comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re uolebat: qͥb dicebat. Eg̃o nos ele¬
gi de mundo. et posui nos ut eatis et
fructũ afferatis et fructꝰ ur̃ maneat.
In antt̾ aũ quidam folia habent u̾boꝵ
qͥ recusant ꝓferre fructꝰ oꝑm. undeet
subdit᷑. Non om̃is qͥ dic̃ mͥ dñe dñe¬

Expanded text:
re volebat, quibus dicebat: « Ego vos elegi de mundo, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Inaniter autem quidam folia habent verborum, qui recusant proferre fructus operum. Unde et subditur: « Non omnis qui di
Abbreviated transcription (Latin):
um lingnaꝵ apłis tͥbint. Nec solum
tunc uerum etram anteqͣm pateret᷑
testimoniũ ei ꝑhibuit. qnͣdo iniorda¬
ne aiohanne baptizatus in specie co¬
lube suꝑ eum appaunt. et andita
uox dicentis hic est filius meus dilec-¬

Expanded text:
um linguarum apostolis tribuit . Nec solum tunc, verumetiam antequam pateretur, testimonium ei perhibuit quando in Jordane a Joanne baptizatus in specie columbae super eum apparuit, et audita est vox dicentis: « Hic est Filius meus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum uob̃: nt cum uen̾it hora
eoꝵ reminiscamini qr ego dixi uob̃.
Predicit pns magist̾ ꝑsecutiones dis¬
cipłis uent᷑as: ut tanto faciliꝰ eas ueni¬
entes tollerent. qnͣto ab illo predictaᷤᷤ
recolerent. Iimis enim iacula ferĩt
que p̾usderi possunt. Repentimi uͦ et
subitanei casus: etiam fortissimos mi¬
lites inbello contbare solent. Et ideo ñ
solum hic qd̃ fictinũ erat p̾dic̃̾e no¬
luit. s etiam płiis in locis ut tanto
leuius tribulationes et angustias sus¬
ferrent: quanto ꝑ p̾sciencie clipeum
muniti eẽnt. Cum enim mitteret e¬
os ad p̾dicandũ dicens. Ecce ego mit¬
to uos sic̃ ones in medio lupoꝵ. qͥd ꝓ
eadẽ p̾dicatione passimi eẽnt. cõti

Expanded text:
locutus sum vobis, ut cum venerit hora, eorum reminiscamini, quia ego dixi vobis. » Praedicit pius magister persecutiones discipulis venturas, ut tanto facilius eas venientes tolerarent, quanto ab illo praedictas recolerent. Minus enim jacula feriunt quae praevideri possunt, repentini vero et subitanei casus etiam fortissimos milites in bello conturbare solent. Et ideo non solum hic quod futurum erat praedicere voluit, sed etiam plurimis in locis, ut tanto levius tribulationes et angustias sufferrent, quanto per praescientiae clypeum muniti essent. Cum enim mitteret eos ad praedicandum, dicens: « Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum, » quid pro eadem praedicatione passuri
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝑsecutiones patiunt᷑. tanto
sustinuerunt. quanto priores in dm̃
p̾dicatione appaiuerunt. Consolat᷑
aũ pius magister m̃tes discipłor. ut
eo minus rabiem ꝑsequentium time¬
rent. quo hec sibi apio magistro p̾dic¬
ta recolerent. unde cum eis alibi ꝑse¬
cutiones uenturas ꝓ p̾dicatione pre¬
dicẽt: semet ip̃m in exemplũ tolerã¬
cie ꝓposint dicens. Si pne ꝑsecuti ft̃

Expanded text:
ersecutionem patiuntur , » tanto sustinuerunt, quanto priores in Domini praedicatione apparuerunt. Consolatur autem pius magister mentes discipulorum, ut eo minus rabiem persequentium timerent, quo haec sibi a pio magistro praedicta colerent. Unde cum eis alibi persecutiones venturas pro praedicatione praediceret, semetipsum in exemplo tolerantiae proposuit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam aũ ñ possunt occicłe. s potiꝰ eũ
timete qui potest corpus et aĩam per¬
dere ingehemĩa. Et alibi. Si demñ¬
do eẽtis: mundus qd̃ suũ erat dilig̾et.
Qma uͦ ñ estis de mundo s elegi uos
de mundo: ideo odit nol muncdus.
S candalizari aũ est aliqͤm in ꝑsecuti¬
one afide defic̾e: uel ap̾dicatione cessa-¬
re. Et fortiores eos redc̾et. ñ solum ꝑse¬
cutiones eis p̾dixit. s etiam eiusdem
genus ꝑsecutionis ostendicũ adiux̃.
Absq sinagogis facient uos. Sina¬
goga enim grece: latine conuentꝰ¬

Expanded text:
animam autem non possunt occidere; sed potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . » Et alibi: « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret. Quia vero non estis de mundo, sed ego elegi vos de mundo, ideo odit vos mundus . » Scandalizari autem est aliquem in persecutione a fide deficere vel a praedicatione cessare. Ut autem fortiores eos redderet, non solum persecutiones eis praedixit, sed etiam ejusdem genus persecutionis ostendit, cum adjunxit: « Absque synagogis facient vos. » Συναγωγὴ enim Graece, Latine convent
Abbreviated transcription (Latin):
is scelerib aliqͤm extra eccl̃iam repel¬
h: sic erat tumc uituꝑabile ext̾neñ
quẽqm̃ asmagoga sieri. Qd̃ autẽ asma¬
goga frequent eiecli funt. lib̃ actuũ
apłoꝵ plenit̾ declarat in quo legit᷑
qr statuentes eos inconcilio denunti¬
auerunt eis ne tinqm hõi loqͤrentur
neq doc̾ent in noĩe ihn: quando illi
ibant gaudentes a conspectu concilii
qm̃ cligni habiti sunt ꝓ noĩe ih̃u cõ¬
tumeliam pati. S quia plures indeoꝵ

Expanded text:
iquem extra Ecclesiam repelli, sic erat tunc vituperabile extraneum quemquam a Synagoga fieri. Quod autem a Synagoga frequenter ejecti sunt, liber Actuum apostolorum pleniter declarat, in quo legitur: « Quia statuentes eos in concilio, denuntiaverunt eis, ne cuiquam homini loquerentur, neque docerent in nomine Jesu, quando illi ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . » Sed quia plures
Abbreviated transcription (Latin):
postoł commouert̃: recte subdit᷑. Sed
uenit hora ut om̃is qui int̾ficit uos
arbitͤtur obseqͥumn se p̾tare de̾ ho¬
ra in hoc loco tempꝰ ꝑsecutionis intel¬
ligi potest: quo apłi pessime erant ꝑ¬
secutiones passuri. Magnum qͥppe
obsequium se p̾stare deo arbitrabãt᷑
cũ p̃dicatores euangelii quasi deftruc¬
tores legis ꝑsequebantur. De qͥb ait
apłis. Confiteor ⁊ elum cł̾i habent: s
ñ scłm scientiam. frustra asi defendt̃
legem ꝑ seruũ datam: qͥ amittunt
gr̃ãm ꝑfiliũ factam: qr sic̃ scͥptũ est.
lex ꝑ moysen data est: gr̃ã et u̾itas ꝑ¬

Expanded text:
moverunt, recte subditur: « Sed venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. » Hora in hoc loco tempus persecutionis intelligi potest, quo apostoli a pessimis erant persecutiones passuri. Magnum quippe obsequium se praestare Deo arbitrabantur, cum praedicatores Evangelii quasi destructores legis persequebantur. De quibus ait Apostolus: « Confiteor, zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . » Frustra autem defendunt legem per servum datam, qui amittunt gratiam per Filium factam. Quia sicut scriptum est: « Lex per Moysen data est, gratia et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ ꝑhibendũ fortes recłdidit.
unde et subdit᷑. Et uos testimonnĩ
ꝑ hibebitis: quia abimitio met̾ estis.
Non dicit abuntio scłi. neq abini¬
tio natiuitatis. s abinitio sue pre¬
dicationis. Nam inmitio suep̾dica¬
tionis dñs discipłos clegit. sic̃ sdein
iohes alibi ait. Hoc fecit untium sig¬
crediderunt in eum discipłi eĩ. Tan¬
to enim uerius eiꝰ testimoniũ post
ip̃is głosissimã ascensionẽ ꝑhib̾e
potuerunt. qnͣdo manifestius illuis
oꝑa ⁊ uirtutes abmitio sue p̾dicati¬
onis conspexerunt. unde et cdixetũt.
Nos testes sumꝰ borũ om̃ium que fec̾
inregione uideoꝵ. et ierłm. que occi¬
derant suspesdentes in ligno. Hꝯñc

Expanded text:
ium perhibendum fortes reddidit. Unde et subditur: « Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. » Non dicit ab initio saeculi, neque ab initio nativitatis, sed ab initio suae praedicationis. Nam in initio suae praedicationis Dominus discipulos elegit, sicut idem Joannes alibi ait: « Hoc fecit initium sigcrediderunt in eum discipuli ejus . » Tanto enim verius ejus testimonium post ipsius gloriosissimam ascensionem perhibere potuerunt, quanto manifestius illius opera et virtutes ab initio suae praedicationis conspexerunt. Unde et dixerunt: « Nos testes sumus horum omnium quae fecit in regione Judaeorum et Jerusalem, quem occiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad sufferendas tͥbulationes et
passiones consolatꝰ est s etiam coti¬
die ꝓpcc̃i perpetratione lngentib cdñ
spem ueme repmittit magnam cõso¬
lationẽ impendit Aquo se consolarz
p̾cabat᷑ ꝓpħa cum dicebat. Consolati¬

Expanded text:
ones et passiones consolatus est, sed etiam quotidie pro peccati perpetratione lugentibus, dum spem veniae repromittit, magnam consolationem impendit. A quo se consolari precabatur Propheta, cum dicebat: « Consolati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet. ñ qd̾ alit̾ ꝓcedat a pr̃e ⁊ alit̾
a filio. uel alit̾ mittat᷑ afilio et alit̾
ap̃re: s quia ip̃a missio ꝓcessio est. et
ip̃a ꝓcessio missio. Neq em̃ dm̾̃sitas
est ꝓcedentis uel mittentis quib una
est essencia parꝙ ditas. Non em̃ mi¬
nor est esle qui ꝓcechit illo aquo ꝓce¬
dit nec minor est ille qui mittit᷑ illo
a quo mitut᷑ qr qd̃ est pat̾ hoc est filĩ¬
⁊ sp̃c sc̃s. Qua enim amboꝵ sp̃c est coe¬
t̾mis et consubstancial sic̃ ꝓcedit apr̃e
ita et afilio. Et sic̾ mittit᷑ afilio mittit᷑
euangłio manifestat dicens discipłis
sins. Non enim nos estis qui loqͥmi¬

Expanded text:
hibet: non qui aliter procedat a Patre, et aliter a Filio, vel aliter mittatur a Filio, et aliter a Patre: sed quia ipsa missio processio est, et ipsa processio missio. Neque enim diversitas est procedentis vel mittentis, quibus una est essentia, parque deitas. Non enim minor est ille qui procedit, illo a quo procedit: neque minor est ille qui mittitur illo a quo mittitur: quia quod est Pater, hoc est Fili sanctus. Quia enim amborum Spiritus est coaeternus et consubstantialis, sicut procedit a Patre, ita et a Filio: et sicut mittitur a Filio, mittitur Evangelio manifestat dicens discipulis suis: « Non enim vos estis qui loquimi
Abbreviated transcription (Latin):
di sp̾c intelligi possunt: qui uidentes pec¬
catores ꝑ dm̃ incarnationẽ desua potesta¬
te erpi timore et ammiratione concussi
sunt. Unde ꝑ obsessum hoĩem: loq̾bant᷑.
Quid nob̃ et tibi fili di uenisti ante tẽpus
tum rogabatit eum demonia: ut si ea mit¬
teret in abissum.¬

Expanded text:
di spiritus intelligi possunt, qui videntes peccatores per Domini incarnationem de sua potestate eripi, timore et admiratione concussi sunt. Unde et per obsessum hominem loquebantur: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus tum rogabant eum daemonia ut non eos mitteret in abyssum
Abbreviated transcription (Latin):
et caro mea exultauer̃t in dm̃ iuuum Do
mus ad qmͣ post curationẽ ire iubem᷑ ꝑadi¬
equũ ẽ ut penitendo ad eam redeamꝰ. Ato qͣm
ardentissimo amore ꝑuenire obtabat ille:
qui dicebat. Unam pecii a dño hanc reqͥrã:
in locum tab̾nacłi ad mirabit usq ad do¬
patͥs mei: mansiones multe funt uiden¬
tes aũ turbe: tiuert et glorificauert̃ dm̃
qͥ declit potestatẽ talẽ hõĩb In hoc loco decla

Expanded text:
o mea exsultaverunt in Deum vivum . » Domus ad quam post curationem ire jubemur, paradiaequum est ut poenitendo ad illam redeamus. Ad quam ardentissimo amore pervenire optabat ille, qui dicebin locum tabernaculi admirabilis usque ad doPatris mei mansiones multae sunt . » « Videntes autem turbae timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit potes
Abbreviated transcription (Latin):
do peccator post cõu̾sionẽ
carnẽ
suam crucifigit. mortificando m̃bra sua qͦ
carnẽ suã cum uiciis et concupiscenciis. Cu¬
ius eñi anima dm̃ ꝑfecte iud̾e desiderat:
dignũ est. ut etiam eiꝰ caro uirtutib se sub¬
dat millius exemplo qui ait. Situnt inte
aĩa mea: qmͣ multiplicit̾ tͥ et caro mea

Expanded text:
do peccator post conversionem carnem suam crucifigit, mortificando membra sua, quae carnem suam cum vitiis et concupiscentiis . » Cujus enim anima Deum perfecte videre desiderat, dignum est ut etiam ejus caro virtutibus se subdat, illius exemplo qui ait: « Sitivit in te anima mea, quam multipliciter et caro mea
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ irr̃m cognoscite. cũ uideritis eũ
uenientẽ mansuetũ. ñ suꝑbũ s hu¬
milẽ. Non armoꝵ splendore t̾ribilẽ.
ut qͦndã ad ur̃am destructionẽ na
buchodonosor ⁊ anthiocꝰ uenert s
ad restaurationẽ: ñ sedentẽ suꝑ spu¬
meũ equũ discorctie amatorẽ. qui
ungula t̾ram fodiat et ꝓcul odoret᷑
bellũ: s suꝑ asinã pacis amicã. uel
suꝑ pullum filiũ asine. Non ut an¬
ferat ate temꝑale regnũ atq t̾renũ:
s ut conferat tibi si creclidens celeste
et sempit̾nũ:. Non ut ducat te int̾rã
alienã uinctũ. s ut restituat in ꝓpͥa
liberũ. Qd̃ aũ ait tuus tale ẽ acsi
dic̾e̾t. Tuus in qͣm ñ alienus: ñ ex¬
traneus s ꝓpͥus. Extenatꝰ. et in te
nutͥtus: ⁊ ad tuam salutẽ ueniens.
dit suã mansuetudine ñ solũ in
u̾bis. s etiã insubiugat sessione
Spiritalit̾ namq syon qͦ specula¬

Expanded text:
regem vestrum cognoscite: Cum videritis eum regem vestrum cognoscite: Cum videritis eum venientem mansuetum, non superbum, sed humilem: non armorum splendore terribilem, ut quondam ad vestram desdonosor et Antiochus venerunt, sed ad restaurationem: non sedentem super spumeum equum discordiae amatorem, qui ungula terram fodiat, et procul odoretur bellum, sed super asinam pacis amicam, vel super pullum filium asinae: non ut auferat a te temporale regnum atque terrenum, sed conferens tibi, si credideris, coeleste et sempiternum: non ut ducat te in terram alienam vinctum, sed ut restituat in propria liberum. Quod autem ait, « tuus, » tale est ac si diceret: Tuus, inquam, non alienus, non extraneus, sed proprius, ex te natus, et in te nutritus, et ad tuam salutem veniens. dit suam mansuetudinem non solum in verbis, sed etiam in subjugali sessione. Spiritaliter namque Sion
Abbreviated transcription (Latin):
theus euangłista seruat. Qui eñi
hebreis hebreo sermone scͥpsit euan¬
geliũ: ubic̃q se loci oportunitas de¬
dit. suam narrationẽ legis et
ꝓpħarũ testimoniis cõ x fimauit.
Unde cũ dixiss dñm misisse discipłos
ad soluendam asinam uel pullũ: cõ¬
tinuo testimoniũ ꝓphe adhibuit
dicens. Dicite filie syon. Ecce rex
tuus uenit tibi: et R Hoc testi¬
moniũ in ⁊acharia ꝓpħa legitur.
Qd̃ ñ solũ impletum est qi dictũ
erat: s etiam antea p̾dictũ est. qͥ a
implendũ erat. Ut autẽ omñe ex¬
cusationẽ ignorãcie a uideis aufer¬
ret: cũ dm̃ aduentũ p̾dic̾et ꝓpħa¬
ip̃am qͣlitatẽ dñi aduementis os¬
tendit dicens. dicite filie syon. Et
reliq̃. Hꝯistorialit̾ aũ filiã son
ierłm appellat in cuĩ sublimiori
loco syon posita erat: ñ solũ ad de¬
fendendũ tucior s etiã ad contẽ¬
plandũ sublimior locꝰ. Acsidic̾et ꝓ¬
ph̾a. Ouos iudei qͦs ille aduent̾ dm̃
incarne inuent᷑urꝰ est. his signis

Expanded text:
thaeus evangelista servat. Qui enim Hebraeis Hebraeo sermone scripsit Evangelium ubicunque se loci opportunitas dedit, suam narrationem legis et prophetarum testimoniis confirmavit. Unde cum dixisset Dominum misisse discipulos ad solvendam asinam et pullum, continuo testimonium prophetae adhibuit, dicens: « Dicite filiae Sion: Ecce rex tuus venit, » etc. Hoc testimonium in Zacharia propheta est, quod non solum impletum est, quia praedictum erat, sed etiam antea praedictum est, quia implendum erat. Ut autem omnem excusationem ignorantiae a Judaeis auferret, cum Domini adventum praediceret pni advenientis ostendit, dicens: « Dicite filiae Sion, » etc. Historialiter autem filiam Sion Jerusalem appellat, in cujus sublimiori loco Sion posita erat, non solum ad defendendum tutior, sed etiam ad contemplandum sublimior locus. Ac si diceret propheta: O vos Judaei, quos ille adventus Domini in carne inventurus est, his signis
Abbreviated transcription (Latin):
strauerunt: iter simpliciorib oftẽ¬
dentes. ꝑ qd̾ ad celũ ꝑuenire possẽt.
Qui uͦ ramos de arborib p̾cidebãt
et sternebant inuia sc̃i confessores
sunt. qui dũ sentencias patrũ p̾ce¬
dentium multiplices et necessari¬
as ad nr̃am doctͥnam ꝓferunt. qͣsi
de sꝑitalib arborib ramos ceden¬
tes celestis pat̾e iter decorant. Tur¬
be aũ p̾cedentes et sequentes utͥus¬
q testam̃ti significant fideles ue¬
teris scil ac noui. una cm̃ uoce cla¬
mabant: quia una ẽ fides p̾ceden¬
tium aduentũ dñi et sequentiũ.
rum: nos iam crecdimus fc̃m. Qͥa
autẽ clamant: audiamus. Osãna
filio dauid. Osanna quippe: uox ẽ
exultantiũ parit̾ et laudantiũ. fi¬
lium quoq dd̃ ꝓfitent᷑: quia de dd̃
stẏrpe nr̃ ad nos saluator descen

Expanded text:
iter simplicioribus ostendentes, per quod ad coelum pervenire possent. Qui vero ramos de arboribus praecidebant, et sternebant in via, sancti confessores sunt, qui dum sententias Patrum praecedentium multiplices et necessarias ad nostram doctrinam proferunt, quasi de spiritualibus arboribus ramos caedentes, coelestis patriae iter decorant. Turbae autem praecedentes et sequentes, utriusque Testamenti significabant fideles, Veteris scilicet ac Novi. Una enim voce clamant, quia una est fides praecedentium adventum Domini, et sequentium, rum, nos jam credimus factum . » Quod autem clamant, audiamus: « Hosanna filio David. » Hosanna quippe vox est exsultantium pariterque laudantium. Filium quoque David profitentur, quia de David stirpe natus ad n
Abbreviated transcription (Latin):
dicante petͦ una die creliderunt
runt et puliũ: quando iłł maxi¬
ma ex ꝑte ñ credentib. ꝓꝓbecti p̃¬
dicauert̾ ubiq deo cooꝑante et
sermonẽ confirmante sequẽtib
signis. s quia osdo rationis poᷤ¬
cit ut prius instruat᷑ hõ in fide:
ac deinde cdm̃ sessorẽ hr̃e possit:
rec̾te subiungit᷑. Et imposuert
suꝑ eũ uestimenta sua: et eũ de¬
suꝑ sedere fecerunt. uestim̃ta a¬
postoloꝵ. eoꝵ doct̾ͥnam significãt.
Quasi gͦ suꝑ asinam et pullũ ue¬
stũta lua imposuer̃t ut ihc mol¬
lius sed̾et: quando sua doctrina cor¬
da hoĩm instruxert̃ utͤ ħͣ abitato¬
rem hr̃e possent. Queritur aũ qͦmͦ
in tã breui spatio itineris: suꝑ utrũ
sedit: pullus absq sessore fuit. Si
aũ suꝑ pullũ qsd̃ plus cõpetit sedit:
asina asessore lib̾a mansit. Qd̾ ta¬
men fieri potest. ut prius asine su¬
ꝑ sederit: deinde iherosoluns ap¬
ꝓpinquans turbas sibi obuiantib
a sellum luꝑ sed̾e uoluerit. sic dic̾

Expanded text:
dicante Petro, una die crediderunt runt et pullum, quando illis maxima ex parte non credentibus, profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quia ordo orationis poscit ut prius instruatur homo in fide, ac deinde Deum sessorem habere possit, recte subjungitur: « Et imposuerunt super eum vestimenta sua, et eum desuper sedere fecerunt. » Vestimenta apostolorum eorum doctrinam significant. Quasi ergo super asinam et pullum vestimenta sua imposuerunt, ut Jesus mollius sederet, quando sua doctrina corda hominum instruxerunt, ut Deum habitatorem habere possent. Quaeritur autem quomodo in tam brevi spatio itineris super utrumr asinam sedit, pullus absque sessore fuit: si autem super pullum quod plus competit sedit, asina a sessore libera mansit. Quod fieri potest, ut prius super asinam sederit, deinde Hierosolymis appropinquans, turbis sibi obviantibus, super asellum sedere voluerit, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mine dñi. Consideranda est in
hoc loco iuxta ordinẽ ꝑsonaꝵ:
qualitas m̾itoꝵ. Aui suꝑ asinam
uestuñta sua imponebant. ut iħc
mollus sederet: alii uestim̃ta sua¬
mniia sternebant. ne pes asine
inpingeret: alii ramos de arbo¬
rib inuia sternebant. ut it̾ asme
planũ et decoꝵ redd̾ẽt. Et qͥ uicimiꝰ
appropinqͣre neqͥbant: seqͥntes

Expanded text:
ine Domini. » Considerandum est in hoc loco juxta ordinem personarum, qualitas meritorum: alii super asinam vestimenta sua imponebant ut Jesus mollius sederet: alii vestimenta sua sternebant in via, ne pes asinae impingeret: alii ramos de arboribus in via sternebant, ut iter asinae planum et decorum redderent: et qui vicinius appropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
id est eccłie. ecce rex tuus uenit se¬
dens suꝑ asinam et pullũ. id est
non suꝑboꝵ s humiliũ m̃tes in¬
habitans. ut discas ab eo qͥ mittis
est et humilis corde. quia qͥ huiꝰ
regni particeps ẽẽ desiderat: neces¬
se est ut humilis sit et mansuetꝰ.
Non reddens malũ ꝓ malo. nec ma¬
ledictũ ꝓ maledicto: ut in eoꝵ nu¬
mero conputari possit. de qͥb dr̃.¬
et in habitabunt in scłm scl̃i suꝑ e¬

Expanded text:
est Ecclesiae: « Ecce rex tuus venit sedens super asinam et pullum, » id est non superborum, sed humilium mentes inhabitans, ut discas ab eo qui mitis est et humilis corde: quia qui hujus regis regni particeps esse desiderat, necesse est, ut humilis sit et mansuetus, non reddens malum pro malo, nec maledictum pro maledicto, ut in eorum numero computari possit, de queti haereditabunt
Abbreviated transcription (Latin):
bene ꝓsꝑare. benedictus qui uentur
est in noĩe diii. ẜ quo in ebreo habet᷑.
anna. adonai. osanna: que simachuis
more suo aꝑtius transtulit dicens. Ou¬
na gͦ ꝓpͥe hebreoꝵ sermo est: et inter¬
p̾tatur in nr̃a lingua. salua siue sal¬
uifica: fm gͦ turbe salua sine saluifi¬
ca clamabant: utiq saluatorem cre¬
debant. Benedictũ quoq in nomine

Expanded text:
us est in nomine Domini. » Pro quo in Hebraeo habetur Hosanna Adonai Hosanna, quem Symmachus more suo apertius transtulit, dicens: « Obna ergo proprie Hebraeorum sermo est, et interpretatur in nostra lingua, salva, sive salvifica: cui ergo turbae salva sive salvifica clamabant, utique Salvatorem credebant. Benedictum quoque ve
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Bcati qui seminatis super
om̃s aquas: mitͥtentes. pedem bouis
et asini. Ergo in hoc loco asma uel
pullus qui ad sedendũ dño ad du¬
cunt᷑: simplicẽ uel innocentẽ sig¬
nificant animã. Dñs enin super
asinam sedet. quando simplicem
m̃tem in habitat. sic̾ ab eo ꝑ ꝓph̾am¬
dr᷑. Suꝑ quẽ reqͥescet sp̃c meus
nisi suꝑ humilẽ et qͥetũ et trm̃tem
sermones meos: Quasi enĩ dñs a¬
sellum sedens ierłm tendit: cũ sim¬
plicem m̃tẽ in habitans. ad uisio¬
nẽ intime pacis eam ardent festi¬
uare docet. Qd̾ bene in sacra ueragi¬
q historia signatur. cũ axacalep.
filia suꝑ asinam sedens suspirasse
legit᷑. Quasi eñĩ axa calep filia
asinam sedens suspirat. quando
mens simplicis uiri ꝓ celestis uite
desiderio ingemiscit. Dm̃ iussionẽ
obediencia sequta ẽ apłoꝵ. Unde
et subdit᷑. Euntes aũ discipłi: fe¬
cerunt p̾cepit illi ih̾c: et ad duxe¬
ꝑ asinam et pullũ utrũq ppłm

Expanded text:
dicitur : « Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini. » Ergo in hoc loco asina vel pullus, qui ad sedendum Domino adducuntur, simplicem vel innocentem significant animam. Dominus enim super asinam sedet, quando simplicem mentem inhabitat, sicut ab eo pr quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos? » Quasi enim Dominus asellum sedens Jerusalem tendit, cum simplicem mentem inhabitans, ad visionem intimae pacis eam ardenter festinare docet. Quod bene in sacra veracique historia signatur , cum Achsam, Caleb filia, super asinam sedens, suspirasse legitur: quasi enim Achsam Caleb filia asinam sedens suspirat, quando mens simplicis viri pro coelestis vitae desiderio ingemiscit. Domini jussionem obedientia secuta est apostolorum. Unde et subditur: « Euntes autem discipuli, fecerunt sicper asinam et pullum utrumque populum
Abbreviated transcription (Latin):
demomior mox ut fides xp̃i patuit
ꝑ p̾dicationẽ apłoꝵ: in tantũ ut
illor manib i dola destruerent᷑. qͦꝵ
sumptu et labore fuerãt edificata.
Unde et ꝑ obsessũ hoĩem: dño dixeit᷑.
Quid nob̃ et tibi fili dd̾: uenisti an¬
te tempus torqͤrenos. Hoc aũ totũ
fc̃m est: ut adimpleret᷑ qd̾ dictũ ẽ
ꝑ ꝓph̾am dicentẽ. Dicite filie syon.
Eoce rex tuus uenit tibi mansuetꝰ.

Expanded text:
daemoniorum, mox ut fides Christi patuit daemoniorum, mox ut fides Christi patuit per praedicationem apostolorum, in tantum ut illorum manibus idola destruerentur, quorum sumptu et labore fuerant aedificata. Unde et per obsessum hominem Domino dixerunt: Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos ? « Hoc autem totum factum est ut adimpleretur quod dictum est per prophetam dicentem: Dicite filiae Sion: Ecce rex tuus
Abbreviated transcription (Latin):
cite qi dñs uis opꝰ habet et cõfestim
dimittet uos. hoc est qd̃ iuixta lucã
euangłistam pullus que discipłi
dños habuisse fert᷑: qr uideoꝵ et gẽ¬
tium ppłs ũ uni errori: s multis e¬
rat declitus. Dm̃ aũ qͥ solutioni cõ¬
tradicebant. inmundi sp̃c st̃ intel¬
ligendi: qr quãdã tirannidẽ post
pcc̃m in humano gen̾e sibi uindi¬
cabant Cumq ꝑ p̾dicationẽ apłoꝵ
eos ad fi dem conu̾ti cernerent.
dixer̃t Ut qͥd soluitis pullum:
qm̃ om̃i studio conati erãt eoꝵ p̾di¬
cationi resistere. luscitantes reges
⁊ tirannos adeoꝵ ꝑ secutionẽ:. ne
gelius humanũ ab eoꝵ uincłis sol¬
ueret᷑. S postqͣm discipłi dixer̃t
dñs his opul habet. confestim cdimi¬
ser̃t eos qr pt̾qmͣ talia signa et mi¬
tes mortuos. ⁊ ab humano corpore
numundos sp̃c expellentes et cet̾a qͣm¬
plura ut adeo cognosc̾ent᷑ ẽẽ missi:
coacti nolentesq genꝰ humanũ
reliquer. Infirmata est aũ uirtus

Expanded text:
cite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. » Hoc est quod juxta Lucam evangelistam pullus quem discipuli inos habuisse fertur, quia Judaeorum et gentium populus non uni errori, sed multis erat deditus. Domini autem qui solutionem contradicebant, immundi spiritus sunt intelligendi, qui quondam tyrannidem post peccatum in humano genere sibi vindicabant. Cumque per praedicationem apostolorum eos ad fidem converti cernerent, dixerunt: Ut quid solvitis pullum? Quoniam omni studio conati erant eorum praedicatione resistere, suscitantes reges et tyrannos ad eorum praedicationem, ne genus humanum ab eorum vinculis solveretur. Sed postquam discipuli dixerunt, « Dominus his opus habet, » confestim dimiserunt eos: quia postquam talia signa et mites mortuos, et ab humano corpore immundos spiritus expellentes, et caetera quamplura, ut a Deo cognoscerentur esse missi, coacti nolentesque genus humanum relinquere. Infirmata est autem virtus
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ et impleuit totã t̾ram.
maxillaꝵ int̾pretat᷑. significat
eccłiam. que sine int̾missione os
qd̃ uulgo buca dr̃ in cõfessione
am̃ aꝑtũ habet dicens cũ psal¬
mista ꝑ reocupemꝰ faciẽ dm̃ in cõ¬
tessione et inpsalmis iubilemꝰ ei.
et Rł. Bene gͦ bethfage in latere
montis olrueti ẽẽ dicit᷑. qr de latere
xp̃i pendentis incruce ecclia ẽ for¬
mata quando unꝰ militũ lancea
latus erus aꝑuit: et continuo ex¬
uit sangnis redemptionis ⁊ aqͣ¬
pacis int̾p̾tat᷑. celestẽ patͥam signi¬
ficat. ubi sũma et uerã pax deuisi¬
one conditoris. Pulcre gͦ dñs cũ
ierosolimis tendit. bethfage ed
montẽ oliueti uenisse descubit᷑: qr
om̃is qͥ aduisionẽ suꝑne pacis ue¬
nire desiderat: necesse est ut prius
ore conficeatur. Et sic̃ in bechfage
sac̃̾dotes hostias p̾parabant et emũ¬
dabant qͣs intemplo dm̃ erant
oblat᷑i: ita unꝰqͥsq fidelis inp̾senti
eccłia ab om̃ib iutiis et pcc̃is ꝑ

Expanded text:
otam terram . maxillarum interpretatur, significat Ecclesiam, quae sine intermissione os, quod vulgo bucca dicitur, in confessione Domini apertum habet, dicens cum Psalmista: « Praeoccupemus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubilemus ei . ene ergo Bethphage in latere montis Oliveti esse dicitur, quia de latere Christi pendentis in cruce Ecclesia formata est, quando unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis redemptionispacis, coelestem patriam significat, ubi summa et vera pax est de visione Conditoris. Pulchre ergo Dominus cum Jerosolymam tendit, Bethphage ad montem Oliveti venisse describitur, quia omnis qui ad visionem supernae pacis venire desiderat, necesse est ut prius ore confiteatur , et sicut Bethphage sacerdotes hostia praeparabant et emundabant, quas in templo Domini oblaturi, ita unusquisque fidelis in praesenti Ecclesia ab omnibus vitiis et peccatis per
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰquisq constͥngit᷑. Et alii qͥdẽ
euangłiste tantũ pullũ posuer̃t:
uocationẽ gentiũ solũmͦ expͥme¬
re cupientes. Matheus aũ utrũq
aĩal posuit. asinã uidelicet ⁊ pullũ:
ut significaret ex utͦq ppło aliqͦs
in xp̃m ẽẽ credatuio. Quali enim
ad soluendam asinã apłos misit:

Expanded text:
onstringitur . » Et alii quidem evangelistae tantum pullum posuerunt, vocationem gentium solummodo exprimere cupientes. Matthaeus autem utrumque animal posuit, asinam videlicet et pullum, ut significaret ex utroque populo aliquos in Christo esse credituros. Quasi enim ad solvendam asinam apostolos misit,
Abbreviated transcription (Latin):
Asimus enĩ inscͥpt᷑is nͨ semꝑ inma-¬
lo nͨ semꝑ in bono pomit᷑. s auqͣn¬
do asmoꝵ noĩe fatintas stultoꝵ sig¬
nificat᷑. aliquando luxiantium pe¬
culantia: Alqͣndo simplicitas ui¬
ri iusti. fatuitas stultoꝵ: sic̾ sͥptũ
est. Non arabis in boue simul et
asino: so ẽ stultũ sapienti in p̾di¬
catione ñ socies. Lux᷑iantiũ pecu¬
lancia sic̾ ꝑ propham dr̃. Quoꝵ

Expanded text:
s nec semper in malo, nec semper in bono ponitur, sed aliquando asinorum nomine, fatuitas stultorum significatur, aliquando luxuriantium petulantia, aliquando simplicitas viri justi. Fatuitas stultorum, sicut scriptum est : « Non arabis in bove simul et asino, » id est stultum sapienti in praedicatione non socies. Luxuriantium petulantia, sicut per prophetam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
aux̃ ammirationẽ: qr ñ solũ de
qͥnq panib quinq milia hoĩm
saciata sunt. s etiã tot fragm̃ta
remanserunt ex qͥb duodecĩ co¬
duodecim namq cophinos. duo¬
decim apłi cõgrua ratione fig̾ant᷑
Cophinus enim: ex iulib ac minu¬
tissimis contexit᷑ uirgis: sic mini¬
rum ⁊ apłi dũ ñ ex regib et prin¬
cipib. ñ ex philosphis et sapien¬
tib huus munch. s ex simplicib
et piscatorib sunt electi: quasꝰ co
contexti. De qͥb ait apłs. In firma¬

Expanded text:
mirationem, quia non solum de quinque panibus quinque millia hominum satiata sunt, sed etiam tot fragmenta remanserunt, ex quibus duodecim coduodecim namque cophinos, duodecim apostoli congrua ratione figurantur. Cophinus enim ex vilibus ac minutissimis contexitur virgis, sic nimirum et apostoli dum non ex regibus et principibus, non ex philosophis et sapientibus hujus mundi, sed ex simplicibus et piscatoribus sunt electi, quasi copcontexti, de quibus ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur: iuxta litt̾am ierłm ciuita.¬
tem intelligimꝰ. Nec cuiqmͣ absur¬
dum deb uideri. si urbs regia ca¬
stellũ noĩat᷑. Quia ulus scͥpture est
aliqͣndo castellũ ꝓ ciuitate. et cun¬
tatẽ ꝓ castello uocare. Sꝑitalit̾
aũ castellũ ad qd mittunt᷑ mũdũ
significat: qd̾ contͣ eos fuisse dicit᷑.

Expanded text:
tuntur, juxta litteram Hierusalem civitatem intelligimus, nec cuiquam absurdum debet videri, si urbs regia castellum nominatur, quia usus Scripturae est, aliquando castellum pro civitate, et civitatem pro castello vocare. Spiritaliter autem castellum ad quod mittuntur, mundum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. ⁊ statim inuenietis asmnã
alligatam et pullũ cũ ea. soluite
et adducite mͥ: iuxta morẽ ꝓuin¬
cie loqͥt᷑. Usus enim erat uullis
regionib eͣe in singuł ciuitatib
uel uicłis. asinus uel qd̃libet ani¬
mal ad sedendũ aptũ p̾patũ hab̾et᷑.
Et si cui excinib necesse eẽt itinere
uniꝰ diei uehiculi sustentatione ute¬
ret᷑ Habitatores aũ urb̃ de susten¬
tatione uehicłi cõmunit cogita¬
bant. Mos gͥ iste ierosolunis serna¬
batur: qnͣdo dñs discipłos suosillo
misit dicens. Et statim in uenietis
asinã alligatã. et pullũ cũ ea. et Rł
Sꝑitalit̾ aũ ꝑasinam qͥ domita e¬
rat synagoga figurat᷑: que iugo le¬
gis erat iansueta uel attͥta. ⁊ in
legalib cerimoniis obseruandis
edomita. ꝑ pullũ uͦ lascunentẽ et
in domitũ qͥ absq frenis huc isluc¬
q discuirebat gentił ppłs desig¬
natur: qui nulla legis doctͥna con¬
strictꝰ nulla cłi noticia instructꝰ: in¬

Expanded text:
invenietis asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi, » juxta morem provinciae loquitur. Usus enim erat in illis regionibus, et in singulis civitatibus vel viculis, ut asinus vel quodlibet animal ad sedendum aptum, praeparatum haberetur; et si cui ex civibus necesse esset itinere unius diei, hujus vehiculi sustentatione uteretur: habitatores autem urbis de sustentatione vehiculi communiter cogitabant. Mos igitur iste Hierosolymis servabatur, quando Dominus discipulos suos illo misit, dicens: « Et invenietis asinam alligatam et pullum cum ea, » etc. Spiritaliter autem per asinam quae domita erat, Synagoga figuratur, quae jugo legis fuerat mansueta et attrita, et in legalibus caeremoniis observandis edomita. Per pullum vero lascivum et indomitum, qui absque frenis huc illucque discurrebat, gentilis populus designatur, qui nulla legis doctrina constrictus, nulla Dei notitia instructus, in
Abbreviated transcription (Latin):
guere. Quãuis enĩ melior sit sc̃a
simplicitas qͣm docta malicia. tam̃
magistris eccłie utrũq conuenit.
ut et sc̃a sit uita ꝓpt̾ exẽplũ: et doc¬
ta lingua ꝓpt̾ erudicionẽ alioꝵ.
Unde dñs ait. Onĩis scͥba doctꝰ in reg¬
no celoꝵ. simił ẽ hõi patͥ familias.

Expanded text:
guere . » Quamvis enim melior sit sancta guere . » Quamvis enim melior sit sancta simplicitas quam docta malitia, tamen magistris Ecclesiae utrumque convenit, ut et sancta sit vita propter exemplum, et docta lingua propter eruditionem aliorum. Unde Dominus ait: « Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifam
Abbreviated transcription (Latin):
sursũ ẽ: descendens a pr̃e luminũ.
Ut aũ impleti ft̃: dix̃ ih̾c discipłis
sins. Colligite que suꝑauerunt
fragm̃ta. ne ꝑeant. Magna hic
dm̃i potencia oftendit᷑. s ñ minor
eiꝰ humilitas declarat᷑. Magna est
eñĩ potestas de qͥnq panib qͥnq
milia hoĩm saciare: s mira hũili¬
tas fragm̃ta q̃ remanser̃t ñ uelle
ꝑrre. Si aũ ꝑ panes scͥpt᷑a intelli¬
gitur ut dc̃m est: possumꝰ et ꝑ
fragm̃ta cͤ remãsert obscurioreᷤᷤ
quasq sentẽcias enisdẽ scͥpture
intellig̾e. Qd̃ aũ plebeia mttitu¬
uo ñ capit. dñs apłis ut collige¬
rent p̾cepit: quia obscuras sen¬
tencias quas simplex multitu
cessitatis ñ solũ ad ea docenda s
ad defendenda idonei inueniant᷑.
Unde apłs paulus cũ uirtutes ep̃i
descͥb̾et: scienciã scͥpturaꝵ in eo
eligendam ẽẽ oftendit dicens. Ob¬
tinentẽ eũ qͥ sccłm doctͥnã ẽ fidelẽ
sermonẽ ut potens sit exortari in
doct̾ua sana: et contͣdicentes redar¬

Expanded text:
re luminum . » « Ut autem impleti sunt, dixit discipulis suis: Colligite quae superaverunt fragmenta, ne pereant. » Magna hic Domini potentia ostenditur, sed non minor ejus humilitas declaratur. Magna est enim potestas de quinque panibus quinque millia hominum satiare; sed mira humilitas, fragmenta quae remanserunt non velle perire. Si autem per panes Scriptura intelligitur, ut dictum est, possumus et per fragmenta quae remanserunt, obscuriores quasque sententias ejusdem Scripturae intelligere. Quod ergo plebeia multitudo non capit, Dominus apostolis ut colligerent praecepit: quia obscuriores sententias, quas simplex multitudcessitatis non solum ad eam docendam, sed ad defendendam idonei inveniantur. Unde apostolus Paulus, cum virtutes episcopi describeret, scientiam Scripturarum in eo eligendam esse ostendit, dicens: « Obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redar
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ et oꝑationẽ significant: qͥa u¬
nusqͥsq qͥ regim̃ eccłiasticũ assumit.
et potestatẽ ligandi atq soluench:
expedit ei ut intellectus et oꝑatio p̾¬
cedat: quͥa unũ absq alt̾o sũmũ
atq p̾cipirũ apud creatorẽ nr̃m cẽ¬
ñ potest: qͥ dix discipłis suis. Scitis
hec: beati eritis si feceritis ea. Prurĩ
gͦ discipłi p̾cedunt: et post ea iħs seqͥt᷑:
qͥa ad eoꝵ corda dñs uenit qͥ intel¬
lectũ recte credendi et oꝑationem

Expanded text:
significant: quia unusquisque qui regimen ecclesiasticum assumpsit, et potestatem ligandi atque solvendi, expedit ei ut intellectus et operatio praecedat: quia unum absque altero summum atque praecipuum apud Creatorem esse non potest, qui dixit discipulis suis: « Scitis haec, beati eritis si feceritis ea . » Primum ergo discipuli praecedunt, postea Jesus sequitur, quia ad eorum corda Dominus venit, qui intellectum rec
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qr humana tantũ sapiebãt.
uidentes enĩ tale tantũq miracłm.
debuerant dice̾ qd̃ hic ẽ uere filĩ
di qͥuenit in mundũ: s qr hoĩes
erant et humana sapiebant flliũ
d̃i tacentes ꝓpħam confitentur.
S nec in toto errant cũ dñm ꝓ¬
pletam confitent᷑ qr sic̃ ip̃e de se¬
ip̃o ait. Non ẽ ꝓph̾a sine honore
nisi in domo et inͣ patͥasua. Et it̾m.
Non oportet mori ꝓph̾am: extͣie¬
rusalẽ. E nos ab eo docti et sp̃u sco
instructi. hoꝵ exempla refugienteᷤᷤ
confiteam᷑ cum petͦ qr hic est filiꝰ

Expanded text:
quia humana tantum sapiebant. Videntes enim tale tantumque miraculum, debuerant dicere Quod hic est vere Filius Dei, qui venit in mundum. Sed, quia homines erant, et humana sapiebant, Filium Dei tacentes, prophetam confitentur. Sed nec in toto errant, cum Dominum prophetam confitentur, quia sicut ipse de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in domo et in patria sua . » Et iterum: « Non oportet mori prophetam extra Jerusalem . » Sed nos ab eo docti, et Spiritu sancto instructi, horum exempla refugientes, confiteamur cum Petro quia hic est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectioñe. Quinariꝰ enĩ numer: ad
qͥnq sensus corꝑis ꝑtinet. Uisũ scilt
auditũ. Odoratũ. Gustũ. et tactum.
Hos gͥ senstis sollicite custodire de¬
bemus: si coninino dm̃ int̾ eẽ uolu¬
mus. Custodiamꝰ ocłos ab illicito
iri su. ne uideant qͦ concupiscant:
ꝓpt̾ illud qd̾ dñs ait. Qui uiderit
mulierẽ ad concupiscendũ eam:
iam mechatꝰ ẽ eam in corde suo. Et
iterũ. Non concupiscas rẽ ꝓximi
tui: ut cũ iob dic̾e ualeas. Pepigi
fectus cũ ocłis meis: ne cogitarẽ qͥ dẽ
de uirgine. Qd̾ ut fac̾e possimꝰ.: assi

Expanded text:
perfectionem. Quinarius enim numerus ad perfectionem. Quinarius enim numerus ad quinque sensus corporis pertinet, visum scilicet, auditum, gustum, odoratum et tactum. Hos igitur sensus sollicite custodire debemus, si convivio Domini interesse volumus. Custodiamus oculos ab illicito visu, ne videant quod concupiscant, propter illud quod Dominus ait: « Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . » Et iterum: « Non concupisces rem proximi tui . » Ut cum Job dicere valeamus: « Pepigi foedus cum oculis meis, ne cogitarem quidem de virgine . » Quod ut facere p
Abbreviated transcription (Latin):
ge sic̃ uir lumbos tuos. id ẽ sicut
fortis restringe luxͨiam. et in sa¬
piencia. Quiri: aduos clamito.
Ac si dic̾et. Qui fluxa et feminea
mĩte sũt: mea u̾ba audire ñ poᷤᷤ¬
sunt. Kꝯme et in laude ioseph
tͥbulationes eicias fortit̾ tole¬
rantis: dicit᷑. misit ante eos uirũ.
Cum gͦ in hoc conuiuio dm̃ tã¬
tunim᷑ uiri fuisse dicunt᷑. mistice
monem᷑. ut si qmͣ suauis sit dñs
gustare desideramꝰ. uiri siimꝰ sd ẽ
fortes contra diaboli tẽptatioẽs
apło monente. Uirilit agite et
confortamini: et omĩa ur̃a in
caritate fiant. Et angło in apoca¬
lipsi. Estote fortes in bello. et prg¬
nate contra antiquũ serpenitẽ.
Nec ab hac refectione dñica fe¬
iuina ieiuna remanebit᷑. in sexu
femineo uirlit̾ tẽptam̃ta diabłi
comp̾ssit: sic̃ econt᷑ ut sexu femi¬
ua m̃te efficit᷑. si contͣ impetũ tẽp¬
tationis mollis et dissolutus in o
eis. Bene aũ qͥnq milia hoĩm fuis¬
se referunt᷑: ꝓpt̾ quinarii numeri

Expanded text:
ge sicut vir lumbos tuos, id est, sicut fortis restringe luxpientia: O viri, ad vos clamito . » Ac si diceret: Qui fluxa et feminea mente sunt, mea verba audire non possunt. Hinc et in laude Joseph tribulationes Aegyptias fortiter tolerantis dicitur: « Misit ante eos virum . » Cum ergo in hoc convivio Domini tantummodo viri fuisse dicuntur, mystice monemur ut, si quam suavis sit Dominus gustare desideramus, viri simus, id est fortes contra diaboli tentationes, Apostolo monente: « Viriliter agite, et confortamini, omnia vestra in charitate fiant . » Et angelo in Apocalypsi: Estote fortes in bello, et pugnate contra antiquum serpentem. Nec ab hac refectione Dominica femina jejuna remanebit, si sexu femineo viriliter tentamenta diaboli compresserit: sicut e contra vir sexu femineae mentis efficitur, si contra impetum tentationis mollis et dissolutus in opeis . » Bene autem quinque millia hominum fuisse referuntur, propter quinarii numeri
Abbreviated transcription (Latin):
panes grãs agens benedixit. fre¬
git. dedit discipłis suis ut appo¬
nerent. et apposuert̃ turbe. Iã
enĩ suꝑuis ꝑ panes legẽ moysi
significari diximꝰ: et ꝑ pisces ora¬
cula ꝓph̾aꝵ et cantica psalmoꝵ.
Accepit gͦ ih̾c panes fregit et de¬
dit discipul. quando post resur¬
rectionẽ sensum in lege eis aꝑu¬
it: sciłz qnͣdo incipiens amoyse¬

Expanded text:
ens benedixit, fregit, dedit discipulis suis, ut apponerent, et apposuerunt turbae . Jam enim superius per panes legem Moysi significari diximus, et per pisces oracula prophetarum et cantica Psalmorum. Accepit ergo Jesus panes, fregit, et dedit discipulis, quando post resurrectionem suam sensum in lege ejus aperuit, scilicet quando, incipiens a
Abbreviated transcription (Latin):
muncdi pisces ꝑ coitum nͨ gen̾ant
nͨ gen̾ant᷑: ita qͦq et ineccłia ta¬
ies habent᷑ qͥ comugalẽ ꝯiunctio¬
nẽ respuentes. integͥtatẽ uͥginalẽ
sectant᷑. implentes illud qd̃ lñs
dicit in euangłio. Sint lumbi
ur̃i p̾cincti: et lucerne ardentes.
Auter ꝑ duos pisces. duos ordineᷤᷤ
qui in eodẽ ppło celebriores habe¬
bant᷑ intellig̾e possumꝰ regalẽ sciłt
et sac̾dotalẽ a quib regebantur
et instruebant᷑. Quos dñs ih̾c in
se susciꝑe dignatꝰ est. ut fieret
nob̾ rex ꝑit̾ et sac̃dos. Rex nos be¬
ne regendo: sac̾dos semet ip̃m ho
stiam inmacłatam ꝓ nob̾ offe̾ndo.
Dix̃ gͦ iħ̾e. facite hoĩes discũbere.
Discumb̾e hoĩcs est: sꝑitalit̾ in fide
quiesc̾e. Tunc enĩ discipłis ut ho¬
mines discũb̾e fac̾ent dñs p̾cepit.
quando eos inmundũ ad p̾dican¬
dũ destinauit dicens. Euntes in
baptirantes eos innoĩe patris et

Expanded text:
 coitum nec generant nec generantur, ita quoque et in Ecclesia tales habentur qui, conjugalem conjunctionem respuentes, integritatem virginalem sectantur, implentes illud quod Dominus dicit in Evangelio: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . » Aliter: per duos pisces, duos ordines qui in eodem populo celebriores habebantur intelligere possumus, regalem scilicet et sacerdotalem, a quibus regebantur et instruebantur; quos Dominus Jesus in se suscipere dignatus, ut fieret nobis rex pariter et sacerdos: rex, nos bene regendo; sacerdos, semetipsum Deo hostiam immaculatam pro nobis offerendo. « Dixit ergo Jesus: Facite homines discumbere. » Discumbere homines, est spiritualiter in fide quiescere. Tunc enim discipulis ut homines discumbere facerent Dominus praecepit, quando eos in mundum ad praedicandum destinavit, dicens: « Euntes in baptizantes eos i
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ terrã. idẽ ingentiliũ corda de¬
tulert̃. ut fructus ub̾iores redd̾ent:
et impleret᷑ ꝓphetia. Pinguescent
speciosa deserti: et exultatione col¬
lies accingent᷑. Induti st̃ arietes

Expanded text:
tem terram, id est in gentilium corda detulerunt, ut fructus uberiores redderent, et impleretur prophetia: « Pinguescent speciosa deserti, et exsultatione colles accingentur. Induti sunt arictes
Abbreviated transcription (Latin):
habet innat᷑a. Piscis namq qͣtuor
habet nat᷑as. Unam: qr sine aqua
suꝑ eam saltus dare consueuit.
Tertiam: qr quo magis tundit᷑
fluctib: eo amplius conualescit.
Quartã: qr mundi pisces ꝑ coitũ
nͨ generant uͭ generant᷑. Sic̃ gͥ¬
piscis sine aqͣ uiu̾e ñ potest. ita

Expanded text:
habet in natura. Piscis namque quatuor habet in natura. Piscis namque quatuor habet naturas: unam, quia sine aqua super eam saltum dare consuevit; tertiam, quia quo magis tunditur fluctibus, eo amplius convalescit; quartam, quia pisces per coitum nec generant, nec generantur. Sicut igitur sine aqua vivere non potest, ita
Abbreviated transcription (Latin):
uaiec .ra. uagedaber. elleaz abarim.
nõiant᷑. Et bene qͥde illi panes orde¬
acei fuisse referunt᷑: ꝓpt̾ duriciã
legis. Ordeum namq spissũ hab⁊
teginen et ñ facile ad eius ꝑuem¬
tur medullã. obscuritat᷑e legis
significans: qͥa lex ante aduentũ
dñi in tantũ uelata extitit. ut
nullus hominũ eam sꝑitalit̾ in¬
tellig̾e potuiss: qͦ adusq ueniens
benedictionẽ daret qͥ legem ded̾at.
Si enĩ ꝑ qͥnq panes qͥnq libri
moysi intelliguntur: possumus
et ꝑ duos pisces alios duos intelli¬
gere libros. oracła scilicet ꝓpħ̾arũ.
et cantica psalinoꝵ. qͥ post aucto¬
ritatẽ legis sacratiores ineodẽ po¬
pło habebant᷑: quoꝵ unũ memo¬
rit̾ decantando. alt̾um uͦ insina¬
gogis suis frequent̾ legendo reci¬
tabant. Et recte ꝑ duos hos pisces
hi duo libr intelligunt᷑. qͥiua
talem ppłm in eccłia fut᷑m p̾dixerunt
qui hoc seruiͣret minorib qd̃ piscis

Expanded text:
Vaicra, Vaidabber, Ellehaddebarim Vaicra, Vaidabber, Ellehaddebarim nominantur. Et bene quidem illi panes hordeacei fuisse referuntur, propter duritiam legis. Hordeum namque spissum habet tegumen, et non facile ad ejus pervenitur medullam, obscuritatem legis significans, quia lex ante adventum Domini in tantum velata exstitit ut nullus homo eam spiritualiter intelligere posset, quoadusque, veniens, benedictionem daret qui legem dederat. Si enim per quinque panes quinque libri Moysi intelliguntur, possumus et per duos pisces alios duos intelligere libros, oracula scilicet prophetarum, et cantica Psalmorum, qui post auctoritatem legis sacratiores in eodem populo habebantur, quorum unum memoriter decantando, alterum vero in synagogis suis frequenter legendo, recitabant. Et recte per hos duos pisces hi duo libri intelliguntur, quia talem populum in Ecclesia futurum praedixerunt, qui hoc servaret in moribus quod piscis
Abbreviated transcription (Latin):
Quos p̾sigurauit ꝓsaac qͥ cũ cali¬
gantib ocłis filiũ benedic̾et: mł¬
ta ei fut᷑a p̾dix̃: s tam̃ qͥl p̾sens
eẽt ñ agnouit. Puer inscriptis
aliqͣndo ꝓpuritate: aliqͣndo ꝓ
et sic̾ ip̃e discipłis suis. pueri mĩ¬
qͥd pulm̃tariũ ñ habetis: Pro
leuitate uel instabilitate m̃tis:.
sic̾ dũs de iudeis dic̾. Cui assimi¬
labo hanc gen̾ationẽ pessimã.
uel cui eam similẽ dixerim: Si¬
milis est pueris sedentib in foro:
ludentib atq dicentib. saltam¬
mus uob̾ et ñ cantastis. planxiuiꝰ
⁊ ñ lam̃tastis. Est eñi pucrilis etas
garrula et leuis: nisi discipline
uerbere coerceat᷑. Puer namq
iste ppłm significauit udaicũ. qͥ
ꝓ leuitate uel instabilitate m̃tis
in fide et coguitione d̃i firmꝰ ñ ꝑ¬
mansit. Qui qͥnq panes habuit:
qr uidaicus ppłs qͥnq libros moy¬
si accepit. uidelicet genesim. exodũ.
leuiticũ. numerũ. et deut̾ononiũ:
qͥ ebraica lingua bresit. ellesmoth.

Expanded text:
 cum caligantibus oculis filium benediceret, multa ei futura praedixit, sed tamen quis praesens esset non agnovit . Puer in Scripturis aliquando pro puritate, aliquando pro Et sicut ipse discipulis suis: « Pueri, nunquid pulmentarium habetis? » Pro levitate, vel instabilitate mentis, sicut Dominus de Judaeis dicit « : Cui assimilabo hanc generationem pessimam, vel cui eam similem dixerimus? Similis est pueris sedentibus in foro, ludentibus atque dicentibus: Saltavimus vobis, et non cantastis: planximus, et non lamentastis . » Est enim puerilis aetas garrula et levis, nisi disciplinae verbere coerceatur. Puer namque iste populum significat Judaicum, qui, pro levitate vel instabilitate mentis, in fide et cognitione Dei firmus non permansit. Qui quinque panes habuit, quia Judaicus populus quinque libros Moysi accepit, videlicet, Genesim, Exodum, Leviticum, Numeros, et Deuteronomium, qui Hebraica lingua Beresith, Veellehsemoth,
Abbreviated transcription (Latin):
pore: replet᷑ miseriis. Qm qͣsi floᷤᷤ
egrecdit᷑ et ꝯterit᷑: et uelut imbͣ
fugit et nũqmͣ ieodem statu ꝑ¬
manet. Turba gͦ qmͣ dñs paint
supͣ fenũ discubuit: ut intelli¬
gamꝰ qͥa si sꝑitalit̾ ab eo refici
cupimus. necesse ẽ ut delectati¬
ones carnis subm̃tis dm̃io cõpri¬
mamꝰ iuxta illud apłi. Non reg¬
net pcc̃m in ur̃o mortali corꝑe.
ut obediatis concupiscenciis eiꝰ.

Expanded text:
multis miseriis . » Qui quasi flos egreditur et conteritur, et velut umbra fugit, et nunquam in eodem statu permanet. Turba enim quam Dominus pavit, super fenum discubuit, ut intelligamus quia, si spiritualiter ab eo refici cupimus, necesse est ut delectationes carnis sub mentis dominio comprimamus, juxta illud Apostoli: « Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis conc