comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu miscent aquam uino. Non admisceamus aqͣm
et fecem uino. amurcam oleo. paleas grano. Item
maxime debet nos monere ad breuitatem sequen¬
dam dampnũ in scribendo tanta et tot uolumi¬
na ꝓpt̾ sumptꝰ nimios. dampnũ in legendo ꝓpter
minorem ꝓ fectum et dilationem ad cetera utili¬
ora puta oꝑa. dampnum in emendendo. ꝓpter
iacturam temporis et tedium et laborem corporis.
dampnum inferendo ꝓpt̾ ponderositatem libroꝵ
& impedimentũ. Item consumim᷑ in legendo su¬
ꝑ flua ut situs locoꝵ. numeros annoꝵ et tempoꝵ.
genealogias. et dispositiones mecanicas. in edi¬
ficiis. ut dispositione tabernacul. templi yma¬
ginarii. Non ideo est nobis sacra data scriptura.
ut in ea suꝑflua et uana quereremꝰ. sed fidem &¬

Expanded text:
tui admiscent aquam vino. » Non admiscemus aquam et faecem vino, amurcam oleo, paleam grano. Item: Maxime deberet movere nos, ad brevitatem assequendam, damnum in scribendo tot et tanta volumina, propter sumptus nimios; damnum in legendo, propter minorem profectum, et dilationem ad caetera utiliora; puta damnum in emendando, propter jacturam temporis, et taedium et laborem corporis; damnum in ferendo, propter ponderositatem librorum et impedimentum. Item: Consumimur in legendo superflua, ut situs locorum, numeros annorum et temporum, genealogias, dispositiones mechanicas 5 in aedificiis, ut in dispositione tabernaculi, templi etiam imaginarii. Non ideo data est nobis sacra Scriptura, ut in ea vana et superflua quaereremus, sed fidem
Abbreviated transcription (Latin):
fructifera. que plures ht̃ fructus qͣm folia. et fo¬
lia quidem ht̃ quib tegiuitur ꝓmissa et cõminati¬
clauem dauidꝙ quib ut soluerentur fleuit ioħs.
ne cogamus iterum eum flere ꝑ suꝑfluas expositi¬
ones ⁊ inutiles. obscura et tediosa. et onerosa red¬
dendo ad legendum. Item. tenebrosa aqua nubi¬
um facta est potabilis. qͦd patet ꝑ eunuchum. qui
philippo monstrante ei locum ysaie ubi erat de pas¬
titudine glosarum obscura reddimꝰ. Item resarcire
uidemur templi uelum qͦd scissum ẽ. et cerimoni¬
consummat omnia. Item uidem᷑ similes palpanti¬
b ad ostium loch et ñ intrantib. Item egyptiis

Expanded text:
fructifera, quae plures habet fructus quam folia, et folia quidem habet quibus teguntur promissa et comminaticlavem David, pro quibus, ut solverentur, flevit Joannes . Ne cogamus eum iterum flere, per superfluas expositiones et inutiles glossas, obscura, et taediosa, et onerosa reddendo ad legendum. Item: Tenebrosa aqua nubium facta est potabilis, quod patet per eunuchum , qui Philippo monstrante ei locum Isaiae de pasletionem, quae multitudine glossarum obscura reddimus. Item: Resarcire videmur velum templi quod scissum est, et caeremonium, qui consummat omnia. Item: Videmur similes esse palpantibus ad ostium Loth, et non intrantibus ; similes Aegyptiis
Abbreviated transcription (Latin):
nem pestem. Et cum mulra ꝑcuireris: unum excer¬
pe. qͦd illo die decoquas. Hoc qͦ ipse facio. ex plu
suꝑ ẽẽt etatis parce tamen dispensandum ẽẽt. ut
sufficeret necessariis. Magna enim dementia ẽ.
suꝑfluis intendere: in tanta temꝑis erumpna.
ñ ẽ opus u̾bis s reb. Hec scientia rerum que ma¬
gis format animum. uitam disponit. actiones¬
regit. agenda et omittenda demonstrat. s et aplu¬
stre. et ꝑ antipicia fluctuantium dirigit cursus.
Nemo secutus sine ea. Itaq cum breue sit tempꝰ.
cum puncto et minꝰ puncto sit quo uiuimꝰ. cum
retꝰ acta temꝑa iam mors teneat. dno ꝑ horam
saltem seruiamꝰ. breuitatemq imittantes. colli¬
gamꝰ utiliora capitula sumpta. tum ex corpore
sacre scripture. tum ex benedictis aliarum sẽp¬
turarũ. Quicqͥd enim ubicumq benedictum ẽ.¬
necessarium ẽ inquit theologus ad singuloꝵ

Expanded text:
nem pestem; et cum multa percurreris, unum excernem pestem; et cum multa percurreris, unum excerpe quod illo die decoquas. Hoc quoque ipse facio. Ex plursuperesset aetatis, parce dispensandum esset ut sufficeret necessariis. Magna enim dementia est superfluitati intendere in tanta temporis egestate. Non est opus verbis, sed rebus. Haec est scientia rerum, quae magis informat animum, vitam disponit, actionesregit, agenda et omittenda demonstrat, sed et ad amplustre, et per ancipitia fluctuantium dirigit cursum. Nemo securus sine ea. 2 Itaque cum breve sit tempus, cum punctum et etiam minus puncto sit, quo vivimus, cum retroacta tempora mors jam teneat, Domino per horam saltem serviamus, brevitatemque imitantes, colligamus utiliora capitula, sumpta tum ex corpore sacrae Scripturae, tum ex bene dictis aliarum scripturarum. Quidquid enim ubicunque bene dictum est, meum est, inquit Theologus ,
Abbreviated transcription (Latin):
esbum ad¬
breuiatũ fe¬
terram. Si
enim uer¬
bum de si¬
nu patris no
bis missum.
immo si fi¬
lius dei in¬
circonscrip¬
tibilis. quem tot᷑ non capit orbis. breuitate ute¬
ri uirginalis uoluit circ̃onscribi: quantomagis
sue dilectionis sue dilectionis reliquit uoluit
ad breuiari. in quo uias et semitas eiꝰ deprehende¬
remꝰ. in quo cursus nr̃i uiam breuit᷑ ⁊ succincte
ad eternam beatitudinẽ legeremꝰ expressam: Su¬
ꝑfluitas u̾boꝵ immo infinitas ẽ in aliis scriptu¬
ris respectu sacre script᷑e quam respuit illa. Hanc
distrahit nos libroꝵ multitudo. Itaq cum legere
ñ possis. quantum habueris: satis ẽ habere quan¬
tum legas. Sedmͦ inquis hunc librũ uolo euolũe.
mͦ illũ. Fastidientis stomachi ẽ multa degustare.
que ubi uaria st̃ et diuersa. inquinant si alunt.
P robatos itaq libros semꝑ lege. et si quando ad a¬
lios diu̾ti libuerit. ad priores redi ex illis tͥ aliqͣ
comparans. in auxilium adũsus omĩa uicia et om¬

