comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misit sagitias suas & dissipauiteos. E ladius uindictam uel ser modñi in a postolo. uiuusenim est
sermodñi& efficar & penetrabilior omnigladio ancipiti. Rumphea. Idem quod supra Tu
dĩ uox manifestadñi in apostolo iniussu inuoce archangeli & intubadĩ Currusdĩ sedesdi
ulcorreptiodisciplinae. In psalmo uirga aequitatis uirga regnitui Baculum dĩ sustentatio c¬
solationisdĩ inpsalmo uirgatua & baculus tuus i psame consolata sunt . Carbones ignis caritatis
autexemplarum inpsalmo cum carbonibus de solatoriis. Fumus initia conpunctionis futura¬
uel ipsius comminationis dĩ. in psalm̃ ascendit fumus in ira eius. Itemin alia parte sicut fumus oculis
tam quam ignis seditq supra singulus eorum & repleti sunt omnes spũ scõ¬

Expanded text:
misit sagittas suas et dissipauit eos. Gladius uindicta uel sermo domini; in apostolo: uiuus est enim misit sagittas suas et dissipauit eos. Gladius uindicta uel sermo domini; in apostolo: uiuus est enim sermo dei et efficax et penetrabilior omni\' gladio ancipiti. Romphea idem quod supra. Tuba dei uox manifesta domini; in apostolo: in iussu et uoce archangeli et in tuba dei. Currus dei sedes dei uel correptio disciplinae; in psalmo: uirga aequi tatis, uirga regni tui. Baculum dei sustentatio consolationis dei; in psalmo: uirga tua et baculum tuum ipsa me consolata sunt. Carbones ignis caritatis aut exemplorum uel ipsius conminationis dei; in psalmo: ascendit fumus in ira eius. item in aliam partem sicut fumus oculis tamquam ignis seditque super singulos eorum et repleti sunt omnes sp
Abbreviated transcription (Latin):
Oculidñi Intellegentur inspectio diuina. In psalmo oculidñ superiustos: Auresdñi cumex¬
audire dign&ur inpsalmo & aures eius in preceseorum. O sdñ Sermo ad homines in pro¬
pheta o sdñi locutum est. Verbum dñi filius In psalmo eructauit cormeum uerbũ bonum
rachium dñi filius perquem omnia operatus ẽ in propheta. & brachium dñi cuire uelatum ẽ :
Sexteradñs. Idem quod supra Inpsalmo. Dexterad ñi fecit uirtutem. Vterus dñi secretum
in psalmo. & caligo subpedibuseius. Vestigiadñ operum sec retorum signa. In psalino & ues¬
tigiacius nonco gnoscentur. Cressus dñ aduentus ud uisitatio dñi In psalmo uisi sunt in
gressustiud̃ Arm adñi Adiutoria eius in scõs in psalmo ad p̃hende arma & scutum. S cutum
protettod̃ inpsalmo dñe ut scutobonae uoluntatis coronastinos F ramea ulciodiuma in m¬
Arcuin suum tetendit & parauit illum Sagntte p̃cepta diuina ucla postoli. inpsalmo¬

Expanded text:
omini intelleguntur inspectio diuina; in psalmo: oculi domini super iustos. Aures domini cum exaudire dignatur; in psalmo: et aures eius in preces eorum. Os domini sermo ad homines; in propheta: os domini locutum est. Uerbum domini filius; in psalmo: eructauit cor meum uerbum bonum. Bracchium domini filius, per quem omnia operatus est; in propheta: bracchium domini cui reuelatum est. Dextera domini idem quod supra; in psalmo: dextera domini fecit uirtutem. Uterus domini secretum, in psalmo: et caligo sub pedibus eius. Uestigia domini operum secretorum signa; in psalmo: et uestigia tua non cognoscentur. Gressus domini aduentus uel uisitatio domini; in psalmo: uisi sunt gressus tui, deus. Arma domini adiutoria eius in sanctos; in psalmo: adprehende arma et scutum. Scutum protectio dei; in psalmo: domine, ut scuto bonae uoluntatis tuae coronasti nos. Framea ultio diuinarcum suum tetendit et parauit illum. Sagittae praecepta diuina uel apostoli; in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus illequiquin quaginta denariosdebuit. iudaeorum trppumhabuit. Illeuero qui
quinquaginta gentium figuram ex pressit. qui ab initio mundi debitor semper existens.
Crrografipeccatum perpaenitentiam nonex soluit. Adueniente itaq xp̃o tandem credidit . atq
uberiorem miseri cordie fructum accepit. unde quiaplus illiest concessum axp̃o. amplius dilige¬

Expanded text:
et, et gentium, ex quibus ille qui quinquaginta denarios debuit Judaeorum typum habuit; ille vero qui et, et gentium, ex quibus ille qui quinquaginta denarios debuit Judaeorum typum habuit; ille vero qui 144 quingentos, gentium figuram expressit, qui ab initio mundi debitor semper existens, chirographum peccati per poenitentiam non solvit. Adveniente itaque Christo, tandem credidit, atque uberiorem misericordiae fructum accepit, unde quia plus illi concessum est a Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quimissi sunt uocare inuitatos. apostoli sunt atq prophetae. quiuideos perlegem. &euan¬
gelium prouocauerunt. Sedille modoterrenis uoluptatibus. modo carnis & legis onere
pressi sollem nitatem aduentus dñi contempser. ex quoquasi se indignos existimauerunt
uitae aeternaegentes introisse manifestantur. Rex iratus quimisitexercitibus suis. &ꝑ
cae sarem romanorum qui& populo gladio uastauit. & cuuitatem hierus alem funditus cũsuis
uniuersis euertit Itaut ulterius belligerare nom possint. Hominem autem non habentẽ
uestẽ puptialem. In accubitu quiloquenterege obmutuit. quemiub& seruissuis alligatũ
mittere intenebras exteriores : Ille est quiin fide quidem cumceteris requiescit. sedsi in¬
uentus fuerit Indiemiudicii uestem carnis habere pollutam confestim iubetur abangelis
tolle acmergunge hennamignis aeterni: Duo debitores. exquibus unus debebat feneratori

