comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lingua ꝑsica diuicie uocantur: Eatophilatiũ locus
apellari sol& quodiui cie seruantur: quo nomine & ar¬
cam in quodonaria populi congregabantur ad usus tem¬
plinecesiarios & porticus in quibus seruabantur apel¬
labant Habes eẽplũ deporticibus in euuangelio: haec
inquit uerbalo cutus est ingazo philatio docens intemplo
Habes dearca in libroregũ: & tulit ioiada pontife ga¬
zophilacium unũ aperuit que foramendesup &po su¬
it illud iuxta altare adde terã in gredientibus domũ
dñis mit tebant quẽ in eosacerdotes qui cus todiebant
ostia omnem peccuniam quȩ deferebatur ad templũ dñi
Cũ que uiderent nimiam peccuniam esse inga tophila¬
tio ascendebat scriba regis & pontif& effundebant que
& nu merabant pecuniam que in ueniebatur in domo dñi
Itaque dñs qui appetitores primatus & uane gloriȩ cauen¬
do es se monuerat qui simu latis orationibus prolixius

Expanded text:
lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo . Habes de arca in libro Regum: Et tulit Joiada pontifex gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper et posuit illud iuxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini cumque viderent nimiam pecuniam esse in gazofilacio ascendebat scriba regis et pontifex effundebantque et numerabant pecuniam quae inveniebatur in domo DomiItaque Dominus qui appetitores primatus et vanae gloriae cavendos esse monuerat, qui simulatis orationibus prolixius
Abbreviated transcription (Latin):
ominibus uerũ &iam pecunias que r̃. Grauiori esse
iudicio plectendos. Suritenĩ quise iustos. & magni apud
dm̃ meriti simulanter ab infirmis quibus lib& & peccatoꝵ
suorum conscientia turbatis. quasi patroni proeis in
iudicio futuri poenas accipere non dubitant : Et cũ
porreelamanus pauperi prȩces iubere solent illi hobhoc ma¬
xime in prxcibus ut pau perinũ mũ tollant ꝑ noctant quibus
illauide maledictio non inmerito congruit. Cũ iudica tur¬
& seat condemnatus & ora tioeius fiat in peccatũ condem¬
natus quippe cũ iudicatus git & oracionem suã in pecca tum
recipit : qui magne nuc estimacioms aput homines habe tur
Indiuino tunc & ani me non solũ. sȩpaliis inter uenire non
posse saed nec suua sibi meritasufficere possedep̃endit
Immo ipsarum quibus humanũ iuditiũ fefelle rat pre¬
cum in tercrimina poenas luit: RSEDENS IħSCONTR
axtophilatiuias picie pat quo modorbaiactraa es ingaro

Expanded text:
hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazo
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulare instolis cultioribus uestimentis indutos.
Aad publicum procedere significat in quo inter
cetera diues ille qui aepulabatur cotidie splendi¬
de pec casse describitur Notandum autem. quod
non salutari inforo pon prinos sedere uel discum¬
bere uetat eos quibus hoc offitii ordinem compe¬
tit. Sed eos nimirum qui hec siue habita seu certe
non habita indebite amant afidelibus quibusq
quasi improbos doc& esse cauendos. animum uido¬
lic& non gradum iusta districtione redarguens.
quam uis & hoc culpa non careat. s idem in foro litib
inter esse qui in cathe dra maxs: sina gogae magis
cupiunt apellari. duplici saneracione auanegloriae
cupidis ad tendere iubemur Mescilic& eorũ solasimulaci¬
one seducamur estimantes bonaesse quȩ faciunt uł emu¬
latione in flã memur frustra gaudentes in bonis laudari
que simulant. QUIDE UORANIUONUIDUARU
deantur ab hominibus damnationẽ mereri: s& eos qui
haec ꝓlixius quasi religiosiores agendo non solũ laudes ab

Expanded text:
Ambulare in stolis, cultoribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat: in quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur. Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iisdem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt; vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum deantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab
Abbreviated transcription (Latin):
ic nobis locus moralit̃ quidem intimat que sit acceptabile
dõ quic quidbono animo obtulerimus. qui ñ substanciam¬
offerenciũ. s& cons cienciã pensat: nec ꝑpendit quantum
in eius sacrificio : s&e quanto ꝓfert. Iuxta uero legis alle¬
goriȩ diuites qui inga tophilatiũ mune ramitabant iu¬
deos de iustitialegis elatos Potro uidua pauꝑ: ec cłe sim¬
plicitatem designat: quae recte pauꝑ apellatur quae uł
mundi diuicias abiecit. Vidua uero quiauir eius ꝓ eamor¬
tem ꝓtulit. & nunc in calipenetra libus ab eius oculis oc¬
cultus quasi in parte alterius regionis uiuit. haec inga¬
rophilatiũ minuta duo mittit qui in cons pectũ diuine
ma iestatis qua oblationes de uotȩ nr̃e operationis quasi
certonu mero conscripta & consignata seruant᷑. siue
dilectionẽ dĩ & ꝓximi. seu fidei oracionis quae suae mu¬
nera defert qua consideratu ꝓpriae fragilitatis minuta
s& merito pie intencionis accepta cunctis suꝑbientiũ iu

Expanded text:
ic nobis locus moraliter quidem intimat, quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui cor nimirum et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sgoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitiae legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte pauper appellatur, quiamundi divitias abjecit. Vidua vero, quia vir ejus pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae intentionis accepta, cunctis superbientium Ju
Abbreviated transcription (Latin):
propriauoluntate sed spũ scõ. Non aut̃ repraeendunt quẽ
dauid filiũ dicut. sed quod dĩfiliũ eũ esse non credunt: si¬
quidẽ ipse & dñs dauid est dsante temporamanendo. &
filius dauid apparuit homo in temporis fine nascendo:
que aũt a patre subiciuntur ei inimici non infirmitatẽ:
fili sod humanitatem nature. quae in altero alter operaturi
signsicat Nam & filius subucit inimicos patri qui pitrem
dirificat super terramał oicibai pii quipitro¬

Expanded text:
n Spiritu sancto. Non autem reprehenduntur quia David filium dicunt, sed quia Filium Dei eum esse non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. HOMILIA XVIII
Abbreviated transcription (Latin):
nonua l&: qua in carnationis misteriũ necipse inuesti gare
Ion quidens ad huc iohaunȩs dñmmani feste dm̃ autdi et
filiũ. sed tantueii uirum sefortiorem p̃dicat: Non enim
rudes ad hiuc auditore tanti capiebat arcana sacramenti qđ
filius dĩ aernus homine ad supto exiułgine denuonauisge
in mundũ Sed paulatim ꝑ agnitionẽ glorisi catȩ humanĩ.¬
tatis intro ducendierant ad sidem diuine aernitatis qui¬
bustamen qua si latenter quodã modo acuelatoser mone
mat: cui enim dubiũ nullũ posse aliũ gratiã sc̃ĩ sp̃s nisi dm̃da¬
re : tempore aũt̃ procedente cũ capatiores iam ad intelle¬
gendũ eosdẽ suo suider& auditores: &iã filiũ dĩ illũ aꝑte
p̃dica uit dicens sed qui misit mebapti gare in aqua & illemi¬

Expanded text:
non valet, quia incarnationis mysteriunon valet, quia incarnationis mysteriuNon quidem adhuc Joannes Dominum manifeste Deum aut Dei esse Filium, sed tantum virum se fortiorem praedicat. Non enim rudes adhuc auditores tanti capiebant arcana sacramenti, quod Filius Dei aeternus homine assumpto ex Virgine denuo natus esset in mundo, sed paulatim, per agnitionem glorificatae humanitatis, introducendi erant ad fidem divinae aeternitatis. Quibus tamen quasi latenter quodam modo ac velato sermone mat. Cui enim dubium, nullum posse alium gratiam sancti Spiritus, nisi Deum dare? Tempore autem procedente cum capaciores jam ad intelligendum eosdem suos videret auditores, etiam Filium Dei illum aperte praedica
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃snisi scãe ecłẽ spon¬
sus apparuit. Dequo & isdem iohannes dicit. qui hab& s¬
ponsã sponsus est: sed quia ioli annẽ homines xp̃met̃
putauerunt qđ eis deni iohannes negat: pecte se indig¬
nũ eẽ ad soluendã corigiã eius calcia menti denuntiat.
hacsi a ꝑte dicat egore demptoris uestigia denudare non
ualeo quia sponsi nomen mihi in meritũs. nonusurpo
qđ tamen intellegi & aliter potest. quis enim nesciat qđ
calciamenta & mortuis anima libus fiant: In carnali¬
libis uero dñs ueniens quasi calciatus apparuit. qui indiuini¬
tate sua morticina nr̃e corruptionis ad sũpsit: Sed huius
in carnationis misteriũ humanus oculus pen& rare non
sufficit inuesti gari enĩ nulla tenus ꝑtest quontio do cor¬
parat᷑ uerbũ quomodo sũmus & uiui ficatur sp̃s intraste¬
rũ matris animatur: quomo do hisqui iniciũ non hab&
& ꝙ iftit & concipitur corrigia ergo calciamenti est liga¬
tur anusterũ Iohannes itaque soluere corrigiã calcia menticiur

Expanded text:
nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum met existit concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus
Abbreviated transcription (Latin):
celo siat a exhomixisus respondite anhi
Poteratdñs aꝑte responsione tẽptatoꝵ calũniã
Iconfutare sed prudenter interrogat ut suo ułsilen
tio uł scientia condemnentur: atihli cogianan
Quem consitemini decaelo abuisse ꝓph&iã mihi testi¬
moniũ peribuit & abillo audistis inqua ista faciã
potestate. Si dixerumnus exhocnidinus
toreuaxt populum.om̃s e. ui hagsbaxt
ioh̃m quia uere ꝓpheta esset.
timentes lapidationẽ sed magis timentes ueritatis
confessione: OTRESPONDENTES DicuNt IHii
xEScimus. Responoeas iħ̃s aitillas. uEq eco
dicouobis ix quapotestats̃ haec paciam
Non ũb̵ dico quaescio quia non uultis fateri qđ scitis. Ius¬
fusione: Notandũ aũt quia duas obcausas maximae
scientia ueritatis . ẽ. occultanda querentib:. Cũ uide¬
lic& his quiquerit cutminus capax ẽ. ad intellegen¬
dũ quiquerit autodio uł ctẽptu ipsius ueritatis. in¬
dignus ẽ. cuidebeat aperirequiquerit . quorũ propt̃

Expanded text:
elo erat, an ex hominibus? Respondete mihi. Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter inttio vel sententia condemnentur. At illi cogitabaQuem conmonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominibus, Timemus populum. Omnes enim habebant Joannem, quia vere propheta esset. timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Jusm confusione . Notandum autem quod duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus. Cum videlicet is qui quaerit, aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Propter quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia laudantibus quibus dã edificaciones templidñs palã
responderat hec eẽ om̃a destruenda discipulise creto tempus
& signa p̃dicte destrucionis in t̾rogant. sed& aũt dñs in mon¬
te oliuarũ contratemplũ. cũ deruina templi & &cidio gen¬
tis disputat ut &iã ipso corporis si tu uerbisque loquitur con¬
gruat. misticȩ designans quae quie tus manens in scĩs suꝑ¬
boꝵ detestatur am̃tiam. guis enĩ ñ uidead quia mons oliueti
fructiferã de sign& scaẽ ecđẽ celsitudinem quae dñs semꝑ
in habitare delectatur. que uidelic& mons ille non in fruc¬
tuosas habere arbores & nluasterilẽ. s& oliu&a gignereso¬
lebat Quibus ad repellandas nocciũ umbras lum̃ alitur
soluuntur infirmitates &requies lassis tribuit. quae
cuncta specialit̃ in eccłea fieri ꝓbat ipsacũ dicitꝰ. Ego aũt
sicut oliua fructifera in domodñi speraui in miseri cordiadi mei

Expanded text:
Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam responderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet autem Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini sperabo in mi
Abbreviated transcription (Latin):
Gulti inminente hierusolimoꝵ xcidio principes & tite¬
re quise esse xp̃s tempus quae libertatis iam que ad ꝓpin¬
quare referrent. multi in eccłea ip sir&iã tẽporibus a posto¬
loꝵ heresi archae ꝓdire quunt̃ alia plurima ueritati con
trariadiem dñi instrarepredicaerent quos apostolus in
epistola ad te salonicencesdãnat. Multi in nomine xp̃i ue
nire anticristicoꝵ primus est symon magnus cuisicut in
a tibus a postoloꝵ legimus. aus cultabanti om̃s qui insama
erant aminimo usque ad maximũ dicentes hicẽ urtus di
queuo catur magna eo quod multotem pore ma suis dem̃¬

Expanded text:
Multi imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque libertatis jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima veritati cotraria, diem Domini praedicarent instare. Quos Apostolus in Epistola ad Thessalonicenses damnat. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus est Simon Magus: cui, sicut in Actibus apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna, eo quod multo tempore magicis ar
Abbreviated transcription (Latin):
uxta histhoriam manifestus est sensus. Recedente detem
plodno omnia legis aedifitia & compositiomandatorũ
ita destructaest ut nihil aiudeis porsim impleri. & capite
sublato uniuersa interse membra conpugnant. & quae fun¬
÷ poenas erat luitura. Apte dñs in paupeiudua post lauda
futuram. atq: aedificia tunc am miranda. non multo post
conplananda esse pradixit. Diuinitus aut̃ procuratum ẽ
ut pate facta per orbem fidei a euangelicae gratiam templũ
ipsut quondã augustum cum suis caerimoniis tolleretur: Ne
qui forte ad huc paruulus aclactans infide. siuider& per¬
manere quae a prophetisscis facta quae adñõ sunt insti¬
tuta. am mirandum scm sclare. paulatim a sinceritate
fidei quae est inxp̃o ihũ ad carnale laberetꝰ iuda ismum
pro uidens ergo dñs in firmitati nr̃ae aecclãm suam multi¬
plicari desiderans omnia illa sub uerti fecit ac penitus au¬
ferri. quatinus um bra. & typoces sante uirorũ
ipsaiam ueritas ꝑ orbẽ de darata palmã tene r&uiiu

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quia fun poenas erat luitura, apte Dominus post laudatfuturam atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. Divinitus autem procuratum est ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, templum ipsum quondam augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt instituta, admirando sanctum saeculare, paulatim a sinceritate fidei, quae est in Christo Jesu, ad carnalem laberetur judaismum. Providens ergo Deus infirmitati nostrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante, veriorem ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Creda mus hancblasphe mum exigentibus merits sic̃
n quic ad remis sionẽ itan& adipsos digne penitentiae
fructus esse ꝑuenturũ iuxta hoc qđ iohannes euange¬
lista de quibus dam blasphemiae suae merito excecatis
uiterum dix̃ esaias &cecauit oculoseorũ & indurauit
eoruncor ut nonuide ant oculis & intelle gant cor¬
de & conuestantur & scomen illos: Sola ergo blasphe
li & angelorum eius contra constiaenticc̃suã maiestatẽ
dĩ tatis opugnare non trepidat non hab& remissionẽ
in a&er num sedreus erita &ernidelicti.sicuteuan¬
gelista manifeste declarat qui posito hoc dnotesti¬
monio subiuncxit atque it: o¬

Expanded text:
credamus hunc blasphemum exigentibus meritis sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum. Juxta hoc quod Joannes Evangelista, de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis dicentis: excaecauit oculos eorum et indurauit eorum cor, ut non uideant oculis et intellegant corde et conuertantur, et sanem illli et angelorum ejus contra conscientiam suam, majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut evangelista manifeste declarat, qui posito hoc Domini testimonio subjunxit, atque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ois ers butem tasse it posta fierut qd imie dieus & marcus
uarort quando niinos uo cauti arso udeindt: alus
nauib tãqua curare deundi. sed ita cũsecutis tã quã uocan¬
do cobut eos qđ sabbatis maxime medicine dotupre¬
quesua dona frenquentat: doc& se non sub lege esse sediupra
legem quicande quo que legem adiplere non aut̃ soluere
uenerit neciudaicũ eligere sabbatũ quouł igne accende¬
nenerlma nũc pedeq moueri nonliceat sed uerũ sabbatũ
dilestãq dño esse requiem sisaluti ftudentes animarũ ab ope¬
re seruil idest acunctis contineamus inlicitis: &et ipelT
cebanT pͥopulos que scripta sunt in moyse & pro iphets ihs ue
quasi ds̃ & dñs ipsius moysi prolibertate uoluntatis suȩ uele¬
aqueminus uidebantur ad debat in lege uel commutans p̃¬
di cabat in populos. ut in matheo legimus dictũ est antiquis

Expanded text:
ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quannavibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocandocebat eos. Quod Sabbatis maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege esse, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere, venerit; nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum, dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant cebant populos, quae scripta sunt in Moyse et Prophetis. Jesus vero, quasi Deus et Dominus ipsius Moysi, pro libertate voluntatis suae, vel ea quae minus videbantur, addebat in lege; vel commutans praedicabat in populos, ut supra quoque legimus: Dictum est antiquis:
Abbreviated transcription (Latin):
Isti primiuocatis ut dñm sequerentur piscatores &
inl&erati mit tuitur adp̃dicandũ nefides credenti ũ. non
uirtute dised eloquentia adque do ctrina putar&ur .Vi. queri
aut̃ potest quomodo binus uocauerit denaui culis piscato res:
Primo paro & andreã deinde progressus paulu lũ aliosduo
filios gebeisicut nar ranTmadicus & marcus culucas dicar ã boas
corũ nauiculas impl&as mignailla captura piscitui soct¬
oi que pari cũmemorat iacobũ &iohanne siliosgebe uoca¬
mulque miratos tantũ multitudinẽ pisciũ q capta eraNł
& cum p&ro titũ dixisse nolramere ex hoc iã homines
eris capiens simul cuntamen subductis ad terrã nauis¬
bus secutus fuisse: linde intellegendũt est hoc primo eẽ
factũ qđ lucas insinuat nec tunc eos adño uo catus sedtan¬
tũ p&ro fuisse predictũ qđ homi nes esse captarus. qđ ñ
sur pesti one udũ legi mus et piscatos distũe ergo ql dencas
pis ces unde latur locus intellegere ossadecur tra pareu

Expanded text:
Isti primi vocati sunt, ut Dominum sequerentur. Piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium non in virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina putaretur. Quaeri autem potest quomodo binos vocaverit de naviculis piscatores: primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captura piscium, sociosque Petri commemoret Jacobum et Joannem filios Zebedaei vocantam multitudinem piscium quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde et intelligendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus. Quod non surrectionem Domini legimus eos esse piscatos . Dictum est ergo quod deinceps pisces. Unde datur locus intelligere eos ad capturam piscium
Abbreviated transcription (Latin):
lus sepillis sedmar chus ipsorum desdenum atq con¬
matit &ipsepotius dit postulare quod ipsorum rogitu per¬
matrem nouerat c&̃ postulatum. Deniquedns secundũ utrũ¬
que euungdistã non matri sed ipsis respondit: X excitis¬
ia quid quid petatis. potesas uipenecalic̃o quõ
citrito. autraptis ooi quoeo papitor bap

Expanded text:
pro filiis; Marcus ipsorum desiderium et conipsos dicit potius postulare quod ipsorum rogmatrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque Evangelistam, non matri, sed ipsis respondit: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego bap
Abbreviated transcription (Latin):
aequalis eẽ qui nouit & qui gnorat. cũ uero om̃a
tẽpoia fecerit iħs hocẽ uerbũ dĩ om̃a enĩ ꝑipsum
factas̃ & nne ipio factũ est nihil: Inomnibus aut
tem poribus eciam dies iudicusit qua conse quencia
potest eius ignorare partẽ cuius totũ nouerit. Cau¬
saergo raddendaẽ quur ignorare dicat ap̃łs de sal¬
pienciae & sciencie absconditi. quare absconditi
nifestus respondit. Non ẽ ur̃m scire tempora & mo¬
m̃ta quae pat̃posuit in sua potestate. Quando di¬
citur non ẽ ur̃m scire ostendit quȩ ipsesciat s&ȩ ñ
& pediat nonse apłis ut remꝑ incera deaduentu
iudics ncotidie uiuant quari die alia iudicandis int. dem¬
que & consequens euuangelii sermo id ipsum cagit in talegi
docens quoque patrem solũ nosse. in patre conp̃hendit
& filium om̃is enĩ pater fili no men est : uide texipl¬

Expanded text:
aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dei omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, in omnibus autem temporibus etiam dies judicii sit, quia consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Causa ergo reddenda pientiae et scientiae absconditi. Quare absconditi?nifestius respondet: Non est vestrum scire tempora et momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicexpedit nosse apostolis, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi, dicens quoque Patrem solum nosse, in Patre comprehendit et Filium: omnis enim pater, filii nomen est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem transeunt. ad tamen peres sentiam sine
fine subsis tunt. Praeterit eni. figura huius mun¬
di: & ad iohanne angelus: erit inquit caelui nouii
& tirtanaua. quȩ quidem non alia condendas̃ sedhag
ipia re nouantur. celũ igit & terra & trannt &
erit quae &abea quȩ nunhab& specie ꝑ ignem ter¬
gitur. & tam̃ in sua sem natura seruatur : uinde
& ꝑ ial mista dicitꝰ. nutabis ea& mutabunt᷑ quãqui¬
dem ultimã comutacionem suam ipss nobis nunc
uicis si tudinibus nunciauit quibus nr̃is usibur in¬
desinentur alternant. Namter rasua speniae gẽ¬
mali hereditate deficit uernali humorȩ uiridescit
caelũ cotidie caliginẽ noctis obducitur & diur na
daritate renouatꝰ. Inc ergo incfidelis quique col¬
ligat & int̾rire haec& tam̃ ꝑ innouacionẽ refici que
constat nunc ad sidue uelud & desectu reparari.
Etu d& arriur & cunomiur quari ignorancia ma¬
gistri gloria discipulorũ sit &dicunt non potest

Expanded text:
imaginem, transeunt, attamen per essentiam sine imaginem, transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit inquit coelum novum t terra nova . Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra et transibit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie gitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari.Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
Naelum quod transibit. non & haereum siue si¬
dereum : sed ereum aquo & auescaeli & nubi¬
la caeli cognominantur. Intellegere deibemus.
Petro ad testante quidicit quia caeli erant prius
& terra deaqua. & per aquã consistens dĩ uerbũ
perque ille tunc mundus. aqua inundatus periit.
Caeliaut̃ quinunc sunt & terra eodem uerbo repo¬
siti sunt igni reseruati indiem uidicii & perdicio¬
nis hominum impiorum. a pertedo cens quia non
alii calisunt igne perituri. quaequia. aqua per¬
diti. hoc est inania haec & nubilora uentosi aeris
spatia. neque eñi aqua diluuii. que quindecim tan¬
tum cubitis montium. cacumina transcendit
ultra aeris a&heris que confinia peruenis secre¬
danda est: quocumque aut̃ peruenire potuit: eo
nimirum uxta praȩfatam beati petri sententiam
ignis quae quae iudicii perutm&: Si aut̃ caelum&
terra transibunt mouere potest: quo modicat
uenit terrauero in a&ernum stat. Sed a perte
ratione. caelum & terraper eã. quã nunc habe

Expanded text:
elum quod transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus, Petro attestante qui dicit: Quod et terra de aqua et per aquam consistens Dei verbo per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit caeli autem qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni servati in diem iudicii et perditionis imalii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec et nubilosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit , ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, et ignis judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, movere potest quomodo dicat  vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam quam nunc habent
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ nus quis que enim ꝑseraldat rationem dõ. Uigilataũt
qui ad as pectũ ueriluminis mentis oculos a pertosten&.¬
uigilat quis eruat operando qđ credit. Uigilat quia setor¬
poris & neglegenciȩ tenebras repellit. hinc & enim
paulus dicit. euigilate iusti & noli te peccare. hinc rur¬
Nsus ait.hora est iam nos de somno surgere.¬
plerique arbi trantur s&l a transitu nominat. Eo que
& terminator uidens sanguinem inforibus is rahelitarũ
ꝑ tran sierit ne ꝑcus seriteos. Uelipsedñs p̃bens auxi¬
Rlium populo suo desuꝑ ambulauerit. Cuius sacram¬
tũ uocabuli sublimius &ponens euuangelista iohan¬
nesait. Ante diem aũt festũ pasche¬

Expanded text:
Unusquisque enim pro se reddet rationem Deo. Vigilat autem, Unusquisque enim pro se reddet rationem Deo. Vigilat autem, qui ad aspectum veriVigilat qui servat operando quod credit. Vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc enim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait: Hora est jam nos de somno surgereplerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo aũt qui peregre ꝓfectus reliquit domũ suam aut
dũbiũ quin xp̃s sit qui ad patrem postresur reccionem
uictor as cendens ecclesiam corporaliter reliquit. quae
tam̃ nũ que diuinȩ p̃s̃dio p̃sencie destiaut manens
in illa omnibus diebus usquȩ ad consumacionem seli
carnis &enim locus ꝓprie terraest que uelut ad pere¬
grina duetaest. cũ predemtoram nr̃m ẽ in celo collo¬
cata deditaũt seruis suis po testatem cuius que operis
quȩ fidelibus suis concesia scĩ sp̃s gracia facul tatem tri¬
buitbonis operibus seruiendi Ianitori quo que
p̃cepit ut uigilar& quaȩ or dini pastocũ acnt Torum
spiritaliũ cum mis resibi eccłȩ coronam solercio seruancia iu¬
b& inpendere q uod aiit uoris dico uamtinis dicouucs la
Non apłi tantũ & successores crum rectores nimirum ecdẽ
trorũ ne hostis antiquus male suggerendo in rũpat.
instanter seruare iubentur. Ne nos dormientes dñs
ueniens inueniat sedulo singuli p̃cauere debemus. V¬

Expanded text:
omo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclestrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Irap̃ceps &m patiens non inueniens calumnielo cũ &cutit¬
ponsionesua falsostestes & sacerdotes impios tanto
magis pontifaȩ furore superatus eũ ad respondendũ
ꝓuocat. Ut e qualib& oc casione ser monis locũ inue¬
niat accusandi nihil hominus iħs tac&. sciebatenim
quasids̃ quic quid respondissae torquendum ad calũ¬
niam. Ruii sus summnus sacerdos uito¬
Inmatheo scriptũ est quod in terroganti & ad iuranti
sepontifici siess& xp̃s responderit iudixisti porro¬
ꝓ quo marchiis posuit egosuim. Vt ui delic& ostender&
tantũ ualere quod ei dicit ihs. tudixisti quantũ sidicer&
egosum & uid ebitis siliũ hemins ao
Otus infirmitas & crux contumelia est uide que phac
silius hominis ad dextera dipagris sessurus & e partu
uirginis homonatus in sua cũ celi nubibus ẽ maiestate
uenturus. Vnde & apłs Cum crucis ab iecta discrip¬
sis s& dicens Quia humiliauit sema psum factus obe¬
diens usque ad mortem mortemaũt crucis. Ad iuncxra

Expanded text:
praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutitponsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos inteIn Matthaeo scriptum est quod interroganti et adjuranti se pontifici si esset Christus, respondit: Tu dixisti . Pro quo Marcus posuit: Ego sum, ut videlicet ostenderet tantum valere quod ei dicit Jesus, Tu dixisti, quantum si diceret Ego sum. Et videbitis Filium hominis a ptus, infirmitas et crux contumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus in sua cum coeli nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, dicens quod humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem aut
Abbreviated transcription (Latin):
Significanter dic̃tiliũ est nonistorum utos tendere non
etitem iognast sedmores & hisquisimilem habesent in nocentiã
& simplicitatem premiũ repromitti apło quoque in etendem
sententiã congruente fr̃s nolitepueri fieri sensibus sed malitia
paruuli s tote sensu autem ut ꝑfecot sitis: acnd¬
quisq ureceperit regdũdĩ uel ud paruulus
XINTROIBIT INIL.LUD.

Expanded text:
Significanter dixit, talium est, non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres, nolite fieri pueri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem ut perfecti sitis Amquisquis non receperit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud.
Abbreviated transcription (Latin):
tis aquas qđ euidenter filiũ dĩ sonat qui p̃dicatoꝵ suorum
liberius ꝑuolant &terrenorũ cordaferatius dictoꝵ
suorum guttis in ebriant: Matdieus donatus dicitur¬
uidelic& qui a magno dñi munere d& heloniario ac pub¬
licano in ap̃łiest & euange liste deligatus om̃ciũ: trhomas
tuit ꝓpt̃ dubiũ corincredendo effectu dominice resur¬
r&tionis: abisus idẽpotuit iure dicinũ altitudinẽ do¬
minice uirtutis inresur rectione celebrata certa
fide pen&rauit Notandũ sineqđ a posto lorum no¬
mina describens euangelista matdieus ita ponit
pulippus & bartdio lomeus thomas & matdieus publi¬
canus c&eriergo euangeliste in coniunctione nomi
num primũ ponunc mattheum. & postea thomã: &
pub licanum eũ non ad scribunt neantiqui conuersa¬
tione recor dantes suggillare euange listã uideren
gratiams¬

Expanded text:
tis aquas, quod evidenter filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum libentius pervolant, eo terrenorum corda veracius dictorum suorum guttis inebrient. Quodvidelicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, tuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartholomaeus, Thomas, et Matthaeus publicanus. Caeteri ergo evangelistae in conjunctionum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicani nomen non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelistam videanturgratia
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo lapis ꝑ angelũ reuolutus sit mathe¬
us sufficienter ex ponit Sedreuolutio lapi¬
dis mysticae reserationũ sacramentorũ xp̃i
quae uelamine littere legalis tegebatur in si¬
nuat Lexerum in lapide s cripta est cuius ab¬
lato tegminȩ gloriae resurrectionis ostensa
xabolitio mortis antiq acuita nob speran ꝑpe¬
tua tota coepit orbae praedicare. et in ti¬
cuntes inmonumentum uiderunt iuue

Expanded text:
uomodo lapis per angelum revolutus sit, Matthaeus sufficienter exponit. Sed revolutio lapidis mystice reserationem sacramentorum Christi, quae velamine litterae legalis tegebantur, insinuat. Lex enim in lapide scripta est, cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa, et abolitio mortis antiquae, ac vita nobis speranda perpetua, toto coepit orbe praedicari. Et introeuntes in monumentum, vider
Abbreviated transcription (Latin):
undes criptum est Leuacius sub capitemeo. &
dexteraduss amplexabiturme. Sinistrãnãq
dĩ ex đsc pros peritatẽ uidelic& uita ep̃sentis
quasi sub capite posuit quia intentione sum mia
moris praeinit dexterã uero dĩ amplectitur
quae sub terna eius beatitu dinetota de uotione cõ¬
tin&ur Quia igitur redep̃tor nr̃ iam praesentis uite
correptionem transierat Recte angelus quinun¬
tiare ꝑhennem eius uitauenerat in dextera sedebat
quis tolae can didee no ꝑtus apparuit quia fera uita
splendore nrãe denunciat sollei pnitatim uasi
dicamus in suae sedut fateamur uerius osciae dc comus
& tarae Illa quippe redẽptoris nr̃i resurraeteou
nr̃a festiuitas fuit quia nos cedinmortalitatẽ redu¬
xit &angelorũ festiuitas extitit quianos reuocan¬
do ad caelestiaeorũ numerũ impleuit In sua ergo

Expanded text:
Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram namque Dei Ecclesia, prosperitatem videlicet vitae praesentis quasi sub capmoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festisplendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo
Abbreviated transcription (Latin):
adrocuntes aboriente in domũ illam lortus dle
quar unpes aesł excisa uuider acigelus u seden¬
tem admeridianam partem loci illius. ubd
positum fuerat corpus ihũ Hoc enĩ erat in dex¬
tris tiequi aituimirum corpus qđ supinũ iacens
caput habebat ad occasum dexterã necerseẽ
hVer& Asustrum Scribit aũt mathieus qđ
a łsenquire uoluit lapidem abostio monum̃ti
primo uidert su ꝑ ipsum lapidem sedenteu
quieas intrare in locũ hubi dñs erat positus ius¬
serit & uidere quia iam resurrexis s& amor¬
tuis Scribitlucas quae intrantes in monum̃¬
tum duos agłos in ibi stantes in ueñer̃ Ille
ergo mulieres angelos uident quaecũ aroma¬
tib: uener̃. Quia uidelic& illem̃ tes suꝑ nos u¬
ues aspiciunt quaecũ uirtutib: addm̃ ꝑscãde
sideria ꝓficis cuntur Notandum uero nobis
est quidnam sit quae indextris sedere ange¬
los cernitur Quid nãq ꝑsinis tra. nisiuita p̃sens
quiducro ꝑdexteram : nisiuita ꝑ p&ua signatur

Expanded text:
roeuntes ab oriente in domum illam rotundam, quae in petra est excisa, viderunt angelum sedentem ad meridianam partem loci illius, ubi positum fuerat corpus Jesu, hoc enim erat in dextris. Quia nimirum corpus quod supinum jacens caput habebat ad occasum, dexteram necesse est haberet ad austrum. Scribit autem Matthaeus quod angelum qui revolvit lapidem ab ostio monumenti, primo viderunt super ipsum lapidem sedentem, qui eas intrare in locum ubi Dominus erat positus jusserit, et videre quod jam resurrexisset a mortuis . Scribit Lucas quod intrantes in monumentum duos angelos inibi stantes invenerint . Illae ergo mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutibus ad Desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dexteram nisi perpetua vita signatur?
Abbreviated transcription (Latin):
a peius ẽ & iã plas phemat̃ missum in super here¬
dẽ quantum inse ẽ hoc cidit quiet filium dĩcon¬
cul cauerit & spiritui cracie quo scĩ si catus en
contumeliã fecerit: per docio malao cultore ui¬
nea dabitur alteri cũ donogracie quod suꝑbos
sp̃ uit humilis quis que ditabit̃ sed& hoc que prin¬
cipes sacer dotum scribe acseniores manum
mitere querentes ihumtimore turbe retinent
cotih diegerit̃ in scła cũ ꝗ lib& solo de nomine frat̃
eã quã non cliligit eclesi astice fidei ac pacisunita¬
tẽ ꝓpt̃ quoliabi tancium fratrũ. bonorũ multitudi¬
nẽ auterubescit aut timet i npaignare qui tam̃
sicut dist ultissimam auiũstruccionedñs agit:
cũ tẽpus fuerit in altũ alla serigit qui a ꝑsequen¬
do eclerã quasi dnm cruci ad dicere costentu
gaudebit habere Et mnit tuxt ad cum
quosdã expharisgis. Et herodianis
ut Gum caperent inuonbo

Expanded text:
 pejus est etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidit, qui et Filium Dei conculcaverit, et spiritui gratiae, quo sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabitur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit, humilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis, ut eum caperent in verbo
Abbreviated transcription (Latin):
principes sacerdotum & scribe quasimentientẽ
contrase dnm̃ que rebant interficere s& hoc i¬
dẽ querendo docebant uera esse quae dixerat
ipse quippe est heres uiius in iustam nece haie¬
bat esse uindicandam apatre illi nequã coloniꝗa
ab oc cidendo dĩ filio ad modicũ quidẽ timore hu¬
mano retar dari do nec e nir& hora eius numque ue¬
ro diuino amore potuere coiberii morali seane
intellatu cui que si delium cũ myspteriũ baptis¬
mique ex erceat operando cõmititur quasi uinea
quã ꝙ collatdoquat̃: mittitur seruus unus allter
& t̃cius quide fruc tu accipiant cũ lex psalmo die ꝓf¬
phecia quarũ ad monicionẽ bene agendo se qua¬

Expanded text:
Principes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter, et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequa
Abbreviated transcription (Latin):
uoties haec ud moniti uinculauł
ineuange¬
Ilio uł in copocalipsi io annis inter¬
ponitur misticũ esse hoc qđ dicitur atque
adcuuidiendũ descendũque salubre insinuatur.
uures eñĩ audiendi. aures sunt cordes & sensus in¬
teriores aures obo ediendi & faciendi quae iussa sunt:
Illus autem qui pepis sui inpatiabolis oõ. a

Expanded text:
uoties haec admonitiuncula vel in Evangelio, vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse hoc quod dicitur, atque ad audiendum discendumque salubre insinuatur. Aures enim audiendi, aures sunt cordis, et sensus interiores, aures obediendi et faciendi quae jussa sunt. Illis autem qui foris sunt in parabolis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uomodoccũt stactũ sit lucas expinit latius Quod
aũt dicitur marchus ostensusẽ in alia effigiae
hoc aꝑcius dicit luccs quic oculi eorũ tenebant᷑
nec eum agnoscerent. donec ueruentes cũ il¬
lo in castellum quo hibant. & ponentes ei men¬
sam quas i peregrino tandem cognou̾er̃ eum in
fractione patus quiasicut idem luccs consequen¬
t̃ adiungit Surgentes eadem hora regraessis

Expanded text:
uomodo hoc factum sit Lucas exposuit latius. Quod autem dicit Marcus, ostensus est in alia effigie, hoc apertius dicit Lucas: quia oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent, donec venientes cum illo in castellum quo ibant, et ponentes ei mensam quasi peregrino, tandem cognoverunt eum in fractione panis. Qui sicut idem Lucas consequenter adjungit: Surgentes eadem hora sunt regressi
Abbreviated transcription (Latin):
quoo  i qpid intellegendum ẽ nsicdiquos fuis¬
be qui hoc nolien craedere. Cui cũt non eluceat
ptermisisrmi arcum quodlucas narrando expli¬
cauit hocẽ quiacũ illis lõcutus fuerat ihs ante¬
quã cegnos cerenteum et quomodo eum in fractio¬
ne panis cegnouer̃ quando quidemmox ut dixit
eis cpparuis se in aliceffigiae euntib: inuilla. con¬
tiniuo sub iunxit Etilli euntes nunciauer̃ c&eris
Nec illis craedider̃ quacsi possint. nunciare quẽ non
agnouerant aut possent aognoscere quib: alia effi¬
gies cius apparuerat Quomodo ergo eũ. agnouer̃
ut nuntiare possent marchus sine dubio p̃termi
sit Quodideo memoriae cõmendandum est
ut ad sues camus aduertere eu angelistarũ mo¬
rem ita p̃termittentium quae non cõmemoraN
& coniungentium quace cõ memorat ut eis
quiusum in hac consideratione non habent nõ
aliunde maxime error oriatur quoputanteos non
sibi congruere nouis sim e recum bentibus illis
undecim a pparuit et ex pnobnauit inmo¬

Expanded text:
uisse, quid intellegendum est nisi aliquos ibi fuisse qui hoc nollent credere? cui autem non eluceat praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnoscerent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerint? quando quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntibus in uillam continuo coniunxit: et illi euntes nuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, quasi possent nuntiare quem non agnouerant aut possent agnoscere quibus alia effigies eius apparuerat. quomodo ergo eum agnouerunt, ut nuntiare sit. Quod ideo memoriae commendandum est, ut assuescamus advertere Evangelistarum morem, ita praetermittentium quae non commemorant, et conjungentium quae commemorant, ut eis qui usum in hac consideratione non habent, non aliunde maxime error oriatur, quo putant eos non sibi congruere. Novissime recumbentibus illis undecim apparuit, et exprobravit incr