comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heroico metro discurrunt. Psalmoꝵ lib grece
psalterium hebraice nabla. latine organũ
dicitur. Uocatus autem psalmoꝵ liber. qͦd
uno ꝓpħa canente ad psalterium. chorus
consonando responderet. Titulus autem
in psalmis hebraieus ita ẽ. is p̃ħiri t̃ ha¬
ttim quod interpretatur uolumen hym¬
norum. Auctores autem psalmorum qui
ponuntur in titulis. m oyses scilicet et
dauid. et salomon. asaph.ethan. et idithuni.
et filii chore. emati e⁊ raelita. et reliquoꝵ
quos esdras uno uolumine cõprehendit.
Om̃s autẽ psalmi apud hebreos metrico
carmine constant esse compositi. Nam in
more romani flacci. et greci pindari. nunc
alii iambico currunt. nunc alcaico ꝑsonant.
nunc safico nitent. trimetro uel tetrametro
pede incedentes. Salomon filius dauid re¬
gis ifrael iuxta numerum uocabuloꝵ suoꝵ
tria uolumina edidit. quorum primus
est mas loth quem greci parabolas. latini
ꝓuerbiorum nominant: eo quod in ipso
sub comparatiua similitudine figuras uer¬

Expanded text:
heroico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum liber quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hebraicus ita est, Sepher Thehilim, quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core, Eman, Ezraithae et reliquorum, quos Esdras uno volumine conprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse conpositi. Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. Salomon, filius David, rex Israel iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub conparativa similitudine figuras ver
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicem alfa ad.u.usq deducitur. et rur-¬
sus .c. ad.a. replicatur. ut ostenderet in se
dñs et initii decursum ad finem: et finis de¬
cursum ad initiũ. Om̃s autẽ litterȩ apud gre¬
cos et uerba componunt et numeros faciunt᷑.
Nam alfa littera apud eos uocatur in nume¬
ris. unum. Ubi autem scribunt. beta. uocan¬
tur duo. ubiscribunt gamina. uocantur in
numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta.
uocantur in numeris ipsorum quatuor. Et
sic omnes litterȩ apud eos numeros habent.
Latini autem numeros ad litteras ñ cõputañ.
sed sola uerba componunt: exceptis aliquibus
d. ꝓquingentis .i. ꝓuno.L. ꝓ quinquaginta
y. ꝑ mille.u. ꝓquinq. et .x. littera quȩ et in
figura crucem significat. et in numero decem
demonstrat

Expanded text:
se invicem, alpha ad omega usque devoluitur et rurse invicem, alpha ad omega usque devoluitur et rursus omega ad alpha replicatur; ut ostenDominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba conponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I et X littera, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quinque et X litera, que et in figura crucem significat et in numero decem demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
cendens. sinistra facilior: sed ad labem interitũ ꝙ
deducens. De qua sic ꝑsius ait. Et tibi qua sami¬
us deduxit littera ramos. surgentem dextro
monstrauit limite callem. Quinq autem eẽ
apud grecos mysticas litteras. prima.y. quȩ hu¬
manam uitam significat. de qua nunc diximꝰ:
litteram. thetã. apponebant ad eorum nomi¬
na quos morti et supplitio afficiebant. Et di¬
citur theta. atiotiNe a naton. id est amor¬
te. unde et habet ꝑ medium telum id est
mortis signum. de qua quidam ait. O multũ
ante alias infelix littera theta. Tercia tau.
figuram demonstrans dominicȩ crucis. unde
et hebraice signum dicitur. interp̃tatum: de
qua dictum est in hiezechiele ꝑ angłm. Tran¬
si ꝑ medium hierłm: et signa tau. infrontibꝰ
uirorum gementiũ et dolentiũ. Reliquas uͦ
duas summam et ultimam sibi uindicat xp̃c.
ipse enim principiũ. ipse et finis dicens.
ego sum. a &.ci. Concurrentibus enim in

Expanded text:
tendens; sinistra facilior, sed ad labem interitumque tendens; sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens: de qua sic Persius ait. Et tibi, que samios deduxit litera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Grecos mysticas literas. Prima υ que humanam vitam significat, de qua nunc diximus.literam theta apponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur theta apo tou thanatou, id est, a morte. Unde et habet per medium, telum, id est, mortis signum, de qua quidam ait. O multum ante alias infelix litera theta. Tertia τ figuram demonstrans dominice crucis. Unde et hebraice, signum interpretatur, de qua dictum est in Ezechiele ad angelum transi per medium Hierusalem, et signa tau in fronte virorum gementium et dolentium. Reliquas vero duas, summam et ultimam sibi vendicat Christus. Ipse enim principium, ipse et finis, dicens: ego sum α et ω concurrentibus enim in
Abbreviated transcription (Latin):
moysen: syrorum autẽ et caldeorum ꝑ abra¬
ham. unde et cum hebreis et numero et so¬
no concordant. solis caracteribꝰ discrepant.
Egiptiorum litteras ysis regina. hinachi filia
de gretia ueniens in egiptum reperit: et egip¬
tiis tradidit. Apud egyptios autem aliaᷤᷤ habu¬
isse litteras sacerdotes. alias uulgus. sacerdo¬
Grecarum litterarum usum primi fenices
magnis si creditur ausi mansuram rudibus
uocem signare figuris. Hinc ẽ quod et feniceo
colore librorum capita scribuntur: quia ab ipsis
litterȩ initium habuerunt. Cathinus ageno
ris filius grecas litteras a fenice in greciam.
decem et .uii. primus attulit. ABTN E
troiano bello tres adiecit. H x ω. Postquẽ
uite humane primus formauit: cuiꝰ uir¬
gula subterior pͥmam etatem significat.
incertam quippe: et quȩ adbuc se nec uitus
nec uirtutibꝰ dedit. Biuium autẽ quod
suꝑ est. ab adolescentia incipit. Cuius
dextera pars ardua ẽ. scd ad beatam uitã

Expanded text:
Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per AbraMoysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdoGraecarum litterarum usum primi Phoenicefamae si creditur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod et Phoeniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmuris filius, grecas literas a Phenicia in Greciam, decem et septem primus attulit, scilicetroiano bello tres adiecit, η, χ, ω. Post quvite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que adhuc se, nec vitiis, nec virtutibus dedit. Bivium autem quod supra est, ab adolescentia incipit, cuius dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
latores sequuntur: quarum disciplina uelut
quedam graminaticȩ artis infantia ẽ. Unde
et eam uarro litterationem uocat¬
Litterȩ autẽ indices rerum sunt. signa uer-¬
borum: quibus tanta uis ẽ ut nobis dicta ab¬
reꝑtus propt̃ memoriã rerum: nam ne obli¬
uione fugiant litteris alligantur. In tanta
enim rerum uarietate nec dici audiendo po¬
terant omnia: nec memoria contineri. Litt̾ȩ
autẽ dictȩ quasi legriterȩ. quod iter legentibꝰ
prestent: uel quod in legendo iterentur. Lit̾ȩ¬
latine. et grecȩ. ab hebreis uidentur exorte.
apud illos enim priꝰ dictum ẽ aleph dein de
ex simili enuntiatione apud grecos tractum
est alpha. in de apudlatinos. A. t̾rans lator¬
enim ex simili sono alterius linguę litt̾am
condidit. ut nosse possimus linguam hebra-¬
icam omnium linguarum et litterarũ eẽ
matrem. Sed hebrei uiginti duo elementa lit¬
terarum scđm ueteris testamenti libros utun-
habent. Hebreorum litterasa lege cepisse per

Expanded text:
latores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta abrepertus est propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. 3. Litterae autem dictae, quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebricam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntuhabent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per
Abbreviated transcription (Latin):
inc etiam et ab eleazaro pontifice petens
scripturas ueteris testamenti in grecã
uocem ex hebrea lingua ꝑ septuaginta int̃-¬
pretes transferre curauit. quas in alexan¬
drina bibliotheca habuit. Si quidẽ singłi
in singulis cellulis separati ita omnia pͥer
sp̃m scm interpretati sunt: ut nichil in
alicius eorum codice inuentum ẽe̾t quod
in ceteris uel in uerborum ordine discre¬
paret. Fuerunt et alii interpretes qui ex
hebrea lingua in grecum sacra eloquia trans-¬
tulerunt: sicut aquila sun macus et theo-¬
dotion. sicut etiam et uulgaris illa inter-¬
pretatio cuius auctor ñ apparet: et obhoc
sine nomine int̃pretis quinta editio non¬
cupatur. Preterca sextam et septimam-¬
editionem origenes miro labore reperit.
et cum ceteris editionibus comparauit.
Pres biter quoq hieronimus trium lingua¬
rum peritus. ex hebreo in latinum eloqui¬
um easdem seripturas conuertit. eloquent̃¬
q transfudit. Cuius int̃pretatio meri¬
to ceteris antefertur. nam est et uerboꝵ

Expanded text:
ic etiam et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli ino singulis cellulis separati ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimameditionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum
Abbreviated transcription (Latin):
bula mutuassent᷑: incertum ẽ. Lebeteᷤ eneȩ sunt
greco sermone uocatȩ. Sunt enim olle minores. an
usu coquendi parate. Sartago. ab strepitu soni
uocata. quando ardet in ea oleum.Tripedes appel¬
late. quod tribus pedibus constent. Has greci tripo¬
das uocant. Mola a sui rotunditate uocata. ut
mala pomoꝵ. sic et greei. Cribrum dictum. quod¬
ibi currat frumentum. quasi currifrum. Rota¬
bulum dictum. a ꝓruendo stercora. siue ignem.
ꝑanis coquendi gratia.
.UIIII. De uasis repositoris.

Expanded text:
bula mutuassent incertum est. Lebetae aeneae sunt bula mutuassent incertum est. Lebetae aeneae sunt Graeco sermone vocatae; sunt enim ollae minores in usum coquendi paratae. Sartago ab strepitu sonus vocata quando ardet in ea oleum. Tripedes appellatae quod tribus pedibus constent: has Graeci tripodas vacant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: sic et Graeci. Cribrumibi currat frumentum, quasi currifrum. Rotabulum dictum a proruendo stercora, sive ignem, panis coquendi gratia. CAPUT IX. De vasis repositoriis.
Abbreviated transcription (Latin):
Imicadium uas oleariũ. Scorcia. ariis¬
uas olearium. eo quod sit ex corio dictũ.
Alabastrum uas unguentariũ a lapide suige¬
nenis cognominatũ quem alabastrũ uocant. qui
incorrupta unguenta conseruat. Pixides uas¬
cula unguentaria ex buxo facta. Nam qͦd nos
burum. greci pixum uocant. Lenticula uascu¬
lum olearium. ex exe aut argento factum: a lini¬
endo dictum. His enim reges et sacerdotes li¬
niebantur. UIII. De uasis coqͥnariis. ⁊ pistoriis.¬
mnia uasa coquendi causa parata coquu¬
la dicuntur. Plautus. Eneis quoquulis
michi excocta ẽ om̃is miscdđia. Olla dicta pro eo
quod ebulliat in ea aqua. igne subiecto. ut al¬
tius uapor enuttatur. Unde et bulla dicitur.
quȩ in aqua uenti intus sp̃usustentat᷑. Latella¬
dicta quasi patula olla ẽ enim oris patentioribus.
Cacabus et eucuma. a sono feruoris cognominant᷑.
Hȩc in grecis et latinis cõmunia nomina habent.
sed utrũ latini a grecis. angreci a latinis hȩc uoca¬

Expanded text:
micadium, vas olearium. Scortea, vas olearium, eo quod sit ex corio, dictum. 2. Alabastrum, vas unguentarium a lapide sui generis cognominatum, quem alabastritem vocant, qui incorrupta unguenta conservat. 3. Pyxides, vascula unguentaria ex buxo facta Nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. 4. Lenticula vasculum olearium ex aere aut argento factum a liniendo dictum. His enim reges e sacerdotes liniebantur. CAPUT VIII. De vasis coquinariis. 1. Omnia vasa coquendi causa parata cocula dicuntur. Plautus: Aeneis oculis mihi excocta est omnis misericordia. 2. Olla dicta, pro eo quod ebulliat in ea aqua, igne subjecto, 503 ut altius vapor emittatur. Unde et bulla dicitur, quae in aqua venti intus spiritu sustentatur. Patella, quasi patula. Est enim olla oris patentioribus. 3. Cacabus, et Cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis communia nomina habent, sed utrum Latini a Graecis, an Graeci a Latinis haec
Abbreviated transcription (Latin):
Us generale nomen ẽ. Lex autem iuris
est species. Ius autem dictum quia iustỹ
est. Omne autem ius legibus et moribꝰ¬
constat. Lex ẽ constitutio scripta. Mos ẽ
uetustate ꝓbata consuetudo. siue lex ñ scripta.
Nam lex a legendo uocata: quia scripta ẽ.
Mos autem longa consuetudo ẽ: de moribus
tracta tantundem. Consuetudo autemẽ. ius
quoddam moribus institutũ. quod ꝓ lege sus¬
cipitur: cum deficit lȩx. nec differt scriptu.¬
ra an ratione consistat: quando et legem
ratio cõmendat. Porro si ratione lex constat.
lex erit omne iam quod ratione constiterit.
dum taxat quod religioni congruat. quod dis¬
ciplinȩ conueniat: quod saluti ꝓficiat. Uoca¬
ta autem consuetudo quia in cõmuni. ẽ. usu.
us aut naturale. ẽ. aut ciuile. aut gentiũ.
ne aliqua habetur: ut uiri et feminȩ cori¬
iunctio. liberorum successio et educatio. com¬
munis omnium possessio. et omniũ una li¬
bertas. adquisitio eoꝵ quȩ cȩlo terra mariq

Expanded text:
us generale nomen est, lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribconstat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usu.m aut naturale est, aut civile, aut gentium. ne aliqua habetur, ut viri et feminae conjunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio et omnium una libertas, acquisitio eorum, quae coelo, terra marique
Abbreviated transcription (Latin):
a funibus. quos ante usum papiri cera curũdatos
habuere maiores. Unde et funera dicuntur.
funalia autem greci scolaces dicunt. quod sint
scoliciȩ: hoc ẽ mortis. Hos romani funes et funa¬
lia nominabant. Funalia candelabra apud ueteres
exstantes stiimulos habuerunt aduncos. quibus
funiculi cera ut huiꝰcemodi alimento luminis obli¬
ti figebantur. Idem itaq et stimuli preacuti. funa.¬
lia dicebantur. Lampas flamina ẽ in uertice lu¬
cens. Dicta quod lambentis motum ostendere ui-¬
deatur. Fax dicta quod focum faciat. ouiꝰ dimi¬
nutiuum facula: Lantema inde uocatur. quod lu¬
cem interiꝰ habeat clausam. Fit enim ex uitro. reclu¬
so intus lumine. ut uenti flatus adire ñ possit:¬
et ad p̃bendum lum̃ facile ubiq circunferatur. Lu¬
cubrum uocatum quod luceat in umbra. Est enun
modicus ignis: qui solet ex tenui stuppa ceraq for¬
mari. Pua ẽ quȩ in modum arȩ ex lignis construi so¬

Expanded text:
a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut et ad prebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum, quod luceat in umbra. Est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyre est que in modum are ex lignis construi so
Abbreviated transcription (Latin):
b igne colendo et ligno antiqui appellauert̃
focum. Fos enim grece latine ignis est. Un¬
de et iuxta philosophos quosdam euncta ꝓereant᷑.
et reuera sine calore nichil nascitur. adeo ut de sep¬
tentrione dicat᷑. steriliñ quicquam frigore gignit.
Uarro autem focos ait dictos quod foueant ignes.
Nlam ignis ipsa flamma.ẽ. quicquid autẽ igneni
fouet. fociis uocatur. seu ara sit. siue quid aliud
in quo ignes fouentur. Lucerna alicinio dicta ẽ.
Unde et breuis ẽ. lu. Ut ꝑsius. Dispositȩ pinguẽ
nebulam uomuere lucernȩ. Sienim aluce diceret᷑.
non staret uersus. Liciiis autẽ quasi lueriiius. Est
eium cicende la lucernȩ. Candelabrum a candelis dicꝰ¬
tum. quasi candela forum: quod candelam ferat. Cereꝰ
ꝑ diriuationem acera nom̃ habet ex qua formatur.
De quo quidam. Hic tibi nocturnos prestabo cereus
ignes subducta a luce altera. luxtibisum. Lacuna.¬
ria pendentia lumina quasi lucunaria. id est in aere
lucentia. Funalia sunt quȩ intra ceram sunt. dicta

Expanded text:
b igne colendo culinam antiqui appellaverunt focum. Focus, quia φῶς Graece, Latine ignis est, unde juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud, in quo ignis fovetur. 2. Lucerna a lychno dicta est, unde et brevis est lu, ut Juvenalis: Dispositae pinguem nebulnon staret versus. Licinius autem quasi lucinius; est enim cicindela lucernae. Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereus per derivationem a cera nomen habet ex qua formatur. De quo quidamMart. 14, 42: Hic tibi nocturnos praestabo cereus ignis: nam subducta luce altera lux tibi sum. Lacunaria pendentia sunt lumina, quasi lucanaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur quae intra ceram sunt, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
dicta passio a satiris. Diarria iugis uentris cur-¬
sus sine uomitu. Dissenteria ẽ diuisio continu¬
ationis. id ẽ. ulceratio in testini. Dis enim diui¬
sio ẽ. intera intestina. fit autẽ antecedente
fluore quem greci diarriam uocant. Lienteria
dicta quod cibum tamquam ꝑ lineam intesti¬
ni nullis obstantibus faciat ꝓlabi. Colica pas¬
sio nomen sumpsit ab intestino quem greci
colum uocant. Ragadie dicuntur eo quod
fissurȩ sint rugis collectȩ cuta orificium. hȩc
et emorroidȩ a sanguinis fluore dictȩ. Gre
ci enim sanguinem emath dicunt.

Expanded text:
Dicta passio a Satyris. Diarria iugis ventris curDicta passio a Satyris. Diarria iugis ventris cursus sine vomitu. Disinteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini. Dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem antecedente fluore, quem Graeci διάρροιαν vocant. Lienteria dicta, quod cibum tamquam per lenia intestinae nullis obstantibus faciat prolabi. Colica passio nomen sumpsit ab intestino, quem Graeci κῶλον appellant. Ragadiae dicuntur, eo quod fissurae sint rugis collectae circa orificium. Haec et emorrci enim sanguinem ema dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a diminutione corporis. Nam greci nutrim̃¬
ti cessationem atrofian dicunt. Est enim tenu¬
itas corporis. ex causis latentibus : et paulatim
conualescentibꝰ. Sarcian ẽ suꝑfluum carnis
incrementum: quo ultra modum corpora sagi¬
nantur. Greci enim carnem sarcian uocant.
Sciasis uocata a parte corporis quam uexat.
Nam uertebrorum ossa quoꝵ suminitas ilioꝵ
initio terminatur: greci seia uocant. Fit autẽ
de flegina quotiensꝰ descenderit in recta ossa.
et efficitur ibi glutinatio. Podagram greci a
retentione pedum dicunt nominatã. et a fe-¬
rali dolore: siquidem omne quod inmite fue¬
rit abusiue a greste uocamus. Artericus mor¬
bus ab articulorum passione uocabulum sũp̃¬
sit. Cauculus ẽ petra quȩ in uesica fit. unde
et nomen accepit. Qignitur autem ex materia
flegiatica. Stangiuiria dicta ẽ eo quod strigat
urinarum difficultatẽ. Satiriasis iuge deside¬
rium ueneris. cum extensione naturaliũ lotoꝵ

Expanded text:
a diminutione corporis. Nam Graeci nutrimea diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis vocata a parte corporis, quam vexat. Nam vertebrorum ossa, quorum summitas iliorum initio terminatur, Graeci ἰσχία vocant. Fit autem de phlegma quotiens descenderit in recta ossa, et efficitur ibi glutinatio. Podagram Graeci a retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agreste vocamus. Artriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. Cauculus petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultatem. Satiriasis iuge desiderium Veneris cum extensione naturalium locorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam collectiones greci apostomas uocant.
Enpis dicta ab apostoma intrinsecus. uel in¬
latere. uł in stomacho. cum dolore et febribus. et
tussi. et abundantibus spumis et purulentis.
Epatitus morbus eiecoris nomen passione acce¬
pit. greci enim iecur epatin uocant. Lienosis
absplene uocabulum sumpsit. Ereci enim
splen lien dicunt. Ydropis nomen sumpsit ab
a quoso humore cutis. Nam greci ydros aquã
uocauerunt: ẽ enim humor subcutaneus: cum
inflatione turgenti & anelitu fetido. Nefresis
a renum dolore nomen accepit. Renes enim gre¬
ci nefretindicunt. Paralisis dicta a corporis im¬
pensatione facta ex multa infrigidatione. aut
in toto corpore aut in parte. Cacexia nomen
sũpsit a corporis in uiria uł habitu. Cacexia
enim malam uexationem greci uocauerunt.
fit autem hȩc passio intẽꝑantia egrotantis. uł
curatione mala medicaminis. aut̃ post egritu¬
dinem tarda resũptio. Atrophia nom̃ accepit

Expanded text:
Nam collectiones Graeci apostomas vocant. Nam collectiones Graeci apostomas vocant. Enpiis dicta ab apostoma intrinsecus vel inlatere vel in stomacho cum dolore et febribus et tussi et abundantibus spumis et purulentiis. Hepaticus morbus e iecoris passione nomen accepit. Graeci enim iecur ἧπαρ vocant. Lienosis ab splene vocabulum sumpsit. Graeci enim σπλὴν lien dicunt. Hydropis nomen sumpsit ab aquoso humore cutis. Nam Graeci ὑδωρ aquam vocaverunt. Est enim humor subcutaneus cum inflatione turgente et anhelitu foetido. Nefresis a renum languore nomen accepit. Renes enim Graeci νεφροὺς dicunt. Paralesis dicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, aut in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis iniuria vel habitu. Καχεξίαν enim malam vexationem Graeci vocaverunt. Fit autem haec passio intemperantia aegrotantis, vel curatione mala medicaminis; aut post aegritudinem tarda resumptio. Atrofia nomen accepit
Abbreviated transcription (Latin):
one. unde et coriza nomen accepit. Brancos
est prefocatio fautium a frigido humore. Gre¬
ci enim guitur brac eos dicunt. circa quem
fauces sunt quas nos corrupte brancias dicimꝰ.
Raucedo amputatio uocis. hȩc et arteriasis
uocatur. eo quod uocem raucam et clausam red¬
dat ab arteriarum iniuria. Suspirium nom̃
sumpsit. quia inspirationis difficultas ẽ. quam
greci dis nouam uocant. id ẽ. p̃focationem.
Peripleomonia a pulmonibꝰ nomen accepit. Ẽ
enim pulmonis tumor cum spumarũ sanguine¬
arum effusione. Emoptois. Emissio sanguinis
ꝑ os. Unde et nomen accepit. Emath enĩ san¬
guis dicitur. Tisis ẽ ulceratio et tumorin pul¬
monibus: qui in uiuenibus facilius uenire
solet. Lisin autem apud grecos dicta quod sit
consumptio totius corporis. Tussis grece abal-¬
titudine uocatur. quod a ꝓfundo pectoris ueniat.
Cuiꝰ contraria ẽ suꝑior in faucibus: u bi uua
distillat. Apostoma a collectione nom̃ accepit.

Expanded text:
one; unde et coryza nomen accepit. Branchos one; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus. Raucedo amputatio vocis. Haec et arteriasis vocatur, eo quod vocem raucam et clausam reddat ab arteriarum iniuria. Suspirium nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graeci δύσπνοιαν dicunt, id est praefocationem. Peripleumonia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor cum spumarum sanguinearum effusione. Haemoptois emissio sanguinis per ora, unde et nomen accepit. Αἷμα enim sanguis dicitur. Tisis est ulceratio et tumor in pulmonibus, qui in iuvenibus facilius venire solet. Φθίσις autem apud Graecos dicta, quod sit consumtio totius corporis. Tussis Graece ab altitudine vocatur, quod a profundo pectoris veniat. Cuius contraria est superior in faucibus, ubi uva titillat. Apostoma a collectione nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
lens concidat spumetq. Comitialis autem
dictus quod apud gentiles cum comiciorum die
cuiquã accidisset comitia dimittebant᷑. Erat
autem apud romanos comitior dies sollempnis
ta. Nam grecoꝵ uetustas furorem manicẽ appel
labat. siue ab iniquitate quam greci manie uo¬
cauerunt. siue adiuinatione: quia diuinare
nigro felle. Greci enĩ nigrum melan uocant.
fesꝰ autt̃ colen appellant. Epilemsia autem
in fantasia fit. melancolia in ratione. mania
in memoria. Tipi sunt frigidȩ febres qui abu¬
siue tipi appellantur: ab herba quȩ in aquis
nascitur. latine forma atqstatus dicitur. Est
enim accessionum uł recessionum reuolucio per
statuta tẽporum interualla. Reuma grece. lati¬
ne eruptio siue fluor appellatur. Catarrꝰ ẽ
fluor reume iugis ex naribus quȩ dum ad
fauces uenerit: brancas uocatur: dum ad
toracem uel pulmonẽ tisis dicitur. Corira ẽ¬
rium et ꝓuocationem fecerit cum sternutati.¬

Expanded text:
lens concidat spumetque. Comitialis autem lens concidat spumetque. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennista. Nam Graecorulabat sive ab iniquitate, quam Greci manie vocaverunt; sive a divinatione, quia divinare nigro felle. Graeci enim nigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilemsia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum vel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellatur. Catarrhus fluor reume iugis ex naribus, qui dum ad fauces venerit brancos vocatur, dum ad toracem vel pulmonem tisis dicitur; catarrium, et provocationem fecerit cum sternutati
Abbreviated transcription (Latin):
lea ex causa nomen habet. Capitis enim pas¬
sio ẽ. et greci caput cefalin uocant. Scothomia¬
ab accidenti nomen sumpsit. quod repentinaᷤᷤ
tenebras ingerat oculis: cum uertigine capi¬
tis. Uertigo autem ẽ quocienscũq uentus
consurgit: et t̾ram in circutũ mitcit. Sic
et in uerticem hominis arteriȩ et uenȩ uen¬
tositatem ex resoluta humectatione gignuN.
et in oculis girum faciunt: unde et uerti¬
go nuncupata ẽ. Epilensia uocabulum sũp̃¬
sit quod mentẽ appendens. pariter etiam cor¬
pus possideat. Qreci enim appensionem
epilensiam appellant. fit autem ex melan-¬
colico humore quotiens exuberauerit. et
ad cerebrum conuersus fuerit. Hȩc passio
et caduca uocatur. eo quod cadens eger
spasmos patiatur. Hos etiam uulgus lunaticos
uocant. quod ꝑ lunȩ cursum comitetur eos in¬
sania demonum. Iđẽ et laruatio ipse.ẽ. et
morbus comitialis idẽ maiorꝰ diui̾nus quo ca¬
duci tenentur. Cui tanta uis ẽ: ut homo ua¬

Expanded text:
lea ex causis nomen habet, capitis enim passio est, et Greci caput cephalinomen habet, capitis enim pasab accidenti nomen sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. Vertigo autem est quotienscumque ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. Sic et in vertice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpendens pariter etiam corpus possideat. Graeci enim adpensionem ἐπιληψίαν appellant. Fit autem ex melancholico humore, quotiens exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. Hos etiam vulgus lunaticos vocant, quod per lunae cursum comitetur eos insidia daemonum. Item et larvatici. Ipse est et morbus comitialis, id est maior et divinus, quo caduci tenentur. Cui tanta vis est ut homo va
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ sunt. subtiles ac tenues sonos emittunt.
Pingues sunt uoces quando sp̃s multus si¬
muiꝰ egreditur sicut uirorum. Acuta uox¬
est tenuis alta. sicut in cordis uidemus.
Dura uox ẽ quȩ uiolenter emittit sonos.
sicut tonitruum. sicut incudis sonus.
quotiens in durum malleus ꝑcutitur
ferrum. Asꝑa uox ẽ rauca et quȩ disper-¬
gitur ꝑ minutos et indissimiles pulsus.
Ceca iiox ẽ quȩ mox ut emissa fuerit con¬
ticessit atq suffocata nequaquã longius
ꝓducitur: sicut ẽ in fictilibus. Uinnola ẽ
uox mollis atq flexibilis. et uinnola dicta
auinno hoc ẽ cincintio molliter flexo.
Perfecta autem uox ẽ. alta suauis et cla¬
ra. Alta ut in sublum sufficiat. Clara:
ut aures adimpleat. suauis. ut animos
audientium blandiatur. Si ex his aliquid¬

Expanded text:
dae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. dae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus percutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: ut aures adimpleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si autem ex his aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
melos a suauitate et melle dicta. Diaste¬
ma est uocis spacium ex duobus uł pluribꝰ
sonis aptatum. Diesis ẽ spatia quędam et
deductiones modulandi atq uergentes
de uno in altero sono. Tonus ẽ acuta enun-¬
tiatio uocis. ẽ enim armoniȩ differentia. et
quantitas. quȩ in uocis accentu uł tenore
consistit. cuiꝰ genera in quindecim partib
musici diuiserunt. Ex quibꝰ y ꝑlydius
nouissimus et acutissimus. Ypodorius om¬
nium grauissimus. Cantus.ẽ. inflexio uo¬
cis. Nam sonus directꝰ ẽ. Precedit autẽ sonꝰ
cantum. Arsis ẽ uocis eleuatio hoc ẽ initi¬
um. Thesis ẽ positio uocis. hoc ẽ finis. Sua¬
ues uoces sunt subtiles. et spissȩ. clarȩ atq
acute. ꝑspicue uoces sunt. quȩ longius
tinuum locum: sicut clangor tubarum.
Subtiles uoces sunt quibus ñ ẽ sp̃s. qualis
est infantium uł mulierũ. uł egrotantiũ.
sicut in neruis. quȩ enim subtilissi mȩ cor¬

Expanded text:
melos a suavitate, et melle dicta. 5. Diastemelos a suavitate, et melle dicta. 5. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. 6. Diesis est spatia quaedam, et deductiones modulandi, atque vergendi de uno in alterum sonum. 7. Tonus est acuta enuntiatio vocis; est enim harmoniae differentia, et quantitas, quae in vocis accentu vel tconsistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius tinuum locum, sicut clangor tubarum. 11. Subtiles voces sunt quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae chor
Abbreviated transcription (Latin):
Rima diuisio musicȩ quȩ arnonica
dicitur. idẽ. modulatio uoci. ꝑtinet
ad comedos. tragedos. aut choros. uel ad om̃s
qui uoce ꝓpria canunt. Hȩc ex inimo et cor¬
pore motum facit. et ex motu sonum ex qͦ
colligitur musica. quȩ in honine uox ap¬
pellatur. Uox est aer sp̃ũ uerberatus.
unde et uerba sunt noncurata. Proprie
autẽ uox hominum.ẽ. seu irationalium
animantiũ. Nam in aliis abusiue non
infremuit. fractasq ab litore uoces. Nam
ꝓprium ẽ. ut litorei sorent scopuli. et at
tuba terribilem sonitũ ꝓcul aere canoro.
Armonica ẽ modulatio uocis: et concordatio
plurimoꝵ sonoꝵ. uel coaptatio. Si infonia
est modulationis temperamentũ ex gra¬
ui et acuto concordantibus sonis siue in
uoce si ue inflatu. siue in pulsu. ꝑhanc
quippe uoces acutiores grauioresq concor¬
dant. ita ut quisquis ab ea dissonuerit:
sensum auditus offendat. Cuius contra¬
ria ẽ diafonia. idẽ uoces discrepantes uel
dissonȩ. Eufonia ẽ suauitas uocis. hec et

Expanded text:
rima divisio musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colligitur Musica, quae in homine vox appellatur. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu inrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. Harmonia est modulatio vocis, et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. 3. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes, vel dissonae. 4. Euphonia est suavitas vocis. Haec et
Abbreviated transcription (Latin):
et uide dicti circenses ab ensibus cura quos currebant.
Si quidem & in litore cucaripas fluminum currus
agitantes. gladios in ordine in ripe litore ponebant:
et erat artis equi ciroa pericula torquere. Inde et
circenses dicti putantur: quasi circum enses .xxuiii.
De
CIR¬
co

Expanded text:
et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et circenses dicti putantur, quasi circum enses. CAPUT XXVIII. De circo
Abbreviated transcription (Latin):
gonum genera fuisse inmensitas uirium
cursus celeritas. sagittandi ꝑitia. standipa¬
tieñtia. ad citharam quoq uł tibias incedendi gestꝰ.
de moribus quoq de forma. de cantandi modulatio-¬
sne. terrestris quoq belli et naualis prelii ꝑpetiendo¬
rumq suppliciorum certamina. XXuII. Deludis
gentilium celebrationibus in stituti sunt. Unde et
qui eos spestant: demonum cultibus inseruire uident᷑.
Nam res equestris antea simplex agebatur. et utiq
cõmunis usus reatus ñ erat. sed cum ad ludos coactꝰ
est naturalis usus. ad demoniorũ cultum trans latꝰ ẽ.
Itaq castori et polluci deputantur heȩ species. quibꝰ
equos a mercurio distributos ystoriȩ docent. Sed et
neptunus equestris ludi ẽ quem greci ippon appellañ.
sed et marti et ioui inludisequi sunt consecrati. et
ipsi quadrigis presunt. Circenses autem ludi ideo
dicti uł c̾ircum eundo. uł quodubinunc metȩ sunt
olim gladii ponebantur. quos quadrige circum ibant:

Expanded text:
gonum genera fuere, immensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina. 395 CAPUT XXVIIgentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris est, quem Graeci Hippion appellant; sed et Marti et Jovi in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. 3. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur, quos quadrigae circuibant,
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ : promentis ammonitione dictȩ.Tumulus dictꝰ
quasi tumens tellus. Sarcofagum grecum ẽ nom̃:
eo quod ibi corpora absumantur. Sarcia enim grece
caro: fagos comedere dicitur. Mau solea sunt sepul¬
chra seu monumenta regum: a mausoleo rege egip¬
tiorum dicta. nam eo defuncto uxor eius mire mag¬
nitudinis et pulchritudinis struxit sepulchrum.
in tantum ut usq hodie omnia monumenta pre¬
ciosa ex nomine eius mausolea noncupentur. Py¬
ramides genus sepulchroꝵ quadratum. et fastigi¬
atum ultra omnem excelsitudinem quȩ fierima
possunt. Unde et mensuram umbrarum egresse. nullã
habere umbram dicuntur.Tali autem edificio sur¬
gunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur.
sicut ignis. Pyrenim dicitur ignis. Hos egiptus
habet. Apud maiores enim potentes. aut sub monti.
bus. aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum
est ut suꝑ cadauera aut pyramides fierent: aut
ingentes columne collocarentur.

Expanded text:
riae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus riae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim pobus aut in montibus sepeliebantur; inde tractum est ut supra cadavera aut piramides fierent aut ingentes columne collocarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾nacula. tentoria sunt militum: quibꝰ in itinere
solis ardores tempestatesq ymbrium. frigorisq
iniurias uitant. Dicta autem tab̾nacula. quod cor¬
tine distentȩ funibus: tabulis inter stantibus ap-¬
penderentur quȩ tentoria sustiuerent. Tentorium
uocatum. eo quod tendatur funibus atq palis. unde
et hodie pretendere dicuntur. Papiliones uocantur.:
a similitudine paruuli animalis uolantis. qui max¬
ime abundant florentibus maluis. Hȩ sunt auiclẽ
quȩ lumine accenso conueniunt. et ciroa uolitantes
ab igne proxime interire coguntur . xi. De sepul
epulchrum: a sepulto dictum. Prius chris.¬
autem quisq in domo sua sepeliebatur: postea
uetitum ẽ legibus. ne fetore ipso corpora uiuentiũ
contacta inficerentur. Alonumentum idõ noncupat᷑:
eo quod mentem moneat ad defunc̾ti memoriam. Cũ
excidi tamquam mortiuis a corde. Cum autem uide¬
ris. monet mentem. et ad memoriam te reducit.
ut mortui recorderis. Al onumenta itaq et memo.¬

Expanded text:
abernacula tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores tempestatesque imbrium frigorisque iniurias vitant. Dicta autem tabernacula quod cortinae distentae funibus tabulis interstantibus adpenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque palis; unde et hodie praetendere dicuntur. Papiliones vocantur a similitudine parvuli animalis volantis, quae maxime abundant florentibus malvis. Haec sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa volitantes ab igne proxime interire coguntur. De sepulchris . Sepulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum  Psalm. 31, 12: 'Excidi tamquam mortuus a corde.' Cum autem videris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memo
Abbreviated transcription (Latin):
rosa ẽ ꝓducta oratio: et a lege metri so¬
luta. P rosum enim antiqui ꝓductum di¬
cebant et rectum. unde ait uarro apud plau¬
tum. ꝓsis lectis significari rectis. Unde etiã
quȩ ñ ẽ ꝑplexa numero sedrecta ꝓsa oratio di¬
citur. in rectum ꝓducendo. Alii ꝓsam aiunt
dictam ab eo quod sit ꝓfusa. uł ab eo quod spa¬
tiosius ꝓruat. et excurrat: nullo sibi t̃mino p̃¬
finito. Prȩterea tam apud grecos quã apud
latinos longe antiquiorem curam fuisse car¬
minum quam ꝓsȩ. Omnia enĩ priꝰ uersibus
condebantur: ꝓse autem studium sero uiguit.
Primus apud grecos. ferecides syrus solutam
orationem scripsit. Apud romanos autẽ appiꝰ
cecus aduersus pirrum solutam orationem
pͥmus exercuit. lam ex hinc et ceteri ꝓsȩ elo¬
quentia contenderunt¬
erunt De metris. Xxyi.

Expanded text:
rosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. De metris .
Abbreviated transcription (Latin):
nos ramalem dicere possumus. cuiꝰ probabilis. splen-¬
dens lenis et munda. Creandarum arborum nat᷑alit̃
tria sunt genera. Aut enim sua sponte nascuntur:
aut ex seminibus fortuitu iacentib surgunt: aut¬
ex radicibꝰ pullulant. Nam cetera usus inuenit. fa¬
uente natura. Omnia poma latini neutii generis
ẽe dicunt. Arbores autem femininiferes unt generis.
exceptis paucis. ut hic oleaster. hoc siler. uirgilius.
Ut molle siler. Item hoc burum. licet et hec buxus
dicatur. Nam suꝑfluam quidam uolunt facere
discretionem ut hec buxus de arbore dicamus: bux¬
um uero de ligno composito

Expanded text:
nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splennos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur; arbores autem feminini sunt generis, excepti«ut molle siler». Item ‘hoc buxum’, licet et ‘haec buxus’ dicatur: nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut ‘haec buxus’ de arbore dicamus, ‘buxum’ vero de ligno conposito
Abbreviated transcription (Latin):
bulum. Qumen grecum nom̃ est. Hoc enim illi
gomi dicunt. Resinam greci retinam uocant:
reg̾i enim grece dicitur quioquid manat: est enim
lacrima sudore exalata lignorum. ut cerasis. lintisei.
balsami. uł reliquarum arborum siue uirgultarũ
quȩ sudare ꝓduntur. sicut et odorata orientis ligna:
sicut guita balsami ac ferularum uł sucinorum:
cuiꝰ lacrima durescit ingeminam. Prima ẽ resina
terebintina: omnium prestantior. Affertur autẽ
ex arabiȩ patria.atq iudea. et syria. cipro et africa.
ex insulis quoq cicla dibus. Secunda lentiscina. quȩ
mastix uocatur hec ex chio insula deportatur. Tercia
pinalis quarum alia pitines alia piucine. alia liqͥ¬
da. alia arida : et affcruntur ex tirrena colofonia.
unde etiam nom̃ colofonia resina sumpsit. Pix gre¬
cum nomen ẽ quam illi pissa uocant. alii uolunt
ex pino picem uocari. Hȩc a grecis appellatur cionia

Expanded text:
bulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi bulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia πιτυΐνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία:
Abbreviated transcription (Latin):
uocant uiridi oleo et suaui apta. et dicta pausia
quod paueatur id est tundatur: unde et paui¬
mentum. Siria dicta proeo quod de siria est ad-¬
lata siue quia nigraẽ. Crustumia idem et uolemis
dicta eo quod uolam compleat magnitudine sui
hoc ẽ mecdiam manum: unde et inuolare dicimꝰ
Quidam autem uolemum gallica lingua bonũ
et magnum intelligunt. Colimbaedes appella
tȩ. Oleum autem ab olea nominatum. nam ut
diximus olea ẽ arbor unde diriuatum: fit oleũ.
sed quod ex albis fuerit oliuis expressum: uocatur
spanum. a grecis onfacion appellatum: quod autẽ
ex fuluis et nondum maturis fuerit expressum:
uiride appellatur: quod uero ex nimium maturis.
commune dicitur ex his ad usum uitȩ primumẽ.
spanum. secundum uride: tercium commune.
Amurra olei pars aquosa abemergendo dicta: id.ẽ.
quod aboleo se mergat et fex sit eius. Hanc greci
amurcen uocant: ex latina lingua trahentes uoca.¬

Expanded text:
vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus 62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes voca