comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dri e septo ouilis dñici uelut aries electꝰ ac
dux gregis totiꝰ subito ex iussu ipsiꝰ alexandri
rapit᷑. carceri mancipat᷑. fame diutina cruciat᷑.
fustib cotidie cedit᷑. ad ultimũ ꝑ fenestrã domꝰ
p̃cipitat᷑. et ligato ad collũ eiꝰ saxo in puteũ
corona martyrii decorat᷑. Huiiꝰ successor sc̃s exti¬
tit urbanꝰ. eiꝰdẽ scȩ romanȩ sedis ep̃c. qͥ doctrina
salutari multos ad martyriũ ꝓuocans calicẽ
quẽ aliss ꝓpinauit. ipse qͦ. potauit. Eagͥ
ex ardesceret undiq secus eos in sectandi in¬
tentio: orientaliũ qͦ ꝓuintiarũ fines app̃hen¬
dit. In quarũ partib p̃ses alexander p̃erat: qͥ
sicut nomine. sic imꝑatori suo erat par fero¬
citate. Hic int̃ innumeros qͦs uariis cruciati¬
bus. et excogitatis affecerat pęnarũ mortib
meditantẽ fama boni odoris celebrẽ missis
officialibꝰsuis ussit p̃sentari tͥbunalibꝰ. Erat
aut̃ iulitta seruiens dño intimore casto. quȩ

Expanded text:
 et pio ovili Dominico velut aries electus, ac dux totius gregis, subito jussu ipsius Alexandri rapitur, carceri mancipatur, fame diuturna cruciatur, fustibus quotidie caeditur, ad ultimum per fenestram domus praecipitatur, et ligato ad collum ejus saxo in puteum corona martyrii decoratur. Hujus successor sanctus fuit Urbanus, ejusdem sanctae Romanae sedis episcopus, qui doctrina salutari multos ad martyrium provocans calicem quem aliis propinavit ipse quoque potavit. Ea exardesceret undique secus eos insectandi intentio, orientalium quoque provinciarum fines apprehendit. In quarum partibus praeses Alexander praeerat, qui sicut nomine sic imperatori suo erat par ferocitate. Hic inter innumeros, quos variis cruciatibus et excogitatis affecerat poenis, Julittam cte, fama boni odoris celebrem, missis officialibus suis jussit praesentari tribunalibus. Erat autem Julitta serviens Domino in timore casto, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut̃ ãmirabile cunctis tropheũ cyrici par¬
ui infantis. et magni martyris ad honorẽ re
posset ꝑ ȩtatẽ corꝑis p̃uenisti eũ in benedic¬
tionib dulcedinis. et ex ore infantis et lacten¬
tis ꝑfecisti laudẽ ãmirabilis nõis tui: ut ꝑ eũ
destrueres mirabilit̃ inimicos resistentes tͥ. ac
ꝑte alacri cõsũmato martyrio lȩtificares
eũ ingaudio cũ uultu tuo. Unde sicut et in
om̃ib benedicta sit magnificentia uirtutis
tuȩ. quȩ sic mirifice antiquũ uicit mimicũ
ꝑ dilectũ sibi infantẽ gricũ: cuiꝰ suffragiis
nobis qs̃ largiaris de eicde maligni hostis semꝑ¬
triũphare insidiis. Ergo ad hȩc fidelit̃ expli¬
extȩ quȩ nc̃ agit᷑ etatis initiũ suo grã.

Expanded text:
Nos autem admirabile cunctis tropaeum Quirici, parvi infantis et magni martyris, ad honorem reposset per aetatem corporis, « praevenisti eum in benedictionibus dulcedinis, et ex ore infantis et lactentis perfecisti laudem » admirabilis nominis tui, ut per eum destrueres mirabiliter inimicos resistentes tibi, ac per te alacri consummato martyrio, laetificasti eum in gaudio cum vultu tuo . Unde sicut et in omnibus benedicta sit magnificentia virtutis tuae, quae sic mirifice antiquum vicit inimicum, per dilectum sibi invicem Quiricum, cujus suffragiis nobis, quaesumus, largiaris de ejusdem maligni hostis triumphare insidiis. Ergo ad haec fideliter expliquae nunc agitur aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
tua. quẽ circũ fluit renꝰ bicornis fluuius
his nominib. Rehxnã. Wifrũ. una cũ
capella ibidẽ posita. Rotheim. suꝑ fluui-¬
um nersiã sitã. Itẽ in alt̾a Rotheĩ man¬
sos. ui. Pret̾ea etiã ultra renũ p̃libatum
fluuiũ. mansos numero .xxx.ui. parit̾
cũ siluis appendentib Deinde in pago

Expanded text:
tua, quae circumfluit Rhenus bicornis fluvius, his nominibus Rehxnam, Wulfrum, una cum capella ibidem posita, Rotheim super fluvium Versiam sitam. Item in altera Rotheim mansos VI, praeterea etiam ultra Rhenum praelibatum fluvium mansos numero XXXVI, pariter cum silvis appendentibus. Deinde in pago
Abbreviated transcription (Latin):
dño suo tantũ mͦ sint uire contenti. &
sti atq monachi. eccłiasticis conditionibꝰ
seu angariis. uł quibus libet obsequiis scł̃a¬
rib. nullomodo subiaceant. nullis canoni-¬
cis iuris deseruiant. sed remotis uexatio¬
nib ac cunctis grauaminib. diuinũ opꝰ
cũ sũma animi deuotione ꝑficiant. Qͥ¬
cũq ergo his apłicis constitutionib since¬
ra dilectione obseruator extiterit. benedi
ea quȩ apłica sedes stabiliuit. ꝓ nichilo

Expanded text:
Domino, suo tantum sint jure contenti, et Domino, suo tantum sint jure contenti, et  monachi ecclesiasticis conditionibus, seu angariis vel quibuslibet obsequiis secularibus nullo modo subjaceant, nullis canonicis viris deserviant; sed remotis vexationibus ac cunctis grauaminibus, diuinum opus cum summa animi deuotione perficiant. icumque ergo in apostolicis constitutionibus sincera dilectione observator extiterit, benedicea que apostolica sedes stabilivit, pro nichilo
Abbreviated transcription (Latin):
his qui suꝑfuerint offerat abbas coram¬
deo quos dignos potuerit. Quisqͥs autẽ
ex monasterio ad ȩccłiasticũ ordinẽ ꝑue-¬
nerit. ulteriꝰ illic nec potestatẽ aliquã. nec
licentiã habeat habitandi. Descͥptiones
fieri omino negamꝰ. sed si quando res exi-¬
git. abbas eiusdẽ loci cũ aliis abbatibus
rerũ inuentarũ faciat. & eoꝵs confilio si¬
blicas ab eo in eodẽ cenobio fieri. om̃imo
do ꝓhibemꝰ. ne in seruoꝵ dei recessib. & coꝵ
receptaculis. ulla popłarib p̃beat᷑ occasio
conuentib. Nec audeat cathedrã ibi col¬
locare. uel quãlibet potestatẽ imꝑandi.
nec aliquã ordinationẽ quãuis leuissimã
faciendi habeat. nisi ab abb̃e eiusde loci
fuerit rogatꝰ. quatinꝰ monachi semꝑ ma-¬
neant in abb̃is sui potestate. Hanc ergo
scriptors nr̃oꝵs paginã. omĩ in futuro
tẽpore ab om̃ib ep̃is firmã statuimꝰ. illi¬
batãq seruari. ut & suȩ eccłiȩ iuuante

Expanded text:
his qui superfuerint, offerat abbas coramhis qui superfuerint, offerat abbas coram quos dignos potuerit. Quisquis autem ex monasterio ad ecclesiasticum ordinem nerit, ulterius illic ne potestatem aliquam nec licentiam habeat habitandi. Observandum qfieri omnino denegamus. Sed si quando res exigit, abbas loci cum aliis fratribus causas rerum inventarum faciat, et eorum consilio siblicas ab episcopo in eodem cenobio fieri omnino prohibemus, ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis ulla popularibus prebeatur occasio conventibus, nec audeat cathedram ibi collocare, vel quamlibet potestatem imperandi, nec aliquam ordinationem quamvis levissimam faciendi habeat, nisi ab abbate ejusdem loci fuerit rogatus: quatinus monachi semper maneant in abbatis sui potestate. Hanc ergo scriptorum nostrorum paginam omni in futuro tempore ob omnibus episcopis firmam statuimus illibatamque servari, ut et sue ecclesie, juvante
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. & ex auctoritate beati petri apło¬
rũ pͥncipis ꝓhibemꝰ. cuiꝰ uice huic ȩccłiȩ ro¬
uillis qͦcũq mͦ qͣlibet exqͥsitiõe minuere. nec
dolos ł ĩmissiones aliqͣs fac̾e̾. nec il loꝵ ing̾di mo¬
truere. neq placita. neq aliud qͥd facere.
Sed si qua causa forte int̾ terrã uenien-¬
tẽ ad partẽ suȩ eccłiȩ & monasterii eue¬
nerit. & pacifice ñ potuerint ordinari.
apud electos abbates & alios patres tim̃¬
tes dm̃. sine uoluntaria dilatione. mediis
sacroscĩs ȩuangłiis finiant᷑. D efuncto
uͦ abbate. ñ extraneus nisi de eadẽ con-¬
gregatione quẽ sibi concors fr̃m societas
elegerit. & qui electus fuerit. sine dolo uł
uenalitate aliqua ordinet᷑. Pariter autẽ
custodiendũ ẽ. ut inuito abbate ad ordi¬
nanda alia monasteria. aut ad ordines
sacros uł clericatꝰ officiũ tolli ex inde
monachi ñ debeant. sed si abundantes
fuerint qui ad celebrandas dei laudes.
uł utilitates loci cõplendas sufficiant: de

Expanded text:
i, et ex auctoritate beati Petri, apostolorum principis, prohibemus, cujus vice huic Ecclesie Rovillis quocunque modo, qualibet exquisitione minuere, nec dolos vel immissiones aliquas facere, nec illorum ingredi moum, neque placita, nec aliud quid facere. Sed si qua causa forte inter terram venientem ad partem sive Ecclesiae et monasterii evenerit et pacifice non potuerit ordinari, apud electos abbates et alios Patres tementes Deum, sine voluntaria dilatione, mediis sacrosanctis Evangeliis, finiantur. Defuncto vero abbate, non extraneus, nisi de eadem congregatione quem sibi consors congregatio elegerit, et qui electus fuerit sine dolo et venalitate aliqua ordinetur. Pariter autem custodiendum est ut, invito abbate, ad ordinanda alia monasteria, aut ad ordines sacros vel clericatus officium tolli exinde monachi non debeant. Sed si habundantes fuerint qui ad celebrandas Dei laudes, vel utilitates loci complendas sufficiant, de
Abbreviated transcription (Latin):
iungens etiã ĩmane sacrilegiũ eẽ. tanti pa-¬
tris tot & tales libros ex urere: suꝑ cuiꝰ ca¬
put ipse sp̃m sc̃m in similitudine colũbȩ¬
in tractatib frequentissime ꝑspexisset.
Cũq dudũ deuotũ popłm diaconꝰ cerne¬
ret occasione tẽporis cũ inuidis resultare.
ri meruisset. ipsi a libroꝵs exustione desi
tisset: ipse quoq cõbustorib manus daret.
Itaq cũ euangłii in ambone uenerabilis le¬
uita petrus ascendens. mox ut Gregorianȩ
mortis extraneus. iuxta pyrgiliasim sicut
hactenꝰ cernit᷑. confessor ueritatis meruit se
put depingit᷑. & qd̾ expositionũ illiꝰ pars
maxima quȩ utiq ab inuidis exusta reco¬
litur non habet᷑. Quarũ ipse summã io¬
hanni subdiacono rauennȩ responsali suo
significare uidet᷑. inter cȩtera sic describens.¬

