comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisse significat. in quo grauiaquaeq atq aspera eocercuissent: ut
dñi aduentũ p̃nuntians. passionẽ qͦq p̃curreret: et in iuriȩ et uexatio¬
nis erempło. Et cũ uenisset ad turbã: accessit ad eũ homo genib ꝓuo¬
lutus dicens. Dñe. miserere filio meo. Reuerso ad turbas dño ac patre
genib: ad uoluto puer offertur demoniacus. frequent̃ et in aquã
decidens et in ignẽ: cui curationẽ afferre discipłi ñ potuerint: Obiur¬
gatis his et increpato demone: sanꝰ puer factꝰ :. Crediderant quidẽ¬
apłi: nondũ tam̃ erant ꝑfectȩ fidei. Nã dño inmonte demorante
et ipsis cũ turba residentib: quidã tepor eorũ fidẽ relaxauerat.
atq iccirco ait. Generatio incredibilis et ꝑuersa. quousq ero uo.¬
biscũ: quia absente se antiquȩ infidelitatis consuetudo surrepse¬
rit. Docet igitur cos nichil salutis afferre posse: qui: medio
euangłiorũ & iterati aduentiͦs sui tẽpore afide tanquã dño ab¬

Expanded text:
 in quo  in quem  gravia quaeque atque aspera exercuissent: ut Domini adventum praenuntians, passionem quoque praecurreret et injuriae et vexationis exemplo. 5. Et cum venisset ad turbam, accessit ad eum homo genibus provolutus, dicens: Domine, miserere filio meo . Reverso ad turbas Domino, a patre genibus advoluto puer offertur daemoniacus, frequenter et in aquam decidens et in ignem, cui curationem afferre discipuli non potuerint. Objurgatis his, et increpato daemone, sanus puer factus estApostoli: nondum tamen erant perfectae fidei. Nam Domino in monte demorante, et ipsis cum turba residentibus, quidam tepor eorum fidem relaxaverat; atque idcirco ait: Generatio incredibilis et perversa, quousque ero vobiscum ? quia, absente se, antiquae infidelitatis consuetudo subrepserat. Docet igitur, eos nihil salutis afferre posse, qui medio Evangeliorum et iterati adventus sui tempore, a fide tamquam Domino ab
Abbreviated transcription (Latin):
in regno caeloru: &rłqͣ. Nonnisi reuersos innaturã puero¬
rũ introire regnũ cȩlorũ dñs docet: id est simplicitatẽ ꝓuerilẽ
uitia corporũm nr̃orũ animaeq reuocanda. Pueros aut̃ c̃re¬
dences om̃s ꝑ audientiac fidẽ nuncupauit. Hi enĩ patrem se¬
quuntur. matrẽ amant: ꝓocimo uelle malũ nesciunt. cura opũ
negligunt: non insolescunt. non oder: non mentiuntur. dictis
credunt: ec qͦd audiunt uerũ habent. Et haec om̃iũ affectio¬
nũ assũpta nob & consuetudo & uoluntas: calorũ iter pͥuiũ pre

Expanded text:
 et reliqua . Non nisi reversos in naturam puerorum introire regnum coelorum 757 Dominus docet, id est, in simplicitatem puerilem vitia corporum nostrorum animaeque revocanda. Pueros autem, credentes omnes per audientiae fidem nuncupavit. Hi enim patrem sequuntur, matrem amant, proximo velle malum nesciunt, curam opum negligunt: non insolescunt, non oderunt, non mentiuntur, dictis credunt, et quod audiunt verum habent. Et haec omnium affectionum assumpta in nobis et consuetudo et volu
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur. Ex his enim filia pͥncipis ẽẽ. monstratur: phariseis
rat. Hisigitur nescientib a quo salutẽ peterent indicauit.
& his saluatorẽ suum incorpore ex dauid genere monstrauit
& c̃aecis uetere peccito: q xp̃m nisi ad moniti ñ uidebunt. lum̃

Expanded text:
solvitur. Ex his enim filia principis esse monstratur, Pharisaei solvitur. Ex his enim filia principis esse monstratur, Pharisaei  tentaverant. His igitur nescientibus a quo salutem peterent, indicavit lex, et his salvatorem suum in corpore ex David genere monstravit, et caecis vetere peccato, quia Christum nisi admoniti non videbant, lumen
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. Ex quo intelligendum ẽ. fide merendũ ẽẽ.
quod petitur : non eximpetratis fidem esse sumendam.
In greditur deinde dñs domum principis: synagogam
uidelicet cuuncanticis legis ymnus luctuum ꝑsonabat.
&irridetur aplurimis. Nunquam enim illi dm̃ in homine
crediderunt: quinpotius p̾dicari resurrectionẽ exmor¬
tuis riserunt. Apprchensamigitur puellam manu cuiꝰ
apud se morserat somnus: retraxit aduitam: Namq ut
rarus hic ẽẽ. exlege credentium electionis Numerus intelligi
posset: curba omĩs expulsa ẽ. quã utiq saluari dnsoptass et.
sedirridendõ dicta gestaq eius resurrectionis non fuit digna
corsort io
i excunte fama in uniuersam terrã illam: electionis salus donũ¬
duo secuntur. Sed caeci& ẽ gressum anomen dñi quomodoscire
potuerunt: Quin&iam et filium dauid nuncupant. & saluar
se roggant. Incaccis duob ratio totius suꝑioris p̾figurationis ab¬

Expanded text:
crediderunt : ex quo intelligendum est fide merendum esse crediderunt : ex quo intelligendum est fide merendum esse quod petitur, non ex impetratis fidem esse sumendam, Ingreditur deinde Dominus domum principis, synagogam videlicet, cui in canticis legis hymnus luctuum personabat : et irridetur a plurimis. Numquam enim illi Deum in homine crediderunt, quin potius praedicari resurrectionem ex mortuis riserunt. Apprehensam igitur puellam manu, cujus apud se mors erat somnus, retraxit ad vitam . Atque ut rarus hinc esse ex lege credentium electionis numerus intelligi posset, turba omnis expulsa est: quam utique salvari Dominus optasset; sed irridendo dicta gestaque ejus, resurrectionis non fuit digna consortio. Et exeunte fama in universam terram illam , post electionis salutem donuduo sequuntur . Sed caeci et egressum et nomen Domini quomodo scire potuerunt? Quin etiam et filium David nuncupant, et salvari se rogant. In caecis duobus ratio totius superioris praefigurationis ab
Abbreviated transcription (Latin):
luta. fimbriam uestis ꝑfidem festinat attingere: donum ui
conuersata contingere. Fitq mox sana. Ita alteri salus
dum alii refertur: est reddita. Cuius fidem & constantiã
dñs laudauit: quia quod israheli parabatur. plebs gentium
tutis dnĩce admiratio: cum potestas intra corpus manens
rebus caducis efficientiam adder& sanitatis. & usq inuestiũ
fimbrias oꝑatio diuina proceder&: Non enim diuisibilis
& comprehensibilis erat ds̃ ut corpore clauderetur. Ipse
enim dona inspũ diuidit: cęterum non diiditur indonis
Uirtutem autẽ eius fides ubicunq consequitur. quia ubiq
est: & nusquam ab est. Et assumptio corporis non naturã
uirtutis inlusit: sed adredẽptionẽ suam fragilitatẽ corporis
uirtus assumpsit. Quac tam infinita. tamliberra est: ut etiamosten
dat non ex saluce. fidem. sed ꝑfidem salutem ex pectundam
Caeci enim quia crediderant uiderunt: Non quia uiderant

Expanded text:
luta, fimbriam vestis per fidem festinat attingere, donum vidluta, fimbriam vestis per fidem festinat attingere, donum vidconversata contingere; fitque mox sana . Ita alteri salus, dum alii defertur, est reddita. Cujus fidem et constantiam minus mox laudavit: quia quod Israeli parabatur, plebs gentium tutis dominicae admiratio: cum potestas intra corpus manens rebus caducis efficientiam 709 adderet sanitatis, et usque in vestium fimbrias operatio divina procederet. Non enim divisibilis et comprehensibilis erat Deus, ut corpore clauderetur. Ipse enim dona in Spiritu dividit; caeterum non dividitur in donis. Virtutem autem ejus fides ubicumque consequitur: quia ubique est, et nusquam abest. Et assumptio corporis non naturam Virtutis inclusit, sed ad redemptionem suam, fragilitatem corporis irtus assumpsit: quae tam infinita, tam libera est, ut etiam in non ex salute fidem, sed per fidem salutem exspectandam caeci enim quia crediderant viderunt, non quia viderant
Abbreviated transcription (Latin):
est: ueni & pone manum suꝑ eam. Preces principis. fides mulie¬
ris. turbae indomo conuentus. caecorum clamor. muti & surdi
& dȩmoniaci oblatio: ex suꝑiorib dictis coͥnex ae sibi intelligen¬
tiac tenent ordinem. Princeps hic lex ẽc̃. intelligitur: quacdñm
orat ut plebi quam ipsa xp̃o predicata aduentus cius expecta¬
tione nutriuerat. uitam mortuae reddat: Nam nullum pͥn¬
cipem credidisse legimus: ex quo ꝑsona pͥncipis huius orantis
merito intypum legis aptabitur. Cui quidem dñs opem
spopondit. ad quamĩ prestandam prosecutus ẽ: sed pͥor cum¬
apłis peccatorũ turba saluatur. Et cum primũ lectioniẽ
quȩ exlege destinabatur uiuere oportuisset anterior tamen
in mulieris specie salus puplicanis & peccatorib redditur. Hacc
it aq ad dñi pretereuntis occursũ tactu uestis dñi sanam se
de profluuio sanguinis futuram e̾ẽ. considit: Sordibus sci¬
licet polluta corporis sui: et interioris uitii inmunditus disso¬

Expanded text:
est, veni et pone manum super eam, etc. . Preces principis, fides mulieris, turbae in domo conventus, et caecorum duum clamor, muti et surdi et daemoniaci oblatio, ex superioribus dictis connexae sibi intelligentiae tenent ordinem. Princeps hic, lex esse intelligitur; quae Dominum orat pro plebe, quam ipsa Christo praedicata adventus ejus exspectatione nutriverat, ut vitam mortuae reddat. Nam nullum principem credidisse legimus: ex quo persona principis hujus orantis merito in typum legis aptabitur. Cui quidem Dominus opem spopondit, ad quam praestandam profectus est. 6. apostolis peccatorum turba salvatur. Et cum primum electionem, quae ex lege destinabatur, vivere oportuisset: anterior tamen in mulieris specie salus publicanis et peccatoribus redditur. Haec itaque ad Domini praetereuntis occursum tactu vestis Domini sanam se de profluvio sanguinis futuram esse confidit: sordibus scilicet polluta corporis sui, et interioris vitii immunditiis disso
Abbreviated transcription (Latin):
infirmas uicdelicet uetustute peccatorũ &animas &corpora
Nouȩ grãc sacramenta non caꝑc. fict enim scissura peior: effusoq
uino utres ueteres pcribunt. duplex enimtalium crit reatus.
si preter uetustatem peccatorũ suorũ noue grãc non sustincbunt:¬

Expanded text:
: infirmas videlicet vetustate peccatorum et animas et corpora, : infirmas videlicet vetustate peccatorum et animas et corpora, novae gratiae sacramenta non capere. Fiet enim scissura pejor, effusoque vino utres veteres peribunt. Duplex enim talium erit reatus, si praeter vetustatem peccatorum suorum virtutem novae gratiae n
Abbreviated transcription (Latin):
et recipi ad nõ discipłi eius adhuc eo p̃dicante non poterant.
Usq in eum enim lex et ꝓpħete sunt: et nisi lege finita iN
fidem euangłicam eorum nemo concederet. Quod u p̃sente
sponso ieuinandi necessitatem discipłis non ẽẽ. respondet:
presentiş suae gaudium & sacramentum scĩ cybi ẽdocet. quonemo
se p̾sente id est in conspectu mentis xp̃m continens indigebat:
Ablato autẽ se icunaturos ẽc̃. dicit: quia moncredentẽs resurrexis¬
se xp̃m habituri non essent cybum uitae. Infide enim resurrecti¬
onis. sacramentum panis cęlestis accipitur. Et quisq sine xp̃o
Nonposse sibi inueterib positis ꝑfecta haec salutis sãcramenta
committi: comparationis posuit exemplum. pannun rudem
uestimento ueteri non assui: quia uetustatis inftrmnitatem
uirtus assuti rudis dissoluat. & uinum nouum ueterib utrib
infundi. feruentis enim musti calor utres ueteres abrumpet

Expanded text:
et recipi a Domino discipuli ejus adhuc eo praedicante non poterant. et recipi a Domino discipuli ejus adhuc eo praedicante non poterant. Usque in eum enim lex et prophetae sunt; et, nisi lege finita, in fidem evangelicam eorum nemo concederet. Quod vero praesente sponso jejunandi necessitatem discipulis non esse respondet ; praesentiae suae gaudium, et sacramentum sancti cibi edocet, quo nemo se praesente, id est, in conspectu mentis Christum continens, indigebit. Ablato autem se jejunaturos esse dicit: quia omnes non credentes resurrexisse Christum, habituri non essent cibum vitae. In fide enim resurrectionis sacramentum panis coelestis accipitur: et quisquis sine Christo non posse sibi in veteribus positis perfecta haec salutis sacramenta committi, comparationis posuit exemplum. Pannum rudem vestimento veteri non adsui, quia vetustatis infirmitatem virtus adsumenti rudis dissolvat: et vinum novum veteribus utribus non infundi; ferventis enim musti calor utres veteres abrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
sanos existimarent necessariã curationẽ nullam esse. Sed ut intel¬
ligerent neminem suorũ sanum ẽc̃: admonuit ut discerent quid . ẽ.
miscđiam uolo non sacrificium. legem scilic& sacrificiorum obser¬
uatione deuinctam opem ferre non posse: sed salutẽ uniuersis
mmiscđiş indulgentia reseruari. Non cnim ueni iustos uocare
sed peccatores: in pęnitentiam. Om̃ib uenerat. Quomͦ ergo
non se iustis uenisse dicit: Ergo erant: quib necesse nonẽrat ut
ueniret. Ded nemo iustus ex lege ẽ. Ostendit ergo inanem
iusticiȩ eẽ. iactantiam: quia sacrificus infirmib ad salutem.
miscdia erat uniuersis in lege positis necessaria:. Naisi ustitia¬
suis secea lege: uenia ꝑgr̃am necessaria non fuissẽt.
IHVC accesserunt adeum ioħis discipłi : dicentes. Quare nos
et pharisq iciunamũs frequenter. discipłi autẽ tui noniciuname
Sed istis spiritaliter respondet: sponsumq iħc discipłis osten

Expanded text:
sanos existimarent, necessariam curationem nullam esse. Sed ut intelsanos existimarent, necessariam curationem nullam esse. Sed ut intelligerent, neminem suorum sanum esse; admonuit ut discerent quid est, Misericordiam volo, non sacrificium : legem scilicet, sacrificiorum observatione devinctam, opem ferre non posse; sed salutem universis in misericordiae indulgentia reservari. Non enim veni justos vocare, sed peccatores in poenitentiam. Omnibus venerat; quomodo ergo non se justis venisse dicit? Erant ergo quibus necesse non erat ut veniret? Sed nemo justus ex lege est. Ostendit ergo inanem justitiae esse jactantiam: quia sacrificiis infirmibus ad salutem, misericordia erat universis in lege positis necessaria. Nam si justitiafuisset ex lege, venia per gratiam necessaria non fuisset.discipuli dicentes, Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter, discipuli autem tui non jejunant ? Sed istis spiritaliter respondet, sponsumque se Joannis discipul
Abbreviated transcription (Latin):
ATHEUA publicanũ sedentẽ intheloneo sequi se iubet: & con¬
cedens indomum conuium instruit. & cum eo publicanorũ
& peccatorum turba discumbit: phariseis discipłos obiurgantib
cur magistro cumpublicanis crb esset. Quib respondẽt sanis
medicum opus non esse: sed curatione egrotos indigere. Euntesq
Norum nomen exuita ẽ: qui relictis legis oꝑib gerere seusu com¬
muni & publico maluerunt. Ergo exdomo id est expeccatis
corporis. mathcum dñs euocauit: incuius mentẽ ingressus recũ¬
bit. Hic enim idem cuangłii istius scriptor est. Et depeccati
sui domo exiens. dnm ipse suscepit: interiore cius habitatione
illuminatus. Intra quem: cuangłicis cybis peccatorib & publi¬
canis conuiuium diuite copia p̾p̾aratur. Emulatio deinde agi¬
tat iudços: dñm publicanis & peccatorib communicare:. Iuib
ille oꝑta infidelitutis uelamine uerba legis expromsit: se quidem
ȩgrotis opem ferre & medicinam ȩgentib prestare. eis autẽ qui se

Expanded text:
aeum publicanum sedentem in teloneo sequi se jubet. Et concedens in domum convivium instruit, et cum eo publicanorum et peccatorum turba discumbit: Pharisaeis discipulos objurgantibus, cur magistro cum publicanis cibus esset. Quibus respondet, Sanis medico opus non esse, sed curatione aegrotos indigere: euntesque norum nomen ex vita, est, qui relictis legis operibus, gerere se usu communi et publico maluerunt. Ergo ex domo, id est, ex peccatis corporis, Matthaeum Dominus evocavit, in cujus mentem ingressus recumbit. Hic enim idem Evangelii istius scriptor est, et de peccati sui domo exiens, Dominum ipse suscepit, interiore ejus habitatione illuminatus, intra quem evangelicis cibis peccatoribus et publicanis convivium divite copia praeparatur. AEmulatio deinde agitat Judaeos, Dominum publicanis et peccatoribus communicare . Quibus ille operta infidelitatis velamine verba legis exprompsit, se quidem aegrotis opem ferre et medicinam egentibus praestare; eis autem, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem dedit hominibus. Conclusa sunt omĩa suo ordi¬
ne: & cessante iam desꝑationis timore. honor dõ redditur
quod tantam dederit hominib potestatẽ. Sedsoli hoc xp̃o
erat debitum: soli de cõmunione paternę substantię hacc agere
erat familiare. Non ergo hoc uenit in admirationẽ. quod pos¬
set ista. Quid enim Non posse dĩ credctur: Alioquui: laus de
uno homine non de plurib extitisset. Sed delati dõ honoris
hine causa c̃: quod potestas hominib hac ua data sit puerbũ¬
eius. & peccatorum remissionis & corporum resurrectionis & reuer

Expanded text:
dedit potestatem hominibus. Conclusa sunt omnia suo ordidedit potestatem hominibus. Conclusa sunt omnia suo ordine, et cessante jam desperationis timore honor Deo redditur, quod tantam dederit hominibus potestatem: sed soli hoc Christo erat debitum, soli de communione paternae substantiae haec agere erat familiare. Non ergo hoc venit in admirationem, quod posset ista quid enim non posse Deus credetur?; alioquin laus de uno homine, non de pluribus exstitisset: sed delati Deo honoris hinc causa est, quod potestas hominibus ac via data sit per verbuejus, et peccatorum remissionis, et corporum resurrectionis, et rever
Abbreviated transcription (Latin):
TSCIATIS QMFILIUS HOMINIS HABET POTISTATI
in terra dimittendi peccata: ait paralytico. Surge.
et tolle lectum tuum. Satis fuerat dixisse surge.
Sed quia omĩs erat ꝑficiendi oꝑis ratio explicanda: adiecit
Tolle lectũ tuũ: & uade indomum tuam. Primum remissio¬
Nem tribuit peccati. dehinc uirtutẽ resurrectionis ostendit
tunc sublatione lectuli infirmitatẽ ac dolorẽ corporib docuit
abfuturum: postremo reditu indomum ꝓpriam iter inpara¬
dysum credentib esse redibendum. exquo adam parens uni¬
uersoium peccati labe dissolutus excesserat. Uidentes autẽ
nonmetus debuit. Sed manet etiam nunc ordo mysterii:
ut ueritati p̾sentium. futurorum species adiecta sit: Dicto¬
rum & factorum dñi uir tutem: turbae timent. Magni enĩ
timoris res ẽ. nondimissis axp̃o peccatis inmortẽ resolui: qͥa
Nullus fit indomum aeternã reditus sicui indulta non fue¬
rit uenia delictorum. Ethonorificauer̃ dm̃: quod tantam

Expanded text:
sciatis quoniam filius hominis habet potestatem in terra dimittere peccata, ait paralytico, Surge, et tolle lectum tuum . Satis fuerat 706 dixisse, Surge: sed quia omnis erat perficiendi operis ratio explicanda; adjecit, Tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Primum remissionem tribuit peccati, dehinc virtutem resurrectionis ostendit, tum sublatione lectuli infirmitatem ac dolorem corporibus docuit afuturum , postremo reditu in domum propriam iter in paradisum credentibus esse redhibendum, ex quo Adam parens universorum peccati labe dissolutus excesserat. 8. Venia omnes non metus debuit; sed manet etiam nunc ordo mysterii; ut veritati praesentium, futurorum species adjecta sit dictorum et factorum Domini virtutem turbae timent. Magni enim timoris res est, non dimissis a Christo peccatis in mortem resolvi: quia nullus sit in domum aeternam reditus, si cui indulta non fuerit venia delictorum. Et honorificaverunt Deum, qui tantam
Abbreviated transcription (Latin):
XXXIIII
Cũ uenit iesus inagro qui dr̃ Getsemani & dicit discipłis suis sedete donec
cantalluc orart. & de tristi anima sua usq ad mortem. de calice si possibile
est transire a se: De spũ promptu & carne infirma. & rursum pater
Non potest hic cali& transire insibibã illũ fiat uoluntas tua. XXXIII¬
Dł iuda qui erat unus de .xii. discipulis uenientt adiesum cum plurima turba
ut eum trader&. Dogladio quẽ iussit petro c̃uertere in locum Suum. XXXIIII
De Pilato cum seder& protribunali misit adillum uxor sua dicens. nichil
tibi sit & iusto isti. De transeuntib uxta crucem qui mouebant capit a
sui & dicbant. hic est qui destrucbat templum &intriduum illud
reedificabat

Expanded text:
XXXI. Cum venit Jesus in agrum qui dicitur Gethsemani, et dicit discipulis suis, Sedete donec eam illuc orare, et de tristi anima sua usque ad mortem, de calice si possibile est transire a se, de spiritu prompto et carne infirma; et rursum, Pater, non potest hic calix transire nisi illum bibam? fiat voluntas tua. De Juda, qui erat unus de duodecim discipulis, veniente ad Jesum cum plurima turba ut eum traderet; de gladio quem jussit Petro convertere in locum suum. 1. IDe Pilato: cum sederet pro tribunali, misit ad illum uxor sua, dicens: Nihil tibi sit et justo isti. De transeuntibus juxta crucem qui movebant capita sua, et dicebant: Hic est qui destruebat templum, et in triduum illud reaedificabat
Abbreviated transcription (Latin):
item confessio iesu acͥ patrem.
Discipłi spicas uellunt. manumaridam hominemq sabbato curauit iISuS.
cecum & demoniacũ curauit. de blasphemia sp̃s. defructu arboris bonac
& malȩ. de om̃i uerbo ocioso. de niniuitis & regina austri. de septem
spiritib & octauo. de matre ciuis & fratribus.

Expanded text:
. Discipuli spicas vellunt. Manus aridae hominem sabbato curavit Jesus. Caecum et daemoniacum curavit. De blasphemia Spiritus, de fructu arboris bonae et malae, de omni verbo otioso, de Ninivitis et regina Austri, de septem spiritibus et octavo, de matre Jesu et fratribus.
Abbreviated transcription (Latin):
U b inmonte cummorse & helra uidetur & uox declo auditur: Ibi puerũ lunaticum
Soluit. De credentium fide. de didragina postulata & statere inore piscis. X UTX.
De infantib inhibitis. & de humilitate eorum assumenda: de manu & pede & oculo
eruendo. & de ouc ꝑdita: de corripiendis frib secreto primum. tum duob estibus.
postrtmo ȩedesia presento semper ignoscendum. XUI¬
Qi seruum suum remisso sib adnõ debito suffocat. & uxorẽ non debere dimittero:¬

Expanded text:
Ubi in monte cum Moyse et Elia videtur, et vox de coelo auditur, ubi puerum lunaticum solvit, de credentium fide, de didrachma postulata, et statere in ore piscis. 1.De infantibus inhibitis, et de humilitate eorum assumenda, de manu et pede et oculo eruendo, de ove perdita, de corripiendis fratribus secreto primum, tum duobus testibus, postremo Ecclesia praesente. Semper ignoscendum. conservum, remisso sibi a domino debito, suffocat. 1. Pueri credentes. Puero
Abbreviated transcription (Latin):
ALUCAS. QUEM DUM
uterq dinumerat. &agniti¬
oncm indño utriusq tribus ũterq
significat: recteq generationis gradus ponitur. quia sa¬
cerdocalis & regiȩ trib socictas per dauid ex coruugio
inita. iam asalathiel in zorobabel confirmetur exgenere.
atq ita dum matheus paternam originẽ quac exiũda pro¬
ficiscebatur recenset. lucas uero accẽptum ꝑnathar
ortu utriusq generis głam probauerunt. Quod uero
iosepħ potius quã MAE IAt natiuitas recensetur: nichil
refert. Eadem enim c̃ totius tribus: atq una cognatio
Exemplum autem etiam matheus & lucas dederunt
patres in uicem appellantes. non tam genere quã gent e:
quia ab uno trib coepta. sub unius successionis ã originis
familia continetur. Cum enuim filius dauid atq abrãhae
filii dauid filii abrahae: Non differt quis in originis nume¬
ro atq ordinc collocetur. dũ modo uniuersorum familia
coepta esse intelligatur ab uno. Ita cũ eiusdem tribus

Expanded text:
utat. Quem dum uterque dinumerat, cognationem in Domino utriusque tribus uterque significat. Recteque generationis gradus ponitur: quia sacerdotalis et regiae tribus societas per David ex conjugio inita, jam a Salathiel in Zorobabel confirmetur ex genere. Atque ita dum Matthaeus paternam originem, quae ex Juda proficiscebatur, recenset, Lucas vero acceptum per Natham ortu utriusque generis gloriam probaverunt. Quod vero Joseph potiusquam Mariae nativitas recensetur, nihil refert: eadem enim est totius tribus atque una cognatio. Exemplum autem etiam Matthaeus et Lucas dederunt, patres invicem appellantes, non tam genere quam gente: quia ab uno tribus coepta, sub unius successionis et originis familia continetur. Cum enim filius David atque Abrahae filii David, filii Abrahae : non differt quis in originis numero atque ordine collocetur, dummodo universorum familia coepta esse intelligatur ab uno. Ita cum ejusdem tribus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uenerari. honorẽ ferre parentib. priã diligere: cunc¬
tis ꝓd. ẽẽ. nocere nulli. frat᷑nȩ caritatis uinculũ tenere.
uitiarum. Hȩc aduersis aut pacient᷑ cedit. aut resistit
frangit᷑. non eleuat᷑ scđis. inuicta adlabores. fortis ad ꝑ¬
icula. Peccuniã neglegit. auariciã fugit. Con tra in pro¬
uisa ꝑicula animũ p̃parat: molestiis nullis cedit. głȩ¬

Expanded text:
onem uenerari, honorem referre parentibus, patriam diligere, cunctis prodesse, nocere nulli, fraternae caritatis uincula amplectere, uitiarum. Haec aduersis aut patienter cedit, aut resistit frangitur, non eleuatur secundis, inuicta est ad labores, fortis ad pericula, pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad pericula animum praeparat, molestiis nullis cedit, glor
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̃ delectat. sed quod spualit aedificat facit: & qͥcquid cu-¬
pit aut agit. non uult eoc sua sed ex dĩ uoluntate. maiorumq
suorum iussione ꝓcedere. Nemotanen positus uel in adolescen¬
tiae uel intẽꝑantiae lubrico de sui conuersatione desperet.
Ol easter enĩ oliue insertus: amissa amaritudine efficit᷑ fructu¬
osus. Sigͦ agricultura conuertit styrpium qͣlitatẽ. nonne studia
doctrine & disciplinc assiduitas. mitigare possunt qͣs libet egritu¬
dines passionũ: Sed ne puerulis uita uaruis lapsib uitietur.
oportet tenero s annos p̃fatis diligent̃ mancipari uirtutibus: qͣtinꝰ
bona consuctudo cũ aetate ad crescat simul. Ut igitur clarius pa.¬

Expanded text:
carnaliter delectat, sed quod spiritualiter aedificat facit; et quidquid cucarnaliter delectat, sed quod spiritualiter aedificat facit; et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei voluntate majorumque suorum jussione procedere. Nemo tamen positus vel in adolescentiae vel intemperantiae lubrico, de sui conversione desperet. Oleaster enim olivae insertus, amissa amaritudine, efficitur fructuosus. Si ergo agricultura convertit stirpium qualitatem, nonne studia doctrinae et disciplinae assiduitas mitigare posset quaslibet aegritudines passionum. Sed ne puerilis vita variis lapsibus perdatur, oportet teneros annos praefatis diligenter mancipari virtutibus, quatenus bona consuetudo cum aetate accrescat simul.
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ uel rarꝰ int̾eosinuenitur: quilibent̃ seqͣtur patris institutum.
& maiorũ uitã diligat. aut quia laboriosus det̾ret. aut quia in lu¬
brica ȩtate difficilior est abstinentia. aut quia alacri adolescen-¬
ciac uidet᷑ uita obscurior. & ideo ad ea conuertunt᷑ studia quae
plausibiliora arbitrantur. Presentia quippe plures. quã futura p̃fe¬
Unde quo prestantior causa: eo debet. ẽẽ. cura attentior. Infelix qui¬
legem uitae & disciplinȩ abicit. & maiorũ gub̾nari magisterio
rẽfugit. Iste uero non scđm dm̃ : sed scđm sẽ uiuit. Quisi potuerit:
est cũ quib uult. ꝑgit quo uult. manducat & bibit qͣndo & quod¬
uult. Postremo quicquid narib suaue est. qͥcquid tactui blandũ.¬
qͥcquid oculis delectabile qͥcquid ceteris sensibus carnis suae iocun¬
dum exercet ac sequitur. Ille uͦ qͥscđm dmñuiuit. non quod eum

Expanded text:
nullus vel rarus inter eos invenitur, qui libenter sequatur Patris institutum, nullus vel rarus inter eos invenitur, qui libenter sequatur Patris institutum, et majorum vitam diligat, aut quia laboriosus deterret actus, aut quia in lubrica aetate difficilior est abstinentia, aut quia alacri adolescentiae videtur vita obscurior, et ideo ad ea convertuntur studia quae plausibiliora arbitrantur. Praesentia quippe plures quam futura praefeUnde quo praestantior causa, eo debet elegem vitae tenet, disciplinae abjicit, et majorum gubernari magisterio refugit. Iste vero non secundum Deum, sed secundum se vivit: qui si potuerit, est cum quibus vult, pergit quo do vult. Postremo quidquid naribus suave est, qquidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum exercet ac sequitur. Ille autem qui secundum Deum vivit, non quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtati eorum specialit̃ uideant᷑ c̃sulere. Est enĩ mͥfateor tristicia
magna. & continuus dolor suꝑcecitatẽ cordis eorũ: quia cũdidice¬
rint in scola xp̃i qͣlit̃ debeant & uitia ꝓpulsare. & sc̃ĩs uirtutibus
insudare: heurebellionis sp̃u armati. tam p̃cipiti impetu ꝑ ar rupta
uitiorũ currunt ad mortẽ. ut eos auriga p̃sidens nullo freno disci¬
plinae ualeat cohiberẽ. Deberent utiq indomodĩ ad cultũ diui¬
ni honoris suꝑ omẽm ornatũ tanquã uasa aurea resulgere
Cur autẽ abipsis pͥmis rudim̃tis infantiae educati sunt. tanta cura.
tantoq labore. nisi ut fortes inbello facti cont᷑ mundũ et eiꝰ concupis¬
tẽptam̃ta uirilic̃pugnent. Sed quod admirandũ ẽ & dolen¬
dum. plus eis quam ceteris grauis & austera uidet᷑ disciplinȩ regula.
Quare hoc nisi quia secularemmagis diligunt uitã: Certe uel

Expanded text:
aetati eorum specialiter videantur consulere. Est enim mihi, fateor, tristitia aetati eorum specialiter videantur consulere. Est enim mihi, fateor, tristitia magna et continuus dolor super caecitate cordis eorum: quia, cum didicerint in schola Christi qualiter debeant et vitia propulsare, et sanctis virtutibus insudare, heu! rebellionis spiritu armati, tam praecipiti impetu per abrupta vitiorum currunt ad mortem, ut eos auriga praesidens nullo freno disciplinae valeat cohibere. Deberent utique in domo Dei ad cultum divini honoris super omnem ornatum tanquam vasa aurea refulgere. Cur autem ab ipsis primis rudimentis infantiae educati sunt tanta cura tantoque labore, nisi ut fortes in bello facti contra carnem et ejus desitentamenta viriliter pugnent? Sed, quod admirandum est et dolendum, plus eis quam caeteris gravis et austera videtur disciplinae regula. Quare hoc? nisi quia saecularem magis diligunt vitam. Certe vel
Abbreviated transcription (Latin):
fructus edit: & alios reficit. Multi nanqsenes diuuiuentes. &
nichil ꝓficientes: quia nullassibi inoportuno tẽpr diuitias con¬
morbo inficiunt. Sicut eiũ psenem uitiosũ &e fatuum: ĩta &¬
ꝑadolescentẽ inuerecundum & temerarium religio sc̃a destruitur
Post indoctos nanq malosq p̃latos inscã aeccłia. nulla pestis ad no¬
cendũ infirmis ualentior inuenit᷑. Deniq taliũ hominũ genus. ista
ferme quae bona sunt & sc̃a pessumdari confundiq uidemꝰ. Et qm̃
senes in meliꝰ mutari abilla inolita uitiorũ consuecudine difficilli¬
mum est: debemꝰ adolescentib manum porrigere Quisi dare uolunT
.moresq cõponere. actusq suos in omĩb meliorare. Iccirco diu est
quod desideraui ꝓpt̃ iuniorũ salutẽ. eorũ p̃cipue cũ qͥb uiuo ex
opusculis patrũ pauca quȩdam deflorendo colligere quȩ tenere

Expanded text:
fructus edit, et alios reficit. Multi namque senes diu viventes et fructus edit, et alios reficit. Multi namque senes diu viventes et nihil proficientes, quia nullas sibi in opportuno tempore divitias conmorbo inficiunt. Sicut enim per senem vitiosum et fatuum, ita adolescentem inverecundum et temerarium religio sancta destruitur. Post indoctos malosque praelatos in sancta Ecclesia nulla pestis ad nocendum infirmis valentior invenitur. Denique talium hominum genus ista dferme quae bona sunt pessumdari confundique videmus; et quoniam senes in melius mutari ab illa inolita vitiorum consuetudine difficillimum est, debemus adolescentibus manum porrigere; qui si dare operam mores componere, actusque suos in omnibus meliorare. Idcirco diu est quod desideravi propter juniorum salutem, eorum praecipue cum quibus vivo, ex opusculis Patrum pauca quaedam deflorando colligere, quae tenerae
Abbreviated transcription (Latin):
TIMIDAMMTIEMEAEI ERITIÃ
QUA SEET FRATIRNA CARITAS UTDEUTT
ordine morũq instructione breuit loqui
debeam. Sed quia tempꝰ est. ut ipso qͥispira
uirtute quae dicitur uerecundia. Quaecumsit omĩb: ȩtatib ꝑsonis
temporib & locis apta : tamen ad olescentes & iuueniles animos.
maxue decet. Tresuͦ uirtutes sunt: quae pucris & adolescentibus
magis congruunt. Uerecundia. taciturnitas. & oboedientia.Non
est autem dubium: sihas studeant habere: quinpossint. xp̃o duce
adculmen ꝑfectionemq uirtutũ ascende. Morũ enĩ insignia. &
ornamenta uirtutũ. in illis ꝓculdubio cernimꝰ senib qui abipso
tirocinio primeuȩ ȩcatis usq ꝑfectũ uirũ disciplinis caelestibus exer¬
citati ꝑuiam dnĩ fortit̃ cucurrerunt. Quorũ scilicet sapientia tͣntũ.
uiget & lucet: quantũ senectus ipsa ȩtate fic doctior. usutristior.
ꝓcessu tẽporis prudentior. Hȩc autẽ ueterũ studiorũ dulcissimos

Expanded text:
timidam mentis meae imperitiam quam saepe fraterna charitas, ut de vitae morumque instructione breviter loqui debeam; sed quia tempus est ut, ipso qui inspivirtute quae dicitur Verecundia; quae cum sit omnibus aetatibus, personis, temporibus et locis apta, tamen adolescentes et juveniles animos maxime decet. Tres vero virtutes sunt quae pueris et adolescentibus magis congruunt: verecundia, taciturnitas et obedientia. Non est autem dubium, si has studeant habere, quin possent, Christo duce, ad culmen perfectionemque virtutum ascendere. Morum enim insignia et ornamenta virtutum in illis procul dubio cernimus senibus qui, ab ipso tirocinio primaevae aetatis usque ad perfectum virum disciplinis coelestibus exercitati, per viam Domini fortiter cucurrerunt. Quorum scilicet sapientia jam tantum viget et lucet, quantum senectus ipsa aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis prudentior. Haec autem veterum studiorum dulcissimos
Abbreviated transcription (Latin):
tum facias. ut sis sapiens. Nihil scilicet discernens.
nihil diuidicans: ex his quȩ tibi fuerint imꝑata. sed
cũ om̃i simplicitate ac fide. semꝑ obedientiã exhibeas.
Illud tantũ modo sc̃m. illud utile. illud sapiens iu
dicans. quicquid tͥ ł. lex dĩ. uel senioris exam̃ indixerit.

Expanded text:
undo, ut sis sapiens, nihil scilicet discernens, nihil diiudicans ex his quae tibi fuerint imperata, sed cum omni simplicitate ac fide oboedientiam semper exhibeas, illud tantummodo sanctum, illud utile, illud sapiens esse iudicans, quidquid tibi uel lex dei uel senioris examen indixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
abditum repperit. operuit & texit. Ergo naturae opifex sic¬
nrãe studuit uerecundiae : sic decorũ illud & honestũ in nr̃ocus¬
todiuit corpore. ut ductus qͦsdam atq exitꝰ cuniculorũ nr̃orum
post tergum relegaret. atq ab aspectu nr̃o auerteret: ne purgatio
uentris uisum oculorũ offenderet: Dequo pulchre apłsait
Quae uident᷑ inquid menbra corporis nr̃i infirmiora. necessari¬
ora sunt. Et quae putamꝰ ignobiliora menbra corporis. cẽ eis
habundantiorẽ honorẽ circũdamꝰ. Et quac in honesta sunt nr̃a.
honestatem habundantiorem habent. Ec enĩ imitatione nat᷑e
etiam quae abscondenda accepimꝰ. eorum inditia ususq menbroꝵ
suis appellationib nuncupare indecorũ putemus. Deniq si
casu aꝑiant᷑ he partes: confundit᷑ uerecundia. Sistudio: im¬