Expanded text:
Verbum abbreviatum feterram . » Si enim Verbum de sinu Patris ad nos missum, imo si Filius Dei incircumscriptibilis, « quem totus non capit orbis, » brevitate uteri virginalis voluit circumscribi, quanto magissuae dilectionis reliquit voluit abbreviari: in quo vias et semitas ejus deprehenderemus, in quo cursus nostri viam breviter et succincte ad aeternam beatitudinem legeremus expressam? Superfluitas verborum, imo et infinitas est in aliis scripturis respecto sacrae Scripturae, quam respuit illa. Hanc Distrahit nos librorum multitudo. Itaque, cum legere non possis quantum habueris, satis est habere quantum legas. Sed modo illum". Fastidientis stomaci est multa degustare, que, ubi varia suProbatos itaque semper lege libros; et si quando ad alios divertere libuerit, ad priores redi, aliqua tibi comparans in auxilium adversus omnia vitia et om
Abbreviated transcription (Latin):
ca memorie. Lectio autẽ ẽ quasi fundamentum
et subtratorium sequentium. qͥa ꝑ eam cetere
utilitates comparant᷑. Disputatio quasi paries
est in hoc exercitio ⁊ edificio. qͥa nicħ plene in¬
telligit᷑ fidelit̾ ue predicat᷑: nisi priꝰ dente dis¬
putationis frangatur. Predicatio uͦ cui subser¬
uiunt pͥma. qͣi tectum ẽ. tegens fideles ab estu ⁊
a turbine uicioꝵ. Post lectionem gͥ sacre scripte.
et dubitabilium ꝑ dispucationẽ inqͥsitionẽ ⁊ ñ
priꝰ predicandum ẽ. ut sic cortina cortinam tra-¬
mendans. ab ea ꝙ ꝓlixitatem ⁊ suꝑfluam expo¬
sitionem resecans ait. Lectio ista exiit qui semi¬
nat et c̃. ñ indiget expositione sed ammonitiõe.
Ammonitoria gͥ qͥa ꝑ se patent seorsum in loco
pri uato legantur: expositoria uͦ ⁊ difficilia in
scolis audiant᷑. Ad hoc inquit ieronimꝰ teren¬
ua st̃ magistroꝵ limina. Item ieronimꝰ. Cum dns
ante offensam ydolatrie illi popło tantum com

Expanded text:
as. Lectio autem est quasi fundamentum, et substratorium sequentium; quia per eam caeterae utilitates comparantur. Disputatio quasi paries est in hoc exercitio et aedificio; quia nihil plene intelligitur, fideliterve praedicatur, nisi prius dente disputationis frangatur. Praedicatio vero, cui subserviunt priora, quasi tectum est tegens fideles ab aestu, et a turbine vitiorum. Post lectionem igitur sacrae Scripturae, et dubitabilium, per disputationem, inquisitionem, et non prius, praedicandum est; ut sic cortina cortinam tramendans, ab eaque prolixitatem et superfluam expositionem resecans, ait : Lectio ista sciliceaetera non indiget expositione, sed admonitione. Admonitoria igitur, quia per se patent, seorsum in loco privato legantur; expositoria vero et difficilia in scholis audiantur. Ad hoc, inquit Hieronymus , terenda sunt magistrorum limina. Item idem : Cum Dominus ante offensam idololatriae illi populo tantum Decalogum
Abbreviated transcription (Latin):
castrimargia. Contra quam pe¬
stem ut au̾tat᷑ a popło dei: orans ꝓph̃a
ait. In chamo ⁊ freno. minore ce ma¬
iore constrictõe ⁊ refrenatõe. maxillas
eorum constringe. ꝑcius eis damdo ui
ctualia. qui .i. quia in habundantia p̃p
gulam ñ ad ꝓximant adte. s elongã¬
tur. Ende etiã apłs ad romanos . xxxix

Expanded text:
astrimargia. Propter quam pestem, ut avertatur a populo Dei orans Propheta, ait: « In camo et freno, » minore et majore constrictione et refrenatione, « maxillas eorum constringe, » parcius dando eis victualia; « qui, » in abundantia, propter gulam, « non approximant ad te , » sed elongantur. Unde et Apostolus ad Romanos cap. XII: «
Abbreviated transcription (Latin):
gula pͥmos parentes temptauit. Quat̃q
die comederitis eritis sicut dii. Demde do¬
minum iħm. Dic ut sapides isti panes
fiant. Gula concupiscentia carnis &e libi¬
uenda ẽ gula ꝑꝑ adiuncta. maxime ꝑꝑ
libiosinem. quia hoc uicium insitum no
ritia calcatur apłisꝙ. & cum marsupio
deponit᷑. Maledicam linguam: indictum
emendat si lentium. corꝑis cultus. &e habit̾
uestium unius ore spatio commutant᷑. Om¬
facile abicit᷑. sola libido insita a deo oblibo-¬
rum creationem. si fines suos egressa fũit re¬
dundat in uicium. &e quadam lege nature
incoitum gestit erumꝑe. Item ios᷑. xuiii. Eqͦs
eorum subn̾uabit ⁊ t̃. Item castrimargi simi
les sunt esau. qui uendidit pͥmogenita sua
ꝑꝑ lenticulam rufam. ⁊ amisit benedictio¬

Expanded text:
gula primos parentes tentavit: « Quacunque gula primos parentes tentavit: « Quacunque die comederitis, eritis sicut dii . » Deinde Dominum Jesum: « Dic ut lapides isti panes fiant . » Gula, concupiscentia carnis et libivenda est gula propter adjuncta, maxime propter libidinem, quia vitium insitum nobritia calcatur a philosophis, et cum marsupio deponitur. emendat silentium; cultus corporis et habitus vestium unius horae spatio commutatur; om foris est, facile abicitur: sola libido insita a Deo ob liberorum creationem, si fines suos egressa fuerit, redundat in vitium et quadam lege naturin coitum gestit erumpere. Item Josue, cap. XI: « Equos eorum subnervavit, » etc. Gastrimargi sunt similes Esau, qui « vendidit primogenita sua propter lenticulam rufam
Abbreviated transcription (Latin):
Orimo attemptat hominem concupiscen¬
tia carnis. Hinc concupiscentia oculorum
tandem suꝑbia uite. Item iheronimus ad
cotidie animamq tuam mundam & im¬
pollutam.q. cẽtum ocłis argi custodire. in¬
clusumq hostem suꝑare. Et poeta mores in¬
formans ait. Sine cerere &e baco: friget ue.
Habundantia. ꝑanis: causa fuit pertati
sodomoꝵ. Patet gͦ ex scõrum auctoritatib
abstinentiam & sobrietatẽ collacteneas eẽ¬
ce nitrices continentie: gulam uero luxurie
Uent̾ enim mero estuans de fã. despumat
ĩ libidinẽe aue tͥ ne ꝓst̾naris in coniuino in
quia illi uentri uacabant. s quia int̾ con¬
iuiua intentio mentis bona minus feruer:
bilem. mane techel phares. qͣm secuta ẽ de¬
structio domus eius. Oloferni ebrietate in¬
mia sopito: iudith abscidit caput. Ebrie¬
tas hominem sui ce dei immeniorẽ facit.¬
⁊ infinita parit monstra. consilia detegit.¬
quia quid ñ ebrietas desin̾et: Inguinis &
capitis q̃ sĩt discrimina nescit. Diabolus

Expanded text:
rimo autem tentat hominem « concupiscentia carnis, hinc concupiscentia oculorum , » tandem « superbia vitae . » Item Hieronymus ad quotidie, animamque tuam mundam et impollutam quasi centum oculis Argi custodire , inclusumque hostem superare. Etiam poeta mores informans, ait: Sine Cerere et Baccho friget Venus. Et abundantia panis causa fuit peccati Sodomorum . Patet ergo ex sanctorum auctoritatiinentiam et sobrietatem collactaneas et nutrices esse continentiae, gulam vero luxuriae. Venter enim mero aestuans de facili labitur in libidinem. Cave tibi, ne prosternaris in convivio intquod illi ventri vacabant, sed tamen quia inter convivia intentio mentis bona minus fervet ebilem: Mane, techel, phares , quam secuta est destructio domus ejus. Holopherne ebrietate nimia sopito, Judith abscidit caput . Ebrietas hominem sui, et Dei immemorem facit, infinita monstra parit, consilia detegitQuia quid non ebrietas designat? Inguinis et capitis quae sit distantia nescit. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ominus in gratitudinem ceu pessi xuii¬
mam faciem culpe redarguens ait
in matheo. cl xxuiii. Serue neqͥm omne
debitum dimisi tͥ qm̃ rogasti me. Nõne¬
g oportuit ce te miseren conseruis tuis¬

Expanded text:
ominus ingratitudinem ceu pessimam faciem culpae, redarguens, ait in Matthaeo, cap. XVIII: « Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me: Nonne oportuit et te misere
Abbreviated transcription (Latin):
egyptium quia aduena fiuisti in t̾ra eius.
et pauit te. Qui nati fuũnt ex eis in deci¬
ma gru̾atõe intrabunt eccł̃iam dei. Item
timeas quia faciens faciam mĩam inte
omnes agros saul pris tui. & tu comedes
panes in mensa mea semꝑ. Item uasius
maximus. Popilius lenas acicõe ꝓ eo per¬
orante in causa capitalis crimiins lib̾atus
ẽ. Quem postea a senatu ⁊ antonio pro¬
scͥptum ꝑsequtus ẽ capiteq amputauit
quod ꝓ capite eius ꝑoran̾at. ferens illud
ad senatum quod oꝑima spolia Infelix
scełatissimus & ingratissimus omnium
hominum qui a pr̃e ꝓpͥo homicidium inco¬
ans prem tic̾ onem prĩe octidit. Inualide
autem ad hoc monstrum suggillandum
sunt littere. Tam miserabilem enim cic̃õis
casum ñ ẽ quidigne fleat. quia iam alt̾
tit̃o ñ extat. popilius neminem odit: insi
qui płimum debet. Piculosum ẽ gͦ mul¬
ta beneficia in aliquem conferre qui a

Expanded text:
Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus et pavit te. Qui nati fuerint ex eis in tertia generatione, intrabunt Ecclesiam Dei. » Itetimeas quia faciens faciam in te miser restituam tibi omnes agros Saul patris tui, et tu comedes panes in mensa mea semper. » Item Valerius Maximus : Popilius Laenas a Cicerone, pro eo perorante in causa capitalis criminis, liberatus est: quem postea a senatu et Antonio proscriptum persecutus est, caputque amputavit quod pro capite ejus peroraverat ferens illud ad senatum, quasi optima spolia. Infelix, sceleratissimus et ingratissimus omnium hominum, qui a patre proprio homicidium inchoans, patrem patriae occidit. Invalidae autem ad hoc monstrum sugillandum sunt litterae. Tam miserabilem enim Ciceronis casum non est qui digne fleat, quia jam alter Cicero non exstat. Popilius neminem odit, nisi quis plurimum debet. Periculosum est ergo multa beneficia in aliquem conferre, quia
Abbreviated transcription (Latin):
autem fuit dauid beniuolis suis: patet
ex libro regũ .iiͦ. qui etiam semei sͥ exꝓ¬
banti. maledñti & imꝑꝑanti remisit om¬
nem iniuriam. & cum ciba & miphiboset
diuisit h̾cditatem pat̾nam. qui etiam fili¬
um bezcellai iam senis qui eum benigne
susceꝑat in adu̾sitate cum urgeret᷑ inopi¬
a sublimauit. Erechias quia domino gͣ¬
cias ñ egit suꝑ incredibili uictoria habi¬
ta de semacheriˢ egrotauit usq ad mor¬
tem. Qui penitens sanatus ẽ a domino.
Cui tandem grãs agens: ꝓrupit in boc
canticum dicens. Ego dixi ⁊ c̃. Item do¬
sis mundatis ait. Nonne decem mun¬
dati sunt & .ix. ubi sunt: Non ẽ inuent̾
qui rediret ce daret. głiam deo. ei agendo
gr̃as suꝑcollata sanitate: nͥ hic aliena.
Domestici autem &e cognatimaxime sepe so
lent ẽẽ ingrati. Item indert̾o. Dominus
uolens nos cẽ gratos etiam inimicis pro
modico beneficio: ait. c.xi. Non ab homi¬
nab̾is ydumeum quia frat̾ tuus ẽ. non

Expanded text:
autem fuerit David benevolis suis patet autem fuerit David benevolis suis patet ex II Reg. . Qui etiam Semei sibi exprobranti, maledicenti et improperanti remisit omnem injuriam et cum Siba et Miphiboseth divisit haereditatem paternam; qui etiam filium Berzellai jam senis, qui eum benigne susceperat in 305 adversitate cum urgeretur inopia, sublimavit . Ezechias, quia Domino gratias non egit super incredibili victoria habita de Sennacherib, aegrotavit usque ad mortem; qui poenitens sanatus est a Domino . Cum tandem gratias agens, prorupit in hoc Canticum, dicens: « Ego dixi: In dsis mundatis, ait: « Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, » ei agendo gratias super collata sanitate, « nisi hic alienigena. » Domestici autem et cognati solent esse maxime ingrati. Item in Deuteronomio Dominus volens nos esse gratos, etiam inimicis pro modico beneficio, ait cap. XXIII: « Non abominaberis Idumaeum, quia frater tuus est; nec
Abbreviated transcription (Latin):
stis ingratitudinis quod si ñ dimiseri¬
mus ex corde quod in nos delinqͥt᷑ ce
a nobis exigitur ce reuotat᷑. Etiam scd̾m
leges manumissus &e lib̾. ꝓ ingratitu¬
dine reuocabat᷑ in seruitutem. Atheni¬
enses etiam nequissima hũunt ingena
or tamen equissima iura quia ingratos
ut alios criminosos punientia. Gratissi¬
mi tenemurẽe deo quia creauit nos ⁊ ma¬
c̃ mortem morte recompensari. S nondũ
restitimus usq ad sanguinẽ. Si gͥ de con¬
digno tam gratus ẽẽ ten̾is deo ut mortẽ
morte recompenses. qͣm ingratus es ei. si
p̃cando eum ad iram ꝓuocas: Nabal
uir stultus ꝓ ingͣtitudine int̾fectus ẽ a
domino. Dauid enim egenti ce algenti cũ
commilitonib suis exulib in solitudine.
arcentiq sepe lupos ab ouib eius nega¬
uit benedictõent. ens in tonsuia ouium.
Insuꝑ ei conuitia ce contum elias intulit
dicens. Quis ẽ dauid ce quis ẽ filius e ⁊¬
say: Hodie increu̾unt serui suꝑ t̾ram
qui fug̃unt dominos suos. Quam gratus

Expanded text:
stis ingratitudinis, quod si non dimiserimus ex corde, quod in nos delinquitur, a nobis exigitur et revocatur; etiam secundum leges manumissus et liber pro ingratitudine revocabatur in servitutem. Athenienses etiam nequissima habuerunt ingenia, et tamen aequissima jura, quia ingratos, ut alios criminosos punientia. Gratissimi tenemur esse Deo, quia creavit nos, et maest mortem morte recompensari: « sed nondum restitimus usque ad sanguinem . » Si igitur de condigno, tam gratus teneris esse Deo, ut mortem morte recompenses; quam ingratus es ei, si peccando, eum ad iram provocas! « Nabal vir stultus » pro ingratitudine interfectus est a Domino. David enim egenti et algenti cum commilitonibus suis exsulibus in solitudine, arcentique saepe lupos ab ovibus ejus, negavit benedictionem ens in tonsura ovium, insuper et ei convitia et contumelias intulit, dicens: « Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increverunt servi super terram, qui fugerunt dominos suos . » Quam gratus
Abbreviated transcription (Latin):
bilia. ⁊ extrema uilia. ut illa ex htimilirate so¬
lidaret. que coram hominib gesserat fortia.
Plus stupeo dauid saltantẽ. qmͣ pugnantem.
Pugnando hostem subdidit. saltando coram
dño semetip̾m uicit. quẽ michol ex tumore re¬
tandum duo eẽ genera humilitatis male que
a se remouit dauid. Quidam enĩ in sublimi¬
tate constituti confitent᷑ se ẽẽ cinerem ⁊ fauil¬
lam. s ulitatem ab hominib ñ sustinent.
Alii in sub limitate constituti. ⁊ fauillã ⁊ cine¬
rem se ẽẽ fatent᷑. ⁊ uiles se ẽẽ ab hominib susti¬
nent. s intus obhoc ĩ tumescunt. Ideo contͣ
hos duos tumores suꝑbe humilitatis ait da¬
uid. Ludam ⁊ iulior fiam in conspectu dni.
in oculis meis. scilicet ⁊ ut ulem me ẽẽ ab
nota qd̾ quadruplex ẽ humilitas. Est enim
humilitas naturȩ. humilitas gr̾e. humilitas
culpe. ⁊ humilitas penȩ. Prime due coniunc¬

Expanded text:
bilia, et extrema vilia, ut illa ex humilitate sobilia, et extrema vilia, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Plus stupeo David saltantem, quam pugnantem. Pugnando hostem subdidit, saltando coram Domino semetipsum vicit, quem Michol ex tumore retandum duo esse genera humilitatis malae, quae a se removet David. Quidam enim in sublimitate constituti confitentur se esse cinerem et favillam, sed vilitatem ab hominibus non sustinent. Alii in sublimitate constituti, et favillam et cinerem se esse fatentur, et viles se esse ab hominibus sustinent, sed intus ob hoc intumescunt. Ideo contra hos duos tumores superbae humilitatis ait David: « Ludam et vilior fiam in conspectu Domini in oculis meis ; » scilicet, et ut vilem me esse ab notandum quod quadruplex est humilitas. Est enim humilitas naturae, et humilitas gratiae, et humilitas culpae, et humilitas poenae. Primae duae conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qͥ elegit me. Ludam ⁊ uilior fiam
intueri quanta iurtutum munera dauid ꝑ¬
ceꝑat. et in his om̃ib quã fortem se humili¬
tate seruabat. Quem enim ñ ex tolleret ora
leonis frangere. brachia ursi dissipare. audi¬
re ab onĩb hec. Saus ꝑcussit mule ⁊ dauid de¬
gi. reprobato rege ad regni gubnacula inungi.
timendũ cunctis uno lapide goliam strauisse.
a rege ꝓposita extinctis allophilis numerosa
preputia reportasse. ꝓmissũ tandẽ regnum ꝑ¬
cepisse. cunctum isrł sine contradictione posse¬
disse. ⁊ tam̃ cum archam dei ierłm reuocat. qͣi
oblitus prelatum se om̃ib ainmixtus popłis
ante archam saltat. et quasi in tripudio ꝑ sal¬
tum se rorat. prelatꝰq cunctis se se sub dno mi¬
nis exeque̾ndo. ⁊ abiecta exhibendo contemp¬
nit. ñ potestas regni ad memoriã reducit᷑. ñ
subiectoꝵ oculis saltando ulescete metuit. ñ
se honore p̃latum ceteris. ante eiꝰ archam qui
honorem dederat cognoscit. coram deo egit de¬

Expanded text:
meum, qui elegit me. Ludam, et vilior fiam intueri quanta virtutum munera David perceperat, et in his omnibus quam fortem se humilitate servabat. Quem enim non extolleret ora leonis frangere, ursorum brachia dissipare, audire ab omnibus hoc: « Saul percussit mille, et David degi , » reprobato rege, ad regni gubernacula inungi, timendum cunctis, David uno lapide Goliam stravisse, a rege proposita, exstinctis allophylis numerosa praeputia reportasse, promissum tandem regnum percepisse, universum Israel sine contradictione possedisse? Et tamen, cum arcam Dei in Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat, et quasi in tripudio per saltum se rotat: praelatusque cunctis, sese sub Domino minimis exaequando, et abjecta exhibendo contemnit . Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis, saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit de
Abbreviated transcription (Latin):
ẏpochrita est: si de humilitate uirtute ñ po
libet appetat uideri qd̾ ñ est. et celari in se qd̾
ẽ. T̃ alium ponet d̃s partem cum ypochritis.
qui in plerisq locis sacre scripture maxime
in euangelio suggulant᷑. De quib etiam iob
ait. libro .xu.ciͦ. hoc scio qd̾ laus impioꝵ bre¬
uis erit. ⁊ gaudiũ ypochrite ad instar punc
ti. Si ascenderit usq ad celum suꝑbia eoꝵ.
et caput eoꝵ nubes tetigerit. qͣi sterquillini¬
um in fine perdentur. Hic hypochrita ster¬
quilinio comparat᷑. qui ẽ paries dealbatus.
de quo dr. Piger lapidabit᷑ stercorib suis. Ta¬
les enim in stercorib suis. id ẽ temꝑalib pri¬
uant᷑. torquent᷑ ⁊ angustiant᷑. ꝓulis amissis.

Expanded text:
hypocrita est si de humilitate virtute, non polihypocrita est si de humilitate virtute, non polilibet appetat videri quod non est, et celari in se quod est. Talem « ponet Deus partem cum hypocritis, » qui in plerisque locis sacrae Scripturae, maxime in Evangelio, suggillantur. De quibus etiam Job ait: « Hoc scio, quod laus impiorum brevis est, et gaudium hyposcenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . » Hic hypocrita sterquilinio comparatur, qui est paries dealbatus, de quo dicitur: « Piger lapidabitur stercoribus suis . » Tales enim cum stercoribus suis, id est temporalibus, privantur, torquentur, et angustiantur pro amissis
Abbreviated transcription (Latin):
cumq potest suꝑbia habere domicilium. oppo¬
nas humilitatis resꝑsorium. dicens ⁊ orans cũ
lia respicit dns. ⁊ ab illis solis digne laudat᷑.
qͥa ñ est speciosa laus in ore peccatoris et suꝑ
bi. qͥa dns alta a longe cognoscit. Ad informan¬
uam etiam humilitatẽ dñs a pueris hebreoꝵ
ñ a scribis ⁊ phariseis. rex appellari et lauda
omĩa humilitatẽ resonarent. Laudatores: qͥ a
te in eccłia decantat᷑ benedicamꝰ dno. ut osten¬
datur omĩa oꝑa nr̃a in humilitate compleri.
eaq debere condiri. Alioqͥn infructuosa ⁊ in¬
sipida ea repurari. Item iacob in epła canoni¬
ca. capło .uiii. Humiliamini in conspectu do¬
mini ⁊ ipse exaltabit uos. Et apłs ait. Non al
liare. Ubi enim suꝑbia. ibi ruina. Ubi uͦ hu¬
militas. ibi modestia. Suꝑbiam sequit̃ ruina
⁊ deiectio. humilitatẽ gła ⁊ exaltatio. Melius
ẽ humiliari cum humilib. qmͣ diuidere spo¬

Expanded text:
cunque superbia potest habere domicilium, oppocunque superbia potest habere domicilium, opponas humilitatis responsorium, dicens cum lia respicit Deus , » et ab illis solis digne laudatur, quia, « Non est speciosa laus in ore peccatoris » et superbi, quia, « Dominus alta a longe cognoscit » Ad informandum etiam humilitatem, Deus a pueris Hebraeorum, non a Scribis et Pharisaeis, rex appellari et laudaromnia humilitatem resonarent: laudatores, quia,te, in Ecclesia decantatur: Benedicamus Domino, ut ostendantur omnia opera nostra in humilitate compleri, eaque debere condiri, alioquin infructuosa et insipida ea reputari. Item: Jacobus in epistola canonica, IV: « Humiliamini in conspectu Dei, et ipse exaltabit vos. » Et Apostolus ait: « Non aliare. Ubi enim superbia, ibi ruina, ubi vero humilitas, ibi modestia. Superbiam sequitur ruina et dejectio: humilitatem, gloria et exaltatio. « Melius est humiliari cum humilibus, quam dividere spo
Abbreviated transcription (Latin):
et urõ. Fabri filio piscatori pet᷑ successores q̃ ri¬
mꝰ: ñ augusto. Nam regit hic animas corpora
cesar ht. Ob hoc etiam preceptum ẽ in lege alta¬
re holocausti fieri concauum. qͥa tumor infu¬
sarepellit. et quadrangusũ ꝓpt̾ quadraturã qua¬
tuor cardinaliũ uirtutũ. Dñs etiam cũ ẽet in u¬
na et eadem maiestate ds cum patre. inclinauit
celos ĩ descendit. formam lerui accepit. paupe¬
rem fabrum patrem putatiuum elegit. de ut̾o
uͥginis pauꝑculȩ ⁊ questuarie. ⁊ in diu̾sorio na¬
tus. et pannis inuolutus. in modico p̃sepiolo
cens. abscondo hec secreta sacram̃ta natiuitatis
mee sapientib. et reuelo ea paruulis. In templo
etiam cum hostia pauꝑum oblatꝰ. paruo lacte
ꝑ quem nec ales esurit lactatus & alitꝰ. qui hu¬
milia et humilib uerbis predicauit. In uili pas¬
sus patibulo. in sepulchro alieno positus. Lugͦ
quicumq es exemplo dñi quanto maior es hu
in om̃i menbro tuo. ingestu. in habitu. ⁊ ubi¬

Expanded text:
th. XIII, » piscatori Petro successorem quaerimus, non Augusto: Nam regit hic animas, corpora Caesar habet. Ob hoc etiam praeceptum est in lege altare holocausti fieri concavum quia tumor infusa repellit et quadrangulum, propter quadraturam quatuor cardinalium virtutum . Dominus etiam cum esset in una et eadem majestate Deus cum Patre, « inclinavit coelos et descendit , » formam servi accepit , pauperem fabrum patrem putativum elegit, de utero virginis pauperculae et quaestuariae, et in diversorio natus, pannis involutus, in modico praesepio cens: Abscondo haec secreta nativitatis meae sapientibus, et revelo ea parvulis . In templo etiam cum hostia pauperum oblatus, parvo lacte, per quem nec ales esurit , lactatus est et alitus, qui humilia, et humilibus verbis praedicavit, in vili patibulo passus, in sepulcro alieno positus . Tu ergo quicunque es, exempmbro tuo: in gestu, in habitu; ut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uas fictile es ⁊ incorruptibile. saccus stercoꝵ.
⁊ cib ũmium. Humiliare. qͥa thesaurum ha¬
bes in hocuase. animã scilicet lumine uultꝰ
dei insignitam. Homo agnosce dignitatẽ tu¬
am. in qua conditus es ad ymaginẽ dei. sicq
redarguens ait. ca .xl. Attende ne seductus
in stulticia humilieris. Noli eẽ humilis in
sapientia tua. ne humiliatus in stulticiam
seducaris. Item de eadem apłs epła ad tithũ
.iiii. Nemo te contempnat. sed argue cũ om̃i
qd̾ dicit᷑. laicos ẽẽ meliores elericis. Item eccle¬
siasticus humilitatẽ simulationis et fictio¬
nis corripiens. liui .c. ait. Est qui nequiter
humiliat se et interiora eiꝰ piena st̃ dolo. Ti¬
meas gͦ qd̾ dr in psalmo.xciii. Ds ultionũ¬

Expanded text:
vas fictile es, et corruptibile, saccus stercorum vas fictile es, et corruptibile, saccus stercorum et cibus vermium. Humiliare, quia thesaurum habes in hoc vase, animam scilicet, lumine vultus tui Dei insignitam. O homo! agnosce dignitatem tuam in qua « conditus es ad imaginem Dei , » sicredarguens, ait cap. XIII: « Attende, ne seductus in stultitia humilieris. Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris. » Item de eadem Apostolus ad Titum II: « Nemo te contemnat, sed argue cum omni quod dicitur laicos esse meliores clericis. Item: Ecclesiasticus humilitatem simulationis et fictionis corripiens cap. XIX, ait: « Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus sunt plena dolo. » Timeas ergo quod dicitur in psalmo XCIII: « Deus ultionu
Abbreviated transcription (Latin):
re. in eccłia predicare. sacerdotium cuꝑe.
ante altare dni ministrare: S ⁊ hec nisi cũ
om̃i diligentia custodierit qͥs cor suum. de
cupiditate laudis oriunt᷑. uideas plerosq
qd̾ etiam tuuiꝰ ait. libros suos de contepnen¬
da gła inscribere. ⁊ ꝓpt̾ głam nominis sui
titulos prenotare. ⁊ quasi de humilitate
loquentes ⁊ inscribentes suꝑbiunt. matĩ¬
amq ⁊ sermonem humilitatis in głam cõ¬
uertunt. Int̃pretaniur scripturas. sepe uer¬
timus stilum quẽ digna lt̃ lectione scribimꝰ.
⁊ nisi causa xp̃i fiant. s memorie imposteros
et fame in popłos. totus labor irritus fiet. et
erimꝰ quasi tympanũ sonans. aut cymbalum¬
concrepans. Uideas pleros ꝙ de scripturis in¬
t̃ se contendere. ⁊ athalanticũ scamma dezi
facere sermonẽ. inuicem ꝓuocant.⁊ si uicti
fuerint inuident. inanis quippe głe cupidi st̃.
benius thesaurum istum in uasis fictilib.
ut sublimitas sit uirtutis dei ñ ex nobis. quia

Expanded text:
re, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditquod etiam Tullius ait libros suos de contemnenda gloria inscribere, et propter gloriam nominis sui titulos praenotare, et quasi de humilitate loquentes et inscribentes superbiunt, materiamque et sermonem humilitatis in gloriam convertunt. Interpretamur Scripturas, saepe vertimus stylum, quae digna sunt lectione scribimus, et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet, « et erimconcrepans . Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quippe gloriae cupidi sunt. bemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex nobis: » quia
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. humilitatẽ p̃ponit inquiens. Resperit
dñs humilitatẽ ancille sue. Ecce enĩ ex hoc be¬
atam me dicent omnes generationes. Deposu¬
it potentes de sede: ⁊ exaltauit humiles. Item
dauid in psalmo. cxxx. Dñe ñ ẽ exaltatũ corme¬
disse in aere mundum plenũ laqueis. ⁊ que¬
sisse sic ab angelo sibi familiari. qͥs euadet õs
laqueos istos: Cui angłs. Sola prudens humi¬
litas. E st enim incauta humilitas. que ẽ cog¬
nata stulticiȩ. Item notandũ qd̾ tres st̃ gradus
acquirende ⁊ obseruande humilitatis. Primꝰ ẽ
pensare qͥd ñ habeas. scs qd̾ nicħ ate habeas.
terciꝰ cogitare posse amittere qd̾ habeas. In pri¬
mo inuenis te imꝑfectum. tũ in naturalib
bonis. tum in gratuitis. In scdo te nicħ habe
Intercio timeas ruinam ⁊ lapsum. scilicet ne
auferatur a te qd̃ uidebaris habere. Item dñs
in pͥncipio sermonis sui commendans humi¬

Expanded text:
habuit, humilitatem praeponit, inquiens: « Respexit habuit, humilitatem praeponit, inquiens: « Respexit Dominus humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles . » Item David in psalmo CXXX: « Domine, non est exaltatum cor medisse in aere mundum, plenum laqueis, et quaesisse sic ab angelo sibi familiari: Quis evadet omnes laqueos istos? Cui respondit angelus: Sola prudens humilitas. Est enim incauta humilitas, quae est cognata stultitiae. Item: Notandum quod tres sunt gradus acquirendae et conservandae humilitatis. Primus est pensare, quid non habeas; secundus, quod nil a te habeas; tertius, cogitare te posse amittere quod habes. In primo invenis te imperfectum, tum in naturalibus bonis, tum in gratuitis. In secundo, te nihil mnes . » In tertio: Timeas ruinam et lapsum, scilicet, ne inferatur a te quod videbaris habere. Item: Dominus in principio sermonis sui commendans humi
Abbreviated transcription (Latin):
ma debetur reuerentia. ne qͥd nisi honestum
et utile scribatꝰ. S qm̃ irasci hominis ẽ. et in
uiriam ñ facere xp̃iani: ad antiquum morẽ
reu̾tens. rursum p̃cor ut diligentẽ te diligas.
Dñs aliud dogma de humilitate ꝓponens ait.
Suꝑ quem reqͥescet sp̃c m̃s. nisi suꝑ humilẽ
⁊ quietum ⁊ trementẽ sermones meos: Ac si di¬
cat. Sola humilitas mͥ facit domũ quietam
et tremens sermones meos. Item in psalmo
xu. Nlotas mͥ fecistiuias uite. idẽ humilitatis.
Et si enĩ cetere iurtutes sint uiȩ uite. tam̃ no¬
men generale om̃ium humilitat attribuit᷑
et appropriatur. que ẽ cementũ omĩum alia¬
rum uirtutũ. sicut suꝑbie noñĩ generale uici
oꝵ attribuit᷑ ut ibi. E mundabor a delicto mari¬
mo. generalit̾ q demonstrat᷑ ibi. Dñe ds m̃s si
feci istud. scilicet opus suꝑbie. que ẽ fons ⁊ ori¬
go alioꝵ uicioꝵ. Item beata uirgo imitatrix fi

Expanded text:
ma debetur reverentia, ne quid nisi honestum ma debetur reverentia, ne quid nisi honestum et utile scribatur. V. juriam non facere Christiani, ad antiquum morem revertens, rursum precor, 35 ut et diligentem te diligas, m Dominus aliud dogma de humilitate proponens, ait: « Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos? » Ac si dicat: Sola humilitas facit mihi domum quietam et trementem sermones meos. Item psalmo XV: « Notas mihi fecisti vias vitae, » id est humilitatis. Etsi enim caeterae virtutes sint viae vitae, tamen nomen generale omnium, humilitati attribuitur et appropriatur, quae est caementum omnium aliarum virtutum, sicut superbiae generale nomen vitiorum attribuitur, ut ibi: « Emundabor a delicto maximo . » Generaliterque demonstratur ibi: « Domine Deus meus, si feci istud , » id est opus superbiae, quae est fons et origo aliorum vitiorum. Item beata Virgo imitatrix fil
Abbreviated transcription (Latin):
plo qd̾ docuit u̾bo. dum piscatoꝵ pedes lauit.
dum ꝓditorem oscł̃o excipit. dũ loquit᷑ cũ sa¬
resurgens pͥmum muliercule apparuit. Satha
nas ex archangelico fastigio ñ ob aliam cau¬
sam. nisi ob contrariam humilitati suꝑbiã
uendicans. gentili popło succedente deletꝰ ẽ
et ita cauda u̾sa ẽ in caput ⁊ e conuerso. Con¬
tra sophistas qͦ scłi ⁊ sapientes mundi. pe
trus et iacob piscatores mittunt᷑. Cuiꝰ rei cã
scriptura ait. Suꝑbis d̾s resistit. humilib
autẽ dat grãm. Uide frat̾ quale ⁊ qnͣtum ma¬
ob qd̃ in eunͣgelio ⁊ phariseus arrogans sꝑui
t᷑ ⁊ hũił publicanꝰ audit᷑. Decem iam ni fal¬
lor epias plenas tam officii qͣm p̃cum tͥ misi.
cũ tu e contra obsurdescas. nec mutũ facere
dignaris. et dno loquente cũ seruis. frat̃ cũ
contumeliose. crede mͥ nisi stili uerecondia ꝓ¬
hib̾et: tanta lesus ingererem: ut inciꝑes mͥ res¬
tum ꝑmanet. Unde ⁊ stilo scribendi maxi¬

Expanded text:
plo, quod docuit verbo, dum piscatorum pedes lavit , dum traditorem in osculo excipit, dum loquitur cum Sainsurgens primum mulierculae eidem apparuit . Satanas autem ex archangelico fastigio, non aliam ob causam, nisi ob contrariam humilitati superbiam ndicans , » gentili populo succedente, deletus est. Et ita versa est cauda in caput , et e contrario. Contra sophistas quoque saetrus et Iacobus piscator mittitur, cuius rei causa scriptura ait: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam. uide, frater, quale maob quod in euangelio et pharist humilis Publicanus auditur . Decem jam, ni fallor, epistolas plenas tam officii quam precum tibi misi, cum tu e contra obsurdescas, nec nutum facere dignaris, et Domino loquente cum servis, frater cum uam, nimis contumeliose. Crede mihi nisi styli verecundia prohiberet, tanta laesus ingererem, ut inciperes mihi restum permanet. Unde et stylo scribendi maxi
Abbreviated transcription (Latin):
icut diximꝰ suꝑbie filia ẽ inuidia. nep¬
tis ẽ detractio. & sic̃ ꝑ suꝑbiam pͥmo
mors intrauit in mundũ. ita ꝑ humilitatẽ
xp̃i uita pͥmo intrauit in mundr̃. ꝑ aliam
enĩ uiam reu̾si st̃ magi in regionẽ suam. Si¬
cut enĩ ꝑ suꝑbiam pͥmo recedimꝰ a deo. ita ꝑ
humilitatem primo accediniꝰ ad ip̃m. Et cũ
mendetur. maxime in humilitate cõmenda¬
tur. ad eo qd̾ de ipsa precipue pre ceteris uir¬
tutib scolas celestes rexerit inquiens. Discite
a me qͥa mittis sum ⁊ humilis corde. Itẽ au¬
gustinꝰ hanc cõmendans ait. Hec ẽ aqua q̃ ñ
legit᷑ in libris alienigenarũ philosophoꝵ.
dignatione se ipsos occidebant. Item ieroni¬
mus ad antonium monachum nolentẽ ei
rescribere. Dñs nr̃ humilitatis magist̃ discep¬
tantib de dignitate discipulis. statuit par¬
uulum in medio eoꝵ dicens. Nisi qͥs humi¬
liauerit ꝑ se gratiam: sic̃ pariuilus iste ꝑna¬

Expanded text:
icut diximus, superbiae filia est invidia, neptis est detractio; et sicut per superbiam primo « mors intravit in mundum , » ita, per humilitatem Christi, vita primo intravit in mundum. « Per aliam enim viam reversi sunt magi in regionem suam . » Sicut enim per superbiam primo recedimus a Deo, ita per humilitatem primo accedimus ad ipsum. Et cummendetur, maxime in humilitate commendatur, adeo quod de ea praecipue, prae caeteris virtutibus, scholas coelestes rexerit  f. erexerit, inquiens: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Item Augustinus hanc commendans ait: Haec est aqua quae non legitur in libris alienigenarum, philosophorudignatione seipsos occidebant. Item Hieronymus ad Antonium monachum nolentem ei rescribere: Dominus noster humilitatis magister disceptantibus de dignitate discipulis, statuit parvulum in medio eorum dicens: « Nisi quis humiliaverit se sicut parvulus iste, n
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑ sum ego ⁊ in laborib a uiuentute mea.
exaltatus autẽ humiliatus sum ⁊ conturbatꝰ.
Ioeo exaudisti uocẽ orationis meȩ. dum cda¬
marem adte. Item attendas et ilbõ iheronin
dicentis. qui uirtutes sine humilitate congre¬
gat ⁊ coarceruat. idem facit ac si puluerem
in suꝑcilium montis portet. ad leuis aure fla¬
tum disꝑgendum. Item cd̾nis collectis disci¬
pulis sermonem faciens in monte. in eoq
tem qͣi fundam̃tum scĩtatis in primo grady
locauit. aꝑiensq os suum dixit. Eeati pau¬

Expanded text:
tute mea: exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus : » ideo, « Exaudisti vocem orationis meae, dum clamarem ad te . » Item: Attendas et illud Hieronymi dicentis: Qui virtutes sine humilitate congregat et coacervat, itidem facit ac si pulvisculum in supercilium montis portet, ad levis aurae flatum dispergendum. Item: Dominus, collectis discipulis sermonem faciens in monte, in eoquetem, quasi fundamentum sanctitatis, in primo gradu locavit, aperiensque os suum dixit: « Beati pau
Abbreviated transcription (Latin):
De humilitate uͦ culpe ꝓcedentis ex seruili ti¬
more dicit poeta. Asperius nicħ est humilis
cum surgit in altum. Cuncta ferit. dũ cũcta ti¬
met d̾seũ ĩ õs. De humilitate pene dicit᷑. Qui
se exaltat humiliabit᷑ scilicet confusione et
abiectione. ⁊ pena gebennali. Et item in pa¬
litas. pena scilicet gehenne confusio et abiec¬
tio: humilem spu suscipiet gła. Item libet in¬
tueri qͦt ⁊ quantis exemplis humilitatis sacra
scriptura resꝑsa sit. ut ex illis pauca qͣi semina¬
rium colligamꝰ. Uides itaq iacobmatͥ sue ob¬
temperantẽ. et cũ ea domi manentẽ. a deo elec¬
tum. esau uͦuenatorẽ. ⁊ grandia appetentem
reꝓbatum. saul parilũ de post asinas in regẽ
assumptũ. et eundẽ factum suꝑbum post ea de¬
iectum. Uides uauid paruum. postpositis frat¬
fima mundi elegit ut fortia queq confring̾et.¬

Expanded text:
De humilitate vero culpae provenientis ex servili timore, dicit poeta: Asperius nihil est humili cum surgit in altum: Cuncta ferit, dum cuncta timet, desaevit in omnes. De humilitate poenae dicitur: « Qui se exaltat, humiliabitur , » conbjectione, et poena gehennali. Et iterum Palitas, » poena scilicet gehennae, et confusio, et abjectio: « Humilem spiritu suscipiet gloria . » Item: Libet intueri quot et quantis exemplis humilitatis sacra Scriptura respersa sit, ut ex illis pauca, quasi seminarium, colligamus. Vides itaque Jacob matri suae obtemperantem, et cum ea domi manentem a Domino electum: Esau vero venantem et grandia appetentem reprobatum . » Saul parvulum de post asinas in regem assumptum, et eumdem factum improbum, superbum, postea dejectum . Vides David parvulum, postpositis fratirma mundi elegit ut fortia quaeque confunde
Abbreviated transcription (Latin):
facies ⁊.c̃. Et in psalmo .xxx. Ego dixi in exces¬
su mentis meẽ. ꝓiectus sum a facie oculoꝵ tu¬
oꝵ. quia humiliatꝰ factus sum nimis ⁊ abiec¬
tus bona abiectione. ideo exaudisti uocẽ orati¬
meam. Item in psalmo. cͦ. iͦ. Respexit in oratio¬
nem humiliũ ⁊ c̃. Item psalmo .xxiiii. uide
humilitatẽ meam ⁊ laborẽ meum. ⁊ dimite
uniũsa delicta mea. Precedit enĩ humilitas la¬
tute. exaltabit᷑ in presenti et in futuro. In pre¬
senti augmento uirtutum ⁊ bonoꝵ operum.
in futuro głe collatione. Item samuelis ad
eẽs paruus in oculis tuis. caput in isrł factus
es: Nunc autẽ quia factus es magnus in o
abiecit te ne sis rex suꝑ israel. sed succedet tͥ
emulus tuus. Et gregoriꝰ suꝑ illum locũ ait.¬
Cum paruus fuisses in oculis tuis. mͥ magnꝰ
fustz. Cum te magnum conspicis. a me par¬
uus estimaris. E contra dauid cum regni sui
potentiam corã archa dñi saltando despice¬
ret. dixit. Ludam coram d̾no et uilior fiam.

Expanded text:
 Item: « Ego dixi in excessu mentis meae: Projectus sum a facie oculorum tuorum, » quia humiliatus factus sum nimis et abjectus, bona abjectione; « ideo exaudisti vocem oratiionem humilium. » Item in psalmo XXIV: « Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte universa delicta mea. » Praecedit enim humilitas lahumiliat » virtute, « exaltabitur, » in praesenti et in futuro. In praesenti, augmento virtutum et bonorum 36 operum, in futuro, gloriae collatione. Item Samuel ad esses parvulus in oculis, caput et rex in Israel factus es? Nunc autem quia factus es magnus in ocabjecit te Dominus, ne sis rex super Israel; » sed succedet tibi aemulus tuus. Et Gregorius super hunc locum, aitCum parvus esses in oculis tuis, mihi magnus fuisti; cum te magnum conspicis, a me parvulus existimaris. E contra David cum regni sui potentiam coram arca Domini saltando despiceret, dixit: « Ludam coram Domino et vilior fiam,
Abbreviated transcription (Latin):
satores estis. Si p̾latus gͦ alicui confert ec¬
cius accip̃. qͣm det. Si autem in digno ł
non indigenti: furat᷑ res pauꝑum ⁊ de¬
fraudat. ⁊ ille eas rapit. Quomodo gͥ pre¬
lati eos quos ꝓmou̾unt. sͥ obligatos ẽẽ pu¬
tant ad obsequendũ in omnibus. uel se
eis fuisse bñficos turpit̾ impꝑant: Si di
minabiles sunt s non dominant᷑. numqͥd
⁊ seruos. ⁊ ancillas ⁊ feoda. ⁊ onera. ⁊ no¬
mina dignitatum ñ hñt in actu sicut. et
duces scłi: Nonne militant cesari ⁊ mun¬
do. sicut ⁊ deo. immo magis qͣm deo: S ⁊
de eis bodie uerius drͦ ꝑ infandam subt᷑¬
ctionẽ negatiue ꝑticule. Reges gentium¬

Expanded text:
confert tius accipit, quam dat: si autem indigno vel non indigenti, furatur res pauperum, defraudat, et ille eas rapit. Quomodo igitur praelati eos quos promoverunt sibi obligatos esse putant ad obsequendum in omnibus, et se eis fuisse beneficos turpiter improperant? Si digminabiles sunt, et non dominantur: Nunquid, et servos, et ancillas, et feuda, et onera, et nomina dignitatum non habent in actu, sicut et divites saeculi? Nonne militant Caesari, sicut et Deo? Imo magis quam Deo. Sed et de his hodie verius dicitur per infandam subtractionem negativae particulae: « Reges gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
querunt omnia. ut illi qui ex electione
succedunt in regnum. ñ ex hereditate. Si
dixerint. ecce relinquimus nos omnia. qͥa
deo omnia pꝰponamus. similit̾ ad hoc tenen¬
t᷑ ⁊ coniugati. Uel quomͣ p̾dicabunt sub¬
ditis disꝑg̾e ⁊ erogare bona sua pau peri¬
b. qui disꝑsa ñ cessant congregare ⁊ repo¬
nere. Tucius eẽt nec habere. unde aliis e¬
rogarent. Uel si ñ relinquerunt omnia
quom cũ domino iudices uenient. Item
in euͣnglio ioh̃is. Reliq̃ut mulier samari¬
tana hydriam suam. ⁊ abiit inciuitatẽ
annuntians omma que dyxit illi ih̾c. Diꝰ¬
cant hinc euͣngłiat᷑i pͥus hydriam .i. cu
dominus. Reges gentium dnãnt᷑ eorum:

Expanded text:
et reges, ut illi qui ex electione succedunt in regnum, non ex haereditate. Si dixerint: « Ecce nos reliquimus omnia, » quia Deo omnia postponimus; similiter ad hoc tenentur et conjugati. Vel quomodo praedicabunt subditis dispergere, et erogare bona sua pauperibus, qui dispersa non cessant congregare et reponere? Tutius esset, nec habere unde aliis erogarent. Vel si non reliquerunt omnia, quomodo cum Domino judices venient? Item in Evangelio Joannis: « Reliquit mulier Samaritana hydriam suam, et abiit in civitatem, annuntians omnia, quae dixit illi Jesus . » Discant hinc evangelizaturi, prius hydriam, id estDominus: « Reges gentium dominantur eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris quia consuetudine ⁊ usu utenti¬
um in contrarium. localia ⁊ temꝑalia ⁊
chil solidatis habebit euangelium. Cui ob¬
uiat dominus dicens. Quod uni dico om¬
nib dico. Si dixeris quia hoc possideas ñ
Item dominus. Quam difficile qui pecu¬
niam hĩtt intrabunt in regnum celorum.
facilus ẽ camelum ꝑforamen acus tran
sire: qͣm diuitem uttrare in regnum celo¬
rum. Mirantib autem ⁊ obtupescentib
discipulis in uerbis eius: dyẽ ei symonpe¬
trus. Ecce nos relinquimus omma etiam
uoluntatem hñdi. Inumero enim duittum
computat᷑. qui dinitras concupisete. ⁊ si eaᷤ
ñ hãt sequit᷑. E secuti sumus te. Quio
ergo erit nobis: Respondit. In regen̾atõe

Expanded text:
dixeris consuetudine et usu utentidixeris consuetudine et usu utentium in contrarium, localia, et temporalia, et hil soliditatis habebit Evangelium, cui obviat Dominus, dicens: « Quod uni dico, omnibus dico . » Si dixeris quia hoc non possideasItem Dominus: « Quam difficile, qui pecuniam habent, intrabunt in regnum coelorum : Facilius est camelum intrare per foramen acus, quam divitem intrare in regnum coelorum . » Mirantibus autem et obstupescentibus discipulis in verbis ejus, dixit ei Simon Petrus: « Ecce nos reliquimus omnia; » etiam voluntatem habendi. In numero enim divitum computatur, qui divitias concupiscit, etsi eas non habeat. Sequitur: « Et secuti sumus te. Quid erg
Abbreviated transcription (Latin):
ronis uũs. p̾dicatori enim qui ad ꝯtẽptũ
diuitiarum hortari debet amputo ꝓpe ne
rium negõrum minus uacet offõ suo. ẽam¬
ta enim fiducia illi debet ẽẽ in do. ut p̾sen¬
tis uite sumptus. ⁊ si ñ p̾uideat. tamens
ñ defuturos certissime sciat. Quare autem
hec eis p̾cipiat subdit. Quia omnia neccia
eis debent᷑ a b hiis quib p̾dicant. Dignꝰ
ẽ oꝑarius cibo suo. Nota suo. E cuius¬
modi suo: Audi lucam hoc det̾minantem.
Edentes ⁊ bibentes que apud illos sunt.¬
Si ergo cibum queris: necce ẽ ut modictta¬
tem aplice p̾dicationis amplectaris ut
obserues pͥncipium mandati. s. ne posside¬
as aurum uel argentum. Si tͥ ut succes¬
sori apłoꝵ expetis a subditis quib opa¬
ris cibum erogari. quomodo finis manda¬
ti obseruabit᷑. immo multis etiam canoni
asserere: partem uero abs condere. uel de ea
qi᷑ ñ obseruanda disputare. Uel qua au¬
ctoritate derrogabit᷑ pͥme parti p̾cepti: Si

Expanded text:
ris . » Praedicatori enim, qui ad contemptum divitiarum hortari debet, amputatio prorium negotiorum minus vacet officio suo. Tanta enim fiducia debet illi esse in Deo, ut praesentis vitae sumptus, etsi non praevideat, tamen sibi non defuturos certissime sciat. Quare autem haec eis praecipiat, subdit quia omnia necessaria eis debentur, ab iis quibus praedicant: « Dignus est operarius cibo suo ibid. » Nota, suo. Et cujusmodi suo? Audi Lucam hoc determinantem. « Edentes et bibentes, quae apud illos sunt . » Et» Si ergo cibum quaeris, necesse est ut modicitatem apostolicae praedicationis amplectaris, ut observes principium mandati, scilicet: « Ne possideas aurum vel argentum . » Si tibi, ut successori apostolorum, expetis a subditis, quibus operaris, cibum erogari, quomodo finis mandati observabitur imo multis etiam canonibasserere, partem vero abscondere, vel de ea, quasi non observanda, disputare. Vel qua auctoritate derogabitur primae parti praecepti? si