comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. s in enigmnate
.i. obscute tunc autẽ
iudebimus facie ad
faciem .i. ma̾ni feste
a scłi recto uultu se
intuencium. Est eñ
quedam uslio huius
temporis erit abtera
futuri Ista est ꝑ fibẽ.¬
quod modo est secre

Expanded text:
mus. Sed in aenimate, id est obscure, tunc autem videbimus facie ad faciem, id est manifeste, a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaedam visio hujus temporis, erit altera visio futuri. Ista est per fiquod modo est secret
Abbreviated transcription (Latin):
.i. hñs samlitudinẽ
signate rer ut sicut
carne libiduns homo
ĩ cͥcũcisione spoliatur.
sic dĩa spolietut õib¬

Expanded text:
bens similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo ircumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnib
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrauit eos cecitas. Qd̃ enĩ curiositatẽ inuene d¬
rint per superbiam perdiderunt. qd eiũ d̾s dederat
gratis tulit in gratis. et ꝯuersi sunt au̾itate ad ydo¬
la et simulacra. et ad culturas demoniori adoraue¬
runt creaturam contempto creatore. Unde subdit.

Expanded text:
obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate inveneobumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam perdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
obtusi sunt̃. Unde obscuratum est cor eoꝵ. scce ex
har suꝑbia. dicentes eñ: ore uł coide. se et̃ sapien¬
qͦmͦ obscuratũ est cor eoꝵ ostendit ibi. stulti fc̃ĩ sit̃ẽ.¬
qd̾ est uinclicta. sapĩentes euĩ in naturis teꝑ sulti
fc̃i sunt mñ deo. Inuestigabant eñ tõnẽ phisione¬
perscrutantes cursus sid̃um. et quantitatẽ elemen
laudanda sunt quantomagĩ c̾ator illoꝵ u̾ider̃t
ergo quo ueniendũ tẽt s ingrati ei qui illis prestitit
ut iuderent sibi uoluet̃t tribuere qd iudebant ⁊ ft̃i
suꝑbi amiserunt ⁊̃ quod indebarit. eliũ sunit uł ce¬
bi erunt ã dicentes se ẽt̃ sapientes ẽẽ. nõ debebant
sibi arrogare qd̃ d̾s donauerat. neo se iactare ex eo
qd̃ nõ ase ipsis s ab illo habebant qd̵̾ itaq illis cre¬
denclum fuit ut ad hoc tenend̾ qd̃ uid̾e pot̾ant ab
illo sauarentur qui dederat ut iud̾ent si enĩ hoc
facerent humilitatẽ seruarent. et possent purgaii
plationi coherere. quia uero suxerbia erantt in eis

Expanded text:
obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapienquomodo obscuratum est cor eorum, ibi, stulti facti sunt, quod est vindicta. Sapientes enim in naturis rerum, stulti facti sunt in Deo. perscrutantes cursus siderum et quantitates elementlaudanda sunt, quanto magis Creator illorum? Viderunt ergo quo veniendum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere quod videbant; et facti superbi, amiserunt etiam quod videbant; elisi sunt, vel caebierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, plationi cohaerere. Quia vero superbia erat in eis,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. obscuxatũ ẽ. timorẽ
superbie obumbrante¬
ita ut sit. in sipiens .i.
paulatĩ. paulatim usq
ad insipientiam cor eon¬

Expanded text:
e, obscuratum est, tumore superbiae obdurata ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor eo
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatem et simplicitatẽ intellexest eũ oũ ista fecisse.
et a nullo fĩ potuisse. Consid̾auer̃t .n. quicquid est in
t̾iiSensibilia dñr que uisu tactuq corporis ꝙ senti¬
ri. queunt. Intelligibilia que conspectu mẽtis intel¬
magis mims q speciosa essent si cm̃ omni sp̃e carere
et rursus cdixit ꝯspituntur s addendo utellecta det

Expanded text:
ncommutabilitatem, et simplicitatem intellexerunt eum, omnia ista fecisse, et a nullo fieri potuisse. Consideraverunt enim quidquid est in runt. Sensibilia dicimus, que usu tactuque corporis sentiri queunt. Intelligibilia, que conspectu mentis intelmagis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere e
Abbreviated transcription (Latin):
rurit. Sicut enĩ ex motib et ad ministrõne corporis ani¬
mam qͣm non uides nõ intelligis. sic ad minuistratione
docius mundi et regunine omniũ creatorem intellexe¬
runt. Ita ut sit in excusabiles. Illos quippe scriptu
ra inexcusabilis clicit quos non latet u̾itas et in eis
unum est principium a quo oĩa iniciũ sortita sunt
et gratias nõ egerunt. de srgnitione s sibi attribue¬
sint. quod uere uanitas exat cogitationilz dico suis

Expanded text:
rere. Sicut enim ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creatorem intellexerunt. Ita ut sint inexcusabiles. Illos quippe inexcusabiles Scriptura dicit, quos non latet veritas, et in eis unum principium esse, a quo omnia initium sortita sunt,est et, gratias non egerunt, de cognitione, sed sibi attribuesint, quod vere vanitas erat. Cogitationibus dico suis,
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris nõ in m̃ito fama at¬
q gloria prelatos cernimꝰ
cuucta corpora transceuder̃t¬
uerunt aut¬
quicquid mutabile ẽ non
eẽ simmũ dm̃ et rõ aĩ¬
omnẽ ꝯmntabilesq sp̃e tus
cendect. Deinde iuderint¬
omnem sp̃em in re quac̃q
nuctabuli que naturalit¬
¶S. tex est omneq unũsi mundi corpus n̾o
sse eẽ insi ab illo qui in comimitabłr¬
et intellectualis. De t̾cio genere est uisio ista. qͣm hic coni¬

Expanded text:
eteris non immerito fama at praelatos cernimus, cuncta corpora transcenderunt ququidquid mutabile est, non esse summum Domnem mutabilesque spiritus transcenderunt. Deinde viderunomnem speciem in re quacunque mutabili, quae naturaliter est, omneque universi mundi corpus non posse esse nisi ab illo qui incommutabiet intellectualis. De tertio 8 genere est ista visio, quam hic co
Abbreviated transcription (Latin):
mus gloriati. in aliq
alierã res. nẽc̃ illi qui
ultra eos surit de alie¬
no regimine sunt. de¬
inde exponit quid dỹxe¬
non erat ad nunciatũ
ut głam suo labore
tis et in aliis et hoc to.¬
tum unde głand̾ est a
deo est et ideo qui gło¬
riatur. iuxta ad moni

Expanded text:
mus gloriari in aliqua aliena regula. Nec illi qui ultra eos sunt, de alieno regimine sunt. Deinde exponit quid dixenon erat annuntiatum, ut gloriam suo labore tis et in aliis, sed hoc totum unde gloriandum est, a Deo est. Et ideo: Qui gloriatur, juxta admoniti
Abbreviated transcription (Latin):
ist ap̃ ds̃. ufirinis opaciens. Quisquis eiũ eo ꝙ sibi
debetur uti nõ uult amplius impendit ecc̃e. maxi¬
strpenclium debrtum ab infernus s de sius laborib
transigendo cotilianum iuctum hoc est qd̾ stabula¬
rio ad ꝙ̃ uubneratus ille qui in cidit in latrones ꝑ¬
cluctus est dñs ait. si quid amplius crogauecis: in
acerpiendo qui non nisi pro tp̃ralib p̾dicabant. Id̾o
enĩ abstinet apłs a sumptib ne fit forma accipi¬
endi pseudo apłis rapatib. ⁊ Ham si euuũ q q̃¬
teret aliquis ait eua¬
cuaritur gła si enuã¬
gelizares ut ita ħ ita fi

Expanded text:
t apud Deum infirmis compatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, amplius impendit Ecclesiae. Maxistipendii debitum ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: Si quid amplius erogaveris in accipiendo, qui non nisi pro temporalibus praedicabant. Ideo enim Apostolus abstinet a sumptibus, ne sit forma accipiendi pseudo apostolis rapacibus. Nam si. Quasi quaereret aliquis: An evacuaretur gloria, si evangelizares, ut ita haec i
Abbreviated transcription (Latin):
nem ułl blaspheniam cui iħu. ut dicat eunti.¬
uł non ese adeo uel minciem deo. Et nemo
quantus cumq sit. potest dr̃e. uere . u sogitatio¬

Expanded text:
nem vel blasphemiam, cui, Jesu, ut dicat eum, vel non esse a Deo, vel minorem Deo. Et nemo, quantuscunque sit, potest dicere, vere, id est cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
accipit .i. dm̃i głosum. Sicut supia de ẏmagine
creata leq̃ns pro eodem accepit ymaginẽ głã
mut annir. ⁊ transimus de obscura forma ĩ lu¬
cidam formam. qr ⁊ ip̃a obscura p̃mago dei est.
ħ est ẏmago in qua hoĩes sunt creatu qͣ ceteris
aĩalib p̾sunt. q̃ creatura in reb creatis excellen¬
tissima est. cum a suo creatore ab impietate ius¬
tificatur. a deformi forma. in formosam muta¬
turr formam. erat enĩ inter uicia natura bona
onis in głam iustificationis. uł de gła fidei ubi
fili dei sumnus in głam spẽi ubi similes ei exim
cum iudebimus eum sicut est. ⁊ addit. tanqͣm
a dñ spũ per hoc ostendens a grã dei uobis
conferri tam optabilu ꝯformationis bonũ. ⁊¬
uerum hꝰ ymaginis q̃nq futura est perfectio ad ꝙͣ
consequendam nos erudit magr̃ bonus dicens.
dentes ut. in ymaginẽ eandem. que ẽ gła. qͣm
spetulamur. quam sꝑamus .l. ut dei ẏmago.i.¬

Expanded text:
id est Deum gloriosum, sicut supra de imagine creata loquens, pro eodem accepit imaginem et mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua homines creati sunt, qua caeteris animalibus praesunt, quae creatura in rebus creatis excellentissima cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bonaonis in gloriam justificationis. Vel, de gloria fidei, ubi filii Dei sumus, in gloriam speciei, ubi ei similes erimus, cum videbimus eum sicuti est. Et addit: Tanquam a Domini Spiritu, per hoc ostendens a gratia Dei nobis conferri, tam optabilis transformationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos erudit magister bonus, dicens: dentes in imaginem eamdem, quae est gloria quam speculamur, quam speramus, ut Dei imago,
Abbreviated transcription (Latin):
um. unde in latinsũ
hec scͥptura translata
est. Satisq apparet dixisse. speculantes .i. ꝑ specu¬
lam ratioms que est ymago dei indentes. nĩ de spe¬
cula prospicientes. hoc ergo conamur. ut ꝑ hãc
fti sumis tanqͣm per speculum quod uͦ subdit.

Expanded text:
um, unde in Latinum haec scriptura translata est. Satisque apparet dixisse, speculantes, id est per speculum rationis quae est imago Dei videntes, non de specula prospicientes. Hfacti sumus, tanquam per speculum. In eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
itia tristis. de ipsins gaudeam supplemẽto
ostencdit quod non sui cansa in hoc opere eoꝵ
gaudet. s s̃p profectum eorum nam de hͣ
nes tristari solet nec gaudere. Unde subclit.
Ego enĩ didici .i. in ꝯsuetudine hñr. suffici¬
tentus his ixi quib
frangoi. et hũndar¬
qr inde non erigor
et institrans sũ. a¬
u in omni loco .s.¬
coram pͥncipib uł¬
quib libet. ⁊ ĩ oĩb¬

Expanded text:
nuria tristis, de ipsius gaudeam supplemento. Ostendit quod non sui causa in hoc opere eorum gaudet, sed propter profectum eorum. Nam de hujusmodi nec tristari solet, nec gaudere. Unde subdit: Ego enim didici, id est in consuetudine habui, sufficicontentus his in quibus frangor; et abundara inde non erigor. Et institutus sum ast in omni loco coram principibuquibuslibet, et in o
Abbreviated transcription (Latin):
cdãs cicit. in me paten¬
ter uitio eoꝵ deputat
tam̃to dei. ne lex iũc
accepũt: tulpanda uide¬
atur. Ip̃a enĩ est qͣm sĩ
uenit xp̃e soluere sed
adimplece. ñ tñ ea iͥn

Expanded text:
s dicit, in me. Patenter vitio eorum deputat tamento Dei, ne lex quam tunc acceperunt culpanda judicetur. Ipsa enim est quam non venit Christus solvere, sed implere, non t
Abbreviated transcription (Latin):
Si enũ gr̃a est gratis darur. eluid ẽ gratis datur: uͥl
boĩ fecisti et daitur tͥ remissio petcatoruattencluntur.
oꝑa tua et inueniuntur omina mala ihalis opibus
quid debetur insi dampnatioꝰ bonis quid debetar met
qui opatut illa carnatia legis oꝑx uł aliqua bona ut
fidei et iustificõnis m̾eat᷑. si m̾ces ẽ ei nõ ĩpir scd̾ g. s¬

Expanded text:
Si enim gratia est, gratis datur. Quid est gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? bonis quid debetur? merqui operatur illa carnalia legis opera, vel aliqua bona ut gratiam fidei et justificationis mereatur, si merces est, ei non imputatur s
Abbreviated transcription (Latin):
cdicit apłc m̾cedẽ reddi scd̾ m̾tũ oꝑis tanqͣn opera
que d̾s renimerat: ex nob̾ siit imino gx gr̃a d̾i surit.
Nlãm d̾s per gr̃am dedit peccatorib fidẽ ꝑ qͣm iustifi¬
carentit. ut ꝑ fidem iuste uiuerẽt .i. bene operaren¬
tur. Quod ergo bũ operamur iam accepta gratia nõ
nobis s illi tribuend̾ ẽ. qui per gr̃am nos iustificamt.
Nlam si debitam ante gr̃am mercedẽ uelleo reddere
penam redd̾et peccatorib debitam. No ergo tͥ blam¬
dianis de mitis. cum tͥ reddi m̾cedẽ scd̃ debitũ oꝑis.
audis tanqͣm nõ sit in oꝑe gr̃a retribuentis. sicut
sius dono et largicione faciamus. Seq̃r. scd̃ ꝓpositum

Expanded text:
tum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem per quam justificarentur, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit in opere gratia retribuentis, sicut sius dono et largitione faciamus. Secundum propositum.
Abbreviated transcription (Latin):
in eum. et nos credimus paulo. credirs et
uͦ ẽ cred̾e in eũ: Credendo amare. credendo diligere. ere¬
dendo in eum ire. et euis m̃bris in corporari. ħ ẽ fides
quam a nob̾ exigit deus. et non inuenit quid exigat
nisi donauerit qd̾ inueniat. Per hanc fidem iu̾stifica¬
tur impius .i. fit de impio pnis. ut deiũ ip̃a fides inci¬
piat per dilectionẽ operm. sa qͥppe sola bona oꝑa di¬
cenda sunt. q̃ fiunt per dilectionẽ dei. ħ a necesse¬

Expanded text:
in eum. Et nos credimus Paulo, credimus et vero est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
malus usus sibunet ad¬
¶ł. iunita . uͦiͬ diferentas faciunt. bñ utttur
aliquis bono continentiam declicans deo. male uti¬
tur quis bono. contrueritiam declicatis ỹdolo ma¬
le rratur quis malo ꝯcupĩam relaxans adulterio.¬
bene uittur qͥs malo ocmpĩam restringens onubio.
Sic̃ ergo intlius est bene uti bono qͣm beue uti ma¬
lo. cũ urtũq sit bonũ. tta qui dat uirginẽ suã

Expanded text:
malus, sibimet adjuncta, quatuor differentias faciunt. Bene utitur aliquis bono continentiam dedicans Deo. Male utitur quis bono continentiam dedicans idolo. Male utitur quis malo concupibene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam
Abbreviated transcription (Latin):
bertatem. et ita opitet fĩ.¬
dico. si oportet non peccat.
Namr de isto alio patet q
bene facit. nou tm̃ nõ peccat
ille .s. qui statuit in cor su
ser. uirgi. suam. nõ in ge¬
tens ei fornitem npniarum.

Expanded text:
bertatem, et ita oportet fidico, si oportet, non peccat. Nam de isto alio patet, quia bene facit, non tantum non peccat ille, scilicet qui statuit in corde suo servare virginem suam, non ingerens ei fomitem nupti
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc statuit. benefacit.
et ille utiq. qui hoc non
ex leuitate aĩ s in corde
mentis bonum eise discre¬
uit. et qr ira oportet fie
dm̃ mectum illi collocat. ⁊
a scłi sollicitudine liberat

Expanded text:
i hoc statuit, bene facit, et ille, utique qui hoc non ex levitate statuit, sed in corde mentis bonum esse discernit, et quia oportet fierDeum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitudine liberat
Abbreviated transcription (Latin):
breuitate. ubi dixit. ipse
mone ꝑstrurcit. sĩ tam
totum ꝙ uerant ꝓferẽs
qͣm ostenders ex modico
quid taceret. Unde subd̃.¬

Expanded text:
brevitate, ubi dixit, Ipse mone perstrinxit, non tam totum quod noverat proferens quam ostendens ex modico quid taceret. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
uis qui intecprecant
scͥpturas. qui explanãt
legem priores quidem
ꝓphe prescierunt olun
de gentib ꝙ uocande

Expanded text:
is qui interpretantur Scripturas, qui explanant legem. Priores quidem prophetae praescierunt olim de gentibus quod
Abbreviated transcription (Latin):
non medicriter. qr ⁊̃ meuaricatio accessit. fiat pectãs
enĩ carnis que radi ẽ maloꝵ per mandatũ magis
eu̾m est non ẽ gc̃ã liberttors auget peceancti uł desiden¬
um prohibino pecc̃ꝵ. Ideo gͦ cdixit. per mandatũ. qr pre¬
uaricatio acdlita est cum pecrandi libidine. ⁊ sõ dyxit
su pmod̾. qi per legera nõ defecit. s magis solutis cuꝑi
orib penis subiceret. pͥer legem eñ accepit occõnẽ oꝑari

Expanded text:
 etiam praevaricatio accessit. Fiat peccans enim carnis quae radix est malorum per mandatum enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupidoribus poenis subjiceret. Per legem enim accepit occasionem operari
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ ergo lex q̃ sãtate sua ⁊ iusticia malsi ẽẽ con¬
cpiscĩam qd nesciebama ostãcdit. Non gͥ imputo legid̾i.
s uicio meo pecc̃m. Sona ÷ gͦ. uł enĩ lex: s sine gratia¬
⁊ samodo ostencut pecc̃a. Non tollit ergo lex. semper E¬
bona. siue obsit manib gratia siue prosit plenis gñu
multa erũ sirat bona que tñ quibdam iuitio ip̃oꝵ ft̃
ngcia. sicut sol quidẽ ocłos mulcet dolentib auget
sanitas. Inanib aittẽ ob est: nõ suo s illoꝵ uicio. dico

Expanded text:
onum ergo est lex quae sanctitate sua et justitia, malum esse concupiscentiam quam nesciebam ostendit. Non igitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatum, bona est enim lex, sed sine gratia tantum ostendit peccatum, non intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vitio. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
dens eam acrimine. hic eã¬
dem sui laude defencdit.
aliud est a cͥmine obiecto
defendere. aliud debito p̃¬
conio p̾dicare. ctim̃ obiet¬
tum fuit uͥ dtm ẽ. lexpec¬
catũ ẽ. defensio subsccu¬
ta est cum ait: absit. uno¬
uerbo defensa est ilitas.
qr magna ẽ. defendentis¬
auctoritas. hic ã uberima

Expanded text:
dens eam a crimine, hic eamdem sui laude defendit. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito pconio praedicare. Crimen objectum fuit, ubi dictum est, lex pecst. 34 Defensio subsecuta est cum ait: Absit! Unoverbo defensa est veritas, quia magna est defendentisauctoritas. Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
quia quod concupiscitur
tas deficit: desiderium mali crescit. quo aucto duł¬
cius fit quod prohibflur. Et ita peccatum fal
plures atq maiores ptuaꝵ amaritudines secũ¬
tur. et non solum secluxit per mandatũ. s per
illud. mandatum occidit. q ⁊̃ reatus preuarica¬
cionis arcessit. gladio ergo quem portabas te ĩs¬
inicus occidit armis tius te uicit. armis trus
te int̾erut. Mandato enim tanqͣm glaclio ar¬
matus eras ut innueum occid̾es. quod nõ ua¬

Expanded text:
uia quod concupiscitur,tas deficit, desiderium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum falplures atque majores poenarum amaritudines sequuntur, et non solum seduxit per mandatum, sed etiam per illud, mandatum occidit, quia etiam praevaricationis accessit reatus. Gladio ergo quem portabas te inimicus occidit, armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Mandato enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non va
Abbreviated transcription (Latin):
et bonum .l. utile uitam ad quirens. Sequitur.¬
eluod ergo hic q̃r iitum lex et sisit bona sit iñ
efficiende dampnosa. qd̾ gx p̃ dictis indebatir
posse colligi. Dpcetat enim mandatũ ẽt̃ admor¬
tibus uideri pot̃ bonum effecisse mortem. qd̾ sibi op¬
ponens remonet et qͦ intellectum clixenit mandatum
et̃ ad mortem exponit contra quosclam impios qui
qd bona est lex. et tñ ex ea mͥ ẽ mors. ut supͦ dc̃m ẽ. ergo
ꝗd̾ bonũ ẽ mͥ fc̃m ẽ mors: .i. datur hoc bonuĩ mͥ ad̾o ia
ut sit efficitus cã mortis e absit. Non enĩ est ex ip̃a lexe
mors s ex uicio hominis. qr nõ lex s fomes ẽ esficiens
cã moitis qui bonam rem uertit in malum. Sicut e¬
nim meilicina non est cã mortis si ostendat uenena mor¬
tifera licet his mali hoĩes abutantur. ad mortẽ suam
uł alioꝵ. siclex que uenena peccatoꝵ demonstrat. ⁊ ho¬
minẽ lib̾tatẽ suam abutentẽ. ꝙ. freno cohibet. et com¬
Sed peccatum ut¬

Expanded text:
et bonum, id est utile vitam acquirens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum lex, et si sit bona, sit tamen efficiendo damnosa. Quod ex praedictis videbatur posse colligi. Dixerat enim mandatum esse ad mortibus videri potest bonum effecisse mortem. Quod sibi opponens removet, et quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios qui quod bona est lex, et tamen ex ea mihi est mors, ut supradictum est; ergo quod bonum est mihi factum est mors, id est datur hoc bonum mihi a Deo, ita ut sit efficiens causa mortis: Absit! Non enim est ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate sua abutentem quasi freno cohibet, et comsed peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
diant gͦ et ueniant cuitines elimentor et creũt¬
in xp̃m ut fiant maiorã es quas mine cõlunt.
princiratus et poteitans angelice. ⁊ uos eno
replere potest qui super nos cuesriples. a¬
quo monuit nẽ pex phi¬
nuc̃ monet ne apstudꝭ¬
as legis recipiant. ꝙ estĩ
solum doms replca estis
sicati ab erroe et mun¬
do. circũcisidico. trrcũ¬
.u opere hũano. uos di

Expanded text:
diant ergo et veniant cultores elementorum et crem ut fiant majores eorum quos nunc colunt. principatus et potestatis angelicae. Et vos ergo replere potest, qui supernos cives quo. Monuit ne per pnc monet ne a pseudoas legis recipiant. Quasi disolum donis repleti estis, ificati ab errore et mundo. Circumcisi, dico, circust opere humano: vos di
Abbreviated transcription (Latin):
Lam principes aantun sibdee
hiis qui bene opexant᷑.
sed inal. s hiis qui male. si eiũ bonus ẽ prĩ¬
ceps bene operantem non puint: s cdiligit. si uero
malus est: non nocio bono: s purgat eum. malus
uero debet timere. quia instituti surtt principes
ut mala ꝓunuarit. principes clicit illos qui sp
corrigendam uitam. et prohibendo ad uersa cre¬

Expanded text:
am principes boni vel his qui bene operantur, sed his qui male. Si enim bonus est princeps bene operantem non punit, sed diligit. Si vero malus est non nocet bono, sed purgat eum. Malus ero debet timere, qui instituti sunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo adversa cre
Abbreviated transcription (Latin):
dem dei ordinatione. Nõ¬
sillT. ⁊ergo scd̃ dei orelinationem agit. de potes¬
tate bona patet. qd̵ eam prefecit deus rationabili¬
ter de mala etiam inaderi potest dixar ⁊ bomi per
eam purgantur. et mali decrapnatam. ⁊ iꝑsa dete¬
rius precipitatur. et nota quod noĩe potestatis.
inderclum acopitur potestas ipsa que datur al¬
cui a deo aliqñ ipse homo hũs potestatẽ quod
diliges lector disfinguat. Qui autẽ. q̃i qui re¬

Expanded text:
em Dei ordinatione. Non ergo secundum Dei ordinationem agit. De potestate bona patet quod Deus praefecit eam rationabiliter; de mala etiam videri potest dum boni per eam purgantur, et mali damnantur, et ipsa deterius praecipitatur. Et nota quod nomine potestatis interdum accipitur potestas ipsa quae datur alicui a Deo, aliquando ipse homo habens potestatem, quod diligens lector distinguat. Qui autem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
am. deus potentis non abicit cum ⁊ ip̃e sir potens.
Cõsꝑ dm̃ qrppe iuitari desiderat qui fastigium po¬
tencie aliemis uttentiis utilitatib. et non suis lau
non preẽe. timoris namqs elatio: non ordo potesta¬
tis in ccunine esti potentiam deus tribuit. elato¬
nem uͦ potentie malitia rãe m̾itis inuenit. Colla¬
mus ergo qd de nr̃o ꝯtulimus. et bona sunt que
domins largiente possidemus. qr nequaquã iustã
potentia. s actio praua dampnatur.Taq qui¬

Expanded text:
 Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens. Deum quippe imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis intentus utilitatibus, et non suis laudnon praeesse. Tumoris namque elatio, non ordo potestatis in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro contulimus, et bona sunt quae Deo largiente possidemus. Quia enim nequaquam justa potentia, sed actio prava damnatur, apte su
Abbreviated transcription (Latin):
dita aptaq iistica. In iustipai est itũ nã est itt ira¬
ꝑpobis acopientib nocendi potestatem bonoꝵq ꝑa¬
cientia probctur. ⁊ maloꝵ iniquitas prntno slan
ꝑ potestatem diabło datam. ⁊ iob probatus ẽ. utꝰ
et paulus calaphizatus. ne se extolleret. ⁊ indas
dampnatus ut se suspenderet. ẽum ergo d̾s istos
fatit suos per potestatem diabolo datam. tñ pro
iniqͣ nocendi nolutate que ipsius diabłi fuit.:
a reclitur in fine scpplitium. Eut ã sunit adco ordi¬

Expanded text:
dita aptaque justitia. Injustum enim non est ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. Nam per potestatem diabolo datam, et Job probatus est ut et Paulus colaphizatus ne se extolleret, et Judas damnatus ut se suspenderet. Cum ergo Deus justos faciat suos per potestatem diabolo datam, tunc pro iniqua nocendi voluntate, quae diaboli ipsius fuit, ei reddetur in fine supplicium. Quae au
Abbreviated transcription (Latin):
nem aquirũt noñ debes fatere hic sa¬
ne contempne potesta¬
tem timendo potestaterti maiorem. ip̃os huma¬
noꝵ naꝵ retum gratius ad uerte. si quid iusse¬
consulem ibeat tursum. si quid ip̃e pro ꝯsul iubeat
et aliud imperate. suitqͥd dubitatiro illo ꝯtr̃ptio
illi ẽẽ seruiend̾. ergo si aliud imꝑator aliud deus

Expanded text:
 quod non debes facere, hic sane contempne potestatem, timendo potestatem. Ipsos humanarum dignitatum gradus adverte. Si aliquid jussepraelatus est. Rursum, si aliud ipse proconsul iubeat et aliud imperator, numquid dubitatur, illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator et aliud Deus
Abbreviated transcription (Latin):
malus fũit temptatoi tuus est et mitrrãta libent᷑
accpere. et in temptatione approbare. est ergo. Aurum
mes sunt .i. in mimdamps. nł cansa notatur cũ dicit.
sublimiorib .i. quia sublimiores sunt. Not est eruro
probat quod debit subici hoc modo. quia omnis potes

Expanded text:
malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto ergo aurum, mes sunt, id est in mundanis. Vel causa notatur cum dicit sublimioribus, id est quia sublimiores sunt. Non est enim. Probat quod debent subjici, hoc modo: Quia omnis pote
Abbreviated transcription (Latin):
alicui hoi uł bono uł malo insi a deo data. unde pii¬
lato dñs ait. Non hr̃es in me potestatẽ insi datũ cẽt
tibi desuper. malitia hoĩm cupicitatẽ nocendi per
se ht̃. potestatem ã sĩ ille nõ dat: non ht̃. Ideoq dia¬
uolus antenm aliarnd tollexet iob: dño dicebat:
mtite manum tuam . i. da potestatẽ quia ⁊̃ nocẽ¬
cium potestas non est msi ad eo sicut scͥptũ ẽ loq̃ti¬
te sapĩa. ꝑ me reges regnnit. et tyranni ꝑ metenẽt

Expanded text:
alicui homini, vel bono vel malo, nisi a Deo data. Unde Pilato Dominus ait: Non haberes in me potestatem, nisi datum esset tibi desuper . Malitia hominum, cupiditatem nocendi per se habet; potestatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut scriptum est, loquente Sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent
Abbreviated transcription (Latin):
ginemi in qͣatã dt̃us est qi eqͣlis est pt̃r crus solius
pmago est hõ a ymago trimtans est. et ad ymaga¬
nems onde fecit deus hoĩem ad pͥmaginera fuaam. ito
sicitt deus preest oĩb creaturtis perx oupotentiã. sic
homo uniusis aialib texrenis ꝑ intelligentiã pre¬
bilia ccpora tẽ hebant. añqͣm eos mortalitas in¬
uaderet. s ut hc̃et uir głam de ea cũ ei preiret
ad dm̃ et se dacet ei mitanctũ scitate. sic ut ipe

Expanded text:
tum Deus est, quia aequalis est Patri, cujus solius imago est. Homo autem imago Trinitatis est, et ad imaginem. Unde: fecit Deus hominem ad imaginem suam, ut sicut Deus praeest omnibus creaturis per omnipotentiam, sic homo universis animalibus terrenis per intelligentiam praebilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet, sed ut haberet vir gloriam de ea, cum eam praeiret ad Deum, et se ei daret imitandum sanctitate,
Abbreviated transcription (Latin):
spec. ad spectaculsi en im
nr̃i quasi ad monstrum
nos clico. tamquã. mor. desti. q ita fit nobis ut il¬
lis qui a uictorib morti seruabantur. ad qd specta¬
culum ꝯueruebat ppłs. Sic ad derisionen helye
et enoch tuc̃ ꝯuement. ⁊ modo ad derisionem a¬
postoloꝵ ꝯueniũt mali. Uñ subdit. Quia spec. fc̃¬
su ny quid uoĩe mũdi intelleeto subdit. ⁊ angłis
⁊ hominib. et utrisq bonis et malis s bons ut
ꝯ forterit et laudent malis ut in sultent ⁊ uitir¬
ꝑent. bõm eiũ angłi et boni hoĩes laudant. et
mali irrident. ħ sunt dextra et sinistra. his uti¬
uant nec illa frangunt. S eq̃r. Dos stulti. su¬
centes iudemini in xp̃o
prudentes. Unde subidit.¬

Expanded text:
. Ad spectaculum enim nostri, quasi ad monstrum nos dico, tanquam morti destinatos, quia ita fit nobis, ut illis qui a victoribus morti servabantur, ad quod spectaculum conveniebat populus, sicut ad derisionem Eliae et Enoch tunc convenient, et modo ad derisionem apostolorum conveniunt mali. Unde subdit: Quia spectacd nomine mundi intellexerit, subdit: Et angelis, et hominibus, id est utrisque, bonis vel malis; sed bonis, ut confortent et laudent; malis, ut insultent et vituperent. Boni enim angeli et boni homines laudant, et mali irrident. Haec sunt dextra et sinistra. His utivant, nec illa frangunt. 77 VERS. centes, videmini in Christo prudentes. Unde subdit
Abbreviated transcription (French):
nos infirmi. uos
firmi sumnis . u afflicti.
dos autẽ. for potestate
et securr uos nobiles
et reuerendi. nos autẽ
igno .i. despecdi. et usq in
hanc horam .i. continue
⁊ siti ⁊. rx siꝑ. libere¬

Expanded text:
os infirmi sumus, id est afflicti. Vos autem fortes potestate ecuri. Vos nobiles, id est reverendi. Nos autem id est despecti. Et usque in hanc horam, id est continue, t siti
Abbreviated transcription (Latin):
oibal. i et sic securus accedens. de pane illo¬
edat. et de. ca bi. panis est salutaris: non ueue¬
num mortiferum. qd̃ edis. s uide si limittis
debitorib. nan si nõ dimittis: mertitis. et ei
m̃tiris ꝙ nõ fallis m̃titi deo potes. s ip̃m fal¬
lere non potes. Intus erũ te in spicit et examinat.
dico probet se quisq. nam qui ałr agit: mortem
sumit. et hoc est quod subdit. Qui eñ marr
et .bi. in dig. ut qui in crimine esti uł qui iure¬

Expanded text:
is , et sic securus accedens, de pane illcalice bibat. Panis est salutaris, non venenum mortiferum quod edis. Sed vide si dimittis debitoribus; nam si non dimittis mentiris, et ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui aliter agit, mortem sumit. Et hoc est quod subdit: Qui enim manducat et bibit indigne, ut qui in crimine est, vel qui ir
Abbreviated transcription (Latin):
cio hec determina¬
tio. sõ apppnitur.
missio. q ꝑ aqͣm asꝑsionis que fiebat de
ciiere uitule tufe fiebat remissio peccatorsi
aliqñ qñ fĩ effundebatur sanguis. s tñ effu¬
sus erat in imolatione iitule. In illis ã sacci¬
ficlis. quãuis magis ea per u̾so ppopulo fue¬
rint ogruenter imposira quã deo desideran¬
qr u̾a emuindatio et dei ꝓpitiatio nobis sine
sanguine nulla est. Sicut ergo moyses sangͥ
nẽ p̾̃dictoꝵ aĩaliũ accepit. ut eo aspergeret. ⁊¬
ꝓ poc̃o est eqͥssum cum a qua de suo latire. ad ħ
duamur. ysopus: qui ualet ꝯtra tumores pul¬
ne sanguniẽ suum fudit. eo sanguine libꝵ
fidelium abliut dicens. hic est sanguis. no. t.¬

Expanded text:
Haec determinatio ideo apponitur, quia per aquam aspersionis quae fiebat de cinere vitulae rufae, fiebat remissio peccatorum aliquando, quando non effundebatur sanguis, sed tamen effusus erat in immolatione vitulae. In illis autem sacrificiis quamvis magis ea perverso populo fuerint nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine saninem praedictorum animalium accepit, ut eo aspergeret et  congressum cum aqua de suo latere, ad hoc duamus. Hyssopus qui valet contra tumorem pulne sanguinem suum fudit, eo sanguine librumavit, et populum fidelium abluit dicens: Hic est sanguis Novi T
Abbreviated transcription (Latin):
san. pene dicit. qr
quedam uasa sola
a qua baptizaban¬
tur. s in nob̾ sine
mnundatur int̾ius.
et quicquid de aliis
fit. remissio. pecta¬
ti. non fro inuet̃i

Expanded text:
. Pene dicit, quia quaedam vasa sola aqua baptizabantur, sed in nobis sine mundatur interius. Et quidquid de aliis sit, remissio peccati
Abbreviated transcription (Latin):
mundantur per sangumẽ xp̃i ⁊ sine eo nul¬
lius fit pccã remissio. pot̃ etiam per prediata
ppłs dei sigc̃ari. Ipse est enĩ lib. et tab̾ nacłm. et
uasa pro quo effusus est p̾ciosus sanguus. In qͥt
em qui mo multis effindetur. hii surco ppłs

Expanded text:
mundantur per sanguinem Christi, et sine eo nullius fit peccati remissio. Potest etiam per praedicta populus Dei significari. Ipse est enim liber et tabernaculum et vasa pro quo effusus est sanguis pretiosus. Inquit enim: Qui pro multis effundetur . Hi sunt populus
Abbreviated transcription (Latin):
nam. et hic gr̃e munera. Minister est g
scõꝵ hic uł in futuro. quod tab̾nacłm.
n̾aculum uetus presignabat .s. iustici¬
am in preseru ecca. et gloriam in futu¬
ra. que utriq est u̾m dei tabernacłm¬

Expanded text:
 et hic gratiae munera. Minister ergo est sanctorum hic vel in futuro. Quod tabernaculunaculum praesignabat, scilicet justitiam in praesenti Ecclesia, et gloriam in futura, quae utraque est verum Dei tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
bu ut non euacuetur crux xpͣ̃ ꝑ illam enĩ sapiã¬
scd̾ naturã iudicatur ut deus ummortalis mo
iusticia. et uita et̾ia. acutẽ quiꝑpe uidentur
ħ dici .s. in sapĩa uerbi qua euacuatur crpx
xp̃i. Non est ista sapĩa desusum descendens.
si ergo sed̃ sccipturam sapimus non cogim᷑
otra xp̃i sapĩam disputare et ea dr̃e. quibui
demonstrare conemur natium̃ humanam
neq in ꝑuulis medico indigere. qr sana esti
⁊ in maiorib sibi ad iuiliciam. si uelit posse
boꝵ. qr predicatio xp̃rma. non indiget pompa.
t culta sermonis. ne indeatur eẽ ex u̾suna et
calliditate humane sapĩe: non goũitate. Ibi¬
om̃dat se ip̃a u̾itas sicut in sapĩa mundana.
elui ergo igitu xp̃i fidem uerbis exornare
uult. obscuirat illam splendore ĩiboꝵ ut nõ
illa: s ppse laudetur. ideo cãm ostendens
xp̃m predicabant clupliciter. s. eloquentie studẽ¬
tes et que muindus stulta uidicat eutes et que

Expanded text:
i, ut non evacuetur crux Christi. Per illam enim sapisecundum naturam judicatur, ut Deus immortalis morjustitia et vita aeterna. Acute quippe videntur haec dici, sed in sapientia verbi, qua evacuatur crux Christi. Non est ista sapientia desursum descendens. Si ergo secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christi gratiam disputare, et ea dicere quibus demonstrare conemur naturam humanam, neque in parvulis medico indigere, quia sana est, et in majoribus sibi ad justitiam, si velint, posse borum, quia praedicatio Christiana non indiget pompa, et cultu sermonis ne videatur esse ex versutia, et calliditate humanae sapientiae non ex veritate. commendat Veritas sicut in sapientia mundana. Qui ergo fidem Christi verbis exornare vult, obscurat illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur. Ideo causam ostendens, Christum praedicabant dupliciter, scilicet eloquentiae studentes, et quae mundus stulta judicat. Evitantes ve
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare. qd̃ aminorib
fieri potest. ne tardaretur
ap̾dicõne de qua subdit.
s euuangłizate. per fecte
enim baptizare etiam mi¬
gelizare multo difficilioris ⁊ rarioris est ope¬
tis. ideo doctor gencium plurib excellentior
euuangłizare se missum dicit. si baptizare. ħ
tũ necc̃itate in stante interd egit. Hon in

Expanded text:
baptizare, quod a minoribus fieri potest, ne retardaretur atione, de qua subdit, sed evangelizare. Perfecte enim baptizare etiam migelizare multo difficilioris et rarioris est operis. Ideo doctor gentium pluribus excellentior evangelizare se missum dicit, non baptizare. Hoc tamen necessitate 69 instante interdum egit. Non in
Abbreviated transcription (Latin):
sui mortuus esfdł ita ut fiat distinctio int̃ iustũ
et bonũ Iustus. enũ pio g̾ccio ec̾ticio mitutũ hĩ
d̾r qui et bonus est. s est boniis qui nõ est iuslus . ẜ.
qui natus est in simplicitate in nocens qui nõdũ
laborauit ut amplificaret se bonis oꝑib. ut sunt
pariuili in bapo minidati. Iustus a bonum nature sue
ex̾cicio melioea ut. et licet iustus sccłm mod̾ quo ħ
accipitur melior sit qͣm bonus innocencie tam̃ cã ẽ
miserabilior qͣm iusticie. qr ñ ẽ huiusmodi iusticia
quis et de bono. forsitan quis. au utrũq difficile os¬
tendit. et rarum .s. alt̾m dissicilius et rarius. Seq̃r.
ommendat aũ

Expanded text:
sui, mortuus est Vel ita, ut fiat distinctio inter justum et bonum. Justus enim pro exercitio virtutum hic dicitur, qui et bonus est; sed est bonus, qui non est justus, silicet qui natus est in simplicitate; innocens, qui nondum laboravit, ut amplificaret se bonis, ut sint parvuli in baptismo mundati. Justus autem bonum naturae suae exercitio melioravit, et licet justu secundum modum quo hic accipitur melior sit quam bonus, innocentiae tamen causa est miserabilior quam justitiae, quia non est hujusmodi justitia ix et quis; et de bono, forsitan, et quis audeat: utrumque difficile ostendit, et rarum, sed alterum difficilius et rarius. VERS. ommendat au
Abbreviated transcription (Latin):
solus ẽ tactus. ita in x̃o ħitat oĩs pleutado di¬
uinitatis. qr ille ẽ cãp in quo sunt om̃t᷑ susus.
insci u̾o. quasi solus tatus est quib datuĩ est¬
sp̃c ad m̃surtam. precerea s aliud quo int̃ sie pla¬
ne. int̾ illud cap ⁊ culibet subri eccellentiam.
qr singulari quadam susceptione hõĩs fẽe ⁊ hõ¬

Expanded text:
ctus. Ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt sensus, in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus datus Spiritus ad mensuram. Praeterea est aliud quo intersit plane inter illud caput, et cujuslibet membri excellentiam, quia singulari quadam susceptione hominis factus
Abbreviated transcription (Latin):
ambulate .i. per fici¬
te non extra eum s
impso amblate dico
uos minores racuica
tis cognitione et ha
donis nu llo qͥ solus
per quam solent se¬
duci qui cupiunt p᷑¬
dentes iudicari ĩ nũ¬
do. et eandeni sigc̃at¬

Expanded text:
ambulate, id est proficite non extra eum, sed in ipso ambulate, dico, vos minores, radicattis, cognitione, et hadonis in illo, qui solus per quam solent seduci, qui cupiunt prudentes judicari in mundo. Et eamdem sig
Abbreviated transcription (Latin):
mundi et non scd̃m xp̃m. in aliqua parte .i. non
est a deo orclinata. s ab hominib tradita tradi¬
decunt exũ phylosophi qͦs hoĩes uocat dm̃ nõ
posse fĩ creaturam. hoĩem si posse nasci depur¬
gine. uł mortuũ reuiucre. ꝯsiderantes elemẽ
ta .i. has creataras iusibiles in quib ex ꝯmir¬
cione seminis aialia gñant᷑ ⁊ ꝙ mortur nõ¬

Expanded text:
mundi, et non secundum Christum, in aliqua parte, id est non est a Deo ordinata, sed ab omnibus tradita. Tradiderunt enim philosophi, quos homines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hominem non posse nasci de Virgine, vel mortuum revivere, considerantes elementa, id est has creaturas visibiles, in quibus ex commistione seminis animalia generantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubo usus est. qͥ u̾odic̃
carnales obseruarnias nec̃cias dicit xp̃m nõ ẽẽ
corpus umbra. nec dm̃ ad sia sufficiente uel
de uirgine. tanquam intemplo hitat deus. Cus g
interest nnter cap̃ et sibra ceceta. que ⁊̃ templa
eiuis sunt. qr cũ capite uto hiat n  pͥ entceilsi¬

Expanded text:
bo usus est. Qui ergo dicit carnales observantias necessarias, dicit Christum non esse corpus umbrarum, nec Deum ad omnia sufficientem. Vel quod sumpsit de Virgine tanquam in templo habitat Deus. Quid ergo interest inter caput et membra caetera, quae etiam templum ejus sunt, quia in capite no
Abbreviated transcription (Latin):
clinatam. s ab imbecillitate rõtinationis hũame
que potentiã dei int ꝯscĩam sũa coaectat. nõ ałr tre¬
trahit in quo perfectio cliuinitatis est qr oĩa ht̃ q̃¬
dencius ꝓdola exponiuit dñtes. Iuno est aer nep
in anis. qr in hac falsitate milla ẽ utilitas. quod
solet aliqã ẽẽ infalsis philosophiam dicit ea quibi
hoc probare uolunt quod asserunt. et ẽ sensus.
uidẽte ne quis uoi. detrahendo ad legis obseruã
utritatem lex non est traditio dei. s hoĩm. et
m in hĩtandai. ut enara cliuinitas personaliter
sit ei unita qd̵ sĩ ẽ in aliqͣ creatura. dẽus qͥdẽ uͥq¬
est presens est. et ubiq totus pͥsens nec tñ ubiq
hĩtanns s intemplo suo tr̃a et capitur ht̾rans ab
aliis amplius. ab aliis minus. s de solo capite
non hoc idco dicit. qr corporeus sit deus. s uerbo
manslato usus est. qr intemplo manusc̃o olun
runt frituroꝵ. Non ergo qr diuinitas corpus sit.
ut quodam modo sit¬
tionum illas ipse sit¬

Expanded text:
ocinationis humanae quae potentiam Dei intra conscientiam suam coarctat, non aliter cretrahit in quo perfectio divinitatis est, quia dentius idola exponunt dicentes, Juno est aer, Nepinanem. Quia in hac falsitate nulla utilitas, quod solet aliquando hoc probare volunt, quod asserunt. Et est sensus: Videte ne quis vos decipiat, trahendo ad legis observantveritatem, lex non est traditio Dei sed hominum, eomnino inhabitandi, ut etiam personaliter sit ei unitus quod non est in aliqua creatura. Deus quidem ubique praesens est, et ubique totus praesens, nec tamen ubique habitans, sed in templo suo tantum et capitur habitans ab aliis amplius ab aliis minus, sed de solo capite non hoc ideo dicit, quia corporeus sit Deus, sed verbo translato usus est quia in templo manufacto olimrunt futurorum. Non ergo quia divinitas corpus sit, ut quodammodo sittionum illarum ipse si
Abbreviated transcription (Latin):
illos. nõ ut soles mollit
s dure ideo ut samsint
in fide .i. ut recte credat
non iitendentes iudaicis
fabulis. litteralis obser¬
uancie in qͣ nemo iustifi¬
catur ap̃ dm̃. ⁊ mãdatis
hoĩmm. q mandata legis
post manifestã u̾itatẽ
iam hoĩm. ⁊ nõ dei mã¬
data st̃. hoĩm dico. adil¬
sanciũ. nel auertenciũ
se aueritate. sp̃ualis in¬
telligentie. Quicquid e¬
nim aduersus ueritatẽ
opponitur. humaua in
hoĩm. et fabulas appel¬
usib ꝯcessa. munda sũt
m̃dis .s. illis qui fide bo¬
na sumunt. ⁊ tͥti sunt:
qd̃ ip̃i negat. iõ qr ĩ le¬
ge q̃dã moyses ꝓhibu¬
it et ab inimndis mũ¬
natumas quas deus crea
munda sunt mundis ⁊
naturã in qͣ creata sunt
usi in genesr iudit deus
cuncta q̃ fecerat⁊ .e.ii.¬

Expanded text:
illos, non ut soles molliter, sed dure, ideo ut sani sint in fide, id est ut recte credant, non intendentes Judaicis fabulis litteralis observantiae, in qua nemo justificatur apud Deum; et mandatis hominum, quia mandata legis post manifestam veritatem, jam hominum, et non Dei mandata sunt. Hominum dico, adversantium vel avertentium se a veritate, spiritualis intelligentiae. Quidquid enim adversus veritatem opponitur, humana inthominum, et fabulas appelusibus concessa, munda sunt mundis, scilicet illis qui fide bona sumunt et justi sunt; quod ipsi negant ideo, quia in lege quaedam Moyses prohibuit, et ab immundis munnaturas quas Deus creavmunda sunt mundis secundum naturam, in qua creata sunt. Unde in Genesi: Vidit Deus cuncta quae fecerat, e
Abbreviated transcription (Latin):
na fulc̾it .i. aucilium
prebente et submunstsͣ
quantam s alutẽ expec
Quia in nullo. statu.s
prospetis uł ad uetsis ⁊¬
fundar. ut aliquomõdo
cedam apredicatione.

Expanded text:
na fulcit, id est auxilium praebente et subministraquantam salutem exspectquia in nullo statu, scilicet prosperis et adversis confundar, ut aliquo modo cedam a praedicatione.
Abbreviated transcription (Latin):
semper. a tp̃r conuersio¬
ius fuit. ita et nunc est
clum inuinculis laboro
quod fragilius est. ma¬
gnificabr dico. siue ꝑ
est eum predicando. si¬
ue per mortem. qr pẽo¬
seuerandi in eo et pro
eo moriendo formam
dabo et est sensuis. magnificabo ⁊p̃m si¬
moriar exemplum

Expanded text:
semper a tempore conversionis fuit, ita et nunc est, dum in vinculis laboro,quod fragilius est. Magnificabitur dico, sive per essa eum praedicabo, sive per mortem, qua perseverandi in eo, et pro eo moriendi famam dabo. Et est sensus: Magnificabo moriar, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
qr multi stulti sunt qui non inueniunt bonũ
s clmuttere bonum et facere malum. Ergo ego non
qua iste ad pecc̾m trahitur. pressus enĩ peccõ non
bet a crimine. nõ utiq. ip̃ius enĩ uicio et desi¬
deri ħ precepta sunt. qr enũ mancipart se per
assensum pec̃õ iure dñatur illuis hoc id dicit:
ut nocet de quantis malis deus hominem eruit. et
que ericia ex adam tratit. cui nec lex sub uenire
potuit. per hoc gͦ beneficia xp̃i demonstrat: qui

Expanded text:
quia multi stulti sunt qui non inveniunt bonum uod nolo, scilicet dimittere bonum, et facere malum, ergo ego non qua iste ad peccatum trahitur, pressus enim peccato nonderi a crimine? non utique. Ipsius enim vitio et desiderio haec coepta sunt, quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure dominatur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subvenire potuit. Per haec ergo beneficia Christi demonstrat qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum per legem cognosci pecẽ. hoc ess sed̃ esegit apłe
omia mortalia prohibet. nõ est lex pecẽ. s insinu¬
attrir peccati. per eam factus est homo doctus. s peĩ
est uictus cum sine gr̃a xͥ erat et nota qd̾ aiti nesci¬
quidam illam eẽ que prohibetur in decalogo. cũ
d̾r. Non concmpisces rem proximi. uł iororem proxĩ.
alii ño gn̾ałr qͣmlibet concupiscentiam quoꝵ sibet

Expanded text:
dum per legem cognosci peccatum, hoc elegit Apostolus rohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eam factus est homo doctus, sed pejus est victus, dum sine gratia Christi erat. Et nota quod ait, nescironymus Dicunt quidam illam esse quae prohibetur in Decalogo cum dicitur: Non concupisces rem proximi, vel uxorem proximi . Alii ergo generaliter quamlibet concupiscentiam quorumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
sit. fomitem in sanait furouma in ꝓinch eorm sub¬
mifusrarunt. Manichei enum legem moysi clicunt nõ¬
que non intelligirt conantur quinc̃e catholicos. qd̵¬
igctur sensit apłe posse intelligi oponit ut et ħ se in¬
tellerisse neget. et legem. legis ipsuis laudat defen¬
dat. et quo sensit predicta dixecit urrba apeciat.ꝙ. d.
a bona operatione. ergo quid dicemus: dicemus. qd̾¬
lex pecẽm est .i. docens uł faciens pecrare s uł talis ꝓ
qua donata pͥeccauit auctor euis .ꝙ. male tri᷑ absit.
non enim leo mala est s ppcius bona qr. S ed pec¬
peocatum fecit agnos¬
cete q̃uia prius nescie¬
bautur quedam uł eẽ¬
pecc̃a. uł ad̾o ẽẽ graui¬
a. uł Ee punienda. Nã¬

Expanded text:
cta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Mogunt, conantur convincere Catholicos. Quod ergo sensit Apostolus posse intelligi, opponit, ut et hoc se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et quo sensu praedicta dixerit verba, aperiat: quasa bona operatione. VERS. 7, lex peccatum, id est docens vel faciens peccare. Vel talis pro qua donata peccavit auctor ejus, quasi malae rei? Absit! non enim lex mala est, sed potius bona, quia pecpeccatum fecit agnose, quia prius nesciebantur quaedam vepeccata, vel adeo esse gravia, vel esse punienda. A