comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis uel her&ica prruitate. uel
suꝑstitione gentili. Eiudaica ꝑfi¬
dia. uel &iam scismate fucterno
quasi uario colore & dnĩ gratia
caruerit. necesse . ẽ. ut ad eccle¬
siamueniat. coloremq fidei
quemacceperit ostendat. Cere¬
ii autem uitia tamquam ualitu¬
dinis & quasi membrorum ani¬
mae atq sensuum. ꝑ seipsum in¬
terius inconscientia & intellectu
dñs sanat & corrigit. Deniq
ꝑsequeris. ad a naniam tameN
missus .ẽ. ut illo sacerdotio quod
inecclesia constitum .ẽ. sacirmen¬
tum doctrinae fidei perciper&.
& uerus eius ad probar&ur colonus
ET FACTUM .G̃. DUMIREÑ
MUNDATISUNT. Nondum
accepto baptismatis sacurmento.
Nondum sp̃italiter ad sacerdotes
ꝑuenenant. & tamen in fusione
sp̃s scĩ eorum mundatio declarr¬
ta .ẽ. UNUS AUTẼ EXILLIS
UT UDIT QuIA MUNDA¬
TUS .E. RCGRESSUS. Ẽ.¬

Expanded text:
quis vel haeretica pravitate, vel quis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraternoasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique s quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctet verus ejus approbaretur color. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nondum accepta baptismatis sacramenta, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione spiritus sancti eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit, quia mundatus est, regressus e
Abbreviated transcription (Latin):
putatione uel nantctione homi¬
nis. tamquam in unius corporis
colore apparentia significanit
lepitem. tamquam ueris falsisq
colorum locis humana corporx
tandi sunt ecclesiae. ut sifieri
pot. ẽ. longius remoti. magno
clamore xpm̃ interpellent
Vnde& apte subiungitur
QUISTETERUNT ALONCE
ET LEUAUERUNT UOCEM
DICENTES. Ihu PRAECEP¬
TOR. EMSERERENRI.
Et bene ut saluentur ihm̃ pitce.¬
ceptorem nominant. Quia eni
in eius uerba se errasse significaNt.
hunc saluandi humiliter prececep¬
toremuocant. Cumq ad cog¬
nitionem p̃ceptoris redeunt. mox
ad formam salutis recurrunt.
QUOS UT UIDIT. DIXIT
ITE. OSTENDIT EUOS SACER¬
DOTIBUS. Nullum dñs eorũ
quibus haec corpoilia beneficia
prestitit inuenitur misisse ad
sacerdotes. nisileprosos
Quia uidelie& sacerdotium iu¬
daeorum figuir erat futuri sa¬
cerdotii legalis quod.ẽ. in ecclesia
quoconsecnentur omnes ꝑtinen¬
tes ad corpus xp̃i. summi & ueri
principis sacerdotum. Et quis¬

Expanded text:
putatione vel narratione homiputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora tandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recQuos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nullum Dominus eorum, quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia videlicet sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quis
Abbreviated transcription (Latin):
non fecero. super flua sunt mihi
paceceptalegis. Ergo qui fruc¬
tus sp̃s spĩtaliter impl&. subue¬
teri testamento non mano.
SUAM CRUCI FIXERUNT¬
CENTIIS. Siomnia simul
uitia crucifixa sunt . & caro qua¬
si incruce pendens nihil concupis¬
cit. ut quid nobis legem quae
data . ẽ. aduitia cohercenda
simul illud notandum quod eos
dixerit xp̃i. eẽ. qui carnem cũ
uitiis & concupiscentiis crucifi¬
xerint. contrix illos qui solam fi¬
dem sufficere arbitiuentur:
RET IH̃S IN HIERU¬
SALE. TRANSIEBAT
PERMEDIÃ SAMA¬
INGREDERETUR quod¬
DACASTELIŨ. OCCURRER̃
EI DECIM UIRI LEPROSI
Leprosinon absurde intelligipos¬
sunt. qui scientiam uere fidei no
habentes. uarias doctrinas pro¬
ferunt erroris. Non enim uel
abscondunt imperitiam suam.
sed prosumia peritia proferunt
inlucem. & iactantiam sermonis
ostentant. Nulla porro falsa
doctrina. ẽ: quae non aliqua ue¬
ux intermisceat. Venx ergo fal¬
sis in ordinate ꝑmixta in una dis¬

Expanded text:
non fecero, superflua sunt mihi non fecero, superflua sunt mihi praecepta legis. Ergo qui fructus spiritus spiritualiter implet, sub Veteri Testamento non manet. suam crucifixerunc. Si omnia simul vitia crucifixa sunt, et caro, quasi in cruce pendens, nihil concupiscit, ad quid nobis lex, quae data est ad vitia coercenda? Simul illud notandum, quod eos dixerit Christi esse, qui carnem cum vitiis et concupiscentiis crucifixerint, contra illos qui solam fidem sufficere arbitrantur. ret Jesus in Hierusalem, transibat per mediam Samaingrederetur quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi, etc. Leprosi non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una dis
Abbreviated transcription (Latin):
inter tres ponitur. spes. fides. cari¬
tas. Indeenim . ẽ. omne quod spe¬
irtur. Si quidem id quod spenx¬
mus. eẽ. uenturum & nec dumest.
in piresenti fide possidemus. spe¬
urntes nos tenere quod credimus
MODESTIA Nonus fructus
sp̃s .ẽ. modestia: haec semꝑ pacem
sequitur. semꝑ pacem sectatur.
& nec lesa umquam inscitur.
CONT INENTIA. Decimus
fructus sp̃s . ẽ. continentia. quã
non solum incastitate debemus
accipere. sed &iam in crbo & po¬
tu. ineloquio. in ux quoq &
uexatione mentis. & d&nxhendi
libidine. CASTITAS. Vnde¬
cimus fructus sp̃s . ẽ. castitas
Castitasenim & in uirginibus &
in continentib & inuiduis. & IN
coniugiis: ADUERSUS HU¬
NSMODI . ÑẼ. LEX. Id est
iusto quippe non .e. posita. sed
iniquis & non subditis. impiis &
peccatoribus: Lex mihi dicit.
non adulterbis. non occides.
non falsum testimonium dices &cẽr
Si haecomnia caritate in me
regnante quae est fructus sp̃s

Expanded text:
inter tres ponitur, spes, fides, chariinter tres ponitur, spes, fides, charitas, inde enim est omne quod operatur, siquidem id quod speramus esse venturum, et nec dum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Modestia. Nonus fructus spiritus est modestia, haec semper pacem sequitur, semper pacem sectatur, et nec laesa unquam irascitur. Continentia. Decimus fructus spiritus est continentia, quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in eloquio, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Castitas. Undecimus fructus spiritus est castitas. Castitas enim et in virginibus est, et in continentibus, et in viduis et in conjugiis. Adversus hujusmodi non est lex. Id est, justo quippe non est posita, sed iniquis, et non subditis, impiis et peccatoribus. Lex mihi dicit: Non adulterabis, non occides, non falsum testimonium dices, etc. ; si haec omnia charitate in me regnante, quae est fructus spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ati. possumus interprec& ari
Huic contuxria. ẽ. pusillanimitas
Quiuero patiens . ẽ. & uniuersa
sustentat. uir sapiens &cum. NΠΥ¬
EΛCΥ. multum sapiens appella¬
tur : ut in prouerbiis scriptũ .ẽ.
Longanimusuir. multus inpru¬
dentia. BONITAS. Quintus
fructus sp̃s ẽ bonitas . Et de hac
stoicuta definiunt. Bonitas. ẽ.
uistus sponte adbenefaciendum
sit. siue ex qua oritur utilitas
BENIGNITAS Sextus fruc¬
tus .ẽ. sps benignitas siue suauitas.
quia apud grecos. &PUC ΘUYNC
utrumq sonat. Vistus ẽ. lenis
blanda. trnquilla. & omnium
bonorum apta consostio. Inuitans
ad familiaritatẽ sui. dulcis alloquio
morib tempenita. MANSII¬
ETUDO. Septimus fructus sp̃s
.ẽ. mansu&udo. quaeaduersa.ẽ.
ice. rixae. dissensionibus. & nũ¬
quam a sui contracria prouocatur
Perhanc famulus dĩ morses testi¬
monium meruit accipere . scrip¬
tumx dicente. morses mansu&userat.
plus quam omnes homines super
tentrm FIDES. Octauus fruc¬
tus .ẽ. sp̃s fides. quae &iam alibi

Expanded text:
 possumus interpretari. Huic contraria est pusillanimitas, qui vero patiens est et universa sustentat, vir sapiens, et cum ἐπιτάσει multum sapiens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir multus in prudentia . Bonitas. Quintus fructus spiritus est bonitas, et de hac Stoici ita definiunt: Bonitas est virtus sponte ad benefaciendum sive virtus ex qua oritur utilitas. Benignitas. Sextus fructus spiritus est benignitas sive suavitas. Quia apud Graecos χρηστότης utrumque sonat. Virtus est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Mansuetudo. Septimus fructus spiritus est mansuetudo, quae adversa est irae, rixae, dissensionibus, et nunquam ad sui contraria provocatur, per hanc famulus Dei Moses testimonium meruit accipere Scripturae dicentis: Moses mansuetus erat, plusquam omnes homines super terram. Fides. Octavus fructus spiritus est fides, quae etiam alibi
Abbreviated transcription (Latin):
nes non faciunt. ẽẽ. miseros: sed pres¬
tant esse beatos. Siboni aemula¬
tum est. Nemobonus nisisolus ds̃.
Siue genenrliter omniiũ bonorum
aemulatores. id est imitatores fue¬
ritis uistutum. Sed & siquid pati¬
mini propt̃ iustitiam beati. Subau¬
ditur eritis. Hanc sententiam dñm
dicentẽ. p&rus audierat ubi ait.
tionẽ patiuntur & rłq Timorẽ
ni. Et hoc dñs ammonuit ubiait.
Nolite timere eos qui occidun corpͥ.
animã autẽ non possunt occidere :
sed potius eum tim&e. qui hab&
qui cuncta creando sc̃ĩficat iisi cor¬
depio nisi pectore casto : sic dñs ils
sc̃ĩficandus est incordibus nr̃is. ut
ut nihil sanctius ẽi nomine aestime¬
mus. Sc̃ĩficamus enĩeũ inspe &fi¬
de& caritate. credendo colendo &
ad ourndo. ut ab illo scĩficari parit̃
mereamur & iustificari

Expanded text:
nes, non faciunt esse miseros, sed praesnes, non faciunt esse miseros, sed praestant esse beatos. Si boni aemula quo scriptum est: Nemo bonus nisi solus Deus , sive generaliter, sive omnium bonorum aemulatores, id est, imitatores fueritis virtutum. Sed et si quid patimini propter justitiam, beati. Subauditur, eritis: hanc sententiam Dominum dicentem Petrus audierat, ubi ait: tionem patiuntur propter ni. » Et hoc Dominus admonuit, ubi ait: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui hinus, qui cuncta creando sanctificat, nisi corde pio, nisi pectore casto. Sic Dominus Jesus sanctificandus est in cordibus nostris, ut iani, et ut nihil sanctius ejus nomine aestimemus. Sanctificemur enim eum in spe, fide, et charitate, credendo, colendo et adorando, ut ab illo sanctificari pariter mereamur et justificari
Abbreviated transcription (Latin):
frus intellegitur. quando aliud
corde ten&ur. & aliud exore pro
atbonum: Idest destruat uitia.
& uistutes aedific&. Relinquat
quae instigat diabolus: & oper&ur
quae prirecipit xp̃c. In quirat pa¬
cem & sequatur eam. Id est diligen¬
in terrogando ꝑquirat xp̃m. qui
factus est pax nr̃a. & imit&ur eũ.
Cequi & enim: imitari est. Siue
secundum apłm. pacem sequatur
& sc̃imoniam. sinequa nemouide¬
bit dm̃. Quia oculi dñi suꝑ iustos.
idest aspectus diuinitatis. Et aures
eiꝰ inpreces eorũ. Id est auditio diui¬
na. qua dignatur audire preces
iustorum: Vultus autẽ dñi super
facientes mala. Vt quid uultus
dñi super facientes mala. sequentia
audi. Vt perdat de tenix memoriã
eorum: Id est de terra uiuentium.
Vt illud. Deleantur delibro uiuen¬
tium. & cũ iustis nonscribantur
Et quis est qui uobis noceat : sub¬
auditur nullus. Iuxtahuius sen¬
tentia ẽ locum passiones ł ꝑsecutio¬

Expanded text:
fraus intelligitur: quando aliud fraus intelligitur: quando aliud corde tenetur, et aliud ex ore proat bonum. » Id est destruat vitia, et virtutes aedificet: relinquat quae instigat diabolus, ut operetur quae praecipit Christus. « Inquirat pacem et sequatur eam. » Id est, diligeninterrogando perquirat Christum, qui factus est pax nostra, et imitetur eum; sequi etenim imitari est. Sive secundum Apostolum: « Pacem sequatur et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . » « Quia oculi Domini super justos. » Id est aspectus Divinitatis. « Et aures ejus in preces eorum. » Id est auditio divina, qua dignatur preces ustorum. Vultus autem Domini super facientes mala. Utquid vultus Domini super facientes mala, sequentia audi: Ut perdat de terra memoriam eorum, id est, de terra viventium, ut illud: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Et quis est qui vobis noceat? Subauditur nullus, juxta hujus sententiae locum, passiones vel persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
Cedeconturrio benedicentes. Vt
illud. Benedicite maledicentib
uobis. benedicite & nolite maledi¬
cere: Quia in hoc uocatiestis. ut
benedictionem hereditate posside¬
atis Benedictio est hereditatis.
omnis uistutum copia caelestis. in
qua scĩ heredes qui demdĩ. cohere¬
des autẽ efficiuntur xp̃i. cũ audi
erint uenite benedicti patris mei
ꝑcipiteregnũ. quod uobis panctũ
.ẽ. ab origine mundi. Quienim
uult uitam diligere. idest adernã
in quibus scĩ cũ sc̃is iucundentur
in caelis. qui dies non propt̃ inter¬
ruptionẽ noctis. sed propter per¬
p&uitatẽ dicuntur luminis
Coerceat linguã suã amalo: id ẽ
amalod& iactionis. maledictionis¬
ac murmunrtionis. siue genenrlit̃
omnino lingua refrenanda est a
malo. Ait enim iacobus. Siquis
dicit sereligiosum esse non refre¬
nans linguam suam sed seducens
cor suum. huius uana est religio
Nam & qui custodit linguã suam
inquit scripturo. custodit animã
suam. Et labia eius neloquantur
dolum. Dolus nondolor. sed

Expanded text:
e contrario benedicentes. » Ut illud: « Benedicite maledicentibus vobis, benedicite et nolite maledicere . » -- « Quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis. » Benedictio est haereditatis omnis virtutum copia coelestis, in qua sancti haeredes quidem Dei, cohaeredes erint: Venite, benedicti patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Qui enim vult vitam diligere, Id est, vitam In quibus sancti cum sanctis jocundentur in coelis, qui dies non propter interruptionem noctis, sed propter perpetuitatem d« coerceat linguam suam a malo, » id est a malo detractionis, maledictionisac murmurationis, sive generaliter omnino lingua refrenanda est a malo. Ait enim Jacobus: « Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . » Nam et « Qui custodit linguam suam, » inquit Scriptura, « custodit animam suam . » -- « Et labia ejus ne loquantur dolum. » Dolus, non dolor, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quia dilectio exdõ ÷. & omnis qui
diligit. ex dõ natus est & cognouit
dm̃ Et dñs inquit. mandatũ
nouum douobis. ut diligatis inuicẽ.
Et in hoc cognoscent omnes quia¬
mei discipuli estis. siuos inuicem
dilexeritis. Misericordes
Scriptum quippe.ẽ: facere mise¬
ricordiam magis plac& do quam
uictimae: Et qui pronus . ẽ. iN¬
quit scriptunx ad misericordiam.
benedic&ur. Et dñsait estote
misericordes. quia & pater ur̃
misericors ẽ. Humiles. Scrip¬
tũ quippeest. ꝑdidit ds̃ memoriã
suꝑborum. & non reliquit memo¬
riam humilium. Et dñs inquit
Discite ame. quia mitis sum. &
humilis corde. Et adquẽ respi¬
ciam dicit dñs. nisi ad humilem
& qui&um: Non reddentes ma¬
lum promalo. Scriptum quippe :
Nedicas reddam malum promalo.
expecta dm̃ & libenrbitte. Et ite¬
rum. Qui uindicariuult. adõ
inueni& uindictam. & peccatum
illius seruans seruabitur. Uel
maledictum promaledicto. In hoc

Expanded text:
quia dilectio ex Deo est, et omnis qui quia dilectio ex Deo est, et omnis qui diligit ex Deo natus est, et cognovit Deum; et Dominus inquit, mandatum novum do vobis, ut diligatis vos invicem, et in hoc scient omnes, quia discipuli mei estis, si vos invicem dilexeritis. Misericordes. Scriptum quippe est: Facere misericordiam magis placet Deo, quam victimae ; et qui pronus est, inquit Scriptura, ad misericordiam, benedicetur . Et Dominus ait: Estote misericordes, quia et pater vester misericors est . Humiles. Scriptum quippe est: Perdet Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium . Et Dominus inquit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , et ad quem respiciam, dicit Dominus, nisi ad humilem et quietum ? Non reddentes malum pro malo. Scriptum quippe est: Ne dicas: Reddam malum pro malo, exspecta Deum et liberabit te. Et iterum: Qui vindicari vult, a Deo inveniat vindictam, et peccatum illius servans servabitur . Vel maledict
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes unianimes inonttione
estote. Fnrternitatis unia¬
nimitas. uelut urbs in expugnabi¬
lis hostium non pat& insidiis. Ha¬
b& enĩ scã ecclesia ut salomonait.
castrorum aciemordinatam. quam
trurnni & persecutores unacũ aucto¬
re suo diabolo nonualent in rũpere:
Quia muniente xp̃o. nec mastrres
ꝑsecutio. nec uirgines carnalis delec¬
tatio. nec misericordes cupiditas.
nec humiles temponrlis gloriae de¬
uincit ambitio. Compatientes
Sicut enĩ gaudere debemus cũ gau¬
dentibus: ito & flere cumflentibus.
sicut paulus faciebat apłs qui dicebat
Quis infirmatur & egononinfir¬
mor : Furternitatis amatores:
Quiergo amat homines. aut quia
iusti sunt. aut ut iusti sint amare de¬
b&. Sic enim& seipsum amare de¬
b&. aut quia iustus. ẽ. aut ut iustus
sit. Dilectionẽ autẽ fuxternam
quantũ commend& io hannes apłs.
adtendamus Quidiligit inquit
furtrem suum in lumine man&.
& scandalum in eo non est. Et itẽ
Dilectissimidiligamus inuicem.

Expanded text:
mnes unanimes in oratione estote. Fraternitatis unanimitas, velut urbs inexpugnabilis, hostium non patet insidiis. Habet enim sancta Ecclesia, ut Salomon ait, castrorum aciem ordinatam , quam tyranni et persecutores, una cum auctore suo diabolo non valent irrumpere, quia muniente Christo, nec martyres persecutio, nec virgines carnalis delectatio, nec misericordes cupiditas, nec humiles temporalis gloriae devincit ambitio. Compatientes. Sicut enim gaudere debemus cum gaudentibus, ita et flere cum flentibus, sicut Paulus faciebat Apostolus, qui dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor ? Fraternitatis amatores. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et seipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit. Dilectionem autem fraternam quantum commendet Joannes apostolus attendamus: Qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Et iterum: Dilectissimi, diligamus invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
cii. Omnem sollicitudinẽ untẽm
ti. inimicis fostiter resistere ua¬
leamus Iacta indm̃ ait psal¬
smista curã tuã: & ipse te enutri&.¬
Qñm ipsi curtest deuobis. Oculi
enim dñi superiustos. & aures eius
inpreceseorum. Et qui tangit
eos. quasi qui tangit pupillam
oculi eius. Sobrii estote. idest
tempenrti sobri& asenim. tem¬
penrntia intellegitur. Uigilate.
Haec uigilantia sp̃italif non carna¬
lis intellegitur. Non est nobis
sonluctatio ait a postolus aduer¬
sus carnem & sanguinem. sed ad¬
uersus sp̃ĩtalia nequitia. Quia
aduersarius uester diabolus tam

Expanded text:
cii. Omnem sollicitudinem cii. Omnem sollicitudinem ti, inimicis fortiter resistere valeatis. Jacta in Deum, ait Psalmista, curam tuam, et ipse te enutrietoniam ipsi cura est de vobis. Oculi enim Domini super justos et aures ejus ad preces eorum, et qui tangit eos, quasi qui tangit pupillam oculi ejus. Sobrii estote. Id est, temperati, sobrietas enim temperantia intelligitur. Vigilate. Haec vigilantia spiritualis non carnalis intelligitur, non est nobis colluctatio, ait Apostolus, adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritales nequitias. Quia adversarius vester dia
Abbreviated transcription (Latin):
ces insidias. uel apestasminas: sta¬
redeb& instructus animus & ar
matus. tam paixtus semꝑ adre¬
pugnandum. quam est adimpug¬
nandum semper paratus in imi¬
cus CUIRESISTITE
FORTES IN FIDE. SCI¬
ENTES EANDEM PASSI¬
ONEM EI QUAE IN MUN
TI FIERI ET CETERA.
Ianto inquit fostiores estote infi¬
de. tanto maiorem hab& ote fidui¬
tiam ad supenrndas diaboli uersu¬
tias. quanto constat quia nonuos
soli cemptamini. sed ipsa passio
quaeuos fatigat ei quoq quae per
totum mundum est ecclesia xp̃i
nisest. Et quia a constitutione
mundi semper passi sunt iusti.
pudeat uos solos prceomnibus
sustinere non posse:
Dumiliam ini sub potentima¬
nudĩ. id est subpotestate dĩ
Manus enimdĩ. & filius & potes¬
tas eius intellegitur. Filius ubi
ait. emitte manum tuam dealto.
eripeme & libenrme. Potestas
ubi dicit. In manus tuas cominen
Omnis enim ait euangelium qui
sehumiliat. ex altabitur. Intem¬
pore uisitationis. id est indie iudi¬

Expanded text:
ces insidias uel apertas minas staces insidias uel apertas minas stare debet inmatur tam paratus semper ad repugnandum, quam est ad impugnandum semper paratus inimicus. Cui resistite fortes in fide, scientes eamdem passionem ei, quae in mundo ti fieri, etc. Tanto inquit fortiores estote in fide, tanto majorem habetote induciam ad superandas diaboli versutias, quanto consta quia non vos soli tentamini, sed ipsa passio quae vos fatigat ei quoque quae per totnis est, et quia a constitutione mundi semper passi sunt justi, pudeat vos solos prae omnibus sustinere non posse. Humiliamini sub potenti manu Dei. Id est, sub potestate Dei, manus enim Dei et filius et potestas ejus intelligitur. Filius ubi ait: Emitte manum tuam de alto, eripe me et libera me. Potestas ubi dicit: In manus tuas commendot vos exaltet. Omnis enim ait Evangelium: Qui se humiliat, exaltabitur. In tempore visitationis. Id est, in die judi
Abbreviated transcription (Latin):
QUAM LEO RUGIENS CIR¬
CUIT QUAERENS QUEM
DEUORET Inhuius expo¬
sitione sententiae non nũx uerum
beati crpriani dicta ponamus:
Circuit inquit ille nos singulos.
& tam quã hostis clausos obsidens
muros. explorrt & temptat. an
sit pars aliqua membrorum mi¬
nus stabilis & minus fida. cuius
aditu ad interiora pen&r&ur
Offest oculis formas inlicitas &
faciles uoluntates. ut uisu destruat
castitatem. Aurespercanoier musi¬
ca temptat. ut in sono dulcioris audi¬
tu. soluat & molliat xp̃ianum ui¬
gorem. Linguam conuitio pro¬
uocat. manum in iurus lascessenti¬
bus ad p&ulantiam cedis instigat
Ut furudatorem faciat. lucix oppo¬
nit in iusta. Vtanimam pecunia
capiat. ingerit perniciosa compen¬
dia. Honores terrenos promittit.
ut caelestes adimat. Ostentat fal¬
sa ut uenx subripiat. & cum laten
natur terrorem turbine persecu¬
tionis intentans ad debellandos ser¬
uosdĩ. INqui&us semꝑ. & sem¬
per infestus. in pace subdolus. in ꝑ¬
secutione uiolentus. Quam ob

Expanded text:
quam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . In hujus expositione sententiae non nostra, verum beati Cypriani verba capiamus. « Circuit, inquet tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latentnatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in persecutione uiolentus. Quamobre
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. Nam cogitandũ sũmo¬
pereest. ut qui se inlicita meminit
cõmisisse. aquibusdam &iam lici¬
tis studeat abstinere: quatenus
ꝑ hoc conditore suo satis faciat. ut
qui commisit prohibita. sibim&
abscidere debeat &iam concessa

Expanded text:
mittat. Nam cogitandum summomittat. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam commissa
Abbreviated transcription (Latin):
noscendum se dñs condidit. quam
dum consistere ad agernitatem uo¬
luit. eam proculdubio ad suam si¬
militudinem creauit. Decem
uero dragmas habuit mulier. quia
nouem sunt ordines angelorum:
Sed ut compler&ur electorum nume¬
rus. homo decimus creatus est. qui
a conditore suo nec post culpam periit.
quia hunc a&erna sapientia per car¬
nem muicculis coruscans. exlumi¬
ne testae repanruit. ITA DICO
UOBIS GAUDIUM ERIT
CORAM ANGELIS DI. SU¬
PER UNO PECCATORE
PAENI TENT IAM AGENTO.O
Paenitentiam agereest. & perpe
trrta mala plangere. & plangen¬
da non perp&urre. Nam quisic
alia deplonrt ut tamenalia com¬
mittat. adhuc paenitentiam age¬
re. aut ignorat aut dissimulat᷑.
Quid enim prodest si peccata quis
luxuriae defleat & tamen adhuc
auaritiae aestibus hanelat: aut
quid prodest si irae culpas iam lu¬
geat. & tamen adhuc inuidiae.
facibus tabescat: sed minus est
ualde quod dicimus. ut qui peccata
deplonxt ploranda minime com¬

Expanded text:
noscendum se Dominus condidit, quam noscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Ptrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelet? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime com
Abbreviated transcription (Latin):
ris recessit. Sed accendit mulier
lucernam. quia sapientia dĩ appa¬
ruit inhumanitate. Lucerna quip¬
pe. lumen intesta est. Lumenuero
intesta est. diuinitas incarne. Ac¬
censa autem lucerna euestit domun:
quia mox ut eius diuinitas percarnẽ
claruit. omnis se nuñ conscientia con¬
cussit: Domus namq euestitur.
cum consideratione reatus sui huma¬
na conscientia ꝑturbatur. Euer¬
sa uero domu inuenitur diregma:
quia dumperturbatur conscientia
hominis repaurtur in homine simi¬
litudo conditoris. ETCUM IN¬
UENERII. CONUOCATA¬
MICAS ET UICINAS DICENS
CONGRATULAMINI MI¬
HI QUIA INUENT DRAC¬
MAM QUA PERDIDERACO
Quae amicae ueluicinae. nisi illae
potestates sunt caelestes iam superi¬
us dictae : quae tanto supernae sa¬
pientiae iuxta sunt. quanto ei per
gnactiam continuae uisionis ad pro¬
pinquant. Sed intuendum cur
ista mulier decem digmas habu¬
isse perhib&ur. Angelorum
quippe & hominũ naturã ad cog¬

Expanded text:
ris recessit. Sed accendit mulier ris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur, eversa vero domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam quam perdideram. Quae amicae vel vicinae nisi illae potestates sunt coelestes jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cog
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium. ut eis quaelib& pec catoꝵ
paenitentia pureponi nulla tenus
possit. Nam multi & nullorũ sibi
malorum sunt conscii . & tamen in
tanti ardoris afflictione seexerunt.
acsipeccatis omnibus angustentur.
Cuncta &iamlicita respuunt. addis¬
pectum mundi sublimiter ad tingun¬
tur. lamentis gaudent. incunctis
sem& ipsos humiliant. Et sicut ñ¬
nulli peccata operum. sic ipsi peccata
cogitationũ deplorant. Hincergo
colligendum est quantum dõ gaudi¬
um faciat. quando humiliter plan¬
git iustus. si facit in caelo gaudium
quando hoc quod malegessit ꝑpaeni¬
tentiam dampnat in iustus. AUT
QUAE MULIER HABENS
DRAGMAS DECEM. SIP¬
DIDERIT DRACMÃ UNÃ
NONNE ACCENDIT LUCER¬
NAM ET EUERTIT Domũ
ET QUAERIT DILIGENTER
DONEC INUENIAT:
Qui signatur perpastorem. ipse
& permulierem. Ipseenim ds̃ ipse
& dĩ sapientia. quia imago expri¬
mamperdidit. quando homo qui
conditus adimaginem dĩ fuerat:
peccando asimilitudine sui condito¬

Expanded text:
gaudium, ut eis quaelibet peccatorum gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, nonne accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimam perdidit, quando homo qui conditus ad imaginem Dei fuerat peccando a similitudine sui Condito
Abbreviated transcription (Latin):
destantibus iustis gaudiũ erit incȩlo.
quia plerumq hi qui in nullis se oppres¬
sos peccatorum molibus sciunt. stan
quidem inuia iustitiae. nulla in lici¬
ta perp&urnt. sed tamen ad caelestẽ
patriam anxiȩ non hanelant
Tantoq sibi in rebus licitis usum p̃¬
bent. quanto se ꝑp& nrsse inlicita
nulla meminerunt. Et plerumq
pigri remanent adexercenda bona pire
cipua. quia ualde securi sunt. quod
nulla commiserint mala gnruionx.
At contuir nonnum quã hi qui se ali¬
qua in licita egisse meminerunt. ex
ipso suo dolore compuncti in ardes¬
cunt ad amorem dĩ. seseq in mag¬
nis uistutibus exercent:. Magis
ergo depeccatore conuerso. quam
destante iusto gaudium fit incaelo:
Quia & dux in proelio plus eum militem
diligit qui post fugam reuersus hostẽ
fostiter premit. quam illum quinũ¬
quam aliquid fostiter gessit. Sed
inter haec sciendum . ẽ. quia sunt ple¬
riqui iusti in quorum uita tantũ est

Expanded text:
de stantibus justis gaudium erit in coelo, de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Magis ergo de peccatore converso, quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio, plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi in quorum vita tantum est
Abbreviated transcription (Latin):
UENERIT ILLAM. IN PO¬
NIT IN HUMEROS SUOS
CAUDENS. Ouem in hume¬
ris suis inposuit. quia humanam na¬
tunrm suscipiens. peccata nñr pse
postauit. ETUENIENS DO¬
MuM. CONUOCATAMICOS
ET UICINOS DICENS ILLAS
CONGRAT ULA MIM MI¬
HI. QUIA INUENI OUEM
MEAM QUAEPERIERAT
Inuenta oue addomum rediit.
quia pastor noster reparato homi¬
ne. ad regnum caelesteredit Ibi
amicos &uicinos inuenit. illos
uidelic& angelorum choros qui
amici eius sunt. quia uoluntatem
eius continuae insua stabilitate.
custodiunt. Uicini quoq e̾isun
qui claritate uisionis illius sua as¬
siduitate perfruuntur. Et no¬
tandum quod nondicat congito¬
tulaminioue inuentae. sed mi¬
hi Quia uidelic& est eius gau¬
dium uita nũ. & cumnos ad cae¬
lum reducimur. sollempnitatem
la&itiae illius implemus. DiCO
ERIT IN CAELO. SUPER
UNO PECCATORE PAEN¬
TENT IAM AGENTE. Qua
SUPER NOMNACINTA NO¬
UEM IUSTIS QUINON IN¬
DIGENT PAENT TENI IA¬
Plus de conuersis peccatoribus quã

Expanded text:
venerit illam, impovenerit illam, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia, humanam naturam suscipiens, peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum convocat amicos et vicinos dicens illis: Congratulamini mihi quia inveni ovem meam quae perierat. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros. Qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat, Congratulamini ovi inventae, sed Mihi, quia videlicet ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico erit in caelo super uno peccatore paenitentiam agente, quam supra nonaginta novem iustis, qui non indigent paenitenPlus de conversis peccatoribus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
BIS HOMO QUI HABET CEN¬
TUM OUES. ET SIPEROIDE¬
RIT UNAM EXILLIS. NON¬
NEDIMIT TET NONAGIN¬
TA NOUEM INDESERTO.
ET UADIT AD ILLAM QUAE
PERTERAT DONEC INUE¬
NIAI ILLAM Eccemine
dispensatione pi&atis similitudinẽ
ueritas dedit. quam & inseipso hõ¬
more cognoscer&. & tamen haec
specialiter adipsum auctorem homi¬
num pertiner&. Quia enĩ cente¬
narius numerus ꝑfectus est. ipse cen¬
tum oues habuit cum angelorum
substantiam & hominum creauit:
Sed una ouis tuncperiit. quando
peccando homo pascua uitae dere¬
liquid. Dimisit autem non agin¬
ta nouem oues indesesto quia illos
sum inos angelorum choros reliquid
mo caelum deseruit. cum peccauit
Indesesto autem nonaginta nouem
oues remanserant. quando dñs unã
bilis creatunre numerus angelorum
uidelic& & hominum quae aduiden¬
dum dm̃ condita fuerat. pereunte.
homine enxt inminutus. Etut
perfecta summa ouium integnoxre¬
tur in caelo. homo perditus quae¬
rebatur interra ETCUM IN¬

Expanded text:
bis homo qui habet cenbis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit mo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra bilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Et cum in
Abbreviated transcription (Latin):
UII. Hucilia¬
ancergo gnartiam humilibus
Itribuit. ut quomagis humi¬
liati fuerint propt̃ ipsum tempore
certaminis. eo gloriosius exaltent᷑
ab ipso tempore r&ributionis
Pot est autem humiliatio hoc in loco
multifariae accipi. Hoc est & ea
qua incipiens quisq uiamuistu tum
pro abluendis quae commiserat pec¬
catis salubriter ad teritur. & illa
quaespontanea mentis deuotione
aperfectioribus dõ uel proximis in
pace ex hib&urrerum circum stan¬
tium. nec non &ea qua incursan¬
tibus per secutionum turbinibus.
inuictus perpacientiae uistutem
animus armatur. Omniautẽ
generi dõ deuotae humilitatis iner¬
ces succedit illa. quisi tempore suae¬
peregrinationis humiliant. tem¬
poreuisitationis eius ex altentur
SOBRII ESTOTEUIGLA

Expanded text:
it: Humiliaanc ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint propter ipsum, tempore certaminis, eo gloriosius exaltentur ab ipso tempore retributionis. Potest autem humiliatio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipiens quisque viam virtutum pro abluendis quae commiserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribus Deo vel proximis in pace exhibetur rerum circumstantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invictus per patientiae virtutem animus armatur. Omni autem generi Deo devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore peregrinationis suae humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. Sobrii estote
Abbreviated transcription (Latin):
quem deuor&. Aliquando diabo¬
lus leo propter apestas persecutio¬
nes dicitur. aliquando dirco prop¬
ter occultas insidias nominatus
Cui resistitẽ fortes infide. Ex¬
emploxpĩ resistentis indesesto dia¬
bolo. Scientes eandem passionem¬
quam uos sustin&is . & ea quae iN
mundo est unt̃r fraternitas. quae est
uniuersalis ecclesia sustinere non
cessat. Ds autemomnis giaxtiae:
idest multiformes gnatiae. Om¬
ne enimbonum quod homo hab&.
ꝑgurtiam dĩ ut habeat accepit :
passus. idest post modicam passionẽ
in a&ernam uocamur requiem
Vt illud proph&icum. Vid& equia
modice labonrui. & inueni multam
mihi requiem Ipse perfici&. cor¬
firmabit. solidabit. Perfici& cor¬
pore. confirmabitanimo. solidabit
spũ. siue perfici& premio a&erno:
confirmabit imperiobono. solida
gloria & imperium insaecula saeculoꝵ¬

Expanded text:
us, etc. Aliquando diabolus leo propter apertas persecutiones dicitur. Aliquando draco propter occultas insidias nominatur. Cui resistite fortes in fide. Exemplo Christi resistentis in deserto diabolo. Scientes eamdem passionemquam vos sustinetis, et ea quae in mundo est vestrae fraternitatis, quae est universalis Ecclesia, sustinere non cessat. Deus autem omnis gratiae. Id est, multiformis gratiae: Omne enim bonum, quod homo habet per gratiam Dei, ut habeat accipit. passus. Id est, post modicam passionem in aeternam vocamur requiem. Ut illud propheticum: Videte quia modice laboravi, et inveni multam mihi requiem. Ipse perficiet, confirmabit, solidabit. Perficiet corpore, confirmabit animo, solidabit spiritu, sive perficiet praemio aeterno. Confirmabit in opere bono, solidabgloria et imperium in saecula saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
domesticos fidei magistros nomi¬
n&. quib suprcomnia quae putaN¬
tur bona ab auditoribus suis usse¬
urt ministrare. Id . ẽ. paganis
atq xp̃ianis. & bon is & malis mise¬
ri cordiam faciamus. Neeis quod ds̃¬
non negat. de negemus. Maxime
tamen his. qui peculiarem fideicul¬
tum. ac religioni exhibent famula¬
Mopot . Ẽ. duo¬
BUS DOMINIS
SERUIRE Qui
sint duo domini: de inceps osten¬
dit cuidicit. Non potestis dõser¬
uire & mammone: Mammona
apud haebreos siue syros. diuitiae
naincupantur. Congruit & pu¬
nicum nomen. nam lucrum pu¬
nice. mammondicitur. Audi¬
at hoc auarus. audiatxp̃ianus.
non posse simuldiuitus xpõq ser
uire. Et tamen nondixit qui
hab& diuitias. sed qui seruit diui¬
tus. Qui enĩ diuitiarũ seruus . e.
diuitias custodit ut seruus
Qui autẽ seruitutis excussit iugũ.

Expanded text:
domesticos fidei magistros nomidomesticos fidei magistros nominet, quibus supra omnia quae putantur bona ab auditoribus suis jusserat ministrare, id est, paganis atque Christianis, et bonis et malis misericordiam faciamus, ne eis quod Denon negat denegemus. Maxime tamen his qui peculiarem fidei cultui ac religioni exhibent famulamo potest duobus dominis servire. Qui sunt duo domini deinceps ostendit, cum dicit: Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos sive Syros, divitiae nuncupantur. Congruit et Punicum nomen, nam lucrum Punicae mammon dicitur Audiat hoc avarus, audiat Christianus, non pvire. Et tamen non dixit, Qui habet divitias, sed, Qui servit divitiis: Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus; qui autem servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
finem. hc saluuserit. Nunc tem¬
pus seminandi. ẽ: Non m&endi:
Nonergo hic nitrm mercedem quae¬
urmus accipere. ne tenerx herba
hiemis rigore demessa non prosit.¬
& non sit quae in futuro m&atur
Dic&xur enĩ uobis. recepistis bona¬
ceperunt mercedem suam: ERGO
dum tẽpus hasemus. ope¬
REMUR BONŨADOMNES:
Hl empus seminantis ut diximus.
prresens. ẽ. uita. in qualic& nobis
seminare. Cum autẽ traensierit.
Popertendi tempus aufestur. Vlti¬
mum seminantib hoc . ẽ. tempus
Festinemus ergo campos omnes
serere. maxime eos qui sunt uber¬
rimi repleamus. ne incipiamus
tempore messis aliis aepulantibus
esurire. MAXIME AUT ẼAD¬
I DOMESTICOS PIDEI Imite¬
murpatrem nrm. qui .ẽ. fons bo¬
nitatis. & solem suum oriri facit
suꝑbonos & malos. & pluit super
iustos & in iustos. Et omnib bene¬
faciamus. maxime domesticis fidei.
id .ẽ. xp̃ĩanis. qui eundem habent
patrem. Vid&ur mihi locus iste
posse & superiorib coherere. ut

Expanded text:
finem hic salvus erit . Nunc temfinem hic salvus erit . Nunc tempus seminandi est non metendi, non ergo hic nostram mercedem quaeramus accipere, ne tenera herba hiemis rigore demessa, non prosit, et non sit quae in futuro metatur. Dicetur enim nobis: Recepistis bonaceperunt mercedem suam. Ergo dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. Tempus seminantis, ut diximus, praesens est vita, in qua licet nobis seminare, cum autem transierit, operandi tempus aufertur. Ultimum seminantibus hoc tempus est, festinemus ergo campos omnes serere, maxime eos, qui sunt uberrimi repleamus, ne incipiamus tempore messis aliis epulantibus esurire. Maxime autem ad domesticos fidei. Imitemur Patrem nostrum, qui est fons bonitatis, et solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, et omnibus benefaciamus, maxime domesticis fidei, hoc est Christianis, qui eumdem habent Patrem. Videtur mihi locus iste posse et superioribus cohaerere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
spũ : uitae axernae fructibus re¬
dundabunt. Simala ab agrocar¬
nis excepta corruptionis nobis se¬
getem pullulabun Aliter
Quilegem carnaliter intellegit.
repromissiones quoq: carnales &
quae in pnresenti saeculo corrũ punt᷑
expectat. Qui autem spĩtalis audi
&iam pariter obseruandum. quod¬
qui seminat in carne. cum addita¬
mento suae carnis ponitur. Qui
autem seminat in sp̃ũ. non dicit spũ
suo. sed simpliciter inspũ. Quienĩ
bona seminat. non in suo copiam
sed indi spũ seminat. dequo & uitã
.ẽ. messurus a&ernam. BONU
AUTEFACIENTES ÑDEPICIA¬
MUS. TEMPORE ENĨ SUO
METEMUS ÑDEFICIENTES:
Coostatur eos ad studium ꝑseueran¬
tiae. qui in hac uita mercedem boni
operis expectant. nescientes quia
sicut in semine aliud sationis aliud
messis . e. tempus. sic & inprocesen¬
ti& uita sementis. ẽ. tempus. & in
a&ernũ erit m&endi. Quam se¬
g&em nemopot. ẽ. m&ere defici¬
ens. Qui enĩ ꝑseuenruerit usq iN

Expanded text:
spiritu vitae aeternae fructibus respiritu vitae aeternae fructibus redundabunt. Si mala ab agro carnis excepta, corruptionis nobis segetem pullulabunt. Aliter, qui legem carnaliter intelligit, repromissiones quoque carnales, et quae in praesenti saeculo corrumpuntur, exspectat. Qui autem spiritualis adjetiam pariter observandum quod seminat in carne, cum additamento suae carnis ponitur. Qui autem seminat in spiritu, non dicit in spiritu suo, sed simpliciter in spiritu; qui enim bona seminat non in suo quippiam, sed in Dei spiritu seminat, de quo et vitam est messurus aeternam. Bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metamus non deficientes. Cohortatur eos ad studium perseverantiae, qui in hac vita mercedem boni operis exspectant, nescientes, quia sicut in semine aliud sationis, aliud messis est tempus, sic et in praesenti vita sementis est tempus, et in aeternum erit metendi, quam segetem nemo potest metere deficiens, qui enim perseveraverit usque in
Abbreviated transcription (Latin):
Id .ẽ. qui dõ uult mentiri. aut p̃¬
cepti pureuaricator. eẽ. sed ecipit
Puceuidens spũ eos quid ocentur
& debent magistris sumptus mi¬
nistrare. pos optendere pauper¬
tatem & dicere. Agermeus hoc
anno siccitate aruit. uineam graen¬
do contriuit. non habeo unde tribu¬
am quod iub&ur. adiecit Nolite
errare: ds̃ non inrid&ur. Scit cor¬
da uñr. nonignonrt facultates.
& excusatio uerbi hominẽ pot. ẽ.
fallere. dm̃ non pot.ẽ. Quac
EN IM SEMIN AUERITHO¬
MO. HAEC ET METET Id ẽ
talia recipi& qualia egerit. si pec¬
catum paenitentia non sequatur
Ostatur ad idquod pureceptũ. ẽ.
ex hibendum. semen nominans.
neput& perditũ quod multiplica¬
to fenore recepturus . ẽ. Qm qui
SEMINAT IN CARNESUA. DE
CARNEET METET CORRUP¬
TIONẼ. QUIAUTG̃ SC̃CINAT
AET ERNAM Omne quod lo¬
quimur. agimus. cogitamus. IN
duob seminatur agris. carne &
spũ. Sibona sunt quae manu. ore.
& corde promuntur seminata in

Expanded text:
Id est, qui Deo vult mentiri, aut prId est, qui Deo vult mentiri, aut praecepti praevaricator esse, se decipit. Praevidens spiritu, eos qui docentur, et debent magistris sumptus ministrare, posse obtendere paupertatem, et dicere: Ager meus hoc anno siccitate aruit, vineam grando contrivit, non habeo unde tribuam quod jubetur, adjecit: Nolite errare, Deus non irridetur, scit corda vestra, non ignorat facultates, et excusatio verbi hominem potest fallere, Deum non potest. Quae enim seminaverit homo haec et metet. Id est, talia recipiet, qualia egerit, si peccatum poenitentia non sequatur. Hortatur ad id quod praeceptum est, exhibendum semen nominans, ne putet perditum, quod multiplicato fenore recepturus est. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem, qui autem seminat aeternam. Omne quod loquimur, agimus, cogitamus, in duobus seminatur agris, carne et spiritu, si bona sunt quae de manu, ore et corde promuntur, seminata in
Abbreviated transcription (Latin):
ut quomodo ipsi a magistris spĩ¬
talia m&unt. sic magistris carna¬
lia piecebeant in omnib: bonis.
Id .ẽ. inuictu & uestimento. & ce¬
teris omnibus quae homines inter
bona numenrnt. Vnde &iob:
Sibona accepimus inquit. demanu
dnĩ Et dñs in euangelio. Siuos
cum sitis mali nostis bona dare fili
isuris Aliter. Dat discipulis
mandatum. ut eis qui se instruunt
uerbo. communicent. obsequant᷑.
dociles facilesq sepurebeant. itihis
tamen quaebona sunt & sp̃ĩtalia.¬
& non her& ica ł iudaica puruita¬
te peruersa. Cathecizator aut̃.
eruditor & castigator intellegit᷑.
Requirendum quomodo uerbũ
discipulus magistro communicare
dicatur. cum eum magis uerbo
magister instituat. Sed uerbũ
intellegi uoluit deuotionis fruc¬
tum . & boni operis largitatem.
Nam & uerbum pro operesol&
dicere scriptunx. ut illud dedauid.
Quia fecisti uerbum hoc. Et mor¬
ses ait. Quomodo palam factũ ẽ.
uerbum istud: NOLITE ER¬
RARE. DS̃ Ñ INRIDETUR

Expanded text:
ut quomodo ipsi a magistris spirut quomodo ipsi a magistris spiritualia metunt, sic magistris carnalia praebeant in omnibus bonis, id est, in victu et vestimento, et caeteris omnibus, quae homines inter bona numerant. Unde et Job: Si bona accipimus, inquit, de manu Domini . Et Dominus in Evangelio: Si vos cum sitis mali, nostis bona dare filiis vestris ? Aliter dat discipulis mandatum, ut eis qui se instruunt verbo, communicent, obsequantur, dociles, facilesque se praebeant, in his tamen quae bona sunt et spiritualia, non haeretica vel Judaica pravitate perversa, catechizatur autem, eruditur et castigatur, intelligitur. Requirendum quomodo verbo discipulus magistro communicare dicatur, cum eum magis verbo magister instituat, sed verbum intelligi voluit devotionis fructum, et boni operis largitatem. Nam et verbum pro opere solet dicere Scriptura, ut illud de David: Quia fecisti verbum hoc . Et Moses ait: Quomodo palam factum est verbum istud? Nolite errare, Deus non irridetur.