comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urturis exparte incisũ sit. & ex
parte inhereat. ut sic̃ dictũ est
bauoluntate carnis mens nrã
incisa sit. & tamen a necessitate
nonsit abscisa. Quid si hoc sacrifi¬
tũ genus subtypica redemptoris
arĩ intelligentia. alius a contẽ¬
platione requirat: ascendat gͦ
idfortiora animꝰ. eleuent᷑ ani¬
malia. ut eleuent᷑ parit̾ & rote.
Quis enĩ capud nrm ẽ. nisi redẽp¬
tor generis humani : De quo seͥp¬
tum est. Ipsum dedit capud supra
omnẽ eccłiam. que est corpus ipiłꝰ
Quẽ cũ udei persequerent᷑. nom̃
eius de terra delere conatisunt.¬
Ciiq eũ erucifixũ & sepultũ uide¬
rent. hẽ se ab amore omsum diui¬
sisse crediderunt. Sed caput tur¬
turis & incisũ ẽ. & tamen a suo cor¬
pore diuisũ non est. quia exeo qͦd
ꝓ nobis mortẽ ꝑtulit. om̃i nos sibi
uerius ipsa sua morte conuinxit.
radicauit. Caput gͦ nrm̃ ineisu
inhesit corpori. quia pro nobis qͥ¬
dem redẽptor nrͣ passus est. sed a

Expanded text:
turturis ex parte abscissum est, et ex turturis ex parte abscissum est, et ex parte inhaeret, ut, sicut dictum est, et a voluntate carnis mens nostra incisa sit, et tamen a necessitate non sit abscissa. Quid, si hoc sacrificii genus sub typica Redemptoris nostri intelligentia alius ad contemplationem requirat? Ascendat ergo ad fortiora animus, eleventur animalia, ut eleventur pariter et rotae. Quis enim caput nostrum est, nisi Redemptor generis humani? De quo scriptum est: Ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius . Quem cum Judaei persequerentur, nomen ejus deCumque illum crucifixum et sepultum viderent, eum se ab amore omnium dividisse crediderunt. Sed caput turturis et incisum est, et tamen a suo corpore divisum non est, quia ex eo quod pro nobis mortem pertulit, omnes nos sib verius in ipsa sua morte conjunxit; radicavit. Caput ergo turturis incisum inhaesit corpori, quia pro nobis quidem Redemptor noster passus est, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
pennulas. ita ut collo inhereat
at non penitꝰ abrumpatur. Inqͥb
uerbis dubuis legentib sensus
historicus nonest. S si hec intelli¬
gere moraliter requiras. agit᷑
pta: dũ ad moralẽ intelligen¬
tiam ducit᷑ sacri uerbi sententia
Nosenim ipsi inomĩpotentis diͣ sacͥ¬
sieio esse turtur debemus. ita ut
apud nrm̃ retorqueat᷑ ad pen¬
nulas. idest anima ad uirtutes
Nonenĩ inmerito ꝑ caput mentẽ
intelligimꝰ. qr sicut capud corpꝰ.
ita mens actiones regit. S capud
ad pennulas retorqueri p̃cipit᷑
ut ea que dicis facias. & os ad
opera coniungas. Hlec ita capud
abscidendũ est. ut a corꝑe diuida¬
tur. s ex parte decisũ corpori suo
iubet᷑ in herere. quia uidelicet
mens nr̃aͣ a carnali delectatione
ncidenda ẽ. s a carnis cura ne¬
cessaria incidenda non est. Hinc
eiĩ scriptũ est. Carnis curã ne
feceritis indesideriis. Quȩ gͦ in
desideriis fieri ꝓhibet᷑. ꝓculdubio
nnecessitate concedit᷑. Caput gͦ

Expanded text:
pennulas, ita ut collo inhaereat, et non penitus abrumpatur . In quibus verbis dubius legentibus sensus historicus non est. Sed si haec intelligere moraliter requiras, agitatur rota dum ad moralem intelligentiam ducitur sacri verbi sententiaNos enim ipsi in omnipotentis Dei sacrificio esse turtur debemus, ita ut caput nostrum retorqueatur ad pennulas, id est sensus ad virNon enim immerito per caput mentem intelligimus, quia sicut caput corpus, ita mens actiones regit. Sed caput ad pennulas retorqueri praecipitur, ut ea quae dicis facias, et os ad opera conjungas. Nec ita caput abscindendum est, ut a corpore dividatur, sed ex parte decisum, corpori suo jubetur inhaerere, quia videlicet mens nostra a carnali delectatione incidenda est, sed a carnis cura necessaria incidenda non est. Hinc enim 1228 scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Quae ergo in desideriis fieri prohibetur, procul dubio in necessitate conceditur. Caput ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quið cogitareͥ potest. quã dampna¬
tionis uuluera suscrpere. & dolores
uulnerũ nunquã fuure: De hoc
horribili aspectu rotarũ. bene
ꝑ sophoniã dicit᷑. cũ suꝑuenire
duris mentib dies uiditii denunti¬
at᷑. luxta est dies dñi magnus. uxta
& uelox nimis. Cox diei dnĩ amara.
tribulabit᷑ ibi fortis. Dies irȩ dies il

Expanded text:
quid cogitari potest, quam damnaquid cogitari potest, quam damnationis vulnera suscipere, et dolores vulnerum nunquam finire! De hoc horribili aspectu rotarum bene per Sophoniam dicitur, cum supervenire duris mentibus dies judicii denuntiatur: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amora, t
Abbreviated transcription (Latin):
bitau̾s: Hab& staturã. cũ ꝑ eam
dñs propituis pollicet᷑ dicens. Si¬
cut oeli noui & terra noua. que
ego stare facio coramme dieit
dñs. sic stabit semen urm̃. & no¬
men urm̃. Illi erum ueraciter.
coram dnõstant. qui uitã suã
inprauitare non dissipant. Hab&
altitudinẽ oũ statim subdit. Et
erit mensis ex mense. & sabbatũ
ex sabbato. & ueni& omĩs caro ut
ad oros corã facie mea dieit dñs.
Quid est mensis: nisi ꝑfectio dierũ:
S quid est sabbatũ. nisi requies
inqua fieri opus seruile non lice¬
at Mensis gͦ ex mense est. quia
qui hic ꝑ fecte uiuunt. illue ad
perfectionẽ głe ꝑducunt᷑. Sab¬
batũ uero ex sabbato ẽ. quia qui
hic cessant apuerso opere. illic qͥ¬
escunt in celesti retributione. Ha¬
b& &iam terribilẽ aspectũ. cũ ꝓti¬
nus adiungit. & egredient᷑ & ui¬
debunt cadauera uirarũ. qui pre¬
uaricati sunt in me. uermes eoꝵ.
non morient᷑. & ignis eoꝵ non extin¬
guet᷑. Quid enim horribilius dici.

Expanded text:
bitans . Habet staturam cum per eam Dominus propitius pollicetur, dicens: Sicut coeli novi et terra nova, quae ego stare facio coram me, dicit Dominus; sic stabit semen vestrum et nomen vestrum . Illi enim veraciter coram Domino stant, qui vitam suam in pravitate non dissipant. Habet altitudinem cum statim subdit: Et erit mensis ex mense, et Sabbatum ex Sabbato, et veniet omnis caro ut adoret coram facie mea, dicit Dominus . Quid est mensis nisi perfectio dierum? Et quid est Sabbatum nisi requies in qua fieri opus servile non liceat? Mensis ergo ex mense est, quia qui hic perfecte vivunt, illuc ad perfectionem gloriae perducuntur. Sabbatum vero ex Sabbato est, quia qui hic cessant a perverso opere, illic quiescunt in coelesti retributione. Habet etiam horribilem aspectum cum protinus adjungit: Et egredientur et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Quid enim horribilius dici,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qui dũ tributũ pet ro in¬
quisito peteret᷑. prius paradig
ma proposuit. ꝑ quod se nichil de¬
bere respondit dicens. Reges
nis : Ilico respondit. Ergo libi
sunt filii. S postꝙͣ liberũ se esse
monstrauit. ne fortasse scandalũ
cuiꝙͣ facer&. subdu dit. Vt autͣ
non scandalizemꝰ eos. uade ad
maris mitte hamũ. & eũ piscẽ
qui prius ascenderit tolle. & aꝑ¬
to ore eius inuenies staterẽ. illũ
sumens daeis ꝓme &te. Quirursũ
cũ dicera: quia omẽ quod in os in¬
trat non coinquinat hominẽ. &¬
tunc accedentes discipłi dixerunt.
quia pharisei audito uerbo
scandalizati sunt : Atille respon

Expanded text:
mus, qui, dum tributum Petro inmus, qui, dum tributum Petro inquisito peteretur, prius paradigma 1225 proposuit, per quod se nihil debere respondit, dicens: Reges nis, illico respondit: Ergo liberi sunt filii. Sed postquam liberum se esse monstravit, ne fortasse scandalum cuiquam faceret, subdidit: Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem qui prius ascenderit tolle, et aperto ore ejus invenies staterem; illum sumens da eis pro me et te. » Qui rursum cum diceret: « Quia omne quod in os intrat, non coinquinat hominem, tunc accedentes discipuli dixerunt: Scis quia Pharisaei, audito hoc verbo, scandalizati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
endũ erat : cur se humilitate
tanta uoluntati discipłoꝵ ma¬
gster egregius sociat. ut neq
a dscipulis. neq ab eo discipłi
in cõpassionis causa diuisi uideren¬
tur. nisi quia sollicito prouiden¬
tie oculo adtendit. quod plerũq
dũ alter donat. alter irascit᷑.
Et quale est iam miscđie sacrifici¬
ũ. quod cũ discordia proximi offer¬
tur. Vnde recte ait. ut non cir¬
cum ueniamur a satana. nonenim
ignoramus cogitationes eius. qͥ a
uidelicet inde in alteruis corderixe
malũ solet im mittere. unde al¬
terum conspicit pietatis negotiu᷑
fecisse. Inperfectũ enĩ bonũ est:
quod sic agit᷑. ut nequid ei ex alio
latere male subrepat. non adten¬
datur. nisi forte hoc quod sine
cuius piam scandalo fieri nonpo¬
test. culpa se non fecisse. Hoc uero
ideo dicimus. ut notũ urẽ dilec¬
opere aliquando cauendũ est
scandalũ proxint aliquando
uero pronichilo contẽpnendũ
Quod inipso nr̃oͣ auetore didici

Expanded text:
cendum non erat, cur se humilitate cendum non erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum alter donat, alter irascitur? Et quale est jam misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximo offertur? Unde certe ait: « Ut non circumveniamur a Satana, non enim ignoramus cogitationes ejus. » Quia videlicet inde in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alterum conspicit pietatis negotium fecisse; imperfectum enim bonum est, quod sic agitur, ut ne quid ei ex alio latere mali subrepat, non attendatur. Nisi forte hoc, quod sine cujuspiam scandalo fieri non potest, culpa sit non fecisse. Hoc vero ideo dicimus, ut notum vestrae dilecopere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. Quod in ipso nostro auctore didi
Abbreviated transcription (Latin):
proximis dare. atq aliud ea
que possi dent᷑ sine mercedis in¬
tentione disꝑgere. Quic quid
cͦ agit᷑ in radice intentionis pen¬
andũ est. quo merito apud iudi¬
tium creatoris habeat᷑. Vnde
ꝙ isdem creator dicit. Si oculus
tius simplex fuerit totũ corpus
uum lucidũ erit. Oculum ui¬
ilicet intentionẽ. corpus uero
actionem nominans: Quia si
tenebrosa non erit. Igit᷑ quia
scĩ uiri sollerter in uigilant. ut
se undiq aspiciant. ubiq custo¬
diant. ne aut mala proptͣ eaip¬
sa appetant. aut hec eadẽ sub
petie bonoꝵ agant scilicet ne
e eis uitia uirtutes esse menti¬
nt᷑. totũ copiis plenũ incircui
oculis habent : quia omĩs eoꝵ
tio. prorudentia sollicitudinis
ẜrepletur. & circũdat᷑. Hincest
uod paulus apłs dũ cuidã peni¬
tenti deperpetrato facinore co
Sicui aliquid donastis. & ego.
Iam& quod donaui propter itoᷤᷤ
inpersona xpiͣ. ut non circũ ueni¬
mur a satana. Non eniͣ ignora
ius cogitationes eiꝰ. Si enim par¬

Expanded text:
proximis dare, atque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur, in radice intentionis pensandum est quo merito apud judicium creatoris habeatur. Unde et idem creator dicit: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si tenebrosa non erit. Igitur quia sancti viri solerter invigilant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore CorSi cui aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur a Satanmus cogitationes ejus . » Si enim par
Abbreviated transcription (Latin):
teri. uelut etiã hic puplicanu
Ieiunobis in sabbato: decimas¬
omniũ que possideo. &iam ad
bendaͣ abstinentiã ad impen¬
dã miscdiã: ad referendas dõ
grãs oculũ phariseus habuera
s ad humilitatis custodiã ocus
non habebat. Et quid prodest
contra hostiũ insidias pene tor
ciuitas siper neglectũ loci unu¬
aꝑit᷑ Phariseus audẽ qui ien¬
nuͣ se exibuit. decimas dedit.
grãs retulit. quasi pene percu¬
cuitũ insuȩ ciuitatis custodu
uigilauit. Sed quia unũ inse
ramen suꝑbie non adtendit i
hostem pertulit ubi per negl¬
giam oculũ clausit. Quia gͦ
inuigilant. atq in omi suo
pauoris & sollicitudinis oculu
circũ ducunt. ne aut praua a
aut recta que precepta sunt
agant. aut bonis actib expl
insius cogitationib intumese
& tanto grauius offendant qͦ¬
occultius peccant . recte dics
totu corpus eoꝵ plenũ oculis

Expanded text:
dulteri, velut etiam hic Publicanus; dulteri, velut etiam hic Publicanus; jejuno bis in Sabbatoe possideo . Ecce ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum Pharisaeus habuerat, sed ad humilitatis custodiam oculum non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas aperitur? Pharisaeus autem qui jejunium exhibuit, decimas dedit, Deo gratias retulit, quasi pene per circuitum in suae civitatis custodia vigilavit. Sed quia unum in se foramen superbiae non attendit, ibi hostem pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia erginvigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quoccultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit᷑. Sinite illos ceci sunt. du
cescecoꝵ. Eece magistra ueritas un¬
de inquoꝵ dam cordib scandalũ
gigneret᷑. quod non debuit tribu¬
scandalũ inquoꝵdã cordib contra
ueritatẽ iridit. in suo eos scandalo
remanere ꝑmisit. Exqua re nob̾
considerandũ. ẽ quia inquantũ
sine peccato possumus uitare pro¬
ximoꝵ scandalũ debemius. Siautẽ
de ueritate scandalũ sumit᷑. utiliꝰ
permittit᷑ nasci scandalũ. quam
ueritas relinquat᷑. Corpora gͦ
animalium plena sunt oculis. cũ
se hinc inde caute circũ spiciunt.
Sed sciendũ nob̃ est. quia sepe dũ
alios reprobos intendimus. fit ut
alia negligamꝰ. & ubi negligimꝰ
ibi procul dubio oculũ non habe¬
mus. Namphariseus ille qui as¬
cenderat intemplũ orare: testan¬
te euangło quid dix̃ agnouimꝰ flit
enĩ. Ds grãs ago tibi. Recte au¬
tẽ grãs dõ ageb̾at: aquo ceperat
bona que fecerat. Qui etiam
sub uingit: quia nonsũ sicut ee
hominũ. Raptores. in usti. a¬

Expanded text:
 caeci sunt, et duces caecorum. Ecce magistra Veritas, ne in quorumdam cordibus scandalum gigneretur, quod non debuit tribuscandalum in quorumdam cordibus contra veritatem vidit, in suo eos scandalo remanere permisit. 5. Ex qua re nobis considerandum est quia, in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur nasci scandalum quam veritas relinquatur. Corpora ergo animalium plena sunt oculis cum se hinc inde caute circumspiciunt. 6. Sed sciendum nobis est quia saepe, dum aliis rebus intendimus, fit ut alias negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam Pharisaeus ille qui ascenderat in templum orare, testante Evangelio, quid dixit agnovimus. Ait enim: Deus, gratias ago tibi . Recte autem gratias Deo agebat, a quo acceperat bona quae fecerat. Qui etiam subjungit: Quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, a
Abbreviated transcription (Latin):
dies calamitatis ꝙ miserie. dies te¬
nebrarũ & caliginis. dies nebule ꝙ
turbinis. dies tubȩ & clangoris
Sed quia ex terioris rote dicta po¬
suimus. restat nunc ut interioris
quoq staturã altitudinẽ. & hor¬
ribilem aspectum ꝓferre debeamꝰ.
Hab& quippͤ rota interior staturã
desideria incuruare nos prohib&
redẽptoris nrĩ uocib dicens. Atten¬
dite ut non grauent᷑ corda urã in
crapula & ebrietate aut incuris
huus uite. Habet altitudinem.
cũ de eodẽ redeptore ꝓmittit dicers.
Quot quot autẽ crediderunt in
eũ. dedit eis potestateͣ filios dĩ fieri.
Quid enĩ hac potestate altius. qͥd
hac altitudine sublimius dici potest.
inqua creatꝰ quisq efficit᷑ filius crea¬
toris: Hab& horribilem aspectum.
cũ dereprobis loquit᷑ dicens. Ibtͣ
insupplitium aeternum. Hab&
staturam. cum ueritas discipłos
ammonet dicens. Vendite que p¬
detis & date elemosinã. facite uo

Expanded text:
alamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . 19. Sed quia exterioris rotae dicta posuimus, restat nunc ut interioris quoque staturam, altitudinem, et horribilem aspectum proferre debeamus. Habet quippe rota interior staturam d terrena desideria incurvare nos prohibet, Redemptoris nostri vocibus dicens: Attendite ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate, aut in curis hujus vitae . Habet altitudinem cum de eodem Redemptore promittit, dicens: Quotquot autem crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quid enim hac potestate altius, quid hac altitudine sublimius dici potest, in qua creatus quisque efficitur filius creatoris? Habet horribilem aspectum cum de reprobis loquitur, dicens: Ibunt hi in supplicium aeternum . Habet staturam cum Veritas discipulos admonet, dicens: Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Facite
Abbreviated transcription (Latin):
cruciat. & semper incruciatu ser¬
uat. Statura gͦ in rectitudine pre¬
ceptionis est. altitudo incelsitu dine
suꝑne ꝓmissionis. horribilis uero
aspectus inminis atq terrorib sup¬
plitũ sequentis. Script᷑a igit᷑ sacͣ
staturã hab&. quia mores ad stan¬
dũ dirigit. ut auditoꝵ mentes ad
terrȩnam concupiscentiam non cor¬
rũpant᷑. Altitudinẽ hab&. quia
incelesti patria ȩterne uitȩ gau¬
dia promittit. Horribilẽ quoq as¬
pectũ hab&. quia omĩb reꝓbis
gehenne supplitia minat᷑. Osten¬
dit gͥ staturã suam inȩdificatione
mor. ostendit altitudinẽ in pro¬
missione premioꝵ. ostendit hor¬
ribilem aspectũ in terrorib suppli¬
cioꝵ. Recta est enĩ inp̃ceptis. al¬
ta inpromissionib horribilis in
minis. Hab& staturã. cũ ꝑ prophe¬
tam dicit᷑. Quiescite agere per¬
uerse: discite bene facere. querite
uiditiũ. subuenite oppresso. ui¬
dicate pupillo. defendite uiduã

Expanded text:
cruciat, et semper in cruciatu conservat. Statura ergo in rectitudine praeceptionis est. Altitudo in celsitudine supernae promissionis. Horribilis vero aspectus, in minis atque terroribus supplicii sequentis. Scriptura igitur sacra staturam habet; quia mores ad standum dirigit, ut auditorum mentes ad terrenam concupiscentiam non curventur. Altitudinem habet, quia in coelesti patria aeternae vitae gaudia promittit. Horribilem quoque aspectum habet, quia omnibus reprobis gehennae supplicia minatur. Ostendit igitur staturam suam in aedificatione morum, ostendit altitudinem in promissione praemiorum, ostendit horribilem aspectum, in terroribus suppliciorum. Recta est enim in praeceptis, alta in promissionibus, horribilis in minis. Habet staturam cum per prophetam dicit: « Quiescite agere perverse, discite benefacere, quaerite judicium, subvenite oppresso, judicate
Abbreviated transcription (Latin):
C inlucẽ sempiternã. & di tuus
ingłam tuã. Hab& horribilem as¬
ctum. cũ infernũ deseribens dic̃.
Dies ultionis dñi. annus retributi¬
onis uiditii syon. & conuertent᷑
torrentes eius inpicẽ. & humus eiꝰ
insulphur. Et erit terra eius ui¬
picẽ ardentẽ nocte &die. non extin¬
guet᷑ insempit̃nũ. Quã beatꝰ qͦq
iob describit dicens. Terram tene¬
brosam & opertam mortis caligi¬
ne. terram miserie & tenebrarũ
Vbi umbra mortis & nullus or

Expanded text:
ernam, et Deus tuus in gloriam tuam . Habet horribilem aspectum 1221 cum, infernum describens, dicit: Dies ultionis Domini, annus retributionis judicii Sion; et convertentur torrentes ejus in picem, et humus ejus in sulphur; et erit terra in picem ardentem, nocte et die non exstinguetur in sempiternum . Quam beatus quoque Job describit, dicens: Terram tenebrosam et opertam mortis caligine, terram miseriae et tenebrarum, ubi umbra mortis, et nullus or
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. Vna gͦ ẽ similitudo ips
quattuor. quia diuiria eloquia
temporib distincta sunt. tam
sensib unita. Et aspectꝰ earũ a
earum. quasi sit rota in medion
Rota intra rotã ẽ: testamentũ
uũ sicut diximus in tex testames
uetus : quia quod designauit n¬
tamentũ uetꝰ. hoc testamentũs
uũ exibuit. Ut enĩ pauca den
tis loquar. quid est quod adam
dormiente eua producit᷑. His¬

Expanded text:
mundum. Una ergo est similitudo ipsarum quatuor, quia divina eloquia etsi temporibus distincta, sunt tamen sensibus unita. 15. Et aspectus earum et opera, quasi si sit rota in medio rotae. Rota intra rotam est Testamentum Novum, sicut diximus, intra Testamentum Vetus, quia quod designavit Testamentum Vetus, hoc Testamentum Novum exhibuit. Ut enim pauca de multis loquar, quid est quod Adam dormiente Eva producitur
Abbreviated transcription (Latin):
&iã in cõtẽplationẽ surgit. ꝑ qͦst
uero inactuie uite solũ modo
pinguescit. recte illic addit᷑. De
tibi dñs derore celi. & de pingue¬
dine terre. Ros enĩ de super a
subtiliter cadit. & toties de ron
celi accipimus. quoties ꝑ infis
nem contẽplarionis intime des¬
ꝑnis aliquid tenuit̃ uidemꝰ. Ei
uero bona oꝑa &iam per corss
agimus. deterre pinguedine
tamur. Quid est autem quos
esau tarde ad patrem uenrt. ¶
quod iudaicus populus ad pla¬
cendũ dño sero reuertet᷑: Cui
hoc in benedictione dicit᷑. Ters
erit. cũ soluat᷑ iugũ de collo
quia seruitute peccati uidais
populus infine lib̃ abit᷑: sic̃ sei

Expanded text:
etiam in contemplationem surgit, per quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opera pinguescit, recte illic additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae . Ros enim desuper et subtiliter cadit. Et toties de rore cionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur? Cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo, quia a servitute peccati Judaicus populus in fine
Abbreviated transcription (Latin):
odor filii odor est agri pleni. Alit̾
nãq ol& flos uue. quia magna ẽ
uirtus & opinio p̃dicatoꝵ. qui debri¬
ant mentes audientiũ. Aliter
flos oliuȩ. quia suaue est opusmi¬
sericordie. quod more olei refouet
& lucet. Aliter flos rose. quia mi¬
ra est flagrantia que ritilat &¬
redolet exeruore martirũ. Alit̃
flos lilii. quia candida uita car¬
nuis est. de incorruptione uirgii¬
tatis. Alit̾ flos uiole : quia mag¬
na est uirtꝰ humiliũ. qui ex desi¬
derio loca ultima tenentes. se ꝑ
suhleuant. & cȩlestis regni purpu¬
ram in mente seruant. Aliter re¬
dol& spica. cũ ad maturitatem
perducit᷑. quia bonoꝵ oꝑum pe¬
fectio ad sacietatẽ eoꝵ qui iust¬
am esuriunt p̃parat᷑. Quia qͥ
gentilis popłs in electis suis ubio
ꝑ mundum sparsus. ẽ. & exeis iur¬
tibus quas agit. om̃s qui intellig̃
odore bone opinionis replet. die
agri pleni. Sed quia easdem uir¬
tes ex sem& ipso non hab& ad un

Expanded text:
odor filii odor est agri pleni. Aliter odor filii odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui inebriant mentes audientium. Aliter flos olivae, quia suave est opus misericordiet relucet. Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, super sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicacut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adju
Abbreviated transcription (Latin):
iori populo data fuerant in bo¬
na oꝑatione uestitus est: Et eis
minor indomo utit᷑. que maior
foras exiens utꝰ reliquit. quia il¬
la gentilis populus precepta tenet
in mente. que uidaieus populus
habere non potuit. dũ solam in eis
litterã ad tendit. Et quid est quod
isaac eundẽ filiũ nescit quẽ bene¬
dicit. Nisi hoc quod de gentili po
uidit. &tamen que ei infuturo ue¬
niant uidit. nisi quod omp̃s deus
cum ꝑ propħas suos predicar& gen¬
tilitati gratiam pre rogandam.
eam & inpresenti ꝑ gram̃ non ui¬
dit. quia tunc inerrore dereliqͥt
& tamen quia hanc quandoq col¬
lecturus erat. per benedictionis
gram p̃uidit : Vnde & eidẽ iacob
gentilis populi figurã tenenti.
in benedrctione dicit᷑. Ecce odor filii
mei. sicut odor agri pleni eui be¬
nedixit dñs ds̃. Sicut enĩ in euangło
ueritas dixit agerest hic mundꝰ
Et quia gentilis populus ad fidẽ
perductus. per electos suos in uni¬
uerso mundo uirtutib redolet.

Expanded text:
jori populo data fuerant in bojori populo data fuerant in bona operatione vestitus est? Et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia illa gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est quod Isaac eumdem filium nescit quem benedicit, nisi hoc quod de gentili popvidit, et tamen quae ei in futuro veniant vidit, nisi quod omnipotens Deus, cum per prophetas suos praediceret gentilitati gratiam praerogandam, eam et in praesenti per gratiam non vidit, quia tunc in errore dereliquit, et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob, gentilis populi figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim inVeritas dicit: Ager est hic mundus ; et quia gentilis populus ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet,
Abbreviated transcription (Latin):
ion ꝑ fraudem subripuit. sed sibi
debitam accepit. quã concedente
frẽ data lentis mercede emerat
At uero siquis altuis sentiens u¬
troꝵq facta uelit ꝑ allegorie¬
piscit. nisi quod omp̃s d̃s iudaici
poplĩ bona oꝑatione pasci desidera¬
uit: Sed illo tardante minorẽ re¬
becca sub posuit. quia cũ iudaicus
populus bona oꝑa foras querit.
gentilem populũ mater gratia in¬
struxit. ut omipotenti p᷑atri cibũ
boni oꝑis offerr&. Benedictionẽ
maioris frĩs acceꝑat. qui eosdem
cibos ex domesticis animalib pre¬
buit. quia gentilis populus place¬
sunt dĩ uota tua. que reddã lau¬
dationis tibi. Quid est quod isdẽ
iacob manus aebrachia & collũ
hedinis pellib texit. nisi quos hedꝰ
ꝓ peccato offerri consueuit : Et
gentilis populus carnis quidẽ
inse peccata mactauit. s cooꝑtũ
se peccatis carnalib confiteri ñ
erubuit. Quid est quod uestimen¬
tis fris maioris induit᷑. nisi quod
sacre scripture p̃ceptis quȩ ma¬

Expanded text:
on per fraudem subripuit, sed sibi debitam accepit, quam, concedente fratre, datae lentis mercede emerat. 3. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriconcupiscit, nisi quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desideravit? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti patri cibum boni operis offerret, benedictionemque majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placesunt, Deus, vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus carnis quidem in se peccata mactavit, sed coopertum se peccatis carnalibus confiteri non erubuit Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis. Uel certe consideran¬
dum est. quia nauib inmare naui¬
ganius. cũ ad desideratas terras ten¬
dimus. Nobis autẽ quid est inde
siderio. nisi illa terra de qua scrip¬
tũ est . Portio mea in terra uiuen¬
tium: Ligno autẽ ut dixi euehit᷑
quimare transit. Et scimus quia
scriptura sacra lignũ crucis per
legem nobis p̃nuntiat. cũ dicit
Maledictꝰ omĩs qui pendet in ligno
Quod redẽptori nr̃o paulus adtes¬
tat᷑ licens. Factus ꝓ nobis male¬
dictũ. Per ꝓpħas quoq lignũ ad¬
nuntiat cum dicit. Dñs regnauit
aligno. Et rursum. Mlittamus
lignũ inpane eus. Per euanglm
uero lignũ crucis aꝑte ostendit᷑
ubi ipsa dni passio que ꝓpħata est
declarat᷑. Perapłos autẽ hec eadẽ
crux & iam inuerbis & operib tene¬
tur. cum paulus dicit. Michi mun¬
dus crucifixus est. & ego mundo.
rursum. Michi autẽ absit gła
nisi incruce dni nr̃i ihũ xpĩ. ł¬

Expanded text:
baptismatis. Vel certe consideranbaptismatis. Vel certe considerandum est quia navibus in mare navigamus, cum ad desideratas terras tendimus. Nobis autem quid est in desiderio nisi illa terra, de qua scriptum est: « Portio mea in terra viventium . » Ligno autem, ut dixi, evehitur, qui mare transit, et scimus quia Scriptura sacra lignum crucis per legem nobis praenuntiat, cum dicit: « Maledictus omnis qui pendet in ligno . » Quod Redemptori nostro Paulus attestatur dicens: « Factus pro nobis maledictum , » per prophetas quoque lignum annuntiano . Et rursum: Mittamus lignum in panem ejus . Per Evangelium vero lignum crucis aperte ostenditur, ubi ipsa Domini passio quae prophetata est declaratur. Per apostolos autem haec eadem crux etiam in verbis et operibus tenetur, cum Paulus dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Et rursus: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce D
Abbreviated transcription (Latin):
& dictis. Scit᷑ autẽ quia ibi faciẽ
tendimꝰ. ubi quod necesse est ui¬
demus. Rota gͦ quattuor hab&e
facies. quia prius secanda mala in
popłis uidit ꝑ legẽ. post modũ ru¬
dit ꝑ propħas. Subtilius uero ꝑ
euangłiũ. ad extremum autem
ꝑ apłos. ea que inculpis hominũ
resecarent᷑ aspex it Pot est qͦq in¬
telligi. quod quattuor facies ro¬
ta habeat. ꝓpt̃ hoc quod scriptu¬
ra sacra ꝑ grãm p̃dicationis ex¬
tensa in quattuor mundi partes
innotuit. Vnde & bene eadem rota
una pruis iuxta animalia apparu¬
isse. & post modũ quattuor facies
habuisse describitur. quia nisi lex
euangło concordar&. in quattuor
mundi partib non innotescer&. Se
quitur. Et aspectus earũ & opꝰ eaꝵ
quasi uisio maris. Recte sacra elo¬
quia uisioni maris similia narran¬
tur. quia in eis magna sunt uolu¬
mina sententiarum cũ cumulis
sensuũ. Nec in merito mari similis
scriptura sacra dr̃. quia firmant᷑
inea sententiȩ locutionis sacram̃to

Expanded text:
et dictis. Scitur autem, quia ibi faciem intendimus, ubi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius resecanda mala in populis vidit per legem, postmodum vidit per prophetas, subtilius vero per Evangelium; ad extremum autem per apostolos ea quae in culpis hominum resecarentur aspexit. Potest quoque intelligi, quod quatuor facies rota habebat, propter hoc quod Scriptura sacra per gratiam praedicationis extensa in quatuor mundi partes innotuit. Unde et bene eadem rota una prius juxta animalia apparuisse, et postmodum quatuor facies habuisse describituEvangelio concordaret, in quatuor mundi partibus 1218 non innotesceret. 13. Sequitur: Et aspectus rotarum, et opus earum quasi visio maris. Recte sacra eloquia visioni maris similia narrantur, quia in eis magna sunt volumina sententiarum, cumuli sensuum. Nec immerito mari similis Scriptura sacra dicitur, quia firmantur in ea sententiae locutionis, sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
bs ut diximus euangłistas debemꝰ
acciꝑe. est adhuc aliud quod consi¬
derare debeamus. Cidebat inspũ
propħa. quia hec ipsa uerba que
ebscuritatib ob uoluta proferebat.
non udaico popło s gentib pan¬
derentur. N obis igitur loquens
poius animalia & post modũ rotã
odescribere debuit. quia nos ad
fidem dnõ largiente uenientes. ñ
głiũ legẽ didicimus. Ubi uͦ uel qua¬
lis rota apparuerit. ad ungit cũ
dicit. luxta A numalia habens
ayattyor facies. Abi adhuc sub¬
ditur. Et aspectis rotarũ. &opꝰ
earũ. auasi uisio maris. O una
similitudo ipsarũ quattuor. & as¬
pectꝰ earũ & oꝑa: quasi sit rotau
medio rote. Quid est hoc quod cũ
una rota diceret᷑. paulopost ad un¬
git᷑ quasi sit rota in medio rotae.
nisi. quod intestamenti ueteris lit¬
tera testamentũ nouũ latuit ꝑ
allegoriam: Unde & rota eadem
que uixta animalia apparuit
quattuor facies habere describit᷑
quia scriptura sacta ꝑ utraq

Expanded text:
los, ut diximus Evangelistas debemus los, ut diximus Evangelistas debemus accipere, est adhuc aliud, quod considerare debemus. Videbat enim sanctus propheta, quia haec ipsa verba, quae obscuritatibus obvoluta proferebat, non judaico populo, sed gentibus panderentur. Nobis igitur loquens, prius animalia, et post rotam describere debuit, quia nos ad fidem Domino largiente venientes, non gelium legem didicimus. Ubi vero vel qualis rota apparuerit adjungit, cum dicit: « Juxta animalia habens quatuor facies. » Ubi adhuc subdit: « Et aspectus rotarum, et opus earum quasi visio maris, et una similitudo ipsarum quatuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae. » Quid est hoc quod cum una rota diceretur paulo post adjungitur, « quasi sit rota in medio rotae, » nisi quod in Testamenti veteris littera Testamentum novum latuit per allegoriam? Unde et rota eadem, quae juxta animalia apparuit, quatuor facies habere describitur, quia Scriptura sacra per utraque
Abbreviated transcription (Latin):
aahuc aliud quoo in hac descriptio¬
ne considerari debeat. Quia prophe¬
riȩ sp̃s sic intrasemet ipsũ anterio¬
ra & posteriora simul colligit. ut
hec simul propħe lingua ꝓferre
nonpossit. s ampla quȩ uidit. disꝑ¬
titis sermonib emanat .W. nunc
ultima post prima. nẽ uero prima
post ultima loquit᷑. Vnde hiezechi¬
d propħa subfigura sua. uniuer¬
sdis eccłie  euangłistarũ głam
perquat tuor animaliũ similitudi
nem uidit. & tamen repente illa
sibiungit que anteriorib tempo¬
rib gesta sunt. ut patent̾ indic&
simul se uidisse: quod carnis lingua
non sufficer& simul dicere. Quia
uero per quat tuor animalia & iã
perfectos om̃s significari diximꝰ.
consideramus quoq ẽ. quosdam
scõꝵ & ante legem suisse qui na¬
turali lege districte uiuerent.
xomĩpotenti dnõ placerent.
Post animalia. ergo rota descri¬
bitur. quia electoꝵ multi apud
omĩ potentẽ dnm ꝑfecti & ante le¬
gẽ fuerunt. Sin uero animalia so¬

Expanded text:
adhuc aliud quod in hac descriptione considerari debeat, quia prophetiae spiritus sic intra semetipsum anteriora et posteriora simul colligit, ut haec simul prophetae lingua proferre non possit. Sed ampla quae videt de dispertitis sermonibus emanat, et nunc ultima post prima, nunc vero prima post ultima loquitur. Unde Ezechiel propheta sub figura sanctae universalis Ecclesiae, et evangelistarum gloriam per quatuor animalnem videt, et tamen repente illa subjungit, quae anterioribus temporibus gesta sunt, ut patenter indicet simul se vidisse, quod carnis lingua non sufficeret simul dicere. Quia vero per quatuor animalia etiam perfectos omnes significari diximus, considerandum quoque est quosdam sanctorum, et ante legem fuisse, qui naturali lege districte viverent, et omnipotenti Domino placerent. Post animalia ergo rota-describitur, quia electorum multi apud omnipotentem Deum perfecti et ante legem fuerunt. Sin vero animalia so
Abbreviated transcription (Latin):
ruit rota una super terrã. Qd au¬
EIE BRO tẽ rota. nisi sacrã scripturã signat
aqua inni quȩ ex omĩ parte ad auditoꝵ men¬
b aeris .i tes uoluit᷑. & nullo erroris angu¬
oscura est lo a p̃dicationis sue uia retinet᷑¬
phetis. de interad uersa & prospera. & rec¬
salomoni be & humiliter incedit. Circulus¬
uoce atti quippe preceptoꝵ illius modo sur¬
gła regi liter dicunt᷑. infirmis uixta litte

Expanded text:
t rota una super terram. 2. Quid autem rota, nisi sacram Scripturam signat, quae ex omni parte ad auditorum mentes volvitur, et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinet inter adversa et prospera recte et humiliter incedit. Circulus quippe praeceptorum illius modo suraliter dicuntur, infirmis juxta litte
Abbreviated transcription (Latin):
excircũ spectione. & in altitudi¬
a inte consistere. idest inualle
frmi operis non iacere. Sicut
num turris in monte ideirco ad
peulandũ ponit᷑. ut hosteᷤᷤ qui ue¬
unt longis uideant᷑. sic p̃dica¬
oris uita sẽꝑ in alto debet fixa ꝑ

Expanded text:
circumspectione, et in altitudine vitae consistere, id est in valle infirmi operis non jacere. Sicut enim turris in monte idcirco ad speculandum ponitur, ut hostes qui veniunt longius videantur sic praedicatoribus vita semper in al
Abbreviated transcription (Latin):
eloquo seerpunt ut hec in uias
ad auditoris animũ uenientis hqutur.¬
mili p̃dicatione sub mittant. qua
indigni quoq & nos modo facin
Nam eum patrum sententias i
mone exortationis ad sumimus
frondes de arborib cedimus: ꝙ
inuia omĩpotentis dĩ sternimꝰ
qui pͣ ibant & qui sequebant᷑ da¬
sit quippe uidaicus popłs. secutꝰi
gentilis.  quia om̃s electi sus
qui in uidea e̾e potuerunt : siue
nunc inȩccłia existunt in medu¬
torem dĩ & hominũ credideruñ
& credunt. Qui p̃ eunt & quis¬
cunt᷑ osanna clamabant. O san¬
na autẽ latina lingua. saluano
dicit᷑. Ab ipso enĩ salutẽ & pri¬
res quesierunt: & p̃sentes queri¬

Expanded text:
excerpunt: ut haec in via Dei ad auditoris animum venientes, humili praedicatione summittant. Quod indigni quoque et nos modo facimus. Nam cum patrum sententias in sermone exhortationis assumimus, frondes de arboribus caedimus; et has in via omnipotentis Domini sternimus. Sed qui praeibant, et qui sequebantur claessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, quia omnes electi, sive qui ex Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatore Dei et hominum crediderunt et credunt. Qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaer
Abbreviated transcription (Latin):
derantes ualde ad mirandi sunt. An
non eoꝵ uitam psalmista ad miratꝰ
ẽ cum dicebat. Michi autem nimis
honorificati sunt amici tui ds̃: ni¬
mis confortatꝰ ẽ principatꝰ eoꝵ. Qa
de quib eius amicis dicat euagiũ
in terroga. in quo ueritas pͣdicatorb
dicit. Uos amici mei estis. Esaias
quoq eoꝵ uitam intuens ait. Qui
sunt isti qui ut nubes uolant: qlc
columbe ad fenestras suas: Recte an¬
tem predicatores scĩ nubes appellati
sunt: quia uerbis pluunt: miraculi
coruscant. Qui uolare quoq ut m¬
bes dicunt᷑: quia in terra uiuentes
extra terram fuit omẽ quod egeri
Unde & perquendã nubem dicit᷑
In carne enim ambulantes: non schn
carnem militamus. Priores & enĩ pa¬
tres conugiis utebant᷑. filios procl¬
abant. substantias possidebant. aisi.¬
perit. quȩ porta atrii exterioris dr̃
pcerius qruppe est atriũ uita presenᷤ
inqua omne quod corporaliter a¬
tur: corporaliter &iam uidetur

Expanded text:
derantes, valde admirati sunt? An derantes, valde admirati sunt? An non eorum vitam Psalmista admiratus est, cum dicebat: Mihi autem nimis honorati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum ? Quod de quibus ejus amicis dicat Evangelium interroga, in quo Veritas praedicatoribus dicit: Vos amici mei estis . Isaias quoque eorum vitam intuens, ait: Qui sunt isti qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Recte autem praedicatores sancti nubes appellati sunt, quia verbis pluunt, miraculis coruscant. Qui volare quoque ut nubes dicuntur, quia et in terra viventes extra terram fuerunt per omne quod egerunt. Unde et per quamdam nubem dicitur: In carne enim ambulantes non secundum carnem militamus ? Priores enim patres conjugiis utebantur, filios procreabant, substantias possidebant, curiis. Quae porta atrii exterioris dicitur. Exterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur, corporaliter etiam videtur:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Que itaq ista uirtꝰ est sic
⁊ elo feruere ut eis aquib tenebat᷑
perfidie suȩ improperia fiduti alit̾
diceret: & sic diligeret ut in morte
quoq ꝓ eis a quib moriebat᷑ ora¬
ret: Sic quippe ex zelo inferbuit
ac si mansuetudinis nichil haberet:¬
& sic mansuetꝰ in eoꝵ dilectione per¬
stitit: ac si contra eos feruoris nichil
habuisset. Pensemus inter hec i
nr̃e conscienti& reatꝰ iacet. Quis qi
nrͣm si saltim uerbi contumeliã apͥ¬
mo acciꝑet : non statim contumdi
reddit: non cor funditꝰ com moue
non ad odiũ erumpit non p̃ceptum
dilectionis obliuiscit᷑. Sed hoc stipi¬
nus ex omĩpotentis dĩ grã potuit
quia surgens in altitudine̾ porta fu
Hoc nos miseri nr̃a uirtute imitan
non possumus: quia longe inferus
sicut paumentũ iacemus. Qd aut
nos in uita scõꝵ de nrã ad miratiõe
dicimus: cum ipsi quoq antiqui pa¬
tres predicatoꝵ scẽ eccłiȩ uitã consi.¬

Expanded text:
tum . Quae itaque ista virttum . Quae itaque ista virtzelo fervere, ut eis a quibus terrebatur perfidiae suae improperia fiducialiter diceret, et sic diligere, ut in morte quoque pro eis a quibus moriebatur oraret? Sic quippe ex zelo inferbuit, ac si mansuetudinis nihil haberet, et sic mansuetus in eorum dilectione perstitit, ac si contra eos fervoris nihihabuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim nostrum, si saltem verbi contumeliam a proximo acceperit, non statim contumeliam reddit, non funditus commovetur, non ad odium erumpit, non praeceptum dilectionis obliviscitur? Sed hoc beatus Stephanus ex omnipotentis Dei gratia potuit, quia surgens in altitudinem porta fuit. Hoc nos miseri nostra virtute imitari non possumus, quia longe inferius sicut pavimentum jacemus. 15. Quid autem nos in vita sanctorum de nostra admiratione dicimus, cum ipsi quoque antiqui patres praedicatorum sanctae Ecclesiae vitam consi
Abbreviated transcription (Latin):
apponit : qui et ea quȩ purgata stͣ
refouet: ea que putrida inueniunt᷑
mordet. Sed hec predicando atq to¬
lerando expleuit quod cepit: & mi¬
re longanimitatis uirtꝰ discipłors du¬
riciam emoliuit: admiscd̃ie uiscera
quia longitudo porte surrexit in
altitudinẽm: s infirmi nos ad imitan¬
dum tante mansuetudinis longani¬
mitatẽ. Idonei non sumus quia ui¬
delicet pauimentũ sumus. & dispec¬
ti in nr̃is morib iacemus. Ecce autẽ
dũ de duob ducibꝰ cęlestis exercitꝰ
loquor : martir quoq stephanus me¬
moriȩ occurrit: qui tentꝰ pro creato¬
ris sui nomine & inmedio ꝑsecutoꝵ
deductus : in ꝑterritꝰ stetit fidutiali¬
ter docuit: & ex zelo ueritatis perse¬
quutores suos fortiter increpauit.
dicens. Uos semꝑ spũi scõ restitistis.
Cumq illi ad lapides currerent: ut
eum lapidibus necarent. flexo ge¬
nu ꝓ eisdem ꝑsecutoribꝰ ex orauit
dicens. Onẽ ne statuas illi̾ hoc pecca¬

Expanded text:
apponit quod et ea quae purgata sunt apponit quod et ea quae purgata sunt refovet, et ea quae putrida inveniuntur mordet; sed haec tolerando atque praedicando explevit quod coepit, et mira longanimitatis virtute discipulorum duritiam emollivit ad misericordiae viscera, quia longitudo portae surrexit in altitudinem. Sed infirmi nos ad imitandum tantae mansuetudinis longanimitatem idonei non sumus, quia videlicet pavimentum sumus, et despecti in nostris moribus jacemus. 14. Ecce autem dum de duobus ducibus coelestis exercitus loquor, martyr quoque Stephanus memoriae occurrit, qui tentus pro Creatoris sui nomine, et in medium persecutorum deductus, imperterritus stetit, fiducialiter docuit, et ex zelo veritatis persecutores suos fortiter increpavit, dicens: Vos semper Spiritui sancto restitistis . Cumque illi ad lapides currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc pecca
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso primũ ferre fructum bo¬
ni operis non uideret: Sed paulus
per mansuetudinẽ in uirtutum uer¬
tice subleuatꝰ perstetit: p̃dicauit.
dilexit: & bonũ quod ceperat exple.¬
uit: atq portando & ꝑsistendo dis¬
cipuloꝵ corda ad miscdiã perduxit
Nam eoꝵ ꝓfectũ post modũ scire se
indicans in eadem epła scribit. De
ministerio quod fit inscõs: ex habun¬
dantia ẽ michi scribere uobis. Scio
enim promptũ animũ urm̃ pro qͦ
de uobis glorior apud macedonas:
qm̃ achaia parata ẽ ab anno prio¬
re : & urã emulatio ꝓuocauit plu¬
rimos. De quib rursus ait. Qui
non solum facere s uelle cepistis ab
anno priore. Inquib enim non
tantũ quam pia uota requirebat:
in eis ꝓculdubro plus laudat pia
uota quam opera. Notandum
no priore. Bonũ quidem: s tarde
fecerant. atq ideo hoc magister nͣ
sine rep̃hensione laudabat. Medicus
quippe est qui medicamentũ uulneri¬

Expanded text:
semetipsum primum ferre fructum bosemetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? 13. Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit, et bonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit . Nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo de vobis glorior apud Macedonas, quoniam Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . In quibus enim non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum no priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri medicamentum
Abbreviated transcription (Latin):
prtulit. Quare autẽ eis cum int̾
cos uiueret num quam dixit: ne qͦd
non fuerat: fieret ex iussione. Et cũ
inotesceret eoꝵ miscðiam. rema.¬
neret uoluntas ignorata. Quare au¬
tm hoc post modũ longe positus
smbit : ne omĩmodo discipłi incor¬
npti remanerent. & quales magis¬
tro intenacia fuerant. aliis quoq
trib tales non essent. Uere in hoc
paulus uere magister gentiũ sua
segligens: aliena curans impleuit
uos predicauerat : nemo quod
suũ ẽ querat: s quod alterius: et
non quȩ sua sunt singłi cogitantes:
s ea que alioꝵ. Quanta itaq ista
mansuetudinis uirtꝰ ẽ : quanta tran¬
quillitas spͣs: Quis autem nrm̃ si unũ
huuis mundi diuitẽ ad omĩpotentis
diͣ seruitiũ conuertisset: seq egere
conspiceret: & illum sibi uite subsidia
non prebere. non protinus de eius
uita desperasset: Quis non in cassũ
laborasse diceret: Quis non ab eis
ex ortatione obmutesceret quem in

Expanded text:
pertulit . Quare autem hoc eis 1370 cum inter pertulit . Quare autem hoc eis 1370 cum inter eos viveret, nunquam dixit? Ne scilnon fuerat, fieret ex jussione; et cum innotesceret eorum misericordia, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales magistro in tenacia fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere in hoc Paulus, vere magister gentilium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius. Et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum . Quanta itaque ista mansuetudinis virtus est? Quanta tranquillitas spiritus? Quis autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in