Expanded text:
qui missi sunt vocare invitatos, apostoli sunt atque prophetae, qui Judaeos per legem et Evanqui missi sunt vocare invitatos, apostoli sunt atque prophetae, qui Judaeos per legem et Evangelium vocaverunt; sed illi modo terrenis voluptatibus, modo carnis et legis onere pressi, solemnitatem adventus Domini contempserunt, ex quo se indignos existimaverunt vita aeterna, gentes autem introisse manifestantur. 190. Rex iratus, qui misit exercitus suos, et Caesarem Romanorum, qui et populum gladio vastavit, et civitatem Jerusalem funditus cum suis universis evertit, ita ut ulterius belligerare non possit. 191. Homo autem non habens vestem nuptialem in accubitu, qui, loquente rege, obmutuit; quem jubet servis ablatum mitti in tenebras exteriores , ille est qui in fide quidem cum caeteris requiescit; sed si inventus fuerit in die judicii vestem carnis habere pollutam, confestim jubetur ab angelis tolli, et mergi in gehennam ignis aeterni. 192. Duo debitores, ex quibus unus debebat feneratori
Abbreviated transcription (Latin):
circumdedit Idestangelorum munitione uallauit. Coloniautem quibus uineam locaut
opulus esti srł. qui subdiuinocultu possedithierusalem. Seruiautẽ qui tempore fructus
missi interfecti sunt a colonis. prophetae intelleguntur quorum sanguis effusus ẽ aiudaeis
dumabeis quaererent iustitia fructum. & legis: filius autẽ nouissimae missus que melec¬
tum coloni extrauin eam occiderunt xp̃sestquemcruci fixerunt iudei. eicientes eum
extra portas hierusalem. Coloniquoq quos dñ suineae perdidit. Id est populi iudȩorum in¬
telliguntur quiolim uidentur dispersi atq perempti sunt: Illiautem agricolȩ ad quos iunea
trans ferri precipitur. significant a postolos uel successores a postolorum. Rex qui fecit nuptias
filiosuo. dspater intellegitur qui copulauit ex uirgine carnem uirginem xp̃o. Seruiuero

Expanded text:
circumdedit, id est, angelorum munitione vallavit. 185. Coloni autem quibus vineam locat , circumdedit, id est, angelorum munitione vallavit. 185. Coloni autem quibus vineam locat , populus est Israel, qui sub divino cultu possedit Jerusalem. 186. Servi autem qui tempore frugum missi interfecti sunt a 143 colonis , prophetae intelliguntur, quorum sanguis effusus est a Judaeis, dum ab eis quaererent justitiae fructum et legis. 187. Filius autem novissime missus, quem ejectum coloni extra vineam occiderunt , Christus est, quem crucifixerunt Judaei, ejicientes eum extra portas Jerusalem. 188. Coloni quoque, quos Dominus vineae perdit , populi Judaeorum intelliguntur, qui olim, ut videntur, dispersi atque perempti sunt. Illi autem agricolae ad quos vinea transferri praecipitur, significant apostolos, vel successores apostolorum. 189. Rex qui fecit nuptias filio suo , Deus Pater intelligitur, qui copulavit ex virgine carnem virginem Christo. Servi vero,
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis accipiunt. In illis conseruans xp̃s iustitiam quia primahora natiuitatisope¬
ratisunt. In isti sinpendens misericordiam. quia unauitae hora laborauerunt. Duo
filii missi adoperandam uineam duorumpopulorum trppumde monstrant. Primus enĩ
missus uocatur gentium populus pernaturalem intellegentiam ad operis diuinȩ cultu
ram quitamenspernens contumax exstitit seseiturum negauit. adueniente autemdnõ
priorem contumaciam sequens emendauit oboedientiam : Secundus autemmissus
iuda eos ꝑ legis cogmitionem responditomnia quaecumq dixerit dñs faciemus. sedidcir
damnatur. quia non solõm in professionẽ legem praeuaricauit. sed& in ipsodño uineae
paricidalis manus exercuit. Homo quiuin eam plantauit dsest qui condidithierusa¬
lem inquaa edificauit turrem. & torcular fodit. uidelic& & templum. & altare . & serem

Expanded text:
beatitudinis accipiunt, in illis conservans Christus justitiam, qui a prima hora nativitatis opebeatitudinis accipiunt, in illis conservans Christus justitiam, qui a prima hora nativitatis operati sunt, in istis impendens misericordiam, qui una vitae hora laboraverunt. Duo filii missi ad operandam vineam duorum populorum typum demonstrant. Primus enim missus vocatur gentium pram, qui prius tamen contumax exstitit, et sese iturum negavit. Adveniente autem Domino, priorem contumaciam sequente emundat obedientia. Secundus autem missus Judaeorum per legis cognitionem respondit: Omnia, quaecunque dixerit Dominus, faciemus; sed idcirco damnatur, quia non solum in professionem legis praevaricatus est, sed in ipsum Dominum vineae parricidales manus exercuit. 184. Homo qui vineam plantavit , Deus est, qui condidit Jerusalem, in qua aedificavit turrim, et torcular fodit, videlicet templum, et altare, et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
colunt. non habent regnum caelorum ubi facilius gentilis populus crinibus tortuosus & sarci¬
nispeccatorum grauatus ingreditur ꝑforamen acus quasi perangustias passionum & puno
cedem permittit: xp̃s est quiuocat omnes adcultum fidei. promittens eis proemium per¬
fectȩ beatitudinis. Operarii hora prima conducti. hi sunt quia rudimentis infantiae
cultum fidei consecuti sunt. Qui autem horatertia. hiquiadinolescentia ad fidem accesser̃
uiuero hora sexta conducti sunt: hi sunt quiiniuuentutis aetatem crediderunt: Quinona
hora accesserunt. illi sunt quiiam aiuuentute in senec tutem declinantis gratiam per¬
ceperunt Quiuero inultima hora illisunt quiiam de crepitu. & in extremo uitaesuȩ
tempore conducti ad xp̃muenerunt. reliquitamen priores parem mercedem. aeternȩ

Expanded text:
colunt, non habent regnum coelorum, ubi facilius gentium populus criminibus tortuosus, et sarcicolunt, non habent regnum coelorum, ubi facilius gentium populus criminibus tortuosus, et sarcinis peccatorum gravatus, ingreditur per foramen acus, quasi per angustias passionis, dolor142 promittit , Christus est, qui vocat omnes ad cultum fidei, promittens eis praemium perfectae beatitudinis. 178. Operarii hora prima conducti hi sunt qui a rudimentis icultum fidei consecuti sunt; qui autem hora tertia, hi sunt qui in adolescentia ad fidem accesserunt; qui vero hora sexta conducti sunt, hi sunt qui in juventutis aetate crediderunt; qui autem hora nona accesserunt, illi sunt qui a juventute in senectutem declinantes, Christi gratiam perceperunt; qui vero ultima hora, illi sunt qui jam decrepiti et in extremo vitae suae tempore vocati ad Christum venerunt: qui tamen prioribus parem mercedem aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
quirelictis milibus angelorum incaelum: ouemquaeperierat inadam ut bonus pastor quaesitã
ingentibus repperit: atq crucis suae humeris paradisum reportauit. Mulier quae perdi¬
tam repperit dagmam. ecclesia est quae animam diaboli laqueis abstractã : dum inuenerit
perpaenitentiam & angelorum & hominum faciat laetitiam: Debitor decemmilium talen¬
torum significat homines quidõ submultos obnoxii. pertrans gressionem decemprecepto¬
gum. sed sicut nobis pascentib ad nõ peccatiuincula relaxantur : it a unusquisq nr̃mdimittat¬
de exemplo dñi nedumminima debita in nobis peccantibus non concidemus. maiora nr̃a ex¬
soluere cumusuris paenarum cogamur reddere. Diues qui camelo comparatur. personam
indicat iudaeorum quidelegis potentiã gloriantur. quamquam propterter renam quod

Expanded text:
qui, relictis millibus angelorum in coelo, ovem quae perierat in Adam, ut bonus pastor, quaesitam qui, relictis millibus angelorum in coelo, ovem quae perierat in Adam, ut bonus pastor, quaesitam in gentibus reperit, atque crucis suae humeris ad paradisum reportavit. 174. Mulier, quae perditam reperit drachmam, Ecclesia est, quae animam diaboli laqueis abstractam et perditam, dum invenerit per poenitentiam, et angelorum et hominum facit laetitiam. 175. Debitor decem millium talentorum significat homines qui Deo sunt obnoxii per transgressionem decem praeceptorum, sed sicut nobis poscentibus a Domino peccati vincula relaxantur, ita unusquisque nostrum dimittat exemplo Domini, ne dum minima debita in nos peccantibus non concedimus, majora nostra exsolvere cum usuris poenarum cogamur. 176. Dives, qui camelo comparatur , personam indicat Judaeorum, qui de legis potentia gloriantur, quanquam propter terrena, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nibus & duobus piscibus pastisunt ecdesiae sunt populi qui propinq corporis sensus. alimento
legis spiritalis axp̃oreficiuntur & duplicitestamento quasi gemellis piscibus saturantur quat
tuor milia autẽ uirorum quialiis septempanibus aluntur. eademgentium ecclesi a est qui in
quattuor partibus mundi diffunditur atq ubertatem septi formis gratiae recreantur
Ille quis a epe nuncinigne nunc in aqua cadebat. mundum significat. Igni s autem inflamm
temaquam carnis uoluptatem demontrat in quibus semper arreptus : cotidiano lapsu prae¬
cipitatur. Morses & helias quiapparuercum dño inmonte. lex & propheta intellegitur
quorũ uocibus passio & resurrectio & gloriadni declaratur. H omo habenscentum oues. &
relictis illis ouem perditã quaerit. ac repertam humeris reueha. figuramxp̃iex pressit.

Expanded text:
nibus et duobus piscibus 141 pasti sunt , Ecclesiae sunt populi, qui per quinque corporis sensus, alimento nibus et duobus piscibus 141 pasti sunt , Ecclesiae sunt populi, qui per quinque corporis sensus, alimento legis spiritualis a Christo reficiuntur, et duplici Testamento, quasi gemellis piscibus, saturantur. 170. Quatuor autem millia viri qui aliis septem panibus aluntur , eadem gentium Ecclesia est, quae in quatuor mundi partibus diffunditur, atque ubertate septiformis gratiae recreatur. 171. Ille qui saepe nunc in ignem, nunc in aquam cadebat , mundum significat. Ignis autem inflammantem cupiditatem, aqua carnis voluptatem demonstrat, in quibus semper arreptus quotidiano lapsu praecipitatur. 172. Moyses et Elias, qui apparuerunt cum Domino in monte , lex et prophetia intelliguntur, quarum vocibus passio, et resurrectio, et gloria Domini declaratur. 173. Homo habens centum oves, qui, relictis illis, ovem perditam quaerit, ac repertam humeris revehit , figuram Christi expressit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat paenitentem cui persubsecutã neglegentiam acriusmentem occupat carnis uoluptas
adiuntos secum septem alios uitiorum spiritus. Idestiracundiam. a uariciã. inuidiam
atq ingliuuem fornicationem Iin anemgloriam. atq: superbiam. Pater familias p̃ferens
dethes auro suo noua & uetera xp̃s est proferens de in penetrabili sapientia sua gemina testa
mentauetus inquofelicitas terrena promittitur nouum. perquod regnum caelorum spera¬
dum in quouo lucrescaeli. Idest spiritales animae requiescunt. Mulier quae fermentum
abscondit insatis tribus: significat sapientiam spiritali doctrina feruentem intrinitatis
amorem. Homoqui absconditum thesaurum in agrorepperit. ille est quiin isto mundo
uenditi somnibus xp̃muitamq aeternã adquir&. : Quinq milia uirorum. quidequinq pa¬

Expanded text:
ficat hominem poenitentem, cui per subsecutam negligentiam acrius mentem occupat carnis voluptas, ficat hominem poenitentem, cui per subsecutam negligentiam acrius mentem occupat carnis voluptas, adjunctis secum septem spiritibus vitiorum, id est, iracundia, invidia, ani gloria, fornicatione atque superbia. 165. Paterfamilias, proferens de thesauro suo nova et vetera , Christus est, proferens de impenetrabili sapientia sua gemina Testamenta, scilicet Vetus, in quo felicitas terrena promittitur, et Novum, per quod regnum coelorum sperado, in quo volucres coeli, id est, spirituales animae requiescunt. 167. Mulier quae fermentum abscondit in satis tribus significat sapientiam spiritualis doctrinae, ferventem in Trinitatis amore. 168. Homo, qui absconditum thesaurum in agro reperit , ille est qui in isto mundo, venditis omnibus, Christum vitamque aeternam acquirit. 169. Quinque millia viri qui quinque pa
Abbreviated transcription (Latin):
gat & nequaquam in exterioribus ultrauoluptatibus dissoluta discurrat. Archrsi nagogi
iudeitrppum tenuit. haec autemqui pro fluuio sanguinis laborabat. figuram hab& ecclesiae
quasia tergodñintetigit & ante accipere salutem quamsy nagoga promeruit. Duo caeci
iuxtauiam sedentis significant utriusq populos iuda eorum atq gentilium perfidem xp̃i¬
a saluatorecuratis. indicateos quiexidolatriagentum ad fidem dominicam conuertuntur
quibustamen ȩxpulso a corde daemoniorũ cultu. dumprimum lucem ꝑciperent fidei postea
qdlaiu d andumdm̃ eorum linguare soluitur. ut confiteantur eumquemantea negauerunt
Honio manum habens aridam. significat sy nagogam uelanimam miseri cordiae o peribus in¬
Hlomouosum cuicumdicitur extendemanumtuã & ad mon& semper porrigendum elymo
snam pauperum Homode quo in mundusspiritus exiens rursum eum occupat. signi¬

Expanded text:
gat, et nequaquam in exterioribus ultra voluptatibus dissgat, et nequaquam in exterioribus ultra voluptatibus dissdaeae typum tenuit; haec autem, quae profluvio sanguinis lem Christi credidit, quasi a tergo Dominum tetigit, et ante accipere salutem quam Synagoga, promeruit. 161. Duo caeci, juxta viam sedentes , significant utrosque populos Judaeorum, atque gentilium, per fidem Chria Salvatore curatus , indicat eos qui ex idololatria gentium ad fidem dominicam convertuntur, quibus tamen, expulso a corde daemonum cultu, dum primum lucem perceperint fidei, postea ad laudandum Deum eorum lingua resolvitur, ut confiteantur eum quem antea negaverunt. 163. Homo manum habens aridam significat Synagogam, vel animam misericordiae operibus infructuosam, cui cum dicitsynam pauperibus. Homo, de quo immundus spiritus exivit, et rursum eum occupavit, signi
Abbreviated transcription (Latin):
filia est pars illa credentium quaedataest petroregenda. Scriba repudiatur qui propter
questum dñm sequebatur. significat eosquix p̃ifidem non propterdm̃ sed propter lucrum
saeculi appetunt. De moniacus quem dñs inregione gerasenorum alegione curat. significat
gentilem populum multorũ cultibus demoniorum obnoxium. Pastoresporcorum fugienis
qui ea quaegesta sunt nuntiant inciuitate. significant principes impiorum quidum fidem
xp̃i fugiunt uirtutes tameneius stupentes mirantur & predicant. Paralrticus lacens in lec¬
tulum. anima est uitiis dissoluta incorporesuo quidum fuerit gratia xp̃i perpeccatorum
remissionem sanata confestim pristino robore recepto erigitur & lectum carnis suae inquo
debilis ante iacebat addomum uirtutum reportat ut se in conscientiae suae secreta constrin¬

Expanded text:
filia est pars illa credentium quae data est Petro regenda. 156. Scriba repudiatus, qui propter filia est pars illa credentium quae data est Petro regenda. 156. Scriba repudiatus, qui propter quaestum Dominum sequebatur , significat eos qui Christi fidem non propter Dominum, sed propter lucrum saeculi appetunt. 157. Daemoniacus quem Dominus in regione Gerasenorum a daemonum legione curavit , significat gentilem populum multorum cultibus daemoniorum obnoxium. 158. Pastores porcorum fugientes, qui ea quae gesta sunt nuntiant in civitatem , significant principes impiorum, qui dum fidem Christi fugiunt, virtutes tamen ejus stupentes mirantur et praedicant. 159. Paralyticus, jacens in lectulo , anima est vitiis dissoluta in 139 corpore suo, quae dum fuerit gratia Christi per peccatorum remissionem sanata, confestim, pristino robore recepto, resurgit, et lectum carnis, in quo debilis ante jacebat, ad domum virtutum reportat, ut se intra conscientiae suae secreta constrin
Abbreviated transcription (Latin):
aedificauit domum suam supra petram: significat doctorem fidelem qui in xp̃odoctrine suȩ
xp̃s descendens demonte primum curauit. humanum indicatgenus. delacti contagio macu¬
losum : hincredemptor dumcaelorum altitudine quasi demonte descenderit uario demo¬
nun cultu detersit atq in unitatẽ fidei reparauit. Centurio : fidemgentium significat
puer autem centurionis & filia chananeae mulieris. quos xp̃s nonueniens ad eos. saluat eas¬
demgentes. ostendunt quas dñs noncorporali praesentia uisitauit. sed perfidem uerbi s alua¬
uit  Ipsa quoq mulier chananea eclesia exgentibus gerebat figuram. quae tãquã canis
quaerebat micas demensa dominorum Id est satiare doctrinis a postolorum & prophetarĩ
Socrus petrifebricitans significat synagogam aestu carnalium desideriorũ accensa. Cuius

Expanded text:
aedificavit domum suam supra petram, significat doctorem fidelem, qui in Christo doctrinaeaedificavit domum suam supra petram, significat doctorem fidelem, qui in Christo doctrinaeChristus descendens de monte primum curavit , humanum indicat genus delicti contagio maculosum. 151. Hoc Redemptor, dum de coelorum altitudine quasi de monte descendit, a vario daemonum cultu detraxit, atque in unitatem fidei reparavit. 152. Centurio fidem gentium significatPuer autem Centurionis, et filia Chananaeae mulieris, quos Christus non veniens ad eos salvat , easdem gentes ostendunt, quas Dominus non corporali praesentia visitavit, sed per fidem verbi salvavit. 154. Ipsa quoque mulier Chananaea Ecclesiae ex gentibus gerit figuram, quae tanquam canis quaerebat micas de mensa dominorum, id est, satiari doctrinis apostolorum et prophetarum. 155. Socrus Petri febriens significat Synagogam, aestu carnalium desideriorum accensam, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatem in laxduo busdeducitur. Idcirco autem mittuntur bini. propterpredicandũ
dĩ amore & proximi uel mysteriorum gemina testamenta. Io seph. typic exp̃i gestauit
speciem Maria autem ecclesiam significat. quaecum sit desponsata xp̃o uirgo. nosdespũ¬
ũ concepit uirgo etiampeperit: Zacharias sacerdos quiangelo iubente obmutuit
silentium legis & prophetarum adueniente xp̃oostendit: Io hannes formam hab & legis
quix pm̃ adnuntiauit . & remissio nempeccatorum ꝑ lauacrigratiam predicauit
Magi figurauerunt gentium populum lucem fidei cognituros indicantis sacram̃torũ
muneribus xp̃m. Perthus eẽ dm̃ permirram hominem passum atq sepultum per
aurum rege momnium scorum. Herodes quiinfantum necem intulit diaboli figuram¬
expressit uelgentium qui cupientes extinguere nomen xp̃idemundo incedemartyrum

Expanded text:
Trinitatem in LXXII deducitur. Idcirco autem mittuntur bini, propter praedicandum Trinitatem in LXXII deducitur. Idcirco autem mittuntur bini, propter praedicandum Dei amorem, et proximi, vel mysteriorum gemina Testamenta. 137 138. Joseph typice Christi gestavit speciemitu sancto concepit, virgo etiam parit . 140. Zacharias sacerdos, qui, angelo jubente, obmutuit , silentium legis et prophetarum, adveniente Christo, ostendit. 141. Joannes formam habuit legis, qui Christum annuntiavit, et remissionem peccatorum per lavacri gratiam praedicavit. 142. Magi figuraverunt gentium populos, lucem fidei cognituros, indicantes sacramentorum muneribus Christum, per thus esse Deum, per myrrham hominem passum atque sepultum, per aurum regem omnium saeculorum . 143. Herodes, qui infantibus necem intulit Mattheuexpressit, vel gentium, qui, cupientes exstinguere nomen Christi de mundo, in caede martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
munt Mattheus eundemredemptorem uultibus figuraliter exprimunt Matheus
eundem redemptorem nostrumnatum & passum adnuntians insimilitudinem hominis
comparat. Marcus a solitudine exorsus. leonis figuram induit & xp̃iregnum in uictũ
potentiamq proclamat. Lucas quoq peruitulum mysticumuultum pronobis xp̃m
predicat immolandum. Iohannes autem ꝑfiguram aquilae. eundem dnm̃ post resurreo¬
tionem carnisde monstrat reuolasse incaelis. Petrus persona mecdesiae gestat. qui haba
potestatem dimittendi peccata. atq reducendi ab inferis hominiad cuelestia regna
A postoliquoq omnes totius ecclesiae portant trppum quia &idem indimittendi peccatis
uerbum predications. In toto orbeterrarum dĩpopulum spiritaliter genuerunt
Septuagintaduo discipuli. significant in lustrationem totius orbis pereuangelium trinita
tis xxiui enimhoris mundus omnis pagitur. quinumerus triplicatus proptereandem

Expanded text:
nimalium vultibus figuraliter exprimunt. Matthaeus enim eumdem Redemptorem natum et passum annuntians, in similitudinem hominis comparat. Marcus a solitudine exorsus leonis figuram induit, et Christi regnum invictum, potentiamque proclamat. Lucas quoque per vituli mysticum vultum Christum aedicat immolatum. 134. Joannes autem per figuram aquilae eumdem Dominum post resurrectionem carnis demonstrat evolasse in coelum. 135. Petrus personam Ecclesiae gestat, quae habet potestatem dimittendi peccata, atque reducendi ab inferis homines ad coelestia regna . 136. Apostoli quoque omnes totius Ecclesiae portant typum, quia et iidem in dimittendis peccativerbum praedicationis in toto orbe terrarum Deo populos spiritualiter genuerunt. 137. Septuaginta duo discipuli significant illustrationem totius orbis per Evangelium Trinitatis. Viginti quatuor enim horis mundus omnis peragitur, qui numerus triplicatus propter eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
assiduae tamende precantem uiduam exaudiuit. similitudo est quaede monstratur. quantã
spemhabere deb& quidm̃ indesinenter exposcit : Cum etiam apud aures iniqui iudicis ualuerit
frequens in stantia uiduae dep̃cantis. ipsa autem uidua significare potest ecdesiam perse ueran¬
tia siui petentem ultionem de inimicis suis. diabolo uel hereticis. Farisaeus. orans in templo
iudaeorum est populus quia exiustificationib. legi sextulit merita sua: Publicanus uero
humiliatus. Alter confitendo ad propinquare promeruit exaltatus. Caecus. sedessecus
iuam. populum de monstrat gentilem. quiperxp̃igratiam fidei meruit claritate. Lacheus¬

Expanded text:
assidue tamen deprecantem viduam exaudivit , similitudo est qua demonstratur quantam assidue tamen deprecantem viduam exaudivit , similitudo est qua demonstratur quantam spem habere debeat qui Dominum indesinenter exposcit, cum etiam apud aures iniqui judicis valuerit frequens instantia viduae deprecantis. Ipsa autem vidua significare potest Ecclesiam, perseverantia sua petentem ultionem de inimicis suis, diabolo, vel haereticis. 223. Pharisaeus orans in templo Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. 224. Publicanus humiliatus, alter confitendo Deo appropinquare meruit exaltatus. 225. Caecus sedens secus viam populum demonstrat gentilem, qui per Christi gratiam fidei meruit claritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuer&. Haec comparatio adexemplum nr̃i praeposita est. nams illidño suo laudari prome¬
ruit quia fraudem ei faciens in posterum sibi dealieni s rebus prouid&. quanto magis xp̃o
placerepossumus si ex propriis nr̃i smiseri cordiam indigentib faciamus a quibus recipi
superbiam florentem quondam imperii claritatem uel honoris excellentiã. Mendicus
ulcerosus de monstratgentilem populum confessionibus peccatorum humiliatum. Quinq
fratres diuites illius quiapud inferos torquebatur. iuda ei intelleguntur qui subquinq legis
libris positi sunt. Decemle prosiquimundantur adño. heretici significantur. qui inuari¬
etate colorum diuersitatem habent scismatum. Ideo ad sacramentum mittuntur. ut detersa omni
uari& ate errorum unitatis ꝑcipiant sacramentum: Iud ex iniquus quidm̃ nontimebat

Expanded text:
viveret , haec comparatio ad exemplum nostrum proposita est; nam si ille a domino suo laudari promeviveret , haec comparatio ad exemplum nostrum proposita est; nam si ille a domino suo laudari promeruit, quia, fraudem ei faciens, in posterum sibi de alienis rebus providit, quanto magis Christo placere possumus, si ex propriis nostris misericordiam indigentibus faciamus, a quibus recipi superbiam, florentem quondam imperii claritate, vel honoris excellentia. 148 219. Mendicus ulcerosus demonstrat gentilem populum, confessionibus peccatorum humiliatum. 220. Quinque fratres divitis illius qui apud inferos torquebatur Judaei intelliguntur, qui sub quinque libris positi sunt. 221. Decem leprosi, qui mundantur a Domino , haeretici significantur, qui in varietate colorum diversitatem habent schismatum, quique ideo ad sacerdotes mittuntur, ut, detersa omni varietate errorum, unitatis percipiant sacramentum. 222. Judex iniquus, qui Dominum non timebat,
Abbreviated transcription (Latin):
nostrae salutis in sinuatur quendam satanae uinculis quibusserui eramus erectidonum
nolitis aspem supernae contemplationis accipimus. Idrapicus quem dñ scurat demonstrat
cos quos fliaus carnalium uoluptatum ex superans ad grauat. Homohabens duosfilios
apea haben sduospopulos. quorum maior figuram tenuit iuda eorum qui n om permansit
in di cultu alter iun iorgentium qui conditore deserto seruus factus estidolorum quemp
erestatem fidei reuertentem clementer suscepitds pater: & pro confessione eius subuitulitip¬
pum filium immolauit unicum tribuitetiam anulum fidei & stolam in mortalitatis in¬
duit quamquam iudaeos fraterliuoris torqueatur inuidia. prosalute tameneius gaudium
concinn& angelorum srmphonia. Dispensator prodicus quem dñs auilicatione remouere
precepit fraudem faciens dño suo relaxauit debiteri partem ut haber & unde in posterũ

Expanded text:
nostrae salutis insinuatur, quando a Satanae vinculis, quibus curvabamur erecti, donum nostrae salutis insinuatur, quando a Satanae vinculis, quibus curvabamur erecti, donum salutis et spem supernae contemplationis accipimus. Hydropicus, quem Dominus curavit, demonstrat eos quos fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Homo habens duos filios, Deus est intelligendus, habens duos populos: quorum major figuram tenuit Judaici populi qui permansit in Dei cultu; alter minor gentium, qui, Conditore deserto, servus factus est idolorum, quem per egestatem fidei revertentem clementer suscipit Deus Pater, et pro conversione ejus sub vituli typo Filium immolat unicum; tribuit etiam annulum fidei, et stola immortalitatis induit eum. Quanquam Judaeus frater livoris torqueatur invidia, pro salute tamen ejus gaudio concinit angelorum symphonia. Dispensator prodigus, quem dominus a villicatu amoveri praecepit, et fraudem faciens d
Abbreviated transcription (Latin):
plebis iudacorum significant X & uiii enimapud grecos exiota & thetalitteris ex primun¬
tur quibus figuris nomenihũ scribitur inquem illicrederenolentes pariter aromanis
cumsuaurbe prostratis Homo qui arborem fici inuineamsuam plantauit : xp̃sest qui
synagogã exiudai copopulo condidit qua mcum dñs quasi inutilem iussiss& abscidi fit illi
a colonis a postolis fossahumilitatis ad hib&ur & stertus Idest confessio peccatorum sicq
in nouissi mocredendo commutabitur in melius dabitq fructum iustitiae copiosus¬
l ulier quae decem &octo annis in firmitatem habens: ad ño erecta est : ecdesiaetippos
quae in finem tempore salutem fidei consecuta est. sȩxenim aetatibus mundus istecom¬
pletur. Cuius tamen tempus habet tripertitã disscriptionem. unam antelegem alterã
in legem tertiam subgratiam sexie sergo ternix uii faciunt: quonumerotempus ho¬

Expanded text:
 Decem et novem enim apud Graecos ex iota et theta litteris exprimun Decem et novem enim apud Graecos ex iota et theta litteris exprimuntur: quibus figuris nomen Jesu scribitur: in quem illi credere nolentes pariter a Romanis cum sua urbe prostrati sunt Homo qui arborem fici in vinea sua plantavit, Christus est, qui synagogam Judaico populo condidit. Quam cum Dominus quasi inutilem jussisset abscidi, fit illi a colonis apostolis fossa humilitatis. Adhibetur et stercus, id est, confessio peccatorum: sicque in novissimo credendo commutabitur in melius, dabitque fructus justitiae copiosos. Mulier quae decem et octo annos infirmitatis habens a Domino erecta est, Ecclesiae typus est, quae in fine temporum salutem fidei consecuta est. Sex enim aetatibus mundus iste completur, cujus tamen tempus habet tripertitam discretionem, unam ante legem, alteram in lege, tertiam sub gratia. Sexies ergo terni decem et octo efficiunt. Quo numero tempus ho
Abbreviated transcription (Latin):
uberes fructus agerattulit significat hominem luxuriis deditum. & habundantẽ pecca¬
tis quem in moderato plus amplius peccare desiderantem arguit dñsdicens. stulte hac
noete auferetur animatua ate qua eautẽ parasticuius erunt: Quinq. illi indomuina
Idest pater mater filius. filia nurus. quibusduo intres. & tres induos diuiduntur. signs
humanum genus. fidem & religionem inuicem separatam partem in dissensionem scis mais
quod duo significant parti innumero trinitatis quod triade monstrat. diuisusẽ enimfilis
aduersus patrem suum id est populus exgentibus ueniens aduersus diabolum cumquo anto
fuerat sociatus. diuisa est & filia aduersus matremsuam id estplebs exiudȩis credens ad
ecclesia. aduersus matrem sponsi sui synagogam dequa secundum carnem xp̃s fuerat procre¬
atus qui homines separantur sibu nuicem renuntiantes aliiterrenam. aliicaelestẽ gloriã

Expanded text:
uberes fructus ager attulit , significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccauberes fructus ager attulit , significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccatis, quem immoderate plus amplius peccare desiderantem arguit Dominus dicens: Stulte, hac nocte auferunt animam tuam abs te; quae parasti, cujus erunt? 211. Quinque illi in domo una, id est, pater, mater, filius, filia, nurus, ex quibus duo in tres, et tres in duos dividuntur , significant humanum genus fide et religione invicem separatum, partim in discissione schismatis, quod duo significant, partim in numero trinitatis, quod tria demonstrant. Divisus est enim filius adversus patrem suum, id est, populus ex gentibus veniens adversus diabolum, cum quo antea fuerat sociatus. ex gentibus adversus matrem sponsi sui, synagogam, de qua secundum carnem Christus fuerat procreatus. Qui omnes separantur, sibi invicem renuntiantes, alii terrenam, alii coelestem gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
communione scãe ecdesiae : Homo qui descendebat abhierusalem in hiericho. & incidit
in latrones. Ipse adamfiguratur ingeneresuo . quidum descendit depara drso caeleste. in mun¬
dum incidit inangelos tenebrarum Samaritanus descendens qui uulnera eiuscurauit.
xp̃s estcustos noster quidecaelo descendit & genus humanum auulneribus peccatorũ curauit
Stabularius a postoli sunt uel successores eorum qui in firmitatem nr̃am p̃dicatione euange¬
ecclesiam in hacuita xp̃m incordesuo excipientem . & in opere iustitiae laborantem
Maria sororeius quae sedebat secus pedes dñi & audiebat uerbum de monstrat eandemecde¬
siam infuturo saeculo ab omnio perecessantem. & sola contemplatione sapientia exp̃irequi¬
escentem Homoquim edia nocte postulat abamico trespanes similitudinem exprimit

Expanded text:
est, Ecclesiae. 204. Homo qui descendebat a Jerusalem in Jericho, et incidit est, Ecclesiae. 204. Homo qui descendebat a Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones , ipse Adam figuratur in genere suo, qui dum descendit de paradiso coelesti in mundum, incidit in angelos tenebrarum. 205. Samaritanus descendens, qui vulnera ejus curavit , Christus est custos noster, qui de coelo descendit, et genus humanum a vulneribus peccatorum curavit. 206. Stabularius apostoli sunt, vel successores eorum qui infirmitatem nostram praedicatione evangeEcclesiam, in hac vita Christum in corde excipientem, et in opere justitiae laborantem. 208. Maria, soror ejus, quae sedebat secus pedes Christi, et audiebat verbum , demonstrat eamdem Ecclesiam, in futuro saeculo ab omni opere cessantem, et in sola contemplatione sapientiae Christi requiescentem. 209. Homo qui media nocte postulabat ab amico tres panes , similitudinem exprimit
Abbreviated transcription (Latin):
seruus quinq talentis sibidatis : quinq libros legis accepit. quos doctrina uelo pere decemprȩ¬
ceptorum amplificauit. Alter induobus talentis duotestamenta promeruit & quae
morali acmrstico sensu. piaeduplicando dispensauit. Tertius subfiguram uniustalenti
gratia edonum acceptum interrenis uoluptatibus obscurauit. Ideoq proiectus ẽ in inferno
uianullum inde operatus est fractum. Ali in primo seruo sensus cordis & corperis acceptꝰ
in secundo intellegentiamopus. Intertiorationem in tellexerunt Iuuenis filius uidue
quem dñs mortiium extraportam urbis suscitauit significateum qui palam quod lib&
mortiferum erimen admittit. quique nonnumquam aud itouerbodi a mortepeccati
resurgit. & perpaenitentiam in xp̃o uiuere incipit redditurq uiduae matrissuae idest

Expanded text:
servus in quinque talentis sibi datis quinque libros legis accepit, quod doctrina et opere decem praeservus in quinque talentis sibi datis quinque libros legis accepit, quod doctrina et opere decem praeceptorum amplificavit. 200. Alius duobus talentis duo Testamenta promeruit, eaque 145 morali ac mystico sensu pie dispensando duplicavit. 201. Tertius, sub figura unius talenti, gratiae donum acceptum in terrenis voluptatibus obscuravit, ideoque projectus est in infernum, quia nullum inde operatus est fructum. 202. Alii in primo servo sensus cordis et corporis acceptos, in secundo intelligentiam et opus, in tertio rationem intellexerunt. 203. Juvenis filius viduae quem Dominus mortuum extra portas urbis suscitavit , significat eum qui palam quodlibet mortiferum crimen admittit; quique nonnunquam audito verbo Dei a morte peccati resurgit, et per poenitentiam Christi vivere incipit; redditurque viduae matri suae, id
Abbreviated transcription (Latin):
aetates in hacterra totamuitam suam sine fructu iustitiae consumpserunt. Duo in lecto
illi s ignificantur quiremotia turbis inotio quodam uitae uacare uidentur. Duae molentes
quinegotiis temporalium rerum circumferuntur. Duo in agro qui inministerio ecdesiae tãquã
ina gro dñicooperantur. ex quibus adueniente nocte idest saeculi aduersitate . quidam permanent
infide & ad sumuntur aduitam: quid am decidunt & relinquuntur ad paenam. Quinq
uirgines sapientes: omnes animae scãe intelleguntur: qui inxp̃m perquinq sensus corporis
nullamadmittunt cordis corruptionẽ Idcircoquinarium numerum computantur: Quimq
autem uirgines fatuae qua e non habens inuasis holeum. illae animae sunt. quae habent
quidem in tegritatem corporis. sed nonseruant intraconscientiam bonio peris testimoniũ
duminfacie gloriantur apud homines & non corde apuddm̃. Ideoq quia lnuasis pectorum suo¬
regrediens tradidite uangelicam gratiam. euangelicis negotiatorib fenerandam. Sedprimꝰ

Expanded text:
ecurrit, totam vitam suam sine fructu justitiae consumpserunt. Duo in lecto, illi significantur qui remoti a turbis in otio quodam vitae vacare videntur. Duae molentes in mola, qui negotiis temporalium rerum circumferuntur. Duo in agro, qui in ministerio Ecclesiae tanquam in agro Dominico operantur: ex quibus, adveniein fide, et assumuntur ad vitam, quidam discedunt, et relinquuntur ad poenam. 197. Quinque virgines sapientes omnes animae sanctae intelliguntur, quae quoniam per quinque sensus corporis nullam admittunt cordis corruptionem, idcirco quinario numero computantur. 198. Quinque autem virgines fatuae, quae non habent in vasis oleum , illae animae sunt quae habent quidem integritatem corporum, sed non servant intra conscientiam boni operis testimonium, dum in facie gloriantur apud homines, et non corde apud Deum. Ideoque, quia in vasis pectorum suoregrediens, tradidit evangelicam gratiam evangelicis negotiatoribus fenerandam. Sed primus
Abbreviated transcription (Latin):
guntur quaegloriamresurrectionis xp̃i antequam reuelaretur. quasi precursores pre¬
dicauerunt: Septem discipulicum quibus dñs̃ postresurrectionem conuiuasse discribitur.
tudinis refectione saturabuntur.¬

Expanded text:
guntur, quae gloriam resurrectionis Christi, antequam revelaretur, quasi praecursores praeguntur, quae gloriam resurrectionis Christi, antequam revelaretur, quasi praecursores praedicaverunt. 250. Septem discipuli, cum quibus Dominus post resurrectionem suam convivasse describitur, erna beatitudinis refectione saturabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Barabbas quia iud aeis dimittitur: significat anticristum quem illierrantes. suscipere
tae federantur. Indicant prius diuisus fuisse ut rosq populos circumcisionis & gentium
qui tamem perpassionem dñi infide concordauerunt. Srmon. cyreneus cui gestandam
citur euangelio crucis ipsexp̃iuector & fideibaulans factus. Duo latrones populum ex¬
primunt iudaeorum acgentium. quorumunus incredulus blas phematxpm incrucepen¬
dentem. alter fidelis uidaeos increpat blasphemantes. Quattuor milites : quiquattuor par¬
tes sibi deihũ uestimentis fecerunt. p̃figurauerunt quattuor partes mundi quidiui serun
sibieloquiaxp̃i. sicut scriptum est laetaborego supereloquiatua sicut quiinuenit spolia
multa: Mulieres quaea postolis dñire surrectionem ad nuntiant . lex & propheta intelle¬

Expanded text:
Barabbas, qui Judaeis dimittitur , significat Antichristum, quem illi errantes meruerunt Barabbas, qui Judaeis dimittitur , significat Antichristum, quem illi errantes meruerunt tia foederantur , indicant primum divisos fuisse utrosque populos circumcisionis et gentium, qui tamen per passionem Domini in fide concordaverunt. 246. Simon Cyrenaeus, cui gestandam citur Evangelio, crucis ipse Christi vector, et fidei bajulus factus. 247. Duo latrones populum exprimunt Judaeorum et gentium: quorum unus incredulus blasphemat Christum in cruce pendentem, alter fidelis Judaeos increpat blasphemantes. 248. Quatuor milites, qui quatuor partes sibi de Jesu vestimentis fecerunt , praefiguraverunt quatuor partes mundi, qui diviserunt sibi eloquia Christi, sicut scriptum est: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa. 249. Mulieres quae apostolis Domini resurrectionem annuntiant, lex et prophetia intelli
Abbreviated transcription (Latin):
liniuit quia uerbum caro factum est & lauarioculos inpiscina iussit. ut hapti zaretur a xp̃
acciper&q: iucem fidei & creder& in eum qui ui sibiliter in mundo apparuit. Lararus
grauissima peccati consuetudo obruerat. qui tamen quartadie mortiuim resuscitauit
primaenudies est mortis tractadeadam propago mortis. Secundadies mortis est
transgressus logi naturalis. Tertius desmortise praeuaricatio legisdate. Qurtadis ortise
ticus estpopulus in incredulitate seruus effectus hiedexterã aurem amittit dumadsinis¬
tiamper intellectum littere transit. Cuidñs inhisquicredunt: auditumrestaurat fidei: &
obaedientem euangelici fecit mandatum. Princeps sacerdotum quiscidit uestimentum suũ
incñi passione indicathebreum populum nudatum sacerdotio euacuatum regnoscisso

Expanded text:
linivit, quia Verbum caro factum est ; et lavari oculos in piscina jussit, ut baptizatus in Christo linivit, quia Verbum caro factum est ; et lavari oculos in piscina jussit, ut baptizatus in Christo acciperet lucem fidei, et crederet in eum qui visibiliter in mundo apparuit. Lazarus,gravissima peccati consuetudo corruperat. Qui tamen quarto die mortis suscitatur. Prima enim dies mortis est tracta de Adam propago mortis. Altera dies mortis est transgressio legis naturalis. Tertia dies mortis, praevaricatio datae legis. Quarta dies mortis est ticus est populus, propter incredulitatem servus effectus. Hic dexteram aurem amittit, dum ad sinistram per intellectum litterae transit, cui Dominus in his cui credunt auditum restaurat fidei, et obedientem evangelici facit mandati. 243. Princeps sacerdotum, qui scidit vestimentum suum in Domini passione , indicat Hebraeum populum nudatum sacerdotio, et evacuatum regno scisso. 244.
Abbreviated transcription (Latin):
legentiam Mulier adultera quae offertur aiuda eis dño lapidanda est ecclesia exgeni
quae prius relicto dõ inidolis fuerit fornicata hancuolebat synagoga zelans interficia
condonare Symonle prosus. gentilis populus est qui est aredemptore mundatus.
A ulier quiunguento caput dñi unxit: ecclesia est qui fructum operis sui fideiq conditore
porticibus cincta xp̃sest incuius aduentu turbatus ẽ iuda eorum populus quinq libris con¬
cdusus. descendente enim angelo commouebatur aqua & sanabatur anfirmus. De scendente
decaelis xp̃o commotus est inpassione eius idempopulus & sanatus est mundus. Caecus an¬
tiuitate quem dñs unctis oculis adpiscinam siloa iussitlauandum. significat genus humanũ
anatiuitate Idesta primo homine errorum tenebris uitiatum. cuius oculos despito & luto

Expanded text:
ligentiam. 236. Mulier adultera, quae offertur a Judaeis Domino lapidanda , est Ecclesia ex gentibus, ligentiam. 236. Mulier adultera, quae offertur a Judaeis Domino lapidanda , est Ecclesia ex gentibus, quae, prius relicto Deo, in idolis fuerat fornicata, hanc volebat Synagoga zelans interfici, condonare peccantibus. 237. Simon leprosus gentilis est populus, qui est a Redemptore mundatus. 238. Mulier quae unguento caput Domini unxit Ecclesia est, quae fructus sui operis fideique odorem porticibus cincta, Christus est, in cujus adventu turbatus est Judaeorum populus quinque libris legis conclusus. Descendente enim angelo commovebatur aqua, et sanabatur infirmus; descendente de coelis Christo, commotus est in passione ejus idem populus, et sanatus est mundus. Caecus a nativitate, quem Dominus unctis oculis ad piscinam Siloe misit lavandum, signia nativitate, id est, a primo homine errorum tenebris vitiatum, cujus oculos Dominus de sputo
Abbreviated transcription (Latin):
conseruauit: ostenditeum qui creditum sibi gratiae donum. dilicatȩ otiosaeq tractau
unde & recte amittit conlatam gratiam qui a perneglegentiam praedicare contempsit
utei augeatur qui indecem laborauit. Uidua quae inga zofilatio duomisit minuta
animam fidelem demonstrat quae inthesauro cordissui. fructum dilectionis dĩ& pro
iunctione aqua inuinomutatur quia credentes perlauacrigratiam transeunt ad pas¬
sionis coronam. Architridinus morses intellegitur. quimiratur meliorem & sanctio¬
rempopulum perihm̃ in euangelio coniuncto quam illum priorem ab aegrpto eductũ.
gentibus contributam. Mulier samaritana. mystice intellegitur synagoga. quinq
libris legis quasiquinq uiris secundum sensum carnis subiecta quãmiseri corditer dñs
prouocat haurire aquamuiuam lauacriscilic& ꝑcipere gratiam uel secretã legis intel¬

Expanded text:
conservavit , ostendit eum qui creditum sibi gratiae donum delicate otioseque tractavit, conservavit , ostendit eum qui creditum sibi gratiae donum delicate otioseque tractavit, unde et recte amittit collatam gratiam, quia per negligentiam praedicare contempsit, ut ei augeretur quod laboravit. 232. Vidua quae in gazophylacio duo jecit minuta , animam fidelem demonstrat ejus qui in thesauro cordis sui fructum dilectionis Dei et proxjunctione aqua in vinum mutatur, quia credentes per lavacri gratiam transeunt ad passionis coronam. 234. Architriclinus , Moyses intelligitur, qui miratur meliorem et sanctiorem populum per Jesum in Evangelium congregatum, quam illum priorem ab Aegypto deductum; os in gentibus contributam. 235. Mulier Samaritana mystice intelligitur Synagoga quinque libris legis, quasi quinque viris, secundum sensum carnis, subjecta, quam misericorditer Dominus provocat haurire aquam vivam, lavacri scilicet percipere gratiam, vel secretam legis intel