comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante primum coeptit ante secundum
cutẽ gulli cantum ꝑ cicta sit tota illa
trina pegatio. Tamen affectione
animi et timore petri: ante primum
cota concepta .ẽ. Nec inter est quar¬
tis monarum interualuis trina uoce
enuntiatasit cum coreius tetiam
ante primum gulli cantum tottposse¬
der& Tã magna scilic& formidine
inbibita ut possetdñm p̃solũ semel
sed iterũ et tertio interrogatus pegare.
Vtrectius diligentius qu e attenden¬
tib quomo icminechatus est.
mulierem in cordesuo quiet̃ uiderit
ad concupiscendum. sic petrus
quando cũq uerbis eder& timorem
quem ttm uehententẽ: animo con¬
cepenit ut ꝑ duntre pos sec
usq ad tertiamn dñi
uegationem
Totttrina negatio ei tempori
deputanda est quando eum
trine negationi sufficiens
o drcidicem montis oliueti. punc
ullenia desuper aedificatt inter prae¬
tatur dutem gessemani uallis pinguiũ
siue pinguedinum. Quiccuero nonsolum
diciti uel opera nr̃i saluatoris uerum

Expanded text:
ante primum coepta, ante secundum ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum totam possideret, tam magna scilicet formidine imbibita, ut posset Dominum, non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo qui eam viderit ad concupiscendum, sic Petrus, quandocunque verbis ederet timorem, quem tam vehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi sufficiens ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedificata. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium sive pinguedinum. Quod vero non solum dicta vel opera nostri Salvatoris, verum
Abbreviated transcription (Latin):
prius quam gallus cant&. terme ne¬
gtibis. Totuenim petri negatio tri¬
na pegatio est In ecdem namq permar¬
sit pegatiane animi propositoq menda¬
cu. donet cominonitus.
quidei precedictum amarofletu. et cor¬
dis doloresanaretur. Haecciutem tota
id est trina negatio sipꝰ primum gallican¬
tũ inciper& fad sum dixis se
uiderentur tres quidixerunt
dixisse dñm quadante quam
gallus cantaret.
tercum petrus es set negactu¬
rus. Rursus si totam trinam
negationem ante peregis set
quam cantare gallus inciper&.
utr expersonadm̃. & mendicctibi
quiatuin nocte hac prius quam gellusbis
uocẽd ederit. termenegaturus es er
sed quiccante primum galli cantiut
coepttẽ illa trinat negatio atteo¬
derunt illitres nonquando etim ca¬
pleturus essec pecrus: sed quinda
futunt e&̃ quando coeptur c
idẽ quitrina ante galli cantum
quãc quec in cinimo eius etcente primu
gcilli cantum tota possit intellegii
Quecmuis enim uerbis negantis

Expanded text:
Priusquam gallus cantet, ter me nePriusquam gallus cantet, ter me negabis. » Tota enim Petri negatio, trina negatio est. In eadem namque permansit negatione animi, propositoque mendacii, donec admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis did est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam cantare gallus inciperet,retur ex persona Domini: Amen dico tibi quia tu in nocte hac priusquam gallus bis vocem dederit ter me negaturus es. Sed quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, attenderunt illi tres non quando eam completurus esset Petrus, sed quanta futura esset, quandoque coeptura, id est, quae trina ante galli cantum, quanquam in animo ejus et ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quamvis enim verbis negantis
Abbreviated transcription (Latin):
sexagesi mnoquoq octauo psalma quitotus
adno caniturbuio sensui congruente quor¬
am que tupercus sisti persecuti sunt
percutitur autempastor bonus
ut ponat animam suam proouibus sauis
etdemultis gregibus errorum fiatuns
grege etunus pastor.
UITRUS AUTIM. AITTI. TTSIOMNES SCANDA¬
Non est temeritts uec mendaciũ sed fides
apłi petri ec cirdens affectus erga
dñm sciluactorem.
ETAITIIVIIÑS MENDICOTIBI QUIATUNODIT
N NOCTENAC PNUS QUAMTIS GALIUS UOCEMDIDI¬
AIT TIRMT ESNTCATURUS:
Et petrus detirdorefidei ꝓmittẽbat. et
scclucctor quacsids̃ futur ir nouerat.
et nota qđ petrus in nocteneg&. & neg&
tertio. Postquam autem gallliscecinit. & de¬
crescentib: tenebris. uic inalux puntiata
ẽ conuersus fleuit a mariter. Negactio¬
nis sordes lacrimis lauans.
Non .ẽ. scne arbitrandum esse contrariũ
quod marco dicente prius quamgallis
bis uocem dedecit terme es negaturus. cete¬
ri euangeliste simpliciter dixerunt

Expanded text:
sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui congruente: « Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt. » Percutitur autem pastor bonus, ut ponat animam suam pro ovibus suis, et de multis gregibus errorum fiat unus grex et unus pastor. « Petrus autem ait ei: Et si omnes scandaNon est temeritas neque mendacium, sed fides apostoli Petri est, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. « Et ait illi Jesus: Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est, conversus flevit amarnis sordes lacrymis lavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: « Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, » caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: «
Abbreviated transcription (Latin):
pollitis mesteriorum eo oblationi¬
bus sacro scis participare non me¬
tuit et illeenim in exemplum iudad
filium bominis tradit
bile illud et in uio labile dominicicor¬
poris acsangunis sacramentum tu¬
merare prȩsumit
Ille dnm uendit qui euus timore atq
amore neglecto terrena pro
illo et caduca immaa etiam crimi¬
nosa diligere et curutre conuincituro
iFonum e eisi non& es set natus
Lhomo ille.
Noniddeo putandus. et ante fius sequã
nasceretur quaa null possit es sebe¬
ne nisi eiqui fuerit. seđ simplicerr
dictum .e  multo melues et nom dsut¬
sistere quam malesubsistere.
axyEt manducrintibus illis acoe¬
pitihs panem et benedicens
fregit et dedit eis et cit
sumite hoc ẽ corpus meum.
Tinitis paschae ueteris solemnus
quae in com memorationẽ antiquȩ
de aegrpto liberationis populidi
a gebantur. transit ad nouũ quod
in suae redemptionis memoria meo¬
clesicam frequentare uolebant ut
uidelicet procarne agni ac sangui¬

Expanded text:
pollutis, mysteriorum Christi oblationipollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit,inaestimabile et inviolabile dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Deum vendit, qui ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa, diligere et curare convincitur. Bonum esset ei, si non esset natus homo ille. Non ideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere. Et manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hFinitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentare volebat, ut, videlicet, pro carne agni ac sangui
Abbreviated transcription (Latin):
licertei singillatim
tiniquidego
⁊ certe nouerant undecim a pos
urent sed plus credunt ma
nterrogant de peccato cuius
ficientiam non habebant.
ucut illis. unus exduo decim
qui intingit mecum manuminca¬
tino.
O mradni potentia primum dixe¬
rcit unus ex uobis metradet perse¬
uerat proditor inmalo manifestius
arguit et tamen nomen proprie
non de siginat
iudcs ceteris coniristatis et retra¬
hentibus manum et interudentib¬
tia qua proditurus erat. et iamma¬
num cum magistro mittit incatiro
ut audatia bonam consuentiam
mentiretur
Et filius quidem hominis ua¬
dec sicut scriptum est deeo.
uaetuitem homim illi perquem
filius hominis tradetur
Nec primo nec secundo correptus
& proditione retrahit pedem sed
pacientia dñi nutrit in pudentiam
suam et thesciurizat siburam in
die ircie. poenam praedicitur
ut quem pudor non uicerat.
tigtius accedit quiunsidus mente con¬
ditis quiprecordiis aliquo scelere

Expanded text:
icere ei singulatim: Nunquid ego? » Et certe noverant undecim discipnum cogitarent, sed plus credunt maginterrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. « Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. » O mira Domini patientia! prius dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat traditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibtia qua magistrum proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de eo. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere
Abbreviated transcription (Latin):
malue Ergo dnimor princp
Non iuxtaplatonem uictrebrto secda
iuxta xpmm̃ incorde est. Et tir uendi ex
hac sententia. qui cogitaants uediabahi
inmati pudint. et non exprabra ots
uoluntate: Diabolus tidiutor esse et
incentor inellarum cogitaionumipo
auetor non potest. Sin cuitm sipi
minsiduis positus : leuem cogitatenan
nosi nerum iscintillam suis fomitibuinla¬
flamiorit Non debemus opina t
cordis quoq occultio romaria sed exe
ris hubitu eͥges tibus aesuimare. Q¬
uet semus in trinsicus& uerbignatias
pulehnm mulierem nos cẽbro uidri
respicert intellegit cor amorisd
culo: uulnerttum  ulo¬
Et inde suncens atiiustiti¬
ues tyni et sioonis
Ccribis et phorisatis tlumni

Expanded text:
malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumn
Abbreviated transcription (Latin):
HANT IUXTATRADITIONẼ
SENionxmn seocommuni¬
BUS MANIBUS MAΝΟX¬
CINT PANEM¬
I Mint phccriscieorum scribarũq
stultitia Dĩ filium cerguunt
quare hominum traeditiones et
pncecepta non seruet. manus
autem id est opera.
Noncor pontis utiq manus seda¬
nima lacuandce sunt ut fiat
in illis uerbum dĩ.
ET DICEBAT ILLIS Bene mni¬
Txen fciciiis pRAECPTU D
ut inadinonem uestram
SERUETIS
Hal scm culumnam uero respon¬
sione confutat. Cuminquit uos
propter traditionem bominum
prrecepta dñi neglegatis quacre
discipulos meos arguendos credi¬
tis quod stmiorum ius sco parui
pendant ut dĩ scitce custodicnt.
MOYSES ENIM DIXIT
nonona patrem tuum
Et mnacineco tuam. Et qui
MΛLEDΙXΕRΙT PATRΙ ΛUt
matri monte coortaettr
Honor inscripturis nontantum
inscclutationibus et offitiis de¬
ferendis. Quantum in helrmo

Expanded text:
lant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Manus autem, id est opera, non corporis utique manus, sed animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum inquit vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod seniorum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant. Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam. Et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur. Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
scintium nos in probitate fatigar
quam hononentium faiuorae demul¬
ceri Hic et enim securiorem sac¬
pecorrumpit animum. Illa cir¬
cum spectum semper reddit et cecutũ.
furentibus optulis
emolliendo decipiant. Crebi
Pnrecedebant ciutem dm̃ discip
tiens fretum ad bethscudam qui
pe stagnum genescredi ut in b¬
rum libris inuenitnus
Ubi merito moued quomi
cat marcusi percicto discibu

Expanded text:
santium nos improbitate fatigari, santium nos improbitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. furentibus obtulit, emolliendo decipiant, crebriPraecedebant autem Dominum disciptrans fretum ad Bethsaidam, dumprope stagnum Genesareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi merito movet quomodo dicat Marcus peracto discipu
Abbreviated transcription (Latin):
uem et ipsemox dimissopcipolo iN
montem oriturus abierit iohat¬
nes manifeste declanit Qui com¬
pleta refectione illa caelesti continuo
subiecit Iħs ergocum cognouis set quia
uenturi essent ut neperent cum et
facerent cum regem. fugit laeru
in montem ipse solus Ubi neces la¬
rium nobis uiuendi monstrat exem¬
plum ut in bonis quae aigimus huma¬
ifciuoris retributionem uitemus
Neque nos operatio uirtutum spiri¬
tedium ad concupiscentiam reflectat
tem ponelium uolupiatum. Non¬
nullis et enim contigit utdum meri¬
tum uitae sublimioris minandi mino¬
ribus aclicudabiles exsisteren et iu¬
re hononendi putarentur. accep¬
tis pecuniis siue prredis inchoata ius¬
utiae rudimenta perderent. Et
cum carnalibus sese in lecebris atque
auaricia in cauti corrumperent. ipsis
etiam a quibus honontbantur pro
bonis denuo promalis actibus non
solum infastidium. uerum etiam de¬
uenirent inodium.
Minusque multo periculosum esto
in hsquuerectae cigimus. aduer¬

Expanded text:
vem, et ipse mox dimisso populo in vem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit, Joannes manifeste declarat, qui, completa refectione illa coelesti, continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset, quia ventur essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus, humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritualium ad concupiscentiam reflectat temporalium voluptatum. Nonnullis etenim contigit, ut dum ob meritum vitae sublimioris mirandi in moribus ac laudabiles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent, et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium. Minusque multo periculosum est in his quae recte agimus, adver
Abbreviated transcription (Latin):
quae habuerunt
scripta quam sint mysterus
ancaelum. ut illuc diragende
ds ciciem. ibi lucem scienticie.
tit esse quaerendam. Frengit
Inte turbas ponendadis tri
sedutaris cibi reliquis ÷ adalen¬
da humilitu corda cumulati
Constat enim cophinis opera
seruilia geri solere
Sed ipse copbinos panum fiteg¬
mentis impleuit. Qui infirina
huius mundi ut fortia: comu¬
funderet elegit n
ERANT Axtem quimaa¬
ducaueruxt Quinq: miuia
irorum
Quit quinq sunt exterioris
hominis sensus: quinq: milia
uiri dnm̃ secuti designant eos qu
inscaeculcri adhuc habiru posiri
exterioribus quat possident
bene uti nouerunt. Qui recte
quinq panibus aluntur
quia teles necesse est legio¬
libus adhuȩ praceceptis institiu
Ncun qui mundo ad integrum
renuntant. Et quat tuor sunt
milia et septem panibus re¬
fecti Hoc est et euangelica
perfectione sublimes
Et spiratali sunt grartici
intus eruditi.
ET StATIM COEGIT
dis cipuros suos
ASCΕΝDeRΕ NΑΧem
Quare coegerit discipulos ascendertia¬

Expanded text:
quae habuerunt scripta, quam sint mysteriis in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda discipusalutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari habitu adhuc positi exterioribus, quae possident, bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est et Evangelica perfectione sublimes, et spiritali sunt gratia intus eruditi. Et statim coegit discipulos suos ascendere navem, etc. Quare coegerit discipulos ascendere na
Abbreviated transcription (Latin):
dieique exortump
Quia cum pressuris obsita
Cum uero mentem ad superm lu
pnce sidu et perpetuae donareti¬
tionis crexerit quasiiber umb
noctis repente exortum luci fes
cons picit quidiem proximur
riculis plenam liberticts pup
suae protectionis acctib aa¬
Sequrtur
Et uolebat pragreumu¬

Expanded text:
dieique exortum pQuia cum pressuris obsita Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit: quasi inter umbras noctis repente exortum Luciferi conspicit, qui diem proximum periculis, plenam libertatis fiduciam suae protectionis attribSequitur: Et volebat prae
Abbreviated transcription (Latin):
aut manifest e dicta obscu
MNE EXTRINSECUS
IroieNS IN noMinem
Non potest. eumn
communictine quia non
INTNAT IN COREIUS SEO
Ixextrem et iN sec essum
emitnixr purcans
omnes aescxs
mnium euangeliorum
locci apud hereticos et peruer¬
sos plencisunt scandalis. Et ex hac
sententio la quidtum cclumniantur
quod dñs phisicae: disputationis
igncrus putet omnef cibos inuen¬
irem ire & in secessu digere cum
staitim infuscie gesccie. pertartus &
uencus ac medullus ner uosq fundan¬
tur. unde & multos qui uitio stomachi
perpetim sustineant: uomitum post
cenas & prandia statim euomere qđ
ingerserunt. Et tamen corpulentes. ẽt̃
quia eed priinum ttictum liquidior
cibus et potus per membnr fundetip
Sedistius modi homines dum uolunt
alterius imperiticm repnaehendere
ostendunt sucim. Quamins enimtenu¬
issimushumor et liquens a esca cũm
inuenis et airtubus concocta fuerit
et digestaper occultos metitus corporis
quos gnteci phorus uoccint ad inferi¬

Expanded text:
aut manifeste dicta obscuraut manifeste dicta obscurmne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communicare, quia non intrat in cor ejus, sed in ventrem et in secessum emittitur purgans omnes escas? Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire, et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos videmus qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferi
Abbreviated transcription (Latin):
pcitet et quasi nonest departedi
prommundo appellatuit nihil est
in quit extra hominem in troienis
incum quod possit cum coinquinare
Sed quae de homine procedunt illa
sufit quaae coinquinant hominem
Opponat prudens lector et dicat
si quod intrart in õs Non quo in qui¬
nat hominem. Quare ido lotidis.
non uescimur: et a postolus scri¬
bit. Non potestis calicem dnibibe¬
re et calicm daemoniorum a Scun¬
dumigitur quod ipsi quisem cibi et dĩ
crecitunt persemunda sint sedidolo¬
rum aacdaemonũ in uocatio et
fcicit inmunda.
łxvii.ẽ. ł cumintrois set inoo mum
atunba INternocasant eum
dis cipuli cius parasolam et cut
ILLIS SICETUOS INPNX DENTESER
Quod aperte dictum fuenatet
pectebati cuditu ci postoli perpe¬
rbolcm dictum putant et in
st̃ manifesta mrsticum qucce¬
runt ntellegentiam
Corripiunturque cidnõ quacre
purrbolice dictum putant quod
perspicue locutus est. Ex quo
animaduertimus uitiosum esse
auditorem qui obscure manifest

Expanded text:
patet, et quasi non est de parte Dei, patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothitis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi et Dei creatura per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda.Et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli ejus parabolam. Et ait illis: Sic et vos imprudentes estis? Quod aperte dictum fuerat et patebat auditu, Apostoli per parabolam dictum putant, et in re manifesta mysticam quaerunt intelligentiam. Corripiunturque a Domino quare parabolice dictum putant quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem qui obscure manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
re sensum iunos quod exme est tibi
proderit compellitis inquid filios
ut dicant parentibus suis. quod cũq
donum oblaturus enem dõ in tuos con¬
sumo cibos tibiq prodest opater
pet muter. ut illitimentes accipere
qu a dõ uidebant mancipatum ir¬
etm inaogis uellent uitam ducere.
quim comedere de consecnrtis.
ei ao uocans ⁊reruen tunbã
iccext il lis: Auditeme
MES ET INTEL LEGITE
III EST EXTRA HOMNEM
atroiensin eum quod pos¬
qs cucomquinare. Sed
guac dehocmine procedurit
Vasunt qua e communicant
Ua dm communicit propriae
scutatrerum est et publi cosermo
ne teritur. Populus iudaeorum
partem dĩ esse seiactagis commu¬
nes cibosuocat. quibus omnes utur¬
tur homines. uerbignitia suilla
carnem ostretis lepores et istius¬
modi animantia quae ungulã
mosqaniscibus sunt Vnde et in ce¬
cibus apostolorum scciptumm ẽ quod
nł sc̃i ficcuit tune commune dixeris. cõ¬
mune ergo quodateris hominibus

Expanded text:
re sensum. Munus quod ex me est, tibi re sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes, et intelligite. Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant Verbum communicat proprie Scripturarum est, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae ungulam mosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ui tritunnti õs noncludere ut dignũ
sit openarius mercede suci
UOS AUTEM DicITIS SIDrEUIT
HOMOPATRI AUT Matni conBAN
Quod est donum quoqa¬
Cum que exme tisiproui¬
ERIT Et ułtra pordioni¬
titis eum Quicꝗuam pacoin¬
Re pamisuo aut matrula
Prcecepenrt dñs uel inbicillit
ue laetates uel penurias
tum considenns ut filii he
eticm inuitae necesscirus
tnandis pacrentes suos.
Hanc prouidentis simum di leg
uolentes scribae phariscciq suba¬
tere ut impietatem subNor¬
ne pietatis inducerenti
Docuerunt pessimos filios
ea quae parentibus offera
tur parentum muneribus uel
certe ipsiparentes quacedo consecrr¬
ta sunt nesacrilegii crimen incur¬
rerent declinantes egestate
conficiebantur¬
pcu fiebat
Tpei su e phccrisai corum con
suetodo detidi occasione ueniebet
moliosi hageptes obligatos aere
aillino et nolentes sibicreditum red
UDilegebant sacerdotes ut
ed acce petunia minis terus tem pli
et corum usibus deserturet
Pocest ciutem et hunebreuiter habe¬

Expanded text:
vi trituranti os non claudere, ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri, corban quod est donum quodcunque ex me, tibi profuerit. Et ultra non dimittitis eum quidquam facere patri suo aut matri, Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerentur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebanturta fiebat tsuetu o de tali occasione veniebat; multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, deligebant sacerdotes, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habe
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatibus intribulatione
Qucepariter uocem inimia per
sequentis exponic insequentibus psca
mi subiciens Dixit enim in corde
suo oblicus est dẽ auerut fticiem su¬
am neuidecit usq infinem
Uerum ille non obliuis citur oratio¬
nem pouperum neque ouertit
fcciem suam asperntibus ino se
Quin potius et certantes cum hosti¬
bus ut uincant adiuucit et uicto¬
res incaternum coronat.
Vid et quippe dñs suos labonentes
in mari quamuis ipsẽ positus in
ternt Quia et sͣhorm differre
uidetur cuxilium tribulatis in penr¬
dere nihil nominus eos ne intri¬
bulationibus deficant succe rres¬
pectu pietactis corrobonit.
Et ciliquecndo eciam manifesto
ad iutor io uictis aduersi tatibus
quasi cclcatis sedatisque fluc¬
tuum uoluminibus libenrt.
Sicut hic quoque subsequenter
in sinuactur cum
dicitur.
uigilia noctis ue¬

Expanded text:
tunitatibus, in tribulatione tunitatibus, in tribulatione ? Quae pariter vocem insequentis exponit in sequentibus ipsius psalmi, subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutoquasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat, sicut hic quoque subsequenter insinuatur cum dicitur: vigilia noctis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcrue obseuaIpse in infimis
seuiles addm̃ preces mittit
hominis impleret obse¬
ncadum patrem putat esse prono
bis Quia tiduocatus est noster
teruenire peccatis.
Nonergo quasi infirmus sed quoc¬
sipius obsecrat. Visscire quia
omnia quae uelit possit et aduoca
tus et iudex est Incdtero pietactis
officium inaltero insigne est
potestatis¬
ra Fruidens cos hãbonantes
TUS CONTRARIUS EIS
Laton discipu lonumia nemi gandott
contrarius eis uentus labores scaẽ
Aecclesice uarios designat quace in¬
ter undus scaculi ceduersuntes et
in mondorum flatus spirituum
ad quietem patrice caelestis qua¬
si cdfidem litoris stationem per¬
uenire conatur. Ubi benedici¬
tur quicnauis erat in medio
mari et ipse solus interra
Quicinon num quam ecclesio te¬
tis gentilium pressuris non
salum aadflicta sed et fedicta
est. Vt si fieri posset re¬
demptor ipsius eamprorsus
deseruisse adtempus uideretia
Unde est illauox eius inter undas
procellasq temptationum
dñe recessisti longe despiqs in opor¬

Expanded text:
us obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit.hominis impleret, obsecrandum Patrem putat pro nobis esse, quia advocatus noster est. tervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quia omtus et iudex est. in altero pietatis officium, in altero insigne est potestatisra. Et videns eos laborantes tus contrarius eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum Domine, recessisti longe, despicis in oppor
Abbreviated transcription (Latin):
Ixcpeduli satem illo
vonquo & iam illis incredulis
bon potuerit uis tutes multas seda
nemultas faciens ciues incredula
dem nur& potest autem & alit
intellegi quodibs despicitur inde
&in pcctria sua hoc est inpopuloi
orum &ideo ibi pauca signafeco
pepenitus excuscobiles fierent.
sle cuitem signa coti die ingenti

Expanded text:
incredulitatem illorum. Non quo etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed quo ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
In adorum operibus quae per
manus side perctera.
corperis menbra fiunt. Nihil
eunditicce sordidantis in
uenent qui lotas aqueo
nus habentes constientiam
ore pollutam
tabant

Expanded text:
in quorum operibus quae per manus sive per caetera corporis membra fiunt, nihil immunditiae sordidantis invrint, qui lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant
Abbreviated transcription (Latin):
ecum pondere cit queti
orporirli incedere supe
icisticos scriptores inopuscu
ediuinis nominibus hoc ino
loquiturino¬
onrius enimquadicende
gineis scinguinibus cilia lege
r naturlem formabatur.
uliter non infusis pedibus
pgle pandus habentibus
ule onus de am bulcbat
idad et instabilem subi
a sandm libenindos aduenerat.
au ndhoram turbati eł pciueri¬

Expanded text:
cum pondere atque onere corporali incedere superecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia legepraeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substnaufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et pave
Abbreviated transcription (Latin):
tes cumoleo in nomine dñi & siin pec¬
catis sit dimitt&lirei unp̃ia& ab
ipsis apostolos hunc scãe ecdesiue
morem esse trditum ut energu¬
mini uel cloqui lib& degroti un gat¬
tur oleo pontificali benedictione

Expanded text:
leo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut energumeni, vel alii quilibet aegroti, ungantur oleo pontificali benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
lim uit ospitalis neces situdinis
ar custodiant Alienum ap̃dica¬
e regni cuelestis adstruens cer¬
are perdomos & in uio labilis hos¬
u iunt mitare. necotiosce secun
mat theum domus quam ingre¬
atura apostoli legenda decerni
ut mutandi bospitdi necessitudi
uolandi cacusa ponsupp&ut

Expanded text:
ndatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppet
Abbreviated transcription (Latin):
pientia quao datioe illietuitutes
tules quae pen cotnus eius efficiiina
patricm eius nata rechdicit in quacera
uutritus ed quanta natarenorum
cecitas quieum quem in uerbus factisq
ipsius simens pon leua fuiss& xp̃mcog¬
poscere potuesunt obsolam generis
uotitiam contempnunt sapientiam
autem ad doc trinam. uirtutes refer
ud sanitates & imrtocula quae faciebal
quae solesti acpulchtt distantia com¬
memoraat apostolus dicens iudicei sig¬
na p&unt & greci sapientiam quaerũ
pos cutem prȩdicamus xp̃m crucifixũ
uidceis quidemscandelum gentibus
autem stultitiam ipsis uero uocatis
iudaeis & grecis xp̃m dĩuistutem & di
scopientiam. In quanimirum senter¬
tia uistutem aed signar &ulit propter
iuducos sapientiam autem addociri¬
nam ꝓpter grecos idẽ gentes
uonne iste ẽ toten tilius mataae

Expanded text:
pientia quae data est illi, et virtutes tales quae per manus ejus efficiuntur? Patriam ejus Nazareth dicit, in qua erat nutritus. Sed quanta Nazarenorum caecitas, qui eum quem in verbis factisque ipsius, si mens non leva fuisset, Christum cognoscere poterant, ob solam generis notitiam contemnant. Sapientiam autem ad doctrinam, virtutem referunt ad sanitates et miracula, quae faciebat. Quae solerti ac pulchra distantia commemorat Apostolus dicens: Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt; nos autem praedicamus andalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero vocatis Judaeis et Graecis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . In qua nimirum sententia virtutem ad signa retulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter Graecos, id est gentes. Nonne iste est faber filius Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
magna nec minima ldeo posuit nec
uir gam ostendens afidelibus suis omina
deberiministris suis nulla superslua
requirentibus ac perhoc addendo
dignus e enim opentrius cibosuo
prorsus aperuit & in lustrauit
unde haec omnia loqueretur haoc
ergo potestatem uirgae nomine
stcctur & quod nom portari uelba
riduastunicas sed expressius inꝗ
proib& dicens a ne induerentur d
tanicis qui deos lmmona nisi nor
dupliciter sed simpliciter amba
Aliter inducibus tanicis uid&us
duplex ostendona uestimenta
tibus unaquis tanica debert
sed boc erogire pr

Expanded text:
magna nec minima. ideo posuit: nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine innitatur. et quod non portari uel ri duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentumrigentibus, una quis tunica debeat sed hoc erogare pr
Abbreviated transcription (Latin):
rius cibo suo unde scctis ostendit cur
eos haec possidere acferre noluerit
non quo necessari a non sint sustentatio¬
nihuius uitce sed quia sic eos mittebat
ut eis haec deberi monstaer& ab illis qui¬
bus eucingelium credentibus adnuntiaren
Claret autem haec non ita precepisse¬
dnmtam quam euangelis taeuiuere
aliunde non debeant quam eis prebenti¬
bus quibus adnuntiant euangelium
Alioquin contrichoc p̃ceptum fecit apos¬
tolus quiuictum demanu um̃ suarum
lasibribus transiebat necus quam grauis
esset sed potes tatem dedisse in qua scirent
sibi ista deberi. Cum citem ad nõ ali¬
quid imperatur nisi fiat in oboedien¬
tiue. culpa ẽ. Cum autem potestas datir
lic& cuiq non uti &tam quam de suo
iure cedere. hoc ergo ordinans dñs
quodeum ordinasse dicit apostolis his
qui eu ingelium ad nuntiant de euange¬
louiuere illa apostolis loquebatur
ut securi nom possiderent nequepor¬
tarent huic uitae necessuria. nec

Expanded text:
ririeos haec possidere ac ferre noluerit. Non quod necessaria non sint sustentationi nujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autemdominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec
Abbreviated transcription (Latin):
dalus et neinouepentur
ducibus tonicis.
tantu praedicatori deb& indõ eẽ
fiducia ut piltesentis uite sumptus
quamuis non paceuidecit tamensibi
hos non de esse certissi mesciat
uedum menscius occupatur adtem¬
poralia minus aliis prouideat ae¬
ter na sol& autem quaeri quomodo
mat theus & lucas commemorauer in
dixis se dnm discipulis ut necuir gã
ferrent cum dicat marcus & prcie¬
cepit cis nequid tollerent inuia nisi
uir gam tantum quodita soluitur
ut intellegamus sub alia significatione
dictam uirgtm quae secundum man¬
cum ferenda ẽ & sub alia illam
non .ẽ. ferenda. sicut sub alia
significatione intellegitur tempta¬
tio dequadictum ẽ. ds̃ neminem
temptat & sub alia dictum. e
temptat uos dñs ds uester ut sciat
si diligitis eum. illa seductionis. ẽ
huec probationis. utrum que er¬
go accipiendum ẽ adño apostolis
dictum & ut neuir gam su¬
non nisiuir gam ferrent. Cum b
secundum mattheum dicer& eis nolite
possidere aurum neq: argentum &¬

Expanded text:
daliis, et ne induerentur duabus tunicis. Tanta praedicatori debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat. Ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Solet auMatthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent , cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum . Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, non est ferenda: sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neminem tentat, et sub alia dictum est, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si dilihaec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum, ut nec virgam nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentum
Abbreviated transcription (Latin):
generis uasa fabricat immo uacsa irae
sui sp̃signe mdliendo in misericordiae
uusa commutat. sed huius sacsrm̃¬
ti iudaei ignari diuinae uistutis ope¬
sic ꝓscpiae carnadis contem platio¬
nedespitiunt
Et dicebat eis iħsquia non ẽ pno¬
ph&u Sixe honone uisi in patria
sua. et coanatione sua et m
domo suci.
uobis sus citabit dñs ds̃ uester de
frctribus uestris tam quam me
ipsum ccudietis. Nonsolum autem

Expanded text:
generis vasa fabricat, imo vasa irae generis vasa fabricat, imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, in misericordiae vasa commutat: sed hujus sacramenti Judaei ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in cognatione sua, et in domo sua. vobis suscitavit Dominus Deus vester de fratribus vestris, tanquam me, ipsum audieti
Abbreviated transcription (Latin):
simonis nonne et sonones cius
Incuonis cum sunt et scanxdali¬
⁊aBXtor ixillo
Scandidum &error iudaeorum
scclus nostix e. & hereticorum con¬
dempnutio  intantum enim cer¬
nebant hominem iħm̃ xp̃m ut hunc
sabrum & uixta alium euuangelistã
fubridamarent filium fnitres quo¬
que & sorores eius secum esse testure¬
tur qui tamen ponbiberi ioseph catꝰ
mariae iuxta hereticos patandi
gendi quomodo abraham & lothsta¬
tres cppellantur cumess& lothfi¬
lius fratris cibrathae. & multa habes
huiusmo .di. Noncutem si necesti ꝓ¬
uisione sate menti dñs in carne cippa¬
rens fuber & fabri filiusiestimari
ac diciuoluit. quinpotius &iam per
hoc se eius ante saecula filiumessedo¬
cuit quia fabricator omnium ẽ.¬
In principio creccuit ds̃ caelum & ter¬
strm Ncm & sihumana non sunt
comparenda diuinis trpustam̃
integer est quicc pater xp̃i igni ope¬
ratur & spũ unde & deipso tam quã
de fubri filio p̃cursor suusait ipse
in domomagna huius mundi diuersi

Expanded text:
us hic nobiscum sunt? Et scandalizabantur in illo. Scandalum et error Judaeorum, salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut hunc fabrum, et juxta alium Evangelistam, fabri clamarent filium; fratres quoque et sorores etur, qui tamen non liberi Joseph aut Mariae juxta haereticos putandi,gendi; quomodo Abraham et Loth fratres appellantur, cum esset Loth filius fratris Abrahae, et multa habes hujusmodi. Non autem sine certi provisione sacramenti Dominus in carne apparens, faber et fabri filius aestimari ac dici voluit: quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso tanquam de fabri filio praecursor suus ait: Ipsin domo magna hujus mundi diversi
Abbreviated transcription (Latin):
le delectationi prebendo laten te
tantum cogitatione peccati sibi
mortem conscii sunt.
seo tdes seuiui ficare significans
suluator resus citcuit filium ar¬
du syuagoga nondum fortis elatũ
sed in domo mortuam qua siuitiu
secreto incor detegentem Alii
non solum noxiue delectationi con¬
sentiendo sed & ipsum malum quo
delectuntur explendo mortuum
luu quasi extrip¬

Expanded text:
lae delectationi praebendo, latente lae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde regentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur explendo, mortuum suum quasi extr
Abbreviated transcription (Latin):
puellae dñs suscituuit eam quia pris
mundate fuerint manus iudacorũ
quae sanguine plenesunt synaguga
corum mostua poncon suragit
Et con fos uoi sur nexił puella
Et ambulcobał
benesur rexit &um bale bat
quem cumque enim pecctu¬
um supernae manus miseraeti
resus citatura tetigerit non solum
a sordibus & u&eris scelerum & sur¬
gere sed & in bonis continuo profi¬
cere deb& operibus. in delic& iuxta
pscd mistum in grediens sinema cu¬
la & opera exercens iustitiue
et ous iipuerunt stupoꝵe maximo
et precepit illis uehementeꝵ ut
nemo toscin&. & dixit dapi illis
man ducape
Ad testimonium quidem uere
resus citationis daripuellae mandu¬
care precepit ne non ueritas sed
fantasma quod appa rebat ab
incredulis putaretur. sed &si
quis aspiritidimorte surrexerit
ta moralem intellectum tres illimor
tui quos suluator in corporibus
suscitauit tria genera resurrecti¬
onis animarum significant
Si quidem non nulli consensum ma¬

Expanded text:
puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi prius puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurget. Et confestim surrexit puella, et ambulabat. Bene, surrexit et ambulabat. Quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae. Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit illis vehementer ut nemo id sciret. Et jussit dari illi manducare. Ad testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas sed phantasma, quod apparebat, ab incredulis putaretur. Sed et si quis a spiritali morte surrexerit, ta moralem intetui quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum ma
Abbreviated transcription (Latin):
quice uerbum resustitantis iuridere quao
credere muli bant icrito fones excludutia¬
atesuigencis mnesterium iuderent itemso¬
Aestur be cicitur: at puella suscitalir quia
cosdis ex pellicur t inportumat saeculaeriu
iuluitudo custerum anima quae intrin¬
secusuc& mostua nonre surgit: namdu
se pminu merdis terrenorum desideria rũ
cogitationes spargit ad considertionem
sui sesex ullatenus colligit.
et teneos manum puelle aitillira lribacim
quodẽ inten tatuo puella sbidicos po
qucesat diligens leitor quare uertex etiuia
aclista dictum saluatoris expomens inter¬
posuerit desuotibidico cumiñsiro sermo¬
ne quem posuit non plus sit dictum quã
puella surge: niforte propter e pri¬
mendam uim dominicae iussionis.
hoc augendum putant magis fensa
loquentis quamipsa uerba suiscusdn
intimare lectoribusNcm & familu¬
re constat esse euuangelistis atq
apostolis cumde uteri testamento
testimonia assumunt. mugis
sensum proph&icum ponere cur
quam uerba Tenens ccutem maũ

Expanded text:
erbum resuscitantis deridere quam credere malebant, merito foras excluduac resurgentis mysterium viderent. Item foras turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia cordis expellitur, importuna saecularium multitudo curarum anima quae intrinsecus jacet mortua, non resurget. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. Et tenens manum puellae, ait illi: Tabatha cumi, quod est interpretatum: Puella tibi dico, surge. Quaerat diligens lector quare verax Eelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo Tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum quam Puella, surge. Nisi forte propter exprimendam vim dominicae jussionis, hoc agendum putavit, magis sensum loquentis, quam ipsa verba suis curans intimare lectoribus. Nam et familiare constat esse evangelistis atque apostolis, cum de Veteri Testamento testimonia assumunt, magis sensum propheticum ponere curare, quam verba. Tenens autem manum
Abbreviated transcription (Latin):
di ceuero sr nagogac lu&itiam haue
uuac in babitationis merito in fidelitatis
t quec inter flentes & heulantes mor
lac& uestamen suꝑnacpi&as funditus ea
nmrao patitur quim potius circafinem scdi
liquicseiur secundum destionem gnttiue
uuti & uitae nestitu& unde cipte sub lungitr
es se non dubitantur. dormi

Expanded text:
 vero Synagoga laetitiam hanc dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur, quin potius circa finem saeculi reliquias ejus secundum electionem gratiae saluti et vitae restesse non dubitantur, dormi
Abbreviated transcription (Latin):
eccmpharto niltulis uesaniue
is assi legitur. sed tantum pec¬
tom sibi eunuclim uitapriuariu¬
saqqua lorgius auere cultrelegionis
itiueticas deliquit÷ atiomen exu¬
ueque eemplo probatur utili
esse nobisdiem mostis futu are
tdo & caste agendo suepiusip
ttcuia reuocare quam diõ.
cdis luxoriando celebiucre¬

Expanded text:
Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
ultrauexas macus trum
Scduata a profluuio sanguinis mu
moxfilicar chisynagogimortua
nunciatur quiadum eccdesia auitios
labe mundata & obfidei meritum filia
cognominata continuõ sinagogeo¬
fidice simul & inuidiae lesto solug¬

Expanded text:
ultra vexas magistrum? Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu solu