Expanded text:
abditum reperit, operuit et texit; abditum reperit, operuit et texit; nostrae studuit verecundiae, sic decorum illud et honestum in nostro custodivit corpore, ut ductus quosdam atque exitus cuniculorum nostrorum post tergum relegaret, atque ab aspectu nostro averteret, ne purgatio ventris visum oculorum offenderet. De quo pulchre Apostolus ait: Quae videntur, inquit, membra corporis infirmiora, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, his abundantiorem honorem circumdamus: et quae inhonesta sunt nostra, honestatem abundantiorem habent . Etenim imitatione naturae etiam quae abscondenda accepimus, eorum indicia ususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, im
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ grauit̃ comquinat hominẽ. Nonenĩcib coinquinat.
sed in iusta obtrectatio. sed uerborũ obscenitas. Hec etiã uulgo
pudoris sunt. In nrãc uͦreligionis ꝓposito nullũ uerbũ quod in ho¬
neste cadat: non incutiat uerecundiã. Et non solũ nichil ipsi
indecorũ loqui : sed ne aurẽ debemꝰ quidem huiꝰ modi p̃bere dictis.
quod turpe sit pudori maxime est. Uidere u̾siquid huĩmodi
fortuitu accidat. quanti horroris est: Quod gͦ inaliis displicet.
numquid potest inseipso displicere: Nec ipsa natura nos docet.
que ꝑfecte quidemom̃s partes nr̃i corporis explicauit: ut & neces¬
sitati consuler&. & grãm uenustaret. sed tamen eas quae decori ad
aspectũ forent:. in quib forme apex qͣsi in arce quadam locatus. &
figure suauitas. & uultus species emineret. oꝑandiq usus eẽt para.¬
tior: õbuias atq aptas reliquit. Easuꝰ inquib ẽe. naturabe obseqͥũ

Expanded text:
hoc enim graviter coinquinat hominem. Non enim cibus coinquinat, hoc enim graviter coinquinat hominem. Non enim cibus coinquinat, sed injusta obtrectatio, sed verborum obscoenitas. Haec etiam vulgo pudori sunt. In nostro vero officio nullum verbum quod inhoneste cadat, non incutiat verecundiam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, sed ne aurem quidem debemus hujusmodi praebere dictis: ere quoque quod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi fortuitu accidat, quanti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid potest in se ipso placere? nec ipsa natura nos docet? quae perfecte quidem omnes partes nostri corporis explicavit; ut et necessitati consuleret, et gratiam venustaret. Sed tamen eas quae decorae ad aspectum forent, in quibus formae apex quasi in arce quadam locatus, et figurae suavitas, et 22 vultus specie semineret, operandique usus esset paratior, obvias atque apertas reliquit: eas vero in quibus esset naturalis obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
bulare honestũ arbitror. nisicũ causa excigit alicuiꝰ periculi: uel
iustȩ necessitatis. Namplerũq festinantes anhelos uidemꝰ torquere
ora: quib sicausa desit festinationis necessariȩ. neuus ad est iustȩ
offensionis. Sed non dehis dico. quib rata ꝓperatio ex causa nasci¬
tur: sed qͥb iugis & continua innaturã uertit᷑. Nec in illis gͦ tãquã
simulachrorũ effigies ꝓbo. nec inistis tanquã excussorũ ruin̾as.
Est etiã gressus ꝓbabilis. in quo est species auctoritatis. grauitatis
pondus. tranqͥllitatisq uestigium. ita tamen sistudium desit atq
affectio. sed motꝰ sic purus & siplex. Nichil eñ fucatum placet.
Motũ: natura informet. Si quod sane innat᷑a uitiũ est: industria
emend&. Ubi arsdesit. non desit correptio. Quodsi etiã ista spec¬
tentur alteri: quantomagis cauendũ ÷ nequid turpe exceat ore :

Expanded text:
bulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi, vel bulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi, vel justa necessitas. Nam plerumque festinantes anbelos videmus torquere ora, quibus si causa desit festinationis necessariae, naevus est justae offensionis. Sed non de his dico, quibus rara properatio ex causa nascitur: sed quibus jugis et continua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simulacrorum effigies probo, nec in istis tamquam excussorum ruinas. 75. Est etiam gressus probabilis, in quo sit species auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium; ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex; nihil enim fucatum placet. Motum natura informet. Si quid sane in natura vitii est, industria emendet; ut ars desit, non desit correctio. 76. Quod si etiam ista spectantur altius, quanto magis cavendum est ne quid turpe ore exeat;
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s.: qui . ẽ. ante dm̃ locuples. Paulus quoque: orationẽ deferri
p̃cepit cũ uerecundia & sobrietate. Primam hanc & quasi p̃uiam
uult. ẽe. orationis futurae: ut non gloriet᷑ peccatoris oratio. sed qͣsi
colore pudoris obducta. quoplus defert uerecundiã de recorda¬
tione delicti eo uberiorẽ mereatur gram. Est autẽ eti ã in ipso
motu. gestu. incessu. tenenda uerecundia. Habitꝰ enĩ m̃tis: incorporis
statu cernit᷑. Hinc homo cordis nr̃ĩ absconditꝰ auc leuior. aut iactan¬
tior. auc turbidior. aut contͣgrauior & constantior. & purior. & ma.¬
turior estimatur. Itaq uox quaelam est animi. corporis motus.
incessu imago leuitatis: species quedam scurrarũ ꝑcursantiũ. Sunc
etiam qͥsensim ambulando imitant᷑ strionicos gestus. & qͣsi quaedam
fercula ponparũ & statuarũ motꝰ nutantium: ut quotienscunq gra¬
dũ transferunt. modulos qͦsdã seruare uideant᷑. Nec cursim am¬

Expanded text:
stia, quia portio Dei est. Paulus quoque orationem deferri praecepit cum verecundia et sobrietate. Primam hanc et quasi praeviam vult esse orationis futurae, ut non glorietur peccatoris oratio: sed quasi colore pudoris obducta, quo plus defert verecundiae de recordatione delicti, hoc uberiorem mereatur gratiam . 71. Est etiam in ipso motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantior, et purior, et maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis motus.incessu imago levitatis, species quaedam scurrarum percursantium. 73. Sunt etiam qui sensim ambulando imitantur histrionicos gestus, et quasi quaedam fercula pomparum, et statuarum motus nutantium, ut quotiescumque gradum transferunt, modulos quosdam servare videantur. 74. Nec cursim am
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut suꝑbia aequi indomiti inp̃cipiciũ prona est.
ita lasciuia adolescentis indisciplinati: in peccati
Adolescens loquere uix intua causa. cũ necesse fuerit.
Sibis int̾rogatus fueris. habeat caput responsũ tuu.
In multis esto quasi inscius. & audi tacens simul. & loqͥ¬

Expanded text:
superbia equi indomiti in praecipitium prona est, ita lascivia filii indisciplinati in peccati Adolescens, loquere in tua causa vix cum necesse fuerit. Si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. In multis esto quasi inscius, et audi tacens simul et q
Abbreviated transcription (Latin):
palit̾ in festatur pugnã arripe. ita ut aliũ necesse sit
aduersus uitiũ qđ terciũ ponitur. pͥmũ exercere co¬
flictum. aliũ contra quartũ seu quintũ. & ita prout ip¬
sa uitia in nob̾ optinent pͥncipatum. utq impugnati¬
onis exigit modus. nos quoq oportet ordinẽ institue¬

Expanded text:
ationum luctamen adripere, ita ut alium necesse sit aduersus uitium quod tertium ponitur primum exercere conflictum, alium contra quartum siue quintum. et ita prout ipsa uitia in nobis obtinent principatum utque inpugnationis exigit modus, nos quoque oportet ordinem institue
Abbreviated transcription (Latin):
si de suo aliquid non habeat minima. Nã cũ huiꝰ mundi
successus p̃cipitur. cũ locus suꝑior imꝑatur. his qui ad ꝑ¬
cipienda hȩc obedit. obȩdienciȩ sibi uirtutẽ euacuat.
si adhȩc etiã exꝓpͥo desiderio anhelat. Neq enĩ se sua obȩ¬
dientia dirigit qͥ ad ꝑcipienda huiꝰ uitȩ ꝓsꝑa libidini
ꝓpriȩ ambitionis seruit. Rursum cũ mundi despectus¬
p̃cipitur cũ probra adipisci & contumelias iubentur.
nisi & ex semetipso animꝰ appetat. obȩdientiȩ sibi me¬
cũ m̃tem ad suscipienda ꝓbra huiꝰ scłiꝰ nequaquã expar¬
te aliqͣ etiã sua uota comitant᷑. Debet gͦ obȩdientia¬
& in aduersis aliquid ex suo habere. . & rursũ in ꝓsꝑis
ex suo minime aliquid habere. quatinus & in aduersis
tanto sit gloriosior. quanto diuino ordini etiam ex¬

Expanded text:
si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis serpraecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientiae mecum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua, etiam sua vota comitantur. Debet ergo obe in adversis aliquid ex suo habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnino non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordini etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid ꝓpħa docuit nos tanꝗ inamplu domo de ambulare m
corde nr̃o & conuersari cũ eo tãꝗ cũbono contubernali. ut
iustus solus. ẽ: qui cum dõ semꝑ est: quando solitarius est. qui
nunꝗ feriatur amerito. quo consummatur negocium.
Quib autẽ locis circumscribitur cui totꝰ mundus diuitiarun
possessio. ẽ: qua estimatione diffinitur. quinec opinatio¬
ne conp̃henditur. Nunc quidẽ de dõ cogitat. & scĩs angłis eiꝰ¬

Expanded text:
David propheta docuit nos tamquam in ampla domo deambulare in corde nostro, et conversari cum eo tamquam cum bono contubernali; ut justus solus est, qui cum Deo semper est? Quando solitarius est, qui numquam feriatur a merito, quo consummatur negotium? Quibus autem locis circumscribitur, cui totus mundus divitiarum possessio est? Qua aestimatione definitur, qui numquam opinione comprehenditur?
Abbreviated transcription (Latin):
riorem hominẽ tuum. Noli eũ quasi uilem neglegere ac fis¬
tidire: quia p̃ciosa possessio. ẽ: & merito p̾ciosa. cuiꝰ fructud
non caducus & temporalis. sed stabilis atq aet̾nȩ salutis. ẽ.¬
Si bene uis custodire. tace priꝰ & audi. ut ñ delinquas in lin¬
quafin lingua tua. Graue malũ: ut aliqͥs ore suo condẽpnetur.
It enimsi pocioso uerboreddet unusquisq racionẽ in die iudicii.¬
quantomagis ꝓuerbo inpuritatis. & turpitudinis. & impieta
tis: Uideamus ne & rationem ponamꝰ ꝓociososilentio. Est enim

Expanded text:
riorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis eini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt. Ordo igit᷑ quidã uitȩ nob̾ tenendus. ẽ: ut aue¬
recundia pͥma quedã fundam̃ta ducantur. quȩ socia
ac familiaris. ẽ. mentis placiditati ꝓt̾uiã fugiens. ab
omi aliena luxu. sobrietatẽ diligit honestatem fouet
decorum illud requirit. Sequatur conuersationis e¬
lectio. ut ad ungant᷑ ꝓbatissimis quibq senioribus.
Nam ut ȩqualium usus dulcior. ita senum tucior est:
qͥ magisterio quodã oductu uitȩ colorat mores
ad olescentiũ. & uelud murice probitatis inficit. Nempe si hi quist
ignari locorum cũ sollertib uiarum iter ad oriri gestiunt. quan¬
tomagis adolescentes cũ senib debent nouum sibi iter aggre¬
di. quominus errare possint. & auero tramite uirtutis deflec¬
tere: Nihil enim pulchrius quã eosdẽ & magistros uite ha¬
bere & testes. Pulchra itaq copula seniorum. atq adolescentium.
Alii testimonio. alii solatio sunt. Alii magisterio. alii delectaci¬

Expanded text:
. Ordo igitur quidam vitae nobis tenendus est, ut a verecundia prima quaedam fundamenta ducantur: quae socia ac familiaris est mentis 57 placiditati, proterviae fugitans, ab omni aliena luxu, sobrietatem diligit, honestatem fovet, decorum illud requirit. 211. Sequatur conversationis electio, ut adjungamur probatissimis quibusque senioribus. Namque ut aequalium usus dulcior, ita senum tutior est, qui magisterio quodam et ductu vitae colorat mores adolescentium, et velut murice probitatis inficit. Namque si hi qui sunt ignari locorum, cum solertibus viarum iter adoriri gestiunt; quanto magis adolescentes cum senibus debent novum sibi iter vitae aggredi, quo minus errare possint, et a vero tramite virtutis deflectere! Nihil enim pulchrius quam eosdem et magistros vitae et testes Alii testimonio, alii solatio sunt: alii magisterio, alii delectati
Abbreviated transcription (Latin):
risu & ioco : nam licet interdum hon esta ioca & su auia
sint : tam̃ ab aeccłastica abhorrent regula. qm quae
inscripturis scis non reperimus. quẽ ad modũ usurpare
qͥridetis. quia flebitis. dñs ait. Nos ridendi materiam
requirimus. ut hic ridentes. illic fleamus: ĩpsum namq¬
dñm. fleuisse legimus. Non solum profusos. sed om̃s ȩtiã
io cos declinandos arbitror. nisi forte plenũ grauitatis
ter .ẽ. & post posita securitate lugendum. ne adõ deseramur
quamur. Reuera quẽ ds̃ derelinquit. demones suscipiunt & sus¬

Expanded text:
isciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quoniam quae in Scripturis sanctis non reperimus, ea quemadmodum usurpare qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitror; nisi forte plenum suavitatis ter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et quatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt.