comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Suꝑueniente quippe in ea sp̃u
scõ. & altissimi obumbrante uirtu¬
te. in cõmutabile dĩ uerbum de
incontaminato corpore. habitum
sibi humanȩ carnis assumpsit: quȩ
et nullum contagium de concu¬
piscentia traheret. & nichil eoꝵ
quȩ ad animȩ corporisq naturã
ꝑtinent non haberet. Recedant
procul. atq in tenebras suas re
mionum: & insanarum sacrilega
falsitatum. Nos exultantes in lau¬
dem dĩ cęlestium multitudo & in¬
structi ab angłis docuere pasto¬
res: ut cognitis naturȩ utriusq
ait. qui adher& dño unus sp̃c . ẽ:
quantomagis uerbum caro factũ
unus. ẽ. xp̃c. ubi nichil. ẽ. alteriꝰ¬
naturȩ quod non sit utriusq:
miscd̃ie dĩ quȩ nos & innocentiȩ
reformat & uitȩ: nec quia in sal¬
uatore nr̃o manifesta agnoscimꝰ
dĩ de ueritate carnis. aut in hu¬
militate hominis de dĩ maiesta-¬
in forma dĩ qui formã recepit ser¬
ui: idem . ẽ. incorporeus manens.
et corpus assumens: idem in sua

Expanded text:
tu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet. procul, atque in tenebras suas recnionum et insanarum sacrilegia falsitatum: Nos exsultans in laude Dei coelestium multitudo, et instructi ab angres, ut cognitis naturae utriusqueait, qui adhaeret Deo, unus Spiritus est , quanto magis Verbum caro factum unus est Christus, ubi nihil est alteriae quod non sit utriusque.misericordiae Dei, quae nos et innocentiae reformat et vitae; nec quia in Salvatore nostro manifesta agnoscimusDei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de deitatis majestain forma Dei, qui formam recepit servi. Idem est incorporeus manens, et corpus assumens. Idem in sua
Abbreviated transcription (Latin):
creuit augmnento. prudenter
aduertite quod cui naturȩ in a¬
dam dictum est terra es. & in
terram ibis. eidem in xp̃o dicit
sede a dextris meis. Scd̾m illã
naturam qua xp̃c ȩqualis. ẽ. pa¬
tri. nunquã inferior fuit unige¬
nitus sublimitate genitoris: nec
temporalis ei est cum patre gła.¬
inhabitat omnis plenitudo di¬
uinitatis corporalit̃. et estis in
illo repleti. Non dixit spiri¬
taliter s corporaliter: ut uerã
intelligamus substantiam car¬
nis. ubi est plenitudo diuini¬
tatis. & in habitatio corporalis.
qua utiq etiam dota repletur
ȩccłia. quȩ inherens capiti cor¬
nat in scła scłoꝵ Ade E3.¬
Item sermo beati leonis

Expanded text:
crevit augmento, prudenter crevit augmento, prudenter advertite, quod cui naturae in Adam dictum est: Terra es, et in terram ibis ; eidem in Christo dicitur: Sede a dextris meis . Secundum illam naturam, qua Christus aequalis est Patri, nunquam inferior fuit unigenitus sublimitate genitoris; nec temporalis ei est cum Patre ghabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti. Non dixit spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudo divinitatis, habitatio corporalis: qua utique etiam tota repletur Ecclesia, quae inhaerens capiti corin miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tenus alterius existente subs¬
tantia. quȩ utiq finiri nisi aut
consumptione aut separatione
non possit. Hȩc uero tam inimi¬
ca sunt sanȩ fidei. ut nequeant
recipi sine excidio nominis. xp̃i¬
ani. Si enim u̾bi incarnatio uni¬
tio est diuinȩ humanȩq nat᷑e:
sed hoc ipso concursu quod e¬
rat geminũ factum . ẽ. singula¬
re: sola diuinitas ut̾o uirginis
nata est. et ꝑ ludificatoriam spe¬
ciem sola subiit nutrimenta.
et increm̃ta corporea. Utq
omnes mutabilitates humanȩ
conditionis omittam. sola diui¬
nitas crucifixa. sola diuinitas mor¬
tua. sola diuinitas est sepulta:
ut iam scđm talia sentientes spe¬
randȩ resurrectionis nulla sit
ratio: nec sit primogenitꝰ ex mor¬
tus xp̃c. quia non fuit qui de¬
beret resuscitari. non fuit qui
posset occidi: absint a cordibus
ur̃is dilectissimi diabolicarum
inspirationum uirulenta menda¬
cia. & scientes quod sempiterna
filii deitas nullo apud patrem

Expanded text:
tenus alterius existento substenus alterius existento substantia, quae utique finiri, nisi aut consumptione, aut separatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatio unitio est divinae humanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilitates humanae conditionis omittam, sola Divinitas crucifixa, sola Divinitas mortua, sola Divinitas est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec sit primogenitus ex mortuis Christus : quia non fuit qui deberet resuscitari, si non fuisset qui posset occidi. CAP. VI. Absint a cordibus vestris, dilectissimi, diabolicarum inspirationum virulenta mendacia, et scienFilii deitas nullo apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tatione conexȩ. de his potissimũ
errorib declinandis obseruanti¬
am ur̃ȩ deuotionis ad moneo. qͦ¬
rum unus dudum nr̃o auctori
consurgere non impune tempta-¬
uit. alius nuꝑ pari execratione
dampnandus eutice assertore ꝓ¬
rupit. Nam ille beatam mariã
uirginem hominis tantum modo
ausus. ẽ. predicare genitricem.
ut in conceptu eius & partu nul¬
la uerbi & carnis facta unicio
crederetur: quia dĩ filius non ip¬
se factus sit hominis filius. sed
creato homini sola se dignatio¬
ne sociauerit. Quod catholicȩ
aures nequaquam tolerare potu¬
erunt. quȩ sic ȩuangłio uerita¬
tis imbutę sunt: ut firmissime
nouerint nullam ẽe humano ge¬
neri spem salutis. nisi ipse e̾et
filius uirginis. qui creator est
matris. Hic autem recentioris
sacrilegii prophanus assertor.
unitionem quidem in xp̃o duaꝵ
confessus. ẽ. naturarũ. sed ipsa
unitione id dixit effectum. ut
ex duab una remaneret. nulla¬

