comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UNIUERSA TERRA
Quaero unde sit ammirabile nomen eiꝰ inuni¬
uersa terra. respondetur
Qm̃ eleuata est
magnificentia tua suꝑ caelos.

Expanded text:
universa terra! Quaero unde sit admirabile nomen ejus in universa terra? Respondetur: Quoniam elevata est magnificentia tua super coelos
Abbreviated transcription (Latin):
Neque umndeantine quiserpentinis atque occultis
suggestionibus iisidiantes. & suggerentes cuge
uec deiererunt. Et enim uniuersi qui

Expanded text:
neque irrideant me, qui serpentinis atque occultis suggestionibus insidiantes, et suggerentes Euge, jecerunt. Etenim universi qui
Abbreviated transcription (Latin):
epecita est sententia.
Nam pro eo quod . ẽ. qui habitat incȩlis. subsequent̃
positum. ẽ. dñs. Etꝑ eo quod est irridebit. sub¬
sequenter positũ est subsoennabit. Nihilhorũ
tamen sapere oport& carnaliter. quasi aut
buccis dr̃ irrideat. aut naso subsann&. sed eauis
accipienda est quã dat sc̃ĩs suis ut futura cer¬
nentes. id ẽ. nomen xp̃i & dominationẽ per¬
uagaturã inposteros. & uniuersas gentes ob¬
tenturã. illos in ania meditatos esse intellegat.
Haec enim uis qua ista prȩscita sunt. irrisio dĩ
ẽ. & subsannatio. Quihabitat incȩlis irridebit
cos. Caclos sianimas scãs accipiamus. per has
cos utique prȩsciens quid futurũ sit. deridebit
ds̃ & subsannabit

Expanded text:
epetita sententia est. Nam pro eo quod est, Qui habitat in coelis, subsequenter positum est: Dominus. Pro eo quod est, irridebit, subsequenter positum est, subsannabit. Nihil horum tamen sapere oportet carnaliter, quasi aut buccis Deus irrideat, aut naso subsannet: sed ea vis accipienda est, quam dat sanctis suis, ut futura cernentes, id est nomen Christi et dominationem pervagaturam in posteros et universas gentes obtenturam, illos inania meditatos esse intelligant; haec enim vis qua ista praescita sunt, irrisio Dei est et subsannatio. Qui habitat in coelis, irridebit eos: coelos si animas sanctas accipiamus, per has eos, utique praesciens quid futurum sit, deridebit Deus et subsannabit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid putabas forte
paulo ante cũ audires ueniat illis muscipula
quã ignorant: Idẽ quasi aliquid aliud
exocculto. ineuitabile. Inqua ergo: Inipsa
iniqua quã mihi absconderunt. Nonne hoc
factum est iudieisꝰ dñs eoꝵ iniquitatẽ uicit:
illi iniͣquitate sua uictisunt Ille resurrexit pro
nocere mihi uolentibus. mihi quid:Anima
autem mea. exultabit in dño.

Expanded text:
Non quod putabas forte paulo ante cum audires, Veniat illis muscipula, quam ignorant, id est, quasi aliquid aliud ex occulto inevitabile. In qua ergo? In ipsa iniquitate, quam mihi absconderunt. Nonne hoc factum est Judaeis? Dominus eorum iniquitatem vicit, illi iniquitate sua victi sunt. Ille surrexit pro nocere mihi volentibus: mihi quid? Anima autem mea exsultabit in Do
Abbreviated transcription (Latin):
itio: Quindo coeperait oriri
sepulcro ut quod dedicauit infundamento
hoc premitter& domui. Indno nr̃o uespere
fuit quia sepultus est & matutinum quo
resurrexit tertio die. Sepultus es & tu uesꝑe
inpadyso. & resurrexisti tertio die. Quomodo
tertio die: Si scłm cogites. unus dies est ante
legẽ. secundus sublege. tertius sub gratia. Quod
triduo illo ostendit caput tuum. hoc triduo scłi
ostenditur inte. Quando inmatutino sperandũ
tia. non mouebor in aeternum

Expanded text:
tio: quando coeperit oriri sepulcro , ut quod dedicavit in fundamento, hoc promitteret domui. In Domino nostro vespera fuit, qua sepultus est; et matutinum, quo resurrexit, tertio die: sepultus es et tu vespere in paradiso, et resurrexisti tertio die. Quomodo tertio die? Si saeculum cogites, unus dies est ante Legem, secundus sub Lege, tertius sub Gratia. Quod triduo illo ostendit caput tuum, hoc triduo saeculi ostenditur in te. Quando? In matutino sperandum tia: Non movebor in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tus est esau: & posterius natus est iacob. Sed
qui posterius natus est praelatus est primo
natu: & pergulam perdidit primogenita sua.
Sic habes scriptum. Desiderauit lenticulam.
&ait illi frater eius. Siuis utdem tibi: da
mihi primogenita tua. Ille plus amauit
quod carnaliter concupierat: quam quod
spiritaliter. Prius nascendo meruerat.
& deposuit primogenita sua utmanducar&
lenticulam. Lenticula autẽ inuenimus cybũ
esse aegẏptioꝵ. Nam ibi habundat inaegyp¬
to: unde magnificatur lenticula alexandri¬
na: &uenit usq ad terras nr̃as. quasi hic non
nascastur lenticula Ergo desiderando cybu
aegyptium: perdidit primatum. Sic & po¬
pulus uidaeorũ dequo dictum est: conuer¬
si sunt corde inaegẏptũ. lenticulam quodã¬
modo desiderauerunt. & primatum perdi¬
derunt. Elegit nobis heredititem suam.
spetiem iacob quam dilexit. Ascendit ds
A scendit ds̃
iniubilatione

