comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clam tractarent aliquid de cõpositione pacis: collegas abbis
a consessu suo om̃s arcebant. VInde et iureliacenses suspecti
redditi sunt. Et precauentes ne sub speciȩ pacis preiudiciũ
paterent᷑ ignominiosȩ conditionis: ingressi sunt aliqͥ ex eis
in conspectu cluniacensis. et ne aliquid contra iura digni-¬
tatis et priuilegioꝵ monasterii sui pacis conditione moli¬
rentur: ex dei et apłica auctoritate. atq ex parte capituli
iuz elia censis denunciauerunt et contradixer̃. Ob ꝗͣ causã
iratus cluniacensis: ꝓfectionẽ parari precepit. Accitoq fr̃e:
obrurgabat eũ dicens. Quid ẽ qd̾̃ agis: Quid tã impudent̃
me exhonoras: Nunquid puer aut delirus tͥ uideor: Ego
ꝓ tua pace et quiece usq quaq laboro: ego tuis ꝓfectib ac
successib incunccanter inuigilo. Tu autẽ uersa uice quod
edifico destrius. qd̾ exstruo dissipas. qd̾ colligo disꝑgis.

Expanded text:
clam tractarent aliquid de compositione pacis, collegas abbatis clam tractarent aliquid de compositione pacis, collegas abbatis a consessu suo omnes arcebant: unde et Vizeliacenses suspecti redditi sunt; et praecaventes ne sub specie pacis praejudicium paterentur ignominiosae conditionis, ingressi sunt aliqui ex eis in conspectu Cluniacensis, et ne aliquid contra jura dignitatis et privilegiorum monasterii sui pacis conditione molirentur, ex Dei et apostolica auctoritate, atque ex parte capituli Vizeliac. denuntiaverunt et contradixerunt. Ob quam causam iratus Cluniacensis profectionem parari praecepit, accitoque fratre objurgabat eum dicens: « Quid est quod agis? quid tam impudenter me exhonoras? nunquid puer aut delirus tibi videor? ego pro tua pace et quiete usquequaque laboro, ego tuis profectibus ac successibus incunctanter invigilo; tu autem versa vice quod aedifico, destruis; quod exstruo, dissipas; quod colligo, dispergis;
Abbreviated transcription (Latin):
seripserunt dño suo et patri iugilantissimo. ratũ et firmum
atq inconuulsum in sententia fr̃m ꝑmanere. quicquid pat̾na
ꝓuidentia decreuerit uel constituerit: saluo uire priuilegioꝵ¬
suoꝵ et libertatis eccłȩ. Ut autẽ factus est niuernis conuentꝰ:
mutebat comes exenia quedã abbati soncio et uaria pocula. ob
simulande pacis ostentationẽ. Qd̃ uidentes sacrilegi ꝓdito¬
res confusi sunt : et se desertos eẽ a tiranno suo formidarunt.
ngressus deinde comes ad cluniacensem: monebatur copiosiꝰ
ab eo de reformanda cũ cognato amicicia. Nt ille multiplicit᷑
contestans iurabat se neminẽ carius eo diligere: quin nec ab
eo quicquã expeteret. qd̾ non et utilitati et honestati illius
accederet. Et hec genutenus dicens. cõplicatis etiã manibus
int̾ manus cluniacensis: lutulentas lacrimas emungebat.
quib copiose fraudulentus affluebat. Cũq cluniacenses

Expanded text:
scripserunt domino suo et patri vigilantissimo, ratum et firmum scripserunt domino suo et patri vigilantissimo, ratum et firmum atque inconvulsum in sententia fratrum permanere, quidquid paterna providentia decreverit vel constituerit, salvo jure privilegio Cluniacenses. Ut autem factus est Nivernis conventus, mittebat comes exenia quaedam abbati Pontio, et varia pocula ob simulandae pacis ostentationem; quod videntes sacrilegi proditores confusi sunt, et se desertos esse a tyranno suo formidarunt. Ingressus deinde comes ad Cluniacensem, monebatur copiosius ab eo de reformanda cum cognato amicitia. At ille multipliciter contestans jurabat se neminem charius eo diligere; quin nec ab eo quidquam expeteret, quod non et utilitati et honestati illius accederet, et haec genu tenus dicens, complicatis etiam manibus inter manus Cluniacensis, luculentas lacrymas emungebat, quibus copiose fraudulentus affluebat. Cumque Cluniacenses
Abbreviated transcription (Latin):
retur iterato supplicabat. Denq comes ꝓtestatus ẽ qd̾ si tan¬
toꝵs amicoꝵ compositioni acquiescat. cõmuniam uel sacrilegã
confederationẽ hominũ suoꝵ ipse dissipabit et penitꝰ abole-¬
bit. eũq in monasterio suo faluu et incolumẽ seruato ei iure
dñii integerrimo constituet. Sedcũ multa hinc et inde alter¬
narent᷑. et abbate in causa sua ꝑsistente confusioni cederet effe¬
ctus. tandẽ inito consilio niuernis finem colloquii exitumq
pacis statuunt. Misit itaq tirannꝰ maiorib conspirate ꝓdi-¬
tionis : et futurȩ concordiȩ iussit eos interesse. Abbas quoq
mandauit priori et quib dã aliis defr̃ib monasterii sui ut sibi
occurrent : consulto primũ generaliter uniuerso cetu. utrũ
pacis cõpositionẽ inter se et comitẽ ꝑiam prescriptã manũ
ratam ẽẽ decernerent. Qui pariet unanimi sententia re-¬

Expanded text:
retur, iterato supplicabat. Denique comes protestatus est quod si tanretur, iterato supplicabat. Denique comes protestatus est quod si tantorum amicorum compositioni acquiescat, communiam vel sacrilegam confoederationem hominum suorum ipse dissipabit, et penitus abolebit, eumque in monasterio suo salvum et incolumem, servato ei jure dominii integerrimo, constituet. Sed cum multa hinc et inde alternarentur, et abbate in causa sua persistente confusioni cederet effectus, tandem inito consilio Nivernis finem colloquii exitumque pacis statuunt. Misit itaque tyrannus majoribus conspiratae proditionis, et futurae concordiae jussit eos interesse. Abbas quoque mandavit priori et quibusdam aliis de fratribus monasterii sui, ut sibi occurrerent, consulto primum generaliter universo coetu, utrum pacis compositionem inter se et comitem per jam praescriptam manum ratam esse decernerent. Qui pari et unanimi sententia re
Abbreviated transcription (Latin):
Conueniunt gͦ parit cluniacensis et uizeliacensis atq niuñsis
apd̃ luzeiũ oppidum augustidunense: cui colloquio interfu¬
erunt stepħs abbas scĩ michaelis de clusa. et
de moit iaco. sed et aliȩ graues cluniaci ꝑsonȩ. Quo pariter
consistentes. post plura quȩ comes imuste requirebat inde¬
bita. hi qui loco aduocatoꝵ conuenerant sub specie pietatis
aduerse potius quã iustȩ partifauentes. cõposuerunt quan¬
damformã pacis suspectã libertati. obnoxiam seruituti. de-¬
ditam instabilitati. Suggerunt deinde abbati pontio susciꝑe
qd̾ fraternus amor et socialis dispensatio de pace sua ꝓuidit:
tempus redimens. atq instanti necessitati indulgens. suf-¬
ficere sibi debere qd̾ diminutum alter optato capiat. Quib
ille prudenter et reuerentiã numinis et inuriam honestatis
sepius pretendebat: et ne impietas pietatis ministris frue¬

Expanded text:
Conveniunt ergo pariter Cluniacensis et Vizeliacensis atque Nivernensis Conveniunt ergo pariter Cluniacensis et Vizeliacensis atque Nivernensis apud Luzeium oppidum Augustodunense. Cui colloquio interfuerunt Stephanus abbas S. Michaelis de Clusa et . . . . . abbas de Moisiaco, sed et aliae graves Cluniaci personae; quo pariter consistentes, post plura quae comes injuste requirebat indebita, hi qui loco advocatorum convenerant, sub specie pietatis adversae potius quam justae parti faventes, composuerunt quamdam formam pacis suspectam libertati, obnoxiam servituti, deditam instabilitati. Suggerunt deinde abbati Pontio suscipere quod fraternus amor et socialis dispensatio de pace sua providit, tempus redimens atque instanti necessitati indulgens, sufficere sibi debere quod diminutum alter optato capiat: quibus ille prudenter et reverentiam Numinis et injuriam honestatis saepius praetendebat, et ne impietas pietatis ministris frue
Abbreviated transcription (Latin):
Talib acceptis mandatis acquieuit comes : et quasi sempectam
bernardum pͥorem scĩ stepħi misit ad abb̃em uireliacensem
cuius mortẽ sitiebat pigmentis omnib prestantiorẽ. Is ergo
ueniens constantiã atq magnanimitatẽ in eo iugere predi¬
cabat: sed si ꝑtinacia uirtute pallietur. non minimã ꝑhibe¬
bat monasterii sui ferre iacturam. Hortatur ꝓinde sic mag¬
nanimũ ẽe in aduersis : ut honestati ꝓuideat in ꝓsperis.
t belli quidem incertam ẽẽ fortunã : pace autẽ quãuis iudi¬
cetur excrema nichil fore dicebat securius. nichil quietiꝰ.
nichil certius. Quam sibi oblatam ꝑ manũ cluniacensis
si dignetur susciꝑe: testatur comitẽ eidem pacto fauere.
Hec uideri debet suspectuis: eodem de sanguine cretus.
Cum sit affinis repugnans identitas hostis: immemor ipsa sui se
surripi preuidiciũ ubi cũ iusticia tota sibi causa constabat.

Expanded text:
Talibus acceptis mandatis, acquievit comes, et quasi senipetam Talibus acceptis mandatis, acquievit comes, et quasi senipetam Bernardum priorem S. Stephani misit ad abbatem Vizeliacensem, cujus mortem sitiebat pigmentis omnibus praestantiorem. Is ergo veniens, constantiam atque magnanimitatem in eo vigere praedicabat; sed si pertinacia virtute pallietur, non minimam perhibebat monasterii sui ferre jacturam. Hortatur proinde sic magnanimum esse in adversis, ut honestati provideat in prosperis, et belli quidem incertam esse fortunam, pace autem, quamvis judicetur extrema, nihil fore dicebat securius, nihil quietius, nil certius, quam sibi oblatam per manum Cluniacensis si dignetur suscipere, testatur comitem eidem pacto favere. Nec videri debet suspectus eodem de sanguine cretus, Cum sit affinis repugnans identitas hostis, Immemor ipsa sui se subripi praejudicium, ubi cum justitia causa tota sibi constabat.
Abbreviated transcription (Latin):
illos qui de ipsius conuiratione sunt. Accidit autẽ ut q̃ndã
sub anathemate defunctũ ipsi absq sacerdote signa pulsan¬
tes sepelirent. et ipsum sacerdotẽ de domo sua eicerent. Cu
gͥ apud montetũ abbas moraretur. et dictũ fuisset cluniacensi
qm̃ iureliacensis romã mittens monasteriũ siluiniacense requi¬
siturus foret a summo pontifice: indigne tulit. et ꝓmissionẽ
suã differendo dissimulauit. Reputans autẽ ne forte ana-¬
thema suꝑ comitem et suꝑ terram illius ab apłico ꝓmulgaret᷑.
et hb hoc monasteria cluniacensis curȩ quȩ plura infra t̃minos
ipsius erant ꝑiclitarent᷑ : huiusmodi ꝑ suos necessarios eidem
comiti mandat monita. Quot quot xp̃ianitatis nomen sor¬
timur: apłicam censurã subterfugere omnino ñ possumꝰ.
Bene gͦ feceris si bone spei fide te cõmutens. pacẽ cũ uireliaci
abbate ꝑ manũ nr̃am feceris. Nr̃m autẽ erit ita rebus utro¬
biq consulere: ut tͥ quoq ꝓfectus pacis illius accedat.

Expanded text:
illos qui de ipsius confoederatione sunt. » Accidit autem ut quemdam sub anathemate defunctum, ipsi absque sacerdote signa pulsantes sepelirent, et ipsum sacerdotem de domo sua ejicerent. Cum igitur apud Montetum abbas moraretur, et dictum fuisset Cluniacensi, quoniam Vizeliacensis Romam mittens, monasterium Silviniacense requisiturus foret a summo pontifice, indigne tulit, et promissionem suam differendo dissimulavit. Reputans autem ne forte anathema super comitem, et super terram illius ab apostolico promulgaretur, et ob hoc monasteria Cluniacensis curae quae plura infra terminos ipsius erant, periclitarentur, hujusmodi per suos necessarios eidem comiti mandat monita: « Quotquot Christianitatis nomen sortimur, apostolicam censuram subterfugere omnino non possumus. Bene ergo feceris, si bonae spei fide te committens, pacem cum Vizeliaci abbate per manum nostram feceris. Nostrum autem erit ita rebus utrobique consulere, ut tibi quoque profectus pacis illius accedat. »
Abbreviated transcription (Latin):
uicesimo quarto anno ordinationis sue uiam uniuerse carnis
ingressus est. et cũ graui luctu suoꝵ ante sepulchrum fa¬
mulatricis sepulchri xp̃i sepultus. raptus est ut credi fas
est ne gła humanȩ ꝓbitatis mutaret intellectum illius.
Quo assumpto. ꝓtinus uiz eliacensis monasterii fr̃s uno
uoto & cõmuni assensu elegerunt sibi patrem genere no¬
bilem. ꝓbitate conspicuum. uirum ab adolescentia saeris
instructum disciplinis. tam in ipso ubi susceptus est uireli¬
acensi. quã in cluniacensi cenobio: udelicet Guilelinũ abben
seĩ martini pontisariensis. qd̾ monasteriũ ipse ꝑ .xu. annos

