comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dieit scripturaͤ Eice ancilłã & filiũ
eiꝰ. Non enĩ heres erit filius ancille.
cũ filio meo ysaac. Querimꝰ ubi hoc
dicat scriptura. ut uideamꝰ utrũ ali¬
qua ꝑsecutio p̃cesserit ismaelis in
ysaac. & inuenimꝰ hoc dictũ ẽẽ a
sara quando uidit pueros ludentes
simul. Quã lusionẽ dicit scriptura

Expanded text:
ptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
li autẽ
cũ oras intra in cu¬
biculũ
tuũ. & claude osti¬
um & dep̃ca  re dñm tuũ in oc¬
culto: & qui Tuidet in occulto red¬
det tibi. Si  homines reddituri
sunt: effunde ante homines p̃cẽ tuã.
Si ds̃ redditurus ẽ: effunde ante eũ
precẽ tuã. & claude ostiũ ne tẽptator
ingrediat᷑. Tẽptator ñ cessat pulsare:
ut irrũpat. Si clausũ inuenerit:
transit. Ideo apłs quia in nr̃a potesta¬
te ẽ ostiũ claudere. ostiũ cordis ñ pa¬
rietũ. ibi enĩ & eubiculũ. quia gͦ in
potestate nr̃a ẽ hoc ostiũ claudere:
neq detis inquit locũ diabolo. Et enĩ
si intrauit & possedit: attende quia
tu negligent̃ clausisti. aut claudere
neglexisti.

Expanded text:
 autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus, quia in nostra potestate est ostium claudere: ostium cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti aut claudere neglexisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex uobis. Sed noqͥs alit̃ intelligerit. pla¬
niꝰ hoc aꝑire dignatꝰ ẽ. Da intellectorẽ.
& totũ dixit. Grã salui facti estis. Ubi
audis gram. gratis intellige. Si gͦ gratis.
nichil tu attulisti. nichil meruisti. Nã
Expone illud aꝑtiꝰ ꝓpt̃ arrogantes ꝓpt̃
sibi placentes. ꝓpt̃ ignorantes dei iusti¬
tiã & suã uolentes constituere. Audi
hoc idẽ aꝑtiꝰ. Et hoc inqͥt qd̃ gr̃a salui
facti estis. ñ ex uobis. sed donũ dei est.
S & nos forte aliqͥd fecimꝰ. ut dona
dei mererem̃: Non ex oꝑib inqͥt. ne
forte qͥs extollat᷑. Quid gͦ: Nos bene
in nobis oꝑante qͥa ꝑ fidẽ locũ damꝰ
in corde nr̃o. ei qͥ in nobis & ꝑ nos bona
oꝑat᷑. Audi enĩ unde operis bona. Ipsiꝰ
enĩ sumꝰ figm̃tũ. creati in xꝑo iħu in
oꝑib bonis. ut in illis ambulemꝰ. Ei¬

Expanded text:
s aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene is operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulem
Abbreviated transcription (Latin):
criptũ ẽ qͥa sũpsit
d̾s limũ de t̾ra & formauit hominẽ.
Antequã homo eẽs. limꝰ eras. Antequã
limꝰ eẽs. nichil eras. Sed ñ de isto solo
figm̃to. gr̃as agas artifici tuo. Audi ali¬
ud eiꝰ figm̃tũ. ubi te fecit. Non ex oꝑib
ait ne forte qͥs extollat᷑. Sed qͥ dixit ñ
ex oꝑib ne forte qͥs extollat᷑. supiꝰ qͥd cõ¬

Expanded text:
criptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» superius
Abbreviated transcription (Latin):
salui facti estis ꝑ fidẽ. & hoc ñ ex
uobis sed deidonũ ẽ. ñ ex oꝑib ne for¬
te quis extollat᷑. udit utiq putare
posse homines hoc ita dictũ quasi ne¬
cessaria ñ sint oꝑa bona credentib.
s eis fides sola sufficiat. & rursus pos¬
se homines de bonis oꝑib extolli. ue¬
lut ad ea facienda sibi sufficiant.
extollatur. cur hoc dixerit rationẽ red¬
ereati in xꝑo iħu in oꝑib bonis: Quomͦ¬
gͦ ñ ex oꝑib neforte qͥs extollat᷑ : Sed
audi & intellige ñ ex oꝑib dictũ tanq̃
tuis. ex te ipso tͥ existentib ẜ tanqͣ his i
qͥb te ds finxit. id est formauit & crea¬
uit. Hoc enĩ ait. Ipsius em̃ sumꝰ sigm̃¬
illa creatione qͣ homines facti sumꝰ. s ea
de qͦ ille dicebat qͥ utiq ĩa homo erat.
cor mundũ crea in me ds̃. & de qͣ dicit

Expanded text:
stis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur: vidit utique putare posse homines hoc ita dictum, quasi necessaria non sint opera bona credentibus, sed eis fides sola sufficiat; et rursus posse homines de bonis operibus extolli, velut ad ea facienda sibi ipsi sufficiant; extollatur; cur hoc dixerit rationem redcreati in Christo Jesu in operibus bonis? Quomn ex operibus, ne forte quis extollatur? Sed audi, et intellige, non ex operibus dictum, tanquam tuis ex te ipso tibi existentibus, sed tanquam his in quibus te Deus finxit, id est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmeilla creatione, qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo erat: « Cor mundum crea in me, Deus . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
agna mͥ uidet᷑ questio qͥd sit ẽẽ suble¬
ge. sic quẽ admodũ apłs culpat. Neq
enĩ hec eũ ꝓpt circũcisionẽ arbitror di¬
cere. aut illa sacrificia que tẽ facta a
patrib nc̃ a xꝑianis ñ fiunt. & cetera
huiꝰ modi. Sed hoc ipsũ etiã qd̃ lex dicit.
ñ concupisces. qd fatem᷑ certe xꝑianos
obseruare debere. atq euangelic̃a maxi¬
me p̃dicationẽ illustrare. legẽ dicit ẽẽ
Et inde subiungit. Qd gͦ bonũ ẽ mͥfac

Expanded text:
agna mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus nunc a Christianis non fiunt, et cetera eius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: non concupisces, quod fatemur certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxime inlustratione praedicare. legem dicit esse deinde sub
Abbreviated transcription (Latin):
nat om̃s languores tuos. Quod fit coti¬
dianis accessibꝰ. cũ hȩc imago renouat᷑.
De qua re apłs aꝑtissime locutus ẽ di¬
cens. Et si exterior homo nr̃ corrũpit᷑.
s interior renouat᷑ die die indiẽ. Re¬
nouamur autẽ in agnitione dĩ. hoc ẽ¬
tione gͥ dei iusticiaq & sc̃itate ueritatiᷤᷤ
qui de die in diẽ ꝓficiendo renouat᷑ tͣns¬
ꝓfert amorẽ a temporalibꝰ ad ȩterna.
a iusibilibꝰ ad intelligibilia. a carnali¬
bus ad sp̃ualia. atq ab istis cupiditatẽ
frenare uł minuere. illis se caritate
alligare diligent̾ insistit. Tantũ autẽ
facit quantũ diuinitꝰ adiuuat᷑. dei
quippe sententia ẽ. sine me nichil po-¬
testis facere. In quo ꝓfectu & accessu
tenentẽ mediatoris fidẽ cũ dies uitȩ
huiꝰ ultimus quenq cõꝑerit ꝑdu¬
cendus ad dm̃ quẽ coluit & ab eo ꝑ¬
ficiendus excipiet᷑ ab angłis sc̃ĩs. in¬
corruptibile corpus in fine scłi non
ad penã s ad głam recepturus. In

Expanded text:
nat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Renovatur autem in agnitione Dtione igitur Dei, justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In
Abbreviated transcription (Latin):
tota & plena fiat remisio peccatoꝵ ta¬
men si continuo tota & plena etiã ho¬
minis in ȩcernã nouitatẽ mutatio fi¬
eret ñ dico & in corꝑe quod certe ma¬
nifestũ ẽ ad huc in ueterẽ corruptio¬
nẽ atq in mortẽ tendere. in fine post¬
ea renouandũ quando uere tota no¬
uitas erit. s excepto corꝑe si in ipso
anumo qui ẽ homo interior ꝑfecta
in baptismo nouitas fieret. ñ diceret
apłs. Et si exterior homo nr̃ corrũpi¬
tur. s interior renouat᷑ de die in diẽ.
Profecto enĩ qui de die in diẽ adhuc
state sunt quãuis iã baptitati. ex hoc
etiã adhuc sunt filii scłi. Ex hoc aut̃
quod in nouitate sunt hoc ẽ ex ple¬
na ẜ ꝑfecta remissione peccatoꝵ &
quantũcunq illud ẽ qͦd sp̃u alit̾
sapuint eiq congruos mores agunt
filii dei sunt. Intrinsecus enĩ exui¬
mus ueterẽ hominẽ & induimꝰ no
uum. O m̃ & cȩtera quibꝰ apłs expli¬
cat quid sit exui ueterẽ hominem
& indui nouo qui scđ̾m dm̃ creatus

Expanded text:
et plena fiat remissio peccatorum, tamen, si continuo tota et plena etiam hominis in aeternam nouitatem mutatio fieret—non dico et in corpore, quod certe manifestum est adhuc in ueterem corruptionem atque in mortem tendere in fine postea renouandum, quando uere tota nouitas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui est homo interior, perfecta in baptismo nouitas fieret -, non diceret apostolus: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. profecto enim qui de die in diem adhuc state sunt, quamuis iam baptizati, ex hoc etiam adhuc sunt filii saeculi; ex hoc autem, quod in nouitate sunt, hoc est ex plena et perfecta remissione peccatorum, et quantumcumque illud est quod spiritaliter sapiunt eique congruos mores agunt, filii dei sunt. intrinsecus enim exuimus ueterem hominem et induimus nom, et cetera, quibus apostolus explicat quid sit exui ueterem hominem et indui nouo, qui secundum deum creatus
Abbreviated transcription (Latin):
nit in carne. p̃cesserunt iusti sic ineũ
credentes uenturũ. quomͦ nos credimꝰ
ineũ qui uenit. Tempora uariata st̃
non fides. Quia & ipsa uerba ꝓ tem¬
pore uariant᷑. cũ uarie declinant᷑.
Aliũ sonũ habet uenturus ẽ. aliũ so¬
q coniuingit. ꝙ eos qui uenturũ cẽ
& eos qui eũ uenisse crediderunt.
Diuersis quidẽ temporibꝰ s utrosq ꝑ
ingressos. Nos credimus dñm iħ m
xp̃m natũ ex uirgne. uenisse in car¬
ne. passũ eẽ. resurrexisse. in celũ ascen¬
disse. Totũ hoc sicut uerba audistis
p̃teriti temporis impletũ ẽẽ iam credi¬
mus. In enis sunt fidei societate no¬
biscũ & illi patres qui crediderunt de
uirgine nasciturũ. passurũ. resurrec¬
turũ. in cȩlũ ascensurũ. Illos enim
ostendit apłs ubi ait. Habentes autẽ
eundẽ sp̃m fidei sicut scriptũ ẽ cre¬
didi ꝓpt̾ quod locutus sũ & nos cre¬

Expanded text:
nit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium soeos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per ingressos. Nos credimus Dominumm natum ex Virgine, venisse in carne, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos cre
Abbreviated transcription (Latin):
a fides iustos sanauit g¬
antiquos. quȩ sanat & nos. idẽ
mediatoris dei & hominũ hominis
xp̃i iħu. fides sanguinis eius. fides cru¬
cis eius. fides mortis & resurrectionis eiꝰ.
Habentes gͦ eundẽ sp̃m fidei. & nos cre¬
dimus ꝓpt̾ quod & loquim᷑. Ex tcͣt eu

Expanded text:
 fides iustos sanauit antiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus, propter quod et loquimur. Ist
Abbreviated transcription (Latin):
abentes autẽ eundẽ sp̃m
fidei. Non enĩ ait scientiã fidei.
s sp̃m fidei. Quod ꝓpt̾ea dixit. ut
intelligeremus quia fides & non peti¬
ta concedit᷑. ut ei petenti alia conce¬
dantur. Quomodo enĩ inuocabunt in¬
quit inquẽ ñ crediderunt: Ergo
fidẽ impetremꝰ orando ut possimus fa-¬
cere quod iubemur.

Expanded text:
abentes autem eumdem spiritum fidei . Non enim ait, Scientiam fidei; sed, spiritum fidei: quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. Quomodo enim invocabunt, inquit, in quem non crediderunt ? Ergofidem impetremus orando, ut possimus facere quae jubemur.
Abbreviated transcription (Latin):
lieris uir. Siue gͦ dicam caput &
corpus. siue dicam sponsus & sponsa.
unũ intelligite. Ideoq idẽ apłs cum
eẽt ad huc saulus audunt. saule saule
quid me ꝑsequeris: qm̃ corpus capiti
teret᷑ ab aliis quȩ ꝑsecutor ipse fecerat
ut suppleã inquit quȩ desunt p̃ssu¬
rarũ xp̃i in carne mea. ad p̾ssuras xp̃i
attendens ꝑtinere qͦd patiebat᷑: qͦd ñ po¬
test intelligi scđ̾m caput qͦd iam in cȩ¬
lo nichil tale patit᷑. s scđ̾m corpus idẽ
ȩccłiam. quod corpus cũ suo capite

Expanded text:
lieris vir. Sive ergo dicam caput et lieris vir. Sive ergo dicam caput et corpus, sive dicam sponsus et sponsa; unum intelligite. Ideoque idem apostolus, cum esset adhuc Saulus, audivit: Saule, Saule, quid me persequeris ? quoniam corpus capiti teretur ab aliis, quae persecutor ipse fecerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in carne mea : ad pressuras Christi ostendens pertinere quod patiebatur. Quod non potest intelligi secundum caput, quod jam in coelo nihil tale patitur; sed secundum corpus, id est, Ecclesiam: quod corpus cum suo capite,
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis insinuat᷑. xp̃c uͭerͣ
telligas mediatorẽ cũ uerbũ caro fa¬
ctũ ẽ ut habitaret in nobis. cũ ille
unigenitꝰ ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. ñ
rapinã arbitratus ẽ ẽẽ se equalẽ deo.
s semet ipsũ exinaniuit formã ser¬
ui accipiens factus obediens usq
ad mortẽ mortẽ autẽ crucis. sic au¬
tẽ aliquando ut intelligas caput &¬
corpus. exponente ipso apło aꝑtissi¬
me quod dictũ ẽ de uiro & uxore
in genesi: & erunt inquit duo in
carne una. Widete ipsũ exponen-¬
tẽ. ut ñ comecturis nr̃is aliqͥd ausi
dicere uideamur. Frunt inquit
duo in carne una. Et addidit. Sa¬
cramentũ hoc magnũ ẽ. Et ne ad¬
huc putaret quisquã in uiro ẽẽ &
uxore scđm naturalẽ utriusq sexus
copulationẽ. corporalẽq mixturã:
ego autẽ dico inquit in xp̃m & ec
in ȩccłia. accipit᷑ qͦd dictũ ẽ erunt
duo in carne una ñ iam duo s una
caro ẽ: & quomͦ sponsus & sponsa.
sie caput & corpus. quia caput mu¬

Expanded text:
in Scripturis insinuatur Christus, utelligas mediatorem; cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis : cum ille unigenitus per quem facta sunt omnia, nDeo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de viro et uxore in Genesi, Erunt, inquit, duo in carne una. Videte ipsum exponentem, ut non conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. Erunt enim, inquit, duo in carne una: et addidit, Sacramentum hoc magnum est. Et ne adhuc putaret quisquam in viro esse et uxore secundum naturalem utriusque sexus copulationem corporalemque mixturam: Ego autem dico, inquit, in Christo et et Ecclesia accipitur quod dictum est, Erunt duo in carne una: non jam duo, sed una caro est . Et quomodo sponsus et sponsa, sic caput et corpus: quia caput mu
Abbreviated transcription (Latin):
Renuntiant oculi cordi alba & nigra.
Renuntiant aures eidẽ cordi. canora &
dissona. Renuntiant nares eidẽ cordi:
odora & putentia. Renuntiat gustus.
cidẽ cordi. eidẽ amara & dulcia. Renunti¬
at tactꝰ eidẽ cordi. lena & aspera. Re¬
nuntiat sibi ipsũ cor.iusta ꝙ̃ iniusta. Cor
tuũ & uidet & audit. & cetera sensibilia
diiudicat. & qͦ ñ aspirant corporis sensꝰ¬
iniusta & iusta & mala & bona discernit.
Diuersa sunt que ad cor tuñ referunt᷑.
& diuersa ibi m̃bra ñ inueniunt᷑. In car¬
ne tua alibi audis. alibi uides. in corde
tuo ibi audis. ubi uides. Scdm oꝑationẽ¬

Expanded text:
Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit.Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si ho
Abbreviated transcription (Latin):
tas implet᷑: nͥ inuice̾ onera nr̃a portemꝰ.
Sufferentes inqͥt inuicẽ. in dilectione.
studentes seruare unitatẽ sꝑe. in uin¬
culo pacis. Cũ eẽs languidus portabat
te ꝓximꝰ tuuꝰ. sanus factus es. porta
ꝓximũ tuũ. In uicẽ onera ur̃a portate.¬

Expanded text:
era nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate
Abbreviated transcription (Latin):
pus. nec ille uir tantus nisi condig¬
nã dueit uxorẽ. t exhiberet sibi in¬
quit gloriosã ȩccłã. ñ habentẽ macu¬
sã aut rugã: aut aliquid eius modi.
Hȩc ẽ sponsa xp̃i. ñ habens maculam
aut rugã. Non uis habere maculã.
fac quos scriptũ ẽ. Lauamini mundi
estote: auferte nequituas de cordibꝰ
ur̃is. Non uis habere rugã. extende¬
re in crucẽ. Nonenĩ tantũ opus ẽ
ut laueris. s etiã ut extendaris. ut
sis sine macula aut ruga. Per laua¬
crũ enĩ auferunt᷑ peccata. ꝑ extensio¬
nẽ fit desideriũ futuri scł̃i: propt̃
sericordiã saluos nos fecit. ꝑ lauacrũ
regenerationis. Audi eundẽ extensũ.
Ca inquit quȩ retro sunt oblitus in
ea quȩ ante sunt extensus scđ̃m in¬
tentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ uoca¬
tionis di in xp̃o iħu. Nlemo eñ inquit¬

Expanded text:
pus; nec ille vir tantus, nisi condignam ducit uxorem. Ut exhiberet sibi. inquit, gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut ragam, aut aliquid ejusmodi . Haec est sponsa Christi, non habens maculam aut rugam. Non vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccata: per extensionem fit desiderium futuri saeculi, propter sericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis . Audi eumdem extensum: Ea, inquit, quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extensus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã xp̃c eccłam. Ecce in conspec¬
tu ur̃o ẽ carnalis uniu̾sa substantua.
Nidete quẽadmodũ in om̃e animal
sibi ad sal utẽ conciliatũ ꝑtendat na¬
turȩ ista cõmiio. ut diligat carnẽ
suã. Neq enĩ hoc in hominibus tan¬
tũ ẽ: qui cũ recte uiuunt. ñ solũ con¬
sulunt saluti carnis suȩ. uerũ etiam
carnales motus ad usum rationis edo¬
mant & refrenant. s etiã bestiȩ fugi¬
unt dolorẽ. formidant interitũ. et
quicqͥd illã menbrorũ cõpagẽ copu¬
lãq carnis ac sp̃c a concordi iunctu¬
ra discindere ac dirimere potest.
quanta ualent agilitate deuitant.
nutrientes etuã ipse ac fouentes carnẽ¬

Expanded text:
tus ecclesiam. ecce in conspectu uestro est carnalis uniuersa substantia! uidete quemadmodum in omne animal sibi ad salutem conciliatum portendat naturae ista communio, ut diligat carnem suam; neque enim hoc in hominibus tantum est, qui cum recte uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formidant interitum; et quicquid illam membrorum conpagem copulamque carnis et spiritus a concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilitate, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouentes carne
Abbreviated transcription (Latin):
care. om̃ino ex lege eẽt iustitia. Sed
conclusit scriptura om̃ia sub peccato
ut ꝓmissio ex fide iħu xꝑi daret᷑ cre¬
dentib. De hac littera dicit alio loco.
Littera occidit sp̃c autẽ inuficat.
p̃sumis. oꝑa tua extollis. Nescis ne¬
cessariã ẽẽ gr̃am adiuuantis. ut im¬
pleat᷑ p̃ceptũ iubentis. Ecce iussit ds̃.
age qd̃ iussit. Incipis agere quasi ex
uirib tuis & cadis. & manet suꝑ te lit¬
tera puniens ñ saluans. Merito lex ꝑ
moysen data ẽ. grã & ueritas ꝑ iħm¬
stitia. Sed data ẽ lex ut reos uos faceret.
rei facti timeretis. tim̃tes indulgentiam
peteretis. ia de uirib ur̃is ñ p̃sumere¬
tis. de littera uos ñ extolleretis. Ex tͣct̾¬

Expanded text:
justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . De hac littera dicit alio loco: Littera occidit; spiritus autem vivificat . ator es; opera tua extollis: nescis necessariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen data est; Gratia et veritas stitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis.
Abbreviated transcription (Latin):
id est homo fieret. In quo futuro reue¬
lato sacram̃to. etiã eoꝵ sapientiũ atq
scõꝵ salus cẽt. qui priusquã ipse deuir¬
gine nasceretur de mulierib nati sunt:
& in quo facto atq p̾dicato salus sit
om̃iũ credentiũ. sꝑantiũ. diligentium.
Hoc ẽ enĩ magnũ pietatis sacram̃tũ. qd̃
manifestatũ ẽ in carne. iustificatũ ẽ in

Expanded text:
id est, homo fieret: in quo futuro reveid est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scius futuroꝵ. Predicit gͦ ꝙ peccata
hominũ. que potuit p̃scire ñ facere.
ꝓmitut autẽ quȩ ipse facturus ẽ. nec
ea mala. sed bona. Quis enĩ ꝓmittit
mala: Quãuis itaq mala inferat
mal is ñ peccata sed supplicia. minatur
de celis scis tuis. emitte illam a sede magni-¬
tudinis tuȩ. ut mecũ sit & mecũ laboret:
id est doceat me laborare ne laborẽ. La¬
bores enĩ eius uirtutes sunt. Sed aliter
mittit᷑ ut sit eũ homine. alit̃ missa ẽ ut
ipsa sit homo. In animas enĩ sc̃as se tͣns¬
fert. atq amicos dei & ꝓpħas constituit:
sicut etiã implet scõs angelos. ꝙ om̃ia ta¬
lib ministerus congrua ꝑ eos oꝑat᷑. Cũ
aut̃ẽ uenit plenitudo tẽporis. missa ẽ ñ
ut ĩpleret angłos. nec ut eẽt angłs. nͥ in
quantũ consiliũ patris annuntiabat
qd̃ & ipsius erat. nec ut eẽt cũ hominib
aut in hominib. hoc enĩ & antea in patͥ
b & ꝓpłis. sed ut ipsũ uerbũ carofieret.

Expanded text:
. Praedicit ergo et peccata hominum; quae potuit praescire, non facere. Promittit autem quae ipse facturus est; nec ea mala, sed bona. Quis enim promittit mala? Quamvis itaque mala inferat malis, non peccata, sed supplicia; minatur coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
redes. Ibi nãq cõmemorauit p̃figurati¬
onẽ noui testam̃ti. in eo qd̃ scriptũ est
in ysaac uocabitur tͥ sem̃. ñ utiq in
ismael ancillȩ filio. in qͥb duob filiis
abrahȩ seruo & libero. & duab mulie¬
rib ancilla & libera scribens ad galathaᷤ
duo testam̃ta dicit in allegoria p̾figu¬
rata. Unde dicio. Non hii qͥ filii¬
sunt carnis hu sunt filu dei. sed filii
ꝓmissionis deputant᷑ in semine. Promis¬
sionis enĩ uerbũ hoc ẽ. Ad hoc tẽpus
ueniã. & erit sare filiꝰ. Non omnia

Expanded text:
moravit praefigurationem Novi Testamenti, in eo quod scriptum est, In Isaac vocabitur tibi semen ; non utique in Ismael, ancillae filio. In quibus duobus filiis Abrahae, servo, et libero, et duabus mulieribus, ancilla, et libera, scribens ad Galatas, duo Testamenta dicit in allegoria prata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit S
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ꝑ apłos. Ut ostenderet nobis
quid ibi quereremus inipsa una sub¬
stͣntia erunt duo in carne una: sa¬
cramentũ magnũ in xp̃o & in ȩcclia.
Iam licet nobis ubiq xp̃m querere.
& de om̃ibꝰ hẏdriis unũ potare. Dor¬
mit adã ut fiat eua. moritur. xp̃c.
ut fiat eccłia. Dormienti adȩ fit eua
de latere. mortuo xp̃o lancea ꝑcutit᷑
latus. ut ꝓfluant sacram̃ta quibꝰ for¬
met᷑ ȩccłia. Cui ñ appareat quia in il¬
lis tunc factis futura figurata sunt:
quando quidẽ dicit apłs ipsũ adã
formã futuri eẽ. qui ẽ inquit forma
futuri.¬

Expanded text:
nus, ut ostenderet nobis quid ibi quaereremus in ipsa una sententia, Erunt duo in carne una; sacramentum magnum in Christo et in Ecclesia; jam licet nobis ubique Christum quaerere, et de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ti insingulis quibꝰq homini¬
bꝰ uxores habentibꝰ intelligeret: ego
autẽ inquit dico in xp̃o & in eccłia.
Q uod .ẽ. hoc sacramentũ magnũ: E¬
runt duo in carne una. Cũ de adã
& eua scriptura geneseos loqueret᷑
unde uentũ ẽ ad hȩc uerba. propt̾ ea
relinquet homo patrẽ & matrẽ & ad¬
herebit uxori suȩ. & erunt duo in
carne una. Si gͦ xp̃c adhesit ȩccłiȩ ut¬

Expanded text:
sacramenti in singulis quibusque hominibus uxores habentibus intelligeret, ego autem, inquit, dico in Christo et in Ecclesia.Quod est hoc sacramentum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
deo: s semet ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens. Hoc ẽ enĩ reliquit pa¬
trẽ: ñ quia deseruit & recessit a patre.
s quia ñ in ea forma apparuit homi¬
nibꝰ in qua ȩqualis ẽ patri. Quomͦ
reliquit matrẽ: Relinquendo sina¬
gogã iudeors de qua scđ̃m carnẽ na¬

Expanded text:
Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Hoc est enim, reliquit patrem, non quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo reliquit matrem? Relinquendo Synagogam Judaeor
Abbreviated transcription (Latin):
dixit maledicta t̾ra s maledictus tua
terra quȩ aꝑuit os suũ exciꝑe sangui¬
nẽ fr̃is tui de manu tua. Maledictus ẽ
enĩ ppłs iudaicus infidelis a terra idẽ
ab eccłia quȩ aꝑuit os suũ in confessi¬
one peccatoꝵ acciꝑe sanguinẽ xp̃i qui
fusus ẽ in remissionẽ peccatoꝵ de ma¬
mi ꝑsecutoris nolentis eẽ sub grã s¬
Non ꝑducunt intentionẽ usq in finem.
quia uelũ oppositũ negat eis aspectũ
splendoris interioris. Et uide ibi sub

Expanded text:
dixit: "maledicta terra" sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus Iudaicus infidelis a terra, id est ab ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi, qui fusus est in remissione peccatorum de manu persecutoris nolentis esse sub granon perducunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ si circũcidamini. qui ꝓpt̃ea uolebant
circũcidi qd̾ alit̃ se putabant in xꝑo
sal uos eẽ ñ posse. Hoc gͦ animo ao
uoluntate. ista intentione qͥsqͥs tẽ
circũcidebat᷑. xꝑc ei om̃ino nichil ꝓ¬
derat. sicut alibi aꝑte dicit. Nam si
ꝑ legẽ iustitia. gͦ xꝑc gratis mortuꝰ
ẽ. Hoc declarat. & qd̃ ipse cõmemo¬
rasti. Euacuasti estis axꝑo. qͥ in lege
iustificamini. a gr̃a excidistis. Illos
itaq arguit qͥ se iustificari in lege
credebant. ñ quia legiama illa in
tiꝰ honorẽ a quo mandata sunt
obseruabant. intelligentes ꝙ qua
p̃nuntiandȩ ueritatis ratione
mandata sint. & quousq debeant
causa p̃cepta sunt. que gr̃a reuelatio¬
nis latius innotescente necesse fuerat
a boleri. iustificare neminẽ poterant.
Non tam̃ ideo fuerant tanquã dia¬
bolica gentiũ sacrilegia fugienda. etiã
cũ ipsa grã ĩa ceꝑat reuelari quȩ ũ¬
bris talib fuerat p̃nuntiata. sed ꝑ¬
mittenda paululũ eis maxime qui

Expanded text:
m si circumcidamini\', qui propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo saluos esse non posse. hoc ergo animo, hac uoluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur, Christus ei omnino nihil proderat, sicut alibi aperte dicit: Nam si per legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: Euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint et quousque debeant causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, justificare neminem ponon tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui
Abbreviated transcription (Latin):
patientia: sic nobis aduersus draconẽ uigi¬
lantia. Persecutio tam̃. siue a leone. siue
a dracone nunquã cessat ȩccliȩ: s magis
metuendus ẽ cũ fallit: quã cum seuit.
Illo temꝑe cogebat. xp̃ianos negare xp̃m:
uto autẽ temꝑe docet xp̃ianos negare
xp̃m. Tunc cogebat: nunc docet. Tunc qͦ
ingerebat uolentias: nunc insidias. ui¬
debatur tunc fremens. lubricus. nunc
oberrans difficile uidetur. Quomodo
autẽ tunc cogebat. xp̃ianos negare xp̃m:
aꝑtũ ẽ. attrahebantur enĩ ut negarent
xp̃m: & confitentes xp̃m coronabantur.
Nunc autẽ docet negare xp̃m. & idõ fallit:
quia qui docet᷑ negare xp̃m. quasi ñ
sibi uidetur recedere a xp̃o.¬

Expanded text:
patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Persecutio tamen sive a leone, sive a dracone, nunquam cessat Ecclesiae: et magis metuendus est eum fallit, quam cum saevit. Illo tempore cogebat Christianos negare Christum; isto autem tempore docet Christianos negare Christum: tunc cogebat, nunc docet. Tunc ergo ingerebat violentias, nunc insidias: videbatur tunc fremens, lubricus nunc et oberrans difficile videtur. Quomodo autem tunc cogebat Christianos negare Christum, apertum est. Attrahebantur enim ut negarent Christum, et confitentes Christum coronabantur. Nunc autem docet negare Christum; et ideo fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere a
Abbreviated transcription (Latin):
isset:. s pauꝑ factus ẽ. cũ diues esset.
Pauꝑtatẽ assũpsit: & diuitias ñ amisit.
Intus diues. foris pauꝑ. latens ds̃ in
diuitiis: apparens homo in pauꝑtate.
Uide diuitias eius. In principio erat
uerbũ & uerbũ erat apud dm̃: & ds
erat uerbũ. Hoc erat in pͥncipio a¬
pud dm̃. Om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt.
Quid ditiꝰ eo: ꝑ quẽ facta sunt om̃ia:
Aurũ habere diues potest: creare ñ
potest. Cũ itaq istȩ eius diuitiȩ cõ¬
mendatȩ ee̾̃nt: uide pauꝑtatẽ eius.
Et uerbũ caro factũ ẽ: & habitauit
Quia in sanguine eius. qui manauit
de carne eius. quod uerbũ caro factũ
ẽ qͥ ͣ habitałet in nobis: conscissus ẽ
saccus peccatoꝵ nr̃oꝵ. Per sanquinẽ
illũ abiecinꝰ pannos iniquitatis: ut
indueremur stola immortalitatis.¬
auro diues in purpura. Ibi ñ excitat
sollicitudo maligna. cõpuncto corde
de scelere. Serua diuitias incorde
tuo: quas tibi contulit pauꝑtas dñ
Ne pereat de corde quod dedit:seruet

Expanded text:
isset; sed, Pauper factus est, cum dives esset: paupertatem assumpsit, et divitias non amisit. Intus dives, foris pauper. Latens Deus in divitiis, apparens homo in paupertate. Vide divitias ejus: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt. Quid ditius eo, per quem facta sunt omnia? Aurum habere dives potest, creare non potest. Cum itaque istae ejus divitiae commendatae essent, vide paupertatem ejus: Et Verbum caro factum est, et habitavit quia sanguine ejus, qui manavit de carne ejus, quod Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis, conscissus est saccus peccatorum nostrorum. Per sanguinem illum abjecimus pannos iniquitatis, ut indueremur stola immortalitatis.am dives in purpura. Ibi non excitat sollicitudo maligna, compuncto corde de scelere. Serva divitias in corde tuo, quas tibi contulit paupertas Done pereat de corde quod dedit, servet
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatis. Traditus ẽ ꝓpt̾ delicta
nrã. & dilexit eccłiam. ꝙ se ipsũ tra¬
didit pro ea.¬
Inde & de se ipso dicit apłs. Qui
me cdilexit. & tradidit se ipsũ ꝓ
me. Nisi gͦ se traderet xp̃e: nemo

Expanded text:
delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro eaUnde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
faciat in auaritia scientis admssio:
hereticiis nesciens auaro scienti coe¬
quet᷑. Ambo peccata equalit̃ appen¬
dant᷑. ignorantis blasphemia & sci¬
entis idolatria. & eadem sententia
iudicentur. ille qui xp̃m querendo
in ueri similẽ sermonẽ falsitatis in¬
currerit. & ille qui sciens xp̃o re¬

Expanded text:
facit in avaritia scientis admissio, ut facit in avaritia scientis admissio, ut haereticus nesciens avaro scienti coaequetur, amborum peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia, et scientis idololatria, et eadem sententia judicentur, ille qui Christum quaerendo in verisimilem sermonem falsitatis incurrit, et ille qui nesciens Christo re
Abbreviated transcription (Latin):
bitretur frẽs ꝓpt̾ea se consiliũ salu¬
bre huiꝰ penitentiȩ debere contẽp¬
nere: quia multos forte ad uertit
rantur ut iudas: multi nesciunt᷑
donec ueniat dñs & illuminet abs¬
condita tenebrarũ. & manifestabit
cogitationes cordis. Ex¬
multo grauiꝰ peccare scientẽ
quã nescientẽ: uellẽ michi aliquis
diceret. siquis inheresim incurrat
nesciens quantũ malũ sit. & alius
ab auaritia ñ recedat. sciens quan¬
tũ malũ sit: quis eorũ sit peior. Pos¬
sũ etũ ita ꝓponere. Si alius nesci¬
ens inheresim incurrat. & sciens
alius ab idolatria ñ recedat. quia &
apłs dicit. auaritia quȩ ẽ idolorũ
seruitus: quero gͦ quis peccet gra¬
uius. qui nesciens inheresim in¬
currerit. anqui sciens ab auaricia
id ẽ ab idolatria ñ recesserit. Se¬
cundũ quidẽ ilã regulã qua pec¬
cata scientiũ peccatis ignorantiȩ p̃¬
ponunt᷑. auarus cũ scientia uincit
in scelere. S ne forte hoc faciat in
heresi sceleris ipsius magnitudo. qͦd

Expanded text:
bitretur, fratres, propterea se consilium salutiferae hujus poenitentiae debere contemnere, quia multos forte advertit rantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis multo gravius peccare scientem quam nescientem, vellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresim incurrat nesciens quantum malum sit, et alius ab avaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit pejor. Possum etiam ita proponere, si alius nesciens in haeresim irruat, et sciens alius ab idololatria non recedat, quia et Apostolus dicit: Avaritia, quae est idolorum servitus : quaero ergo quis peccet gravius, qui nesciens in haeresim incurrit, aut qui sciens ab avaritia, id est ab idololatria non recesserit. Secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere. Sed ne forte hoc fiat facit in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& in sp̃u dei nr̃i. Quisquis gͦ post ba¬
ptismũ aliquo pristinorũ malorũ
oꝑe obligatus tenet᷑. usq ad eone sibi
iminicus ẽ: ut adhuc dubitet uitã
mutare dũ tempus ẽ: cũ ita peccat
& uiuit: Nam utiq qͦd ita ꝑseue¬
rant̃ peccat. thesauritat sibi irã in
die irȩ & reuelationis iusti iudicii
dei. Quod autẽ ad huc uiuit patien¬
tu dei ad penitentuã eũ adducit.
Implicatus gͥ tã mortiferorũ uin¬
culis peccatorũ. detrectat aut differt
aut dubitat confugere ad ipsas cla¬
ues ȩccłie. quibꝰ soluat᷑ in t̾ra ut sit
solutus incelo: & audet sibi post hãc
uitã quia tantũ xp̃ianis dicit᷑ sa¬
lutẽ aliquã polliceri. nec ueridico
illo uocis dñicȩ tonitruo contremis¬
cit. ñ om̃is qui dicit michi dñe
dñe intrabit in regnũ cȩlorũ: s qͥ
facit uoluntatẽ patris mei qui in
celis ẽ ipse intrabit in regnũ cȩlorũ
Quid ad galathas idẽ apłs. nonne ta¬
lia enumerans eodẽ fine concludit:

Expanded text:
plectenda. Quisquis ergo post Baptismum aliquorum pristinorum malorum opere obligatus tenetur, usque adeone sibi inimicus est, ut adhuc dubitet vitam mutare, cum tempus est, cum ita peccat et vivit? Nam utique quod ita perseveranter peccat, thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quod autem adhuc vivit, patientia Dei ad poenitentiam eum adducit. Implicatus igitur tam mortiferorum vinculis peccatorum detrectat, aut differt, aut dubitat confugere ad ipsas claves Ecclesiae, quibus solvatur in terra, ut sit solutus in coelo; et audet sibi post hanc vitam, quia tantum christianus dicitur, salutem aliquam polliceri; nec veridico illo dominicae vocis tonitruo contremiscit, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum ? Quid, ad Galatas idem apostolus, nonne talia enumerans eodem fine concludit?
Abbreviated transcription (Latin):
huis similia quȩ p̾dico uobis sicut
predixi. qm̃ quitalu agunt regnũ
dei ñ possidebunt. Iudicet gͦ se ipsũ
homo in istis. uoluntatis dũ potest ꝙ
mores conuertat in melius. ne cũ uam
ñ poterit etũ pret̾ uoluntatẽ a dño
iudicct᷑. Et cũ inse ꝓtulerit seueris¬
sanȩ medicinȩ. s tam̃ medicinȩ sen¬
tentuã. ueniat ad antistites ꝑ quos illi
in eccłta claues miustrant᷑. & tanquã
bonus iam incipiens eẽ filius mater¬
norũ menbroꝵ ordine custodito a p¬
postuis sacramientoꝵ accipuat satisficti¬
onis suȩ modũ. ut in offerendo sa¬
crificio contribulati cordis deuotꝰ¬
& suplex. id tam̃ agat qͦd ñ solũ ꝓsit illi
ad recipiendã salutẽ. s etiã cȩteris ad

Expanded text:
 quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . Judicet ergo se ipsum homo in istis voluntate, dum potest, et mores convertat in melius: ne cum jam non poterit, etiam praeter voluntatem a Domino judicetur. Et cum ipse in se protulerit severissimae medicinae, sed tamen medicinae sententiam, veniat ad antistites, per quos illi in Ecclesia claves ministrantur: et tanquam bonus jam incipiens esse filius, maternorum membrorum ordine custodito, a praepositis Sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum; ut in offerendo sacrificio cordis contribulati devotus et supplex, id tamen agat quod non solum ipsi prosit ad recipi
Abbreviated transcription (Latin):
strã: & dicet᷑ ouibꝰ idẽ iustis. Ue¬
nite benedicti patris mei: ꝑcipite
regnũ quod uobis paratũ ẽ ab ori¬
gine mundi. De hoc utiq regno
dixit apłs cũ enumeraret oꝑa mala
qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ ñ pos¬
sidebunt. Audi qui audiant. ite in¬

Expanded text:
cetur ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi quid audiant qui
Abbreviated transcription (Latin):
osse debetis & intelligere qui
potestis. credere autẽ qui intelli¬
gere nondũ potestis. in ea substanti¬
a qua ds̃ ẽ ñ quasi ꝑ corporis molẽ
sensus locis propͥis distributos sicut
incarne mortali quorũcumq ani¬
maliũ alibi ẽ uisus. alibi auditus.
alibi olfatus. per totũ autẽ tactus.
Absit hoc credere in illa incorporea.
inmutabiliq natura. Audire gͦ ibi &
indere. id ipsũ ẽ. Dicit᷑ & olfactus.
telligi potest scđm quẽ ds̃ ꝙ odit
a maricantes: & nec frigidos nec cali¬
dos s tepidos euomit ex ore suo.
Et ds̃ xp̃c dicit. meus cibus ẽ: ut
ficiã uoluntatẽ eius qui me misit.
Et etĩ tactus ille diuinus. unde di¬
cit sponsa de sponso. Sinistra eus
sub capite meo: & dextã eius ample¬
xabit᷑ me. Non sunt hec indeo ꝑ
diu̾sa corporis loca. Cũ enĩ dicit᷑
scire: ibi sunt om̃ia. & uidere & au¬
dire. & olfacere & gustare. & tan¬
gere sine ulla eius mutatione sub¬
stantiȩ sine ulla mole. quȩ in alia

Expanded text:
osse debetis, et intelligere qui potestis, credere autem qui intelligere nondum potestis, in ea substantia quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis distributos, sicut in carne mortali quorumque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi gustus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus telligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore suo : et Deus Christus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia
Abbreviated transcription (Latin):
us tẽptat ut doceat. diabolus tẽp¬
tat ut decipiat. Cui tñ nisi ille
qui tẽptat᷑ dederit locũ: manis tẽp¬
tatio & irridenda repellit᷑. Ido apłs.
cum diabolo homines concupiscenti¬
is suis. Non enĩ uident diabolũ ho¬
mines cũ quo pugnant. s facile ha¬
bent remediũ. Se ipsos interius uin¬
cant. & de illo foris triumphant. Et

Expanded text:
us tentat, ut doceat; diabolus tentat, ut decipiat. Cui tamen nisi ille qui tentatur dederit locum, inanis tentatio et irridenda repellitur. Ideo Aposhomines diabolo ex concupiscentiis suis. Non enim mines cum quo pugnant, sed tamen facile habent remedium; seipsos interius vincant, et de illo foris triumphent. Ob
Abbreviated transcription (Latin):
cenebre ñ addidit in dño hoĩs.
cũ autẽ dixit lux. addidit utiq in
dño: quia in seipsis lux ẽẽ ñ possent.
ut qui głatur. indño głoriet᷑. Ihes¬
erat lux. s ñ uera lux: quia ñ illumi¬
natus tenebre. s illuminatione fac¬
tus ẽ lux. Nisi autẽ illumi naret᷑
tenebrȩ erat: sicut om̃s impii quibꝰ
iam credentibꝰ dixit apłs. fiustiali¬
quando tenebrȩ. Modo autẽ quia
crediderunt quid: Nunc autẽ lux
ligeremꝰ. lux inquit in dño. tene¬
brȩ ñ in dño eratis. fiustis aliqͥndo
tenebre: ibi ñ addidit in dño. Ex

Expanded text:
tenebrae, non addidit in Domino: cum autem dixit, lux, addidit utique, in Domino: quia in se ipsis lux esse non possent; ut qui gloriatur, in Domino glorietur erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux,ligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae:
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipsa ccerna atꝙ incõmutabilis be¬
atitudo. S quia in sc̃ĩs habitat ut
eos impleat caritate qua necesse ẽ ut
homines ex tempore gaudeant pro¬
fectu fideliũ & bonis oꝑibꝰ. ꝙ ideo ne¬
cesse ẽ etiã contristentur lapsibꝰ uel
peccatis eorũ de quorũ fide ac pietate
gaudebant. quȩ tristicia laudabilis ẽ.
quia uenit ex dilectione quã sp̃e sẽs
infundit: ꝓpt̾ẽa ipse sp̃e dicit᷑ contri¬
stari. ab eis quisic agunt ut coꝵ fac¬
tis contristent᷑ sc̃i. nͨ obaliud nisi qͥa
sp̃m sc̃m habent. quo dono tã boni
sunt. ut eos mali mestificent. hii ma¬
xime quos bonos fuisse siue nouert̃
siue crediderunt. Quȩ ꝓfecto tri¬
sticia ñ solũ ñ culpanda. uerũ etiã
precipue laudanda ac p̾dicanda ẽ.¬
Hic gͦ intellectus in eo qͦd positũ ẽ
requieuisse dm̃ ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis
quȩ fecit bona ualde: quia ipse nos
facit requiescere cũ bona oꝑa feceri
lasphemia ẽ:¬

Expanded text:
sit ipsa aeterna et incommutabilis besit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant profectu fidelium et bonis operibus; et ideo necesse est etiam contristentur lapsu vel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant; quae tristitia laudabilis est, quia venit ex dilectione quam Spiritus sanctus infundit: propterea ipse Spiritus dicitur contristari ab eis qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non ob aliud nisi quia Spiritum sanctum habent; quo dono tam boni sunt, ut eos mali moestificent, hi maxime quos bonos fuisse sive noverunt sive crediderunt. Quae profecto tristitia non solum non culpanda, verum etiam praecipue laudanda ac praedicanda eHic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona ualde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera feceriBlasphemia e