comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ISIT HERO¬
DES REX
MANUS UT
AFFLICERET quosDAM
DEECCLESIA Hunc hero¬
dem testio claudii annosui uero
regni septimo. ab angelo ꝑcussũ
naniet historia. Occidit¬
AUTEM IA COBUM FRATRẼ
IOHANNIS CLADIO. EtCÕ
De hoc ia cobo clemens alexandri¬
nus historiam quandam dignam
memoria refest. Et is inquit
qui optulerat eum iudici ad mastr¬
rium. ia cobum scilic&. motus &iã
ipse confessus ẽ. seesse xp̃ianun.
Ducti sunt autẽ ambo pariter ad
supplicium. Et cum ducerentur
inuia rogauit ia cobumdari sibi re¬
missionem. Atille parumper
delibenrns. Pax tibi inquit. & os¬
culatus est eum. &ita ambo simul
capite plexi sunt. TRADENSq
QUATTUOR QuAT ERNIONI¬
BUS MILITŨ ET RELIQuA
Sicut centurio centum. ita quater¬
nio quattuor sub se milites habe¬
bat. PERCUSSOQ LATERE
PETRI. SUSCTAUIT EUM
xcõ. Percussio lateris. cõmemo¬
nere salus nũx profluxit. & nobis
quoq pressuitrũ catena r&entis.
tale solatium ipse reddit apostolus
p&rus dicens. Ap̃o igitur passo

Expanded text:
isit Herodes rex manus, ut affligeret quosdam de Ecclesia. Hunc Herodem tertio Claudii anno, sui vero regni septimo, ab angelo percussum, narrat historia. Occiditautem Jacobum fratrem Joannis gladio, etc. De hoc Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. « Et is, inquit, qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum, dari sibi remissionem; at ille parumper deliberans, Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. » Tradensque quatuor quaternionibus militum, et reliqua. Sicut centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percussoque latere Petri excitavit eum, etc. Percussio lateris, commemonere salus nostra profluxit, et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium ipse reddit apostolus Petrus, dicens: Christo igitur passo
Abbreviated transcription (Latin):
DITIONuM. Quam eligans
obseruatio pondusq uerborum
audistis inquit conuersationem non
gnrtiam. aliquando non modo. ir
iudaismo non legedĩ. supi modũ
persequebar ecclesiam dĩ. Nonut
c&eri. Hinc quoq amminrtio
nascitur. quod non unus quicumq
dehis quileuiter persequebantur
ecclesiam dĩ. sed ille quic&eros in
persecutione uincebat conuersus
ad fidem sit ecclesiam dicens dĩ. uel
ipsum xp̃m dm̃ esse significat. uel
eius dĩ esse ecclesiam qui quondam
legis dator fuit. Cum aut Ẽ
placuiT EiquiESeqre¬
GAUIT EXUTERO MATRIS
MEΛE. ET UOCAUIT PER

Expanded text:
tc. Quam elegans observatio pondusque verborum: Audistis, inquit, conversationem non gratam aliquando non modo in Judaismo, non in lege Dei, supra modum persequebar Ecclesiam Dei, non ut caeteri. Hinc quoque admiratio nascitur, quod non unusquisque de his qui leviter persequebantur Ecclesiam Dei, sed ille qui caeteros in persecutione vincebat, conversus ad fidem sit, Ecclesiam dicens Dei, vel ipsum Christum Deum esse significat, vel ejusdem Dei esse Ecclesiam, qui quondam legis dator fuit. Cum autem placuit ei, qui me segregavit ab utero matris meae, et vocavit per
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationis: propriae scripturoe¬
rum est . & anullo sapientium sȩculi
apud grecos usurpatum. Haec reue¬
latio illa signatur. quamuidit cum
damascum uadens in itinere xp̃i uo¬
cem meruit audire. & caecatis oculis
uerum mundilumen intuitus. ẽ.
Sienim euangelium pauli non est
secundum hominem. neq ab homi¬
ne accepit illud autdidicit. sed per
consequenter ds̃ . ẽ. Non quod ho¬
minem ad sumptum. sed quo tantũ
hominem rennuamus. Inter ac¬
cipere ciitẽ & discere hoc inter est :
quod accipit per alium cui primũ
insinuatur. & ad fidem eius adduci¬
tur. ut credat uenrm esse. quae
scripta sunt. Discit autem is.
qui ea quae per enigmata & parabo¬
las figuirta sunt. ex planata &
apesta cognoscit. & non homine
reuelante. sed xp̃o qui reuelauit
paulo. AUDISTIS ENI CON¬
VERSATIONẼ MEA ALIQuAN¬
DO IN IUDAISMO Quia Supra
modum persequeBAR EC¬
CLESIAM DĨ ET EX PUENA¬

Expanded text:
revelationis, proprie scripturarum est, et a nullo sapientium saeculi apud Graecos usurpatum, hoc est, revelationem illam signat, quam vidit cum Damascum vadens in itinere Christi vocem meruit audire, et caecatis oculis, verum lumen mundi intuitus est. Si enim Evangelium Pauli non est secundum hominem, neque ab homine accepit illud aut didicit, sed per consequenter Deus est. Non quod hominem assumptum, sed quo tantum hominem renuamus. Inter accipere autem et discere hoc interest, quod accipit per alium, qui primum insinuatur, ut ad fidem ejus adducatur, ut credat vera esse quae scripta sunt, discit autem is, qui ea quae per aenigmata et parabolas figurata sunt, explanata et aperta cognoscit, et non homine revelante, sed Christo qui revelavit Paulo. Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam D
Abbreviated transcription (Latin):
dum consistere ad agernitatem uo¬
luit. eam proculdubio ad suam si¬
militudinem creauit. Decem
uero dragmas habuit mulier. quia
nouem sunt ordines angelorum:
Sed ut compler&ur electorum nume¬
rus. homo decimus creatus est. qui
a conditore suo nec post culpam periit.
quia hunc a&erna sapientia per car¬
nem muicculis coruscans. exlumi¬
ne testae repanruit. ITA DICO
UOBIS GAUDIUM ERIT
CORAM ANGELIS DI. SU¬
PER UNO PECCATORE
PAENI TENT IAM AGENTO.O
Paenitentiam agereest. & perpe
trrta mala plangere. & plangen¬
da non perp&urre. Nam quisic
alia deplonrt ut tamenalia com¬
mittat. adhuc paenitentiam age¬
re. aut ignorat aut dissimulat᷑.
Quid enim prodest si peccata quis
luxuriae defleat & tamen adhuc
auaritiae aestibus hanelat: aut
quid prodest si irae culpas iam lu¬
geat. & tamen adhuc inuidiae.
facibus tabescat: sed minus est
ualde quod dicimus. ut qui peccata
deplonxt ploranda minime com¬
mittat. Nam cogitandũ sũmo¬

Expanded text:
dum consistere ad aeternitatem vodum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Ptrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelet? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat. Nam cogitandum summo
Abbreviated transcription (Latin):
lucernam. quia sapientia dĩ appa¬
ruit inhumanitate. Lucerna quip¬
pe. lumen intesta est. Lumenuero
intesta est. diuinitas incarne. Ac¬
censa autem lucerna euestit domun:
quia mox ut eius diuinitas percarnẽ
claruit. omnis se nuñ conscientia con¬
cussit: Domus namq euestitur.
cum consideratione reatus sui huma¬
na conscientia ꝑturbatur. Euer¬
sa uero domu inuenitur diregma:
quia dumperturbatur conscientia
hominis repaurtur in homine simi¬
litudo conditoris. ETCUM IN¬
UENERII. CONUOCATA¬
MICAS ET UICINAS DICENS
CONGRATULAMINI MI¬
HI QUIA INUENT DRAC¬
MAM QUA PERDIDERACO
Quae amicae ueluicinae. nisi illae
potestates sunt caelestes iam superi¬
us dictae : quae tanto supernae sa¬
pientiae iuxta sunt. quanto ei per
gnactiam continuae uisionis ad pro¬
pinquant. Sed intuendum cur
ista mulier decem digmas habu¬
isse perhib&ur. Angelorum
quippe & hominũ naturã ad cog¬
noscendum se dñs condidit. quam

Expanded text:
lucernam, quia sapientia Dei appalucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur, eversa vero domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam quam perdideram. Quae amicae vel vicinae nisi illae potestates sunt coelestes jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
paenitentia pureponi nulla tenus
possit. Nam multi & nullorũ sibi
malorum sunt conscii . & tamen in
tanti ardoris afflictione seexerunt.
acsipeccatis omnibus angustentur.
Cuncta &iamlicita respuunt. addis¬
pectum mundi sublimiter ad tingun¬
tur. lamentis gaudent. incunctis
sem& ipsos humiliant. Et sicut ñ¬
nulli peccata operum. sic ipsi peccata
cogitationũ deplorant. Hincergo
colligendum est quantum dõ gaudi¬
um faciat. quando humiliter plan¬
git iustus. si facit in caelo gaudium
quando hoc quod malegessit ꝑpaeni¬
tentiam dampnat in iustus. AUT
QUAE MULIER HABENS
DRAGMAS DECEM. SIP¬
DIDERIT DRACMÃ UNÃ
NONNE ACCENDIT LUCER¬
NAM ET EUERTIT Domũ
ET QUAERIT DILIGENTER
DONEC INUENIAT:
Qui signatur perpastorem. ipse
& permulierem. Ipseenim ds̃ ipse
& dĩ sapientia. quia imago expri¬
mamperdidit. quando homo qui
conditus adimaginem dĩ fuerat:
peccando asimilitudine sui condito¬
ris recessit. Sed accendit mulier

Expanded text:
poenitentia praeponi nullatenus poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, nonne accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimam perdidit, quando homo qui conditus ad imaginem Dei fuerat peccando a similitudine sui Conditoris recessit. Sed accendit mulier
Abbreviated transcription (Latin):
quia plerumq hi qui in nullis se oppres¬
sos peccatorum molibus sciunt. stan
quidem inuia iustitiae. nulla in lici¬
ta perp&urnt. sed tamen ad caelestẽ
patriam anxiȩ non hanelant
Tantoq sibi in rebus licitis usum p̃¬
bent. quanto se ꝑp& nrsse inlicita
nulla meminerunt. Et plerumq
pigri remanent adexercenda bona pire
cipua. quia ualde securi sunt. quod
nulla commiserint mala gnruionx.
At contuir nonnum quã hi qui se ali¬
qua in licita egisse meminerunt. ex
ipso suo dolore compuncti in ardes¬
cunt ad amorem dĩ. seseq in mag¬
nis uistutibus exercent:. Magis
ergo depeccatore conuerso. quam
destante iusto gaudium fit incaelo:
Quia & dux in proelio plus eum militem
diligit qui post fugam reuersus hostẽ
fostiter premit. quam illum quinũ¬
quam aliquid fostiter gessit. Sed
inter haec sciendum . ẽ. quia sunt ple¬
riqui iusti in quorum uita tantũ est
gaudium. ut eis quaelib& pec catoꝵ

Expanded text:
quia plerumque hi qui nullis se oppresquia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Magis ergo de peccatore converso, quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio, plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ris suis inposuit. quia humanam na¬
tunrm suscipiens. peccata nñr pse
postauit. ETUENIENS DO¬
MuM. CONUOCATAMICOS
ET UICINOS DICENS ILLAS
CONGRAT ULA MIM MI¬
HI. QUIA INUENI OUEM
MEAM QUAEPERIERAT
Inuenta oue addomum rediit.
quia pastor noster reparato homi¬
ne. ad regnum caelesteredit Ibi
amicos &uicinos inuenit. illos
uidelic& angelorum choros qui
amici eius sunt. quia uoluntatem
eius continuae insua stabilitate.
custodiunt. Uicini quoq e̾isun
qui claritate uisionis illius sua as¬
siduitate perfruuntur. Et no¬
tandum quod nondicat congito¬
tulaminioue inuentae. sed mi¬
hi Quia uidelic& est eius gau¬
dium uita nũ. & cumnos ad cae¬
lum reducimur. sollempnitatem
la&itiae illius implemus. DiCO
ERIT IN CAELO. SUPER
UNO PECCATORE PAEN¬
TENT IAM AGENTE. Qua
SUPER NOMNACINTA NO¬
UEM IUSTIS QUINON IN¬
DIGENT PAENT TENI IA¬
Plus de conuersis peccatoribus quã
destantibus iustis gaudiũ erit incȩlo.

Expanded text:
ris suis imposuit, quia, humanam naris suis imposuit, quia, humanam naturam suscipiens, peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum convocat amicos et vicinos dicens illis: Congratulamini mihi quia inveni ovem meam quae perierat. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros. Qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat, Congratulamini ovi inventae, sed Mihi, quia videlicet ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico erit in caelo super uno peccatore paenitentiam agente, quam supra nonaginta novem iustis, qui non indigent paenitenPlus de conversis peccatoribus, quam de stantibus justis gaudium erit in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
BIS HOMO QUI HABET CEN¬
TUM OUES. ET SIPEROIDE¬
RIT UNAM EXILLIS. NON¬
NEDIMIT TET NONAGIN¬
TA NOUEM INDESERTO.
ET UADIT AD ILLAM QUAE
PERTERAT DONEC INUE¬
NIAI ILLAM Eccemine
dispensatione pi&atis similitudinẽ
ueritas dedit. quam & inseipso hõ¬
more cognoscer&. & tamen haec
specialiter adipsum auctorem homi¬
num pertiner&. Quia enĩ cente¬
narius numerus ꝑfectus est. ipse cen¬
tum oues habuit cum angelorum
substantiam & hominum creauit:
Sed una ouis tuncperiit. quando
peccando homo pascua uitae dere¬
liquid. Dimisit autem non agin¬
ta nouem oues indesesto quia illos
sum inos angelorum choros reliquid
tum dicitur. nisi quod desestum uo¬
catur derelictum: cuncautem ho¬
mo caelum deseruit. cum peccauit
dum dm̃ condita fuerat. pereunte.
homine enxt inminutus. Etut
perfecta summa ouium integnoxre¬
tur in caelo. homo perditus quae¬
rebatur interra ETCUM IN¬
UENERIT ILLAM. IN PO¬
NIT IN HUMEROS SUOS
CAUDENS. Ouem in hume¬

Expanded text:
bis homo qui habet cenbis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit tum dicitur citur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit.dum Deum condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Et cum invenerit illam, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in hume
Abbreviated transcription (Latin):
IAD PROPIN QUANTES
AD IHM PUBLICANI
LET PECCATORES. UI
AUDIRENT ILLUM. ET
MURMURABANT PHARI¬
SAEI. ET SCRIBAE DICEN¬
TES QUIA HIC PECCA¬
IORES RECIPI. ETMAN¬
ducai cumillis etcet¬
¶ Quia non solum iustus peccare ꝑ
inertiam. sed & peccator resi¬
piscere per solestiam potest. Post¬
quamsal infatuatum fonrs mittide¬
bere narratumest. mox penitentum
cohors intus ad missa describitur
Quia ad audiendum dĩ uerbum ad p¬
pinquantes. non solum ad conloquen¬
dum. sed &iam ad conuescendum re¬
Iceptisunt. Quod uidentes phari¬
saei. dedignatisunt. Quia uera ius¬
titia compassionem hab&. falsa iusti¬
tia dedignationem. quamuis & iusti
soleant recte peccatoribus indignari
Ced aliud est quod agitur trposuper¬
biae. aliud quod zelo disciplinae
Sedquia aegri erant ita. ut aegro :
se esse nescirent. quatenus quod e¬
urnt agnoscerent. caelestis eos me¬
dicus blandis fomentis curat. Be¬
nignum paradigna obicit. & in eo¬
rum corde uulneris tumorem pre¬
mit. ait namq QUIS EXUO¬

Expanded text:
appropinquantes ei publicani et peccatores, ut audirent illum, et murmurabant Pharisaei et scribae, dicentes quia hic peccatores recipit et manducat cum illis. Quia non solum justus peccare per inertiam, sed et peccator resipiscere per solertiam potest, postquam sal infatuatum foras mitti debere narratum est, mox poenitentum cohors intus admissa describitur, qui, ad audiendum Dei verbum appropinquantes, non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt, quia vera justitia compassionem habet, et falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typo superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Sed qui aegri erant ita ut aegrotos se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit; ait namque: Quis ex vo
Abbreviated transcription (Latin):
ONSIMUS CONCU¬
PISCENT ES MALO¬
Rũi. sicut et illi
CONCUPIERUNT. Intestia
decima mansione quae uocatur se¬
pulchrũ concupiscentiae. populus
fastidiens caelestem panem. carnes
aegrptias desidenxuit. multosq
subito uonxuit incendium. Equib
docemur. ut qui conuersatiõnenire
liquimus saeculi & aegrptias ollas.
id est carnalium desideriorũ feruo¬
res contempsimus. non debere mur¬
munxre contux caelestem panem.
nec uirulentias a egyptiorũ qui suN
magnarũ carnium. sed simplicem
lestemq: uitam quaerere. Alio¬
quin si post percoeptum angelicum
manna quae est caelestis uita siue
doctrina. rursus carnes aegrpti¬
as quae sunt carnales huius saeculi
uoluptates. & concupiscentiae pristi¬
norum morũ uoluerimus app&ere
uorbimur nausia. & statim dnĩ
igne torquebimur. Desiderium
quoq nrm uestitur intumulos. ut
simus sepulchiax dealbata. quae fo¬
ris parent hominibus speciosa. in¬
tus autem plena sunt ossibus mor¬

Expanded text:
on simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. In tertia decima mansione, quae vocatur sepulcra concupiscentiae, populus fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit, multosque subito voravit incendium e quibus edocemur, ut qui conversatione reliquimus saeculi, et Aegyptias ollas id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, non debere murmurare contra coelestem panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem lestemque vitam quaerere. 2. Alioquin si post perceptum angelicum manna, quae est coelestis vita, sive doctrina, rursus carnes Aegas, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates et concupiscentiae pristinorum morum, voluerimus appetere, vorabimus nauseam, et statim Domini igne torquebimur. Desiderium quoque nostrum vertitur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris apparent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
animae eorum pastes sciebat esse
corruptas. Ita ergo unumquẽq
nrm̃ nequitiae uersuta malignita¬
te infiguitr balaam ꝑtemptant.
illis prec ecipue affectibus animae in¬
sidiosos laqueos perstruentes. quib
nos senserint aegrotare. Vt uer¬
bi gictia cum uiderint ixtionabi¬
les animae nitce pastes. eẽ. uitia¬
tas. illo nos ordine decipere moli¬
antur. Sed finees sacerdos zela¬
tus ut dñi furorem placar&. ⁊am
brim & scortum madianitan pugi¬
one titrns figit. significansꝑcrucẽ
dnĩ non solum idolatriam. sed &iã
omnem carnis effectum uel con¬
cupiscentiam perimi saeculi. &
tunc placari dm̃ . dum carnis ex¬
tinguitur desiderium. NEq¬

Expanded text:
animae eorum partes sciebat esse animae eorum partes sciebat esse corruptas? Ita ergo unumquemque nostrum nequitiae versuta malignitate, in figura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos perstruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas illo nos ordine decipere moliantur. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Dbri et scortum Madianitidem pugione transfigit, significans per crucem Christi non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam perimi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur desiderium. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
Sed multiex eis interempti perie¬
runt. ut intellegatur in illorum
hominum interemptione. signifi¬
care uitiorum necem. Intalia
quippe uitia seuire nos iub& apłus
cum dicit. mostificate membia ur̃a
supertenirm. Fornicationem.
inmunditiam. luxoriam. concu¬
piscentiam malam. & auaritiam
quae est idolorum seruitus. NE
q FORNICEMUR SICUT
QUIDAM EX IP̃SIS FORNI¬
CATISUNT. ET CECIDE¬
RUNT UNA DIE .XXIII. MUI¬
LiA. Consilium quippe dedit
regi balaac. ut mulieres in meri¬
torio poner&. & ante ianuas earũ
auxs. ut uenientes filii isrł. prius
sacrificarent idolis. & sic ingredẽ¬
rentur ad mulieres. Vnde est
fornicatus isrł. cumfiliabus ma¬
dian. Sed quid est quodiste bala¬
am populum di poss& dec: Ipi.
cesta urtione collegit. dans con¬
silium ut ex illa paste qua in fir¬
marinouert filios isrł. perniti¬
osius eis laquei tenderentur. r̃i
dubitans eos oblata copia foemina¬
rum fornicationis ruina protinus
conlapsuros. quia concupiscibiles

Expanded text:
sed multi ex eis interempti perierunt , ut intelligatur in illorum hominum interemptione significari vitiorum necem. In talia quippe vitia saevire nos jubet Apostolus, cum dicit: Mortificsuper terram; fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . que fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt et ceciderunt una die XXIII milia. nBalaam regi Balaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas eorum aras, ut venientes filii Israel, prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres, unde est fornicatus Israel cum filiabus Madian. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium, ut ex illa parte, qua infirmari noverat filios Israel, perniciosius eis laquei tenderentur, non dubitans eos oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros quia concupiscibiles
Abbreviated transcription (Latin):
cumbona uoluntate quis uel sibi ł
aliis consulit. Si fallitur in aliquo
per ignouentiam temportelium.
quia & hoc temponrliter agit. &¬
modum agendi nonteneat quem
debeat. humana temptatio. ẽ.. Si¬
re diabolicum.: FIDELIS AŨT
DS .E. QUINONPATIETUR
UOS TEMPTARI SUPERID
quod PotESTIS Fidelis qui
se pollicitus . ẽ. sui nom inis causa
tribulantibus ad futurum. ut illud
Multae tribulationes iustorum.
& de omnibus his liberabit eos dñs¬
Ipsefaci& uos stare firmiter: &
uistutem tribu& tolerendi. qui
uos docuit rogare dicens. nepatia¬
ris nos induci intemptationem:
Seopaciet cumt empta¬
TIONE ETIAM PROUENTŨ
UT POSSITIS SUSTINERE
Idest non ampliorem uobis tribulati¬
onem uenire pati&ur quam susti¬
nere possitis. sed faci& prouentum
Id .ẽ. illud uobis faci& prouenire.
quo possitis sustinere. aut deipsa tri¬
bulatione lucrum animae ad qui¬
rere

Expanded text:
cum bona voluntate. Quis vel sibi vel cum bona voluntate. Quis vel sibi vel aliis consulit, si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi non tenet quem debebat; humana tentatio, sive ire diabolicum? Fidelis autem Deus est, qui non patitur vos tentari super id quod potestis. Fidelis qui se pollicitus est sui nominis causa tribulationem sustinentibus adfuturum, ut illudMultae tribulationes justorum, et de omnibus his liberabit eos Dfaciat stare firmiter, et virtutem tribuet tolerandi, qui vos docuit rogare dicens, Ne patiaris nos induci in tentationem . Sed faciet cum tentatione etiam proventum ut possitis sustinere. Id est, non ampliorem vobis tribulationem venire patietur, quam sustinere possitis, sed faciet proventum, id est, illud vobis faciet provenire, quod possitis sustinere, aut de ipsa tribulatione lucrum animae acquirere
Abbreviated transcription (Latin):
si. & ex conscientia delictorũ diuinũ
m&uentis aspectum. propt̃ quod
& perpublicum capitibus tectis iN¬
cedunt. Piexesentium trpus est
uestis a aron: quae xii. tribuum
nomina lapidibus insignita gesta¬
bat. ostendens se pro omnibus quo¬
dam modo populis supplicare
Futurorum trpus. ẽ. induobus fi¬
liis isaac. inquibus duo testamen¬
ta monstuta sunt. IN quos
PINES SAECuLOrũ DEUE¬
NERUNT Idest in quos tota
iustitiae perfectio cadit. sicut scri¬
ptum .ẽ. Finisenim legis xp̃c. ad
iustitiam. ITAQ QUISE EX¬
ISTIMAT STARE UIDEAT
NECADAT. Id est necadat in
idolatriam uel scandalum fiaxtrũ.
propt̃ hoc ipsum quod sestare firmi¬
ter gloriatur. Cadit enim. dum
superbit. TEMPTATIOUOS
NONAD PREHENDAT. NISI
PHUMANAI Humana tempta¬
tio intelligi pot est ciuilis & ut dictũ
est tolenxbilis afflictio. Sicut alio
loco dicit. Humanum dico. propt̃
infirmitatem carnis uitre. id est qđ
facile & suscipi & im̃pleri possit.

Expanded text:
so, et ex conscientia delictorum divinum so, et ex conscientia delictorum divinum metuentis aspectum, propter quod et per publicum capitibus tectis incedunt. Praesentium typus est vestis Aaron, quae duodecim tribuum nomina lapidibus insignita gestabat, ostendens se pro omnibus quodammodo populis supplicare. Futurorum typus est in duabus filiis Isaac, in quibus duo Testamenta monstrata sunt. In quos fines saeculorum devenerunt. Id est, in quos tota justitiae perfectio cadit, sicut scriptum est: Finis enim legis, Christus ad justitiam . Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat. Hoc est, ne cadat in idololatriam, vel scandalum fratrum, propter hoc ipsum quod stare gloriatur, cadit enim dum superbit. Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Humana tentatio intelligi potest civilis et, ut dictum est, tolerabilis afflictio. Sicut in alio loco dicit: Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae , id est, quod facile et suscipi et impleri possit
Abbreviated transcription (Latin):
tium. & si renarum carmina ne¬
RAUERTTIS SICUT Quidã
coreu murmuraueruñ.
dicii perierunt ab ex terminatore :
aut abangelo intelligur percuti¬
enti. aut abigne deuonente
HAECAUT Ẽ OMNA INFI¬
GURA CONTINGEBANILLIS:
SCRIPTASUNT AUT̃ ADCOR¬
PREPTIONENRAM Omnia
quae eis contigerunt secundum
facta sua quidem receperunt.
sed tamen ideo scripta sunt. nenos
putemus inpine peccare. Si enĩ
ad huc paruulis aut rudibus nonpe¬
percit. quantomagis nobis quile¬
gis perfectionem accepimus non
Aparc& sitalia fecerimus: In
illa scriptura quae u&eris dicitur¬
testamenti: nouum testamentũ¬
absconditum lat&. tamquam infece
corponrlium sacimentorum. Cir¬
cordis:. In templo intellegitur cor
pus dni. in terra repromissionis in¬
telligitur regnũ caelorum. Est¬
enim trpus uel figuux puxesentium
& pr&eritarum & futunterũ rerum
ignotarum. Puxeritorum trpus ẽ.
caticum inorum humilitas. Trpũ
enĩ gerunt adae depauxdiso exclu¬

Expanded text:
tium, et sirenarum carmina netium, et sirenarum carmina nesicut quidum eorum murmuraverunt, icit perierunt ab exterminatore, aut ab angelo intelligitur percutienti, aut igni devorante. Haec autem omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem ad correptionem nostram. Omnia quae eis confacta sua quidem receperunt: sed tamen ideo scriputemus impune peccare. Si enim adhuc parvulis aut rudibus non pepercit, quanto magis nobis, qui legis perfectionem accipimus, non parcet, si talia fecerimus! In illa scriptura quae Veteris Testamenti dicitur Novum Testamentuabsconditum latet, tanquam in fece corporalium sacramentorum. Circordis. Templum intenis intelligitur regnum coelorum. Est typus vel figura praesentium et praeteritorum, et futurarum rerum ignotarum. Praeteritorum typus est catecumenorum humilitas, typum enim gerunt Adae de paradiso expul
Abbreviated transcription (Latin):
ad nõ ut facer& a eneum serpentẽ
& exaltar& in ligno inheremo. &
att moner& populum israhel. ut
siquis morsus eõ a serpente: illum
serpentem ex altatum inligno ad¬
tender&. Tactum est. morde¬
bantur homines. intuebantur.
sanabantur: Quid sunt serpen¬
tes mordentes. nisi peccata de mor¬
talitate carnis: Quis . ẽ. serpens
ex altatus nisi mors dñi incruce :¬
Adtenditur serpens ut nihil ua¬
ut nihilualeat mors. Quid . ẽ.¬
Quomodo qui intuebantur illũ
serpentem non peribant morsib:
serpentium. sic qui intuentur
fide mostemxpi sanantur a mor¬
sibus peccatorum. Namut apec
ron murmurant is raheliticipo¬
puli contrx dnmñ & morsen. mari¬
na fastidiunt. & a serpentibus
monstrantur. quia post imagi¬
nem di quae incordis ixtione mon¬
straxtur. & confessionem fidei quae
ore profestur. consurgunt serpen¬
tes. & astes malefice adbella nos
prouocant. sed nos custodia circũ¬
dantes cõr.nrm. obturemus aures
nir̃s ne audiamus uoces in cantan¬

Expanded text:
a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo et admoneret populum Christum, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem exaltatum in ligno attenderet. Factum est. Mordebantur hosanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruceAttenditur serpens, ut nihil vaut nihil valeat mors. Sed cujQuomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi ron murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus monstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures ras, ne audiamus uoces incantan
Abbreviated transcription (Latin):
titur. uocantiq ad uitam festina
respondit saluatori. Vnde rec¬
te sequitur. ET DIXITADO¬
LESCENTI TIBIDICO. SUR¬
GeE ET ReSEDIT QuiERAT
MORTUUS. ET COEPIILOQ
ET DEDIT IL LŨMAT RISUE
Resedit quippe qui eraat mostuis.
cum interna compunctione. re¬
uiue scit peccator Incipit loqui.
cum reducis indicia uitae. cunc¬
tis qui peccatum luxenrnt osten¬
dit. Redditur matri. cumper
sacerdotalis decr&a iudicii. com¬
munioni sociatur ecclesiae
ACCEPITAUTẼ OCNEST¬
OR. ET MAGNI FICABAN
DM DICENTES. QUIA PRO¬
PHETA MAGNUS SURRER
IN NOBIS. Quanto despenrtior
animae mors aduitã reuocatur.
tanto plures eodem corriguntur
exemplo. VUide dauid prophe&ã.
uide apłm p&rum. quorũ quo
giacdus altior. eo casus gitruior
Quo autem gitruior casus. eo pie¬
ta serigentis gnctior. Quo uero
gurtior in eis dnĩpi&as apnaruit
eocertior cunctis paenitentibus
spes salutis apparuit. ut iure om¬
nes qui audiunt dicanT. QUIA
ds̃ uisitaunt plebemo suã

Expanded text:
titur, vocantique ad vitam festina titur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori, unde recte sequitur: Et dixit adolescenti, tibi dico surge, et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Resedit quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator, incipit loqui cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communAccepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum. Quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
& atis ostender&. in altero fidem
minrndae potestatis asstruer&
GIACCESSIT. EITETIGII
loculum. hiauĩ quipor¬
TABANT STETERUNT
Loculus in quo mostuus effestur.
male secunx despenrti peccatoris
conscientia . ẽ.: Qui uero sepelien¬
dum postant. uel in munda deside¬
ria quae hominem ixpiunt in iN¬
dientium sunt uenenata sociorum
Quaepeccata nimirum dum fauo¬
ribus tollunt. accumulant pec¬
cantes. quae contemptu quasi ag¬
gere tenire obruunt. Dequibus
alibi dicitur. Dimitte mostuos.
sepelire mostuos suos. Mostuos
quippe mostui sepeliunt. cumpec¬
catores quiq sui similes alios no¬
ciuo fauore demulcent. cum gesta
pessimae adolationis mole nequa
aliquando spe resurgendi potian¬
tur opprimunt. Qno ergolo¬
culum tangente funeris baiuli fte¬
terunt. quia suꝑni formidine iu¬
dicii ad tacta conscientia. & car¬
nalium saepe affluentiam uolup¬
tatum. & iniustelaudantium tur¬
bam cohercens. ad se ipsum reuer¬

Expanded text:
etatis ostenderet, in altero fidem etatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit et tetigit loculum; hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus efferebatur male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria sunt, quae hominem rapiunt in indientium sunt venenata sociorum. Quae peccata nimirum, dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congesta pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur opprimunt. Domino ergo loculum tangente, funeris bajuli steterunt, quia superni formidine judicii attacta conscientia, et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad seipsam rever
Abbreviated transcription (Latin):
Quibenefilius unicus matri suae
fuis se perhib&ur. quialic& emul¬
tis collecta perfectis una sit ꝑfecta¬
& in maculata uirgo mater ecclesia.
singuliquiq tamen fidelium uni¬
uersalis ecclesiae filios rectissime
fatentur:. Nam & electus quili¬
b& quando ad fidem inbuitur fi¬
lius e. quando alios inbuit. mat̃
Annon materno erga paruulos
agebat affectuquiait. filiolimei
quos iterum pasturio. donec for
ERAT ET TURBACIUITATSE
coulta cuco illa. Uiduam
esse ecclesiam omnis anima quae¬
sponsidnĩq sui semoste redemp¬
tam meminit agnoscit. Diuini
autem nutu multa dñm turba.
multauiduam comitabatur.
ut uiso tanto minxculo. multi
testes. multidĩ fierenT laudatores
SERICORDIA MOTUS SUPER
EAM DIXIT ILLI NOLIFLE¬
RE. Desiste inquit quasi mor¬
tuum flere. quem mox uiuum
resurgere uidebis : Etpulchre
euangelista dnm prius misericor¬
dia motum. eẽ. suꝑ matrem ac sic
filium suscitare testatur. ut iN
uno nobis exemplum imitandae pi¬

Expanded text:
Qui bene filius unicus matris suae Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta per fontis lavaet immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec forerat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse ecclesiam omnis anima sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu multa Dominum turba, multa viduam comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. misericordia motus super eam, dixit: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere, quem mox vivum resurgere videbis, et pulchre Evangelista Deum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suuno nobis exemplum imitandae pi
Abbreviated transcription (Latin):
ario tabor montis contix meridi¬
em iuxta endor qui .ẽ. uicus gian¬
dis. inquasto miliario eiusdem mon¬
tis ad meridiem. Interprecatur
enimna. fluctus uel commotio.
CŨAUADPROPIN QUARET
PORTAE CIUITATIS Posta
ciuitatis qua de functus efferebat᷑.
puto aliquem desensib eẽ. corpo¬
reis. Qui enim seminat interfr̃s
discordias. qui iniquitatem in ex¬
celsumloquitur. per oris postam
extitchitur mostuus. Qui uide¬
rit mulierem ad concupiscendum
eam. per oculorum postam suae
mostis indicia profest. Qui fabu¬
lis otiosis. obscenisue carminibus
ł d&iictionib aurem libenter
aperit. hancanimae suae postã
IUS EPFEREBATUR. FiLi¬
US UNICUS MATRISUAE
Defunctus hic qui ex ti postam
ciuitatis multis. ẽ. intuentibus
elatus. significat hominem lo&a¬
li criminiam funere soponxtum.
eandemq insuꝑ animae mostem
Non cordis ad huc cubili tegentem
sed ad multorum notitiam ꝑlocu¬
tionis operisue indicium. quasi
ꝑsuae ciuitatis hostia propalantẽ

Expanded text:
ario Thabor montis, contra meridiem, juxta Endor, qui est vicus grandis in quarto milliario ejusdem montis ad meridiem. Interpretatur enim Naim fluctus vel commotio. Cum autem appropinquaret portae civitatis. Porta civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis, qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam tus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem.
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegium maiprx crimina.
decem nilium tlentorum rogan¬
tibis dimittuntur. si & ipsi dim.¬
cotit minorx peccantibus. Sin
autem olsactoni contumeliam
simus ine eabile espropt̃ ana¬
cordias. Nonne nobis uid&ur rec¬
te redigendi incarcerem. & subex¬
emplo operis nr̃i hoc agere. ut
maiorum nobis delictorum uenia
Scio quosdam istum qui debebat
decemmilium talentorum. dia¬
bolum interpr&ari. Cuius
uxorem & filios uenundandos ꝑ¬
seuerante in malitia. Insipienti¬
am & malas cogitationes intellegi
uolunt. Sicut enĩ iustiuxor
dicitur sapientia. sic uxorem ini
iusti & peccatoris. appellari soleNT¬
stultitiam Sed quomodo dimit¬
tat dñs illi decem milia talenta
& ille nobis conseruis suis centũ
denarios non dimiserit. nec ec le¬
siae inter pr&ationis . ẽ. necapru¬
dentibus uiris recipiendum¬

Expanded text:
sacrilegium, majora crimina sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amacordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia Scio quosdam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiend
Abbreviated transcription (Latin):
numero ueniam a nohis. eẽ. recꝰ¬
dendam: Nec cogitandum quoti¬
qui innos peccant. quoties i toscen¬
di necessitas ex titerit. desinamus
Quae utiq ueniae. ssiduitas. do
re. qua in nr̃ õmerito largiatur
nolns ado fuerit indulta. Quir
euam aihursectiebonitatis effecu
comparationis posuit exemplũ.
in quo seruo unde redder& nom
habenti. omne dominus debitũ
relaxauit. conseruoq suo ser¬
uus ille ex iguum quod sibi debe¬
batur extorquens. per hoc uo¬
luntatis suae uitium donum
munificentiae demini. & libe¬
tione regis. & domin. & serui
qui debitor decemmilium taleN¬
torum ad nõrogans ueniam im¬
p&iruert. ut ipse quoq dimit¬
tat conseruis suis minoro pec¬
cantibus. Si enim ille rex &do¬
minus seuo debitori decẽmiliũ
talentorim tam facile dimisit.
quanto magis serui conseruis suis
debent mnorx dimit tere.
Iuodut manifestius fiat. dicamus
sul exemolo: Siquis nr̃m conimi¬
seritaducerium. homicidium.

Expanded text:
numero veniam a nobis esse rednumero veniam a nobis esse reddendam, nec cogitandum quotiqui in nos peccant, quotiens irascendi necessitas exstilerit, desinamus? Quae utique veniae assiduitas docere, quam nostro merito largiatur.nobis a Deo fuerit indulta. 11. Quin etiam ad perfectae bonitatis affectum comparationis posuit exemplum, in qua servo unde redderet non habenti, omne Dominus debitum relaxavit : conservoque suo servus ille exiguum quod sibi debebatur extorquens, per hoc voluntatis suae vitium donum munificentiae Domini et libetione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium,
Abbreviated transcription (Latin):
MILE EST REGNU
CAELORUCO HO¬
MIN REGI. QUI
UOLUIT RATIONẼ
PONERE. CŨSERUIS¬
II SŨIS. Familiare est syris &
maxime palestinis. ad omnem ser¬
monem suum parrbolas ingerere.
auditorib: non pot ẽ. ꝑsimilitudi¬
nem exemplaq: teneatur. Pro¬
trus apostolus. in terrogat quoti¬
ens fuctri insepeccanti dimittere
debeat. & cũ in terrogatione pro¬
fest sententiam usq septies
Cui respondit dñs. nonusq septies.
sedusq septuagies septies. id est qua¬
dringentis nonaginta uicibus. ut
toties peccanti fiactri dimit ter& in
die. quoties ille peccare non poss&¬
In abel enim fixxtris peccatumusq
necem fuenrt. sed in lamech suppli¬
cium usq septuagies & septies est
constitutum: Et in eo quantum
existimamus constituta in aucto¬
ris dominicae passionis . ẽ. poenas
Sed dñs ꝑ confessionem credertũt
huius criminis ueniam largitur:
id .ẽ. perbaptis mimunus obtrecta¬
toribus ac ꝑsecutoribus giutiam
salutis indulg&r. Quanto magis
opostre ostendit sine modo ac

Expanded text:
m est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: uauditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Prolus Petrus interrogat, quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam, usque septies? Cui respondit Jesus: Non usque septies, sed usque septuagies septies, id est, quadringentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non possin Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat. Sed in Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; et in eo, quantum existimamus, constituta in auctores dominicae passionis est poena. Sed Dominus per confessionem credentium hujus criminis veniam largitur, id est, per baptismi munus obtrectatoribus ac persecutoribus gratiam salutis indulget: quanto magis oportere ostendit sine modo ac
Abbreviated transcription (Latin):
care: Plus homo utiq ipse dese.
sed ds̃ plus de homine. quam homo
dese Homo enim uid& in facie.
ds̃ in corde
SEDNON IN HOCIUSTIFI¬
CATUS SUM
Idest in hoc tempore. Aut si foste
nullum crimen ad misi. ideo non
peccaui. Si hoc paulus dicit. quid
nosdicere debemus. qui longe
ab illius meritis distamus  lites
Non in hoc iustificatus sum. hoc ẽ.
dicere ne hoc quidem mihi adiusti¬
tiã proficit sinolim laudari qui
me indignũ laudi cognosco.
QuIAUTẼ IUDICATMEDÑS Ẽ
Ac sidicer&. cuncta haecquȩ homo
propriae estimationis affectupro¬
bare secredit. diuino sunt reser¬
uanda iudicio. qui nouit non solũ
deo peribus sed & decogitationibus
iudicare. IIAQUE NOLITE
ANTE TEMPUS IUDICARE
QUOADUS UE NIAT DÑS
QUI ETINLUMINABIT
ABSCONDITA TENEBRA¬
RUM EI MANT FESTABIT
CONSILIA CORDIUM¬
delaude hominis ferre sententiã.
quia scriptũ est nelaudes hominẽ
inuita sua. ETTUNC LAUS
GRIT UNICUIQUE ADÕ
De humana laude sehabere sermo¬

Expanded text:
care, plus homo utique de se ipso, care, plus homo utique de se ipso, sed Deus plus de homine, quam homo de se. Homo enim videt in facie, Deus in corde. Sed non in hoc justificatus sum. Id est, in hoc tempore, aut si forte nullum crimen admisi, ideo non peccavi. Si hoc Paulus dicit, quid nos dicere debemus? qui longe ab illius meritis distamus. Aliter: Non in hoc justificatus sum, hoc est dicere, ne hoc quidem mihi ad justitiam proficit, si nolim laudari, qui me indignum laude cognosco. Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Cuncta haec, quae homo propriae aestimationis affectum probare se credit, divino sunt reservanda judicio, qui novit non solum de operibus, sed et de cogitationibus us: Itaque nolite ante tempus iudicare, quoad usque ueniat dominus, qui et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordiumde laude hominis ferre sententiam, quia scriptum est, ne laudes hominem in vita sua. Et tunc laus erit unicuique a Deo. De humana laude se habere sermo
Abbreviated transcription (Latin):
UTAUOBIS IUDICERAUTAB HU¬
MANO DIE. SEDNEQUE ME¬
IPSTIDICONIHIL Mib
CONSCIUS SUM
Quod dicit mihi prominimo ẽ. acsi
dicat. pronihilo mihi est ut a uobis
iudicer. Humanũ iudiciũ ĩdeo uo¬
cauit. quia frequenter in eoueritas
& iustitia frustractur. Humanum
uero diem ipsam humanae iudicii
reuelationẽ dixit. Neq meipsum
iudico inquit. Id est meipsũ nonculpo
quia nihil mali inmescio neq conscius
sum. Aliter: mihi prominimo est
id est ẽẽ aliquid: A ut ab huma no
die id est humanae laudis grrtia
uel fauore non capior. Vt illud.
diem hominis nondesiderrui. Id est
adulationẽ cuius iocunditas carnalẽ
mentẽ potest capere non quaesiui
Sed neq meipsũ iudico. id ẽ neq meipsu
alicuius meriti. eẽ pronuntio. quia
plus credo conscientiae meae quam
laudi ex aliena estimationeuenienq:
Quando possum iudicare conscien¬
tiã meã quando examinare potero
quo animo facio quic quid facio.
quantũ possuri homines dealio udi¬

Expanded text:
ut a vobis judicer, aut ab huut a vobis judicer, aut ab humano die, sed neque meipsum judico, nihil mihi conscius sum. Quod dicit: Mihi pro minimo est, ac si dicat, pro nihilo mihi est, ut a vobis judicer. Humanum judicium ideo vocavit, quia frequenter in eo veritas et justitia frustratur. Humanum vero diem, ipsam humani judicii revelationem dixit: Neque meipsum judico, inquit, id est, meipsum non culpo, quia nihil mali in me scio, neque conscius sum. Aliter: Mihi pro minimo est, id est, esse aliquid, ut ab humano die, id est, humanae laudis gratia vel favore non capior, ut illud: Diem hominis non desideravi, id est, consolationem, cujus jucunditas carnalem mentem potest capere, non quaesivi. Sed neque meipsum judico, id est, neque meipsum alicujus meriti esse pronuntio, quia plus credo conscientiae meae, quam laudi ex aliena aestimatione venienti. Quando possum judicare conscientiam meam, quando examinare potero, quo animo facio, quidquid facio, quantum possum homines de alio judi