comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euis: Lapis quippe angularis est
ad sacraelo quia intellectus duplex:
Quitunc diuiuitus dimittitur: quan¬
do nequa quã districto iudicio. ignorã¬
ciesuȩ tenebris inligatur : sed quadã
libertate ꝑfruitur. dum in preceptis
dĩ sufficit uł exequendo exteriora
agere uł cõtemplando inter nasentire :
Ad quod nũquam nr̃ in tellectus ad sur¬
ger& : si ad suscipiendã naturam nrãm.
ipse noster conditor non ueniret :
Qui aliter lapis angularis dicitur quia
duos inse popłos iunxit: atque aliter quia
cõuncte utriusq uitę actiuȩ uidelic &
& cõtemplatiuȩ. in se exempla monstra¬
uit: Abactiu eãiuita : longe cõtem¬
platiua distant: Sed in carnatus redẽp̃
tor ueniens. dũ utramq exhibuit : in se
u trãque sociauit : Nam cum in urbe mira¬
cula facer&. in monte uero orando c̃tinue
ꝑ noctar&. exemplũ suis fidelib p̃buit.
ut nec cõtemplacionis studio ꝓximorum
curã neglegant. nec rursũ cura ꝓximorũ

Expanded text:
Lapis quippe angularis est ad sacra eloquia intellectus duplex. Qui tunc divinitus dimittitur, quando nequaquam districto judicio ignorantiae suae tenebris illigatur; sed quadam libertate perfruitur, dum in praeceptis Dei sufficit vel exsequendo exteriora agere, vel contemplando interna sentire. Ad quod nunquam noster intellectus assurgeret, si ad suscipiendam naturam nostram ipse noster conditor non veniret. Qui aliter angularis lapis dicitur, quia duos in se populos junxit; atque aliter, quia conjunctae utriusque vitae, activae videlicet et contemplativae, in se exempla monstravit. Ab activa enim vita longe contemplativa distat; sed incarnatus Redemptor noster veniens, dum utramque exhibuit, in se utramque sociavit. Nam cum in urbe miracula faceret, in monte vero orando continue pernoctaret, exemplum suis fidelibus praebuit, ut nec contemplationis studio proximorum curam negligant, nec rursum cura proximorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eñĩ mare. nisi scłm. Quid uulua.
nisi concȩptũ carnalis cogitationis acei¬
pimus: Hoc eni loco uuluȩ nomine:
occulta & maliciosa c arnaliũ cogi¬
tacio designatur: Quȩ uuluanon
ad ꝓferendã ꝓlem concipit substan¬
tiam corporis: sed ad ex plendam
nequiciam causam doloris: De hac
uulua cordis iniquor: alias dicitur:
Concepit dolorem: & peperit iniqui¬
tatẽ : Perhanc uul uã praui conci¬
piunt. cũ mala cogitant : ꝑhan c uul¬
uã pariunt. cũ mala quȩ cogitauerint
operantur: Erumpebat ergoma re
quasi deuulua ꝓcedens : cum minarũ
seculariũ fluctus decarnalis cogitaci¬
onis iniquitate concepti. in sc̃ȩ a ecłȩ
in teritũ seuirerat: Sed auctore dõ
hostiis hoc mare conclusũ est : quia
contratumores ꝑ sequentium. scĩ uiri.
quasi quȩdã ostia oppositi sunt : ut eor
miraculis atq reuerentia. irȩ ꝑse¬
quentium frangerentur: Humilita¬
tis quippe dñs terrenis principib¬
ꝑeos scam eccłam suꝑra mundi culmẽ

Expanded text:
Quid enim mare nisi saeculum, quid vulvam, nisi conceptum carnalis cogitationis accipimus? Hoc enim loco vulvae nomine occulta et malitiosa carnalium cogitatio designatur. Quae vulva non ad proferendam prolem concipit substantiam corporis, sed ad explendam nequitiam causam doloris. De hac vulva cordis iniquorum alias dicitur: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Per hanc vulvam pravi concipiunt, cum mala cogitant. Per hanc vulvam pariunt, cum mala quae cogitaverint operantur. Erumpebat ergo mare quasi de vulva procedens, cum minarum saecularium fluctus de carnalis cogitationis iniquitate concepti, in sanctae Ecclesiae interitum saevirent. Sed auctore Deo, ostiis hoc mare conclusum est, quia contra tumores persequentium sancti viri quasi quaedam ostia oppositi sunt, ut eorum miraculis atque reverentia irae persequentium frangerentur. Humiliatis quippe Dominus terrenis principibeos sanctam Ecclesiam supra mundi culmen
Abbreviated transcription (Latin):
zia quasi totã electȩ actionis fabricã
dixerat : sub tili ter ilico ubibases
eus dem fabricȩ cõsisterent. exquisiuit
dicens: Głam & honorẽ & incorrupti¬
onẽ : quȩ reaitibus uitam aeternam:
Ac si aꝑte dicer&: Et si quidã pacientiã
boni operis ostendunt. gloriam & in¬
corruptionẽ non recipiunt: si in ten¬
cione s acordis id est bases fabricȩ.
infundamento non figunt: Qui a
uidelic& ds̃ uel honestȩ uitȩ aedificiũ
non inhabitat : quod extrase positum
non ipse sustentat: Iui aigitur inten¬
ciones electȩ unius cuiusq. animȩ.
speci ei aeternitatis inni tuntur
recte uoce dominica dehac terra
dicitur: Suꝑ quobases illius solidatȩ
sunt: Acsi aꝑte dicer& Nisi suꝑme:
Cuidũ iustaquȩq anima inten dit.
om̃e quod tẽ poraliter facit. in me
ꝓcul dubio non tẽporaliter construit:
Quia uero tunc robustius infunda¬
mento solidamur. cũ uerbadĩ & in
exterioribus p̃ceptis sequimur. & in

Expanded text:
tia, quasi totam electae actionis fabricam tia, quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Ac si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est bases fabricae, in fundamento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse sustentat. CAP. V.-- Ut sittiones electae uniuscujusque animae spei aeternitatis innituntur, recte voce 909 Dominica de hac terra dicitur: Super quo bases illius solidatae sunt? Ac si aperte diceret, Nisi super me. Cui dum justa quaeque anima intendit, omne quod temporaliter facit, in me procul dubio non temporaliter construit. Quia vero tunc robustius in fundamento solidamur, cum verba Dei et in exterioribus praeceptis sequimur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e in xp̃o roborantur: In cassum
uero alta suꝑse bases aedificia erigant.
si non ipse in funda menti soli ditãte con¬
sistunt: Quianimirũ quã lib& sum ma
opera in aniter faciunt: si intenciones
cordium extra aeternitatis certitudinẽ
deflectuntur & uerȩ urlatȩ premia
non requirunt: Tantoque grauiora
ruinȩ suꝑse dãpna ȩdificant : quanto
altiora edificia extrafunda mentum
por tant: Quia cũ aeternȩ uitȩ prę¬
mus non intendunt: quoplus se quasi
inuirtutib erigunt: eo ingloriȩ in anis
foueam ꝓfundius cadunt : Nonergo
pensan dum est bases quid sustinent.
sed ubi sustinentur : quia ꝓfecto huma¬
na corda diuinitus ꝑscrutantur: nor
solu que faciunt. sea quales inoperibus
querunt: Unde cũ districtũ iudicẽ pau¬
lus describer& at que actionũ bona
narrar& dicens: qui redd & unicui que
entiam boni operis. głam & incorrupci¬
oñẽ : quia nominata boni operis pacien

Expanded text:
nostrae in Christo roborantur. Incassum nostrae in Christo roborantur. Incassum vero alta super se bases aedificia erigunt, si non ipsae in fundamenti soliditate consistunt, quia nimirum quamlibet summa opera inaniter faciunt, si intentiones cordium extra aeternitatis certitudinem deflectuntur, et vitae verae praemia non requirunt, tantoque graviora ruinae super se damna aedificant, quanto altiora aedificia extra fundamentum portant, quia cum aeternae vitae praemiis non intendunt, quo plus se quasi in virtutibus erigunt, eo in gloriae inanis foveam profundius cadunt. Non ergo pensandum est bases quid sustinent, sed ubi sustinentur, quia profecto humana corda divinitus perscrutantur, non solum quae faciunt, sed quod in operibus quaerunt. Unde cum districtum judicem Paulus describeret, atque actionum bona narraret, dicens: Qui reddet unicuique entiam boni operis, gloriam et corruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
tamen interni iudicis obscuratur: Ubi
tenebrȩsunt. ipse tenebrȩ quantȩ sunt : Quia
si hoc quod bene nos agere credimus ex mala
intentione fuscamus . quanta ipset mala
sunt. quȩ mala esse etiã cum aglmus
non ignoramus: & subi pihil cernimus
ub i quasi discretionis lumen tene mus.
Quacecitate in illa offendimus. quȩ sine
discretione ꝑpetramus: Uigilanti igitur
cura ꝑ cuncta oꝑa intentio nobis nr̃a pen¬
sanđa est : ut nihil tẽporale in hisquȩ agit.
appetat : totã se in soliditate aeternitatis
figat : nesi extra funda mentũ actionis nr̃ȩ
fabricaponatur. terra dehiscente soluat᷑:
Undehic quoq apte subiungitur : Super¬
ciones suȩ : Namsicut fabrica colũpnis
columnȩ autẽ basibus innituntur.
ita uita pra inuirtutibus. uir tutes uero
inintima in teratione subsistunt
&c qui a scriptũ esti funda mentum
aliud nemo potest ponere p̃ter id qđ
infunda mentosunt. cũ ln tencidnes

Expanded text:
tamen interni judicis obscuratur. Undetamen interni judicis obscuratur. Undetenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt ? quia si hoc quod bene nos agere credimus, ex mala intentione fuscamus, quanta ipsa mala sunt quae mala esse etiam cum agimus non ignoramus? Et si ibi nil cernimus, ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua caecitate in illa offendimus quae sine discretione perpetramus? Vigilanti igitur cura per cuncta opera intentio nobis nostra pensanda est, ut nil temporale in his quae agit appetat, totam se in soliditate aeternitatis figat, ne si extra fundamentum actionis nostrae fabrica ponitur, terra dehiscente solvatur. Unde hic quoque apte subjungitur: CAPtiones suae. Nam sicut fabrica columnis, columnae autem basibus innituntur: ita vita nostra in virtutibus, virtutes vero in intima intentione subsistunt. Et quia scriptum est: « Fundamentum aliud nemo potest ponere, » etc. , in fundamento sunt, cum intentiones
Abbreviated transcription (Latin):
poris : est oculus: Sioculus tuus sim¬
plex fuerit : totũ corpustuum lucidũ
erĩt : Si autem oculus tuus nequã fue¬
rit : totũ cor pustuũ tenebrosum erit :
Iuid enĩ ꝑoculũ exprimitur nisio pus
suum prȩueniens cordis intencio. quȩ
prius quamse inactione exerceat.
hoc iam quod appetit contemplatur :¬
& quid appellatione corporis designa¬
tur. nisi un aquȩq actio. quȩ inten¬
cionẽ suã quasi intuentem oculũ sequi
tur : Lucerna itaque corporis est ocu¬
lus: quia ꝑbone intencionis radium. mȩ¬
rita inlus trantur actionis: sioculus
tuus simplex fuerit. totũ corpus tuũ
lucidũ erit : quia si recte intendimus
ꝑsimplicitatem cogitacionis. bonũopus
efficitur. etiã siminius bonũesse uidea¬
tur: &si oculus tuus nequã fuerit.
totũ corpus tuũ tenebro sum erit
qui a cũ peruersa intencione quid uł
rectũ agitur & si splendere coram
hominibus cerpitur : apud examen

Expanded text:
poris est oculus. Si oculus tuus simporis est oculus. Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid enim per oculum exprimitur, nisi opus suum praeveniens cordis intentio? quia priusquam se in actione exerceat, hoc jam quod appetit contemplatur. Et quid appellatione corporis designatur, nisi unaquaeque actio, quae intentionem suam, quasi intuentem oculum, setur? Lucerna itaque corporis est oculus, quia per bonae intentionis radium merita illustrantur actionis. Et si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; quia si recte intendimus per simplicitatem cogitationis, bonum opus efficitur, etiam si minus bonum esse videatur. Et si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, quia cum perversa intentione quid vel rectum agitur, etsi splendere coram hominibus cernitur, apud examen
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando in exercitacionẽ uirtus cũ
ꝑ discretionẽ pretermittitur reserua¬
tur : ut tanto post uicia ualeriter
feriat. quanto aꝑcussion ẽ iterim
prudenter cessat: Subtilis igitur
discretionis suꝑhanc terrã lineatendit᷑.
quando ostensis uni cuique animȩ exẽplis
precedentium patrum. & utiliter ad opera¬
tionẽ uirtus accenditur : & nonnũ quam
⁊elifortitudo seponitur. alta consideratione
opus est ne fortasse nequaquã communis
boni cõsilio. sed timore ꝓprio uł cuiliba
ambitionis studio auirtutis exercitacio¬
ne cessetur Quod nimirũ cum agitur
Unde curandũ sollicite est : ut cum quis
sus ceptũ negociũ cũ uirtutis cessatione
dispersat. sem& ipsũ prius in radice
cordis inspiciat : ne si bi ꝑhoc aliquid
auarus appetat. sibi ꝑhoc soli timidus
par cat: & eo fiat prauum qđ in opere
sequitur. quonon exrecta cogitationis
intentione generatur: Unde bene :¬
in eu głio ueritas dicit : Lucernacor¬

Expanded text:
aliquando in exercitatione virtus cum aliquando in exercitatione virtus cum per discretionem praetermittitur, reservatur, ut tanto post vitia valenteferiat, quanto a percussione interim prudenter cessat. Subtilis igitur discretionis super hanc terram linea tenditur, quando ostensis unicuique animae exemplis praecedentium patrum, et utiliter ad operationem virtus accenditur, et nonnunquam zeli fortitudo seponitur, alta consideratione opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio vel cujuslibet ambitionis studio a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, Unde curandum sollicite est ut cum quis susceptum negotium cum virtutis cessatione dispensat, semetipsum prius in radice cordis inspiciat, ne sibi per hoc aliquid avarus appetat, sibi per hoc soli timidus pareat; et eo fiat pravum quod in opere sequitur, quo non intentione generatur. Unde bene in Evangelio Veritas dicit: Lucerna cor
Abbreviated transcription (Latin):
ante intuentium oculos paulus terdit.
qui & gentiles adlibertatẽ fi dei uenien¬
tes cir cũcidi ꝓhibuit. & tamen lystris
atq yconiũ transiens. ipse timotheum
qui gentili patre editus fuerat circũcidit:
Ui dens enĩ qđ nisimandata litterȩ ser¬
uasse se ostender&. uidȩorũ rabiem etiã
inhis quisibi tunc comites aderant exci¬
tar& : assercionis suȩ uim post posuit.
& sine da p̃nofidei se suosqrea ꝑsecutio¬
nisimmani tate custodiuit: ⁊ecit
quod fieri fidei amore ꝓhibuit sed ad
fidei retor. sit ministeriũ. qđ quasi non
fideliter fecit: Plerũq enĩ uirtus cũ
indiscrete tenetur amittitur : cũ dis¬
crete inter mittitur. plustenie tar:
Nec mirũ si incor poreis intelligimus.
qđ agi & incorporeis rebus uidemus:
Ex studio nãque arcus distenditur. ut
in suo tẽpore cũ utilitate tendatur : qr
si ociũ relaxationis non accipt. feriendi
uirtutẽ ipso usu tensionis ꝑdit: Sic

Expanded text:
ante intuentium oculos Paulus tendit, ante intuentium oculos Paulus tendit, qui et Gentiles ad libertatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris, atque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium, quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus, cum indiscrete tenetur, amittitur, cumque discrete intermitNec mirum si in corporeis intelligimus, quod agi et incorporeis rebus videmus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo tempore cum utilitate tendatur. Qui si otium relaxationis non accipit, feriendi virtutem ipso usu tensionis perdit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
militatis linea tenditur : ne mens nr̃a
aut ꝑtimorẽ ad mensurã non ꝑ ueniat.
est quomodo linea tenditur: ne ꝑ alteri¬
Lus actionis fortitudinẽ ad alterius cau¬
sȩ uiciũ transcatur . dicatur Nune
quem ad modũ inuna eademq uirtute dis¬
cretionis lineã deserimus. sihanc & aliquã¬
do agere & aliquando post ponere nesciamꝰ :
Non eni res eadem semꝑ est uirtus: quia
ꝑ momenta tẽporũ . sepe merita mutantur
actionũ: Ande fit ut quod bene agimus.
plerũq melius ab eius actione cessemus.
& laudabilius ad tẽpus deserat. quod in suo
tẽpore laud abiliter mens tenebat : Nam
nec tamen inter missis interimus. maio¬
ra laborũ mala ꝓximis inminent: nec essa¬
rio nos uir tutum augmenta seponimus.
ne infir mioribꝰ ꝓximis fidei de trimenta
generemus: Netantũ iam qđ agimus uir¬
tus nonsit : quantũ ꝑoccasionẽ sui. in ali¬
enus cordibus funda menta uirtutum
destruit : Quã discretionis lineã bene

Expanded text:
militatis linea tenditur, ne mens nostra, militatis linea tenditur, ne mens nostra, aut per timorem ad mensuram non perveniat, est quomodo linea tenditur, ne per alterius actionis fortitudinem ad alterius causae vitium transeatur; dicatur nunc quemadmodum in una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando agere et aliquando postponere nesciamus. Non enim res eadem semper est virtus, quia per momenta temporum saepe 907 merita mutantur actionum. Unde fit ut cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam nec tamen intermissis interimus, majora laborum mala proximis imminent; necessario nos virtutum augmenta seponimus, ne inferioribus proximis fidei detrimenta generemus; ne tanto jam quod agimus virtus non sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum destruit. Quam discretionis lineam bene
Abbreviated transcription (Latin):
inter aduersa nullis terrorib: cedit:
tanto plerũq & in his etiã quȩ inter
fideles positus senserit. seceteris p̃¬
ponit: sua magis consilia eligit & sibi
pocius quã a liis credit: Hi̾c nimirũ
in uirtute se exerit: etiã recta alioꝵ
cõsilia non recipiens. pedem ex tra
limitẽ tendit : Hunc petrus intra
mensurȩ lineã reuocat : qui post quã
libertite uocis auctoritatẽ principũ
pressit . ꝑhumilitatẽ cordis denon
cir cũcidenꝰis gentib pauli cõsilium
audiuit: Sic epĩ sem& ipsũ contra ad¬
uersarios ex auctoritate curabat erige¬
re: ut tamen sibim& ipsi non crederet.
in his quȩ non recte sentiret: Ut & liber¬
tate fortitudinis tumentes potestates
exceder& : & hunulitate mansue tudi¬
nis oboedientiam in recto cõsilio etiã
minoribus frĩbus exhiber& & modo
ꝑsem& ipsũ aliis : modo & sibi m& ipsi cum
aliis obuiar&: Infactis igitur petri. quȩ¬
dã ante oculos nr̃os auctoritatis & hu¬

Expanded text:
inter adversa nullis terroribus cedit, inter adversa nullis terroribus cedit, tanto plerumque et in his etiam quae inter fideles positus senserit, se caeteris praeponit; sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis credit. Hic nimirum din virtute se exerit; etiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet: et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce aliquis uł dãpna rerũ uł af¬
flictione corporis metuens. minas
terrenȩ potenciae ꝑtimescit : & cõ¬
trauim resistencium. ueritatem
defendere non p̃sumit: Hunc pe¬
trus quia in timore angustũ respi¬
cit: oftensa exẽplorũ suoꝵ linea ad
uirtutis latitudinẽ tendit Ipse
quippe flagellatus a principibus po¬
puli cum iscirco serelaxari conspi¬
cer& ut apredicatione cessaret
cũ ꝓhiberetur loqui in posterũ. nequa¬
qua saltem in p̃sens cessit. narespondit
pͥtinus dicens. Oboedire opor sandeo :
magis quahominibus: & qur sum au
Non eni possumus quȩ uidimus au
diuimus nonloqui: Ati ille dudũ
debilis & presentia da pnaformidans:
duex ẽpla tantȩ fortitudinis cõtẽplat᷑
in auctoritate uerbi iam petrilineã
sequitur : iamnil aduersitatis metuit:.
ĩa resistentes dõ potestates scłi. etiã
cũ corporis laceratione contẽpnit :
Sedtamen quanto uires ꝑsequentium
paciendo for titer destruit. & quanto

Expanded text:
Ecce aliquis vel damna rerum, vel afEcce aliquis vel damna rerum, vel afflictionem corporis metuens, minas terrenae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Petrus, quia in timore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea, ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a principibus populi , cum iceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus ; et rursum: Non enim possumus quae vidimus et audivimus, non loqui. At ille dudum debilis et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur in auctoritate verbi, jam Petri lineam sequitur; jam nil adversitatis metuit; jam resistentes Deo potestates saeculi, etiam cum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium patiendo fortiter destruit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ prȩcedentium exempla mons
trantur ut ex illorũ uita consider&.
quid insuis actib seru&: Quatinus
respecto iustilimitis tramite. nec in¬
fra minima neglegens deficiat : nec
ultra maxima suꝑbiens tendat.
Nec minus conetur explere quã sufficit.
nec plus arripiat quã accepit:
Ne aut admensuram quã deb& non
ꝑueniat : aut eandem men surã dese¬
rens. ex tralimitẽ cadat: Angusta
qui pe porta est: queducit aduitam:
& ille hanc ingreditar : qui incunc¬
tis quȩ agit discretionis subtilitate
ꝓpterhanc sollicite coartatur
Nãqui ꝑ uoluntates ꝓ prias secura
mente sedilatat. anguste sibi portȩ
aditũ dampnat: Vt ergo huius ter¬
rȩ mensura seruetur. suꝑ eã diuini¬
tus linea tenditur: quia ut nostra
opera uł minora proficiant. uł maio¬
ra moderentur. ꝑsacra eloquia sub¬
tilis ante nos scõrũ uita ex panditur:
& quid nobis quantũq agendũsit.
ostensa illorũ discrecione definitur

Expanded text:
Patrum praecedentium exempla monsPatrum praecedentium exempla monstrantur; ut ex illorum vita consideret quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite: nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima superbiens tendat; nec minus conetur explere quam sufficit, nec plus arripiat quam accepit: ne aut ad mensuram quam debet non perveniat, aut eamdem mensuram deserens, extra limitem cadat. Angusta quippe porta est quae ducit ad vitam; et ille hanc ingreditur, qui in cunctis quae agit discretionis subtilitate propter hanc sollicite coarctatur: nam qui per voluntates proprias secura mente se dilatat, angustae sibi portae aditum damnat. Ut ergo hujus terrae mensura servetur, super eam divinitus linea tenditur. Quia ut nostra opera vel minora proficiant, vel majora moderentur, per sacra eloquia subtilis ante nos sanctorum vita expanditur; et quid nobis quantumque agendum sit, ostensa illorum discretione definitur
Abbreviated transcription (Latin):
quippe oculis cernimus: uocẽ uero
aurib audimus: Siquis autẽ mutato
or dine uoci oculos. luci aures ad cõ¬
Siquis odores uelit ore discerni. sapo¬
res nare gustare : utriusq sensus sibi
ministeriũ qui aꝑuertit interimit
Dũ enĩ ꝓpriis hec usib non apta .ntꝰ.
& sua officia deserunt. & ex tranea
tra acceptas ex diuina largitate mensu¬
ras. pedem cordis prȩsseratꝰ c̃uindicebat
bilib ambular& : si apparere magnus
ultra quã poterat quȩrer& : Suꝑse nãq:
inmirabilib at tollitur : qui & in his ad
quȩ non sufficit uidericonatur: Bene
in trahas mensuras etiã in ipsa paulus
p̃dicationis sue se latitudine coarta¬
bat : cumdicer& : Non eñi audeo aliquid
lo qui eorũ: quȩ ꝑme non effecit xp̃s.
Tunc autẽ recte accepta mensura
seruatur: cũ ante posita oculis uiroꝵ
spiritalium uita respicitur: Unde
tenditur : quandõ electe unicuique
animȩ. ad sumendam uiuendi regulã

Expanded text:
quippe oculis cernimus, vocem vero quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem mutato ordine voci oculos, luci aures accomSi quis odores velit ore discernere, sapores nare gustare, utriusque sensus sibi ministerium, quia pervertit. interimit. Dum enim propriis haec usibus non aptantur, et sua officia deserunt, et ad extranea tra acceptas ex divina largitate mensuras pedem cordis presserat, cum dicebat:bilibus ambularet, si apparere magnus ultra quam poterat quaereret. Super se namque in mirabilibus attollitur qui et in his ad quae non sufficit videri idoneus conatur. Bene intra has mensuras etiam in ipsa Paulus praedicationis suae se latitudine coarctabat, cum diceret: Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus . Tunc autem recte accepta mensura servatur, cum anteposita oculis virorum spiritualium vita respicitur. Unde et tenditur, quando electae unicuique animae ad sumendam vivendi regulam
Abbreviated transcription (Latin):
& conexũ ꝑ omnẽ iuncturam subministra
tionis. secum dũ operationẽ in mensurã
unius cuiusq menbri : augmentum cor¬
poris facit in aedificationẽ sui in cari¬
tate: Sed cũmiro cõsilio auctor ac
dispositor nr̃ huic illa largitur quȩ
al ii denegat. alii hȩc denegat quȩ
istilargitur : mensuras sibi positas
egredi nitititur. quisquis posse plus
qua acceperit conatur: Ut fortassis
cuitantum modo datũ est prȩceptoꝵ
occulta disserere. tep̃t& etiã miracu¬
lis coruscare : aut his quẽ suꝑnȩ uir tu¬
tis donũ ad sola miracula roborat. eti ã
diuinȩ legis pandere occulta cõtendat
inprecipiti eñĩpedẽ porrigit. qui mensu¬
rarũ suarũ limitẽ non ad tendit: Plȩ¬
rũq amittit & quod poterat : qui auda¬
citer ea adq̃ ꝑtingere nonual&. arri¬
pere festinat : Nam & menbrorũ nr̃oꝵ
tunc bene ministeriis utimur: cũ sua
eis officia distincte seruamus: Lucẽ

Expanded text:
et connexum per omneet connexum per omnetionis secundum operationem in mensuram uniuscujusve membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate. LXXXVI. Sed cum miro consilio auctor ac dispositor nalii denegat, alii haec denegat quae isti largitur, mensuras sibi positas egredi nititur quisquis posse plus quam acceperit conatur, ut si fortasse is cui tantummodo datum est praeceptorum occulta disserere tentet etiam miraculis coruscare, aut is quem supernae virtutis donum ad sola miracula roborat etiam divinae legis pandere occulta contendat. In praecipitio enim pedem porrigit qui mensurarum suarum limitem non attendit. Et plerumque amittit et quod poterat qui audacter ea ad quae pertingere non valet arripere festinat. Nam et membrorum nostrorum tunc bene ministeriis utimur cum sua eis officia distincte servamus. Lucem
Abbreviated transcription (Latin):
de corpore non ideo non est decorpore.
Sitotũ corpus occulus. ubi auditus:
Sitotũ auditus. ubi odoratus : & paulo
post: Quod si essent om̃i aunũ menbrũ.
ubi corpus: Nunc autẽ multa quidem
menbra : unũ uero corpus: Quidenĩ
inqua alius alta uiderido oculus.
alius recte operando manus. alius ad
cuncta discurrendo pes. alius prȩceptoꝵ
uocẽ intellegendo auris. alius malorũ
foetorẽ bonorũq fraglantiã discernen¬
donaris est: Quicorporaliũ more
merbrorũ. dũuicissim sibi accepta
officia inpendunt: unũ de sem& ipsis
om̃ib: corpus reddunt : &cũ diuersa
in caritate pagunt: diuersũ esse
ꝓhibent ubi continentur : Si autẽ unũ
quid cuncti agerent. corpus utique
quod ex multis continetur non essent:
diuersitas non tener&: Quia ergo¬
sc̃is menbris eccłae uirtutũ doria
dñs diuidit: terrȩ mensuras ponit :¬
sicut d s̃ diuisit mensuram fidei:
& rursũ : Ex quo totũ corpus cõpactum

Expanded text:
 ideo non est de corpore?  ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus? Et paulo post: Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum vero corpus . Quid enim in qua alius alta videndo oculus, alius recta operando manus, alius ad injuncta currendo pes, alius praeceptorum vocem intelligendo auris, alius malorum fetorem bonorumque fragrantiam discernendo naris est? Qui corporalium more membrorum, dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt. Et dum diversa in charitate peragunt, diversum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, corpus utique, quod ex multis contidiversitas non teneret. Dum sanctis membris Ecclesiae virtutum dona Dominus dividit, quasi terrae mensuras ponit; ssicut divisit Deus mensuram fidei . Et rursum: Ex quo totum corpus compactum
Abbreviated transcription (Latin):
dam karitatis necessitudine fiant
om̃ia singulorũ : & unusquisque sic qđ
non accipit in altero possideat. ut ipse
alteri possi dendũ quod accipit humi¬
liter ippendat: hinc enuĩ ꝑpetrũ dicit᷑
Unusquisq sicut accepit grãm in alterutrũ
illam ad minis trantes sicut boni dispensa¬
tores multis formis graedi: Tunc naq
bene multi formis gr̃a dispensatur: quan¬
do acceptudonũ & eis qui hoc non haba
creditur. quando ꝓpter eũ cui inpendit᷑
datũ putatur: Hinc ꝑpaulũ dicitur:
Perk aritatem: seruite inuice: Tunc
enĩ nos caritas aiugo culpȩ liberos reddit :
cũ uicissim nos nr̃o ꝑamorẽ seruicio subi¬
cit cũ& alienabona nr̃a credimꝰ & nr̃a
aliis quasi sua offerentes exhibemus
Hincrur su ꝑpaulũ dicitur : Nã & cor¬
pus nonest urum menbrũ: sed multa :
Sidixerit pes qm̃ non sũmanus non sum
decorpore non idõnon est decorpore :¬
& sidixerit auris qm̃ nonsũ oculus ñsũ

Expanded text:
dam charitatis necessitudine, fiant dam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum; et unusquisque sic quod non accepit in altero possideat, ut ipse alteri possidendum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis Dei gratia dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Hinc per Paulum dicitur: Per charitatem servite invicem . Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amorem servitio subjicit, cum et aliena bona nostra credimus, et nostra aliis quasi sua offerentes exhibemus. Hinc rursum per Paulum dicitur: Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris: Quon
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq uł prȩsentia ad tendit & tameni
innulla signorũ operatione se exerc&:
Iste ꝑdiscretionẽ spirituum in factis
subtiliter mentes conspicit. sed tameri
diuersi generis linguas nescit: ille¬
uero diuersi generis linguas examinat
sed tamen in reb: similibus dissimilia cor¬
da non pensat: Alius in unalingua quam
nouit ser monũ pondera inter prȩtando
prudenter discutit: & tam̃en reliquis bo
nis quȩ non hab& pacienter car&:
Sic itaque creator nr̃ ac dispositor.
cuncta moderatur: ut qui ex tolli poterat
ex dono quod hab&. humilietur ex uirtu¬
te quã non hab& : Sic cuncta moderatur:
ut cũ ꝑ inpensam grãm unũ quẽ que sub¬
leuat. etiã ꝑdisparẽ alteri al terum
subdat: & meliorẽ quisq dono alio
eũ quisibi subicitur ad tendat: ac lic&
seprȩ ire ex aliis sentiat. eidem tamexi
que superat se in aliis post ponat
Sic cuncta moderatur : ut dũ singula
quȩ que sunt om̃ium interius it aqua¬

Expanded text:
quaeque velut praesentia attendit, et tamen quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit. Iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, sed tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen in rebus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudentnis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta moex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alterius alterum subdat, et meliorem quisque dono alio eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat: Sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita qua
Abbreviated transcription (Latin):
legentiam : quisposuit mensuras eius
sinosti. uel quis tȩtendit suꝑ ea lineam:
Quis enĩ nisi conditor nr huius ter rę
mexsuras ponit. qui interni iudicii secre¬
alii plenã fidem. alii gram̃ sanitatũ.
alii operationẽ uirtutũ  alii ꝓ¬
phȩtiam alii discretionẽ spirituum
alii genera linguarũ. alii inter pre tacionẽ
sermonũ tribuit : quatinus in uno eodẽ
que spu iste uerbo sapientiȩ polleat
nec tamqa sermone scien tiȩ idest
dostrine fulciatur : quia sentiraacis
inuerure sufficit. etiã quod ꝓ discendi
stusium non ad prehenditamee senues
besapientiae conualescat i qr a suffa¬
non adsurgit: Iste ꝑfide Selemen¬
as imperatꝰ. nec tamer ꝑsanitatum
gram infir mita tes corporũ curat
ille porationem opẽ morbos subtrahit.
nec tamen arenti terrȩ uerbo pluuias
reddit: Iste operatione uirtutũ ad
prȩsentem uitam etiã mortuos reuocat.
& tamer ꝓphetiae gram̃ non habens quȩ
sibi uentura sunt ignorat : ille uentura

Expanded text:
entiae . Quis posuit mensuras ejus si nosti, vel quis tetendit super eam lineam ? Quis enim nisi Conditor noster hujus terrae mensuras ponit, qui interni judicii secrealii plenam fidem; alii gratiam sanitatum; alii operationem virtutum; alii prophetiam; alii discretionem spirituum; alii genera linguarum; alii interpretationem sermonum tribuit ? Quatenus in uno eodem spiritu iste verbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae fulciatur: quia sentire, atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone bo sapientiae convalescat; quia et suffinon assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis opere morbos subtrahit, nec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae sibi ventura sunt ignorat. Ille ventura
Abbreviated transcription (Latin):
pressa cũ ualde inuirtutib crescit. obli¬
ta infirmitatis ꝓpriȩ nequaquã ad me¬
moriam reuoc& : quid inuiciis fuerit :
etiã deremediis salutis conspicit men¬
surã ipsis nr̃is ꝓfectib imponit: ut habea
dam nec tamenh abere ualemus: Qua¬
tinus mens nr̃a dũ hȩc non potest habere
quȩ appetit: & illa se in tellegat desem&¬
utiliter desunt. seruentur humi li ter
bona quȩ sufit: Unde & recte ꝓhuius
terrȩ id est iusti animȩ dispensatione

Expanded text:
pressa, cum valde in virtutibus crescit, oblipressa, cum valde in virtutibus crescit, oblita infirmitatis propriae, nequaquam ad memoriam revocet quid in vitiis fuerit. Uetiam de remediis salutis conspicit, mensuram ipsis nostris profectibus imponit, ut habeamdam, nec tamen habere valeamus, quatenus mens nostra dum haec non potest habere quae appetit, et illa se intelligat de semetper ea quae utiliter desunt serventur humiliter bona quae adsunt. Unde et recte pro hujus terrae, id est justae animae dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
respiciat sine cessatione quid fuit
Quatinus ad tendens humiliter quod per
meritũ inuentus est. nequaquã sibi ar¬
rog&. qđ ꝑ gram̃ factũs: Unde & nunc
beatus iob ꝑsuꝑnã uocẽ ad sem& ipsum
reducitur : & ne deuirtutib: gloriari
audeat. deante acta uita memoratur:
eiq dicitur: Ubieras quando ponebam
funda menta terrȩ: Acsi iustificato
peccatori: aꝑte ueritas dicat: Uirtu¬
tes ame acceptas tibi non tribuas
nolite contrame demeo munere ex tol
ma in te funda menta uirtutũ posui.
recole ubi te inueni. quando meote
timore solidaui: NUt ergo ego inte non des¬
dũam quod construxi: ipse non cesses con¬
siderare quod repperi: Quem enũ ueritas
nisi aut inflagiciis. aut in ex cessibus inue¬
nit: Sed posthȩc bene possumus seruare
quod sumus: sinũ quam neglegimus pensare
quod fui mus: Non nũ quam tamen clandes¬
tina elatio etiã sollicitis subripere cordib
sol& : ut bonorũ cogitatiolic& subtilis ac

Expanded text:
respiciat sine cessatione quod fuit, respiciat sine cessatione quod fuit, quatenus attendens humiliter quod per meritum inventus est, nequaquam sibi arroget quod per gratiam factus est. Unde et nunc beatus Job per supernam vocem ad semetipsum reducitur, et ne de virtutibus gloriari audeat, de anteacta vita memoratur, eique dicitur: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si justificato peccatori aperte Veritas dicat: Virtutes a me acceptas tibi non tribuas, noli contra me de meo munere extollima in te fundamenta virtutum posui. Recole ubi te inveni quando meo te timore solidavi. Ut ergo ego in te non destruam quod construxi, ipse non cesses considerare quod reperi. Quem enim Veritas nisi aut in flagitiis aut in excessibus invenit? Sed post haec bene possumus servare quod sumus, si nunquam negligimus pensare quod fuimus. Nonnunquam tamen clandestina elatio etiam sollicitis cordibus subrepere solet, ut bonorum cogitatio, licet subtilis sit ac
Abbreviated transcription (Latin):
taqua puluis quepicit uentus a facie terrȩ.
Nihil obstat terrã intellegi animã iusti.
dequa scriptũ est: Terra enĩ sepe uenien¬
tem suꝑ se bibens ymbrem & generans her¬
bam oportunã aquibus coli tur
fuNida mentũ iacitur : quando in occul¬
tis cordis. prima soliditatis causa di¬
ui nus timor inspiratur: Is te nec dum
credit aeterna quę audit: huic cum
fides datur. ad ȩdificium sub sequenas
operis iam fun damentũ ponitur
Ille aeterna iã creditꝰ. nec tãmetuit
uenturi iudicii terrorẽ: despicit pec¬
icatis se carnis & sp̃s audenter in uol ui:
Huic cũ repente futurorũ timor infun¬
ditur : ut bone uitȩ surgat aedificium.
iã funda menta construuntur: Posito
itaq prosperȩ formi dinis funda mento
cũ uir tutum fabrica in altũ ducitur.
necesse est ut unus quisq ꝓficiens uires
suas caute metiatur: ut cũdiuina construe¬
tione magnus. eẽ. iã coeperit. sem& ipsum

Expanded text:
tamquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , tamquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , 903 nil obstat terram intelligi animam justi, de qua scriptum est: Terra enim saepe venientem super se bibens imbrem, et generans herbam, opportunam illis a quibus colitur afundamentum jacitur, quando in occultis cordis prima soliditatis causa divinus timor inspiratur. Iste necdum credit aeterna quae audit; huic cum fides datur, ad aedificium subsequentis operis jam fundamentum ponitur. Ille aeterna jam credit, nec tamen metuit, venturi judicii terrorem despicit, peccatis se carnis et spiritus audenter involvit; huic repente cum futurorum timor infunditur, ut bonae vitae surgat aedificium, jam fundamenta construuntur. Posito itaque prosperae formidinis fundamento, cum virtutum fabrica in altum ducitur, necesse est ut unusquisque proficiens vires suas caute metiatur, ut cum divina constructione magnus esse jam coeperit, semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidũ ab aluis ad alia ducitur: pro
utriusq: parietis latere. non in merito
secundonumeratur: Cuius migratio¬
nis flexu : angularẽ lapidem sigaiat:
Ubi enĩ ordo a rectitudine flectitur
ut eat indiuersũ : tamquã angulum
facit: Recte ergo numeraribis potuit
quia ꝑutrũq parietẽ quasi duo inse late¬
ra ostendit : Vnde & eiꝰ bene imaginẽ
tenuit. qui in uidea ortus gentilitatẽ
colligens quasi ab hiero solimis babylo¬
niã uenit atq hanc insem& ipso fidei
fabricã prius discordiȩ studioscissam.
arte karitatis intexuit: Sedhec quȩ de
significatione sc̃ȩ et dȩ dicta sunt placa
uc breuiatareplicatione. moraliter dose¬
seranetu : Digniũ naq est ut ꝑea que bea¬
soiob dici cognoscimus. ad cordanra reuo¬
cenue quia uerbadi tunc mens uerius
intellegit cũineis sem& ipsũ que nie nor
animus puluis est quia insuꝑficie at¬
tollitur & tep̃tacionis auraraptatur
unde scriptũ est: non sic impii nonsic sed

Expanded text:
est, qui dum ab aliis ad alia ducitur, pro est, qui dum ab aliis ad alia ducitur, pro utriusque parietis latere non immerito secundo numeratur. Cujus migrationis flexu angularem lapidem designat. Ubi enim ordo a rectitudine deflectitur, ut eat in diversum, tanquam angulum facit. Recte ergo numerari bis potuit, quia per utrumque parietem quasi duo in se latera ostendit, unde et ejus bene imaginem tenuit, qui in Judaea ortus, gentilitatem colligens, quasi a Jerosolymis Babyloniam venit, atque hanc in semetipso fidei fabricam prius discordiae studio scissam arte charitatis intexuit. Sed haec quae de significatione sanctae Ecclesiae dicta sunt placet ut breviata replicatione moraliter disserantur. Dignum namque est ut per ea quae beato Job dici cognoscimus ad corda nostra revocemur, quia verba Dei tunc mens verius intelligit cum in eis semetipsam quaerit. animus pulvis est: quia in superficie attollitur, et tentationis aura raptatur; unde scriptum est: Non sic impii, non sic, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ scriptura sacra angularem lapidem
uoc&̃ : Illũ ꝓfecto. qui dũ inse hinc iudai¬
cũ illinc gentilem popłm suscipit: IN
una ecclȩ fabrica quasi duos parietes
ungit: Illũ de quoscriptũ est fecit
utraq unũ: Quia angularẽ se lapidẽ
non solũ in inferioribus sed & in suꝑnis
exhibuit : quia & in terra plebi israheli¬
ticȩ nationẽ gentium & utraq si mul
angłis incelosociauit: E oquippe nato:
clama uerunt angłi : Interrapax
hominib bonȩ uoluntatis: In or tu
enĩ regis nequa quã ꝓmagno offerrers
hominibus pacis gaudia : si discordiã
non haberent: Dehoc lapide : ꝑpro pħam
dicitur: Lapidem quẽ reꝓbaue runt
ȩdi ficantes: hic factus est incaput
anguli: Huiꝰ lapidis tẏpũ. iechonias
rex tenuit : quẽ mathȩus dũ quater de¬
nas generationes describer&. sec undo
numerauit: Quẽ enĩ infine secunde.
ipsũ rursũ ininitio terciȩ generatio¬
nis inseruit: Ipse nãq in babyloniam :¬
cũ ifra helitica plebe migra

Expanded text:
quem Scriptura sacra angularem lapidem vocet, illum profecto qui, dum in se hinc Judaicum illinc gentilem populum suscipit, in una Ecclesiae fabrica quasi duos parietes jungit, illum de quo scriptum est: Fecit utraque unum . Qui angularem se lapidem non solum in inferioribus, sed et in supernis exhibuit, quia et in terra plebi Israeliticae nationes gentium et utramque simul angelis in coelo sociavit. Eo quippe nato clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis . In ortu enim Regis nequaquam pro magno offerrent hominibus pacis gaudia, si discordiam non haberent. De hoc lapide per Prophetam dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Hujus lapidis typum Jechonias rex tenuit, quem Matthaeus dum quaterdenas generationes describeret, secundo numeravit . Quem enim fini secundae, ipsum rursum initio tertiae generationis inseruit. Ipse namque in Babyloniam cum Israelitica plebe migratus
Abbreviated transcription (Latin):
prȩ obscuritate non poterant . quasi
nigra remanebant : At post quam
medi tor uenuiens. ea ante oculos pros
in carnationis suȩ m anutersit : quic¬
quid in eis lucis la tebat inclaruit.
sensus qri patrũ precedentiũ inusũ
ledit : quia uerba rebus ex posuit:
iue itaque ꝓpħas seudoctores
platremis tesiporib sub sequentes.
basium appellatione signifiea di¬
cat: Suꝑ quobases illius solidate sufł
Subaudis nisi suꝑme quicuncta mira¬
biliter teneo : & bonis ex terioribus
intus principaliter originẽ prȩsto
ui enũ sibi quodbonũ est tribuit
solidabasis non est qui a dũ funda sup¬
mea tũ non inNititur. ipsos uo
pondere ip ima prȩcipitatur :
Sed cũ tammulta descȩ aeccłȩ construcꝰ¬
tione referantur : audire mens appetit:
inimicȩnationes quauirtute coniuncte
sunt : id est diuers ahuius domus aedĩfi¬
cia. quasibi arte concordenit : Sequitur:

Expanded text:
prae obscuritate non poterant, quasi prae obscuritate non poterant, quasi nigra remanebant. At postquam Mediator veniens ea ante oculos nostros incarnationis suae manu tersit, quidquid in eis lucis latebat inclaruit, sensusque patrum praecedentium in usum dedit, quia verba rebus exposuit. Sive itaque prophetas, seu doctores extremis temporibus subsequentes, basium appellatione significet, dicat: Super quo bases illius solidatae sunt? subaudis, nisi super me, qui cuncta mirabiliter teneo, et bonis exterioribus intus principaliter originem praesto. Qui enim sibi quod bonum est tribuit, solida basis non est, quia dum fundamento non innititur, ipso suo pondere in ima praecipitatur. Sed cum jam multa de sanctae Ecclesiae constructione referantur, audire mens appetit inimicae nationes qua virtute conjunctae sint, id est diversa hujus domus aedificia qua sibi arte concordent. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
fabricȩ pon d era susti pere
Vnde ad moy sen rursũ dnscũ taberna¬
ptabulas. nisi a postoli extensa inmũ¬
Su predicatione dilatati Quid ꝑ
basus argenteas. nisi ꝓphetȩ signañ¬
tar. Quisuꝑ in positas tabulas
ipsi firmi ac fusiles sustinent
quia apostolorũ uita dũ corũ prę¬
dicatione instruitur. eorũ & aucto¬
ritate solidatur: Unde & coniunc¬
te bine bases. singulis tabulis suppo¬
nuntur : qui adumꝓphetȩ scĩ in
uerbis suis demediatoris in carna¬
tione concordant. subsequentes
prȩdicatores eccłȩ in dubi tanter
edificant : ut cũa sem& ipsis nondis¬
crepant. illos inse robustius figant:
Nec in meritobases quib ꝓphetȩ sig¬
nanter: ut ex argento debeant¬
fundi prec ipitur: Argenti quippe
claritas ex ususeruatur: sine usu
autẽ. inni gredinẽ uertitur: Prophȩ¬
tarũ quoque dicta ante mediatoris
aduentum quia inusũ spiritalis iN¬
tellegentiȩ Nonerant dũ conspici

Expanded text:
fabricae pondera sustinere. fabricae pondera sustinere. Unde ad Moysen rursum Dominus, cum tabernaid enim per tabulas nisi apostoli extensa in mundum praedicatione dilatati, quid per bases argenteas nisi prophetae signantur? qui superimpositas tabulas ipsi firmi ac fusiles sustinent, quia apostolorum vita dum eorum praedicatione instruitur, eorum et auctoritate solidatur. Unde et conjunctae binae bases singulis tabulis supponuntur, quia dum prophetae sancti in verbis suis de Mediatoris incarnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesiae indubitanter aedificant; et cum a semetipsis non discrepant, illos in se robustius figunt. Nec immerito bases quibus prophetae signantur, ut ex argento fundi debeant praecipitur. Argenti quippe claritas ex usu servatur, sine usu autem in nigredinem vertitur. Prophetarum quoque dicta ante Mediatoris adventum, quia in 902 usu spiritalis intelligentiae non erant, dum conspici
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aliud huius terre bases. quã
scȩ aeccłȩ doctores accipimus. In
basib quippe colũpnȩ in colũpnis au¬
tẽ tocius fabricȩ pondus erigitur:
Non ergo in merito doctores sancti
basium nomine designantur : qui a
dum recta prȩdicant & predicatio¬
nisuȩ ui uendo concordant. omne
pondus aeccłae fixamorũ suorum
grauita te sustaentant: Asperas
ab infidelib tẽptationes ferunt
& quȩque in preceptis dĩ uł difficilia
afi delibus formidantur. exẽplis
operũ fac ili a ostendunt: Unde
& bene cũ intypo aeccłȩ tabernacu¬
lũ figeretur: ad moysen dicitur:
facies colũpnas quattuor: & bases
earũ uestitas argento : In argento
enĩ quid aliud quã claritas diu̾inui
ser monis accipitur  dicut scrip¬
nas taber naculi sustinent : quia
predicatores ȩccłȩ diuino eloquio
decorati ut in cunctis se ex ẽplũ
prebeant : quattuor euange listarũ
dicta & ore & operib por tant
dambases eos conspicimusa sun¬
damenito sur gere & suꝑpositȩ

Expanded text:
Quid aliud hujus terrae bases quam sanctae Ecclesiae doctores accipimus? In basibus quippe columnae, in columnis autem totius fabricae pondus erigitur. Non ergo immerito doctores sancti basium nomine designantur, quia dum recta praedicant, et praedicationi suae vivendo concordant, omne pondus Ecclesiae fixa morum suorum gravitate sustentant, asperas ab infidelibus tentationes ferunt; et quaeque in praeceptis Dei velut difficilia a fidelibus formidantur, exemplis operum facilia ostendunt. Unde et bene cum in typo Ecclesiae tabernaculum figeretur, ad Moysen dici«Facies columnas quatuor, et bases earum vestitas argento .» In argento enim quid aliud quam claritas divini sermonis accipitur? Sicut scrip columnas tabernaculi sustinent, quia praedicatores Ecclesiae divino eloquio decorati, ut in cunctis se exemplum praebeant, quatuor evangelistarum dicta et ore et operibus portantdam bases eos aspicimus a fundamento consurgere et superposita