comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s si ignorans solutũ litẽ ꝯtestatꝰ
ẽ. si pentente iudicio ratũ ħuit ab¬
solui oportet illũ cũ quo actũ est.
siratũ nõ ħuit ꝯdempnari
ent creclitori. ⁊ ille sũ uista causa
ea acciꝑe retusau̾it. derñ debitor ea
sine sua culpa perdidrit doli ma¬
li erteptõne ppt̾ se tueri quã qm
aliqñ int̃pellatus nõ solu̾it ⁊ el ñ
ẽ equũ teneri peciũa amissa qui
nõ ten̾etur si creditor accipe uolu¬
isset. qr̃ pro soluto id in quo cred¬
itor accipiendo morã fecit oport
eẽ. ⁊ sane si ẜuus erat in dotem eũ¬
ꝙ optulit maritus. ⁊ is ẜuus dece
accipiente muliere ꝑrodroriti
ip̃o mr̃ desunt teneri ¶Quͣm mͥ¬
stichũ deberes. ⁊ insoluendo morã
fecisses sb̾ ꝯditõne eũ promisisti
pendente ea stitus decessit. uide¬
amus an quia nouan prior obli¬
gatõnõ pot̾ petitõ ẜui ꝯpetat ea
que ꝯpetet. si nõ intertess stipło¬
tor eĩ tũ stipulanti creditori ss
oditõne promiẜit nõ uidri in so¬

Expanded text:
 si ignorans solutum litem contestatus est, si pendente iudicio ratum habuit, absolui oportet illum, cum quo actum est, si ratum non habuit, condemnarierit creditori et ille sine iusta causa ea accipere recusauit, deinde debitor ea sine sua culpa perdiderit, doli mali exceptione potest se tueri, quamquam aliquando interpellatus non soluerit: etenim non est aequum teneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accipere uoluisset. quare pro soluto id, in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse. et sane si seruus erat in dote eumque optulit maritus et is seruus deceit, ipso iure desinet teneri.Cum Stichum mihi deberes et in soluendo moram fecisses, sub condicione eum promisisti: pendente ea Stichus decessit: uideamus, an, quia nouari prior obligatio non potest, petitio serui competat ea, quae competeret, si non intercessistorem, cum stipulanti creditori sub condicione promisit, non uideri in so
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si fideuissor pͥcuratori creditoriᷤ
solu̾it. ⁊ credicor post tp̃t quo lib̾ra¬
ri fiteuissor potĩt ratum hu̾it. tñ
qr adeuissor cũ ad huc ex causa fide¬
iussionis tenetur soluit. nec rere¬
t̾e pot̾. nec minꝰ ag̾e adu̾sus seiiii
mandati pot̃ quam sitũc pͧresẽti
dedisset. ¶ Item si ignorãs credi

Expanded text:
ris soluit et creditor post tempus, quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, tamen quia fideiussor, cum adhuc ex causa fideiussionis teneretur, soluit, nec repetere potest nec minus agere aduersus reum mandati potest, quam si tum praesenti dedisset.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtrimen obicuit:i pret̾ea psen¬
eratiros seintͥmine usq ad sẽ¬
tenciam. ¶ Iusdẽ trim̃ib quibꝰ
quis librituo e. no cebet preses
pati eund. iterũ accusari uta⁊
dinus pius saliuo ualentires.¬
tripsit s hoc utrũ ab eod. anne
ab alio accusari possit. indend

Expanded text:
a perseueraturos se in crimine usque ad sententiam.Isdem criminibus, quibus quis liberatus est, non debet praeses pati eundem accusari, et ita diuus Pius Saluio Ualenti rescripsit: sed hoc, utrum ab eodem an nec ab alio accusari possit, uidend
Abbreviated transcription (Latin):
horam inuicus ꝯprehendet./ qd sil¬
besui inscriptõnũ legutime ord¬
d matinõ fũint rei nomẽ abolet᷑.
⁊ ex integio repetendi reũ pot̾as
fiet fiet. Item soscribe debebit is
qdat libellũ se professũ esse. uła
nus. ꝓ eo si lras nesciatiset isi aliud

Expanded text:
horam invitus comprehendet. Quod si libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur, et ex integro repetendi reum potestas fiet. § 3. Item subscribere debebit is, qui dat libellum, se professum esse, vel alius pro eo, si litteras nesciat. Sed et si aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯprehentend erit. ureu ¶ Siactu¬
sator detesserit alia ue qua cau¬
sa eum inpedierit quomusꝰ ac¬
tusare possit. ⁊ si ꝗd sile nomĩe rei¬
iboletur. postulante reo. Idemq
to cautsi est. ita ut liceat asu ciͣ
integro repete reũ s int᷑ qd tem¬
pus iutebim. ⁊ utiq xxx. dies smꝰ. ł¬
utlles obsuandi sũt

Expanded text:
prehendendum erit. Si accusator decesserit, aliave  qusa eum impedierit, quo cusare possit, et si quid simile esaboletur postulante reo, idque cautum est, ita ut liceat alii ex integro repetere reum. Sed intra quod tempus, videbimus, et utique XXX dies utiles observandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ reptũ. accusandi necessitas̃
incũbet dno suo ẜuũ suũ. Cet̾ni
⁊ cliscutẽ te plano prorsulẽ opo¬
tet. ul librare eos qb obiciunt᷑
ul fustib castigare. ul flagellis

Expanded text:
igitur rescriptum accusandi necessitas incumbet domino seruum suum: ceterum et discutere de plano proconsulem oportet et uel liberare eos, quibus obiciuntur, uel fustibus castigare uel fl
Abbreviated transcription (Latin):
lieri publico udicio tõi¬
queꝙͣ rerũ fac̾e̾. nisi scilicet bꝰ¬
parentũ librorũq ⁊ pr̃oni ⁊ pa¬
trone ⁊ eorũ fili. fllie ne nepoti.
nẽp̃tio ne mortẽ ex eqͣtur¬
N lỹ.l¶ Ertis ex causis ꝯcesrͣ
est mlierib publica accusacio.
uluti si mortẽ exeqnͣtur eorum
metana senatus statuit setri de

Expanded text:
lieri publico judicio quemquam reum facere, nisi scilicet parentum liberorumque, et patroni et patronae, et eorum filii filiaeve, nepotis neptisve mortem ex tit. Certis de causis concessa est mulieribus publica accusatio, veluti si mortem exsequantur eorum mentaria senatus statuit; sed et de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ex custolia peoducit᷑ cognosce̾
debeat.is qei ꝓuĩcie preest ĩ qua
ꝓuĩcia agitinfulõ a quibdam o¬
bsuari solet. ut cũ cognouit et
constituit remittat illũ cũ elõ¬
gio ad eũ ꝗ ei ꝓuĩcie preest. Uñ
is homo est qd ex causa faciẽd.
toliam ip̃i in ꝑiculũ deducãt᷑.
Nam dius adrianꝰ statilio so¬
repsit. quociens quis custtliam
militũ euasit erquiri oportere
utrũ nimia neglia militũ ena¬
serit. an casuiutrũ unus exͥ ꝑli¬
endos suplicio milites quibuᷤ
custodie euaẜint si culpa eorũ
nimia deprehendat᷑ alicquin
ꝓmodo culpe in eos statuendũ
saliio quoq legato equitam¬
e io princeps repsit. In eũ ꝗ cus¬
tcliam dimisit. aut sciensita¬
huit. ut possit cũstidiã euate
desidĩam custedis id euen̾it ca¬
stigand eũ. ⁊ in det̾iorẽ miliciã
in eũ statuend Sipaganꝰ euas

Expanded text:
ustodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei prouinciae praeest, in qua prouincia agitur. Illud a quibusdam obseruari solet, ut, cum cognouit et constituit, remittat illum cum elogio ad eum, qui prouinciae praeest, unde is homo est: quod ex causa faciendumtodias, ipsi in periculum deducuntur. nam diuus Hadrianus Statilio Sripsit, quotiens custodia militibus euaserit, exquiri oportere, utrum nimia neglegentia militum euaserit an casu, et utrum unus ex pluriendos supplicio milites, quibus custodiae euaserint, si culpa eorum nimia deprehendatur: alioquin pro modo culpae in eos statuendum. Saluio quoque legato Aquitaniae idem princeps re scripsit in eum, qui custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euadere, desidiam custodis id euenerit, castigandum eum et in deteriorem militiam in eum st
Abbreviated transcription (Latin):
Asus .ł. In usu iuiris freꝙ¬
ter uti nos tassellius ait.si¬
gulari appllone cũ pla gn̾is
eiusd̃ significare uellemꝰ na
młtum est hoĩem ueĩsse rom¬
am ⁊ piscẽ uilem ẽẽ dicimus
Item instiplando satis hemꝰ
irursus qd ob eam reni te br¬

Expanded text:
um.In usu iuris frequenter uti nos Cascellius ait singulari appellatione, cum plura generis eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemet rursus 'quod ob eam rem te
Abbreviated transcription (Latin):
hostib quo uenũdari ut ferrũ ⁊
frumẽtũ. isales nõ sũ piculo capi¬
uocari nõ possũt. ¶Dñs nauis
si illicite aliqd ĩnane ul ip̃e. uel
uectores inposĩunt. naius quo
fiscouendicet᷑ qd̾ si absentednõ
ida magro. ul gubnatore aupre¬
ta nauta ue aliquid fcm̃ sic ip̃i
q capite puniũt᷑ mmussis m̃cib
naiis aut̃ dño rest̾icuit᷑ ¶Illici¬
tarũ m̃ciũ ꝑsecutõ hrdẽ quoq
afficit. ¶ Eam rẽ que comisso
uẽdicata est. dñs eme nõ phibet᷑¬
ul ꝓ nos ul ꝑ se ul ꝑ alios qu̾ib
hoc madau̾it ¶Quod mariõs
frictus ex redẽptõne uectigaliũ
ꝯsequ̾̃it᷑ si postea tanto locari ñ
possũt. ip̃i aut̃ priorib pensioĩbꝰ¬

Expanded text:
hostibus quoque uenumdari, ut ferrum et frumentum et sales, non sine periculo capiuocari non possunt. Dominus nauis si illicite aliquid in naue uel ipse uel uectores imposuerint, nauis quoque fisco uindicatur. Quod si absente domino id a magistro uel gubernatore aut proreta nautaue aliquo id factum sit, ipsi quidem capite puniuntur commissis mercibus, nauis autem domino restituitur. Illicitarum mercium persecutio heredem quoque adfligit. Eam rem, quae commisso uindicata est, dominus emere non prohibetur uel per se uel per alios quibus hoc mandauerit. Qui maximos fructus ex redemptione uectigalium consequuntur, si postea tanto locari non possunt, ipsi ea prioribus pensionib
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã redeg̾it rẽ furtuiã desim̾t¬
eẽ furtiua quia tutor disi locohr̃¬
ss et cuta curatorẽ furiosi ead̾ dicẽ¬
da sũt q adeo ꝑsonã diũ suginet
ut et tradendorẽ furiosi alienare
¶extimetꝰ ꝯdicẽ aut̃ re furtina tu¬

Expanded text:
redegerit rem furtiuam, desinit furtiua esse, quia tutor domini loco hsed et circa curatorem furiosi eadem dicenda sunt, qui adeo personam domini sustinet, ut etiam tradendo rem furiosi alienare existimetur. condicere autem rem furtiuam tu
Abbreviated transcription (Latin):
ãt qnͣsolemus dic̾e ex quib ca¬
caĩs nõ eẽ nos prohntos quom
mus ipriuato agamus. ⁊ hoc ẽ¬
ũm. s ubi nõ ꝑnͣcipalit̾ de ea re
¶ Quid ergo de lege aquilia di¬
cimus. na et ea actõ ꝑuͦcipalit᷑
hoc ꝯtinet hoiem aut̃ occisũ nõ
ꝑncipalit̾. na ibi pnciꝑalit̾ dda¬
mpno agit᷑ qd dño datũ eiat ĩ

Expanded text:
n solemus dicere, ex quibus cacausis non esse nos prohibendos, quo minus et priuato agamus. est hoc uerum, sed ubi non principaliter de ea re . quid ergo de lege Aquilia dicimus? nam et ea actio principaliter hoc continet, hominem occisum non principaliter: nam ibi principaliter de damn
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ prohndꝰ est prinato agere iu¬
icat᷑. qułia ad prinatã cãm ꝑtui
splane si actũ sit᷑ publico uidi¬
tio denegant ẽpriuatũ sir ex¬
iuirie scm̃ sit quia qui famosã
accõm intendit nõ debet uaga¬
ricũ discrimie aliene estimati¬
omsls designare certũ i sp̃alit̾¬
dic̾e qua senuiriã passũ ꝯtẽdit

Expanded text:
enim prohibendus est priuato agere iuicatur, quia ad priuatam causam pertinet. plane si actum sit publico iudicio, denegandum est priuatum: simiiniuriae factum sit': quia qui famosam actionem intendit, non debet uagari cum discrimine alienae existimationis, sed designare et certum specialitdicere, quam se iniuriam pas
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. l¶ Mi dolo fec̾it quominꝰ
iudicia tute ex̾ceant᷑ aut id¬
ices ut oportet iudicent. ul is
quo inuito polliceri publice
ent mĩsttosꝙ ad eam ħre cedr

Expanded text:
lo malo fecerit, quo minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent uel is,quo inuito polliceri publice ent, ministrosque ad ea haber
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio libr alcõ ẜius iudicatus est
ꝯmoclissimũ est eousq cogiudices
tonec ꝯsenciant. si io nõ ꝯting̾et sa¬
binũ referũt existimasse. duci ẜuũ
ẽẽ ꝯpelli aut̃ precu ꝑtem uiri boni
arbicͣtu nctori suo prestare

Expanded text:
tus est, commodissimum est eo usque cogi iudices, donec consentiant: si id non continget, Sabinum refertur existimasse duci seruumesse, compelli autem pretii sui partem uiri boni arbitratu uictori suo praestare
Abbreviated transcription (Latin):
dam distictõmi ht. nam sẽ¬
tencia int̾ alios dicta alu
qͣn ibda et̃ scie̾ntib obest.
uroscatum sit. nicħ nocet.
eat uluti si ex duob heredi

Expanded text:
dam distinctionem habet: nam sententia inter alios dicta aliis quibusdam etiam scientibus obest, udicatum sit, nihil nocet. eluti si ex duobus heredi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .i. Ecum nlla senͣte¬
tia p̾cessisset capta sũt ⁊ distcͣ¬
pressent uidex sũma ĩsentẽ¬
cia solui ꝙ uisserit. uł presta¬
ni. ul quo alio uerbo ee sigͥ¬
ficau̾it. ¶AImplius e̾ iꝑtũ
⁊ si in sententia nõ sit sũma
adiecta. si tñ is qui petit sũ¬
mani exprẽsit. ⁊ uidex ait.
solue ꝙ petitũ ẽ. ul qnͣtum
retitum est. ualere sũiam.¬

Expanded text:
m.Si, cum nulla sententia praecessisset, capta sunt et distrapresserit iudex summam in sententia soluique iusserit uel praestari uel quo alio uerbo hoc significauerit.Amplius est rescriptum, etsi in sententia non sit summa adiecta, si tamen is qui petit summam expresserit et iudex ait: 'solue, quod petitum est' uel 'quantum petitum est', ualere s
Abbreviated transcription (Latin):
cia ita se sbiecisse ut penali quadã.
nocoierit ⁊ pr̃onus cũ libto ꝓssocio
agat. an ei exceptio sit nccͣia. ⁊ pu¬
toipo uire tutũ eẽ libłũ adu̾sus ex

Expanded text:
ia ita se subiecisse, ut vel poenali quadam sno coierit et patronus cum liberto pro socio agat, an haec exceptio sit necessaria? et puto ipso iure tutum esse libertum adversus ex
Abbreviated transcription (Latin):
negetia unca gesserat. quicqd ob
cam iem si fũc lib fuiss eũ mich
dare oport̾et id dari. deinde ex sti¬
pulatu agam nõ somou̾i me exte¬
pt̃one. neꝙ eĩ roneratũ se boenoĩe
pot̃ queri libertus. si lucrũ abmp¬
tũ ex repr̃omi nõ faciat Quer
honerande libtatis cansa stiꝑlatꝰ
sũ alibto exig̾e nõ poͥssũ. Iune

Expanded text:
negotia mea gesserit, quidquid ob eam rem, si tunc liber fuisset, eum mihi dare oporteret, id dari, deinde ex stipulatu agam, non summoveri me exceptione: neque enim oneratum se hoc nomine potest queri libertus, si lucrum abruptum ex re patroni non faciat. Quae onerandae libertatis causa stipulatus sum, a liberto exigere non po
Abbreviated transcription (Latin):
suã rem purabat. uł sibi nexam.
uł c̾te nõ ẽẽ debiͣtoris. ꝯseq̃ns est
ut edc̃o ħ non teneatur. ¶ Hec u̾¬
ba qͣnti ea res erit ob qͣm in possõe
missꝰ erit otinẽt utilitatẽ creclito¬
ns. ut qͣntũ eius int̾est possoe̾m¬

Expanded text:
suam putabat uel sibi nexam uel certe non esse debitoris, consequens est, ut hoc edicto non teneatur.Haec uerba 'quanti ea res erit, ob quam in possessionem missus erit' continent utilitatem creditoris, ut quantum eius interest posse
Abbreviated transcription (Latin):
tate occupata ẽ. Nam ꝑs sola. pĩt¬
dictum aufẽtur. ¶nd est tenẽ¬
dũ. siũ a te. siũ ab eo unmꝰ locũ suc¬
tatem. siũ in rẽ sit successum. ¶ P¬
test aũt possidere. quociens uolun¬
tate eiꝰ ad ꝙ̃ ea res ꝑtinz possiden
ceptum est. S ⁊ si postea uolũtas
accessit eiꝰ ad quem ea res ꝑtinebat
tñi ꝓdẽe possessori debe̾. ũn siquis
cepit qd̾ ex uoluntate eiꝰ ad cr̃ ea
res ꝑtinebat possit̾e. pꝰea uo uolũ¬
tas non ꝑseu̾at. nicħ nec qr semł
possidi cepit ex nolinitate. ¶ Si
non. ei qui uoluit int̾clictũ ꝯpet
ei qui uoluit ñ ꝯpet̾e palãẽ. ¶
ait p̾cor nͥ satis dc̃msit acciie dete¬
mus si ꝑseueret sacisdatum .s. ut¬
Isi non ꝑsen̾et. cautum mittãtur
sit. ut legatario uł ip̃o iure adꝗsi¬
ta sit ydonea cauco uł ꝑmanditi

Expanded text:
cupata est: nam pars sola per interdictum auferetur. Illud tenendum, sive a te sive ab eo, in cuius locum suctatem sive in rem sit successum. Prodest autem possedisse, quotiens voluntate eius, ad quem ea res pertinet, possideri coeptum est: sed accessit eius, ad quem ea res pertinebat, tamen prodesse possessori debere. unde si quis coepit quidem ex uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possidere, postea uero uoluntas non pepossideri coepit ex uoluntate.Si altnon, ei, qui ‹n›oluit, interdictum competet: ei, qui uoluit, non competere palam est.Quod ait praetor 'nisi satisdatum sit', accipere debemus 'si perseueret satisdatum', si non perseveret cautum, mittatur isit, ut legatario vel ipso iure adquisita sit idonea cautio vel per mandati
Abbreviated transcription (Latin):
nõ prior lo quo anno int̾talat̾
nõ est sexto ł. nat᷑us. cũ bisex¬
tus kłis ẽ. priorẽ diem natalẽ
ht cato pͣutat mensẽ int̾cal¬
arẽ adiciciũ eẽ. omĩsꝙ eius
dies ꝓ mom̃to tꝑris obẜuat
extremoq diei mensis febru¬
aru attribuit. ꝗntus mucius
mmiẽsis aut̃ int̾calaris ꝯstat ex

Expanded text:
non prior: ideo quo anno intercalatum non est sexto kalendas natus, cum bisextum kalendis est, priorem diem natalem habet. Cato putat mensem intercalarem additicium esse: omnesque eius dies pro momento temporis observat extremoque diei mensis Februarii adtribuit Quintus Mucius. Mensis autem intercalaris constat ex
Abbreviated transcription (Latin):
sit. sũ bri dari iussus sit. ꝗlibtatem
accepit. sũ nõ sit dictũ cui an dãdo
ei cuibona adclicenda sũt ꝑuesat
ad libtatẽ q̃ri pot̾. ⁊ magis ẽnt ei da¬
re tebeat cui bona adclicta sũt qiͣ tnͣs¬
lata ꝯtcõi debeat᷑. certe si alu qua
brdi dare iussiꝰt sit. ip̃i cui uissus est

Expanded text:
sit, sive heredi dare iussus sit qui libertatem accepit sive non sit dictum cui, an dando ei cui bona addicenda sunt perveniat ad libertatem, quaeri potest: et magis est, ut ei dare debeat, cui bona addicta sint, quasi translata condicio videatur. certe si alii quam heredi dare iussus sit, ipsi, cui iussu
Abbreviated transcription (Latin):
qdã absentes. uideanꝰ an et̾ ab sẽtib
cõpetat libtas. ⁊ pot̾̃ dici erẽplo adite ꝓr¬
ditatis ꝯpet̾e libtates et̃ absentibo ¶i
ex die data sit libtas an dies expectã¬
dus sit. ⁊ puto expectand̃. añ ergo nõ
adicient᷑. qd deinde si so alcone data
sit libtas. ⁊ si qd̾ alie pure. alieq sb̃ cõ¬
dcõne. ntiq adici statĩ possũt si om̃s
pectand ut xltio existat. anu̾o statĩ
rã libtatẽ si extit̾it libtatis dlcio q
mag̾ erit. ꝓband̾. aditis itaꝙ bonis
directe libtates pure date statĩ ꝯpet¬
unt. erdie cũ dies uen̾it delconales
cũ ꝯdeso extit̾it. nec erit ab it existsa¬
re et ꝯdc̃one pendẽte libtatũ. licet õs

Expanded text:
 absentibus competat libertas. et potest dici exemplo aditae hereditatis competere libertatem etiam absentibus. Si ex die data sit libertas, an dies exspectandus sit? et puto exspectandum: ante ergo non addicentur. quid deinde, si sub condicione data sit libertas? et si quidem aliquae pure, aliquae sub condicione, utique addici statim possunt: si omnes spectandum, ut condicio existat, an uero statim ra libertate, si exstiterit condicio? quod magis erit probandum. addictis itaque bonis directae libertates pure datae statim competunt, ex die, cum dies uenerit, condicionales, cum condicio extiterit: nec erit ab re existimare
Abbreviated transcription (Latin):
scesserit si quid sibi mortẽ ꝯscunit
successorẽ fistũ bre d̾ebebit Si uiinꝰ
eũ quẽ uoͣluit si moto testm̃ fetit
si u̾o intestatus decessit eos brtes
gio sanguineis uerbratus. de iñ¬
ĩ culeo insuatur cũ cane⁊ gallo
mare profimd culleus iactetur

Expanded text:
it, successorem fiscum habere debebit: si minus, eum quem uoluit, si modo testamentum fecit: si intestatus decessit, eos heredes gis sanguineis uerberatus deinde culleo insuatur cum cane, gallo mare profundum culleus iactatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex p̾t̾ito tpr plures caẽ eẽ possũt
uluti qd dñm in p̾lio adiuuau̾it
ꝯtͣ latrones tutus sit. qd̾ eũ sanaue¬
rit qd̾ insidias deter̾it ⁊ longũ est si
exequio uolu̾imꝰ. quia mlta m̾ita

Expanded text:
Ex praeterito tempore plures causae esse possunt, ueluti quod dominum in proelio adiuuauerit, contra latrones tuitus sit, quod aegrum sanauerit, quod insidias detexerit. et longum est, si exequi uoluerimus, quia multa merita
Abbreviated transcription (Latin):
stipulo ptinet et̃ si quid euis ope¬
ris qd in fundo meo aque ducẽ
fieri cũ uire ẜuitutis quam ꝗs
hat in alieno agro impositam
opus in aueno faciat utrũ aũ¬
debeat uideamus mouet qui ĩ
alieno facit. qui u̾o de alieno ca¬
uet. satisdare debet qui desuore¬
ꝓmitt̾e. uñ labeo putat eiin qu
moduloꝵ aut ruuili faciendi⁊s
causa opus fac̾et. ⁊ satisdare de¬
rebit. qr in alieno solo face̾ts
cũ de oꝑe qd̾ faciet exigat᷑ stiplo
ꝯseqũs erit dicere suffic̾e remi¬
ssionẽ. quodam eĩ modo de resu¬
a cauet qd̃ dictũ est aque dixẽ¬

Expanded text:
stipulatio pertinet etiam, si quid eius operis, quod in fundo meo aquae ducenfieri, cum iure servitutis, quam quis habet alieno agro impositam, opus in alieno faciat. Vtrum audebeat, uideamus. mouet, quod in alieno facit: qui autem de alieno cauet, satisdare debet, qui de suo, repromittere. unde Labeo putabat eum, qui modulorum aut riui faciendi causa opus faceret, etiam satisdare debere, quia in alieno solo faceret. sed cum de opere, quod faciet, exigatur stipulatio, consequens erit dicere sufficere repromissionem: quodam modo enim de re sua cauet. Quod dictum est 'aquae duce
Abbreviated transcription (Latin):
ditorichominꝰ hoc int̾cłto ex¬
piri possit. iudamꝰ ⁊ extat snĩa
existimãtiũ. nichoniinꝰ ꝯretere
ei int̾clictũ. nec finiri uenclicõ¬
ne. s uec erempto actõne qͥcꝙͣ¬
prestand erit emptori ex eo ope
ri prediũ distͣrerit certe ⁊ si nõ u

Expanded text:
o minus hoc interdicto exriri possit, uideamus. et extat sententia existimantium nihilo minus competere ei interdictum nec finiri uendition‹e›: sed nec ex empto actione quicpraestandum emptori ex eo operri praedium distraxerit. certe etsi non u
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus quostam ẽ quid dicer
Et rectius pop̾ scribit. nõ adu̾¬
sus om̃s latitatõm exigendã
s adũsus eũ quẽ quis decipe
⁊ fraudare latigtbe destina.
utrũ ergo onis bona eius uẽ¬
dere possunt quia latitat. ħ¬

Expanded text:
m est, quid dicemus? et rectissime Pomponius scribit non adversus omnes latitationem exigendam, sed adversus eum, quem quis decipere et fraudare latitatione destinat. utrum ergo omnes bona eius vendere possunt, quia latitat,
Abbreviated transcription (Latin):
enũ. ¶Si aliena plantam
in meo solo posũo mea erit.
exdiuso si meaz plantaisolo
aueno posũo illius erit. s mo¬
do utitꝙ casu radices egerit.
anqua ei radices agẽt illui
permanet cuius ⁊ fuit ¶Suꝰ¬

Expanded text:
enum.Si alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu radices egerit: antequam enim radices ageret, illius permanet, cuius et fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ualere. sũ libtas sit. sũ legatũ. quia c̃
libtatẽ datã post ea placet adiii. et
ꝑlegatũ ꝯstat posse admi. s si in ob¬
scuro sit quamĩte post libtatẽ lega¬
uit eund̃ ẜnũ inobscuro libtatem

Expanded text:
 siue legatum, quia, cum libertatem datam postea placeat adimi, et per legatum constat posse adimi: sed si in obscuro sit, qua mente post libertatem legauit eundem seruum, in obscuro libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗscunt nõ debeat ncc̾e ignorãti
Quod quid magis est. s eĩ illa erit
questio ꝑtẽ solam hebit is ꝗ ignor¬
auit. an totũ ⁊ quid dicem dealiqͣ
ꝑtean ad eũ ꝗ scit ꝑtineat. s ille in.¬
dignus ẽ quid bre qui sciens eme¬
nt rursus ꝗ ignorauit nõ pot̾ maio¬
rẽ ꝑtem dñi bre quã emit. euenit
igitur ut ei prosit q eũ ignorauit¬
ꝯpauit. sciens ꝙ alius ignorauit¬
¶ Snͣt i alie cause ex quib in libt¬
ateꝓclamatõ denegatur. uluti siꝗꝰ
ex eotestõ libr ẽẽ dicatur qđ testĩn
pretor aꝑiri uetat. quia testator
familia necaturs eẽ dicatur. Cũ
eĩ in eo sit istent suplicio forte sit af¬
ficiendus nõ debet librale uidicul
ei concecli. Set ⁊ si datũ fu̾it. quia
dũbitatur utrũ nocẽs sit. an inuccẽs
differtur librale udiciũ donec cõ¬
stat de morte eius ꝗnetatus est. ap¬
pẽbit eĩ utiũ suplicio affaciendus
sit an nõ. ¶ Siꝗs ex ẜuicute ĩ librta¬

Expanded text:
t non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indignus est quid habere, quia sciens emerit. rursum qui ignorauit, non potest maiorem partem dominii habere quam emit: euenit igitur, ut ei prosit qui eum comparauit sciens, quod alius ignorauit.Sunt et aliae causae, ex quibus in libertatem proclamatio denegatur, ueluti si quis ex eo testamento liber esse praetor uetat, quia testator a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data fuerit, quia dubitatur, utrum nocens sit an innocens, differtur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit an non.Si quis ex seruitute in liberta
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶m duo rei ꝯstit¬
nti sint. sũ ab utitq sũ ab al¬
tero fideuissordatus fi̾nt in
solidum recte accipiet᷑
ccepti sũt ꝙ᷑acuratore ẜua¬
ri nõ possit. et post inpletam
limam etatem tam ab ip̃o:
curatore quam ab brdib er
suan solidũ potuit. et cessã¬

Expanded text:
m duo rei constituti sunt, siue ab utroque siue ab alterutro fideiussor datus fuerit, in solidum recte accipieturccepti sunt, quod a curatore seruari non possit, et post impletam legitimam aetatem tam ab ipso curatore quam ab heredibus eius solidum seruari potuit et cessa
Abbreviated transcription (Latin):
cet. nam de ruina ediũ neuter ab
alt̾̃o caucõm desiderare pot̾ fruct¬
de restituenda re fructuarius ca¬
uet. ad hũc quõꝙ casũ portigit᷑

Expanded text:
cet: nam de ruina aedium neuter ab altero cautionem desiderare potest, fructde re ‹re›stituenda fructuarius cauet, ad hunc quoque casum porrigit
Abbreviated transcription (Latin):
aliam gẽmã magni pretu. uel
si quis cyrograpbũ magne pectu¬
tularia sũt ea que intuctetiam
icceptus setũ actulit. spolia qbũ
incdutus est cũ quis adsupplici¬
Et iq neq spiculatores ultrosi¬
piuendicẽt neq optõnẽs eai
desitent quibꝰ spoliatur quom¬
ometo quis puitus est. hac rõm
nõ ꝯpendio suo debẽt presites u̾¬
tere. s nec pati optõnes. sĩ ꝯmẽ¬
cauenses eapectiũa ab nti. set de¬
bẽt ad ea ẜuari queiure presid
solẽt erogari. ut puta tarciati¬

Expanded text:
aliam gemmam magni pretii uel si quod chirographum magnae pecuncularia sunt ea, quae in custodiam receptus secum attulit: spolia, quibus indutus est, cum quis ad supplici. ita neque speculatores ultro sibi uindicent neque optiones ea desiderent, quibus spoliatur, quo momento quis punitus est, hanc rationem non compendio suo debent praesides uertere, sed nec pati optiones siue commentarienses ea pecunia abuti, sed debent ad ea seruari, quae iure praesidum solent erogari, ut puta chartiati
Abbreviated transcription (Latin):
quo sportant᷑ m̾ces linde expor¬
tantur ea que nachoꝰ statio est
glusa atq numitaande an¬
giportũ dictũ est
demi. Locus est nõ fimdus
set portio aliqua funꝰdi findꝰ
rũ ado opio nr̃a ⁊ constitutõ
locũ a funto seꝑat. at ⁊ modicꝰ
lccus possit fundus dici si fun¬
di aĩo eũ huimꝰ. nõ et̃ magni¬
tuto lccũ a funto sepat. s nrã
affectio. ⁊ quel portio fun di
pot̾it fundus dici. si ĩã ħ ꝯstit

Expanded text:
quo importantur merces et inde exportantur: eaque nihilo minus statio est conclusa atque munita. inde 'angiportum' dictum estm. 'Locus' est non fundus, sed portio aliqua fundi: 'fundurum adeo opinio nostra et constitutio locum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi animo eum habuimus. non etiam magnitudo locum a fundo separat, sed nostra affectio: et quaelibet portio fundi p
Abbreviated transcription (Latin):
abext̾o sat̾dato promitat᷑ ꝙ si
nõ defendat᷑ in nĩcula publica
ꝯnĩci iubeturut ex inĩtułis ca¬
usam dicat. ¶ Solet itaq ttͣtari
anͣpost ea dno ꝑmittend oblata¬

Expanded text:
ab extero satisdato promittatur: quod si non defendatur, in vincula publica coici iubetur, ut ex vinculis causam dicat. Solet itaque tractari, an postea domino permittendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
admissis. nõ alias transeunt
adũsus þrtes pene bonoꝵ adep¬
tõnis ꝙͣ si lis ꝯtestata ⁊ ꝯdẽpna¬
tio fu̾it secͥuta excepto repetũ¬
dañri maiestatis iudicio qͥ et
mortins reis cũ quib nich at¬
tũ est adhuc ex̾teri platuit. ut

Expanded text:
issis non alias transeunt adversus heredes poenae bonorum ademptionis, quam si lis contestata et condemnatio fuerit secuta, excepto repetundarum et maiestatis iudicio, quae etiam mortuis reis, cum quibus nihil actum est, adhuc exerceri placuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
arũ miuriare cansa ¶Siẜuus
reus postulabr ead obsuanda¬
sũt. que siꝰ lib esset ex senatꝰ cõ¬
sulto coita.⁊ messala ꝯsulib Dĩ¬
b aut̾ legibo sui rei fuĩt. excep

Expanded text:
arum iniuriarum causa. Si seruus reus postulabitur, eadem obseruandunt, quae si liber esset, ex senatus consulto Cotta et Messala consulib autem legibus serui rei fiunt excep
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo tritico cogitauit .i. ce
iti generis. certeq qnͣtitati
idhabebr pro expresso. alioqu
si cũ destinare genus ⁊mod
uellet mnsi fecit nicħ stiplatꝰ
uidetur. nec unũ quid̃ mo

Expanded text:
aliquo tritico cogitaverit, id est certi generis certae quantitatis, id habebitur pro expresso: alioquin si, cum destinare genus et modum vellet, non fecit, nihil stipulatus videtur, igitur ne unum quidem mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbandũ est qͣuia qui dari
ꝓurisit ad dand̾ nõ faciend
tenetur set si sit quid res in
reb ħuanis s dari nõ possit
ut fundus religiosus puta
ul sacer fcũs ul seruus ma¬
numissus. ul et̃ ab hostibus
si capiatur culpa inhunc
mod diuidicatur/ut siqui¬
dem ip̃ius promissoris res
ul tp̃r ꝓmissoris stiplonis
ul postea fu̾it.⁊ qui eoru

Expanded text:
probandum est, quia qui dari probandum est, quia qui dari promisit, ad dandum, non faciendum tenetur. Sed si sit quidem res in rebus humanis, sed dari non possit, ut fundus religiosus puta uel sacer factus uel seruus manumissus, uel etiam ab hostibus si capiatur, culpa in hunc modum diiudicatur, ut, si quidem ipsius promissoris res uel tempore stipulationis uel postea fuerit et qu
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶Ora rei fideuissori ꝙͦ
nocet. S si fideuissor ẜuũ obtu¬
lit i reus moram fecit mortu¬
osticho fiteussori succuriendꝰ
e ¶Set si fideuissor hoĩem oc¬
in .u. anius locau̾am post tre
annos ita tipuiatus fuero
quicquid te dare fac̾e opor¬
tet. ⁊̾am amplius instipui¬
acõne deducitur. quã ꝙ iam
dani oportet Siaut̾ adiciat᷑¬
Mmp̃ ¶Uni stipulati su¬
mus prousuris legictunis pe¬
nam insingulos menses si
⁊sors soluta nõ sit et si sortis
Sobligõ in uidiciũ sit dedu¬
Sct .a. ad huc tñ pena crescit. qr
Sum ÷ solutam pecuniam nõ
tus fuero ⁊ nlla mora int̾ced¬
ente surs decesẜ it si quid ox¬
cidat eum promissor expedi¬
tũ est ͭ si aut̾̃ negligat infir¬
miũ. an teneri debeat ꝓmissoꝵ
inuendicatõne hominis si
neglectus apoͥssõre fu̾it cu¬
lpe hiꝰ noĩe tenetur possõr.
ita cum dare promͣisit anc¬
pa qd̃ ad stipulom attinet
ĩfaciendo accipienda sit᷑. nõ
aut̃in nõ façiendo ꝗd mag

Expanded text:
m Mora rei fideiussori quoque nocet. sed si fideiussor servum obtulit et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem ocin quinquennium locaveram, post tres annos ita stipulatus fuero: "quidquid te dare facere oportet?", non amplius in stipulationem deducitur, quam quod iam dari oportet: io Cum stipulati sumus pro usuris legitimis poenam in singulos menses, si sors soluta non sit, etiamsi sortis obligatio in iudicium sit deducta, adhuc tamen poena crescit, quia verum est solutam pecuniam non tus fuero et nulla mora intercedente servus decesserit: si quidem occidat eum promissor, expeditum est. sin autem neglegat infirmum, an teneri debeat promissor, in vindicatione hominis, si neglectus a possessore fuerit, culpae huius nomine tenetur possessor, ita et cum dari promisit, an culpa, quod ad stipulationem attinet, in faciendo accipienda sit, non in non faciendo? quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
debitor iͤpetuat obligõm ac¬
cessionis. an ppetuent dubiũ
ẽ⁊ pomponio ppetuari plac
ar eĩ fc̃o suo fiderussor suam
obligõm tollat cuius sñia u¬
era est. ¶ Itaꝙ ipetuatur ob¬
ligacõ tam ip̃oꝵ quã successo¬
rum eorũ ꝑsona accessionibꝰ
quoq suũ id fidenissoribus
ppetuant obligõm. quia łnto¬
tam ca̾m spoponderũt Elñ
filiusfamil. qui uissu patris
peti possit. set acceptũ ei pos¬
se ferre cͥredr /⁊ fideuissionez
accipi eius obligõnis noiẽ

Expanded text:
petuat obligationem: accessiones an perpetuent, dubium est. Pomponio perpetuar‹e› placet: quare enim facto suo fideiussor suam obligationem tollat? cuius sententia uera est: itaque perpetuatur obligatio tam ipsorum quam successorum eorum. accessionibus quoque suis, id est fideiussoribus, perpetuant obligationem, quia in totam causam spoponderunt. An filius familias, qui iussu patris peti possit: sed et acceptum ei posse ferr‹i› creditur et fideiussorem accipi eius obligationis nomine.
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã moritus÷ solonez.
aliquid huiusmõi accidrit
q̃ua distĩctõm nuilianus sẽ.
¶Item si homo qui fu̾it pro¬
missoris ex p̾cedenti cã abla¬
tus ei fu̾it ꝙ statu słb fuit ꝑ¬
inde bndus sit. ac si alienu
promisiss qui i facto ip̃ius
desut eius eẽ ¶ De illo que¬
ritur amis qui nesciens se
debe occidrit teneatur q̃. iu¬
lianus. ꝓutꝗt in eo qui cu
int̾ueĩt debitoris pͣpetuari:
possit. erpeditũ intellectum
haret cͦonstitõ Siũomora¬
in morã nõ fu̾it extinguat᷑
suꝑior mora ⁊ celsus adule¬
scens scrbit eũ qui moram
fetĩt in soluendo sticho que
promisat posse emendare e¬
am mora postea offerendo. eẽ

Expanded text:
posteaquam moratus est solutionem, aliquid huiusmodi acciderit: quam distinctionem et Iulianus sequitur. item si homo, qui fuit promissoris, ex praecedenti causa ablatus ei fuerit, quod statuliber fuit, perinde habendus sit, ac si alienum promisisset, quia sine facto ipsius desiit eius esse. De illo quaeritur, an et is, qui nesciens se debere occiderit, teneatur: quod Iulianus putat in eo, qui, cum intervenit debitoris, perpetuari opossit, expeditum intellectum habet constitutio: si vero morain mora non fuerit, extinguatur superior mora. et Celsus adulescens scribit eum, qui moram fecit in soluendo Sticho quem promiserat, posse emendare eam moram postea offerendo: esse
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.i ¶ suo alieno tibrtas nõ cõ¬
senciente dnõdata est ualere ex au¬
ctoritate iiris nõ pot̃. qmͣuis postea
manũissor dnõhrs extitit nã licet
ei̾us iure cognatõis qui manũisit
hrs exticit. nõ io aditõne hrditatis li

Expanded text:
Si seruo alieno libertas non consentiente domino data est, ualere ex auctoritate iuris non potest, quamuis postea manumissor domino heres extitit, nam licet eius iure cognation‹i›s qui manumisit heres extitit, non ideo aditione hereditatis li
Abbreviated transcription (Latin):
uenandi causa posueras aper
incicdit. tum cołceret exemp¬
tum eum abstułi numꝗd
tibi uideor tuũ aprum abst¬
ulisse ⁊ si cuum ꝓutes fuisse
si solutum eum in silua cum̃¬
isissem eo casu truis eẽ desiss
ani manet ⁊ quam actione
metũ haberes. si desisset tiur
priuato posui. utrum ĩmeo
an malieno.⁊ si malieno utr̃
ꝑmissu eius cuius fundus

Expanded text:
uenandi causa posueras, aper incidit: cum eo haereret, exemptum eum abstuli: num tibi uideor tuum aprum abstulisse? et si tuum putas fuisse, si solutum eum in siluam dimississem, eo casu tuus esse desisset an maneret? et quam actionem mecum haberes, si desisset tuus priuato posui, utrum in meo an in alieno, et, si in alieno, utrum permissu eius cuius fundus
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pupilli rem suam qĩ
meam. ut pupilli alii tradi¬
drint nd recessit ab eis lmiũ
mũrtulta ẽ alienato quia⁊
nemo errans rem suaz am
ꝯsenciamus. in causis ueio d¬
issenciamus nõ aĩaduerto.
tur inefficax sit tradic̃o. ue¬
luti si ego credam me extes¬
tamto t̾ibi obligatũ ẽẽ. ut
fundum tradam. tu existim¬
es exscipłatu tibi eum deb¬
eri nam ⁊ si pectulam nu̾a¬
tam tibi tradam donandi

Expanded text:
vel tutor pupilli rem suam quasi meam vel pupilli alii tradiderint, non recessit ab eis dominium et nulla est alienatio, quia nemo errans rem suam amiconsentiamus, in causis vero dissentiamus, non animadverto, cur inefficax sit traditio, veluti si ego credam me ex testamento tibi obligatum esse, ut fundum tradam, tu existimes ex stipulatu tibi eum deberi. nam et si pecuniam numeratam tibi tradam donandi
Abbreviated transcription (Latin):
alia causa ħita est furiosorĩ.
alia eorũ qui fari poͤssunt ꝙͣui s
actum rei nõ intlligent. nam
furiosus ulłm negctiũ Strahe
põt᷑. pupillus omia tutore aucꝰ¬
tore agere pot̃.¬

Expanded text:
alia causa habita est furiosorum, alia eorum qui fari possunt, quamvis actum rei non intellegerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillus omnia tutore auctore agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃lutõm ua iudiciũ
in dena fideuissit obligatus est
rũꝙ reum librab. s si .u. solu̾it
uideamꝰ quẽ ex reis releuat. iii¬
.u. erit ille releuatus dͤe quo ac¬
tum estiant si nõ pareat anciqũ¬
debitũ ent insꝑiciend. Id et si .xu.¬
sint soluta si quid appareat ꝙͥ

Expanded text:
lutione vel iudicium us dena fideiussit, obligatus est que reum liberabit. sed si quinque soluerit, uideamus, quem ex reis releuet iue? erit ille releuatus, de quo actum est aut, si non appareat, antiqdebitum erit inspiciendum. idem et si qsint soluta: si quidem appareat,
Abbreviated transcription (Latin):
scire pͥotint aut ignorare
nõ debũt muliere frustrͣ
la questio inderi pot̃ obeta¬
tem si restituat nõ integr̃
unus fideuissor an alter
honus obligõnis in integr̃
re̾ciꝑe debeat. set ita temu¬
honus alt̾i totũ irrogand
ẽ. si postea minor inteitesse
rit pꝑ iͣnc̾tũ etatis ac restitu¬
tõĩs ꝙ si dolo credicoris in¬
ductus sic minorͤ ut fideui¬
beat. nõ magis creditori su¬
ccͣrenderit adu̾sus ^fitem¬
ssorem. quã si fcã nouacõne
tutũuento minore desidra

Expanded text:
it aut ignorare non debuerit mulierem frustra la quaestio uideri potest, ob aetatem si restituatur in integrum unus fideiussor, an alter onus obligationis integrum excipere debeat. sed ita demum alteri totum irrogandum est, si postea minor intercessit, propter incertum aetatis ac restitutionis. quod si dolo creditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrendum erit aduersus confideiussorem, quam si facta nouatione circumuento minore desidera
Abbreviated transcription (Latin):
¶ quis ad demoliend negocia¬
Ndi causa uendidisse domũ ꝑtẽ¬
ue comus furit ꝯuictus ut ẽp̃tor
uenditor singuli pretiũ quo do¬
mus distracta est p̾restet̾ ꝯstitu¬
tũ est ad opus aut̃ publitũ si tñ¬
sferat marmora ul colũpnas
licito iure facit. ¶p̃ .i. liii. ad.

Expanded text:
 quis ad demoliendum negotiandi causa uendidisse domum partemue domus fuerit conuictus: ut emptor et uenditor singuli pretium, quo domus distracta est, praestent, constitutum est. ad opus autem publicum si transferat marmora uel columnas, licito iure facit. DE AQU‹A› ET A
Abbreviated transcription (Latin):
ib sius possunt ex stipulatu
ori caue̾ant pro eiuctõne ꝙͣ¬
ti eius int̾esset. s et sp̃alit̾ se
lignituros si in lite mota su¬
mptus fetiss emptoris scipu¬
lantipromiẜant post mortẽ
emptoris unus exuendito¬
rib ad iudiciũ liccauit pre¬
ciũ sibi dẽbri dicens hrdesq
eius qui sumptus in defen¬
sione cause fcos cum ꝓbarẽt
stipulatu peti posse ꝙ erogat̃
ulatũ deduci nõ potꝰ quian
dari oporte inrerdi nec esti¬
macio eius prãriꝰ pot̾no ma¬
gis quã sigius danri stipula¬

Expanded text:
ibus suis possunt ex stipulatu ori caverant pro evictione, quanti eius interesset: sed et specialiter adgnituros, si in lite mota sumptus fecisset, emptori stipulanti promiserant. post mortem emptoris unus ex uenditoribus ad iudicium uocauit, pretium sibi deberi dicens, heredes eius: qui sumptus in defensione causae factos, cum probarent stipulatu peti posse, quod ‹e›rogatum ulatum deduci non potest, quia nec dari oportere intendi nec aestimatio eius praestari potest, non magis qua
Abbreviated transcription (Latin):
dib. ut i labeo ait amit
pedu qiͣ positõ quia natura tẽda¬
ut tenetur ab eo qui ei uisic pos¬
dnium ꝙ rei ex natura possõne
cepisse. nerua filius ait. eius rei
uestigiũ remane̾. m̃hus que t̃¬
raman celoq capint᷑. nãh ꝓti¬

Expanded text:
 ut et Labeo ait, a quasi positio, quia naturaliter tenetur ab eo qui ei insisiniumque rerum ex naturali possessione coepisse Nerua filius ait eiusque rei uestigium remanere in his, quae terra mari caeloque capiuntur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
scimuraut̃ possõm ꝑ nosmet ip¬
marĩe corpore suo rem ꝯtingãt¬
¶ Sicuti si qu̾is tormiẽti aliq
inmanu ponat. s pupillus tuto¬
reauctore incipiet possite. ¶Os¬
filius quid i nerua alius et̃ sũ
tutoris aucͣte possite ĩ cipe posse
pupillũ auĩt. eam eĩrẽ fcĩ non¬

Expanded text:
scimur autem possessionem per nosmet ipmaxime corpore suo rem contingant, sicuti si quis dormienti aliquid in manu ponat. sed pupillus tutore auctore incipiet possidere.Ofilius quidem et Nerua filius etiam sine tutoris auctoritate possidere incipere posse pupillum a
Abbreviated transcription (Latin):
recte at putat tanti pr̃i ꝯdemꝑ¬
si ea idua eẽt. uiro tanti qnͣti
ꝯtẽpnaret᷑. si ea ĩ ullius potest¬
ate cẽt. ꝙ suã cuiꝰ ĩiuriã ppriã
nlłiꝰ pocestate sit. nõ io miꝰ
eam ĩniriar̾ ag̾e̾ posse ꝙ et uir
suonoĩe agatizi ĩuiria mͥ flat
Sab eo tui sim ignotꝰ aut siquis
putet me luciũ ticiũ ẽẽ cũ sum¬
⁊ gauis seius. preualz qd pncipa¬
ie ẽ iuriã eũ michfacẽ uelle
nã tertus sũ ego licet ille putet

Expanded text:
recte putat tanti patri condemsi ea uidua esset, uiro tanti, quanti condemnaretur, si ea in nullius potestate esset, quod sua cuiusque iniuria propriam nullius potestate sit, non ideo minus eam iniuriarum agere posse, quod et uir ‹suo› nomine agat. Si iniuria mihi fiat ab eo, cui sim ignotus, aut si quis putet me Lucium Titium esse, cum sim Gaius Seius: praeualet, quod principale est, iniuriam eum mihi facere uelle: nam certus
Abbreviated transcription (Latin):
atus. sũ p̃rna hrditate se absti¬
nũit executom litis ei danda
eẽ eĩ ꝑabsurdũ ꝙ̃ pretor manẽ¬
tẽ prĩa potestate ad actõm ad
adyrtes pͣris ad quos nõ ꝑtin̾e

Expanded text:
rna hereditate abstinuerit, executionem litis ei dandam: esse enim perabsurdum, quem praetor manente patria potestate ad actionem aad heredes patris, ad quos non pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
scribit filiũnd tm̃ ip̃m ag̾e̾ cͤere
ũm ꝓturatorẽ dare posse. alioqu
em dare futur est. ut si ualitu¬
diẽ inpecliat᷑. neq sit quuuri¬
ar̾ actõm exequat᷑ Impecliatur

Expanded text:
scribit filium non tantum ipsum agere um procuratorem dare posse: alioquiem dare, futurum est, ut, si ualetudine impediatur neque sit quirum actionem exequatur, impediatur
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ casũ dem̃tie. puto ꝯpetete
ĩuiriar̃ actõm. nã et bic pr̃ eiꝰ
absentis ĩcto esplane si agere
presẽs nolit. ul quia diffeit. ut
quia renuitit. atq douat in¬
nriã mag̾ ẽut filio. actõ non
deturna et cũ ab itcuco datũ

Expanded text:
 puto competere iniuriarum actionem: nam et hic pater eius absentis loco est. Plane si praesens agere nolit, uel quia differt uel quia remittit atque donat iniuriam, magis est, ut filio actio non detur: nam et cum abest, idcirco datur
Abbreviated transcription (Latin):
nec libtas impecliatur. nec libtus erifumr cã h¬
piatur hus qui fraude careat ¶ Si ꝑͣ ptu:  ꝑ si¬
raturem quis defendat᷑ seꝑ iusta excã ͦ
ab ẽẽ dicit᷑. nec libtus ei erpiatur. ¶li¬
ch facit ad int̾pelland iur̾comi eiusq¬

Expanded text:
ec libertas impediatur nec libertus eripiatur his, qui fraude careant.Si per procuratorem quis defendatur, semper iusta ex causa abesse dicitur nec libertus ei eripitur.Nihil facit ad interpell‹a›ndam iu
Abbreviated transcription (Latin):
neq ab hostib capti. neq hu quos
relĩgio aut honestiorcã ul talami¬
tas aliqͣ ul maioris rei familiaris
aut capicis fame ne ꝑiculũ aut silr
cã in oret᷑ rubriano senatus ꝯsulto s¬
tinẽtur. at ne pupilli quid q tutores
nõ bnt. aut eos hant quos earũ quo
ca detinet. s nec si hu data oꝑa sui po¬
testatẽ nõ faciũt. puto pupili libto ᷤᷤ
etipi quia ⁊ mͥiqũ ẽ fc̃o tucoris ꝗ forsi¬
tan soluendo nõ sit pupilło d̃puum
affici. ⁊ senatꝰ ꝯsũlto nõ ꝯtinent᷑. alu¬
qmͣ qextã fidei cõmissi debẽt pr̃are
libtatẽ. ꝗd ergo ẽ damimano sena¬
tus ꝯsulto nõ ꝯtinẽtu. hiͣs quo caut
ẽ dehus q uista ex causa ab ẽent. ut

Expanded text:
neque ab hostibus capti neque hi, quos religio aut honestior causa uel calamitas aliqua uel maior res familiaris aut capitis famaeue periculum aut similis causa moretur, Rubriano senatus consulto continentur: ac ne pupilli quidem, qui tutores non habent, aut eos habeant, quos earum quae causa detinet. sed nec, si hi data opera sui potestatem non faciunt, puto pupillis libertos eripi, quia et iniquum est facto tutor‹i›s, qui forsitan soluendo non sit, pupillum damno adfici, et senatus consulto non continetur al causa fideicommissi debet praestare libertatem. quid ergo est?Dasumiano senatus consulto subuenitur his, quo cautum est de his, qui iusta ex causa abessent. ut
Abbreviated transcription (Latin):
rom̃ redie cogetur. s i an reliqͣrestitũe¬
deleat. nich adicit᷑. uec puto cogend
Nam de eo qd in ẜuitutẽ gessit post
libtatẽ ꝯuẽm nõ põt.corpora plane
rõnũ. ⁊ si quas res ul pecuĩas exhus d¬
tinet itgendꝰ est ꝑ pretorẽ restituere

Expanded text:
reddere cogetur. sed an et reliqua restituedebeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de eo, quod in seruitute gessit, post libertatem conueniri non potest. corpora plane ionum et si quas res uel pecunias ex tinet cogendus est per praetorem restituere
Abbreviated transcription (Latin):
mod obutilitate pplaris qͥnoneͦ d¬
pro moto admissi ex
talio ꝑncipis ul ex moneta sa¬
cra furatus sit. pena metalli uł
exilu pitur ¶ Transfuge ad

Expanded text:
modum ob utilitatem popularis annonae pro modo admissi exttallo principis uel ex moneta sacra furatus sit, poena metalli et exilii punitur. Transfugae ad
Abbreviated transcription (Latin):
lam teportat᷑. ¶udices pedanei
si pectũia corruꝑti ditant᷑. plin
a preside aut curia somouent.
aut in exiliũ ĩmittũt᷑. aut ad
tepus relegant. ¶Miles ꝗ ex ca¬
capitis pũitur ẽad pena tenet᷑
⁊ qui cũ eoͣ quẽ custccliebat des¬
uit. ¶ Miles ꝗ sibi manus intu¬
lit. nec factũ ꝑegit. nͥ in paciẽtia
tõloris. aut morbi luctus ue au¬

Expanded text:
am repetundarum Iudices pedanei si pecunia corrupti dicantur, plerumque a praeside aut curia submouentur aut in exilium mittuntur aut ad tempus relegantur. Ad legem capitis punitur. Eadem poena tenetur et qui cum eo quem custodiebat deseruit. Miles, qui sibi manus intulit nec factum peregit, nisi impatientia doloris aut morbi luctusue a
Abbreviated transcription (Latin):
metlicam̃tis ip̃a abegiss rei sapi¬
tal eẽ dãpuatã Set ⁊ si qua iuste¬
rib sius post diuortĩ qr preg¬
ĩuuito manto filiũ itrearet u
ꝑtẽporali exilio cohrceat᷑ abo¬
ptimis impatorib nrĩs reptũ

Expanded text:
medicamentis ipsa abegisset, rei capitalis esse damnatam. sed et si qua uisceribus suis post diuortium, quod praeginimico marito filium procrearet, ut temporali exilio coerceatur, ab optimis imperatoribus nostris re
Abbreviated transcription (Latin):
ita int̾locutus fu̾it. iũ fecisti. si
quid ex int̾dicto nõ erit noͣtatꝰ.
nec pena legis uilie sequetur.
Si u̾o ex cmine. aliuo ẽ qd si ñ
distĩe̾it preses utrũ ulia publi¬
coꝵ an uilia priuatorũ. tũc ex

Expanded text:
ita interlocutus sit 'uim fecisti'; si quidem ex interdicto, non erit notatus nec poena legis Iuliae sequetur: si uero ex crimine, aliud est. quid si non distinxerit praeses, utrum Iulia publicorum an Iulia priuatorum? tunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
senti fu̾it usq adeo ut et̃ fabris¬
ul opificibꝰ qui eo loco opantu
opus nouũ nũciari possit. ¶Et
geñalit̃ ei nũcian opus ponũ
pot̾ qui uire presenti fu̾it dñiͭ
oꝑis ue noie nz refert quis iste
sit. uł cuiꝰ condcõnis quĩ ĩ presẽ¬
ti fuit nãm ⁊ si suo nũcietur.¬

Expanded text:
fuerit, usque adeo, ut etiam fabrisel opifi cibus, qui eo loci operantur, opus nouum nuntiari possit. et generaliter ei nuntiari opus nouum potest, qui in re praesenti fuit domini operisue nomine, neque refert, quis sit iste uel cuius condicionis qui in re praesenti fuit: nam et si s
Abbreviated transcription (Latin):
habebit adu̾sus uitinũ ¶Dia¬
ne si unus nrm in coĩ loco faciat
nõ possũ egosocius opus nouuz¬
diuidundo ludicio. ul ꝑ preto¬
rem qd si sccius meus incõimͣ
sula opus nouũ faciat. ⁊ ego ppͥ¬
am ham tui nõceatur.an opus
nouũ nũtiare ei possim ⁊ pritat
labeo no posse nũciare. quiã pos¬
sum eũ alia rõne prohibe hedi¬
ficare. hoc est ꝑ pretorem uł per
arbitr̃ cõmumi diuidundo que
sentencia uera est ¶ Siẽgo super

Expanded text:
habebit aduersus uicinum. plane si unus nostrum in communi loco faciat, non possum ego socius opus nouudiuidundo iudicio uel per praetorem. Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam habeam, cui nocetur, an opus nouum nuntiare ei possim? et putat Labeo non posse nuntiare, quia possum eum alia ratione prohibere aedificare, hoc est uel per praetorem uel per arbitrum communi diuidundo: quae senten