comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it fides m̃et᷑ cur nõ pociꝰ reddit᷑ qͣm donat᷑:
Non dicat ista ħo fidlis q cũ dit̃it habeo
fidẽ ut merear iustificationẽ tespondet᷑
ei. qͥd habes qd̃ nõ accepisti: fidis it qͣ uis¬
tificatus es: gͣtis tͥ data ⁊ ħ aꝑte ostenddi

Expanded text:
enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat homo ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides enim qua justificatus es, gratis tibi data est. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
agͣit. sulla non adiuiarto. hus cestimoniis
aꝑte insinuat᷑ q ueluntas hõis gr̃a d̾ei p̃¬
uenit᷑. atq p̃ꝑat᷑ ut fiat bona. nõ ut fi¬
at uoluntas.q ⁊ añ gr̃am uoluntas erat
s nõ erat bona ⁊ recta uoluntas. Qͥd sit

Expanded text:
la non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2. Quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ usum eoꝵ quib nõbene uti possu¬
mus inqua posuit libm arbitim s
uero bonus usus lib̃i arbitrii opus uir¬
tutis ÷ iam uͥtus non ⁊ cũ gͦ bonũ usũ
eiꝰ uͥtutem ẽẽ dixit noĩe uͥtutis ip̃nis
usum sigͣcauit. Ꝙ id̾ usus ẽ uͥtutis ⁊ lib̾i

Expanded text:
bonum usum eorum quibus non bene uti possumus, in quibus posuit liberum arbitrium. Si vero bonus usus liberi arbitrii opus virtutis est, jam virtus non est. Cum ergo bonum usum ejus virtutem esse dixit, nomine virtutis ipsius usum sig
Abbreviated transcription (Latin):
uolentẽ subseqͥt᷑. ne frustra uelit. sur
it admonens orare ꝓ inimicis nr̃is no¬
lentib pie mũe nͥ ut ds in eis oꝑet᷑ ⁊ uel¬
le: Itẽq cur admonem᷑ pet̾e ut accipia¬
mꝰ nͥ ut ab illo fiat qd̾ uolumꝰ a quo fc̃m

Expanded text:
. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in eis operetur et velle? Idemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑ uirũ ⁊ urorẽ ueniunt. de¬
functa uxore. ⁊ uiro in .u. gn̾atiõe
ningant᷑. In qͣrta simuenti fũint:
licet urorẽ alt̾ius acciꝑe pꝰ obitum eiꝰ.
łquałr uir iungat᷑ in matrimonio eis
qui s ⁊sangͥnei st̃. ⁊ uroris sue ⁊ san¬
guineis pꝰ mortẽ uxoris. Ecce hic
finiũ fĩ riugiũ. Iulius ⁊̃ papa ait.¬
S̾tatutũ ẽ ut relictam patͥs uxoris
sue. relictam fr̃is uxoris sue. relictã
filii uroris sue nemo sĩbi in matͥmo¬
niũ sumat relictam uxorẽ ⁊ sangui¬
neoꝵ uxoris sue usq in t̾tiam ꝓgemẽ
nemo in uxorẽ sumat. In qͣrta uero
⁊.uͦ. si inuenti fu̾int nõ seꝑent᷑ur.
Ecce qͣm uarie de affinitatis obser

Expanded text:
tatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic finium fieri conjugium. Julius etiam papa aitStatutum est ut relictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi fuerint, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis obser
Abbreviated transcription (Latin):
apficam ꝯsułe dec̾iusti. si mulier co¬
pula nupciasi extͣneo uiro ꝯuincta
cognationi eiꝰ ꝑtineat. si eod̾ defũt¬
to cognatio maneat. ł si sub alio ui¬
ro cognationis uocabula dissoluan
Eͣ.ł si suscepte soboles posst̃ legitti¬
me ad pͥoris uiri cognationis transi
dũ ẽ. poero uno defferncto in suꝑsti¬
te affinitas nõ delet᷑. nec alia copu¬
la ꝯiuigalis affinitatẽ copłe p̾oris sol¬
ue ualet. s nͨ alt̾ius riunctionis sobo¬
les placet ad asfinitatis pͥoris uiri ⁊ sor¬
ciũ tnsire. Siqͥs gͦ saclego ⁊ tem̃ario
ausu in defuncto quetit ꝑpinqͥtatẽ
extingũe: ⁊ sub altero affinitatis uota¬
bilo dissipare. ł susceptas soboles
me sociari: hic negat dei ũbum ua
Ecce hic ꝓhibet. si mortuo pͥmo
uiro uxor eius alii nupserit: filios
de sco uiro genitos duc̃e uxores de
cognatione pͥoris uiri. qͣ filii medi¬
ante mr̃e ad cognationem pͥoris ui¬
ri ꝑtinẽt. c̃ quo mat̾ eoꝵ una caro

Expanded text:
icam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro conjuncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat, vel sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur; vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transirdum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles me sociari; hic negat Dei verbum, eEcce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro
Abbreviated transcription (Latin):
sum quis ait ꝑsalutem meam. salutẽ
suam deo obligat cũ dicit ꝑ filios me¬
os. oppigñat eos deo ut hoc eueniat
incapud eoꝵ. qd̾ exit de ore ip̃uis. Si
uerumaierũ. Si falsum. falsum: ⁊ sic̃

Expanded text:
um quis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
co caritati ur̃e: ⁊ qͥ ꝑ lapidem iuirat
falsũ ꝑiurus ẽ. q nõ lapisem qͥ non
audit s eiꝰ creatorẽ adhibet testem.
Est ĩ qd̾dam genus iuram̃ti gutissi¬
mũ. qd̃ fit ꝑ erecrationẽ ut cum ħo
dicit. si iłd feci ilłd̃ paciar. ł illd ꝯtin¬
gat filiis meis. Scd̃m quẽ modum ac¬
cipit᷑. ĩ interdum cũ aliqͥs iurando

Expanded text:
co charitati vestrae: et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia non lapidem qui non anus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando
Abbreviated transcription (Latin):
sectent᷑ ⁊ deũ recte colant: honesti
creat᷑a ẽ. ⁊ eo male utenti: male erit.
Nõ ip̃m aliqñ malũ erit. Be personis

Expanded text:
sectantur, et Deum recte colant, honesti creatura est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando malum erit. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ siliceat. Si nõ liceat: saltem
põt. adult̾ari nõ p̃. Nec lupan̾aria
infamant castitatẽ. s castitas ⁊̃ loci
abolat infamiam. Idem. Non potest
corrupta. Itẽ ysidorus. Non põt corpꝰ¬

Expanded text:
bonum est, si liceat; si non liceat, saltem potest, adulterari non potest; nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest corrupta. Item Isidorus in Syno
Abbreviated transcription (Latin):
micidiũ. ꝑmisit fĩ mala ne fierent
periora:⁊ hoc ꝑmittendo: nõ dei iusti¬
ciam demonstrauit. s in peccatore
minuit culpam. Cui licebat płes ha
seriptũ ẽ in deutronomio. Non habe¬
bit utores plurimas q̃ allitiant ani¬
mam eiꝰ. Suꝑ quẽ locũ aub̃ ait. Ma

Expanded text:
micidium. Permisit fieri mala, ne fierent micidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui licebat plures hscriptum est in Deuteronomio, c. 17 Non habebit rex uxores plurimas quae alliciant animam ejus. Super quem loc
Abbreviated transcription (Latin):
celibatus ⁊ istius ꝯnubiũ ꝑ tempoꝵ
distributionẽ xp̃o militauert. set
ꝯtinenciam Ioħs in oꝑe. abraham
in solo habebat habitu. Melior ẽ aũ
castitas celibũ: qͣm nupciarũ. Quar̃
unã habraham ħabebat in usu: am¬
alta dispensatione dei om̃s retro sc̃os
Seruiuit ille legi ⁊ tẽꝑi suo. sermamꝰ
deuenerũt. ¶ Ex hiis apparet qd̾ scĩ
pr̃es añ legem sñ pecto płes habuert̃
uxores itel ⁊ cubinas. Eas .it. nc̃ uxores
appellat scͥpt᷑a nc̃ ⁊cubinas. Rachel ⁊
s pͥis uxorib ł ancillis miscebantur.
Ecce q̃ fũit ⁊suetudo in hac reañ
segem. ¶Legis uͦ temꝑe int̾duit
moyses carnalem copłam fĩ cũ mr̃e.
cũ noũta. cũ sorore. cũ nepti. cũ ami¬
ta. cũ mat̾tera cũ mitu.:⁊ aliis qͥbdã.
ꝑmisit aũ diuorciũ fĩ. dato lib̾ello re¬
pudii. In quo uir scribebat cãs ꝓ qͥb
uxorem repudiabat. ꝑmisit ⁊̃ aliam
ut ꝯcedet᷑ discidiũ. s ut tołłet᷑ ho¬

Expanded text:
caelibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, amalta dispensatione Dei omnes retro sanctos Servivit ille legi et tempori suo; serviamus devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tased propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce quae fuerit consuetudo in hac re ante legem. Legis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur ho
Abbreviated transcription (Latin):
sit ab illis aies octauus nomis ⁊i sic de
ceteris. S quia in sex dieb retum gn̾a
distincta sunt. & m .uiͦ. licet non fui̾t
nouum genus rerum institutum fuit
tñ meo qͣsi quidam nouusstatus scĩfi¬
cationis oꝑm ⁊ requiescionis opificis.
potest ⁊̃ sic exponi illud. Compleuit

Expanded text:
sit ab illis dies octavus et nonus, et sic de caeteris, sed quia in sex diebus rerum genera distincta sunt, et in septimo, licet non fuerit novum genus rerum institutum, fuit tamen in eo quasi quidam novus status sanctificationis operum et requietionis opificis. Potest etiam sic exponi illud: Complevit
Abbreviated transcription (Latin):
spͣualis nature informis. pꝰea de for¬
matione eiꝰdem. Ratio qͦ: obuiat iłł.
qui dñt angłos creatos fuisse malos
Non it potuit creator optimꝰ auctor
malieẽ ⁊ iõ totũ bonũ erat qđ ex ip̃o
ut erat. ⁊ totũ bonũ erat qͣm ex ip̃o to¬
tũ erat. ħ mͦ ꝓbat᷑. qd̾ boni erãt om̃s

Expanded text:
ualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat, quoniam ex ipso tot
Abbreviated transcription (Latin):
srcedit aeris spacia ignee nate dicãt
asserentes suꝑ aerem purum ignem eẽ.
qui dicit᷑ cẽ celum de quo igne sid̾a ⁊
luminaria fc̃a cẽ coniestant. quib
augͦ consentire uidet᷑. Utrũ uͦ nõie fir¬
mam̃ti celum qd̃ excetlit aerem. an
ip̃e aer hic intelligat᷑ id̾ aug̃. querit ñ¬
absoluit. Magis tñ udet᷑ approbare ce¬
lum illud hic accipi qd̾ spacia aeris ex¬
cedit. aquas aũ que suꝑ illud celum
sunt dicit uaporałr trahi: ⁊ leuissimis
suspendi guttis. Sicut acr iste nubilo¬
sus ex alatione terre aquas uaporalit̃
trahit:⁊ ꝑ subtiles mimicias suspendit
⁊ pꝰ corpulentius conglobatas pluiuiałr
refundit. si g p̃aqua sic̃ iudemꝰ ad tan¬
tas minucias ꝑuenire ut referat᷑ uapo¬
raliter suꝑ aerem aquis nat᷑ałr leuio¬
rem. Cur non credamus ⁊̃ suꝑ illud le¬
uius celum in minutiorib guttis ⁊ le¬
iuorib inmanare uaporib s quo qͥm᷑

Expanded text:
cedit aeris spatia, igneae naturae asserentes super aerem purum ignem esse qui dicitur esse coelum; de quo igne sidera et luminaria facta esse conjectant, quibus Augustinus consentire videtur. Utrum vero nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus;
Abbreviated transcription (Latin):
mortua est xp̃i caro. & quia caro
mortua est caro. seꝑatio amme mors
carnis fuit. p̃ꝑ carnem gͦ unitam u̾bo
que mortua est. r deus mortuus. ⁊ p̃p
carnẽ ⁊ aĩam. q̃ utͣq dolorem sensit.
dr᷑ ds passus. cum cliuinitas omnis
doloris exsors exstrt. Uñ auõ. Uerbũ
caro f̃m est. ut ꝑ carnem panis celestis.
adinfantes tnsiret. & sc̃m hoc ip̃m u̾¬
bum crucifixum est. s non est muta¬
tum inhomine homo in illo muta¬
tus est ut melior fieret. qmͣ erat. ꝑ id
gͦ quod homo erat mortiuis est cdeus
⁊ꝑid quod deus erat homo excitatus

Expanded text:
mortua est Christi caro; et quia caro quando mortua est caro. Separatio animae mors carnis fuit. Propter carnem ergo unitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et propter carnem et animam quae utraque dolorem sensit, dicitur Deus passus, cum divinitas omnis doloris exors existeret. Unde August.: Verbum caro factum est, ut per carnem panis coelestis ad infantes transiret; et secundum hoc ipsum Verbum crucifixum est, sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est, ut melior fieret quam erat. Per illud ergo quod homo erat, mortuus est Deus, et per illud quod Deus erat, homo excitatus
Abbreviated transcription (Latin):
ł qd̾ malis morib addi̾unt. pecc̾m it pri¬
ini hõis nõ solũ ip̃m. set om̃e nocuit genꝰ
humanũ q ex eo dampnationẽ sumub ⁊
iumło pecc̃ioriginalis nascit᷑. ⁊ mortis. Iõ
gͥ sc ininiqͥtatib ⁊ceptũ: dicit dd. ꝙ in
õĩb trahit᷑ iniqͥtas ex adam :⁊ iuntłm¬

Expanded text:
Peccatum enim primi hominis, non solum ipsum, sed omne necavit genus humanum, quia ex eo damnationem simul et vinculo peccati originalis nascitur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus conceptum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
trodũ uͥ dr᷑. p̾ͥmogenitũ asini: mutab
one. sõ. ait. om̃s in pecͥcis nati sumus.
⁊ ex carnis delectatione concepti: culpã
originalem nob̃cũ tͣrimus. uñ ⁊ uolũtate
nr̃a pecc̃is implicam᷑. Ecce culpam origina¬
lem dicit nos traħe. Uñ ꝯstat ⁊ originale

Expanded text:
tur: Primogenitum asini mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam a calignie macłaq pecc̃t emũ¬
dat. Sacerdotib uero dedit uincłm
eterne mortis solũe. Alii uͦ dicũt
solum deũ non sacerdotem debitum
et̃ne mortis dimitt᷑e: sic̃ ⁊ aĩam inte¬
rius ꝑse inuificat. nec tñ diffitent᷑
sacerdotib traditã p̾tatem pecc̃a re¬
mittendi. ⁊ retinenti quib dc̃m est.¬

Expanded text:
ccati emundat, sacerdotibus vero dedit vinculum aeternae mortis solvere. Alii vero dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur sacerdotibus traditam potestatem peccata dimittendi et retinendi, quibus dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Item aus̃. Nemo tollit pect̃a nͥ
solus xpͣc qui ẽ agnus tollens pec¬
cata mundi. Tollit aũ mͣ dimitten¬
do que fcã sũt. ⁊ adiuuando ne fiant.
⁊ ꝑducendo ad uitã uͥ oĩo fĩ nõ possit.¬

Expanded text:
er Joan.: Nemo tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccata mundi. Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non poss
Abbreviated transcription (Latin):
imputat. sx huis aꝑte ostendit᷑ qd̾ d̃s
ip̃e penitentẽ soluit a debito pene.
cui ⁊ ficet᷑: ab ira et̃na liberat᷑. a quta
tebor. Solus gͥ deus hõĩem infius
solus deleo miqͥtates ⁊ ppłi pecc̃a. Itẽ
ambx. Uerbũ dei dimittit pec̾ca sa¬
cerdos ⁊ iudexisac̃dos quid̾ officiũ
suũ erhibet. s nlłus potestatis iii.¬
ra ex̃cet. Id̾. ille solus dimntit pec

Expanded text:
imputat. Ex his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito poenae; cui confitetur ab ira aeterna liberatur, a qua tebor. Solus ergo Deus hominem interius solus deleo iniquitates et peccata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis jura exercet.
Abbreviated transcription (Latin):
a pec̃co solũe ualeat sacerdos .i.
atulpa ut culpe macłam abstergat.
uel debitum eterne mortis solũe uale¬
at. Qͥdam arbitrati sũt. cũ pec̾cor d̾u¬
płr ligatꝰ. teneat᷑. ut p̃dc̃m ẽ .s. m̃tis
ꝯtagione ac cecitate:⁊ debito fut᷑e
pene. alt̾m curari ꝑ d̃m. alt̃m solui
ꝑ sacerdotẽ. patitur .it. ꝑ pecc̃m qͣsdã
tenebras interiores:⁊ macłas a quib
nͥ lib̾et᷑: picict᷑ intͥeneb̃ras ertiores.
cũ aũ lib̾erat᷑ ab his: suscitat᷑ a morte
pecc̃i. Uñ apłc. Surge qͣ dormis. ⁊ illu¬

Expanded text:
ato solvere valeat sacerdos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatus tenea debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde Apostolus: Surge qui dormis, et illu
Abbreviated transcription (Latin):
potencia iudicandi .i. ligandi. ⁊ sol¬
uendi qͣ dignos reciꝑe indignos debet
excludẽ a regno eccł̃iasticus iudex. Qͥ
⁊ ligandi qui utr̃ꝙ: pari ⁊dicõne cõp¬
misit. Gͦ qui soluendi ius nõ ħt: nec
ligandi ħt.⁊ infra. sertũ ẽ qd̾ eccłie:
utt̃ꝙ: licet heresis: utr̃o nõ ħt. Iusit¬

Expanded text:
potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui  ligandi, qui utrumque pari conditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumque non habet. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ interiꝰ grã sua aĩam illuminat:
ita ⁊ simul debitũ et̃ne mortis relax¬
at. Ip̃e.it. ꝑ se ipͣm: pec̾ca peniten¬
tium tegit: ⁊ tc tegit qñ ad penam
nõ reseruat. ĩunc gͦ tegit: qñ debi¬
tum pene soluit. Qd̾ autẽ ip̃e tegat

