comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pente suꝑueniunt qͥ de quibꝰdam suis ꝓs-¬
peritatib lȩtant᷑. Quorũ si leticiȩ sacer
dos ñ congaudeat: minꝰ amare creditur
filios in quoꝵ gaudio ñ exultat. p̾cipue
cũ paulus dicat. Gaudere cũ gaudentib
flere cũ flentib. Nichil gͦ tam onerosũ
ordini sacerdotũ uideo : quã rigorẽ m̃tis
compaciendo flectere. ⁊ cũ ꝑsonis suꝑue-¬
nientib animũ mutare. Ꝙ tam̃ hoc ual-¬
de ẽ. necessariũ. Hã quando ex p̃dicatio¬
ne eiꝰ ad boni oꝑis grãm peccator. reducit᷑:
si ipse qͥ p̃dicat uidet᷑ ingratꝰ.: Unde per
te dr̃. cũ sacerdõs intrinsecꝰ ministrãt: ues¬
tib. lancis ñ utantur. De quibꝰ subditur.
Cũq egredientur atriũ exteriꝰ ad popłm:
exuent se uestim̃tis suis in quib ministra¬
uerant. ⁊ reponent ea in gazophilatio fect¬
arii. Grossiora quippe uestim̃ta sunt la¬
nea. s cũ sacerdos ad scm̃ ministeriũ acce¬

Expanded text:
repente superveniunt qui de suis prorepente superveniunt qui de suis prosperitatibus laetantur, quorum si dos non congaudet, minus amare creditur filios in quorum gaudio non exsultat, praecipue cum Paulus dicat: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus . 28. Nihil ergo tam onerosum ordini sacerdotum video quam rigorem mentis compatiendo flectere, et cum personis supervenientibus animum mutare; do ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator adducitur, si ipse qui praedicat videtur ingratus? Unde per tur, ut cum sacerdotes intrinsecus ministrant, vestibus lineis utantur, de quibus subditur: « Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exuent se vestimenta sua in quibus ministraverant, et reponent ea in gazophylacio sanctuarii . Grossiora quippe vestimenta sunt lanea. Sed cum sacerdos ad sanctum ministerium acce
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Hii  enĩ ⁊ sicut suꝑiꝰ diximꝰ qr
a loco regiminis longe sunt: possunt
peccatorũ suorũ maculas ⁊ fletibꝰ laua¬
re. & post fletꝰ in eodẽ intis merore ꝑ¬
sistere. Sic de bona qͦq muliere scrip¬
tũ ẽ. que ad tab̾natulũ orauerat.⁊
ab intentione sua animũ post c̃pune
siderandũ ẽ : quia si sic planxit mulier
quȩ querebat filiũ. quomͦ debet plange¬
re anima quȩ querit dm̃i Sacerdos uͦ
&eiã post cõpunctionẽ ac lacrimas cogit᷑
necessaria queq filioꝵ suoꝵ cognoscere.
⁊ ea que refugit animo pacient̾ audire.
atq post suspiria cȩlestiũ. quorũlibet car¬
naliũ hominũ onera portare. ⁊ sepe cũ
suꝑuenientibꝰ cor in diuersa qualitate
transfunde. Nam aliquando de lucris
spũalib gaudet. S cũ quilibet merẽs
suꝑuenerit. nisi eiꝰ merorẽ in se susceꝑit :
tribulationi illius compatiens ñ ẽ. Et ali-¬
quando de dãpnis animarũ luget. Re-

Expanded text:
nere. Hi enim, sicut superius diximus, qui nere. Hi enim, sicut superius diximus, qui a loco regiminis longe sunt possunt peccatorum suorum maculas et fletibus lavare, et post fletus in eodem mentis moerore persistere, sicut de bona quoque muliere scriptum est, quae ad tabernaculum oraverat, et ab intentione sua animum post compuncsiderandum est quia si sic planxit mulier quae quaerebat filium, quomodo debet plangere anima quae quaerit Deum? Sacerdos vero etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria quaeque filiorum suorum cognoscere, et ea quae refugit animus patienter audire, atque post suspiria coelestium quorumlibet carnalium hominum onera portare, et saepe cum supervenientibus cor in diversam qualitatem transfundere. Nam aliquando de lucris spiritualibus gaudet; sed cum quilibet moerens supervenerit, nisi ejus moerorem in se susceperit, tribulationi illius compatiens non est. Et aliquando de damnis animarum luget; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne : cũ secure sensus quieuerint in tͣnͣ-¬
quillitate : quia nec cõcussa aqua ima.¬
ginẽ respicientis reddit. s in ea uultꝰ
ꝑturbat: Certe his de quo loquim᷑ ꝓpha
reuelatione ultima tẽplũ uidens: ⁊ quȩ
in eodẽ tẽplo conspexerit int ceta nar-¬
rat dicens. Terra usq ad fenestras. & fe-¬
nestre clause. Paulus quoq apłs dic̃.
Tẽplũ enĩ dĩ sc̃m ẽ: qd̾ estis uos. In hoc
autẽ tẽplo fenestrȩ sacerdotes ⁊ spe¬
culatores sunt: ꝗͥ in popło fideliũ lum̃
scẽ p̃dicationis infundunt. S cũ t̾ra
usq ad fenestras ẽ. fenestrȩ clause st̃.
qr cũ t̾rena cogitatio in sacerdotũ cor-¬
dib excrescit. fenestre lum̃ ñ fundt̃:
qr sacerdotes ab officio p̃dicationis ob-
mutescunt. Est ⁊ aliud ualde in or¬
dine. sacerdotũ graue. qr ñ sic̃ hii
qui uitã quietã ac remotã ducunt
fixi ualent in sua cogitatione ꝑma¬

Expanded text:
ne, cum secure sensus quieverit in tranne, cum secure sensus quieverit in tranquillitate, quia nec concussa aqua imaginem respicientis reddit, sed tunc in ea vultus perturbat? Certe is de quo loquimur propheta revelatione ultima templum videns, quae in eodem templo conspexerit inter caetera narrat, dicens: Terra usque ad fenestras, et fenestrae clausae . Paulus quoque apostolus dicit: Templum enim Dei sanctum est, quod estis autem templo fenestrae, sacerdotes et speculatores sunt, qui in populo fidelium lumen sanctae praedicationis infundunt. Sed cum terra usque ad fenestras est, fenestrae clausae sunt, quia cum terrena cogitatio in sacerdotum cordibus excrescit, fenestrae lumen non fundunt, quia sacerdotes ab officio praedicmutescunt. 27. Est et aliud valde in ordine sacerdotum grave, quia non sicut hi qui vitam quietam ac remotam ducunt fixi valent in sua cogitatione perma
Abbreviated transcription (Latin):
peccantiũ parit̃ inuoluat.  interĩ dũ
loquor auertere amemet ipso oculos uolo:
ecce iterũ sermo diuinꝰ me impegit in
me met ipso ut meã negligentiã uideã:
umͥ dici hec quȩ audio ꝑtimescã. Dic̃
enĩ suꝑus dixi. cuiꝰ cor in curis innume¬
ris sparsum. se ad se colligat: Quando
ienĩ possum ea quȩ cirra me sunt sollici¬
te omĩa curare. ⁊ me met ipsũ adunato
sensu conspicere: Quando possũ prauoꝵ
neqͥcias insequendo corrigere. bonorum
actus laudando & ãmonendo custodire.
alis t̾rorẽ atq alis dulcedinẽ demons¬
trare: Quando ualeo & de his quȩ sũt
necessaria fr̃ib cogitare. ⁊ cont᷑ hosti¬
les gladios de urbis uigiliis sollicitudi¬
ne gerere. ne incursione subita ciues
marũ custodia plene atq efficaciter
uerbũ exhortationis impende. Loqͥ
uenĩ dedo: quiete ⁊ ualde lib̾e m̃tis :.
Tunc nãq bene lingua dirigit᷑ in sermo¬

Expanded text:
peccantium pariter involvat. 26. Sed interim dum peccantium pariter involvat. 26. Sed interim dum loquor, avertere a memetipso oculos volo, et ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim superius dixi , cujus cor in curis innumeris exsparsum se ad se colligat? Quando etenim possum et ea quae circa me sunt sollicite omnia curare, et memetipsum adunato sensu conspicere? Quando possum pravorum nequitias insequendo corrigere, bonorum actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursione subita cives marum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere? Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermo
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ piȩ disposuit. districtus ad feriendũ
uertit: ut cũ reuerti quis &iã spatio tẽpo¬
ris accepto noluerit. ꝑ hoc mala sua ad re-¬
atũ augeat. ꝑ qd ea diluere potuit si cõ¬
uerti uoluisset. Unde scriptũ ẽ. Igno¬
ras qm̃ benignitas dĩ ad penitentiã te
adducit: Scđ̾m duriciã aut̃ tuã ⁊ cor
inpenitens chesauritas tibi irã in die uxe.
⁊ reuelationis iusti iudicũ dĩ. De benig¬
nitate omĩpotentis dĩ irã sibi in die ire
reꝓb thesaurizat: qr dũ ad pęnitendũ
tempꝰ accipit᷑. ⁊ ad peccandũ exhibetur:
media conspicit ad culpȩ augm̃tũ tͣhi.
ipsam benignitatẽ quã contulit in uiditii
districtionẽ uercit: ut inde post ãplius
feriat. unde mͦ amplius expectat. Et qr
homo malũ deserere ñ uult ut uiuat: auge¬
at unde moriatur. S siue iustus in culpa.
siue peccator in mortẽ corruat: specula¬
tori tim̃dũ est. ne hunc ex suo silentio reatꝰ

Expanded text:
cendum pie disposuit, districtius ad feriendum cendum pie disposuit, districtius ad feriendum vertit; ut cum reverti quis etiam spatio temporis accepto noluerit, per hoc mala sua ad reatum augeat, per quod ea diluere potuit, si converti voluisset. Unde scriptum est: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum duritiam autem tuam et cor iet revelationis justi judicii Dei . De benignitate ergo omnipotentis Dei iram sibi in die irae reprobus thesaurizat, quia dum ad poenitendum tempus accipitur, et ad peccandum exhibetur, media conspicit ad culpae augmentum trahi, ipsam benignitatem quam contulit in judicii districtionem vertit, ut inde post amplius feriat, unde modo amplius exspectat. Et quia homo deserere malum non vult ut vivat, auget unde moriatur. Sed sive justus in culpam, sive peccator in mortem corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reatus
Abbreviated transcription (Latin):
cidiũ. & furtũ. & adulteriũ. mundauer̃.
& sanguis sanguinẽ tetigit. Sanguis sangui¬
nẽ tangit. quando peccato peccatũ addi¬
tur. ut ante duoculos adiunctis iniqͥtatib
anima cruentet᷑. Paulus apłs ait. Ut imple
dr̃. Qui nocet noceat adhuc: ⁊ qui nsor¬
dibus ẽ. sordescat adhuc. Unde nunc & iã
dñs dicit. Si conuersus iustus anistitia
sua fecerit iniqͥtatẽ : ponã offendiculum
corã eo. Acsi aꝑte dicat. Quia uide peni
tendo noluit ubi iã impegit: iusto eũ ui¬
dicio deserens. ponã ei ut alibi impingat.
Qđ tam̃ dñi ponere ẽ. neqͣquã ad peccan¬
dũ p̾mere. s nolle apeccato lib̾are. Dicut
de pharaone dr̃. Ego indurabo cor eius.
Nõenim cor peccantis dñs obdurat: sed
obdurare dr̃. cũ ab obduratione ñ liberat.
Misericors enĩ ds̃ tẽpus nob̾ ad penitentiã re¬
laxat. s cũ eiꝰ grẽ pacientiã nos ad augm̃tũ
uertimꝰ culpe : hoc ipsum tẽpus qđ ad par-¬

Expanded text:
cidium, et furtum, et adulterium inundaverunt, cidium, et furtum, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem teligit . Sanguis enim sanguinem tangit quando peccato peccatum additur, ut ante Dei oculos adjunctis iniquitatibus anima cruentetur. Paulus apostolus ait: Ut implea angelum dicitur: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Unde nunc etiam Dominus dicit: Si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coratendo noluit ubi jam impegit, justo eum judicio deserens, ponam ei ut et alibi impingat. Quod tamen Domini ponere, est nequaquam ad peccandum premere, sed nolle a peccato liberare; sicut de Pharaone dicitur: Ego indurabo cor ejus . Non enim cor peccantis Dominus obdurat; sed obdurare dicitur, cum ab obduratione non liberat. Misericors enim Deus tempus nobis ad poenitentiam relaxat; sed, cum ejus gratiae patientiam nos ad augmentum vertimus culpae, hoc ipsum tempus, quod ad par
Abbreviated transcription (Latin):
& uolucrũ. & quadrupedũ. & serpentũ.
Ecce ẽ. peccatũ: ⁊ pena peccati. d peccatũ
solũmodo ⁊ pena peccati eẽt: si ñ adhuc
ex hoc perenti ⁊ aliuo sequeret᷑. Nam post
infidelitatẽ eorũ subditur. ꝓpt̃ qđ tradidic
illos ds̃ in desideria cordis eorũ. in inmundi¬
tiã. ut cõtumeliis afficiant corpora sua in
semet ipsis. Qui gͥ cognoscentes dm̃ ñ sic̃
dm̃ głificauer̃: ex eo peccato ⁊ causa pec¬
cati. ad hoc quoq ꝑducti sunt. ut ad cultũ
serpentiũ ⁊ uolucrũ laberent᷑. S quia
ꝑ hanc oxiã cecitatẽ usq ad innunditiã &
carnis contumelias cȩcider̃: ipsa infideli¬
tatis eorũ cȩcitas. p̃cedenti in tellectui &
peccatũ ẽ. ⁊ pena peccati : subsequenti uͦ
inmunditię peccatũ factũ ẽ. ⁊ causa pec¬
cati: D qr de his in libris moralib diu
tractatũ ẽ: nob̾ nunc in eis diutius immo
mens ociã in malis labatur. Unde moysiait.
tatẽ eorũ. ⁊ ñ intrent in tuã iustitiã. ꝓpħa

Expanded text:
edum et serpentium . Ecce est peccatum et poena peccati. Sed peccatum solummodo et poena peccati esset, si non adhuc ex hoc peccato et aliud sequeretur. Nam post infidelitatem eorum subditur: Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam, ut csemetipsis . Quia igitur cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, ex eo peccato et causa peccati ad hoc quoque perducti sunt ut ad cultum serpentium et volucrum laberentur. Sed quia per hanc etiam caecitatem usque ad immunditiam et carnis contumelias ceciderunt, ipsa infidelitatis eorum caecitas praecedenti intellectui et peccatum est, et poena peccati, subsequenti vero immunditiae peccatum facta est et causa peccati. Sed quia de his in libris Moralibus diu tractatum est , nobis nunc in eis diutius immormens etiam in aliis labatur. Unde Moyses aititatem ipsorum, ut non intrent in justitiam tua
Abbreviated transcription (Latin):
se in p̃dicatione colligat. ⁊ aꝓferendi
uerbi ministerio ñ recedat: Q autẽ
necessitate loci sepe uiris scłaribꝰ uangor:
ñnũꝙ mͥ linguȩ disciplinã relaxo. Nam
si in assiduo censure mee uigore me te¬
neo. scio qr ab infirmiorib fugio : eosq
ad hoc qd̾ appeto nũꝙ. traho. Unde fit
ut eoꝵ sepe hec &e ociosa pacient̃ audi¬
am. S quia ipse quoq infirmꝰ ⁊ in ocio¬
sis sermonib paulisꝑ tractꝰ libent̃ iã ea¬

Expanded text:
se in praedicatione colligat, et a proferendi se in praedicatione colligat, et a proferendi verbi ministerio non recedat? Quia autem necessitate loci saepe viris saecularibus jungor, nonnunquam mihi linguae disciplinam relaxo. Nam si in assiduo censurae meae rigore me teneo, scio quia ab infirmioribus fugior, eosque ad hoc quod appeto nunquam traho. Unde fit ut eorum saepe et otiosa patienter audiam. Sed quia ipse quoque infirmus sum, in otiosis sermonibus paulis
Abbreviated transcription (Latin):
abnego: torporem meũ atq negligentiam
uideo. Erit fortasse apud pium udicem
impetratio uenie: ipsa cognitio eulpe. Et
quidẽ in monasterio positꝰ ualebã ⁊ ab oci¬
osis linguã restringere & intentione ora¬
tionis penȩ continue m̃tẽ tenere. At pꝰꝗ
cordis humerũ sarcine pastorali subposui :
colligere se ad semet ipsum assidue nõ
potest animꝰ. quia ad multa spargitur.
Cogor namq mͦ ȩccłarũ. mͦ monasterioꝵ
causas discutere sepe singlorũ uitas atͦqͦ
pensare. mͦ quedã cuiũ negotia sustine.
mͦ de inruentib barbarorũ gladiis ge
mere. ⁊ cõmisso gregi insidiantes lupos
timere. mͦ rerũ curã sumere ne desint
subsidia eis ipsis quibꝰ disciplinȩ regula
tenet᷑. mͦ raptores quosdã ȩquanimiter
ꝑpeti mͦ cis substudio seruatȩ caritatis
obuiare. Cũ itaq ad tot ⁊ tanta cogi¬
tanda scissa ac dilaniata mens ducit᷑.
quando ad seniet ipsã redeat ut tota

Expanded text:
abnego, torporem meum atque negligentiam abnego, torporem meum atque negligentiam video. Erit fortasse apud pium judicem impetratio veniae ipsa cognitio culpae. 6. Et quidem in monasterio positus, valebam et ab otiosis linguam restringere, et in intentione orationis pene continue mentem tenere. At postquam cordis humerum sarcinae pastorali supposui, colligere se ad semetipsum assidue non potest animus, quia ad multa partitur. Cogor namque modo Ecclesiarum, modo monasteriorum causas discutere, singulorū vitam actusq. pensare, modo quædā ciuium negotia sustinere, modo irruentib. barbarorum mere, et commisso gregi insidiantes lupos timere; modo rerum curam sumere, ne desint subsidia eis ipsis quibus disciplinae regula tenetur, modo raptores quosdam aequanimiter perpeti, modo eis sub studio servatae charitatis obviare. Cum itaque ad tot et tanta cogitanda scissa ac dilaniata mens ducitur, quando ad semetipsam redeat, ut totam
Abbreviated transcription (Latin):
bone ascendat actionis. Ad excelsa transe¬
at. ⁊ eorũ qui sibi cõmissi sunt oꝑa transcen¬
dat: quatinꝰ subiectorũ uitã tanto subtiliꝰ
uideat. quanto ⁊ trenis reb quas despicit
animũ subponit. Oquã dura mͥ sunt ista
quȩ loquor. qr memet ipsũ loq̃ndo ferio:
cuiꝰ nec lingua ut dignũ ÷ p̃dicationẽ ten&.
noq in quantũ tenere sufficit uita seqͥtur
linguã. Qui ociosis uerb̾ sepe implicor.
⁊ ab exhortatione atq edificatione ꝓxrimo¬
rũ torpens ⁊ negligens cesso. qͥ in conspec¬
tu dĩ factus sũ mutꝰ & uerbosus. Mutꝰ
in necessariis. uerbosus in ociosis. S ecce
sermo dĩ de speculatoris uita compellit
ut loqͣr. tacere ñ possũ: ⁊ tam̃ loq̃ndo
me ferire ꝑtimesco. Dicã dicã. ⁊ uerbi
dĩ gladius etiã ꝑ me ipsũ ad cõfigendũ
cor ꝓximi tͣnseat. Dicã dicã ut etiã ct̃ra
me sermo dĩ sonet ꝑme. Ego me reũ ẽẽ. ñ

Expanded text:
bonae ascendat actionis; ad excelsa transebonae ascendat actionis; ad excelsa transeat, et eorum qui sibi commissi sunt opera transcendat; quatenus subjectorum vitam tanto subtilius videat, quanto et terrenis rebus quas despicit animum non supponit. 5. O quam dura mihi sunt ista quae loquor, quia memetipsum loquendo ferio, cujus neque lingua, ut dignum est, praedicationem tenet, neque inquantum tenere sufficit vita sequitur linguam. Qui otiosis verbis saepe implicor, et ab exhortatione atque aedificatione proximorum torpens et negligens cesso. Qui in conspectu Dei factus sum mutus et verbosus, mutus in necessariis, verbosus in otiosis. Sed ecce sermo Dei de speculatoris vita compellit ut loquar. Tacere non possum, et tamen loquendo me ferire pertimesco. Dicam, dicam, ut verbi Dei gladius etiam per memetipsum ad configendum cor proximi transeat. Dicam, dicam, ut etiam contra me sermo Dei sonet per me. Ego reum me esse non
Abbreviated transcription (Latin):
tacendo debemꝰ loqui discere. Sigͦ ꝓpħa
ses qui missus ad loquendũ fuerat diu
pͥus tacuit. ut postmodũ recte loq̃ret᷑:
pensandũ nob̾est quanta ei culpasit non
tacere quẽ nulla cogit necessitas loqͥ. deqͥt᷑.¬
ili hominis speculatorẽ dedite domu
isrł. Notandũ qđ eũ quẽ dñs ad p̃dican¬
dũ mittit. speculatorẽ eẽ. denuntiat. Cui
enĩ cura aliena cõmittit᷑ speculator uoca¬
tur. ut in m̃tis altitudine sedeat. atq
uocabulũ nominis ex uirtute actionis
trahat. Nõ est enĩ speculator : qͥ in imo ẽ.
Speculator qͥppe semꝑ in altitudine stat. ut
quicqͥd uenturũ ẽ. longe ꝓspiciat. Et
quisqͥs ppłi speculator ponitur. in alto
debet stare ꝑuitã : ut possit ꝓdesse per
ꝓuidentiã. Hinc ꝓpħa aliꝰ speculatorem
ãmonet dicens. Suꝑ montẽ excelsũ ascen¬
de tu qui euangłias syon: ut uidelicet
qͥ p̃dicationis locũ suscipit. ad altitudinẽ

Expanded text:
tacendo debemus loqui discere. Si ergo prtacendo debemus loqui discere. Si ergo propheta sanctus qui missus ad loquendum fuerat diu prius tacuit, ut postmodum recte loqueretur, pensandum nobis est quanta ei culpa sit non tacere, quem nulla cogit necessitas loqui. Seqspeculatorem dedi te domui Israel. » Notandum quod eum, quem Dominus ad praedicandum mittit speculatorem esse denuntiat. Cui enim cura aliena committitur, speculator vocatur, ut in mentis altitudine sedeat, atque vocabulum nominis ex virtute actionis trahat. Non est enim speculator, qui in imo est. Speculator quippe semper in altitudine stat, ut quidquid venturum est longe prospiciat. Et quisquis populi speculator ponitur, in alto debet stare per vitam, ut prodesse possit per providentiam. Hinc propheta alius speculatorem admonet, dicens: « Super montede tu, qui evangelizas Sion . Ut videlicet qui praedicationis locum suscepit ad altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
merore animũ dep̾ssit. ꝓpħa int̾ gaudentes
merons sed̾e studuit. ut tacendo ostendet
qͥd loq̃ndo uenerat dicere : & pͥusq uerba
faceret in hoc qđ merens tacuit formasu̾¬
borũ sũpsit. Sequit᷑. Cum aut̃ ꝑtransis¬
sent. Uͭii. dies: factũ ẽ. uerbũ dm̃ ad me
dicens. In eo qđ septẽ dieb merens sedit.
⁊ pꝰ diẽ septimũ uerba dñicȩ uisionis ac¬
cepit ut loqui debuisset: aꝑte indicat. qr
eisdẽ dieb merendo tacuerat. Missus au
ad p̃dicandũ fuerat : ⁊ tam̃ septẽ diebꝰ se¬
loqui ueracit̾ nouit. qͥpͥus bene tacere
didicerit. Quasi enĩ quoddã nutrim̃tũ u̾bi
ẽ. censura silentii. Et recte ꝑ excrescentẽ
tea ꝑ humilitatẽ tacet. Hinc ẽ. qđ ꝑsalomonẽ
dr̃. Tempꝰ tacendi⁊itẽpꝰ loquendi. Nõ enĩ
ait tempꝰ loq̃ndi. ⁊ tempꝰ tacendi : s prius
tacendi p̃misit tẽpus. ⁊ pmodũ subdit
loquendi: quia ñ loquendo tacere. s

Expanded text:
moerore animum depressit. Propheta inter gentes moerore animum depressit. Propheta inter gentes moerens sedere studuit, ut tacendo ostenderet quid loquendo venerat docere, et priusquam verba faceret in hoc quod moerens tacuit, formam verborum sumpsit. Sequitur: « Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me dicens. » In eo quod septem diebus moerens sedit, et post diem septimum verba Dominicae jussionis accepit, ut loqui debuisset, aperte indicat quia eisdem diebus moerendo tacuerat. Missus autem ad praedicandum fuerat, et tamen septem diebus seloqui veraciter novit, qui prius bene tacere didicerit? Quasi enim quoddam nutrimentum verbi est censura silentii. Et recte per excrementumtea per humilitatem tacet. Hinc etenim per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Non enim ait, Tempus loquendi, et tempus tacendi, sed prius tacendi praemittit tempus, et postmodum subdit loquendi, quia non loquendo tacere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
modũ facte sut̃. S qr prius isrł dño ere¬
didit: rectȩ hunc ꝓpħa frugũ eiꝰ pͥmiti.¬
as appellauit. Quia gͦ ꝓpħa missus ñ pͥ¬
ori popło s filiis eiꝰdem popłi u̾ba intu¬
lit: ad accruũ frugũ nouarũ uenit. Qd
sc̃s quanta compassione se copulat. corũq
se meroribꝰ cõdescendendo umerendo ciun¬
git: qr radix uerbi ẽ. uirtꝰ oꝑis. ⁊ ille sermo
ab audiente libent̃ accipit᷑. qͥ ap̃dicante cũ
compassione anmi ꝓfert᷑. Sic ferrũ cum
ferro ungit᷑ liquat᷑ priꝰ : ut postmodum
uicissim a se ipso teneat᷑. Si enĩ pͥus mini¬
me: mollescit p̾modũ fortit̃ tenere ñ suf¬
ficit. Sic ꝓpħa captiuo ppło consedit.⁊ me¬
rens in medio eoꝵ extitit: ut dũ ꝑ haritatis
gr̃am c̃descendendo se ei molliorẽ reddet.
eũ statĩ ꝑuerbi fortitudinẽ teneret. Sin
uͦ isrłiticꝰ popłs qui domꝰ exasꝑans uocat᷑.
qͥ culpas nec int̾ flagella cognouit nullo

Expanded text:
modum factae sunt. Sed quia prius Israel Domino cremodum factae sunt. Sed quia prius Israel Domino credidit, recte hunc propheta frugum ejus primitias appellavit. Quia ergo propheta missus non priori populo, sed filiis ejusdem populi verba intulit, ad acervum frugum novarum venit. Quid quanta compassione se copulat, eorumque se moeroribus consedendo et moerendo conjungit, quia radix verbi virtus est operis. Et ille sermo ab audiente libenter accipitur, qui a praedicante cum compassione animi profertur. Sic ferrum 1282 cum ferro jungitur, liquatur prius, vicissim a seipso teneatur. Si enim prius minime mollescit, postmodum fortiter se tenere non sufficit. Sic propheta captivo populo consedit, et moerens in medio eorum exstitit, ut dum per charitatis gratiam conscendendo se ei molliorem redderet, eum statim verbi fortitudine teneret. Sin vero Israeliticus populus, qui domus exasperans vocatur, quia culpas nec inter flagella cognovit nullo
Abbreviated transcription (Latin):
grationẽ ad aceriũi nouarũ frugũ. ad
eos qͥ habitabant uixta flum̃ chobar.
Cũ causa exigeret ut indicare debuissec
qr ad transmigͣtionẽ uenerit. quȩ dicen¬
di necessitas fuit. ut ꝑ fruges locũ qͦq
expͥmeret dicens. ad aceruũ nouarum
frugũ. nͥ qđ sepe ꝑrẽs &e loca cause sig¬
nantur : Multi quippe ierechiele ꝓ¬
pħante iã captiuitatis anni defluxerat᷑.
atq ex his qͥ in captiuitatẽ ducti fuerãt
plures iã i morte carnis obierant. ad
quoꝵ filios loqͥ ꝓpħa ueniebat. Unde
ad filios isrł. ad gentes apostatrices quȩ
recesser̃ ame. Patres eorũ p̃uaricati sunt
pactũ meũ usq ad diẽ hanc: ⁊ filii du¬
ra ceruice ⁊ indomabili corde st̃ ad qͦs
ego mitto te. Ex quibꝰ qr multi fuerant
credituri atq ꝑ obedientiã ad fercilitatẽ
boni opis ꝑuenturi : aceruus frugũ uo¬
cantur. Quia enĩ bone animȩ fruges
appellant᷑ dni: ꝓpħa alius testatur dites.
enĩ dñi & tã cõuerse ad fidẽ gentes post¬

