comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine tͥum ꝯpostaseos. Intenagani quid spostasis posse abitient᷑ urttli. Tres ꝑsonas subsistentec aiunt.
Respondemus ita nos crede non sufficit sensus. Ip̃m nom̃ efflagitant quia nescio quid ueneni in siłis latei
Siquis aũ ypostasis usiam intitigens ñ intia psonis unam ypostasim dicit auenꝰ axͦ ẽ. Item toca sclã
p̃dicalait. una ÷ soli dĩ natuua. Luis tria ħ ÷ tres ypostasis dicit tres natiuas conat᷑ assere. Et si ita ÷ͥ: cͥ
ab aruo panetib separamͣ ꝑfidia copulati: Sufficit nob̾ dr̃e unam subum. tres ꝑsonas ꝑfectas equales
coet̾nas. Non lone suspitõnis ÷ cum in eodem senssi u̾ba disentiũt. Aut si recte putatis tres ꝯpostasis ꝯ¬

Expanded text:
is uerbis: Interrogamus quid hupostases posse arbitrentur intelligi? Tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit sensus, ipsum nomen effiagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. Si quis autem hupostasim usiam intelligens non in tribus personis unam hypostasim dicit, alienus a Christo est. atura, quisquis tria esse, hoc est tres hypostases dicit, tres naturas conatur asserere. Et si ita est, cur ab Ario parietibus separamur, perfidia copulati? sufficit nobis dicere unam substantiam tres personas perfectas, aequales, coaeternas. Non bonae suspicionis est, cum in e
Abbreviated transcription (Latin):
oiĩib. Nolo nob credatis scriptura recitetur. Non ego dico ane ꝙ in principio erat ũbum s audio. Non
ego affingo s lego ꝙ om̃s leginus s ñ om̃s segimus. incdłimꝰ. Et cum legit᷑ audimꝰ om̃s. In principio
erat sibum hoc ẽ remaneat celum. deniq in principio fecit e̾s celum ⁊ terram alud ẽ fecit. ailiud ⁊ erit
u sit incipit ꝙ erait principium ñ accepit. s preuenit. Remaneant ⁊ temꝑa. quia post celum temꝑa
Remaneant ⁊̃ angli ⁊ si principiũ eoꝵ ñ inuenio erat tam̃ qñ non erant. Si gͥ priricipiũ eoꝵ inuentre
ñ possum. quos certum ÷ hr̃e pͥncipium. quomͦ posumꝰ inuenire ĩdui pͥncipiũ. a quo om̃e pͥncipium ñ
solum crecituratum s ⁊̃ cogitatõnum uiãruma: Idem de side ad grãnum lib̾ ui. Non enim uit̃ om̃ia s suꝑ¬

Expanded text:
14. Nolo nobis credatur, Scriptura recitetur. Non ego dico a me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et noeus coelum et terram; aliud est fecit, aliud est erat; quod fit, incipit; quod erat, principium non accepit, sed praevenit. Remaneant et tempora, quia post coelum tempora. Remaneant etiam angeli, etsi principium eorum non invenio, erat tamen, quando non erant. Si ergo principium eorum invenire non possum, quod certum est habere principium, quomodo possumus invenire Verbi principium, a quo omne principium non solum creaturarum, sed etiam cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
non esse ⁊ non disferir urum ab alt̾o. Ex libro questionum orosti ad augustinũ. Mosuis. Uoluntaite pr̃ genutt
fiuium. an necessitate: Augustinus. slec uoluntate. slec necãitate. Liua mgdoꝰ necc̃itas ñ est prere uoluntas sa¬

Expanded text:
non esse et non differre unum ab altero. Ex libro Quaestionum Orosii: Ad Augustinum Orosius: Voluntate Pater genuit non esse et non differre unum ab altero. Ex libro Quaestionum Orosii: Ad Augustinum Orosius: Voluntate Pater genuit Filium an necessitate? Augustinus: Nec voluntate nec necessitate; quia in Deo necessitas non est, praeire voluntas sa
Abbreviated transcription (Latin):
ate sobot pͥncipeitũ de quo reb oriũdic imꝑtiebat ecemplum. ut gĩgnentiũ gͥmina suis respond̾e tog̾ot᷑.
sine luice sol. aut tẽ posset aut fũt. Idem in lib̾ .u. ħrses. hermes quilatine mercurꝰ dicit᷑ screpsit libium quilo
quatur: de uerbo ꝑftõ. Dominus inquit ⁊̃ om̃ium factoe d̾ex scd̾m foct dominũ. hunc fecie pamũ ⁊ solur ⁊ ue¬
rum. Bonus aũ ei tusus est ⁊ plenissimꝰ or̃ium bonoꝵ. Quantum plenissiꝰ sit euangłista dicat. De plenctu¬
dine eius om̃s accepimus letatus ÷ italde ⁊ dilexit. caraqͣm unigenitũ suũ. Quem primo scm̃i dixit unigeni¬
cum suum applłauit postea. Item alio loco dixit. filus bñdiai ai atq tone uoluntatis. Quereles prgane cõ¬
ingem di. Andi m̾curium soniusem d̾i queris. Coniunx dei bona uoluntas ẽ. Idem in ubio qõnum uc̃ais ⁊ .n.

Expanded text:
atae sobolis principatum, de quo rebus oriundis impertiebat exemplum, ut gignentium germina suis respondere seminibuatae sobolis principatum, de quo rebus oriundis impertiebat exemplum, ut gignentium germina suis respondere seminibusine luce sol aut esse non possit aut fuerit. Idem in lib. V haeres.: Hermes, qui Iatine Mercurius dicitur, scripsit librum qui Loquatur de Verbo perfecto. Dominus, inquitrum. Bonus autem ei visus est et plenissimus omnium bonorum. Quantum plenissmus sit, evangelista dicat: De plenitudine ejus omnes accipimus Laetatus est valde et dilexit tanquam unigenitum suum, quem primo factum dixit, unigenitum suum appellavit postea. Item alio loco dixit: Filius benedicti Dei atque bonae voluntatis. Quaerebas, pagane, conjugem Dei? audi Mercurium: Conjugem Dei quaer
Abbreviated transcription (Latin):
eo plus errat qd̾ non solum d̾e ita ñ ẽ. s nec sp̃ttał creat᷑a nec corporeł: Nilla em̃ res ẽ om̃mno que se ipm̃ gĩ¬
ceretur b̾s pr̃ cum ea q̃ nouerant uoluisset eciste maiestatis sue in hoc condignum opus stret prues de ẜ filiũ
generauit in quo ip̃e uidenit qui nicħ ab eo distaret. utt magnitudinis sue congriuis respondet est Quidenĩ
cum magnitisd̃ie ac honitate p̃stantior sit: magnũ aliquid ⁊ max̃ bonũ ed̾e ex se. atqigcib̾e debuerat. S si qͥd¬
ꝙ inbenignisimũ ẽẽ uid̾etur: Cerce ĩ sũmo d̾o grande ñ fuerat fecisse ꝙ intrase posicũ ium p̾ene sumintectis
bet: Sunilimũ ita suum filiũ creus edidit ex se qͣi att̾m se. Item. slui gͦ hũit filium totis s similttud̃is ꝑtib
congrentem ħ ẽ unicꝰ unicũ beatꝰ baitũ maxiꝰ maximũ sempĩnus sempit̾num. Hũit ita asĩ mundũ cie¬

Expanded text:
eo plus errat quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis creatura nec corporalis. Nulla enim omnino res ceretur? Deus Pater, cum ea quae non erant voluisset existere, et majestatis suae in hoc condignum opus sciret, prius de se Filium generavit, in quo ipso videretur, qui nihil ab eo distaret, ut magnitudini suae congruus responderet effectus. Quid enim cum magnitudine ac bonitate praestantior sit, magnum aliquid et maxime bonum edere ex se atque exhibere debuerat. Sed si qui in benignissimum — uideretur. certe in summo deo grande non fuerat fecisse quod intra se positum uim plenae summitatisbat. Simillimum itaque suum Filium creans edidit ex se quasi alterum se. Item: Qui ergo habuit Filium totis sibi similitudinis partibus congruentem, hoc est unicus unicum, beatus beatum, maximus maximum, sempiternus sempiternum, habuit itaque ante mundum cre
Abbreviated transcription (Latin):
clus nec genitus uic creatꝰ si ꝓcedens. Leo papa in sermone pentecõstes. In trinitate diuia nichil dissimłe
nicħ impar .⁊. almbrꝰ de fide ad gr̃ãnum libro .ii. Apłs dicit unaginem patris xp̃m eẽ. Arrus dicit. et̃ dissi¬
uãem ⁊ uuit ut pat̃ dissimilem genuerit sui .q. uinpotens qui gen̾are sͥ fimileni ñ potuerit. Itera. Imago
sunt natura pat̃ ⁊ fluis. ħ ÷ in rillo discrepare alcenĩ ab atto. Item cap̃. luiii. unum qui uidet uidec tres
uura nicł̃s diffeit alter ab alt̾o. Hylaruic de timitate. lib̃.i. Deus ad̾o ab mgenito unigeniti. att̃ ab alt̾o
nicħ diffetens quia uita uiueritis in uiuo ÷. libro.iiii. Cum ita legimus. faciamus hominẽ ad ymaginemr ⁊
simdicudinem nrãm quia serino itẽq ut ñ solitariũ tũi ita ncq disstrentẽ sig̃cat. Nob̃ qͦ nec solitariꝰ tr̃ nec

Expanded text:
n Trinitate divina nihil dissimile, nihil impar est. Ambrosius de fide ad Gratianum, lib. II: Apostolus dicit imaginem Patris Christum esse. Arius dicit esse dissimilem, et vult, ut Pater dissimilem genuerit sui, quasi impotens qui generare sibi similem non potuerit. Item: Imago dsunt natura Pater et Filius, hoc est in nullo discrepare alterum ab altero. Item cap. LVIII: Unum qui videt, videt tres, dum nihil differt alter ab altero. Hilarius De Trinitate, lib. I: Deus a Deo, ab ingenito unigenitus, alter ab altero nihil differens, quia vita viventis in vivo est. Lib. IV: Cum itaque legimus: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia sermo uterque ut non solitarium tantum, ita neque di
Abbreviated transcription (Latin):
cit apostolus: nouit dñs qui sunt eirs ⁊ quos p̃sciuit ⁊ predestinauit: quos autem predestinauit nt̃ nec
lupus rapit. nec fur: tolit. nec latro uiterimit. Idem ruenchendion. cap̃.c.iiii. Migna oꝑa dñi exenusita¬

Expanded text:
cit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus et quos praescivit et praedestinavit; quos autem praedestinavit, etc. , nec cit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus et quos praescivit et praedestinavit; quos autem praedestinavit, etc. , nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interimit. Idem in Enchiridio, cap. CIV: Magna opera Domini, exquisita
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis nomine non aliqua uoluntatis humaue coaucticia uecq̃tas expͥmit᷑ s miseritors ⁊ iͥta dii¬
nu oꝑis sempĩtna difpõ. Item contingit cred̾e dr̃n p̃scise peccatores quia nich eum lrc̃e potuit. non cam̃
p̃satĩ p̃destinasse quemlbe̾t hominem ad peccandũ. Quia si ad peccatũ hominẽ p̃destinaret. ꝓpeccati
hominem sĩ puniret. Si p̃destinatõe aut pecc̃a p̃parata ⁊ ẽ pia remisio aut pecc̃oꝵ iusta pu¬
nitõ Idem in ȩxpõtie quarumdtm ꝓpõnium in epł̃a penili ad tomanos. slon p̃destinꝰ uit auqum nͥ
nisi quem prescuitt ciditurum. Idem suꝑ ioħem. Si uos non ceditis qui non estis ex ciul mĩs. Apac tionestis
ex ouiu nĩs qiua uidelat eos ad sempiternuim intentum preparatos. Item. slon inpit eas quisquam doma¬
nu mea. Quia porest fur ⁊ latro: Non ꝑdunt nisi ad intericum predestinatos. De ilł autem oꝑib de quib di¬

Expanded text:
liqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa divini operis sempiterna dispositio. Item: Contingit credere Deum praesciisse peccatores, quia nihil eum latere potuit; non tamen praedestinasse quemlibet hominem ad peccandum. Quia si ad peccatum hominem praedestinaret, pro peccatis hominem non puniret. Dei enim praedestinatione aut peccatorum praeparata est pia remissio aut peccatorum justa punitio. Idem in expositione quarumdam propositionum in Epistola Pauli ad Romanos: Non praedestinavit aliquem, nisi quem praescivit crediturum. Idem super Joannem: Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Dixit: Non estis ex ovibus meis, quia videbat eos ad sempiternum interitum praeparatos. Item: non rapit eas quisquam de manu mea. Quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enini quia hoc ÷ ii ẽe dñꝙ. eẽ. tam tres eẽntias qͣm ties d̾os dici fas ñ est. Si ait̾em ẽ. aluid d̾o ẽt̃ aliud sub¬
creaturam relatiue fubsistit. sicut telaciue gĩgnit ⁊ relatiue dominat᷑. Ita um subia fĩ entt fub̾ia qr re
situt color in corpore Item tes mutabiles neq simplites ꝓpue dicirite subia. Defas ÷ autem dõe ut sub
sit tamnq̃m in subuto. uñ inanifestum ÷ dñ abusiue sułam uocari. ut nomine usttatiore inałigat᷑ eẽn¬
tia Est enim uere solus qui inconnutaba ẽ. idq suum nom̃ eẽ mgysi nuntiauit. cumait. Ego sum
qui sirm. ⁊ dices adeos qui ẽ mtisit me ad uos. d tamen siũ tentia dicatur ꝙ ꝓprie dr᷑ sũ suba ꝙ abu

Expanded text:
 esse quod est esse, tam tres essentias, quam tres Deos dici fas non est. Si autem aliud est Deo esse, aliud subcreaturam relatiue subsistit, sicut relatiue gignit et relatiue dominatur, ita iam substantia non esicut color in corpore. Item: Res ergo mutabiles neque simplices proprie dicuntur substantia. Item: Nefas sit tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia. Est enim vere solus, quia incommutabilis est, idque suum nomen esse Moysi nuntiavit, cum ait : Ego sum qui sum; et dices ad eos: Qui est misit me ad vos. Sed tamen, sive essentia dicatur quod proprie
Abbreviated transcription (Latin):
cur ab artio parietib sepamin᷑ ꝑfidia compulati: Sufficit nob̾ dre unam subiam tres ꝑsonas ꝑfectas coeqͣ¬
les coeternas. Non bone suspitõnis ÷ cum in eodem sensu u̾ba dissentiũt. Aut si rectũ putatis tres yposta¬
sis cum iterp̃tatõnib suis deb̾e nos dĩe non negamꝰ. s nuchiciedite uieuenum sub melle latet. Transsi¬

Expanded text:
cur ab Arrio parietibus separamur, perfidia copulati? Sufficit nobis dicere unam substantiam, tres personas perfectas, aequcur ab Arrio parietibus separamur, perfidia copulati? Sufficit nobis dicere unam substantiam, tres personas perfectas, aequales, coaeternas. Non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu verba dissentiunt. Aut si rectum putatis tres hypostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, ve
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ẽẽ poterunt predicari. Sane sciendum ÷ non semꝑtalem ẽẽ predicatiuã relatõnem ut semꝑ ad differẽs
pot̃ niueniri. hoc facit cognata caducis reb atc̃itas. Athanasus de trauitate. libͥ .ui. cap̃ .ii. Maledictus qui
scd̾m tres ꝑsonas tres diuersas subias ui hus confitetur. siat fiat. Item maledẽs qui ꝑ̃o tria nomina ꝑsonar̃
Coufundentes arrium un ã eandem q diciꝰ tͥnitatis fubam. Item. lmpietatem sabelui dedinantes tres ꝑso
Idem ad eundem de nouo nomine tͥum ypostaseos interrogamꝰ quid ypostasis posse arbitrent᷑ intłłi. Tres ꝑso¬
ras subsistendes aiunt. Feñdemꝰ uos ita cred̾e. Non sufficit sensus. Ip̃m nomen efflagitant. quia nestio quid ue¬
neniin siłis latet. Si quis autem ypostasinĩ usiam nouit ⁊ quis unqͣm rogo ore sacrilego tres sub̾as p̃dica¬
bit: una ÷ sola d̾i natura. Quisquis tria eẽ ħ ÷ tres ypostasis dicit. cres naturas conat᷑ assefẽ. Et si itti ÷ͣ

Expanded text:
secundum se poterunt praedicari. Sane sciendum est, non semper talem esse relativam praedicationem, ut semper ad differens potest inveniri, hoc facit cognata caducis rebus alteritas. Athanasius De Trinitate, lib. VI, cap. II: Maledictus qui secundum tres personas diversas substantias in his confitetur, fiat, fiat. Item: Maledictus qui propter tria nomina personarum Confunrbitrentur intelligi? Tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Si quis autem hypostasibit? Una est Dei sola natura. Quis tria esse, hoc est tres hypostases dicit, tres naturas conatur asserere. Et si ita est,
Abbreviated transcription (Latin):
temire sit non sit ꝓuidentia. Si ergo casu aliqua fiunt in ntundo ñ ꝓuidentia uniuirsus mũ¬
bus administratur. Item illud bonũ cuiꝰ ꝑticipatõe sunt bona cetera. nam p̃paluco si ꝑ semet ip̃m
bonum ẽ. Qd̾ diuram etiam ꝓuidentiã uocam᷑. Nichil gͥ casus fuit in mundo. Item retractatĩ¬
num capło imͥno. Naͦm michi placet totiens me applłasse forcimã quamuis nõ aliquam deam uolu¬
etim hoc nomine inttii. s fortuitũ rerum inuentũ. Uñ ⁊ illa uerba funt que nulla teligio diciꝓ
hibet forte forsitan forsctan. faacasse fortuitu. Otd̾ tamen tancũ ad diuinam reuocandum ⁊ ꝓuaidentiã
disponit qͣratis nullus intlłigat cam̃. Unde dñs. Ego ueni ut qui ñ usdent uideant ⁊ qui uident cec
fiant. Ipã est enim altitudo diuiciaruni sapientie ⁊ stiẽ d̾i quia fit ex ecid̾ massa aliud uas in honorem
iliud incontumeliam ⁊ qita dr᷑ cartu ⁊ singuini. O homo tu quies qui respondeas d̾o E p̃̾destinatẽ¬

Expanded text:
temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. » Item: « Illud bonum, cujus participatione sunt bona caetera, non per aliud, sed per semetipsum bonum est quod divinam etiam providentiam vocamus. Nihil igitur casu fit in mundo. Item, Retractationum cap. I: Non mihi placet toties me appellasse fortunam, quamvis non aliquam deam voluerim hoc nomine intelligi, sed fortuitum rerum eventum; unde et illa verba sunt, quae nulla religio dici prohibet: forte, forsitan, fortasse, fortuitum; quod tamen totum ad divinam revocandum est providentiam. iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis e
Abbreviated transcription (Latin):
credulitas in moysen refertur ⁊ dm̃. cui popłs qui credebat in dño eque credidise scribat᷑ in feruum Hoc aũ
ñ solum in mgosi s in om̃ib sanctis ÷ ut quicunꝙ crodit d̾o ałr fidem eiꝰ teciꝑe si queat. nisi credat ⁊ in sanctos
eius. S añ dito tale est nisi prus cirdid̾it de sanctis eius ueri ẽẽ que scripta sunt. Item ñ ualebit adduci ad
riam ⁊ crtodoei. Hicifriamis ait. S larto ĩo ignoscendũ ÷ quia eccãm di pitans simpłr accessit. ⁊ uxxta fi¬
dem suam credens baptiatus ẽ. Orchedotus dieit. Nouam rem asseris ut xp̃iauns quisquam factus fit
fit in la uachro post cͥuitatis confessioneni intragare cędis in sanctam eccãm credis remissionem recc̃o¬
riim in quam eccũ crętlisse eum ditis: In artianoꝵ: s nõhñt in ntãm. S ectra banc laptnatus ñ
totuit meam crede q̃m nesciunt Q agiutio nõ sit dde ed appurentto si fides cim̃ er

Expanded text:
um. Hoc autem non solum in Moysi, sed in omnibus sanctis est, et quicunque credit Deo, aliter fidem ejus recipere nequeat, nisi credat et in sanctos ejus. Quod autem dico tale est, nisi prius crediderit de sanctis ejus vera esse quae scripta sunt; item non valebit adduci ad riani et Orthodoxi: Luciferianus dixit: Sed laico ideo ignoscendum est, quia Ecclesiam Dei putans simpliciter accessit, et juxta fidem suam credens baptizatus est. Orthodoxus dixit: Novam rem asseris, ut Christianus quisquam factus sit sit in lavacro post Trinitatis confessionem interrogare: Credis in sanctam Ecclesiam? credis remissionem peccatorum? in quam Ecclesiam credidisse eum dicis? In Arianorum? sed non habent in nostram? Sed extra hanc baptizatus non potuit in eam
Abbreviated transcription (Latin):
teram partẽ dedinando. Item in libro de inorib ecc̃e ꝯ̃ manicheos. cap̃ .ii. Nature quid̾ esdo ita se
ht̃ ut cum aliquid dicinns ratõnem precedat auctoritas. Nam infirma uidi ratõ pot: q cũ reddita
fũit auctoritatem postea ꝑ quã firruetur assumit. Item innum̃abiles sunt in sacra scriptura que¬
stione: q̃ non fimende funt añ finem ne finiat᷑ iuta sine fide. Si plans retenta iam fide aid eẽcttansda d¬
ledatõnem fideliũ mentiũ. stisdiose requirende funt ⁊ ꝙ ineis eluẽte sine suꝑbia omi mtucatsdiꝰ. ⁊ pplae

Expanded text:
teram partem declinando. Idem, in libro De moribus Eccteram partem declinando. Idem, in libro De moribus Ecchabet, ut, cum aliquid dicimus, rationem praecedat auctoritas; nam infirma videri ratio potest, quae cum reddita fuerit, auctoritatem postea, per quam firmetur, assumit. Idem: Innumerabiles sunt in sacra Scriptura quaestiones, quae non finiendae sunt ante finem, ne finiatur vita sine fide; sed, plane retenta jam fide, ad exercitandam delectationem fidelium mentium studio
Abbreviated transcription (Latin):
moderate inquista nos etigit uttra iures ꝑscratata p̾mit. Ex libro pumo ang ⁊ fastũ. faustus. Si tau
⁊hoc enerius : fid̾i confessio ir ep̃o siue teste ⁊ argumento ñ cirde. Menpe ip̃i uos dicẽ soletis ideco nuth
eẽ curiosiuis exquirendum quia simplex sit ⁊ absoluta xp̃iana credilitas. Quiomodo gͦ nunc fid̾i simoi¬
dixit. Ratõni hiunane ñ ÷ connintensda fides qꝗͥdm̃ hunc suadeat creci quem u mum dñi parram ⁊ ⁊ filũ ⁊ spm̃
anctun confiteris. Augusturus de fide simboli ad laurencium papan. ꝓpma dicit. Iisi cedid̾itis ũ incet¬
getis. Item quomodo sane d̾s pet̃ genuerit filium nolo dicutias. nec te curiosius inferas in ꝓfundi hꝰ agr̃¬
ne foete cum maccessir lucis fulgorem ꝑtinati ꝑscritatis. enguum ipm ꝙ mortalib diuno muñe con¬
uinarum scripturar̃. certis darisq documentis cohibe̾ se debet hiimana psumptõ nich faciers ĩ al¬

Expanded text:
onditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Ex libro primo Augustini contra Fauo est in Christum sine teste et argumento non credere. nempe ipsi uos docere soletis idcirco nihil esse curiosius exquirendum, quia simplex sit et absoluta christiana credulitas. quomodo ergo nunc fidei simplidixit: Rationi humanae non est committenda fides, quae Deum hunc suadeat credi, quem tu unum Deum, Patrem et Filium et Spiritum sanctum confiteris. Augustinus, De fide symboli ad Laurentium papam: Propheta dicit: Nisi credideritis, non intelligetis ; item quomodo sane Deus Pater genuerit Filium, nolo discutias, nec te curiosius inferas in profundi hcum inaccessae lucis fulgorem pertinacius perscrutaris, exiguum ipsum, quod mortalibus divino munere convinarum Scripturarum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio, nihil faciens in al
Abbreviated transcription (Latin):
na doctrina s celesti sapiã ut q̃ntum rerum uiumarũ biuranarũꝙ discretõ ÷ canta ultra terrena stũdi
scio fideui. qͣm flãmam hãt ui rectore. suꝑate sexum obliusci homines. ⁊ diuinoꝵ nolum iũ tyrpano
concrepante. r ubrum huiꝰ scłi pelagͥ tranffretate. Certe cũ tome eẽm nunqͣm tam festina me iuidit
ut non de scripturis aliquso int̾rogaret. Nec uͦ more pẏtagorito quidquid respond̃m rectum puta¬
uit. nec fine uitõne p̃uidicata aput eam ualebat auctoritas. s examinabat omia ⁊ sagaci mente
iinulsa pensabat. ut ine sencuein ñ tam liscipulam hr̃e qͣm iudicem. Nus̃. ad ualeriũ udicem

Expanded text:
na doctrina, sed coelesti sapientia, ut quanta rerum divinarum humanarumque discretio est, tanta ultra terrena studia na doctrina, sed coelesti sapientia, ut quanta rerum divinarum humanarumque discretio est, tanta ultra terrena studia scio fidem, quam flammam habeat in pectore, superare sexum, oblivisci homines, et divinorum voluminum tympano concrepante rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe, cum Romae essem, nunquam me tam festina vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret; nec vero, more Pythagorico, quidquid responderem, rectum putabat, nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas, sed examinabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere quam judicem. Augustinus, ad Valerium com
Abbreviated transcription (Latin):
uelle arboris ciuꝰ si quis cacumen iuolñt̾ inp̃sserit denuo cum laxatur in so qd fuerat confestĩ reũtit᷑.
s potentia d̾o ad destructõm munitõnũ ratõnis destruentia. ⁊ cem̃ aititudinẽ eleuatã adũsus cogi¬
tatõnem dĩ. fidem ñ nudam apłis atq mopem ratõnis reliquit. L qͣmuis pocentissima ad salutẽ sit
camen ñ nusi ꝑ dectrinam instiuat᷑ hebit quidem int̾ adũsa tutur difigendi tece st̃t. ñ ⁊̃ rennebit
constantem obrutendi securitatem ent ꝙ ut insipiorib sunt pos fugam castia. nõ ⁊̃ ut castra hũtib
adest interrica sccritudo. Contuente gͦ sunt insolñtes adu̾sus dm̃ disprtatõnes ⁊ destruenda rõnum falla¬
tium munimenta ⁊ eleuata ad impieratem ingema conterrenda nͥ carnalib armis s fpraitalib si terre¬

Expanded text:
uens arboris cuius si quis cacumen uiolenter impresserit, denuo dum laxatur in id quod fuerat confestim reuertituruens arboris cuius si quis cacumen uiolenter impresserit, denuo dum laxatur in id quod fuerat confestim reuertiturelevatam adversus cognitionem Dei . Fidem non nudam apostolis atque inopem rationis reliquit; quae quamvis potentissima ad salutem sit, tamen, nisi per doctrinam instruatur, habebit quidem inter adversa tutum diffugiendi recessum, non etiam retinebit constantem obnitendi securitatem, eritque, ut infirmioribus sunt post fugam castra, non etiam, ut castra habentibus, adest interrita fortitudo. Contundendae ergo sunt insolentes adversus Deum disputationes, et destruenda rationum fallacium munimenta, et elevata ad impietatem ingenia conterenda, nec carnalibus armis, sed spiritualibus, nec terre
Abbreviated transcription (Latin):
lib uiii. de tͥnitate. priusqͣm inclłigamus cred̾e debemꝰ iugilandum ꝙ nob̾ ÷ ne ficta sit fides r̾n.
Si aũ falsum de illa credimꝰ manis erit spes ⁊ ñ casta caritas. Ambrosius. le Si iatõne cõuĩco
aliquẽ reꝑire nisi de u̾b̾ d̾i humano sensu argumentari eẽc factilegiũ. Oregorius dñico ep̃o. Luaniq̃.
ta istos nũ nũꝙͣ melius etempla conũtunt. Ilis niium ꝓdẽ ut in suis allegatõnib ucti ꝑmane¬
pene nullus q̃nt scire qđ credidit. Idera bonefacio. Si ita ut audieram magnttisco ut̃a intentẽ soui¬
cita. de anime sue uita cogitaret. neqͣ ꝙͣ ni de fide sua ꝑepłas s ꝑ semet ipm posceret respond̾e. ut ⁊ uos
De̾uis quix̾anitatis bonum susciꝑe reniunit nicħ aliud saib̾e possunuis nis ad fidem rectã monits ⁊ ehor¬
si ratõne atq eceriplis suadet᷑. Quib aũ etigitur iuolñter ꝑsesiate ĩ eis ñ pot̃. exemplo ut ait quidã no¬

Expanded text:
libr. VIII De Trinitate: Priusquam intelligamus, credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra. Si autem falsum de illa credimus, inanis erit spes et non casta charitas. Ambrosius: Si ratione convincor, aliquem repperire, nisi de uerbis dei humano sensu argumentari esset sacrilegum. Theodotio autem ta istos nonumquam melius exempla conuertunt. Illis nimirum prodest ut in suis allegationibus uicti permanepene nullus quaerit scire quod credidit. Idem Bonifacio: Si ita. ut audieram, magnitudo vestra intentione sollicita de animae suae vita cogitaret, nequaquam mihi de fide sua per epistolas, sed per semetipsam posceret respondere, ut et vos De his qui christianitatis bonum suscipere renuunt, nihil aliud scribere possumus, nisi ad fidem rectam monitis et exhorsed ratione atque exemplis suadetur. Quibus autem exlgitur uiolenter, perseuerare in eis non potest, exemplo, ut ait quidam, no
Abbreviated transcription (Latin):
Otete s auomodo scrniptura santa sacramĩus plena ẽ. legiinus apłm dicentem. An oeꝑum̃tum eius queratis aui
quadcunq aluid postea dicatur: apstitatur: non fabeat post ea auctoritatem. Auainius gͦ sanctus sit atices
post aplos q̃miuis dnssercus sit . ñ fait auctoritatem. Item adiugilantiũ. Quisꝙ multor tractatoꝵ opuscula¬
ta publiea teplet᷑. Sui aũ xp̃i fitem claro prefert lumine in coidis marsupio tecondat᷑: Nonenĩ p̃iudicata
doctoris opinio sỹ doctne ratõ poudanda ÷ sicut scriptum ÷ Om̃ĩa ꝓbate qd̾ houum ÷ tenete. Hor tam̃ de cõ¬
mentatouib dem̃ ÷ fidre canoncis fripturis. quib indubitata fidem conuenit adibe̾. Edem ad patutinumt de sanc
tis actorib rn en. Bonus ho de hono cordis thesauro. Tateo de ceteris ux tefuncts ia adhuc uuñtib suꝑ quib
ros lecties ad i reximũ inquitende ũtratis ge̾ciciũ ꝓuecent ⁊ acitõies  in quistõne reddent. Mauupe

Expanded text:
quaeritis qui quodcunque aliud postea dicatur, abscindatur, non habeat postea auctoritatem. Quamvis ergo sanctus sit aliquis post apostolos, quamvis disertus sit, non habeat auctoritatem. ta publica, reprobetur; qui autem Christi faciem claro praefert lumine, in cordis marsupio recondatur. Non enim praejudicata doctoris opinio, sed doctrinae ratio ponderanda est, sicut scriptum est: Omnia probate; quod bonum est tenete . Hoc tamen de commentatis doctoribus, in ea: Bonus homo de bono cordis thesauro : Taceo de caeteris vel defunctis vel adhuc viventibus, super quibus ros lectores ad maximum inquirendae veritatis exercitium provocent et acutiores ex inquisitione reddant. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
Hiis om̃ib p̃ ditis. modis solũe cont rou̾sias inscrptis scõꝵ dilgens lector attentabit. Ꝙ si forte adeo
ħ ad̾uceñdũi putaui ut quociẽscunꝙ in gestis consiliori discors snĩa inuenit᷑ illius teneat᷑ mag̃ sen¬
uni confert dona ita nec de om̃ib mentem eiꝰ ꝙ replet illuminat. s modo hoc modo illud reuelat.
quoꝵ spetialem d̃t a domino ꝓmussam. sancti spͥc effusionem quietꝰ discipulos oẽm doceret sutatẽ
la psum errorem de cuconcisionis adhuc ⁊ quoꝵdam antiquoꝵ ntuũ obseruantia cũ. a ceapło suo
pauloꝰ. igiuit anꝙ salisuc̃t pubuite correctis eẽt a ꝑnit̃õsn simulatõ desstẽ no pisnut. Luso¬
ꝑatrum scriptura ñ nulla ꝓp̃ suprapositã eĩm e̾ronee ꝓlata seu scripta uideant᷑: S nec tanqͣni m̃datri reos¬

Expanded text:
His omnibus praedictis modis solvere controversias in scriptis sanctorum diligens lector attentabit. Quod si forte adeo His omnibus praedictis modis solvere controversias in scriptis sanctorum diligens lector attentabit. Quod si forte adeo  adducendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius teneatur magis senuni confert dona, ita nec de omnibus mentem ejus quem replet, illuminat, sed modo hoc, modo illud revelat, quoque specialem a Domino promissam sancti Spiritus effusionem, qui ejus discipulos omnem docet veritatem, lapsum in errorem de circumcisionis adhuc et quorumdam antiquoru salubriter publice correctus esset, a perniciosa simulatione desistere non puduit. Patrum scriptura nonnulla propter supra positam causam erronee prolata atque scripta videantur? Sed nec tanq
Abbreviated transcription (Latin):
chil ẽẽ uisu ꝑcipinius Qui ÷ uxta oculoꝵ aspectus iudicat modo celum stellatum dicim᷑ modo non¬
quoꝙ pr̃ib nõ nulla ex opinione mag̾ qͣ̃m ex ũitate nd̃ nunqͣm ꝓlata sint aut ⁊̃ scripta: Diligent᷑
missionem uł ad ꝑscõnis ex hortatõnem intendat᷑ ut sod̾ uitentõnũ adũsitatẽ adũ̾sitatis quͤramus teme¬
dium Si uero preceptõ ÷ utrum gen̾ał an particularis .i. an ad om̃s cõmunit̃ an ad aliquos fpetra¬
łr directa. Distinguenda quoq tempora sunt ⁊ dispensatõnũ cause liua sepe ꝙ uno temꝑe ÷ con¬
eutem in institutõnib ecc̃asticoꝵ decretoꝵ uł canorũ distingui maxime neccẽ est. fãcił aũ plerumq cõ¬
trosisiatũ solutõ reꝑꝑiet᷑ si cadem u̾ba in du̾sis significatõnib a diu̾sis auctorib positit defend̾e pot̾imꝰ

Expanded text:
nihil esse visu percipimus. Qui res juxta oculorum aspectus nihil esse visu percipimus. Qui res juxta oculorum aspectus quoque Patribus nonnulla ex opinione magis quam ex veritate nonnunquam prolata sint aut etiam scripta? Diligenter t secundum intentionum diversitatem adversitatis quaeramus remedium; si vero praeceptio est, utrum generalis an particularis, id est an ad omnes communiter an ad aliquos specialiter directa. Distinguenda quoque tempora sunt et dispensationum causae, quia saepe quod uno tempore est conautem in institutionibus ecclesiasticorum decretorum vel canonum distingui maxime necesse est. Facilis autem plerumque controversiarum solutio reperietur, si eadem verba in diversis significationibus a diversis auctoribus posita defendere poterimus.
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia satis heat auctoritatis prudentia sine iusticia nicħ ualet ad faciendam fidem. Quo enĩqusꝓ
uersutor ⁊ caltidior hoc iuidiosior ⁊ suspectõr detracta opinone ꝓbitatis. Quamobrẽ intlłigentie iusti
cra coniũcta qͣntum uolet ħebit ad faciendam fidem turiũ. Iusticia sine paudentia multum pot̾it.
sine iustica nil ualebit peudentia. S ne quis sit admiratus cur ꝙ unt̃ om̃s phyloseghos constet a meq¬
prudens sit iustus eẽ aAlia ÷ illa cum ueritas ip̃a limat᷑ in disputõne. alia cũ ad om̃s accõmodat᷑ oratõ. Qã¬
obrẽ ut uulgus tra nos hoc loco loquim᷑ ut alios fortes. alios bonos uitos alios pr̃udentes ẽẽ dicamus. po¬
corporalium senssiũ pleratp dici ałr qͣm in re consistat. Cum enĩ nullus in toto mundo uacuus om̃i¬
no sit locus. qd̾ ñ uł aere uł aliczio corpore repleatur uacuam tam̃ ꝓrsus archam ẽẽ dicimꝰ in qͣm

Expanded text:
prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probittiae conjuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium. Justitia sine prudentia multum poterit, sine justitia nihil valebit prudentia. Sed, ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosprudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, aob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; pocorporalium sensuum pleraque dici aliter, quam in re consistat. Cum enim nullus in toto mundo vacuus omnino sit locus, qui non vel aere vel aliquo corpore repleatur, vacuam tamen prorsus arcam esse dicimus, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
heas hoc halbe ⁊⁊ implesti legem. Item. Semil gͦ breue p̃ciptum tͥ precipit᷑ dilige ⁊ qd̾ uis fac. Itende doctrina
ip̃iana libro primo Qaucquid inquit diuinas script̾ãs uł qͣmlibet earũ partem intlłexisse suidet᷑ itaut eo
unnelłectu ñ edificet istam genrna caritatem⁊ d̾i ⁊ pxiri. nondsi urellexit. Qiuisquis uͦ calẽ inde siiãm dix̃ti ut huic
tendant ñ ⁊ mendatiũ s msffuim. Nemx enĩ signiscõ nallo mͦ mendatiũ recte p̃ dici. Mendatiũ quip¬
peboc loco sp̃itał ⁊octor ñ tͥ pect̃m accipit. ꝙ magis t ixͣ intentõm loqñtes qͣm scd̾m locutõnis d̾s qui cor¬
dis. ⁊ teram ꝓbator tonpensat. ĩtam ea q̃ fuint fp̃mi quo amino fiunt attendens Qquo quid minic̾ 

Expanded text:
eas, hoc habe, et implesti legem. Item: Semel ergo breve praeceptum tibi praecipitur: dilige, et quod vis fac. Item, De doctrina Christiana, libro primo : Quisquis, inquit, divinas Scripturas vel quamlibet earum partem intellexisse sibi videtur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam charitatem Dei et proximi, nonaum intellexit. Quisquis vero talem inde sententiam dixerit, ut huic tendatur, non est mendacium, sed mysterium. Verax enim significatio nullo modo mendacitem locutionis. Dominus, qui cordis et renum probator est, pensat, non tam ea quae fiunt quam quo animo fiunt attendens. A quo quidem immunis est,
Abbreviated transcription (Latin):
mnute neat athranasii opuscula ⁊ holari ubrum inoffenso currat pede. Iloꝵ tiacdatib ulor ingeus dolecͭ etigre
manar iuris piotas sdi i uaallat. Seceros sic lagit uit magis diuidicet qͣm sequat᷑. Ioem impso. hoeii aiauctor

Expanded text:
manu teneat; Athanasii opuscula et Hilarii librum inoffenso currat pede; illorum tractibus, illorum ingeniis delectetur, manu teneat; Athanasii opuscula et Hilarii librum inoffenso currat pede; illorum tractibus, illorum ingeniis delectetur, in quorum libris pietas fidei non vacillat; caeteros, sic legat ut m
Abbreviated transcription (Latin):
ad seniuras fanctas. admisa fuint iuł officiosa mendatia quid ineis remanebit anctoritatis q̃ taudem de sccipẽ
s it sontentia ꝓ ferreur cuius pondẽ cortensiosa fassitatis orteretur imꝑbitas: Heni ad tundem de cistem
suipturis. ¶iei indetur exiciosissime credi aliqd̾ in sacris linis cẽ mendatiũ i eos homines ꝑ quos nob illa sc̃¬
ptura minisrata ÷ atꝙ constripta aliquid insuis libris fuisse mentitos. Atdmisso enu senł in tantum aucͣ ᷤᷤ
fasugium officioso mendatõ. duquo nulla illor libeoꝵ particiaa remanebit qͥñ nt cuiꝙ iudebitur uł ad maiores¬
dificilis uł ad fidem uncrediba. eadem ꝑniciosissima ad mentis auctoris consilium osfcm̃ ꝙ referatur. Ẽ quoq ie¬
ponimius cum int̾ ecc̃asticos dectores quosdam ceteris anteferret ita nob legendos ẽẽ constuutt ut eos magis oi¬
uiditem̃ q̃m sequamꝰ I ñ ÷ ulud eius consuium ao ietam de inficutõre fibie. Eyruani inquit. opusc ula semꝑi

Expanded text:
t. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia,. quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enimScripturis: Mihi videtur exitiosissime credi aliquid in sacris libris esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa Scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso mendacio aliquo, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique videuctoris consilium officiumque referatur. Beatus quoque Hieronymus, cum inter ecclesiasticos doctores quosdam caeteris anteferret, ita nobis legendos esse consuluit, ut eos magis dijudicemus quam sequamur. Unde est illud ejus consilium ad Laetam de institutione filiae: Cypriani, inquit, opuscula semper in
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ sc̃õꝵ dictis contraria origeni potꝰ quamhylarto sunt inputanda. licet ip̃e hoc ħyiariꝰ non ctistru¬
lip alio iusto esseaccipiend̃. Qd̾ ⁊ ip̃e ieronimꝰ in quadam expositione quoꝵdam psoꝵ origene similiter
ꝓsequtꝰ posuit. Ip̃m quoq fortasse origonem ip̃o accestante ñ ambigerd̾ est. nounulla magnis etrorib
ꝗ errores quos ongenes in libris sins ꝑiarcon posuit de ip̃o ita locutꝰ est ongene. Post tam nefandam dĩs¬
putõnem quam lectoris anmũ ułneraiit. ħoo inquit uxx nram sertiam non funt dogitiata s ẽsita

Expanded text:
 aliorum sanctorum scriptis contraria, Origeni potius quam Hilario sunt imputanda, licet ipse hoc Hilarius non distin aliorum sanctorum scriptis contraria, Origeni potius quam Hilario sunt imputanda, licet ipse hoc Hilarius non distinolibet alio justo esse accipiendum. Quod et ipse Hieronymus in quadam expositione quorumdam psalmorum, Origenem similiter prosecutus, posuit. Ipsum quoque fortasse Origenem, ipso attestante, non ambigendum est nonnulla magnis erroribus  errores, quos Origenes in libris suis peri arcon posuit, de ipso ita locutus est Origene: Post tam nefandam disputationem, qua lectoris animum vulneravit, haec, inquit, juxta nostram sententiam non sunt dogmata,
Abbreviated transcription (Latin):
que scripsimus haberent᷑ in grecis. ut si illi uou cpcissent. tunc meam ꝓpͥc sentenciam condẽpnares pee¬
sertim cum libers in prefatione confealissim origenis cõmentarios me esse sequtũ ut uł mea uł alieua dic¬
tasse ut lectoris arbito dereliquerẽ utrum. ꝓbanda eẽnt an iprobanda. sic ⁊ beatum hẏlariũ. ⁊ ñ nul¬
los sc̃os multa ex ip̃ius origenis uł alioꝵ errantiũ scriptis int̾sercisse sententiis non ambigimꝰ opinuonem
uobis alioꝵ pocius prssentautes quam sententiam proferentes. Qd̾ tñ non tam ꝑ ip̃g nob̾ quam ꝑ auos
postmod innotuit. ⁊ Inde ⁊ p̾cdictus doctor ierouimꝰ ad urgilantiũ pb̃ꝵ cum se excusaret qdͥ origenis dicta
ñ nũquam uł pon̾et us transserret. si hoc uiquid aimen est arguatur consealor hylariꝰ qui psalmoꝵ int̾¬

Expanded text:
quae scripsimus haberentur in Graecis; ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praequae scripsimus haberentur in Graecis; ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libens in praefatione confessus sim Origenis commentarios me esse secutum, et vel mea vel aliena dictasse, ut lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an improbanda. Sic et beatum Hilarium et nonnullos sanctos multa ex ipsius Origenis vel aliorum errantium scriptis interseruisse sententiis non ambigimus, opinionem nobis aliorum potius praesentantes quam sententiam proferentes; quod tamen non tam per ipsos nobis quam per alios postmodo innotuit. Unde et praedictus doctor Hieronymus ad Vigilantium presbyterum, cum se excusaret, quod Origenis dicta nonnunquam vel poneret vel transferret, Si hoc, inquit, crimen est, arguatur confessor Hilarius, qui psalmorum inte
Abbreviated transcription (Latin):
sententiis. dum ꝑfectioni studentes nulla autiquoꝵ pret̾ise gaud̾ent. unde rescribens ad beatum ang
in cõmentariss epłe pauli adgalathas paulũ id in petro nou potuisse rep̾hend̾e qd̾ ip̃e fecerat. ⁊ asserio
simulationẽ apłicam non fuisse dispensatoriam si ueram cñ me non debere doc̾e menclatium. Nespõ¬
deo debere prudentiam tuam p̃faciuncule cõmentarioꝵ meoꝵ memusse. qd iibecillitatẽ uirium
mearũ sentiens origenis cõmentarios sum sequtꝰ. Seripsit erum ille uir in epłl pauli ad galathas uo
lumina pretͥmtto clidiuiũ iudentẽ meũ ⁊ apollinarem laudicenum deeccłia iꝑ egresslun. ⁊ alexandiũ
uet̾era hereticum qui ⁊ ip̃i ñmullos super hac re cõmentarios reliq̃runt. Legi hec om̃ia ⁊ in mentem meã
pllma coaceruans accito notario uł mea uł aliena ncͦtaui. Itm Eructitionis tue fu̾at querere utrũ ea

Expanded text:
sententiis, dum, perfectioni studentes, nulla antiquorum praeteriisse gauderent. Unde rescribens ad beatum Augusententiis, dum, perfectioni studentes, nulla antiquorum praeteriisse gauderent. Unde rescribens ad beatum Auguin commentariis Epistolae Pauli ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat. Et asseris simulationem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium. Respondeo debere prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, quod, imbecillitatem virium mearum lumina; praetermitto Didymum videntem meum et Apollinarem Laodicenum de ecclesia nuper egressum et Alexandrum veterem haereticum, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. Legi haec omnia, et in mentem meam plurima coacervans, accito notario, vel mea vel aliena dictavi. Item: Eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea
Abbreviated transcription (Latin):
tinus egit aut magas scd̾m alioꝵ opionẽ quam scd̾m ꝓpriam cixerunt sententiam. Sicat in plerisq ec¬
oliastes dissonas diu̾soꝵ inluat sentencias in ⁊ tumultuator uiterpretatur beato in .iiii. cli alogoꝵ attes¬
tante gregorio aut sub qõne potius reliquerunt ea inquireutes qͣm c̾ta diffutione tͥminarent. sicut pre¬
dictus uenerabit doctor augustinꝰ in editione suꝑ genesun ad litt̾am se fecisse ꝑhibet ita de hoc opers
in pͥmo retractationũ suarũ cõmemorant᷑. In quo oꝑe pła quesita qͣm inuenta siuit. pauciora firciata.¬
cet̾a u̾oita posita uelut adhuc requirenda suit. Beato quoq aitestante ieronimo nouimꝰ morẽ catholi¬
coꝵ doctoꝵ hunc fuisse. ut ii cõmentariis suis ñ nuillas ⁊̃ hereticoꝵ pessimas opiniones suis inser̾ent

Expanded text:
us; aut magis secundum aliorum opinionem quam secundum propriam dixerint sententiam, sicut in plerisque Ecus; aut magis secundum aliorum opinionem quam secundum propriam dixerint sententiam, sicut in plerisque Ecclesiastes dissonas diversorum inducit sententias, imo et tumultuator interpretatur, beato in quarto dialogorum attestante Gregorio; aut sub quaestione potius reliquerunt ea inquirentes quam certa definitione terminarent, sicut praedictus venerabilis doctor Augustinus in editione Super Genesim ad litteram se fecisse perhibet, ita de hoc opere in primo Retractationum suarum commemorans , in quo opere, inquit, plura qucaetera vero ita posita velut adhuc requirenda sint. Beato quoque attestante Hieronymo, novimus morem catholicorum doctorum hunc fuisse, ut in commentariis suis nonnullas etiam haereticorum pessimas opiniones suis insererent
Abbreviated transcription (Latin):
de imperitis congregata fuit gentilib. Cum ergo legerunt in euangłio ut impleret᷑ qd scriptum est in
asapħ ꝓpħa ille qui ꝑrimus scuibebat euͣngłim cepit dicere. Qs est iste asaph ꝓpħa: Non erat notꝰ in ppło Et
si in racharia uidens ergo qr bic error fuit sicut ibi Qͥd itaq irũ si in eiłngelis qͦ nonmilla ꝑ ignoranti¬
am scriptoꝵ cormpta su̾int ita ⁊ ui scriptis posti̾oꝵ patrum que longe munoris fuit auctoritatis non nũqͣm
eueniat: Si itaq aliquid a u̾itate absonum i scriptis sc̃oꝵ forte uideatut: pium est ⁊ humilitati congͥũ
atq kantati debitum que om̃a credit. om̃ia sperat om̃a suffert. nec facile uitia eoꝵ qͦs amplectitursia¬
picatrq: ut aut eũ scͥpture locum non fidenit̾ int̾pretatũ aut corruptũ esse credamus ant nos eum non
intellig̾e. psiteamir. Nec illud muiꝰ aitendeudum esse arbitror utrum talia siit ea que de scriptis eoꝵ ꝓse

Expanded text:
de imperitis congregata fuit gentilibus. Cum ergo legerent in Evangelio: Ut impleretur quod scriptum est in Asaph propheta, ille qui primus scribebat Evangelium coepit dicere: Quis est iste Asaph propheta? Non erat notus in populo. Et sed in Zacharia; videtis ergo quod hic error fuit sicut ibi. Quid itaque mirum, si in Evangeliis quoque nonnulla per ignorantiam scriptorum corrupta fuerint, ita et in scriptis posteriorum Patrum, qui longe minoris sunt auctoritatis, nonnunquam eveniat? Si itaque aliquid a veritate absonum in scriptis sanctorum forte videatur, pium est et humilitati congruum atque charitati debitum, quae omnia credit, omnia sperat, omnia suffert, nec facile vitia eorum quos amplectitur suspicatur, ut aut eum Scripturae locum non fideliter interpretatum aut corruptum esse credamus, aut nos eum non intelligere profiteamur. Nec illud minus attendendum esse arbitror, utrum talia sint ea quae de scriptis sanctor
Abbreviated transcription (Latin):
unitas tm̃. Item. Numerꝰ enim dupler ÷ inuis quidem quo num̃amꝰ att uͦ qui mnum̃abłib teb cõ¬
ralitatem iunitatum repetitio. Uelud si de eodem dicam. gladius iius. nuicro unus. ensis unꝰ repeti¬
palumꝑ consid̾andũ ÷ Requirentib enĩ ip̃e ÷ pater qui filuis minime inquiunt. Rursus sdem atẽ qͥ
alt̃ negatur. Nouest gͥ inter eos in re om̃i indiffrã. Quare subintiat num̾us ꝗ̃ & subiectoꝵ diũsi¬
tate confici suꝑius explanatũ ⁊. Iteni de forma euis suꝑuis demonstratum ÷ quod is sit forma ⁊ irã
uere. nec ulla pluralitas. Item. Que scd̾m rei aliciuꝰ in eoꝙ. ip̃a ÷ ꝓprietatem ñ faciunt p̃dicatõnẽ. ni¬
cha aaterare ia mutare queunt. nualãq onĩino uariare eẽntiam. Quo circa si pat̾ ac filius ad alꝙͥ

Expanded text:
unitas tantum. Item: Numerus enim duplex est; unus quidem quo numeramus, alter vero qui innumerabilibus rebus conunitas tantum. Item: Numerus enim duplex est; unus quidem quo numeramus, alter vero qui innumerabilibus rebus conralitatem unitatum repetitio, velut si de eodem dicamus gladius unus, mucro unus, ensis unus, repetipaulisper considerandum est. Requirentibus enim: Ipse est pater qui filius? .Minime, inquiunt., Rursus: Idem alter qui alter? Negatur. Non est igitur inter eos in re omni indifftate confici superius explanatum est. Item: De forma ejus superius demonstratum est quod is sit forma et unum vere, nec ulla pluralitas. Item: Quare secundum rei alicujus in eo quod ipsa est proprietatem non faciunt praedicationem, nihil alternare vel mutare queunt, nullamque omnino variare essentiam. Quocirca si Pater ac Filius ad aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ. Ita d̾s nec recedit a nũo nec capit᷑ nũo. quia tres sunt tanq̃m inẽ nũs. Si queris Quid tres : Nõ ÷
b̾ quid num̃auus ñpotes respond̾e. Luid sunt isti tres: ꝑater ⁊ filius ⁊ spe sanctus. Non tres diĩ. non tres om̃i¬
potentes ñ tres creatores. H solum numetũ insinuat qd̾ adiniutem sunt nõ qd̾ ad se sunt. pater ad se
ẽ d̾s ad se ⁊ͥ om̃ipotens non ad se ÷ pater s ad filium. Non est ad quid dicamus tres. nisi prem ⁊ filiũ ⁊¬
spm̃ .s. Roetius. de tͥnitate loquens de simplicitate diuine subie Q tion ÷ inquit hoc atqi hoc si tantũ ħ
merus nullum in eo aliud p̃t̾ idꝙ. ⁊̃ seque enim fieri subiectum pot̾. fõrma enim ÷ fõr me uͦ subiec¬
te eẽ non possunt. Item nulla igitur iuico diu̾sitas nulła ex diũsitate pluralitas. niulla ex accidentibi nił

Expanded text:
numerus; ita Deus nec recedit a numero nec capitur numero, quia tres sunt, tanquam inest numerus. Si quaeris: Quid tres? non estnumerus; ita Deus nec recedit a numero nec capitur numero, quia tres sunt, tanquam inest numerus. Si quaeris: Quid tres? non estbis, quid numeraveris non potes respondere. Quid sunt isti tres? Pater et Filius et Spiritus sanctus; non tres dii, non tres omnipotentes, non tres creatores. Hoc solum numerum insinuat, quod ad invicem sunt, non quod ad se sunt; Pater ad se est Deus, ad se est omnipotens, non ad se est Pater, sed ad Filium; non est quod dicamus tres, nisi Patrem et Filium sse. Boetius De Trinitate, loquens de simplicitate divinae substantiae: Quod non est, inquit, hoc atque hoc, sed tamen hoc merus, nullum in eo aliud praeter id quod est. Neque enim fieri subjectum potest; forma enim est, formae vero subjectae esse non possunt. Item: Nulla igitur in eo diversitas, nulla ex diversitate pluralitas, nulla ex accidentibus mul