comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illud est. ꝙ in somnis ꝑ ymagines lu¬
dim᷑. S płi̾mũ differt. utrum sopitis
sensib corꝑis sicuti st̃ dormientium.
aut ab interiore compageturbatis. si¬
cuti st̃ furentiũ. aut alio quodãmmͦ
alienatis. sicuti sunt diuinantiũ. uel
aꝓphetantiũ animi intentio quadã ne¬
cessitate incurrat in eas que occurrũt
ymagines siue ex memoria siue alia
aliqua occultaui ꝑ qͣsdam spiritales
mixturas similiter spiritalis sb̾e:
Ansicut sanis atq uigilantib int̾¬
dum ꝯtingit. ut cogitatione occupa¬
ta seuoluntas au̾tat a sensib. atozi¬
ta formet animi aciem uariis yma
cũ appetendo in talia uoluntas intẽ¬
ditur. fuint iste imp̾ssiones ymagi¬
nũ: s etiã cum deuitandi et cauendi
causa rapitur animꝰ in ea contuen¬
da que fugiat: Unde ñ solum cupi¬
endo. s etiam metuendo infertur. ł
sensus ipis sensibilib uł acies ani¬
mi. formanda ymaginib sensibi¬

Expanded text:
illud est, quod in somnis per imagines luillud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, sicuti sunt dormientium, aut ab interiore compage turbatis, sicuti sunt furentium, aut alio quodam modo alienatis, sicuti sunt divinantium, vel prophetantium, animi intentio quadam necessitate incurrat in eas quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet animi aciem variis imag autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae fugiat. Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentia corpoꝵ que cirrumiacent sẽ¬
sib atq ab ipsis sensib corꝑis animi
aciem om̃ino au̾terit. atq ad eam q̃
intꝰ cernit᷑ ymaginẽ penitus au̾t̾it.
tanta offunditur similitudo speciei
corꝑalis exp̾ssa ex memoria: ut nec
ipsa ratio discernere sinatur. utrum
foris corpꝰ ip̃m iudeatur. an intꝰ tale
aliqͥd cogitetur. Nam int̾dũ hoĩes
nimia cogitatione rerũ iusibilium.
uel in lecti uel t̾riti. et iam eius modi
repente uoces edider̃t: qiͣ reuera ĩ me¬
diis talib actionib siue passionib
u̾sarent᷑. Et memini me audisse a qͦ¬
dam. ꝙ tam exp̾ssam et qͣiͣ solidam
spetiem feminei corꝑis incogitando
cernere soleret: ut ei se qͣi misceri sen¬
tiens et iam genitalib flueret. Tm̃
ht̃ uiriũ anima in corpꝰ suũ: et tm̃ ua¬
let adindum̃ti qualitatem u̾tendam
atq mutandã quom̃ afficiat᷑ indutꝰ
qui coheret indum̃to. suo:¬
x eodem gen̾e affectionis etiã

Expanded text:
praesentia corporum quae circumjacent senpraesentia corporum quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus suum, et tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam atque mutandam, quomodo homo afficiatur indutus, qui cohaeret indumento suom genere affectionis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eri cũ recordamur. id est ad memoriam
redimꝰ et illic inuenimꝰ eandẽ speciẽ.
Que si iam ñ ibi ẽẽt: ita oblitos nos
ẽẽ diceremꝰ. ut õino recolere ñ possemꝰ:
Si au̾t acies recordantis ñ formaret᷑
exea re que erat in memoria: nullo
mͦ fieret uisio cogitantis: S utriꝰq
coniunctio. idest eius qͣm memoria
tenet. et eius que inde expͥmitur ut
formetur acies recordantis: qr simil¬
lue st̃. ueluti unam facit apparere:
Cum aũt cogitantis acies au̾sa inde
fu̾it. atq id ꝙ in memoria cernebat᷑.
destiterit intueri: nichil forme que ĩ¬
p̾ssa erat in eadẽ acie remanebit: at¬
q inde formabit᷑ quo rursus cõnũ¬
sa fu̾it. ut alia cogitatio fiat. Ma¬
net tñ illud ꝙ reliquit in menioria.
qͦ rursus. cũ id recordam᷑ ⁊u̾tatur. et
ꝯu̾sa formet᷑. atq unũ cum eo fiat ũ
dam. riungitq formatã si ad int̾io¬
rem fantasiam tota ꝯfluxerit. atq a

Expanded text:
eri cum recordamur, id est, ad memoriam eri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non formaretur ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat unddam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a
Abbreviated transcription (Latin):
tus similis iusio. cũ ex eo ꝙ memoria
tenet formatur acies animi et absẽ¬
tia corꝑa cogitant᷑: uoluntasq ip̃a
qͦmͦ foris corꝑi obiecto formandum
sensũ admouebat formatũq iunge¬
bat: sic aciem recordantis animi cõ¬
u̾tit ad memoriã. ut ex eo ꝙ illa reci¬
nuit ista formet᷑: et fit in cogitatõe
similis uisio: Sicut aũt ratione dis¬
cernebatur species iusibilis qua sen¬
sus corꝑis formabat᷑. et eius similitu¬
do que fiebat in sensu formato ut eẽt
uisio: Alioqͥn ita erant coniuncte. ut
oĩno una eademq putaretur: sic illa
fantasia cum animus cogitat speciem
uisi corꝑis. cum constet ex corꝑis simi¬
litudine qͣm memoria tenet. et ex ea q̃
inde formatur in acie recordantis ani¬
mi: tñ sic una et singularis apparet.
ut duo quedã eẽ ñ inueniantur insi
iudicante ratione: qua intelligimus
alud ẽẽ illud ꝙ in memoria manet.
etiam cũ aliunde cogitamꝰ. et aliud fi¬

Expanded text:
tus similis visio, cum ex eo quod memoria tus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, am cum aliunde cogitamus, et aliud fi
Abbreviated transcription (Latin):
qua hec ad utile aliquid referat s tur¬
pem cupiditatem qua his inherescat
accõmodat: Quia etiã detracta specie
corpis que corpalit̾ sentrebat᷑ remanz
in memoria similitudo eiꝰ. quo rureꝰ
uoluntas conu̾tat aciem. ut inde for¬
met᷑ irtͥnsecus. sic̃ ex corꝑe obiectosẽ¬
sibili sensus extrinsecus formabat᷑:
atq ita fit illa trinitas ex memo¬
ria et int̾na uisione et que utrũq co-¬
pulat uoluntate: Que triacum in u¬
num cogunt᷑. ab ip̃o coactu cogitatio
ꝙ om̃ino discretũ est ab animantis
natura: aut sensus corꝑis ibi forma¬
tur ut fiat uisio: aut ipsa uoluntas
id agit. ut formandũ sensum sensibi¬
li corꝑi admoueat in eoq formatum
decineat: S pro illa specie corpis que
sentiebat᷑ extrinsecus. succedit. me¬
moria. retinens illam speciem qm ꝑ
corꝑis sensum combibit anima: ꝓq
illa iusione que foris erat cum sensꝰ
ex corꝑe uisibili formaret᷑. succedit in¬

Expanded text:
qua haec ad utile aliquid referat, sed turqua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. Atque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit in
Abbreviated transcription (Latin):
similem spetiem coloremq cõmutat:
Licet uideri corpusculum chameleontiᷤ
ad colores qͦs iudet facillima ꝯu̾sione
uariari: alioꝵ aũt animaliũ qr ñ est
ad ⁊ũsionẽ facilis corpulentia. fecus
plerũq ꝓdunt libidines matr̃ũ. qͥd
cum magna delectatione conspexerĩt.
Qm eĩ teneriora atq ut ita dixerim
formabiliora st̃ pͥmordia seminũ: tã
efficacit̾ et capaciter secunt᷑ intẽtio¬
nem mat̾ne animne. et que in ea fcã ẽ
fantasiam ꝑ corpꝰ ꝙ cupide aspexit:¬
unt exempla que copiose com¬
memorari possint: s unum sufficit
de fidelissimis libris ꝙ fecit iacob. ut
oues et capre uarios colorib parerẽt.
supponendo eis uariata uirgulta in
canalib aquaꝵ. que potantes intue¬
rentur eo temꝑe quo concepant: S aĩa
rationalis deformiter uiuit. cũ scd̾m
trinitatẽ ext̾ioris hoĩs uiuit: id est cũ
ad ea que formseeus sensum corꝑis
formant. ñ laudabilem uoluntatẽ

Expanded text:
similem speciem coloremque commutat. similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamaeleontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt libidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexitunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore quo conceperant . CArmiter vivit, cum secundum trinitatem exterioris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tem contẽperent᷑ meminerimꝰ. id est
species corporis que uidetur et yma¬
go eius ĩpressa sensui ꝙ est uisio sẽ̾¬
sus ue format᷑. et uoluntas animi.
que rei sensibili sensum admonet. in
eo que ip̃am uisionem tenet. Hoꝵ
pͥmum id est res ipsa iusibilis. nõ
ꝑtinet ad animantis naturã. nisi
cum corpus nr̃m cernimus: Alt̾m
aũt ita ꝑtinet. ut et incorꝑe fiat
et ꝑcorpus in anima: Eit eĩ in
sensu. qui neq sñ corꝑe est neq sñ¬
De
ut duo priora uix int̾cedente iudice
ratione discerni ualeant. Species
udelicet corꝑis ꝙ uidet᷑ et ymago eiꝰ
q̃ fit in sensu. id est uisio: Uoluntas añ
tantã uim ht̃ copulandi hec duo. ut
et sensum formandũ admoueat ei rei
q̃ cernit᷑. et in ea formatũ teneat: Et si
tam uiolenta est ut possit uocari amor.
aut cupiditas. aut libido: ⁊̃ cet̾m corpꝰ
animantis uehem̃ter afficit: et ubi ñ
resistit pigrior duriorq materies in

Expanded text:
tem contemperentur meminerimus; id est, tem contemperentur meminerimus; id est, species corporis quae videtur, et impressa ejus imago sensui quod est visio sensusve formatus, et voluntas animi quae rei sensibili sensum admovet, in eoque ipsam visionem tenet. Horum primum, id est, res ipsa visibilis non pertinet ad animantis naturam, nisi cum corpus nostrum cernimus. Alterum autem ita pertinet, ut in corpore fiat, et per corpus in anima: fit enim in sensu, qui neque sine corpore est, neque ut duo priora vix intercedente judice ratione discerni valeant, species videlicet corporis quod videtur, et imago ejus quae fit in sensu, id est, visio. Voluntas autem tantam vim habet copulandi haec duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in
Abbreviated transcription (Latin):
tes. dũ ñ sinunt᷑ in illud corpus ĩ¬
tuendũ ꝑiter coniuncteq concur¬
rere. ut unus fiat ex utroq ꝯtuitꝰ.
Et iõ siunum ocłm clauserimus. ñ ge¬
minũ ignẽ s sicuti est unũ uidebimꝰ.
Cur aũ sinistro olauso illa species uide
ri desinit que ad dextrũ erat uicissim¬
q dextro clauso illa int̾ moritur q̃
ad sinistrũ erat. et longum est et rei
p̃senti ñ necessariũ modo q̃rere atq
disserere: Qd̃ eĩ ad susceptam questio¬
nẽ sat est: nͥ fieret in sensu nr̃o que¬
dã ymago similima rei eius qm cer¬
nimꝰ.: non scd̃m ocłoꝵ numei flã¬
me species geminaret᷑. cum quidam
cernendi modus adhibitus fu̾it qͥ
possit concursum separare radioꝵ.
Ex uno quippe ocło quolibet mͦ dedu¬
cto aut impresso aut intorto. si alt̾
clausus est duplicit̾ uideri aliquid
ꝙ sit unum nullo pacto potest. Q̾
cũ ita sint: tria hec qͣmuis diu̾sa na¬
tura ꝙ̃admodũ in quandam unita¬

Expanded text:
tes, dum non sinuntur in illud corpus intes, dum non sinuntur in illud corpus intuendum pariter conjuncteque concurrere, ut unus fiat ex utroque contuitus. Et ideo si unum oculum clauserimus, non geminum ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur autem sinistro clauso illa species desinit videri quae ad dextrum erat, vicissimque dextro clauso illa intermoritur quae ad sinistrum erat, et longum est et rei praesenti non necessarium modo quaerere atque disserere. Quod enim ad susceptam quaestionem satis est; ndam imago simillima rei ejus quam cernimus, non secundum oculorum numerum flammae species geminaretur, cum quidam cernendi modus adhibitus fuerit, qui possit concursum separare radiorum. Ex uno quippe oculo quolibet modo deducto, aut impresso, aut intorto, si alter clausus est, dupliciter videri aliquid quod sit unum nullo pacto potest. 5. Quae cum ita sint, tria haec quamvis diversa natura, quemadmodum in quamdam unita
Abbreviated transcription (Latin):
tenderimꝰ queq luminaria. et deinde
ocłos clauserimus: qͣi uersantur in
ꝯspectu quidã lucidi colores uarie
sese cõmutantes. an minꝰ minꝰq
fulgentes donec õĩno desistant. Qs
intelligendũ est reliquias ẽẽ forme
illiꝰ que fcã erat in sensu cũ corpus
lucidum uideretur. paulatinq et
quodãmͦ gradatim deficiendo uari-¬
ari. Nam et insertaꝵ fenestrarum
cancelli si eos forte intuebamur se
pe in illis apparuere colorib ut ma¬
nifestum sit hanc affectionem nr̃o
sensui ex ea re que uidebatur impres¬
sam. Erat gͦ etiam cũ uideremꝰ ⁊ illa
erat clarior et exp̾ssior: s multum
coniũcta cũ specie rei eius que cerne¬
bat᷑: ut discerni oĩno ñ posset. et ip̃a
erat uisio. Qn ⁊̃ cum lucerne flam¬
mula mͦ quodam diuaricatis radiis
ocłoꝵ quasi geminat᷑. due uisio¬
nes fiunt cum sit res una q̃ uidet᷑.
Singillatim quippe afficiuntur
idem radii de suo quisq ocło emicã¬

Expanded text:
tenderimus quaeque luminaria, et deinde tenderimus quaeque luminaria, et deinde oculos clauserimus, quasi versantur in conspectu quidam sese communicantes, et minus minusque fulgentes, donec omnino desistant, quasi intelligendum est reliquas esse formae illius, quae facta erat in sensu cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodammodo gradatim deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, se in illis apparuere coloribus: ut manifestum sit, hanc affectionem nostro sensui ex ea re quae videbatur impressam. Erat ergo etiam cum videremus, et illa erat clarior et expressior; sed multum conjuncta cum specie rei ejus quae cernebatur, ut discerni omnino non posset; et ipsa erat visio. Quin etiam cum lucernae flammula modo quodam divaricatis radiis oculorum quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Singillatim quippe afficiuntur idem radii de suo quisque oculo emican
Abbreviated transcription (Latin):
eq eĩ cum anu lus cere impͥ¬
mitur. iõ nulla ymago fcã est qr nõ
discernit᷑ nisi cum fuerit separata: s
qm̃ post cerã separatam manet qd̃
fc̃m est ut uideri possit. ꝓpt̾ea facile
ꝑsuadetur ꝙ merat iam cere forma
imp̾ssa ex anullo et anteꝙͣ ab illa se¬
pararetur: Si aũt liquido humori
ad iungeret᷑ anullus. eo detracto ni¬
chil ymaginis appareret: nec iõ tñ
discernere ratio non deberet fuisse in
illo humore anteꝙͣ detraheret᷑ anu li
formã factam ex anullo que distingrẽ¬
da est ab ea forma que ui anu lo est
unde ista fca est que detracto anullo
ñ erit: qͣmuis illa in anu lo maneat
unde ista frã est. Sic sensus ocłoꝵ ñ
net: ac ꝑ hoc tardiorib ingeniis dif¬
ficillime ꝑsuaderi potest formari ĩ
sensu nr̃o ymaginem rei iusibilis
cũ eam uidemus et eãdem formã eẽ
uisionẽ. S qui forte adu̾terint qd̃
cõmemorabo: ñ ita in hac inquisitõe
laborabunt. Plerũq cũ diuscule at¬

Expanded text:
e enim cum annulus cerae imprimitur, ideo nulla imago facta est, quia non discernitur, nisi cum fuerit separata; sed quoniam post ceram separatam manet quod factum est, ut videri possit. Propterea facile persuadetur, quod inerat jam cerae forma impressa ex annulo et antequam ab illa separaretur. Si autem liquido humori adjungeretur annulus, eo detracto nihil imaginis appareret: nec ideo tamen discernere ratio non deberet, fuisse in illo humore, antequam detraheretur, annuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est quae detracto annulo non erit, quamvis illa in annulo maneat unde ista facta est. Sic sensus oculorum net. Ac per hoc tardioribus ingeniis difficillime persuaderi potest, formari in sensu nostro imaginem rei visibilis, cum eam videmus, et eamdem formam esse visionem. 4. Sed qui forte adverterint quod commemorabo, non ita in hac inquisitione laborabunt. Plerumque cum diuscule at
Abbreviated transcription (Latin):
płs. cũ aũt dix̾it qr oĩa subiesta st̃.
manifestũ qr p̾ter eũ qui subiecte
illi oĩa. ita existimet de pr̃e inttelli¬
gendũ. ꝙ subiet̾it oĩa filio: ut ip¬
sum filiũ sibi oĩa subiecisse ñ pu¬
tet. In seꝑabilis enĩ oꝑatio est patris
et filii: Alioqͥn nec ipse pr̃ sibi subi¬
cit oĩa: s filius ei subicit. qui ei reg¬
nũ tradit. et euacuat oẽm pͥncipatũ
et omnẽ potestatẽ et uirtutẽ. De filio
qͥppe ista dcã st̃. Cum tͣdid̾it ĩquit reg
num deo et pr̃i. cũ euacuau̾it oẽm pͥn¬
cipatũ et oẽm potestatẽ et uͥtutẽ. Ipse
.n. subicit. qͥ euacuat. Nec sic arbitre
mͣ xp̃m traditiuꝵ regnũ deo et patri
ut adimat sibi. nã et hoc qͥdam uani¬
loqui credider̃t. Cum .ni. dr̃ tradid̾it reg¬
num deo et pr̃i: ñ separat᷑ ip̃e qr simul
cũ pr̃e unus d̾s est: s diuinaꝵ scͥptura
rũ incuriosos et contentionũ studio¬
sos fallit u̾bũ ꝙ positũ est donec. Ita

Expanded text:
s: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus esrum incuriosos et contentionum studiosos fallit verbum quod positum est, Donec. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ei subiecit om̃ia. ac si diceret᷑. tr̃ et ipse
filius hoĩs. et a u̾bo dei suscepta huma¬
na natura cõmutabit᷑ in eius natu¬
ram qͥ ei subiecit oĩa: tũc futurũ pu¬
tãt cum post diem iudicii tradiderit
regnũ deo et pri: ac ꝑ hoc ⁊̃ scd̾m istam
Qd̾ si aliqui et hoc affirmant ꝙ iã
adhuc nat᷑a hominis manebat qñ
añ passionẽ dicebat. qm̃ pr̃ maior
me est Unde nulla cunctatio ẽ se¬

Expanded text:
illi subjecit omnia, ac si diceretur, Tunc et ipse illi subjecit omnia, ac si diceretur, Tunc et ipse Filius hominis et a Verbo Dei suscepta humana natura commutabitur in ejus naturam, qui ei subjecit omnia; tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum istam st. Quod si aliqui et hoc affirmant, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat, Quoniam Pater major me est: unde nulla cunctatio est se
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e filius subiectus erit ei qui il¬
li subiecit osa: aut iõ dc̃m est ne
qͥsqͣm putaret ħitum xp̃i qui ex hu¬
mana creatura susceptus est ꝯu̾sũ
iri postea in ip̃am diuinitatem. uł
ut certius expresserim dectatem. q̃
ñ est creatura s est unitas trinita
tis incorporea et incõmutabilis et
sibimet esubstantialis et coet̾na na¬
tura. Aut si quisꝙͣ ꝯtendit. ut aliqͥ
senser̃t ita dcm̃. et ip̃e filius subiectꝰ
erit ei qui illi subiecit oĩa ut ip̃am¬
subiectionẽ cõmutatõem et conuersi¬
onẽ tredat fict᷑am creature in ip̃am
sb̾am uł essentiã creatoris: id est ut
certe uł hoc ꝯcedit ꝙ non ht̃ ullã du¬
bitatõem ñdum hoc fuisse fcm. cum
dñs dic̾et p̃r maior me est. Sixit en̾i
hoc ñ solum anteꝙͣͣ ascendisset in ce¬
lum: uerum ⁊̃ anquã passus resurrexiᷤ¬
set a mortuis. Illi aũ qui putant hu¬
manã in eo naturam indeitatis sub¬
stantiã mutari atq ru̾̃ti. et ita dcm̃¬

Expanded text:
t ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conuersum iri postea in ipsam diuinitatem uel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas incorporea trinitatis et incommutabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura, aut, si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum: et ipse filius subiectus erit qui illi subiecit osubjectionem, commutationem, et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, utcerte vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum Dominus diceret, Pater major me est. Dixit enim hoc non solum antequam ascendisset in coelum, verumetiam antequam passus resurrexisset a mortuis. Illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque converti, et ita dic
Abbreviated transcription (Latin):
ri quedam miseria morientium.
aut quasi om̃imoda extinctio. A
illa nec misere moriebatur: nec oĩ¬
no moriebatur. Hoc et docum̃tis
morũ eiuis et fide ñ ficta rationi¬
bq certis tenebamꝰ. Quid erat gͦ¬
ꝙ intus mͥ grautt̃ dolebat. nͥ ex cõ¬
suetudine simul iuuuencli dulcis¬
sima et carissima repente disruy¬
quib uoce et corde et litt̾is seruio ait
quotqͦt hec legerint. meminerint ad
altare tuũ enoNTCe famule tue cũ
Pat ricio quondã eius conuige ꝑ qͦꝵ
carnẽ introduxisti me in hanc uitã.
Qu̾eadmodum nescio. M eminerint
cum affectu pio parentum meoꝵ in
hac luce transitoria et fr̃m meoꝵ sb̾
te prẽ in matre catholica et ciuiũ me¬
oꝵ in et̾na iherłm. Cui suspirat pere¬
grinatio ppłĩ tui ab exitu usq ad re¬
ditũ. ut ꝙ a me illa poposcit extrem ũ.
uberius ei p̾stetur in multoꝵ or̃onib¬
tã per ꝯfessiones qm per or̃ones meas.

Expanded text:
ri quaedam miseria morientium ri quaedam miseria morientium aut quasi omnimoda extinctio. at illa nec misere moriebatur nec omnino moriebatur. hoc et documentis morum eius et fide non ficta rationibusque certis tenebamus. Quid ergo quod intus mihi grauiter dolebat, nisi ex consuetudine simul uiuendi dulcissima et carissima repente dirru voce et corde et litteris servio, ut quotquot haec legerint, meminerint ad altare tuum Monnicae famulae tuae, cum Patricio quondam ejus conjuge, per quorum carnem introduxisti me in hanc vitam, quemadmodum nescio. Meminerint cum affectu pio parentum meorum in hac luce transitoria, et fratrum meorum sub te patre in matre Catholica, et civium meorum in aeterna Jerusalem, cui suspirat peregrinatio populi tui ab exitu usque ad reditum; ut quod a me illa poposcit extremum, uberius illi praestetur in multorum orationibus per confessiones, quam per orationes meas.
Abbreviated transcription (Latin):
formidaret tam longe a sua ciuita¬
te corpꝰ relinquere. nichil inquit
longe est deo. neq timendũ est ne il¬
le non agnoscat in fine scłi unde
me resusciter. Ergo die nono egri¬
tudinis sue. qͥnquagesimo et sexti
anno etatis sue. trigesimo et terci¬
o etatis mee. anima illa religiosa
et pia corꝑe solita est Premẽbam
ocłos eius et confluebat in p̾cor¬
dia mea mestitudo ingens. ⁊ tnͣs¬
fluebat in lacrimas. ibidẽq ocłi
mei iuolento animi ĩꝑio resorbe¬
bant fontẽ suũ usq ad siccitatẽ.
Et intali luctamine ualde male
mͥ erat. tc̃ uero ubi efflauit extre¬
mũ sp̃m: Puer ad eo datus excla¬
mauit in planctu. atq ab om̃ib
nobis coercitus tacuit. Hoc mͦ et¬
iã meũ quiddã puerile ꝙ labebat᷑
infletus iuuenili uoce cordis coer¬
oebat᷑ et tacebat. Neq enĩ decere ar¬
bitrabam᷑ funus illud questib
lacrimosis gemitib q celebrare.
qr his plenumq solebat deplora¬

Expanded text:
formidaret tam longe a sua ciuitaformidaret tam longe a sua ciuitate corpus relinquere: "nihil" inquit "longe est deo, neque timendum est, ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resuscitet". ergo die nono aegritudinis suae, quinquagensimo et sexto anno aetatis suae, tricensimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas, ibidemque oculi mei uiolento animi imperio resorbebant fontem suum usque ad siccitatem, et in tali luctamine ualde male mihi erat. tum uero, ubi efflauit extremum, puer Adeodatus exclamauit in planctu atque ab omnibus nobis cohercitus tacuit. hoc modo etiam meum quiddam puerile, quod labebatur in fletus, iuuenali uoce, uoce cordis, cohercebatur et tacebat. neque enim decere arbitrabamur funus illud questibus lacrimosis gemitibusque celebrare, quia his plerumque solet deplora
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta cura semꝑ estuasset de sepul¬
chro ꝙ sibi ꝓuiderat et p̾paraue¬
rat iuixta corpus uiri sui. Quia
em̾̃ ualde ꝯcorditer iuxerant. id E
uolebat ut ẽ animꝰ humanꝰ minꝰ
capax diuinoꝵ ad lungi ad illã
felicitatem et cõmemorari ab ho¬
minib ⁊cessum sibi eẽ post tͣns¬
marinã peregrinatione ut coniũ¬
cta t̾ra amboꝵ coniugum t̾ra te¬
geret: Quando aũit ista inani¬
tas plenitudine bonitatis tue
ceperat in eius corde ñ ẽẽ nescie¬
bam. et letabar admirans ꝙ sic
mͥ apparuisset. Quã qͣm et in
illo sermone nr̃o ad fenestrami
eũ dixit iam qͥd hic facio: Nonappa¬
ruit desiderare in prĩa mori. Audi¬
ui etiam postea ꝙ iam cũ hostiis ẽẽ¬
mus cum quibzdã amicis meis
materna fiducia conloquebat᷑. Qͦ¬
dam die de cõtemptu uite huius et
bono mortis ubi ip̃e ñ aderam illis¬
q stupentib uirtutem femine ꝙͣ
tu dederas ei. querentib q utrum s

Expanded text:
quanta cura semper aestuasset de sepulquanta cura semper aestuasset de sepulchro, quod sibi prouiderat et praeparauerat iuxta corpus uiri sui. quia enim ualde concorditer uixerant, id etiam uolebat, ut est animus humanus minus capax diuinorum, adiungi ad illam felicitatem et conmemorari ab hominibus, concessum sibi esse post transmarinam peregrinationem, ut coniuncta terra amborum coniugum terra tegeretur. quando autem ista inanitas plenitudine bonitatis tuae coeperat in eius corde non esse, nesciebam et laetabar admirans, quod sic mihi apparuisset, quamquam et in illo sermone nostro ad fenestram, cum dixit: "iam quid hic facio?" non apparuit desiderare in patria mori. audiui etiam postea, quod iam, cum Ostiis essemus, cum quibusdam amicis meis materna fiducia conloquebatur quodam die de contemtu uitae huius et bono mortis, ubi ipse non aderam, illisque stupentibus uirtutem feminae — quoniam tu dederas ei — quaerentibusque, utrum non
Abbreviated transcription (Latin):
lulum subtracta a psantib nos
concurrimꝰ. s cito reddita est sen¬
sui. et aspexit astantes me et frẽm
meũ. et ait nobis quiasi querenti
similis. Ubi erami: Deinde nos
intuens merore attonitos. pone¬
tis inquit hic matrẽ ur̃am: Ego
silebam et fletum frenabani. Er̃
aũt m̃s quidã locutus est quo eã
ñ peregre s in patriam suã defun-¬
gi tanqmͣ felicius optaret. Quo
audito illa uultu anxio reu̾berãs
eum ocłis ꝙ talia saperet. atq
inde me intuens. uide ait quid
dicit. et mox ambob. ponite in¬
quit hoc corpus ubicumq. nichil
uos eius cura ꝯturbet. Tantũ illd̾
uos rogo. ut ad dñi altare memi¬
neritis mei ubi fueritis. Cumq
hanc sententiã u̾bis quib pot̾at
explicasset: ꝯticuit. Et in graues¬
cente morbo exercebatur. Ego u̾o
cogitans dona tua d̾s inuisibilis
que immittis in corda fideliũ tu¬
oꝵ et ꝓueniunt inde fruges ad¬
mirabiles. gaudebam et grãs ti¬
bi agebam recolens ꝙ noueram.

Expanded text:
lulum subtracta a praesentibus. nos concurrimus, sed cito reddita est sensui et aspexit astantes me et fratrem meum et ait nobis quasi quaerenti similis: "ubi eram?" deinde nos intuens maerore attonitos: "ponitis hic" inquit "matrem uestram." ego silebam et fletum frenabam. frater autem meus quiddam locutus est, quo eam non in peregre, sed in patria defungi tamquam felicius optaret. quo audito illa uultu anxio reuerberans eum oculis, quod talia saperet, atque inde me intuens: "uide" ait "quid dicit." et mox ambobus: "ponite" inquit "hoc corpus ubicumque: nihil uos eius cura conturbet; tantum illud uos rogo, ut ad domini altare memineritis mei, uhanc sententiam uerbis quibus poterat explicasset, conticuit et ingrauescente morbo exercebatur. Ego uero cogitans dona tua, deus inuisibilis, quae immittis in corda fidelium tuorum, et proueniunt inde fruges admirabiles, gaudebam et gratias tibi agebam recolens, quod noueram,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. Cun gͦ dicunt᷑. hec tria. inge¬
niũ doctrina usus: pͥmũ hoꝵ consi¬
derat᷑ in illis trib qͥd possit qͥsq me¬
meria. intelligentia uoluntate: Se¬
cũdũ eoꝵ ꝯsiderat᷑ quid habeat qͥsq

Expanded text:
dum est. Cum ergo dicuntur haec tria, ingedum est. Cum ergo dicuntur haec tria, ingenium, doctrina, usus, primum horum consideratur in illis tribus, quid possit quisque memoria, intelligentia, et voluntate. Secundu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ei de se remanet hoc solum ip̃a est.
Remotis gͥ paulisꝑ cet̾is quoꝵ m̾es
de se ip̃a certa est: tria hec potissimũ
ꝯsiderata tractemꝰ. memoriam intelli¬
gentiã uoluntatẽ In his eĩ trib in¬
spici solent. ⁊̃ ingenia paruuloꝵ: cu¬
ius modi p̾ferant indolem. Qnͣto qͥppe
tenacius et facilius puer meminit
qͣntoq acrius intellegit et studet ar-¬
dentius. tanto est laudabilioris inge¬
nii. Cum uͦ deciu̾q doctrina queritur.
ñ qnͣta firmitate ac facilitate memi¬
nerit uel qͣnto acumine intellegat:
s qͥd memin̾it et ꝙͥ intellegat que¬
ritur. Et qr ñ tñ qm doctus sit con¬
siderat᷑ laudabilis animꝰ. s etiã qͣm
bonus: ñ tm̃ ꝙͥ memin̾it et ꝙͥ intel¬
ligat. uerũ etiam ꝙͣ uelit aitenditur.
non qͣnta flagͣntia uelit. s ꝙͥ uelit
pͥus: deinde quantũ uelit. Tunc enĩ
laudãdus est animus uehem̾̃ter a¬
mans. cũ id ꝙ amat uehem̃ter amã¬

Expanded text:
dquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.dquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.Remotis igitur paulisper caeteris, quorum mens de se ipsa certa est, tria haec potissimum considerata tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem. In his enim tribus inspici solent etiam ingenia parvulorum cujusmodi praeferant indolem. Quanto quippe tenacius et facilius puer meminit, quantoque acutius intelligit, et studet ardentius, tanto est laudabilioris ingenii. Cum vero de cujusque doctrina quaeritur, non quanta firmitate ac facilitate meminerit, vel quanto acumine intelligat; sed quid meminerit, et quid intelligat quaeritur. Et quia non tantum quam doctus sit, consideratur laudabilis animus, sed etiam quam bonus: non tantum quid meminerit et quid intelligat, verum etiam quid velit attenditur; non quanta flagrantia velit, sed quid velit prius, deinde quantum velit. Tunc enim laudandus est animus vehementer amans, cum id quod amat vehementer aman
Abbreviated transcription (Latin):
solum eẽ se certa sit: ꝙ solum eẽ se cer¬
ta est. Sic eĩ cogitat ignẽ aut aerem.
et qͥequid aliud corꝑis cogitat. Neq
ullomͦ fleri posset ut ita cogitaret id
ꝙ ip̃a est. ꝙ̃ admodũ cogitat id ꝙ ip̃a
ñ est. ꝑ fantasiam qͥppe ymaginariã
cogitat hec oĩa. siue ignem siue aerem
siue illud ł illud corpus partẽ ue illã
seu compaginẽ temperationẽq corpo¬
cogitaret: ñ scil ꝑ ymaginale figm̃¬
tum sic̃ cogitant᷑ absentia que sensu
corꝑis tacta sunt siue oĩno ip̃a siue eiꝰ¬
dem gen̾is aliqua. s quadã int̾iore ñ
simulata s uera p̾sentia. Non eĩ qͥc¬
qm illi est se ip̃a p̾sentius: sicut cogi¬
tat uiu̾e se et meminisse se et intelli¬
gere et uelle se: nouit eĩ hec inse. Nee
ymaginat᷑ quasi extͣ se illa sensu te¬
tigerit. sic̃ corꝑalia queq tangunt᷑:
ex quoꝵ cogitationib si nichil sibi af-¬
fingat. ut tale aliquid eẽ se putet: qͥc¬

Expanded text:
solum esse se certa sit, quod solum esse se cersolum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corpocogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽẽ cominemoranimꝰ. Iuxta opi¬
nantur etiã illi qui m̃tem ip̃am ne¬
gant eẽ corpꝰ. s compaginem aut tẽ¬
perationẽ corꝑis. Hoc enim interest ꝙ
illi mtem ipsam dicunt ẽẽ sb̾am in
quo subiecto sit intelligentia. isti aũ
ip̃ãm m̃tem in subiecto eẽ dicunt cor¬
pore scilicet cuius compositio uel tempe¬
ratio est. Unde consequent̃ etiã intel.¬
iecto corpe existimant: qui om̃s ñ ad
u̾tunt mentẽ nosse se eẽ etiã cũ querit
se. sicut iam ostendimꝰ. Nullo m aũt
recte dr̃ sciri aliqua res: dum eiꝰ igno
sb̾am suã nouit. Et cum de se certa ẽ:
de sb̾a sua certa est. Certa ẽ ait̃t de se: sic̃
cõuncunt ea que supͣ dicta st̾. Nec oĩ¬
no certa est. utrũ aer an ignis sit an
aliqd̃ corp̃ uel aliqͥd corꝑis. Non est gͥ
aliquid eoꝵ. Totũq illud ꝙ seuibet᷑ ut
nou̾it ad hoc ꝑtinet ut certa sit: ñ se
eẽ aliqͥd eoꝵ de quib incerta est. Idq

Expanded text:
bis esse commemoravimus. Juxta opibis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam inteljecto vertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignosubstantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauer̃t hoĩes: et alius hoc alius
illud affirmare conatꝰ est. uiu̾e se tñ
et meminisse et intelligere et uelle
et cogitare et scire et uidicare quis du¬
bitet. qñ quidem ⁊̃ si dubitat uiuit:
si dubitat unde dubitet meminit:
Si dubitet dubitare se intellegit. si
dubitat certus eẽ uult. Si dubitat
cogitat. si dubitat scit se nescire. Si
dubitat iudicat ñ se temere consen¬
tire oportere. Quisqͥs gͥ alio unde du¬
bitat. de his oĩb dubitare ñ debet: q̃
si nõ eẽnt de ulla redubitare ñ posset.
Hec oĩa qui uel corpus uel cõpositionẽ
seu temꝑationẽ corꝑis eẽ m̃tem putãt.
in subiecto ẽẽ uolunt uideri ut sb̃a sit
aer uel ignis siue aluid aliquod corpꝰ
ꝙ m̃tem putant. intelligentia uͦ ita
insit huic corꝑi sicut qualitas eius.
ut illud subiectum sit hec insubiecto.
Subiectum scilicet mens qm corpus
eẽ arbitrant᷑. in subiecto aũt intelligẽ¬
tia siue quid aliud eoꝵ que certa no¬

Expanded text:
dubitaverunt homines: et alius hoc, alius dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, inaer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa no
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquid ꝙ ea uoluntate uolunt. Mx¬
moria et intelligentia. multaꝵ rere
notitia atq scientia continetur. Uo¬
luittas aũt adest. ꝑ qͣm fruamur eis
uel utamur. Eruimur eĩ cognitis. ĩ
quib uoluntas ip̃is ꝓpter sepp̃a de¬
lectata conquiescit. Utimur u̾o eis.
que ad aliud referimꝰ quo fruendũ ẽ.
nec ẽ alia uita hoĩm uitiosa atq cul¬
pabilis qͣm male utens et male fru¬
ens. de quare ñ est nunc disserendi lo¬
moueamꝰ a consideratione nĩa onĩs
notitias que capiunt extrinsecus ꝑ
sensus corꝑis. et ea que posuimꝰ om̃s
m̃tes de serpĩs nosse certasq eẽ dili¬
gentius attendamus. Utrum eĩ ae¬
ris sit uis uiuendi reminiscendi in¬
telligendi uolendi cogitandi sciendi
iudicandi. anignis. ancerebri. an sã¬
guinis. an athomoꝵ. an p̾ter usita¬
ta .iiiͦiͬ. elem̃ta qͥnti nescio cuius cor¬
poris. an ip̃ius carnis nr̃e compago
uel temperam̃tum hec efficere ualeat

Expanded text:
ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Mead aliquid, quod ea voluntate volunt. Memoria et intelligentia, multarum rerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi lomoveamus a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat,
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ uerbi gr̃ã mens aerem se
putat. aerem intelligere putat.
se tamen intelligere scit: aerem aũ se
eẽ ñ scit s pittat: Secernat ꝙ putat.
cernat ꝙ scit. Hoc ei remaneat: unde
ne illi quidem dubitauer̃t qui aliud
atq aliud corpꝰ eẽ m̃tem putauerunt.
Neq eĩ oĩs mens aerem se eẽ existimat.
s alie ignem alie cerebrum. alieq ali¬
ud corpus et aliud alie sicut supra cõ¬
memoraui. Om̃s tñ se intelligere noie¬
r̃t ⁊ eẽ ⁊ uiu̾ere. s intelligere ad idꝙ ĩtel¬
ligunt referunt: eẽ aũt et uiuere ad se
ipsas. Et nulli est dubiũ. nec ꝙ̃ꝙͣ intelli¬
gere qui ñ uiuat: nec ꝙ̃qͣm uiuere qui
nõ sit. Ergo conseq̃nter et eẽ et uiu̾e id
ꝙ intelligit. ñ sicuti est cadauer ꝙ nõ
niuit. nec sicut uiuit anima que ñ in¬
tellegit s ꝓprio quodã eodemq p̾stan¬
tiore mͦ. Item uelle se sciunt. neq hoc
posse ꝙ̃qͣm qui ñ sit et ñ uiuat parit̾
sciunt. Itemq ip̃am uoluntatem refer̃

Expanded text:
um ergo, verbi gratia, mens aerem se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt
Abbreviated transcription (Latin):
frui est aũt uti cũ gaudio ñ adhue
spei s iam rei: Pude oĩs qui fruttur
utitur. assumit eñĩ aliquid in facul¬
tatem uoluntatis cum fine delecta¬
tionis: ñ aũt oĩs qui utitur fruitur:
siid ꝙ infacultatem uoluntatis
assumit ñ ꝓpt̾ illud ip̃m. s ꝓpter ali¬
ud appetiuit:

Expanded text:
frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utitur, fruitur; si id quod in facultatem voluntatis assumit, non propter illud ipsum, sed propter aliud appetivit.
Abbreviated transcription (Latin):
Alia uͦ nec fecisse te nec oĩno te com¬
pegisse. sicut om̃s carnes et minittis¬
sima queq animantia et qͥcqͥd radi¬
cib terram tenet. s hostilem m̃tem
natiuãq aliam ñ abste ꝯditam tͥq
contͣiam in inferiorib nundi locis
ista gignere atq formare. In sani
opera tua. nec te cognoscunt in eis.
Qui aũt ꝑ sp̃m tuuuĩ uident ea. tu ui¬
des ineis. Ergo cũ uident qr bona st.
tuuides qr bona sunt. Et quecũq
ꝓpt̾ te placent: tu in eis places. Et
que ꝑ sp̃m tuũ placent nobis. tibi
ipõ est.: Sic et que dei sunt. nemo scit
nisi sp̃c dei. Nos aũt inquit ñ sp̃m
huius mundi accepimus. s sp̃m qͥ¬

Expanded text:
alia uero nec fecisse te nec omnino conalia uero nec fecisse te nec omnino conpegisse, sicut omnes carnes et minutissima quaeque animantia et quidquid radicibus terram tenet, sed hostilem mentem naturamque aliam non abs te conditam tibique contrariam in inferioribus mundi locis ista gignere atque formare. insani opera tua nec te cognoscunt in eis. Qui autem per spiritum tuum uident ea, tu uides in eis. ergo cum uident, quia bona sunt, tu uides, quia bona sunt, et quaecumque propter te placent, tu in eis places, et quae per spiritum tuum placent nobis, tibi inis, qui in ipso est? sic et quae dei sunt nemo scit nisi spiritus dei. nos autem, inquit, non spiritum huius mundi accepimus, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
uo tuo ꝑrumpens meã surditatem
et clamans. O homo nempe ꝙ scrip¬
tura mea dicit: ego dico. et tam̃ illa
temꝑalit̾ dicit. uerbo ait̃e meo tempꝰ
ñ acceclit. qr equali mecũ et̾nitate cõ¬
sistit. sic ea que uos per sp̃m meum
iudetis ego udeo. sicut ea que uos ꝑ
sp̃m meum dicitis ego dico. atq itã
cũ uos temꝑalit̾ oa uideatis. ñ ego
temporalit̾ uideo. ꝙ̃ ad modũ cũ uos
tẽporalit̾ ea dicatis ñ ego temꝑalit̾
tlico. et audiui dñe deus m̃s. et elinxi
stillam dulcedinis ex tua ueritate.
et intellexi qm̃ sunt quidã quib
displicent opera tua et multa eoꝵ di¬
cunt te fecisse necessitate compulsũ
sieut fabricas celoꝵ et compositõnes
syderum. et hoc ñ de tuo. s iam fuisse
alibi creata. et aliunde que tu contͣ¬
heres et compaginares atqz contexes
cũ de hostib uictis mundana moe¬
na molireris. ut ea ꝯstrructione de¬
uicti adu̾sus te tt̾m rebellare ñ possẽt.

Expanded text:
uo tuo perrumpens meam surditatem uo tuo perrumpens meam surditatem et clamans: "O homo, nempe quod scriptura mea dicit, ego dico. et tamen illa temporaliter dicit, uerbo autem meo tempus non accedit, quia aequali mecum aeternitate consistit. sic ea, quae uos per spiritum meum uidetis, ego uideo, sicut ea, quae uos per spiritum meum dicitis, ego dico. atque ita cum uos temporaliter ea uideatis, non ego temporaliter uideo, quemadmodum, cum uos temporaliter ea dicatis, non ego temporaliter dico." Et andiui, domine deus meus, et elinxi stillam dulcedinis ex tua ueritate et intellexi, quoniam sunt quidam, quibus displicent opera tua, et multa eorum dicunt te fecisse necessitate conpulsum, sicut fabricas caelorum et conpositiones siderum, et hoc non de tuo, sed iam fuisse alibi creata et aliunde, quae tu contraheres et conpaginares atque contexeres, cum de hostibus uictis mundana moenia molireris, ut ea constructione deuincti aduersus te iterum rebellare non possent;
Abbreviated transcription (Latin):
bona. s etiã uale bona. tanqͣm simł
omĩa. nam singula tm̃ bona erant.
Simul aũt omnia et bona et ualde.
Hoc dicunt etiã queq pulchra corꝑa
qr longe multo pulchrius est corpus
ꝙ ex inembris pulchris om̃ib ꝯstar.
quã ipsa m̃bra singula quoꝵ ordina¬
tissimo conuentu complet᷑ uniu̾sum.
qͣmuis ec illa eciã singillatim pul¬
chra sint. et adtendi ut inuenirẽ utrũ
septies ł octies uideris qr bona sunt.
oꝑa tua cum tͥ placuerunt. et in tua
uisione ñ inueni temꝑa per que in¬
telligerem ꝙ quotiẽs iuderis que fe¬
cisti. et dixi. O dñe ñne ista scͥptura
tua uera ẽ: Qm̃ tu uerax. et uerctas
edidisti eã. Cur gͦ tudicis mͥ ñ esseũ
tua uisione temꝑa: Et ista script᷑a
tua mͥ dicit ꝑ singulos dies ea que
fecisti te uidisse qr bona sunt: Et
cum ea numerarem. inuent quotiẽs
ad hec tu dicis mͥ qm tues d̾s m̃s et
dicis noce forti in aure iiteriore ser¬

Expanded text:
bona sed etiam ualde bona tamquam simul bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant, simul autem omnia et bona et ualde. hoc dicunt etiam quaeque pulchra corpora, quia longe multo pulchrius est corpus, quod ex membris pulchris omnibus constat, quam ipsa membra singula, quorum ordinatissimo conuentu conpletur uniuersum, quamuis et illa etiam singillatim pulchra sint. Et attendi, ut inuenirem, utrum septiehs uel octiens uideris, quia bona sunt opera tua, cum tibi placuerunt, et in tua uisione non inueni tempora, per quae intellegerem, quod totiens uideris quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uera est, quoniam tu uerax et ueritas edidisti eam? cur ergo tu mihi dicis non esse in tua uisione tempora, et ita scriptura tua mihi dicit per singulos dies ea quae fecisti te uidisse, quia bona sunt, et cum ea numerarem, inueni quotiens? ad haec tu dicis mihi, quoniam tu es deus meus et dicis uoce forti in aure interiore ser