comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ contrariũ si credatur eis laudantib
talem xp̃i faciant laudatorẽ ne uelit
ẽẽ xpp̃ianus: at sit quãuis ab illo lau¬
datus. ab istoꝵ tũ demonũ domiuatu
eũ non liberet xp̃s p̾sertim qr ita
laudant xp̃m ut quisquis ĩ eũ talem
crediderit qualis ab eis p̾dicatur. xp̃i¬
auis ueres non sit. s uotimanus he¬
reticus: qui tñ mͦ hoĩem nõ eciã deũ
nouerit xp̃m: Et ideo ꝑ eũ saliuis ẽẽ
nõ possit: nec istoꝵ mendatiloquoꝵ
demouũ laq̃os uitare uel soluere. Nos
autẽ neq apolliuẽ uituꝑantẽ xp̃m :
neq hecaten possumꝰ appbare laudãtẽ.
Ille quippe tanꝙͣ iniquũ xp̃m iniquũ
uult credi quẽ a iudicib recta sentientib
dicit ẽẽ occisum: ista hoĩem piissinũ: s
hoĩem tm̃. Una est tñ et illiꝰ et huiꝰ ĩten¬
cio. ut noluit hoĩes ẽẽ xp̃ĩauos: qr insi

Expanded text:
esse contrarium, si credatur eis laudantibusesse contrarium, si credatur eis laudantibustalem Christi faciant laudatorem, ne uelit esse Christianus, ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum dominatu eum non liberet Christus; praesertim quia ita laudant Christum, ut, quisquis in eum talem crediderit, qualis ab eis praedicatur, Christianus nerus non sit, sed Photimanus haereticus, qui tantummodo hominem, non etiam Deum nouerit Christum, et ideo per eum saluus esse non possit nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta sentientibus dicit occisum; ista hominem piissimum, sed hominem tantum. Una est tamen et illius et huius intentio, ut nolint homines esse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
est aĩa autẽ pioꝵ celesti sedi insidet
Illa uero aĩa aliis aĩab fataliter de¬
dit. quib fata nõ anuuerũt deorum¬
dona optiuere. neqz habere iouis ĩmor¬
talis agnicionem eruore implicari.
Propterea ergo diis exosi. qr quib
fato non fuit nosse deũ. nec dona
a diis acciꝑe. hiis fataliter de dit iste
etrore implicari. Ipe uero pius et
in celũ sicut pii ꝯcessit. Itaq hũc quidẽ
non blasphemabis: misereberis aũt
hoĩm demencia: ex eo in eis facile p̃-¬
cepsq ꝑiculum. Quis ita stultus.
est. ut non intelligat aut ab hoĩe
tallido eoq xpĩanis inimicissimo.
hec oratula fuisse conficta: aut ꝯsilio
simili ab impuris demonib ista fu-¬
isse responsa. ut scilicet qm̃i laudãt
xpp̃m ꝓpterea credantur ueraciter uitu¬
perare xp̃ianos. atq ita si possut ĩ¬
tercludant uiam salutis et̾ne. in qua
fit quisqz xp̃iauus: Sue quippe no¬
tendi astucie nulleformi sentiũt nõ

Expanded text:
est: anima autem piorum coelesti sedi insidet. est: anima autem piorum coelesti sedi insidet. Illa vero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non annuerunt deorum obtinere dona, neque habere Jovis immortalis agnitionem, errore implicari. Propterea ergo diis exosi: quia quibus fato non fuit nosse Deum, nec dona a diis accipere, his fataliter dedit iste errore implicari. Ipse vero pius, et in coelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quidem non blasphemabis, misereberis autem hominum dementiam: ex eo in eis facile praecepsque periculum. 3. Quis ita stultus est, ut non intelligat aut ab homine callido, eoque Christianis inimicissimo haec oracula fuisse conficta, aut consilio simili ab impuris daemonibus ista fuisse reant Christum, propterea credantur ueraciter uituperare Christianos adque ita, si possint, intercludant uiam salutis aeternae, in qua fit quisque Christianus? Suae quippe nocendi astutiae milleformi sentiunt non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnũtiauerũt: et ĩmortalem factũ.
et tũ bona p̾dicatõe eiꝰ memiuerũt.
xpĩanos uero polutos inquit et
contamiuatos. et errore implitatos
eẽ dicũt: et multis talib aduersus
eos blaphemiis utũtur. Deinde su-¬
bicit. uelut oracula deoꝵ blaspheniã¬
tiũ xp̃ianos. Et post hec. de xp̃o
autẽ inquit interrogantib si est deꝰ
ait heccate. quĩquidem ĩmortalis
aĩa post corpus ut incedit nosti:
a sapientia autẽ abscisa semꝑ errat.
Uiri pietate p̾stantissimi est illa
aĩa: hant colunt aliena a se ueritate.
Deinde post uerba huiꝰ qͣiͣ oraculi sua
ip̃e ꝯtexens. Prissimũ igit᷑ uirũ ĩqͥt
eũ dixit: et eiꝰ aĩam sicut alioꝵ pioꝵ
post obitũ ĩmortalitate donatã: et hãc
colere xpĩanos errantes. Interrogã¬
tib autẽ inquit. cur gͦ dãpnatꝰ est
oraculo: respondit dea. Corpus qͥdẽ
debilitantib tormẽtis semꝑ oppositũ

Expanded text:
nuntiauerunt et inmortalem factum nuntiauerunt et inmortalem factum et cum bona praedicatione eius meminerunt; Christianos uero pollutos, inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum blasphemantium Christianos et post haec: \'De Christo autem, inquit, interrogantibus si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem inmortalis anima post corpus ut incedit, nosti; a sapientia autem abscisa semper errat. Viri pietate praestantissimi est illa anima; hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba huius quasi oraculi sua ipse contexens: Tiissimum igitur uirum, inquit, eum dixit et eius animam, sicut et aliorum piorum, post obitum inmorcolere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit, Cur ergo damnatus est? oraculo respondit dea, Corpus quidem debilitantibus tormentis semper oppositum
Abbreviated transcription (Latin):
satis estiude decerpã. In deũ uero ĩqͥt¬
regem generatorem. et in regẽ ante
oĩa quẽ tremt celũ et terra atq mare.
et infernorũ abdita. et ip̃a numinai
ꝑ horrescunt:. qͦꝵ lex est pater quem
ualde sancti honorant hebrei. Tali
oraculo dei sui apolliuis. porphirius
tam magnũ deũ dixit hebreoꝵ: ut
eũ ut ip̃a niuina ꝑ horrestant. Cũ
gͦ deus iste dixerit sacrificãs diis era¬
dicabitur. nror qd̾ ip̃e porphirius
non ꝑhorruit: et sacrificãs diis era¬
dicari non formidauerit. Dicit etiã
bona philosophus iste de xp̃o: quasi
oblitus illius de quo paulo aute locu-¬
ti sumꝰ contumelie sue: aut qiͣ in
sonmis dii eius male dixeruit xp̃o.
et eiugilantes eñ bonũ ẽẽ coguone¬
rint: digneqz laudauerint. Deniq
tãꝙͣ mirabile aliquid atq ĩcredibi¬
le platurus: p̾ter opinionẽ inquit
profecto quibusdam uideatur ẽẽ qd̾
dicturi sumꝰ. Xpm enĩ dii piissimũ

Expanded text:
satis est inde decerpam: In Deum uero, inqsatis est inde decerpam: In Deum uero, inquit, generatorem et in regem ante omnia, quem tremit et caelum et terra adque mare et infernorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Denique tamquam mirabile aliquid adque incredibile prolaturus: Traeter opinionem, iprofecto quibusdam videatur esse quod dicturi sumus. Christum enim dii piissimum
Abbreviated transcription (Latin):
deui. Sic enĩ exposuit uersus apolli¬
nis ubi aiuidicib recta sencientibus
xpp̃m dicit occisum: tauꝙͣ illis iuste
iudicãtib merito sit ille puuitus.
Uiderim quid de xp̃o uates mendax
apollinis dixerit atq iste crediderit.
aut fortasse uaten qd̾ non dixit dixisse
isteip̃e cõfiuxerit: ꝙͣ sibi constet. uel
ip̃a oracula inter se faciat cõuenire
postea uideluimꝰ. Hic tñ iudeos tãꝙͣ
dei susceptores recte dicit iudicasse de
xp̃o ꝙ eũ morte pessima exerutiandũ
esse censuerint. Deus itaqz iudeorũ
cui ꝑhibet testumoniũ. audiendꝰ fuit¬
sic diceus. Sacrificãs diis eraditabit᷑.
nisi deo tm̃. S ad manifestiora ueni¬
amꝰ: et audiamꝰ ꝙͣ maguũ deũ dicat
ẽẽ iudeoꝵ. Item ad ea q̃ interrogauit
apolliuem. quid melius: uerbũ. siue
racio an lex. Respondit inquit uersib
hec dicens. At deinde subicit apolliuis
uersus: in quib et isti sunt: ut ꝙͣtũ

Expanded text:
Deum. Sic enim exposuit uersus ApolliDeum. Sic enim exposuit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit ille punitus. Viderim quid de Christo uates mendax Apollinis dixerit adque iste crediderit aut fortasse uatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit. Quam sibi constet uel ipsa oracula inter se faciat conuenire, postea uidebimus; hic tamen Iudaeos. tamquam Dei susceptores, recte dicit iudicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Iudaeorum, cui perhibet testimonium, audiendus fuit dicens: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino tantum. Sed ad manifestiora ueniamus et audiamus quam magnum Deum dicat esse Iudaeorum. Item ad ea, quae interrogauit Apollinem, quid melius, uerbum siue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec dicens.\' Ac deinde subicit Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm ⁊3ͫ ¶ Que prophiriꝰ dicat
sophias appellat. in quib exequit᷑
atq conscripsit rerũ ad philosophiam
ꝑtinentiũ. uelut diuina responsa ut ip̃a
uerba eius quẽadmodũ ex liugna greca
uxorem suã xp̃ianismo. Hec ait uersi¬
uns appollo. Deinde uerbu uelut apoli¬
nis ista sunt. Rorte magis poteris in
aqua impressis lrĩs scabere: aut ad¬
inflans penuas leues ꝑ aera ut auis
uolare: ꝙͣ semel pollute reuoces ĩpiũ
uxoris sensũ. Pergat quomiꝰ uult ĩauib
fallaciis ꝑ seuerãs; et lamentari falla¬
tiis mortuũ deũ cantãs: quẽ iudicib
recta sentientib ꝓditũ. pessima ĩ specio¬
sis ferro m̃cta mors interfecit. Deinde
post hos uersus apolliuis qui nõ stãt
metro latiue int̾pretati sũt subiũxit
atq ait. In hiis quidẽ irremediabile
sentencie eoꝵ manifestauit dicẽs qm̃
iudei sustipiũt deũ magis ꝙͣ isti. Ecce
ubi decoloraus xp̃m indeos p̃posuit
xpĩanis. confitens ꝙ iudei suscipiant

Expanded text:
 CAPUT XXIII. Quae Porphyrius dicat oo<ptac appellat, in quibus exsequitur adque conscribit rerum ad philosophiam pertinentium uelut diuina responsa, ut ipsa uerba eius, quem ad modum ex Graeca lingua uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult inanibus fallaciis perseuerans et lamentari fallaciis mortuum Deum cantans, quem iudicibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis ferro uincta mors interfecit.\' Deinde post hos uersus Apollinis, qui non stante metro Latine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inremediabile sententiae eorum manifestauit dicens, quoniam Iudaei suscipiunt Deum magis quam isti.\' Ecce, ubi decolorans Christum Iudaeos praeposuit Christianis, confitens quod Iudaei suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
malis ingrauestentib. cũ sibi ingerũt
mortẽ. cedũt ĩfelicitati: ita uicti tertis
racionib. cũ querũt bt̃am uitã digna¬
rent᷑ cedere ueritati: et non sibi putarẽt
in ista mortalitate fiue su̾i esse boni
gandendum: ubi uirtutes ip̃e. quib hic
terte nichil melius atqz utilius ĩ hoĩe
repitur: quãto maiora sũt adiutoria
contra uini ꝑiculoꝵ. laborũ. dolorum:
tanto fideliora testimonia miseriaꝵ
Si enĩ uere uirtutes sũt. q̃ nisi in eis
quib uera in est pietas ẽẽ nõ possunt:
non se ꝓfitentur hͦ posse ut nuillas mi¬
serias paciantur hoĩes in quibz sũt. Neq
enĩ mendaces sũt uere uirtutes ut hoc
ꝓfiteantur: s ut uita hũana que tot
et tantis huiꝰ scli᷑ malis ẽẽ togitur
misera: spe futuri scli sit btã. sicut et
salua. Quomiͦ enñ btã est. que nõdũ
salua est: Unde et apłs paulus. nõ
de hõib imprudentib. ĩpatientib i̾tem¬

Expanded text:
malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere ueritati et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fideliora testimonia miseriarum. Si enim uerae uirtutes sunt, quae nisi in eis, quibus uera inest pietas, esse non possunt: non se profitentur hoc posse, ut nullas miserias patiantur homines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt uerae uirtutes, ut hoc profiteantur, sed ut uita humana, quae tot et tantis huius saeculi malis esse cogitur misera, spe futuri saeculi sit beata, sicut et salua. Quo modo enim beata est, quae nondum salua est? Unde et apostolus Paulus non de hominibus inprudentibus inpatientibus, intem
Abbreviated transcription (Latin):
in eis malis quib iste nature uincitur
sensus. qͦ mrors omnimodo oĩb uiribus
conatib q uitatur. et ita uiucitur. utq
uitabatur optetur. appetatur: et si non
potuerit aliũde contingere: ab hoĩe ip̃o
sibimet inferatur. Magna uis ẽ ĩeis
malis que fortitudĩe facũĩt homicidam.
si tñ ad huc dicenda est fortitudo. que
ita hiis malis uincitur. ut hoĩem quẽ
sicut uirtus regendũ. tuendũq sustepit
nõ mͦ non poss ꝑ pacienciã tustodire: s
ip̃a insuper cogatur occidere. Debet qͥdẽ
etiã mortẽ sapiẽs ferre pacienter. sed q̃
accidit aliũde. Stdm̃ istos autẽ si eã
sibiipe inferre ꝯpellitur. ꝓfecto fatẽdũ
est eis non solũ mala. s intolerabilia
eciã mala ẽẽ que hͦ eũ ppetrare ꝯpellũt.
Uita igitur que istoꝵ tam magnorũ
tamq grauiũ maloꝵ. aut pͥmit᷑ one-¬
rib. aut subiacet casib. nullo mͦ beata
dic̾etur: si hoĩes qui hͦ dicũt sicut uicti

Expanded text:
in eis malis, quibus iste naturae uincitur in eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sibimet inferatur. Magna uis est in eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam; si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis uincitur, ut hominem, quem sicut uirtus regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipsa insuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde. Secundum istos autem si eam sibi ipse inferre conpellitur, profecto fatendum est eis non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse. quae hoc eum perpetrare conpellunt. Vita igitur, quae istorum tam magnorum tamque grauium malorum aut premitur oneribus aut subiacet casibus, nullo modo beata diceretur, si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti
Abbreviated transcription (Latin):
an ideo btãm dicis. qr lic tibi ab hiis ma¬
lis morte discedere⁊ Quid si ergo aliqͦ¬
in eis iudicio diuino tenereris. nec ꝑmiit¬
teris mori: nec unꝙͣ sine illis ẽẽ sinereris :
Nempe tũc saltẽ miserã talem diceres
uitã. Non igitur ꝓpterea misera non est.
qr tito deliuquetur. qñquidẽ si sempit̾na
sit: etiã abs teip̃o misera inditabitur.
Non itaq ꝓpt̾ea qm̃ breuis est iuilla¬
miseria d uideri: aut qd̾ est absurdiꝰ qr
breuis miseria est: ideo etiã bti̾tudo appel¬
lari. Magna uis est in eis malis que
cogunt hoĩem scdm̃ ip̃os eciã sapientem
sibuuet anferre qd̾ homo est: cũ dicãt. et
uerũ dicãt. Hant ẽẽ nature p̾mã quodãm᷑
et maximã uotẽ. ut hõ contilietur sibi.
et ꝓpterea mortem naturaliter fugiat:
ita sibi amicus. ut esse se aĩal. et in hac
cõuĩctione corpis atq aĩe uiuere uelit ue¬
hementer atqz appetat. Magna uis est

Expanded text:
An ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his maAn ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his malis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo diuino iudicio tenereris nec permittereris mori nec umquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem diceres uitam. Non igitur propterea misera non est, quia cito relinquitur. Quando quidem si sempiterna sit, etiam abs te ipso misera iudicatur; non itaqmiseria debet uideri aut, quod est absurdius, quia breuis miseria est, ideo etiam beatitudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primam quodam modo et maximam uocem, ut homo concilietur sibi et propterea mortem naturaliter fugiat, ita sibi amicus, ut esse se animal et in hac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Magna uis est
Abbreviated transcription (Latin):
an pociꝰ ĩpatiencia se ꝑerit: Non enĩ
hͦ fetiss: nisi uictoriã cesaris ĩpaciẽter
tulisset. Ubi est fortitudo; Nempe
cessit. nẽpe sucubuit, nempe usq a deo
suꝑata est: ut uitã btãm deliuqueret.
desereret. at fugeret. din nan erat iã btã:
ansera ergo erat. Quomͦ igit᷑ mala nõ
erãt: que uitã nuserã fugiendãq facie¬
bant: Quaꝓpter eciã ip̃i qui mala ista
ẽẽ ꝯfessi sunt sicut ꝑipatetiti. sicut uel̾es
achademiti qͦꝵ sectã uarro defendit. tole
error ꝙ in hiis malis. et si tã grauia suit
ut morte fugienda suit ab ip̃o sibiuiet
illata qui hic patitur: uitã btãm tñ esse
contendũt. Mala sunt inquit tormenta
atq cruciatus corporis: et tanto sunt pero¬
ra. quãto potuerint ẽẽ maiora: quib ut
tareas ex hac uita fugiendũ est. Qua
uita obsecro: Hac inquit que tantis
aggrauatur malis. Certe gͦ btã est in
eisdem malis ꝓpter que dicis ẽẽ fugiẽdã.

Expanded text:
an potius inpatientia se peremit? Non enim an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit, nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam derelinqueret desereret fugeret. An non erat iam beata? Misera ergo erat. Quo modo igitur mala non erant, quae uitam miseram fugiendamque faciebant? Quaproptu etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut ueteres Academici, quorum sectam VaiTO defendit, tolererror, quod in his malis, etsi tam grauia sint, ut morte fugienda sint ab ipso sibimet inlata, qui haec patitur, uitam beatam tamen esse contendunt. \'Mala sunt, inquit, tormenta adque cruciatus corporis, et tanto sunt peiora, quanto potuerint esse maiora; quibus ut careas, ex hac uita fugiendum est.\' Qua uita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis adgrauatur malis.\' Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis, propter quae dicis esse fugiendam?
Abbreviated transcription (Latin):
a seipis fieri beatos putãtib ut sapiẽs
eoꝵ hͦ est qualẽ mirabili uanitate des¬
cabũt. eciã excecetur obsurdestat. ob¬
nuitestat. membris debilitetur. doborib
crutietur. et si quid aliud taliũ maloꝵ
dici aut cogitari pt̃ incidat in eũ quo
sibi mortẽ cogatur inferre: hanc ĩ hiis
malis uitã ꝯstitutã eũ non pudeat btãn
uocare. O uitam beatam: que ut fiui¬
atur: mortis querit auxiliũ. Si beata
est: maneatur in ea. Quomiͦ ista non
sunt mala que uincũt fortitudinis bonũ:
eandẽq fortitudiuẽ non solũ fibi cedere.
uerũ eciã delirare ꝯpellũt ÷ ut eandem
uitã et dicãt beatã. et ꝑsuadeãt ẽẽ fugi¬
endani: Quis usq adeo cetus est ut nõ
uideat ꝙ si btã eẽt: fugienda nõ esset:
s apta infirmitatis uoce fugienda fa¬
tentur. Quid igitur cause est. cur nõ
enã miserã fracta suꝑbie ceruice fate¬
antur: Utrũ obsecro cato ille paciẽtia.

Expanded text:
a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae uincunt fortitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque adeo caecus est, ut non uideat, quod, si beata esset, fugienda non esset? Sed aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia
Abbreviated transcription (Latin):
hͦ deo et aĩa et caro. Nonne demonstrat
in eo se adhut ope laborare potiꝰ: quã
in huiꝰ opis iam fine requiestere: Tã¬
to mims quippe aĩa subditur deo: ꝙͣto
iuinus deũ in ip̃is suis togitatõib ꝯcipit:
et tanto minus aĩe subditur caro: qñ
magis aduersus spm̃ ꝯcupistit. Quãdiu
ergo nobis in est hec infiriuitas. hec
pestis. hic langor: quoniꝰ nos iã sal¬
uos. et si nondũ saluos. quoniꝰ iã beatos
illa finali btĩtudĩe dicere undebimꝰ: Iã
uero illa uirtus cuiꝰ est nomen fortitudo
in quãtatũq sapĩa euidentissia testis
est hũauoꝵ maloꝵ que ꝯpellitur pa¬
cientia tollerare. Que mala stoiai
phĩ miror qua fronte mala non esse
ꝯtendant quibz fatentur. si tanta fue¬
rint ut eas sapiens uel non possit. uel
non debeat sustinere: cogi eũ mortem
sibimet inferre atq ex hac uita enui¬
grare. Tantus autẽ supbie stupor est.
in hiis hoĩbz hic se habere funẽ boui et

Expanded text:
hoc Deo et anima et caro, nonne demonstrat hoc Deo et anima et caro, nonne demonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae mala Stoici philosophi miror qua fronte mala non esse contendant, quibus fatentur, si tanta fuerint, ut ea sapiens uel non possit uel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre adque ex hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscenti adu̾sus spm̃. spũ succũbẽte
tadamus: et ad ꝑpetrandũ pctm̃ nr̃a
conseusione ꝑtrahannir. Aibsit gͦ ut
ꝙͣdiu in hͤ bello intestino suuus: iã
nos btĩtudiuem ad quã uiucendo uo-¬
lunius ꝑuenire: adeptus ẽẽ credanius.
Et quis est usq a deo sapiẽs ut tontra
libidines nullũ habeat omniuo ꝯflic¬
tũ: Quid illa uirtus que prudẽ¬
cia dr̃: nõue tota uigilançia sua bo¬
na disceruit a malis. ut in illis appe¬
tendis istisq uitandis nullus error
obrepat: At ꝑ hoc et ip̃a nos ĩma¬
lis uel mala in nobis ẽẽ testat᷑. Ip̃a
enĩ docet. malũ ẽẽ ad peccãdũ ꝯsenti¬
re: bonũq ẽẽ ad percandũ nõ ꝯsenti¬
re libidiui. Illud tñ malũ cui nos nõ
consentire docet prudentia. facit tẽpe¬
rautia. nec prudencia. nec temꝑãtia
tollit huic uite. Quid iustitia: cuiꝰ
nuꝰ est sua cuiq taibuere: Unde
fit in ip̃o. hoĩe. quidam iustus ordo nate :
ut aĩa subdatur deo. et aĩe caro : ac ꝑ

Expanded text:
bente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consentire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae, ut anima subdatur Deo et animae caro, ac per
Abbreviated transcription (Latin):
Propter qd̾ et diuina uox illa et inimi¬
ci hoĩs domestici eiꝰ. cũ magno dolore
cordis auditur: qr et si quisq tã fortis
sit. ut eqͦ aĩo ꝑferat. uel tã uigilãs ut ꝓ¬
uido ꝯsilio caueat. que aduersus eũ moli¬
si ip̃e bonus est grauiter excruciet᷑ necesse
est: siue semper mali fuerint et bonos¬
se fuixerint : siue in istã maliciã ex boui¬
tate mutati sint. Si gͦ domus ꝯmune
ꝑfugiũ in hiis malis hũaui gu̾is tuta
non est quid ciuitas que quãto maior
est tãto forũ eiꝰ litib et ciuilib et cruĩa¬
lib pleuiꝰ eciã si quiestãt nõ solũ turbu¬

Expanded text:
Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimiPropter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molisi ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiesca
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ĩiurias. suspitiones. inititias. bel¬
lũ. mala certa sentimꝰ. pacẽ u̾o ĩcertũ
bonũ: qm̃ corda eoꝵ cũ quib eã tenere
uolumꝰ ignoramꝰ. et si nosse hodie pos¬
sennis. qualia cras futura eẽnt utiq
nesciremꝰ Qui porro inter se ami¬
ciores solent ẽẽ uel debent: quã qui una
etiã cõtiuẽtur domo: Et tñ quis inde
securus est. cũ tãta sepe mala. ex eorũ
ocultis iusidiis existerent. tãto amari¬
or quãto pax dultior fiit que uere pu¬
tata est. cũ astutissume fingeret᷑: ꝓptꝰ
qd̾ onimiũ pectora sic actingit ut cogat¬
ĩ gemitũ: qd̾ ait tullius. Aulle sunt
occultiores insidie: quã hec que latẽt
in simulacõe officii: aut in aliqͦ necessi¬
tudinis noĩe. Nani eũ qui palã est ad¬
uersariꝰ facile cauendo uitare possis.
Hoc uero ocultũ intestinũ ac domesticũ
malũ non solũ existit. uerũ etiã oprimt:
anteꝙͣ ꝓspicere atq explorare potueris.

Expanded text:
ubi injurias, suspiciones, inimicitias, belubi injurias, suspiciones, inimicitias, bellum, mala certa sentimus; pacem vero incertum bonum, quoniam corda eorum, cum quibus eam tenere volumus, ignoramus; et si nosse hodie possemus, qualia eras futura essent utique nesciremus? Qui porro inter se amiciores solent esse, vel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint; tanto amariora, quanto pax dulcior fuit; quae vera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic ain gemitum, quod ait Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\'
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. lͫ ¶ De sonali uita: q̃ cũ
maxĩe expetenda sit multis offensionib
sepe subuertitur.
nod autem socialem uitã uolũt eẽ
sapientis: nos multo ampliꝰ appro¬
banius. Nam unde ista dei ciuitas de qua
huꝰ oꝑis ecce iã unde nonũdecimũ librũ
uersamus in manibz. uel inchoaretur
exortu uel ꝓgrederetur excursu uel ap¬
prehenderet debitos fiues: si non esset
socialis uita sauctoꝵ: S in huiꝰ mor¬
talitatis erũna. qd̾ et quãtis abũdet
malis societas hũana: quis eninuera¬
re ualeat: Quis estimare sufficiat e
Audiant apud comitos suos. hoĩem cũ
sensu atz consensu oĩ hoĩ ditere: duxi
uxorem quã ibi miseriã uidi. nati
filii. alia cura. Quid itidem illa que
in auore uitia cõmemorat idẽ terentiꝰ.
inuirie. suspiciones. mimicicie. bellum.
pax rursus: Nonne res hũanas ubiq
impleuerũt: Nõne hec et ĩ amicorũ
honestis amorib plerũq ꝯtingũt. Nẽ¬
ne hiis usqzqͣz plene sunt res hũane:

Expanded text:
 CAPUT V.-- De sociali vita, quae cum maxime expetenda sit, multis offensionibus saepe subvertitur. Quod autem socialem vitam volunt esse sapientis, nos multo amplius approbamus. Nam unde ista Dei civitas, de qua hujus operis ecce jam undevicesimum librum versamus in manibus, vel inchoaretur exortu, vel progrederetur excursu, vel apprehenderet debitos fines, si non esset socialis vita sanctorum? Sed in hujus mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis societas humana, quis enumerare valeat? quis aestimare sufficiat? Audiant apud comicos suos hominem cum sensu atque consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem, quam ibi miseriam vidi! Nati filii, Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore vitia commemorat idem Terentius, injuriae, suspiciones, inimicitiae, bellum, pax rursum : nonne res humanas ubique impleverunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ sicut semetip̃m. Ubi gͦ non est
ista iustitia : ꝓfecto non est cetus hõmi
iuris ꝯsensu. et utilitatis cõmumione
sociatus. Quod si non est: utiq ppls
non est: si uera ẽ hec pplĩ diffiuitio.
Ergo nec respublita est qr res ppłi nõ
est. ubi ip̃e populus non est.

Expanded text:
proximum sicut semetipsum: ubi ergo non est proximum sicut semetipsum: ubi ergo non est ista justitia, profecto non est coetus hominum juris consensu et utilitatis communione sociatus. Quod si non est, utique populus non est, si vera est haec populi definitio. Ergo nec respublica est: quia res populi non est, ubi ipse populus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
hͦ est ciuitas eius. Cuiꝰ rei misterĩ
celebranius oblaciomibz nris q̃ fidelib
note sunt: sicut in libris pͥcedentibus
disputauimus. Cessatiras em̃ uit¬
timas quas in umbra futuri offerebãt
iudei. et unũ sacrificiũ gẽtes a solis
ortu usq ad occasum. sicut iã fieri cer¬
nimus oblaturas ꝑ ꝓphãs hebreos
oracula ĩcrepuere diuina. Ex quib
quãtũ satis uisũ est non nulla ꝓtuli¬
mus: et huic iam operi aspersimus.
Quaꝓpter ubi non est ista iusticia
ut scdm̃ suã gr̃am ciuitati obedienti deꝰ
imperet unus et sũmus. ne tuiquã
sacrificet uisi tñ sibi. et ꝑ hoc in oĩb
hõib ad eamdẽ ciitatem ꝑtinentib¬
atq obedientib deo. animus eciã corꝑi
atq racio uiciis ordine legitimo fideliter
imperet. ut quẽadmodũ iustus unus.
ita cetus ppłsq iustorũ uiuat ex fide
que operatur ꝑ dilectionem qua homo
diligit deũ. sicut diligendus est deꝰ et

Expanded text:
hoc est ciuitas eius, cuius rei mysterium hoc est ciuitas eius, cuius rei mysterium celebramus oblationibus nostris, quae fidelibus notae sunt, sicut in libris praecedentibus disputauimus. Cessaturas enim uictimas, quas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus hominibus ad eandem ciuitatem pertinentibatque obedientibus Deo, animus etiam corpori, atque ratio vitiis, ordine legitimo fideliter imperet; ut quemadmodum justus unus, ita coetus populusque justorum vivat ex fide, quae operatur per dilectionem, qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et
Abbreviated transcription (Latin):
diffamatã: in qua lege scriptũ ẽ. Sa¬
crificãs diis eraditabitur iusi dño tñ̃.
Quid opus est in hac eius lege. enisqz
ꝓpħĩs de hac re multa reguirere: imo
non ꝑquirere: Non eiiĩ abstrusa uel
rara sunt. s aꝑta et crebra colligere. et
in hac disputacõe mea ponere. quib
luce clarius apparet. nulli omnino nisi
tñi sibi: deũ uerũ et sũuiũ uoluisse sacri¬
fitari. Ecte hoc unũ breuiter. nuo grãdit̾
minaciter. s ueraciter dictũ ab illo deo.
quẽ tam excellenter eoꝵ doctissiii p̾¬
dicant: audiatur. tiueatur. ĩpleatur :
ne ĩobedientes eradicatio consequat᷑.
Sacrificans inquit diis eradicabitur.
nisi dño tm̃. non quo regi egeat alicuiꝰ.
sz qr nobis expedit ut res eius simꝰ
Huic enĩ canitur in sacris lrĩs hebreoꝵ.
Dixi dño deus mens es tu: qm̃ bonoꝵ
meoꝵ non eges. Huiꝰ antẽ p̾clarissimũ
atq optimũ sacrificiũ. nos ip̃i suus.

Expanded text:
diffamatam, in qua lege scriptum est: Sadiffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciter dictum ab illo Deo, quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedientes eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris Hebraeorum: Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Huius autem praechuissimum adque optimum sacrificium nos ipsi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
uetat: intonãs in lege sua quã dedit he¬
breo ppło suo et ualde minaciter dicens.
Sacrificans diis eradicabitur. Et ne
quisquã putaret demonib pessimis
terrenisq spiritib quos iste dicit mi¬
nimos uel miuores. ne sacrficetur esse
preceptũ: qr et ip̃i in stripturis sanctis
dicti sũt dii. non hebreoꝵ s genciũ. qd̾
eindenter in psaliuo .lxxͦ interpretes
posuerũt dicentes. qm̃ om̃s dii genciũ
demonia. Nequis gͦ putaret istis qͥdẽ
demoniis ꝓhibitũ. celestib autẽ uel
omuibz uel aliquib satrifitari ẽẽ per-¬
missum: mox addidit. nisi dño soli᷑
id est isi dño tm̃: ne forte in eo ꝙ ait
ficandũ ẽẽ putat. Quod non ista esse
intelligendũ: in scripturis grecis faci¬
lime reperitur. Deus igitur hebreorũ
tui tam magnũ. tantus eciã iste pħs¬
suo hebreo sermone constriptã. nõ obstu¬
ram. et ĩcognitã: s oĩb iã gentibus

Expanded text:
uetat intonans in lege sua, quam dedit Heuetat intonans in lege sua, quam dedit Hebraeo populo suo, et ualde minaciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos uel minores, ne sacrificetur esse praeceptum quia et ipsi in scripturis sanctis dicti sunt di, non Hebraeorum, sed gentium; quod euidenter in psalmo septuaginta interpretes posuerunt, dicentes: Quoniam omnes di gentium daemonia, — ne quis ergo putaret istis quidem daemoniis prohibitum, caelestibus autem uel omnibus uel aliquibus sacrificari esse permissum, mox addidit: Nisi Domino soli, id est nisi Domino tantum; ne forte in eo, quod ait: ficandum putat: quod non ita esse intelligendum, in Scripturis graecis facillime reperitur. 5. Deus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste suo, Hebraeo sermone conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Inguisicio enĩ purgat inqͥt: nuitacio
deificat affectionem ad ip̃m oꝑando. Bene
quidem preditauit deũ pr̃em. et quib
sit colendus morib dixit: quib p̾ceptis
ꝓpheticis libri pleus sunt hebreoꝵ: quãdo
sanctoꝵ uita siue imꝑatur siue laudat᷑.
S in xp̃ianis tññ errat. aut tñĩ calũ¬
matur quãtũ uolunt demones qͦs opina¬
tur deos. qͣͣ cuiquã difficile sit recolere.
que turpia que dederora erga deoꝵ obse¬
quiũ in theatris agebantur. et templis.
et actendere que le gantur. Dicant᷑. audi¬
antur in eccłiis. uel deo uero quid offerat᷑
et hiic intelligere ubi edificiũ. et ubi
ruiua sit morũ. Quis autẽ huic dixit
uel inspirauit: nisi diabolitus sp̃s tam
ꝙͣ oderint cristiani: S deus ille quem
coluerũt sapientes hebreoꝵ: etiã celestib
sanctis angłis et uirtutib dei qͦs btissiõs
tauꝙͣ tiues in hac nr̃a pegrinatõe mor¬
tali ueneramuir et amamnꝰ: sacrifitari

Expanded text:
Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio deificat adfectionem ad ipsum operando.\' Bene quidem praedicauit Deum Patrem, et quibus sit colendus moribus dixit; quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum, quando sanctorum uita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur audiantur in ecclesiis, uel Deo uero quid offeratur, et hinc intellegere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit uel inspirauit, nisi diabolicus spiritus,quam oderint Christiani? Sed Deus ille. quem coluerunt sapientes Hebraeorum, etiam caelestibus sanctis angelis et uirtutibus Dei, quos beatissimos tamquam ciues in hac nostra peregrinatione mortali ueneramur et amamus, sacrificari
Abbreviated transcription (Latin):
breoꝵ quoꝵ unus iste eciã ihesus fuit
sicut audisti diuina apolliuis q̃ suꝑius
dicta sunt: ab hiis gͦ hebrei demnonib
pessuuis et minorib spiritib. uetabãt
religiosas et ip̃is uacare ꝓhibebãt: ue¬
uerari autẽ magis celestes deos: ãpliꝰ
autẽ uenerari deũ pr̃em. Hoc autem
inquit et dii p̾cipuĩt. Et in superiorib
ostendiuiꝰ quẽadmodũ aĩaduertere ad
deũ monent et illũ collere ubiq ĩpe
na obtinere. neq habere iouis ĩmorta¬
lis notionem. non audiẽtes deos et di¬
uinos uiros: deos quidẽ om̃s recusauer̃t
ꝓhibitos autẽ demones: et hos nõ odisse.
s reuereri. Deũ autẽ similantes colere.
ea sola ꝑ que deus adoratur nõ agunt.
Nam deꝰ quidem ut pote oĩm pater nulliꝰ
iudiget: s nobis est bene. cũ eũ ꝑ iusti¬
tiam. et castitatem aliasq uirtutes ado-¬
ramus: ip̃am uitã precẽ ad ip̃m faciẽtes
ꝑ imitationem et inquisitõem de ip̃o.

Expanded text:
braeorum quorum unus iste etiam Iesus fuit, braeorum quorum unus iste etiam Iesus fuit, sicut audisti diuina Apollinis, quae superius dicta sunt — ab his ergo Hebraei daemonibus pessimis et minoribus spiritibus uetabant religiosos et ipsis uacare prohibebant; uenerari autem magis caelestes deos, amplius autem uenerari Deum Patrem. Hoc autem, inquit, et di praecipiunt et in superioribus ostendimus, quem ad modum animum aduertere ad Deum monent et illum colere ubique imperna obtinere neque habere Iouis inmortalis notionem, non audientes et deos et diuinos uiros deos quidem omnes recusauerunt, prohibitos autem daemones et hos non odisse, sed reuereri. Deum autem simulantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam Deus quidem, utpote omnium Pater, nullius indiget; sed nobis est bene, cum eum per iustitiam et castitatem aliasque uirtutes adoramus, ipsam uitam precem ad ipsum facientes per\'imitationem et inquisitionem de ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
.Iste u̾o pħs. uel pociꝰ qui talib aduersus
xpĩanos qiͣ oraculis credũt pͥus faciãt
si possunt. ut inter se de xp̃o hecate atq
ambo collaudent. Qd̾ si facere potuiss
nichilomimꝰ nos et uituperatores et
laudatores xp̃i fallaces demones uita¬
renuus. Cum uero eoꝵ deus et dea inter
se de xp̃o ille uituperando. ista landando
dissentiant: ꝓfecto eis blasphemantib
xp̃ianos non credũt hoĩes: si recte ip̃i
senciant. Saue xp̃m landans. uel por¬
phiriꝰ uel hecate. cũ dicat eũ ipm dedisse
fataliter cristiauis. ut ĩplicarent᷑ eruore:
causas tñ eiusdem sicut putat pandit
eruoris. Quas anteꝙͣ ex uerbis eius
exponã: prius quero si fataliter de dit
xpp̃s cristiauis erroris implitacõem:
utrũ uolens: an nolens dederit. Su uo¬
lens quoiiodo iustus si nolẽs quouiͦ
beatus: Sz iam causas ip̃iꝰ audiami
erxoris. Sunt inquit sp̃s terreni mi-¬
niiui loco quodam maloꝵ demonũ po-¬
testate subiecti. As hiis sapientes he¬

Expanded text:
sophus, uel potius qui talibus aduersus Christianos quasi oraculis credunt, prius faciant, si possunt, ut inter se de ipso Christo Hecaambo conlaudent. Quod si facere potuissent, nihilo minus nos et uituperatores et laudatores Christi fallaces daemones uitaremus. Cum uero eorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudando dissentiant: profecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si recte ipsi sentiant. Sane Christum laudans uel Porphyrius uel Hecate, cum dicat eum ipsum fataliter dedisse Christianis, ut inplicarentur errore, causas tamen eiusdem, sicut putat, pandit erroris. Quas antequam ex uerbis eius exponam, prius quaero, si fataliter dedit Christus Christianis erroris inplicationem, utrum nolens an nolens dederit. Si uolens, quo modo iustus? Si nolens, quo modo beatus? Sed iam causas ipsius audiamus erroris. \'Sunt, inquit, spiritus terreni minimi loco quodam malorum daemonum potestati subiecti. Ab his sapientes He
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuicem aduersantur: ut nõ ea q̃ uultis
faciatis. Quid antẽ facere uolumꝰ
cũ ꝑfici uolumꝰ finẽ sũmi boni: insi
ut caro aduersus spm̃ non ꝯtupistat.
nec sit in nobis hͦ uiciũ contra qd̾
sp̃s cõcupistat: Qd̾ in hat uita gͣuis¬

Expanded text:
santur; ut non ea quae vultis faciatis . Quid autem facere volumus, cum perfici volumus finem summi boni, nisi ut caro adversus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc vitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac vita qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepcio ueritatis in hac carne qualis
aut ꝙͣta est. qñ sicut legimiꝰ ĩ ueraci
libro sapiencie. corpus corruptibile
aggrauat aĩam. et depriunt terrena
inhabitatio seusum multa cogitantẽ:
Impetus porro uel appetitus actionis
si hͦ miͦ recte latiue appellat᷑ ea quam
greti uotãt ormen. qr et ip̃am primis
nature deputãt bonis: nõne ip̃e est qͥ
gerũtur eciã in sanorũ illi miserabi¬
les motus. et facta q̃ horrenius qñ
ꝑuertitur seusus. racioq sopitur:
Porro ip̃a uirtus que non est inter
pͥma nature qm̃ eis postea doctriua
introducẽte suꝑuenit. cũ sibi bonorũ
culiuen uendicet hũauoꝵ: quid hic
agit nisi ꝑpetua bella cũ uitiis. nec
exteriorib. s interiorib. nec alienis.
s plaue nr̃is. et ꝓpriis. et maxime
illa q̃ grece sophrosine. latiẽ tẽperãtia
noĩatur. qua carnales freuant᷑ libidi¬
nes ne in queq flagicia mẽtẽ ꝯsentiẽ¬

Expanded text:
perceptio veritatis in hac carne qualis perceptio veritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando, sicut legimus in veraci libro Sapientiae, Corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur sensus ratioque sopitur? Porro ipsa uirtus, quae non est inter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente superuenit, cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece ococpoaovirj, Latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consen tien
Abbreviated transcription (Latin):
et mouẽdi spẽm decusq ꝓuertit: Qͥd
ip̃iꝰ aĩ p̾migenia que appellantur
bona: ubi duo p̾ma ponũt ꝓpter ꝯpre¬
hensionem ꝑcepcionemq ueritatis
sensum et intellectũ: S qualis ꝙͣtꝰ¬
qz remanet seusus: si ut alia taceã
fiat homo surdus et tecus: Racio uo
et intelligencia quo recedat: ubi sopie¬
tur: si aliquo morbo efficiatur insanus:
Frenetici multa absurda cũ dicũt uel
faciũt plerũq a bono suo ꝓposito et mo¬
rib aliena ymo suo bono ꝓposito mo¬
ribusq contraria. siue illa togitemus.
siue uideamꝰ: si digne ꝯsideremꝰ: lacri¬
mas tenere uix possumꝰ. aut forte
non possumꝰ. Quid dicam de hiis
qui deiionũ pacĩtur intursus: Ubi
habent abstonditã. uel obrutã ĩtelligẽ¬
ciã suã qñ stdm̃ suã uolũtatẽ et uĩa
eoꝵ. et corꝑe malignus utitur sp̃s ͤ¬
Et quis confidit hͦ malũ in hac uita
uenire non posse sapienti: Demde

Expanded text:
et mouendi speciem decusque peruertet? Quid et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt propter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corEt quis confidit hoc malum in hac vita evenire non posse sapienti? Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
eiñ sufficit quãtoius eloquẽtie flumien
uite huiꝰ miserias explicare: Quã
lamentatus est ticero in ꝯsolacõe de morte
filie sicut potuit. S quãtũ est qd̾ potuit.
Ea quippe qui dicũt᷑ pͥma nature. qñ.
ubi. quoniͦ. tain bene se hr̃e in hat uita
possunt: ut nõ sub incertis casib fuit¬
tuent: Quis eñ dolor contrariꝰ uo¬
luptati que inquietudo ꝯtraria quieti:
in corpus cadere sapientis non potest:
Membrorũ certe amputacio uel debili¬
tas hõis expugnat ĩtolumitatẽ: defor¬
mitas pulcritudiuem. iubetillitas sa¬
nitatẽ: uires lassitudo: mobilitatem
torpor aut tarditas. Et quid hor est.
qd̵ nequeat in tarnem sapientis irouere:
Status quolibet corꝑis atq motus
cũ decentes et ꝯgruẽtes sũt: inter nat̾e
pͥma numerãtur. S quid si aliqua
mala ualitudo membra tremore con-¬
tuciat: Quid si usq ud ponendas
in terrã manus dorsi spina curuet᷑
et hoĩem quodãmodo quadrupedem
faciat: Nonne om̃e statuendi corpis

Expanded text:
enim sufficit, quantovis eloquentiae flumine, vitae hujus miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in Consolatione de morte filiae, sicut potuit: sed quantum est quod potuit? Ea quippe quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, quod nequeat in carnem sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis
Abbreviated transcription (Latin):
animi tñi m ͦ uirtute ꝯsisteret. Potest
alius ut ĩcertã: sicut defenderũt acha¬
demici noui. qd̾ eis et si nõ certũ. tnĩ
uerisuuile uidebatur. Uignitiquatuor
ergo fuĩt ꝑ eos qui eas uelut certas pro

Expanded text:
animi tantummodo uirtute consisteret; potest animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi non certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti quattuor ergo fiunt per eos, qui eas uelut certas pro