Expanded text:
tus est Esaü, et posterior natus est Jacob: sed qui posterius natus est, praelatus est primo nato, qui per gulam perdidit primogenita sua. Sic habes scriptum: Desideravit lenticulam, et ait illi frater ejus, Si vis ut dem tibi, da mihi primogenita tua. Ille plus amavit quod carnaliter concupierat, quam quod spiritualiter prius nascendo meruerat: et deposuit primogenita sua, ut manducaret lenticulam . Lenticulam autem invenimus cibum esse Aegyptiorum; nam ibi abundat in Aegypto. Unde magnificatur lenticula alexandrina, et venit usque ad terras nostras, quasi hic non nascatur lenticula. Ergo desiderando cibum aegyptium, perdidit primatum. Sic et populus Judaeorum, de quo dictum est, Conversi sunt corde in Aegyptum , lenticulam quodammodo desideraverunt, et primatum perdiderunt. Elegit nobis haereditatem suam, speciem Jacob quam dilexit. 7. vers. 6. Ascendit Deus in jubilatione
Abbreviated transcription (Latin):
haec est inquã gładi. nontua. Nihil enim
boni fecisti & tamen tantum bonum accepisti.
Siergo pertines ad głim quã cęli enarrauerunt.
dic dño do tuo. Ds nis mistricordia eius prac¬
ueni&me. Prȩuenit enĩ te utique preuenit.
quia nihil inte bomi inuenit. Praeuenisti sup¬
plicium cius superbiendo. ille pricuenit suppli¬
ciũ tuũ peccata delendo. Tamquam enĩ expec-¬
catore iustificatus. ex impio factus es pius ex
dãpnato regno assũptus. Dicdno do tuo. Non
nob̾ dñẽ non nob̵. sed nomini tuo dagłam.
Dicimus non nob̃. Quibus enĩ si quasi nob̃ di ẽ¬
camus in quã non nob̃: Quia suta faceret sicut
nob. nonnisi poenas infliger& nob̾. Non nob̾
sed nomini suo d& głam. quia non seđm iniqui¬

Expanded text:
Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim boni fecisti, et tamen tantum bonum accepisti. Si ergo pertines ad gloriam quam coeli enarraverunt, dic Domino Deo tuo: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
Cacli sancti sunt eleuati aterra: portantes dnm.
narrauit. Quando narrauit. Quando nato
stella noua quae numꝗ uã
uidebatur apparuit. Sed tamen caeli dequib
sermones. quorum non auduntur uoces corum.
In omnem terram eriuit sonus eorum & infines
orb̃ tenȩ uerba corum. Quorum nis çelorum:
quorum engo. nisi apłorĩ : Ipsi enartant nob̃ głam
di positam inxp̃o iħu. per gratiam remissionem
peccatorum. Omnes enim peccauerunt &egent.
gła dĩ. Iustificati enim gratis. persanguinem
ipsius. Quia gritis. ideo gratia. Nonenim grã
siue gratuita. quia nibil boni ante feceramus.
unde tilia dona mereremur: Magis quia non gratis
inferretur supplicium. idco gritis prestitum.ẽ.
beneficium. Nihil prȩcesserat inmeritis nris.
nisi unde dampnari deberemus: Ille autẽ non
propter nostram iustitiam sed pter suam iniscdam
saluos nos fecit. perlauacrum regeneritionis.
haec est inquam gła dĩ hanc caeli enarrauerunt.

Expanded text:
coeli, sancti sunt; elevati a terra, portantes Dominnarravit: quando narravit? quando nato stella nova quae nunquam videbatur apparuit. Sed tamen sunt veriores sermones, quorum non audiantur voces eorum. In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quorum, nisi coelorum? quorum ergo, nisi Apostolorum? Ipsi enarrant nobis gloriam Dei, positam in Christo Jesu, per gratiam in remissionem peccatorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per sanguinem ipsius . Quia gratis, ideo gratia; non est enim gratia, si non gratuita. Quia nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari deberemus. Ille autem non propter nostram justitiam, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ia. Quem humilem non cognoue¬
runt. Exaltare dnẽ inuirtute tua. quam iN¬
firmitatem putauerunt
Cantabimus & psal¬
lemus uirtutes tuas

Expanded text:
a: quem humilem non cognoverunt, exaltare, Domine, in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt. Cantabimus et psallemus virtutes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo &nos hic loquimur. sonꝰ
enim ille adnos usque peruenit. Sonus qui
inomnẽ terram exut. & hereticus ad aeccłam
non intrat. Ideo sonꝰ
momẽm terrã exut.
uttũ incȩlũ intres. O pestilentiosa. ligitiosa.
pessima & adhuc errare uolens. Superbe fili. audi
testamentum patris tui. Ecce quid planius. quid
aꝑtius : In omẽni terrã exiuit sonꝰ eorũ. & infines
orb terit uerbi eorũ. Nũquid expositore opu Sent¬
hab&: Quid contrate conaris Partẽ uis in lite
retinere. qui potes totũ in concordia retinere:¬

Expanded text:
Ideo et nos hic loquimur: sonus enim ille ad nos usque pervenit, sonus qui in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilentiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Numquid expositore opus est? Quid contra te conaris? Partem vis in lite retinere, qui potes totum in concordia retinere
Abbreviated transcription (Latin):
tis suisEt tamquam uno pede debiles. quia uetus
tenentes. nouã respuerunt. claudi effecti sunt. etiã
in ipsa uetere lege potius traditiones suas sequentes
quã dĩ. Calumniabantur enĩ demanibus non lotis.
quia tales erant semitae quas ipsi fecerant. & consue¬
tudine triuerant. ab errando abitineribus preceptoꝵ¬

Expanded text:
tis suis: et tanquam uno pede debiles, quia Vetus tenentes, Novum Testamentum respuerunt, claudi effecti sunt, etiam in ipsa vetere Lege potius traditiones suas sequentes, quam Dei; calumniabantur enim de manibus non lotis , quia tales erant semitae quas ipsi fecerant et consuetudine triverant, aberrando ab itineribus praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est abscondisti illis: Seruasti illis. non ne¬
gasti. utsoli adeam perueniant. Bonũ est
enim quod uistis & impiis non potest esse com¬
mune. uttimendo perueniant. Quã dui enim
adhuc timent nondũ & ipsi peruenerunt
sed credunt semper uenturos. & atimore inci¬
piunt. Nihil enim dulcius est inmortalitate
sapientiae. sedinitium sapientiae timor dñi.
quã abscondisti timentibus te
Perfecisti
autem sperantibus inte. inconspectu fili¬
orum hominum

Expanded text:
Quid est abscondisti illis? Servasti illis, non negasti, ut soli ad eam perveniant bonum est enim quod justis et impiis non potest esse commune; ut timendo perveniant. Quamdiu enim adhuc timent, nondum et ipsi pervenerunt: sed credunt se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est immortalitate sapientiae, sed initium sapientiae timor Domini . Quam abscondisti timentibus te. 7. Perfecisti autem sperantibus in te in conspectu filiorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nota sua ille ratione feruescens. aduentũ
scitis: quia iam p as donati in cesta facta
est. Hoc erat in regula quales fuerint
cũ quibus fuerit communicatũ: tales
fieri om̃s & uniuersã massã. Itaque si
uerũ isti dicunt: incesta iam est tota
pris donati. Ex eant plane numidie.
&dicant adnos non pertin& stilus in¬
cestus: nescio quod ad communionem
tuã amisisti. obesse potuit tam longe
positis. Siergo uobis obesse non uultis
qui innumidia estis quod cartagine
fit. quod in africa fit potuit obesse uniuer¬
so orbi terrarũ : Semꝑ unde se defen¬
dunt: in dese accusant. & nos excusant¬

Expanded text:
nota sua ille ratione fervescens, adventum nota sua ille ratione fervescens, adventum scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si ergo vobis obesse non vultis qui in Numidia estis, quod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accusant, et nos excusan
Abbreviated transcription (Latin):
illi mala praesumptione stupe facti.
cum silentio refellissent. perse cogitatũ
scelus nondubitauit implere: usque
adeo ut inmaximianũ diaconũ uirum
sicuti omĩbus notũ est innocentẽ. sine
causa. sine acusatore. sine teste. absentẽ
aclecto cubantẽ sententiã putar& esse¬
iam pridem elericos nondissimili fu¬
rore dampnar&. Nam cum incestos
contra legem decretaq omniũ sacerdo¬
tum communioni scȩ̃ adiunger&.
cũque obsistente maxima parte plebis
etiam seniorũ nobilissimorũ litteris
conueniretur ut ꝑse corriger& quod
amiserat: sua temeritate possessus emen¬
dare contempsit. His itaq ꝑmoti senio¬
res eccłae supradictȩ. ad uniuersũ chorũ
litteras legatosq miserunt. Quibus non
sine lacrimis deprecatisunt. ut ad feruentius
ueniremus: quo perpenso libramine inter¬
pretationibus exploratis. existimatio
eccłae purgaretur. Ad hanc pinde cum
secundũ memoratorũ litteras uenirem:

Expanded text:
illi mala praesumptione stupefacti, illi mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine accusatore, sine teste, absentem ac lecto cubantem, sententiam putaret essam pridem clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus,
Abbreviated transcription (Latin):
si autẽ sacerdos pet cauerit quis orabit pro
co : Itaque opopule talẽ elige sacerdotẽ:
ꝓquo non cogaris orare. sed decuius oratio¬
ne ꝓte securus esse possis. Ipse est dnis
Scandala igitur primiani & ipsa nequitia
singularis sic inse caeleste iuditium ꝓuoca¬
uit.: uthorum criminũ auctorẽ necesse ess&
poenitus amputare. qui recens ordinatus.
dictȩ plebis ad coniurationem impiȩ con¬
iurationis inpellens: hoc abeis uelut prae¬
cario uire postulauit. ut ad damnandos
quat tuor diaconos uiros egregios ac sin¬
gularibus meritis approbatos. maximianũ
scilic&. rogatianũ. donatũ. itemq salga¬
In his quattuor erat ille auctor scismatis.
praecidens defructu fructũ & non sedolens
abintegritate prȩcisum. Etcũ tractans¬
tanter ei ꝓmitterent accomodare consen¬
Hoc cum illis egit. Illi noluerunt ei ꝓmit¬
tere: sed tacuerunt. Ille ꝑse ipsum cogi¬
tatum scelus nondubitauit implere.¬

Expanded text:
si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse possis. Ipse est DominScandala igitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: qui recens ordinatus, dictae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, Donatum, itemque SalgaIn his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritate praecisum.-- Incunctantanter ei promitterent accommodare consenHoc cum illis egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cogitatum scelus non dubitavit implere.
Abbreviated transcription (Latin):
apud dñm non ualuerit. ipse ꝓpopulo mereat᷑
quod poposcerit impetrare. Quia scriptũ
est. Sipeccauerit populus orabit ꝓeo sacer¬
dos. si autem sacerdos peccauerit quis orabit
prose: & apłi orantes dicebant. dimitte
Aduocatum habemus apud patrẽ iħ̃m xp̃m
iustũ: & ipse est exoratio ꝓpeccatis nris
Sed illud deillo sacerdote scriptũ est quem
isti non intellegunt: ut ammoneretur
populus inpphetia talem se debere agnos¬
cere sacerdotem: ꝓquo nullus poss& orare.
Quis est autẽ ꝓquo nullus orat. nisi ille qui
pom̃ib interpellat: Quia ergo tunc sacer
autẽ imaginẽ nonueritatẽ futuri cuius¬
dam sacerdotis. tunc autẽ & ipsi sacerdotes
peccatores erant sicut ceteri homines.
uolens ds̃ ꝑprophetiam ammonere popłm
iam talem desiderandũ esse sacerdotem
quu nterpellar& ꝓomnibus & pro eo nullus
orar&. desiguans talẽ ammonuit. & dixit
Sipeccauerit populus orabit ꝓ eo sacerdos.

Expanded text:
apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est: si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos: si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro se, et Apostoli orantes dicebant: Dimitte Advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdautem imaginem, non veritatem futuri cujusdam sacerdotis; tunc enim et ipsi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotem, qui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos;
Abbreviated transcription (Latin):
diuine legis inpulsu : tam in reos sententiã
dicere. quã innocentibus inflictam iure
abeis ac merito submouere. Non leui enĩ
periculo sub iacebit quisquis autreo pe¬
percerit. aut in nocentẽ conficere pertemp¬
tarit: maxime cũ scriptũ sit innocentem
& iustũ non occides. & purgationt non pur¬
gabis reum. Hoc igitur edicto legis am¬
moniti: necesse nosfuerat primiani causam
quẽ plebs scã carchaginensis eccłae episcopũ
fuerat disortia seniorũ litteras eiusdẽ eccłae
postulat audire. atque discutere subeo: ut
explanatis om̃ib aut innocentẽ quod opta¬
bile fuerat purgaremus. aut nocentẽ certe
suis meritis esse damptiatũ. Optatissimũ
enĩ nob̃ fuit. utplebs scã carthaginensis
eccłae eo se letetur ep̃o sublimato: qui
in omiã sc̃s & innullo reprehensibilis.
habetur. Propterea itaque talem esse
oport& dñi sacerdotẽ : ut quod populus ꝓse

Expanded text:
divinae legis impulsu, tam in reos sententiam divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae episcopum ei sortita, seniorum litteris ejusdem Ecclesiae postulantibus, audire atque discutere sub eo, ut explanatis omnibus aut innocentem, quod optabile fuerat purgaremus, aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae, eo se laeteretur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus, et in nullo reprehensibilis haberetur. Propterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se
Abbreviated transcription (Latin):
tripolim. constitutis: sed & praesbiteris &
dia conibus uniuersis plebibus inueritate
ȩuangelii nobiscũ militantibus: uictorinꝰ.
fortunatus. & uictorianus. miggin. satur¬
ninus. constantius. candorius. in nocentius.
crescorius. florentius. saluius. alius saluius.
donatus. gemininus pretextatus. Et cum¬
quẽ postea receperunt eũ quiinse dixit
sententiã recepit postea. Et cum tractat&¬
tehodorus. anastasius. donatianus. donatus.
alius donatus. pomponuis. pancratius.
unuarius. secundinus. pascasius. cresconius.
rogatianus. alius maximianus. bene natus.
gaianus. uictorinus. guntasius. quintisius.
est mustitanus qui adhuc uiuit. sed forte
alius est. Aliunde postea scribentes: dicunt¬
& loca unde quisque erat. Et cum tractar&.¬
ꝓculus. latinus. & ceteri qui in concilio
apud cabarsussi fuimus. indño aeternam
salutẽ. Nemo qui nesciat fr̃s dilectissimi
desacerdotibus dĩ non ꝓpriȩ uoluntatis sed

Expanded text:
cenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et cenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donatus, Geminius, Praetextatus. quem postea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, recepit postea.-- MaxTheodorus, Anastasius, Donatianus, Donatus, alius Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Pascasius, Cresconius, Rogatianus, alius Maximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Guntasius, Quintasius, est Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisque erat.-- Salvculus, Latinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. Nemo qui nesciat, fratres dilectissimi, de sacerdotibus Dei, non propriae voluntatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Adtende nunc caecilianum. Tutibi seruasti
numidiam: ille orbem terrarũ. Sedualere
uis aduersus illũ sentias tunc donatistarum:
ualeant aduersus te sententiae maximianistar̃u.
Epi illum damnauerunt: ep̃i &te. Quare
postea egisti causam tuã & obtinuisti ibi
maxiministas. sicut ille postea egit causam
suã & obtinuit ibi donatistas: Quod ergo
tunc factum est uidetur ante miro & mani¬
festo exemplo reuolutũ: talia maximianistas
con queri deprimiano. qualia oms isti con¬
questi sunt decaeciliano. Mirum est fr̃s
quomodo mouẽor. quomodo dõ gras ago:
quia uere miscła dĩ ad istos sisapiant illu¬
minandos. formauit exemplũ. Proinde
siplac&: paululũ fr̃s quia & hoc nob̃ ds̃
inmanus dedit. audite consiliũ maximia¬
consiliũ maximianistarũ. Scĩssimis fratrib
atque collegis. ꝑ uniuersam africam. Et cũ¬
perafricam. Sed hic cum illis est catholica:
in aliis autẽ orbis partibus ipsi non sunt cũ

Expanded text:
Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, ille orbem terrarum. Sed si valere vis adversus illum sententias tunc Donatistarum, valeant nunc adversus te sententiae Maximianistarum: episcopi illum damnaverunt; episcopi et te. Quare postea egisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliano. Mirum est, fratres, quomodo moveor, quomodo Deo gratias ago: quia vere misericordia Dei ad istos, si sapiant, illuminandos formavit exemplum. Proinde si placet paululum, fratres, quia et hoc nobis Deus in manus dedit, audite concilium Maximiaximianistarum . 20. Sanctissimis fratribus atque collegis per universam Africam.per Africam. Sed hic cum illis est Catholica: in aliis autem orbis partibus ipsi non sunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
pars donati ubi se poss& purgare primianꝰ :
ꝓpterea ad illos qui iam factione conspiraue¬
rant exire noluit. Cides quomodo laudemꝰ
consiliũ tuũ aduersus maximianistas.
Bene adtende. & causã cȩciliani. Nonuis ut
frater: quomodo extraneus sic iudica. No¬
luisti exire quid tibi dicent isti: Factione
conspirauerunt contra salutẽ meã: corrup¬
ti sunt aduersusme Sime illis commisero:
facio preiuditiũ causȩ meae. Non ad eos
exibo: seruetur causa mea melioribus. & auc¬
toritate grauioribus. B onum consilium.
Quid si hoc dixit cȩcilianus: Quam quam
laborabis tu utostendas quae aduersus te
istos alia lucilla corruperit. & forte non
inuenturus quod ille tunc usq adeo nouerit
ut postea gestis aperiẽtur: sed uidisti nescio
quid occultũ. renuntiatũ est tibi aliquid
metuendũ. concẽde timori tuo cautelam
istam. Recte fecisti adtales non ꝓcedere:
erant enĩ alii quidete poterant iudicare.

Expanded text:
pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, quid tibi dicens? Isti factione conspiraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii qui de te poterant judicare.
Abbreviated transcription (Latin):
& ueriores donatistis dicunt maximianistae:
quia reuera facta maiorũ suorũ. ipsi imitati
sunt. Sicenĩ erexerunt maximianũ aduer¬
sus primianũ: quomodo illi erexerunt
maiorinum aduersus caecilianũ. Et sic
questi sunt isti deprimiano: quomodo illi
decaeciliano. Namsi meministis: hoc
dixerunt illi. quod ad eos noluerit exire¬
caecilianus memor conscientiae suae.
ille autẽ nouerat factionẽ eorum. Sic &isti
conqueruntur: quia noluit ad illos exire
primianus. Quare primiano conceditur
nosse factionẽ maximianistarũ. & ceciliano
non conceditur nosse factionem donatista¬
rum: Nondũ erat ordinatus maximianus:
crimina dicebantur deprimiano. Uenerunt
ep̃i uoluerunt ut adeos exir&: non est egres¬
sus sicut eorũ indicat tractatoria actis inserta.
Non est egressus: noninꝓbo immo & laudo.
Sialiquã factionẽ uidisti: non debuisti ad
factiosos ꝓcedere. seruari causam tuã meliori
iudicio partis tuae. Restabat enĩ magna

Expanded text:
et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat enim magna
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc diaconi ipsius uenerunt ad carthaginẽ
sicut seab& tractatoria. quã etiam gestis alli¬
gauerunt. cum litigarent dedomo cumꝓcura¬
tore illius qui praeter mittit. Ab lata ergo
primum tractoc toria deillo miserunt con¬
quaerentes quia noluit adillos exire: hoc
enĩ maxime conquesti sunt. Uide quomodo
illis ds̃ reddidit. quod ceciliano dixerunt.
Mira similitudo. Uoluit ds̃ post tot annos
reuoluere illis infaciẽ qđ gestum est: ut
omino unde dissimulent & qua effugiant
non inueniant. Oblitos sedicerent quae
gesta sunt ante: non eos sinit ds̃ obliuisci.
atque utinã ualeat ad salutẽ. Nam miscđa
sua fecit hoc ds̃: siconsiderent quid sit factũ.
Ponite enĩ uob̾. ante oculos fr̃s unitatẽ tunc
orbis terrarũ: unde se isti diuiserunt aduer¬
sus cecilianum. Ponite & modo partẽ donati:
unde sẽ maximianistae diuiserunt aduersus.
primianũ. Quod tunc illi caeciliano: hoc
nunc isti fecerunt primiano. Propterea se

Expanded text:
adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tractatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se
Abbreviated transcription (Latin):
cellionum. Certe ibi dixisti quia praeter¬
mittis ab lata: recito gesta. Ubi praecuratio¬
nem ad exigenda fecisti: certe ibi dixisti.
Nossola offerimus ęuangelia: recito tot
iussiones iudicũ quibus ate diuisos perse¬
quutus es. recito preces ad apostatam
imperatorẽ cui dixisti. quia sola iustitia
apud eum hab& locum. Anforte apostasia
iuliani. pars euangelii tibi uidetur: Ecce
mendacem teneo. quideme dixisti quid cre-¬
di debeat. Etiam sinoninuenirẽ. unde
ostenderem falsum te dicere: sufficit ut
ostendam tẽ mendacẽ esse quidicis. qualis
tũ. tales & ceteri. Nammerito talia uerba
omĩbus misisti: abundare uoluisti societa.¬
.temendatiũ. ne tu solus erubesceres demen¬
dicio. Sediuleat inquit incecilianĩ iudiciũ
pitrum nĩorum. Quire ualebit: Quu epĩ
iudicauerunt. Ualeat &inte: quod maximia.¬
nistȩ iudicauerunt. Prius enĩ quod eredo
uos nosse. epĩ consentientes cũ maximiano:

Expanded text:
cellionum. Certe ibi dixisti, quia praetercellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres de mendacio. 19. Sed valeat, inquit, in Caecilianum judicium patrum nostrorum. Quare valebit? Quia episcopi judicaverunt. Valeat et in te, quod Maximianistae judicaverunt. Prius, enim quod credo vos nosse, episcopi consentientes cum Maximiano
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli & abstulerunt eum. Quid hoc
est: Quis est qui dicit testimonium:
Quidormiebat. Talibus ego narrantibus
non crederẽ: nec si somnia sua mihundica¬
rent. Stulta insania. Siuigilabas quare
permisisti. Sidorimebas unde scisti:
Sic &isti filii eorũ sicut meministis. & prae¬
ter mittendũ exoccasione nonest. Tanto
magis enĩ debemus commemorare uanita¬
tem eorũ: quantomagis quaerimꝰ salutẽ
eorũ. Ecce corpus xpĩpatitur falsos testes.
sustin& corpus quod praecessit incapite.
Nonmirũ est. & modo nondesunt corpori
xp̃i diffuso ꝑ totum orbem terrarum qui
dicant. Progenies traditorũ. falsum testi¬
moniũ dicis. Ibite conuinco falsum testẽ:
secutus pauca uerba. Tu mihi dicis traditor
es : ego tibi dico mendax es. Sedtũ traditio¬
nem meã nusquã & nũquã ꝓbas: ego men¬
daciũ tuũ hic mistis ipsis uerbis tuis. modo
pbo. Certe ibi dixisti quia nos acuimus
gladios nros: recito gestatuarum circum¬

Expanded text:
discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circum
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam bonã maliqua accusatione.
&ium pateris quod aduersustẽ falsi testes
audiuntur: Contra ipsum primũ falsum
testimoniũ dixerunt. nonsolũ ante mortẽ
sed etiam post resurrectionẽ. Inducti sunt
falsi testes ut aiudicibus damnaretur acces¬
serunt falsi testes custodes ad sepulchrum
Resurrexit ille cũ tanto miraculo. commota
terra ꝑdidit dnm̃ resurgentẽ. Erat illic
& terra. custodiens terram: sed terra durior
mutari non potuit. Nuntiauit uera: sed se¬
ducta est afalsa. Dixerunt enĩ illi custodes
iudaeis quae uiderint & quid factũ sit.
Acceperunt pecuniã: & dictum est eis. dicite
quod uobis dormientibus uenerunt discipuli
eius: & abstulerunt eum. Ecce falsi testes
& contra resurgentẽ. Quanta autẽ caecitas
infalsis testibus. quanta cȩcitas fr̃s: Solent
hoc enim pati fasi testes utexcecentur & con¬
tra sẽ dicant nescientes unde appareat.
quia falsisunt testes. Quid enim illi contra
sẽ dixerunt: Cumdormiremus. uenerunt

Expanded text:
conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi testes, ut a judicibus damnaretur : accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tia recitauit. Quiusquequaq rebelli
animo calcitrans malo ꝑmansit: ut con¬
ducta multitudine perditorũ. Et cũ¬
Haec decȩciliano nondixerunt illi: uidete
recitauit. At que impetratis officialibus.
basili carum ianuas obsedissent. Etcum¬

Expanded text:
aeciliano.-- Qui usquequaque rebelli animo calcitrans, in malo permansit, ut conducta multitudine perditorum, Haec de Caeciliano non dixerunt illi: videte rditorum, atque impetratis officialibus, basilicarum januas obsedissent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Secundus ia connianensis ep̃s subscripsi.
Pascasius auico augusti ep̃s subscripsi
Creso coniustitianensis ep̃s subscripsi
Rogatianus ep̃s sub scripsi
Maximianus erumninensis ep̃s subscripsi
Bene natus tugutianensis ep̃ssubscripsi
Ritanus ep̃s sub scripsi
Gauanus tigualensis ep̃s subscripsi
uictorinus leptimaginensis ep̃s sub seripsi.
Guntasius benefensis ep̃s subscripsi
Quintasius capiensis ep̃s subscripsi
Felicianus musiti tanus ep̃s subscripsi
Latinus mugiensis ep̃s sub scripsi
Proculus girbatanus ep̃s sub scripsi
& collega meo marratio. subscripsi
Proculus girbitanus prõcollega
meo gallonio subscripsi
Secundanus brisianensis ep̃s sub scripsi
Getulicus uictorianensis ep̃s subscripsi
Annibonius rabautensis ep̃s subscripsi
Item anni bonius petitus acollega
meo augendiarensis subscripsi
Secundinus arusianensis sub scripsi¬

Expanded text:
Secundus Jacondianensis episcopus subscripsi. Secundus Jacondianensis episcopus subscripsi. Pascasius a Vico Augusti episcopus subscripsi. Creso Conjustiacensis episcopus subscripsi. Rogatianus episcopus subscripsi. Maximianus Erumminensis episcopus subscripsi. Benenatus Tugutianensis episcopus subscripsi. Ritanus episcopus subscripsi. Gaianus Tigualensis episcopus subscripsi. Victorinus Leptimagnensis episcopus subscripsi. Guntasius Benefensis episcopus subscripsi. Quintasius Capsensis episcopus subscripsi. Felicianus Mustitanus episcopus subscripsi. Latinus Mugiensis episcopus subscripsi. Proculus Girbitanus episcopus subscripsi. et collega meo Marratio subscripsi. Proculus Girbitanus pro collega meo Galliono subscripsi. Secundianus Prisianensis episcopus subscriGetulicus Victorianensis episcopus subscripsi. Annibonius Robautensis episcopus subscripsi. Item Annibonius petitus a collega meo Augendiarensi episcopo subscripsi. Secundinus Arusianensis episcop
Abbreviated transcription (Latin):
tiã siquidẽ meminerint eccłae reformari.
Uictorinus. munatianenfis ep̃s sub scripsi.
Fortunatus. dionisianensis ep̃s sub scripsi
Uictorianus. carcabinensis ep̃s subscripsi¬
Innocentius tebaltensis ep̃s subscripsi
Miggin ꝓcollega meo saluiano bressitano ep̃ssub
Donatus sabratensis ep̃s subscripsi
Gemelius athanabeis ep̃s subscripsi¬
Ex ipsis contemptoribus subscripsi.
& prae textatus assuritanus.
& felicianus mustĩtanũs¬
Maximianus stabtensis. ep̃s subscripsi.
Dacianus camacetensis epis subscripsi
Donatus fissianensis epĩs subscripsi
Teo dorus usulensis epĩs subscripsi
Cictonanus uibente collega agnosio ep̃ssub
Donatus cebresutanus ep̃s subscripsi
Natalicus telensis ep̃s subscripsi
Ponponius macrianensis ep̃s subscripsi
Prancatius balianensis ep̃ssubscripsi
Ianuarius aquenensis ep̃s subscripsi

Expanded text:
tiam, siquidem meminerint, Ecclesiae reformari. tiam, siquidem meminerint, Ecclesiae reformari. Victorinus Munatianensis episcopus subscripsi. Fortunatus Dionysianensis episcopus subscripsi. Victorianus Carcabianensis episcopus subscripsInnocentius Thebaltensis episcopus subscripsi. Miggin pro collega meo Salvio Membressitano episcopoDonatus Sabratensis episcopus subscripsi. Gemelius a Tanabaeis episcopus subscripsix ipsis condemnatoribus subscripsit et Praetextatus Assuritanus, et Felicianus MustitanusMaximianus Stabatensis episcopus subscripsi. Datianus Camicetensis episcopus subscripsi. Donatus Fiscianensis episcopus subscripsi. Theodorus Usulensis episcopus subscripsi. Victorianus jubente collega Agnosio episcopo, subscripsi. Donatus Cebresutanus episcopus subscripsi. Natalicus Thelensis episcopus subscripsi. Pomponius Macrianensis episcopus subscripsi. Pancratius Balianensis episcopus subscripsi. Januarius Aquenensis episcopus subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dnĩ nr̃i iħu xp̃i ut discedatis
ab omĩ in ordinate ambulate. Atque id eo
non in memores puritatis eccłae: con¬
ducibile. existimauimus oms scõs sacer¬
dotes & om̃s clericos. & oms popłos qui se.
xp̃ianos meminerunt. hac nr̃a tractatoria
cõmonere. ut om̃s eius cõmunionẽ utpote
damnati diligenti cura horreant.¬
Ipse enĩ desuo interitubrationẽ redd&: qui
hoc nr̃m decretũ non audiendo temptauerit
tardis ad conuertendũ reseruetur: subeo
utquique consacerdotũ suae uel clericoꝵ
salutis inmemores. adie damnationis supra
dicti primiani id est adie octauo kalen¬
darum uiliarum. siuel mora addiem: oc tauo
Kalendarũ ianuariarũ minus ad primiani
damnati communionẽ recesserint. tali
sententia constringantur. Laici quoq
nisi se asupradicto die damnationis illius
intradiem pasche futurae ab eius seconsortio
separarint. non posse qu ẽquã non ꝑpeniten¬

Expanded text:
ine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante: atque adeo non immemores puritatis Eccducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac nostra Tractatoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant.Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit , quod tempus tardis ad convertendum reservetur sub eo, ut quicumque consacerdotum vel clericorum suae salutis immemores, a die damnationis supra dicti Primiani, id est, a die octavo Kalendarum Juliarum usque ad diem octavum Kalendarum Januariarum, minus a Primiani damnati communione recesserint, tali sententia constringantur. Laici quoque nisi se a supra dicto die damnationis illius, intra diem Paschae futurae ab ejus consortio separaverint, non posse quemquam nisi per poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
obsessi sint epĩ simul& clericr & postea
ab eius satellitibus lapidatisunt. quod
inbasilica cȩcisi sint seniores quod indig¬
ne ferrent ad communionẽ claudianĩstas
ammitti. quod innocentes clericos puta¬
uerit condemnandos. quod se nob audi¬
endũ noluerit exibere. cum basilicarũ
fores neingrederemur multitudine &
officii intercluserit. quod legatos a nob̃
ad semissos iniuriose reiecerit. quod loca
multaui primo dehinc auctoritate iudi¬
dixit. Praeter missor ablatorũ cumpau¬
lus apłs dicat. aud & quis urm̃ aduersus
alterũ negotium habens iudicari apud
iniustos & non apud scõs: Uidete
quale crimen illi obiecerint: quia non
apud ep̃os agere uoluit delocis. sed apud
amissa: quae prae honestate stili nr̃i siluimꝰ
& sacerdotali choro perpetuo esse dam¬
natum. ne eo palpato eccłae dĩ aut conta¬
gione. aut ali quo crimine maculetur.
Quod idipsum. paulus apłs exortatur &
ammonuit. Praecipimus autẽ uob fr̃s

Expanded text:
obsessi sint episcopi simul et clerici, et postea obsessi sint episcopi simul et clerici, et postea ab ejus satellitibus lapidati; quod in basilica caesi sint seniores, quod indigne ferrent ad communionem Claudianistas admitti; quod innocentes clericos putaesse condemnandos: quod se 206 nobis audiendum noluerit exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur, multitudine et officio intercluserit: quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit: quod loca multa--Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos . Videte quale illi crimen objecerint, quia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apostolus exhortatur, et admonet: « Praecipimus autem vobis, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in grediendi nob̾ atque agendi sollemp¬
nia interdicerent facultatem. Haec si
ep̃m conuenit facere. si xpĩanis lic & am¬
mittere. si hoc ȩuangelia ꝓtestatur: pro.¬
b& aut iudic& quis quis amator aut assertor
est ueritatis. Hoc enĩ nob inflixit frater
aliquando ꝓprius quod nũquã facer&
Quid pluribus: Dicunt multa. & damnant
hominem. Sed damnationẽ iam ipsam
Decreuimus omssacerdotes dĩ praesente
spũ scõ hunc eundẽ primianũ primo
quod suꝑ uiuos alios epĩ se subrogarent.
qđ incestos cum scõꝵ communione
miscuerit. quod praes biteros ad con¬
iurationẽ in eadẽ constringere per¬
temptarit. Quodfortunatũ prb̃m
incloacam fecerit mitti cum e grotan¬
tibus baptismo succurriss&. Quod
communionẽ demetrio prbo per¬
negauit. ut coger& filium abdicare .
quod idem prbt obiurgatus sit quod
epõs ospitio suscepiss&. quod supra
dictus primianus multitudinẽ miserit
quae xp̃ianorũ domos euerter&. quod

Expanded text:
qui ingrediendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc enim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam faceret Quid pluribus? Dicunt multa et damnant hominem: sed damnationem jam ipsam omnes sacerdotes Dei, praesente Spiritu sancto, hunc eumdem Primianum, primo quod super vivos episcopos ulios subrogarit; quod incestos cum sanctorum communione miscuerit; quod presbyteros ad conjurationem ineundam constringere pertentarit; quod Fortunatum presbyterum in cloacam fecerit mitti, cum aegrotantibus baptismo succurrisset; quod communionem Demetrio presbytero pernegarit, ut cogeret filium abdicare; quod idem presbyter objurgatus sit, quod episcopos hospitio suscepisset; quod supra dictus Primianus multitudinem miserit, quae Christianorum domos everteret; quod
Abbreviated transcription (Latin):
a parte caeciliani donatũ. Nihil ponde¬
ris apudte habere putas: sed dicturus
es mihi. Num quid donatistas milia
episcoporũ damnarunt. de toto orbe
terrarum: Optime non damnarunt.
Quare nondammnarunt: Quia iuditio
noninter fuerunt. Suudicio non inter¬
fuerunt: ꝓpt̾ea nondamfarunt. quia
causam illã penitus nescierunt. Ab in¬
nocentibus quare te separasti: Uenit
& non admittitur. adit cũ magna uoce
& gemitu. & dicit tibi quid est quod
uis facere: Rebaptizare me aut nescio
qui mesopotamienus. nescio qui syrus.
nescio qui ponticus uellogius consti¬
tutus: respondes quia non habes baptis¬
mũ. Quare : Lege epistolas apłi
admedatas. Uenit̃ nescio qui degalacia
deponto. uenit nescio quidefil adelfia.
ad quas eccłas iohannes scribit. uenit
a colosensis uenit aphilippis. athes¬
solonica. ego non habeo baptismum
adquẽ scripsit apłs perquem tu habes¬
& audes legere epłam meam. qui de¬
testaris pacem meam. ExPLiciT¬

Expanded text:
a parte Caeciliani Donatum nihil pondea parte Caeciliani Donatum nihil ponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: Numquid Donatistas millia episcoporum damnaverunt de toto orbe terrarum? Optime, non damnarunt. Quare non damnarunt? Quia judicio non interfuerunt. Si judicio non interfuerunt, propterea non damnaverunt, quia causam illam penitus nescierunt. Ab innocentibus quare te separasti? Venit et non amittitur, adit cum magna voce et gemitu, et dicit tibi: Quid est quod vis facere? rebaptizare me? ait, nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: Ego non habeo baptismum ad quem scripsit Apostolus, per quem tu habes? Audes legere epistolam meam, qui detestaris pacem meam?