comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisita roganerit quic¬
quid ad reexhrditate
tonis ne m̃is ꝑuener¬
it. rogo restituas. cogi
quam peruenire pro
eraliter autem potͦest
dicuta demum quem
non posse cogiadire
et restituere urditatem
sitere uel quantitate fu¬
erit rogatus ceterum si
de uiuersitãte sensisse
testatorem appareat. mi¬
tia questio est. quin si¬
ue sus pectam dicat co¬
gi possit. siue sponte a¬
adit. extrebelliano tra¬
nseant accõnes Inde q̃¬
ritur siciuis ħrditate
rogatus sit restituere
deducto ere alieno. uel
deductis legatis. ansus¬
pectam dicens cogi po¬
ssit adire. ⁊ restituere ħr¬
ditatem quia in ipsa
putent ut metiamis
iuitilem ẽehanc ded¬
uctionem nec enimp¬
osse ex iure deduci qiua¬
ntitatem non magiᷤᷤ
quamsi fundum quis
deducto alieno ere uel
deductis legatis restitu¬

Expanded text:
quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex hereditate bonisue meis peruenerit, rogo restituas', cogiquam peruenire properaliter autem potest dici ita demum quem non posse cogi adire et restituere hereditatem, si de re uel quantitate fuerit rogatus: ceterum si de uniuersitate sensisse testatorem appareat, nulla quaestio est, quin, siue suspectam dicat, cogi possit, siue sponte adit, ex Trebelliano transeant actiones. Inde quaeritur, si quis hereditatem rogatus sit resdeducto aere alieno uel deductis legatis, an suspectam dicens cogi possit adire et restituere hereditatem, quia ui ipsa putent, ut Maecianus, inutilem esse hanc deductionem: nec enim posse ex iure deduci quantitatem, non magis quam si fundum quis deducto aere alieno uel deductis legatis restitu
Abbreviated transcription (Latin):
imumcum uasis le¬
gauit negat trebã.
ꝙ indoliis sit deberi.
⁊ sensum testatoris
aliumputat ẽẽ uer¬
boꝵ almd ceteru
delia inuasis uine¬
arus non eenter
go ⁊ sitolia inasis
uineariis non sunt gͦ
tũ non concederẽ tre
eriteiam uhoras⁊
catos inquib i¬
nac iffusaseruamꝰ
legatos c̃ẽ uinui
⁊catos hac mete
inhie sicug̾tonec
usuo cansa pbetur
et uoet. his uendi¬
mus cum isamph¬
pħmras ⁊ eatos di¬
ffimdamꝯuel sino¬

Expanded text:
inum cum uasis legauit. negat Trebatius quod in doliis sit deberi et sensum testatoris alium putat esse, uerborum alium: ceterum dolia in uasis uinariis non essent. ego et si dolia in uasis uinariis non sunt, tamen non concederem Treberit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum cados hac mente in his sit, donec usus causa probetur, et scilicet id uendimus cum his amphphoras et cados diffu‹n›damus uel sin
Abbreviated transcription (Latin):
oiciꝯ mans uraru sine
quib exercerit neqret
posseosioaccedit eoꝙ ci¬
baria uictus magis. ꝙͣ
colendi causa pararẽtur.
ꝯ ego puto. ⁊ frum̃tum
⁊umu ad cibaria parat᷑.
instrum̃to ꝯtineri.ata
est. instrum̃to ꝯtineri pu
quia ⁊ instõ instar cultu

Expanded text:
ius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et est, instrumento contineri, puto quia et instar cultur
Abbreviated transcription (Latin):
nltuz balnenz.aut il¬
iumtheatum aut sta¬
diũ fecisse intelligitiu
ꝯu ei ꝓpriam formã
que ex ꝯfrimacione ꝯ¬
tineri: nodederit: quo¬
ruz õiz legatoꝵ noie
⁊si plureshrs sint sin¬
guli insoliduz tenen¬
tur. hec itaq legata q̃
diuiduitite: non re¬
cipiunt tota adlega¬
tariu ꝑtinet. S potest
ħrdi h̃ remedio succ¬
nrri:nt estimacione
facta legata de minci¬
et legatari ut ꝑtem¬

Expanded text:
lum balineum aut ullum theatrum aut stadium fecisse intellegitur, qui ei propriam formam, quae ex consummatione contingit, non dederit: quorum omnium legatorum nomine, etsi plures heredes sint, singuli in solidum tenentur. haec itaque legata, quae diuiduitatem non recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatari
Abbreviated transcription (Latin):
pati posse. s siꝗnqgita
aurei legatisint: siqn¬
quaginta dediss: disen¬
dum ĩntile ẽẽ legatu
⁊ magis ridiculu ẽẽTł.
nta legem falcid̃. in
eo ꝙ subꝯdicione uł
in dĩe alicui relictumẽ
hoc obẜuandu ẽ: Side¬
cem subꝯdicionez alic¬
in fuerint relictx ea q̃
condicio post decemu
forte exstiterit: ñ decez
spacii minore facit qͣn¬
titatem .x. ¶ Sicuti le¬
gata non debentur.m
sideducto ere alieno:a¬
iquid sũpsit: nec mor¬
tis cã donatõnes debeb¬
untur. set infirmabũ
cur. pes alienuz quare
si ĩmodicũ es auenum
int̾ueniat exrecamõ
tis sibidoata: nichil
aliud conseqtur. ¶Q¬
nosciens cuidamam¬
plio legatunsit q̃ ei ca¬
dia locum haberet: pi
falcidia excepit: reliq¬
uu. siñ excedat statu¬
tam legi porcioner:de¬
beatur.⁊ milliꝯ marcer
tõni ĩ alimentis fa¬
ciende hanc formã eẽ
dia prẽtur. ab annis

Expanded text:
pati posse. sed si quinquaginta aurei legati sint, si quinquaginta dedisset, dicendum inutile esse legatum et magis ridiculum esse.a legem Falcidiam in eo, quod sub condicione uel in diem alicui relictum est, hoc obseruandum est: si decem sub condicione alicui fuerint relicta eaque condicio post decennium forte exstiterit, non uidenspatii minorem facit quantitatem decem.Sicuti legata non debentur, nisi deducto aere alieno aliquid supersit, nec mortis causa donationes debebuntur, sed infirmantur per aes alienum. quare si immodicum aes alienum interueniat, ex re mortis causa sibi donata nihil aliquis consequitur. otiens cuidam amplius legatum sit, quam ei cadia locum haberet, priFalcidia exceperit, reliquum, si non excedat statutam leg‹e› portionem, debeatur. 68 Aemilius Maceroni in alimentis faciendae hanc formam essedia praestetur, ab annis
Abbreviated transcription (Latin):
temcreditoris di¬
minutu sit:andebi¬
tro panpior fractus
sit: aliqs diceret. quid
erat soluendo apliate
facultates fuerint. Et
cum inisto placuerit.
expost fcõ ub̃iorez in¬
den fuisse brditatem
sicuti cum ꝯditonis.
creditierstitit post i¬
ortem: ita ⁊ poculii in¬
crementuz plemorem
faciet hrditate. Sce¬
uoł notat. ꝯand ergo
siidem ẜmis adefunc
to alii denadebuit. et
una .x. habuit ange¬
tur .s. ex his hrditas. d̾¬
cem que defuncto na¬
b in br̃ditate manti¬
nũ dum taxat ẜuum
habebat: legauit eñ
ticio ⁊ fideieis ꝯmisit.
ut pr trienniur mami¬
mitteret: debet ex eo
remanere q̃ ad modu̾
sidirecto post triẽni¬
um ẜuo libertatez de¬
legasset aut ei ꝓpriet᷑¬
tem ꝑfidei ꝯinissum

