comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te est. ⁊ dicit unus aliqͥs tͥ. E go hoc
amo. hoc appeto. ad hoc intendo. uado
ut hoc optineã. hoc adquirã. hoc ꝑficiã.
Ueni post me. assentire mͥ. cooꝑare
uoluntati meȩ. desicdio meo faue. Stat
d̃s tuiis ex alt̾a parte ⁊ dicit tͥ. Ego hoc
adu̾sor. detestor maliciã illã. pecc̾m
illud ñ mͥ placet. Noli assensũ dare.
malũ ẽ. ñ facias illud. ad me potiꝰ inten¬
de. mͥ adqͥesce.pꝰ me ueni. sec tare qd̾
suadeo. seq̃re quo p̃cedo. Clamat eꝯtra
tibi pat̾ tiuis. Fili. quomͦ me deserisꝰ
Ego te genui. ego in hanc uitã ꝓduxi.
ego te alui et nutruu. moribus ⁊ discipli¬
na institui. Dicit econtra tͥ ds tuus. Ille
quidem te genuit. s qñ genuit de me¬
o accepit qđ tͥ dedit. Substantiã de
meo generans ministrauit. s uitã gene¬
rato dare nͣ potuit. Ego qđ tͥ de meo a
me ministrabat᷑ ꝑ illum solus uiuificaui
sine illo: ego tͥ dedi uitam tuã. dedi et

Expanded text:
te est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc te est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc amo, hoc appeto, ad hoc intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat econtrario tibi pater tuus: Fili quomodo me deseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod tibi dedit, substantiam de meo generans tibi ministravit, sed vitam generato dare non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et
Abbreviated transcription (Latin):
uxor tua. Xp̃ianus factꝰ es. ego te
ñ seqͣr qr y dola ñ colis. qr parentũ tuoꝵs
ritũ ⁊ ꝯsuetudinẽ abiecisti. eo ad aliũ.
uł si ad aliũ ñ eo tecũ iam ñ eo. nͣ te cognosco
maritũ nͥ xp̃m neges. Hinc tͥ intende :
inuiria creatoris soluit ius matrimonii.
Nichil illi ampliꝰ debes. ꝑdidit iussuũ
qr creatori suo iniuriã fecit. Nontͥ licu¬
erat illam deserere. si nis siũ inte ñ ꝑdi¬
disset. Potestatẽ huit in corpr̾e tuo
⁊ ñ tͥ licuit tollere illi qd̾ suũ erat
donec ipsa creatori tollere uoluit qd̾
suũ erat. Post qͣm aut̃ creatori suo
iniuriã facere uoluit. iure uis suũ ami¬
sit. Hoc de patre. hoc de matre. hoc de
fre ⁊ sorore. hoc de filiis ⁊ cognatis. hoc
deniq de aĩa tua facere te oportet.
Om̃ibꝰ enĩ his aliqͥd debes. sed ꝓ dõ nͣ ꝯtra
din. Eece pat̾ tuus aut mat̾ tua. aut
frͣ. aut soror. aut ⁊̃ aĩa tua ex una par¬

Expanded text:
uxor tua: Christianus factus es, ego te uxor tua: Christianus factus es, ego te non sequar; quia idola non colis, quia parentum tuorum ritum et consuetudinem abjecisti, eo ad alium, vel si ad alium non eo, tecum jam non eo, non te cognosco maritum nisi Christum neges. Hic tibi intende. Injuria Creatoris jus solvit matrimonii. Nihil illi amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserere, si jus suum in te non perdidisset. Potestatem habuit in corpore tuo, et non tibi licuit tollere illi quod suum erat, donec ipsa Creatori tollere voluit quod suum erat. Postquam autem Creatori suo injuriam facere voluit, jure jus suum amisit. Hoc de patre, hoc de matre, hoc de fratre et sorore, hoc de filiis et cognatis, hoc denique de anima tua facere te oportet. Omnibus enim iis aliquid debes; sed pro Deo, non contra Deum. Ecce pater tuus aut mater tua aut frater aut soror, aut etiam anima tua ex una par
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris solu̾e. matrimoniũ illuc
eẽ ⁊ ius hab̃e asseruit. Qd̾ utiq
ius firmũ staret. ⁊ ñ sine peccato
negaret᷑. si ñ maiori causa suꝑue¬
niente solu̾et᷑. Si enĩ priꝰ nullũ
uis ibi fuit. qͥd necesse erat tantoꝑe
excusare eos quise ab illo iure ꝑsol¬
uendo subtraxert : Si culpandꝰ
uidebat᷑ ⁊̃ ille qͥ dimissus ẽ. nisi ꝑ
causam maiorẽ excusarct᷑. quomͦ
ille qui sine causa dimittẽt non
iure accus aret᷑: Nunc aut̃ qr
debitũ sacram̃ti ꝯiugalis uerũ
fuit sine causa omĩno negari
ñ potuit. Debet enĩ uir uxori
⁊ uxor uiro ut alt̾ ab alt̾o nͣ
discedat. ⁊ si forte discesserit
alter ille qui deserit. ꝯugii
tamen ius et debitum inuiolatũ custodi¬
at. Sed ẽ. causa dĩ maior aduersus quam
nulla causa stare tlebet. Hec cũ leditur
contra eam nulli aliqͥd debet᷑. In om̃i
causa ius suũ ꝑdit qͥ huic cause aduer¬
satur. Sub illa ⁊ sc d̾m illam quedã
debemus. ꝯtra illam nicħ. Dicit tibi

Expanded text:
onii solvere, matrimonium illic esse et jus habere asseruit. Quod utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille qui dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam debemus, contra illam nihil. Dicit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
fidem fugiant qr ꝯtinentes e̾ẽ uł nolunt
uł non possunt. Postremo si mulier ista
post ꝑceptã gr̃am baptismide pͥori pecc̃o
adiudicat᷑. uidet᷑ imꝑfecta fuisse gr̃a.
et ñ totũ qd̾ p̃cedebat in culpa lauachro
regen̾ationis ablutũ. nec uerũ iam eẽ qr
uet̾a transiert̃. ⁊ noua facta sunt omĩa.
ꝓpt̾ hoc lib̾ata uidet᷑ mulier hec post

Expanded text:
fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abjudicatur, videtur imperfecta fuisse gratia; et non totum quod praecedebat in culpa lavacro regenerationis ablutum; nec verum jam esse, quod vetera transierunt et nova facta sunt omnia . Propter haec liberata videtur mulier h
Abbreviated transcription (Latin):
aut alt̾inube ꝯcedat᷑. Quid illi dicet
eccła Si uirũ suũ illi reddit. soluit
matrimoniũ qd̾ xp̃iana scĩtate firma¬
tum ẽ. ⁊ adulter̃ eũ facit cũ uiuente
uxore sua qͣm fidelis fidelem legitime aur
alteri copulat᷑. Qd̾ omnino fieri ñ licet.
gͥ illi dicet: Si dix̾it illi ut alt̾ĩ nubat
adult̾am eã facere uidet᷑. quȩ ñtũ solutã
a lege uuentis uiri cũ alt̾o ꝯuigiũ co¬
nentia seruandã cogat. quȩ peccato suo
obligata uidet᷑ ut nec suũ hr̃e possit
nec alt̾m. Sed si hoc eccła fecerit ꝯting̾e
pot̾ ut scandalizet᷑ mulier illa. ⁊ fidẽ
yp̾ianã abhorrens ad infidelitatẽ reuer¬
tat᷑. Aliȩ qͦq mulieres siue iuiri in infi¬
delitate constituti. quar̾ marici ⁊ quoꝵs
uxores iã ad fidẽ transiert̃. ⁊ ipsis dereli¬
ctis cũ aliis fidelibus ꝯugia uiert̃. hoc
cognito ad fidẽ xp̾ianã uenire ꝑtimes¬
cant. ⁊ subsequat᷑ ꝑditio multoꝵ dum

Expanded text:
aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium, quod Christiana sanctitate firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri non licet. uid igitur illi dicet? Si dixerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtur, quam nondum solutam a lege viventis viri cum altero conjugium conentiam servandam cogat, quae peccato suo obligata videtur, ut nec suum habere possit, nec alterum. Sed si hoc Ecclesia fecerit, contingere potest ut scandalizetur mulier illa, et fidem Christianam abhorrens ad infidelitatem revertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimi uitando se tẽꝑat. ꝑfectius opus facit.
ad qd̾ tam̃ nullatenis cogi pot̾. qr ñ debi¬
ti opus ẽ. s caritatis officiũ. sic̃ dicit beatꝰ
augustinꝰ in libro de adult̾inis ꝯuigiis.
Discesionẽ fidelis ab infideli dñs ñ ꝓbat.¬
nec ꝓhibet. qr ñ est. iniusta corã eo: s apłs
consilio caritatis nͣ solũ ne dimissi scandali
ab infidelitate resoluant᷑. Itaq adult̾iũ
cõmittit infidelis si alti se sociat. qr a de¬
bito pͥoris pacti solutus ñ est. Sed dicis.
Ecce infidelis quic̃q paganus siue iudeus
xp̃ianus efficit᷑. uxorẽ quã prius habuit
quia eũ ad fidẽ sequi ñ uult. fidei lib̾tate
derelinqͥt. aliã fidelẽ ducit. Prior se sp̃tã
uidens. alt̾i nubit adult̾ino nexii se illi¬
gans. Contingit postea ut cõpunctain¬
fidelitatẽ suã horrere incipiat. ad fidẽ
ueniat. xp̃iana efficiat᷑. Qͥ d de hac mu¬
liere faciendũ ẽ: Contine ñ pot̃. Expo¬
stulat ab ȩccła. ut aut uirũ suũ recipiat.

Expanded text:
imi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohibet, quia non est injusta coram eo. Sed Apostolus consilio charitatis non solum ne dimissi scandalizab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia eum ad fidem sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
modũ scriptura sacra aliqͦtieus dic̃.
qđ sacram̃ta dĩ illis uera ñ sunt
qui ea in digne ꝑcipiunt ꝓ eo qd̾
sola exteriꝰ sacram̃ta ꝯtrectando
ad ueritatẽ illorũ quȩ in gr̾a spu̾ali
constat non ꝑtingunt. Sic itaq
sacram̃ta d̾ĩ ⁊ in se uera sunt sẽꝑ
qͣntũ ad eã que ꝑ uerbũ dĩ fit sc̃i¬
ficationẽ. ⁊ indigne tractantibus

Expanded text:
 Scriptura aliquoties dicit, quod sacramenta Dei illis vera non sunt qui ea indigne percipiunt, pro eo quod sola exterius sacramenta contrectando ad veritatem illorum quae in gratia spirituali constant, non pertingunt. Sic itaque sacramenta Dei et in se vera sunt semper quantum ad eam quae per verbum Dei fit sanctificationem; et in
Abbreviated transcription (Latin):
tiles gentilibꝰ ꝯiunctos inuenit᷑.
coniuges. Itẽ. Si dñs dimittende con-¬
nigis solam causam fornicationis ad¬
mittit. ⁊ paganũ ꝯiugiũ dimuti
ꝓhibet. ꝯsequens ẽ. ut paganismus
non subiaceat fornicationi. Qdẽ. gͦ¬

Expanded text:
tiles gentilibus conjunctos invenit conjuges. Item: Si Dominus dimittendae conjugis solam causam fornicationis admittit et paganum conjugium dimitti prohibet , consequens est ut paganismus non subjaceat fornicationi. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sociati fuert. De his ⁊̃ queri pot̃ qͥ in
infidelitate ꝯstituti cognatas suas du¬
cunt. aut alias quascq quib lege
xp̾iana sociari ñ pot̾ant si forte simul
ambo ad fidẽ ueniant utrũ eccła eus¬
modi copulã tolerare possit. Sed alia
rõ hͥ ẽ. qr baptismi gr̃a culpã delet.
ñ naturã. In baptismo qd̾ gen̾is ẽ. in
natura scĩficat᷑. qd̾ criminis ẽ. in cul¬
pa excusat᷑. ꝓpt̾ea xp̃iana religio
concetłe ñ debet cũ ad iudiciũ eiꝰ ꝑue¬
nerit qd̾ extra ipsam qͥdẽ potuit incho-¬
ari. s in ipsa ñ debet tolerari. Hȩc uͦ q̃
supra memorata funt de utroq sexu
simili mͦ pensanda sunt. siue scł uir mu¬

Expanded text:
sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas suas ducunt, aut alias quascunque quibus lege Christiana sociari non poterant, si forte simul ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia culpam delet, non naturam. In baptismo quod generis est in natura sanctificatur, quod criminis est in culpa excusatur. Propterea Christiana religio concedere non debet cum ad judicium ejus pervenerint, quod extra ipsam quidem potuit inchoari, sed in ipsa non debet tolerari. Haec vero quae supra memorata sunt de utroque sexu simili modo pensanda sunt, sive sci
Abbreviated transcription (Latin):
tia nc̃ ⁊ fides eiꝰ ab soluat. ꝓpt̃ hoc ñ
ꝓhibet ȩccła eiusmodi si ꝯtinentiã ser¬
uare noluerint cũ aliis matrimonio co¬
pulari. Pot̾ aut̃ queri si ꝯtingat eũ qui
prior ad fidẽ uenit ꝯiugale copulam
ñ inisse. donec eũ alt̃ qui infidelitate
remanserat subsequat᷑. qͥd eccła de huiꝰ¬
modi facere debeat. Sed dubiũ ñ est.
tales post qͣm in fide unũ facti fuerint. si
contin̾e noluerint in idipsum redire de¬
bere ac denuo xp̃iana deuotione ꝯuenire
ad prioris matrimonii qd̾ ñ sine creatoris
institutione inierant. debitũ ꝑsoluen¬
dũ. Hoc ⁊̃ queri pot̾ si eo qͥ prior ad
fidẽ fideli matrimonio alligato ille qui
in infidelitate remansit cũ ipso cui se
nexu adult̾ino iunxerat. ad fidẽ pari¬
ter subsequat᷑. utrũ eccła tolerare debe¬
at ut pꝰ fidẽ susceptã simul maneant
qui in inifidelitate positi male iuncti
fuert. s eadẽ gr̾ã int̾ueniente ⁊ uet̾a
omĩa delente nicħ impedit quin bene in

Expanded text:
nc et fides ejus absolvat. Propter hoc non prohibet Ecclesia ejusmodi si continentiam servare noluerint cum aliis matrimonio copulari. Potest autem quaeri si contingat eum qui prior ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si continere noluerint in ipsum redire debere, ac denuo Christiana devotione convenire ad prioris matrimonii quod non sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam quaeri potest si eo qui prior ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, utrum Ecclesia tolerare debeat ut, post fidem susceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia interveniente et vetera omnia diluente, nihil impedit quin bene in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ infidelis hab̾e ñ potest. Sed
baptismi inqͥunt sacram̃tũ qͣndo
infidelis accepit idõ accepit. qr ⁊ si
in alio infidelis fuit. ipsũ tñ sacra¬
mentũ sccłm rectã fidĩ formã ac¬
cepit. Alioqͥn nͥ illud scđm rectã
fidĩ formã accepisset ñ utiq accepisset
siue fidelis siue infidelis fuisset. Itaq
qr hoc in accipiendo fidei ꝯtrarius ñ
fuit. acciꝑe illud ñ potuit qͣmius scãm
aliud fidelis ñ fuit.  ego dico qr
qͣn infidelis uxorẽ ꝓpt̃ ꝑpagationẽ
filioꝵ ducit fidẽ thoro coniugali ser¬
uat. sociam diligit ⁊ eustodit. illa ui¬
uente ad alienã societatẽ ñ transit.
qͣmius in alio infidelis fit. qr scł non
credit. in hoc tñ neq ꝯtͣ fidem neq
contra fidẽ diuinã institutionẽ facit.
Sed auctoritastẽ inquit᷑ dicit eiꝰmo¬
di ꝯiugia uera ñ e̾e̾. Ideo dicit qr
omĩa quȩ pret̃ fidem fuint. ⁊ siu̾a

Expanded text:
et infidelis habere non potest. Sed et infidelis habere non potest. Sed baptismi, inquiunt, sacramentum quando infidelis accepit, ideo accepit, quia etsi in alio infidelis fuit, ipsum tamen sacramentum secundum rectam fidei formam accepit. Alioquin nisi illud secundum rectam fidei formam accepisset, non utique accepisset sive fidelis sive infidelis fuisset. Itaque quia in hoc accipiendo fidei contrarius non fuit, accipere illud potuit, quamvis secundum aliud fidelis non fuit. Et ego dico quod quando infidelis uxorem propter propagationem filiorum ducit, fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia scilicet non credit, in hoc tamen neque contra fidem neque contra divinam institutionem facit. Sed auctoritas, inquiunt, dicit hujusmodi conjugia vera non esse. Ideo dicit quia omnia quae praeter fidem sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̃m modũ institutio is diuinȩ legitie
facta fuerit. Dict̾ enĩ qr legitimũ dici
ñ debet. qd̾ sine fide factũ est. Sed michi
interim ñ occurrit r̾o aliqͣ quomͦ negare
possint infideliũ societatẽ scđm duunã
ñ eẽ qđ hereticus dat uł accipit qr fideł
non ẽ. neq ille qͥ dat. neq ille qͥ accipit.
⁊ hac ratione ꝯtendant sacram̃ta dĩ ñ
posse ad infideliũ participationẽ uenire
si sacram̃tũ ꝯiugii hr̾e infideles ñ posst̃.
Aut solũ conuigii sacram̃tũ cęt̾is õibꝰ
excellentiꝰ eẽ dicendũ est. si hoc solũ extͣ
fidẽ participari ñ potest. Baptismisa¬
cramentũ infidelis hr̾e pot̾. ⁊ coniugii
sacram̃tũ infidelis hab̾e ñ potest.ͣ
Erggo baptismi sacram̃tũ in qͦ sp̾a¬
liter signacłm fidei ẽ. infidelis ha¬
bere pot̾ ⁊ coniugii sacram̃tũ qd̾
non tã fidei signũ ẽ. ꝗͣ nature. nͣ
tam uirtutis inditiũ qͣm ꝓpaga¬
tionis instrumentũ ȩque fidelis

Expanded text:
m modum institutionis divinae legitime facta fuerit. Dicunt enim quod legitimum dici non debet quod sine fide factum est. Sed mihi interim non occurrit ratio aliqua quomodo probare possint infidelium societatem secundum divnon esse; quod haereticus dat vel accipit, quia fidelis non est neque ille qui dat neque ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem venire, si sacramentum conjugii habere infideles non possunt; aut solum conjugii sacramentum caeteris omnibus excellentius esse dicendum, si hoc solum extra fidem participari non potest. Baptismi sacramentum infidelis habere potest, conjugii sacramentum infidelis habere non potest; ergo baptismi sacramentum, in quo specialiter signaculum fidei est, infidelis habere potest et conjugii sacramentum, quod non tam fidei signum est quam naturae, non tam virtutis judicium quam propagationis instrumentum, aeque fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
illuo unde illi cecider̃. ductꝰ ÷. illius
societatis nũs. qͥ in cadentibꝰ diminitꝰ
fuerat. ꝑ hoĩẽ reꝑat᷑. Houẽ gͦ ordines
angłoꝵ abinitio ꝯditi sunt.⁊ ex illis
qui cecidunt qͥa inuna simul õs ma¬
licia ꝯsenser̃ quasi unũ ex se ꝑuerse
societatis ordinẽ effecerunt : ht̃ aũ tra¬
ditio ex singłis aliqͦs ordinibꝰ cecidisse.
Unde. ⁊ apłs paulꝰ. cum de maligno¬
rum sp̃iũ tiranide m̃tionẽ faceret
pͥncipatꝰ ⁊ potestates tenebrarũ nõia¬
uit. ut uidelicet ostẽder& quia idem

Expanded text:
illuc unde illi ceciderunt ductus est, illius societatis numerus qui in cadentibus diminutus fuerat, per hominem reparatur. Novem enim ordines angelorum ab initio conditi sunt, et ex illis qui ceciderunt quia in una simul omnes malitia consenserunt quasi unum ex se perversae societatis ordinem effecerunt. Habet autem traditio ex singulis ordinibus aliquos cecidisse. Unde et Apostolus Paulus cum de malignorum spirituum tyrannide mentionem faceret, principatus et potestates tenebrarum nominavit. Ut videlicet oste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditos ordines angłoꝵ .i. angłos. ar¬
changłos. pͥncipatꝰ.⁊ potestates. uͥtutes.
dñationes. thronos. cherubin ⁊⁊ sera¬
phin. ut addito hoĩe: denariꝰ ꝯ sumare¬
tur ꝑfectionis cȩlestis. Nõ eñi ut qͥdã
putant ꝯditio hõis. ita ad restaura¬

Expanded text:
 angelos, archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito homine denarius consummaretur perfectionis coelestis. Non enim ut quidam putant conditio hominis ita ad restaura
Abbreviated transcription (Latin):
ea cũ ꝯsummabuntur omĩa stab̾
quo  rescas. Iccirco ascende dũ potes
quãtum potes. numꝗͣ nimis potes
ubi nusꝗͣ totum potes. Dilige diũmn
dm̃ tuum ex toto cordetuo. ⁊ ex tota
anima tua.⁊ ex tota m̃te cua. ut ex illo¬
cotum tuum impleat᷑ ⁊ si a cuo cotũ
illius ñ capiatur. Totũ replet inte. et
suꝑ habundat in se. Si uas ñ deficit
oleum sufficit. Cor tuum uas ÷ amor
illius oleũ ÷. Quã diu uas habes. ille
oleum infunde ñ cessat. ⁊ pꝰea cũ tu
amplius uas ñ habes. ille ad huc
ãplius oleũ ht̃ ꝓpt̾ea noli parcẽ illi¬
partẽ illi. Cape qͣntũ potes. Dilige qͣtũ
sufficis qr ille ñ defic̃. Dilige ex coto
corde cuo. ⁊ ex tota anima cua. ⁊ ex
tota m̃te tua. ex coto intellectu tuo¬
et ex coto affectu tuo. ⁊ ex tota memo¬
ria tua. Quantum intelligis. qͣntũ
sapis. ꝗͣtum sufficis. tantũ dilige. co¬
tum cognitione impleatur: totũ di¬
lectione afficiatur. totũ memoria

Expanded text:
stea, cum consummabuntur omnia, stabis stea, cum consummabuntur omnia, stabis quo crescas. Idcirco ascende, dum potes, quantum potes: nunquam nimis potes, ubi nunquam potes totum. Dilige Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente totum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum est. Quandiu vas habes, ille oleum infundere non cessat, et postea cum tu amplius vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli parcere illi, cape quantum potes, dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuoet ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua. Quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto corde tuo et ex tota mente tua¬
et ex tota anima tua. Quasi diceret.
Non tibi precipio ut tantũ diligas
uł tantum diligas d̃m tuum. uan¬
tum potes tantum dilige. Possi¬
bilitas tua erit mensura tua. Quanto plꝰ
amas tanto plus habes. ⁊ qͣnto plus habes:
tanto
felicior es. Extende gͦ ⁊ dilatare
quantum potes ut cotum impleat᷑
quod in te ÷ ⁊̃ si ñ totũ capiatur q
in illo ÷. Noli timere quasi tͥ deficẽ
debeat ille. si nimis capax fueris.
Nc̃ aut̃ cresc̾e̾ in illo potes. equari illi
ñ potes. Crese e gͦ ⁊ ꝓfice. Qnto ma¬
ior in bono eris. tanto melior eris.
Si sũmͦ esses. optimꝰ esseti. Nunc qi¬
summus ẽẽ non potes: potes ẽẽ in
tu magnus es si in sũmo es: ⁊ tanto
utiq maior: ꝗͣto altior. Ascendie.
aut̃ cum diligis. Sursum ꝑgis in
caritate. qr caritas sursũ duc̃. sicut
ait apłe. Adhuc excellentiorẽ uiã
uob̾ demonstrabo. Ascende gͦ dum
potes. mͦ tp̃s ÷ c̾scendi ⁊ ꝓficiendi. pꝰ¬

Expanded text:
ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et tota anima tua . Quasi diceret: Non tibi praecipio ut tantum diligas, sed vel tantum diligas Deum tuum; quantum potes, tantum dilige. Possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes. Et quanto plus habes, tanto felicior es. Extendere ergo et dilatare quantum potes, ut totum impleatur quod in te est, etiamsi non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille si nimis capax fueris. Nunc autem crescere in illo potes, aequare illum non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major in bono eris, tanto melior eris. Si sumsummus esse non potes, potes esse in tu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cum diligis. Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: modo tempus est crescendi et proficiendi; po
Abbreviated transcription (Latin):
quod sẽĩ sunt ꝓ inimicis suis
quos dunc ardere iudint non ora
possunt ad fructuosã peniten¬
u̾sione salut᷑e. Quid eñ aliud pnͣ
micis orandum ÷. nisi ħ qͦd apłs

Expanded text:
quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabpossunt ad fructuosam poenitenconversione salvare. Quid enim aliud pro mic
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ reꝑire non possum. Neq
enim monstͣ quȩ nascunt᷑ iuuit̃
qͣlibet cito moriant᷑. aut resurreç¬
tura negabunt᷑. aut uiciata res¬
rectura credenda st̃. ac ñ potiꝰ cor¬
recta em̾dataq natura. Absit
enĩ ut illũ bimẽbrẽ qui nuꝑ natꝰ
÷ moriente. de qͦ fr̃s dilm̾i qͥ eũ¬
uidert̃ reculerunt. ⁊ beatꝰ ihero¬
niniꝰ prb̃r scͥptum reliquit. absit
in quã ut unũ dupplicẽ honuẽ.
ac ñ potiꝰ duos homines qued fu¬
turũ fuerat si gemini nascerent᷑
resurrecturos existimemnꝰ. Ita ⁊ce¬
uł minus aliquid hñdo ꝗͥdami i¬
mia deformitate monstͣ dñr. ad

Expanded text:
eperire non possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dileviderunt retulerunt; beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit, absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines quod futurum fuerat si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus! Ita et caevel minus aliquid habendo quadam nimia deform
Abbreviated transcription (Latin):
solet. ⁊ disputari pͭ. quod utrum
ab hom̾ie inueniri possit ignoro.
qͣn incip̃. h̾o inut̾o uiuere. u¬
trũ sit qͣdam uita occulta qͣ non¬
dum motibꝰ uiuentis appareat.
Nam negare uixisse puerꝑͥa. qͣ
tur exut̾is pͥgnanciũ. ne matrẽ
qͦ si mortua ibi relinquant᷑ occi¬
dant. ĩ pudencia ninua uidet᷑.
Ex qͦ aut̃ incipit hõ uiu̾e. exillo

Expanded text:
m ab homine inveniri possit ignoro, quando incipit homo in utero vivere, utrum sit quaedam vita occulta, quae nondum motibus viventis appareat; nam negare vixisse puerperia, qtur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
motũ corꝑis obedientẽ. exuindicta
aut̃ motũ sensualitatis ꝯtͣdicentem:
cuiꝰ uolentiã aliqñ ĩ firmata sequitur.
aliqñ aut̃ corroborata cohercet ⁊ mo¬
deratur. Si aut̃ motꝰ sensualitatis dña¬
tur motui m̃tis. dominat᷑ ⁊ motui

