comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ om̃s homines qͥ fubditione romana sunt uob militent imꝑatorib trarũ
qͥs militat & qͥ iñtimo colendã recipit afectu. ñ disfimulationẽ ñ conibentiã
sead fideistudiũ & deuotionis in pendit. postremo siñ istaconsensũ salt̃ aluqũe
ñ db& colendis idolis & ꝓfanis cȩrimoniarũ cultib exhibere. Nemo eñ dro
fallit cu om̃a ce iã cordis occulta mantfesta sunt. Ergo cũ adte impator x p̃ia¬
nissime fides. do uͦ sit ex hibenda cũ ipsius fidei studiũ cautio atq deuotio. Mi¬
ror quomodo aliqͥb infp̃e uenerit qđ debeas aras diis gentiũ tuo instaurare pͣ¬
dus quȩrunt᷑ qͥ nũqũa nr̃o sangiini peꝑcerunt qͥ ipsa ȩccłarũ ȩdificia subruerunt:
petunt & iã ut illi pruulegia deferas qͥ loquendi & docendi nr̃is cõmunẽ usũ uilia¬
nilege ꝓxima denegarunt. & pruulegia illa qͥb: sepe decepti sunt & iãa p̃iani
ĩnullos enĩ ilis priuilegiis partĩ ꝑinprudentiã part̃ ꝓpt̃ publicarũ necessitatũ

Expanded text:
Cum omnes homines, qui sub ditione Romana sunt, vobis militent imperatoribus, ters militat, et qui intimo colendum recipit affectu, non dissimulationem, non conniventiam, sed fidei studium et devotionis impendit. Postremo si non ista, consensum saltem aliquem non debet colendis idolis, et profanis ceremoniarum cultibus exhibere. Nemo enim Deum fallit, cui omnia etiam cordis occulta manifesta sunt. 3. Ergo cum a te, Imperator christianissime, fides Deo vero sit exhibenda, cum ipsius fidei studium, cautio atque devotio, miror quomodo aliquibus in spem venerit, quod debeas aras diis gentium tuo instaurare praediis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt. Petunt etiam ut illis privilegia deferas, qui loquendi et docendi nostris communem usum Juliani lege proxima denegarunt, et privilegia illa, quibus saepe decepti sunt etiam christiani: nonnullos enim illis privilegiis partim per imprudentiam, partim propter publicarum necessitatum
Abbreviated transcription (Latin):
listis. semel honorari urbis delata cõpedia desiunt ẽẽ tribuentiũ. & qđ aprin¬
cipio benesiciũ fuit. usu atque xate fit debitã. In anẽ igitur metũ diuino ani¬
mo ur̃o temptat incutere. siquis ad serit conscientiã uos habere prebentiũ. isi
dorahentiũ subieritis inuidam. Faueant clementiȩ ur̃ȩ sectarũ om̃iñ arcana
prȩsidia. & hȩc maxime que maiores ur̃os aliquando iuiuerunt. uos defen¬
dant. A nobis colantur eum religionũ statũ. Petimꝰ qui diuo parenti culminis ur̃i
seruanit inperiũ. qui fortimato principi legitimos sufficit heredes expectat
senior ille diuis exarcȩ sidere alacrimas sacerdotũ. & seculpatũ putat more
uiolato quẽ libent̾ ipse seruabit. Prestate & iam duo fratis ur̃o alieni consilu
correctionẽ tegite factũ. quod senatui displicuisse nesciuit. Siquidẽ constat

Expanded text:
listis. Semel honori Vrbis delata conpendia desinunt esse tribuentium et quod a prinlistis. Semel honori Vrbis delata conpendia desinunt esse tribuentium et quod a principio beneficium fuit usu atque aetate fit debitum. Inanem igitur metum diuino animo Vestro temptat incutere, si quis adserit conscientiam Vos habere praebentium, nisi detrahentium subieritis inuidiam. Faueant Clementiae Vestrae sectarum omnium arcana praesidia et haec maxime quae maiores Vestros aliquando iuuerunt. Vos defendant, a nobis colantur. Eum religionum statum petimus, qui diuo parenti Numinis Vestri seruauit Imperium, qui fortunato Principi legitimos suffecit heredes. Spectat senior ille diuus ex arce siderea lacrimas sacerdotum et se culpatum putat more uiolato, quem libenter ipse seruauit. Praestate etiam diuo fratri Vestro alieni consilii correctionem; tegite factum, quod senatui displicuisse nesciuit. Siquidem constat
Abbreviated transcription (Latin):
Quando musum hominũ concussa quercus quando uulsȩ sunt herbarum radi¬
ces. quando alternus regionũ defectus dese¬
ruit. fecunditas mutua cum
populo & uirginib sacris cõmunis ess& annona:
Commendabat enim terrarũ
puentꝰ. uictus antistitũ & remediũ magis quam largitas erat. Andubiũ est semꝑ
ꝓcopia om̃iũ datum. quod nunc inopia om̃iũ uindicauit. Dic& aliquis sumptũ
publicũ denegatũ. aligenȩ religionis inpendiis absit abonis principib ista sententia.
ut qđ de cõmuni quib dam tributũ est in uirȩ fisci esse uideatur. Nam cũ respublica
desingulis consta quod abea ꝓfiscitur. sit rursus ꝓpriũ singuloꝵ. õmĩa regitis.
sed suũ cuique seruatis. plusque apud uos iustitia quam licentia ual&. Consulite
certe munificentiã uram. an hȩc publica uelit existimari: que ialios transtu¬

Expanded text:
Quando in usum hominum concussa quercus, quando uulsae sunt herbarum radiQuando in usum hominum concussa quercus, quando uulsae sunt herbarum radices, quando alternos regionum defectus deseruit fecunditas mutua, cum populo et uirginibus sacris communis esset annona? Commendabat enim terrarum prouentum uictus antistitum et remedium magis quam largitas erat. An dubium est semper pro copia omnium datum quod nunc inopia omnium uindicauit ? Dicet aliquis sumptum publicum denegatum alienae religionis inpendiis. Absit a bonis Principibus ista sententia ut, quod olim de communi quibusdam tributum est, in iure fisci esse uideatur. Nam cum Res publica de singulis constet, quod ab ea proficiscitur, fit rursus proprium singulorum. Omnia regitis, sed suum cuique seruatis plusque apud Vos iustitia quam licentia ualet. Consulite certe munificentiam Vestram an adhuc publica uelit existimari quae in alios transtu
Abbreviated transcription (Latin):
tuã conuenio m̃tẽ tuã ne uel respondendũ scđm huimodi petitionẽ gent¬
lũi censeas uel in eimodi responsa sacrilegiũ subscriptionis adiungas
erte refer ad parentẽ pietatis tuȩ pͥncipẽ theobosũ quẽ suꝑ om̃ib fere
maiorib causis consulere comsuesi. Nihil mauiꝰẽ religione. nihil fubliniũ
uerterunt secutaẽ. H oc factũ famis publica & spem ꝓuintiarunt om̃iũ messis egra de¬
cepit. non sunt hȩc uitia terrarũ nihil: inputamus astris nec rubigo. segetib obfuit
Nec auena fruges necauit sacrilegio annus exaruit. nec esse enimfuit perire om̃ib.
quod religionib negabatur. Certe si est huusmali aliquod exemplũ inputemꝰ
tantã famã uicib annoꝵ Grauis hancstesilitatẽ aura constrixit. sil uestrib
arbustis uita ꝓducitur . & rursus addoneas arbores plebis rusticȩ inopia conuo¬
lauit. Quid talȩ ꝓuntiȩ ꝑtulerunt. cũ religionũ ministros honor publicus pascera

Expanded text:
tuam, convenio mentem tuam; ne vel respondendum secundum hujusmodi petitionem gentilium censeas, vel in ejusmodi responsa sacrilegium subscriptionis adjungas. Certe refer ad parentem pietatis tuae principem Theodosium, quem super omnibus fere majoribus causis consulere consuesti. Nihil majus est religione, nihil sublimius uerterunt: secuta est hoc factum fames publica et spem prouinciarum omnium messis aegra decepit. Non sunt haec uitia terrarum, nihil inputemus austris, nec rubigo segetibus obfuit, nec auena fruges necauit: sacrilegio annus exaruit. Necesse enim fuit perire omnibus quod religionibus negabatur. Certe si est huius mali aliquod exemplum, inputemus tantam famem uicibus annorum: grauis hanc sterilitatem causa contraxit. Siluestribus arbustis uita producitur et rursus ad Dodonaeas arbores plebis rusticae inopia conuolauit. Quid tale prouinciae pertulerunt, cum religionum ministros honor publicus pasceret?
Abbreviated transcription (Latin):
rantib supͣ nitorẽ aqͣrũ ꝑspicuis. ⁊ om̃i puriorib niue. illis utiq sermonib
quib dixisti. Si fuerint peccata ur̃a ut feniciũ. ut niuẽ de albabo: Est
etiã poculũ qͦ secreta mentis mundare c̃suesti. poculũ ñ naturȩ ueteris
de uite ita ille in carne crucis pependit ẽ ligno. Ex hoc gͦ botrione est
uinũ. qđ lȩtificat corhominis. sobrietatẽ in ebriat. crapulã fidei i uerȩ
augustȩ mentis emunda. ut sicut uino naturali homies in ebriati quietẽ diligutł.
timorẽ mortis expellunt. inuirias non sentiunt. aliena non quert̃. suoꝵ obliuiscun¬
tur : ita etiã uio tuo crapulatꝰ pacẽ diligat. ⁊ fidei exultatione securꝰ mortem
infidelitatis ignoret. patientiã Raritatis exhibeat. sacrilegia aliena ñ teneat.
colamꝰ uisibiliũ & inuisibiliũ creatorẽ: Non potes gͦ inuisibilis aut bonꝰ non et᷑.

Expanded text:
rantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, rantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, quibus dixisti: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo . 135. Est etiam poculum quo secreta mentis mundare consuevisti, poculum non naturae veteris, de vite, ita ille in carne crucis pependit e ligno. Ex hoc ergo botryone est vinum quod laetificat cor hominis, sobrietatem inebriat, crapulam fidei et verae Augusti mentis emunda, ut sicut vino naturali homines inebriati, quietem diligunt, timorem mortis expellunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: ita etiam vino tuo crapulatus, pacem diligat, et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis exhibeat, sacrilegia aliena non teneat, colamus visibilium et invisibilium creatorem. Non potes ergo invisibilis aut bonus non esse,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ carbonẽ quẽ de altari diumo sũpsit. utriusq forcipe deferens testam̃ti
inmunda adurit labia: At qr tunc seraphin descendit infigura ad ꝓphe¬
tã. tu autẽ dñe reuelatomisterio ad nos in carne uenisti. ñ ꝑ legatũ neq
ꝑ nuntiũ s ipse ꝑ te ab occultis meis conscientiã meã mundes. ut ego qͦq
dudũ inmundus s iã ꝑ tuã miscd̾am fide mundus illud dauiticũ canã dicens.
Psallã tibi in cithara ds̃ ifrł: gaudebt̃ labia mea dũ cantauerotͥ. & anima
mea quã redemisti. Itaq dñe calũpniatores tuos & hostes relinquenscon
fertẽ ad nos: & scĩfica aures principis gRatiANI. om̃iumq preterea qͦrũ
resideant. Emunda gͦ emunda mentẽ. non fontanis poculis nec fluuiali
hausto. nec susurro p̃temeantis riuuli : sed sermonib ad uicẽ aquarũ ope¬

Expanded text:
illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, immunda adurat labia! 133. At quia tunc Seraphim descendit in figura ad prophetam : tu autem, Domine, revelato mysterio ad nos in carne venisti, non per legatum, neque per nuntium, sed ipse per te, ab occultis meis conscientiam meam mundes; ut ego quoque dudum immundus, sed jam per tuam misericordiam fide mundus, illud Davidicum canam, dicens: Psallam tibi in cithara, Deus Israel: gaudebunt labia mea, dum cantavero tibi; et anima mea, quam redemisti . fer te ad nos; et sanctifica aures principis Gratiani, omniumque praeterea quorresideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum ope
Abbreviated transcription (Latin):
se simulant coȩquabt̃. Arrius dic̃ creaturã dĩ filiũ. non sicut cȩteras creaturas.
Quȩ enĩ creatura ñ sic̃ alia creatura ẽ: Homo ñ ut angłs Terra ñ ut cȩlum:
Sol ñ ut aqua : Lum̃ ñ ut tenebrȩ. Nihil gͦ p̃ferendo donauit. sed ad simpli¬
ces decipiendos misero colore fraudẽ suȩ impietatis obduxit. Arriuꝰ dicit
mutabilem & conuertibilẽ dĩ filiũ. Quomͦ gͦ ds̃simutabilis. cũ ipse dixerit
egosũ egosũ ⁊ ñ sũ mutatꝰ: Uere nc̃ mͥ ꝓpħicũ illud ẽ confitendũ. quod
ꝓphetaturꝰ de dño p̃mittit isaias dicens. O miser ego & cõpuncto corde.
oth. Quid gͦ de me dicã. qui cũ inmunda labia habeã. cogor de dĩ genera¬
tione tractare: Quo gͥ de his quȩ metuo locuturꝰ erũpo. cũ dauid de his
quȩ sciat orisuo custodiã petat. Osi mͥ qͦq unũ de seraphin candentem

Expanded text:
se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis obduxit. 131. Arius dicit mutabilem et convertibilem Dei Filium. Quomodo ergo Deus, si mutabilis; cum ipse dixerit: Ego sum, ego sum, et non sum mprophetaturus de Domino praemittit Esaias dicens: O miser ego, et compuncto corde, oth: quid ego de me dicam, qui cum immunda labia habeam, cogor de Dei generatione tractare? Quo igitur de iis quae metuo, locuturus erumpo; cum David de iis quae sciat ori suo custodiam petat ? O si mihi quoque unus de Seraphim candentem
Abbreviated transcription (Latin):
habet filiũ. qui nescit unde sit. Deniq nec iudȩi habebant filiũ. qͥa unde e̾et
ne scuebant .: & ideo dixit his dñs. Nescitis unde ueni. Et in fra. Neq me nostis
neq patr̃e meũ scitis. Qui eni negat ex patre filiũ nec patre ex qͦẽ filius nouit.
neq filiũ nouit : qr patrẽ nescit : Arrius dicit ex alia substantia. Quȩ gͥ alia
substantia equat᷑ dĩ filio ut ex ipsa dĩ filius sit: Aut qͦmꝰ rep̃hendunt qͥa nos in
dõ aut usiam grece aut latine substantiã dicimꝰ. cũ ex aliqͦ dicendo substan¬
iã dĩ ẽt̃ filiũ etiã ipsi substantiã dĩ ee confirment: Sed si de nomine sub¬
stantiue dut naturȩ diumȩ uolt̃ dicere. facile reuincunt᷑: qr & usiã grece.¬
nȩ consortes fierinaturȩ. Qđ̾si ex alia substantia filiũ dicent. ipsi se
reuincunt: & uerbũ substantiȩ qđ metuunt confitendo. & filiũ creaturis qͥb p̃ferre

Expanded text:
habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dicimus, cum ex alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revincentur; quia enae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre
Abbreviated transcription (Latin):
processit exẽplũ. ut idem subirent suppliciũ : qui eundẽ dñm negauerunt.
& qui eundẽ dñm ꝓdiderunt. Ueniamꝰ ad alia : Arrius dicit anteqũã nasceretur
nonerat. sed scriptura dicit om̃a ẽẽ ꝑ filiũ. Quomͦ gͦ aliis dedit e̾e̾ qͥ non erat.
Cũ autẽ dicit impius quando & ante. hȩc utiq duo uerba tempꝰ ostendunt. Iuomͦ
ergo negant tẽpus ante filiũ. & uolunt priuꝰ fuisse quȩ tẽporis sunt : cũ id ipsũ
Quomꝰ gͦ dĩ filius: Quomͦ pat̃ si ñ generatꝰ ex utero : Quomꝰ eructuatũ ex corde
uerbũ legit᷑. nisi ut ex intimo ⁊ mestimabili patris intelligat᷑ ut scriptũ ẽ ꝓdisse
secreto: Filius enĩ ñ ꝑ adoptionẽ. sed ꝑ naturã est . Per adoptionẽ nos filui dicim̃
ille ꝑ ueritatẽ naturaẽ. Quomͦ gͦ ex nihilo ille qui ex nihilo ferit om̃a: Non

Expanded text:
processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; et qui eumdem Dominum prodiderunt. 125. Veniamus ad alia. Arius dicit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit omnia esse per Filium. Quomodo ergo aliis dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, Quomodo ergo Dei Filius? quomodo paterno generatus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihilo fecit omnia ? 127. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Arrius gͦ dicit erat quando ñ erat. scriptura dicit erat. ñ dicit ñ erat. Deniq
ioħs scripsit . In principio erat uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud dm̃. & ds̃erat
uerbũ : Hoc erat in principio ap̃dm̃. Ecce qͦtiens erat. & nusquã dixit qđ
non erat. Cui gͦ credimꝰ iohanni in xp̃i pectore recubenti. anarrio in ter
effusa se sua uiscera uolirtanti. ut agnosceremꝰ similẽ uidȩ ꝓditoris arrii
quoq fuisse ꝑfidiã: que similis pena dãpnauit. effusa sunt enĩ ⁊ arrii uiscera.
Pudet dicere ubi. atq ita crepuit medius ꝓstratꝰ in faciẽ : ex quib: xp̃i nega¬
uere federa pollutꝰ . Prepuit enĩ sicut etiã de iuda petrus apłs dixit. Qui
possedit agr̃ũ de mercede iniqͥtatis. & in faciẽ ꝓstratꝰ crepuit meduiꝰ : ⁊ effusa
sunt om̃a uiscera eiꝰ. Nonẽ fortuita mors ubi in sacrilegio paripȩnȩ parile

Expanded text:
Arius ergo dicit: Erat quando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Arius ergo dicit: Erat quando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ ex dõ. lumen de lumine. uerꝰ ds̃ de dõuero ex patre natꝰ non factus. uniuꝰ
substantiȩ cũ patre . Aic nempe nr̃i scđm scripturas dixerunt patres. qui etiã
sacrilega dogmata ideo suis inserenda putauere decretis. ut arrii ꝑfidia ipsa sẽ
proderet : ne quasi fucis qͥbusdã & colori inlita uelaret᷑: Fucũ enĩ faciunt. qui ñ
audent explicare qđ sentiunt censoriȩ : Itaq impietas arriana non expositione
reserat᷑. sed dãpnatione detegit᷑: ut qui curiose gestit audire. prius dãpnatam
cognosceret ne laberet᷑. quã expositã audiret ut crederet.
erat. & antequã nasceret᷑ ñ erat: ⁊ qui ex nihilo factũ aut ex alia substan.¬
suȩ passionis & nominis dñs iħc suo ꝓbaret se adẽe concilio. crux intrecentis
iħu nom̃ in decẽ ⁊ octo ẽ sacerdotibus. Hoc & in ariminensi concilio habuit
imꝑatorẽ constantiũ missa testat᷑ correctionẽ. secuta concilia confitentur

Expanded text:
igitur ex Deo, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut crederet. erat, et antequam nasceretur non erat: et qui ex nihilo factum, aut ex alia substantsuae passionis et nominis Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secuta concilia confitentur
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitꝰ. principalit̾ & ꝓprie indicant ex dõ filiũ. Tria sequentia idest
ds. uita. ueritas. uirtutẽ eiꝰ manifestant. qua condidit & fecit subsistere
creaturã. In ipso enĩ uiuimꝰ ⁊ mouem & sumꝰ. sicut ait paulus: ⁊ ideo in illis¬

Expanded text:
unigenitus, principaliter et proprie indicant ex Deo Filium. 7. Tria sequentia, id est, unigenitus, principaliter et proprie indicant ex Deo Filium. 7. Tria sequentia, id est, Deus, vita, veritas, virtutem ejus manifestant, qua condidit et fecit subsistere creaturam: In ipso enim vivimus, movemur et sumus, sicut Paulus dixit . Et i
Abbreviated transcription (Latin):
inter se sed unuiꝰ maiestatis eẽ nemo dubitauerit. Quoꝵ singuloꝵ ꝓferremꝰ
exempla nomina. nisi coartandi sermonis studio tenerem᷑. His .xii. tanquã lapi¬
dib pretiosis fidei colũpna consurgit . Hisunt enĩ pretiosi illi lapides sardius
iaspis. sina ragdus. chrisolitus. & ceteri qͥb scĩ aaron illiuꝰ utiq qui figurã gerit
xp̃i ueriscilicet uestim̃tũ sac̃ dotis intexit᷑. circũdati auro lapides. ⁊sculpti de
separet atq discernat. om̃is fidei structura dissoluit᷑. Itaq principiũ fidei
nr̃ȩ ẽ scire qđ imigenitꝰ dĩ filius ẽ. sigenitꝰ non ẽ nec filius ẽ: nec satis ẽ dixisse
filiũ . nisi & imigenitũ filiũ desigueris. Si creatura ẽ : ds nonẽ : Nids̃ nonẽ:
nec uita ẽ. Si non ẽ uita. nec ueritasẽ . Ergo tria illa idest generatio. filius.

Expanded text:
inter se, sed unius majestatis esse nemo dubitaverit. Quorum singulorum proferremus inter se, sed unius majestatis esse nemo dubitaverit. Quorum singulorum proferremus exempla nominum, nisi coarctandi sermonis studio teneremur. 4. His duodecim tamquam lapidibus pretiosis fidei columna consurgit. Hi sunt enim pretiosi illi lapides , sardius, jaspis, smaragdus, chrysolithus, et caeteri, quibus sancti Aaron, illius utique qui figuram gerit Christi, veri scilicet vestimentum sacerdotis intexitur: circumdati auro lapides, et insculpti de separet atque secernat, omnis fidei structura dissolvitur. 5. Itaque principium fidei nostrae est scire quo genitus est Dei Filius: si genitus non est, nec Filius est. Nec satis est dixisse Filium, nisi et unigenitum Filium designaveris. Si creatura est, Deus non est: si Deus non est, nec vita est: si non est vita, nec veritas est. 6. Ergo tria illa, id est, generatio, Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dĩ filiũ scripturarũ lectionib ad ꝓbauimꝰ. ⁊ aꝑtis maies.¬
tatis suȩ indicus designatũ. Itaq quãuis ista ad fidẽ redundan¬
tia sint : qđ a fontis meatu magnitudo plerũq decurrentis fluminis esti¬
Sunt enĩ euidentia indicia quȩ ꝓprietatẽ dĩtatis ostendunt. sunt quȩ simili¬
tudinẽ patris .i filii. sunt etiã quȩ ꝑspicuã diuinȩ maiestatis exprimant
unitatẽ ꝓprietatis: Itaq sunt generatio dĩ filius. uerbũ similitudinis. splen¬
ȩc indicia ita dĩ filiũ signant. ut exhis & sẽp̃iternũ eẽ patrẽ cognoscas. nec¬
nec ab eo filiũ discrepantẽ . Ex eo enĩ qui est generatio ex sẽpiterno ds̃. ex
patre filius. ex dõ uerbũ. splendor głȩ. caracter substantiȩ. speculũ di. maies¬
tatis imago. debono bonitas. de sapiente sapientia. de forte uirtꝰ. de uero ueri¬
tas. de uiuente uita. Concordant gͥ patris & filii udicia. quib: ñ discrepare

Expanded text:
Filium Scripturarum lectionibus approbavimus, et apertis majestatis suae indiciis designatum. 2. Itaque quamvis ista ad fidem copiose redundantia sint, quod a fontis meatu magnitudo plerumque decurrentis fluminis aestiSunt enim evidentia indicia quae proprietatem deitatis ostendant: sunt quae similitudinem Patris et Filii: sunt etiam quae perspicuant divinae majestatis exprimant unitatem. Proprietatis itaque sunt, generatio, Deus, Filius, Verbum: similitudinis, splenec indicia ita Dei Filium signant, ut ex his et sempiternum Patrem esse cognoscas, nec ab eo Filium discrepantem. Ex eo enim qui est, generatio; ex sempiterno Deus, ex Patre Filius, ex Deo Verbum, splendor gloriae, character substantiae, speculum Dei, majestatis imago, de bono bonitas, de sapiente sapientia, de forti virtus, de vero veritas, de vivente vita. Concordant igitur Patris et Filii indicia, quibus non discrepare
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis al terã mentis fidei intexens. factoꝵq uelamina: Itaq alibi sicut legniꝰ
aurũ p̃texit. & postea iacinctũ ac purpurã cũ cocco subiungit & bisso.
quando & inqua forma loquat᷑ aduerte. Hominis substantiã gerit. hominis
affupsit affectũ : Deniq supͣ habesqr ꝓgressus pusillũ ꝓcidit infaciẽ suã
sed quasi homo loquit᷑. Ds̃ enĩ possibile aliquid. aut inpossibile nesciebat :
aut aliquid inpossibile dõ cũ scriptũ sit: inpossibile enĩ tibi nihil ẽ.De quo aut̃
dubitat. dese ande patre : de coutiq cui dicit tranffer. dubitat hominis
fectu. Ergo ꝓpħa ñputat aliquid inpossibile đo. Propħa ñdubitat. ⁊ filiũ du¬
bitare tucredis: Nũ qͥđ intrahomines constitues đm : Et dubitat depa

Expanded text:
operis, alteram mentis, fidei intexens factorumque velamina. Itaque alibi, sicut legimus, operis, alteram mentis, fidei intexens factorumque velamina. Itaque alibi, sicut legimus, aurum praetexit, et postea hyacinthum 473 ac purpuram cum cocco subjungit et bysso.hominis assumpsit affectum. Denique supra habes quia progressus pusillum procidit in faciem suam, sed quasi homo loquitur; Deus enim possibile aliquid aut impossibile nesciebat? Aut aliquid impossibile Deo, cum scriptum sit: Impossibile enim tibi nihil est ? 43. De quo autem dubitat? de se, an de Patre? De eo utique qui dicit: Transfer: et dubitat hominis affectu. Ergo propheta non putat aliquid impossibile Deo. Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Num infra homines constituis Deum? Et dubitat de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͥ est illud uestim̃tũ p̃tiosis lapidib adornatũ. hoc ueria micðest sater¬
dotis. Hȩc uestis nuptialis. hic textusꝓpheticꝰ qui bene nouerit ista contexere.
neq uilis ista textura ẽ : de qua dicit dñsꝑ propħã. Quis dedit mulieribus
texturȩ sapientiã: Nec cõmunes isti lapides ut legimꝰ supplem̃ti. om̃is enim
i eo ꝑfectio ẽ : sinihil desit lapidis cõpositi ⁊ circũdati auro intelligibili scĩ¬
rent. istos tam̃ lapides suꝑ humeros suos religiosi pͥcipes attulerunt: exqͥb
fecerunt rationale opꝰ textile. Textile enĩ opus ẽ: quando fidei facta con¬
cordant. Nec me aliqͥs errare putet. qr supra triꝑtitã de quat̾nis. subter
uero qua driꝑtitã de ternis feci distinctionẽ. bonioꝑis gr̃a ꝑ diuersas plus
placet formas. Bona enĩ & illaquȩ textrinũ indum̃tisa c̃dotalis ostendit
uell& scilicet uel ȩccła quȩ binas uestes fecit uiro suo sicut scriptũ ẽ. unã

Expanded text:
Hoc igitur est illud vestimentum pretiosis lapidibus adornatum, hic veri amictus est sacerdotis, haec vestis nuptialis; hic textor propheticus, qui bene noverit ista contexere. Neque vilis ista textura est, de qua Dominus dicit per prophetam: Quis dedit mulieribus texturae sapientiam . Nec communes isti lapides, lapides, ut legimus, supplementi: omnis enim in eo perfectio est, si nihil desit. Lapides compositi et circumdati auro, intelligibili scirent; istos tamen lapides super humeros suos religiosi principes attulerunt, ex quibus fecerunt rationale, opus textile . Textile enim opus est, quando fidei facta concordant. 11. Nec me aliquis errare putet, quia supra tripartitam de quaternis, subter vero quadripartitam de ternis feci distinctionem. Boni operis gratia per diversas plus placet formas. Bona enim et illa quae textrinum indumenti sacerdotalis ostendit, vel lex scilicet, vel Ecclesia, quae binas vestes fecit viro suo, sicut scriptum est : unam
Abbreviated transcription (Latin):
putes ad sensibilia & corporalia hoc ẽẽ uertendum: accipe quia sic
descendit & sp̃i. quẽ ad modum descensurus est xp̃c. Nam & ipse
cum uirtute descendet: sicut habes & uidebunt filium homini
uenientem in nubibus celi. in uirtute maxima & maiestate: Quo¬
modo enim non est uirtus adq eadẽ potestas cum unum op̃us.
& sp̃s scĩ᷑ Dicant enim in quo dissimilitudinem diuim operis arbi¬
trentur : quandoquidem sicut uita est cognoscere patrem & filium. quẽ¬
ad modum ipse d̃ns declarauit dicens. Hec est autem uita aeterna ut cog¬

Expanded text:
putes ad sensibilia et corporalia hoc esse vertendum, accipe quia sic descendit et Spiritus, quemadmodum descensurus est Christus. Nam et ipse cum virtute descendet, sicut habes: Videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, in virtute maxima et majestate . 25. Quomodo enim non est una virtus atque eadem potestas; cum unum opus, u 26. Dicant enim in quo dissimilitudinem divini operis arbitrentur. Quandoquidem sicut vita est cognoscere Patrem et Filium, quemadmodum ipse Dominus declaravit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quascd̃m dñ eream̃ ut filudĩsimꝰ. Ergocũ ille nos in regnũ suũ ꝑ adoptiont̃ sacrȩ generationis assũpserit.
noseiqđ suũ ẽ denegamꝰ : Ilenossuꝑnȩ generationis fac̃ heredes. nos hereditatẽ uindicamꝰ refutamꝰ aucorẽ:
Sꝯ ñ potest manere beneficiũ. cũ auctor excludit᷑. Necauctor sine munere. nec munꝰ sine auctore. Munꝰ
si uindicas gr̃ȩ. crede potentiã Sirefutas potentiã. grãm ne reqͥras. I xp̃m negauit. statĩnegiut & nom̃
Nasi auctoriuł qͦͥmͦ donap̃tiosa: Curnr̃is ipsis munerib ĩ uidemꝰ sp̃e ĩminuimꝰ dignitatẽ repudiamꝰ¬

Expanded text:
undum Deum creamur, ut filii Dei simus. Ergo cum ille nos in regnum suum per adoptionem sacrae regenerationis assumpserit, nos ei quod suum est, denegamus? Ille nos supernae regenerationis fecit haeredes, nos haereditatem vindicamus, refutamus auctorem? Sed non potest manere beneficium, cum auctor excluditur; nec auctor sine munere, nec sine auctore munus. Si vindicas gratiam, crede potentiam: si refutas potentiam, gratiam ne requiras. Qui Spiritum negavit, statim negavit et donum. Nam si auctor vilis, quomodo dona pretios
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit᷑ e qł oꝑat᷑ filius scit patrẽ uelle. Et qđ uult pat̃ filius nouit oꝑari. Peniq neuł in tẽpore uł in
ordine aliqͣ it᷑ patrẽ & filiũ putaresoꝑis t̃ẽ distantiã syciꝰdẽ oꝑationis crederesunitatẽ. & oꝑa inqͥt quȩ
ego facio ipse fac̃. Etrurs ne discretionẽ aliꝗ in oꝑis distinctione sentires sydẽ uelle idẽ facere. ⁊dt̃ posse
patrẽ a filiũ udicares. dic̃ ł sapientia de patre. Quȩcũq em̃ ille fecerit. eadẽ & filius fac̃ similit̃.

Expanded text:
 in tempore, vel in ordine aliquam inter Patrem et Filium putares operis esse distantiam, sed ejusdem operationis crederes unitatem: Et opera, inquit, quae ego facio, ipse facit . Et rursus ne discretionem aliquam in operis distinctione sentires, sed idem velle, idem facere, idem posse Patrem et Filium judicares, dicit tibi Sapientia de Patre: Quaecumque enim ille fecerit, eadem et Filius facit similite
Abbreviated transcription (Latin):
ans spm̃. quod creatum spm̃ dixit quia creatur sp̃ẽ. exras nos
docuit. dicens in tertio libro &i die secundo iterum cre¬
asti spm̃ firmamenti Tamen ut propositis inhereamus.
his uidelic& que amos dixit. nonne euidenter dictis scoꝵ
testificamur. sepe de istius creatura mundi loquentium:
ropheta demq ita coepit: Ego dñs firmans tomitruã
uoliuss&: non de thonitruo utiq premisiss& Neqenĩan¬
stiquiora
ẽe deluce & nebula nõne manifestũ ẽ qđ̃ de creatura mundi dictũ intelligendũ
ut scresq hẽsp̃m dix̃. ait Firmans tontiruũ & creans sp̃m. qr frc qͣnt cecant

Expanded text:
nem, quod creatum Spiritum dixit, quia creatur Spiritus Esdras nos docuit, dicens in quarto libro: Et in die secundo iterum creasti spiritum firmamenti ; tamen ut propositis inhaereamus, his videlicet quae Amos dixit, nonne evidenter dictorum testificatur series de istius creatura mundi locutum prophetam? 50. Denique ita coepit: Ego Dominus firmans tonitruum,voluisset, non de tonitruo utique praemisisset. Neque enntiquiora esse de luce et nebula, nonne manifestum est quod de creatura mundi dictum intelligendum et s
Abbreviated transcription (Latin):
iscui r esponderat loquebat᷑. Sp̃maut̃ ostendt̃ seqͣentia declaratũ. qr ipseqͥ misteriũ figurabat misterũ
retel abat Dimil illud aduerte q t̃ tiorepetita figura misternoꝑationẽ trinitatis exp̃ssit. Et idõ in
misteris int̾rogatio trina desert̃ e c̃firmatio trinacelebrat᷑. Ic̃ deindeqr ad corneliũ angłsmittit. prirũ¬
pssẽ alloq̃t culitiũ diñ suꝑfideles trȩ. Nec illudotiosũ ut cũ insuꝑiorib p̃misissa qã ds mundauit
dine comune dixeris subitodecidit suꝑgentesut mundare easpisc̃s Vnde ostendit̃ inopatione sp̃s

Expanded text:
, is utique cui responderat, loquebatur: Spiritum autem ostendunt sequentia declaratum; quia ipse qui mysterium figurabat, mysterium revelabat. 105. Simul illud adverte quia tertio repetita figura mysterii operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur: nec potest quis nisi tri Oculi enim Domini super fideles terrae . Nec illud otiosum, quod cum in superioribus praemisisset: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris ; subito decidit super gentiles, ut mundaret eos Spiritus sanctus; unde os
Abbreviated transcription (Latin):
um sed ereaturȩ operibus conferendum: Quid autem mirum
si sp̃s operator est uitȩ. qui uiuificat. sicut pater uunficat
criptum est enim Ciuifica seruum tuum Niuificatur
ergo qui seruus est: hoc est homo qui uitam anit non habunt.
sedut haber& accrpit: Uideamus igitur utrum uiuificet᷑
sp̃s anipse inuific& Sed scriptum est: Littera occidit. spẽ
autem uinificat: Ergo uiuificat spc̃: Sed ut intelligas patris
di Dixit enim paulus. Qui suscitauit xp̃m ex mortuis.
uuificabit & mortalia corpora ur̃a propter in habitantẽ
est omnium nec quicquam nisi cum sp̃u sco ds om̃ipotens
ftrretur spc̃. nuilla erat gratia creature : Postea quam
uero operationem sp̃c & iam creaturd mundi suscepit om¬
nem hanc gratiȩ emeruit uenustatem. qua mundus in¬
luxit: Deniq sine sp̃u sco uniuersitatis gratiam manere
non posse. propheta declarauit dictns: Anferes sp̃m toꝵ¬

Expanded text:
um, sed creaturae operibuum, sed creaturae operibusi Spiritus operator est vitae, qui vivificat sicut Pater, vivificat Scriptum est enim: Vivifica servum tuum . Vivificatur ergo qui servus est, hoc est, homo, qui vitam ante non habuit, sed ut haberet, accepit. 30. Videamus igitur utrum vivificetur Spiritus, an ipse vivificet. Sed scriptum est: Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Ergo vivificat Spiritus. 31. Sed ut intelligas Patris Deus; dixit enim Paulus: Qui suscitavit Christum ex mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra propter inhabitantem est omnium, nec quidquam nisi cum Spiritu sancto Deus omnipotens ferebatur Spiritus, nulla erat gratia creaturae: postea vero quam operationem Spiritus etiam creatura mundi istius suscepit, omnem hanc gratiae meruit venustatem, qua mundus illuxit. Denique sine Spiritu sancto universitatis gratiam manere non posse Propheta declaravit dicens: Auferes Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
potest accipere: quia non idit eum nec agnoscit eum : Uos autẽ
scietis eum. quia apud uos man&. & in nobis est: Ergo mundus
non habebit uitam ȩternam. quia non acceperat spm̃ Ubi antẽ
sp̃s ibi uita aeterna. Ipse est enim sp̃s uitȩ operator aeternȩ. E¬
de miror cur de solo & uero deo arriani moueant questionemꝰ: Si cui
enim uita aeterna est: cognoscere solum & uerum dm̃. ita uita ae
terna est cognoscere spm̃ sem̃ quem sic non uid& mundus quẽ ad¬
modam pat̾rem: sic non scit quemad modum filium: Filius autem
de hoc mundo non est: hab& uitam aeternam: & cum ipso man&
soli ueri dĩ. quod confert filii. sp̃sq cognitio: cur filium & spͥm̃ a
ueri di honore secerns cum a magnitudine benȩ fitii non sec̃ nas
Aut enĩ credas necesse est. soluis uere diuinitatis ẽ t̃ hoc maximũ
munus. & solam ueram diuinitatem sicut patris ita & filii &
uide aris cuius opus non potett solius uerȩ diuinitatis t t̃ precipu¬

Expanded text:
e; quia non videt eum, nec cognoscit eum: vos autem scitis eum, quia apud vos manet, et in vobis est . 27. Ergo mundus non habebat vitam aeternam, quia non acceperat Spiritum: ubi autem Spiritus, ibi vita aeterna: ipse est enim Spiritus vitae operator aeternae. Unde miror, cur de solo et vero Deo Ariani moveant quaestionem. Sicut enim vita aeterna est cognoscere solum et verum Dterna est cognoscere Spiritum sanctum: quem sic non videt mundus, quemadmodum Patrem: sic non cognoscit, quemadmodum Filium. Qui autem de hoc mundo non est, habet vitam aeternam, et cum ipso manet solius veri Dei, quod confert Filii Spiritusque cognitio, cur Filium et Spiritum a veri Dei honore secernis, cum a magnitudine beneficii non secernas? Aut enim credas necesse est solius verae divinitatis esse hoc maximum munus, et solam et veram divinitatem sicut et Patris, ita et Filii et videaris, cujus opus non putes solius verae divinitatis esse praecipu
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ conuersationis insignȩ. qui absoluunt & renuntiant quȩl¬
tionẽ Rursus hic alia oboriuntur mysteria. qđ uxor eiꝰ aufer̃¬
uirtutum ẽc̃ adq sapientiã : Legimus & iam quia uirtus est pater
sicut scriptum e̾ : Videbitis filium hominis ad dexteram uir¬
tutis Hic utiq uirtutem patrem dixit. cuius ad dexteram
filius sed&: ficut habes: Dixit dñi dño meo. sede ad dexteram
meam: Uirtutem &iam spm̃ scm̃ ipse dñs nuncupauit dicens:

Expanded text:
entiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renuntiant quaesentiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renuntiant quaestionem. 11. Rursus hic alia oboriuntur mysteria, quod uxor ejus aufervirtutem esse atque sapientiam . Legimus etiam quod virtus est Pater, sicut scriptum est: Videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram virtutis . Hic utique virtutem Patrem dixit, cujus ad dexteram Filius sedet sicut habet: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam . Virtut
Abbreviated transcription (Latin):
non in uenissetis questione meã. Odiumũ misteriũ. Oeuidens
sacram̃tũ. Euasimus in teremptorem. potentem uicimus. Ibi
nunc cibus uitȩ est: ubi erat misera fames mortis. In salutẽ peri¬
cula insuauitatem amaritudo conuertitur. Gra ex offensione ꝓ
cessit. potentia ex infirmitate: uita de morte. Sunt tamen qui
econtrario ꝑutant fundari: non potuisse coniugiũ nisi occiso
leone de tribu iuda & ideo in corpore eius hocͦ est ecclesia sunt
apes re pertȩ quȩ condunt mella sapientiȩ. quia post dñi passionẽ
magis apłi crediderint: Hunc igitur leonem samson quasi uideũ
occiderit. & in eo mel infigura redimendȩ hereditatis in uenerit: ut
reliquiȩ saluȩ fierent scđm electionẽ gratiȩ. & decidit inquit suꝑ
cum sp̃c dñi. & descendit in ascalonem. & percussit inde triginta ui¬
re qui sacramenta cernebas:. Accipriant itaq in stolis prȩmiũ sapi¬

Expanded text:
non invenissetis quaestionem meam. O divinum mysterium! O evidens non invenissetis quaestionem meam. O divinum mysterium! O evidens sacramentum! Evasimus interemptorem, potentem vicimus. Ibi nunc cibus vitae est, ubi erat ante misera fames mortis, in salutem pericula, in suavirocessit, potentia ex infirmitate, vita de morte. 9. Sunt tamen qui e contrario putent fundari 636 non potuisse conjugium, nisi occiso leone de tribu Juda: et ideo in corpore ejus, hoc est, Ecclesiae, apes repertas, quae condunt mella sapientiae; quia post Domini passionem magis apostoli crediderunt. Hunc igitur leonem Samson quasi Judaeus occidit, sed in eo mel quasi in figura redimendae haereditatis invenit; ut reliquiae salvae fierent secundum electionem gratiae . 10. Et decidit, inquit, super eum Spiritus Domini, et descendit in Ascalonem, et percussit inde triginta vire, qui sacramenta cernebat. Accipiunt itaque in stolis praemium sapi
Abbreviated transcription (Latin):
rium ꝓphetiȩ oraculũ fuit: Neq enĩ otiosum uidet᷑ qđ c̃
tendere ad misteriũ nuptiarum leo rugiens occurrit
ei : quẽ manib ille discerpsit. in cuius conubio potitur
optato. congregationẽ apiũ repperit. & mel sustulit de
ore eius. quod patri edendũ tribuit & matri Nabebat gen¬
tim populus mella qui credidit. qui corpꝰ feritatis erat
ante. nunc xp̃i est Nec ipsa uacat questio sacram̃ti quã
ꝓ posuit sodalibus suis dicens: De edente exiuit esca & de
forte exiuit dulce. Deniq eo usq mistica. ut trib diebus.
eius reuelatio quereret᷑ quȩ ñ potuit nisi ꝑfidẽ eccłȩ die sep¬
tima cõpleto legis tẽpore post passionẽ dñi reuelari. Sic enĩ
habes quia & apostoli ideo ñ intelligebant. quia iħc ñdũ fue¬
rat honoraficatus. Quid inquit dultius melle & qđ fortius
leone: At ille respondit. Si non domassemꝰ uitulã meam

Expanded text:
rium, prophetiae oraculum fuit. Neque enim otiosum videtur quod cum rium, prophetiae oraculum fuit. Neque enim otiosum videtur quod cum tenderet ad mysterium nuptiarum, leo rugiens occurrit ei, quem manibus ille discerpsit, in cujus corpore, connubio potiturus optato, congregationem apum reperit, et mel sustulit de ore ejus, quod Patri edendum matrique tribuit . Habebat gentium populus mella, qui credante, nunc Christi est. Nec ipsa vacat quaestio sacramentis, quam proposuit satellitibus suis, dicens: De edenti exivit esca, et de potente exivit dulce. Denique eo usque mystica, ut tribus diebus ejus revelatio quaereretur, quae non potuit, nisi per fidem Ecclesiae, die septima, completo legis tempore, post passionem Domini revelari. Sic enim habes, quia et apostoli ideo non intelligebant, quia Jesus nondum fuerat honorificatus. Quid, inquit, dulcius melle? et quid fortius leone? Ad quae ille respondit: Si non domuissetis vitulam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tem plenius patris filiiq cognoscas : Sicut dixit pater filius fecit.
ita & pater operatur & filius & filius dicit Pater operatur. sicut
scriptum est: Pater meus usque modo operatur Pater dicit sicut¬
habes dictum ad filium: Dic uerbo & sanabitur & filius dicit patri.
Iolo ut ubi ego sum: & ubi isti sint mecum: łecit pater quod filius dixit:
unitas potestatis: & quid de singulis loquar: Samson diuina pro¬
missione generatus spm̃ comitantem habebat Sic enim legimus.
& ideo futurum prȩuidens sacramentum. ex aligenigetiis poscebat
uxorem: Quod pater eius ac mater ut scriptum est. ignorabant qm̃ a dno
est Mleritoq ceteris fortior habebatur. quia eum sp̃c dñi dirigelat:
Quo duce. solus nunc aligenigenarum fugabat populos : Nunc leonem
tus ad seruandam gratiam. quam fortis ad superandam bestiam: &
fortassis hoc non solum uircutis miraculum. sed etiam sapientiȩ miste.¬

Expanded text:
tem plenius Patris Filiique cognoscas, sicut dixit Pater et Filius fecit; tem plenius Patris Filiique cognoscas, sicut dixit Pater et Filius fecit; ita et Pater operatur, et Filius dicit. Pater operatur, sicut scriptum est: Pater meus usque modo operatur . 635 Habes dictum ad Filium: Dic verbo et sanabitur . Et Filius dicit Patri: Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Fecit Pater quod Filius dixit. unitas potestatis. 5. Et quid de singulis loquar? Samson divina promissione generatus, Spiritum comitantem habebat; sic enim legimus: Judic. XIII, 25. Et ideo futurum praevidens sacramentum, ex alienigenis poscebat uxorem : quod Pater ejus ac mater, ut scriptum est, ignorabant, quoniam a Domino est. Meritoque fortior caeteris habebatur, quia eum Spiritus Domini dirigebat, quo duce, solus nunc alienigenarum fugabat populos, nunc leonem tus ad servandam gratiam, quam fortis ad superandam bestiam! 6. Et fortasse hoc non solum virtutis miraculum, sed etiam sapientiae myste
Abbreviated transcription (Latin):
ueniemus gram refulsisse. & per sp̃m sc̃m celestiũ¬
lacramentoꝵ reudlata misteria. quẽ moy sesnon
ignorauit aeternum: Deniq statim in principio mundi immo ante prin¬
cipium cum d̃o iunxit. quem ante mundi principium sempiternum
c̾ẽ cognouit: Nam siquis diligenter aduertit. & patrem in principio.
& filium cognosc& & sp̃m De patre enim scriptum est : In principio
aquas: & bene in exordio crȩaturȩ baptisini figura signa tur. per qđ
habuit crȩatura mundari: Dictum & iam de filio. quia ipse est qui dis¬
creuit int̾ medium lucis & tenebras: Un us est đs pat̾ quidicit. & unus
dñs iħs qui fecit: Sed ne rursus aut arrogans putes dicentis imperium.
aut uile fati ntis obsequium: acqualem sibi pater filium confitetur
operis unitate. dicens: Fatiamus hominem ad imaginem & similitu¬
dinem nrãm: & imago enim & operatio & similitudo communis: quid
aliud nisi maiestatis eiusdem significat unitatem : tamen ut aequalita¬

Expanded text:
itus refulsisse, et per Spiritum sanctum coelestiusacramentorum revelata mysteria, quem Moyses non ignoravit aeternum. Denique statim in principio mundi, immo ante principium, cum Deo junxit, quem ante mundi principium sempiternum esse cognovit. Namque si quis diligenter 634 advertat, et Patrem in principio et Filium cognoscet et Spiritum. De Patre enim scriptum est: In principio ebatur super aquas . Et bene in exordio creaturae baptismi figura signatur, per quod habuit creatura mundari. Lectum etiam de Filio quod ipse est, qui discrevit inter medium lucis et tenebrarum; unus est enim Deus Pater qui dicit, et unus Dominus Jesus qui facit. 2. Sed ne rursus aut arrogans putes dicentis imperium, aut vile facientis obsequium; aequalem sibi Pater Filium confitetur operis unitate dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Imago enim et operatio et similitudo communis quid aliud nisi majestatis ejusdem significat unitatem? 3. Tamen ut aequalita
Abbreviated transcription (Latin):
dum. damnando eos qui seruiunt creaturȩ. cum creatori seruitiũ
debeamtis: & qm̃ creatorem sp̃m̃ nouerat: doc& eidem seruien¬
dum dicens : Videte canes. uidete malos operarios: uidete concisi¬
onem: Nos enim sumus circumcisio. qui spũ dei seruimus:¬
Quod siquis de latinoꝵ codicum uarietate contendit. quoꝵ aliquos
perfidi falsauerunt. grecos insp̃itiat codices & aduert& quia scriptũ ẽ¬

Expanded text:
dum, damnando eos qui serviunt creaturae, cum creatori servitium dum, damnando eos qui serviunt creaturae, cum creatori servitium debeamus. Et quoniam creatorem Spiritum noverat, docet eidem serviendum, dicens: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem; nos enim sumus circumcisio, qui Spiritui Dei servimusQuod si quis de Latinorum codicum varietate contendit, quorum aliquos perfidi falsaverunt, Graecos inspiciat codices, et advertat quia ibi scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
dominicę cognoscimus in carͦnationis auctorem. Quis enim dubit &
cum in principio euuangelii habeas quia generatio xp̃i sic erat.
sp̃ũ. grecus tamen unde transtulerunt latini EHIINE YN
ex substantia est. aut ex potestate eius. Ex substantia. sicut
filius ait: Ex ore altissĩmi prodiui. sicut sp̃c qui ã patre
procedit. De quo dicit filius Ille me clarificabit: quia
de meo accipi&. Ex potestate autem. sicut illud est.
nus d̃ pater ex quo om̃a. Quo modo ergo inutero ha¬
buit maria ex sp̃ũ sc̃o. sic quasi ex substantia. Ergo sp̃c
in carne & ossã conuersus ẽ: Nonutiq sic quasi ex opera¬
tione. & potestate: eius uirgo concepit Quis neg& sp̃m creator
spe dunnus qui fecit meͫ & diuinum utiq & creatorem uno uer
Creaturam enim apostolus oreatoremq diuisit dicens: Deruierunt
creaturȩ potuis quam creatori Dimul creatori ammon& seruien¬

Expanded text:
Dominicae cognoscimus incarnationis auctorem. Quis enim dubitet, Dominicae cognoscimus incarnationis auctorem. Quis enim dubitet, cum in principio Evangelii habeas, quia Christi generatio 642 sic erat: Spiritu, Graecus tamen unde transtulerunt Latini, ἐκ Πνεύμαex substantia est, aut ex potestate ejus. Ex substantia, sicut Filius, qui ait: Ex ore Altissimi prodivi, sicut Spiritus, qui a Patre procedit ; de quo dicit Filius: Ille me clarificabit; quia de meo accipiet . Ex potestate autem, sicut illud est: Unus Deus Pater, ex quo omnia . 43. Quomodo ergo in utero habuit Maria ex Spiritu sancto? Si quasi ex substantia: ergo Spiritus in carnem et ossa conversus est? Non utique. Si quasi ex operatione et potestate ejus Virgo concepit; quis neget Spiritum creSpiritus divinus, qui fecit me ? Et divinum utique et creatorem uno vers creatura; creaturam enim Apostolus creatoremque divisit dicens: Servierunt creaturae potius quam creatori . 45. Simul creatori admonet servien