comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurũ. habentẽ supra mide centenaria¬
auri. Sublatũq aurũ. pauperib adhuc
habimd antius ut consueuerat sub ministrat
Hec adis aliquid defiorre focit ꝓbona
ruͣ traus imserit. non omutã. Nar ses ale
duxitaliȩ cũ in quadã otuttate domum
magnã habera. initaliã cũ muttis thes¬
auris egressus. ad supra memorataur liẽ
uenut: ibiq. in domo occulte oisternam
magnã fodit in quamulta milia cente¬
nariorũ auri argintiq reposuit : Inter¬
festisq conscug uni tautũ mnodo seniꝑ
iuramentũ condita cõmendauit. Defuns¬
to quoq narsete. hȩc subi terra latrbant.
Cumq supra dictus senex huiꝰ elemasinas
Simihi inquit aliquio ꝓdest. magnã¬
tibi rem cȩsar edicã. Cui ille. Dic ai̾t qđ
i lueris ꝓderit enĩ tibi. si quiddã nobis
ꝓfuturũ esse nariaueris. Ine saur ũmquit
narsitis ir conditũ habeo quẽ in extreno
unt positus cȩlare ñ possũ Tẽ resartr¬

Expanded text:
thesaurum habentem supra mille auri centenarithesaurum habentem supra mille auri centenaria. Sublatumque aurum, pauperibus adhuc abundantius, ut consueverat, subministrat: nec ei Dominus aliquid deficere fecit pro bona nus transmiserit, non omittam. Narses ille dux Italiae, cum in quadam civitate domum magnam haberet, in Italiam cum multis thesauris egressus, ad supra memoratam urbem advenit: ibique in domo sua occulte cisternam magnam fodit, in qua multa millia centenariorum auri 231 argentique reposuit: ibique interfectis consciis, uni tantummodo seni per juramentum condita commendavit. Defunctoque Narsete haec sub terra latebant. Cumque supSi mihi, inquit, aliquid prodest, magnarem tibi, Caesar, edicam. Cui ille: Dic, ait, quod volueris. Proderit enim tibi, si quiddam nobis profuturum esse narraveris. Thesaurum, inquit, Narsetis reconditum habeo, quod in extremo vitae positus celare non possum. Tunc Caesar Ti
Abbreviated transcription (Latin):
res elemosinã accipian. aut captiui re¬
dim antur. Hio est enim magnꝰ thesaurꝰ
dicente dño. Thesaurirate uobis thesau¬
ros in cęlo. ubi neq erugo neq tinca de¬
corrumpit. & ubi fures ñ effo diunt. nec
pauperes in cȩlo. ut nolns dñs augere di¬
gnetur in seculo. Et quia ut diximus magnꝰ
de urri xp̃istianuserat. dũ hilari distribu¬
tione pauprrib opẽ prestat. magis ac
magis ei dñs subiministrat. Nam deambu¬
lans ꝑpalatiũ uidit in pauim̃to domꝰ tabu¬
lã marmoreã in quacrux dñica erat scudp¬
ta &ait Cruce tua dñr munimur & frontt̃
nitam signaniꝰ & pectora. & eccecrucẽ sub
pedib conculcamus : Et dicto cittus iussit
ram auferri. De fossaq tabula atq trecta
inueniunt subter & aliã hoc signũ haben¬
tẽ. Nuntiantesq iussit & illã auserri qua
amota reppert̃unt & terciã iussuq eiꝰ & hec
dufertur. Qua ablata. inueniunt magnũ

Expanded text:
res eleemosynam accipiant, aut captivi reres eleemosynam accipiant, aut captivi redimantur. Hic est enim magnus thesaurus, dicente Domino: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea corrumpit; et ubi fures non effodiunt, nec per pauperes in coelo, ut Dominus nobis augere dignetur in saeculo. Et quia, ut diximus, magnus et verus Christianus erat, dum hilari distributione pauperibus opem praestat, magis ac magis ei Dominus subministrat. Nam deambulans per palatium, vidit in pavimento domus tabulam marmoream, in qua crux Dominica erat sculpta, et ait: Cruce tua, Domine, frontem nostram munimus et pectora, et ecce crucem sub pedibus conculcamus. Et dicto citius jussit eum auferri, defossaque tabula atque erecta, inveniunt subter et aliam hoc signum habentem. Nuntiantesque, jussit et illam auferre. Qua amota, reperiunt et tertiam: jussuque ejus et haec aufertur. Qua ablata, inveniunt magnum
Abbreviated transcription (Latin):
Grindionẽ qͦq intextũ rotȩ in subilimi
sustulert̃. cuicilonẽ qͥ qͦndã conies pala¬
tu sigebertiregis fuerat. absciso capite
interfecert̃. Sed et alias multas qui cũ
eodẽ uenerant crudeli nete & diuersis
mortib affecert̃. Loqueliant᷑ etiã tunc
mũ caput. et qđ guntrauinꝰ baso frede¬
gundis reginę occultas amicitias poti¬
retur ꝓ interfectiane theo doberti.
agidius uͦ qđ ei iã longo tempare ess&
um dut̃ iustinus imperator amisso sensu
amens effectus ess&. et ꝑ solã soplis am
Augustã eius imperiũ regereturi popłi
ut insuperiori libro tã diximus trberiũ
cȩsarim elegert̃. utilem. strenuũ atq.
inopumq optimũ defeasõrem. Qui cũ
multa de thesauris quos iustinus agere¬
gauit pauporib eragar&. & dugusta
illa eum frequentius in crepar& qđ rim
publicã redegiss& in pauꝑtatẽ. dicer&q.
qđ ego multis annis congregaui tu in fra¬
paucum tempus ptodige disꝑgis. aiebat
ille. Nondeerit fisco nr̃o. tantũ paupe¬

Expanded text:
indionem quoque intextum rotae in sublime sustulerunt ; Ciucilonem, qui quondam comes palatii Sygiberthi regis fuerat, absciso capite, interficerunt. Sed et alios multos, qui cum eodem venerant, crudile nece diversis mortibus adficerunt. Loquebantur etiam tunc mum caput, eo quod Gunthchramnus Fredegundis reginae occultas amicitias potiretur pro interfectione Theodoberthi; Egidius vero, quod ei iam longo tempore esset Cum autem Iustinus imperator, amisso sensu, amens effectus esset et per solam Sophiam augustam eius imperium regiretur, populi, ut in superiore libro iam diximus, Tiberium caesarem elegerunt utilem, strinuum atque inopumque optimum defensorem. Qui cum multa de thesauris, quos Iustinus adgregavit, pauperibus erogaret et augusta illa eum frequentius increparet, quod rem publicam redegisset in paupertate, diceritque: 'Quod ego multis annis congregapaucum tempus prodige dispergis, aiebat ille: Non deerit fisco nostro, tantum paupe
Abbreviated transcription (Latin):
lutationem reginȩ suscipio . Deinde
pͣcantur pueri ne in eiꝰ causis contrarius
existam. simulq ducentas argenti
ubras ꝓmittunt. si prȩtextatus me
impugnante opprimeretur. Dice¬
bant enĩ. lam omniũ ep̃orũ ꝓmissio¬
nẽ habemus. tantũ tt aduersus ñ in¬
cedas. Quib ego respondi. Si mun
mille libras auri argentiq donetis
ñ aliud facere possũ nisi quȩ dñsagi

Expanded text:
lutationem reginae suscipio. Deinde lutationem reginae suscipio. Deinde precantur pueri, ut in ejus causis contrarius non existam, simulque ducentas argenti promittunt libras, si Praetextatus me impugnante opprimeretur. Dicebant enim: Jam omnium episcoporum promissionem habemus: tantum tu adversus non incedas. Quibus ego respondi: Si mihi mille libras auri argentique donetis, nunquid aliud facere possum, nisi quod Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ille quasi me de mulcens qđ dolose facie¬
bat putans me ñ intellegere conuersus
adiuscellã qđ corã eo rrat̾ positũ.ait. Praip¬
ter te hoc iuscellã paraui. in quib nihil
aliud preter uolatilia & parũ ciceris
ciceris continetur. Ad hę̧c ego cognoscens
adulationes eiꝰ. dixi. Noster cibus esse deb&¬
facere uoluntatẽdĩ x ñ his delicus delec¬
tari. ut ea quȩ p̃cipit nullo casu pretͣmit¬
tantus. Tu uꝰ qui alios de iustitia culpas
pollicere prius qđ legẽ & canones ñomit¬
tas. & tc̃ credimus qđ iu̾stitiã ꝓsequaris.
li leuero porrecta dextera uirauit per
omnipocontẽ dm̃. qđ ea quȩ lix & cano¬
nes edocebant. nullo prȩt̾iittecte
Post hec accepto pane. hausto etiã uino
discẽssi. Ea uero nocte de cantatis noc¬
turnalib yinnis. ostiũ mansionis mẽȩ
grauib audio cogiuerberib. Missoq
puert. nuntios fredegundis regine
asstare cognosco. Quib introductis. sa¬

Expanded text:
illi quasi me demulcens, quod dolose facieilli quasi me demulcens, quod dolose faciens potabat me non intellegere, conversus ad iuscellum, quod coram eo erat positus, ait: 'Propter te haec iuscella paravi, in qua nihil aliud praeter volatilia et parumper ciceris continetur'. Ad haec ego, cognuscens adulationis eifacere voluntatem Dei, et non his deliciis delectari, ut ea quae praecepit, nullo casu praetermittamus. Tu vero qui alios de justitia culpas, pollicere prius quod legem et Canones non omittas: et tunc credimus quod justitiam prosequaris. Ille vero porrecta dextera, juravit per omnipotentem Deum, quod ea quae lex et Canones edocebant, nullo praetermitteret pacto. Posthaec accepto pane, hausto etiam vino discessi. Ea vero nocte, decantatis nocturnalibus hymnis, ostium mansionis nostrae gravibus audio cogi verberibus: missoque puero, nuntios Fredegundis reginae astare cognosco. Quibus introductis, sa
Abbreviated transcription (Latin):
te condem nalit nisi ille qui se ꝓnun¬
tiauit esse iustitiã Adhȩc illeut erat
ab adulatorib contra me decensus.
ait. Cum om̃ib inueniiustitiã. & tecũ
inuenuire ñ possũ Sed scio qͥd faciã.
ut noteris in populis. & in iustũ te esse omnib
ꝑpatescã. Conuocabo enĩ popłm turomcũ
& dicã ris. Uociferamini contra Gregorium.
qđ sit in iustus. & nulli hominũ iustttiã p̾stee
luis quoq clamantib:. respondebo. Ego
qui sum rex iustitiã cũ eodẽ inuenire non
possum & uos minores estis inuenietis : Ad hȩc
ego. Qđ sim iniustus tunescis. scit enĩ ille con¬
scientiã in eã. cui occulta cordis st̃ in anifesta
Qđ uero falso clamore populus te in sultan¬
te uociferat nihil.ẽ. quia sciunt om̃sate hec
emissa. ideoq ñ ego sed potius tu in hac¬
clamatione notaberis. Sed quid plura:
Habes legem & oanones hy̧o tediligenter
rimari oport&. Et tc̃ quȩ p̾ceperint si non

Expanded text:
te condemnabit, nisi is qui se pronunte condemnabit, nisi is qui se pronuntiavit esse Justitiam? Ad haec ille, ut erat ab adulatoribus contra me accensus, ait: Cum omnibus enim inveni justitiam, et tecum invenire non possum. Sed scio quid faciam, ut noteris in populis, et injustum te esse omnibus perpatescat. Convocabo enim populum Turonicum, et dicam eis: Vociferamini contra Gregorium, quod sit injustus, et nulli hominum justitiam praestet. ue haec clamantibus respondebo: „Ego qui rex sum iustitiam cum eodem invenire non possum, et vos qui minores estis invenietis?“' Ad haec ego: 'Quod sim iniustus, tu nescis. Scit enim ille conscientia mea, cui occulta cordis sunt manifesta. Quod vero falso clamore populus, te insultante, vociferat, nihil est, quia sciunt omnes a te haec emissa. Ideoque non ego, sed potius tu in adclamatione notaberis. Sed quid plura ? Habes legem et canones; haec te diligenter rimari oportet, et tunc quae praeciperint si non
Abbreviated transcription (Latin):
cio ab imperio ac pulsus maximꝰ morte
pessima condeninatus. ẽ. Hȩc inedicen¬
te n᷑ respondit ullus quicquã. sed erant
om̃s intenti & obstu pescentes. Duo tam̃
adulatores ex ipsis qđ de epis dicidolen¬
dum est. nunttauerẽ regi dicentes. ꝗa
nullũ maiorẽ inimicũ in sius causis qͣm
me haber&. llico unꝰ exdulicis cursu¬
rapido admerepͣsentandũ dirigitur
Cumq uenissum stabat rex iuxta taber¬
stabat. & erat ante eos scamnũ pane
de suꝑ plenũ. cũ diuersis ferculis. Uiso¬
q. inerex .ait. O ep̃e iustittã cunctis
largiri debis & ecce ego ate iustitiã
ñ accipio sed ut uideo consentis iniꝗ¬
tati & impletur inte ꝓuerluũ illud̃
qđ coruus oculũ corui neruit Ad hȩx
ego Siꝗs de nobis orex iustitiȩ tra¬
mitẽ transcendere ualuert. a te
corrigipotest. Siuͦ tu excesseris quis
te cor ripiet : Lo quimur enĩ tibuo
seis si uolueris audis. si aũt nolueris ꝗs

Expanded text:
cio, ab imperio depulsus Maximus morte cio, ab imperio depulsus Maximus morte pessima condemnatus est'. Haec me dicente, non respondit ullus quicquam, sed erant omnes intenti stupentes. Duo tamen adolatores ex ipsis – quod de episcopis dici dolendum est – nuntiaverunt regi, dicentes, quia nullum maiorem inimicum suis causis quam me haberet. Ilico unus exrapido ad me repraesentandum dirigitur. Cumque venissem, stabat rex juxta taberstabat: et erat ante eos scamnum pane desuper plenum cum diversis ferculis. Visoque me rex ait: O episcope, justitiam cunctis largiri debes, et ecce ego justitiam a te non accipio; sed, ut video, consentis iniquitati, et impletur in te proverbium illud, quod corvus oculum corvi non eruit. Ad haec ego: Si quis de nobis, o rex, justitiae tramitem transcendere voluerit, a te corrigi potest: si vero tu excesseris, quis te corripiet? Loquimur enim tibi, sed si volueris audis; si autem nolueris, quis
Abbreviated transcription (Latin):
silentib adieci. Mementote domini
mei sacerdotes uerbi ꝓphetici. ꝑ quem¬
dñs dixit. Si uiderit speculator iniꝗ¬
tarẽ hominis & ñ dixerit. reus erit
anime pereuntis. Ergo nolite silere.
sed pͣdicate & ponite ante oculos re¬
S peccatũ eiꝰ. ne forte ei aliꝗd mali
contingut & uos rei sitis ꝓ anima eiꝰ
Anignoratis quid noui gestũ fuerit¬
hoc tempore & quomodo app̾hensũ
Sigismundũ chlodomeris retrusit eũ
incarcere : Dixiti. ei aiitasdĩsacerđas
He initias manũ in eo & cum burgundi¬
am petieris. uictoriã optinebis. Iue
u̾ abruens quȩ ti asacer dote dicta fu¬
erant abnit ipsumq. cũuxore efiluis
interemit Prtiitq burgundiã. ubn op
pressus ab exercitu interemptus est
Quid maximꝰ imperatos cũ beatũ Mar¬
tinũ compuliss& cuidã comunicare
homicidȩ ep̃o. & ille qͦ fac ilius ad dis¬
tos mori liberaret. regi impio con¬
sensiss&. ꝑ sequente regis eternitudi¬

Expanded text:
silentibus adjeci: Mementote, domini silentibus adjeci: Mementote, domini mei sacerdotes, verbi prophetici quod ait: Si viderit speculator iniquitatem hominis, et non dixerit, reus erit animae pereuntis . Ergo nolite silere, sed praedicate, et ponite ante oculos regis peccata ejus, ne forte ei aliquid mali contingat, et vos rei sitis pro anima ejus. An ignoratis quid novo gestum fuerit tempore? quomodo apprehensum Sigimundum Chlodomeris retrusit in carcerem? dixitque ei Avitus Dei sacerdos: Ne injicias manum in eum, et cum Burgundiam petieris, 224 victoriam obtinebis. Ille vero abnuens quae ei a sacerdote dicta fuerant, abiit ipsumque cum uxore et filiis interemit petiitque Burgundiam, ibique obpraessus ab exercitu, interemptus est. Quid Maximus imperatur? Cum beatum Martinum conpulisset communicare cuidam homicide episcopo, et ille, quo facilius addictus morte liberaret, regi impio consensisset, prosequente Regis aeterni iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec & liex nobis dedisti ut inerouecho fidẽ
ꝓ mutere deberemus. Adhec ille dicebat
&res alias. num quid potorã aliua face¬
re nisi & ego uossimili sorte remimera¬
rem. Retedente uͦ rige admitatũ suũ
nos collecti in unũ sedebamꝰ in sec retariũ
basilicȩ beati letri. Confabulantib q.
nõbis. subito aduenit ꝑtius archidiaco¬
nus paris. acȩ ȩccłȩ salutatis nobis. ait
Audite mec sacerdotes dñi qui in unũ
collecti estis. Aut hoc tempore exalta
bitis. adut certe nullus uos a modo pꝰ dĩ
sacerdotib est haliturus. si ꝑsonas
ur̃as sagaciter ñ erigitis. aut si fratrẽ
perire ꝑ mictitis.Hȩc eo dicente.
nullus sacerdotũ ei quicquã respondit
Timebiant enĩ reginȩ furorẽ. cuiꝰ instine̾¬
tu hec agebantur. Quib intentis. &
ora digito cõprimentib ego dio
qui familiariores regi esse uidemini
Adhibete ei consiliũ sc̃m atq. sacerdo¬
tale. ne exardescens inmninistrum dĩ

Expanded text:
Haec et haec nobis dedisti, ut Merovecho fidem Haec et haec nobis dedisti, ut Merovecho fidem promittere deberemus. Ad haec ille dicebat:praeberetis, nunquid poteram aliud facere, nisi et ego vos simili sorte remunerarem. Recedente vero rege ad metatum suum, nos collecti in unum sedebamus in secretario basilicae beati Petri. Confabulantibusque nobis, subito advenit Aetius archidiaconus Parisiacae Ecclesiae, salutatisque nobis, ait: Audite me, o sacerdotes Domini, qui in unum collecti estis. Aut enim hoc tempore exaltabbitis; aut certe nullus vos amodo pro Dei sacerdotibus est habiturus, si personas vestras sagaciter non erigitis, aut fratrem perire permittitis. Haec eo dicente, nullus sacerdotum ei quidquam respondit, timebant enim reginae furorem, cujus instinctu haec agebantur. Quibus intentis, et ora digito comprimentibus, ego aio: qui familiariores esse regi videmini: adhibete ei consilium sanctum atque sacerdotale, ne exardescens in ministrum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Ablatisq. rũ in exiliũ usq ad sacerdotalẽ
audientiã retineri pͣcepit. Congregato
aut̃ concilio. ex hilnitus est. Erant autẽ
epĩ qui aduentrant apud parisius in ba¬
silica scĩ petri apłi. Cui rexait. Quid
tibi uisum est o ep̾e ut inimicũ meũ me¬
rouechũ qui silius esse debuerat cum
amita sua. id est patrui suiuxore coniun¬
geres: An ignarus eras que ꝓhac causa
canonũ statuta sanxissent. Ettã noni hoc
solũ excessisse ꝓharis. sed etiã cũ illo egisti
datis munerib ut ego interficerer. hostem
aut᷑ filiũ patristcisti. seduxiste pecunia ple¬
ben. ut nullus niecũ fidt᷑ habitã custodir&.
uoltustiq regnũ meũ inmanu alterius tra¬
dere Hȩc eo dicente. infremuit
multitudo francorũ. uoluitq. ostiabasi¬
ucȩ irrumpere. ut extractũ sace dotem
lapidib urger&. sed rex ꝓhibuit fieri
Cumq prȩtertatus ep̃s eaquȩ rex dixerat
facta de negar& aduenertͣ faisi testos
qui ostendebant aliquas specits dicentes.

Expanded text:
ablatas, eum in exilium usque sacerdotalem audientiam retenere praecepit. Coniuncto autem concilio, exhibitus est. Erant autem episcopi qui advenerant apud Parisius in basilica sancti Petri apostoli. Cui rex ait: 'Quid tibi visum est, o episcope, ut inimicum meum Merovechum, qui filius esse damita sua, id est patrui sui uxore, conjungeres? An ignarus eras, quae pro hac causa Canonum statuta sanxissent? Etiam non hic solum excessisse probaris, sed etiam cum illo egisti, datis muneribus, ut ego interficerer. Hostem autem filium patri fecisti, seduxisti pecunia plebem, ut nullus mecum fidem habitam custodiret; voluistique regnum meum in manum alterius tradere. Haec eo dicente, infremuit multitudo Francorum, voluitque ostia basilicae rumpere, quasi ut extractum sacerdotem lapidibus urgeret: sed rex prohibuit fieri. Cumque Praetextatus episcopus ea quae rex dixerat, facta negaret, 223 advenerunt falsi testes, qui ostendebant species aliquas, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
a parce aquilonis. qͥ aboriente surgenies.
ad occidentẽ ꝓperabant. Q quib unus
plixior & aliis suꝑ eminens. ut.ẽ. in sub¬
unii elatus moxdefecit. & sic reliqui
qui sequuti fuerant euanuert᷑: Credo
interitũ merouechi ꝓnuntiasse. Mero¬
uechius uͦ dũ in remensi cã pania latitar&e.
neo palã se austiasiis credetet. ab atta¬
batensib circumuentus. ẽ. dicentib qđ
relicto patreciꝰ chilperico ei se subnuga¬
rent. si ad eos acceder&. Qui uel ociter
assumptis secũ uiris fortissimis ad cos
ueuit. hi p̃paratas de tegentes dolos.
cũ septo cũ armatis. nuntios patridiri¬
gunt. Iđ ille audiens. illuo ꝓpetare
destinat. Sed lnc cũ in hospitio qͦ dam
retin eretur. timensne ad uindictã mi¬
inioorũ multas luer& pęnas. uocato
ad se gaileno familiari suo. ait. Una
nobis usq nc̃ & anima fuit & siliũ. rogo
ne patiaris me in manib inimicotumꝰ
tradi. sed accepto gladio irruas in

Expanded text:
a parte Aquilonis, qui ab Oriente surgentes a parte Aquilonis, qui ab Oriente surgentes ad Occidentem properabant: ex quibus unus prolixior et aliis supereminens, ut est in sublime elatus, mox defecit; et sic reliqui qui secuti fuerant, evanuerunt. Credo interitum Merovechi pronuntiasse. Merovechus vero dum in Rhemensi Campania latitaret, nec palam se Austrasiis crederet, a Tarabannensibus circumventus est, dicentibus, quod relicto patre ejus Chilperico, ei se subjugarent, si ad eos accederet. Qui velociter assumtis secum viris fortissimis, 229 ad eos venit. Hi praeparatos detegentes dolos, cumseptum cum armatis nuntios patri dirigunt. Quod ille audiens, illuc properare destinat. Sed hic cum in hospitiolo quodam retineretur, timens ne ad vindictam inimicorum multas lueret poenas, vocato ad se Gaileno familiari suo, ait: Una nobis usque nunc et anima et consilium fuit: rogo ne patiaris me manibus inimicorum tradi; sed accepto gladio irruas in
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotio dĩ auellatur. hisctalectis.
cũ pretextatꝰ ep̃s star& stupetis. beitian¬
uti poteris. priusquã regis indulgetitiã
merraris. His ita gostis. petut rex at aut
tunioa eiꝰ seinderetur. dut centesimus
octauus psalnius qui maledictiones sca¬
rioticas continet suꝑ caput eiꝰ recitaret᷑
aut certe iudiciũ contra eũ scriberetur.
ne in ꝑpetuũ comunicarit᷑. Quib condi¬
tonib ego restiti iuxta p̃ceptum regis
ut nnl extra cauones getorettr. Tc̃
custodia positts est. De qua custodia fugere
temptans nocte. grauissimt cȩsus. in insula
maris qđ adiacet ciuitati constantine in exi¬
lio est detrusus. Post hec soĩiuit qđ mero¬
uechus iterũ basilitã scĩ Martini conaretir¬
ex petere. Chlpeticus uͦ custo diribasili¬
cam iub&. & om̃s claudi aditus. Custodes
ol ausa tenebant. Qđ ñ sine tedio popłis
fuit Cum aũt apua parisius moraremꝰ᷑.
signa in cęlo apparuert̃. id.e. uignii radu

Expanded text:
a sacerdotio divellatur. » His ita lectis, a sacerdotio divellatur. » His ita lectis, cum Praetextatus staret stupens, Bertchramuti poteris, priusquam regis indulgentiam mercaris. His ita gestis, petiit rex, ut aut tonicam eius scinderetur aut centisimus octavus psalmus, qui maledictionibus Scarioticas continet, super caput eius recitaretur aut certe iudicium contra eum scriberetur, ne in perpetuc communicaret. Quibus condicionibus ego restiti, iuxtag promissum regis, ut nihil extra canones gereretur. Tunc custodia positus est. De qua fugire temptans nocte, gravissime caesus, in insola maris, quod adiacet civitati Constantinae, in exilio est detrusus. Post haec sonuit, quod Merovechus iterum basilica sancti Martini conaretexpetere. Chilpericus vero custodiri basilicam jubet, et omnes claudi aditus. Custodes clausa tenebant: quod non sine taedio populis fuit. Cum autem apud Parisios moraremur, signa in coelo apparuerunt, id est viginti radii
Abbreviated transcription (Latin):
pollicitus .ẽ. se ita facturũ Mane aut̃
facto conuenimꝰ ad consuetũ locam
Adueniensq trx dit ad ep̃m. Si munera
ꝓ muneribes his hominib lurgitus. cur
sacram̃ta postulasti. ut merouẽthofidẽ¬
fidem seruarent : Hespondit ep̃s
cȩlo euocarẽ ut ess& adiutor eiꝰ Filius
enĩ nubi erat ut sepe dixi sp̃ualis exla¬
uadcro. Cumq hȩc altercatio altius
ait leccaui in cȩlũ acorã te orex mise¬
ricordissime. Ego sũ homicida nefan¬
dus ego te interꝰ ficere uolui. & filium
tuũ inꝰ solio tuo erigere. Hęc ea dicente.
ꝓsternitur rex coram pedib sacerdotũ
dicens. Audite o pussimisacedotos
reum. crimen execrabile conficentem.
Cumq nos flentes tegem eleuassemus
a solo iussit eũ basilicã egredi. Ipse uͦ
ad mirtatũ discessit. transmitteus li¬
brũ canonũ in quo erat quatermo no¬
uiter scriptus ad iuxos habenscanones
quasi apłicos continentes heo. Cp̃s in ho¬
micidio. adulit̾rio. & ꝑturio de p̾ihensus.

Expanded text:
urum. Mane autem facto, convenimus ad consuetum locum: adveniensque et rex, ait ad episcopum: Si munera pro muneribus his hominibus es largitus, cur sacramenta postulasti, ut fidem Merovecho servarent? Respondit episcopus: coelo evocassem, qui esset adjutor ejus. Filius enim mihi erat, ut saepe dixi, spiritalis ex lavacro. Cumque haec altercatio altius ait: Peccavi in coelum et coram te, o rex misericordissime, ego sum homicida nefandus: ego te interficere volui, et filium tuum in solio tuo erigere. Haec eo dicente, prosternitur rex coram pedibus sacerdotum, dicens: Audite, o piissimi sacerdotes, reum crimen exsecrabile confitentem. Cumque nos flentes regem elevassemus a solo, jussit eum basilicam egredi. Ipse vero ad metatum discessit, transmittens librum Canonum, in 228 quo erat quaternio novus annexus, habens canones quasi apostolicos, continentes haec: « Episcopus in homicidio, adulterio, et perjurio deprehensus,
Abbreviated transcription (Latin):
pullulare. Peuersus ergo adurbem
unũ uolucrũ reddidi pueris. ñ enĩua¬
lebant amplius ferre Reuersi i terũ
Cice eice hȩc ate o sacerdos ne faciat sean¬
dalũ hȩc causa lterũ tiadidiris duo ex his
Duo aut̃ ex ins. reinausert̃ mecũ. Tu aut̃
ꝗd nc̃ calum niaris:ł & me furti arguis
cũ hȩx causa sĩ ad furtũ sed ad custodiã
debeat deputari : Ad hȩo rex Siinquit
hoc depositũ penes te habebator adcusto¬
diendũ cur soluisti unũ ex his. & lr̃m pũ
aureis contextũ filis in partib desecasti.
& dedisti ꝑuiros quime aregno dercereꝵ:
Prȩcextatus ep̃s respondit. Lani tibi dixi
superius quia munera eorũ accepetam
id eoq. cũ sĩ haberẽ dep̃senti quid darem.
hinc pͣsumpsi. & eis uicissitudinẽ mune¬
rũ tribui. Propriũ enĩ mihit̾e uidebatꝰ
qđ filii mei mero uet hi erat. qut̃ de laua¬
oro regenerationis excepi. Uidens autẽ

Expanded text:
pullulare. Reversus ergo ego ad urbem, pullulare. Reversus ergo ego ad urbem, unum voluclum tradidi pueris: non enim valebant amplius ferre. Reversi iterum Ejice, ejice haec a te, o sacerdos, ne faciat scandalum haec causa. Iterum tradidi eis duo ex his: duo autem alia remanserunt mecum. Tu autem, quid nunc calumniaris, et me furti arguis, cum haec causa non ad furtum, sed ad custodiam debeat deputari? Ad haec rex: Si hoc depositum penes te habebatur ad custodiendum, cur solvisti unum ex his, et limbum aureis contextum filis in partes dissecasti, et dedisti per viros, qui me a regno dejicerent? Praetextatus episcopus respondit: Jam dixi tibi superius, quia munera eorum 227 acceperam, ideoque cum non haberem de praesenti quod darem, hinc praesumpsi, et eis vicissitudinem munerum tribui. Proprium mihi esse videbatur, quod filio meo Merovecho erat, quem de lavacro regenerationis excepi. Vid
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad mesimilemandatũ feren¬
tes. Quib ego similia respondi. Con¬
uenientib aut̃ nobis inbasilicã sc̃ipe¬
auellatur. canonũ aucturitas sanit
Nobis qͦq respondentib quis ille sa¬
cerdos ess&. cui furti crimen irroga¬
retur respondit rex. Uidistisspecies
quas nobis furco abstulit. Ostende¬
rat enĩ nolus antedum tertiã rex
duos uolucres spec irb & diuersis
ornam̃tis referca. quȩ app̃ͣciabantꝰ
amiplius quã triamilia solidorum
Srã & sacculũ cuͣ nũmismatib duri
pondus tenentẽ quasi duo milia. hȩc
Qui respondit. Recolere uos credo
discedente a roto magensi urbe bru¬
nichilde regina qd uenientes aduos
dixirt᷑ q̃ uolus. quia res eiꝰ id .ẽ. quinq
sarcinas cõmendatus haberent. &
frequentius aduenire pueros eiꝰ ad me
ut ea redderẽ. & nolui sine consilio
ur̃o lu aut̃ dixisti mihi orex. Cice
hȩc ate. & reuertamur admulierem.
ris sut ne inimieatia inter ie & chil ide¬
britũ uepotẽ meũ prohis reb debrat

Expanded text:
runt, simile mandato ferentes; quibus ego similia respondis. Convenientibus autem nobis in basilica sancti Peavellatur, canonum auctoritas sancxit'. Nobis quoque respondentibus, quis ille sacerdus esset, cuius furti crimen inrogaretur, respondit rex: 'Vidistis enim species, quas nobis furtu abstulit'. Ostenderat enim nobis ante die tertia rex duo volucra, species et diversis ornamentis referta, quae praeciebantur amplius quam tria milia solidorum; sed et saccolum cum nummismati auri pondere, tenentem quasi duo milia. Haec Qui respondit: 'Recolere vos credo, discendente a Rothomaginse urbe Brunichidixique vobis, quia res ejus, id est quinque sarcinas, commendatas haberem: et frequentius advenire pueros ejus ad me, ut ea redderem, et nolui sine consilio vestro. Tu autem dixisti mihi, o rex: Ejice haec a te, et revertantur ad mulierem res suae, ne inimicitia inter me et Childebertum nepotem meum pro his rebus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ urbib quȩ circũsitȩ st̃ & usq ipsũ la¬
pideũ campũ qđ adiac& urbimassili¬
misi accedens. tã de pecorib quã de ho¬
minib denudauit. Aquensib aut̃ ob¬
sidionẽ parauit. de quib uiginti duãb
lbris argentris acceptis. aliscessit.
cesserunt. fecert᷑. Quȩ cũ mummolo
nunitata fussent. exercitũ mouit. &
redano qͥ gratianopolitanã urbẽde¬
bellabat accurrit. Sed cũ isarã fluuiũ
exercitꝰ laboriose transir&. nutu dĩ
animal amnẽ ingredit᷑ uadũ osten¬
dit & sic popłs in ulteriorẽ ripã egre¬
dit᷑. Qđ uidentes langobardi nec
morat euaginatis gladus hosuppe¬
tunt. Conmussoq. bello intantũ cȩsi
st̃ ut rodanꝰ sauciatꝰ lancea ad montiũ
eccelsa confuger&. Ex indecũ quingoi¬
tis uiris qui remanserant ꝑ deuias ptͥo¬

Expanded text:
cum urbibus quae circumsitae sunt. Et usque ipsum Lacum urbibus quae circumsitae sunt. Et usque ipsum Lapideum campum, qui adjacet urbi Massiliensi accedens, tam de pecoribus, quam de hominibus denudavit: Aquensibus autem obsidionem paravit, de quibus viginti duabus libris argenti acceptis 187 abscessit. e cum Mummolo perlata fuissent, exercitum movit, et Rhodano, qui Gratianopolitanam urbem debellabat, occurrit. Sed cum Iseram fluvium exercitus laboriose transiret, nutu Dei ani mal amnem ingreditur, vadum ostendit: et sic populus in ulteriorem ripam egreditur. Quod videntes Langobardi, nec morati, evaginatis gladiis hos appetunt, commissoque bello, in tantum caesi sunt, ut Rhodanus sauciatus lancea ad montium excelsa confugeret. Exinde cum quingentis viris qui ei remanserant, per devia silva
Abbreviated transcription (Latin):
Egrrdimini foras. & inite certamen. quia
non poteritis sub inurorũ conclusione
deginites neq ns. neq. urbis istius subiet¬
ta defendere. Qđ si uos dõ ꝓpicio ilos
deuincitis. nos fidẽ quã ꝓmisimꝰ custo¬
diemꝰ. Si uͦꝰ illi centraos inualuerint.
ecce reseratas portas repperietis. & in¬
grediemini ne pertatis. Hoc illi dolo
delusi egressi foras bellũ parant. Sed
superati ab exercita celsi fugã iniunt.
uenientesq ad urbe᷑.¬
metũ habuit. ut ministras dñici altaris
ntuli die duder& drripere. Quid plura:
Quartuor milia solidis archidiaconẽ
condemnauit. qđ inpsentia regissigi¬
uiã usq mac ho uillam auennioi ter¬
ritorii qua᷑ mummolus munere merue¬
rat regio accessit. ibiq fixit tentoria
Zab auꝰuꝰ ꝑ donisun descendens urbem
ualentiã uenit. ibiq. & castrapusuit.
Rodanus enĩ gratiatio politriã urbem
aggressus est ibiq papiliones ieteridit
Et amo arelatensẽ debellaiit ꝓuintiã

Expanded text:
Egredimini foras, et inite certamen, quia Egredimini foras, et inite certamen, quia non poteritis sub murorum conclusione degentes, neque nos, neque urbis istius subjecta defendere. Quod si vos Deo propitio illos devincitis, nos fidem quam promisimus custodiemus: si vero illi contra vos invaluerint, ecce reseratas reperietis portas; ingredimini ne pereatis. Hoc illi dolo delusi, egressi foras bellum parant; sed superati ab exercitu Celsi, fugam ineunt, venientesque ad urbemetum habuit, ut ministrum dominici altaris tali in die non auderet arripere. Quid plura? Quatuor millibus solidorum archidiaconem condemnavit: qui in praesentia regis Sigiviam usque Machovillam Avennici territorii, quam Mummolus munere meruerat regio, accessit: ibique fixit tentoria. Zaban vero per Diensem descendens urbem, usque Valentiam venit, ibique castra posuit. Rhodanus autem Gratianopolitanam urbem aggressus est, ibique papiliones extendit. Et Amo quoque Arelatensem debellavit provinciam,
Abbreviated transcription (Latin):
liuni uͦ iterũ ingalliasuenire cona¬
bantur. Aduersũ qͦs sigibertꝰ exerci¬
tũ dirigit. habenssecũ magnã multita¬
dinẽ uirorũ foritũ. Cumq confligere
deberent. istimagicis artibambuti di¬
uersas ei fantasias ostendunt. & ros ualde
superant. fuginti aũt exercitu sigibu.
ipse inclusus Achunis retinebatur
Sed postea ut erat elegans & uersutiꝰ
quos ñ potent superare uirtute prȩlui.
superauit arce donandi. Nã clatis mu
Sigibto dedi Uocabat᷑ erumndarganud
Om̃s quippe reges gentis illius hoc appel¬
igebertus uͦ rex arelatense ui bẽ capere
incapite abut. Sed & de alia partead¬
ouagrius cũ exercitu aduenit. Ingressiq
urbem arelatensẽ. sacram̃ta ꝓ parte
sigiberti regis exegert̃. Qđ cũ guntramniꝰ
rex comperissos. celsũ patriciũ cũ exer¬
citu dirigit. Qui abiens. auennic am
urbẽ abstulit. Accerlens aut̃ ad arela¬
ercitũ sigiberti qͥ in fiamuros contenetat᷑.
coepit. Tc̃ sabaudus ep̃s dixit ad eos

Expanded text:
uni vero iterum in Gallias venire conabantur, adversus quos Sigibertus cum exercitu dirigit, habens secum magnam multitudinem virorum fortium. Cumque confligere deberent, isti magicis artibus instructi, diversas eis fantasias ostendunt, et eos valde superant. Fugiente autem exercitu Sigiberti, ipse inclusus a Chunis retinebatur, nisi postea, ut erat elegans et versutus, quos non potuit superare virtute praelii, superavit arte donandi. Nam datis muneSigiberto dedit. Vocabatur autem Gaganus; omnes enim reges gentis illius hoc appeligibertus vero rex Arelatensem urbem capere in capite abiit. Sed et de alia parte Adovarius cum exercitu advenit. Ingressique urbem Arelatinsim, sacramenta pro parte Sigyberthi regis exegerunt. Quod cum Gunthchramnus rex conperisset, Celsum patricium cum exercitu illuc dirigit. Qui abiens, Avennicam urbem abstulit. Accedens autem Arelaercoepit. Tunc Sabaudus episcopus dixit ad eos:
Abbreviated transcription (Latin):
per& flagitabat. Aduenunte aũt festi¬
uitate. clarificatis oculis idere coepit:
Regressusq domũ. uocato quodã iudȩo.
uento sas quorũ beneficio oculis lum̃
auger& humeris suꝑ posuit. Procedente
quoq sanguine rursus in rediuiua ceci
go spatio cõmotatus. lum̃ recipere me
ruit. Qđei od peccatũ ñ prestitũ reor.
iuxta illud diu̾cũ oraeulũ. Qui halet
qđ hab& auferetur ab eo. Et uiud.
Ecce sanus factus es. iam noli peccare.
ne quid tibi deterius eueniat. Nam ꝑ¬
stitiss& hic in sanitate. si iudet̃ non in¬
duxissox suꝑ diuinã uircutẽ. Tales etũ
& monet & arguit apłs dicens. Holite
iugũ ducere cũ infidelib. Quȩ enĩ
parcicipatio iustitiȩ cũ iniquitate

Expanded text:
peret flagitabat. Adveniente autem festiperet flagitabat. Adveniente autem festivitate, clarificatis oculis cernere coepit; regressus quoque domum, vocato quodam Iudaeo, ventosas, quorum beneficio oculis lumen augeret, humeris superponit. Decedente quoque sanguine, rursus in redeviva caecitgo spatio commoratus, lumen recipere non meruit. Quod ei ob peccatum non praestitum reor iuxta illud dominicum oraculum: Qui habet, quod habet aufertur ab eo; et illud: Ecce sanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius eveniat. Nam perstiterat hic in sanitate, si Iudaeum non induxisset super divinam virtutem. Tales enim et monet et arguit apostulus, dicens: Nolite enim iugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio iustitiae cum iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
uel mancipia congregass&. eum ab
oni renudatũ. a presentia sua iussit
Hȩc de his sufficiant dicta¬
nno uͦ quo supra. iã est qͦ mortuo si¬
geberto childebertus filius eiꝰ regna¬
re coepit. multȩ uirtutes ad sepulcrũ
beati Martini apparuert᷑. quas in illis
libellis scripsi. quos de ipsis miraculis
componere temptaui. Et lio& sermo¬
ne rustio. tam̃ celaripassus ñsũ quȩ
aut ipse uidi. aut a fidelib relata cogno¬
ui. Hic tantã qđ neglegentib euencrit.
qui post uirtutẽ cȩlestẽ terriname¬
dicam̃ta quȩsier̃t ex soluã ꝗa sicut ꝑ
gram sanitatuo ita& in castigatione
stultorũ uirtus eiꝰ ostenditur. Leona¬
stis bituricus archidiaconꝰ decidentibi
catharactis lumine caruit oculorum
Qui dũ ꝑ multos medicos ambular&
nihilom̃nino uisus recipere potuit
Accessit aut᷑ ad basilicãbeati a arcim
ubi ꝑ duos dies auttres niriises con¬
sistens. & itiunans assidue. lum ut teci¬

Expanded text:
vel mancipia congregasset, eum abvel mancipia congregasset, eum abni re nudatum a praesentia sua iussit Haec de his sufficiant. Anno vero quo supra, id est quo, mortuo Sigybertho, Childeberthus, filius eius, regnare coepit, multae virtutes ad sepulchrum beati Martini apparuerunt, quas in illis libellis scripsi, quos de ipsis miraculis conponere temptavi. Et licet sermone rustico, tamen celare passus non sum, quae aut ipse vidi aut a fidelibus relata cognovi. Hic tantum, quid neglegentibus evenerit, qui post virtutem caelestem terrena medicamenta quaesierunt, exsolvam, quia, sicut per gratiam sanitatum, ita et in castigationem stultorum virtus eius ostenditur. Leonastis Biturigus archidiaconus, decedentibus cataractis, lumen caruit oculorum. Qui cum, per multos medicos ambulans, nihil omnino visionis recipere possit, accessit ad basilicam beati Martini; ubi per duos aut tres menses consistens et ieiunans assiduae, lumen ut reci
Abbreviated transcription (Latin):
tecricus nultuminaci. Cuiita : Quid
tu inquit incagis pappole : Ut quid
sedẽ meã polluis Ut quid gcłam ꝑ¬
uadis: Ut quid oues mihi creditassic
disꝑgis Cede loco relinque sedem
ab soedelo longuis a regione. Et
liȩc dicens uirgami quã habebat in ma¬
nupi nu pectori eius cũ ictu uali¬
do impulit. Ee quo ille eui¬
gilans dum cogitat quid
hoc ess&. in losoillo de¬
figitur ac dolore in axemo
cruciatur. Ab harr& cibũ
potũq: & in ortẽ sibi iã proximam.
prestolator. Quid plura: Tertia. die
cũ sanguinẽ ore ꝓicer&. spiritũ ex¬
alauit Exinde elatus. lingonis. ẽ. se¬
pultus. In cuiꝰ loco mumimolus abba
quẽ bonũ cagnom̃to uacaliant ep̃s
substituitur. Iuẽ cũ multis laudib
tũ. ac in omni bonitate prumptissi¬
mũ. amantẽ iustitiã. caritatẽ omni
intentione diligente᷑. Qui accepto
episcopatu. cognoscens qđ lampa¬
dius multũ de reb fraudass& eccłꝑ
ac de spoliis pauperũ agros uineasq

Expanded text:
Tetricus vultu minaci. Cui ita: 'Quid Tetricus vultu minaci. Cui ita: 'Quid tu', inquit, 'hic Pappole ? Ut quid sedem meam polluis? Ut quid ecclesiam pervadis ? Ut quid oves mihi creditas sic dispergis ? Cede loco, relinque sedem, abscede longius a regione'. Et haec dicens, virgam quam habebat in manu pectori eius cum ictu valido inpulit. In quo ille evigilans, dum cogitat, quid hoc esset, ficta in loco illo defigitur ac dolore maximo cruciatur. Abhorret cibum potumque et mortem iam sibi proximam praestolatur. Quid plura ? Tertia die, cum sanguinem ore proicerit, exspiravit; exinde elatus, Lingonas est sepultus. In cuius loco Mummolus abba, quem Bonum cognomento vocant, episcopus substituitur. Quem multi magnis laudibus tum, ac in omni bonitate promptissimum, amantem justitiam, charitatem omni intentione diligentem. Qui accepto episcopatu, cognoscens quod Lampadius multum de rebus fraudasset ecclesiae, ac de spoliis pauperum, agros, vineasque,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑei diuersauagaretur ꝓ cõinisso
ad cõmorandũ. tandẽ ut credo contra
eũ sanguine in sonte ad diuinã poten¬
tiã pro clamante. in quodã laco dũ
iter facer&. in nocentẽ hominẽ euagi¬
nato gladio interemit. Cuiꝰ parentes
condolentes ꝓpinqui exitũ. cõmota sedi¬
tione extractis gladiis eũ infrusta conci¬
dunt. membratimq disꝑgunt. Talem
iusto iudicio dĩ exitũ miser accepit.
ut qui ꝓpinquum in nocentẽ in tere¬
merat. ipse nocens diutius ñ maner&
Nam tertio ei hec euenert̃ anno. Deniq
post siluestri transitũ lingonici iterum
ep̃m flagitantes. pappolũ qui qͦndam
arrhidia conus augustidunensis fuerat
accipiunt. Iui multa ut assert᷑ egit
iniqua quȩ a nobis pͣternttuntur.
ne detractores fr̃um esse uidea inur.
Tam̃ qualẽ habuerit exitũ ñ omittã
Anno octauo rpiscopatus sui dũ dio&¬
ses ac uillas ȩcołȩ circuir&. quad ã
nocte dormienti illi apparuit heatus

Expanded text:
per diversa vagaretur pro commisso per diversa vagaretur pro commisso ad commorandum; tandem, ut credo, contra eum sanguine insonte ad divinam potentiam proclamante, in quodam loco dum iter ageret, innocentem hominem evaginato gladio interemit. Cujus parentes condolentes propinqui exitum, commota seditione, extractis gladiis, eum in frusta concidunt, membratimque dispergunt. Talem justo judicio Dei exitum miser accepit, ut qui propinquum innocentem interemerat, ipse nocens diutius non maneret: nam tertio haec ei evenerunt anno. Denique post transitum Silvestri, Lingonici iterum episcopum flagitantes, Pappolum, qui quondam archidiaconus Augustaccipiunt. Qui multa, ut asserunt, egit iniqua, quae a nobis praetermittuntur, ne detractores fratrum esse videamur. Tamen, quale habuerit exitum, non omittam. Anno octavo episcopatus sui, dum dioceses ac villas ecclesiae circuiret, quadam nocte dormienti apparuit beatus
Abbreviated transcription (Latin):
capite prbr ordinat᷑. Accepta omni
at iter parat. Quȩ dũ aguntur. ipse
ꝗaiã epilenticꝰ erat ab hoc mnorbo cor¬
reptus asperius. ex sensu factꝰ & ꝑ dies
duos assidue dans mugitũ. tertia die
spiritũ exalauit. Quib ꝑ actis. lam
filio siluestri coniungit᷑. machinans
atq confirmans pat᷑rẽ suũ ab ipso fu¬
isse m aleficiis interfectũ. At ille ȩtate
iuuenis. sensuleuis contra cõmouetur.
ipsũ impecens publice parricidã. Porro
ille hiȩc audiens facto placito in p̾sen¬
dirigitur lugduno. & ibi siagrio ep̃o
coram asstante uel aliissacerdatilus
multis cũ sȩculariũ principib sacram̃to
exposuit. numquã se in morce siluestri
mixtũ fuisse. Post duos uͦ annos insti¬
gatus iterũ a lampadio filius siluestri
ac secutus in ua petrũ diacone̾. laucra
sauciatũ interfecit. Qđ cũ factũ fu¬
rium ꝓ auum nr̃in sepelitur. Iste
regis guintt amui dimissis: Cumq.

Expanded text:
capite, presbiter ordinatur, accepta omni capite, presbiter ordinatur, accepta omni at,' iter parat. Quae dum aguntur, ipse, quia iam diu epilenticus erat, ab hoc morbo correptus, asperius ex sensu factus et per dies duos assiduae dans mugitum, tertia die spiritum exalavit. Quae peracta, Lampfilio Silvestri coniungitur, machinans atque confirmans, patrem suum ab ipso fuisse maleficiis interfectum. At ille aetate iuvenis, sensu levis contra eum commovetur, ipsum inpetens publice parricidam. Porro ille haec audiens, facto placito in praesendirigitur; et ibi, Siagrio episcopo coram adstante vel aliis sacerdotibus multis cum saecularium principibus, se sacramento exuit, numquam se in morte Silvestri mixtum fuisse. Post duos vero annos instigatus iterum a Lampadio filius Silvestri, adsecutus in via Petrum diaconum, lancea sauciatum interfecit. Quod cum factum furium proavum nostrum sepelitur. Iste regis Guntchramni dimissis. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ ep̃s ordinat᷑ sub ea specie. ut dum
beatus terricus uiuer&. Inc taruoderense
castrũ ut archi prbr regero. atq in co
cõmoraretur. Mligrante uͦ aute cessore¬
eiꝰ. in se succederi. In qͦ castro dũ habi¬
tar& irã regis icurrit. Asserebatur
etũ contrã eũ qđ ipse sigiberto regi
aduersus frẽni suũ gunttamnũ ueni¬
enti alim̃ta & munera p̾buisso. lgitur
ex tractus a castro. in exiliũ suꝑ ripã
rodani inturre quadã arta atq. de¬
tecta retruditur. in quaꝑ duos stre
fere dnnos cũ grandi extito coͣmorabat᷑.
Optinente uͦ beato nicetid ep̃o lugdu¬
n ensi regreditur. habitauitq. cu̾m co
ut in loco unde eiectus fuetat restitu¬
eretur. nocte ꝑfugã lapsus ad sigebti
regnũ transut. & apud arransẽ uicum
dioceses qͥ ndecĩ. quas piimũ quidẽ goehi
tetrici expetunt Sed ut eũ peterent
fr̃is mei hoc instinctu fecert̃. Interea
trans eunte beato tetrico. Inctonso

Expanded text:
ratus, episcopus ordinatur, sub ea ratus, episcopus ordinatur, sub ea beatus Tetricus viveret, hic Ternodorense castrum ut archipresbyter regeret, atque in eo commoraretur; migrante 207 vero decessore, iste succederet. In quo castro dum habitaret, iram regis incurrit. Adserebatur enim contra eum, quod ipse Sigibertho regi adversus fratrem suum Guntchramnum venienti alimenta et munera praebuisset. Igitur extractus a castro, in exilio super ripam Rhodani in turre quadam arta atque detecta retruditur; in qua per duos fere annos cum grandi exitu commoratus, obtinente beato Nicetio episcopo , Lugduno regreditur habitavitque cum eo ut in loco, unde eiectus fuerat, restitueretur, nocte per fugam lapsus, ad Sigiberti regnum pertransiit et apud Arisitensim vicum dioceses XV, quas primum quidem Gothi Tetrici, episcopum expetunt. Sed ut eum peterent, fratris mei hoc instinctu fecerunt. Interea transeunte beato Tetrico , hic, tonso
Abbreviated transcription (Latin):
iss& massili a sacerdotẽ. num quam
naues oleũ. aut reliquas species de¬
tulissent. nisi tantũ cartã qͦ maiorẽ
o portun itatẽ scribendi ad bonos
in famandos haberes. Seđ̃ pauꝑtascarte.
finẽ imponit uerbositati. Ininen seriñ erat
cupiditatis atq iactantit Sed ego ista post¬
ponens. ne illisimilis apparrã alud expli¬
cabo qualit᷑ germanꝰ m̃s ab hac luce mi¬
grauerit & quã uelocẽ in ꝑcussorẽ eiꝰ
dñs prestiterit ultionem
onsenescente beato tetrico ecołȩ lingo¬
nicȩ sacerdote. cũ lampadiũ diacone
quẽ oreditorẽ habuit dececiss&. & ftater
mñs dũ pauperib quos illemalespolia¬
uerat opitulando cupiens consensissec
in eiꝰ humiliatione. odiũ ex hoc ineur¬
rit. In terea beatꝰ tetricus asanguine
sauciatur Cui cũ nulla medicorũ fom̃ta
ualerentiuuare. conturbati clerici. &
a pastorrut pote destituti. mundericũ
ex petunt. Iui a rege indultꝰ ac tonso¬

Expanded text:
isset Massilia sacerdotem! nunquam isset Massilia sacerdotem! nunquam naves oleum, aut reliquas species detulissent, nisi tantum chartam, quo majorem opportunitatem scribendi ad bonos infamandos haberes. Sed paupertas chartae finem imponit verbositati. » Immensae enim erat cupiditatis atque jactantiae. Sed ego ista postponens, ne illi similis appaream, illud explicabo qualiter germanus meus ab hac luce migraverit, et quam velocem in percussorem ejus Dominus praestiterit ultionem. Consenescente beato Tetrico ecclesiae Lingonicae sacerdote, cum Lampadium diaconum, quem creditorem habuit, deicisset et frater meus, dum pauperibus, quos ille male spoliaverat, opitulare cupiens, consensisset in eius humiliatione, odium ex hoc incurrit. Interea beatus Tetricus a sanguine sauciatur. Cui cum nulla medicorum fomenta valerent, conturbati clerici et a pastore utpote destituti, Mundericum expetunt. Qui a rege indultus ac tonso
Abbreviated transcription (Latin):
magis torqueri coepit. Tc̾ accepto a
suis amsuio. amne transacto ad ciuitatẽ
uenit. Deniq cũ psallentes de ȩccła ad
pͣcedentib signis equo suꝑ positꝰ fere¬
latur. Uerũ ubi basilicã scãm introut¬
in ox furorminantis intepuit. Regressusq
stare. Ex inde cũ ualde anhelus esso
pictauis abut. Erant enĩ dies scȩ̃ qua¬
dragesimȩ. in qua fȩtus cuniculorum
sepe comedit. Dispositis uͦ actionibus
quib in healendis marta pictauos uol
affliger& uł damnar&. pridie ani¬
mã reddidit. & sic suꝑbia tumidus
quieuit. Eo timpore felixnam neticȩ
urbis ep̃s litteras mihi scripsit plenas
obꝓbrus. scribens etiã fre̾m meu ob
hoc interfectũ qđ qse cupidus ep̃atus
nollem. euomuit inineut dixi plenus
furore obpbriamille. Cui aliquando
ego respondi. Memrnto dicti ꝓphetici
Ua his qui iungunt domũ ad domũ. &
agrũ ad agrum copulant Num quid
soli inliabitabunt terrã: O site hãbu¬

Expanded text:
magis torqueri coepit. Tunc accepto a magis torqueri coepit. Tunc accepto a suis consilio, amne transacto, ad civitatem accedit. Denique cum psallentes de ecclesia epraecedentibus signis, equo superpositus ferebatur. Verum ubi basilicam sanctam introiit, mox furor minantis intepuit: regressusque otuit. Exinde cum valde anhelus esset, Pictavis abiit. Erant enim dies sanctae Quadragesimae, in qua fetus cuniculorum saepe comedit. Dispositis vero actionibus, quibus in kalendis Martiis cives Pictavos vel affligeret, vel damnaret, 206 pridie animam reddidit: et sic superbia, tumorque quievit. V. Eo tempore Felix Namneticae urbis episcopus, litteras mihi scripsit plenas opprobriis, scribens etiam fratrem meum ob hoc interfectum, eo quod ipse cupidus episcopanollem, evomuit in me, ut dixi, plenus furore, opprobria mille. Cui aliquando ego respondi: « Memento dicti prophetici: Vae his qui jungunt domum ad domum, et agrum ad agrum copulant. Nunquid soli inhabitabunt terram ? O si te habu