Expanded text:
motum corporis obedientem, ex vindicta autem motum sensualitatis contradicentem. Cujus violentiam aliquando infirmata sequitur, aliquando autem corroborata coercet et moderatur. Si autem motus sensualitatis dominatur motui mentis, dominatur etiam motui
Abbreviated transcription (Latin):
siue ad m̃itũ. si bñ. siue ad culpã: si
male. Ita motꝰ m̃tis dñat᷑ motu corꝑis.
lege natẽ subiecto. ⁊ qñ abutit᷑ illo uici¬
um ÷ imꝑantis debitũ obedientis. Nec
culpatur qͥ ducit᷑. quia necessitate ducit᷑.
s culpat᷑ qui duc̃. qi ĩsubiectũ lib̾tate
abutit᷑. Porro uoluntas si iꝰticiã tenuis¬
set: hrẽt nõ solũ motũ corꝑis obedien¬
tem. s motũ sensualitatis ꝯ sentientem

Expanded text:
 si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis legi naturae subjecto, et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur, quia necessitate ducitur, sed culpatur qui ducit, quia in subjectum libertate abutitur. Porro voluntas, si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obediensed et motum sensualitatis consentientem
Abbreviated transcription (Latin):
ic tͥ atcende qͣnta sit cautela bono oꝑi adhibenda. In pͥncipio õiu̾
tuoꝵ oꝑũ uide ut lucẽ habeas inte. ut oĩa oꝑa tua lucis sint & ñ
tenebrarum. Post ea consid̾a diligent̃ utrũ ne lux tua pura sit ⁊ ñ fuscata.
& cũ ĩuen̾is quia bona ẽ cc̃ demũ diuide eã a tenebris & uoca lucẽ diem & te¬
nebras noctem. Deinde reliꝗͣ oꝑa tua q̃ ĩluce fec̾is: uide sietiã ipsa bona sua.
& nullũ om̃io op̃ sine iudicio ꝑtͣnseas. donee agnoscas cuncta q̃ fecisti. Ita gemi¬
nũ ẽ iudicium. Primũ ĩ qͦ lux
iudicat᷑ & uidet᷑ sibona ẽ: ut di¬

Expanded text:
ic tibi attende quanta sit cautela bono operi adhibenda. In principio omnium operum tuorum vide ut lucem habeas in te, ut omnia opera tua lucis sint et non tenebrarum. Postea considera diligenter utrumne lux tua pura sit et non fuscata; et cum inveneris quia bona est, tunc demum divide eam a tenebris, et voca lucem diem, et tenebras noctem. Deinde reliqua opera tua quae in luce feceris, vide si etiam ipsa bona sunt; et nullum omnino opus sine judicio pertranseat, donec agnoscas cuncta quae fecisti. Ita geminum est judicium: primum in quo lux judicatur et videtur si bona est ut di
Abbreviated transcription (Latin):
celiq obtinea ⁊ ille sũmi locũ
ꝑcc aut̃ imi uelut fundaminiꝰ
⁊ignis in t̾ra. Scđm hane qͥppe
rõnẽ ita duo ista elem̾ta in locis
propͥis imo ac summo t̾ra ugni
esse debuerunt. ut quẽ admodũ
nolunt in summo ee̾ posse quod
pori ⁊ ita nec ĩ imo esse posse q sũ¬
mi ẽ. Sic̃ gͦ nullã putant. uel
esse. uł futurĩ esse particulã tie
ineelo. ita nullã particulã uide
debiumus ignis in t̾ra. Ne uͦ
n solum in tris. uerũ ⁊̃ subtris
ita ẽ ut eũ cruetent u̾cices mo¬
cium. piet᷑ quod inusib poiu
et esse ignẽ in t̾ra. ⁊ eũ nasei uide
delapidib nascitur quȩ st̃ corꝑa
sine dubitatione t̾rena. Curgͦ¬
noluit ut c̾clamꝰ naturã corꝑum
t̾icenoꝵ aliqͥn in corruptibilẽ factã.
celo ꝯuenientẽ futurã. sic̃ nẽ igni
corraptibilis his ꝯuenit tros d
Nici igitur asserunt erpondib
atq: or dinc elemitoꝵ uñ oĩpocenti
doꝰ quo minus faciat corꝑa nr̃a

Expanded text:
caelique obtineat ille summi locum, caelique obtineat ille summi locum, haec autem imi uelut fundaminis est ignis in terra? Secundum hanc quippe ratione ista duo elementa in locis propriis, imo ac summo terra et ignis esse debuerunt, ut quemadmodum nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo esse posset quod summi est. Sicut ergo nullam putant vel esse vel futuram esse particulam terrae in coelo, ita nullam particulam videre debuimus ignis in terra. Nunc vero non solum in terris, uerum etiam sub terris ita est, ut eum eructent uertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci uidemde lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena. naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem futuram sicut nunc ignis corruptibilis his convenit terris? Nihil igitur asserunt ex ponderibus atque ordine elementorum unde omnipotenti Deo quo minus faciat corpora nostra
Abbreviated transcription (Latin):
huc corruptibilib atq mortalibꝰ
non quantitatis pondꝰ s tẽꝑ acioĩs
mͦus. & quis u̾b̾ explicat quantũ
distat int̾ p̃sentẽ quã dm̃s sani¬
tatẽ.⁊ in mortalitatẽ futurã: Nõ
itaq redarguant nr̃am fidẽ filoso¬
phi de corꝑũ ponderibꝰ. Sic ÷ eiũ
hinc sursum u̾sꝰ t̾ra pͥma. aqua
scda. aer t̾eiꝰ. cęlum qͣrtũ. ut suꝑ¬
om̾ia sit amime nat᷑a. Nã ⁊ aristo¬
tiles quartũ corpꝰ eã dix̃ eẽ. ⁊ pla¬
to nullũ. Si quintũ ẽẽt: certe
suꝑius esset. cet̾is : cũ uͦ nullũ ẽ.
multomag̾ suꝑat om̃ia. In t̾reno
gͦ quid facit corꝑe: In hac mole
qͥd agit subtilior om̃ibꝰ. : In ħ pon¬
dere quid agit leuior om̃ibꝰ: In
hac tarditate quid agit celerior õibꝰ
tũ ñ pot̾it effici ut corpꝰ eiꝰ leuetur
corpu trenorũ depͥmere armas
tiemo si ita ÷ elem̃toꝵ ordo dis¬
positꝰ. ut scd̾m platonẽ duobus
mediis .i. aere. ⁊ aqͣ. duo extre
ma .i. ignis ⁊t̾ra iungantur.

Expanded text:
huc corruptibilibus atque mortalibus, non quantitatis pondus, sed tentationis modus. Et quis verbis explicat quantum distat inter praesentem, quam dicimus sanitatem et immortalitatem futuram? Non ita redarguant nostram quidem philosophi de corporum ponderibus. Est enim sic hinc sursum versus: terra prima, aqua secunda, aer tertius, coelum quartum, ut suomnia sit animae natura. Nam et Aristoteles quintum corpus eam dixit esse et Plato nullum. Si quintum esset, certe superius esset ceteris; cum uero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? In hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc pondere quid agit leuior omnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibutum non poterit effici, ut corpus eius leuetur corporum terrenorum deprimere animas tremo si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua, duo extrema, id est ignis et terra, iungantur
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾iã. uec solũ sec̃. s cauit. ħ ẽ de nichilo sec̃. Philosophi gentiliũ. ta qued am
rerũ pͥncipia. sine pͥncipio pofuer̃t opifice̾. mat̾iã ⁊ tormã. ꝑsitentes ea q̃ fac
torẽ dm̃ ꝓfessi st̾. Fides aut̃ uera inũ solũm pmũ pͥncipiũ cͥfuet᷑. qd semꝑ eratꝰ.
ñ potuit aliud p̃t̾ se hr̃e coetnũ q̃ ĩ faciendo niuaret᷑: ita ł cũ uoluit sub erat ut
qͦd uoluit. ⁊ qñ. ⁊ qͣntũ uoluit de nichilo ca̾ret᷑. Omĩa gͦ q̃ facta ft̃. as ñ solũ
exmatia fecit. s mat̾iã om̃iũ ipse de nichilo cauit.

Expanded text:
terram; nec solum fecit sed creavit, hoc est de nihilo fecit. Philosophi gentilium tria quaedam rerum principia sine principio posuerunt: opificem, materiam et formam; profitentes ea quae fatorem Deum professi sunt. Fides autem vera unum solummodum primum principium confitetur quod sempenon potuit aliud praeter se habere coaeternum, quo in faciendo juvaretur; ita ipsi cum voluit suberat, ut quod voluit et quando et quantum voluit de nihilo crearetur. Omnia ergo quae facta sunt, Deus non solum ex materia
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enͣi in hac uita ñ solũ ãbi¬
gue. s ab aliis qͦ. elem̃tis pe¬
illic in aliis elem̃tis. sic̃ ũ igne
pene dãpnandoꝵ ꝯsistant. De
torm̃tis quippe ĩpioꝵ scͥptũ ẽ.
Tnseunt afrigoribꝰ niuium ad

Expanded text:
Cum enim in hac vita, non solum ab igne, sed ab aliis quoque elementis peillic non etiam in aliis elementis sicut et in igne pene damnatorum consistant. De tormentis quippe impiorum scriptum est: « Transeunt a frigoribus nivium ad
Abbreviated transcription (Latin):
& uermis. Si eni ꝓpt̾ea ignis
porał dr̃. quia ĩ uindictã car¬
nis parat᷑ ꝯmemorat᷑.s̾ Propt᷑
huiꝰm᷑i ñ leuit unũ aliqͥd diffi¬
nis impii iundictã ii u̾me
futurã esse. & in igne. qͥa ĩpiꝰ

Expanded text:
nis tur, quia in vindictam carnis paratus commemoratur. Propter hujusmodi non leviter unum aliquid diffinis impii vindictam in verme futuram esse et igne, quia impi
Abbreviated transcription (Latin):
.s. cũ m̃bris. Ꝙ& inueniuntur in corpore
isto qͣsi tres partes ex quib totũ corpꝰ ꝯstat.
Una pars ÷ ipsũ cap̃. Cap̾̃ enĩ ⁊ cap̃ ÷. et
pars corꝑis una :. Alia pars corꝑis in
menbris ilł quȩ iã secuta sunt caput.
⁊ st̃ cũ ipso capite uͥ ÷ ipsũ cap̾. Sic̾ scͥp¬
tũ ÷. Ubicũq fuerit corpꝰ. illuc ꝯg̾gabã¬
tur aqͥle. Illi gͦ qui iam de hac uita exi¬
uerunt. quorum corpora in sepulchris
Propterea in altari duȩ partes seorsũ
reseruant᷑ extͣ calicem quasi extͣ passio¬
nem qm̃ ipsũ cap̃ iam ĩmortale. ⁊ ĩpas¬
sibile de morte resurrex̾. ampliꝰ non
morit᷑ũ. neq passurum amplius. et
similit̾ illi qui de hac uita egressi sunt
scĩ. ⁊ cum ipso capite suo iam głantur.
⁊ gaudent expectãtes ⁊ ipsi resurrõnẽ
carnis suȩ ⁊ in mortalitatẽ iam neq
dolorẽ. neq passionẽ sentiunt ullã.
⁊ sunt simul iste due partes extͣ calicẽ.
⁊̾cia pars incalice ponitur sig̾cans eos

Expanded text:
 cum membris, et inveniuntur in corpore isto quasi tres partes, ex quibus totum corpus constat. Una pars est ipsum caput. Caput enim et caput est, et pars corporis una est. Alia pars corporis est in membris illis, quae jam secuta sunt caput; et sunt cum ipso capite, ubi est ipsum caput. Sicut scriptum est: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae . » Illi ergo qui jam de hac vita exierunt, quorum corpora in sepulcris rars corporis. Propterea in altari duae partes seorsum reservantur extra calicem quasi extra passionem, quoniam ipsum caput jam immortale et impassibile de morte resurrexit, amplius non moriturus neque passurus amplius, et similiter illi qui de hac vita egressi sunt sancti et cum ipso capite suo jam gloriantur et gaudent, exspectantes et ipsi resurrectionem carnis suae, et immortalitatem, jam neque dolorem neque passionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra calicem,ransierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos
Abbreviated transcription (Latin):
dem̾ ꝑ ea quȩ erãt extͣ se facta. ẜ se.
Una pietas. una deuotio. una cultu
fieret ĩ pła pͥncipia.⁊ ñ ẽẽt c̃ta salꝰ
Et meliꝰ e̾e̾ ⁊ ꝯsonũ magis u̾itati:⁊
c̃sentaneũ nat᷑e pͥncipiũ unũ. ⁊ fi¬
nẽ unũ ĩquẽ hr̃e possent ꝯu̾sionẽ
quȩ ab illo exist̾ent oĩa. Alioqͥn dis¬
p̃õnẽ ẽẽ uniu̾sitatis sine capite. & pͥn¬
cipio ⁊ mođatore. Et clamauit illi
nat᷑a foris ⁊⁊ cõtestata ÷ ad eandẽ u̾i¬
tatẽ. & dix̃ opꝰ unũ. auctorẽ unum.

Expanded text:
deinde per ea quae erant extra se facta secundum se. Una pietas, una devotio, una culturfieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in quem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura foris, et contestata est ad eamdem veritatem; et dixit opus unum et auctorem unum;
Abbreviated transcription (Latin):
cał gr̃e signa sunt. ⁊ ad ipsã grãm
scĩficãdis ꝯferend̾a ĩfusa sibi bene¬
dictione pͥncipalit̾ ĩstituta. Illa uͦ
signa horũ tm̃.⁊ mediantibus his
quorũ signa fuert̾. ne sine salute
essent qui tp̾s redemptioĩs p̃cesserũt:
gr̃a in sustentationẽ ꝯculerũt.Scd.¬

Expanded text:
tualis signa sunt; et ad ipsam gratiam sanctificandis conferendam infusa sibi benedictione principaliter instituta. Illa vero, signa horum tantum; et mediantibus his quorum signa fuerunt, ne sine salute essent, qui tempus redemptionis praecesserunt, gratiam in sustentationem contulerunt. Secu
Abbreviated transcription (Latin):
nem originis. ⁊ naturam & cul pam
there debuit. Quia gͦ xͨ in lumbis
abrahȩ. solam naturam huit. ꝓpt̾ea
qd iñ ipsam solam accepturus fuit
ꝓcul dubio obligatione ñ eguit. q̃ pro
co qdeiꝰ solũ ibi erat. nec̃a ñ fu̾it. Obło
enĩ ñ ꝑ natura. s ꝓ culpa offertur.
quia si culpa ñ eẽt nat᷑a obłone opꝰ
ñ hr̃et. Sic itaq leui in lumbis abra¬
he deciniatꝰ ÷. qr ⁊ naturã ⁊ culpam
ibi hũit. qui ⁊ naturam ⁊ culpam
accepturus erat. illã ⁊̃ tc̃ ibi culpam
ñ hũerit. cui ipsa quȩ eius futura
erat sine nat᷑a culpa. in sua origine
culpe obnoxia fuit.

Expanded text:
nem orignem origbuit. Quia ergo Christus in lumbis Abrahae solam naturam habuit: propterea quod ipsam solam inde accepturus fuit, procul dubio oblatione non eguit, quae pro eo quod ejus solum ibi erat necessaria non fuit. Oblatio enim non pro natura, sed pro culpa offertur, quia si culpa non esset, natura oblatione opus non haberet. Sic itaque Levi in lumbis Abrahae decimatus est, quia et naturam et culpam ibi habuit, qui et naturam et culpam accepturus erat, illam etiam tunc ibi culpam non habuit, cui ipsa quae ejus futura erat sine culpa natura, in sua origine culpae obnoxia fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ aliqñ cessauit. Qn̾ assumpta ÷. mũ¬
data ÷. ꝑ eand̃ quippe grãm: nat᷑a
humana mundata ÷. ut u̾bo dĩ liba
a peccato uniret᷑. ꝑ ꝗͣ xͥanus a peccato
unius cuiusq m̃surã. se ꝑ euncta m̃
Codem sp̃ũ fit in nb remissio peccatoꝵ
qͦ spũ factum ⁊ ut nullu̾ hr̃et ille
pecẽm. Sic gͦ factum ÷ ꝑ grãm ut ca¬
ro illa a pec̃ço sub qͦ origine sua erat
mundaret᷑ ⁊ mundata in illo qui
liber a bomni pecc̃o in ea futurus erat
a pecc̃o lib̾a assum̃et᷑. ut nec gr̃a cor¬
ruptiõi nate᷑ p̃uidicium facẽt. nec cor¬
ruptio nate grãm in pediret. Quomͦ
noxia fuit : S sciendum qͥ licet ca¬
ro .xͥ. sic̃ earo leui adhuc in lumbis
abrahe sub pecc̃o fuit: tñ ipsũ pece̾m
eiꝰ ñ fuit. sub quo caro eius fuit. Hoc
enĩ solum eius ibi fuit. qd m̾ fut᷑um
eiꝰ fuit. ꝗͣ propt̃ leui illic ⁊ naturã
⁊ culpam hũit. qͥ i̾ per ꝓpagacio¬

Expanded text:
esse aliquando cessavit. Quando assumpta est, munesse aliquando cessavit. Quando assumpta est, mundata est. Per eamdem quippe gratiam natura humana mundata est ut verbo Dei libera a peccato uniretur. Per quem Christianus a peccato uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum hpeccatum. Sic ergo factum est per gratiam, ut caro illa a peccato, sub quo ab origine sua erat, mundaretur, et mundata in illo qui liber ab omni peccato, in ea futurus erat, a peccato libera assumeretur, ut nec gratia corruptioni naturae praejudicium faceret, nec corruptio naturae gratiam impediret. Quomodnoxia fuit? Sed sciendum est, quia licet caro Christi sicut caro Levi adhuc in lumbis Abrahae sub peccato fuit, tamen ipsum peccatum ejus non fuit, sub quo ejus caro fuit. Hoc enim solum ejus ibi fuit, quod inde futurum ejus fuit. Quapropter Levi illic et naturam et culpam habuit, quia inde per propagatio
Abbreviated transcription (Latin):
dech qui forma &ͥ ÷ decimas accepit:
suꝑius & dignius estimandum. Ubi
ut leui in lumbis abrahe fuit decima¬
tum ñ dicimus. ne simili rõne nouũ
dedisse ꝯuncamur. Quomͦ aut̃ leui
qui scd̾m carnem in lũbis patͥs cc̃ fu
caro leui eum culpa ibi fuit. caro xͥ
ñ fuit. Atq iõ qd peccato obnerium
erat expiatione eguisse. q aut̃ mun¬
dum atq a pecc̃o lib̾ũ erat ñ egusse.
Tali gͦ se tõne ꝓbare putant. qͥ caro
illa que auerbo assumpta ÷ : numquã
obnoxia pecco fuit. s abinitio siue in
eo a quo descendit. siue in his ꝑqͦs
descendit munda seruata sit a pecca¬
to: ut aliqñ possit eẽ hostia ppeccato.
S catholice u̾itatis diffõ. filiũ dei
qui ꝓpeccatoribꝰ. & de peccatoribꝰ natꝰ
÷ de carne obnoria peccato carnem
assumpsisse asserit. lib̃am a peccato:
& iõ lib̾am quia lib̾atam. Iõ lib̾am. ñ
quia sub illo ñꝗͣ fuit. s qr sub illo¬

Expanded text:
dech qui forma Christi est, decimas accepit, dech qui forma Christi est, decimas accepit, superius et dignius aestimandum . Ubiut Levi in lumbis Abrahae fuit, decimatum non dicimus, ne simili ratione novudedisse convincamur. Quomodo autem Levi qui secundum carnem in lumbis Patris tunc fuitcaro Levi cum culpa ibi fuit, caro Christi non fuit, atque ideo quod peccato obnoxium erat, expiatione eguisse; quod autem mundum atque a peccato liberum erat, non eguisse. Tali ergo se ratione probare putant, quod caro illa, quae a verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuerit, sed ab initio sive in eo a quo descendit sive in his per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse possit hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis diffinitio Filium Dei qui pro peccatoribus et de pest de carne obnoxia peccato, carnem assumpsisse asserit liberam a peccato, et ideo liberam; quia liberatam. Ideo liberam, non quia sub illo nunquam fuerit, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
carne illa quam uerbum assump¬
sit. Qualit̾ a peccato munda fuerit. et
qͣlit̾ sine pecc̃o penã peccati porcauit.
Et de eo qͥs̾ qͣlit̃ a pecc̃o uel munda
fuerit. uel mũdata. qͦrũdam estima¬
tionem tace ñ debemus. ne forte si ñ
illam que assumpta ÷ a u̾bo. ita abi¬
nitio ⁊ inpͥmo parente qñ tota massa
fuisse custoditã. & ab ipso pͥmo paren¬
te usq ad susceptionẽ sui a uerbo. li¬
berã ab om̃i pecc̃o ⁊ mũdã deductam.
ut nũꝗͣ sub pecc̃o fuerit. ⁊ ĩõ a peccato
ñ lib̾atã. s lib̾am. Aiunt eni quia illa
pars nature humanȩ sub pecẽo esse ñ
debuit: ꝑ quam ipsa natura humana.
ubi obnoria pecc̃o fuerat : a pecc̃o li¬
bancla erat. Ad ꝯꝓbandam quoq ean¬
dẽ estimationem adducunt illd̃ qđ
matione ⁊̃ leui aqͦ uet̾is sac̃dotii mi¬
mistros descendisse dubiũ ñ÷ decima¬
tum compbauit. ac ꝑ hoc uetus sacer¬
dotium quod in leui decimas dedit
inferius. nouum aut̃ qd in melchi se¬

Expanded text:
carne illa quam verbum assumpsit qualiter a peccato munda fuerit, et qualiter sine peccato poenam peccati portaverit. Et de eo quod qualiter a peccato munda fuerunt vel mundata, quorumdam aestimationem tacere non debemus, ne forte si nonillam quae assumpta est a Verbo, ita ab initio et in primo parente, quando tota massa fuisse custoditam, et ab ipso primo parente usque ad susceptionem sui a Verbo, liberam ab omni peccato et mundam deductam, ut nunquam sub peccato fuerit, et ideo a peccato non liberatam, sed liberam. Aiunt enim quia illa pars naturae humanae sub peccato esse non debuit, per quam ipsa natura humana ubi obnoxia peccato fuerat, a peccato liberanda erat. Ad probandam quoque eamdem aestimationem adducunt illud quomatione etiam Levi, a quo veteris sacerdotii ministros descendisse dubium non est decimatum comprobavit, ac per hoc vetus sacerdotium quod in Levi decimas dedit inferius, novum autem quod in Melchise
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ad illuminãdũ mundũ
tẽ donec ueniret qđ ꝑfectũ ẽ. Et
sunt qͥ q̃rãt qͥd de illa luce factũ sit.
ꝓpt̃ea qͥ iã nulla eiꝰ uestigia reꝑiri
possit̾. ex qͦ soł claritas illux̃. Alii
dict̃ disꝑsã ꝑ ampla aeris spacia:
iũ lucẽdi ⁊ illuminadi amisisse. suꝑ¬
ẽẽ cñ adhuc qͣsdã tenues reliqͥas.
q̃ ĩ ambitu firmam̃ti ĩtͥnsecꝰ huc il¬
lucq sparsim diligentiꝰ ĩtuentibꝰ
nocte demonstrent᷑. die uͦ maiori
eas ne uidi ualeat soł claritate
abscõdi. Sic qͥq suas opiniones ꝓut
possibile ẽ ꝯfingt̃. S qͥs seit si ipsa

Expanded text:
 mundum tem, donec veniret quod perfectum est. Et sunt qui quaerant quid de illa luce factum sit, propterea quod jam nulla ejus vestigia reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt dispersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic quique suas opiniones prout possibile est confingunt. Sed quis scit utrum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ conicimus qd sacͣm̃ta illa pͥma
mag̾ ad ex̾cẽdam deuotionẽ ꝓposita
suerant: ꝗͣ ad optinẽdã salutẽ in¬
dicta. Namꝰ nicħ possidebat. uñ de¬
cimas offerre debebat: & qͥ nichil
habebat. q̃ sacͥficia. & qͣs obłones
offerre poterat: Uotũ uouit iacobdõ
dicẽs. Si dñs ds̃ meus fuerit mec̃

Expanded text:
icimus quod sacramenta illa prima magis ad exercendam devotionem proposita fuerant, quam ad obtinendam salutem indicta. Nam qui nihil possidebat, unde decimas offerre debebat? qui nihil habebat, quae sacrificia et quas oblationes offerre poterat? Votum vovit Jacob Deo dicens: Si Dominus Deus meus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ost fidẽ de sacͣm̃tis fidĩ tͣctare
debemus. Sacͥm̃ta abinitio
ad restaurõnẽ ⁊ cͤatiõẽ hõis ĩsticutas.
alia sub nat᷑ali lege. alia sub scͥpta le¬
ge. alia sub gr̾̃a. Et inhis sẽꝑ q̃ tp̃e
postiora fuert̾. effectu gr̾e sp̃uał
digniora ĩueniunt᷑. Oĩa enĩ illa su¬
ꝑioris tp̃is sacͣm̃ta. siue sub nat᷑ali
lege. siue subscͥpta signa q̃dã fuer̃

Expanded text:
ost fidem de sacramentis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaurationem et curationem hominis instituta sunt; alia sub naturali lege, alia sub scripta lege, alia sub gratia. Et in his semper quae tempore posteriora fuerunt, effectu gratiae spiritualis digniora inveniuntur. Omnia enim illa superioris temporis sacramenta, sive sub naturali lege, s
Abbreviated transcription (Latin):
sola horu̾ significõne ꝯferre ꝯsue¬
uerant. Passio nãq saluatoris q̃ pͥmo
loco sacm̃ta gr̾e ad effectũ salutis seĩ¬
ficat. mediãtib̾ istis ⁊̃ illa pͥoris tp̃is
⁊ his qui recta fide signa fut᷑oꝵ ĩ ifł
uen̾ati sunt. ⁊ his qͥ effectũ salutis
ĩ istis ꝑcipiunt.
llud quoq ĩt̾ ipsa pͥmi tpĩs sacm̃ta
q̃ subnaturali lege erat.⁊ ea que uł¬
sub lege scͥpta. uł sub gr̾a ĩsticuta st̃:
sacͣmta ĩt ẽẽ ꝑspicimus. q illa uolũ¬
tatis mag̾ ẽẽ uident᷑ ista necessitatis.
Illa ex uoto celebrata s̃: ista exp̾cepto.
Neq enĩ estimadũ ÷ illa pͥma natura¬
lis legis sacͣm̾ta. siue decimas nde¬
licet. siue sacͥficia. siue obłones. ita
homini ex necessitate ĩdicta. ut qͥ
ea ñ ex secutꝰ fuisset reatum p̾uaricõ¬
nis ĩcreret. queadmͦũ ille qͥ fidelit̾
ea coleret m̾itum deuotiõis suȩ ĩueni¬
ret. Nusꝗͣ enim legimꝰ qͥ añ leg̾e scͥptã
ds̃ homini dix̾it qͥ decimas ñ dede¬

Expanded text:
sola horum significatione conferre consueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in istis percipiunt. Illud qnt. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta interesse perspicimus, quod illa voluntatis magis esse videntur, ista necessitatis. Illa ex voto celebrata, ista ex praecepto. Neque enim existimandum est illa prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurreret, quemadmodum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini dixerit, qui decimas non dede