comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ admodũ cũ loca ipsa bis ar¬
t̾rena in melius conuertuntur¬
alia diruunt᷑. atq frangunt᷑. alia in
meliores usus cõmutant᷑. sic & nos sumꝰ.
a uenenis. contentiones. inimicitiȩ.
hereses. inuidie. ebrietates. & hiis simi¬
nobis tanquã idola frangenda st̃. In
usus autẽ meliores uertenda ipsa nr̃i
munditie cupiditatis. seruiant gr̃e
tectũ magistri. Ut sapiens inqͥt ar-¬
chitectus fundam̃tũ posui. Audiamꝰ
gͦ istũ architectũ quedã noua constru¬
entẽ. quedã uetera deicientẽ. Sꝑu in¬
qͥt ambulate. Noua ẽ istra construs¬
tio. Et concupiscentias carnis ne ꝑfe¬
ceritis. Ueterũ ẽ ista destructio. Caro
enĩ inquit concupiscit aduersus sꝑm.¬

Expanded text:
uemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertunturalia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his siminobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa munditiae cupiditatis, serviant gratiae tectum magistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, concupiscit adversus s
Abbreviated transcription (Latin):
lite cõmunicare oꝑibꝰ infructuo¬
sis tenebrarũ. Et quia parũ erat ñ
consentire. si sequeret᷑ negligentia dis¬
ciplinȩ. magis autẽ inquit redargu¬
autẽ redarguite. Quid ẽ nolite cõ¬
municare: Nolite consentire. nolite
laudare. noltte approbare. Quid ẽ.
magis autẽ redarguite: Rep̃hendi¬
te. corripite. cohercite. Deinde in
correptione. uel cohercitione alieno¬
rũ peccatoꝵ cauendũ ẽ ne se extol¬
lat qui alterũ corripit. & apłica¬
quise putat stare. uideat ne cadat.
foris terribilit̾ ꝑsonet increpatio.
intus lenitatis teneatur dilectio.
Neq gͦ consentientes sitis malis
ut approbetis. neq negligentes ut
non arguatis: neq suꝑbientes ut
insultant̾ arguatis. Om̾i autem¬

Expanded text:
lite communicare operibus infructuolite communicare operibus infructuosis tenebrarum'. Et quia parum erat non consentire, si sequeretur neglegentia disciplinae: 'magis', inquit, 'redarguautem et redarguite . Quid est, nolite communicare? nolite consentire, nolite laudare, nolite approbare. Quid est, magis autem et redarguite? reprehendite, corripite, coercete. Deinde in ipsa correptione, vel coercitione alienorum peccatorum cavendum est, ne se extollat, qui alterum corripit, et apostoqui se putat stare, videat ne cadat. Foris terribiliter personet increpatio, intus lenitatis tNeque ergo consentientes sitis malis, ut approbetis, neque negligentes, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultanter arguatis. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
emo atite tempus deserat areã.
coleret paleã in tritura. Toleret in
area: quod enĩ toleret in horreo ñ
habebit. Ueniet uentilator: qui
diuidet malos a bonis. Erit etiã cor¬
poralis separatio. quã modo spirita¬
lis p̃cedit. Amalis corde semꝑdis¬
iungimini. ad tempꝰ caute corpore
copulamini: nec tãm̃ negligentes
sitis in corrigendis ur̃is. ad curã
scilicet ur̃am. quo qͦ modo ꝑtinen¬
tibꝰ. monendo. docendo. hortando.
terrendo. quibꝰcumq modis pote¬
stis agite: nec cũ inuenitis in se̾p¬
turis & in exemplis sc̃orũ siue qͥ
ante siue qui post dñi ad uentũ
in hac uita fuerunt. qͦd malibo¬
nos in unitate ñ maculant. effi¬
ciamini pigri ad corrigendos ma¬
los. Duobus modis non te macu
lat malus. si ñ consentias &si re¬
darguas. Hoc ẽ ñ cõmunicare. ñ
consentire. Cõmunicat᷑ quippe.:
quando facto eius consortiũ uolun¬
tatis uel approbationis ad iungit᷑.
Hoc gͦ nos admonens apłs ait.No¬

Expanded text:
emo ante tempus deserat aream, toleret paleam in tritura, toleret in area. Quod enim toleret, in horreo non habebit. Veniet ventilator, qui dividet malos a bonis. Erit etiam corporalis separatio, quam modo spiritualis praecedit. A malis corde semper disjungimini; ad tempus caute corpore copulamini. Nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquo modo pertinentibus, monendo, docendo, hortando, terrendo. Quibuscumque modis potestis, agite. Nec, cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post Domini adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Dulat malus, si non consentias, et si redarguas; hoc est non communicare, non consentire. Communicatur quippe, quando facto eius consortium voluntatis vel approbationis adiungitur. Hoc ergo nos admonens apostolus ait: 'No
Abbreviated transcription (Latin):
atq iusticia quod nobis prosit
in posterũ. quando recipiet quisq se¬
cundũ ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit siue bo¬
nũ siue malũ. Per corpꝰ quippe ibi
dixit apłs. ꝑ tẽpus quo quis uixit
in corꝑe. Neq enĩ siquis maligna m̃¬
te atq impia cogitatione blasphemet
neq id ullis menbris corꝑis oꝑetur
ideo non erit reus quia id ñ motu cor¬
poris gessit cũ hoc ꝑ illud tempꝰ gesse¬
rit quo gessit et corpꝰ.
autẽ se p̾sumat quod hic neglexit
cũ obierit dñm ꝓmereri. Non igit᷑
ista quȩ pro defunctis cõmendandis
frequentat ęccłia illi apłicȩ sunt aduer¬
sa sententiȩ. qua dictũ ẽ. Om̃s enĩ nos¬
ad stabimus ante tribunal xp̃i. ut re

Expanded text:
atque justitia, quod nobis prosit in posterum: quando recipiet quisque secundum ea, quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum. Per corpus quippe ibi dixit Apostolus, per tempus, quo vixit in corpore: neque enim si quis maligna mente, atque impia cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus? autem se speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes enim astabimus ant
Abbreviated transcription (Latin):
gessit siue bonũ siue malũ. Quia etiã
hoc meritũ sibi quisq dũ in corpore
iuueret cõparauit. ut ei possint ista ꝓ¬
desse. Non enĩ om̃ibus ꝓsunt. Et qua¬
re ñ om̃ibus prosunt. nisi ꝓpt̾ differen¬
tiã uitȩ quã quisq gessit incorpore:
Cũ gͦ sacrificia siue altaris siue quarũ¬

Expanded text:
e malum , quia et hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavit, ut ei ista possint prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter merita vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quaru
Abbreviated transcription (Latin):
ic gͦ quid: Labor. p̾ssura. tri¬
bulatio. temptatio. Nichil aliud speres.¬
Et ubi gaudiũ: In spe futura. Camdi¬
xit apłs. S emꝑ gaudentes. In tantis tri.¬
bulationibꝰ. semꝑ gaudemꝰ semꝑ tristam᷑.
Semꝑ gaudentes. q̃ uia ipse dixit. Quasi
tristes. semꝑ autẽ gaudentes. Tristitia
tristicia nr̃ã. quasi habet: Quia sicut
in somniis transit. Siquis somniũ indi¬
cat. Addit quasi. Q uasi sedebã. quasi lo¬
quebar. quasi prandebã. quasi equitabã:
quasi disputabam. Totũ quasi: quia cũ
euigilauerit. non inuenit quod uidebat.
Quasi thesaurũ inuenerã dicit m̃dicus.
Si quasi ñ esset: mendicus nͭ eẽt. S quia
quasi erat: mendicus ẽ. Itaq modo qui ad
leticias scłares oculos aꝑiunt. & corda
claudunt. transit quasi eoꝵ: & uenit ue¬
rũ ipsoꝵ. Quasi ipsoꝵ felicitas ẽ scli: uerũ
ipsoꝵ pena ẽ. Nr̃m autẽ quasi. tristitia ẽ.

Expanded text:
ic ergo quid? Labor, pressura, tribulatio, tentatio: nihil aliud speres. Ubi gaudium? in spe futura. Nam dicit Apostolus, Semper gaudentes. In tantis tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes: semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gautristitia justorum quasi habet? Quia sicut in somnio transit. Si quis somnium judicat, addit quasi, quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam, totum quasi, quia, cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset. Sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque qui nunc ad laetitias saeculares oculos aperiunt, et corda claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum, Quasi ipsorum felicitas est saeculi: verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi tri
Abbreviated transcription (Latin):
cȩꝑimus: ꝓfecto sicut dicit apłs. templũ
dei uiu sumus. Propt̾ quod dicit ds̃ in¬
bulat autẽ in nobis p̾sentia maiestatis:
si latitudinẽ inuenerit caritatis. Ad
hoc nos exhortans apłs ait. Dilatamini:
ne sitis uigũ ducentes cũ infidelibꝰ. Si dilatem᷑:
deabulat in nob̾ dł. Et ut dilatem᷑: oꝑet᷑ ipse ds̃.
Si enĩ latitudinẽ caritas facit. quȩ non
nouit angustias: uidete quia d̃s sibi¬

Expanded text:
enim, sicut dicit Apostolus, templum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inbulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias
Abbreviated transcription (Latin):
ilia lȩtantiũ. Spe enĩ sunt gau¬
dentes: donec ꝑducant᷑ infinem.
quẽ nunc expectant ꝑ patientiã. Mirifi¬
ce autẽ cũ dixisset milia lȩtantiũ. conti¬
nuo subiecit: dñs in illis. Ne miremur.
quod lȩtat᷑ dñs in illis. Nam ꝑ multas
tribulationes. oportet nos introire in reg¬
nũ dĩ. S dñs in illis. Ideo & sisunt quasi
tristes. semꝑ tam̃ gaudentes. N ec iam
ipso fine quo nondũ uenerunt.s spe
sunt gaudentes: & in tribulatione pa¬
tientes.¬

Expanded text:
lia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt, sed spe sunt gaudentes, et in tribulatione patientes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quod scͥptũ ẽ credidi ꝓp¬
ter quod locutus sũ: & nos creduus
ꝓpt̾ qͦd & loqͥmur. Non diceret eun¬
dẽ sp̃m fidei nisi ad monens etiã anti¬
quos iustos ipsũ habuisse sp̃m hocẽ
p̾nuntiabat᷑ quȩ iam facta nobis an-¬
nuntiat᷑ & temꝑe ueteris testamenti
uelabat᷑ quod temꝑe noui cestamenti
reuelat᷑. id̾eo eius sacramenta uariata
sunt. ut alia eẽnt in ueteri testam̃to
alia in nouo cũ fides ipsa uaria ñ sit.

Expanded text:
propter quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habuisse spiritum fipraenuntiabatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uariata sunt, ut alia essent in uetere testamento alia in nouo, cum fides ipsa uaria non sit
Abbreviated transcription (Latin):
homo patrt̃ suũ & matrẽ: & adherebit
urori suȩ & erunt duo in carne una.
Quȩ uerba cũ pͥmi hominis fuisse sep¬
tura ipsa testet᷑: dñs tam̃ in eugłio am̃
dixisse declarauit. Ait enĩ. Non legistẽ
quia qui fecit ab initio masculũ ꝙ fe¬
minã fecit eos & dixit. ꝓpt̾ hoc¬
i dimittet homo patrẽ & matrẽ:
& adherebit uxori suȩ. & erunt duo
in carne una:Ut hinc intelligere¬
mus ꝓpt̾ extasin quȩ p̾̃cesserat in a¬
dam hoc eũ diuinitꝰ tanquã ꝓpħam
dicere potuisse.

Expanded text:
uum et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. quae uerba cum primi hominis fuisse scriptura ipsa testetur, dominus tamen in euangelio deum dixisse declarauit; ait enim: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et dixit: propter hoc dimitet adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una ? ut hinc intelligeremus propter ecstasim quae praecesserat in Adam, hoc eum divinitus tanquam prophetam dicere potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
quã dõ immisit in adã ut soporatus
obdormiret. recte intelligit᷑ ad hoc in¬
missa. ut & ipsius mens ꝑ extasin par¬
ticeps fieret tanquã angłioȩ curiȩ. &
intrans in sc̃uariũ dĩ intelligeret in
nouissima. Deniq euigilans tanquã ꝓ¬
phetia plenus. cũ ad se adductã mulie¬
rẽ suã uideret: eructauit continuo
quod magnũ sacramentũ cõmendat
apłs. Hoc ñ os de ossibꝰ meis. & caro de
carne mea. Hȩc uocabit᷑ mulier. qm̃

Expanded text:
quam deus inmisit in Adam, ut soporatus obdormiret, recte intellegitur ad hoc inmissa, ut et ipsius mens per extasin particeps fieret tamquam angelicae curiae et intrans in sanctuarium dei intellegeret in nouissima. denique euigilans tamquam prophetia plenus, cum ad se adductam mulierem suam uideret, eructuauit continuo, quod magnum sacramentum commendat apostolus: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea. haec uocabitur mulier
Abbreviated transcription (Latin):
namur a dño. gustemus saltem
et desideremꝰ ipsũ uitȩ fontẽ. ubi sobri¬
a ebrietate mundemur & irrigemur.
sicut lignũ quod plantatũ ẽ secus de¬
cursus aquarũ & dat fructũ in tẽꝑe
suo. & folia eius ñ decident. Dicit enĩ
sp̃c sc̃s. filii autẽ hominũ in tegm¬
ne alatũ tuarũ sperabunt. In ebria¬
bunt᷑ ab ubertate domus tuȩ. & tor¬
rente uoluptatis tuȩ potabis eos. qm̃
apud te ẽ fons uitȩ. Talis ebrietas ñ
euertit mentẽ s tam̃ rapit sursũ &
obliuionẽ p̃stat om̃iũ t̾renorũ. s si
possumꝰ toto affectu iam dicere. quẽ¬
ad modũ desiderat ceruus ad fontes
aquarũ ita desiderat anima mea
ad te deus.

Expanded text:
namur a Domino , gustemus saltem et desideremus ipsum vitae fontem, ubi sobria ebrietate inundemur et irrigemur, sicut lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum, et dat fructum in tempore suo, et folia ejus non decident ? Dicit enim Spiritus sanctus: Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ubertate domus tuae, et torrente uoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons uitae. talis ebrietas non euertit mentem, sed tamen rapit susum et obliuionem praestat omnium terrenorum; sed si possumus toto affectu iam dicere: quemadmodum ceruus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑba aiama inconspectu ho¬
Aminũ uult placere. humilis
anima in occulto ubi ds uidet uult
placere. Ut si placuerit hominibꝰ
de bono oꝑe: illis gratulet᷑ quibus
placet
a fecit bonũ oͥpus Gła¬
i conscientia

Expanded text:
ba anima in conspectu hominum vult placere: humilis anima in occulto, ubi Deus videt, vult placere; ut si placuerit hominibus de bono opere, illis gratuletur quibus placet a fecit bonum opusm conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ad mortẽ: Felices qui bono o¬
cre uiuunt. Qͥa autẽ infeliciꝰ illis.
quibono odore moriunt᷑: Et quis
ẽ ait aliquis. quẽ bonus odor occidit:
Hoc ẽ quod ait apłs. Et ad hȩc quis i¬
doneus: Quomͦ ea facit ds̃ miris
modis. ut bono ꝯdore & bom uiuant.
.et mali moriant᷑: Gaiomꝰ fit qͣntũ
dñs inspirare dignat᷑. dicemꝰ. Nlam
fortassis ibi lateat altior intellectus.
qui a me ñ potest penetrari. Tam̃
quousq penetrare potuero uobis
ñ debet denegari. Paulcĩ apłm be¬
ne agentẽ bene uiuentẽ. iusticiã
uerbo p̃dicͤantẽ. oꝑe demonstrantẽ doc¬
torẽ mirabilẽ. fidelẽ dispensatorẽ fama

Expanded text:
aliis ad mortem. Felices qui bono oaliis ad mortem. Felices qui bono odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriuntur? 8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mir
Abbreviated transcription (Latin):
fama bona. Qui male uiuunt et
De qualibꝰ dictũ ẽ qͦd ꝑ eos nomen
dñi blasphemet᷑. Si ꝑ tales nomen
dñi blasphemat᷑. ꝑ uonos nom̃ dñi
odor sumus inquit in om̃i loco. dieit᷑
& in canticis canticoꝵ. Unguentum
effusũ ẽ nom̃ tuũ. ad apłm reu̾oca
intentionẽ. Xp̃i inquit bonus odor
sumus in om̃i loco & in hiis qui sal¬
ui fiunt. & in his qui pereunt. aliis
sumus. odor uitȩ in uitã. aliis odor
mortis in mortẽ. Et ad hȩc quis ido
neus: Ergo ut inde conemur loqui
minqͥd idoi sumꝰ: Aut uos hȩc audi
re idonei estis: Nos quidẽ idonei ñ
sumias. s idoneus ẽ ille qui ꝑ nos dig¬
netur dicere. quod uobis ꝓsit audi¬
re. Ecce apłs bonus odor ẽ. sicut di¬
cit᷑ ipse.S ipse bonus odor aliis ẽ
odor uite in uitã aliis odor mortis
in mortẽ. Tam̃ bonus odor. sunqͥd
enĩ ait. aliis sumus bonus odor in
uitã aliis malus odor ad mortem:
Bonũ odorẽ se dixit. ñ malũ. Et un¬
de bonũ odorẽ aliis dixit ad uitã.

Expanded text:
fama bona est. Qui male vivunt et de qualibus dictum est quod per eos nomen Domini blasphematur . Si per tales nomen Dei blasphematur, per bonos nomen Domini  bonus odor sumus, inquit, in omni loco. Dicitur et in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum . Ad Apostolum revoca intentionem: Christi, inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem: et ad haec quineus? Ergo ut inde nos conemur loqui, numquid idonei sumus, aut vos audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire. Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem; tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes inquit tribulationẽ suscitari uin¬
culis meis.S quid ait: Siue occasio¬
ne siue ueritate xp̃c annuntiet᷑. an¬
nuntiant qui me amant. annuntiant
qui michi inuident. Illi bono odore
uiunt. illi bono odore morfuntur.
Tam̃ utrisq p̃dicantibꝰ nom̃ xp̃i an¬
nuntiet᷑. odore optimo mundus im¬
pleat᷑. amasti bene agentẽ. uixistibo¬
no odore. Inuidisti bene agenti. mor¬
tuuis es bono odore. Nunqͥd quia mo-¬
fecisti: ⁊loli inuidere & ñ te occidit
bonus odor.

Expanded text:
lationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Annuntiant qui me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et illi bono odore moriuntur: tamen utrisque praedicantibus nomen Christi annuntietur, odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore. Numquid quia mofecisti? Noli invidere, et non te occidet bo
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽptationẽ. aliud ẽ tẽptari. Nã
sine tẽptatione ꝓbatus ẽẽ nullus potest.
si ue sibi ipsi sicut scriptũ ẽ. qͥ ñ ẽ tẽp¬
tatꝰ qualia scit. siue aliis sicut apłs
dicit. & tẽptationẽ ur̃am in carne
mea ñ sp̃uistis. Hinc enĩ eos firmos
caritate defleri. Nã deo noti sumꝰ
& ante om̃s tẽptationes. qͥ scit omnia¬
antequã fiant. Sed sicutangelũ¬

Expanded text:
in temtationem, aliud temtari. nam sine temtatione probatus esse nullus potest, siue sibi ipse, sicut scriptum est: qui non est temtatus, qualia scit? siue aliis, sicut apostolus dicit: et temtationem uestram in carne mea non spreuistis. hinc enim eos firmos caritate deflexi. nam deo noti sumus et ante omnes temtationes, qui scit omniaantequam fiant. Quod itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩmaculati intelligendi sunt qui
om̃ino sine peccato sunt. Si autẽ imma¬
culati sunt qͥ sunt sine crimine. etiam
in hac uita fuisse atq ẽẽ negare ñ pos¬
sumꝰ. qr ñ ideo sine ullo peccato ẽ aliqͥs.
qm̃ ñ habet maculã criminis. Unde
& apłs cũ ministros eligeret ordinandos
ñ ait siqͥs sine peccato ẽ. qd̾ inueniri ñ
posset. sed ait. siqͥs sine crimine. qd̾ utiq

Expanded text:
si immaculati intelligendi sunt, qui omnino sine peccato. sunt. Si autem immaculati sunt, qui sunt sine crimine; etiam in hac vita fuisse atque esse negare non possumus: quia non ideo sine ullo peccato est aliquis, quoniam non habet maculam criminis. Unde et Apostolus cum ministros eligeret ordinandos, non ait, Si quis sine peccato; quod invenire non posset: sed ait, Si quis sine crimine ; quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsũ. Deinde quid adiungat at¬
tendite. Scdm placitũ inquit uolun¬
tatis sue. ne in tanto beneficio gr̃e. de
placito głarem̃ uoluntatis nr̃e. In qͥ
gratificauit nos inqͥt in dilecto filio suo.
In qua utiq uoluntate sua gratifica¬
uit nos. Sic dictũ ẽ gratificauit a gr̃a.
sicut iustificauit dr̃ aiusticia. In quo
habemꝰ inqͥt redẽptionẽ ꝑ sanguinẽ
ipsius remissionẽ pecratoꝵ. Ecł̃m diuitias
gr̃e eus quȩ abundauit in nos in om̃i
sapientia & prudentia. ut ostenderet
nobis misteriũ uoluntatis sue scđm bo¬
que bona eẽ ñ posset nͥ ipse scłm bonã
uoluntatẽ suã ut bona fieret subueni¬
ret. Cũ autẽ dixisset scđm bonã uolun¬
tatẽ suã. subiecit. quã ꝓposuit in illo
id est in dilecto filio suo. in dispositi¬
onẽ plenitudinis tẽpoꝵ. instaurare
omĩa in xꝑo que in celis sunt & que
in t̾ris in ipso. in quo etiã sortẽ con

Expanded text:
in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum boquae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in coelis sunt, et quae in terris in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ẽmꝰ. Nẽpe certũ ẽ: nẽpe manifestũ
ipse p̃destinans ut tales ꝑ gr̃am eiꝰ ẽemus.
Ita nos gͦ benedixit benedictione spiritali
in celestib in xꝑo ihũ. sicut elegit nos ante
mundi constitutionẽ. ut eẽmꝰ scl ꝙ imma¬

Expanded text:
sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
Elegit gͦ nos ds̃ in xꝑo ante mundi con¬
stitutionẽ. p̃destinans nos in adoptionẽ
filioꝵ. Non q ꝑ nos sc̃ĩ & immaculati
futuri eramꝰ. sed elegit p̃destinauitq ut
ẽẽmꝰ. fecit autẽ hoc scđm placitũ uo¬
luntatis sue. ut nemo de sua s de illius
erga se uoluntate głetur. Fecit hoc sccłm
diuitias gr̃e suȩ. scd̾m bonã uoluntatẽ suã
quã ꝓposuit in dilecto filio suo. in quo
sorcẽ consecuti sumꝰ p̃destinati scdm ꝓ-¬
positũ ñ nr̃m sed eiꝰ qͥ uniuersa oꝑatur.
usq ad eo. ut ipse in nobis oꝑet᷑ &uelle.

Expanded text:
onstitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qd̃ nos uocauit p̃destinans ante
constitutionẽ mundi. Ex hoc ꝓposi¬
to eiꝰ ẽ illa electoꝵ ꝓpͥa uocatio quib
om̃ia cooꝑat᷑ in bonũ. qr scd̾m ꝓpositũ
uocati sunt. & sine pęnitentia sunt do¬
na & uocatio dei. Ut simꝰ sc̃i & imma

Expanded text:
propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secundum propositum vocati sunt , et sine poenitentia sunt dona et vocatio De
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ m̃bra eiꝰ. Et quomͦ eligeret eos
qͥ ñdũ erant. nͥ p̃ destinando : ẜ legit
gͦ p̃destinans nos. Nunqͥd eligeret
impios & ĩmundos: Nam si questio
ꝓ ponat᷑ utrũ hos eligat. an potiꝰ scõs &
immaeulatos. qͥd hoꝵ respondeat qͥs re¬
qͥrat. ac ñ statĩ ferat ꝓ scĩs immaculatis¬
uoluntatis arbitriũ. & ideo ante mundi
constitutionẽ in ipsa sua p̃scientia qua
tales futuros ẽẽ p̃sciuit: elegit. ẜ legit
gͦ inquit antequã eẽnt. p̃destinans filioᷤ
quos futuros sc̃os immaculatos q p̃seuit.
utiq ñ ipse fecit. uec se facturũ sed ipsos
facturos ẽẽ p̃iuidit. Intueam̃ gͦ uerba
apłi. atq uideamꝰ utrũ ꝓpterea nos ele¬
gerit ante mundi consaitutionẽ ꝙ sẽĩ ꝙ
immaculati futuri eramꝰ. an ut eẽmꝰ. De¬
nedictus inqͥt as̃ & pat̃ dm̃ nr̃i ihu xꝑi.¬

Expanded text:
membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisvoluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, inquit, Deus et Pater D
Abbreviated transcription (Latin):
Qd autẽ hic dicit peccatũ ꝑ mandatũ
fieri supra modũ. hoc alibi. lex subint᷑¬
uit ut abundaret delictũ. Ubi autẽ
ab undauit delictũ. suꝑ abundauitꝰ gr̃ã.
Et alibi cũ suꝑiꝰ de dispensatione gr̃e
loqueret᷑ qd̃ ipsa iustificet. uelut int̃¬
rogans ait. Quid gͦ lex: Atq buic
int̾rogationi continuo respondit. Pre¬
uaricationis gr̃a posita ẽ. donec ueni¬
ret sem̃ cui ꝓmissũ ẽ. Hos gͦ dãpna
bilit̃ dicit ẽẽ sub lege. quos reos facit
lex ñ implentes legẽ. dũ ñ intelligendo
gr̃e beneficiũ ad facienda dei p̃cepta
quasi de suis uirib suꝑba elatione p̃-¬
sumunt. Plenitudo enĩ legis caritas.
Caritas uͦ dei diffusa ẽ incordib nr̃is
nobis. Frgo & illud qd̃ lex ait. ñ con¬
cupisces. si humana infirmitas gr̃a dei
adiuta ñ fuerit sub se reũ tenet. & p̃ua¬
ricatorẽ potius dãpnat. quã liberat pec¬
catorẽ.¬

Expanded text:
quod autem hic dicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, sup era bunda uit gratia. et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnbiliter dicit esse sub Lege, quos reos facit Lex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi de suis viribus superba elatione praesumunt. Plenitudo enim Legis caritas . Caritas vero Dei diffusa est in cordibus nostris, i ergo illud, quod lex ait: non concupisces, si humana infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat, quam liberat peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
que leuissima putarent᷑. nͥ in scrip¬
turis demonstrarent᷑ opinione grauiora.
Quis enĩ dicentẽ fr̃i suo fatue. reũ gehen¬
ne putaret. nͥ ueritas diceret : Cui tam̃
uulneri subiecit continuo medieinã.
p̃ceptũ frat̾ne reconciliationis adiungenᷤ.
Mox qͥppe acc. Si gͦ offers munus tuũ
ad altare. & cetera. Aut quis estimaret
quã magnũ peccatũ sit dies obseruare
ꝙ m̃ses & annos & tempora. sicut obser¬
uant qui certis dieb siue m̃sib siue an¬
nis uolunt uel nolunt aliqͥd inchoare.¬
eoqd̃ sccłm uanas doctrinas hominũ
fausta uel infausta estimant tempora.
nͥ magnitudinẽ ex timore apłi pensa¬
remꝰ. qui talib ait. timeo uos ne forte
sine causa laborauerim in uobis:¬

Expanded text:
quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum  te, etc. . Aut quis aestimaret quam magnum peccatum sit, dies observare et menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus sive mensibus sive annis volunt vel nolunt aliqeo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta aestimant tempora, nisi magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui nunc talibus ait: Timeo ne forte sine causa labora
Abbreviated transcription (Latin):
uod hic dixit conuiuficauit nosxꝑo.
hoc dixit ad chorinthios. ut qͥ uiuunt
iã ñ sibi uiuant. sed eiqͥ ꝓ ipsis mortuꝰ
ẽ & resurrexit. Et qd̾ hic dixit. cuiꝰ gr̃a
sumꝰ salui facti. iã uelut ꝑfectũ sit loqͥt᷑
cit. Spe eñi salui facti sumꝰ. Ideoq &
hic seqͥt᷑ & canquã ꝑfectũ enumerat
ꝗd̃ futurũ ẽ. Et simul excitauit inqͥt

Expanded text:
 hic dixit: conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur, cit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, i
Abbreviated transcription (Latin):
lestib ñdũ in nobis: sed ĩa in illo. Nã¬
ꝙ ne putares iã nc̃ ẽẽ ꝑfectũ qd̾ in
spe ita dr̃ tanquã ꝑfectũ sit. atq ut
intelligas adhuc futurũ. sequitur &
dicit. Ut ostenderet in suꝑuenientib
scłis suꝑabundantes diuitias gr̃e sue
in benignitate suꝑ nos in xꝑo ih̃u. Ex¬

Expanded text:
lestibus, nondum in nobis, sed jam in illo. Namque ne putares jam nunc esse perfectum, quod in spe ita dicitur, tanquam perfectum sit, atque ut intelligas adhuc futurum, sequitur et dicit: Ut ostenderet in supervenientibus saeculis superabundantes divitias gratiae suae in benignitate super nos in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ. ne dispensatores xꝑi de quib
dictũ ẽ hic ĩa querit᷑ int̃ dispensatores
ut fidelis quis inueniat᷑. tanquã magn̾ũ
aliquid sibi fidelit̃ didicisse uideatitur
ꝓ ueritatis dispensatione m̃tiri. cũ ipsa
fides in latino sermone ab eo dicatur.
endi utiq ñ ẽ locus. fidelis gͥ dispensa¬
tor apłs paulus ꝓculdubio nobis exhi¬
bet inscribendo fidẽ. qr ueritatis dispen-¬
sator erat ñ falsitatis. ac ꝑ hoc uer̃u
scripsit uidisse se petrũ ñ recte ingre¬
dientẽ ad ueriatẽ eugłii. eiq in faciẽ
restitisse. qd gentes cogeret udauare.

Expanded text:
de quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur aendi utique non est locus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restitisse, quod gentes cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
bumilitatis accepit. atq ita rarius ꝙ sans¬
tius ext̃plũ posteris p̃buit. quo ñ dedig¬
narent᷑ maiores sicubi forte recti tramitẽ
reliquissent. etiã a posteriorib corrigi:
quã paulus quo fident̃ auderent etiam
minores maiorib ꝓ defendenda euangeli¬
ca ueritate salua frat̃na caritate resistere.
Nam cũ satius sit a tenendo itinere
in nullo quã in aliquo declinare. multo
ẽ tam̃ mirabilius & laudabilius libent̃ ac¬
ciꝑe corrigentẽ. quã audacter corrigere
deuantẽ. Laus itaq iuste lib̾tatis in pau¬
lo. & sc̃ȩ humilitatis in petro. quantũ mͥ
ꝓ modulo meo uidet᷑ magis fuerat aduer¬
sus calũpniantẽ porphiriũ defendenda:
qua ut ei daret᷑ obtrectandi maior occa¬
sio. qua multo mordacius eriminaretur
xpianos fallacit̃ uel suas literas scribere.
uel dei sui sacram̃ta tractare

Expanded text:
tatis accepit atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus. quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare. multo est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare
Abbreviated transcription (Latin):
mortales. habent secũ irã dei.
Quã irã dei:᷑ Quã excepit pͥmꝰ adã.
Sic enĩ peccauit primꝰ bomo. & audiit.
morte morieris. Factus ẽ mortalis ille. &
cȩpimꝰ nasci mortales. Cũ ira dei nati su¬
mꝰ. Uenit inde filius ñ habens pecca¬
tũ. & indutus ẽ carne. indutus ẽ morta¬
litate. Et si ille nobiscũ cõmunicauit irã
dei. nos pigri sumꝰ cũ illo cõ municare gr̃ã
dei : Qui gͦ ñ uult credere in filiũ. ira
dei manet suꝑ illũ. Quȩ ira : De qͣ dicit
apłs. fiumꝰ enĩ & nos natura filii ire. sicut
ꝙ ceteri. Om̃s gͦ filu ire. qr de maledicto
mortis uenientes. Crede in xꝑm factũ. ꝓ te
mortalẽ. ut illũ capias immortalẽ. Quan¬
do enĩ ceꝑis eiꝰ ĩ mortalitatẽ. nec tu eris mor¬
talis. Ui uebat. moriebaris. mortuuꝰ ẽ ut
uiuãt. Attulit gr̃am dei. abstulit ir̃a dei.
Ds̃ bibit mortẽ. ne mors biberet hominẽ.

Expanded text:
secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
fectant. Nam ñ se interimunt. & cu¬
rã suȩ ualitudinis gerunt. Qui au¬
tẽ ꝑuerse idagunt quasi naturalit̃
inimico suo corpori bellũ ingerunt.
in quo fallit eos quod legunt. caro
concupiscit aduersus sp̃m: & sp̃c¬

Expanded text:
fectant. Nam non se interimunt, et cufectant. Nam non se interimunt, et curam suae valetudinis gerunt. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
suam.
emo enĩ carnẽ suã unquã odio
habet. s nutrit inquit ac fouet
unde. quo ascenderit. Nemo gͦ se
odit. Et hinc quidẽ nulla cũ aliqͣ
secta questio fuit. s neq corpꝰ suũ
quisquã odit. Uerũ ẽ enĩ qͦd ait
apłs. nemo unquã carnẽ suã odio
habuit. & quod ñ nulli dicunt mal¬
le se eẽ sine corpore: om̃ino fallunt᷑.
Non enĩ corpus suũ. s corruptio¬
nes eus & pondus oderunt. Non u¬
tiq nullũ corpis. s incorruptũ & ce¬
lerrimũ corpus uolunt habere. S
putant nullũ corpus ẽẽ si tale fue¬
rit. qui tale aliqͥd eẽ animã putant.
Quod autẽ continentia quadã & la¬
boribus ꝑsequi uident᷑ ꝑa sua.
qui hoc recte faciunt. ñ id agunt ut ñ hãnt cocpꝰ.s
nt ñ habeant sub iugatũ & paratũ
ad oꝑa necessaria. libidines em̃ ma¬
le utentes corpore. idẽ consuetudi¬
nes inclinationis animȩ ad fruen¬
dũ inferioribꝰ. ꝑ ipsius corꝑis labori¬
osam quandã miliciã extinguere af¬

Expanded text:
suam. nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, inquit, ac fouet unde quo ascenderit; intuemini, odit. Et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. Sed neque corpus suum quisquam odit; verum est enim quod ait Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit. Et quod nonnulli dicunt, malle se esse sine corpore, omnino falluntur. Non enim corpus suum, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus volunt habere. Sed putant nullum corpus esse si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putant. Quod autem continentia quadam et laboribus persequi videntur corpora sua, qui hoc recte faciunt, non id agunt, ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines inclinationis animae ad fruendum interioribus per ipsius corporis laboriosam quamdam malitiam exstinguere af
Abbreviated transcription (Latin):
aduersant᷑. Dictũ ẽ enĩ hoc ꝓpt̾ in¬
domitã carnalẽ consuetudinẽ ad u̾-¬
sus quã sp̃e concupiscit. ñ ut inte¬
rimat corpus: s ut concupiscentia
eius idẽ consuetudine mala edomi¬
ta. facit sp̃ui subiugatũ. qͦd natura¬
lis ordo desiderat. Quia enĩ hoc erit
post resurrectionẽ. ut corpus om̃imͦ
cũ quiete sũma sp̃us subditũ in¬
mortalit̾ uigeat. hoc etiã in hac ui¬
ta meditandũ ẽ: ut consuetudo car¬
nalis mutet᷑ in meluis. nec inordi¬
natis motibꝰ resistat sp̃ui. Oaiod do¬
nec fiat. caro concupiscit aduersus

Expanded text:
sibi. dictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, aduersus quam spiritus concupiscit, non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia eius, id est consuetudine mala, edomita faciat spiritui subiugatum, quod naturalis ordo desiderat. quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omni modo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter uigeat, hoc etiam in hac uita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inordinatis motibus resistat spiritui. quod donec fiat, caro concupiscit aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
quod magis diligit uult subditum
eẽ meliori. nec ꝑ odiũ resistente car¬
ne s ꝑ consuetudinis uinculũ: qͦs
a parentũ etiã ꝓpagine inueteratũ
naturȩ lege inoleuit. Iecirco agit
sp̃e. indomanda carne ut solu̾at ma¬
lȩ consuetudinis quasi pacta ꝑuer¬
sa: & fiat pax consuetudinis bonȩ.¬

Expanded text:
quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bon
Abbreviated transcription (Latin):
unda m̃ta eiꝰ in montib lxxx¬
scĩs. Qui sunt montes scĩ. suꝑ qͦs
fundata ẽ ista ciuitas: Alt̃ qͥdam
ciuus planius hoc dixio. apłs paulus.
Cius inde ꝓpħa. ciuis inde apł̃s. & hi
ꝓpterea loquebant᷑ ut alios ciues exhor¬
tarentur. Sed hi id est ꝓpħȩ & apłi¬
quomͦ ciues fortasse eciã & ipsi sunt
montes. suꝑ quos fundam̃ta sunt huiꝰ
ciuitatis. cuius portas diligit dñs. Dicat
gͦ alius ciuis hoc aꝑte. ne nos suspicari
uideam᷑. Loquens ad gentes & cõme¬
Ipso sũmo existente lapide angularixpo
ihu. Ne itaq putarent gentes ñ sẽ
ꝑtinere ad syon. erat enĩ quedã ciuitas
syon t̃rena. quȩ ꝑ umbr̃a gestauit ima¬
ginẽ cuiusdã sion de qua mͦ dr̃. cȩlestis

Expanded text:
ta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam civis planius hoc dixit, apostolus Paulus. Civis inde Propheta, civis inde Apostolus: et hi propterea loquebantur, ut caeteros cives exhortarentur. Sed hi, id est Propquomodo cives? Fortasse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et comme«Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cuju
Abbreviated transcription (Latin):
constructionẽ tante ciuitatis. Sed om̃is
ista cõpages ubi nitit᷑. ubi incũbit ut nus¬
illo qͥdẽ duo parietes cõpaginant᷑. Neq
enĩ angulũ faciunt nͥ duo parietes inu¬
nũ de diuerso uenientes. sic̃ populi duo
ex circũcisione & ex p̃putio ad pacẽ xpia¬
nã sibimet conexi in una fide. una spe. una
caritate. Sed si angulus sũmꝰ rꝑc iħc. qͣsi
pis angularis. Potest gͦ aliqus dicere qͥa
illi suꝑ illũ. si illi sunt in fundam̃to.
ipse in angulo. Sed cogitet qͥ hoc dicit.
angulũ & in fundam̃to eẽ. Neq enĩ ibi
tantũ ẽ angulus ubi uidet᷑. ut surgat
in apicẽ. Afuncdam̃to incipit. Nã ut

Expanded text:
constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusparietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, una spe, una charitate. Sed si angulus summus Christus Jesupis angularis. Potest ergo aliquis dicere quia illi super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ fundam̃toꝵ: Sigͦ sacram̃¬
tũ cogites. xꝑc pastor pastoꝵ. Si fabrĩi
cogites. xꝑc funcdam̃tũ fundam̃torũ.
In edificuis istis ñ potest eẽ idẽ lapis
in ino & summo. Si fuerit in uno. an
sũmo ñ erit. Si in summo fuerit. in
imo ñ erit. Angustias enĩ om̃ipotentie
corpora patiuntur. nec ubiq ẽe possint
nec seꝑ. Diuinitas autẽ que ubiq p̃li
ẽ. undiq ad eã potest duci similitudo
& totũ potest ẽẽ in similitudinib quia
m̃tũ & lapis angularis ipse ẽ. ꝙ ab
imo surgens. si tam̃ ab imo. Et enĩ orig
fundam̃ti huiꝰ. sũmitatẽ tenet. Et quẽ¬
ad modũ funcdam̃tũ corporee fabricȩ.
in ino ẽ. sic fundam̃tũ spiritalis fa¬
bricȩ in sũmo ẽ. Si ad t̾rã edificaremͣ
in imo nobis ponendũ erat fundam̃¬
tũ. Quia celestis fabrica ẽ. ad celos
p̃cessit fundam̃tũ nr̃m. Ipse gͦ angu¬
ni portantes fabricã ciuitatis. faciunt
uiuũ qd̃dã edificiũ.

Expanded text:
fundamentum fundamentorum? Si ergo sacramefabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia mentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo anguni, portantes fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedificium.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sumus in corꝑe. ꝑegrinam᷑
a dño. ꝑ fidẽ enĩ ambulamꝰ ñ ꝑ sp̃em.
Contemplatio quippe merces est fidei.
Cui mercedi ꝑ fidẽ corda mundantur.
sicut scriptũ ẽ. Mundans fide corda
eoꝵ. Probat᷑ autẽ quod illi contẽpla¬
tioni corda mundant᷑. illa maxime
sententia. Beati mundo corde. qm̃ ip
si dm̃ uidebunt. Et quia hȩc ẽ uita
ȩterna. dicit ds̃ in psalmis. Longitu¬
dine dierũ replebo eũ: et ostendam
illi salutare meũ.

Expanded text:
enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem. Contemplatio quippe merces est fidei, cui mercedi per fidem corda mundantur, sicut scriptum est: Mundans fide corda eorum. Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime sententia: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Et quia haec est vita aeterna, dicit Dominus in psalmis: Longitudine dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum.
Abbreviated transcription (Latin):
bo illuminet᷑. Uerbo quod in pͥncipio
erat & uerbũ apud dm̃ erat. & uer¬
bũ ds̃ erat. Et si ꝑ speculũ in enigma¬
te longe tam̃ sublimius ab om̃i simi¬
litudine corporali. Et alii quidẽ da
tur ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. alii ser¬
mo scientiȩ. scđ̾m eundẽ sp̃m. alius
diẽ dño sapit. aliꝰ de pectore dm̃i liqͥ¬
dius aliquid bibit. Aliꝰ leuatus uq
ad terciũ cęlũ in effabilia uerba au¬
dit. Om̃s tam̃ quandui sunt in cor-¬
pore peregrinantur a dño. Et om̃ibꝰ
bonȩ spei fidelibꝰ in libro uitȩ scrip¬
tis seruat᷑ quod dictumẽ. Et ego di¬
ligam eum et ostendã me ipsũ illi.

Expanded text:
bo inluminetur, uerbo, quod in principio bo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum aput deum erat et uerbum deus erat, etsi per speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quatur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi.
Abbreviated transcription (Latin):
quã rapida choruscatione ꝑstringit᷑.
et in suã infirmitatẽ redit uuiente
desiderio quo rursus erigatur. nec
sufficiente munditia qua figatur. Et
quanto quisq hoc magis potest. tanto
maior ẽ. Quanto autẽ minus. tanto
minor. Si autẽ nichil adhuc tale menᷤ
hominis exꝑta ẽ in qua tam̃ habitat
xp̃c ꝑ fidẽ iustare debet minuendiᷤ
fimendisq cupiditatib huiꝰ scħ mor¬
xp̃o ambulans eũ qui filiꝰ dĩ sẽꝑ ẽ.
ꝓpt̾ nos filiũ hominis factũ ut sẽ¬
piterna uirtus eius et diuinitas nĩȩ
infirmitati et mortalitati contemꝑa¬
ta de nr̃o nobis in se atq adse faceret
uam. cũ magnȩ spei lȩticia fideliter
teneat. Ne peccet a rege xp̃o regatur.
Si forte peccauerit ab eodẽ sacerdote
xp̃o expietur. Atq ita in actione bo¬
nȩ conuersationis & uitȩ nutritis pen-¬
nis geminȩ dilectionis tanqͣuabꝰ alis ua¬
lidis euecta terris ab eodẽ ipso xp̃o uer¬

Expanded text:
quam rapida coruscatione perstringitur, quam rapida coruscatione perstringitur, et in suam infirmitatem redit, vivente desiderio quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia qua figatur. Et quanto quisque hoc magis potest, tanto major est: quanto autem minus, tanto minor. Si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua tamen habitat Christus per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus hujus saeculi, morChristo ambulans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se adque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur adque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uer