comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cupabo aut equũ nominabo. aut auẽ dica. ut nit̾
possit intelligi. Ita gͦ si naturã cupio designare. di.¬
uinã. dm̃ debeo intelligi. nominare. Cũ autẽ filium
dido generatũ significo. Cũ patrẽ dico qͦq generasse
delaro. Non gͦ hic naturȩ discretionẽ facias. cũ sit
hoc significatoriũ generantis & geniti. Significato¬
ria autẽ huiꝰ modi. expͥmunt substantiȩ qualita¬
tem. Multi enĩ ut dixi filii. sed diuersitas filioꝵ
alios ꝑ naturã: alios ꝑ grãm. Multȩ creaturȩ in¬
uisibiles. & uisibiles. Inuisibiles & principatꝰ. & po-¬
testates. throni & dominationes. Uisibiles. ut sol lu
aut stellas. & sic intelligit᷑ quid sit qđ significan¬
dũ putaueris. Ceterũ si factũ dicas aut creatum.
qd interdũ filiũ dicunt. qͥa multa facta & creata.
sunt: ñ ꝓpͥetatẽ substantiȩ uideris significasse. s
speciẽ qualitatis. Aluid enĩ substantia. aliud quali¬

Expanded text:
nuncupabo, aut equum nominabo, aut avem dicam, ut natura nuncupabo, aut equum nominabo, aut avem dicam, ut natura possit intelligi. 98. Ita ergo si naturam cupio designare divinam, Deum verum debeo nominare. Cum autem Filium dico, generatum significo: cum Patrem quoque dico, generasse declaro. Non ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium generantis et geniti: significatoria autem hujusmodi exprimunt substantiae qualitatem; multi enim, ut dixi, filii, sed diversitas filiorum: alius per naturam, alius per gratiam. 99. Multae creaturae invisibiles et visibiles: invisibiles, ut Principatus et Potestates, Throni et Dominationes: visibiles, ut sol, luaut stellas: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putaveris. 100. Caeterum si factum dicas aut creatum, quod interdum Filium dicunt; quia multa facta et creata sunt, non proprietatem substantiae videris significasse, sed speciem qualitatis. Aliud enim substantia, aliud quali
Abbreviated transcription (Latin):
pater omnẽ causã hoc ẽ &hian sic̃ greci dicunt. super¬
unt alia talis substantia ẽẽ ñ potest. quia omĩa ex pu¬
tre dõ habent subsistendi causã. Unde ñ ee̾ ueri simile
dicunt ut filiꝰ quia expatre ẽ. & ex se causã ñ habet
ut sit. sed ex patre similis sit patri. cũ pat̾ ex alio
causã iͣr habeat. filiꝰ autẽ ut ipsi allegant ẽẽ ñ potue¬
dixi. generatio potestatis sit ñ naturȩ Cũ enĩ dio
genitũ. ñ ꝓpͥetatẽ nature : s significationẽ generati¬
onis expressi. Hoc exemplis euidentiorib approbabo.¬
Nam si generalit̾ dicã filiũ nec addã cuiꝰ. potest intelli.¬
gi & filius hominis & filiꝰ iniquitatis. & filius pe¬
stilentiȩ. & filiꝰ diaboli. sic̃ de uideis scriptura testat᷑¬
& quod in usu ẽ. & fetus pecudis. & pulli colũbarum.
& idõ in appellatione filioꝵ. ñ: expressio significata na¬
turȩ. At uͦ si nat᷑am designare desidero. aut hominẽ

Expanded text:
Pater omnem causam, hoc est αἰτίαν, sicut Graeci dicunt, superunt, alia talis substantia esse non potest, quia omnia ex Patre Deo habent subsistendi causam. Unde non esse verisimile dicunt, ut Filius quia ex Patre est, et ex se causam non habeat ut sit, sed ex Patre, similis sit Patri: cum Pater ex alio causam non habeat, Filius autem, ut ipsi allegant, esse non potuedixi, generatio potestatis sit, non naturae. Cum enim dico genitum, non proprietatem naturae, sed significationem generationis expressi; generaliter dicam Filium, nec 725 addam cujus, potest intelligi et filius hominis, et filius iniquitatis, et filius pestilentiae, et filius diaboli, sicut de Judaeis Scriptura testatur : et quod in usu est, et foetus pecudis, et pulli columbarum. Et ideo in appellatione filiorum non est expressio significata naturae. At vero si naturam designare desidero, aut hominem
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ generauit utiq filios suȩ consortes natu-¬
rȩ participes generis successionis heredes. diuersa
qͥđe infiliis & parente pͥncipia. s humane condi-¬
tionis natura nec tam̃ dissimilitudo ortus simi

Expanded text:
terrae, generavit utique filios suae consortes naturterrae, generavit utique filios suae consortes naturae, participes generis, successionis haeredes ? Diversa quidem in filiis et parente principia, sed humanae conditionis una natura; nec
Abbreviated transcription (Latin):
mã dñici corporis ueritate: Diuersis tam̃ utraq
nͥ uirilis iuxta femineusq sexus genitalia sulcis na.¬
turalib obducat semina. intͣ uiscera nescit matnia
formari. & tam̃ cũ generationis fuerit causa diu̾sa.
carnis tam̃ in xp̃o cũ hominib omĩb una natura ẽ.
Partꝰ enĩ uirginis ñ naturã mutauit. s generandi
usũ nouauit. Deniq caro de carne nata ẽ: habuit
gͦ de suo uirgo qđ traderet. Non enĩ alienũ de¬
dit mat̾. s ꝓpͥum e uiscerib suis contulit in usita¬
to mͦ: s usitato munere. habuit gͥ carnẽ uirgo.
quã natura sollempnis uire transcripsit in fetum.
Cadẽ igit᷑ scdm carnẽ generantis mariȩ genitiq
natura. nec dissimilis frĩb quia dicit scriptura.
filius nr̃i ñ scd̾m diuinitatis plenitudinẽ: s
scđm animȩ rationabilis. & ut expressius dica¬
mus. humani nrĩq corporis ueritatẽ. Qͥd autẽ
de ipso loquam᷑ adam: Qͥ cũ sit formatꝰ e limo

Expanded text:
minici corporis veritate? Diversis tamen utraque ra, nisi virilis juxta femineusque sexus genitalia sulcis naturalibus obducat semina, intra viscera nescit materna formari; et tamen cum generationis fuerit causa diversa, carnis tamen in Christo cum hominibus omnibus una natura est. 104. Partus enim Virginis non naturam mutavit, sed generandi usum novavit. Denique caro de carne nata est. Habuit ergo de suo Virgo, quod traderet; non enim alienum dedit mater, sed proprium e visceribus suis contulit inusitato modo, sed usitato munere. Habuit igitur carnem Virgo, quam naturae solemnis jure transcripsit in fetum. Eadem igitur secundum carnem generantis Mariae, genitique natura, nec dissimilis fratribus; quia dicit Scriptura, Filius nostri non secundum divinitatis plenitudinem, sed secundum animae rationabilis, et ut expressius dicamus, humani nostrique corporis veritatem. 105. Quid autem de ipso loquamur Adam, qui cum sit formatus e limo
Abbreviated transcription (Latin):
pla suppetere. ut de eo quod ingenitũ ñsit. dicat᷑ in-¬
genitũ. Nam & mundũ pleriq ingenitũ essedixer̃.
a materiã rerũ omĩũ quã greci ylen dicunt.
qͥsi siluã materialẽ ingenitã e̾e̾ memorarunt. ui-¬
dent gͥ in hoc u̾bo. p̃rogatiuã quandã potestatis
eẽ ñ posse. Nisi forte hoc uerbo sibi honorare dmñ
uident᷑. quo philosophi mundũ putauer̃ e̾ẽ donan-¬
dũ. Nũqͥd gͦ sic ingenitꝰ pat̾ sicut mundꝰ : absit.
Aut hic solus dm̃ decet sermo. cũ ds ultra sermonũ
omĩũ sit ambitũ : Nichil gͥ p̃tiosũ dõ. in eo sermone:
qͥ cõmunis possit e̾e̾ cũ ceteris. S tam̃ quẽ ad modũ
uultis. in estimabilis sit huiꝰ p̃rogatiua sermonis.
quȩ ñ auctoritatẽ aliqua designat᷑. s ur̃o estimat᷑
arbitrio. Quo gͥ hoc ꝓficit. ut ex u̾bo uelitis facere
int̾ patrẽ & filiũ distantiã naturȩ. distantiã potesta¬
tis. Ingenitꝰ inqͥt & genitꝰ ñ possunt uniꝰ ẽẽ subftant

Expanded text:
 dicatur ingenitum. Nam et mundum plerique ingenitum esse dixerunt, et materiam rerum omnium, quam Graeci hylen dicunt, quasi silvam materialem, ingenitam esse memorarunt. Vident igitur in hoc verbo praerogativam quamdam potestatis esse non posse, nisi forte hoc verbo sibi honorare Deum videntur, quo philosophi mundum putaverunt esse donandum. Numquid ergo sic ingenitus Pater, sicut mundus? Absit. Aut hic solus Deum decet sermo, cum Deus ultra sermonum omnium sit ambitum. Nihil igitur pretiosum Deo in eo sermone, qui communis possit esse cum caeteris. 95. Sed tamen quemadmodum vultis, inaestimabilis sit hujus praerogativa sermonis, quae non auctoritate aliqua designatur, sed vestro aestimatur arbitrio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter Patrem et Filium distantiam naturae, distantiam potestatis? Ingenitus, inquit, et genitus non possunt unius esse nat
Abbreviated transcription (Latin):
& salus mea quẽ tuebo: Dñs defensor uitȩ m&
a quo trepidabo : & alibi. Non timebo qͥd faciat
caro. Ergo lapsum naturȩ humanȩ timere po¬
tuit. quẽ homo ipse ñ timuit : Ds igit᷑ ante car¬
nem. ds̃ in carne. ꝑfectionẽ naturȩ assũpsit hu¬
manȩ. Suscepit sensũ hominis. s ñ sensu carnis
inflatꝰ. Sensu hominis animã meã dixi ẽẽ turbatã.
sensu hominis esuriui. sensu hominis rogaui: qͥ ro.¬
gantes exaudire consueui. Sensu hominis ꝓfeci. sicut

Expanded text:
et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidergo: Ego lapsum naturae humanae timere potui, quem homo ipse non timuit: Deus igitur ante carnem, Deus in carne, perfectionem naturae assumpsi humanae: suscepi sensum hominis, sed non sum sensu carnis inflatus. Sensu hominis animam meam dixi esse turbatam: sensu hominis esurivi: sensu hominis rogavi, qui rogantes exaudire consuevi: sensu hominis profeci, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iñ ꝓdest. si totũ me ñ redemit᷑: Sed totũ me rede¬
iit. Qͥ ait. Michi indignatuni: qͥa totũ homine
sanũ feci sabbato: Totum redemit. qui in uiris
ꝑfectũ fidelis ñ ex parte: s totus resurget. desi¬
nant gͦ isti misericordes cimere. ne xp̃s carnem
suã uel animã ꝑfectam. sensũq hominis ñ po¬
tuerit gub̃nare. qui etiã illũ asinȩ pullũ que
ante nemo sederat gub̾nauit. Qͥ plantauit au¬
rẽ ñ audiet: Qui alios regebat. se regere ipsen
poterat: Qui pecrata donabat. peccatũ ipse facie¬
bat : Desinant nimiũ solliciti isti. tãꝗͣ pedlagogi
xpĩ ueri: ne etiã in ipso concupiscentia carnis u¬
gem m̃tis oppresserit. quȩ ñ oppressit in paulo.
sed tantũmodo repugnauit. Athleta xpĩ uicto¬
rias mentis numerat suȩ. hi trepidant ne caro
cit. nolite michi timere. uob̃ timete. Annon
audistis dicentẽ dauid. Dns inluminatio mea.

Expanded text:
mihi prodest, si totum me non redemit? Sed totum me redemihi prodest, si totum me non redemit? Sed totum me redemit, qui ait: Mihi indignamini, qui totum hominem sanum feci in sabbato ? Totum me redemit, quia in virum perfectum fidelis non ex parte, sed totus resurgit. 69. Desinant ergo isti misericordes timere, ne Christus carnem suam, vel animam perfectam sensumque hominis non potuerit gubernare, qui etiam illum asinae pullum, quem ante nemo sederat , gubernavit. Qui plantavit aurem, non audiet ? Qui alios regebat, se regere ipse non poterat? Qui peccata donabat, peccatum ipse faciebat? Desinant nimium solliciti isti, tamquam paedagogi Christi, vereri ne etiam in ipso concupiscentia carnis legem mentis oppresserit, quae non oppressit in Paulo, sed tantummodo repugnavit . Athleta Christi victorias mentis numerat suae. hi trepidant ne caro cit: Nolite mihi timere, vobis timete. An non audistis dicentem David: Dominus illuminatio mea
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ sic̃ illud neomenias & sabbata ura. odit anima
mea. Licet etiã illud ad xpĩ animã possit referri.
quȩ ideo posita ÷ ut aboleret iudaioe suꝑstitionis
errorẽ. & uniꝰ sacrificii institueret ueritatẽ. Sed
dehoc dubitent ꝓpħico euangłio. cũ hoc refuta¬
re ñ possunt de animȩ ꝓpͥetate dictũ. cũ de
morte dnĩ & resurrectione sit dictũ. Deniq ad¬
pit dico. Non enĩ u̾bũ ipsũ dĩ uiuũ in sua carne
ad nr̃ȩ animȩ uicẽ factum est : sed sicut carnem
nram ita & animã nr̃am ꝑfectã. nature humanȩ
assumptione suscepit. Assumpsit inquã animã
ut incarnationis suȩ benediceret sacram̃to sus¬
cepto. suscepit affectũ meũ ut em̃daret. Quid
autẽ opꝰ fuit carnẽ susciꝑe sine anima. cũ utiq
insensibilis caro & in rationabilis anima nec pec¬
cato sit obnoxia. nec digna p̾mio: Illud gͦ ꝓ nob̾
suscepit. quod in nob̃ ampliꝰ ꝑiclitabat᷑. Qͥd autẽ

Expanded text:
ur, sicut illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima ur, sicut illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea : licet etiam illud ad Christi animam possit referri, quae ideo posita est, ut aboleret Judaicae superstitionis errorem, et unius sacrificii institueret veritatem. 67. Sed de hoc dubitent prophetico, evangelicum hoc refutare non possunt de animae proprietate dictum; cum de morte Domini et resurrectione sit dictum; denique adpit dico; non enim Verbum ipsum Dei vivum in sua carne ad nostrae animae vicem factum est: sed sicut carnem nostram, ita et animam nostram perfectam naturae humanae assumptione suscepit. Assumpsit, 719 inquam, animam, ut incarnationis suae benediceret sacramento; suscepit affectum meum, ut emendaret. 68. Quid autem opus fuit carnem suscipere sine anima; cum utique insensibilis caro, et irrationabilis anima nec peccato sit obnoxia, nec digna praemio? Illud ergo pro nobis suscepit, quod in nobis amplius periclitabatur. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
ihm dnm nr̃m. Qui gͦ alios a carnis lubrico un¬
dicabat. nũqͥd formidare poterat. ne etiã ipse
dominatu quodã carnis istiꝰ uinceret᷑ Sed car¬
nis istiꝰ sicut uolunt. formidabat in lecebras.
Ergo & carnis susceptionẽ declinare debuerat
ne ad lubricũ traheret᷑ erroris. Sed qͦmͦ lubri¬
cũ poterat timere peccati. qui pecratũ remissurꝰ
aduenerat : & idõ cũ suscepit carne̾ hominis
consequens : ut ꝑfectionẽ incarnationis pleni¬
tudinẽq susceperit. Nichil enĩ in xp̃o iꝑfec.¬
tum. Suscepit itaq carnẽ. ut resuscitaret.
Assumpsit animã. s animã ꝑfectã. humanam.
rationabilẽ. assũpsit atq suscepit. Nã qͥs po¬
test negare qͦd susceꝑit animã. cũ ipse dicat Ani-¬
mã meã pono ꝓ ouib meis : & iterũ. Propt̾ea me
pat diligit. quia ego pono animã meã. ut iterũ
sumã illã. Non ꝑ ꝑabolam hoc dicit᷑. nec ꝑfuncto¬
ria significatione inqͣ aliud dicit᷑ & aliud intelligi.¬

Expanded text:
m nostrum . Qui ergo alios a carnis lubrico vindicabat, numquid formidare poterat, ne etiam ipse dominatu quodam carnis istius vinceretur? 65. Sed carnis istius, sicut volunt, formidabat, illecebras. Ergo et carnis susceptionem declinare debuerat; ne ad lubricum traheretur erroris. Sed quomodo lubricum poterat timere peccati, qui peccatum remissurus advenerat? Et ideo cum susceperit carnem hominis, consequens est ut perfectionem incarnationis plenitudinemque susceperit; nihil enim in Christo imperfectum. Suscepit itaque carnem, ut resuscitaret: assumpsit animam, sed animam perfectam, rationabilem, humanam assumpsit atque suscepit. 66. Nam quis potest negare quod susceperit animam, cum ipse dicat: Animam meam pono pro ovibus meis? Et iterum: Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam . Non per parabolam hoc dicitur, nec perfunctoria significatione, in qua aliud dicitur, et aliud intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ anima nr̃a caroq substantiȩ. Nec timeo ne te
solã qui hoc asserimꝰ colimꝰ trinitatẽ. Non enĩ xp̃m
diuido. cũ carnis eiꝰ diuinitatisq distinguo substan¬
tiã. s unũ xp̃m cũ patre & spu dĩ p̃dico. & illos
magis qͥ carnẽ xpĩ uniꝰ cũ diuinitate eiꝰ dicunt ẽt
substantiȩ. tetrarchiã inducere demonstrabo. Non enĩ
quod eiꝰdẽ substantiȩ ẽ. unꝰ s unũ ẽ. Nã utiq filium
eiusdẽ cũ patre substantiȩ confitentes. in tractatu
concilii nceni: ñ unã ꝑsonã. s unã diuinitatẽ
obiciunt. ineptis uane assertionis incurrunt ut
diuidant xp̃m. Itaq quartũ increatũ inqͦd ad ore-¬
mus inducunt : cũ sola increata sit. diuinitas trim¬
uiderem᷑. quod soluere nequiremꝰ. Nã cũ dudũ audi¬
erint quidã dicentib nob̃ filiũ dĩ qui generatꝰ sit:
patri qͥ generauit ineqͥlẽ ẽẽ ñ posse. quãuis ille gene

Expanded text:
cujus anima nostra caroque substantiae est. 77. Nec timeo ne tecujus anima nostra caroque substantiae est. 77. Nec timeo ne tesolam, qui hoc asserimus, colimus Trinitatem. Non enim Christum divido, cum carnis ejus divinitatisque distinguo substantiam; sed unum Christum cum Patre et Spiritu Dei praedico, et illos magis qui carnem Christi unius cum divinitate ejus dicunt esse substantiae, tetrada inducere demonstrabo. Non enim quod ejusdem substantiae est, unus, sed unum est, nam utique Filium ejusdem cum Patre substantiae confitentes in tractatu concilii Nicaeni, non unam personam, sed unam divinitatem objiciunt ineptiis vanae assertionis incurrunt, ut dividant Christum. Itaque quartum increatum, quod adoremus, inducunt, cum sola increata sit divinitas Trinvideremur, quod solvere nequiremus. Nam cum dudum audierint quidam, dicentibus nobis, Filium Dei, qui generatus sit, Patri qui generavit, i
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o tribuimꝰ. xp̃m diuidamꝰ. Nũquid cũ & diui¬
nitatẽ eiꝰ adoramus & carnẽ. xp̃m diuidimus:
Numquid cũ ineo imaginẽ dĩ erucẽq ueneram̃.
diuidimꝰ eũ : Apłs certe quid de eo dixit: Qm̃ e
si crucifixus ÷ est inquit ex infirmitate nr̃a. ui¬
uit tamen exuirtute dĩ. Ipse dix. quia ñ diuisꝰ
ẽ xp̃s. Nũquid etiã cũ dicimꝰ. quia animã ratio¬
nabilẽ. & intellectus nr̃i suscepit capacẽ. diuidimꝰ
eũ : Non enĩ ipse ds̃. u̾bũ ꝓanima rationabili &
intellectu capaci in carne sua fuit. s animã rati¬
onabilẽ & intellectꝰ capacẽ: & ipsã humanã. & eiꝰt̾
substantiȩ cuiꝰ nr̃ȩ st̃ animȩ. & carnẽ nr̃ȩ similẽ¬
eiꝰdẽq cuiꝰ caro ÷ nr̃ȩ substantiȩ suscipiens ds u̾bũ.
ꝑfectus etiã homo fuit. sine ulla tam̃ labe pecrati.
quia peccatũ ipse ñ fecit. s ꝓ nob̃ peccatũ factꝰ: ut
nos essẽmꝰ iustitia dĩ in ipso. Caro gͦ ipsiꝰ & anima eide

Expanded text:
o tribuimus, Christum dividamus. Numquid cum et divinitatem ejus adoramus et carnem, Christum dividimus? Numquid cum in eo imaginem Dei, crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei ; ipse dixit quia non divisus est Christus. Numquid etiam cum dicimus quia animam rationabilem et intellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem substantiae, cujus nostejusdemque cujus caro est nostra substantiae, suscipiens Deus Verbum, perfectus etiam homo fuit, sine ulla tamen labe peccati; quia peccatum ipse non fecit, sed pro nobis peccatum factus est; ut nos essemus justitia Dei in ipso . Caro ergo ipsius et anima ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
heri & bodie. ipse ẽ & insecula. Hoc ẽ qui non
scdm naturã mutatus : carnis. s immutabilis
etiã in ipsa mutabili conditionis bumanȩ qua
ciũ obtulit. Nam quȩ erat causa incarnatio¬
nis. nͥ ut caro quȩ peccauerat ꝑ se redimeretur:
Quod pecrauerat igit᷑. hoc redemptum est. Non
est gͦ immolata diuinitas u̾bi. qͥa ñ peccauerat
auunitas uerbi. & idd̃ ñ ẽ u̾bi natura in carnis
conuersa naturam. quia inrmunis peccati diui-¬
nitas. pro peccato qđ ñ fecerat: se ñ debebat offerre.
hoc enim in se obtulit xp̃s qd induit. induit quod
inte ñ habuit. Non gͥ diuinitatis suȩ diuinitatem
induit. inqͦ erat plenitudo diuinitatis et̾nȩ Sed
crne assumpsit ut spoliũ carnis exueret. atq
in semet ipso. & manubias diaboli crucife̾geret.
& trophea uirtutis erigeret. Ergo si caro omiũ

Expanded text:
eri et hodie, ipse est in saecula , hoc est, qui non secundum naturam mutatus est carnis, sed immutabilis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata divinitas Verbi, quia non peccaverat divinitas Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis conversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo si caro omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cũ t̾reno corpore p̃dicat᷑. & ad hucꝰ indignamini
arrianis. qͥa hi ddicunt filiũ dĩ creaturã esse.cũ
ipsidicatis patrẽ uniꝰ cũ creaturis ẽẽ substa¬
tiȩ: Qd autẽ aluid agitis ista dicendo. nͥ ut aut
limũ adȩ. t̾rãq nr̃am diuinȩ substantie conpare-¬
tis. aut certe diuinitatẽ. int̾renȩ corruptele in¬
uiriã transferatis: dicendo enĩ quod u̾bũ caro &
ossa factũ ẽ.: In t̾rã utiq dicitis ee conu̾sũ. qm̃ ea
ro & ossa de t̾ris st̃. Scriptũ ÷ inqͥunt. qͥa u̾bũ cano

Expanded text:
reno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi dicunt Filium Dei creaturam esse; cum ipsi dicatis Patrem unius cum creaturis esse substantiae? 58. Quid autem aliud agitis ista dicendo, nisi ut aut limum Adae, terramque nostram divinae substantiae comparetis, aut certe divinitatem in terrenae corruptelae injuriam transferatis. Dicendo enim quod Verbum caro et ossa factum est, in terram utique dicitis esse conversum; quoniam caro et ossa d
Abbreviated transcription (Latin):
utiq diuinũ. Sensus gͥ ꝓficiebat. humanꝰ. Sensum
q suscepit humanũ. & ut sciamꝰ quia scd̾m hominẽ
illo. & puer. nr̃ȩ nom̃ etatis ẽ. Nec confortari uirtꝰ
poterat dĩ. nec crescere ds̃: nec altitudo sapientiȩ dĩ.
nec plenitudo diuinitatis impleri. Quȩ igit᷑ imple-¬
lat᷑. erat ñ dĩ. s nr̃a sapientia. Nam qͦmͦ implebatur.
qͥ ut omĩa impleret descendit: ꝑquẽ autẽ sensum:
saias dixit. Patrẽ puer nesciebat. aut matrẽ. Scrip-¬
tum ÷ enĩ. Priꝰꝗͣ sciat puer patrẽ aut matrẽ. accipiee
uirtutẽ damasci. & spolia samariȩ. Sapientiã enim

Expanded text:
iciebat humanus, sensum ergo suscepit humanum. Et quia secundum hominem illo. Puer nostrae nomen aetatis est; nec confortari virtus poterat Dei, nec erescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei, nec plenitudo divinitatis impleri. Quae igitur implebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia. Nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendit ? 74. Per quem autem sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci et spolia
Abbreviated transcription (Latin):
corporeus ñ habet. Si uox corporalis ñ ẽ inpatre.
nec filius uerbũ est corporale. Si corpꝰ inpatre ñ
est: nec tempꝰ in patre est. Si tempꝰ in patre ñ est:
utiq nec in uerbo ẽ. Quod si nullũ pͥncipii tẽpꝰ
in uerbo. nec numerꝰ utiq nec gradus uerbi ẽ.
Quism numerus in uerbo. ergo multa uerba.
Si multa. multi & filii. Sed unũ u̾bũ ẽ: quod &
gradũ excludit: & numerũ unũ scdm̃ naturã¬
Querite cuiꝰ modi naturã. nescio. Nescio. multo
autẽ meliꝰ: quã scio. Hoc solũ bene scio. quod
nescio quȩ scire nͣ possũ. Quod uidimꝰ inqͥt. &
qͦdcaudiuimꝰ. ioh̃es dicit. Hoc solũ bene scire
se dixit quod audiit & quod uidit. qͥ in xp̃i
pectore recũbebat. Ergo illi satis ẽ audisse. michi
ñ ẽ satis : Sed qͦd ille audiuit. hoc mͥ dix̃. & qͦd
audiuit axp̃õ. hoc nec ego possũ negare. uerum

Expanded text:
corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, nec Filius verbum est corporale. Si corpus in Patre non est, nec tempus in Patre est. Si tempus in Patre non est, utique nec in Verbo est. Quod si nullum principii tempus in Verbo, nec numerus utique, nec gradus Verbi est. Quia si numerus in Verbo, ergo multa verba. Si multa verba, multi et filii. Sed unum Verbum est, quod et gradum excludit et numerum: unum secundum naturaquaerite cujusmodi naturam. Nescio multo melius hoc, quam scio. Hoc solum bene scio, quod nescio, quae scire non possum. Quod vidimus, inquit, et quod audivimus , Joannes dicit: hoc solum bene scire se dipectore recumbebat. Ergo illi satis est audire, mihi non est satis; sed quod ille audivit, hoc mihi dixit. Et quod audivit a Christo, hoc nec ego possum negare verum
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & is inprincipio ñ erat. apud quẽ erat uer¬
bũ. Iuerbũ enĩ audio. ꝑ uerbũ intelligo qͥa d̃s
erat. Nam si sempit̾nũ uerbũ eẽ credidero. qͦd
credo: ñ possũ de patͥs et̾nitate dubitare. cuiꝰ
eternꝰ ẽ filiꝰ. Si temporalẽ generationẽ eiꝰ existi¬
mo. incipit cõmunitatẽ habere nob̃cũ: ut uidea¬
tur pater. eẽ cepisse. Sed si de patre ñ ambigis.
ris humani. dũ uerbũ dicis & filiũ: idõ addi¬
dit. & ds erat uerbũ. Habes utiq quod pater.
qͥa dd̃s erat. Quomͦ huiꝰ negas ȩt̾̃nitatẽ. ciii unũ
cũ patre dĩ nom̃ ẽ: Non te sonꝰ capiat. si militu¬
doq sermonis. Aliud uerbũ ẽ quod tẽpora habet
quod syllabis colligit᷑. litterisq cõponit᷑. Non ta-¬
le uerbũ filiꝰ. quia ñ talis ÷ pater uerbi. Cauendũ
gͦ. ne tͥ questionẽ uocis corporalis uideam᷑ inge¬
rere. Incorporeus ẽ ds̃. Uocem utiq in corporeus.

Expanded text:
onem et is in principio non erat, apud quem erat Veronem et is in principio non erat, apud quem erat Verbum. Per Verbum enim audio, per Verbum intelligo quia Deus erat. Nam si sempiternum Verbum esse credidero, quod credo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus existimo, incipit communitatem habere nobiscum; ut videatur Pater esse coepisse: sed si de Patre non ambigis, ris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, ideo addidit: Et Deus erat Verbum . 19. Habet utique quod Pater, quia Deus erat. Quomodo hujus negas aeternitatem, cui unum cum Patre Dei nomen est? Non te sonus capiat, similitudoque sermonis: aliud Verbum est, quod tempora habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum Filius, quia non talis est Pater Verbi. 20. Cavendum ergo ne et ibi quaestionem vocis corporalis videamur ingerere. Incorporeus est Deus: vocem utique incorporeus
Abbreviated transcription (Latin):
do cepert̃. Si gͦ principiũ eoꝵ inuenire ñ possum
quos certũ est᷑ habere pͥncipiũ. qͦmͦ possum uerbi
inuenire pͥncipiũ. a quo om̃e pͥncipiũ ñ solũ cre¬
aturarũ. sed etiã cogitationũ nrarũ omĩũ p̃uem
tur: Aꝑte itaq sempit̾nã diuinitatẽ eius expres¬
serat. Sed tam̃ ne qͥs apatre diuideret uer̃bi et̃n¬
tatem. ut eandẽ crederemus uerbi esse quȩ patͥs
est: bonꝰ ille piscator adiunxit. & uerbũ erat
apud dm̃. Hoc ÷ qͦd dixerat. sic estimandũ ẽ. Erat
uerbũ. quomuͦ erat pater. qm̃ cũ patre erat & in
patre erat: & apud patrẽ erat semꝑ. Nempe qmͦ
de patre legimꝰ erat. ita & de uerbo legimꝰ erat Qd
discernis intellectũ. qͥ ñ discernis auditũ : Uerbi
esse apud patrẽ ẽ : patris esse cũ uerbo est. Legi¬
mus enĩ. quia uerbũ erat apud dm̃. Itaq si sod̾m
tuã opinionẽ aliqͣndo ñ erat. gͦ scłm tuã opini.¬

Expanded text:
ndo coeperunt. Si ergo principium eorum invenire non possum, ndo coeperunt. Si ergo principium eorum invenire non possum, quos certum est habere principium, quomodo possum Verbi invenire principium, a quo omne principium non solum crearte itaque sempiternam divinitatem ejus expresserat: sed tamen ne quis a Patre divideret Verbi aeternitatem, ut eamdem crederemus Verbi esse, quae Patris est, bonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo erat Pater; quoniam cum Patre erat, et in Patre erat, et apud Patrem erat semper. Nempe quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis auditum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. Itaque si secundum tuam opinionem aliquando non erat, ergo secundum tuam opini
Abbreviated transcription (Latin):
it potestatẽ. Piscator enĩ. ipsis qͦs ante capiebat pis¬
cib taciturnior erat. & circa diuina mysteria ma-¬
gis mutꝰ. qui uocis suȩ nesciebat auctorẽ: s uui¬
ficatꝰ a xp̃o: uocẽ audiuit in ioħe. uerbũ agnouit
in xpo. & idõ plenus sp̃u scoͣ. qui sciret pͥncipiũ
ñ demporis esse s supra tempora Reliqͥt scła. & as¬
cindens spũ. suꝑ om̃e principiũ ait. in pͥncipio erat
uerbũ. Hoc ẽ remaneat cȩlũ. ñdũ enĩ erat: qͣnds
in principio erat uerbũ. Nã si celũ habet pͥncipi¬
ũ. ds̃ ñ habet. Deniq inpͥncipio fecit ds̃ celum
& t̾rã. Aliud ÷ fecit. aliud ÷ erat. Qd fit incipit
Quod erat. pͥncipiũ ñ accepit s p̾uenit. Remane¬
ant etiã tempora. qͥa pꝰ cȩlũ tempora. Remanens
etiã angłi. archangłi. & si pͥncipiũ eoꝵ ñ inuenio
erat tam̃ quando ñ erant. Non erant enĩ. qͥ aliqͥt¬

Expanded text:
it potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, pisit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus a Christo vocem audivit in Joanne, Verbum agnovit 16. Et ideo plenus Spiritu sancto, qui sciret principium non temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, et ascendens spiritu super omne principium, ait: In principio erat Verbum, hoc est, remaneat coelum; nondum enim erat, quando in principio erat Verbum. Nam etsi coelum habet principium. Deus non habet. Denique in principio fecit Deus coelum et terram . Aliud est, fecit: aliud est, erat. Quod fit, incipit: quod erat, principium non accipit, sed praevenit. Remaneant etiam tempora, quia post coelum tempora. Remaneant etiam angeli et archangeli. Et si principium eorum non invenio, erat tamen quando non erant. Non erant enim, qui aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ame: quia inpͥncipio erat uerbũ. s audio. Non
ego affingo. sed lego: quod om̃s legimꝰ: s ñ om̃s
intelligimus. & cum legit᷑ audimus om̃s. & non
audiunt oms. Incrassatũ ÷ enĩ cor quorũdã. &
aures eoꝵ grauit audier aures scilicet interio¬
ris affectus. Non enĩ caro peccat quȩ suũ seruat
officiũ. & recipit auditũ: s animꝰ duri auditꝰ.
prauus intpres: qui recusat audire quȩ dicunt᷑:
intelligere quȩ legunt᷑. Ed aures tãquã cera &
plu̾bo clauditis : & tam̃ dnĩca beneficia. & officia
naturȩ: ñ potestis excludere. Auditis inuiti. auditis
fastidientes: auditis. ne quod ñ audieritis excusare
possitis. Audistis gͦ cũ legit᷑. in pͥncipio erat uerbũ
Quis hoc dicit: ioħes utiq ille piscator. Sed ñ qͥsi
piscator hoc dicit. s quasi humani piscator affectꝰ.:
qͥ ia ñ pisces caperet : s homines uiuificaret. Non
suũ est quod dicit. sed eiꝰ qui uiuificandi ei tribu¬

Expanded text:
me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et non audiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non audieritis, excusare possitis. 707 15. Auditis ergo cum legitur: In principio erat Verbum . Quis hoc dicit? Joannes utique ille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. natus ẽ. lactatꝰ ẽ. in p̃sepe est collocat᷑ des
supͣ conditionẽ uirgo concepit: uirgo geuera¬
uit. ut crederes quia ds̃ erat qͥ nouabat natu¬
rã & homo erat qui sođm naturã nascebat᷑ ex
homine. Neq enĩ ut qͥdã int̾pretati st̃ natura

Expanded text:
tus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, natura
Abbreviated transcription (Latin):
infantasmate uenisse iħm p̾dicant. & illos con-¬
dempnare debemꝰ : qui aduersa erroris linea.
ñ unũ eundẽq filium dĩ dicunt: s aliũ esse
qui ex dõ patre natꝰ sit: aliũ qui sit generatꝰ
ex uirgine. cũ euangłista dicat. qͥa uerbũ
deres. Nonnulli etiã aliud dĩ u̾bũ. aliũ dĩ fi¬
liũ credider̃. cũ ipsũ qͥ inpͥncipio erat u̾bũ

Expanded text:
in phantasmate venisse Jesum praedicant, et illos conin phantasmate venisse Jesum praedicant, et illos condemnare debemus, qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed alium esse qui ex Deo Patre natus sit, alium qui sit generatus ex Virgine; cum Evangelista dicat quia Verbum deres. 48. Nonnulli etiam aliud Dei Verbum, aliud Dei Filium crediderunt: cum ipsum, qui in principio erat Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
mani corporis portiones. Qd enĩ caro uerbi pa¬
tiebatur. uel manens in carne dĩ u̾bũ patie¬
batur carne : sic̃ scriptũ est. Xp̃o in carne pas¬
so. in se utiq ꝓ corporis assũptione referebat.
uesti ret humana. Recte igitur scłm natu.¬
ram suã & caro passa ẽ : nec ea corporis passione
uerbi natura mutata ẽ. In ueritate enĩ nr̃a
eEt resurrectio. & idẽ in ueritate xpĩ passio p̾¬
dicatur. Neq enĩ quod quidã dicunt infantes¬
mate passus ẽ: qͥa nec in fantasmate suꝑ mare
anbulauit. quod discipłi in eu̾głio opinati ẽẽ
ꝓdiunt᷑ s excusant᷑: quia ñdũ erat sp̃s datus.
Condĩ enĩ iħs fuerat honorificatꝰ. Nob̃ iã cru¬
cifiruis ẽ xp̃s. & resurrexit. Nobis ia sp̃s datꝰ ẽ.
qui assertor ÷ ueritatis. & discipłi quidẽ ali¬
quando errauer̃. ne nos postea errare possemꝰ
Ergo illoꝵ error. nob̃ ꝓficit. Quasi homines erra¬
runt. qͦsi discipłi crediderunt. & hos igit᷑ qui

Expanded text:
mani corporis portiones. Quod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptione referebat; vestiret humana. 45. Recte igitur secundum naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione Verbi natura mutata est; in veritate enim nostra est resurrectio, et ideo in veritate Christi passio praedicatur. 714 mate passus est, quia nec in phantasmate super mare ambulavit, quod discipuli in Evangelio opinati esse produntur . Sed excusantur, quia: Nondum erat Spiritus datus ; nondum enim Jesus fuerat honorificatus . Nobis jam crucifixus est Christus et resurrexit: nobis jam Spiritus datus est, qui assertor est veritatis. Et discipuli quidem aliquando erraverunt, ne nos postea errare possemus. Ergo illorum error nobis proficit. Quasi homines errarunt, quasi discipuli crediderunt. 47. Et hos igitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
filũ suũ factũ ex muliere. & ad timothieum
dixit. Demor esto iħm xp̃m resurrexisse ame¬
tiris. ex semine dauid. Ergo ex nob̾ accepit es
ꝓprium offerret ꝓ nobis. ut nos redimeretꝰ
si nr̃o. & quod nr̃m ñ erat: ex suo nobͥ diuina
sua largitate conferret. Sołm naturã igtu
se obtulit urãm ut ultra nr̃am operaret᷑ natu¬
ram. de nr̃o sacrificiũ. desuo p̃miñ. Multati¬

Expanded text:
theum dixit: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secundum naturam igitur 716 se obtulit nostram, ut ultra nostram operaretur naturam. De nostro sacrificium, de suo pra
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. ut scdm hominẽ qͦd ex ipsa nasceret᷑ ad¬
uerteres. Ex se enĩ generauit maria. ut quod ge.¬
neraret᷑ exipsa. in eo salua generationis dnĩcȩ pre¬
rogatiua corporis esset uera natura. Sed & paulus
dicit pͣdestinatũ esse euangłiũ dĩ. qd̾ ante inqͥt
pmiserat ꝓ prophas defilio suo. qui fact̾: ei e¬

Expanded text:
inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adinquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo salva generationis Dominicae praerogativa, corporis esset vera natura. Sed et Paulus dicit se praedestinatum esse in Evangelium Dei: Quod ante, inquit, promiserat per prophetas de Filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
curȩ fuisse dixer̃. Legi enĩ quod ñ crederem.
nͥ ipse legissem. Legi enĩ incuiꝰdã libris sic posi¬
cum. organũ. & eum aquo mouebat᷑ organũ:
uniꝰ inxp̃o fuisse nature. Quod idõ posui ut ex
seriptis nom̃ dep̾hendat᷑ auctoris. & aduertant
quauis exquisitissimis argum̃tis & faleratis ser-¬
monib: ñ posse ium ueritatis obduci. & hic mͥ
frequent᷑: niceni concilii tractatũ se tenere cõ¬
memorat. Sed in illo tractatu patres nri non
carnẽ s dĩ uerbũ. uniꝰ substantiȩ cũ patre esse di¬
xerunt. & uerbũ quidẽ ex pat̾na ꝓcessisse substan-¬
tia. carnẽ autẽ ex uirgine esse confessi st̃. Qͦ mͦ
gͥ niceni conçilii nom̃ obtendit᷑. et noua indu-¬
cunt᷑ quȩ nũquã nr̃i sensere maiores. cũ utiq
deniq hoc etiã gabrihel ꝓpͥo sermone declarat di-¬
cens. & quod nascet᷑ exte scm̃. uocabit᷑ dĩ filiꝰ. Ex te

Expanded text:
turae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, turae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi ipse legissem: legi, inquam, in cujusdam libris sic positum, et organum, et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse naturae. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen deprehendatur auctoris; et advertant, quamvis exquisitissimis argumentis, et phaleratis sermonibus non posse vim veritatis obduci. 52. Et hic mihi frequenter Nicaeni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu patres nostri non carnem, sed Dei Verbum unius substantiae cum Patre esse dixerunt; et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carnem autem ex virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicaeni concilii nomen obtenditur et nova inducuntur, quae numquam nostri sensere majores; cum utiqueDenique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ sacrilegiũ inferna uomuer᷑: Iam tolera¬
biliores st̃ arriani quoꝵ ꝑistos ꝑfidiȩ robur
adosescit. ut maiore contentione asserant patre
diuinitatẽ dnĩ & carnẽ substantiȩ uniꝰ dicere
temptauer. Deinde cũ isti dicant. quia uerbum
tatem carnis ad infirmitatẽ diuinitatis qua¬
dam factã. diuinȩ naturȩ mutatione detorque¬
ant. Sunt etiã qui intantũ impietatis ꝓdiert.
ut putent qͥa diuinitas dnĩ circũcisa ÷: & inꝑ¬
fecta de ꝑfecta facta ẽ. & in ligno ñ caro. s illi
operatrix omĩũ substantia diuina in carnis
specie coagulata pendebat. Quis autẽ ñ horres¬
cat: Quis audiat. quia ñ ex maria uirgine sed
ex diuina substantia passibilẽ sibi carnẽ fece¬
rit dĩ u̾bũ. quod asserendo eo ꝓlabunt᷑. ut non
ex tempore corpꝰ dnĩ ẽẽ susceptũ: s coȩt̾nũ dĩ
uerbo semꝑ fuisse contendant. Hoꝵ omium
auctores st̃: qui diuinitatẽ & carnẽ dnĩ uniꝰ na-¬

Expanded text:
nferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiae robur adolescit; ut majore contentione asserant Patremdivinitatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt. Deinde cum isti dicant quia Verbum in s ut infirmitatem carnis ad infirmitatem divinitatis, quadam facta divinae naturae mutatione, detorqueant. 50. Sunt etiam qui in tantum impietatis prodierint, ut putent quia divinitas Domini circumcisa est, et imperfecta de perfecta facta est; et in ligno non caro, sed illa operatrix omnium substantia divina in carnis specie coagulata pendebat. Quis autem non horrescat? Quis audiat quia non ex Maria virgine, sed ex divina substantia passibilem sibi carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo prolabuntur, ut non ex tempore corpus Domini esse susceptum, sed coaeternum Dei Verbo semper fuisse contendant. 51. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius na
Abbreviated transcription (Latin):
cȩleste donabat. Peccatũ omĩum factꝰ. peccata ge¬
neris abluebat humani. Postremo mortuus ẽ. &
scdo & t̾cio exultans atq ouans. dico mortuus ẽ.
ut illiꝰ mors uita fieret mortuoꝵ. Sed nec sepul¬
chrũ quidẽ eiꝰ miraculo caret. Nã cũ esset uncͥt
a ioseph. & in eiꝰ monum̃to sepultꝰ. nouo oꝑe qͦdã
ipse defunctꝰ defunctoꝵ sepulchra reserebat &
corpꝰ quidẽ eius iacebat in tumulo: ipse auten
int̾ mortuos liber: remissionẽ in inferno posi¬
tis. soluta mortis lege donabat. Erat gͦ caro eus
in monum̃to. s uirtꝰ eiꝰ oꝑabat᷑ ui celo. Ostendelu¬
tur omĩb ꝑ corporis ueritatẽ. quia ñ caro erat¬

Expanded text:
coeleste donabat. Peccatum omnium factus, peccata gecoeleste donabat. Peccatum omnium factus, peccata generis abluebat humani. Postremo mortuus est, et secundo et tertio exsultans atque ovans dico, mortuus est; ut illius mors vita fieret mortuorum. 40. Sed nec sepulcrum quidem ejus miraculo caret. Nam cum esset unctus a Joseph, et in ejus monumento sepultus , novo opere quodam ipse defunctus defunctorum sepulcra reserabat: et corpus quidem ejus jacebat in tumulo; ipse autem inter mortuos liber, remissionem in inferno positis, soluta mortis lege, donabat. Erat ergo caro ejus in monumento, sed virtus ejus operabatur e coelo. Ostendebatur omnibus per corporis veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ie dicebat. Is ds̃ respice me. quare me dereli-¬
quisti: Qͥa scđm carnẽ relictꝰ ẽ: qui sodm di¬
uinitatẽ nec deseri potuit nec relinqui. Idem
eciã dieit. Longe asalute mea uerba delictoꝵ
meoꝵ. Hoc ÷ ñ capiat᷑ qui audit quare me de¬
reliquisti. s intelligat quod scdm carnẽ ista
dͥicant᷑ quȩ longe aplenitudine diuinitatis st̃.
aliena sunt eni adõ uerba delictoꝵ. qͥa aliena
sunt & delicta uerboꝵ. Sed qm̃ delicta aliena
suscepi. etiã delictoꝵ alienoꝵ uerba suscepi: ut
derelictũ me a patre dõ eẽ dicã. qͥ apud dm̃ sẽꝑ
sũ. Erat igit᷑ immortalis in morte. in passibilis
in passione. &enĩ qͥsi dm̃ ñ cepit mortis erũna.
& eunde quasi hom̃inẽ inferna uiderunt.
deniq emisit sp̃m. & tam̃ quasi arbiter exu¬
endi suscipiendiq corporis emisit sp̃m̃: non
amisit. Pendebat in cruce. & omĩa cõmouebat
Tremebat in ligno. quẽ totꝰ tremebat hic mund
Erat int̾ supplicia. expiabat uulnera. & regnu

Expanded text:
eus meus, respice in me: quare me dereliquisti ? quia secundum carnem relictus est, qui secundum divinitatem nec deseri potuit, nec relinqui. 38 Idem etiam dicit: Longe a salute mea verba delictorum meorum , hoc est, non capiatur, qui audit: Quare me dereliquisti? sed intelligat quod secundum carnem ista dicantur, quae longe a plenitudine divinitatis aliena sunt. Aliena sunt enim a Deo verba delictorum, quia aliena sunt et delicta verborum: sed quoniam delicta aliena suscepi, etiam delictorum alienorum verba suscepi; ut derelictum me a Patre Deo esse dicam, qui apud Deum semper sum. 39. Erat igitur immortalis in morte, impassibilis in passione. Etenim quasi Deum non cepit mortis aerumna, et eumdem quasi hominem inferna viderunt. Denique emisit spiritum , et tamen quasi arbiter exuendi suscipiendique corporis, emisit spiritum, non amisit. Pendebat in cruce, et omnia commovebat. Tremebat in ligno, quem totus tremebat hic mundus. Erat inter supplicia, excipiebat vulnera, et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mare petrũ ambulare p̃cepit. Q licet ti¬
tubauerit. titubauit tam̃ ñ ꝑ inbecillitate
dori głȩ ñ ꝑmisceas nr̃e atram̃tũ nature. n
luci. nebulã humanȩ carnis offundas. Rur¬
sus passionem p̃dicans si nequaquã id qd̾ est
passibile recognoscas. pietatẽ dnĩ refellisti. sali¬
tem tuã negasti. Unde amentes eos estimare
debemꝰ. qui audientes dicentẽ dĩ filiũ qͥd me
cedis: sod̾m naturã diuinitatis subiectũ natii

Expanded text:
super mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet tisuper mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet titubaverit, titubavit tamennon permisceas nostrae atramentum naturae, non luci nebulam humanae carnis offundas. Rursus passionem praedicans, si nequaquam id quod est passibile recognoscas, pietatem Domini refellisti, salutem tuam negasti. Unde amentes eos aestimare debemus, qui audientes dicentem Dei Filium: Quid me caedis ? secundum naturam divinitatis subje
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ apud diñ erat : Unigenitꝰ filius si querit᷑
in sinu patris. euangłico spũ repperit᷑. Nũquid
sinũ patris. locũ putatis: & qͣritis quomͦ nata
sit cum dicat ꝓpħicꝰ uir: nescit homo uiã eius:
& scdm homines ortũ eius estimatis cũ iob di¬
cat. quod int̾ homines ñ sit inuenta: & mort̾e
tribuis sapientiȩ. de qua abyssus dicit ñ ẽ in
me: Mare dicit non est mecũ. non dicit cȩlum
ñ ẽ in me: s abyssus dicit ñ ẽ inme. Non enĩ abys¬
sos patͥ dixit. in manꝰ tuas cõmendo spm̃ meũ.
Ipsa anima & si fuit in abysso. iã ñ ẽ quia scrip¬
nec dabis scm̃ tuũ uidere corruptionẽ. Mare
gͦ dicit non est mecum. hoc est uita nr̃a di¬
eit. scłi fluctib inquieta. Non ẽ enim int̾¬
rexit. Peniq angłs ait. Quid queritis uiue¬
tem cũ mortuis : & bene mare dix̃ ñ÷ maci
uestigiis ambulabat. qͦndo & subiectũ mari

Expanded text:
quae apud Deum erat? Unigenitus Filius si quaeritur, quae apud Deum erat? Unigenitus Filius si quaeritur, in sinu Patris evangelico spiritu reperitur. Numquid sinum Patris locum putatis? Et quaeritis quomodo nata sit, cum dicat propheticus vir: Nescit homo viam ejus ? Et secundum homines ortum ejus aestimatis, cum Job dicat quod inter homines non sit inventa? Et mortem tribuitis Sapientiae, de qua abyssus dicit: Non est in me; et mare dicit: Non est mecum ? Non dicit coelum, Non est in me, sed abyssus dicit, Non est in me. Non enim abysso, sed Patri dixit: In manus tuas commendo spiritum meum . Ipsa anima etsi fuit in abysso, jam non est; quia scripnec dabis sanctum tuum videre corruptionem . 43. Mare ergo dicit: Non est mecum, hoc est, vita nostra dicit fluctibus saeculi inquieta. Non est enim intrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non estvestigiis ambulabat, quando et subjecto mari
Abbreviated transcription (Latin):
tem. s inpassibilis dĩ uirtꝰ. & si exiuit corpꝰ: nul¬
lum tam̃ de corpore dõ dampnũ. Cur diuinitati
attribuis erũnas corporis : & infirmũ doloris
humani. diuinȩ conectis naturȩ : Nã anima
inqͥt mea turbata ẽ. Anima turbata ẽ: ñ sapien¬
tia.Immutabilis enĩ manebat sapientia. & si cir¬
cũ daret᷑ amictu carnis. Nam in illa serui forma
erat ueri luminis plenitudo. & cũ se exinani.¬
uit lum̃ erat. Deniq dicebat. Ambulate dũ lum̃
habetis. & qͣndo in morte fuit. in umbra ñ erat
deniq etiã in inferno positis. uitȩ lum̃ fundebat
gnȩ Radiabat etiã illic lux uera sapientiȩ. il.¬
luminabat infernũ. s inferno ñ claudebat᷑. Qs
eni locis ÷ sapientiȩ : deniq dicit iustꝰ. Sapien.¬
tia autẽ mundi inuenta ẽ. Qͥs autẽ locꝰ: disci
homines. Ergo nec intẽpore. nec in loco sapientia
est: unde & tẽpꝰ ẽẽ significat. Sed quomodo
intẽpore. quȩ in pͥncipio erat : Quomͦ in loco.

Expanded text:
em, sed impassibilis Dei virtus: et si exuit corpus, nullum tamen de corpore Deo damnum. 41. Cur divinitati attribuis aerumnas corporis, et infirmum doloris humani et divinae connectis naturae? Nunc anima, inquit, mea turbata est . Anima turbata est, non sapientia; immutabilis enim manebat sapientia, etsi circumdaretur amictu carnis. Nam in illa servi forma erat veri luminis plenitudo: et cum se exinanivit, lumen erat. Denique dicebat: Ambulate dum lumen habetis . Et quando in morte fuit, in umbra non erat. Denique etiam in inferno positis vitae lumen fundebat aeternae. Radiabat etiam illic lux vera sapientiae, illuminabat infernum, sed inferno non claudebatur. Quis enim locus est sapientiae? Denique dicit justus: Sapientia autem unde inventa est? Quis autem lErgo nec in tempore, nec in loco Sapientia est, unde et tempus esse significat. Sed quomodo in tempore, quae in principio erat? quomodo in loco,
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. Sunt autẽ qͥ tãꝗͣ ad unũ ꝓpħarũ. ita ad
xp̃m factũ eẽ uerbũ arbitrati st̃: ñ ipsũ e̾e̾
dei uerbum. Sed de nullo ꝓpħarũ dictũ ẽ qͥa
uerbum caro factũ ẽ: nullus ꝓpħarũ abstu.¬
lit peccata mundi. De nullo alio dictũ ÷ hic÷ filꝰ
nĩs dilectꝰ inquo cõplacui. de nullo ꝓpħarũ lar¬
mus quod sit dñs maiestatis. quod de xp̃o apa¬

Expanded text:
unt autem qui tamquam ad unum prophetarum, ita ad Christum factum esse Verbum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est quia Verbum caro factum est. Nullus prophetarum abstulit peccata mundi. De nullo alio dictum est: Hic est Filius meus dilectus in quo complacui . De nullo prophetarum legimus quod sit Dominus majestatis, quod de Christo Ap
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ petrꝰ. a patre assumpsit ñ sũpsit ex carno¬
fides gͦ ÷ eccłȩ fundam̃tũ. Non enĩ de carne petri
s de fide dictum ẽ: quia portȩ mortis ei ñ p̃uale¬
bunt. Sed confessio uicit infernũ. & hȩc con¬
fessio ñ unã heresem excludit. Nã cũ ȩccła mus¬
tis tãꝗͣ bona nauis fluctib sepe tundat᷑ aduer

Expanded text:
loquitur Patris, a Patre assumpsit, non sumpsit ex carnloquitur Patris, a Patre assumpsit, non sumpsit ex carnest Ecclesiae fundamentum: non enim de carne Petri, sed de fide dictum est, quia portae mortis ei non praevalebunt: sed confessio vicit infernum . Et haec confessio non unam haeresim exclusit; nam cum Ecclesia multis tamquam bon