Expanded text:
grationem ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta flumen Chobar. 1. Cum causa exigeret ut indicare debuisset quia ad transmigrationem veniret, quae dicendi necessitas fuit ut per fruges locum quoque exprimeret, dicens: Ad acervum novarum frugum, nisi quod saepe per res et loca causae signantur? Multi quippe Ezechiele prophetante jam captivitatis anni defluxerant, atque ex his qui in captivitatem ducti fuerant plures jam in morte carnis obierant, ad quorum filios loqui propheta veniebat. Unde ntes apostatrices, quae recesserunt a me. Patres eorum praevaricati sunt pactum meum usque ad diem hanc, et filii dura cervice et indomabili corde sunt, ad quos ego mitto te . Ex quibus quia multi fuerant credituri, atque per obedientiam ad fertilitatem boni operis perventuri, acervus frugum vocantur. Quia enim bonae animae fruges appellantur Dei, propheta alius testatur, dicens: enim Domini etiam conversae ad fidem gentes post
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. Queso tepaule si iam nichil de:
cur eis scribendo fatigaris. cur in longłꝰquo
factos in om̃ib diuites dicit in om̃i uerbo
& in om̃i scientia. xp̃i testimoniũ idẽ. qđ
de semet ipso moriendo ⁊ resurgendo testatꝰ
ẽ. in eoꝵ uita cõfirmatũ eẽ. phibet. ⁊ ni.¬
chil eis de eẽ. in ulla grã testat᷑. Quis gͦ cre
dat qr paulo post eos corripiat qͦs ita lau-¬
dat: Nam post cet̾a subiungit. Obsecro

Expanded text:
i . Quaeso te, Paule, si jam nihil deest, cur eis scribendo fatigaris? Cur in longinquo factos in omnibus divites dicit in omni verbo et in omni scientia; Christi testimonium, id est quod de semeptiso moriendo et resurgendo testatus est, in eorum vita confirmatum esse perhibet, et nihil eis deesse in ulla gratia testatur. Quis, rdat quia paulo post eos corripiat quos ita laudat? Nam post caetera subjungit: Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
peccatore supplicia ipsa increm̃ta uitiorũ.
Fit uͦ ñnũꝙ ut unũ idemq peccatũ. ⁊ pec¬
catũ sit ⁊ pena peccati simul ⁊ causa pec¬
cati. Ponamꝰ enĩ ante oculos quẽpiã rem
ꝓximi concupiscere. quã quia aꝑte ñ ua¬
luit furto diripuit. s infurti accusatio¬
nẽ positꝰ. se hanc diripuisse iure uirando
denegauit. Hiuic gͦ concupiscentia pecca¬
tũ fuit ⁊ causa peccati : qr ꝑceã ꝑuenit
ad rapinã. Ipsum uͦ furtum quorẽ cõ¬
cupitã diripuit. ⁊ peccatũ ei factũ ẽ. &
pena peccati: qr ex recributione iã non
rep̾hense cõcupiscentiȩ factũ ẽ. ut ueni-¬
ret ad furtũ. & culpa cordis excresceret in
urio tegere curauit: expeccato rursũ pec¬
catũ genuit. Furtũ gͦ qđ ex cõcupiscentia
ꝓcessi̾t ⁊ ꝑuiriũ ꝑtulit. peccatũ & pena pec¬
cati factum: culpe p̃cedenti : peccatũ ⁊ cau¬
sa peccati culpe subseqͣnti. qr de illa natũ

Expanded text:
peccatore supplicia ipsa incrementa vitiorum. peccatore supplicia ipsa incrementa vitiorum. Fit vero nonnunquam ut unum idemque peccatum et peccatum sit et poena peccati simul et causa peccati. Ponamus enim ante oculos quempiam rem proximi concupiscere quam quia aperte non valuit, furto diripuit, sed in furti accusatione positus, se hanc diripuisse jurejurando denegavit. Huic ergo concupiscentia peccatum fuit et causa peccati, quia per eam venit ad rapinam; ipsum vero furtum, quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia ex rerepressae concupiscentiae factum est ut veniret ad furtum, et culpa cordis excresceret in urio tegere curavit, ex peccato rursum peccatum genuit. Furtum ergo quod ex concupiscentia processit, et perjurium protulit, peccatum e poena peccati factum est, culpae praecedenti peccatum, et causa peccati culpae subsequenti, quia de illa natum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cccidisie ꝑ miquitatẽ qua ꝑ petrauerit
conspieie: S districta sunt omipotentis¬
di iuditia. ⁊ qui peccatorẽ dui expectat
ut redeat. ⁊ ñ redeunti atq cõtẽpnenti
ponit adhuc ubi grauiꝰ inpingat. Peccatũ
quippe qđ ꝑ penitentiã citius ñ deletur:
enĩ qđ pͥus cõmittitur: peccatũ ẽ. d si
citius pęnitendo ñ tergitur: iusto uidi¬
tio om̃ps ds̃ obligatã peccantis m̃tẽ &ciã¬
in culpã alterã ꝑmittit cade. ut quȩ flen¬
do &e corrigendo noluit mundare quod
fecit peccatũ : incipiat peccato cumula¬
re peccatũ. Ergo qđ pęnitentie lam̃to
ñ dilut᷑. peccatũ simul: ⁊ causa peccati.
quia ex illa ont̾ unde adhuc peccatoris ani¬
mꝰ altius obliget᷑. Peccatũ uͦ qđ ex peccato
sequit᷑. peccatũ simul ẽ. ⁊ pena peccati: qr
excrescente cęcitate ex retributione pͥoris
culpȩ generatur. ut quasi iã quedã sint in

Expanded text:
et cecidisse per iniquitatem quam perpetraverit et cecidisse per iniquitatem quam perpetraverit conspiciDei judicia, et qui peccatorem diu exspectat ut redeat, non redeunti atque contemnenti ponit adhuc, ubi gravius impingat. Peccatum quippe quod per poenitentiam citius non deletur, enim quod prius committitur peccatum est, sed si citius poenitendo non tergitur, justo judicio omin culpam alteram permittit cadere, ut quia flendo et corrigendo noluit mundare quod fecit, peccatum incipiat peccato cumulare. Peccatum ergo quod poenitentiae lamento non diluitur, peccatum simul est et causa peccati, quia ex illo oritur unde adhuc peccatoris animus altius obligetur. Peccatum vero, quod ex peccato sequitur, peccatum simul est, et poena peccati, quia excrescente caecitate ex retributione prioris culpae generatur, ut quasi jam quaedam sint in
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit: cũ iustus ad peccatũ p̃dicatore
tacente cecidit. p̃dicator quia tacuit reꝰ
tenet᷑. S quis nr̃m rogo ad hec sufficiat.
ut ñ solũ peccatores studiose corripiat.
s ceiã iustis inuiglet ne cadant  os
eni infirmitatis nr̃e conscui. eũ tustos ui¬
ros conspicimꝰ: ammonere eos ñ p̃sumimꝰ.
ut iusticiȩ uiã teneant. quã quia teneri
uidemꝰ. Et tam̃ p̃dicatoris ẽ. debitũ: &iã
ustos ammonere. Unde p̾dicator e gregius
dicebat. Sapientib ⁊ insipientib debitor
sũ. In his uͦ om̃ib quȩ de usto ad iniqͥtatẽ
cõuerso dicta sunt. hocẽ. laboriosu ad lo¬
quendũ. hoc ualde ꝑtimescendũ qđ dns
dicit. Pona offendiculũ corã eo. Ait enim.
Si conuersus iustꝰ aiusticia fecerit iiqͥtatẽ:
pona offendiculũ corã eo. Nos enĩ dicimus
qr si imquitatẽ fecerit offendit: ⁊ uerũ
ẽ. om̃ino qđ dicimus. Cur adhuc ei ds
omps offendiculũ ponit. quȩ iã impegisse

Expanded text:
tiavit, cum justus ad peccatum praedicatore tiavit, cum justus ad peccatum praedicatore tacente ceciderit, praedicator, quia tacuit, reus tenetur. Sed quis, rogo, nostrum ad haec sufficiat ut non solum peccatores studiose corripiat, sed etiam justis invigilet ne cadant? nos enim, infirmitatis nostrae conscii, cum justos viros conspicimus, admonere eos non praesumimus ut justitiae viam teneant, quam quia tenent videmus; et tamen praedicatoris est debitum etiam justos admonere. Unde praedicator egregius dicebat: Sapientibus et insipientibus debitor sum . 23. In his vero omnibus quae de justo ad iniquitatem converso dicta sunt, hoc est laboriosum ad loquendum, hoc valde pertimescendum, quod Dominus dicit: Ponam offendiculum coram eo. Ait enim: Si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coram eo. Nos enim dicimus quia si iniquitatem fecerit, offendit, et verum est omnino quod dicimus. Cur adhuc ei Deus omnipotens offendiculum ponit, quem jam impegisse
Abbreviated transcription (Latin):
to suo morietur. ⁊ ñ er̃ in memoria iusticiȩ
eiꝰ quas fec̃. sanguinẽ uͦ eiꝰ de manu tua reqͥ¬
rã. Ne iusto qui in peccato cȩcidit p̃dicator
tacuit: eiꝰ sanguinis reus tenet᷑. Et qͥ sol¬
licitꝰ eẽ. ñ studuit in p̃dicatione: factus est
particeps indãpnatione. S cũ dr̃ in peccato
suo moriet᷑ ⁊ ñ er̃ in memoria iusticiȩ eiꝰ qͦs¬
fecit: hoc nob̾ maxime cõsidandũ ẽ. quia
cũ mala cõmittimꝰ sine causa ad memoriã
bona nr̃a transacta reuocamꝰ: qm̃ in ꝑpe¬
tratione malorũ nulla debet eẽ. fiducia
bonorũ p̃teritorũ. S queri potest utrũ
iusto postq ceciderit p̃dicandũ sit: ani
priusꝗ cadat iniugilare predicator debet ne
ad casum ueraat ꝓculdubio & pͥusꝗ cadat.
Nam sequit᷑. iaut̃ tu annunciaueris iusto
ut ñ peccet iustus uille ñ peccauerit: uiuẽs
iuuet quia annunciasti ei. tu aut̃ animã
tua lib̾asti. i gͦ p̃dicator ideo suã ani-¬
mã libauit. qr iusto ne peccaret denun¬

Expanded text:
o morietur, et non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit; sanguinem vero ejus de manu tua requiram. 21. Quia justo qui in peccato cecidit praedicator tacuit, ejus sanguinis reus tenetur. Et qui sollicitus esse non studuit in praedicatione, factus est particeps in damnatione. Sed cum dicitur: In peccato suo morietur, et non erunt in memoria justitiae fecit, hoc nobis maxime considerandum est , quia cum mala committimus, sine causa ad memoriam bona nostra transacta revocamus, quoniam in perpetratione malorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Sed quaeri potest utrum justo postquam ceciderit praedicandum sit, an et priusquam cadat? Invfecit, hoc nobis maxime considerandum est , quia ad casum veniat; procul dubio et priusquam cadat. Nam sequitur: Si autem tu annuntiaveris justo ut non peccet justus, et ille non peccaverit, vivens vivet, quia annuntiasti ei: tu autem animam tuam liberasti . Si ergo praedicator ideo animam suam liberavit, quia justo ne peccaret annun
Abbreviated transcription (Latin):
pleti multo medicamine fuerint. in¬
firmitatẽ stomachi ñ roborantes adiu¬
uent. s oppͥm̃tes grauent. Sciendũ
tam̃ quiari si quando modũ suũ sermo
ꝓlitior tͣnseat: ꝑiculosũ hoc auditorib
nonẽ. Si aut̃ qualit̃ qͥd dicat᷑ ⁊ quibꝰ dicat᷑
ñ uigilant̃ aspicitur: ualde ꝑiculosũ ẽ. Ue¬
recundiȩ ⁊ enĩ m̃tes si quas fortasse culpas
admiserint. lenit̾ arguende sunt : quia
si asꝑius increpent᷑ frangunt᷑ pocius quã
erudiunt᷑. At contͣ mentes asꝑe atq inpu¬
dentes. si increpate lenit̾ fuerint: ad ma-¬
iores culpas ipsa lenitate ꝓuocant᷑. Qđ
bene in eodẽ egregio p̃dicatore discimꝰ. qͥ
cũ chorinthios cognosceret ꝓamore ꝑsona¬
rũ in scismate duusos eorũ uerecundiȩ
cõsulens. loquutionẽ suã eis agr̃arũ actio-¬

Expanded text:
pleti multo medicamine fuerint, inpleti multo medicamine fuerint, infirmitatem stomachi non roborantes adjuvent, sed opprimentes gravent. 17. Sciendum tamen quia etsi quando modum suum sermo prolixior transeat, periculosum hoc auditoribus non est. Si autem qualiter quid dicatur, et quibus dicatur, non vigilanter conspicitur, valde periculosum est. Verecundae etenim mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provocantur. 18. Quod bene in eodem egregio praedicatore discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alti pacientiã p̃cipit. nisi qđ unũ le¬
nioris altũ uͦ feruentioris sp̃s eẽ. cons¬
pexit: Heni ꝑ auctoritatẽ imꝑii in¬
iungenda erat seueritas uerbi. Pis aũ
randus fuerat: ne si plus iusto inferues¬
ceret ñ ad salutẽ uulnerata reduceroe.
s sana uulneraret. Curandũ quoq
quantũ loqͣmur. ne si ei qui multa fer¬
re ñ ualet uerbũ uł exhortationis uł in¬
crepationis longiꝰ trahimꝰ : auditorẽ nr̃m
ad fastidiũ ꝑducamꝰ. Unde isdẽ p̃dicator
egregiꝰ hebreis loqͥtur dicens. Obsecro
uos fr̃s ut sufferatis uerbũ solatu ⁊ enĩ
ꝑ paucis scripsi uob̃. Hoc tam̃ infirmis
p̃cipue cõgruit. ut pauca qͥdẽ ⁊ quȩ
eis uno in tẽpore sermo exhortationis
fuerit multiplicit dictꝰ. qr multa reti¬
nere ñ ualent: simul anuttunt om̃ia.
U nde ⁊ medici corpoꝵ pannos qͦs infir¬
mantibꝰ stomachis ponũt. apto qͥdem
medicamine subtilit̾ liniunt : ne si re¬

Expanded text:
et alii patientiam praecipit, nisi quod unum leet alii patientiam praecipit, nisi quod unum lenioris, alterum vero ferventioris spiritus esse conspexit? Leni per auctoritatem imperii injungenda erat severitas verbi, is autemrandus fuerat, ne si plus justo infervesceret, non ad salutem vulnerata reduceret, sed sana vulneraret. 16. Curandum quoque quantum loquamur, ne si ei qui multa ferre non valet verbum vel exhortationis vel increpationis longius trahimus, auditorem nostrum ad fastidium perducamus. Unde idem praedicator egregius Hebraeis loquitur, dicens: Obsecro vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii, etenim perpaucis scripsi vobis . Hoc tamen 1287 infirmis praecipueam si eis uno in tempore exhortationis sermo sermo fuerit multipliciter dictus, quia multa retinere non valent, simul amittunt omnia. Unde et medici corporum pannos quos infirmantibus stomachis ponunt, apto quidem medicamine, sed subtiliter liniunt, ne si re
Abbreviated transcription (Latin):
quia sepe ⁊⁊ si differt᷑ increpatio. postio¬
dũ benigne suscipitur: ⁊ nõnũꝗ. langues¬
cit si hoc qđ ante ꝓferri debuit tẽpꝰ ami¬
serit. Nam sapiens mulier nabal ebriũ
uidens. increpare de culpa tenatiȩ noluit:
quẽ digesto uino increpationis suȩ uerb̾
utilit̾ ꝑcussit. Et ꝓpħa adulantiũ linguas
ñ eẽ. in subsequenti tẽpore differendas an¬
nuntiat. quiait. Cõfundant᷑ statĩ erubes-¬
centes. qui dicunt mͥ euge euge. Adula¬
tio ⁊ erũ si uel ad tẽpus pacient̃ suscipit᷑
auget᷑. ⁊ paulisꝑ demulcet animã. ut ã
rigore sue rectitudinis mollescat in
delectationei sermonis. S ne crescere
debeat statĩẽ. & sine mora facienda.
Pensandũ qͦq nob̾ ẽ. qualit loqͣm. Hã
sepe uerba quȩ hunc ad salutẽ reuo
om̃i imꝑio : timotheũ exhortat᷑ dicẽs.
arguȩ. obsecra. increpa. in om̃i patien¬
tia &e doctrina. Quid ÷ qđ uni imꝑiũ

Expanded text:
quia saepe etsi differtur increpatio, postmoquia saepe etsi differtur increpatio, postmodum benigne recipitur. Et nonnunquam languescit, si hoc quo ante proferri debuit tempus amiserit. Nam et sapiens mulier Nabal ebrium videns , increpare de culpa tenaciae noluit, quem digesto vino increpationis suae verbis utiliter percussit. Et Propheta adulantium linguanon esse in subsequenti tempore differendas annuntiat, qui ait: « Confundantur statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . » Adulatio etenim si vel ad tempus patienter suscipitur, augetur, et paulisper demulcet animum ut a rigore suae rectitudinis inolescat in delectatione sermonis. Sed ne crescere debeat, statim est et sine mora abjicienda. Pensandum quoque nobis est qualiter loquamur, nam saepe verba, quae hunc ad salutem provoomni imperio , » Timotheum exhortatur dicens: « Argue, obsecra, cum omni patientia et doctrina . Quid est quod uni imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
Siem̃ unũ horũ defuerit. loquutio apta
nõ erit. Scriptũ quippe ẽ. Si recte offeras.
recte aut̃ ñ diuidas: peccasti. Recte aũt
offerimus: cũ bono studio bonũ opꝰ agimus.
Sirecte ñ diuidimꝰ : si hab̾e discretionem in
bono oꝑe p̾ponamus. Consid̾are u enĩ debe
sandũ uͦ nob̾ ẽ. cui loquam᷑. qr sepe incre¬
pationis uerbũ qđ hȩc admittit᷑ꝑsona. al¬
tera ñ admittit: ⁊ sepe ipsa eadẽ ꝑsona se¬
cundũ factũ fit alta. Unde nathan ꝓpħa
dauid pꝰ adult̾ium forti increpationis sen¬
tentia ꝑcussit. qͥ cũ de raptore ouis dic̾et
filius mortis ẽ. uir qui hoc fecit: ei ꝓtinꝰ
respondit dicens. Iues ille uir. Cui tam̃
cł̃ de salomonis regno loqueret᷑. qr culpa
defuit : ei se humilit̾ in oratione ꝓstrauit.
In una gͦ eadẽq ꝑsona qr culpa dispar ex¬
titit. & iã sermo ꝓpħicus dissimił fuit.
Pensandũ quoq ẽ. quando loqͥ debeamus:

Expanded text:
si enim unum horum defuerit, locutio apta si enim unum horum defuerit, locutio apta non erit. Scriptum quippe est: « Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. » Recte autem offerimus, cum bono studio bonum opus agimus. Sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Considerare etenim debemsandum vero nobis est cui loquamur, quia saepe increpationis verbum, quod haec admittit persona, altera non admittit: et saepe eadem ipsa persona secundum factum fit altera. Unde Nathan propheta David post adulterium forti increpationis sententia percussit. Qui cum de raptore ovis diceret: Filius mortis est vir qui fecit hoc, ei protinus respondit, dicens: Tu es ille vir . Cui tamen cum de Salomonis regno loqueretur , quia culpa defuit, ei se humiliter in adoratione prostravit. In una ergo eademque persona quia causa dispar exstitit, etiam sermo propheticus dissimilis fuit. 14. Pensandum quoque est quando loqui debeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
erit c̃uersus ab impietate sua & alua sua
impia: ipse quidẽ in iniqͥtate sua moriet᷑.
tuaut̃ animã tuã lib̾asti. Tunc gͦ subiec¬
tus morit᷑ sine te: quando in causa mortis
contͣdictorẽ ꝑtulerit te. Nã morti cui ñ
c̃tradicis: adiungeris. Et notandũ que st̃
quȩ debeant ã speculatore p̃dicari. nimirũ
fides ⁊ oꝑatio. Pamait. Siaut̃ tu annun¬
ciaueris impio & ille ñ fuerit conu̾sus ab
impietate sua impia & a uia sua impia Im¬
pietas qͥppe ad infidelitatẽ ꝑtinet. uia uero
impra ad prauã actionẽ. Ꝙ om̃is specula¬
tor hoc hab̾e debet studii. ut pͥus ad pieta¬
tem fidei. postmodũ ad pia uia id÷ ad bonã
actionẽ trahat. S quia ad exhortationẽ ser¬
mo se intulit. in notescere breuit̃ debemꝰ in
ore pastoris quantꝰ eẽ. debeat ordo atq cõsi¬
deratio loquutionis. Pensare ⁊ enĩ doctor
debet quid loqͣtur. cui loquatur. quando
loqtur. qualiter loqͣtur. & quantũ loqͣt᷑.

Expanded text:
ua et a via sua impia, ipse quoque in impietate sua morietur. Tu autem animam tuam liberasti. » Tunc autem subjectus moritur sine te, quando in causa mortis contradictorem pertulerit te. Nam morti, cui non contradicis, adjungeris; et notandum quae sunt quae debeant ab spectatore praedicari, nimirum fides et operatio. Nam ait, « Si autem tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab iniquitate sua et a via sua impia. » Impietas quippe ad infidelitatem pertinet; via vero impia, ad pravam actionem. Et omnis speculator hoc habere debet studii, ut prius ad pietatem fidei, postmodum ad piam viam, id est, ad bonam actionem trahat; sed quia de exhortatione sermo se intulit, innotescere breviter debemus in ore pastoris, quantus debeat esse ordo atque consideratio locutionis. Pensare etenim doctor debet quid loquatur, cui loquatur, quando loquatur, qualiter loquatur, quantum loquatur:
Abbreviated transcription (Latin):
cetera subiungit. O insensati galathȩ qͣuos fas¬
cmauit : Mentes enĩ durȩ nisi aꝑta ẽẽnt in¬
crepatione ꝑcusse: nullomꝰ malũ cognosc̾e̾nt
qđ egissent. Nam sepe hii qui impudentes s̃
tantũ se peccasse sentiunt. quantũ de pec¬
catis quȩ fecerint increpantur: ut minores
culpas suas existiment quas minor inuectio
castigat. & quas uehem̃ter obiuirgari uide¬
rint: maiores ẽẽ. dep̃hendant. Unde neces¬
se ẽ. ut seꝑ sermo p̾dicantis cũ auditorum
debeat qualitate formari. ne aut uerecun¬
dis asꝑa. aut pudentib leuia laqtur. Qd
aut mirũ si hoc uerbi dĩ erogator faciat.
cũ & agricola qͥ sem̃ intram mittit prius
t̾rȩ qualitatẽ p̃uidet. quib seminib apta ui¬
deatur. ⁊ postꝙ qualitatẽ t̾re p̃uid̾it: tẽ
semina asꝑgec: S quia de qualitate doc
trinȩ longius traximꝰ: oportet ut ad eum
quẽ cepimꝰ exponendi ordinẽ redeamꝰ¬

Expanded text:
fascinavit ? Mentes etenim durae nisi aperta essent increpatione percussae, nullo modo malum cognoscerent quod egissent. Nam saepe hi qui impudentes sunt tantum se peccasse sentiunt, quantum de peccatis quae fecerint increpantur, ut minores culpas suas aestiment, quas minor invectio castigat, et quas vehementer objurgari viderint, majores esse deprehendant. Unde necesse est ut semper sermo praedicantis cum auditorum debeat qualitate formari, ne aut verecundis aspera, aut impudentibus lenia loquatur. Quid autem mirum si hoc verbi Dei erogator faciat, cum et agricola qui semina in terram mittit prius terrae qualitatem praevidet quibus seminibus apta videatur, et postquam qualitatem praeviderit, tunc semina spargit? Sed quia de qualitate doctrinae locutionem longius traximus, oportet ut ad eum quem coepimus exponendi ordinem redeam
Abbreviated transcription (Latin):
In qua uoce nos cõuenimͣ. nos constringim᷑.
nos rei eẽ. ostendim᷑. qͥ sacerdotes uocam᷑.
qͥ suꝑ ea mala quȩ ꝓpria habemꝰ. alienas qͦꝙ
mortes addimus: quia tot occidimꝰ. quot
ad mortẽ ire cotidiȩ tepidi ⁊ tacentes iun
ne mors corporis designat᷑. ualde nob̾ de
nr̃o silentio auget᷑ metꝰ: qr si isubiectis
suus is qui p̃latꝰ ad speculandũẽ. &iam de mor¬
te corporis quandoq morituri iã grauiter
reus tenet᷑. quo reatu de morte anime sub¬
iectoꝵ constringit᷑. quȩ potiussẽt semꝑ uiu̾e
si uerba correptionis audisset : S melius
possunt sanguinis nomine peccata signari.
Unde quidã cũ peccata carnis defleret: dix̃.
Libera me de sanguinib ds̃ ds̃ salutis meae.
Sanguis gͦ morientis de manu speculatoris
reqͥritur: qr peccatũ subditi culpe p̃positi
si ta cuerit reputat᷑. Est gͦ qđ faciat. ut etiã
moriente subdito se liberũ reddat. Surgat
inuigilet. malis actib contͣdicat: sic̃ scrip¬

Expanded text:
ngimur, nos rei esse ostendimur, qui sacerdotes vocamur, qui super ea mala quae propria habemus alienas quoque mortes addimus, quia tot occidimus, quot ad mortem ire quotidie tepidi et tacentes videne mors corporis designatur, valde nobis de nostro silentio augetur metus, quia si in subjectis suis is qui praelatus ad speculandum est etiam de morte corporis quandoque morituri tam graviter reus tenetur, quo reatu de morte animae subjectorum constringitur, quae potuisset semper vivere, si verba correptionis audisset? Sed melius possunt sanguinis nomine peccata signari. Unde quidam, cum peccata carnis defleret, dixit; Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae . Sanguis ergo morientis de manu speculatoris requiritur, quia peccatum subditi culpae praepositi, si tacuerit, reputatur. Est ergo quod faciat, ut etiam moriente subdito se liberum reddat. Surgat, invigilet, malis actibus contradicat, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tedebat cadere. libet iacere: qͥs gͦ ego uł
quał speculator sũ qͥñ in monte oꝑissto.
s adhuc in ualle infi̾mitatis iaceo. Po¬
tens ẽ. uͦ humanigeneris creator uredẽp¬
tor indigno mͥ &e uite altitudinẽ ⁊ lin¬
guȩ efficatiã donare ꝓcuiꝰ amore ineiꝰ
eloquio nec mͥ pareo. Esse gͦ speculatoris
uita ⁊ alta debet semꝑ &e curc ũspecta. e
enĩ t̾renarũ rerũ amori succũbat altasit.
ne occulti hostis iaculis feriat᷑ ex om̃i latere
cireuspecta. Neq hoc speculatori sufficit ut
altũ uiuat: nͥ & loquendo assidue ad alta
auditores suos ꝑtrahat. eorũq m̃tes ad amo¬
rẽ cȩlestis patriȩ loquendo succendat.  tẽ
hȩc rectȩ agit. cũ lingua eiꝰ ex uita arserit.
Nam lucerna quȩ in semet ipsa ñ ardet. eã
rẽ cui subponitur ñ accendit. Hinc enĩ de
ioħe ueritas dic̃. Ille erat lucerna ardens &
lucens. Ardens uidelicet ꝑ celeste desidiũ:

Expanded text:
et jacere. Quis ergo ego vel qualis speculator sum, qui non in monte operis sto, sed adhuc in valle infirmitatis jaceo? Potens vero est humani generis creator et redemptor indigno mihi et vitae altitudinem, 1284 et linguae efficaciam donare, pro cujus amore in ejus eloquio nec mihi parco. 7. Esse ergo speculatoris vita et alta debet semper, et circumspecta. Ne enim terrenarum rerum amori succumbat, alta sit; ne occulti hostis jaculis feriatur, ex omni latere circumspecta. Neque hoc speculatori sufficit, ut altum vivat, nisi et loquendo assidue ad alta auditores suos pertrahat, eorumque mentes ad amorem coelestis patriae loquendo succendat. Sed tunc haec recte agit, cum lingua ejus ex vita arserit. Nam lucerna quae in semetipsa non ardet, eam rem cui supponitur non accendit. Hinc enim de Joanne Veritas dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet per coeleste desiderium,
Abbreviated transcription (Latin):
muita semꝑ debet eẽ. ex circũspectione: ⁊
in altitudine uitȩ consistere. id÷ in ualle m¬
firmi oꝑis ñ iacere. Sic̃ turris in monte
id cireo ad speculandũ ponit᷑. ut hostes qui
ueniunt longuis ideant᷑: sic p̃dicatoris uita
semꝑ in alto debet fixa ꝑmanere. ut more
nariũ discernat fȩtores uitiorũ odoresq
uirtutũ. Incursus malignorũ spũũ longe
ꝓspiciat. ⁊ cõmissas sibi animas ꝑsuã ꝓiu¬
dentiã cautas reddat. Sequitur.
t audies ex ore meo uerbũ. ⁊ annuntiabis
auribꝰ plebis. Inde ꝓpħa alius dic̃. Inclina¬
bo ad similitudinẽ aurẽ meã apiã in psalt̾io
ꝓpositionẽ meã. Qenĩ recte p̃dicat. pͥus
sic̃ dictũ ẽ. aurẽ cordis loquutioni intime

Expanded text:
esse circumspectione, et in altitudine vitae consistere, id est in valle infirmi operis non jacere. Sicut enim turris in monte idcirco ad speculandum ponitur, ut hostes qui veniunt longius videantur, sic praedicatoris vita semper in alto debet fixa permanere, ut more narium discernat fetores vitiorum odoresque virtutum. Incursus malignorum spirituum longe prospiciat, et commissas sibi animas per suam providentiam cautas reddat. Sequitur: IBID.-- Et audies ex ore meo verbum, et annuntiabauribus plebis. Unde propheta alius dicit: « Inclinabo ad similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam . » Qui enim recte praedicat, prius, sicut dictum est, a