comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
instruite. ut hec eadem & ipsi p̃dicent. Primo omnium p̃¬
dicandũ ẽ. om̃ib gñalit̾ ut credant patrem & filium & spi¬
ritũ scm unũ eẽ. dm̃ om̃ipocentẽ. et̾num inuisibilem qui
creauit celum & t̾ram mare & omnia que in eissunt. & unã
ẽẽ. deitatẽ & substantiã & magestacem in tͥb ꝑsonis pacris &
filii & sp̃s scĩ. Item p̃dicandum ẽ. qͦmͦ filius dei incarnatus
est. de sp̃u scõ & maria semꝑ uirgine ꝓ salute & reꝑatõne¬
humani gñis. passus & sepultus. & t̾ciadie resurrexit & as¬
cenctit incelos. & quomodo uenturꝰ sit it̾um cũ maiestace
diuina iudicare om̃s homines scłm merita ꝓpͥa. & quomͦ
impũ ꝓpt̾ scelera sua cũ diabolo inignem et̾num mittent᷑.
& iusticũ xp̃o & cũ scĩs angłis suis in uitã et̾nem. Item dili¬
gent̾ p̃dicandũ ÷ se resurrectionẽ mortuoꝵ accepturos. Itẽ.

Expanded text:
instruite, ut haec eadem praedicent. Primo omnium prinstruite, ut haec eadem praedicent. Primo omnium praedicandum est omnibus generaliter, ut credant Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, qui creavit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt; et unam esse deitatem et substantiam et maiestatem inilio, cap. 2. Item praedicandum est quomodo Filius Dei incarnatus est de Spiritu sancto, ex Maria virgine, pro salute humani generis passus, sepultus, tertia die resurrexit, cendit in coelos, et quomodo iterum venturus sit in maiestate divina iudicare omnes homines secundum merita propria, et quomodo impii propter scelera sua cum diabolo in ignem aeternum mittentur, et iusti cum Christo et cum sanctis angelis suis in vitam aeternam. Item diligenter praedicandum est, se resurrectionem mortuorum accepturos. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ. cria opera licet fieri inclie dñico. idest hostialia catra uł ue¬
cualia & si forte neccesse fuerit corpꝰ cuiꝰlib& duci ad sepulcrũ.
tem femine oꝑa textrilia non faciant nec capulent uestitos.
necconsuant uł acupicale fiant. nec lanam carꝑe. uł nec li¬
num baptere. nec inpublico uestim̃ta lauare. nec ueruices
condere habeant licitũ. ut om̃imodis bonoꝵ requies die
dñico ꝑsoluant᷑. & ad missarũ sollẽpnia ad eccl̃am undiq
conueniant & lauclent ꝓ om̃ib bonis qͥ nob in illa die fecit.
pastores & rectores eccłarumdei. ut prb̃i quos mittitis ꝑ par¬
rochias ur̃as ad regendum & p̾dicandum ꝑ eccłas popłm
deo seruientẽ. ut recte & honeste p̃dicent & non sinatis no
ua uł canonica aliquos ex suo sensu & non scd̾m scriptuas
sacras fingere & p̃dicare popło.S & uosmet ipsi utilia ho¬
neste & recte ea quead uitam ducunt et̾nam p̃dicate. aliosq

Expanded text:
rraria opera licet fieri in die dominico, id est hostialia carra, vel virraria opera licet fieri in die dominico, id est hostialia carra, vel victualia, et si forte necesse erit corpus cujuslibet duci ad sepulchrum. Item femine opera textilia non faciant, nec capulent vestitus, nec consuant, vel acupile fiant, nec lanam carpere, nec linum battere, nec in publico vestimenta lavare, nec berbices tondere habeant licitum: ut omnimodis bonorum requies die Dominico persolvatur; sed ad missarum solemnia ad ecclesiam undique conveniant, et laudent Deum in omnibus bonis quae nobis in illa die fecit. pastores et rectores aeclesiarum Dei, ut prrochias vestras ad regendum et praedicandum per ecclesias populum Deo servientem, ut recte et honeste praedicent; et non sinatis nova vel non canonica aliquos ex suo sensu, et non secundum scripturas sacras fingere et praedicare populo. Sed et vosmetipsi utilia honeste et recte, et quae ad vitam ducunt aeternam praedicate, aliosque
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ fidem catholicam sunt ut epła pessima & falsissima
quam tͣnsacto annodicebant aliqui errantes. & merorem
aliquos mittentes quod de celo cecidisset. nec credant᷑ nec le¬
gant᷑ s conburant᷑: nec mnerorem ꝓtali scripto popłs mit¬
cum ꝑ nocturnale ł gradale officiũ ꝑagant. scd̃m quod
beate memorie genitor nr pipinus rex decertauit ut
Efieret. quando gallicanum cancũ tulit. obunam micatẽ
apłice sedis & sc̃e dei eccłe pacificam concordiam:¬
tatiumus scłm quod in lege dñs p̃cepit ue oꝑa serui¬
meus insuis sinodalib edictis mandauit. ut nec uiri ser¬
uilia ł ruralia exerceant oꝑa. idẽ. nec in uinea colendo. nͨ
incamris arando. nec inmetendo. uł fenum secando.ł
sepem ponando. nͨ insilius stirpando. uł arbores tindere
uł in petris laborare. nec domos sti uere. nec in orto labora¬
re nec ad placita conueniant. nec uenacõnes exerceant.

Expanded text:
contra fidem catholicam sunt, ut epistola pessima et falsissima, contra fidem catholicam sunt, ut epistola pessima et falsissima, quam transacto anno dicebant aliqui errantes et in errorem alios mittentes quod de coelo cecidisset, nec credantur nec legantur, sed comburantur, ne in errorem pro tali scripto populus mitper nocturnale vel gradale officium peragant, secundum quod beatae memoriae genitor noster Pippinus rex decertavit ut fieret, quando Gallicanum cantum tulit ob unanimitatem apostolicae sedis et sanctae Dei aecclesiae pacificam concordiamum quod in lege Dominus mandavit, ut opera servimeus in suis synodalibus edictis mandavit, quod nec viri ruralia exerceant, nec in vinea colenda, nec in campis arando, vel metendo, vel fenum secando, vel sepem ponendo: nec in silvis stirpando vel arbores caedere, vel in petris laborare, nec domos stnt, nec ad placita conveniant, nec venationes exerceant;
Abbreviated transcription (Latin):
& non reddere. & aut ad monast̾ia uiuentes scd̾m regłarẽ
ordinem pͥmo inpulsacor ꝓbent᷑. & sic recipiant᷑. & qui
excscłari habitu in monast̾ia ueniunt ñ statim forasad
moͥnast̾ia monast̾ii mitant᷑. anteꝗͣ. intꝰ bene erudiant᷑.
& ut monachi adscłaria placita ñ uacdant. dimilit qui ad
clericatum accedunt qd̃ nos nõiamꝰ canonicam uitam.
uolumꝰ ut illi canonice sedm suã regłam om̃imodis ui¬
uant. & ep̃s eoꝵ regat uitam. sicut abba monachoꝵ:
ipsedñs dicturꝰ erit in remun̾acõne magni dei. hospes
eram. & suscepistisme. & apłs hopitalitatem laudans dixit.
cis suꝑ capita uiroꝵ dare. nec ñ & uelare uirgines cũ bñ¬
dictõne sac̃dotali qd̾ om̃ino auobis scĩssimi patres in ur̃is
parrochiis illis inrt̾dicendũ ẽẽ. scicote
ẽe & non sunt omnimodis uidet᷑ corrigendos atq enim̃¬
dandos esse. ut illi ułueri monachi sint.ł ueri canonici.
seudo graphie. uł dubie narrationes. uł que om̃ino

Expanded text:
ad monasteria venientes, secundum regularem ordinem primo in pulsatorio probentur, et sic accipiantur. Et qui ex seculari habitu in monasteria veniunt, non statim foras ad ministeria monasterii mittantur, antequam intus bene erudiantur. Et ut monachi ad secularia placita non vadant. Similiter qui ad clericatum accedunt, quod nos nominamus canonicam vitam, volumus ut illi canonice secundum suam regulam omnimodis vivant. Et episcopus eorum regat vitam, sicut abba monachorumipse Dominus dicturus erit in remuneratione magni diei: Hospes eram, et suscepistis me. Et apostolus hospitalitatem laudans dixit:  capita virorum dare, necnon et velare virgines cum benedictione sacerdotali. Quod omnino a vobis, sanctissimi patres, in vestris parrochiis illis interdicendum esse scitote. 7esse, et non sunt, omnimodis videtur corrigendos atque emendandos esse, ut vel veri monachi sint vel veri canonici. 73. De pseudographiis et dubiis narration
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ p̃dm. qm̃ qui calla agunt regnum dei nõ consequentur.
Ideo heceadem que magnꝰ p̃dicator eccłe dei singillatim no¬
minauit. cum om̃i studio ꝓhibent᷑. Incelligentes quam
dei & ꝓrimi. de fide & spe indeo. Pehumilitate & pacientia
de castitate & continentia. de benignitate & misccłia. De ele¬
monis & confessione peccatoꝵ suoꝵ & ut debitorib suis scd̾m
dñicam or̃onem sua debita dimictant Scientes certissi¬
me qd̾ qui talia agunt regnum dei possidebunt. & hoc icło
diligentiꝰ in iungimꝰ ur̃e caritati q scim̃ temporib nouissi¬
mis cseudos doctͥores. ẽẽ. uenturos. sic̃ ip̃e dñs in euangłio
p̃dixit. & apłs paulus adtimocheum cestat᷑. Ideo dilectissi¬
mi toto corde p̾paremꝰ nos inscientia u̾itatis. ut possimꝰ contͣ¬
dicenti u̾itati resist̾e. & diuina donante gr̃a u̾bum dei cres¬
cat & currat & multiplicet᷑ inꝑfectum sc̃e dei eccłe & salutẽ

Expanded text:
i, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Ideo haec eadem, quae magnus praedicator ecclesiae Dei singillatim nominavit, cum omni studio prohibeantur; intellegentes, quam Dei et proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate et patientia, de castitate et continentia, de benignitate et misericordia, de eleemosinis et confessione peccatorum suorum, et ut debitoribus suis secundum dominicam orationem sua debita dimittant, scientes certissime, quod qui talia agunt, regnum Dei possidebunt. Et hoc ideo diligentius iniungimus vestrae caritati, quia scimus temporibus novissimis pseudodoctores esse venturos; sicut ipse Dominus in euangelio praedixit, et apostolus Paulus ad Timotheum testatur. Ideo dilectissimi, toto corde praeparemus nos in scientia veritatis, ut possimus contradicentibus veritati resistere, et divina donante gratia verbum Dei crescat et currat et multiplicetur in profectum sanctae Dei ecclesiae et salutem
Abbreviated transcription (Latin):
bona conu̾sationẽ multi adthant᷑ ad seruicium dei. &
ñ solum seruilis conditionis infantes s & iam ingenuoꝵ
filios adgregent sibiq socient. & scole legentium pueroꝵ
fiant. psalmos notas cantum. compotũ gͣmaticã. ꝑ singła
monast̾ia uł ep̃i discant. s & libros cacholicos bene em̃cda-
tos habeant. q sepe dumbene aliquiddm̃ rogare cupiũt.
ꝑinemendacos libros male rogant. & pueros uros non
sinatis eos uł legendo uł scribendo corrũpere. & siopusẽ.
euangłm & psalt̾ium & missalem scrib̾e. ꝑfecte etatis ho¬
mines scribant cũ omni diligentia¬

Expanded text:
bona conversatione multi pertrahantur ad servitium Dei. Et non solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios congregent sibique socient. Et ut scolae gentilium puerorum fiant. Psalmos, notas, cantum, compotum, grammaticam per singula monasteria vel episcopia, et libros catholicos bene habeant emendatos: quia saepe dum bene aliquid Deum rogare cupiunt per mendosos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vel legendo vel scribendo corrumpere. Et si opus est euangelium, psalterium, missale scribere, perfectae aetatis homines scribant cum omni diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
catis ep̃oꝵ. abbatũ. comitum
truu& abbatissarũ de uicariis
centenariis si latͦnes celailĩt.
uiud e comitib & uicariis ad mo-¬
nendis. de constitutione le¬
gis de forestib ddñicis.

Expanded text:
catis episcoporum, abbatum, comitum et abbatissarum. 61. De vicariis vel centenariis, si latrones celaverint. . De comitibus et vicariis admonendis de constitutione legis. . De forestibus dominicis.
Abbreviated transcription (Latin):
icũq ex his^ bͣene ficiom pͥncipis hñt pa rẽ siũ
contͣ hostem cõmunes inexercitu ꝑgentẽ dimiserit: d¬
cum eo uł stare uoluerit honorem suum et benefitiũ ꝑ
nomine bibere roget &. quicũꝙ inxercitu ebrius inie¬
tos fuit ita extomunicet᷑ ut inbibendo sola aqua utat̃
qͣusq se male fecisse cognoscat: hoctem seri
e uasis dñicis qui adhuc intͣ causam seruiunt &tm̃
benefitia habere noscunt᷑ statutũ est ut quic̃q exeis cum
dño remanserit uassallos suos cassatos ñ retincat secũ. s¬
cũ comite cuiꝰ pagenses sunt ire ꝑmittant:¬

Expanded text:
icumque ex his qui beneficium principis habent, parem suum contra hostes communes in exercitu pergentem dimiserit, evel stare noluerit, honorem suum et beneficium pehominem bibere roget. Et quicumque in exercitu hebrius inventus fuerit, ita excommunicetur, ut in bibendo sola aqua utatur, quousque male fecisse cognoscat. 7. De vasallis dominicis qui adhuc intra casam serviunt, et tamen beneficia habere noscuntur, statutum est, ut quicumque ex eis cum domi remanserit, vassallos suos casatos secum non retineat, sed cum comite, cuius pagenses sunt, ire permittat
Abbreviated transcription (Latin):
annonam uł fenum ineccła mitt̾e p̾sumat: Ccõsecrent᷑:¬
t eccła uł altaria que in ambiguo sunt de consecͣtione:
t nullus prb̃r alt̾ius parrochia ¶na recipiat: exloni.¬
rum nͥ initine fuit uł placitũ ibi habuerit: ad missã alt̾iꝰ p̃
At nullus prb̃r in alt̾iꝰ parrochia missam Cparent:¬
cantare p̾sumat nͥ initine fũit: nec decimam ad alt̾um
pertinentem audeat reciꝑe Cmas recipiat: el¬

Expanded text:
annonam vel foenum in ecclesia mittere praesumat. 47. De evel altaria, quae ambiguae sunt de consecratione,t nullus presbyter in alterius parrochianum, nisi in itinere fuerit, vel placitum ibi habuerit, ad missam recipiat. 9. Ut nullus presbyter in alterius parrochia missam cantare praesumat, nisi in itinere fuerit, nec decimam ad alterum pertinentem audeat recipere.
Abbreviated transcription (Latin):
anci cũ ẽ ut unicuiq eccłe unꝰ manꝰ inceger Cciant:¬
decimis neq deoblationib fidelium: non de domib neq
de atriis ł hortis. uixta eccłam positis. neq dep̃scriptis mã¬
sio  aliqd̾ seruitiũ faciant pt̾ eccłasticum. Et si aliqd̃
amplius habuerint. in de seniorib suis debitum seruiti¬

Expanded text:
ancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer ituti non de decimis neque de oblationibus fidelium, non de domibus neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis neque de praescripto manso aliquod servitium praamplius habuerint, inde senioribus suis debitum i
Abbreviated transcription (Latin):
neccessitates. Quod si aliqui p̃sũptios us fuĩt qui ꝑegͣno
nocuerit ł eũ asalierit. aut dispołau̾it. lecłit. plagau̾it. liga¬
alio hoĩe solet cõponi aut suo seniori uł sotio c̃ sua lege cõpo¬
nat. Quod simortuus fuit & semorẽ ibi uł sotiũ ñ huit: tẽ¬
ep̃s aut sac̾dotes eiꝰdem pagi ip̃am cõp̃onẽ iduplo siẽ de
indigena distͥngente iudict accipiant. & insua elemosiã

Expanded text:
necessitates. Quod si aliquis praesumptuosus fuerit, qui peregrino nocuerit vel eum assallierit aut despoliaverit, leserit, plagaverit, ligaalio homine solet componi, aut suo seniori vel socio cum sua lege componat. Quod si mortuus fuerit, et seniorem ibi vel socium non habuepus aut sacerdotes ejusdem pagi ipsam compositionem in duplo, sicut de indigena distringente judice accipiant, et in suam eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis eccłasticum negotiis quantũ dñs uiuerit. totis uiri¬
bus consulere satagant diligent̾ admonemꝰ. Et ut lib̾ius
Nuptiis nec ñ de eccłus que int̾ coheredes diuidunt & tali
occasione pͥohonore carent. siue de his eccłiis que nimiũ¬
morib rebus pͥis sunt actenuate: uł certe de his rebus que
nuꝑ neccessitate conpellente a non nullis eccłis sunt abblate.
disi qua sunt alia suie ineccłasticis. sine inpublicis reb em̃¬
Datione dligna & que ꝓ temporis brenitate esficete nequiui¬
mꝰ intarium disterendum illud dignũ uidicainmꝰ eoneci
Año sauente consultu fidelium facultas nobis it dliti nieri
ꝓ tempore hic inserenda censuimꝰ:
tantos congregate quantos consiliũ dari potest:
mencient̾ & pulsent᷑ scd̾m regulam

Expanded text:
cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viricunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus consulere satagant, diligenter admonuimus. Et ut id liberius nuptiis, necnon et de ecclesiis quae inter coheredes dividuntur et tali occasione proprio honore carent, sive de his ecclesiis quae nimium rebus propriis sunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessitate compellente, a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae pro temporis brevitate efficere nequivimus, in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec, Domino favente, consultu fidelium facultas nobis id definiendi aper tempora, hic inserenda censuimus.tantos congreget, quantis consilium dare potest. mendentur et pulsent secundum regulam. 109.
Abbreviated transcription (Latin):
aainea numero constitutũ e. Unde dollgiẽ q ureta dͥorẽ
q dlipmnisse neccessitates io fieri cõpellane: nullum possit
p anccitum ẽ ut nullus deinceps quamlib& eramina¬
nini sedule popłis adnucient quia ut ait beatꝰ gregoni. ira
cont᷑ sesceulti uidicis excitat sacdos. sisine p̃clicationil som
tu incedit. &. ut clerum sibi cõmissũ in sobrietate & castitate
nut̾atit: diuinisq officus imbuant. quirite asacro sc̃o secełas¬
ticos ordines ꝓmoueri possint & ut oꝑamdent: quatinul
prbi missalem & lectionarũ siue cetos libellos sibi neccessa¬
rios bene correctos habeant. & qualit̾ eccłas destructas sibi
ꝑtinences uixta uires emendent. qualit̾ & iam uiduas dĩ
conu̾sari debeant edoceant. & ut suꝑsticiones quas quib dã
locis mexequiis mortuoꝵ ñ nulli faciunt eradicent. & ut
exemplo sue innocentie alios ad beneuiuendũ ꝓuocente. &

Expanded text:
annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia Quod si praemissae necessitates ante id fieri conpulerint, nullum possit Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinavini sedulo populis annuntient; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacitus incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas dilictoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent, et
Abbreviated transcription (Latin):
federa sacrilega miscere: quosꝓtinꝰ equum ẽ. asac̃ cõmu¬
nione detrudi. & nͥ publicã ꝓbatamq egerint penitentiã:
om̃ino non recipi. aut his certe uiaticum de scło tͣnseunti¬
b si tam̃ penituerint non neget᷑. Si uͦ de copulatione sa-¬
craꝵ uirginum tam seuere ferunt᷑. qͣnto seuerius ferien¬
di sunt qui eas rapiune: ideo sic̃ p̃missum ẽ. neccesse est
ut ab om̃ib inxp̃iana religione consistentib rigore auc¬
coritatis diuine uł humane hoc malum radicitꝰ ampucet᷑.
sacriscanonib qualit̾ obseruandum ste hic inferre De
eodem concilio cap̃.xiͦ.iͦ. de uirginib nelandis . iͣ. contine¬
pudicitie uirginał. cũ & uł petitor potens uł raptor aliqͥs
formidat᷑. uł si& iam aliquo mortis ꝑiculo  scrupulo con¬
puncta fũt. neñ uelata moriat᷑. aut erigentib parentib
aut his ad quoꝵ curam ꝑtinet uelauerit uirginem seu ue

Expanded text:
foedera sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra commufoedera sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamque egerint poenitentiam, omnino non recipi; aut his certe viaticum de sedulo transeuntibus, si tamen poenituerint, non negetur. Si vero de copulatione sacrarum virginum tam severe feriuntur, quanto severius feriendi sunt qui eas rapiunt? Ideo sicut praemissum est, necesse est ut ab omnibus in christiana religione consistentibus, rigore auctoritatis divinae vel humanae, hoc malum radicitus amputetursacris canonibus, qualiter observandum sit, hic inserere. De eodem concilio capitulo 93 de virginibus velandis ita continepudicitiae virginalis, cum vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu ve
Abbreviated transcription (Latin):
chenꝰ possunt:
e desponsacis puellis & ab aliis raptis: ita inconcłan
e iam si eis araptorib ius inlata constiterit. ꝓ inde statucũe.
a sacro conuentu. ut raptor publica penicentia in ultet᷑ rap
te uͦ sisponsus reciꝑe eam uoluerit. & ip̃a erusdem c̃minis
consentiens ñ fuit: licentia nubendi alii ñ neget᷑. Quod si ipsi
uisponsam alienam ipsa non consentiente rapuerit.
lic& cũ ea concubuerit: recldat eam ei cui sponsa ẽ. Et his ducat
eam si uelit: ꝙ uim passa potus ꝗͣ uiolata uidet᷑. Q uod si
etiam duc̃e noluerit: accipiat alt̾am. femina tam̃ si& ipsa uo
luerit: excepto raptore cui uoluerit alt̾i legitime copulet᷑.
Raptor uͦ: adult̾ii crimine reusceneat᷑. Quod si& ipsa con¬
sensit: simiłr ut rapcor & nuptiis inult̾uus ꝓhibeat᷑. & his
qui eam accepturꝰ erat aliam ꝗͣ. uoluerit accipiat:. e¬
e his uͦ. qui sacris uͥginib se sociant: ita in cdecretis p̃p̃
sociare cognouimꝰ. Et post dicatum dõ ꝓpositum incesta

Expanded text:
enus possunt. 24. De desponsatis puellis et ab aliis raptis ita in concilioetiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur, raptae vero, si sponsus recipere noluerit, et ipsa eidem crimini consentiens non fuit, licentia nuui sponsam alienam ipsa non consentiente rapuerit, licet cum ea cumcubuerit reddat eam ei cuius sponsa est, et is ducat eam si velit, quia vim passa pocius quam violata videtur. Quod si eam ducere noluerit, accipiat alteram feminluerit, excepto raptore, cui voluerit alteri legitime copuletur. Raptor vero adulterii crimine reus teneatur. Quod si et ipsa consensit, similiter ut raptor a nuptiis in ulterius proibeatur. Et is qui eam accepturus erat, aliam quam voluerit accipiat. e his vero qui sacris virginibus se sociant, ita in decretis papae sociare cognovimus, et post dicatum Deo propositum incesta
Abbreviated transcription (Latin):
opia ut suos quisq ad uiuet. ꝓ ut potest. & suam annonam
non nimis care uendat. & ne foris imꝑiũ nr̃m uendatur
aliquid alimoniez
iam in alio capitulo p̃cepimꝰ ita seruet᷑¬
Ie liberis hominib qui ad seruitium dei setͣcdere uo¬
tunt uc pͥus hoc non faciant: quam anobis licentiam pos¬
tulent. Hoc ideo pͣcipimꝰ: quia audiuimꝰ aliquo sex illis ñ
tantum causa deuotionis hoc fecise. quam ꝓ erercitu sen
alia functione regalis fugienda: Quosdam uͦ cupidicatis
causa. ab his qui res illoꝵ concupiscunt circunuentosaudi
uanꝰ:  icdeo fieri ꝓhibemꝰ:
e oppssione pauꝑum lib̾roꝵ hominum ut ñ fiant a
otentiorib ꝑ aliqd̾ malum ingeniũ cont᷑ iusticiam opp̃sil.
ita ue coacti res eoꝵ uendant aut tͣdant. ideo hec supra
& hic de libis hominib diximꝰ: ne forte parentes eoꝵ con
t uisticiã fiant exħeclati & regale obsequiũ minuat.
& ipsi herecles ꝓpt̾ indigentiam medici uł latͦnes seu ma¬

Expanded text:
opia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et suam annonam non nimis care vendat. Et ne foris imperium nostrum vendatur aliquid alimoniae. in alio capitulari praecepimus, ita servete liberis hominibus, qui ad servitium Dei se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam postulent. Hoc ideo, quia audivimus aliquos ex illis non tam causa devotionis hoc fecisse, quam pro exercitu seu alia functione regali fugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concupiscunt circumventos audi ideo fieri prohibemus 16. De oppressione pauperum liberorum hominum, ut non fiant a potentioribus per aliquod malum ingenium contra iustitiam oppressi, ita ut coacti res eorum vendant aut tradant. Ideo haec et supra et hic de liberis hominibus diximus, ntra justitiam fiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu ma
Abbreviated transcription (Latin):
ełicis uagandi foras. q oĩ ñ expedit aĩab eoꝵ. Similit̾ qͦ
posite ł si claustrũ firmũ habeant in quo saluari possĩt
aĩe ineis cõmorantiũ sub cdisciplina canonica. ł regłari.
Ubi aũ alit̾ inuenta fu̾int ħ oĩ modis eỹs loci ip̃iꝰ faciat
em̃idari. ita ut cͥdignã ꝓffessioni eoꝵ cꝰtodiã ha̾nt cano¬
nici. ł monachi. atq nonnanes. nedet᷑ eis occasio male¬
faciendi quod absit:
quisq abba canonicos inmonast̾ia sua hãt. & ħ oĩno ãbo
parit̾ ꝓuideant. si monachi fieri uoliu̾nt regłarit̾ uiuãt.
Siautem: canonice ruuant om̃ino: Chonorepͥnẽt᷑¬

Expanded text:
ericis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. Similiter quoque positae, vel si claustrum firmum habeant, in quo salvari possint animae in eis commorantium sub disciplina canonica vel regulari. Ubi autem aliter inventa fuerint, hoc omnimodis episcopus loci ipsius faciat emendari, ita ut condignam professioni eorum custodiam habeant canonici vel monachi atque nonnanes, ne detur eis occasio maleficiendi, quod absit. quisque abbas canonicos in monasterio suo habeat, et hoc omnino ambo pariter provideant, si monachi fieri voluerint, regulariter vivant, sin autem, canonice vivant omnino. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
Senitentes qui mninfirmitate iuaticũ encharistie acceꝑi
ĩnitine ł inmari mortui fiũnt. uͥeis sac̾dos subuenire ñ
potuerit memoriaeoꝵ &. or̃onib & oblationib cõmendeẽ¬
ignu̾ ac neccessariũ ẽ ut missi nr̃i ꝑqueq loca directi
eanonicoꝵ parit̾ & monachoꝵ similit̾qꝙ puellaꝵ simepto
& incongruo loco sint posita uͥ cõmoctũ neccessariũ posser¬

Expanded text:
enitentes qui in infirmitate viaticum Eucharistiae acceperint in itinere vel in mari mortui fuerint, ubi eis subveniri non possit, memoria eorum et orationibus et oblationibus commendeignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium co
Abbreviated transcription (Latin):
ne habeant: s uolumꝰ ut uñquisq ficeliũ nr̃oꝵ ꝓ citators
rerũ nĩarũ ł suarũ de his specialit instruat. uc. qnauq. &r
undecũꝙ legatio aduenerit & ue lit̾as aut missum iuiciẽ
rem omnes suscipere ualeant: xu.
N illisũ locis ubiuia mͦ & mansionatici agenicore nr̃o &¬
anob ꝑ capitula recordati sunt missos ad hoc specialit cons¬
titutos qui hoc iugit᷑ p̃uideant habeant ut om̃ia que ad
easlem legationes suscipiencdas ꝑtinent ficleles nt̃i ad u
constituti ad cẽpus p̃parare studeant ut ñsit tunc necces¬
se delonge querere uł adduc̃e qͣndo tempꝰ est illadare u

Expanded text:
ut habeat. Sed volumus ut unusquisque fidelium nostrorum procuratores rerum suarum de his specialiter instruat, ut quandocumque undecumque legatio advenerit, et aut litteras aut missum nostrum rem, omnes suscipere valeant. 19. In illis vero locis ubi modo via et mansionatici a genitore no capitulare ordinati sunt, missos ad hoc specialiter constitutos, qui hoc iugiter praevideant, habeant, ut omnia quae ad easdem legationes suscipiendas pertinent, fideles nostri ad hoc constituti ad tempus praeparare studeant, ut non tunc sit necesse de longe quaerere vel adducere, quando tempus est illa dare vel
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & eis adutoriũ ad suũ ministeriũ ꝑagendũ p̾beatis
& ut uos ip̃i inminist̾ũs ur̃is pacẽ & iusticiã faciatis. &
que ur̃a auctoritas publice fieri decernit. ut in ur̃is mi¬
nist̾is stucliose ꝑficiat᷑ studeatis. ꝓide monemꝰ u̾rã
fidelitatẽ ut memores sitis fide innobis ꝓmisse & inpar
minist̾ũ ur̃i uobis comissi inpace scilicet & iusticia fa-¬
cienda uosmetip̃os corã dõ & coram hominib talesexhi-¬
iudici & uocari possitis. & nulla quelib& causa aut mu¬
nerũ acceptio. auc amititia. cuiꝰlib& uł odiũ. aut cimor.
uł gr̃a abstacu recticudinis uos deuiare cõpellat quin

Expanded text:
terium peragendum praebeatis, et ut vos ipsi in ministeriis vestris pacem et iustitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in vestris ministeriis studiose perficere studeatis. Proinde monemus vestram fidelitatem, ut memores sitis fidei nobis promissae, et in parte ministerii nostri vobis commissi, in pace scilicet et iustitia facienda, vosmetipsos coram Deo et coram hominibus tales exhidici et vocari possitis; et nulla quaelibet causa, aut munerum acceptio, aut amicitia cuiuslibet, vel odium aut timor vel gratia, ab statu rectitudinis vos deviare compellat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
trequent̾ & indiu̾sis placitis admonitionẽ fecimꝰ e ꝑca
pitulatia nr̃a qualit̾ hec obseruent᷑ ordinauimꝰ. Uolumꝰ
atq iubemꝰ ut de om̃i conlaborato & deiuno & feno fi

Expanded text:
frequenter et in diversis placitis admonitionem fecimus, et per frequenter et in diversis placitis admonitionem fecimus, et per capitularia nostra qualiter haec observarentur ordinavimus, volumus atque iubemus, ut de omni
Abbreviated transcription (Latin):
ad nr̃am uolumꝰ ut ueniat uissus p̾sentiam. ut cito raci¬
onem de hissicut suꝑius diimꝰ reddat. & si culpabilis
muentꝰ fuerie ciguã correptionẽ accipiat ut cet̾is negli¬
gentib eremplũ terroris prebeat. upiat. ut cetis i¬
o ubi pentesantiquitus fuerunt e inhis locis ubi
cempĩ genitoris nr̃ ipso ubente diu̾satũ cuuitatũ cau¬
safactisunt orsuno absꝙ ulla dilatione abhis qui cune
eos fece ruit restituant᷑ & tenouent᷑ ita ut ab missa sc̃i
anclre restaurati fiant. nisi forte aut ipsaoꝑis mag¬
nicudo aut aquarũ inquolib& inuncdatio hoc ꝓhabe¬
ati alit̃ uͦ nullus qͣlib& occasione hoc negligere aut dit¬
fern⁊ p̾sumat qum ad p̃dictũ cempꝰ c̃õplectũ fiat & mis
sunti quoꝵ supius nr̃a ussio impleta iquib negle¬
ca est aut aliq̃ im possibilitate ł certa racioned ilata
enonis quidem & decimis unde & genitorñt & nos

Expanded text:
ad nostram volumus ut veniat iussus praesentiam, ut cito ratiad nostram volumus ut veniat iussus praesentiam, ut cito rationem de his, sicut superius diximus, reddat. Et si culpabilis inventus fuerit, dignam correctionem accipiat, ut ceteris neglegentibus exemplum terroris praebeat. 22. Ut ubi pontes antiquitus fuerunt, et in his locis ubi tempore genitoris nostri ipso iubente diversarum necessitatum causa facti sunt, omnino absque ulla dilatione ab his qui eos tunc fecerunt, restituantur et renoventur, ita ut ad missam sancti Andreae restaurati fiant, nisi forte aut ipsa operis magnitudo aut aquarum in quolibet inundatio hoc prohibeat. Aliter vero nullus qualibet occasione hoc neglegere aut differre us locis nostra iussio impleta, in quibus sit neglecta, aut aliqua inpossibilitate vel certa ratione dilata. 23. De nonis quidem et decimis, unde et genitor noster et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ue ab illadie ni aaliqͣ s illa sola ꝑtucũ regnũ nt̃m al oñũ
biabeat iusta illam consticutione sicut incapituł quie
diebarte illis comitib declimꝰ in quoꝵr minisfus moneta
qualicineg ligens inde inuentꝰ fuerie uolumꝰ ut aute p̃¬
sencia ntarn q cotiuis uenire iubet᷑ & rationem redelat
utrũ hoc quod iussimꝰ facere uoluerie. aut ñ pocuerit. aut
sialiqͣ re p̾̃pechiente id fac̾e non pocuit cur nobrplamon¬
possibuitate ad temp̃ non annuntiauit. qͣsi apse aus non
uolurt aut sue negligentie causa ñpotuit. Hostales inue
nire uolumꝰ qui hoc quod uibemꝰ seruare uelit & possit
ut autẽ uissio nr̃a inhac recius impleat᷑. uolumꝰ ut quic̃ꝙ.
ab ala cͥie aliũ denariũ negociandi causa ꝓculerit acomi¬
admonitiones fecimꝰ p̾dicti missi nri uolumꝰ ut inquisi¬
tionẽ faciant aquib nr̃a uissio in hoc adimpleca. aquib
quoq sit negleta. & eũ qui implere neglexit aut distulic

Expanded text:
us ab illa die non alia, sed illa sola per totum regnum nostrum ab omnibus habeatur, iuxta illam constitutionem, sicut in capitulis, quae de hac re illis comitibus dedimus in quorum ministeriis moneta quicumque neglegens inde inventus fuerit, volumus ut ante sentiam quantotius venire iubeatur, et rationem reddat, utrum hoc quod iussimus facere noluerit aut non potuerit; aut si aliqua re praepediente id facere non potuit, cur nobis ipsam impossibilitatem ad tempus non adnuntiavit. Quia si ipse aut non voluit, aut sunire volumus, qui hoc quod iubemus servare velit et possit. Ut autem iussio nostra in hac re citius impleatur, volumus ut quicumque ab illa die alium denarium negotiandi causa protulerit, a comi et creberrimas admonitiones fecimus, praedicti missi nostri volumus ut inquisitionem faciant, a quibus nostra iussio in hoc adimpleta, a quibus quoque sit neglecta; et eum qui implere n
Abbreviated transcription (Latin):
Dimilit̾ quidem de oꝑib inrestauratione eccłarũ siue
infaciendo siue in redimendo ep̃alis potius seq̃t᷑ uolun¬
tas nullachenꝰ tam̃ remaneat quin ssc anobis sepe iussũ
est hoc autẽ illud partib eccłarũ ꝑsoluat᷑ & hoc om̃ib no¬
tũ sit quod quic̾q negligent̾ exinde egerit. & coram no¬
bis ex inde negligens reꝑtus fuerit. illud uolumꝰ om̃ino
ut subeat quod in nr̃o capitulari de hac re cõmuni con-¬
sultu fideliũ nr̃oꝵ ordinauuimꝰ txiic re co

Expanded text:
II. De operibus in restauratione ecclesiarum, sive in faciendo, sive in redimendo, episcopalis potius sequatur voluntas. Nullatenus tamen remaneat quin, sicut a nobis saepe jussum est, hoc aut illud partibus ecclesiarum persolvatur. Et hoc omnibus notum sit, quia quicunque negligenter exinde egerit, et coram nobis exinde negligens repertus fuerit, illud volumus omnino ut subeat quod in nostro capitulari de hac re communi consultu fidelium nostrorum ordinavimus. 46 De lo
Abbreviated transcription (Latin):
siue coram nobis siue coram misso nr̃o dignas penas ꝑ¬
soluat. Et senior qui eũ calem duxerit quem aut constͥn
eũ dehisoad monuerie s posta negligentiasontia siaro
no eius nos tiam ꝓuenerit eñ corrigirgne a cencipgleie

Expanded text:
sive coram nobis, sive coram misso nostro, dignas poenas psive coram nobis, sive coram misso nostro, dignas poenas persolvat; et senior qui talem secum duxerit, quem aut constrineum de his non admonuerit, et postquam neglegentia contemptoris ad eius notitiam pervenerit, eum corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
sum on sins ministus conlistentiũ equicate se pae ades
gati uerũ cestimoniũ sibi mutuo ꝑhibere possintiie
t sitalis causa inqualib& ꝑuintia aut hi aliquo comi¬
tatu oita fuerit que aut adhonorationem regnasuit ad ẽ¬
mune dãpnũ ꝑtineat que & iam sine nt̃a pocestace somi¬
gi ñ possit nos dui lat̾e ñ ꝑmitatis. qui omnia cles aura¬
emendatũ sit:
De pace uͦ in exercitali itinere seruanda usq ad mar¬
cham hoc omnib nocũfieri uolumꝰ. Et quo ͥcũq auctorẽ
damni sibi p̃t̾ito anno inlati nõiati cognoscit ut iustici¬
am de illo querat & accipiat:
cinceps tam̃ omnib denuntiare uolumꝰ ut cognos¬
cat unusquisq om̃s qui insuo obsequio intalittinere
ꝑgunt. siue sui sint siue alieni ut ille de eoꝵ factis ratio¬
nem se sciat redditurũ & quicquid ipsi inpace uiolanda
delinquerũt ad ipsiꝰ debet peculiũ ꝑtin̾e ea scilicet condi¬
tione ut pacis uiolator pͥmũ iuxta facinoris qualitacem

Expanded text:
lium in suis ministeriis consistentium aequitate et pace atque gati, verum testimonium sibi mutuo perhibere possint. 15. Et si talis causa in qualibet provincia aut in aliquo comitatu horta fuerit, quae aut ad inhonorationem regni aut ad commune damnum pertineat, quae etiam sine nostra potestate corrigi non possit, nos diu latere non permittatis, qui omnia Deo auxiemendatum fiat. 16. De pace vero in exercitali itinere servanda usque ad marcham, hoc omnibus notum fieri volumus, quod quicumque auctorem damni sibi praeterito anno inlati nominatim cognoscit, ut iustitiam de illo quaerat et accipiat. 17. Deinceps tamen omnibus notum fore volumus, ut cognoscat unusquisque, quia omnes qui in suo obsequio in tali itinere pergunt, sive sui sint, sive alieni, ut ille de eorum factis rationem se sciat redditurum; et quicquid ipsi in pace violanda delinquerint, ad ipsius debet plivium pervenire; ea scilicet conditione, ut pacis violator primum iuxta facinoris qualitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ illiꝰ honoratores uixta ur̃am possibilitatẽ sitis
illos quoq qui temeritate & iuolentia infurtis & latͦ¬
ciniis siue rapinis cõmune pacẽ popłi ꝑturbare moli¬
unt᷑ ur̃o studio & correctione sic̃ decet conpescite. & si aliqͣ¬
ꝑ sona inaliquo uobis inpedimento fuerit. quin ea que
dicimꝰ facere non ualeatis nobis ad cẽpus illud nocũ fiat
ut nr̃a auctoritate aduici minist̾iũ nr̃m digne adimple
eclasticũ conseruent & dignã uenerationẽ ep̃is & dei sa¬
c̃dotib erhibeant & ad eoꝵ p̃dicationẽ cũ suis deuote oc¬
currant. & ieuinia abillis cõmunit̾ indicta reuerent̃
conseruent.& suos obseruare doceant & compellant.
ut & iam dies dñicꝰ sic̃ decet honoret᷑ & colat᷑ omnes stu¬
deant & ut lib̾ius fieri possit mercata & placita comi¬
que ex nr̃a largitate habent ep̃oꝵ consilio & docum̃to
q̃ ad religionẽ monachoꝵ canonicoꝵ sc̃imonialisi ꝑtinẽt¬

Expanded text:
rum illius honoratores iuxta vestram possibilitatem sitis. Illos quoque, qui temeritate et violentia in furto et latrocinio sive rapinis communem pacem populi perturbare moliuntur, vestro studio et correctione, sicut decet, compescite. Et si aliqrsona in aliquo vobis impedimento fuerit, quin ea quae dicimus facere non valeatis, nobis ad tempus illud notum fiat, ut nostra auctoritate adiuti ministerium vestrum digne adimplerasticum conservent, et dignam venerationem episcopis et Dei sacerdotibus exhibeant, et ad eorum praedicationem cum suis devote occurrant, et ieiunia ab illis communiter indicta reverenter conservent et suos observare doceant et compellant. Ut etiam dies Dominicus sicut decet honoretur et colatur, omnes studeant. Et ut liberius fieri possit, mercata et placita a comiquae ex nostra largitate habent, episcoporum consilio et documento ea quae ad religio
Abbreviated transcription (Latin):
ui. & mala fama mercas nationes dispse ꝓpt̾ negsigentiã
eor a iulegationes ad nos directas in suus mansionobent
qale recipiunt aut constitutã a nob ex pensã son euaunt
aut paranda lare nolunt aut furtim aliquit eis suript¬
notum ẽe uoluinꝰ quod quicũq ex his quihonores hõc Sihub
obhine negligentia hanc emencdare ñ decertauer int. &. uos
ñ instruxerane aut constrimerunt ut uttiili usitige¬

Expanded text:
et mala fama in exteras nationes dispersa, propter neglegentiam eorum qui legationes ad nos directas in suis mansionibus aut male recipiunt, aut constitutam a nobis expensam non tribuunt, aut parvareda dare nolunt, aut furto aliquid eis subripinotum esse volumus, quod quicumque ex his qui honores nostros habent, abhinc neglegentiam hanc emendare non certaverit, et suos ant non instruxerit, aut non constrinxerit ut ulterius i
Abbreviated transcription (Latin):
cione conueniat. Et idõ p̃t̾mitt̾e non possumꝰ quin u¬
nũqueq uxta suũ ordinie ad moneamꝰ: .iiii.
Sed qm̃ scimꝰ qd̾ spetialit̾ ꝑtineat ad ep̃os. ut pͥmũ
ad sacrum minist̾iũ suscipiendũ iuste accedant. & in
eodem minist̾io religiose uiuant. Et tam bene uiuen-¬
do ꝗͣ recte p̃dicando popłis sibi cõmissis it̾ uite p̃beant.
& ut inmonast̾iis insuis partochiis consticutis scã re¬
ligio obseruata fiat. Et unꝰquisq uixta suam ꝓfessio¬
nem ueracit̾ uiuat curã inpendat. Om̃s uos insacro
ordine consticos & offitio pastorali functos monemꝰ
atq rogamꝰ ut hoc maxime elaborare studeatis. & ꝑ
uosmecipsos. & ꝑ uossiuectos quantũ ad ut̃m ministi¬
umn ꝓtinet. nob ueri ad iutores in aoministͣcionemmi¬
nistũ nob cõmissi exsistatis. ut in uidicio ñ condemp
studio remunerari meream᷑ & ubicũq ꝑ negligentiã
obstaculũ nr̃e disnocentie idad tempꝰ insinuare ñ disfe¬

Expanded text:
tere non possumus, quin unumquemque iuxta suum ordinem admoneamus. 4. Sed quoniam scimus, quod specialiter pertineat ad episcopos, ut primum ad sacrum ministerium suscipiendum iuste accedant, et in eodem ministerio religiose vivant, et tam bene vivendo quam recte praedicando populis sibi commissis iter vitae praebeant, et ut in monasteriis in suis parroechiis constitutis sancta religio observata fiat, et ut unusquisque iuxta suam professionem veraciter vivat, curam impendant ; omnes vos in hoc sacro ordine constitutos et officio pastorali functos monemus atque rogamus, ut in hoc maxime elaborare studeatis, et per vosmetipsos et per vobis subiectos, quantum ad vestrum ministerium pertinet, nobis veri adiutores in administratione ministerii nobis commissi existatis, ut in iudicio non condempstudio remunerari mereamur. Et ubicumque per neglegentiam obstaculum, nostrae dinoscentiae id ad tempus insinuare non diffe
Abbreviated transcription (Latin):
ta & correcta uidemꝰ. Unde & deo uistas laudes ꝑsoluere.
& nr̃e bone intentioni multimodas debemꝰ gr̃as referre
g̾eremꝰ ad hoc certe & nos & filios ac sotios nr̃os dieb uite
nr̃e optamꝰ ut tͥa specialit̾ capitula & anobis & auobis
deo opem ferente in huiꝰ regni administͣcione specialit̾
conseru̾et᷑ id est ut defenssio & exaltatio uł honor sc̃e clei
eccłe & seruoꝵ illiꝰ congruus maneat. & pax & iusticia.
inom̃i gñalitace popłi nr̃i conseruet᷑. Inhis quippe ma¬
xime studẽ & de his in om̃ib placitis que uob̾cũ deo au¬
xiliante habituri sumꝰ. uos ad monere optamꝰ sicut
cate & humana ordinatione ita ꝑpartes diuisũ ẽẽ. cog¬
noscit᷑. ut unꝰquisq ur̃m insuo loco & ordine partem
nr̃i ministii hab̾e cognoscat᷑. Unde apparet qd ego õĩũ
urͣm admonicoi ẽe. debeo. & om̃s uos aduitores ẽe. debe¬

Expanded text:
ta et correcta videmus: unde et Deo iustas laudes persolvere, vestrae bonae intentioni multimodas debemus gratias referrgereremus, ad hoc certare et nos et filios ac socios nostros diebus vitae nostrae optamus, ut tria specialiter capitula et a nobis et a vobis, Deo opem ferente, in huius regni administratione specialiter conserventur ; id est, ut defensio et exaltatio vel honor sanctae Dei ecclesiae et servorum illius congruus maneat, et pax et iustitia in omni generalitate populi nostri conservetur. In his quippe maxime studere, et de his in omnibus placitis quae vobiscum, Deo auxiliante, habituri sumus, vos admonere optamus, sicutate et humana ordinatione ita per partes divisum esse cognoscitur, ut unusquisque vestrum in suo loco et ordine partem nostri ministerii habere cognoscatur. Unde apparet, quod ego omnium vestrum admonitor esse debeo, et omnes vos
Abbreviated transcription (Latin):
Riquis domũ alienã cuiꝰ libet infreg̾it qͥcad ex inde ꝑ iũ
spoliata scut intͥplũ cõponat. et insuꝑ bamniũ dnicũ soluat
gem suã compositio nes faciat. Siquis lib̾ homo aliqͥt
tale dãpnũ cuilibet fecerit. ꝓ quo plenã cõposicion̾e fac̾e
ñ ualeat semet ipm inuuadio ꝓ seruo dare studeat usꝙ
dũ plenã cõpositionẽ adimpleat¬

Expanded text:
quis domum alienam cujuslibet infregerit, quidquid exinde per vim spoliata, in triplum componat, et insuper bannum Dominicum solvat. gem compositionem faciat. Si quis liber homo aliquod tale damnum alicui fecerit, pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in vadio pro servo dare studeat, usque dum plenam compositionem adimpleat
Abbreviated transcription (Latin):
de incognito homine cõparare nͥonrte side uesforem do¬
habeas cuicreti possit ut excusatio ignorantie auferat.
Oo si alit̾ fecerit quic̾ꝑau̾it auidice distͥnctꝰ auctoren
p̾ sentet in fra tẽpꝰ sufficient aiudice c̾stitu̾tũ. Qu̾̃e siñ
pot̾it inuenire. apꝑbet se aut sacͣmto aue cestib iino¬
centem qd̾ eũ furem nescierit. qd̾ apud eũ cognoscit᷑.
acceptã p̾cũ medietat̾ẽ restictiat. atq ambo datis iniu¬
cem sacmentis ꝓmittat᷑ qd̾ furem cfidelit̾ querant qd̾
ex integritate reformet. Siuͦ dñs rei furem nou̾it &
eũ publicare noluerit remextoto amittat quã emptor
quiete possicteat. hec & deseruis forma seruabitur:

Expanded text:
de incognito homine comparare, nisi certe fideiussorem adhibeat, cui credi possit, ut excusatio ignorantiae auferatur. Quod si aliter fecerit qui comparaverit, a iudice districtus auctorem praesentet infra tempus sufficienter a iudice constitutum. Quem si non potuerit invenire, adprobet se aut sacramento aut testibus innocentem, quod eum furem nescierit; et quod apud eum agnoscitur, accepta pretii medietate restituat; atque ambo datis invicem sacramentis promittant, quod furem fideliter quaerant. Quod ex integritate reformet. Si vero dominus rei furem noverit et eum publicare noluerit, rem ex toto amittat, quam emptor quiete possideat. Haec et de servis forma servabitur. 352.
Abbreviated transcription (Latin):
idquos elig̾e debent eligant. & quia asacro conuentu roga¬
tisunt᷑ ut hũ qui publicam gerebant penitentiam. & femi¬
ne que uiros amittebant nr̃a auctoritate donec deberent
quid agant cuerent᷑: speciałr ꝑ his capitula fieri & legis
mundane capitulis inserenda decreuimꝰ: xeuu.
eraptis si & de raptorib. qũaꝗͣ speciałr decreuissemꝰ. qͥd
pati debeant qui hoc nefas deinceps facere temptauerure.
rium duximꝰ quatinꝰ om̃ib paceat quantũ malum sit.
s non solum humana: s & iam diuina auctoritate cons¬
Se puellis raptis necdum desponsacis inconcilio cal¬
cidonensi: ubidͣ.xͣ patres ad fuer̃: cap̃ .xͫ ͦ ui. ita habet᷑
sosqui rapiunt puellas sub nõie simul habitandi. Eoo¬
ꝑantes & concubihentes raptorib: decreuit sc̃a sẏnodus. si
tores dampnandi sunc: qͣndo pͥncipes & concubibentes
tanto anathemate fuerint. Et uixta canonicam auctori¬
tatẽ: ad coniuigia legitima rapta sibi iure uindicare nulła

Expanded text:
id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati sumus, ut hi qui publicam gerebant poenitentiam, et feminae quae viros amittebant, nostra auctoritate, donec deliberent quid agant, tuerentur, specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 22. De raptis vero et de raptoribus, quamquam specialiter decrevissemus quid pati debeant qui hoc nefas deinceps facere temptaverint, rium duximus; quatenus omnibus pateat quantum malum sit, et non solum humana, sed etiam divina auctoritate consDe puellis raptis necdum desponsatis ita in concilio CalciEos qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi, cooperantes, et conniventes raptoribus, decrevit sancta synodus, si tores damnandi sint, quando participes et conniventes tanto anathemate feriuntur: et quod juxta canonicam auctoritatem ad conjugia legitima raptas sibi jure vindicare nulla
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰquisq ur̃m ubicũq sit siue int᷑ eccl̃am siue extͣ eccłam.
Et ut paruuli qui sine racionabili etate st̃ non cogant᷑ u¬
rare. & qui semel ꝑuiratꝰ fũit. nͨ testis sit post hec. nec ad sacͣ¬
m̃tum accedat. nec insua causa uł alt̾iꝰ uirator existat:¬
abemꝰ in lege dñi mandatũ. ñ auguriamini. & inde-¬
uterono mia nemo sit qui ariolos scicitet᷑. uł somnia ob¬
seruet uł adauguria intendat. Item nemo sit maleficus.
n᷑incantator. nec phitonis consultor. Ideo p̾cipimꝰ ut nec
cauculatores. & incantatores. nec tẽpestarũ. uł obligatores
fiant. & ubicũq sunt em̃dẽt uł dampnent᷑. Item de au¬
borib uł de p&eris. uł fontib. ubi aliqui stulti luminaria
uł alias obseruationes faciunt. om̃ino mandamꝰ ut iste
pessiꝑꝰ usus & deo execͣbilis ubicũq inuenit᷑ collat᷑ & des

Expanded text:
unusquisque vestrum, ubicumque sit, sive intra ecclesiam, sive extra ecclesiam. unusquisque vestrum, ubicumque sit, sive intra ecclesiam, sive extra ecclesiam. Et ut parrare, et qui semel perjuratus fuerit, nec testis sit post haec, nec ad sacramentum accedat, nec in sua causa vel in alterius jurator existatabemus in lege Domini mandatum: Non auguriamini; et in deuteronomio: Nemo sit, qui ariolos sciscitetur, vel somnia observet, vel auguria intendat. Item: Nemo sit maleficus, nec incantator, nec phitonis consultor. Ideo praecipimus, ut nec cauculatores et incantatores, nec tempestarii vel obligatores fiant; et ubicumque sunt, emendentur vel damnentur. Item de arboribus vel petris vel fontibus, ubi aliqui stulti luminariavel alias observationes faciunt omnino mandamus, ut iste pessimus usus et Deo exsecrabilis ubicumque invenitur, tollatur et des
Abbreviated transcription (Latin):
ligit iuditium. caueat. nedeclinet ꝑ adulationẽ aliquoꝵ.
aut ꝑ amorem cuilib& amici: aut ꝑtimorẽ cuuislib& poten¬
tis aut ꝓpt̾ p̃mium arecto iuditio. Beccũ autẽ & honestũ ui
det᷑: ut uidices ieiuni causas audiant & discernant
Indõ om̃ino ãmonendi st̃ om̃s diligent̾ ut caueant ꝑ ui-¬
rium ñ solum inscõ euangłio. uł inaltari. seu inscoꝵ re-¬
liquiis. s & in cõmuniloquela. qi sunt aliqui qͥ ꝑ caritatẽ
& i̾itatẽ iurant. & cauent se a iuiram̃to nõis dei. & nesci-¬
unt qd̾ idemẽ. ds. qd̾ ẽ. caritas. & u̾itas. dicente ioħanne
est ne pharisaica suꝑsticione aliquis pł aurum¬
honoret quam altare. ne dicat ei dñs. stulte & cete quid est. ma¬
ius aurum inaltare qd̾ sc̃ificat aurum. s & nobis honestũ
uidet᷑ ut qui inscĩs hab& uirare hoc ieuiniis faciat cũ om̃i
honestate & timore dei. & sciat seratio nem redditurũ deo

Expanded text:
legat iudicium, caveat ne declinet, aut per adolationem aliquorum, legat iudicium, caveat ne declinet, aut per adolationem aliquorum, aut per amorem cuiuslibet amici, aut per timorem alicuius potentis, aut propter praemium a recto iudicio declinet; et honestum nobis videtur, ut iudices ieiuni causas audiant et discernantIdeo omnino ammonendi sunt omnes diligenter, ut caveant periurium, non solum in sancto euangelio vel in altari, seu in sanctorum reliquiis, sed et in communi loquela. Quia sunt aliqui qui per caritatem et veritatem iurant, et cavent se a iuramento nominis Dei, et nesciunt, quod idem est Deus quod est caritas et veritas, dicente Iohanne est, ne pharisaica superstitione aliquis pluhonoret, quam altare, ne dicat ei Dominus: Stulte et coece, quid est maius, aurum an altare, quod sanctificat aurum? Sed et nobis honestum videtur, ut qui in sanctis habet iurare, hoc ieiunus faciat cum omni honestate et timore Dei. Et sciat se rationem redditurum Deo