comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. subauditur in uerbo fidei
puredicando. Docebant enim ita
suo sexuperdomos. in ecclesiis aũt
r&icebant: Ab ipso enim paulo p̃¬
dicandi officium mulierib in ecde¬
sia tollitur. ubiait. Mulieres in
ecclesia taceant: Eum clem̃te
ET CAETERIS ADIUTORIB:
MEIS. Clemens philosopus &
magnae doctrinae uir erat. qui
postea romanae praesul ecclesiae
fuit. QUORŨNOMINASUNT
IN LIBROUITAE Id .e. inme¬
moria aerna. De hoc enĩ libro
psalmista dño ait. In ꝑfectũ meũ
uiderunt oculitui. & libro tuo
omnes scribentur: Et a postol
dñsait: Caud&e. quia nomina
uux scripta sunt incaelo. E con¬
tuxrio dereprobis dauidait. De¬
leantur delibro uiuentium. &
cum iustis non scribentur.
CAUDETE IN DÑÕSECpER
IT ERŨDICO GAUDETE
Acsidicer&. gaud&e indño. qui
insaeculari gaudio non gaud&is
Beatienim quilugent. qm̃ ipsi
consolabuntur. Quod ren&it.
iterum dico gaud&e. uelut magis
ac magis gaudium confirm&ur.

Expanded text:
verunt, subauditur in verbo fidei verunt, subauditur in verbo fidei praedicando. Docebant enim in suo sexu per domos, in ecclesiis autem reticebant. Ab ipso enim Paulo praedicandi officium mulieribus in Ecclesia tollitur, ubi ait: Mulieres in Ecclesia taceant. Cum Clemente et caeteris adjutoribus meis. Clemens philosophus et magnae doctrinae vir erat, qui postea Romanae praesul Ecclesiae fuit. Quorum nomina sunt in libro vitae. Id est, in memoria aeterna. De hoc enim in libro Psalmista Domino ait: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Et apostolis Dominus ait: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Et e contrario de reprobis David ait: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur. Gaudete in Domino semper, iterum dico gaudete. Ac si diceret: Gaudete in Domino, qui in saeculari gaudio non gaudetis. Beati enim qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Quod repetit iterum: Dico gaudete, vel ut magis ac magis gaudium confirmetur,
Abbreviated transcription (Latin):
plum resurrectionis ostendens
inmostuis &uiuis: SECUNDŨ
NIA Ac sidicer&. Nonsolum
confirmauit uos exemplo resur¬
rectionis. sed &iam corpori suo
omnia fecit esse subiecta: & secun¬
dum hanc potentiam qua sibi cunc¬
ta subi ecit. intellegimus eum om¬
nia posse . & filium omnipotentis
Acsidicer&. Quia ꝑfecti estis in
fide perfecti state in conuersatio¬
ne Insola xp̃i fide spemponer¬
tes. & in conuersatione caelesti
conuersantes. quia deuobis in prȩ¬
senti tempore la&ificor. & infutu¬
ro coronabor. EuCHODIAM
ROCOEISINTICẼ DEP̃COR
DIPSUM SAPERE INDNÕ
Idest unum & idipsum sentire de
fide. & aequaliter credere indño:
ETIAMROGOETTE GERCA¬
NE COMΡΑR. Quod dixit ger¬
mane proprium posuit nomen. ger¬
manus enĩ uocabatur. Quod uero
dixit compar. intelligitur officii
uel fidei: ADIUuA Illas quȩ
MECŨ LABORAUERUNI IN
EUANGELIO. Hac inulieres
religiosae & scientes enrnt. quas
apłs ut adiuu& eas. germanũ am¬
mon&. Quod dicit mecum labonx¬

Expanded text:
stendens in mortuis et vivis. Secundum tc. Ac si diceret: non solum confirmavit nos exemplo resurrectionis, sed etiam corpori suo omnia fecit esse subjecta, et secundum hanc potentiam qua sibi cuncta subjecit. Intelligimus eum omnia posse et filium omnipotentis Ac si diceret: Quia perfecti estis in fide, perfecti estis in conversatione, in sola Christi fide spem ponentes, et in conversatione coelesti conversantes, quia de vobis in praesenti tempore laetificor, et in futuro coronabor. Evodiam rogo et Syntychen deprecor idipsum sapere in Domino. Id est, unum et idipsum sentire de fide, et aequaliter credere in Domino. Etiam rogo, et te Germane compar. Quod dixit: Germane, proprium posuit nomen. Germanus enim vocabatur. Quod vero dixit compar, intelligitur officii vel fidei. Adjuva illas quae mecum laboraverunt in Evangelio. Hae mulieres religiosae et scientes erant, quas Apostolus ut adjuvet eas Germanum admonet. Quod dicit: Mecum labora
Abbreviated transcription (Latin):
SEOPROPTER EŨ QUISUS¬
IECII INSPE. QUIA ET
IPSA CREATURA LIBERA¬
Qua eest istauanitas cui creatunx
dicitur eẽ. subiecta. & quȩ est
ista corruptio decuius seruitute
liberandum se sperat: mihi uid&¬
quod dehac materiali & corruptibi¬
li corporum substantia istadicunt᷑
Neq enim corruptio alii cuiquam.
nisi corpori dominatur. Nam ille
interior homo qui secundum dm̃
creatus est & adimaginemdĩ factus.
incorruptibilis est & inuisibilis. &
secundum propriam sui urtionem.
&iam incorporeus dicipot est.
Exterior uero homo. & corporeus

Expanded text:
sed propter eum qui subjecit in spe, quia et ipsa creatura liberaQuae est ista vanitas, cui creatura dicitur esse subjecta, et quae est ista corruptio, de cujus servitute liberandam se sperat? mihi vidquod de hac materiali et corruptibili corporum substantia ista dicuntur. Neque enim corruptio alii cuiquam, nisi corpori dominatur; nam ille interior homo, qui secundum Deum creatus est, et ad imaginem Dei factus incorruptibilis est, et invisibilis, et secundum propriam sui rationem etiam incorporeus dici potest, exterior vero homo et corporeus
Abbreviated transcription (Latin):
caduca perp&uis. NAM EX ΡEC¬
TATIO CREATURAE. RE¬
UEL ATIONEM FILIORU
DI EXPECTAT Quae autem
est creatiur quaereuelationem filio¬
rum dĩ expectat : haec inquit quȩ
nuncuanitati subiecta est. Subiec¬
ta autem non uolens. neq sponte pro¬
pria. sed uoluntate eius. Propter
ipsumergo subiecta est. subiecta au¬
tem non ea conditione ut maneat
semper subiecta uanitati. sed cum
quadam spe. Quae autem spes is¬
ta sit. com memorat dicens. Qnm̃
& ipsa creatuit inquit libenrbitur
a seruitute corruptionis in libestatem
gloriae filiorum dĩ. UANITA

Expanded text:
caduca perpetuis? Nam exspeccaduca perpetuis? Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Quae autem est creatura quae revelationem filiorum Dei exspectat? Haec, inquit, quae nunc vanitati subjecta est, subjecta autem non volens neque sponte propria, sed voluntate ejus, propter ipsum ergo subjecta est, subjecta autem non ea conditione, at maneat semper subjecta vanitati, sed cum quadam spe; quae autem spes ista sit commemorat dicens, quoniam et ipsa creatura, inquit, liberabitur a servitute corruptionis in libertate gloria
Abbreviated transcription (Latin):
FS: FAISTIMO ENIM
QUODNONS INT¬
A CONDIGNE PASSIONES
HUIUS TEM PORIS. ADFU¬
TURAM GLORIAM QuERE¬
UEL ABITUR IN NOBIS
Ciquis intueatur quod proeo ut quis
efficiatur filius excelsidĩ & heres
bonitatis eius & gloriae. xp̃iq uni
geniti filiidĩ coheres. &iam si inom¬
nium mandatorum dĩ obseruantia
& iustificationibus dñi sinequaerela
permaneat. & peruigili in his mente
perdur&. si omnia &iam poenarũ
genenx quae inferri humanae natu¬
iere uel ex trinsecus uel intrinsecus
possunt. conferat ad futunrm glo¬
riam quaere uelabitur in scĩs. his
quaeo culus non uidit. nec auris au¬
diuit nec incor hominis ascendit.
intellegere potest. quomodo paulus
altius ista considenrns dixit. ex is¬
timo autem quod nons int condig¬
nȩ passiones huius temporis. ad
futuram gloriam quaereuelabit᷑
in nobis: Nihil quidem dignum
inueniri uel comparari: ad futurã
gloriam potest. Inquoenim mostale
in mostalibus conferas. aut inuisibilib
uisibilia. aut a&ernis temponrlia. aut

Expanded text:
m quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Si quis intueatur, quod pro eo, ut quis efficiatur filius excelsi Dei et haeres bonitatis ejus, et gloriae Christi, quae unigeniti filii Dei cohaeredes, etiam si in omnium mandatorum Dei observantia, et justificationibus Domini, sine querela permaneat, et pervigili in his mente perduret; si omnia etiam poenarum genera, quae ferri humanae naturae, vel extrinsecus, vel intrinsecus possunt, conferat ad futuram gloriam, quae revelabitur in sanctis, his quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit: intelligere potest quomodo Paulus altius ista considerans dixit, existimo autem quoniam non sunt condignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Nihil quidem dignum inveniri, vel comparari ad futuram gloriam potest. In quo enim mortale immortalibus conferas, aut invisibilibus visibilia, aut aeternis temporalia, aut
Abbreviated transcription (Latin):
& corruptibilis dicitur. propter qđ
& paulus dicebat. Nam &si is qui
pote qui est ixtionabilis. & mens in
cognitionedĩ & capacitate scĩsp̃s.
Constat uero ut aliqua detam pro¬
fundis rebus breuiter & strictim
&iam castulis committamus. & ex
ipsa interioris hominis hoc est ani¬
mae mentisq substantia colliga¬
mus imaginem. Quaemodo uani¬
tati creatunx subiecta est non uolens.
sed propter eum qui subiecit inspe.
Et ipsum uid&ur paulumponam:
in medio. cuius utiq anima ł mens.
qui est inter or eius homo suꝑ gredi¬
tur &ascendit omne quod corporeũ
est. quod uisibile & quod sensui sub¬

Expanded text:
 corruptibilis dicitur, propter quod et Paulus dicebat: Nam etsi is qui pote qui est rationalis, et mens in cognitione Dei et capacitate sancti Spiritus. Constat vero, ut aliqua de tam profundis rebus breviter et strictim etiam chartulis committamus, ex ipsa interioris hominis, hoc est, animae mentisque substantia colligamus imaginem. Quomodo vanitati creatura subjecta est, non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, et ipsum, si videtur, Paulum ponamus in medium, cujus utique anima vel mens, quae est interior ejus homo, supergreditur et ascendit omne quod corporeum est, quod visibile, quod sensui su
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut compler&ur electorum nume¬
rus. homo decimiis creatus est. qui
a conditore suo nec post culpam perut
quia hunc a&erna sapientia per car¬
nem muicculis coruscans. exlumi¬
ne testae repanruit. ITA DICO
UOBIS GAUDIUM ERIT
CORAM ANGELIS DĨ. SU¬
PERUNO PECCATORE
PAENITENT IAM AGENTE: OII¬
Paenitentiam agereest. & perpe¬
tuxta mala plangere . & plangen¬
da non perp&rurre. Nam quisic
alia deplonrt ut tamen alia com¬
mittat. adhuc paenitentiam age¬
re. aut ignorat aut dissimulat᷑.
Quid enim prodest si peccata quis
luxuriae defleat & tamen adhuc
auaritiae aestibus hanelat: aut
quid pre dest si irae culpas iam lu¬
geat. & tamen adhuc inuidiae
facibus tabescat: sed minus est
ualde quod dicimus. ut qui peccata
deplonxt ploranda minime com¬
mittat. Nam cogitandũ sũmo¬
pereest. ut qui se inlicita meminit
cõmisisse. aquibusdam &iam lici¬
tis studeat abstinerȩ : quatenus
ꝑ hoc conditore suo satis faciat. ut
qui commisit prohibita. sibim&

Expanded text:
sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Poenitentiam agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelet? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Ri¬
MŨ
QUI¬
MO¬
NEM FECI DEOM¬
NIBUSBTEOPHI¬
LE QUAE COEP
IICFACERE ET
DOCERE DEOM¬
NIBUS SEDICIT
XPI IACTIS ET
DICTIS IN EUAN¬
CELIO SCRIPSIS¬
SE NON QUOO
OMNIA COMP̃¬
hendere potuerit. nesit contraerius
iohanni quiait. Multa quidem &.
alia signa fecit inc̃ in conspectu disci¬
pulorum suorum. quae non sunt
scripta in libro hoc. Sed quod de
omnibus degerit unde facer& sermo¬
nem. quae iudicauit apta & congrua
sufficere officio dispensationis suac:
Teophilus interpretatur diamator
uel ado amatus. Quicumq enim di
amator est. ad sescriptum teniat
suac hic animae quia lucas meditus

Expanded text:
rimum quimonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus
Abbreviated transcription (Latin):
Ri¬
MŨ
QUI¬
MO¬
NEM FECI DEOM¬
UIBUSB TEOPHI¬
LE QUAE COEP
ITCFACERE ET
DOCERE DEOM¬
NIBUS SE DICIT
XNI PACTIS ET
DICTIS IN EUAN¬
CELIO SCRIPSIS¬
SE NON QUOO
OMNIA COCOP̃¬
hendere potuerit. nesit contraerius
iohanni quiait. Multa quidem &.
alia signa fecit inc̃ in conspectu disci¬
pulorum suorum. quae non sunt
scripta in libro hoc. Sed quod de
omnibus elegerit unde facer& sermo¬
nem. quae iudicauit apta & congrua
sufficere officio dispensationis suae:
T eophilus interpretatur diamator
uel ado amatus. Quicumq enim di
amator est:. ad sescriptum tenuat
suac hic animae quia lucas meditus

Expanded text:
rimum quimonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus
Abbreviated transcription (Latin):
fontibus profusum diuina miseri¬
cordia largiente. In riuulos ua¬
dosos compendios abreuitatededuxi¬
legentium fra trumnumerosi
um commodissime forsitan nosci¬
tur essediuisus. Qua propter
mandato dñi confidentes. caeles¬
tismysteriiclaustrapulsemu
ut a periat sensibus nr̃is florife¬
nrs sedes. Quate nus in illocaelest
parr dyso salutariter introdueti.
spirgtalia poma sinealiqua primi
hominis trans gressione carpa.¬
mus. Vere coruscus liber: sermo
affabilis sauciati cordis. fauus in¬
terioris hominis in effabilitate¬
est pulchritudo sensuum et me di
lud salo monis aptetur quod dixit
in limpidam et tranquillissimam
uitam. modo ostendunt dm̃prop¬
ter salutemcredentium uisualit̃
humanatum. & adiudicandũ orbom
esseuenturum. modo commonenT
la crimis peccata diluere elemosinis

Expanded text:
fontibus profusum, divina misericordia largiente, in rivulos vadosos compendiosa brevitate deduxilegentium fratrum numerosi um commodissime forsitan noscitur esse divisus. Quapropter mandato Domini confidentes, coelestis mysterii claustra pulsemus, ut aperiat sensibus nostris floriferas sedes; quatenus in illo coelesti paradiso salutariter introducti, spiritalia poma sine aliqua primi hominis transgressione carpamus. Vere coruscus liber, sermo lampabilis, cura sauciati cordis, favus interioris hominis, pinax spiritest pulchritudo sensuum et stillalud Salomonis aptetur, quod dixit in limpidam et tranquillissimam vitam; modo promittentes Deum propter salutem credentium visualiter humanandum, et ad judicandum orbem esse venturum; modo commonent lacrymis peccata diluere, eleemosynis
Abbreviated transcription (Latin):
Quoduerbant. uenit nox inqua ne¬
mopotest operari. de nocte illa ae¬
terna tenebrosaq: dicit. ubirepro¬
bi cruciandi sunt sinefine Quibus
dicetur. Ite inigne mae ternum qui
panrtus ẽ. diabolo & angeliseius
Tenebrre scilicet exteriores ubi ser¬
uus nequam ligatis manib: & pedib
proicitur Ergodum dies nobis ẽ.
ille quidixit. ecceego uobis cum sum
omnib: dieb: usq ad consũmationẽ
saeculi. operemur bonũadomnes.
ut nos illa nox non conp̃hendat ubi
nemopossit operari sed quod ope¬
nrtus ẽ recipere. Siloa fonsest
adrardices montission. quiñ iugib
aquis sed incestis oris ebullit ꝑ con¬
cauatemrrum ubica ecus lauat lu¬
to caecitate detersa : Clarumocu¬
lorumlum enaccepit quod indicat᷑
non aliter caecitatem iudaeorum
uel omnis increduli posse sanare :
Nisi doctrina aquarum xp̃i quae
absq: strepitu & clamore uerborũ
leuiter fluit. Inesaia enim legim:
aquassiloe quaeuadunt cũ silentio

Expanded text:
Quod vero ait: Venit nox, in qua neQuod vero ait: Venit nox, in qua nemo potest operari, de nocte illa aeterna tenebrosaque dicit, ubi reprobi cruciandi sunt sine fine, quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Tenebras scilicet exteriores in quas servus nequam ligatis manibus et pedibus projicietur. Ergo dum dies nobis est, ille qui dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Operemur bonum ad omnes, ut nos illa nox non comprehendat, ubi nemo possit operari, sed quod operatus est recipere. Siloa fons est ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebullit per concava terrarum, ubi caecus luto lavat, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit, quo indicatur, non aliter caecitatem Judaeorum vel omnes incredulos posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leviter fluit, in Isaia enim legimus, aquas Siloe, quae vadunt cum silentio.
Abbreviated transcription (Latin):
MINEMGAECUM ANA¬
TIUITATE ETCETERA
Tenus humanũ significa
iste caecus. haecenime¬
citas contigit in primo
homine per peccatũ. de quoom¬
nes originem duximus non solum
mostis sed &iam iniquitatis. Veni
dñs spuit interax desaliua sualutũ
fecit. quia uerbum caro factum est¬
& in uncxit oculos &misit illum ad
piscinam siloe qui interp̃tat᷑ missus
ille fuis set missus ne monr̃ messa
ab iniquitate dimissus. Lauit ergo
oculos in ea piscina. baptizatus est
in xp̃o & in luminatus. ẽ. Caecitas
eniminfidelitas ẽ. & inluminatio
fides quaestionem quipped ñõ pro¬
posuerunt. Quispeccauit hic aut pa¬
rentes eius ut caecus nascer&ur
habebant enim peccatum parentes
eius sed nonipso peccato factum . ẽ.
ut caecus nascer&ur. sed ut manifes¬
tar&ur opena dĩ i illo. Quodautẽ
dicit meopostet openrri openei
quimisit me . donec dies est. sem&¬
ipsum utiq: diem inhoc loco uoluit
intellegi. Ipseenimait : Quã diu
sum in hocmundo lux summundi

Expanded text:
minem caecum a nativitate, etc. Genus humanum significat iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Venit Dominus, spuit in terram, de saliva sua lutum fecit, quia verbum caro factum est, et unxit oculos, et misit illum ad piscinam Siloem, qui interpretatur missus.ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, baptizatus est in Christo, et illuminatus est. Caecitas enim infidelitas est, et illuminatio fides. Quaestionem quippe Domino proposuerunt: Quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nascereturHabebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est, ut caecus nasceretur, sed ut manifestarentur opera Dei in illo. Quod autem dicit: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est, semetipsum utique diem in hoc loco voluit intelligi; ipse enim ait: Quandiu sum in hoc mundo lux sum mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
non denostro se& deipsius damus.
Aliter. Nostoli qui electionis
merio bonitatem generis hu
m su excesserant. omnimodis
supernae bonitatis intuiti ma¬
li esse dicuntur. quia nihil est
bonum nisi dĩtas sola. Omnes
uero creaturoce ut beatieudinẽ
aeternitatis uel inmutabilitatis
cotineant. Non hoc persuam
naturrm sed percreatoris sui
participationem & gratiam con¬
ode caelo dabit spm̃ bonum pe¬
tentibus se. proquo matheus
posuit. dabit bona petentibus
se: ostendit spm scm plenitudi¬
nem esse bonorumdi. et ea
quae diuinitus administran¬
tur. non alia absq eo subsis tere¬
Q tua omnes util itates quae ex
donorum dĩ gratio. suscipiun¬
tar ex isto f nte emanant.
Inpetrlone orationis inaccepti¬
Lone muneras. istarum duarĩ
fit concordia lectionum

Expanded text:
non de nostro, sed de ipsius damus. non de nostro, sed de ipsius damus. Aliter apostoli, qui electionis merito bonitatem generis humani multis excesserant modis, supernae bonitatis intuitu mali esse dicuntur. Quia nihil est bonum, nisi Deitas sola. Omneuero creatura, ut beatitudinem aeternitatis uel inmutabilitatis obtineant, non hoc per suam naturam, sed per creatoris sui participationem et gratiam conde coelo dabit spiritum bonum petentibus se, pro quo Matthaeus posuit, dabit bona petentibus se, ostendit Spiritum sanctum plenitudinem esse bonorum Dei, et ea quae divinitus administrantur, non alia absque ea subsistere, quia omnes utilidonorum Dei gratia suscipiuntur, ex isto fonte emanant. In petitione orationis, et in acceptatione muneris istarum duarum fit concordia lectionum
Abbreviated transcription (Latin):
pionem. cuius aculeus uene¬
natus retro timendus est.
sicut spei contrarium . ẽ. re¬
tro respicere. cum spes futu¬
rorum. in ea quae ante sunt
extendatur. Si ercouos
CUMSITIS MALINOSTIS
BONADATADANFILNS
urĩs. quanto magis pa¬
Ter ur decaelodabt
SPC BONUPETENTISUS
uomodo malidant bona:
sed malos appellauit di¬
lectores adhuc saeculi huius
et peccatores. bona uero quae
dant secundum eorum sensũ
bona dicenda sunt. qui haec
probonis habent. Quamquam¬
& in rerum natunx ista bona sint
sed temporalia. & adistam uitã
infirmam ꝑtinentia: Et quis¬
quis eam malusdat. non de suo.
dat. Dnĩ est enim tenix. &
plenitudo eius : qui fecit cae¬
nia quae in eis sunt. Quantũ
ergo sperandum. ẽ. daturum
dm̃ nobis bona petentibus.
Nec nos posse decipi ut accipi¬
amus aliud proalio cum ab
ipso petimus quando nos etiã
cum sumus mal nuimus id
dare quod petimur : oNon
enim decipimus filios notros.
et qualia cumq bona damus.

Expanded text:
pionem, cujus aculeus venepionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes futurorum in ea quae ante sunt, extendat. Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Paterit bona petentibus se? Quomodo mali dant bona? Sed malos appellavit dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant, secundum eorum sensum bona dicenda sunt, quia haec pro bonis habent. Quanquam in rerum natura ista bona non sint, sed temporalia et ad istam vitam infirmam pertinentia: et quisquis ea malus dat, non de suo dat; Domini est enim terra, et plenitudo ejus ; qui fecit coenia quae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Dominum nobis bona petentibus; nec nos posse decipi, ut accipiamus aliud pro alio, cum ab ipso petimus; quando nos etiam, cum simus mali, novimus id dare quod petimur? Nod enim decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuiti a peritar: ergo cui nonda¬
tur et qui non inuenit et cui Ñ
aperitur : apparet quod non be¬
ne petierit . quaesierit pulsauerit
QUIS AUTE EX UOBIS PA¬
TREM PETIT PANE. UuM¬
QUIDLAPIDẼ DABIT ILLI
Panis intellegitur caritas.
Ipropter maiorem appetitum
& tam necessarium. ut sine illa
ceterinihil sint. sicut sine pane
mensa in ops est. Eui contra¬
ria est cordis duritia. quam
lapidi comparant: Att on
PIsCEM. Numquidpro
PISCESERPENTEM DA¬
BIT ILLI .e
Discis est fides inuisibilium
uel propter a quam baptismi.
uel quia de inuisibilib locis
capitur. Quod etiam fides
huius mundi fluctib circum¬
latrata non frangitur. rec¬
te pisci comparatur. Cui
contrarium posuit serpentẽ
propter uenena fallaciae.
quae etiam primo homini
male suadendo p̃seminauit.
AuI os petienit ouuoo
NUM QUID PORRICIT
EI SCÕRPIONEMO.e¬
n ouo indicatur spes. In ouo
enim nondum est foctus per¬
fectus. sed fouendo speratur
Cui contrarium posuit scor¬

Expanded text:
santi aperitur, ergo cui non dasanti aperitur, ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsaverit. Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Panis intelligitur charitas propter majorem appetitum, et tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Piscis est fides invisibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. Aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? In ovo indicatur spes. Ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur. Cui contrarium posuit scor
Abbreviated transcription (Latin):
OS. ET EGO UOBIS DICO
PETIIGET DABITUR UOBIS
QUERITEET INUENICTIS.
PULSATE ETAPERICTUR
omparatio est al uosis¬
minore. Sienim amicus
homo surgit delecto. &
dat non amicitia sed tedio con¬
pulsus. quanto magis dat ds̃.
qui sine tedio largissime donat
quod petitur . Sed adhoc se
petiuult. ut capaces donorum
eius fiant qui petunt. Neitaq
deuia ueniens amicus dispereat
inedia. hoc est ne animus nuper
aberroris sui uanitate resipis¬
sens desiderii spĩtalis diutius
in opia tabescat: petamus epulas
uerbi quib alatur. quaeramus
amicum quidet: pulsemus osti¬
um quo seruantus absconsae.
Magnũm enim spem dedit &¬
dat. illequi promittendo non de¬
cipit. OMNIS ENIM QuI
perii accipit. Et quiquȩ¬
RT INUENIT. ET PULSAN¬
TI A PERICTUR.
Irgo iuxta piremissam posto¬
Llantis amici partrbolam. ꝑ¬
seuerantia opus . ẽ. ut accipiam:
quod petimus. & inueniamus qđ
quaerimus. & quod pulsamus
aperiatur. Nam si petenti da¬
tur. et quaerens inuenit. & pul¬

Expanded text:
vobis dico: Petite, et dabitur vobis. Quaerite, et invenietis. Pulsate, et aperietur vobis. Comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus qui sine taedio largissime donat quod petitur? Sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt. Ne itaque de via veniens amicus inedia dispereat, hoc est, ne animus nuper ab erroris sui vanitate resipiscens desiderii spiritalis diutius inopia tabescat, petamus epulas verbi quibus alatur, quaeramus amicum qui det, pulsemus ostium quo servantur absconsae. Magnam enim spem dedit, et dat ille qui promittendo non decipit. Omnis enim inquit qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. Ergo juxta praemissam postulantis amici parabolam perseverantia opus est ut accipiamus quod petimus, et inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Nam si petenti datur, et quaerens invenit, et pul
Abbreviated transcription (Latin):
tute secundus. similis nobis origi¬
ne carnis. passibilis ut nos. & men¬
tis fragilitate & carnis. Nam
quia carne fragilis esset. apud
sareptenam uiduam uictũ quae¬
rendo monstrauit. Quod mente
quoq passibilis fuerit ostendit.
cum post redditas terris aquas ex¬
tinctosq prophetas & sacerdotes
idolorum. unius mulierculae
minis exterritus. perdeserta dif¬
fugit. Quanti autem sit meriti
apud dnm̃ pro infirmantibus o¬
urre. eosq sua peccata confitentes
ad amissam reuocare sospitatem.
subdendo manifestatur. SI qVIS
AUTEM ERRAUERIT EX
UOBIS AUERNATE ET
CONUERTERIT Quis Cũ¬

Expanded text:
tute secundus, similis nobis origitute secundus, similis nobis origine carnis, passibilis ut nos et mentis fragilitate et carnis. Nam quod carne fragilis esset, apud Sareptenam viduam victum quaerendo monstravit. Quod mente quoque passibilis fuerit ostendit, cum post redditas terris aquas, extinctosque prophetas et sacerdotes idolorum, unius mulierculae minis exterritus, per deserta diffugit. Quanti autem sit meriti apud Deum, pro infirmantibus orare, eosque sua peccata confitentes, ad amissam revocare sospitatem, subdendo manifestatur: Si quis autem erraverit ex vobis a veritate, et converterit quis eu
Abbreviated transcription (Latin):
ecenti astruit exemplo
quantum deprecatio iusti
ualeat assidua. cum haelias una¬
tantum oratione onendo. tam
longo tempore caelos continue¬
rit. terris imbres auerterit.
fructus mostalib negauerit. &¬
rursus ubi uoluit. ubi tempus. ẽẽ.
perspexit. ubi longa inediaetabe
cor regis superbi & gentis idola¬
trae ad paenitentiam uidit infle¬
xum: una solum modo oratione.
orauerit. et fructus atq: aquas
quas negauerat. terris restituerit
Sic enim sequitur. ETRURSŨ
ORAUIT.ET CAELUCO DE¬
dit pluuiacii. Et tenra
dedit prucrum suum¬
emel ergo et prius et post modũ
oncuit : & hoc unus haelias : ac
tanta impetrauit. Quantũ autẽ
ualet frequens plurimorum ora¬
tio iustorum: sed netrepidaret
Nr̃c fragilitas reputans se tanto
prophetae. qui curru igneo rapi
meruit ad caelos similia facere
non posse : Consultebeatus ia cob:
de eius oratione locuturus. ita in¬
choauit. Haelias homo erat. simi¬
lis nobis passibilis. Homonamq:
erat. tam et si nulli hominum uir¬

Expanded text:
ecenti astruit exemplo quantum deprecatio justi valet assidua, cum tantum oratione orando, tam longo tempore coelos continuerit, terris imbres averterit, fructus mortalibus negaverit. Et rursus ubi voluit, ubi tempus esse perspexit, ubi longo inediae tabe cor regis superbi et gentis idololatrae, ad poenitentiam vidit inflexum, unam solummodo orationem oraverit, et fructus atque aquas, quas negaverat, terris restituerit. Sic enim sequitur: Et rursum oravit, et coelum dedit pluviam, et terra dedit fructum suumemel ergo et prius et postmodum oravit, et hoc unus Elias, ac tanta impetravit, quantum his valet frequens plurimorum oratio justorum? Sed ne trepidaret nostra fragilitas, reputans se tanto prophetae, qui curru igneo rapi meruit ad coelos, similia facere non posse, consulte beatus Jacobus, de ejus oratione locuturus, ita inchoavit: Elias homo erat similis nobis, passibilis. Homo namque erat, tametsi nulli hominum vir
Abbreviated transcription (Latin):
uertar in doinumineam undȩ exiui. &ueniens: inuenit sco¬
pis uocantem mundatam eornatam. Tune uadit & ad sumit
septemalios spiritus secum nequioresse: & intrantes habitant
ibi & fiunt nouissima hominis illius: peiora prioribus. Sic
erit : & generationi huic pessimaȩ. Adhuc eoloquente adt̾ur¬
bas: eccemater eius & fratres stabant forisquerentes loquiei.

Expanded text:
 exivi. Et veniens invenit vacantem scopis mundatam et ornatam. Tunc vadit et adhibet septem alios spiritus secum nequiores se: et intrantes habitant ibi: et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Sic erit generationi huic pessime. Adhuc eo loquente ad turbas: ecce mater ejus: et fratres stabant fori
Abbreviated transcription (Latin):
ogatus adiscipulo saluator.¬
non modo formam orationis.
quem media nocte aenitur. ipse
ds̃ intellegitur. cui inmedia tri¬
bulatione supplicare. & trespa¬
nes id est intellegentiam trinita¬
tis qua puresentis uitae consolent᷑
labores esflagitare debemus.
Amicus quiuenit deuia. ipse noster
est animus. qui totiens a nobis re¬
cedit. quotiens ad appetenda ter¬
rena & temporalia foris uagatur.
Redit uero caelestiq alimonia
refici desiderat. cum inse reuer¬
sus. superna ceperit ac spitalia
meditari. De quo pulchre qui
petierat: ad iungit non se habere
quod ponatante illum. Qnm̃
animae post sacculi tenebras
dm̃ suspiranti. nihil praeter eũ
cogitare. nil loqui. nillibet
intueri. solum quod recognouit
summae trinitatis gaudium
contemplari. atq ad hoc pleni¬
us intuendum ꝑuenire satagit.
ET ILLE DEINTUS RESPON¬
DENS DICAT. NOLIMIbI
MolesTus ESSE. IAM OSTI¬
um clausum est et pus¬

Expanded text:
Rogatus a discipulis salvatonon modo formam orationis, quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur, cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus, superna coeperit ac spiritualia meditari, de quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere, quod ponat ante illum, quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri. Solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus respondens dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit. Haec quidem uerba
dñi mystica & sicut ipse testat᷑
inprouerbis sunt dicta. sed
discipuli quib: dicebantur adeo
adhuc carnales erant. ut eorũ
pro funditatem minime cape¬
rent. Et non solum archana
dictorum. sed nec ipsam igno¬
rantiam suam intellegerent.
putantes simpliciter & dilucide
prolata. quaenon intellegenti¬
NUNC PALAM LOQUERIS.
ET PROUERBIŨUULLUDICIS
Palam igitur loqui aestima¬
bant. cuius mysteria dictorũ
necdum comp̃hendere ualebant.
Quod autẽ ad iungunt. NUNC
SCIMUS QUIA SCIS OCNIA
ET NONOPUS EST TBI
UT QUISTE INTERROCET
IN HOC CREDIMUS
QUIA ADÕ EXISTI.
Iperte ostendant quialoquens
Lad eos dñs dehis maxime dis¬
putabat quae illos delectabat
audire: &quae illi interroga¬
reuolebant hacc ipse prreueni¬
ens eos ultro proferebat. Vn¬
de merito illum scire omnia
qua sidm̃ & quasi dĩ filium adõ
uenisse credunt & confitentur
A pertum namq diuinitatis in¬
dicium est. cogitationum nosse

Expanded text:
adduxit. Haec quidem verba adduxit. Haec quidem verba Domini mystica, et, sicut ipse testatur, in proverbiis sunt dicta; sed discipuli quibus dicebantur adeo adhuc carnales erant, ut eorum profunditatem minime caperent, et ndictorum, sed nec ipsam ignorantiam suam intelligerent, putantes simpliciter et dilucide prolata, quae non intelligentinunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Palam igitur eum loqui autumabant, cujus mysteria dictorum necdum comprehendere valebant. Quod autem adjungitur: Nunc scimus quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget. In hoc credimus quia a Deo existi, aperte ostendunt quia loquens ad eos Dominus de his maxime disputabat quae illos delectabat audire, et quae illi interrogare volebant, haec ipsa praeveniens eis ultro proferebat. Unde merito illum scire omnia quasi Deum, et quasi Dei Filium a Deo venisse credunt et confitentur. Apertum namque divinitatis indicium est, cogitationum nosse
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit quia uos me a mastis. ea¬
dem ratione sentiendum est. Qua¬
propter quicumq filium recte a¬
mat. hunc cum patre & spũscõ a¬
mat. Et quia quorum insepara¬
bilis .ẽ. natura diuinitatis. horum
una eademq sunt dona uistutis.
hoc est quod a matis et creditis.
quia adõ exiui. ExIUIA PA¬
TRE ET UENI IN MUNDUM.
ITCRUM RELIN QUO MUN¬
DUM ET UADO ADPATREO
xiuit apatre &uenit inmundum.
quia uisibilis mundo apparuit
inhumanitate. qui erat inuisibi¬
lis apud patrem indiuinitate.
Exiuit a patre : quia non in ea for¬
ma qua a equalis .ẽ. patri. sed in ad¬
sumpta creatura minor apparu¬
it. Et uenit inmundum. quia in
ea forma serui quam accepit. eti
liquit mundum & rediit ad pa¬
trem. qilla ab aspectu a matorũ
mundi quoduiderant abstulit. &
se a matorib su̾is aequalem pa¬
triesse credendum docuit
Reliquit mundum etrediit ad
patrem. quia humanstatẽ quã
induit: per ascensionem ad in¬
ui sibilia paternae maiestatis

Expanded text:
adjunxit, quia vos me amastis, eaadjunxit, quia vos me amastis, eadem ratione sentiendum est. Quapropter quicunque Filium recte habet, hunc cum Patre et Spiritu sancto amat; et quia quorum inseparabilis est natura divinitatis, horum una eademque sunt dona virtutis, hoc est, quod amatis et creditis quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum; iterum relinquo mundum et vado ad Patrem. Exivit a Patre, et venit in mundum, quia visibilis mundo apparuit in humanitate, qui erat invisibilis apud Patrem in divinitate; exivit a Patre, quia non in ea forma qua aequalis est Patri, sed in assumpta creatura minor apparuit. Et venit in mundum, quia ea forma servi quam accepit, etialiquit mundum et rediit ad Patrem, quia ab aspectu amatorum mundi quod viderant abstulit, et se amatoribus suis aequalem Patri esse credendum docuit. Reliquit mundum et rediit ad Patrem, quia humanitatem, quam induit per ascensionem, ad invisibilia paternae majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ut cumq cogitare.
homoest pronobis interpellare:
patrem. Inquantum ds est nos
exaudire cumpatre. quod eum
significasse arbitror ubi ait. &
Nondico uobis quia ego rogabo
patrem deuobis. Pot est enim Ñ
inconuenienter accipi quod ait.
& nondico uobis quia ego rogabo
patrem deuobis. quia non deprȩ¬
receptis nonopus sit iam aliquid
rogare deillis . quia nimirum tan¬
tabeatitudine donandi sint. qua
amplior esse non possit. IPSE
ENIM PATER AMAT UOS.
QUIA UOS ME AMASTIS ET
CREDIDISTIS QUIA ADÕ EXIUI
onita intellegendum . ẽ. qđ
dixit quiauos mea mastis.
quasi priores illia marent xp̃m.
sedita potius quia pater illos gra¬
tuito amore priceuenerit. atq
ad amandum credendumq fili¬
um amando sustulerit. & quia
ipsam agnitam filii dilectionem
acfidem pio et sollici corde ser¬
uauerint. maiorib eos donis pa¬
ternae dilectionis esse remuneratos.
unacum filio et spũscõ amare quos
amoridignos iudicat. Quod uero¬

Expanded text:
possunt utcunque cogitare Dpossunt utcunque cogitare Dhomo est, pro nobis interpellare Patrem; in quantum Deus est, nos exaudire cum Patre, » quod eum significasse arbitror, ubi ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis. Potest enim non inconvenienter accipi quod ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis: quia non de praereceptis, non opus sit jam aliquid rogare de illis, quia nimirum tanta beatitudine donandi sint, quae amplior esse non possit. Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amatis, et credidistis, quia a Deo exivi. Non ita intelligendum est, qdixit, quia vos me amastis, quasi priores illi amarent Christum; sed ita potius quia Pater illos gratuito amore praevenerit, atque ad amandum credendumque Filium amando sustulerit. Et quia ipsam agnitam Filii dilectionem ac fidem pio et sollicito corde servaverint, majorum eos donis paternae dilectionis esse remuneratos, una cum Filio et Spiritu sancto amare, quos amore dignos judicat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
am paruuli fuerant. necdũ
Iintellegere potuerant quo¬
modo pater esset infilio &
filius in patre. & ceterr quae ad
profunda mysterio¬
rum diuinitatis pertinebant:
necdum scire potuerunt. ideo
inprouerbiis quasi in enigma¬
te loqui illis uidebatur dñs
Sed promittit illis honem.
nimirum horxm significabat.
qua eis per acta sua passione
ac resurrectione. sp̃s scĩ erat
gratian daturus. Tunc &¬
enim sp̃italiter intus instru¬
cti. sp̃itali dilectione succen¬
si. quoper fectius omnia quae
deagnitione diuinitatis mor¬
talibus erant capienda coepẽ¬
runt. eo ardentius sola quae
ad eius uisionem promeren¬
dam iuuarent. petere ac de
tantum modo animarũ uybo¬
rum. et quae ad gaudia ae¬
terna pertinere uideantur
petere incipietis. & maxime
ut intellegatis quid sit quod
dixi. ego et pater unum su¬
mus. uel quomodo pater sit
in me & ego inpatre. Tunc
in eius nominepetunt qui pe¬
nis non aliud quam rem ip¬
sam esse quae hoc nomine:
uocatur intellegunt. Hi

Expanded text:
 parvuli fuerant, necdum intelligere potuerant, quomodo Pater esset in Filio, et Filius in Patre; et caetera quae ad profunda mysteriorum divinitatis pertinebant, necdum scire potuerunt. Ideo in proverbiis, quasi in aenigmate, loqui illis videbatur Dominus; sed promittit ille horam, inimirum horam significabat, qua eis, peracta sua passione ac resurrectione, Spiritus sancti erat gratiam daturus. Tunc etenim spiritaliter intus instructi, spiritali delectatione succensi, quo perfectius omnia quae de agnitione divinitatis mortalibus erant capienda, ceperunt; eo ardentius sola quae ad ejus visionem promerendam juvarent, appetere ac destantummodo animarum vestrarum. et quae ad gaudia aeterna pertinere videantur, petere incipietis. Et maxime ut intelligatis, quid sit quod dixi: Ego et Pater unum sumus, vel quomodo Pater sit in me, et ego in Patre. « Tunc in ejus nomine petunt, qui penis non aliud quam res ipsa est, quae hoc nomine vocatur, intelligunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ONFITEM INT ALTER¬
UIRUM PECCATA
URA. ET ORATE PRO
IN UICẼ UT SALUEMINT.
nhac autem sententia illa de¬
bet esse discretio. ut cotidiana
leuiaq peccata alterutrum
coaequalibus confiteamur.
eorumq: cotidiana credamus
oratione saluari. Porrogra¬
uioris lepiore inmunditiam.
iux ta legem sacerdoti panda¬
mus. atq ad eius arbitrium qua¬
liter et quanto tempore iusserit.
purificari curemus. Multum
ENIM UALET DEPRECATIO
IUSTI.ASSIDUA. HAELIAS.
HOMO ERAT SIMILIS NOBIS
PASSIBILIS. ET ORATIONE
ORAUIT UT NONPLUERET

Expanded text:
onfitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini. In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem, sacerdoti pandamus, atque ad ejus arbitrium, qualiter et quanto tempore jusserit, purificare curemus. Multum enim valet deprecatio justi assidua. Elias homo erat similis nobis, passibilis, et oratione ora
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime pot est natus appellari.
qui solutus auinculis carnis ad
lucem sublimatur aeternam.
Vnde mos obtinuit ecclesiasticus.
ut dies beatorum martrrum
siue confessorum xp̃i quibus
desaeculo transierunt. natales
uocemus. eorumq sollemnia
non funebria. sed natalicia di¬

Expanded text:
rectissime potest natus appellari, rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut dies beatorum martyrum sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalia
Abbreviated transcription (Latin):
gignere num quam desinit. Haec
SURAEPROPTERGAUDIŨ
QUIA NATUS EST HOCOO IN
MUNDUM
Quia nimirum scã ecclesia quam¬
diũ in mundo spĩtaliũ uistutũ
profectibus insistit. numquam a¬
mundi temptationib exerceri de¬
sistit. At cum deuicto laborum
certamine ad palmam peruenerit.
iam non meminit inquit pressurae
pacecedentis. propter gaudium ꝑ¬
ceptae retributionis. Non sunt
condignae passiones huius tempo¬
ris ad superuenturam gloriam.
quae reuelabitur in nobis. Non
meminit inquit pressurce propt̃
gaudium. quia natus . ẽ. homo in
mundum. Sicut enim mulier
nato in hunc mundum homine
laetatur . ita ecclesia nato inuitã
futuram fidelium populo. digna
exultatione repletur. proqua
eius natiuitate multum laborans
et gemens in procesenti quasi pastu¬
riens dolet. Nec nouum debet
cuiquam uideri sinatus dicitur.
qui ex hac uita migrauerit. Quo¬
modo enim consuete nascitur cũ
quis deutero matris procedens
hanc inlucem egreditur. ita etiam

Expanded text:
gignere nunquam desinit. Haegignere nunquam desinit. Haesurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Quia nimirum sancta Ecclesia quandiu in mundo spiritalium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit: at cum devicto laborum certamine ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis, propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier, nato in hunc mundum homine, laetatur, ita Ecclesia nato in vitam futuram fidelium populo, digna exsultatione repletur; pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicitur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem ingreditur; ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
um duci. damnari. crucifigi.
mundum uocat dñs. cũ moste
tur pissima condemnarent
illum. qui grauis erat eis etiã
aduidendum. Contrista¬
bantur discipuli posito inmor¬
te dño. sed agnita eius resur¬
rectione. tristitia illorum
uersa est ingaudium. Visa
ascensionis potentia. iam maio¬
rigaudio subleuati laudabant
& benedicebant dñm. ut lucas
cuangelista testatur. Sed &
cunctis fidelibus hic dñĩ sermo
conuenit. quiper lacrimas
pressurasq praesentes. ad gaudia
aeterna peruenire contendunt.
Qui seminant in lacrimis ut ingau¬
dio metant. euntes ibunt et flebunt.
quatenus inaeterna beatitudine la¬
boris sui mercedem recipiant. Mun¬
dus autem id est mundi amatores
gaudebunt. qui ad aeterna gaudia
seprce panrre perlacrimas et af¬
flictiones despiciunt. Uos autem
contris tabimini perlabores et
pressuras. sed tristitia ur̃a uestetur
in aeternae beatitudinis laetitiã
propter fecunditatẽ bonorũ
operum. et quia spĩtales dõ filios

Expanded text:
um duci, 613 damnari, crucifigi, um duci, 613 damnari, crucifigi, mundum vocat Dominus, cum morte turpissima condemnarent illum, qui gravis erat eis etiam ad videndum. Contristabantur discipuli posito in morte Domino; sed agnita ejus resurrectione, tristitia illorum versa est in gaudium; visa ascensionis potentia, jam majore gaudio sublevati, laudabant et benedicebat Dominum, ut Lucas evangelista testatur . Sed et cunctis fidelibus hic Domini sermo convenit, qui per lacrymas pressurasque praesentes, ad gaudia aeterna pervenire contendunt: » Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent, euntes ibant et flebant , quatenus in aeterna beatitudine laboris sui mercedem recipiant. Mundus autem, id est, mundi amatores gaudebant, qui ad aeterna gaudia se praeparare per lacrymas et afflictiones despiciunt: vos autem contristabimini per labores et pressuras; sed tristitia vestra vertetur in aeternae beatitudinis laetitiam.propter fecunditatem bonorum operum; et quia spiritales Deo filios
Abbreviated transcription (Latin):
dor. &iterum post modicum
destructo mostis imperio uob
intuendus appareo . Quia tem¬
pus. ẽ. ut expleta dispensatione
assumptae mostalitatis. cum
resurrectionis triumpho iam
reuertar ad patrem. Haec
uero uerba dñi ut dixi illis spe¬
ciatim quieius resurrectionẽ
uidere potuerunt conueniuÑt:
quae apostoli tunc temporis
Non potuerunt intillegere:
Et hanc illorum ignorantiã
pius magister intellegens:
subsequenter secundum ani¬
mae illorum dubitationem
respondit quasi expositurus
quidesset quod dixit. modicum
& nonui debitis me. &iterum
modicum & uidebitis me
COGNOUIT ERCOIH̃S
QUIA UOLEBANT CŨIN¬
TERROGCARE. ET DIXII
EIS: DEHOC QUAERITIS
INTERUOS QUIA DIXI.
MODICU ET NONVIDEBI¬
MUNDUS AUTẼGAuDE¬
BII. UOS AUTẼ CONTRIS¬
TABIM INI. SED TRISTI¬
TIA UÑA UERTETUR IN
GAUDIUM
tipsorum et totius ecclesiae
statui congruit. Plorabant
quippe et flebant amatores
xp̃i. cum illum comp̃hendi
ab hostibus. ligari. ad concili¬

Expanded text:
dor, et iterum post modicum, dor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est, ut expleta dispensatione assumptae mortalitatis, cum resurrectionis triumpho jam revertar ad patrem. Haec vero verba Domini, ut dixi, illis speciatim, qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt, quae apostoli tunc temporis non potuerunt intelligere. Et hanc illorum ignorantiam pius magister intelligens, subsequenter secundum animae illorum dubitationem respondit, quasi expositurus quid esset, qet non videbitis me; iterum modicum et videbitis me. Cognovit ergo Jesus qui volebant eum interrogare et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos, quia dixi: Modicum et non videbimundus autem gaudebit, vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. « Et ipsorum, et totius Ecclesiae statui congruit. Plorabant quippe et flebant amatores Christi, cum illum comprehendi, ab hostibus ligari, ad concili