comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥa potestate se pͥuat .i. dignum priuatione
se facti.
Si sacdos pot̾ dimitt̾e uel retinere pecca
ed queritur utrum ata.
peccato solu̾e ualeat sacerdos .i a culpa
ut culpe matulam abstergat. ł debitum
et̾ne mortis soluere ualeat. Quidam arbitu
tate ⁊ debito future pene. alt̾um curari ꝑ
deum. alt̾um solui ꝑ sacerdotem. Patit᷑
enim ꝑ peccatum quasdam tenebras in¬
t̾iores ⁊ maculas a quib nͥon lib̾etur. ꝓicie¬
tur in tenebras ext̾iores. cum autem lib̾at᷑
ab his suscitatur a morte pecc̃i. Uñ apłs.
lauat. Debitum uͦ et̾ne p̾ite solu̾e concessit
sacerdotib Q in resurrectione lazari sig
huc ligatum solu̾e apłis precepit: quia uͥ
auint. ip̃e int̾sꝰ animam a caligine macła¬
q pecc̃i mundat sac̾dotib uͦ ded̃ uinculum
et̾ne mortis soluere.
lũ uͦ dicunt solum deum. ñ sacerdotem de¬
bitum et̾ne mortis dimitt̾e sicut ⁊ animam
interius uiuificat ꝑ se. nec tamen diffitent᷑

Expanded text:
propria potestate se privat, id est, dignum privatione se facit. 4. Si sacerdos potest dimittere vel retinere peccata. Sed quaeritur utrum a peccato solvere valeat sacerdos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati tate, et debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde Aposlavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari sign, eumque adhuc ligatum solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati emundat, sacerdotibus vero dedit vinculum aeternae mortis solvere. o dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur
Abbreviated transcription (Latin):
appi̾rebant. Item opponit᷑. cum fames sit pe¬
na peccati. si non peccarent. famem nõ sen¬
tirent s sine fame: suꝑfluum iudet᷑ cõme¬
de. Uñ putant quidam: eos cib̾ ñ indigu¬
isse añ petẽm. quia ñ pot̾ant esurire si ñ
petcarent ad quod dici pͭ. quod fames uere
defectus ẽ: ⁊ pena peccati. Est enim in mo¬
datus appetitꝰ edendi. cui non subiaciuss

Expanded text:
appetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit poeappetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus app
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum augꝰ¬
sub assertione de his nicħ tradat. ñ irracio¬
nabiliter quibusdam placuit pͥmorum pa¬
rentum filios nascituros paruos. ac dem̃ ꝑ
int̾ualla temꝑum cademlege. qua et nunc
nat iuitatem humanam ordinatam e̾nimꝰ:
stat᷑e incrementum ⁊ membrorum usum
recepturos. ut in ilł expectaret᷑ etas ad am¬
bulandum ⁊ loquendum sic̃ mͦ in nobis.
Quod utiq ñ eet. uicio deputandum s con¬
dicioni nature sicut a cibo ñ penitus absti¬
n̾e ualebant. nͥ tamen illud erat ex uicio s
ex natura condicionis. Ad ħ autem opponit᷑¬
ita. Si non peccarent ñ morerent᷑ s ñ peccarẽt
si non commecdent. Pot̾ant gͥ sñ alimonia
uiu̾e. Cet̾um sicut supradiximus nõ solum pec¬
carent si de ligno uetito edent. s. etiam si
concessis non ut̾entur: quia sicut erat eiᷤ pre¬
ceptum. non illo ligno uesci ita aliis uesei.
Pret̾ea contͣ naturalem rõnem fr̃ent qua in¬
telligebant de ilł eẽ edendum. quod ⁊ nͣlit̾

Expanded text:
ed cum Augsub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum sicut modo in nobis; quod utique non esset vitio imputandum, sed conditioni naturae: sicut a cibo abstinere penitus non valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura conditionis. 7. Opposit non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. potius ideo. facta sunt qr im¬
mutabiliter ab eo sciuntur. ⁊ h etiam
significare uidet᷑: dei scientiam cãm¬
nouisse: quia facta sunt: s iõ facta:
quia nouit ea deus. Lõ q uiderur dĩ
scientia uel prescientia cã ẽẽ. eorum.
que nouit.
nconuenientia ostendit quȩ

Expanded text:
sunt, sed potius ideo facta sunt quia imsunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo sciuntur. Et hic etiam significare videtur Dei scientiam cauo Deum ea novisse quia facta sunt, sed ideo facta, quia novit ea Deus. Ideoque videtur Dei scientia vel praescientia causa esse eorum quae novit. 2. Inconvenientia ostendit quae
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo tempore cognouit deus. ẜ fut᷑a
quos et de quib reb uel exauditurus.
uel non exauditurꝰ ess sine micio ante
presciuit. Uniuersas autem creaturas
et sp̃uales. ⁊ corporales. non quia sunt
ideo nouit. s ideo sunt: quia nouit. Nõ
enim nesciuit: que fuerat creaturus.
quia gͦ sciuit: creauit. non quia creauit:
sciuit. nec aliter sciuit creata quam
creanda. Non enim eiꝰ sapientie aliqͥ.
accessit ex eis. s illis existentib sicut o¬
portebat. ⁊ quando oportebat: illa¬
Antequam crearentur omnia: nota sũt
illi sic ⁊ postquam comsummata st̃¬
Qcce his uerbis aꝑte uidet᷑ augustinꝰ
innue te scientiam uel prescienciam
dei causam esse eorum que fuint. cum
dicit ideo ea er̃: quia deus nouit. Idẽ
quoq in .ui. li. dicere uidetur. cum in¬
quit decedant et succedant tempora.
non dececlit aliquid uel succedit sci¬
encie dei: in qua nouit omnia: que fe¬
tit ꝑ tempoia. Non enim ħ que creata
sunt ideo sciuntur adeo quia facta

Expanded text:
aliquo tempore cognouit, ut nosset, sequos et de quibus rebuvel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creaturas suas, et spirituales et corporales, non quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, iAntequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sEcce his verbis videtur Aug. innuere scientiam vel praescientiam Dei causam esse eorum quae fiunt; cum dicit ideo ea esse, quia Deus novit. Idem quoque in lib. 6 dicere videtur. Cum, inquit non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei, in qua novit omnia quae fecit per ipsam. Non enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta
Abbreviated transcription (Latin):
iinc engo dicta ut addat alia
to insistamus. Suptadictum est quod
presci̾a dei: futurorum tantum ẽ
s communis tam bonorum quam
malorum Scientia uͭ uel sapientia. ñ
mͦ de futuris .s. etiam de ptesentibus
scientia uel p̃scientia: sit causa rerum
an res sint causa scientie ł prestientie
dei. Uidetur enim prescientiẽ di causa
eorum esse. que ei subsunt: ac necessi¬
tatem eueniendi: eis facere. quia nͥ
aliqua futura fuissent. nͥ ds̃ ea p̃sciss
nec possunt non euenire cum ds̃ ea p̃¬
sciuerit. Si autem impos ibile est: ea
non euenire cum prescita sint. uide¬
tur gͥ ip̃a ꝑtescientia qua prescita fũt
eis eẽ causa eueniendi. Impossibile est
autem ea non euenire cum prescita
sint. quia si non uenirent cum p̾sci¬
ta scint: falleretur dei prestientia.
At dei ptescientia falli non pͥ impossi¬
bile est gͦ ca non euenire cum p̾scita
scint. Sic gͥ prescientia causa ẽẽ eorum

Expanded text:
IUS DICTA UT ADDAT ALIA.to insistamus. Supra dictum est quod praesentia Dei futurorum tantum est, sed omnium, tam bonorum quam malorum. Scientia vero vel sapientia non modo de futuris, sed etiam de praesentibus scientia vel praescientia sit causa rerum, an res sint causa scientiae vel praescientiae Dei. Videtur enim praescientia Dei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua praescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum praescita sint. Sic ergo praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
enim de ꝑsonis secundum nr̃am
ħ de substantiis secundum g̃corum
enim illi dicunt tres sub̾as: unam
am: quemadmum ᷤ dm̃s tres ꝑsonas
unam c̾ẽnciam uel sub̃am. Quãꝙͣ et
illi si uellent sicut dicunt t̃s subas¬
tres y pꝰtases: possent dr̃e tres ꝑsonas
tria ꝓsopa. luud autem malu̾nt dñe
quia fortasse secundum lingue sue
consuetudinem aptiꝰ dicitur
nitate ñ est diu̾sitas nͥ singłaritas. hdla
soliti¬
do s unitas tͥnitas. ⁊ distinctio & utisitss

Expanded text:
enim de personis secundum nostram, hoc de substantiis secundum consuetuenim illi dicunt tres substantias uam, quemadmodum nos dicimus tres personas unam essentiam vel substantiam. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substres hypostases, possent dicere tres personas, tria πρόσωπα. Illud autem maluerunt dicere, quia fortasse secundum linguae consuetudinem aptius dicitur. initate non est diversitas, nec singularitas, vel solitudo; sed unitas, et Trinitas, et dist
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur qõ. trabens originem ex p̃¬
dictis. Dictum. ẽ. enim supra quod
tantus est solus pater. uel solus filius
uel solus sp̃c sanctꝰ. qͣtum simul illi
tres.⁊ quod due uel tres pͬ simul non

Expanded text:
ic oritur quaestio trahens originem ex praedictis. Dictum est enim supra quod tantus est solus Pater, vel solus Filius, vel solus Spiritus sanctus, quantum simul illae tres; et quod duae vel
Abbreviated transcription (Latin):
uib obicit᷑. quod isaias ait. Uolauit ad me
unꝰ de seraphin. qui ordo suꝑior ẽ. ⁊ excellẽ¬
tior. Ideo q si de illo ordine mittuntur ñ ẽ. am¬
bigendum. quin etiam ⁊ de aliis mittantur.
runt quidam omnes angelos mitti. nͨ debet
indignum uideri: si ⁊̃ suꝑiores mittantur.
cum ⁊ ille qͥ creator est omnium ad ħ inferi¬
ora descend̾it¬
a descendit. questio si omnes mittant᷑. cũ

Expanded text:
uibus objicitur quod Isaias ait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est ambigendum quin etiam et de aliis mittantur. runt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit. 3. Quaestio: Si omnes mittuntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
onis. s articulus necessitatis exclud. Et
ñ pͥ. Nei ullo mͦdicenda conu̾sio coidis ad
contempnitur sacͣm̃tum. uͥ ĩ lat᷑ne illo
ostenditur. qui ñ ꝑ passionem s ꝑ fidem
saluatus ẽ. sñ baptõ. S dicunt qͥd am ħ
retractasse augustinum recͣctatauit q̃ ex
p̾se hr̃e passionem ñ satis idoneum po¬
uu illuis larronis exemplum q utrum ñ
fu̾it baptizatus inc̾tum ẽ. Constat gͥ sñ
baptismo aliquos iustificari & saluari.
Uñ ambiꝵ de ualentiniano. Uentrẽ me¬
um doleo ut ꝓpħico utar eloquio: qr q̃
regñaturꝰ etam amisi. Uerum tñ: gram¬
ille quam popostit ñ amisit.

Expanded text:
 sed articulus necessitatis, excludit. Et non potest, nec ullo modo dicenda est conversio cordis ad contemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed dicunt quidam hoc retractasse Augustinum. Retractavit quidemposse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum; quia utrum non fuerit baptizatus, incertum est. Constat ergo sine Baptismo aliquos justificari et salvari; unde Amb. de Valentiniano: Ventrem meum doleo, ut prophetico utar eloquio, quia quem regeneraturus eram, amisi; verumtamen gratiam quam ille poposcit, non amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾isionem q cordis si forte ad celebran¬
dum mist̾ium baptĩ in angustus tempum
sucurri ñ pͥ. Heq enim latro ille ꝓ nomiẽ xͥ
crucifixus ẽ. s ꝓ m̾itis facinorum suorum.
nͨ quia credidit passus ẽ s dum patitur cred̃.

Expanded text:
sionemque cordis, si forte ad celebrandum ministerium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, si pro meritis facinorum suorum nec quia credidit passus est, sed dum patitur, credit
Abbreviated transcription (Latin):
tione que in ip̃o añ ñ erat ap̃ quem nͥ p̃¬
t̾ita transierunt ⁊ futura iam fc̃a sunt. liaq
om̃s sanctoᷤᷤ suos añ mundi c̃stitutõnem di¬
lexit sicut p̃destinanit. s cum c̃ũtuntur ⁊ in¬
ueniunt illum tunc inciꝑe ab eo diligi di¬
cuntur. ut eo mͦ duatur. quo p̾ humano
infirmis oculis asꝑa. firmis lenis ẽ. ip̃orum
s mutatione ñ sua. Ita cum aliquis ꝑ iustifi¬
cationem incipit ẽẽ amicus di. ip̃e mutat᷑ ñ
deus. Si quis mag̃ ł mins diligit᷑ adõ uno

Expanded text:
apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt. Itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinavit. Sed cum convertuntur et inveniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua. Ita cum aliquis per justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a
Abbreviated transcription (Latin):
tura. condita⁊ et utraq informis fuit secũ¬
duni alquid ⁊ formata secundum aliqͥd.
S itut enim corꝑalium materia. confusa ⁊ ꝑ
mam confusionis hũit: ⁊ ñ hũit formam
distinctionis ⁊ discretionis doñ p̾ea formare
nature habitum: formata fuit:⁊ tamen il¬
iã: quam pꝰ̾ea ꝑ amorem & conu̾sionem ad
crratorem suum acceptura erat formam ñ
hũit s erat informis sine illa. Uñ augꝰ¬
muitiplicit̾ exponens p̃missa uerba gene¬
ad creatoren in quo formatur ꝑ t̾ram cor¬
ꝑalem materiam sine omni qualitate. q̃
apparet in mat̾ia formata
Quomͦ dicat
lucifer secundum isaiam ascendam in

Expanded text:
tura condita est; et utraque informis fuit secundum aliquid, et formata secundum aliquid. Sicut enim corporalium materia confusa et pemam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretnaturae habitum formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa; unde Augmultipliciter exponens praemissa verba Genead Creatorem in quo formatur; per terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. 8. Quomodo dicat Lucifer secundum Isaiam: Ascendam in
Abbreviated transcription (Latin):
si non hoc donatur ihu. ut contiten¬
dus sit in gła dei patris minor patre
ẽ. Si autem in ea gła ei donatur esse
qua pater est hs̃ ⁊ in donantis auctori¬
tate qr maior: et in donati contessiõe
quia unum sunt. Maior itaq pater
filio. ẽ. ⁊ plane maior. cui tantum do¬
nat. cẽ quantus ẽ. ip̃e. cui ĩnascibili¬
tatis ẽe imaginei sac̃mento na.¬
tiuitatis imꝑtit quem ex se in for¬
ma sua generat. Audisti lector quid
occurrerint diligenter nota pieq ĩtel¬
lige¬

Expanded text:
Si non hoc donatur Jesu ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est; si autem in ea gloria ei donatur esse qua Pater est, habes et in donantis auctoritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio est, et plane major: cui tantum donat esse, quantus est ipse, cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. Audisti, lector, quid occurrerint diligenter nota, pieque intellige
Abbreviated transcription (Latin):
nem tenebantur. ñ incongrue dici pͣ. quod
tidem ⁊ spem uirtutem hũerint. quia crede¬
bant et sꝑabant se uisuros deum ꝑ spẽm
qualit̾ cum tunt ñ uidebant quia ñ pa¬
quia consummata a fide transierunt ad

Expanded text:
nebantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non pam Christi, qua consummata, a fide transierunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem ht̃. sui corꝑis. nͨ uir ad conti-¬
nendum. nͥ mulier potestatẽ hr̃. sñ mu¬
tuo consensu. s alt̾ alt̾us potestatẽ bt̃ cor¬
ꝑis. ut poscenti alt̾i ñ liceat alti negare
debitũ. In ħ enum pares sunt quia nͨ uiro
nͨ mulieri corpussuum licet alii tracłe s sͥ
lum ip̃ius serꝰ sui commiscendi fide li
lib̃orum creandorum cã. q̃ pͥma. ẽ. in ista
mortalitate socirtas. u̾um ⁊̃ infirmitatis
inuicem excipiende ad illicitos ꝯcubitus
deuitandos. mutuam quodammꝰ s̾uitutẽ
uͥ ⁊ si alt̾i eoꝵ continentia placeat. nͥ ex
alt̾ius consensu ñ possit ñ possit. Ad b it
rum ẽ ut etiam quod ñ filiorum protrean¬
dorum s infirmitatis et incontinentie cã
expetit. ł ille de matrimonio ł illa ñ sͥ alt̾u¬
trum negent. ne ꝑ ħ incidant in clampna¬
biles corruptelas. Reddẽ enim debitum ꝯ¬
uigale muilluis ẽ criminis erig̾e autem ultͣ
gen̾andi necessitatem cuipe. E ẜ uenias for¬

Expanded text:
ad continendum, nec mulier potestatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed lum ipsius sexus sui commiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima est in ista mortalitate societas; verum etiam infirmitatis invicem excipiendae ad illicitos concubitus devitandos, mutuam quodammodo servitutem, ut etsi alteri eorum continentia placeat, nisi ex alterius consensu non possit. Ad mulier. Ut etiam quod non filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; for
Abbreviated transcription (Latin):
quam illud & cum dr̃ omnia dilig̾e dicimꝰ
dilectionem di sicut pacem exuꝑare omnem
sensum humanum ut ad tante altitudinis
intelligentiam uix aliquatenus aspir:. Pot̾
nec amplius placuerunt. ei cum fc̃a sunt.
omnia placuerunt ei. ñ minus qͣm pꝰqͣm¬

Expanded text:
um dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret humanvel amplius placuerunt ei cum facta sunt, omnia placuerunt ei, non minus quam p
Abbreviated transcription (Latin):
ceł ẽ ꝓpt̾ łm omnia facienda sunt. ut omnia
q̃ facimꝰ: omnium q fines: ad eum refamꝰ.
de differentia uoluntatis ⁊ intentionis ⁊ fin̾

Expanded text:
 ergo omnia facienda sunt, ut omnia quae facimus, omniumque fines, ad eum referamus. 6. De differentia voluntatis, intentionis, et fin
Abbreviated transcription (Latin):
ec autem sibi ñ repugnare aminadu̾tit.
debemus mandiuare: ut euangliremus. Cum
autem ħ ita facimus aicionis illius finem euan¬
głium constitui mus. s bunc finem ad regnum
dei refimus. Manducamus enim ꝑꝑ euangłium
⁊ manducamus ⁊ euangłiamus ꝓꝑ regnum dei.
Duos gͦ fines nob̾ ĩ manducando constituimus s
ua facientes. numquid peccamus: absit. nam ⁊
ip̃e sic fac̾e suadet: si diligent̾ eius u̾ba inspici¬
antur. Cum gͦ ait ne duos fines nob̃ constitua¬
mus fines indiu̾sa tendentes: intelligi uoluit.
s. quorum alt̾ ad alt̾um ñ tefetatur. Ita ⁊ cum
dicit ꝓpt̾ regnum dei tantum omnia agenda
nͨ cum ip̃o m̃cedem temꝑalem meditandã ita
intelligendum. ẽ ut ñ appetendo meditem.
tamus. ⁊ ista ꝓpt illud sicut ip̃e docet. Si enun
petimuis uitam et̾nam petunusq ⁊̃ tempalia

Expanded text:
ec autem sibi non repugnare animadvertit, debemus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis illius finem Evangelium constituimus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. Manducamus enim propter Evangelium, et manducamus et evangelizamus propter regnum Dei. Duos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constituamus, fines in diversa tendentes intelligi voluit, scilicet quorum alter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur tamus, et ista propter illud, sicut ipse docet. Si enim petimus vitam aeternam, petimusque etia
Abbreviated transcription (Latin):
liaturalr capar ẽ. icientie. ⁊ ido congrue idẽ ei da¬
tum sñ m̃sura. cuis ip̃a naturalit̾ capar ẽ ñ ẽ
autem ei datum. posse fac̾e omnia que deus fac̃
ne ommipotens ⁊ ꝑ ħ deus putaret᷑. Uerumptñ
forte nͨ potentiam faciendi omnia ei ds p̾stare
potuit:⁊ si potentiam facundi aliqͣ q̃ ñ fr̃e po¬
test. scit gͥ anima rͥ omnia que deus in uerbo dei.
quod nquiduis et p̃sentius omni citatura c̃tem¬
platur ut ei unita in quo etiam angli et que di
sunt et qui fuura sunt cognoscunt. quomͦ
intelligenda sint queda uba ã brosui super

Expanded text:
r capax est scientiae, et ideo id congrue ei datum est sine mensura, cujus ipsa naturaliter capax est. Non est autem ei datum posse omnia facere quae Deus facit, ne omnipotens, et per hoc Deus putaretur. Verumtamen forte nec potentiam faciendi omnia ei Deus praestare potuit, etsi potentiam faciendi aliqua ei detest. Sic ergo anima Christi omnia quae Deus scit in Verbo Dei, quod liquidius et praesentius omni creatura contemplatur, ut ei unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt cognoscunt. 4. Quomodo intelligenda sint quaedam verba Ambrosii super
Abbreviated transcription (Latin):
nis inuenitur lib̃um uoluntatis arbitͥum qr
⁊ male illo uti possumus s tamen tale est.
ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonꝰ
autem usus eius iam uirtus est. q̃ imaginis
reppitur bonis. quib male uti nullus pot̃¬
⁊ quia bona. ⁊ magna ⁊ media ⁊ minima
ex deo sunt sequitur. ut ex deo sit. etiam bo¬
nus usus lib̾e uoluntatis qui uirtus ẽ ⁊ inia¬
ginis numeratur bonis. attende diligint̾
q̃ dicta sunt.⁊ confer ĩ unum Si enim

Expanded text:
nis inuenitur liberum uoluntatis arbitrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibEt quia bona, et magna, et media, et minima, ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ peccatum ⁊ pp̃. pectm̃ exdium sump-¬
serint: matrimonii sacramentum. ⁊̃ añ
pectatum ligitur maitutum ã domino
ñ mñ ad remedium s ad officium. Refert
enim scriptura genesis in adam misso so-¬
pore. atq una decostis enis sumpta ⁊ exiñ
nuiliere formata iurum in sp̃u intelligẽtẽ.
add quem usum muuer facta eet pꝰ extãsim. ꝓph̃ice dixis

Expanded text:
 peccatum et propter peccatum exordium sumpserint, Matrimonii sacramentum etiam ante peccatum legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixis
Abbreviated transcription (Latin):
De duplici institutione coniugii
omiigii autem institutio dupplex est.
una añ peccatum ad officium fc̃a est
in paradiso. uͥ eẽt thorꝰ immaculatus.⁊ nup¬
tie honorabiles. ex quib sine ardore c̃ciꝑẽt.
sine dolore parerent. alt̾a pꝰ pectm̃ ad reme-¬
dium fcã extra paradisum. pp̃. illicitum
motum deuitandum. Prina ut nat᷑a
multiplicaretur: secunda ut nͣ exciꝑet᷑¬
sumptis. Quod uͦ añ peccatum institutũ
fu̾it comugium ad officium pꝰ peccm uͦ
ad remedium concessum: Augꝰ. testatur
que. c̃ in carne. ꝑ peccatum mortua ne ca-¬
dat in ruinam flagitiorum. extipit᷑ hones¬
tate nuptiarum. Si ñ petcassent p̾mi ho¬
mines sine carnis incentiuo ac feruore li¬
bidinis ip̃i ac successores eorum conueni¬
rent. ⁊ situt remunabile ẽ aliquod bonũ

Expanded text:
De duplici institutione conjugii. Conjugii autem institutio duplex est. Una ante peccatum ad officium facta est in paradiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura excipesumptis. Quod vero ante peccatum institutum fuerit conjugium ad officium, post peccatum vero ad remedium concessum, Aug. testatur dquae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. Si non peccassent primi homines, sine carnis incentivo ac fervore libidinis ipsi eorumque successores convenirent: Et sicut remunerabile est al
Abbreviated transcription (Latin):
telligencia dictorum: ex cauls ẽ acu¬
mencia dicendi quia non sermonires:
ħrei e sermo. subiectus. Hec gͦ uerba:¬
ia intelligi possunt. Hicħ hẽ fuuis nisina
do patris in se subsistentem habut nat̾
qui genuit ita tamen ut natus non fuor
ilie qui genuit. Nam quom̃ erit ip̃ecum
genitussit s in his ip̃is subsistas ilier
qui genitus ẽ: in quibus totus ẽ ip̃e qui
genuit. quia non ẽ auuñ: qui genitus ẽ
et ideo: non refertur ad aluid. quod in
uno subsistit ex uno. Ac su: ingn̾atione
fuii ⁊ natutam suam ut ita dicam. seq̃r
in mutabeł deus. inde mutabilem gig¬
nens deum nec naturam suam deserit
exindemutabili deo. inde mutabił dei
ꝑfecta natiuitas. Subsistentem gͥ meo:
dei naturam intelligamus. cum in dõ
deus insit. nec pret̾ cum qui ẽ. deus qͥs¬
quam deus auus sut. quia ip̃e ds̃ ⁊ in eo
ds̃. Nature ergo  patris. ueritas in deo fi
uo docetur. cum in eo deus intelligit᷑ eẽ

Expanded text:
telligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi: quia non sermoni res, sed rei est sermo subiectus. Verum omnita intelligi possunt: Nihil habet Filius nisi nado Patris in se subsistentem naturam habqui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomodo erit Pater ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. ⁊ caritas ip̃a: sit sub̃a. siue in pr̃e
siue in filio. siue in sp̃u sancto ⁊ tamen
sp̃c sc̃s: ꝓͥe caritas numcupetur. Ecce
stanciam que communis. ẽ. tͥum ꝑso¬
narum ⁊ tota in singulis. aliquando
specialiter ad ꝑsonam sp̃csancti. sic̃ sa¬
pientia dei: aliquando ꝓ sub̃a diuina
a liquando ꝓ filio ꝓͥe accipitur. ⁊ hoc in

Expanded text:
caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio siue in spiritu sancto; et tamens proprie charitas nuncupetur. Ecce stantiam, quae communis est trium personarum, et tota in singulis, aliquando specialiter ad personam Spiritus sancti; sicut Sapientia Dei aliquando pro substantia divina, aliquando pro Filio accipitur, et hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
quantum deo donante uide con¬
Sp̃c sanctus amor ẽ siue cariras siue
dilectio patris et filii. Unde augꝰtinꝰ
in.xo. libro de trinitate: ait. spiritꝰ
sanctus: nec pr̃is ẽ sołus. nec fillii ẽ
soluis. s amborum ⁊ iõ communem
qua inuicem se diligunt pat̾ ⁊ filiꝰ.
nob̾ insinuant caritatem. Iohannes
solutior eẽt sermo. et ñ parua pars qonis de¬
cisa. s quia dixit deus caritas ẽ: in c̾¬
tum ẽ.⁊ ideo querendum: utrum ds̃
pater sit caritas an filius. an sp̃s sc̃s.
an deus ip̃a trinitas. quia et ip̃a: nõ
tres diis deus ẽ unus. ad quod augꝰ
in eodem libro ita dicit. Nescio cur
⁊ simul omnes non tres. s una sapi¬
inconuenienter estimet caritatem
appellare sp̃m sanctum. quia ⁊ deus
pater ⁊ deus filius. pͭ caritas numco¬
sit sapientia. Si ergo ꝓͥe aliquis horum
tͥum caritas nuncupari debet quis ap-
plici summaq natura. ñ sit alud sub̃a.
et aliud caritas. s substantia ip̃a. sit

Expanded text:
quantum Deo donante videre conSpiritus sanctus amor est, sive charitas, sive dilectio Patris et Filii. Unde Aug., in lib. 15 de Trin., c. 17, ait: Spiritus sanctus nec Patris est solius, nec Filii est solius, qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuat charitatem. Joannes solutior esset sermo, et non parva pars quaestionis decissa; sed quia dixit, Deus charitas est, incertum est et ideo quaerendum, utrum Deus Pater sit charitas, an Filius, an Spiritus sanctus, an Deus ipsa Trinitas, quia et ipsa non tres dii, sed unus est Deus. Ad quod Augustinus in eodem libro, ita dicit: Nescio cur tus sanctus, et simul omnes non tres, sed una sapiinconvenienter aestimet charitatem appellare Spiritum sanctum, quia et Deus Pater, et Deus Filius pit sapientia. Si ergo proprie aliquis horum trium charitas nuncupari debet, quis illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit
Abbreviated transcription (Latin):
si hominis condicio in principio suo .i ĩ pͥmo
parente a ꝑfecto inchoata in subsequenti ꝓ¬
pagatione a modico ad maiora ꝓfic̃z ut .s.
ta. usumq membrorum susciꝑet.
uuli nascent᷑. ⁊ ꝑ accessum temꝑis ꝓficet¬
t cum de in sensu & noticia ueritatis.

Expanded text:
si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; utta usumque membrorum susciperetvuli nascerentur, et per accessum temporis proficerent in sensu et notitia veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Que sint consideranda in coniugio
contrahi debeat.⁊ que sint bona coniugii
⁊ quomͦ ꝑ ea excusetur coitꝰ carnał ⁊ que
sint legitime pͣ ad mat̾monium. S ⁊ alia
pła in matrimonio considanda: q̃ sub
compendio ꝑstringemꝰ.
Quid sit conuigi

Expanded text:
QUAE SUNT CONSIDERANDA IN CONJUGIO.contrahi debeat, et quae sint bona conjugii, et quomodo per ea excusetur coitus carnalis; quae sint legitimae personae ad matrimonium. Sunt et alia plura in Matrimonio consideranda, quae sub compendio perstringemus. 2. Quia sit Conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
tantum. At dicat sũ carnali copula ñ pꝰse
contrai matrimonium.⁊ int̾ uariam q̃⁊
ioseph ñ fuisse coniugium ł ñ fuiss ꝑfec-¬
tum quod nefas ẽ sentire. Tanto enim sc̃uis
fuit aiq ꝑfectius: quanto a carnali opete
iminunius. S suꝑtus posita ea ratione
dicta eẽ intelligendum ẽ. ñ quin ꝑtineat
mulier illa ad matrimonium. cum qͣ ñ. ẽ.
ꝑmixtio sexuum s ñ ꝑtinet ad matrimo¬
nium ꝗ exp̃ssam ⁊ plenam teneat figam
cantum qua eccłia xͦ caritate unitur. ñ illiꝰ
qua ꝑ conceptionem carnis capiti membra
inutur. Nec iõ tamen minus sanctum est.
fecunditas uentͥs. Est ⁊̃ conugium signũ
sp̃nał coniunctionis ⁊ dilectionis anĩorum:
qua int̾ se comuges uniri debent. Uñ ait¬

Expanded text:
li copula non posse contrahi matrimonium; et inter Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est permixtio sexuum; sed non pertinet ad matrimonium quod expressam et plenam tenet figuramtantum qua Ecclesia Christo charitate unitur; non illius qua per susceptionem carnis, capiti membra uniuntur. Nec ideo tamen minus sanctum est fecunditas ventris. Est etiam conjugium signum spiritualis conjunctionis et dilectionis animorum, qua inter se conjuges uniri debent. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
ab egipthiis mutuau̾unt uasa aurea:
argentea ⁊ uestes p̃ciosas. ⁊ asportau̾unt utrũ
fintum cominiserunt dm̃s eos qui uͭ pare¬
rent deo iubenti illud teu̾int n ferisse furtũ
nͥ omnino peccasse. Uñ augustinꝰ. Istłite ñ
furtum fecerunt. s d̃o ubum minist̾ium
p̃buerunt ħ enim dens uissit qͥ legem ded̾.
sicut minist̾ uidicis sñ peccõ occid̃ qui lex
p̃cepit. si id sponte faciat homicida ẽ ⁊ si eum
occidat quem stit a iuidice occidñdum. Infir¬
mi autem qui ex cupiditate egipthios dete¬
uire passi sunt quam uissi.¬

Expanded text:
nt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augustinus: Israelitae non furtum fecerunt, sed Deo jubente ministerium praebuerunt. Hoc enim Deus jussit, qui legem dedit. Sicut minister judicis sine pesed si id sponte facit, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a judice occidendum. Infirmi autem qui ex cupiditate Aegyptios decetalia passi sunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tingere uel e̾ẽ. ut in ip̃o nicħ noui contĩ¬
guat. S nouum aliquid: sicut in eius uo
luntate fuerat eterna: fiat sine aliqua sui
quia mouemur. Non enim sine motu ali
quid dicitur. quia causa ẽ terum nouiter
existentium dum eius uoluntate res no¬
ue esse incipunt que ante non erant:
absb ip̃iuis agita tione ut actꝰ pͥe dici
non queat. cum uidelicet actꝰ ominis
in motu consistat. In deo autem: motus
nullus ẽ. Sicut gͦ ex calore solis aliqua
fieri contingit nulia tamen in ip̃o uel in
eius calore facta motione ł mutatione.
ita ex dei uoluntate noua habent eẽ: sine.
mutatione actoris qui ẽ unum ⁊ solum pͥn

Expanded text:
tingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motiquia movemur; non enim sine motu aliqacere dicitur, quia causa est rerum noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione auctoris, qui est unum, et solum, et
Abbreviated transcription (Latin):
S i enim in his locutionib ꝑsone uocabł¬
umr. eẽntie intelligentiam facit: płes
cẽntias confiti uidem᷑. ⁊ ita płes deos.
Si uͦ e̾ẽntie significationem ibi nõ tenet.
alia ÷ huiꝰ nominis ratio: cum dr̃. pat̾:¬

Expanded text:
Si enim in his locutionibus personae vocabulum essentiae intelligentiam facit, plures essentias confiteri videmus, et ita plures Deos. Si vero essentiae significationem ibi non tenet, alia est hujus nominis ratio cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nitet: noli face̾. Si adhuc facis: c̾te ñ es peni
tens. It innocentus .ii. Admonemus fr̃es nr̃oͤ.
ne falsis penitenciis laicorum animas decipi
⁊ in infernum detrahi paciantur. Falsam
.ẽ. penitentiam autem constat: cum sp̃tis
plurib de uno solo penitentia agit᷑. ł cums
agitur de uno ut non discedat᷑ ab alio.
Repetit de u̾a penitentia ut addat.

Expanded text:
nitet, noli facnitet, noli factens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut addat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam sñ quo nemo umquam inuenit gr̃ã:
hostis enim dei ẽ. dum offendit ꝑseueranter
Quedam enim impietas infidelitatis ÷. ab illo
qui iustus ⁊ iusticia ÷ dimidiam sꝑare ue-¬
mam. Iam enum sñ u̾a penitentia inueni
ret gr̃am. Penitentia u̾a n: ad baptismi pu¬
ritatem conatur ducere. Recte enim penitẽs:
quicquid sordis p̃ purificationem contrax̃.
oportet ut abluas saltem lacrimis mentis.
S satis durus ẽ: cuius mentis dolorem oculi
ñ declarant. S sciat se culpabilit̾ durum qui
defiet. dampna temꝑis ł mortem amci⁊ do¬
lorem peccati. ñ ostendit in lacrimis. Qtiem gͦ
penitet: omnino peniteat. Idem. penitentes
penitentes. si u̾e estis penitentes ⁊ ñ estis ir¬
ridentes: mutate uitam reconciliamini dõ
Penitentiam agis. genua figis. ⁊ ridens sub¬
sannas pacientiam dei. Si penitentiam agis.
penitet. Si ñ penitet. ñ penitens es. Si gͦ pe-¬
nitet. cur facis que male fecisti: Si fecisse pe-¬

Expanded text:
veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et justitia est, dimidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentiret gratiam. Poenitentia enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sciat itaque se culpabiliter durum, qui deflet dura damna temporis vel mortem amici, et dolorem peccati non ostepoenitet, omnino poeniteat. Idem, ibid., c. 10: Poenitentes, si vere estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate vitam, reconciliamini Deo. enitentiam agis, genua figis, et rides et subsannas patientiam Dei? Si poenitens es, poenitet te; si non poenitet, poenitens non es. Si ergo poenitet, cur facis quod male fecisti? si fecisse poe
Abbreviated transcription (Latin):
bitror illis eẽ responsum qͥ asserunt de
uno crimine penttentiam agi. ⁊ ueniam ptes¬
tari. alio in delectatione retento ł ꝑ cfessiõi
non exposito qui ñ mͦ p̃missis auctoritatibus
confutantur sed ⁊ subditis. Ait enim augustinꝰ.
ħ unt plures quos penitet peccasse.s tam̃ omĩo
reseruantes sibi quedam in quib delectentur
ñ animadũtes dominum. simul mutum ⁊
suidum a demonio lib̾asse ꝑ ħ docet nos
numquam. nͥ de omnib sanari. Si enim uellz
ens. nullum reliquit de omnib qui lib̃atum
possidet. ostendens quod enam si pecc̃a sĩt mil¬
li. oporte de omnib penit̾e. Numquam ali¬
quem sanauit dominus. quẽm ñ omnino
libauit. Totum enim hominem sanauit in
sabato. quia ⁊ corpꝰ ab omni infirmitate ⁊ a¬
nimam ab omni contagione inlicans pe
nitentem oport̾e. dołe simul de om̃i crimine.
Scio enim dominum inimicum om̃i cͥmino¬
so. Quomͦ gͦ qui crimen reseruat de alio re¬
upiet ueniam: Si ñ amore dei consequeret᷑

Expanded text:
bitror illis esse responsum, qui asserunt de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non modo praemissis auctoritatibus confutantur, sed etiam subditis. Ait enim August.ures quos poenitet peccasse, sed tamen omnino reservantes sibi quaedam in quibus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim velletb alio ejiciens, nullum relinquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi peccata sint mille, oportet de omnibus poenitere. Nunquam aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberavit. Totum enim hominem sanavit in sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione liberavit; indicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
non sit actuale non est actus siuie motꝰ dnime
tuale utiq peccm ẽ .s. actuale non ẽ. Non ẽ. gͥ
actus uel motus. quid gͥ: Originale peccm̃ dr̃.
fomes peccati . s. concupiscentia uel concupiscibi¬
litas. que dicitur lex membrorum siue languor
nature. siuie tirannus qui ẽ in membris nr̃is.
siue lex carnis. Uñ augustinus in li. de baptõ.¬
par ẽ in nob̾ concupiscentia que non ẽ. ꝑmittẽ¬
da regnare. Sunt & eius desid̃ia que sunt actu¬
ales concupiscentie. que sunt arma diaboli.
q̃ ueniunt ex languore nature. languor autem
iste tirannus :. qui mouet mala desicłia. Si gͦ
uis. ec̃ uictor tiranni atq inermem inimicum
inuenire mobedias. concupiscentie male. his
uerb̃ satis ostenditur fomitem pecc̃ĩ eẽ. concu¬
piscentiam
quid nomine concupiscentie in

Expanded text:
non sit actuale, non est actus sive motus animae tuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo originale peccatum dicitur? Fomes peccati, scilicet concupiscentia vel concupiscibilitas, quae dicitur lex membrorum, sive languor naturae, sive tyrannus qui est in membris nostris, sive lex carnis; unde August., in lib. de Bapt Est in nobis concupiscentia, quae non est permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupiscentiam. 8. Quod nomine concupiscentiae in
Abbreviated transcription (Latin):
sinteiugi non enim non potuit s.
non oportuit .i. non eximpotentia sui fuit.
quod filius non genuit. s ei non comuenie¬
bat. sicut dcus filius. non ẽ. deus pat̃. nec
tamen ħ ex impotentia sui t̃. nam et pat̾
sumiliter non est filius. nei hoc ẽ. ex impo¬
tentia patris. s. querit maximinꝰ arriano¬
rum ep̃c. Unde ergo ẽ. quod pater non pͣ
ẽe filius. uel filius pater. Non utiq ex im¬
potentia. s: pater. pͥetate generationis pa¬
ter ẽ qua oportet eum non ẽẽ. filium ⁊ filiꝰ

Expanded text:
intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus Arianorum episcopus, unde ergo est quod Pater non potest esse Filius, vel Filius Pater? non utique ex impotentia, sed Pater proprietate generationis Pater est, qua oportet eum non esse Filium: et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
quałr ⁊ uirga. aioisi. conu̾sa ẽ. in d̾conem.
innotuit. deo autem natura ẽ. quod facit.
enum non erat in conditione creature s in
beneplacito creatoris. cuius uoluntas necessi¬
tas ÷ ħ enum necessario fut᷑um ẽ. q̃ uuit ⁊ p̃¬
scit. Multa uͦ secundum inferiores causas fu¬
tura sunt. s in p̃scientia dei futura ñ sunt.
Si autem ibi alit̾ futura sunt: potiꝰ futura dt.
sicut ibi sunt: uͥ prescit ille qͥ non pͥ fami. Sic
gͦ factus ẽ. ad aai. non secundum inferiores
cãs. quia non erat in rerum causis semina¬
lib ut ita fieret. s secundum suꝑiores nõ ꝯͣ
naturam oꝑantes. quia in rerum causis. na¬
turalib erat ut ita poss fi
.Quod homo eitͣ
paradisum creatus in paradiso sit positꝰ

Expanded text:
conem. nnotuit; Deo autem natura est quod facit. enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri . 5. Quod homo extra paradisum creatus, in paradiso sit posit
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥncipio. antiqua tranło edicit ad oriẽtem.
Uñ uouint morientali parte: eẽ ꝑadisum. lõ¬
go int̾iacente spacio. uel maris uel terrȩ.
a regionib quas incolunt homines secietũ
⁊ in alto situm usq ad lunarem cͥcłum ꝑ¬
tingentem. uñ nec aque diliuii: iluc ꝑue¬

Expanded text:
a principio, antiqua translatio dicit, ad orientem. Unde volunt in orientali parte esse, longo interjacente spatio maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines, secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem. Unde nec aquae diluvii illuc perve
Abbreviated transcription (Latin):
etrare dicimus qͥ cũ manicheo dicunt hoĩem
peccatum uitare non posse. quam illos qui cum
iouiuano asserunt. hominem nõ pꝰse peccare.
minem uitate peccm̃ ñ posse. Qui autem dicit
quedam necessitate fi. quedam dicit nõ posse
uitari. Cum gͦ id angustinus dicat uidet᷑ aut erro¬

Expanded text:
errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: minem vitare peccatum non posse, qui autem dicit quaedam necessitate fieri, quaedam dicit non posse vitari. Cum ergo id Augustinus dicat, videtur aut erro
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit equal utriq ħ autem sinc asser¬
cionis suꝑcilio ⁊ maioris intellig̃ntie
p̃iudicio dicimus malentes in aꝑti¬
one tam clausorum sermonũ dr ꝑi¬
tiores audire. quam aliquid alus. ⁊flu¬

Expanded text:
ut sit aequalis utrique. Hoc autem sine assertionis supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, malentes in apertione tam clausorum sermonum peritiores audire, quam aliquid aliis influ
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. alii datur sermo sapientie alii sermo¬
sermo scientie. illa diffinitio diuidenda
ẽ. ut rerum diuinarum cognitio sap̃ia pͥe
numcupetur. humanarum uͦ cognitio
sciri ab homine p̾ in reb humanis nͥ pluri¬
rimum suꝑ uatue. uanitatis ⁊ norie cu¬
riositatis ẽ huic scientie tribuo. s ilud
tm quod fides salub̃rima. que ad beatitu¬
dinem u̾am ducit gignitur. nutritur de¬
senditur. roboratur. qua scientia ñ pellẽt
mum. Aliuid enim stire tantũm᷑ quid
homo crede debeat. pp̃ ad adipiscendam
uitam beatam. aliudͣ ẽ sure quom ħ ip̃m
⁊ piis opit uletur. & contra impios defen¬
dacur que ꝓͥo uocabulo appellaiꝰ scĩa.
ait. D istat sapientia a scientia testante scõ
iob qui quodammꝰ singula diffunriens ait

Expanded text:
 Alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, illa definitio dividenda est, ut rerum divinarum cognitio sapientia proprie nuncupetur, humanarum vero rerum cognitio sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent mum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo appellatur scientia. ait: Distat saJob, qui quodammodo singula diffiniens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. celum et terra cet̾aq que sunt in¬
sensibilia. Quod autem tr̃m ⁊ natum¬
nimus. se ingenitum accipere non ge¬
nitum. Aliter enim non ẽẽt p̃missa di¬
uisio: uera .s. omne quod ẽ: aut ingeni¬
tum ẽ. aut genitum. aut fc̃m ẽ. atq
indiuisionis huis ꝓsecutione: in assig

Expanded text:
m et terra, caeteraque insensibilia sunt. Quod autem fan. se ingenitum accipere, non genitum. Aliter enim non esset praemissa divisio vera, scilicet, omne quod est, aut ingenitum est, aut genitum, aut factum. Atque i
Abbreviated transcription (Latin):
olet triam queri quamius curiose a ñ nulł
si deus humanam naturam potur assume
secundum serum muliebrem. quidam arbitͣntur
eum potuisse afsume hominem in frmineo sexu.
ut assumpsit in uinli. s. oporrunus atq inconue¬
mintius. fc̃m ẽ ut de femina nascitur⁊ iurum as-¬
sum̾et. ut ita utriusq serus lib̾atio ostendenr. uñ
utroq scru debuit apparere G qui uirum oporte¬
bat assume qui serus honorabilior c̃ consequens
ctai. ut feminei serus lib̾atio hinc appareret. q̃ ille
u de femina natus ẽ. Sapientia gͦ dĩ que dicitur
unigenitus filuis homine suscepto in ut̃o. ⁊ de ut̃o
uirginis lib̾ationem hominis indicauit.

Expanded text:
olet etiam quaeri, quamvis curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quae dicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit.