comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam merita bona sua cominemorat. ut post
bona merita consequantur coronam qui pꝰ
mala merita consecutus ẽ. grãm. Deniq suꝑ¬
ẽ. inquit michi corona iusticie quam reddet
michi dominus in illa die iustus iudex. Cui
redderet coronam iustus iuidex si non do¬
nasset gr̃am. misericors pater: & quomodo.
eẽt ista corona uisticie nisi precessisset gr̃a q̃
iustificat impium: Quomodo ista debita red¬
deretur. nisi prius illa gratuita donaretur:¬
ꝑroinde consideremus ipsa merita. quibus
et uideamus utrum merita ipsius tanquam
ipsius. id. ẽ. exipso ei comparata. an dona sint
d̃i. Bonum in quit certamen certaui. cursũ
consuminaui. fidem seruaui. Primo bona ista
opera. si non ea precessissent cogitationes bo¬
ne nulla eẽnt. Attendite itaq quid deipsis co¬
gitationibus dicat. Ait enim scribens ad corm¬
thios. Non quia idonei sumus cogitare aliqͥd
tanquam exnobismetipsis s sufficientia nr̃a
exdeo ẽ. deinde singula inspiciamus. Bonũ

Expanded text:
jam merita sua bona commemorat, ut post bona merita consequatur coronam, qui post mala merita consecutus est gratiam. Deniqu inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donareturroinde consideremus ipsa merita apostoli Pauli, quibus  justum, et videamus utrum merita ipsius tanquam ipsius, id est, ex ipso illi comparata, an dona sint Dei. Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Primo ista bona opera, si non ea praecessissent cogitationes bonae, nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad Corinthios, Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
hos loquitur scriptura. Propt̾ hos non ta¬
cet ȩnuangelium. S et illi audiant. ne forte
aliud sint hodie. aliud cras. ne forte audien¬
do mutentur. aut arent uiam. aut lapi¬
des purgent. aut spinas euellant. Scio scͥp
tum ẽe. inmultiloquio non effugies pecca¬
tum. S utinam predicando uerbum tuum.
et laudando te.tantũmodo loquerer. non
solum fugerem peccatum. s meritum bo¬
norum ad quirerem. quamlibet multum
sic loquerer. seq enim homo de te beatus.
peccatum preciperet germano infide filio
suo. cui scripsit dicens. Predica uerbum.
insta oportune importune. Nunquid dicen¬
dum ẽ istum non multum locutum. qui nõ
solum oportune uer̃ etiam ĩportune u̾bũ tuũ
dñeñtacebat: Sed ideo multum quia tan¬
tum erat necessarium. Erit enim tempus¬

Expanded text:
hos loquitur Scriptura, propter hos non tacet Evangelium. Sed et illi audiant, ne forte aliud sint hodie, aliud cras; ne forte mutentur audiendo, aut arent viam, aut lapides purgent, aut spinas evellant. Dicat Sptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet multum sic loquerer. Neque enim homo de te beatus, peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Numquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, Domine, non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera m
Abbreviated transcription (Latin):
nienda secreta. mulier illa non solum insi¬
piens. uerum audax etiam nuncupatur.
uocabulo tot scelestas hereses condidit. tot
nefandas fabulas finxit. utinam tales. qͣleᷤᷤ
insteatris suie cantantur siue saltantur.
siue inimica scurrilitate ridentur. et non
quasdam tales quales aduersum deum
fingere potuisse sic illam doleamus insipi¬
entiam. ut miremur audatiam. Hoc apłs
in sp̃u sc̃o p̃uidens ait. Erit enim tempus
cum sanam doctrinam non sustinebunt
s scdm sua desidia magistros sibi coa cer¬
uabunt prurientes auribus. et aueritate
quidem auditum suum auertentes. a d
fabulas autem conuertentur. Illa enim se¬
creti furtiq commemoratio qua dicitur.
panes occultos libenter attingite. et aquȩ
furtiuȩ dulcedinem pruritum facit audi¬
entibus in aurib spiritaliter fornicantib
Sicut quodam pruritu libidins etiam
in carne corrumpitur integritas castitatiᷤ.
audite itaq apłm talia preuidentem.

Expanded text:
nienda secreta, mulier illa non solum insinienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut miremur audaciam. Omnesin Spiritu sancto praevidens ait: « Erit enim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem,
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. Cauete timendo et orando. ne inrua¬
tis in illud enigina salomonis. ubi mulier in¬
sipiens et audar. in ops panis effecta. conuo¬
cat pretereuntes dicens. Panes occultos libẽ¬
ter attingite. et aquȩ furtiuȩ dulcedinem.
hȩc enim mulier uanitas ẽ. impiorum. cum̃
sint insipientissumi aliquid se scire opinanti¬
um. Sicut de ista muliere dictum ẽ. in ops
panis efficitur quȩ cum sit in ops panis pro¬
mittit panes. id. ẽ. cum sit ignara ueritatis
promittit scientiam ueritatis. Occultos tam̃
panes promittit quos dicit libenter attingi.
et aquȩ furtiuȩ dulcedinem ut ea scilicet
libentius et dulcius audiantur et agantur.
quȩ palam in ȩccłia disci crediq prohibent᷑.
Ipsa quippe occultatione condiunt quodãmͦ
nefarii doctores. sua uenena curiosis. ut
ideo se existiment dicere aliquid magnum
quia meruit habere secretum. et suauius
hauriant insipientiam. quam putant sci¬
entiam. cui prohibitam quodammodo fu¬

