comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tetro putentes. Contra quem
nificant᷑ in canticis canticoꝵ: ubi dr̃.
Capite nobis uulpes pusillas ext̾̃mi¬
nantes uineas. latentes in cauernis tor¬
tuosis. Capite nobis. conuincite nob̾.
Capis enim eum: quem de falsitate
conuincis. Contradicentib deniq
uulpeculis dño & dicentib in qua po¬
testate ista facis: respondete mͥ inqͥt
& uos unum sermonẽ. Baptismus
iohannis unde ẽ: De cȩlo an ex ho-¬
minib: Uulpes autem solent habe¬
re tales foueas ut ex una parte in¬
trent: & ex alia exeant. Ad utrumq
foramen capter uulpium retia posuit.
Dicite mͥ. De gelo est an ex hominib:
Sentiunt illi eum ex utraq parte te¬
tendisse unde caper&: & aiunt apuo
se. Si dixerimus inquiunt de cęlo:
dicturus est nob̃̾. Quare gͦ non cre¬
didistis: Ille enim testimoniũ xp̃o
pbibuit. Si dixerimꝰ de t̾ra lapida¬
bit nos populus: quia ut ꝓphetam
eũ habent. Sentientes gͦ hac atq

Expanded text:
etiam tetro putentes. Contra quem etiam tetro putentes. Contra quem nificantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» . «Capite nobis,» convincite nobis; capis enim eum quem de falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et dicentibus, «In qua potestate ista facis? Respondete mihi et «unum sermonem: Baptismus Joannis unde est de coelo, an ex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una parte intrent, et ex alia parte exeant: ad utrumque foramen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Qm̃s enim isti aliud atq aliuo
sentientes. alios atq alios deos sibi faci¬
entes. ipsamq fidem falsitate uariantes
uidentur dissentire: s om̃s a t̾renis co¬
gitationib non recedunt. In t̾renis co-¬
gitationib c̃sentiunt sibi. Opimo di¬
uersa ẽ: uanitas una ẽ. De illis in alio
psalmo dr̃. Ipsi de uanitate in unum¬
colligant᷑. Quãuis opinionũ uarietate
discordent: simili tam̃ uanitate colli¬
gantur. Et nostis quia uanitas retro
est: posterior ẽ. Ideo ille quȩ retro
oblitus ẽ id ẽ uanitatem oblitꝰ & in ea
quȩ ante sunt id ẽ ĩ ueritate extensus:
sequitur ad palmam suꝑnę uocationis
dei in xp̃o iħu. Ergo in peius isti sibi
consentiunt. quamuis dissentire a se
inuicem uideantur. Ideo samson cau¬
das uulpiũ colligauit. Uulpes insidi¬
osos maximeq hereticos significant:
dolosos. fraudulentos. cauernosis am¬
fractib latentes & decipientes: odore

Expanded text:
dare. Omnes enim isti aliud atque aliud dare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in unum» : quamvis opinionum varietate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est, posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscat se in tribulatione exau¬
ditam. Ipsa enĩ magna tribulatio
erat p̃mi sarcinis peccatoꝵ. Quantũ¬
Si enim filius unicus ẽ hoc qđ pat̃
ẽ: & hoc ẽ ex ȩternitate. Uu aut̃ nescio
quid alud cogitasti. in corde tuo: dm̃
recentem posuisti. fecit sibi alius dm
pugnantẽ contra gentem tenebrarum.
timentem ne inuadat᷑. satagentem ne
corrũpatur. ex parte tamen corruptum
ut possit esse totus saluus: s ñ totus.
quia ex parte corruptus. Aanichei
ista dicunt. faciunt sibi & isti in cor¬
de recentem dm̃. Non ẽ talis ds nr̃
non ẽ talis porcio tua iacob: s qui fecit
celum et terram. ipse ẽ deus tuus: qui
non eg& bonis. qui non tim& malos.
Multi gͦ heretici cum paganis alios &
non in templis cam̃ quod ẽ peius in suo
corde posuert̃: & falsoꝵ ridendorumq
simulachroꝵ templa ipsi facti st̃ Alag¬
num opus ẽ intus hȩc idola frangere:
ꝙ locum deo uiuenti non recenti mun-¬

Expanded text:
recognoscat se in tribulatione exaurecognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantuSi enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios etnon in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mun
Abbreviated transcription (Latin):
nerib dorsum eius. Quis auertit ab
onebib dorsũ eiꝰ. nisi ille qͥ clamauit:
uenite ad me om̃s qui laboratis & oue¬
rati estis: Aliomͦ hoc idem significat᷑
Quod faciebat insecutio egyptioꝵ. hoc
faciunt sarcinȩ peccatoꝵ. Auertit
ab onerib dorsum eiꝰ Et quasi diceres
quib onerib manus eiꝰ in cophino ser¬
uier̃t̃. ꝑ cõphinũ significantur oꝑa
seruilia. Mundare. stercorare. t̾ram
portare. cophino fit: seruilia st̃ oꝑa
quia omnis qui facit peccatũ seruus
ẽ peccati. Et si uos filius liberauerit.
tunc uere liberi eritis. Alerito & ab¬
iecta mundi quasi cophini deputan¬
tur. Sed & cophinos ds bucellis
impleuit. Duodecim cophinos bucel¬
larũ impleuit: quia abiecta huius¬
mundi elegit ut confunder&. fortia.
S quando in cophino seruiebat io¬
seph: Terram ibi p̾ortabat: quia
se unaquaq conscientia xp̃iana. si
deuote transierit mare rubrũ. Si
cum side credendi & obseruandi
linguam quã ñ nouerat audiuit.

