comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta erat tradit᷑us. uoluit eũ pͥus om̃s p̃ssuras & tribula¬
tiones & angustias in t̾raꝑpeti aliena. qͦ facilius postmodum
possit talia patientiũ misereri. & suis obtẽꝑare mandatis.
ut putes eũ bonũ fuisse agricolã. qͥ pͥusquã sem̃ mittat. diu
mandatoꝵ sem̃ imꝑtiat: Deniq ut obhanc causã hec eũꝑtu¬
lisse euidentius claͬr&: ipsius dñi intueam mandata dic̃tis.
Aduenã ñ uexabitis. nec tribulabitis eũ. fuistis enĩ & uos
aduenȩ in t̾ra ȩgypti Et it̃um legimꝰ Ds̃ magnꝰ qͥ ñ accipit
ꝑsonã. sed nec accipit munera. faciens iudiciũ ꝓselito et
orphano: & uiduȩ dare panẽ & uestim̃tũ dilige : qͥa ipse
fuisti in t̾ra aliena. Et alibi dicit. Si autẽ messus fueris
messẽ in agro tuo. & obliuisceris manuã: n reũteris acci¬
pere eã . Proselito & orphano & uiduȩ erit: ut benedicat
e dñs ds̃ in oꝑib manuũ tuarũ: & memor erisqm̃ famulus

Expanded text:
cepta traditurus, voluit eum prius omnes pressuras et tribulationes et angustias in terra perpeti aliena, quo facilius postea posset talia patientium misereri, et suis obtemperare mandatis. Ut putes eum bonum fuisse agricolam, qui priusquam semen mittat, diu mandatorum semen impartiat. Denique ut ob hanc causam haec eum pertulisse evidentius clareat, ipsius Domini intueamur mandata, dicentis, Advenam non vexabitis, nec tribulabitis eum; fuistis etenim et vos advenae in terra Aegypti . Et iterum legimus, Deus magnus, qui non accipit personam, sed nec accipit munera, faciens judicium proselyto, orphano et viduae. Dare panem et vestimentum dilige; quia et ipse fuisti in terra Aegypti . Et alibi dicit, Si autem messus fueris messem in agro tuo, et oblivisceris manuam, non reverteris accipere illam: proselyto et orphano et viduae erit; ut benedicat te Deus in operibus manuum tuarum, et memor eris quia famulus
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis ipsius scĩficatione purgati : ñ aliqͣnti sic̃ sub
tium. uocabulũ descendit & nom̃. Qđ nom̃ ille frustra sor¬
lectat. que xp̃i st̃ gere : & merito tͥ xp̃iani nom̃ assume :
Aut forsitan n e̾e̾ seduocari desideras : Hoc satis fȩdum
& miserũ ẽ. te uelle uocari qđ ñsis. Nemo enĩ ita transit

Expanded text:
baptismatis illius sanctificatione purgati, non aliquanti, sicut sbaptismatis illius sanctificatione purgati, non aliquanti, sicut stium, vocabulum descendit et nomen; quod nomen ille frustra sorlectat, quae Christi sunt gere, et merito tibi christiani nomen assume. Aut forsitan non esse, sed vocari desideras? Hoc satis foedum et miserum est, te velle vocari quod non sis. Nemo enim ita transit
Abbreviated transcription (Latin):
usqueqͦ affluentioris haurias puriorẽ: Nec tͥ interĩ panis
nr̃ quãuis rusticꝰuideat᷑ ex displiceat. rusticus enĩpanis in¬
cultior uidet᷑ eẽ sed fortior. & celerius esurientẽ stoma¬
chũ satiat. fessũq roborat: quã qͥ siligineus uidet᷑ & nitidꝰ.
ueniat. ut potuero explicabo. Cuiꝰ rei & undepͥus exordiũ
sumã iustius ñ inuenio: quã ut pͥmũ dexp̃iano ipso uoca¬
bulo disputẽ. & cur qͥs xp̃ianꝰ nuncupet᷑ exponã : Xp̃m un¬
ctũ int̃p̃tari. sapientiũ & fideliũ nullus ignorat: Unctos
uͦ non nisi scõs uiros & satis dõ dignos sẽꝑ fuisse manifestũ ẽ.
nec alios quã ꝓpħas aut sac̃dotes aut reges. Et tã magnũ fuit
ipsius unctionis misteriũ : ut iniudaico pło n̾om̃s illud.
sed satis pauci de plurimis mererent᷑ acciꝑe. Et hoc usq ad
p̃cȩt̃is consortib suis unxit. Ex qͦ tp̃re credentes illi et

Expanded text:
usquequo affluentioris haurias puriorem. Nec tibi interim panis usquequo affluentioris haurias puriorem. Nec tibi interim panis er, quamvis rusticus videatur esse, displiceat. Rusticus enim panis incultior videtur esse, sed fortior et celerius esurientem stomchum satiat, fessumque corroborat, quam qui siligineus videtur et nitidus. veniat, ut potero, explicabo. Cujus rei, et unde prius exordium sumam, justius non invenio, quam ut primum de christiano ipso vocabulo disputem, et cur quis christianus nuncupetur exponam. CAPUctum interpretari, sapientium et fidelium nullus ignorat. Unctos vero non nisi sanctos viros et satis Deo dignos semper fuisse manifestum est, nec alios quam Prophetas aut sacerdotes aut reges. Et tam magnum fuit ipsius unctionis mysterium, ut in Judaico populo non omnes illud, sed satis pauci de plurimis mererentur accipere; et hoc usque ad eris consortibus suis unxit . Ex quo tempore credentes illi et
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonitionib nr̃is interĩ esto contenta. & karitati daueniã.
cuiꝰ ẽ ñ considerare qđ offerat : nec qđ ñ hab& quęrit: sed
totũ qđ hab&. libent̃ imꝑtit᷑ Ad cuiꝰ ñ tã muneris spetiem.
quã animi respice uoluntatẽ. & diligent̃ adũte qͥd tibi illa
negare ñ pot̾it. quȩ totũ dare potuit qđ habebat: Obtuliss&
etiã qđ non habebat. siposs& : quȩ totũ potuit qđ habebat
offerre: Sitit itaq ille. sed parũ : qͥ decurrentis interim
riui aqua ñ potest ẽẽ contentꝰ. donec ad fontẽ uberiorem
puriorẽq ꝑueniat: Nec illũ esurire satis credo: qͥ cũ panes
cybarios habeat. nitidos expectat & candidos. Ita & tu di¬
lectissima soror quã ego certussũ esurire nimiũ & sitire
cȩlestia: cibarios interĩ mande panes. donec siligine can¬
dentes inuenias. Exigui & turbulenti riuuli aquã pota.

Expanded text:
admonitionibus nostris interim esto contenta, et charitati da veniam; admonitionibus nostris interim esto contenta, et charitati da veniam; cujus est non considerare quid offerat, nec quod non habet, quaerit; sed totum quod habet, libenter impertit: ad cujus non tam muneris speciem, quam animi respice voluntatem, et diligenter adverte quid tibi illa negare poterit, quae totum dare potuit quod habebat. Obtulisset etiam quod non habebat si posset, quae totum potuit quod habebat offerre. Sitit itaque ille, sed parum, qui decurrentis interim rivi aqua non potest esse contentus, donec ad fontem uberiorem purioremque perveniat. Nec illum satis esurire credo, qui cum panes cibarios habeat, nitidos exspectat et candidos. Ita et tu, dilectissima soror, quam ego certus sum esurire nimium et sitire coelestia, cibarios interim mande panes, donec siligine candentes invenias: exigui et turbulenti rivuli aquam pota,
Abbreviated transcription (Latin):
tego peccator & ultimꝰ. insipientior cȩt̾is. & imꝑitior
uniũsis. te ut scĩtatis iustiriȩ uiã ꝑgas. crebriorib audeã
litteris admonere : non me ꝓpͥȩ iustitiȩ fidutia. n̾sapien¬
tiȩ ꝑitia. ñ scientiȩ gła. sed sola quã scđm dm̃ animo ac m̃te
concepi. haritatis tuȩ causa cõpellit. quȩ me peccatorem &
ignarũ ad dicendũ itahortat᷑ & ꝓuocat: ut cũloqͥ nesciam.
tacere ñ possim. Uellem itaq & libent̃ optarẽ te eoꝵ habere
notitiã. quoꝵ & sapientia affluentior ẽ. & facundia maior.
& scientia ubior. & conscientia ab om̃i peccatoꝵ contagione
ut diuinũ aliqͥd. neq assentire uł dicere. ad huc insuꝑ & om̃i
red arguit conscientia peccatoꝵ. ut etiã siqͥd luminis hab̾e
possit abscondat . &. ita fit. ut p̃t̃ quã qđ dicere ñ habemꝰ.
hoc etiã qđ habemꝰ. ñ fidutialit̃ ꝓferre conscientia ꝓhibente
possimꝰ. Tutam̃ dũ ꝑitior tͥ apparere possit & melior. rudib

Expanded text:
ego peccator et ultimus, insipientior caeteris, et imperitior universis, te ut sanctitatis et justitiae viam pergas, crebrioribus audeam litteris admonere, non me propriae justitiae fiducia, non sapientiae peritia, non scientiae gloria, sed sola quam secundum Deum animo ac mente concepi, charitatis tuae causa compellit: quae me peccatorem et ignarum, ad dicendum ita hortatur et provocat, ut cum loqui nesciam, tacere non possim. Vellem itaque et libenter optarem, te eorum habere notitiam quorum et sapientia affluentior est, et facundia major, et scientia uberior, et conscientia ab omni peccatorum contagione ut divinum aliquid nequeat sentire vel dicere; adhuc insuper et omnium redarguit conscientia peccatorum, ut etiam si quid luminis possit habere, abscondat: et ita fit ut praeterquam quod dicere non habemus, hoc etiam quod habemus, non fiducialiter proferre conscientia prohibente possimus. Tu tamen dum peritior tibi apparere possit et melior, rudibus
Abbreviated transcription (Latin):
rit : qͥ cũ merentib: mer& : qͥdolorẽ alt̾ius qͦsi ꝓpͥũ sentit :
qͥ ad fletũ fletib ꝓuocat᷑ alienis.: cuiꝰ om̃iũ cõmunis ẽ domꝰ.
cuiꝰ ianua nemini claudit᷑: cuiꝰ m̃sã pauꝑ nullus ignorat.
fiat : qͥ int̃ homines habet᷑ inglorius. ut corãdõ & angłis
głosus appareat : qͥ in corde suo nihil simulatũ hab̃e uidet᷑
nec fictũ : cuiꝰ simplex & in maculataẽ anima: cuiꝰ c̃screntia
fidelis ẽ & pura : cuiꝰ tota in dõmens: cuiꝰ om̃ĩs spes in xp̃o ẽ:

Expanded text:
ius quasi proprium sentit, qui ad fletum fletibus provocatur alienis, cujus omnium communis est domus, cujus janua nemini clauditur, cujus mensam pauper nullus ignorat, fiat; qui inter homines habetur inglorius, ut coram Deo et Angelis gloriosus appareat; qui in corde suo nihil videtur habere simulatum vel fictum, cujus simplex et immaculata est anima, cujus conscientia fidelis e
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ & in prudentiȩ tenebrosa ignorantia fallit ac decipit.
ut fidẽ quã habere sesimulant. sine iustitiȩ oꝑib apud dm̃
sibi censeant ꝓfuturã . & hoc erroris genere sine metu crimi¬
na nefanda cõmittunt. dũ credunt dm̃ ñ criminũ. sed ꝑfidiȩ
tantũ ultorem. & eiꝰ modi ñsolũ seipsos ꝑisse contenti sunt :

Expanded text:
tiae et imprudentiae tenebrosa ignorantia fallit ac decipit, tiae et imprudentiae tenebrosa ignorantia fallit ac decipit, ut fidem quam habere se simulant, sine justitiae operibus apud Deum sibi censeant profuturam: et hoc erroris genere sine metu crimina nefanda committunt, dum credunt Deum non criminum, sed perfidiae tantum ultorem. Et ejusmodi non solum se ipsos periss
Abbreviated transcription (Latin):
Alii uͦ ꝑ hoc se iustificari existimant. qđ de substantia pauꝑũ
exiguã elemosinã faciant: & deeo qđ plurimis abstulert᷑.
uni qͥd dã minimũ largiunt᷑. Cibat᷑ unus unde plures esuri.¬
unt: & demultoꝵ spoliis uix pauci tegunt᷑. Nͣ talẽ elemo¬
sinã quȩrit ds̃. nec uult pietatẽ uni. de alt̾ius crudelitatr
p̃stari: Melius ẽ enĩ te ñ facere elemosinã : quã unde pau¬
cos tegis. inde plurimos facias denudare: ut unũ uestias.
plures spoliare uestitos. Illã ebemosinã ds̃ cõꝓbat. quȩ de
iustis laborib ministrat᷑. Sic̃ scriptũ ẽ Honora dnm detuis
ab hominat᷑ & reꝓbat. quȩ delacrimis p̃stat᷑ alienis. Quid
enĩ ꝓdest site unꝰ benedicat. unde plurimi maledicunt.¬
Uelquid confert tibi illa elemosina. quȩ de substantia p̃statur
alterius : Reuera tim̃dũ ẽ. qđ ds̃ ñ habeat unde suos pauꝑes

Expanded text:
Alii vero hoc se justificari existimant, quod de substantia pauperum Alii vero hoc se justificari existimant, quod de substantia pauperum exiguam eleemosynam faciant; et de eo quod plurimis abstulerunt, uni quiddam minimum largiuntur. Cibatur unus unde plures esuriunt, et de multorum spoliis VIX pauci teguntur. Non talem eleemosynam Deus quaerit, nec vult pietatem uni de alterius crudelitate praestari. Melius est enim te non facere eleemosynam, quam unde paucos tegis, inde plurimos facias denudare; et ut unum vestias, plures spoliare vestitos. Illam eleemosynam Deus comprobat, quae de justis laboribus ministratur, sicut scriptum est: Honora Deum de tuis abominatur et reprobat, quae de lacrymis praestatur alienis. Quid enim prodest, si te benedicat unus unde plurimi maledicuntel quid confert tibi illa eleemosyna quae de substantia praestatur alterius? Revera timendum est quod Deus non habeat unde pauperes suos
Abbreviated transcription (Latin):
Uolo autẽ uiros orare in om̃iloco: leuantes puras manꝰ sine¬
ira & disceptatione: Ille autẽ ad dm̃ merito extollit manꝰ.
ille p̃ces bona conscientia fundit . qͥ potest dicere: Tunostidñe
quã sc̃ȩ̃. quã innocentes. quã purȩ sint ab om̃i fraude. & iniuria
& rapina. qͦs ad te expando manꝰ. quã iusta. quã in maculata
labia. & ab om̃i m̃dacio lib̾a: quib tͥ ut mͥmiserearis p̃ces fundo. Talis
ꝓfunda caligo cecauit: ut cũ illis ꝓspere cesserit. qđ aut pau-¬
perẽ ꝑpotentiã uinxerint : aut in nocentẽ testimoniis falsis
obrue̾rint : aut infirmũ uirtute suꝑ auerint: aut furtũ fece¬
rint: aut rapinã : dõ grãs agant. qͦ opitulante talia ꝑpetrasse
se credant : & tã iniquũ dm̃ iudicent. ut putent eũ suoꝵ scele
ut ñ intelligant dõ ñ posse placere qđ ꝓhib& : & qͣsi unũ crim̃
satis ñsit : nisi adhuc male sentiendo dedõ. adiciat᷑ & aliud.

Expanded text:
Volo autem viros orare in omni loco, levantes puras manus . Ille autem ad Deum merito extollit manus, ille preces bona conscientia fundit, qui potest dicere: Tu nosti, Domine, quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude et injuria et rapina, quas ad te expando, manus; quam justa, quam immaculata labia et ab omni mendacio libera, quibus tibi, ut mihi miserearis, preces fundo.  Taliprofunda caligo caecavit, ut cum illis prospere cesserit quod aut pauperem per potentiam vinxerint, aut innocentem testobruerint, aut infirmum virtute superaverint, aut furtum fecerint, aut rapinam; Deo gratias agant, quo opitulante talia perpetrasse se credunt, et tam iniquum Deum judicent, ut putent eum scelerum suut non intelligant Deo non posse placere quod prohibet: et quasi unum crimen satis non sit, nisi adhuc male sentiendo de Deo adjiciatur et aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemari & dici. Oxp̃ĩanũ dĩ seruũ. cuiꝰ tãmali actus.
tã turpis oꝑa. tã nequã ẽ. conũsatio: cuiꝰ uita impia. tã scele¬
sta. tã luxuriosa. tã sordida: & illius ꝓphetiȩ reus. Nom̃ enĩ
dĩ ꝑuos blasphemat᷑ int̾̃gentes. Seduȩ illis. ꝑ qͦs nom̃ dnĩ
fuerit blasphematũ. D̾s enĩ nihil a nobis magis desiderat
& reqͥrit : quã ut ꝑ actus nr̃õs nom̃ suũ magͥnificet᷑ ab
om̃ib : sic̃ seriptu ẽ Sacrifica sacrificiũ lau̾dis. Hocẽ enĩ
sacrificiũ qđ ds̃ suꝑ om̃s hostias quęrit & diligit: ut ꝑ¬

Expanded text:
blasphemari, et dici, O christianum Dei servum, cujus tam mali actus, blasphemari, et dici, O christianum Dei servum, cujus tam mali actus, tam turpis opera, tam nequam est conversatio; cujus vita tam impia, tam scelesta, tam luxuriosa, tam sordida. Et erit illius prophetiae reus, Nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes . Sed vae illis per quos nomen Domini fuerit blasphematum. Deus enim a nobis nihil magis desiderat et requirit, quam ut per actus nostros nomen suum magnificetur ab omnibus: sicut scriptum est, Sacrifica sacrificium laudis . Hoc est enim sacrificium quod Deus super omnes hostias quaerit et diligit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Talẽ eũ e̾e̾ uoluit: tã iustũ. tãpiũ. tãpurũ. tã inmaculatũ.
tã simplicẽ . ut nihil qđ in eo gentes redarguerent inueni¬
rent: sed qđ ammirarent᷑. & dicerent: Beatagens cuiꝰ ẽ. dñs¬
ds̃ eiꝰ: płs quẽ elegit in hereditatẽ sibi: Tales ee̾ conuenit
dĩ cultores. & seruos. mansuetos. graues. prudentes. pios. in¬
rep̃hensibiles. in maculatos. in tactos. ut qͥsqͥᷤ eos uiderit. stu¬
peat & ad miret᷑ & dicat. Uere hi homines dĩst̃: quoꝵ talis ẽ
conũsatio. Itase homodĩ exhibere deb&. & agere : ut ne mo
sit qͥ eũ ñuelit uidere. qͥ non audire desider&: Nemononcũ
uiderit dĩ filiũ e̾e̾ credat : ut uere in eo illud ꝓpheticũ imple¬
atur. Fauces eiꝰ dulcedinis. & totꝰ desideriũ. Nã si se talẽ ex hi
beat. xp̃ianꝰ. sise talẽ exhibeat dĩ seruus. ut his qͥdemoniis ido¬
lsq deseruiunt. conũsando efficiat᷑ ȩqͣlis. incipi& ꝑ eũ dĩ

Expanded text:
Talem eum esse voluit, tam justum, tam pium, tam purum, tam immaculatum, tam simplicem, ut nihil quod in eo gentes redarguerent, invenirent, sed quod admirarentur, et dicerent: Beata gens cujus est Ds, populus quem elegit in haereditatem sibi . Tales convenit esse Dei cultores et servos mansuetos, graves, prudentes, pios, irreprehensibiles, intactos, immaculatos; ut quisquis eos viderit, stupeat et admiretur, et dicat, Vere hi homines Dei sunt, quorum talis est conversatio. Ita se homo Dei exhibere debet et agere, ut nemo sit qui eum non velit videre, qui non audire desideret; nemo non, cum viderit, Dei esse filium credat: ut vere in eo propheticum illud impleatur, Faucebeat christianus, si se talem exhibeat Dei servus, ut his qui daemoniis idolisque deserviunt, conversando efficiatur aequalis: incipiet per eum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o. Quomͦ autẽ ds̃ ñ nisi in nocentes diligat. & sibi uelit
ee coniunctos. testimoniis plurimis declarat᷑: siẽ in psal¬
mis scriptũ ẽ: In nocentes & recti adhesert̃ mͥ Et alibi
mandatur & dr̃. Custo di innocentiã. & uide ȩquitatẽ : qm̃
sunt reliquiȩ homini pacifico. Quantũ in noẽtia prest&¬

Expanded text:
cum Christo. Quomodo Deus nonnisi innocentes diligat, et sibi velit cum Christo. Quomodo Deus nonnisi innocentes diligat, et sibi velit esse conjunctos, testimoniis plurimis declaratur, sicut in Psalmis scriptum est, Innocentes et recti adhaeserunt mihi . Et alibi mandatur et dicitur, Custodi innocentiam, et vide aequitatem, quoniam sunt reliquiae homini pacifico . Quantum innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
dũ : quã ut malitiã suo excludat ex corde .: quã ut neqͥtiam
in tra pectoris sui conscientiã ñ admittat: quã ut bonitatẽ
teneat: iustitiã seru&: puritatẽ m̃tis custodiat. Esto in no¬
qͥtia. quȩ ꝓhib& regnare cũxp̃o : quȩ se habentẽ ext̃minat :
Sic̃ scriptũ ẽ. Anima enĩ nequã. disꝑd& qͥ se hab&. Siuis iuuere.
audi ꝓpħam qͥd loquat᷑. Si regnũ xp̃i diligis. audi qͦmͦ illud
merearis adipisci. Quis ẽ inqͥt homo qͥ uult uitã : & cupit ui¬
dere dies bonos: Cohibe linguã tuã amalo. & labia tua
neloqͣntur dolũ: diũte amalo & facbonũ: in qͥre pacẽ & se¬
quere eã. huius modi enĩ homines ds honorat & diligit.
qͥ malũ nesciunt. qͥ m̃tiri ñ norunt. quoꝵ dolũ labia non
loquunt᷑: in quib ñ nisi bonitas uidet᷑ & puritas. In nocen¬
tia ẽ. quȩ nos cõm̃dat dõ. simplicitas quȩ facit regnare

Expanded text:
dum, quam ut malitiam suo excludat ex corde, quam ut nequitiam dum, quam ut malitiam suo excludat ex corde, quam ut nequitiam intra pectoris sui conscientiam non admittat, quam ut bonitatem teneat, justitiam servet, puritatem mentis custodiat. Esto innoquitia, quae prohibet regnare cum Christo, quae se habentem exterminriptum est, Anima enim nequam disperdet qui se habet . Si vis vivere, audi prophetam quid loquitur: si regnum Christi diligis, audi quomodo illud merearis adipisci: Quis est, inquit, homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo, et fac bonum; inquire pacem, et sequere eam . Hujusmodi enim homines Deus honorat et diligit, qui malum nesciunt, qui mentiri non norunt, quorum dolum labia non loquuntur, in quibus non nisi bonitas videtur et puritas. Innocentia est quae nos commendat Deo: simplicitas est quae facit regnare
Abbreviated transcription (Latin):
illi habere possint. qui uersant᷑ inmalis. qͣndo etiã illis uita
negat᷑ qͥ mali mali fecert̃. nisi aliqͥd gesserint boni. Neq. enĩ
ds̃ hoc tantũ quȩrit anobis. ut mali ñsimꝰ. sed ut boni effici-
am᷑ E xmalis enĩ oꝑib uocant᷑ mali: ita econtrario. exbonis
appellant᷑ boni & duost̃.: qͥb boni erudiri uident᷑ & mali
Bonꝰ ds̃ cui om̃s bene conũsantes deseruiunt: diabolus autẽ
ui
poscit᷑. ut ñ uiuendo male. serui e̾e diaboli desinamꝰ. sed ui¬
uendo bene. dõ seruire uideam. Nã qͥsq qͥ nec malũ uidet᷑¬
oꝑari nec bonũ : cuiꝰ seruus uideat᷑ ẽe ignoro. Uel qͦmͦ uitã
adõ potĩt sꝑare ꝑpetuã: quãbene faciendo ñ meruit :
existimatione seducat. Quisqͥ bonꝰ ñfuerit. uitã ñ hab&:
fuerit humanꝰ pius. hospitalis. benignꝰ. clemens. gehennȩ
ñ euad& incendiũ: Ds̃ malos ñ amat: ñ diligit peccatores.
Quisqͥs malũ fecerit: inimicꝰ ẽ dĩ. Quisqͥssine dolo ñ fuerit.

Expanded text:
habere possint qui versantur in malis, quando etiam illis vita negatur qui mali nihil fecerunt, nisi etiam aliquid gesserint boni. Neque enim Deus hoc tantum quaerit a nobis, ut mali non simus, sed ut efficiamur boni. Ex malis enim operibus vocantur mali: ita e contrario ex bonis appellantur boni. Et duo sunt quibus boni servire videntur et mali: bonus Deus, cui omnes bene conversantes deserviunt; diabolus autem um poscitur, ut non vivendo male servi esse diaboli desinamus, sed vivendo bene Deo servire videamur. Nam quisquis qui nec malum videtrari nec bonum, cujus servus videatur esse ignoro: vel quomodo vitam a Deo poterit sperare perpetuam, quam bene faciendo non meruit. Nexistimatione seducat. Quisquis bonus non fuerit, vitam non habet. fuerit humanus, pius, hospitalis, benignus, clemens, gehennae non evadet incendium. Deus malos non amat, non diligit peccatores. Quisquis malum fecerit, inimicus est Dei. Quisquis sine dolo non fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ głificet᷑ exercent:. Quomͦ ds̃ diligidebeat. ut potuimꝰ diximꝰ:
nc̃ uͦ qͥd sit ꝓximũ tãꝗͣseipsũ diligere. ut possumꝰ explicemus.
quãquã ipsius causȩ expositio. alio in loco breuit̃ disseratur
cũ dicit᷑ Qđ tibi ñuis fieri. alio nefeceris. Dñs qͦq & saluator
facite illis similit̃. Nemo ẽ enĩ : qͥsibi malũ opt& ab aliqͦ fieri
Illegͦꝰ proximũ suũ tãquã seipsũ diligit: qͥ ei ñmali aliquid
qđ nec sibi uult fieri. sed siqͥd boni ꝓut ipse ab om̃ib ꝑciꝑe
optat & conseqͥ. libent̃ imꝑtit : qͥa ñ hoc solũ axpĩano quęrit᷑
ut malo careat. sed ut bonũ exerceat. Qui etiã sinihilmali
fecerit. necboni: tam̃ aliqͥd ad ȩt̃nȩ uitȩ p̃miũ ñ admittit᷑.
sed gehennȩ ignib mancipat᷑: sic̃ in eugłio dnm dixisse le

Expanded text:
e commendatio. Quomodo Deus diligi debeat, ut potuimus diximus: nunc vero quid sit proximum tanquam se ipsum diligere, ut possumus explicemus; quanquam ipsius causae expositio alio in loco breviter disseratur, cum dicitur, Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris . Dominus quoque et Salvator emo est enim qui sibi malum optet ab aliquo fieri. Ille ergo proximum suum tanquam se ipsum diligit, qui ei non mali aliquid, quia nec sibi, vult fieri; sed si quid boni, prout ipse ab omnibus percipere optat et consequi, libenter impertit: quia non hoc solum a christiano quaeritur, ut malo careat, sed ut exerceat bonum: qui etiamsi nihil mali fecerit nec boni, tamen ad aeternae vitae praemium non admittitur, sed gehennae ignibus mancipatur: sicut in Evangelio D
Abbreviated transcription (Latin):
ad seds̃ pͥmũ ex semine abrahã p̃cȩt̃is gentib ꝑtinere optauit:
nos conuenit . Primo in loco qđ derelictare gione inqua habita¬
iustitiȩ. cȩt̃isq bonis oꝑib cupiens erudire : uoluit eũ in extera
misereri ꝑegrinantib & laborantib noss&: si ipse ante pere¬
grinationis miserias didiciss&: Nemo enĩ tã libent̃ ꝑegrino
miseret᷑ & aduenȩ: nisiqͥ ꝑegrinationis exitus nouit. Nemosic
hospitẽ & sine tecto suo introducit hospitio: nisiutqͥ ante in¬
diguit alieno. Nemo ita esurientẽ cybat. nemosic sitientem
potat: nisi utqͥ sitĩ esuriemq ꝑpessus est. Nemo tã facile nu¬
dũ suis oꝑit uestim̃tis. nisiquãqͥ nuditatis & frigoris nouit
in iuriã. Nemosic tribulanti & misero & laboranti succurrit.
nisi ut qͥ tribulationũ & miseriarũ exꝑtus ẽ. &. laboꝵ Me

Expanded text:
ad se Deus primum ex semine Abraham prae caeteris gentibus pertinere optavit, ad se Deus primum ex semine Abraham prae caeteris gentibus pertinere optavit, nos convenit. Primo in loco quod derelicta regione in qua habitajustitiae, caeterisque bonis operibus cupiens erudire, voluit eum in extera misereri peregrinantibus et laborantibus nosset, si ipse ante peregrinationis miserias didicisset. Nemo enim peregrino miseretur, et advenae, nisi qui peregrinationis exitus novit. Nemo sic hospitem et sine tecto, suo introducit hospitio, nisi ut qui ante indiguit alieno. Nemo ita esurientem cibat, nemo sic sitientem potat, nisi ut qui sitim esuriemque perpessus est. Nemo tam facile nudum suis operit vestimentis, quam qui nuditatis et frigoris novit injuriam. Nemo sic tribulanti et misero et laboranti succurrit, nisi ut qui tribulationum et miseriarum casus expertus e
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit uł offensus. Lego enĩ post adã qͥ adõ primꝰ formatus ẽ.
decuiꝰ causa nc̃ dicendũ nonẽ. in exordio mundi cain & abel fr̃s
fuisse germanos. eqͥb: unꝰ dõ placuit. eoqđ in nocens eet &
iustus: alt̃ uͦ qͥa in iustus & nocens. dõ placere ñ potuit. De¬
inde int̾ueniente tpr̃e. enoch satis iustũ fuisse script᷑a designat.
cui tantũ iustitia contulit. ut nec p̃sentẽ mortẽ scir&: sed ad
in mortalitatẽ demedio om̃iũ mortaliũ singularit̃ raꝑetur
dãpnato: Abrahã qͥd ꝑfidei & iustitiȩ meritũ consecutꝰ sit.
script᷑a testat᷑. ut illo intp̃re solus amicꝰ dĩ eet in t̾ris: qͥ solꝰ
fuerat iustꝰ inuentꝰ. Lothuͦ ut ꝑ euntib cunctis de sodomitarũ
lib̾aret᷑ incendio : qͥd aliud quã iustitiȩ meritũ fuit : Longũẽ
nos ire ꝑsingulos: & om̃iũ merita recensẽre : Płm iud aicũquẽ

Expanded text:
fuerit vel offensus. Lego enim post Adam, qui a Deo primus formatus est , fuerit vel offensus. Lego enim post Adam, qui a Deo primus formatus est , de cujus causa nunc dicendum non est, in exordio mundi Cain et Abel fratres fuisse germanos: e quibus unus Deo placuit, eo quod innocens esset et justus: alter vero, quia injustus et nocens, Deo placere non potuit . Deinde interveniente tempore, Enoch satis justum fuisse Scriptura designat: cui tantum justitia contulit, ut nec praesentem mortem sciret, sed et ad immortalitatem de medio omnium mortalium singulariter raperetur damnato . Abraham quid per fidei et justitiae meritum consecutus sit, Scriptura testatur; ut illo in tempore solus amicus Dei esset in terris, qui solus fuerat justus inventus . Loth vero ut pereuntibus cunctis de Sodomitarum liberaretur incendio, quid aliud quam justitiae meritum fuit ? Longum est nos ire per singulos, et omniu
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ. castitatis. prudentiȩ. humanitatis. innocentiȩ. pieta
tis ẽ nom̃. & tu illud tͥ qͦmͦ defendis & uendicas. cui de tam
plurimis reb. nec pauca subsistunt.xp̃ianꝰ ille ẽ : qͥ non
re malitia ñ hab& locũ. cuiꝰ inpectore solapietas c̃sistit
& bonitas. qͥneminẽ nouit nocere. uł ledere : sed om̃ib
opem ferre: Xp̃ĩanꝰ illeẽ. qͥ exemplo xp̃i nec inimicos
nouit odire. sed magis adũsantib sibi bene facere: & ꝓ
ꝑsecutorib suis & hostib exorare. Nã & quisq aliquem
qͥs arbitret᷑. aut credat : aut eũ put& se facile posse¬
contẽpnere. qͥa sua potius uoluntate quã legis auctoritate loqͥt᷑.
iã nc̃ ipsius legis cuiꝰ p̃ceptis nobis uitȩ aditꝰ aꝑit᷑. tãuet̃is quã
nouȩ incipiã exempla ꝓferre : & ostendere qđ ds̃ ab initio sta¬
tũ mundi humano generi obferuare p̃ceꝑit. in qͦ sẽꝑ placatꝰ

Expanded text:
entiae, castitatis, prudentiae, humilitatis, humanitaentiae, castitatis, prudentiae, humilitatis, humanitatis est nomen: et tu illud tibi quomodo defendis et vindicas, cui de tam plurimis rebus nec pauca subsistunt? Christianus ille est, qui non re malitia non habet locum, cujus in pectore sola pietas consistit et bonitas; qui neminem novit nocere vel laedere, sed omnibus opem ferre. Christianus ille est, qui exemplo Christi nec inimicos novit odire, sed magis adversantibus sibi benefacere, et pro persecutoribus suis et hostibus exorare: nam et quisquis aliquem quis arbitretur aut credat, aut eum putet se facile possecontemnere, quod sua potius voluntate quam legis auctoritate loquatur; jam nunc ipsiunovae incipiam exempla proferre, et ostendere quid Deus ab initio status mundi humano generi observare praeceperit, in quo semper placatus
Abbreviated transcription (Latin):
inhoc nobis nomine. tantũ qđ xp̃iani dicimꝰ. blandiamꝰ.
sed ꝓpt̃ hoc etiãnos iudicandos credamꝰ: si nom̃ nobis frustra
natus. tã audax. ut quȩ quandoq uentura ẽ. iudicis irã indig¬
nationẽq non metuat. uł humanã consuetudinẽ erubescat.
& uideat quã brutus. quã insipiensille. quãstultus ab aliis
etiã gentib iudicet᷑: cuiꝰ tantaẽ uanitas. tantaq dem̃tia.
ut sibi nom̃ adipiscat᷑ alienũ. Quis enĩ tãuanꝰ & miserẽ. qui ad¬
uocatũ se cũlitt̾as nesciat audeat ꝓfiteri : Quis tã insanius. &
excors. ut ꝓfiteat᷑ militẽ: qͥ nesciat arma gestare : Nemo enim:
qđ cũq nom̃ sine causa sortit᷑. Sutor ut dicat᷑.: necesseẽ ut calti¬
am̃ta conficiat Uocet᷑ qͥs faber. aut artifex. artisꝑitia facit:
Ut negotians nuncupet᷑. qͥ carius qđ uilius emerat distrahit
Huius modi enĩ exemplis agnoscimꝰ. nullũ sine actu nom̃.
xp̃iani actus. Apĩanꝰ. iustitiȩ. bonitatis. integritatis. pati¬

Expanded text:
n hoc nobis nomine tantum, quod christiani dicimur, blandiamur: sed propter hoc etiam nos judicandos credamus, si nomen nobis frustra natus, tam audax, ut quae quandoque ventura est, Dei judicis iram indignationemque non metuat, vel humanam consuetudinem erubescat; et videat quam brutus, quam insipiens ille, quam stultus ab ipsis etiam gentibus judicetur, cujus tanta est vanitas tantaque dementia, ut sibi nomen adipiscatur alienum. Quis enim tam vanus et miser est, qui advocatum, cum litteras nesciat, audeat profiteri? Quis tam insanus et excors, ut profiteatur militem, qui nesciat arma gestare? Nemo enim quodcumque nomen sine causa sortitur. Sutor ut dicatur, necesse est ut calceamenta conficiat: ut vocetur quis faber aut artifex, artis peritia facit: ut negotians nuncupetur quis, carius quod vilius emerat distrahit. Hujusmodi enim exemplis agnoscimus nullum sine actu nomen, christiani actus? Christianus justitiae, bonitatis, integritatis, pati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ aliud quã qđ ds̃ amare uidet᷑ oꝑat᷑. Qͥd sit enĩ dm̃ diligere:
dnĩ & saluatoris nr̃i doctrina declarat dic̃tis. Qui audit
ũba mea & facit ea: ille ẽ qͥdiligit me Siigit᷑ ille dm̃
diligit. qͥ qđ ds̃ p̃cipit facit : qͥ ñ facit. iste non diligit
Om̃is uͦ qui ñ diligit. odit Unde clarũ atq manifestũ ẽ.
suꝑ inimicos tuos tabescebã : Perfecto odio oderã illos.
inimici factist̃ mͥ. Odit ꝓpħa pius. peccatores. adultos.

Expanded text:
non aliud quam quod Deus amare videtur, operatur. Quid sit enim Deum diligere, Domini et Salvatoris doctrina declarat, dicentis, Qui audit verba mea, et facit ea, ille est qui diligit me . Si igitur ille Deum diligit, qui quod Deus praecipit, facit; qui non facit, iste non diligit. Omnis vero qui non diligit, odit. Unde clarum atque manifestum est, super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici fa
Abbreviated transcription (Latin):
uirib tuis. & diliges ꝓximũ tuũ sic̃ te ipsũ. Legis & ꝓpħarũ
pͥncipiũ ee̾ mandatũ : dnĩ & saluatoris nr̃i testimonio com¬
om̃ẽ tãlegis quã ꝓphetarũ constare p̃ceptũ. & illũ legẽ im¬
plesse. qͥ hec potuerit implere.Nihil enĩ aliud inlege ueteri
querit᷑.: quã ut dm̃ & ꝓximũ diligas. Etuere ille legis con¬
sũmator & legis factor ẽ : qͥ nec in dm̃ nec inꝓximũ peccat

Expanded text:
te ipsum. Legis et Prophetarum praecipuum esse mandatum, Domini et Salvatoris nostri testimonio comomne tam Legis quam Prophetarum constare praeceptum, et illum Legem implesse qui haec potuerit implere: nihil enim aliud in lege veteri quaeri, quam ut Deum et proximum diligas. Et vere ille Legis consummator et factor est, qui nec in Deum, nec in proximum peccat
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝑib legis locutus ẽ: hocẽ. decireũcisione carnali et
neomenia & sabbato. & huiꝰ modi cȩt̃oꝵ. quȩ lex fieri ante
simulent ẽẽ fidelẽ. Sed dic̃qͥs illud apłi dic̃tis. Corde
enĩ credit᷑ adiustitiã. ore aut̃ confessio fit ad salutẽ :
Stulte hoc baptismũ implet᷑ intpr̃e : qđ ut baptizet᷑
queritur Baptismo enĩpeccata ablui. fides om̃iũ
ten& side inceps peccandũ ẽ. abluisse qͥd ꝓdest.
Audi quid dicat dñs. homini semel sanato. Sanus¬

Expanded text:
eribus Legis locutus est, hoc est, de circumcisione carnali, et neomenia, et sabbato, et hujusmodi caeteris, quae Lex fieri ante simulet esse fidelem. Sed dicit quis illud Apostoli, dicentis, Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Stulte, hoc Baptismi impletur in tempore: quo ut baptizetur quaeritur? Baptismo enim peccata ablui fides omnium tenet. Si deinceps peccandum est, abluisse quid prodest? Audi quid dicat Dominus homini semel sanato:
Abbreviated transcription (Latin):
congaud&. quasi ñsit & ipse quandoq moriturus
Merito gͦ ds̃ huiꝰ modi crudelitatib & impietatib cõmo¬
uet᷑: merito iudiciũ suũ in quibusdã etiã ante tẽpꝰ ostendit.

Expanded text:
congaudet, quasi non sit ipse quandoque moriturus. congaudet, quasi non sit ipse quandoque moriturus. Merito ergo Deus hujusmodi crudelitatibus et impietatibus commovetur. Merito judicium suum in quibusdam etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
merant. menbratĩ particulatimue concisi. ut ñminor
fuerit concisura m̃broꝵ qͦs interimi fecerant numerꝰ pu
ctx̧. multior phani occisis patrib derelicti : quib p̃ter
orbitatẽ mendicitas inferebat᷑ & nuditas. Nam ad deban
impietati & crudelitati qđ deerat: ut eoꝵ quos fecissent
occidi. spoliarent & liberos. Nc̃ uͦ ipsoꝵ coniuges uiduȩ.
&. filii orphani: alienis cotidie egent panib: Nonne tͥ¬
uidetur illud testimoniũ in ipsis ee cõpletũ. cõminantis dĩ
& dic̃tis. uiduã & orphanũ nonuexabitis. qđ si uexaueritis
ꝑimã uos gladio. & ert̃ coniuges ur̃ȩ uiduȩ. & filii ur̃i or¬
phani. Oindignũ nefas. oscelestũ facinꝰ. onimia & ñ feren¬
da crudelitas. Duo seuissima & atrocissima uno ꝑpetran¬
tur in tp̃re. homicidiũ fit : ut rapina succedat᷑. Occi¬
dunt᷑ mariti. occidunt᷑ & patres: quo facilius uiduȩ
spolient᷑ & orphani Et itaquisq in alterius morte

Expanded text:
remerant, membratim particulatimve concisi, ut non minor remerant, membratim particulatimve concisi, ut non minor fuerit concisura membrorum quam quos interimi fecerant numerus puduae, multi orphani patribus occisis derelicti, quibus praeter orbitatem mendicitas inferebatur et nuditas nam addebant impietati et crudelitati quod deerat, ut eorum quos fecissent occidi spoliarent et liberos, nunc vero ipsorum conjuges viduae et filii orphani alienis quotidie egent panibus. Nonne videtur tibi istud testimonium in ipsis esse completum comminantis Dei et dicentis, Viduam et orpperimam vos gladio, et erunt conjuges vestrae viduae, et filii vestri orphani ? O indignum nefas! o scelestum facinus! o nimia et non ferenda crudelitas! Duo saevissima et atrocissima uno perpetrantur in tempore; homicidium fit, ut rapina succedat: occiduntur mariti, occiduntur et patres, quo facilius viduae spolientur et orphani: et ita quisque in alterius morte
Abbreviated transcription (Latin):
tos & impios peccatoꝵ suoꝵ fine cõpleto. & hoc iã tpr̃e iudi-¬
cari: & p̃sentẽ eis uitã negari n̾minꝰ quã fut᷑am. Sed hoc ilbe
facilius intelligere potest: qͥ ꝑ diũsa tp̃ra diũsoꝵ iudicum
impie scelerateq uersantiũ expectaũ interitũ. Quoꝵ qͦ pote¬
stas sublimiorẽ. ad peccandũ maior audacia. quȩ totũ credit
licere sibi qđ potest : & dũ alt̾ius uidiciũ nͣtiment. qͥa alios
iudicant. ita ad peccandũ p̃cipites st̃: ita fit ut qͥ hominis¬
nͣ timent in delinquendo iudiciũ. dm̃ iudicẽ sentiant & ul¬
torẽ E quib aliiqͥ in sontũ animarũ sanguinẽ frequent̃ effu¬
derant. ita dĩ irã iudiciũq sensere: ut ipsi postmodũ san¬
guinẽ fundere cogerent᷑ suũ. qͥ fundebant libent̃ alienũ
Alii uͦ qͥ similia cõmiserant. sic dĩ indignatione ꝓstratist̃.
ut in sepulti iacerent . & esca feris. & cęli uolucrib fierent
Alii autẽ qͥ innumerabilẽ hominũ multitudinẽ in iuste ꝑe¬

Expanded text:
eccatorum suorum fine completo, et hoc etiam tempore judicari, et praesentem eis vitam negari non minus quam futuram. Sed hoc ille facilius intelligere potest, qui per diversa tempora diversorum judicum impie scelerateque conversantium exspectavit interitum. Quorum quo potestas sublimior est, eo ad peccandum major audacia, quae totum sibi licere credit quod potest: et dum alterius judicium non timent qui alios judicant, ado judicium, Deum judicem sentiant et ultorem. Ex quibus alii qui insontium animarum sanguinem frequenter effuderant, ita iram Dei judiciumque sensere, ut ipsi postmodum sanguinem fundere cogerentur suum, qui libenter fundebant alienum. Alii vero qui similia commiserant, sic Dei indignatione prostrati sunt, ut insepulti jacerent, et esca feris et coeli volucribus fierent. Alii autem qui innumerabilem hominum multitudinem injuste pe
Abbreviated transcription (Latin):
arbitramꝰ enĩ iustificari hominẽ ꝑ fidẽ sine oꝑib legis.
Ipsũ qͥ hoc dicit. lego homine̾m absentẽ etiã condẽpnasse.
qͥa uxorẽ patris acceꝑat. Intelligenda script᷑a. quȩ scien¬
tib conuenire uidet᷑ in om̃ib. & ñnisi solis a qͥb minime
intelligit᷑ discrepare: Iustificari inqͥt apłs hominẽ ꝑ fidẽ

Expanded text:
Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis ? Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis ? Ipsum qui hoc dicit, lego hominem absentem etiam condemnasse, quia uxorem patris acceperit . Intelligenda Scriptura, quae scientibus convenire videtur in omnibus, et nonnisi solis a quibus minime intelligitur discrepare. Justificari hominem Apostolus per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
at mͥ ille cui talis ẽ sensus. Adam adõ factus ẽ homopͥmꝰ.
inpͥmo statu mundi. ꝑfidiȩ an peccari causa dãp̃natus ẽ.
In qͦ nihil fuisse incredulitatis inuenio. p̃t̃ solã in obȩdien¬
tiã. cuiꝰ causa ille dãpnatus ẽ: & om̃s suo dãpnant᷑ exẽplo
Cam quoq ñ ꝑfidiȩ causa. sed qͥa frẽm int̾emerat c̃dẽpnatꝰ e.
Quid plura. Uniũsus hic mundus ut diluuio interiret.
ñfidiȩ causam sed criminũ lego fuisse . Sodoma & gomorra
ut repentino cremarent᷑ incendio. nullã causã in credu¬
litatis inuenio : nisi peccatoꝵ & scelerũ qđ script᷑a euiden¬
tissime designat .&. dicit Homines sodomitȩ pessimierant̃.¬
Uetis legis tantũ testimonia ñ accipio: nisimͥ & noui
testam̃ti exempla ꝓtuleris. accipe annaniã & saphiram
qͦs apłica sententia ñꝑfidiȩ crimine. sed furti& m̃datii
causad ap̃nauit. Forsitan dicturus es mͥ. Quid gͦ apłs dic̃.

Expanded text:
at mihi ille cujus talis est sensus: Adam a Deo factus est homo primus at mihi ille cujus talis est sensus: Adam a Deo factus est homo primus in primo statu mundi, perfidiae an peccati causa damnatus est ? In quo nihil fuisse incredulitatis invenio praeter solam inobedientiam, cujus causa ille damnatus est, et omnes suo damnantur exemplo. Cain quoque non perfidiae causa, sed quia fratrem interemerat, condemnatus Quid plura? Universus hic mundus ut diluvio interiret, non perfidiae causam, sed criminum lego fuisse . Sodoma et Gomorrha ut repentino cremarentur incendio, nullam causam incredulitatis invenio, nisi peccatorum et scelerum : quod Scriptura evidentissime demonstrat, et dicit, Homines Sodomitae mali etVeteris Legis testimonia tantum non accipio, nisi mihi et Novi Testamenti exempla protuleris. Accipe Ananiam et Saphiram, quos apostolica sententia non perfidiae crimine, sed furti et mendacii causa damnavit . Forsitan dicturus es mihi, Quid ergo Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
queis implicare . & implet᷑ in illis saluatoris nr̃i sententia
dic̃tis. Cecꝰ siceco ducatũ p̃st&. ambo in foueã cadunt. Nãsi
nullũ crim̃ sed sola ꝑfidia condẽpnat᷑. ergo securi peccamꝰ
& lib̃i. & sine causa ds̃ dedit mandata iustitiȩ. si solasine
iustitiȩ oꝑe fidesꝓdest: Unde hic tã impius. tãscelestus. tã
ꝑfidus ignorantiȩ error obrepserit . scire ñ possumꝰ : nisi
forte ex illis qͥ hoc exemplo inlege uet̃i płm reducebant: &
secũ ȩt̃nȩ morti. & ꝑpetuo tradebant interitui. Deqͥb scrip¬
tũ ẽ. Nolite audire sermones ꝓpħarũ qͥ prophetant uobis.
dñi. Dicunt enĩ his qͥreppellunt uerbũ dm̃. Paxerit uobis:
& om̃ib qͥuadunt inuoluntatib suis. Omĩ qͥuadit inerrore
cordis suidicunt: ñuenient suꝑ temala. Multa qͥdem nobis
immo totius legis testimonia aderant. quib tãꝑnitiosum
errorẽ destruere. ac sepelire poteramꝰ: sed ne legentem
diutius fatigemꝰ: sufficiant pauca deplurimis. Responde¬

Expanded text:
i sententia dicentis, Caecus si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt . Nam si nullum crimen, sed sola perfidia condemnatur; ergo securi peccamus et liberi. Et sine causa dedit Deus mandata justitiae, si sola sine justitiae opera fides prodest. Unde hic tam impius, tam scelestus, tam perfidus ignorantiae error obrepserit, scire non possumus; nisi forte ex illis qui hoc exemplo in Lege veteri populum seducebant, et secum aeternae morti et perpetuo tradebant interitui, de quibus scriptum est, Nolite audire sermones prophetarum, qui prophetant vobis; ore Domini. Dicunt enim his qui repellunt verba Domini, Pax erit vobis; et omnibus qui vadunt in voluntatibus suis, omni qucordis sui dicunt: Non venient super te mala . Multa quidem nobis, immo totius legis testimonia aderant, quibus tam perniciosum errorem destruere ac sepelire poteramus; sed ne legentem diutius fatigemus, sufficiant pauca de plurimis. Responde
Abbreviated transcription (Latin):
lictoꝵ Nemose inquã fallat. nemo decipiat. Malos ds̃ non
amat. peccatores ñ amat. in iustos ñ amat. rapaces. crudeles.
impios. sed amat bonos. iustos. pios. humiles. innocentes.

Expanded text:
lictorum. Nemo se, inquam, fallat, nemo se decipiat: malos non lictorum. Nemo se, inquam, fallat, nemo se decipiat: malos non amat Deus, peccatores non amat, injustos non amat, rapaces, crudeles, impios; sed amat bonos, justos, pios, humiles, innocentes,
Abbreviated transcription (Latin):
diu peccatoꝵ suoꝵ ñdũ t̃minũ finẽq repleuerit. qͦ consũ¬
mato. eũ ilico ꝑcutit. nec illi iã ueniã reseruari Esse autẽ
certũ peccatoꝵ modũ atq m̃surã. dĩ ipsius testimonio de¬
claratur &. qđ unꝰ qͥsq uł celerius uł tardius ꝓut peccatoꝵ
suoꝵ modũ expleuerit iudicet᷑. euidentissime de mon¬
stratur . qͣndo de sodomoꝵ & gomorreoꝵ int̾itu atq in¬
cendio qͥ sua iã peccata repleuerant. ad abrahã ds̃ loqͥt᷑
dicens. clamor sodomoꝵ & gomorreoꝵ repletusẽ: et
peccata eoꝵ magna uehem̃t̃ repletast᷑. De amorreis uͦ¬
qđ dicit qͥ sua ñdũ peccata finierant. qͦs pꝰmultos annos
quã supͣdictȩ ciuitates crematȩ st̃ constat ẽẽ deletos.
ñdũ repletast̃ peccata amorreoꝵ usq ad huc : quo
exemplo manifestissime instruimꝰ. &. docemꝰ. singulos
scđm peccatoꝵ suoꝵ plenitudinẽ consũmari. & tãdiu¬
ut conũtant᷑ sustineri : quã diu cumulũ suoꝵ ñ habuerit de¬

Expanded text:
suorum terminum finemque repleverit: quo consummato eum illico percuti, nec illi jam veniam ullam reservari. Esse autem certum peccatorum modum atque mensuram, Dei ipsius testimonio declaratur. Et quod unusquisque vel celerius vel tardius, prout peccatorum suorum modum expleverit, judicetur, evidentissime demonstratur, quando de Sodomorum et Gomorrhaeorum interitu atque incendio, qui sua jam peccata repleverant, ad Abraham Deus loquitur, dicens: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum repletus est, et peccata eorum magna vehementer repleta sunt . De Amorrhaeis quid dicit, qui sua nondum peccata finierant, quos post multos annos quam supra dictae civitates crematae sunt, constat esse deletos? Nondum repleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhuc . Quo exemplo manifestissime instruimur et docemur, singulos secundum peccatorum suorum plenitudinem consummari, et tamdiuut convertantur sustineri, quam diu cumulum suorum non habuerint de
Abbreviated transcription (Latin):
se habere dnm̃ ꝓfitet᷑ Et uere eet: siei in om̃ib: obseque¬
ret᷑ & seruir& Si qͦminꝰ : xp̃i ille ñ famulus. sed subsannator
& in risor : qͥ eiꝰ seseruũ dicit. cui seruire dissimulat. Huic¬
estimat irrogari. sed qđ ꝑtulerit consuetudinis potius putat
ẽẽ quã criminis. & idcircods̃ in p̃senti n̾uidet᷑ punire peccan¬
tes. qͥa cũ pimit nͥ agnoscit᷑. Multist̃ enĩ qͦs nemo intelligit
qͥ ob multitudinẽ peccatoꝵ. iã ante iudicii diẽ inp̃senti etiam¬
iudicant᷑ Aut dicat qͥs: siquẽ sacrilegũ. sanguinariũ. rapacẽ.¬

Expanded text:
se habere Dominum profitetur. Et vere habet, si ei in omnibus obsequatur et serviat. Si quominus, Christi ille non famulus, sed subsannator est et derisor, qui ejus se servum dicit, cui servire dissimulat. Huicestimat irrogari; sed quod pertulerit, consuetudinis potius putat esse, quam criminis. Et idcirco Deus in praesenti non videtur punire peccantes; quia cum punit, non cognosciestimat irrogari; sed quod pertulerit, consuetudinis potius putat esse, quam criminis. Et idcirco Deus in praesenti non videtur punire peccantes; quia cum punit, non cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
nec dtũ euasisti penalẽ erũpnã. Nonne apud om̃s insa¬
nus uidicat᷑ is: qͥ carceralib tenebris reclusus gaude conat

Expanded text:
necdum evasisti poenalem aerumnam. Nonne apud omnes insanus judicatur is qui in carceris tenebris reclusus gaudere cona
Abbreviated transcription (Latin):
sit. dies obseruare & m̃ses & annos & tẽpora. sicut obseruant. qͥ cercis dieb
siue m̃sib siue annis. uolunt uel nolunt aliqͥd inchoare: eo qđ scđm
uanas doctrinas hominũ fausta uel infausta existiment tẽpora: nisi
huiꝰ mali magnitudinẽ ex timore apłi pensaremꝰ. qͥ talib ait. Tim eo
uos: ne forte sine causa laborauerĩ in uobis.

Expanded text:
sit, dies observare et menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus sit, dies observare et menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus sive mensibus sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora; nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait, Timeo vos, ne forte sine causa lab
Abbreviated transcription (Latin):
extra eccłiam uͦ terribilit̾ uetat. anifestũ ẽ etiã hic qͥd scd̃m
uenia concedat᷑ infirmis. ꝓpt᷑ hec atq huiꝰmodi peccata &. alia li¬
cet his minora. qͣ fiunt uerboꝵ & cogitationũ offensionib: apło
iacobo confitente ac dicente. In multis enĩ offendimꝰ omnes.
Oportet cotidie crebroq oremꝰ đm atq dicamꝰ. dimitte nob̾ debita
nr̃a: nec in eo qđ seqͥt᷑ mentiam᷑ sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.¬
Sunt autẽ qͣdã qͣ leuissima putarent᷑: nisi in scͥpturis demonstra¬
rent᷑ opinione grauiora. Es enĩ dicentẽ fr̃i suo fatue. reũ gehenne pu¬
taret: nisi ueritas dicetꝰ. Cuii tũ uulneri subiecit continuo medici¬
na᷑: preceptũ frat᷑nȩ reconciliationis adiungens. Mox qͥppe ait.
Si gͦ offers munꝰ tuũ ante altare. & ibi recordatꝰ fueris qͥa fr̾ tuus
habet aliqͥd adu̾sũ te. & cet̾a. Aut qͥs estimaret quam magnũ peccatu

Expanded text:
 terribiliter vetat, manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus Deum, atque dicamus: Dimitte nobis debita nostra , nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nosSunt autem quaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, etc. . Aut quis aestimaret quam magnum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
existimet infanda illa c̾rimina. qͣlia qͥ agunt regnũ di u
possidebunt. cotidie ꝓpetranda. & elemosinis cotidie re¬
dimenda. In meliꝰ ẽ quippe uita mutanda. & ꝑ elemosi-¬
nas de peccatis pͥteritis est ꝓpitiandus ds. nͨ ad hoc emen-¬
dus qͦdamodo. ut ea semꝑ liceat ĩpune comittere. Nemi¬
ni enĩ dedit d̾s laxamentũ peccandi. qͣmuis miserando
deleat iã facta peccata. si ñ satisfactio congrua negligatur.
De cotidianis autẽ breuib leuibq peccatis sine qͥb¬
hec uita ñ ducit᷑: cotidiana oratio fideliu sadisfacit.
Eoꝵ ẽ enĩ dicere. pat᷑ nr̃ qͥ es in celis. qͥ iã tali patri rege
nima cotidiana ꝑeccata. delet & illa a qͥb uita fideliu̾
etiã scelerate gesta. s penitendo in meliꝰ mutata disced re¬

Expanded text:
existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt , quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius est quippe vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi , quamvis miserando eleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur.De quotidianis autem levibus brevibusque peccatis sine quibuhaec vita non ducitur quotidiana oratio fidelium satisfaciet. Eorum est enim dicere: Pater noster qui es in coelis , qui jam tali Patri regennima quotidianaque peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in meli