comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suffic̾e arbit᷑tꝰ. ẽ. cũ cõmemorasset. ita c̃clusit. Om̃a aut̃ ħ oꝑatur.
unꝰ atq idem sp̃s. diuidens unicuiq ꝓut uult. Cũ gͦ aliud sit sacra¬
etiã hõibꝰ fieri solet sic̃ saul habuit ꝓpħiã. aliud oꝑatio eiꝰdẽ sp̃s qͣm¬
nͥ boni hab̾e ñ posst̃. sic̃ ẽ. finis pͣcepti caritas de corde puro & cons-¬
cientia hona. & fide ñ ficta. qđ libet heretici & scis matici accipiant.
caritas ꝗ̃ cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ ꝓpͥũ donũ .ẽ. catholicȩ unita¬
tis & pacis. nec eiꝰ in om̃ibꝰ. qr nec om̃s s̃ eiꝰ sic̃ suo loco uidebimꝰ. Pret̃
ipsã tam̃ eẽ illa caritas ñ potest. sine qͣ cęt̾a etiã si agnosci & appbari
repeti ñ potest. Quid. ẽ. enĩ aliud. nͥ oratio suꝑ hoẽm. Nã qđ in
typo unitatis petro dñs dedit potestatẽ. ut id solueret᷑ in t̾ris qdđ
ille soluisset. manifestũ .ẽ. qđ illa unitas etiã una colu̾ba ꝑfectast

Expanded text:
emorasset, ita conclusit: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus dividens unicuique pro ut vult . Cum ergo aliud sit sacraetiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam : aliud operatio ejusdem Sp finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super hominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. qͣm ñ habent qͥ ab ȩccłiȩ catholicȩ cõmunione p̃cisi st̃. Le ꝑħ
etiã si linguis hominũ & angłoꝵ loqͣntur. si sciant om̃a sacramenta
& om̃em scientiã. & si habeant om̃em ꝓphetiã & om̃em fidẽ ita ut
montes transferãnt. & distribuant om̃a sua pauꝑibꝰ. & tͣdant corpus
suũ ut ardeant. nichil eis ꝓdest. Non aut̃ habet dĩ caritatẽ. qͥ eccłiȩ
ñ diligit unitatẽ. Ac ꝑ ħ recte intelligit᷑ dici. ñ accipi nͥ in catholi¬
ca sp̃s sc̃s. Neq enĩ tẽporalibꝰ & sensibilibꝰ miraculis at testantibꝰ ꝑ ma
& eccłiȩ pͥmordia dilatanda. Quis enĩ nc̃ ħ excpectat. ut hi qͥbꝰ manꝰ
ad accipiendũ spm̃ scm̃ imponit᷑. repente incipiant linguis loquiꝰ
S inuisibilit᷑ & latent᷑ intelligit᷑ ꝑ uincłm pacis eoꝵ cordibꝰ diuina caritas
inspirari. ut possint dic̃e. Qm̃ caritas dĩ diffusa ẽ. in cordibꝰ nr̃is. ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc etiam si linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferant, et distribuant omnia sua pauperibus, et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. Non autem habet Dei charitatem qui Ecclesiae non diligit unitatem: ac per hoc recte intelligitur dici, non accipi nisi in catholica Spiritus sanctus. Neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis attestantibus per met Ecclesiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut in quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? Sed invisibiliter et latenter intelligitur pro vinculo pacis eorum cordibus divina charitas inspirari, ut possint dicere: Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sibi uelint ħ ũba ieremiȩ. Nc̃ aut̃ cũ aꝑtissime in apocalypsi exponant᷑
aquȩ ꝓ popłis positȩ. cur ñ intelligã aqͣm m̃dacẽ & sine fide populum
positionẽ dari dr̃: nimirũ ħ intelligi maiores nr̃i uoluer᷑ qđ apłs ait.

Expanded text:
quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum positionem dari dicitur, nimirum hoc intellegi maiores nostri uo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd idõ si ꝓfecerint & opinionũ carnaliũ uanitatẽ em̃dau̾int. denuo qđ̃
acceꝑant repetendũ. ẽ: Accipit qͥsq scđm fidẽ suã. s qͣntũ capit gu.¬
b̾nante illa miscdia dĩ. de qͣ psumens idem apłs dicit. Si qͥd alit̾ sapi-¬
tis. id qͦq ds uob̃ reuelabit. Laquei tam̃ hereticoꝵ & scismaticoꝵ ꝓpt᷑¬
ea carnalibꝰ nimiui ꝑniciosi s̃: qr ipse ꝓuectꝰ eoꝵ int̾cludit᷑ ẽfirmata¬
tate dissensionis adu̾sꝰ catholicã pacẽ. Sacram̃ta tam̃ si eadẽ s̃. ubiq
s̃ integra. etiã si pͣue intelligunt᷑. & discordiose tͣctant᷑. Sic̃ scriptura
ipsiꝰ euangelu si eadẽ ipsa .ẽ. ubiq integra.ẽ. etiã si innumerabili fal¬
sarũ opinionũ uarietate asserat᷑. Nã qđ ait ieremias. ut qͥd qͥ contls¬
tant me pͣualent. plaga mea solida . ẽ. unde sanabor dũ fit. facta.ẽ.
mͥ sic̃ aqͣ m̃daa ñ habens fide̾. si figuratae atq allegorica locutione

Expanded text:
endaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia Dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: Si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit . Laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse provectus eorum intercluditimositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordiose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias: ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos fiat. qͥd michi uideat᷑ iã in alio uolumine scripsi. S etiã hic
redeunt ꝑ heresis aut scismatis obstinationẽ. & idõ necessariũ habent
huiꝰmodi hões uenire ad catholicã pacẽ. ut heretici & scismatici ẽẽ iam
desinant. & eoꝵ ꝗͣ in illos redierant peccatoꝵ purgationẽ inunitatis
uinculo caritate oꝑante mereant᷑. Si aut̃ ꝗͣuis ap̃ hereticos uł scis¬
maticos idem sit baptismꝰ xp̃i. ñ tam̃ ibi oꝑatur remissionẽ peccatoꝵ ꝓpt̾
eandẽ discordiȩ feditatẽ & dissensionis iniqͥtatẽ. tc̾ incipit ualere idem bap

Expanded text:
haereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uolumine scripsi; sed etiam hichaereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uolumine scripsi; sed etiam hicm, rursus debita redeunt per haeresis aut schismatis obstinationem, et ideo necessarium habent huiusmodi homines uenire ad catholicam pacem, ut haeretici et schismatici esse iam desinant et eorum quae in illos redierant peccatorum purgationem in unitatis uinculo caritate operante mereantur. si autem, quamuis aput haereticos uel schismaticos idem sit baptismus Christi, non tamen ibi operatur remissionem peccatorum propter eandem discordiae foeditatem et dissensionis i
Abbreviated transcription (Latin):
onabilit̾ & libent̃ amplexi s̃. ut lauachri uitał & saluta
baptismi gram c̃seꝗ̃rent᷑. ñ uideo. Nisi forte ħdicat. ex inde in hodi¬
ernũ. qr nulla de illis ex qͦ in eccłia ꝑ agripini c̃ciliũ baptieati st̃.
qͣstio alicuiꝰ ex cõmunicationis exorta ẽ. Ceterũ si ꝑmanebat ab agri¬
pino usq ad cẏprianũ consuetudo baptirandi ab hereticis uenientes.
facta s̃ de hac re a cypriano concilia. Ut qͥd eidẽ uibaiano.¬
ñ se rẽ nouã facere aut repentinã. s ab agripino constitutã: Cur
enĩ iubaianꝰ de nouitate turbaret᷑. ut eũ ꝑ auctoritatẽ agripini sanari
oporteret. si ab agripino usq ad cyprianũ ħ tenebat ęccłia. Cur deniq
tot eiꝰ college in concilio dixer̃ rationẽ & ueritatẽ c̾suetudini p̃ponendã.
& ñ potiꝰ dicer̃. eos qͥ aliud fac̃e uellent. & contͣ ueritatẽ & cont᷑ ẽsuetu
dinẽ fac̃e: De remissione aut̃ peccatoꝵ. utrũ ꝑbaptismũ apud

Expanded text:
onabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illis, ex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est. ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt a Cypriano non se rem novam facere aut repentinam, sed ab Agrippino constitutam? Cur enim Jubaianus de novitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat Ecclesia? Cur denique tot ejus collegae in concilio dixerunt rationem et veritatem consuetudini praeponendam, ac non potius dixerunt eos qui aliud facere vellent, et codinem facere? De remissione autem peccatorum, utrum per baptismum aput
Abbreviated transcription (Latin):
baptisinũ dicimꝰ ueb̾ euangelicis ẽsecratũ. cõmoti factis eoꝵ etiã quȩ
di st̃ eis tribuere uolumꝰ. qͣsi ea c̃taminare potuerint. aut ꝓpt̾ea

Expanded text:
baptismum dicimus verbis Evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae baptismum dicimus verbis Evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae Dei sunt, eis tribuere volumus quasi ea contaminare potuerint, aut propterea
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uideatur. Dathan uͦ & abiron qͥ sibi sacrificandi licentiã usurpare
conati st̃ contͣ unitatẽ popłi dĩ. & filui aaron qͥ alienũ ignẽ altari un.
posuer̃. nouimꝰ qđ impune ñ fecer̃. Nec nos dicimꝰ alia scelera impu-
nita remañe. nͥ se tales correxerint. si patientia dĩ ad pęnitentiam
baptirauerat. nichil ad rẽ ꝑtinens dict̃. Q absit. ut cũ uerũ qͣrimus.
talibꝰ argum̃tis utam. Quappt̾ magis hereticis nͥ cedimꝰ. si qđ habent
de ap̃i eccłia ñ ẽẽ dicamꝰ ipsoꝵ. nec ꝓpt̾ scelera desertoꝵ ĩꝑatoris nr̃i
aliquẽ agnoscimꝰ. nullomͦ ei c̃cedamꝰ ut suũ ꝓpriũ eẽ arbitret᷑. Ipse
certe zesans fornicanti a se feminȩ in figura pͣuaricationis plebis ex¬
ꝓbrat. & dic̃ qđ ea q̃ ipsiꝰ eẽnt dabat amatoribꝰ suis. & ab eis rursꝰ ac¬
cipiebat q̃ ñ illoꝵ s ipsiꝰ erant. Int̾ adulterã feminã & adult̾os amato

Expanded text:
esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aposuerunt, novimus quod impune non fecerint . Nec nos talia scelera dicimus impunita remanere, nisi se tales correxerint, si patientia Dei ad poenitentiam baptizaverat , nihil ad rem pertinens dicunt: et absit ut cum verum quaerimus, talibus argumentis utamur. Quapropter magis haereticis non cedimus, si quod habent de Christi Ecclesia, non esse dicamus ipsorum, nec propter scelera desertorum Imperatoris nostri aliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus ut suum proprium esse arbitretur. Ipse certe Deus zelans fornicanti a se feminae in figura praevaricatricis plebis exprobrat, et dicit quod ea quae ipsius essent, dabat amatoribus suis, et ab eis rursus accipiebat, quae non illorum, sed ipsius erant. Inter adulteram feminam et adulteros a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fundos insidiosis fraudibꝰ rapiebant. et usuris multiplicantibꝰ fenꝰ augebant :
Arbitror enĩ qr illi dnĩca ordinatione fundati s̃. qͥbꝰ cũ formã daret apłsait:
Non auarũ. ñ turpilucrũ. Tam̃ tales ipsiꝰ eypriani tẽporibꝰ baptitabant.
qͦs coepõs suos fuisse cũ magno gemitu c̃fitet᷑. & cũ magna tolerantię mer¬
cede ꝑpetit᷑. Remissã tam̃ peccatoꝵ ñ dabant. q̃ ꝑ orationes scõꝵ idest ꝑ co-
lũbe gemitꝰ dat᷑ qͥcunq baptuet. si ad eiꝰ pacẽ illi ꝑtinent qͥbꝰ dat᷑. N enĩ rap¬
toribꝰ &e foeneratoribꝰ dicet dñs. Si cui dimiseritis peccata. dimittent᷑ illi.
Si cui tenueritis. tenebunt᷑. Foris qͥdẽ nec ligari aliqͥd potest nec solui. ubi
ñ sit qͥ aut ligare possit aut soluere. S soluit᷑ qui cũ colũba fecerit
pacẽ. & ligatur qͥ cũ colũba ñ habet pacẽ. siue aꝑte foris sit. siue int̾

Expanded text:
qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationecumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus
Abbreviated transcription (Latin):
tio retinet peccata. ñ scđm arbitriũ hominũ. s scđm arbitriũ dĩ & ora¬
tiones scõꝵ sp̃aliũ qͥ om̃a iudicant. ipsi aut̃ a nemine uidicant᷑. Petraenĩ
tenet. petͣ dimittit. colũba tenet. colũba dimittit. unitas tenet. uni-¬
tas dimittit. Pax aut̃ huiꝰ unitatis in solis bonis. ẽ. uł iã spãlibꝰ uł ad spi-¬
ritalia c̾cordi oboedientia ꝓficientibꝰ. In malis aut̃ ñ .ẽ. siue foris tumul-¬
ient᷑. siue intꝰ cũ gemitu tolerent᷑. &e baptirent & baptirent᷑.
t᷑. s incipiunt ad colũbã ꝑtinere ꝑcuiꝰ eis gemitꝰ peccata soluunt᷑. acuiꝰ
pace alienatis tenebant᷑. sic̃ & qͥ aꝑtiꝰ foris st̃. si eadẽ sacram̃ta sũpser̃. cũ
correcti ad ȩccłiȩ ueniunt unitatẽ. ñ it̾ato baptismo s eadẽ caritatis lege
& unitatis uinculo lib̾ant᷑. Nã si ñ nͥ in eccłia pͣpositis & in euangelica
lege ac dñica ordinatione fundatis licet baptizare. nunqͥd tales erant

Expanded text:
net peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tenet, unitas dimittit. pax autem huius unitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizenturtur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cujus gemitus peccata solvuntur, a cujus pace alienatis tenebantur: sic et qui apertius foris sunt, si eadem Sacramenta sumpserunt, cum correcti ad Ecclesiae veniunt unitatem, non iterato Baptismo, sed eadem charitatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant,
Abbreviated transcription (Latin):
haptirat᷑. pꝰea legendo. audiendo & pacifice disserendo. ipso dño reuelante cos¬
nouerit alit̃ se ante credidisse ꝗͣ debuit. denuo baptirandꝰ ẽ: Quis autem
carnalis & aĩalis hõ ñ ꝑfantasinata suicordis euaget᷑. & constituat sibi dm̃m
qͣlis ei ꝓ suo carnali sensu placuerit. atq itacredat tantũ longe alit̃ ꝙͣ ds. ẽ
qͣntũ a ueritate uanitas differt. Uerissimã qͥppe sententiã dix̃ aplo
paułꝰ crucifirus ẽ. ꝓuob̾. aut in nomine pauli baptitati estis. Habebant. S
isti baptismi sacram̃tũ. & tam̃ carnalit̾ sapiendo qͥd potant de do credere
nͥ sed̾m sensuꝰ carnis suȩ. ubi aĩalis hõ ñ ꝑcipit q̃ s̃ sp̃s dĩ Ialibꝰ dic̃. Non¬

Expanded text:
baptizatus postea legendo audiendo et pacifice disserendo ipso domino reuelante cogbaptizatus postea legendo audiendo et pacifice disserendo ipso domino reuelante cognouerit aliter se antea credidisse quam debuit, denuo baptizandus est? quis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi secundum sensu
Abbreviated transcription (Latin):
nt᷑. neq ut ille baptismꝰ qͣsi alienꝰ aut aliꝰ ĩꝓbet᷑. aut alt̾ trada
s ut idem ipse qͥ ꝓpt̾ discordiã foris oꝑabat᷑ mortẽ. ꝓpt̾ pace̾ intꝰ oꝑetur
salutẽ. Idem qͥppe odor erat. de qͦ dic̃ apłs. Xp̃ibonꝰ odor sumꝰ in om̃i
alor uttȩ in uitã. alis aut̃ odor mortis in mortẽ. Qđd ce si de alia re
dix̃. ad ħ ego posui. ut intelligat᷑ aliqͦd bonũ ñ solũ uitã posse oꝑari
sacram̃tũ. Int̾ẽ. qͥdem plurimũ ad salutis uiã. s ad sacram̃ti qͣstionẽ¬
nichil int̾ est. Fieri enĩ potest ut hõ integrũ habeat sacram̃tũ & ꝑu̾sã fi.¬
dẽ. sic̃ fieri potest ut integra teneat u̾ba simboli. & tam̃ ñ recte credat. siue
de ipsa trinitate. siue de resurrectione. uł aliqͥd aliud. Neq enĩ parua rescẽ.
in ipsa int̾ catholica tenere integrã fidẽ. ita ut omino ñ de aliꝗͣ creatura s
de ipso dõ nichil altt̾ credat ꝗͣ ueritas habet. Nunqͥdnã gͦ si in ipsa catholica

Expanded text:
ntur; neque ut ille Baptismus quasi alienus aut alius improbetur, ut alter tradatur: sed ut idem ipse qui propter discordiam foris operabatur mortem, propter pacem intus operetur salutem. Idem quippe odor erat de quo dicit Apostolus, Christi bonus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intelligatur aliquod bonum, non solum vitam posse operari sacramentum. interest quidem plurimum ad salutis uiam, sed ad sacramenti quaestionenihil interest. fieri enim potest ut homo integrum habeat sacramentum et peruersam fidem, sicut fieri potest ut integra teneat uerba symboli et tamen non recte credat siue de ipsa trinitate siue de resurrectione uel aliquid aliud. neque enim parua res est in ipsa intus catholica tenere integram fidem, ita ut omnino non de aliqua creatura, sed de ipso deo nihil aliter credat quam ueritas habet. numquidnam ergo, si in ipsa catholica
Abbreviated transcription (Latin):
gis. pͥor enĩ m̃tiendi p̃bet excẽplũ : Aũterit ds̃ hanc dem̃tiã aqͦlibet
xcpĩano. qͣntomagis acypriano. Habemꝰ gͦ q̃rendi libũ arbitriũ ipsius
eypriani nob̾ mitissimo & ueracissimo sermone concessũ. Iã qͥdẽ incipi¬
unt eiꝰ collegȩ ꝓprias ꝓferre sententias. S ad iubaianũ datas litt̾as au.¬
dier̃. Recitatȩ s enĩ. sic̃ in exordio cõmemoratũ. ẽ. & nob̾ gͦ recitentur.
ut nos qͦq inde qͥd sentire oporteat qͣntũ dñs aduiuat indagemꝰ. Dicit
forsitan qͥspiã. Quid gͦ: Iu mͦ dicis. qͥd ad iubaianũ serientiore conude¬

Expanded text:
gis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet gis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit C
Abbreviated transcription (Latin):
his qͣstionibꝰ. q̃ ñdũ eliqͣ tissima ꝑspectione discussȩ s̃. Nouerat enĩ qͣntã
sacram̃ti ꝓfunditatẽ tc̃ omĩs ȩccłia uaria disputatione u̾sabat. liberũq
faciebat q̃rendi arbitriũ. ut examinata ueritas pande̾t᷑ Neq enĩ m̃ti¬
ebat᷑. & simpliciores collegas in u̾bo caꝑe cogitabat. ut cũ se diui̾sũ sen¬
tire ꝓdidissent. tc̃ contͣ ꝗͣ ꝓmiserat excõmunicandos eẽ censeret. Absit
ab aĩa tã scã. ista scelerata ꝑfidia. Qui ħ de tali uiro qͣsi cũ eiꝰ laude sen¬
miliantẽ ut corã dõ inueniret grãm. nullo ꝓrs mͦ credidim in scõ c̃cilio
p̃sertĩ collegarũ aliud ore ꝓtulisse ꝗͣ corde gestabat. p̃serti̾ cũ addat et¬
dicat. S expectemꝰ uniu̾si uidiciũ dñĩ nr̃i iħu xp̃i. qͥ unꝰ & solꝰ habet
potestatẽ. & p̃ponendi nos in ȩccłiȩ suȩ gub̃nationẽ. & de actu nr̃o uidi¬
candi. Sub tali gͦ cõmemoratione uidicu uerũ expectans audire acolle¬

Expanded text:
dum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude senumilantem, ut coram deo inueniret gratiam, nullo prorsus modo crediderim in sancto praesertim coi qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a colle
Abbreviated transcription (Latin):
to sint maiora scelera heresũ & scisiatũ. unde sine baptismo sic̃ ipse
sensit uenientes. & in catholicã cõmunionẽ ñ ꝑ baptismũ recepti ñ po¬
tuer᷑ maculare eyprianũ. Neq in eo ipso in qͦ se dict̾ imitari eyprianum.
inueniunt qͥd respondeant de recepto baptismo maximianistarũ. cũ
eis qͦs ex eoꝵ numero qͦs c̃cilio suo plenario dãnatos etiã t̾renarũ potes¬
tatũ iudicio s̃ ꝑsecuti. in suã cõmunionẽ in eodẽ ipso ep̃atu in qͦ dãnaue.¬
uerant reuocauer̃. Quappt̾ si tẽporibꝰ eypriam ꝑdidit ȩcclam maloꝵ cõ-¬
munio. ñ habent isti suȩ cõmunionis originẽ. Si aut̃ ñ ꝑdidit. ñ habent p̃
cisionis aliqͣm defensionẽ. insuꝑ nec exẽplũ eypriani sec tantes qr unita

Expanded text:
to sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut to sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt mainveniunt quid respondeant de recepto Baptismo Maximianistarum, cum eis, quos ex eorum numero, quos concilio suo plenario damnatos, etiam terrenarum potestatum judicio sunt persecuti, in suam communionem, in eodem ipso episcopatu in quo damnaverant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
per̾. Ne gͦ nos manentes in eax̃plo cẏpriam. c̃sidẽmꝰ etiã c̃ciliũ eypriani.
Quid ait eyprianꝰ: Audistis inqͥt collegȩ dilectissimi qͥd mͥ iuibaianꝰ co
ep̃s nr̃ scripserit. c̃sulens mediocritatẽ nram de illicito & ꝓphano heretico-¬
rũ baptismo. qͥdq ego ei rescripserĩ. censens scilicet qđ semel atq iterũ et
sepe censuimꝰ. hereticos ad ȩccłiã uenientes ȩccłiȩ baptismo baptirari et
sc̃ificari oport̾e. Itẽ lectȩ st̃ uob̾ & aliȩ iubaiani litt᷑ȩ. qͥbꝰ ꝓsua sincera et
religiosa deuotione ad epłam nr̃am reseribens. ñ tantũ ẽsensit. s et instiue.¬
tũ
se eẽ grãs egit. His u̾bis beati cypriani accipimꝰ eũ aiubaiano ẽẽ c̃sultũ.
& qđ respondĩt c̃sulenti. & qđ ille instructũ se eẽ grãs egerit. Nunqͥd iã ꝑ¬
nos de iure catholicȩ cõmunionis fac̃ ipse cyprianꝰ. Seqͥt᷑ enĩ et d
Suꝑest ut de hac ipsa re singłi qͥd sentiamꝰ ꝓferamꝰ. neminẽ udicantes. aut

Expanded text:
ergo nos manentes in exemplo Cypriani, consideremus etiam concilium Cypriani. Quid ait Cyprianus? Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid mihi Jubaianus coer scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiam instructum se gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam persecuros nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut
Abbreviated transcription (Latin):
Odẽ tpr qͥdã uincentiꝰ uictor in mauritania cesariensi
una pͥma hõis ac deinde ex parentib ꝓpagentur An sicͣ illi uni sine
ulla ꝓpagatione singulȩ singulis dent᷑: me nescire cͣfessus sum.
petrũ scripsit ille duos libros. qͦs mͥ de cesarea renatꝰ monacꝰ misit.
Quib ego lectis. responsione mea qͣtuor reddidi. unũ adrenatũ
monachũ. alt̾ũ ad prb̃m petrũ. et duos ad eũdẽ uictorẽ. S ad
petrũ ꝗͣuis habȩat libri ꝓlixitatẽ. tam̃ epła.ẽ qͣm nolui a tribus
cȩt̾is separari. In his aut̾ om̃ib in qͥb multa necessaria disserunt᷑.
defendi de origine aãrũ ꝗͣ singłis hõib dant᷑ cunctacionẽ meam.
et multos errores atq pͣuitates p̃suntionis eiꝰ ostendi quẽ tamen
uiuenẽ ñ p̃ ꝓꝑe detestandũ.s adhuc docendũ qͣnta potui lenitate
tractaui. et ab eo rescripta correctionis accepi. Huiꝰ oꝑis lib̾ ad rena¬

Expanded text:
ore, quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi una primi hominis, ac deinde ex parentibus propagentur, an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum;Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi; unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum, quamvis habeat libri prolixitatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. In iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam, et multos errores atque pravitates praesumptionis ejus ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta potui lenitate tractavi, et ab eo rescripta correctionis ejus accepi. Hujus operis liber ad Rena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ patribꝰ tuis nati st̃ łͥ filii. constitues eos principes suꝑ omẽm t̾ram.
Nisi g cognoueris temet ipsã. exi tu. Non ego te eicio. s exi tu. ne dica¬
tur de te. ex nob̾ exier̃. s ñ erant ex nob̾. Exi tu in uestigus gregum.
Non in uestigiis meis. s in uestigus gregũ. Non uniꝰ gregis. s gregũ
diuisoꝵ &e errantiũ. & pasce hedos tuos. ñ sic̃ petrus cui dr̃. pasce o¬
ues meas. s pasce hedos tuos in tab̾naculis pastoꝵ. ñ in tab̾naculo
pastoris. ubi.ẽ. unꝰ grex. & unꝰ pastor. Cognoscet enĩ semetipsã ne ħ
ei contingat. qͥa ħ contingit eis qͥ se in illa ñ cognouer̃. Ipsa .ẽ. de
cuiꝰ paucitate dr̃ in cõparatione plurimoꝵ maloꝵ. qͥa angusta et
arta uia. ẽ. quȩ ducit ad uitã. & pauei st̃ qui ambulant in ea. &rur¬
sus ipsa. ẽ. de cuiꝰ multitudine dr̃. Sic erit sem̃ tuũ sic̃ stella cęli.
& sic̃ arena maris. Idem quippe fideles scĩ & boni. & in cõparatione

Expanded text:
 tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram. nisi ergo cognoueris temet ipsam, exi tu; non ego te eicio, sed exi tu, ut dicatur de te: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. exi tu in uestigiis gregum, non in uestigiis meis sed in uestigiis gregum nec unius gregis sed gregum dinisorum et errantium. et pasce haedos tuos non sicut Petrus, cui dicitur: Pasce oues meas, sed pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum, non in tabernaculo pastoris, ubi est unus grex et unus pastor. cognoscit enim semet ipsam, ne hoc ei contingat, quia hoc contigit eis, qui se in illa non cognouerunt. ipsa est, de cuius paucitate dicitur in comparatione plurimorum malorum, quia angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui ambulant in ea. et rursus ipsa est, de cuius multitudine dicitur: Sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut harena maris. idem quippe fideles sancti et boni et in comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
se ab afroꝵ qͣsi traditoꝵ cõmunione secernens. qͦ uno eũ parme.¬
nianꝰ suffocat. quid respondẽ poteritis. nͥ qđ de uob̾ idem ty-¬
bit enĩ ille tychonus hõ ut dixi ur̃ȩ cõmunionis. a ducentis et
septuaginta ep̃is ur̃is conciliũ carthagine celebratũ. in quo con-¬
cilio ꝑ septuaginta & quinq dies postpositis om̃ibꝰ pͣteritis lima-
tã eẽ sententiã atq decretã. ut traditoribꝰ immensi criminis reis
si baptitari nollent ꝓintegris cõmunicarent᷑. Deuteriũ etiã ma-¬
eccłiȩ miscuisse. & scđm statuta illiꝰ concilii aducentis & septua¬
gunta ur̃is ep̃is facti. fecisse cũ traditoribꝰ unitatẽ. eiq deuterio
pꝰ ħ factũ iugit᷑ cõmunicasse donatũ. nec solũ huic deuterio. sed
etiã uniũsis mauroꝵ ep̃is ꝑ quadraginta annos quos dic̃ usq ad
onẽ ꝑ machariũ factã. traditoribꝰ sine baptis mo cõm¬

Expanded text:
se ab Afrorum quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmese ab Afrorum quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmenianus suffocat, quid respondere poteritis, nisi quod de uobis idem Tycst\'? scribit enim ille Tychonius, homo. ut dixi, uestrae communionis, a ducentis et septuaginta episcopis uestris concilium Carthagini celebratum, in quo concilio per septuaginta tam esse sententiam atque decretam, ut traditoribus immensi criminis reis, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. Deuterium etiam MaEcclesiae miscuisse, et secundum statuta illius concilii a ducentis et septuaginta episcopis vestris facti, fecisse cum traditoribus unitatem eique Deuterio post hoc factum jugiter communicasse Donatum; nec solum huic Deuterio, sed etiam universis Maurorum episcopis per quadraginta annos, quos dicit usque adonem per Macarium factam traditoribus sine baptismo comm
Abbreviated transcription (Latin):
eram̃ta cõmunicantes. ce eos int̾ unitatis retia tolerantes do¬
nee ad litꝰ ꝑdueci separent᷑. tã immanis eoꝵ error& oopuetas
uequnabat  ue si inquinabat. iã te ȩccła maloꝵ eõmuituo¬
ne deleta e nec erat quȩ pareret ipsũ eyprianũs. Si aut̃ ał cep̃i¬
tũ e. ꝑmansit ȩccła. ecrtũ e etiã peccatis alienis in unitate xp̃i
ne minẽ posse maculari. ñ maloꝵ factis consentientẽ ne ipsis pecca-¬
tis cõmunicando polluatur. s ꝓpt̾ societatẽ bonoꝵ malos malos
tanꝗͣ paleã usq ad ultimã uentilationẽ in area dñica tolerantem.
Quȩ cũ ita sint. ubi.ẽ. p̾sumptio separationis ur̃ę. Nonne filu ma-¬
li estis: Ipsi uos iustos dic̃itis. exitũ aut̃ urm ñ abluitis. Lã si ue¬
lĩ & illa cõmemorare quȩ tychonius hõ cõmunionis ur̃ę scriptis
suis inserit. qͥ magis contͣ uos ꝓ ęccła catholica scripsit. frustra

Expanded text:
cramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, docramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, donec ad litus perducti separarentur, tam immanis eorum error et impietas inquinabat aut, si inquinabat, iam tunc ecclesia malorum communione deleta est nec erat, quae pareret ipsum Cyprianum. si autet, permansit ecclesia, certum est etiam peccatis alienis in unitate Christi neminem posse maculari non malorum factis consentientem, ne ipsis peccatis communicando polluatur, sed propter societatem bonorum malos tamquam paleam usque ad ultimam uentilationem in area dominica tolerantem. quae cum ita sint, ubi est praesumptio separationis uestrae? nonne filii mali estis? ipsi uos iustos dicitis, exitum autem uestrum non abluitis. Iam si uelim et illa commemorare, quae Tychonius, homo communionis uestrae, scriptis suis inserit, qui magis contra uos pro ecclesia catholica scripsit frustra
Abbreviated transcription (Latin):
titatũ sit pꝰ ioħem. nͨ baptizatũ .ẽ. pꝰ hereticũ. qua ratione qͣm¬
uis baptizatũ sit pꝰ ioħem. ñ baptizat᷑ pꝰ hebriosũ. qmͣ &e here¬
ses & hebrietates in eis oꝑibꝰ sunt. quȩ oꝑa qui agunt. regnũ dĩ
ñ possidebt᷑. Nonne tͥ uidet᷑ quasi intolerabilit̾ indigiũ. ut
cũ baptizatũ fuerit pꝰeũ qui ñ sobrie uinũ bibens. s uinũ omĩ
no nͨ bibens regno dĩ uiã parauit. ñ baptiretur pꝰ hebriosum
qͥ regnũ dĩ ñ possidebit.: Quid hic respondet᷑. nͥ qr ille bap¬

Expanded text:
cum, qua ratione, quamuis baptizatum sit post Iohannem, non baptizatur post ebriosum, quoniam et haereses et ebrietates in eis operibus sunt, quae opera qui agunt, regnum dei non possidebunt. nonne tibi uidetur quasi intolerabiliter indignum, ut, cum baptizatum fuerit post eum, qui non sobrie uinum bibens sed uinum omnino non bibens regno dei uiam parauit, non baptizetur post ebriosum, qui regnum dei non possidebit? quid hic respondetur, nisi quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ est. Agnoscit᷑ enĩ sacram̾toꝵ speties ęqͣlis. etiã cũ magna dif¬
ferentia .ẽ. in hominũ meritis. S da ueniã. Erraui. Quando te
uolui de hebrioso baptizante conuincere. exciderat mͥ cũ roga¬
tista me habere. ñ cũ qualicũq donatista. Potes enĩ tu in tã pau-¬
cis collegis tuis. & in om̃ibꝰ clericis ur̃is nullũ inuenire forsitan
hebriosum. Uos enĩ estis qͥ nͨ ex totiꝰ orbis cõmunione. s ex ob-¬
seruatione p̾ceptoꝵ omiũ diuinoꝵ atq sacram̃toꝵ tenetis: ca-¬
qͣndo ñ inueniet fidẽ in t̾ra. s cęlestes in cęlo habitatis. nec at¬
nec uos euangelii locus ipse cõpungit ubi dñs ait. cũ uenerit
filius hominis putas inueniet fidem in t̾ra. Continuo quippe
aorao i erqn tan iu on ua
ta obrgtun dus cesli. bn ditia

Expanded text:
nim sacramentorum species aequalis, etiam cum magna differentia est in hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui de ebrioso baptizante conuincere; exciderat mihi cum Rogatista me habere rem, non cum qualicumque Donatista. potes enim tu in tam paucis collegis tuis et in omnibus clericis uestris nullum inuenire forsitan ebriosum. uos enim estis, qui non ex totius orbis communione sed ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnec terra estis nec in terra, sed caelestes in caelo habitatis! nec addat gratiam? nec uos euangelii locus ipse compungit, ubi dominus ait: Cum uenerit filius hominis, putas inueniet fidem in terra? continuo quippe abat. Nec quemquam putes ab errore ad ueritatem uel a quocumque seu magno seu paruo peccato ad correctionem sine paenitentia posse
Abbreviated transcription (Latin):
ille aut̃ ꝑ quẽ libet datꝰ quãuis xp̃o uiã pꝰparararet. tamen io-¬
hannis erat. In uidiose dici uidetur. pꝰ ioħem baptizatũ est.
pꝰ hereticos non baptizatur: S potest &e hoc iniuidiose dici
Post ioħem baptizatũ .ẽ. & pꝰ hebriosos ñ baptizat᷑ Melius
enĩ hoc uiciũ cõmemoro. quod nec occultare possunt in quibꝰ
regnat. & quã multi ubiq sint quis uł cęcus ignorat. Et
tam̃ int̾ oꝑa carnis quȩ qui agunt regnũ dĩ ñ possidebunt.
etiã hoc ponit apłs. ubi etiã hereses enumerat. Manifesta in¬
quit st̃ oꝑa carnis. quȩ st̃ fornicationes. immundicię. luxuriȩ.¬
idoloꝵ seruitꝰ. ueneficia. inimicitię. contentiones. emulatio

Expanded text:
ille autem per quemlibet datus, quamuis Christo uiam praepararet. tamen Ioille autem per quemlibet datus, quamuis Christo uiam praepararet. tamen Iohannis erat? Inuidiose dici uidetur: Post Iohannem baptizatum est et post haereticos non baptizatur\'; sed potest et hoc inuidiose dici: Post Iohannem baptizatum est et post ebriosos non baptizatur\'. melius enim hoc uitium commemoro, quod nec occultare possunt, in quibus regnat, et, quam multi ubique sint, quis uel caecus ignorat? et tamen inter opera carnis, quae qui agunt, regnum dei non possidebunt, etiam hoc ponit apostolus, ubi etiam haereses enumerat: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornication es, inmunditiae, luxuriidolorum seruitus, ue
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ. debuit pꝰ te rogatꝰ. cũ prb̃r baptizasses. Si aut̃ baptismꝰ
qui nc̃ dat᷑. ideo partt̃ ualet in eis quibꝰ dat᷑. quãuis imparis me.¬
riti sint ꝑ quos datur. quia xp̃i. ẽ. ñ eoꝵ a quib ministratus.
puto quod iam intelligas ideo paulũ dedisse quibꝰdã baptismũ
ille baptismꝰ dictꝰ. ẽ. sic̃ multis locis diuina scriptura testat᷑. quod et
ipse dñs dic̃. Baptismus ioħis unde erat. de cę̧lo an ex ha
tẽpore apłoꝵ ñ caste s ꝑ inuidiã xp̃m adnunciabant. ñ erat eorũ
s xp̃i. Q quẽ deder̃ qui tẽpore eypriani fundos insidiosis fraudibꝰ
bapticarent᷑. Deniq cũ dicit ego plantaui apollo rigauit. uidet᷑
significare se euangeli tasse. illum baptitasse. Numquid melior
apollo quã iołis. Cur ergo pꝰ istũ ñ baptirauit qui pꝰ ioħem
baptizauerat. nͥ quia iste baptisinꝰ ꝑquẽlibet datus xp̃i erat.

Expanded text:
minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, qui nunc datur, ideo pariter ualet in eis, quibus datur, quamuis sint inparis meriti, per quos datur, quia Christi est, non eorum, a quibus ministratur, puto, quod iam intellegas ideo Paulum dedisse quibusdam baptismum ille baptismus dictus est, sicut multis locis diuina scriptura testatur, quod et ipse dominus dicit: Baptismus Iohannis unde erat? de caelo an ex homi non caste sed per inuidiam Christum adnuntiabant, non erat eorum sed Christi et, quem dederunt, qui tempore Cypriani fundos insidiosis fraudibus baptizarentur. denique cum dicit: Ego plantaui, Apollo rigauit, uidetur significare se euangelizasse, illum baptizasse. numquid melior Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem baptizauerat, nisi quia iste baptismus per quemlibet datus Christi erat,
Abbreviated transcription (Latin):
petuũ obliuisceris. ignominiȩ iuduitatis tuȩ ñ eris memor. Ego e.
nĩ sũ dñs qui facio te. dñs nom̃ eiꝰ. & qui eruit te ipse ds̃ israhel.

Expanded text:
erpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam erpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ cõmunionẽ sacram̃toꝵ. De quibꝰ alibi dr̃. Tu uͦ unanimis m̃s.
dux m̃s & notꝰ m̃s. qͥ simul mecũ dulces capiebas cibos. in domo dñi
ambulauimꝰ cũ consensu. ueniat mors suꝑ illos. & descendant in in-¬
fernũ uiuentes. sic̃ dathan & abiron impię separationis auctores.
Ipsa.ẽ. enĩ cui continuo respondet᷑. Nisi cognoueris temet ipsã opul¬
chra int̾ mulieres. exi tu in uestigiis gregũ. & pasce hedos tuos in
tab̾naculis pastoꝵ. O responsio dulcissimi sponsi. Nisĩ cognoueris
inquit te met ipsã. qͥa utiq ñ potest ciuitas abscondi suꝑ montem
constituta. & ideo ñ es oꝑta ut in curras in gregẽ sodaliũttisoꝵ fgo
timoniis libroꝵ meoꝵ. Nisi cognoueris te metipsã. qͥa de te dictũ
in dextram atq sinistrã extende. Semen enĩ tuũ hereditabit gͦs.
ce ciuitates quȩ desertȩ erant in habitabis. ñ .ẽ. qđ metuas. Preua¬
lebis enĩ. nec erubescas qđ detestabilis fueris. Confusionẽ enĩ in ꝑ¬

Expanded text:
animis meus, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos; in domo domini ambulauimus cum consensu. ueniat mors super illos et descendant in infernum uiuentes sicut Dathan et Abiron, impiae separationis auctores. ipsa est, cui continuo respondetur: Nisi cognoueris temet ipsam, o pulchra inter mulieres, exi tu in uestigiis gregum et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. o responsio dulcissimi sponsi! nisi cognoueris, inquit, temet ipsam. quia utique non potest ciuitas abscondi super montem constituta et ideo non es operta, ut incurras in greges sodalium meotimoniis librorum meorum. nisi cognoueris temet ipsam, quia de te dictum in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in p
Abbreviated transcription (Latin):
iconiũ pꝰea repperiuł aduerti in utrisq intelligendũ. q
in honore. ñ sola scilicet aurea & argentea. & rursꝰ in utrisq.
quȩdã in contumelia. ñ utiq sola lignea & fictilia. Hoc opꝰ sic incip̃.
In eis libris qͦs aduersꝰ epłam parmeniani.

Expanded text:
conium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam conium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia, non utique lignea et fictilia. Hoc opus sic incipit: In eis libris, quos aduersus epistulam Parmeniani.
Abbreviated transcription (Latin):
ONTRA donatistas auctoritate beatissimi ep̃i
& martyris cypriani se defendẽ molientes. septem
libros de baptismo scripsi: in qͥbꝰ docui. nichil sic
ualere ad refellendos donatistas. & ad eoꝵ prorsus
ora claudenda. ne aduersus catholicã suũ scisma de¬
fendant: qͦmͦ lit teras factũq cypriani. Ubicunq aut̃ in his libris
cõmemoraui ȩccł am ñ habentẽ maculã aut rugã. nͣ sic accipi¬
endũ.ẽ. qͣsi iã sit s quȩ p̃parat᷑ ut sit. qͣndo apparebit etiã głosa.
cũ dicerẽ uicẽ baptismi posse hab̾e passionẽ. ñ satis idoneũ posui
illiꝰ latronis exẽplũ. qͥa utrũ ñ fuerit baptizat᷑ incertũ. ẽ. In li-
bro septimo. de uasis aureis & argenteis in domo magna constitu.¬
tis. sensũ cẏpriani secutꝰ sũ : qͥa hȩc accipit in bonis. in malis aut̃
lignea & fictilia. Ad illa referens qđ dictũ ẽ. alia qͥdẽ in honore.
ad hȩc aut̃ qđ dictũ .ẽ. alia uͦ in contumelia. S magis apꝓbo qđ¬

Expanded text:
ontra Donatistas auctoritate beatissimi episcopi et martyris. Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Vbicumque autem in his libris commemoraui ecclesiam non habentem. maculam aut rugam, non sic accipiendum est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam glorioscum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertubro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis ap
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ haptis inũ qͦ haptuant. & ñ ẽẽ c̃sequens. ut qͥsqͥs habet baptismũ
xp̃i etiã de peccatoꝵ remissione securꝰ sit. si ħ in sacram̃to tantũ habet.
nec ueraci cordis c̃uersione conu̾sꝰ ẽ. ut dimit tenti dimitt᷑etur.

Expanded text:
esse Baptismum quo baptizant, et non esse consequens ut quisquis habet Baptismum esse Baptismum quo baptizant, et non esse consequens ut quisquis habet Baptismum Christi, etiam de peccatorum remissione securus sit; si hoc in Sacramento tantum habet, nec veraci cordis conversione conversus est, ut dimittenti dimitteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ ipsiꝰ. Si gͦ isti st̃ filu alieni qͥ in rebꝰ tẽporalibꝰ & abundantia t̃¬¬
renȩ felicitatis beatitudinẽ ponunt. & diuina pͣ̃cepta contẽnunt.
uideamꝰ si ñ idem ipsi st̃ de qͥbꝰ cypͥanꝰ ita dic̃. in se qͦq tͣnsfigurans eos
ut de his se dic̃e ostendat cũ qͥbꝰ sacram̃ta cõmunicabat. Dũ uiam
dñi inqͥt ñ tenemꝰ. nec data nob̾ ad salutẽ cęlestia mandata seruam᷑.
Fec dñs nr̃ uoluntatẽ patris. & nos ñ facimꝰ dñi uoluntatẽ. patrimo¬
nio & lucro studentes. suꝑbiã sectantes. & cęt̾a. At si isti baptisims̃¬
& hab̾e & tͣde poterant. cur negat᷑ ẽẽ posse in filus alienis. ꝯͦs tam̃ hor.¬
tirare & remissam peccatoꝵ dare. qͥd illos infamamꝰ ut hereticos ap-¬
pellemꝰ: Quid si alius dic̃et. si licet iniqͥs baptirare ce remissam
peccatoꝵ dare. qͥd illos infamamꝰ ut iniqͦs illos appellemꝰ: Qđ huic
respondetur de iniqͥs. h & illi respondeatur de hereticis. Idẽ. neq eoꝵ

Expanded text:
in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam domini, inquit, non tenemus nec data nobis ad salutem caelestia manfecit Dominus noster uoluntatem patris, et nos non facimus Dei uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superbiam sectantes, aeet habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortizare, et remissam peccatorum dare; quid illos infamamus, ut haereticos appellemus? 62. Quid, si alius diceret: Si licet iniquis baptizare, et remissam peccatorum dare; quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus? Quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis; id est, neque eorum
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑. qr si ñ scificat᷑ aqua cũ aliꝗͣ erroris ũba ꝑ ĩꝑitiã p̃cator effun.¬
dit. multi ñ solũ mali s etiã boni fr̃s in ipsa ȩccła ñ scĩficant aquam.
Multoꝵ enĩ p̾ces em̃dant᷑ cotidie si doctioribꝰ fuerint recitatȩ. et
multa in eis reꝑiunt᷑ contͣ catholicã fidẽ. Nunqͥd si manifestet᷑ aliqͦs
baptiratos cũ illȩ p̃ces dictȩ suꝑ aqͣm fuissent. ubebunt᷑ denuolup¬
titari. Quid ita . Quia plerunq pcis uitiũ suꝑat p̾cantis affectus
et qr certa illa u̾ba euangłica sine qͥbꝰ ñ potest baptisma ẽsecrari. tan¬
tatis affectũ qͦ possit illa ĩꝑitia suꝑari. & idõ similis .ẽ. ei qͥcunq in ipsa
catholica inuidꝰ & maliuolꝰ qͣles illic arguit cypͥanꝰ. afferat etiã aliqͣm
lũ ab ĩꝑitis loqͣcibꝰ s etiã ab hereticis cõpositas. & ꝑ ignorantię sĩplici¬
tatẽ ñ eas ualentes discerñe utunt᷑ eis arbitͣntes qđ bonȩ sint. ñ ta

Expanded text:
rs. Si non sanctificatur aqua, quum aliqua erroris verba per imperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. Multorum enim preces emendantur quotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis reperiuntur contra catholicam fidem. Numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantatis affectum, quo possit illa imperitia superari, et ideo similis est ei quicunque in ipsa catholica invidus et malevolus quales illic arguit Cyprianus. Afferat etiam, ut fielum ab inperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas ualentes discernere utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
heretici. relinqͣnt furorẽ. fateant᷑ errorẽ. ueniant ad catholicã. nͥ ut
reting̾ant᷑ sacram̃to baptismatis. s ut curent᷑ a plaga concisionis.
eucius a thebeste dix̃. Hereticos blasphemos atq iniquos. ub ua.¬
rus decerpentes sc̃a & adorabilia scriꝑturarũ uba execrandos censeo. et
idõ eccorcizandos & baptirandos. Et ego execrandos censeo. s ñ idõ
exorcirandos & baptirandos. Ipsoꝵ .ẽ. enĩ figm̃tũ qd excecror. xp̃i aut̃
sacram̃tũ qđ ueneror. Eugeniꝰ ab ẽmedera dixc̃. & ego ħ idem cen
hereticos baptizandos ẽẽ. Huic respondet᷑. S ñ ħ cen
cui ds̃ iã plenario etiã concilio reuelauit. Qđ tc̃ adhuc alit̃ qͥdem sa.¬
piebatis. et qr in uob̃ caritas salua erat in unitate ꝑmanebatis. Item
aliꝰ felix a baccura dic̃. & ego secutꝰ diuinarũ scripturarũ auctori-¬

Expanded text:
haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad catholicam, non ut haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad catholicam, non ut retinguantur sacramento baptismatis, sed ut curentur a plaga concisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquos uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentum e. Huic respondetur: Sed non etiam plenario concilio reuelauit, quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipse secutus diuinarum scripturarum auctori