Expanded text:
natione connexae, de his potissimum natione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devotionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et partu nulla Verbi et carnis facta unitio crederetur: quia Dei Filius non ipse factus sit hominis filius, sed creato homini sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii profanus assertor, unitionem quidem in Christo duarum confessus est naturarum, sed ipsa unitione id dixit effectum, ut ex duabus una remaneret, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
patris et filii nullam e̾e distanti¬
am. quia non poterant unitatem
deitatis intelligere. nisi in unita¬
te ꝑsonȩ eumdem asseruerunt
ẽe patrem quem filium: ut nasci
et nutriri. pati & mori. sepeliri
et resurgere. ad eundem ꝑtiner&.
qui ꝑ omnia & hominis ꝑsonã
impler& et u̾bi. Quidam puta
suꝑiorib ac subtiliorib sumptũ.
Quidam autem estimauerunt in
carne xp̃i humanam animam
non fuisse. sed partes animȩ ip¬
sam u̾bi implesse deitatem: quo¬
rum imprudentia in hoc transiit.
ut animam quidem fuisse in dño
faterentur. sed eandem dicerent
mente caruisse. quia suffecerat
homini sola deitas ad om̃ia rati¬
onis officia. Postremo idem as¬
serere presumpserunt. partem
qͥndam u̾bi in carne fuisse con¬
uersam: ut in unius dogmatis
uarietate multiplici. non car
digia falsitatum. quib enumeran¬
d caritatis ur̃ȩ non . ẽ. fatigan¬
dis auditꝰ: s post diuersas impi¬
etates quȩ sibi inuicem sunt mul¬
tiformium blasphemiarũ cogi¬

Expanded text:
Patris et Filii nullam esse distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta superioribus ac subtilioribus 100 sumptum. Quidam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Verbi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in unius dogmatis varietate multiplici, non carndigia falsitatum, quibus enumerandis charitatis vestrae non est fatigandus auditus. Sed post diversas impietates, quae sibi invicem sunt multiformium blasphemiarum cog
Abbreviated transcription (Latin):
tura: ut eodem conceptui. eodẽq
rantiam passionum. Fides igit᷑
catholica dilectissimi oblatran¬
dium hereticoꝵ sꝑnat errores:
qui mundanȩ sapientiȩ uanita
te decepti. a ueritatis ȩuangłio
recesserunt: & incarnationem
uerbi intelligere non ualentes.
de causa illuminationis fecert̃
sibi materiam cecitatis. Nam
omnium fere falso credentium
opimonib quȩ etiam in scĩ sp̃c
negationem ꝓruunt. retractatis
neminẽ pene deuiasse cognosci¬
mus: nisi qui duarum in xp̃o
naturarum. ueritatẽ sub unius
ꝑsonȩ confessione non cre¬
didit. Alu etenĩ dño solã
humanitatem. alii solam ascri.¬
bere deitatẽ. alii ueram quidẽ
in ipso diuinitatẽ. sed carnem di¬
xerunt fuisse simulatam: alii
professi sunt ueram eum sump¬
sisse carnem. sed dei patris non
habuisse naturam. & deitati eiꝰ
quȩ erant humanȩ substantiȩ
deputandes. maiorem sibi dm̃.
minoremq finxerunt. cum gra¬
dus in uera diuinitate essẽ ñ

Expanded text:
tura: ut eodem conceptu eodemque tura: ut eodem conceptu eodemque rantiam passionum. CAP. IV. Fides igitur catholica, dilectissimi, oblatrantium haereticorum spernat errores, qui mute decepti, a veritatis Evangelio recesserunt, et incarnationem Verbi intelligere non valentes, de causa illuminationis fecerunt sibi materiam caecitatis. Nam omnium fere falsa credentium opinionibus, quae etiam in sancti Spiritus negationem proruunt, retractatis, neminem pene deviasse cognoscimus, nisi qui duarum in Christo naturarum veritatem sub unius personae confessione non credidit. Alii etenim Domino solam humanitatem, alii solam ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Divinitatem, sed carnem dixerunt fuisse simulatam. Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed Dei Patris non habuisse naturam; et Deitati ejus, quae erant humanae substantiae, deputantes, majorem sibi Deum minoremque finxerunt, cum gradus in vera Diivinitate esse non
Abbreviated transcription (Latin):
conditam. a iugo diri dominato¬
ris eruer&. Sed quia non ita in
primum hominẽ diabolus uio¬
lentus exstiterat: ut eum in par¬
tes suas sine liberi arbitrii con¬
sensione transferr&: sic destruen¬
dum fuit peccatum uoluntariũ.
et hostile consilium. ut donum
gr̃ȩ non obesset normȩ iusticiȩ.
In totiꝰ igitur humani generis
strage. communi unum solũ reme¬
dium sub diuinȩ rationis occul¬
to. quod possit subuenire ꝓstra¬
tis. si aliquis filioꝵ adam origina¬
lis preuaricationis alienus atq
innocens nasceret᷑. qui cȩtis exem¬
plo prodesset & merito. S quia
hoc naturalis generatio non sine¬
bat. nec poterat uitii radicis ꝓ¬
pago esse sine semine de quo dic̃¬
scriptura: quis potest facere mun¬
dum de immundo conceptum se¬
mine. nonne tu qui solus es: dñs
dauid factus. ẽ. filius dauid: &
de ꝓmissi germinis fructu. ꝓles
est orta sine uitio. in unam per¬
sonam gemina conueniente na¬

