comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muros babylonis. Leuate signũ. augete custodiã. eleun
est contra habitatores babylonis. & iter̃. e leuate signũn¬
clangite bucina in gentib. sc̃isicate suꝑ eã gentes ana¬
te contra illam regib ararat. menni. & ascener. Nunp
contra eã thapsar. adducite equũ quasi brucũ aculeati
sicate contra eã gentes. reges medi. duces eiꝰ & uniuersos n¬
tratus eiꝰ cunctãq terram potestatis eiꝰ. & cõmouebii
conturbabit᷑ quia euigilabit contra babylonẽ cogitatol
ut ponat t̾rã babylonis desercã & in habitabilẽ Sic̃ u¬
nes ab affrica ueniunt dedeserto. Uenit de t̾ra horribli
dura nuntiatat mihi su ox babylonis popłi tim̃tis indi
siue ipsius babylonis. qd̾ audiat medos & elamitas ier
se exercitũ p̃parare. & uenire desolitudine. P onit ꝙ cops¬
onis exemplũ. Si c̃ inquit ab affrico uento uehemens ar
uenire consueuit. ita mͥ desolitudine uastitas uenit an
horribili cuius nom̃ quidẽ audire ñ possum absq form

Expanded text:
 muros Babylonis levate signum, augete custodiam: Levate ecumque locutus est contra habitatores Babylonis. Quae habitas suclangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus turbabitur: quia evigilabit contra Babylonem cogitatio Domini, ut ponat terram Babylonis desertam et inhabitabilem. rbines ab Africo veniunt, de deserto venit de terra horribili. Visio dura nuntiata est mihi. Vox Babylonii populi timentis inducitur, sive ipsius Babylonis, quod audiat Medos et Elamitas contra se exercitum praeparare, et venire de solitudine, ponitque comparationis exemplum. Sicut, inquit, ab Africo vento vehemens tempestas venire consuevit: ita mihi de solitudine vastitas venit, de terra horribili, cujus ne nomen quidem audire possum absque formidine.
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. egressꝰ ẽ ut pugnet ꝯtͣ te. Simulq discimꝰ
oboedientiã ꝓphetarũ. qđ uis nobilis. tradtenĩ he¬
brei isaiã socerũ fuisse manasse filii execiae regis uida.
nerubuerit nudꝰ incedere. seddi p̃ceptis nihil ho.¬
nestiꝰ uidicans. de posuerit saccũ. qͦ ab iecto nudus
fuerit. unã pͥus habens tunicã. ipsã cilicinã. Qđ
autẽ dr̃. triũ annoꝵ signũ ⁊ portentũ erit suꝑ
aegyptũ ⁊ suꝑ aełiopiã. hoc significat qđ trib. annis

Expanded text:
dicentes: Egressus est ut pugnet contra te . Simulque discimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur: Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
in hebraico scriptũ hab& geza. qđ aquila sẏmmaa
&e theodotio cõrmon int̾p̃tati st̃. id ẽ. truncũ. li
flore qui hebraiae dicit᷑ nezer. germ̃ transtulerim
ut ostendent qd multo post tẽpore babylonia captis¬
tatis. nullo de styrpe dauid antiqui regni głam pis¬
dente. quasi de trunco maria. & de maria xp̃s exa¬

Expanded text:
raico scriptum habet   GEZA, quod Aquila et Symmachus et Theodotio κορμὸν interpretati sunt, id est, truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur   NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria, et de Maria
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is agyptꝰ atq aethiopia populante assyrio nudi
Nec hoc aliqͥs put& suꝑiori felicitatiqua aegyptuis
reꝓmittit᷑ eẽ ꝯtrarium qͥa ibi pꝰmala. fut᷑abeatitudo
pͣdicat᷑ : hic au p̾sens narrat᷑ captiui tas. ꝑ qͣm deleto
isrł ⁊damasco. ⁊ philistĩ. rectauia ꝑrex̃ agyptũ. ⁊ ipsos
parit̃ atiopasq suꝑaũ. Qđ necui uideat᷑ ambiguũ.
ipsiꝰ isaix ponamꝰ testimoniũ. Reũsus aũ rapsaces.

Expanded text:
omnis Aegyptus atque Aethiopia, populante Assyrio, nudaNec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beatitudine praedicatur: hic autem praesens narratur captivitas, per quam deleto Israel et Damasco, et Philistiim, recta via perrexit Aegyptum, et ipsos pariter Aethiopesque superavit. Quod ne cui videatur ambiguum, ipsius Isaiae ponamus testimonium: Reversus autem Rapsaces
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ adũsꝰ regnũ slngressoq egyptd̃ dño & potentissi.¬
mã gentẽ sui p̃sentia destruente. erit pͥma uictoria.s
rioꝵ ⁊ nabugodonosor regis babylonis factũ eẽ mani¬
Uitula elegans atq formosa ȩgyptꝰ. stimulator ai
lone ueni&e ei. Et rursũ. Confusa ẽ filia egypti . qr¬
titudinẽ agẏpti in manu nabugodonosor regisu
lonis. Et iterũ. Confortabo brachia regis babylos
daboq gladiũ meũ inmanu eiꝰ. & confringã brad
pharaonis. & sciant quia ego dñs cũ dedero gladuo
meũ in manu regis babylonis. & extenderit eũ su
trã aegẏpti. & disꝑgã egyptũ innationes. Si aut̃ a
pora referimꝰ saluatoris illud de eugłio sumanꝰen¬
plum. Nolite putare quod ueni pacẽ mittere supi
non ueni pacẽ mittere sed gladiũ. Ueni enĩ dius¬
nurũ contra socrũ fuã. & inimici hominis domi
eius. Et rursũ in alio laco. Erunt diuisi duo intra
& tres induo. Pat̃ contrafiliũ. & mat̾ contra filiãs

Expanded text:
regnum adversus regnum. Ingresso Aegyptum Domino, et potentissimam gentem sui praesentia destruente, erit prima victoria riorum et Nabuchodonosor regis Babylonii factum esse, manegans atque formosa Aegyptus, stimulator ab Aquilone veniet ei. Et rursum: Confusa est filia Aegypti, et trmultitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis. Et iterum: Confortabo brachia regis Babylonis, daboque gladium meum in manu ejus, et confringam brachia Pharaonis. Et scient quia ego meum in manu regis Babylonis, et extenderit eum super terram Aegypti, et dispergam Aegyptum in nationes . Si autem ad tempora referimus Salvatoris, illud de Evangelio sumamus exemplum: Nolite putare quod veni pacem mittere super terram: non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim dinurum contra socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . Et rursum in alio loco: Erunt divisi duo in tres, et 203 tres in duo: pater contra filium, et mater contra filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
adque de toto orbe concurrit᷑.Anno qͦ egressꝰẽ
tarthan inazotũ. cũ mifiss& eũ sargon rexassyrioꝵ
& pugnasset contͣazotũ & capisset eã. in tẽpore
illo locutꝰ ẽ dñs in manu lsaiae filiiamos dicens.¬
Uade & solue saccũ delũbis tuis. & calciam̃ ta
tolle depedib tuis Etfat̃sic. uadens nudꝰ &

Expanded text:
millia solitudines repleverint, et Pharaone submerso, dixerint in deserto: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum, et ascensorem dejecit in mare . Tunc et opus manuum Domini erit in Assyriis; hae enim vel maximae gentes monachorum florent examinibus, Aegyptus, et Mesopotamia, et pari inter se pietate contendunt. Haereditas autem Christi Israel, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. sed ad ꝓbationẽ ꝑtin& & coronã Indie illa erit uia
de egẏpto massyrios. & intrabit assyrius in ȩgyptum.
& agͥptius in assyrios. & seruient agyptii assur Ante
aduentũ xꝑi. una queq gens suũ habebat regẽ. & de alia
adaliã nullusi re poterat nationẽ In romano imꝑio. unũ
facta st̃ om̃a. Doctꝰ lector ueteres reuoluat historias. & ab
enphraten usq: ad tigrim. omnẽ in medio regionẽ assy¬
ror̃ fuisse cognoscat. Ergo qͦs ueteres assyrios nõ nos
uocamꝰ sẏpos. a parte totũ appellantes . Qđ aut̃ dicitur
aegiy pti seruient sẏris. uł sic accipiendũ qđ romana legi¬
onis syro instructo milites &egẏptũ custodiunt. aut qđ sic̃
syrae suscipiant ciuitates. sic econtrario palestinae & phe¬
nicis bonis aegyptꝰ irriget᷑. Quidã nr̃oꝵ malehec ad
mille annos refert. & more iudaico in consũmatione
mnundi fut᷑i ꝓnunciant. qͣrido anti xp̃c de assyriis ueniens
tertiꝰ mageptus. & assyrio benedictio inmedio t̾rae. cui

Expanded text:
it via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius in Aegyptum, et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assur. Ante adventum Christi unaquaeque gens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire poterat nationem: in Romano autem imperio unum facta sunt omnia. Doctus lector veteres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Quod autem dicitur: Aegyptii servient Syris, vel sic accipiendum, quod Romanae legiogypti Syriae suscipiant civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210 futura pronuntiant, quando Antichristus de Assyriistertius Aegyptio et Assyrio benedictio in medio terrae cui
Abbreviated transcription (Latin):
causã dedert̃ occasionẽ eusebio. ut hoc degentibus
magis quȩ nec spem habeant nec testam̃tũ dĩ neo
ꝓpħas intellegendũ putauerit: quã de iudȩ is quod
abipsis postea eccłae que inspelunea constitaita est
diet᷑ egyptũ : & mouebunt᷑ simulachra ȩgypti a fatie
eius & coregypti tabesc& inmedio eiꝰ. ¶Moris est
scripturarũ obscuris manifesta submectere. qđ pͥuss:
sub enigmatib dixerint. apta uoce ꝓferre. Unde
& p̃senti loco quia contra ȩgyptũ fuerit cõminatus.
& cetera quȩ ꝓpħicꝰ sermo contexuit. nẽ manifesti
nubẽ leuẽ id. ẽ uelocẽ. & ingredict᷑ egyptũ. & om̃a
idola aegẏpti contremiscant. tabescatq cor fortium:
& hieremiae uaticiniũ cõpleat᷑. Disꝑdã simulachra.
&e cessare faciã idola de memphis. Quidã hano pro

Expanded text:
causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, dietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenigmatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum fuerat comminatus:  etc. quae propheticus sermo contexuit: postea manifestionubem levem, id est velocem: et ingrediatur Aegyptum, et idola Aegypti contremiscant, tabescatque cor fortium, et Hieremiae vaticinium compleatur: Disperdam simulachra, et cessare faciam idola de Memphis, 1. Timoth.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. meũq imꝑiũ quasi clangorẽ tuba subliit̃
resonantis audieritis. tẽ uidebitis qͥd p̃ceperĩ : quia
hȩc dicit dñs adme. Quie scã & considãbo in loco
ut iudȩi putant intẽplo & ñ incęlestib. Et consida¬
bo inquit qui rerũ finis adueniat ssicut meridiana
lux claraẽ & sicut nubes roris indie messis. sicut in
tota die nihil est clarͥus meridie. quandosol deme¬
dio cȩlo rutilat & omnẽ orbẽ parit̃ inlustrat. sicut
mȩstu & calore torrente quando nudus messor
ex quo qͥtur & operis magnitudinẽ anelitꝰ pro¬
bat Gratissma ẽ roris tẽperies. siarentes stipu¬
las matutinus humoi secabiles fitiat Itameus
sermo quẽ considerabo in locomeo. cimtis in me

Expanded text:
umque 200 imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me
Abbreviated transcription (Latin):
soliũ meũ. sedebo in monte testam̃ti in laterib aqde
ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ. ero similis altissin
ꝓeo qđ nos int̃p̃tati sumꝰ ob facilitatẽ intelligentie
osus. ut fulgori luciferi cõꝑatꝰ sit. Sicut inquit hie
discutiens tenebras ardens & rutilus illucescit. sico
Sed cecidisti int̾ra gentiũ uulneratarũ qͥ ꝑ suꝑbiã bs¬
baris. tantã potentiã conseoutꝰ sũ. ut cęlũ m reste &
dera. ut sub pedib meis suꝑna debeant subiacerei
uis iudȩi cȩlũ & astra dĩ seuelint intellegi. eo qd sero
sedebo in monte testam̃ti id.ẽ. intẽplo ubi dĩ uira sit
condita & in laterib: aqͥlonis id ẽ. in hierłm. Sin¬
tũ ẽ enĩ. Montis syonlatera aqͥlonis. Nec suffecer
suꝑbia eiꝰ desidare cȩlestia. nisi ad tantã ꝓrupisso
saniã ut dĩ sibi similitudinẽ uendicar& : Uerũ tan
ad infernũ detraheris in ꝓfundo laci: Iquis suꝑbiã di¬

Expanded text:
i in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intelligentiaeosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic esed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui baris: Tantam potentiam consecutus sum, 178 ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eoi jura sunt condita, et in lateribus Aquilonis, id est, in Jerusalem. Scriptum est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profund
Abbreviated transcription (Latin):
sime scripta reperiemꝰ. Qđq dicit ȩstate ꝑpetua
ert̃ suꝑ eũ uolucres. & om̃s bestia suꝑ illũ hiema¬
bunt. aut uere int̾fectorũ significat multitudinẽ.
aut ꝑ eandẽ trans lationẽ demonstrat qđ acunctis
gentib: uastandus sit Intẽpore illo defertur mimꝰ

Expanded text:
sime scripta reperiemus . Quodque dicit: Aestate perpetua sime scripta reperiemus . Quodque dicit: Aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae super illum hyemabunt, aut vere interfectorum significat multitudinem, aut per eamdem translationem demonstrat, quod a cunctis ge
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. Excutient᷑ & relinquent᷑ simul diub: montiũ
& bestiis terrae. & ȩstate ꝑpetua ert̃ suꝑ eũ uolucres.
& om̃s bestiae t̃rae suꝑ illũ hie mabt̃ ¶ Quia de meridie
dixerat & nubẽ roris mȩstate ac messe p̃miserat.
ab agricultura translationẽ sũpserat. seruat eã
in reliquis. describens agypti suꝑbiã & popłi illius
lucrib deuoranda sint. Quomodo enĩ ante matu¬
ritatẽ segetes erũpentes cito ꝑeunt. & ante quã
ꝑfectio tẽporis ueniat germinantes inutiles st̃.
sic inquit ȩgẏptii popłi quasi rami in utiles falcib
p̃cident᷑. & cuncta ꝓpagines nudabunt᷑. Ac ne
putares eũ de uinea dicere & ñ dehominibus.
uerti metaphorã in historiae ueritatẽ. Relinquent᷑¬
simul auib montiũ. & bestus t̃̾ra. Aues enĩ &
bestiae ñ excisos arborũ ramos sed cadauera deuo¬
rant. Legamꝰ plenius hie rechiel ubi ꝓphetat con¬
tra pharaonẽ & contra ȩgyptios. & heo om̃a aꝑtis¬

Expanded text:
ium et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius lucribus devoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere, et non de hominibus, vertit metaphoram in historiae veritatem: Et relinquentsimul avibus montium, et bestiis terrae. Aves enim et bestiae non abscisos arborum ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertis
Abbreviated transcription (Latin):
uastauere t̾rã. & cetera quȩ sequunt᷑. eusebius cesari¬
ensis historicã int̃p̃tationẽ titulo reꝓmittens. diũsis
sensib: euagat᷑. Cuiꝰ cũ libros legerem. aliud multũ
reperi quã indicare ꝓmittebat. Ubicũq: enĩ eum
instoria defecerit. transit ad allego riã. & ita seꝑata
soriat. ut mirer eũ noua si monis fabrica. inunum
corpꝰ lapidẽ ferrũq: coniungere. Hoc breuit̃ ad mo¬
neo. ne quis nos put&e ex illius fontib mutuasse quȩ
dicimꝰ: Nam &. in p̃senti capitulo adũsꝰ iudȩos& hie¬
rosolymã dicit ꝓphetiã dirigi. qd̃ in pͥncipio fidei

Expanded text:
bius Caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit prophetiam dir
Abbreviated transcription (Latin):
refert̃. nec illud qd̾ sequit᷑ plantabis plantationẽ
infidelẽ & germ̃ alienũ seminabis indie planta¬
tionis lubru scã. & cetera de infelicitate sentiunt
iudȩoꝵ. Et hoc capitulũ qd̾ nc̃ ꝓposuimꝰ. suꝑ & hni¬
cis in t̃p̃tant᷑ qui ꝑ sequunt᷑ eccłam. Illud qͦq qd̃
sequit᷑ increpabit eũ & fugi&e ꝓcul. de diabolo ac¬
cipiunt tropologicã int̃p̃tationẽ. uastitatẽ ꝑ secu¬
torũ & dȩ monũ de monstrantes. Nos autẽ cȩptũ
sequim̃ ordinẽ. histori ca fundam̃ta historieo eulmi¬
ne
ꝓtegimꝰ. Ue inquit uniũsis gentib quȩ militauert̃ conta
pulũ meũ. quarũ tantꝰ impetꝰ fuit. ut maris fluctib a¬
quandussit. Sed cũ uenerint sonantes & inundauerin
t̾rã meã. tẽ pͥnceps earũ sennacherib ab ea fugi& incr
uoluit᷑ intẽpestate. sic ille apꝓpinquabit quidẽ hiena
obsidens eã. sed ꝑcutiet᷑ ab angło. ueni& mane. & delie
potentia suȩ uidebit exercitũ. Et hec erit pars eoꝵ qui

Expanded text:
quitur: Plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis: in die plantationis tuae labrusca, et caetera, de infidelitate sentiunt Judaeorum. Et hoc capitulum quod nunc proposuimus, super Ethnicis interpretantur, qui persequuntur Ecclesiam. Illud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, tropologica interpretatione vastitatem persecutorum, et daemonum demonstrantes. Nos autem coeptum sequimur ordinem, et historica fundamenta historico culmine otegimus. Vae, inquit, universis gentibus, quae militaverunt contra populum meum, quarum tantus impetus fuit, ut maris fluctibus coaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundaverint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet incrvolvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
sorech degenerauit in labruscã. Sementiuũ spem
ꝓmittit ingermine. sed cũ maturitas uenerit ab
alio demetet᷑. & tc̃ dolebis grauit̃. quando sperata¬
& iam pęne data ꝑdideris. Ue multitudini po
puloꝵ multoꝵ ut multitudini maris sonantis. &
tumultꝰ turbarũ sicut sonitꝰ aquarũ multarum.
Sonabunt popłi sicut sonitꝰ aquarũ inundantium.
increpabit eũ & fugi& ꝓcul. & rapiet᷑ sicut puluis
montiũ a fatie uenti. & sicut turbo corã tẽpestate.

Expanded text:
Sorec degenerabit in labruscam, semen tuum spem Sorec degenerabit in labruscam, semen tuum spem promittet in germine; sed cum maturitas advenerit, ab alio demetetur. Et tunc dolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multpulorum multorum, ut multitudo maris sonantis: et tumultus turbarum, sicut sonitus aquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pulvis montium a
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. om̃s gentes quȩ in colebant t̾rã repmissionis subi.¬
ꝓaratris & aceruis frugũ uoluisse a qͥlã in t̃p̃tari.
tion hebraicũ ũbũ posuit ar & emir. qđ apud eo sem̃.¬
datius legit᷑ hores & amir. id ẽ. uomeres acerui se¬
getum: Quia oblita es dĩ saluatoris tui. & fortis
adiutoris tui ñ es recordata. Ista inquit ꝑpetieris
oisrł. quia dereliquisti dm̃ saluatorẽ tuũ qui te li¬
berauit ex agẏpto. qui tͥ gentes subiecit inimioas.
& adiutoris tui ñ es recordata : ꝓpterea plantabis plan¬
tationẽ infidelẽ. & germ̃ alienũ seminabis. Hoc p̃s.¬
sius & ꝑhironiã legendũ. quia inquit oblita es dĩ sal¬
uatoris tui. & fortis ad iutoris tui ñ es recordata. nũ
id circo plantare debes plantationẽ fidelẽ. & ñ potiꝰ
alienũ seminare germ̃ qđ hostis eripiat: uł certe
sic filios meos qui depopłi mei styrpe generati sunt.
idõ fundasti int̃ra. ut eos alienos & pessimos facias.

Expanded text:
Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subipro aratris et acervis frugum voluisse Aquilam interpretari, tio Hebraicum verbum posuit, ARS ET EMIR: quod apud eos emendatius legitur HORES ET AMIR , id est, vomeres et acervi segetum. Quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. Ista, inquit, perpetieris, o Israel, quia reliquisti Deum Salvatorem tuum, qui te liberavit ex Aegypto, qui tibi gentes subjecit inimiet adjutoris tui non es recordata. Propterea plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis. Hoc pressius et per ironiam legendum. Quia, inquit, oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata: num idcirco plantare debebis plantationem fidelem, et non potius alienum seminare germen, quod hostis eripiat? Vel certe sic: filios meos, qui de populi mei stirpe generati sunt, ideo fundasti in terra, ut eos alienos et pessimos facias.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. In abdia ꝓpheta plenius suꝑ hanc gentẽ a nobis
disputatũ ẽ. In quo necesse fuit ueterẽ historiã reuol¬
uere. & ihere chielis ihere miȩ ꝙ easdẽ in testi monio

Expanded text:
fuit. In Abdia propheta plenius super hac gente a nobis fuit. In Abdia propheta plenius super hac gente a nobis disputatum est: in quo necesse fuit veterem historiam revolvere, et Ezechielis Jeremiaeque eas
Abbreviated transcription (Latin):
putant hoc non adiberłm. sed ad babylonẽ dici. oequa
& fupra. babẏlon dilecta mea posita est mͥ ad miraculũ.
& esse sensũ quȩ contriuisti me. eris & ipsa contrita. ñ meo
sermone. sed dm̃ potestate qui tibi hȩc uentura p̃numtiat.
Quid sibi autẽ uoluerint in hoc loco. lxx. in t̃pretes. qui
ꝓ leone quihebraice ariel dicit᷑. Uriam transtulerunt ñ
satis in telligo. p̃sertim cũ supra dictus sacerdos urias qͥ
uocat᷑ in testimoniũ aliis litteris scriptus siNONUS UU¬
ma. Ad me clamat ex serr. Custos quiꝰ de nocte: custos
quid de nocte: dix̃ custos. Uenit mane & nox: Si queri¬
tis querite: conu̾timini uenite: S Pro duma .lxx. idu¬
meam ponunt. Est autẽ duma ñ tota idumeaꝓuin¬
tia. seo quedã eius regio quę ad austrũ uergit ab urbe
palestina que hodie dicit᷑ eluit theropolis uiginti oistat
milibus. iuxta quam sunt montes seir. Rapto ab ac tore
nomine. s eir quippe in t̾̃p̃tat᷑ hispidus. & pilosus. ꝗd esau

Expanded text:
 hoc non ad Jerusalem, sed ad Babylonem dici, de qua et supra Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum; et esse sensum: quae contrivisti me, eris et ipsa contrita, non meo sermone, sed Domini potestate, quae tibi haec ventura praenuntiat. Quid sibi autem voluerint in hoc loco LXX interpretes, ut pro leone, qui Hebraice dicitur ARIA  , uriam transtulerint, non satis intelligo, praesertim cum supradictus sacerdos Urias, qui vocatur in testimonium, aliis litteris scriptus sit. Onus Duma. Ad me clamat ex Seir: quid de nocte? Et dixit custos, venit mane et nox: si quaeritis, quaerite, convertimini, venite. Pro Duma, LXX Idumaeam ponunt. Est autem Duma non tota Idumaea provincia, sed quaedam ejus regio quae ad Austrum vergit, et ab urbe Palaestinae, quae hodie dicitur Eleutheropolis, viginti distat millibus: juxta quam sunt montes Seir, sumpto ab auctore nomine; Seir quippe interpretatur hispidus et pilosus, quod Esau
Abbreviated transcription (Latin):
sternet᷑tinea. & oꝑim̃tũ tuũ ert̃ uermes PSermi
potentiũ & pͥncipũ t̃rae qͦs supͣ caedros & abietes app¬
larat. ad regẽ habyloniũ dirigit᷑ in inferis conshia¬
tum. Iã ñ dolemꝰ nos fuisse succisos. cũ & tu eãden
securi corrueris. Om̃is potentia tua. & incaelodi
uata suꝑbia ad t̃̾rã detracta ẽ. Ergõne & tuũ cadi
tinea sustentabit. & scatentiũ oꝑi& uermiũ mulit

Expanded text:
sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustent
Abbreviated transcription (Latin):
nosa facieregis assyrioꝵ Et qͦm effugere pot̾imꝰ
Nos totã posuimꝰ capituli huiꝰ continentiã. ut ꝑpartes
singuladisseramꝰ. Arotꝰ quae hebraice dr̃ ẽsdodi.
urbs fuit potentissima palestinae de qͥnq urbib
Hanc argon rexassyrioꝵ qͥ .uii. nominib appellat᷑. misso
duce exercitꝰ sui cui nom̃erat tartan. cap̃ & tenuit.
Eogͥ tẽpore qͦ uicina ciuitas captaẽ. p̃cipit᷑ isaiae.
Ut deposita sacci tunica. hic enĩ erat habitꝰ ꝓphetalis
płi delicta plangentis. & calciam̃tis ẽ pedib que
.lxx. caligas uocant. nudꝰ & discalciatꝰ inceder&. tipũ
pͣbens captiuitatis aegyptiae & atiopũ. qͥ aegyptus in

Expanded text:
a facie regis Assyriorum, et quomodo effugere poterimus nos? Totam posuimus capituli hujus continentiam, ut per partes singula disseramus. Azotus quae Hebraice dicitur ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica hic enim erat habitus prophetalis populi delicta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens captivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis i
Abbreviated transcription (Latin):
urbis describit᷑. idẽ. paucorũ quos assyriorũ rex reliquerat
in ea. Esaias autẽ uicinã ab assyriis captiuitatẽ nunti&.
Alii estimant de romana captiuitate p̃dici. quando & iu-¬
deoũ captꝰ ẽ popłs. & damascꝰ cui imꝑabat aretͥa similem
attenuabit᷑ gła iacob. & pingues carnes eiꝰ marcescent.
Quando inquit clamascus capta furrit. & ciuitas esse
desierit. & talis eã gła coronauerit qualis coronauit isrł
sugiũ emarcess&. Iacob nequaquã habebit. qͥb iunctis
uaste hierłm. Legimꝰ supra qd̾ ascenderit rasinrex sy

Expanded text:
urbis describitur, id est, paucorum quos Assyriorum rex reliquerat in ea. Isaias autem vicinam ab Assyriis captivitatem nuntiat. Alii aestimant de Romana captivitate praedici, quoniam et Judaeorum captus est populus; et Damascus cui imperabat Areta, similem attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus marcescent. Quando, inquit, Damascus capta fuerit, et civitas esse desierit, et talis eam gloria coronaverit, qualis coronavit Israefugium emarcescet Jacob: nequaquam enim habebit, quibus junctis vastet Jerusalem. Legimus supra quod ascend
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ saluatoris successit imꝑiũ. & idolatria error ẽ.
imminutꝰ. Pia quidẽ uoluntas in t̃p̃tantiũ. sed non
seruans historia ordinẽ. Nos aut̃ dicimꝰ qđ subũ sa
damasco. & .x. tribub: ductis in assyrios. residui
tribuũ qui erant ex isrł ad erechi& litteras conũsi st̃
adcultũ dĩ. & ad tẽplũ hirrosolymã uenerint sicut
parali pomenon narrat historia. Deleta gͦ damasco
conuertent᷑ homines ad factorẽ suũ idẽ. dm̃ qui eos
creauit. & oculi eorũ nequaquã idola quȩ fecerant
int̾̃ b&hel & indan. sed dm̃ respitient contẽpnentes

Expanded text:
s successit imperium, et idololatriae error est imminutus. Pia quidem voluntas interpretantium, sed non servans historiae ordinem. Nos autem dicimus, quod subversa Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, residui tribuum qui erant ex Israel, ad Ezechiae litteras conversi sint ad cultum Dei, et ad templum Jerusalem advenerint, sicut Paralipomenon narrat historia . Deleta ergo Damasco, convertentur homines ad factorem suum, id est, ad eum qui eos creavit, et oculi eorum nequaquam idola quae fecerant in Bethel et in Dan, sed Deum respicient, contemne
Abbreviated transcription (Latin):
ferratis dentib unguib q scõꝵ carnes & quentoore
laceraiit: Excidat᷑ lapis de monte sine manib:
& potentissimũ primũ regnũ ac ferreũ de in fragi¬
capituli legerẽ. babylon dilecta factaẽ mihi in
miraculũ. & iterum. Cȩcidit cecidit babylon & om̃as
ailia deoꝵ eiꝰ contrita in terrã. et supra. ascende dla
obside mede: Pubitarẽ qd̾ ess& hoc pondus. qd̾ desera

Expanded text:
ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragicapituli legerem: Babylon dilecta facta est mihi in miraculum. Et iterum: Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Et supra: Ascende Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari
Abbreviated transcription (Latin):
adhos⁊fugimꝰ ut nobp̃berent auxiliũ. qͥse decaptiui¬
tatis malo eruerenꝰ quiuert. Est gͥhic ordo ꝓui¬
dentiae dĩ. ut om̃e humanũ genꝰ ineffabili iudicio
dispensantis contra di irã. isrł sperauit in damasco. diru-¬
atur ciuitas quȩ ad uersũ illius uoluntatẽ impiu̾s pres¬
tat auxiliũ. Iudas sperauit in egẏptiis & egyptius destru
atur. Egyptii uͦ consisi funt in ethiopib. ethopes qͦ¬
q uincant᷑ ab assyruis fssyrii suꝑbierunt. ñ d̾i sed sua¬
rum uiriũ arbiaaotes ee uictoriam: & ipsi uincant᷑
ababylomis. Babylon eleuauit caput suũ contra
dñm & ipsa amedis. ꝑsisq superet᷑. Persi & mediex
parte ꝑ secuti sunt popłm d̾i. & aries seuissimus ad
onentẽ & occidentẽ. om̃s popłos uentilabat. Ueniat
hyrcus alexander. & conterat eũ pedib suis. Et iste
ultra modũ erectus ẽ. ueneno pereat: regnũ q enis
dundat᷑ in partes. cũ multo tẽpore in t̾se conlisũ
suerit. romano uincente populet᷑. Romanus ipse

Expanded text:
onfugimus, ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegypt. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit contra Deum caput: et ipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ia cobũ. qͥ appellabat᷑ fr̃ xꝑi. paulũq apłmuas electionis
Quiuͦꝰ assyriorũ tẽporib putant cõpleta quȩ dicta sunt.
hoc uolt̃ intelligi. qđ sub assyria captiuitate damascus
ñ sic om̃ino deleta. sed trans latis quibusdã incyrenen.
alia parscultorũ t̾ra dimissa sit. que & ipsa postea
babylonio uastante deleta ẽ. donec sub macedonib &
ptolomȩis rursũ restauraret᷑ & in aduentũ xꝑi ess&
quidẽ ciuitas. sed ñ tantae potentia quanta ante fuerat.
Et est sensus. Tam pauci remanebunt indamasco. quã
solent post messores paucae remanere spica. quas in
ualle raphaim latissima & potentissima solent pauꝑes
legere. uel inolea pauca oliua quȩ diligentiã legen¬
tis euaserint:/ Indie illa inclinabit᷑ homo ad factorem
suũ. & oculi eiꝰ ad scmi spł respitient: Et ñ inclinabit᷑
ad altaria quȩ fȩcert̃ manꝰ eiꝰ & quȩ oꝑati st̃ digiti eiꝰ:

Expanded text:
as electionis . Qui vero Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserint. In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respicient. Et non inclinabitur ad a
Abbreviated transcription (Latin):
consequit᷑. idẽ. a segor usq ad oronaim afinib usq a
fines. Id ipsũ hieremias. Aque nemrim pessima eri
secundũ magnitudinẽ oꝑis. & uisitatio eoꝵ ad torrenten
salicũ ducent᷑ eos. Isalicib in hebreo legimꝰ a rabim qd
possunt & arabes intellegi. & legi orbim id ẽ. uilla im
nib: eorũ sita. cuiꝰ aplerisq accolae in monte orebhel
p̃buisse alim̃ta dicunt᷑. Qđ nom̃ ꝓpt̃ ambiguitatẽ tran¬
fert᷑. & in curuos atq occidentẽ lusa cãpestria. Est au
sensus. luxta orbis magnitudinẽ. erit uisitatio. Uisit¬
tionẽ hic ñ ꝓremedio. sed ꝓplaga accipe. Uisitabo in
pendimꝰ organa nr̃a. Siue uallẽ arabiae ꝑquã ꝑigitꝰ
gallim ululatꝰ eiꝰ. & usq ad puteũ elim clamor eius
Fadẽ ꝓpe om̃a & hieremias scribit. Sunt autẽ urbiꝰ
& loca moabitarũ. in qͥb elamor & hriulatio captus
popłi deseribit᷑. Quia aqua dibon repleta ẽ sanguns

Expanded text:
consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus in Hebpotest et Arabes intelligi et legi Orbim, id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur. Quod nomen propter ambiguitatem transfertur, et in corvos atque occidentem locaque campestria. Est autem sensus: Juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga accipe. Unde in psalpendimus organa nostra . » Sive vallem Arabiae, per quam pergitur Agallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus. Eadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine.
Abbreviated transcription (Latin):
minis & robore intellige. eo qd̾ segor infinib: moabitarun
fletũ. Intelligimꝰ autẽ cliuũ eẽ itineris qđ ducit ad assin¬
os. & ꝑ hoc captiuitatẽ significari. Et in uia oronaĩ eli¬
morẽ contritionis leuabunt PRursũ hieremias. Uox di¬
moris oronaim. uastitas & contritio magna. Longũ est
si uelim de singłis dicere. cũ ꝑspicuũ sit uł urbiũ in mo¬
ab uł locorũ et̃ nomina quȩ defecert̃ transmigrantes
Aquae enĩ nemrim deserta erunt. Ihoc oppidũ suꝑ mi
mortuũ ẽ. salsis aquis & obhoc ipsũ sterilibus. Siue aunꝰ¬
allusit ad nomen. siue qđ ante ñ fuerat. Post uastitaten
accidit. ut etiã aqua in amaritudinẽ uerterent᷑ : Quia
aruit herba defecit germen. uiror om̃is interiit INon
ut quidã putant uere ꝓpt̃ steriles nemrim aquas omins
Incuncto moab aqua nemrim erunt sals&e & a marati
& qͦmͦ ibi nulla herba pullulat. sic totã ꝓuintiã siccitas

Expanded text:
minis et robore intellige, eo qminis et robore intellige, eo qfletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio magna. Longum est, si velim de singulis dicere, cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum eallusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Non aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis st sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas
Abbreviated transcription (Latin):
legunt᷑. ille nobis sens suggerit᷑ qđ ad plangendum
cuncti nudauerint pectora. Cor meũ ad moab
hosti qͦq credit̾a sit in quo tot mala suꝑueniant.
uł quo tantis calamitatib opprimendi. ut etiam
inimicis miserabiles fiant. Id ipsũ hieremias ꝓp¬
terea cor meũ ad moab quasi tibia resonabit. u stes
eiꝰ usq ad segor uitulã consternantẽ. Et hieremias. s
Asegor inquit usq ad oronaim uitulã consternan¬
tem. De hac & in libris questionũ hebraicarum
diximꝰ. & nõ breuit̃ ad notamꝰ qđ ipsa sit quinta
ua seruata ẽ. appellat᷑q bala. id ẽ. absorta. Tra¬
dentib: hebreis qđ tertio t̾rae motu ꝓstrata sit. ip¬
sa ẽ que hodie syro sermone uocat᷑ rõora hebraice s¬
segor. utroq paruulã. Possumꝰ uitulã consternantẽ ꝓpsta
aetate accipere. Sicut enĩ tricesimꝰ annꝰ in hominib: ita in
pecudib ac ium̃tis tertius robustissimꝰ ẽ. Uectes qͦq ꝓtes¬

Expanded text:
ligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum ligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab hosti creditura sit, in quo tot mala superveniunt, vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant. Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque ad Oronaim vitulam conternantem. De hac et in libris Quaestionum Hebraicarum diximus, et nunc breviter annotamus, quod ipsa sit quinta va servata est, appellaturque Bala, id est, absorpta: tradentibus Hebraeis, quod tertio terraemotu prostrata sit; ipsa est, quae hodie Syro sermone vocatur Zoora, Hebraice Segor, utraque parvula. Possumus vitulam conternantem pro perfecta aetate accipere. Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis, tertius robustissimus est. Vectes quoque pro ter
Abbreviated transcription (Latin):
Clamauit esebon & eleale Nomina ciuitatum:
moabiticae ꝓumtiae quarũ esebon urbs fuit qͦndã
regis amorreorũ. de qua idem hieremias. Ignis
egressꝰ ẽ de esebon. & flãma de medio syon: Int̃¬
p̃tat᷑ autẽ esebon cogitatio. & idõ alludens ad no
men hieremias. contra esebon ait cogitauert̃
mala. Usq iasa audita ẽ uox corũ Prbs iasa mor¬
tuo mari immin&. ubi ẽ terminꝰ ꝓuintia mo¬
abitarũ. Hoc gͦ indicat. qđ usq ad extremos fi¬
nes ululatꝰ puintiae ꝑsonabt̃. Unde & hieremias
ait. Declamore esebon usq eleale & iasan dede¬
sẏmmachus accinctos int̾p̃tatꝰ ẽ. quidã putant ñ
uiros sed nom̃ urbis intelligi. que hodie appellat᷑
elusa. & ẽ in moabitis partib sita. Possumꝰ autẽ
& hoc dicere qđ uniũsa pugnatorũ fortitudo corru¬
erit. & mutuis fletib: om̃is t̃ra resonar&. Sin
autẽ eluse ut aquila uoluit exertis humeris intel¬

Expanded text:
Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. Interpretatur autem Esebon, cogitatio, et idmen, Jeremias contra Esebon ait: « Cogitaverunt mala, usque Jesa audita est vox eorum. » Urbs Jesa Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabat. Unde nunc Jeremias ait: « De clamore Esebon usque Eleale et Jasan dedeSymmachus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intel
Abbreviated transcription (Latin):
molestũ tibi sic qd̾ ꝑ historia& uiã gradior. ut enĩ hoc
facerẽ ipse uoluisti. Subauditur autẽ domꝰ regia
& urbs dibon ad idola quȩ ineditis posita st̃. ascen¬
dit suꝑ nabo & suꝑ medaba nobiles ciuitatis. ulula¬
uit uniuersa ꝓuintia. In nabo enĩ erat chamos
idolũ consecratũ. qd̾ alio nomine appellat᷑ behel¬
phegor. Incunctis capitib eiꝰ caluitiũ. om̃is bar¬
ba radetur. Apud antiquos. barbae capitisq ra¬
sura luctꝰ inditiũ fuit. Phec gͦ magnitudo meroris
ostendit᷑. hirremia contra moab eadẽ conclamante.
Om̃e caput caluitiũ. & om̃is barba radetuꝵ:
Incunctis manib conligatio : & suꝑ om̃e dorsũ cili¬
priuatae lacrimae. publicũ luctũ. publica lam̃ta
resonabunt. Nec matronae nec uirgines nec ȩtas
parua purrorũ. nec fracti senũ gressꝰ tenebunt᷑.¬
Pudorẽ & becillitatẽ extrema captiuitas nesci&

Expanded text:
molestum tibi sit quod per historiae viam gradior, ut enim hoc molestum tibi sit quod per historiae viam gradior, ut enim hoc facerem, ipse voluisti. Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum ciliprivatae lacrymae: publicum luctum, publica lamenta resonabunt, nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntpudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet.
Abbreviated transcription (Latin):
ita nc̃ uastitas p̃dicit᷑ moabitarũ id ẽ. arabi& ab as.¬
syriis & babylonis. abutraq enĩ gente uastati st̃.¬
Et eo tẽpore qͦ sennacherib captiuũ duxit israhel.
&e quando nabugodonosor subuertit hierłm. insul¬
tauerat enĩ adutrũq hostẽ ephraĩ & udae dicente
hieremia. Allid& manũ moab in uomitu suo. &
erit inderisũ etiã ipse. fuit enĩ tͥ inrisũ isrł. qͣsi
inter fures reperisses eũ. ꝓpt̃ ũba gͦ tua quȩ adũsꝰ¬
ut uastaretͣ intenebris. qui de incestu patris nocte
conceptꝰ ẽ. ne forte noctẽ ꝓmagnitudine terroris
accipiamꝰ. Et credendũ quia sibi confidebat inmu¬
ris insidiis eã & cuniculis fuisse superatã. Audiui
quendã ariopoliten. sed & om̃is ciuitas testis ẽ motu¬
t̾rae magno in mea infantia. quando totius orbis litꝰ
trans gressa st̃ maria. eadem nocte muros istius
corruisse. Ascendit domꝰ & dibon ad excelsa in planc¬
tum suꝑ nabo. & suꝑ medaba moabululauit. Ne

Expanded text:
tarum, id est, Arabiae; ab Assyriis, et Babyloniis. Ab utraque enim gente vastati sunt, eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim et Judae, dicente Jeremia: Allidet manum Moab in vomitu suo, et erit in derisum etiam ipse. Fuit enim in derisum tibi Israel, quasi inter fures reperisses eum . Propter verba ergo tua, quae advut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum super Nabo, et super Medaba Moab ululabit. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
in qua fuit bale filius beor. qui conduxit ariolũ bala ã
de mesopotamia ut male dicer& is raheli. ubi & initiatꝰ
est popłs beelphegor. Huiꝰ metropolisciuitas ar. que¬
hodie exhebreo & greco sermone cõposita ariopolis nun-¬
cupat᷑ ñ ut pleriq estimant qđ ãe cõc. idẽ martis ciuitas.
Int̾p̃tat᷑ autẽ ar. ante idiokoci. id ẽ aduersarius. Quan¬
ta autẽ fuerit potentia. hierem ias testat᷑ dicens. Non
est ultra exultatio inmoab Et uerũ. fertilis fuit moab¬

Expanded text:
in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est populus Beelphegor . Hujus metropolis civitas AR hodie ex Hebraeo, et Graeco sermone composita, Ariopolis nuncupatur. Nam et plerique aestimant quod Ares, id est, Martis civitas Interpretatur autem Ar et ἀντίδικος, id est adversarius. Quantae autem fuerit potentiae, Jeremias testatur , dicens: Non est ultra exsultatio in Moab. Et iterum: Habuisti fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ eiꝰ. urhẽ & habitatores illius. Ab aquilone enĩ uenit
assyrius & de eiꝰ ardore egredientes niniuen. & natio¬
nesceteras subiugantes. Eo tẽpore quo hȩc canebant᷑ fumus
syon. & in ipso sꝑabt̃ pauꝑes popłi eiꝰ: quia dixerat nulł
est qui effugiat agm̃ eiꝰ. uidebat᷑ in generali sententia etiã
iudȩos ẽẽ cõphensos. Si in quit quȩsierint angłi gentis as.¬
syria quare solus iudas euaserit. respondete eis quia dñs
fundauerit syon. & ipse humilẽ popłm sua uirtutȩ ꝓtex.¬
erit : Pangłis lxx transtulert̃ reges. unius alephlitterae
errore decepti: Onus moab. Quia nocte uastata ẽ ar.
moab conticuit. Quia noc te uastatꝰ ẽ murꝰ. moab conti-¬
dere semel dixisse suffitiat. hoc tantũ breuit̃ ad moneo.
qd̾ onꝰ sẽꝑ tristia consequant᷑. uisionẽ autẽ uł statĩ lȩta.
uel infine lȩta post tristitiã. Moab ꝓuintia ẽ arabum

Expanded text:
dinem ejus, urbem et habitatores ilius . Ab aquilone enim venit dinem ejus, urbem et habitatores ilius . Ab aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientes, Ninivem et nationes caeteras 184 subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis   LXX transtulerunt reges  , unius ALEPH litterae errore decepti. Cap. XV Onus Moab: quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit: quia nocte vastatus est murus, Moab contidere semel dixisse sufficiat. Hoc tantum breviter admoneo, quod onus semper tristia consequantur. Visionem autem vel statim laeta, vel in fine laeta post tristia. Moab provincia est Arabum,
Abbreviated transcription (Latin):
custodũ usq adurbes munitas. Peo autẽ qđ nos transtulimꝰ
ab sorbens uolucrẽ. & inhebraieo scriptũ ẽ SaRaeherołhet
& int̃ptari potest serpens uolans. ut sit sensꝰ. De radice eo¬
lubri nasee regulus. & fructꝰ illius id ẽ. reguli serpens
uolans. ut draconẽ uolantẽ intellegas Et pascent᷑ pͥmo¬
genita paupum. & pauꝑes fidutialit̃ requiescent. Iocũ
mant᷑. Ulula porta. clama ciuitas. ꝓstrata ẽ philistea
om̃is Ab aquilo ne fumꝰ ueni& : & ñ ẽ qͥ effugiat agm̃eiꝰ:
Portã uocat ꝓhis qui mporta st̃. & ciuitatẽ ꝓhabitatorib
ciuitatis. Sermonẽq: dirigit adurbes palestinorũ. qđ
eiululare debeant & lugere ueniente sennacherib & torren¬
tis modo cuncta uastante. Subrege enĩ ex echia uenit as:¬
syrius. interceteras nationes uastauit philisteos. ad quos
loquit᷑ hieremias. Eoce aqua ascendent ab aquilone. &
erunt quasi torrens inundans. & oꝑient t̃rã & plenitu¬

Expanded text:
eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH  , interpretari potest, serpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. Cum mentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea omnis: ab aquilPortam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitu