comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tẽpr̃e. dũ in die natalicio eiusdẽ apłi. iã
neridianis horis fr̃s quiescerent: subito quidã fr̃
aꝑtis oculis cecatus cepit tremere. uoces ingentes emit¬
tere. Quib uocib. testabat᷑ ferre se ñ posse. qđ paciebat᷑.
Concurrert̃ fr̃s: uiderunt cecũ aꝑtis oculis trem̃tẽ &
clamantẽ. & ap̃sentib alienũ: nichilq qd foris agi po¬
terat sentientẽ. Hunc in manib leuauert̃: atq ante
altare scĩ andreȩ apłi uissu gregorii ꝓ iecert̃. iꝑsiq ꝓ eo
in orationẽ ꝓstrati sunt. Qui statim ad se reuersus. cõ
e canẽ ngrũ ad eũ dilacerandũ dimisit dicens. Quare
sugere uoliuisti de monasterio tuo: Cũq euadere
de canis morsibꝰ nullomͦ potuissẽ: uenerunt quidã
monachi. et eundẽ senẽ ꝓ me rogauert᷑. Quistatĩ
uissit cane̾ ab scedere: et ipse ad me reuerfus sum.
ꝑtulerat. consiliũ habuerit de monasterio fugiendi
liꝰ quoq monachus.¬

Expanded text:
lio quoque tempore dum in die natalitio ejusdem apostoli jam meridianis horis fratres quiescerent, subito quidam frater apertis oculis caecatus coepit tremere, voces ingentes emittere, quibus vocibus testabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concurrerunt fratres, viderunt caecum apertis oculis trementem et clamantem, et a praesentibus alienum, nihilque quod foris agi poterat sentientem. Hunc in manibus levarunt, atque ante altare sancti Andreae apostoli, jussu Gregorii, projecerunt, ipsique pro eo in orationeet canem nigrum ad eum dilaniandum dimisit, dicens: Quare fugere voluisti de monasterio isto? Cumque evadere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt. Qui statim jussit canem abscedere et ipse ad me reversus sum. pertuli, consilium habueram de eodem monasterio fugere. Alius quoque monachus
Abbreviated transcription (Latin):
psũpserint. Id circo necesse ẽ. ut omni telũ in hac causa
sacer dotalem exerceas. et cũ omĩ hoc iuiuacitate. ac sollicitu¬
dine studeas ꝑstrutari. Et si ita reppereris. mancipia ipsa
sine mora inlibertatẽ modis omĩb uendica: et ȩccłasticã eis tu¬
itionẽ impende. nec quicqͣm dnõs eoꝵ dep̃cio quolibet m
recipere patiaris. qui ñ solũ hoc dampno iultandi. s etiã
alia erunt pena delegib feriendi¬

Expanded text:
praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi
Abbreviated transcription (Latin):
quia eiusdem samare filiꝰ pꝰ quinq annos factus dr̃ xp̃ianꝰ:
quida nituntur redigere. scĩtas ur̃a hȩc quȩ Aocti sumꝰ diligent̃
inquirit. et si ita ei eẽ constiterit. eũ tueri studeat ce anullo
subqualibet occasione grauari ꝑmittat. Quia dũ suꝑsticiosȩ
secte mancipia dños suos ad fidem p̃cedentia. seruitiã eorꝵ¬
ui aꝑta redigi iura ꝓhibeant: quantomagis. hic de xpianis
parentibꝰ natus. & factus aparuulo xp̃ianꝰ hanc ñ debet
questione aliquomodo sustinere. maxime qͥa nec patris
saltem paganorũ neminẽ. gregoriꝰ ꝑ mittebat. Euia obrem leo¬
ni cathenensi epo. res inquit adnos omĩno detestabilis et
legib inunica ꝑuenit. Que si ita ẽ. fr̾nitatẽ tuã uebement
accusat. quiã ea te minori sollicitudine ꝓbat eẽ culpabilem.
Comꝑitnꝰ aut̃ quuiude uł samarei degentes cachenȩ pagana
iancipia emerint: atq ea circuicidere ausu temerario

Expanded text:
quia ejusdem Samaraei filius post quinque annos factus dicitur Chrisquia ejusdem Samaraei filius post quinque annos factus dicitur Chrisquidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus, diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permittat: quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia, servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto magis hic de Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc non debet quaestionem aliquo modo sustinere? Maxime quia nec patris saltem paganorum neminem Gregorius permittebat. Quamobrem Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana ancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰcemodi seruoꝵ iudaicoꝵ uelle suũ dixerit. et fieri uoluerit
xp̃ianus. nec aliquis eũ postiodũ emere. nec dñs qualibet oc¬
casionis specie audeat uenundare.s ad libertatis ꝓculdubio
p̃mia ꝑducatur: quia hunc ñ aduendendũ s adseruiendum
ad xp̃ĩanitatẽ subsequant᷑. nullo modo reuocabat. Unde ioħi
siracusano epo. felix inquit p̃sentiũ portitor. testis nobis ẽ.
cũ sit de xp̃ianis parentib natus. aquodã xpĩano samareo
qdͣ dici scelus ẽ se eẽ donatũ. Et dũ huiuscemodi suꝑsticionis
homines xp̃iana quolibet mͦ mancipia possidere. nec ratio
legis nec reuerentia religionis admittat. se tam̃ ꝑ decẽ et octo
annos in eius asserit seruicio ꝑmansisse. S cognoscetite hoc
decessore ur̃o scȩ memoriȩ maximiano. sanorelo sic̃ decuit sacer¬
dotali commoto. desamarei nefario seruitio liberauit. Sed

