comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in cor eiꝰ ut traderet dñm. os etiã eiꝰ aꝑu¬
it ut loqueret᷑ cũ phariseis. qmͦ eũ tra¬
deret. accepta peccunia. Eoꝵ gͦ qui u̾ba
d̃i loquunt᷑ os ds aꝑuit. Eoꝵ uͦ qui locun
tur scurrilitates. turpitudines: diabolꝰ
aꝑit os. Itẽ eoꝵ qui uana audientes. re¬
cipiunt ea ꝯtra legem que dicit. ñ re¬
cipies. auditum uanum. ⁊ qui auditum
a uĩtate auertunt. ad fabulas aut̃ con¬
uertuntur. aures aꝑit diabolus. Tales
a domino audire nequeunt. scd̾m illud.
ꝓptẽa uos ñ auditis. quia ex do ñ estis.
De talib dic̃ ysaias. Incrassatũ ẽ corppłi¬

Expanded text:
in cor ejus, ut traderet Dominum. Os etiam aperuin cor ejus, ut traderet Dominum. Os etiam aperuit, ut loqueretur cum Pharisaeis quomodo eum traderet, accepta pecunia. Eorum ergo qui verba Dei loquuntur, Deus os aperit. Eorum vero qui non scurrilitates et turpitudines, diabolus os aperit. Item eorum qui vana audientes recipiunt ea, contra legem quae dicit: Non recipies auditum vanum, et qui auditum a veritate avertunt, ad fabulas autem convertuntur, aures aperit diabolus. Tales a Domino audiri nequeunt, secundum illud: « Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . » De talibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
uditũ
audiuimꝰ a dño. Legatũ misit¬
nec nos satiari possumꝰ audiendo q̃ scͥpta
S̃ de dño. ⁊ ꝯsiderando quib modis nos
edificet. instruat. ⁊ ꝯtra noxia erigat.
Audistis eñi hic de uerba sp̃e scĩ in ab¬
dia ꝓpħa loquentis. de cduce ac rege nr̃o.
cuiꝰ sermonib ut maior fides addatur.
rant. auditum a domino se audisse
drc̃. qui ocłos aꝑie int̾ĩores. ⁊ aures rese¬
rat ad ꝑcipiendũ secreta ꝯsilii sui. apit
etiã ⁊ os. ut loquat᷑ ũbum bonũ. unde
apłs. Ut detͣ mͥ sermo in aꝑtione oris
m̃i. Helyseus quoꝙ ocłoꝵ aꝑtionẽ in li¬
dit puteũ aque uiue. Constat gͦ quia
nec aitres aꝑiuntur ad audienda bo¬
ua. nec ocłi ad intelligenda salubria.
nec os do eloquendũ celestia. nͥ a deo.
Nam et ꝓpha ait. Inclina cormeum
intestimonia tua: ⁊ ñ in auaritiã. Coꝵ
uͦ qui iniqua cogitant. audiunt ⁊ lo¬
quunt᷑. ocłos auresq ⁊ ora laxatdiabo¬
thanas qñ introuut in illũ. ⁊ immisit

Expanded text:
uditum audivimus a Domino, et legatum misitnec nos satiari possumus, audiendo quae scripta sunt de Domino, considerando quibus modis nos aedificet et instruat, et contra noxia erigat. Audistis enim hic verba Spiritus sancti in Abdia propheta loquentis de duce et rege nostro, cujus sermonibus ut major fides addatur, um Dei hauserunt, auditum a Domino se audivisse dicit; qui oculos aperit interiores, et aures reserat ad percipiendum secreta consilii sui, aperit etiam os, ut loquatur verbum bonum. Unde inquit, sermo in apertione oris mei . » Elisaeus quoque oculorum apertionem in lidit puteum aquae vivae . » Constat ergo quia nec aures aperiuntur ad audienda bona, nec ad intelligenda salubria, nec os ad loquendum coelestia, nisi a Deo. Nam et Propheta ait: « Inclina cor meum, Deus, in testimonia tua, et non in avaritiam . » Eorum vero qui iniqua cogitant et loquuntur, oculos, auresque et ora laxat diabotanas, quando intravit in illum, et immisit
Abbreviated transcription (Latin):
rationis explicatione dicens. uenit for¬
tior me post me cuiꝰ ñ sum dignꝰ solue¬
re corrigiã calciam̃toꝵ. idest ligaturã
quia ea qͣi calciata uenit ãd nos diui¬
nitas. S qͥd ẽ qd ait. añquã parturiret

Expanded text:
is explicatione, dicens: « Veniet fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamentorum ; » id est ligaturam quia ea quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed quod ait: Antequam parturiret
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ possidebunt domꝰ iacob eos qͥ se possede¬
rant. ⁊ erit domꝰ iacob ignis. ⁊ domꝰ io¬
seph flamina. Suauis ac dulcis ꝓmissi¬
onis bucina cordib fidelium insonuit.
ꝑ ꝓph̃am abdiam. que uelut musica
salutaris ⁊ armonia celestis fidelium
mentes sp̃uali exultatione. acq ꝑfecta
dilectione dilatauit. Erit inquit in mõ¬
te syon saluatio. ⁊ erit sc̃s. Id̾o scł erit
niente cessat unctio uideoꝵ. qui ante¬
qũa in utero ꝯciperetur uocatus ẽ
ihe. idr saluator. Quare: Eugłista do¬
cet. Ipse enim saluũ faciet ppłm suum
a pecẽis eoꝵ. Merito gͦ iħe diuuinitus

Expanded text:
 Jacob eos qui se possederant, et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma . » Suavis et mitis promissionis buccina cordibus fidelium insonuit per prophetam Abdiam, qui velut musica Salvatoris, et harmonia coelestis, fidelium mentes spirituali exsultatione, atque perfecta dilectione dilataret. Erit, inquit, in monte Sion salvatio, et erit Sniente, cessat unctio Judaeorum, qui, antequam conciperetur, vocatus est Jesus, id est Salvator. Quare evangelista docet: « Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Merito igitur divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
eram. cũ eo cuncta componens. et deleo
quoq licet puer. qr fortẽ alligauit. eie¬
rias potestates debellauit. ꝓpt̃ qd et des¬
cendit. ñ utiq mutando locum s assu¬
mendo similis forme habitum. Uñ amic¬
tus nube dr. quia carne amictus mundo
condit me. Hec pharetra nubes carnis est:
in qua latebat uircus ditatis. Caro aut̃e
xꝑi recte nubi ꝯꝑatur: quia nob̃ prestat
refugium ꝯtra incentiua iutioꝵ. ꝯtra es-¬
tus pectõꝵ. a quib uir ꝓpħicꝰ refrig̾ari¬

Expanded text:
eram, cum eo cuncta componens . . . . . quoque, licet puer, 266 quia fortem alligavit, aerias potestates debellavit. Propter quod et descendit, non utique locum mutando, sed assumendo servilis formae habitum. Unde amictus nube dicitur, quia carne amictus mundo condit me . » Haec pharetra in qua latebat virtus deitatis. Caro autem Christi recte nubi comparatur, quia nobis praestat refrigerium contra incendia vitiorum, contra aestus peccatorum, a quibus vir p
Abbreviated transcription (Latin):
rectos corde lagittantiũ. qui ñ dormi¬
unt nͥ male fecerint. et exultant in
reb pessimis. de quib osee ait. da eis
domine. Quid dabis eis. uuluam sine
liberis. ⁊ ubera aremia. Huiꝰ optionis
impletio facta ẽ. in toħ̃e apło. qui exal¬
tans uocẽ suã tanquã tubã. peccantiũ
m̃tes ꝑt̾ruit eoꝵ qͥ bella uolunt. id est he¬
reticoꝵ unguas p̃cipitauit. ac dissipa¬
uit. atq iniquoꝵ linguas opilauit.

Expanded text:
rectos sagittantium, qui non dormiunt, nisi cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis. De quibus Osee ait: « Da eis, Domine; quid dabis eis? vulvam sine liberis, et ubera arentia . » Hujus optationis impletio facta est in Joanne apostolo, qui exaltans vocem suam tanquam tuba, peccantium mentes perterruit, eorum qui bella volunt haereticorum linguas praecipitavit et dissipavit, atq
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ĩ a ñ moritur. mors illi tiltra ñ do¬
minabit᷑ s in et̃num cum patre reg¬
nat. sic benedicti dm̃. & sem̃ eoꝵ atq
nepotes. cum eis in et̾num gaudebunt.
fulgentes sic̃ sol in regnũ patris. Quod
nob prestare dignetur omp̃e d̾s qui
uut ueguat in seula seuloz ad.¬

Expanded text:
Christus jam non moritur, mors illi ultra non doChristus jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur, sed in aeternum cum Patre regnat: sic « benedicti Domini, et semen eorum, et nepotes eorum cum eis in aeternum gaudebunt , » fulgentes sicut sol in regno Patris. Quod nobis praestare dignetur qui vivit et regnat in saecula saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
scõ eiꝰ. Optima ẽ hec tuba. ñ tm̃ cornea.
s argentea ẽ ⁊ aurea. Cornea quidem
ẽ. quia sic̃ cornu carnẽ excedit. ⁊ eam
suꝑat. ita discipulus dilectus a doini¬
no. affectus carnis suꝑauit ⁊ libidines.
que sursũ sunt sapiens ñ que snꝑ t̾rã.
In carne ambulans. s ñ scd̾m carneni
militans. ut cormi carni in heret
eã excedit. Argentea quoq ⁊ anrea ẽ
hec tuba. quia eloquii uenustate res-
In auro enim sapientia intelligitur. ⁊¬
in argento eloquentia. ductilis quoꝙ
ẽ hec turba. quia tundendo ñ frangitꝰ
qui ꝑditi fuerant. uenerunt de t̾ra as¬
syrioꝵ. et de t̾ra egypti. id÷ ab elatio¬
nem hereticoꝵ. ⁊ a tribulatione maloꝵ
⁊ dolore. assirii enim dirigentos. egyp¬
tus tribulatio uel tenebre int̃pretatur.
Tales fructus ꝓfert lignũ uite. ꝑ quos
triumphat. reportat de adu̾sarus su¬
is. qui antequã clament orent. ex au¬
diuntur clamantes corde. quoꝵ dies
erunt. scd̾̃m dies ligni uite. quia sic̃

Expanded text:
 » Optima est haec tuba, non tantum cornea, sed argentea et aurea. Cornea quidem est, quia sicut cornu carnem excedit, et eam superat, 635 ita discipulus dilectus a Domino affectus carnis superavit, et libidines, quae sursum sunt sapiens, non quae super terram, in carne ambulans, sed non secundum carnem militans, ut cornu carni inhaeret et eam excedit. Argentea quoque est et aurea haec tuba, quia eloquii venustate resplIn auro enim sapientia intelligitur, in argento eloquentia. Ductilis quoque est haec tuba, quia tundendo non frangitur, qui perditi fuerant, venerunt de terra Assyriorum, et de terra Aegypti, id est ab elatione haereticorum, a tribulatione malorum et dolore. Assyrium enim dirigentes, Aegyptus tribulatio vel tenebrae interpretatur. Tales fructus profert lignum vitae, per quod triumphant de adversariis suis, qui antequam clament ore, exaudiuntur, clamantes corde, quorum dies erunt sicut dies ligni vitae. Quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tas. que in uase pastorali intelligitur. qͣ
dm̃ toto corde. ⁊ ꝓximum sicut nos dili¬
gimus. Tres lapides misit ⁊ uno strauit:
qui fide trinitatis ⁊ unitatis suꝑantur¬
hostes. In fronte ꝑcussit. qi inde letum¬
do. liberantur ip̃i ab angło uindicte mi¬
nistro. a quo oceiduntur qui carent boc
signo. Talib armis scĩ dĩ muniti aduer¬
sus hostes agonizant. eosq expugnant.
sic̃ iste głosus ꝓchomartyr stephs. cuius
triumphalis passionis hodie festuutas
celebratur. habuit equidem fundam
in manu. i d: fidem ꝑ dilectionẽ oꝑan¬
tem. qui cum alsis sex diaconis. ab apłis
fuit doctus mensis ministrare. habuit
tatem. qui in ip̃a passione. ꝓ ꝑsequenti¬
bus orabat dicens. domine ne statuas
illis hoc pecõm. Habuit gͥ latitudinem
caritatis: qũa usꝙ ad inimicos diligen

Expanded text:
tas, quae in vase pastorali intelligitur, qua tas, quae in vase pastorali intelligitur, qua Deum toto corde et proximum sicut nos diligimus. Tres lapides misit, et uno stravit, quia fide Trinitatis et unitatis hostes superantur. In fronte percussit, quito liberantur ipsi ab angelo vindictae ministro, a quo occiduntur qui carent hoc signo. Talibus armis sancti Dei muniti adversus hostes agonizant, eosque expugnant, sicut iste protomartyr Stephanus, cujus triumphalis passionis festivitas hodie celebratur. Habuit quidem fundam in manu, id est fidem per dilectionem operantem; qui cum aliis septem diaconis ab apostolis fuit electus mensis ministrare. Habuit imi charitatem, qui in ipsa passione pro persequentibus orabat, dicens: « Domine, ne statuas illis hoc peccatum . » Habuit ergo latitudinem charitatis, quam usque ad inimic
Abbreviated transcription (Latin):
tis saul armis. quia ninis grauia eranT̃
assumpsit quinꝙ lapides de torrente.
quos posuit in pera pastorali. ubi lac
mulgere solebat. tulitq fundam in ma¬
nu sua. ⁊ sic armatus ꝓcessit adu̾sus
philisteum. Tres lapides aduersus eũ
ꝓiecit. uno eum ꝓcussit atq deiecit. ⁊¬
currens suꝑ eũ ꝓprio gladio captit ełꝰ
abscidit. Dauid iste totus. Hoꝑc ẽ. Goli
arma saulis abitiunt. dũ omnia carna¬
lia atq tr̃ena ꝯtempnunt. ipsãq car¬
nem uelut t̾ram in manus impioꝵ tra-¬
Assumunt aut̃ fund̾a in manu. id÷ fid̾e̾
in oꝑe. quia fides sine oꝑib mortua est.
⁊ quinq lapides de torrente mittunt in
peram. id÷ uas pastorale: ubi lac mul¬
ꝙ libris moysi dispofita. Torrens eos in¬
sinuat. qui mundum labentẽ ac transe¬
untẽ insecuntur ⁊ amant. quib lex ẽ in¬
utił. ⁊ suꝑuacua. quia ꝑ qũa lex imple¬
tur carent. gr̃a. Menitudo gͦ legis ẽ cari¬

Expanded text:
tis Saul armis, quia nimis gravia erant. tis Saul armis, quia nimis gravia erant. Assumpit vero quinque lapides de torrente, quos posuit in peram 626 pastoralem, ubi lac mulgere solebat, tulitque fundam in manu sua, et sic armatus processit adversus Philisthaeum. Tres lapides adversus eum projecit, uno eum percussit et dejecit, et currens super eum proprio gladio caput ejus abscidit. David iste totus Christus est; Garma Saul abjiciunt, dum omnia carnalia, atque terrena contemnunt, ipsamque carnalem velut fundam in manibus impiorum tra» Assumunt autem fundam in manu, id est fidem in opere, quia « fides sine operibus mortua est , » et quinque lapides de torrente mittunt in peram, et in vas pastorale, ubi lac mul in quinque libris Moysi disposita. Torrens eos insinuat qui mundum labentem ac transeuntem insequuntur et amant, quibus lex est inutilis et supervacua, quia ea, per quam lex impletur, carent gratia. Plenitudo ergo legis est chari
Abbreviated transcription (Latin):
ne. s ad u̾sus pͥncipes ⁊ potestates recto¬
res tenebrarum harum. contra spirita¬
lia nequitie. Ad u̾sus tales nob̃ ẽ lucta.
⁊tra quos habemꝰ ꝑpetuas mnimicitias.
quia ⁊ qd̾ patimur homines importunos
qͦs tenebras apłs uocat. illi faciunt. In¬
stigant enim ⁊ inflammant eos. ⁊ tan¬
qũa sua uasa mouent.⁊ uelut orga¬
na tangunt. Sic̃ enim eos qui lux sunt.
ad om̃e malũ diabolus precipitat ⁊¬
in stigat. Non gͦ contra hominẽ malũ.
imo ꝑꝓ illo. s concra diabolum. qui cũ
illo oꝑatur ⁊ in illo. oremus. ⁊ quieqͥd
possumus faciamus. ut diabolus expel-¬
latur ⁊ angłi eius. ⁊ homines liberent᷑.
Ip̃i enim demones quasi equites pug¬
nant in equis hominib. Equides gͦ oc
cidamus: ⁊ equos possideamus. dauiti¬
cam igitur armaturam pugnaturi
ñ obmittamus. ut sic̃ ille trium phalẽ
głam uicto suꝑbo golia ẽ adeptus.ita
triumphi tanquam legitime certantes
perbum goliam dimicaturus. reiec¬

Expanded text:
ed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae. Adversus tales nobis est lucta, contra quos habemus perpetuam inimicitiam, quia etiam quos patimur homines importunos quos Apostolus vocat, illi faciunt; instigant enim et inflammant eos, et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt; sicut enim eos, qui lux sunt, ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Non ergo contra hominem malum, imo pro illo, sed contrillo operatur et in illo, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites pugnant in suis equis, hominibus, sccidamus, ut equos possideamus. Davidicam ergo armaturam pugnaturi non omittamus, ut sicut ille triumphalem gloriam victo superbo Goliath est adeptus, itatriumphi, tanquam legitime certantes perbum Goliam dimicavit, rejec
Abbreviated transcription (Latin):
midio dierum suoꝵ relinquent eum
⁊ in uouissimis suis repperietur in sipi¬
ens. ꝑdici stulte auicule ꝯꝑatur diabolꝰ.
qui fecit diuitias ñ cũ uidicio. cũ alienũ
ferlium sibi subdidit in mendatio. sed
in dimidio dierũ suoꝵ derelictus est.
cum ꝑcusso capite infirmaut᷑ impii.
eoq relicto. ad caput redeunt de domo
d̾i. S in nouissimis suis repperietur
insipiens. cũ euacuato eiꝰ principatu.
in igñe sibi suisꝙ paracũ mitetur. A¬
referit gͦ lignum sublime dñs. ⁊ exsu¬
cauit. cũ fronduit lignũ humile. id:
iurga aaron fronduit. et peꝑit amig¬
dala. cum lignum plantatum secus
decursus aquarũ dedit fructũ suum
in temꝑe suo. hoc ẽ lignũ uite id⁊ sapĩa
patris. que plantata ẽ secꝰ decursus a

Expanded text:
relinquet eas, et in novissimis suis erit insipiens . » Perdici stultae aviculae comparatur diabolus, qui fecit divitias non cum judicio, cum alienum servum sibi subdidit in mendacio, sed in dimidio dierum suorum derelictus est, cum percusso capite infirmantur impii, eoque relicto, ad caput rediit de domo Dei; sed in novissimis suis reperietur insipiens, cum evacuato ejus principatu, in ignem sibi suisque paratum mittetur. Arefecit ergo lignum sublime Dominus, et exsiccavit cum fronduit lignum humile, scilicet cum virga Aaron fronduit et peperit amygdala. Cum lignum plantatum secus decursus aquarum, dedit fructum suum in tempore suo . Hoc est lignum vitae, id est Sapientia Patris, quae plantata e
Abbreviated transcription (Latin):
tos domini. eminet scĩssimꝰ engłista io¬
hannes. cuiꝰ hodre festiuitas celebratur
nirguntatis gr̃a. dilectionis singłaris
p̾uilegio. immense sapientie dono. hic
nuptiarum tempestate dominꝰ uccauit.
ut uirgo iurgine sequeretur. cui etiã
de cruce matrem uirginem commenda¬
uit dicens matri de discipulo. Eece filiꝰ
tuus. Ad discipłm aut̃ de matre. Ecce
mat᷑ tua. Hio ẽ discipłs ille qũe dilige¬
bat iħe ualde. ñ forte feruentius cet̾is.
s familiarius. quia ei sic̃ nature affini¬
tate. ita carnis integritate ꝓpinquus.
qui imminente sue recessionis die. cõ¬
uocatis fr̃ib indefossum sepulture lo¬
cum descend̾ ualeq eis dicens. obdorini¬
uit in domino. t̃a extraneꝰ a mortis do¬
lore. qũa alienꝰ a camis corruptione
erat. hic ẽ discipulus ille qui supra
pectus domini in cena recũbere meru¬
it. qui de forite dominici pectoris sp̃u¬
alis sapientie plenitudinẽ hausit. qua
debriatus in uoc̃e theologam. tanti pon¬

Expanded text:
imus evangelista Joannes, cujus hodie festivitas celebratur, virginitatis gratia, dilectionis singularis privilegio, immensae sapientiae dono. Hic nuptiarum tempestate vocavit, ut virgo Virginem sequeretur, cui etiam de cruce matrem Virginem commendavit, dicens matri de discipulo: « Ecce filius tuus; » ad discipulum autem de matre: « Ecce mater tua . » Hic est discipulus ille quem diligebat Jesus valde, non forte ferventius caeteris, sed familiarius, quia ei sicut affinitate, ita carnis integritate propinquus; qui imminente suae recessionis die, convocatis fratribus, in defossum sepulturae locum descendit, valeque eis dicens, obdormivit in Domino. Tam extraneus a mortis dolore, quam alienus a carnis corruptione erat. Hic est discipulus ille, qui supra pectus Domini in coena recubuit, qui de fonte Dominici pectoris, spiritualis sapientiae plenitudinem hausit, qua inebriatus, in vocem theologam tanti pon
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra ꝓdiit. dedit enim t̾ra fructum su¬
umi cum genuit maria uerbũ bonum.
Bonꝰ ẽ gͦ puer iste pauꝑ ⁊ sapiens. ⁊ uti¬
ꝙ melior rege sene ⁊ stulto. qui nescit
ꝓudere in posterum. Qͥs ẽ hic rex senex
⁊ stultus: Ille utiq intelligit᷑. qui m̾it̃o
sue ꝑliersitatis pͥnceps mundi appellat᷑
De quo puer sapiens aiti uenit pͥnceps
mundi huꝰ: ⁊ inme ñ ht̃ quicqũa. Et
itm. Nunc uidicium ẽ mundi: ñc pͥnceps¬

Expanded text:
de terra prodiit; dedit enim terra fructum sude terra prodiit; dedit enim terra fructum suum, cum Maria genuit Verbum bonum. Bonus est puer iste pauper et sapiens, et utique melior « rege sene et stulto, qui nescit providere sibi in posterum . » Quis est iste rex senex et stultus? Ille utique intelligitur, qui merito suae perversitatis princeps mundi dicitur, de quo puer sapiens ait: « Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . » Et item: « Nunc judicium est mundi, nunc p
Abbreviated transcription (Latin):
misit. uetustissima sunt immutabilia.
ñ facta. s facienda. noua fecit. uetã dĩc.
Uetustissima gͥ sunt. geniti cũ gignente.
coequalitas. eoet̾nitas. ꝯsubstantialitas.
Noua temꝑalis de urgine natiuitas:
uet̾a uenturi emmanuel in lege ⁊ ꝓphis
signa ⁊ p̃conia. betustissima gͥ comẽden¬
da st̃: quia eoꝵ intelligentiã qui esuri
mur. Panẽ nãq angłoꝵ mandrcauit
hõ. & si ñ inspeciei sinceritate qua fru¬
untur angłi. in nube tñ qua uoluit ui¬
deri. Nouis gͦ suꝑuenientib uet̾a sunt ꝓ¬
icienda. quia luce ui̾tatis choruschante
eiꝰ signacłã st̃ collenda. que erant quasi
u̾ba ꝓmittentia. tam diu extitit d̾s nob̾
ꝓmissor. donec factus ẽ solutor tt imple¬
bit. s ꝓuer natꝰ ẽ nob. Cessat ꝓmissio. qr¬
uĩtatiꝰ apparuit exhibit̾o. Transeunt uete¬
ra. quia succedunt noua. scd̃m illud apłi.¬
tera transierunt. ⁊ ecce facta sunt ei. oĩa
noua. uetus eñi error. abiit quia ueritas

Expanded text:
misit; vetustissima sunt immutabilia, non facta, sed facienda; nova fecit, vetera dixit. Vetustissima ergo sunt geniti cum gignente aequalitas, coaeternitas, et consubstantialitas; nova, temporalis de Virgine nativitas, Vetera, venturi Emmanuel in lege et prophetis signa et praeconia. Vetustissima igitur comedenda sunt, quia eorum intelligentia, qui esuriumur. Panem namque angelorum manducavit homo, etsi non in speciei sinceritate qua fruuntur angeli, in nube tamen qua voluit videri. Novis ergo supervenientibus vetera sunt projicienda, quia luce veritatis coruscante, cujus signacula sunt tollenda, quae erant quasi verba promittentia, tandiu existit nobis promissor Deus, donec factus est solutor. Ubi implebit, sed puer natus est nobis. Cessat promissio, quia fit veritatis exhibitio. Transeunt vetera, quia succedunt nova, secundum illud Apvetera transierunt, ecce facta sunt ei omnia nova . » Vetus enim error abiit, quia veritas
Abbreviated transcription (Latin):
plures tñ habentes in comitatu. fuert
lefici. ut quid̾a dicunt. s philosophi
chaldeoꝵ de signis philosophantes. qui
ex signis significata ꝑpendere didice¬
rant. et ex circumstantiis. rerum futu¬
ros euentus agnoscere. & dicuntur fu¬
isse de genere balaam. ⁊ suecessores doc¬
trine ipsius. qui p̃dixerat. orietur stel¬
la ex iacob. ⁊ consurget uirga ex isrł¬
& ꝑcutiet duces moab. & uenisse de t̃¬
ra de t̾ra ꝑsarum. ubi ẽ sabba fluiuus
a quo regio nominatur. que omnia
allegorice seruiunt significationi. sp̃u¬
alemq sensum efflagitant. Sp̃uales
g reges quales ⁊ ip̃i erant in eis signifi¬
cati sunt. qui se ⁊ alios in uircutib re¬
gunt. qui cor suum muniunt omni
custodia. qui corda sua pomunt in uir¬

Expanded text:
plures tamen habentes in comitatu. Fuerunt plures tamen habentes in comitatu. Fuerunt lefici, ut quidam dicunt, sed philosophi Chaldaeorum, de singulis philosophantes, qui ex eis significata perpendere didicerant, et ex circumstantiis rerum futuros eventus agnoscere. Et dicuntur fuisse de genere Balaam, et successores doctrinae ipsius qui praedixerat: « Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Isrcutiet 275 duces Moab ; » et venisse de terra Persarum, ubi est Saba fluvius, a quo regio nominatur: quae omnia allegoricae serviunt significationi, spiritualemque sensum efflagitant. Spirituales igitur reges, quales et ipsi erant, in eis significati sunt, qui se et alios in virtutibus regunt, qui cor suum muniunt omni custodia, qui corda supponunt f. di
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. uel apparitiomis. quia manifes¬
tatus ẽ d̾i filiꝰ in stella gentib. reue¬
latus est in aquis baptisii pr̃is uoce
et celi. aꝑtione. declaratus ẽ innuptiis
aque iniunum conu̾sione. his uirtu¬
tum preconiis. diem istum choruschan¬
tem. sc̃i patres sollempnẽ habere sen¬
serunt. cuiꝰ tñ celebrationis atq uene¬
rationis prima extitit causa. qd̾ no¬
ua stella ortum ueri luminis indican¬
te.tres magi uno itinere eadem p̃uia
xꝑm uenerunt adorare. ⁊ mistica mu¬
nera offerre. aurum thus ⁊ mirram
ut impleretur illud ysaie. Om̃s de
sabba uenient aurum ⁊ thus defe¬
rentes. ⁊ laud̾e dño annuntiantes.¬
Et ꝓpb̾a ait. Reges tharsis & insule
mimera offerent. reges arabum &
sabba dona adducent. Hec sp̃c sci u̾ba
singła celestia spirant misteria. at¬
tendite gͦ diligent̃ fr̃s: ⁊ conferte in
⁊ quo uenerint. & quid optulerint.
Reges uenerunt magi uenerunt. ⁊ tro

Expanded text:
tionis vel apparitionis, quia manifestionis vel apparitionis, quia manifestatus est Dei Filius, et in stella gentibus revelatus est. In aquis baptismi Patris voce et coeli apertione declaratus est; in nuptiis, aquae in vinum conversione. His virtutum praeconiis diem istum coruscantem sancti Patres solemnem haberi sanxerunt. Cujus tamen celebrationis atque venerationis prima exstitit causa, quod nova stella ortum veri luminis indicante, tres Magi uno itinere eadem praevia Christum venerunt adorare, et mystica munera offerre, aurum, thus et myrrham, ut impleretur illud Isaiae: « Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem DDavid ait: « Reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent . » Haec singula verba coelestia spirant mysteria. Attendite ergo diligenter, fratres, et conferte in et quo venerint, et quid obtulerint. Reges venerunt, Magi venerunt, et tres,
Abbreviated transcription (Latin):
tationis. ⁊ fidĩ precipuũ ingerit in¬
crem̃tum. Hoc ⁊ enim die paries gen¬
uenerunt. ut lapis reꝓb fieret in
caput anguli duos in se parietes
& ouib e diuerso ad oues accedenti¬
bus. fieret ultrarumq unum ouile
⁊ unus pastor. Exultet gͦ ⁊ lecetur
solitudo gentiũ. que hodie facta ẽ.
sicut lilium int̾ spinas. ⁊ amica in¬
ter filias. Hodre namq eccłia genti¬
um olim st̾ilis cepit parere płimo.
quando sui primitias in tribus ma¬
gis regem regum adorare misit. ce
que plures habebat filios. id÷ syna¬
goga cepit infirmari. quia uaticini¬
is legis ac ꝓpharum edocta hunc ẽẽ
xꝑm̃ qũe magradorant in bethleem
natum. ñ regium honorem ei exibere.
s hostilem seuitiam in eũ exercere ex
parte cogitauit. Atidiens eni herodes
natum turbatꝰ ẽ. ⁊ om̃ĩs iherosolima
cum illo. Uerintam̃ & de illo ppło.
dominꝰ conuallẽ tab̾nacłoꝵ dimetiers.
reliquias saluauit. scd̾m illud. Reliqͥe
epiphanie d̾r iste dies. id: manifesta¬

Expanded text:
tationis et fidei praecipuum ingerit incrementum. Hoc etenim die paries genvenerunt, ut lapis 274 reprobatus fieret in caput anguli, duos in se parietes  adverso, ad oves accedentibus, fieret utrumque unum ovile et unus Paster. Exsultat ergo et laetatur solitudo gentium, quae hodie facta est sicut lilium inter spinas, et amica inter filias. Hodie namque Ecclesia gentium olim sterilis coepit parere plurimos, quando suas primitias in tribus Magis Regem regum adorare misit, et quae plures habebat filios, id est Synagoga, coepit infirmari, quae per vaticinium legis et prophetarum edocta hunc esse Christum, quem Magi adorant in Bethlehem natum, non regium honorem ei exhibere, sed hostilem saevitiam in eum exercere ex parte cogitavit. « Audiens enim Herodes natum, « turbatus est, et omnis Jecum illo . » Verumtamen et de illo populo Dominus convallem tabernaculorum dimetiens, reliquias salvavit, secundum illud: « ReliquEpiphaniae dicitur iste dies, id est manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
in hamo subleuauit. traxit illud in fage¬
na sua. ⁊ congregauit in rete suũ. suꝑ
hoc letabitur ⁊ exultabit. S ueniens
ueniet et ñ cardabit: & qui incredulꝰ
ẽ. ñ erit recta anima eiꝰ in semet ip̃o.
Attendite diligent̃. quanta impositura
atq sagacitate diabolus homine cir¬
cumuenit. Nam qͣi hamum misit.
dũ fraudulent̃ ad mulierem accedens
int̾rogauit. Cur precepit uob̃ d̾s ut
ñ comederetis de oĩ ligno paradisi: Cui
respondit mulier. de fructu lignoꝵ pa

Expanded text:
in hamo sublevavit, traxit illum in sagein hamo sublevavit, traxit illum in sagena sua, et congregavit in rete suum; super hoc laetabitur et exsulincredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso . » Attendite diligenter 631 quanta industria atque sagacitate diabolus hominem circumvenit. Nam quasi hamum misit, cum fraudulenter ad mulierem accedens, interrogavit: « Cur praecepit vobis Dominus ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit muli
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e sc̃s ꝑ ysaiam humilium corda eri¬
git. suꝑboꝵ ora obstruit. pauꝑib sp̃u
magnam spem tribuit. amicoꝵ huiꝰ
mundi presumptionẽ retundit. dum
ligni uite similicudinẽ. ⁊ ante clamo¬
ris uocẽ desiderii exauditionẽ pollicet᷑
dicens. Scd̾m dies ligni erunt dies
ppli mei.⁊ antequam elament exau¬
diam eos. Qũa grata qua dulcis. quã
magna ẽ ista ꝓmissio. qua senum be¬
nedictoꝵ ⁊ nẽpotib eoꝵ similitudo lig¬
ni ꝓmittitur. Non ẽ lignum hoc sci¬
encie boni ⁊ mali. in quo cecidimus.
s lignũ uite in medio paradisi plan¬
tatum. Lignum scientie bom ⁊ mali qͣi
quasi instrtim̃tum fuit diaboli. ut ho-¬
minem deiceret. dum homim int̾dictũ
demerare consuluit. ad iectione false
pollicitatiois. Occasione quippe accepta.
ꝑ lignũ oꝑatus ẽ serpens callidꝰ in homi¬
ne concupiscentie uicium. Misit enim
hamum. sagenam. ac rete. ⁊ umu̾sũ cep̃
genus humanum in uo homine radi¬
cabilit̾ ꝯstitutum. Uñ abacuc. Totum

Expanded text:
per Isaiam humilium corda erigit, superborum ora obstruit, pauperibus spiritu magnam spem exhibuit, amicorum mundi hujus praesumptionem retundit, dum ligni vitae similitudinem, et ante clamoris vocem desiderii exauditionem pollicetur, dicens: Secundum dies ligni erunt dies populi mei, et antequam clament, ego exaudiam. O quam grata, quam dulcis, quam magna est ista promissio, qua semini benedictorum et nepotibus eorum similitudo ligni promittitur! Non est hoc lignum scientiae boni et mali, in quo cecidimus, sed lignum vitae in medio paradisi plantatum. Lignum scientiae boni et mali quasi instrumentum fuit diaboli, ut hominem dejiceret , dum homini interdictum temerarie consuluit, adjectione falsae pollicitationis. Occasione quippe accepta per lignum operatus est serpens callidus in homine concupiscentiae vitium. Misit enim hamum, sagenam et rete, et universum cepit genus humanum; sed in uno homine radicabiliter constitutum. Unde in Habacuc: « Totum
Abbreviated transcription (Latin):
Do ad eũ clamauerunt. ⁊ sobrie ⁊ pie
et iuste inuendo. secuti sunt uestigia
retro fimbriã uestim̃ti eiꝰ tetigit. cunc̃ de¬
niq tanta multitudo credidit. ut ysaias
quasi stupore plenꝰ ammiretur dicens.
Numquid parturiet t̾ra in die una. aut
parietur geis simul: Et osee. ait. Istł

Expanded text:
maverunt, et sobrie, et pie, et juste vivendo, secuti sunt vestigia retro, fimbriam vestimenti ejus tetigit. Tunc denique tanta multitudo credidit, ut Isaias, quasi stupore plenus, admiretur, dicens: « Nunquid parturiet terra in die una, aut parietur gens similis? » Et Osee: « Is
Abbreviated transcription (Latin):
lognum. cuiꝰ precisione tanta dilatati¬
talis ẽ fructus. sic̃ ꝑosee aiti. Ego sicut
iumperus condensa: ex me fructus in¬
uentus ẽ. Qualis aut̃ sit ille fructus p̃.¬
missus. ysaie u̾bis dñs ostendit. scd̃m
dies ligni. erunt dies ppłi m̃i. Deinde
ip̃m ppłm distinguit in tres ordines. p̃¬
factos. seł benedictos. sem̃ eoꝵ ac nepo¬
intelliguntur apłi. qui benedictionis
atq gr̃e pͥmitias ꝑceperunt. sem̃ eoꝵ sc̃
quos ip̃i in fide genuerunt. nepotes
uero qui ab eoꝵ filiis in fide genitist̃.
Uñ in paraboł. Bonus relinquet here¬
des. filios ac nepotes. ⁊ eustõdit᷑ iusto

Expanded text:
nt dilatatitantus est fructus, sicut per Osee ait: « Ego sicut juniperus condensa, ex me fructus inventus est . » Qualis autem sit ille fructus praemissis Isaiae verbis Dominus ostendit: Secundum dies ligni, erunt dies populi mei. Deinde ipsum populum distinguit in tres ordines praefatos, scilicet benedictos, semen eorum ac nepointelliguntur apostoli, qui benedictionis atque gratiae primitias perceperunt. Semen eorum sunt ei quos in fide genuerunt. Nepotes vero eorum, qui ab eorum filiis in fide geniti sunt. Unde in parabolis: « Bonus reliquit haeredes filios atque nepotes, et custoditur justo
Abbreviated transcription (Latin):
id̾e̾ hõ sit natꝰ. ⁊ pͥmo de patre sine matre.
nunquid ego qui alios parere pacio.
ip̃e ñ pariã. Peꝑit gͦ ds pat̃. ⁊ parturit
uirgo. ñ duos. s unum eundeq filium.
Magnꝰ et excelsus puer iste ẽ. cuiꝰ in effa¬
bilis ẽ natiuitas. de quo eccłiastes ait.
Melior ẽ pauꝑ puer ⁊ sapiens. rege sene
⁊ stulto. qui nescit ꝓuid̾e in posterum.
cũ de carcere cathenisq egrediat᷑ ad reg-

Expanded text:
idem hic sit natus, et primo de patre sine matre, et Nunquid ego qui alios parere facio, ipse non pariam? » Peperit ergo Deus Pater, et parturiit Virgo, non duos, sed ust et excelsus puer iste, cujus ineffabilis est nativitas, de quo Ecclesiasticus ait: « Melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto, qui nescit providere in posterum; cum de carcere caten
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Hec ẽ multitudo magna dulcedinis
d̾ĩ qua abscondit tuñtib se. Si aut̃ ñ po¬
test uidẽ faciẽ uideat gͦ postiora. stans
in foramine petre cum transierit. I:
u̾bi incarnationẽ sic intelligat ut cre¬
dat eũ resurrexisse in gła. ip̃e eñꝑ mor
tem. transiuit ad uita. de t̾ra ad celum.
de mundo ad patre. Non eñi susficit eũ¬

Expanded text:
tudo dulcedinis Dei, quam abscondit timentibus se. Si autem non potes videre faciem, videas posteriora stans in foramine petrae cum transierit, id est Verbi incarnationem sic intelligas, ut credas eum postea resurrexisse in gloria. Ipse enim per mortem transiit ad vitam, de terra ad coelum, de mundo ad Patrem. Non enim sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
uadit: de quib in eugłio ait. Ubi duo
uel tres congregati fuerint in nomine
meo: ibi sum in medio eoꝵ. Id̾o p̃ualent:¬
pot̃: Caput gͦ cum m̃bris ad certam̃
ut dux aciei. secuntur membra. imi¬
tando eiꝰ uestigia. ad qũe humilis exer¬
citus. sciens ñ ꝑsistere posse incertami¬
ne sine eiꝰ auxilio. clamat. App̃hende
arma ⁊ scutũ: ⁊ exubge in aduitoriũ¬
michi. In seuco ꝓtectio bone uolunta¬
tis eiꝰ intelligitur. arma aut̃ eiꝰ nos
sumus. quia ut nos ab eo. ita ipse ar¬
matur. de nob̃. nob̃ utens uelut armis.
gressus. quem tanta deliberatione. init.¬
int totus xꝑc. Consurgit enim in
p̃lium adu̾sus ẽdom. Trinomius fuit
qui int̾pretat᷑ sanguineꝰ. uł t̾renus. ꝑ
que om̃is contradicentiũ ꝯspiratio intel¬
ligitur. Est enim nob̃ rebellio acarne
ab hoste uisibili. ⁊ inuisibili. Unde apłs.¬

Expanded text:
vadit, de quibus in 625 Evangelio ait: « Ubi duo vadit, de quibus in 625 Evangelio ait: « Ubi duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ibi sum ego in medio eorum . » Si enpotest? Caput ergo cum membris ad certamen ut dux aciei; sequuntur membra, imitantes ejus vestigia, ad quem homo vel exercitus sciens non posse persistere in certamine sine ejus auxilio, clamat: « Apprehende arma et et scutum, et exsurge in adjutoriu In scuto, protectio bonae ejus voluntatis intelligitur; arma autem ejus nos sumus, quia ut nos ab eo, ita ipse armatur de nobis, nobis utens velut armis agressus, quem tanta deliberatione, init totus Christus. Consurgit enim in praelium adversus Edom. Trinomius fuit. qui interpretatur sanguineus, vel terrenus, per quem omnis contradicentium conspiratio intelligitur. Est enim nobis rebellio a carne, ab hoste visibili et invisibili. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tate in apłis transiuit ad gentes: sic̃ ꝑ
ieremiã a it. Reliqui domũ meã: dimi¬
si hereditatẽ meã. Cui oocurrit leo fre¬
mens. id: ppłs gentitim contradicens.
⁊ subsannando inquiens. qui sunt isti
annuntiatores nouor demonioꝵ. que¬
nam sunt portenta que nob̃ commen¬
dant. nescio qũe mortuum p̃dicant
nob̃ dm̃. S dissipauit eum sanson
nr̃. ut hedum caprarum. id÷ in quan¬
tum erat hedus caprarum. id÷ langui-¬
dus ⁊ pecc̃or. Hedus eñi quia in lege ꝓ
pecc̃is offerebatur: ppłm gentiũ delictis
languidũ sig̃cat. Dissipatus gͥ leo sicut
hedus. cũ feritate uitioꝵ. ac seuitia cõ¬
ulictionũ de posita. peccor ille ppłs ẽ iusti¬
ficatus. scd̾̃m illũd. Conu̾te impiũ ⁊ ñ
erit. Et in ore illiꝰ leonis iam mortui pec
legatũ. cuiꝰ mira species in estimabilis
os in unũ colligit. ut hostium cuneos
faciliꝰ disrumpat. dicens suis. Congre¬
gamini ⁊ uenite ꝯtra ydumeã in pre¬
lium. Cum suis congregatis in p̃lium

Expanded text:
is transivit ad gentes, sicut per Jeremiam ait: « Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam ; » cui occurrit leo fremens, id est populus gentium contradicens, et subsannando inquiens: Qui sunt isti annuntiatores novorum daemoniorum? Quaenam sunt portenta quae nobis commendant? Nescio quem mortuum praedicant nobis Deum. Sed dissipavit eum Samson noster ut haedum caprarum, id est in quantum erat haedus caprarum, id est languidus peccator. Haedus enim, quia in lege pro peccato offerebatur, populum gentium deliciis languidum significat. Dissipatus est ergo leo sicut haedus cum foeditate vitiorum, ac saevitia contradicentium deposita peccator ille populus justificatus est, secundum illud: Converte impium, et non erit; et in ore illius leonis jam mortui pecc cujus mira species, inaestimabilis os in unum colligit, ut hostium cuneos facilius dirumpat, dicens suis: « Congregamini, et venite contra Idumaeam in praelium ; » cum suis congregatis in praelium
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Circumcisio que in manifecto¬
cordis facta ẽ in sp̃u ñ lictera. Cessat gͦ
figura ueritate ꝑ xꝑm cõpleta. qui
factus ẽ sub lege. ut eos qui sub lege
erant pressi rei redimeret. uñ: A diabo
petrus ait. hoc est onus. quod nec nos
nec patres nr̃i portare potuimus. factus
mus. quia ille unicus d̾i filiꝰ ñ dedigna¬
tus ẽ participationẽ nature nr̃e. factus
ex muliere. ut ñ solum unigenitus ẽẽt
qũe de sua sub̾a genuit. nos aut̃ ñ de
sua sub̃a genuit. creatura enim sumꝰ.

Expanded text:
umcisio, sed qui in abscocordis in spiritu, non littera . » Cessat ergo figura, veritate per Christum impleta, qui factus est sub lege, ut eos qui sub lege erant pressi et rei redimeret. Unde? a diabolPetrus ait: Hoc est onus quod nec nos, nec parentes nostri portare potuerunt . Factus emus, quia ille unicus Filius Dei non dedignatus est participationem nostrae naturae; factus ex muliere, ut non solum unigenitus esset,quem de sua substantia genuit; non autem nos de sua substantia genuit. Creatura enim sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ aqu̾a turbulenta. amarã. ferrũ hu¬
mani generiz decidit ꝑ pectatum pͥmi
hominis. s uenit nr̃ helyseus id xꝑe.¬
p̃cib ꝓpħarum uocatꝰ. lignũq in aqũa
misit ad qd̾̃ ferrum rediit quia se ip̃m
qui ẽ lignum uite. in similitudine car¬
nis pecci. mundo exhibens. de torrente
in uia bibit. quia amaritudinem pas¬
sionis et mortis gustaiit. aceto cũ felle¬
ei in potum a iudeis ꝓpinato ⁊ sic fer¬
rum natauit ad lignum. id: homo re¬
duit ad dm̃. seruus ad dñm. ouis ad pas¬
torem. natus ꝓdigꝰ ad patrẽ. ⁊ sic lignũ
humile fronduit. arefacto ligno subli¬
mi. id: sublimi ꝑcusso capite de domo
impii sceptrisq eiꝰ maledictis. domus
impii. idr impietatis. caput suum ht̃.
ꝑgendũ d̾i domũ. s ñ pot̾̃ moueri quia
fundam̃tum ht̃ in petra. caput in celo.
qd̾ ẽ caput omnis pͥncipatus ⁊ potestatis.
pii. cum male congregata ei detraxit
get qui mordeat euM Et iheremias

Expanded text:
vero aquam turbulentum et amarum ferrum huvero aquam turbulentum et amarum ferrum humani generis decidit per peccatum primi hominis, et venit nphetarum vocatus, lignumque in aquam misit, ad quod ferrum rediit, quia seipsum, quod est lignum, in similitudine carnis peccati exhibens mundo, de torrente in via bibit, quia amaritudinem passionis et mortis gustavit, aceto ei cum felle in potum a Judaeis propinato; et sic ferrum enatavit ad lignum, id est homo rediit ad Deum, servus ad dominum, ovis ad pastorem, natus prodigus ad patrem, et sic lignum humile fronduit arefacto ligno sublimi, id est « percusso capite de domo impii, sceptrisque ejus maledictis . » Domus impii, id est impietatis, caput suum habetpergendum Dei domum , » sed non potest moveri, quia fundamentum habet in petra et caput in coelo, quod est caput omnis principatus et potestatis. pii, cum male congregata ei detraxit,get qui mordeat eum. » Et Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
hoo eod̾e restituta sunt nob̃ bona. fallatia
diaboli detecta. Hoc lignum ẽ ꝑ hu¬
militat̃e exalratum lignũ mortis ꝑ su¬
ꝑbiam ẽ humiliatum. Hoc lignũ priꝰ
sterilitate aruit. s post ub̾tatẽ fructũ
mirabilit̾ fronduit. siccato uiridi ligno.
ni lignum sublime. et exaltaui lignum
humile. ⁊ siccaui lignum uiride. ⁊ fron¬
dere feci lignum aridum. Hoc ẽ lignũ
qd̾ helyseus misit in aquã ad querend̾a
securim. ⁊ natauit ferrum ad lignum.
filiis namq ꝓpħarum ligna cedentib
secus aqũa. ferrum securis de manubrio
in aquã cecidit. Ido̾q uocauert̃ helyseũ.
nubrio in aqũa decidit. genus huma¬
num intelligitur. qd̃ a d̾o recedens ꝑ de¬
lictum pͥme p̾uaricationis decidit in
fluxũ atq decursum huiꝰ miserie atꝙ
hoc ẽ mare martuum. unde ñ ꝓfluit a¬
qua uiuens. inuitam et̃nam saliens. de
qua bibens ñ sitiet in et̾̃num. Aqua illa
sitim generat: hec extinguit. In illam

Expanded text:
hoc eodem restituta nobis bona, fallacia hoc eodem restituta nobis bona, fallacia diaboli detecta. Hoc lignum per humilitatem exaltatum est; lignum mortis per superbiam est humiliatum; hoc lignum prius sterilitate aruit, sed post ubertate fructuum mirabiliter fronduit, siccato viridi ligno. vi lignuhumile, et siccaui lignum uiride, et frondere feci lignum aridum . » Hoc est lignum quod Elizaeus misit in aquam ad quaerendam securim, et natavit ferrum ad lignum. Filiis namque prophetarum ligna caedentibus secus aquam, ferrum securis de manubrio in aquam cecidit. Ideoque vocaverunt Elizaeum, nubrio in aquam decidit, genus humanum intelligitur, quod a Deo recedens per delictum primae praevaricationis decidit in fluxum atque decursum hujus miseriae atque Hoc est mare Mortuum, unde non profluit aqua vivens in 632 vitam aeternam salutis, de qua bibens non sitiet in aeternum. Aqua illa sitim generat, haec exstinguit. In illam
Abbreviated transcription (Latin):
quid mulier timeret. illud ꝑ sagenam
false negationis remouit addens. neqͣ¬
quã moriemini. Et ut faciliꝰ qd̾ intende¬
bat ꝑsuaderet. fraũdulẽte pollititatiõis
aꝑient᷑ ocłi ur̃i: ⁊ eritis sicut diĩ scien¬
tes bonum ⁊ maltĩ. Tulit gͥ mulier de
fructu eiꝰ ⁊ comedit. Satis ꝑspicuũ est.
qualit̾ ꝯmentor fraudis homiñe ꝑ lig¬
num precipitauit. Uñ lecatus ẽ et ex¬
sultauit. s qui ligni occasione homi¬
nem uicit. ligni uite uirtute succubu¬
it. ⁊ hõ qui ꝑ lignũ sublimitatis cor¬
ruit. ꝑ lignum humilitatis surrexit.
de quo addit. Ueniens ueniet ⁊ ñ tar¬
dabit. et qui incredulus ẽ. non erit rec¬
ta anima eus insemetip̃o. Quis ẽ iste cu¬
uis additam̃tum tanto preconio tantoꝙ
tripudio ꝓpħa annuntiat. Hoc ẽ lignũ
uite. S apientia eñi patris ut ait salo¬
mon. signũ uite ẽ omnib amplectantib
eã: ⁊ qui tenuerit eã beatus ẽ. Hoc igit᷑
ligno confracta sunt u̾suti hostis recia.

Expanded text:
quid mulier timeret, et illud per falsae negationis sagenam removit, addens: « Nequaquam moriemini ; » et ut facilius quod intendebat persuaderet, fraudulentae pollicitationis aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii scientes bonum et malum. Tulit igitur mulier de fructu ejus, et comedit . » Satis perspicuum est qualiter commentator fraudis hominem per lignum praecipitavit; unde laetatus est et exsultavit; sed qui ligni occasione hominem vicit, ligni virtute succubuit; et homo qui per lignum sublimitatis corruit, per lignum humilitatis resurrexit. De quo addit: « Veniens veniet, et non tardabit, et qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso . » Quis est iste, cujus adventum tanto praeconio tantoque tripudio propheta annuntiat? Hic est lignum vitae. « Sapientia enim » Patris, ut ait Salomon, « lignum vitae est omnibus amplexantibus eam, et qui tenuerit eam beatus . » Hoc ergo ligno confracta est astuti hostis saevitia;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatus eiꝰ suꝑ humerũ eiꝰ. Propt̾ hoc
eñi ex altauit illũ d̾s. ⁊ dedit illi nomen
qd ẽ suꝑ õe nom̃. Qui eñi patiendo appã¬
ruit infirmꝰ resurgendo innotuit deus.
rib. Ecce engłiro nob̾ gaudiũ magnũ
qd̃ erit oĩ ppłõ. quia natꝰ ẽ uob̾ hodie sal
danid. scł in bethleem. que int̾pretatur
domꝰ panis. quia ibi natꝰ ẽ panis qui de
celo descendit. qui dat uit̃a mundo. Ibi
reclinatꝰ ẽ in p̃sepio ubi pascebat᷑ bos cũ
asino. quia ꝓp̃t hoc dignatus ẽ nasci.
ut duos ppłos d̾o reconciliaret. ac celesti
pane reficeret. Iubilate gͦ scient̾. ⁊ psal¬
lite sapient̃. Beatus ẽ enim ppls qui seit
iubilationẽ. id÷ qui intelligit rationem

Expanded text:
humerum ejus . » Propter hoc enim « exaltavit illum Deus, et dedit illi nomen quod est super omne nomen . » Qui enim patiendo apparuit infirmus, resurgendo innotuit Deus. ribus: « Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie SalDavid ; » scilicet, Bethlehem, quae interpretatur domus panis, quia ibi natus est panis qui de coelo descendit, qui dat vitam mundo. Ibi reclinatus est in praesepio, ubi pascebatur bos cum asino, quia propter hoc dignatus est nasci ut duos populos Deo reconciliaret, ac coelesti pane reficeret. Jubilate ergo scienter, et psallite sapienter. Beatus enim populus, qui scit jubilationem, id est, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
Ad infernum detraheris in ꝓfundũ las-
ci. Ueritas eñi in eugło ait. uidebam satha¬
nam tanqũa fulgur de celo cadentẽ. Stul¬
tus gͦ rex ille. licet senex. in posterũ sͥ ñ
ꝓuidens suis ñ contẽptꝰ. aliena usurpa¬
re fuit ausus. Uñ suis ẽ spoliatꝰ. quia
alis crglos splendsdios condit̾ ⁊ ob hos
lueifer appellatus. suo uitio cadens. factꝰ
ẽ exꝑiis. de empireo in caliginẽ buiꝰ ae¬
ris precipitatꝰ. ad illudendũ ei. Puer uero¬
egressus ẽ ad regnũ. cũ ille natꝰ in regno
in opia ꝯsumat᷑. Mirare pueri paupis.
sapientiam: ⁊ regis senis stulticiã. Ille eni¬
natꝰ in regno. in opia ꝯsumit᷑. deambulat
eñi ꝑ loca in aquosa. ⁊ arida. querens re¬
quiẽ ⁊ ñ inuenit: quia uerã requiẽ dele¬
ruit. dormit sub umbra calami ⁊ in hum̃.¬
tib locis. teste iob qui int̾ cedros paradisi
gloriosus florebat. S puer pauꝑ & sa¬
piens. de carcere cathenisꝙ egressus. ad
requiem uenit. ⁊ regnum. Captꝰ ẽ eñi

Expanded text:
ad infernum detraheris in profundum laci . » Veritas in Evangelio ait: « Videbam Satanam tanquam fulgur de coelo cadentem . » Stultus ergo rex iste, licet senex, in posterum non sibi providens, suis non contentus aliena usurpare fuit ausus. Unde suis est spoliatus, quia aliis angelis splendidior conditus, et ob hoc Lucifer appellatus, suo vitio cadens factus est hesperus. De empyreo in caliginem hujus aeris praecipitatus, ad illudendum ei puer egressus est ad regnum, cum ille natus in regno inopia consumatur. Mirare pueri pauperis sapientiam, et regis senis stultitiam. Ille enim in regno natus inopia consumitur; ambulat enim per loca inaquosa et arida quaerens requiem, et non invenit , quia veram requiem deseruit. « Dormit sub umbra calami, et in humentibus locis . » teste Job, qui inter cedros paradisi gloriosus florebat, sed puer pauper et sapiens de carcere catenisque ad requiem venit et regnum. Captus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
a splendore. ñ a calore. qd̃ a mundi uo¬
lubilicate secretum. mox ut ẽ creatũ.
sẽĩs angłis ẽ repletũ. int̾ qͦs lucifer erati
⁊ eminebat. uñ dñs ait. Ubi eras eum
me laudarent astra matutina. ⁊ iubila¬
decorus. in deliciis paradisi fuit. d̾i. ⁊ sig¬
naeulũ similitudinis eiꝰ. Senex. quia
ꝓuidit sibi in posterum. Conditꝰ eñi in
eminentia ⁊ subtilitate nature. scientie
altitudine in tm̃ intumuit. ut altissimo
equari posse p̃sumpserit. dix̃ eñi in cor¬
de suo ut ait ysaias. In celũ conscend̾a.
ior ad equalitatẽ d̾i suꝑ astra celi exal

Expanded text:
a splendore, non a calore, quia a mundi volubilitate secretum, mox ut est creatum, sanctis angelis est repletum, inter quos Lucifer erat, et eminebat. Unde Dominus ait: « Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubiladecorus in deliciis Dei fuit, et signaculum similitudinis ejus . » Senex quia, providit sibi in posterum. Conditus enim in eminentia et sublimitate verae scientiae, altitudine tantum intumult, ut Altissimo aequari posse praesumpserit. Dixit enim in corde suo, ut Isaias ait: « In coelum conscendam, » id est, ad aequalitatem Dei, « super astra coeli exa
Abbreviated transcription (Latin):
estus pec̃ci extinguit᷑. sic̃ sitis aqua. Et
tria brachia inde. ⁊ tria hinc. In xꝑo
eñi qͣi in uite palmites. tres ordines
ri quos ezechiel saluandos uidit. nõe
tita hic ẽ distinctio Sunt eñi bñdicti.
⁊ sem̃ benedictoꝵ. ⁊ sunt nepotes eoꝵ.
Ecce fructus ligni uite. de quo sc̃s iob
ait. Lignũ si p̃cissũ fuerit. rursum ui¬
pullularunt rami eiꝰ sic̃ in eugłio auit.
Cũ exaltatus fuero at̃ra: omia traham
ad me. Et it̾m. susi granũ frum̃ti eadeis¬

Expanded text:
estus peccati exstinguitur, sicut sitis aqua, et tria brachia hinc et tria inde. In Christo enim, quasi in vite palmites, tres ordines i sunt tres viri quos Ezechiel salvandos vidit, Noe st hic distinctio, scilicet benedictio, et semen benedictorum, et nepotes eorum. Ecce fructus ligni vitae, de quo sanctus Job ait: « Lignum si praecisum fuerit, rursus vipullulaverunt rami ejus, sicut in Evangelio ait: « Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me