comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante hanc causam supra nomen hoc
legimus: sciamus per prolempsin
dictum esse. sicut & bethel & galgala
que utique usque ad tem pus quoita
appellatesunt aliter uocabantur
Notandum autem & exprioribus
& ex presenti loco: quod isa ac non
sit natus adquer cum mambre siue
in aulone mambre ut inhebreo habetur
sed ingeraris. ubi &bersabeae usque
hodiẽ oppidum est que prouincia
ante non grande tempus. ex diuisione
presidum̃ palestine salutaris est dicta.
Huius rei scriptura testis est. quȩ ait.
& habitauit abraham in terra philisti¬
norum. Et dixit eids̃. Tolle filium
tuum unigenitum quẽ diligisisa ac.
& uade interram excelsam & offer
illum ibi inholocaustum super unũ
demontibus quem ego tibi dicam
difficile est idioma linguȩ hebreȩ
inlatinum sermonem uertere. Vbi
nunc dicitur & uade in terrã excelsã.
inhebreo hab& Moria. quod aquila
transtulit. INΗΚΑTAΦANΗ. hoc est lu¬

Expanded text:
ante hanc causam supra nomen hoc ante hanc causam supra nomen hoc legimus, sciamus per prolepsim dictum esse: sicut et Bethel et Galgala, quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus, et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham in terra Philistinorum . Et dixit ei Deus: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustum super unum de montibus quem ego dicam tibi. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum sermonem vertere. Ubi nunc dicitur, vade in terram excelsam, in Hebraeo habet, MORIA  , quod Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est, lu
Abbreviated transcription (Latin):
sed filii de plorabat. Peꝑcit igit᷑
ds proquo fuerat & flctus. deniq
in consequentibus dicitur. Surge &
tolle puerum & tene manum eius.
Ex quo manifestum est eum qui tenet᷑.
non oneri matri fuisse sed comitẽ. Qđ
manu parentis tenetur: sollicitus
monstratur affectus . Et dixit abimelech
& ocorath pronubus eius & fichol prin¬
ceps exercitus eius excepto abimelech
& fichol. Tercium nomen quod hic
legitur inhebreo uolumine non ha¬
betur. Et dixit. Septem oues hasac¬
cipies ame: ut sint intestimonium
mihi: quia ego fodi puteum istum
Ideo cogn ominauit nomen loculli¬
us puteũs iuramenti: quia iurauerunt
ambo. Ubi hic legitur puteus uiram̃ti :
inhebreo hab& bersabeae. Duplex
autem causa curita appellatussit.
siue quia septem agnas abimelech
demanu abrahe accẽperit. septem
enim dicuntur sabeȩ siue quodibi
iurauerint. quia iuramentum sa¬
beae similiter appellatur. Quod si

Expanded text:
sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, in Hebraeo volumine non habetur. Et dixit: Septem oves has accipies a me, ut sint in testimonium mihi, quia 337 ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeo habetur BERSABEE  . Duplex autem est causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sive quod ibi juraverint: quia et juramentum SABEE similiter appellatur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
infans uocetur & paruulus. Nec
miremur habere barbaram linguã
proprietatẽs suas. cum hodie q̃ue
romȩ omnes filii uocentur infantes.
Posuit ergo abraham panes & utrẽ
super humerum agar & hoc
facto dedit puerum matri. hocẽ.
in manu eius eum tradidit. cõ¬
mend auit &ita emi sit edomo
Quod autem sequitur. & pro¬
iecit puerum subter abietem
& abiens sedit de contra longe
quasi iactu sagittȩ. Dixit enim.
non uidebo mortem paruuli
mei & sedit contra eum & statim
iungitur exclamauit puer et
fleuit & audiuit ds uocem pueri
quod scriptum est nonuidebo
mortem paruuli mei: ita legitur
quod ipsa agar sederit contra pu¬
erum &leuauerit uocem suam
& fleuerit & exaudient ds̃ uoce
paruuli. Hlente enim matre mor¬
tem filimiserabiliter prestolante :
ds̃ exaudiuit puerũ dequo pol¬
licitus est fuerat abrahe dicens.
Sed & filium ancillȩ tuae ingen¬
tem magnã faciam. Alio quiñ &
ipsa mater nonsuam mortem

Expanded text:
infans vocetur et parvulus. Nec infans vocetur et parvulus. Nec miremur habere barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi jactu sagittae. Dixit enim, Non videbo mortem parvuli mei; et sedit contra eum, et sic adjungitur: Et clamavit puer, et flevit, et audivit Dominus vocem pueri quod scriptum est, Non videbo mortem pueri mei, ita legituquod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
populus comedere & bibere & sur¬
rexerunt ludere: siue quod auer¬
sum isaac quasi maioris etatis lo¬
co sibi & ludo primo genito uin¬
dicaret. Quod quidem sara au¬
diens. nontulit. & hoc exipsius
ad probatur sermone dicentis.
eice ancillã hanc cumfilio suo.
Non enim eritheres filius ancille
cum filio meo isaac. Et sumpsit
panes & utrem aquȩ: & deditagar
ponens suꝑ humenim eius: & par¬
uulum & dimisit eam. Quando
issaac natus est tredecĩ annorum
erat ismahel: & post ablactacionẽ
eius iste cum matre expellitur
domo. Inter hebreos autem uaria
opinio est asserentibus aliis quinto
anno. ablactationis tempus sta¬
tutum. & aliis duodecimũ annũ
uindicantibus. Nosigitur ut
breuiorẽ eligamus &atatẽ post
decem & octo annos ismahel sup¬
putauimus eiectum esse cum
matre & non con uenire iam ado¬
lescenti matris sedisse ceruicib.
Uerum est igitur illud hebreoꝵ
lingue. idioma. quod omnis fi¬
lius ad conparationẽ parentum.

Expanded text:
populus comedere et bibere, et surpopulus comedere et bibere, et surrexerunt ludere : sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogenita vendicaret. Quod quidem Sara audiens, non tulit: et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim annorum erat Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, aliis duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Ismael supputavimus 336 ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescenti matris sedisse cervicibus. Verum est iglinguae idioma quod omnis filius ad comparationem parentum
Abbreviated transcription (Latin):
lium &uocauit nomen eius moab
Iste pater moabitarum usque in hanc
mei. Ipse pater filiorum am mon.
Moab inter pretatur expatre: & totũ
nomen. En MOATIAΝ hab&. Amon
uero cuius quasi causa nominis red¬
ditur filius generis mei. siue ut melius
est in hebreõ filius populi mei. sicdi¬
riuatur : ut ex parte sensus. nominis
ex parte ipsesit sit sermo. Ammi enĩ
a quo dicti sunt am manitȩ uocatur
populus meus. Et enim uere soror
mea est depatre sed non exmatre.
Ist fratris est. aram filia non sororis.
Sed quia in hebreo hab& uere soror
mea est filia patris mei & nonfilia
matris meae. & magis sonat quod
soror abrahe fuerit: in excusatione
eius dicimus necdum illo tempore
tales nuptias lege prohibitas. Et
uidit sara filium agar aegiptiȩ
Quod sequitur cum isaac filio suo:
non hab& inhebreo.Dupliciter
itaque hoc abhebreis exponitur.
Siue quod idola ludi fecerit iuxta
illud quod alibi senptum est sedit

Expanded text:
lium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. lium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc mei. Ipse est pater filiorum Ammon. Moab interpretatur, ex patre: et totum nomen etymologiam habet. Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Etenim vere soror mea est de patre, sed non ex matre. Id est, fratris ejus est Aran filia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore tales nuptias lege prohibitas. Et vidit Sara filium Agar Aegyptiae,quod sequitur, cum Isaac filio suo, non habetur in Hebraeo. Dupliciter itaque hoc ab Hebraeis exponitur: sive quod idola ludo fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit
Abbreviated transcription (Latin):
migr&. Respondemus ueram esse
illam hebreorum coniecturã desegor.
quod frequenter terre motu subruta.
bale. primum & postea salisa appel¬
latasit. Timueritque loth dicens.
Sicum cȩterȩ adhuc urbes starent
ista sepę sub uersa est: Quantomagis
nunc in com muni ruina ñpoterit
liberari : Et hac occasione infelici¬
tatis &iam infilias coitus dedisse
principium. Quienim ceteras uide¬
rat subrui ciuitates. & hanc stare
seque dĩ auxilio erutum: utique
deeo quod sibi concessum audierat
ambigere non debuit. Illud igitur
quod pro excusatione dicitũr fili¬
arum eo quod putauerint defecis¬
se humanum genus &ideo cum
patre concubuerint : non excusant
patrem. Denique hebrei quod
sequitur. & nesciret cũ dormir&
cumeo & cum resurrexiss& abeo.
aduingunt desuper quasi incre¬
dibiliter qđ rerum natura non
capiat coire quem piam nescientẽ.
Et conceperunt duae filiȩ loth
depatre suo: & genuit primo genita fi¬

Expanded text:
migret? Respondebimus veram esse migret? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverint defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita fi
Abbreviated transcription (Latin):
filiae meae quȩ non cognouer̃
uirum. & nunc scriptura com¬
memerat eum habuis se gene¬
ros. Non nulli arbitrantur illas
quae uiros habuerunt insodomis
remansis se: & eas exisse cũ patre
quȩ uirgines fuerunt. Quod
cum scriptura nondicat: he¬
brea ueritas exponenda est in
qua scribitur. Egressus loth
& locutus est ad sponsos quiac¬
cepturi erant filias eius. Necdũ
ergo uirgines filiae matrimonio
fuerant copulate. Et dixit ei.
Ecce ad miratus sum faciem tuã:
Inhebreo hab&. ecce suscepi fa¬
ciem tuam: id est adquie p̃cib
tuis. Quod simmachus secundũ
terra quasi uapor fornacis.
Proquo legimus inhebreo ecce
fornacis quod nos uaporem uł
fumum siue fauillam possumꝰ
dicere. Et ascendit loth desegor
& sedit in monte: & duȩ filiae
eius cumeo. Timuit enim sedere insegor.
Quaeritur quare cum primum fuge
montis segor pretulerit & eam iñha¬
bitaculum suum uoluerit liberari:
nunc desegor rursum admontem

Expanded text:
filiae meae, quae non cognoverunt filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secundum terra quasi vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo: Ecce ίασις fornacis: quod nos vaporem, vel fumum, sive favillam possumus dicere. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor rursum ad montem
Abbreviated transcription (Latin):
intempore uitae. Quasi dixerit.
siuixero sifuerit uita comitata.
quomodo & cetera. Risit autẽ
sara insem& ipsa dicens. Necdũ
mihi factum est usque nunc &
dñs m̃s senex est. Aliter multo
legitur in hebreo. Et risit sara in
sẽmet ipsa dicens. Postquam
adtrita sum factaest mihi uolup¬
tas. Simul nota: quod ubi nos
posuimus uoluptatem. edeN
scriptum est in hebreo simmachus
hunc locum ita transtulit. Post¬
quam uetustate consenui. fac¬
taest mihi adolescentia. Et dixit.
Numquid est dñe siloquar. quod
locutus ad dnm̃ quod non uide¬
tur manifeste sonare quiddicat.
Inhebreo igitur planius scribit᷑.
Nequeso irascaris dnẽ silocutus
furo. Quia enim uidebatur
interrogans dnm̃ artari: respon¬
sionem temperat preuatione
quod querit. Etlocutus est
ad generos suos quia acceperant
fuas suas. Quia postea duȩ filiȩ
loth uirgines fuisse dicuntur
dequibus & ipse dudum ad
sodomenos dixerat. Ecce duae

Expanded text:
in tempore vitae: quasi dixerit, in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita comitata: quomodo et caetera. Risit autem Sara in semetipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia? Et dixit: Numquid est, Domine, si loquar? Quod locutus ad Dominum: quod non videtur manifeste sonare quid dicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefatione quod quaerit. Et locutus est ad generos suos, qui acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit incorde suo. Sicentenario
sed una. &hiMoaona: quare appel¬
tus sit isaac: Inter pretatur enim
isaacrisus. Alii dicunt quia sara
quod falsum est: Alii uero quod
riserit abraham: quod & nos ꝓbamꝰ :
Postquam enim adrisum abrahȩ
uocatus est filius eius isaac: tunc
legimus risisse saram: Sciendum
tamen. quod quatuor inue teri
testamento absque ullo uelamine
nominibus suis antequã nascerent᷑
uocatisunt: Is mahel. isaac salomon
& iosias: Lege scripturas: Et dixit
ei Festina tres mensuras farinȩ. quia
tres mensurȩ absoluta hic dictȩui¬
dentur. idest incerta mensura:
propterea addidi qđ in hebreo
tria sata habeat. id est tres anforas.
ut idem ministerium. & hic & in
euangelio ubi mulier tria sata
fermentare dicitur cognoscamus.
Dixit autem. Reuertens ueniam
adte intempore hoc &inhora:
& habebit filium sara. Pro hora
uitam legimus inhebreo ut sit
ordo uel sensus. Reuertar ad te

Expanded text:
et dixit in corde: Si centenario et dixit in corde: Si centenario sed una etymologia, quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii dicunt quia Sara quod falsum est; alii vero quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, tunc legimus risisse tamen quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine, nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. Et dixit ei: Festina, tres mensuras farinae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: propterea addidi, quod in Hebraeo tria sata habeat, id est tres amphoras: ut idem mysterium et hic, et in Evangelio, ubi mulier tria sata farinae fermentare dicitur, cognoscamus . 333 Dixit autem: Revertens veniam ad te in tempore hoc, et in hora, et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te
Abbreviated transcription (Latin):
& uocataest sara. Causa autẽ ita no¬
minis in mutati haec est quod antea
dicebatur princeps mea unius tantũ¬
modo. domus mater familiae postea
uero dicitur absolute princeps idest
ap̃aoita. Sequitur enim. Dabo tibi
exea filium & benedicam ei. & erit
ingentes & reges populorunt crunt
exeo. Signanterq non ut ingreco
legimus. dixit ds̃ ad abraham. sarai
uxor tua non uocabitur nomen euis
sarai. inhebreo habetur non uoca¬
bis nomeneius sarai. id est Non
dices ei princeps mea es. Omnium
quippe gentium futura iam princeps
est. Quidam pessime suspicantur
ante eam lepram fuisse uocitatam
& postea principem: cumleprasarath
dicatur. quaecũ nr̃a quidem lingua
uidetur aliquam habere similutu¬
dine: inhebreo autẽ poenitus est
diuersa. Scribitur enim. p̃sade.
asuperioribus tribus litteris id est
SIN . acs. et .c. quibus sara scribitur
discrepare manifestum est. Et cecidit
abraham super faciem suam &risit:

Expanded text:
et vocata est SARA  . Causa autem ita noet vocata est SARA  . Causa autem ita nominis immutati, haec est, quod antea dicebatur, princeps mea, unius tantum domus materfamiliae. Postea vero dicitur absolute, princeps, id est, ἄρχουσα. Sequitur enim: Dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes: et reges populorum 332 erunt ex eo. Signanterque, non ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraam. Sarai uxor tua non vocabitur nomen ejus Sarai: in Hebraeo habetur: non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, princeps mea es: omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra SARATH   dicatur, quae in nostra quidem lingua videtur aliquam habere similitudinem; in Hebraeo autem penitus est diversa. Scribitur enim per SADE,a superioribus tribus litteris, id est, SIN, RES, et HE, quibus SARA scribitur, discrepare manifestum est. EAbraham super faciem suam, et risit,
Abbreviated transcription (Latin):
fertur pater multorum. Nam
quod sequitur gentium: non
habetur in nomine sed sub audit᷑.
Nec mirandum quare cum apud
grecos. & nos . a. littera uideatur
addita: nofe. litterã hebreã ad¬
ditam dixermus. Idioma enim
linguae illius est. ꝑ .e. quidem
scribere: sed ꝑ a. legere. Sicut e
contrario a. litteram sepe ꝑ .e.
pronontiant. Etdixit ds̃ ad a¬
braham. Sarai uxcor tua non
uocabis eam sarai. sed sara erit
nomen eius. Errant qui putant
& postea ei alterum .r. additũ
Et quia .r. apud grecos cente¬
nanus numerus est: multas
suꝑ nomen eius ineptias sus¬
picantur. Cum utique ut cũq
uolunt ei uocabulũ cõmutatũ.
non grecam sed hebream debeat
habẽre rationẽ: cum ipsũ nomen
hebraicum sit. Nemo autem altera lin¬
gua quem piam uocans. ẽt paΟ AΟΠAN
uocabuli sumit exaltera. Sarai igitur
primum uocataest. ꝑ. SIN. res. i0d.
Sublato ergo iod. idest .i. elemento:
addita est.e littera quȩ ꝑalegitur

Expanded text:
fertur pater multarum: nam fertur pater multarum: nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum, quare cum apud Graecos et nos Α littera videatur addita: nos HE litteram Hebraeam additam dixerimus; idioma enim linguae illius est, per HE   quidem scribere, sed per A   legere: sicut e contrario A litteram saepe per HE pronuntiant. Et dixit Deus ad Abraam: Sarai uxorem tuam non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejus. Errant qui putant uisse, et postea ei alterum R additum. Et quia R apud Graecos centenarius numerus est, multas super nomine ejus ineptias suspicantur: cum utique utcumque volunt ei vocabulum commulatum, non Graecam, sed Hebraeam debeat habere rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. SARAI   igitur primum vocata est per SIN, RES, IOD: sublato igitur IOD, id est, I elemento, addita est HE littera, quae per A legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tatur exauditio dĩ hic erit
Urusticus homo. Manus eius
Ssuꝑ eum. & contra faciem om¬
Snium fratrum suorum habita¬
bit. Pro rustico: inhebreo scriptũ
hab& faran. quod in ter pretat᷑
onager. Significat autem se¬
meñ eius habiturum inheremo.
id est sa racenos uagos incertis¬
que sedibus. qui uniuersas gen¬
tes quibus desertum exlatere
iungitur incursant: &inpug¬
Ynantur ab omnibus. Et locutus
Sest ei dicens. Ecce testamentum
Nmeum tecum. & eris pater mul¬
Stitudinis gentium: & non uoca¬
Ybitur adhuc nomen tuum abrã.
Nsederit nomen tuum abraham:
Squia patrem multarum gentiũ
Yposuite. Notandum quod ubi¬
cumque ingreco. testamentum
legimus: ibi inhebraico sermonesit
foedus siue pactum id est. bẽrith.
Dicunt autem hebrei: quod inno¬
mine suo ds̃ quod apud illos te¬
tragrã num est .e. litteram abrae
& sarae ad diderit. Dicebatur enĩ
primum abram quod inter pre¬
tatur pater excelsus. & postea uo¬
catus est abraham quod trans¬

Expanded text:
tatur, exauditio Dei. Hic erit tatur, exauditio Dei. Hic erit rusticus homo. Manus ejus super eum, et contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Pro rustico in Hebraeo scriptum habet PHARA  , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Sarracenos vagos, incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursant, et impugnantur ab omnibus. Et locutus est ei Dominus, dicens: Ecce testamentum meum tecum: et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notandum 331 quod ubicumque in Graeco, Testamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus, sive pactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretatur, pater excelsus: et postea vocatus est ABRAAM  , quod trans
Abbreviated transcription (Latin):
legitur quam supra uertimus inso¬
porem: Generatione autem quar¬
ta. reuertentur huc: Haud dubiũ
quinhi: qui desemine fuerint abra¬
hȩ : Queritur quo modo in exodo
scrptum sit: quinta autem gene¬
ratione egressisunt filii isrł deter¬
ra aegipti Suꝑ quo capitulo: par¬
Nuum uolumen edidimus. Ecce
Yconclusit me dñs: ut non pariam.¬
N In gredere ergo ad ancillã meam:
Nuthabeam filios exea. Diligenter
nota: quod procreatione filiorũ.
inhebreo aedificatio scripta est
legitur enim ibi . Ingredere adan¬
cillam meam: siquomodo aedifi¬
cer exea: Et neforte hoc sit quod
in exodo dicitur. benedixit ds̃ obste¬
tricibus: & aedificauerunt sibidomos.
NEt inuenit eam angelus dñi sup
Nfontem aquae. in deserto ad fon¬
Stem inuia sur. Consequenter ae¬
giptia. inuia sur quȩ pheremũ
ducr ad aegiptum ire festina¬
bat: l tuocauit nomen eius isma¬
Shel: quia exaudiuit ds̃ humili¬
Statem meam. Ismahel interpre¬

Expanded text:
φορὰ, legitur, quam supra vertimus in soφορὰ, legitur, quam supra vertimus in soporem. Generatione autem quarta revertentur huc. Haud dubium quin hi, qui de semine fuerint Abrahae. Quaeritur quomodo in Exodo scriptum sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter Aegyptia in via Sur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat. Et vocavit nomen ejus Ismael; quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpre
Abbreviated transcription (Latin):
Moẏ. idest & filius eius qui suꝑ domum
meam est. Quod autem dicit hoc est:
Ego sineliberis morior. & filius pro¬
curatoris mei uel uilici qui uniuersa
dispensat & distribuit cibaria fami¬
liae . Uocaturque damaschus eliezer:
hic meus hereserit. Porro eliezer: in¬
ter pretatur ds̃ m̃s ad uitor: Ab hoc
aiunt damascum & conditã & nun¬
Ycupatam. Ego ds̃ qui eduxite de
Nregione chaldeorum: hoc est quod
paulo ante diximus inhebreo ha¬
beri . quieduxite de uã cesdim. id est
Ydeincendio chaldeorum: Et̃ posuit
Nea contra faciem in inuicem: aues
Yuero non diuisit. Descenderunt
Nautem uolucres suꝑ cad auera
S& super diuisiones eorum: & sedit cũ
Seis abraham. Nonpertinet ad p̃sens
opusculum: huius expositio sacra¬
menti. hoc tantum dicimus: quia
prohis quae posuimus. in hebreo
hab&: & descenderunt uolucres
super cadauera. & abigeba geas
abraham. Illius enim mento: sepe
deangustus liberatus est isrł. Ad oc¬
casum autem solis. ee tacic. cecidit

Expanded text:
 id est, et filius ejus, qui super domum meam est. Quod autem dicit, hoc est: Ego sine liberis morior, et filius procuratoris mei, vel villici, qui universa dispensat et distribuit cibaria familiae meae, vocaturque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur, Deus meus adjutor. Ab hoc aiunt Damascum et conditam, et nuncupatam. Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum. Hoc est, quod paulo ante diximus in Hebraeo haberi: qui eduxi te de UR CHESDIM, id est, de incendio Chaldaeorum. Et posuit ea contra faciem invicem: aves vero non divisit. Descenderunt autem volucres super cadavera et super divisiones eorum, et sedit cum eis Abram. Non pertinet ad praesens opusculum ejus expositio sacramenti. Hoc tantum dicimus, quia pro his, quae posuimus, 330 in Hebraeo habet: Et descenderunt volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Illius enim merito saepe de angustiis liberatus est Israel. Ad occasum autem solis ecstasis cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
faciem: & salua facta est anima
mea. in hebreo dr̃ fanuel: ut
sciamus ipsum eẽ locũ qui ince¬
teris scripturae sc̃ẽ uoluminib
ita ut in hebreo scriptum est :¬
fanuhel legitur increco. Et diui¬
sit pueros superliã. & super
rachel: & super duas ancillas.
& posuit ancillas & filios eorũ
primos. Liam uero & pueros
nouissimos. & rachel &ioseph
nouissimos. & ipse transiuit ante
eos. Non ut plerique estimant
tres turmas fecit. sed duas.
Denique nos habemus diuisit
dimidiauit ut unũ cuneũ face.¬
r& ancillarũ cũ paruulis suis
& aliũ liae & rachel quȩ libere¬

Expanded text:
faciem, et salva facta est anima faciem, et salva facta est anima mea; in Hebraeo dicitur PHANUEL  , ut sciamus ipsum esse locum, qui in caeteris Scripturae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est, Phanuel legitur in Graeco. Et divisit pueros super Liam et super Rachel, et super duas ancillas, et posuit ancillas et filios earum primos: Liam vero et pueros ejus novissimos, et Rachel et Joseph novissimos, et ipse transivit ante eos. Non, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus, divisit, dimidiavit: ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis, et alium Liae
Abbreviated transcription (Latin):
METAOΥ. Sarith enim quod ab isrł
uocabulo deriuatur principẽ sonat
iacob: sed uocabitur nomen tuũ
princeps cum dõ hoc est isrł. Quo¬
modo enim ego princeps sũ sic &tu
qui mecũ luctare potuisti princeps
uo caberis. Si autem mecũ qui dssũ
siue angelus qm̃ plerique uariae
quanto magis cũ hominibus hoc
est cũ esau quem formidare
non debes. Illud autẽ quod
in libro nominũ inter pretatur
sermone detritũ : nontã uere
quã uolenter mihi interpretatũ
uidetur. hic enim isrł perhas
litteras scribitur. iod. sim . res.
aleph lamech: quod inter pre¬
bus. res aleph. he. & dicatur
rahel. Porro eł exduobus aleph
& lamech: & inter pretatur ds̃
siue fortis. Quam uis igitur
grandis autoritatis sint & elo¬
quentiae ipsorũ umbra nos op¬
primat qui isrł uirũ siue men¬
tem uidentẽ dm̃ transtulerunt.:
nos magis scripturae. & angłi
ritate ducimur. quã cuuislib&
eloquentiae secularis. Illud quoq
facies dĩ: uidi enim dm̃ facie ad

Expanded text:
. Sarith enim, quod ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Jacob; sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps sum ego, sic et tu qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive angelus quoniam plerique varie quanto magis cum hominibus, hoc est cum Esau, quem formidare non debes! Illud autem, quod in libro Nominum interpretatur sermone detritum, non tam vere, quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel  , per has litteras scribitur, IOD, SIN, RES, ALEPH, LAMED, quod interprebus, RES, ALEPH, HE, et dicatur RAA  . Porro EL,   ex duabus ALEPH et LAMED: et interpretatur Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum, sive mentem videntem Deum transtulerunt: nos magis Scripturae, et Angeli, ritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoqueFacies Dei: vidi enim Deum facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
trum filias nuptiae fuerant lege
prohibite: quȩ in primis hominibus
&iam inter fratres & sorores initaesunt:
Erat autem abraham septuaginta quin
tatis sua anno mortuus est: quo mo¬
do nunc postmortem thare abraham
us que ad mortẽ patris eius. centum
triginta quinque annifuisse doceantꝰ:
Uera est igitur illa hebreorum traditio
quam supra diximus: quod egressus
sit thara cum filus suis deigne chal¬
deorum. & quod abraham babilonio
uallatus incendio. quia illud adorare
nolebat dĩsit auxilio liberatus. Et
exillo tempore ei dies uitȩ &tẽ pus
reputetur aetatis. ex quo confessus est
dnm̃: spernens idola chaldeorum:
Potest autem fieri. ut quia scriptura
reliquit incertum. ante paucos an¬
nos thara dechal dea profectus ueni¬
r& incarra quam morte obiret. uel
certe statim post persecutionẽ incar¬
ram uenir&: & ibi diusit moratus.
Si quis ergo huic expositioni contrarius
est: quęrat aliam solutionẽ. & tunc rec

Expanded text:
trum filias nuptiae fuerant lege trum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus, etiam inter fratres et sorores initae sunt. Ertatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Thare, Abram usque ad mortem patris ejus, centum triginta quinque fuisse anni doceantur. Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum: et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus; et ex illo tempore ei dies vitae, et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri, ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus, venerit in Charran, quam mortem obierit. Vel certe statim post persecutionem in Charran venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaeret aliam solutionem: et tunc rec
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeorum. Tradunt autem
hebrei exhac occasione istuismodi
fabulam. quod abraham inignẽ
missussit. quia ignẽ ad orare no¬
luerit quem chaldei colunt: &
dĩ auxcilio liberatus. deidolatrię
igne profugerit. Quod insequen¬
tibus scribitur. egressum . eẽ. taran
cum sõbole sua deregione chal¬
deorum. Pro quo inhebreo habe¬
tur deincendio chaldeorum.
& hoc eẽ. quod nunc dicitur.
mortuus est aran. ante conspectũ
tharȩ patris sui. interra natiuita¬
tis suae inigne chaldeorum: quod
uidelicet ignẽ nolens adorare. ig¬
ne consumptus sit. Loquitur
autem postea dñs ad abraham
Egosum qui eduxite deigne chal¬
Sdeorum. & sumpserunt abraã
& nachor sibi uxores. N omen uxo¬
Nris abraham. sarai: & nomen uxoris
nachor melcha. filia aran. Pater autẽ
melchȩ: ipse est pater iescae Aran filius
thare frater abraham. & nachor: duas
filias genuit. melcham. & sarai: cogno¬
accepit uxorem nachor: & sarai abrahã:
N ecdum quippe. inter patruos & fra¬

Expanded text:
Chaldaeorum. Tradunt autem Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione, istiusmodi fabulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus, de idololatriae igne profugerit: quod in sequentibus scribitur, egressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum: pro quo in Hebraeo habetur, de incendio Chaldaeorum. Et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum: quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abraham: Ego sum qui eduxi te de igne Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognoaccepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fra
Abbreviated transcription (Latin):
nuit principatum. A quolxx. in
ter pretes. inlibro iob ubi inhebreo
Cether : aquo acarnani. siue carui:
Porro mẽs proquo septu aginta
inter pretes. Mosoch dixerunt: qui¬
Nnunc uocantur meones . Arfaxath
Ngenuit sale: & sale genuit heber
NExheber. natisunt duo filii. Nomen
Nuni faleth. quia in diebus eius diui¬
Nsa est terra: & nomen fratris eius
Niectan: heber. a quo hebrei: Uati¬
cinio quodam filio suo falech
nomenꝰ inposuͭ qui inter p̃tatur
diuisio: abeo quod indiebus lin
Nguȩ in babilone diuisȩsint Iectan.
Niobab Harum gentium posteriora
nomina inuenire non potui: sed
usque in presens quia procul a
nobis sunt. uelita uocantur ut
primum : uelquȩ in mutata sint
ignorintur. ꝑ ossederunt autem
a cofene fluuio. omnem indiȩ re¬
gionem : quae uocatur hieria Et
Smortuus est aran ante patrẽ suũ.
Sin terra quanatus est. in regione
Ncaldeorum. ꝑroeo quod legimus
inregione chaldeorum: inhebreo
hab& inur chesdi : id est inigne

Expanded text:
nuit principatum: a quo Septuaginta nuit principatum: a quo Septuaginta Interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo Septuaginta Interpretes Mosoch dixerunt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, et nomen fratris ejus Jectan. Heber, a quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt. Jectan im harum gentium posteriora nomina invenire non potui; sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sunt, ignorantur. Possederunt autem a Cophene fluvio, omnem Indiae regionem, quae vocatur Hieria. Et mortuus est Aran ante patrem 323 suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeorum. Pro eo, quod legimus, in regione Chaldaeorum, in Hebraeo habetur, in UR CHESDIM  , id est in igne
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ueri simili uocabulo consolan¬
tes: enimas primam abantiochia
mansionem edessam pergentibus.
appellari putant: & eandem esse
quȩ apud ueteres dictasit emathi.
Et fuit terminus chananeorum: asidone
donec uenias ingerara. usque ingatã.
pergentibus sodomam & gomorram.
& ad amam. & seboim: usque lecem
Quia cęterę ciuitates. sidoc uidelicet
& gerara. & sodoma & gomorra. & ada¬
ma. & seboim notȩ sunt omibus: hoc
tantum ad notandum uidetur. quod
scilicet ipsasit quae nunc callir hõe
dicitur.: ubi aquȩ callide prorumpen¬
tes. in mare mortuum defluunt.
Tilii sem: elam. & assur. & arfaxat. et
lud. & aram: Hĩ ab eufrate fluuio par¬
tem asiȩ usque adindicũ oceanum
tenent: Est autem elam: aquo aȩla¬
mitȩ. principes persidis Deassur
ante iam dictum: quod ninũ urbẽ
quorum metropolis est damascus:
Tilii aram: us. &ul. & gethel. & mẽs:
Us. traconitidis & damasci conditor.
inter palestinam & coele sinam. te¬

Expanded text:
quasi verisimili vocabulo consolanquasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant: et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Garam pergentibus Sodomam, et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque ad Lise. Quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt omnibus, hoc tantum annotandum videtur, quod Lise ipsa sit, quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 Filii Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Elam, a quo Elamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelen Syriam te
Abbreviated transcription (Latin):
minum ꝑuenere. Possederunt autẽ
terra: agaza usque ad extremos fines
Naegipti: Et̃ chanaan genuit sidona
primo genitũ suum : & cetheum. et
nhiebuseum. & amorreum. & gergeseũ.
N&eridium. & samareum. & amatheũ.
Dechana an primus natus est sidona.
a quo urbs infęnice sidon uocatur.
Dein aratheus. qui archas condidit
oppidum: contra tripolĩ. in radicib
libani situm: A quo haut procul alia
ciuitas fuit nomine asini: quȩ postea
uario euentu subuersa bellorum.
nomen tantum modo loco pristino
reseruauit. Aradu sunt: qui aradum
insulam possederunt. angusto freco
a fenicis littore separatam. Samarii
emissa nobilis sinȩ coelis ciuitas.
E math: usque ad nostrum tempus. tam
abasirus quam abhebreis. ita ut apud
ueteres dicta fuerat appellatur: hanc
macedones qui post alexandrum in
orientem regnauerunt: epiphantam
nuncupauerunt. Non nulli: antio¬
chiam ita appellatã putant: Alii
lic& nonuere. tamen opi nionẽ suã

Expanded text:
minum pervenere. Possederunt 321 autem minum pervenere. Possederunt 321 autem terram a Gaza usque ad extremos fines Aegypti. Et Chanaan genuit Sidona primogenitum suum, et Chettaeum, et Jebusaeum, et Amorrhaeum, et Gergesaeum, et Aradium, et Samaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Deinde Aracaeus, qui Arcas condidit, oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt, qui Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littore separatam. Samaraei; quibus Emessa nobilis Syriae Coeles civitas. Amath usque ad nostrum tempus, tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
mine a seleuco rege est dicta seleucia:
Npellatur. De terra illa exut assur :
N& aedificauit niniuem. & rooboth:
Nciuitatem: Deterra hac assiriorũ
pullulauit imperiũ : qui ex nomine
ninibeli filii. ninum condiderunt.
urbem magnã. quam hebrei appel¬
lant mniuen. Ad cuius uelrui¬
nam. uel penitentiã : tota ionȩ
pertinet prophetia. Quod autẽ
ait. niniuen & roobotħ ciuitates:
non putemus duas eẽ. urbes:
Sed quia roob oth plateae inter¬
pretantur: ita legendum est.
& aedificauit niniuen & plateas ciuita¬
Stis. & mesraim genuit ludim. & ana¬
Nmim. & labaim. & nestaĩm. & fetrosim.
S& thasloĩm: equibus egressisunt filistum
N& capturim: Exceptis labaim aqui¬
bus libies postea nominatisunt. qui
prius futhei uocabantur: & casloim.
qui deinceps philistim appellatisunt.
quos noscorrupte palestinos dicimꝰ:
ceterae sex gentes ignote nobis sunt
quia bello aethiopicos subuer
usque ad obliuionẽ preteritorum no¬

Expanded text:
mine a Seleuco rege est dicta Seleucia, mine a Seleuco rege est dicta Seleucia, pellatur. De terra illa exiit Assur, et aedificavit Ninivem, et Robooth civitatem. De terra hac Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Nini Beli filii, Ninum condiderunt, urbem magnam, quam Hebraei appellant NINIVEM. Ad cujus vel ruinam vel poenitentiam, tota Jonae pertinet prophetia. Quod autem ait: Ninivem et Rooboth civitatem, non putemus duas esse urbes: sed quia Rooboth plateae interpretantur, ita legendum est: Et aedificavit Niniven, et plateas civitatis. Et Mesraim genuit Ludim, et Anamim, et Laabim, et Nephtuim, et Phetrosim, et Chasloim, e quibus egressi sunt Philistiim et Caphthorim. Exceptis Laabim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Phutaei vocabantur: et Chasloim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus, caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum no
Abbreviated transcription (Latin):
Nsabatha. rehema. & sabathaca: Saba.
uirga sabeis Et alibi Centum quȩ
sabeo ture calentarę. Euila: getuli.
in parte remotioris africae heremo
astabar nuncupantur. Rehemã
uero. & sabathaca. paulatim an¬
tiqua uocabula perdidere: &
quȩ nunc pro uȩteribus habeant
scribitur. Supra uero ꝑsamech
rabia. Inseptuagesimo primo
psalmo ubi nos habemus. reges
arabum & saba munera offerunt.
in hebreo scriptum est. reges saba & saba.
Primum nomen ꝑsin. sec̃undum
genuit nem rod Iste caepit esse po¬
tens interra. Et post paululum:
n & fuit inquit caput regni ipsius. ba¬
Nbel. & arach. & acad. & calannę:
in terra sennaar: Nem rod filiuschus:
arripuit insue tam prius inpopulo
trrannidem: regnatutque inba¬
bilone: quȩ abeo quod ibi confu¬
sȩsunt linguȩ turrem aedificantiũ.
babel appellataest Babel enim.
inter pretatur confusio. Regnauit
autem & in arech. hoc est in aedissa:
& in achad. q̃ nun dicitur nisibin:
& incalanne quȩ postea uerso no¬

Expanded text:
Sabatha, Regma, et Sabathaca. Saba avirga Sabaeis. Et alibi, . . . . . centumque Sabaeo Thure calent arae. Evila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula perdidere, etquae nunc pro veteribus habeant scribitur, supra vero per SAMErabia, nam in septuagesimo primo psalmo, ubi nos habemus, Reges 320 Arabum et Saba munera offerent: in Hebraeo scriptum est, Reges Saba, et Saba: primum nomen per SIN, secundum pgenuit Nemrod. Iste coepit esse potens in terra. Et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius Babel et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar. Nemrod, filius Chus, arripuit insuetam primus in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae turrim aedificantium, BABEL   appellata est. Babel enim interpretatur confusio. Regnavit autem et in Arach, hoc est, in Edissa, et in Achad, quae nunc dicitur Nisibis: et in Chalanne, quae postea verso no
Abbreviated transcription (Latin):
pusculi nostri. uel questionum
tiant inferamus. Aiunt hunc eẽ.
semfilium nõe. Et sup putan¬
tes annos uita ipsius : ostendunt
eum adisaac usque uixisse. Om̃s¬
que primo genitos noe donec
sacerdotio fungeretur aaron:
fuisse pontifices. Porro salem
rex hierusalem dicitur. quae
prius salem appellabatur.
Mel chi sedech autem beatus
aecclesiam. Om̃is enim̃ corporis
gloria refertur ad menbra: eo qđ
preputium habens. abrahȩ bene¬
dixerit circumcis o: & in abrahã
leui. & perleui a aron dequo
postea sacerdotium. Ex quo
colligi uult. sacerdotium aec¬
desiȩ habentis preputium : be¬
nedixisse circumcis o sacerdotio
sinagogae. Quod autem ait.
tues sacerdos in a&ernum secun¬
dum ordinẽ melchi sedech: mi
nisterium nr̃m in uerbo ordinis
significatur: Nequaquam ꝑaaron in¬
rationabilibus uictimis immolandis. s&
oblato pane & uino: id est corpore &
⁊ filius masech uernaculȩ meae. hic
⁊damaschus elieter: & dixit abraham.

Expanded text:
pusculum nostrum, vel Quaestionum pusculum nostrum, vel Quaestionum tiant, inferamus. Aiunt hunc esse Sem filium Noe: et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe donec sacerdotio fungeretur Aaron, fuisse pontifices. Porro Salem, rex Jerusalem dicitur, quae prius Salem appellabatur. Melchisedech autem beatus Ecclesiam. Omnis 329 enim capitis gloria refertur ad membra, eo quod praeputium habens, Abrahae benedixerit circumciso, et in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech : mysterium nostrum in verbo ordinis significatur: nequaquam per Aaron irrationalibus victimis immolandis, sed oblato pane et vino: id est, corpore et filius Masec vernaculae meae, hic Damascus Eliezer. Et dixit Abram:
Abbreviated transcription (Latin):
Nna nemora significantes. Tttule¬
Nrunt omnem equitatum sodomoꝵ.:
N& gomorre: Pro equitatum in he¬
breo hab&. Rachus. idest substan¬
tiam. Et qui fugerat: nunciauit
Nabraham transitori: Ipse uero sede¬
bat adquercum mambre amor¬
Nrei. fratris eschol & fratris aunã.
Nquierat coniurati abrahę̧. Proeo
quod nos posuimus transitori :
inhebre scriptum est. ihoc enim
transitor ex primitur: Quod aut̃
ait. apud quercũ mambrae a
sed aner. ut osten deret mambre
& eschol & aner amorreos atque
germanos. sotios fuisse abrahȩ
Et persetutus est eosusque dan:
adphenicis oppidum: quod nunc
paneas dicitur Dan autem unꝰ
e fontibus est iordanis. Nam
& alteruocatur.ior. quod inter¬
pretatur. piop̃on. id est tribus:
Duobus autem fontibus quihaud
procul ase distat. inunum riuu¬
lum foederatis: iordanis dẽin¬
ceps appellatur Et melchise¬
dech rex salem: protulit panes
&uinum : & ipse sacerdos dĩ excel¬
Asi & benedixit ei: Quia simulo¬

Expanded text:
na nemora significantes. Et tulena nemora significantes. Et tulerunt omnem equitatum Sodomorum 328 et Gomorrhae. Pro equitatu in Hebraeo habet RACHUS  , id est substantiam. Et qui fugerat, nuntiavit Abram transitori. Ipse vero sedebat ad quercum Mambre Amorrhaei fratris Eschol, et fratris Aunam, qui erant conjurati Abrahae. Pro eo, quod nos posuimus, transitori, in Hebraeo scriptum est IBRI  , hoc enim transitor exprimitur. Quod autem ait: apud quercum Mambre Amosed Aner: ut ostenderet Mambre et Escol, et Aner Amorrhaeos atque germanos, socios fuisse Abrahae. Et persecutus est eos usque Dan. Ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur. Dan autem unus e fontibus est Jordanis. Nam et alter vocatur Jor, quod interpretatur ῥεῖθρον: id est, rivus. Duobus ergo fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis deinceps appellatur. Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et ipse Sacerdos Dei excelsi, et benedixit ei. Quia semel o