comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. & tam innum̾abile ut uerbi eiꝰ infi¬
initũ numerũ ñ possit comphendẽ ac
dicẽ. hoc ⁊ inuoluntate certa similit̾ ad¬
u̾ti pot̾. Quis ẽ. enĩ cui ñ impudent̃ res¬
pondeat᷑. forte falleris: dicenti uolo be¬
atus eẽ: Et si dicat scio me ħ uelle. ⁊ hoc
me scire scio: iã his duob ⁊t̾cium pot̃¬
add̾e qd̃ ħ duosciat. ⁊ qͣrtum qd̾ hȩc
duo scire se sciat: ⁊ similit̾ infinitum
numerũ ꝑgere. Item si qͥs piam dicat
errare nolo. ñne siue erret siue ñ erret.
errare tñ eũ nolle uerũerit: Quis ẽ. qui
huic ñ impudentissime dicat forsitan
falleris cũ ꝓfecto uͥcunq fallat᷑. falli se
tñ nolle ñ fallit᷑: et si hoc se dicat addit
qͣnͣtum uult rerũ numeru̾̃ cognitarũ
et numerũ eẽ. ꝑspicit infinitũ. Quienĩ
chiẽ nolo me falli iħ me nolle scio. & ħ
test hinc infinitu numerũ ostenłe. Et
alia reꝑiunt᷑ quȩ adu̾sus achadennicos
ualeant. qui ncħ ab hoĩe scire posse con¬

Expanded text:
et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potaec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et htest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse con
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ. Quã qui ñ habuerit. si linguis ho¬
minu loquat᷑. i angłor sonans aeramentũ
ẽ. & cynbalũ tinniens. Et si habuerit ꝓphe¬
tiam. ⁊ scierit oĩa sacram̃ta. ⁊ omnẽ sei¬
entiã. et habuerit õem fidẽ. ita ut mon¬
tes tͣnsferat: nicħ ẽ. Et si distribuerit õem
subam suã: & si tradidit corpꝰ suũ ut ar¬
qͦ ad et̾nã uitã neminẽ bona tanta ꝑdu¬
cunt: Ipsa uͦ dilectio siue caritas nã uniꝰ
rei ẽ. nom̃ utrunq si habeat eã qui non
loquit᷑ linguis nec ht̃ ꝓphetiã. nec oĩa
scit sacram̃ta. õemq scientiã. nec distri¬
buit omĩa sua pauꝑib uł ñ habendo
qd̃ distribuat. uł aliqua neccessitate ꝓhi¬
bitus. nec tradit corpꝰ suũ ut ardeat. si
talis passionis nulla temptatio ẽ: ꝑdu¬
cit ad regnũ. ita ut ipsã fidẽ ñ faciat
utilem. nͥ caritas. Sñ caritate quippe fi¬

Expanded text:
ctionem, quam qui non habuerit, si linguis hominum loquatur et angelorum, sonans aeramentum est et cymbalum tinniens; et si habuerit prophetiam et scierit omnia sacramenta et omnem scientiates transferat, nihil est. Et si distribuerit omnem substantiam suam, et si tradiderit corpus suum ut arquo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas — nam unius rei est nomen utrumque — si habeat eam qui non loquitur linguis nec habet prophetiam nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam nec distribuit omnia sua pauperibus, uel non habendo quod distribuat uel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum, ut ardeat, si talis passionis nulla temtatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi caritas. sine caritate quippe fi
Abbreviated transcription (Latin):
& hinc exortatꝰ eẽt ut ⁊ nos inuicẽ diligamꝰ.
atq ita ds in nob̾ maneat: qr utiq ds di¬
lectionẽ dm̃ dixerat. statim uolens de hac
re aꝑtius aliqͥd eloqui inhoc inqͥt cognoᷤ¬
cimꝰ qr intpso manemꝰ. ⁊ ipse in nob̾. quia¬
de sp̃u suo dedit nob̾. sc̃s itaq sp̃s de qͦ¬
dedit nob. facit nos indeo man̾e ⁊ ipsum
in nob̾. hoc autẽ facit dilectio. Ipse ẽ gͥ d̾s
dilectio. Ueniq ⁊ paulopꝰ cũ hoc ipsũ repe¬
tisset atq dixiss łs dilectio ẽ: continuo sub¬
iecit. Et qui manet in dilectione. indeo ma¬
net. ids in eomanet. Uñ supͣ cdix̾at. in hoc
cognoscimꝰ qr in ipso manemꝰ. ⁊ipse in nob̾.¬

Expanded text:
hinc exhortatus esset, ut et nos inuicem diligamus atque ita in nobis deus maneat, quia utique dilectionem deum dixerat: statim nolens de hac re apertius aliquid loqui: in hoc, inquit, cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse innobis, quiade spiritu suo dedit nobis. sanctus itaque dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset, Deus dilectio est, continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo manet. Unde supra dixerat: In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ homo un dm̃ diligat: nͥ ex deo ꝓꝑter qd̾
paulo pꝰ dicit. Nos diligamꝰ eũ qr ipse pͥordi¬
lexit nos dpłs qͦ paulus lilectio inquit
tius Solũ ẽ. qd̾ diudit int̾ filios regniet̾ni.
& filios ꝑcl̃itionis ȩt̃nȩ. Dant̃. ⁊ alia ꝑ sp̃mmu¬
nera. s sñ caritate nicħ ꝓsunt. Nlisi gͦ tantũ

Expanded text:
habet homo unde Deum diligat, nisi ex Deo. Propter quod paulo post dicit: Nos diligamus eum, quia ipse prior dilus quoque Paulus: dilectio, inquit,tius. solum est quod diuidit inter filios regni aeterni et filios perditionis aeternae. dantur et alia per
Abbreviated transcription (Latin):
bolo erun. a qͦ captiui tenebant᷑: de his ecli¬
ficat᷑ corpꝰ xp̃i quȩ domꝰ appellat᷑ eccłia. hac
autẽ captiuitatẽ ipse captiuauit. qͥ diabo¬
lũ uincit. Et ne illa quȩ futura erant. scĩca¬
pitis m̃bra. inȩt̃num supplitiũ secũ traħ̾et:
eũ iusticie pͥus. deinde potentiȩ uinculis
alligauit. Ipse itaq diabolus ẽ. appellata
captiuitas: qͣm captiuauit qͥ ascendit in
altũ. ⁊ dedit dona hoĩb uł accepit in hõib.
Petrꝰ autẽ apłs. sic̃ in eo libro cananico legit᷑

Expanded text:
aptiui tenebantur, de his aedificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem ap
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ex deo pr̃e ꝓcedit. quẽ potiꝰ eoꝵs hic de¬
beamꝰ acciꝑe dictũ eẽ. dilectionẽ dm̃. me¬
rito querit᷑ pat̾ enĩ solus. ita ds ẽ. ut nõ
sit ex deo. Ac ꝑ hoc dilectio ꝗ̃ ita d̾s est
ut ex cdeo sit: aut filiꝰ ÷ aut sp̃s sc̃s.s in

Expanded text:
hic debemus accipere dictum esse dilectionem deum merito quaeritur. pater enim solus ita deus est, ut non sit ex deo; ac per hoc dilectio, quae ita deus est, ut ex deo sit, aut filius est aut spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
aptius qͣm ħ sit sp̃s sc̃s: Ut scł in illa
simplici sũmaq natura ñ sit aliud
sub̾a. & aluid caritas: s sub̃a ipsa sit
caritas. & caritas ipsa suba. siue in
patre siue in filiosiue insp̃u sc̃o. & tñ¬
scͥpturar̃ signifieant᷑ eloquia. Nã ex ꝓpħa
esay a testimoniũ ponẽs apłs uͥait. inaliis
linguis. ⁊ in aliis labiis loquar popło huic:
p̃misit tñ in lege scͥptũ ẽ. Et ipse d̾s. inlege
lex appellata ẽ. de monte sy na: ꝓpħarũ
alio loco ipse saluator. oportebat inquit
& inpsalmis de me. hic rursꝰ ꝓpharum
nom̃. exceptis psalmis intelligi uoluit.

Expanded text:
am ut hoc sit spiritus sanctus? ut in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio siue in spiritu sancto; et tscripturarum significantur eloquia. nam ex propheta Esaia testimonium ponens apostolus, ubi ait: in aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, praemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse dominus: in legelex appellata est de monte Sina. prophetarum alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
N eq enĩdicturi sumꝰ. ñ ꝓpt̾ea dm̃ dictũ ex̃.
caritatẽ. qd ipsa baritas sit ulla suba quiȩ
dei digna sit noe. s qd donũ sit dei sicut
sũ facile refellit scͥpt̾am̃n ipsa locutio. ĩale
ẽ enĩ tues pacientia mea: qͣle ẽ dñe spes
ritas mea. aut ds caritas inea. s ita cli¬

Expanded text:
neque enim dicturi sumus non propterea deum dictum esse caritatem, quod ipsa caritas sit ulla substantia, quae dei digna sit nomine, sed quod donum sit dei, sicut sum facile refellit scripturarum ipsa locutio. tale est enim: tu es patientia mea quale est: domine, spes ritas mea, aut: Deus charitas mea, sed ita di
Abbreviated transcription (Latin):
turas uerũ eẽ. dociumꝰ. De creatura etiã
ꝙͣ fecit ds. ꝗͣtum ualuimꝰ ad moniumꝰ eos
qui rationẽ de reb talib poscunt: ut in¬
uisibilia eiꝰ ꝑ ea quȩ facta sunt sic̃ possent
intellecta conspic̾ent. e maxine ꝑ rato-¬
ualem uł intellectualẽ creat᷑am que fa

Expanded text:
tas uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per rationalem uel in
Abbreviated transcription (Latin):
pater ĩ quid uob̃ necessariũ sit. pͥus¬
quã petatis ab eo. Nec ista ex aliqͦ tem¬
ꝑe cognouit ut nosset. s futura oĩatẽ¬
ꝑalia. atq in eisetiã quid ⁊ qñ ab illo
petituri fueramꝰ: iqͦs ide quib reb
uł exaudit̾us uł ñ exauditurꝰ eẽt sñ¬
s ideo st̃ quia notut. Non enĩ nesciũt
quȩ fuerat creat᷑us. Qͥa gͦ sciuit cre¬
auit: ñ qr creauit sciuit. nec alit̾ ea
seunt creata qͣ ereanda. Non enĩ eiꝰ
sapientiȩ aliquid accessit eyeis s illis
existentib sic̃ oportebat. ⁊ qñ oportebat:
illa mansit ut erat. Ita ⁊ scͥptum ẽ. ini
libro eccłiastico. Anteꝙͣ crearent᷑ oĩa no-¬
ta st̃ illi. sic ⁊ pꝰquã consumatast̃. Sic
inqͥt ñ alit̃. Et añꝗͣ crearent᷑. ipꝰquã

Expanded text:
ter, quid vobis necessarium sit priusquam petatis ab eo: nec ista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset, sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid, et quando ab illo petituri fueramus, et quos, et de quibus rebus vel exauditurus, vel non exauditurus essed ideo sunt quia novit; non enim nescivit quae fuerat creaturus; quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit, nec aliter scivit creata quam creanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et antequam crearen
Abbreviated transcription (Latin):
tomͦ u̾bum nr̃m. non cũ mentimͣ. s cum
fallim᷑ Cum aũ dubitamꝰ ñdumẽ. u̾bum
de re deqͣ dubitamꝰ. s de ipsa dubitatiõe
u̾bum ẽ. Qmͣuis enĩ ñ nouerimꝰ anuerũ
sit uñdubitamꝰ: tñ dubitare nos nouimꝰ.
Ac ꝑħ cũ hoc dicimꝰ uerũ uerbũ ẽ. qm̃ qd̾¬

Expanded text:
o verbum nostrum, non cum mentimur, sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novimus: ac per hoc cum hoc dicimus, verum verbum est; q
Abbreviated transcription (Latin):
libum hõis. ad u̾bũ rationalis ani¬
mantis. ad ũbũ ñ dedeo natȩ s a deo
facte imaginis dei qd̾ neq ꝓlatuium ẽ.
in sono. neq cogitatuũi in similittidĩe
som. qd alicuiꝰ linguȩ eẽ. necesse sit. s

Expanded text:
rbum hominis, ad verbum rationalis animantis, ad verbum non de Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse neces
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmouebt̃. Cũ enĩ duo sint gn̾a rerũ q̃
sciunt᷑ unũ earũ quȩ ꝑ sensũ corꝑis ꝑci¬
pit antmꝰ. alt̾m earũ que ꝑseipsũ: multa
illi philosophi garrier̃t. contra corꝑis sen¬
sus. animi autẽ qͣstlam firmissimas ꝑcep
uocare potuer̃t.s absit a nob̾ ut ea quȩ
ꝑ sensus corꝑis didicimꝰ: uera eẽ. dubite mꝰ.
ꝑ eos quippe didicimꝰ cȩlũ. ⁊ t̾ram. ⁊ ea quȩ
in eis nota st̃ nob: qͣtum ille qͥ. mos upsi
condidit innotesc̾e nob uoluit. Absitetiã
ut scire nos negemꝰ. q̃ testimoniũ ãidici¬
mꝰ alior. alio quin eẽ. nescimꝰ oceanũ. nes¬
cimꝰ ẽẽ. & t̾ras atq urbes. qͣs celebrima fa¬
ma cõmendat. uescimꝰ fuisse hoĩes ⁊ oꝑa
eoꝵ. quȩ hystorica lectione didicimꝰ Nes¬
cimꝰ quȩ cotidie uñcuq nuntiant᷑. ⁊ i¬
diciis consonis cõstantibꝰq firmant᷑. pos¬
tremo nescimꝰ in quib locis uł ex quib
testimoniis alior. Qd si absurdissimũ ẽ

Expanded text:
sint genera rerum quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per svocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus testimoniis credi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis q̃ mͦ a nob̃ enu̾ata atq cdigesta
sunt : i. et̾nus. ĩ mortalis. in corruptibilis
immnuitabił. unũ aliquid eligamꝰ. qͥa
unũ qͣtuior ista significant. sic̃ iam dis¬
serui. ne ꝑmulta distendat᷑ intentio.

Expanded text:
 a nobis enumerata atque digesta sunt, id est, aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis, unum aliquid eligamus; quia unum quatuor ista significant, sicut jam disserui; ne per multa distendatur intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit falsũ: qr neq m̃tiem᷑. neq falle¬
mͣ. fortassis etiã ñ erunt uolubiles nr̃e
cogitationes ab aliis in alia euntes atq
redeuntes. s oẽm scĩam nr̃am uno simł
conspectu uidebimꝰ. Tam̃ cu & ħ fuerit
fr i hoc fuerit: formata erit creat᷑a quȩ
formabilis fuit. ut nchiã desit es forme
erit illi simplicitati. uͥ ñ formale aliqͥd
formatũ uł reformatũ ẽ: s forma neq
informis neq formata ipsa ibi et̃na ẽ in-¬

Expanded text:
t falsum, quia neque mentiemur neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit ejus formae, erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma neque informis, neque formata ipsa ibi aeterna est im
Abbreviated transcription (Latin):
b̃. Sicerte si ea dic̃e uelimꝰ. nͥ cogitata
ñ possumꝰ. Nam ⁊ si u̾ba ñ sonent: in
corde suo dic̃ utiq qͥ cogitat. Uñ iłtd̃
ẽ. in libro sapĩȩ. Dixert̃ apud se cogitã¬
tes ñ recte. Ex posuit enĩ qͥd sit dixer̃t
apud se: cũ addidit cogitantes. huic
simile ẽ. inȩuanglio. qd qͥdam scͥbe
cũ audissent a dño dictũ paralitico.
confide fili climutunt᷑ tͥ pecc̾a tua:

Expanded text:
bis. Sed certe si ea dicere velimus, nisi cogitata non possumus. Nam etsi verba non sonent, in corde suo dicit utique qui cogitat. Unde illud est in libro Sapientiae: Dixerunt apud se cogitantes non recte . Exposuit enim quid sit, Dixerunt apud se, cum addidit, cogitantes. Huic simile est in Evangelio, quod quidam Scribae cum audissent a Domino dictum paralytico, Confide, fili, remittunt
Abbreviated transcription (Latin):
nout oĩa quȩ nouit pat̾. s ei nosse
depat᷑ ẽ sic̃ eẽ. Nosse enĩ ⁊ ẽẽ ibi unũ
ẽ. et ideo patͥ sic̃ eẽ. ñ ÷ a filio. itanec
nosse. Pinde tanꝗͣ. seipsũ dicens. pat̾
genuit u̾bũ sibi ȩquale ꝑoĩa. Nlon
eñ seipsũ integie pfecteq clixisset:
si aliquid minꝰ aut ampliꝰ eẽ. in eiꝰ u̾bo
qm inipso. Ibi sũme illud agnoscit᷑. ẽ. ẽ
quicqͥd ẽ in ea scientia de qua ẽ. genitum

Expanded text:
um, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in ipso. Ibi summe illud agnoscitur, Est, est; quidquid est in ea scientia
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ cũ aliud atq aliud ceꝑit ħ desinet co¬
gitare: ꝗͣius ñ desinet scire. Ex qͦ fit ut
sipot̾ ẽẽ. in aĩo aliqͣ scientia sempit̾na. ⁊¬
& sempit̾na eẽ. ñ pot̃ eiꝰdem scĩȩ cogita¬

Expanded text:
quoniam cum aliud atque aliud coeperit, hoc desinet coquoniam cum aliud atque aliud coeperit, hoc desinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest ejusdem scientiae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
& iõ recte u̾bum uocat᷑: Nunqͥdfic̃ dici
pot̃: uł usio de uisione. uł scientia de sci¬
entia. ita dici pot̾ eẽntia de eentra. sicut
illud deiu̾bum maxime dr̃. maximeq di¬
cencdũ est: Quid ita: Quia ñ hoc ẽ nob̾ ẽẽ.
qd̃ nosse. Multa quippe nonimꝰ quȩ ꝑ
memoriã qͦdamꝰ uiuunt. ita nobluuo¬
ne qͦdam mͦ moriunt᷑. atq iõ cũ illa
iam ñ sint innoticia nr̃a. nos tn sumꝰ.
et cũ scientianr̃a aĩo lapsaꝑierit a nobis
nos tñ uiuimꝰ. Illa etiã que ita sciunt᷑. ut
ipsius animi nat᷑am ꝑtinent. ut ẽ illud
qd̾ nos uiu̾e scimꝰ. manet enĩ ħ ꝙͣ diu ami-¬
mꝰ manet: ⁊ qr semꝑ manet. ⁊ħ semꝑ ma-¬
net. idgͦ .isi qua repꝑiunt᷑ similta in qͥb
ur̃m nr̃a cogitatione clicat᷑. inuenire dis¬
ficile ẽ. sempit̾nũ ÷ aĩo iuuere. sempit̾ñ¬
ẽ scire qd̾ uiuit. nec tñ sempit̾nũ ẽ cogita¬
re uitã suã. uł cogitare scientiã uitȩ suȩ.

Expanded text:
o recte verbum vocatur, numquid sicut dici potest vel visio de visione, vel scientia de scientia, ita dici potest essentia de essentia, sicut illud Dei Verbum maxime dicitur maximeque dicendum est? Quid ita? quia non hoc est nobis esse, quod est nosse. Multa quippe novimus quae per memoriam quodam modo vivunt, ita et oblivione quodam modo moriuntur: atque ideo cum illa jam non sint in notitia nostra, nos tamen sumus; et cum scientia nostra animo lapsa perierit a nobis, nos tamen vivimus. 25. Illa etiam quae ita sciuntur, utipsius animi naturam pertinent, ut est illud quod nos vivere scimus manet enim hoc quamdiu animus manet, et quia semet si qua reperiuntur similia, in quibus nostrum nostra cogitatione dicatur, invenire difficile est. Sempiternum est scire quod vivit: nec tamen sempiternum est cogitare vitam suam, vel cogitare scientiam vitae suae;
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ pauca ñ sint: uerũ etiã repi¬
ant̃ ꝑ infinitũ numerũ tende. Quiem̃
dic̃ scio me iuu̾e. unũ aliqͥd scire sediẽ.
ꝓ inde sidicat scio me scire me uiu̾e. duo
bilia si susficiat.s qi innum̃abilẽ mime
rõ comp̃hendẽ singła addendo. uł di¬
cẽ innum̾abilit̾ ñ pot̾ ħ ipsũ certis¬

Expanded text:
auca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duobilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non pot
Abbreviated transcription (Latin):
x it de sp̃uquẽ accepturi erant credentes
in eũ. Uñ dicit etiã paulꝰ apłs. Et om̃s unũ
sp̃m potauimꝰ. Utrũ autẽ cdonũ cdei sit ap¬
pellata aqua ista qd̃ ẽ. sp̃s sc̃s. hoc querit᷑.
ita inuenimꝰ alibi in ipso euangłio hanc
a quam dei donũ appellatã. Nam dñs
idem qñ cum samaritana muliere ad pute¬
um loquebat᷑. cuidix̾at da mͥ bib̾e. cũ illa
respondisset. qd̾ uidei ñ cout̾ent᷑ samari¬
tanss. respondit iħc idixit ei. Si scires do

Expanded text:
erant credentes in eum. unde dicit etiam Paulus apostolus: et omnes unum spiritum potati sumus. utrum autem donum dei sit appellata aqua ista, quod est spiritus sanctus, hoc quaeritur. ita inuenimus alibi in ipso euangelio hanc aquam dei donum appellatam. nam dominus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cui dixerat: da mihi bibere, cum illa respondisset, quod Iudaei non conterentur Samaritanis, respondit
Abbreviated transcription (Latin):
bo: tũc : uerũ u̾bũ ⁊ u̾itas qualis
expectat᷑ ab hoĩe: ut qd̃ ẽ. inista hoc
ñ. Sic accedit. qͣntum pot̾ ista simi-¬
litudo imaginis facte ad illã sumli¬
tudinẽ imaginis natȩ: qͣ ds filius

Expanded text:
bo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hocnon . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ etiã sinesciamꝰ. neq sapiamꝰ
ea q̃ aliunde didicimꝰ. ꝓꝑter hoc sic̃
nr̃a scientia illi scientie dei: sic i nr̃m
u̾bum qd̾ nascit᷑ de nr̃a scientia. dissi¬
mile ẽ. illiu̾bodei qd̾ natum ẽ de patͥs

Expanded text:
possumus, etiamsi nesciamus, neque sapiamus ea quae aliunde didicimus. Propter hoc, sicut nostra scientia illi scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ etiam nutꝰ. Ille aurib ille o¬
cłis exhibet᷑. ut ꝑsigna corꝑalia.
&̃ corꝑis sensib uerbũ qd m̃te geri¬
mus innotescat. Nam ⁊ innuere qͥd¬
ẽ: nisi qͦdammͦ uisibilit̾ dicere: est in
scͥpturis sc̃ĩs. huiꝰ sententiȩ testimonũi
piciebant gͦ adinuicẽ discipłi. hesitanteᷤᷤ
de qͦ dicẽt. Erat gͦ unꝰ ex discipłis eiꝰ in¬
sinu iħu: quẽ diligebat iħc. In nuit gͦ
huc sy monpetrus. ⁊ dicit ei. Quisde
qͦ dic̃. Ecce uinuendo dixit. Qd sonan¬
do dic̃e ñ audebat. s ħ atq huiꝰmodi
signa corꝑalia. siue aurib siue oclis
p̃sentib quib loquim᷑ exhibemꝰ. Inuẽ¬
tȩ st̾ autẽ litt̃ȩ ꝑ qͣs possemꝰ. icũ absen¬
tib collqqui s ista signa st̃ uocũ. cũ
ipse uoces insermone nr̃o earũ quas
cogitant figna sint rerũ. Pinde u̾bum

Expanded text:
 etiam nutus, ille auribus, ille oculis exhibetur, ut per signa corporalia etiam corporis sensibus verbum quod mente gerimus innotescat. Nam et innuere qest, nisi quodam modo visibiliter dicere? Est in Scripturis sanctis hujus sententiae testimonium; piciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de qsinu Jesu, quem diligebat Jesus: innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei, Quis est de quo dicit ? Ecce innuendo dixit, quod sonando dicere non audebat. Sed haec atque hujusmodi signa corporalia sive auribus sive oculis praesentibus quibus loquimur exhibemus: inventae sunt autem litterae, per quas possemus et cum absentibus colloqui: sed ista signa sunt vocum, cum ipsae voces in sermone nostro earum quas cogitamus signa sint rerum. CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
uigantib turris moi̾i. ⁊ alia sescenta q̃
scimꝰ. Ubi ne ilłd̾ qͥdem achadenncꝰ dic̃e
pot̃. fortasse dormis.⁊ nescis. et insominis
uides. uisa quippe sõmantiũ simillima
eẽ. uisis uigilantiũ quis ignorat. S qui
certꝰ ẽ. de suȩ iuitȩ scientia. ñ tnea dicit.
scio me uigilare. s scio me uiu̾e. Siue
gͦ dormiat siue uigilet uiuit. nec in ea
scientia ꝑ somnia falli pot̃: qr ⁊ dormire
& insomnis uide uiuentis ẽ. Nec illud
pot̾ achademicꝰ adu̾sus istã scientiã dice.
Furis fortassis ⁊ nescis. qr sanoꝵ usis simil¬
lima sunt ẽ uisa furentiũ. s qui furit
uiuit. Nec contͣ achademicos scio me
ñ furere s scio me uiu̾e. llunq gͦ falli
nec m̃tiri ꝑot̃. quise uiu̾e dixerit scire.

Expanded text:
vigantibus turres moveri, et aliavigantibus turres moveri, et aliascimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli ne
Abbreviated transcription (Latin):
cło inħ enigmate. in hac qͣlicunq similitu¬
dine. qnͣta sit etiã dissimilitudo. quis po¬
tatio nr̃a format᷑ qñ quȩ scimꝰ loqui¬
mur. qualis aut ꝗͣta pot̾ hõi ꝓuenire. qͣm¬
libet ꝑitisfimo atq doctissimo: Exceptis
enĩ quȩ in animũ ueniunt a sensib cor¬
ꝑis. quib tã multa alic̾ sunt ꝙ uident᷑ ut
eors uerisimilitudĩe nimiũ constipatꝰ sanꝰ
sibi uideat᷑ eẽ. qui insanit. uñ achademica
philosophia sic inualuit. ut de õib du¬
bitans. multo miseriꝰ insaniret: his gͦ ex¬
ceptis q̃ corꝑis sensib in animũ ueniunt:
qͣnͣtum rerũ remanet qd̃ ita sciamꝰ sicut
nos iuu̾e scimꝰ: In qͦ prorsꝰ ñ metiumꝰ. ne
aliqͣueri similitu dĩe forte fallam̃. qm̃ cer¬
tũ ẽ etiã eum qui fallit᷑ ui̾e. Nec in eis ui¬
sis habet᷑ hoc q̃ obitiunt᷑ ex trinsecus ut
in eo sic fallat᷑ ocłs queadmoclũ fallit᷑
cũ in aqua remꝰ uidet᷑ infractus: ⁊ na-¬

Expanded text:
c aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potatio nostra formatur, quando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et na
Abbreviated transcription (Latin):
plũ recte uiu̾emꝰ hoc ẽ. nullũ habentes
inu̾bi nr̃i uł contẽplatione uł oꝑatiõe
mendatiũ. Uerũ hȩc huiꝰ imaginis ẽ: qñq
futura ꝑfectio. Ad hanc cõsequendã nos
erudit magistꝰ bonꝰ. fide xp̃iana pietatis¬
q doctͥna: uit reuelata facie a legis uelami

Expanded text:
tes in verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidet cogitationẽ suã. ⁊ qͥs uidet cogi¬
tationẽ suã: Non ocłis carnalib dico.
s ipso int̾i̾ore conspectũ. qͥs ñ eã uidet.
⁊qͥs eam uidet: Eñqͥdem cogitatio
uisio ẽ animi q̃dam. siue adsint ea q̃
tiant᷑ sensib siue ñ adsint & eoꝵ simi¬
litudines cogitatione cernant᷑. siuie
nicħ eors. s eacogitent᷑ q̃ nec corꝑalia
st̃: nec corꝑalũ similitudines. sic̾ uir¬
tutes ⁊ iuitia: sic̃ ipsa deniq cogitatio
cogitat᷑. siue illa q̃ ꝑdisciplinas tradũ-¬
tur lib̾alesq doctnas. siue oĩum istoꝵ
causȩ suꝑiores atq rationes in nat᷑a
ĩmucabili cogitent᷑. siue etiã mala
& uana ac falsa cogitemꝰ. uł ñ con¬
sentiente sensu uł errante consensu:¬

Expanded text:
n videt cogitationem suam? et quis videt cogitationem suam, non oculis carnalibus dico, sed ipso interiore conspectu? Quis non eam videt, et quis eam videt? Quandoquidem cogitatio visio est animi quaedam, sive adsint ea quae tiantur sensibus, sive non adsint, et eorum similitudines cogitatione cernantur; sive nihil eorum, sed ea cogitentur quae nec corporalia sunt, nec corporalium similitudines, sicut virtutes et vitia, sicut ipsa denique cogitatio cogitatur; sive illa quae per disciplinas traduntur liberalesque doctrinas; sive istorum omnium causae superiores atque rationes in natura immutabili cogitentur; sive etiam mala et vana, ac falsa cogitemus, vel non consentiente sensu, vel errante consensu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum xͥ ⁊ iterum cũ accepissens a nob
uerbũ auditꝰ cdĩ accepistis ñ ut uerbũ
hõium s sicutiẽ. uereu̾bũ dei. Et innu¬
m̃abilia similit̾ inscͥpturis dñr de dei
u̾bo. qd̃ in sonis multarũ cliu̾sarũq lingͣ¬
rũ ꝑ corda. iora disseminat᷑ humana.
Id ea autẽ u̾bũ dei dr̃: qr doctͥna diui¬
na tradit᷑ ñ humana. s illud dei u̾bũ¬

Expanded text:
erum, Cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis non ut verbum hominum, sed sicuti est vere verbum Dei . Et innumerabilia similiter in Scripturis dicuntur de Dei verbo, quod in sonis multarum diversarumque linguarum per corda et ora disseminatur humana. Ideo autem verbum Dei dicitur, quia doctrina divina traditur, non humana. Sed illud Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
insua quisq nat᷑a. nec distent in eis ista.
sic̃ in nob̾ aliud ẽ. memoria. aliud intelli¬
gentia. aliud dilectio siue caritos: s unũ
aliqͥd sit qd̃ oĩa ualeat. sic̃ ipsa sapientia.
Et sic habet᷑ inuniꝰ cuiꝰq natura. ut qui ht̃
ħ sic qd̾ ht̃: sic̃ imimuitabił simplexq sub̾a.
Siegͦ hȩc intellecta st̃ ⁊ qntum nob̾ in reb
tantis uide uł coniectare concessum est
ueraeẽ. claruer̃t: nescio cur ñ sic̃ sapi¬

Expanded text:
in sua quisque natura; nec distent in eis ista; ut in nobis, aliud est memoria, aliud intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliquid sit, quod omnia valeat, sicut ipsa sapientia. Et sic habetur in uniuscujusque natura, ut qui habet,  sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mã utu̾bũ sit eãue possit amittere.
atq informit̾ qͦdammͦ uolutari. Bñ
quippe nou̾at u̾ba. ⁊ iũ cogitationis
inspererat locutor egregias: qͥ dixit
in carmine. Secũq uolutat euentꝰ bel¬
li uarios. Idẽ cogitat. Non gͦ ille dei fi
intelligi. ut forma ipsa simplex in
etiã possit informe. Dñr qͥdem etiam
tanta sit nẽ in isto eiiginate dissimili¬

Expanded text:
mam, ut verbum sit, eamque possit amittere, mam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quippe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli varios: id est, cogitat. Non ergo ille Dei Filintelligi, ut forma ipsa simplex intetiam possit informe. Dicuntur quidem etiam tanta sit nunc in isto aenigmate dissimili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. inqͣm hoc formabile ñdũq formatũ.
nͥ qͥddam m̃tis nr̃e . qd hac atq hac
uolubili qͣdam motione iactamꝰ. cũ a
nob̾ nẽ hoc nc̃ illud sic̃ uruentũ fuerit
uł occurrerit cogitat᷑: Et tune sit uer̾
u̾bũ. qñ illud qd̃ nos dixi tiolubili mo-¬
tione iactare. ad id qd scimꝰ ꝑuenit atq
inde format᷑ eiꝰ ot̃modã similitudinẽ
a c ꝑhoc etiã siconcedamꝰ ne de contͦũsia
uocabuli laborare uideam᷑. iã uocand̾
eẽ u̾bum qͥddã illud m̃tis nr̃e. qd de nr̃a
scientia formari pot̃ etiã pͥusquã for¬
matũ sit qi iã ut ita dicã formabile ẽ
quis ñ uideat qͣnta hic sit disfimilitu¬
do ab illo dei u̾bo qd̾ informadĩ sic ẽ.
ut ñ añ fuerit formabile pꝰq formatũ
nec aligñ eẽ. possit informe. S sit for¬
ma simplex. ⁊ simplicit̃ eqͣlis ei de qͦẽ.
et cui mirabilit̾ coet̾na ẽ: Quaꝓpt̃ ita
cat᷑: ne aliqͥd eẽ quasi uolubile credat᷑
indeo. qd̾ nc̃ accipiat nc̃ recipiat for-¬

Expanded text:
quam, hoc formabile nondumque formatum, nisi quiddam mentis nostrae, quod hac atque hac volubili quadam motione jactamus, cum a nobis nunc hoc, nunc illud, sicut inventum fuerit vel occurrerit, cogitatur? Et tunc fit verum verbum, quando illud quod nos dixi volubili motione jactare, ad id quod scimus pervenit, atque inde formatur, ejus omnimodam similitudinem Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocabuli laborare videamur, jam vocandum esse verbum quiddam illud mentis nostrae quod de nostra scientia formari potest, etiam priusquam formatum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formabile priusquam formatum, nec aliquando esse possit informe, sed sit forma simplex et simpliciter aequalis ei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna est. CAcatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat for
Abbreviated transcription (Latin):
de reuera. nicħ de suo hñs s totũ d̃ illa
scientia de quanascit᷑. Nec int̾ ẽ. qñ id
didicerit: qui qd̾ seit loquit᷑ aliqn enĩ
statim ut discit ħ dic̃: dum tñ uerbũsit
uerũ .i. de notis reb exortũ. s nunqͥd õs¬
pat̾ de qͦ natũ ẽ. uerbũ de deo ds. nunqͥd
gͦ d̾s pat̾ in ea sapientia qd̾ ẽ ipse sibi.
alia didieit ꝑ sensũ corpis suralia ꝑ se
ipsum: Quis ħ dicat. quin animal ratio¬
nale s supͣ aĩam rationalẽ cdm̃ cogitat.
aut nunctis uł testib ut ea sciret in¬
ficit sibi illa ꝑfectio. ht̃ qͥdem nuntios
i angłos. ñ tam̃ aliquid ei q̃ nescit annũ¬
tiant. ñ enĩsunt ulla quȩ nesciat. sed
bonũ eoꝵ ẽ. de oꝑib suis eiꝰ consulere
u̾itatẽ. Et ħ ẽ. qd̾ ei dñr ñ nulla nũtiare
ñ ut ipse ab eis discat: s ut ab illo ipsi
ꝑu̾bum eiꝰ sine corꝑali sono. Qiuitiant
etiã qd̾ uoluerit. ab eo missi ad qͦs uolu¬
erit. totu ab illo ꝑ ilłd ubum eiꝰ audien¬

Expanded text:
de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum. CAPUT Pater, de quo natum est Verbum de Deo Deus; numquid ergo Deus Pater in illa sapientia quod est ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, inficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiarenon ut ipse ab eis discat, sed ut ab eo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audien
Abbreviated transcription (Latin):
bi: ita nec pat̾ ei meminit. nec sp̃s
sc̃s ei diligit. s ipse sibi. Sua enĩ ẽ.
⁊ ipse memoria sua intelligentia. sua
dilectio. S ita se hab̾e de patre illi ẽ.
de qͦ natus ẽ. Sp̃s etiã sc̃s qr sapien¬
tia ẽ ꝓcedens de sapientia ñ patrẽ
ht̃ memoriã ñ filiũ intelligentiã.
⁊ se dilectionẽ. neq enĩ sapientia
eet. si aliꝰ ei meminisset. eiq alius
intellig̾et. ac tantũ mͦ sibiq ipse di-¬
lige̾t: se ipse ht̃ hec tria ⁊ ea sic ht̃.
ut hec ipsa ipse sit Ueruntam̃ ut
ita sit: inde illi ẽ. uñ ꝓcedit. Quis gͦ
hõium pot̃ istam sapiam qͦ nouit
d̾s oĩa. ita ut nec ea quȩ dñr pre¬
t̾ita ibi pret̾eant. nec ea quȩ dñr
futura qͣ si desit expectent᷑ ut
uemant. s ⁊ pret̾ita ⁊ futura cũ
p̃sentib sint cuncta p̾̃sentia. nec
singła cogitent᷑. ⁊ ab aliis ad alia
cogitando transeat᷑. s in uno cõspe¬
ctu sutl p̃sto sunt. uinu̾sa. quis

Expanded text:
bi; ita nec Pater ei meminit, nec Spiritus bi; ita nec Pater ei meminit, nec Spiritus sanctus ei diligit, sed ipse sibi: sua enim est et ipse memoria, sua intelligentia, sua dilectio; sed ita se habere, de Patre illi est, de quo natus est. Spiritus etiam sanctus quia sapientia est procedens de sapientia, non Patrem habet memoriam, et Filium intelligentiam, et se dilectionem; neque enim sapientia esset, si alius ei meminisset, eique alius intelligeret, ac tantummodo sibi ipse diligeret: sed ipse habet haec tria, et ea sic habet, ut haec ipsa ipse sit. Verumtamen ut ita sit, inde illi est unde procedit. 13. Quis ergo hominum potest istam sapientiam qua novit Deus omnia, ita ut nec ea quae dicuntur praeterita, ibi praetereant, nec ea quae dicuntur futura, quasi desint exspectentur ut veniant, sed et praeterita et futura cum praesentibus sint cuncta praesentia; nec singula cogitentur, et ab aliis ad alia cogitando transeatur, sed in uno conspectu simul praesto sint universa: quis
Abbreviated transcription (Latin):
a filio potiꝰ ht̃ pat̾ eẽntiam. qd̾ abfur¬
dissimũ atq falsissimũ ẽ. hanc absur¬
ditatẽ nos in libro septimo discussis¬
se. conuicesse obiecisse certissimũ ẽ.
ea qua ipse sua ẽ. intelligentia. neq
enĩ eẽt sapiens qui ñ eẽt intelligens
filiꝰ auitẽ intelligentia patͥs. de m̃tel¬
ligentia genitꝰ qd ẽ. pat̾. hoc n⁊de me
memoria ñ inꝯuemient̃ dici potest.
Quomͦ ẽ. enĩ sapiens qui nicħ meminit
uł sui ñ meminif. Pinde qr sapien¬
tia pat̾. sapientia filiꝰ sic̃ siuimemi¬
uit pat̃. ita ⁊ filiꝰ. Et sic̾ sui. ifiliĩ me¬
minit pat̾ mnemoria ñ filii s sua: ita
sui ⁊pat̾s meminit filiꝰ memoria ũ
patͥs s sua. Dilectio qͦ uͥ nulla ẽ. quis
ullã dicat eẽ. sapientiã: Ex qͦ colligit᷑
ita eẽ. patrẽ dilectionẽ suã. ut intelli¬
gentiã ⁊ memoriã suã. Ecce gͦ tria illa
.i. memoria. intelligentia. dilectio. seu
pientia ẽ. genita de sapientia sic̃ nec

Expanded text:
a Filio potius habet Pater essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Hanc absurditatem nos in libro septimo discussisse, convicisse, abjecisse certissimum est ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater. Hoc et de memoria non inconvenienter dici potest. Quomodo est enim sapiens qui nihil meminit, vel sui non meminit? Proinde, quia sapientia Pater, sapientia Filius, sicut sui meminit Pater, ita et Filius: et sicut sui et Filii meminit Pater, memoria non Filii, sed sua; ita sui et Patris meminit Filius, memoria non Patris, sed sua. Dilectio quoque ubi nulla est, quis ullam dicat esse sapientiam? Ex quo colPatrem dilectionem suam, ut intelligentiam et memoriam suam. Ecce ergo tria illa, id est, memoria, intelligentia, dilectio sive pientia est genita de sapientia, sicut ne
Abbreviated transcription (Latin):
eã in qua manifestet᷑ sensib hominũ
et sic̃ u̾bum nr̃m fit uex: nec mutat᷑
inuocẽ ita u̾bum dei caro qͥdem fac¬
tum ẽ. s absit ut mutaret᷑ in carnẽ.
Assum̃do quippe illam ñ in eã se consu
dissimilẽ ꝑuenire: ñ intueat᷑ uerbũ
nr̃m qd̾ sonat in aurib nec qñ uo
ceꝑfert᷑: nec qñ silentio cogitat᷑. Onĩ¬
um namq sonantiũ u̾ba linguarũ
etiã in silentio cogitant᷑ et carmĩa
ꝑcurrunt in aĩo. tacente ore corꝑis. Nlec
solũ num̃i syllabarũ uerũ etiã modi
cantilenarũ cũ sint corꝑales. ⁊ ad eum
qui uocat᷑ auditꝰ sensũ corꝑis ꝑtinen¬
tes. ꝑ incorꝑeas qͣsdam imagines suas
prȩsto st̃ cogitantib. ⁊ tacite cuncta uol

Expanded text:
et ipsum manifestaretur sensibus hominum. Et sicut verbum nostrum fit vox, nec mutatur in vocem; ita Verbum Dei caro quidem factum est, sed absit ut mutaretur in carnem. Assumendo quippe illam, non in eam se consumdissimilem, pervenire, non intueatur verbum nostrum quod sonat in auribus, nec quando voce profertur, nec quando silentio cogitatur. Omnium namque sonantium verba linguarum etiam in silentio cogitantur, et carmina percurruntur animo, tacente ore corporis: nec solum numeri syllabarum, verum etiam modi cantilenarum, cum sint corporales, et ad eum, qui vocatur auditus, sensum corporis pertinentes, per incorporeas quasdam imagines suas praesto sunt cogitantibus, et tacite cuncta ista
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. Nam ħ int̃ fideles ñ debet hab̾e
questionẽ.s si aliquomͦ ꝑ intelligentiã
possumꝰ uide qd credimꝰ. quis iste erit
modꝰ.: Si enĩ recolamꝰ tͥi nr̃o intellectui
ceꝑit in his libris tͥnitas apparere: oc¬
tauus occurrit. Ibi quippe ut potiumꝰ
disputando erig̾e temptauimꝰ mentis
intentionẽ. adiutelligendã illam pre¬
stantissimã immutabilẽq naturã: qd̾
nr̃a mens ñ ẽ. Qmͣ tñ sic intuebam᷑. ut nec
longe a nob̾ eẽt: ⁊ supͣ nos eẽt. ñ loco. s
ipsa sui uen̾abili mirabiliq p̾stantia: ita
illo firmã mentis aciem tenebamꝰ. Tan¬
tum qi ñ erat aliqua moles uͥcredi opor¬
teret magnitudinẽ duoꝵ uł triũ plus
tũ ẽ. ad caritatẽ quȩ in scã scͥptura ds
bilis nr̃m reuerbabat optutũ. n ei ñdũ
posse comteꝑari nr̃e. mentis qͦdammͦ
ꝯuincebat᷑ infirmitas: ad ipsũis nr̃e m̃-

Expanded text:
 inter fideles non debet habere quaestionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod credimus, quis iste erit modus? 10. Si enim recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando erigere tentavimus mentis intentionem ad intelligendam illam praestantissimam immutabilemque naturam, quod nostra mens non est. Quam tamen sic intuebamur, ut nec longe a nobis esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita illo firmam mentis aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem duorum vel trium plus tum est ad charitatem, quae in sancta Scriptura Deus bilis nostrum reverberabat obtutum, et ei nondum posse obtemperari nostrae mentis quodam modo convincebatur infirm
Abbreviated transcription (Latin):
bilis tnfformationis bonũ. hec dicta
lũ nos uide. Quia uͦ addidit in enigma¬
te multis ħ incognitũ ẽ qͥ eas litt̾as nes¬
ciunt. in quib ẽ. doctͥna q̃dam de locu¬
tionũ modis: qͦs greci tropos uocant.
eoq greco uocabulo ꝙ̃ nos utim ꝓ lati¬
no. Sic̃ scͥ̾emata usitatiꝰ dm̃s ꝗ figuras.
autẽ modors siue tropors noĩa ut sĩ¬
głis singła referant᷑: difficillimũ ẽ. &
insolentissimũ latine enuntiare. Uñ
pon̾e: cͥcũloquẽdo int̃pretati st̃ dicentes.
Que st̃ aliud ex alio significantia. huiꝰ
autẽ tropi .i. allegoriȩ plures st̃ specie ᷤ.

Expanded text:
ocutionibus. Haec dicta lum nos videre. Quia vero addidit, in aenigmate; multis hoc incognitum est qui eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina quaedam de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, eoque graeco vocabulo etiam nos utimur pro latino. Sicut enim schemata usiautem modorum sive troporum nomina, ut singula singulis referantur, difficillimum est et insolentissimum latine enuntiare. Undeponere, circumloquendo interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem tropi, id est allegoriae, plures sunt species,
Abbreviated transcription (Latin):
gina allegoria ẽ. ñ om̃is allegoria est
aliti aliud intelligit᷑: Quale illud ẽ. ad
thessalonicenses. Itaq ñ dormiamꝰ sic̃
icet̾i. s uigilemꝰ ⁊ sobrii simꝰ. Nam qui
dormiunt nocte dormiunt. ⁊ qͥ in ebͥant᷑
nocte ebrii st̃. Nos autẽ qui diei sumꝰ so¬

Expanded text:
est. alio aliud intelligitur, quale illud est ad Thessalonicenses: Itaque non dormiamus sicut et caeteri: sed vigilemus, et sobrii simus. Nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt: nos autem qui diei sumus, so
Abbreviated transcription (Latin):
ħ coinqͥuat hoiem. Una sententia duo
q̃dam hõis ora ꝯplerus ẽ. unũ corꝑis.
alt̾um corclis. Nlam utiq uñ illi hoĩem
putau̾ant inqͥnari. in os intrat corꝑis.
dis ore ꝓcedit. Ita quippe exposuit ipse
qd̃ dixerat. Nam paulo pꝰ de hac re dis¬
cipłis suis. adhuc ⁊ uos inqtͥ sñ intelle¬
ctu estis: Non intelligitis qr om̃e qd̾
in os intrat uiuentrẽ uadit. ⁊ in seces¬

Expanded text:
o quaedam hominis ora complexus est, unum corporis, alterum cordis. Nam utique unde illi hominem putaverant inquinari, in os intrat corporisdis ore procedit. Ita quippe exposuit ipse quod dixerat. Nam paulo post de hac re discipulis suis: Adhuc et vos, inquit, sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, i
Abbreviated transcription (Latin):
disseruimꝰ. Transformam᷑ gͦ dix̃ de for¬
ma informã. mutam᷑ atq tnͣssimꝰ. de
forma obscura informã lucidã. qr n p̃a
obscura imago deiẽ. Et siimago ꝓfe¬
cto ẽ et gła in qua hoĩes creati sumꝰ.
p̃stantes cȩt̾is aĩalib. De ipsa quippe
tore ab impietate iustificat᷑: adefor¬
mi forma formosã tranfformat᷑ infor¬
mã. Est quippe ⁊ in ipsa impietate qnͣ¬
tomagis dãpnabile uitiũ. tanto certiꝰ
natura laudabilis. ⁊ ꝓpt̾ ħ addidit de
gła ingłam. De gła creationis ingłam
uistificationis. Qmus possit ħ ⁊ aliis
modis intelligi qd̾ dictũ ẽ. de gła¬

Expanded text:
disseruimus. Transformamur ergo dicit, de forma in formam mutamur, atque transimus de forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe tore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. Et propter hoc addidit, de gloria in gloriam: de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia nr̃e ad sunt. possumꝰ
futura ex pret̾itis ñ tñ firma cogntiõe
conicimꝰ. Nam qͣscdã cogitationes nr̃as
qͣs fucuras uelut manisestiꝰ atq certiꝰ
ꝓximas qͣsq ꝓspicimꝰ. memoria faciẽ-¬

Expanded text:
possumusfutura ex praeteritis, non tamen firma cognitione conjicimus. Nam quasdam cogitationes nostras, quas futuras velut manifestius atque certius proximas q
Abbreviated transcription (Latin):
ore de corde exeunt. ⁊ ea coinqͥnant
hõĩem. De corde exeunt enĩ cogitatio¬
nes male. Et cȩt̾a. Qd hac expositione
lucidiꝰ: Nec tñ qr dĩs locutiones cor¬
dis eẽ. cogitationes ꝙ iõ ñ st̃ etiã uisi¬
onesexorte de notitio uisionib qnͣdo
uere st̃. foris enĩ cũ ꝑ corpꝰ ħ fiunt ali¬
ud ẽ. locutio: aliud iusio. Intꝰ autẽ cũ
cogitamꝰ. utrũq unũ ẽ. Sic̃ auditio⁊
iusio duo q̃dam sunt. int̾ se distantia
in sensib corꝑis. inai̾o autẽ ñ est ali¬
uo. atq aliud uide. ⁊ audire. Ac ꝑ hoc
cũ locutioforis ñ uideat᷑ s potiꝰ audi¬
at᷑: locutiones tñ intĩores hoc ẽ. cogita¬
tiones iuisas dix̃ a dño sc̃m euangłm

Expanded text:
ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitationes malae , etc. Quid hac expositione lucidius? Nec tamen quia dicimus locutiones cordis esse cogitationes, ideo non sunt etiam visiones exortae de notitiae visionibus, quando verae sunt. Foris enim cum per corpus haec fiunt, aliud est locutio, aliud visio: intus autem cum cogitamus, utrumque unum est. Sicut auditio et visio duo quaedam sunt inter se distantia in sensibus corporis, in animo autem non est aliud atque aliud videre et audire: ac per hoc cum locutio foris non videatur, sed potius audiatur, locutiones tamen interiores, hoc est, cogitationes visas dixit a Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Fieri ista in aĩo uł ab aĩo nr̃o nouimꝰ.
⁊ certissimi sumꝰ. Quomͦ autẽ fiant
qũ attentiꝰ uoluerimꝰ adu̾tere. tnͣto
mag̃ nr̃ ⁊ sermo succũbit. ⁊ ipsa ñ
ꝑdurat intentio: ut ad liqͥdum ali¬
qͥd nr̃a intelligentia. ⁊ si ñ lingua
ꝑueniat. Et putamꝰ nos utrũ deiꝓui¬
dentia eadẽ fit q̃ memoria ⁊ intelligen¬
cia qui ñ singła cogitando aspicit.
s una ȩt̾na ⁊ ĩmutabili atq ineffabi¬
li uisione complectit᷑ cunctaq nouit.
tnta m̃tis infirniitate posse comp̃hend̾e:
In hacgͥ difficultate ⁊ angustꝰ. libet ex-¬
clamare ad dm̃ uiuum. Mtrificata ẽ sci¬
entia tua ex me: inualuit. ⁊ ñ potero ad
illã. Ex me quippe intelligo ꝗͣ sit mira¬
bilis ⁊ in ꝯp̃hensibił scientia tua. qͣ me fe¬
cisti: qñ nec ine ipsũ conp̃hende ualeo.
quẽ fecisti. Et tñ inmeditatiõe mea exar-¬
descet ignis: ut q̃ram faciemtuã semꝑ.¬

Expanded text:
ro novimus, et certissimi sumus. Quomodo autem fiant, quanto attentius valuerimus advertere, tanto magis noster et sermo succumbit, et ipsa non perdurat intentio, ut ad liquidum aliquid nostra intelligentia etsi non lingua perveniat: et putamus nos, utrum Dei providentia eadem sit quae memoria, et intelligentia, qui non singula cogitando aspicit,  una, aeterna et immutabili atque ineffabili visione complectitur cuncta quae novit, tanta mentis infirmitate posse comprehendere? In hac igitur difficultate et angustiis libet exclamare ad Deum vivum: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua, qua me fecisti; quando nec me ipsum comprequem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis, ut quaeram faciem tuam sem