comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gi pariter non potest: Et tamen asuis fi¬
delibus parcicipare dicitur : cum eius
sub stanciam pars sinullatenus admitta¬
tur: Sed quia hunc exprimere ꝑ fectom
sermone non possumus: humanitatis nr̃ȩ
modulo quasi infantiȩ in becillitate prae¬
pediti eumaliquatenus balbutiendo re¬
sonamus Quia uero & in magna contem¬
platione subleuati subtile quidde aeter¬
nitutis cognicione ꝑtingimus. sacrae
historiae uerbis ostenditur. cũ de cogni¬
tione dei propheta nobis helias edocet.
cui cũ transiturũ ance eũ se dñs ꝓmitte¬
ret dicens. Ecce dñs transit. sp̃s grandis.
& fortis subuertens montes. & conterenis
petras ante dñmllico adiunxit. NoN
in spũ dnis. Et post spm̃ commotio. Non
in commotione dñs. & post commotio¬
nẽ ignis. Noninigne dominus & post
ignem sibilus aurȩ teniuis: Sp̃s quippe
ancednm̃ euertit morites & petras conterit:¬
Quia pauor qui et adueditu eius unrut lacalt¬

Expanded text:
gi partiliter non potest, et tamen a suis figi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Quia vero et in magna contemplatione sublevati, subtile quid de aeternitatis cognitione pertingimus, sacrae historiae verbis ostenditur, cum de cognitione Dei propheta nobilis Elias edocetur. Cui cum transiturum ante eum se Dominus promitteret, dicens: Ecce Dominus transit, spiritus grandis et fortis, subvertens montes et conterens petras ante Dominum; illico adjunxit: Non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio, non in commotione Dominus; et post commotionem ignis, nignem sibilus aurae tenuis. « Spiritus ante Dominum evertit montes, et petras conterit,uia pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altit
Abbreviated transcription (Latin):
tis sp̃s. & uoce aure lexus exprimitur:
Quia uidelicet ueauens & uche meais ÷ & le¬
nis. Lenis quia noticiam suam. quatinus
cognosci ut cumq ualeat. nostris sexisib
temperat: Uche mens. quia quantũ libet
hanc temperet: adueatu tameai suo infir¬
mitatis nostrae caecitatẽ il luminando
ꝑturbat: Iailustratione eaũ sua nios leaut̃
tangit : sed inopiam nostrã in maauter
concutit : Vox ergo dei quasi aurȩ lenus
auditur: quia inhac adhuc uitic positis
contemplatoribus suis nequa quã se diui¬
autas sicut ÷ insinuat : sedlippientibus
meatis nostrae oculis claritatem suã te¬
nuiter de monstrat: Quod bene ipsa legis
in quã nos ascendimus. ut ad eam quȩ ultia
infirmitactẽ nostrã sunt: uidenda suble¬
uemur : Sed in hanc dñs descendit. quia
nobis multũ ꝓficientibus : parũ de se
aliquid nr̃is seaisibus aperit : Sitamen
dici in illo uel parũ uel aliquid potestꝰ
quiunus semꝑ & idẽ ꝑ maneais intelli¬

Expanded text:
tis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur; tis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur; quia videlicet veniens, et vehemens est et lenis: lenis, quia notitiam suam, quatenus cognosci utcunque valeat, nostris sensibus temperat; vehemens, quia quantumlibet hanc temperet, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando perturbat. Illustratione enim sua nos leniter tangit, sed inopiam nostram immaniter concutit. auditur, quia in hac adhuc vita positis contemplatoribus suis, nequaquam se Divinitas sicut est insinuat, sed lippientibus mentis nostrae oculis claritatem suam tenuiter demonstrat. Quod bene ipsa legis in quam nos ascendimus, ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum, vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginem dei fecit illũ: t sicut ꝑꝰ prte¬
sionẽ sapieaitiae de eodẽ filio: quidam sa¬
piens dicit. Candor ÷ eaũ lucis aeternat
Et sicut paulus ait. Quicum sit splendor
glorie e figura substantiȩ eꝰ. Cum enģe
accernitas cernitur ꝓut infirmitutis adẽ
possibilitas adimietio : imagotus ientis
nat ocilis ancefer tug. S uia cumuere
in patrem intendimus hunc quantum Acce¬
pimnus ꝑsuã imaginem. id ÷ ꝑfilium uidi¬
mus & ꝑea speciem quae deipso sine intio
nati :: eum aliquo modo cernerȩ. quinec
cepit nec desinit conamur : Unde & haec
cidem ueritis in euangelio dicit Nemo
uenit ad patrẽ: nisi ꝑme: bene autem sub¬
sci sp̃s designatur. qui de patre: ꝓcedens
& de co quod ÷ filisaccipiens nostrȩ tenui¬
ttr noticiae in firmitactis in funditur.
Quitameai suꝑ apostolos uenies ꝑ exterio¬
tratur: cum dicitur: factusq ÷ repente
infirmitactis insinuat. & sonutu uehemen:¬

Expanded text:
ad imaginem Dei fecit illum . Et sicut per expresad imaginem Dei fecit illum . Et sicut per expressionem Sapientiae de eodem Filio quidam sapiens dicit: Candor est enim lucis aeternae . 168 Et sicut Paulus ait: Qui cum sit splendor gloriae, ac figura substantiae ejus . Cum ergo aeternitas ejus cernitur, prout infirmitatis nostrae possibilitas admittit, imago ejus mentis nostrae oculis antefertur; quia cum vere in Patrem intendimus, hunc quantum accipimus, per suam imaginem, id est, per Filium videmus; et per eam speciem, quae de ipso sine initio nata est, eum aliquo modo cernere, qui nec coepit, nec desinit conamur. Unde et haec eadem Veritas in Evangelio dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Bene autem subSpiritus sancti designatur, qui de Patre procedens, et de eo quod est Filii accipiens, nostrae tenuiter notitiae infirmitatis infunditur? Qui tamen super apostolos veniens, per exteriotratur, cum dicitur: Factusque est repeninfirmitatis insinuat, et sonitu vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
tute diunitucis in lustrat: Bene ergo post¬
quam dictũ ÷. Cum sp̃s p̃seate transireo¬
subditur. Scetit quidam cuius non agnos¬
bam uultũ. Acsia ꝑte dicerecur : Eum quem
ꝑtransitũ sensi: non transire non de p̃henq
p̃se c̃ ergo qui transit: ipse quistat: Tran¬
sit enim. quia teneri cogautus non ualet:
Stat autem. quia in quantũ cognoscitur.
in commutubilis apparet : Quia ergo
raptim bis qui semꝑ idem ÷ cernitur: si¬
mul deus & transiens & stans uidetur:
Uel certestare eius est: nulla mutacio¬
ne uariari. Sicut admoysea dicitur ẽgo
sum quisum Et sicut hunc iacob insinuat
dicens Apud quem non ÷ transmucatio:
nec uicissitudinis obumbratio: Quia uero
quisquis iamaliquid de contemplatione
aeterautictis ad p̃hendit. Hanc ꝑ coȩter¬
nã eiusspeciem conspicit: recte subiungit᷑¬
tris filius ẽ : sicut de condito homine moy¬
ses insinuat dicens. Creauit deus hominem

Expanded text:
tute divinitatis illustrat. Bene ergo, posttute divinitatis illustrat. Bene ergo, postquam dictum est: Cum spiritus me praesesubditur: Stetit quidam, cujus non agnoscebam vultum. Ac si aperte diceretur: Eum quem per transitum sensi, non transire deprehendi. Ipse est ergo qui transit, ipse qui stat. Transit enim, quia teneri cognitus non valet; stat autem, quia in quantum cognoscitur, incommutabilis apparet. Quia ergo raptim is qui semper idem est cernitur, simul Deus est transiens et stans videtur. Vel certe stare ejus est nulla mutatione variari, sicut ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum . Et sicut hunc Jacobus insinuat, dicens: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Quia vero quisquis jam aliquid de contemplatione aeternitatis apprehendit, hanc per coaeternam ejus speciem conspicit, recte subjungittris, Filius est, sicut de condito homine Moyses insinuat, dicens: Creavit Deus hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
tis speciem impleat. transeundo tardatur:
Nam & si caclum ac terra post in aeteraũ
ꝑmaneNt: ex semetipsis tu meni nunc
adnichilũ ꝓperant: Sel ꝓeorũ usu quib
seruiunt: in melius mututa ꝑ seueraał:
Stare ergo solius creataris ÷ ꝑ quem cunctu
non transeutẽ transeunt : Et in quo aliqua
ne transeant : retineaitur: Vnde & redẽp¬
tor noster. quia duunitictis eiꝰ statux api
abhumanamente non potuit: hunc nobis
ad nos ueniens creatus. natus. mortuus.
sepultus. Resurgens atq ad caelestia
rediens : quasi transeundo monstrauit :
Quodbene ꝑ euangeliũ inluminatocae¬
co innuit. cui transiens auditũ praebuit.
sed stans oculos rãparauit: ⁊ huma nite
quippe dispensatione transire habuit:
tis uero potentiam quia ubiq p̃sens : stared:
Uocesigitur caccituitis nostrae dñs audire dan¬
siens dicitur: quia huma ne miseriae facdis
homo miseretur: Stiens autem lucemrep arat
qui infirmititis nostrae tenebras exur¬

Expanded text:
tis speciem impleat, transeundo tardatur. tis speciem impleat, transeundo tardatur. Nam etsi coelum ac terra post in aeternum permanent ex semetipsis tamen nunc ad nihilum properant, sed pro eorum usu quibus serviunt in melius mutanda perseverant. Stare ergo, solius creatoris est, per quem cuncta non transeuntem transeunt, et in quo aliqua, ne transeant, retinentur. Unde et Redemptor noster, quia divinitatis ejus status capi ab humana mente non potuit, hunc nobis ad nos veniens, creatus, natus, mortuus, sepultus, resurgens, atque ad coelestia rediens, quasi transeundo monstravit. Quod bene per Evangelium illuminato caeco innuit, cui transiens auditum praebuit, sed stans oculos reparavit . Per humanitatis quippe dispensationem transire habuit; tis vero potentiam, quia ubique praesens est, stare. Voces igitur caecitatis nostrae Dominus audire transiens dicitur, quia humanae miseriae factus homo miseretur. Stans autem lucem reparat, quia infirmitatis nostrae tenebras ex vir
Abbreviated transcription (Latin):
tota. ubiq in conp̃hensibilis: Finiantem
mentem sine aspectu cerautur : sine dubio
auditur. sine metu suscipitur: Sine cor¬
pore tangitur si ne loco recinetur : Hanc
nimirũ substanciã Cum animus cogitat
ad suetus rebus corporalibus: diuersarũ itan¬
ginum fantus macie sistinct: Ruac dĩ abis¬
tentionis suac oculis abigit : oranu discrecuo¬
nis post ponens ciomnia uam hagalieq uate¬
nis conspici. quam sincedum quidst dl¬
phendit ag nouit certe quichnorm ui unitta
erge adsuetao mens rapitur: cumduntic¬
tis essentiã rimatur: Recte aune dicicur:
tecit quidam cuius nonagnoscebã uiltũ¬
Hene autẽ dictũ ÷ stecit: Omnis quippe
creatura quia ex nichilo facta ÷ & ꝑsemet¬
ipsa ad nichilum tendit: non stare habet.
sed de fluere Racionalis uero creatura eo
ipso. quo a dimaginẽ auctoris ÷ conditte
ne ad auchilumꝰ transeat: figitur: In ra¬
tionalis autemnequaquã figitur.: sed do¬
nec uisionis suae ministerio uniuersita¬

Expanded text:
tota, ubique incomprehensibilis per inhiantem mentem sine aspectu 167 cernitur, sine dubio auditur, sine motu suscipitur, sine corpore tangitur, sine loco retinetur. Hanc nimirum substantiam cum animus cogitat assuetus rebus corporalibus, diversarum imaginum phantasmata sustinet. Quae dum ab intentionis suae oculis abigit manu discretionis, postponens ei omnia, jam hanc aliquatenus conspicit. Quam si necdum quid sit apprehendit, agnovit certe quid non sit. Quia ergo ad insueta mens rapitur, cum divinitatis essentiam rimatur, recte nunc dicitur: Stetit quidam, cujus non agnoscebam vultuene autem dictum est stetit. Omnis quippe creatura, quia ex nihilo facta est, et per semetipsam ad nihilum tendit, non stare habet, sed defluere. Rationalis vero creatura eo ipso, quo ad imaginem auctoris est condita, ne ad nihilum transeat, figitur; irrationalis autem nequaquam figitur, sed donec visionis suae ministerio universita
Abbreviated transcription (Latin):
in firmus despectus que derdinquieur
Vtcũ conequaquã currere ualeat selsra¬
tus acduersiiett corpescat: S ad lur¬
dauit inuenit. quia redempcor noster ue¬
raater manu fortis nonnũ quã quosdes¬
pectos amundigloria repperit : insub a mo¬
re conuerti cibo pascit : quia uerbis scien
tiae reficit: ducem itineris elegit : quic
suum &iam p̃dicato rem facitꝰ Et quia ma¬
lech hice̾m sequi nonualuit : dux dauit effi¬
citurꝰ. quiais quem in dignum mundus dese¬
ruit non solum conuersus in sua meate diũm
recepit. sed ad praedicandũ hunc &iam
usq adalicna corda ꝑducit. Quo uideli¬
cet duce dauit amalech itam conuiuantẽ
inuenit. & excinguit: quia ipsis xp̃s p̃di¬
cantibus mundi leticiã destriut: quos mun¬
dus comites habere despexit : Qia igicur¬

Expanded text:
infirmus despectusque relinquitur, infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat. Sed David invenit: quia Redemptor noster, veraciter manu fortis, nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit: quia sctiae reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalechitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in sua mente Dominum recipit, sed praedicando, hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalechitam convivantem invenit, et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam destruit, quos mundus comites habere despexit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde descriptis reꝓbis subditur. Quaũte¬
alios reliquos. nusi huius mundidespectos
accipimus. quos dũ praesexis secłm adnul¬
lius gloriae usum eligit: quasi minimos
in dignosq derelinquit Sed mundi re¬
liquos auferre daĩs dicitur: quia despec¬
tos huius scłi eligere designatur: Paulo
ad testante quiait. Non multi sapieates
secundũ carnẽ. non multi poteaites. non
multi Nobiles: sed stulta mundi sunt¬
que elegit deus. ut confundat sapientes.
& infirma mundi elegit deus ut confun¬
dat fortia: Quod ben̾e in libris regum
aegiptio puero inua lassa nte signatur
quẽ amalechita egrotum in itinere de¬
serit. Dauid uero inuenit. ciboq reficit:
ducẽ siui itineris fłcit. A malch itam ꝑsq¬
tur. epulantem repperit. & funditus &¬
tinguit Quid ÷ eum quod egiptius¬
a malech itȩ puer initinere lassatur. ausi
quodamator praeseatis scłi percat su
nigredine opertus. sacpe abcodem seculo

Expanded text:
Unde bene descriptis reprobis subditur: CAPUTUnde bene descriptis reprobis subditur: CAPUTalios reliquos, nisi hujus mundi despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus dicitur, quia despectos hujus saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non mue stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecita aegrotum in itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod AegAmalechitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi, peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
amore aeterautitis calcant : Cumque
in hoc primo gradu iudici gressum po¬
nunt uegecitiores ad altiora ꝑuedu¬
unt: ut cuncta temporalia non solũ
quia citius sunt amitenda despiciant.
Sed in his inherere non appetunt. &iam
si aeterna esse potuisseał & a pulchrȩ
conditionis amore subtrahunt : quia
in ipsum auctorẽ pulchritudinis cordis
passibus tõndunt: Et sunt non nulli
quibona uitae p̃sentis diligunt : sed
tumen haec nullatedius ad seqͥuntur:
Qui rebus temporalibus totis desideriis
in hiant: mundi gloriã quȩrunc. sed
adipisci nequaquã possunt: Hosut itc
dixerim corad mundum trahic : mun¬
dus ad correpellit. et saepe contiai¬
git ut ipsissius aduersitacaibus fracti:
ad metemredetnt. & in semetipsis reuersi
considerenł: quam sint in ania quȩ quere¬
bant: seseq ꝓtũ stulto desiderio ꝓcinus
adlameaitum uertunt: & tanto ualer¬
tius aeterna desiderxͥał: quanto se stul¬
tiaus laborasse ꝓtemporalibus doleat:

Expanded text:
amore aeternitatis calcant. Cumque amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quaerunt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum 173 pertrahit, mundus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considerent, quam sint inania quae quaerebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent.
Abbreviated transcription (Latin):
in aeternum maneant scire contemnunt:
Dũ iustorum a fflictionem conspicunt:
Sequȩ sic afflictio aus retributio non
agnoscant : Actions suae pedẽ in ꝓfun¬
dõ porrigunt. Quia luce intelligeai¬
tiae sponte sua oculos clauduna:
Stultis enim uoluptũtib decepti dũꝙ.
uideat temporaliter diligunt: a se¬
metipsis alicaati non uideał ubi in ae¬
ternum ruunt: P otest &iam mane ꝓspe¬
ricas: uespere huius mundi aduersities
designari. Demanc ergo usque adues¬
peram reꝑbio succiduntur  c untua q&
ꝑꝑsper lascuuicoites depeream ee sur
ꝓqu tr su in pacienes adinsamam eesur¬
gunt: Quos demane usq aduesperũ
nequa qua culpa sccideret : siuel ꝓspe¬
r fomeaitum crederent. ueladuer¬
sa sectionem sui uulneris a estimarent:
multitudo deseritur. ut cunctu ad in¬
teritum tendere ꝑmittantur. Sunt
non nulli qui p̃senitis uitȩ obletꝰtamen¬
tu despitiunt. & iam cũ assunt. tran¬
sitoria esse considerant. atque haec ex

Expanded text:
in aeternum maneant, scire contemnunt, in aeternum maneant, scire contemnunt, dum justorum afflictionem conspiciunt, et quae sit afflictionis retributio, non agnoscunt, actionis suae pedem in profundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis alienati non vident ubi in aeternum ruunt. Potest etiam mane prosperitas, vespere hujus mundi adversitas designari. De mane ergo usque ad vesperum reprobi succiduntur, quia et per prospera lascivientes depereunt, et per adversa impatientes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane usque ad vesperam nequaquam culpa succideret, si vel prospera fomentum crederent, vel adversa sectionem sui vulneris aestimarent. multitudo deseritur, ut cuncta ad interitum tendere permittatur, sunt nonnulli qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, transitoria esse considerant, atque haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
dũ auitae suȩ exordio usq ad terminium.
iniquitactis ꝑpetratione uulneratur:
mnia namq̃ tempore rȩꝓbi ꝑ augmeaitũ
malitiat contraictus geminant: quibus
suci si inꝓfundũ ruant: Deqͥb bene ꝑ¬
psalmistim dicitur. Viri sanguinum
& dolosi non dimidiabunt diessuos: Dies
tatibus ductũ ad penitentiuđme lẽmen¬
tu diuidere. atq hoc adboniũ usũ par¬
tiendo reparare: Sed iniqui diessuos ne¬
quaquã dimidiant : quia ꝑuersam men¬
tem. nec extremo tempore inmutanT
cens. Redimentes tempus : qm̃ dies ma¬
li sunt : Tempus quippe redimimus:
quando actã uitam. quam lasciui: en¬
do ꝑdidimus : flendo reparamus : Se¬
cet eorũ : quia mane usq aduesperum
succidentur. nullus intelligit. uel eorũ
qui pre unt: uel eorũ qui ꝑ ditospe¬
reuntium moresimitantur : Unde
alias scriptũ ÷ Iustus perit. & nemo est
qui recogitet in corde suo: & uiri miseri¬
cordiae colligunt᷑. Quia non ÷ quim
liã appetunt. & quae bona electis

Expanded text:
m, iniquitatis perpetratione vulneratur. Omni namque tempore reprobi per augmentum malitiae contra se ictus ingeminant, quibus succisi in profundum ruant. De quibus bene Psalmistam dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies tatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam meextremo tempore immutantcens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Tempus quippe redimimus, quando anteactam vitam, quam lasciviendo perdidimus, flendo reparamus. Secet eorum qui a mane usque ad vesperam succidentur. Nullus intelligit vel eorum qui pereunt, vel eorum qui perditos pereuntium mores imitantur. Unde alias scriptum est: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo, et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui lia appetunt, et quae bona electos
Abbreviated transcription (Latin):
cotentia adiudicium: quos da aditem
& subsetuntur: Sicut ergo ꝑhane sentear¬
ciam paulus aoueisdem uerbis congrant
quibus aliam loquens decimotheuñ rrmi¬
tuide s ub umxit. secladillud redut quod
superius intermutendo narrauit : itu
hoclo co heliphat cumde decsis diceret
qui reliqͥfuerint auferentur : ilico ad¬
iungens Morientur & non in sapieatia.
Adilludꝑtinus recurrit : qđ superius de
reꝓbus ꝓtulit dicens Et quia nullus incel¬
ligit in aeteraiũ peribuNT: Idcirco autẽ¬

Expanded text:
dam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt.  Ve
Abbreviated transcription (Latin):
quam quo̾ heredum aumerus uoni
angustut: Quae et omnibus una
est et singulis totu. quae tanco lon¬
gius ostenditur: quanto adhanc ꝑ¬
cipientium multitudo dilatatur:
Imminutio ergoliuoris ÷ affectus
surgens internae dulcedinis. et ple
na mors eius est: ꝑfectus a mor
acteraututis: Namtum mens abeiꝰ
rei appecitu est quae accipientiũ
Numero partitur: tunto magis
ꝓximũ diligit. quanto minus ex
ꝓuet tuillius sua damna ꝑti¬
mescit Quaesi ꝑ fectae in a morẽ
cadestis patriae rapitur: plene & iã
in ꝑximi dilectione solidatur
Ouia cũilla terrena desiderat.
Nichil es ł quod eius erga ꝓxi¬
mum caritati contra dicat.

Expanded text:
quam cohaeredum numerus non quam cohaeredum numerus non angustat: quae et omnibus una est, et singulis tota: quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulna mors eius est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab eius rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum caritati contradicat.
Abbreviated transcription (Latin):
git. ut quidã cum uera cordis in nocen¬
tia : in nonnullis suis actibus in firmi
uideantur: Quidã uõ iã quȩdã ante
humanosoculos robusta exerceaN:
sed tamen erga aliorũ bona intus in¬
uidiae pestilentia tubescant : Bene er¬
godicitur. uita carnium sanitas cordis.
quia si meaitis in noceaitia custoditur:
&iam si qua foris infirma sunt: quan¬
doq roboratur : Et recte subditur: Pu¬
tredo ossuum in uidia. quia ꝑliuoris
uitium ante deioculos per̾eunt : & iam
forcu acta uirtutum: Ossa quippe per
inuidiam putrescere ÷ quaedama iam
uiuatur intimemus Difficile namq
est ut hoc alteri nonuinudeat: quod
adipisci alter ex optut uica quic¬
quid temporalem ꝑcipitur. tunto
fiminus singulis : quanto diuiditur
inmultis. Et ĩdcirco desiderantis men¬
tem luior excruciat : Quia hoc quod
appetit Aut funditus Accipiens adi¬
mit: aut a quantitute restringit :
QQui ergoliuoris peste plene carere
desiderat: illam hereditatem diligat

Expanded text:
git ut quidam cum vera cordis innocengit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur; quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona, 180 intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium, sanitas, cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium, ante Dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam eruatur intimemus? Difficile namque est ut hoc alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis: et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
pe pallore afficitur. oculi deprimun¬
tur. mens accenditur & menbra fri¬
gescunt: łit in cogitcio ue rabies in
deatibus stridor : Cumq in latebris cor¬
dis crescens absconditur odium. dolore
ceto te s ebrat conscientiam uulnus inclu¬
sum nillȩtũ de ꝓpriis libet: quia tac¬
besceaitem sua poena sãciat: quã felicitas
tor quet aliena Quantoq extranei ope¬
ris in altum fabrica ducitur : tanto fun¬
dameaitũ mexitis libidine ꝓfundiꝰ unt
suf foditur. Vt quo alii ad meliora
ꝓperant: eo ipso decerius ruat Qua rui¬
na uidelicet &iam illud destruitur :
quod in aliis actibus ꝑfecto opert̃ sur¬
rexisse putaba cur Nam inuidia cũ
mentẽ tabe fecerit : cuncta quae in¬
uenerit bene gesta consumit Vnde
bene ꝑsalomonem dicitur. Vita carau¬
um sanitas cordis. putredo ossi ũ inuidia:
Quid enimꝑ caraes. ausi infirma quae¬
dam actenera: Et quid ꝑossa. aisi for¬
tia actu signatur : Et plerũq contin¬

Expanded text:
pe pallore afficitur, oculi deprimunpe pallore afficitur, oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt, fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor; cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore caeco terebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil laetum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena; quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividae profundius suffoditur; ut quo alii ad meliora properant, eo ipse deterius ruat; qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia cum mentem tabefecerit, cuncta quae invenerit bene gesta consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: Vita carnium, sanitas cordis; putredo ossium invidia . Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam ac tenera; et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contin
Abbreviated transcription (Latin):
quia primꝰ geautorum benedictionẽ
pditu. quamꝰ tamen esau lexiticulȩ
ipse uendiderat : minorem se coquẽ
nascendo pracibat ingemuit. Hinc
io seph fratres sui his mahelicis transe¬
untib uendiderunt : quia coghito re¬
uelationis misterione se melior
fierit : euis ꝓuectibus obuiares
nacisunt: Hinc sauldauid subditum
lanceam in corquendo ꝑsequitur:
Ouia quem magaus cotidiae dugere
uirtutum successibus seaisit: ultra
se ex crescere ex pauit: Paruulusitaq
est qͥ inuidia occiditur : quia ausi
upse inferior ex isteret. debono alte
qͥuod ꝑpetratur humano cordi anti¬
quus hostis infunditur . In hac tamen
nequitia tota sua uiscera serpens coni¬
cutit. & in primende malitiae pestẽ
molut: Dequo aumirũ scriptũ c̃: Iaiui¬
dia diaboli: mors intrauit in orbem
terrarũ: Nam cum deuictum cor liuo¬
ris putredo corruperit. ipsa quoq
exteriora indicant: quam grauiter
animum uesania instigat alor quip¬

Expanded text:
quia primogenitorum benedictione quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo, persequitur , quia quem magnis quotidie augeri virtutum successibus sensit, ultra se excrescere expavit. Parvulus itaque est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono altd perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Color quip
Abbreviated transcription (Latin):
gea rectitudine aberret: Qua uero
sicut diximus eam laudando boniemu¬
latio menitis oculum turbat: Recte
nuncdicitur. Airũ stultum : interfi¬
cit iracundia. Acsi aꝑte diceretur:
Iram ꝑzelum sapientes turbat : Ira ucro
ꝑuitium stultum trucidat. quia illa
subratione restringitur : haec uero in¬
rationabiliter deuicte menti domi¬
natur: Bene autem subditur. Et par
non possumus : nisi eis quos nobis in
aliquo meliores putamus: Paruulus
ergo ÷ qui liuore occiditur: quia ipse
sibĩ testimonuum ꝑhibet: quod eemi¬
nor sit cuius inuidia torquetur: Hinc
est quod hostis callidus primo homini
inuidendo subripuit: quia a missa
beatitudine. minorẽ se in mortidi¬
tutł illius cognouit. Hinc ÷ quod ea¬
iN ad ꝑpetrandũ fracricidum cor¬
ruit: quia despecto suo sacrifitio py¬
latum sibi infitmut. ciuus deus hostã
acupit eo quẽ ieliorem seesse exhorra
ne ut cumque cẽt ampuctuut. Hinc
adꝑsecutionem fracris exarsic:

Expanded text:
ge a rectitudine aberret. Quia vero, ge a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem subditur. CAPUT non possumus nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus . Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit ,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprine ostendit. quia quo eius unde pal¬
picict in se speciem similitudinis obscurat:
Sedcũ pzelum animus mouetur: curan¬
dũ summopere ÷ : ne haec eadem quȩ ad
cilla adobsequium paratu: rutionis
tergonus qua discedat: Tunc enim ro¬
bustius contra uitia erigitur cum subdi¬
ta ratioau famulatur: Nam quantũ lib&
ira exzelo rectitudinis surgat. simmode¬
ratu meaitem uicerio: rationiꝓtinus
seruire contempnit : Et tanto se in pu¬
dentius dilatut: quanto in pacientiae
uitium uirtutem putat: Vnde neces¬
seest: ut hoc ante ominia qui zelorec¬
titudinis mouetur ad tendat: ne ira
extra meritis dominium transeat :
sed mnultione pestali tempus modumq
considerans surgentẽ animi ꝑ curbationt
subtilius retractando restringat. ansor¬
tẽ reprimat. & motus ferudos subeqiui¬
tute disponat: ut eo fiat iustior ultor
tiã crescat. ut feruorem suũm transen¬
dendo duudicat. ne intemperanter
excitictus ipso telo rectitudinis lon¬

Expanded text:
proprie ostendit, quia quo eius unda palproprie ostendit, quia quo eius unda palpitat, in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae incilla, ad obsequium parata,/ a rationis tergo numquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si inmoderata meutem vicerit, rationi protinus servire contempnit et tanto se inpudentius dilatat, quanto inpatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est, ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius pertractando restringat, animositatem reprimat et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat iustior ultor tiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipi non pocest contẽplatio dissipatur:
Ipse namque zelus recꝰtitudiaus quia
in quietudine mentem agitat : cius
mox aciem obscurat ut altiora in com¬
motione non uideat: quae bene prius
tra quilla cernebat: Sed interhaec sub¬
tilius acdalta recducitur. unde atem¬
pus ne uideat reuerberatur: Nam
ipsa recti emulatio acterna post pau¬
lulum intranquillitite largius aperit
quat haet inter commaetetionẽ laudit
Et unde mens curbatir neudent inde ꝓ¬
ficit ut aduidendum uerius cderesaut
Sicut infirma ncioculo cum liruminnit¬
tiur lux penitus negatur: sed inde cumn
post pauulum ueraciter recipit. unde
hanc adtempus salubriter amictit: Niũ¬
quam uero commotion: contemplatio
iungicur: Niec pracualet menis ꝑcurba¬
ta conspicere: ad quodux tranquilla
ualet in hiare : quia nec solis radioͣs cer¬
nitur. cũ commote nubes caeli faciem
obducunt: nec turbatus fonis respicien¬
tis imaginẽ reddit: Quam tranquillus

Expanded text:
percipi non potest, contemplatio dissipatur. percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, eius mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio ęterna post paululum in tranquillitate/ largius aperit, quę haec interim per commotionem claudit; et unde mens turbatur, ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat – sicut infirmanti oculo, cum collirium mittitur, lux penitus necatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Numquam vero commotioni contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obducunt. Nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ira exuirtute surgeret: diuinȩ anĩ¬
aduersionus impetũ finees ꝑ gladium
non pla casset. Hanc iram quia helinon
habuit : motũ contra se inplacabiliter
suꝑ nae ultionis excitauit: Nam quo çon¬
tra subditorũ uitia tepuit . eo contra clis¬
trictio aetedi rectoris exarsit: De ac
ꝑpsalmistam dicitur. Irascimiau & uoli¬
te peccare. Quod aimirũ non recte in¬
telligunt: quira scimlis Nobis tancum¬
modo non &eiam ꝓximis delinqueitib¬
uolunt. Si enim sic ꝑximos ut nos amare
p̃cipimur Restat ut sic eorum erraci¬
bus. sicut nostris uicis irascamur: De hac
ꝑsalomonem dicitur. Melior ÷ irarisu
Q uia ꝑtristiciam uultus: corrigitur ani¬
mus delinqueaitis. De hac iterum psal¬
mista ait. Turbatus ÷ praeira oculus
meus: Ira quippe futium oculum men¬
tis excecat. Ira autem ꝑ zelum turbat.
quia quo saltem recꝰti emulationie
concutitur eaꝙ̃ nisi tranquillo corde

Expanded text:
nulla ira ex virtute surgeret, divinae animnulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non evolunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat ut sic eorum errantibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis. De hac iterum psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus. Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat, quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea, quę nisi tranquillo corde
Abbreviated transcription (Latin):
prum ualenter accingitur : unde nesci¬
ens deprachendi putubatur : Soller¬
ter ergo animus ante actionis suae pri¬
mordia ccuncta debet aduersa medi¬
turiut semꝑ haec cogitans. semꝑ con¬
tra haec torace pacientiae muautus.
& quicquid a ccesserit: ꝓ uidus superet. adq̃o
dȩ mansuetudinis modus ÷. Vt cum ali¬
enos excessus aspicimus nostra qͥb: in aliis
exassimus delicta cogitemus : Conside¬
rca quippe infirimtus ꝓpria malu
nouit: excusat aliena: Iatiexicternamq
inͥ latã inuiriam tolerat: quipie me¬
minit. qđ fortasse adhuc in quo debeat
ipse colerari : & quasi a qua igaus extin¬
guitur : cũ surgente feruore animi
suacuusq ad meaitẽ culpa reuocatur:
Quia erubescit peccatq non parcere : qui
ueldeo uel ꝓximo saepe serecol&. par¬
cenda percasse: Sedinter haec sollerter
sciendũ : quod alia ÷ ira quã inpacien¬
tia ex citut: alia quam zelus format:
Illa exuitio ħaec exuirtute generat᷑: Sienĩ

Expanded text:
toriam valenter accingitur, unde nescitoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quidę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
& tarde suscipiunt: &cicius amitunc : Pai
quibus nuimirum quatuor modis liqui¬
do lector agnoscit: Quia ad tranquilli¬
tutis bonũ ultimus plus quam primus
adꝓpinquat. & in malo secundus tercũ
superat: Sed quid ꝓdest quod iracundu
quomodo meatem teneat dicimus. si noN
&iam qualiter conpesci debeat expri¬
mamus : duobus & exum modis: fracta
possidere animũ ira desuescit: Primus
quippe est ut menssollicita antequam
agere quod libet incipiat. omnes sibi qͣs
pati potest contumelias prac ponat:
quacuius sedemptoris siui ꝓbra cogxanr
aladuersa se pracpdorat: Q uac rumirũ
iauentu tanto fortior excior i quanto
e cautius ex praescientiu armauie: Qui
enim inpiudus abaduer sitate de prae¬
Senditur. quasi abhoste dormiens uai¬
unatur: cumq acius inimicus occidit :
quia uon repugnante ꝑ forat: Nam
quiinala: iminentia ꝑ sollicitudinẽ
pracaotane. hostiles incursus quasi iau in¬
nidiis uigilans expectat : Et inde adiuc¬

Expanded text:
et tarde suscipiunt et citius amittunt. In et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad vic
Abbreviated transcription (Latin):
lomon breuiter insinuat dicens. Praesto¬
latio impiorũ furor: Sicq fit: ut ꝑtur¬
batus animus maiorẽ strepitũ suisilen¬
tu sentiat. eumq grauius causa irȩ. flama
consumat. Vndebene ante nos quidam s¬
piens dixit. Cogitutiones iracundi uipe¬
rȩ sunt᷑. beneraciones mentem comedunt
matrẽ suam: Sciendũ uero est quod non¬
nullos ira citius accendit &e facilius deserit:
non nullos uero tarde quidem commouie
sed durius tenet: Aii namq accensis
calamis similes dumuocibus ꝑstrepunt
quasi quosdam ascensionis suae sonitus
reddunc: Citius quidẽ flamina facunt:
sedd ꝓtinus in fauilla frigescunt: Alii
autem grauiorib: duriorib q nondis¬
pares accessionem tarde suscipiunt :
sed tamen accensi semel difficilius ex¬
tinguntur: Et quia se cardius in asperi¬
tutem concitant: furoris sui duriusignẽ
seruant: Alii autem quod ÷ aequius &
citius iracundiae flammas accipiunt:¬
& tardius deponunt : Non nulli uero has

Expanded text:
lomon breviter insinuat, dicens: prętolomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alesione ꝓximi manibus cessat: Ali quan¬
do ira ꝑturbato animo quasi exiuditio si¬
lentium indicit: & quod foris lingua
non ex primit : intus deterius ignescit
Utiratus quisq cob loquutionẽ suam ꝓximo
suberahat: & nil dicendo quia sit aduersus
dicat : Et non num quã haec sileaitii seue¬
ritas ꝑ disciplinđ dispe asationem geric:
sitameai sollicite in intimis discretionesn
forma teneatur: Non num quã uero
dũ accensus animus a consuetialo quutio¬
ne restringitur : ꝑ accesisum temporis
poeautus aꝑ ximi dilectione separatur:
Et acriores stimuli ad oeatẽ ueniunt.
causae quae grauius exas pereait oriunt᷑.
atq inirati oculũ festuca in trabẽ uerti¬
tur dũ ira inodium ꝑmutactur : Perũq
ira ꝑsileaitium clausa intra meaitẽ uehe¬
mentius estuat: & clamosas tucita uoces
formã uerba sibi quibus exasperetur
obicit : & quasi in causae ex amine posita :
durius: exasperatic respondit: Quodsa¬

Expanded text:
cum a lęsione proximi manibus cessat. Aliquancum a lęsione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo quasi ex iudicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque conlocutionem suam proximo subtrahat et nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimuli ad mentem veniunt. Causae quoque, quae gravius / exasperant, oriuntur, atque in irati oculum festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces format. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiem ab intimo cogitationũ funda¬
menta dissipantur Nam irae suae
stimulis accensum corpalpitat : corp
tremit. Lingua se praepedic faciesiģ¬
nescit Ex asperantur oculi : & nequaquã
recognoscuntur Nõtiore quidẽ clamo¬
rem format: sed sensus quidloquitur
ignorat In quo itaq iste ab ab repticus
longe÷ qui accionis suae conscius non÷
Vnde fit plerumq utusq ad manus
ira ꝓsiliat. & quo ratio longius recedit:
audacior ex surgat Seque ipsũ retine¬
re animus noaualet: qui factus : poces¬
tatis alienȩ Et cofuror menbra foras
in hictibus exercet: quo intus ipsam menbro¬
rũ dominã meatem captiuam teaet: Ali¬
quando autem manus non exerit: sȩdinma¬
ledictionis iaculo linguam uercit: Fratris
namq interitũ prȩcib exposcit. & hoc
dm̃ ꝑpetrare expetit: quodipse ꝑuersus
homo facere uel metuit. uelerubescit ł it¬
que ut uoto & uoce homicidium ꝑagat : & iã

Expanded text:
perficiem ab intimo cogitationum fundaperficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledictionis / iaculo linguam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit et hoc deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere vel metuit vel erubescit. Fitque, ut voto et voce homicidium peragat, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
discassemitas eius. & summas fcandalũ
animac tuae. Quia quise exhumania
ratione non temperat : Necesse ÷. ut
bestialiter solus uiuat ꝑ iram concor¬
da rumpitur: Sicut scriptũ ÷ Nir¬
animosus: parit rixas. & ur uacundus rixas
effodit peceata Iracundus quippe peccata¬
effodit. quia &iam malos quob in caute
addiscordiam ꝓuocat: peiores facit : f
iram lux ueritictis amittitur: sicut scrip¬
tum ÷ Sol non occidat. suꝑ iracundiam
confusionis tenebras incutit: huic deus
radium suae cognitionis abscondit : Per
iram sc̃ĩ sp̃s splend or clauditur. quo
contra uixtia uetustam translationẽ :
scriptum ẽ. Suꝑ quem requiescit sp̃s
meus. ausi suꝑ humilem & quietum. & tre¬
meaitem sermones meos Cum exum
humilem diceret: quietum ꝓtinus ad¬
iunxit: Si ergo ira quietẽ meati sub¬
trahit: suam scõ spui habitationẽ claudit
cuus recessione animus: edisif ad aꝑ¬
tũ mox insaniam ducitur: &usq ad su¬

Expanded text:
discas semitas ejus, et sumas scandalum discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . Quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum esanimosus parit rixas. Et vir iracundus effodit peceffundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam confusionis tenebras incutit, huic Deus radium suae cognitionis abscondit. Per iram sancti Spiritus splendor excluditur: quo contra, juxta vetustam translationem, scriptum est: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad su