comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit qd̾ oꝑat᷑ ꝙͣtũ ł falso opinat᷑. Mirũ qͥppe uob̾ ĩmo & in¬
istũ uidr̃. ut płꝰ inmalo ꝙͣ inbono humane ualeat inten¬
tio̾is opimo Si respond̾o de malis quid̾̃ m̾ito ita credi ꝓpt̃
ocło neꝗͣ corꝑis tenebras estimari. indicauit & de simplici
lucẽ eq corꝑis approbari. S uidete ne forte ñ sit dcłs simplex
qͥ fallit᷑. ẜallit᷑ enĩ tam qͥbonũ malũ ꝙͣ qͥ malũ bonũ ꝓuta

Expanded text:
 quantum vel falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de malis quidem merito ita credi proptoculo nequam corporis tenebras aestimari, indicavit et de simplici lucem aeque corporis approbari . Sed videte, ne forte non sit vere oculus simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui
Abbreviated transcription (Latin):
itidicant᷑. non semꝑ tam̃ uidicant᷑ dãpnabllit̾. seu cͥminalit̃
qd̃ p̃cepit᷑ non implet᷑. Et si eiom̃is in obedientia in excusabi¬
lit̾ sit culpabilis. nuilla tñ etͣnabilit dapnabilis nͥ ꝗͦ remedi¬
um penitentie ñ sanat. nulla est letalit cͥminalis. nisi q̃ con¬
tẽptũ suꝑbie ñ euitat. Magna gͥ securitas filiis obedientie.
& reuera pax hominib boñe uõluntatis qñ in om̃i in obedi¬
entia sola dãpna ĩpenitentia. ꝗͣ nescit qͥ diligit dm̃. sola incͥ¬
minat᷑ suꝑbia . ꝙͣ facile cauet qͥtimet gehennã. S exemplis
clariꝰ elucessitcet qd̃ dñs. Siuibente seniore ut sileam. u̾bũ
mͥ forte ꝑ oblionẽ elabit᷑. reu̾ me fateor in obedientie s uen̾a¬
lit᷑. Si ex contẽptu sciens & delib̾ans sponte inu̾ba ꝓruꝑo. &.
ruꝑo silentii legẽ. p̃uaricatorẽ me constituo: & cͥminalit᷑. Et si
inpenitens ꝑ seuero usq ad mortẽ. peccaui &̃. dampnabilit̃.

Expanded text:
non semper tamen damnabiliter seu criminaliter quod praecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnatur impoenitentia, quam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia, quam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum mihi forte per oblivionem elabitur; reum me fateor inobedientiae, sed venialiter. Si ex contemptu sciens et deliberans sponte in verba prorupero, et rupero silentii legem; praevaricatorem me constituo, et criminaliter; et si impoenitens persevero usque ad mortem, peccavi,
Abbreviated transcription (Latin):
de obedientie ꝓmissione qͣ fit exregłari ꝓfessioe qͦ si ñ opor¬
teat ꝓmittere ꝗͣ constat nec integre posse teni. nec sine cͥm¬
ne p̃teriri. siqͥdẽ d̃o qͥcqͥd di minister ħo non ꝑperã iusserit. inpucanoũ
constẽterit. Frustra inꝗͣ. exhac oceasiõe malũ ita in obedien¬
tie exaggeratis. utatã necessario bono ꝓmittende obedientie¬

Expanded text:
de obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporde obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, quam constat nec integre posse teneri, nec sine crimine praeteriri: siquidem Deo, quidquid Dei minister homo non perperam jusserit, imputandum constiterit. Frustra, inquam, ex hac occasione malum ita inobedientiae exaggeratis, ut a tam necessario bono promittendae obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
nens qͥ solu̾it inqͥd unũ de his minimis mandatis. Quid gͦ:
Audiuimꝰ exregła grauiores & leuiores culpas. legimꝰ ĩn
euugło maxim̃a mnĩnunaq mandata. &. mandatoꝵ trusgͥs¬
sionẽs uniu̾sas dicemꝰ eqͣlit̾ maximas: Non ẽ gͦ necesse ut
concedam qd̾ dicitis. aut do scł non tͥbui om̃e qd̃ ab homine
magistro accipitur qd̾ non sit contͣ dm̃. aut monacho nul¬
lum̃ posse inueniri leue seu ueniale peccatũ. qͥa & sitotiens
d̾o qd̾ fatendũ est in obediẽs ẽẽ conuncit᷑ quotiẽs eiꝰ qͥ ꝓ do
sibi ẽ hominis mandatũ qd̾ qͥd̾ iustitie ñ repugnet p̾ter gre¬
dit᷑. sic̃ tñ non par cura in excussione exigit᷑: sic nec par culpa
contͣhit᷑ extrans gressio̾e. & si qͥppe unus ẽ qͥ offend̾r. ñ tñ uniꝰ
ponderis que iubent᷑. nec uniꝰ sub inde discͥminis ussoꝵ
est om̃i ũ censenda transgresio. Unde pat̾ benedic tꝰ scd̾m¬
fustra ꝓunde ut uidetis aut t̾remini aut̃re reconamini

Expanded text:
nens, Qui solverit, inquit, unum de his minimis mandatis . Quid ergo? Audivimus ex Regula graviores et leviores culpas; legimus et in Evangelio maxima, minimaque mandata: et mandatorum transgressiones universas dicemus aequaliter maximas? Non est igitur necesse ut concedam quod dicitis, aut Deo scilicet non tribui omne quod ab homine magistro accipitur, quod non sit contra Deum; aut monacho nullum posse inveniri leve seu veniale peccatum: quia etsi toties Deo quod fatendum est inobediens esse st, hominis mandatum, quod quidem justitiae non repugnet, praetergreditur; sicut tamen non par cura in exsecutione exigitur, sic nec par culpa contrahitur ex transgressione. Etsi quippe unus est qui offenditur; non tamen unius ponderis quae jubentur, nec unius subinde discriminis jussorum est omnium censenda transgressio. Unde pater Benedictus,ustra proinde ut videtis aut terremini, aut terrere conamini
Abbreviated transcription (Latin):
gie cerninius: quia sanctũ panis ⁊ uni sacͥficiũ ipse est xp̃c.
Futurũ est. ut huius felicitatis nr̃e quã nondũ habemus
nec dum plene cognoscimus aminirationẽ habentes di¬
camus. N onne cor nostrum ardens erat in nobis de ihũ
dum loqueretur in uia. & apiret nobis scripturas. Quo¬
modo xiã cum illo inquit apls omĩa nobis donauit. Et

Expanded text:
anis et vini sacrificium ipse est Christus, futurum est ut hujus felicitatis nostrae, quia nondum plene cognoscimus, admirationem habentes dicamus: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis de Jesu, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? .-- Quomodo non etiam cum illo, inquit Apostolus, omnia nobis donavit? Et
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ⁊ deuide sũpta de conspectu dñi adaquas contradictioĩs
ꝓcussio eiꝰ aquã de petra ꝓduxit. Qualis fac ture illa uirga fue¬
rit. scͥpt᷑a manifeste ñ expͥmit. s ex officio pastorali. pascebat̃ enĩ¬

Expanded text:
ti sunt , et deinde sumpta de conspectu Domini ad aquas contradictionis, ti sunt , et deinde sumpta de conspectu Domini ad aquas contradictionis, percussio ejus aquam de petra produxit. Qualis factura illa virga fuerit, Scriptura manifeste non exprimit, sed ex officio pastorali constat
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uirgã ł baculum cure pastoralis insigne. auctoritas diuina
qd tenes iumanui tua : Respondit. Uirga. Ait. Pice eam in t̾ra.
Proiecit. ⁊ uersa est in colubrum & cet̾a. Ac de inceps. Aaron loqͣtur
ꝓte ad popłm. ⁊erit os tuum. tu autẽ eris ei in his que ad dm̃
ꝑtinent. Uirgã qͦ hanc sume in manu tua in qͦ facturus es sig¬
na. Et pꝰ pauca. Ecce constitui te dm̃ pharaonis. & aaron fr̃ tuus
erit ꝓpħa tuus. Cũq dixerit uob̃ pharaon ostendite signa. dices ad
aaron. Colle uirgam tuã ⁊ ꝓice eam corã pharone. ac conuer¬
tat᷑ in colubrũ. Uirgã tuam tolle inquit. Ergo uirga moysi
uirga aaron fuit. que semel & iterũ uersa est incolubrum.
semel ad manũ moysi. ⁊ iterũ ꝓiecta ad manũ aaron. ⁊ in eadẽ
ꝓsacerdotio contendentiũ inuenta est germinasse. & turgentib¬
s gẽmis erũpant flores. qͥ foliis dilata tis inagnugdala dẽ forma¬

Expanded text:
tis virgam vel baculum, curae pastoralis insigne, auctoritas divina, tis virgam vel baculum, curae pastoralis insigne, auctoritas divina, quod tenes in manu tua? Respondit: Virga . Ait: Projice eam in terram, projecit, et versa est in colubrum , etc. Ac deinceps: Aaron loquetur pro te ad populum, et erit os tuum; tu autem eris ei in his quae ad Deum pertinent. Virgam quoque hanc sume in manu tua in qua facturus es signa . Et post pauca: Ecce constitui te Deum Pharaonis, et Aaron frater tuus erit propheta tuus. Cumque dixerit vobis Pharao: Ostendite signa, dices ad Aaron: Tolle virgam tuam, et projice eam coram Pharaone, ac vertatur in colubrum . Virgam tuam tolle, inquit. Ergo virga Moysi, virga Aaron fuit, quae semel et iterum versa est in colubrum, semel ad manum Moysi, et iterum a manu projecta Aaron et in eadem ocerum, pro sacerdotio contendentium, inventa est germinasse, et turgentibus gemmis eruperant flores, qui foliis dilatatis in amygdala deforma
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ scismata. ⁊ pꝰ aliqͣ dicit. S hec aut̃ẽ transsiguraui ĩme ⁊ apollo
ꝓpt̾ uos ut in nob̾ dicatis ne qd̾ supͣscͥptũ est unꝰ adu̾sus alterũ in¬
flet᷑ palio. Ac de inceps. Et uos in flati estis & ñ magis luc tũ habu¬
istis ut tollat᷑ deme dio ur̃m qͥhoc opus fecit. Ergo sic contẽdere
Nichilominꝰ & huiꝰ modi adulationes circa se ꝙͣ. gͣuit ferant scĩ ex
fluenta ioraanis. De his sũt ⁊ illi filii rachab. qui uinũ & sincerã nonꝰ
bibebant. qͥ morabant᷑ intentorus. qui dĩ ꝑ iheremiam uoce laudant᷑
lli dubium quin sacerdotes ⁊ leuite sueruit om̃s ⁊ soli detͥbu les
quoꝵ pͥnceps ut iam dictũ est pͥmꝰq ac sĩmꝰ pontifex aaron extitit. ⁊
tione t̾re ꝓmissionis sic̃ ceterȩ tͥb ñ accepit s dñs siue scũariũ dñi
sors eiꝰ extitit. ut uiuerent dedecimis ⁊ legitimis oblationib totius
popłi. Utrusq ordinis silici & clericalis ⁊ monachici patͥb cunc¬

Expanded text:
ravi in me, et Apollo propter vos, ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est, unus adversus alterum infletur pro alio . Ac deinceps: Et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis, ut tollatur de medio vestrum qui hoc opus fecit . Ergo sic contendereNihilominus et hujusmodi adulationes circa se quam graviter ferant sancti, ex fluenta Iordanis. de his sunt et illi filii Rechab, qui uinum et siceram non bibebant, qui morabantur in tentoriis, qui dei per Hieremiam uoce laudanturnulli dubium quin sacerdotes et levitae fuerint omnes, et soli de tribu Levi, quorum princeps, ut jam dictum est, primusque ac summus pontifex Aaron exstitit, et tione terrae promissionis, sicut caeterae tribus non accepit, sed Dominus sive sanctuarium Domini, sors ejus exstitit, ut viverent de decimis, et legitimis oblationibus totius populi utriusque ordinis, scilicet et clericalis et monachici. Patribus cunc
Abbreviated transcription (Latin):
lo illiꝰ copulato. ut cũ ille de monachũ erudierit. hic clericũ do¬
ricatꝰ titillat te desidium. discas qd̃ possis docere. ⁊ rationalem
hostiam offeras tͦ. ne miles anteꝗͣ tyro. ne magister sis anteꝙͣ dis¬
cipłs. Conced̾e gͦ opoitet in quis. qd monacho clericũ fieri licitũ sit
S quomͦ queso qͥ monacus ẽ potest aut debet clericꝰ fieri: Nqͥd
ita ut apostata fiant. ⁊ tͣns gressor habitꝰ ł ordinis sui. suscipiẽs
abitũ ⁊talem ꝓfessionẽ clerici qͣlem uulgus scit solam. qͣlen
tu didicisti intriuiis : Prec lare docet doctor in huiꝰ modi ⁊ asser
fastidire ⁊ auersari ordinẽ ł habitũ monac hicũ. Quid rogo est
monachũ desid̾io clericatꝰ ut ait beatꝰ ieronimꝰ tutillari. nͥ sacͥs
ordinib altaris uelle fungi amore ⁊ delec tatione seruitii diui

Expanded text:
lo illius copulato, ut, cum ille monachum te erudierit, hic clericum dolo illius copulato, ut, cum ille monachum te erudierit, hic clericum doricatus te titillat desiderium, discas, quod possis docere, et rationabilem hostiam offeras Christo, ne miles antecipulus. Concedere ergo oportet, inquis, quod monacho clericum fieri licitum sit. Sed quomodo, quaeso, qui monachus est, potest aut debet clericus fieri? Nunquid ita, ut apostata fiat, et transgressor habitus vel ordinis sui, suscipiens habitum, et tamen professionem clerici, qualem vulgus solam scit qualem tu didicisti in triviis? Praeclare doctor in hujusmodi, et assertfastidire et adversari ordinem vel habitum monachicum, Quid, rogo, est monachum desiderio clericatus, ut ait beatus Hieronymus, titillari, nisi sacris ordinibus altaris velle fungi, amore et delectatione servitii divi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit in monastĩo. illũ locum semꝑ attendat qͦ iugressus est in
monastium ñ illum qͥ ei preueientia sacerdotii concessis ẽ. Statimq
uoluerit. loco mediocͥ collocet᷑. ⁊ipse tam̃ sipmiserit de obserua¬
tione regule ł ꝓpͥa stabilitate. Econtͣ tu dicis. Non lic⁊ clerico
monachũ fieri. Uide gͦ. ne hoc sit transgredi terminos antiqͦs apa
sc̃o. nam ille om̃ium scõꝵ sp̃u plenꝰ fuit. S ⁊ amplius dicis adhuc.
Nsolũ non lic⁊ clerico monachũ fieri uerũ etiam mouacho lici¬
tum ẽ clericũ fieri. Huiꝰ doc trine due patronã de hab̾e putas auc¬
toritatẽ beati iheronimi. qm̃ ille adnepotianũ monachũ scͥbens
inter cet̾a dicit. Scio qͥde abauunculo tuo beato heliodoro qͥ nũc
pontifex xͥ. est te ⁊didicisse qͣ scã sũt ⁊ cotidie discere uormã q te eiꝰ
exemplũ hab̃e uirtutũ. S ⁊ nr̃a qͣlia cũq st̃ suscipe. ⁊ libellũ hc̃ libel¬

Expanded text:
n monasterio, illum locum attendat quo ingressus est in monasterium, non illum qui ei pro reverentia sacerdotii concessus est. Statimqudesiderat, loco mediocri collocetur, et ipse, tamen si promiserit de observatione Regulae vel propria stabilitate. Contra tu dicis: Non licet clerico monachum fieri. Vide ergo ne hoc sit transgredi terminos antiquos a psancto. Nam ille omnium sanctorum spiritu plenus fuit. Sed, et amplius dicis adhuc: Non solum non licet clerico monachum fieri, verum etiam monacho licitum est clericum fieri. Hujus doctrinae tuae patronam te putas habere auctoritatem beati Hieronymi, quoniam ille ad Nepotianum monachum scribens inter caetera dicit: Scio quidem ab avunculo tuo beato Heliodoro, qui nunc pontifex Christi est, te et didicisse, quae sancta sunt, et quotidie discere, normamque te ejus exemplum habere virtutum. Sed et nostra qualiacunque suscipe, et libellum hunc, libel
Abbreviated transcription (Latin):
tiis bracatis habitamꝰ. H habentes scotti st̃ ⁊ britannii. nec multo
muiꝰ illi. uit qͦs ipse pat habitauit. qͥppe ubi hodie q uestigia suꝑ¬
sunt hoĩes eiꝰdẽ moris. neqͣqͣ honesti. sic̃ & nos ipsi uidimꝰ. cũ in locis

Expanded text:
ciis braccatis habitamus. Non habentes Scotti sunt et Britanni, nec multo ciis braccatis habitamus. Non habentes Scotti sunt et Britanni, nec multo minus illi inter quos ipse Pater habitavit; quippe ubi hodieque vestigia supersunt ejusdem moris nequaquam honesti, sicut et nos ipsi vidimus, cum in locis
Abbreviated transcription (Latin):
chis antiqͥorib & ipsoi beato benedicto pellicia ueste uti mos fuit.
cur nullũ inde p̾ceptũ dedit: Uidelic. qͥa de illis dũ taxat uestib
sine qͥb ñ ꝑficit᷑ exteriꝰ habitꝰ mouachi adse ꝑtinere indicauit. cet̾a in
illud carenphaton. qd̃ nob̃ de femoralib faciunt. Nã qm pat̃ idem
dicit femoralia hi qͥ inuia dirigunt᷑ deuestiario accipiãt qͣ reliten¬
tes lota ibi restituant. idẽ c̾ẽ uolũt. ac si inꝑuintia qͣ habitabat fe¬
moraliũ usus ante ipsũ fuerit. & hoc usu ꝙ̃ popłs habebat. monachos
spoliare inceꝑit. id solũ mͦ ꝯcedens. causa honestatis. ut inuã directi
siue eqͥtantes ne nuditas appareret uterent᷑ bracis. Sensus iste uo¬
luntati scͥptoris eiꝰ dẽ pene ꝯtͣriꝰ est. Iile enĩ bracas ñ auferre habentib.
s qͣntũ ualuit dare uoluit ñ habentib. Habentes uos sumꝰ. qͥ in puin¬

Expanded text:
chis antiquioribus, et ipsi beato Benedicto pellicea veste uti mos fuit, chis antiquioribus, et ipsi beato Benedicto pellicea veste uti mos fuit, cur nullum inde praeceptum dedit? Videlicet quia de illis duntaxat vestibus, sine quibus non perficitur exterius habitus monachi, ad se pertinere judicavit, caetera in illud cacenphaton, quod nobis de femoralibus faciunt. Nam quoniam idem Pater dicit: Femoralia hi qui in viam diriguntur de vestiario accipiant, qui 314 revertentes ibi lota restituant, idem esse volunt, ac si in provincia qua habitavit femoralium usus ante ipsam fuerit, et hoc usu quem populus habebat, monachos spoliare incoeperit, id solummodo concedens causa honestatis, ut in viam directi, sive equitantes, ne nuditas appareret, uterentur braccis. Sensus iste voluntati scriptoris ejusdem pene contrarius est. Ille namque braccas non auferre habentibus, sed quantum valuit, dare voluit non habentibus. Habentes nos sumus, qui in provin
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝓsolo eiꝰ imꝑio factũ diceret. in hac humilitatis mutue amica
ꝯtentione accessit arbit puer qͥ ereptꝰ est. Nam dicebat. Ego cũ ex
aqua tͣherer. suꝑ caput ineũ abb̃is ine lotẽ uidebã atq ipsũ me
ex aquis educere ꝯsid̾abã habebat gͦ melotẽ. uestẽ utiq depellib
factã. Erat eiũ melotes uestis capͥne pellis. qͣ ⁊egiptii sicut refeit
postuimianꝰ utebant᷑ manachi. dicta melotes eo qd̃ iugra esset.
Hani qd̃ nos dicimꝰ ngrũ. greci melan dict̃. Quid gͥ censes uestẽ
ꝓqͣ calu̾pniant᷑ nob̾: Uestẽ siue tunicã pelliciã am̃ ipsũ fecisse hominib
scͥpt᷑a testis astruit. & ipse beatꝰ benedic tꝰ eiꝰ modi ueste ñ caruit. nec
monachos uet̾is testam̃ti bͤatꝰ iheronimꝰ astruit. Hã & illi ut ait
apłs circiuert̃ in melotis. inpellib capͥuis. Dicis itaq mͥ. Si ⁊ mona¬

Expanded text:
illius imperio factum diceret, in hac humilitatis mutuae amica illius imperio factum diceret, in hac humilitatis mutuae amica contentione, accessit arbiter puer qui ereptus est. Nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum abbatis melotem videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Habebat ergo melotem, vestem utique de pellibus factam. Erat enim melotes, vestis caprinae pellis, qua et Aegyptii, sicut refert Postumianus, utebantur monachi, dicta melotes eo quod nigra esset. Nam quod nos dicimus nigrum, Graeci melan dicunt. Quid igitur censes? Vestem pro qua calumniantur nobis? Vestem sive tunicam pelliceam Deum ipsum fecisse hominibus Scriptura testis astruit, et ipse beatus Benedictus ejusmodi veste non caruit, nec se Testamenti beatus Hieronymus asserit. Nam et illi, ut ait Apostolus, circuierunt in melotis, in pellibus caprinis . Dicis itaque mihi: Si et mona
Abbreviated transcription (Latin):
res magnitudine frigores agente suꝑ induunt. Cur ñ saltẽ
auc toritate scripture & sentiunt. tunicas recte dici etiã illas
de pellib factas: Qd̃ si nolũt admitt̾e ut dicant ł ꝯcedant bͤatũ
benedic tũ nriꝗͣ cogitasse huiꝰ modi tunicas. cũ diceret mona¬
cho sufficere auas cucullas ⁊ duas tunicas. dicant nob̾ utrũ ł
ipse beatꝰ benedictꝰ de uestitu pellicio qͥcꝗͣ habuerit. Dic̃ enĩ
lib̾ ac tuũ uite eiꝰ. Codẽ qͦ tẽpore hc̃ inspecui latitantẽ etiam
pastores inuenerũt. Quẽ dũ uestitũ pellib int̾ fruc tec ta
cernerent. aliꝙͣ bestiam e̾ẽ crederũt. Uestitꝰ pellib erat. qͥdẽ nͥ
pelle ueste pellicia: Itẽ ibi maurus discipłs eiꝰ suꝑ aquã curcur¬
rebat. & placidũ puerũ ꝑcapillos tenens rapido cursu suꝑ aꝗͣ
edierat. cũ beatꝰ benedic tꝰ hoc illiꝰ obedientie deputaret. & ꝯt

Expanded text:
res, magnitudine frigoris agente superinduuntur. Cur non saltem res, magnitudine frigoris agente superinduuntur. Cur non saltem auctoritate Scripturae consentiunt, tunicas recte dici etiam illas de pellibus factas? Quod si nolunt admittere, ut dicant vel concedant B. Benedictum unquam cogitasse hujusmodi tunicas, cum diceret monacho sufficere duas cucullas et duas tunicas, dicant nobis, utrum vel ipse B. Benedictus de vestitu pelliceo quidquam habuerit. Dicit enim liber Actuum vitae ejus : Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt. Quem dum vestitum pellibus inter frutecta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt. Vestitus pellibus erat, quid est nisi veste pellicea? Item ubi Maurus discipulus ejus super aquam cucurrerat, et Placidum puerum per capillos tenens, rapido cursu super aquam redierat, cum beatus Benedictus hoc illius obedientiae deputaret, et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓpt̾ frigus habemꝰ de ouinis pellib uidelicet qi ubi beatꝰ bene¬
dictꝰ deuestiariis & calciariis frm loqͥt᷑. uestitus huiꝰ modi ñ no¬
minat᷑. Sufficit eiũ inqͥt monacho duas tunicas & duas cucullas
amputari debet. At ille ñ in om̃ib locis s in medicͥb ista sufficere
ocͥb locis sufficere credimꝰ monachis ꝑsingulos cucullam & tunicã.
cucullã in hieme uillosã in estate purã ac uetustã. Mediocͥa loca
aixi illa q̃ nec ꝑuste zone nec boreali polo multũ uicina stͣ. inqͣli¬
b & ipse habitauit. ubi tam̃ & p̾senti auno die natalis añĩ qͣndo
ui his regionib acerrimũ frigꝰ nr̃as uineas. fere om̃s ꝑemit. qd̾ nc̃
uniu̾sa hec ꝓuintia deplorat. cũ essẽ rome. gͣndia tonitrua ⁊ tem¬
suo more in herere uolunt quide. s nͣ possunt. Due nãq cucul¬
le ⁊due tunice ad istam mutationẽ ꝙͣ dicit ꝓpt̾ noc tes & ꝓptͣ
lauare ipsas res ñ sufficiunt. qͥn imino simul õs ⁊ forte plu¬

Expanded text:
Benedictus de vestiariis et calceariis fratrum loquitur , vestitus hujusmodi non nominatur. Sufficit enim, inquit, monacho duas tunicas et duas cucullas superfluum est, et amputari debet. At ille non in omnibus locis, sed in mediocribus ista sufficere ocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam, cucullam in hieme villosam, in aestate puram ac vetustam. Mediocria loca dixit illa, quae nec perustae zonae, nec boreali polo multum vicina sunt, in qualibus et ipse habitavit, ubi tamen et praesenti anno, die Natalis Domini, quando in his runiversa haec provincia deplorat, cum essem Romae, grandina, tonitrua, et temsuo modo inhaerere volunt quidam, sed non possunt. Duae namque cucullae et duae tunicae, ad istam mutationem, quam dicit propter noctes et propter lavare ipsas res, non sufficiunt, quinimo simul omnes et forte plu
Abbreviated transcription (Latin):
& libñt̾ agit. & prudent᷑ in telligit. Istiꝰ reu̾a ocłsm ñ inm̾ito
simplice̾ dixerim. ut pote cui neutr̃ bonũ desit. nec seł telus
bonꝰ. nec scientia. Hc̃ ꝓfecto reqͥrit ocłm ds. cũ respicit suꝑ
silios hominũ. ut uideat si ẽ intellige̾s aut reqͥrẽs dm̃.
s sapiens ut faciat malũ. ꝑ ignorantiã cecꝰ ñ est. Quẽ qͥd̾ ĩo
cui ꝓfecto ñ in congrue id qd̃ dr̃ neꝗͣ. assignaiu̾m. eo qd̾ ne¬

Expanded text:
et libenter agit, et prudenter intelligit. Istius revera oculum non immerito simplicem dixerim, utpote cui neutrum bonum desit, nec zelus scilicet bonus, nec scientia. Hunc profecto requirit oculum Deus, cum respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . versus est: sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo cui profecto non incongrue id quod dicitur nequam assignaverim, eo quod ne
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ prudentia. ut ocłs uidł cordis ñ solũ piꝰ qͥ facłe nolit. s
cautꝰ sit. qͥ fallit ñpossit. Cetm̾n sic̃ oculũ simplicẽ duo ista facuĩt
bona. amor boni & cognitio iũ. sic neꝙͣ ocłm duo eregiõe mala
qͣ ut diligat iniqͥtatẽ. Porro int̾ duo hec bõna q̃nec falłe. nec
falli sinũt. & duo illa mala q̃tã falli ꝙͣ falłe faciunt. duo st̃
media. unũ qͥdẽ bonũ. ꝑ qd̾ ocłs uit̾ior. S& si falli q̃at igno¬
rantia ueri.zelo tam̃ boni falle penitꝰ ñ consentit. Calt̾m
uͦ malũ. qd̾ licet ui notitiam ñ impediat. amore tam̃ boni

Expanded text:
cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala itas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt media: unum quidem bonum per quod oculus interior, etsi falli queat ignorantia veri, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni
Abbreviated transcription (Latin):
tes hic saluari quia de labore manuũ tuarũ non
uiuis secundũ regulã uł precepta beati benedicti
ꝓpt̾te hic a me dictũ puta illud de canticis. Siigno¬
ras ce opulera int̾ mulieres & cetã que ⁊xpra. Pui¬
era enĩ es qͥnius nigra: ut recte dicas. uł dicere possis
nigra sũ seo formosa. Et quidẽ uniũsa hec inter
ꝑsecutiones &r pressuras suas ueraciter dicit ecclia¬

Expanded text:
tes hic salvari, quia de labore manuum tuarum non tes hic salvari, quia de labore manuum tuarum non vivis secundum regulam vel praecepta beati Benedicti, propter te hic a me dictum puta istud de canticis. Si ignoras te, o pulchra inter mulieres, et caetera, ut supra. Pulchra enim es quamvis nigra, ut recte dicas vel dicere possis: Nigra sum sed formosa . Et quidem universa, hoc inter persecutiones et pressuras suas, veraciter dicit Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio dicere. ꝓposuerini. cur beatus benedictus m
regula nichil ordinauerit. quia hodie uidelicet nonnuil¬
las animas ignorantia sui negligentes facit illĩ interne
pulctudinis: ꝓpt̃ quã ad sacri altaris officiũ meruerĩt
ascissĩ. Nam quia monachi sunt. ⁊ beatꝰ benedictus mo¬
nachis ordinauit op̃ manũ. pene obluuscuntur qd̾ sa¬
cerdotes sunt. maxine. quia pater idem sacri altaris
ut iã dictũẽ officiũ in regula sua monachis qͦmͦ. uł
quali studio feruidi frequentare deberent non insti¬
tuit. Relinquenda illis esset nr̃o silentio sua inten¬
tio qua intenti circa op̃ manuũ de cotidiana celebra¬
tione missarũ. paruũ. aut fere nullũ dicunt᷑ hab̾ẽ
studiũ nͥ sollicitarent plerosq frm̃ simplicioꝵ ex
cenobus nr̃is: qͦd multis didicimus exꝑimentis
Ipsa exꝑimenta tu ipse melius nostr qui plus quã
seinel ab ilis hospitio receptis. ñ bonã in huĩmodi
uicissitudinẽ recepisti: atq ꝓditis. faciunt enĩis¬

Expanded text:
taris dicere proposuerim, cur beatus Benedictus in Regula sua nihil ordinaverit, quia videlicet hodie nonnullas animas ignorantia sui, negligentes facit illius internae pulchritudinis, propter quam ad sacri altaris officium meruerunt ascisci. Nam quia monachi sunt, et beatus Benedictus monachis ordinavit opus manuum, pene obliviscuntur quod sacerdotes sunt, maxime quia Pater idem sacri altaris, ut jam dictum est, officium in Regula sua monachis, quomodo vel quali studio frequentare deberent non instituit. Relinquenda illis esset nostro silentio sua intentio, qua intenti circa opus manuum, de quotidiana celebratione missarum, parvum aut fere nullum dicuntur habere studium, nisi sollicitarent plerosque fratrum simpliciorum ex coenobiis nostris, quod multis didicimus experimentis. Ipsa experimenta tuipse melius nosti, qui plus quam semel ab illis hospitio susceptis, non bonam in ejusmodi vicissitudinem recepisti, atque proditis, faciunt enim is
Abbreviated transcription (Latin):
sed tibi maxime istuo dicere conuenit. que sub ingredine.
habitus monachici. siue inonachicȩ ꝓfessionis pulcritudi¬
nẽ atq formositatem habes sancti sacerdotii. Pleriq ignoran¬
tiam tui habent & habere uolunt: sed tu ipsa temet ipsam
ignorare non debes. Quomodo. uł in qͦte pleriq ignorant.
aut ignorare uolunt: In conimirũ qͦd id solũ solũ conside¬
rant quia fuscaes. & considerare nolunt. quia decolorauit
te sol. Planior uia iam adilluo quo uitendimus. est acce
dendũ. Duo sunt ordines in una scilicet contemplatiua
uita. querentiũ dnm. Alter iustoꝵ ordo: alter est peni

Expanded text:
Sed tibi maxime istud dicere convenit, quae sub nigredine habitus monachici, sive monachicae professionis pulchritudinem atque formositatem habes sancti sacerdotii. Plerique ignorantiam tui habent et habere volunt, sed tuipsa temetipsam ignorare non debes. Quomodo vel in quo te plerique ignorant aut ignorare volunt? In eo nimirum quod id solum considerant quia fusca es, et considerare nolunt quia decoloravit te sol . Planiore via jam ad illud quo intendimus est accedendum. CAPUT III. Duo sunt ordines in una scilicet, in contemplativa vita quaerentium Dominum. Alter est ordo justorum, alter est poeni
Abbreviated transcription (Latin):
nus non erat mundus. At nunc alius eocłe status est. Re¬
ges &r principes corundẽ regnoꝵ. siue principatuum. qui
tunc illos ꝑ sequuti sunt. & fugere ⁊ circuire compulerũt.
quid de lybano sponsa mea. ueni de lybano ueni. Co¬
onaberis de capite amana de uertiee sanyr . & hermon
de cubilibus leonũ. de montibus pardorũ. Qiud gͥ mi
chi dicis: ut quid tot sacerdotes in cenobiis: Deniq
multa sunt cenobia. quondã bene ordinatam: nuuc
aut aum cetis rebus. niunero quoq sacerdotum sic im¬
minuta: ut rectius dicas. Messis quidem multa. opa¬

Expanded text:
nus non erat mundus . At nunc alius Ecclesiae status est, reges et principes eorumdem regnorum sive principatuum, qui tunc illos persecuti sunt, et fugere atque circuire compulerunt, i de Libano, veni, coronaberis de capite Amana, de vertice Savyr et Hermon, de cubilibus leonum, de montibus pardorum . 312 CAPUT XII. Quid igitur mihi dicis, ut quid tot sacerdotes in coenobiis? Denique multa sunt coenobia quondam bene ordinata, nunc autem cum caeteris rebus numero quoque sacerdotum sic immunita, ut rectius dicas: Messis quidem multa, op
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ paganoꝵ atq hereticoꝵ ꝑsecutione feruente: xpiani
diffugiebant. & ꝑ deserta latebant: sicut olim ꝑ sequenti¬
bus ihexabel ⁊ achab. cetĩsq ydolatris regibus. filu phe¬
tarum in solituoinbus ⁊ in agris habitabant. Snde
iocm qui supra scribens ad monachũ cumdixisset. nosaũ
habeamus ꝓpositi nr̃i pͥncipes paulũ. antoniũ. Iulianũ
hylarionẽ. Nachariũ: hec addidit. Et ut ad austoritatem
scripturarũ redeamus: noster pͥnceps helyas. nr̃ helyseus
nr̃i duoes filii ꝓphetarũ quihabitabant in agris ⁊ solitu
dine.&r. faciebant sibi cabernacula: ꝓpe fluenta iordanis.¬

Expanded text:
enim paganorum atque haereticorum persecutione fervente Christiani diffugiebant, et per deserta latebant, sicut olim persequentibus Riezabel et Achab, caeterisque idololatris regibus, filii prophetarum in solitudinibus et in agris habitabant. Unde idem qui supra scribens ad monachum, cum dixisset: Nos autem habeamus propositi nostri principes, Paulum, Antonium, Julianum, Hilarionem, Macharium, haec addidit: Et ut ad auctoritatem Scripturarum redeam, noster princeps Helias, noster Helysaeus, nostri duces filii prophetardine, et faciebant sibi tabernacula prope fluenta Iordanis.
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictũ ẽ necessitatẽ habere uagandi foras animab
monachoꝵ ñ omino expedit. Nunc ate rem unã ⁊ satis
quidẽ mirã efflagito: & si audire digneris libenter p
rum naniq est in uilitate gloriari ⁊ ipsam humili¬
tatem materiam facere syꝑbiendi Nuinud ame ip

Expanded text:
supra dictum est, necessitatem habere vagandi foris, animabus supra dictum est, necessitatem habere vagandi foris, animabus monachorum omnino non expedit. Nunc a te rem unam, et quidem satis miram efflagito, et si audire digneris, libenter prum namque est in vilitate gloriari, et ipsam humilitatem, materiam facere superbiendi. Nunquid a
Abbreviated transcription (Latin):
rii aut̃ paut Nuiquio adbreuiatum ẽ opus dei ut ñ
sufficiat occupare oꝑarium. ne otiosus sit. Inmo ince¬
nobiite ordinatis uix sufficiunt ad cursũ ordinis cõ¬
pleudũ. dics estiui: maxime si congregatio maior uł mi¬
inerosior fucrit. Ꝙ si aliquando moliuntur aliquio de
oꝑe manuũ cõnniniter excuntes ad opandũ. qͦd ꝓpt̃̾ bre¬
uitatẽ impense hore. non tam opus dixerim. qͣm oꝑis sy¬
mulachrũ totũ fere cotidianũ spũalis oꝑis exercitiũ red¬
ditur insipidũ. impeditũ. ⁊ nonnulla sumet particula
mutilatum. ita ut quotiens tale quid uidit studiosus
oparius diuine laudis. reminisci cogatur illius dicti
tempnendo: s eoꝵ om̃iũ qui altari deseruiit pocesta¬
tem oefendendo: neq otiositatem que inimica est anime
excusando: s meliorem occupationẽ oꝑis di: & cam que
intra claustrũ monasteri pocest exerceri oꝑationẽ solã
apꝓbando: quĩ ut ait ipse beatus benedictys. & iam

Expanded text:
rii autem pauci: Nunquid abbreviatum est opus Dei, ut non sufficiat occupare operarium, ne otiosus sit? Imo in coenobiis bene ordinatis vix sufficiunt ad cursum ordinis complendum dies aestivi, maxime, si congregatio major vel numerosior fuerit, et si aliquando moliuntur aliquid de opere manuum communiter exeuntes ad operandum, quod propter brevitatem impensae horae, non tam opus dixerim, quam operis simulacrum, totum fere quotidianum spiritualis operis exercitium, redditur insipidum, impeditum et nonnulla suimet particula mutilatum, ita ut quoties tale quid viderit studiosus operarius divinae laudis, reminisci cogatur illius dicti,temnendo, sed eorum omnium qui altari serviunt potestatem defendendo, neque otiositatem, quae inimica est animae, excusando, sed meliorem occupationem operis Dei, et eam quae intra claustra monasterii potest exerceri, operationem solam approbando, quoniam, ut ait ipse B. Benedictus, et
Abbreviated transcription (Latin):
discretione iudicii cedit. uͥ ȩquitas magis e examinanda. quãuis poien¬
cia exercenda. Quod subponit᷑ quia filius hominis eͥ. Ex quo diuinũ maxi

Expanded text:
discussione iudicii, ubi aequitas magis examinanda est quam uis potentiae exercenda. Quod autem supponitur quia filius hominis est, ex quo diuinum maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ que filius. uel sp̃c sc̃s. licet eadẽ sit rerũ potestas. Et alibi Sicut in quit dis¬
posuit mͥ pater. Quotiẽs autẽ ipsa humanitas filii. opem imite sibi dumi¬
tas im plorat. aut aliquas preces ei functit solo patris utit᷑ uocabulo: ipsã
u̾licet cõmemorando potentiã. qua potens ẽ efficere quoa rogat᷑. Ueli
cũ dicit᷑. Pater sc̃e serua eos. Pater in manꝰ tuas cõm̃do spm meũ: & similia.

Expanded text:
ipse filius uel spiritus sanctus, licet eadem sit trium personarum potestas, et alibi: Sicut, inquit, disposuit mnitatis implorat, aut aliquas preces ei fundit, solo Patris utitur vocabulo, ipsam scilicet commemorando potentiam, qua potens est Deus efficere quod rogatur, velut, cum dicitur: Pater sancte, serva eos . Pater, in manus tuas commendo spiritum meum , et similia
Abbreviated transcription (Latin):
cusationẽ de peccato suo. ac si dicat᷑. Ex hoc maximã in pios cõdẽpnationẽ
cõtinget incurrere. quia tanto beneficio in grati & in excusabiles existei̾t.
missũ ȩtiã apatre filiũ respuentes. Ad hoc ȩtia illa in scriptio psalmi¬
ꝑtinet qua ait. ꝓ occultis filii .i. iudicis. de quib scriptũ ẽ. iudicia nia
cuiq debeat᷑ agnoscere Ep̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapienciã. apłs nominat:
saꝑienciã qiuippe ꝑ quã om̃ia ad integrũ nouit. Uirtutẽ uͦ pꝰ oͣmiũ bone

Expanded text:
abent de peccato . Ac si dicatur ex hoc maximam impios condemnationem juste incurrere, quia tanto divino beneficio ingrati inexcusabiles exstiterunt, missum etiam a Patre Filium respuentes. Ad hoc etiapertinet, quae ait, pro occultis Filii , id est, judiciis de quibus dictum est: Judicia tua cuique debeatur agnoscere. Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Apostolus nominat Sapientiam quippe, per quam omnia ad integrum novit; virtutem vero, per quam bon
Abbreviated transcription (Latin):
tio nͥ i plena gła. nec glłe plenitudo absq ꝑfecta iusticia. ito deniq
tał iusticia ñ erit sine gła. cũ gła uera ñ sit nͥ de tali iusticia. Unde rec
dr. Beati qͥ esur iunt ⁊ sitiunt iusticiã. qm̃ ipsi sat᷑abunt᷑. hec aut¬

Expanded text:
tio, nisi in plena gloria; nec gloriae plenitudo, absque perfecta justitia. Merito denique tio, nisi in plena gloria; nec gloriae plenitudo, absque perfecta justitia. Merito denique talis justitia non erit sine gloria, cum gloria vera non sit, nisi de tali justitia. Unde recte dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d uolumꝰ ipsiꝰ ꝑfectio. Ut gͦ uelle nr̃m qͥd ex ub̾o arbit̾o habemꝰ. ꝑfectũ habe¬
amꝰ. duplici gr̾ȩ munere indigemꝰ ⁊ uero uidelici saꝑe q̾d ẽ uoluntatis ad
bonũ ꝯu̾sio. ⁊ pleno &̃ posse q̾d ẽ eiusdẽ in bouo ꝯfirmatio. Porro ꝑfect.
ꝯu̾sio ẽ ad bonu̾. ut nil libeat. nͥ qͥd deceat uł liceat. ꝑfecta in bono ꝯfir ma¬
tio ut nil desit ia qͥd libeat. Tc̃ demũi ꝑfecta erit iam uoluntas. cũ plene
fuerit bona. ⁊ bene plena. Abet siqͥdẽ duplex in se bonũ ab initio sui. unũ
qͥdẽ generale ex sola creatiõe. qd a bono scł do̾ ñ potuit creari nͥ bona: sedm
qͥd uidit dꝰ cuncta q̃ fecerat ⁊ erant ualde bona. alt̾um speciale ex lib̾
Est aut̃ ordinatio. om̃imod a ꝯu̾sio uoluntatis ad dm. ⁊ extota se uoluntaria
deuotaq subiectio. Huic uͦ tã ꝑfectae iustitiȩ debet᷑ gͣle. immo iungitur
plenitudo. qͥa sic se comitant᷑ duo ista. ut nec iustitiȩ possit hab̾i ꝑfec¬

Expanded text:
 bonum, ipsius perfectio. 19. Ut ergo velle nostrum, quod ex libero arbitrio habemus, perfectum habeamus; duplici gratiae munere indigemus, et vero videlicet Sapere, quod est voluntatis ad bonum conversio; et pleno etiam Posse, quod est ejusdem in bono confirmatio. Porro perfecta conversio est ad bonum, ut nil libeat nisi quod deceat vel liceat; perfecta in bono confirmatio, ut nil desit jam quod libeat. Tunc demum perfecta erit voluntas, cum plene fuerit bona, et bene plena. Habet siquidem duplex in se bonum ab initio sui: unum quidem generale ex sola creatione, quod a bono scilicet Deo non potuit creari nisi bona, secundum quod vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona ; alterum speciale ex liberEst autem ordinatio, omnimoda conversio voluntatis ad Deum, et ex tota se voluntaria devotaque subjectio. Huic vero tam per fectae justitiae debetur, imo jungitur gloriae plenitudo: quia sic se comitantur duo ista, ut nec justitiae possit haberi perfec
Abbreviated transcription (Latin):
do iuissi fuisse ⁊ refugisse ieguntur. Inmo si uissi fuissẽt
et refugissent. non ualoe magni. ñ ualde sancti fuissent.
Cũ beatissimus effrẽ uenisset ad scm̃ basiliũ. bene ueni¬
sti in quid bas ilaus. bene uenisti o pater filioꝵ heremi.
qui multiplicasti discipulos. xpisti in ipsa. ⁊ demones
eliminasti in xp̃o. Ac deinceps. Cur iuquid onẽ effren
non accipis oroinationẽ presbiterii. que decet te: dicit
ei ꝑ interpretẽ sc̃s̃ effrem. Quia peccator sum. Respondit
ci. Utinã peccata tua ego habuissem Et spũaliter ietantes
ꝑ tres dies. atq ordinans sauctus sacerdos interƿretẽ dia¬
conũ. ipsũ uͦ presbitũm. dimisit eos in pace. Nuniqͥd aliꝰ¬
alius nullus cet̾oꝵ eiusmodi patrũ similicer obedisset. si
similiter uissus fuisset itadũtaxat ut scientia tali offi¬
tio necessaria non deesset. Multi naniq fucrunt sancti pa¬

Expanded text:
do jussi fuisse, et refugisse leguntur? Imo si jussi fuissent do jussi fuisse, et refugisse leguntur? Imo si jussi fuissent et refugissent, non valde magni, non multum sancti essent. Cum beatissimus Ephrem venisset ad S. Basilium: Bene venisti, inquit, Basilius, bene venisti, o Pater filiorum Jeremi, qui multiplicasti discipulos Christi in ipsa, et daemones rivinasti in Christo. Ac deinceps: Cur, inquit, domine Ephrem, non accipis ordinationem presbyteri, quia decet te: Dicit ei per interpretem sanctus Ephrem: Quia peccator sum: Respondit ei: Utinam peccata tua ego habuissem: Et spiritualiter laetantes per tres dies, atque ordinans sanctus sacerdos interpretem diaconum, ipsum vero presbyterum, dimisit eos in pace. Nunquid nullus alius caeterorum ejusmodi Patrum similiter obedisset, si similiter jussus fuisset, ita duntaxat, ut si scientia tali officio necessaria non deesset? Multi namque fuere sancti Pa
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt altaris. in hoc processit. ut diceret supflu¬
uin esse. ut tot sacer dotes habeantur in cenobiis. Impor¬
tuntatẽ eius ciuitra nos. hoc adiuuare iudetur: qd̾ pau¬
lus ⁊ antonius sancti fuerunt ⁊ dõ placentes: cum sacer¬
dotes non fuerint. Quid gͦ Nũqͥd obhoc uilius. aut mi¬
nus sacerdotiũ reuerendũ quia tanti patres eo carere uo¬
iuerunt. Absit Alioqum zacheus. qui diccnte dnõ sibi
zachee festinans descende. quia hodie in oomo cua oppor¬
tet me manere. & festinans descendit. ⁊ excepit illũ gaudc̃s
minus iudebitur adeptus fuisse. quã centurio. qͥ eioẽ dnõ
ut inrtres sub tectũ meũ. Nonẽ nrm̃ dehis iudicare. Ue¬
militudinẽ rachei. qui iussus desceudit ⁊ diũ excepit
beatiorẽ arbitror illo. qui semꝑ dicit. Non sũ digns ut
intres sub tectũ meũ. per seueranterq refugit suscipere
tantũ tante grẽ donũ. S ⁊ numqͥd patres illi aliquar¬

Expanded text:
quae sunt altaris, in hoc processit, ut diceret superfluquae sunt altaris, in hoc processit, ut diceret superfluum esse, ut tot sacerdotes habeantur in coenobiis. Importunitatem ejus contra nos hoc adjuvare videtur, quod Paulus et Antonius sancti fuerunt; et Deo placuerunt, cum tamen sacerdotes non fuerint. Quid ergo? Nunquid ob hoc vilius aut minus reverendum sacerdotium, quia tanti Patres eo carere voluerunt? Absit! Alioquin Zachaeus, qui dicente sibi Domino: Zachaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere, festinans descendit, et excepit illum gaudens , minus videbitur adeptus fuisse quam centurio, qui eidem Domino ut intres sub tectum meum . Non est nostrum de his judicare. Vemilitudinem Zachaei, qui jussus descendit et Dominum excepit, beatiorem arbitror esse illo qui semper dicit: Non sum dignus, ut intres sub tectum meum, perseveranterque refugit suscipere tantum tantae gratiae donum. Sed et nunquid Patres illi aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. ne pro sola mercede huius iodi simus officiosi sa¬
cerdotes. ⁊ frequentes ministri: quia maxime taliũ turba
mercennarioꝵ gradũ presbiteri ulem in populo fecit &¬
talib a dno distũ cõpetit: ut cos asꝑa inuectione ꝑcuti¬
at. A men amen dico uobis. queritis me. ñ quia iidistis
signa: sed quia manducastis ex panibus meis. & satura
ti estis. Ait idem qui supra. E piscopi & presbiteri ha
beant ad exemplũ apostłos ⁊ apłicos uiros: quoꝵ ho¬
norẽ possidentes. habere nitantur ⁊ meritũ. Nos aut̃
hab eamus ꝓpositi nr̃i principes. paulũ. antoniũ. Iu¬
lianũ hylarionẽ. Machariũ. Hic iã dicit aliquis. ⁊ enim
dicentem aliquẽ audiui. Nͥd faciunt tot sacerdotes in
cenobiis. Attam̃ idem gradũ habebat sacerdotii uł p̾s¬
biterii: sed quia uehemens erat emulator oꝑis manuũ.
⁊ ratioẽ ñ poterat supare asserentẽ. qd̾ monachiis sacros
ordines habens. ⁊ seruiens altari. uiuere debeat de his

Expanded text:
dum est, ne pro sola mercede hujusmodi, simus officiosi sacerdotes et trequentes ministri, quia maxime talium turba mercenariorum gradum presbyterii vilem in populo fecitinvectione percutit: Amen, amen, dico vobis, quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducavistis ex panibus, et saturati estis . CAPUT XI. Ait idem qui supra: Episcopi et prbeant in exemplum apostolos et apostolicos viros, quorum honorem possidentes habere nitantur et meritum. Nos autem habemus propositi nostri principes Paulum, Antonium, Iulianum, Hilarionem, Macharium. Hic jam dicit aliquis: etenim dicentem quempiam audivi. Quid faciunt tot sacerdotes in coenobiis? Attamen idem gradum habebat sacerdotii sive presbyterii, sed quia vehemens erat aemulator operis manuum, et ratione non poterat superare asserentem, quod monachus sacros habens ordines et serviens altari, vivere debeat de his
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas iustũ sibi querere de labore manuũ suarũ.
& non arguuntur hoc cuntra beati benedisti fecisse
insticutum. Illũ aspiciamus. quẽ ipse nutͥuit & docu¬
it cooꝑante grã spc̃ sancti. scilicet beatissimũ maurũ
quẽ &r rogatus ad construendã cenobiũ monachoꝵ. secun¬
dum disciplinã sancte̾tatis suȩ in franciã direxit. Num¬
bus susceptus. larga de mami ipsoꝵ predia suscepit. qͦ¬
rum reditus sufficẽ possent centũ quadraginta frĩb.
cius. eoqd̃ predia suscepta tot. nec pluribus sufficere pos¬
sent inibi dõ seruientibus. Hocgͥ dubiũ nobis ñ debet
esse. cũ tanti testimonio discipuli. quia pater ⁊ magister

Expanded text:
nachis victum sibi quaerere de labore manuum suarum, et non arguuntur hoc contra B. Benedicti fecisse institutum. Illum aspiciamus, quem ipse nutrivit et docuit, cooperante gratia Spiritus sancti, scilicet beatissimum Maurum, quem et rogatus ad construendum coenobium monachorum secundum disciplinam suae sanctitatis in Franciam direxit. Nunbus susceptus, larga de manu ipsorum praedia suscepit, quorum redditus sufficere possent centum quadraginta fratribus ejus, eo quod suscepta praedia, tot nec pluribus sufficere possent inibi Deo servientibus. Hoc igitur dubium nobis esse non debet, cum tanti testimonio discipuli, quia magister
Abbreviated transcription (Latin):
& dnĩs ordinauit his qui euangłm anniuitiant de eimuan¬
glio iuiuere. His oe aliis huicemodi uerbis ciusdem apłi sa¬
tis instrumur: ut utrumq sciamus. scilicet o qͦd mali¬
is eccłiis uire fecit. et quid apud coriithios ꝓpter aua¬
ritiam illoꝵ necessitate tolerauit. Alias inquit ccclesias
expoliaui. accipiens stipendiũ ad ministiũ urm̃. M cũ essẽ
apud uos ⁊ egerem. nulli onerosus fui. Nam qͦd mͥ deerat
clare quide discerni posse arbitror. qb opuis maniuĩ uo¬
liũt esse monachis. pauptatis solatium. illic maxime¬
ubi res necessarie desunt: sed adhuc in¬
hoc ipsũ ad

Expanded text:
inavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere . His et aliis hujuscemodi verbis ejusdem Apostolisatis instruimur, ut utrumque sciamus, scilicet et quid in aliis Ecclesiis jure fecerit, et quid apud Corinthios, propter avaritiam illorum necessitate toleraverit. Alias, inquit, Ecclesias exspoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum. Et cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod mihi deerclare quidem discerni posse arbitror quod opus manuum voluerit esse monachis paupertatis solatium, illic ubi res necessariae desunt, sed adhuc inhoc ipsum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerdo sub monachica disciplina quispiã p̃paratur:
biterũ uł diaconũ sibi ordinari petierit: de suis eligat
qui dignꝰ sit sacerdotio fungi. Ordinatꝰ autẽ: caueat
iste ꝓcessus est: ut scãm atq cęlibẽ sub obedientie iugo
pͥus assuescat uitam.⁊ tunc demũ eiusde obedientię sus¬
cipiat coronam. scilicet sacerdotałe stolam: ꝗͣ ꝓfecꝰto
significat suaue iugũ dñi. cũ collo eiꝰ suꝑ posita fue¬
rit. ⁊ onus eiꝰ leue. quotiens eam suꝑ humerũ suum
diaconiis susceperit. Ordinatissimus inꝗͣ. iste ꝓcessus
ẽ.⁊ monachicȩ ꝓfessionis non pariuiꝰ iste fructus est.
dignũ clericũ fieri: id ẽ digne in diaconũ uł pbrm
ꝓmoueri. Hinc beatus iheronimꝰ dicit in epła ad ne¬

Expanded text:
vivendo sub monachica disciplina, quispiam praeparatur, vivendo sub monachica disciplina, quispiam praeparatur, byterum, vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem caveat  ut sanctam atque caelibem, sub obedientiae jugo prius assuescat vitam, et tunc demum ejus obedientiae suscipiat coronam, scilicet sacerdotalem stolam, quae profecto significat suave jugum Domini, cum collo ejus superposita fuerit, et onus ejus leve, quoties eam super humerum suum diaconus susceperit. Ordinatissimus, inquam, iste processus est, et monachicae professionis non parvus iste fructus est, dignum clericum fieri, id est digne in diaconum vel presbyterum promoveri. Hinc Beatus Hieronymus dicit in epistola ad Ne
Abbreviated transcription (Latin):
monachis beatus benedicꝰtꝰ p̃cepta dedit: Cur hanc opti¬
mam partẽ preteriuit: Quasi uͦ omnẽ obseruantiã ustituȩ
in regula sua constituerit: aut consticuere ꝓposuerit. At ip¬
se dicit. Reguła hanc descͥpsimus: ut obseruantes in mo¬
nasteriis. aliquatenꝰ uł honestatem moꝵ. aut initiũ bonȩ
conũsationis nos habere demonstremꝰ. Cȩterũ ad ꝑfecꝰtio¬
nem conũsationis qui festinant. sunt docꝰtrinȩ sc̃oꝵ pa¬
trum: quarũ obseruatio ꝑducat hominẽ ad celsitudi¬
nem ꝑfectionis. Et subinde. Quisquis gͦ ad patriam cȩ¬
lestem festinas. hanc minimã inchoationis reguła descͥp¬
tam. aduiante xp̃o ꝑfice: et tunc demũ ad maiora dño
ꝓtegente ꝑuenies. Reuera. non sołu humilit̾ uerũ etian
ueraciter dictum est. ⁊ de om̃ib maiorib ad quę ꝑ istud con¬
uersationis initiũ ꝑuenit᷑. optimũ est dignitas sacroꝵs
ordinũ: quoꝵs scĩssime functioni. nullo meliꝰ mͦ quã

Expanded text:
monachis beatus Benedictus praecepta dedit? Cur hanc optimam partem praeterivit? Quasi vero omnem observationem justitiae in Regula sua constituerit, aut constituere proposuerit. At ipse dicit: Regulam hanc descripsimus ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus vel honestatem morum, aut initium bonae conversationis nos habere demonstremus. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinat, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Et subinde: Quisquis ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis Regulam descriptam adjuvante Christo perfice, et tunc demum ad majora, Domino protegente, pervenies. Revera non solum humiliter, sed verum etiam veraciter dictum est, et de omnibus majoribus, ad quae per istud conversationis initium pervenitur, optimum est dignitas sacrorum ordinum, quorum sanctissimae functioni nullo melius modo, quam