comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sione uo ntatis: unde ẽ. & illud qd̾
ñ amittit᷑ nec au̾sione uoluntatis. Auer¬
tendo enĩ se a sũmo bono: amitait ani¬
mus ut sit bonus animꝰ. non autẽ amit¬
tit ut sit animꝰ. cum & hoc iambonum
sit corꝑe ineluus. Hoc gͦ amittit uolun¬
tas. quod uoluntas adipiscit᷑. Iam enim
erat animus qͥ conuerti ad id uellet a
quo erat: qui autẽ uellet eẽ. ante qͣm
ẽẽt ñcdum erat. & hoc ẽ. bonũ nr̃m.
ubi uidemꝰ utrum ẽẽ. debuerit aut
debeat: quicquid eẽ. debuisse aut deb̾e
comp̃hendimus. Et ubi uidemus ẽẽ.
non potuisse nͥ eẽ. debuisset: quicquid
etiam quomͦ eẽ. debuerit ñ comp̾hendi¬
mus. hoc gͦ bonum ñ longe positum est
ab uno quoq nr̃m. In illo enĩ uiuimus.
ẽ ad illud & inherendũ illi: ut presente
ꝑfruamur a quo sumꝰ. quoabsente nec
eẽ. possemꝰ. Cum enĩ ꝑfidem adhuc am¬
bulamus ñ ꝑ speciem. nonoũ utiq uidemꝰ

Expanded text:
conversione voluntatis, unde est et illud quod conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qui converti ad id vellet a quo erat: qui autem vellet esse antequam esset nondum erat. Et hoc est bonum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo bonum non longe positum est ab unoquoque nostrum: in illo enim vivimus, est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus
Abbreviated transcription (Latin):
ris illis detractis ꝑ se ipsum ꝑspic̃e
bonum: ꝑspexeris dm̃. Et si in amo¬
re inheseris: continuo beatificaberis.
Pudeat autẽ cum alia ñ ament᷑ nisi
quia bona sunt: eis inherendo ñ ama-¬
re bonũ ipsum. uñ bana sunt. Illud
etiã qd̃ amiinꝰ tantũ quia ẽ. animꝰ. ñ¬
dum etiã eo mͦ bonus quose conu̾tit
ad incõmutabile bonũ. s ut dixi tantũ
anunꝰ cum ita nob̃ placet ut eũ om̃i
etiam luci corporee cum bene intelli¬
gimis preferamꝰ: ñinse ipso nob̾ pla¬
cet. s in illa arte qua factus ẽ. Inde enĩ
approbat᷑ factus: uͥ uidet̃ fuisse facien¬
dus. hȩc ẽ. ueritas. et simplexbonum.
Non enim ẽ. aliud aliquid quã ipsũ bo¬
num ac ꝑ hoc etiam sũmum bonum.
Non enĩ minui uł augeri bonũ potest:
nͥ qd̾ ex alio bono bonum ẽ Ad hoc se
gͥ animꝰ comĩitit. ut bonus sit. a quo
habet ut animꝰ fit. Tunc gͦ uoluntas
naturȩ congruit. ut ꝑficiat᷑ in bono ani¬

Expanded text:
ris illis detractis per se ipsum perspicere ris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono ani
Abbreviated transcription (Latin):
iure culpat᷑. recteq dr̾ non bonus
animꝰ. Distat enĩ ab eo qui hoc agit.
Et quia ille laudabilis: ꝓfecto iste qͥ
hoc ñ agit. uituꝑabilis. ẽ. Cum u̾o
agit hoc studio et fit bonꝰ animꝰ. nͥ
se ad aliquid conu̾tat. qd ipse nonẽ:
ñ potest hoc assequi. Quo se autẽ con¬
uertat ut fiat bonꝰ animꝰ nisi ad
bonũ. cum hoc amat & appetit et
adipiscit᷑: Unde si rursus au̾tat fiat¬
q non bonꝰ: hoc ipso quo se auertit
a bono. nͥ maneat unse illud bomĩ
unde se aũtit. ñ ÷ quo se uterum si
uoluerit emendare conu̾tat. Qua¬
ꝓpter nulla ẽẽnt mutabilia bona
nisi eẽt incõmutabile bonum
um itaq audis bonũ
hoc & bonũ illud. quȩ possunt
alias dici etiam ñ bona: si potuers
sine illis quȩ participatione boni
bona sunt ꝑspicere ꝑsum bonũ.
cuiꝰ participatione bona sunt: simł
enĩ et ipsum intelligis cum hoc¬
audis aut illud bonum. si gͦ potue¬

Expanded text:
jure culpatur, recteque dicitur non bonus jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potue
Abbreviated transcription (Latin):
ui uł quȩ alia cernunt᷑ siue co¬
gant᷑ diceremꝰ aliud alio meliꝰ cum
uere iudicamus: uisi eẽt uob̃ im¬
pressa notio ipsius boni. scdm qd̾
et ꝓbaremus aliquid. & aliud alii p̃¬
poneremus. Sic amandꝰ ÷ ds. ñ hoc
& illuo bonũ: s ipsum bonũ. Que¬
rendum enĩbonũ animȩ ñ cui sem¬
ꝑ uolitet uidicando: s cui hereat a¬
mando. & quid hoc nͥ d̾s ñ bonꝰ animꝰ
aut bonꝰ angłs. aut bonũ cȩlum. si
bonũ bonum: Sic enĩ forde facilius
aduertit᷑. quid uelim dicere. Cum n
duo quedam intelligo aliuo quo
animus ẽ. aliud quo bonꝰ. Et qͥdem
ut ammꝰ ess ñ egit ipse aliquid. Nõnt.
iam erat qui ageret ut eẽt. Ut autẽ
sit bonus ammꝰ. uideo agendum ẽẽ.
uoluntate. Non quia id tpsum quo
animus ẽ. non⁊ aliquid boni. Nam
pore melior. S ideo t̾illum dr̃ bonꝰ
animꝰ. quiã restat ei actio uoluntati ᷤ.
qua sit p̃stantior. Quam si neglexerit:

Expanded text:
vi, vel quae alia cernuntur sive covi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, et aliud alii praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere. Cum enduo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam pore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
qr bona ẽ. t̾ra altitudine montiũ. et tem¬
ꝑam̃to collium. & planiciȩ campor. bo
num p̃dium anioenũ ac fertile. et bona
domꝰ parib menbris disposita. et am-¬
pla. et lucida. et bona aimalia aĩata.
corꝑa et bonus aer modestus & salubriᷤ.
et bonꝰ cibus suauis atq aptus ualitudi¬
ni. et bona ualitudo sine dolorib et
lassitudine & bona facies hominis di¬
mensa pariliter & affecta hylariter. &
luculente colorata. & bonꝰ anius ann¬
ci consensionis dulcedine & amoris
fide. et bonꝰ uir uistus. et bonȩ diuitiȩ
quia facile expediunt & bonum cȩlum
cum sole & luna et stellis sius. & boni
angłi sc̃a obedientia. & bona locutio
suauit docens & congruent̃ monens
audientẽ. & bonũ carmen canorum
numeris et sententiis graue. Qͥd plura
& plura: Bonum hoc & bonũ illud. lol¬
le hoc & illud. et uide ipsum bonũ si
potes. Ita dm̃ uidebis. ñ alio bonobo¬
num: s bonũ om̃is boni. Neq enĩm
his omĩb bonis uł quȩ cõmemora¬

Expanded text:
bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemora
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Quod utiq nonita ẽ. An quen¬
possumꝰ credendo diligere: s quid¬
aliquando uidimꝰ. atq exꝑti sumus.
Quid est autẽ aliud resurgere nͥ reuiuis¬
cere idẽ. ex morte ad uitam redire: cũ
uimus quid sit trinitas: quia nouimꝰ
quio sint tria. s non hoc diligimꝰ. Nam
id ubi uolumꝰ facere habemus: ut alia
omittã uł incando digitis tribꝰ. An
trinitas ds. hoc gͦ diligimus intrini¬
dimus aut nouimꝰ: quia unꝰ ÷ ds ille
solus quẽ ñdum uidimꝰ & credendo
diligimꝰ. S ex qͣ rertim notarũ simi-¬
litudine uł comꝑatione credamꝰ. quo¬

Expanded text:
mus? Quod utique non ita est. An quemmus? Quod utique non ita est. An quempossumus credendo diligere? Sedaliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum vimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credam
Abbreviated transcription (Latin):
erit spes. et ñ casta caritas: quo mͦ
gͥ eam tͥnitatem qmͣ ñ nouimus. cre¬
dendo diligimꝰ: An scđm speciem ge-¬
ñalem uẽ noticiam: scđm quã diligi¬
mus apłm paulum: Qui stiam si
non ea facie fuit quȩ nob occurrit
de illo cogitantib et hoc penitus
ignoramus: nouinus tñ quio sit hõ.
U t enĩ longe non eamꝰ. hoc sumus.
et illum hoc fuisse. ⁊ animam eius
corpori copulatam mortaliter uixisse
manifestum ẽ. hoc gͦ de illo credimꝰ
qd̃ inuenimꝰ in nob̃ uixta speciem uł
genꝰ. quo humana om̃is natura parit̃
continet᷑. Quid gͥ de illa excellentia
trinitatis. siue specialit̾ siue gen̾alit̾
nouimus. quasi multe sint tales tͥm¬
tates qͣrun aliquas exꝑti simus. ut
ꝑ regulam similitudinis imp̃ssam. ł
specialem uł gen̾alem noticiã. illã
quoq talem eẽ. credamꝰ. atq ita rẽ
quam credimꝰ et nondũ nouimus.
ex parilitate rei qm nouinꝰ diliga¬

Expanded text:
erit spes, et non casta charitas: quomodo erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diliga
Abbreviated transcription (Latin):
eam priuisqmͣ iuideremꝰ cogitabamꝰ
non paruo miraculo inouem᷑. itara¬
ro& pene nunqm accidit. Et tam̃
ea firmissime credinꝰ: qui a scd̾m spe¬
ciem gen̾alemq noticiam. quȩ cer¬
ta nob ẽ. cogitamꝰ. Credimus eium
dũm iħm xp̃m natum de uirgine:
que maria uocabat᷑. Quid sit autẽ
uirgo. et quid sit nasci: & quid sit
nom̃ ꝓpͥum non credimꝰ. s prorsus
nouimus. Utrum autẽ illa facies
marie fuerit. quȩ occurrerit ani¬
mo cum ista loquim᷑ aut recordam᷑:
nec nouimꝰ om̃ino nec crediꝰ. Ita¬
quȩ hic salua fide licet dicere. forte
talem habebat faciem. forte ñ talem.
Quãobrem qm̃ tͥnitatis ȩt̾nitatem et
equalitatẽ. & tinitatem. qnͣtum da¬
tur intelligere cupimꝰ. prius autẽ
qmͣ intelligamus crecłe debemus
uigilandumq nob ẽ. nec ficta sit fi¬
des nr̃a. eadeni quippe trinitate fru¬
endum ẽ. ut beate uiuamꝰ. si autem
falsum de illa crediderimꝰ. inanis

Expanded text:
eam priusquam videremus cogitabamus, eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamus. Credimus enim Dautem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis
Abbreviated transcription (Latin):
cati uincłm solueret᷑. Sic et uirtutẽ
miracłors et ipsius resurrectionis eiꝰ.
qm̃ nouimꝰ quid fit omĩpotentia de
om̃ipotente deo credimꝰ et scđm spe¬
cies et genera. rerum uł natura insi-¬
ta. uł exꝑientia collecta. de factis hu¬
iuscemodi cogitamus: ut ñ ficta sit
fides nr̃a. Neq enĩ nouimus faciem
iuirginis mariȩ: ex qua ille aniro in¬
tacta. neq in ipso partu corrupta mi-¬
rabiliter natus ẽ. Nec quib menbroꝵ
liniamentis fuerit lararus. nec betha-¬
nam. nec sepulchrum. lapidemq illũ
quẽ remoueri uissit cumeũ resusci¬
taret uidimꝰ. nec monum̃tum norũ
excisum inpetra unde ipse resurre¬
xit. nec montẽ oliueti unde ascendit
in cęlum. neq om̃mo scumis quicũq
ista ñ uidimus. an ita sint ut ea co¬
gitamus ĩmo uͦ ꝓbabilius existima¬
mus ita non ẽẽ. Namq cum alicuiu ᷤ
facies. uł loci. uel homunis. uł ciuus¬
libet corꝑis. eadem occurrerit ocłis
nr̃is quȩ occurrebat animo. cum

Expanded text:
um solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectionis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
infixam naturȩ humanȩ noticiam: sc-¬
dm quã quicquid tale aspicimꝰ. statim
hominẽ eẽ. cognoscimꝰ. uł homnss for
mã. Sed̾m hanc noticiam cogitatio nr̃a
informat᷑: cum credimꝰ ꝓ nob̾ dm̃ ho¬
mnẽ factum ad humilitatis exemplũ.
et ad demonstrandũ erga nos dilectio¬
nem dei. hoc enĩ nob̾ ꝓdest credere.
& firmũ atq inconcussum corde re¬
tinere: humilitatẽ qua natus ẽ. ds
ex femina. & a mortalib ꝑ tantas con

Expanded text:
infixam humanae naturae notitiam, secuinfixam humanae naturae notitiam, secundum quam quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis fora. Secundum hanc notitiam cogitatio nostra informatur, cum credimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas con
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse est autẽ cum aliqua
corꝑalia lecta uł audita quȩ ñ¬
Eauidemus credimꝰ. fingat sibi animꝰ
aliquid in lineam̃tis formisq corpoꝵ.
sic̃ occurrerit cogitanti. quod aut ue¬
rum ñ sit. aut etiam si uerum ẽ. qd̃
rarissime pot̾ accidere. ñ hoc tamen
animo. & ipsius apłi faciem. et om̃iũ
cum in tanta hominũ multitudine
quib ille litt̾ȩ notȩ sunt. alius aliter
lineam̃ta figuramq illorum cogitet:
quis ꝓpiniquus & similius cogitet. utiq
iucertum ẽ. Neq enĩ ibi occupat᷑ fides
nr̃a qua facie corꝑis fuerint illi hoĩes:
s tantũ quia ꝑ dei gr̾am̃ ita uixerunt.
et ea gesserunt quȩ scͥptura illa testat᷑.
hoc utile ẽ. credere & ñ desꝑandum ꝙ
appetendum. Nam & ipsius facies dñi¬
ce carnis. innum̾abiliũ cogitationũ
dm̃sitate uariat᷑ et fingitur. quȩ tñ
longe fortasse aliter qm se res habet:
s illud qd̃ scd̾mn speciem de honnne co-¬
gitamꝰ. habemus enĩ quasi regłariter

Expanded text:
cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerabilium cogitationum diversitate variatur et fingitur, quae tamelonge fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. nullo mͦ triplex dicendus ẽ. Cor¬
paia quippe adiunctione sua crescũt.
Quamius enĩ qui adheret uxori sue
unum corpꝰ sit: maius tamen corptis
fit. quam si solius uiri eẽt. aut soliꝰ
uxoris. In soluis autẽ sp̃ualib cum
minor maiori adheret. sic̃ creatura
creatori. illa fit maior qm erat. non
ille. In his enĩ quȩ ñ mole magna
sunt. hoc ẽ. maius eẽ. qd̾ ẽ meluis eẽ.
Melior autẽ fit sp̃c̃ alicuuis creature
cum adheret creatori: quam si non
adhereat. & ideo etian maior quia
filius equalis: aut sp̃c sanctꝰ patri
& filio equalis: non sit maior deus
qmͣ singuli eorum quia non ẽ. quo
crescat illa ꝑfectio. Perfectus autẽ¬
et ideo trinitas potius quam triplex.¬

Expanded text:
tus, nullo modo triplex dicendus est. Corpora quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia Filius aequalis, aut Spiritus sanctus Patri et Filio aequalis, non fit major Deus quam singuli eorum; quia non est quo crescat illa orum. Et ideo Trinitas potius quam triplex
Abbreviated transcription (Latin):
tis et uariis: ecce uide si potes. D̃s ue-¬
ritas ẽ. hoc enĩ scͥptum ẽ. qm̃ d̾s lux est
ñ quomͦ isti ocłi uident: s quomͦ uidet
cor. Cum audis u̾itas: noli querere quid
sit ueritas. Statim enĩ si opponent cali¬
gines imaginũ corꝑaliũ. et nubila phan¬
tasmatũ: et ꝑturbabunt serenitatẽ quȩ
pͥmo ictu diluxit tͥ: cum dicerem ueritaᷤ.
Ecce in ipso pͥmoictu quo uelut chorusca¬
tione ꝑstringeris: cum dr̃ ueritas. mane
na. Quo tandẽ ponde queso relabis. nisi
sordium contractarũ cupiditatis uisco.
et ꝑegrinationis errorib. Ecce iterum¬

Expanded text:
tis et variis; ecce vide, si potes: Deus Vetis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane na. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroribus? CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo isto in illam suinitatem res¬
piramꝰ. si ante qm scire possimꝰ quid
sit ds: possumꝰ iam scire quid non
sit. Non ẽ. enim certe nec t̾ra nec cȩ¬
lum. nec quasi t̾ra et celum. nec tale
aliquid quale uidemꝰ in cȩlo. nec si¬
quicqͥd tale ñ tridemus et ẽ. fortassis
in celo. nec si augeas imaginatione co¬
gitationis lucẽ solis qnͣtum potes. si¬
ue qͦd̾ sit maior siue quo sit clarior
milies tantũ aut innum̾abiliter neq hħ
ẽ. ds. nec sic̃ cogitant᷑ angłi mundi sp̃s
celestia corꝑa inspirantes. atq ad arbitri¬
um quo seruiunt deo mutantes atq uer¬
santes. neq si om̃s cum sint milia miliũ.
in unũ collati unꝰ fiant: nec tale ali¬
quid d̾s ẽ. nec si eosdem sp̃s sine corpo¬
rib cogites: qd̾ qͥdem carnali cogitatio¬
ni difficillimũ ẽ. Ecce uide si potes o
anima pregrauata corpore qd̾ corrun¬
pit᷑. et onusta t̾renis cogitationib mul-¬

Expanded text:
profundo isto in illam summitatem resprofundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum, nec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus mul
Abbreviated transcription (Latin):
n corꝑib autẽ fieri potest. ut ȩque
uere sit hoc aurũ atq illud. s maiꝰ
hoc sit qm illud: quia ñ eadem ibi
ẽ. magnitudo quȩ u̾itas. aliudq illi
ẽ. aurum eẽ. alud magnũ eẽ. Sic et
nus animꝰ. ñ sed̾m hec dr̃ uerus
animꝰ. Animũ enĩ uerum ht̃ etiam
qui ñ ÷ magnanimꝰ. qͣndo qͥdem cor
poris et animi eẽntia ñ ÷ ipsuis ue¬
ritatis eẽntia. sicuti ẽ. trinitas d̾s unꝰ
solus. magnꝰ. uerus uerax u̾itas. Qmͣ
si cogitare conam̃ quantũ sinit ⁊ do¬
nat: nullus cogitet᷑ ꝑ locoꝵ spatia cõ¬
tactus aut complexus quasi trium
corporum. nulla compago iuncture.
sic̃ tricorꝑem geryonem fabulȩ fer̃t.
S quicqͥd animo tale occurrerit. ut
maus sit intͥb qm in singulis. ininꝰq
in uno qͣm induob: sine ulla dubita¬
tione respuat᷑. Ita enĩ respuit᷑ om̃e
corporeum. In sp̃ualib autẽ omne
mutabile qd̾ occurrerit. ñ putet᷑ ds.
Non enĩ paruȩ noticiȩ pars ẽ. crunde

Expanded text:
n corporibus autem fieri potest ut aeque verum sit hoc aurum atque illud, sed majus hoc sit quam illud, quia non eadem ibi est magnitudo quae veritas; aliudque illi est aurum esse, aliud magnum esse. Sic et nus animus, non secundum hoc dicitur verus animus. Animum enim verum habet etiam qui non est magnanimus: quandoquidem contia, non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinis. Hoc gͦ ibiẽ. mauis qd̾ ueriu ᷤs¬
ẽ. Non autẽ ueruis ẽ pat̃ et filius simul:
qmͣ singulus pat̾ aut singłs filiꝰ. Non
gͥ maiꝰ aliquid utrunq simul: qͣm sin¬
gulum eor. Et qm̃ ȩquȩ uere ẽ. etiam
sp̃s sc̃s: nec pat̾ et filius simul maiuis
aliquid ẽ. qm ipseqr nec ueriꝰ. Pater¬
suꝑant filium. ñ enĩ uertus sunt. nec
magnitudine suꝑant. Atq ita filius
et sp̃s sc̃s simul. tam magnũ aliquid
sunt qmͣ pater solus: qi tam uere sunt.
S ic et ipsa trinitas. tam magnũ ẽ. qͣm
una quȩq ibi ꝑsona. Non enĩ ibi ma¬
ior ẽ. quȩ uerior non ẽ ubi ẽ. ipsa ue¬
ritas magnitudo. Quia inẽẽntia ue¬
ritatis hoc ẽ. uerum eẽ. qd̾ ÷ eẽ. et hoc

Expanded text:
nitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius. Non igitur majus aliquid utrumque simul, quam singulum eorum. Et quoniam aeque vere est etiam Spiritus sanctus, nec Pater et Filius simul majus aliquid est quam ipse, ant Filium; non enim verius sunt; nec magnitudine superant. Atque ita Filius et Spiritus sanctus simul tam magnum aliquid sunt quam Pater solus, quia tam vere sunt. Sic et ipsa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas magnitudo. Quia in essentia veritatis, hoc est verum esse quod est esse; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽntia indicat᷑. s relatiuum qd̾ refer¬
tur ad sensum. cum autẽ homo dr̃ uł
aliquio tale qd ad se non adaliuo di̾.
si eẽntia ipsa relatiue dr̃. eẽntia
ipsa non ẽ. eẽnta. Huc accedit
quia omĩs eẽntia quȩ relatiue
dr̃. est etiam aliquid excepto re-¬
latiuo. sic̾ homo dñs. & homo
seruus. et equus iuum̃tum. et
nunmꝰ arra. Homo. & equus.
& nũmus ad se dicunt᷑. & sube¬

Expanded text:
entia indicatur, sed relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha, homo et equus et nummus ad se dicuntur, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
sẽm scriptura clamat apud apłm qui
dic̃. Hescitis quia templũ dei estis Statĩq
subiecit. Et sp̃c dei habitat muob. Os
enĩ habitat intemplo sc̃o fuo. Non enu
tanqͣm intinster habitat sp̃e łi intem
plo dei. cum alio loco eindentius dicat.
Nestitis quia corꝑa ur̃a templũ inuo¬
bis ẽ. sp̃c sc̃i. quem habetis a deo ⁊ non
estis ur̃i. Empti enĩ estis precio magno.
Glorificate gͦ dm̃ in corꝑe ur̃o. Quio ẽ.
antẽ sapientia. nͥ lumen sp̃uale et in¬
cõmutabile. Est enim et sol iste lumen
s corꝑale ẽ: et sp̃uale creatura lumens
lumina s unum lum̃. & ideo sapientia
pater. sapientia filius. sapientia sp̃c sc̃s:
et fimul ñ tres sapientiȩ. s una sapi¬
entia. Et quia hoc ibi eẽ qd̃ sapere:
una eẽntia pater et filius. et sp̾e sc̃s.

Expanded text:
 Scriptura clamat apud Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minplo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti quem habetis a Deo, et non estis vestri? Empti glorificate ergo Deum in corpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, slumina, sed unum lumen. Et ideo sapientia Pater, sapientia Filius, sapientia Spiritus sanctus; et simul non tres sapientiae, sed una sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere, una essentia Pater et Filius et Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
taq loquendi causa de ineffabilibus
ut fari aliquomͦ possemꝰ. qd̾ esfari nul¬
lo mͦ possimꝰ: dictum ẽ. a nr̃is grecis
una eẽntia tres sub̃ȩ. a latinis autem
stro. id ẽ. latino. eẽntia qͣm sub̃a solet
intelligi. Et dum intelligat᷑ saltem
in enigmate qd̃ d̃r. placuit ita dici. ut
diceret᷑ aliquid cum quereret᷑ quid
tria sint. quȩ tria eẽ. fides uera pro¬
patrẽ dicit eẽ. nec filium. Oum gͦ queri¬
tur quid tria uł quid tres: conferimꝰ
nos adinuendum aliqd̃ speciale ułge¬
nerale nom̃ quo complectam᷑ hec tria.
neq occurrit animo: quia excedit sr̃¬
eminentia diuinitatis usitati eloquii
facultatẽ. Uerius enĩ cogitat᷑ ds quam
diꝰ. et uerius ẽ. qͣm cogitat᷑. Cum enim
dicimꝰ non eiurdem ẽe. iacob qui est¬

Expanded text:
taque loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae: a Latinis autem,stro, id est, latino, essentia quam substantia solet intelligi . Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera proPatrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem e
Abbreviated transcription (Latin):
nec iacob: tͥes ẽẽ. fatemur utiq abrahã.
ysaac. et iacob. S cum querit᷑ quid tres:
respondemꝰ tresbomines noĩe speciali
eos appellantes plurater. generali autẽ
sidicamus tͥa animalia. homo enim
sic̃ ueteres diffinierunt. animal ẽ. ra¬
tionale mortale: aut sic̃ scͥpturȩ nr̃ȩ
loqui solent. tres animas. cum aparte
meliore totum appellari placet: idẽ ab
amma. et corpiis & animã. qd̾ ẽ totris hõ.
Ita quippe dictum ẽ. in egyptum descen¬
disse cum iacob. animas septuaginta ꝓ¬

Expanded text:
e fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ita ẽ. quid dr̾ ad se: An ipsa es¬
sentia: S patris eẽntia ẽ. filius: sic̃
patris uirtus & sapientia. sic̃ uerbũ
patris & imago patris. Aut si ẽentia
dr̾ ad se filius pater autẽ non ẽ essen¬
tia. s genitor eẽntiȩ. non ẽ. autẽ ad se
ipsum. s hac ipsa eẽntia qmͣ genuit
sic̾ hac ipsa magnitudine magnus
qmͣ genuit. gͦ & magnitudo dr̃ ad se
filius. gͦ & uirtus. & sapientia. & uerbũ.
& imago. Quid absurdius qmͣ imagi¬
nem ad se dicis aut si ñ id ipsum est¬

Expanded text:
et si ita est, quid dicitur ad se? an ipsa eset si ita est, quid dicitur ad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patn est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ. qd̃ quis arideat dic̾ẽ. aut alitid
in patre intelligi eẽ. aliud sapientem
ẽẽ. ut ñ hoc ipso sit quo sapiens ẽ. qđ
de anima intelligi solet. quȩ alias in¬
sipiens. alias sapiens ẽ. uelut natura
mutabilis & ñ summe ꝑfecteq sum¬
plex. aut patrem ñ eẽ. aliquid ad se¬
met ipsum. et ñ solum qd pater est
s om̃ĩno qd̾ ẽad filium relatiue di¬
ei. quomͦ gꝰ eiusdem eẽntiȩ filius. cuiꝰ
pater quando qͥdem ad seipsum nec
eẽntia ẽ. nec omĩno ẽ ad se ipsum. s eti¬
am eẽ. ad filium illi ẽ : At enim mul¬
to magis unius eiusdemq eẽntiȩ quia
una eademq sub̾a pater & filuis: qñ¬
qͥdem patri ñ ad seipsum ẽ. ipsum
eẽ. s ad filium quam eẽntiam genuit
& quia eẽntia est qiuiequitd ẽ. N euter
gͦ ad se est & ut̃q adinuicem relatiue
dr̾: An pater solus. ñ solum qd̾ pater
ad filium dr̃. ille autẽ dr̃ & ad ses

Expanded text:
entem; quod quis audeat dicere? aut aliud entem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Pater ad Filium dicitur; ille autem dicitur et ad se?
Abbreviated transcription (Latin):
sit quia genuit eẽntiam suam: Sicut
enim magnus ẽ. non nͥ ea quam ge¬
nuit magnitudine ita & ẽ. non nisi
ea qmͣ genuuit eẽntia: quia non est
aliud illi eẽ. aliud magnum ẽẽ. Ita¬
ne gͥ pater ẽ. essentiȩ suȩ. sic̃ pater ẽ
magnitudinis suȩ.sic̃ pater ẽ. urtu-¬
tis suȩ. sapientiȩ suȩ: Eadem quippe
magnitudo eius quȩ uirtus. & eacẽ
eẽntia quȩ magnitudo. Hȩc disputa¬
tio nata est ex eo quod scͥptum ẽ. xp̃m
eẽ. dei uirtutẽ & dei sapientiam. qua¬
ꝓpter ineas angustias sermo coartatur.
cum ineffabilia fari cupimꝰ: ut aut
dicamus xp̃m non eẽ. dei uirtutem ⁊
dei sapientiam. atq ita impudent᷑ et
eẽ. fateamur. s eius patrem non esse
patrẽ uirtutis & sapientiȩ suȩ. quod
non miꝰ impiũ ẽ. sic enĩ nec xͥ erit
pater. quia xp̃c cd̃ uirtus & dei sapi¬
entia est. aut non ẽẽ patrẽ uirtute
sua potentẽ. neq sapientia sua sapi¬

Expanded text:
sit quia genuit essentiam suam. Sicut sit quia genuit essentiam suam. Sicut enim magnus est, non nisi ea quam genuit magnitudine; ita et est non nisi ea quam genuit essentia; quia non est aliud illi esse, aliud magnum esse. Itane igitur pater est essentiae suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo. 2. Haec disputatio nata est ex eo quod scriptum est, Christum esse Dei virtutem et Dei sapientiam. Quapropter in eas angustias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamus Christum non esse Dei virtutem et Dei sapientiam, atque ita impudenter et pientiam esse fateamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod non minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapi
Abbreviated transcription (Latin):
& inago. atq ille ñ singulus poteis
uł sapiens s cum ipsa uirtute atq sapi¬
entia qmͣ genuit. sic̃ non singłs dicens
s eo uerbo. & cum eo uerbo quo genuit.
atq ita magnus ea. & erim ea magni¬
tudine qm genuit. & si ñ alio magnus
alio ds. s eo magnus quo ds quia
ñ aliud ẽ. illi magnum ẽẽ. aliud
dm̃ eẽ. consequens ẽ ut nec d̾s sin¬
gulus s ea & cum ea deitatẽ quam
genuit. ut sic sit filius deitas patͥs
sic̃ sapientia & uirtus patͥs. & sicuti
est u̾bum & imago patris. ⁊ quia ñ
aliud ẽ illi eẽ. aliud dm̃ eẽ. ita sit ẽ
essentia patris filius. sicuti u̾bum
& imago etus. ac ꝑ hoc etiam excep¬
to eo qdꝰ pater ẽ. non sit aliquid pater.
nisi quia ẽ. ei filius. ut ñ tantum id
qd̾ dicit᷑. pater qd̃ manifestum ẽ: eum
non ad semet ipsum s ad filium rela¬
tiue dici. & ideo patrem quia ẽ. ei filius
s om̃ino ut sit quod ad seipsum ẽ: idõ

Expanded text:
et imago: atque ille non singulus potens, et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: ut non tantum id quod dicitur Pater, quod manifestum est eum non ad se ipsum, sed ad Filium relative dici, et ideo Patrem quia est ei Filius; sed omnino ut sit quod ad se ipsum est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia quȩ uirtus. sic̃ iam tracta¬
uimꝰ: ineminerimꝰ cum aliquid hors
nomino. sic accipiendum esse ac si
ꝯmĩa cominemorem.
ueritur gͦ anpater etiam singłs
sit sapiens. atq ipsa sibi ipse sa¬
pientia: an ita sit sapiens. quomodo
dicens. Uerbum enim qd̃ genuit: di¬
cens ẽ. Non uerbo qd̾ ꝓfertur & sonat
& tranfit: s uerbo quod erat apud
facta sunt. uerbo equali sibi. quo sem¬
per atq incõmutabiliter dicit se ip¬
sum. Non enim ẽ. ipse u̾bum: sic̃ nec
filius nec imago. dicens autẽ exceptis
illis temporib uocib dei quȩ merea¬
tura fuint. nam sonant & transeunt
dicens gͦ illo coȩt̾no uerbo. ñ singulus
intelligit᷑ s cum ipso uerbo sine quo
non est utiq dicens. Ita ne & sapi¬
ens sic̃ dicens. ut ita sit sapientia si¬
cut u̾bum. & hoc sit u̾bum eẽ. qd̾ ẽ
eẽ. sapientiam. hoc etiam eẽ. uirtu¬
tem ut uirtus. & sapientia. & u̾bum
idem sit: & relatiue dicat᷑ sic̃ filius

Expanded text:
sapientia quae virtus, sicut jam tractasapientia quae virtus, sicut jam tractavimus; meminerimus, cum aliquid horum nomino, sic accipiendum esse, ac si omnia commemorem. Quaeritur ergo an Pater etiam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat apud facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius
Abbreviated transcription (Latin):
AO NTNCI
QTERAOUS
Diligentius quatum dat ds. quod
paulo ante distulimus. utrum & sin¬
gła quȩq intrinitate ꝑsona possit
& ꝑ ipsam ñ cum ceteris duabus
dici ds. aut magnus. aut sapiens.
aut uerus. aut om̃ipotens. aut ui¬
stus. & si quid aliud de deo dici po¬
dest. ñ relatiue s ad se ipfcm: an
uero non dicant᷑ ista nisi cuem tri-¬
nitate intelligit᷑. Hoc enim questio¬
nẽ facit: quia scͥptum ẽ. xp̃m dei
urtutẽ & dei sapientiã. utrum ita
sit pater sapienciȩ & uirtutis suȩ ut
hac sapientia sapiens sit qm genuit.
et hac uirtute potens qmͣ genuit. et
quia semꝑ potens & sapiens. semper
genuit uirtutem & sapientiã. Dire¬
ramꝰ enim si ita ẽ: cur ñ etiam magii¬
tudinis suȩ pater sit qua magnus ẽ.
& bonitatis qua bonus. et iusticiȩ qͣ
uistꝰ. & alia si qua sunt. Aut si hec
omĩa plurib tiocabulis in eadem fa¬
pientia & uirtute intelligunt᷑: ut
ea sit magnitudo quȩ uirtus. ea
bonitas quȩ sapientia & ea rursus

Expanded text:
am nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, quod paulo ante distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intelligitur. Hoc enim quaestionem facit, quia scriptum est, Christum Dei virtutem. et Dei sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atque virtutis suae, ut hac sapientia sapiens sit quam genuit, et hac virtute potens quam genuit; et quia semper potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pluribus vocabulis in eadem sapientia et virtute intelliguntur, ut ea sit magnitudo quae virtus, ea bonitas quae sapientia, et ea rursus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum ñad se dr̃. s tantũ relatiue
ad eum cuius u̾bum ẽ. sic̃ filius ad
patrem. sapientia uͦ eo quo eẽntia ⁊
latue sapientia eẽntialiter intelligi¬
tur: id dici accipiamꝰ cum dr̾ uer¬
sit & filius & nnago. Et hȩc duo cũ
dicunt᷑ id ẽ. nata sapientia: in uno
eorum eo qd̃ ẽ. nata & u̾bum & nna¬
go & filius intelligat᷑. & in his om̃ib
nominib ñ ostendatur eẽntia quȩ

Expanded text:
bum non ad se dicitur, sed tantum relative ad eum cujus Verbum est, sicut Filius ad Patrem: sapientia vero eo quo es entia. Et lative, sapientia essentialiter intelligitur: id dici accipiamus cum dicitur Versit Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur: Hic est nata Sapientia, in uno eorum, eo quod est nata, et Verbum et imago et Filius intelligatur. Et in his omnibus nominibus non ostendatur essentia
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dicimꝰ et dm̃ solum ipsam tͥntatem.
qmͣuis semꝑ sit cum spiritib & am¬
mab scĩs: s solum dicimus qd̾ ds ẽ.
quia ñ & illiscum illo d̾s sunt. ita
solum patrẽ dicimus patrem. ñ quia
separatur a filio. s quia non simul
ambo pater est:¬

Expanded text:
vero dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, vero dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod Deus est, quia non et illi cum illo Deus sunt: ita solum Patrem dicimus Patrem, non quia separatur a Filio, sed quia non simul ambo Pater s
Abbreviated transcription (Latin):
niri: manifestum ẽ. non simplicem s
multiplicem eẽ. naturam. Nichil enim¬
simplex: mutabile ẽ. omnis autẽ crea¬
tura mutabilis.:
s uero multiplicit᷑ quidem dr̃.
magnꝰ. bonus. sapiens. beatus. uetꝰ.
et quicquid aliud ñ indigne dici ui¬
detur: s eadem magnitudo euis est
quȩ sapientia. Non enĩ mole magnus¬
est s uirtute. & eadem bonitas quȩ
sapientia. & magnitudo. & eadem
ueritas quȩ illa omĩa. Et non est
ibi aliud beatum cẽ. & alitid magn᷑u
aut sapientẽ. aut uerũ. aut bonũ.¬
eẽ. aut omnino ipsum eẽ. Nec qm̃
trinitas: ideo triplex putandus est.
Alioqum minor erit pater solus. aut
filius solus: qm simul pater & filus.
Quamqm̃ ñ inuenit᷑ quomͦ dici ꝑ osfit
aut pater solus aut filius solus: cũ
semꝑ atq inseparabiliter & ille cum
filio sit. & ille cum patre. Non ut
ambosint pater: aut ambo filius. s
quia semꝑ inuicem neuter solus. Qͥa

Expanded text:
niri; manifestum est non simplicem, sed niri; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nisimplex mutabile est. Omnis autem creatura mutabilis, Deus autem multipliciter quidem dicitur, magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur. Sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus, sed virtute. Et eadem bonitas quae sapientia et magnitudo; et eadem veritas quae illa omnia. Et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum aut sapientem, aut verum, aut bonum, aut omnino ipsum esse; nec quoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est. Alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, qQuanquam non inveniatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; sed quia semper in invicem, neuter solus. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
pore possunt & simul & plura: sine
ceteris cõmutari. Ac ꝑ hoc multiplex
eẽ. conuincit᷑ natura corporis: sim̃¬
plex autẽ nullo mͦ. Creatura quoq
spͣtialis sic ẽ anima ẽ qͥdem in cor¬
ꝑis comꝑatione simplicior. sine cõ¬
paratione autẽ corꝑis multiplex ẽ
etiam ipsa ñ simplex. Nam ideosĩ¬
plicior ẽ. corpore quia ñ mole diffun¬
dit᷑ ꝑ spacium loci: s in uno quoq
corꝑe. & in toto tota ẽ. & inqualibet
parte eius tota ẽ. Et ideo cum fit ali¬
quid in quauis exigua particula cor¬
poris qd̃ sentiat anima: qmiuis non
fiat in toto corꝑe. illa tamen tota sen¬
tit. quia totam ñ latet. Sed tamen
etiam in antina cum aliud sit arti¬
ficiosum eẽ. aliud mertem. aliuo accu¬
tum. aliud memorem. aliud cupiditaᷤ.
aliud timor. aliud leticia. aliud tristi¬
cia. possintq & alia sine aliis. & alia
magis. alia minus. innumerabilia &
innum̾abiliter in anime natura inue¬

Expanded text:
pore, possunt et simul et plura sine pore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualis, sicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possintque et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inve
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ queritur quomͦ
simplex & multiplex sit illa
sub̃a: animadu̾tenda ẽ. pͥmo creatura
quare sit multiplex. nullo autẽ mͦ
uere simplex. Et pͥtis corpꝰ uniu̾sum
utiq partib constat: ita ut sit ibi
alia pars maior. alia minor . ⁊ mauis
sit uniu̾sum. qmͣ pars quelibet aut
quantalibet. Nam & celum et t̾ra par¬
ter sunt uniu̾se mundane molis. et
sola t̾ra uł solum celum. iminimera¬
bilib partib constat. Et intercia sui
parte minor ẽ. quam in cetera: et
in dimidia minor qmͣ in tota. Et to¬
tum mundi corpꝰ quod duab plerũq
partib appellari solet idẽ cęlum et
t̃ra: utiq maius ẽ. qm̃ solum cȩlum
aut sola t̾ra. Et in uno quoq cor¬
pore aliud ẽ. magnitudo. aliud color.
aliud figura. Potest enĩ & diminui¬
ta magnitudine: man̾e̾ idem color
& eadem figura. Et colore mutato:
Et figura eadem ñ manentẽ: tam ma¬
gnum ẽẽ. & eodem mͦ coloratũ. Et
quęcunq alia simul dicunt᷑ de cor¬

Expanded text:
i autem quaeritur quomodo simplex et multiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato met figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de cor