Expanded text:
Quis «avertit ab oneribus dorsum ejus,» nisi ille qui clamavit: «Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmundi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat Joseph, terram ibi portabat, quia se unaquaeque conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenitũ in t̾ra egypti pͥmicias
laboris eoꝵ in tabernaculis cham.
He omnes egyptioꝵ pȩnȩ allegoriȩ
int̾pretatione exponi possunt. pro¬
ut ea quisq intelligere & reb ad
quas referendȩ sunt cõparare uo¬
luerit. Quod nos quoq facere tẽp¬

Expanded text:
ra Aegypti, primitias laborum eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere te
Abbreviated transcription (Latin):
Quia non credidert̃ in deo. nec sꝑa¬
uer̃t in salutari eius. Namq cum
dixiss & quare ignis accensus ẽ in
iacob & ira ascendit in isrł. id ẽ qͥa
ñ credider̃t̃ in deo nec sꝑauer̃t in
salutari eiꝰ: continuo subiciens quã

Expanded text:
Quia non crediderunt in Deo, nec speraQuia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutare ejus. Namque cum dixisset quare ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel, id est, quia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutar
Abbreviated transcription (Latin):
eus: ꝓpt̾ hoc audiuit d̃s & distu¬
lit ꝙ ignis accensus ẽ in iacob: ꝙ ira as¬
cendit in isrł. Ex posuit quid ignẽ di¬
xeric. Iram quippe appellauit ignem:
quãquã multos ꝓpe etiam ignis accen¬
derit. Quid gͦ ẽ quod ait. audiuit
dñs & distulit: An distulit eos intro¬
ducere in terrã ꝓmissionis quo duce¬
bant᷑. quod intra paucos dies fieri po-¬
terat: S ꝓpt̾ peccata inheremo fu¬
erant conterendi. ubi ꝙ contrici sunt
ꝑ quadraginta annos. Quod si ita est:
distulit ergo ppłm non istos ipsos qui
temptantes detrahebant de do. Nam
om̃s inheremo ꝑiert: & filii eoꝵ in
terrã ꝓmissionis ingressi st̃. An dis¬
tulit pęnã ut prius saciar& etiã in¬
fidelem concupiscentiã: ne ꝓpt̾ea ui¬
deretur iratus. quia hoc ab illo licce
temptantes & detrahentes pecebant
qđ facere non posset: Nuduntgͦ. &
distulit uindicare. Et postea quam
fecit qđ eum illi facere ñ posse pu
aꝑte ordinẽ narrationis exsequicur

Expanded text:
Propter hoc audivit Dominus, et distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contriti sunt per quadraginta annos? Quod si ita est, distulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse puaperte ordinem narrationis exsequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetatio ẽ non optatio. Non mali-¬
uolentiȩ ista uoto dicuntur. s sp̃u
p̾uisa p̾dicantur: sicut de uida tra¬
ditore quȩ mala illi fuerant pro suis
meritis euentura ita ꝓphetata sunt
quasi optata sint. Quemadmodum
gere gladio tuo suꝑ femur cuum
potentissime. specie tua & pulchri¬
tudine tua & intende & ꝓsꝑe ꝓce
de & regna: ita non optat s ꝓphe¬
tat qui dicit. effunde iram tuã in
gentes quȩ te ñ nouert. Quod more
suo repecit dicens. Et in regna quȩ
non inuocauert̃ nomen tuũ. Nam
gentes ꝑ regna repetitȩ sunt. Et qđ
eum non nouert̃ ꝑ hoc repecitum ẽ:
quod ñ inuocauert̃ nom̃ eiꝰ. Quomͦ
gͦ utelligendum ẽ quod ait dñs

Expanded text:
prophetatio est, non optatio. Non malevolentiae voto ista dicuntur, sed spiritu praevisa praedicuntur; sicut de Juda traditore, quae mala illi fuerant pro suis meritis eventura, ita prophetata sunt, quasi optata sint. Quemadmodum gere gladium tuum circa femur, potentissime; specie tua, et pulchritudine tua, et intende, eet regna : ita non optat, sed prophetat qui dicit, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt. Quod more suo repetit, dicens, Et in regna quae non invocaverunt nomen tuum: nam gentes per regna repetitae sunt; et quod eum non noverunt, per hoc repetitum est, quod non invocaverunt nomen ejus. Quomodo ergo intellige
Abbreviated transcription (Latin):
isrł exacerbauer̃t. Eandem illor infi¬
delitatem repecit. quã suꝑius iã com¬
memorauerat. S repetendi causa ẽ.
ut cõmemorentur & plage quas in¬
flixit egyptiis ꝓpt̃ illos. quȩ omnia
utiq recordari debuerant. neq ex¬
xistere ingrati. Deniq sequit᷑. Non¬
‸ sunt recordati manus eiꝰ: die qua
redemit eos de manu tribulantis. Et
incipit dicere quȩ fecit egyptus. Po¬
suit in egypto signa sua. & ꝓdigia
sua in campo chaneos: & conuertit
in sanguine flumina eoꝵ. ꝙ imbres
eoꝵ ne biberent. Uel pocius manatio¬
nes aquarũ sicut ñnulli meliꝰ intel
aquas latine scaturigenas dicimꝰ ab
imo aquas ebullientes. Foderunt enĩ
egyptii: & sanguinẽ ꝓ aquis inue¬
ner̃t. Misit in eos cynomiã & come¬
dit eos. & ranam & disꝑdidit eos.

Expanded text:
Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intellήματα, quas latine scaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdi
Abbreviated transcription (Latin):
dauit ut auerter& iram suã. & ñ ac¬
cendit omnẽ irã suã: quia si omĩs ira
eius id ẽ quantũ digni sunt in eos ac¬
cenderet᷑. gens illa nullomͦ relinquere¬
tur. Ita deus cui cantat᷑ miscđia &

Expanded text:
dabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam. » Quia si omnis ira ejus, id est, quantum digni sunt, in eos accenderetur, gens illa nulla relinqueretur. Ita Deus cui cantatur misericordia et
Abbreviated transcription (Latin):
& quęrere quod ꝑierat: Mortuus
enum erat & reuixit: ꝑierat ꝙ inuen¬
tus ẽ. Nam & illa ñ leuis sic soluit
questio quod in ꝓuerbiis scriptũ ẽ:
cũ de uia iniquitatis loqueretur
scriptura. Om̃s qui ambulant in
ea non reuertentur: Sic enĩ dictũ
ẽ: quasi de iniquis omnib desꝑan¬
dum sit. Scriptura uͦ grãm cõm̃¬
dauit quia ꝑ se ipsum homo potest
in illa ambulare: ñ potest autẽ ꝑ
se ipsũ redire nisi grã reuocet᷑. Hi¬

Expanded text:
e quod perierat ? Mortuus enim erat, et revixit; perierat, et inventus est . Nam et ilia non levis sic solvitur quaestio, quod in Proverbiis scriptum est, cum de via iniquitatis Scriptura loqueretur: Omnes qui ambulant in ea, non revertentur . Sic enim dictum est, quasi de iniquis omnibus desperandum sit: Scriptura vero gratiam commendavit; quia per seipsum homo potest in illa ambulare, non potest autem per seipsum redire, nisi gratia revocatus.
Abbreviated transcription (Latin):
plebẽ suam: Absit. Et ego israhelita
sũ ex genere isrł de cribu beniamin:
hebreus ex hebreis. Hos gͥ scripcura
p̾uidit qui in xp̃m fuerant ex isto
populo credituri. & accepturi pecca¬
tor remissionem. usq ad illũ maxi¬
mũ quo insanientes ipsũ medicũ
ꝑemert̃. Hinc omnino dictum est.
Ipse autẽ ẽ misericors & ꝓpiciꝰ fiet
peccatis eoꝵ & non disꝑdor eos. & a¬
bundauit ut auerter& irã suã. qͥa¬

Expanded text:
elita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura praevidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, et accepturi peccatorum remissionem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avert
Abbreviated transcription (Latin):
tentissimȩ audire deo dicente. Atten¬
ditẽ płs m̃s legẽ meã. inclinate au¬
rem urãm in uerba oris mei. ut
ponamus ini deo spem nram & non
obliuiscamur oꝑa dei & mancdata
eius exquiramꝰ. ne fiamus sicut illi
patres generatio praua & amari¬
cans. generatio quȩ cor suũ ñ direx̃¬

Expanded text:
tentissime audire, Deo dicente, Attententissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direx
Abbreviated transcription (Latin):
confundam uos hȩc scribo s ut fi¬
lios meos carissimos moneo. cũ scir&.
utiq a dño dictum esse ne uobis
dicatis patrẽ in t̾ra. unus ẽ enim
pat̾ ur̃ ds̃: Quod non ideo dictũ
ẽ ut hoc uocabulũ honoris humani
de loquendi consuetudine tolleretur.
s ne grã dei qua in eternam uitam
regeneraniur naturȩ uel potestati
uel etiam scĩtati cuiusquã hominis
cribueret᷑. Ideo cum dicer&. ego uos
ne ipsius putaretur e̾ẽ quod dei ẽ
Ergo illa generatio praua & amari¬
cans obliti sunt beneficioꝵ t &
mirabiliũ eius quȩ ostendit eũ. corã
patrib eoꝵ quȩ fecit mirabilia in t̾ra
egipti in campo chaneos. Et incipit
eadẽ iirabilia cõmemorando retex¬
xere. Quȩ si parabolȩ sunt & ꝓposi¬
tiones ꝓfecto ad aliquid referendȩ
lum debemus auferre ab eo qđ psal¬
mus intendit ipsi ostendere hunc
esse fructum omniũ quȩ dicuntur.
& quare ammoniti sumus hec in¬

Expanded text:
confundam vos, haec scribo; sed ut ficonfundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne vobis dicatis patrem in terra; unus est enim Pater vester Deus . Quod non ideo dictum est, ut hoc vocabulum honoris humani de loquendi consuetudine tolleretur; sed ne gratia Dei qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati, vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum diceret, Ego vosvangelium ; ne ipsius putaretur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando is debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec in
Abbreviated transcription (Latin):
patrib eor fecit mirabilia: Quib
patrib. cum isti sinc patres quorũ
non uult esse posteros similes: Si
illos acceꝑimꝰ ex quib isti nati e¬
rant uelut abraham ysaac & iacob.
iam olĩ dormierant quando mira¬
bilia ds ostendit in egypto. Seqͥt᷑
enĩ. In terra egypti in cãpo thanẽ¬
os. Ubi dicit ostendisse dm̃ istis mi¬
rabilia coram patrib eqꝵ: an forte
spũ p̾sentes erant quia de ipsis in
ęuuangelio dñs ait oms enim
uiuunt: An accõmodatuis accipi¬
nius patres moysen & aaron. aliosq
seniores. qui cõmemorant᷑ in eadẽ
scriptura etiam sp̃m accepisse un¬
de acceꝑat & moyses. ut eũ adiuua¬
rent ad eundem ppłm regendum
ac ferendũ: Cur enĩ ñ appellaren¬
tur patres non sicut deus pat̾ unꝰ
ẽ qui regenerat sp̃u scõ : quos facit.
filios ad eternã hereditatem. s ho¬
noris grã ꝓpt̾ etatẽ curãq pietatiᷤ
sicut paulus senior dicit. non ut

Expanded text:
patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut
Abbreviated transcription (Latin):
enim sumus figmentũ creati in xp̃o
iħu in oꝑib bonis. quȩ p̾parauit
d̃s ut in illis ambulemꝰ. non quomͦ
isti qui in lege eius noluert̃ ambu¬
lare. non credendo in eũ neq uiã
suã reuelando ad eũ & sꝑando ĩ
benefactoꝵ eius & mirabiliũ eius
quȩ ostendit eis. coram patribus
eoꝵ que fecit mirabilia. Quid sit
hoc: non ẽ questio negligenda.
De ipsis patrib pauloante dicebat
qd̃ fuiss generatio praua & amã¬
ricans. Ne fiant inquit sicut pa¬
tres eoꝵ. generatio praua & ama¬
ricans: generatio quȩ ñ direxit
cor suũ. Et cetera quȩ adhuc de
ipsa generatione dicunt᷑. Cuius
imitationẽ eomͦ cauendã prȩcip̃
alteri generationi ut ponant in
deo spem suã. ꝙ ñ obliuiscantur
oꝑum dei . & mandata eiꝰ exqͥrãt
De quib iam satis quod uisum
ẽ diseruimꝰ. Quid sibi gͦ uult
cum de ipsa generatione praua
loquatur quod obliti sunt bene fi¬
cioꝵ dei. & mirabiliũ eius quȩ osten¬
dic eis. quod addidit. & dicit. coram

Expanded text:
mus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus » . Non quomodo isti, qui in lege ejus noluerunt ambulare, non credendo in eum, neque viam suam revelando ad eum et sperando in beneficiorum ejus, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, inquit, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum, et caetera quae adhuc de ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis quod visum est disseruimus. Quid sibi ergo vult, cum de ipsa generatione prava loquatur quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram
Abbreviated transcription (Latin):
centiarũ carnaliũ. cũ huic scło re¬
nuntiatur. ut tanꝗͣ inimicis pecca¬
tis omnib ꝑdeletis. fideliũ popłs
ꝑ sacramentũ baptismatis traiciat᷑
Qui deduxit eos in nube diei: ꝙ
tota nocte in illuminatione ignis.
Potest etiam spũalit dirigere iti¬
nera si ad eũ clamos fides: itinera
mea dirige scãm uerbũ tuũ. De quo
alibi dr̃. Ipse enim rectos facior cursꝰ
tuos. & itinera tua in pace ꝑducor ꝑ
culo tanquã in die sacramentũ ma¬
nifestũ ẽ in carne uelut in nube: in
iudicio uͦ tanꝗͣ in errore nocturno.
quia tẽ erit magna tribulatio scłi
tanquã ignis. ꝙ lucebit iustis .&. ar¬
debit iniustis. Quis di̾rupit in deser¬
to petrã. & ad aquauit eos sicut in
abysso multa. & eduxit aquam de
petra. & deduxit tanquã flumina a¬
quas. Yotest utiq scitienti fidei do¬
num sp̃c scĩ quod illa res gesta spũ¬
aliter significabat infundere de spi¬

Expanded text:
centiarum carnalium, cum huic saeculo recentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace producet culo, tanquam in die, sacramentum manifestatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spi
Abbreviated transcription (Latin):
ter in homine ut grã dei si bona ẽ.
uel iudicia dei si mala sunt sicut illa
bona facta sunt in israhelitas. uł mala
& in ipsos & in eoꝵ inimicos. Quȩ si ñ
obliuiscamur s in deo spem nram po¬
namus. nec ipsius gratiȩ simus ingrati
cũq timeamus non tunore seruili qͦ
sola mala corporalia formidant᷑. s ci¬
more casto ꝑmanente in scłm scłi qͥ¬
uari lucȩ iusticiȩ. ñ efficiemur tan¬
quã patres illi generatio praua &.
amaricans. Cerra itaq egypti in fi¬
gura ẽ intelligenda huius scłi. cãpꝰ
chaneos planities ẽ mandati humiliᷤ
Nã mandatũ humile. int̾pretatur
thanis. In hoc scło humilitatis man¬
datũ suscipiamus : ut in alio scło
exaltationem quã ꝓmisit qui ꝓpter
eos hic factus ẽ humilis acciꝑe me-¬
reamur. Nam qui disrupit mare.
& traiecit eos. statuit aquas qͣsi in
utres: ut sic star& unda quasi fuis¬
sec inclusa: potest ꝑ suam gratiam
cohibere fluida & labentia concupiᷤ¬

Expanded text:
ter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permanente in saecvari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus est humilis, accipere mereamur. et trajecit eos, statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ci uͦ electi. Calis gͦ erat generatio
praua & amaricans etiam cũ dm quȩ¬
rere uideret᷑ diligens in ore & in lin¬
gua mentiens in corde aut̃ ñ recta cũ
deo: ubi ea pocius diligebat ꝓpter quȩ
dei adiutorium requirebat. Ipse autẽ¬

Expanded text:
ci autem electi . Talis ergo erat generatio ci autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei adjutorium requirebat. 22. ve
Abbreviated transcription (Latin):
in ore suo: & lingua sua mentiti sunt
ei: cor autẽ ipsoꝵ non erat rectͥũ cũ
eo: nec fideles habiti sunt in cestam̃to
eius. Aliud in lingua eoꝵ. aliud in
corde eoꝵ inueniebat: cui secreta ho¬
minũ sunt nuda. & sine ullo obstacło
quid pocius amarent uidebat. Rec¬
tum itaq cor cum deo ẽ: quando ꝓpt̾
qͣm querit dm̃. Unam quippe concu¬
piuit a dnõ. hanc requirit: ut inha¬
bitos in domo dñi semꝑ. & contẽpletͣ
eus delectationẽ: cui dicit cor fideliũ
Satiabor non ollis carniũ egyptiarũ
nec melonib q peponib & allio & ce¬
pis. & que generatio praua & amari¬
cans etiam pani celesti p̃ferebat. nec
manna uisibili atq ipsis uolatilibus
pennatis: s satiabor dũ manifestabit᷑
gła tua. Hec ẽ enim hereditas testa¬
menti noui. in quo illi fideles habiti
non sunt: cuius tamen fides etiã tc̃
quando uelabat᷑ erat in electis: & nc̃
quando reuelata ẽ non ẽ in multis
uocatis. Al ulti enim sunt uocati. pau¬

Expanded text:
ua mentiti sunt ei. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid potius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando propter Deum quaerit Deum. Unam quippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet in domo Domini semper, et contempletur ejus delectationem . Cui dicit cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis: Multi enim sunt vocati, pau
Abbreviated transcription (Latin):
eos in montẽ scificationis suȩ mon¬
tem quẽ adquisiuit dextera eiꝰ ꝙ
eiecit a facie eoꝵ gentes. & sorte distri¬
buit eis terram. in funiculũ distribu¬
cionis. Si quis ad hȩc uerba nobis
inferens quęstionem dicat quomͦ eis
hȩc omnia collata esse cõmemorat
cum ipsi non fuerint ꝑducti in t̾rã
ꝓmissionis. qui ab egypto liberati sc̃.
qm̃ illi sunt mortui: quid responde¬
biius nisi eos dictos quia idẽ ipse
płs fuit ꝑ successionẽ filioꝵ: Sic gͦ
cũ audiuimꝰ maxime quia futuri
temꝑis uerba sunt & ꝓpicius fiet
pecratis eoꝵ & non ꝑda: eos. ꝙ abun¬
dauic ut auertat irã suã. & non ac

Expanded text:
em sanctificationis suae; montem quem acquisivit dextera ejus. Et ejecit a facie eorum gentes, et sorte distribuit eis terram in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba sunt, « Et propitius fiet peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam, et n
Abbreviated transcription (Latin):
terribili. Offerent munera t̾ribili.
Timeant gͦ om̃s qui in circuitu eiꝰ
sunt. Ideo enim timebt & cũ tremo¬
re laudabt̃: quia ideo in cireuitu eiꝰ
illuminet. Hoc ẽ contremiscerẽ: tu
cũ feceris eũ tibi quasi ꝓpriũ. etiã
ñ cõmunem extolleris in suꝑbiam.
cum scriptum sit. Seruite dñõ in
timore. & exultate ei cũ tremore.
Ergo offerunt munera qui in circuitu
eius sunt. Ipsi enim humiliati sunt:
qui cõmunẽ nor̃t omnib esse uerita¬

Expanded text:
terribili. Offerentur munera terribili: terribili. Offerentur munera terribili: timeant ergo omnes qui in circuitu ejus sunt. Ideo enim timebunt, et cum tremore laudabunt, quia ideo in circuitu ejusilluminet: hoc est, contremiscere. Tu cum feceris tibi eum quasi proprium, et jam non communem, extolleris in superbiam; cum scriptum sit: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ergo offerent munera qui in circuitu ejus sunt: ipsi enim humiles sunt, qui communem norunt esse omnibus verita
Abbreviated transcription (Latin):
ea uisum fuerit. & hoc urm ẽ: quia
cõmunis ẽ omnib ueritas. Non est
nec mea nec tua. ñ ẽ illius aut illius.
Omnib cõmunis ẽ. Et fortasse idẽ
media ẽ: ut in circuitu eiꝰ sint om̃s
qui diligunt ueritatẽ. Quicqͥd enĩ
cõmune ẽ: in medio ẽ. Quare in
medio dr̃: Uit tantũ disto ab oĩb
in medio: quasi priuatũ fit. Quod
publicũ ẽ in medio ponit᷑: ut om̃s
qui ueniunt ꝑcipiant. illuminent᷑.
Nemo dicat meũ ẽ: ne in parce sua
uelit facere quod in medio ẽ om̃ib
Quid ẽ gͦ om̃s qui in circuitu eiꝰ
sunt offerent munera: Om̃s qui intel¬
ligunt cõmunẽ esse omnib ueritatẽ.
ꝙ non illam faciunt quasi suã suꝑbi¬
endo de illa: ipsi offerunt munera
quia humilitatẽ habent. Qui aut̃
quasi suũ faciunt quod omnib cõ¬
mune ẽ: tanquã in medio positum
ad partẽ seducere conant᷑. Non of¬
ferunt hi munera. quia om̃s qui in
circuitu eius sunt offerent munera

Expanded text:
ea visum fuerit, et hoc vestrum est quia ea visum fuerit, et hoc vestrum est quia communis est omnibus veritas. Non est nec mea, nec tua; non est illius, aut illius: omnibus communis est. Et fortasse ideo media est, ut in circuitu ejus sint omnes qui diligunt veritatem. Quicommune est, in medio est. Quare in medio dicitur? Ut tantum distet ab omnibus, in medio, quasi privatum fit. Quod publicum est, in medio ponitur, ut omnes qui veniunt, percipiant, illuminentur. Nemo dicat, Meum est; ne in parte sua velit facere quod in medio est omnibus. Quid est ergo, Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent munera? Omnes qui intelligunt communem esse omnibus veritatem, et non illam faciunt quasi suam superbiendo de illa, ipsi offerent munera; quia humilitatem habent: qui autem quasi suum faciunt quod omnibus commune est, tanquam in medio positum, ad partem seducere conantur, non offerent hi munera; quia Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent munera
Abbreviated transcription (Latin):
gites scdm formam diuinitatis. & ip¬
se cum patre ubiq p̃sens ẽ: quia ip¬
se ẽ sapientia dei. de qua dictum ẽ.
Atcingit autem ubiq ꝓpt̾ suã mun¬
diciam. Si autem filium intelligas
sic scđm quod assũpsit carnẽ. & uisꝰ
ẽ int̾ homines. & crucifixus ẽ & resur¬
rexit: nouimus quia ascendit in cȩ¬
lum. Qui sunt in circuitu eius:
Angeli. Ergo nos non offerimꝰ mune¬
ra. quia om̃s qui in circuitu eiꝰ sunt
dixit offerent munera: Si sepultꝰ
dñs nrͣ hic ess& in t̾ra & iacerꝙe cor¬
pus ipsius qͦmͦ alicuiꝰ martyris uel
apłi: attenderemus eos qui in circu¬
itu eius essent quȩc̃q uel gentes
essent circa ipsum locũ undiq uł
conuenientes ad illam sepulturã
cũ munerib Nunc aut̃ ascendit.
sursum ẽ. Quid ẽ hoc. om̃s qͥ in cir¬
cuitu eiꝰ st̃ offerent munera: Hoc
interim qđ d̃s ammonoe. dicã uob̃.
quid ex his uerbis mͥ inspirare ipse¬
dignatus sit. Si melius aliqͥd post¬

Expanded text:
gites secundum formam divinitatis, et ipgites secundum formam divinitatis, et ipse cum Patre ubique est; quia ipse est Sapientia Dei, de qua dictum est: Attingit autem ubique propter suam munditiam . Si autem Filium sic intelligas, secundum quod assumpsit carnem, et visus est inter homines, et crucifixus est, et resurrexit, novimus quia ascendit in coelum. Qui sunt in circuitu ejus? Angeli. Ergo nos non offerimus munera, quia Omnes qui in circuitu ejus sunt, dixit, offerent munera. Si sepultus Dominus noster hic esset in terra, et jaceret corpus ipsius, quomodo alicujus martyris vel apostoli, attenderemus eos qui in circuitu ejus essent, quaecumque vel gentes essent circa ipsum locum undique, vel convenientes ad illam sepulturam cum muneribus: nunc autem ascendit; sursum est. Quid est hoc, Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent munera? Hoc interim quod Deus admonet dicam vobis, quid ex his verbis mihi ipse inspirare dignatus sit: si melius aliquid post
Abbreviated transcription (Latin):
antecesserat. fit uxor loth respiciendo
retroesum. Non sitis pigri qui po¬
cestis. quib aspirat ds. app̃hendere
gradus meliores: quia non ista ido lo¬
quimur ut ñ uoueatis. s ut uoueatis
& reddatis. Uouete & reddite dño dõ
nro.Iam quia ista tractauimꝰ. forte
uolebas uouere: & mͦ non uis uoue-¬
re: S quid dixerit tibi psalmus
attende. Non dixit nolite uouere.
sed uouete & reddite. Quia audisti.
reddite. non uis uouere: Ergo uo¬
uere uolebas. & non reddere: Immo
utrũq fac. Unũ sit ex ꝓfessione tua:
aliud ex adiutorio dei ꝑficiet᷑. Aspice
eum qui te ducit: & non respicia
retro unde te ducit. Qui te ducit an¬
te te ambulat: unde te eduxit post
te ẽ. Ama ducentem: & non te dãp¬
nat retro respicientẽ. Uouete. ꝙ red
sunt in circuitu eius: Ubi ẽ enim
iste. ut dicat om̃s qui in circuitu eius
sunt: Si dm̃ patrem cogites. ubi ñ
est qui ubiq prȩsens ẽ: Si filiũ co-¬

Expanded text:
antecesserat, et fit uxor Lot respiciendo antecesserat, et fit uxor Lot respiciendo retrorsum. Non sitis pigri qui potestis, quibus aspirat Deus apprehendere gradus meliores, quia non ista ideo loquimur, ut non voveatis, sed ut voveatis, et reddatis: Vovete, et reddite Domino Deo nostro. Jam quia ista tractavimus, forte volebas vovere, et modo non vis vovere. Sed quid tibi dixerit Psalmus, attende. Non dixit, Nolite vovere; sed, Vovete, et reddite. Quia audisti, reddite, non vis vovere? Ergo vovere volebas, et non reddere? Imo utrumque fac. Unum sit ex professione tua; aliud ex adjutorio Dei perficietur. Aspice eum qui te ducit, et non respicies retro, unde te educit. Qui te ducit, ante te ambulat; unde te educit, post te est. Ama ducentem, et non te damnat retro respicientem. Vovete, et redsunt in circuitu ejus? Ubi enim est iste, ut dicat, Omnes qui in circuitu ejus sunt? Si Deum Patrem cogites, ubi non est qui ubique praesens est? Si Filium co
Abbreviated transcription (Latin):
maritata mulier uoluit facere ad¬
ulterium: de loco suo quo ꝑuenerat
nere uoluerat: uoluit nubere. Hoc
uoluit quod licuit ei quȩ nupsit.
S illi non licuit: quia de loco suo re¬
tro respexit. Uirgo ẽ castimonialis iã
ipsam uirginitatem. & sine quib illa
uirginitas turpis ẽ. Quid si enĩ corꝑe
integra & mente corrupta: Quid est
quod dixi: Quid si nullus cecigerit
corpus: S si forte sit ebriosa. sit suꝑ¬
ba. sit litigiosa. sit linguosa. hec oĩa
dampnat deus. Si antequã uouisset
nupsisset: non dampnaretur. E legit
aliquid melius: suꝑauit quod ei lice¬
bat. Suꝑbit: ꝙ illicita tanta cõmittit.
Hoc dico. Nubere lic& anteꝗͣ uoue¬
at: suꝑbire nũquã licꝙ Otu uirgo
dei. nubere noluisti quod lic&: excollis
te qđ ñ licoꝵ. Melior uirgo suꝑba.
quã marita humilis: S melior ma¬
ritata humilis. quã uirgo suꝑba. Quȩ
aut̃ respexit ad nuptias non quia
uoluit nubere dampnat᷑. s quia iam

Expanded text:
Maritata mulier voluit facere adMaritata mulier voluit facere adulterium; de loco suo quo pervenerat nere voverat, voluit nubere, hoc voluit quod licuit ei quae nupsit; sed illi non licuit, quia de loco suo retro respexit. Virgo est castimonialis, jam ipsam virginitatem, et sine quibus illa virginitas turpis est. Quid si enim sit corpore integra, et mente corrupta? Quid est quod dixi? Quid si nullus tetigerit corpus, sed si forte ebriosa sit, superba sit, litigiosa sit, linguosa sit? Haec omnia damnat Deus. Si antequam vovisset nupsisset, non damnaretur: elegit aliquid melius, superavit quod ei licebat; superbit, et illicita tanta committit. Hoc dico: Nubere licet antequam voveat; superbire nunquam licet. O tu virgo Dei, nubere noluisti, quod licet; extollis te, quod non licet. Melior virgo humilis, quam maritata humilis; sed melior maritata humilis, quam virgo superba. Quae autem respexit ad nuptias, non quia voluit nubere damnatur; sed quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Et illi qui ibi non sunt ad dm̃n
ñ ꝑtinent: Respondemꝰ ei. S illi ñ
uouer̃t. tu uouisti: tu retro respexisti.
De die iudicii cũ dñs minaret᷑ qͥd
ait: Mementote uxoris loth: omib¬
I dixit. Quid enim fecit uxor loth:
Lberata ẽ a sodomis: & in uia posi¬
ta retrorsum respexit. Ubi respexit.
ibi remansit. Facta ẽ autem statua
salis. ut illius contemplatione condi¬
ant᷑ homines. cor habeant. non sint
fatui. ñ retro respiciant: ne malũ
exemplũ dantes ipsi remaneant. &¬
alios condiant. Nam & mͦ dicimꝰ illud
quib dã frib nris. quos forte uide¬
rimus infirmari uelut in ꝓposito bo¬
no. Et calis uis esse qualis ille: Obi¬
cimus illis quosdam qui retro respe¬
xert̃. Illi fatui sunt in se: s alios con¬
diunt quando cõmemorant᷑ ut illoꝵ
exemplũ timentes isti retro ñ respici¬
ant. Uouete & reddite dnõ deo nr̃o.
Quia illa uxor loch ad om̃s ꝑtinet.

Expanded text:
coelorum, et illi qui ibi non sunt ad Deum coelorum, et illi qui ibi non sunt ad Deum non pertinent. Respondetur ei: Sed illi non voverunt; tu vovisti, tu retro respexisti. De die judicii cum Dominus minaretur, quid ait? Mementote uxoris Lot . Omnibus dixit. Quid enim fecit uxor Lot? Liberata est a Sodomis, et in via posita retrorsum respexit: ubi respexit, ibi remansit. Facta est autem statua salis , ut illius contemplatione condiantur homines; cor habeant, non sint fatui, non retro respiciant, ne malum exemplum dantes, ipsi remaneant, et alios condiant. Nam et modo dicimus illud quibusdam fratribus nostris, quos forte viderimus velut infirmari in proposito bono: Et talis vis esse, qualis ille? Objicimus illis quosdam qui retro respexerunt. Illi fatui sunt in se, sed alios condiunt, quando commemorantur, ut illorum exemplum timentes isti retro non respiciant. Vovete, et reddite Domino Deo nostro, quia illa uxor Lot ad omnes pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
uitã in societate scĩꝵ. Magnũ uotũ
Quis quod uouere uoluerit uoueat.
illud attendat. ut qd̃ uouerit reddat.
Unusquisq deo quod uou& si res¬
picit retrorsũ. malũ ẽ. Nescio quȩ
castimonialis nubere uoluit. Quid
uoluit: Qđ & uirgo quȩ lib&. Quid
uoluit: Quod & mat̾ ipsius. Aliquio
mali uoluit: Mali plane. Quare:
Quia iam uouerat dño deo suo. Quid
enĩ dixit de talib apłs paulus. cũ di¬
cat uiduas adolescentulas nubere
si uelint: S camen ait quodã loco.
Beatior aut̃ erit. si sic ꝑmanserit scđm
meũ consiliũ. Ostendit beatiorem si
sic ꝑmanserit: non tam̃ dampnandã
si nubere uoluerit. Quid tam̃ ait
de quibdam qui uouer̃t & ñ reddi¬
dert̃: Habentes inquit dãpnationẽ:
quia pͥmam sidem irritã fecert̃. Qͥd
est primã fidẽ irritam fecert: Coue¬
runt & non reddidert̃. Nemo gͦ po¬
situs in monasterio frat̃ dicat: recedo
de monasterio. Neq enĩ soli qui sunl
in monasterio ꝑuenturi st̃ ad regna

Expanded text:
n societatem sanctorum: magnum votum Quisque quod vovere voluerit voveat: illud attendat, ut quod voverit reddat. Unusquisque Deo quod vovet, si respicit retrorsum, malum est. Nescio quae castimonialis nubere voluit: quid voluit? Quod et virgo quaelibet. Quid voluit? Quod et mater ipsius. Aliquid mali voluit? Mali plane. Quare? Quia jam voverat Domino Deo suo. Quid enim dixit de talibus apostolus Paulus? Cum dicat viduas adolescentulas nubere si velint , sed tamen ait quodam loco: Beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium . Ostendit beatiorem, si sic permanserit; non tamen damnandam, si nubere voluerit. Quid autem ait de quibusdam quae voverunt, et non reddiderunt? Habentes, inquit, damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . Quid est, primam fidem irritam fecerunt? Voverunt, et non reddiderunt. Nemo ergo positus in monasterio frater dicat: Recedo de monasterio, neque enim soli qui sunt in monasterio perventuri sunt ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
pascit. Quod ut manducar&r homo:¬
uerbũ caro factum ẽ & habitauit in
nobis. Ipse enĩ panis ꝑ ȩuuangelicas¬
nubes uniuerso orbi pluit᷑. & aꝑtis
p̃dicatoꝵ cordib tanquã celestib ia¬
nius ñ murmuranti & tẽptanti sy¬
nagoge s credenti & in illo spem po¬
nenti ȩccłȩ p̃dicatur. Qui cranstulit
austrũ de cȩlo & induxit in uirtute
sua affricum. & pluit suꝑ illos sicut¬

Expanded text:
pascit; quod ut manducaret homo,pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis . Ipse enim panis per nubes evangelicas universo orbi pluitur; et apertis praedicatorum cordibus tanquam coelestibus januis, non murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae praedicatur. Qui « transtulit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua Africum, et pluit su
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacula eoꝵ & manducauert̃ &
saturati sunt nimis. & desideriũ eoꝵ
attulit eis: non st̃ fraudaci a desi-¬
derio suo. Ecce quare distulerat.
Quare aut̃ distulerat audiamꝰ. Ad¬
huc ęsca erat in ore ipsoꝵ: & ira dei
Sascendit suꝑ eos. Ecre qͥd distulerat.
Prius enum distulit. & postea ignis
accensus ẽ in iacob: &. ira ascendit ĩ
isrł. Distulerat gͦ ut prius faceret
quod eum facere ñ posse crediderãt
deinde inferr& quod eos pati opor¬
tebat. Nlam si ponerent in deo spem
suam: non solũ eis illa desideria car¬
nis. s etiã sp̃s implerent᷑. Qui enim
mandauit nubib desuꝑ & ianuas
celi aꝑuit ꝙ pluit illis manna ad
manducandũ & panẽ celi dedit eis
ut panẽ angeloꝵ manducaror homo.
qͥ cibaria misit eis in abundantiã
ut satiar& incredulos. non ẽ in effi¬
cax dare credentib uerum ipsũ de
cȩlo panẽ quẽ manna significabat
qui uere cyb ẽ angelor. Quod dei
uerbũ in corruptibiles incorruptibilit̾

Expanded text:
acula eorum. Et manducaverunt, et saturati sunt nimis; et desiderium eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna significabat; qui vere cibus est Angelorum, quos Dei Verbum incorruptibiles incorruptibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sua ne sibi tribuat affricus
quod hab& ex deo. ueniunt autẽ ultro
uenti isti ad homines. apportant eis
uerba diuinitꝰ. ut in suis sectib & cir¬
ca tab̾nacula sua colligant eiusmodi
uolatilia. & ador& unusquisq deum
de loco suo om̃s insulȩ gentiũ. Sed
infidelib tanquã prauȩ &. amarican¬
ti generationi cũ adhuc ȩsca ess in
in grecis quos habuimꝰ ñ inuenimus.
S si hoc ẽ uerius. quid aliud intelli¬
gendi sunt pingues eoꝵ nͥ in suꝑbia
ficlei ñ contẽperat᷑ generatio praua
& amaricans. Impediti sunt aut̃ ne
aliquid eis ꝓdessent. quib paterno
affectu consulere cupiebant. Quibus
enĩ ds irascit᷑: quid miscdia confert᷑
humana: An pocius simul cum eis
cõpeditos etiam electos intelligi uo¬
luit. ut qͥ mente & uita discer ne¬
bantur ad exemplũ non iusticiȩ tantũ
s etiam pacientiȩ cũ illis molestiã susti¬
nerent: Nlam scõs cũ peccatorib non

Expanded text:
virtute sua, ne sibi tribuat Africus virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in in graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, sed etiam patientiae, cum illis molestias sustinerent? nam sanctos cum pec
Abbreviated transcription (Latin):
dio castroꝵ eoꝵ circa tab̃nacula eoꝵ.
& manduca uert̃ & saturati st̃ nimis.
& desideriũ eoꝵ attulit eis non sunt
fraudati a desiderio suo: potest &
ñ temptantiũ s credentiũ paruulo¬
rũ fidem carne editis uocũ signis.
& ꝑ aerem transcurrentib tanquã
uolatilib pascere: ñ tamen ab aqui¬
lone uenientib ubi frigus & caligo
p̃ualos. id ẽ eloquentia quȩ huic
scło fauet. sed transferendo austrũ
de cȩlo. Quo nisi ad terras. ut qui ĩ
fide sunt paruuli audiendo terres¬
tria nutriantur ad capienda cȩles¬
erat ille de celo quodãmꝰ ubi m̃te
excesserat deo: ut temꝑans eis esset
quib dicebat. Non potui loqͥ uob
quasi sp̃ualib s quasi carnalib Ibi
eiũ audierat in effabilia uerba. quȩ in
t̾ra illi non licebat loqui. ꝑ uerba so¬
nantia quasi ꝑ uolatilia pennata.
Et inducendo in uirtute sua affricũ.
hoc ẽ ꝑ uentos meridianos feruences
q lucentes p̾dicantiũ sp̃c . & hoc in

Expanded text:
ula eorum: et manducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coeleserat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in