comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dn̾s qua semper orare
non deficere docebat ita
conclusit ut diceret. ueni¬
ente iudice difficile fidem
in t̾ra reꝑiendam: nequis
fibi forte de suꝑuacua fider
cognitione uel etiam confes-¬
sione blandiretur. mox al¬
t̾a iuncta parabola diligen¬
tius ostendit. a deo fidei nõ
uerba examinanda sed opa.
Int̾ que nimirũ oꝑa. maxi¬
me regnat humibitas. Un¬
de et supra cũ fidem grano
sinapis. minuto quidem
sed ex contritione fragran¬
ti compararet: quasi expo¬
nendo subumxit. Cum fe¬
ceritis om̃ia que precepta
sunt. dicite. Serui muti¬
les sumus. Qd̾ contra sup¬
bi cũ nequaꝗ̃ om̃ia sed mo¬
dicũ quid eom̃ que precep¬
ta sunt faciant: non solũ
mox de sua nisticia prefu¬
munt. sed et infirmos qͥs¬
ꝙ de picrunt. Atq ideo q̃¬
si fide uacui. cũ orauennt
non exaudrutur. Duo
homines ascenderunt in
templum. ut orarent. ¶ñ
phariseus et alter publicanꝰ.
publicanus humiliter o¬
rans. ad illa prefate indue.
hoc est eccl̃ie menbra ꝑtinet

Expanded text:
er orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fide, cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo, fidei non verba examinanda, sed opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Cui contra superbi, cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeus et alter Publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae viduae, hoc est, Ecclesiae membra pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
cio ueniens dicit. Quod
uni ex minimis meis feci¬
stis: michi fecistis. Ecce an¬
te iudicium cũ ꝑ menbra
sua suscipitur: susceptores
suos etiam ꝑ semet ip̃m re-¬
quirit. et tamen:nos ad
hospitalitatis gr̃am pigri
sumus. Pensate fr̃es. quã¬
ta hospitalitatis uirtus sit.
cipite. ut uos ab eo suscipi
ad comuiuia et̾na ualea¬
tis. Prebete modo ꝑegrino
xp̃o hospicium. ut uos in
iudicio non qͣsi ꝑegrinos
nesciat sed ut ꝓprios recipi¬
at ad regnum.¬

Expanded text:
cium veniens, dicet: Quod cium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. cipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa amate. Hĩc enim ꝑ pau¬
Slum dicitur. Caritas fr̾ni¬
tatis maneat in uobis. et
hospitalitatem nolite obli¬
uisci. Phanc enim placue¬
runt quidam angelis
hospicio receptis. Hinc pe¬
trus ait. Hospitales in uicẽ.
sine murmurationib. hĩc¬
ip̃a ueritas dicit. Hospes
fui et suscepistis me. Opi
nata res est ualde et sen-¬
orum nostrorum nobis
relatione tͣdita. Quidam
pater familias. cũ tota do¬
mo sua magno hospitali¬
tati stuclio seruiebat. Eñ¬
q cotidie ad mensam su¬
am ꝑegrinos susciꝑet: qͦ¬
dam die ꝑegrinꝰ quidam
int̾ alios uenit. ad mesã
ductus est. Dum ꝙ pater¬
familias exhumilitatis cũ¬
suetudine aquam uellet
in eius manus fundere:cõ¬
uersus urceum accepit. ẜ
repente eum in cuius ma¬
nus aqͣm fundere uoluera.
non inuenit.Cumq hoc
factũ secũ ip̃e miraretur:
eadem nocte ei dominus ꝑ
uisionem dixit. Cet̾is clieb
me in menbris meis. Hest̾¬
no autẽ die me in memet¬
ipso suscepisti. Ecce in iudi¬

Expanded text:
diligite. Hinc enim per Paulum dicitur: karitas fraternitatis maneat in uobis et hospitalitatem nolite obliuissci per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: hospitales inuicem sine murmuratione ipsa ueritas dicit: hospes fui et cnata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judi
Abbreviated transcription (Latin):
meritum condicionis. sed di¬
uine donum pietatis extitit.
Quid enim post culpam pre¬
uaricationis. nisi iustam cõ¬
ditoris iram meruimus: un¬
de restat ut qͦt qͦt ad salutem
uitamq recuꝑanut et̾nam.
non hoc nobis sed eius gr̃e tri¬
buamus cui dictum est. In
ira miftdie memor eris. Sicut
locutꝰ est ad patres nr̃os: abra¬
ham et semini eius in scla.
patrum memoriam faciens
beata maria recte abraham
nominatim exprimit. quia
et si multi patres et sci do¬
minice incarnationi testi

Expanded text:
meritum conditionis, sed dimeritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testi
Abbreviated transcription (Latin):
ad spetialem noue incarna.¬
tionis dispensationem qua
mũdum redimere deus cdi¬
gnatus est: cõfessionis sue
uerba conu̾tit dicens. Susce¬
pit isrł puerum suum: me¬
morari misericordie sue. Istl
qͥppe. uir uidens deum int̾¬
pretatur. Quo nomine om̃is
redemptoꝵ hominum cetus
designatur. ꝓpter quos ut
deum udere ualeant: ip̃e
deus homo insibilis int̾ ho¬
mines apparuit. Qui susce¬
pit isrł quasi medicus egr̃
quem curaret. qͣsi rex ppłm
quem abhostiũ incursione
defenderet.imo hoste ꝓstia¬
toliberum redderet. ac secũ
ꝑpetuo regnare donaret. Et
bene addidit puerũ suũ. uide¬
licet humilem et obedientẽ
significans quia non nisi
ꝑuirtutem humilitatis qͥs
ad sortem potest redempti¬
onis attingere. Unde eti dñs
ait. Hisi conu̾si fueritis et ef¬
ficiamii sicut paruuli: nõ
intͣbitis in regnum celorum
Bene quoq subiunxit memo¬
rari miscđie sue: quia quod
deus hominem ut redime¬
ret assumpsit.non humane

Expanded text:
ad specialem novae incarnaad specialem novae incarnationis dispensationem, qua mundum redimere dignatus est, confessionis suae verba convertit, dicens: Suscepit Israel puerum suum, memorari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae
Abbreviated transcription (Latin):
q. cũ sui redemptoris gła pͣ
defiderabant apparuerie Et
quicũq celestib cdiuitis ĩre¬
nas p̾ponere gaudent. hi n¬
mirum tẽpore ultime cdse¬
tionis in anes totius bertu¬
dinis dimittuntur a dors¬
no. sdeoq cũ cliabolo ꝑenis
miserie pena plectuntur.
etiam in hac uita ex parteñ
minima uidemus impleri.
ut et humiles uidelicet sip¬
ne bonitatis alimoniis
pleantur uirtutumq cel̃s¬
um largitate ditescant.
qui uel det̾renis diuitiis lu¬
b se bonorum oꝑum qual
ꝑse hec habeant extollunt:
intus a lumine ueritatisi¬
anescant. gingulis autn
his uersiculis quos dediuer¬
so suꝑborũ atq humilium
statu beata Maria protulit:
adiungendum est qd promi-¬
sit inꝓgenies et progenies.
Quia nimirum ꝑ omne la¬
bentis scłi tempus creator iꝰ¬
tus ac misericors et suꝑbis
resistere.et humilib dare gra¬
tiam consueuit. Unde bene pꝰ
generalem diuine pietatis
et iusticie cõmemorationem.

Expanded text:
ique cum sui Redemptoris gloria, quam ique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis glibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tes in uirtute sua. condito¬
ris adiutorium querere de¬
tractant. Illi autem uere po¬
tentes sunt qui dicere cum
apło nor̃t. Omnia possumus
in eo qui nos confortauit do¬
scriptum est. Deus potentes
non abicit: cũ et ip̃e fit po¬
tens. Deposuit ergo potentes
de sede et exaltaint humiles:
quia om̃is qui se exaltat hu¬
miliabitur. et qui se humi¬
liat exaltabitur. Quam uis
etiam recte ita possit intelli¬
gi: quod non nũqͣm illi ip̃i
qui merito sue elationis a
domino fuerint deiecti. de¬
nuo miserante illo ad hu¬
militatis gr̃am redeant sic¬
q merito deuote humilita¬
tis erigantur ad gl̾am. De-¬
niq saulus obsuꝑbiam de
sede doctrine legalis depo¬
situs est. sed mox obhumi¬
litatis subiectionem ad em¬
geligandam xp̃i fidem lem¬
tus. Esurientes impleuit bo¬
nis: et diuites dimisit ina¬
nes. Qui et̾na bona ꝑfecte ñc̃
esuriunt: atq adhec appet̃¬
da infatigabili oꝑum uft¬
rum instantia certare nn
desistunt: saciabuntur in¬

Expanded text:
tes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt qui dicere cum Apostolo norunt: Omnia possumus in eo qui nos confortat scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur ut
Abbreviated transcription (Latin):
sue glam ascendendo declara¬
uit. Notandũ quoq est: qd̾ he¬
lyas in curru legitur ascendisse
Ut uidelicet aꝑte monstraretꝰ.
quia homo purꝰ adiutorio ege¬
bat alieno. Pangłos qͥppe illa
facta et ostensa funt adium̃¬
ta quia ne ad celum quidem
aerium ꝑseascendere poterat.
quem nat᷑e sue infirmitas gͣ¬
uabat. Redemptor autem ñr
ñ curru. ñ angłis sulleuatꝰ legi¬
tur quia his qui fecerat om̃n.
nimirũ suꝑ omia sua uirtute
ferebatur. Illo enm reuerteba¬
tur ubi erat. et inde redibat
ubi remanebat. Quia cũ ꝑhu¬
manitatem ascenderet ĩ celũ:
ꝑdiuinitatẽ suam et t̾ram pa¬
rit cõtinebat et celum. Sicut

Expanded text:
suae gloriam ascendendo declarasuae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia purus homo adjutorio egebat alieno. Per angelos namque illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia, sua virtute ferebatur, illo etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia per humanitatem ascenderat in coelum, per divinitatem suam et terram pariter continebat et
Abbreviated transcription (Latin):
et in noie tuo iuttites multas
fecimus: Et tunc confitebor
illis. quia non nomi uos. Disce¬
dite a me qui oꝑamini iniqͥ¬
mare signa. que possunt cũ
reprobis haberi cõmunia. Sed
hec que modo diximus carita¬
tis atq pietatis miracła ama¬
te.que tanto securiora sunt
quanto et occulta. Et dequib
apud dñm eo maior sit retri¬
butio: quo apud homines mi¬
nor est gła. Sequitur. Et dñs
quidem ih̾s post quam locutus
est eis. assumptꝰ est in celum.
et sedet a dextris dei. In ueteri
aliud est celum aerium. aliud
ethereum. Celum qͥppe aeriũ:
t̾re est ꝓximum. Unde et aues
celi dicimus. quia eas uolitare
in aere uidemus. In celum ita¬
q aerium helyas subleuatus
est: ut insecreta quadam t̾re
regione repente duceretur.uͥ
in magna iam carnis et sp̃c
quiete uiueret. quousq ad fi¬
nem mũdi redeat et mortis de
tem distulit. nõ euasit. Redẽ¬
ptor autem noster quia non
distulit suꝑauit. eãq resurgẽ¬
do cõsũpsit. et resurrectionis

Expanded text:
s multas fecimus? Et tunc confitebor illis, quia non novi vos; discedite a me qui operamini iniqumare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a daliud est coelum aerium, aliud aethereum. Coelum quippe aerium terrae est proximum: Unde et « aves coeli » dicimus, quia eas voin aere videmus. In coelum quippe aereum Elias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis ac spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat et mortis debtem distulit, non evasit; Redemptor autem noster, quia non distulit superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
ero. Uerũ dicit: si fidem oꝑib
teneat. Uera et enim fides este¬
q̃ in hoc qd̾ u̾bis dicit. morib
nõ contradicie. Hinc est enmm
qd̃ de quibdam falsis fidelib
paulus dicit. Qui cõfitẽtur senos¬
sedeum. factis autẽ negant.
Hinc ioh̾es ait. Qui dicit se nos¬
ce deũ. et mandata eĩ non custo¬
dit. mendax est. Quod cũ ita
sit: fidei nr̃e ueritatem in in¬
te nr̃e cõsideratione debennus
agnoscere. Tunc eñĩ uerascit̾
fideles sumus: si qd̃ u̾bis pro¬
mittimus operib cõpleamus.
Indie quippe baptismatis oĩb
nos antiqui hostis oꝑib atq
om̃ib pompis ab renuntiare
promisimꝰ. Itaq unꝰ quisq nr̃m
ad considerationem suam. mẽ¬
tis ocłos reducnt. Et si seruat
post baptismum qd̾ ante bap¬
tismum spopondit: certꝰ iam
quia fidelis est gaudeat. Sed
ecce qd̃ promisit minime ser¬
uauit. Ad exercenda pra ua oꝑa
ad concupiscendas mũdi pon¬
pas delapsus est Uideamus si

Expanded text:
ero. Verum dicit, si fidem operibus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si
Abbreviated transcription (Latin):
predicatur. Quia ii deli¬
in t̾ra creata sunt: et aquo oĩa
ꝑquãdam similitudinem a¬
liena non sunt. Potest ensin
om̃is creature nõĩe. om̃is na¬
tio gentium designari. Antea
et enim dictũ fuerat. in uiã
gentium ne abieritis. Nunc
autẽ clr. Predicate om̃i creat᷑e.
Ut uidelicet prius a iudea apł̃o-¬
rum repulsa predicatio. tunc
nobis inadiutoriũ fieret cum
hanc illa ad dampnationis
sue testimonium suꝑba re¬
pulisset. Sed cũ discipłos ad
p̃dicandum ueritas mittit.
quid aliud in mundo facit.
nisi grana seminis asꝑgit et
pauca grana mittit in semi¬
ne. ut multarum messium
fruges recipiat ex nr̃a fide:
hecs et enim in uniuerso tã
ta fidelium messis exurgeret.
si de manu domini suꝑ ratio¬
nalem t̾ram illa electa grana
p̾dicantium ñ uenissẽt. Seqͥt᷑.
Qui crediderit et baptizatus
fuerit: saluus erit. Qui uero
non creliderit cõdẽpnabitur.
For tasse unꝰ qͥsq apud semet¬
ip̃m dicat. Ego ĩa credidi. saluꝰ

Expanded text:
praedicatur, quia ille videliin terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus
Abbreviated transcription (Latin):
resurrestio. illis dubitantib
ꝑ multa argumenta monst᷑¬
ta est. Que dum legentes ag¬
noscimus. qͥd aliud qͣm de il¬
lorum dubitatione solidamͦ:
Minus mͥ maria magdalene
prestitit. q̃ citiꝰ credidit: quam
thomas qui diu dubitauit.
Ille et enim dubitando uulne¬
rum cicatrices tetigit. et de no¬
stro pectore dubitationis uulnꝰ

Expanded text:
 illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est, quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit, quam Thomas, qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubitationis vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
mis ne discederent. Et post par¬
ca. uidentib illis eleuatus et
et nubes suscepit eum ab ibo
eoꝵ. Notate u̾ba: signate mylt¬
ria. Conuescens eleuatus est
Comedit et ascendit. ut uide¬
licet ꝑ effectum comestionis.
ueritas patesceret carnis. Iar¬
cus uero priusqͣm dñs celumal¬

Expanded text:
iscederent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero priusquam 1569 coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ditas homini. quem a suo
conditore specialiter assũp¬
tum ẽẽ uidebant. Sed ceci
in t̾ra homines delignabã¬
tur ei subici que cõmuni se¬
cum mortalitate cognouer̃a
indutũ. Contempnebant eiꝰ
uirtutem in miraculis in.¬
telligere diumam: cui in¬
firmitatem in passionibus
in eẽ cernebant humanam.
propter quod benigne medi¬
ator ipse dei et hominum
etiam hominib in t̾ra notũ
fieri uolens.quia clata sit ei
omnis potestas in celo et in
t̾ra quatinus et ipsi cũ an¬
gelis in celo uitam possent
habere ꝑhennem. misit docto¬
res qui cunctis per orbem na-¬

Expanded text:
ditas homini, quem a suo ditas homini, quem a suo conditore specialiter assumptum esse videbant. Sed caeci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod benigne mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas in coelo et in terra, quatenus et ipsi cum angelis in coelo vitam possent habere perennem, misit et doctores qui cunctis per orbem na
Abbreviated transcription (Latin):
lum uidere putabant. Unde
confestim magister pius et
eos qui iam crediderunt in
fide confortat: et eos qui ad¬
huc dubitauerunt ad fidei
grãm conuocat. om̃ib scili¬
det intimans. ad qͣntam głe
magnificentiam assũpta ꝓ
hominib et morti data huma¬
nitas: resurgendo peruenerit
enim hec de coet̾na patri di-¬
uinitate. secd de assũpta loqͥ¬
tur humanitate. quam susci¬
piendo minoratꝰ est paulomni-¬
nus ab angłis. et in qua resur¬
gendo amortuis gła et hono¬
re coronatus est. et constitutꝰ
suꝑ oꝑa manuũ patris om̃ia¬
q subiecta sub petlib eius.
Interq̃ omnia etiam mors
ip̃a que ei ad tempus preuale¬
re uissa est: eiꝰ pedib subtͣcta
est. Quod ergo psalmista de
domino resurgente a mortu¬
is ait patri. omnia subiecisti
sub pedib eius: hoc est. utiq
qd resurgens ip̃e dominus
ait aplis. data est michi õis¬
nt potestas in celo et in t̾ra. Et
quidem priusqͣm a morte
resurgeret. nouerant angłi¬
ce in celo uirtutes uire se sub¬

Expanded text:
lum videre putabant. Unde confestim magister pius, et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus scilicet intimans ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit.enim haec de coaeterna Patri divinitate, sed de assumpta loquitur humanitate. Quam suscipiendo minoratus est paulo minus ab angelis, et in qua resurgendo a mortuis gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaque subjecta sub pedibus ejus. Inter quae omnia etiam mors ipsa, quae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgente a mortuis ait Patri, Omnia subjecisti sub pedibus ejus , hoc est utique, quod resurgens ipse Dominus ait discipulis: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Et quidem etiam priusquam a morte resurgeret, noverant angelicae in coelo virtutes jure se sub
Abbreviated transcription (Latin):
ta corporis eius uidelicet panis
cia sumimus. Apparuit in ab¬
dito de sua resurrectione loq̃¬
tib. ad est et nobis modo eius
dono idẽ agẽtib. aderit nobis
semꝑ cũ ab exteriorib operib
ad tempus uacantes de eius
gr̃a locuturi conuenimus. Ap¬
paruit cũ forib clausis intꝰ
iudeorum metu residerent
apparuit cũ minorato eodẽ
metu aꝑtis eum gressibus ĩ
montis uercicem quererent
Affuit quondam confortatur
suo sp̃u eccłiam: cũ ab infide¬
lib premeretur. et ad publicũ
uenire ac dilatari ꝓhiberetur.¬
ad est etiam et nunc eum in¬
clinato ad fidem culmine
regali t̾ror quierit persecu¬
tionis. et omnis muncli sul¬
limitas apłicis est. subdita
uestigiis. Apparuit piscanti-

Expanded text:
ta corporis ejus, videlicet, panista corporis ejus, videlicet, panistia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus: adest et nobis modo ejus dono idem agentibus, aderit nobis semper, cum ab extrinsecis operibus ad tempus vacantes, de ejus gratia locuturi convenimus. Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent. Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in montis vertice quaererent. Adfuit quondam confortaturus suo Spiritu Ecclesiam, cum ab infidelibus premeretur, et ad publicum venire ac dilatari Adest eidem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mundi sublimitas apostolicis est subdita vestigiis. Apparuit piscanti
Abbreviated transcription (Latin):
uo in monte galilee. qd̃ hodi¬
erna lectione audiuimus.
Nono recũbentib illis unde¬
cim apparuit. die quo ascen¬
dit in celum. Decimo uider̃t
eum ip̃a die non iam in t̾ra
positum. sed eleuatum in ae-¬
ra. celosq petentem. clicẽtib
sibi angłis sic ueniet quẽ¬
admodum uidistis eum eũ¬
tem in celũ. Hac ergo frequẽ¬
tia corporalis sue manifestati¬
onis ostendere uoluit domi¬
nus ut diximus in om̃i loco
se bonorum desideriis diui¬
nitus ẽẽ presentem. Apparu¬
it nanq ad monumentũ
lugentibus aderit et nobis
tentib a monumento. utag¬
nita resurrectionis eius gau¬
dia predicarent. ad erit et no¬
bis clũ bona que nouimus
ꝓximis fidelit annuntiare ga¬
udemus. Apparuit in frautione
panis hiis qui se ꝑegrinum
putantes adhospicium uoca
uerunt. aderit et nobis cum
ꝑegrinis et pauꝑib quecũq
possumus bona libent̾ imp̃ẽ¬
dintinus. ⁊a Ad erit nob̾ in
fractione panis. cũ sacramen¬

Expanded text:
vo in monte Galileae, quod hodivo in monte Galileae, quod hodierna lectione audivimus. Nono recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem, dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere voluit Dominus, ut diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus: aderit et nobis tentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent: aderit et nobis dum dona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui eum peregrinum esse putantes, ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractione panis, cum sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. et sicut alibi dicit my
accepit. ꝑreuelationem ih̾u
xp̃i didicit. Becies uero insũ
ut diximus post resurrectiõ¬
nem dominũ euͣngłiorũ nob̾
et actuũ apłoꝵ. prodit hystoria
ubi ipso resurrectionis sue
die. qͥnquies apparuisse legi¬
tur. Primo quidem marie
magdalene flenti ad monu¬
mentum. deinde eide marie
et alt̾i eius dem nominis fe¬
mine. regredientib amonu¬
mento nuntiare discipłis q̃
ibi comꝑe̾ant. occurrens appa¬
ruit. Tercio symoni petro. Qrͣ¬
to cleople et socio eius cũ qͥb
ipse gradiens in emmaus:
ibidem in panis fractione cog¬
nitus est. Qui mox reuersi
ierosolimam muenerunt
discipulos loqũetes. quia sur¬
rexit dominus uere. et appa¬
ruit symoni. Nam plenius ali¬
bi qͣndo symoni apparuerit ñ
legitur. Quinto apparuerit eis
in eodem loco ianuis clausis.
ubi non erat thomas. Sexto
post dies octo quando erat cũ
eis et thomas. Septimo. piscã¬
tib ad mare tiberiadis. Octa¬

Expanded text:
loqui , et sicut alibi dicit mysloqui , et sicut alibi dicit mysaccepit, per revelationem Jesu Christi didicit. Decies vero visum, ut diximus, post resurrectionem Dominum, Evangeliorum nobis et Actuum apostolorum prodit historia. Ubi ipso resurrectionis suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum. Deinde eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis, quae ibi compererant occurrens apparuit. Tertio Simoni Petro. Quarto Cleophae et socio ejus, cum quibus ipse gradiens in Emmaus ibidem in panis fractione cognitus est; qui mox reversi Hierosolymam invenerunt discipulos loquentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Nam plenius alibi quando Simoni apparuerit non legitur. Quinto apparuit eis in eodem loco januis clausis, ubi abierat Thomas. Sexto post dies octo quando erat et cum eis Thomas. Septimo piscantibus ad mare Tiberiadis. Octa
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uerbo promifit. sed et
euidentib designauit indiciis
cũ post resurrectionẽ suam
discipłis sepius usq ad diem
quo celos peciit apparuit. eoꝵ¬
q animos admonendo. incre¬
pando. sp̃c sc̃i donum tribuen¬
do roborauit. E quib quidem
apparitionib decem solũ mͦ
in euͣngłistarum scͥptis inue¬
nimus. Secl plures fuisse docet
apłs dicens. Et surrexit t̾cia
die scd̃m scͥpturas: et uisus ẽ
cephe. et post hec undecim. Deĩ¬
de uisus est. plusqͣm quingẽ
tis fr̃ib simul. Demnde uisus ẽ
iacobo. deinde apłis om̃ib. No¬
uissime autem omnium tan¬
quam ab ortiuo: uisus est et
michi. Quib enim locis uel tẽ¬
porib facte sint uisiones. qͣs
cõmerat ignoramus. Tantum
scimus quia qd sibi nouissi¬
me uisum eẽ. dominum con¬
firmat. post ascensionẽ eius
factum est. uel quando illũ
decelo alloquens de ꝑsecuto¬
do in paradisum et tercium
celũ raptus. audiuit archana
u̾ba qui non licebat homini

Expanded text:
nobis verbo promisit, sed et nobis verbo promisit, sed et evidentibus designavit indiciis, cum post resurrectionem suam discipulis saepius, usque ad diem quo coelos petiit, apparuit, eorumque animos admonendo, increpando, Spiritus sancti donum tribuendo, roboravit. E quibus quidem apparitionibus decem solummodo in evangelistarum scriptis invenimus, sed plures fuisse docet Apostolus, dicens: Et resurrexit tertia die secundum Scripturas, et visus est Cephae, et post haec undecim. Deinde tis fratribus simul, deinde visus est Jacobo, deinde apostolis omnibus, novissime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, de persecutouando in paradisum et tertium coelum raptus, audivit arcana verba, quae non licet homini
Abbreviated transcription (Latin):
qua. intelligit cogitationes
a longe. et omnes mas singu¬
lorum p̃uidet. Ad est electis
gr̃a pie protectionis. qua illo ᷤ
specialiter ꝑ p̾sentia dona uel
flagella quasi filios pater eru
dit. atq ad possessionem fu
est electis ut scͥptum est. Iuxͣ
est dñs hiis qui tribulato sũt
corde. et humiles sp̃u saluabit.
Roest reprobis ut p̾missum
est. Uultus autem domini sr̾
facientes mala. ut ꝑlat det̾ra
memoriam eorũ. Unde necesse
est. ut semꝑ in oꝑib neꝙͣ paue¬
ant mali. quorum etĩam co-¬
gitationes singule conspectui
districti iudicis patent. semꝑ
moꝑatione iusticie et in hiis
que ꝓpt̾ iusticiam patiuntur
gaudeant boni. quib diligẽ¬
tib deum om̃ia cooꝑantur
in bonum et inquacũq tribu¬
latione positis nnꝙͣ eius pie¬
tas ab est cui canitur in psal¬
mo. Tibi enim derelictus est
pauper pupillo tu eris adiu¬
tor. contere brachium peccato¬
ris et maligni. Quam pieca¬
tis sue p̾sentiam non tantũ

Expanded text:
qua, intelligit cogitationes qua, intelligit cogitationes a longe, et omnes vias singulorum praevidet. Adest electis gratia piae protectionis, qua illos specialiter per praesentia dona vel flagella quasi filios pater erudit, atque ad possessionem futvehit . Adest electis, ut scriptum est: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Adest reprobis, ut praemissum est: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Unde necesse est ut semper in operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent, semper in operatione justitiae et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest, cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pietatis suae praesentiam non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ego uobiscum sum om̃ibus
dieb usq ad cõsummationẽ
scłi. Libet autẽ conferre huic
testimonio.quod marcus ait.
Et dominus quidem iħs pꝰꝙͣ
locutꝰ est eis assumptus est ĩ
celum et sedeta dextͥs dei.E
enim ip̃e est deul et homoẽ
assumptus est in celum hu¬
manitate quam de t̾ra susce¬
ꝑat. manet cũ scĩs in t̾ra diui¬
nitate qua t̾ram parit̃ implet
et celum. Manet autem om̃i-¬
b dieb usq ad consumma¬
tionem scli. Ex quo intelligit᷑.
qd usq ad finem scłi non sũt
defuturi in mundo. qui diui¬
na mansione et in habitatio¬
ne sunt digni. Nec dubitan¬
dum eos post huiꝰ scli certa¬
mina manere cũ xp̃o in reg¬
no. qui in scło certantes. xp̃m
in sui cordis hospitio merue¬
runt habere mansorem. Notã¬
dum int̾ea qd presens ubiq
diuina maiestas alit̾ electis
suis. alit̾ ad est reꝓbis. Ad est
enim repbis potentia nat᷑e
incõprehensibilis. qua om̃ia
cognoscit nouissima et anti¬

Expanded text:
ego vobiscum sum omnibus ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet autem conferre huic testimonio quod Marcus ait: Et Dominus quidem postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei . Quia enim ipse Deus et homo est, assumptus est in coelum humanitate, quam de terra susceperat; manet cum sanctis in terra divinitate, qua terram pariter implet et coelum: manet autem omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur, quod usque ad finem saeculi non sunt defuturi in mundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in regno, qui in saeculo certantes Christum in sui cordis hospitio meruerunt habere mansorem. Notandum interea quod praesens ubique divina Majestas aliter electis suis, aliter adest reprobis. Adest enim reprobis potentia naturae incomprehensibilis, qua omnia cognoscit novissima et anti
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: baptizantes eos in
nomine patris et filii et spe sc̃i.
docentes eos seruare om̃ia que¬
cũq mandaui uobis. Rectis¬
simus autem ordo preclican¬
di. et modernis quoq predi¬
catorib eccl̃ie diligentissime
sectandus. ut primo quidem
doceatur auditor. deinde fidei
sacramentis in buatur. deĩde
seruancdis domini manda¬
tis extempore liberius instru¬
atur. Quia neq indoctus qͥsq
et ignarus xp̃iane fidei po¬
test eiusdẽ fidei sacramentis
ablui: neq lauachro baptis¬
mi a peccatis mundari suffi¬
cit. si non post baptisma stu¬
deat quisq bonis oꝑib insi¬
stere. Prius ergo docere gentes
id est scientia u̾itatis instru¬
ere. ac si ᷤbaptizare precepit.
quia et sine fide impossibile
iungit. docentes eos seruare
omnia. quetũq mandaui
uobis: quia sicut corpus si¬
ne sp̃u mortuum est. ita fi
des sine oꝑib mortua est. Qͣnͣ¬
ta autem merces pie conu̾sa¬
tionis. quale pignus future
ter insinuat dicens. Et ecce

Expanded text:
aptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime sectandus, ut primo quidem doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius instruatur. Quia neque indoctus quisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem fidei sacramentis ablui, neque lavacro baptismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius ergo docere gentes, id est, scientia veritatis instruere, ac sic baptizare praecipit, quia et: Sine fide impossibile jungit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Quia sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futuraeter insinuat, dicens: Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
nullo unqͣm fine claudeti
ham et si usq in fine scłi hm¬
ius non deerũt qui in xp̃m
credendo semen fiant abe¬
he: et future beatitudins
eidẽ semini manebite glay
hẽnis. Unde nos necesse est
so nisu m̃tis ꝓ eius ꝑceptione
luctari. Oportet enim. ut ꝓd
tinendo bono qd̾ sine fui
cupimꝰ habere: sine ulla nt¬
missione donec accipiamil
certare curemus. Uerba igi
euangelice lectionis freqũa
mecditatione reuoluamus
exempla beate dei genitrse
semꝑ animo retineamus¬
ut et in cõspestu dei humil
inueniri: et ꝓximis quoq
debito honore sũ missi me¬
reamur una cũ ipsa ꝑpetuo
sullimari. Studeamus solli¬
cite ne nos indebite laudan¬
tium fauor extollat. cũ illã
uideamus int̾ uerba uere
laudationis. in cõcussam hu¬
militatis tenuisse constanti¬
am. Si ĩmoderatus tempo¬
raliũ rerũ nos appecitus de¬
lectat reminiscamur quia

Expanded text:
nullo unquam fine claudetur. nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit gloria perennis. Unde nos necesse est,so nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti meditatione revolvamexempla beatae Dei genitricis semper animo retineamus, ut in conspectu Dei humiles inventi, et proximis quoque debito honore submissi, mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari gaudio. Studeamus sollicite ne nos indebite laudantium favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia
Abbreviated transcription (Latin):
chana p̾dicta. Ipsi specialit̾
dictum est. Atq inte benedi¬
centur uniu̾se cognationes
t̾re. Quod ad dominum sal¬
uatorem ꝑtinere nullus fi¬
delium dubitat qui addã¬
dan nobis benedictionem
ꝑpetuam: de stirpe abrahe
ad nos uenire dignatus est
Semen autem abrahe non
illos tantum dicit electos
qui ex abrahe ꝓgenie sunt
carnalit̾ editi: uerum etiã
nos qui de gentib ad xp̃m cõ¬
gregati. illius fidei societate
patrib copulamur. a quib
prosapie ortꝰ carnalis origine
longe segregamur. Et nos enĩ
semen ac filii sumus abrahe:
cũ sacramentis nr̃i redẽpto¬
ris qui de genere abrahe car¬
nem assumpsit renascimur.
Nos sumus filii abrahe. cum
illum uidere solerti inten-¬
tione querimus: cuius diẽ
beatus abraham exultauit
ut uideret et indit et gauili
est. Hinc et enim apłs aite i¬
semen estis scd̃m ꝓmissioñe
heredes. Recte autem in con¬
clusione subiungitur inst¬
cula: quia nimitum p̾fara
ꝓmissio suꝑne hereditatis.

Expanded text:
cana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut videret, et vidit et gavisus est. Hinc autehae estis, secundum promissionem haeredes. Recte autem in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃is pat̾ne p̾uaricatio¬
nis metꝰ. quem diabolicis
dudum fraudib incurrit
circũuenta mortalitas. Adẽ
enim nobis celi t̾req iudex:
qui ressisso cyragrapho de¬
lictorum reatũ nr̃m mise¬
ratus absoluit. Adest ille do¬
minus: qui iugum captiui¬
tatis antiq nr̃is aceruicibris
soluens.merorem mundie¬
terna libertate letificet. Adẽ
cia totius orbis celestis iustitiẽ
gressib incedens. suꝑbiente
furentis inimici cõterat tir̃a¬
nidem. Hodie nanq parturi¬
ente maria: natus est nobis
homini et pietatem pacerrã.
et fraternum lar giretur affer¬
tum. Et natus sane abinitacta
est femina. ut eũ pariter. et hi¬
minem testaretur partus hu¬
manꝰ. et deum ꝓbaret et̾na uir¬
ginitas. Nam sicut ñ poterat nͥ
caro de carne nasci: ita non po¬
terat dei caro defemineo utero
nisi sine generante ꝓdire. ꝓpt
qd̾̃ ait angelus beatissime ma¬

Expanded text:
est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest tia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis homini et pietatem paternam et fraternum largiretur affectuest femina; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Ma
Abbreviated transcription (Latin):
exercuisse celestẽ. Hic nanq qͥ
sordentib circũdatur p̃anis
regiis ꝑ chaldeos munerib ho¬
noratur. Hic qͥ in p̾sepi humi¬
lis iacet: lumine noui syderi
choruscat e celo. Hic qui uagi¬
tus reddit infantie: angłici
exercitus uocib collaudatur.
Hic qui femineo lacte nutri.¬
tur: multa hominum milia
paruissimo pane saciauit.
Quid illud adiciam. qd̃ deum
illum. et uerũ dei ẽẽ filium
resurgens a mortuis lagarus
ꝓbat. receptans lumen cecus
annuntiat. uener̾adis eius
calcata uestigiis maris unda
testatur. et qd̃ precellit hec oĩa.
resultans e celo uox pat̾na c̃¬
firmat: Ppt̾ qd̾ dilectissimi.
tam magnum hoc dñice na
⁊uocib honoremus. Diligamꝰ
pre om̃ib castitatem: quia
ut placere hanc sibi xp̃c osten¬
deret: pudiciciam uteri uir¬
ginalis elegit. sectemur mi¬
sericordiam. quia pietatis ẽ
qd saluamur. Iusticiam solli¬
cite teneamus. quia obhoc
unigenitus dei efficidignatꝰ

Expanded text:
exercuisse coelestem. Hic namque qui exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus Dei effici dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑscruteris: pret̾ hunc legi¬
mum humane conceptionis
usum. tres ualde mirabiles
nascendi species oꝑatam repe¬
ries trinitatem. Et prima est
quidem qd̾ adam figuratus
ex limo est. Scd̃a quod mu¬
lier formata demasculo.
Tercia q̃ ue celestis est quod
xp̃c ꝓcessit ex uirgine. Quid
horum non nouum: Quid
hoꝵ ñ mirabile: Quid hoꝵ nͥ
fidem sequamur inquisitio
poterit humana cõpleti: Qd̃
autem mystico hoc conceptu
uisitare mundum suũ dei
dignatus est filius nr̃e hoc sabu-¬
tis necessitas flagitabat. nimi¬
rũ ut celestis tandem genera¬
tio repararet. qd natiuitas t̾re¬
na ꝑdiderat. sed fortassis hũc
qui natus predicatus ex femi¬
na. dũ uilib obuoluit᷑ pannis.
dũ iacere contentꝰ est in prese¬
pi. dũ lacrimosis uagitib cõ¬
crepat. dum mat̾nis lactatur¬
uberib deum esse diffidis. Im
mo ꝑista fr̃aduerte eũ et ut ho¬
minem infirma ꝓ infirmis
ꝑtulisse: et ut deum potentiã

Expanded text:
tus perscruteris, praeter hunc legitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo: tertia, quae et coelestis est, quod Christus processit ex virgine. Quid horum non novum? quid horum non mirabile? quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat: nimirum ut ctio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepe, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum matuberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet inte. Iccirco tibi fr̃ uir¬
tutem sc̃i sp̃c angelicus sermo
p̃texit.: ne coniecturis carnalis
disputationis hebetatus: celeste
tibi ip̃e mysterium t̾rena argu
putes eum nouum puerum
in aluo uirginif potuisse for¬
mari: qui cum primum conde¬
ret hominẽ. nec semen paternĩt
nec uiscera mat̾na quesiuit
Dic itaq quicunq es supernẽ
dispensationis arbiter et dis¬
cusbr. Qne tibi uidetur uirtꝰ
eminentior. partum dedisse
uirgini aut ꝑfectum homi¬
nem creasse det̾ra: primus
stis. Si contra nat᷑am eẽ. cõten¬
dis qd̾ in mysterio redempti¬
onis nr̃e sine uiro puella asse¬
ritur concepisse cuiꝰ queso na¬
ture est qd̃ in patre generis
nr̃i caro sine carne formata
est: Que ista est ratio. immo
qm̃ceca contentio. ut non cre¬
datur deus facere hominem
posse de femina. quem creditur
tis o homo tali in negotio eẽ.
ꝑspicis uoluntatem. deoꝑe uo¬
luntatem curretractas: Om̃ia
sicut legitur. dñs que uoluit
fecit incelo et int̾ra. Et si solici¬

Expanded text:
eniet in te. Idcirco tibi, frater, virtutem sancti Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium terrena argumputas eum novum puerum in alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna quaesivit? Dic itaque, quicumque es supernae dispensationis arbiter et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus stis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur tis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollici
Abbreviated transcription (Latin):
triumphanti ppło prestitit
diem. Hoc uero nullis antea
nigenitus altissimi quem tre¬
mentes archangelorum susci¬
piunt potestates. hominẽ se ho¬
minib exiberet. et carnem qͣ
assũpsit ab homine tͣnfforma¬
ret in deum. Amplectere ergo
dignationẽ maiestatis et̾ne:
et ne archanam domini tui
discutias uoluntatem. quia
fidelib dat salutem. Qd̾ si tͥ sẽ¬
suũ tuorum fragilitate minꝰ
dignum uidetur. filium dei
natum de femina credere: uir¬
ginem cogita peperisse. Si tibi
panni quib obuolutus est for¬
tasseuilescunt: angłos collã¬
dantes et multitudm̃e celestiᷤᷤ
exercitus ad mirare. Si p̾sepe
in quo infans iacuit despicit
erige paulis ꝑ oclos. et noua
e celo stellam. ꝓtestantem m̃u¬
do natiuitatẽ dñicam contue¬
re. S credis uilia. crede mirifica.
Si dehiis que humilia sunt dis¬
putas: que alta sunt et celestia
uenerare. Isdem enim referen¬
tib isdemq auctorib. de do¬
mino saluatore. que humi¬

Expanded text:
triumphanti populo praestitit triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea nigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare. Iisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humi