Expanded text:
conditam a jugo diri dominatoconditam a jugo diri dominatoris erueret. Sed quia non ita in primum hominem diabolus violentus exstiterat, ut eum in partes suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic destruendum peccatum fuerat voluntarium et hostile consilium, ut dono gratiae non obesset norma justitiae. In totius igitur humani generis strage communi, unum solum erat remedium sub divinae rationis occulto, quod posset subvenire prostratis, si aliquis filiorum Adam originalis praevaricationis alienus atque innocens nasceretur, qui caeteris et exemplo 99 prodesset et merito. Sed quia hoc naturalis generatio non sinebat, nec poterat vitiatae radicis propago esse sine semine, de quo Scriptura dicit: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu, qui solus es ? Dominus David factus est filius David, et de promissi germinis fructu proles est orta sine vitio, in unam personam gemina conveniente na
Abbreviated transcription (Latin):
principium. ut in uno dĩ atq ho¬
minis filio & sine matre deitas.
et sine patre e̾et humanitas. Si
uirginitas: sine corruptionis ues¬
tigio edidit. & sui generis sobo¬
lem. & suȩ styrpis auctorem.
Unde idem dñs sicut euangłista
comnemorat: quesunt a iudeis
cuius filium xp̃m scripturarum
auctoritate didicissent. & eisdem
respondentib quod ex dauid uen¬
turus semine traderet᷑: & quomͦ
inquit illum dñm suum dauid
in sp̃u uocat dicens. dixit dñs do¬
mino meo sede a dextris meis: do¬
nec ponam inmicos tuos scabel¬
lum pedum tuoꝵ: Nec potuert̃
iudȩi ꝓpositam soluere questio¬
nem: quia non intelligebant in
uno xp̃o & progeniem dauiticã.
et naturam ꝓphetatam esse diui
lis patri. uestiens se humilitate
seruili. nec metuebat minui. nec
indigebat augeri: ipsumq effec¬
tum miscđiȩ suȩ quem restitudi¬
oni impendebat humanȩ. sola
exequi poterat uirtute deitatis.
ut creaturam ad imaginẽ dei

Expanded text:
principium: ut in uno Dei atque hoprincipium: ut in uno Dei atque hominis filio, et sine matre Deitas, et sine patre esset humanitas. Simcundata virginitas, sine corruptionis vestigio edidit et sui generis sobolem, et suae stirpis auctorem. Unde et idem Dominus, sicut evangelista commemorat, quaesivit a Judaeis cujus filium Christum Scripturarum auctoritate didicissent; et eisdem respondentibus quod ex David venturus semine traderetur: Quomodo, inquit, illum Dominum suum David in spiritu vocat, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Nec potuerunt Judaei propositam solvere quaestionem, quia non intelligebant in uno Christo et progeniem Davidicam, et naturam prophetatam esse divinlis Patri, vestiens se humilitate servili, nec metuebat minui, nec indigebat augeri; ipsumque effectum misericordiae suae, quem restitutioni impendebat humanae, sola exsequi poterat virtute Deitatis; ut creaturam ad imaginem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dilectissimi
gaudere in domino
omnia diuma eloqͥa
cohortentur: hodie ꝓculdubio
ad spiritalem leticiam copiosiꝰ
incitamur. natiuitatis nobis do¬
minicȩ sacramento clarius cho-¬
ruscante. ut recurrentes ad in
ueniamur natura. quem adoramꝰ
in nr̃a. Ds̃ enim dĩ filius de sem¬
piterno & ingenito patre unige¬
nitus sempiternus. manens in
forma dĩ: & incominutabilit̾ atq
in demporalit̾ habens non aliud
ẽe̾ quam pat̾. formam serui non
pit. ut in suo nos ꝓueherce. ñ
ut in nr̃a deficeret. Unde utriq
naturȩ in suis ꝓprietatib ꝑ ma-¬
nenti tanta .ẽ. unitatis facta com
te diuisum. Celebrantes igitur
dilectissimi natalem dm̃i saluato¬
ris partum beatȩ uirginis inte¬
gre cogitemus: ut carni animȩq
conceptȩ uirtutem uerbi nul¬
lo temporis puncto defuisse
credamus. nec prius formatum
atq animatum templũ corporis
xp̃i. quod sibi suꝑueniens uen¬
dicar& habitator. s ꝑ ipsum et
in ipso. nouo homini datum ẽe

Expanded text:
s, dilectissimi, gaudere in Domino, omnia divina eloquia exhortentur, hodie procul dubio ad spiritalem laetitiam copiosius incitamur, Nativitatis Dominicae sacramento nobis clarius coruscante: ut recurrentes ad illveniamur natura, quem adoramus in nostra. Deus enim Dei Filius, de sempiterno et ingenito Patre unigenitus, sempiternus manens in forma Dei, et incommutabiliter atque intemporaliter habens non aliud esse quam Pater est, formam servi sine pit, ut in sua nos proveheret, non se in nostra dejiceret. Unde utrique naturae in suis proprietatibus permanenti, tanta est unitatis facta commte divisum. CAP. II. Celebrantes igitur, dilectissimi, natatem diem Domini Salvatoris, partum beatae Virginis integre cogitemus, ut carni animaeque conceptae virtutem Verbi nullo temporis puncto defuisse credamus, nec prius formatum atque animatum templum corporis Christi, quod sibi superveniens vindicaret habitator, sed per ipsum et in ipso, novo homini datum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine uiuere cogitans quȩ
sunt dĩ. genus eoꝵ significat qui
sunt in otio: sed tam̃ fortissimi
in temptationib ut possint as¬
sumi. Iob autem quia & uxorẽ
renarum rerum copias. ad illud
genus ꝑtinet cui molendinum¬
deputatum. ẽ : sed tamen ut
sint fortissimi in temptationibꝰ
sicut ille fuit. Non enim alit̾
assumi poterunt. Nec puto
alia e̾e genera hominum quib
constat ȩccłia quam ista tria
habentia binas differentias. ꝓp¬
ter assumptionẽ & relictionẽ:
quamuis in singulis multȩ stu¬
diorum uoluntatumq diuersi-¬
tates: ad concordiam tam̃ uni¬
tatemq concurrentes. possint
inueniri.¬

Expanded text:
sollicitudine viveret, cogitans quae sollicitudine viveret, cogitans quae sunt Dei , genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in tentationibus, ut possint assumi. Job autem quia uxorem renarum rerum copias , ad illud genus deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ad eccłiȩ membra ꝑtuiere
uideantur: adueniente tamen tẽp¬
tatione tribulationis. & ex illis
qui sunt inotio. & ex illis qui sc̃
in negotiis scłi. & ex illis qui dõ
ministrant in ęccłia. aliqui ꝑ ma¬
nent. aliqui cadunt. Qui ꝑ ma¬
nent assumẽt᷑: qui cadunt relin-¬
quentur. Ergo unus assumetur.
et unus relinquetur: non quasi
de duobus hominib dictum sit.
s de duob generib affectionum.
in singulis generib hominum tri¬
um ꝓfessionum. In illa ergo noc¬
te dixit : in illa tribulatione.
Ad ipsa tria genera quȩ assumunt᷑.
nomina uiroꝵ sc̃oꝵ: quos solos
liberandos ihezechiel propħa
denuntiat. noe. danihel: & iob.
Uidetur enim noe ꝑtinere ad eos.
ꝑ quos ȩccłia regitur: sicut per
illum in aquis archa gubernata
est. quȩ figuram gestabat ȩccłiȩ.
Danihel autem quia elegit cęlibẽ
uitam. id.ẽ. nuptias terrenas con-¬
tempsit: ut sicut dicit apłs. sine

Expanded text:
omnes ad Ecclesiae membra pertinere omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, aliqui permanent, aliqui cadunt: qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum, in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocte dixit, in illa tribulatione. Ad ipsa tria genera quae assumuntur, nomina virorum sanctorum, quos solos liberandos Ezechiel propheta pronuntiat, Noe, Daniel et Job . Videtur enim Noe pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur; sicut per illum in aquis arca gubernata est , quae figuram gestabat Ecclesiae. Daniel autem, qui elegit coelibem vitam, id est nuptias terrenas contempsit, ut, sicut dicit Apostolus, sine
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sunt in
illa nocte
duo in lec¬
to. & due
molentes
in unum:
et duo in
Sagro: de
quibus omnib binis singuli
assumentur: & singuli relinqͦn¬
tur. Tria genera hominũ hic
uidentur significari: unum
coꝵ qui otium & quietẽ eligt̃.
neq negotiis secularib neq
negotiis ȩccłiasticis occupati.
quȩ illoꝵ quies lecti nomine
significata. ẽ: ẽoꝵ alterum qͥ
in plebib constituti reguntur
a doctiorib agentes ea quȩ st̃
huius scłi. quos & feminarum
nomine significauit: quia con¬
siliis ut dixi peritoꝵ regi eos
expedit : & molentes dixit. ꝓp¬
ter tempor alium negotiorum
orbem atq circuitũ. Quas tam̃
in uno molentes dixit: in qͣntũ
de ipsis rebus & negotiis suis
prebent usib eccłiȩ. Tercium
eoꝵ qui oꝑantur in ȩccłie mini¬
sterio tanquam in agro dĩ: de
qua agricultura apłs loquitur
In his ergo trib generib bina st̃
rursus genera hominum in sin¬
gulis: & pro robore suarum ui¬
rium discernuntur. Cum enim

Expanded text:
ui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur . In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
um rerum certitudo. ẽ. preteri¬
telȩ studium ur̃ȩ mentes euigi-¬
lent: ne securitate torpeant. ne
ignorantia languescant: sed sẽꝑ
eas & timor sollicitet. & in bono
opere sollicitudo confirmet.
ensate hoc quod redemptoris no¬
stri uoce subiungit᷑. A rescentib
hominib prȩ timore & expęcta¬
tione : quȩ suꝑuenient uniu̾so

Expanded text:
um rerum certitudo est prum rerum certitudo est prtelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae superve
Abbreviated transcription (Latin):
distis adiunxit. Et erunt sig¬
na in sole & luna & stellis: et
in terris pressura gentium. pre
confusione sonitus maris ꝙ flu¬
ctuum. Ex quib profecto om¬
nibus alia iam facta cernimꝰ
alia e ꝓximo uentura formida¬
mus. Nam gentem suꝑ gentem
exurgere. earumq pressuram
terris insistere: plus iam in
quam in codicibus legimus.
Quod ter ręmotus urbes innume¬
ras subruat: ex aliis mundipar¬
tibus scitis quam frequenter au-¬
dimus. Pestilentias sine cessatio¬
ne patimur: signa uero in sole &
luna & stellis adhuc aꝑte mini¬
me uidimus: sed quia & hȩc non
longe sint. ex ipsa iam aeris im¬
mutatione colligimus. Quãuis
priusquam italia gentili gladio
ferienda traderetur. igneas in
cȩlo acies uidimus: & ipsum qui
postea humani generis fusus . ẽ.
sanguinẽ coruscantem. Confusio
autem maris & fluctuum. nec¬
dum noua exorta. ẽ: sed cũ mul¬
ta iam prenuntiata completa st̃.
dubium non . ẽ. qͦd sequantur ȩtiã
pauca quȩ restant: quia sequenti¬

Expanded text:
runt signa in sole, et luna, et stellis, et in terris pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in quam in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda trcoelo acies vidimus, et ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est; sed dum multa jam praenuntiata completa sunt, dubium non est quin sequantur et pauca quae restant, quia sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
angustiȩ. dies calamitatis & mi¬
seriȩ: dies tenebrarum & caligi¬
nis. dies nebulȩ & turbinis:
dicit. Adhuc semel & ego mo¬
am cęlum. Ecce ut prediximꝰ
aerem mouit: & terra non sub¬
sistit. Quis ergo ferat. cum cę¬
lum mouerit: Quid autem ter¬
rores quos cernimus: nisi seqͥn¬
tis irȩ precones dixerĩ: Un¬
de & considerare necesse est:
quia ab illa tribulatione ulti¬
ma tantum sunt tribulationes¬
istȩ dissimiles: quantum a po-¬
tentia iudicis ꝑsona preconis
corrigite. mores mutate: mala
temptantia resistendo uincite.
ꝑpetrata autem fletib punite.
duentum namq ȩterni iudicis
tanto securiores quandoq uide-¬
bitis: quanto nc̃ districtionem
illius tim̃do p̃uenitis.

Expanded text:
 dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dicit: Adhuc semel et II, 22. Ecce, ut praediximus, aerem movit, et terra non subsistit; quis ergo ferat, cum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis itate, vitam corrigite, mores mutate, mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto securiores quandoque videbitis, quanto nunc districtionem illius timendo praevenitis.
Abbreviated transcription (Latin):
OMINUS
ac redemp¬
tor noster
paratos noᷤᷤ
inuenire
desiderans.
senescentẽ
mundum
quȩ mala sequantur denunti
at: ut nos ab eius amore com¬
pescat. Appropinquante eius
termino quantȩ ꝑsecutiones pre¬
ueniant innotescit: ut si dm̃ me¬
tuere in tranquillitate nolumꝰ:
uicinum eius iudicium uel ꝑse¬
cutionibus attriti timeamꝰ. Hiuic
enim lectioni sc̃i euangłii quam
modo ur̃a fr̃nitas audiuit. pau¬
lo suꝑius dñs premisit dicens.

Expanded text:
ominus et Redemptor noster, paratos nos invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussionibus attriti timeamus. Huic etenim lectioni sancti Evangelii, quam modo vestra fraternitas audivit, paulo superius Dominus praemi
Abbreviated transcription (Latin):
ditu. leuate capita. idẽ. exi¬
larate corda: quia dum fut᷑
mundus cui amici non estis.
prope fit redemptio quã que-¬
sistis. In scriptura & enĩ sac
sepe pro mente caput ponit᷑.
quia sicut capite reguntur
Inembra: ita cogitationes m̃te
disponuntur. Capita itaq
leuare est: mentes nr̃as ad gau¬
dia patriȩ cęlestis erigere.
Qui ergo dm̃ diligunt. ex mun¬
di fine gaudere atq hilares¬
cere iubentur: quia uidelic
eum quem amant mox inue¬

Expanded text:
ditur, levate capita, id est exhiditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo 1438 Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque hilarescere jubentur, quia videlicet eum quem amant mox inve
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uirtutes cęloꝵ: nisi angłos.
archangłos. thronos. dominatio¬
nes. principatus. & potestates.
appellat: Quȩ in aduentu di-¬
stricti iudicis nr̃is tunc oculis
uisibiliter apparebunt: ut dis-¬
tricte tunc a nobis exigant.
hoc quod nos modo inuisibilis
conditor equanimit̾ portat. Ubi
et subditur. Et tunc uidebuns
filium hominis uenientem in¬
‸ nubibus cęli: cum potestate¬
⁊ magna & maiestate. Ae si aꝑ
te diceret᷑. In potestate mag̾¬
na et uirtute uisuri sunt: quẽ
in humilitate positum audire
noluerunt: ut uirtutẽ eius
tanto tunc districtius senti¬
ant. quanto nunc ceruicem
cordis ad eius patientiam ñ
inclinant. Sed quia hȩc con-¬
tra reprobos dicta sunt: mox
ad electoꝵ consolationem uer¬
ba conuertuntur. Nam sub-¬
ditur. His autem fieri incipi¬
entibus: respicite & leuate
redemptio ur̃a. Ac si aperte
ueritas electos suos admone¬
at dicens. Cum plagę mun¬
di crebescunt. cum terror iu¬
dicii uirtutib commotis osten¬

Expanded text:
inus virtutes coelorum nisi angelos, archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac sit majestate. In potestate magna et majestate visuri sunt, quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur. Nam subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et levate redemptio vestra. Ac si aperte Veritas electos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis osten
Abbreviated transcription (Latin):
Si mulci fuert̃: quoqnͦ in tã breui spatio
cotidiana febre: & creberrimo dolore coli.
ceperunt. Et cũ adhuc haberet aliqͣntulã¬
spem uiuendi. deportatꝰ est ihericho: ac¬
ceptoq consilio medicoꝵ. utebat᷑ aquis ca¬
lidis: & introiuit in oleũ calidũ. unde ad¬
eo dissoluta sunt omĩa menbra eus. ut e¬
tiam ipsi oculi a propͥis sedib excludi ui¬
derent᷑. Tantaq auiditas manducandi
possent p̃parare. quanta ipse comederet:
cari ad se om̃s nobiliores & pͥmarios de uicis¬
ꝙ castellis. & de ciuitatibꝰ totiꝰ iudeȩ. et iussit
eos recludi. in loco qui dicit᷑ hypodromꝰ. Et
cũ iã uideret sibi imminere diem mortis: uo
dixitq illis. Scio quidẽ iudeos gauisuros
de morte mea: s potero habere multos lu¬
gentes. et nobiles exequias funeris. tantũ si
ꝙ om̃is iudea etiã inuite defleat obitũ meũ.
Habebat aut̃ hanc consuetudinẽ: ut pꝰ omnẽ
cibũ purgaret ꝑse pomũ et comederet. Qđ.

Expanded text:
o uciabatur febre, et creberrimo dolore coli, coeperant; et cum adhuc haberet spem vivendi, deportatus est in Jerichum: accepto vero consilio medicorum utebatur aquis calidis, et introivit in oleum calidum; unde adeo sunt resoluta omnia membra illius, ut etiam ipsi oculi a propriis sedibus expelli viderentur, et tanta aviditas manducandi possent tanta praeparare, quanta ipse manducare, lligi ad se omnes nobiliores et primarios de vicis, castellis et civitatibus totius Judaeae, et jussit eos recludi in loco qui dicitur hippodromus; et cum videret sibi imminere diem mortis suaeum, et dixit illis: Scio quidem Judaeos gavisuros de morte mea, sed potero habere multos lugentes, et nobiles exsequias funeris, si meis voet omnis Judaea etiam invita defleat obitum meum. Habebat is praeterea consuetudinem ut post omnem cibum purgaret ipse malum et comederet; quod
Abbreviated transcription (Latin):
tas dixit. Om̃s enim prophete:. xp̃m
nazareũ hoc ẽ sc̃m et iustũ et mundum
aliquid simile in uerbis isaye prophete
an hebrayca ueritate. Ait enim. De
de radice eius ascendet. Dictus quid̃e¬
cula in qua conceptus ẽ et nutritus:
dicit᷑ et nazareus ab officio. Om̃s qui¬
dicebant᷑: qui uota dõ uouebant. et

Expanded text:
tas; omnes enim prophetae Christum Nazarenum, hoc est sanctum, justum, et mundum aliquid simile huic in verbis Isaiae prophetae in Hebraica veritate. Ait enim: « Ede radice ejus ascendet. » Dictus est Jvitate in qua conceptus est et nutritus. Dicitur etiam Nazareus ab officio; omnes enidic
Abbreviated transcription (Latin):
certe dat᷑ intelligi: qa non solus herodes. s¬
Si multi fuert̃: quo nͦ in tã breui spacio
ceperunt. Et cũ adhuc haberet aliqͣntulã¬
spem uiuendi. deportatꝰ est ihericho: ac¬
ceptoq consilio medicoꝵ. utebat᷑ aquis ca¬
lidis: & introiuit in oleũ calidũ. unde ad¬
eo dissoluta sunt omĩa menbra eius. ut e¬
tiam ipsi oculi a propͥis sedib excludi ui-¬
derent᷑. Tantaq auiditas manducandi
& castellis. & de cuuntatibꝰ totiꝰ iudeȩ. et iussit
eos recludi. in loco qui dicit᷑ hypodromꝰ. Et
cũ iã uideret sibi imminere diem mortis: uo
dixitq illis. Scio quidẽ iudeos gauisuros
de morte mea: s potero habere multos lu¬
gentes. et nobiles exequias funeris. tantũ si
ꝙ om̃is iudea etiã inuite defleat obitũ meũ.
Habebat aut̃ hanc consuetudinẽ: ut pꝰ omnẽ
cibũ purgaret ꝑse pomũ et comederet. Qd̾.
cũ fecisset: aspexit huc illucq ut uideret si¬

Expanded text:
certe datur intelligi quia non solum Herodes, so coeperant; et cum adhuc haberet spem vivendi, deportatus est in Jerichum: accepto vero consilio medicorum utebatur aquis calidis, et introivit in oleum calidum; unde adeo sunt resoluta omnia membra illius, ut etiam ipsi oculi a propriis sedibus expelli viderentur, et tanta aviditas manducandi , castellis et civitatibus totius Judaeae, et jussit eos recludi in loco qui dicitur hippodromus; et cum videret sibi imminere diem mortis suaerum, et dixit illis: Scio quidem Judaeos gavisuros de morte mea, sed potero habere multos lugentes, et nobiles exsequias funeris, si meis voet omnis Judaea etiam invita defleat obitum meum. Habebat is praeterea consuetudinem ut post omnem cibum purgaret ipse malum et comederet; quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
factum est ille tantꝰ. ille in for¬
ma dĩ ȩqualis patri. ille sine
tempore. fabricator temporum:
ille ex nullo scło ante omnia se¬
cula iudex scłi. factus est tam
paruus ut defemina nasceret᷑.
sed mansit tam magnus ut a
patre non separaretur. Itaq p̃¬
bentes ei obsequium & testimo¬
nium. tanquam lucernȩ uent᷑o
diei. omnes propħȩ prenunti¬
sum nascendo uenturum: & pꝰ
credendo adheserunt. O porte¬
bat enim ut prenuntiaretur
uenturus. facturꝰ miracula qͥb
miraculis bene intelligentibus.
appareret hõ paruꝰ ad paruos. humilis ad
superbos. paruitate sua docens
hominẽ. ut se agnosceret par¬
uum. ne non grandescendo se
crederet magnũ. Est enim su¬
perbia non magnitudo sed tu¬
mor. Quod autem tumet uide¬
tur magnum: sed non est sanũ.¬
t autem creator generis huma¬
ni istum tumorem sanaret: ipse
medicꝰ. ipse medicina non solum
medicamentũ adhibens. apparu¬
it int̾ homines homo: sed homo

Expanded text:
factum est: ille tantus, ille in forfactum est: ille tantus, ille in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricator temporum, ille ex nullo saeculo, ante omnia saecula, judex saeculi, factus est tam parvus, ut de femina nasceretur; sed mansit tam magnus, ut a Patre non separaretur. Praebentes ei obsequium et testimonium, tanquam lucernae venturo diei, omnes Prophetae praenuntisum nascendo venerunt, post credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, facturus miracula; quibus miraculis bene intelligentibus appareret homo parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne non grandescendo se crederet magnum. Est enim superbia non magnitudo, sed tumor. Quod autem tumet, videtur magnum, sed non est sanum. Ut autem Creator generis humani istum tumorem sanaret, ipse medicus, ipse medicina, non solum medicamentum adhibens apparuit inter homines homo,
Abbreviated transcription (Latin):
nniuersaria dñi incar¬
natio. & ur̃ȩ frat̾nita¬
tis tam frequens con¬
gregatio: exigit a no¬
bis debitum sermo¬
nis officium. Itaq fr̃s affectu
pio. corde deuoto ianuam dm̃i
pulsemus: ut & nobis tribuat
fiduciam utilia dicendi. & ur̃e
karitati fructum audiendi. Ad¬
iuuet itaq nos humillimos suoᷤ
utero corporalit̾ natꝰ: uirgina¬
li conubio spiritalit̾ coniugatꝰ.
Hodie itaq nasci dignatꝰ est. ꝑ qͣm
facta sunt om̃ia: manens quod. ẽ.
ex hibens tͥ quod es. manens ap̃
patrem in diuinitate. suscepit
nr̃am infirmitatẽ in unitate.
Duas namq natiuitates dñi ac¬
cipimus. unam diuinam. alterã
humanam: tamen utramq mi¬
rabilem. Illam sine matre. istã
sine patre. Illam ȩternam: ut
crearet temporales: hanc tem¬
poralem ut prestaret ȩt̃nos.
lle enim de quo dicit iohannes
ȩ uangłista. quia in principio
erat uerbum & u̾bum erat ap̃
dm̃ & ds̃ erat uerbum. & quia
omnia ꝑ ipsum facta sunt. et
sine ipso factum. ẽ. nichil. quod

Expanded text:
nniversaria Domini Incarnatio, et vestrae Fraternitatis tam frequens congregatio, exigit a nobis debitum sermonis officium. Itaque, fratres, affectu pio, corde devoto januam Domini pulsemus: ut et nobis tribuat fiduciam utilia dicendi, et vestrae Charitati fructum audiendi. Adjuvet itaque nos humillimos suos utero corporaliter natus, virginali connubio spiritualiter conjugatus. Hodie itaque nasci dignatus est, per quem facta sunt omnia: manens quod est, exhibens tibi quod es; manens apud Patrem in divinitate, suscepit nostram infirmitatem in humanitate. Duas namque nativitates Domini accipimus: unam divinam, alteram humanam, tamen utramque mirabilem; illam sine matre, istam sine patre: illam aeternam, ut crearet temporales; hanc temporalem, ut praestaret aeternos. Ille enim de quo dicit Joannes evangelista, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod
Abbreviated transcription (Latin):
litatis eius sanauit infirmos: &
dum erat int̾ homines qui dm̃
uiderent in homine. non tamen
spem suam ponerent in homine
poterat. Ut ergo ex hiberetur
homini & qui ab homine uide¬
retur & quem homo sequeret᷑:
ds̃ factus est homo. Aliquid te
magnum credere debes. sed quod
u̾bum caro factum est & habita¬
uit in nobis: eadem sapientia quȩ
de deo genita. ẽ. dignata. ẽ. ȩtiam
int̾ homines creari. Ad quod ꝑ¬
tinet illud. Dñs creauit me in
tio uiarũ suarum. Est enim eiꝰ
principium caput ȩccłiȩ quod
uia certa. qua ꝑueniremus ad
dm̃. Nonenim redire potuimꝰ
nisi humilitate. qui ꝑ suꝑbiam
lapsi sumꝰ sicut dictum est pri
mȩ creaturȩ. Gustate. & eritis
nr̃ in se ipso demonstrare dig-¬
natus. ẽ. qui non rapinam arbi¬
tratus est esse se ȩqualem deo.

Expanded text:
itatis ejus quaerit firmos. Et dum erant homines, qui Deum viderent in homine, nec tamen spem suam ponerent in homine,poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus factus est homo. Aliquid te magnum credere debes. Sed quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , eadem Sapientia quae de Deo genita est, dignata est etiam inter homines creari; ad quod pertinet illud, Dominus creavit me in principio viarum suarum est enim ejus principium caput Ecclesiae, quovia certa qua perveniremus ad Deum. Non enim redire potuimus nisi humilitate, qui per superbiam lapsi sumus; sicut dictum est primae nostrae creaturae, Gustate, noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
sed semet ipsum exinauit formã
serui accipiens. ut crearetur ho¬
mo in principio uiarum eius.
uerbum ꝑ quod creata sunt
omnia. Quappt̃ unigenitus &
primogenitus dñs ñr diuinarũ
scripturarum auctoritate predi¬
catur. ungenitus de patre. pri¬
mogenitus amortuis. Quaꝓpt̃
scd̃m id quod unigenitꝰ est non
habet fr̃s. sed scdm quod primo¬
genitus est. fr̃s uocare dignatꝰ
est om̃s: qui post eus &e ꝑ eiꝰ
primatum in gr̃a nascimur ꝑ
adoptionem filioꝵ. sicut aplłica
disciplina commendat. Natura¬
lis ergo filius scđm id quod pri¬
mogenitus. ẽ: de ipsa patris sub¬
stantia unicus natus. ẽ. id existeis
quod pater est. ds de dõ. lumen
de lumine. Nos autem non lum̃
naturaliter sumus. sed ab illo lu¬
mine illuminamur: ut sapientia
lucere possimus. ꝑ eum qui ui¬
uit & regnat in scła scłoꝵ am̃.

Expanded text:
sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; ut crearetur homo in principio viarum ejus Verbum per quod creata sunt omnia. Quapropter unigenitus et primogenitus Dominus noster divinarum Scripturarum auctoritate praedicatur; unigenitus de Patre, primogenitus a mortuis. Quapropter secundum id quod unigenitus est, non habet fratres: secundum id quod primogenitus est, fratres vocare dignatus est omnes qui post ejus et per ejus primatum in gratia nascimur per adoptionem filiorum, sicut apostolica disciplina commendat. Naturalis ergo filius secundum id quod primogenitus est frater, de ipsa Patris substantia unicus natus est, id existens quod Pater est, Deus de Deo, lumen de lumine. Nos autem non lumen naturaliter sumus; sed ab illo lumine illuminamur, ut sapientia lucere possimus, per eum qui vivit et regnat in saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
me: Olim quidem debui ꝑdere
te: sed stephanus seruus meus
orauit pro te. Saule saule quid
me ꝑsequeris: Sed quia insaniᷤ
cont̾ra nomen meũ: ego faciam¬
te seruum meũ. O saule lupe
rapax: comedisti. expecta paulu¬
lum. & digereris. Dicam plane
Nam si sẽs stephanus sic non oras¬
set: eccłia forsitan paulum non
haber&. Sed ideo erectus est
paulus. quia in terra inclinat᷑.
exauditus est stephanus. Ergo
quod fecit saulus: patit᷑ paulꝰ
Quod fecit ꝑsecutor: patitur pre¬
dicator. Quod fecit lupus: pa¬
titur agnus. Quia sic est in
tali homine uindicandũ. ut dis¬
cat pati quod faciebat: sentiat
ipse. quod aliis inferebat. Dici
dicatorem. Cȩpimus habere
predicatorem: quem sc̃s stepha¬
nus habuit lapidatorẽ. Si gͦ
exauditus. ẽ. beatus stephanꝰ
ut eius orationib deleretur
peccatum quod cominiserat ꝑ¬
secutor: commendemus nos
orationib eius. Multomagis
enim nunc exaudietur ut cre¬

Expanded text:
me, olim quidem debui perdere me, olim quidem debui perdere te; sed Stephanus meus oravit pro te, Saule, Saule, quid me persequeris? Sed quia insanis contra nomen meum, ego te faciam servum meum. O Saule lupe rapax, comedisti, exspecta paululum, et digeres. Dicam planeNam si sanctus Stephanus sic non orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo erectus est Paulus; quia iexauditus est Stephanus. Ergo quod fecit Saulus, patitur Paulus; quod fecit persecutor, patitur praedicator; quod fecit lupus, patitur agnus: quia sic est in tali homine vindicandum, ut discat pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat. Dicitlupo agnum. Coepimus habere nos praedicatorem quem sanctus Stephanus habuit lapidatorem. Sic ergo exauditus est sanctus Stephanus, ut ejus orationibus deleretur peccatum quod commiserat Saulus. Commendemus ergo nos orationibus ejus: multo magis enim nunc exauditur pr
Abbreviated transcription (Latin):
ne exhibuit: qualia in sui dñi
Pater ignosce illis: quia nesciuñ
quid faciunt. Stephanus dixit.
Ne statuas illis hoc peccatum.
Et hoc dicto obdormiuit. O som¬
num pacis. Quid illo somno
tranquillius: Quid illo somno
quietius: Qualis ibat ad ami¬
cum: qui sic diligebat inimicoᷤ.
N am ut nouit scĩtas ur̃a qͣntum
ualuerit oratio scĩ stephani mar¬
tyris. Recurrite nobiscum ad
illum adolescentẽ ꝑ secutorem
nomine saulum: sicut ex libro
dum legeretur audiuimꝰ. qui
cum sc̃s stephanus lapidaret᷑.
et ab ipso om̃ium lapidantium
uestimenta seruarentur. ut tan¬
quam manib omniũ ipse lapi-¬
dare uideretur. hic cum iret
in uia. subito circumfulsit eum
lumen de cęlo: & audiuit uocẽ
dicentem sibi. Saule saule qͥd
me ꝑsequeris: Durum est ti¬
bi contra stimulum calcitrare.
Et ille. Tu quis es dñe: Et dñs
ad eum. Ego sum iħc nazarenꝰ.
quem tu ꝑsequeris. Quid mͥ &
tibi: Ouare te erigis contra me.

Expanded text:
ne exhibuit, qualia in sui Domini ne exhibuit, qualia in sui Domini Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; sanctus Stephanus dixit: Ne statuas illis hoc peccatum; et hoc dicto obdormivit in Domino. O somnum pacis! quid illo somno tranquillius? quid illo somno quietius? qualis ibat ad amicos, qui sic diligebat inimicos? Nam ut noverit sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum ad illum adolescentem persecutorem nomine Saulum, sicut ex libro dum legeretur audivimus, qui cum Stephanus lapidaretur, et ab ipso omnium lapidantium vestimenta servarentur, ut tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et audivit vocem dicentem sibi: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Et tu quis es, Domine? Et Dominus ad eum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; quid mihi et tibi? Quare te erigis contra me m
Abbreviated transcription (Latin):
suis crucifixoribꝰ: orauit & ste¬
phanus pro suis lapidatoribus.
Dominꝰ uac orauit affixus ligno:
stephanus genu flexo suũ sp̃m
pidor. in me seiuunt. & in me
fremunt: s ne statuas illis hoc
peccatum. Quid ut hoc dicamtͥ.
ate primum audiui: ego seruuᷤ
tuus patior. Sed multum int̾est
int̃ me & te. Tu dñs: ego seruu.
Tu uerbum: ego auditor uerbi.
Tu magister: ego discipłs. Iu cre¬
ator. ego creatus. Tu ds̃: ego
homo. Multum interest inter
peccatum eoꝵ qui lapidant me.
et illoꝵ qui crucifixerunt te.
Quando ergo dixisti pat̾ ignosce
illis quia nesciunt quid faciuñ:
pro magno peccato petisti. et me
pro minimo petere dociusti.
in carne: non isti pereant in m̃te.
Illi lapides mitcebant: & sanctꝰ
stephanus orationem fundebat.
Magna pietas fr̃s: magna clem̃tia.
Prorsus qualia in mensa dm̃i sui
conedit. talia & ipse in suo con¬
uiuio preparauit. Scriptum
quippe. ẽ. Ad magnam m̃sam
sedisti: scito qm̃ talia te oportet
preparare. Talia ergo in oratio¬

Expanded text:
suis crucifixoribus; oravit et Stephanus pro suis lapidatoribus. Dominus Jesus oravit affixus ligno; Stephanus genu flexo. Qui standpidor, in me saeviunt, et in me fremunt; sed ne statuas illis hoc peccatum: quia, ut hoc dicam tibi, a te primo audivi. Ego servus tuus patior; sed multum interest inter me et te. Tu Dominus, ego servus; tu Verbum, ego auditor verbi; tu Magister, ego discipulus; tu Creator, ego creatura; tu Deus, ego homo. Multum interest inter peccatum istorum qui lapidant me, et illorum qui crucifixerunt te. Quando ergo dixisti, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; pro magno peccato petisti, et me pro minimo petere docuisti. in carne; isti non pereant in mente. Illi lapides mittebant; et sanctus Stephanus orationes fundebat. Magna pietas, fratres, magna clementia. Prorsus qualia in mensa Domini sui comedit, talia et ipse in suo convivio praeparavit. Scriptum est enim: Ad magnam mensam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Talia ergo in oratio
Abbreviated transcription (Latin):
et morieris lapidibꝰ. Dic eis de
eo cuius nom̃ nolunt audire iu¬
dei. erubescant et seuiant: mu¬
ta efficiant᷑ labia dolosa. Dic eis
ubi uides eum: quem irriseruñ
crucifixum. Dic eis ubi uides
eum. & hic non uiues: sed cũ eo
melius uiues. Dic eis quia mc̾il
est quod fecerunt: uiuit quem
occiderunt. Dic eis quia uides
ad dexteram patris stantẽ: quẽ
irriserunt incruce pendentem.¬
Et ille inquit. Ecce uideo cȩlos
aptos: & filium hominis stantẽ
ad dexteram dĩ. At illi claman¬
tes: continuerunt aures suas.
Aures clauserunt: & ad lapiles
cucurrerunt. Impetumq fecert̃
omnes in eum: & lapidabant ste-¬
phanum. inuocantem dm̃ & di¬
centem. Adhesit anima mea pꝰ
te. quia lapidat᷑ caro mea ꝓte.
accipe sp̃m meum: & redde ꝓ¬

Expanded text:
et morieris lapidibus. Dic aliquid de et morieris lapidibus. Dic aliquid de eo cujus nomen nolunt audire. Erubescant et saeviant, muta efficiantur labia dolosa . Dic eis ubi vides vivum, quem irriserunt crucifixum. Dic eis ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem occiderunt. Dic eis quia vides ad dexteram Patris stantem, quem irriserunt in cruce pendentem.Et ille inquit: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. At illi clamantes continuerunt aures suas. Aures clauserunt, et ad lapides cucurrerunt, impetumque fecerunt omnes in eum, et lapidabant Stephanum invocante Dominum, et dicentem, Adhaesit anima mea post te , quia lapidatur caro mea pro te. Accipe spiritum meum : et redde