comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scribunt᷑ eoꝵ quȩs inuoce. Tantũ dẽ ual& tã quã si
dicer& notȩs̃ lit terȩ quȩ scribunt᷑ uerboꝵ & nominũ
quȩ sinuoce : Monstrauit igit᷑ uoces intellectuũ . eẽ. sig¬
nificatiuas& lit teras uocũ : Nunc de eoꝵ natura
ꝑtractat dicens s Etquẽ ad modũ nec litt̃ae eȩdẽ
omĩb: sic nec eedẽ uoces ⁊ hoc adde monstrandũ ual&
uocesetlitt̃as positione constitui nonnatura: Et enĩ
q nec uoces. Qua rehȩ scđm positionẽ st̃ qđ ipse reticuit
uelut planũ : Manfestũ enĩ est qđ ꝑ gentes singulas
ꝑmutat᷑ : hoc ñ natura constitutũ. sed positione
q đuero addidit: Quorũ aut̃ hȩ primorũ note¬

Expanded text:
oce, tantumdem valet quantum si diceret: Notae sunt litterae quae scribuntur verborum et nominum quae sunt in voce. Monstravit igitur voces intellectuum esse significativas, et litteras vocum; nunc de eorum natura pertractat, dicens: Et quemadmodum nec litterae omnibus eaedem, sic nec eaedem voces. Hoc ad monstrandum valet vocesque nec voces. Quare hae secundum positionem sunt, quod ipse reticuit velut planum. Manifestum enim est, quod per gentes singulas permutatur, hoc non natura constitutum esse, sed positione. Quod vero addidit: Quorum autem hae primum not
Abbreviated transcription (Latin):
apud diuersis gentes eade rerũ natura est: Pt̃ ea non
qđ nos intelligimꝰ eẽ ȩquũ : cane barbari putant sed
eadẽ apud diuersis simas gentes substantiarũ intellectuũq

Expanded text:
apud diversas gentes eadem rerum natura est. Propterea non apud diversas gentes eadem rerum natura est. Propterea non quod nos intelligimus esse equum, canem barbari putant, sed eadem apud diversissimas gentes substantiarum intellectuumque
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quae sunt in
anima passionũ
notae. & ea quae
cribuntur: eorũ
uox littera. Re concipit intellectus: Intellectũ uero.
uoces designant: Ipsas uero uoces. litterȩ significant:
Intellectus uͦ animȩ quȩdã passio ẽ : Nisi enĩ quandam
similitudinẽ rei quã quis intelligit in animȩ ratione pa¬
tiatur : Nullus est intellectus. cũ enĩ uideo orbem ł quad¬
ratũ. figurã eiꝰ mente concipio. & eiꝰ mihi similiu do
manimȩ ratione format᷑ patit̾q anima rei intellectȩ
similitudinem Vnde fit ut intellectus. & similitu¬
do sit rei: et animȩ passio: Horũ aut̃ rursus quatuor
duos̃ naturalia duo scđm hominũ positionẽ: Nocesnãq
naturaliter: hoc illo apꝓbat᷑ qđ apud diuersas gentes
diuersis uocib: utunt᷑ & litteris. Idcirco qm̃ ipsi sibi uoces
quib: uterentur & litteras quib scriberent. conposuer̃:
Intellectus aut̃ & resnullus posuit sed naturalet̃ sunt. Neq
enĩ qđ apud romanos equus ẽ. apud barbaros ceruus: Sed

Expanded text:
rum quae sunt in anima passionum notae; et ea quae cribuntur, eorum ox littera; rem concipit intellectus, intellectum vero voces designant, ipsas vero voces litterae significant. Intellectus vero animae quaedam passio est. Nisi enim quamdam similitudinem rei quam quis intelligit in animae ratione patiatur, nullus est intellectus. Cum enim video orbem vel quadratum, figuram ejus mente concipio, et ejus mihi similitudo in animae ratione formatur, patiturque anima rei intellectae similitudinem, unde fit ut intellectus, et similitudo sit rei, et animae passio. Horum autem rursus quatuor, duae sunt naturales, duae secundum hominum positionem. Voces namque naturaliter. Hoc illo approbatur, quod apud diversas gentes diversis vocibus utitur et litteris, idcirco quoniam ipsi voces quibus uterentur, et litteras quibus scriberent, composuerunt; intellectus autem et res nullus posuit, sed naturaliter sunt. Neque enim quod apud Romanos equus est, apud barbaros cervus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
deanimale. libro nom̃ inponer&. Ita nunc licet ñ dͥe
onmi int̃pretatione ꝑtract& : Tam̃ qm̃ de una quȩ
enuntiatio et denominib: et uerbis quȩ int̃p̃tatio¬
nes simplices sunt dicendũ erat : de cõmuni & generali
uocebulũ libri. deint᷑ p̃tatione cõposuit Est aut̃ inten
tio de simplici enuntiatiua oratione disserere Sĩ plex
aut̃ enuntia tiua oratio est. Inqua cũ uerũ falsum¬
uesit Illud tam̃ ẽ ut sine coniunctione totus ora¬
tionis ordo ꝓponectur : ut est. homo ẽ : homo ani¬
mal ẽ: homo currit: Homo pauidus currit hȩ enĩ
ꝓpositiones sine coniunctione ꝓpositȩ sunt & hȩ¬

Expanded text:
de animali libro nomen imponeret. Ita nunc licet non de de animali libro nomen imponeret. Ita nunc licet non de omni interpretatione pertractet, tamen quoniam de una quae est enuntiatio, et de nominibus et verbis, quae interpretationes simplices sunt, dicendum erat, de communi et generali vocabulum libro de interpretatione imposuit. Est autem intentio libri hujus de simplici enuntiativa oratione disserere. Simplex autem enuntiativa oratio est, in qua cum verum falsumve sit, illud tamen est ut sine conjunctione totus orationis ordo proponatur, ut est: Homo est, homo animal est, homo currit, homo pavidus currit. Hae enim propositiones sine conjunctione propositae sunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
oratio omis homo animal est sed in hac uerũ falsumq
auditor intelligit. haec enĩ oratio quedẽ omnis homo
animal ẽ : uera ł falsa est : Int̃p̃tatio quoq ẽ. etiã
huiꝰ modi oratio . damihi codicẽ : In quouerũ falsumq
nullus inueniat : ł tenĩ damihi codicẽ : Neq uerũ
eẽ poterit neq falsum : Quo circa qm̃ dehis solis ordina¬
tionib: in quib: uerũ falsumq repperit᷑ quas enuntia¬
tiones ł ꝓpositiones uocamus quȩ int̾p̃tationes sẽ
disputaturus est : am̃ que de nominib: illi uerbisq
dicendũ .ẽ. quid sint quãq uim insignificatione obti¬
neant : Recte librũ de int̃ p̃tatione signauit Nec
honos turb& quod sunt quȩdam int̃p̃tationes dequib
in hoc libro ñ tractat. Tamquã enim siquis dehomine
disputans titulũ oꝑis deanimali posuiss& quã ꝗ ñ de
omnianimali. tam̃ qm̃ dealiquo disputaturus eẽt recte

Expanded text:
i: Omnis homo animal est. Sed in hac verum falsumque i: Omnis homo animal est. Sed in hac verum falsumque auditor intelligit. Haec enim oratio quae dicit omnis homo animal est, vera vel falsa est. Interpretatio quoque est etiam hujusmodi oratio: Da mihi codicem. In qua verum falsumque nullus inveniat. Etenim da mihi codicem, neque verum esse poterit neque falsum. Quocirca quoniam de his solis orationibus in quibus verum falsumque reperitur, quas enuntiationes, et propositiones vocamus, quae interpretationes sunt, disputaturus est, quoniamque de nominibus illis verbisque dicendum est, quid sint, quamve vim in significatione retineant, recte librum de interpretatione signavit. Nec nos hoc turbet, quod sunt quaedam interpretationes de quibus in hoc libro non tractet. Tanquam enim si quis de homine disputans, titulum operis de animali posuisset, quanquam non de omni animali, tamen quoniam de aliquo disputaturus esset, recte
Abbreviated transcription (Latin):
tio nominat᷑ : Quarecũ sint quȩdã inorationis partib quȩ ꝑ
senihil significant. aluis tam̃ iunctȩ designent ut sunt con¬
untiones ł p̃positiones: haec int̃pretationes ee ñ dicinꝰ
Int̃pretatio enĩ siue simplex est . ut nom̃. & uerbũ siue cõ¬
posite & ex hisiuncta copulataq ut oratio: ł ꝑseipsam
significare deb& si simplex est. ł exhis quae ꝑse signifi¬
cant iuncta eẽ si cõ posita .ẽ. Quare int̃ p̃tatio ẽ uox ali¬
quid pseipsã significans : Sed qm̃ uerb& nominaq: int̃p̃¬
tationes sunt : Oratio qq̃ ommis quae ex significantib
ꝑse p̃dicam̃tis uingit᷑ : int̃ p̃tatio noncupatur : Et sunt
plurimȩ int̃ p̃tationes in terquas illa quoq ẽ. oratio : in
qua uerũ falsumq inueniri potest iđ enuntiatiua dequa
hoc libro tractandũ est. Idcirco igit aristotiles decõ¬
muni nomme et continenti : librotitulũ scripsit. Int̾ p̃¬
tatio nãq est nom̃ & uerbum. Int̃p̃tatio etiã ẽ huiꝰ modi¬

Expanded text:
 Quare cum sint quaedam in orationis partibus quae per se nihil significant, aliis tamen junctae designant, ut sunt conjunctiones vel praepositiones, haec interpretationes esse non dicimus. Interpretatio enim sive simplex est, ut nomen et verbum, sive composita, ut ex his juncta copulataque oratio, vel per seipsam significare debet, si simplex est, vel ex his quae per se significant juncta esse, si composita est. Quare interpretatio est vox aliquid per seipsam significans. Sed quoniam verba nominaque interpretationes sunt, oratio quoque omnis quae ex significantibus per se praedicamentis jungitur interpretatio nuncupatur, et quoniam plurimae sunt interpretationes, inter quas illa quoque est oratio, in qua verum falsumve inveniri potest, id est enuntiativa, de qua hoc in libro tractandum est, idcirco Aristoteles de communi nomine et continenti, libro titulum inscripsit. Interpretatio namque est nomen et verbum, et interpretatio etiam est hujusmod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dies ẽ duplices atq ÷ poteticȩ nec ñ etiã condicio¬
nales uocantur : Ponitur enĩ . Si hoc sit : hoc eẽ : id ÷
sisol .ẽ. suꝑterrã eẽdiem: Quarẽ. hȩ simplices ñ sunt :
sol.ẽ enĩ & dies est: duȩ ꝓpositiones sunt : Quas una
coniunctio quȩ ẽ si copulat atq componit. Sed de
his nullus hoc libro tractatꝰ habebit. Quarẽ qm̃ de
simplicib: enuntiatiuis orationib: tractaturus :
iđ de simplici affirmatione & simplici negatione
Qm̃q affirmationes & negationes uerbis ar nomi¬
nib: coniunguntur ut in eaquȩ ẽ. homo currit af¬
firmatione homo nom̃ ẽ. currit uerbũ & rursum
homo ñ currit. Negatio eodẽ nomine uerbo queconsum¬
gitur : recte prius desimplici affirmatione & csesum¬
plici negatione õmnoq deenuntiatione si plici dis
nib: q conungit᷑ primã displitationem de nomin
b: instrtuit : his enĩ prius ad scientiã uenientib
tota facillime natura orationis aꝑit᷑. De quib: aut̃

Expanded text:
 dies est, duplices atque hypotheticae, nec non etiam conditionales vocantur. Ponitur enim si hoc sit, hoc esse, id est, si sol est, esse diem. Quare hae simplices non sunt, sol est enim, et dies est, duae propositiones sunt, quas una conjunctio si, copulat atque componit. Sed de his nullus hoc libro tractatus habebitur. Quare quoniam de simplicibus enuntiativis orationibus tractaturus est, id est de simplici afquoniamque affirmationes et negationes verbis ac nominibus conjunguntur, ut in ea quae est: Homo currit, affirmatione, est homo nomen, currit verbum. Et rursum: Homo non currit, negatio eodem nomine verboque conjungitur. Recte prius de simplici affirmatione et de simplici negatione, omninoque de enuntiatione simplici dispnibusque conjungitur, primam disputationem de nominibus et verbis instituit. His enim prius ad scientiam venientibus, tota facillime natura orationis aperitur. De quibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Hicnãq aris toteles simplicium ꝓpositionũ naturã
diligenter examinat sed eiꝰ series scrupulosa impedit᷑
semita & subtilib pressts sententus aditũ intelligen¬
tiaȩ facilẽ non relinquit : Quocircanos libri huius eno¬
dationẽ duplici cõmentatione suppleuimus. et quan¬
tũ simplices quidem intellectus sententiarum. ora¬
tio breuis obscuraq cõplectitur : tantũ hac operas
huiꝰ tractacione dgessimus: Qđ uero altius a cumen
considerationis exposcit : scđae series edicionis expedi&
Nunc ame tantũ lector expect&: quantũ pedẽ tẽptim
minutiq scđm ordinationis ordinẽ textũq sermonis
id qđ in angustia breuitatis lat& intelligat : It prius quȩ
nficut : Quidigit᷑ sit int̃ptatio paucis ab solua sint ptitio:
uox significituci ꝑseipsa aliquid significans: Siue eni nom̃¬

Expanded text:
Hic namque Aristoteles simplicium propositionum naturam diligenter examinat, sed ejus series scrupulosa impeditur semita, et sublimibus pressa sententiis, aditum intelligentiae facilem non relinquit. Quocirca nos libri hujus enodationem duplici commentatione supplevimus, et quantum simplices quidem intellectus sententiarum oratio brevis obscuraque complectitur, tantum hac operis hujus tractatione digressimus. Quod vero altius acumen considerationis exposcit, secundae series editionis expediet. Nunc a me tantum lector exspectet quantum pedetentim minutatimque secundum orationis ordinem textumque sermonis id quod angustia brevitatis latet intelligat. Et prius quae gnificat. Quid ergo sit interpretatio paucis absolvam. Interpretatio est vox significativa per seipsam aliquid significans. Sive enim nom
Abbreviated transcription (Latin):
separabiliũ differenturũ diuisionẽ : trib. modis differenti asspeculam᷑ nã uut separabiles
s̃. aut in separabiles. inseparabiliũ uͦaut ꝑse ueniunt aut ꝑaccidens quȩ ꝑseueniunt
aliȩ st̃ quȩ genꝰ duudunt aliȩ quȩ spetiẽ in formant atq c̃sticuunt. Sedde superior ili
prius dictũ ÷ nc̃ aut̃ de his q̃ genꝰdiuidt̃ ispetiẽ in formant disseramꝰ. om̃s q̃cũq sit generis
diusio inspeties sullarũ spetierũ alia subdiisio fiat ⁊ magis goñib. ꝑsubal t̃nagenã
Sienĩ genꝰdiuidamꝰ iđ substantiã aut iã spetiei dispitatione diisa ÷ isic ut substantia
pꝰsubstantiã animatũ corpꝰi inanimatũ subanimato copore sensibile i in sensibul
sub sensibili iđ subanimalirationale ł inrationale subrationilimottale ⁊ in mor¬
tale hȩ gł differentiȩ hȩ edẽ species s̃ sictitse ipsis induusione respitiant᷑ adiuidt
genꝰ hoc mͦ Nã qm̃ substantia animitũ unanimatũ posiumꝰ. Sianimitũ corpꝰ¬

Expanded text:
biliumque differentiarum diuisione tribus modis differentias speculamur. nam aut separabiles sunt aut inseparabiles, inseparabilium uero aut per se ueniunt aut per accidens. quae per se ueniunt, aliae sunt quae genus diuidunt, aliae quae speciem informant atque constituunt. sed de superioribus prius dictum est, nunc autem de his quae genus diuidunt et speciem constituunt, disseramus. omnis quaecumque fit generum diuisio in species, si earum specierum alia subdiuisio fiat et a magis generibus per subalterna genera si enim genus diuidamus id est sub|stantiam, ut iam speciei disputatione diuisa est, et sit substantia, post substantiam animatum corpus et inanimatum, sub animato corpore sensibile et insensibile, sub sensibili, id est animali, rationale uel inrationale, sub rationali mortale uel inmortale, hae igitur differentiae eaedem species sunt, si contra se ipsas in diuisione respiciantur. et diuidunt genus hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
subsantiã cus lib& illuĩ spetierestitiunt illȩ uꝰaliȩ nihil aliuo fatiunt nisi alẽatũ
quippe cũ aut ꝓpdateqꝭ dãformȩ alus dist& abalio. aut aliqua habitudine
sius qualitatib ipsed iscriminant. đ aut̃ dic̃ repetenti nunc asuperiouib dicend
Differentiarũ aliasee soparabilesalias insoparabiles. hoc ÷ qđ hic nc̃ aliadiuis io
rurs assumit᷑ Nã cũ pus differentiã uttrib partib. separar& & p̾eatresillas in
duarũ tantũ numerũ quanitatẽ colliger& ut alias alterũ fatientes eẽ dicera¬

Expanded text:
substantiam cuiuslibet illius speciei constituunt. illae uero aliae nihil aliud efficiunt nisi alteratum, quippe cum aut proprietate quadam formae alius distet ab alio | aut aliqua habitudine suis qualitatibus ipsae discriminant. Quod autem dicit : Repetenti nunc a superioribus dicendum est differentiarum alias esse separabiles, alias in- separabiles, hoc est quod hic nunc diuisio alia rursus assumitur. nam cum prius differentiam in tribus partibus separaret et postea tres illas in duarum tantum numerum quantitatemque colligeret, ut alias alterum facientes esse dicer
Abbreviated transcription (Latin):
&eritabsurdũ i huic ꝓpositionunc̃ueniens degenerũ int̃ differentus cõmunionibiq
tractare. accipiant ille tantũ speties q magis speties appellat᷑. ẽ etiã alia eoꝵ cõmunic¬
ꝙ sitgenꝰ abspetie pimũ ÷ sic speties ab induudius pͥmȩ st̃. Nã sigen auferas speties ab
Sinduudua in t̃ieruit. spetiesi manent ẽ etiã his alia cõmunio ꝙquẽ ad modũgen
a genẽ declarat᷑. Porro aũ ꝗd sit totahominũ diũsitas .u. induuduoꝵ a sola spetiededa¬

Expanded text:
erit absurdum et huic propositioni inconueniens de generum inter se differentiis communibusque tractare. acci- piantur illae tantum species quae uere species et magis spe- ciquod sicut genus ab specie primum est, sic species ab indiuiduis primae sunt. nam si genus auferas, species abssi indiuidua interierint, species manent. Est etiam his alia communio, quod quemadmodum a genere declaratur. porro autem quid sit tota hominum diuersitas, id est ind
Abbreviated transcription (Latin):
alis. nulla adiecti uniuersalitatis quȩ ẽ nullus aut om̃is.¬
natum esł praedi
Singulaͭ ͤ ue¬
ro qđ non. ut ho¬
mo quidem uniũ¬
sale. Platouero
eorũ quae sunt
singularia. Neces¬
e est aut̃ enuncia¬
re qm̃ in est aliqͥd
Autnon. Aliquoti¬
ens quidẽ eorũ ali¬
cui quaes uniuer¬
salia. Aliquotiens
ingularia

Expanded text:
alis, nulla adjectio universalitatis, quae est nullus, aut omnisalis, nulla adjectio universalitatis, quae est nullus, aut omnisnatum est praedicari, singulare vero quod non, ut 'homo' quidem universale, 'Plato' vero eorum quae sunt singularia, necesse est autem enuntiare quoniam inest aliquid aut non, aliquotiens quidem eorum alicui quae sunt universalia, aliquotiens singularia
Abbreviated transcription (Latin):
traria Om̃is ad firmatio om̃isq negatio aut uniuersalis ÷
aut particularis. aut indefinita suniuersalis ÷ ad firmatio ut
si quisdicat: Om̃is homo anmal ÷: Cũ sit enĩ umuersale sub¬
iectũ homo. de multis enĩ p̃dicari aliis potest. uniuersaliter
p̃dicatũ . ẽ: diximus enim om̃is homo animal : Neo solũ ho¬
mine qđ ÷ uniuersale posiumus. sed & iam om̃em. & uniuer¬
sale. id.ẽ omnẽ adiecimus uniuersali. id ẽ homini Ethȩc
est adfirmatio uniuersalis Sinuero dicat aliquis. nul¬
lus homo animal : Rursus homini uniuersali reidet̃¬
minationẽ uniuersalem id qđ dr̃ nullus adiecit Siue
ergo in ad firmatione. siue in negatione. si eas uniuersalit̃
aliquis ꝓferat. uniuersale in uniuersali ꝓpon&: Non ꝓpo¬
nit autẽ uniuersale in uniuersali: quotiens ita dicit. homo c¬
animal: homo animal non ÷ Cum enibomo sit resuniuer¬

Expanded text:
traria. Omnis affirmatio omnisque negatio aut universalis est, traria. Omnis affirmatio omnisque negatio aut universalis est, aut particularis, aut indefinita. Universalis est affirmatio, ut si quis dicat, Omnis homo animal est. Cum sit enim universale subjectum homo de multis enim praedicari aliis potest, universaliter praedicatum est. Diximus enim, Omnis homo est animal. Nec solum hominem, quod est universale, posuimus, sed etiam omne et universale, id est omne adjecimus universali, id est homini, et haec est affirmatio universalis; sin vero dicat aliquis, Nullus homo animal est, rursus homini, universali rei determinationem universalem, id quod dicitur nullus, adjecit. Sive ergo in affirmatione, sive in negatione, si eas universaliter aliquis proferat, universale universali proponit. Non proponit autem universale universali quoties ita dicit: Homo animal est, homo animal non est. Cum enim homo sit res univers
Abbreviated transcription (Latin):
se ÷ aute usq singularia I om̃is nãmq ꝓpositio. aut singu¬
lare habã. aut uniuersile subiectu. iue adfirmationẽ¬
annuat siue abnuat negatione : Siquis enĩ dicat homo animal
est. homo animal non est. Uniuersalem rem .i. ho
minem. Animal aut eẽ. aut non eẽ ꝓposuit. Atq
hoc ẽ qđ ait: Necesse. ẽ autẽ enuntare qmꝰ in .ẽ aliquid aut
non. aliquotiens qui : dẽ eorũ alicui quȩ sunt uniuersalia:
homo enĩ cũsit un iuersale: animal illi in. eẽ ad firmatio
posuit: quȩdix it: homo animal: & non in eẽ negatio: quȩ
ait: homo ani malnon. ẽ Siuõ aliquis sic dicat. socrates
disputat. so crates non disputat: Alicui eorũ quȩ sunt sin¬
gularia. eẽ. & non ee conuixit: Et hoc ẽ quodait Aliquoti¬
ens autẽ eorũ quȩ sunt singularia: Nam cũ socrates singu¬
lare quiddã sit: disputatio ei ab adfirmatione iuincta est
seda negatione se iuncta: Si ergo uniuersaliter usq eẽ con¬

Expanded text:
 quae sunt singularia. Omnis namque propositio, aut singulare habet, aut universale subjectum, sive affirmationeannuat, sive abnuat negatione. Si quis enim dicat, Homo animal est, Homo animal non est, universalem rem, id est hominem, animal aut esse aut non esse proposuit. Atque hoc est quod ait, Necesse est autem enuntiare quod inest aliquid, aut non, aliquoties quidem eorum alicui quae sunt universalia. Homo enim cum sit universale, animal illi inesse affirmatio proposuit. Quae dixit, Homo animal est, et non inesse negatio quae ait, Homo animal non est. Si vero aliquis sic dicat: Socrates disputat, Socrates non disputat, alicui eorum quae sunt singularia e se et non esse conjunxit. Et hoc est quod ait: Aliquoties autem eorum quae sunt singularia. Nam cum Socrates singulare quiddam sit, disputatio ei ab affirmatione juncta est, sed a negatione sejuncta. Si ergo universaliter enuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
confieri substantiarum partes insubiecto s non it acci¬
dentia uidemus enim quas dam partes substantiarũ
ita eẽ: quasi sint insubiecto: utcapuad̃ intoto rorpore:

Expanded text:
confiteri. Substantiarum partes in subiecto sunt, sed non ut accidentia, videmus enim quasdam partes substantiarum ita esse in toto quasi sint in subiecto, ut caput in toto corpore
Abbreviated transcription (Latin):
duobus inquit contrarus manifestum sterit unũeoꝵ
contrarioꝵ sub qualitate poni. simul manifestum erit:
Quod eti am contrarium conueni ent̃ qualitati sub¬
ponatur: simulq demonstrat iniusticiam . eẽ. qualittaẽ:
Nam si iusticia ap ertissime qualitas ẽ. idcirco quodneq.
quantitas. neq ad aliud. nec ubi. nec quando nec aliud

Expanded text:
duobus, inquit, contrariis manifestum fuerit unum eorum contrariorum sub qualitate poni, simul manifestum erit quod etiam eius contrarium convenienter qualitati supponatur, simulque demonstrat iniustitiam esse qualitatem. Nam si iustitia apertissime qualitas est, idcirco quod neque qualitas, neque ad aliquid, neque ubi, nec quando, nec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ romanoꝵ dr̃ genꝰ ab unius scilic& habitudine. dico aut̃ pomu¬
& multitudinis habentiũ aliquo modo ad inuicẽ eã quȩ ab illo est
cognationẽ scđm diuisionẽ ab aluis generib dictã: Dr̃ aut̃ & alit̃
ł alo coquotenitus ÷ : Etrursus pindarũ quidẽ thebanũ eẽ. genere.
Platonẽ uͦ atheniensẽ. Et enĩ patria principiũ ẽ. unius cuiusq generationis
quẽ admodũ pat̾̃. hȩc aut̃ uidetur proptissima ẽẽ significatio. Romani
enĩ qui ex genere descendunt romuli & cecropidȩ qui e& genere descendunt

Expanded text:
norum dicitur genus, ab unius scilicet habitudine-dico autem Romuli-et multitudinis habentium aliquo modo ad invicem eam quae ab illo est cognationem secundum divisionem ab aliis generibus dictam. Dicitur autem et aliter  ab Hercule, et rursus Pindarum quidem Thebanum esse genere, Platonem vero Atheniensem; et enim patria principium est uniuscuiusque generationis quemadmodum pater. Haec autem videtur promptissima esse significatio; Romani enim qui ex genere descendunt Romuli, et Cecropidae qui ex genere descendunt
Abbreviated transcription (Latin):
positas dictiones
& negationes. possibi¬
le & non possibile. co¬
tingens. non contin¬
gens impossibile . nof
impossibile. nec essa¬
rium : non nec essariũ
uerum : non uerum:¬
iã diximusut subiectũ : eẽ & nẽẽ ponat᷑: Affirmationẽ aut̃ & nega¬
tonẽ : Ipsos modos faciamͦ: hoc est eni quod ait: negationẽ uõ & affir¬
mationẽ hȩc facientẽ : Modos enĩ ipsosidẽ possibile. & contingens.¬

Expanded text:
positas dictiones et negationes, 'possibile ‒ non possibile', 'contingens ‒ non contingens', 'impossibile ‒ non impossibile', 'necessarium ‒ non necessarium', 'verum ‒ non verumjam diximus, ut subjectum esse et non esse ponatur. Affirmationem autem et negationem ipsos modos faciamus. Hoc est enim quod ait, negationem vero et affirmationem haec facientem, modos enim ipsos, id est possibile et contingens
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem parcium retinȩꝑt. quia his aliꝗđ de supradictis
reb deeẽ manifestum ẽ nuimerus emm ipse discretibmr:
nec partes eĩ ad se inuicem coniunguntur. Sed omnino
discrete sunt: atq idcirco non÷ ex his que habent ad se
inincem parcium aliquam posicionem: Nec u possis ostendere
quł numerus quololo iaceat: habere autem positionem
tio manentibus partibus constat. & ad se inuicem coniunc¬
tis continuatisq ut ubiquęq iaceat. ⁊ quȩ ad quam
in aliquo loco eẽ positus demonstratur: nec eius partes
coniuncte sunt: quocirca nur̃o extrib hisquȩ dixinus.
dugres desunt. loci positio : & partium continuacio. lẽpus

Expanded text:
invicem partium retinent, quod his aliquid de supradictis rebus deesse manifestum est. Numerus enim ipse discretus est, nec partes eius ad se invicem coniunguntur, sed omnino sunt. Atque idcirco non est ex iis quae habent ad se invicem aliquam partium positionem, nec vero possis ostendere qui numerus quo loco iaceat: habere autem positionem tio manentibus partibus constat, et ad se invicem coniunctis continuatisque, ut ubi quaeque iaceat, et quae ad quam in aliquo loco esse positus demonstratur, nec ejus partes conjunctae sunt. Quocirca numero ex tribus his quae diximus duae res desunt, loci positio et partium continuatio, tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Insingularib: quoq idem Nam sinulla ut dictũ ÷ uari¬
etas aequiuocationis impediat. idemq sit p̃dicatũ. idẽ¬
q sub iectũ ad unũ idẽq tẽpus. ad unã eandẽq partem
adunũ idẽq relatũ. uno atq eodẽ modo: una semꝑ÷ ue¬
parciunt᷑ Nuȩcũq aut̃ usq falsa NQuae ueros inquit in de¬
finitȩ ut neq uniuersalẽ habeant neq particularẽ de t̃mi¬
nationẽ qđ tacuit : non sẽꝑ una uera ÷ altera falsa. Sedutrȩq
int̃dũ inueniunt᷑ uerȩ. In uniuersalib aut̃ non uniuersalit
p̃dicat᷑ aliquidhoc modo: homoalbus est. homo alb ñ est
Inquo uno eodẽq tẽpore : utrasq ueras eẽ contingit. Hic
enĩ cũ uniuersale sit homo : ñ uniuersalit̃ p̃dicatum ÷ nom̃
At uero nec particularit᷑. Neq enĩ quidã aut nullus aut
om̃is adiectũ est. Docet aut̃ huius modi ꝓpositiones. non in

Expanded text:
In singularibus quoque idem est. Nam si nulla, ut dictum est, varietas aequivocationis impediat, idemque sit praedicatum, idemque subjectum, ad unum idemque tempus, ad unam eamdemque partem, ad unum idemque relatum, uno atque eodem modo, una semper veQuae vero sunt, inquit, definitae, ut neque universalem habeant, neque particularem determinationem, quod tacuit, non semper una vera est, altera falsa, sed utraeque interdum inveniuntur verae. In universalibus autem non universaliter praedicatur aliquid hoc modo, Homo albus est, homo albus non est, in quo uno eodemque tempore utrasque veras esse contingit. Hic enim cum universale sit homo, non universaliter praedicatum est nomen. At vero nec particulariter. Neque enim quidam, aut nullus, aut omnis adjectum est. Docet autem hujusmodi propositiones no
Abbreviated transcription (Latin):
fisit aliquidñ ÷ Docum̃tũ ÷ huius modi dictũ indefinitã ad fir¬
mationẽ negationẽq ueras utrasq posse inuenire : Verũ¬
est enĩdicere Est homo alb et ñ ÷ homo albus. huius aut̃
reiꝓbatio÷ : Nã siuerũ est dicere est homoniger. & estho¬
mo alb simul inuno eodẽq tẽpore. qui autꝰ niger est.
alb ñ est: uerũ ÷ dicere uno eodẽq tẽpore. qm̃ est homo
homo pulcher &. ẽ homofedus. uno eodẽq tẽpore: qͥ
aut̃ fedus ÷ pulcher non ÷ uerũ ÷ dicere uno eodẽq

Expanded text:
irmationem negationemque veras utrasque posse inveniri; verum enim dicere est, est homo albus, et non est homo albus, hujus autem rei probatio est: nam si verum est dicere, est homo niger, et est homo albus, uno eodemque tempore; qui autem niger est, albus non est, verum est dicere unoest homo pulcher, et est homo foedus uno eodemque tempore, qui autem foedus est, pulcher non est, verum est dicere hominem
Abbreviated transcription (Latin):
opposita ẽ contra dictoriae. Particularis uero nega¬
tio uniuersali adfirmationi : Contrariarũ igit᷑ oppo¬
sitae : possunt in eodẽ uerȩ aliquotiens inueniri id ÷
particularis ad firmatio & pareicularis negatio. Verȩ
ut sint aliquotiens fieri potest : ut ẽ quidã homo alb:
est quidam homo alb: non est. Vtrȩq: sunt uerȩ
positis loquit᷑ et desingularib: ꝓpositionib: qđ unã
sempueram falsam semꝑ alteram necesse ẽ in ueniri
Hoc enĩ dicit Contradictiones inquit eorũ quȩ sunt
uni uersaliũ uniuersalit̃ p̃dicatorũ : una semꝑuera

Expanded text:
osita est contradictorie, particularis vero negatio universali affirmationi. Contrariarum igitur oppositae possunt in eodem verae aliquoties inveniri, id est particularis affirmatio et particularis negatio, verae ut sint aliquoties fieri potest, ut est, quidam homo albus est, quidam homo albus non est, utraeque sunt verae. positis loquitur, et de singularibus propositionibus, quod unam semper veram, falsam semper alteram necesse est inveniri. Hoc enim dicit contradictiones eorum, quae sunt universalium universaliter praedicatorum, una sempe
Abbreviated transcription (Latin):
siue habitum speciei. eẽ. dixeris. id est musicae uel
grammaticȩ qualitates debemus agnoscere. quãuis

Expanded text:
sive habitum speciei esse dixeris, id est musicae vel grammaticae; qualitates debemus agnoscere. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sentem tractatum utilia non putauit. breuiter utraq.
tam̃: diffinienda sunt: PMultiuocasunt : quoꝵ plurima
nomina una diffinitio ÷ ut ÷ scutũ. clipeus: His aut
plurima nomina . so una difininox & marcus portiuꝰ
cato : Llis enim tot nominib: res una subiecta : IDiuer
homo color & quicquid om̃e ase. & nominis num cupa¬
tione. & diffinitionis ratione discretume¬

Expanded text:
sentem tractatum utilia non putavit. Breviter tamen sentem tractatum utilia non putavit. Breviter tamen utraque diffinienda sunt. Multivoca sunt quorum plura nomina una diffinitio est, ut est scutum, clypeus: his enim plura nomina, sed una diffinitio est; et Marcus Portius Cato, his enim tot nominibus res una subiecta est. Diverhomo, color, et quidquid omnino a se et nominis nuncupatione et diffinitionis ratione discretum
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ participant. nomine minime : ipsa qã ade¬
nominatinorum. natura discretasunt: Nt siquis cũ
sit uirtus. uirtute enim particip&e: nullo al uonõe
nisi sapientem uocamus Sed uirtus. & sapientia nõe
ipso disiunctasunt. hic ergo re quidẽ partcipat:
nomine uero minime Quare sapiens a uirtute
denominatus non essedr̃ : sed asapientia. quia scilic&¬
& reparticipat. & nomine li iungitur. & transfign¬
ratione diuersus ÷: &rursꝰ Sitrans figuratio non¬
sit. ut quaedã mulier musica Participat quidem
ipsa musica discipline. & dr̃ musica. haec igitur
terminus syllabarum ÷ : & nom̃ simile & nulla trans¬
figuratio de nominatiua eẽ non poterunt : Quare quic¬
quid donominatiuum eẽ dr̃: illud & reparticipa
& nonine. exaliqua trans figuratione uocabulum disore¬
ƿabit: H igitur que ad predicam̃ta neces saria credidit
premisit Multiuo cauero. & diuersiuoca respuit. qđ ad p̃¬

Expanded text:
quidem participant, nomine vero minime, ipsa quoque a dequidem participant, nomine vero minime, ipsa quoque a denominativorum natura discreta sunt, ut si quis, cum sit virtus, virtute ipsa participet, nunisi sapientem vocamus. Sed virtus et sapientia nomine ipso disiuncta sunt, hic ergo re quidem participat, nomine vero minime. Quare sapiens a virtute denominatus esse non dicitur, sed a sapientia, qua scilicet et participat, et nomine iungitur, et transfiguratione diversus est; rurssit, ut quaedam mulier musica, participat quidem ipsa musicae disciplina, et dicitur musica. Haec igitur terminus syllabarum est, et nomen simile, et nulla transfiguratio, denominativa esse non poterunt, quare quidquid denominativum esse dicitur, illud et re participabit et nomine, et aliqua transfiguratione vocabuli discrec igitur quae ad praedicamenta necessaria credidit, praemisit. Multivoca vero et diversivoca respuit, quod ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
sine cõpleaione: &
caquae scđm cõpleaio¬
riẽ dñi. sunt. ut homo
currit: homouinen.: Ca
uõ qua sine cõplexio¬
ne homo bos currituin¬
en coꝵ qua sunt alia
de subiecto quodam
dir. in subiectouõnul¬
losunt. ut homo. de sub¬
iecto ꝗdẽ dr̃ aliquo ho
subicctoaut̃ nullo
dñr: in subiectoatĩ¬
scđm principale nomen habent appellationem:
Tria sunt aũt necessaria : ut denominatiua uoca¬
bula constituantur: Prius utrem particip&: post
ui nomen Postremo : ut sit quaedã nominis tranfi¬
guratio ut cum aliquis dr̃ a fortitudine fortis Est
enim quaedã fortitudo : quafortis ille particip&.
Hab& qq nominis participationem: Fortis enim¬
a fortitudine dr̃: Atuero ÷ : quedã trans figuratio
Fortis onim. & fortitudo : non eisdẽ syllabis terminant᷑:
Siquid uerosit quod re non particip& : ieq nõe par¬
tcipare potest: Quare : quȩc ĩfre non participant :
denominatiua ẽẽ non possunt: Rursus quae re

Expanded text:
sine complexione. Et ea quae secundum complexionem dicuntur sunt ut homo currit, homo vincit; ea vero quae sine complexione,  homo, bos, currit, vincit. Eorum quae sunt alia de subiecto quodam dicuntur, in subiecto vero nullo sunt, ut homo de subiecto quidem dicitur aliquo homsubiecto autem nullo dicuntur in subiectosecundum principale nomen habent appellationem. Tria sunt autem necessaria, ut denominativa vocabula constituantur: prius ut re participet, post ut nomine, postremo ut sit quaedam nominis transfiguratio, ut cum aliquis dicitur a fortitudine fortis, est enim quaedam fortitudo qua fortis ille participet, habet quoque nominis participationem, fortis enim dicitur. At vero est quaedam transfiguratio, fortis enim et fortitudo non eisdem syllabis terminantur. Si quid vero sit quod re non participet, neque nomine participare potest. Quare quaecunque re non participant, denominativa esse non possunt. Rursus quoque, quae re
Abbreviated transcription (Latin):
muniuocabulo tractat. quãsi quem ad modum
singula despecieb ꝓpriis p̃dicarent᷑ exponer&:
IAcsi udictum ÷ non dereb s& de nominib: libri¬
huũ intentio ÷ curde aqui uocis & nonde equiuo¬
catione aocauit S qui uoca nãque res sunt eꝗ¬
catiouero : uocabulum : Id circo qm̃ipsũ nom̃ nichil
in sẽ retin& ae qui uocationes : nisi diũsae sint res: de
quib illuduo cabulum predicetur  Quare ᷑ qͣuia¬
eandem substantiã ipsa aequi uotatio trahit : de ipsis
dignius inchoatum ÷ Nidetur alius ẽẽ. mod
equiuocationis. quem aristotiles om̃ino non recipit:

Expanded text:
muni vocabulo tractat, quasi dehinc quemadmodum muni vocabulo tractat, quasi dehinc quemadmodum singula de speciebus propriis praedicarentur, exprimeret. At si ut dictum est non de rebus, seentio est. Cur de aequivocis et non de aequivocatione tractavit? Aequivocae namque res sunt, aequivocatio vero vocabulum. Idcirco, quoniam ipsum nomen nihil in se retinet aequivocationis, nisi diversae sint res de quibus illud vocabulum praedicetur. Quare inde substantiam ipsa aequivocatio trahit, de ipsis dignius inchoatum est. Videtur autem alius esse modus aequivocationis quem Aristoteles omnino non recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
Noꝵ aut̃ alia sunt scđm similitudinẽ: ut homopictus.
& homouerus. quonunc utitur aristotiles exemplo.
Alia scđm ꝓportionem ut pͥcipium: Nãq principium
innumero unitas. in lineis puncta: & haec ȩquiuoca¬
tio : scđm ꝓportionẽ ẽe dr̃: Aliauero sunt qua ab
uno descendunt : ut medicinale ferramentum. medi¬
cinale pigm̃tum: Ab una enim medicina. &e quiuo¬
catio Ista descendit: Alia quae adunum referunt᷑:
ut si quis dicat salutaris uectano Est. salutaris esca
est. Haec scilic& i deirco funt a quiuoca : quod ad sa¬
lutis unum uocabulum referuntur Iur aũt priũ
de aequi uocis. post deuniuocis tractat: idcirco
quod ipsa decem p̃dicam̃ta. cumdiffinitionib diũsa
sunt : uno p̃dicationis uocabulo nuncupantur.
Cuncta enĩ p̃dicam̃ta dicimus: ipsauero p̃dicam̃¬
ta. qm̃ rerum gna sunt. de subiectis reb umuoce
p̃dicat᷑ Om̃i enĩgns despecieb ꝓpriis uniuocedr̃
Quare : rectius primo de om̃iũ p̃dicam̃toꝵ com¬

Expanded text:
 autem alia sunt secundum similitudinem, ut homo pictus et homo verus, quo nunc utitur Aristoteles exemplo; alia secundum proportionem, ut principium, namque principium est in numero unitas, in lineis punctus. Et haec aequivocatio secundum proportionem esse dicitur. Alia vero sunt quae ab uno descendunt, ut medicinale ferramentum, medicinale pigmentum, ab una enim medicina aequivocatio ista descendit. Alia quae ad unum referuntur, ut si quis dicat salutaris vectatio est, salutaris e ca est, haec scilicet idcirco sunt aequivoca, quod ad salutis unum vocabulum referuntur. Cur autem prius de aequivocis post de univocis tractat? Idcirco quod ipsa decem praedicamenta cum diffinitionibus diversa sint, uno praedicationis vocabulo nuncupantur; cuncta enim praedicamenta dicimus, ipsa vero praedicamenta quoniam rerum genera sunt, de subjectis rebus univoce praedicantur. Omne enim genus de speciebus propriis univoce dicitur, quare rectius primo de omnium praedicamentorum com
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo  animal. & homo & animalia nuncupantur:
Scđm igitur cõmune nom̃ sutrosq. definias: dicis ani¬
mal ẽẽ. substantiam animatã. atq. sensibilem hombnẽ
qqͣ inquantũ id qđ animalx: sisubstantiam animatam
sensibilas dixeris: nichil in eofasitatis inuenies Species
uero specieb uniuoces: que uno atq eodẽ gnr̃e conti¬
nent᷑ : ut homo equus atqbos: his cõmunegns ÷ animal. &
cõmuninomine animalia nominantur: Ergo scđm nomen
unũ quod illis cõmune ÷ animalis: ratio una diffinitionis

Expanded text:
ergo et animal et homo animalia nuncupantur. Secundum igitur commune nomen si utrosque diffinias, dicis animal esse substantiam animatam atque sensibilem, hominem quoque secundum id quod animal est, si substantiam animatam sensibilem dixeris, nihil in eo falsitatis invenies. Species vero speciebus univocae sunt, quae uno atque eodem genere continentur, ut homo, equus atque bos, his commune genus est animal, et communi nomine animalia nominantur. Ergo secundum nomen unum quod illis commune est, animalis, una illius
Abbreviated transcription (Latin):
apellentur: Est aũt. talis uniũsalis hoꝵ inspectio. Neq
enĩ om̃is tranlatio ab aquiuocatione seiuingitur : sed tantumo
eũ adres habentes positum uocabulum ab alia iam nomi¬
nata re nom̃ ornatus causa tranfertur: Ut quia iam
dr̃ quida auriga: dr̃ &iã gubnator. Siquis ornat᷑
g̃a eum quigub̾nator. dicat aurigam int̾rogant
no rourrus nauisq signific&: Sed quotiens res quidẽ
uocabulo egur: ab aia uero re. quȩ hab& uocabulũ
sumit tunc ista translatio equiuocationis retin&
ꝓprietatem : ut ex homine uiuo. ad picturã nom̃ homi¬
nis dictũr. Q de aquinocis actenus: Nunc : deuniuocis
ꝑtractemiis: DEUNI UOCIS¬

Expanded text:
universalis inspectio. Neque enim omnis translatio ab aequivocatione seiungitur, sed ea tantum cum ad res habentes positum vocabulum, ab alia iam nominata re nomen ornatus causa transfertur, ut quia iam dicitur quidam auriga, dicitur etiam gubernator, si quis ornatus gratia eum qui gubernator est dicat aurigam, non erit urrus navisque significet. Sed quoties res quidem vocabulo eget, ab alia vero re quae vocabulum sumit, tunc ista translatio aequivocationis retinet proprietatem, ut ex homine vivo ad picturam nomen hominis dictum est. Et de aequivocis hactenus; nunc de univocis pertractem
Abbreviated transcription (Latin):
nem : aristoteles. quaspecies specieb: uniuocȩ sunt. ut homo &
bos. quisub eodẽ sunt gnr̃ẽ sũpsit exem plum de detiooriua
ab alio solo differentia casu : scđm nom̃ habñt
appellationem. Vt a gramatica. gramatitus
& a fortitudine fortis: Ihaecqq̃ diffinitio : nichil hab&
obscurum: Casus enim antiqui nominabant : aliquas
nominum trans figurationes : ut ÷ austicia iustus.
A fortitudine : fortis : & cetera: haec igitur nominis trans¬
figurano : casus ab antiquiorib uocabatur: Atq ideo quoti¬
ens cũq aliqua res alia participat: ipsa paticipatione sic̃
rem: itaqq̃ nom̃ adipiscitur. Utquidã homo qui aiusti¬
cia participat : & remqq̃ in detrahit. & nom̃: Dr̃ enĩ iustũ:
Ergo denominatiua uorantur : quaecumq a principali
principale iusticia. ab hoc trans figuratũ nom̃ iustus effi¬
citur: Ergo illa sunt denominatiua quaetũq aprincipali
Siquis enm ad signet
utr iusqranonem ꝗd
uirisq sit quo sinta
nimalia : eandẽ ad¬

Expanded text:
 Aristoteles qua speciebus species univocae sunt, ut homo et bos, quae sub eodem sunt genere, sumpsit exemplum. DE DENOMINATIVIS. ab aliquo solo differentia casu secundum nomen habent APPELLATIONEM, VT A GRAMMATICA GRAMMATICVS, ET A FORTITVDINE FORTIS. Haec quoque diffinitio nihil habet obscurum. Casus enim antiqui nominabant aliquas nominum transfigurationes, ut a iustitia iustus, a fortitudine fortis, etc. Haec igitur nominis transfiguratio, casus ab antiquioribus vocabatur. Atque ideo quotiescunque aliqua res alia participat, ipsa participatione sicut rem, ita quoque nomen adipiscitur, ut quidam homo, quia iustitia participat et rem quoque inde trahit et nomen, dicitur enim iustus. Ergo denominativa vocantur quaecunque a principali principale iustitia, ab hoc transfiguratum nomen iustus efficitur. Ergo illa sunt denominativa quaecunque a principali SI QUIS ENIM ASSIGNET UTRIUSQUE RATIONEM, QUID UTRISQUE SIT QUO SINT ANIMALIA, EANDEM AS
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter autem &
aliȩ.T Albedo aut̃
& nigredo & alii colo¬
res: non similiter his
quȩdicta sunt passibi¬
les qualitates dnr
Sed hoc quod hȩ ipsȩ
qualitates ab aliquibus
passionibus innascunt᷑
Qm̃ ergo fiunt ꝑ aliquã
passionem multȩ colo

Expanded text:
similiter autem et aliae. Albedo autem et nigredo et alii colores non similiter his quae dicta sunt passibiles qualitates dicuntur, sed hoc quod hae ipsae qualitates ab aliquibus passionibus innascuntur. Quoniam ergo fiunt per aliquam passionem multae colo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ rerũ euentũ non exipsa rerũ nacura. sed exꝓpositionũ
ueritait & falsitate iudicamus: hunc scrupulũ ipse dissol¬
tionẽ ł non dixerint Ad tollendũ enĩ perimendũq
consiliũ qđ nihil omino homines oporteat consiliari. pa¬
rũ ual& aliquid ante p̃dici. Siue enĩ dicat᷑ aliquid siue
non : Quic quid uere p̃dici potuisset: illud &iã si non p̃di¬

Expanded text:
atura, sed ex propositionum veritate et falsitate judicamus, scrupulum ipse dissoltradictionem, vel non dixerint: ad tollendum enim perimendumque consilium, quod nihil omnino homines oporteat consiliari, parum valet aliquid ante praedici; sive enim dicatur aliquid, sive non, quidquid vere praedici potest, illud etiam si non p
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ si p̃dicitur : sed &iã sip̃diciuere potest. Siue enĩ p̃¬
dicat᷑ siue ñ p̃dicat᷑ : quicquiduere p̃dici potest. hoc ex
necessitate futurũ : Manifestũ ÷ enĩ inquid qđ sisic se habe¬
at res siue unus eã ad firm& alius neget : Siuentura ÷ : ni¬
hil illi negatio officit. si euentura ñ ÷ nihil adfirmatio
ꝓdest Non eni inquit ꝓpt̃ negare & ad firmare : erit. uel
nonerit. Nec hanc uim naturae : tẽpus mutabit. Codẽ
modo enĩ euenient ea : quae post millesimũ annũ euentu¬
r& credunt᷑ : his quae post quantũ lib& tẽpus. ex netessi¬
tate frutra sunt. Vnde fit ut si in om̃i tẽporẽ om̃a sic
se habent ut unũ definite uere dici possit definite alterũ
falso : Om̃a quȩcũq facta sunc ł fiene in mutabili rerũ
ratione contingant. hoc ÷ enĩ qđ ait Necesse eẽt usq¬
quȩ fiunt ild÷ sic se habere : ut ex necessi tate fierent
oma. Et hoc  superiore argumentatione confiriat

Expanded text:
dicitur, sed etiam si praedici vere potest; sive enim praedicatur, sive non praedicatur, quidquid vere praedici potest, hoc ex necessitate futurum est. Manifestum est enim, inquit, quod si sic se habeat res, sive unus eam affirmet et alius neget, si eventura est, nihil illi negatio officit; si eventura non est, nihil affirmatio prodest. Non enim, inquit, propter negare et affirmare erit vel non erit, nec hanc vim naturae tempus mutabit. Eodem modo enim evenient, ea quae post millesimum annum eventura creduntur, his quae post quantumlibet tempus ex necessitate futura sunt: unde fit, ut si in omni tempore omnia sic se habeant, ut unum definite verum dici possit, definite alterum falsum, omnia quaecunque facta sunt, vel fient, immutabili rerum ratione contingant. Hoc est enim quod ait, necesse esquae fiunt; id est, si sic se haberet, ut ex necessitate fierent omnia, et hoc superiori argumentatione confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
eueni& : Renĩ nihil ꝓhib& quẽ uis illũ ad firmare
aliquid eẽ faciendũ aliũ uͦ negare. cũ om̃a ui neces¬
sitatis eueniant. Nãsi om̃a quae fiunt nunc antẽ
aliquis uere p̃dicer&. quis dubit& quin illa quae
facta sunt immutabili uiolentia necessitatis eue¬

Expanded text:
eveniet? etenim nihil prohibet quemvis illum affirmare eveniet? etenim nihil prohibet quemvis illum affirmare aliquid esse faciendum, alium vero negare, cum omnia vi necessitatis eveniant. Nam si omnia quae fiunt nunc, ante aliquis vere praediceret, quis dubitat quin illa quae facta sunt, immutabili violentia necessitatis eve
Abbreviated transcription (Latin):
sario definite. eẽ uerã definite alterã falsam : talia illũ
inquit in conuenientia consequent᷑ & alia similia. H loc
scilic& dicens desuperiorib: argum̃tis. in quib ostendebat
łomã exnecessitate contingere : Siquis unã uerã defini¬
te : alterã dicer& definite m̃dacẽ. Quae nã uero asse¬
rat alia in conuenientia impossibilia que concurre¬
re his qui unã definite uerã ꝓponunt. alterã definite
falsam: haec sunt. Siquis enĩ ꝓponat unã esse uera
alterã falsam : tollit ut supͣ dictum est Id qđ÷ utrũ¬
lib& in rebus & omã eẽ ł fieri ex necessitate constitu¬
it : nihila ca sunibil a propria uoluntate : Vnde fit
ut neq negotiari sit utile : nec inire actũ : qm̃ omã con¬
silu ratione tractant᷑. Ipsũ enĩ consiliũ suꝑuacuum
est: Cũ om̃a quȩcũq futura sint necesse sit eueni¬
dre. Quid enĩ unusquisq dicat: Si hoc faciã : illud
mihi eueniet atq conting&: Si uero hoc: illa res

Expanded text:
sario definite esse veram, definite esse alteram falsam, talia illum, inquit, inconvenientia consequentur, et alia similia. Hoc scilicet dicens de superioribus argumentis, in quibus ostendebat omnia ex necessitate contingere, si quis unam veram definite, alteram diceret definite mendacem. Quaenam vero asserat alia inconvenientia impossibiliaque concurrere his qui unam definite veram proponunt, haec sunt: si quis enim proponat unam esse veram, alteram esse falsam, tollit ut supra dictum est id quod est utrumlibet in rebus, et omnia esse vel fieri ex necessitate constituit, nihil a casu, nihilque a propria voluntate. Unde fit ut neque negotiari sit utile, nec inire actum, quae omnia consilii ratione tractantur, ipsum enim consilium supervacuum est, cum omnia quaecunque futura sint necesse sit evenire. Quid enim unusquisque dicat, Si hoc faciam, illud mihi eveniet atque continget, si vero haec, illa res
Abbreviated transcription (Latin):
uniuer salit̃. ł in his
quaes singularia¬
necesseẽ oppositione¬
illa uero falsam.
nihil aut̃ utrũlibs
eẽ in his quaefiunt. se
omia eẽ ł ficri exne¬
cessitate : Quare ñ
oportebit neq con
enĩ ꝓhib& inmillesi

Expanded text:
ersaliter vel in his quae sunt singularianecesse est oppositillam vero falsam, nihil autem utrumlibet esse in his quae fiunt sed omnia esse vel fieri ex necessitate. Quare non oportebit neque consenim prohibet in millesi
Abbreviated transcription (Latin):
circo eni hȩc de se in uicẽ uidentur posse p̃dicari: quia deu¬
no eodẽq subiecto p̃dicantur. non qđ exhis unũ aliquid fiat:
catur : Hec rur sussichitaredus est &bonus idcirco iãbonus
dici poterit chitaredus: Neq enĩbonus & cita redustalia sunt:
ut ex his unũ fieri possit : S qm̃ utraq eidẽ accidunt: idcirco
dese scđm accidens p̃dicatur: Sed magis fortasse possumus dice¬
re: homo animal ẽ homo bipes ẽ : ut hȩc iuncta : dicamus animal
bi pes. & his iunc tis scđm substantiã non scđm accidens ẽ facta p̃¬
dicatio ampliususq animal: Quȩcũq singillatim scđm acci¬

Expanded text:
circo enim haec de se invicem videntur posse praedicari quia de ucirco enim haec de se invicem videntur posse praedicari quia de uno eodemque subjecto praedicantur, non quod ex his unum aliquid fiat, catur. Nec rursus si citharoedus est et bonus, idcirco jam bonus dici poterit citharoedus, neque enim bonus et citharoedus talia sunt ut ex his unum fieri possit. Sed quoniam utraque eidem accidunt, idcirco de se secundum accidens praedicantur. Sed magis fortasse possumus dicere: Homo animal est, homo bipes est, ut haec juncta dicamus, animal bipes, et his junctis secundum substantiam non secundum accidens est facta praedicatio. Amplius n