comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cui quia olim diffamatȩ ingentibus.
id ẽ. ex quo mundi huius creatura
consistit. hebreorum scriptores in ru¬
entes. tanquam lepram acscabiem.
abominanda haec sua & curpissi¬
ma facta commiscuer̃: quae ad perito¬
men spectant et sacrificia: Age si es
certe & tu amicus legis. damna
eos metum: qui hanc uiolare ausi
sunt commixtione inconuenientium
eidem preceptorum: Quae precepta
nisi et uos legem nonesse sciretis. nec
iegis partem: utiq aut eadem seriure
niteremini ꝓfessi iustitiam. aut uos
coram fateremini. eẽ. non iustos : Nunc
uero et deillis quae scelera ꝓhibent
mandatis. sollicita uobis est cura recte
uolentibus uiuere .: & dehis quae per¬
tinent ad iudeos. nulla fit mentio
Quod quatenus excusatum uobis erit.
nisi eadem legem non esse consticerit.
Demiq sf̾ut incenderis. incolerabile
gentem precepti huius appellei
quoddictum est. non occides. uel non
mechaberis: ita etiam ex ardesceres

Expanded text:
Cui quia olim diffamatae in gentibus, Cui quia olim diffamatae in gentibus, id est, ex quo mundi hujus creatura consistit, Hebraeorum scriptores irruentes, tanquam lepram ac scabiem, abominanda haec sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant, et sacrificia, age si es certo et tu amicus Legis, damna eos mecum, qui hanc violare ausi sunt hac commixtione inconuenientium eidem praeceptorum: quae praecepta nisi et uos legem non esse sciretis, nec legis partem utique aut eadem seruare niteremini professi iustitiam, aut uos coram fateremini esse non iustos. nunc uero et de illis, quae scelera prohibent mandatis, sollicita uobis est cura recte uolentibus uiuere, et de his, quae pertinent ad Iudaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum uobis erit, nisi eadem legem non esse constiterit? denique si, sicut incenderis intolerabile gentem praecepti huius appellet, quo dictum est: non occides uel non moechaberis. ita etiam exardesceres,
Abbreviated transcription (Latin):
DIXIT.
Iur tegem blas¬
phematis et pro¬
phetas: minime
quideni nos hos¬
tes sumus aut inimici legis
aut prophetarum: sed nec ulli¬
us omnino Adeo ut si modo
per ipsos nos liceat. simus para¬
ti faceri omia illa falsaee. quae de
eis scripta sunt: & quorum causa
uidentur nobis eroñ: Sed enim uos
repugnatis. et scriptoribus uris assen¬
tiendo: incrimen forsitan prophetas
in nocentes adducitis infamatis patri¬
archas. dedecoratis et legem: Atq qđ
sit stultius. uultis et sc̃riptores ur̃os
non ẽẽ. mendaces: & eos camen religi¬
osos & scõs. quorum hi flagitia et
potest: oportet enim aut hos fuisse
malos. aut illos mendaces etfalsos:
A ge si libet. assensu comniuni scripto¬
ribus damnatis: defensionem susci¬
piamus legis ac prophetarum: Legẽ
autem nunc dico ego. non circumei¬
sionẽ nec sabbata & sacrificia. cȩteraq
huiusmodi iudeorum: sed eam quę
uere sit lex. idẽ. non occides. non
mȩchaberis. non peierabis. & cetera:

Expanded text:
dixit: Cur legem blasphematis et prophetas ? minime quidem nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo ut. si modo. per ipsos nos liceat, simus parati fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et potest, opmalos, aut illos mendaces et falsos: CAPUT II. Age, si libet, assensu communi scriptoribus damnatis, defensionem suscipiamus Legis et Prophetarum. Legem autem nunc dico ego, non circumcisionem, nec sabbata, et sacrificia, caeteraque hujusmodi Judaeorum; sed eam quae vere sit Lex, id est, Non occides, Non moechaberis, Non pejerabis , et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
eis nec minuas. sed in hisdem perse¬
uerabis: ut benedicat te dñs ds̃ tuus:
Iua propter siue adimplendi causa
iħc legi aliquid &e prophetis adiecit.
indexteram uidetur lapsus. siue
dempsit ut destrueret insinistram:
utrumq cerce offendit legis auctorẽ.
id circoq aut aliud aliquid signifi¬
cat illud aut falsum est :

Expanded text:
eis nec minuas, sed . in iisdem, perseeis nec minuas, sed . in iisdem, perseuerabis. ut benedicat te dominus deus tuus? quapropter siue adinplendi causa Iesus legi aliquid et prophetis adiecit, in dextram uidetur lapsus, siue dempsit, ut destrueret, in sinistram; utrumque certe offendit legis auctorem idcircoque aut aliud aliquid significat istud aut falsum est
Abbreviated transcription (Latin):
mone quo precipit non puta. re
quia uenerit legem soluere. magis
intelligi detur quia soluerit: Neq
enim nihil eo tale faciente. uidei
suspicari hoc possent: Sed nolite
inquit putare quia ueni soluere
legem: agendum ergo et siei uidȩi
dixissent. quid porro autem tu tale
agis. unde hoc suspicari possimus.
an quia circumcisionem derides.
sabbatum uiolas. sacrificia respius.
confundis cibos. hocẽ. ergo. noli¬
te putare : Et quid hoc ampluis.
quid ue manifestius fieri potuit
in destructionem legis ac propheta¬
rum.: Aut si hoc adimplere est
legem. quid erit soluere: quid
qđ etiam lex et prophetȩ ne ad im¬
pletionẽ quidem gaudent.
a deo sibi pleni uidentur et consũmati.
quorum auctor ac pater non
minus eis adici indignatur quam
detrahi. ut scribens inde. ut eronomio
dicat ÷ haec precepta quae mando
tibi hodie isrł obseruabis. et caue
ne declies abidem ner insinistiã
neq indexteram : nec addas quicquã

Expanded text:
mone. quo praecepit non putare, mone. quo praecepit non putare, quia uenerit legem soluere, magis intellegi detur, quia soluerit. neque enim nihil eo tale faciente Iudaei suspicari hoc possent. sed, nolite, inquit, putare, quia ueni soluere legem. agedum ergo, si ei et Iudaei dixissent, quid porro autem tu tale agis, unde hoc suspicari possimus? an quia circumcisionem derides, sabbatum uiolas, sacrificia respuis, confundis cibos? hoc est ergo: nolite putare? et quid hoc amplius quidue manifestius fieri potuit in destructionem legis ac prophetarum? aut si hoc adinplere est legem, quid erit soluere? quid? quod etiam lex et prophetae ne adinpletione quidem gaudent. adeo sibi pleni uidentur et consummati: quorum auctor ac pater non minus ei adici indignatur quam detrahi, ut scribens in deuteronomio dicat: haec praecepta, quae mando tibi hodie, Israhel, obseruabis; et caue, ne declines ab iisdem neque in sinistram neque in dextram, nec addas quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
ambigitur. utrum iħc tale aliquid
dixerit: quia testis idoneus tacet.
loquitur autem minus idoneus.
ut interim ꝑmise rimus nobis
in iuriam fecisse matheo. donec
& ipsum probemus haec non scrip¬
sisse : sed alium nescio quen sub
nomine euis Quodq docet & ipsa
lectionis eiusdem mathei obliqua
narratio: Quid enim dicit .: Et
cum transiret iħs: uidit hominem
sedentem ad teloneum nomine
matheum. et uocauit eum: Atille
confestim surgens : secutus. ẽ. eum:
Et quis ergo deseipso scribens dicat.
uidit hominem et uocauit cum
et secutus est eum. Ac non pocius
dicat. uidit me et uocauit me et
setutus sum eum. nisi quia constat
haec matheum non scripsis se. sed
alium nescio quem subeius nomine :
Cun ergo ne quidcmi si muatheus
hoc scriberet uerum foret: quia p̃sens
non erat cum iħs soquebatur in mon¬
te. quantomagis credendum nonerit
quia nec matheus eadem scripsit.
sed alius sub nominibus & iħir &
mathei. quid qđ etiam exipso ser¬

Expanded text:
ambigitur, utrum Iesus tale aliquid ambigitur, utrum Iesus tale aliquid dixerit, quia testis idoneus tacet, loquitur autem minus idoneus. ut interim permiserimus nobis iniuriam fecisse Matthaeo, donec et ipsum probemus haec non scripsisse, sed alium nescio quem sub nomine eius : quod docet et ipsa lectionis eiusdem Matthaei obliqua narratio. quid enim dicit? et cum transiret Iesus, uidit hominem sedentem ad telonium nomine Matthaeum et uocauit eum; at ille confestim surgens secutus est eum. et quis ergo de se scribens dicat "uidit hominem et uocauit eum et secutus est eum," ac non potius dicat: uidit me et uocauit me et secutus sum eum, nisi quia constat haec Matthaeum non scripsisse, sed alium nescio quem sub eius nomine ? cum ergo ne quidem si et Matthaeus hoc scriberet. uerum foret, qui praesens non erat, cum Iesus haec loquebatur in monte: quanto magis credendum non erit, quia nec Matthaeus eadem scripsit, sed alius sub nominibus et Iesu et Matthaei! Quid? quod etiam ex ipso ser
Abbreviated transcription (Latin):
re. quam exemplo thome falla citer
discere : Proinde si credis Iđ fal¬
sis cicatricibus xp̃s fefeller du¬
bitantem. te quis uelit credere
docentem. ac non pocius cauere
fallentem. at si ille discipulus
ueras cicatrices tecigit xp̃i: uerã
confiteri cogeris et carnem xp̃i :
I ta manicheus non permanebis:
si sic credis ut thomas: in fidelis
autem remanebis : si nec sic credis
ut thomas:¬
FAUSTUS DIXIT
ur legem non accipis et
prophetas. cum xp̃s eos non
se uenisse soluere dixerit. sed
ad implere.: quis hoc testatur
di xisse iħm.: matheus: Ubi
dixisse .: in monte : Quibus pre¬
sentibus.: petro & andrea
iacobo & iohanne. quattuor
his tantum: Cȩteros enim necdũ
elegerat : nec ipsum matheum:
Ex his ergo quattuor. unus id est
iohannes euuangelium scripsit:
Ita alicubi hocipse commenorat:
nusquam: quomodo ergo quod
iohannes nontestatur qui fuit in
monte. matheus hoc scripsit
qui longo inter uallo postquam
iħs demonte descendit secutus . ẽ.
eum: Ac per hoc deipso primo

Expanded text:
re quam exemplo Thomae fallaciter discere. proinde si credis. quod falsis cicatricibus Christus fefellerit dubitantem, te quis uelit credere docentem, ac non potius cauere fallentem? at si ille discipulus ueras cicatrices tetigit Christi, ueram confiteri cogeris et carnem Christi. ita Manichaeus non permanebis, si sic credis ut Thomas; infidelis autem remanebis, si nec sic credis ut ThomasFAUSTUS dixit: Cur legem non accipitis et prophetas, cum Christus eos non se uenisse soluere dixerit, sed adinplere? quis hoc testatur dixisse Iesum? Matthaeus. ubi dixisse? in monte. quibus praesentibus ? Petro, Andrea, Iacobo et Iohanne. quattuor his tantum; ceteros enim necdum elegerat nec ipsum Matthaeum. ex his quattuor unus, id est Iohannes euangelium scripsit. ita alicubi hoc ipse conmemorat? nusquam. quomodo ergo, quod Iohannes non testatur. qui fuit in monte, Matthaeus hoc scripsit, qui longo interuallo, postquam Iesus de monte descendit, secutus est eum? ac per hoc de hoc ipso primo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. idesi lex sine gra. tantum modo
reos facit: sed proponit sibi quod
putare minus intelligentes possent.¬
& aperit quid dicat cum aic: Quid gͦ
diciͥmus. lex peccatum est.: absit:
S ed percatum non cognoui: nisi per
legem: Nam concupi scentiam nescie¬
bam: nisi lex diceret. non concupis¬
ces: Occisione itaq accepta. peccatũ derden

Expanded text:
spiritu, id est lex sine gratia, tantum-, modo spiritu, id est lex sine gratia, tantum-, modo reos facit; sed proponit sibi, quod putare minus intelle-' gentes possent, et aperit, quid dicat, cum ait: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit. sed peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. occasione itaque accepta peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
aut malum faccum bona aliqua con¬
suetudine horrescis: aut ipsa natu¬
rali lege quam in iuste alteri facias.
quod tibi ab altero fieri nonuis. ad¬
uertis ÷ Frror tamen tuus quam te
incontrarium ire compelltrt. & dum
sequeris & dum uonsequeris sentis.
deo fronte impudentis sima insultas.
intelligit quid distet incer litteram
& sp̃m. quac duo dicuntur alio mo¬
do: lex a gr̃a. & non iam in uetustate
litterae: sed innouitate sp̃s dõ seruiens.
Inon est iam sub lege sed subgra:
Neq enun litigiosa cecatur: sed mitis
in cendit uerbis apostoli. ut incelligit
quid appellet legem. subqua nos iam
non uult eẽ. qui.  dransgressionss posita
daret delictũ: Ubi autem abundauit
delictum. super abundauit grã Nec
ideo tamen candẽ legem peccatum uocat:
quia sine grã non uiuificat n Auget enĩ
pocius reatum: preuaricatione addita
U bi eium lex uon est: nec preuaricatio:
Et ideo ꝑseipsã cum sola littera .ẽ. sine

Expanded text:
aut. malum factum bona aliqua conaut. malum factum bona aliqua consuetudine horrescis, aut ipsa naturali lege, quam iniuste alteri facias, quod tibi ab altero fieri non uis, aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium ire conpellat et, dum sequeris, et, dum non sequeris, sentis, deo fronte inpudentissima insultas, intellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratia. neque enim litigiosa caecatur, sed mitis intendit uerbis apostoli, ut intellegat, quid appellet legem, sub qua nos iam non uult esse, quia transgressionis gratia daret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. nec ideo tamen eandem legem peccatum uocat, quia sine gratia non uiuificat; auget enim potius reatum praeuaricatione addita: ubi enim lex non est, nec praeuaricatio. et ideo per se ipsam, cum sola littera est sine
Abbreviated transcription (Latin):
culis Quibus excęcatis infruendã
libidinem. & in suos amplexus in¬
hianter estuantibus: eruant ab eis
illum deum tuum ubiq compeditũ.
& tanta suorum turpitudine ue sol¬
ui ualeat. indigentem: Nam rem
proximi non concupiscere quod est
ultimũ decalogi mandatum. unde
potes misera.: non ne ubi deus ipse
tuus in terra aliena se ftebricare
mentitur scla nous ubi posi filse
uictoriam falso triumpho tumescis.e
Quod cum modo insana uanitate desideras.
& eadem terrã gentis tenebrarum sũma
uicinitate substantiae tuae coniungi
credis: utiq rem̃ proximi concupisc is:
merito tibi est inimicum dipticeum.
continens tambona mandata. multũ
errori tuo contraria: Nam illa tria
quae addilectionem dĩ pertinent
omnino ignoras. omnino non seruas:
Haec autem septem quibis societas hu¬
mana non leditur siquando custodis.
aut pudore reprimeris ne inter homi¬
nes confundaris. aut timore fran¬
geris ne publicꝗs legibus pumaris.

Expanded text:
culis: quibus excitatis in fruendam culis: quibus excitatis in fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas? quod cum modo insana uanitate desideras et eandem terram gentis tenebrarum summa uicinitate substantiae tuae coniungi credis, utique rem proximi concupiscis. merito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad dilectionem dei pertinent, omnino ignoras, omnino non seruas; haec autem septem, ' quibus societas humana non laeditur, si quando custodis, aut pudore reprimeris, ne inter homines confundaris, aut timore frangeris, ne publicis legibus puniaris,
Abbreviated transcription (Latin):
uentris elect orum
tuorum curras.
ut forouo
deus euus nec in
grauius incidar uincu¬
lum. & quo in ciderat
er uatin
Porro si ineddem fur to
cõ prebendanis. nbm
per ipsum deum cuum nonte abstu¬
lisse uirabis.: quid enĩ tibi facturus
est talis deus. cui dicis falsum iuraui
ꝑte: sed prote nisi uelles ut exitium
tibi inferrem. dum honorem deferrẽ:
I ta & illud inandatum legis ne falsũ
testimonium dicas. propt̃ membra
dei tui sic contẽpnis. ut ea non solum
cestimonio: sed & iuramento falso
de compedibus liberes : Lam uero
quod sequitur non concupisces u õ¬
rem proximi tui: debec apud te
impleri : Et hoc unum uideo: quod
nulla tui erroris necessitate uiolare
cogaris : Sed si nefas . c̃. conuigem
concupiscere alienam. considera qͥd
sit concupiscendum se ꝓ ponere alienis.
& recordare deos tuos formosos. &
deas formosas: prebentes se ut arden¬
ter concupiscantur illi afemininis
principibus tenebrarum: & illȩ amas¬

Expanded text:
uentris electorum uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat eruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, cui dicis: falsum iuraui per te, sf!d pro te, nisi uelles, ut exitium tibi inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis principibus tenebrarum et illae a mas
Abbreviated transcription (Latin):
uiti suscipiunt. propt̃̾ quod solum
coniugia copulanda sunt ÷ Quomo¬
do ergo non proibes nubere quod
de te tantq ante predixit a posto lus.
quando id conaris aufere denup¬
ciis unde sunt nuptię.: quo abla¬
to mariti erunt turpiter a mato¬
res: meretrices uxores. thalami
forniech soceri lenonel Aephoe
etiam illud preceptii quod. e.
non occides: ex eiusdem erroris
per uersitate non seruas:
Dum enim times nedĩ tui
m̃brum ligetur incarne.
nondas esurienti panẽ:
Hic formidas homicidium falsum.
illic ꝑ petras uerum: Itaq si in¬
curras in eum famelicũ qui
mori possit nisi cibum por¬
rigendo sub uenias: iam tu
homicida te neberis. Aut
lege dĩ si non dederis:
aut lege manichei si dederis ÷
quid cęter decalogi pre¬
cepta. quomodo ser ua¬
bis An a furto absti¬
neas. ut nescio quis pane
seu quam libet ęscam in
suis uiscerbus truci¬
dandã deuoret
pocius quamtu. si possis ei
subr ipias. atq ad officinã

Expanded text:
uiti suscipiunt, propter quod solum uiti suscipiunt, propter quod solum coniugia copulanda sunt. quomodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit apostolus, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam
Abbreviated transcription (Latin):
tas continetur. erroris cui de testan¬
da ꝑuersitate nosse atq obserua¬
re permitteris. in quibus. man¬
datum primum est. honora patrẽ
tium &e matem tuam. q̃uod &
paulus commemorat mandati primũ
in repromissione. eadem aq itidem
etiam ipse precipiens : Tu autem
doctrina demonica didicisti inimi¬
cos deputare parentes tuos: quod
te ꝑconcubitum in carne ligauerint.
& hoc modo utiq dotuo inmundas
compedes imposuerint : Hinc̃ etiã
ceptum: quod est non mȩchaberis:
Ita uiolatis. ut hoc maxime in con¬
iugio de testemini: quod fili i ꝓcrean¬
tur: ac sic auditores ur̃os dum cauent
ne feminȩ quibus miscentur
concipiant: etiam uxorum ad ulte¬
ros faciatis ÷ Ducunt enim eas ex
lege matrimonii. tabulis proclaman iu¬
tibus liberorum pro creandorum
causa: & ur̃a lege metuentes ne
particulam dei sui sordibus carnis
afficiant. Ad ex plendim tantum
libidinim. feminꝗs inpudica coniunc̾¬
tione miscentur : filios autem in¬

Expanded text:
tas continetur, erroris tui detestantas continetur, erroris tui detestanda peruersitate nosse atque obseruare permitteris? in quibus mandatum primum est: honora patrem tuum et matrem tuam, quod et Paulus commemorat mandatum primum in repromissione eadem atque itidem etiam ipse praecipiens. tu autem doctrina daemonica didicisti inimicos deputare parentes tuos, quod te per concubitum in carne ligauerint et hoc modo utique deo tuo inmundas conpedes inposuerint. hinc etiam ceptum, quod est: non moechaberis, ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. ducunt enim eas ex lege matrimonii tabulis proclamantibus liberorum procreandorum causa, et uestra lege metuentes, ne particulam dei sui sordibus carnis adficiant, ad explendam tantum libidinem feminis inpudica coniunctione miscentur; filios autem in
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo non sint tibi inimicę illac
tabulae. in quib scđm preceptum . ẽ.
non accipies in uanum nomen dni
di tui. quando quidem tu etiam ipsũ
xp̃m qui propter carnales. a carnali
uanitate mundandos. etiam carneis
oculis uerus inueritate carnalis
exortus.ẽ: in fallatiae uanitate posu¬
isti: Quomodo tibi non sit aduersũ
tertium preceptũ desabbati requie.
quae tot fignientorũ illusionibus
inquieta anima uentilaris.: haec
tria precepta quomodo ꝑtineant ad
dilectionem dĩ. quando capies. quan¬
do sapies. quando amabis: Immode¬
rata es. & fęda & tontentiosa: Tumu¬
isti. euanusti. uiluisti excessisti
modum tuum tupͤasti decorem tuũ.
turbasti ordinem tuum: Talis apud
te fui. noui te: Quo pacto ergo
te nunc doream hȩc tria precepta
addilectionem di pertinere. ex quo
& ꝑquem & inquo sunt omia: un¬
de hoc intelligis. quando nec illa
septem quae ad dilectionem ꝓximi
pertineni. qua humane uitae socie:¬

Expanded text:
Quomodo non sint tibi inimicae illae Quomodo non sint tibi inimicae illae tabulae, in quibus secundum praeceptum est: non accipies in uanum nomen domini dei tui, quandoquidem tu etiam ipsum Christum, qui propter carnales a carnali uanitate mundandos etiam carneis oculis uerus in ueritate carnis exortus est, in fallaciae uanitate posuisti ? quomodo tibi non sit aduersum tertium praeceptum de sabbati requie, quae tot figmentorum inlusionibus inquieta anima uentilaris? haec tria praecepta quomodo pertineant ad dilectionem dei, quando capies, quando sapies, quando amabis ? inmoderata es et foeda et contentiosa: tumuisti, euanuisti, uiluisti, excessisti modum tuum, turpasti decorem tuum, turbasti ordinem tuum. talis apud te fui, noui te. quo pacto ergo te nunc doceam haec tria praecepta ad dilectionem dei pertinere, ex quo et per quem et in quo sunt omnia? unde hoc intellegis, quando nec illa septem, quae ad dilectionem proximi pertinent, qua humanae uitae socie
Abbreviated transcription (Latin):
& alterum regem honoris. angłorum
exercitibus circundatum: & alterũ
adamantem heroam belligerum.
dextra hastam tenentem. & sinistra
cli ꝓeum: &e alterum gloriosum re¬
gem tres rotas impellentem. ignis.
genu flexo brachiis utrimq secus
fulcientem. haec & alia mille por¬
tenta. facie id ficiem uidisti.:
An haec tibi doctrina demoniorum
mendaciloquorum. ꝑ ora deceptorum
cantat & nescis. ue tibi infelix:
ugiguo cce quib fintasmatis constupraris.
ecce quas uanitates proueritate
lambis. & serpentinis poculis ebria:
dedipticeo lapideo audes insultare
matronali uerecundiae coniugis
unict filii di. quia illa iam non sub
pedagogio legis. sed sub magisterio
grãe: nec superba operibus. necfracta
terrorib uiuit exfide. & spe & carita¬
te : facta isrł in quo dolus non est.
& audiens quod ibi scriptum. ẽ. dñs
ds tuus dñs unus est: Quod tu non¬
audiens: intam multos deos fictos
ꝗ fornicationem tuam diffudisti:

Expanded text:
et alterum regem honoris angelorum et alterum regem honoris angelorum exercitibus circumdatum; et alterum adamantem heroam belligerum dextra hastam tenentem et sinistra clipeum; et alterum gloriosum regem tres rotas inpellentem, ignis, genu flexo brachiis utrimque secus fulcientem? haec et alia mille portenta tu facie ad faciem uidisti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendaciloquorum per ora deceptorum cantat et nescis? uae tibi, infelix! ecce, quibus phantasmatis constupraris, ecce, quas uanitates pro ueritate lambis et serpentinis poculis ebria de diptychio lapideo audes insultare matronali uerecundiae coniugis unici filii dei, quia illa iam non sub paedagogio legis, sed sub magisterio gratiae nec superba operibus nec fracta terroribus uiuit ex fide et spe et caritate, facta Israhel, in quo dolus non est, et audiens, quod ibi scriptum est: deus tuus, deus unus est: quod tu noaudiens in tam multos. fictos s fornicationem tuam diffudisti.
Abbreviated transcription (Latin):
terum apertłłm ueritatem ut illiceat
ꝓmittentem. & fabulosa fallacia quos
illexerit illudentem: nonne ministri
eius & ipsi miscri talibus uanitatib
uenenati. in hamo suo solent hanc
aescam depaulo apostolo ponere ubi
ait. exparte enim scimus et expar¬
te ꝓphetamus: cum autem uenerit
quod ꝑfectum est. quod exparte
est auferetur. & uidemus nunc per
speculum in enigmate. tunc autẽ
facie ad faciem. ut scilicet paulus
apostolus exparte scierit & ex par¬
te ꝓphetauerit ꝑspeculum it inenig¬
mate uidens. quod totum auferen¬
dum est ueniente manicheo. & affe¬
rente quod ꝑfectum est: ubi facie¬
ad faciem. uideatur: O lasciua. in¬
munda. sine fronte. ad huc ista gar¬
ris. adhuc pascis uentos. adhuc
anplesters idola cordis cui.
Itane tũ facie ad ficiem uidisti regnantẽ
regem sceptrigerum. floreis coronis
cinctum. & deorum aginina. & splen¬
ditenenteni magnum. sex uultus
& ora ferentem. micantemq lumine:

Expanded text:
terum apertam ueritatem, ut inliciat. terum apertam ueritatem, ut inliciat. promittentem illexerit illudentem? Nonne ministri ejus, et ipsi miseri talibus vanitatibus venenati, in hamo suo solent hanc escam de Paulo apostolo ponere, ubi ait: Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est, auferetur; et, Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem ? Ut scilicet apostolus Paulus ex parte scierit, et ex parte prophetaverit, per speculum et in aenigmate videns, quod totum auferendum est veniente Manichaeo, et afferente quod ad faciem ueritas uideatur. o lasciua, inmunda, sine fronte adhuc ista garris, adhuc pascis uentos, adhuc amplecteris idola cordis tui! itane tu facie ad faciem uidisti regnantem regem sceptrigerum floreis coronis cinctum et deorum agmina et splenditenentem magnum, sex uultus et ora ferentem micantemque lumine,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. & homo quidam duos filios habuit
frugi & luxuriosum: & homo quidam
nouellauit uineam. & locauit agricolis:
Tu uero precipue manicheum obhoc
p̃dicas : qđ non ad talia dicenda. sed
pocius adsoluenda ultunus uenerit:
ut & figuris antiquorum apertis. &
suis narrationibus ac disputationib
euidenti luce ꝓlatis. nullo se occulta¬
ret enignate: Addis eam presũptio¬
nis huius causam: qđ uidelicet anti¬
qui ut figuras huiusmodi uel uide¬
rent uł agerent. uel dicerent: sciebant
istum postei uenturum ꝓ que cuniẽa
manifestarentur : Iste autem qui
sciret post se nemint̃ affuturum:
sententias suas nullis allegoricis
ambagibus texeret : Quid ergo facu
affectus tuus denderiis carnalibus
sordidus. in cãpis &e montib nemoro¬
sis. & coronis floreis. & scatentibus
a romatis : si non sunt enigiata ra¬
tionis: fantasmata sunt cogitationis.
aut uecordia fo̾roris ÷ Siuero enigina¬
ta . eẽ. dicuntur. cur nonfugis adril¬

Expanded text:
suo et homo quidam duos filios habuit, suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero praecipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et suis narrationibus ac disputationibus euidenti luce prolatis nullo se occultaret aenigmate. addis eam praesumptionis huius causam, quod uidelicet antiqui, ut figuras huiusmodi uel uiderent uel agerent uel dicerent, sciebant istum postea uenturum, per quem cuncta manifestarentur, iste autem, qui sciret post se neminem adfuturum, sententias suas nullis allegoricis ambagibus texeret. quid ergo facit adfectus tuus desideriis carnalibus sordidus in campis et montibus nemorosis et coronis floreis et scatentibus aromatis? si non sunt aenigmata rationis, phantasmata sunt cogitationis aut uecordia furoris; si uero aenigmata esse dicuntur, cur non fugis adul
Abbreviated transcription (Latin):
& finxisti haec incorde tuo: ubi uanis
recordationib luxuriata & dissoluta
ucteris : Cumenĩ quaedam talia di¬
cuntur de in effabili effluentia spua¬
liuim deliciarum. utiq in enignate
dicuntur: ita ut nouerit animus¬
qui talib exercetur. eẽ ali ud quod
ibi querendum & intelligendun sit: siue
corporcis sensibus inueritate corpora¬
li tale quid demonstretur. sicut ignis
in rubo. & deuirga serpens. & deserpente
uirga : & cunica dñi apersecutoribus
non diuisa. & obsequio mulieris unctio
pedum aut capitis euis. & frondes mul¬
titudinis precedentis & consequentis
a sellum eius siue inspii ꝑ imagines
cõrporum. uł insomno: uł inextasi
figurata ostendantur: sicut iacob scalȩ
& damelis lapis precisus sine manib
& auctus in montem. & petro ille discus
& iohanni tam multa. siue sola locuti¬
one ad eundem modum figurentur.
sicut cantica canticorum: & cum in euan¬
gelio fecit pater familias nuptias filio

Expanded text:
et finxisti haec in corde tuo, ubi uanis et finxisti haec in corde tuo, ubi uanis recordationibus luxuriata et dissoluta iacteris. cum enim quaedam talia dicuntur de ineffabili adfluentia spiritalium deliciarum, utique in aenigmate dicuntur. ita ut nouerit animusqui talibus exercetur. esse aliud, quod ibi quaerendum et intellegendum sit, siue corporeis sensibus in ueritate corporali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo et de uirga serpens. de serpente uirga et tunica domini a persecutoribus non diuisa et obsequio mulieris unctio pedum aut capitis eius et frondes multitudinis praecedentis et consequentis asellum eius: siue in spiritu per imagines corporum uel in somnio uel in extasi figurate ostendantur, sicut Iacob scalae et Daniheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum cohorces. quae omĩa non con¬
didisse dicis dm̃: sed desua substantia genu¬
isse: Ita conuinceris innumerabiles deos
colere. nonferendo sanam doctrinam.
qua docetur unus de uno deo natus filius.
innumerabiles. sed nec tres deos fas est
dicere: Quorum .ẽ. non solum una eccdẽq
substantia. sed etiam una cadeniq
operatio: ꝑ ipsam propriam unani
eandemq substantiam : Per creaturã
uero corporalem: etiam demonstratio
singulorum: Haec tu non intelligis: non
capis: Noui: plena es. in ebriata es.
ingurgitata es. fabuloso sacrilegio:
Digeras aliquando quod exalas. & te iam
obruere talibus desinas: Interim cantas
quod cantas: & inspice si potes dedetus
fornicationis tuae: Inuitauit enim ce
doctrina demoniorum mendaciloquo.¬
rum. ad fictas domos angłorum: ubi
flat aura salubris. & ad campos ubi
scatent aromata : cuius arbores &
montes. maria & flumina. dulce nec.¬
tar fluunt ꝑcuncta scła: & credidisti.

Expanded text:
angelorum cohortes: quae omnia non conangelorum cohortes: quae omnia non condidisse dicis deum, sed de sua substantia genuisse. Ita conuinceris innumerabiles deos colere, non ferendo sanam doctrinam, qua docetur unus de uno deo natus filius en solum innumerabiles. sed nec tres deos fas est dicere: quorum est non solum una eademque substantia sed etiam una eademque operatio per ipsam propriam unam eandemque substantiam, per creaturam uero corporalem etiam demonstratio singulorum. haec tu non intellegis, non capis: noui, plena es, inebriata es, ingurgitata es fabuloso sacrilegio. digeras aliquando quod exhalas, et te iam obruere talibus desinas; interim canta, quod cantas, et inspice, si potes, dedecus fornicationis tuae. inuitauit enim te doctrina daemoniorum mendaciloquorum ad fictas domos angelorum, ubi flat aura salubris, et ad campos. ubi scatent aromata, cuius arbores et montes, maria et flumina. dulce nectar fluunt per cuncta saecula. et credidisti
Abbreviated transcription (Latin):
unus. floreis coronis cinctus pudice
conuigi displiceret: Neq enim potes
dicere: hoc aliqua mistica significa¬
tione ita dictum. uel ita demonstratũ:
cum tibi precipue laudari manicheus
non obaliud soleat. nisi quod remotis
figurarum integłmentis. ipse tibi
ueritatem nudam & propriam loque¬
retur : Proprie igitur cantas dm̃ regẽ
sceptrigerum : floribus coronatun:
Ponat saltem sceptrum: quando coronis
floreis cingitur: Nondecet regie
uirgae seueritatẽ: illa luxuriae
mollitudo: Huc accedit: quia non
Ate solus ad amatus est: Sequeris
enim cantando. & adiungis duodecĩ
secla floribus conuestita. & canorib
plena: & infaciem patris flores suos
iactantia: Ubi & ipsos duodecim mag¬
nos quosdam deos profiteris. ternos
ꝑ quattuor tractus. q̃uibus ille urꝰ
circum cingitur : Quem quomodo
immensum faciatis. quem si circun.¬
datum dicitis. nunquam inuenire
potuistis : Adungił etiam uinume¬
ribiles regnicolas. & deorum aginina . &.

Expanded text:
unus floreis coronis cinctus pudicae unus floreis coronis cinctus pudicae coniugi displiceret. neque enim potes dicere hoc aliqua mystica significatione ita dictum uel ita demonstratum, cum tibi praecipue laudari Manichaeus non ob aliud soleat, nisi quod remotis figurarum integumentis ipse tibi ueritatem nudam et propriam loqueretur. proprie igitur cantas deum regem sceptrigerum, floribus coronatum. ponat saltem sceptrum, quando coronis floreis cingitur; non decet regiae uirgae seueritatem illa luxuriae mollitudo. huc accedit, quia non a te solus adamatus est; sequeris enim cantando et adiungis duodecim saecula floribus conuestita et canoribus plena et in faciem patris flores suos iactantia. ubi et ipsos duodecim magnos quosdam deos profiteris, ternos per quattuor tractus, quibus ille unus circumcingitur. quem quomodo inmensum faciatis, quem sic circumdatum dicitis, numquam inuenire potuistis. adiungis etiam innumerabiles regnicolas et deorum agmina et
Abbreviated transcription (Latin):
concipias mendacia. & parias fan tas.¬
mata: Cur ergo non respuas dipticeũ
di ueri. tuis membranis ininicum.
qui tot falsos deos adamasti m̃te
tionum. quibus omĩa poetica menda¬
tia grauiora & honestiora reperientur.
uł hoc certe quod apud poetas nemi¬
nẽ decipit ipsa ꝓfessio falsitatis÷
In libris autem tuis. tanta fallaciarũ
turba pueriles & insenibus animas
nomine ueritatis illectas miserabili¬
bus corrumpit erroribus. etim pru¬
rientes auribus. sicut apostolus dicit:
& aueritate audicum suum auerten¬
tes: ad fabulas conuertuntur: Quo¬
modo ergo sanam doctrinam ferres
illarum tabularum ubi primum
dñs unus est: cum tot deorum ndͥmi¬
nibus delectata. turpissimi cordis
fornicatione uoluteris. ⁊ an non recor¬
daris amatorium tuum canticum. am
ubi describis marimum regnantium
regem. sceptigerum. ꝑ hennem. floreis
coronis cinctum. & facie rutilantem.
quem si solum talem amares.: erubes¬
cendum tibi esset: Nam etiam uir

Expanded text:
concipias mendacia et parias phantasconcipias mendacia et parias phantasmata. cur ergo non respuas diptychium ueri dei, tuis membranis inimicum, quibus tot falsos deos adamasti mente tuarum, quibus omnia poetica mendacia grauiora et honestiora reperientur, uel hoc certe, quod apud poetas neminem decipit, ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba pueriles et in senibus animas nomine ueritatis inlectas miserabilibus corrumpit erroribus, cum prurientes auribus, sicut apostolus dicit, et a ueritate auditum suum auertentes ad fabulas conuertuntur? quomodo ergo sanam doctrinam ferres illarum tabularum, ubi primum eus tuus deus unus est. cum tota deorum nominibus delectata turpissimi cordis fornicatione uoluteris? annon recordaris amatorium canticum tuum, ubi describis maximum regnantem regem, sceptrigerum perennem, floreis coronis cinctum et facie rutilantem? quem si solum talem amares, erubescendum tibi esset; nam etiam uir
Abbreviated transcription (Latin):
ligno. ut depeccato damnaret peccatum
in carne: & iustitia legis impleretur
inte: O dipticeum coniugale: quod
non sine causa odit adultera ⁊ lam enĩ
mihi adte ẽ sermo. manichea congre¬
gatio fallax & fallaciis in uoluta:
Ita ne multi nuba tot elementis. uel
pocius meretrix prosticuta demoniis.
& sacrilegis uanitatibus imp̃gnata.
audes matrimonium catholicum
dñi tui crimine ir udiciciae lacera¬
re : Ostende nobis mȩchos tuos. splen¬
di tenentem ponderatorem. & athlen¬
cem latapsum: Illum eum deis
caput dementorum tenere. mundũq
suspendere: istum autem genufixo.
scapulis ualidis subbaiulare tantam
molem. utiq ne illa deficiat : Vbi sunt
isti : qui si uere. ẽẽnt. quando ad te
uenirent occupati tanto negocio.
quando ad te intrarent. ut blanda manu
tua. & ocioso pane delicata. post tan¬
tum laborem alteri digitos. alteri hu¬
meros confricares.: sed fallunt te male
demonia quae tetum scortantur : ut

Expanded text:
ligno, ut de peccato damnaret peccatum ligno, ut de peccato damnaret peccatum in carne et iustitia legis inpleretur in te. o diptychium coniugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba tot elementis uel potius meretrix prostituta daemoniis et sacrilegis uanitatibus inpraegnata audes matrimonium catholicum domini tui crimine inpudicitiae lacerare? ostende nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem et Atlantem laturarium. -illum enim dicis capita elementorum tenere mundumque suspendere; istum autem genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tantam molem, utique ne ille deficiat. ubi sunt isti? qui si uere essent. quando ad te uenirent occupati tanto negotio ? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua et otioso pane delicata post tantum laborem alteri digitos, alteri humeros confricares? sed fallunt te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dipticeum recensebat sponsi tui
anicus: cum diceret: Nam non adul¬
terabis. non homicidium facies. non
concupisces: & siquod est aliud man¬
datum. in hor sermone recapitu¬
latur: diliges proximũ tuum: tan¬
quam teipsum: dilectio ꝑximi:¬
XIII
malum non opatur : P lenitudo autem
legis .ẽ. caritas  Ibi enim sunt duo illa
precepta. dilectionis dĩ & dilectionis
proximi: singulis tabulis explicata:
Hoc ergo dipticeum ille premisit: qui
tibi haec duo precepta ueniens comm̃¬
dauit. in quibus tota lex pendet a pro¬
phetae ⁊ Inprimo precepto est castitas
nuptiarum tuarum: In scđo unitas
menbrorum tuorum: Illo amplecteris
diuitatem: isto congregas societatem:
Quae duo precepta : ĩp sa sunt decem:
Tria pertinent addmn: & septem adpro¬
ximũ: Opudicum dipticeum in quo
uetere figura. ille dilector & dilectus
tuuf pręnuntiabat tibi. canticũ nouũ
indecacordo psalterio: tanquam pro
te etiam neruos suos excensurus in

Expanded text:
diptychium recensebat sponsi tui diptychium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: Nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis est caritas. ibi enim sunt duo illa praecepta, dilectionis dei et dilectionis proximi, singulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo praecepta ueniens commendauit, in quibus tota lex pendet et prophetae. in primo praecepto est castitas nuptiarum tuarum, in secundo unitas membrorum tuorum: illo amplecteris diuinitatem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos extensurus in
Abbreviated transcription (Latin):
Quod totum idem petrus apostolus expli¬
cat: & totum aprophetis aquibus isti
daninati alienantur predictum. ẽẽ.
commemorat ⁊ Lege san e etiam illud
dipticeum. ne timeas: plane sponsi tui
est: Aliis lapis ille significauit durã
stoliditatem: tibi autem firmã stabili¬
tatem ⁊ Digito dĩ scriptae sunt tabulȩ
illȩ: digito dĩ sponsus tuus eiecit demo¬
nia: digito dĩ expelle tu doctrinas
demoniorum mendaciloqu orum: cau¬
teriantium conscientiam: Ex hoc dipti¬
ceo re pellas ad ulterum. qui se paracli¬
tum dicit. ut scõ nomine te seducat:
Quinquagesimo enim die post pascha
datȩ sunt illae tabule. & quinquage¬
simo die post passionẽ tui sponsi quẽ
pascha illud p̃figurabat: datus est
N oli ergo formidare dipticeum. quo
tibi scripta olim quae nunc agnos¬
ceres mittebantur: Tantum noli
.ẽẽ. sublege. ne illam timore non
impleas: sed subgrã ut sic inte pleni¬
tudo legis caritas : Non enim aliud

Expanded text:
quod totum idem Petrus apostolus expliquod totum idem Petrus apostolus explicat et totum a prophetis, a quibus isti damnati alienantur, praedictum esse commemorat. lege sane etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito ddaemoniorum mendaciloquorum cauteriantium conscientiam . Ex hoc diptychio repellis adulterum, qui se Paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. Quinquagesimo enim die post Pascha datae sunt illae tabulae ; et quinquagesimo die post passionem sponsi tui quam Pascha illud praefigurabat, datus est Noli ergo formidare diptychium, quo tibi scripta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur: tantum noli esse sub lege, ne illam timore non impleas; sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis charitas. Non enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& lapides habere sensum: & intelligen¬
tiore uita uiuere. carnes autem stoli¬
diore & obtunsiore ÷ Vnde non aueri¬
tate sed asua uanitate coguntur fate¬
ri. mundus eẽ. legem conscriptam
in tabulis lapideis: quam suum thes¬
aurum inpellibus morticinis : An
forte quia in fabella sua etiam lapides
dicunt ossa esse principum. non eis
dubitant coria p̃ ponere agnorum.
nẽ pe ergo illa testamenti are. a. mun¬
dius tegebat lapide̾s tabulas: quam
caprina pellis codicem istorum ⁊
Haec ͭ miscditer irride: ut eis irriden¬
da & fugienda commendes : Nlam
in illo dipticeo lapideo. iam tu non
corde lapideo intelligis quiꝰduro
illi populo congruebat: Et in eo
tamen agnoscis petram ipsum spon¬
sum tuum. illum quẽ petrus loqui¬
tur. lapidem uiuum: ab homimnib
reprobatum. ado autem electum
& honorificatum: Illis ergoerrt
lapis offensionis & petra scandali:
tibi autem lapis quem reprobauer̃
acdificantes factus incaput aguli:

Expanded text:
et lapides habere sensum et intellegenet lapides habere sensum et intellegentiore uita uiuere, carnes autem stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, sed a sua uanitate coguntur fateri mundius esse legem conscriptam in tabulis lapideis quam suum thesaurum in pellibus morticinis. an forte quia in fabella sua etiam lapides dicunt ossa esse principum, non eis dubitant coria praeponere agnorum? nempe ergo illa testamenti arca mundius tegebat lapideas tabulas quam caprina pellis codicem istorum. haec tu misericorditer inride, ut eis inridenda et fugienda commendes; nam in illo diptychio lapideo, iam tu non corde lapideo intellegis, quid duro illi populo congruebat? et in eo tamen agnoscis petram, ipsum sponsum tuum, illum, quem Petrus loquitur: lapidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem electum et honorificatum. illis ergo erat lapis offensionis et petra scandali; tibi autem lapis. quem reprobauerunt aedificantes, factus est in capite anguli.
Abbreviated transcription (Latin):
scripta non atram̃to sed spũ dĩ uiui:
non in tabulis lapideis ͤintabulis
cordis carnalibusꝰ Adq̃ uerba illi
uani gaudent. putantes apostolum
reprehendisse dispensatione illi tempo¬
ri congruam ueteris testamenti.
non intelligentes hoc eum ex prophe¬
ta dixisse: Haec enim uerba quae
imperite amplectuntur: longe an¬
tequam p̾er apostolos dicerentur &
implerentur: a prophetis quos respu¬
unt prenuntiata sunt: Propheta enĩ
dixerat auferã eis cor lapideum.
& dabo eis cor carneum: Uideant.
si non hoc est non intabulis lapideis.
sed intabulis cordis carnalibus:
Nam neq ibi quod dictum est carneum.
neq hic tabulȩ carnales hoc uolunt
ut car naliter sapiamus : Sed quia
incomparatione lapidis qui sine sensu ẽ
caro sentit: ꝑ lapidis in sensualitatem.
significatum est cor non intelligens:
Icper carnis sensualitatẽ. significatũ
est cor intelligens : Tu pocius istos
irride: qui dicunt. et terram & ligna

Expanded text:
scripta non atramento, sed spiritu dei uiui, scripta non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. ad quae uerba illi uani gaudent putantes apostolum reprehendisse dispensationem illi tempori congruam ueteris testamenti, non intellegentes hoc eum ex propheta dixisse. haec enim uerba. quae inperite amplectuntur, longe antequam per apostolos dicerentur et inplerentur, a prophetis, quos respuunt, praenuntiata sunt. propheta enim dixerat: auferam eis cor lapideum et dabo eis cor carneum. uideant, si non hoc est: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. nam neque ibi quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae carnales hoc uolunt, ut carnaliter sapiamus. sed quia in conparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, per lapidis insensualitatem significatum est cor non intellegens et per carnis sensualitatem significatum est cor intellegens. tu potius istos inride, qui dicunt et terram et ligna
Abbreviated transcription (Latin):
rit preter id quod acceperunt inte:
nec reliꝰquent uerum ueracẽq xp̃m.
inquo sunt omĩ thes auri sapientię
& scientiae absconditi: & magnam
multitudinẽ dulcedinis eius: quam
abscondit metuentibus se. per fecit
autem sperantibus inse: Ibi uero
quomodo possunt. eẽ. uerba ueracis.
in predicatore xp̃i fallacis. contẽp¬
ne in sultationes eorum: quia bene¬
es tibi conscia: promissionem
uitie aecernȩ ce adamas se in mune¬
ribus sponsi tui. idẽ. ipsum tuum¬
sponsum. quia ipst est uita aeterna.
non sicut illi desipiunt ad alienum
dm̃ seduta es promittentem saturi¬
tatem uentris. & terrã chananeorum:
Incelligis quippe in ipsis etiam pro¬
missionibus: te iam cunc figuratam
& prophetatã p̃scientiã parturis se
scõrum: Nec lapideo dipticeo mise¬
rabili dicacitate reprehenso mouearis:
quia non habes lapideum cor: quod
illȩ tabulȩ inpopulo priore signifi¬
cabant: Es enim ȩpistola apłorum

Expanded text:
rit praeter id, quod acceperunt in te, rit praeter id, quod acceperunt in te, nec relinquant uerum ueracemque Christum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, et magnam multitudinem dulcedinis eius, quam abscondit metuentibus se, perfecit autem sperantibus in se. ibi uero quomodo possunt esse uerba ueracis in praedicatore Christi fallacis? contemne insultationes eorum, quia bene tibi es conscia promissionem uitae aeternae te adamasse in muneribus sponsi tui, id est ipsum sponsum tuum, quia ipse est uita aeterna. Non autem, sicut illi desipiunt, ad alienum deum seducta es, promittentem saturitatem uentris et terram Chananaeorum. intellegis quippe in ipsis etiam promissionibus te iam tunc figuratam et prophetatam praescientiam parturisse sanctorum. nec lapideo diptychio miserabili dicacitate reprehenso mouearis, quia non habes lapideum cor, quod illae tabulae in populo priore significabant. es enim epistula apostolorum