Expanded text:
jungens immane sacrilegium esse, tanti Pajungens immane sacrilegium esse, tanti Patris tot et tales libros exurere, super cujus caput ipse Spiritum sanctum in similitudine columbae tractantis frequentissime perspexisset. Cumque dudum devotum populum Diaconus cerneret occasione temporis cum invidis resultare, continuo meruisset, ipsi a librorum exustione desistisset, ipse quoque combustoribus manus daret. Itaque cum Evangeliis in ambonem venerabilis levita Petrus ascendens, mox ut Gregorianae re mortis extraneus juxta pyrgi basim, sicut hactenus cernitur, confessor veritatis meruit sepput depingitur, et quod expositionum illius pars maxima, quae utique ab invidis exusta recolitur, non habetur. Quarum ipse summam Joanni, subdiacono Ravennae, responsali suo, significare videtur, inter caetera sic describens
Abbreviated transcription (Latin):
subtractus. atq ad ȩternã ẽ regni cȩlestis se-¬
dem translatꝰ. Post obitũ ergo beati Gre¬
gorii papȩ. tam scilicet liberalissimo pasto¬
re defuncto. uehem̃tissima fames eodẽ anno
incubuit: & quanto patrono tunc roma
caruerit. licet rerũ inopia toto pene mun¬
do monstrauerit. inuidors tam̃ feritas mi¬
nime recognouit. Nam sicut a maiorib
tradit᷑. cũ calũpinarũ ueterũ incentores.
Gregoriũ ꝓdigũ. lapidatorẽq multiplicis
patriarchatꝰ thesauri ꝑstreꝑent: deficienti
ꝑsonali materiȩ. ad cõburendos libros eius
cȩꝑunt pariter anhelare. Quoꝵ dũ quos¬
dam iã cõbussissent. & reliquos uellent exu¬
rere: petrus diaconꝰ familiarissimꝰ eius cũ
quo quatuor miraculors libros disputaue¬
rat. credit᷑ uehementiꝰ obstitisse: dicens ad
ob litterandã eius memoriã librors exustio¬
nẽ nichil ꝓficere. quoꝵ exemplaria diu̾sis
petentib mundi ambitũ penetrassent. Sub¬

Expanded text:
subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus vero est  69. Quo scilicet liberalissimo pastore defuncto, vehementissima fames eodem anno incubuit: et quanto patrono tunc Roma caruit, licet rerum inopia toto pene mundo monstraverit, invidorum tamen feritas minime recognovit. Nam sicut a majoribus traditur, cum calumniarum veterum incentores, Gregorium prodigum dilapidatoremque multiplicis patriarchatus thesauri perstreperent, deficiente personali materie, ad comburendos libros ejus coeperunt pariter anhelare. Quorum dum quosdam jam combussissent, ac reliquos vellent exurere, Petrus Diaconus familiarissimus ejus, cum quo quatuor Dialogorum libros disputaverat, creditur vehementissime obstitisse dicens, ad obliterandam ejus memoriam librorum exustionem nihil proficere quorum exemplaria, diversis petentibus, mundi ambitum penetrassent; sub
Abbreviated transcription (Latin):
to lumine locũ in quo dormiebã re uera
fulgentẽ dimisit. ut exꝑgefactos pueros ante
me dormientes crebrius inclamarẽ. nec ante
quãquã sub graui sopore. quoquomͦ respon-¬
derent surgere potuissent. quã relictȩ
lucis copia paulatĩ se subtrahens. penitꝰ
effluxisset. At de his ds̃ uiderit. Ego
tam̃ diuinȩ spei fidutia roboratꝰ. quia
gaudericus ep̃c ueliternus expostulat.
ad clementẽ romanȩ sedis antistitẽ suffra¬
gante dño stilũ conuertã. quatinꝰ qui
continius infortuniis tenuatꝰ. amicis me¬
is a quibꝰ ut cũq sustentor meritũ re-¬
pendere nequeo. saltẽ uerba quȩ ualeo
minime denegasse cognoscar.

Expanded text:
to lumine locum in quo dormiebam revera to lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros ante me dormientes crebrius inclamarem; nec ante quidquam sub gravi sopore quoquo modo responderent, aut surgere potuissent, quam relictae lucis copia paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At de his Deus viderit: ego tamen divinae spei fiducia roboratus, quia Gaudericus, episcopus Veliternus, expostulat, ad clementem Romanae sedis antistitem, suffragante Domino, stilum convertam: quatenus qui continuis infortuniis tenuatus, amicis meis, a quibus utcumque sustentor, meritum rependere nequeo, saltem verba quae valeo minime denegasse cognoscar.
Abbreviated transcription (Latin):
multo lumine clarificatꝰ apparuit. dicens.
Modice fidei. quare dubitasti: Cui dũ
priori pauore ꝑculsus. respondere ñ possẽ.
beniuolus michi pater nicholaus latentẽ
aduersariũ post cortinã quȩ tunc meũ
lectulũ circũdabat. digito manifestans.
Quia inquit hic inquit hic inuidus lucer¬
nȩ ipsiꝰ flãmas. quantũ in se fuit extinxit.
Mox Gregoriꝰ manũ diaconi quã magnã
facẽ tenere uidebat᷑ arripiens. eiusq flãmis
os faciẽq petulantis exurens. ad instar echi¬
opis denigrauit. Qua exustione ab ore
petulantis paruissima scintilla descendens.
candentẽ tunicã dicto citiꝰ conflagrauit.
sicq nigerrimꝰ totus apparuit. Cũq dia-¬
conus diceret satis aduersariũ denigratũ.
beatus Gregoriꝰ. Nos ait illũ ñ denigrauimꝰ.
sed nigrũ fuisse monstrauimꝰ. Deinde for¬
tuniũ meũ diu̾sis consolationib exhortatus
absessit. & facẽ quidẽ secũ detulit: sed tan¬

Expanded text:
multo lumine clarificatus apparuit, dicens: multo lumine clarificatus apparuit, dicens: Modicae fidei, quare dubitasti? Cui dum ego priori pavore perculsus respondere non possem, benevolus mihi pater Nicolaus latentem adversarium post cortinam, quae tunc meum lectulum circumdabat, digito manifestans: quia, inquit, hic invidus lucernae ipsius flammas quantum in se fuit exstinxit. Mox Gregorius manum diaconi, qua magnam facem tenere videbatur, arripiens, ejusque flammis os faciemque petulantis exurens, ad instar Aethiopis denigravit. Qua exustione ab ore petulantis parvissima scintilla descendens, candentem tunicam dicto citius conflagravit; sicque nigerrimus totus apparuit. Cumque diaconus diceret satis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum non denigravimus, sed nigrum fuisse monstravimus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dũ curulẽ p̃parari cogitarẽ. hunc supͣ
modũ cachinnantẽ conspiciens. cõpellare
uidebar: quã obrẽ nocturno silentio tam
petulant̾ uir officii grauioris ꝑstreperet.
At ille. Quia inquit tu scribis de mortu¬
sti. Cũq ego tanto me ueraciꝰ scribere. qͣn¬
to incognitũ facie. ñ autẽ incognitũ lecti¬
one: sine ullo liuoris uel adulationis uicio
reculissẽ: respondit. Tu sicut uideo qd̾ uo¬
luisti fecisti: ast ego quȩ facere potuero ñ
cessabo. Hȩc dicens. lucernȩ flãmas cuiꝰ lu¬
mine forte fruebar. prorsus extinxit. Et
ligͥnũ quidẽ extinguere totũ ñ potuit. me
tam̃ in tenebris constitutũ ita ꝑterruit.
ut putarẽ me gladiis ab eo ꝓtinꝰ iugulari.
Cũ post paululũ desꝑanti michi beatus
Gregoriꝰ comitante secũ dextrorsũ reueren-¬
dȩ memoriȩ papa nicholao. sinistrorsũ ue¬
ro sicut michi uidebat᷑ petro suo diacono.

Expanded text:
Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc supra Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc supra modum cachinnantem conspiciens, compellare videbar quamobrem nocturno silentio tam petulanter vir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, inquit, tu scribis de mortusti. Cumque ego tanto me veracius scribere, quanto incognitum facie, non autem incognitum lectione, sine ullo livoris vel adulationis vitio retulissem, respondit: Tu, sicut video, quod voluisti fecisti; at ego quae facere potuero non cessabo. Haec dicens, lucernae flammas cujus lumine forte fruebar prorsus exstinxit; et lychnum totum quidem exstinguere non potuit; me tamen in tenebris constitutum ita perterruit, ut putarem me gladiis ab eo protinus jugulari. Cum post paululum desperanti mihi beatus Gregorius, comitante secum dextrorsum reverendae memoriae papa 187 Nicolao, sinistrorsum vero, sicut mihi videbatur, Petro suo diacono,
Abbreviated transcription (Latin):
ose pontificũ iussionis tuȩ uirtute coactus.
dũ quȩdã gestoꝵ beati Gregorii p̃decessoris
tui. saxonũ uidelicet gentis apłi deflorare
desidero. uirũ descripsi rethoricũ scriptor
ignarus. Sed dep̃cor. ut ea curiositate qua
me dudũ hec de cerpere iusseras. ad omniũ
sicut cȩpisti facias ꝑuenire noticiã. ut in eo
qd̃ sacroscõ uero iudicio placuisse gaudeo.
nulli penitꝰ duudicandus ad discar: quin
potiꝰ iudicaturus inueniar. Siquidẽ nuper-¬
rime quando hunc quartũ librũ cooꝑante
dño claudere gestiebã. nocte qua dñicȩ re-¬
surrectionis dies uenerabilis lucescebat. in sõnis
describens quidã sub effigie cuiusdã ueteris
insidiatoris. palã uidendũ se p̃buit. & can-¬
didissima tunica simulq tenuissima. cuiꝰ ni¬
mirũ raritate ingredo subterioris tunicȩ
tͣnslucebat. sacerdotalit̾ insignitꝰ mox ꝓpius
astitit. inflatis buccis risũ continere ñ potuit.

Expanded text:
ose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, ose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, dum quaedam gestorum beati Gregorii praedecessoris tui, Saxonum videlicet gentis apostoli, deflorare desidero, virum descripsi rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut ea curiositate qua me dudum haec decerpere jusseras, ad omnium, sicut coepisti, facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro sancto vestro judicio placuisse me gaudeo, nulli penitus dijudicandus addicar, quin potius judicaturus inveniar. Siquidem nuperrime quando hunc quartum librum, cooperante Domino, claudere gestiebam, nocte qua Dominicae Resurrectionis dies venerabilis illucescebat, in somnis describens, quidam sub effigie cujusdam veteris insidiatoris palam videndum se praebuit, et candidissima tunica simulque tenuissima, cujus nimirum raritate nigredo subterioris tunicae translucebat, sacerdotaliter insignitus mox propius adstitit, et inflatis buccis risum continere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
diis multiplicatos. obstupescentib eisdẽ pi¬
storib panes recepit. Qui utiq sollicite
prius dinumerantes. si suꝑfluos aliquot
inuenissent. sibi ꝓculdubio reseruarent.
S ane quã frequent̾ beatꝰ Gregoriꝰ tam il¬
lic quã in apłoꝵs basilicis. nec ñ in patriar¬
chio. nunc ex hortans innoxios. nunc uero
deterrens obnoxios. in ipsa suȩ cognitionis
effigie apparescat. quia nunc narrare non
ualeo. Hic huiꝰ operis ãminiculante dño ter¬
minũ facio. & reliqua eiusdẽ patris miracu¬
la. post me doctiorib memoranda relinqͦ.
Cuiꝰ nimirũ uenerabile meritũ. quousq
mundi huiꝰ orbita uoluit᷑. ut cũ paulo ui¬
ro disseitissimo fatear semꝑ accipiet increm̃¬
tũ. quia ipsiꝰ sine dubio grẽ asscribit᷑. uel qd̃
angloꝵs eccłia noua semꝑ sobole fȩcundatur.¬
gati. ad xp̃i clementiã reuertunt᷑. uel qd̃ bo¬
ni quiq ipsius suasionib inflãmati. celestẽ
patriã desiderant̾ inquirunt Eece studi¬

Expanded text:
is multiplicatos, obstupescentibus eisdem pistoribus, panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio reservarent. 99. Sane quam frequenter beatus Gregorius tam illic quam in apostolorum basilicis, necnon in patriarchio nunc exhortans innoxios, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa suae cognitionis effigie apparescat, quia nunc narrare non valeo, hic hujus operis, adminiculante Domino, terminum facio, et reliqua ejusdem Patris miracula post me doctioribus memoranda relinquo. Cujus nimirum venerabile meritum quousque mundi hujus orbita volvitur; ut cum Paulo viro disertissimo fatear, semper accipiet incrementum: quia ipsius sine dubio gratiae adscribitur vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundaiplicatos, obstupescentibus eisdem pigati ad Christi clementiam revertuntur, vel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desideranter inquirunt. 100. Ecce, studi
Abbreviated transcription (Latin):
uaq ab aliis sustentatꝰ recurrit. reatꝰ sui
sententiã frĩb indicauit. & inuisibilibus
uerberib sub febris specie laniatꝰ. nil aliud
dicere poterat. nisi dõne reficio. dõne refi-¬
cio. Cũq interrogaret᷑ cur hoc tã frequen¬
ter repeteret. dicebat se sub continuo uer¬
bere gemere. sicq sexto die sub hac misera¬
bili uoce defunctus ẽ. Si quidẽ plurimis
nicationis contagione pollutos. di subsi¬
stere omĩno ñ posse. Quo scilicet hacte.¬
nus libra. omĩsq mensura. quã idem beatꝰ
Gregoriꝰ instituit. cõmodio reseruat᷑. De cuiꝰ
mensura. si quis ad opus monasterii panes
uelit efficere. triginta & quinq fiunt. sin¬
gillatĩ duntax at triũ librarũ. Si qͥs uero
ad opus alteriꝰ. ad eundẽ numerũ nunquã
ꝑtingunt. Quod cũ p̃fatus ⁊acharias ep̃e
ꝓ certo uellet addiscere. ꝓ celebranda festi¬
uitate scĩ andreȩ apłi. decẽ modioꝵs tritici

Expanded text:
vaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui vaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, reficio; Domine, reficio. Cumque interrogaretur cur hoc tam frequenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere gemere; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis nicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem beatus Gregorius instituit cum modio reservatur, de cujus mensura si quis ad opus monasterii panes velit efficere, triginta et quinque fiunt, singuli duntaxat trium librarum; si quis vero ad opus alterius, ad eumdem numerum nunquam pertingit. Quod cum praefatus Zacharias episcopus pro certo vellet addiscere, pro celebranda 186 festivitate beati Andreae apostoli decem modiorum tritici
Abbreviated transcription (Latin):
cursus. littora ꝑagrabat. Cuiꝰ absentiȩ liga¬
tus prb̃r recordatus. increpando subiunxit.
Domnꝰ papa pridie contra saracenos ꝑrexit.
& uos quomͦ dicitis. quod ipse me ligare
iusserit. qui eũ postea ñ uidistis: At illi di¬
xerunt. Si ioħes papa hinc abiit. sc̃s oregoriꝰ
hic remansit. qui monasterii sui claustra so¬
lito more ꝑlustrans. tectũ ante suũ fontem
repperit dissipatũ. & nos ex eiꝰ tegminib tuȩ
meretriculȩ furnũ ac necessariũ uidimꝰ coo¬
ꝑtum. Qui prb̃r ut audiuit erubescens in¬
tremuit. eorsq uiolentia se in certe teneri
conspiciens. quendã subdiaconẽ ab intimis
egredientẽ atq cubiculariis dicentẽ audi-¬
uit. Extendite eũ. & cũ quadraginta ru¬
bricis uentrẽ totidẽq dorsũ fornicatoris
atq sacrilegi prb̃ri uerberate. Quarũ do¬
lorib reuera prb̃r iã febricitans excitatꝰ.
ad monasteriũ caballo impositꝰ. dextra le-¬

Expanded text:
cursus littora peragrabat; cujus absentiae ligacursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos ex ejus tegminibus tuae meretriculae furnum ac necessarium vidimus coopertum. Quod presbyter ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera presbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra lae
Abbreviated transcription (Latin):
litate corruptꝰ. eupraxiã quandã scĩmonia-¬
lem a monasterio scĩ andreȩ apłi qd̃ appella-¬
tur glibbuscauri diripuit uel subduxit.
& in regione septẽ uiarũ loco qui dicit᷑ ui¬
pera collocauit. Cui cũ corrupta scĩmonia¬
lis quia latrinã & furnũ contiguũ ñ habe¬
bat. crebro uideret᷑ eẽ molesta. infelix prb̃r
peccatũ peccato conectens. ut meretriculȩ
placare potuisset. beatũ Gregoriũ ñ recu¬
sauit offendere. Cuiꝰ mirabilis. ĩmo saluber¬
rimi fontis ligna tegulasq diripiens. secessũ
& furnũ ꝓstitutȩ feminȩ ñ erubuit fabrica¬
re. Quib ꝑactis. cũ sequenti nocte iã secu¬
rior a querelis lasciuȩ mulieris in eadẽ domo
dormiret. uidet duos quosdã derribiles cu¬
bicularios se ligatis manib ad uenerabile
monasteriũ reducentes. Quos interrogans.
cuiꝰ precepto sibi talla facerent. audiuit hȩc
romanũ pontificẽ p̃cepisse. Forte tunc ioħs
sc̃ȩ sedis apłicȩ pontifex. contra saracenor in¬

Expanded text:
litate corruptus, Eupraxiam quamdam sanctimonialem a monasterio sancti Andreae apostoli, quod appellatur Clivus Scauri, diripuit vel subduxit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimonialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pontificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis apostolicae pontifex, contra Sarracenorum in
Abbreviated transcription (Latin):
bus suis concessit. neq ulteriꝰ in eodẽ mona¬
sterio hospitiũ sibi dari consensit. Indul¬
sus uero in domo eiusdẽ sergii magistri mi¬
litũ derelictus disperiit. sibiq senẽ apłm
p̃ualuisse suo ipsius detrim̃to monstrauit.

Expanded text:
bus suis concessit; neque ulterius in eodem monabus suis concessit; neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem Sergii, magistri militum, derelictus disperiit, sibique sanctum apostolum praevaluisse suo ipsius detrimento monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui magnis heiulatib clamare incipiens.
tã comitẽ quã cunctos qui sub eiusoẽ do¬
mib dormiebant. miserabili uociferatione
uenire fecit. & in faciẽ iacentis aquã subfun-¬
dens. ꝑ inuocationẽ scĩ andreȩ apłi tandẽ
aliquando loqui fecit. atq cuncta quȩ sibi
reuelata fuerant cũ eo parit̾ comiti reuela¬
uit. Qui die facto monachos euocauit.
qd̃ contra sc̃m andreã cõmiserit. que rela¬
bundus inquirere cȩpit. At illi deletũ dor¬
mitoriũ coccoꝵ manib ostendert̃. Cũq
deo deuotꝰ comes eos uellet supplicio sub¬
iugari. confessi sunt se illud ȩdificiũ indul¬
fi tussionib deleuisse. Pro cuiꝰ reparatione
dũ comes monachis argentũ uoluisset cribu-¬
ere. sergius magister militũ restitit. ꝓmittens
illud se ꝓ eo continuo meliꝰ refecturũ. Mox
comes humilit̾ a monasterii claustro secedens.
ad domũ petri filii quondã karoli cũ om̃i¬

Expanded text:
Quem magnis ejulatibus clamare incipiens, Quem magnis ejulatibus clamare incipiens, tam comitem quam cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
gressus diriꝑet. earũq ignib sibi prandiũ
p̃pararet. Cũ sequenti nocte. idem indulfus
ad secessũ ꝑgens. cur monasterii tabulas tam
petulant̾ incendere p̃cepisset. a quodã sene
sciscitatꝰ ẽ. At ille more gallico sc̃m senem
to sub eadẽ specie cuidã clerico foris dormi¬
enti. idem senex apparuit dicens. Surge &
dic comiti. ut ab hoc monasterio meo in quo
diuersoriũ fieri omĩno ñ licet. antequã me
ad iracundiã ꝓuocet. saluus recedat. E cce
ego familiari eiꝰ michi obnoxio. quẽ uide¬
licet ꝑcussũ ante secessũ dimisi. congruã me¬
delã refundã. Quẽ quis eẽt clericus reqͥrens.
ipsũ se eẽ ꝑhibuit. qui ex pictura quȩ eius
lectulo p̾̃minebat. facile potuisset agnosci.
Statĩ clericus surgens. lumen arripuit. &
ex picturȩ similitudine sc̃m andreã apłm
sibi apparuisse cognouit. Itaq ad indulfũ
iacentẽ prexit: & eũ semiuiuũ iam repꝑit.

Expanded text:
gressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium gressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem nto sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse perhibuit, qui ex pictura quae ejus lectulo praeminebat agnosci facile potuisset. Statim clericus surgens lumen arripuit, et ex picturae similitudine sanctum Andream apostolum sibi apparuisse cognovit. Itaque ad Indulfum jacentem perrexit, et eum semivivum jam reperit.
Abbreviated transcription (Latin):
dis in aere ꝑ capillos appensus ẽ. Cũq to
ta nocte dependens. uocis officiũ ñ haberet.
matutinalib horis beatus Gregoriꝰ ei uiden-¬
dũ se p̃buit dicens. Inimice d̾i. ñ tibi suffici-
unt alia mala quȩ in meo monasterio ꝑui¬
caciter ꝑpetrasti. insuꝑ scenicas meretriculas
in claustro monachico tanquã in theatro
conducis: Trede michi. hoc anno peribis.
Tunc ille magnis cȩpit uirib pęnitentiã
supplicare. & de cȩtero plenã correptionẽ
ꝓmittere. Continuo Gregoriꝰ iussit eũ dimit¬
tere. qui ad terrã decidens. quia corrigi no-¬
luit: eodẽ anno uerã fuisse Gregorii senten¬
tiam moriendo ꝓbauit. Eiusde comitis
homo sub alio tp̃r indulfus uocatꝰ ẽ. Cui
dũ coccus ꝓ cõparandis lignis denarios pe¬
deret. nullo modo potuit ĩpetrare. Sed a¬
nefario ꝑcepit licentiã. ut regias absides &¬
fenestras. & uicini dormitorii tabulas ag¬

Expanded text:
dis in aere per capillos appensus est; cumque 184 dis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo modo potuit impetrare; sed nefario jure percepit licentiam, ut attegias, et fenestras, et vicini dormitorii tabulas ag
Abbreviated transcription (Latin):
ta priuaberis. Si uero recesseris. ab hac qui¬
dem mom̃tanea sententia liberaberis. sed
neq tu neq aliquis hic tecũ degentiũ suam
patriã reuidebit. Mox teutgaudus lectu-¬
lo se ꝓripuit. & primo sius. deinde mona¬
sterii monachis. postremo quibuscũq po¬
tuit somniũ reuelauit. & quia aliud hos¬
pitiũ citius a pontifice ĩpetrare ñ potuit.
apud sabinos concedens. eodẽ anno cũ sius
omib uita priuatus ẽ. Eodem quoq
cp̃r. sup popiceni comes ibi applicuit.
Qui monachis quidẽ plurimã dapsilita¬
tem ostendit. & in reb tã uenerabilis mo¬
nasterii usurpationẽ suors ꝓhibuit. Huius
familiaris quidã nomine falardus existens.
si quando suppo ad palatiũ ꝓcessisset. for¬
nicarias illuc detestantib monachis ñ uere¬
batur inducere. atq cũ eis cõmessationes &
saltationes illicitas celebrare. Isdemq noctis
principio secessũ petens. ab spiritib ĩ mun-¬

Expanded text:
ta privaberis. Si vero recesseris, ab hac quita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedens, eodem anno cum suis omnibus vita privatus est. 95. Eodem quoque tempore Suppo, Piceni comes, ibi applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immun
Abbreviated transcription (Latin):
hospitandi sibi licentiã suscepisse se a ponti¬
fice respondisset. Gregoriꝰ ait. Et tu qui pe¬
tisti. & ille qui dedit. utriq contra dm̃ feci¬
stis. cuiꝰ uindictã citius incurretis. Euigi¬
lans teutgaudus intremuit. & facta oratio¬
ne sopori se reddere uoluit. Cũ repente
uenientiũ sonitũ audiens. uehenient̾ expa-¬
uit. seq dormire simulauit. Apꝓpinqͣns
ergo Gregoriꝰ sc̃m andreã apł̃m ꝑ dexterã te-¬
nens. p̃cepit subdiacono qui se p̃ibat cũ lu¬
mine dicens. Corripe illũ. Qui dũ correp¬
tus in lectulo clausis ocłis resedisset. Gregoriꝰ
ait. Aspice in nos. Intuitus autẽ in eo teut.¬
gaudus magis intremuit. eũq sibi taliter
cõminantẽ. audiuit. Quia scdo cõmonitus
uerbis oris mei credere noluisti. & me tua
inobedientia ad eo ꝓuocasti. ut hunc apłm
dei huc fatigare studuerĩ. scito cognoscens.
quia nisi hodie ab hoc monasterio meo re¬
cesseris: futura ebdomada cũ tuis om̃ib ui¬

Expanded text:
hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. Appropinquans ergo Gregorius sanctum Andream apostolum per dexteram tenens, praecepit subdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ibidẽ in domo dñica constitutũ. fr̃s cũ le¬
taniis aquã spargentes exorcizatã ꝓced̾ent.
Quo facto. ita denon ab om̃i monasterii pos¬
sessione repulsus ẽ. ut post ꝑ confinii limi¬
tes ore. narib atq ocłis flãmas eicere. porcos¬
q cogere a subulco notatꝰ sit. sed intra fines
monasterii nunquã intrare ꝑmissus.
lo quoq tp̃r te ut gaudiis quondã tre¬
uirensis ep̃e. qui cũ gonthario agrippinȩ
coloniȩ ep̃o a reuerendȩ memoriȩ nicholao
nit. ibiq liberalitate adriani pontificis re¬
stitutus. in eodẽ monasterio mansionẽ sus¬
cepit. Cui beatꝰ Gregoriꝰ in sõnis apparens.
maximũ derrorẽ quo de suo monasterio
concitꝰ egrederet᷑ incussit. Ille ꝑpendens
uisũ fuisse fantasticũ. oratione facta. rursus
dormire cȩpit. Cui Gregoriꝰ pontificali ha¬
bitu redimitꝰ apparens. nonne inquit di-¬
xi tibi. ut a monasterio meo qd̾ in reb pro¬

Expanded text:
ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum liibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus. 94. Alio quoque tempore Theutgaudus quondam Trevirensis episcopus, qui cum Guntario, Agrippinae Coloniae episcopo, a reverendae memoriae Nicolao fficio, liberalitate Hadriani pontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit. Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quod in rebus pro
Abbreviated transcription (Latin):
larẽ. taurellus affuit. anterioribꝰq pedib
me cõplectens. ac suis corniculis tondens. an¬
te se cępit minare. & tota nocte me subire
muros coegit & arbores. Cũq nouissime ꝑ
pontẽ me conaret᷑ demergere. de cõplexib
ipsius exiliui. eũq toto conamine fugiens.
ad portas quas euthimiꝰ egumenꝰ fecerat. mo¬
nasterii huiꝰ ꝑueni. quas clausas inueniens.
ambab manib anibos eius anulos app̃hen¬
di. &. dũ ab eis me luctaret᷑ diuellere. quidã
caluus pontifex obliquo latere se int̾ poeta¬
rũ rimas excutiens. ferula caput taurelli
ꝑcussit. eũq in fugã cõpellens. me ab illiꝰ ꝑ
secutionib liberauit. Ergo dũ incolȩ depe¬
rissent. & nullus ibidẽ habitator accederet.
ac ꝑ hoc monachi ꝓ desolatione loci sata¬
gerent. cuidã eors Gregoriꝰ in sõnis apparens.
iubet ut si demonẽ a monasterii fundo uo-¬
luissent depellere. ab oratorio sc̃ȩ martinȩ¬

Expanded text:
larem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus larem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas inveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Mart
Abbreviated transcription (Latin):
pro incolarũ scelerib demon aggressus ẽ.
& in similitudinẽ taurelli de pratis mugi¬
endo ad domũ recurrens. inuisibilit̾ suis
corniculis uirũ sentiebat᷑ noctu ꝑcutere.
bouesq a p̃sepib extrahens. ꝑ contiguos
cãpos & cõpeta. cursu uelocissimo fatigare.
Cũq hoc diutiꝰ faceret. crebroq rusticis
noxius ĩmineret. huiꝰ modi ꝑcussionib
saxulũ quendã eiusdẽ p̃dii conductorem
affligendo disꝑdidit. Deinde bubulcos ag-¬
gressus. tanta cede ꝑdomuit. ut intra triũ
mensiũ spaciũ neminẽ illic pret̾ unũ cau¬
cũ ursulũ nomine. quẽ similit̾ affligebat
reliquerit. Qui romã ueniens. dũ tante
ne monasterii portis egressus ẽ. & obstupes-¬
centib monachis. ñ nisi manifesto reu̾sus ẽ.
A quib curiose discussus. quonã se pridem
tam subita uelocitate ꝓriperet. confessus
ẽ dicens. Dũ uobis insamã demonis reue-¬

Expanded text:
pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pratis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conductorem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantaene monasterii portis egressus est, et obstupescentibus monachis nonnisi mane facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis reve
Abbreviated transcription (Latin):
biter qui hic inclusus ẽ. extrahet᷑. Quȩ¬
ille surgens matutinali tẽpore fratribus
indicauit. ꝑ orte tunc idem prb̃r cãpanuis.
de loco qui claustrũ non longe a terra cina
dicit᷑. a suis ꝓ quodã crimine accusatꝰ. in
eodẽ monasterio tenebat᷑. & tẽporib mul¬
tis labentib a suis accusatorib iã contẽp¬
tus. a cunctis quoq fuerat in obliuionẽ de¬
ductꝰ. Cũ nullũ ꝓpinquũ. nullũ in urbe cog¬
nitũ habere potuisset. qui de eo pontifici
suggessisset. & monachi quidẽ ꝓ eo satage¬
rent. sed ꝓficiendi adicũ ñ haberent. ponti
ergastulo iussit extrahere. liberũq dimit¬
tere. Nec multũ post monachi frat̾ ita sanꝰ
reuersus ẽ. ut uideat᷑ hactenꝰ in eiusde pa¬
tris monasterio tanto fideliꝰ deseruire. qͣnto
se illius adminiculo meminit ad sanitatẽ
moriȩ nicholai pontificis tẽpore. regim̃ eiꝰ¬
dem monasterii tenebat ⁊acharias ciuitatis

Expanded text:
byter qui hic inclusus est extrahetur. » Qubyter qui hic inclusus est extrahetur. » Qui surgens matutinali tempore fratribus indicavit. Forte tunc idem presbyter Campanus de loco qui Claustrum non longe a Terracina vocatur, a suis pro quodam crimine accusatus, in eodem monasterio tenebatur; et temporibus multis labentibus a suis accusatoribus, jam contemptus, a cunctis quoque suis fuerat in oblivionem deductus, cum nullum propinquum, nullum in Urbe cognitum habere potuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et monachi quidem pro eo satagerent, sed proficiendi aditum non haberent, pontifergastulo jussit extrahi, liberumque dimitti. Nec multo post monachi frater ita sanus reversus est, ut videretur hactenus in ejusdem Patris monasterio tanto fidelius deservisse, quanto se illius adminiculo meminit ad pristinam moriae Nicolai pontificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ poterant. mox corpꝰ suũ sepulturȩ tra¬
derent. acceptis a se cęreis ac timiamatib
ad ꝑagenda sollẽpnia festinarent. Hora ita¬
q tercia. ep̃c letus defungit᷑. ut in ipsa uul¬
tus eius leticia conuersio ipsiꝰ deo fuisse pla¬
cabilis. cunctis audientib monstraretur.
odem tẽpore germanus eiusd̃e mona¬
chi mentis insaniã passus ẽ. ita ut humana
consortia fugiens. multo tẽpore ꝑuagus. ꝑ
criptas solitarias. & cenosa monum̃ta dis-¬
curreret. Cuiꝰ insaniȩ frat̾ nimiũ condo¬
lens. cotidie sc̃m Gregoriũ ꝓfusis lacrimis
precabat᷑. ut sibi frẽm sospitẽ reddere dig¬
naret᷑. Itaq cũ nocte quadã post huiꝰ mo-¬
di fletus quiesceret. beatꝰ Gregoriꝰ apparu-¬
it ei dicens. It idens lacrimas tuas suscepi
orationẽ tuã. & ecce germanũ tuũ tibi ho¬
die saluũ reducã. & hoc tibisignũ. quia
statĩ ut dies illuxerit. iussu pontificis pres¬

Expanded text:
re non poterant, mox corpus suum sepulturae trare non poterant, mox corpus suum sepulturae traderent, acceptisque a se cereis ac thymiamatibus ad peragenda solemnia festinarent. Hora itaque tertia episcopus laetus defungitur, ut in ipsa vultus ejus laetitia, conversio ipsius Deo fuisse placabilis cunctis videntibus monstraretur. 92. Eodem tempore germanus ejusdem monachi mentis insaniam passus est, ita ut humana consortia fugiens, multo tempore pervagus per cryptas solitarias, et coenosa monumenta discurreret. Cujus insaniae frater nimium condolens, quotidie sanctum Gregorium profusis lacrymis precabatur, ut sibi fratrem sospitem reddere dignaretur. Itaque 182 cum nocte quadam post hujusmodi fletus quiesceret, beatus Gregorius apparuit ei dicens: « Videns lacrymas tuas, suscepi orationem tuam; et ecce germanum tuum tibi hodie sanum reducam. Et hoc tibi signum, quia, statim ut dies illuxerit, jussu pontificis, pres
Abbreviated transcription (Latin):
ta curiositate requireret. & monachus dice¬
re palpitaret. tandẽ ubi die sexto se moritu¬
rũ cognouit. expalluit atq contremuit.
resũptisq uirib contra monachũ frenduit.
quẽ redire uolentẽ retinuit. interiora cu¬
biculi ꝑuagus penetrauit. paulatĩ sibi fau¬
ces dolere ꝑsensit. De intacto sibi pulso
mox febris signa cognouit. monacho credi¬
dit. domũ suã disposuit. ad monasterium
cui p̾erat eisdẽ infulis redimitꝰ. quib a
patriarchio fuerat reu̾sus uenit. Scd̃a fe¬
ria cunctis tã subitã conu̾sionẽ mirantib.
monachicũ habitũ suscepit. & paulatĩ in¬
grauescente molestia. sextȩ feriȩ diluculo
subdormiuit. ac de nuo suscitatꝰ apparuis¬
se sibi sc̃m̃ andreã apłm. seq circa horã ter¬
ciam uocandũ eẽ. sibiq preceptũ ꝑhibuit.
ut quia suȩ mortis expectatione suspensi
monachi scĩ fabiani munia solito celebra¬

Expanded text:
ta curiositate requireret, et monachus diceta curiositate requireret, et monachus dicere palpitaret, tandem ubi die sexto se moriturum cognovit, expalluit atque contremuit; resumptisque viribus, contra monachum frenduit; quem redire volentem retinuit. Interiora cubiculi pervagus penetravit; paulatim sibi fauces dolere persensit. Deinde sibi tacto pulsu, mox febris signa cognovit; monacho credidit; domum suam disposuit; ad monasterium cui praeerat, eisdem infulis redimitus quibus a patriarchio reversus fuerat, venit. Secunda feria cunctis tam subitam conversionem mirantibus, monachicum habitum suscepit; et paulatim ingravescente molestia, sextae feriae diluculo subdormivit. Ac denuo suscitatus, apparuisse sibi sanctum Andream apostolum, seque circa horam tertiam vocandum esse, sibique praeceptum perhibuit, ut quia suae mortis exspectatione suspensi monachi, sancti Fabiani munia solita celebra