Expanded text:
tem creditoris deminutum sit an debitor pauperior factus sit?Aliquis dicet: quid erat soluendo, ampliatae facultates fuerunt? et cum in isto placuerit ex post facto uberiorem uideri fuisse hereditatem, sicuti cum condicio crediti exstitit post mortem, ita etiam peculii incrementum pleniorem faciet hereditatem.Scaeuola notat: quid ergo, si idem seruus defuncto et alii dena debuit et una decem habuit? augetur scilicet et his hereditas, decem, quae defuncto nar, in hereditate manentinum dumtaxat seruum habebat, legauit eum Titio et fidei eius commisit, ut post triennium manumitteret: debet ex eo,remanere, quemadmodum si directo post triennium seruo libertatem delegasset, aut ei proprietatem per fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
sit: totuz ꝑtinere ad so
pte legis falcid̃ dece¬
ssuram. pauł. cassii se¬
tencia utitur. Nait
diꝯ pio rescripsit ẜuo
comuni fideicomis¬
sum datũ totu adso

Expanded text:
sit, totum pertinere ad socpartem legis Falcidiae decessuram.Paulus.Cassii sententia utimur: nam et diuus Pius rescribsit seruo communi fideicommissum datum totum ad so
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quota pͥars ereodece¬
deret. eam parte ĩ fun¬
colegato ĩntile futu¬
ram. deinde ex reliquiᷤ
partib fundilegis f¬
faicidie porcione dece¬
ssuram: sicut exõibus
legatis cassi:qd̃ ẜuo¬

Expanded text:
 quota pars ex eo decederet, eam partem in fundo legato inutilem futuram, deinde ex reliquis partibus fundi legis Falcidiae portionem decessuram, sicut ex omnibus legatis.Cassius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
int: uł contracibi .x.
ẜuotuo stichum: lib̾¬
tatemq stichi fideie¬
ius ꝯmisit: lex falci¬
dia. minuit legata:r
redimere ab hrde par¬
tem debes: q̃ad modũ
sitiba utrumq iegass¬
¶ Sepiis euenit: nem¬
olumentuz eio legis
legis falcidie int̾uen

Expanded text:
it uel contra tibi decem, seruo tuo Stichum, libertatemque Stichi fidei eius commisit. lex Falcidia minuit legata: redimere ab herede partem debes, quemadmodum si tibi utrumque legasset.Saepius euenit, ne emolumentum eius legis legis Falcidiae interuen
Abbreviated transcription (Latin):
stituendu quod in illo
ꝯstitutur est. Cur eniz
recusat qua recusare̾
non potunt iscuius hr¬
ditatem suscepit Qu¬
od siforte ante hroita¬
tis restiturionez sine
ħ̾rde decesẜĩt ubertus:
ꝑ inde bona enis credi¬
toribhrditariis uen¬
dere ꝑmittendu ẽ. ac
si restituta srditate de¬
cesẜit. ¶ S inhunis mo¬
di qͥone rogo responde¬
as. an recte semyio Ro
tis iegatis mmimis.⁊
ere alieno non magno
ut legi falcidie iocꝰ nõ
sit. Mora facta non est.
restitutioni fideiꝰ. de¬
sidero u̾bo tenꝰ resti¬
tui micħ h̾rditatem
nt extrepesliano sen¬
atꝯ .9. agenti. et exeo
ꝯpetentib acidnib
⁊ usuras debitas ex
mortis die in tẽpus
restitutionis ꝑsequar.
Idemquero ⁊ depensi¬
onib quialocationũ
obligatiom hrditate
fint ab hrde fructus
nussos peto. s illaden
desiderat refundere m̃
ant cedere ei accones
usuraru ⁊ pensionũ
non possum ꝑsuadere

Expanded text:
ndum, quod in illo constitutum est: cur enim recusaret, quam recusare non potuit is, cuius hereditatem suscepit? quod si forte ante hereditatis restitutionem sine herede decesserit libertus, perinde bona eius creditoribus hereditariis uendere permittendum est, ac si restituta hereditate decessit. Set in huiusmodi quaestione rogo respondeas, an recte senserim. tis legatis minimis ‹e›t aere alieno non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommissi. desidero uerbo tenus mihi restitui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus consulto agenti et ex eo competentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortis d‹i›e in tempus restitutionis persequar: item quaero et de pensionibus, quia locationum obligatio in hereditate fuit. ab herede fructus nullos peto, sed illa desiderat refundere me aut concedere ei actiones usurarum et pensionum: non possum persuadere
Abbreviated transcription (Latin):
cente transire. aut ꝑ hoc
tp̃e quo iscui restituit de¬
bebit inditas aliquaex
ca non potuit adire pre¬
torem. ⁊ postulare ut pe¬

Expanded text:
cendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetorem et postulare, ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
solue̾rit repetenon re¬
petitus si ante restituti¬
onem ioluisset. ¶Si nece¬
ssarii h̾rdes subꝯdicõne
quam uis leuissim̾a ħr¬
des sint instituti qui pa¬
rere sol dicendũ ẽ cogi
restituere ħrditatez desi¬
derantibus his quibus
restituere rogati sunt qr
⁊ necessarii hrdes fideiꝰ¬
mie hrditatis restitu¬
enda gr̃a ꝯdictiom᷑ pare¬
recrunt conpellendisi
quis rogatus restituere
hrditatem decesẜit ante¬
quam eam restituat. ħrs
enis poterit hrditatez
restituere: et extrebellia¬
no senatus .9.transeũt
accõnes set si duo eibrde̾
extitisset. at imusquis
restituisset. ꝓea ꝑte tra¬

Expanded text:
soluerit, repetet, non repetiturus, si ante restitutionem soluisset. Si necessarii heredes sub condicione quamuis leuissima heredes sint instituti, cui parere solent, dicendum est cogi restituere hereditatem desiderantibus his, quibus restituere ro gati sunt, quia etiam necessari heredes fideicommissae hereditatis restituendae gratia condicioni parere erunt compellendi. Si quis rogatus restituere hereditatem decessit, antequam eam restituat, heres eius poterit hereditatem restituere et ex Trebelliano senatus consulto transeunt actiones. sed si duo ei heredes extitissent, ut‹i› quisque restituisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Szet si filius suns hres pa¬
tri rogatus sit apatrehrdit¬
atem micħ restituere cu su¬
orum creditoru fraudan¬
dorum ꝯsuiu inisset: tan¬
quam suspectam exdecre¬
to pretoris restituerit i
chil fraudatorio int̾dicto lo¬
cus erit. quia bõĩs patris eio
uenditis incħ ꝓp̾um credi
ferre potuerint nͥ forte pi¬
ꝓͥ creditores fin audire de¬
benit. si postulent ut dim¬
issis patris eius bonauen¬
dere sibi ꝑmittatur. ¶Si
h̾rditate sͥ nrs dixerit ⁊ res¬
silium conandi fidutia¬
rius heres id feceris.
heres ab eo qui Ld̾.i¬
cum moreretur soiuen¬
do non fuerit rogatus
hrditatem restituere.
suspectam s ibi dicit. du¬
bium non ẽ. quin hodi¬
e conctus extrebelliano se¬
natus.ꝯ. restituere possit
S etsi suasponte adieri¬
restituturꝰ  est. Qua ins
cum suma. aut certum
est. ꝓm̃ non deceatur. itq
suegatumꝰ eẽt eoenimca¬
suiegatirii suꝑioreshrdis
uice fungien cuifidei.ꝯ.¬

Expanded text:
Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium crediferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur. Sihereditatem sibi heres dixerit et ressilium donandi fiduciarius heres id fecerit. heres, ab eo qui cum moreretur soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex Trebelliano senatus consulto restituere possit. sed et si sua sponte adierirestituturus est, quamuis, cum summa aut certum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu legatarii, superior‹e› heredis uice fungi eum, cui fidei
Abbreviated transcription (Latin):
titutum. ¶Nescripto
siquis accepta atitio pe¬
cuma que quartam ħr¬
ditatis continet.roga¬
tus sit errestituere hr¬
ditatem. licet tardius
detur pecunia. sine nsu¬
riseam daĩ deberequia
quanto tardius quisqͥs
pecumam dat. tanto ta¬
roiꝰ ad fidei ꝯmissum
ꝑuenit.⁊ medii tẽporis
fructus ꝑdit. Q uamo¬
bremn si antedatam pe¬
cuniam tenuit hrdita¬
tem fructus quos per¬
cepit restituere ħroi eũ
oporteret. Idem est et si
quis itahrois fidei con¬
misit. Rogo sititiꝯ tibi
ic. dederit. restituas eih̾r¬
ditatem meam ¶Si sb̾
condicione hrs institu¬
tus qui sus pectam sibi
hrditatem eẽ dicit. sinz
difficultatem n turpit¬
udine ullam ħr ꝯdicio.
nec impedimentũ alia¬
uod: iurendus est pare¬
re ꝯdcõm. et adire. et ita
restituere Si uero turpiᷤ.
aut difficulis sit condcõ¬

Expanded text:
titutum. Rescripto si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissum peruenit et medii temporis fructus perdit. quamobrem si ante datam pecuniam tenuerit hereditatem, fructus quos percepit restituere heredi eum oportere. Idem iuris est et si quis ita heredis fidei commisserit: 'rogo, si Titius tibi centum dederit, restituas ei hereditatem meam'. Si sub condicione heres institutus sit qui suspectam sibi hereditatem esse dicit, si neque difficultatem nequudinem ullam habet condicio nec impendium aliquid, iubendus est parere condicioni et adire et ita restituere: si vero turpis aut difficilis sit cond
Abbreviated transcription (Latin):
nu̾ et totum publio re
stiruenduni nec exsti¬
pularione ab his ab
iegata soluta sunt rep¬
eti quicqua potest.Si
uero fructus quantita¬
tem ꝑtis dimidie ex¬
hubant quadrantituo

Expanded text:
nuet, totum Publio Maeuio restituendum: nec ex stipulatione ab his, quibus legata soluta sunt, repeti quicquam potest. si uero fructus quantitatem partis dimidiae exuberant, quadranti tuo
Abbreviated transcription (Latin):
cumsuspecta uideretur
ħrditas. postulante m̃
iussu pretoris adieris ⁊
restitueris mͥ aaurar le¬
gis falcidie uñfitio. adu̾¬
sus legatarios. situquo¬
q ea lege uti pot̾as. et qͣ¬
temis uti poteras. nam
siquid p̾terea ameꝰ alicui
per fidei ꝯmissum rechi¬
ctunsit. Id quasi alega¬
tario relictu. non uenit
ĩputatione eius legis.
set extrinsecus mia̾nt᷑.¬
¶ Sititiꝰ rogatꝰ sit hrdita¬
tem meuio restituere m̃

Expanded text:
cum suspectam uideret, hereditatem postulante me iussu praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio aduersus legatarios, si tu quoque ‹e›a lege uti poteras et quatenus uti poteras: nam si quid praeterea a me alicui per fideicommissum relictum sit, id quasi a legatario relictum non uenit in computationem eius legis, sed extrinsecus numeratur. Si Titius rogatus sit hereditatem ‹M›aeui
Abbreviated transcription (Latin):
tatis que restituendꝙͣ¬
est. Set et si exꝓmissi¬
one dotis aliquid debi¬
tum fuerit. eris aliem
loco ħndum. ¶alump¬
nocertam pccuniam
legaiit et cam recipi
asempronio mandan¬
it. et et certasn usuras
donec ad uicesimium¬

Expanded text:
tatis quae restituendst: sed et si ex promissione dotis aliquid debitum fuit, aeris alieni loco habendum. Alumno certam pecuniam legauit et eam recipi a Sempronio mandauit et certas usuras donec ad uicensimum
Abbreviated transcription (Latin):
nonerit idonea qu¬
antitas ad inferen¬
dam adeundi neces¬
sitatem nec adrem ꝑ¬
tinet. siprior e̾tiam
ubertatem accepit.
Ut enim pecuniam
ita necubertatem a
ocogendum instit¬
ntum accepis se saris
et eidem̃quantoq qͣ
e õmirtenduz est in¬
stituto qui coactus
est adire fiderꝰ. peti¬
tionem denegandã
esse. curenim non
uiteatur indignus.
ut qui destituit su¬
premas de functi pre¬
ces conseauatur an¬
quid ex uoluntate:
quod fortius proba¬
bitur si post impletã
conditionem coat¬
tus est adire namsi
pendente conditio¬
nem. durumerit

Expanded text:
non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis et eidem quandoque qucie omittendum est instituto, qui coactus est adire, fideicommissi petitionem denegandam esse: cur enim non uideatur indignus, ut qui destituit supremas defuncti preces consequatur aliquid ex uoluntate? quod fortius probabitur, si post impletam condicionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum erit
Abbreviated transcription (Latin):
in miscere. hoc fieri debet ut̾
inieris sicit᷑ piculu inter
re. et ego nil turpiter fatia
Nat creditior es conpelle re
ut adires non potuerint.

Expanded text:
immiscere, hoc fieri debet, ut inieris, citra periculum interdre, et ego nihil turpiter faciam mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
filio quereretur. peculi¬
consultꝰ impr sumpt¬
us quos miles fecerat
non ex eotantum in¬
odo patrimonio quod
mimus collationis pa¬
tidebuit. sec prorata ⁊
castrensis pecunie deb¬
ere ĩputare constituit᷑
¶ ꝑꝑ huius modi tractat᷑ꝰ
meuius fiderꝯͦ. noĩe ca¬
utione exigere debet qͣ¬
uod eo ꝑtinet non ut
exstipulatione petatur.
quod exfiderꝰ. peti nõ
poterit ser ut habeat
fideuissores eius quan

Expanded text:
filio quaereretur, praecipuconsultus imperator sumptus, quos miles fecerat, non ex eo tantummodo patrimonio, quod munus collationis pati debuit, sed pro rata etiam castrensis pecuniae decedere oportere constituit. propter huiusmodi tractatus Maeuius fideicommissi nomine cautionem exigere debet: quod eo pertinet, non ut ex stipulatione petatur, quod ex fideicommisso peti non poterit, sed ut habeat fideiussores eius quan
Abbreviated transcription (Latin):
idem probare.cum
et falcidiam peniten¬
do potuit inducere.
nec ignoro posse di¬
ci. nullo modo fider.9.
petitionem denegan¬
dam ei qui iura sepu¬
icroꝵ acquiri insequ¬
ntuir ad eo senatus m¬
chilapud eunexeã¬

Expanded text:
idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullo modo fideicommissi petitionem denegandam ei qui. iura sepulchr‹o›rum adquiri insequuntur, adeo senatus nihil apud eum ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt usure ꝑꝑ
usum medii tõris p̃¬
cepte non uidebunu
deniq nec ꝑiculum
mancipioꝵaut urb¬
anorum predioru
prestarecogitur. Set
nichomꝰ u̾sus et᷑ ca¬
suseoꝵ quadrantem
quoq diminuit. ¶¬
Quod exħrditate su¬
rentur resticuere ro¬
gatus fructo sr̃ fluos
restituere non uide¬
tur rogatꝰ. cumeiu̾¬
ba dimmtione ꝗ¬
dem hrditatis ad mi¬
additam̃tum non

Expanded text:
potuerunt, usurae propter usum medii temporis perceptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum aut urbanorum praediorum praestare cogitur: sed nihilo minus usus et casus eorum quadrantem quoque deminuit. Quod ex hereditate sur‹e›retur, restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quidem hereditatis admiaddita
Abbreviated transcription (Latin):
dem potuit dici nec co¬
gendum c̃e hrdem ad¬
ire.quodam modo cõ¬
tra u̾olimtatem defim¬
cti. qui legando ħrdisi
non adifset. inp̃uis
uoluntate posint ad¬
itionem S cum test¬
ator ait̾utriim dederit.
nos utrumq ei pr̃abi¬
mus. ¶ Ea que dotem
dabat. pacta erat cum
marito ut mortua se
inmnio dotis ꝑs matri
eius redderetur. nec
eo nõie stipłatio ama¬
tre int̾posita est. Mori¬
ens ce m̃ ⁊ matrem
fecerat. et anatre peti¬
erat ut hrditatem titi¬
o restitueret. iudex ad¬
itus dehrditate diui¬
denda ꝑtem dotis q̃si
exutin pacto ꝓptema¬
tri adiudicauerat que
quam non eẽ restitue̾¬
dam puto quia nõ qu¬
asihrs. s quasi mater ex
pacto accepit. nec occõe¬

Expanded text:
dem potuit dici nec cogendum esse heredem adire quodammodo contra uoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex addictus de hereditate diuidenda partem dotis quasi ex utili pacto pro parte matri adiudicauerat: quaquam non esse restituendam puto, quia non quasi heres, sed quasi mater ex pacto accepit nec occ
Abbreviated transcription (Latin):
atronus ex debita por¬
tione hrs institutus
sextam ptem restitue¬
re rogatꝰ restitint. nõ
tranieunt extrebeslia¬
no actiones quonia
estinas ꝑ infirmitatẽ
uantum promitia hr¬

Expanded text:
atronus ex debita portione heres institutus sextam partem restituere rogatus restituit: non transeunt ex Trebellian‹o› actiones, quoniam estina‹n›s per infirmitatem: quantum pro uncia h
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quotiens filius ema¬
ncipatꝰ tonoꝵ posson¬
em ꝯtra tabulas accepit
nlla rõ est ⁊pesiendi
hrdis adrestituendam
hrditatem et sicut ni
ditatis cõ peni deret i
arcellꝯ. plaine non est Ꝯ¬
peuendus adire suam
filius tonoꝵ possõnem
ne intertidat fidercõ¬
missum mortuo hrde
instituro. et omissa a
fiuo ionoꝵ possone. ¶¬
Qui extrebeinano sen¬
atus ꝯsuito hrditatem
restituit. siue petat ade¬
bitorib h̾rditariis siue
abeo petatur. exceprio¬
ne recritute yrditatis
ad iuuari nel sũmo u̾i
po̾t. accõnes aute fid̾i¬
conmissario ꝯpetunt.
quas h̾uerit yrs eo tp̃r
satue bat marceilus.
Set eas quoq actõnes
que subrditione erãt.
et quaru dies eo tp̃r
non cessit fidei missa

Expanded text:
Quotiens filius emancipatus bonorum possessionem contra tabulas accipit, nulla ratio est compellendi heredis ad restituendam hereditatem et sicut neque itaarcellus: plane non est compellendus adire, si iam filius bonorum possessionem, ne intercidat fideicommissum mortuo herede instituto et omissa a filio bonorum possessione. Qui ex Trebelliano senatus consulto hereditatem restituit, siue petat a debitoribus hereditariis siue ab eo petatur, exceptione restitutae hereditatis adiuuari uel summoueri potest. actiones autem fideicommissario competunt, quas habuit heres eo tempore, stituebat. Marcellus: sed eas quoque actiones, quae sub condicione erant et quarum dies eo tempore non cess‹e›r‹a›t, fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
desiderante cogendu
institutum ad̾ire ubi
tiq si confestim. uł po¬
st tempus cumfrucri.¬
bus rogatus est redde¬
re. S et si sine fructibꝰ
roganis est reddere.¬

Expanded text:
desiderante cogendum institutum adire, ubi tique si confestim uel post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑatoradrianꝰ.cumi
iunius cerear filio suon
si monidi si inpotesta¬
te sua cẽ desiss. ħrditatẽ
restituere rogatꝰ eẽt. ac
multa ĩfraudem fidei¬
ꝯmissi fieri ꝓbaretur. re¬
si tui hrditate fino ius¬
sit. ita nequio in ea pecu¬
maquam dui filiꝰ eius
inueret uiris haberet.
nam quia cautiones ñ
poterant ĩt̾ poni. conẜ¬
uata patria potate.dam
inflixit post decreti ãt
sires apossessorib peti
nel ⁊cum debitorib a¬
gi opateret. q parerne
reuerentie cõngrini
est. egenti forte patri
officio iudicis exacces
peti non poterant.Set¬

Expanded text:
ator Hadrianus, cum Ui‹ui›us Cerealis filio suo Uiuio Simonid‹i›, si in potestate sua esse desisset, hereditatem restituere rogatus esset ac multa in fraudem fideicommissi fieri probaretur, restitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet. nam quia cautiones non poterant interponi conseruata patria potestate, r fraudem inflixit. post decreti autesi res a possessoribus ‹p›eti uel etiam cum debitoribus agi oporteret. sed paternae reuerentiae congruum est egenti forte patri officio iudicis ex accespeti non poterant. se
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiber est. ut adea
eodatur aquoyrditas
quoq relinquitur S
si forte isaquo nb̃tasda¬
caest porrioẽ suam re¬
pudiauit. uł ꝯditione
excluisꝰ est cum portio
eius ad alterum ꝑuene¬
rit. defendi poterit ad¬
irecogendu. Quid eĩ
inter est quo iure debi¬
rio. ħrditas ab h̾roe relic¬
gere hrditariis accõni

Expanded text:
um liber est, ut adeat, eo datur a quo hereditas quoque relinquitur. sed si forte is, a quo libertas data est, portionem suam repudiauit uel condicione exclusus est, cum portio eius ad alterum peruenerit, defendi poterit adire cogendum: quid enim interest, quo iure debirio, hereditas a‹b› herede relicgere hereditariis actioni
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ꝯsequitur.
nchil inter est ĩter hãc
mulierem. et quem n¬
is alium creditorem
ħ̾rdem institutum ħr
ditatem restituere ro¬
gatum. Iõq ꝓbatur.
⁊ si non ceductis iega¬
tis fidei ꝯmissum re¬

Expanded text:
utrumque consequitur, nihil interest inter hanc mulierem et quemuis alium creditorem heredem institutum et hereditatem restituere rogatum. idem probatur et si non deductis legatis fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
estotam si solus pa
estituere. Si uero co
natus ꝯsulto h̾rditas
transferentur. ¶apa
tus. si rogatus fuerit
pillo patris hrditatẽ
get. mortuo aũt pup¬
iio compelli debet yr¬

Expanded text:
esto', tum, si solus patestituere, si uero cohnatus consulto hereditas transferentur. A pattus si rogatus fuerit pillo patris hereditatem get: mortuo autem pupillo compelli debet
Abbreviated transcription (Latin):
Bat ate ħrs peto fideia
te puenerit filio meo
prima quaq die. uel
siprius quid ei accide¬
rit matri eiusde red
debeatur Rdi si puer
trans latum ẽẽ ad mat¬
rem. postea aũt qua
dies fidei ꝯmissicessit.
si decesẜit. ad ħrdem.
pueri fidei comissum
ꝑtinere. S an ea uol¬
ut siante restitutum fi¬
dei comissum puer de¬
cessisret. marra potius
quam hrdib priretur.
pretor estimabit. ex
ꝑsona matris ⁊ ex pso¬
na hrdis pueri. mar¬
etlus S testatoris uo¬
antocuma puer deces¬
Sit siue antequadies
ficei .ꝯ.cedat sine pꝰea¬

Expanded text:
a te, heres, peto fideique pervenerit, filio meo prima quaque die aut, si prius quid ei acciderit, matri eius des reddebeatur. respondi, si puer,translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cessit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea volut, si ante restitutum fideicommissum puer decessisset, matri potius quam heredibus praestaretur, praetor aestimabit ex persona matris et ex persona heredis pueri. Marcellus: sed testatoris uoandocumque puer decesserit, siue antequam dies fi
Abbreviated transcription (Latin):
us fc̃urum pretorem
sicogerit eum adire
hroitate ⁊ restituere
quam uis possit iiiu¬
tata uoluntate eam ꝑ¬
tem hrditatis retinere
¶Si piecep̾tis quibda
rebus hrs rogatus sit
restituere hrditatem.
et coactus eam adierit.
anprecipe derebat. Reoi
eumqui iussui pretoris
ad it hrditatem oĩcom¬
modo ꝓhiberi detere.

Expanded text:
us facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamvis possit mutata voluntate eam ptem hereditatis retinere. Si praeceptis quibusdam rebus heres rogatus sit restituere hereditatem et coactus eam adierit, an praecipere debeat? respondi eum, qui iussu praetoris adit hereditatem, omni commodo prohiberi debere.
Abbreviated transcription (Latin):
petere uel namcisci et
ad uersus agentem do
is in põte patris relictiꝰ
eẽt. eisdem emancipa
ssitzquasi premãtu¬
redatam. sceu̾ diu¬
um marcum inaudi¬
torio de huuismodi
spc cie uidicasse refert
brasidas quidam lace¬
demonius uir pretori¬
us cum filiis suis abu¬
xore diuõtio seꝑata.si
morte patris sui uiris
fuissẽt effecti. fide i com¬
missum relictumeẽt:
eos emancipauit. post
conmissum petebant᷑.
decreuisse igitur dimi
mancipaturum. dist¬
ulerat in mortem eins
fidei cominissum non
dilatura id in mortali¬
tatem si eum ensacip
cebam et in proposito
questione decretum di¬
in marci ẽẽ traendum.
et recte fidei ꝯmissum
siue fidei ꝯ missaria lib̾
fidei ꝯmissariam nber

Expanded text:
petere uel n‹a›ncisci et aduersus agentem dolis in potestate patris relictis et: eisdem emancipatssit quasi praemature datam. Scaeuola diuum Marcum in auditorio de huiusmodi speci‹e› iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipauerat: posticommissum petebant. decreuisse igitur diuum mancipaturum, distulerat in mortem eius fideicommissum non dilatura id in mortalitatem, si eum emancipacebam et in proposita quaestione decretum diui Marci esse trahendum et recte fideicommissumsiue fideicommissaria liberfideicommissariam liber
Abbreviated transcription (Latin):
rem̾eligant.⁊ adagen¬
dum. et ad excipiend¬
as acciones.¶Siẜmz
h̾rditariu hrs qui co¬
actus adierit uississ
adiere ħrditate aba¬
et tunc ħrditatem q̃
suspectam sibi ẽe di¬
magis hanc hrditatẽ
inrxstitutione ueni¬
re quam quod ẜuns
hrditariꝰ post adita
hrditatem stipulatꝰ
fuiss aut traditionẽ
accipiss. aut fructus
quiex reb hrditariis

Expanded text:
rem eligant et ad agendum et ad excipiendas actiones. Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab aet tunc hereditatem, quam suspectam sibi emagis hanc hereditatem in restitutionem venire, quam quod servus hereditarius post aditam hereditatem stipulatus fuisset aut per traditionem accepisset aut fructus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
misso fcã fuisset. Set
si ꝙͥ añ aditam hrdita¬
tem ẜuus stipłatꝰ fu¬
isset aut ꝑtraditionẽ
accepisset. id restitui
debebit sic̾ut fructus
añ aditam ħrditatem.
inrestitutione ueĩẽt
¶Qui suspectam sibi ħr¬
ditatem dicit. nullu
cõmodũ ex testo cõse¬
adisset ẽt ideo si pup

Expanded text:
misso facta fuisset. sed si quid ante aditam hereditatem seruus stipulatus fuisset aut per traditionem accepisset, id restitui debebit, sicut fructus ante aditam hereditatem in restitutionem uenient. Qui suspectam sibi hereditatem dicit, nullum commodum ex testamento conseadisset. et ideo si pupi
Abbreviated transcription (Latin):
idcederit ꝑficeicõ¬
x. missumꝙ debebat᷑
peti non posse. iter
quesut si intutoris
psona inutile eẽt.
an inpsona frĩs in
utile uideatur. qm̃
illi proficeret. cuius
⁊ ip̃io cutelam ami¬

Expanded text:
dederit per fideicommissum quod debebatur, peti non posse. Idem quaesiit, si in tutoris persona inutile esset, an in persona fratris utile uideretur, quoniam illi proficeret, cuius et ipsius tutelam admi
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem remaneret.
torem non liberari.
¶Gaio seiooptimem̃¬
rito. hoc ampliꝯ lego
concediq uolo. neqͦ

Expanded text:
tutorem remaneret, torem non liberari. 'Gaio Seio optime merito hoc amplius lego concedique uolo neque
Abbreviated transcription (Latin):
fectu legati qͣr.⁊ dic¬
tum est itademum
inutile uiderilega¬
tumee. simala cau¬
samadusarius testa¬
toris hũit. ut licig¬
ante hrde uincideb¬
uerit ẽ unc eni nõ
cm̃ litisemolum̃tu¬

Expanded text:
fectu legati quaeritur. et dictum ita demum utile uideri legatum esse, si malam causam aduersarius testatoris habuit, ut litigante herede uinci debuerit: tunc enim non tantum litis emolumentu
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit eus sortis
nsuras eidem ticio a
uinet prarinolo. q¬
uesitumẽcum aug¬
enda pocius ꝙ̃ min¬
untate babuerit. ã
minutum legatu
modo seio conçeon
uoloquicquid mich
am peoobligani. cr¬
ro utrum io solum

Expanded text:
s sortis usuram eidem Titio ab uiuit praestari uolo'. quaesitum est, cum augendi potius quam minuntatem habuerit, an minutum legatum,modo: 'Seio concedi uolo, quidquid mihi am pro eo obligaui': quaero, utrum id solum
Abbreviated transcription (Latin):
ihitacio eo modo
legata eet graturitã
hĩtacione hr̃s pr̃are
debet. ⁊ p̾terea plac¬
uit agere posse colo¬
num cum hrde ex te¬
cione ꝙ rectissime
dicitur. D od̾st̾.¬

Expanded text:
itatio eo modo legata esset, gratuitam habitationem heres praestare deberet. et praeterea placuit agere posse colonum cum herede ex tetione: quod rectissime dicitur. 19 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
exigatis. eoq no¬
mine eum libetis.
Quesitumẽcu u¬
iuersas raciones
indie mortis iste.
administrauerit
⁊ ꝑmensam suam
et que extra admi¬
nstrabantur. anad
raciones redcendaᷤᷤ
hrdib teneatur.tꝑ.¬

Expanded text:
exigatis eoque nomine eum liberetis'. quaesitum est, cum uniuersas rationes in diem mortis iste administ‹r›auerit et per mensam suam et quae extra administrabantur, an ad rationes reddendas heredibus teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ba adicit. ꝙ racione
redcere ueto. qr ĩstru¬
mentuz penes se hãt.
Quesitum ẽ. ansticꝰ
reliquaque exadm¬
inistracione actode¬
buerat. reddere debu¬
erit. 12.stichum eo no¬
mine interi. claudi¬
uo nemo ei exẜiritu¬
tis actu post lib̾tatẽ
tenetur ⁊ ꝯsultacio
ad indebiti relatai
fiit retineri ergo
reliqua possunt cũ
peculio. aut ex eo de¬
duci. ꝙ si bilegatum

Expanded text:
ba adiecit: "quem rationem reddere veto, quia instrumenta penes se habet": quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuerat, reddere debuerit. respondi Stichum eo nomine non teneri. Claudius: nemo enim ex servitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum
Abbreviated transcription (Latin):
exigere dampnato¬
exiget. In similiañt
legato uix ẽ. nt deeo
quoq legando pat̾.
riuolo nõie debiti
n exigere aliquid
abeo. qua diuniuet
n de sorte n deusura
noie debiti.⁊ absoluo
ei⁊libere expignori¬
b eins comu ⁊ pos¬
sõnez cã platam.Mo

Expanded text:
exigere', damnatexiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando pater ri uolo nomine debiti neque exigere aliquid ab eo, quamdiu uiueret, neque de sorte aut usurae nomine debiti: et absoluo ei et libero ex pignoribus eius domum et poss
Abbreviated transcription (Latin):
testĩ. Inquibdam
aũt recedat. ꝙ min¬
oremquantitatez
sũptuum dicat fid̾i¬
ꝯmisso contineri.q¬
uam ipe erogauera
an audiri deberet.i2.c
non impedirieum
scriptura cestamẽti
quominus omne
quod sibi deberi pro¬
basset petere posset.
ginta ea que mutuo
accepam cyrograp¬
ho particulanti in
cum est an siuere ux¬
oris debitor fuerit.
fideicõmissu ꝯstitit
si hanc pecunia ut
cebitam ei apud iu¬
dicempecierit. ⁊ uic¬
ta fuerit anfideico¬
missu pecipossit iꝵ.

Expanded text:
enti, in quibusdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogaverat, an audiri deberet. respondit non impediri eum scriptura testamentquo minus omne, quod sibi deberi probasse‹t›, petere posset. ginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim in tum est, an, si uere uxoris debitor fuerit, fideicommissum constitesi hanc pecuniam ut debitam apud iudicem petierit et uicta fuerit, an fideicommissum peti possit.
Abbreviated transcription (Latin):
pponerentur liberaci¬
onez petere non pos¬
se.⁊ nisi hoc speciali¬
ter. ei remissumest.
bitoriquiseexcepci¬
one ppetuatueri po¬
terat. legauerit ꝙ si¬
bi deberet. millius
mom̾itilegatuzerito
At sudem debitorcre¬
ditori legauerit. in¬
celligenduierit. ex¬
cepcionemei remit¬
ticreditori uoluisse.
fuit. uł subcondici

Expanded text:
oponeretur liberationem petere non posse, nisi et hoc specialiter ei remissum est.bitori, qui se exceptione perpetua tueri poterat, legauerit quod sibi deberet, nullius momenti legatum erit. at si idem debitor creditori legauerit, intellegendum erit exceptionem eum remitti creditori uoluisse. fuit uel sub condici
Abbreviated transcription (Latin):
ppnaturale affectũ
facit omnia patriui¬
deri concessa. nisia¬
liud sensisse testato¬
rem abhrdib eius
aꝓpbecur. ¶Meuia

Expanded text:
naturalem affectum facit omnia patri uideri concessa, nisi aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur. Maeuia
Abbreviated transcription (Latin):
eaque ꝓponentur.
consequi posse¶E
lias hrdes scripsera
quaru fideicõmis¬
it in hec uerba nea
gaio seio racionez
actus reimeequẽ ꝑ
mensa eins siueer¬
tra mensam indien
mortis mee gesta ẽ¬

Expanded text:
ea quae proponerentur consequi posse. Filias heredes scripserat, quarum fidei commisit in haec uerba: 'ne a Gaio Seio rationes actus rei meae, quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta e
Abbreviated transcription (Latin):
teret oportebit ue
ut sineret hrs sibi
hr̃e. Nerua ⁊ attillici¬
nussihrs phibuer¬
it eum frii. excon¬
ducto. siuire locatõ¬
nis quid retineret.
extestõ fore obliga¬
tumaiunt. qr nichil
intereẽ peteret. aut
retineret totameĩ
locacionez legatam

Expanded text:
tet oportebitue ut sineret heres sibi habere. Nerua Atilicinus, si heres prohiberet eum frui, ex conducto, si iure locationis quid retineret, ex testamento fore obligatum aiunt, quia nihil interesset, peteretur an retineret: totam enim locationem legatam
Abbreviated transcription (Latin):
enis. petete uetitus
sic. ut adiectõ hrdis ꝑ¬
inide nil ualeuat.atq
non ẽẽt ualitudira.
ip̃iadebitoris ꝑsona
non comp̃hensa ¶s
qui reddere raciones
iissus sit. non uidet᷑¬
satis satis facere. si re¬
liquu reddat. non edi¬
tis racionib. ¶Sihrs
uetitus sit agere cu
eoqui negociadefric¬
tigesserit. non uidetur
ob̾ligacio eip̃legata
que colo uł frandee
enis qui negociage

Expanded text:
etere uetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil ualeat, atque non esset ualitura ipsius debitoris persona non comprehensa. Is, qui reddere rationes iussus sit, non uidetur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus. Si heres uetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non uidetur obligatio ei praelegata, quae dolo uel ex fraude eius qui n
Abbreviated transcription (Latin):
deri brdum fidericõ¬
missum ne exigerent
ip̃e simphronius ad¬
ministrauerat. ab a¬
urelio sibideberetur
¶ Testofcõ debitoribus
libacionem reliq̾rat.
post insisolino.⁊ reco¬
gnito testõ aliud tes¬
tam̃tu fecit inquo:¬

Expanded text:
deri heredum fidei commissum, ne exigerent, ipse Symphorus administrauerat, ab Arelliis sibi deberetur. Testamento facto debitoribus liberationem reliquerat, post inciso lino et recognito testamento aliud testamentum fecit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sisse⁊ iteo silro negõ¬
rum gestoregisset.
agens ꝓcurator ex te¬
stõ. incertidoli .in. ex¬
cepcione ex cludipõt.
¶ Et eiubacio recte leg¬
atur. apud quede poi¬
uero: uł cui cõmoda¬
uero. pignori ue dede¬
ro. uł eique furtiua
causa m̾dare oportz.

Expanded text:
sisse. ideo si heres negotiorum gestorum egisset, agens procurator ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest. Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero pignoriue dedero uel ei quem ex furtiua hi dare oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
sidebitordecesserit:
abhrce eius intra id
tp̃s peti non poterit.
Illud uidendu ẽ an
eius tp̃is intra ꝙ ħre
petere uetitus sit. uł
usuras uł penes pe¬
tere possit. Et priscꝯ
neraris existimaba
comittere eum ad¬
uersus cestamentu
si petiss. ꝙ uerum ẽ.¬
¶ Taleiegatum. hrs m̃¬
us asolo luciotio. ¶id
ne petito ad brdelucii
ticii nontransit. si nͥ
muo lucio ticio ad u̾¬
sus testam̃tumab hr¬
de eoꝙ ab eo erigere

Expanded text:
si debitor decesserit, ab herede eius intra id tempus peti non poterit. Illud uidendum est, an eius temporis, intra quod petere heres uetitus sit, uel usuras uel poenas petere possit. et PrisNeratius existimabat committere eum adversus testamentum, si petisset: quod verum est. Tale legatum: "heres meus a solo Lucio Titio ne petito" ad heredem Lucii Titii non transit, si nihil vivo Lucio Titio adversus testamentum ab herede, eo quod ab eo exigere
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur hoc sentire.¬
quasi acceptilacione
rium sensisse testato¬
rem. idẽm ne filius in¬
quietetur. ñ ne patre
tunc eñi acceptilatõ¬
ne eũ libandũ. set pac¬
to. ¶ Idem iuł. scribit.
si ꝑfilio pater fideis¬
serit. eiq lib̾aciosit le¬
gata. eum pactolibe¬
randu quasi ficens¬

Expanded text:
uidetur hoc sentirquasi acceptilatione rium sensisse testatorem, id est ne filius inquietetur, non ne pater: tunc enim acceptilatione eum non liberandum, sed pacto. Idem Iulianus scripsit, si pro filio pater fideiusserit eique liberatio sit legata, eum pacto liberandum quasi fide
Abbreviated transcription (Latin):
sier.xx. accepto fer¬
ꝯ si duob h̾idibus
institutis alteru
let legatum ꝓꝑcohr
acturum. ut credito¬
ri soluatur. ¶Lbera¬
cio añt debitori lega¬
impubes exegit ꝙ de¬
betur. aneuanescat
legatum.⁊ cumꝯsti¬
terit pupilluinhis
que a substituto relĩ¬
quantur ꝑsonar sus

Expanded text:
i accepto ferSed si duobus heredibus institutis alterumlet legatum propteracturum, ut creditori soluatur. Liberatio autem debitori legaimpubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine paterextes¬
tamento agereposs¬
it.ut ⁊̃ filius actõne
liberetur. ꝯmbdam
eousq extẽndam ac¬
cionez placebat: quia
patris inter ee indet᷑
sipeculiu filio prem
ancipacione ꝯsessisset
integrum ius eius ꝑ¬
manere egoꝯtrasen¬
tio. nicħ quieꝙͣ ampli¬

Expanded text:
er ex testamento agere possit, ut etiam filius actione liberetur. quibusdam eo usque extendi actionem placebat, quia patris interesse uideatur, si peculium filio post emancipationem concessisset, integrum ius eius permanere. ego contra sentio: nihil quicquam ampli
Abbreviated transcription (Latin):
milladubitatõ ẽ quindies ei
de cessisse. pꝯea qͣi certõre nuntõ
allato dubitare ceꝑit nũqd
testatus decesẜit. nł mĩquid
serat. Idem ⁊ in p̃ctu accipii
põt. ut qui ignorauit ĩmitẽ
uł pꝯea scire incipiat. ¶dies
sessionũ numcrabunt᷑.si mo
tit potuit. ¶ exuos srea qnetãe
cognitone ꝓtribinali tesite¬
rat. uel que tecretum ex pos¬
cit. sessiones erunt nobis
putante. quib sedit isa bra.¬

Expanded text:
lla dubitatio est, quin dies ei decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit vel numquid serat. idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignoravit initio, postea scire incipiat. Dies bsessionum numerabuntur, si mti potuit. quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat vel quae decretum exposcit, sessiones erunt nobis computandae, quibus sedit is
Abbreviated transcription (Latin):
mo nomine diffinitur parenti suo
sobrmus ut trebatius ait ratioe¬
q nominis hanc ieddit quod in¬
tuni cognationiun gradus sob¬
rinorum funt. Itaq sobrini fili¬
um recte proximum ab co ip̃e
sobrini filius dicetur. ⁊ ideo
cos qui ex sobrims nati sili
inter se proxium nomen
appellare hos enim nullum
proprium nomen habe quo
inter se uocentur. patriu mas¬
ni pronepos proneptis. auun¬
culi magni. pronepos ꝓneptis
amite magne pronepos ꝓnep¬
tis. matertere magne prone¬
pos proneptis. Ex hiis onsib
patriuis magnus quadrifa
quadruplieatur pronepos.
mam efficiunt. eoꝵ patrei ma¬
tresq eiꝯ decuius cognatõne
queritur sobrini sobrine q
sunt. ip̃e nero hiisdem sobrino
tis matertere ab nepos ab nep

Expanded text:
mo nomine definitur parentis sui sobrinus, ut Trebatius ait, rationemque nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrinorum fiunt itaque sobrini filium recte proximum nomesobrini filius dicetur, et ideo eos, qui ex sobrinis nati sunt, inter se proximum nomen appellare: hos enim nullum proprium habere nomen, quo inter se uocentur. patrui magni pronepos proneptis. auunculi magni pronepos proneptis. amitae magnae pronepos proneptis. materterae magnae pronepos proneptis. ex his omnibus patruus magnus quadrifarquadruplicatus pronepos, mam efficiunt. eorum patres matresque ei, de cuius cognatione quaeritur, sobrini sobrinaeque sunt, ipse autem isdem sobrino tis. auunculi abnepos abnep
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝯtem exfilio. ite nepos nepttis
est patruus magnꝰ filiꝯ eiꝰ nẽpo
eiustem ex filio item neptis toti¬
dem ⁊ eadem rõne exponuntur
matris noĩe ante posito.i. ut aui
mat̾ni fr̃s. nepotes et neptes con¬
putemꝰ. Item inamita magna .i.
aui soris ne pos neptesq enune¬
rabimꝰ. id̾q in auunculo mag
hii om̃s paui ui panie eiꝯ d̾ cu¬
iꝯ cognatõne q̃ritur prone po¬
tes et ꝓ neptes eiꝯdem aui ani¬
magna. Erunt aũt par mater¬
ne eoꝵ eisce fr̃s q et sorores

Expanded text:
 neptis est patruus magnus filia eius nepos eiusdem ex filia item neptis totidem et eadem ratione exponuntur matris nomine anteposito, id est ut avi materni fratris nepotes et neptes computemus. item in amita magna, id est avi sororis, nepotes neptesque enumerabimus: idemque in avunculo magnhi omnes proavi aut proaviae eius, de cuius cognatione quaeritur, pronepotes et proneptes, eiusdem avi avimagna: erunt autem pater materve eiusdem fratresque et sorores
Abbreviated transcription (Latin):
cognatione queritur. patrã¬
i maximi. auunculi maximi
e consobrinos fratris sororis¬
q ab nepos abneptis ꝑ sõas
lus filia. trineptis filius filia
trinepos trineptis quodut
oupra demostrauimur. lxuii.¬

Expanded text:
cognatione quaeritur, patrui maximi auunculi maximi ae consobrinus. fratris sororisque a‹d-› nepos a‹d›neptis: personas  filia: trineptis filius, item trinepos trineptisque, ut supra demonstravimus, sexagi
Abbreviated transcription (Latin):
2ͣ .t. ꝑꝑ ea que alienata ur mor¬
tis caconata sunt non fecit.¬
Hec accõ in ꝑpetuum datur.
num exasse hrdem institu¬
tu uolente. faniana accõe
uti pretor ad mittit. qr erat
iniquu excludi eu afamiañ
qr non sponte adiit hroita
cessit. patronꝰ adeundo hrdi¬
tatem eius reuocat. ꝑcalin
quo ampliꝯ aliquid ⁊ aliena

Expanded text:
ter ea quae alienata uel mortis causa donata sunt, non fecit.Haec actio in perpetuum datur, onum ex asse heredem institutum uolentem Fauiana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a Fauiana, qu‹i› non sponte adiit hereditcesserit, patronus adeundo hereditatem eius reuocat per Caluquo amplius, aliquid etiam aliena
Abbreviated transcription (Latin):
dies meo utiles sint .s. ut per
singulos dies et scierit et potu descm̃¬
tini. t̾cio ꝓximi cognati. te¬
inde uir et uxor. siue tabule
testĩ non exstent. siue extẽt.

Expanded text:
dies in eo utiles sint, scilicet ut per singulos dies et scierit et potuetimi, tertio proximi cognati, deinde vir et uxor. Sive tabulae testamenti non exstent, sive exstent,
Abbreviated transcription (Latin):
rib interogandi sunt in iu
sit. si ceubare sead nuc dicãt
precipitandi non sunt.¶ Sĩ
quis aũt a patre suo ipu¬
beri filio sit substitutꝰ. nõ
intra ãnum s intra die cen¬

Expanded text:
ribus interrogandi sunt in iuresset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non intra annum, sed intra diem cen
Abbreviated transcription (Latin):
mirꝰ Itẽ ꝓsocrus nchil uxo¬
ris mee ama ẽ.ego ilł sũ ꝓge¬
ner. ⁊ retromater mei uxoris
mee socrus ẽ. illa nunc mirus.
ris quos exatia uxore ab eo no¬
uerca dr̃. libi m̃i illi priuigni.

Expanded text:
 item prosocrus mihi uxoris meae auia est, ego illius sum progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic nurus: ris, quos ex alia uxore habeo, nouerca dicitur, liberi mei illi priuigni.