comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sent: sed illos potius olim fuisse perituros nisi
eos quantũ potuisset roma seruasset. Nam
quis noncũ aduerterit uideat. quanta sit uani¬
tate pręsumptum non posse uinci sub defenso¬
rib uictis. & ideo perisse quia custodes ꝑdidit
deos. cum uel soliẽẽ potuerit causa percundi
custodes habere uoluisse perituros: Non itaq
cum de diis uictis illa conscriberentur atque

Expanded text:
sent; sed illos potius olim fuisse perituros, nisi sent; sed illos potius olim fuisse perituros, nisi eos, quantum potuisset, Roma servasset? Nam quis non, cum adverterit, videat, quanta sit vanitate praesumptum, non posse vinci sub defensoribus victis, et ideo perisse, quia custodes perdidit deos; cum vel sola potuerit esse causa pereundi, custodes habere voluisse perituros? Non itaque, cum de diis victis illa conscriberentur atque
Abbreviated transcription (Latin):
Gens int̾mica michi trrrenũ nauigat ȩquor.
Ilium initaliam portans: uictosq penates
Itanle istis penatib uictis romã ne uinceretur
prudentes cõmendare debucrunt: Sed hȩc
uno dicebat: uelut irata mulier. quid loque¬
retur ignorans. Quid ȩneas ipse pius totiens
appellatus: Nonne ita narrat. panthus othria¬
des arcis phebiq sacerdos: sacra manu uictosq
deos paruumq nepotem ipse trahit. cursuq¬
amens adlamina tendit: Nonne deos ipsos quos
To noñ dubitat qͥiccr abi potius quar sio
ombet abcricatos cumei dicitur. sacra suosq
dertnt homini cõmendatos. quȩ dementia ẽ.
xistimare his tutorib romã sapienter fuisse
cõmissam. & nisi eos amisisset non potiusse
uastari: i mmo uero uictos deos tamquã prȩ¬
udes ac defensores colere. quid est aliud quã
tenscre non numina bona. sed omina mala:
Quanto enĩ sapientius creditur: romã adistã
cladem non fuisse uenturã nisi prius illi peris¬

Expanded text:
Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debuerunt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumqamens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos victos non dubitat dicere, sibi potius quam se hibet commendatos, cum ei dicitur, Sacra suosqueevaderent, homini commendatos; quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam, et nisi eos amisisset, non potuisse vastari? Imo vero victos deos tanquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed omina mala? Quanto enim sapientius creditur, non Romam ad istam cladem non fuisse venturam, nisi prius illi peris
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sane uerum est. Illis quippe interemptis.:
potuit auferri. Neq enim homines asimulachro:
sed simulachrum abhominib seruabatur
Quomodo ergo colebatur ut patriã custo diret¬
& ciues. que suos non ualuit custodire custodes:¬
Ecce qualib dus. urbem romani seruandã se
cõmendasse gaudebant. Onimiũ miscrabilẽ
errorem. Et nobis succensent cum de diis eoꝵ
talia dicimus: Nec succensent auctorib suis.
quos ut
ediscerent mercedem deder̃: doctoresq ipsos
insuꝑ & salario publico & honorib dignissi¬
mos habuerunt. Nempe apud uirgilium
quem ꝓpterea paruulilegunt ut uidelicet
pocta magnificus omniumq preclarissimꝰ
atq optimus teneris ebibitus animis non
facile obliuione possit aboleri scđm illud
oratii. quo semel est imbuta recens seruabit
sdorem testa diu: apud hunc ergo uirgiliũ.
nempe iuno inducitur infesta troianis. colo
uentoꝵ regi aduersus eos irritando dicere.

Expanded text:
Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim homines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus seruabatur. Quoet cives, quae suos non valuit custodire custodesEcce qualibus dis Urbem Romani seruandam se commisisse gaudebant!s o nimium miserabilem errorem! Et nobis suscensent, cum de dis eorum talia dicimus; nec suscensent auctoribus suis, quos ut ediscerent mercedem dederunt doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe aput Vergilium, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
giant poenas ignis ȩterni: quod nomen
eoꝵ multi mendaciter usurparunt ut effu.¬
gerent pocnas presentis exicii. Nam quos
uides petulanter & ꝓcaciter insultare scruis
xp̃i. sunt ineis plurimi qui illũ interitum
clademq non euasissent. Nisi seruos xp̃i se ẽ
finxissent: Et nunc ingrata superbia atq
impiissima insania cius nomini reustunt
corde peruerso. ut sempit̾nis tenebris puni¬
antur: ad quod nomen ore uel subdolo con¬
fugerunt. ut temporali luce frucrentur
Tot bella gesta quȩ conscripta sunt uel ante
conditam romam uel ab eius exortu & impe.¬
riolegant: & ꝓferant sic ab alienigenis ali.¬
quam captam ẽẽ ciuitatẽ. ut hostes quicȩpe¬
rant parcerent eis quos ad deoꝵ suorum
templa confugisse cõpererant: aut aliquẽ¬
ducem barbarũ precepisse. ut irrupto
postta troiam ferro ꝑ tibuso
cauerunt. Nec ideo troia periit: quia miner¬
uam perdidit. Iuid enim prius ipsa minerua
perdiderat ut periret: An forte custodes suos:

Expanded text:
giant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce fruerenturTot bella gesta conscripta sunt uel ante conditam Romam uel ab eius exortu et imperio: legant et proferant sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa confugisse coducem Barbarorum praecepisse, ut irrupto postea Troiam ferro ignibusqucauerunt. Nec ideo Troia periit, quia Mineruam perdidit. Quid enim prius ipsa Minerua perdiderat, ut periret? an forte custodes suos?
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nũtiantis dĩ : nullꝰ dubitauerit adisracliticũ popłm ꝑtinere:
uod uero adiungitur. cũ autẽ iam sol erat
doccasũ flãma facta est & ecce fornax fumabunda
& lam padis ignis. quȩ ꝑtransierunt ꝑ media diuisa
illa: significat iã infine scłi ꝑignẽ iudicandos eẽ car-¬
nales. Sicut enĩ afflictio ciuitatis dĩ qualis antra
nũquã fuit quȩ sub anticristo futura sperat᷑ signifi.¬
catur tenebroso timore̾ abrahȩ circa solis occasũ. id est
ꝓpinqͣnte iam fine scłi: sic ad solis occasũ id est ad
ipsum iã finẽ. significat᷑ isto igne dicͥs iudicu: diri¬
mens carnales ꝑ ignẽ saluandos. & in igne damnan.¬
dos. Deinde testamentũ factũ aclabrabã terrã chana.¬
an ꝓprie manifestat: & nominat in ea undecim
gentes. a flumine egipti usq ad flum̃ magnum
cufraten. Non gͦ aflumine magno egipti hoct̃ nilo. sed

Expanded text:
praenuntiantis Dei, nullus dubitauerit ad Israeliticum populum pertinere. praenuntiantis Dei, nullus dubitauerit ad Israeliticum populum pertinere. Quod uero adiungitur: Cum autem iam sol erat ad occasum, flamma facta est, et ecce fornax fumabunda et lampades ignis, quae pertransierunt per media diuisa illa, significat iam in fine saeculi per ignem iudicandos esse carnales. Sicut enim adflictio ciuitatis Dei, qualis antea numquam fuit, quae sub Antichristo futura speratur, significatur tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est propinquante iam fine saeculi: sic ad solis occasum. id est ad ipsum iam finem, significatur isto igne dies iudicii dirimens carnales per ignem saluandos et igne damnandos. Deinde testamentum factum ad Abraham terram Chanaan proprie manifestat et nominat in ea undecim gentes a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten. Non ergo a flumine magno Aegypti, hoc est Nilo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
affligentib ccc  annos ille popłs fuerat ꝑacturus. sed
modũ enĩ scriptũ est de thara patre abrahȩ. & fuer̃
dies tharȩ incharra quinq & ducenti anni. non qͥa
ibi om̃s accisunt. sed quia ibi cõpletisunt: ita o hic
ꝓpterea interpositũ est & inseriututẽ recligent cos.
afflictione completus est: non quia ibi unucrsusꝑ
actus est: Quadringenti sant dicunt᷑ anni. ꝓpt̾ nu¬
meri plenitudinẽ: quãius aliqͣnto ampluis sint.
siue ex hoc temport cõputent᷑ quo ssta ꝓmittebant᷑
abrahȩ. siue eoc quo natus t̃. isaac: ꝓpter sem̃ abrahȩ de
quo ista prȩdicunt᷑. Computant᷑ enĩ sicut superius¬
ad euacuendã ꝓmissionẽ. Iam ergo isti ccct & xxxͣ an
Quantomagis cũ aliquot iã ex isto nuncro p̃cerissent.
quando illa in uisu demonstrata & dicta s̃ abrahȩ: uł
quando isaac natus .ẽ. centenario patri suo. aprima
ꝓmissione post xaͥ quinq annos. cũ iam excistis
tos uoluit nominare: Et cętera quȩ secunt᷑ in uerb̾

Expanded text:
adringentos annos ille populus fuerat peracturus, sed modum enim scriptum est de Thara patre Abrahae: Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, non quia ibi omnes acti sunt, sed quia ibi conpleti sunt: ita et hic propterea interpositum est: Et in seruitutem redigent eos afflictione completus est, non quia ibi universus peractus est. Quadringenti sane dicuntur anni propter numeri plenitudinem, quamvis aliquanto amplius sint, sive ex hoc tempore computentur quo ista promittebantur Abrahae, sive ex quo natus est Isaac propter semen Abrahae, de quo ista praedicuntur. Computantur ergo, ut suprad euacuandam promissionem. Iam ergo isti quadringenti etquanto magis cum aliquot iam ex isto numero praeterissent, quando illa in uisu demonstrata et dicta sunt Abrahae, uel quando Isaac natus est centenario patri suo, a prima promissione post uiginti quinque annos, cum iam ex ististos uoluit nominare. Et cetera, quae sequuntur in uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
mansuri. Aues autẽ descendentes supra corpora quȩ
diuisa erant. nonboni aliqͥd sed sp̃s inclicant atris huiꝰ
pastũ quendã suũ de carnaliũ diuisione quȩrentes:
Quos auit̃ illis c̃selit abrahã significat etiã int̃ illas carna.¬
liũ diuisiones ueros usq infinẽ ꝑseueraturos fideles
łcirca solis occasũ qđ pauor irruit in abrahã & timor
tenebrosus magnus: significat circa huiꝰ scłi finem
magnã ꝑturbationẽ ac tribulationẽ futurã fideliũ.
de qua dñs dicit in euangelio. Erit enĩ tunc tribula.¬
tio magna: qualis non fuit ab initio.
Loꝑ ucro dictũ est ad abrahã. sciendo scias qͥa pere

Expanded text:
mansuri. Aues autem descendentes supra corpora, quae mansuri. Aues autem descendentes supra corpora, quae diuisa erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris huius, pasQuod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium divisiones veros usque in finem perseveraturos fideles. Et circa solis occasum quod pavor irruit in Abraham, et timor tenebrosus magnus, significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ac tribulationem futuram fidelium: de qua Dominus dixit in Evangelio, Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio . 3. Quod vero dictum est ad Abraham, Sciendo sci
Abbreviated transcription (Latin):
rum ee ia nom ambigeret. Siue ergo ꝑiuuencã signi.¬
ficatasit plebs posita sub iugo legis: ꝑ capram eͥadẽ plebs
peccatrix futura. ꝑ arietẽ ẽadẽ plebs etiã regnatura :
Quȩ animalia ꝓpterea trina dicunt᷑. quia cũ sint
gentis israheliticȩ dñi est uoluntate fundatꝰ. in hoc
ordine tercio qͥ tenditur ex abrahã usq ad dauid:
tanquã terciã ctatẽ gerens ille popłs adoleuit. siue
aliquid aliud conuenientius ista significent: nullomͦ
tamen dubitauerĩ spiritales inea typos p̃figuratos
additam̃to turturis & colũbȩ. Et ideo dictũ est
aues autẽ non diuisit. qm̃ carnales inter se diuidunt᷑.
spiritales autt̃ nullomodo: siuit a negotiosis conuer.¬
sationib hominũ se remoueant sicut turt᷑. siue
inter illas degant sicut colũba. Utraq tam̃ auis est
simplea & innoxia: significans & in ipso israhelitico
popło eui terra illa dancda erae futuros indiuiduos
filios ꝓmissionis: & heredes regni inȩtna felicitate

Expanded text:
rum esse iam non ambigeret. Siue ergo per iunencam significata sit plebs posita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura  quae animalia propterea trima dicuntur. quia, cum sint gentis Israeliticae Domini est uoluntate fundatus, in hoc ordine tertio, qui tenditur ex Abraham usque ad Dauid, tamquam tertiam aetatem gerens ille populus adoleuit, siue aliquid aliud conuenientius ista significent: nullo modo tamen dubitauerim spiritales in ea praefiguratos additamento turturis et columbae. Et ideo dictum est: Aues autem non diuisit, quoniam carnales inter se diuiduntur, spiritales autem nullo modo, siue a negotiosis conuersationibus hominum se remoueant, sicut turtur, siue inter illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex et innoxia, significans et in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat, futuros indiuiduos filios promissionis et heredes regni in aeterna felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
orum est: & ante habitauerunt mesopotamiã Et qͥa
noluerunt sequi deos patrũ suoꝵ qui fuer̃ in terra
chaldȩoꝵ gloriosi. sed declinauerunt de uia paren¬
tum suoꝵꝵ: & adorauer̃ dm̃ cęli quẽ cognouerunt:
ꝓiecerunt eos a facie deoꝵ suoꝵ. & fugerunt meso¬
potamiã: & habitauer̃ ibi dies multos. Dixitq illis
ds̃ coꝵ. ut excirent de habitatione sua. & irent inter.¬
ran chanaan. & illic habitauerunt: & cȩcera quȩ
narrat achior ammanites: Unde manifestũ est. domũ
thare ꝑsecutionẽ passam fuisse a chaldeis ꝓuera
pietate: qu a unus & uerus ab eis colebat᷑ ds̃ Defunc
ducentos & quinq annos: iã incipiunt indicari
factȩ ad abrahã ꝓmissiones dĩ. qđ ita scriptũ est.
Et fuerunt dies tharȩ in charra qͥnq & ducenti

Expanded text:
orum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia orum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunt de uia parentum suorum et adorauerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiecerunt eos a facie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Tharae persecutionem passam fuisse a Chaldaeis pro uera pietate, qua unus et uerus ab eis colebatur Deus. CAPUducentos et quinque annos, iam incipiunt indicari factae ad Abraham promissiones Dei, quod ita scriptum est: Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti
Abbreviated transcription (Latin):
potamiã. ubi cũ patre suo habitauerat abraham.
Cur ergo eũ scriptura non cõmemorauit qͣndo ex gen¬
te chaldea cũ suis ꝓfectus est thara & habitauit in
mesopotamia ubi non solũ abrahã filius eiꝰ. uerũ
etiam sara nurus. & loth nepos eiꝰ cõmemorantur
qđ eos duxerit sccũ: Cur putamꝰ nisi forte qđ a pa¬
terna & frat̾na pietate desciuerat. & suꝑstitioni ad¬
heserat chaldȩoꝵ. & postea inde siue poenitendo
siue ꝑsecutionẽ passus qđ suspectus haberet᷑. & ip.¬
se emigrauit: In libro enĩ qui inscribit᷑ iudith. cũ
quereret holofernes hostis istahelitarũ quȩ nã illa geas
ec̃t utrũ aduersus eã bellandũ fuisset: sic ei respondit
achior dux ammanitarũ. Audiat dominꝰ nr̃ uerbũ
de ore pueri sui: & referã tibi ueritatẽ de popło qͥ
habitat iuxtate in montana hȩc: & non eocibit m̃da¬
cium de ore serui tui. Hȩx enĩ ꝓgenies popłi chalde¬

Expanded text:
potamia, ubi cum patre suo habitauerat Abraham. potamia, ubi cum patre suo habitauerat Abraham. Quur ergo eum scriptura non commemorauit, quando ex gente Chaldaea cum suis profectus est Thara et habitauit in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit secum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldae
Abbreviated transcription (Latin):
rit chaldȩoꝵꝵ. & uenerit in mesopotamiã: & habita.¬
uerit incharra. Tacctur hic de uno ciꝰ filio qͥ uocabat
nachor. tanqua cum non duxerit secũ Nam ita narrat᷑.
Et sumpsit chara abram filiũ suũ. & loth filiũ aranfil ii
sui. & saraĩ nurũ suã uxort̃ abram filii sui: & eluxit
illos de regione chaldȩoꝵ. & coepit irt in terrã chana¬
an: & uenit incharrã. & habitauit ibi. Nusquã hic
nominatus ẽ. nachor: & uxor eius melcha.Sed inue¬
nimus postea cũ seruũ mtteret abrahã ad accipi¬
endam uxorẽ filio suo isaac: ita scriptũ. Et accepit
puer decẽ camclos de camelis domini sui. & de om̃ib:
bonis domini sui sccũ: & exurgens ꝓfectus ẽ. in mesopo¬
tamiã. in ciuitatẽ nachor. Isto & aliis sacrȩ huius isto:¬
riȩ testimonus. ostendit᷑ etiã nachor frat̃ abrahȩ excisse
de regione chaldȩoꝵ: sedes quoq constituisse in meso.¬

Expanded text:
rit Chaldaeorum et uenerit in Mesopotamiam et habitarit Chaldaeorum et uenerit in Mesopotamiam et habitauerit in Charra. Tacetur autem de uno eius filio, qui uocabatur Nachor, tamquam eum non duxerit secum. Nam ita narratur: Et sumsit Thara Abram filium suum et Loth filium Arran, filium filii sui, et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit illos de regione Chaldaeorum ire in terram Chanaan; et uenit in Charran et habitauit ibi. Nusquam hic nominatus est Nachor et uxor eius Melcha. Sed inuenimus postea, cum seruum suum mitteret Abraham ad accipiendam uxorem filio suo Isaac, ita scriptum: Et accepit puer decem camelos de camelis domini sui et de omnibus bonis domini sui secum, et exsurgens profectus est in Mesopotamiam in ciuitatem Nachor. Isto et aliis sacrae huius historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor frater Abrahae exisse de regione Chaldaeorum sedesque constituisse in Meso
Abbreviated transcription (Latin):
diluiuo multarũ suꝑstitionũ. ꝑ unuiersũ mundũ
una domus remanserat tharȩ: in qua custodita est
plantatio ciuitatis dĩ. Deniq sicut illic enumeratis
supra generationib usq ad noe simul cũ annoꝵꝑ
numeris. & exposita diluuii causa. priusquã ds̃ inci-¬
peret de arca fabricanda loqui ad noe dicit᷑. hȩ aut̃
generationes noe: ita & hic enumeratis generatio¬
nib ab illo qui est appellatus sem filio noe usque
ad abraham: deinde insignis articulus similiter
ponitur ut dicat᷑. hȩ sunt generationes charȩ Thara:
genuit abram. & nachor. & aran. Et aran: genuit
loch. Et mortuus ẽ. aran corã thara patre suo in
terra inqua natus est: in regione chaldeoꝵꝵ. Et sũp.¬
serunt abram & nachor sibi uxores Nom̃ mulieris
abram sarai: & nom̃ mulieris nachor melcha filia
aran. Iste aran pater melchȩ fuit & pater ieschae:
de narratur quẽ ad modũ chara cũ sius regionẽ relique.¬

Expanded text:
diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat plantatio civitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris, et exposita diluvii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqui ad Noe, dicitur, Hae autem generationes Noe : ita et hic, enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur, ut dicatur, Hae sunt generationes Tharae. Thara genuit Abram et Nachor et Aran: et Aran genuit Lot. Et mortuus est Aran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram et Nachor sibi uxores: nomen mulieres Abram Sara, et nomen mulieris Nachor Melcha, filia Aran . Iste Aran pater Melchae fuit et pater Jescae, de narratur quem ad modum Thara cum suis regionem relique
Abbreviated transcription (Latin):
manentia nomina apparent. Nunc iã uideamꝰ pro-¬
factus est in patre abraham: unde incipit eẽ noticia
eius euidentior. & ubi clariora legunt᷑ ꝓmissa diuina :
quȩ nunc in xp̃o uidemꝰ impleri
IicUTergo scriptura scã indicante didicimus. in
regione chaldȩoꝵ natus est abrahã: quȩ terra
ad regnũ assiriũ ꝑtinebat: Apud chaldȩos autẽ.
iam etiã tunc suꝑstitiones impiȩ p̃ualebant:
quemadmodũ ꝑcȩteras gentes. Una igit᷑ charȩ
domus erat de quo natus est abraham: in qua
unius ueri dĩcultus. & quantũ credibile est in qͦ
iam sola etiam hȩbrea lingua ꝑmanserat: quãuis
& ipsa sicut iã manifestior dĩ popłs inegipto.
ita in mesopotamia seruisse dus alienis hiesunaue
narrante referatur: cęteris exꝓgenie illius heber
in linguas paulatim alias. & in nationes alias deflu.¬
entibus . ꝑinde sicut ꝑ aquarũ diluuiũ una domus
noe remanserat ad reparandũ genus humanũ: sic in

Expanded text:
manentia nomina apparent. CAPUT XII. De artimanentia nomina apparent. CAPUT XII. De artifactus est in patre Abraham, unde incipit esse notitia eius euidentior, et ubi clariora leguntur promissa diuina, quae nunc in Christo uidemus inpleri. Sicut ergo scriptura sancta indicante didicimus, in regione Chaldaeorum natus est Abraham, quae terra ad regnum Assyrium pertinebat. Aput Chaldaeos autem iam etiam tunc superstitiones inpiae praeualebant, quem ad modum per ceteras gentes. Una igitur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
duo decĩ filii tam grandes iam familias haberent.
ut in linguas ꝓprias diuidi possent. Sic enĩ potuit
prior cõmemorari qui erat ȩtate posterior. quẽ ad
modum prius cõmemorati sunt extrib filus noc
ꝓcreati filii iaphet qui erat minimꝰ eoꝵꝵ: deinde filu
cham qui erat medius. postremo filii sem quierat pͥ¬
mus & maxximꝰ. Illarũ autẽ gentiũ uocabula par-¬
tim manserunt. ita ut hodieq appareat unde
fuerint diriuata: sicut ex assur assiru. & ex heber
hebrei: partĩ temporis uetustate mutata sunt: ita
ut uix homines doctissimi antiqͥssimas historias
perscrutantes. nec omniũ sed aliquarũ excistis origi¬
nes gentiũ potuerint repperire. Nam qđ exfilio
cham qui uocabat᷑ mesraim ȩgiptu ꝑhibent᷑ exorti:
nulla hic resonat origo uocabuli. sicut nec echiopũ
qui dicunt᷑ ad eũ filiũ cham ꝑtinere quichus appel¬
latus est. Etsi om̃ia considerent᷑: plura mutata quã

Expanded text:
duodecim filii tam grandes iam familias haberent, duodecim filii tam grandes iam familias haberent, ut in linguas proprias diuidi possent. Sic enim potuit prior commemorari, qui erat aetate posterior, quem ad modum prius commemorati sunt ex tribus filiis Noe procreati filii Iapheth, qui erat minimus eorum; deinde filii Cham, qui erat medius; postremo filii Sem, qui erat primus et maximus. Illarum autem gentium uocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, qui uocabatur Mesraim, Aegyptii perhibentur exorti, nulla hic resonat origo uocabuli; sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere, qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura mutata quam
Abbreviated transcription (Latin):
non potuer̃ ad idem tempus conuenire uiuendo:
Hoc enĩ contigit cũ plus uiuerent ubi pauciores
sunt generationes. minus ubi plures: aut serius
natiessent ubi pauciores. maturius ubi plures
Sane intelligendũ est quando terra diuisa ẽ. non
solũ iam natos cęteros filios filioꝵ noe qͥ cõmemo¬
rantur patres gentiũ: sed etiã eius ȩcatis fuisse. ut
numerosas familias haberent: quȩ dignȩ fuissent
nominib gentiũ. Unde nequaquã putandũ qđ
eo fuerint ordine geniti: quo legunt᷑ cõmemorati.
Alioquin duodecĩ filii iectan qui erat alius filius
heber frater phalec quomodo potuerunt iã gentes
facere. si post phalec fratrẽ suũ iectan natus est sicut
post cũ cõmemoratus est. quando quidẽ tẽpore
quo natus ẽ. phalec diuisa terra ẽrat:  inde in¬
telligendũ est priorẽ quidẽ nominatũ. sed lon¬
ge post fratrẽ suũ iectan fuisse natũ: cuiꝰ iectan

Expanded text:
non potuerunt ad idem tempus conuenire uiuendo. non potuerunt ad idem tempus conuenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiuerent ubi pauciores sunt generationes, minus ubi plures; aut serius nati essent ubi pauciores, maturius ubi plures. Sane intellegendum est, quando terra diuisa est, non solum iam natos ceteros filios filiorum Noe, qui commemorantur patres gentium. sed etiam eius aetatis fuisse, ut numerosas familias haberent, quae dignae fuissent nominibus gentium. Unde nequaquam putandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commemorati leguntur. Alioquin duodecim filii Iectan, qui erat alius filius Heber, frater Phalech, quo modo potuerunt iam gentes facere, si post Phalech fratrem suum Iectan natus est, sicut post eum commemoratus est; quando quidem tempore, quo natus est Phalech, diuisa est terra. Proinde intellegendum est priorem quidem nominatum, sed longe post fratrem suum Iectan fuisse natum, cuius Iectan
Abbreviated transcription (Latin):
ambobus. Et certe una est hebrea gens ex heber
ꝓpagata usq ad abraham: & pcũ deiceps
donec magnus fieret popłis israhel: Quomodo igit᷑
om̃s filui qui cõmemorati sunt triũ filiorũ noc fecer̃
singulas gentes. si heber & phalec singulas ñsecerua:
Nimirũ illud est ꝓbabilius: qđ gigas ille nemroth
fecerit etiã ipse suã gentẽ. sed ꝓpter excellentiã domi¬
nationis & corporis. seorsũ eminentius nominatus
est: ut maneat numerus septuaginta duarũ gentiũ.
atq linguarũ. Phalec autẽ ꝓpterea cõmemoratus. ẽ.
non qđ gentẽ fecerit. Nam eadẽ ipsa est eius gens
hebrea. tademq lingua: sed ꝓpter tempus insigne.
qđ in dieb eius terra diuisa sit. Nec mouere nos
debet. quomodo potuerit gigas nemroth ad illud
ȩtatis occurrere quo babylon condita est & confusio
facta linguarũ: atq ex hoc diuisio gentiũ. Nonenĩ
quia heber sextus est anoe ille autẽ quartus: ideo

Expanded text:
ambobus. Et certe una est Hebraea gens ex Heber ambobus. Et certe una est Hebraea gens ex Heber propagata usque ad Abraham et per eum deinceps, donec magnus fieret populus Israel. Quo modo igitur omnes filii, qui commemorati sunt, trium filiorum Noe fecerunt singulas gentes, si Heber et Phalech singulas non fecerunt? Nimirum illud est probabilius, quod gigans ille Nebroth fecerit etiam ipse gentem suam, sed propter excellentiam dominationis et corporis seorsum eminentius nominatus est, ut maneat numerus septuaginta duarum gentium adque linguarum. Phalech autem propterea commemoratus est, non quod gentem fecerit nam eadem ipsa est eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in diebus eius terra diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqđ pium genus hominũ quando ab impus
babrlonia condebat᷑: non ad hoc ualuit hȩc obscu.¬
ritas ut quęrentis fraudaret᷑. sed potius ut exer¬
ceretur intentio. Cum enĩ legitur unã fuisse
linguã primitꝰ omniũ. & ante om̃s filios sem cõ¬
mendatur heber. quãuis ex illo quintꝰ oriatur:
sacris custodiuit auctoritas: ꝓfecto cũ querit᷑ in
diuisione linguarũ ubi lingua illa remanere po¬
tuerit quȩ fuit ante cõmunis. quȩ sine ulla dubi¬
tatione ibi remansit: Nonͣ enĩ ibi fuit illa poena
quȩ facta est mutatione linguarũ. quid aliud oc¬
currit. nisi qđ in huius gente remanserit acuius
nomine nom̃ accepit. & hoc iustitiȩ gentis huius
non paruũ apparuisse uestigiũ. qđ cũ aliȩ gentes
plecterentur mutatione linguarũ. ad istã non
peruenit tale suppliciũ : Sed adhuc illud mo.¬
uet. quomodo potuerint singulas gentes facere
heber & filius eius phalec: si una linguaꝑ mansit

Expanded text:
aliquod pium genus hominum, quando ab inpiis aliquod pium genus hominum, quando ab inpiis Babylonia condebatur, non ad hoc ualuit haec obscuritas, ut quaerentis fraudaretur, sed potius ut exerceretur intentio. Cum enim legitur unam fuisse linguam primitus omnium et ante omnes filios Sem commendatur Heber, quamuis ex illo quintus oriatur, sacris custodiuit auctoritas: profecto, cum quaeritur in diuisione linguarum, ubi lingua illa remanere potuerit, quae fuit ante communis quae sine ulla dubitatione ubi remansit, non ibi fuit illa poena, quae facta est mutatione linguarum, quid aliud occurrit, nisi quod in huius gente remanserit, a cuius nomine nomen accepit, et hoc iustitiae gentis huius non paruum apparuisse uestigium, quod, cum aliae gentes plecterentur mutatione linguarum, ad istam non peruenit tale supplicium ? Sed adhuc illud mouet, quo modo potuerunt singulas gentes facere Heber et filius eius Phalech, si una lingua permansit
Abbreviated transcription (Latin):
quia tunc ei est natus quando ꝑlinguas terra
diuisa est idest ipso tempore. ut hoc sit qđ dictũ
est in dieb eius diuisa est t̾ra. Nã nisi ad huc
heber uiueret quando linguarũ facta .ẽ. multi.¬
tudo uel diuisio: non ex eiꝰ nomine nom̃ acciꝑet
lingua quȩ apud illũ potuit ꝑmanere. Et ideo
credenda est ipsa fuisse pͥma illa cõmunis. qm̃
de poena uenit illa multiplicatio mutatioq lin.¬
guarum: & utiq prȩter hanc poenã cẽ debuit po.¬
płs dĩ Nec frustra lingua hȩc est quã tenuit abra.¬
ham: nec in om̃s filios suos transmittere potuit.
sed incos tantũ qui ꝓpagati ꝑ iacob & insignius
atq eminentius in dĩ popłm coalentes: dĩ testam̃ta
& stirpem xp̃i habere potuer̃. Nec heber ipse ean¬
dem linguã in uniuersã ꝓgenic̃ suã refudit: sed in
eam tantũ. cuius generationes ꝑducunt᷑ ad abrahã
Quappter.etiã si non euident̃ expressum. ẽ. fiusse

Expanded text:
quia tunc ei natus est, quando per linguas terra quia tunc ei natus est, quando per linguas terra diuisa est, id est ipso tempore, ut hoc sit quod dictum est: In diebus eius diuisa est terra. Nam nisi adhuc Heber uiueret quando linguarum facta est multitudo, non ex eius nomine nomen acciperet lingua, quae aput illum potuit permanere. Et ideo credenda est ipsa fuisse prima illa communis, quoniam de poena uenit illa multiplicatio mutatioque linguarum et utique praeter hanc poenam esse debuit populus Dei. Nec frustra lingua haec est, quam tenuit Abraham, nec in omnes suos filios transmittere potuit, sed in eos tantum, qui propagati per Tacob et insignius adque eminentius in Dei populum coalescentes Dei testamenta et stirpem Christi habere potuerunt. Nec Heber ipse eandem linguam in uniuersam progeniem suam refudit, sed in eam tantum, cuius generationes perducuntur ad Abraham. Quapropter etiamsi non euidenter expressum est fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sem. qui singuli gentes singulas ꝓcrearunt: primꝰ
est cõmemoratus heber cũ sit atnepos ipsius. hoc ẽ.
quintus ab illo inueniat᷑ exortus: Quia ergo in eius
familia remansit hȩc lingua diuisis ꝑ alias linguas
cȩteris gentib quȩ lingua prius humano generi
non immerito credit᷑ fuisse cõmunis: ideo deinceps
hębrea est nuncupata: Tunc enĩ opus erat eã distin¬
gui ab alus linguis nomine ꝓprio: sicut alia e qͦq
uocatȩ sunt nominib ꝓprus. Quando autem erat
una: nichil aliud quã humana lingua. uel
humana locutio uocabat᷑ qua sola uniuersũ
genus hominũ loquebatur. Dixerit aliqͥs. Si
in dieb phalec filu heber diusa est t̾ra plinguas
id est homines qui tunc erant interra: ex eius
nomine pocius debuit appellari lingua illa: quȩ
fuit om̃ib ante cõmunis. Sed intelligendũ est
ipsũ heber ꝓpterea tale nom̃ imposuisse filio suo.
ut uocaretur phalec qđ interpretat᷑ diuisio:

Expanded text:
Sem, qui singuli gentes singulas procrearunt, primus Sem, qui singuli gentes singulas procrearunt, primus est commendatus Heber, cum sit abnepos ipsius, hoc est ab illo quintus inueniatur exortus. Quia ergo in eius familia remansit haec lingua, diuisis per alias linguas ceteris gentibus, quae lingua prius humano generi non inmerito creditur fuisse communis, ideo deinceps Hebraea est nuncupata. Tunc enim opus erat eam distingui ab aliis linguis nomine proprio, sicut aliae quoque uocatae sunt nominibus propriis. Quando autem erat una, nihil aliud quam humana lingua uel humana locutio uocabatur, qua sola uniuersum genus humanum loquebatur. Dixerit aliquis: Si in diebus Phalech filii Heber diuisa est terra per linguas, id est homines, qui tunc erant in terra, ex eius nomine potius debuit appellari lingua illa, quae fuit omnibus ante communis. Sed intellegendum est ipsum Heber propterea tale nomen inposuisse filio suo, ut uocaretur Phalech, quod interpretatur diuisio,
Abbreviated transcription (Latin):
popłs dĩ. Unde illud qđ dictũ est. non est qͥ faciat
bonum non est usq ad unũ: de filuis hominũ dic
tum est non de filuis dĩ. Nam p̃missũ est: ds̃ de
celo ꝓspecit suꝑfilios hominũ. ut uideat si est
intelligens aut requirens dm̃: ac deinde illa sub¬
iuncta quȩ om̃s filios hominũ idest ad ciuitatẽ
ꝑtinentes quȩ uiuit scđ̾m hominẽ non scđm dm̃:
rȩꝓbos eẽ demonstrant. Qua mobrt̃ sicut lingua
una cũ eẽt omniũ. non ideo filii pestilentiȩ defuer̃:
Nãm & ante diluuiũ unaerat lingua. & tam̃ om̃s
prȩter unã noe iusti domũ deleri diluiuo meruer̃:
ita quando merito clatioris impietatis gentes lin.¬
guarũ diuersitate punitȩ atq diuisȩ sunt. & ciui¬
tas impioꝵ confusionis nom̃ accepit hoc est appel¬
lata est babylon: non defuit domus heber ubi ea
que antea fuit omniũ lingua remaneret. Unde
sicut supra cõmemoraui. cũ coepissent enumerari filui

Expanded text:
populus Dei. Unde illud, quod dictum est: Non est qui faciat populus Dei. Unde illud, quod dictum est: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, de filimissum est: Deus de caelo prospexit super filios hominum, ut uideret si est intellegens aut requirens Deum, ac deinde illa subiuncta, quae omnes filios hominum, id est, ad ciuitatem pertinentes, quae uiuit secundum hominem, non secundum Deum, reprobos esse demonstrant. CAPUT XIuna cum esset omnium, non ideo filii pestilentiae defuerunt nam et ante diluuium una erat lingua, et tamen omnes praeter unam Noe iusti domum deleri diluuio meruerunt: ita, quando merito elatioris inpietatis gentes linguarum diuersitate punitae adque diuisae sunt et ciuitas inpiorum confusionis nomen accepit, hoc est, appellata est Babylon, non defuit domus Heber, ubi ea quae antea fuit omnium lingua remaneret. Unde, sicut supra memoraui, cum coepissent enumerari filii
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ turris usq incelũ. qua impia significat᷑ elatio:
apparuit ciuitas hoc est societas impioꝵ&. Utrum
itaq ante non fuerit an latuerit. an potius utraq¬
permanserit. pia scilicet in duob filus noe qͥbene.
dicti sunt eoꝵq posteris: impia uero in eo qͥ maledic¬
tus est atq eius ꝓgenie. ubi etiã exortus est gigas
uenator contra dñm: non est diuidicatio fãcilis
Fortassis enĩ qđ ꝓfecto est credibilius. & infiluis duoꝵ
illoꝵ iam tunc ante quã babrlonia coepisset institiu
fuerunt contẽptores dĩ. & infilus cham cultores dĩ:
utrunq tamen hominũ genus. terris nũquam
om̃s declinauer̃ simul inutiles factisunt non est
quifaciat bonũ non est usq ad unũ: in utroque
psalmo ubi hȩc uerba sunt & hoc legitur. non ne
cognoscent om̃s qui operant᷑ iniquitatẽ: qui deuo¬
rant plebẽ meã incibũ panis: Erat ergo etiã tunc

Expanded text:
ae turris usque in caelum, qua inpia significatur elatio, ae turris usque in caelum, qua inpia significatur elatio, apparuit ciuitas, hoc est societas, inpiorum. Utrum itaque ante non fuerit an latuerit, an potius utraqperdicti sunt, eorumque posteris; impia vero in eo qui maledictus est, atque ejus progente, ubi etiam exortus est gigas venator contra Dominum, non est dijudicatio facilis: fortassis enim quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum jam tunc, antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemptores Dei, et in filiis Cham cultores Dei. Utrumque tamen hominum genus, terris numquam Omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est quifaciatbonum, non est usque ad unum, in utroque psalmo, ubi haec uerba sunt, et hoc legitur: Nonne cognoscent omnes, qui operantur iniquitatem, qui deuorant populum meum in cibo panis? Erat ergo etiam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Porro etiã ipse sala: totidẽ annoꝵ erat quandoge¬
nuit heber. Centũ uero & uiginti qͥttuor agebat
annos heber cũ genuit phalee: incuius dieb diuis a
est terra. Ipse autt̃ phalec iuxit centũ xxͣc: & genuit
ragau. Et ragau centũ xxxͣ duor: & genuit seruch
Et scruch centũ laa: & genuit nachor. Et nachor
septuaginta octõ: & genuit thara: Thara autẽ loxae.
& genuit abram: quẽ postea dĩ mutato uoc abulo.
nominauit abraham. Funt itaq anni a diluuio
usq ad abraham mille lococ & duo. scdm̃ uulgatã ȩdici
autẽ codicib longe pauciores annos ꝑhibent in¬
ueniri: de quib rationẽ aut nullã aut difficil¬
tempore quo erat labiũ eis unũ id est loquela una.
tunc iã genus humanũ alienatũ fuisse acultu ueri
dĩ. ita ut insolis istis generationib pietas uera rema.¬
neret. quȩ descendunt de semine sem ꝑarphaxat:
& tendunt ad abraham. Sed ab illa suꝑbia edifican-¬

Expanded text:
Porro etiam ipse Sala totidem annoPorro etiam ipse Sala totidem annonuit Heber; centum uero et triginta et quattuor agebat annos Heber, cum genuit Phalech, in cuius diebus diuisa est terra; ipse autem Phalech uixit centum triginta, et genuit Ragau; et Ragau centum triginta duo, et genuit Seruch; et Seruch centum triginta, et genuit Nachor; et Nachor septuaginta nouem, et genuit Thara; Thara autem septuaginta, et genuit Abram; quem postea Deus mutato uocabulo nominauit Abraham. Fiunt itaque anni a diluuio usque aautem codicibus longe pauciores annos ueniri, de quibus rationem aut nullam aut difficiltempore, quo erat eis labium unum, id est loquella una, tunc iam genus humanum alienatum fuisse a cultu ueri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas uera remaneret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat et tendunt ad Abraham; sed ab illa superbia aedificand
Abbreviated transcription (Latin):
filiasq genuisse: ut intelligamꝰ unde potuerint popłi
accrescere. ne in paucis qui cõmemorant᷑ hominibus
occupati pueriliter hęsitemꝰ unde tanta spacia terrarũ
atq regnoꝵ repleri potuerint de genere sem: maxime
ꝓpter assirioꝵ regnũ unde ninus ille orientalium
domitor usquequaq poploꝵ. ingenti ꝓsperitate
regnauit: & latissimũ ac fundatissimũ regnũ qđ
diuturno tempore duceret᷑. suis posteris ꝓpagauit.
Sed nos ne diucius quã opus est immorem᷑: non qͦt
annos quisq inista generationũ serie uixerit. sed
quoto anno uitȩ suȩ genuerit filiũ. hoc ordine
memorandũ tantũ mo̾do ponimꝰ: ut & numerũ an-¬
norum a transacto diluuo usq ad abrahã colliga¬
mus. & ꝓpter illa in quib nos cogit necessitas inmo¬
rari. breuit̾ alia cursimq tangamꝰ. Scdõ igitur anno
post diluuiũ: sem cũ eẽt centũ annoꝵ. genuit arpha¬

Expanded text:
filiasque genuisse: ut intelligamus unde potuerint populi filiasque genuisse: ut intelligamus unde potuerint populi accrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum atque regnorum repleri potuerint de genere Sem; maxime propter Assyriorum regnum, unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaque populorum ingenti prosperitate regnavit, et latissimum ac fundatissimum regnum, quod diuturno tempore duceretur, suis posteris propagavit. 2. Sed nos, ne diutius quam opus est immoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie vixerit, sed quoto anno vitae suae genuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut et numerum annorum a transacto diluvio usque ad Abraham colligamus, et propter illa, in quibus nos cogit necessitas immorari, breviter alia cursimque tangamus. Secundo igitur anno post diluvium Sem, cum esset centum annorum, genuit Arpha
Abbreviated transcription (Latin):
phalec. quia in dieb eius diuisa est terra: quid enĩ
aliud intelligendũ est terrã eẽ diuisã. nisi diuersita¬
tes linguarũ : Omissis igitur cȩteris filuis sem ad
hanc rem non ꝑtinentib. illi coͣnectunt᷑ in ordine
generationũ. ꝑ quos possit ad abraham ꝑueniri:
sicut illi coͣnectebant᷑ ante diluuiũ. ꝑ quos ꝑueni¬
retur ad noe generationes: quȩ ꝓpagatȩ sunt ex
illo adam filio qui appellatus t̃. sech. Sic ergo incipit
generationũ ista contextio. Et hȩ generationes sẽ
Semfilius centũ annoꝵ erat cũ genuit arphaxat:
scdo anno post diluuiũ. Et uixit sem post quã genu.¬
it arphaxat quingentos annos. & filios genuit et
filias: & mortuus est. Sic exequit᷑ eȩteros. dicens
quotoquisq anno uitȩ suȩ filiu genucru adistũ gene.¬
rationũ ordinẽ ꝑtinentẽ. qui ꝑtendit ad abraham:
& quot annos postmodũ uixerit. intimans cũ filios

Expanded text:
Phalech, quia in diebus eius diuisa est terra. Quid enim Phalech, quia in diebus eius diuisa est terra. Quid enim aliud intellegendum est terram esse diuisam nisi diuersitate linguarum? Omissis igitur ceteris filiis Sem hanc rem non pertinentibus, illi connectuntur in ordine generationum, per quos possit ad Abraham pesicut illi connectebantur ante diluvium, per quos perveniretur ad Noe, generationibus quae propagatae sunt ex illo Adam filio, qui appellatus est Seth. Sic ergo incipit generationum ista contextio: Et hae generationes Sem. Sem filius centum annorum, cum genuit Arphaxat, secundo anno post diluvium. Et vixit Sem, postquam genuit Arphaxat, quingentos annos, et genuit filios et filias, et mortuus est . Sic exsequitur caeteros, dicens quoto quisque anno vitae suae filium genuerit, ad istum generationum ordinem pertinentem, qui pertendit ad Abraham; et quot annos postmodum vixerit, intimans eum filios
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire illã interris peregrinantẽ ciuitatẽ dĩ. quȩ
usq ad diluuiũ arcamq ꝑducta est. atq infiliis noe
per coꝵ benedictiones ꝑseuerasse monstrat᷑. maxime
in maximo qui est appellatus sem: quando quidẽ
iaphet ita benedictus ẽ. ut in eiusdẽ fr̃ĩs sui domib
habitaret: Tenenda est igitur series generationũ ab ipso
sem: ut ipsa ostendat post diluuiũ ciuitatẽ dĩ sicut
eam series generationũ abillo qui est appellatꝰ sẽch
ostendebat ante diluuiũ s̃ Ppter hoc ergo scriptura
diuina cũ terrenã ciuitatẽ in babrlone hoc est in con¬
fusione monstrasset. ad patriarchã sem recapitulando
reuertitur: & orditur inde generationes usq ad
abraham. Cõmemorato igitur numero annoꝵ qͣnto
quisq ad hanc scriẽ ꝑtinentẽ filiũ genuisset. qͣntoq
uixisset. ubi certe agnoscendũ est qđ ante ꝓmiserã.
ut appareat quare sit dictũ de filiis heber. nomen unius

Expanded text:
invenire illam in terris peregrinantem civitatem Dei, quae invenire illam in terris peregrinantem civitatem Dei, quae usque ad diluvium arcamque perducta est, atque in filiis Noe per eorum benedictiones perseverasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem: quandoquidem Japheth ita benedictus est, ut in ejusdem fratris sui domibus itur. Tenenda est igitur series generationum ab ipso Sem, ut ipsa ostendat post diluuium ciuitatem Dei. sicut eam series generationum ab illo, qui est appellatus Seth, ostendebat ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasset, ad patriarcham Sem recapitulando reuertitur et orditur inde generationes usque ad Abraham, commemorato etiam numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem filium genuisset quantoque uixisset. Ubi certe agnoscendum est, quod ante promiseram, ut appareat quare sit dictum de filiis Heber: Nomen unius
Abbreviated transcription (Latin):
sa sit: eũdẽq locũ mundus habeat & infimum
& medium. & ex hoc opinant᷑ alteram terrţ partẽ.
quȩ infra est habitatione hominũ carere non posse:
nec attendunt etiamsi figura conglobata & rotũda
mundus ẽẽ credatur. siue aliqua ratione monstretur :
non tamen eẽ consequens. ut etiã ex illa parte ab aqͣrũ
congerie nuda sit terra. Deinde etiã si nuda sit:
neq hoc statim necesse eẽ ut homines habeat. qm̃
nullomo̾do scriptura ista mentitur: quȩ narratis p̃te
ritis. facit fidẽ eoqđ eius predieta cõplent᷑ Nimisq ab¬
surdum ẽ. ut dicatur aliquos homines eoxhac illã in par.¬
tem oceani immensitate traiectã. nauigare ac ꝑuenire
potiusse: ut etiã illic exuno illo primo homine genus
institueret᷑ humanũ: Quaꝓpter. inter illos tunc homi¬
num popłos qui ꝑ septuaginta duas gentes & totidẽ
linguas colligunt᷑ fuisse diuisi. quȩramꝰ si possumus

Expanded text:
sa sit, eundemque locum mundus habeat et infimum sa sit, eundemque locum mundus habeat et infimum et medium; et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non posse. Nec adtendunt, etiamsi figura conglobata et rutunda mundus esse credatur siue aliqua ratione monstretur, non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra; deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriritis facit fidem, eo quod ejus praedicta complentur: nimisque absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani immensitate trajecta, navigare ac pervenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo primo homine genus institueretur humanum. Quapropter inter illos tunc hominum populos, qui per septuaginta duas gentes et totidem linguas colliguntur fuisse divisi, quaeramus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ apud nos oportet exhominib nasci. sapientiã¬
cuis qua natura fingitur humana uelut artẽ cuiuspiã
minus ꝑfecti opificis putaremꝰ errasse : Non itaque
nobis uideri debet absurdũ. ut quẽ ad modũ insingu.¬
lis quibusq gentib quȩdã monstra sunt hominũ :
ita in uniuerso genere humano quȩdã monstra sint
gentiũ. Quaꝓpter ut istã quȩstionẽ pedetemtim
cauteq concludã: aut illa aut alia quȩ de quib dã
gentib scripta sunt omnino nulla sunt. aut si sunt
homines non sunt: aut si ex adam sunt hominessu&̃¬
Quod uero & antipodas eẽ fabulantur. id est homi¬
nes a contraria parte terrȩ ubi sol oritur quando oe¬
cidit nob̾. ad uersa pedib nr̃is calcare uestigia: nul¬
la ratione credendũ est. Neq hoc ulla historica cog¬
nitione didicisse se affirmant: sed quasi raciocinan¬
do coniectant. eo qđ intra conuexa cęli terra suspen¬

Expanded text:
quae aput nos oportet ex hominibus nasci, eius sapientiaquae aput nos oportet ex hominibus nasci, eius sapientiam, qua naturam fingit humanam, uelut artem cuiuspiam minus perfecti opificis, putaremus errasse? Non itaque nobis uideri debet absurdum, ut, quem ad modum in singulis quibusque gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in uniuerso genere humano quaedam monstra sint gentium. Quapropter ut istam quaestionem pedetemtim cauteque concludam: aut illa, quae talia de quibusdam gentibus scripta sunt, omnino nulla sunt; aut si sunt, homines non sunt; aut ex Adam sunt, si homines suntQuod uero et antipodas esse fabulantur, id est homines a contraria parte terrae, ubi sol oritur, quando occidit nobis, aduersa pedibus nostris calcare uestigia, nulla ratione credendum est. Neque hoc ulla historica cognitione didicisse se adfirmant, sed quasi ratiocinando coniectant, eo quod intra conuexa caeli terra suspen