Expanded text:
vicesimo quarto anno ordinationis suae viam universae carnis vicesimo quarto anno ordinationis suae viam universae carnis ingressus est, et cum gravi luctu suorum ante sepulcrum famulatricis sepulcri Christi sepultus, raptus est, ut credi fas est, ne gloria humanae probitatis mutaret intellectum illius. Quo assumpto protinus Vizeliacensis monasteri fratres una voce et communi assensu elegerunt sibi Patrem genere nobilem, probitate conspicuum, virum ab adolescentia sacris instructum disciplinis, tam in ipso ubi susceptus est Vizeliacensi, quam in Cluniacensi coenobio, videlicet Guillelmum abbatem Sancti Martini Pontisarensis, quod monasterium ipse per XV ann
Abbreviated transcription (Latin):
commuterent. ipsis fauentib hugonẽ abbatẽ cluniaci
& om̃s subditos et fautores illiꝰ publice excõmunicauit.
Uocatus fuerat ad hoc colloquiũ scẽ memorie Ponciꝰ nr̃
merito abbas nominandus. quib dam annitentib ut
extruso hugone. is monasterio cliniacensi preficeretur.
Sane beata et głosa dĩ dilectrix maria magdalene
cui deuotus deuotũ semꝑ exhibuerat famulatũ. hunc
a candelabro suo qd̾ clarissime irradiauerat minime
euelli ꝑtulit: retinuitq eum sibi etiam corpore. quẽ
a puero enutritum et ab angeloꝵ principe micahele ÷ͥ
concessum. totum ex integro sibi uendicans conseerauerat.
nec passa ÷ inimicum libertatis sepulchri sui uel ad horã
exultare de eo. ne forte contrarius sibimet ipsi existens. qͣ
ꝓ patria pugnauerat patriam quodam modo expugna¬
ret̾. neue malicia de uirtute uirtutẽ ꝓsterneret. ⁊ ignauia
ꝓbitatem ꝓbitate deiceret. Langore nanq insꝑato detentꝰ

Expanded text:
committerent, ipsis faventibus Hugonem abbatem Cluniaci, committerent, ipsis faventibus Hugonem abbatem Cluniaci, et omnes subditos et fautores illius publVocatus fuerat ad hoc colloquium sanctae memoriae Pontius noster merito abbas nominandus, quibusdam annuentibus, ut extruso Hugone is monasterio Cluniacensi praeficeretur. Sane beata et gloriosa Dei dilectrix Maria Magdalene, cui devotus devotum semper exhibuerat famulatum, hunc a candelabro suo, quo clarissime irradiaverat, minime evelli pertulit, retinuitque eum sibi etiam corpore, quem a puero enutritum et ab angelorum principe Michaele sibi concessum, totum ex integro sibi vindicans consecraverat, nec passa est inimicum libertatis sepulcri sui vel ad horam exsultare de eo, ne forte contrarius sibimetipsi existens, qui pro patria pugnaverat patriam quodammodo expugnaret, neve malitia de virtute virtutem prosterneret, et ignavia probitatem probitate dejiceret. Languore namque insperato detentus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ cum accessisset et apud luzeium conuenisset. suꝑq
cluniacenses ponere sententiã anathematis disponeret.
rogatu dalmacii et alioꝵ t̾rȩ illius principũ distulit.
Et scripsit cluniacensib ex hortans ut resipiscerent. et
ut alexandrum sicut alia francie monasteria susciꝑent.
Alioquin delegata sibi auctoritate apłica sententiar
excõmunicationis tam suꝑ ipsos ꝗͣ suꝑ om̃s fautores eoꝵe
ulterius ꝓmulgare non differret. & assignato die apd̃
melidunum. cũ neq ipse abbas cluniacensis fraude detentꝰ
a sus. neq responsales eiꝰ adessent. porro emuli abbatis
ex aduerso starent. theobaldꝰ scilicet pͥor scĩ martini de
campis. qui aliqñ post abb̃em prioris locũ in monaste¬
rio cluniacensi tenuerat.
tanquã parricide filii patrem accusantes. et culpan
scismatis a se remouentes. quippe qui se & commissa sibi
monasteria subiectioni et ꝓtectioni catholici alexandri

Expanded text:
Qui cum accessisset, et apud Luzeium convenisset, superque Qui cum accessisset, et apud Luzeium convenisset, superque Cluniacenses ponere sententiam anathematis disponeret, rogatu Dalmatii et aliorum terrae illius principum distulit, et scripsit Cluniacensibus, exhortans ut resipiscerent, et ut Alexandrum, sicut alia Franciae monasteria, susciperent; alioquin delegata sibi auctoritate apostolica sententiam excommunicationis tam super ipsos quam super omnes fautores eorum ulterius promulgare non differret; et assignato die apud Melidunum, cum neque ipse abbas Cluniacensis fraude detentus a suis, neque responsales ejus adessent; porro aemuli abbatis ex adverso starent, Theobaldus scilicet prior Sancti Martini de Campis, qui aliquando post abbatem prioris locum in monasrio Cluniacensi tenuerat, tanquam parricidae filii patrem accusantes, et culpam schismatis a se removentes, quippe qui se et commissa sibi monasteria subjectioni et protectioni catholici Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
simplex ingenio. Is conuocato ex more talium negocioꝵ capło.
de susceptione alexandri fr̃es suos consuluit. At illi patͥs
hugonis exosam habentes prelationem. cũ dentem inui¬
dic̃ in ꝑsonam innocentis nequirent infigere. uersuto
usi consilio cũ contestatione interdixerunt ei tam eatho¬
licum quã scismaticum susciꝑe. ne forte dum ut assolet
in talib uicto fauerent: uictoris ocdium ineurrerent.
De uͦ dolosi potiꝰ quã salubris consilii ꝑiculũ suspectum
haberet. idem saꝑe et eadem fubire cũ eo unaniiter
quicquid ex inde contigiset aduersi spoponderunt.
Cum autẽ cluniacum accedere. et in scismaticos ferre
sententiam apłici legati formidarent. miserunt hen-¬
ricum tunc beluacensem. postea uͦ remensem ep̃m. qͥ
ꝓpter germanitatẽ Ludouici regis tutius ad partes illas
accedere. & delegatum sͥ ab alexandro ꝑ prenominatos
legatos apłi petri gladium exerere posse uidebatur.

Expanded text:
simplex ingenio. Is convocato ex more talium negotiorum capitulo, simplex ingenio. Is convocato ex more talium negotiorum capitulo, de susceptione Alexandri fratres suos consuluit; at illi Patris Hugonis exosam habentes praelationem, cum dentem invidiae in personam innocentis nequirent infigere, versuto usi consilio, cum contestatione interdixerunt ei tam catholicum quam schismaticum suscipere, ne forte dum, ut assolet in talibus, victo faverent, victoris odium incurrerent; ne vero dolosi potius quam salubris consilii periculum suspectum haberet, idem sapere, et eadem subire cum eo unanimiter quidquid exinde contigisset adversi spoponderunt. Cum autem Cluniacum accedere, et in schismaticos ferre sententiam apostolici legati formidarent, miserunt Henricum tunc Belvacensem, postea vero Remensem episcopum, qui propter germanitatem Ludovici regis tutius ad partes illas accedere, et delegatum sibi ab Alexandro per praenominatos legatos apostoli Petri gladium exercere posse videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ cũ electo suo ⁊ alexandro cognominato atq ab hum¬
baldo hostiensi ep̃o conseerato. ab urbe sunt egressi. Et
factum ÷ graue scifmna in occidentali eccła: germanico
imꝑatore octouiano qui dictus est uictor. siculo autẽ
rege fauente alexandro catholico. Et misit alexander
ad omnẽ utriusq regni ȩcłam. uidelicet Guillelmum
papiensem. et henricũ pisanum. atq ottonem de
tulliano carcere. Q̾ transeuntes italiam. cũ a clunia¬
censi monasterio nequaquã reciꝑentur: primus et
precipue omniũ gallicanarũ ꝑsonarũ suscepit eos digne
memorie abbas i̾oncius uizeliacensis. ⁊ catholicam orthodoxi
Alexandri electionem uniuersis utriusq ordinis pͥncipib
commendauit. Igitur alexandro ab utroq regno suscepto.
seripserunt legati cluniacensib ꝓ susceptione alexandri.
Preeiat eo tp̃r cluniacensi eccłe hugo prudens morib et

Expanded text:
protinus cum electo suo, Alexandro cognominato, atque ab Humprotinus cum electo suo, Alexandro cognominato, atque ab Humbaldo Ostiensi episcopo consecrato, ab Urbe sunt egressi. Et factum est grave schisma in occidentali Ecclesia, Germanico imperatore Octaviano, qui dictus est Victor, Siculo autem rege favente Alexandro Catholico. Et misit Alexander ad omnem utriusque regni Ecclesiam, videlicet Guillelmum Papiensem, et Henricum Pisanum, atque Ottonem de Tulliano Carcere. Qui transeuntes Italiam, cum a Cluniacensi monasterio nequaquam reciperentur, primus et praecipue omnium Gallicanarum personarum suscepit eos dignae memoriae abbas Pontius Vizeliacensis, et catholicam orthodoxi Alexandri electionem universis utriusque ordinis principibus commendavit. Renuunt Clscripserunt legati Cluniacensibus pro susceptione Alexandri. Praeerat eo tempore Cluniacensi ecclesiae Hugo prudens moribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
renouato ure totum penitus aboleuit. quicquid
erroris liuor seruilis induxerat. Et pace adepta:
ꝑ quinquenniũ pacifice post modum ĩn uirga eqͥ¬
ꝓhdolor feda dissensio in romana ȩccła. Mortuo
et enĩ Adriano papa. generali consilio et uniuersali
consensu electus ÷ sacri scrinii cancellariꝰ rollandꝰ.
Quo humiliter tantũ onus susciꝑe dissimulante.
interim octouianus unus ex cardinalib apłicis. et
inter senatores urbis nobilior. apłica insignia sibi
fraudulenter preripuit. et apłicum honorẽ ꝓhne¬
fas usurpauit. neq diuina neq humana iura reueritꝰ.
tres tantum sui scismatis fautores habens de toto apłico
consistorio. scilicet Ismarum tusculanũ ep̃m ⁊ Guidonẽ
cremonensem. atq Ioħem de scã martina. quoꝵ Ismarꝰ
& Ioħs scismatici mortẽ in sciscꝯate preuenerunt. Ut
autẽ ceteri cardinales scismaticam usurpationẽ cognouer̾.

Expanded text:
renovato jure totum penitus abolevit quidquid renovato jure totum penitus abolevit quidquid erroris livor servilis induxerat, et pace adepta per quinquennium pacifice postmodum rexit in virga aequproh dolor! foeda dissensio in Romana Ecclesia. Mortuo etenim Adriano papa, generali consilio et universali consensu electus est sacri scrinii cancellarius Rollandus. Quo humiliter tantum onus suspicere dissimulante, interim Octavianus unus ex cardinalibus apostolicis, et inter senatores Urbis nobilior, apostolica insignia sibi fraudulenter praeripuit, et apostolicum honorem, proh nefas! usurpavit: neque divina neque humana jura reveritus, tres tantum sui schismatis fautores habens de toto apostolico consistorio, scilicet Ismarum Tusculanum episcopum, et Guidonem Cremonensem, atque Joannem de Sancta Martina; quorum Ismarus et Joannes schismatici mortem in schismate praevenerunt. Ut autem caeteri cardinales schismaticam usurpationem cognoverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seut patres thesaurizant filiis in
incremento predioꝵ et pecuniarum.
cita priorum ꝓuidentia thesaurizat seq̃ntiũ
notitie. in descriptione libroꝵ et com¬
mendatione gestoꝵ. Seriptis nanq
mediantib preterita quodamodo iunguntur futuris.
dum litera representat qd̾ antiquitas abduxerat.
Descriptis itaq suꝑiorib libellis de dignitate et exor¬
dio atq libertate uizeliacensis ȩccłȩ. laborib etĩa quos
ꝑ iusticia libertatis sue constanter et infatigabiliter
sustinuit: ad ea que desunt ñ supplenda quidẽ sed
ꝓsequenda ut pote uisu & auditu exꝑta stilum du¬
cimus. et pioꝵ patrũ piis filiis emulandam ꝓbitatẽ
describimꝰ. quatinꝰ optinere ñ negligant qd̾ patrũ
strenua sagacitas ñ absq graui labor acquisiuit.
Deuictis gͥ omnib aduersariis libertatis ȩccl̃ȩ iuzelia¬
censis. optinuit uenerandȩ et semꝑ recolendȩ memoriȩ
abbas poncius integrȩ dignitatis fastigiũ. et quasi

Expanded text:
ut patres thesaurizant filiis in incremento praediorum et pecuniarum, ita priorum providentia thesaurizat sequentium notitiae in descriptione librorum, et commendatione gestorum. Scriptis namque mediantibus praeterita quodammodo junguntur futuris, dum littera repraesentat quod antiquitas abduxerat. Descriptis itaque superioribus libellis de dignitate et exordio atque libertate Vizeliacensis Ecclesiae, laboribus etiam quos pro justitia libertatis suae constanter et infatigabiliter sustinuit, ad ea quae desunt non supplenda quidem, sed prosequenda, utpote visu et auditu experta, stylum ducimus, et piorum Patrum piis filiis aemulandum probitatem describimus, quatenus obtinere non negligant quod Patrum strenua sagacitas non absque gravibus laboribus acquisivit. Devictis igitur omnibus adversariis libertatis ecclesiae Vizeliacensis, obtinuit venerandae et semper recolendae memoriae abbas Pontius integrae dignitatis fastigium, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gratis ei obsecutus ẽ. ⁊ oratio fiebat cotidie ab eccła uize¬
liacensi ad d̾m̃ ꝓ eo. S eum illa orante conualesceret:
ingratus oblitus est omnium beneficioꝵ que sibi ab ecela
ues ab abbate exhibita funt. Et patulas aures linguis
apoonens detrahentiũ. recogitabat quib occasionib abba¬
temuel monasterium fatigaret. Scripsitq abb̃i ut pecuniã qͦ
ꝓohanus guilł de monte regali cognominatꝰ sibi ex c̃ẽꝓmisso
rebebat. sibi redderet. Deditq in mandatis nuncio qui eiꝰ
litteris deferebat. ut si pecuniam reddere abbas differret uł
dissimularet. terram abbatis ilico depredaret. Quadam gͦ
die dĩca. epłam comitis suꝑ prefatũ negociũ abb̃i nuncrus
optulit. Dicebatur aũ nunenis ille. gaufredꝰ de melidino.

Expanded text:
gratis ei obsecutus est; et oratio fiebat quotidie ab ecclesia Vizegratis ei obsecutus est; et oratio fiebat quotidie ab ecclesia Vizeliacensi ad Deum pro eo. Sed cum illa orante convalesceret, ingratus oblitus est omnium beneficiorum quae sibi ab ecclesia, vel ab abbate exhibita sunt. Et patulas aures linguis apponens detrahentium, recogitabat quibus occasionibus abbatem vel monasterium fatigaret. Scripsitque abbati ut pecuniam, quam profanus Guillelmus de Monte-Regali cognominatus sibi ex compromisso debebat, sibi redderet. Deditque in mandatis nuntio qui ejus litteras deferebat, ut si pecuniam reddere abbas differret, vel dissimularet, terram abbatis illico depraedaret. Quadam ergo die Dominica, epistolam comitis super praefatum negotium abbati nuntius obtulit dicebatur autem nuntius ille Gaufridus de Meliduno
Abbreviated transcription (Latin):
eccłs homines suos cõmendatos susciꝑet. petiitq ut
huinc fugituũ suum guilelmum de monte regali qui
capitaneus seruus eccłȩ existebat. sibi incunctanter sicut
de ꝓditione et ꝑturio conuictum sibi redderet. Tunc
comes optimates suos requisuit suꝑ ꝓpositã de iure confue¬
tudinis calumniam. At illi om̃s unanimiter dixerunt
nullum habere comitem in hominib eccłe uizeliacensis
commendatitiũ. neq aduersus eccłam neq alio quolibet
modo. Protinus comes dimisit uersipellem guilelmum.
et iussit eũ redire ad legitimũ dnm̃ suũ. et ꝑ omĩa illius
stare mandato. Ꝙ̾ ut uidit qd̾ nichil ꝓfecisset. precepto
abbatis uellet nolletq se submisit. Domo gͥ eũ aliquib ex
suis possessionib distracta. obsides suos liberauit. Post¬
hec contigit comitẽ infirmari usq ad mortẽ. Cui abbas
W. ualde compassus. ut potuit quãquã exosus ab eo

Expanded text:
Ecclesiae homines suos commendatos susciperet; petiitque ut Ecclesiae homines suos commendatos susciperet; petiitque ut hunc fugitivum suum Guillelmum de Monte-Regali, qui capitaneus servus ecclesiae existebat, incunctanter sicut de perditione et perjurio convictum sibi redderet. Tunc comes optimates suos requisivit super propositam de jure consuetudinis calumniam. At illi omnes unanimiter dixerunt nullum habere comitem in hominibus ecclesiae Vizeliacensis commendatum, neque adversus Ecclesiam, neque alio quolibet modo. Protinus comes dimisit versipellem Guillelmum, et jussit eum redire ad legitimum dominum suum, et per omnia illius stare mandato: et ut vidit quod nihil profecisset, praecepto abbatis, vellet nolletque, se submisit. Domo igitur cum aliquibus ex suis possessionibus distracta, obsides suos liberavit. Phaec contigit comitem infirmari usque ad mortem. Cui abbas Willelmus valde compassus, ut potuit, quanquam exosus ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
impudenter ipsa nocte peuirus aufugit. Qd̾ cũ abbas
guilelmus audisset. et rei exitum comꝓbasset. statiz
misit ministros suos in domũ fugitiui ꝓditoris. et tam
Frumenta quã uina. uasa quoq et pannos atq uniuersam
suppellectilem domꝰ asportari fecit. pollicitamq pecuniã
quingentarũ librarũ a fideuissorib exegit. Sacrilegus uͦ
clam ꝓfugit ad comitem. A quo receptus. post paucosetiã
dies ab eo iuzeliacum reductus est. Unde eum comes
interpellaretur ab abbate quare ꝑfidum fugitiuuns
suum suscepisset et uizeliacũ contra morem uiliȩ reduxis¬
set. eui utiq ñ liceret de iure neq commendatitiũ homi¬
num monasterii susciꝑe. neq cuiquã inimico uille in ea
conductum prestare: de his et de aliis capitulis termi¬
nandis constituerunt diem apd̃ regnacũ. Ubi cũ conue¬
nissent. primũ conquestus÷ abbas quod comes extra morẽ

Expanded text:
impudenter ipsa nocte perjurus aufugit. Quod cum abbas impudenter ipsa nocte perjurus aufugit. Quod cum abbas Guillelmus audisset, et rei exitum comprobasset, statim misit ministros suos in domum fugitivi proditoris, et tam frumenta quam vina, vasa quoque et pannos, atque universam supellectilem domus asportari fecit, pollicitamque pecuniam quingentarum librarum a fidejussoribus exegit. Sacrilegus vero clam profugit ad comitem, a quo receptus, post paucos etiam dies ab eo Vizeliacum reductus est. Unde cum comes interpellaretur ab abbate quare perfidum fugitivum suum suscepisset, et Vizeliacum contra morem villae reduxisset; cui utique non liceret de jure neque commendatitium hominem monasterii suscipere, neque cuiquam inimico villae in ea conductum praestare: de his et aliis capitulis terminandis constituerunt diem apud Regniacum; ubi cum convenissent, primum conquestus est abbas quod comes extra morem
Abbreviated transcription (Latin):
contestans se stare diffinitioni eoꝵ de obiectis capitulis.
si nouiis abbas acquiesceret. Qui parens illoꝵ precibꝰ
ce consiliis. dixit se qͦq idem facturũ. Statimq in
ipso crepusculo noctis. allate sunt scõꝵ reliquie its
uirgulto abbatis. & ꝓductus impius guilelmꝰ de
carcere. iurauit suꝑ scã qd̾ faceret quicquid sequenti
mane prescripti abbates diffinirent. & qd̾ interim
nusquã diffugeret. Sed inꝑfido quȩ fides: Nullum
est enĩ ueritatis uestigium. ubi non ẽ fidei fundam̃tũ.
Ut aũ uulgo dicitur ex ꝑto non eẽ credendũ inimico:
ita et ꝓditori uranti. nulla fides ẽ ad hibenda. Iurat
ore ꝓphanꝰ ore iusticiã. s loquitur ex corde in corde
nequitiã.̾ decidens in ꝓfundum maloꝵ ꝯtẽpnit
iusticiã. sequiturq impietatis ꝓpositũ. Sic iste sceleratꝰ
guilł spreto iusuiram̃to. post posita etiã fide ubsidum.

Expanded text:
contestans se stare definitioni eorum de objectis capitulis contestans se stare definitioni eorum de objectis capitulis si novus abbas acquiesceret, qui parens illorum precibus et consiliis dixit se quoque idem facturum, statimque in ipso crepusculo noctis allatae sunt sanctorum reliquiae in virgulto abbatis, et productus impius Guillelmus de carcere, juravit super sancta quod faceret quidquid sequenti mane praescripti abbates definirent, et quod interim nusquam diffugeret. Sed in perfido quae fides? nullum est enim veritatis vestigium, ubi non est fidei fundamentum. Ut autem vulgo dicitur experto non esse credendum inimico, ita et proditori juranti nulla fides est adhibenda: jurat ore profanus, ore justitiam, sed loquitur ex corde in corde nequitiam, et decidens in profundum malorum contemnit justitiam, sequiturque impietatis propositum. Sic iste sceleratus Guillelmus spreto jusjuramento, postposita etiam fide obsidum
Abbreviated transcription (Latin):
comitem patris exequias celebrantem. qui ocꝰtauo die
obitus pii poncii uitam humanam fuuerat. Cunq
multa mentiendo prestrueret. spopondit comiti no¬
uo octoginta libras et decem septẽq seiphos argenteos.
si ei aduersus uizeliacenses auxilium preberet. et singłis
etiã annis duas marchas argenti comiti ꝓ cõmendatitio
daret. At ille comꝓmisit ei contra onĩs petitũ auxiliũ.
Recepto gͥ sollennter electo abb̃e guilelmo. clamauer
om̃s pariter aduersus guileliũ de monte regali.
Qui presumens de auxilio comitis. iusticiã exequi
detrectabat. Unde ussus ab abbate guilelmo com¬
prehendi. carceri mancipatꝰ est. Tunc ille solita usus
uersutia. cũ sꝑato careret auxilio: abbatib qͥ forte
ad noui abbatis introitum eonuenerant. floriacensi
uidelicet et parisiacensi cepit supplicare. atq sub
optentu confessionis quã detegere sacerdotib fas non
est : requisitos thesauros in quantũ nosset ꝓpalare.

Expanded text:
comitem patris exsequias celebrantem, qui octavo die comitem patris exsequias celebrantem, qui octavo die obitus pii Pontii vitam humanam finierat: cumque multa mentiendo praestrueret, spopondit comiti novo octoginta libras, decem septemque scyphos argenteos, si ei adversus Vizeliacenses auxilium praeberet, et singulis etiam annis duas marchas argenti comiti pro commendatitio daret. At ille compromisit ei contra omnes petitum auxilium. Recepto igitur solemniter electo abbate Guillelmo, clamaverunt omnes pariter adversus Guillelmum de Monte Regali, qui praesumens de auxilio comitis justitiam exsequi detrectabat. Unde jussus ab abbate Guillelmo comprehendi, carceri mancipatus est. Tunc ille solita usus versutia, cum sperato careret auxilio, abbatibus qui forte ad novi abbatis introitum convenerant, Floriacensi scilicet et Parisiacensi coepit supplicare, atque sub obtentu confessionis, quam detegere sacerdotibus fas non est, requisitos thesauros in quantum nosset propalare,
Abbreviated transcription (Latin):
et quicqͥd raꝑe potuit clam asportauit. Cunq tam
sacrilegum furtum sepius reiterasset. deprehensus a
fratrib et comp̃hensus est. Inquisitus aũ suꝑ thesauros
abbatis. et de candelabro aureo qd̾ imꝑatrix quondam.
mathildis mater regis angloꝵ henrici monasterio
uizeliacensi dederat : omĩa negauit. Ꝙ̾ serutata domo
illius. tandẽq negata claue a familiarib illiꝰ recepta:
reꝑtum ẽ illud qd negauerat candelabrũ. sigillum
quoq abb̃is simul et sigillum capituli qd̾ iam ꝑ
biennium fr̃s latuerat. facto aũ mane dedit fr̃ib
obsides suꝑ qͥngentas libras ꝓ executione iusticiȩ te¬
nenda in maniu futuri abbatis. qui ea ipsa die depo¬
sitionis uenerabilis poncii concorditer electus ẽ. anno
diuinȩ incarnationis millesimo centesimo sexagesimo
pͥmo. sexta feria .xiiii. die mensis octobris. Interea
ꝓphanus gguilelmꝰ de monte regali accessit ad uiuenẽ

Expanded text:
et quidquid rapere potuit, clam asportavit. Cumque tam et quidquid rapere potuit, clam asportavit. Cumque tam sacrilegum furtum saepius reiterasset, deprehensus a fratribus et comprehensus est. Inquisitus autem super thesauros abbatis, et de candelabro aureo quod imperatrix quondam Mathildis mater regis Anglorum Henrici monasterio Vizeliacensi dederat, omnia negavit; et scrutata domo illius tandemque negata clave a familiaribus illius recepta, repertum est illud quod negaverat candelabrum, sigillum quoque abbatis, simul et sigillum capituli, quod jam per biennium fratres latuerat. Facto autem mane dedit fratribus obsides super quingentas libras pro exsecutione justitiae tenenda in manu futuri abbatis, qui ea ipsa die depositionis venerabilis Pontii concorditer electus est, anno divinae Incarnationis millesimo centesimo sexagesimo primo, VI feria, XIV die mensis Octobris. Interea profanus Guillelmus de Monte Regali accessit ad juvenem
Abbreviated transcription (Latin):
centenarium recipiebat. Multiplicatusq ẽ uehement̃
in possessionib multis et pecuniis innumeris. et actus
omnium in ore illius. Unus tantũ gr̃a abutendo
contentus. omnium simul intus et extra odium concitauit.
Homo quippe suꝑb et arrogans atq impurus. honestos
quosq et ꝓbatissimos uiros despiciebat. accusabat. et de-¬
honestabat. Ad eo quippe simplices pii patris animos
circumuenerat callidis adulationib. ut totũ ei ꝯstaret
qd̵ huic quocũq modo placeret. Elatus gͥ et miro mͦ
supra semet ipsum iuuenis erectus. cũ ꝑ quadriennium
ita in solesceret potiꝰ quã coualesceret: unius uno mom̃to
noctis repente miser corruit et crepuit. et effectus est
quasi qui nec fuerit. et utinã nec fuisset. Nam eium
felicis memorie Poncius abbas extremũ uite sp̃m efflas-¬
set. seruus ꝓditor qui predolore rõmori debuerat. post¬
positis ex equiis ꝓtinꝰ claues tulit. armaria spoliauit.

Expanded text:
centenarium recipiebat, multiplicatusque est vehementer centenarium recipiebat, multiplicatusque est vehementer in possessionibus multis et pecuniis innumeris, et actus omnium in ore illius. Unius tantum gratia abutendo contentus, omnium simul intus et extra odium concitavit. Homo quippe superbus et arrogans atque impurus, honestos quosque et probatissimos viros despiciebat, accusabat, et dehonestabat; adeo quippe simplices pii Patris animos circumvenerat callidis adulationibus, ut totum ei concederet quod huic quocunque modo placeret. Elatus igitur et miro modo supra semetipsum juvenis erectus, cum per quadriennium ita insolesceret potiusquam convalesceret, unius uno momento noctis repente miser corruit et crepuit, et effectus est quasi qui nec fuerit, et utinam nec fuisset! nam cum felicis memoriae Pontius abbas extremum vitae spiritum efflasset, servus proditor, qui prae dolore commori debuerat, postpositis exsequiis protinus claves tulit, armaria spoliavit,
Abbreviated transcription (Latin):
acrior. Hic senfu astutꝰ. et obsequio gratus. tantã apud
poncium optinuit grãm. ut potentia cunctos excelleret
aulicos. et dñandi scd̾m fere uendicaret locũ. Quẽ exclu¬
debat excludebatur : et quẽ admutebat. ad mittebatur.
Iuem iustificabat iustificabat᷑. & quẽ condẽnabat condem¬
nabatur. Iustum et iniustum. munus et meritũ. ipsa quoq
gr̃a qua nichil clarius in om̃i fortuna. absq guilli fauore
nichili pendebant᷑. factiq sunt extranei qͦs olim et etas et
sapientia poncio familiares fecerat. Cunq puerslib animis
ꝓpͥos accusans dños. seruus conditione et morib. Exclusisq
om̃ib. solus solo nomine diũ sui głã abutebatur. fasq
nefasq unius erant precii apd̃ eũ qui totus incumbebat
de penuria pauꝑum dilatare terminos suos. & abusus fidu¬
cia dñi sui. ꝓ centenario tricenariũ reddebat. et ꝓ denario

Expanded text:
acrior; hic sensu astutus, et obsequio gratus, tantam apud acrior; hic sensu astutus, et obsequio gratus, tantam apud Pontium obtinuit gratiam, ut potentia cunctos excelleret aulicos, et dominandi secundum fere vindicaret locum; quem excludebat, excludebatur; et quem admittebat, admittebatur; quem justificabat, justificabatur; et quem condemnabat, condemnabatur; justum et injustum, munus et meritum, ipsa quoque gratia, qua nihil clarius in omni fortuna, absque Guillelmi favore nihili pendebantur; factique sunt extranei, quos olim et aetas et sapientia Pontio familiares fecerat. Cumque puerilibus animis , proprios accusans dominos, servus conditione et moribus, exclusisque omnibus solus solo nomine domini sui gratia abutebatur; fasque nefasque unius erant pretii apud eum, qui totus incumbebat de penuria pauperum dilatare terminos suos, et abusus fiducia domini sui pro centenario tricenarium reddebat, et pro denario
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum fecisset abbas guilelmus cum apłico alexandro
dies plurimos. gr̃a et benedictione illius auctus. cũ fauore
ꝓcessione in ornatu platearum et fumo timiamatum. &
facta ut moris ẽ oratione. optulit duos preciosos pannos
sericos. et duo optima tapetia. &̾ confusi sunt om̃s aduersa¬
rii libertatis eccłe iuzeliacensis. Et insurrexerunt uiri linguosi
& quib ꝓprium ẽ bonorũ inuidere ꝓsꝑis. ceperuntq detra¬
here guilelmo abb̃i apd̾ comitẽ iuuenem. nã pater uita
excesserat: quasi guilelmus omĩa bona eccle dilapidasset. et
infinitam romanis pecuniã romanis dedisset. dicentes impiũ
ẽẽ tam nobilem eccłam dissipari. impietatẽ uͦ ipsam in caput
comitis merito redundari. qui cũ tutor et defensor existat
eccłȩ. tantȩ illius deppłationi non obsistat. Erat aũ iuuenis
quidam nomine guilelius filius petri de monte regali inter
ministros abb̃is poncii. etate quidem uinior. s ingenio

Expanded text:
Et cum fuisset abbas Guillelmus cum apostolico Alexandro dies plurimos, gratia et benedictione illius auctus cum favore Rprocessione in ornatu platearum et fumo thymiamatum, et facta, ut moris est, oratione, obtulit duos pretiosos pannos sericos, et duo optima tapetia, et confusi sunt omnes adversarii libertatis ecclesiae Vizeliacensis, et insurrexerunt viri linguosi, et quibus proprium est bonorum invidere prosperis, coeperuntque detrahere Guillelmo abbati apud comitem juvenem nam pater vita excesserat quasi Guillelmus omnia bona ecclesiae dilapidasset, et infinitam pecuniam Romanis dedisset; dicentes impium esse tam nobilem ecclesiam dissipari, impietatem vero ipsam in caput comitis merito redundare, qui cum tutor et defensor existat ecclesiae, tantae illius depopulationi non obsistat. Erat autem juvenis quidam, nomine Guillelmus, filius Petri de Monte Regali inter ministros abbatis Pontii aetate quidem junior, sed ingenio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angustiis posito dilecto filionr̃o .P. uizeliac abb̃i carnali
germano tuo. absq hortatu ⁊ ꝯmonitione nr̃a fr̃na
debes ꝯpati caritate. ⁊ eiꝰ exulationem benignis solatiis
⁊ oportunis debes ꝯsolationib releuare. Quo circa qm̃
debite caritatis officium exigit ut fr̃s nr̃os tanꝗͣ nos ipsos
in dño diligamꝰ. ⁊ eoꝵ necessitatib frat̃no ꝓuideamꝰ af¬
fectu. ꝑ p̃sentia tͥ scripta mandamꝰ. quatinꝰ siluiniacꝰ¬

Expanded text:
 angustiis posito dilecto filio Pontio Vizeliac. abbati, carnali germano tuo, absque hortatu et commonitione nostra fraterna debes compati charitate, et ejus exsulationem benignis solatiis et opportunis debes consolationibus relevare. Quocirca quoniam debitum charitatis officium exigit, ut fratres nostros tanquam nos ipsos in Domino diligamus, et eorum necessitatibus fraterno provideamus affectu, per praesentia tibi scripta mandamus, quat
Abbreviated transcription (Latin):
ire illuc uolentes ꝑ te et ꝑ tuos homines ꝓhibes ⁊ infe¬
stas. Idõq nobilitati tue ꝑ p̃sentia scͥpta mandamꝰ qua¬
tinus inhumanitatẽ hanc facere de cet̾o ñ p̃sumas. Qd̃
si facere p̃sumpseris. timendũ tibi ẽ ne indignationem
omĩpotentis dĩ beate marie p̃cib que multũ dilexit
dñm consequaris. Dat̾ Remis .iii. t̾ apͥł.
ne id deinceps ullomͦ faciatis. Timemiꝰ enĩ si talia fac̾e
ceꝑitis ne forte ⁊ uob̾ hic. ⁊ uiro ur̃o ubi ipse ẽ plu
rimum possint ob e̾e. qd̾ omnino nollemꝰ. Credite gͦ
nob ⁊ omnino desistite amalicia hac.

Expanded text:
pimus, ire illuc uolentes per te et per tuos homines prohibes et infestas. Ideo que nobilitati tue per presentia scripta mandamus, quatinus inhumanitatem hanc facere de cetero non presumas. Quod si facere presumpseris, timendum tibi est ne indignationem omnipotentis dei, beatae Mariae precibus, que multum dilexit dominum, consequariset rogamus ne id deinceps ullo modo faciatis. Timemus enim, si talia facere ceperitis, ne forte et vobis hic, et viro vestro ubi ipse est, pluri‑ Io mum possint obesse, quod omnino nollemus. Credite ergo nobis et omnino desistite a malicia hac.
Abbreviated transcription (Latin):
clxiiii
clxui.
clxuii
clxuiii
clxx.
clxxi
clxxii
c laxxiii
clxxiiii
clxxu.
clxxxui
C lXXXUIII
cl xxx
clxxxi
Clxxxii
clxxxxiii
clxxxu
clxxxui
C Laxxxuii
clxxxuiii
e xci

Expanded text:
CLXIIII CLXVI CLXVII CLXVIII CLXX CLXXI CLXXII CLXXIII CLXXIV CLXXV CLXXVI CLXXVIII CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXIII CLXXXV CLXXXVI CLXXXVII CLXXXVIII CXCI
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam irrogare p̃sumas. Alioquin tã in ꝑsonam ꝗͣ
eccłam tuã auctore dño taliter iundicabimꝰ. ut omnib
qui audierint aꝑte detur intelligi quã graue sit ea
uelle ꝑ tirannidem occupare : quȩ canonico tantum
debeant alicui udicio ꝓuenire. Dat̾ Signie .xii. leł Iulii.

Expanded text:
. Alioquin tam in personam quam ecclesiam tuam auctore domino taliter uindicabimus, ut omnibus qui audierint aperte detur intelligi quam graue sit ea uelle per tirannidem occupare, quae canonico tantum debeant alicui iudicio prouenire. Dat Signie XII Kal. Iulii.
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicti monasterii et usib abbatũ et monachoꝵ sub
regła patris benedicti ibi dõ militantiũ uolumꝰ atq
precipimꝰ possideri. ea uidelicet conditione ut nullus
successoꝵ nr̃oꝵ pontificum in hac sca sede cui dõ auctore
serumꝰ unꝗͣ uel usquam de eisdem reb ciuꝗͣ beneficiare.
cominutare. aut sub censu quolibet concedere ꝑ futura

Expanded text:
iam dicti monasterii et usibus abbatum et monachorum sub iam dicti monasterii et usibus abbatum et monachorum sub regula patris Benedicti ibi deo militantium uolumus atque precipimus possideri, ea uidelicet conditione ut nullus successorum nostrorum, pontificum in hac sancta sede cui deo auctore seruimus, unquam uel usquam de eisdem rebus cuiquam beneficiare, commutare aut sub censu quolibet concedere per futura
Abbreviated transcription (Latin):
in pago aualensi. qdq a prefatis fundatorib beato
Petro apłoꝵ principi liberali deuotione et testamenti
pagina collatum ẽ facere deberemꝰ. ueluti a p̃decesso¬
rib nr̃is pie memoriȩ Nichol ao papa atq iohanne
iam dudum factũ constat fuisse. inclinati precib tus
uilegiũ confirmamꝰ atq statiumꝰ ut nulli imꝑatoꝵs.
nulli unꝗͣ regũ. nulli antistitũ. nulli quacũq p̃dito
dignitate. nulli cuiꝗͣ. alii de omnib reb mobilib et
immobilib quȩ eidẽ monasterio a ĩa dictis fundatorib
uel ab aliis quib cũq ꝑsonis collate et concesse sunt uel
in futurũ a quib libet de ꝓprio iure fuerint ꝯdonatȩ.
sub cuiuslibet cause occasionisue specie minuere uel au¬
ferre. neq suis usib applicare liceat. s cuncta quȩ ibi
oblata sunt uel offerre contigerit a presenti primȩ indicti¬
onis tempore illibata et sine inquietudine in sustentatione

Expanded text:
in pago Aualensi quodque a prefatis fundatoribus beato in pago Aualensi quodque a prefatis fundatoribus beato Petro apostolorum principi liberali deuotione et testamenti pagina collatum est, facere deberemus, ueluti a predecessoribus nostris piae memoriae NICHOLAO papa atque Iohanne iam dudum factum constat fuisse, inclinati precibus tuis uilegium confirmamus atque statuimus ut nulli imperatorum, nulli unquam regum, nulli antistitum, nulli quacumque predito dignitate, nulli cuiquam alii de omnibus rebus mobilibus et immobilibus, quae eidem monasterio a iam dictis fundatoribus uel ab aliis quibuscumque personis collatae et concessae sunt uel in futurum a quibuslibet de proprio iure fuerint condonatae, sub cuiuslibet cause occasionis ue specie minuere uel auferre neque suis usibus applicare liceat, sed cuncta quae ibi oblata sunt uel offerre contigerit a presenti primae indictionis tempore illibata et sine inquietudine in sustentatione
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ In mense Ianrio Indict᷑ .ui. Datũ uͦ .ui. Idꝰ
Ianrii ꝑ manũ Gregorii dõ amabił Sacellarii
scẽ sedis Apłice anno dõ ꝓpicio Pontificatus dñi nr̃i
Ioħis sũmi pontificatꝰ et uniuersalis.xi. p̃p. In
sacratissima sede beatoꝵ apłoꝵ In mense supra¬
Seͥpto. Indictione a¬
seruus seruoꝵ di. Guidoni religi¬
oso abb̃i scĩ Uizeliacensis cenobii
omniq congregationi eiusdem
monasterii in ꝑpetuũ. Quotiens
illa a nob̾ tribui sꝑantur quȩ
rationi incunctanter conuenut.
animo nos decet libenti concedere. et petentiũ deside-¬
riis congruum imꝑtire suffragiũ. Atq ideo quia
postulasti a nob̃ quatinꝰ priuilegium sedis apłicȩ
monasterio uizeliaco cui preesse dinosceris. quod
constat olim a ser ardo nobilissimo et xp̃ianissimo
uiro. necnon et Benza uxore eiꝰ in honore dñi et salua¬
toris nr̃i iħu xp̃i et ueneratione beatissimȩ uirginis
in regno burgundiȩ in parrochia augustidunensi.

Expanded text:
esiae in mense Ianuario, indictione VI. Datum uero VI Idus Ianuarii per manum Gregorii deo amabilis sacellarii sanctae sedis apostolice, anno deo propicio pontificatus domini nostri Iohannis summi pontificatus et uniuersalis XI papae. In sacratissima sede beatorum apostolorum, in mense suprascripto, indictione seruus seruorum dei. Guidoni religioso abbati sancti Vizeliacensis cenobii omni que congregationi eiusdem monasterii in perpetuum. Quotiens illa a nobis tribui sperantur quae rationi incunctanter conueniunt, animo nos decet libenti concedere et petentium desideriis congruum impertire suffragium. Atque ideo, quia postulasti a nobis quatinus priuilegium sedis apostolicae monasterio Vizeliaco, cui preesse dinosceris, quod constat olim a GERARDO nobilissimo et christianissimo uiro necnon et BERTA uxore eius in honore domini et Saluatoris nostri Iesu Christi et ueneratione beatissimae uirginis tructum in regno Burgundiae, in parrochia Augustidunensi,