comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illi gͦ ultimo c̃uiuio depresentia ueritatis epulant᷑. qͥnunc
perfectionis studio terrena transcendunt: quos mundi huiꝰ
cepta tamen eorũ desideria non retundit: De hoc ex emplo
uocati sunt. Iccirco enim non ad prandiũ sed ad cęnã uocatos
narret: quia nimirũ infine diei c̃uiuiũ cęna ẽ. Qui ergo
finito presentis uitȩ tẽprẽ ad refectionẽ supernȩ c̃tẽplati¬
onis ueniunt: non ad agni prandiũ sed ad caenã uocant᷑
Quaeuidelicet caena. hoc ultimo c̃uiuio expͥmit ur¬
Cui septẽ discipłi adeẽ memorantur: quia illos ut diximus
tunc interna refectio reparat. qui pleni nunc septiformis grã
huiꝰ sp̃s repleri presentia desiderate: Quiduos sequi infuturũ
possit: ex presenti perpendite. Pensate si hocsp̃u pleni estis:¬
& nostis si adillud c̃uiuium peruenire ualeatis. Quisquis
nãq ille ẽ quẽ nunc sp̃s iste nonreparat: profecto ab illa ęt̾ni

Expanded text:
1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfectionis studio terrena transcecoepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo cvocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo finito praesentis vitae tempore ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad agni prandium, sed ad coenam vocantur, quae videlicet coena, hoc ultimo convivio expcui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia ite, hujus spiritus repleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis namque ille est quem nunc spiritus iste non reparat, profecto ab illa aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Sic enĩ sua redẽptor indicat: ut imitationis uiã nob̃
sequentib sternat: Ecce incibo suo dñs nr̃ piscem assũ c̃iunge¬
re fauo uoluit: quia uidelicet illos insuo corpore ad aeternã
quietem suscipit. qui cumhic tribulationes ꝓdõ sentiunt.
abamore internȩ dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce
fauus sumitur: quia quihic afflictionẽ ꝓueritate suscipiunt.
illic dulcedine uera satiantur. Notandum quoq qđ ulti¬
mũ c̃uiuium dñs cũ septem discipłis habuisse describitur.
Petrus nãq & thomas. nathanahel. filii zebedei. &alie ex
discipłis eiꝰ duo. in eo fuisse memorantur. Curcum septem
discipłis ultimũ c̃uiuiũ celebrat. nisi qđ eos tantum modo
qui septiformi grã scĩ sp̃s pleni sunt. futuros secũ iam in acterna
refectione denuntiat: Septẽ qͦq dieb om̃e hoc tempus cuol¬
uitur: & sepe septenario numero perfectio designatur.

Expanded text:
mus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis mus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo Dominus noster pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum convivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum convivium celebrat, nisi quod eos tantummodo qui septiformi gratia sancti Spiritus pleni sunt futuros secum in aeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est in aquis generis humani capiuoluit laqueo mor¬
tis nr̃ae: &quasi tribulatione assatuf c̃. tẽpore passionis suȩ:¬
E
Sed quipiscis assus fieri dignatus ẽ. inpassione: fauus mellis
nobis exticit in resurrectione. Et qui inpisce asso figurare
uoluit tribulationẽ passionis suae: infauo mellis utrãq natu¬
rã exprimere uoluit personȩ suȩ: Fauus quippe: mellisçera
est. Mel uͦ incera.ẽ diuinitas inhumanitate. Quod abhac
quoq lectione non discrepat: Nampiscem comedit & panem.
Qui enĩ assari ut̃piscis potuit exhumanitate. pane nos reficit
ex diuinitate: quiait. Egosum panis uiuus: quidecaelo descen¬
di. Assum gͦ piscem comedit &panẽ: utipso suo cibo nobis
ostenderet:. quia &passionẽ ex nr̃a humanitate pertulit. & re¬
fectionẽ nr̃am exsua diuinitate procurauit. Quodsi uigi¬
lanter inspicimꝰ: nobis qͦq qualiter adimitandũ c̃gruat uide¬

Expanded text:
dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mordignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Assum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procuravit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat vide
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Ducamꝰ gͦ pertrigonũ quinquaginta &inũ: & fiunt
centũ quinquaginta tres. Quia igitur om̃is nr̃a operatio
ter ducimus. ut ad quinquaginta &unũ uenire debeamus.
Etuera nr̃a requies tunc ẽ. cum ipsã iam claritatẽ trinitatis
agnoscimꝰ: quã in unitate diuinitatis eẽ certe tenemꝰ. Quinqͣ¬
ginta &unũ terducimus: &electorũ sũmã insuperna patria
quasi centũ quinquaginta &trium piscium numerũ tenemꝰ.
Post resurrectionẽ qͦ dñi missũ rete dignũ fuit uttot pisces
caperet: quot solũmodo electos ciuessuperne patriȩ desig¬
narent. Inter haec uͦ & hesterna scĩ euangłii lectio & hodi¬
erna nos ammonet: utuigilanter debeamꝰ inspicere. cur
dñs &redẽptor nr̃ postresurrectionẽ suã piscem assum
legitur comedisse: Nonenĩ uacat amysterio: quod iterat᷑
infacto. In hac &enĩ lectione panẽ & assũ piscem: in illa uͦ
ipsũ mediatorẽ dĩ & hominũ passum: Ipse enĩ lacere

Expanded text:
non est. Ducamus per trigonum quinquaginta et unum, et fiunt centum quinquaginta tres. Quia igitur et omnis operatio noter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus, et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem ergo Domini missum rete dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. 5. Inter haec vero et hesterna sancti Evangelii lectio et hodierna nos admonet, ut vigilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero ipsum Mediatorem Dei et hominum passum? Ipse enim latere
Abbreviated transcription (Latin):
cum in grederent᷑ in scã scõrum: quem fecit de speculis mu¬
lierum. quae excubabant inostio tabernaculi. Labrũ
quippe aeneum morses ponit in quo sacerdotes lauari
debeant. & scãscõrum ingrędi: quia lex di prius nos la¬
uari ꝑ compunctionem precipit. ut nr̃a immunditia ad
penetrandã secretorũ dĩ munditiam nonsit indigna.
Quod bene labrum. de speculis mulierũ ꝑhibet factũ:
quac ad cabernaculi ostium indesinenter excubabant. Spe¬
cula quippe sunt mulierum precepta dĩ: in quib se scãe
animae semꝑ aspiciunt. & siquae in eis sunt faeditatis ma¬
culaẽ dep̃hendunt. cogitationum uitia corrigunt. &¬
quasi renitentes uultus  uelut exreddita rmagine com¬
ponunt: quia dum preceptis dominicis sollerter intendun
quãdiu in hac uita sunt acternũ tab̾naculũ ingredi ne

Expanded text:
cum ingrederentur in sancta sanctorum, quod fecit de speculis mucum ingrederentur in sancta sanctorum, quod fecit de speculis mulierum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandam secretorum Dei munditiam non sit indigna. Quod bene labrum de speculis mulierum perhibet factum quae ad tabernaculi ostium indesinenter excubabant. 1501 Specula quippe mulierum sunt praecepta Dei, in quibus se sanctae animae semper aspiciunt, et si quae in eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine componunt, quia dum praeceptis dominicis solerter intendunt,quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi ne
Abbreviated transcription (Latin):
tis animalib ponit᷑: ut eandem salis petram lambere
debeunt & meliorari. Quasi ergo inter bruta ani¬
malia: petra salis debet. eẽ. sacerdos inpopłis. Cu¬
rare namq sacerdotẽ necesse. ẽ. quae singulis dicat.
unumquemq qualit̃ moneat: ut quisquis sacerdoti
iungit᷑. quasi exsalis tactu aet̾nae uitae sapore condia¬
tur. Sal & enim terrae non sumꝰ: si corda audientium
non condimꝰ. Quod ꝓfecto condimentũ. ille ueraciter
ꝓximo impendit: qui p̃dicationis uerbum non subtrahit
Sed tunc uere aliis recte p̃dicamus. si dicta reb ostendimꝰ.
si nos ipsos diuino amore conpungimꝰ & humanae uitae
quae sine culpa transiri Nequaquã potest: cotidianas ma¬
praccepta dĩ studiose ꝑscrutamur: & ꝑhaec ꝓficiscere
ipsi contendimꝰ. perquae iam ꝓfecisse nouimꝰ quos uene¬
ramur. Hinc. ẽ. enĩ quod & demorse scriptum est.
Posuit & labrum aeneum quo lauarent᷑ aaron & filui eiꝰ

Expanded text:
tis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere tis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lapraecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labrum aeneum in quo lavarentur Aaron et filii ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tes aeccłastica subsidia in p̃dicatione laboramꝰ. Praecõ¬
nes namq uenturi iudicis sumus. Quis ergo secutu¬
rum iudicẽ nuntiet. si praeco tacet. Proinde consi¬
derandum nobis. ẽ: ut inquantũ ualet quisq inquan¬
tum sufficit. & terrorem uenturi iudicu: & dulcedi
nem regni susceptȩ aeccłae insinuare concendat. Et
quia una eademq exortationis uoce non sufficit simul
cunctos ammonere: deb& singulos inquantũ ualet in¬
struere. priuatis locutionib aedificare: exhortatione
simplici fructũ infiliorũ suorũ cordib quaerere. De¬
bemꝰ namq pensare continue qđ apłis dicit᷑ & per apłõs
nobis. Uosestis sal terrae. Siigitur salsumus: condire
mentes fidelium debemus: Uosigitur qui pastores estis:
pensate quia dĩ animalia pascitis. Dequib ꝓfecto ani¬
malib: dõ ꝑpsalmistam dicitur. Animalia tua: ha¬
bitabunt in ea. Et saepe uidemꝰ quod petra salis bru¬

Expanded text:
tes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecotes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo quod sanctis aposnobis: Vos estis sal terrae . Si ergo sal sumus, condire mentes fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis bru
Abbreviated transcription (Latin):
nib fidelium uiuimꝰ quas illi ꝓ suis peccatis obtuler̃.
si comedimꝰ & tacemus: eorũ ꝓculdubio peccata man¬
ducamus. Pensemꝰ ergo cuius sit apud dm̃ criminis. pec¬
catorum precium manducare . & nihil contra peccata
praedicando agere. Audiamꝰ: quid beati iob uoce
dicit᷑ Si aduersum me terra mea clamat. & cum ea
sulci eiꝰ deflent: si fructꝰ eius comedi absq pecunia.
Terra & enim contra possessorẽ suum clamat: quando
contra pastorem suum iuste aeccła murmurat. Cuius
acciam sulci deflent: si corda audientium quae apre¬
cedentib sunt patrib predicationis uoce & uigore
in uectionis exarata. uident aliquid quod lugeant de
uita pastoris. Cuius uidelicet terrae fructus possessor
bonꝰ sine pecunia nonmanducat: quia discretꝰ pastor
praerogat talentum uerbi. ne ad dampnationem
suam de aeccła stipendium sumat alimenti. Tunc enĩ
de terra nr̃a cũpecunia fructꝰ comedimꝰ: quando sumer¬

Expanded text:
nibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, nibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumen
Abbreviated transcription (Latin):
scãe aecdae instipendio cotidiano ꝑcipimꝰ: qui tamen
ꝓ acterna aeccła minime inpraedicatione laboramus
Pensemꝰ. cuiꝰ dampnationis sit sine labore hic perciꝑe
mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium uiuimꝰ.
sed numquid ꝓanimab fidelium laboramꝰ: Illa ir
siuis fideles obtuler̃: Nec tamen contra peccata eadẽ
uel orationis studio uel praedicationis ut dignum est
insudamꝰ. Uix ꝓculpa sua quempiam aꝑta uoce repre¬
hendimꝰ: & ad huc quod .ẽ. grauius aliquando si per¬
sona in hoc mundo potens sit. eiꝰ forsitan & errata lau¬
dantur. ne si se auerset᷑ ꝑ iracundiam: munꝰ subtrahat
quod impendebat. S ed debemꝰ sine cessatione meminis se.
quod dequibusdam in oseae scriptum. ẽ. Peccata popłi
mei comedunt. Cur autẽ peccata popłi comedere di¬
cuntur. nisi quia peccata delinquentium fouent. ne tem¬
poralia stipendia amittunt: Sed & nos qui exoblatio

Expanded text:
sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa insuis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus suquod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est in Osee: Peccata populi mei comedunt . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inresurrectione remunerat. Merces itaq quae in presen¬
⁊ rccipitur. hoc in nobis debet agere: ut ad sequentem
mercedem robustius tendatur. Uerusergo quisq pre¬
dicator non ideo predicare debet. ut in hoc tempore mer¬
cedem recipiat: sed ideo mercedem recipere. ut p̃dicare
subsistat. Quisquis namq ideo predicat. ut hic uel laudis
uel muneris mercedem recipiat: aeterna ꝓculdubio mer¬
cede se priuat. Quisquis uero uel ea quae dicit ideo pla¬
cere hominib appetit. ut dum placet quod dicit᷑ ꝑ eadẽ
dicta non ipse sed dñs amet᷑: uel id circo terrena stipen¬
dia inp̃dicatione consequit᷑. ne apraedicationis uoce
ꝑ indigentiam lasset᷑: huic ꝓculdubio ad recipiendam
mercedẽ nihil obstat inpatria. quia sũptꝰ sumpsit inuia.
Sed quid nos quod tamen dicere sine dolore nonpossũ.
quid nos opastores agimꝰ. qui & mercedem conseqͥm᷑.
& tamen operarii nequaquã sumꝰ: Fructus quippe

Expanded text:
in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenin resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sacculum portare ꝓhibuit: sumptꝰ & alimenta ex eadẽ
p̃dicatione concedit. Namsequitur.n eadẽ autẽ
domo manete: aedentes & bibentes quae apud illos sunt.
Dignus . ẽ. enim operarius . mercede sua. Si pax nr̃a recipi¬
tur. dignũ. ẽ ut in eadẽ domo maneamꝰ edentes & biben¬
tes quãe apud illos sunt: ut abeis terrena stipendia con¬
sequam᷑. quib praemia patriae caelestis offerimus
Unde etiã paulus haec ipsa ꝓminimo suscipiens: dicit
Sinos uobis sp̃italia seminauimus: dignũ ẽ enĩ si ura
carnalia metamꝰ. Et notandũ quod subdit᷑. dignus ẽ.
operarius mercede sua: quia tam demercede opẽris sunt¬
ipsa alimenta sustentationis. ut hic merces delabore pre¬
dicationis inchoetur: quae illic deueritatis uisione per¬
ficitur. Qua in rẽ considerandum . ẽ. quod uni nr̃o
operi duae mercedes debentur: una inuia. altera in pa¬
tria. Una quae nos in labore sustentat: alia quae nos

Expanded text:
sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit, nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
Hi quid aliud faciunt. nisi pedes suos ex mortuorũ anima¬
lium munire pellib conantur : Omĩs uero qui salutat
inuia. ex occasione salutat itineris: non exstudio optan
dȩ eiusdẽ salutis. Qui igitur non amore aec̾ne patriae.
sed premiorum ambitu salutẽ audientib predicat: quasi
initinere salutat. qui exoccasione & non exintentione salucẽ¬
audientib exoptat.
intraueritis: primũ dicite. Pax huic domui. Et siibi fue¬
rit filius pacis: requiescet super illam pax ur̃a. Sin autẽ
ad uos reuertetur. Pax quae abore predicatoris offert᷑.
aut requiescit indomo si mea filius pacis fuerit. aut ad
eundẽ predicatorem reuertit᷑ : quia aut erit quisq pre¬
destinatꝰ ad uitã. & caeleste uerbũ sequet᷑ quod audit:
aut si null audire uoluerit. ipse praedicator sine fructu
non erit: quia ad eum pax reuertitur. qua ei adño prola¬
bore sui operis recompensatur . Ecce autẽ qui peram &

Expanded text:
Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animaHi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione endae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione saluteudientibus exoptat.intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illam pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit, aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro labore sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et
Abbreviated transcription (Latin):
debeat ostendatur. Quae siquis uerba etiã ꝑ allẽgo¬
riam uelit intellegi: insacculo pecunia lausa est. Pe¬
cunia uero clausa. ẽ: sapientia occulta. Qui igicur
sapientiae uerbum habet. sedhoc erogare ꝓximo negle¬
git: quasi pecuniam insacculo ligatam tenet. Unde
scriptũ ẽ ꝑsalomonẽ. Sapientia abscondica & thesaurꝰ
occultus. quae utilitas inutrisq: Quid uero ꝑperam.
nisi onera scłi: Et quid hoc loco ꝑcalciamenta. nisi
mortuorũ operũ exempla signant᷑. Iui ergo offici¬
um praedicationis suscipit: dignũ non.ẽ ut onus saecu¬
larium negotiorum portet. nedum hoc eiꝰ colla deprimit:
ad p̃dicanda caelestia. non ad surgat. Nec debet stulco¬
rum operum exempla conspicere: ne sua opera quasi ex.
mortuis pellib credat muniri. Sunt & enim multi: qui pra¬
uitatẽ suã ex alienis prauitatib tuentur. Qui enim alios
talia fecisse considerant: se haec facere licenter putanc

Expanded text:
debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegodebeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Unde scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant.
Abbreviated transcription (Latin):
mitiget. & peccatorum uulnera in aliis ipse afflictionibus
uulneratꝰ sanet. Quẽ & siquando zelus rectitudinis exigit.
ut erga subiectos seuiat. furor ipse deamore sit nondecru¬
delitate: quatinꝰ & iura disciplinae exhibeat. & intꝰ pater¬
na pictate diligat : quosforis quasi insequendo castigat
Quod tunc rector bene exhibet. cumse ipse diligere
per amorem priuatũ nescit: cumnulla quae mundi sun
appetit. cum terrenae cupidicatis honorib nequaquã
mentis colla supponit. Unde & subditur. Nolite por¬
tare sacculum. Neq peram. Neq calciamenta: & nemi¬
nem peruiam salutaueritis: Praedicatori enĩ tanta deb&
in dõ. ec̃. fiducia: ut presentis uitae sumptꝰ quamuis
non puideat tamen sibi hos nonde. ee. certissime sciat: ne
dum mens eiꝰ occupat᷑ ad tẽporalia. minus alus ꝓuideat
aecerna. Cui etiã ꝑuiã neminẽ salutare conceditur: ut
sub quanta festinatione initinere predicationis pergere

Expanded text:
mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere
Abbreviated transcription (Latin):
nam ad predicationis uirtutẽ nonsufficimus. loci nr̃i
officium in nocentia uitae teneamus. Nam subditur
Ecce ego mitto uos: sicut agnos inter lupos. Multi aut̃
cum regiminis iura suscipiunt: ad lacerandos subditos
in ardescunt. Terrorem potestatis exhibent: & quibus
ꝓdesse debuerant nocent. Et quia caritatis uiscera non
habent. domini uideri appetunt: patres se. e̾ẽ. minime
recognoscunt. Humilitatis locum inclationem domina¬
tionis immutant: & siquando extrinsecus blandiunt᷑.
intrinsecus sȩuiunt: Dequib ali is. ueritas dicit. Ueniunc
aduos inuestimentis ouium: intrinsecus autẽ sunt lupi
rapaces. Contra quȩ omĩa. considerandum nobis. ẽ. quia
sicut agni incer lupos mittimur. ut sensum seruantes in no¬
centiae. morsum malitiae non habeamus. Qui enim lo¬
cum praedicationis suscipit. mala inferre non debet sed
tolerare : ut ex ipsa sua mansuetudine iram saeuientium

Expanded text:
nam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri nam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium
Abbreviated transcription (Latin):
nis locum suscipimꝰ: apud iustũ iudicẽ nr̃a nos tacitur¬
nitas addicat. Sepe enim ꝓsua nequitia predicantium
restringitur lingua sepe uero ex subiectorum culpa
agit᷑. ũt eis qui praesunt. praedicationis sermo subtrahat᷑.
Ex sua quippe nequitia p̃dicantis lingua restringit᷑.
sicut psalmista ait. Peccatori autẽ dixit ds̃: quare tu
enarras iustitias meas Et rursus exuitio subiectorũ.
uox praedicantium ꝓhibet᷑ sicut ad ezechielem dñs
dicit. Linguam tuam adherere faciam palato tuo: & eris
mutus. nec quasi uir obiurgans: quia domus exasperats
est. Ac si aperte dicat. Id circo tibi predicationis ser¬
mo collitur: quia dum me insuis actib plebs ex asperat.
non .ẽ. digna cui exortatio ueritatis fiat. Excuius ergo
uitio predicatori sermo subtrahatur: non facile agnõs¬
citur. Quia uero pastoris taciturnitas aliquando sibi.
semper autẽ subiectis noceat: certissime scitur. Seduti¬

Expanded text:
nis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed uti
Abbreviated transcription (Latin):
do manifestauit. Super occasum uidelicet ascendii:
quia mortẽ quã ꝑtulit. resurgendo calcauit. Ei ergo
qui ascendit suꝑ occasum iter̃ facimus: cum nos eius
głam ur̃is mentib praedicamus. ut eas & ipse post ue¬
niens : ꝑamoris sui praesentiam illustr&. Missis autẽ
predicatorib : quid dicat audiamus. Messis quidẽ
multa: operaru autẽ pauci. Rogate ergo dñm mes¬
sis: ut mictat operarios in messem suam. Ad messem
multam: operarii pauci sunt. Quod sine graui mae¬
rore loqui non possumus : quia & sisunt qui bona au¬
diant. desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotib
plenꝰ. ẽ. sed tamen in messe di rarꝰ ualde inuenit᷑ operator.
quia officium quidem sacerdotale suscipimꝰ: sed opus
dicitur. Rogate dñm messis: ut mittat operarios in messẽ
suam. Uos ꝓ nobis petite. ut digna uobis operari ualeamꝰ:
Ne ab exhortatione lingua corpeat. nepostquã p̃dicatio¬

Expanded text:
do manifestavit. Super occasum videlicet ascendit, do manifestavit. Super occasum videlicet ascendit, quia mortem quam pertulit resurgendo calcavit. Ei ergo qui ascendit super occasum iter facimus cum nos ejus gloriam vestris mentibus praedicamus, ut eas et ipse post veniens per amoris sui praesentiam illustret. 3. Missis autem praedicatoribus, quid dicat audiamus: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
mi & minus quã inter duos caritas haberi nonpo¬
test:Nemo enim ꝓprie adsemecipsum habere carita¬
tem dicitur. sed dilectione se in alterum tendit: ut es se
caritas possit: binos ad p̃dicandũ discipulos dñs mitit
quaten hoc nobis tacitus innuat: quia qui caritatẽ erga
alterum pon habet. p̃dicationis officium suscipere
Nullatenus debet. Bene autẽ dicitur. quia misit eos
ante faciem suam in omnẽ ciuitatẽ & locũ: quo erat
ipse uenturus. Praedicatores enĩ suos dñs sequitur.
quia p̃dicatio preuenit: & tunc admentis nrãe habita¬
culum dñs uenit. quando uerba exortationis currunt.¬
atq precurrunt: atq per haec uericas inmentẽ suscipi¬
tur. Hinc namq eisdem praedicatorib rsaias dicit.
Parate uiam dñi. rectas facite semitas dĩ nr̃i: Hinc illis
psalmista ait. Iter facite ei : qui ascendit super occasũ
Super occasum namq dñs ascendit: quia unde inpas¬
Sione occubuit. inde maiorem suam głam resurgen¬

Expanded text:
mi; et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilecharitas possit binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. Bene autem dicitante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgen
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitas reuoc et: quia & siquis ad locum ꝓpositum
ire dissimulat cius desiderium quȩ lib& uiae asperitas
non immutat. Nulla nos ꝓsperitas blandiens seducat.
quia stultus uiator est: qui initinere amoena prata
conspiciens. obliuiscitur quo tendebat. Ioto ergo
desiderio : ad supernam patriam animus anhelet. Nul
in hoc mundo appetat quod constat. quia citius relinque¬
tur : ut si caelestis pastoris ueraciter ouessumus. quia in
uiae delectatione Nonfigimur: accernis pafcuis inper¬
uentione saciemur

Expanded text:
adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aeternis pascuis in perventione satiemur
Abbreviated transcription (Latin):
didit: & uirtus operis non reliquit. Quaeramus ergo
fr̃s haec pascua: in quib cũ tantorum ciuium sollem¬
nitate gaudeamus: Ipsa nos laetantium festiuitas.
inuitẽt. Certe si alicubi popłs nundinas caelebraret
si ad alicuius eccłae dedicationẽ denuntiata sollẽpnita¬
te concurreret: festinaremus om̃s simul inueniri: int̾¬
esse unusquisq satageret. graui se damno afflictum
crederet: si sollempnitatem cõmunis lactitiae nonui¬
deret. Ecce incaelestib electorũ ciuium laetitia agit᷑.
uicissim de se om̃s in suo conuentu gratulantur : &
tamen nos ab amore aeternitatis tepĩdi. nullo deside¬
rio ardemus: & interesse tantȩ sollepnitati non quęri¬
mus Priuamur gaudus: & laeti sumus. Accendamꝰ
ergo animũ fr̃s. recalescat fides in id quod credidit.
in ardescant ad superna nr̃a desideria: & sic amare
iam ire .̃. Ab internac sollempnitatis gaudio. nulla nos

Expanded text:
didit, et virtus operis non reliquit. 6. Quaeramus ergo,didit, et virtus operis non reliquit. 6. Quaeramus ergo, fratres charissimi, haec pascua, in quibus cum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos
Abbreviated transcription (Latin):
Quae autẽ sunt istarum ouium pascua. nisi interna
gaudia sempiterna uirentis paradysi: Pascua namq
electorum sunt: uultus praesens dĩ. Qui dum sine defectv
conspicitur : sine fine mens uitae cybo saciatur. In istis
pascius de aeternitatis sacietate laetati sunt: qui cumq¬
iam laqueos uoluptuosae temporalitatis euaserunt
sbi hrmnidici angłorum chou. ibi societas supernorum
cuium. Ibi dulcis sollempnitas. aperegrinationis huiꝰ
tuisti labore redeuncium᷑. Ibi uidex ap̃łorum Numerꝰ. Ø¬
ibi innumerabilium martỹrum uictor exercitu s
Tanto illic laccior: quanco hic durius afflictus. Ibi com¬
fessorum constantia: premu sui perceptione consolata.
Ibi fideles uiri. quos auiriditatis suae robore: uoluptas
sdĩ emollire non potuit. Ibi scãe mulieres: quae cũ scło
& sexum uicerunt: Ibi pueri. quihic annos suos morib
transcenderunt. Ibi senes. quos hic & actas debiles red¬

Expanded text:
Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt, vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sipascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles red
Abbreviated transcription (Latin):
cere & alias oues dicebat. Hoc cotidie fieri fr̃s aspicimꝰ:
hoc reconciliatis gentilib factum hodie uidistis. Quasi
ex duob gregib unũ ouile efficit : quia iudaicum & gen¬
tilem populum in sua fide coniungit. paulo attestante
qui ait. Ipse . ẽ. pax nr̃a : qui fecit utrãq unum. Dum enim
ad acternam uitam exutraq natione simplices eligit: ad
ouile ꝓprium oues deducit. Dequibus ꝓfecto ouibus:
rursus ait. Oues meae uocẽ meã audiunt: & ego cog¬
nosco eas. & sequuntur me : & ego uitam aeternãm do eis
De quibus & paulo superius dicit. Perme siquis introierit
saluabitur : & ingredietur & egredietur. & pascua in¬
ueniet. Ingredietur quippe adfidem : egredietur uero
a fide ad spetiem. a credulitate ad contemplationem.
Pascua autẽ inueniet: in aeterna refectione. Oues ergo
eius pascua inuenient. quia quisquis illum corde simpli¬
ci sequitur : aecernae uiriditatis pabulo nutritur

Expanded text:
cere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, cere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit; Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit, de quibus profecto ovibus rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, de quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem; egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem; pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur.
Abbreviated transcription (Latin):
periculum ur̃m. Uidete si oues eius estis. uidete sicũ
cognoscitis: uidete si lumen ueritatis scitis. Scitis aũt
dĩco. nonperfidem sed per amorem. Scitis dico.
non ex credi litate. sed ex operatione. Nam isdem ip¬
se qui haec loquitur iohannes euangłista: testatur
dicens. Qui dicit se nos se dm̃ & mandata eiꝰ non
dñs subdit. Sicut nouit me pater. & ego agnosco pa¬
trem: & animam meam pono ꝓ ouib meis: Acsi aper¬
te dicat. In hoc constat quia & cognosco patrem &
agnoscor a patre : quia animam meam ꝓ ouib meis
pono: idest ea caritate qua ꝓouib morior: quantũ
patrem diligam ostendo. Quia uero non solum
iudaeam sed etiam gentilitatẽ redimere uenerat: ad¬
iungit. Et alias oues habeo quae non sunt exhoc
ouili. & illas oportet me adducere. & uocẽ meam audient:
& fiet unum ouile & unus pastor. Redemptionem niam
qui exgentili popło uenimꝰ dñs aspexerat: cumse addu¬

Expanded text:
periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non us protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet quia ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat, cum se addu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nullo feruore dilectionis excitatur .: quia dum so¬
la exteriora commoda requirit. interiora gregis damna
Neglegenter patitur: Unde & mox adiungitur. Mer¬
cennarius autẽ fugit. quia mercennarius est: & nonperti¬
net ad eum deouibus. Sola ergo causa. ẽ: ut mercenna¬
rius fugiat: quia mercennarius est: Acsi aperte dice¬
retur: Stare inpericulo ouium non pocest: qui in eo quod
ouibus prae. ẽ. non oues diligit sed lucrum terrenum
quaerit. Dum enim honorem amplectitur. dum tempo¬
ralib commodis lactatur: opponere se contra periculũ
trepidat. Ne hoc quod diligit amittat. Sed quia redẽp¬
tor nr̃ culpas ficti pastoris innotuit: iterum formam ciu
debeamus inprimi ostendit dicens. Ego sum pastor
bonus. Atq subiungit. Et cognoscomeas: & cognos¬
Et cognoscunt me meae̾. ac sipatenter dicat: diligen¬
tes obsequuntur. Qui enim ueritatem nondiligit᷑: ad¬
huc minime cognouit. Quia ergo audistis fr̃s kiñi

Expanded text:
tur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sotur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox subjungitur: « Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. » Sola ergo causa est, ut mercenarius fugiat, quia mercenretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oet cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistis, fratres ch
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae auctoritate uindicamus. Quod quia mercenna
rius non facit. cum uenientem lupum uidet: fugit. Sed
est alius lupus: qui sinecessatione cotidie non corpora
sed mentes dilaniant. malignus uidelicet sp̃s. qui caulas
ouium insidians circuit : & mortes animarum quaerit.
Dequo lupo: mox subditur. Et lupus rapit: & disper¬
git oues. Lupus uenit & mercennarius fugit: quia malignus
sp̃s mentes fidelium in temptatione dilaniat. Et is quilo¬
cum pastoris tenet: curam sollicitudinis non habet. Ani¬
mae pereunt: & ipse de t̾renis commodis laetatur. Lupꝰ
rapit & dispergit oues: cum alium ad luxuriam pertrahit.
alium in auaritiam accendit alium insuperbiam erigit:
alium per iracundiam diuidit. Hunc inuidia stimulat:
illum fallatia sub plantat. Quasi ergo gregem lupus
dissipat: cũ fidelem populum diabolus ꝑ temptationes
necat. Sed contra haec mercennarius nullo zelo accendi¬

Expanded text:
justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenjustitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenrius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit: alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit: hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accendi
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq ad gregis custodiam sicut uerus pastor: sic etiã
mercennarius stat. Sed lupus ueniens indicat : quoquisq
animo super gregis custodiam stabat. Lupus & enim super
oues uenit: cum quilibet in iustus & raptor fideles quosq
atq humiles opprimit. Sed his qui pastor esse uidebatur
& non erat. relinquit oues & fugit: quia dum sibi ab eo
periculum metuit. resistere eius iniustitiae non presumit
Fugit autẽ non mutando locum: sed subtrahendo sola¬
tium. Fugit quia in iustitiam uidit: & tacuit. Fugit: qui
se subsilentio abscondit. Quib bene per ꝓpħ̾am dicitur
Non ascendistis ex aduerso. Neq obposuistis murum ꝓdo
mo israhel: ut staretis in proelio. indie dñi. Ex aduerso
quippe ascendere. ẽ: quibuslibet potestatib praue agen¬
tibus. rationis libera uoce contraire. Et indie dñi ꝓ
domo israhel inproelio stamus. ac murum obponimus.
si fideles in nocentes contra peruersorum iniusticiam ex

Expanded text:
plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex