comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siatnitatis ur̃ȩ responsales sepiꝰ fuert qͥ se faten¬
ur tale aliqiud nunqũa uidisse. Et hac de re
multis potius credendum ẽ: quam um ꝓ sua
ȩccłia aliquid attestanti. Sed quia nos frat̾nitatẽ
uestram contristari nolumus. & petitionẽ filioꝵ
nr̃oꝵ apud nos minime frustrari: usum pallii
donec subtilius ueriusq aliquid cognoscamus.
in letaniis sollemnib idẽ die natalicio beati io-¬
hannis baptistȩ: beati petri apłi. & beati apol
linaris martyris. atq in ordinationis ur̃e cele¬
bratione concedimꝰ:. In secretario uero scd̾m morẽ
pristinũ. susceptis ac dimissis eccłiȩ filiis. indu¬
ere ur̃a frat̃nitas pallium debeat: atq ad mis¬
sarum sollemnia ita ꝓficisci. & nichil sͥ ampliꝰ ause
temerariȩ prȩsumptionis arrogare: ne dũ
in exteriori habitu in ordinate aliquid arripit᷑.
ordinate etiam quȩ licere poterant amittant᷑:

Expanded text:
fraternitatis vestrae responsales saepius fuerunt, qui se fatenfraternitatis vestrae responsales saepius fuerunt, qui se fatentur tale aliquid nunquam vidisse; et hac de re, multis potius credendum est, quam uni pro sua ecclesia aliquid attestanti. Sed quia nos fraternitatem vestram contristari nolumus, et petitionem filiorum nostrorum apud nos minime frustrari, usum pallii, donec subtilius veriusque aliquid cognoscamus, in litaniis solemnibus, id est die natalitio beati Joannis Baptistae, et beati Petri apostoli, et beatiis, atque in ordinationis vestrae celebratione concedimus. In secretario vero secundum morem pristinum, susceptis ac dimissis Ecclesiae filiis, induere vestra fraternitas pallium debeat, atque ad missarum solemnia ita proficisci, et nihil sibi amplius ausu temerariae praesumptionis arrogare: ne dum in exteriori habitu inordinate aliquid arripitur, ordinate etiam, quae licere poterant, amittantur
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat tuo mappulis uti ꝑmittimꝰ. Alio
autem tempore. uel alias ꝑsonas hoc agere.
uehementissime ꝓhibemus.
uam sententiã uir uanȩ głiȩ cupidissi¬
mus molestissimȩ ferens: ꝑ quoscunq
poterat usum pallii sibi restitui magnopere
flagitabat. Cui gregorius ita scripsit. Frat̃ni¬
tatem urãm ualde inuenio contristatã: ꝓ eo¬
quod inlȩtaniis induere palliũ rationis censu¬
ra ꝓhibetur. Sed ꝑ excellentissimũ romanũ
patricium. & ꝑ eminentissimũ prefectum.
atq ꝑ alios ciuitatis suȩ nobiles uiros impor-¬
tune expetit: ut hoc debeat concedi. Nos au¬
tem sollicite requirentes ab adeodato quondã
diacono frat̃nitatis tuȩ cognouimꝰ: quia nũ¬
quam consuetudo fuerit decessorib tuis ut in
letania pallio. nisi in sollemnitate scĩ ioħis
baptistȩ. & beati petri apłi. & beati martyriᷤᷤ
apollinaris uterentur. Cui quidem nequaquã
eredere debuimꝰ: quia multi apud ciuitatem

Expanded text:
duntaxat tuo, mappulis uti permittimus. Alio duntaxat tuo, mappulis uti permittimus. Alio autem tempore, vel alias personas hoc agere vehementissime prohibemus. » 3. Quam sententiam vir vanae gloriae cupidissimus, molestissime ferens, per quoscunque poterat, usum pallii sibi restitui magnopere flagitabat. Cui Gregorius ita scripsit: « Fraternitatem vestram valde inquod in litaniis induere pallium rationis censura prohibetur. Sed per excellentissimum patricium, et per eminentissimum praefectum, atque per alios civitatis suae nobiles viros importune expetit ut hoc debeat concedi. Nos autem sollicite requirentes ab Adeodato diacono quondam fraternitatis tuae, cognovimus quia nunquam consuetudo fuerit decessoribus tuis ut in litaniis pallio nisi in solemnitate beati Joannis Baptistae, beati Petri apostoli, et beati martyris Apollinaris uterentur. Cui quidem nequaquam credere debuimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
se & fecit & excusauit. nunc interim nichil
querimus: quia synodorum sententiã sequen¬
tes: minores culpas quȩ negant᷑ ulcisci recu
licita: ne hoc quod presumptioni incoanti
adhuc ceditur. in ꝓficiente decerius uindicet᷑.
Et post pauca. Illud autem quod ꝓ utendis
a clero ur̃o mappulis scripsistis. a nr̃is est cle
libet concessũ fuisse eccłiȩ: nec rauennates cle¬
ricos. uel illie. uel in romana ciuitate tale ali-¬
quid cum sua conscientia presũpsisse: nec si
temptatum eẽt. ex furtiua usurpatione sibi
pre iudiciũ generari. Sed etiãsi in qualibet
eccłia hoc presumptũ fuerit. asserunt emen-¬
dandum: quod non concessione romani pon¬
tificis. sed sola subreptione p̃sumit᷑. Sed nos
seruantes honorem frat̃nitati tuȩ: licet con-¬
tra uoluntatẽ ante dicti cleri nr̃i. tamen pri-¬
mis diaconib ur̃is quod nobis quidã testifi¬
cati sunt etiam ante eis usos fuisse: in obseqͥo

Expanded text:
se et fecit et excusavit, nunc interim nihil se et fecit et excusavit, nunc interim nihil querimur: quia synodorum sententiam sequentes, minores culpas, quae negantur, ulcisci recuslicita ne hoc, quod praesumptioni inchoanti adhuc ceditur, in proficiente deterius vindicetur. » Et post pauca: « Illud autem quod pro utendis a clero vestro mappulis scripsistis, a nostris est clerlibet concessum ecclesiae fuisse; nec Ravennates clericos, vel illic, vel in Romana civitate tale aliquid cum sua conscientia praesumpsisse. Nec, si tentatum esset, ex furtiva usurpatione sibi praejudicium generari, sed etiamsi in qualibet ecclesia hoc praesumptum fuerit, asserunt emendandum; quod non concessione 125 Romani pontificis, sed sola surreptione praesumitur. Sed nos servantes honorem fraternitati tuae, licet contra voluntatem antedicti cleri nostri, tamen primis diaconis vestris, quos nobis quidam testificati sunt etiam ante eis usos fuisse, in obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
rursus alias dicit. facti sumus paruuli in me¬
dio ur̃m: exemplum ꝓculdubio nobis sequen¬
tib ostendit. ut & humilitatẽ teneamꝰ in m̃¬
te: & tamen ordinis nr̃i dignitatẽ seruemus
inhonore: quatinus nec in nobis humilitas
timida. nec erectio sit suꝑba. Et cȩtera. Quod
gregoriꝰ sicut ex precedentib ac subsequentilꝰ
manifestissimȩ colligi poterit. & fec it & cẽ¬
tentem: primo ꝑ castorium carculariũ fan¬
liariter arguit: post ex consuetudine sue
priuilegio sibi hȩc concessa ꝑtinaciter defen¬
dentem. tali sententia post ñ nulla multaulsi
Ut enim inquit ea quȩ suꝑius dixi breuter
colligam: ad moneo quatinus nisi decessoruss
meoꝵ munificentia tibi hȩc ꝑpriuilegium
attributa docueris. uti in plateis pallium¬
ulterius non presumas: ne non habere &
admissas incipias. quod audacter e in plab̾
usurpas. De secretario autem quod frat̃nitas
cua resedisse cum pallio. & filios eccłiȩ suscepis

Expanded text:
rursus alias dicit: Facti sumus parvuli in merursus alias dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum : exemplum procul dubio nobis sequentibus ostendit, ut et humilitatem teneamus in mente, et tamen ordinis nostri dignitatem servemus in honore: quatenus nec in nobis humilitas timida, nec erectio sit superba, » et caetera. Quod Gregorius, sicut ex praecedentibus ac subsequentibus manifestissime colligi poterit, et fecit, etentem, primo per Castorium chartularium familiariter arguit; post, ex consuetudine, sive privilegio, sibi haec concessa pertinaciter defendentem tali sententia post nonnulla mulctavit. « Ut enim, inquit, ea quae superius dixi, breviter colligam, admoneo quatenus nisi decessorum meorum munificentia tibi haec per privilegium attributa docueris, uti in plateis ulterius non praesumas: ne non habere et ad missas incipias, quod audacter et in plateis usurpas. De secretario autem, quod fraternitas tua resedisse cum pallio, et filios Ecclesiae suscepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
EC EST GRESORII
de refutatione nominis uniuersalis
plena rationis humilitatisq sententu
Qui uidelicet contra suꝑbos prudenter uti
nouerat serpentis astutia: & a columbȩ sim¬
plicitate circa humiles minime recedebat. Qua¬
ꝓpter suȩ temꝑantiȩ conscius. dñico cartagi¬
nensi epõ post cȩtera scribit. De eccłiasticis i¬
quit pruilegiis quod ur̃a frat̾nitas scribit.
hoc post posita dubitatione teneat: quia sient
nr̃a defend.mus: ita singulis quibusq ecclłis.
sua uira seruamꝰ. Nec cuilibet fauente gr̃ã.
ultra quam meretur imꝑtior. nec ulli hoc
quod sui uiris ẽ. ambitu stimulante derogo:
sed fr̃s meos honorare ꝑ omĩa cupio. Sicq stu¬
deo honore singulos subuehi:dum modo ñ
sit quod alteri uire ab ab altero possit opponi
t ẜ m eulogio alexandrino. & anastasio anti¬
ocheno patriarche scribit dicens. Cum predita¬
tor egregius dicat. quandui quidẽ sum geni¬
um apłs ministeriũ meũ honorificabo: qui

Expanded text:
ec est Gregorii, de refutatione nominis universalis, plena rationis humilitatisque sententia. Qui videlicet contra superbos prudenter uti noverat serpentis astutia, et a columbae simplicitate circa humiles minime recedebat. Quapropter suae temperantiae conscius, Dominico, Carthaginensi episcopo, post caetera: « De ecclesiasticis, inquit, privilegiis, quod vestra fraternitas scribit, hoc, postposita dubitatione, teneat: quia sicut nostra defendimus, ita singulis quibusque ecclesiis sua jura servamus. Nec cuilibet, favente gratia, ultra quam meretur, impartior; nec ulli hoc, quod sui juris est, ambitu stimulante, derogabo: sed fratres meos honorare per omnia cupio, sicque studeo honore singulos subveni, dummodo non sit quod alteri jure ab altero possit opponi. » Item Eulogio, Alexandrino et Anastasio, Antiocheno patriarchis, scribit, dicens: « Cum praedicator egregius dicat: Quandiu quidem sum gentium apostolus, ministerium meum honorificabo , qui
Abbreviated transcription (Latin):
situs: cȩlesti factus ẽ. conuersatione głosus:
Ilũ ergo humilib animorum nr̃oꝵ uotis
obsecre mus: ut qm̃ ipse iam nunc in celesti
curia thronũ udiciariȩ potestatis ẽ. ad eptꝰ:
nobis cum ante illud terribile omnipoten¬
tis dei tribunal uenerimus rationem reddi¬
turi de uniuersis nr̃is actibus dignetur fie¬
ri propicius: ac ꝓ nr̃is erratibus intam tre-¬
mendo examine assurgat causidicus. Mi¬
nus sane quã oportet ibi securos nos futuros
timemus: sed hac in spe fiduciam habemꝰ:
quia quod in nobis minꝰ habemus ipsius sup-¬
pleri poterit meritis sacris ac prȩcib inter¬
uenientib reddetq nobis exirato dño patrẽ
serenissimũ: atq representabit nobis ex
iudice terribili defensorẽ. saluatorem uide-¬
licet nr̃m. Cuius beneficiis & muneribus et̃¬
nis sit laus uigis. & in deficiens grãrum actio:
in om̃s ȩternitates sȩculi scłoꝵ amen. Ex¬

Expanded text:
situs, caelesti factus est conversatione gloriosus. situs, caelesti factus est conversatione gloriosus. Illum ergo humilibus animorum nostrorum votis obsecremus, ut quoniam ipse iam nunc in caelesti curia thronum iudiciariae potestatis est adeptus, nobis, cum ante illud terribile omnipotentis Dei tribunal venerimus, rationem reddituri de universis nostris actibus, dignetur fieri propitius ac pro nostris erratibus in tam tremendo examine adsurgat causidicus. Minus sane quam oportet ibi securos nos futuros timemus, sed hac in spe fiduciam habemus, quia quod in nobis minus habemus, ipsius suppleri poterit meritis sacris ac precibus intervenientibus, reddetque nobis ex irato Domino patrem serenissimum atque repraesentabit nobis ex iudice terribili defensorem, salvatorem videlicet nostrum, cuius beneficiis et muneribus aeternis sit laus iugis et indeficiens gratiarum actio in omnes aeternitates saeculi saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tota erumnis ac miseriis plena ẽ. non
geulit cruciatus: Prȩterea in uilitate uesti¬
um uel etiam nuditate. nec non & parsimonia
eiboꝵ quam asꝑant & artã uiam incessit. Cui
ꝯdeacei panis esca: &e abstinentia fuit auino
icum omni sicera. Reclausus in suꝑ quasi he¬
remita in cella artissima: cilicina non horru-¬
it indum entaꝰ recubans quasi delectabilit᷑
incinere: suumq corpusculũ fame. frigore.
nuditate. castigans & in seruitutẽ redigens:
mextinguibili iuigiter diuinȩ dilectionis
amore fraglauit: uiamq uitȩ quam agen¬
do didicerat aliis nuntiauit. Talentumq si¬
hicreditum multiplicare studuit: dñoq suo
duplicatum sua suorũq salute ueridicus
ratiocinator reportauit. Hunc itaq tantũ
credi decet. nobisq reseruatum fore dicen¬
dum: cum dũs cuncto orbi ministros uerbi
sui dirigeret. qui tam immensis diuinoꝵ do¬
nors prȩrogatiuis refulget. Quiq interris po¬

Expanded text:
quae tota erumnis ac miseriis plena est, non quae tota erumnis ac miseriis plena est, non pertulit cruciatus? Praeterea in vilitate vestium vel etiam nuditate necnon et parsimonia ciborum quam asperam et artam viam incessit! Cui hordeacii panis aesca et abstinentia fuit a vino cum omni sicera. Reclausus insuper quasi heremita in cella artissima, cilicina non horruit indumenta, recubans quasi delectabiliter in cinere, suumque corpusculum fame, frigore, nuditate castigans et in servitutem redigens, inextinguibili iugiter divinae dilectionis amore flagravit viamque vitae, quam agendo didicerat, aliis nuntiavit talentumque sibi creditum multiplicare studuit Dominoque suo duplicatum sua suorumque salute veridicus ratiocinator reportavit. Hunc itaque tantum credi decet nobisque reservatum fore dicendum, cum Dominus cuncto orbi ministros verbi sui dirigeret, qui tam inmensis divin orum donorum praerogativis refulget, quique in terris po
Abbreviated transcription (Latin):
momentaneũ & leuȩ tribulationis cũ apło
paulo patienter ferens: supra modum eter¬
num głȩ pondus oꝑatũ est in ipso: ut id re¬
cipere in mercede mereretur quod ocłs non
uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis
ascendit: quȩ ds̃ diligentib se prȩparauit:
huius etiã beati patris ꝑsonȩ illud conueni¬
enter aptari potest: quod dauid ꝓpħa ingenis¬
cendo clamabat. Pauꝑ sum ego et in laborib
aiuuentute mea. Pauꝑ quippe in hoc scło bea¬
tus amandꝰ eẽ. delegit: qui omĩa caducoꝵ cul¬
mina honorum simulq hereditatẽ paternã
ipsamq patriã cum parentib deseruit: & ip¬
sius dñi prȩceptum cuidam adolescenti dic¬
tũ ueni sequere me festinanter impleuit. li¬
lud uero quod dictum ẽ. in laboribus auiuen¬
cite mea: si oꝑa huiꝰ diligenter a principio
consideremus: non abhis eum uacasse cogno¬
scemus. Quos ille ẽnĩ in hac miserabili uita

Expanded text:
momentaneum et leve tribulationis cum apostolo momentaneum et leve tribulationis cum apostolo Paulo patienter ferens, supra modum aeternum gloriae pondus operatum est in ipso, ut id recipere in mercede mereretur, quod oculus non vidit nec auris audivit nec in cor hominis ascendit, quae Deus diligentibus se praeparavit. Huius etiam beati patris personae illud convenienter aptari potest, quod David propheta ingemiscendo clamabat: Pauper sum ego et in laboribus a iuventute mea. Pauper quippe in hoc saeculo beatus Amandus esse delegit, qui omnia caducorum culmina honorum simulque hereditatem paternam ipsamque patriam cum parentibus deseruit et ipsius Domini praeceptum cuidam adolescenti dictum: Veni, sequere me, festinanter implevit. Illud vero quod dictum est: In laboribus a iuventute mea, si opera huius diligenter a principio consideremus, non ab his eum vacasse cognoscemus. Quos enim ille in hac miserabili vita,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum aliis euangelizat: cũ homine ra¬
tionabilis homo: cum uitulo uiuens hostias
cũ leone fremitu prȩdicationis rugiens:
cum aquila ad cȩlestia animi puritate con¬
scendens. Ipse etiam cum diuitib xp̃i diues:
monasteria plurima construens: & captiuos
redimens. Cum pauꝑib xp̃i peregrinus
& pauꝑ: illũ psalmi uersiculum uigi modu¬
latione decantans. Incola ego sum apudte
ce peregrinus: sicut om̃s patres mei. Nec non
& illum ipsius dñi sermonẽ quẽ cum discipu¬
lis in monte sedens habuit. continua medita¬
tione atq oꝑe consectans. Beati pauꝑes spũ:
tatem idẽ. mentis humilitatẽ scĩssimus pater
amandus concupiuit: & ad huiꝰ primȩ bea¬
titudinis initia primo festinanter ꝑuenit: ac
deinceps ad reliquarum plenitudinẽ uirtu¬
tum ꝑ fecte sublimiterq conscendit: & ic cir¬
co ꝑcipere dignus fuit cęlorũ regnum tali¬
bus adño ꝓmissum. ld quod in prȩsenti ẽ.

Expanded text:
divinum aliis euangelizat, cum homine radivinum aliis euangelizat, cum homine rationabilis homo, cum vitulo vivens hostia, cum leone fremitu praedicationis rugiens, cum aquila ad caelestia animi puritate conscendens. Ipse etiam cum divitibus Christi dives, monasteria plurima construens et captivos redimens, cum pauperibus Christi peregrinus et pauper, illum psalmi versiculum iugi modulatione decantans: Incola ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei, necnon et illum ipsius Domini sermonem, quem cum discipulis in monte sedens habuit, continua meditatione atque opere consectans: Beati pauper es spiertatem, id est mentis humilitatem, sanctissimus pater Amandus concupivit et ad huius primae beatitudinis initia primo festinanter pervenit ac deinceps ad reliquarum plenitudinem virtutum perfecte sublimiterque conscendit et idcirco percipere dignus fuit caelorum regnum, talibus a Domino promissum. Id quod in praesenti est
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem habens. Cum uirtutibus: mun¬
dum pene totum sanitatib ac uariis uir¬
tutum ꝓdigiis complens. Cum cherubim:
plenitudinẽ scientiȩ quantũ humana
potest comprȩhendere natura retinens:
Cum seraphim ardens ipse diuino amo-¬
re: & incendens alios gemine dilectionis
ardore. hic etiã cum patriarchis multoꝵ
nutrim̃to filioꝵs pater sũmus. Cum ꝓphȩ¬
tis: cęlestium prȩmioꝵ. atq infernaliũ
tormentors pręnuntius. Cum apłis sua re¬
linquens ac. xp̃m sequens: cundemq gen
tibus uariis prȩdicans apłs. Cum marty rib̾
mortificatione corporis. ac ꝑ secutiõib płimis
p̃sus martyr. Cum confessoribꝰ: sũmo sacer¬
dotio confessor eximius. Cum uirginib uir¬
ginitate cordis ac corporis uirgo mundissimꝰ.
qd̾ etiam patefecit in corruptione menbroꝵ
suoꝵ in contaminatũ inuentum honorabi¬
le eius corpus. Ipse etiã cum euangłistarũ
figuris participium habens. dum uerbũ

Expanded text:
potestatem habens, cum virtutibus, munpotestatem habens, cum virtutibus, mundum pene totum sanitatibus ac variis virtutum prodigiis complens, cum Cherubim, plenitudinem scientiae, quantum humana potest comprehendere natura, retinens, cum Seraphim, ardens ipse divino amore et incendens alios geminae dilectionis ardore. Hic etiam cum patriarchis, multorum nutrimento filiorum pater summus, cum prophetis, caelestium praemiorum atque infernalium tormentorum praenuntius, cum apostolis, sua relinquens ac Christum sequens eundemque tibus variis praedicans apostolus, cum martyribus, mortificatione corporis ac persecutionibus plurimis pressus martyr, cum confessoribus, summo sacerdotio confessor eximius, cum virginibus, virginitate cordis ac corporis virgo mundissimus, quod etiam patefecit incorruptione membrorum suorum incontaminatum inventum honorabile eius corpus. Ipse etiam cum euangelistarum figuris participium habens, dum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uit imitari. Si quidẽ excelsis eorũ meritis
dignus habitus est particeps fieri: qui pa¬
tria. parentib ac om̃ibus mundi possessioni¬
b spretis xp̃i elegit discipulus effici: ut he¬
res ipsius mereretur inueniri: ꝓ quo uniu̾¬
sas uoluptates caduci contẽpserat mundi:
Nec tam̃ tantum apłicis dignus ẽ. laudib
adęquari: sed etiã angłicis spiritib ac uni¬
uersis agminibus. Cum archangelis sũmis
uidelicet nuntiis: sũma cȩlestis regni prȩmia
gentib nuncians. Cum angelis sacro sa¬
cerdotio angłs dñi exercituũ ut legitur ef-¬
fectuis: cõmunia mortalib uiuendi prȩcep¬
ta dispensans. Cum thronis sessorẽ habens
dm̃: cum dñationib in motibͦ menbroꝵ
carnalium sciens tenere dñium. Cum prin-¬
cipatibus: fr̃ib & discipulis sp̃uali discipli¬
na principari non ignorans. Cum potesta¬
tib regibus uel aliis quib libet praue a¬
gentibus. plenissima libertate contraire

Expanded text:
vit imitari, siquidem excelsis eorum meritis vit imitari, siquidem excelsis eorum meritis dignus habitus est particeps fieri, qui, patria, parentibus ac omnibus mundi possessionibus spretis, Christi elegit discipulus effici, ut haeres ipsius mereretur inveniri, pro quo universas voluptates caduci contempserat mundi. Nec tamen tantum apostolicis dignus est laudibus adaequari, sed etiam angelicis spiritibus ac universis agminibus caeli: cum archangelis, summis videlicet nuntiis, summa caelestis regni praemia gentibus nuntians, cum angelis, sacro sacerdotio angelus Domini exercituum, ut legitur, effectus, communia mortalibus vivendi praecepta dispensans, cum thronis, sessorem habens Deum, cum dominationibus, in motibus membrorum carnalium sciens tenere dominium, cum principatibus, fratribus et discipulis spiritali disciplina principari non ignorans, cum potestatibus, regibus vel aliis quibuslibet prave agentibus plenissima libertate contraire
Abbreviated transcription (Latin):
atq translationẽ in ipsam pontificis. xp̃i
amandi memorabilem. Prȩterea ut etiam
ueneranda huiꝰ solemnitas diei trino non
indecora sit calculo: tercia supradicte cele-¬
britati causa concurrit. episcopalis scilicet
honoris assumptio: quia reuerendũ patro¬
nũ nr̃m hodierna die uenerabiliter recoli¬
mus ordinatũ. atq saluti plurimoꝵ suꝑna
dirigente clementia pontificem cęlitus datũ
hȩc ergo sũmo deuotionis officio honestissime
celebremus: eundemq orationum nr̃arum ad¬
uitorẽ ac suffragatorẽ quęramus. Piurimũ
quippe in cȩlestib sedibus obtinere posse
creditur iam cum xp̃o positus: cui in terris
conuersatus in om̃ib bonis actibus seruire
studuit indefessus:
bipsis siquidẽ puericiȩ suȩ crepundiis di¬
uinis famulari elegit obsequiis: ac toto
corde uiuificis dñi sui obedire mandatis.
Nec inmerito apłico uocabulo uiuens me¬
ruit insigniri: quorum exempla concupi¬

Expanded text:
atque translationem in ipsam pontificis Christi atque translationem in ipsam pontificis Christi Amandi memorabilem. Praeterea, ut etiam veneranda huius sollemnitas diei trino non indecora sit calculo, tertia supradictae celebritati causa concurrit, episcopalis scilicet honoris adsumptio, quia reverendum patronum nostrum hodierna die venerabiliter recolimus ordinatum atque saluti plurimorum, superna dirigente clementia, pontificem caelitus datum. Haec ergo summo devotionis officio honestissime celebremus eundemque orationum nostrarum adiutorem ac suffragatorem quaeramus. Plurimum quippe in caelestibus sedibus obtinere posse creditur iam cum Christo positus, cui in terris conversatus in omnibus bonis actibus servire studuit indefessus. Ab ipsis siquidem pueritiae suae crepundiis divinis famulari elegit obsequiis ac toto corde vivificis Domini sui oboedire mandatis. Nec inmerito apostolico vocabulo vivens meruit insigniri, quorum exempla concupi
Abbreviated transcription (Latin):
uotis celebrauere solemnib atq suis poste¬
ris celebrandum decretis statuere salubri¬
bus: sacrȩ scilicet encenias basilicȩ atq die
eadem deportati cadaueris prodigium me¬
morabile: quod hactenus a nobis numero¬
sopopłoꝵ cętu adhȩc solemnia confluente
anniuersariȩ septimo kalendarum nouẽ¬
brium die debito cȩlebratur honore. Or¬
dinatis igitur omnib atq uniuersis quȩ
ad ornatum loci siue stipendia ordinis mo¬
nastici ꝑtinebant ꝓ facultate sua bene
congruenterq dispositis: singuli quiq fi¬
delium ad propria repedarunt gauden¬
tes: grãs sc̃ẽ & indiuiduȩ trinitati suꝑ in¬
enarrabilib eius agentes munerib: qui¬
bus ab inicio sȩculi om̃ib se inueritate quȩ¬
rentib ẽ. misereri dignatus:
ationem ut credimus hodierne festiui¬
tatis reddidimus: ac quid in ea colimꝰ
ut cunq his paucissimis sermonib explica¬
umus⁊ sacre uidelicet basilicȩ dedicationẽ

Expanded text:
votis celebravere sollemnibus atque suis postevotis celebravere sollemnibus atque suis posteris celebrandum decretis statuere salubribus, sacrae scilicet enkenias basilicae atque die eadem deportati cadaveris prodigium memorabile, quod hactenus a nobis, numeroso populorum coetu ad haec sollemnia confluente, anniversarie septimo Kalendarum Novembrium die debito celebratur honore. Ordinatis igitur omnibus atque universis, quae ad ornatum loci sive stipendia ordinis monastici pertinebant, pro facultate sua bene congruenterque dispositis, singuli quique fidelium ad propria repedarunt gaudentes, gratias sanctae et individuae trinitati super inenarrabilibus eius agentes muneribus, quibus ab initio saeculi omnibus se in veritate quaerentibus est misereri dignatus. Rationem, ut credimus, hodiernae festivitatis reddidimus, ac quid in ea colimus, utcumque his paucissimis sermonibus explicavimus, sacrae videlicet basilicae dedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
aficũ pontificẽ interpellans flagrante igi¬
dur in sacratissimo famuli dei amandi cor¬
pusculo in corruptione menbroꝵ & merito¬
tum: si qui intererant qui eo uiuente de
signoꝵ ipsius magnitudine dubitauerant:
in mortuo quod multiplici timoris anxietate
pauescerent uidebant. Qui autẽ eo audito
non obtemperasse se eius salubrib monitis
meminerant. sed hȩc paruipendisse: summo
meroris lamento plangebant. atqui eius ma¬
gisterio prȩcepta intalia nuntianti in heserant:
se hȩc & aurib audisse. & actib exercuisse gau
t uero turbis quamuis adhuc debant¬
desiderantib prȩdictus antistes elegius
duxit satisfactum prȩciosissimum depositi
corpusculi thesaurum altius telluri ut tunc
moris erat credidit abscondendum: uideli¬
cet ut om̃ib non pie quȩrentibus inuenien¬
di illud negaretur facultas. Illius itaq trans¬
lationis ac sepulturȩ decus & qui aderant

Expanded text:
ificum pontificem interpellans. Flagrante igiificum pontificem interpellans. Flagrante igitur in sacratissimo famuli Dei Amandi corpusculo incorruptione membrorum et meritorum, si qui intererant, qui, eo vivente, de signorum ipsius magnitudine dubitaverant, in mortuo, quod multiplici timoris anxietate pavescerent, videbant. Qui autem, eo audito, non obtemperasse se eius salubribus monitis meminerant, se haec parvi pendisse summo meroris lamento plangebant. At qui eius magisterio praecepta vitalia nuntianti inhaeserant, se haec et auribus audisse et actibus exercuisse gaudebant. Ut vero turbis, quamvis adhuc desiderantibus, praedictus antistes Elegius duxit satisfactum, pretiosissimum depositi corpusculi thesaurum altius telluri, ut tunc moris erat, credidit abscondendum, videlicet ut omnibus non pie quaerentibus inveniendi illud negaretur facultas. Illius itaque translationis ac sepulturae decus et qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
os. Qualis quantusq ibi stupor gaudio mix¬
tus fuerit: excellentia tam mirabilis facti
ꝓdit. In enarrabile & enim tunc xp̃icolis po¬
płis in erat gaudium: cum gemini sacerdo¬
tes amandus atq elegius ordine & merito
in cliti. uelut duo lumiaria mundi. cęlestia
meritis & terrena complentes uirtutum ra-¬
diis coram diuino altario positi suffragia
orationum suarũ largirentur turbȩ cir¬
cunstanti. Unus horum suꝑata antiqui
hostis tyrannide iam cum xp̃o rege scili¬
cet suo in cęlesti gła triumphans: alter in¬
ter uaria huiꝰ mundi certamina ꝓ eodem ut
muincibilis agonitheta desudans. Unus
ex his ut emeritus miles iam sine labore p̃¬
mia indefectiua recensens: alter contra nu¬
merosos huiꝰ uitȩ labores ac multiplicia ꝑ¬
icula sudoris grauatus anxietate ꝑsistens:
Unus hoꝵ ure pontificali more uidelicet
suo ꝑacto officio repausans: alter nec dum
terminatis solemniis ut pontifex. xp̃m pon-¬

Expanded text:
ces. Qualis quantusque ibi stupor gaudio mixces. Qualis quantusque ibi stupor gaudio mixtus fuerit, excellentia tam mirabilis facti prodit. Inenarrabile etenim tunc christicolis populis inerat gaudium, cum gemini sacerdotes Amandus atque Elegius ordine et merito inclyti, velut duo luminaria mundi, caelestia meritis et terrena complentes virtutum radiis, coram divino altario positi, suffragia orationum suarum largirentur turbae circumstanti : unus horum, superata antiqui hostis tirannide, iam cum Christo, rege scilicet suo, in caelesti gloria triumphans, alter inter varia huius mundi certamina pro eodem ut invincibilis agonotheta desudans; unus ex his ut emeritus miles iam sine labore praemia indefectiva recensens, alter contra numerosos huius vitae labores ac multiplicia pericula, sudoris gravatus anxietate, persistens; unus horum iure pontificali, more videlicet suo, peracto officio, repausans, alter, necdum terminatis sollemniis, ut pontifex Christum pont
Abbreviated transcription (Latin):
mata pigm̃tarioꝵ arte confecta humana
nequaquam post mortem sinunt putres¬
cere cadauera: multo magis credi decet tan¬
ti patroni merita mirabilium oꝑum indi-¬
ciis declarata seruare potuisse menbra.
uascula uidelicet sua in quib habitauerãt
incontaminata. Deportatũ itaq beati pon-¬
tificis amandi corpisculumꝰ sibi prȩpara¬
te eademq die dedicatȩ basilicȩ intrauit
habitaculum: ibi usq in sequentẽ diem
famulantum ẽ. obsequio custoditum: do¬
nec completa aprȩfato antistite elegio mis¬
sarũ solemni cȩlebratione ingens spectacu-¬
lum uniuersȩ plebi prȩbuit adhas exequi¬
as congregatȩ. Collocato & enĩ in medio tẽ¬
pli atrio coram altario corpus honorificũ:
omnibꝰ circun stantib prȩbuit contem plan¬
dum: eiusdẽq uenerabilem uultum detec¬
tum cupientib turbis monstrauit intuen¬
dum. Paciferos in suꝑ ipsius scĩ pedes atq
manus concessit osculari uirtutum oꝑatri¬

Expanded text:
mata pigmentariorum arte confecta humana mata pigmentariorum arte confecta humana nequaquam post mortem sinunt putrescere cadavera, multo magis credi decet tanti patroni merita, mirabilium operum indiciis declarata, servare potuisse membra, vascula videlicet sua in quibus habitaverant, incontaminata. Deportatum itaque beati pontificis Amandi corpusculum sibi praeparatae eademque die dedicatae basilicae intravit habitaculum. Ibique usque in sequentem diem famulantum est obsequio custoditum, donec, completa a praefato antistite Elegio missarum sollemni celebratione, ingens spectaculum universae plebi praebuit ad has exsequias congregatae. Collocatum etenim in medio templi atrio coram altario corpus honorificum omnibus circumstantibus praebuit contemplandum, eiusdemque venerabilem vultum detectum cupientibus turbis monstravit intuendum, paciferos insuper ipsius sancti pedes atque manus concessit osculari virtutum operatri
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ atq ad trausferendas in illam sacri cor¬
poris reliqui as. ab urbe no uiomagen¬
si uenerat: plurima quipp e in suȩ dio¬
cesis sollicitudine sagacitatis industria pol¬
lebat. Ubi uero tumulo sacro remouit co¬
oꝑculum: repꝑit insperatũ diuinȩ iurtutis
miraculum: corpuscłm uidelicet scĩ patris
ut ibi ante sexdecim annos positũ fuerat in¬
corruptum. Tum demum tam in opinati stu¬
pefactus nouitate miracłi: grãs egit sũme
diuinitati: quia sc̃itas quȩ in uiuente cla¬
ruerat. in mortuo non latebat. Necui forte
hoc prosui magnitudine ꝓdigium uideat᷑
in credibile: non desunt adhuc qui mirabi¬
lius aliquid in ipsius sc̃i uiri sacratissimo
corpore nr̃a iam etate miraculũ se confir¬
mant uidisse: quod etiam in altero de ele¬
uatione in corrupti cadaueris eius sermo¬
ne habito. qui uoluerit nr̃a qualiacunq
sint legere poterit cognoscere. Si enĩ aro¬

Expanded text:
ecclesiae atque ad transferendas in illam sacri corecclesiae atque ad transferendas in illam sacri corporis reliquias ab urbe Noviomagensi venerat; plurima quippe in suae diocesis sollicitudine sagacitatis industria pollebat. Ubi vero tumulo sacro removit cooperculum, repperit insperatum divinae virtutis miraculum, corpusculum videlicet sancti patris, ut ibi ante sedecim annos positum fuerat, incorruptum. Tum demum tam inopinati stupefactus novitate miraculi, gratias egit summae divinitati, quia sanctitas, quae in vivente claruerat, in mortuo non latebat. Ne cui forte hoc pro sui magnitudine prodigium videatur incredibile, non desunt adhuc, qui mirabilius aliquid in ipsius sancti viri sacratissimo corpore nostra iam aetate miraculum se confirmant vidisse; quod etiam in altero de elevatione incorrupti cadaveris eius sermone habito, qui voluerit nostra, qualiacumque sint, legere, poterit cognoscere. Si enim aro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hac re quod in archiuo nostri monasterii
hactenus seruatur decreuit. Non tamen in ip¬
sa qua nunc requiescit positus est basilica:
sed in altera quȩ adhuc suꝑ est principis a¬
płorum petri nomine dedicata. Que qm̃ pro
sui paruitate tanti pręsulis tumulo uisa
fuit incongrua atq etiam scđo sexui ꝓpt̃
monachorum habitacula in accessa: frequer¬
ti religiosorũ uirorum conuentui uisum ẽ.
aliam magnitudine prȩstantẽ debere edi¬
ficari: quȩ &e utroq sexui ac confluenti illo
sufficeret multitudini populari. Completo
itaq deo deuotorum sumptu oꝑe illius edi¬
ficii: tempus ad erat quo illo deberet trans
ilis igitur dieb suꝑerat adhuc ferri:¬
humanis rebus uenerandus xp̃i confessor
mirabiliumq oꝑum patrator elegius: qui
beatissimo pontifici amando dum aduiue¬
ret fuerat familiarissimus: ac scĩtatis ipsiꝰ
non ignarus. hic itaq ad dedicationẽ noue

Expanded text:
pro hac re, quod in archivo nostri monasterii pro hac re, quod in archivo nostri monasterii hactenus servatur, decrevit. Non tamen in ipsa qua nunc requiescit positus est basilica, sed in altera quae adhuc superest principis apostolorum Petri nomine dedicata, quae quoniam pro sui parvitate tanti praesulis tumulo visa fuit incongrua atque etiam secundo sexui propter monachorum habitacula inaccessa, frequenti relegiosorum virorum conventui visum est aliam magnitudine praestantem debere aedificari, quae et utroque sexui ac confluenti illo sufficeret multitudini populari. Completo itaque Deo devotorum sumptu opere illius aedificii, tempus aderat, quo illo deberet transferri. Illis igitur diebus supererat adhuc humanis rebus venerandus Christi confessor mirabiliumque operum patrator Elegius, qui beatissimo pontifici Amando, dum adviveret, fuerat familiarissimus ac sanctitatis ipsius non ignarus. Hic itaque ad dedicationem novae
Abbreviated transcription (Latin):
plicib huiꝰ mundi erumnis absolutus. dñi
sui obtutibꝰ plenis oleo lampadibus uirtutũ
scilicet piarum fertilitate meruit apparere
coruscus. Sepultus sane ẽ. debito fidelium
honore in cȩnobio a se edifi cato: cui ex nomi¬
ne fluiioli ibi decurrentis helnonis uocabu¬
lum hȩsit. Quem uidelicet locum quondã
ipsi iuro dei francorũ princeps dagobertꝰ
siluestricoma non indigum ꝓna animi con¬
tulit deuotione: rata legum sanctione sta¬
bilitum. Cuius licet crebra plurimoꝵ opinio¬
ne didicerit scĩtatem: amplius tam̃ ut in libel¬
lo uitȩ eius legitur eandem isdem princeps in
filii sui sigeberci contra naturam mirabili
ꝓpter in fantiã locutione. sub sua presentia
xp̃o scm̃ suum mirificante meruit agnoscere
quia amplius ipsum cȩteris a se constructis
diligendo excoluit: etiam corpuscłm ipsius
discipulorum suorum obsequio tumulũ sump¬
sit: sicut etiam testamento terribili scripto

Expanded text:
plicibus hujus mundi aerumnis absolutus, sui plicibus hujus mundi aerumnis absolutus, sui Domini obtutibus, plenis oleo lampadibus, virtutum scilicet piarum fertilitate, meruit apparere coruscus. Sepultus sane est debito fidelium honore in coenobio a se aedificato, cui ex nomine flulum haesit. Quem videlicet locum quondam ipsi viro Dei Francorum princeps Dagobertus silvestri coma non indigum prona animi contulit devotione, rata legum sanctione stabilitum. Cuius licet crebra plurimorum opinione didicerit sanctitatem, amplius tamen, ut in libello vitae eius legitur, eandem isdem princeps in filii sui Sigeberti contra naturam mirabili propter infantiam locutione, sub sua praesentia Christo sanctum suum mirificante, meruit agnoscere quia amplius ipsum ceteris a se constructis diligendo excoluit, etiam corpusculum ipsius discipulorum suorum obsequio tumulum sumpsit, sicut etiam testamento terribili scripto
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate ingenioli aliqua prȩloquendo te¬
tigimus: nunc diuina nos prȩeunte clem̃tia.
ꝓpositum nobis iter carpamus:
Inno igitur incarnationis dominice sex¬
centesimo sexagesimo primo. quia condi¬
tor & redẽptor inundanos miseratus errores hu¬
manȩ dignatus ẽ. uniri naturȩ: deo bonisq
cunctis amabilis amandus. post multa bono¬
rum actuũ insignia ad cȩli aulam ꝑhenuit̃
cum xp̃o cui deuote seruiuit regnaturus as¬
cendit. Nec immerito ei introeunti cęlestia
patuere palatia: ꝓ quib ipse in terris positus
uoce cantauerat indefessa. Quam amabilia
sunt inquiens dñe uircutum tabernacula
tua: concupiscit & deficit in his anima mea:
Requieuit uero ann o ȩtatis suȩ nõage¬
simo. mense februario febris tactus in cõmo¬
do: die quoq dñico: cui mors uia ad patriã:
& prȩsentis uitȩ exitus sequentis ac nunquã
finiendȩ factus ẽ. introitus. Ad quam multi¬

Expanded text:
paupertate ingenioli aliqua praeloquendo tepaupertate ingenioli aliqua praeloquendo tetigimus; nunc divina nos praeeunte clementia propositum nobis iter carpamus. Anno igitur incarnationis Dominicae sexcentesimo sexagesimo primo qua Conditor et Redemptor mundanos miseratus errores humanae dignatus est uniri naturae, Deo bonisque cunctis amabilis Amandus post multa bonorum actuum insignia ad coeli aulam perenniter cum Christo, cui devote servivit, regnaturus ascendit. Nec immerito ei introeunti coelestia patuere palatia, pro quibus ipse in terris positus voce cantaverat indefessa: Quam amabilia sunt, inquiens, Domine virtutum, tabernacula tua! concupiscit et deficit in his anima mea. Requievit vero anno aetatis suae nonagesimo, mense Februario, febris tactus incommodo, die quoque Dominico, cui mors via ad patriam, ac praesentis vitae exitus, sequentis ac nunquam finiendae factus est introitus. Ad quam multi
Abbreviated transcription (Latin):
na legis diuinȩq gr̃e protectione prȩeun-
te ꝑ uarias piorum profectuum mansio¬
nes ad terrã repromissionis ꝑ quã patria ui¬
uentium figuratur quali fine migrauerit:
his interim post habitis: adindaganda ali¬
qua de multis diuinorum oꝑum magnalibꝰ
quȩ circa ipsum eiusq corpusculũ post eius
obitũ diuina clȩmentia pręstiterit quanquã
impolitum dirigamus sermonis officium:
Eã ergo quȩ referimus: a patrib fideliter re¬
ferentib audiuimꝰ. Quorum fidem omnipo¬
tenti. xp̃o cõmittimus: apud quẽ etiam ꝑacta
quasi instantia. & ꝓ prȩsentib haberi futura
credimus. Cui mendaciũ quia ex malo est: dis¬
plicere cognoscimus. Non enim beati uiri me¬
rita ut clara hominibus appareant menda¬
ciis egent astrui: sed ampliora quam expli-¬
cari uerbis queant: remota omni ambigui
tate debent credi. Sed quia dehis non pro
sui quod imposibile ẽ. dignitate. sed pro nr̃i

Expanded text:
na legis divinaeque gratiae protectione praeeunte, na legis divinaeque gratiae protectione praeeunte, per varias piorum profectuum mansiones ad terram repromissionis, per quam patria viventium figuratur, quali fine migraverit, his interim posthabitis, ad indaganda aliqua de multis divinorum operum magnalibus, quae circa ipsum eiusque corpusculum post eius obitum divina clementia praestiterit, quanquam inpolitum dirigamus sermonis officium. Ea ergo quae referimus a patribus fideliter referentibus audivimus, quorum fidem omnipotenti Christo committimus, apud quem etiam peracta quasi instantia et pro praesentibus haberi futura credimus, cui mendacium, quia ex malo est, displicere cognoscimus. Non enim beati viri merita, ut clara hominibus appareant, mendaciis egent astrui, sed ampliora, quam explicari verbis queant, remota omni ambitate debent credi. Sed quia de his non pro sui quod impossibile est dignitate, sed pro nostri
Abbreviated transcription (Latin):
tione religiosorum conuentui celebra¬
bilem: ipse reuoluti temporis cur¬
sus indicit. Et qm̃ plurimi in hac ple¬
be huiꝰ pęnitus expertes ad huc extant ratio¬
nis: non ociosum duximus eis noticiam tan¬
tȩ actam gratȩ pandere celebritatis. Dignũ
igitur ĩmo necessarium credimusut qui ista
celebrant & quare celebrent ignorant: cog¬
nitionẽ huiꝰ rei capiant. Et qui hac tenus mi¬
nus nota festiuo studio honorabant: glorio¬
sius acreuerentius iam nota excolere atq ue¬
nerari discant. Quia ergo uitȩ ter beati ac
deo dilecti confessoris xp̃i amandi libellus
satis plene sufficienterq disseruisse cognos¬
citur: qualis quantusq isdem dum adhuc
mortalitatis istius erumnis teneretur exti¬
terit: qualibusq inter caligosos huiꝰ scłi an¬
fractus uirtutũ signis claruerit: nec non
& quã immenso miracłoꝵ iubare terrarum
tractus tã ꝓpe quam longe sitos illustraue-¬
rit: atq de tenebrosa huis scłi egipto. colũ¬

Expanded text:
tione relegiosorum conventui celebrabilem ipse revoluti temporis cursus indicit. Et quoniam plurimi in hac plebe huius penitus expertes adhuc exstant rationis, non otiosum duximus eis notitiam tantae ac tam gratae pandere celebritatis. Dignum igitur, immo necessarium credimus, ut qui ista celebrant, et quare celebrent, ignorant, cognitionem huius rei capiant, et qui hactenus minus nota festivo studio honorabant, gloriosius ac reverentius iam nota excolere atque venerari discant. Quia ergo vitae ter beati ac Deo dilecti confessoris Christi Amandi libellus satis plene sufficienterque disseruisse cognoscitur, qualis quantusque isdem, dum adhuc mortalitatis istius erumnis teneretur, extiterit, qualibusque inter caligosos huius saeculi amfractus virtutum signis claruerit, necnon et quam inmenso miraculorum iubare terrarum tractus tam prope quam longe sitos inlustraverit, atque de tenebrosa huius saeculi Aegypto, colum
Abbreviated transcription (Latin):
residens. cunctis episcopis. presbiteris. dia¬
conibus aluisq anxiomaticis. aureos eroga¬
bit: satalicio uero apłorum. uł suo. mixtoᷤᷤ
solidos offerens. peregrinis nichilominus uesti¬
menta donabat:¬

Expanded text:
residens, cunctis episcopis, presbyteris, diaconibus, aliisque axiomaticis aureos erogabat. Natalitio vero apostolorum, vel suo, mistos solidos offerens, peregrina nihilominus vestimenta donabat
Abbreviated transcription (Latin):
ordine sacerdotali in suis de eẽt ȩcclesiis
accersiuit. Et sic postea unctum. caput
principale omnium episcoporum & bea¬
tissimarũ puellarum principales feminȩ
principalẽ: & amborum meritis sua cathe¬
dra episcopaus & puellaris. ac siuitis fru¬
ctifera diffusa undiq ramis crescentibꝰ
in totam hyberuensium insulam in ole¬
uit. Quã semꝑ archiep̃s hybernensium
ep̃orum. et abbatissa quã om̃s abbatissȩ
scõrum uenerantur. felici successione acte
ritu ꝑpetuo uenerant᷑. Ex inde ergo ut
supra dixi afr̃ibus coactus. beatȩ huius
brigidȩ uirtutes. tam eas quas ante pͥn¬
cipatum quamq alias quas inprinci¬
patu gessit tanto studio breuitatis licet
prepostero ordine uirtutũ compendiose
explicare conabor.
uita san cte

Expanded text:
ordine sacerdotali in suis deesset Ecclesiis, ordine sacerdotali in suis deesset Ecclesiis, accersivit. Et postea sic unctum caput et principale omnium episcoporum et beatissima puellarum principalis, felici iam, et amborum meritis sua cathedra episcopalis et puellaris, ac si vitis frugifera diffusa undique ramis crescentibus, in tota Hibernensi insula inolevit. Quam semper Archiepiscopus Hiberniensium episcoporum et abbatissa, quam omnes abbatissae Scotorum venerantur, felici successione et ritu perpetuo dominantur. Exinde ergo, ut supra dixi, a fratribus coactus, beatae hujus virginis Brigidae virtutes tam eas quas ante principatum, quam alias quas in principatu gessit, multo studio brevitatis, licet praepostero ordine virtutum compendiose explicare conabor. VITA SANCTAE
Abbreviated transcription (Latin):
giis crescens uirtutib. & fama bonarũ rerũ.
ad eam de omnib ꝓuinciis tocius hiber¬
mȩ innuinerabiles popłi de utroq sexu
confluentes. & uota sibi uouentes uolun¬
tarie. suum monasteriũ caput pene hiber-¬
nensium ecclesiarũ & culmen p̃cellens
om̃ia monasteria scõrum curas parroechia
ꝑ totam hybernensem terrani diffusa. a
mari usq ad mare extensa ẽ. in campestri¬
bus campi liffei supͣ fundamentũ fidei
firmum construxit: Et prudenti dispen¬
satione de animab eoꝵ regularite: mom¬
nib ꝓcurans. & de ecclesiis multarum
ꝓuinciarum sibi adherentib sollicita.
& secum reuoluens quod sine fũmo sacer¬
dote qui ȩccłas consecraret. & ȩccłasticos
meis gradꝰ subrogaret esse non posset᷑ u¬
iustrem uirũ & solitarium nomine machil¬
de heremo ce deuita sua solitaria. & ipsi ob¬
uiam ꝑgens. ut ęccłam in episcopali digni¬
tate cũ ea gubernaret. atq ut nichil de

Expanded text:
giis crescens virtutibus, et per famam bonarum rerum giis crescens virtutibus, et per famam bonarum rerum ad eam de omnibus provinciis Hiberniae innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota sibi voventes, voluntarie suum monasterium, caput pene omnium Hiberniensium Ecclesiarum, et culmen praecellens omnia monasteria Scotorum, cujus parochia per totam Hibernensem terram diffusa, a mari usque ad mare extensa est, in campestribus campi Liffeim, supra fundamentum fidei firmum construxit, et prudenti dispensatione de animabus eorum regulariter in omnibus procurans, et de Ecclesiis multarum provinciarum sibi adhaerentibus sollicitans, et secum revolvens, quod sine summo sacerdote, qui ecclesias consecraret, et ecclesiasticos in eis gradus subrogaret, esse non posset; illustrem virum et solitarium, omnibde eremo et de sua vita solitaria, et ibi sibi obviam pergens, ut Ecclesiam in episcopali dignitate cum ea gubernaret, atque ut nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
ut sc̃ẽ ac beatȩ memoriȩ brigidȩ uir¬
ginis uirtutes & oꝑa more doctorum
memoriȩ luterisq tradere aggrediar. Quod opꝰ
impositum ce delicatȩ materiȩ arduũ. par-¬
uitati & ignorantiȩ meȩ ce linguȩ minime
conuenit. Sed potens ẽ. ds̃ de minimis mag.¬
na facere.: qui de exiguo olei & farmȩ pugil¬
lo domum impleuit pauperculȩ uiduȩ.
Itaq iussionib ur̃is coactus. satis habeo me-¬
am non defuisse obȩdientiam. Et ideo pau¬
ca de plurib amaioribus ac ꝑitissimis tra-¬
dita. sine ulla ambiguitatis caligine. ne
mobȩdientiȩ crimen incurram patefacere
censeo: ex quibus quanta qualisq uirgo uir-¬
tutum bonarum florida cunctorum oculis
innotescat: non quod memoria &e medio¬
critas & rusticus sermo ingenioli mei tan-¬
ti muneris officiũ explicare ualeret:⁊ sed
fidei ur̃e beatitudo & orationũ ur̃arũ diu¬
turnitas meretur acciꝑe. quod non ualet
ingenium ferre dictantis. Hȩc ergo egre¬

Expanded text:
ut sanctae et beatae memoriae Brigidae virginis virtutes et opera, more doctorum, memoriae litterisque tradere aggrediar. Quod opus impositum, et delicatae materiae arduum, parvitatis et ignorantiae meae et linguae minime convenit. Sed potens est Deus de minimis magna facere, ut de exiguo oleo et farinae pugillo domum implevit pauperculae viduae . Itaque jussionibus vestris coactus, satis habeo meam non defuisse obedientiam, et ideo pauca de pluribus, a majoribus et peritissimis tradita, sine ulla ambiguitatis caligine, ne inobedientiae crimen incurram, patefacere censeo. Ex quibus quanta qualisque virgo virtutum bonarum florida, cunctorum oculis innotescat. Non quod memoria, et mediocritas, et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explicare valeret, sed fidei vestrae beatitudo, et orationum vestrarum diuturnitas meretur accipere quod non valet ingenium dictantis. Haec ergo egre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectius inhereret. in paruissima se retrudens
cellula. usq ad diem uocationis sue ad cȩlestem
głam ꝑmansit reclausus: Quid de precipua eiꝰ¬
eius obȩdientia fari possum : qui obȩdiendo ab¬
bati suo ꝓprium linquens solum. exul in lon¬
ginqua cunctis dieb uicȩ suȩ moratus ẽ regione:
Quid de eiuus patientia innotescã: qui amplitu¬
dine fretus caritatis. non solum malũ ꝓ malo
non reddidit. uerum omib ꝑsecutorib suis
quȩ ualuit bona impendit: his uirtutũ flori¬
bus beatissimus confessor xp̃i ermenlandus con¬
tentus. sibi uixit in scło ad p̃mium. discipłis
ad exemplum: ꝓ quib octauo kalendarũ apri¬
lium ad xp̃m migrans. et̃nȩ głȩ meruit acciꝑe
coronam. umili om̃s sciuiri uitam legen¬
tes prece deposco: ut in ertissimi scriptoris ȩt̃ne
mercedis ꝓspectu in orationib suȩ int̾cessionis
menimisse dignent᷑: quatenus beato ermenlan¬

Expanded text:
perfectius inhereret, in parvissima se retrudens perfectius inhereret, in parvissima se retrudens cellula, usque ad diem vocationis suae ad caelestem gloriam permansit reclausus ? Quid de praecipua eius oboedientia fari possum, qui, oboediendo abbati suo proprium linquens solum, exul in longinqua cunctis diebus vitae suae moratus est regione ? Quid de eius patientia innotescam, qui, amplitudine fretus caritatis, non solum malum pro malo non reddidit, verum omnibus persequutoribus suis quae valuit bona inpendit ? His virtutum floribus beatissimus confessor Christi Aermenlandus comptus, sibi vixit in saeculo ad praemium, discipulis ad exemplum; pro quibus, octavo Kalendarum Aprelium ad Christum migrans, aeternae gloriae meruit accipere coronam. Humili omnes viri sancti vitam legentes prece deposco, nt inertissimi scriptoris aeternae mercedis prospectu in orationibus suae intercessionis meminisse dignentur, quatenus, beato Aermenlan