comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inuno filio hominis salus.
& in ipso nonquia filius hominis: sed quia filius
dĩ Nonꝓpt̃ id quod suscepit extẽ: sed propt̃ id
quod seruauit inse Ergo innullo homine salus.
quia & in illo ideo salus. quia ds̃: qui ẽ. suꝑ omnia
dñi. ẽ salus Dicit enĩ alius psalmus. Dñi ẽ salus:
& suꝑpopłituũ benedictio tua: Et sine causa sibi
arrogant homines quia dant: salutem: sibident
Responde suꝑbo homini Głaris quia dicis te dare
mihi salutem: tibi dã: Uide si habes eam. Considerans
bene fragilitatẽ tuã: uides quia nondũ habes: Ergo
noli monere ut expectem ate: sed expecta mecum
Nolite confidere in principes: & infilios hominũ¬
in quib nont̃ salus. Eccẽ scio principes ꝓcedunt.
nescio unde & dicunt: ego baptizo.& ego quod
dedero hoc ẽ scm̃. Et si ab alio acceperis: nihil acce¬
pisti. Si a me acceperis: aliquid accepisti. O homo.
o princeps. interfilios hominũ uis. ẽẽ. & int̾ prin¬

Expanded text:
In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius hominis, sed quia Filius Dei; non propter id quod suscepit ex te, sed propter id quod servavit in se. Ergo in nullo homine salus: quia et in illo ideo salus, quia Deus, «qui est super omnia «Domini est salus.» Dicit enim alius psalmus: «Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua» . Et sine causa sibi arrogant homines quia dant salutem. Sibi dent. Responde superbo homini: Gloriaris, quia dicis te dare mihi salutem; tibi da. Vide si habes eam. Considerans bene fragilitatem tuam, vides quia nondum habes. Ergo noli monere ut exspectem a te, sed exspecta mecum. «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus.» Ecce nescio qui principes procedunt, nescio unde, et dicunt: Ego baptizo, et ego quod dedero, hoc est sanctum: et si ab alio acceperis, nihil accepisti; si a me acceperis, aliquid accepisti. O homo, o princeps, inter filios hominum vis esse, et inter prin
Abbreviated transcription (Latin):
Mto: Solet nobis psalmi titulus in¬
dicare. quid agatur intus. Hic autẽ
qm̃ titulus non hoc indicat. sed tantũ
cui cantetur indicat: quid agatur in toto psal¬
mo primus uers indicat. Confitebor tibi dñe
in toto corde meo: Hanc ergo confessionẽ audiamꝰ :
sed prius cõmemoro uos. confessionem inscriptu¬
ris cumconfitemur dõ duob modis dici solere:
uel peccatorum uel laudis. Sed peccatorum
sionẽ pauci aduertunt. Nam ita nota . ẽ. confes¬
sio peccatorum. ut in quocũq loco scripturarũ
audittim fuerit confitebor tibidñe. aut confite¬
bimur tibi: continuo iã consuetudo sic intelli¬
gendi manus currant ad pectus tundendum:

Expanded text:
meo.» Solet nobis Psalmi titulus indicare quid agatur intus: hic autem quoniam titulus non hoc indicat, sed tantum cui cantetur indicat; quid agatur in toto Psalmo primus versus annuntiat, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Hanc ergo confessionem audiamus. Sed prius commemoro vos confessionem in Scripturis, cum confitemur Deo, duobus modis dici solere, vel peccatorum, vel laudis. Sed confessionesionem pauci advertunt. Nam ita nota est confessio peccatorum, ut in quocumque Scripturarum loco auditum fuerit, «Confitebor tibi, Domine;» aut, «Confitebimur tibi:» continuo jam consuetudine sic intelligendi, manus currant ad pectus tundendum;
Abbreviated transcription (Latin):
Quia &e hoc ipsum
quod funes peccatorum circũ plectuntur iustũ.
iudicia sunt iustitiae dĩ ꝓpt̃ quoddicit apłs
petrus. tempus. ẽẽ. ut iudicium incipiat adomo
dñi Ut si initium inqͥt a nobis. qualis finis erit
eis qͥ non credunt dñi euanglio: & si iustus qui¬
dem uix saluus erit. peccator & impius ubi pa
rebunt. hoc enĩ ait deꝑsecutionib quas paci¬
ebattr aeccła: cũ funes peccatoꝵ circũplecte¬
rentur eam c inde mediã noctẽ grauiora tri¬
bulationis intelligenda existimo inquadix̃.
surgebã: quia noneũ sic affligebat ut deiceret.
sed ẽxercebat ut surger&: idẽ ut ea ipsa tribu¬
ri adiungit ipse saluator: ad ipsum caputenĩ
ꝓprie quod sequitur ꝑtinere arbitror
Particeps egosum omĩum timentium te : &
custodientium mandata tua: Sicũti est inepła
quae adhebreos scribitur qͥenĩ scificat &
qͥ scĩficantur : ex uno om̃s ꝓpt̃ quã causã
non confunditur fr̃s eos uocare. & paulopost:¬

Expanded text:
Quia et hoc ipsum quod funes peccatorum circumplectuntur justum, judicia sunt justitiae Dei. Propter quod dicit apostolus Petrus, tempus esse «ut judicium jam incipiat a domo Domini. Et si initium,» inquit, «a noeis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubrebunt» ? Hoc enim ait de persecutionibus quas patiebatur Ecclesia, cum funes peccatorum circumplecterentur eam. Proinde mediam noctem graviora tribulationis intelligenda existimo. In qua dixit «Surgebam:» quia non eum sic affligebat, ut dejiceret; sed exercebat, ut surgeret, id est, ut ea ipsa triburi adjungit ipse Salvator. Ad ipsum caput enim proprie quod sequitur pertinere arbitror, «Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandata tua.» Sicut est in Epistola quae ad Hebraeos inscribitur: «Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes; propter quam causam non confunditur fr
Abbreviated transcription (Latin):
tua: & quia ꝓpt̃ hoc qđ particeps factus. ẽ. fr̃m
suoꝵ: ds̃ hominũ. immortalis mortaliũ ideo
granum cecidit int̾ra. ut mortificatũ multum
fructum facer&: Et deipsofructu: secutus ad
& unde hoc nisi cũ iustificattr impius. in cuius
gr̃ae scientia ut ꝓficiatur ad iungit: & iustifi¬
cationes tuas doceme.¬

Expanded text:
tua.» Et quia propter hoc quod particeps lactus est fratrum tua.» Et quia propter hoc quod particeps lactus est fratrum suorum, Deus hominum, immortalis mortalium, ideo granum cecidit in terram, ut mortificatum multum fructum faceret; de ipso fructu seculus adjst terra.» Et unde hoc, nisi cum justificatur impius? In cujus gratiae scientia ut proficiatur, adjungit, «Et justificationes tuas doce me.
Abbreviated transcription (Latin):
factus est: neq enĩ efficimur participes diuini¬
tatis eiꝰ: nisi ipse mortalitatis nr̃ae particeps feroe
Nam & in euangłio quõd nos diuinitatis eiꝰ participes
facti sumus: ita dr̃ Dedit eis potestatem filios
dĩ fieri : hisqͥcredunt in nomine eiꝰ. Qui non ex
sanguinibus neq ex uoluntate carnis. neq ex
uosuntate uiri: sed exdõnatisunt. Ut autẽ hoc
fier&: quia & ip̃se factus est particeps mortalita¬
tis nr̃ae . ita ibi sequitur Et uerbum caro factũ
est & habitauit innobis. Perhanc esꝰ participa¬
tionem nobis gr̃a subministratur: ut caste time¬
amꝰ dm̃. & custodiamus mandata eiꝰ c inde ipse
iħc loquitur in ista ꝓphetia. sed quaedã in m̃bris
suis & unitate corporis sui. tanquã in unoquodã
homine diffuso toto orbe t̾rarum. & subcrescen
te ꝑuolumina scłoꝵ: quaedã uero inseipso capi¬
te nr̃o. Vnde& hoc ẽ quod ait. Particeps ego
sũ omniũ timentiũ te : & custodientiũ mandata

Expanded text:
efficeremur participes divinitatis ejus, nisi ipse mortalitatis nostrae particeps fieret. Nam et in Evangelio, quod nos divinitatis ejus participes facti sumus, ita dicitur: «Dedit eis potestatem filios Dei fieri; his qui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus,» «neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.» Ut autem hoc fieret, quia et ipse factus est particeps mortalitatis nostrae, ita ibi sequitur: «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Per hanc ejus participationem nobis gratia subministratur, ut caste timeamus Deum, et custodiamus mandata ejus. Proinde ipse Jesus loquitur in ista prophetia: sed quaedam in membris suis et unitate corporis sui, tanquam in uno quodam homine diffuso toto orbe terrarum, et succrescente per volumina saeculorum; quaedam vero in seipso capite nostro. Unde et hoc est quod ait, «Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandata
Abbreviated transcription (Latin):
grece martyria nuncupantur. Quo uerbo.
iam utimur ꝓlatino: Unde dictum est etiam
uocabulum martyrũ: quib p̃dixit ds̃. quod
& ante reges eum fuerant confessuri Et me
Et leuaui manus meas admandata tua quae
dilexi Siue qđ nonnulli codices habent in utro¬
q uersu. dilexi ualde aut nimis. aut uehem̃t̃:
sic̃ int̾pretari placuit quod grece dicitur
sphodra. Mandata ergo dĩ dilexit. ꝑ hoc ꝑ quod
ambulabat in latitudine. ꝑ sp̃m scilic& sanctũ.

Expanded text:
graece martyria nuncupantur; quo verbo graece martyria nuncupantur; quo verbo jam utimur pro latino. Unde dictum est etiam vocabulum Martyrum, quibus praedixit Jesus quod et ante reges eum fuerant confessuri . 4. et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi:» sive, quod nonnulli codices habent in utroque versu, «dilexi valde,» aut «nimis,» aut «vehementer,» sicut interpretari placuit quod graece dicitur σφόδρα. Mandata ergo Dei dilexit per hoc per quod ambulabat in latitudine; per Spiritum scilicet sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
nos clamare abba pat̾: rursus alio locodicit
abba pater. Quomodo nos clamamꝰ si ipse
clamat in nobis. nisi quiã clamare nos fecit.
dum habitare cȩpit in nobis. Etiam hoc itaq
agit acceptus. ut largius accipiendus peten¬
dõ. quȩrendo. pulsando: poscatur. Siue enĩ
ut uita bona petatur. siue ut bene uiuatur:
quot quot spudĩ aguntur. hi filii sunt dĩ
Ergo ambulabam in quit in latitudine: qm̃
mandata tua exquisiui. Ex quisierat & inue¬
nerat. qm̃pecierat & acceperat sp̃m bonũ: qͦđ
factus. ẽ. bonus bene faceret bona: exfide quȩ
de testimonus tuis in conspectu regum: & ñ
confundebar. Tanquã ille qͥ petierat & accepe¬
rat. ut responderet exꝓbrantib sibi uerbum.
& non auferretur exore eiꝰ uerbum uerita¬
tis: itaq ꝓilla usq ad mortẽ certans. nec in
conspectu regum confundebatur eã loqui
Testimonia quippe inquib dicit qđ loquebatur.

Expanded text:
nos clamare, «Abba, Pater;» rursus alio loco dicit,nos clamare, «Abba, Pater;» rursus alio loco dicit,mantem, Abba, Pater» . Quomodo nos clamamus, si ipse clamat in nobis, nisi quia clamare nos fecit, dum habitare coepit in nobis? Etiam hoc itaque agit acceptus, ut largius accipiendus petendo, quaerendo, pulsando, poscatur. Sive enim ut vita bona petatur, sive ut bene vivatur; quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Ergo, «Ambulabam,» inquit, «in latitudine, quoniam mandata tua exquisivi.» Exquisierat et invenerat, quoniam petierat et acceperat Spiritum bonum, quo factus bonus bene faceret bona, ex fide quae«in testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar:» tanquam ille qui petierat et acceperat, ut responderet exprobrantibus sibi verbum, et non auferretur ex ore ejus verbum veritatis. Itaque pro illa usque ad mortem certans, nec in conspectu regum confundebatur eam loqui. Testimonia quippe, in quibus dicit quod loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ qui in caelis . ẽ. dabit bona petentibus se.
Ubi euident̃ ostendit qđ dixerat. petite. quęrite.
pulsate. nonnisi ad poscendi. hoc ẽ. orandi in¬
stantiam ꝑtinere. Alius porro euangelista
non ait dabit bona petentib se. quȩ multipli¬
citer possunt intelligi. uel corporalia uel spi¬
ritalia : sed circũcidit inde alia satisq diligen¬
ter ex pressit. quid nos uehement̃ atq instant̃
uoluerit poscere dñs: & ait Quantomagis
pater ur̃ decaelo dabit spm bonũ petentib
se: hic est ille sp̃s ꝑ quem diffunditur caritas
incordib nr̃is: ut dm̃ ꝓximũq diligendo.
diuina mandata faciamꝰ hicẽ. illẽ sp̃s in
quo clamamus abba pater. Ac perhoc ipse
nos facit petere quem desideramus accipere.
ipse nos facit quaerere. quẽcupimꝰ inuenire¬
Ipse nos facit pulsare: adquẽ nitimur ꝑuenire
Hoc docet apostolus. qui cumdicat in sp̃u scõ

Expanded text:
vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se» ? vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se» ? Ubi evidenter ostendit quod dixerat, «Petite, quaerite, pulsate,» nonnisi ad poscendi, hoc est, orandi instantiam pertinere. Alius porro evangelista non ait, «Dabit bona petentibus se,» quae multipliciter possunt intelligi, vel corporalia, vel spiritualia; sed circumcidit inde alia, satisque diligenter expressit quid nos vehementer atque instanter voluerit poscere Dominus, et ait: «Quanto magis Pater vester de coelo dabit Spiritum bonum petentibus se» ? Hic est ille Spiritus per quem diffunditur charitas in cordibus nostris, ut Deum proximumque diligendo divina mandata faciamus. Hic est ille Spiritus in quo clamamus, «Abba, Pater» . Ac per hoc ipse nos facit petere, quem desideramus accipere; ipse nos facit quaerere, quem cupimus invenire; ipse nos facit pulsare, ad quem nitimur pervenire. Hoc docet Apostolus, qui cum dicat in Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabam incaritate quae diffusa. ẽ. incordi
latitudine ambulabat ille qͥdicebat: os nr̃m
patet aduos o chorinthui cor nr̃mdilatatũ
est: haec autẽ caritas duob illis mandatis
tota atq integra continentur. dilectio scili¬
c&e dĩ & dilectio ꝓximi. inquib tota lex pen¬
det & ꝓphetae. Vnde & hiccum dixisset. am
bulabam in latitudine: causam subiunxit
atq ait: quia mandata tua ex quisiui. Non nul¬¬
li autẽ codices non habent mandata: sed testi¬
monia:. Sed mandata inplurib inuenimus:
& maxime grecis. Cui linguae tanquã p̃ceden¬
ti unde adnos ista trans lãta sunt. magis creden¬
dum ẽẽ. quis ambigat. Si ergo scire uolumꝰ
quomodo haec mandata quȩsierit uel quaeren¬
da sint : illud intueamur quoddicit magister
bonus. & doctor & dator. Petite & accipiẽtis.
quęrite & inuenietis. pulsate & aperietur uobis
tis bonadata dãre filiis ur̃is. quantomagis pat̾

Expanded text:
ambulabam in charitate, quae diffusa est in cordibambulabam in charitate, quae diffusa est in cordiblatitudine ambulabat ille qui dicebat, «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» . Haec autem charitas duobus illis mandatis tota atque integra continetur, dilectione scilicet Dei, et dilectione proximi, in quibus tota Lex pendet et Prophetae . Unde et hic cum dixisset, «Et ambulabam in latitudine;» causam subjunxit atque ait, «Quia mandata tua exquisivi.» Nonnulli autem codices non habent «mandata,» sed «testimonia;» sed «mandata» in pluribus invenimus, et maxime graecis: cui linguae tanquam praecedenti, unde ad nos ista translata sunt, magis credendum esse quis ambigat? Si ergo scire volumus quomodo haec mandata quaesierit, vel quaerenda sint, illud intueamur quod dicit magister bonus, et doctor, et dator: «Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis.» tis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater
Abbreviated transcription (Latin):
dõ Sic enim uidetur sequentia precedentib
debuisse conectere : sed ait. & ambulabam
in latitudine: Ubi copulatiua coniunctio. id ẽ.
&. uelut in consequens posita est: quia non ait¬
& ambulabo. quomodo dicebat & custodiam
legẽ tuã semꝑ Aut certe si optatiuo modo dicᷤ¬
tum .ẽ. custodiã legem tuã: non ait. & ambulẽ
in latitudine quasi utrumq optauerit & popos¬
cerit: sed ait. & ambulabam in latitudinẽ Gbi
si coniunctio ista nonesi&e. sed a superioꝵ cone¬
xione libera inferretur. & soluta sententia
ambulabam in latitudine: nihil de inusitato
loquendi modo hic deber& mouere lectorem.
ut occultus sensꝰ quaerendus hic aliquis puta¬
retur. Nimirum gͦ quod nondixit intelligi
uoluit: idẽ exauditum sefuisse. Ac deinde
subiunxit qualis factus fuerit: tanquã dicer&:
& cũ orarem ex audisti me. Et ambulabã inlati¬
tudinẽ: & cętera quaeisto modo dicta contexuit
Quid estigitur & ambulabam inlati tudinẽ. nisi

Expanded text:
do; sic enim videtur sequentia praecedentibus debuisse connectere: sed ait, «Et ambulabam in latitudine.» Ubi copulativa conjunctio, id est, «Et,» velut inconsequens posita est; quia non ait, Et ambulabo, quomodo dicebat, «Et custodiam legem tuam semper.» Aut certe si optativo modo dictum est, «Custodiam legem tuam;» non ait, Et ambulem in latitudine, quasi utrumque optaverit, et poposcerit: sed ait, «Et ambulabam in latitudine.» Ubi si conjunctio ista non esset, sed a superiorum connexione libera inferretur et soluta sententia, «Ambulabam in latitudine;» nihil de inusitato loquendi modo hic deberet movere lectorem, ut occultus sensus quaerendus hic aliquis putaretur. Nimirum ergo quod non dixit intelligi voluit, id est, exauditum se fuisse; ac deinde subjunxit qualis factus fuerit: tanquam diceret, Haec cum orarem, exaudisti me, «Et ambulabam in latitudine;» et caetera quae isto modo dicta contexuit. 2. Quid est igitur, «Et ambulabam in latitudine,» nisi,
Abbreviated transcription (Latin):
tantes dictũ est: incerti quo eant. omĩ presidio
destituti: Ficiantur dehabitationib suis
Exposuit quod supra dixerat: tranferantur
Hoc autẽ totum quomodo uxori eius filiisq con¬
tugerit : sequentes indicant uersꝰ:¬

Expanded text:
tantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indicant vers
Abbreviated transcription (Latin):
Ut exilar& faciem eiꝰ in oleo.
Uideo quȩ terra quantũ fructũ educat: siꝑducat
foenũ iumentis. N isti serui uendunt qđdant: pꝰ
enim uenditores euangeli sunt. Gratis dant: quia
gatis acceperunt. Caudent bonis operib uris:
hoc eni uobis ꝓdest. N enĩ quȩc̃ dati: sedrequir᷑ fiuctũ
Quidest exhlaratio faciei molco : Sradĩ. nitor quidi
innanfestationt. Et sicut dic̃ apłs: unicuiq autẽ datur
sp̃s ad manifestationẽ. Gra quȩdã quȩ hominũ ad
homines ꝑspicua. ad conciliandũ scm̃ amorẽ : olcũ
dr̃ innitore diuino. Et qm̃ excellentissima in xpͥo
apparuit: totus orbis cũ diligit. Quicũ conteptus
hic. eet̾. ad oratur mͦ ab onigente : qm̃ ipsius : regnũ.
& ipse dominabit᷑ gentium. Tanta enĩ est gr̃a. ut
multi qͥ icũ ñ credunt laudent cum: & ꝓpt̾ea dicaÑ.
nolle se ineu credere: qͥ anemo potest implere qđiubes.
Laudando impediunt᷑: quimillũ uituperando seuiebañ

Expanded text:
«Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vobis prodest: non enim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio faciei icit Apostolus: «Unicuique autem datur Spiritus ad manifestationem» . Gratia quaedam quae est hominum ad homines perspicua, ad conciliandum sanctum amorem, oleum dicitur, in nitore divino; et quoniam excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit: qui cum contemptus hic esset, adoratur modo ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant.
Abbreviated transcription (Latin):
terra. Que panẽ: Xp̃m: Dequaterra: Depetro.
depaulo. decȩteris dispensatoribus ueritatis : Audi
quia deterra. Habemꝰ inqͥt thesaurũ istũ in uasis
fictilibus. Ut eminentia uirtus sit dĩ: ipse est panis
qͥ decelo descendit. Ut de terra educat᷑: cũ ꝑseruoꝵ
suoꝵ carnẽ predicat᷑. t̾ra foenũ ꝓducit: ut panẽ
deterra educat. Quȩ t̾ra foenũ ꝓducit: Plebespie
plebes scae: aut dequa t̾ra panis edũcat᷑: Uerbũ di
de apłis. de dispensatorib sacram̃toꝵ di. adhuc int̾ra
ambulantib: adhuc corpus terrenũ portantibus.
Iemose adebrie¬
tatẽ paret: immose om̃is homo adebrietatẽ par&.
Calix tuus in ebrians quã p̃clarus est. Nolumꝰ dicere:
nemose in ebri&. In ebriamini: seduidẽ unde.
Siuos inebriat calia dñi: p̃clarus uidebit᷑. Ista ebrietas.
inoperib uris uidebitur : inscõ amore iusticiae.
uidebitur. Postremo in alienatione m̃tisura : sed
at̾renis incȩlum

Expanded text:
terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coeloum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum portantibus. emo se ad ebrietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ potui. Puto autẽ manifestos nos. et̃. uobis. sicuc
ait apls: ñ ideo nos dicere. ut in nos ista faciatis. Pst&¬
hocds̃. ut haec frustra ñ dixerim: p̃stã ds̃. ut terra
irrigata sitis ñ lapidȩa sicut iudaxoꝵ. unde tabulas
lapideas acetpere meruer̾: sedterra fructifera. terra quae
irrigata reddit agricolȩ. Illi ipsicorde lapideo. quod
significatu: lapideis tabulis. decimas dabant: etiã
gemĩtẽ & nichil huc excat. Sigemitis: parturite.
Si parcuritis: parite. Quare gemitꝰ in anis: Quare
gemitꝰ sterilis: Uiscera torquentur: Annonest intꝰ
qđ edat᷑ : Rigans montes desuperiorib suis : defruc̃¬
tu oꝑum tuoꝵ saciabit᷑ terra. Beati qui faciunt.
beati qui ista fructuosi audiunt: beati qui ñ in aniter
clamant. defructu oꝑum tuoꝵ saciabit̾ terra : pro
ducens foenũ iumentis. & herb̾a seruituti hominu̾.¬
Ut qͥd hoc: Vt educat panem de

Expanded text:
quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: pducens foenum pecoribus  et herbam servituti hominum.Ut educat panem de
Abbreviated transcription (Latin):
magis seruũtuũ: Non indiget cibo: forte ueste
indiget. Ñ indig& ueste : forte tecto indiget: forte
ȩccłam fabricat. forte aliqͥdutile indomodi molitur.
&expectat ut intendas. expectat ut intelligas suꝑ
egentẽ & pauperem: Iu contra t̾ra dura. lapidea. non
irrigata. aut frustra irrigata: seruã tibi dicere non
sciebam. ñ nouerã. nemo mihidixit: Nemo tibi dixxit:
Xp̃c ñ cessat dicere: ꝓpħȩ ñcessant dicere. beatus
qui intelligit suꝑ egenũ & pauperem: Non uides
arcã in anẽ ꝓposititui: Uidescerte uł surgentem
fabrica: quo intraturus & oraturꝰ es. Nonne a mouet᷑
oculis tuis: Nisiforte putatis fr̃s: quia p̃positi uri
thesauriz ad̃. & nouimꝰ multos nonthesaurizare:
& ad cotidiana egere . Dequibus omino ñ creditir:
Quos & uos inueniretis si uelletis: Sicir eũspiceretis. si
adhoc uigilaretis: ut fractũ daretis. Dixiqđ potui:

Expanded text:
magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi fabricator: Aut si non pascer& ⁊acheus. indige¬
r& iħe. qͥ deqͥnq panib tot milia hominũ saturauit:
Cũ ergo quisq scm̃ suscepit: ñ suscepto sed susceptori p̾stat᷑:
N uqͥd in illa fame ñ pascebat᷑ helyas: Nne coruus afferebat
panẽ & carnẽ seruodi.: Seruiente creatura: missus :
tam̃ pascendus aduiduam. N ut militi: sedut ꝓuintiali
aliqͥd p̾staret᷑. Ergo quia dicebamꝰ fr̃s & depascendis
pauperib. cũdiis loculos haberet. tam̃ qͣndo dix̃ iudae
eũ tradituro. qđ facis fac uelociter: ñ intelligentes
çȩteri qͥd dixiss&. arbitratisunt cũ dixisse. ut aliqͥd
p̃pararet qđ daret᷑ pauperib Ille eni loculos habebat
Hoc incuangłio scriptũest. Possent hoc suspicari: nisi
hoc haber& in consuetudine dnis. Dehis gͦ quȩ dabant᷑
& in loculos mittebantur : dabat᷑ tam & illis pauꝑib
quos ds docuit ñ contẽpnendos. Sedsi illũ ñ contẽpnis.
quant o magis bouẽ ꝑ quẽ triturat᷑ hac ac̃a: Quantõ

Expanded text:
s, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, et de pascendis pauperibus; cum Dominus loculos haberet, tamen quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ituros ad martsriũ passionis. exultaturos in ipsa
passione. for̃tes centenarios. maturos adhorreum:
quorũdã tam̃ infirmorũ quosuidebat posse c̃turbari
uentura passione. ne deficerent tamꝰ sed potius uolux¬
tatẽ humanã uoluntati creatoris conungerent:
ipsorũ ꝑsonã uoluit suscipere in passionẽ xp̃ediẽs.¬

Expanded text:
ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Chris
Abbreviated transcription (Latin):
aut forte mͦ ñ petiturũ. & aliqͣndo dãpnaturũ : Itaq
curiosi estote adista frsmei. & inuenietis multoꝵ di
seruoꝵ indigentia: tantũ ut uelitis inuenire. Sed quia
delectat uos excusatio. quauultis dicere nesciebamꝰ:
ꝓpt̾ea ñ inueniꝰ tis. Ipse dñs loculos habebat. quo
mittebant᷑ necessaria. & possidebant᷑ nũ mi: ꝓpter
fęminis religiosis. qđ ambulabant qua ibanT pedeseius
euangelitantes: & ministrabant ei de substantia sua
Nominant᷑ illȩ mulieres in aeuangelio: ubierat quȩdã
Futurꝰ erat paulus. nichiltale aliqͣndo quȩreos: & om̃ia
ꝓ uintialib donass. Sedqͥa multi infirmi ista quęsituri
erant: magis in firmoꝵ ꝑsona suscepit xp̃c. Sublimius
dius : Cũ enĩ uiderã paulũ̾ ista ñ. eẽ. quęsiturũ:
p̃uidit nedã pnaret quȩsiturũ. & p̃buit exemplũ
infirmo. Quomͦ cũ uideret multos ꝓͥnos & gaudentes

Expanded text:
aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedamFuturus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius dius. Cum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
aliu tup̃ueni nepetat. Sicut enĩ deillo quite querit
dictũ: omipetenti teda : sicde illo qu̾etu debes quȩrere
dictuest. sud& ele mosina inmanu tua: donec inuenias
iustũ eui eã tradas. Cũ enĩ dandũ sit & istis pauperib
petentib. ñ enĩ abeis inhibuit ds̃ elemosinas cũxp̾c
deipsis dicat. qͣndofacis eͥpulũ c̃uoca claudos. caecos.
debiles. ñ habentes unde tibi reddañ. retribuet᷑ autẽ
tibi inresurrectione iustoꝵ: uoca & ipsos. pasce & ipsos.
epulare cũilliepulant̃: delectare cũ illi saginantur:
Illi enĩ pane tuo: tu iusticia dĩ. Nemouobis dicat. pre¬
ceptu̾est axp̃o. ut seruodĩ det̃: indico ñdet᷑. Absit prsꝰ:
Impius ista loqͥt᷑. Daillis: sed multoinagis illi. Ille enĩ
petit: & in uoce petentis agnoscis cuides. Ille autẽ qͣntũ
minꝰ pecit. tanto magis ugilandũ tibi÷ ut p̃ occupes peciturũ:

Expanded text:
alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ : cũ tu accipias pace̾. Ꝙ̾sieni ñ quȩrit datũ.
sed qͣutrit fructũ: quȩre tam̃ nequis indigeat. &noli
dicere sipetierit dabo. Ex pectas gͦ ut petat. Sic pascis
bouẽ dĩ: quomodo transeuntẽ medicũ. Illi petentidas:
qͥa scriptuest: om̃i petenti tẽda. Deisto quid scriptũ est:
Deatꝰ qͥ incelligit suꝑ egenũ & pauperem. Quere: cuides:
Beatꝰ enĩ qͥ incelligit suꝑegenũ & pauꝑem: quip̃ occupat
uoce̾ petituri. Si sic int̾ uos indigent milites xp̃i. ut etiã
petant: uidete neuos iudicent antequa petant. Quomodo
inquis quȩro: Estocuriosus. esto ꝓuidus: ꝓspice. attende
unde quisq uiuat. unde se transigat. unde habeat:
Ñ rep̃hendit᷑ ista curiositas tua. Terra eris ꝓducens foenum
ium̃tis: & herba seruituti hominũ. Curiosus esto: &
incellige suꝑegenũ & pauperẽ. Alius adte uenit ut petat.

Expanded text:
voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat;
Abbreviated transcription (Latin):
Producat t̾ra si irrigata est foenũ ium̃tis: & herb̾ã seruituti
hominũ. Ipseest eniꝰ fructꝰ. ut possit fieri qđ dictũ est in
aeuangłio: ut & ipsi rccipiant uos intab̾nacula aet̃na.
Uide defoeno qͥd facias: uide dereuili qͥdẽmas. Ut recipi¬
ant inqͥt uos: in tab̾nacula aet̾na. Ubier̃ ipsi: illuc
uos recipiant. Quarehoc: Quia qͥ suscipit iustũ in nomine
iusti: mercedẽ iusti accipi&. Etqui suscipit ꝓpħam in nomi-
ne ꝓpħȩ : mercedẽ ꝓpħa accipi&. Et qui dederit calicẽ
aquȩ frigidȩ uni exhis minimis. tantũ in nomine discipłi :
alacrius currat: Sit̾raestis. rigamini defructu oꝑum
di: nedicatis ñ est cũ quib faciamꝰ. Predicatores nr̃i.
ium̃ta triturantia : homines seruientes. ñ indigent nr̃i.
Quȩre tamen: nequis indigeat. Postremo. & qͥ ñ indig&:
inueniat inte qđ nolit accipere. Accipit enĩ bonam

Expanded text:
Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accne prophetae, mercedem prophetae accipit; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli, alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidenĩ ait: Quomꝰ illos reuocauit adhumilitatẽ. iam
quęrentes altitudine: Potestis bibere calicẽ qu̾e egobibitu¬
russum: Et illietiã in hoc suꝑbi: possumꝰ. Quomͦ petrus
tecũ usq ad mortẽ fortisuir. donec f emina dicer&. & iste
cũ illis erat: sic & isti possumꝰ: potestis: Possumꝰ. Qille.
Calice quide meũ bibetis. Ꝙ si modo ñ potestis bibetis:
Quomꝰ petro ñ potesine scqͥ modo.: sequerisme postea:
Calicẽ quidẽ meũ bibetis: sedere autẽ addextera meã uel
adsinistrã. ñ est meũ dare uobis. Quid ñ est ineũ dare uob̃:
N est meũ dare suꝑbis. Modo qͥb loquor: suꝑbi estis. Ideo
dixi : ñ est meũ dare uobis. Sedforte dicerent: erimꝰ humiles.
N ergo eritisuos: ego uobis dixi. Ñ dixi. ñ dabo humilib:
sedñ dabo suꝑb. Qui autẽ ex suꝑbo fit humilis: ñerit
qͥerat. Ergo p̃dicatores uerbi: & ium̃ta & seruisunt.

Expanded text:
Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
seruimꝰ ait ñ populis. ñ carnalib: ñ infirmis. Bene xp̃o
seruis: siseruis quib xp̾c seruiuit. N ne deillo dictũ est
bene seruientẽ plurimis  ꝓ pħa legit᷑: denullo nisi de
ur̃o. Praest& nobis ut bene seruiamꝰ: na uelimꝰ nolimꝰ.
seruisumꝰ. At tam̃ siuolentes sumꝰ: ñ necessitate. sed
caritate seruimꝰ. Quoda modo qͣsi suꝑbia seruoꝵ stoma¬
chata uidebat᷑ cũ dicer& dñs erit ur seruus. qͥ uoluerit
in uobis ma ior. ec̃. Iam enĩ filii ⁊ebedei : sedes altissi¬
mas reqͥrebant. Unꝰ uolebat sedere addextera alt̾ ad sinistrã:
dicentes ꝑ matrẽ qđ ĩpsi cupiebant. Dñs ñ illis sedes in¬
uidit: sedc̃ uallẽ pͥus plorationis ostendit: quasi dicer&
Illuc uultis uenire. ubisũ ego: Uenite qua ego Auid est
uenite qua ego: Per humilitatẽ ego desublimitate descex-¬
di÷ & humiliatꝰ ascendo. Uos int̾ra inueni: & ante uultis
uolare quã pasci: Prius nutrimini. eddcamini. ferte nidũ.

Expanded text:
em, ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata videbatur, cum dicinter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum.
Abbreviated transcription (Latin):
r& annonam: sedtam̃ reddat prouintialis annonam:
Ut autẽ hinc dicã. pocius qͥa ium̃tas. bouitrituranti os
ñ infrenabis : ꝓducens inqͥt focnũ ium̃tis. Et quasi hoc
exponens addidit : & herba seruituti hominũ. Ne
ñ intelligeres qđ dictuest ꝓducens foenũ iumentis:
repeticione ex posuit. qđ p̃misit. Qdeni dixit sup̃ foenũ:
postea herbã nominauit. Qd̾ autẽ dixerat ium̃ tũ seruitu¬

Expanded text:
et annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. et annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
donar& t̾rae. Ego inqͥt nullius horũ usus sum. Ostendit
sibi deberi. & ñ accepit: nec condepnauit & eosqui
acceperunt qđ debebat᷑. Condepnandi eni erant exi-¬
gentes indebita. ñ accipientes mercedẽ suã: ille tamen
& ipsam mercede donauit. N quia tibi aliusdonauit.
ñ debes alteri : alioquin ñeris irrigata t̾ra quȩ ꝓ¬
ducit fęnũ iumentis. Defructu oꝑum tuoꝵ inquit
saciabit᷑ terra : ꝓducens foenũ ium̃tis: Tunoli ẽẽ.
sterilis: ꝓduc foenũ ium̾tis. Sinolunt ium̃ta foenũtuũ:
ñ te tam̃ sterilẽ inueniant. Siaccipis spiritalia:
redde carnalia. Debita sunt militi: militi reddes.
Prouintialis xpiẽs. Quismilitat suis stipendiis umquã :
Quisplantat uineam. & de fructu eiꝰ ñ edit: Quis pascit
gregẽ. & del actẽ eoꝵ ñ ꝑcipit: N ideo dico: ut ista
fiant inme. Euit quidã miles. quietiã ꝓuintiali dona-¬

Expanded text:
donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donar
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃. ꝓpt̾ nos gͦ scriptura dicit. Quomodo ergo
ꝓducit t̾ra foenũ ium̃tis: Quia dñs cstituit: ut qui
eũgłm annuntiant. de ceugłio uiuan. Aisit p̃dica.¬
tores: & ait illis. Omĩa quȩ abypsis apponunt᷑ uob̾:
manducate. Dignꝰ ÷ enĩ operarius mercede sua.
Cu̾ enĩ dixiss& quȩ apponunt᷑ uobis manducate.
neilli dicerent imꝑbi erimꝰ adm̃sas alienas. indige¬
bimus. Uisnosita esse frontosos: Ninqͥt nonest
illa donatio eoꝵ: sedur̾a merces. Sedcuiꝰ rei merces
Quiddant: Quid accipiunt: Dant spiritalia: accipiuas
carnalia. Dant aurũ: accipiunt foenũ. Om̃is eni caro
foenũ: & claritas carnis. ut flos foeni. Omĩa t̾eporalia
quȩ tibi suꝑfluunt & redundant: foenũ ium̃toꝵ est.
Quare: Quia car nalia sunt : Audi quoꝵ ium̃toꝵ sit foenũ.
Sinos uobis spiritalia seminauimꝰ: magnu̾est si carnalia
ur̃a metamꝰ. Hoc apłs dix̃. Ialis annuntiator. tam
laboriosus: Tam inpiger. t̾a exercitatꝰ : ut ipsũ foenũ

Expanded text:
ad Deum?» Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus carnẽ & sanguinẽ: idẽ aduersus ho¬
mines aquib uideminĩ pati molestias. Non aduer¬
sus ipsos pugnatis: sed aduersꝰ principes & potes¬
tates. & rectores mundi Etne intelligeres mundi
cęli & terrae: ostendit quid diceret: Tenebrarum
inquit harum: Mundi scilica. Non qui ꝑ ipsum
factus ẽ. quia & mundus ꝑ eum factus ẽ: sed
mundi qui non eum cognouit. quia & mundus
eum noncognouit. Hͤae tenebrae: non sunt natura
sed uoluntate. Anima enim ꝑseipsam nonluca&e.
quia humiliter ac ueracit cantat: tu illumi nabis
tuo uidebimus lumen. Non inlumine nr̃o:
sed inlumine tuo. Nam & oculi nr̃i lumin a
uocantur. & tamen lux extrinsecus sidesit.
etiam sani & patentes intenebris remanebunt:
Ergo bellum gerimus aduersus rectores tenebra¬
rum harum: rectores scilicet in fidelium diabo¬
lũ & angłos eiꝰ. rectores gladii illius dequo
pugnat diabolus aduersus fideles. Sed quo¬

Expanded text:
adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus hoadversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uoxnr̃a est : sicorpꝰ
nr̃m. qui docet manus nr̃as in p̃lium. digitos nr̃os
adbellum. Repetitio sententiae uidetur. Quod
.ẽ manꝰ nr̃as inplium: hoc. ẽ digitos nr̃os adbellũ
An aliquid inter. ẽ int̾ manus & digitos:: digitis
utiq oꝑatur manus. Nonitaq digitos absurde
tis a guoscimus ueram diuisionẽ oꝑationis: &
tam̃ radicem unitatis. Vide illam grãm. Dicit
apostolus. Alii quidem datur ꝑ sp̃m sermo sapi¬
num in uno spũ. Alteri genera linguarum:
ali i ꝓphetia. alii diuidicatio sp̃uum: Omĩa autẽ
haec. operatur unꝰ atq idem sp̃s: radix ẽ uni¬
tatis: diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult: alii
illud. alii hoc : Diuisiones sunt oꝑationis Om¬
nia haec operatur unus atq idem sp̃s : radix. ẽ.
unitatis. his ergo digitis pugnat corpus xp̃i.
genera cõ memorare fortasse longum. ẽ. & gere¬
re facilius explicare. habemꝰ uñum bellum: qđ
cõmemorat apostolus Non ẽ uobis colluctatio

Expanded text:
ostra est, si corpus nostrum qui docet manus nostras in praelium, digitos nostros ad bellum. Repetitio sententiae videtur: quod est, manus nostras in praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter manus et digitos? Digitis utique operantur et manus: non itaque absurde tis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam: dicit Apostolus, «Alii quidem per Spinum in uno Spiritu, alteri genera linguarum, alii prophetia, alii judicatio Spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult» . «Alii» illud, «alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, genera commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio
Abbreviated transcription (Latin):
iustis ꝓfuiss& antiquis dĩ dilexisse mandata.
nisi eos xp̃c qui ẽ. dĩ salutare liberassoe. cuiꝰ
etiam spũ imꝑtito. mandata dĩ diligere potuer̃.
Siergo expectabant salutare dĩ quĩ mandata
eius dilexerant. quanto magis necessarius erat
saluis faciendis eis qui mandata eiꝰ non dilexer̃.
Potest ista etiam scĩs istorum tẽpoꝵ. ex qͦ gr̃a
reuelata euangelium p̾dicatur: congrũere
ꝓphetia Expectant enim xp̃m qui mandata
dĩ diligunt: ut cum xp̃c apparuerit uita nr̃a.
tunc & nos appareamꝰ cum illo ingloria.¬

Expanded text:
ustis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata, nisi cos Christus qui est Dei salutare, liberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant enim Christum qui mandata Dei diligunt, ut cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos appareamus cum illo in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
rectam: quia sp̃sms̃ malus deduxit me interrã
ꝑuersam: Et quid ego merui: quae mea oꝑabona.
sine tuo adiutorio cõputatur.: unde impetrarem
dignusq eẽm. deduci abspũ tuo interrã rectam.
quae oꝑa mea. uel quae merita mea. Propter

Expanded text:
rectam.» Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ti cum haec dixeris. premi te posse auctoritate
euangłica: conuertis tẽ ad aliud dissuadendi
genus. ut laudando me falso auera laude
beas dicens: Quidẽ hoc ecce illifecer̃: forte
tu non poteris. Incipis ascendere : cadis Mo¬
nere uidetur. serpens. ẽ : dolosa lingua est:
uenenum hab&. Roga contra illã siuis ascen¬
dere : & dic dõtuo. Dñe erue animã meã alabiis
in iustis: & alingua dolosa: & dicit tibi dñs tuus
Quid dabitur tĩbi. aut qͥd apponetur tͥ ad lin¬
gua dolosam ⁊ id est quod habeas ac

Expanded text:
ti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate ti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera laude beas, dicens: Quid est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» «Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas a