comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orthodoxe. uncde uideri et audiri claius
eungłicus preco ualeret consistens. oris
sui diuinissimo gladio et rectam fidem
muniit: et cunctas hereses uno symbolo
dissipauit. Etõ uidelicet sacre confessiõis
symbolum: ita sehabet.
redo in unum dm. om̃ipotentẽ pa¬
trem: et filiũ. et sp̃m scm̃. Tres ꝑsona̾:¬
tum. sp̃m uero sc̃m nec genitum nec inge¬
nitum. s coet̾num de pre et filio ꝓcedentẽ.
Confiteor unigenitũ filiũ consubstantialẽ.
et sine temꝑe natũ de patre: om̃ium uisibi¬
lium unuisibiliũ conditorem. Lumen
ex lumine. d̃m uerum de deo uero. Splẽ¬
dorem głie: fig᷑am substantie. Qui manẽs
u̾bum ante scła: ꝑfectꝰ homo creatus est uix¬
ta finem scłoꝵ: conceptus et natus desp̃u
scõ: et maria uirgine. Quinat᷑am nr̃am
suscepitabsq peccato: et subpontio pilato
crucifixus ẽ. et sepultus tercia die resurrexit
amortius. Die autẽ quadragesimo ascen¬
dit in celum: sedet ad dext̾am patris. un¬

Expanded text:
orthodoxiae, unde videri et audiri clarius evangelicus praeco valeret, consistens, oris sui divinissimo gladio et rectam fidem munivit et cunctas haereses uno symbolo dissipavit. Quod videlicet sacrae confessionis symbolum ita se habet: Credo in unum Deum omnipotentem, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, tres perstum; Spiritum vero sanctum nec genitum nec ingenitum, sed coaeternum, de Patre et Filio procedentem. Confiteor unigenitum Filium consubstantialem et sine tempore natum de Patre. Omnium visibilium et invisibilium conditorem. Lumen ex lumine. Deum verum de Deo vero. Splendorem gloriae. Figuram substantiae, Qui manens Verbum ante saecula, perfectus homo creatus est, juxta finem saeculorum; conceptus et natus ex Spiritu sancto, et Maria virgine. Qui naturam nostram suscepit absque peccato. Et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus; tertia die resurrexit a mortuis. Die autem quadragesimo ascendit in coelum. Sedet ad dexteram Patris. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ad feliculam. Unum tͥ eduob elige:
Aut esto uycor mea: aut sacrifica dus:¬
Sui sc̃a felicula dixit. Nec uxortua ero
eam uicario: & fatit eam in tenebroso
claudi cubiculo sine cibo ꝑ septem dies:¬

Expanded text:
dicens: Unum tibi e duobus elige, aut esto uxor mea, aut diis sacrifica, responsum ab ea accepit: Nec uxor tua ero, eam vicario, qui fecit eam in tenebroso claudi cubiculo, sine cibo, per septem dies
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝯsuetudinib monasterii ponerẽ ratio¬
nem. diabolus questus ẽ. putans quod
me pater ad pñiam remisisset. Quappt̾
bratum gregorium uadem dedi ne com¬
motam calũpniam cuilibet reuelarem.
Illis magis imminentib et se ꝑ eodempͣ¬
dicaturos dñm ꝓmittentib ut causã
frib reuelaret. defunctoꝵ quorũdam
domos. & uiuentiũ merita ꝓferebat
dicens. Iste dignus: ille indigͥnus est.
Rursus int̾rogatus ad monachos qui
pridem secum remanserant. conu̾sus ẽ.
dicens. Om̃ia in quib mͥ detraxistis
fres audimi. quanqm̃ resporidere neqͥ¬
uerun: & impedimtum michi ñ inodi¬
cum generastis. quia tam a uob̃ qua
adiabolo subuno temꝑe accusatus.

Expanded text:
et consuetudinibus monasterii ponerem ratioet consuetudinibus monasterii ponerem rationem, diabolus questus est, putans, quod me Pater ad poenitentiam remisisset. Quapropter beatum Gregorium vadem dedi, ne commotam calumniam cuilibet revelarem. Illis magis imminentibus, et se pro eo deprecaturos Dominum promittentibus, ut causam fratribus revelaret, defunctorum quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: Iste dignus, ille indignus est. Rursus interrogatus, ad monachos, qui pridem secum remanserant, conversus est, dicens: Omnia in quibus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam respondere nequiverim, et impedimentum mihi non modicum generastis, quia tam a vobis quam a diabolo sub uno tempore accusatus
Abbreviated transcription (Latin):
diam deserentes. ñ timuerunt inter
semorienti fri detrahere. Cum ecce pb̃ri
amissarũ sollempniis cura horam sep¬
rant: leuiꝰ se hr̃e mirati st̃ eumq nomi¬
natim clamare ceꝑunt. Moxille oculos
subridendo concutiens: parcat in quit
istis: qui ab ip̃o huiꝰ diei pͥncipio usq
nunc cum xp̃o presidenti multis milibꝰ
angłoꝵ cũ cliabolo ad uidiciũ steti. &
aduantib mescis andrea et gregorio
cunctis eius obiectionib bene respondi.
Sciatis autem qr monasterii sȩctarium.
modium. libram. ꝯsuetudinẽ elemofina¬
ium ꝙ luminũ om̃emq m̃suram. cu¬
riosissime xp̃o querenti. usq ad scabel¬
lum pedum euis portaui. S de una ob¬
iectione fateor conuictus erubui. Deqͣ ni¬
miũ sic̃ uidistĩ laborado uexatꝰ sũ. ꝙ me
adhuc lib̾are ñ potui. Cũq frẽs deeare¬
quirerent: ait. Non audeo dictre. quia
qnͣdo uos clamastis me: et a sc̃o gregorio
redire uissus sũ: ut uob̃ etiam dem̃suriꝰ

Expanded text:
diam deserentes, non timuerunt inter se morienti fratri detrahere; cum ecce presbyteri a missarum solemniis circa horam seperant, levius se habere mirati sunt, cumque nominatim clamare coeperunt. Mox ille oculos, subridendo, concutiens: « Parcat, inquit,istis? Qui ab ipso hujus diei principio usque nunc coram Christo praesidenti multis millibus angelorum cum diabolo ad judicium steti, et, adjuvantibus me sanctis Andrea et Gregorio, cunctis ejus objectionibus bene respondi. Sciatis autem quia monasterii sextarium, modium, libram, consuetudinem eleemosynarum et luminum, omnemque mensuram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pedum ejus portavi. Sed de una objectione, fateor, convictus metui de qua nimium, sicut vidistis, laborando vexatus sum, et me adhuc liberare non potui. Cumque fratres de ea requirerent, ait: Non audeo dicere, quia quando vos me clamastis, et a sancto Gregorio redire jussus sum, ut vobis etiam de mensuris
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ eum aggregare ñ puduit. ꝓ peccato
consciertie sue lisꝑgat: quia ᷤ die t̾cia
funditꝰ extinguet auita. Qd̃ p̃positꝰ ut
audiuit: uehem̃ter expauit. Et quia m̃a¬
nitẽtiã ages cepit. cuncta sua sanus distͥ¬
buens. tanto febris ardore corraiptus est.
ut adiluculo dixi t̾cuusq ad horam ter¬
ciam cũ ingenti fragore pre incendio lĩ¬
guam ab ore ꝓiciens. ultimũ flatum ꝓ¬
traheret. Quem pb̃ri tam durct̃ laborare
dolentes: deputatis illic monachis qͥ cũ
stias immolart. Sed monachi psalmo

Expanded text:
quod eum aggregare non puduit pro peccato quod eum aggregare non puduit pro peccato conscientiae suae, dispergat: 178 quia die tertia funditus exstinguetur a vita. Quod praepositus ut audivit, vehementer expavit. Et quia Grenitentiam coepit, cunctaque sua sanus distribuens, tanto febris ardore correptus est, ut, a diluculo diei tertii usque ad horam tertiam cum ingenti fragore prae incendio linguam ab ore projiciens ultimum flatum protraheret. Quem presbyteri tam duriter laborare videntes, deputatis illic monachis, qui cum stias immolare. Sed monachi psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs pbr euscdem p̃positus cum qͣdam
femina turpiter uiuens. uehemẽ¬
tissimo podagre dolore correptus ẽ. Qui
medicoꝵ manu cauteriatus. ꝑ exustio¬
nis uulns calcem cepit effundere. Qmͣ
restring̾e nullis artib pͣualens: in tant̾a
cesꝑationem ꝑductus ẽ: ut ab om̃i illiũ
femine uisitatione desisteret. ꝙ illa sibi
alterum sub eotem facinore copularet:
Sed post annũ pb̃r ad pristinam sani¬
tatem reuertens. qͣnqm ꝓpositum sibi
fuiss ut ulterius nlłamꝰ ꝯtingeret. ad
eandem tñ misso nuntio futo die do¬
minico seredire ꝓfessus ẽ. Quo recepto.
uͥsuo desiderio uotum quoq muliercule
conuenire gauisus ẽ. ad balnea ꝓcessit.
Unde rei̾tens. tantũ leticie potionib &
cantationib sedissoluit. ut subripiente
sompno uit̾et̃ nocturnis cum frib nũꝗͣ
potiuss officiis. Eadem nocte cuidai
prb̾ro et monacho beatus gregorius
in sompnis apparens: ait. Surge & dic
p̃posito ut pñiam agens. peculuim suu

Expanded text:
 ejusdem praepositus, cum quadam femina turpiter vivens, vehementissimo podagrae dolore correptus est, qui medicorum manu cauteriatus per exustionis vulnus calcem coepit effundere. Quam restringere nullis artibus praevalens, in tantam desperationem perductus est, ut ab omni illius feminae visitatione desisteret, et illa sibi alterum sub eodem facinore copularet. Sed post annum presbyter ad pristinam sanitatem revertens, quamquam propositum sibi fuisset ut ulterius nullam contingeret, ad eamdem tamen misso nuntio, futuro die Dominico se redire professus est. Quo recepto, ubi suo desiderio votum quoque mulierculae convenire gavisus est, ad balnea processit. Unde revertens, tantum laetitiae potionibus et cantionibus se dissolvit, ut subrepente somno interesse nocturnis cum fratribus nunquam potuisset officiis. Eadem nocte cuidam presbytero et monacho beatus Gregorius in somnis apparens, ait: Surge, et dic praeposito ut poenitentiam agens, peculium suum,
Abbreviated transcription (Latin):
nenatũ defensorem samnitici. anthemi¬
um subdiaconem neapolitani. petrum
subdiaconem campani. candidum defen¬
sorem tusci. urbicum defensorem sabuu.
optatum defensorẽ nursini. benedictum
defensorem caiseolani. felicem subdiaco¬
nem appie castorium cartularium rauen¬
natis. castoriũ notarium histriani. an¬
tonium subdiaconẽ delmatini. ioh̃em
notarium illiriciani. symmachũ defen¬
sorem sardinie. bonefacium notarium
corsicani. pantaleonem notarium ligu¬
rie iheronimum defensorem alpium cot¬
ticarum. Hylarium notarium germati¬
niani. et candidum presbiterũ gallicani

Expanded text:
nenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Ravennatis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum defensorem Sardiniae, Bonifacium notarium Corsicani, Pantaleonem notarium Liguriae, Hieronymum defensorem Alpium Cottiarum, Hilarium notarium Germaniciani, et Candidum presbyterum Gallicani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbum religiosum abbatem cum multis pe¬
cuniis iherosolimam destinauit: cuius
instantia uenerabile xenodochium consti¬
tuit. et tam ibi qmͣ in monte syna penes
arabiam: di famulis sub regimine pal¬
ladu constitutis cotidiam uictus et ue¬
stimenti copiam. qm̃dui iuuere potuit.
perum strenue gubernandis: eccł̃ie sueui¬
ros industrios retores patrimonioꝵ ad
sciuit. In quib cpuanum diaconem
patrimoniis seculi: pantaleonem nota¬
rium siracusani. fantinum defensorem
panomitam. sergium defensorem cala¬
britanii. romanum notariũ apuli. be

Expanded text:
bum religiosum abbatem cum multis pecuniis Jerosolymam destinavit, cujus instantia venerabile xenodochium constituit, et, tam ibi quam in monte Sina penes Arabiam, Dei famulis sub regimine Palladii constitutis, quotidiani victus et vestimenti copiam quandiu vivere potuit aperum strenue gubernandis, Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Be
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ in tociꝰ anglie consolationem crecli¬
mus ꝓmisisse. ip̃m te ꝓpħica parabola
iam inextremis agetem dicimꝰ clesig¬
nasse: in quem uelut lapidem angula¬
rem. anglici generis &e normanniti gau¬
demus duos parietes conuenisse. S hec
alias. Nunc autem rex illustrissime qͥ
tanti prĩs regnum duplici uire sump¬
sisti. de cuius patre simul &e matre regiũ
ac genetosum sanguinem meruisti:
eius p̾cib te crebro cõmendes. eius te se¬
dulo ꝓtationi ꝯmittas. imitari quoq

Expanded text:
nobis in totius Angliae consolationem credinobis in totius Angliae consolationem credimus promisisse, ipsum te prophetica parabola jam in extremis agentem didicimus designasse, in quem velut lapidem angularem Anglici generis et Normannici gaudemus duos parietes convenisse. Sed haec alias. Nunc autem, rex illustrissime, qui tanti patris regnum duplici jure sumpsisti, de cujus patre simul ac matre regnum ac generosum sanguinem meruisti, ejus te precibus crebro commendes, ejus te sedulo protectioni committas, imitari quoq
Abbreviated transcription (Latin):
descitate regum suoꝵ anglia głatur.
quoꝵ alii coronati martyrio de tecpeno
posito diatemate disciplinis semonasti¬
cis subdidert̃. quidam in iusticia & eqͥ¬
tate regnantes ꝑdesse subditis qm p̾essẽ
maluert̃. Inter quos uelut sydus eximi¬
um głosus rex ed yrardus emicuit. qui
qͣsi stella matutina inmedio nebule. &
quasi luna plena indieb sius luxit.
Huiꝰ uitam miraculis insignem a mea
prauitate iubente uenerabili patre lau¬
rentio Westimonasterii abb̃e utcũq litt̾is
traditam tͥ głosissime rex henrice credi-
diꝯm̃dandam: ut scias qnͣti sit meriti
apud d̾m cum quo regnat incelis. qũe
tius temꝑib te regiam auccoritatem
p̾bente. sca mat̾ eccłia sullimius extollen-¬
q ẽ tanti regis tanta iusticia. muranda
ẽ in tot iuitiis & deliciis tanta cõtinẽ¬
tia: de scã euis ꝓgene traxisse carnis origi¬
nem: heuriti nr̃i speciał ẽ gła. Ip̃m te

Expanded text:
de sanctitate regum suorum Anglia gloriatur, de sanctitate regum suorum Anglia gloriatur, quorum alii coronati martyrio, de terrenoposito diademate, disciplinis se monasticis subdiderunt; quidam in justitia et sanctitate regnantes, prodesse subditis quam praeesse maluerunt. Inter quos velut sidus eximium gloriosus rex Edwardus emicuit, qui quasi stella matutina in medio nebulae, et quasi luna plena in diebus suis luxit. Hujus vitam miraculis insignem, a mea parvitate, jubente venerabili patre Laurencio Westmonasterii abbate, utcunque litteris traditam, tibi, gloriosissime rex Henrice, credidi destinandam, ut scias quanti sit apud Deum meriti, cum quo regnat in coelis, quem tuis temporibus te regiam auctoritatem praebente, sancta mater Ecclesia sublimius extollenm est tanti regis tanta justitia; mirari dulce est in tot divitiis et deliciis tanta continentia: de sancta ejus progenie traxisse carnis originem, Henrici nostri specialis est gloria. Ipsum te
Abbreviated transcription (Latin):
describert. stiloq illoꝵ ꝑpetuare memoria:
quoꝵ beatitudo ꝑpetua putabat᷑. Sed
os plurimũ posteris ꝓfuturum arbitra¬
bant᷑. siñ eos laterent qui ẽẽnt imitancli.
Nichil en im magis ad emulationem
ꝑfectionis animum humanũ ꝓuocat
&e accendit: qmͣ quoꝵ libet ꝑfectoꝵ legere
uł audire uirtutes. mores addiscere. głam
estimare: cum impossibile sͥ nlłs debeat ar¬
bitrari: qd̃ alium fecisse cognouit. nec pos¬
sit hesitare de p̾mio sibene iuxerit: quod¬
alium quia bene iuxerat legerit assequu¬
tum. Hinc ẽ. qd̃ dñs ac saluator nͣr ex qͦ
mundus salutarem suscepit fidem utter
industria alii uel traherentur aofidem:
uł ad mores optimos incitarent᷑. Ita usq
ad hec infelicia temꝑa in quib crebrescũt
uitia & rarescunt uirtutes. semꝑ ꝓprib
tales nati sunt filii: dectrina quorum
indocti quiꝙ instruerent. anccorttate
fulcirent᷑ informarert etemplo. Uerũ
p̃cunctis ciuitatib regnis ue fiatum.

Expanded text:
describere, styloque illorum perpetuare memoriam, quorum beatitudo perpetua putabatur. Sed et plurimum posteris profuturum arbitrabantur, si nec eos laterent, qui essent imitandi. Nihil enim magis ad aemulationem perfectionis animum humanum provocat et accendit, quam quorumlibet perfectorum legere vel audire virtutes, mores addiscere, gloriam aestimare; cum impossibile sibi nullus debeat arbitrari, quod alium fecisse cognoverit; nec possit haesitare de praemio si bene vixerit, io si bene vixerit, legerit assecutum. Hinc est quod Dominus ac Salvator noster ex quo mundus salutarem suscepit fidem, interectos, quorum industria alii traherentur ad fidem, vel ad mores optimos incitarentur. Ita usque ad haec infelicia tempora in quibus crebrescunt vitia, et rarescunt virtutes, semper pro patribus tales nati sunt filii, doctrina quorum indocti quique instruerentur, auctoritate fulcirentur, informarentur exemplo. Verum prae cunctis civitatibus regnisve terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis distribuere stude. Ego enim sicut
magister gentiũ testatur. habeo om̃ia
et habundo: nec pecunias. s mercedem
quero. Ita ergo age: ut in die iudicũ de
si pure et fideliter acstrenue egeris. et hic
illum in filus tuis recipis. et postmodũ
retributionem plenariam. apud interni
iudicis examinationem habebis.

Expanded text:
ertatis distribuere stude. Ego enim, sicut ertatis distribuere stude. Ego enim, sicut Magister gentium testatur, habeo omnia, et abundo, nec pecunias, sed mercedem quaero . Ita ergo age, ut in die judicii de si pure et fideliter ac strenue egeris, et hic illum in filiis tuis recipies, et postmodum retributionem plenariam in aeterni judicis examine habebis.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑueniunt peccata que ab ip̃is ꝑpe¬
trata sunt. ad nos trahantur. Et ideo
uolumus cum om̃i fide om̃iq purita¬
reducta. ad memoriam districtionẽ be-¬
ati petri apłi. ꝑ unamqͣmq massam
colonos pauꝑes et indigentes. exꝑien¬
tiam tuam describere: atq exeis peccu¬
niis que infraudib sunt inuente. uaccaᷤ
oues. porcosq ꝯꝑare: et singulis colonis
pauꝑib ea distribuere. Qd̃ facere te: cũ
consilio uiri reuerentissimi dompni io¬
hannis ep̃i. atq adriani cartularu. et re¬
ctoris. uolumus. Si autem necesse ꝓpter
consilium fuerit: etiam filiꝰ m̃s dompnuᷤᷤ
uilianus debet adhiberi. ita ut nullus
alius hoc cognoscat. s om̃ino secretum
auro. an certe in pecunus. eisdem colonis
pauꝑib dari. eadem continentia debeat.
Quicquid uͦ ꝯmuniter steterit. prius des¬
cͥptionem sicut prelixi facite: et postmo¬
dum singulis uixta qͣlitatem sue pauꝑ¬

Expanded text:
nos perveniant, peccata quae ab ipsis perpenos perveniant, peccata quae ab ipsis perpetrata sunt ad nos trahantur. Et ideo volumus cum omni fide, omnique puritareducta ad memoriam districtione beati Petri apostoli, per unamquamque massam colonos pauperes et indigentes experientiam tuam describere, atque ex eis pecuniis quae in fraudibus sunt inventae vaccas, oves porcosque comparare, et singulis colonis pauperibus eas distribuere. Quod facere te cum consilio viri reverendissimi domni Joannis episcopi atque Adriani chartularii nostri et rectoris volumus. Si autem necesse propter consilium fuerit, etiam filius meus domnus Julianus debet adhiberi, ita ut nullus alius hoc cognoscat, sed omnino secretum auro, an certe pecuniis, eisdem colonis pauperibus dari eadem continentia debeat. Quidquid vero communiter steterit, prius descriptionem, sicut praedixi, facito, et postmodum singulis juxta qualitatem suae paup
Abbreviated transcription (Latin):
turi : ei discussionis causas in patͥmonia
partis syracusane ꝯmisimus. Oportet gͦ
te fidem tuam. et eusdem beati petͥ apłi
timorem semꝑ ante ocłos hr̃e. atq ita
uidicto ualeas reprehendi. Salerio siqͥ¬
dem cartulario nr̃o narrante cognouimꝰ.
quia modium cum quo coloni. eccłie fru¬
metta dare ꝯpellebantur. uguiti et qͥn¬
ꝙ sectariorum inueneris. Qd om̃imo¬
Do execrati sumus: atq eandem discussi¬
ouis causam. te tarde fetisse doliumus.
Quia uero eundem modium tefregisse¬
et iustum fecisse ꝯmemoras: gauisi sumꝰ.
S quia predictus cartularius. sũmam
quoq nob̃ indicare studuit: que defrau¬
dib ꝯductorum apud exꝑientiam tuam
iam de duob territoriis est collecta: sicut te
studiose fecisse fracto iniusto modio gau¬
demus quia in fut᷑o nob̃ etiam ita de pecca¬
tis p̾teritis cogitamus. nͥ ea que fraudulen-¬
ter conluctores aiusticis abstulerunt: ad

Expanded text:
curi discussionis ei causas in patrimonio curi discussionis ei causas in patrimonio partis Syracusanae commisimus. Oportet ergo te fidem tuam et ejusdem beati Petri apostoli timorem semper ante oculos habere, atque ita judicio valeas reprehendi. Valerio siquidem chartulario nostro narrante, cognovimus quia modium cum quo coloni Ecclesiae frumenta dare compellebantur viginti et quinque sextariorum inveneris, quod omnimodo exsecrati sumus, atque eamdem discussionis causam te tarde fecisse doluimus. Quia vero eumdem modium te fregisseet justum fecisse commemoras, gavisi sumus. Sed quia praedictus chartularius summam quoque nobis indicare studuit quae de fraudibus conductorum apud experientiam tuam jam de duobus territoriis est collecta, sicut te studiose fecisse, fracto injusto modio, gaudemus; quia in futuro nobis etiam ita de peccatis praeteritis cogitamus, ne si ea quae fraudulenter conductores a rusticis abstulerunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑum tenenuis: uła fareor ueretoncdi.¬
a uale accusabilis fuit. Quam ideo
tot uerbis increpando uisequor. ut hanc
acorde ur̃o funditus repellam. et in mer¬
calis causas magnum solatium ur̃e
ẽ ꝑadrianum notarium. et rectorem pa¬
trimonii. emissa precepti pagina decem
annuos solidos dare depittaiumꝰ. Qs
petimus sine iniuria suscipr: quia non
hec uobis uĩa oblatio s sc̃ĩ petri apłoꝵ
principis benedictio offertur.
ane quia sunt nonnulli qui ea qͥ¬
dem que habent tribuunt. s aliena
de iuderi munifici appetunt.iuolent̾ ha
bentib auferunt. que qͣi misericorditer
ñ habentib largiantur: duas hic grego¬
rii epistolas insero: quib lib̾alitatis eiꝰ
innocentia mirabilit̾ doceatur. Ait
enim in epła pantaleoni notario. Exꝑi¬
entia tua qõ uel quale apud sacratissi¬
mum corpꝰ beati petri apłi iusiurandum
prebuertt: memor ẽ. Unde nos quoq se¬

Expanded text:
pauperum tenemus, vestra, fateor, verecundipauperum tenemus, vestra, fateor, verecundia valde accusabilis fuit. Quam ideo tot verbis increpando insequor, ut hanc a corde vestro funditus repellam, et in mercedis causas magnum solatium vestrae nstructum est, per Adrianum, notarium et rectorem patrimonii, emissa praecepti pagina, decem annuos solidos dari deputavimus. Quos petimus sine injuria suscipi, quia non haec vobis nostra oblatio, sed sancti Petri apostolorum principis benedictio offertur. » 58. Sane, quia sunt nonnulli qui ea quidem quae habent tribuunt, sed alienade videri munifici appetunt, violenter ab habentibus auferunt, quae quasi misericorditer non habentibus largiantur, duas hic Gregorii epistolas insero, quibus liberalitatis ejus innocentia mirabiliter doceatur. Ait enim in epistola Pantaleoni notario: « Experientia tua, quod vel quale apud sacratissimum corpus beati Petri apostoli jusjurandum praebuerit, memor est. Unde nos quoque se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc autem cognostimus caritatem ur̃am:
quia debonis ita presumitis: sicut uos p̃¬
sumere debetis.
tem idem helyo. Glorie ur̃e scripta suscipi¬
ens: legenda letus aꝑui. s tristis ꝑlecta
replicaui. In eis quippe dicebatur quod
pudoris causa fuerit mͥ uos ea quedicen¬
da erant temꝑe longo tacuisse: et certum
ẽ. quia minus amat qui adhuc erubescit.
AAbsq mͦ contristatus sum. quia me auo¬
bis comperi. minus qmͣ estimauerim ama¬
ri. In hoc autem ualde me continetis. si m̾ce¬
dis causas mͥ assidue ꝓuidendas studio¬
se requittis. Nec debet ẽẽ ueretundie ei
aliquid de elemosinis importune dicere
quem constat non res suas. s ad dispensã¬
dum res pauꝑum hr̃e. Decausis itaq
mercecdis apud ep̃m libere agere debiustiᷤ.
etiam si meum animũ qualis in amore
ur̃o existeret. nesciretis. P ostqm autem et
nos oumino głam uram diligimus. et
dispensationis locum in reb sicut scatiꝰ

Expanded text:
hoc autem cognoscimus charitatem vestram, hoc autem cognoscimus charitatem vestram, quia de nobis ita praesumitis, sicut vos praesumere debetis. » 57. Item Juliano: « Gloriae vestrae scripta suscipiens, legenda laetus aperui, sed tristis perlecta replicavi. In eis quippe dicebatur quod pudoris causa fuerit mihi vos ea quae dicenda erant tempore multo tacuisse. Et certum est quia minus amatur, qui adhuc erubescitur. Absque modo constristatus sum, quia me a vobis comperi minus quam aestimaveram amari. In hoc autem valde me continetis si mercedis causas mihi assidue providendo studiose requiritis. Nec debet esse verecundiae ei aliquid de eleemosynis importune dicere, quem constat non suas, sed ad dispensandum res pauperum habere. De causis itaque 71 mercedis, apud episcopum libere agere debuistis, etiamsi meum animum qualis in amore vestro existeret nesciretis. Postquam enim et nos omnino gloriam vestram diligimus, et dispensationis locum in rebus, sicut scitis,
Abbreviated transcription (Latin):
o nr̃o ꝓbo abbate therosolunis relicti sunt:
hoc deliberatum fuerat. ut fieri debuisset.
misi.
ongum s̃ et nimis difficile. si dlemosi¬
nanum eius saltem huimodi ꝓsequaracti¬
ones: hoc breuiterassero. quia et ñ petenti¬
h ultro distribuit. et om̃i sͥ petatti hylarit
minustrauit. Unde helyo pbro et abbati
ꝓuncie isaurie: euangelia inquit sicut
mandastis tͣnsmisimus. Et post pauca.
Solidos autem nob̾ uoluistis ꝓ necessitati¬
bus celle: quinq̃guita tͣnsmitti. Qͦs mul¬
tum eẽ. estimantes: ex eis nob̃ detem donasti.
ut quadraginta mitteremus. S ne forsi¬
tan uł hoc graue ẽẽt: alios nobis ex eis ad¬
huc dignati estis largiri. S quia uos
ualde incontinentia ur̃a benignos inue¬
nimus: eidem benignitati uice simile res¬
poncdentes quinq̃ guita tͣnsmisimus. Et
ne forsitan minus eent: alios decem suꝑ¬
addilimus. Ne uͦ et hoc adhuc minus
ẽẽt: alios duodecim iungi fecunus. In

Expanded text:
o nostro Probo abbate Jerosolymis relicti sunt, o nostro Probo abbate Jerosolymis relicti sunt, hoc quod deliberatum fuerat ut fieri debuisset imisi. Longum est nimisque difficile, si eleemosynarum ejus saltem hujusmodi prosequar actiones; hoc breviter assero, quia et non petentibus ultro distribuit, et omnibus sibi petentibus hilariter ministravit. Unde Eliae presbytero et abbati provinciae Isauriae: « Evangelia, inquit, sicut mandastis, transmisimus. » Et post pauca. « Solidos autem vobis voluistis pro necessitatibus cellae quinquaginta transmitti quos multum esse existimantes, ex eis nobis decem donastis, ut quadraginta mitteremus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, alios nobis ex eis adhuc dignati estis largiri. Sed quia vos valde in continentia vestra benignos invenimus, eidem benignitati vice simili respondentes, quinquaginta transmisimus. Et ne forsitan minus esset, alios decem superaddimus. Ne vero et hoc adhuc minus esset, alios duodecim jungi fecimus. In
Abbreviated transcription (Latin):
quid illum in ꝓsperis positus offendisti.¬
unde teclementi amarctudine uult pur¬
gari. Et ideo nec temꝑalis te frangat affu¬
ccio. nec rerum dampna discrutient. Quia
si in aduersis grãs referens. deum tͥ patien¬
tia feceris ẽẽ placabilem: et que amissa ft̃
młtiplicata reddentur. et suꝑ hoc gaudia
et̾ua prestantur. Peto autem ne inuiri¬
osum ducatis. qd̃ uginti annos uestituᷤ.
ad pueros ur̃os ꝑ romanum defensorem
scripsimꝰ preberi. Quia debeati petri apłi
reb. qmuis parua sunt que offerant᷑: pro
magna benedictione suscipienda sunt semꝑ.
et apõ om̃ipotentem d̾m bñficia p̃stare.
regorius philippo ep̃o.
suscepi epłas dilectionis tue inquib
in innotescere curasti: quod uir uenerabił
andreas pb̃r de hac luce migrauerit. De
cuiꝰ ereptione gauisus sum: quia ad eaq̃
semꝑ expedit gaudia et̾na ꝑuenit. De so¬
solidis uero qui ꝓ faciendo xenodochio a fili¬

Expanded text:
quid illum in quid illum in unde te clementi amaritudine vult purgari. Et ideo nec temporalis te frangat afflictio, nec rerum damna discrucient, quia si in adversis gratias referens, Deum tibi patientia feceris esse placabilem, et quae amissa sunt, multiplicata reddentur, et super haec gaudia aeterna praestantur. Peto autem ne injuriosum ducatis quod viginti annuos vestitus ad pueros vestros per Romanum defensorem scripsimus praeberi, quia de beati Petri Apostoli rebus, quamvis parva sint quae offerantur, pro magna benedictione suscipienda sunt semper, et apud omnipotentem Deum beneficia aeterna regorius Philippo presbytero: « Suscepi epistolas dilectionis tuae, in quibus mihi innotescere curasti quod vir venerabilis Andraeas presbyter de hac luce migraverit. De cujus ereptione gavisus sum, quia ad ea quae semper expetiit gaudia aeterna pervenit. De solidis vero, qui pro faciendo xenodochio a fili
Abbreviated transcription (Latin):
xꝓbatur. pauꝑtatis asseruit in opia cõ¬
stringi: iccirco experienti auctoritate
sex solidos annis singulis ei dare ñ diffe¬
ras: ut et ille huuis remedu solatio po¬
tiatur. et tu qd̃ dederis. sine dubio noue¬
ris rationib imputandum.
regorius libertino expretori. Quan
ta uos scł̃i huius premat angustia
incognitum non habemus. S quia in
summa tribulatione positis. sola ẽ. consola¬
tio om̃ia creatoris: in eum spem ur̃am ponite.
ad ip̃m tota uos mente conuertite: Qui et
iuste quem uult ꝑmittit affligi: et cõfi¬
dentem in semisericordit̾ liberabit Ipsi gͦ
gras agite: et patienter queq illata siit
sustinete. Nam recte mentis ẽ dm̃ ñ solũ
in prosꝑis benedicere: s etiam in aduersita¬
tib collaudare: In hus gͥ que patimini
nlłm contra d̾m murmur cordi ũo sub¬
ripiat: quia quid creator ñr oꝑetur igno¬
tum est. Forsitan enim magnifice fili ali¬

Expanded text:
comprobatur, paupertatis asseruit inopia concomprobatur, paupertatis asseruit inopia constringi, idcirco experientiae tuae praessex solidos annis singulis ei dare non differas; ut et ille hujus remedii solatio potiatur, et tu quod dederis tuis sine dubio noveris rationibus imputandum. » Item Gregorius Libertino exprta vos saeculi hujus premat angustia, incognitum non habemus. Sed quia in summa tribulatione positis 1062 sola est consolatio misericordia Creatoris, in eum spem vestram ponite, ad ipsumque tota vos mente convertite, qui et juste quem vult permittit affligi, et confidentem in se misericorditer liberabit. Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeque illata sunt sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus collaudare. In his igitur quae patimini nullum contra Deum murmur cordi vestro subrepat, quia ad quid hoc Creator noster operetur ignotum est. Forsitan enim, magnifice fili, ali
Abbreviated transcription (Latin):
Et si potest fieri aliquid minus qͣm nos
dedimus crindescendant: et quicquid de
eisdem sexaginta solidis remanserit ipsitͣ¬
de: ut cum filio suo uiuere ualeat.Si au¬
tem nil remanet. uel ad eandem sũmam
euis debitum incidere stude: ut possit
sͥ libere postmodum laborare. Hoc ta¬
men sollerter age: ut acceptis solidis ei
plenariam monitionem scͥpto ꝯficiant.
regorius castorio diacono.
et cartulari rauenne int̾ cetera.
Ualerianum monachum quẽ emenda¬
tũ in monasterio beati ioħis incdasse
posito tradidisti: in eo enim monast̾io¬
eum sine dubio uolumus ꝑmanere.
Pret̾ea nequam necessitatem in expensis
tua exꝑientia patiatur: de redditib scẽ ro¬
mane eccłie qui illic te ꝓuidente aggrega¬
tisunt: om̃s expensas tuas te facere uolu
rum nos ammonent eloquia precep¬
torum: necessitatem patientib eccl̃iasticũ
prebere subsidium. Quia gͦ dilectissimuᷤ
filiꝰ nr̃ cyprianus diaconus. gaudiosum
defensorem sedis ñre. qui siracusis degere

Expanded text:
Et si potest fieri, ad aliquid minus quam nos dedimus condescendant; et quidquid de eisdem sexaginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo exinde vivere valeat. Si autem nil remanet, vel ad eamdem debitum ejus summam incidere stude, ut possit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen solerter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munitionem scripto conficiant. Gregorius Castorio diacono, et chartulario Ravennae, inter caetera: « Valerianum monachum, quem emendatum in monasterio beati Joannis in Classe posito tradidisti, in eo eum monasterio sine dubio volumus permanere. Praeterea, ne quam necessitatem in expensis tua experientia patiatur, de reditibus sanctae Romanae Ecclesiae, qui illic, te providente, aggregati sunt, omnes expensas tuas te facere volumrum nos admonent eloquia praeceptorum necessitatem patientibus ecclesiasticum praebere subsidium. Quia ergo dilectissimus filius noster Cyprianus diaconus Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere
Abbreviated transcription (Latin):
num collecti fr̃es eius exorauerũt sc̃catem.
ut sicuti eis interris fuerat magister iusti¬
cie. ita in celis dignaretur ẽẽ ꝑpetue ꝓeis
int̾cessionuis patronus. Qui cum om̃s¬
uiritim. ut in scõ ꝑseuerarent ꝓposito.
mon̾et. corꝑis semet dominiti sanguint̃¬
ꝙ sactam̃to muniens longeutate sene¬
nectutis defessus. m̃broꝵ. conpage ꝓten¬
sa sp̃m dũo emittens commndauit:⁊ sic
disciplis flentib angłis cum urginum
choris in quoꝵ collegio nite uirgo ⁊ cor¬
pone ꝑmansit decartantib. letus ac siso¬
pore dormiens int̾ uba orationiis bratissẽ¬
nuis xp̃i confessor in medio fr̃m exami¬
ne corpꝰ linqu̾es. tamadolore mortis ille¬
sus quam fuerat a contagione libidi¬
nis alienus migrauit ad xp̃m: cum quo
ꝓpetua coronatus gła exuliat in scla se¬
culors¬

Expanded text:
num collecti, eius exoraverunt sanctitatem, num collecti, eius exoraverunt sanctitatem, ut, sicuti in terris eorum fuerat magister iustitiae, ita in caelis dignaretur esse perpetuus intercessionis patronus. Qui cum omviritim, ut in sancto perseverarent proposito, moneret, corporis semet dominici sanguinisque sacramento muniens, longevitate senectutis defessus, membrorum conpage protensa, spiritum Domino emittens commendavit; et sic, discipulis flentibus, angelis cum virginum choris, in quorum collegio mente virgo et corpore permansit, decantantibus, letus, acsi sopore dormiens, inter verba orationis beatissimus Christi confessor, in medio fratrum exanime corpus linquens, tam a dolore mortis inlesus, quam fuerat a contagio libidinis alienus, migravit ad Christum, cum quo perpetua coronatus gloria exultat in saecula saeculor
Abbreviated transcription (Latin):
obitusuo fũb p̃dicto ⁊ de dormitione eiꝰ ĩ xͦ.
ctenus deuita iusti plurimis pret̾mis¬
sis paucis mmemoratis. urtutes quaᷤ
ꝑ eum dñs oꝑari dignatus ẽ. scribendo di¬
gessimus: nunc de eius obitu quo regni ce¬
lestis aditum penetrauit scribete aggre¬
diar. Igtur pꝰquam plurimos a praui¬
tatib sius ad fidem xp̃i conuerti fecit. post¬
quam incella multis dieb reclausus deo
soliuacans orationib sius. multis egͥtis
ad eius sc̃itatis famam undiq confluenti¬
b pristinam reddidit sanitatem: cũ iam
laudabilis eius senectus tanta eniteret uir¬
tutum gr̃a. ut nil ei ꝑfectionis addi posse
obitũ. nõnullis añ dieb frĩb sue tͣnsmig¬
tionis c̾tum predixit diem. fr̃s et̾um de eiꝰ
ꝓphetia frequentiꝰ exꝑti: serui dei dictis cer¬
tam adhibuerum fidẽ. Eo die quo disso¬
lutionem sui p̃docerat corꝑis fut᷑am: inu¬

Expanded text:
obitu suo fratribus praedicto et de dormitione eius in Christo. obitu suo fratribus praedicto et de dormitione eius in Christo. Actenus de vita iusti, plurimis praetermissis, paucis commemoratis, virtutes, quas per eum Dominus operari dignatus est, scribendo digessimus; nunc de eius obitu, quo regni caelestis aditum penetravit, scribere adgrediar. Igitur postquam plurimos a pravitatibus suis ad fidem Christi converti fecit, postquam in cella multis diebus reclausus, Deo soll vacans, orationibus suis multis egrotis, ad eius sanctitatis famam undique confluentibus, pristinam reddidit sanitatem, cum iam laudabilis eius senectus tanta eniteret virtutum gratia, ut nil ei perfectionis addi posse obitum, nonnullis ante diebus fratribus suae transmigrationis certum praedixit diem. Fratres enim de eius prophetia frequentius experti, servi Dei dictis certam adhibuerunt fidem. Eo die, quo dissolutionem sui praedixerat corporis, in u
Abbreviated transcription (Latin):
ad alfreili abb̃is conglobati simulfr̃.
beatum ermelandum submissis precibus
exorauerunt dicentes. Precamur scc̃tatem
tuam benignissime pater. qr nos desolatoᷤ
relinquere tua presentia maluisti: ne nos
sicuti olim in elestione abb̃is cala n lig
ab errare ꝑmittas s dignum deo elige no¬
hispitm: qui uncta tuũ exemplum uiam
añi nos decere q̃ at. Flexus itaq precib eoꝵ
iussit artessiri unũ efrĩb: quem ip̃e diui¬
nis disciplinis instruens enutrierat inbo¬
nis actib nomine donatum. Quem cum
uoluntate om̃ium alb̾em ordinans. fr̾ib¬
ꝙ p̃ponens: edocuit. queadmodum in sp̃ali¬
b temꝑalib q reb ministrandis se sollicttũ
exhib̾et ac promptũ. At ip̃e magistri se¬
quens monita iuuamine xͥfretus magi¬
striq int̾cessione fultus: plenꝰ humilita¬
tis caritatisq gr̃a monast̾ium cunctis di¬
ẽb uite sue laudabilit̾ rextt: s eius hoc ob¬
tinuit merto: cuiꝰ prelatꝰ ẽ. eletione. De

Expanded text:
Adalfredi abbatis conglobati simul fratres beatum Aermenlandum submissis precibus exoraverunt, dicentes: 'Precamur sanctitatem tuam, benignissime pater, quia nos desolatos relinquere tua praesentia maluisti, ne nos sicuti olim in electione abbatis aberrare permittas; sed dignum Deo elige nobis patrem, qui iuxta tuum exemplum viam Domini nos docere queat'. Flexus itaque precibus eorum, iussit accersiri unum e fratribus, quem ipse divinis disciplinis instruens enutrierat in bonis actibus, nomine Donatum. Quem cum voluntate omnium abbatem ordinans fratribusque praeponens edocuit, quemadmodum in spiritalibus temporalibusque rebus ministrandis se sollicitum exhiberet ac promptum. At ipse magistri sequens monita, iuvamine Christi fretus magistrique intercessione fultus, plenus humilitatis caritatisque gratia, monasterium cunctis diebus vitae suae laudabiliter rexit. Sed eius hoc obtinuit merito, cuius praelatus est electione. 17. De
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ efficiat. ad exemplũ multorum.
nis ñ contigit eũ. Cum aũ iudissent hec¬
gisset: extracto gladio ꝑcuti precepit.
Cum ꝑcut̾etur: dixit ad eleitherium.
głosum reliquit certam̃. uidens adrianꝰ¬
se apuerulo ẽẽ suꝑatum: iratꝰ recepit se
in palatio. Et continno uocans comites
suos: consilium petebat queadmodum
scm̃ eleutherium int̾ficeret. Et cum eẽt
incustodia sc̃s eleutherius: escam ñ accipi
ministrasti. Tues magnus: & benedutꝰ
in scl̃a. Post hec uͦ ꝓceclens acdriamnꝰ. furo¬
re repletus: eũ sͥ offerri precepit. Dixitq
ad eum. Adhuc inte qũa dni ero patiẽs:
Consenti nob ut uiuas. Eleutherius rel-
tus uirtutib ⁊̃ afamulo d̃ĩ correbore. qũe
insinib abrahe credo requiescere: ꝑcu¬
ius bonam confessionẽ ignis extinctus

Expanded text:
et efficire ad exemplum multorum| nis eum non contingit cum autem uidis| sent haecgisset extractum gladio percuti praecipit.| Et cum percuteritur . dixit ad eleutherium.| gloriosum reliquit certamen.| Videns autem adrianos a puero se esse superatom| Iratus recipit se in palacio et conuocans comites| suos consilium petebat quemadmodum sanctum| eleutherium perimeret Et cum esset in custodia| sanctus eleutherius escam non accipieministrasti| tu es enim magnus et benedictus in secula| Post hec uero procedens adrianus furia repletus| eum sibi offerre praecipit dixitque ad eum . ad| huc quam diu ero paciens . consenti mihi ut ui| uas. Eleutherius santis uirtutibus eciam a famolo| dei correbore quem in sino abrahae craedo requi| escere per cuius bonam confessionem ignis extinc| tus
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Quid ad nos cũ tanta tiranide
ad uenisti felix: Numqͥd potestatiũre
therus responlit. Et ego sciebam. Nec
plenus. Sic eleutheruis aꝑiens os suu̾:
plurimis eos alloquittꝰ ẽ. uerb̾. ita ut
om̃s mirarent᷑ suꝑ euis docͥnam. Et
cadens ad pedes eiꝰ felix comes: dixit ad
na ft̃ que colui. hucusq. Sic eleutherꝰ
facta or̃one. imposuit ei manũ: & fecit
eũ xp̃ianum. Egressi uͦ: ꝓperabant ro¬
mam. Et uenientes ad quẽdam locũ:
pecc̃a mea: & recedam ab insipientia
qua detineor. Sic beatus eleutherius
tenens manũ eius: orauit dicẽs. Dñe
derantẽ eunuchum ñ ꝓhibiusti in uia
baptizari: & nunc adesto suꝑ huncfamu¬
lum tĩi felicẽ. Et intinges eum dixit: In¬

Expanded text:
eum. quid \ad/ nos cum ti| rannide aduenisti . felex numquid potestati| uestrae therius respondit| et ego sciebam. Nec plenus. Sic eleutherius aperi| ens os suum . plurimis eos adlocutus est uerbis| Ita ut omnis admirarentur super eius doctrinam| et cadens ad pedis eius felix comes dixit ad ebona sunt| que colis. Sic eleutherius . facta oracione inpo| suit ei manum et fecit eum christianum. Egressi| uero properabant romam et uenientes ad quen| dam locum . peccata mea et recedam ab insipiencia| qua tenior. Sic eleutherius tenens manum eius| Orauit dicens. Domiderantem enuchum| non prohibuisti in uia baptizari ita et nunc| adesto super hunc famulo tuom felicem et intin| guens eum dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo. Huiꝰ & enim pat̾ cum primꝰ fuiss
senatorum a candidam edidisset: rece
sexdecim ad diaconatus eum ꝑuexit
officiũ. ce. Elentherius uͦ adiuuan¬
te di mi lr sccl̃ia: magrs crescebat in
ficle. Factus itaq annoꝵ decem & octo:¬

Expanded text:
us. Cum enim| pater ipsius primus fuisses senatorum| et candida edidisset reced| sedecem . ad diaconatus prouexit officium. Eleu| therius uero praestante dei misericordia magis| crescebat in fide. Factus itaque anno
Abbreviated transcription (Latin):
tim. & habeo teut filiũ meũ. Qd̃sinolue¬
ris: suꝑ hanc teponam craticłam.Eleu-¬
therius respondit. Lupe rapax rabide. suit
sermones tui tecum in ꝑditionẽ. Me aũt
ñ mitabis ameo sensu: qũe habeo in do¬

Expanded text:
mihi et habeo te ut filium meum quod si no| lueris super hanc te ponam graticulam. Eleuthe| rius . respondit. Lupe rapax rabide sint sermonis tui tecum| in perdicione . me autem non mutabis a meo senso| quem abio in do
Abbreviated transcription (Latin):
que inmundo aguntur. Quis gͦ ali¬
qnͣdo detantis penis adiis ẽ. lib̾atus. qͦs
fuꝑfluenunc usq colui: Et cũ sis in tã
ta potestate constitutꝰ. ꝙ gs̃ om̃s subia¬
cent tͥ: ab uno puero regnum tuũ supe¬
ratur. Uncle gͦ magnus ẽ ds eleutherii.¬
in que credere oportet: ut similia pati¬
amur. Iratus aũt adrianꝰ. uissit eum¬
muti in clibanum: quem p̃parauerat
exclamauit uoce magna dicens. Cleu¬
theri famule cd̃i. oracł̾m tuum ꝓ me ut
det mͥ signacłm nominis sui. sicut dedite
felici comiti: quo p̾cinctus urtute uin
sam aduersarii tiranni potestatẽ. ut
magnificet᷑ nom̃ cuis ꝑme: sicut os ꝑte.¬

Expanded text:
esse que in mundo aguntur qui aliquan| do de tantis tormentis a dis liberatus esue nunc quolui . nam cum sis in tan| ta potestate constetutus et gentis omnis| subiaciant tibi . ab uno puerolo regnum tuum| superabitur. Vnde ergo magnus est deus eleu| theri quem crede+ me oportet ut similia pa| ciamur. Iratus autem . adrianus in clibanum| quem praeparauerat exclamauit uoce magna dicens. Eleutheri| famuli dei ora deum tuum pro me ut det mihi| signaculum nominis sui sicut dedit felici| comete quo praecentus uirtute eius uin| cam aduersarii tyranni potestatem| ut magnificitur nomen eius per me sicut| e
Abbreviated transcription (Latin):
Ingressi ueto ur̃bem: nuntiatũ ẽ aclriano
impatori. elcutheriũ aduenisse Iussit aĩt
s imꝑator alia die tribunal sterm incõsi
passus es ut tam nobili gen̾e &: tal uiz
filius uanissime te tracderes teligioni. &
colas cum qui ab hominib ẽ ctucifyxuis:
responde ad ea que int̾rogo. Sic eleutheii
respitiens incelũ: facto signacło xp̃i ihir:¬
respondit. Libertas u̾a & nobilitas ẽ cognoᷤ¬
cere factorem celi & terre: & omniũ nr̃m
creatorem. Adrianꝰ dixit. Ad quiesce cõsili¬
is meis & adora dõs meos: ꝙ facio temag¬
num in meo palatio. Eleutherius respon-¬
dit. Uerba tua amaritudine & dolo sunt
Tunc fremens adrañ: uissit afferri leccũ
ereum atq eum suꝑpositũ ꝑ quatuor
partes extendi p̃cepit: quo euis tenẽa mẽ¬
bra disrumꝑentur. Ignis uͦ erat subt̾ posi¬
tus. audientes romani tantũ certam̃: ad
spectacłm concurrebãt. & exclamauerũt
dicentes. Innocens & ualde ingenuus hõ:
sine causa morit᷑. Et cum tͣnsisset hora:¬

Expanded text:
ingressis uero eis romam.| Nunciatum est adriano impera\to/re . eleuthe| rium aduenisse . et iubet sibi imperatur. Alia die tribunal sterni in conspassus es . ut de tam| nobile genere et tanti uiri filius . uanissimae| te traderes relegione et colas eum qui ab hominibus| est crucifixus.  eleutheri. Responde ad ea que te interrogo.| Sic eleutherius aspiciens in caelo facto signaculo in chrrespondit libertas uero| et nubilitas est cognuscere factorem caeli et terr“ae”| et omnium nostrorum creatorem. “R”ii et adora deos meos| et faciam te magnum in meo palatio. Eleutherius| respondit. Verba tua amaritudine et dolo sunt Tunc| fremens adrianus iussi deferre lectum enium et eum| superpositum per quatuur partes et tendi prae| cipit quo eius tenera membra disrumperentur. Ignis uero erant supterpositus. Audientes autem| romani tantum certamen ad spectaculum con| currebant . et exclamauerunt dicentes innocens| et ualde ingenuos homo sine causam oritur+ . et cum| transisset hora a
Abbreviated transcription (Latin):
celo descendit suꝑ herbam. Et dixit ad
adrianum. Ubi sunt mine & potentie
tuam sub pedib meis. sicut & pr̃em tuũ
em suam: et factũ ẽcoreuis ut fremitus
leonis. Accedens aut̃ correbor p̃fectꝰ. eius:
cdixit. Mitis esto dñe imꝑator: egonunc¬
adinuenio quib criciatib uiuenis iste
possit impencli. Hoc audito adrianus. le¬
tus effectus ẽ. Tunc correbor p̃fectus uissit
fieri clibanum ereum: & intus sudes ferre¬
os circũdedit: Et cum subito igne icalu¬
ꝑator: qualiter miserrimus iuueni
xp̃e lum̃ uerum querentib te: ad estopu¬
ero tuo humili & peccatori contͣ diabo¬

Expanded text:
scindet de celo in erbam. Et dixit ad adrianum. tiranni ubi sunt mini tui| et potenciae tuam sub pedibus meis sicut.| et patrem tuum em| suam et factum est cor eius ut fremidus leonis| Accedens autem correbor praefectus dixit| ad eum. Mitis esto domine imperatur ego nunc| inuenio quibus cruciatibus iuuenis iste possit| inpendit. Sic adrianis lenis effectus est tunc cor| rebor iussit fieri clibanum enium et intus sudes| ferrias circumdedit et cum soposito igne calueratur qua| liter miserimus iuuenisesu lumen uerum querencium te adesto| puero tuo humili et peccatori contra diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ta aure ꝑtnsiit ingressusq eccl̃iam ante
scm̃ altare holocaustum qd̃ detulerat
deo acbeato petro resignat. Suscepit ab
humeris sc̃i pauꝑem magne religionis
uir ip̃ius sacrista ecł̃ie nomine godricꝰ.
lotisq m̃bris ulceribq curatis: paulo
post sanum & incolumen dimisit. Ste¬
tit supͣ pedes suos homo acsolidatis ba¬
sib eius & plantis regi representatur.
A quo ttineris suscepto uiatico. benedi¬
cens dm ꝓfectus ẽ. romam. accurus bea

Expanded text:
ta aure petransiit, ingressusque ecclesiam, ante ta aure petransiit, ingressusque ecclesiam, ante sanctum altare holocaustum quod detulerat Deo ac beato Petro resignat. Suscepit ab humeris sancti pauperem magnae religionis vir ipsius sacrista ecclesiae nomine Godricus, lotisque membris ulceribusque curatis, paulo post sanum et incolumem dimisit. Stetit supra pedes suos homo, ac solidatis basibus ejus et plantis, regi praesentatur. A quo itineris suscepto viatico, benedicens Deum profectus est Romam, acturus bea
Abbreviated transcription (Latin):
sordib pauꝑ. squaliclis manib brachiisq
squamosis regium illd̃ pectꝰ collũq ꝯple¬
ccitur. O monile om̃i gemma splendidiꝰ.
otorquem om̃i preciosiorẽ auro. om̃i elect
fulgentiorem. Int̾ea exassistentib ridebãt
feliciorem eum sub tali saraina quam
dam in pauꝑe quem marti tererar de¬
gebaris. S hc tune oracło. hoc ninc mi¬
racło ꝓdidisti. Cum itaꝙ honercatus
nobili illo hone rex paululum ꝓcessissoci
suorio nerui quos inuelatulisse morbus
atraxerat extencuntt. meatussangume
quos uenarũ rigor obcluseiat rescrant̃.
rigantur ossa. carnes marci rcalescunt.
Emergunta care articl̃i. peles soliũit̃
anatib. Mistenlit homo crura. poplite
iam flexibili. sameq cum sanguine U¬
fiuenteuestis regia ornatur pocius qm̃
feclatur. Iam tunc satis ẽẽclamant õs
sanatum languidum. onus obsordes
ulcerum deponendũ. Ille meror precepte
qd̃ susceꝑat. sirenarum cantus obtura¬

Expanded text:
sordibus pauper, squalidis manibus brachiisque sordibus pauper, squalidis manibus brachiisque squamosis regium illud pectus collumque complectitur. O monile omni gemma splendidius, o torquem omni pretiosiorem auro, omni electro fulgentiorem. Interea ex assistentibus ridebant feliciorem eum sub tali sarcina quam dam in paupere quem Martinus texerat tegebaris. Sed hoc tunc oraculo, hoc nunc miraculo prodidisti. Cum itaque oneratus nobili illo onere rex paululum processisset, subito nervi quos inveteratus ille morbus contraxerat extenduntur, meatus sanguinis quos venarum rigor obcluserat, reserantur, rigantur ossa, carnes marcidae recalescunt. Emergunt a carne articuli, pedes solvuntur a natibus. Distendit homo crura poplite jam flexibili, sanieque cum sanguine profluente, vestis regia ornatur potius quam foedatur. Jam tunc satis esse clamant omnes sanatum languidum, onus ob sordes ulcerum jam deponendum. Ille memor praecepti quod susceperat, sirenarum cantus obtura