comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ constitutũ ẽ apͥncipent
nõ adicctoioc in euͣm siquis corpusa¬
licui leget. ita sentiat ut itademum
pretur sisuum sit. itaualere iegatu.
ut appareat mag̃ sña legantis iũ hoc
ũbũ meũ respiciendu ed ⁊ iõlegans
legatur. i p̃sens tempus adiectum
hoc ũbũ meum nonfaciãt ꝯditionem.
fiuero mnc̃tum coryꝰ legetur. uelututa.
umamea ⁊ uesteni meam. uideat᷑ ꝑcon¬
ditõe hoc ũbum ẽẽ meaut eademꝰum
q̃ uus sint uid̾ant᷑ legataꝙ ñ putofẽ

Expanded text:
 constitutum est a principe, ut et non adiecto hoc 'meum' si quis corpus alicui leget et ita sentiat, ut ita demum praestetur, si suum sit, ita ualere legatum, ut appareat magis sententiam legantis, non hoc uerbum 'meum' respiciendum esse. et ideo elegansectum hoc uerbum '‹m›eum' non faciat condicionem, si uero incertum corpus legetur, ueluti ita 'uina mea' 'uestem meam', uideatur pro condicione hoc uerbum esse 'mea', ut ea demum, quae illius sint, uideantur legata. quod
Abbreviated transcription (Latin):
rectẽ putant qi nomen comune utꝰc sexũ
contineat. ancillisucrolegatis mascu¬
los ñ deberi nemo duritat. s pins lega¬
tis ⁊̃ ꝓueue debent᷑. idem ñeque in pnel¬
tis pueros contim dicendum ehmilie¬
rib nfro legatis ⁊ uirgines debent᷑. sicu¬
tu pecudib autẽ legatis. ⁊ bones ⁊ ce¬
teraiumenta continent᷑. armento aũ
legato ⁊̃boues contini conueiit nõ ⁊̃
gͥges ouium ⁊ caprarum. onib le¬
gatis. noq agnos nec arietes continẽi
quidam recte putãt onium uero gͥge

Expanded text:
recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis vero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulieribus vero legatis etiam virgines debentur, sicu Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur. Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges ouium et caprarum. Ouibus legatis neque agnos neque arietes contineri quidam r
Abbreviated transcription (Latin):
mł. a Qiub legatisanseres phasia
solent. ñ indet᷑ de illis pecorib sensis
tita fiat. ut filius mens sllios uõ uo¬
bis condonet. fidei cõmissuimꝰ petinon
põsse. ¶ Seruos cõmimes asciaita re¬
uctos simeierunt cum moriar. ñ de¬
u̾i si mohsesit testat̾x. ut itadebent᷑¬

Expanded text:
. Auibus legatis anseres phasiansolent, non uidetur de illis pecoribus sensiset ita fiet, ut filius meus filios uestros uobis condonet', fideicommissum peti non posse. Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita debe
Abbreviated transcription (Latin):
ł.. Auob̾ quor cet̾iede petout uro¬
rimee p̃stetis quoad inuet ãnnos .x.
aurcos. uxor suꝑuixit marito quãmo.
x. iutegri sexti annilegatimdeberi.
tis reliquid quib p̃side ħedes uoluit.
successores hedum negãt se deb̾e qĩte¬
stator tamdin pr̃ari uoluiss. qͣndiup̃¬

Expanded text:
 quoque, ceteri heredes, peto, ut uxori meae praestetis, quoad viveret, annuos decem aureos". uxor supervixit marito quinquennus respondit integri sexti anni legatum deberi. ti reliquit, quibus praesidere heredes uoluit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praestari uoluisset, quamdiu pr
Abbreviated transcription (Latin):
n carte nondum ꝑfecte continebũt᷑.
s sibi bibuothecamlegaũat.utrum
annaꝵ sorum̾ uel armaria contine
stator sensẜit. nam ⁊ locum significat᷑
lothocamẽ.⁊ aliasarmaium sicuti
dicimus eboream bibliothecã emit
alias libłs sicuti dicimus bibliothecã¬

Expanded text:
 chartae nondum perfectae continebuntur. Sed si bibliothecam legauerit, utrum armarium solum uel armaria continestator senserit: nam et locum significari o: alias armarium, sicuti dicimus 'eboream bibliothecam emit': alias libros, sicuti dicimus 'bibliotheca
Abbreviated transcription (Latin):
ftũs essuus fusplura artificia sci¬
̾at.⁊ alicoci legati fuerunt. alũtexto¬
res. ali lecticariei ced̾e fuum dicen¬
dumẽ culegatispint. in quo artific
sus scrib easq duos tm̃ menses ap̃ma¬
oñs adhũc disce possunt. ⁊ o̾e artificiꝰ¬
um inc̾mentum recepit. ꝙ mag̃ op¬
tiñe debet quiahumane nature ciͥgͣu
⁊ ¶pecorib legatis cassius scripsit
qͣdrupedes contiñi que g̃gatim pascũ¬

Expanded text:
us seruus plura artificia sciat et alii coci legati fuerunt, alii textores, alii lecticarii, ei cedere seruum dicendum est, cui legati sunt in quo artificisus scribsit eas, quae duos tantum momnes adhuc discere possint et omne artificium incrementum recipit: quod magis optinere debet, quia humanae naturae congruum est. Pecoribus legatis Cassius scripsit quadrupedes contineri, quae gregatim pascu
Abbreviated transcription (Latin):
quommꝰcum fino habitet legata eide¬
õi ¶Siedesalienas nt dares dampna
estimare indicem oporte a te nł scrib̾.
qͣntiedes sint. ut p̾cio iusto soluto hes
lib̾etur. idemq nirisẽ ⁊ sicum potins¬
habebit id edisicium ꝙ solum caru¬

Expanded text:
quo minus cum filio habitet, legata ei deberi. Si aedes alienas ut dares damnaestimare iudicem oportere Ateius scribit, quanti aedes sint, ut pretio soluto heres liberetur. idemque iuris est et si potuishabebit id aedificium, quod solum earu
Abbreviated transcription (Latin):
nebit᷑. snec eaiana exq̃qs uestim̃tum
fccit ualitudinis uel denitiaꝵ grã cõti¬
nebit᷑. nec eaquidemque fortionis grã
pata sunt. uel medicine lanaꝵ appella¬
to̾e continent᷑. s ⁊ pelleᷤ̾ lanate contiũ¬
ant᷑. ⁊ hoc lanecedere manifestumẽ.

Expanded text:
quasi uestimentum fecerit ualetudinis uel deliciarum gratia, continebitur. Ne ea quidem, quae fomentationis gratia parata sunt uel medicinae, lanarum appellatione continentur. Sed et pelles lanatae contineantur? et hoc lanae cedere manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
mimimo reposito ut mmurui datada¬
rentur. ñ ẽẽ iegatos ꝓciuus ait. At eos
quo p̃sicã repositos ht̃. ut quibda
bellis cib factitassent eos iegato cõ¬
tiñi ⁊ audisse se rusticos senes itadͥcen¬
tes pecumam sinon pecuno fraguem

Expanded text:
ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos quos praesidii causa repositos habet, ut quidam bellis ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem
Abbreviated transcription (Latin):
fiam conci añgum fuit destinatũ
¶ym̃ si siluam̃ hiuc rei habebat destina¬
tam siluam quiõ ñ cedet deiẽcte aut̃
arbores lignoꝵ applłoe continentur
nsi anuotestitor scusit sugnis. autẽ¬
stͥbsit. nec sarmenta tigni appellatõe

Expanded text:
si iam concidendo fuit destinatum. proinde si silvam huic rei habebat destinatam, silva quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit. Lignis autesit nec sarmenta ligni appellatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si quedamꝓmiscuususat. solitusta
que ipius usib fuerunt destinata ẽp¬
rituunde ñcontinebuntur emptis so
ei destinauit. utreq aut̃ egatoconti¬
nebuntur. ⁊ que maritus eui mañta

Expanded text:
ta quae ipsius usibus fuerunt destinata, empritus. unde non continebuntur emptis solei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae maritus emi manda
Abbreviated transcription (Latin):
nolumina siue in carta siue in menbã¬
na sint siue inqͣmuis auamat̾ia s ⁊ si
infilira aut incilia ut ñ nuilliconfici¬
unt. aut inquoaliocorio id̾erit dicen¬
dum quolsim concib sint menbra¬
neis. uel carcaceis. nel ⁊̃ incñbreis. ui¬
andebeantur. it̾amus. ⁊ gaicassius
scribit. deberi menbranas nbris lega
cui .c. libri sint legati .c. uoniminaei
tamus s unum homeri nolumen pro
libro accipienduune¶si homeri corp̾
sit legatum ⁊ nonsit plenum qͣntec̃
autem legatis biblio thecis ñ continei
sab̾ scribit io̾ ⁊ cassius ait enĩ mcnb¬
nas que scͥpte sint continidem adie

Expanded text:
olumina, siue in charta siue in membrana sint siue in quauis alia materia: sed et si in philyra aut in tilia ut nonnulli conficiunt aut in quo alio corio, idem erit dicendum. quod si in codicibus sint membraneis uel chartaceis uel etiam eboreis udebeantur, uideamus. et Gaius Cassius scribit deberi et membranas libris legatcui centum libri sint legati, centum uolumina ei tamus, sed unum Homeri uolumen pro libro accipiendum est. Si Homeri corpus sit legatum et non sit plenum, quantaeur. Libris autem legatis bibliothecas non contineri Sabinus scribit: idem et Cassius: ait enim membranas quae scriptae sint contineri, de
Abbreviated transcription (Latin):
piarnũ ordinandi. saltuarium aut̃ tu¬
endi ⁊ custohendi flindi mag̃ qͣm colẽ¬
dipatumeẽ asm̾ũ machinarium le¬
gatum ind̾i. itemonesque st̃corandi
fundicã pantur. itemopilionẽ sieniꝰ
transductus eẽt.

Expanded text:
enim ornandi, saltuarium autem tuendi et custodiendi fundi magis quam colendi paratum esse: asinum machinarium legatum uideri: item oues, quae stercorandi fundi causa pararentur: item opilionem, si eius transductum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiuniusameius nõis obligõem ie¬
gatam. itemq̾ro cum ignorante mỹe
f. auctores in ꝓuincia adiectis sortiu¬
suris .x. stipuulati sint ancxcã fideicõ¬
misĩi supra scͥpti. ⁊̃ inc̾mentum huid̃
biti ad titrum ꝑtineat .1̾. ꝓtiñefĩid

Expanded text:
uniuersam eius nominis obligationem legatam. item quaero, cum ignorante matre familias actores in prouincia adiectis sorti usuris decem stipulati sint, an ex causa fideicommissi supra scripti etiam incrementum huius debiti ad Titium pertine
Abbreviated transcription (Latin):
dauit ut .xx. que dotidabat scipua¬
dos seluatur constante mrimonios
uno ex filiis mortuo uxor ꝑepłãm pe.
tent᷑ ẽẽt. alt̾am auten ꝑtem ap̃ maiͣ¬
tume̾i remañe concedat. qitumẽ pꝰea
maritus si dedote tota conueniatur
a filio dolimaliexceptõe se tui possit
s⁊ anultro excã fideicõmissi actioeiꝰ

Expanded text:
dauit, ut uiginti, quae doti dabat, stipulados soluatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petittentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum maritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei
Abbreviated transcription (Latin):
quid facere asui uent. ꝙ si adu̾sus ea ꝗd
fc̃mert. tunc easportices p̾aumue
cumtabna an rem publicam tusciua¬
noꝵ ptinere uõso quidam ex histibẽtis
uendid̾unt ꝓtes suas duob conlibetis
lib̾to ᷤ suos quiptes suas uendid̾unt ꝑti

Expanded text:
quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis collibertos suos, qui partes suas non uendiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ea que ꝓpoñent᷑ inderi testatorem
seusisse. qui ad cotidianam tutelam
ꝑtineant quib basnea aut instruũt᷑
aũdemq int̾ solitas cessationumuioe
srari purgaint abiles ad lauandum

Expanded text:
m ea quae proponerentur uideri testatorem  de his quoque sensisse, qui ad cottidianam tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum uices parari purgarique, ut habiles ad lauandum
Abbreviated transcription (Latin):
missum ñ deb̾i. aliud est enĩ ysõamꝯ
mendãre anud noluntate suam fid̃¬
icõmitrentis ħraib infinuare
ẽẽt quis rogat᷑ restituere portõem ãcce¬
ptacta qͣntitate.R. sumest. ultropet̾e

Expanded text:
 deberi: aliud est enim personam commendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare. Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro pete
Abbreviated transcription (Latin):
libtis quos nõau̾at italcgauit fundũ
trebatianum qui ẽ in regionẽ atellata.
item fundum satrianum qui ẽ in regi¬
mregione tiñin phana non sit. anex
cã fiteicõmissi ibtis debeatur .1. sinł¬

Expanded text:
Libertis, quos nominauerat, ita legauit: 'fundum Trebatianum, qui est in regione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regiin regione tamen Niphana non sit, an ex causa fideicommissi libertis debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
testator in kalendario habuit. ¶ui
ex hoctib ꝑ p̃ceptõem reliquit eatestat᷑i
q̃exprimonio uin sui arectoris ci super¬
erant. eiꝰq fideicominisit hec eat̾restit¬
uere ꝑnepoticumeritamus sexdecim
inquib hec ũba adiecit. item rogont
renquunes atienum quod ex roms
aiectonis debet᷑ ommb c̾ditorib exred¬
ditib coꝵ bonorum solua freddas sati¬

Expanded text:
testator in kalendario habuit. Uni ex heredibus per praeceptionem reliquit ea, quae ex patrimonio iuri sui Arethonis ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibus creditoribus ex reditibus eorum bonorum soluas reddas sati
Abbreviated transcription (Latin):
cium sextilie dedit aut̃ ꝑ p̾ceptõe mar¬
cio c̾tas sp̃es. martiꝰ ꝓtem heditatis ex qͣ
scͥtus erat omisit. ⁊ comtestantꝰ d̾ fũc¬
tobonaenis ad fr̾emlegitunũ serũ de¬
uoluta sunt q̃itum an sextilia ex sub

Expanded text:
cium Sextiae, dedit autem per praeceptionem Marcio certas species: Marcius partem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium deuoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Pomen debitoris inhec ũlnie¬
gauit titio ħ amplius darinolo .x. an¬
reo quos mͥ hedeos gan scu debent adũs
quos ei actõemmandan uolo eiq coꝵõ
pignoratͣdi. quero. utrumhedes tm̃¬

Expanded text:
n debitoris in haec uerba legauit: 'Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredes t
Abbreviated transcription (Latin):
meus .ec. dato.filius amr̃e miguit si
ambo capne habitassent legatuz mii
debitum iri putaui qͣmuis una ñ habi¬
tassent. sinaut̃ malind iumcipiuor
tͣnsissent uniꝰ annitinmõ debitũ inqͣ
una habitassent qͣntolibet tꝑe. treba¬

Expanded text:
meus ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent: sin autem in aliud municipium transissent, unius anni tantummodo debitu iri, quo una habitassent quantolibet tempore
Abbreviated transcription (Latin):
hes nel fidicõmissarius rogatũsest
ut eis sorũet. hreenim siõnim int̾e̾.
⁊ de omnb sensit testator fidriomᷤ¬
sumrelictum omnes pet̾e potuerũt.
s intum in ꝑtemagent: aninsolidĩ¬

Expanded text:
res uel fideicommissarius rogatus est, ut eis solueret: hic enim si omnium interest et de omnibus sensit testator, fideicommissum relictum omnes petere potuerunt. sed utrum in partem agent an in solid
Abbreviated transcription (Latin):
Ipnuntiauit is seuerus decedens ĩsti
expensionioz fundi debitis ab eo pr̃ari
noniat eidemq mauro quedam lega
set iussuꝓcuratoris maurꝰ pecumam
fisco solu̾at. p̾ea hes scͥtus obtinuerat¬
adu̾sus fiscum alumynoaut mortu
ores euiꝰ fideicõmissum ab ħede mauix¬
oripetebat. placuit impatͣori ñ mͣdẽi
Asdci coninissum s demonstratum

Expanded text:
Iulianus Seuerus decedens institex pensionibus fundi debitis ab eo praestari uoluerat eidemque Mauro quaedam legaset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scriptus optinuerat fiscum: alumno autem mortuo heres eius fideicommissum ab herede Mauri petebat. placuit imperatori non uideri eius fidei commissum, sed demonstratum,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ functe ex illisfuerunt qub ꝑmiẜat
testatrix uenũdarꝰ. nec condmio ex̃tit̾it
gauit in hec u̾ba ate patrom pero. uti
ĩdamtempliq̃situm e̾. cum id couegi¬
um pea disdlutumẽ. utrum legatũ
ad petronũ ꝑtineat. anũo ap̃ fedẽ ma¬

Expanded text:
defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit gauit, in haec uerba: dam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem rema
Abbreviated transcription (Latin):
agete labeo scribit. quia ñ nidet᷑ hero
detisse quoaitidedat. ut hab̾e ñ p̃sit.
⁊hoc um puto s hoc amplius ait dbe
te priusqm iudicium accipiat᷑ õnũ¬
tiare hedi. nanisi alit̾ fec̾is agentiex

Expanded text:
agere Labeo scribit, quia non uidetur heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non possis: et hoc uerum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndi tñ eapdia innepotib pꝰ mortem
Si filio a pr̃e ẜete instituto fideic̃mnis¬
sum relictum fint. ⁊ siũbis ñ sit itare¬
uictum cum prmoreret᷑ s intelugip
linquatur fitio. ueluolo eum iabere ꝑ
uel uolo. ad cumptinere defendetur
m id tempꝰ fidei ꝯmissim renctũ quo
siniuris fus efficitur. ¶ Si cuuta
fu̾it fideicomiffũ reuctum simorte

Expanded text:
n ea praedia in nepotibus post mortem Si filio a patre herede instituto fideicommissum relictum fuerit, etsi uerbis non sit ita relictulinquat filio' uel 'uolo eum habere' uel 'uolo ad eum pertinere', defendetur in id tempus fideicommissum relictum, quo sui iuris filius efficitur. Si cui ita fuerit fideicommissum r
Abbreviated transcription (Latin):
sẽatus consultum impedimentoñsit.
sihes rogatussit c̾tã summã usuris
c̃tis fenoridare utile ẽ fidcicõmissum
s metianꝰ putat. ñ auas cogendum c̃d̾e.
qͣm idonee. ei caueat᷑. s egoꝓcliuior fr̃
mͣputẽcantõemnonẽe ex igendam.
⁊ dico extimatõem deberi.aut ignora¬
uit. ⁊ denegari fidei cõmissi ꝑsecutiod̾¬
bet. quia si sciff̃ fuum ñ relinquisset
ex his apparet cump fidriꝯmissũ alid¬

Expanded text:
senatus consultum impedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faenori dare, utile est fideicommissum: sed Maecianus putat non alias cogendum credere, quam idonee ei caueatur: sed ego procliuior sum, ut putem cautionem non exigendam.et dico aestimationem deberi: aut ignoravit, et denegari fideicommissi persecutio debet, quia, si scisset servum, non reliquisset. Ex his apparet, cum per fideicommissum ali
Abbreviated transcription (Latin):
hisaccepit seiam ⁊ meunum nbtoy sui E
oxequis ꝑtĩb hedes scͥpsit. meuio fub¬
stituit semꝑmũ pupillum suũd̾m̃
coicillos pꝰ fideicõmisssi confirmau̾
quibita camt. lut̾ititi seie ħedisue

Expanded text:
his accepit. Seiam et Maeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio substituit Sempronium pupillum suum: deinde codicillos per fideicommissum confirmauit, quibus ita cauit: 'Lucius Titius Seiae
Abbreviated transcription (Latin):
nentur sextiliam inlegatis que marti¬
mus eamptẽm in quamorari consucui¬
nius. qitum ẽ cum tam testĩ facienditẽ¬
porcqͣmmortis totam domum m ufũ
habuit. nec quicqͣm ex ea locatum ã ea
suenisset. ¶ uxor sueint̃ cet̾a ita lega¬
uit uxorimce quicquidniũ dedi dõa

Expanded text:
entur Sextiam in legatis, quae Marcimus eam partem, in qua morari consuevimus". quaesitum est, cum tam testamenti faciundi tempore quam mortis totam domum in usu habuerit nec quicquam ex ea locatum, an eaconsuevisset. Vxori suae inter cetera ita legavit: "uxori meae quidquid vivus dedi donavi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ant̾mortiscã filio dõatum e̾ ñ reuo¬
cat᷑. nã cuiuib̾tũ fint legare filioqͣnt̃
nũ. om̃c aũ qd̾cũq in fraude ꝑatroni
gestumẽ reuocat᷑. ¶ dolo accipe nos
optet eiꝰ qui alienauit. ñ ciꝰcui alic̾a

Expanded text:
 mortis causa filio donatum est, non revocatur: nam cui liberum fuit legare filio quantnum. Omne autem, quodcumque in fraudem patroni gestum est, revocatur. Dolum accipere nos oportet eius qui alienavit, non eius cui aliena
Abbreviated transcription (Latin):
ditc̃e ei legatũ ẽet idegit neꝯditio exi¬
st̾ct. ł si sub ꝯditõe stipulat᷑ fu̾it.ma¬
luit defic̾e ꝯditõem dicendũ ẽ fauian
siꝗd̾ ꝯdẽpnat᷑ ẽ data oꝑa uel iniurecõ¬
fessus dicendũerit fauianã locũ hr̃c
q̃ si noluit optiñe ꝯpetẽt. hic udẽdũ¬

Expanded text:
ione ei legatum esset, id egit, ne condicio existeret, vel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Faviandemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendu
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dõaut cõuenit cñ patronꝰ cͥuis
doaut ub̾tus. s accepit ⁊ pacgit ñ d¬
pde quimutuũ dedit nec ei imputa¬
ricur dedit. planc si nõ accepit.⁊ spõ¬
pondit scipuianti erit famane locus
gi ti denisnt aput melibt uelrẽ fuã
pro anopignoridedit mnecem patͦni
aufamanalocum hãt urt̾amꝰ ⁊ mĩqdc̃

Expanded text:
donavit, convenit eum patronus cui donavit libertus: sed accepit et prodegit: non dre qui mutuum dedit, nec ei imputari, cur dedit. Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Favianae locus. Si fideiussit apud me libertus vel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Faviana locum h
Abbreviated transcription (Latin):
cui bona adiecta funt ex constitutõs
diui marci ub̾tatum ꝯfuandanim
causa posit opas petere. neq. ab iis
sarias lib̃tates acccpunt. qͣmius fic̃¬
unt lib̾ti ut sunt ꝓpruquos nuula
nocc̃itate cogerat manimisit ¶
dicium doꝑis tunc locuam habet. cũ

Expanded text:
cui bona addicta sunt ex constitutione divi Marci libertatium conservandarum causa, poterit operas petere neque ab his, sarias libertates qui acceperunt, ipsius liunt liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pes. siũo acc᷑aint inmordicend̾ ẽ. hr̃ic
ñexclud siuc ip̃e siue tutor eiꝰ uel cu
ignõsci debere. qr minorcepit. neꝙ ei
imputare possumꝰ cur non deserit
accatoem. uelcurabolitionem ñpeti¬
erit cum alterum si fecissi in tͣptiliañ
tit iammaior dicenduniẽ. hunc ẽẽ
remouendum maiorem̃ fcũs potiui
tit. ¶ Si tñquis nb̾tum eo crimine
acc᷑auit. cuus penanon ẽ capitis. ue¬
rum̃ tm̃udicantiplacirit augete pe¬
nam. ñ obest ixx patroni. fino ꝗ c̾mẽ

Expanded text:
e. Si uero accusauerit minor, dicendum est hunc non excludi, siue ipse siue tutor eius uel cuignosci ei debere, quia minor coepit neque enim imputare ei possumus, cur non deseruit accusationem uel cur abolitionem non petierit, cum, alterum si fecisset, in Turpilliatit iamiam maior, dicendum est hunc esse remouendum: maior enim factus potuit titur. Si tamen quis libertum eo crimine accusauerit, cuius poena non est capitis, uerumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque
Abbreviated transcription (Latin):
ei denegare possessorias actoẽs debeat
si fraudem edcõ eiꝰ facere uoluit. ut p̃¬
cionberio pceptouel tacta pactione
⁊ heditatis ex institutõs delate ꝯmo
faciliorq suspec̾tio ꝑfiliũ scͥptũ ħe¬

Expanded text:
ei denegare possessorias actiones debeat, si fraudem edicto eius facere uoluit, ut pretio uberiore percepto uel tacita pactione etiam hereditatis ex institutione delatae i denegare possessorias actiones debeat, si fraudem edicto eius facere uoluit, ut pr
Abbreviated transcription (Latin):
ab cout hisquaq dieb quib operas
cdat. satis tempꝰ ad questũ faciendũ
debere. ad reddendas opas ꝓcułait.s
fiscat᷑. ctt̾m siuagari ꝑ orbem t̾rarũ
uelit. non ẽt iniungendam necc̃ita¬
tem lĩtoubicumꝙ scqui¬

Expanded text:
 ut his quoque diebus, quibus operas edat, satis tempus ad quaestum faciendum, debere ad reddendas operas Proculus ficiscatur: ceterum si uagari per orbem terrarum uelit, non esse iniungendam necessitatem liberto ubique eu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat. inioe q̃ripot̾ an si filium habet.
⁊ ex eonepotem pꝰsit qĩduos hãt in pot̾a¬
tenis senat᷑ ꝯsuiti inducere. in qua spẽ
cumplaccat ⁊̃ ci quim pot̾ate recasur᷑
ẽ assigͣri qͣit nõ aomittimꝰ cũ utiumꝙ¬

Expanded text:
stat. Vnde quaeri poterit, an, si filium habeat et ex eo nepotem, possit, quasi duos habeat in potestate, ius senatus consulti inducere. in qua specie cum placeat etiam ei, qui in potestatem recasurus est, adsignari quare non admittimus, cum utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sccoꝑe quas lib̾tus ꝓmistit
mustũ distãt a fabrilib: łpictorus
opis. demq silib̾tus fab̾. aut pictor
fint qͣnomi id artificium exc̃ebit.
hasopas patrono pr̃arc cogitur. qͣre
⁊ nũtus obligõe sotuctur. si taies ope¬
ras etͣnco deait. quales patrono pre¬
stindo uileratim. ¶ Sipatrom̃ płes
confultomdnĩsas regione distes¬
test dici dicmo raꝵ cede. s. libertum
sidm̃sarum ciuntatum patrom sint
insuaquisꝙ moret᷑ consentire debẽt
simulopis indictis si inaccipiendis ñ
consentumt compcili ad prantã arti¬

Expanded text:
 quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus vel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare et libertus obligatione solvetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diversas regiones discestest dici diem operarum cedere, sed libertum si diversarum civitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent simul operis indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad praestanda
Abbreviated transcription (Latin):
nĩdes tñ cxtitisse lib̾os pentib ita de¬
mum ꝓdẽt ad oꝑaꝵ petitionem nili¬
anoplacet. si ñ ꝑ alium heredes extite¬
runt. itaꝙ siquis exh̾edato emanci¬
pato filio ẜuumeiꝰ hxdem institũ¬

Expanded text:
heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extiterunt. itaque si quis exheredato emancipato filio servum eius heredem institu
Abbreviated transcription (Latin):
tis punindesit̾au̾it. non deber repel¬
iroc edcõ. ¶ Idemputo. ⁊ siabcopetitꝰ
rectorsit meumcrimina. ignoscend̃
cubiciuarium. aut q̃manum qͥ c̃c̃a
patrem fu̾at. ⁊ puto succurrendum
eunidicimus qui cũmina obiecit. ⁊¬

Expanded text:
tis puniri desideravit, non debet repelli hoc edicto. idem puto et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscendumcubicularium aut quem alium, qui circa patrem fuerat? et puto succurrendum,eum dicimus, qui crimina obiecit
Abbreviated transcription (Latin):
riub̃tinonp̃stit̾it. non ẽ repellendꝰ.
n emin aduocatus acc᷑at. ¶ Sipat
testõcanerit. ut accusaret᷑ libertus
q̃iuenenum fibi parasset. aut quid
alurd int se admisisset. mag̃ ẽ: ut
igro siubcris debet qui nonsponte

Expanded text:
rti praestitit, non est repellendus: neque enim advocatus accusat. Si pater testamento caverit, ut accusaretur libertus, quasi venenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰannoceat ei exheredatio. ⁊ nec̃earbi¬
tror quia testm̃ uaiet a quo exhedatus
tatepatris. uel extit̾it hĩt. uel existere
potĩnt. ncꝙ enimdebet. inderipr̃ indi¬
gnertitisse istimasse filiumbõĩs

Expanded text:
an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia testamentum valet, a quo exheredatus tate patris uel extiterit heres uel existere potuerit: neque enim debet uideri pater indignum existimasse filium bonis
Abbreviated transcription (Latin):
hat lib̾tus non phibet᷑ patronꝰ opas
crig̃e. ¶ Simyubes sit patronus.
tutor̾is auctoritas uolimtati accessii
ratiquoq habitio patrono obẽ. uelĩ
subicit. sinonuna s plures ope sint.p

Expanded text:
at libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nupeo Papinianus subicit: si non una, sed plures operae sint
Abbreviated transcription (Latin):
lius ñ p̾af coꝵneptis omnẽ dotem
soli fũ collaturae. emancipata aut̃
neptis dotem ⁊ bonasua solmepoti
non ⁊̃ patruo conferret s si fit neꝑ
tis solañ ⁊̃ nepos ex eod tunc ꝯfert᷑
patruo. itemq nepoti uel nepti cxali¬

Expanded text:
lius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, quaesita est stipulatio, dicendum est cessare tis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemq
Abbreviated transcription (Latin):
Isi adoptoem finadata ⁊ hr̃e
instituta debet sicut emancipata ñ
solum bonafua. s ⁊ dotemq̃ ad eam
ꝑuenire pot̾it confetre. si adhuc pr̃
latc̃e dotis nonfuget᷑. uñ siꝯmisso
ab altero edicto nẽcc̃e habirit. ꝯͣ tab̾¬

Expanded text:
in adoptionem data et heres instituta debet sic ut emancipata non solum bona sua, sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc patelatione dotis non fungetur. unde si commisso ab altero edicto necesse habuerit cont
Abbreviated transcription (Latin):
antem prĩuntiam ablatim ¶ Sipatͣ
emancipat᷑ exhĩdatus sit nepotib exeo
pt̾itis quietant in pot̾ate retentinepteᷤ
admittunt᷑. ab surdũ ẽ. cuĩ cumpatre
p̃t̃ito ningant᷑ instituto eo. uel cxh̾eda¬

Expanded text:
antem, patri unciam ablaturum.Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
cuni auo quar defuncto ad bõa enus
simul cum frẽ possit uenire. hec in
cipau̾it. ¶ Stipulatioaut̃ couatiõiᷤ
tũc cõmittit᷑. cumint̾pellat᷑ cũ aliqͦ¬
maxĩe cumbomiuri arbittucollati¬
onem ficri. ed cõp̃toris iustumest¬
siuegͦ intotum collatiq fc̃a non est
siue in ꝑtem fc̃alocum habehit hec
stipulõsme quis non conferãt ex hac o¬
stipulce. siuedolo fecit quominus
conferat. q̃nti ea ros erit. in tantam
ꝑecuiam condempnaritin.

Expanded text:
cum auo quandoque defuncto ad bona eius simul cum fratre possit uenire'. haec in cipauerit.Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliqmaxime cum boni uiri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est.Siue ergo in totum collatio facta non est siue in partem facta, locum habebit haec stipulatio: et siue quis non conferat ex hac stipulatione siue dolo fecerit, quo minus conferat, quanti ea res erit, in tantam pecuniam condemnabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
siob negm̃ fatiendum pecinam ac¬
ceptsse drentur. m̃ fcm̃ actõe tenẽt᷑¬
s nec fam̾ose actẽes adũsuseos dant᷑
nec hec qurd̃ que dou. uel fraudis
habent mentionem.¬
icet fam̃ose non sint ⁊ ĩqn¬
tum facere possunt dampnant᷑ nͨ
excep̃toẽs doli patiunt᷑. uel sͨ met᷑ ue
dicens non audictin. q d̾ calupina
patrom queri non debet. his n ꝑsor̾¬

Expanded text:
non faciendum pecuniam accepisse dicerentur, in factum actione tenentur.Sed nec famosae actiones aduersus eos dantur, nec hae quidem, quae doli uel fraudis habent mentionemlicet famosae non sint.Et in quantum facere possunt, damnantur.Nec exceptiones doli patiuntur uel uis metusuedicens non audietur, quia de calumnia patroni quaeri non debet. his eni
Abbreviated transcription (Latin):
lis quiipot̾ate patris fuerunt. hoc q̃¬
admod̾ expediri oporteat q̃ri solet. nã
si bõa apatre relicta ⁊ emancipatoꝵ in
medio conferãtur. ⁊ itauiriles ptes
sumantur eueniet ut emancipatis
ĩtiamꝙ dico eremꝑlomanifestiusfi¬
at. ponamus patre quadringentare¬
inquisse. ⁊ auos inpot̾ate filioꝵ. auos
emancipatos ex quib: altincentũ. al¬

Expanded text:
lis, qui in potestate patris fuerint. hoc quemadmodum expediri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita uiriles partes sumantur, eueniet, ut et emancipatis tertiam: quod dico, exemplo manifestius fiet. ponamus patrem quadr‹in›g‹e›nta reliquisse et duos in potestate filios, duos emancipatos, ex quibus alterum centum, al
Abbreviated transcription (Latin):
mins morti suscipit q eiꝰ rei ꝯmo¬
dũ ⁊incomođ. nansiue soluendõs
bona siuenonfunt. siuedampnum
hñt. siuciuctum siue nicor porib st̃
siue mactõib inhoc iocoprie bona
appellabunt. ¶ hĩttitas ant bonoꝵ¬
niag̃ qͣmcorporis posso accipienda.

Expanded text:
demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo sunt bona siue non sunt, siue damnum habent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in actionibus, in hoc loco proprie bona appellabuntur.Hereditatis autem bononon uti rerum possessio accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
tar̃. bo.p̃. enis beneficio plus ꝯseqͣt᷑
qͣmusedc̃i ũbis collatio nducat᷑ ex
mente p̃toris denegandamẽe. R̾det᷑
ccͣtab̾. non uocat᷑ eccasione õmissehe¬
ditatis a scuptohĩde nicħ habituio
ꝓꝑdelatam emancipato ap̃tore ꝯͣta¬

Expanded text:
onem, eius beneficio plus consequatur, quamuis edicti uerbis collatio inducatur, ex mente praetoris denegandum eam respondtabulas non uocatus occasione omissae hereditatis a scripto herede nihil habituro propter delatam emancipato a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
substitũtis uerum ⁊̃ substitut. quoꝙ
subsitutis. ⁊ꝑ seriem substitutos ad¬
nittim᷑ ¶ pͥmograduaut scͥptos acci¬
pe debemomines qmprimo loco scrip̃ti
sunt. stam sicuti aocuntã hrditatem
pxum sunt ita adbo. pos. admititundã

Expanded text:
substitutis, uerum substituti quoque substitutis, et per seriem substitutos admittimus. primo gradu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicuti ad adeundam hereditatem proximi sunt, it
Abbreviated transcription (Latin):
erit nepoti quinilocum filiiuen̾t
succurri. ⁊ intres ptes hr̃citatẽ d̾anci
ut imanihãt qui in pot̾ate remãsit.
att̃am nepos adoptatus inlocũ filu.
ĩtiam einancipatuscum filio suo ꝗ

Expanded text:
ocum filii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem diduci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo,
Abbreviated transcription (Latin):
tab. altinsquoꝙ ptis nõatim patõ
nopossoem posucetm: cum ceter ꝗ
b: nis accrescendiẽ. semel debent ag¬
noscere bonoꝵ possõem. ¶ Ronoꝵ
possõnis beneficium multiplex ẽt¬

Expanded text:
as alterius quoque partis nominatim patrono possessionem pollicetur, cum ceteri, quibus adcrescendi ius est, semel debe‹n›t adgnoscere bonorum possessionem.Bonorum possessionis beneficium multiplex est
Abbreviated transcription (Latin):
iliumemancipatum dotẽ
qͣm filie sue noĩe deait confeire non
debere. qr nonsicut in mr̃is f. bõisẽt
ẽẽ similemciqui aroptauit. hoc. n
diuifrẽs rescͥpẜunt. ut at collatõe
nuttereut ademancipatũ om̃e emo¬

Expanded text:
ilium emancipatum dotem, quam filiae suae nomine dedit, conferre non debere, quia non, sicut in matris familias esse similem ei qui adoptauit: hoc enim diui fratres rescripserunt, ut ad collationem mittere, ut ad emancipatum omne emo
Abbreviated transcription (Latin):
qui se filium ⁊ in pot̾ate mmi fuissedi¬
cit. q̃ro sibona sua ei emancipat᷑ ꝯfer¬
redebeat pauł. notat putoci ꝯferen¬
dumicẽ exactacantõe. ut uctus sicut
hĩditatemita ⁊ que collata sunt prac¬

Expanded text:
qui se filium et in potestate patris fuisse dicit: quaero, si bona sua ei emancipatus conferre debeat.Paulus notat: puto conferendum esse exacta cautione, ut uictus sicut hereditatem, ita et quae collata sunt pra
Abbreviated transcription (Latin):
finif. si mõnis testandirabuit. de
pecuno castrensi nel quasi castien¬
sis: ⁊ ei qui ap rostos decessit ad o¬
noꝵ possoem admitti posse. qͣinius
alium ꝙ sime non mandante bõꝵ
posso michipetita sit. tunc ꝯpetet
cum ratum habũo ioꝙ actũ t̃. de¬
mꝙ si ante dcesso qͣm ratũ habeã.¬

Expanded text:
abuit de peculio castrensi uel quasi castrensi.Sed et eius, qui apud hostes decessit, bonorum possessionem admitti posse, quamuis alium. quod si me non mandante bonorum possessio mihi petita sit, tunc competet, cum ratum habuero id quod actum est. denique si ante decessero quam rat
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝓꝑte t̾ciaisq ĩ pot̾ate remãsit. ꝓpte t̾cia ĩ¬
qͥ ĩ adopteẽdatꝰ et ⁊ filierus simul hab¬
ebunt. itaut sextans parri. sextans
nepotib cedat. ¶ Siprer duob fili¬
is alterum hñtem fino emancipinẽ¬
rit.⁊ unũ ex ncpotib q̃m añ emancie¬

Expanded text:
te tertia is qui in potestate remansit, pro parte tertia qui in adoptionem datus est et filii eius simul habebunt, ita ut sextans patri, sextans nepotibus cedat.Si pater ex duobus filiis alterum habentem filios emancipauerit et unum ex nepotibus, quem ante emanci
Abbreviated transcription (Latin):
D. accipit. scriptus hr̃c ci hr̃di¬
tatempetenti cogendꝰ ẽ. ⁊ p̃dia ⁊ ẜ¬
uos hr̃citarios prare. omneem̃ ius
q̃mp̃tor hĩtis ioco constituit. ¶ Q
auos filios. ⁊ ex altero corum nepotẽ
habebat eum inadoptotmdedtit. ⁊
hĩdem institint p̾fito altero fini̾o.
qrͣ. quid in his ẜuan debeat. utru
in ptempr̃is siu romittat᷑. anuiri

Expanded text:
 accipit, scriptus heres ei hereditatem petenti cogendus est et praedia et seruos hereditarios praestare: omne enim ius tor heredis loco con stituit.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in partem patris sui admittatur an uiri
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus nocebit ei exhedatio.
optõem datos fuios. non fũmoui
p̃toruolint. simõhedes instituti s̃.
⁊ hoc iustissime eum fecisse lab̾o ait
nec emim imotumextranci sunt. gͦ
sifiunt Redes scriptiaccpient contͣ¬

Expanded text:
atus, nocebit e‹i› exheredatio.In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scripti, accipient cont
Abbreviated transcription (Latin):
scł u uiceat mãito nõ agnosc̃e. s finge
eoñ ẽẽ contentummãttum qui sepatiẽ
porius obtet qͣm carere filiouent cogen
croistralEnda si contẽpnet. uelmu̾ictis
cohcenda. quio gͦ suntrogata arxit sep̃g¬
nantem ordoseatus ꝯsiuti exposit᷑ seqͣt᷑.¬

Expanded text:
 ut liceat marito non agnoscere? sed finge non esse eo contentum maritum, qui se patrem potius optet quam carere filio uelit. coget distrahenda, si contemnat, uel multis coercenda.Quid ergo, si interrogata dixerit se praegnatem? ordo senatus consultis expositus seq
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur igit᷑muncĩ ꝑengiue. incuiꝰ
pot̾ate ẽ. uei ei cuimandatum ab eise
maĩto ueiꝑenti icunis potate ẽi auad
doͣmum d̾nuntiare. sinuliascoꝵ copiã
matͥmonio colocatẽ. ¶Snuntiare aũ ẜ¬

Expanded text:
mittit igitur mulieri parentiue in cuius potestate est uel ei cui mandatum ab eis esmarito uel parenti in cuius potestate est, aut domum denuntiare, si nullius eorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
cogipbe. rescͥptis ꝯuinet᷑. ¶ Si ĩpũbes
filiussit emãcipatus pre inopemałe
coget᷑. nossimũ enĩ quism̃ito aieit pa
iepetat cum ea audiendã.⁊ taduniss¬
tibi alimtor nomine quib necc̃io fli¬
amtuam exib iusti a patre eiꝰ prarioꝑ¬
teat iuoice sestimiabunt. nec impet᷑re
debes eã qͣ exigente mat̾no affectu in
filiam tuamerogatura ees t̃ siapatre
suo educaret᷑. amilitẽ quoq filio qu

Expanded text:
ptis continetur.Si impubes sit filius emancipatus, patrem inopem alere cogetur: iniquissimum enim quis merito dixerit patrepetat, cum modo eam audiendam. ita ditibi alimentorum nomine, quibus necessario filiam tuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esse‹s›, etiamsi a patre suo educ‹a›retur'.A milite quoque filio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝓspitiant.⁊ cosquiintroierunt excu¬
uant. custodes quiante conclaue põiti st̃¬
ciunt. siuotunt omnesqui conciaue aut
domumintroierunt excutiant muuier c̃
parturre incipiat hisad quosean ꝑtines
ꝓcuratorib ue eoꝵ d̾nuntiet. ut nittant᷑

Expanded text:
ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excutiant. mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum denuntiet, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
nantem uel ⁊̃ negaret nec mnãto᷑ꝑtus i¬
emmanteaͣ edatim muliẽis potioe. uei
¶uiscum pͣ eaitum plane ptum amilie
aictum d̾fidare. aut exiyisibi. aur auc̃e
pmitti exͣ oram̾em. gͥ pͥnceps in cã necẽ¬

Expanded text:
natem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a mulieictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur princeps in causa neces
Abbreviated transcription (Latin):
igentonis lbtor amisit. s ⁊ patroni
fluum qui capitis accusauit lib̾tum.
pat̾numnegat exibendum. s ⁊ lib̾ta
cigit᷑ patrominiałe. ¶ de alim̾tis pa¬
trom arbit̾ solidari arbitͣturꝰ qͣntũ sit

Expanded text:
igendo ius libertorum amisit. Sed et patroni filium, qui capitis accusavit libertum paternum, negat exhibendum. Sed et liberta cogitur patronum alere. De alimentis patroni arbiter solet dari arbitraturus, quantum s
Abbreviated transcription (Latin):
test. ¶ Iꝑatorisconmnodi constituti
tutiotał ꝑfertur cumpbatum ñt cõ¬
tumens patronos albtis eẽ uiolatos
ueliuiata manuatoenisse puisatos:
aut ci pauptate uel corporis ualitudie
t᷑. uel ap̾sid emptori atditient᷑.⁊ p̾ciũ
patronis tribuetun.
tum coꝙ eamque se uxorem fuisse di

Expanded text:
test.Imperatoris Commodi constitutio talis profertur: 'Cum probatum sit contumeliis patronos a libertis esse uiolatos uel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate uel corporis ualetudine tur, uel a praeside emptori addicentur et pretium patronis tribuetur'.eam quae se uxorem fuisse di
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ponat quo damnec̃citatib faciluis
succursurus quoꝵdam egͥtudinei: ⁊ cum
exequitate. hec res d̾scendat. caritateq
sanguimi singulor d̾ sit̾ia ppend̾e ui¬
cemoportet. Id̾ iub̾is quoꝵ exhibendis
apentib dicendumẽ .gͣ. ⁊ matrẽ cogemꝰ¬

Expanded text:
interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet.Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est.Ergo et matre‹m› cogem
Abbreviated transcription (Latin):
catur ap̃ quẽ parens ni̾srit. si aut n en
parens iussit. aut siyis ap̃ quem uolue¬
rir caducan curam ñ recipiet. ap̃quem
cducetur cã cognita constituam. ¶ Is ap̃
quẽ encabitur ꝙ natume̾it quoad iͥũ
iussiaualt̾ius m̃sib ar annnculo quoad
uoiet ostendat. ¶ Sicuiucutrẽ ĩspici

Expanded text:
 apud quem parens iusserit. si autem nihil parens iusserit aut is, apud quem uoluerit educari, curam non recipiet: apud quem educetur, causa cognita constituam. is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium lus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad uolet ostendat. si cui uentrem inspici
Abbreviated transcription (Latin):
statotenent. siuõ plures sur fimarlfuo¬
aut̃ p̾tor ait cal cognita se posiõem neatu¬
rum uelactõe ind̾negaturu meo ptim
ut si ꝑ rusticit᷑atem anquid omisũtm
fint exhisque p̃tor suariuoluit. nõ ob

Expanded text:
stato tenet: si uero plures sint simul sucautem praetor ait causa cognita se possessionem non daturum uel actiones denegaturum, eo pertinet, ut, si per rusticitatem aliquid fuerit omissum ex his quae praetor seruari uoluit, non ob
Abbreviated transcription (Latin):
neressnemmnisse. ant̃ oportet cumqui
tiuendere quanti dampnatus est.
otõe legatum cirenctum acquiret.¬
Siheditatis udex cͣcohedem ꝓnũtian¬
enit. ñ agentem cãm nel uisorie agen¬
tem nichil noc nocebit legatariis qd¬

Expanded text:
ere.Meminisse autem oportet eum, qui ti uendere, quanti damnatus est.one legatum ei relictum adquiret.Si hereditatis iudex contra heredem pronuntiauerit non agentem causam uel lusorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis. q
Abbreviated transcription (Latin):
alibi aut̃ ab h̾ede tͣnsiata ẽ. dolomaio
nabit᷑ dol sumõe. cet̾um si sine dolo
tur ꝙ pondere iimeromensuracõti¬
netur si quid̃ c̾tumcorpꝰ legatumest.
ueluti frumentum exiuo orreo. ł ui¬
nũexapothecaiua ib ipr̃abit᷑. ubi relic¬
tum ẽ. nisianamens fuit pr̃antis te¬
stantis sinuero non fint certa sp̃es ibr
erit pr̃andumubipetitur.itaq si stic
sit iegatus. ⁊ ciupa hedis ñ appareat d̾¬
rebit estimatõem eius pr̃are ¶S sicul

Expanded text:
alibi autem ab herede translata est dolo malo nabitur doli sui nomine: ceterum si sine dolotur quod pondere numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, veluti frumentum ex illo horreo vel vinum ex apotheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mens fuit testantis: sin vero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur. Itaque si Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si cul
Abbreviated transcription (Latin):
prare cogendi ñerunt cumactionem ĩ¬
ferre ñ potunt. ¶ curitor a patre iestõ
datus impubis negocus se perrorem in¬
une tutor datus ẜ patris uoluntatem in¬
miscuit errore comptotutorema ptore
constitinconsultꝰ petet. ne forre si rem
ceptam d̾icn̾ut fraudis uelculpe causa
condempnetur. ñ it̾ fuat᷑ ñ quis ultro
quiñhint᷑ substitutum priꝗ̃ reditatẽ
adiret quam impub̃i restitũc debuit:
uita d̾cessit᷑ cum s̾etitasmitania eẽt. scͥp¬

Expanded text:
are cogendi non erunt, cum actionem inferre non potuerunt. Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per errorem imure tutor datus secundum patris uoluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deseruerit, fraudis uel culpae causa condemnetur. non idem seruatur, si quis ultro qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rispecume quasturores debuerunt cũ
quia omnis sorseffic̾itinz
tur. uniui ex tutorib cum pierisq
c̃aditorib itadecidit. ut c̾ta campor¬
tione contentiẽent ⁊ accipent. idem
curatores iaminripetenti acceptic̾
pupille soudam pecumam exrema
sibi ex re pupille cumusurs feceĩt.
reuocari acuratorib pupiue ad epti¬
oneseas posnit. quascet̾i quoq c̾aito¬

Expanded text:
ris pecuniae, quas tutores debuerunt, cumquia omnis sors efficitur. tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatores iam viripotenti accepti cupupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, revocari a curatoribus pupillae ad portiones eas possit, quas ceteri quoque credito
Abbreviated transcription (Latin):
sant tutela regionib quod plerũ¬
q fit. ⁊ alius urbica negocia alus ꝑ¬
egnna aministraret. t̾uc ex fub̾ac᷑
mus. namucet omnes tutores sint
ri. uel ad iudiciũ uocart cẽpit. pm̃¬
ñ cõmittitim stipulatio. atq siei ad¬
ministratio tutele ꝑmnña ñ ee̾t qͣn¬
tumenim facit in totum denegata
tm̃dem ualet si ĩ eare õquaagitur

Expanded text:
sit tutela regionibus, quod plerumque fit, et alius urbica negotia, alius peregrina administraret, tunc ex substantmus: nam licet omnes tutores sint ri uel ad iudicium uocari coeperit, perinde non committitur stipulatio, atque si ei administratio tutelae permissa non esset: quantum enim facit in totum denegata, tantundem ualet, si in ea re de qua agitur
Abbreviated transcription (Latin):
truus uenditisominu cõn negociati¬
cũtmuonomine excuit. qͣitum est
utrum comyendium negocu an usu
pendium yr̾andum. ¶ tutor rer̃
itancaꝵ conuentꝰ a creditore ꝓuintia¬
liubiremyupulus rabiit. soluit.¬

Expanded text:
r venditis omnibus communis negotiatitium suo nomine exercuit: quaesitum est, utrum compendium negotii an usupendium praestandum. Tutor rerum Italicarum conventus a creditore provinciali, ubi rem pupillus habuit, solvit
Abbreviated transcription (Latin):
plane sipecuma nũata pupilli int̾ eos
distributae᷑ ñ inmaiorem sĩmãquis
eoꝵ quamacc̾epit tenent᷑. s syitutores
res pupilli furati sunt uid̾amłis. an ea
tidum teneantur ⁊ q̃uisumis induyni
t̾is pene d̾p̃catio quod ab umo iamexacta
ẽt s tutores iꝑ ad missam aministratõ¬
nem ñ taminuito domino cͣctare cam
intentur. quam ꝑfidie ag̾e. nẽmod̾iq
aicet unumtutorem ⁊ ouplit᷑m a hacac
ip̃am rem aut cius estimatiõe młi sonĩ
g gessissc tureiam is crectit᷑ qui aliig̾en¬
dam mandaint. s ⁊ qui satisa contutõe
eiq ymisit aministͣrĩoem tocius ture¬
le. nec pot̾ sedefend̾e constitutionib
que iubentante conuenineuma ges¬
sit. ¶ Nemineoq nemo gessit. s cõit̾

Expanded text:
pupilli inter eos distributa est, non in maiorem summam quisque eorum quam accepit tenetur. Sed si ipsi tutores rem pupilli furati sunt, videamus, an ea lidum teneantur et, quamvis unus duplum is poenae deprecatio, quod ab uno iam exacta est. sed tutores propter admissam administrationem non tam inuito domino contrectare eam uidentur quam perfide agere: nemo denique dicet unum tutorem et duplum hac acipsam rem aut eius aestimationem. Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sermisit administrationem totius tutelae, nec potest se defendere constitutionibus, quae iubent ante conueniri eum qui gessit. Item in eo quod nemo gessit non