Expanded text:
sicut interius gratia sua animam illuminat, ita et simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tegit; et tunc tegit quando ad poenam non reservat. Tunc ergo tegit, quando debitum poenae solvit. Quod autem ipse t
Abbreviated transcription (Latin):
bris int̾iorib:⁊ macłis: eam illuminat
⁊ mundat: qui aĩt factem lauat. Ue¬
bitũ uero eterne pene soluere ꝯcessit
sacenlotib. Qd in resurtectione larari
signatum asserunt. quẽ pͥus ap̃c ꝑ se¬

Expanded text:
ioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari signatum asserunt; quem Chris
Abbreviated transcription (Latin):
inicialis unꝑfecta caritate nõ : Nul¬
lus gͦ timoꝵ istoꝵ fuit in xp̃o. Qs gͦ
fuit ille timor. quo penam tumuit:
põt timor ille dici natalis. siue huma¬
nus. qui õib hõib mnest. quo horret᷑
turalib. s q ex corrupta nat᷑a per
pecc̃m hõib aduenit. cui corruptio
timoreffectus peccati ut p̃dictum ẽ.

Expanded text:
a charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur turalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio timor, effectus peccati, ut praedictum e
Abbreviated transcription (Latin):
erit in futo᷑. sic̃ ⁊ alia dona sp̃c sc̃i. s nõ
habebit oẽm illũ usum quẽ mͦ ħt. faci¬
et it tc̃ nos reu̾eri dđm. non tim̃e seꝑari
uixta usum illum quẽ habebit in
fut᷑oͣ in scĩs. Non it timinit xp̃c seꝑart

Expanded text:
cti, sed non habebit omnem illum usum quem modo habet. Faciet enim tunc nos revereri Deum, non timere separari juxta usum illum quem habebit in futuro in sanctis. Non enim timuit Christ
Abbreviated transcription (Latin):
uis auctores nr̃i scũunt ꝑ eos dice no¬
luit nͥ qd̾ ꝓsit saluti. Querit᷑ ĩ stet
anmoueatur celum. Si mouet᷑ inqui¬
unt. quomͦ ⁊ firmam̃tũ: s̾istat quomͦ
in ea fira sida cͥcumeunt : s firmamen.¬
tatem uel terminũ aquarum int̾ns

Expanded text:
is auctores nostri scierint, per eos docere noluit, nisi quod prosit saluti. Quaeritur etiam si stet an moveatur coelum? Si moveatur, inquiunt, quomodo est firmamentum? Si stat, quomodo sidera in eo fixa circumeunt? Sed firmamentatem, aut t
Abbreviated transcription (Latin):
onem põt incelligi fuisse tradita. licet
nõ sit scͥptũ. Non gͦ tẽ illam formam
xͣ pͥus tradidit. cum ad eiͣngłitandũ
gentib misit. s af̃ qͣm añ tradid̾at :

Expanded text:
onem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis curiose a nõ nłłis si ds hu¬
manam nat᷑am potitt assum̃e scđm
muliebrẽ sexũ qͥdam arbit᷑nt᷑ eũ potu¬
isse assum̃e hõiem in femineo sexu ut

Expanded text:
si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
agit malũ. ⁊ ita eo austore ħo fit de¬
terior. ⁊ si eo auctore ħo fit det̾ĩor:
tc̃ eo uolente ħo fit det̾ior. Id u ⁊ dr̃c¬
aliqͥd fĩ deo auctore: qd̾ deo uolente.
aꝑte astruit a minori dicens ita. Nul¬
loͬ sapiente hõie auctore: fit ħo dete¬
rior. Tanta it ÷ ista culpa. que in sapi¬
entẽ hõiem cadere neqͥt. Est aũ d̃s õi
hõie sapiente prestantior. Multo minꝰ
gͥ deo auctore sit hõ det̾ior. multo it
÷ prestantior dei uoluntas: qͣm hõis sa¬
prentis. Illo aũ austore cũ dicit᷑: illo
uolente d̾r. Est gͦ uitiũ uoluntatis qͦ¬

Expanded text:
agit mala, et ita eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente:  q. 3, aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur; ergo est vitium voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
que fiunt aliqd̾ ꝓuenit bonũ. dũ botũ cũ¬
namag̾ placent: ⁊ laudabiliora existũt.
Ip̃is ⁊̃ facientib ex malis que faciunt
interdum bona ueniunt. si scdͤm ꝓpo¬
sitũ uocati sunt sci. Talib it ut ait au
gustinꝰ in .li. d̾e correctione. ⁊ gr̃a. Usq
adeo d̾s oĩa cooꝑat᷑ in bonũ. ut si qui
hoꝵ deuiant: ⁊ exorbitant ⁊̃ ħ ip̃m eis
faciat ꝓficẽ inbonũ. q humiliores re¬
deunt atꝙ doctiores ut petrus. Illa ⁊̃
mala que ab iniqͥs fideles pie ꝑferunt
ut ait aug̃ in .li. de. tͥ. Ip̃is utiꝙ ꝓsunt
uel ad demenda pect̃a uel ad ethercen¬
dam ꝓbandamq iusticiã uel ad demõ¬
strandam huiꝰ uite mistriã. Iõꝙ ⁊ido¬

Expanded text:
quae fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati sunt sancti. Talibus enim, ut ait Aug., tom. 7, in lib. de Correctiot si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique vel ad demenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae miseriam. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tem᷑ arbitũ: ut dicamꝰ nos sẽꝑ indig̃e c̃i
auxilio. Et tam illos errare qui cũ mani.¬
cheo dñt hoĩtm pec̾c. uitare nõ posse qͣm
illos qͥ cũ iouiniano assert̃ hoĩem nõ pos¬
se peccare. Ut̃ꝙ: tollit arbitii lib̃tatẽ. nos
uͦ dm̃s hoĩem semꝑ ⁊ peccare: ⁊ nõ pecca

Expanded text:
temur arbitrium ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio, et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos vero dicimus hominem semper et peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ferri: quam ydolis. Illa g̾ signa erant.
set tñ ⁊ sacram̃ta. licet minus ꝓ̾e: in
scͥpt̃is sepe uocant᷑. q signa erant rei
sacre: qͣm utiq nõ prestabant. Illa aũ
grã. uel in honus instituta sunt.
sa sacramenta in sacrumentoru¬
stituta sunt. ꝓpt̾ humiliationẽ. eru¬
ditionẽ exhercitationẽ. ꝓpt̾ humilita¬
tem quidẽ ut dũ ħo insensibilib reb
q̃ natura infra ip̃m sunt: ex p̃cepto cre¬
atoris se reuerendo subicit. ex hac hu¬
militate. ⁊ obedientia deo magis pla¬
ceat: ⁊ ap̃ cum mereat᷑. cuiꝰ imꝑio salintẽ
querit in inferiorib se: ⁊ si nõ ab iłt. sit
ꝑilla a deo ꝓpt̃ eruditionẽ ĩ instituta
łunt ut ꝑ idem qd̾ foris in sp̃e uisibili
cernit᷑: ad mnuisibilẽ u̾tutẽ que intus ẽ
agnoscendam: mens erudiat᷑. ho it qui
ante pect̃ sine medio deũ uidebat per
petc̃m a deo hebuit: ut neq̃at diuina

Expanded text:
ferri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autegratia, vel in onus instituta sunt. s sacramentmiliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaquam divina
Abbreviated transcription (Latin):
quod ita signum ẽ gr̃e dei: ⁊ inuisibi¬
lis gr̃e forma: ut ipsius unaginẽ ge¬
rat᷑. ⁊ causa existat. nõ gͥ significandi
sacram̃ta. sic̃ fuert̃ sacrificia carnalia.
⁊ obseruancie cerimoniales uet̾is le¬
gis que nunqͣm poterant iustos fac̃e
offerentes. Qa ut ait apłc. sangͥs hyrro
rũ. ⁊ tauroꝵ. ⁊ cinis uitule asꝑsus. inqͥ¬
natos sc̃ificabat ad emundationem
carnis. nõ aĩe. Nam inqͥnatio illa: e¬
mundat: nisi ⁊ tactũ mortui hõis ꝙͣ.
qui tetig̾at: minundꝰ erat .uii. dieb.
s purificabat᷑ scđm legẽ die .iii. i.uii.

Expanded text:
quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut rum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa emundat, nisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundum legem di
Abbreviated transcription (Latin):
altã ad corꝑis fomͣtntũ. alia ad uͥtͥusq
subͣusionem. Cũ gͥ absq sacͣm̃tis quib
nõ alligauit potentiam suam deus ho¬
mini grãm donare posset. p̃dc̃is decau-¬
sis: sacramenta instituit. Uuo aũ sunt:
ba: ut inuocatio tͥnitatis. res: ut aqͣ.

Expanded text:
oris fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt ba, ut invocatio
Abbreviated transcription (Latin):
çicitationẽ simiłr instituta sũt. q cũ
ħo ociosus ẽẽ nõ possit: ꝓponit᷑ ei utił
⁊ salub̾s ex citatio insacram̃tis. qͣ ua¬
nam:⁊ noriam declinet occupationẽ
Non it facile capit᷑ a temptatore: qͥ
bono uacat ex̃citio. Uñ ien monet. sẽꝑ
aliqͥd oꝑis facito. ut te occupatũ dia

Expanded text:
citationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis
Abbreviated transcription (Latin):
tre rei signum. Uicit᷑ tñ sacra¬
mentũ ⁊̃ sacrum secretũ: sicut dr᷑¬
sacramentũ acitatis. ut sacramentum
sit sacrũ signans. ⁊ sacrum signatum.
s nc̃ agitur de sacram̃to: sc̃m qd̾ est
signum. Itẽ sacramentum ẽ iniusibił
gr̃e iusibilis forma. Signũ u̾ est res
pret̾ spẽm. qͣm ingerit sensib alid̾
aliqͥd ex se faciens incogitõnem ueni¬
re. Signoꝵ ũ alia sunt nat᷑alia: ut fu¬
mus sigͣrans ignem. alia data. Et eo¬
rum que data sunt quedam sunt
sacramenta quedam non. Om̃e. it.
sacram̃tum ẽ signũ s non erũso.
Sacͣmentũ enis rei similitudinem

Expanded text:
rae rei signum. Dicitur tamen sacramentum etiam sacrum secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed nunc agitur de sacramento secundum quod est signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e converso. Sacramentum ejus rei similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe. quo saluator dixit. Nisi qͥs
bap̃i. p̃t̃ eos qui in eccłia sanguinem
fundunt: aliqͥs uitam eternam ac¬
ciꝑe nõ põt. Item. Nlłm cathecumi.¬
num quamuis in bonis oꝑib defũc¬
tũ uitam eternã hr̃e credimis: excep

Expanded text:
tempore quo Salvator dixit: Nisi quis Baptismi, praeter ejus qui in Ecclesia sanguinem fundunt, aliquis vitam aeternam accipere non potest. Item: Nullum catechumenum quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gram bap̃i. renouetur. qd̾ fit dep̃õne
uicioꝵ: ⁊ collatione uͥtutum. Sic n fit
qͥsꝙ: nouus ħo cũ abolitis peccis ornat᷑
iuitutib. abolitio pecc̃oꝵ pellit fe¬
cditatẽ appositio uͥtutũ affert decorem.
circũcisio aditũ regni nobis aꝑuit. s
sionis oblata fuisset illius temꝑis ho¬
mines in regnũ intͣssent. Res gͥ huiꝰ

Expanded text:
am Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, circumcisio regni nobis aditum apesionis oblata fuisset, illius temporis homines regnum intrassent. Res ergo hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ficatos .i. a matula pecti purgatos. ⁊
a debito eterne pene absolutos. tñ
ad huc teñi satisfactione temꝑali qua
penitentes ligantur in eccł̃ia. Cũm
aũ bap̃m ꝑcipiunt: ⁊ a pec̃cis si qua
sit. fomes qͦ pecti in eo amplius de¬
bilitat᷑. Iõ ieĩꝵ dicit qd̾ fides que fi¬
deles facit: in aqͥs bap̃i dat᷑. ł nuiͥt᷑.¬
ut pleniuis ħatur. sic ⁊ de aliis in¬
telligendum ẽ. Qui gͦ mundꝰ accedit
ibifit mundior ⁊ om̃i ħnti ibi ampliꝰ
cens. Gr̃a dei in bap̃o nõ reqͥrit gemi¬
tu uel planctu accipiend̾ ⁊ Nam sñ
int̾iori nemo ãdultus renouat᷑. s ex
lumba portat᷑ in archam añ intus
erat iudicio dei. s nc̃ ⁊̃ iudicio eccłie

Expanded text:
ficatos, id est, a macula peccati purgatos, et a debito aeternae poenae absolutos; tamen adhuc teneri satisfactione temporali, qua poenitentes ligantur in Ecclesia. Cum autem Baptismum percipiunt, et a peccatis, si quae sit. Fomes quoque peccati in eo amplius debilitatur. Ideo Hier. dicit quod fides quae fideles facit, in aquis Baptismi datur vel nutut plenius habeat datur, sic et de aliis intelligendum est. Qui ergo mundus accedit, ibi fit mundior, et omni habenti ibi ampliuscens: Gratia Dei in Baptismo non requirit gemitu vel planctu accipiendum est. Nam sine interiore nemo adultus renovatur; sed elumba portatur in arcam; qui ante intus erat judicio Dei, sed nunc etiam judicio Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
q si ãpena hõĩes ꝑ bap̃m liberarent᷑
ip̃am putarent bap̃ĩ p̃cium: nõ eter¬
nũ regnũ. iõ soluto reatu pecc̃i tem¬
porasis pena tñ manet. ut illa uita
stuidiosnis querat᷑. que erit a penis
õĩb aliena. Iõ ⁊̃ manet ut sit fideli
ꝯcertandi mat̾ia.:⁊ uintendi occasio¬
qui non uinteret si non pugnaret.
nec pugnaret si in bap̃o inmortalis

Expanded text:
 si a poena homines per Baptismum liberarentur, ipsam putarent Baptismi pretium, non aeternum regnum. Ideo soluto reatu peccati, temporalis poena tamen manet, ut illa vita studiosius quaeratur, quae erit a poenis omnibus aliena. Ideo etiam manet, ut sit fideli et certandi materia, et vincendi occasioqui non vinceret si non pugnaret, nec pugnaret si in Baptismo fi
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ fideles uocant᷑. Et a fideli ⁊sor¬
tio nõ seꝑant᷑: cũ orat eccłia ꝓ fideli¬
b defunctis. fideles gͥ sunt non ꝓpt̾
uͥtutẽ. s fidei sacramentũ. Uñ auo̾. pa¬
uulũ ⁊ si nõ dum fides illa q̃ in creden¬
tiũ uoluntate ꝯsistit. iã tñ ip̃iꝰ fidei

Expanded text:
zantur, fideles dicuntur, qui a fidelium consortio non separantur, cum orat Ecclesia pro fidelibus defunctis. Fideles ergo sunt non propter virtutem, sed fidei sacramentum. Unde Aug.: Parvulorum etsi nondum fides illa quae etiam in credentium voluntate consistit, jam tamen ipsius fidei
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃i uicẽ aliqn impłe passionẽ de
latrone illo ciui nõ baptirato dc̃mt
hodie mecũ eris in ꝑadiso. Beatis¬
tat posse suppłe: s ⁊̃ fidem ⁊ ꝯuersatio¬
nẽ cordis si forte ad celebrandũ miste¬
rium bap̃i in angustiis temꝑm suc¬
curri nõ pͭ. Neq i latro ille ꝓ nõie
xp̃i crucifixus est. s ꝓ m̃itis facinoꝵ
suoꝵ. nec q credidit passus ẽ. s dũ¬

Expanded text:
e passionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradisrat posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum: nec quia credidi
Abbreviated transcription (Latin):
tismꝰ: młtomag̃ sufficit fides adultis.
uolentib s non ualentib baptitari.
uñ aud̃. Queritis qͥd sit mauis fides
an aqua: nõ dubito qͥn respondeam
fidem. Sigͦ qd̾ minus ÷ scificare põt.

Expanded text:
tismus, multo magis sufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest,
Abbreviated transcription (Latin):
uisibił nõ affuit. s quib inuisibił
affuit: ꝓfuit. nec tm̃ ualet fides alie¬
na paruulo: qͣnt̃ ꝓͥa adulto. pͥaruu.¬
lis it nõ sufficit fides eccłie sñ sacͣ¬
mento. Qui si absꝙ: bap̃o fuĩt de¬
functi ⁊̃ cũ deferunt᷑ ad bapm̃: dãp¬
nabunt᷑ sic̃ młtis scõꝵ testimoniis cõ

Expanded text:
visibilis non affuit; sed quibus invisibilis affuit, profuit; nec tantum valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint defuncti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnabuntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. horarũ inomentoꝵ redeuntib
om̃ib que dimissa sunt. ħ aũ ut
p̃diximus nõ sub assertione dixit. Ex
ostendit᷑ ex eo qd̾ ait in eod libro sic
Si ad baptm̃ fictus accedit dmussa st̃
ei peccata. aut nõ sunt dimissa: eii¬
gant qd̾ uolunt. Ecce aꝑte cernis. si
tñ incendis id dixisse auõm. non
asserendo s querendo. ⁊ alioꝵ opim¬
tio ueraci ⁊ fessione recesserit. que
corde in malicia ꝑseuerante pecca¬
toꝵ ablutionẽ non sinebat fĩ. Non
gͥ ficte accedenti pecc̃a dimittunt᷑.¬
tate baptizant᷑. ut . s. moriant᷑ ue¬
tustati pecci. sicut xͨ uetustati
pene induunt xp̃m quẽ ꝑ gra¬
tiam inhabitantem hñt. potest
te xp̃m dicum᷑ uel ꝑ assumptionẽ
sacram̃ti. ł rei ꝑceptionẽ. Unde aus.

Expanded text:
rum, horarum, momentorum redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opintio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittunttate baptizantur, sicut moriuntur vetustati peccati, sicut Christus vetustati poenae, induunt Christum, quem per gratiam in habitantem habent. Potest induere dicimur: vel assumptione sacramenti, vel rei perceptione. Unde Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
ultis sũ fide ⁊ penitudine uera ĩ bap̃o
non ꝯferri gr̃am remissionis. q nͨ par¬
uulis sũ fide aliena qui ꝓͥam hr̃e ne¬
queunt. dat᷑ in bap̃o remissio. Siqͥs
rendo dicit. immo hanc opinionem
⁊ p̃missam sñam ꝯferendo. Ait .at. sic.
cata nlłatenꝰ dimittunt᷑. q sp̃c sanc¬
tus discipline effugiet fictũ. aut in
ip̃o temꝑis puncto ꝑ uim sacram̃ti

Expanded text:
ultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quirendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim sic, cata nullatenus dimittuntur, quia Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum; aut in ip
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃i. eruat eum xp̃m ꝑnicies fictio¬
nis. Nam redire dimissa pecc̃a uͥ fra
illo seruo a quo dñs dimissum debi¬
noluit. Sic nõ impedit᷑ bap̃i gr̃a.
quo minꝰ omnia pec̾ta dimittant᷑.
⁊̃ si frat̾nũ odium in eiꝰ cui dimit
hora. momentũq: añ bap̃m : ⁊ ĩ bapõ¬

Expanded text:
 exuat eum Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa peccata, ubi fillo servo, a quo Dominus dimissum debinoluit. Sic non impeditur baptismi gratia quominus omnia peccata dimittantur, etiamsi fraternum odium in ejus cui dimitthora momentumque ante baptismum, et in bap
Abbreviated transcription (Latin):
tudo eccłie talis existit. Siqͥs uͦ id fac̃e
incipiat uͥ ⁊suetudo talis non ẽ. uel
semel tm̃ mergendũ eẽ asserat. repre¬
hensibilem ẽẽ ꝯstituit. Uñ aimo. In suo
sensu habundabat cipͥanus cũ semel
mergebat in bap̃o paruulos qui qd̾ in¬
telligebat studiose implebat bonis o¬
oꝑib habundando. licet in ħ nescuis
deunq̃ret. S q bonis oꝑib habunda¬
bat pꝰea correstus a deo habundauit
altiori sensu ter illos mergendo. Ecce
ł q tinam tm̃ faciendã inersionẽ as¬
serebat. De tͥna m̃sione augͦ ait. post
in sacro fonte dim̃simꝰ qui ordo bap̃t
dupplict misterii sig̃catione celebrat᷑.
Reste. i⁊. t̃tio m̃si estis qui accepistis
dos tertio deb̾e inmergi: ⁊ tñ si semel
tm̃ mñigant᷑ uerũ bap̃a accipiunt.
Et qui semel inm̃git tm. nõ peccat. nͥ
asuctudo eccłie obsistat. ł hoc mͦ tm̃¬

Expanded text:
udo Ecclesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce quia unam tantum faciendam mersionem asserebat. De trina mersione Aug. ait, de Coin sacro fonte demersimus; qui ordo baptizandi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis dos tertio debere immergi; et tamen si semel tantum immergantur, verum Baptisma accipiunt. Et qui semel immergit tantum, non peccat nisi consuetudo Ecclesiae obsistat, vel hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
nata legolia osa. ex tc̃ gͥ cͥcumcisiõ
ꝑdidit uim suam. ita qd̾ p̾ea nõ ꝓfec̃it
potiꝰ obfuit obseruatorib suis. S usq
ad oblationẽ uere hostie potuit ꝓdẽe.
si it añ passionẽ legalia finẽ habuissẽt
nõ ea ĩminente uetus pascha cũ disci¬
pulis manducasset. De ca instoni.¬

Expanded text:
nata esse legalia omnia. Ex tunc ergo circumcisio perdidit vim suam, ita quod postea non profecerittius obfuerit observatoribus suis. Sed usque ad oblationem verae hostiae potuit prodesse. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non ea imminente vetus pascha cum discipulis manducasset. 11. De causa insti
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ: conferre remissionẽ uͥ nõ ꝯtẽp¬
nit᷑ sacram̃tũ. ut in latrone illo os¬
tendit᷑. qui nõ ꝑ passionẽ s ꝑ fidem
saluatus ÷ sñ bapõ. S dicunt qͥdam¬
augͦm hoc retͣctasse. Recͣctauit qͥd̾¬

Expanded text:
ionem conferre remissionem, ubi non contemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed dicunt quidam hoc retractasse
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ : ⁊ rem. aliq̾s sacram̃tũ ⁊ nõ rẽ
alios rẽ ⁊ nõ sacramentũ. s acramentũ
⁊ rem simul suscipiunt om̃s paruuli
qͣ in bap̃o ab ouginali mundant᷑ picc̃o.
Qmnuis quidã difficeant᷑ illis qͥ ꝑituri
sunt pariuilis in bap̃o dimiti petc̃a
solis electis efficut. qd̾ figͣant nõ intel¬
unt ad salutẽ s solis elestis. Nam qd̾
om̃ib pariuilis in bap̃o remittat᷑ pec

Expanded text:
menti, aliquos sacramentum et non rem, aliquos rem et non sacramentum. Sacramentum et rem simul suscipiunt omnes parvuli, qui in baptismo ab originali mundantur peccato; quamvis quidam diffiteantur illis qui perituri sunt parvulis, in baptismo dimitti peccata, solis electis efficiunt quod figurant; non intelunt ad salutem, sed solis electis. Nam quod omnibus parvulis in baptismo remittatur pec
Abbreviated transcription (Latin):
no mort eccł̃ie. Uñ g̃gͦ. De tͥna inm̃¬
sione bap̃i nil ueriꝰ respondi pͭ. qͣm qd̾
uos ip̃i sensistis. q in una fide nichił
bap̃o uel ter uel semel merg̃e qͥa in t̾b
metsionib ꝑsonarum tͥnitas. Lin una
pͣ diuinitatis singłaritas designari.

Expanded text:
 De trina immersione baptismi nil verius responderi potest, quam quod ipsi sensistis, quia in una fide nihil baptismo vel ter vel semel mergere, quia et in tribus mersionibus Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas denotari.
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ numerus .i. nõ pͭ. aug̃i uel mi¬
nui. E dhoc aũ obiciunt quidamnt oi¬
tentes ꝓbare nũm electoꝵ posse mi¬
nui. ⁊ aug̃i sic. posset ds non appo¬
nere grãm quib apponit. ⁊ posset sub¬
trahere qͥb non subtrahit. qd̾ si ficitt
utiq dampnarent᷑. possent gͦ damp¬
nari isti. qui tñ saluabuntur. posset

Expanded text:
 augeri vel minui. Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augeri et minui, sic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͥd gͥ sig̃cauit hoc dicto. eła it nõ
humano semine ꝯcreta ⁊ caro dñi.in
utero uirginis ⁊ corpus effecta. set ef

Expanded text:
aliquid ergo significauit hoc dicto. quoniam enim non humano semine concreta caro domini est in utero uirginis et corpus effecta, sed ef
Abbreviated transcription (Latin):
aditione resurrectionis dicione
solent satisfac̃e non ualeo. resurrec.¬
tam tñ carnt̃ õium qͥc̃ꝙ nati sunt
atq nascent᷑ ⁊ mortui sũt atq mo.¬
rient᷑ nstatenꝰ ambig̃e debet xanꝰ ait¬

Expanded text:
itione resurrectionis et modo re moveri solent satisfacere non valeo: resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt atque nascentur, et mortui sunt et morientur, nullatenus ambig
Abbreviated transcription (Latin):
sublimaret᷑. ut qd̾ minꝰ ex dispensatio.
sursum in celo mansionem. Illis uͨ qs
corporib terrenis sociauat. deorsũ in
terra habitõnem constituit. utͥusq re¬
gulam ꝓponens obedientie. qͣtmꝰ i illi
ab eoubierant nõ cadent.: uistiab eo
u̾erant ad idu̾ non erant ascendent:
fecit ĩq: s hoĩem ex duplici sub̾a. cor¬
ciens. Iõ ⁊̃ unite sunt aĩe corꝑib ut in

Expanded text:
sublimaretur, ut quod minus ex dispensationesublimaretur, ut quod minus ex dispensationesursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
luit eam corꝑi uniri. ut in humana
te unionis. que ÷ inter deũ. ⁊ sp̃m in qͣ
diligit᷑ ex toto corde:⁊ uidet᷑ facie ad
fatiem. putaret it creat᷑a se nõ posse u¬
niri creatori suo tanta ꝓpinqͥtate ut
ta dilectione uniri. ut nõ ualeat ar¬
tari ad hut uelit eam relinquere. si
corꝑe expoliari. s suꝑuestiti. ꝑ qd̾ os¬
tendit᷑ sp̃m creatũ sp̃m inereato in¬
renis mansionib copulauit. luteamq
mat̃iam fecit ad uite sensum uegeta.¬
re. ut sciret ħo.q si potuit ds tam dis¬
parem nat᷑am corꝑis ⁊ aĩe in fed̾ationẽ
unã ⁊ infed̾atione tantã coniung̃e: ne.¬
quaqͣm ei impossibile fut᷑m rõnalis cre¬
at᷑e humilitatem licet longe inferiorẽ.
ad sue glorie ꝑticipationem subluna¬
usq ad consortiũ terreni corꝑis humi.¬
liatus ⁊ he forte in ħnimis aepssus ui¬
det᷑: addidit dei ꝓuidentia ut pꝰmodũ
cũ eodd̃ corꝑe glorificato ad consortiũ
illoꝵ quiisua ꝑstiterant puritate

Expanded text:
luit eam corpori uniri, ut in humana beatae unionis quae est inter Deum et spiritum, in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate,ta dilectione uniri, ut non valeat arctari ad hoc ut velit eam relinquere, siccorpore expoliari, sed supervestiri, per quod ostenditur spiritum creatum Spiritui increato inrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimausque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate,
Abbreviated transcription (Latin):
rus que mala ⁊ bona uocant᷑ illa dialo¬
lesticoꝵ regła deficit qua dñt nlłi rei
duosimul c̾ẽ contraria. Nullus it potꝰ aut
cibus simul dulcis ⁊ ⁊ amarus. Nullum si
nõ possunt. Cũ aũ bona i mala nłłs ambi¬
gat ẽe ꝯtraria. nõ solũ simul et̃ posst̃. set
mala oĩo sñ bonis ⁊ nͥ inbonis esse nõ pos¬
sunt. Et hec duo confͣria ita simul sunt
isset. Qͥa nõ mͦ ubi consistẽt. set uñ ormt᷑
corruptio nõ hr̃et nͥ eẽt qd̾ corrũꝑet᷑. qͣm¬
nͥl ÷ alid̾ corruptio: qͣm boni extermina¬
tio. Er bonis gͥ mala orta st̃. ⁊ nͥm bonis
nõ st̃. nec fuit ꝓrsus uñ oriret᷑. ulla ma¬
li nat᷑a: nͥ ex angłi ⁊ hõĩs nat᷑a bona. Uñ
pͥmitus orta ÷ uoluntas mala. Epilogũ¬

Expanded text:
riis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarus. Nullum sim bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt,isset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corru aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogu
Abbreviated transcription (Latin):
legem d̃i. Id in .li. de duab aĩab. pecc̃m.
⁊ uoluntas retinendi uel ꝯseq̃ndi qd̃ nis¬
ticia uetat. In utͣq assignatione de ac¬
tuali pecc̃o agit᷑ ⁊ mortali nõ de ueniali.
Ex pͥma descͥptione ostendit᷑ pecc̃m eẽ uo.¬
actus malus tam int̾ior qͣm eitĩor. ex
altera uͦ tm̃ ostendit᷑ eẽ actus int̾ior. uo¬
luntas it ut in suꝑiorib dc̃m motꝰ aĩ ÷

Expanded text:
lib. de duabus Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse vo id est, actus malus tam interior quam exterior; ex altera vero, tantum ostenditur esse actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dictum