comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cace nitẽs. sum est qued exigitur. im ꝯpͥhensibile Extͣ
signiticantiam sermonis est extra sensus
intentionem. nõ enuinciatur m̃ attĩgit᷑ no
tenetur: U̾boꝵ significantiam reup̾ius na¬
tura ꝯsumit. Sensus ꝯtemplatiõ̾em inꝑ¬
spicabile lum̃ obcecat. Intelligentie capati¬
tatem : qd fine nullo ꝯtinetur excedit
Michi ergo nisensu labes est intelligentia
stupor est insermone uͦ nõ iam infirmita¬
tem. sed silentium qfitebot. ꝑiculosumni¬
mis est: dereb tantis. actam reconditis aliqͥd
ultra p̾scͥptum celeste ꝓfert ut ultra p̾si¬
intionen dei sermo dedo̾ sit forma fidei cep¬
ta est. Nonergo aliquid addendu̾est. s modus
ꝯstituendus audatie &ancquid ultra
tinctu. diabolice fraudulentie: excitata¬
inpbitas. nondum quiescit ẜ intanta
rerum questione addit Si pat̾imias⁊ ifili¬
atio indeo siue induuna e̾entia sunt: ead
est pat̾ est. in quo filiacio est filius est
Si gͥ umia eademq res. htͥ insc pat̾intat̾e̾

Expanded text:
mensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; non enuntiatur, non attingitur, tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae, quidquid ultra tinctu diabolicae fraudulentiae excitatanondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadeest, Pater est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
isidori. nec nõ ⁊ poetũ. eiudent̾ mõstrauimꝰ
dm̃ ħ eẽ omño qđ inse h̾t. excepto quod pał est
habet filium. nec est filuis ht̃ ⁊ filius. ht̃ pu¬
trem nec est pat̾. isic e̾e innatura triu̾ ut qͣ
ht̃ ħ sit quodht̃. ntotum quod ibi est : unam
ee̾ unam uit̾a eẽ. que modo nomteramꝰ nefas¬
tidium lectari ingeramus Si gͦ ꝓͥetates ibi sũt
singula eaꝵ est. idinqͦ est. unrim eademq
uita singule sunt. Fateamur gͦ ⁊ p̾etatem ẽẽ
hylar. dicens natiuitatem filũ c̾e naturam¬
n̾õ differt unum sunt pat̾ ifilius. ht̃ gͥ hoc
saeͣm̃tinatiuitas ut ꝯplectatur iust ⁊ nom̃
⁊maturam ⁊ potestatem. quia natiuitas p
non e̾̃e eanatura. unde nascatur filius ld̾ ĩ
.uI. Natiuitas ꝓͥetasest. ui̾tas est. Idem in uͦui
dicit. quod nature matiuitas sit intelligenda
e̾e̾. inaturad̾i. supͣ ⁊̃ dix̃ quod xͥum patris
est quod semꝑ pat̾ est. ⁊ppͥuntilũ quosemꝑ¬

Expanded text:
Isidor. necnon et Boetii, evidenter monstravimus Deum hoc esse omnino quod in se habet, excepto quod Pater habet Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et proprietates esse Hilarius, dicens nativitatem Filii esse naturamnon differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest esse ea natura unde nascitur Filius. Idem, in 6: Nativitas proprietas est, veritas est. Idem, in 7, dicit quod naturae nativitas sit intelligenda esse in natura Dei. Supra enim dixit quod proprium Patris est quod semper Pat
Abbreviated transcription (Latin):
etatem qua filius filius est. nõ cẽ deum.
Ad hoc inducentes u̾ba aug̃i. suꝑ illum loc̃¬
quedam subã uñt infide catholica. Sic
sic dicimus filium patreme̾e sicut dm̃s
filium deum ẽẽ : his exu̾bis significari
dicunt: quod ꝓͥetas patris. uł pͥetas silii no
sit deus uł eẽntia diuina. cum enim dicit
eo ꝗ deus est: sub̾a est s quod pat̾ est subẽ nõ
est: aꝑte inquiunt ostendit idemee. subãm
illud auod est s ait cumpat̾ est nõ ilid¬
est quod est significans quo paterñ c̃e
tes. sua ꝯmenta simplicib ⁊ mcantis uera
uideri facunt. Nos au̾t alit̾ ista intelligẽ¬
da fore dicimus. dicimiis enimeo qd d̾s ÷ sul
est. s quod pater est subã nõ est. ħ intelligi
uolint: quia eẽntia d̾s est. ⁊ deitate suł
est. eoenim suba̾ est quodeus est. ⁊ eꝯuso.
ẽẽ non negauit. Ita ce illud intelligendũ
non illo pater est quo ł qd̵ ip̾e est .i. eẽntu¬

Expanded text:
etatem qua Filius est Filius, non esse Deum; ad hoc inducentes verba Aug., tomUnde etiam in fide catholica sic ium, non sic dicimus Filium Patrem esse, sicut dicimus Filium Deum esse. Ex his verbis significari dicunt quod proprietas Patris vel proprietas Filii non sit Deus vel essentia divina. Cum enim dicit, eo quod Deus est, substantia est, sed quod Pater est substantia non est, aperte inquiunt ostendi id esse substantiam,illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, significans quo Pater est notes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faciunt. Nos autem aliter fore ista intelligenda dicimus. est, sed quod Pater est, substantia non est, hoc intelligi voluit, quia essentia Deus est, et deitate substantia est. Eo enim substantia est, quo Deus est; et e converso, esse non negavit. Ita tamen illud intelligendum est st; id est, non illo Pater est quod vel quo ipse est, id est
Abbreviated transcription (Latin):
oritur questio nõdissimulanda utr̾ .s.
d̾i causa c̾e ꝵ que eis subsunt. aonecitatẽ
euemendi eis facere. quia nec aligua fu¬
tura fuissẽt insi ea deus p̾scisset. Nec pos¬
sunt non euemre eindeus eap̾sciuerit.
uemirent: cump̾scitasint: FAleret᷑ dĩp

Expanded text:
oritur quaestio non dissimulanda, utrum scDei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. veniret cum praescita sint, falleretur Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
dicantur hi tcesuna ꝓͣ sic̃ una ee̾ntia. ⁊
ter tractat. atꝙ ꝯgruexꝓplicat in .uii. li
inficatiomi qͥ intelłr tͥuitas ne onno ta¬
ceremis interroganti: quid tres cum tres
In u. li detͥ. Magna ꝓrsus mopia humꝗ¬
num laborat eloquium: dictum est cñts

Expanded text:
dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et ter tractat, atque congrue explicat in lib. 7 nificationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres id tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
imidꝰ. uł solicarius. ꝯfitendusid̾s. quiasĩ¬
gułaritas uł solitudo pͦ pluralitatẽ ex¬
cludit. ⁊ diuersttas unitatẽ oentietollit di¬
u̾sitas inducit seꝑationem diuinitatis. S̾in¬
gularnas adimit distrinct̾oem trinitatis
laris equalitas. nec uixta sabellianos patrẽ
filiũ ꝙ ꝯfundens: nec iuxta arianos patrẽ
filiumq secernens. Pat̾ enm & filius distĩ¬
ferentia. nͨ ulla diu̾sctas. Alioquin qͥmͦmu̾̃
deuidiximus diu̾sitas enimpłes facit.
Constat s̃ exp̃dntis quia intruntate milla
est diuersitas. Sitamꝰ aligñ inscͥptura . ĩ.¬
ĩ. ñ eit dicendus d̾s multiplex ẜ trĩ
& simplex. Uñ ambł inlibid detrinitate

Expanded text:
s, quia singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem Trinitatis. quia unus Deus, nec juxta Sabellianos Patrem Filiumque confundens, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distiferentia, nec ulla diversitas; alioquin quomodo unum Deum dicimus? diversitas enim plures facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura invideo non est dicendus Deus multiplex, sed Trinus et simplex. Unde Ambros., in lib. 1 de Fide
Abbreviated transcription (Latin):
est in quid. ħ significari cum dr̃ genitus ꝙ
significatur. eum dr̃ filius. Io̾enim filiusq
genitus ⁊i quia filius utiq genitus sicut
aut filius. ad patrem. sic genitus ad genitore¬
refertur. ⁊ sic̾ pat̾ adfiliũ. i ta genita ad ge¬
lus filius accipitur. nõ .s. pat̾ ⁊ filius tamꝗͣ
ambo sunt unumu̾bum Sic enim u̾bũ¬
dr᷑ quomodo ymago: Hon au̾t pat̾ ⁊ filius¬
& simłambo inmago s filius solus imagopatris

Expanded text:
est hoc significari cum dicitur genitus, quod significatur cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia genitus; et quautem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem. Sicut Pater ad Filium, sic genitor ad gelus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo unum Verbum sic enim Verbum quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ntas. filiatio ꝓcessio. uł gigne̾. gig¬
in ꝓcedẽte. ip̃as tantũ relatioes nõ yposta¬
ses significant siue hr̃e filiũ uł hr̃e pa¬
tre. Ut u̾bi grã cumdi̾s. deus : pater
nomine patris ⁊ relatione̾ notamus. ⁊
dunnam ypostasim significamꝰ nt sit in¬
telligentia tał. d̾s ł diuma eẽntia ÷ pat̾¬

Expanded text:
paternitas, filiatio, processio, vel gignere, gigni, procedere, ipsas tantum relationes, non hypostases significant, sive habere Patrem: ut, verbi gratia, cum dicimus: Deus est Pater, nomine Patris et relationem notamus, et divinam hypostasim significamus; ut sit intelligentia talis: Deus vel divina essentia est Pat
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis soͥpturis ħ nom̃ sp̃s .s. ingenitus
quidam dicentib nobis filium di quige.¬
neratus est patͥ qui gena̾uit mequalem c̾e
ñ posse. quamtus ille gn̾atus sit iste ge
acclusam. Sed t̾giu̾satione dampnabili ĩ
ad loco uestigium u̾tunt ut putent mu¬
tationem fĩ questionis. mutatde sermonis
pondeam michi ꝓpõẽ questiom: pͥmoo̾iũ
indiuinis scripturis ingenitum nũꝗͣ in¬
uenio. nõ legi. n̾o audiui Cuiꝰ qͥ mittabi¬
litatis sunt homines. huiꝰ mõi ut nos dica̾t
ta dicamus: nipsi obiciant. q̃ scͥptum nõ sit
Honne ip̃i sibi arbritantar ⁊ auctoritate
calumpine sue derogant attende lictoe
qm̃ hocnomine ingenitus uolebat uti

Expanded text:
divinis Scripturis hoc nomen scilicet ingenitus quidam dicentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit, iste geocclusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis mutatione sermonis,pondeam mihi propositae quaestioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti
Abbreviated transcription (Latin):
ułnonsinat dici usiis sermonis ñri s quis
sicut maliis p̾dicam̃tis o̾ dñs hõ est: sułã¬
designannis. Qui gͦdicit nõ homo ⁊ nõ aliud
gn̾s p̃dicam̃ti enunciat s tm̃ illud negat
qͥ neganiis dicendo nõ filius genit᷑ ingenitꝰ
porro quidest nsi nongemt᷑. nõ gͦ recedit᷑
arelanuo p̾dicam̃to enmingenitus dr̃. sic̾
enm genitus nõ ase dt̾ s quod exgenitore si

Expanded text:
non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, sudesignamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat.autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex genitore si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cogntionem &e eiꝰ cognitio uł p̾sentia sit
diuina eẽntia. ł in dõ ꝑeẽntiã. Ad qd̾ dñs quia
dei cognitio euisutiq eentia est ⁊⁊ eiꝰ p̾¬
sentia inqua sunt oĩa iplus cognitio est nec
t̾n onia qͥ sunt ineus p̾sentia uł cognitiõe
in eiꝰ eẽntia dici debent. Sienini ħ dice̾ntur
intellige̾t᷑ e̾ẽ eiꝰd̃ cumeo ee̾ntie indõ enim
ht̃ gͦ deus apud se inp̾sentia sua qͥ nõ ht insui
nos ante mundi ꝯstitutionem Quis sufficit
ħ explicare : Eliguntur qui non sunt nec er
rat quieligit nͨ uane eligit. E ligit tñ ⁊ ht
eletos. quos creaturus eͥligendos. qͦs ht̃ apud
semet ip̃m nom mnatura sua se inpͥsci̾a sua.

Expanded text:
ia sit divina essentia, vel in Deo per essentiam. Ad quod dicimus quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praescientia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio est; nec tamen omnia quae sunt in ejus praescientia vel cognitione, in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligerentur esse ejusdem cum Deo essentiae. In Deo enimergo Deus apud se in praescientia sua quae non habet in sui nos ante mundi constitutionem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non rat qui eligit, nec vane eligit; eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos, habet autem apud se ipsum, non in natura sua, sed in praescientia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
duto: qui sensus ꝯfirmatur ⁊̃ exto quod in
.xͦiͦ. libro detrinitate. idem ait. Si cut nr̃asci¬
entia scie᷑ndĩ : sic & nrm u̾bum quod nascitur
depatris eẽntia. tale est ac si dicerem: de
depatre eeñtia. de patre scĩa. depatre sapĩa.
Ex hoc itaq intellectu. u̾bum dei patris unige¬
nitus filicis. ꝑ om̾ia patri sunilis & equał rec¬
te dr̃: Deus de deo. lum̃ delumine. sapia de
sapĩa. eẽntia de eẽntia. Qiua ⁊ hoc om̃io q
pater. nõ tam̾ pat̾. quia iste filius ille par᷑.¬

Expanded text:
aedicto. Qui sensus confirmatur etiam ex eo quod in lib. 15 de Trin. idem ait: Sicut nostra scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem de de Patre scientiEx hoc itaque intellectu, Verbum Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, Deus de Deo, lumen de lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pa
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat. upcta quem modum
accipi oporteat. Utrũ .s. peneplacito di
an ꝓaliquo signo eius. Nagna it. adhi¬
benda discretio ĩ ꝯgnicione duune
uoluntatis. qr beneplacitum d̾i ẽ uo¬
luntas eiꝰ ⁊ signũ beneplacitũ eiꝰ dr᷑ uo
rerum ab illo ñ discordant. fitat. õe qd
beneplacito uult fieri. ⁊ õe qd ñ uult
fieri neqͣꝗͣ fit. ħ ita ẽ aut̃ designis
qr p̃cepit ds multis ea quȩ ñ faciunt.
dꝓhibet quȩ ñ cauent ⁊ ꝯsulit que nõ

Expanded text:
commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod beneplacito vult fieri; et omne quod non vult fieri, nequaquam fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non faciunt, et prohibet quae non cavent, et consulit quae non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o loquens ait. uult om̃es homines sal¬
uos fieri. Quoꝵ occasionem uerboꝵ mł¬
ti au̾itate deuiauerũt dicentes d̃m
multa uelle fieri quȩ ñ fiunt. s ñ est
ĩtelligend̾ ea rõne illd̾ ẽẽ dc̃m. q̃i d̾s
uelit aliquos saluari ⁊ ñ saluent᷑. Is
it. tam ĩpie desipiat. ut dicat dm̃ ma¬
las hoĩum uoluntates quas uoluerit.

Expanded text:
Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas volueri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ano mͦ ĩ telligi dũ tñ crede̾ ñ cogam᷑
omĩpotentẽ aliꝗd fieri uoluisse. factũq
ñ ẽẽ qui sine ullis ambiguitatibꝰ siue
uoluit fecit. Profecto facere nõ uoluit
qd̾ c̃q ñ fecit. Ex his aꝑte ostendr᷑. qm̃
d̾s ea uoluntate quȩ ip̃e ẽ ñ uult aliꝗd

Expanded text:
 illud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lit omnes hoĩes saluos fieri ñ tñ ido
debemꝰ om̃ptissime di uoluntati aliqd
derogare: s ita ĩtelligere qd̾ scriptum
ẽ. uuit om̃es hoĩes saluos fileri. tãqͣm
diceret᷑. nullum hominẽ fieri faluũ. i¬
nullus fiat saluus nͥ quem uelit salua¬
ri ⁊ iõ rogandus ẽ ut uelit. q necesse
est fieri si uoluerit. Nlõ ẽ credendus
omp̃s aliꝗd uoluisse sieri qd̾ factum ñ
sit. Sic ⁊ intellig̾ illd̾. Illuminat om¬