Expanded text:
t. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo fu
Abbreviated transcription (Latin):
in illa die uistus iudex. Utiq iustus retribuen¬
do bona probonis. quia prus miscłos retribu¬
endo bona promalis. Quamiuis et ipsa usticia.
qua retribuuntur bona probonis. non ẽ. sine
miscłia. quia et hoc scriptum ẽ. Qui coronat
te miniseratione et miscdia. Qui enim dixit
bonum certamen certaui. quando uinceret
Et qui cursum consummauit. quando curre¬
ret. quando ꝑueniret. nisi illo adiuuante de
quo ait. igitur non uolentis neq currentis
s miserentis. ẽ. di: Et qui fidem seruauit. qñ
id faceret. nisi ut ipse ait. miscdiam consecu¬
tus sum ut fidelis eẽmꝰ Nusquam ergo se ex¬
tollat humana suꝑbia. donis suis d̾s retribu¬

Expanded text:
in illa die justus judex» . Utique «justus,» retribuenin illa die justus judex» . Utique «justus,» retribuendo bona pro bonis; quia prius misericors, retribuendo bona pro malis. Quamvis et ipsa justitia, qua retribuuntur bona pro bonis, non est sine misericordia; quia et hoc scriptum est, «Qui coronat te in miseratione et misericordia» . Qui enim dixit, «Bonum certamen certavi,» quando vinceret, ? Et qui cursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem servavit, quando id faceret, nisi, ut ipse ait, misericordiam consecutus ut fidelis esset? 3. Nusquam ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribu
Abbreviated transcription (Latin):
s comsummaui. Sed
ille hoc dixit. qui alio loco dicit. Igitur non uo¬
lentis neq currentis s miserentis ẽ di. Quȩ sen¬
tentia. nullomodo potest etiam sic conuerti
ut dicatur. Nonmiserentis dĩ. s uolentis et
currentis hominis. ẽ. Quisquis enim hoc au¬
sus fuerit dicere. aꝑte se ostendit apło contra-¬
dicere. Postremo dixit. fidem seruaui. S illȩ hoc
dixit. qui alibi ait. Miscdiam consecutus sum
ut fidelis eẽm. Non enim dixit misccłiam con¬
secutus sum quia fidelis eram. s ut fidelis
ẽẽm. hinc ostendens etiam ipsam fidem ha¬
beri. nisi deo miserante non posse. et ẽẽ donũ
et dicit. Bonum agonem certaui. cursum con¬
suꝑ.ẽ. michi corona iusticie. quam michi reddet
agonem certaui. quare: Quia cursum consum¬
maui. Quare: Quia fidem seruaui. Unde certasti:
Unde consummasti: Unde seruasti: Non ego
autem: s gr̃a d̃i mecum. Ergo et quod coro¬
naris. illiuis miscb̃ia coronaris. Reposita ẽ. mͥ

Expanded text:
sum consummavi: sed ille hoc dixit, qui alio loco dicit, Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quae sententia nullo modo potest etiam sic converti ut dicatur, Non miserentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se ostendit Apostolo contradicere. 17. Postremo dixit, Fidem servavi; sed ille hoc dixit, qui alibi ait, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem . Non enim dixit, Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed, ut fidelis essem: hinc ostendens etiam ipsam fidem haberi nisi Deo miserante non posse, et esse donum is. bonum agonem certaui, cursum est mihi corona iustitiae quam mihi reddet «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fidem servasti? «Non ego autem, sed gratia Dei mecum.» Ergo et quod coronaris, illius misericordia coronaris. Nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus gentibus unitatem uni iuiro subdi¬
bus ue seruire. sic auiuo uiro in alterius trã¬
sire conubium nec tunc licuit. nec nunc licet
nec unquam licebit. apostatare quippe ab uo
deo et ire in alterius adulterinam suꝑstitio¬

Expanded text:
omnibus gentibus unitatem uni uiro subdiomnibus gentibus unitatem uni uiro subdibusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui cathecuminus uel paganus habu̾it
alteram. ordinandũ eẽ. censuerunt. De sacra¬
mento enu agitur. Non de peccato. Nam in
baptismo. peccata omnia dimittuntur. S qui
dixit si accepis uxorem non peccasti. et si nup¬
serit uirgo non peccat. et quod uult faciat
non peccat nubat. satis declarauit nuptias
nullum. ẽẽ. peccatum. Propt̃ sacramenti aũ
sanctitatem. sicut femina etiam si cathecu¬
mina fuerte uitiata. non potest post baptis¬
mum inter d̾i uirgines consecrari. ita non
absurde uisum ẽ. eum qui excesserit uxoriũ
mimerum singularem. non peccatum aliqͦd
cõmisisse. S normam quandam sacramen¬
ci amisisse. non aduitȩ bonȩ meritum. s ad
ordinationis eccłiasticȩ signaculum necessa¬
riam. ac ꝑ hoc sicut plures antiquorum pa¬
trum uxores significauerunt futuras. ex om¬
nibus gentibus eccłias uni uiro subditas &ͦ:
ita nr̃ antistes uinus uxoris uir. significat ex

Expanded text:
eum qui catechumenus uel paganus habuerit eum qui catechumenus uel paganus habuerit alteram ordinandum esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti, et si nupserit uirgo, non peccat, et: quod uult faciat; non peccat; . nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singularem non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per hoc, sicut plures antiquorum patrum uxores significauerunt futuras nostras ex omnibus gentibus ecclesias uni uiro subditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex
Abbreviated transcription (Latin):
erigere inlibertatem. S ista in choata. ẽ. ñ¬
quȩ silatinȩ posset impassibilitas diceretur.
sirta intelligenda. ẽ. ina nimo quippe non
in corpore accipitur. ut sine his affectionib
uuiatur. quȩ contra rationem accidunt.
mentemq ꝑturbant. bona plane et maximȩ
optanda. ẽ. nec ipsa. ẽ. huius uite. slon enim qua¬
liumcumq hominum uax. ẽ. s maximȩ piorũ
multumq iustorum atq sanctorum. Si dixe¬
rimus quoniam peccatum non habenus nos
ipsos seducimus et ueritas in nobis non ẽ. Cunc
itaq apathia ista erit quando peccatum in ho¬
mine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuit᷑
sine crimine. Sine peccato autem qui se iuiuere
existimat. non id agit ut peccatum non habe¬
at s ut ueniam non accipiat. Cum itaq anmũ
quis hunc stuporem non omnib uitiis iudi¬
pensatorem non licere ordinari. nisi unius
uxoris uirum. Acutius intellexerunt qui nec

Expanded text:
erigere in libertatem. Et idcirco qui erigere in libertatem. Et idcirco qui quae si latine posset, impassibilitas diceretur, si ita intelligenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his affectionibus vivatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est; sed nec ipsa hujus est vitae. Non enim qualiumcumque hominum vox est, sed maxime piorum multumque justorum atque sanctorum, Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhquis hunc stuporem non omnibus uitiis iudipensatorem non licere ordinari nisi unius uxoris uirum acutius intellexerunt qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimum. Non gͦ ds quedam peccata
dampnat. q̃dam uistificat. et laudat. Nulla
laudat odit omĩa. Quomͦ odit medicus
egritudinem egroti. et id agit curandout
egritudo pellatur. eger leuetur. sic d̾s gr̃a
sua hoc innobis agit. ut peccatum consuma¬
tur. homo liberetur. S quando consumit᷑
inquies: Siminuitur. quare non consumitur::
Minuitur autem inuita ꝓficientium. quod
inuita consumitur ꝑfectorum. Prima. ẽ. gͦ
libertas carere criminibus. Ideo et apłs paulꝰ
quando elegit ordinandos uel pb̃ros. uel di¬
aconos. et quicumq ordinandus. ẽ. adp̃posi¬
turam eccłiȩ. non ait si quis sine peccato. ẽ. hoc
enim si diceret omnis homo reprobaretur. nul¬
lus ordinaretur. s ait. si quis sine crimine.
sicuti ẽ. homicidium. ad ulterium. aliqua
inmundicia fornicationis. furtum. fraus.
sacrilegium. et cetera huiusmodi. cum ceꝑit¬
homo ea non habere. debet autem omnis¬
xp̃ianus non habere. Homo. incipit capite

Expanded text:
dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere Christianus homo non habere, incipit caput
Abbreviated transcription (Latin):
recte posset ordinari minister. si dixisset
apłs siquis sine peccato ubi ait. si quis sine
crimine. ẽ. aut si dixisset nullum peccatum
habentes ubi ait nullum erunen habentes.
Multi quippe baptitati fideles sunt sine cri-¬
mine. Sine peccato autem in hac uita nemi¬
nem dixerim. quantalibet pelagiani quia
hȩc dicimus aduersus nos inflentur et dis¬
rumpantur insania. non quia peccati aliquid
remaneat. quod in baptismate non dimitta¬
tur. s quia in nobis in huius uite infirme
infirmitate manentib. cotidie fieri non qui¬
escunt quȩ feliciter orantibus cotidie remit¬
tantur. Quemlibet ualde nistum discutiaᷤ
in hac uita. quamuis iam sit dignus iustiuo¬
cabulo. non. ẽ. tamen sine peccato. Audi ipsũ
rimus inquit quia peccatum non habemus.
nos ipsos decipimus et ueritas innobis nõ
rela quod intelligitur sine criminȩ. Nulla
enim querela iusta.ẽ. de his inrebus qui
non habent crimen. Crumen. ẽ. autem pec¬
catum graue. accusatione et dampnatione

Expanded text:
recte posset ordinari minister, si dixisset apostolus: \'si quis sine peccato\',ubi ait: siquis sin e crimine est, aut si dixisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliquiremaneat quod in baptismate non dimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum rimus, innos ipsos decipimus et ueritas in nobis non rela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
fixum erat. quod suo tempore futurum erat:¬
Sunprincipio temporis dm̃ fecisse cȩlum et
tr̃am credamus. debemus utiq intelligere
quod ante principium temporis non erat
tempus. Ds̃ enim fecit tempora. & ideo ante¬
quam faceret tempora. non erant tempora.
Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempꝰ
quando d̃s nundum aliquid fecerat. Quomo¬
do enim erat tempus quod d̾s non fecerat.
cum omnium temporum ipse sit fabricator:

Expanded text:
fixum erat, quod suo tempore futurum eratfixum erat, quod suo tempore futurum eratprincipio temporis Deum fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora: et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus nondum aliquid fecerat. Quomodo enim erat tempus quod Deus non fecerat, cum omnium temporum ipse sit fabricator?
Abbreviated transcription (Latin):
inspem uite eternȩ
quam promifit qͥ
non mentitur d̾s
ante tempora se¬
cularia manifesta¬
uit autem temporibus sius uerbum suum
inpredicatione quȩ credita ẽ. michi scdm p̃¬
ceptum saluatoris nr̃i d̾i. tito dilecto filio se¬
cundum communem fidem. grã et pax ad̾o
tempora et̃na. nec ea futura s quod magis
ẽ. mirandum. p̃terita. Sic enim ait inspem
uitȩ ȩternȩ. quam promisit non mendax
d̾s ante tempora. ȩterna. manifestauit autẽ
temporibus suis uerbum suum. Ecce dixit
retro quod fuerint tempora eterna quȩ tam̃
nonfuerint deo coȩterna. Si quidem illȩ ante
tempora ȩterna non solum erat. uerum etiã
promisit uitam ȩc̃nam quam in anifestauit
temporibus suis. id. ẽ. congruis. Quid aliud qͣm
uerbum suum: hoc. ẽ. enim uita et̃na. Quomo¬
do autem promisit. cum hominibus utiq ꝓ¬
miserit. qui nundum erant ante tempora ȩ¬
terna. nisi quia in eius eternitatȩ. atq in p̃o
uerbo eius eidem coet̃no iam p̃destinatione

Expanded text:
e, quam promisit qui non mentitur, Deus ante tempora saecularia: manifestavit autem temporibus suis verbum suum in praedicatione, quae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei: Tito dilecto filio secundum communem fidem, gratia et pax a Deo tempora aeterna, nec ea futura, sed, quod magis est mirandum, praeterita. Sic enim ait: In spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; manifestavit autem temporibus suis Verbum suum . Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna. Si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, verum etiam promisit vitam aeternam, quam manifestavit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est enim vita aeterna. Quomodo autem promisit, cum hominibus utique promiserit, qui nondum erant ante tempora aeterna; nisi quia in ipsius aeternitate, atque in ipso ejus Verbo eidem coaeterno, jam praedestinatione
Abbreviated transcription (Latin):
uia sapientiȩ. cui tante malorum et ꝑuersoꝵs
hominum deceptiones erroresq obstrepunt.
quos omnes euadere: hoc ẽ. uenire ad certissi¬
mam pacem et immobilem stabilitatem sapĩȩ.
uehementer enim metuendum. ẽ. ne studio
altercandi et contendendi quisq non uide¬
at quod apaucis uideri potest ut paruus sit
strepitus contradicentium. nisi etiam sibi ip̃i
obstrepant. Quod ꝑtinet ętiam illud quod
apłs dicit. Seruum autem domini non opor¬
tet litigare. s mitem ẽẽ. ad omnes. docibilem.
pacientem. inmodestia corripientem. diuersa
reptiomi. nec studere certamini. Multi enm
homines cum asomno excitantur litigare
uolunt. aut rursus dormire cumlitigare ꝓ¬
hibentur. Pax igitur et dilectio communis
ꝑiculi cogitatione in corde seruenturr. moduᷤ
autem sermonis siue acrius siuie blandius ꝓ¬
feratur. sicut salus eius quem corrigis uidet᷑

Expanded text:
via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, hoc est venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam ipse sibi obstrepat. Quo pertinet etiam illud quod st: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa reptioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt; aut rursus dormire, cum litigare prohibentur. Pax igitur et dilectio, communis periculi cogitatione, in corde serventur: modus autem sermonis, sive acrius, sive blandius proferatu
Abbreviated transcription (Latin):
licumq loco eius requiescit dominus eius.
s in aliquo utiq secretiori honoratioriq lo¬
co. sic d̾s non mominibus qui indomo eius s̃
habitat. Non enim habitat inuasis contu-¬
meliȩ. s locus sc̃s eius sunt quos habitare
facit uniusmodi. uel unius moris indomo.
Deuasis aureis et argenteis in domo magna
constitutis. sensum cypriam secutus sum. qͥ
hȩc accipit inbonis. in malis autem lignea
et fictilia. ad illa referens quod dictum ẽ. alia
quidem in honorem. ad hec autem. quod dic¬
tum. ẽ. alia uero incontumeliam. S magis
inhonorem. non sola scilicet aurea et argen¬
tea. et rursus inutrisq quedam incontume¬
liam. non utiq sola lignea et fictilia. Stultaᷤᷤ
sciens quia generant lites. Seruum autem
domini non oportet litigare. s mansuetũ
ẽẽ. ad omnes docibilem. pacientem. cum mo¬
destia corripientem eos qui resistunt. Mun
do et simplici oculo opus ẽ. ut inuematur.¬

Expanded text:
alicumque loco ejus requiescit dominus ejus, alicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in dode uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia, non utique lignea et fictilia. Hoc sciens quod generant lites. seruum autem domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestia do et simplici oculo opus est, ut inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Ex nobis exierunt. s non erant ex
nobis. Separatores enim sunt iam etiam
corporaliter segregati. quam illi qui interiꝰ
carnaliter et animaliter uiuunt. et spirita¬
liter separati sunt. Ne queramus eum absq
nobis s potius uniusmodi habitantes indo¬
mo. mereamur ut habitare etiam ipse dig¬
netur innobis. Iste ẽ. locus sc̃s domini. quod
pleriq homines querunt. ut habeant ubi
orantes exaudiantur. Sint ergo ipsi quod
querunt et quȩ dicunt incordibus id ÷ in
talibus cubilibus sis compungantur ha¬
bitantes uniusmodi. ut a domino magnȩ
domus habitentur. et apud se ipsos ex au¬
diantur. Est enim domus magna inqua
nonsolum aurea uasa sunt et argentea. s
et lignea et fictilia. et alia quidem sunt in
honorem. alia incontumeliam. Si qui autẽ
mundauerint.. se ipsos auasis comtumeliȩ.
uniusmodi erunt indomo et locus sc̃s dĩn
slam ficut inmagni hominis domo. non in qͣ¬

Expanded text:
dicitur: ex nobis exierunt, sed non erant ex dicitur: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. separatiores enim sunt iam etiam corporaliter segregati quam illi, qui interius carnaliter et animaliter uiuunt et spiritaliter separati sunt. Horunobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique homines quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi ergo quod quaerunt; et quae dicunt in cordibus suis, id est in talibus cubilibus suis, compungantur , habitantes unius modi in domo, ut a Domino magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qu
Abbreviated transcription (Latin):
seruare unitatem sp̃c inuinculo pacis. et
templum enimd̾i sc̃m ẽ. quod estis uos
hȩe quippe.ẽ. in bonis fidelibus et sanctis
di seruis ubiq disꝑsis. et spiritali unitate
deiuĩctis. in eadem commumone sacramen¬
torum. siue se faciȩ nouerint. siue non no¬
uerint. Alios autem ita dici. ẽẽ. in domo.
ut non ꝑtineant ad compagem domus. nec
ad societatem fructifere pacificeq iusticiȩ
s sicut palea ẽẽ. dicitur infrumentis. Nam
et istos indomo ẽẽ. negare non possumus
dicente apło. In magna autemdomo non
solum aurea nasa sunt uel argentea. s et
lignea et ficcilia. Et alia quidem sunt in bo¬
norem. alia uero incontumeliam. E& hoc nume¬
ro innumerabili. non solum curba intus premẽs
cor paucorum. in tante multitudinis compara¬
tione scõrum s etiam disruptis retibus hereseᷤᷤ
et scismata existunt. in eis qui magis iam ex do¬
mo quam indomo ẽẽ. dicendi sunt de quibus

Expanded text:
servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; et, servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; et, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Haec quippe in bonis fiddei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non nouerint. alios autem ita dico esse in domo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatem fructiferae pacificaeque iustitiae, sed sicut esse palea dicitur in frumentis. nam et istos in domo esse negare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo non solum aurea uasa sunt uel argentea, sed et lignea et fictilia. et alia quidem sunt in honorem, alia uero in contumeliam. ex hoc numero innumerabili non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis conparatione sanctorum, sed etiam dirruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
consideratis puto me non temere dicere.
alios ita. ẽẽ. in domo d̾i ut ipsi etiam sint ea¬
dem domus dĩ que dicitur edificari suꝑ
petram. quȩ unica columba appellatur.
quȩ sponsa pulchra. sine macula et ruga.
et ortus conclusus. fons signatus. puteus
aquȩ uiuȩ. paradysus cum fructu pomorum.
Quȩ domus etiam claues accepte. ac potesta¬
tem ligandi ac soluendi. hanc domum si
quis corripientem corrigentemq contemp¬
serit. sit tibunquit tanquam ethincus et
publicanus. De hac domo dicitur. domine
dilexi decorem domus tuȩ et locum habi¬
tationis głȩ tuȩ. et qui habitare facit una¬
nimes indomo. et iocundatus sum in his
quȩ dixerunt michi. in domum domini ibi¬
rabilia talia. hȩc domus etiam triticum
dicitur. siue tricenum. siue sexagenum si¬
ue centenum fructum auferens cum tole¬
rantia. hȩc domus est. inuasis aureis et
argenteis. et lapidibus pretiosis. et ligniᷤ
imputribilibus. huic domui dicitur. suf¬
ferentes inuicem indilectione studentes

Expanded text:
consideratis, puto me non temere dicere, alios ita esse in domo Dei, ut ipsi etiam sint eadem domus Dei, quae dicitur aedificari super petram , quae unica columba appellatur , quae sponsa pulchra sine macula et ruga , et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomorum : quae domus etiam claves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, Sit tibi, inquit, tanquam ethnicus et publicanus . De hac domo dicitur, Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae ; et, Qui habitare facit unanimes in domo ; et, Jucundatus sum in his quae dixerunt mihi, In domum Domini ibirabilia talia. Haec domus etiam triticum dicitur, sive tricenum, sive sexagenum, sive centenum fructum afferens cum tolerantia . Haec domus est in vasis aureis et argenteis , et lapidibus pretiosis, et lignis imputribilibus. Huic domui dicitur, Sufferentes invicem in dilectione, studentes
Abbreviated transcription (Latin):
dixit apłs ubi ẽẽnt non solum aurea uasa
et argentea. s et lignea et fictilia non se in¬
tellexisse nisi eccłiam. ubi eẽnt bom et ma¬
li. donec infine sicut area uentilata purge¬
tur. Quod siita ẽ. inipsa ẽ. eccłia id est. in ip̃a
domo magna erant uasa incontumeliam.
quorum sermo ut cancer serpebat. Omnib  enli¬

Expanded text:
dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de i
Abbreviated transcription (Latin):
nullomodo. ẽẽ. propter commixtionem ma¬
lorum abunitate eccłiȩ recedendum ubi de¬
clarat quam sit sc̃s. et illa quam meruit mar¬
tirii claritate dignissimus ait. Quantus ar¬
rogantiȩ tumor ẽ. quanta humilitatis et le¬
nitatis obliuo. et arrogantiȩ suȩ quanta
iactatio. ut quis audeat. aut facere se pos¬
se credat. quod nec apłis concessit dominuᷤᷤ
ut zizama afrumento putet se posse discer¬
nere. aut quasi ipsi paleam facere. et aream
purgare concessum sit paleas conetur atri¬
tico separare. cumq apłs dicat. in domo au¬
tem magna non solum sunt uasa aurea et
argentea. s et lignea et fictilia. contempnẽ
et abicere. et dampnare. quando non nisi
indie domini uasa lignea diuim ardoris in¬
cendio con crementur. et fictilia abeo cui
data ẽ. ferrea uirga frangantur: Sic ergo
arguens cyprianus eos qui tanquam malo¬
rum consortium deuitantes se abunitate
diruperant. ostendit magnam domum qmͣ

Expanded text:
nullo modo esse propter commixtionem manullo modo esse propter commixtionem malorum ab Ecclesiae unitate recedendum, ubi declarat quam sit sanctus, et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: Quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere, aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare: cumque Apostolus dicat, « In domo autem magna, non solum sunt vasa aurea et ur eligere, lignea uero et fictilia contemnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus ait apłs. sermo eorum sicut can¬
cer serpit. uellem intelligere foris fuisse. sed
tebant. quorum sermo ut cancer serpebat.
cum euitandos. ẽẽ. diceret. inuna tamen do¬
mo magna eos fuisse significat. s tanquam
uasa incomitumeliam. Credo quod nundũ
foras exierant. Aut si iam exierant quomo¬
do eos dicit meadem domo magna cum ua¬
sis honorabilibus. nisi forte propter ipsa sa¬
cramenta quȩ separatis etiam bereticorum
conuenticulis non mutata sunt: ad unam
magnam domum dicit omnes. s diuersis
contumeliam. Siquis ergo emundauĩt se¬
metipsum abistius modi. erit uas inbonorẽ
num paratum. Quid. ẽ. autem mundare se
nominat nomen domini: E ne quisquam pu¬
taret tamquaminuna domo magna ꝑire
qui recedendo abiniquitate se mundant a ua¬
sis fictis incontumeliam. necum ipsis pere¬
ant. quos indomo magna tolerare cogunt᷑.¬
me cyprianus non sinnit. Cum enim ad anto¬
mianum scribens ostenderet. ante tempus ul¬
timȩ separationis iustorum et iniquorum

Expanded text:
de quibus ait Apostolus, Sermo eorum sicut cancer serpit, vellem intelligere foris fuisse; sed tebant, quorum sermo ut cancer serpebat, quos cum evitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tanquam vasa in contumeliam. Credo quod nondum foras exierant. Aut si jam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum vasis honorabilibus: nisi forte propter ipsa Sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conventiculis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diversis contumeliam. si quis ergo emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honorem num paratum. quid est autem mundare semnominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntme non sinit. Cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis justorum et iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentum eam iam mechatus. ẽ. eam
incorde suo. Nonꝑuenit ad illius cubiculum
et in interiore iam suo cubiculo uolutatur.
sic omnis qui male uiuit in conspectu eors
quib p̃positus. ẽ. quantum in ipso. ẽ. occidit
tatur uiuit. tamen quantum ad illum ꝑtinet

Expanded text:
concupiscendum eam, jam maechatus est eam concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit tatur vivit: tamen quantum ad illum pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et forma esto fidelibus: attendendo enim o¬
ues etiam fortes plerumq p̃positum suum
male uiuientem. si declinet oculos aregulis do¬
mini. et intendat in hominem. incipit dicere
incorde suo. Si p̃positus meus sic uiuit. ego
qui sum quinonfaciam quod ille facit: Occi
qui illud quod non ipse fortificauerat. s forte
autt robustum inuenerat. male uiuendo. int̾¬
ficit : Dico caritati ur̃e. iterum dico. Et siuiunt
oues. et si fortes sunt oues inu̾̃bo domini. et
tenent illud quod audierunt adño suo. quȩ
dicunt facite. quȩ autem faciunt facere noli¬
te.tamen qui inconspectu populi male uiuit.
quantum uillo. ẽ. eum aquo attenditur oc¬
cidit. Non sibi ergo blandiatur quia illȩ non
ẽ. mortuus. Et illȩ uuut. et illȩ homicida. ẽ.
Quomodo cum lascuius homo intendit mu
lierem ad concupiscendum. Eece illa casta. ẽ.
et mechatus. ẽ. iste. domini enim uera et aꝑ
ta sententia. ẽ. Quis quis uiderit mulierem at

Expanded text:
et forma esto fidelibus ? Attendit enim oet forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidqui illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum eam, ecce illa casta est, et maechatus est iste. Domini enim vera et aperta est sententia: Quisquis viderit mulierem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ni incarne uenisse. et uerbis uera dicendo
et factis bene uiuendo. Nam si confitemini
uerbis et factis negatis fides talium mors¬
cumde fide et oꝑib loqueretur. aduersus
eos qui sibi putabant fid em sufficere. et oꝑa
bona habere nolebant. att. Tu credis quia
unus ẽ. d̃s bene facis. Et demones credunt
et contremiscunt. Nunquid ideo demones
ab ȩt̃no igne lib̾abuntur. quia credunt et
id.ẽ. solide incibo ueritatis utentes pascuis
bonis demunere di. S mali illi pastores ñ
parcunt talibus. Parum. ẽ. quod illas lan¬
guentes et infirmas et errantes et ꝑditas
non curant. Etiam istas fortes et pingues. ne¬
cant. quantum impsis. ẽ. Et ille uiuunt. de
misccłia di uiuunt. tamen quantum ad pasto¬
res malos atcinet occidunt. Quomodo inqͥs
occidunt: Male uiuendo. malum exemplum
prebendo. An frustra dictum ẽ. seruo di emi¬
nenti inmembris summi pastoris. Circa om̃s
te ipsum bonorum operum prebens exemplũ.

Expanded text:
ni in carne venisse, et verbis vera dicendo, ni in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confitemini verbis, et factis negetis, fides talium cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus, bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Nunquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt et id est, solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est, quod illas languentes, et inon curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantum ipsis est; et illae si vivunt, de misericordia Dei vivunt; tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum:
Abbreviated transcription (Latin):
tantum lingua sit s et factis. certe inuenimꝰ
multos antixp̃os. qui ore confitentur xp̃m.
et moribus dissentiunt axp̃o. Ubi inuenimꝰ
libus cum loqueretur ait. Confitentur se nos¬
se deum. factis autem negant. Inuenimus
et istos antixp̃os. Quis quis factis negat. xp̃m.
iuuat. Opera loquntur: et uerba requirimus:
Quis enim malus nonbene ilt loqui: S qͥd
dicit detalibus dominus: hẏpocrite quomodo
potestis bona loqui cumsitis mali: Uoces ur̃aᷤ
adaures meas affertis. Ego cogitationes ur̃as
inspitio. uoluntatem malam ibi uideo. et fal¬
sos fructus ostenditis. noui quid. unde col¬
ligam. Non colligo detribulis ficus. non col¬
ligo de spinis uuas. Unaqueq arbor afructu
cognoscitur. Magis mendax. ẽ. antixp̃c. qui
gat. Ideo mendax aliud loquitur aliud agit.
omnes mali catholici uerb̃ confitenturxp̃m
in carne uenisse. factis autem negant. Nolite
ergo. ẽẽ. tamquam de fide securi. ad iungite
fidi recte uitam rectam. ite xp̃m confiteami¬

Expanded text:
tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus multos antichristos, qui ore profitentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus libus cum loqueretur, ait: 'Confitentur se nosse Deum, factis autem negant'. Invenimus et istos antichristos, quisquis factis negat Christuvivat. Opera locuntur, et verba requirimus. Quis enim malus non vult bene loqui? Sed quid dicit de talibus Dominus? 'Ypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Magis mendax est antichristus, qui gat. Ideo mendax aliud loquitur, aliud agiomnes mali catholici confitentur Christum in carne venisse, factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam fide securi; adjungite fidei rectae vitam rectam; ut Christum confiteami
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo potest tibi mundus. ẽẽ. qui displicet:¬
In mundis et infidelibus quorum polluta sunt
et mens et conscientia. ita nichil. ẽ. mundum.
ut quosdam eorum ȩtiam deuirgine scđm
carnem natus xp̃c offendat. S tamen insp̃i-¬
talibus illis summis. ubi non. ẽ. aliquid uio¬
labile. aut corrruptibile. nec tantum extem¬
pore. s nec exinformi formatum. si qua dicũ¬
tur talia ad quorum similitudinem etiam
ista inferioris creaturȩ genera. quamius
longe remotissima facta sunt. non debent
cuius quam sobriam ꝑturbare prudentiã.
ne cum uanum deuitat horrorem. inꝑni¬
tiosum in currat errorem. Assuescat in cor¬
poribus ita spiritalium repperire uestigia.
ut cum in de sursum uersus duce ratione
ascendere ceꝑit. ut adipsam in cominutabi-¬
lem ueritatem ꝑ quam facta sunt ista ꝑue¬
niat. non secum ad summa ꝑtrahat. quod
contempnit ininfimis. nec enim erubuit
quidam uxorem sibi eligere sapientiam. qͥa

Expanded text:
quomodo tibi potest mundus esse qui displicetquomodo tibi potest mundus esse qui displicetis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem per quam sunt facta ista perveniat, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quos istam sententiam dixit apłs. Talem tñ
dixit. quȩ omnes infideles et inmundos te¬
neret. s uos p̃cipue maximȩq conuinceret.
Omnia ergo mundamundis. scdm naturam
in qua creata sunt. non tamen omnia scd̾m
significationem munda. pͥmo populo udeorũ.
nec nobis omnia uel propt̃ salutem corporis.
uel propt̃ consuetudinem bumane societatis
apta sunt. S cum sua cuiq redduntur et na¬
turalem ordinem seruant. omnia munda sunt
mundis. In mundis autem et infidelibus qua¬
salubriter diceretis. si cauteriatam ur̃am con
scientiam sanari uelletis. Sequitur enim. S
polluta sunt eorum et mens et conscientia. In¬
mundis autem et infidelibus nichil. ẽ. mun¬
dum. Qua ergo causa: S polluta sunt eorum
inquit et mens et conscientia. Si nichil. ẽ. eis¬
mundum nec d̃s. nisi forte putatis mundum
uideri deum. illis qui cotidie blasphemant
eum. Si mundus. ẽ. placeat. si placet laudet᷑.
Si autem blasphematur displicet. Si displicet.

Expanded text:
unc istam sententiam dixit apostolus; talem tamen dixit, quae omnes infideles et inmundos teneret, sed uos praecipue maximeque conuinceret. omnia ergo munda mundis secundum naturam, in qua creata sunt, non tamen omnia secundum significationem munda primo populo Iudaeorum; nec nobis omnia uel propter salutem corporis uel propter consuetudinem humanae societatis apta sunt; sed cum sua cuique redduntur et naturalem ordinem seruant, omnia munda sunt mundis; inmundis autem et infidelibus, quasalscientiam sanari velletis. Sequitur enim: Sed polluta sunt eorum et mens et conscientia.  et infidelibus nihil est mundum, quaero causam: «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. s scd̃m suam miscłiam saluos nos fecte
ꝑ lauachrum regenerationis et renouationis
sp̃e sc̃i. Qͥs non intelligat in lauachro rege¬
nerationis spem nob datam salutis futurȩ.
non iam salutem ipsam quȩ promittitur : Qł
tamen quia certa spes. ẽ. tamquam iam data
ẽẽt eadem salus saluos nos inquit fecit. Alio
quippe loco dilucidissime dicit. nos innobis
ipsis ingemiscius ad optionem expectan¬
tes redemptionem corporis nr̃i. Spe enim sal¬
ui facti sumus. Spes autem quȩ uidetur ñ

Expanded text:
dum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Quis autem non intelligat in lavacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non jam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tanquam jam data esset eadem salus, salvos nos, inquit, fecit. Alio quippe loco dilucidissime dicit: Nos in nobis ipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Spe enim salvi facti sumus. Spes aut
Abbreviated transcription (Latin):
leuinium magnum et generale. ẽ. abstinere
ab imquitatibus et illicitis uoluptatibus
seculi quod. ẽ. ꝑfectum ieuinium ut ab ne¬
gantes impietatem et seculares cupiditateᷤ.
temperanter et uste et piȩ uiuamus in hoc
scło. huic ieuinio quam mercedem addidit
apłs: sequitur et dicit. expectantes illam be¬
quasi quad ragesimam abstinentiȩ celebramꝰ
cum bene uiuuimus. cum abini quitatibus
et abillicitis uoluptatibus abstinemus. S
quia hec abstinentia sine mercede non erit.
expectamus beatam illam spem et reuelatio¬
nem głe magnid̾i et saluatoris nr̃i isu xp̃i. Cũ¬

Expanded text:
em magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam bec ergo saeculo quasi Quadragesimam abstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni Dei, et salvatoris nostri Jesu Chr