comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinquagesima die post
occisionem agni data ẽ lex: & qͥn¬
quagesima die pꝰ resurrection̾ẽ nr̃i
uiginti discipulis in cenaculo. Mertto
ꝑ hunc numerum summa pax indica¬
tur: quia quinquagesimꝰ annus in
lege iubeleus. idest dimittens siue
mutatus appellari iussus ẽ : in qͦ ppłs
ab om̃i oꝑe quiesceret. omniũ debita
laxarentur. serui liberi redirent: annꝰ
ipse maiorib sollem niis ac laudibus
diuinis. eminentior ceteris existeret.
Ido numerus quinquagenariꝰ signi¬
ficatiomi eterne quietis aptatur: qr
ex septem septimanis & monade ꝑfi¬
citur. Sex dieb in lege ppłs oꝑari.
septima quiescere. sex annis arare.
metere. septima iussus ẽ cessare. qr
& dñs sex dieb mundi ornam̃tum
ꝑfecit. septimo requienit. Quibus
Om̃ib mystice ammonemur. quod
qui in hoc scł̃o qͦd sex etatib con¬
stat. bonis oꝑib ꝓ dn̾o instant. in
sabbatum in futuro. idest in reqͥẽ
a dño inducuntur ȩtnã. Quod

Expanded text:
uinquagesima die post occisionem agni data est lex , et quinquagesima die post resurrectionem nostri  centum viginti discipulis in coenaculo . » Merito per hunc numerum summa pax indicatur, quia quinquagesimus annus in lege jubilaeus , id est dimittens sive mutatus, appellari jussus est, in quo populus ab omni opere quiesceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent, annus ipse majoribus solemniis ac laudibus divinis eminentior caeteris existeret. Ideo numerus quinquagenarius significationi aeternae quietis aptatur quia ex septem septimanis et monade perficitur. Sex diebus in lege populus operari, septima quiescere; sex annis arare, metere, septimo jussus est cessare , quia et Dominus sex diebus mundi ornamentum perfecit, septimo requievit. Quibus omnibus mystice admonemur quod qui in hoc saeculo, quod sex aetatibus constat, bonis operibus pro Domino instant, in Sabbatum in futuro, id est, in requiem a Domino inducuntur aeternam. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et quotien mirȩ uirtutis aliquid ge¬
ritur. michael mitti ꝑhibetur: ut ex
actu & nomine detur intelligi. quia
nullus potest facere qͦd ds̃ potest.¬
cum michaele archangło. ut qui se
ad dĩ similitudinem suꝑbe extulit. ꝑ
Ad mariam gabriel mittitur: illum¬

Expanded text:
Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur intelligi, quia nullus potest facere quod facecum Michaele archangelo , ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Ad Mariam quoque Gabriel mittitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: nͥ priꝰ mundo renuntiauerit.
t audientes mirati sunt: & relicto eo
abierunt. Cym potꝰ credere debe
rent. recectunt mirantes: quia non
habent temptandi locũ. Est enĩ extͣ
querelã insuriȩ. cesari reddi qͦd cesa-¬
ris est: dõ autẽ quȩ eiꝰ ꝓpria sunt red¬
dere nos oportere. uidelicet corpꝰ &
animã. uoluntatẽ. Ab eo eñĩ hec & ori-¬
ginẽ & ꝓfectũ sumunt.

Expanded text:
Domini, nisi prius mundo renuntiaverit. Domini, nisi prius mundo renuntiaverit. Et audientes mirati sunt, et relicto eo, abierunrent, recedunt mirantes, quia non habent tentandi locum. Est enim extra querelam injuriae, Caesari reddi quod Caesaris est; Deo autem quae ejus propria sunt reddere nos oportere, videlicet corpus, animam, voluntatem. Ab eo enim haec et originem et profectum sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scrptio: Dicunt ei. Cesaris. E nt̃ro¬
gar ñ ignorans: s ut ad sermonẽ
coꝵ competent᷑̃ responderet. Tiberiũ
sub qͦ passus ẽ dñs priuiguum au¬
gusti dicit hic cesacrem: qͥ in loco uitri¬
ci successerat. Om̃s autem reges roma¬
ni a gaio cesare qͥ imꝑium arripue¬
rat: cesares appellati sunt. Tunc ait
illis. Redddite gͦ quȩ sunt cesaris ce¬
sari. & quȩ dei deo. Cesaris st̃. nũmꝰ.
tributũ. pecunia: dĩ uͭ sunt decunȩ.
pͥmitiȩ. oblationes. Et sicut cesar exi¬
gie imp̾ssionem suȩ imaginis: sic &
ds animã lumine uultus sui signa
alia mundi. si xp̃c non habuerit
imaginẽ cesaris: cur censum dedit:
Non de suo dedit: s mundo reddidic
qͦd erat mundi. Et si tu non uis obno¬
xius ẽẽ cesari: noli habere quȩ sunt
mundi. S si habes diuitias: obnoxiꝰ
cesari es. Si uis t̾reno regi nichil de¬
bere: omĩa tua relinque. xp̃m seqͣre:
& bene priꝰ quȩ cesaris sunc redden¬
da discerne. Non enim potest ẽẽ qͥs

Expanded text:
scriptio? Dicunt ei: Caesaris. Interrogat non ignorans, sed ut ad sermonem eorum competenter responderet. Tiberium sub quo passus est Dominus, privignum Augusti, dicunt hic Caesarem, qui in loco vitrici successerat. Omnes autem reges Romani a Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Caesaris sunt nummi tributum, pecunia; Dei vero sunt decimae, primitiae, oblationes. Et sicut Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam lumine vultus sui signatalia mundi, si Christus non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quod erat mundi. Et si tu non vis obnoxius esse Caesari, noli habere quae sunt mundi. Sed si habes divitias, obnoxius Caesari es. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinque, Christum sequere, et bene prius quae Caesaris sunt reddenda decerne. Non enim potest esse quis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in iustitia & sc̃itate ueritatis. Iusti¬
tia ꝑtinet ad conu̾sationẽ bonã: sc̃itas
ueritatis ad fidẽ uerã. Int̾rogatio autẽ
fir: in cogitationib impii. Quasi di¬
cat. Ut qͥd xp̃ianus es factꝰ: Oꝑa tua
non sunt xp̃ianz. Hunc talem cum
uiderit ds in ęccłia non habentẽ qͥd
respondeat conscientiȩ suȩ: tradit eũ
spiritib inductionum. Nam mala ꝑ
malos ministros reddit: & ligant ei
manus. idest oꝑa rectitudinis. & pedes
idest motus animȩ quib incedit ñ
de loco ad locum. sed de malo ad bo¬
num. & de bono ad malum: ut sic
laqueum ꝑditionis incurrat. Et ita
mittitur in exteriores tenebras: uł
gentilium uł iudeoꝵ. uł hereticoꝵ.
Et forsitan propinquiores sunt te¬
nebrȩ gentilium qui ueritatẽ sper¬
nunt quam non audierunt: exte¬
riores autem iudeoꝵ qͥ ñ credidert̃:
magis exteriores hereticorum qui
qui dichcerunt. Modo mittuntur
in tenebras exteriores: postea pati-¬
entur fletus & stridorem dentium.

Expanded text:
ctitate veritatis . Justitia pertinet ad conversationem bonam; sanctitas veritatis, ad fidem veram. Interrogatio autem fit in cogitationibus impii. Quasi dicat: Utquid Christianus es factus? Opera tua non sunt Christiani. Hunc talem cum viderit Deus in Ecclesia non habentem quid respondeat conscientiae suae, tradit eum spiritibus inductionum. Nam mala per malos ministros reddit, et ligant ei manus, id est opera rectitudinis, et pedes, id est motus animae, quibus incedit non de loco ad locum, sed de malo ad bonum, et de bono ad malum, ut sic laquem perditionis incurrat. Et ita mittitur in exteriores tenebras vel gentilium, vel Judaeorum, vel haereticorum. Et forsitan propinquiores sunt tenebrae gentilium, qui veritatem spernunt quam non audierunt; exteriores autem Judaeorum, qui non crediderunt; magis exteriores haereticorum, qui didicerunt. Modo mittuntur in tenebras exteriores, postea patientur fletum et stridorem dentium.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent tamen in sanguine & mor¬
sibus. De talib ait ꝓpħa. Molliti
sunt sermones eoꝵ suꝑ oleũ: ꝙ ipsi
sunt iacula. Dic gͦ nobis: qͥd tibi
uidetur. Licet censum dari cesari
an non:Fraudulenta int̾rogatio
sub hoc sensu. Non ẽ uistum: ut nos
serui summi regis terrenis regib ser¬
uiamus. Si enim indignũ ẽ ut homo
uniꝰ regis alteri seruiat. & si hoc fe¬
certe. iniuriam faciet dño suo: quan¬
tomagis indignum ẽ ut eultores di.
militantib ad securitatẽ & pace̾. de-¬
bere tributa ꝑsolui. Ero qua seditio¬
ne: postea regnum & patria destructa
sunt. Ad hoc igitur pharisei dnm ꝓ¬
uocant respondentem: ut dicat non
debere solui tributa. & inde contra
romanos seditionis actor teneatur.
cognita autem iħc nequitia eoꝵ att.
Quid me temptatis ypocrite: Osten¬
dite mͥ nomisma census. At illi ob¬
tulert̃ ei denariũ. Prima iutꝰ ẽ

Expanded text:
gaudent tamen in sanguine et morgaudent tamen in sanguine et morsibus. De talibus ait Propheta: Molliti sunt sermones eorum super oleum, et ipsi sunt jacula . Dic ergo nobis quid tibi videtur? Licet censum dare Caesari an non. Fraudulenta interrogatio, sub hoc sensu, non est justum ut nos, servi summi regis terrenis regibus serviamus. Si enim indignum est ut homo unius regis alteri regi serviat, et si hoc fecerit, injuriam faciet domino suo: quanto magis indignum est, ut cultores Dei militantibus, ad securitatem et pacem, debere tributa persolvi. Pro qua seditione postea regnum et patria destructa sunt. Ad hoc igitur Pharisaei provocant respondentem, ut dicat non debere solvi tributa, et inde contra Romanos seditionis auctor teneatur. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census. At illi obtu
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib & minorib. Magistrũ uo¬
cant & ueracẽ : ut qͦͥsi laudatꝰ myste¬
riũ cordis sin simplicit᷑ eis aꝑiat: e¬
osq uelit habere discipulos. ꝑ hero¬
dianos intellige gentiles. herodi te¬
trarchȩ qͥ iohem decollauit. Famulan¬
res: siue alii herodi antipatͥs filio.
Iyale consiliũ : tales & consiliatores.
Cogitabant apud se sacerclotes. Om̃s
sciunt qr mi mici esꝰ sumꝰ: & inimi¬
coꝵ testimoniũ etiã si uerũ sit rep¬
batur. Et ideo ꝑ se ipsos ñ int̾rꝯgant.
nã inimicꝰ manifestꝰ. melior ẽ ꝗ amicꝰ
fictꝰ. Facihꝰ enim dum timet᷑ uitat᷑.
Miserunt gͦ discipłos suos eũ int̾roga¬
re. quasi minꝰ suspectos: ut aut eum
abscondite deciꝑent. aut dep̾hensi mi¬
nus erubescerent. Sed discipuli pa-¬
res erant magistris suis in malitia.
ꝗͣuis etate minores. Nam & pulli ser¬
pentium statura sunt breuiores. ue¬
neno autem equales: & catuli lupoꝵ
ad huc teneri. & si uenari ñ possunt.

Expanded text:
Magistrum vocant et veracem, ut quasi laudatus mysterium cordis sui simpliciter eis aperiat, eosque velit habere discipulos. Per Herodianos intellige gentiles, Herodi tetrachae qui Joannem decollavit famulantes, sive alii Herodi Antipatri filio. Quale consilium, tales et consiliatores. Cogitabant apud se sacerdotes: Omnes sciunt quia inimici ejus sumus, et inimicorum testimonium, etiamsi verum sit, reprobatur. nam inimicus manifestus melior est quam amicus fictus: facilius enim, dum timetur, vitatur. Miserunt ergo discipulos suos eum interrogare quasi minus suspectos, ut aut eum abscondite deciperent, aut deprehensi minus erubescerent. Sed discipuli pares erant magistris suis in malitia, quamvis aetate minores. Nam et pulli serpentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, etsi venari non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enttentiam ꝓnuntiat ꝑ quã reditꝰ
est ab errorẽ. recursus a crimine. &
post uitioꝵ pudorem professio desinen¬
di. P ilis non lana erat uestitus. quod ẽ
indicium austeritatis non luxuriȩ. Iello¬
lib siccis animalium. unde ioħes cinge¬
batur circa lumbos ad luxuriam mor-¬
tificandam. Locustas & mel siluestrȩ e
debat. quia solitudinis habitatori con¬
griuim ẽ non sequi diuitias. s necessitatẽ
ilis & asꝑa uestis de pilis cameloꝵ. M
uel de quib libet exuuiis animaliũ.
cor contritum & humiliatum peniten¬
tis designat.

Expanded text:
enitentiam pronuntiat per quam reditus et ab errore, recursus a crimine, et post vitiorum pudorem professio desinendi: Pilis, non lana erat vestitus, quod est indumentum austeritatis non luxuriae. Zlibus siccis animalium. Unde Joannes cingebatur circa lumbos ad luxuriam mortdebat, quia solitudinis habitatori congruum est non sequi divitias sed necessitatem. Vilis et aspera vestis de pilis camelorum, vel de quibuslibet exuviis animalium, cor contritum et humiliatum poenitentis designat.
Abbreviated transcription (Latin):
el ita. Sicut iusti qui ꝑ cęlũ in¬
telliguntur faciunt uoluntatẽ
tuam. ita etiã peocatores qui ꝑ tͣ¬
ram intelligunt᷑. faciant eã ad te
conuersi. Non absurde etiam accipit᷑
dõ sp̃s bonus non resistit. ita corpus
ñ resistat spũi. ne dum contendunt
caro & sp̃s. p̃cepta dĩ minus implere
possimus. Uel ꝑ cęlum accipe xp̃m
sponsum. ꝑ terram ȩccłiam eiꝰ sponsã.
ut sicut in xp̃o fit patris uoluntas. ita
epusion idest suꝑsubstantialem. ꝓ qͦ
in ebreo habet᷑ sogolla. qͦd interpretati
sunt p̾cipuum uł egregium ut pecu¬
liarem. Suꝑsubstantialis panis ẽ ille
qui dicit. Ego sum panis uiuus. qͥ
de &lo descendi. Qui uidelicet uniu̾¬
sas superat creaturas

Expanded text:
el ita: Sicut justi qui per coelum intelliguntur, faciunt voluntatem tuam, ita etiam peccatores qui per terram intelliguntur, faciant eam ad te conversi. Non absurde etiam accipiturut sicut Deo spiritus bonus non resistit, ita corpus non resistat spiritui, ne, dum contendunt caro et spiritus, praecepta Dei minus implere possimus. Vel per coelum accipe Christum sponsum; per terram, Ecclesiam ejus sponsam: ut sicut in Christo fit Patris voluntas, ita epiusion, id est, supersubstantialem, pro quo in Hebraeo habetur sogolla, quod interpretati sunt praecipuum, vel egregium, vel peculqui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , qui videlicet universas superat creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Cui non minima penꝙ pars
est: non modo sua scelera non argui.
s in suꝑ quasi bene gesta laudari. Ipsa
enim p̾eecati nutrie adulatio. sic ĩn
culpa ardentib solet amnunistrare
fomentum. sicut flammis oleũ. Et qͦ¬
modo pauꝑes esurientes & flentes
maloꝵ impbitate ꝓbantur. ita uacan¬
tes diuitiis & epułis ꝙ risi. male obse¬
quentium elientela maiorem ad pęnã
fouentur. Secł̾m hȩc enim faciebant
prophetis. pat̃res eoꝵ. P seudo pro¬
phetas significat. captantes uulgi fa¬
uorem quasi futura preloquentes.
Unde ierechiel. Ue prophetis insipien¬
tibus qui secuntur sp̃m suum. & ni¬
chil uident.¬

Expanded text:
dicitur . Cui non minima poenae pars dicitur . Cui non minima poenae pars est, non modo sua scelera non argui, sed insuper quasi bene gesta laudari. Ipsa enim peccati nutrix adulatio, sic in culpa ardentibus solet administrare fomentum sicut flammis oleum. Et quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum improbitate probantur, ita vacantes divitiis et epulis et risui male obsequentium clientela majorem ad poenam foventur. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, captantes vulgi favorem, quasi futura praeloquentes. Unde Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident
Abbreviated transcription (Latin):
erumtam̃ .¬
ue uobis diuitib. quia habe
posito apparet qͥuod ab hoc regno se
alienat qui consolationem querit
in temporalibus. Non enim diuitiȩ.
s amor diuitiarum in culpa ẽ. ut
eccłiastes ait. Qui amat diuitias. fru¬
ctus non capiet ex eis. hoc est qͥ nescit
erogare pauperi. carebit in posterũ.
Et alibi legimus. Beatus ddiues qͥ in¬
uentus est sine macula. qui post aurũ
non abiit nec sꝑauit in pecuma &e thes¬
auris. Ue uobis qui saturati estis. qr
esurietis. Saturatus erat diues pur¬
puratus epulans cotidie splendicte. s
dirum ue sustinebat. quando de laxari
digito quem despexerat guttam aquȩ
querebat. Utiq si beati sunt semper
esurientes iustitiam. infelices sunt nul¬
lam ueri boni patientes famem U
uobis qui ridetis nunc. quia lugebitis
& flebitis. Hinc salomon ait. Risus
dolore miscebitur. & extrema gaudii
luctus occupat. Et iterum. Cor sapi¬
plorat ita. Qm̃ laudatur peccator in
desideriis animȩ suȩ. & iniquus bene¬

Expanded text:
erumtame vobis divitibus, quia habetposito apparet quod ab hoc regno se alienat, qui consolationem quaerit in temporalibus. Non enim divitiae, sed amor divitiarum in culpa est, ut Ecclesiastes ait: Qui amat divitias fructus non capiet ex eis , hoc est, qui nescit erogare pauperi, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis. Saturatus erat dives purpuratus, epulans quotidie splendide ; sed dirum vae sustinebat, quando de Lazari digito quem despexerat, guttam aquae quaerebat. Utique si beati sunt semper esurientes justitiam, infelices sunt nullam veri boni patientes famem. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Hinc Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapiplorat ita: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus bene
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo nobilis ẽ xp̃c: longinqua regio
eccłia ẽ ex gentib: de qua ei loquen¬
ti. ego aut̾e constitutus sum rex ab eo
dicitur a patre. Postula a me & dabo
tͥ gentes hereditatem tuam: & posses¬
sionem tuã t̾minos t̾rȩ. Quȩ here¬
ditas aut possessio bifarie regio lon¬
ginqua uocat᷑: uł quia a finib t̾rȩ
cdamat ad dñm. uł qr longe ẽ a pec¬
catorib salꝰ. Cũ enĩ d̾s ubiq sit.¬
rant longe facti sunt ꝓpe in sangui¬
ne xp̃i. Abiit enim xp̃e ab excecatis
iuideis ad gentes illummandas: in
fine reuersurus. quando om̃is isrł
ocatis autem decẽ seruis suis: de¬
dit illis decem mnas. Denariꝰ ad
legem ꝑtinet: ꝓpt̃ decalogũ. Udi
itaq pat̾familias decem seruos:
quia elegit discipulos ꝑ litterã le¬
gis imbutos. Dat illis decem mnas:
quia legis dicta sp̃ualit̃ intelligen
us perum parte futurus sit: homin̾e
sus arbitror neminem: aisi forte
eu sp̃c diumus ostendit. I.

Expanded text:
omo nobilis est Christus. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua ei loquenti, ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre; Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Quae haereditas aut possessio, bifarie regio longinqua vocatur; vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Cum enim Dominus ubique sirant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Abiit enim Christus ab excaecatis Judaeis ad gentes illuminandas, in fine reversurus, quando omnis Israel Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decem mnas. Denarius ad legem pertinet propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem mnas, quia dicta legis spiritualiter intelligen rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus divinus ostendit. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
um. cecoꝵ. claudoꝵ. aridoꝵ. ex pectan¬
tium aquȩ motum. Angl̃s autem
dñi scd̾m tempus descendebat in
piscinam. & mouebatur aqua. Qui gͦ
ꝑrimus descendisset post motũ aquȩ.
sanus fiebat a quacũq detinebatur
infirmitate.
Al bi .s.

Expanded text:
 aridorum, exspectantium aquae motum. Angelus autem Domini secundum tempus descendebat in piscinam, et movebatur aqua. Qui ergo prius descendisset post motum aquae, sanus fiebat a quacunque detinebatur infirmitate. ALBINUS.
Abbreviated transcription (Latin):
bum audit. & sollicitudo scł istius. &
fallacia diuitiarũ soffocat uerbum. & si¬
ne fructu efficitur.
uiitiȩ & si interdum delectent. ta¬
men spinȩ sunt. quia cogitatio¬
num suarum punctionib mentẽ la¬
cerant. & cum usq ad peceatum ꝑ¬
trahunt. quasi inflicto uulnere eruen

Expanded text:
bum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Divitiae etsi interdum delectent, tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruen
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ uerbi ꝑueniant. uitȩ huiꝰ adu̾sa
terrendo. uł ꝓspera blandiendo. eos re¬
tardant. Contra quȩ damna utraq.
semen qͦd acceꝑat tutari curabat paulꝰ
qui ait. Per arma iustitiȩ. a dextris &
a sinistris. Qui uͦ in terram bonã
seminatꝰ ẽ. hic est qui uerbum audit
& intelligit. & fructum affert. & facit
aliud quidẽ centum. aliud autẽ sex a¬
ginta. porro aliud triginta. D iuer¬
sitas bone terrȩ. animȩ sunt piȩ cre¬
dentium. Hȩ dei u̾bũ suscipiunt. cͣ¬
seruant. & ut lucas habet in patientia
fructificant. qr bona agunt. & mala
ꝓximoꝵ equanimit̃ tolerant. ut post
flagella humilit̾ suscepta ad requiẽ
suscipiantur.
ic uua calcib tunditur. & inui¬
Ini saporem liquatur. Sic oliua
& in olei li quorem pinguescre. Sie ꝑ
trituram areȩ a paleis grana separan¬
tur. & ad horreum purgata ꝑueniunt.
Quicumq gͦ appetit plene uitia uince
re. studeat humilit purgationis suȩ

Expanded text:
litatem verbi perveniant, vitae hujus adversa litatem verbi perveniant, vitae hujus adversa terrendo vel prospera blandiendo eos retardant. Contra quae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris . Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bonae terrae, animae sunt pie credentium. Hae verbum Dei suscipiunt, conservant, et, ut Lucas habet ait, in patientia fructificant, quia bona agunt, et mala proximorum aequanimiter tolerant, ut post flagella humiliter suscepta ad requiem suscipiuntur. ic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva  in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
nec mentis inopiam expelli nt. Solȩ
diuitix̧ uerȩ sunt: quȩ nos in uirtuti¬
b diites faciunt. Sollicitudines & di¬
uitiȩ & uoluptates suffocant. qr im¬
portunis cogitationib suis guttur m̃¬
tis strangulant. & dũ bonũ desideriũ
ad cor intrare ñ sinunt. quasi aditũ
uitalis flatꝰ claudendo necant. Duo st̃
in diuitiis contraria. sollieitudines uide¬
licet & uoluptates. quȩ possessores suos
& afflictos & lubricos faciunt. S quia
uoluptas afflictioni ñ conuenit. alio
tempore sollicitudo spe adquirendi. seu
timore ꝑdendi affligit. alio uoluptas ꝑ
affluentiam emollit & effluere facit.
Multi quidem audientes disputationẽ
contra auaritiam uł luxuriam dicunt.
contemptores scħ. & castos homines ẽẽ
beatos. sed ubi speties concupiscibiles
eoꝵ obtutib p̃sentantur. mox recedit
ab eis quicquid recte cogitauerant. Beda:¬
eminati gͦ suꝑ petrosam t̾ram. &
in spinis. sunt illi qui u̾bum ꝙ ꝓ¬
bant & desiderio gustant. s ne ad uti-¬

Expanded text:
nec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae et voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemptores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. Seminati ergo supra petrosam terram et in spinis, sunt illi, qui verbum et probant et desiderio gustant, sed ne ad uti
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̾ẽ triginta refert᷑ ad Beda
nuptias digitoꝵ coniunctio in¬
sinuat: quȩ quasi molli osculo se cõ¬
plectens maritum pingit & connige̾.
Sexaginta ꝑtinet ad uiduas. quȩ quan¬
tomagis abstinent. tanto mauis p̾miu̾
recipiunt. Centesimus numerus qͥ a
sinistra transfertur ad dexteram. expri-¬
mit uirginitatis coronam. Aliter. Ausi¬
fructus est martẏrum. progter
scitatem uitȩ. uł contemptum mortis
Sexagesimus est uirginum propter
otium interiꝰ. quia ñ pugnant contra
consuetudine̾ carnis. Solet eñi ocium
conced sexagenariis. post militiam.
Tricesimus coniugatoꝵ. quia hȩc est
ȩtas p̾liantiũ. & his ẽ maior conflictꝰ.
ne libidine superentur.

Expanded text:
uod autem triginta refertur ad nuptias, digitorum conjunctio insinuat, quae quasi molli osculo se complectens, maritum pingit et conjugem. Sexaginta pertinet ad viduas: quae, quanto magis abstinent, tanto majus praemium recipiunt. Centesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad dexteram, exprimit virginitatis coronam. AUGUST. Alifructus est martyrum, propter sanctitatem vitae vel contemptum mortis. Sexagesimus est virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis. Solet enim otium concedi sexagenariis post militiam. Trigesimus conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium, et his est major conflictus, ne libidine superentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ias & alii ꝓphetȩ iuderuno glãm do¬
mini. unde & uidentes sunt appellati.
S in enignate uiderunt. ñ in pre¬
sentiarum ut apłi. qui nequaquam
ꝑ angłos. aut uarias iusionum spe¬
ties opus habebant doceri. Qͦs lucas
reges dicit. matħs iustos appellat.
quia magni reges sunc qui tempta¬
tionum suarum motib regendo pre¬
esse nouerunt non succum bere. Mas:¬
ota quia minor gr̃a minorq
sacramentoꝵ xp̃i notiria fuit
in ꝓpħis quam in apłis. qui p̃sert̾i
aeccepto spn sc̃o mundum etiam illu¬
strauerunt. Uerumtam̃ aliqui pro¬
phetarũ & aliquando supra homiñe
rapti. sine enignate contemplati sunt
ut apħ. Undde ̾ns in libro numeri.
Siquis fuerit inter uos ꝓpħa dm̃. in
uisione apparebo ei. uł ꝑ somnium
loquar ad illum. At non talis seruus
meus moyses. Ore enim ad os loquor
ei. & palam. Non ꝑ enignata & figu

Expanded text:
ias et alii prophetae viderunt gloriam Domini: unde et videntes sunt appellati; sed aenigmate viderunt, non in praesentiarum, ut apostoli, qui nequaquam per angelos ut varias visionum species opus habebant doceri. Quos Lucas reges dicit, Matthaeus justos appellat, quia magni reges sunt qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere. Nota quia minor gratia minorque sacramentorum Christi notitia fuit in prophetis quam in apostolis, qui praesertim accepto Spiritu sancto mundum etiam illustraverunt. Verumtamen aliqui prophetarum, et aliquando supra hominem rapti, sine aenigmate contemplati sunt us . Unde Dominus in libro Numeri: « Si quis fuerit inter vos propheta Domini, in visione apparebo ei, vel per somnium loquar ad illum. At non talis servus meus Moyses. Ore enim ad os loquor ei et non palam, non per aenigmata et fi
Abbreviated transcription (Latin):
tem suꝑ petrosa seminatus est: hie est qͥ
uerbum audit. & continuo cum gandio
accipit illud. non habet antent in se ra¬
dicem. sed est temporalis. Facta autem
tribulatione & ꝑsecutione propt̃ u̾bũ.
continuo scandalizat᷑. ta dieit᷑ ho¬
mo qui semen uerbi suscipit. seminatꝰ
sicut terra postquam semen recepit. di¬
citur seminata. Qui gͦ seminantur
suꝑ petrosa. ic̃ est suꝑ cogitationes ple¬
nas curitia ad retinendum qͦd libent
audiunt. temporales dicuntur. qr ad
tempꝰ credunt. & in tempore tempta¬
tionis scandalixantur. qͦd est a tran-¬
quillitate mentis ruere.
yltum quippe castat int̾ eũ qͥ
multis tribulationibus dñm

Expanded text:
tem supra petrosa seminatus est, hic est qui tem supra petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudio accipit illud; non habet autem in se radicem, sed est temporalis. Facta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, seminatus, sicut terra postquam semen receperit, dicitur seminata. Qui ergo seminantur super petrosa, id est super cogitationes plenas duritia ad retinendum quod libenter audiunt, temporales dicuntur; quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis scandalizantur, quod est a tranquillitate mentis ruere. ltum quippe distant inter eum, qui multis tribulationib
Abbreviated transcription (Latin):
os gͦ audite parabolam se¬
minantis. Omnis qui audit
uerbum regni & ñ intelligit.
uenit malus & rapit quod
seminatum est. in corde eius. Hic est
qui secus uiam seminatus est. Remibiꝰ
mnis qui audit uerbũ. Imagist᷑:
regni ȩt̾̃ni & intelligere negli¬
git. talis est subaudis qͦd uenit malꝰ
idest diabolus ad eum. Hic ẽ qͥ semi¬
natus est. idest suꝑ quem oecidit semen
secus uiam. Indignans enim ꝑcipere
uerbum dei quod audit. nullatenus
infra cordis uiam pessimis cogitationib
tritam. suscipit illud. Uel ita. Extra in¬
am quȩ est ueritas xp̃i seminatur u̾bũ.
& non in uia. cum auditores ñ curant
retinere illud nec intelligere. In quam
uiam qui non intrat. s in cireuitũ ua¬
dit. errorem incurrit. Cauendum est
ubicũq dñs exponit sermones suos. ne
aluid quam ip̃se exponit uł plus intel¬
ligere uelimus. Exposuto autem. ut do¬
ceret significationes querendas in his
etiam quȩ non explanauit. Oyi au¬

Expanded text:
os ergo audite parabolam seminantis omnis qui audit verbum regni et non intellegit venit malus et rapit quod seminatum est in corde eius hic equi secus viam seminatus est. RABAN. Omnis qui audit verbum regni, aeterni, et intelligere negligit, talis est, subaudis: quod venit malus, id est diabolus ad eum. Hic est qui seminatus est, id est super quem semen cecidit secus viam. Indignans enim percipere verbum Dei quod audit, nullatenus intra cordis viam pessimis cogitationibus tritam, suscipit illud. Vel ita: Extra viam quae est veritas Christi, seminatur verbum, et non in via, cum auditores non curant retinere illud nec intelligere. In quam viam qui non intrat, sed in circuitu vadit, errorem incurrit. Cavendum est, ubicunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud quam ipse exponit vel plus intelligere velimus. Exposuit autem, ut doceret, significationes quaerendas in his etiam quae non explanavit. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
bolas multi audierunt: quia ex cecati
erant. & inde excecati. qm̃ suꝑbia incras¬
satum cor habebant. Ercecatio uͦ & pa¬
rabolarum obscuritas fuit eis occasio.
nequando. hoc ẽ ut aliquando salubri
conuerterentur ꝑ illum qui terribilis
in consiliis suꝑ filios hominũ quibus
uult miseretur: & quos uult iuste dese¬
rit. Nam quia obscure dicta ñ intel¬
lexerunt. idõ ñ crediderunt in eum. &
sic crucifixerunt. & sic post resurrectio¬
nem miraculis territi de reatu maio¬
ris criminis compuncti sunt. unde ac-¬
cepta indulgentia ampliori flagrano
dilectione. De aliis dicit dñs. loquar
eis in aliis linguis. & in aliis labiis.
manifesta scilicet apłoꝵ doctrina. &
nec sic ex audient me: de his uͦ dicere
potest. & uł sic ex audient me.
estri autem beati oculi quia
uident. & aures ur̃ȩ quia audi¬
unt. Amen quippe dico uobis. qr
multi ꝓpħȩ & iusti cupierunt uide¬
re quȩ uidetis & ñ uidert̃ & audi¬

Expanded text:
bolas multi audierunt, quia excaecati erant, et inde excaecati, quia superbia incrassatum cor habebant. Excaecatio vero et parabolarum obscuritas, fuit eis occasio; nequando, hoc est, ne aliquando salubrius converterentur per illum, qui terribilis in consiliis super filios hominum, quibus vult miseretur, et quos vult juste deserit. Nam quia obscure dicta non intellexerunt, ideo non crediderunt in eum, et sic crucifixerunt, et sic post resurrectionem miraculis territi de reatu majoris criminis compuncti sunt; unde accepta indulgentia, majori flagrant dilectione. De aliis dicit Dominus: Loquar eis in aliis linguis et in aliis labiis , manifesta scilicet apostolorum doctrina, et nec sic exaudient me ; de his vero dicere potest, et vel sic exaudient me. Vestri autem beati oculi, quia vident, et aures vestrae, quia audiunt. Amen quippe dico vobis, quia multi prophetae et justi cupierunt videre quae videtis, et non viderunt; et audi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sui. dño propt̾ dñm seruit: oues
xp̃i non ad lucrum. s amore xp̃i pa¬
scit. Prudens sapit & intelligit. ac
uouissima ꝓuidet: singuloꝵ capaci¬
tatem discernit. ut det illis eybum
in tempe: idest pro qualitate au¬
ditoꝵ. mensurat eybum diuini u̾bi
Ieatus ille seruus: quem cũ ue¬
nerit dñs eius. uiuenerit sic
facientem. Uere dico uobis: qm̃ su
ꝑomĩa bona sua constituet eum.
Suꝑ omĩa dicit cęlestis regni gau¬
dia: non ut soli s ut p̃ ceteris ha-¬
beanto ȩt̃na bona. tum ꝓsua uita.
tum ꝓ
gregis custodia.
In hocꝰ
etiã scło plus
ceteris
honorandi st̃. qͥ
doctrina multum laborant. Unde
apłs ait. Qui bene p̾sunt p̾sbiti
duplici honore digni habeantur:
maxime qui laborant in uerbo &
doctrina. Mee lxuii. Lel yiui.¬

Expanded text:
domini sui, domino propter Dominum servit, oves domini sui, domino propter Dominum servit, oves Christi non ad lucrum, sed amore Christi pascit. Prudens sapit et intelligit, ac novissima providet, singulorum capacitatem discernit, ut det illis cibum in tempore, id est, pro qualitate auditorum mensurat cibum divini verbi Beatus ille servus quem, cum venerit dominus ejus, invenerit sic facientem. Vere dico vobis, quoniam super omnia bona sua constituet eum. Super omnia dicit coelestis regni gaudia, non ut soli, sed ut prae caeteris habeant aeterna bona, tum pro sua vita, tum pro gregis custodia. In hoc etiam saeculo plus caeteris honorandi sunt, qui in doctrina multum laborant. Unde Apostolus ait: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et doctrina . M:
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ultra aeris etherisq confinia
ꝑ uenisse credenda ẽ. Quocumq
autem ꝑuenire potuit: eo ignis in¬
dicii ꝑueniet. Itaq celum ꝙ terra
ꝑ eam quam nunc habent imagi¬
n̾em transibunt: ꝙ ꝑ essentiã sine s¬
corrigunt᷑. Ait autem ei petrin. Dñe:
ad nos cicis hanc parabolam an &¬
Q omnib dico uigilate. Non solu
rectores eccłiȩ. s om̃s iuigilare pͣcipi᷑.
ianuas cordium custodientes. ne callidi
hostis mala suggestio subintret: ne nos
mit. non corꝑa s fantasias uidet: cum
eiugilat nichil habet de his quȩ uide¬
rat. Sic sunt qͦs mundi amor rapto
in uita: deserit post uitam. Lel xii
it dñs supra familiam suam: ut
det illis cẏbum in temꝑe Gene¬
ralit̾ omnib pͣcepit dñs uigilare:
dixit aut̃e de pͣlatis ȩccłiȩ qͦd rarus
inueniatur fideliter dispensans. rarꝰ
qu̾e constituerit dñs uocando tanꝗͣ
aaron: & qui non magis se ingesse¬
rit. qui ñ magis se pascat quam oues.
fidelis seruus bene erogando pecuniã

Expanded text:
dit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est . Quocunque autem pervenire potuit, eo ignis judicii perveniet. Itaque coelum et terra per eam quam nunc habent imaginem, transibunt; et per essentiam sine rus est. Ait autem ei Petrus. Domine ad nos dicis hanc parabolam. an co omnibus dico, vigilate. BEDA. Non solum rectores Ecclesiae, sed omnes vigilare praecipimur, januas cordium custodientes, ne callidi hostis mala suggestio subintret, ne nos mit, non corpora, sed phantasias videt, et cum evigilat, nihil habet de his quae viderat. Sic sunt quos mundi amor rapit in vita, deserit post vitam. L. 157Vit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in temporeraliter omnibus praecipit Dominus vigilare, dixit autem de praelatis Ecclesiae, quod rarus inveniatur fideliter dispensans; rarus, quem constituerit Dominus vocando tanquam Aaron; et qui non magis ingesserit, qui se magis non pascat quam oves. Fidelis servus bene erogando pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur sẏnagoga damnat᷑a. qͣn
d& xp̃c in ea ñ inuenit fructũ iustte
que quesiuit. Cũ autẽ fiei lucem
recipiet ifrł. arbor fici diu sterilis
fructũ reddet: iuxta illud beati ios.
Lignum habet spem si p̃cisũ fuert
rursũ enim uirescit. & rami eiꝰ pul¬
lulant. Qd uͥ factum uideris: estate
uere lucis eẽ in ꝓximo ñ ambigas.
Irius etiã om̃s arbores ꝓducent g
łe fructum: quia popł ot̃iũ natio¬
num scd̃m suprascͥptas ꝓpħias teci-¬
pient eugłiũ. anteꝗͣ ueniat dies n¬
tremi discriminis. N qua una qͦꝵ
arbor manifestabit quod intus hade¬
erit aridum ad comburendũ: aut n¬
ride ad plantandũ cum ligno uit.
ciiius folia erunt in salutem gentit.
id est uerba quib dicetur. Uenite de-¬
nedicti ꝑ atris mei.Amen dico uob̃.
quia ñ pͣteribit hȩc generatio. donec
omnia hȩc fiant. Cęlum & t̾ra tran¬
sibunt: uerba uͦ mea ñ p̃teribunt.
Seneration̾ẽ aut om̃e hominũ genꝰ

Expanded text:
intelligitur Synagoga damnata, quando Christus in ea non invenit fructum justitiae quem quaesivit. Cum autem fidei lucem recipiet Israel, arbor fici diu sterilis fructum reddet, juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursus enim virescit, et rami ejus pullulant . Quod ubi factum videris, aestatem verae lucis esse in proximo non ambigas. Prius etiam omnes arbores producent ex se fructum, quia populi omnium nationum secundum supradictas prophetias recipient Evangelium, antequam veniat dies extremi discriminis. In qua unaquaeque arbor manifestabit, quod intus habuerit aridum ad comburendum, aut viride ad plantandum, cum ligno vitae cujus folia erunt in salutem gentium, id est, verba de quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei . Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia haec fiant. Coelum et terra transibunt, verbaenerationem autem, aut omne hominum genus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia passim dimittuntur
om̃ib pecata. s digne penitentib¬
in hac uita. Refutatur hic nouatianꝰ.
negans ueniam penitentib martyriũ
incurrentib¬

Expanded text:
omnia passim dimittuntur omnibus peccata, sed digne poenitentibin hac vita. Refutatur hic Novatianus, negans veniam penitentibus martyrium incurrentib
Abbreviated transcription (Latin):
tes duodecim dixerunt illi
Dimitte turbas. ut euntes
in castella: uillasq quȩ cura
sunt. diuertant & inueniant escas. qr
hic in deserto loco sumus. Ih̃e autem
dixit illis. Non habent necesse ire. date
illis uos manducare. Be da¬
rouocat apłos ad fractionẽ pa¬
num. ut illis testantib se ñ ha-¬
bere. magnitudo signi notior fiat.
simul insinuans quia cotidie ꝑ eos
sumus pascendi. Quid enim
agunt petrus & paulus ꝑ epistolas.
nͥ ut mentes nrãs alimentis celesti¬
b pascant: In uespere turbas refieie
soł iustieiȩ ꝑro nobis occubuit. a dn¬
tina sp̃ualis inecuiȩ fame sumꝰ lib̾ati.
ota ordinem

Expanded text:
lli: Dimitte turbas, ut euntes in castella villasque, quae circa sunt divertant, et inveniant escas, quia hic in deserto loco sumus. Jesus autem dixit illis: Non habent necesse ire, date illis vos manducare. » Provocat apostolos ad fractionem panum, ut, illis testantibus se non habere, magnitudo signi notitior fiat, simul insinuans, quia quotidie per eos sumus pascendi. Quid enim agunt Petrus et Paulus per epistolas, nisi ut mentes nostras alimentis coelestius pascant? In vespere turbas reficit, sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritualis inediae fame sumus liberati. Nota ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ene dictum est secessit ñ fugit.
ut ostendatur magis eum ꝑ¬
secutores uitare quam timnere.
Oportunum namq tempus sue
passionis expectans. uitabat. ne ho¬
micidio de iohanne. iungeret᷑ homi¬
cidium de se. Uel id̾o recessit. ut nobis
p̾beret exemplum uitandȩ temerita.¬
tis ultro tradentium se. Non en̾ om̃s
eadem constantia. ꝑseuerant in tor-¬
mentis. qua se torqͥuendos offerunt.
Petendo etiam solitudinem. turbarũ
fid̾e an sequi curent explorat. & ꝓba¬
tam digna mercede remunerat. Tur¬
be autem ñ uimentis non uehiculis.
s ꝓprio labore pedum it deserci ar¬
rip̾iunt. & salutis desiderium ostendunt
Rursus ipse excipiendo fatigatos do¬
cendo inscios. sanando egrotos. recre¬
ando ieiunos. quantum deuotione
credentium delectet᷑ insinuat. Altter.
Postqũa apud iudeos ꝓphetia uoc̃e
ꝑdidit. transiit ad desertum ȩccłiȩ. qͦ
uiro carebat. Turbȩ relinquebant
ciuitates. idest pristinas conu̾sationes.
& dogmatũ uarietates. Qͦd dicit exi¬

Expanded text:
ene dictum est, secessit, non fugit, ut ostendatur magis eum persecutores vitare quam timere. Opportunum namque tempus suae passionis exspectans, vitabat ne homicidio de Joanne, jungeretur homicidium de se. Vel ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae temeritatis ultro tradentium se. Non enim omnes eadem constantia per severant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Petendo etiam solitudinem, turbarum fidem an sequi curent explorat, et probatam digna mercede remunerat. Turbae autem non jumentis, non vehiculis, sed proprio labore pedum iter deserti arripiunt, et salutis desiderium ostendunt. Rursus ipse excipiendo fatigatos, docendo inscios, curando aegrotos, recreando jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Aliter. Postquam apud Judaeos prophetia vocem perdidit, transiit ad desertum Ecclesiae, quae viro carebat. Turbae relinquebant civitates, id est, pristinas conversationes et dogmatum varietates. Quod dicit exi
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ: inferoꝵ substantia
incorporalis. Et id̃o merito querit᷑
unde sub t̾ris dicuntur ẽẽ inferi. si
corꝑalia loca ñ sunt: aut unde u¬
feri appellant᷑. si sub terris ñ sunt
S idem doctor dicit. Id̃o sub terris
dicuntur inferi ut̃ credunt᷑.: quia
congruent᷑ in spũ ꝑ illas corporaliuẽ
rerum similitudines sic demonstrati¬
tur. ut qm̃ defunctoꝵ animȩ infe¬
ris dignȩ carnis amore peccauert᷑.
ad illas corꝑaliũ rerum similitudines
exhibeantur quib carne mortui solent
sub t̾ra condi. Nonmilli ex hac senten¬
tia augustim sentiunt qͦd ubicumq
peccator fuerit. ibi elementa cruciabt̃¬
eum. & in corꝑe suo. & ex locis adiacen¬
tib. Est enim ꝓbabile ut anima quȩ
sua sponte sum̃it a carne fomentum
peccandi : nolens ab eade recipiat fom̃¬
tum cruciatꝰ. Et quia penȩ illȩ acutissi¬
mȩ ac sempit̾nȩ erunt: ñ imꝓpriȩ ig¬
nis ęc̃nus appellant᷑. Merito qͦq infer¬

Expanded text:
Augustinus, inferorum substantia incorporalis. Et ideo merito quaeritur, unde sub terris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunt; aut unde inferi appellantur, si sub terris non sunt. » Sed idem doctor dicit: « Ideo sub terris dicuntur inferi vel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur. Ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, ad illas corporalium rerum similitudines exhibeantur, quibus carne mortui solent sub terra condi. » Nonnulli ex hac sententia Augustini sentiunt quod ubicunque peccator fuerit, ibi elementa cruciabeum et in corpore suo, et ex locis adjacentibus. Est enim probabile ut anima, quae sua sponte sumit a carne fomentum peccandi, nolens ab eadem recipiat fomentum cruciatus. Et quia poenae illae acutissimae ac sempiternae erunt, non improprie ignis aeternus appellantur. Merito quoque infer
Abbreviated transcription (Latin):
auperes sunt. qui uoluntate sunt
pauperes pro deo. non coactione
biȩ non inflat: Bene incipit. quia
initium sapientiȩ est timor dñi. sicut
initium peccati est suꝑbia. Beda¬
auperes pro xp̃o a peccato absti¬
nent. scłm calcant. illecebrosa non
&lestis regni. quia delectationis huma¬
nȩ sunt cupiditate nudati. ut pro¬
pheta dicens. Ego uͦ egenus & pauꝑ
sum. Et alibi. Michi autem adherere
dõ bonum est. ponere in dño dõ spem
meam.
eati mites. qm̃ ip̃si possidebunt
terram.

Expanded text:
auperes sunt, qui voluntate sunt pauperes pro Deo, non coactione superbiae non inflat. Bene incipit, quia initium sapientiae timor Domini , sicut initium peccati est superbia . Pauperes pro Christo a peccatis abstinent, saeculum calcant, illecebrosa non oelestis regni, quia delectationis humanae sunt cupiditate nudati, ut Propheta, dicens: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam eati mites, quoniam ipsi possidebunt terram.
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ. & uultus eoꝵ facies hominis
ꝙ facies leonis. & facies uituli. & facies
aquile Prima hominis facies mathm
significat. qui quasi de homine exorsus ẽ
sacerdote sumpsisse initium p̃figurat.
Quarta ioħem. qui ad altiora festinans
de uerbo dei cdisputat. Et in apocalypsi.
eadem significatio ẽ uͥ dicit᷑. Animal pͥ¬
mũ simile leomi. sccł̾m. simile uttulo. tciũ
simile homine. quartũ. simile aqͥle uolanti

Expanded text:
facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est sacerdote sumpsisse initium praefigurat . Quarta Joannem, qui ad altiora festinans, de verbo Dei disputat . Et in Apocalypsi eadem significatio est, ubi dicitur: Animal primum simile leoni, secundum simile vitulo, tertium simile homini, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cienctum quia prenominati pa¬
tres actu & nomine incarnatio¬
nem xp̃i significant. ꝙ omnia ut ait
apłs in figura contingebant illis.
lbinus itaq diaconus

Expanded text:
ciendum quia praenominati patres actu et nomine incarnationem Christi significant, et omnia, ut ait Apostolus, in figura contingebant illis . Albinus itaque diaconus
Abbreviated transcription (Latin):
sato recipiuntur eterna tabernacula:
quantomagis sermo diuinus in quo
bonos dispen satores leuabit in cȩłu:
Quam obrem qui fqdelis ẽ in mim¬
mo: idest in carnalib: & in maiore
fidelis erit. idest in sp̃ualib. Qͥ aut̃ẽ
in paruo iniquuis ẽ: ut non det fr̃ib
ad utendum quod a dõ ꝓ omnib ẽ
creatum: iste & in sp̃uali pecunia
diuidenda iniquus erit: ut ñ ꝑ ne-¬
cessitate s ꝓ ꝑsonis doctrinam dñi
diuidat. N minimo fidelẽ eẽ.
tunditatis. id est a puncto medio om¬
nes lineȩ pares in ex trema ducant᷑
eadem ẽ in magno disco quȩ in num¬
mulo exiguo. ita ubi parua iuste ge¬
runtur. ñ minuit᷑ iusticiȩ magnitudo.

Expanded text:
sato recipiuntur in aeterna tabernacula, sato recipiuntur in aeterna tabernacula, quanto magis sermo divinus, in quo tus est, bonos dispensatores levabit in coelum? Quamobrem qui fidelis est in minimo, id est in carnalibus, et in majore fidelis erit, id est in spiritualibus. Qui autem in parvo iniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus creatum est; iste et in spiritali pecunia dividenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. In minimo fidelem esse,tunditatis id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
de centenario numero qui plenus ẽ
atq ꝑfectus. fecit scribi quinquage¬
narium. qui proprie penitentiũ est.
iuixta iubelerim annum: & illã para¬
bolam in septuagesimo quarto capi-¬
tulo luce: in qua alteri quingenti. al¬
teri debitori quinquaginta denarii di-
mittuntur. Scđ̃m autem uocauit po¬
pulum uideoꝵ. qui tritico mandatoꝵ
dĩ nutritus erat. & debebat ei centenari¬
um numerũ: & coegit. ut de centũ fa¬
& de sabbato transiret ad primã sab¬
bati. Ob hanc causam a dño p̾cticat᷑
legis austeritate mutatus sit in eugłii
clementiam. Qͦd si quesieris quare uo¬
cetur uillicus iniquitatis in lege dĩ:
seias quia iniquus erat uillicus. qui
bene quidem offerebat. s ñ bene ddi¬
uidebat: credens in patrẽ. s filium
itaq fuit paulus apłs in transgres¬
sione legis. filiis quondam lucis: qͥ
in lege uersati xp̃m qui dĩ patris
uerum lumen ẽ. ꝑdiderunt. Si aut̾e
de mammona iniquitatis bene dispen¬

Expanded text:
de centenario numero, qui plenus est de centenario numero, qui plenus est et perfectus, fecit scribi quinquagenarium, qui proprie poenitentium est, juxta jubileum annum et illam parabolam, in septuagesimo quarto capitulo Lucae, in qua alteri quingenti, alteri debitori quinquaginmittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum occadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicalegis austeritaclementiam. Quod si quaesieris, quare vocetur villicus iniquitatis in lege Dei, scias quia iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat, credens in Patrem, sed Filium itaque fuit. Paulus in transgressione legis, filiis quondam lucis qui in lege versati, Christum qui Dei Patris verum lumen est, perdiderunt. Si autem de mammona iniquitatis bene dispen