Expanded text:
hujusmodi servorum Judaïcorum velle suum edixerit, et fieri voluerit hujusmodi servorum Judaïcorum velle suum edixerit, et fieri voluerit Christianus, nec aliquis eum postmodum emere, nec dominus qualibet occasionis specie audeat venumdare, sed ad libertatis proculdubio praemia perducatur, quia hunc non ad vendendum, sed ad serviendum ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabat. Unde Joanni, Syracusano episcopo: « Felix, inquit, praesentium portitor questus nobis est, cum sit de Christianis parentibus natus, a quodam Christiano Samaraeo, quod dici scelus est, se esse donatum; et dum hujuscemodi superstitionis homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia religionis admittat, se tamen per decem et octo annos in ejus asserit servitio permansisse. Sed cognoscente hoc decessore vestro sanctae memoriae, Maximiano, ab eo se zelo, sicut decuit, sacerdotali commoto, de Samaraei nefario servitio liberavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inlibertatem pristinã legalit̃ reuocabat: uerũ etiã paga¬
noꝵ ad fidem uenire uolentia uendi nullomͦ ꝑmittebatꝰ.
Unde fortunato ne apolitano epõ. int̾ cetera scribens ait.
fr̃nitatẽ urãm oportet eẽ sollicitã. et side iudeoꝵ seruitio
ñ solũ iudeus. s eciã quisqͥs paganoꝵ fieri uoluerit xp̃ianꝰ.
postquã uoluntas eiꝰ fuerit patefacta. ne hunc sub quolibae
in libertatẽ modis om̃ibꝰ uendicetur. Hi uͦ quos huiꝰcemodi
oportet seruos amittere. ne forsitad utilitates suas irratio¬
nabilit̾ ȩstiment impediri. sollicita uos hoc conuenit con¬
sideratione seruare: ut si paganos quos mercimonii causa.
de externis finibꝰ emerunt. intra tres menses dũ emptor
cui uendi debeant inueniat᷑. fugere ad eccłam forte conti¬
gerit. et uelle se fieri dixerint xpĩanos. uł etiã extra ȩccłam
hanc talem uoluntatẽ ꝓdiderint.: p̃ciũ eoꝵ a xp̃iano scilicet
emptore ꝑcipiant. Si aut̃ post p̃finitos. tres m̃ses qͥs quam

Expanded text:
in libertatem pristinam legaliter revocabat, verum etiam pagana ad fidem venire volentia, vendi nullo modo permittebat. Unde Fortunato, Neapolitano episcopo, inter caetera scribens, ait: « Fraternitatem vestram oportet esse sollicitam ut si de Judaeorum servitio non solum Judaeus, sed etiam quisquam paganorum fieri voluerit Christianus, postquam voluntas ejus fuerit patefacta, ne hunc sub quolibet in libertatem modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujusmodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter aestiment impediri, sollicita vos hoc convenit consideratione servare: ut si paganos quos mercimonii causa de externis finibus emerint, intra tres menses, dum emptor cui vendi debeant inveniatur, 155 fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se fieri dixerint Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodiderint, pretium eorum a Christiano scilicet emptore percipiant. Si autem post praefinitos tres menses quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
padib custos exeadẽ ȩccła egressus fuisset: post paululũ intra¬
uit.: et lamꝑades quas extinxerat lucentes repperit. Quas ne¬
glegent̃ extuxisse se credidit: atq eas iam sollicitus extinxit.
Qui exiens. eccłam clausit. S post horarũ triumspaciũ regres¬
sus: luicentes lampades quas extinxerat inuenit. Ut uidelicet
exipso lumine aꝑte claresceret: quia ꝑbeatũ gregoriũ locus il¬
le de tenebris adlucem uenisset:¬

Expanded text:
padibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intrapadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tenebris ad lucem venisset
Abbreviated transcription (Latin):
papa cũ plebe recessit. S adhiic nocte eadẽ magnꝰ in eiusdẽ
eccłȩ tectis strepitus factus ẽ: ac si in ea aliquis errando discur¬
reret. Sequenti aut̃ nocte grauior sonitus excreuit: cũ subito
tantus terror insonuit. ac si omĩs illa ȩccła a fundamentis
fuisset euersa. et ꝓtinus recessit: ac nulla illic ulteruis in quie¬
cudo antiqui hostis apparuit. s ꝑterroris sonitũ quẽ fecit: in¬
inmagna serenitate aeris suꝑ altare eiusdẽ eccłȩ nubes
celitus descendit: suoq illud uelamine oꝑuit: omẽmq ecclam
tanto terrore ac suauitate odore impleuit ut patentib ianuis
nuilꝰ ilic p̃sumeret intrare. Et sacerdos atq custodes. uł hi qui
ad celebranda missarũ sollempnia uenerat. rem uidebant.:
ingredi minime poterant: et suauitatẽ mirifici odoris trahebans.
Die uͦ alia: mnea lampades sine lumine sunt accense. Post pau¬
cos iterum dies. cum expletis missarũ sollempniis. extinctis lam¬

Expanded text:
papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, inies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lam
Abbreviated transcription (Latin):
se sedentib oparetur: intente defixit occłos incelĩ. se¬
mens atq suspirans. Et post aliquantũ spatuus reuesa¬
tronis incepte nimio dolore contremuit: et stau
sieis genib ante dĩ uultũ ꝓuolutus orauit : ut cle¬
mentia sua futurum auerteret scelus. Succedunt᷑ ori¬
tioraib laerime : metus ingens om̃s inuasit Presen¬
des obsecrabant: ut tantȩ calamitatis exprimeret esen¬
one dinguiltus occupant uocẽ lingua fetirie p̃pedis.
ce inmedio conatu. sermo gemitu incertump it pedux
tam̃ eñ uociferatione luctuosa: ait. O elius erat ofiuiosi
impendets praculũ: eita morte iucraradl incunieros.
uursum locrimis uincitur. et inter egia ssperpieas.¬
dem pectori ac cõmodans uocem ⁊ magnu ispquat quod¬
dam ce uniuersis scłis in auditũ imminet nefat. quos

Expanded text:
se sedentibus operaretur, intente fixit oculos in coelum, gese sedentibus operaretur, intente fixit oculos in coelum, gemens atque suspirans; et post aliquantum spatium revelationis incoeptae nimio dolore contremuit; et statim fixis genibus ante Dei vultum provolutus oravit, ut clementia sua futurum scelus averteret. Succedunt orationi lacrymae, metus ingens invadit praesentes, obsecrant, ut tantae calamitatis exponeret visionem. Singultus occupant vocem, lingua fletibus praepeditur, et in medio conatu sermo gemitu interrumpitur. Vix tamen cum vociferatione luctuosa ait: Melius erat, o filioli, impendens piaculum cita morte lucrari. Sic incipiens rursum lacrymis vincitur, et inter aegra suspiria tandem pectori commodans vocem: Magnum, inquit, quoddam et universis saeculis i
Abbreviated transcription (Latin):
asparentur: ad susceptas epłas conuementia rescripsit. Lau¬
dauit primũ. qđ xpm colerent: deinde salutaria ꝑsuasit.
nemagnã putarent regiam potestatẽ: ne p̾sentis carnis ine¬
pio tmentes. et se homines ẽẽ nescirent: et radican dos se
Ap̃o oblruscerentur. Adpostremũ clementiȩ cirea subiec¬
His susceptis principes: uehementissime lecabantur. Sca
quoq apud cunctos antonii flagrabat opinio: itarit eius
se filios cũpererent nominari. Magna enĩ cũ adueniente¬
gentiles confutati: reges ãmoniti: fr̃s abeo sunt consolatio¬
ne teleuati: ad interiorem montẽ. & ad rigorẽ solitũ tegres¬
stus ẽ lonq sepe cũ initroeuntib de ambrilans. uel residn
spaeuis. conse quentia respondebat: ut intelligereoit ili
reuelationis uidisse secreta. Nam inmonte posttus. ea
ibo constituto narrauit. Lamentabilis sequit uisio
et orne iaerimarũ fonte plangenda. sũ enĩ cu trib esrea

Expanded text:
asperarentur, ad susceptas epistolas convenientia rescripsit. Lauasperarentur, ad susceptas epistolas convenientia rescripsit. Laudavit primum, quod Christum colerent, deinde salutaria persuasit, ne magnam putarent regiam potestatem, ne praesentis carnis imperio tumentes, et se homines esse nescirent, et judicandos a Christo obliviscerentur; ad postremum, clementiae circa subjecHis principes susceptis vehementissime laetabantur. Sancta quoque apud cunctos Antonii flagrabat opinio, ita ut ejus se filios cuperent nominari. Magna etenim cum advenientitquam ergo gentiles confutati, reges admoniti, fratres ab eo sunt consolatione relevati, ad interiorem montem et ad rigorem solitum regressus est, ibique saepe cum introeuntibus deambulans ac spatiis, consequentia respondebat, ut intelligeretur aliqua revelationis vidisse secreta. Nam et in monte positus, ea erapioni ibi constituto narravit. Lamentabilis sequitur visio, et omni lacrymarum fonte plangenda. Cum enim fratribus circa
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut hominẽ in extremo mundi limite conditũ: fauor
principũ. et omĩs celebraret aula regalis. Nam et constan¬
tinus augustus. et eius liberi. constans atq constantius
talia cognoscentes: crebro ad eũ quasi ad patrẽ missis ut¬
teris obsecrabant: ut recipcis eos litteris exhulararee. At
alo omnodi manens. qualis et antequã licterȩ adeũ ue¬
nirent fuerat: nec salutatione principũ mouebatue: et
tamqua ñ acceptis utteris. conuocans monachos alebat.
foges seli luteras adnos miserunt. Que hic xp̃ianis adbi¬
benda ratio ẽ: Licet enĩ mundi diuersa sit dignitas. atene
eadem nascendi moriendiq condicio ẽ. Iula sunt om̃i uene¬
ratione ꝑcolenda: ila toto animi affectu retinenda. quod
accipiam uitteras: cuĩ consueta nesciam reddere saluitationis
obsequia: Igitur rogatus abuniuersis frĩb ut xpĩanos
ueges suis literis refrigeraret. ne scilicet ꝑsilentiuũ eius ex¬

Expanded text:
est, ut hominem in extremo mundi limite conditum, et favor est, ut hominem in extremo mundi limite conditum, et favor principum, et omnis celebraret aula regalis. Nam et Constantinus Augustus, et ejus liberi Constans atque Constantius, talia cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad patrem, missis litteris, obsecrabant ut reciprocis eos scriptis hilararet. At ille ejusmodi manens, qualis et antequam litterae ad eum venirent fuerat, nec salutatione principum movebatur, et tanquam non acceptis litteris, convocatis monachis aiebat: Reges saeculi epistolas ad nos miserunt, quae hic Christianis adhibenda miratio est? Licet enim diversa sit dignitas, attamen eadem nascendi moriendique conditio est. Ista sunt veneratione omni percolenda, illa toto animi affectu retinenda sunt, accipiam litteras, quibus consueta nesciam reddere salutationis obsequia? Igitur rogatus ab universis fratribus ut Christianos reges suis litteris refrigeraret, ne scilicet per silentium ejus ex
Abbreviated transcription (Latin):
nib urĩs. et quo uultis maleficio. carmine. dõs ur̃os qͥs
& axpĩ trophea confugite: et statim crucifixi credulitatẽ.
maiestatis potentia ꝓsequet᷑. Dixit. et inuocato nornine
iħu. cũ uitale signũ in sacro nomine trinitatis imp̃ssisset
instontib: unã cũ expulsis demonib uana p̃sentium
philosophoꝵ confutata ẽ sapientia. Expauerunt enĩ
stupentes hominẽ: cui post tantũ ingeniũ afflueret
signoꝵ diuina largitio. At ille uniuersos quos curaue
rat. xp̃o asctibens: usus est affatu reciꝑco. &ait. Nolite
dõ fides. ñ eloquentia. neq uanus cumor. talia signa
mereatur. Confugite ad crucifixi legẽ⁊ nos quoq umi¬
tamini eius famulos: et hac scientia. hac fide contenti.
nula deinceps scłaris inprudentiȩ argumenta querite.
Hactenus antonio dicente. miro philosophi stupore ꝑcul¬
sii & cũ honorifico salutatu ab eo recedentes: multũ euis

Expanded text:
nibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros, quos nibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros, quos manus, et ad Christi trophaea confugite, et statim Crucifixi credulitatem majestatis potentia prosequetur. Dixit, et invocato nomine Jesu, cum vitale signum in sacro numero Trinitatis pressisset in frontibus, una cum expulsis daemonibus vana praesentium philosophorum confutata sapientia est. Expaverunt enim stupentes hominem, cui post tantum ingenium afflueret signorum divina largitio. At ille universa Christo, qui curat, ascribens, usus est affatu reciproco, et ait: Nolite Deo fides, non eloquentiae vanus tumor talia signa mereatur. Confugite ad Crucifixi legem, nosque ejus imitamini famulos; et hoc scientiae fine contenti, nulla deinceps saecularis imprudentiae argumenta quaeratis. Hactenus Antonio dicente, miro philosophi stupore perculsi, cum honorifico salutatu ab eo recedentes, multum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dam septa parietib: iam uetustate collapsa sunt . xpiũ
doctrina. quȩ uobis stulticia uidetur & ladus luiet tł¬
uannicas ꝑsequentiũ principũ temptamenta ꝑtulerit.
licet uariis sit incursata terrorib : tañ nullo terratu
orbe concluditur: nullo gentiliũ barbararũ fine ꝓhibes
Quando aut̃ diuinȩ scientiȩ tantus splendor illuxit.
Quando tot simul inse conuenere uirtutes: Continen¬
tia inmatrimonio: uirginitas in ȩccła floret. Martyres
xp̃i principiũ ẽ. Cum interĩ uos int̾ tantos uirtutum
choros sillogismoꝵ retia tenditis: et recũ lucẽ tenebrosis
conamini argumentationib nob̾ obuoluere: ecce nos in
dixit doctor nr̃. ñ ingentili ꝑsuasione: s infide aꝑtissime
suademꝰ: qr uerboꝵ affirmationẽ p̃uenire consueuit. dost̃
quippe patientes ad emonib uexati. Quos cũ in mediũ
ꝓduxisset: uerba repetunt dicens. Nunc uos collectio¬

Expanded text:
dam septa parietibus, jam vetustate collapsa sunt. Christi vero dam septa parietibus, jam vetustate collapsa sunt. Christi vero doctrina, quae vobis stultitia videtur et ludus, licet tyrannica persequentium principum tentamenta pertulerit, licet variis sit incursata terroribus, nullo tamen terrarum orbe concluditur, nullo gentium barbararum fine prohibetur. Quando enim divinae scientiae tantus splendor illuxit? quando tot simul in se convenere virtutes? Continentia in matrimonio, virginitas in Ecclesia. Floret martyrum isti principium est. Cum interim vos inter tantos virtutum choros syllogismorum retia tenditis, et veram rerum lucem tenebrosis conamini argumentationibus obvolvere, ecce nos, ut dixit Doctor noster, non in gentili persuasione , sed in fide apertissima suademus, quae verborum affirmationem praevenire consuevit. Adsunt quippe patientes a daemonibus vexati. Quos cum in medium produxisset, verba repetivit, dicens: Nunc vos collectio
Abbreviated transcription (Latin):
uotu Cotidie que geruntur ordo cõmendat. Robisim¬
perites & letterarus m urarũ ignaris ad dĩ. cognitionẽ.
erus sola uerba sufficiunt. Fece nos tot gentilitamo
erogib abstacti. in uniuersũ orbem cotidie ꝓpagamur:
uobis u post aduentũ dni nr̃i nodose sopboisinatum
cis aurata templa ceciderunt. Uos si potestis. ostendete.
Nichil eloquentia fit sophistarũ: nichil disputatio phrũ¬
losophiȩ omiltitudini potest obẽe credentiũ. Eruoifooũ
hommnam et uniuersi demones quos uos ut dõs cõle¬
aio rugaunt: atq ex obsessis corporib ad primũ clrice
crucussignũ fugantur. Ubi sunt illa fabiosa oracula
Smi s sptiorũ incantationes: Quo magorũ carmiria:
cat᷑uis głosam ihu mortẽ irridere conamntu auad aũt
quale ẽ q inumqua infestatione regali cqncussa gentii¬
cale nmio i sclo cara et hominũ psidus fulta iam eor¬
rut nos uͥ famuli xp̃i quo amplius p̃mimurs eo inoi¬
gio assurgimꝰ & fioremus. Ura simulachia ornatis quor¬

Expanded text:
quotidie geruntur, ordo commendat; nobis imperitis et litterarum vestrarum ignaris ad Dei cognitionem ejus solum verba sufficiunt. Ecce nos tot gentilitatis gregibus abstracti, in universum orbem quotidie propagamur; vobis vero post adventum Domini, nodosae sophismatum cis aurata templa ceciderunt. Vos, si potestis, ostendite qistus est agnitus. Nihil eloquentia sophismatum, nihil disputatio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. Crucifixum nominamus, et universi daemones, quos vos ut deos colitis, rugiunt, atque ex obsessis corporibus ad primum dominicae crucis signum fugantur. Ubi sunt illa fabulosa oracula? ubi Aegyptiorum incantationes? quo magorum profecere catervis, gloriosam Jesu mortem irridere conamini. Illud autem quale est, quod numquam infestatione regali concussa gentilitas, imo saeculo chara et hominum praesidiis fulta, jam corruit. Nos famuli Christi quo plus premimur, eo magis assurgimus et floremus. Vestra simulacra ornatis quon
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ cõmissa defleres. ea ꝓpt̃ in nr̃a te grã ad cõmunionem
receptũ eẽ ñ dubites. Nam quantũ nos prius culpa tuȩ cari¬
tatis offenderat: tantũ penitentia mitigauit.

Expanded text:
dudum commissa defleres, eapropter in nostram te gratiam ac communionem dudum commissa defleres, eapropter in nostram te gratiam ac communionem receptum esse non dubites; nam quantum nos prius culpa tuae charitatis offenderat, tantum poenitentia mitigavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ec gregorius dissimulatrici augustȩ.
Ceterum eodem maximo in sua p̃sũptione manente. conse¬
cratores atq om̃s dalmatinos. et iadertinos epõs ab eiꝰ cõmuni-¬
one sub excõmunicatione disiunxit: ad eo ut nemo nomen
quidẽ maximi int̾ sacra missarũ sollempnia memorasset. Quo
facto. ita om̃s consternati sunt animo: ut subpenitentiȩ satis¬
factione. relicto maximo ueniã postularent. Unde misericor¬
dissimꝰ pontifex sabinano iadertino epo scribens. Sic̃ inquit
ꝑseueranti culpȩ debetur iure uindicta: ita resipiscentib ẽ uenia
concedenda. Nam ut res illa contra se merito iracundiã excitare:
sic hȩc in sua prorsus dilectione solet concordiã ꝓpagare. Et ideo
quia fr̃ntatem tuã a consortio et cõmunione maximi. ubi
te prius neglectus impulerat. in tantũ postea grauitas sacerdotis
ad animũ reducta suspendit. ut eiꝰ sola nullatenꝰ patereris eẽ segre-¬
gatione contemptus. nisi et in monasterii te claustra recipiens.

Expanded text:
ec Gregorius dissimulatrici Augustae. Caeterum eodem Maximo in sua praesumptione manente, consecratores, atque omnes Dalmatinos et Jadertinos episcopos ab ejus communione sub excommunicatione disjunxit: adeo ut ne nomen quidem Maximi inter sacra missarum solemnia memorarent. Quo facto ita omnes consternati sunt animo, ut sub poenitentiae satisfactione, relicto Maximo, veniam postularent. Unde misericordissimus pontifex Sabiniano, Jadertino episcopo, scribens: « Sicut, inquit, perseveranti culpae debetur jure vindicta, ita resipiscentibus est venia concedenda. Nam ut res illa contra se merito iracundiam excitare, sic haec in sua prorsus dilectione 130 solet concordiam propagare. Et ideo, quia fraternitatem tuam a consortio et communione Maximi, ubi te prius neglectus impulerat, in tantum postea gravitas sacerdotis ad animum reducta suspendit, ut ejus sola nullatenus patereris esse segregatione contentus, nisi et in mon
Abbreviated transcription (Latin):
menbris c̾adunt illiꝰ. Caluitiũ gͦ suũ siõ aqulla roma dilatat.
quia plumas ꝑdidit dũ popłm amisit. Alarũ quoq pen
om̃s potentes extincti st̃ ꝑ quos aliena rapiebat.

Expanded text:
s illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, s illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, quia plumas perdidit dum populum amisit. Alarum quippe pennes ejus potentes extincti sunt per quos aliena rapiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur. inqua prius carnes & ossa consumebantur. quia
pꝰqm defecerunt homines. etiã parietes cadunt. Ubi aut̃ sunt
qui in eiꝰ aliquando gła letabantur: Ubi eoꝵ pompa. ubi
suꝑbia : Ubifrequens. & immoderatũ gaudiũ: Impletũ ẽ in ea
cipes leones ñ erant. qui ꝑ diuersas mundi ꝓuincias discur¬
rentes. p̃dam seuiendo & discurrendo rapiebant: Hĩc leonũ
catusi. in ueniebant pascua : quia pueri ad olescentes. scłares.
& scłariũ filii huc undiq concurrebant cũ ꝓficere in hoc
mundo uoluissent. S ecce iam desolata. ecce contrita. ecce ge¬
mitib oppssa iam nemo ad eam currit. ut in hoc inundo ꝓfi¬
ciat. Iam nullus potens et uiolentꝰ remansit.: qͥ opprimendo
predã diripiat. Dicat᷑ gͦ. Ubi ẽ habitacłm leonũ. et pascua
catuloꝵ leonũ: Contigit ei qd̾ de uidea nouimꝰ ꝓꝓpħam
minis in sole capite. fieri solet: caluitiũ uͦ aquilȩ in toto fit

Expanded text:
sumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia sumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia postquam defecerunt homines, etiam parietes cadunt. Ubi enim sunt qui in ejus aliquando gloria laetabantur? Ubi eorum pompa? ubi superbia? ubi frequens et immoderatum gaudium? Impletum est in ea cipes leones non erant, qui per diversas mundi provincias discurrentes praedam saeviendo et interficiendo rapiebant? Hinc leonum catuli inveniebant pascua: quia pueri, adolescentes, juvenes saeculares et saecularium filii, huc undique concurrebant, cum proficere in hoc mundo voluissent. Sed ecce jam desolata, ecce contrita, ecce gemitibus oppressa est. Jam nemo ad eam currit, ut in hoc mundo proficiat. Jam nullus potens et violentus remansit, qui opprimendo, praedam diripiat. Dicamus ergo: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum? Contingit ei quod de Judaea novimus per minis in solo capite fieri solet, calvitium vero aquilae in toto fit
Abbreviated transcription (Latin):
cib defecit. ꝑossa et enĩ potentes scłi: ꝑcarnes uͦ popli desig¬
nantur. Quia sic̃ carnes ossibꝰ portantur. ita ꝑ potentes scli
infirmitas regit᷑ popłoꝵ. S ecce iam de illa om̃s huiꝰ scłi
potentes ablati sunt. Ossa gͦ excocta sunt. & ecce popłi defe¬
cert: carnes eius liquefacte sunt. Dicatur itaq. Congere ossa
quȩ igne succendam. consumentur carnes ett. quoquentur
umuersa cõpositio etus. & ossa tabescent. Ubi enĩ senatus
ubi iam popłs: Contabuerunt ossa. consũpte st̃ carnes. Om¬
nis in ea scłariũ dignitatũ ordo extinctus ẽ. ex cocta ẽ gͦ uni¬
uersa compositio eiꝰ. Et tam̃ ipsos nos paucos qui remansimꝰ.
de hominibꝰ dicimꝰ. cũ ruinis crebrescentibꝰ ipsa quoq eius
destrui ȩdifficia uidemꝰ. Unde apte de ciuitate iam uacua
dicit᷑ in calescat. & liquefut es eius. Iam enĩ & ipsa olla com¬

Expanded text:
cibus defecit. Per ossa etenim potentes saeculi, per carnes vero populi desigcibus defecit. Per ossa etenim potentes saeculi, per carnes vero populi designantur: quia sicut carnes ossibus portantur, ita per potentes saeculi, infirmitas regitur populorum. Sed ecce jam de illa omnes hujus saeculi potentes ablati sunt: ossa ergo excocta sunt. Ecce populi defecerunt: carnes ejus 164 liquefactae sunt. Dicatur ergo: Congere ossa quae igne succendam, consumentur carnes, et coquetur universa compositio, et ossa tabescent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? Contabuerunt ossa, consumptae sunt carnes, omnis in ea saecularium dignitatum ordo extinctus est. Excocta est universa compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui remansimus, de hominibus dicimus, cum ruinis crebrescentibus ipsa quoque ejus destrui aedificia videmus? Unde apte de civitate jam vacua subditur: Incalescat et liquefiat aes ejus. Jam enim et ipsa olla con
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ contra samartã ꝑ ietechielem ꝓpħam p̃dictũ ẽ. Pone
ollam.pone inquã. & mitte in ea aquã. & congere frusta
eiꝰ in ea. Et paulopost. Efferbuit coctio eiꝰ. & decocta sunt
ossa eius in medio illius. Atq iterũ. Congere ossa quȩ igne
succendam. consument᷑ carnes. & quoquet᷑ uniuersa com¬
positio eiꝰ. et ossa tabescent. Pone quoq eam suꝑ prunas
uacuã ut incalescat: et liquefiat es eius. Tunc enĩ nob̃ olla¬
posita est. cũ hȩc est ciuitas constituta. Tunc in ea aqua mis¬
sa ẽ. et frusta eius congesta sunt. quando ad eam undiq
popli confiuebant. qui uelut aqua calens actionibꝰ mundi
feruescerent:& quasi frusta carniũ in ipso suo feruore liqua¬
rentur. Dequa bene dr̃. Efferbuit coctio eiꝰ & decocta sunt
ossa illiꝰ in medio eius. quia prius quidẽ in ea uehement᷑
incaluit actio głȩ scłaris. s post modũ ipsa gła cũ suis sequa¬

Expanded text:
quod contra urbem Samariam per Ezechielem prophetam praedictum est: Pone quod contra urbem Samariam per Ezechielem prophetam praedictum est: Pone ollam, pone, inquam, et mitte in ea aquam, et congere frusta ejus in eam; et paulo post: Efferbuit coctio ejus, et decocta sunt ossa ejus in medio illius; atque iterum: Congere ossa quae igne succendam, consumentur carnes, et concoquetur universa compositio, et ossa tabescent. Pone quoque eam super prunas vacuam, ut incalescat et liquefiat aes ejus, et coposita est, cum haec est civitas constituta, tunc in eam aqua missa est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eam undique populi defluebant, qui velut aqua calens actionibus mundi fervescerent, et quasi frusta carnium, in ipso suo fervore liquarentur, de qua bene dicitur, « efferbuit coctio ejus, et discocta sunt ossa illius in medio ejus, » quia prius quidem in ea vehementer incaluit actio gloriae saecularis, sed postmodum ipsa gloria cum suis sequa
Abbreviated transcription (Latin):
decima sic. Quid ẽ iam rogo qd̾ in hoc mundo libeat:
Ubiq luctus aspicimꝰ: undiq gemitꝰ audimꝰ. Destructȩ ur¬
bes. euersa sunt castra. depopulati sunt agri: in solitudinem
tia redact᷑a ẽ. Nullus in agris incola: pene nullus inurbi¬
bus habitator remansit. Et tam̃ ipsȩ generis humani paruȩ¬
reliquiȩ. ad huc cotidie sine cessatione feriuntur. &e finẽ ñ
habent flagella cȩlestis iusticiȩ. quia nec int̾ flagella correc¬
tȩ sunt actiones culpȩ. Alios in captiuitatẽ duci. alios de¬
truncari: alios interfici uidemꝰ. Quid ẽ iam qd̾ in hac uita
libeat fr̃s mei. Si talem mundũ adhuc eligimꝰ. ñ iã gaudia
s uulnera amamꝰ. Ipsa aut̃ quȩ aliquando mundi dña eẽ
uidebatur. qualis remanserit roma uidetis. In mensis dolori¬
bus multiplicit̾ atrita. desolatione ciuiũ. impressione hosti¬
um. frequentia ruinarũ. ita ut in ea cõpletũ eẽ uideamus:

Expanded text:
decima sic: « Quid est jam, rogo, quod in hoc mundo libeat? decima sic: « Quid est jam, rogo, quod in hoc mundo libeat? Ubique luctus aspicimus, ubique gemitus audivimus. Destructae urbes, eversa sunt castra, depopulati sunt agri, in solitudinem terra redacta est. Nullus in agris incola, pene nullus in urbibus habitator remansit; et tamen ipsae parvae generis humani reliquiae adhuc quotidie et sine cessatione feriuntur, et finem non habent flagella coelestis justitiae, quia nec inter flagella correctae sunt actionis culpae. Alios in captivitatem duci, alios detruncari, alios interfici videmus. Quid est ergo quod in hac vita libeat, fratres mei? Si talem mundum adhuc diligimus, non jam gaudia sed vulnera amamus. Ipsa autem quae aliquando mundi domina esse videbatur, qualis remanserit Roma conspicimus, immensis doloribus multipliciter attrita, desolatione civium, impressione hostium, frequentia ruinarum: ita ut in ea completum esse videamus
Abbreviated transcription (Latin):
clamat. Ruinȩ nanq illiꝰ uoces st̃ eiꝰ. Qui enĩ tot attritus
ꝑsecutionibꝰ a gła sua cȩcidit. q̃uasi iam epximo regnũ aliud
in illa habitaret fugeret. Et qui stantem dilexerat. recedere
quantocius a cadente festinaret. Si gͥ mundꝰ cadit. et nos eũ
amando amplectim᷑. opprimi uolumꝰ potius quã habitare.:
quia nulla nos ratio aruina illiꝰ separat. quos in eiꝰ passionib
amor ligat. facile gͦ ẽ nc̃ iam cũ destructa omĩa cernimꝰ. ani¬
mũ nr̃m ab eiꝰ dilectione disrungere: s hoc illo in tempore
tebant᷑. cũ longe lateq omnia cernerent florere regna ter-¬
rarum.
uȩ aut̃ deistius urbis gregorius incõmoditate descrip¬
serit in dicabo: quatinꝰ hi qui nc̃ inruinis eiꝰ habitantes¬
seam ordinatiorẽ ac ꝑ hoc ualentiorem fuisse non autumas̃
contremiscant. Ait enĩ. in expositioneᷤ ietechielis octaua

Expanded text:
clamat. Ruinae namque illius voces sunt. Qui enim tot attritus clamat. Ruinae namque illius voces sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud, in illa habitaret fugeret, et qui stantem dilexerat recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos eum amando complectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat quos in ejus passionibus amor ligat. Facile ergo est nunc jam, cum destructa omnia cernimus, animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore tebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. ae autem de istius urbis Gregorius incommoditate descripserit indicabo, quatenus ii qui, nunc in ruinis ejus habitantes, eam ordinatiorem ac per hoc valentiorem fuisse non autumant, contremiscant. Ait enim in expositionis Ezechielis homilia octava
Abbreviated transcription (Latin):
quanti remanseritis aspicitis: & tam̃ flagella cotidie urgent.
repentini casus opprimunt. nouȩ nos et inꝓuisȩ clades
affligunt. Sicut enĩ in iuuentute uiget corpus. forte et in¬
colume manet pectus: torosa ceruix. plena s̃ brachia: in
annis aut̃ senilibꝰ statura curuatur. ceruix e siccata deponit᷑.
frequentibꝰ suspiriis pectus urg et᷑. uirtus deficit. loquen¬
tis uerba anhelitus int̾e idit: nam si languor desit. plerũq
senibꝰ ipsa salus egritudo ẽ: ita mundꝰ in annis priorib uelut
in iuuentute uiguit: ad ꝓpagandã humani generis ꝓlem
robustus fuit. salute corporũ uiridis. opulentia rerum
pinguis. At nc̃ ipsa sua senectute deprimit᷑. et quasi ad ui¬
cinã mortẽ molestiis crebrescentib urgetur. Et iterũ. Fun¬
tes p̃dicate dicentes. quia apppinquabit regnũ celorũ.
Hoc iam fr̃s dilectissimi etiã si euangłiũ taceat. mundus

Expanded text:
quanti remanseritis aspicitis, et tamen adhuc quotidie flagella urgent, quanti remanseritis aspicitis, et tamen adhuc quotidie flagella urgent, repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, torosa cervix, plena sunt brachia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercludit nam si languor desit, plerumque senibus ipsa salus aegritudo est: ita et mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crebrescentibus urgetur. » Et iterum: « Euntes praedicate, dicentes quia appropinquabit 163 regnum coelorum . Hoc jam, fratres charissimi, etiamsi Evangelium taceat, mundus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ alia iam facta cernimꝰ: alia eꝑximo uentura formida¬
mꝰ. Nam gentẽ suꝑ gentẽ exurgere. earũq pressurã terris
mꝰ. Quod terrȩ motus urbes innumeras subruat. exaliis mun¬
di partibꝰ scimꝰ quã frequent̃ audiuimꝰ. Pestilentias sine
cessatione patimur. Signa uͦ in sole inluna & stellis adhuc
aꝑte minime uidimꝰ: s quia hȩc ñ longe sint. ex ipsa iam
aeris immutatione colligimꝰ: quamius priusquã italia gen¬
tili gladio ferienda traderetur. igneas in cęlo acies uidimus:
ipsũ qui postea humani generis fusus ẽ sanguinẽ choruscan¬
tem. Confusio aut̃ maris &e fuctuũ nec dũ noua exorta ẽ.
Sed cũ multa iam p̾nuntiata p̾nuntiata completa sunt.
dubiũ ñ ẽ. quia sequantur etiã pauca quȩ restant. quia
sequentiũ rerũ certitudo. est p̃teritarũ exhibitio. Et paulo
post. Ecce iam fr̃s mei cernimꝰ qd̾ audibamꝰ. Nouis cotidie
crebrescentibꝰ malis mundꝰ urgetur. Ex illa plebe innumera

Expanded text:
omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris ibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda tret ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est; sed dum multa jam praenuntiata completa sunt, dubium non est quin sequantur et pauca quae ressequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibitio. » Et paulo post: « Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera
Abbreviated transcription (Latin):
te abonefacio notario in domũ eiꝰ ductus ẽ. ibiq prandi¬
dit. & honoratus ẽ abeo: & nocte subito mortuus ẽ in uen¬
tus. Igit᷑ in om̃ib suis dictis uł oꝑib gregorius inminentẽ
futurȩ retributionis diem ultimũ ꝑpendebat. tantoq cau¬
tius cunta cunctoꝵ negotia ponderabat. quanto ꝓpinquiꝰ
finẽ mundi consistere. ruinis eiꝰ crescentibꝰ aduertebat.
Quappt̃ inomeliis euangłicis ꝑibet dicens. Exurget gens
cont᷑ra gentẽ et regnũ aduersus regnũ. & trȩ motꝰ magni¬

Expanded text:
me, a Bonifacio notario in domum ejus ductus est, ibique prandime, a Bonifacio notario in domum ejus ductus est, ibique prandidit, et honoratus est ab eo, et nocte subito mortuus est inventus. » 65. Igitur in omnibus suis dictis vel operibus, Gregorius imminentem futurae retributionis diem ultimum perpendebat, tantoque cautius cuncta cunctorum negotia ponderabat quanto propinquius finem mundi insistere, ruinis ejus crebrescentibus, advertebat. Quapropter in homiliis Evangelicis perhibet dicens: « Exsurget gens contra gentem et regnum adversus regnum, et
Abbreviated transcription (Latin):
et necessitates meas os Glorificaui gͦ dm̃: qui donauit ei
talem humilitatẽ circa om̃s. & elemosinã & caritatẽ: Hĩc¬
ẽ quam patientissimꝰ pator gregorius penes imꝑatorem
mauriciũ sibi prorsus infensũ dudũ accusatus. quia
malcũ epm sui patrimonii ꝓuisorẽ. pro retentis pensio¬
nibꝰ tam diu incustodiis atixisset. quousq spm̃ exalaret:
sabiniano suo diacono constantinopolitano scribens
ait. Unũ ẽ qd̾ breuit̾ suggeras serenissimis dñis nr̃is. quia
gͦ seruus eoꝵ si in mortẽ longobardoꝵ me miscere uoluis¬
sem. hodie longobardorũ gens. nec regẽ. nec duces nec
comites haberet: atq in sũma confusione diuisa eẽt. Sed
quia dm̃ timeo: in mortẽ cuiꝰlibet hominis me miscere formi¬
do. Malcus aut̃ idem ep̃s. neq in custodia fuit. neq in aliqͣ
afflictione. s die qua causã dix̃ et ad dictus ẽ. me nescien.

Expanded text:
et necessitates meas omnes. Glorificavi ergo Deum, qui donavit ei et necessitates meas omnes. Glorificavi ergo Deum, qui donavit ei talem humilitatem circa omnes, et eleemosynam et charitatem.  quod patientissimus pastor Gregorius penes imperatorem Mauricium, sibi prorsus infensum, dudum accusatus quod Malchum episcopum, sui patrimonii provisorem, pro retentis pensionibus tandiu in custodiis afflixisset quousque spiritum exhalaret, Sabiniano suo diacono Constantinopolitano scribens, ait: « Unum est quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eorum in morte Langobardorum me miscere voluissem hodie Langobardorum gens nec regem, nec duces, nec comites haberet, atque in summa confusione divisa esset. Sed quia Deum timeo, in morte cujuslibet hominis me miscere formido. Malchus autem idem episcopus neque in custodia fuit, neque in aliqua afflictione, sed die qua causam dixit et addictus est, nesciente
Abbreviated transcription (Latin):
tros stepbano ep̃o int̾ alia. O ultũ mͥ et ultra quã indignꝰ
audire debui fauorẽ in ur̃is epłis demonstrastis. Et scͥptũ
ẽ. ne laudes hominẽ: quan diu uiuit. Iañ et si audire talia
dignꝰ ñ fui. orationib ur̃is peto ut dignꝰ efficiar: ut si bona
ideo in me dixistis quia ñ sunt. ideo sint quia dixistis. Sed
ne solis uerbis tanti p̃sulis humilitas inculcari credatur.⁊
suꝑ ẽ ut ex grecoꝵ. relationibꝰ ad me nuꝑ int̾p̃tatis. eadem
patris humilitas uiuis oꝑibꝰ demonstret᷑. in quibꝰ uidelicet
dus uir existens. de magno gregorio beatissimo papa roma-
gregoriũ ꝑme transiturũ. Et cogitaui mutere me ante eũ.
Cũ gͦ apppinquasset mͥ papa. uidens quia ꝑgerem ut mit¬
terem me ante eũ sicut coram deo dico fr̃s. primꝰ misit
se ante me suꝑ t̾ram: & non ante surrexit quã ego prior
surgerem. Et amplexatus me cũ multa humilitate. tri¬
buit mͥ ꝑmanũ nũmisiata tria: & iussit mͥ dari casulam.

Expanded text:
tem Stephano episcopo, inter alia: « Multum mihi, et ultra quam indignus audire debui, favorem in epistolis demonstratis. Et scriptum est: Ne laudes hominem quamdiu vivit . At tametsi audire talia dignus non fui, orationibus vestris peto ut dignus efficiar, ut si bona in me non ideo dixistis quia sunt, ideo sint quia dixistis. » 63. Sed ne solis verbis tanti praesulis humilitas inculcari credatur, superest ut ex Graecorum relationibus ad me nuper interpretatis eadem Patris humilitas vivis operibus demonstretur, in quibus videlicet  reverendus vir existens, de magno Gregorio beatissimo papa romanoGregorium per me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, et amplexatus me cum multa humilitate, tribuit mihi per manum numismata tria, et jussit mihi dari casulam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui si ñ uenerit. aur̃is obsequiis recedat. uł certe si urã excellen¬
tia fortasse emergentib causis. uenire nequiuerit: ipse tamen
sc̃ẽ ecclłȩ unitati cõmunicet. Bonũ enĩ uirũ audio: si pes¬
simi non eẽt erroris.

Expanded text:
qui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellenqui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, emergentibus causis, venire nequiverit, ipse tamen nctae Ecclesiae unitati communicet. Bonum enim virum audio, si pessimi non esset erroris.
Abbreviated transcription (Latin):
teq custodi: ne si eis inmalo discipulus fueris. quib magis¬
Illud uͦ cognoscite. quia me ñ modice contristauit. qd̾ maior
domi qui petitionẽ ep̃i uolentis ascismate reuerti suscepit:¬
atq eam se ꝑdidisse ꝓfessus ẽ.: & post modũ ab aduersariis ȩcclȩ
tenebatur: quod ego ñ neglegentia s uenalitate eius factũ arbitror.
Unde miror. quia in eo culpam hanc. minime ur̃a excellentia
uindicauit. S tam̃ quia hoc miratus sum: memet ipsũ ciciꝰ
rep̃hendi. Nam ubi domnꝰ iustinꝰ consilium p̃bet. qͥ pacẽ
cum catholica eccła ñ habet: ibi ñ possunt heretici ad dici.
Preterea scĩ petri apłoꝵ principis nataliciũ diem. in romana
ciuitate uos facere uelle ꝑhibetis.& oramꝰ om̃ipotentẽ dñm
ut sua uos miscdia ꝓtegat: et uota ur̃a uos implere conce¬
dat. S et p̃dictus uir eloquentissimꝰ peto ut simul conueniat.

Expanded text:
te custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus magiste custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus magisIllud vero cognoscite, quia me non modice contristavit quod major domus, qui petitionem episcopi volentis a schismate reverti suscepit, eam se perdidisse professus est, et postmodum ab advesariis Ecclesiae tenebatur. Quod ego non negligentia, sed venalitate ejus, factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam hanc minime vestra excellentia vindicavit; sed tamen quia hoc miratus sum memetipsum citius reprehendi. Nam ubi domnus Justinus consilium praebet, qui pacem cum catholica Ecclesia non habet, ibi non 106 possunt haeretici addici. Praeterea sancti Petri, apostolorum principis, natalitium diem in Romana civitate vos facere velle perhibetis; et oramus omnipotentem Dominum, ut sua vos misericordia protegat, et vota vestra vos implere concedat. Sed praedictus vir eloquentissimus peto ut simul veniat;
Abbreviated transcription (Latin):
ro domno ioħi seripserã. s credo quia mͥ familiaris ur̃ ille iu-
uenculus rescripsit. quiã ad huc de dõ nichil didicit. qui uis-¬
cera caritatis nescit. qui incelestib reb ab om̃ib accusatur: qͥ in¬
sidiari cotidie diuersoꝵ mortib ꝑ occulta testamenta nec dm̃
ꝑfecte habes. ipsũ pͥus corrige⁊ ut exhis qͣ uob̃ uicini st̃. etiã hii qͥ uicint
ñ st̃ exẽplo melus em̃dent᷑. Iuiꝰ lingũa noli reciꝑe. ille ad consiliũ
ur̃e sc̃ĩtatis debet dirigi: ñ aut̃ ura scĩtas. ad uerba illiꝰ inflecti.Si
enĩ illũ audit: scio quia pacẽ cũ suis fr̃ib habere ñ poterit:. Lxi.¬
teo ianuario caralitano ep̃o. Eos inquit quoꝵ consiliis messem
alterius exarasti. et eradicare t̾minos minime timuisti. in duob
mensib excõnmunicatos ẽẽ decernimꝰ: ita ut si quid eis intra
duoꝵ mensiũ spaciũ humanitus euenerit. benedictione uiatici
ñ priuentur. Deinceps aut̃ ab eoꝵ consiliis capͥtus existe. sollici-¬

Expanded text:
ro domno Joanni scripseram; sed credo quia mihi familiaris ille vester juvenculus rescripsit, qui adhuc de Deo nihil didicit, qui viscera charitatis nescit, qui in scelestis rebus ab omnibus accusatur, qui insidiari quotidie diversorum mortibus per occulta testamenta, nec Dominum eritatis perfecte habes, ipsum prius corrige, ut ex his qui vobis vicini sunt, etiam hi qui vicini non sunt, exemplo melius emendentur. Illius linguam noli recipere. Ille ad consilium vestrae sanctitatis debet dirigi, non autem vestra sanctitas ad verba illius inflecti. Si enim illum audit, scio quia pacem cum suis fratribus habere non poterit. tem Januario, Caralitano episcopo: « Eos, inquit, quorum consiliis messem alterius exarasti, et eradicare terminos minime timuisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe, teque sollici
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ memet ipsũ cognoui. quia ante tempora ioħis quondã ep̃i.
et illis diebꝰ consuetudinẽ utendi pallio habuit. et ñ cognoui.
quia hoc latent̃ uł absente apocrisiario usurpasset.. uii

Expanded text:
et per memetipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam episet per memetipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam episatque illis diebus, consuetudinem utendi pallio habuit, et non cognovi quia hoc latenter, vel absente apocrisiario usurpasset. EPI