comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris sententiã sapiens et prudens
in lege. s qa ñ humiliari cum paruuł
xp̃i. sed se ipsum ustificare desiderat:
beatos oculos colũbarum in nocentiae
lacte lotarum. quib axp̃i archana uidere
possit accipere recusans. Cui ꝓfecto
dñs ita responsum tẽꝑauit suũ. ut et¬
omẽm qͥ miscłiam faceret cuilibet. ꝓri-¬
mũ doceret: & tam̃ haec eadem parabo¬
la spetialiter ipsum dĩ filiũ. qͥ nob ꝑhu-
manitatem ꝓximꝰ fieri dignatus. ẽ. desig¬
naret. Neq enim ita ꝓximum quẽ sic̃ nos
diligere iubemur. suꝑ xp̃o interp̃tari
debemꝰ: ut mortalia mutuae fr̃nitatis
Saut̃ iħc: dixit. Homo quidã descendebat
ab hierusalem in hiericho. Homo iste :¬
adã intelligitur. in genere humano.
Hierusalẽ cuntas pacis illa cęlestis. acuiꝰ
beatitudine lapsus: in hanc mortalem
miseram q uitam deuenit. Quã bene
hiericho quae luna int̾pretatur signi.¬
ficat: uarus uidelicet defectuum

Expanded text:
vatoris sententiam, sapiens et prudens vatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitats, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum
Abbreviated transcription (Latin):
Ita anima tua. et ex omibus uiribus tiuis.
Set exomĩ m̃te tua: et ꝓximũ tuũ sic̃ te¬
ipsum. Dũ legis perito respondet: ꝑfec¬
tum nob̾ saluator iter uitae caelestis os.¬
tendit. Cui pͥmo de dilectione dĩ et
.ꝓximi. legis scripta ꝓponenti: dirit.
Recte respondisti. hoc fac et uiues. Dein¬
de ꝓinducta parabola respondenti illũ
fuisse ꝓximũ uulnerato. qͥ fȩcit miscđiã
in illum: ad iecit. Uade. et tu fac similit̃:
d est tali miscđiae studio ꝓximum
tuum necesse habentem diligere. et
sustentare mem̃to: aꝑtissime declarans
solã. eẽ. dilectionẽ et ipsam ñ uerbotenꝰ
ostentatam. s oꝑibus excufione ꝓbatã.:¬
I quae ꝑpetuã ducat aouitam. Ille aut̃
uolens iustificare se ipsum: dixit ad ibm.
SEt qͥs ẽ. ms̃ ꝓximus: Quanta inanis
głae dem̃tia legis peritus ob uulgi fa.¬
uorem captandũ. quo sapienter respon¬
disse iactaretur : pͥmum se legis fatet᷑
ignorare mandatum. Uere uixta fal.¬

Expanded text:
ta anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Sic hierosolimitae cui ñ sac̃dos nec leuita
ex eadẽ gente. unmo in eadẽ urbe nati
et nutridi. s ext̃nae gentis accola. qͥa
magis misertus ẽ: factꝰ ẽ. ꝓximꝰ. Seera¬
tiori aut̃ intellectu. qm̃ nemo magisẽ.
quasi ꝓximũ. Nichil enĩ tãm ꝓximũ:
quã caput m̃bris. Diligamꝰ etiam eũ
qͥ imitator. ẽ. xp̃i. hoc. ẽ. enĩ qđ seqͥtur.
Et ait illi iħc. U ade et tu fac similiter.
Id .ẽ. ut uere te ꝓximũ sic̃ te ipsum dili¬
gere manifestes. quic qͥd uales in eiꝰ uł
corporali. uel sp̃itali necessitate suble:¬
uanda: deuotus oꝑare.

Expanded text:
sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis estquasi proximum: nihil enim tam proximum quam caput membris. Diligamus etiam eum qui imitator est Christi; hoc est enim quod sequitur: Et ait illi Jesus: Vade et tu fac similiter. Id est, ut vere te proximum sicut te ipsum diligere manifestes, quidquid vales in ejus vel corporali vel spiritali necessitate sublevanda devotus operare,
Abbreviated transcription (Latin):
in enigmate uiderunt. Apłi aut̃ in p̾sen-¬
tiarum habentes dnm̃. conuescentes que
ei et quae cũq uoluissent introgando¬
discentes: nequaquã ꝑ angłos. aut uarias
uisionum speties. opus habebant doceri.
uos uͦ lucas multos ꝓpħas et reges di-¬
cit: matheus aꝑtius ꝓpħas et uistos
appellat. Ipsi st̃ enĩ reges magni qui
tẽptationũ motib non consentiendo
succumbere: s regendo pc̃eẽ. nouerant.
Et ecce quidã legis peritus surrȩxit:
tẽptans eũ et dicens. Magister quid
fatiendo uitã aet̾̃nam possidebo: Legis¬
peritus qͥ deuita aeterna dnm̃ tẽptans
interrogat. occasionẽ ut reor tẽptindi
de ipsis dñi sermonibus sũpsit. ubi ait.
Gaudete aut̃ qđ nomina urã scripta sunt¬
in caelis. Sed ipsa sua tẽptatione decla-¬
rat. quam uera sit illa dñi confessio qua
dixit ad eum. In lege qͥd scriptũ ẽ. quo-¬
I modo legis: Ille respondens dixit. Diliges¬

Expanded text:
in enigmate viderunt. Apostoli autem in praesentiarum habentes Dominum convescentesque ei, et quaecunque voluissent intdiscentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat: ipsi sunt enim reges magni qui tentationum suarum motibus non consentiendo succubuere, sed regendo promoverunt: Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens dixit, e
Abbreviated transcription (Latin):
Sati oculi: qui uident.
quae uidetis. Non oculi scribarũ
dere: s illi beati oculi. qͥ eiꝰ possunt
cognoscere sacram̃ta : de quib dicitur
Et reuelasti ea paruulis. B eati oculi par¬
uuloꝵ quib et se & prẽm filus reuelare
dignatur. Dico enim uobis quod multi
nos uidetis & ñ uider̃: et audire quae
auditis. et ñ audierunt. Abraham exul¬

Expanded text:
ati oculi qui vident quae vos videtis. Non oculi Scribarum viderunt, sed illi beati oculi, qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis , beati oculi parvulorum, quibus et se et Patrem Filius revelare dignatur. Dico autem vobis, quod multi uos uidetis et non uiderunt, et audire quae auditis et non audierunt. – Item
Abbreviated transcription (Latin):
dis om̃ibus uitȩ tẽporalis carere. sed ip¬
sam quoq uitam ꝓgrege. ap̃i ponere
in prumptu habet. Unde nc̃ ipse postquã
piscendas suas oues petro hoc .e. plebes
docendas gubnandasq cõmisit: subse¬

Expanded text:
dis omnibus vitae temporalis carere; sed ipdis omnibus vitae temporalis carere; sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere, in promptu habet. Unde nunc ipse, postquam pascendas suas oves Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque commisit, subse
Abbreviated transcription (Latin):
pasce oues meas. hoc. ẽ. utiq qđ ei ante
passionem aꝑtius dixerat. E go autem
rogaui ꝓte ut ñ defitiat fides tua. et
tu aliquando conuersus. confirma fr̃
xp̃o ne afide defitiant confirmare: et ut
infide magis magisq ꝓfitiant instanter
opam dare. Secularib quoq subsidus
eos quantũ ualeat adiuuare. exrantes cor-¬
pietatis cura. ad ꝑpaenae uitȩ ꝑducere
pascua. Setl hoc pastori est fixo corde
tenendum. ut eos quib p̾est non quasi
suos ꝓprios: sed ut dñi su gregẽ tractare
meminerit. Iuxta illud quod petro dicit᷑
si diligis me pasce oues meas. Meas inquit.
ñ tuas. Meas tibi oues cõmendatas scito.
et has quasi meas regere. si me ꝑfecte amas
recole. ut meam uidelicet ineis głam.
meũ dñiu. mea lucra: non tua ꝓ̃pria
quȩras. U eri auntem pastoris et eui since¬
ra est cura deouibus. enidens ac speciale
inditium.ẽ: cum quisq non solum cõmo.¬

Expanded text:
Pasce oves meas, hoc est utique, quod ei ante Pasce oves meas, hoc est utique, quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres ntes in Christum ne a fide deficiant confirmare; et ut 645 in fide magis magisque proficiant, instanter operam dare: » saecularibus quoque subsidiis eos quantum valeat adjuvare, cogitantes pietatis cura ad perpetuae vitae perducere pascua. « Sed hoc pastori est fixo corde tenendum, ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus, evidens ac speciale indicium est, cum quisque non solum commo
Abbreviated transcription (Latin):
integritateꝰ suimet soluis. sed et ipsius
qui int̾rogabat dñi testimonium pan-¬
dit. Etiam inquiens dnẽ: tu scis quia
amo te. O quam felix et pura conscien¬
tia: quae conditori suo cuius nuda ocu¬
lis et aꝑta nouit omã dicere non metu¬
it: dñe tu scis quia amo te. Quam
casta ac sc̃ã ainma. quȩ et suam cogr¬
tationem dño patere: non dubitãt:
et si nichil aliud quã ea quȩ dñs appro.¬
bat cogitare ñ ignorat. P rouida autẽ
pietate dñs tertio petrũ anse diligat
int̾rogat: Ut ipsa trina confessione
uincula quȩ illum ter negando ligauerat
surrectione recreatus. quod illum toto
amet corde testatur. P rouida dispensa¬
tione dñs tertio confitenti amorem. ter-¬
tio eque pascendas suas oues cõmendat.
quia decebiat ut quotiens in pastorali fide
titubauerat. totiens cum renouata fide
pastoris: nienbra quoq eiꝰ pastoris. iube.¬
atur curare. Quod enim hic dicit ei.

Expanded text:
integritate non suimet solius, sed et ipsius integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit, Etiam, inquiens, Domine, tu scis quia amo te. O quam felix et pura conscientia, quae conditori suo, cujus nuda oculis et aperta novit omnia, dicere non metuit: Domine, tu scis quia amo te! Quam casta ac sancta anima, quae et suam cognitionem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat, cogitare non ignorat! Provida autem pietate Dominus tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula, quae illum ter negando ligaverantsurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat; quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejus pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
nrãe. ꝓfecto.ẽ. institutio locutionis¬
tiae puritate p̃sumere. minꝰ temere
de fraternȩ conscientiȩ occultis iudi¬
care indubiis maxime rebus: &sqͣua
intentione uł necessitate gerantur ins¬
picere nequimꝰ. quȩ ab illis agi conspr¬
cimꝰ. Siquidẽ et ipse petrus idcirco
se in hac dñica interrogatione cautiꝰ
respondendo cohibebat: quia meminit
se pridem inminente eiꝰ passione plus
sibi constantiae tribuissȩ quam haberet.
spondendo uidelicet se. ẽe. paratũ et in
carcerem & in mortem ire cum illo:
qui necdũ erat idoneus inftante peri¬
culo salti confiteri quia nosset eũ. uł
qdͥ fuisset aliquando cũ illo. Instructꝰ gͦ
ꝑiculo priori: cautius loquit᷑ cũ dño
quẽ bene didicerat humanȩ conscien¬
tiae statum. melius nosse: quã ipsa se
conscientia ullate us nosse sufficeret: de
fr̃ni quidem es dis occultis nichil pror¬
sus audet diffinire: de sui aut̃ amoris

Expanded text:
nostrae profecto est institutio locutionisnostrae profecto est institutio locutionistiae puritate praesumere; minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, quod qua intentione vel necessitate gerantur inspicere nequimus quae ab illis agi conspicimus. Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem, imminente ejus passione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum  melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret; de fraterni quidem cordis occultis nihil prorsus audet definire: de sui autem amoris
Abbreviated transcription (Latin):
monendo testatur. Km̃i diligamꝰ in:¬
uicem: qu̾a caritas exdeo est: et omĩs
qui diligit ex dõ natus est. et cognoscit
dm̃. Simon namq obediens. Ioħ̃es dicit᷑
dĩ grã. et ꝓpterea recte pͥmus apłorũ
cum de amore suo requiritur. simon
Ut liquido cunctis ostendatur hoc qđ
maiore p̃ceteris obedientia dñi ussis
obsequitur. quod ardentiori illum cari-¬
tate ampleccitur. ñ humani meriti:
sed muneris. eẽ. diuini. Unde & apłs¬
ceteris flagrantiꝰ dñm amare ꝓbatur.
filius iohannis cognominat᷑: qͥa nimuirum
caute et circũspecte testimoniũ suo
reddit amori: cũ dño sciscitante anse
plus aliis diligeret. Hon est ausus res¬
pondere. tuscis qͥa amote. plus his:
sed tẽperata ac simplici uoce. Etiã in qͥt
dnẽ : tu scis qͥa amote. Quod est aꝑte dicere.
Scio quidẽ quia egote ut tu melius nofti
diligant mͥquidẽ ignotũ. sed tibi sunt
omĩa nota. Cuiꝰ cãutela responsionis

Expanded text:
admonendo testatur: Charissimi, diligamus inadmonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, Simon ut liquido cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et aposcaeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur; quia nimirum caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, diligant mihi quidem ignotum, sed tibi sunt omnia nota. Cujus cautela responsionis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝑfecte dilectionis: prȩ¬
sens dñi nr̃i interrogatio osten-¬
dit. Perfecta enim dilectio. ẽ:
sos diligere iubemur. Et neutra harũ
dilectio. sine altera ualet. eẽ. ꝑfecta:
quia nec dr̃ uere sine ꝓximo. nec sine
dõ uere potest ꝓximus amari. Unde
dñs totiens interrogato petro anse
diligeret. et illo respondente quod
eum ipso teste diligeret: adiungebat
ꝑ singula ita concludens: Pasce oues
meas : siue agnos meos. Ac si aꝑte
diceret. Hec sola et uera. ẽ. ꝓbatio
integri in dnm̃ amoris: si erga fr̃s
studueris curam solliciti exercere la-¬
boris. N ã quicũq fr̃i opus pietatis
qđd̃ ualet impendere negligit: minꝰ
iusto se conditorem diligere oftendit.
dam modo dñs insinuat: qui petrũ de
ioħis. diligis me plus hisͤ ubi quãuis
et simppliciter m̃tio facta  terreni
parentis eius possit intelligi. Non tam̃
ab  re est. si quis nomine iob̃is donũ
suꝑnȩ generationis mistice indicatũ
uelit accipere. de quo ioħes apb̃ am

Expanded text:
nobis perfectae dilectionis praesens Domini nostri interrogatio ostendit. Perfecta enim dilectio est, sos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, dammodo Dominus insinuat, qui Petrum de Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
cans qua morte clarificaturꝰ. eẽt. dm̃.
Clarificauit quippe petrus morte sua
dm̃. quando hoc inditio cunctis.
quantũ ds. eẽt. colendus amandusq
monstrauit: Dum ipse data optione mallet
crucis subire torm̃tum. quam ac clestis
uerbi p̃dicatione cessare.

Expanded text:
cans qua morte clarificaturus esset Deum. cans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque demonstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum, quam a coelestis verbi praedicatione cessare.
Abbreviated transcription (Latin):
bulabas ubi uolebas. Cũ aut̃ senueris
extendes manius cuas. et alius te cinget.
et ducet quo tu non uis. In extensione
et enim manuum: positionẽ menborũ
eiꝰ qua crucierat aptandus insinuat.
In cinctione alterius: in positionem
uinculorum quib aꝑsecutore erat ar¬
cendus exp̃rimit. In ductu quo nollet.
ipsam mortis ac passionis acerbitatem
indicat. quam corporalis eiꝰ infirmitas
horrebat: c uiꝰ animi firmitas sp̃ita¬
lis. etiam aduersa ꝓ dño letabatur
cuncta sufferre. Non enĩ uoluntatem
suam: sed uoluntatẽ querebat eiꝰ qui
misit eum xp̃i. Prȩmissa igitur dñs
omum suarum pastione: subiungit.
maniis tuas. et alius te cinget: et ducet
quo tu ñ uis. Ac si patenter dicat.
Quanta me caritate diligas. hinc liqui¬
do ꝓbabis: cũ ꝓparnulorũ eͥorũ uita
usq ad mortem certando ꝑueneris.
Et ut illi incorpore possint pariter et
m̃te saluari : ipsẽ torm̃ta corporis om̃a
quae aduersarium infligere libet.
forti m̃tis constantia tolerabis. Q uod

Expanded text:
labas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. In extensione etenim manuum, positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculorum, quibus a persecutore erat arcendus, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Non enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, subjungit mmanus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis; ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet, forti mentis constantia tolerabis  Beda,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmuissa habentes. benedicamꝰ & nos dm̃ua
onũ tempore: qͥa uisitauit & fecit redẽpti.¬
onẽ plebis suae. Semꝑ laus eiꝰ more nrõ
quã contulit in nob̾ ipse conseruet. & ad ꝑ¬
fectũ usq diẽ ꝑducat. Et ut digni simꝰ exau¬
diri p̃cantes. abiciamꝰ ipsi oꝑa tenebrarũ:

Expanded text:
missa habentes, benedicamus et nos Dominum in omni tempore, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Semper laus ejus in ore nostro quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
RAE CI R soris dñi natiuitas.
sic̃ sacratissima lectionis
euuangelicȩ p̃dicat historia.
multa miraculorum sublimitate
refulget: quia nimirũ decebat
ut ille quo maior int̾ natos muli¬
erũ nemo surrexit maiori prȩ cetis
scĩs in ipso mox oitu: uirtutũ iubarẽ
claresceret. S enes ac diu infȩcundi
parentes dono nobilissimȩ ꝓlis exul-¬
tant. Ipsi patri quem incredulitas
mutũ reddiderat. ad salutandũ nouę
p̾conem graẽ. os et lingua reseratur
Nec solũ fãcultas dm̃ bẽnedicendi restitu¬
itur: sed deeo etiã ꝓpħandi uirtꝰ augetur.
Excitati fama facti om̃s uicini: admiratione
ac metu ꝑcellunt᷑. Omniũ qͥaudier̃ circũ¬
quaq ad aduentũ noui ꝓpħae corda p̃¬
.II. parantur. Unde merito scã ꝑorbem
aeccła quȩ tot beatoꝵ martirũ uictoruas
qͥb ingressum regni celestis meruere fre.

Expanded text:
aecursoris Domini nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis merue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tio magno glorificate et portate dm̃
in corpore ur̃o. P lebi autẽ suȩ dicit.
non utiq quã ueniens plebẽ suam rep¬
perit: sea quã isitando et redimendo suã
fecit. Uultis et enim audire fr̃s mei qua¬
lẽ eam inuenerit. quilẽ redediderit: finis
cantiei huiꝰ quod obnotitiã simul et pro¬
lixitatem sur totũ caritati ur̃ȩ recensere
explanare longũ diximus. aꝑte denun-¬
tat dicens. Uisitauit nos oriens ex alto.
Nluminare his qui intenebris et in ũb
bri morts sedent: ad dirigendos pedes
nros in mam paeis. Inuenit gͦ nos
sedentes intenebris & inumbra mortis. hoc
est longa peccators ignorantiae cȩcitate
dep̃sios. atq hostis antiqui fraude deceptos:
obsessosq errorib Ipse & enĩ recte mors
& mendatiũ: sicut econtra dñs ueritas
uocatur & uita. Attulit aut̃ nob̾ ueram
cognitionis suae lucẽ. exclusisq erroꝵ
tenebris: certũ nob̾ iter patriae cȩlestis

Expanded text:
pretio magno, glorificate et portate Deum pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et inortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta quod ipse iudicorĩ duritiam in¬
erepans dicit. S i erederetis moysi: erede.¬
retus fonsitan et michi. de me enim ille
scripsit. Iuid aut̃ ꝓphetans et bene.¬
dicens dñ tacharias dyxerit: audia¬
mus. b enedictus dñs as̃ isrł. quia
uisitauit et fecit redẽptionem plebis
suae. In quib ꝓfecto uerbis notan¬
dum. quia beatꝰ tacharias quod in¬
choatum et ꝓpxime futurum in spũ
p̃uiderat: ꝓphetico more quasi iam
factum. eẽ. narrabat. U isitauit enim
nos apparens in carne dñs. quasi lon¬
guis a se recedentes: quos in peccatis po¬
sitos. querere et uistificare curauit.
Uistaauit quasi medicus egrotos: qui ut
inueteratum suꝑbiȩ nrãe languorem sa¬
naret. nouum nobis suȩ humilitatis exẽ.¬
plum adhibuit. Fecit redẽptionem ple¬
bis suȩ: qui nos uenundatos sub peccato
et antiqui hostis seriutio ad dictos. dato
sui sanguinis p̃cio liberauit. Unde bene
nos hortatur apłs ĩ dicens. Empti enĩ

Expanded text:
juxta quod ipse Judaeorum duritiam injuxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis
Abbreviated transcription (Latin):
fluerent. Recte & enĩ circũcisio dnĩcae¬
resurrectionis imaginẽ p̃fert: qͥa & haec
octaua die hoc ẽ. post sabbatũ facta est.
& sic̃ illa areatu ꝑpetuae mortis absoluere
solebat: ita ista ꝑfectã uitae immortali¬
tatis nouitatẽ & inauctore nr̃õ exhibuit
& in nob̃ sꝑandũ monstrauit. Id uero
int̾ hȩc zacharias impletur spũ scõ. ac
deredẽptore nr̃o simul & nra redẽptio¬
ne ꝓpħat. significat mistice. qͥa multi de
stirpe sac̃dotali qui aconfessione xpĩ
diutiꝰ ora continuerant: postinodũ ꝑsus¬
ceptionẽ fidei illuis sp̃s scĩ uirtute re¬
plendi. dono ꝓphetiae sublimandi: et
magisterii pastoralis officio popłis eeñt
⁊achariae. hoc quoq conuenient̃ figurare
credendũ ẽ qͥa tunc instaret tẽpus quo
fidelib panderetur omĩs legalis sacer¬
dotii ritus. & cerimonias spiritali uitus
scientia. & ꝓpħicis exuberare misterus:
aet̾nȩ diunitati testimoniũ ferrent:

Expanded text:
fluerent. Recte etenim circumcisionifluerent. Recte etenim circumcisioniresurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essenet prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, aeternae divinitati testimonium ferrent,
Abbreviated transcription (Latin):
to nomine ioħis aptum. ẽ. os tachariae
et loquebatur benedicens dm̃. patet
utiq quia manifestata ꝑ apłos grã
noui testant. multa etiam turba sa-¬
cerdotum obediebat fidei : relictaq
taciturnitate nociua. ad confitenda.
laudanda et p̾dicanda sui dona redẽp.¬
toris: se deuota submittebat. Ec quidẽ
in die circumcisionis ioħis quando
et nom̃ accepit. factus. ẽ. timor suꝑ
om̃s iucinos eoꝵ: et suꝑ omã montana
iudee diuulgabantur om̃a uerba hȩc
Porro in tempore dñicȩ resurrectionis
saluberrimus non solum iudeorũ qui
erant uicini uł situ indelicet loci uł
scientia legis: sed exterarum usq ad fines
terrae gentium corda concussit. Nec
tantum montana cuncta uidȩe uerũ
etiã omĩa mundani regni mundanȩq sapi¬
entiae culmina uirtutis eiꝰ fama transcen¬
dit: ita ut relicta ubiq cultura ac uita
pͥori. ad ꝑcipienda fillei illiꝰ sacram̃ta con-¬

Expanded text:
to nomine Joannis apertum est os Zachariae, to nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta con
Abbreviated transcription (Latin):
s̃criptis quia ioħes magis appellandꝰ¬
.eẽt̃ astruebant: Quia fuere non nulli
cȩlestium sacram̃torum minus periti
qui in primordus ęnangłu choruscan¬
tis: carnalia adhuc legalis sac̾dotu sta:¬
tuta simul obseruanda. eẽ. decernerent.
Quos ꝓcerto ipsa legalis doctrina. de
suscipienda grã xp̃i quasi elisabeth nomi¬
ne ioħis uiua uoce confirmat: dicendo
ꝑ legislatorem. Propħam uobis suscitabit¬
dñs ds̃ uester de fribus uestris tamq. me.¬
ipsum audietis. Iixta om̃a quȩcũq lo-¬
cutus suerit uobis. Ipsum quoq legale
sacerdotium tacitis cerimoniarum su¬
arum tipis quasi mutis litterarum
figuris tacharias eidem grãe nascenti
testimonium ꝓhibent. quia nichil
prorsus in om̃ib sac̾dotu ueteris ob¬
sernationib actum uł dictum. eẽ. ere-¬
dendũ. ẽ : quod non euangłu gram si
recte intelligatur expresserit. Quod
aut̃ declarato post modum et confirma¬

Expanded text:
scriptis, quia Joannes magis appellanduscriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per legislatorem: PropDeus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirma
Abbreviated transcription (Latin):
Sconceptam fuisse docuit. Et factũ¬
S .ẽ. inquit indie octauo. uener eir
S cumcidere puerum: et uocabant eũ¬
S nomine patris sui zachariam. Et
Crespondens mater eiuis. dixit. Nequaquã .
sed uocabitur ioħes. Ioħ̃es interp̃tat᷑
dñi grã. siue in quo ẽ grã: quo nomi-¬
ne et totam euangłicȩ dispensationis
gram quam p̾dicat et ipsum spetialit̃
dñm signat: ꝑquem eadem grã mun¬
do donata. ẽ. Qui uͦ natum puerum
patris tachariae nomine magis quã
ioħem uocandum. ee. decernebant:
eos ꝓfecto figurant. qui dño noua
grãe munera declarante: cuperent
eum potius consueta sacerdotu uete¬
ris edicta p̃dicare. Unde bene tacha-¬
rias memor dñi interp̃tatur. qͥa uide¬
licet memoriam antiquę obseruatio¬
nis quae utiq adño data est: figu¬¬
rate denuntiat. Contendebant gͦ
de nomine nati ꝓphae hi qui conue¬
nerant: et rachariam hunc uocari sata:¬
gebant. At contra mater uerbis. et pat̾

Expanded text:
conceptam fuisse docuit. Et factuconceptam fuisse docuit. Et factum est, inquit, in die octavo, venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris ejus Zachariam. Et respondens msed vocabitur Joannes. Joannes interpretatur Domini gratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
quatur & senescit: ꝓpe interitũ est. Siuid
qđ muto patre. principe uidelic& tunc
sac̃dotũ ortꝰ est p̃cursor dnĩ. nisi qͥa ipso
apparente dño lingua iam sacerdotii
ueteris magna exparte ad octrina sens
spiritalis obmutuerat. solã litterȩ custo¬
diam curantib ac docentib scribis et
legis peritis. immo et ipsam litteram
plerisq in locis psuas traditiones corrum.¬
pentib uixta quod eis dñs in euuangłio
soepius impꝑare. ꝓbatur. Et quid qđ
dui sterili genitrice nascitur. nisi quia
lex quae auxlio sac̃dotalis offitii spi¬
ritalem dõ sobolem gignere iussa est
neminem ad ꝑfectum̃ adduxit. qͥa
nimirum suis cultoribus regni cȩ¬
lestis ianuam aꝑire non potuit: Sed
factus sub lege auctor ipse legis sterili¬
tatis obꝓbrium legi abstulit. qui hanc
sp̃italiter intelligendam monstrauit:
et suꝑnae beatitudinis grãm quae
in euuangłio nune aꝑtissime lucet.
in ea iam olim p̃figuratam et quasi

Expanded text:
quatur et senescit, prope interitum est. Quid quatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
it. Ideoq uire nato ioħe lux diurna
minorari incipit. cuiꝰ fama diuinita¬
dño adbreuiata dies ad incremetum
luminis rediit. qͥa ille nimirũ apparuit.
aꝑiret. suae calorẽ dilectionis intotam
mundi latitudinẽ diffunderet. Notandũ¬
est aut̃ quod haec eadem beati ioħis na¬
tiuitas. ñnullã habet similitudinem
aduentꝰ dnĩci: & grãe quã p̃dicare ueni.¬
ebat. Nã & congruũ ualde. ẽ. ut cui
om̃s ꝓpħae pͥores & patriarchae uel
nascendo. uł moriendo. uł uiuendo. uel
p̃dicando testimoniũ ꝑhibuer̃: hunc
multo amplius p̃cursor suus qͥ plusquã
ꝓpħa extitit. ñ tantũ inuita & passione:
sedinipsa quoq sua natiuitate designet.
Quid ẽ. enĩ qđ ueteranis parentib natꝰ est
ioħs. nisi qͥa illius mox secutura natiui¬
tis signabatur qui spiritalia noui testa¬
menti ꝓferens archana. carnalẽ legis
& sac̃dotu ueteris obseruantiã iam ter
minandã. ẽẽ. docera: Quod enĩ anti-¬

Expanded text:
it. Ideoque jure nato Joanne lux diurna it. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitaDomino abbreviata dies ad incrementum luminis redit  Al., rediit, quia ille nimirum apparuit qaperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteriminandam esse doceret? Quod enim anti
Abbreviated transcription (Latin):
potentia magnitudinis dñicis ꝓpinqua¬
bat oꝑibus recte ortus illiꝰ sollẽpnitas
colitur. cuiꝰ tanta .ẽ. uitae sublimitas.
ut quicquid illo sublimius. ẽ: hoc iam
hominis naturã transcendere dubiũ
ñ sit. Si quidem dñs cum maiorem eo
neminem in natis mulierum eẽ. dixis¬
set mox subdidit dicens. Qui aut̃ minor
.ẽ. in regno cęlorum maior est illo. se ipsũ
uidelicet insinuans. qui humana nati¬
uitate posterior ioħe: s celestis regni
.eet. apice prestantior. N ec uacat
amysterio: qđ ioħis natuutas cum dies
Nuiꝰ et enim secretum diftantiae. reue¬
lat ipse ioħes: qui cũ ꝓmagnitudine
uirtutum. xp̃c crederetur aturbis. dñs
ant̃ ꝓ infirmitate carnis a quib dam
inquit oportet crescere. me autem mi¬
nui. Creuit quippe dñs: quia ꝑ totũ
orbem fidelib quod xp̃e. eet. qui ꝓpłia
credebatur innotuit: d ecreuit ac mi¬
noratus. ẽ. ioħes: quia qui ap̃c es timabat᷑.

Expanded text:
potentia magnitudinis Dominicis propinquapotentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit. Iste multos filioꝵ isrł ad
dnm̃ suo tẽpr̾ p̃dicando conuertit: ille
multos cotidie deuniuersis ꝑ orbẽ nati-¬
onib adsuã fidẽ & caritatẽ interius
illustrando conuertere ñdesistit. Hic
inspũ & uirtute heliȩ p̃cessit ante illũ.
ut plebẽ eiꝰ aqua baptizans ad suscipien¬
dũ eũ ubi appareret docer&. ẽẽ. ꝑfectã:
hic successit illi inspũ & iurtute dei prĩs.
ut plebẽ suã spũ scõ a igne baptizars:
adiudendam faciẽ patris sui donaret
esse ꝑfectã. Loħe nato congritulabant᷑
uicini & cognati genitri illiꝰ. qͥa mag¬
nificauit dñs miscłiam suã cũ illa: dnõ
aut̃ nato cogratulabat᷑ aeccłe qͥa uenit
temxꝰ miserendi eiꝰ. sp̃c̃ angelici qui st̃
uicini eiꝰ et cognati: ciues uidelicet eiꝰdẽ
patriae caelestis. quam et ipsa
canendo. qđ illa ꝑ orbem. eẽt. actura:
priores ipsi decelis admonebant. Recte
igitur natiuitas celebratur illiꝰ: qui talis

Expanded text:
consecravit. Iste multos filiorum Israel ad consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognati, cives videlicet ejusdem patriae coelestis, quam et ipsa canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis
Abbreviated transcription (Latin):
Ita etiam angłs nasciturum rachariȩ
p̾dicans ioħem. et erit inquit gaudi¬
um tibi et exultatio: & multi in nati¬
uitate eiꝰ gaudebunt. E rit enĩ magnꝰ¬
n. coram dño. Iure igitur utriusq nati-¬
uitas. festa deuotione cȩlebratur. Sed
in illiꝰ tamq in xp̃i dñi. tanquã in sal.¬
uatoris mundi. tamꝗ infilii uĩ om̃ipo¬
tentis. tamꝗ insolis iustiziae natiur
tate. om̃i popło gaudiũ ęuangeliratur.
in huuꝰ aut̃ tamꝗ̃ inp̃cursoris dñi. in
serui dĩ eximii. In lucernȩ ardentis.
memorantur. Iste magnus coram dño
.eẽ. narratur.: de illo ꝓpħa testatur. Im̃
magnꝰ dñs & laudabilis nimis: & magni¬
tudinis eiꝰ nonẽ. finis. Iste peccator con¬
sortia declinans. ab omni qđ in ebriare
uersatꝰ. peccati oñis inmunis. ꝑmansit.
Hic ad huc exut̃o matris sp̃ũ scõ repletꝰe.
in uillo habitat omĩs plenitudo duunita¬
tis corporalit̃. qͥ donũ sũ spc̃. sedem sibi¬
uteri iurginulis in qͦ carnẽ susciꝑet ipse

Expanded text:
ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis add. esse memorantur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quod inebriariversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, quuteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
celebramꝰ. oport& utquẽ salutis at̃nȩ p̃conẽ
suscepimꝰ. hunc etiã nrãe orationis ad ui¬
torem queramꝰ. Ipsum itaq int̾cedendo
rogemꝰ impetrare: ut ad eã cui testimoni¬
um ꝑhibuit lucẽ. uitã & ueritatẽ ꝑue¬

Expanded text:
 salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem perve
Abbreviated transcription (Latin):
conuenienter dicitur quia pater qui
in celis. ẽ. reuelauerit filio columbae
misterium fidei: quod ei caro et san¬
guis reuelare nequibat. Caro enim
et sanguis recte intelliguntur homi¬
nes sapientia carnis inflati columbi¬
ne simplicitatis nescii. Ideoq a sapien-¬
tia sp̃s omĩmodis adũsi dequibus
supͣ dictum. ẽ: quia xpm̃ ñ intelligentes
alii ioħem baptistam. alii aut̃ heliã. alu

Expanded text:
convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Jo
Abbreviated transcription (Latin):
sine obluuone. ẽ. iugiter retinenda:¬
quanto constat quia magnam nobis
fidei ꝑfectionem cõmendat. magnum
eiusdem ꝑfectȩ fidei contra omĩa tẽp̃ti¬
m̃ta. robur aeque demonstrat: Si
enim scire uolumꝰ quomͦ iuxpm̃ credi

Expanded text:
sine oblivione est jugiter retinendquanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mei ꝓmodulo nr̃o exẽplũ si imitari satagi¬
mus. et nos cum illo beati et appellari et
.ẽẽ. ualebimꝰ: nob quoq simonis hoc. ẽ.
obedientis xp̃o nom̃ congruet. Nos ꝓpt̃
simplicitatẽ fidei ñ fictȩ. acceptamq
adnõ grãm uirtutũ. filii colũbe uocabi¬
mur. Congaudensq ipse spĩtalib animȩ
urae ꝓfectib dicet. Quam pulchra es
amica mea. quã pulchra es: oculi tui co¬
lũbarum. Sicq fit ut nob̾ supͣ petram
fidei aurum. argentum. lapides p̃ciosos.
hoc. ẽ. ꝑfecta uirtutũ oꝑa construentib.
nicbil tribulationũ ignis detriñti affe
rat. nulli tẽptationũ turbines p̾ualens¬
quin potius aduersitacib ꝓbati accipie¬
mꝰ coronã uitȩ quã ille nobis ante scł̃a ꝓ.¬

Expanded text:
 modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrirat, nihil tentationum turbines praevaquia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula pr
Abbreviated transcription (Latin):
peccantiũ causis. quos cũq humiles ac
uere pęnitentes aspexerit. hos iã atimore
ꝑpetuae mortis miserans absoluat: quos
uero inpeccatis quae egerunt ꝑsistere
cognouerit. illos ꝑhennib suppliciis obli¬
gandos insinuet. Unde alias dñs de cor-¬
repto semel et iterũ ac tertio. s non peni-¬
tente fratre : precipit dicens. Si autẽ
aeccłiã non audierit: sit̃ tibi sic̃ ethncꝰ
et publicanꝰ. Et ne leue quisq putar&.

Expanded text:
peccantium causis, quoscunque humiles ac peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam timore perpetuae mortis absolvat. Quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, et tertio, sed non poenitente fratre, praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
uotione confessus ẽ: merito p̃ceteris ipse
collatis clauib regni cęlestis donatꝰ est: ut
constaret omĩb. qđ absq ea confessione ac
fide: regnũ caeloꝵ nullus posset intrare.
Claues aut̃ regni cęloꝵ. ipsã discernendi sci¬
entiã potentiãq nominat: qͥ dignos reciꝑe
in regnũ. indignos secludere deber& aregno
Unde manifeste subiungit. & qđcũq liga¬
ueris suꝑ t̾ram erit ligatũ & incęlis: & qđcũq
solueris suꝑ t̾rã. erit sõlutũ et incęlis. Quae¬
soluendi ac ligandi potestas: quã uis soli petro
data udeatur adnõ: absq ulla tam̃ dubie¬
tate noscendũ.ẽ. qͥa & ceteris apłis datur.
ipso teste qͥ post passionis resurrectionisq
suae triũphũ apparens eis: insufflauit &
remiseritis peccata: remittent᷑ eis. & quor
retinueritis retenta sunt: nec non etiam
nunc in epĩs ac p̃sbiteris. om̃i aeccłiȩ offi.
tiũ idem cõmitatur. ut uidelicet agnitis

Expanded text:
votione confessus est, merito prae caeteris ipse votione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris susolvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Nec non etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae idem officium committitur, ut videlicet, agnitis