comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmodo testimoniũ bonitatis & magni¬
tudinis eiꝰ & ipse cursus frequens usitatusq
naturae. quod tẽpoꝵ rapacitate soluitur
in rerum quarumcũq generib quamuis tem¬
poralib atq mortalib quae certe consuetu¬
dine uiluer̃: sipius considerator aduertat
ꝑ iber testimonium creatori: Quid autẽ hoꝵ
.ẽ. quod nonsit mirabile. siuõũ quoq nonsu.
sed ratione metiamur: siuero tanquã subuniꝰ
contẽplationis aspectu. uelit ut audeamus
cuncta contueri. nonefi innobis quod ait pro¬
pheta. consideraui oꝑatua & expauiꝰ & tam̃
iste non est ista rerum ex an miratione per¬
territus : sed eam potius dixit. ẽẽ. causam. cur
ea debuerit scrutari quia mira sunt. Cum enĩ
dixiss&e. mirabilia testimonia tua: secutus
adiunxit. ꝓpter hoc scrutata est ea animamea:
quasi factus sit ipsa ꝑ uestigandi difficultate
curiosior. Quanto enim q̃uaeq res abstrusi¬
ores hab& causas: tanto. ẽ mirabilior. Si

Expanded text:
quodammodo testimonium bonitatis et magnitudinis ejus; et ipse cursus frequens usitatusque naturae, quo temporum rapacitas volvitur, in rerum quarumque generibus, quamvis temporalibus atque mortalibus, quae certe consuetudine viluerunt, si pius considerator advertat, perhibet testimonium Creatori. Quid autem horum est quod non sit mirabile, si unum quodque non usu, sed ratione metiamur? Si vero tanquam sub unius contemplationis aspectu velut audeamus cuncta contueri, nonne fit in nobis quod ait propheta: «Consideravi opera tua, et expavi» ? Et tamen iste non est ipsa rerum admiratione perterritus, sed eam potius dixit esse causam cur ea debuerit scrutari, quia mira sunt. Cum enim dixisset, «Mirabilia testimonia tua:» secutus adjunxit, «propter hoc scrutata est ea anima mea;» quasi factus sit ipse pervestigandi difficultate curiosior. Quanto enim quaeque res abstrusiores habet causas, tanto est mirabilior. 2. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Hic super t̾ram: in hac uita conquassabit capita
multa. De suꝑbis: humiles facit. Et alideo dicere
fr̃s mei. utile. ẽ. capite quassato hic humiliter
ambulare : quam capite erecto in iudicium
aet̾nae mortis incidere. Multa capita conquas¬
sabit ruinas faciendo: sed replendo aedificabit

Expanded text:
Hic, «super terram,» in hac vita, «conquassabit capita multa.» De superbis humiles facit: et audeo dicere, fratres mei, utile est capite quassato hic humiliter ambulare, quam capite erecto in judicium aeternae mortis incidere. Multa capita conquassabit ruinas faciendo, sed replendo aedificabit
Abbreviated transcription (Latin):
otuer̃ eñi. ẽẽ. dies
tui ñ declinantes : situ adie uͦ ñ declinasses. Decli¬
nasti: & accepistidies declinantes. Quidmirũ sidies
tcu factisunt similes tui: Ipsist̾ enĩdies declinantes:
qͥa deuiasti. Quist̾ dies fumi: Quia tumuisti.
Supͣ enĩ dixerat. defecer̃ sic̃ fumꝰ diesmei : & nc̃ dicit
diesmei sic̃ ũbra declinauer̃. In hac umbra tucdenda

Expanded text:
otuerunt enim esse dies tui non declinantes, si tu a die vero non declinasses: declinasti, et accepisti dies declinantes. Quid mirum si dies tui facti sunt similes tui? Ipsi sunt enim dies declinantes, quia deviasti, qui sunt dies fumi, quia tumuisti. Supra enim dixerat, «Defecerunt sicut fumus dies mei;» et nunc dicit, «Dies mei sicut umbra declinaverunt.» In hac umbra a
Abbreviated transcription (Latin):
unc utiq: quando eũ tanquã
magistrum bonũ captiosa adulatione. laudabant:
Vnde alibi dicitur: & qui laudabant me aduer¬
sus me uirabant. Demnde quia eruper̃ claman¬
tes. crucifige crucifige: secutus adiunxit
Et sermonib odii cireundederunt me

Expanded text:
unc utique quando eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me
Abbreviated transcription (Latin):
ferum genuite & hocipsum anteluciferum
signate dictum. & ꝓprie dictum. & sic impletũ
N octu enim natꝰ est dñs. deũtero uirginis MARIT:
indicant testimonia pastorum. quĩ uigilias ex-¬
ercebant suꝑ gregem suum. Exutero anteluci¬
ferum genui te. Otu dñe meus. sedens ad dexte¬
ram dñimei. unde & filius meus. nisiquia exute¬
ro anteluciferum genui te : & quid natus es.:¬

Expanded text:
ferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» ferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domini mei, unde filius meus, nisi quia «Ex utero ante luciferum genui te?» 17. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
noli quaerere quando. Aet̾̃nitas non habet quan¬
do Quando & aliquando: uerba sunt tempoꝵ
De patre non est natus intempore: ꝑ quẽ facta
sunt tempora. Dictum est gͦ ut dicioportuit.
figurate. ꝓphetice. ut & utẽrus ꝓsecreta substan¬
tia. & lucifer ꝓtemporibus poneretur. An
uultis & ipsum dauid respiciamus. qui dñm
suum dixit filium suũ. ut enim hoc dicer&.
audiuit adño suo. Ab illo audiuit aquo falli
ipse loquitur: ipsius quasi sermo contextus
est. Si ergo ipseloquitur : forte ipse potuit
dicere. exutero ante luciferum genui te.
Ex utero uirginali: ex utero ante luciferum
genuite Si enim illa uirgo ducens ꝓpaginẽ
decarne dauid. ex illo utero natus xp̃c. tanquã
exutero genitus ad auid exutero quomasculꝰ¬
non accessit. Exutero ꝓrsus. ꝓprie exutero.
quia solus ex solo utero Ergo ex ltero inquit ille
quieum dñm suum dixerat: ex utero anteluci¬

Expanded text:
noli quaerere quando; aeternitas non habet quannoli quaerere quando; aeternitas non habet quando. Quando et aliquando verba sunt temporum. De Patre non est natus in tempore, per quem facta sunt tempora. Dictum est ergo, ut dici oportuit, figurate, prophetice, ut et uterus pro secreta substantia, et lucifer pro temporibus poneretur. An vultis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum dixit filium suum? Ut enim hoc diceret, audivit a Domino suo; ab illo audivit a quo falli ipse loquitur, ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virgo ducens propaginem de carne David, ex illo utero natus Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex utero,» quo masculunon accessit: «ex utero» prorsus, proprie «ex utero,» quia solus ex solo utero. Ergo, «Ex utero,» inquit ille, qui eum Dominum suum dixerat, «Ex utero ante luci
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hic
si ds̃ filium habet. num quid & uterum. sed¬
sicut carnis corpora non habet. quia nec sinum:
dictum est. tamen: qui ẽ. in sinu patris. ipse
narrauit. Qui. ẽ. autẽ sinus: ipse est uterus
Et sinus & uterus. ꝓ secreto positus. ẽ Quid ẽ.
exutero : ex secreto. ex occulto. demeipso. de
substantia mea. hoc. ẽ. exutero: quia genera¬
tionem eiꝰ quis enarraliit. accipiamus ergo
dicentẽ patrem ad filium: exutero antelucife¬
rum genuite. Quid . ẽ. gͦ anteluciferum: luci¬
fer ꝓsideribus positus. ẽ: tanquam a parte
totum significante scriptura. & ex eminenti
stella omĩa sydera. Sed illa sydera quomodo
facta sunt: ut sint in signis & intemporibus.
& indieb & in annis. Si ergo & insignis & in
temporib posita sunt sydera. & lucifer nomi¬
natus est ꝓsideribus : quod ẽ anteluciferum
hocẽ. ante sidera. & quod ẽ. ante sidera: hoc ẽ.
ante tempora. Si gͦ ante tẽpora. ab aet̾nitate.

Expanded text:
Quid hic, Si Deus Filium habet, numquid et uterum? Sicut carnis corpora, non habet: quia nec sinum; dictum est tamen, «Qui est in sinu Patris, ipse enarravit» . Qui est autem sinus, ipse est uterus; et sinus et uterus pro secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» Ex secreto, ex occulto; de meipso, de substantia mea; hoc est, «Ex utero:» quia, «Generationem ejus quis enarrabit» ? Accipiamus ergo Patrem dicentem ad Filium, «Ex utero ante luciferum genui te.» Quid est ergo «ante luciferum?» Lucifer pro sideribus positus est, tanquam a parte totum significante Scriptura, et ex eminenti stella omnia sidera. Sed illa sidera quomodo facta sunt? «Ut sint in signis, et in temporibus,» «et in diebus, et in annis» . Si ergo et in signis et in temporibus posita sunt sidera, et lucifer nominatus est pro sideribus; quod est ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante sidera, hoc est ante tempora; si ergo ante tempora, ab aeternitate:
Abbreviated transcription (Latin):
fiant contradnm semper: nonut dño aduersent᷑.
sed ut merita eorum pessima non obliuiscatur
in isto dñs. cumilli & ipsa retribu&: Contra dñm
enĩ dixit: in conspectudnĩ. Nam & alii int̾ pretes
sic transtuler. fiant inconspectu dñi semper. alui
uero fiant contradñm semꝑꝰ Sicut alibi dic¬
tum. ẽ. : posuisti iniquitates nr̃as in conspectu

Expanded text:
Fiant contra Dominum semper, » non ut a Domino adverterentur; sed ut merita eorum pessima non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet; contra Dominum enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conspectu Domini semper;» alii vero, «Fiant coram Domino semper:» sicut alibi dictum est, «Posuisti iniquitates nostras in conspect
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quicumq aguntur: hifilii sunt dĩ Qui
recipiuntur ut rect̾bant cum abraham isaac
& iacob inregno caeloꝵ. expulso seruo qui
non manet indomo in aet̾num. idest isrł scđm
carnem. cui dictum. ẽ: Cum uideritis abraham
isaac. & iacob & om̃s ꝓphetas in regno dĩ. uos

Expanded text:
Dei quicumque aguntur, hi filii sunt Dei : qui Dei quicumque aguntur, hi filii sunt Dei : qui recipiuntur ut recumbant cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum ; expulso servo, qui non manet in domo in aeternum ; id est Israel secundum carnem, cui dictum est, «Cum videritis Abraham, Isaac, et Jacob, et omnes Prophetas in regno Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
FPEAMMONUIMOS LAUIABILEAE
latitudinem. in qua nullas cũ manda¬
ta dĩ faciamus paciamur angustias: intelli¬
gendam esse caritatem ꝓpt̃ quod etiam in
magno isto psalmo cum superius dixissoe. latũ
mañdatum tuum ualde: in hoc sequentiuersu
ostendit unde sit latum dicens
Dilectio ẽ. igitur: latitudo mandati
Vnde quippe fieri potest ut diligatur quod ds̃
iub& diligi. & ipsa iussio nondiligatur : ipsa.
enim lex. Tota die inquit: meditatio mea .ẽ.
Ecce quomodo eam dilexi: ut tota die meditatio
mea essae Uel pocitis sicut gretus habet totã
diem: ubi magis continuatio meditantis ex¬
primitur Id autem intelligitur ꝑ omẽ tẽpus.
quod ẽ. semꝑ Tali expugnatur dilectione
cupiditas: quae sȩpe faciendis legis iussionib
contradicit. concupiscente aduersus sp̃mcar¬
ne. aduersus quam sp̃s concupiscens: ita deb&
tua : Exclusa est: Perquam legem : factoꝵ:
Non: sed ꝑlegem fidei haec ẽ: fides quae per
dilectionem oꝑatur. qm̃ quaerendo. petendo.

Expanded text:
pe admonuimus laudabilem latitudinem, in qua nullas, cum mandata Dei facimus, patiamur angustias, intelligendam esse charitatem. Propter quod etiam in magno isto psalmo cum superius dixisset, «Latum mandatum tuum valde;» in hoc sequenti versu ostendit unde sit latum, dicens: Dilectio est igitur latitudo mandati. Unde quippe fieri potest ut diligatur qipd Deus jubet diligi, et ipsa jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. «Tota,» inquit, «die meditatio mea est.» Ecce quomodo eam dilexi, ut tota die meditatio mea esset: vel potius, sicut graecus habet, «totam diem», ubi magis continuatio meditantis exprimitur. Id autem intelligitur per omne tempus, quod est semper. Tali expugnatur dilectione cupiditas, quae saepe faciendis legis jussionibus contracdicit, concupiscente adversus spiritum carne: adversus quam spiritus concupiscens , ita tua? exclusa est; per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei» . Haec est fides quae per dilectionem operatur ; quoniam quaerendo, petendo,
Abbreviated transcription (Latin):
disti renes meos dñe. Nonsine causa sicut
tenebrae eiꝰ. sic et lum̃ eiꝰ. Intus .ẽ. possessor
Non solum cortenet: sed etiã renes. Nonsolũ
cogitationes: sed etiã delectationes Ipse ergo
possid&e. Unde me delectaret aliquid lũcis
in nocte: ipse ten&e renes meos. Nonnoui de¬
lectari. nisi deluce interiore sapientiae illius
Quid ergo non delectaris deprosperitate re¬
rum. defelicitate tempoꝵ. dehonorib. dediui¬
cus. defamilia: nondelector inquit. Quare :
quia sicut tenebrae eiꝰ: sic & lum̃ eiꝰ. Vnde
tibi ista indifferentia. ut sicut tenebrae eiꝰ.
sic sit tibi & lumen eius: qnde : qm̃tũ posse¬
disti renes meos dñe. Suscepisti me ex ute

Expanded text:
disti renes meos, Domine.» Non sine causa, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Intus est possessor: non solum cor tenet, sed etiam renes; non solum cogitationes, sed etiam delectationes. Ipse ergo possidet unde me delectaret aliquid lucis in nocte; ipse tenet renes meos: non novi delectari nisi de luce interiore sapientiae ipsius. Quid ergo? non delectaris de prosperitate rerum, de felicitate temporum, de honoribus, de divitiis, de familia? Non delector, inquit. Quare? Quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Unde tibi ista indifferentia, ut sicut tenebrae ejus, sic sit tibi et lumen ejus? unde? «Quoniam tu possedisti renes meos, Domine; suscepisti me ex
Abbreviated transcription (Latin):
uitus. ẽ pauꝑ.  abiecti superbi: & instructi¬
sunt humiles: Hoc fecit: & hoe faciendo
adiuuit pauperem amendicitate. Mendicꝰ
ille est nihil sibi tribuens. totum demiscdia
dĩ expectans. ante ianuam dominicã cotidie
clamat. pulsans ut aperiatur ei. nudus &
tremens ut uestiatur: oculos int̾ramdeici¬
ens. & pectus tundens Istũmendicũ. hunc̃
pauperem. hunc humilem: adiuuit ds̃
Plurimum etiam deipsa sepa tione hereticoꝵ
quia pauci facti sunt. uexati sunt : & seduc¬
ti sunt ininuio & non inuia. Deniq quid

Expanded text:
pauper? Abjecti sunt superbi, et instructus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique q
Abbreviated transcription (Latin):
N ũquid memoratus. ẽ. illedierũ antiquorum. per
quẽ factus . ẽ. omĩs dies: sed loqͥtur corpus. loqͥtur
unusquisq illius gr̃a iustificatus. in herens illi in
caritate. & deuota in humilitate loquitur & dicit:
memoratus sũ dierum antiquoꝵ Medita

Expanded text:
Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, medita
Abbreviated transcription (Latin):
dñm fr̃s. quia dare dignatꝰ. ẽ & facultatẽ & sermo¬
nẽ nobis : et uobis intentionẽ & studiũ. Unusqͥs¬
q ut potest: recordetur quod audiuit. Collocu¬
tionẽ inuicẽ ructate. sagẽnã ur̃am ruminate.
quod accepistis non eat inuiscera obliuionis ur̃ȩ
Tesaurus desiderabilis: requiescat in ore ur̃o
Magno labore quȩsita & inuenta sunt: magno
labore nuntiata & disputata sunt. Sit labor
nr̃ fructuosus uobis: & benedicat anima nr̃a dñm:¬

Expanded text:
res, quia dare dignatus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labore quaesita et inventa sunt, magno labore nuntiata et disputata sunt; sit labor noster fructuosus vobis, et benedicat anima nostra Dom
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS ISIE CENTESIMUS
quartus : primus est in eis quib pre¬
notatur alleluia. Cuiꝰ uerbi uel potius
duoꝵ uerborũ : int̃pritatio.ẽ. laudate dñm: Et
ideo indecoepit.¬
Confitemini dño : & inuo

Expanded text:
salmus centesimus quartus, primus est in eis quibus praenotatur «Alleluia.» Cujus verbi, vel potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepiConfitemini Domino
Abbreviated transcription (Latin):
plena ẽ lacrimis: seminemus. Quid seminabi¬
mus : oꝑabona oꝑa miscđiae: semina nr̃a sunt
Dequib seminib. ait apostolus Bonũ autẽ faci¬
entes non deficiamꝰ: tempore enĩ ꝓprio metemꝰ
infatigabiles. Itaq dum tempus habemus ope¬
remur bonum adom̃s. maxime addomesticos
fidei loquens itaq deipsis elemosynis. quid
ait  hoc atitem dico. qui parce seminat: par¬
ce & metae. E rgo qui multum seminat: multũ
met&. Qui parce seminat: parce & metet¬
& qui nihil seminat: nihil met&. Quare ergo¬
desideratis latos fundos. ubi multa semina semi¬
netis. latior uobis nonẽ ubi seminetis quã
xp̃s: qui in se uoluit seminari Terra ur̃a
aeccła ẽ. : seminate quantũ potestis. Sed parũ

Expanded text:
plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed paru
Abbreviated transcription (Latin):
cere seruare. ẽ. dĩ agnoscere. custodire . ẽ: Non
agnoscere : damnarẽ ẽ: Unde enĩ qui nouit omĩa:
dicturꝰ ẽ. infine. non noui uos: Noninde gaude¬
ant & dicant: nonpunimur. quia non nos nouit
iudex Iampuniti sunt: si eos non nouit iudex
Quae ergo dictae sunt uiae quas nouit dñs.
ipsae hic dictae sunt semitae: Quod ait tu cog¬
nouisti semitas meas Omis enim semita uia.ẽ.:
nonom̃ĩs uia semita est. Quare ergo uiae illae
semite dictȩ sunt. nisi quia angustae sunt: uia
lata impiorum: uia angusta iustoꝵ. Quae uia¬
& ipsae uiae : quẽ ad modum quae aeccła. ipsae
aeccła. Et quod caelum: ipsi caeli. Pluraliter dicun¬
tur. & singularit̃ dicuntur. Propt̃ unitatẽ aeccłe:
una eccła. Una .ẽ. columba mea : una . ẽ. matri suȩ

Expanded text:
cere, servare est; Dei agnoscere, custodire est; non cere, servare est; Dei agnoscere, custodire est; non agnoscere, damnare est. Unde enim qui novit omnia, dicturus est in fine, «Non novi vos» ? Non inde gaudeant et dicant, Non puniemur, quia non novit nos judex. Jam puniti sunt, si eos non novit judex. Quae ergo dictae sunt viae quas novit Dominus, ipsae hic dictae sunt semitae, cum ait. «Tu cognovisti semitas meas.» Omnis enim semita, via est; non omnis via, semita est. Quare ergo viae illae semitae sunt dictae, nisi quia angustae sunt? Via lata impiorum, via angusta justorum. 7. Quae via, ipsae et viae: quemadmodum quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; et quod coelum, ipsi coeli. Pluraliter dicuntur, et singulariter dicuntur. Propter unitatem Ecclesiae, una Ecclesia: «Una est columba mea, un
Abbreviated transcription (Latin):
& dixerunt. cȩpimus eum. obpressimꝰ eũ łt tu cog¬
uisti semitas meas. Illi medeiectũ putabant᷑.
tu me sttntem cernebas. Illi qui me ꝑsequebantur
& cõprehenderant: implicatos putabant pedes meos
Sedillis obligati sunt pedes & ceciderunt: nos autẽ
surreximus & erecti sumꝰ. Oculi enim mei sẽꝑ
Perseueraui ambulando: qui enim ꝑseuerauerit
usq infinẽ: hic saluus erit: Illi me oppressum
putabant: sed ego ambulabam. Ubi ambulabam:
Insemitis quasilli non uidebant. qͥ me captũ puta¬
bant. In semitis iustitiae tuae: insemitis p̃ceptoꝵ
tuorum. Tuenĩ cognouisti semitas meas. ꝑ secuitor ñ
eas cognouit. Nam non ineis mihi inuideret:
sed ineis mecũ ambular& Quae sunt istae semite.
nisi uiȩ illae dequib alio loco dicitur. nouit dñs
uiã iustorum. & uia impiorum peribit: Quod non
dixit uiã impiorũ: ñ nouit  nouit iustorũ. impi¬
orum autemperibit: Quod enĩ nonnouit: perit
Multis locis scripturae inuenimus: quia di agnos¬

Expanded text:
 dixerunt, Cepimus eum, oppressimus eum: «Et tu cognovisti semitas meas,» Illi me dejectum putabant, tu me stantem cernebas. Illi qui persequebantur et comprehenderant, implicatos putabant pedes meos: sed illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Oculi enim mei sempePerseveravi ambulando: «Qui» enim «perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Illi oppressum me putabant, sed ego ambulabam. Ubi ambulabam? In semitis quas illi non videbant, qui me captum putabant; in semitis justitiae tuae, in semitis praeceptorum tuorum. «Tu» enim «cognovisti semitas meas;» persecutor non eas cognovit: nam non in eis mihi invideret, sed in eis mecum ambularet. Quae sunt istae semitae, nisi viae illae de quibus alio loco dicitur: «Novit Dominus viam justorum, et via impiorum peribit» ? Non dixit, Viam impiorum non novit: «Novit justorum, impiorum autem peribit». Quod enim non novit, perit. Multis locis Scripturae invenimus quia Dei agnos
Abbreviated transcription (Latin):
GPERIORES UERSUS ALIXI ESALMI
huiꝰ orationem habent: hi autẽ qui
secuntur dequib nunc disputandum
.ẽ. narrationem: Peteba t enim homo dĩ superius
adiutorium grãe dĩ cum dicebat. intua iusti
nunc autẽ dicit. Et ambulabã in latitudi¬
ne.: quia mandata tua ex quisiui Et loque¬
bar intestimoniis tuis in conspectu regũ.
& non confundebar. Et meditabar in man¬
datis tuis: quae dilexi Et leuaui manus
m eas admandata tu a
quae dilexi : &

Expanded text:
periores versus prolixi psalmi hujus orationem habent; hi autem qui sequuntur, de quibus nunc disputandum est, narrationem. Petebat enim homo Dei superius adjutorium gratiae Dei, cum dicebat, «In tua justNunc autem dicit: «Et ambulabam in latitudine, quoniam mandata tua exquisivi. Et loquebar in testimoniis tuis in conspectu re Unde Propheta: Meditabor in mandatis tuis quae dilexi; et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
uocabitur. Anuidȩoꝵ ds̃ tantum. absit Ipse
quia in omĩ t̾ra aeccła eius. ubi p̃dicantur iudi¬
cia eius. Quid ergo ait in alio psalmo: qui an¬
nuntiat uerbum suũ iacob iustitias & iudicia
sua isrł. Nonfecit sic omĩ genti: et iudicia sua
non manifestauit eis. Ideo dictũ est: quia unam
gentem uoluit intelligi ꝑtinentem ad semen
abrahae quae uocata est quidem exomĩb gen¬
tibus : & sic in ea dicuntur oms gentes. ut una
sit gens inadoptionem uocata Extra istam.
nulligenti manifestauit iudicia sua. Qm̃ qui
ẽam noncredider̃. etiam si annuntiata sunt.
manifesta eis utiq non sunt: quia nisi credant.
non intelligent.

Expanded text:
ocabitur» . An Judaeorum Deus tantum? Absit . «Ipse quia in omni terra Ecclesia ejus, ubi praedicantur judicia ejus. Quid ergo ait in alio psalmo: «Qui annuntiat verbum suum Jacob, justitias et judicia sua Israel; non fecit sic omni genti, et judicia sua non manifestavit eis» . Ideo dictum est, quia unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; quia nisi credant, non intelligent.
Abbreviated transcription (Latin):
ron Quod ẽ deglutiuit: hoc ẽ suꝑ oꝑuit
Amborum autẽ id ẽ. dathan & abiron: una erat
combus sit peccatores

Expanded text:
ron.» Quod est, «deglutivit;» hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat combussit peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
absconderem me utiq abeo. Iu uero unanimis
meus. Vnanimen dicit: tanquã und̾ inxp̃o. Est
ergo aeccła quodferat foris. gemat intus: in imi¬
cos tamen suos depucet foris & intus. Foris faciliꝰ¬
& uitabiles: intus difficilius tolerabiles . Dicat gͦ

Expanded text:
abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» . Unianimem dicit, tanquam unum in Christo. Est ergo Ecclesiae quod ferat foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius tolerabiles. 5. Dicat e
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit: quis . ẽ. xp̃c. Homo fuit xp̃c. nec uiuere
potuit cũ uellet uiuere. & mortuus. ẽ inquiunt
nolens: euictus. crucifixus. occisus Inimici ista
dicunt. Aꝑtus iste in imicus. ẽ. ait xp̃s. odit me.
aꝑtas mͥ indicit inimicitias facile. ẽ. istum uel
tolerare: uł euitare. Quid facio de abessalon.
Quid facio de iuda: quid de falsis frĩb quid de
malis filuis.: & tamen filus. qui non contra nos
blasphemant xp̃m. sed nobiscum ad orant xp̃m.
et in nobis persecuntur xp̃m: Dequib consequen¬
t̃ in eodem psalmo dicitur. Alium facile erat
ꝑferre Tum qui oderat me: uel absconderem
me abeo: Abscondis enimte apagano. intrans
aeccłam: Quando autem & ibi inuenis quod timẽs.
quidqueris ubite abscondas. Deniq ille ipse
apostolus qui gemt inpericulis afalsis fr̃ib:
foris inquit pugnae. intus timores. Si ergo is
qui oderat me superme magna locutus fuissee:

Expanded text:
Qui dicit: Quis est Christus? Homo fuit Christus, nec vivere Qui dicit: Quis est Christus? Homo fuit Christus, nec vivere potuit, cum vellet vivere: et mortuus est, inquiunt, nolens, evictus, crucifixus, occisus. Inimici ista dicunt. Apertus iste inimicus est, ait Christus, odit me, apertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant Christum, et in nobis persequuntur Christum? De quibus consequenter in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is qui oderat me, super me magna locutus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
seminituo quodẽ. xp̃s. Uidete quid nobis dicat
Si autem uos xp̃i: ergo ab rahȩ semen estis. Ideo mag¬
nũ est & illud sacram̃tum. er̃ duo in carne una
Refer addistantiam matestatis. duo Duoplane
Non enim & nos uerbum. Non enim & nos inprinci¬
pio ds̃ apud dm̃: Non enum & nos ille: ꝑ quẽ facta
sunt omĩa. Uenitur ad carnem & ibi xp̃s. & ille
& nos Nonergo miremtr in psalmis Multa enĩ
dicit expersona capitis: multa exꝑsona menbroꝵ
Et hoc totum tanquam una ꝑsona sit: ita loquitur
N ec mireris: quia duo in uoce una. Si duo incarne
una: iudas filius sponsi ꝑsequens sponsũ. hoc
tunc cõntingit. an & futurorum exemplũ p̃missũ
.ẽ. Multos enim falsos fr̃s passura erat aeccła:
ut adhuc & usq infinem. sponsum illum filius
ꝑsequatur. Si enim inimicus exprobrasset mͥ¬
sustinuissem utiq ait: & si his qͥ oderat me suꝑ
me magna locutus fuisset. abscondissem me utiq¬
abeo quis ẽ. inimicus.: quis . ẽ. qui oderat me:

Expanded text:
semini tuo, quod est Christus.» Videte quid nobis dicat: «Si autem vos Christi, ergo semen Abrahae estis» . Ideo magnum est illud sacramentum: «Erunt duo in carne una» Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut et adhuc et usque in finem sponsum illum filius persequatur. «Si» enim supportassem utique; et si is qui oderat me, super me mala locutus fuisset, abscondissem me utiqme?
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uero factus . ẽ. inimicus. Om̃s carnales:
sp̃italib inimici sunt. Om̃s tales concupiscen¬
tes presentia : in secuntur eos quos uident
meditari aeterna. Contra hos iste respiciens
in hierusalem. et rogans dm̃ ut eruatur
de captiuitate. quid dicit: memento dñe
filiorum edom. Libera nos acarnalib. ab eis
qui imitantur illum edom: Mem̃to in quit
Dicentium euacuate euacuate. usq ad funda-¬
mentũ in ea. Istum ergodiem memento: quando
euertere uolebant illi hierłm. Quantas enim
ꝑsecutiones passa ẽ. aeccła. quomodo dicebant
filu edom. id est carnales homines subditi dia-
xp̃ianos. nec unus remaneat. euertite usq
adfundamenta. Nonne dicta sunt haec.
Et cum ista dicerentur. per sequentes improbati
sunt. martyres coronati sunt:: dicentium
euacuate euacuate. usq ad fundamentũ in ea
Filli edom dicunt euacuate euacuate. et ds̃ dicit
seruite. Cuius uerba possunt superare. nisidĩ

Expanded text:
Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, qui «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diaboChristianos, nec unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt, martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus verba possunt superare, nisi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ in reditũ hierłm renouatur. & fit renouatio
quȩdam scđm nouum & interiorem hominẽ. &
fit minor tempore: maior potestate. Ergo esau
electi maiores illi reprobati. Uult et ipse eligi :
fiat minor. Edom autẽ appellatus . ẽ : decibo
quodam lenticulȩ rubro id ẽ roseo Quodãcibo
bene cocta erat lenticula defricata. concupiuit
iste esau afrẽsuo iacob: & cessit illi primatũ
suum. uictus concupiscentia manducandae
illius lenticulȩ. Illecessit cibum uoluptatis.
& sumpsit honorẽ dignitatis Ita ex placito
quodã inter eos factumẽ : ut ille maior ille
minor sit. ut maior serui& minori. et appel¬
latus.ẽ. edõm: Interp̃tatur autẽ quantũ dicunt
qui illam linguã nouerunt: edom sanguis
Nam & punice: edom dicitur sanguis Noli mi¬
rari. si ad sanguinẽ ꝑtinent om̃s carnales
Caro et sanguis. regnum dĩ non possidebunt.
Non illuc ꝑtinet edom. ꝑtinet illuc iacobꝰ Quĩ
caruit cibo carnali: & sũpsit honorẽ spĩtalẽ:

Expanded text:
niae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau electi, majores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punice Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem.
Abbreviated transcription (Latin):
Filia babylonis infelix infelix ipsa exultati¬
one tua. ipsa p̃sumptione tua. & inimicis tuis
Filia babylonis infelix. Ciuitas ipsa dr̃ babylon:
& filia babylonis Qui fr̃s maiores sunt: sed
hostes sunt. Prius nati sunt : sed posteriuis
nati uicer̃ ad primatum : Quo modo hierusalẽ¬
& filia hierłm. et quomodo syon. & filia syon:
hocmore appellatur aeccła. et filui aeccłae.
Propter successionem dicitur filia: ꝓpt̃ p̃latio¬
nem dicitur mater. Fuit prima babylonia¬
quaedam. Numquid ipse populus mea ꝑman¬
sit: ꝑ successionem babyloniȩ. facta ẽ. filia
babylonis. Ofilia babylonis. infeliax tu.
Beatus qui retribuet tibi retributionem tuã:¬

Expanded text:
«Filia Babylonis infelix.» Infelix ipsa exsultatione tua, ipsa praesumptione tua, et inimicitiis tuis: «Filia Babylonis infelix.» Civitas ipsa dicitur Babylon  illum Edom, qui fratres majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius nati vicerunt ad primatum: quia concupisceet filia Jerusalem, et quomodo Sion et filia Sion, hoc more appellatur Ecclesia et filia Ecclesiae. Propter successionem dicitur filia, propter praelationem dicitur mater. Fuit prima quaedam Babylonia; numquid ipse populus in ea permansit? Per successionem Babyloniae facta est filia Babylonis. O «filia Babylonis infelix» tu! «Beatus qui retribuet tibi retributionem tua
Abbreviated transcription (Latin):
Miser enim ego homo. quis me liberabit decorpo
gentium quae nondum inuocant nomen dnĩ.
audi nt & quaerant ut inueni ant tribulationẽ
& dolorem. & inuocent nomen dñi. & saluȩfiant.
Non hoc eis dicimus ut quaerant miseriã quam
non habent : sed ut inueniant eam quã nescientes
habent. Neq hoc eis optamus ut t̾rena necessaria
desint eis: quib indigent dum mortalit̃ uiuunt.
sed ut hoc plangant qđ amissa sacietate cȩlesti.
terrenis nondum ad fruendum stabilib bonis.
sed ad sustentandum necessarus indigere meru¬
erunt. Agnoscant & lugeant istam miseriam.
faciat eos beatos lugentes. qui eos esse semper
miseros noluit
Misericors dñs & iustus. &¬

Expanded text:
Miser enim ego homo, quis me liberabit de corpogentium quae nondum invocant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non ad fruendum stabilibus bonis, sed ad sustentandum necessariis indigere meruerunt. Agnoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, qui eos esse semper miseros noluit. 5. «Misericors Dominus, et justus,
Abbreviated transcription (Latin):
totum referri potest. id ẽ. & ad caput & ad cor¬
pus. Ad caput ꝓpt̃ formã serui. ad corpus
ꝓpt̃ ipsos seruos. Potuit enim & in eis dicere
dõ. adiuua me & saluum mefac: inquib saulo
hͥis dixit sciant. ꝓquib seuientib orauit:
quia in eis quib factus .ẽ. opꝓbrium mouen¬
tib in eius illusione capita sua. erant etiam
hi qui in eũ postea credider̃ Discant autẽ qui
formã humani corporis dõ tribuunt: quo modo
habeat ds̃ manũ. Si enĩ quod facit manu facit.
numquid & ipsã manũ suã manufecit: quo¬
modo gͦ hic dictũ est & sciant qm̃manꝰ tua haec¬
dĩ esse xp̃m. unde alibi dicitur. & brachiũ dñĩ
cui reuelatũ est: haec manus & erat & fecit
eã : quia in principio erat uerbum. & uerbum
caro factum est. Et erat sine tempore scđm diui¬
nitatẽ : & factus ẽ. es exsemine dauid scđm carnẽ.

Expanded text:
totum referri potest, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «Adjuva me,» et, «salvum me fac;» in quibus Saulo his dixit, «sciant,» pro quibus saevientibus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est, «Et sciant quoniam manus tua haecDei esse Christum: unde alibi dicitur, «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Haec manus et erat, et fecit eam; quia, «In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est» : et erat sine tempore secundum divinitatem, et factus est ei ex semine David secundum carnem .
Abbreviated transcription (Latin):
quae tibi p̃cepit dñs illa cogita: ideo addidit sẽꝑ.
quia & custodienda .ẽ. obȩdientia ut percipiat᷑
sapientia. & ꝑcepta sapientia. non est deserenda
sapientia: Sp̃italium itaq membroꝵ xp̃i uox
ista est: amandatis tuis intellexi: Hoc enĩ recte
dicit xp̃icorpus in eis quib mandata seruantib
ꝓpt̃ ipsam custodiam mandatoꝵ: prebetur
uberior doctrina sapientiae: Ppterea inquit
odio habui: omnẽ uiam iniquitatis. Necesse
.ẽ. enim ut oderit omnẽ iniquitatem amor iusti¬
tiae . qui tanto maior .ẽ: quanto eum magis
inflãmat amplioris dulcedo sapientiae. quae
p̾betur ei qui obtẽperat dõ. & amandatis eius
intellexit

Expanded text:
«Quae tibi praecepit Dominus, illa cogita;» ideo addidit, «semper,» «Quae tibi praecepit Dominus, illa cogita;» ideo addidit, «semper,» quia et custodienda est obedientia, ut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. Spiritualium itaque membrorum Christi vox ista est, «A mandatis tuis intellexi.» Hoc enim recte dicit Christi corpus in eis, quibus mandata servantibus propter ipsam custodiam mandatorum praebetur uberior doctrina sapientiae, «Propterea,» inquit, «odio habui omnem viam iniquitatis.» Necesse est enim ut oderit omnem iniquitatem amor justitiae: qui tanto major est, quanto eum magis inflammat amplioris dulcedo sapientiae, quae praebetur ei qui obtemperat Deo, et a mandatis ejus intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
dñsdat. ut t̾ranr̃a d& fructum suum: ut bonũ
uere bene id. ẽ. nonmali carnalis formidine.
sed bone sp̃italis dilectione faciamus Nonnulli
sane codices non habent fauum: sed plures
habent: mellis Est autem similis aperta doctri¬
na sapientiae. fauo uero quae de abstrusiorib
sacram̃tis tanquam decellis cereis ore disserentis.
uelut mandatis ex primitur. Verum ori cordis.
Amantlatis tuis intellexi : Aliud ẽ. enim manda¬
datis dĩ. hoc est quantũ mihi uidetur. faciendo
mandata dĩ ꝑuenisse sedicit ad earum rerum
intelligentiã quae concupiuerat scire ꝓpter
quod scriptum est: Concupisti sapientiã : serua
mandata. & dñs preb& illam tibi Nequisquam
p̃posterus antequam habeat humilitatẽ obȩdi¬
entiae. uel it ad altitudinem sapientiae ꝑuenire
quam̃ capere non potest. nisi hoc ordine uenerit:
Sic homo ad occultoꝵ sapientiam ꝑuenĩt: ꝑ
obȩdientiam mandatoꝵ. Cum autem dixiss&

Expanded text:
Dominus dat, ut terra nostra det fructum suum ; ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritualis delectatione faciamus. Nonnulli sane codices non habent; «favum,» sed plures habent. Melli est autem similis aperta doctrina sapientiae; favo vero, quae de abstrusioribus sacramentis, tanquam de cellis cereis, ore disserentis, velut mandentis, exprimitur: verum ori cordis, «A mandatis tuis intellexi?» Aliud enim est, Mandadatis Dei: hoc est, quantum mihi videtur, faciendo mandata Dei pervenisse se dicit ad earum rerum intelligentiam, quas concupiverat scire. Propter quod scriptum est, «Concupisti sapientiam; serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi» : ne quisquam praeposterus, antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire, quam capere non potest, nisi ordine venerit. ad occultorum sapientiam pervenit per obedientiam mandatorum. Cum autem dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
lio. confiteor tibi pater dñe caeli et terrae.
Secutus enim ait quid confiteretur : ut intellige¬
remus. confessionẽ laudis non iniquitatis Con¬
abscondisti haec asapientib & prudentib. &
reuelasti ea paruulis. Laudauit patrẽ laudauit
dm̃: quia non despicit humiles. sed despicit
suꝑbos. Ethic talem confessionẽ audituri sumꝰ
laudis dĩ et gratulationis: confitebor tibi
dñe in toto corde meo. Totum cor meum inarã
tuae confessionis impono. holocaustũ laudis
õfferam tibi. Holocaustum enĩ dicitur sacri¬
ficium: ubi totum incenditur. Grece quippe
holon. latine totum dicitur. Uide quẽ ad mo-¬
dum offerat holocaustum sp̃itale quidicit.
conficebor tibi dñe intoto corde meo: Totum
inquit cormeum flamma tui amoris accen¬
dat. nihil in me relinquatur mihi. Nec qͦ
respiciam ad meipsũ. sed totus inte estuem.
totus inte ardeam: Totus diligam te: tanquã
inflãmatus abstẽ. Confitebor tibi dñe in toto
corde meo: qm̃ audisti uerba oris mer Cuiꝰ

Expanded text:
lio: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae?» Secutus enim ait quid confiteretur; ut intelligeremus confessionem laudis, non iniquitatis: «Conndisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Laudavit Patrem, laudavit Deum, quia non despicit humiles, sed despicit superbos. Et hic talem confessionem audituri sumus, laudis Dei, et gratulationis. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum cor meum in aram tuae confessionis impono, holocaustum laudis tibi offero. Holocaustum enim dicitur sacrificium ubi totum incenditur: graece quippe ὅλον, latine totum dicitur. Vide quemadmodum offerat holocaustum spirituale, qui dicit, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum, inquit, cor meum flamma tui amoris accendat: nihil in me relinquatur mihi, nec quo respiciam ad meipsum; sed totus in te aestuem, totus in te ardeam, totus diligam te, tanquam inflammatus abs te. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; quoniam audisti verba oris mei
Abbreviated transcription (Latin):
paris erũpe & clama quȩ ĩ parduris. qm̃ multi
filu desertȩ magis quã eiꝰ quȩ hab& uirum: respor¬
dit ei. Quidest responditei: Ncõtẽpsit uocantẽ
Quid÷ respondit ei: Ille pluit: illa fructũ dedit.
Responditei. Sedubi: Inuia fortitudinis suae. Nũqͥd
inse: Nãqͥd : cẽt inse. autqua uoce haber& inse

Expanded text:
ris; erumpe et exclama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» ; «respondit ei.» Quid est, «respondit ei?» Non contempsit vocantem. Quid est, «respondit ei?» Ille pluit, illa fructum dedit. 7. «Respondit ei,» sed ubi? «In via fortitudinis suae.» Numquid in se? Nam quid esset in se, aut quam vocem haberet in se
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius: uos benedicite dñm. Om̃senĩ male uiuentes.
& silinguataccant: uitadñm maledicunt. Qiudpd̃
qͥa hymnũ caditat linguatua. si sacrilegiũ exuiltãt
uitatua: Male uiuendo: multas linguas misisti
inblasphẽmia. Linguatua uacat hymno: & cȩterĩ
tẽ intuentiũ. uacant blasphemus. Sigͦ uis benedi¬
cere dñm: fac uerbũ eiꝰ. fac uoluntatẽ eiꝰ: Inpetra ȩdifi¬
care: noli inharena. Audire & ñ facere: inharena
xdificare: Audire & facere : impetra ȩdificare est.
Nec audire nec facere: nichiladificare : Sinharena¬
ȩdificas: ruina adificas. Sinichil aedificas: expositꝰ
pluua. fluminib uentis. ante rapie̾ris qua steteris.
Ergo ñ ÷ cessandũ: sedadificandũ. Necsic ȩdificandũ.
ut ruina ȩdificet᷑ : sed inpetra ȩdificandũ. ut tẽptacio
ñ ȩuertat. Si sic est: benedicdñm. Si ñ estsic: noli
blandire linguȩtuae. Uita tuã int̾roga: ipsatibi res-¬
pondeat. Inuenĩ qͥdsis mali: ge me confitere. Confes¬¬

Expanded text:
dicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium exhalat vita tua? Male vivendo multas linguas misisti in blasphemiam. Lingua tua vacat hymno, et caeterae te intuentium vacant blasphemiis. Si ergo vis benedicere Dominum, fac verbum ejus, fac voluntatem ejus. In petra aedifica, noli in arena. Audire et non facere, in arena aedificare est: audire et facere, in petra aedificare est: nec audire, nec facere, nihil aedificare est. Si in arena aedificas, ruinam aedificas: si nihil aedificas, expositus pluviae, fluminibus, ventis, ante rapieris quam steteris . Ergo non est cessandum, sed aedificandum: nec sic aedificandum, ut ruina aedificetur; sed in petra aedificandum, ut tentatio non evertat. Si sic est, benedic Dominum: si non est sic, noli blandiri linguae tuae; vitam tuam interroga, ipsa tibi respondeat. Invenis quid sis mali; geme, confitere: confes
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt testam̃tũ eiꝰ : & memoria recinentib man¬
dataeiꝰ ut faciant ea. Iãte disponebas extollere.
& forte reddere mͥ psalteriũ qđ ego ñ teneo: aut tota
legẽ memorit᷑ ꝓnuntiare. Planẽ inmemoria melior me:
melior qͦuis iusto. Siustꝰ aduerbu: legẽ ñ ten&.
Seduide ut p̃cepta teneas. sed qͦmͦ teneas: p̃ memoria
seduita. Aemoria retinentib mandata eiꝰ: ñut reddan
ca sedut faciant ea. lamforte mͦ ꝑt̾bat᷑ uniuscuiꝰq
anima. Quisten& omĩa mandatadi: Quis ten& om̃s
litteras di: Ecce uolo ñ solũ memoriã tenere: sed&
qͦmͦ potes. Quacuq paginã inc̾rogaueris: hoc tͥ respoꝵ¬
debit. qđ tenestene. Karitatẽ tene : finis p̃cepti est
Karitas. Noli cogitare demultitudine ramorũ:
radicẽ tene. & tõta arbor inte est. Et memoria reti-¬
nentib mandata eiꝰ: ut faciant ea. Dñsincęlo parauit.

Expanded text:
inquit, «testamentum ejus, et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea.» Jam te disponebas extollere, et forte reddere mihi Psalterium, quod ego non teneo, aut totam Legem memoriter pronuntiare. Plane in memoria melior me, melior quovis justo, si justus ad verbum Legem non tenet: sed vide ut praecepta teneas. Sed quomodo teneas? Non memoria, sed vita. «Memoria retinentibus mandata ejus:» non ut reddant ea; sed, «ut faciant ea.» Jam forte modo perturbatur uniuscujusque anima. Quis tenet omnia mandata Dei? quis tenet omnes Litteras Dei? Ecce volo non solum memoria tenere, sed etquomodo potes. Quamcumque paginam interrogaveris, hoc tibi respondebit: Quod tenes, tene; charitatem tene: «Finis praecepti est charitas» . Noli cogitare de multitudine ramorum; radicem tene, et tota arbor in te est. «Et memoria retinentibus mandata ejus ut faciant ea.» 26. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
ate dñe: ꝓpicius esto tibi. nonfiet istud
Ante lucem uolebat surgere: & luci consiliũ
dare. Sed quid fecit dñs. fecit illum ut post
lucem surgat. Redi post me satanas. Ideo
enim satanas : quia ante lucem uis surgere
Redi postme: ut ego p̃cedam. tu sequaris
quo ego eo. illuc ẽas Non quo tuuis ire.
illuc me uelis ducere. Fgo illis qui uolebant
ante lucem surgere: dicit psalmus Inua¬
num ẽ uobis ante lucem surgere. Et qͣndo
surgimus: cum fuerimus humiliati. Surgi

Expanded text:
a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgi