comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filias sit ge̾nda nam sic decet con¬
iuges esse continẽtes pudicas ab¬
stiuẽtes et sobrias sic decet er fili
dixiurꝰ sunt ad filias ad aptanda
giñ filiaꝵ. Int̃ que p̾mo dicemꝰ
filias cohibendas eẽ a c̾ͥcuitu er dis¬
cursu qd t̾plici ia uenari possu¬
mus. pͥma uia siũtur ut tollatur
filiabus ꝯmodatas malefaciẽdi
Scd̾a ne fiant ĩ u̾ecũde. t̾cia ne
fiant la saine et impudice coĩter
enĩ qͣ om̃c uiri ꝓni sunt ad inalũ er
młto magis feĩe qr magis deficuuit
a rõuis usu dicebatur enĩ supͣ ip̃am
coguitõm inciꝑe a sensu et maxĩe no¬
in talibus si assit nobis cõmoditas
tatẽ et ĩnocenciã est uitare cõmodi¬
furẽ. Si gͦ ĩ uiris inqͥbus est rõ p̾stã¬
tor est magnũ ꝑiculũ nõ uitare con¬
moditares delictoꝵ mlto magis est
ħ infeĩs et adhuc enĩ magis est in
filiabus ur ĩ pueslis ne gͥ eis decur cõ¬
moditas malefaciendi sũt debite cus
insolitũ est qͦdã uiͦ u̾ecũdũ qui enĩũ

Expanded text:
filias. Nam sicut decet coniuges esse continentes, pudicas, abstinentes, et sobrias: sic decet et filias. diximus, sunt ad filias adaptanda. gimen filiarum: inter qua primo dicemus filias cohibendas esse a circuitu, et discursu. quod triplici via venari possumus. Prima sumitur, ut tollatur filiabus commoditas malefaciendi. Secunda, ne fiant inverecundae. Tertiae, ne fiant lascivae et impudicae. Comminiter enim quasi omnes viri proni sunt ad malum, et multo magis foeminae: quia magis deficiunt a rationis usu. Dicebatur enim supra, nostram cognitionem incipere a sensu, et maxime boin talibus. si ad sit nobis commoditas itatem et innocentiam, est vitare commodifurem. Si ergo in viris, in quibus est ratio praestantior, est magnum periculum non vitae commoditates delictorum: multo magis hoc est in foeminis, et adhuc magis est in filiabus vel in puellis. ne ergo eis detur commoditas malefaciendi, sunt debite custinsolitum est quodammodo verecundum: qui enim non
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯñti aut̃ oppo despectõi et intendit
nus et dr̃e de se minora qmͣ sint est
opus prudentis spectat gͥ ad ueracẽ
nlło modo dr̃e de se maiora ꝙͣ sunt ꝙ
miagnas bonitates tũ cũ illis careant
et promutunt amicis et notis magͣ
bona et magna auxilia de quidus nio¬
dicũ ait n oꝑe implent. tales aut̃ p
nlło modo intalibus est excedd̾ ĩplꝰ
s magis est decluand̾ ĩ minꝰ dũ tñ si¬
ne mandatio fiat et nõ notabłr̃ rece¬
dat a medio qr si noͣblr̾ a medio rece¬
dẽt nõ ĩ hoc apparet uerax. s derisor
ut si aliquis a dõ eẽt fortis et strenuꝰ
qd constaret alus qd̃ cõtͣ centũ bella¬
re posset si ille nõ plus de se cõced̾e̾t uͥ
uit᷑ se cognosce̾nt qd̾ de risorie loq̃ret᷑
siouis qũ aliquis noͣbilr̃ de se mino¬
ra ꝯcedit ꝙͣ sintsid uĩtatẽ gͦ spectat
mod̾are hiꝰ derisiones ⁊ rep̾m̾e iactã¬
cuis. principalius tũ spectat adip̃m
iactancias repͥm̾t ꝙͣ derisiones mod̾a¬

Expanded text:
enti autem opponitur despectioni, et intendit nus, et dicere de se minora quam sint, est opus prudentis. Spectat igitur ad veracem nullo modo dicere de se maiora, quam sintmagnas bonitates, cum tamen illis careant: et promittunt amicis et notis magna bona et magna auxilia, de quibus modicum, aut nihil opere implent. Tales autem qunullo modo in talibus est excedendum in plus, sed magis declinandum in minus: dum tamen sine mendacio fiat, et non notabiliter recedat a medio: quia si notabiliter a medio recederet, non in hoc appareret verax, sed derisor. Ut si aliquis adeo esset fortis et strenuus, quod constaret aliis quod contra centum bellare posset: si ille non plus de se concederet, niintra se cognoscerent quod derisorie loqueretusionis, quando aliquis notabiliter de se minora concedit quam sint. Ad veritatem ergo spectat moderare huiusmodi derisiones, et reprimere iactantias. principalius tamen spectat ad ipsum iactantias reprimere, quam derisiones modera
Abbreviated transcription (Latin):
p gͦ quid est uĩtas. qr est u̾tus mode¬
rans despectõnes et repͥmens iactan
re in se ẽẽ qd̾̃ nõ est uł negare qd̾ ẽ
sit mĩtiri tũ nõ dre totũ qr est absq
m̃datio fĩ pot̾. uolens gͥ eẽ uarax nõ¬

Expanded text:
go quid est veritas: quia est virtus moderans despectiones, et reprimens iactantre in se esse quod non est, vel negare quod est, sit mentiri: tamen non dicere totum quod est, absque mendacio fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuliora ꝙͣ suit uident᷑ esse de risores
et cõrẽpribiles extedentes net ĩplus ⁊
dicentes maiora ꝙͣ sint nur esse iac¬
tores et honorosi qrͣe si reges decet
esse nõ ĩ cõtemptibiles. s reu̾eudos nͤ
houerosos. s grõsos et amabiles. deter
eos uõ ee̾ iactatores ue derisores s aꝑ¬
tos etuerates nõ ostendendo uł iactã¬
do de se maiora ꝙͣ suit uł prouutẽ

Expanded text:
et viliora, quam sint, videntur esse derisiores, et contemptibiles. Excedentes vero in plus, et dicentes maiora quam sint, videntur esse iactatores, et onerosi. Quare si reges decet esse non contemptibiles, sed reverendos: nec onerosos, sed gratiosos et amabiles: decet eos non esse iactatores vel derisiores, sed aptos et veraces, non ostendendo, vel iactando d
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩs credentes se plus ualere ꝙͣuale
illa ẽẽ maiorem qmͣ suit hanc aut̃
tacta. cũ ait qd̾̃ prudentis est declina¬
re ĩmuꝰ nam magne prudene est
cognosc̾e se ip̃m er stire qd̾ ꝓpͥa bona
sꝑ estunantur maiora ꝙͣ sint ¶ Scd̃a
rõ sũitur ex ꝑte alioꝵ nam ñ declinã¬
tes ĩnimꝰ sunt laudatores sui ractan¬
te alioꝵ decet ni talibus declinare in
muiꝰ ne hoĩes sint alus honerosi.

Expanded text:
e plus valere, quam villa esse maiora, quam sint. Hanc autem tacto, cum ait, quod prudentis est declinare in minus. Nam magnae prudentiae est, cognoscere seipsum, et sciri quod propria bonaestimantur maiora quam sint. Secunda ratio sumitur ex parte aliorum. Nam non declinantes in minus sunt laudatores sui, iactanparte aliorum decet in talibus declinare in minus, ne homines sint aliis onerosi.
Abbreviated transcription (Latin):
uius hus ad que ab infancia assues
cunus decet om̃s prẽs ec maxime re¬
ges et pͥncipes sollicitari cͣ reguñ
filioꝵ ut abĩ fancia sic regantur qd̃
sint abstinentes et sobri uiso qͣlr̃
uiuenes debeant se hr̃e ctͣ cibũ et po¬
tũ restat uidere qͣlr̃ se hr̃e debeant
Orirur .n. luxia exgula qͣi filia ex
mr̃e. Si gͦ diximꝰ uiuenes instru¬
endos esse ne sinit gulosi. Restat
dic̾e quõ instruẽdi sũt ne sint las¬
ciui. Cũ gͦ oĩs actus uenereus ex¬
cepro mrĩnionio sit contͣ roĩs dita¬
nien qr decet prẽm sollicitari erga
filios ut sint uirtuosi uiuenes con¬
tin̾ete uolentes inducendi sũt ur
ꝓpͥa coniuge suit contenti. In qͣ aut̾
etate debeant uti cõiugio ostendic

Expanded text:
assueti sumus, decet omnes patres et maxime reges et principes solicitari circa regimen filiorum, ut ab ipsa infantia sic regantur, sint abstinentes et sobrii. Viso, qualiter iuvenes debeant se habere circa cibum et potum. Restat videre, quomodo se debeant Oritur enim luxuria ex gula, quasi filia ex matre. Si ergo diximus, iuvenes ipsos instruendos esse, ne sint gulosi: restat dicere, quomodo instruendi sunt, ne sint lascivi. Cum ergo omnis actus venereus, excepto matrimonio, sit contra rationis dictamen, quia decet patrem sic solicitari erga filios, ut sint virtuosi, iuvenes continere nolentes, inducendi sunt ut propria coniuge sint contenti. In qua autem aetate debeant uti coniugio. ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
antipari pro ut eis uidebr̃ expedire
qͣlr̃ aut̃ se debeaut hr̃e uiuenes cũ
uxore iam ducta et q̃ sunt cõsid̾anda
ĩuxore ducenda supͣ tũ egirꝰ de re¬
gumue cõuigali diffusis dixunus.
debenit ui ludis in gestibus et ĩuestitu

Expanded text:
anticipari prout eis videbitur expedire. Qualiter autem se debeant habere iuvenes cum uxore iam ducta, et quae sunt consideranda in uxore ducenda: supra, cum egimus de regimine coniugali, diffusius diximus. debeant in ludis, et in gestibus, et in vestitu
Abbreviated transcription (Latin):
et cicuis turbatur eoꝵ cẽbꝵ phibũdi
sunt gᷤ uiuenes animia sũptõne ui¬
ni qr pp̃ debilitatẽ ce̾bri cicuis offen¬
dũtur a uino ¶ ttiũ ialũ qd̃ ex inno
consurgit est lis et dicsentio turbaco
eium cẽbro ex nimia sup̃tõne uini
et amiso usui rõnis de facili ꝓrũpr̃ ĩ
u̾ba in ordinara et consurgũt dissẽ¬
tõnes et lices. ĩmo qr ira cõsurgit ex
sui caliditatẽ inflãinat sangninem
reddic hoĩem aĩosũ ec irascibilem qͦ
fcõ facilius ꝓuocatur ad dissentõnes

Expanded text:
et citius turbatur eorum cerebrum. Prohibendi et citius turbatur eorum cerebrum. Prohibendi sunt iuvenes a nimia sumptione vini, quia propter debilitatem cerebri citius offenduntur a vino. Tertium malum quod ex vino consurgit, est lis et dissensio: turbato enim cerebro ex nimia sumptione vini, et amisso usu rationis, de facili prorumpitur in verba inordinata, et consurgunt dissensiones et lites. immo quia consurgit ex sui caliditatem inflammat sanguinem, reddat hominem animosum et irascibilem: quo facto facilius provocatur ad dissensiones
Abbreviated transcription (Latin):
In pu̾ili etate cauend̾ est. ne iuiue¬
nes efficiantur in tẽꝑati. Temperã¬
cia aut̃ ccͣ tͥa est ad hibenda ccͣ cibñ
potũ et uenerea. Nam nõ solũ cibꝰ
eẽ abstinẽtes ne efficiantur gulo¬
si exsũptõne cibi. s ⁊ decet eos eẽ¬
sobrios ue efficiantur ebrui ex sũp¬
tõne potus ¶ꝑnũ enĩ ĩ mod̾atũ sũp
tũ qnͣtũ ad p̾seus spectat t̾a mala
cãt. pͥmo qr uenerea prouocat. cũ
enĩ corpore calefcõ maior fiat ĩcita¬
tõ ad actus uenereos untũ qd̾ ma¬
xime calorẽ efficit ĩ mod̾ate suptũ
qd̃ inducit nimia sũptõ nim est dep̾s¬
sio rõuis. Nam ascendentibus fume¬
sitaribus uini ad cap̃ turbant᷑ cẽbrũ
quo turbato depͥmitur rõ nr̃a ꝙͣtũ ad
suos actus qr ñ possumꝰ lib̾e rõue uti
Inmod̾ata gͦ sũptõ uini intantũ un¬
pedit rõnis usum inꝙͣtũ turbat ce̾b
Iude est gͦ qd̃ aliqui plus ostendũcur
auino qmͣ alii qr hñt debilius caput

Expanded text:
in puerili aetate cavendum est ne iuvenes efficiantur intemperati. Temperantia autem circa tria est adhibenda: circa cibum, potum, et venerea. Nam non solum cibusesse abstinentes, ut non efficiantur gulosi ex sumptione cibi: sed etiam decet eos sobrios, ut non efficiantur ebrii ex sumptione potus. Vinum enim immotum quantum ad praesens spectat tria mala causat. Primo, quia venerea provocat. Cum enim corpore calefacto maior fiat incitatio ad actus venereos, vinum quod maxime calorem efficit immoderate sumptumm malum, quod inducit nimia sumptio vini, est depressio rationis. Nam ascendentibus fumositatibus vini ad caput, turbatur cerebrum: quo turbato deprimitur ratio nostra quantum ad suos actus, quia non possumus libere ratione uti. Immoderata ergo sumptio vini in tantum impedit rationis usum, in quantum turbat cerebrum. Inde est ergo quod aliqui plus offendiuntur a vino quam alii: quia habent debilius caput,
Abbreviated transcription (Latin):
creantur filu magis ꝑfti. s qr u̾s
gũatiua ut suꝑuis diximꝰ ẽ nimis
la qd̾ si infra tale tempus utant᷑
cõuigio ꝓuocantur ad lascuuam ⁊
ĩpeditur eoꝵ augm̃tũ ut uult pħ̃s.
ĩ eis dem poł. sic gͦ utend̾ est cõui

Expanded text:
creantur filii magis perfecti. Sed quia vis generativa ut superius diximus est nimis la: quod si infra tale tempus utantur coniugio, provocantur ad lasciviam, et impeditur eorum augmentum, ut vult Philosophus in eisdem Poli. Sic ergo uten
Abbreviated transcription (Latin):
non est. Siautẽ resurrectio mortuoꝵ non est: ne¬
que xp̃c resurrexit. Si autẽ xp̃c non resurrexit
.in anis est ergo predicatio nr̃a. in auis est et fi¬
des nr̃a. Inuenuur autem et falsi testes dei:
qm̃ testimoniũ diximus adu̾sus deun quod
suscit auerit xpm̃ queni nou suscitauit. Mai
si mortui non resurgunt: neq xp̃c resurrexit.
Qd̾ si xp̃c nou resurrexit: nana est fides tu ur̃a
Adhuc enin estis in peccatis urĩs. Ergo et qui
dormierunt in xpõ: periẽrunt. Si in hac uita
tantum in xpristo sperantes sumus: miserabi¬
liores sumus om̃ibus hominib. Nunc autem
xp̃c resur rexit a mortuis: primicie dormienciũ

Expanded text:
on est? Si autem resurrectio mortuorum non est, neque Christus resurrexit. Si autem Christus non resurrexit, inanis est ergo praedicatio nostra, inanis est et fides vestra: invenimur autem et falsi testes Dei: quoniam testimonium diximus adversus Deum, quod suscitavit Christum: quem non suscitavit, si  resurrexit. Quod si Christus non resurrexit, vana est fides vestra, adhuc enim estis in peccatis vestris. Ergo et qui dormierunt in Christo, perierunt. Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus. Nunc autem Christus resurrexit a mortuis primitiae do
Abbreviated transcription (Latin):
lũ tuũ de tua mĩa confidentem celesti protrgas
benignus auxilio et assidua protectione cons¬
ues ut tibi iugiter famuletur. et millis temp¬
apropriis nos munda delictis. et farmulũ
tuũ ab om̃ibus absolue peccatis. Pd̾. Poꝰ tõ.¬

Expanded text:
s benignus auxilio, et assidua protectione conserves, ut tibi jugiter famuletur, et nullis tena propriis nos munda delictis, et famulum tuum Ill. ab omnibus absolve peccatis. Per. Ad Co
Abbreviated transcription (Latin):
precepit nobis predicare populo et testificari:
quia ipse est qui constitutus est adeo index niuoꝵ
et mortuoꝵ. Huic omnes prophete testimoni¬
uin ꝑhibent: remissionem peccatormu accipere
ꝑ nomen eius omnes qui credunt in enui.¬

Expanded text:
bis praedicare populo et testificari quia ipse est qui constitutus est a Deo iudex vivorum et mortuorum huic omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per nomen eius omnes qui credunt in eu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ẽ quam indignus sum̾e presumo non mͥ
prone mat in iudicium et cõdempnationẽ. sed ꝓ
tua pietate prosit mͥ ad tutamentũ mentis et cor¬

Expanded text:
iste, quam indignus sumere praesumo, non mihi proveniat ad judicium, et condemnationem, sed pro tua pietate prosit mihi ad tutamen mentis, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
am iniuidum niuificasti. libera me ꝑ hoc sacro¬
sanctum corpus. et sanguinem tnum a cunctis
iniquitatibus et uniuersis malis meis. et fas
me tuis obedire mandatis. et a te iuniquan in
perpetuum separari ꝑmiitas. Qui uiuis et.¬

Expanded text:
ivificasti, libera me per hoc sacrum corpus, et sanguinem tuum a cunctis iniquitatibus, et universis malis meis, et fac me tuis obedire mandatis, et a te nunquam in perpetuum separare digneris. Qui vivis et
Abbreviated transcription (Latin):
tuos fide et opere futuros ẽẽ prenoscis te supplices
exorans ut pro quibus effiuidere preces decre¬
minus quosq uel presens seculum ad huc in
carne retinet. uel futurũ iam exnto torpore
suscepit tue pietatis clemencia delictoꝵ suorũ

Expanded text:
tuos fide et opere futuros esse praenoscis, te suppliciter exoro, ut pro quibus effundere preces decrevi; quosque vel praesens saeculum adhuc in carne retinet, vel futurum jam exutos corpore suscepit, pietatis tuae clementia, delictorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
sus nouimꝰ. Utrũ aũt illa facies ma¬
rie fu̾it que occurrit aĩo cum ista lo¬
quim̃ aut recordam᷑. nec nouimꝰ oĩno
nec credimus. Itaq hic salua fide licet
dicere forte talem h̾ebat faciem. forte
ñ talem: Forte aũt de uirgine natꝰ
est xp̃c nemo salua fide xp̃iana dixe¬
rit.

Expanded text:
sus novimus. Utrum autem illa facies Masus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide christiana dixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
faciem uirginis marie ex qua ille a
uiro intacta neq in ip̃o ꝑtu corrupta
mirabiliter natus est: nec quib m̃e-¬
broꝵ liniam̃tis fuit lazarus nec be¬
thaniã nec sepulcrũ lapidemq illũ
ꝙ̃ remoueri iuissit cũ eum resuscitaret
uidimꝰ nec monum̃tum nouũ excisũ
in petra. unde ip̃e resurrexit nec montẽ
oliueti unde ascendit in celũ. Neq om̃i¬
no scimꝰ quicũq ista ñ uidimus an ita
sint ut ea cogitamus: ĩmo uero ꝓbabi¬
lius existimamus ita ñ eẽ. Namq cũ
a licuius facies nel loci uel hoĩs uel cu¬
iuslibet corꝑis eadem occurrerit ocłis
nr̃is que occurrebat aĩo cum eam pri¬
usqͣm uideremꝰ cogitabamus: non par¬
uo miraculo mouemur. Ita raro et pene
nũqͣm accidit. et tñ ea firmissune cre¬
dimus. quia scdm specialem gen̾alem¬
q notitiam que certa nobis est cogrta
Quid sit autem uirgo et qͥd sit nasci.
et ꝙͥ sit nom̃ ꝓprium ñ credimꝰ. s pror¬

Expanded text:
faciem virginis Mariae, ex qua ille a faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamQuid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed pror
Abbreviated transcription (Latin):
sibi animus fingit longe fortasse ali
de hoĩe cogitamꝰ. Habemus eĩ qiͣ regula¬
riter infixam nature humane notiti¬
am. Scd̾m qͣm qͥcqͥd tale aspicimꝰ statĩ
hoĩem ẽẽ rognoscimus. uel hoĩs formã.
formatur. cum credimus ꝓ nobis dm̃
hoĩem fcm̃ ad humilitatis exemplũ.
et ad demonstnͣdã erga nos dilectionẽ
dei. Hoc eĩ nobis ꝓdest credere et fir¬
mũ atq in cõcussum corde retinere hu-¬
militatem qͣ natus est d̾s ex femina.
et a mortalib ꝑtantas ꝯtumelias ꝑ¬
ductus ad mortem. sũmũ esse medica¬
m̃tum quo suꝑbie nr̃e sanaretur tumor.
et altum sacramentũ quo pcc̃i uincu¬
lum solueret᷑. Sic et uirtutẽ miracło¬
rũ et ip̃ius resurrectioĩs eius. qm̃ no¬
uimꝰ quid sit oĩpotentia de oĩpotente d̾o
credimꝰ et scd̃m species et genera rerum
uel natura insita uel exꝑientia colle-¬
cta de factis huĩ cemodi cogitamus. ut
ñ ficta sit fides nr̃a. Neq eĩ nouimus

Expanded text:
sibi animus fingit, longe fortasse alitsibi animus fingit, longe fortasse alitde homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter infixam humanae naturae notitiam, secundum quam quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis formam. formatur, cum credimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectionis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse est aũt cũ aliqua corꝑalia
lecta uel audita que ñ iudimꝰ
credimus. fingat sibi animꝰ aliqͥd
in liniam̃tis formisq corpum sicut
occurrerit cogitanti. Qd̃ aut uerũ ñ
sit. aut etiam si uerũ est ꝙ rarissi¬
me potest accidere ñ hoc tñ fide ut te¬
neamꝰ quicqͣm ꝓdest. s aliud aliquid
ittile ꝙ ꝑ hoc insinuatur. Qͥs enim
legentium uel audientiũ que scrip¬
sit apls paulus uel q̃ de illo scͥꝑta st̃
ñ fingat animo et ip̃ius apłi faciem
et oĩum quoꝵ ibi nomina cõmemorã¬
tur: Et cũ in tanta hoĩm multitudiẽ
quib ille litt̾e note sunt alius aliter
liniam̃ta figurãq illoꝵ corꝑum cogi¬
tet. qͣs ꝓpinquius et similius cogiret
utiq incertum ẽ. Neq ibi occupatur
fides nr̃a qua facie corꝑis fu̾int illi ho
et ea gesser̃t que scriptura illa testat᷑.
hoc utile est credere et nõ desperandũ et
appetendũ. Nam et ip̃ius dñi facies car¬
nis innum̾abiliũ cogitationũ diu̾sita¬

Expanded text:
ecesse est autem, cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legentium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina commemorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homet ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerabilium cogitationum diversita
Abbreviated transcription (Latin):
bum caro fc̃m est. Est et iam illud. ut
suꝑbia hominis que maxime impe¬
dimento ẽ ne inhereatur deo ꝑtan¬
tam dei humilitatẽ redargui pos¬
set atq sanari. Siscat q homo ꝙͣ
longe recesserit a deo et quid illi
ualeat ad medicinalem dolorem qͣn
ꝑ talem mediatorẽ redit. qui hõib
et d̾s diuinitate subuenit. et homo
infirmitate conuenit. Qd̃ aũt ma¬
ius obedientie nob̃ p̾beret᷑ exẽplũ.
qui ꝑ in obedientiã ꝑieramus. qmͣ d̾o
pr̃i d̾s filius obediens usq ad mortẽ
crucis: Qͥd p̾miũ uel tante obedien¬
tie ubi ostenderet᷑ melius. qͣm in car¬
ne tanti mediatoris que ad uitam
resurrexit et̾nam: Ptinebat etiam
ad uistitiã bonitatemq creatoris. ut

Expanded text:
bum caro factum est . Etiam illud est, ut bum caro factum est . Etiam illud est, ut superbia hominis quae maxime impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui posset atque sanari. Discit quoque homo quam longe recesserit a Deo, et quid illi valeat ad medicinalem dolorem, quando per talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unt et alia multa que in xp̃i
in carnatõe que suꝑbis displi¬
cet salubrit̃ intuenda atq cogitan¬
da sunt: quoꝵ est unũ ꝙ demonstra¬
tũ est homini quẽ locum haberet in
reb qͣs d̾s condidit qñ quidem sic d̾o
ꝯiungi potuit humana natura: ut
ex duab substantiis fieret una ꝑso¬
na. Ac ꝑ hoc iã ex trib deo aĩa et carne.
ut suꝑbi illi maligni sp̃e qui se ad de¬
cipiendum qͣi ad adiuuandum medi¬
os int̾ponunt. ñ iõ se audeant hõi p̾¬
ponere qr ñ hñt carnẽ: et maxime qr
et mori in eadem carne dignatꝰ est dei
filiꝰ: ne iõ illi tamꝙͣ deos se coli ꝑsua¬
deant. qr uident᷑ esse ĩmortales. De¬
inde ut gr̾a dei nobis sine ullis p̾cedẽ¬
tib ñitis in hoĩe xp̃o comm̃daret᷑:
qr nec ipse ut tanta unitate u̾o deo
ꝯiunctus una cũ illo ꝑsona filius
dei fieret ullis ẽ p̾cedentib m̾itis ad¬
secutus. s ex quo eẽ homo cepit. ex
illo est et deus. Unde dictum est. uer¬

Expanded text:
unt et alia multa quae in Christi incarnatione, quae superbis displicet, salubriter intuenda atque cogitanda sunt. Quorum est unum, quod demonstratum est homini, quem locum haberet in rebus quas condidit Deus: quandoquidem sic Deo conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona, ac per hoc jam ex tribus, Deo, anima et carne: ut superbi illi maligni spiritus, qui se ad decipiendum quasi ad adjuvandum medios interponunt, non ideo se audeant homini praeponere, quia non habent carnem; et maxime quia et mori in eadem carne dignatus est Filius Dei, ne ideo illi tanquam deos se coli persuadeant, quia videntur esse immortales. Deinde, ut gratia Dei nobis sine ullis praecedentibus meritis in homine Christo commendaretur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus: unde dictum est, Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qui eĩ uictus est: homo tm̃ erat:
et iõ uictus est: quia superbe d̾s ẽẽ cu¬
piebat. Qui aũt uicit et homo et d̾s
erat. et iõ sic uicit natus ex iurgĩe:
qr d̾s humilit̾ ñ qͦmͦ alios scõs rege¬
bat illum hoĩem. s gerebat. Hec tan¬
ta dei dona et si qua alia sunt q̃ue
de hac re nobis et querere nẽ et dis¬
serere longũ est: nͥ uerbũ caro fieret
u̾bum caro fc̃m temporalit̾ et loca¬
lit̾ fecit et ꝑtulit. scd̃m distinctionẽ
qͣm demonstrare suscepimꝰ ad scien¬
tiam ꝑtinent ñ ad sap̃iam. Quod aũ
u̾bum est:sine tempe et si ne loco est
patri coet̾nũ et ubiq totum. de quo
si quisꝙͣ potest. qͣntum potest ueracẽ
ꝓferre sermonẽ: sermo erit ille sap̃ie.¬

Expanded text:
tur . Qui enim victus est, homo tantum erat; tur . Qui enim victus est, homo tantum erat; et ideo victus est, quia superbe deus esse cupiebat: qui autem vicit, et homo erat et Deus; et ideo sic vicit natus ex virgine, quia Deus humiliter, non quomodo alios sanctos, regebat illum hominem, sed gerebat. Haec tanta Dei dona, et si qua alia sunt, quae de hac re nobis et quaerere nunc et disserere longum est, nisi Verbum caro fieret, Verbum caro factum temporaliter et localiter fecit et pertulit, secundum distinctionem quam demonstrare suscepimus, ad scientiam pertinent, non ad sapientiam. Quod autem Verbum est sine tempore et sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonem, sermo ille erit sapie
Abbreviated transcription (Latin):
tati: nc aũt illam talem eẽ sentimus
ut repugnans legim̃tis etiã si nulla
est causa gen̾andi stimulos ingerat co¬
eundi. Ubisiei cedit᷑ peccando satiet᷑
si ñ ceditur dissentiendo frenet᷑. Que
duo aliena fuisse a paradyso añ pec¬
catũ. dubitare qͥs possit: Nam neq
illa honestas faciebat aliquid indeco¬
rum: neq illa felicitas patiebatur
aliqͥd impacatũ. Oportebat itaq ut
ista carnalis concupiscentia nulla ibi
eẽt oĩno qñ concipiebat᷑ uirginis par¬
rat inuenturus: et eum tñ occisurus
auctor mortis. auctoris uite morte
uincendus. uictor primi adam et
tenens genus humanũ. uictus a se¬
cundo adam et amittens genꝰ xpĩanũ.
lib̾atum ex humano genere ab huma¬
no crimine ꝑ eum qui ñ erat in crimi¬
ne qͣmuis esset ex gene: ut deceptor
ille ab eo uinceretur gen̾e ꝙ uicerat
crimine. Et hoc ita gestum est ut hõ
ñ excollatur: s qui głatur in dño głe¬

Expanded text:
tati. Nunc autem illam talem esse sentimus, tati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipiebatur virginis parrat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte vincendus: victor primi Adam et tenens genus humanum, victus a secundo Adam et amittens genus christianum, liberatum ex humano genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non extollatur; sed qui gloriatur, in Domino glorie
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ip̃m qͣm pͥmũ creauit ñ degen̾e
creauit alicuius. Pot̾at gͦ uel sit uel
alio quo uellet mͦ creare unũ aliũ
de quo uinceret᷑ uictor pͥoris. s meliuᷤ
iudicauit et de ip̃o ꝙ uictum fuerat
uͥgine cuiꝰ conceptũ sp̃c ñ caro. fides
ñ libido p̾uenit: nec int̾ fuit carnis
concupiscentia ꝑ qͣm seminant᷑ et
ꝯcipiunt᷑ ceteri qui trahunt origi¬
nale pcc̃m: s ea penitꝰ remotissima
credendo ñ concumbendo scã est fecũ¬
ñ etiam criminis originem duceret.
Nascebatur nãq ñ transgressionis
contagione uitiata natura: s om̃ĩ¬
um taliũ iutioꝵ sola medicina Na¬
scerent᷑ liberandi a percato qui nasci
ñ possunt sũ pecc̃o. Qmuis eĩ carna¬
li ꝯcupiscentia que in est genitali¬
b m̃bris bene utatur castitas con¬
ugalis. ht̃ tñ motus ñ uoluntarios
quib ostendit uel nullam se in para¬
dyso añ pcc̃m ẽẽ potuisse. uel ñ talem
fuisse si fuit ut aliq̃n resisteret uolũ¬

Expanded text:
sicut illum quem primum creauit non de genere creauit alicuius. Poterat uel sic uel alio quo uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissima, credendo, non concumbendo sancta est fecunmmodo generis, non etiam criminis originem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum sola medicina. Nascerentur liberandi a peccato, qui nasci non possent sine peccato. Quamvis enim carnali concupiscentia, quae inest genitalibus membris, bene utatur castitas conjugalis; habet tamen motus non voluntarios, quibus ostendit vel nullam se in paradiso ante peccatum esse potuisse, vel non talem fuisse si fuit, ut aliquando resisteret volun
Abbreviated transcription (Latin):
eius. gła̾m qiͣ unigeniti a pr̃e: plenũ
grẽ et uerttatis. Si gr̾am referamus
ad scientiã ueritatem ad sapt̃am. pu¬
to nos ab illa duaꝵ istaꝵ rerũ distin¬
ctione qͣm comm̃dauimꝰ non abhorre¬
re. In reb enĩ ꝑ tempus ortis illa sũ¬
ma gr̃a est ꝙ homo in unitate ꝑsone
ꝯiunctus est deo: in reb uͭ eternis sũ¬
ma u̾itas recte tribuitur dei u̾bo. Qd̃
uͦ idem ip̃e est unigenitꝰ a pre plenus
grẽ et ueritatis. id actum est ut idem
ipse sit i reb ꝓro nobis tempaltter¬
gestis: cui per eandem fidem mundam̃
ut eum stabiliter contemplemur in re¬
b et̾nis.

Expanded text:
ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporgestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternis.
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ uider̃t faciem meã in carne ut con-¬
solent᷑ corda eoꝵ copulati in caritate
et in oĩb diuctiis plenitudĩs intelle¬
ctus ad cognoscendũ myst̾ium dei ꝙ¬
est xp̃c in quo sunt õs thesauri sapi¬
entie et scientie absconditi. Qnͣtos
nouerat apłs thesauros istos qnͣtũ
eoꝵ penetrau̾at. et in eis ad qͣnta per¬
uenerat. qͥs potest nosse: Ego tñ scd̾m
id qd̃ scriptum ẽ unicuiq art̃t nr̃m
datur manifestatio sp̃c ad utilitatẽ
alii quidem datur ꝑ sp̃m sermo sap̾ie
alii sermo scientie scd̃m eundẽ sp̃m si
ita iit̾ se distant hec duo ut sapĩa di¬
uinis. scientia humanis ad tributa
sit reb: utrũq agnosco in xp̃o ⁊ me¬
cum om̃s eius fideles: Et cum lego u̾¬
bum caro fcm̃ est et hĩtauit in nobis.
in u̾bo intelligo uerũ dei filiũ. in car¬
ne agnosco uer hoĩs filiũ: et utrũq
simul in una ꝑsona dei et hoĩs in ef¬
fabili grẽ largitate ꝯunctum. ꝓpt̾
ꝙ sequitur ae dicit. Et iudimus giam

Expanded text:
n uiderant faciem eius in carne, ut coarentur copulati in caritate et in omnibus diuitiis plenitudinis intelectus ad cognoscendum mysterium deiesus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scriptum est, Unicuique autem nostrum datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum , si ita inter se distant haec duo, ut sapientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabili gratiae largitate conjunctum. sequitur et dicit, Et vidimus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. fides spes caritas ñ in animo
credente ꝙ nonclũ uidet et sperante
atq amante ꝙ credit: Amatur gͦ
⁊ ꝙ ignorat᷑ s tñ creditur. Nimirũ
aũt cauendũ est ne credens animus
id ꝙ ñ uidet fingat sibi aliquid ꝙ ñ
est. et speret diligatq ꝙ falsum est.
Qd̃ si fit ñ erit caritas de corde puro
et ꝯscientia bona et fide nõ ficta. Que
finis p̾cepti est. sicut ipe apłs dicit.

Expanded text:
gunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo gunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae f
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione standũ est. ad illud et inhe¬
rendũ illi ut p̾sente ꝑfruamur a qͦ
sumꝰ quo absente nec esse possemus.
Cum eĩ ꝑ fidem ad huc ambula mus
ñ ꝑ spetiem ñdum utiq uidemꝰ dñi. si¬
cut idem ait facie ad faciem. Qu̾e tñ
nͥ nc̃ iam diligamꝰ. nũqͣm uidebimus.
S qͥs diligit ꝙ ignorat: Sciri enim
aliquid et ñ diligi potest. diligi autẽ
ꝙ nescit᷑. quero utrum possit. Quia si
ñ potest nemo diligit dm̃ anteꝙͣ sciat.
Et qͥd est dm̃ scire nisi eũ m̃te ꝯ spic̾e.
firmeq ꝑcipere: Non eĩ corpus est. ut
carneis ocłis inquiratur. S et pͥus ꝙͣ
ualeamꝰ espic̃e atq ꝑcipere dm̃. sicut
espici et ꝑcipi potest. qd̾ mundis cordi¬
b licet: beati eĩ mũdi cordes qr ip̃i dm̃
uidebunt. nͥ ꝑ fidem diligatur nõ po¬
t̾it cor mundari quo ad eum uidendỹ
sit aptum et idoneũ. Ubi sũt enim
illa tria ꝓpt̾ q̃ in aĩo edificanda oĩa
diuinoꝵ libroꝵ machinam̃ta esur¬

Expanded text:
dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consur
Abbreviated transcription (Latin):
in bono animꝰ. cuim illud bonum di¬
lig t᷑. conu̾sione uoluntatis. Unde
est et illud. ꝙ ñ amittitur nec au̾si¬
one uoluntatis. Au̾tendo eĩ se a
sũmo bono amittit animꝰ ut sit bo¬
nꝰ animꝰ: ñ aũt amittit ut ñ sit a¬
nimꝰ. cum et hoc iam bonũ sit cor¬
ꝑe melius. Hoc gͦ amittit uolũtas.
ꝙ uoluntas adipiscitur. Iam eĩ erat
est bonũ nr̃m ubi uidemꝰ utrũ esse de¬
buerit aut debeat qͥcqͥd ẽẽ debuisse. aut
debere cõprehendimus. Et ubi uide¬
mus eẽ non potuisse nͥ eẽ debuisset.
qͥcqͥd etiã quomͦ eẽ debuerit ñ comp̾

Expanded text:
in bono animus, cum illud bonum diin bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim eratest bonum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo esse debuer
Abbreviated transcription (Latin):
dis bonũ hoc et bonũ illud
que possunt alias dici et iam ñ bona.
si potueris sine illis que participa¬
tione boni bona st̃. ꝑspicere ip̃m bo¬
num cuiꝰ participatione bona sunt.
simul eĩ et ip̃m intellegis. cũ audis
hoc aut illud bonsi. Si ergo potueris
ꝑspexeris dm̃. Et si amore inheseris
ꝯtinuo bĩficab̾is. Pudeat aũt cum
alia ñ am̃itur nͥ qr bona sunt. eis ĩhe-¬
rendo. ñ amare bonũ ip̃m unde bona
se ꝯu̾tit ad incõmutabile bonum. s
ut dixi tm animꝰ cum ita nobis pla¬
cet ut eũ omni etiam luci corꝑee cũ
beneintellegimꝰ preferamꝰ. non ĩ se
ip̃o nob̾ placet. s in illa arte qua fc̃s
est. In de eĩ approbatur fc̃s. ubi uidet᷑
fuisse faciendus. Hec est u̾itas. ⁊ sĩ¬
plex bonũ. Non eĩ est aliud aliquid
qͣm ipm bonũ: ac ꝑ hoc et iam sũmũ
bonũ. Non eĩ minui uel augeri bo¬
nũ potest. nisi ꝙ ex alio bono bonũ
sit. a quo h̃t ut animꝰ sit. Tunc gͦ uo¬
luntas nature ꝯgruit ut ꝑficiat᷑

Expanded text:
dis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ret eiꝰ aduentũ signis sensibilib de¬
monstrari: ut ostenderetur totũ orbem
t̾raꝵ atq omĩs gentes in lingins uariis
tẽ ꝑsone copulatus et quodã mͦ cõmix¬
tus est homo: cum ueniente plenttudĩe
tẽꝑis missus ẽ in hũc mũdum. fc̃s ex
femina filius dei. ut eẽt et filius hoĩs
ꝓpt̾ filios hoĩm: Hanc ꝑsonam ange¬
lica natura figurare antea potuit.
ut p̾nũtiaret: ñ exꝓpriare. ut ip̃a eẽt.
.xi. capłm. Se sensibili demonstra

Expanded text:
ret ejus adventum signis sensibilibus deret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis tem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa esset. CAPUT XXI. De sensibili demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
dit et filio: ad eũ refertur: a quo natꝰ
dum erat datus. qr ih̾c nondũ erat cla¬
rificatus. qͦmͣ intelligatur. nͥ qr certa illa
sp̃c scĩ datio uł missio. post clarifitõem
xp̃i futura erat qualis nũqm autea fu¬
erat: Neq eĩ antea nulla erat: s talis
ñ fuerat. Si eni antea sp̃c sc̃s̃ non da¬
bat᷑: quo impleti ꝓpħe locuti st̾: cũ apte
scriptura dicat et multis locis osten¬
dat spũ scõ eos locutos fuisse: tum et
de ioh̾e baptista dc̃m sit. sp̃u scõ reple¬
bitur iam inde ab ut̾o matris sue: et
sp̃u scõ repletus ⁊ acharias inuenitur
pater eius. ut de illo talia dic̾et: sp̃u
scõ maria ut talia de dño qm gestabat
ut̾o p̾dicaret: sp̃u scõ symeon ⁊ anna.
ut magnitudinẽ xp̃i paruuli agno
fuit. Nusqmͣ eĩ legimus linguis qͣs
ñ nouerãt hoĩes locutos ueniente in se
sp̃u scõ: sicut tunc fc̃m est cum oporte¬

Expanded text:
dit et Filio, ad eum refertur a quo natus dit et Filio, ad eum refertur a quo natus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto Maria, ut talia de Domino quem gestabat utero, praedicaret ; Spiritu sancto Simeon et Anna, ut magnitudinem Christi parvuli agnosfuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporte
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci ꝙ ab illo sit. et sicut sp̃u scõ
donũ dei eẽ est a pr̃e ꝓcedere. ita mitti
ist cognosci ꝙ ab illo ꝓcedat. Nec pos
scipłoꝵ ait. accipite sp̃m sc̃m Neq eĩ
fiatus ille corꝑeus cum sensu corꝑa¬
significatõem. ñ tm̃ a pr̃e s et a filio ꝓ¬
rit alium fuisse sp̃m ꝙ̃ sufflans dedit:
et aliũ qͣm post ascensionẽ suã misit:
sp̃c sc̃s: qui operatur omnia in om̃ib:
S ꝙ bis datus ẽ dispensatio certe sig¬
nificatõis fuit: de qua suo loco qͣntũ
dñs ded̾it disseremus: Qd̾ ergo ait dñs.
ꝙ̃ ego mittã uobis a patre ostendit spi¬
ritum et patris et filii: Quia ⁊ iã cũ
dixisset quẽ mittit pater. addidit in
nõie meo: ñ tñ dixit quem mitit pr̃
a me ꝙ̃admodum dixit. ꝙ̃ ego mittã
uob̾ a patre: indelicet ostendens ꝙ totiꝰ
diuinitatis uel si melius dicitur deita¬
tis. pͥncipiũ pr̃ est: Qui gͦ ex pr̃e. ꝓce¬

Expanded text:
cognosci quod ab illo sit: et sicut Spiritui sancto cognosci quod ab illo sit: et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere, ita mitti, est cognosci quod ab illo procedat. Nec possscipulorum ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporasignificationem, non tantum a Patre, sed et a Filio prit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Spiritus sanctus, qui operatur omnia in omnibus . Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatistis principium Pater est. Qui ergo ex Patre proce
Abbreviated transcription (Latin):
et̾num: est Candor est eĩ lucis et̾ne:
Qd̃ aũt mittit᷑ ex tẽꝑe. a quo qm cog¬
noscit᷑. S cum un carne manifesta¬
tus est filius dei: in hunc mundũ
missus est in plenitudine tẽꝑis. fĩs̃
ex femina: Quia eĩ in sapĩa dei. nõ
poterat mundus cognoscere ꝑ sapĩam
hunc mũdũ: Neq eĩ sensibiliter ap¬
paret. id est corꝑeis sensib p̾sto ẽ: qr
⁊ nos scd̾m ꝙ mente aliqͥd eternum
in qnͣtũ diuina sapiunt ñ sunt ĩ
hoc mũdo: S pater cũ ex temꝑe a qͦ¬
qͣm cognoscit᷑. non dr̃ inissus: Non
eĩ ht̃ de quo sit. aut ex quo ꝓcedat: Sa
pientia quippe dicit. Ego ex ore altis¬
simi ꝓdiui: Et de sp̃u scõ dicitur a pa¬
tre ꝓcedit: pr uero a nullo: Sicut ergo
pr̃ genuit. filius genitiis est: ita pa¬
ter misit. filius missus est: S qũe¬
admodũ qui genuit. et qui genitus
ẽ. et qui misit et qui missus est. unũ
hec tria unum sunt. Sicitt eĩ natũ
eẽ est filio a pr̃e eẽ: ita mitti est filio

Expanded text:
 lucis aeternae. Quod autem mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapienhunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non enim hpientia quippe dicit: Ego ex ore Altissimi prodii , et de Spiritu sancto dicitur, a Patre procedit , Pater vero a nullo. Sicut ergo Pater genuit, Filius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit et qui genitus est, ita et qui misit et qui missus est, unum eis est, quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse, ita mitti est Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
eam uoluntas sensũ reuocare cernẽ¬
tis: ita cũ ymago qm memoria gerit
obliuione deleta est. ñ erit qͦ animi a¬
ciem formandã uoluittas recordãdo
retorqueat.. S qr p̾ualet animus ñ
solum oblita. uerum etiam ñ sensa nͨ
exꝑta confing̾e: ea que ñ exciderunt
augendo. minuendo. commutando.
ita eẽ aut nescit ita esse. In quo gen̾e
cauendũ est. ne aut m̃tiatur ut deci¬
piat: aut opinet᷑ ut decipiat᷑: Quib
duob malis euitatis. nichil ei obst̾
ymaginata fantasmata: si c̃ nichil
obsunt exꝑta sensibilia et retenta
memoriter. sũq cupiditate appetant᷑
siuiuant. neq turpit̾ fugiantur si
offendunt:. Cum aũt in his uolun¬
tas relictis meliorib auida uolutat᷑
ĩmunda fit: atq ita et cum ad sunt ꝑ¬
nitiose. et cũ absunt ꝑnitiosius co¬
gitant᷑.¬

Expanded text:
eam voluntas sensum revocare cerneneam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, minuendo, commutando, cit non ita esse, aut nescit ita esse. In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
liũ: Itaq aut metus aut cupidi¬
tas qnͣto uehem̃tior fu̾it: tanto ex¬
pͥssius format᷑ acies. siue sentienteᷤ
ex corꝑe ꝙ in loco adiacet. siue cogi¬
tantis ex ymagine corꝑis. que me¬
moria continetur. Qd̃ ergo est ad cor¬
poris sensum aliqd̃ corpus in loco.
hoc est ad animi aciem similitudo
corꝑis in memoria: et ꝙ est aspici¬
entis uisio ad eam speciem corꝑis
ex qua sensus formatur: Hoc est
iuisio cogitantis ad ymaginẽ cor¬
poris in memoria constitita. ex qua
format᷑ acies animi: Et ꝙ est intent̾o
uoluritatis ad corpus uisum uisionẽ¬
q copulandã ut fiat ibi quedã unitaᷤᷤ
triũ. ꝙͣuis eoꝵ sit diu̾sa natura: hoc
est eadem uoluntatis intentio ad co¬
pulandam ymaginẽ corꝑis. que in ẽ
in memoria. et iusionẽ cogitantis.
id est formã qm cepit acies animi re-¬
diens ad memoriam. ut fiat et hic q̃¬
unus animus: Sicut aũt cum forma
et speties corꝑis interierit. ñ potest ad

Expanded text:
lium. Itaque aut metus aut cupidilium. Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto expressius formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur. Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corn memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi rediens ad memoriam: ut fiat et hic quunus animus. CAPUT V. et species corporis interierit, non potest ad