Expanded text:
non omnes salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam si diceret nullum hominem fieri salvum, ninullus fiat salvus nisi quem velit salvari; et ideo rogandus est ut velit: quod necesse est fieri si voluerit. Non est enim credendus Omnipotens aliquid voluisse fieri quod factum non sit. Sic etiam intelligitur illud
Abbreviated transcription (Latin):
illa ⁊ Siemmi sapi̾a quam genuit causa :¬
illi ut sapiens sit: ⁊̃ ut sit illi cansa est ꝙ
fieri non potest insigignendo enm. aut
faciendo n nec genitricem n ec ꝯditricem pa¬
tris ullo mͦ quisꝗͣ dxxerii sap̾iam Qiudem̾:
filius sap̃m ⁊uirtus est. depaire sapĩa ⁊ iur
nuitutẽ. Ex his gͦ patet quod pat̾ non est
sapiens sapĩa genita s se ip̃o sapĩa ingeni

Expanded text:
inde si sapientia quam genuit, causa illi est ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est. Quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo. Sed neque genitricem, neque conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit sapientiam. Quid enim Filius Sapientia et Virtus est de Patre Sapientia et Virtute. Ex his ergo patet quod Pater non est sapiens Sapientia genita, sed seipso Sapientia ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
firinitus pectati que iubet quodsine grã
cidens erat Distat autem eun angłii liã
gr̃am. Precepta ⁊̃ cliũsa quantũ adc̾i¬
monialia. Nlamquantũ admoralia sunt
distis. decem cordas psalt̾ii utͥq stu
Inposita que caritare tangende suĩt
uicioꝵ ut fere occidantu

Expanded text:
sit virtus peccati quae jubet quod sine gratia cidens erat. Distat autem Evangelii littera, gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt distis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantu
Abbreviated transcription (Latin):
po ⁊̃ sciendum est quod quacumq arte
u̾boꝵ quis iuiret. ds̃ tñ quiconscĩe tes¬
lis est ita ħ accipit sicut ille cui uirat᷑
intelligit. Buppłr aũt reus fit qui ⁊ no¬
men di inuanii assumit ⁊ prorimum in

Expanded text:
Hoc etiam sciendum est, quod quacumque arte verborum quis juret, Deus tamen qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuro. llam pͥmo sit suggestio siue ꝑcogntt̾onem
siue ꝑ sensus corꝑis. uł uidenido. uł tangendo.
uel audiendo. uel gustando. uel ophaciendo.
Q̃ suggestio eũ facta su̾it sicupiditas nr̃a ñmo¬
ueat᷑ ad peccand̾. excludit᷑ a spentis astucia. Si
aut̃ mota fu̾it. qsi iam mulieri ꝑ susũ erit
S aliqũ rõ uirilit̾ etiam ꝯmotam cupiditatẽ resre¬
nat atq conpeseit. ¶d̾ cũ fit: non labinĩ inpcc̃ẽm.
s ẽ aliqͣnita luctone oronam᷑. Si aut̾ ĩo consentat

Expanded text:
mo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat
Abbreviated transcription (Latin):
facere curauit nedei miuensttatem᷑ similitu¬
diẽtreature metiremur dixãt emm scrip¬
tura sacra quodd̾s pat̾ est. ꝙ nd deus filius et.
& hauduit hoc hõ qui hominem patrem ui¬
derat deumpatrem non inda̾t & cogitare cep̾
ita ẽẽ increatore ut uide̾at incrraturis a
cħus ħ nomina trans lata sunt adcreatorem.
Inquib pat̾ est pͥor filio & silus est posterior ꝑat᷑
& exantiquitate mpatre. defectus eipoterita¬
te infilio mꝑfectio sensus solet notari ĩo oc¬
currit scriptura dicens. patrem potentem ne
uideat᷑ pͥor filio & io & io̾ minus potens ⁊
filum sapientem neuideatur postior patre¬
dictus habere spiritum deus & uidebatur ħ
ꝙͥ nom̃ instacionis & timoris Uñ humana
ꝯsci̾a addeũ ꝓrigore ncrudelitate accedert
metuit. Ideo scͥptura temꝑauit sermonem
illum. Spm̃ bonum nominans ne meru¬
delis putaretur qui mittis erat nõ quad pt
solus sitpotens. i magis potens. & saias coł
sapiens uł magis sapiens &r spiritus sc̃s sob

Expanded text:
cere curavit, ne Dei immensitatem similitudine creaturae metiremur. Dixerat enim Scriptura sacra, quia Deus Pater est, et quod Deus Filius est; et audivit hoc homo qui hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior Patrevidebatur hoc quasi nomen inflationis et tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel magis potens, et Filius solus sapiens vel magis sapiens, et Spiritus sanctus solus
Abbreviated transcription (Latin):
Oepostea inꝯcilio arimmensi pp̃ nouitatem
u̾bi minus quam potuit intellagrentiam
quantum fidesantiqua p̾pererat. multis pan¬
coꝵ fraude deceptis hereticampietas. sub hetico
imꝑarore constantio labefactare temptauit
S post nõ longum tempꝰ libertan fidei catolir
ta est homousion illud catholicesidei santta¬
te longe lateq defensum est & diffusum. Qd
unũ sumus. Nongͦ  int̾ ꝓphanas uoc̾ nouita¬
tes hoc uitandumest.

Expanded text:
postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae ta est, homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque distensum est et diffusum. Quid unum sumus Non ergo inter profanas vocum novitates hoc vitandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ respondetur deus. Queris quid sit pa̾
a filius tespondetur deus. desingulis inter¬
rogatus: deum responde deutroq interro¬
gatus: no̾ d̾os s deum responde ne sit in
nominib tanita enm ẽ ĩ sub̾e̾ iminitas ut
equalitatem płalitat̾e nõ admittat. Si ꝯͦ

Expanded text:
Filius? Respondetur, Deus. Quaeris quid sit Pater et Filius? Respondetur, Deus, Deus. De singulis interrogatus, Deum responde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tanta enim est ibi substantiae unitas, ut em admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dnaturam ꝯͦ rerum creatu cure.¬
raꝵ respiciens inquit nõ idemꝰ ⁊ nat᷑a
quod nature res. subiciens exempla
deip̃is creaturis. In de ostendens erroris eẽ
sub mensura creaturaꝵ metiri creatorẽ
addit ⁊ iscdm̃ hoc nomdem est deus & quod
deiest ac sidiceres. si ad instar aeatutarũ de
creatore sentis cogens fateri quia nomd̾e
est dtus. & quod dei est. quod dicere iꝑũ

Expanded text:
naturam ergo rerum creatarum respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri quia non idem est Deus et quod Dei est; quod dicere impium
Abbreviated transcription (Latin):
insuit illi sic dicens. homo aut aliquid ei si¬
mile cum alicubi erat. alibi n̾o erit. quia
nõ uͥꝙ sit. quimsiftens alicubi sit deus ã
minse urtutis uiuens potestas que mis¬
quam nõ adfit: nec desit usꝗͣ sed ouĩem ꝑ
sua edocet. ⁊ su non alunti munꝗͣ se eẽ
significat. ut uͥsuamsint: ip̃e eẽ ꝑsua
intelligatur. Non aũt corporali modo
cum alicubi sit: nõ eciã uͥq eẽ credat᷑ cũ
ꝑsua mom̾b ee̾ nondesinat nonalium ã
fint quam quod est ip̃e q̃ sua sunt. Et ħ pp̾¬

Expanded text:
insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia ubique sit, qui insistens alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod est ipse, quae sua sunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
benigne p̃destinauit ad głam Quan¬
tum. it ad ipõs aitin qd d̾s uoluit fece¬
runt. Quantũ uͦ ad oĩpotentiam di nul¬
lomꝰ. id facere ualuerũt. hoc quippe ip̃o
ta ẽ uoluntas eiꝰ. p̃terea nãq magna

Expanded text:
benigne praedestinavit ad gratiam. Quanbenigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso ta est voluntas ejus. Propterea namque magna
Abbreviated transcription (Latin):
temeiꝰ. tñ ꝯͣ uolumatẽ eiꝰ que ipse ẽi ni¬
cħ putandũ ẽ tra fieri tamquã uelit
fier ⁊ ñsiar. ł nolit fieri ut fiat. Illa
pletur. aut denobis aut nobis Benobis
ĩpletur. s tñ ñ ĩplemus eam. qñ. pecca¬
mus. a nobis inpletur qñ bonum ficimt᷑
Io .ii. facimꝰ. qr scimꝰ placere oo ⁊ta ⁊ doho¬
mine sꝑ õs ĩplet suam uoluatatẽ. qr nhil
facit homo de quo ñ epetur d̾r qd uult. No
it uult d̾s ut pecer hd̃. quilib. Si aut̃
peccauerit. penitenti uult parcere:
ut uinat. In peceatis uͦ ꝑseuerantẽ pu¬
nire it iusticie potentiam ꝯtumax
ñ euadat.dicut᷑ alios ab eterno pꝑa¬
rauit ad penam. alios p̃parauit ad
głam ⁊ ħ sũt magna oꝑa dñi ex quisita
ĩ omnes uoluntates eius Et tam sapient̃
ex quisita. ut cũ angelica ⁊ humana ẽ¬
ñ uoluit ut mnpleret. ip̃e ꝙ uoluit be¬
ne utens ⁊ male tam quã sumine bonus
ad eex dampnacionem quos iuste p̃oest¬
nauit ad penã.⁊ ad eoꝵ. salutem quos

Expanded text:
ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa , semper impletur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet sDeus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Sicut alios ab aeterno praeparavit ad poenam, ita alios praeparavit ad aec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus , et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana crnoluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis tanquam summme bonus ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos
Abbreviated transcription (Latin):
opacionẽ. ⁊ ꝑmissionem ẽ dicit ñ si¬
eni aliquid nisi om̃pis fieri uelit.u̾
ĩcludit ⁊ bona ⁊ mala omnia quȩ fuit
Iõ q aꝑte distingt̃ quomͦ dm̃ uelle drx¬
erit ne ead rõne ĩtelligẽt᷑ uelle bona
⁊mala. subdens ł sinendo ut fiat ħ qñ¬
tum admala dieit. ł ipẽ faciendo ħ
quantũ adbona Mala itͦ ñ fieri. s ñ fac̃
bona uͦ ipse facit. Iõꝙ dixit eum uelle
qr ⁊ uolens mala sinit. ⁊ uolens bona oꝑ

Expanded text:
operationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona o
Abbreviated transcription (Latin):
nata. sic̃ dr᷑ in u̾gine incarnata ⁊ iudr᷑
utiq ñ deb̾e dici nota deuͥ gme. cum ñ sit
nata depatre q̃. mres ñ ẽ deparre genita.
ñ iudr dematre nata neres aliqͣ filianoĩs
nom̃ nat̃ inhũanitate q̃ illd̾ ñ teneat uid¬
uinitate. Hidr̃ tñ posse ꝓbari ꝙ sit nata de

Expanded text:
nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod
Abbreviated transcription (Latin):
ediam nũc ad ꝓpositum redeamusꝑat
ceptoq insistamus. ostendentes ꝙ.¬
ͦꝰ magintudine nulla triũ pͣr aliam
suꝑat. quia nulla maior aliis. nec maiꝰ
aliquid sunt due ꝗͣ una. nͨ ttes qua due
nec maior deus quam singuli eoꝵ quiafĩ¬
gulus illoꝵ ꝑfectus : nec est qͦ crescat illa
ee est aliqua trium ẜx pars dei uł
diuine ẽeentie qr singula harum
times enim nepat̾ sit pars unuis deĩ S¬
hoc timere iulla enim fit parciũ¬
unus estdeus. gͦ inquis deus pater est pars
ĩmum sunt & sume ini̾ sunt uͥ nulla
naturaꝵ nulla ÷ diu̾litas uolutatũ
tresquiaunum sunt. p̃ꝑ inłsfabilem ꝯ¬
uentiõem deuatis qua meffabilit̾ topu¬

Expanded text:
ed jam nunc ad propositum redeamus coeptoquo insistamus, ostendentes quod magnitudine nulla trium personarum aliam superat, quia nulla major aliis, nec majus aliquid sunt duae quam una, nec tres quam duae, nec major Deus quam singuli horum, quia singulus horum perfectus est, nec est quo crescat illa ec est aliqua trium personarum pars Dei vel divinae essentiae, quia singula harum times enim ne Pater sit pars unius Dei, hoc timere, nulla enim fit partiuunus est Deus. Ergo, inquis, Deus Pater est pars unum sunt et summe unum sunt, ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. tres, quia unum sunt propter ineffabilem conjunctionem deitatis qua ineffabilit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intelligibile est hõi doͥ ẽe est p ossibile.
Cognoscend̾ itaq atq ĩtelligend: qiuid
natura ret̾ pati no posse estimatur. id dui¬
ne u̾itatis rõ ꝯsequatur. Patr̾e pͥmfilio ⁊
filium inpatee: eẽ. plenitudo diumititus ĩ¬
utroq ꝑfecta ÷ quia plenitudo diuinitatis

Expanded text:
 intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utro
Abbreviated transcription (Latin):
unus sunt deus. fi si trmitatis t̾cia pars
⁊ uinis nec maiͦ aliquid dum ꝗͣ unus. iͥ ÷
nec maiꝰ aliquid sunt om̃s quamsingłi
quia sp̃uał nec corporał est magnitudo

Expanded text:
unus Deus. Nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec majus aliquid duo quam unus est ibi, nec majus aliquid sunt omnes quam singuli, quia spiritalis, non corporalis est magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
lib ur᷑ qd̾ oĩa de dõ ad batitudinẽ spectã¬
cia. õs comuit̃ electi cognoscãt. s diffe̾nt̃.

Expanded text:
idetur quod omnia de Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ cet̾is inquolibet oꝑe sñ uoluptatis pru¬
ritu utunt᷑. lnẽdibile.t. non est dm̃ talia
fecisse illa corꝑa. ut si non peccassent ilł m̃bris
sic̃ pedib imꝑarent. nec eũ ardore seminarẽt
nͨ cum dolore parerẽt s post pedem motũ illũ
m̾uerunt. quẽ nuptie ordinant continentia
cohibet. Infirmitas. it ꝓnaintuinam tͣpitu¬
dinis: excipit᷑ honestate nuptiali: i qd sus
est offm̃. egrotis est in remediũ. Emissi qdd̾ de
ꝑadiso: conuener̾t: ⁊ genuer̾t.s potuer̾t in

Expanded text:
sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis prusicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed po
Abbreviated transcription (Latin):
Ust hec uidendum est qualit̾ pͥm̃i parentes si
ñ peecassent filios ꝓcreassentr⁊ quales ip̃i fi
nasc̾ent᷑. Quidam putant ad gignendos filios pͥ
ma ełã non posse fĩ. S añ peoẽm nec corrupta
nec macła in hominee̾e potͥat. qm̃ ex peoẽo
hec consecuta sunt. Ad qd dicend̾ est qd sm̃pei
cassent pͥmi homines sñ omĩ peceato inacła
inꝑadiso carnali copła conuenissent.⁊ eẽt iͥ
thorus in macłatus  ꝯmpetio sñ coneupis¬
centia. atq genitalib menb̾s sic̃ cet̾is imꝑa¬
rent. ut ibi nłł m motum illieitũ sentirent
⁊ sicut alia meubra corꝑis aliis ammouem̃. ut
manũ ori sñ ardore libidinis. i tagenitalib
utent᷑ menbͥs: sñ aliqͦ pruritu carnis. hec
.it. letalis egͥtudo menbͥs humanis expeocato
in hesit. Genuissent ttaq filios inꝑadiso ꝑoni¬
tum in inacłatũ. ⁊ sũ corrupt̾one. Cur ñ ere
damus pͥmos homines añ pecẽm genitalib
menbris ad ꝓcreat̾onem imꝑare potuisse.

Expanded text:
endum est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primacula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio, nec macula in homine esse poterat, quoniam ex peccato haec consecuta sunt. Ad quod dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; undenes ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ecleum auꝰs subasst̾one dehis nichil tradat. ño
itt̾onabilit̾ quibusdam placuit pͥmoꝵ pare̾¬
tum filios nascituros paruulos acdem̃ ꝑ int̾¬
ualla temꝑm ead̾ lege. qͣ inc̃natiuitatẽ hũam
ordinatam c̃mmꝰ. stature mẽmentũ. iusumm¬

Expanded text:
us sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae
Abbreviated transcription (Latin):
autem opponitur ita. Si non peccarent nͦ mor̾ent᷑
s non peccarent: si non comed̾ent. pot̾ant gͥ añ
alimonia uu̾e. Cet̾m sic̃ supͣoliximus non solũ
peccarent si de ligno uetito ed̾ent. s etam si con¬
cessis nonittͥent᷑i quia sic̃ erat eis p̾ceptum ñ illo
ligno uti ita aliis uesei pret̾ea contͣ natalem rõnẽ
fac̾ent qͣ intelligebant de uł ẽẽ eclendum qd̾ mlłr
otti. siñ peccarent sam̃ non sentirent. s sũ fame
suꝑ fluum uid̾et comed̾e. uñ putant quidã eos
cibis non indiguisse ante pec̾em. qͥa nõ por̾ant e¬
surire siũ peccassent. ad qd̾ dici pot qd fames u̾e
defectus est: ipem peccati. Est .it. in mod̾at᷑ appe¬
titus edendi cui non subiaciuss homo si ñ pec¬
cass s ꝓculdubio peccaret. nͥ hunc deffectum
eibo p̃ueniret. habebatut nat᷑alem appetitum
⁊mod̾atum cui ita satisfaciend̾ erat. ne deffectum
Insubsequenti ꝓpagatone a modico admaiora ꝓ

Expanded text:
autem opponitur: Si non peccarent, non morerentur; sed non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod ati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum in subsequenti propagatione a modico ad majora p
Abbreviated transcription (Latin):
donꝰ impleto num̃o sũ morte aĩalia corꝑa in
aliam qͣlitarem transirent. in qͣ omĩo regenti
sp̃ui desiurent. ⁊ solo sp̃u uiuificante sine
corꝑeis alimentis uiu̾ent. uel potuer̃t parẽ¬
tes filiis ced̾e. ut ꝑ successo es nũs impłctur.
Q genitis filiis ꝑfectaq humani officui iꝰtieia
ad meliora transferrent᷑. non ꝑmortem. s ꝑ a

Expanded text:
donec impleto numero sine morte animalium corpora in donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora tran
Abbreviated transcription (Latin):
coiert inꝑadiso. Quia creata muliere mox
timisgͥssio facta est: ieiecti ft̃ de ꝓadiso . uł qa
expectari auctoritas. uͥ concupiscentia ñange¬
de quib homo ꝓpagandꝰ erat. Ecce exp̃sse hẽs
de modo ꝓpagatonis filioꝵ. Iet̾miuo illiꝰ insio¬
ris uite. utr natis filus ꝑ suecessiones. in simul¬
ad sp̃ualem celestimq uttam. e̾tũdi fussem
aliqͥd scͥptura nontradit. uio ambiguũ est u¬
tt̃ parentes genitis filis. ꝑfectaq humani
officii iusticia. ad ineliorem statum tranfferret᷑
non ꝑmortem. s ꝑ aliꝙͣ mut̾onem. anpatres
ialiquo staru uireman̾ent ligno uite uten¬
tes. donee filii ad eumd̃ statum ꝑuenirent: tsc
impleto nũo om̃s simul admelicra tͣnfferrẽt᷑
ut ẽẽnt sicut scĩ angeli dei incelis. Ne qͦ auꝰs am
runt pͥmi homines inꝑadiso filios gignere. nõ
ut morentib pat̾b succed̾ent filii. s mali¬
rem sumentib ⁊ filii ad statumeũd̾ ꝑ duo̾ent᷑¬

Expanded text:
in paradiso? Quia creata muliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angede quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum. 3. De termino illius inferioris vitae; utrum, natis filiis, per successioad spiritualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti angeli in coelis. De quo Augustinus ambrunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in alirem sumentibus, et filii ad eundem producerent
Abbreviated transcription (Latin):
deo aliqui dñt qd̾ inmortalitatem de nata he¬
bat ꝙͣ pot̾at non mori. que alioꝵ lignoꝵ esu po¬
t̾ar consuari. s non pot̾at ꝯsũmari. il ꝑ assũp¬
t̾onem ligni uite. qd̾ uidr aus sentire suꝑ¬
genesim dicens. Hoc quoq addo talem cibum
illam arborem p̾stitisse. quo oorpus hominis
stabili sanitate firmaret᷑. ñ sic̃exalio cibos
inspiratone salubͥtatis occulta. Hie mnuerẽ

Expanded text:
Ideo aliqui dicunt, quod immortalitatem de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nisi per assumptionem ligni vitae. QGenesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere
Abbreviated transcription (Latin):
non mori. ad qd̃ dieĩ pot̃ quia altͥm habebat
Mortalis erat condit̾one dorpis aĩalis. inmortal
bñficio conditoris. slon enim in mortale erat.
te hebat᷑ posse non mori ꝓpt̾ haliqui dñt. qd̾
phibitum. ira etiam peoearet si ñ comed̾et
d erat uissum. suĩ foret p̃ceptũ ut deulo¬
siñ ẽet p̾ceptum ut deligno uite ed̾et. ⁊
aliis i non illo ueseet᷑. ñ quid poss nõmori ͤ
si it semꝑuiuet nonutens illo ligno. nõ erat ei ex
illo ligno posse non mori. siui non poss semꝑuu̾e
p̾ceptum uesci de illo ligno. ⁊ aliis. ⁊ non illo ues¬

Expanded text:
non mori. Ad quod dici potest quia alterum habebat rtalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat itae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si non foret praeceptum ut depraeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset sempepraeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo ves
Abbreviated transcription (Latin):
quia nłła pot̾it ẽẽ defectio. Caro aͣ̃de añ pec̃em
ita in mortalis creata est. ut palimoniam ad
ut suam in mortalitatem ⁊ incorruptͥonẽ
ꝑ obs̾uantiam mandatoꝵ dei eustodiret.
Inquib mandatis hoc continebat᷑. ut de ał
lignis concessis: manducaret. ⁊ ab int̾clicto
abstin̾et. ꝓ hoꝵ eduliũ: in mortalitatis dona
ꝯseruaret. donee oo ꝑalib merementis ꝑdu¬
licata ꝓgenie. ip̃o iubente sum̃et de ligno
uite. qͦuo ꝑfecte in mortalis factus. cibi ali¬

Expanded text:
quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibcitam, ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, ultra cibi ali
Abbreviated transcription (Latin):
li mox ut inscunt᷑ cuiftrimatres secunt᷑.
donei sunt. nee saltent ad scilpend̾ habiles.
⁊ uꝑxͣ se maninis positis niscentes mag̾ posst̃
esurientes flere. qͣm sugg̾e. p̃prieq insirmi¬
tati mentis congruit hec infirmitas carnis.
ficiis menbroꝵ ualerent iti. E. dami ñ absurde

Expanded text:
 mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. donei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. ficiis membrorum valerent uti. 6. Quibusdam non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
tale erat. quia pot̾at mori: ⁊ on mori. Aliud ÷
aut̃ non posse mori. aliud posse non mori lõ
fem̃ est ꝑ pecẽm non mortale oꝑ erat. s mortu¬
um qs no fie̾t: nͥ pecearet. Aĩale .it. non est
hoc copus. sic̃ pͥmi hominis fuit. s iam det̾iꝰ
tale. ninmortale fuit. s non qualit̾ fiet
mresurr̃one. He ħ eod̾ beda suꝑgenesim ait
llon est credend̾ aut̃ pec̃̾em ita fusse inortu ͭͣ dor

Expanded text:
tale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius tale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita
Abbreviated transcription (Latin):
Qeũq die comed̾its exeo mortemoriemmi. llen
mulier dixit sle forte mouam᷑. Nlouissime spens
dꝑxit. Ne qͣqͣm moriemin. Us affirmauit. onber
qͣi ambigendo: itło dpxit. Iabłs negauit. Qgͥ du¬
bitauit ab affirmanie recessit: inegantiappĩquit¬
ui adsuam ꝑsuasionem plerit᷑ suffulciendam
die comtderitis. Inam gła: inꝓmissione denatis tũ
dixit tritis sicut lũ. duaricia: uꝓpmissione scĩe cũ
dixit. Scientes bomurimalũ. ẜula est inmod̾ata ci

Expanded text:
e mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropiui ad suam persuasionem pleniter suffulciendam,die comederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit scie
Abbreviated transcription (Latin):
a se. s potestas adeo. Sic aut̃ loquebat᷑ diabolusꝑ
spentem ignorantem. sic̃ ꝑ merguminos. uł pha¬
naticos loqr s̾pente .it. uelud organo est usus mo¬
uens nat᷑am eiꝰ ad expͥmendos sonos uboꝵ i signa
quibus suam monstraret uoluntatem. Spens gͥ is
u̾ba intelligebat. nec rõnalis est factus. ⁊ allidissiniꝰ
a sina balam. s ħ diabłicum. iłdangelicũ fuit. Bo
ni. it nnali angeli similit̾ oꝑantur. hic queri
ꝑsuasionis exire. metuens dep̾hendi. s submĩroga¬
tione eam aggdit᷑. ut exresponsione collig̾etqͣlit᷑
inmalicia ꝓced̾e posset. Cur moͥt p̃cepit dcut

Expanded text:
a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, nec rationalis est factus; callidissimus tasina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri persuasionis exire, metuens deprehendi; sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret qualiter in malitia procedere posset. Cur, inquit. Gen.
Abbreviated transcription (Latin):
luntate sua fc̃m est. ut aut̃ forma sue malicie
congruenti ueniret: diuinitus fẽmest. uenit
gͥ ad hoĩem ins̾pente. qui forte si ꝑmitet᷑ in
colũbe sp̃e uenire maluiss s nonerat dignĩuit
sp̃o malignus illam formam hominodiosamfa¬
tem temptare ꝑmissus fuit cdiabłł. ut ꝑ ildͥ qb̵ fo¬
riserat: astuciam temptantis aĩa du̾tere femĩa
qͥret. Diabolus . it. ꝑscipentem temptabat inquo
loquebat᷑ lõq serpens dictus est ẽe callidiorcun¬
otis aĩmtibus terte. quia urait au̾s m̃aliang¬
licet suꝑbra deiecti natura iñ sunt excellennoresou
bestũs ꝓpt̾ eminentiam r̾onis. qͣmiuis sp̾ens ñorõna¬
lianima. s sp̃u cliabolico possit sapientissimꝰ dici. Nõ
gͦ mirum si cliabilus sp̃usuo implens t̃pentẽ sicut
uates implebat: sapientissimũ reddid̾at õmniũbes¬
tian. quem tũ ad temptand̾ non elegit diabłs s ꝑ¬
sion est putandum qd̾ diabłs s̾pentem ꝑ quẽ tẽp¬

Expanded text:
a factum est; ut autem in forma suae malitiae congruenti veniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permitteretur, in columbae specie venire maluisset. Sed non erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini odiosam fatem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibus terrae; quia, ut ait Aug., lilicet superbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, « Non est putandum quod diabolus serpentem, per quem ten
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ robustior suit pulsandam. uł potiꝰ subũtendam
acced̾it. Pmũ gͥ solitariam feminam explonuit
ptinea pͥmum omnem sue tempt̾onis uł exꝑiret᷑¬
ꝯu̾nit. ut dolo hominem supplantaret q̃ uirtu¬
te suꝑare neqͥret. Ne aut̃ frans illiuis miis ma¬
nifestaret᷑. insua sp̃e ñ uenit. neaꝑtecognos

Expanded text:
quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretuconvertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit,