comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ longum sit. s dicimus. longũ
erit. Quando gͥ erit: Sienĩ tũc
cũ adhuc futirꝵ erit ñ erit longỹ
qr quid sit longũ nondũ erit. Si
autem tẽ erit longum cum ex fu¬
turo ꝙ ñdum est eẽ iam ceperit.
et p̾sens fcm erit. ut possit eẽ ꝙ
longũ sit. Iam suꝑiorib uocib
clamat p̾sens tẽpus longũ se eẽ
ñ posse. Et tñ dñe sentimus int̾¬
ualla tempoꝵ. et comparamꝰ sibi¬
met. et dicimus alia longiora et
alia breuiora. Metinur etiam
qͣnto sit longius aut breuius
illud tempiis qmͣ illud. et in¬
demꝰ duplum esse hoc uel triplũ
illud aut simplũ. aut tm̃ hoc es¬
se qnͣtum illud. S p̾tereunti¬
a metim᷑ temꝑa cũ sentiendo
metimur. p̾terita uero que iã
ñ sunt. aut futura que nondũ
sunt. qͥs metiri potest. nͥ forte au¬
debre quis dicere metiri potest qd̃
ñ est: Cum gͦ pret̾it tempꝰ senti¬
ri et metiri potest. cũ autem pret̾i¬
erit qm̃ ñ est: ñ potest. Quero pr̃

Expanded text:
m sit, sed dicimus: longum erit. quando igitur erit? si enim et tunc adhuc futurum erit, non erit longum, quia quid sit longum nondum erit: si autem tunc erit longum, cum ex futuro quod nondum est esse iam coeperit et praesens factum erit, ut possit esse quod longum sit, iam superioribus uocibus clamat praesens tempus longum se esse non posse. Et tamen, domine, sentimus interualla temporum et conparamus sibimet et dicimus alia longiora et alia breuiora. metimur etiam, quanto sit longius aut breuius illud tempus quam illud et respondemus duplum esse hoc uel triplum, illud autem simplum aut tantum hoc esse quantum illud. sed praetereuntia metimur tempora, cum sentiendo metimur; praeterita uero, quae iam non sunt, aut futura, quae nondum sunt, quis metiri potest, nisi forte audebit quis dicere metiri posse quod non est? cum ergo praeterit tempus, sentiri et metiri potest, cum autem praeterierit, quoniam non est, non potest. Quaero, pater,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ quidem his u̾bis. s in hac sen
tentia multa dixi tͥ. Et tu dñe usq¬
quo. usq quo dñe irasceris in finẽ:
Nememor fu̾is iniquitatũ nr̃arũ
antiquaꝵ. Sentiebam eĩ eis me
teneri. iactabam uoces miserabiles.
Qͣmͣdiu: Qmͣdiu: Cras et cras. Qͣ¬
re ñ mͦ: Quare ñ hac hora finis
turpitudinis mee: Dicebam hec
et flebam a marissima ꝯtritione
cordis mei. et ecce audio uocẽ de ui¬
cina domo cũ cantu dicentis et
crebro repetentis quasi pueri an
puelle nescio. Tolle lege. tolle le¬
ge. Statĩq mutato uultu intẽ¬
tissimus cogitare cepi. utrũ nam
solerent pueri in aliquo genere
ludendi cantitare tale aliquid.
nec occurrebat om̃ino audisseme
uspiam. rep̾ssoq impetu lacrima¬
rum surrexi. nichil aliud interp̾
aꝑirem codicem et leg̾em ꝙ pri¬
mum caput inuenissem. Audi¬
eram eĩ de antonio ꝙ ex eungłica
lectione cui forte su peruenerat
admonitus fuerit. tan qmͣ sibi di¬

Expanded text:
et non quidem his uerbis, sed in het non quidem his uerbis, sed in het tu, domine, usquequo? usquequo, domine, irasceris in finem? ne memor fueris iniquitatum nostrarum antiquarum. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: "quamdiu, quamdiu cras et cras\'? quare non modo? quare non hac hora finis turpitudinis meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpret aperirem codicem et legerem quod primum caput inuenissem. audieram enim de Antonio, quod ex euangelica lectione, cui forte superuenerat, admonitus fuerit, tamquam sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
tur narrant tibi delectationes s ñ
sicut lex dñi dei tui. Ista controu̾
sia in corde meo. ñ uisi de me ipso
adu̾sus meip̃m. At alypius af¬
fixus lateri meo inusitati motꝰ
mei exitũ tacitꝰ opperiebat᷑. Ubi
uͦa fundo archano alta ⁊sideratõ
ꝯtraxit et ꝯgessit totam miseriã
meã in ⁊spectu cordis mei: oborta
ẽ ꝓcesia ingens ferens ingentem
imbrẽ lacrimaꝵ et ut totum effũ¬
derem cum uocib sus. surrexi ab
alipio. Solitudo mͥ ad negotium
flendi aptior suggerebatur. et seces¬
si remotius ꝙͣ ut posset mͥ onerosa
eẽ etiã eius presentia. Sic tunc
eram. et ille sensit nescio. Quid eĩ
puto clixeram in quo apparebat so¬
nus uocis mee iam fletu grauidus
et sic surrexerã. Mansit ergo ille
ubi sedebamus. nimie stupens: ego
sub quadã fici arbore straui me ne¬
scio quomͦ. et dimisi habenas lacri¬
mis: et ꝓruper̾t flumina ocłorũ
meoꝵ. acceptabile sacrificiũ tuum.

Expanded text:
tur. Narrant tibi delectationes, sed non tur. Narrant tibi delectationes, sed non sicut lex Dsia in corde meo non nisi de me ipso aduersus me ipsum. at Alypius affixus lateri meo inusitati motus mei exitum tacitus opperiebatur. Vbi uero a fundo arcano alta consideratio traxit et congessit totam miseriam meam in conspectu cordis mei, oborta est procella ingens ferens ingentem imbrem lacrimarum. et ut totum effunderem cum uocibus suis, surrexi ab Alypio — solitudo mihi ad negotium flendi aptior suggerebatur — et secessi remotius, quam ut posset mihi onerosa esse etiam eius praesentia. sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus uocis meae iam fletu grauidus, et sic surrexeram. mansit ergo ille ubi sedebamus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
sta dignitas continentie. serena.
et ñ clissolute hilaris. honeste blã¬
diens ut uenirẽ neq dubitarem.
et extendens ad me suscrpientlum
et amplectendũ pias manus ple¬
nas gregib bonoꝵ exemploꝵ ibi
tot pueri et puelle. ibi inuentus
multa et oĩs etas. et graues uidue
et uirgines anus. et in oĩb ipsa cõ¬
tinentia nequaqmͣ sterilis s fecũ¬
da mat̾ filioꝵ gandioꝵ. De ma-¬
rito te dñe. et irridebat me irrisio¬
ne hortatoria quasi diceret. Tu ñ po¬
teris ꝙ isti ꝙ iste: An u̾o isti et
iste in seipĩs possunt. An ñ in dño
deo suo: Dñs deus eoꝵ me dedit eis.
qͥd in testas et ñ stas. Dice te ĩ eũ.
noli metuere. ñ se subtraheret ut ca-¬
das. Proice te securus extipiet et
sanabit te. et erubescebam nimis
qr illaꝵ nugaꝵ murmur adhuc
audiebam et cunctabundus pen¬
debã. Et rursus illa quasi diceret.
obsurdesce adu̾sus illa in mũda
m̃bra tua. suꝑ t̾ram ut mortificẽ¬

Expanded text:
sta dignitas continentiae, serena sta dignitas continentiae, serena et non dissolute hilaris, honeste blandiens ut venirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. Ibi tot pueri et puellae; ibi juventus multa et omnis aetas, et graves viduae, et virgines anus: et in omnibus ipsa continentia nequaquam sterilis; sed fecunda mater filiorum gaudiorum de marito te, Domine. Et irridebat me irrisione hortatoria, quasi diceret: Tu non poteris quod isti, quod istae? An vero isti et istae in semetipsis possunt, ac non in Domino Deo suo? Dominus Deus eorum me dedit eis. Quid in te stas, et non stas? Projice te in eum; noli metuere, non se subtrahet ut cadas: projice te securus, excipiet et sanabit te. Et crubescebam nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce adversus immunda illa membra tua super terram, ut mortificen
Abbreviated transcription (Latin):
plusq in me ualebat deteriꝰ ino¬
litũ quã melius insolttũ. Punc¬
tumq ip̃m temꝑis quo aliud fu¬
turꝰ eram qnͣto ꝓprius ãmouebat᷑
tanto ampliorem incutiebat hor¬
rorem: s non recutiebat retro neci
adi̾tebat. s suspendebat. Reti¬
nebant nuge nugaꝵ et uanita¬
tes uanitatum antique amice
mee s succutiebãt uestem meã
carneam ⁊ submurmurabãt. Si¬
ab anima serui tui mĩa tua. Qͣs
sordes sugg̾ebant: Que dedecora:
Et audiebam eas iam longeminꝰ
qm dimidius. ñ tanqm libere ⁊
tra dicentes eundo mobuiã. s ue¬
lut adorso musitantes et discedẽ¬
tẽ quasi furtim uellitantes ut
respicerẽ. Retardabant tam en
cunctantẽ me arripere atq excu¬
tere abeis et tͣnsilire quo uocabar
cum diceret mͥ ꝯsuetudo uiolenta.
Putas ne sine istis poteris. S iam
tepiclissime hoc licebat. Aꝑiebat᷑
enĩ ab ea parce qua intenderam fa¬
ciem. et quo tͣnͣsire trepidabã ca-¬

Expanded text:
plusque in me ualebat inoplusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admouebatur, tanto ampliorem incutiebat horrorem; sed non recutiebat retro nec auertebat, sed suspendebat. Retinebant nugae nugarum et uanitates uanitantium, antiquae amicae meae, et succutiebant uestem meam carneam et submurmurabant: "diab anima serui tui misericordia tua! quas sordes suggerebant, quae dedecora! et audiebam eas iam longe minus qontradicentes eundo in obviam, sed veluti a dorso mussitantes, et discedentem quasi furtim vellicantes, ut respicerem. Retardabant tamen cunctantem me abripere atque exctere ab eis et transilire quo vocabar, cum diceret mihi consuetudo violenta: Putasne sine istis poteris? 27. Sed jam tepidissime hoc dicebat. Aperiebatur enim ab ea parte qua intenderam faciem, et quo transire trepidabam, ca
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius et temꝑalis boni uolũ¬
tas recentat inferius. eadem aĩa
est ñ tota uoluntate illud aut
hoc uolens. et ideo discerpit᷑ gra¬
ui melestia dum illud ueritate
eusans memet ip̃um solito acer¬
bius nimis. ac uoluenꝰ et u̾sans ni
in uincło meo. donec abrumperet᷑¬
totum. Quo iam exiguo tenebar:
s tenebar tñ. et instabas tu in oc¬
cisltis meis dñe seuera mĩa flage¬
la ingeminans timoris et pudo¬
ris. ne rursus cessarem. et ñ abrũ¬
peretur id ip̃m exignũ et tenue ꝙ
remanserat. et reualesceret it̾m et
me robustius alligaret. Sicebã
enĩ apud me intͣ. Ecee mͦ fiat mͦ
fiat. et cũ uerbo iam ibam ĩ placi¬
tum. Iam pene faciebam et ñ faci¬
ebam. nec relabebar tam̃ in pristi¬
na. s de ꝓximo staban et respira¬
bam. et item conabar et paulo
minus ibi eram et paulominus
iã iamq attingebam ⁊ tenebã: etiũ
ibi eram nec attingebã. nec tenebã
hesitans mori morti et utte uiu̾e.

Expanded text:
superius, et temporalis boni volupsuperius, et temporalis boni voluptas retentat inferius, eadem anima est non tota voluntate illud aut hoc volens; et ideo discerpitur gravi molestia, dum illud veritate cusans memetipsum solito acerbius nimis, ac volvens et versans me in vinculo meo, donec abrumperettotum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intus: "ecce modo fiat, modo fiat," et cum uerbo iam ibam in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam et respirabam. et item conabar et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere,
Abbreviated transcription (Latin):
sub est occasio. Addo et qͣrtum.
an ad cõmittendũ ad ulterium.
si et inde simul facultas aperte᷑.
Si omĩa concurrant in unum
articulũ temporis partterq cu¬
piantur omĩa que simul agi ne¬
queunt. discerpunt enĩ animũ
sibimet adu̾santib quatuor uo¬
luntatib uel etiam plurib in tã¬
ta copia rerum que appetunt᷑ nec
tam̃ tanta multitudinẽ diu̾saꝵ
substantiaꝵ solent dicere. ita et
in bonis uoluntatib. Nam q̃ro
ab eis. utrum bonũ sit delectari¬
in lectione apłi et utrũ bonũ sit
delectari psalmo sobris. et utrũ
bonũ sit euͣngłm disserere: respõ¬
debunt ad singula bonũ. Quid si
gͦ parit̾ delectent oĩa. simulq u¬
no temꝑe. Nonne diu̾se uolun¬
tates detinent cor hominis. cum
deliberatur qͥd potissimũ arripi¬
amus: Et omnes bone sunt: et
certant secum donec eligatur u¬
nũ quo feratur tota uoluntas
una que in plures diuidebatur.
Ita etiam cum et̾nitas del ectat

Expanded text:
subest occasio; addo et quartum, subest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis pariterque cupiuntur omnia, quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae appetuntur, nec tamen tantam multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. nam quaero ab eis, utrum bonum sit delectari lectione apostoli et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio et utram bonum sit euangelium disserere. respodebunt ad singula: Bonum. Quid si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore? Nonne diversae voluntates distendunt cor hominis, cum deliberatur quid potissimum arripiamus? Et omnes bonae sunt, et certant secum, donec eligatur unum, quo feratur tota voluntas una, quae in plures dividebatur. Ita etiam cum aeternitas delectat
Abbreviated transcription (Latin):
atq decinent᷑. aut duas malas na¬
turas et duas malas m̃tes inuno
hoĩe confligere putabunt. et non
erit u̾um ꝙ solent dicere unam
boliam. alterã malam. aut conu̾tẽ¬
tur aduerũ et ñ negabunt cũ qͥsq
deliberat animã unã diu̾sis uolũ¬
tatib estuare. Iam gͦ ñ clicant. cũ
duas uoluntates in homine uno ad¬
u̾sari sibi sentiunt duas contra-¬
rias mentes de duab contrariis
sustantiis. et de duob contͣriis pͥn¬
cipus cõtendere. unam bonã alte¬
ram malam. Nam tu deus uerax
improbas eos et redarguis. atq
conuincis eos. sicut in utraq ma¬
la uoluntate cum qͥsq deliberat
utrum hoĩem ueneno uit̾inat.¬
an ferro. utrũ fundũ alienũ. illũ
an illũ inuadat. qn utrũq ñ po¬
test. utrum emat uoluntate luu¬
xuriã. an petuniã seruet auari¬
tia. utrũ. ad circum ꝑgat an ad
theatrum. siuno die ittrumq
exibeatur. Addo etiã tertium
an ad furtum de domo aliena si

Expanded text:
atque detinentur, aut duas malas naatque detinentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uoluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno intan ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si
Abbreviated transcription (Latin):
turã m̃tis aliene s penam moam.
et ideo iam ñ ego operabar illa. s
quod habitabat in me pecc̃m de sup¬
ꝓlicio liberioris pect̃i qr eram filiꝰ
adam. Nam si tot sunt contrarie
nature qͦt uoluntates sibi resistit̾e
ñ iam due s plures erunt. Si de¬
liberet quisqͣm utrũ ad conuenti¬
cłm eoꝵ pergat an adteratrũ cla¬
mant isti. Ecce due nature. un a
bona hac ducit. altera mala illac re-¬
ducit. Nam unde ista cunctatiosi¬
bimet adu̾santiũ uoluntatũ: E¬
go aũt clico ambas malas et que
ad illos ducit: et que ad teatrum re¬
ducit s ñ creclunt nisi bonã esse qͣit᷑
ad eos. Quid si gͦ quisqmͣ nr̃m deli¬
beret. et secum alter tantib duab
uoluntatib fluctu et utrũ ad thea¬
trum ꝑgat an ad eccliam nr̃am.
Slonne et isti qui respondeant fiu¬
ctuabunt. Aut eĩ fatebuntur ꝙ
nolunt. bona uoluntate pergi in
eccłi̾am nr̃am sicut in eam ꝑgunt¬
qui sacram̃tis eius imbuti sunt

Expanded text:
turam mentis alienae, sed poenam meae. turam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo non jam ego operabar illam, sed quod habitabat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit, et quae ad theatrum reducit. Sed non credunt nisi bonam esse qua itur ad eos. Quid si ergo quisquam nostrum deliberet, et secum altercantibus duabus voluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat, an ad ecclesiam nostram? nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? Aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona voluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam qui sacramentis eius imbuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de est alteri. Peant a facie tua d̾s
sicuti ꝑeunt uani loqui et mentis
seductores. qui cum duas uolunta¬
tes indelirando animadu̾terint dy¬
as naturas duaꝵ m̃tium ẽẽ asseue¬
rant. unã bonam. alt̾am bonam.
Ipsi uere mali sunt cũ ista mala sẽ¬
tiunt. et idem ip̃i boni erunt si uera
istis aliqnͣdo tenebre nunc aut lux
turã hoc eẽ ꝙ deus est. ita feĩ sunt dẽ¬
siores tenebre qm̃ longius a te reces¬
serunt horrencla in rogantia. A te
uero lumine inluminante omnẽ
hoĩem uenientẽ in hunc mũdum
Adtendite qͥd dicatis et erubesci¬
te. et accedite ad eũ et illuminami¬
ni. et uultus ur̃i ñ erubescent. Ego
cũ deliberabam ut iam seruirem
dño deo meo sieut diu disposuerã.
ego eram qui uolebam. ego qui no¬
lebam. ego ego eram. nec plene uo¬
lebam: ne plene nolebam. Ideo me¬
cum contendebã et dissiꝑabar a me¬
ip̃o et ip̃a clissipatio me inuito qͥ¬
dem fiebat. nec tam̃ ostendebat nã¬

Expanded text:
quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera istis aliquando tenebrae, nunc autem lux turam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te, uero lumine inhominem venientem in hunc mundum . Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam, et dissipabar a meipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat na
Abbreviated transcription (Latin):
tante merredis. tanteq militie.
Et ambo iam tui edificabant tur¬
rem sũptu idoneo. relinquẽtli oĩa
sua et seq̃ndi te. Tunc pontitianꝰ
et qui cum eo per alias orti partes
deambulabat querentes eos. deue¬
nerunt in eũdem locum. Et inue¬
mentes ammonuerunt ut redirẽt
ꝙ ia m declinasset dies. Et illi nar
quare istuc: Imperat inqͣmͣ ut ue¬
lit. qui ñ imperaret nͥ uellet. et nõ
fit ꝙ imperat. S ñ ex toto uult.
tũ imperat. inqnͣtum uult et in tã¬
tũ non fit ꝙ imperat. in qnͣtum ñ
uult. qm̃ uolurtas imperat ut sit
uoluntas. nec alia s ipsa. Non itaq
plena imperat. ideo ño est ꝙ imperat.
Nam si plena eẽt nec imperaret ut
esset. qr iam eẽt. Non gͥ monstrum
partim uelle partĩ nolle. s egritu¬
do animi est. qr ñ totus assurgit ue¬
ritate subleuatꝰ consuetudine pre¬
grauat᷑. Et ideo sunt due uolunta¬
tes qr una eaꝵ tota ñ est. et hoc ẽ alt̾i

Expanded text:
tantae mercedis tantaeque militiae. tantae mercedis tantaeque militiae. et ambo iam tui aedificabant turrem sumptu idoneo relinquendi omnia sua et sequendi te. tum Ponticianus et qui cum eo per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos deuenerunt in eundem locum et inuenientes admonuerunt, ut redirent, quod iam declinasset dies. at illi narquare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex toto uult: tum imperat, in quan- - tum uult, et in tantum non fit quod imperat, in quantum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. et sobrio pudore iratus sibi cõ¬
iecit ocłos in amicum. et ait illi.
Dic queso te om̃ib istis laborib
nrĩs quo ambimus ꝑuenire: qͥd
querimus: Cuiꝰ rei causa milita¬
mus: Maior ne eẽ poterit spes no¬
stra in palatio. quã ut amici impe¬
ratori simꝰ: Et ibi qͥd ñ fragile ple¬
nũq ꝑieulis. et ꝑ quot pericula ꝑ¬
uenttur ad grandus periculũ: Et
qͣndo istuc erit: Amicus aũt dei si
uoluero. ecee nunc fio. Dixit hoc. et
turbidus parturitione noue utte.
redlidit oculos paginis et legebat
et mutabat᷑ intus ubi tu uidebas.
et exuebatur mundo mens eius.
ut mox apparuit. Namq dũ legit
et uoluit fluctus cordis sui. infre¬
muit aliqñ et discreuit. decreuit.¬
q meliora. iamq tuus ait amico
suo. Ego iam abrupi me ab illa spe
nr̃a. et deo seriure statui. et hoc ex
hac hora in hoc loco aggredior: te.
Si piget imitari. noli adu̾sari.
Respendit ille adherere se sociũ

Expanded text:
sancto et sobrio pudore iratus sibi consancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitur ad grandius periculum? et quando istuc erit? amicus autem dei, si noluero, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et legebat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius, ut mox apparuit. namque dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliora iamque tuus ait amico suo: "ego iam abrupi me ab illa spe nostra et deo seruire statui et hoc ex hac hora, in hoc loco aggredior. te si piget imitari, noli aduersari". respondit ille adhaerere se socium
Abbreviated transcription (Latin):
diolani plenũ bonis fr̃ib extra ur¬
bis moenia sub ambrosio nutrito¬
re. et ñ nou̾amus. Ptendebat ille
et loquebatur adhuc: et nos intẽ¬
ti tacebamus. Unde incidit ut
diceret nescio qnͣdo se et tres alios
contubernales suos nimirũ apd̃
treueros cum ĩperator ꝓmeridia¬
no circensium spestaculo teneret᷑.
exisse de ambulatum inhortos iur¬
ris contignos. atq illic ut forte
combinati spaciabantur. unũ se¬
cum seorsum et alios duos iti dẽ
seorsum pariterq digressos: s il¬
los uagabundos irriusse inqͣndã
casam ubi haibitabant. quidam ser¬
uitui spũ pauperes. qualiũ ẽ reg¬
nũ celoꝵ. et inuenisse ibi codicẽ
in quo scripta erat uita antonii.
qm legere cepit unius eoꝵ. et mra¬
ri. et accendi. et iiter legendum me¬
clitari arripere talem uitam. et re¬
licta milttia scłari seruire tͥ. Erãt
aũt ex his quos dicunt agentes ĩ
reb. Tunc subito repletus amore

Expanded text:
diolanii plenum bonis fratribus extra urdiolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatorie: miratꝰ est qd̾ eas et
solas p̾ oculis meis litteras repẽ¬
te comꝑisset. Xp̃ianus qͥppe et fi¬
delis erat. et sepe tibi deo nostro ꝓ¬
sternebat᷑ in eccłia crebris et dĩu¬
turnis orationib: Cui ego cũ in¬
dicassem illis me scripturis curã
maximã impend̾e: ortus est sermo
ip̃o narrante de antonio egyptio
monacho. euiꝰ nom̃ excellenter ela¬
rebat apud seruos tuos. nos aũt
usq in illam horam latebat. Qd̃
ille ubi comperit. immoratus est
in eo sermone: insinuans tartũ
uirũ ignorantib. et ãmirans e¬
andem nr̃am ignorantiã. Stu¬
pebamꝰ aũt audientes tam recẽti
memoria. et ꝓpe nrĩs temporib te¬
statissima mirabilia tua in fide
recta et catholica ecclia. Om̃s mi¬
rabamur et nos qr tam magna
erant. et ille qr in audita nobis
erant. Inde sermo eius deuolittus
est ad mon asterioꝵ greges. et mo¬
res suaue olentie tue. et ubera de¬
serta heremi. quoꝵ nos nichil scie¬
bamus: et erat monasterium me¬

Expanded text:
gratulatorie miratus est quod eas et solas prae oculis meis litteras repente comperisset. Christianus quippe et fidelis erat, et saepe tibi Deo nostro prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. Cui ego cum indicassem illis me Scripturis curam maximam impendere, ortus est sermo, ipso narrante, de Antonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam horam latebat. Qille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Me
Abbreviated transcription (Latin):
exaperit istam tortuosissimam
et implicatissimã nodositatem:
feda est: nolo in eam intendere.
nolo eam uidere: te uolo iustitia
et innocentia pulchra et decora
honestis luminib et insatiabi¬
li satietate. Quies est apud te
ualde et uita imꝑturbabilis: qui
intrat ĩ te. intrat in gaudiumdo¬
mini sui. et ñ tumebit. et habebit
se optime in optimo. Sefluxi
abste ego et errani deus m̃s nimis
deuius abstabilttate tua madoles¬
centia. et factus sum mͥ Regio ege¬

Expanded text:
exaperit istam tortuosissimam exaperit istam tortuosissimam et inplicatissimam nodositatem? foeda est; nolo in eam intendere, nolo eam uidere. te uolo, iustitia et innocentia, pulchra et decora honestis luminibus et insatiabili satietate. quies est apud te ualde et uita inperturbabilis. qui intrat in te, intrat in gaudium domini sui et non timebit et habebit se optime in optimo. defluxi abs te ego et erraui, deus meus, nimis deuius ab stabilitate tua in adulescentia et factus sum mihi regio ege
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ erat qui habebam illum. Sed
tam̃ quid erat: delicta quis intel¬
ligit: risus erat quasi titillato
corde quod fallebamus eos qui hec
a nobis fieri ñ putabant. et uehe¬
menter nolebant. Quia gͦ eo me
delectabat quo id ñ faciebam solꝰ.
An quia etiã nemo facile solus
ridet: nemo quidem facile. sed tam̃
etiã solos et singulos homines
cum alius nemo presens est. uin¬
cit risus. Aliqͣndo si aliquid ni¬
muie ridiculũ uel sensib occurrit
uel animo. At ego illud solus ñ
facerem. ñ facerem om̃ino solus.
Ecce est corã te deus m̃s uiua re¬
cordatio anime mee. solus nõ
facerem furtum illud in quo me
nõ libebat id qd̾ furabar. S qr
furabar: ꝙ me solum facere ꝓr¬
sus nõ liberet nec facerem. O ni¬
mis inimica anueitia seductõ
mentis. inuestigabilis exludo et
ioco nocendi aiuditas: et alieni
dampni appetitus nulla lucri
mei. nulla ulciscendi libidine
Sed cum dicitur eamꝰ faciamꝰ:
et pudet ñ esse ĩpudentem. Qͥs

Expanded text:
mihi erat, qui habebam illum. sed mihi erat, qui habebam illum. sed tamen quid erat? delicta quis intellegit? risus erat quasi titillato corde, quod fallebamus eos, qui haec a nobis fieri non putabant et uehementer nolebant. cur ergo eo me delectabat, quo id non faciebam solus? an quia etiam nemo facile solus ridet? nemo quidem facile, sed tamen etiam solos et singulos homines, cum alius nemo praesens est, uincit risus aliquando, si aliquid nimie ridiculum uel sensibus occurrit uel animo. at ego illud solus non facerem, non facerem omnino solus. ecce est coram te, deus meus, uiua recordatio animae meae. solus non facerem furtum illud, in quo me non libebat id quod furabar, sed quia furabar: quod me solum facere prorsus non liberet nec facerem. o nimis inimica amicitia, seductio mentis inuestigabilis, ex ludo et ioco nocendi auiditas et alieni damni appetitus nulla lucri mei, nulla ulciscendi libidine, sed cum dicitur: "eamus, faciamus" et pudet non esse impudentem. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
recolens erubesco. maxime in il¬
lo furto. in quo ip̃m furcũ ama¬
ui nichil aliud: cum et ipm eẽt
nichil: et eo ip̃o ego misereor: et
tamen solus idnon fecissem. Sic
recordor animũ tunc meũ solus
om̃ino id ñ ferissem. Ergo ama-¬
ui ibi etiã consortiũ reoꝵ cum
quib id feri ñ ergo nichil aliud
qͣm furtum amaui. immo uero
nichil aliud: qr et illud nichil
est: quid est reuera: quis est qui
doceat me: nisi qui inluminat cor
meum et discernit umbras eius:
quid est ꝙ mͥ uenit in mentem
querere et discut̾e et considerare:
quia si te amarem poma illa que
furatus sum et eis frui cuperem:
possem etiã solus si satis esset
cominttt̾e illam ĩiqͥtatẽ qͣ ꝑueni¬
rem ad uoluptatem meam nec
accẽderem pruritum cupiditatis
mee. sed qm̃ in illis pomis uolup¬
tas mͥ non erat. ea erat in ip̃o fa¬
cinore. qͣm faciebat consortium
simul peccantium. Quid erat
ille affectus animi: certe enim
plane turpis erat nimis. et ue

Expanded text:
recolens erubesco, maxime in ilrecolens erubesco, maxime in illo furto, in quo ipsum furtum amaui, nihil aliud, cum et ipsum esset nihil et eo ipso ego miserior? et tamen solus id non fecissem — sic recordor animum tunc meum — solus omnino id non fecissem. ergo amaui ibi etiam consortium eorum, cum quibus id feci. non ergo nihil aliud quam furtum amaui; inmo uero nihil aliud, quia et illud nihil est. quid est re uera? quis est, qui doceat me, nisi qui inluminat cor meum et discernit umbras eius? quid est, quod mihi uenit in mentem quaerere et discutere et considerare, quia si tunc amarem poma illa, quae furatus sum, et eis frui cuperem, possem etiam solus, si satis esset, conmittere illam iniquitatem, qua peruenirem ad uoluptatem meam, nec accenderem pruritum cupiditatis meae? sed quoniam in illis pomis uoluptas mihi non erat, ea erat in ipso facinore, quam faciebat consortium simul peccantium. Quid erat ille affectus animi? certe enim plane turpis erat nimis, et uae
Abbreviated transcription (Latin):
cata mea tamqͣm glaciem soliusti.
Gratie tue deputo et quecumq ñ
feci mala quid eñi non facere po¬
tui. qui etiam gratuitũ facimus
amaui: et ꝯmĩa dimissa mͥ esse fa¬
teor. et que mea sponte feci mala.
et que te duce ñ feci. Quis est ho¬
minũ qui suam cogitans infir¬
mitatem. audet uirib sius tribu¬
ere castitatẽ atq innocentiam su¬
am: ut minꝰ amet te. quasi minꝰ
ei necessaria fu̾it miscd̃ia tua. qͣ
donas pecc̃a conu̾sis ad te: qui eĩ
uocatus a te secutus est uocem
tuã. et uitauit ea que me demeip¬
so recordantem et fatentem legit.
ñ me derideat ab eo medico egrum
sanari. a quo sibi p̾stitum est. ut
ñ egrotaret. uel potius ut minus
egrotaret: et ideo te tantũdem. im¬
mo uero amplius diligat. quia ꝑ
quem me uidet tantis pecc̃oꝵ me¬
oꝵ languorib exi. per eum se
uidet tantis peccatoꝵ languorib
ñ implicari. Quem fructum ha¬
bui miser aliqnͣdo in his que ne

Expanded text:
e, quod peccata mea tamquam glaciem soluisti. e, quod peccata mea tamquam glaciem soluisti. gratiae tuae deputo et quaecumque non feci mala: quid enim non facere potui, qui etiam gratuitum facinus amaui? et omnia mihi dimissa esse fateor, et quae mea sponte feci mala et quae te duce non feci. quis est hominum, qui suam cogitans infirmitatem audet uiribus suis tribuere castitatem atque innocentiam suam, ut minus amet te, quasi minus ei necessaria fuerit misericordia tua, qua donas peccata conuersis ad te? qui enim uocatus a te secutus est uocem tuam et uitauit ea, quae me de me ipso recordantem et fatentem legit, non me derideat ab eo medico aegrum sanari, a quo sibi praestitum est, ut non aegrotaret, uel potius ut minus aegrotaret, et ideo te tantundem, inmo uero amplius diligat, quia per quem me uidet tantis peccatorum meorum languoribus exui, per eum se uidet tantis peccatorum languoribus non inplicari. Quem fructum habui miser aliquando in his, quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ et liquida. ñ innuenit. nisi cum
redit ad te. Peruerse te imitantur
om̃s qui longe se a te faciunt. et ex¬
tollunt se aduersum te. S etiam
sic te unitando iudicant creatorem
te ẽẽ omnis nature. et ideo ñ esse qͦ
ate om̃imodo recedatur. Quid ergo
in illo furto ego dilexi. et in quo do¬
minũ meũ uel uitiose atq peru̾se
imitatus sum: An libuit facere
contra legem. Saltem fallatia qr
potentatu ñ poteram. ut mancam
libertatem captiuus imitarer: faci¬
endo in pune qd̃ non liceret tenebͦ¬
sa om̃ipotentie similitudine: Et¬
ce est ille seruus fugiens dñm su¬
um. et consecutus umbram. O pu¬
tredo. o monstrũ uite. et mortis ꝓ¬
funditas. Potuit ne libere quod
ñ licebat non ob aliud. nisi qr nõ
licebat: Quid retribuam dño ꝙ
recolit hec memoria mea et ani¬
ma mea ñ metuit. Inde: diligam
te dñe et gr̃as agam et confitear
nomini tuo. q̃m tanta dimisisti
mͥ mala. et nefaria opera mea. Om¬

Expanded text:
pura et liquida non inuenit, nisi cum pura et liquida non inuenit, nisi cum redit ad te. peruerse te imitantur omnes, qui longe se a te faciunt et extollunt se aduersum te. sed etiam sic te imitando indicant creatorem te esse omnis naturae et ideo non esse, quo a te omni modo recedatur. quid ergo in illo furto ego dilexi et in quo dominum meum uel uitiose atque peruerse imitatus sum? an libuit facere contra legem saltem fallacia, quia potentatu non poteram, ut mancam libertatem captiuus imitarer faciendo inpune, quod non liceret, tenebrosa omnipotentiae similitudine? ecce est ille seruus fugiens dominum suum et consecutus umbram. s o putredos o monstrum uitae et mortis profunditas! potuitne libere quod non licebat, non ob aliud, nisi quia non licebat? Quid retribuam domino, quod recolit haec memoria mea et anima mea non metuit inde? diligam te, domine, et gratias agam et confitear nomini tuo, quoniam tanta dimisisti mihi mala et nefaria opera mea. gr
Abbreviated transcription (Latin):
Quid te autem innocentius. q̃n¬
quidẽm opera sua malis inimi¬
ca sunt: et ignauia quasi quie¬
tem appetit. Que u̾o quies certa
pͥter dnm: Luxuria: satietatem.
atq habundantiam se cupit uo¬
cari. Tu es enĩ plenttudo et inde¬
ficiens copia incorruptibilis si¬
auitatis. Effusio liberalitatis ob¬
tendit umbram sed bonoꝵ omĩ¬
um largitor affluentissimꝰ tu es
Aluaritia multa possidere uult
et tu possides omnia. Inuidentia
de excellentia litigat. quid te exce¬
lentius. Ira uindictam querit.¬
te uistius qͥs uindicat. Timor inso¬
uta et repentina exhorrescit rebus
que amantur ad uersantia: dum p̃¬
cauet securitati. Tibi enĩ quid inso¬
litum qͥd repentinũ: aut quis ace
separat quod diligis: aut ubi nisi
apud te firma securitas: Tristitia
reb amissis contabescit quib se ob¬
lectabat cupiditas. quia ita sibi nol¬
let sicut tibi auferri nichil potest.
Ita fornitatur anima cum auerti¬
tur abste et querit extra te ea que

Expanded text:
quid te autem innocentius, quanquid te autem innocentius, quandoquidem opera sua malis inimica sunt? et ignauia quasi quietem appetit: quae uero quies certa praeter dominum? luxuria satietatem atque abundantiam se cupit uocari: tu es autem plenitudo et indeficiens copia incorruptibilis suauitatis. effusio liberalitatis obtendit umbram: sed bonorum omnium largitor affluentissimus tu es. auaritia multa possidere uult: et tu possides omnia. inuidentia de excellentia litigat: quid te excellentius? ira uindictam quaeritus quis uindicat? timor insolita et repentina exhorrescit rebus, quae amantur, aduersantia, dum praecauet securitati: tibi enim quid insolitum? quid repentinum? aut quis a te separat quod diligis? ant ubi nisi apud te firma securitas? tristitia rebus amissis contabescit, quibus se oblectabat cupiditas, quia ita sibi nollet, sicut tibi auferri nihil potest. Ita fornicatur anima, cum auertitur abs te et quaerit extra te ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
in equitate atq prudentia: s
neq sicut in mente hominis
atq memoria et sensib et uege¬
tante uita. Neq sicut speciosa st̃
sidera et decora locis suis. et terra
et mare plena fetib qui succe¬
dunt nascendo decedentib. non
saltem ut est quedam defectiua spe¬
cies et umbratica uttiis fallenti¬
bus. Nam et superbia celsitudinẽ
imitatur. Cum tu sis unus super
omĩa d̾s excelsus: et ambttio quid
statum timeri uult. Quis autẽ
tim̃dus nisi unus deus: euiꝰ potesta¬
ti eripi aut subtrahi quid potest¬
qnͣdo aut ubi. aut quo uel aquo p¬
test: et blanditie lascientium
amari uolunt: s neq blandius
est aliquid tua carttate. nec a mat᷑
quicqͣm salubrius qmͣ illa p̾cuno¬
tis formosa et luminosa ueritas
tua et curiositas affectare uidet᷑
stulium scientie: cum tu omnia
summe noueris. Ignorantia quo¬
q ip̃a atq stultitia. simplicitatis
et innocentie noĩe tegitur. qr te
simplicius quicqͣm non reperitur.

Expanded text:
in aequitate atque prudentia, sed in aequitate atque prudentia, sed neque sicut in mente hominis atque memoria et sensibus et uegetante uita, neque sicut speciosa sunt sidera et decora locis suis et terra et mare plena fetibus, qui succedunt nascendo decedentibus; non saltem ut est quaedam defectiua species et umbratica uitiis fallentibus. Nam et superbia celsitudinem imitatur, cum tu sis unus super omnia deus excelsus. et ambitio quid statum timeri uult: quis autem timendus nisi unus deus, cuius potestati eripi ant subtrahi quid, quando aut ubi aut quo uel a quo potest? et blanditiae lasciuientium amari nolunt: sed neque blandius est aliquid tua caritate nec amatur quicquam salubrius quam illa prae cunctis formosa et luminosa ueritas tua. et curiositas affectare uidetur studium scientiae, cum tu omnia summe noueris. ignorantia quoque ipsa atque stultitia simplicitatis et innocentiae nomine tegitur, quia te simplicius quicquam non reperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
te rerum. ꝓpt̾ inoꝑiam rei fami¬
liaris et cumscientiam scelerum.
Nec ip̃e igit᷑ catilina amauit
facinora sua: s utiq aliud cuius
causa illa faciebat. Quid ego mi¬
ser in te amaui o furtũ meum:
ofacimꝰ illud meũ nocturnum
sexti decimi anni etatis mee: ñ
enĩ pulchrum eras cum furtum
esses. aut uero aliquid es ut loqͣr
ad te: Pulchra erant poma illa
que furati sumus qm̃ creatura
tua erat pulcherrime om̃ium. cͥ¬
ator oĩum. deus bone. d̃s suminũ
bonũ. et bonũ uerum meũ. Pul¬
chra erant illa poma. s ñ ipsa cõ¬
cupiuit anima mea miserabił.
Erat mͥ enĩ melioꝵ copia. Illa
aũt decerpsi tantũ ut furarer:
nam decerpta ꝓreci epulatus in¬
de solam iniquitatem qua leta¬
bar fruens. Nam et si quid illo¬
rum pomoꝵ intrauit inos me¬
um. condim̃tum ibi facinus e¬
rat. Et nunc dñe d̾s m̃s quero
quid me infurto delectauerit. et
ecce species nulla est ñ dico siẽ

Expanded text:
te rerum propter inopiam rei famite rerum propter inopiam rei familiaris et conscientiam scelerum. nec ipse igitur Catilina amauit facinora sua, sed utique aliud, cuius causa\' illa faciebat. Quid ego miser in te amaui, 0 furtum meum, 0 facinus1 illud meum nocturnum sexti decimi anni aetatis meae? non enim pulchrum eras, cum furtum esses. aut uero aliquid es, ut loquar ad te? pulchra erant poma illa, quae furati sumus, quoniam creatura tua erat, pulcherrime omnium, creator omnium, deus bone, deus summum bonum et bonum uerum meum; pulchra erant illa poma, sed non ipsa concupiuit anima mea miserabilis. erat mihi enim meliorum copia, illa autem decerpsi, tantum ut furarer. nam decerpta proieci epulatus inde solam iniquitatem, qua laetabar fruens. nam et si quid illorum pomorum intrauit in os meum, condimentum ibi facinus erat. et nunc, domine deus meus, quaero, quid me in furto delectauerit, et ecce species nulla est: non dico sicut
Abbreviated transcription (Latin):
delitie rectoꝵ corde. Cum itaq de
facinore querit᷑ qua causa factũ
sit credi non solet nisi appetitus
adipiscendi alicuiꝰ illoꝵ bonoꝵ
que infima diximus esse potu¬
isse apparuerte: aut metus amit¬
tendi. Pulchra sunt enũ et deco¬
ra: quamqͣm pre bonis superio¬
rib et beatificis ab iesta et iacen¬
tia: homicidiũ fecit. Cur fecit
ad amaiit eius conuigem aut
p̾dium. aut uoluit depredari u̾¬
de uiueret. aut timuit ab illo
tale aliquid amittere: aut lesus
ulciscise exarsit. Num homicidi¬
um sine causa faceret ipso homi¬
cidio delectatus: quis crediderit:
Nam et qd̃ dictum est. ue cordi et
nimis crudeli homini. quod gra¬
tuito potius malus atq crude¬
lis erat: p̾dicta est tam̃ causa. ne
potium inquit torpesceret ma¬
nus aut animus. Quere id quoq
cur ita: ut scilicet illa exercitatio¬
ne scelerum capta urbe. honores.
imperia. diuitias assequeretur: et
careret metu legum et difficulta¬

Expanded text:
deliciae rectorum corde. Cum itaque de deliciae rectorum corde. Cum itaque de facinore quaeritur, qua causa factum sit, credi non solet, nisi cum appetitus adipiscendi alicuius illorum bonorum, quae infima diximus, esse potuisse adparuerit aut metus amittendi. pulchra sunt enim et decora, quamquam prae bonis superioribus et beatificis abiecta et iacentia. homicidium fecit. cur fecit? adamauit eius coniugem aut praedium aut uoluit depraedari, unde uiueret, aut timuit ab illo tale aliquid amittere aut laesus ulcisci se exarsit. num homicidium sine causa faceret ipso homicidio delectatus? quis crediderit? nam et de quodam dictum est uaecordi et nimis crudeli homine, quod gratuito potius malus atque crudelis erat; praedicta est tamen causa: ne per otium, inquit, torpesceret manus aut animus. quare id quoque? cur ita? ut scilicet illa exercitatione scelerum capta urbe honores, imperia, diuitias adsequeretur et careret metu legum et difficulta
Abbreviated transcription (Latin):
bus et auro et argento et omnib
et incontactu carnis congruentia
ualet plurimũ: ceterisq sensibus
est sua cuiq accommodata modifi¬
catio corpoꝵ. Habet etiam honor
temporalis et imperitandi atq
suꝑandi potentia suũ decus. unde
etiam uindicte auiditas oritur:
et tam̃ in cuncta hec adipiscenda
ñ est egrediendũ abs te dñe neq
deuiandũ a lege tua. et uita qua
hic uiuimus habet in lecebram su¬
am ꝓpt̾ quẽdam modum decoris sui
et conuenientiã cum his omnib
infimis pulchris. Amicitia quo¬
q hominũ caro nodo dulcis est
ꝓpt̾ unitatẽ de multis animis. ꝓp¬
ter uniu̾sa hec atq huiusmodi pͤ¬
catum ad mittitur. dum ĩmode¬
rata in ista inclinatione cum ex¬
trema bona sunt. meliora et sum¬
ma deserunt᷑. Tũ dñe deus nr̃ et
ueritas tua et lex tua: habent eĩ
et hec una delectationes. s non sic̃
deus m̃s qui fecit om̃ia: quia in
ipso delectatur uistus. et ipse est

Expanded text:
bus et auro et argento et omnibus, bus et auro et argento et omnibus, et in contactu carnis congruentia ualet plurimum ceterisque sensibus est sua cuique adconmodata modificatio corporum; habet etiam honor temporalis et imperitandi atque superandi potentia suum decus, unde etiam uindictae auiditas oritur: et tamen in cuncta haec adipiscenda non est egrediendum abs te, domine, neque deuiandum a lege tua. et uita, quam hic uiuimus, habet inlecebram suam propter quendam modum decoris sui et conuenientiam cum his omnibus infimis pulchris. amicitia quoque hominum caro nodo dulcis est propter unitatem de multis animis. propter uniuersa haec atque huius modi peccatum admittitur, dum inmoderata in ista inclinatione, cum extrema bona sint, meliora et summa deseruntur, tu, domine deus noster, et ueritas tua et lex tua. habent enim et haec ima delectationes, sed non sicut deus meus, qui fecit omnia, quia in ipso delectatur iustus, et ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm furto appecebam s ipso fur¬
to et pet̾co. Arbor erat pyrus in
uicuua nr̃e uinee pomis onusta.
nec forma nec sapore in lecebrosis:
adhanc exeittiendam atq aspor¬
tandam nequissimi adolescentu¬
li ꝑreximus nocte in tempesta.
quousq ludum de pestilentie
more mareis ꝓduxeramus: et ab¬
stulimꝰ uide onera ingentia. non
ad nr̃as epulas s uel ꝓieienda
portis. etiam si aliquid inde come¬
dimus. dũ tam̃ fieret a nobis ꝙ
eo liberet. ꝙ nõ liceret. Ecce cor
meũ deus ecce cor meũ ꝙ misera¬
tus es inimo abyssi. Sicat tibi
nunc ecre cor meum: quid ibi que¬
rebat: ut essem gratis malus. et
malitie mee causa nulla esset nͥ
malitia federata. et amaui eam:
amaui perire. amaui defectum
meũ. Non illud ad quod deficie¬
bam: s defectum meum ip̃m ama¬
ui. Turpis anima et dissiliens
a fermento tuo in exterminium.
ñ decus aliqd̃ sed dedecus appetens.
Et enĩ species est pulchris corpori¬

Expanded text:
quam furto appetebam, sed ipso furquam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam atque asportandain nequissimi adulescentuli perreximus nocte intempesta, quo usque ludum de pestilentiae more in areis produxeramus, et abstulimus inde onera ingentia non ad nostras epulas, sed uel proicienda porcis, etiamsi aliquid inde comedimus, dum tamen fieret a nobis quod eo liberet, quo non liceret. ecce cor meum, deus, ecce cor meum, quod miseratus es in imo abyssi. dicat tibi nunc ecce cor meum, quid ibi quaerebat, ut essem gratis malus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et amaui eam; amaui perire, amaui defectum meum, non illud, ad quod deficiebam, sed defectum meum ipsum amaui, turpis anima et dissiliens a firmamento tuo in exterminium, non dedecore aliquid, sed dedecus appetens. Etenim species est pulchris corpori
Abbreviated transcription (Latin):
bat parens uterq: ille quia de
te ꝓpe nichil cogitabat de me ali
mania: Illa autem qr ñ solum
nullo detrimento. sed etiam nõ¬
millo adiumento ad te adipis¬
cendum. future estimabat usi¬
tata illa studia doctrine. Ita ei
conitio. recolens ut possum mo¬
res parentũ meoꝵ. relaxabant᷑
eciam mͥ ad ludendun habene. ul¬
tra temperam̃tum seueritatis ĩ
dissolutionem affectionũ uari¬
arũ: et inom̃ib erat caligo int̾¬
cludens mͥ d̾s meus serenitatem
ueritatis tue. et ꝓdiebat tamqmͣ
ex adipe iniquitas mea. Furtum
enĩ punit lex tua dñe. et lex in¬
scripta in cordib hoĩm. quam ne
ipsa quidem delet iniquitas. Qͥs
enĩ fur equo animo furem pati¬
tur: nec copiosus ad actum inopi¬
a. et ego furtum facere uolui. et fe¬
ci. nulla compulsus egestate: nisi
penuria et fastidio iusticie et sagi¬
na inquitatis. Nam id furatus
sum. quod mͥ habundabat et ml¬
tomelius: nec ea re uolebam frui

Expanded text:
bat parens uterque, ille, quia de bat parens uterque, ille, quia de te prope nihil cogitabat, de me autem inania, illa autem, quia non solum nullo detrimento, sed etiam nonnullo adiumento ad te adipiscendum futura existimabat usitata illa studia doctrinae. conicio recolens, ut possum, mores parentum meorum. relaxabantur etiam mihi ad ludendum habenae ultra temperamentum seueritatis in dissolutionem afflictionum uariarum, et in omnibus erat caligo intercludens mihi, deus meus, serenitatem ueritatis tuae, et prodiebat tamquam ex adipe iniquitas mea. Furtum certe punit lex tua, domine, et lex scripta in cordibus hominum, quam ne ipsa quidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo furem patitur? nec copiosus adactum inopia. et ego furtum facere uolui et feci nulla conpulsus egestate nisi penuria pt, fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui,