comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de uuuit ⁊ Sed sicut fundaintum
sine structura parietũ auhil utilitai¬
tis hebet: itti quicũq fidem sine oꝑib
habere uidetur. non ideo ꝑfectus ha
nento philo sophorũ. nemo pseudo apło
quia alium dñ nemo potest p̾dicca¬
re. ꝗ illũ quem nios predicarius. neq
quae in cordib Arĩs est : id÷ fides

Expanded text:
de vivit . Sed sicut fundamentum de vivit . Sed sicut fundamentum sine structura parietum nihil utilitatis habet, ita quicunque fidem sine operibus habere videtur, non ideo perfectus habnemo philosophorum, nemo pseudoapostoquia alium deum nemo potest praedicare, quam illum quem nos praedicamus, neque q
Abbreviated transcription (Latin):
furdasicũ fidei in illis locaauerat
aedificator aut oꝑcitor. uidecit et
consideret quomodo suꝑ aedificet:
ut secm firmitatẽ fidei. siue furedci¬
menti ꝓcedeuat parietes. idi bona
opera: Fundamentũ aliud uero
sono potest poriere . pre t̃ id quod
qucie bene fun dam̃to cõparatur.
quia sicut indomũ primũ futada¬
mentũ poruit᷑. acdeinde parietes
eriguntur: itti primũ fides collocad¬
da ÷ incordib: auditorũ. ac deinde
bonci oꝑai debent surgerido appa¬
rere : Et sicut domus sine fundam̃¬
to sifuerit. ł si fux dametatũ infir¬
mũ et nonsolidũ habuerit. non po¬
test consistere ut non corruat. iN¬
pulsa auentis et imbrib: itt oꝑa
non possunt bonci neq dõ acceptel
sine fide ꝑfecta: quici sirie fide
impossibile ÷ placcere dõq ł tsicut¬
domusꝑfirmũ funda m̃tũ in mota
pmcideet : itti quicũq uerã since¬
issimãq fidem habuerit. inter
aduersci et prosperti huius scłi fir¬
noit̾ ꝑ manebit : quia iustus exfi¬

Expanded text:
erat: aedificator vel operator, videat, et consideret quid superaedificet, ut secundum firmitatem fidei sive fundamenti procedant parietes, id est bona opera. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod quae bono fundamento comparatur; quia sicut in domo primum fundamentum ponitur, ac deinde parietes eriguntur, ita primum fides collocanda est in cordibus auditorum, ac deinde bona opera debent surgendo apparere: et sicut domus sine fundamento si fuerit, vel si fundamentum infirmum et non solidum habuerit, non potest subsistere, ut non corruat impulsa a ventis et imbribus: ita opera non possunt esse bona neque Deo accepta sine fide perfecta, quia sine fide impossibile domus firmum fundamentum habens immota permanet, ita quicunque veram sincerissimamque fidem habuerit, inter adversa et prospera hujus saeculi firmiter permanebit, quia justus ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
poterant cogrioscere oꝑatorem.
facere posset. quae nemo ante eũ
alius fecit : Vnde ipse dicit ÷inon
ueduissem elocutus ñ fuissem. et oꝑci
non fecissem ieis quae nemo alils
fecit: peccatũ increduliteitis non
haberetit : ł tquid sequit᷑Nunc
inquit excuscitionẽ Nonhabedit de
peccato suo i ł tquẽiuis dm̃. ẽe nesci¬
rert.: tameri quid rem impicã facie¬
bcat et in iustt̃ in nocentẽ damp¬
ncuates . non ercuat nescu : ideoq rei te¬
nentur : Alio modo principes huius
scłi possumus intelligere aeretis potes¬
tates. demones uidelicet ꝑhunc aerci
discurrentes: de quib: dr̃ incepła ad¬

Expanded text:
poterant cognoscere operatorem, facere posset quae nemo ante eum alius fecit. Unde ipse dicit: Si non venissem et locutus fuissem eis, et opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum incredulitatis non haberent . Et quid sequitur: Nunc, inquit, excusationem non habent de peccato suo. Et quamvis Deum esse nescirent, tamen, quia rem impiam faciebant et injustam, innocentem damnantes, non erant nescii, ideoque rei tenentur. Alio modo: principes hujus saeculi possumus intelligere aereas potestates, daemones videlicet per hunc aerem discurrentes, de quibus ipse d
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ Et illã predicabant illiidia
si cibsconditei erat quomodo loqus¬
bait᷑ illã: philo sophis utiq etpo¬
tenitib huius scłi erat abscoridita
et illis erat manfestata ꝑ sema¬
ipsum : Vnde seqͥtur ÷

Expanded text:
ora, et ipsam praedicabant illi. Sed si abscondita erat, quomodo loquebantur illam? philosophis utique et potentibus hujus saeculi erat abscondita, et illis erat manifestata per seipsam. Unde sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quia spiritailit᷑ exammat᷑ id ÷ discu¬
atus etdiuidiccitur. id ÷ dũ non potest
intelligere qđ audit et non uult cre¬
dere: Aspirittilib uiris diudicaitur
etcondẽpnat᷑ : Philosophi mundana
sapieates. etheretici apud chorinthios
degentes. ut fricilius animos auditoꝵ
ꝑuertere possent. et cirectitudinis
sttitu deicere : sua praua dogmatti
henesto sermone polibatt Ideoq
dixit pcirũ ꝑ superius : Non loquimur
nos inuerbis doctis: humainiȩ sapieni¬
ticie i Dicebant enĩ culto sermonie
qđ humciuia naturti non reciperet
ut ds in cõprehensibilis et in corpore¬
us homofieri posset : nec eẽ credibi¬
le. ut uirgo hominẽ sine semine ui¬
rii coriciꝑe. aut post pcirtũ uirgo
cẽ. posset: nec posse fieri ut homo pꝰ
mortẽ depuluere terrȩ resurgere.
et alici luculeratis simo sermone ꝓferbaũ i
et ut ista credcint᷑. stultũ eẽ. dicebeñ.

Expanded text:
italiter examinatur, id est, discutitur et dijudicatur. Et quia homo non potest intelligere quod audit, nec vult credere, a spiritalibus viris dijudicatur et condemnatur. Philosophi mundana sapientes, et haeretici apud Corinthios degentes, ut facilius animos auditorum pervertere possent, et a rectitudinis statu deficere, sua prava dogmata honesto sermone poliebant. Ideoque dixit parumper superius: Non loquimur nos in verbis doctis humanae sapientiae. Dicebant enim culto sermone quod humana natura non reciperet ut Deus incomprehensibilis et incorporeus homo fieri posset, et nec esse credibile ut virgo hominem sine virili semine conciperet, aut post partum virgo esse posset, nec posse fieri ut homo post mortem de pulvere terrae resurgat, et alia luculentissimo sermone proferebant: et ut hoc cred
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cotidie in medio a ecdae
laudat dm̃ patrẽ : dũfideles quqd
eius passione redempti. eiusqibips¬
mate abluti: indefessas laudesd
patri referunt corde. ore &opes
his & eñ trib modis. laudandi¬

Expanded text:
quoque in medio Ecclesiae laudat Deum Patrem, dum fideles quique ejus passione redempti, ejusque baptismate abluti, indefessas laudes Deo Patri referunt corde et opere. His autem tribus modis laudand
Abbreviated transcription (Latin):
quia qđ expcrte sͤmus. ex parte
rit qđ ꝑ fectũ est : id÷ quos
totũ est et integrũ. quadido res¬
lcita facit ipsum dm̃ contẽni¬
bunitur electi sicuti est: quasi
ex inanietur et ad nihil cibitur
quod exparte est: sicut ait apłs.
Carissimi. filii dĩ sumus. etãdum
apparuit quid erimus : Scimis
aut̃ qui cum ippciruerit : si¬
miles ei erimus. qm̃ uidebimus eu
sicuti est : Cu esse
menti. et adhibet exemplum
humcinũ : quo ostenidat scienuu
quã habemus in preseriti eẽ qͣ
infaincia ił tfuturci : quasi uils

Expanded text:
uia quod ex parte scimus, etiam ex rit quod perfectum est, id est quod totum est et integrum, quando revelata facie, ipsum Deum contemplabuntur electi sicuti est, quasi exinanietur et annihilabitur, quod ex parte est, sicut ait Joannes: Charissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus eum sicuti est . Cum essementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futur
Abbreviated transcription (Latin):
serpentiniũ : Pedes ȩquinos quod
nihil est: quici ds̃ aliquã creciturã
tailem nonfecit : Nam si sunt qui
uocanit᷑ apciganis dii inccelo: ut
sciturnus. iuppit̃. mercurius. aut
terra apciginus. ut neptunus. plu¬
ton. aut certe iustihomines si quidẽ
nuncupatiue ut morses cuidictũ
est. constitui te dm̃ phartionis. et
dequib dicit᷑. E go dixi di estis:
nobis tameni apłis aliisq fidelibus
unus est ds̃ substainticliter. ex quo
omĩai constitit. et a quo originẽ
cuncta sumpserunt: etnos in illo
consistimus siue in illũ. quasi intra
illũ subsistimus : quia om̃is creti¬
turt intrei illum consistit.
et ipse . ẽ. extra omĩci. et intra

Expanded text:
serpentinum, pedes equinos, quod serpentinum, pedes equinos, quod nihil est, quia Deus aliquam creaturam talem non fecit. Nam etsi sunt qui vocantur a paganis dii in coelo, ut Saturnus, Jupiter, Mercurius, aut terra, a paganis, ut Neptunus, Pluto, aut certe justi homines, siquidem nuncupative, ut Moyses, cui dictum est: Constitui te deum Pharaonis , et de quibus dicitur: Ego dixi, dii estis . Nobis tamen apostolis aliisque fidelibus, unus est Deus Pater, substantialiter, ex quo omnia constant, et a quo originem cuncta sumpserunt, et nos in illo, subsistimus, sive in illum, quasi intra illum subsistimus, quia omnis creatura intra illum consistit, et ipse est extra omnia et intra
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ electus est ab eo÷ De escisu
quȩ idolis immolait : scimus
quia nihil estdoliundo
Idos grece: latine uocabulo ditꝰ¬
species ł forma inde diminutus
idolũ id ÷ formula exciliquos
tallo: aut exlignus siue lapidibs:
Ideo ergo idolum nihil est: qua
uidetur imaginẽ hominis hade
et non ẽ. homo : Videt᷑ imagnẽ du
besticie habere : et non ÷ bestia
Videt᷑ aures. nares oculos et os ha¬
bere. sed ideo nihil est : quia nos
audit non uidet ñ ol facit non
loquitur : Dr̃ homo eẽ : non est
et consecratio facit eos nihil &
Ex hoc etic̃ homines idola colen¬
tes nibil sunt: quic omis ereas
qustio adheret ei qui semꝑ habet
auihil sunit: sicut ꝓpheta dicit.
on aacẽ idola colentes sie sunt
qesi nonsirit: etquasi nihil ec in¬
Que reputtite sunt ei  Idolciquoq
pitdereci nihil sunt. quia fcicit ho¬
po fornã habentẽ cciput homi¬
ns exunai parte. caput bouis ex cu
lo caput leonis exterti&. caput
aquilȩ exquarte: reliquũ corpus

Expanded text:
est electus ab eo. De escis autem quae idolis immotantur, scimus quia nihil est idolum in mundo. Idos Graece Latine dicitur species vel forma, inde diminutive idolum, id est formula ex aliquo metallo, aut ex lignis, sive lapidibus. Ideo ergo idolum nihil est, quia videtur imaginem hominis habere, et non est homo: videtur imaginem alicujus bestiae habere, et non est bestia: videtur aures, oculos, nares et os habere, sed ideo nihil est, quia non videt, non audit, non olfacit, non loquitur. Dicitur homo esse, non est et consecratio facit eos nihil esse. Ex hoc etiam homines idola colentes nihil sunt, quia omnis creatura quae non adhaeret ei qui semper habet esse, nihil est sicut propheta dicit: Omnes gentes idola colentes, sic sunt quasi non sint, et quasi nihil, et inane reputatae sunt ei . Idola quoque propterea nihil sunt, quia facit homo formam habentem caput hominis ex una parte, caput bovis ex alia parte, caput leonis ex tertia, caput aquilae quarta, reliquum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sic adherent terrenus ut non
amittant ae terna : couita cons¬
deratione p̃uident qđ haec onia
in ꝓximo relicturi sunt. spẽq sui
interrenis et transitori is reb:e
possessionib: non ponunt ł tqͥu
Multi utunt᷑ bonis huiꝰ scłi. sicut nꝰ¬
ges et principes. sed quesi ñ utuitꝰ
dũ insꝑcite mundũ eteoncupsen¬
tiã eius relinquunt. ꝑ mortẽ cos¬
poris Multi etic̃ utunt᷑ his que
in hoc mutido sutt. sicut boni re¬
ges et principes. diuitesq ut fut
abrahã iob etdciuid: qui ꝓpti
dignitatẽ honoris et principat
quẽ obtinent. non possunt his na
uti: sed quasi non utunt᷑ dũ non
fuint serui diuiciarũ. neq pes¬
mittunt haec ecidẽ su ȩ meti
dominari. cogittintes cunicta
transitoria. eẽ :
Preterit enĩ ficis¬

Expanded text:
dum sic adhaerent terrenis, ut non dum sic adhaerent terrenis, ut non amittant aeterna, cauta consideratione praevidentes quia haec omnia in proximo relicturi sint, semperque suam in terrenis et transitoriis rebus et possessionibus non ponunt. Et qui Multi utuntur bonis hujus saeculi, sicut reges et principes, sed quasi non utuntur, dum insperate munus et concupiscentiam ejus relinquunt per mortem corporis. Multi etiam utuntur his quae in hoc modo sunt, sicut boni reges et principes divitesque, ut fuit Abraham, Job et David, qui propter dignitatem honoris et principatus quam obtinent, non possunt his non uti, sed quasi non utuntur, dum non fiunt servi divitiarum, neque permittunt haec eadem suae menti dominari, cogitantes cuncta transitoria esse. Praeterit enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
tina die moriet᷑. etdesinit post¬
modũ uxorẽ hab̾e : Ideoq debet
inpreseniti scło futurc̃i uitã imita¬
ri: inqua erunt electi similes an¬
gelis dĩ: A liter : Vxorẽ habet
sed quasi non habet. qui sic scit
debita carnis exsoluere: ut tam̃
ꝑeã mundo totti mente ñgau¬
detit inherere. uidelicet sic red¬
dens debitũ uxori: utñ displiceat
crecitori : Etqui flent: tanꝗ non
flentes : utquilibet amissio¬
ne carorũ. et miseriis huuis scłi:
suciquoq et ciliorũ pecccita sed
quasi non flet: quia consolatio¬
nẽ habet inspe caelestis remu¬
nerationis. ut impleatur quod
ipsi consolabunt᷑:
Multi sunt
qui gcuident de temporib
cũ modis : Sed quasi non gaudeñ.
qui sic gaudent intemporcili¬
b bonis : ut semꝑ tormenta ꝑ¬
petuca considerent. et aet̾nũ dĩ
poris : A lit̃ : Emunt multi bonas
poralici. atq adusum suũ alious
preparant. quae in hoc scło neco¬
sciria sunt : sed quasi non possid

Expanded text:
tina die moritur, et desinit posttina die moritur, et desinit postmodum uxorem habere: ideoque debet in praesenti saeculo futuram vitam imitari, in qua erunt electi similes angelis Dei. Aliter, uxorem habet, sed quasi non habet, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere, videlicet sic reddens debitum uxori, ut non displiceat Creatori. Et qui flent tanquam non sint. Flet quilibet amissione proximorum, et miserias hujus saeculi, sua quoque et aliorum peccata: sed quasi non flet, qui consolationem habet in spe coelestis remunerationis, ut impleatur quod ipsi consolabuntur ti sunt qui gaudent de temporalibus commodis; sed quasi non gaudent, quia sic gaudent in temporalibus bonis, ut semper tormenta perpetua considerent, et aeternum Deiporis. Aliter: Emunt multi bona temporalia, atque ad usum suum aliorumque praeparant quae in hoc saeculo necessaria sunt, sed quasi non possident,
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃bonũ ÷ homini sic esse
id÷ in in tegritate corporis uiue¬
re. uirginitatẽq seruare : ut
possit. ee ab his necessitatib Qđ
uero sequitur. Tribulationẽ hã
uidelicet qͥmatrimonio copulañ
Quod suprei appellauit necessi¬
tatẽ instantẽ. hoc in loco appel¬
Et est sensus : Suadeo
uobis etconsiliũ do: utcastitatẽ
seruetis. uolens uos seruare: ne
intribulationẽ carnis incidatis ⁊
Alit̃ Ego uobis parco : id÷ dimit¬
to ł consentio acce dere uos ad
has tribulationes crnis : si non
uultis seruare integritatẽ cor¬
poris : Tempus sub audis uitȩ
nrtĩe breue est : quia in breui
finiet᷑ : Ideoq non ÷ popłs dĩ ita
ꝓpagandus generatione car¬
ncili : sicut actenus a principio
mundi. sed etic̃ regeneritione
colli getidus q̃ Reliquum est.
id ÷ hoc remcinet. ł hoc suꝑ est : ut
qui modo uxores habent. tainquã
non habentes sint : Uxorẽ nãq
habet sed quasi nonhabet: quia
hodie uidetur illã habere. sedercis¬

Expanded text:
m bonum est homini sic esse, id est in integritate corporis vivere, virginitatem servare, ut possit esse liber ab his necessitatibus. Quod vero sequitur, Tribulationem tamevidelicet qui matrimonio copulantur, quod supra appellavit necessitatem instantem, hoc in hoc et est sensus: Suadeo vobis, et consilium do ut casti sitis, volens vos servare ne in tribulationem carnis incidatis. Aliter: Ego vobis parco, id est dimitto, vel consentio accedere vos ad hanc tribulationem carnis, si non vultis integritatem corporis servare. Tempus subaudis vitae nostrae, breve est, quia in brevi finietur, ideoque non est populus Dei ita propagandus generatione carnali, sicut hactenus a principio mundi, sed est jam regeneratione colligendus. Reliquum est, id est hoc remanet, vel hoc superest, ut et qui habent uxores modo, tanquam non habentes sint. Uxorem namque habet, sed quasi non habet, qui hodie videtur illam habere, sed cras
Abbreviated transcription (Latin):
te seruit coniugi. exparte drĩo
stmulier innup̃ta etuirgo qđ unũ
est: cogitat quo modo sit
scricto corpore et sp̃ũ :
id÷ mente : Ideo addidit mente
siue spu : quici multe sunt quȩ
habent in tegritatẽ corporis.:
sed non sunt uirgines menite .: qm̃
si possent ic̃ nupsissent : Haec
adutilitatem urc̃m dico.
quia scm̃ ÷ apud dm̃ etleue: in
hoc scło inuirginitate ꝑmanere ⁊
Non ut laqueum uobis initic̃.

Expanded text:
te Domino. Et mulier innupta et virgo, quod unum est, cogitat ut sit sancta corpore et spiritu, id est mente. Ideo addidit, mente sive spiritu, quia multae sunt quae habent integritatem corporis, sed non sunt virgines mente, quoniam si possent, jam nupsissent. Haec ad utilitatem vestram dico, quoniam sanctum est apud Deum, et leve in hoc saeculo in virginitate permanere, non ut laqueum vobis injiciam,
Abbreviated transcription (Latin):
Dcientia sub qua credimus omĩa
munda munidis. et omĩa
xpĩ In flat. id÷ in suꝑbiae
tumorẽ menitem eleucit :
tas uero aedificcit. id ÷ dilectio
fratnai qua consulimus fr̃ib
simpliciorib : queltinus eos in ali¬
quo non scindalizemus aedifi¬
cationẽ habet : Inqua uirtute
id÷ incarittite. etiã ailide uir¬
tutes cõprehendant᷑. pacienti¬
& uidelicet. humilittis. cordisq
simplicitas: Sicut enĩ uinũ ñ
temperatũ admixtione Alicu¬
uis dulcedinis. aut etiã aquȩ
menitẽ alienat. E tsicut omia
mera et pura non ita delec¬
tant᷑ sicut mixta: sic scientia
diuina ł humana non est uti¬
lis. qui mentẽ insuꝑbiã eleuat:
nisi tempercita fuerit dilec¬
tione ꝓximi. humilitate quoq
paicientia. atq sim plicittite ⁊
Tunc aut̃ scientia magna est
et sibi utilis. si caritate humili¬
etur : cũqua etiã amplius cres¬
cit iiquis aut̃ existimcit se fu
aliquid id÷ omĩci munda to¬

Expanded text:
Scientia subaudis, qua credimus omnia Scientia subaudis, qua credimus omnia munda mundis, et omnia i, inflat, id est per superbiae tumorem mentem elevat: Charitas vero aedificat, id est dilectio fraterna, qua consulimus fratribus simplicioribus, quatenus eos in aliquibus non scandalizemus, aedificationem habet. In qua virtute, id est charitate, etiam aliae virtutes comprehenduntur, patientia videlicet, humilitas, cordisque simplicitas. Sicut enim vinum, non temperatum admistione alicujus dulcedinis, aut etiam aquae, mentem elevat, et sicut omnia mera et pura non ita delectantur sicut commista: sic scientia divina vel humana non est utilis, quia mentem in superbiam elevat, nisi temperata fuerit dilectione proximi, humilitate quoque, patientia atque simplicitate. Tunc autem scientia magna est et sibi utilis si charitate humilietur cum qua etiam amplius crescit. Si quis autem existimat se scire aliquid, id est omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ. et uec poͣst illã seruare uir¬
ult facict. id÷ tra¬
dcit illc̃ cuicũq uult: non peccat
mulier cui uult. tantũ in dño. id
maniserit
sub audis cibis et potib quae ido¬
lis immolant᷑: subaudis scrip¬
sistismihi: Int̾cetera quae cho¬
rinthii apło scripserunt ꝑ eplam:
etiã suꝑhoc scripserunt utrũ
debereuit omĩa comedere nec¬
ne : et utrũ. eẽnt. omĩa munda i
Quia quidc̃ illorũ habentes sci¬
enitici cuncta. eẽ. adõ crecita
bona. manducabant intẽplis
idolorũ. et sccid alizabant
simpliciores fr̃s qui dicebant: nisi
iste qui ineuoris scienticie ÷ quã
ego sciret aliquid numinis etdei¬
tatis . eẽ in hoc idolo et incarnͥib
ei consecrcitis: nequaquã
inidolio id÷ intemplo idolis con¬
sceraitũ residens carnes aliosq
cibos. uinũq idolis consecratum
sumeret : Dehoc multa dicturus
eẽ munda ꝑnaturã: sed in uoca¬
tio idolorũ et consecratio qua
illis consecraat᷑. facit e inmunda

Expanded text:
suorum, nec potest illam servare virult faciat, id est tradat illam cuicunque vult: non peccat mulier cui vult, tantum in Domino, id manserits autem cibis et potibus quae idolis immolantur, subaudis scripsistis mihi. Inter caetera quae Corinthii Apostolo scripserunt per Epistolam, etiam super hoc scripserunt utrum deberent omnia comedere necne, et utrum essent omnia munda, quia quidam illorum, habentes scientiam cuncta esse a Deo creata bona, manducabant in templis idolorum, et scandalizabant simpliciores fratres, qui dicebant: Nisi iste, qui majoris scientiae est quam ego, sciret aliquid numinis et deitatis esse in hoc idolo et in carnibus ei consecratis, nequaquam in idolo, id est in templo idolis consecrato residens, carnes aliosque cibos, et in vinum idolis consecratum sumeret. De hoc multa dicturus esse munda per naturam; sed invocatio illorum et consecratio qua illis consecratur, facit ea immunda.
Abbreviated transcription (Latin):
Tam caro ergo precio empti sumꝰ
ut nullo alio redimi possemus
nisi sanguine filiidii Quappi
sicut ille qui emit᷑ magis serus
debet illi aquo emit᷑. ut aliqui¬
do uicẽ reddat emptori: ita
et nos omĩ studio atq instanti
seruire debemus xp̃o: a quo en¬
ti sumus¬
us Nnusquisq frater
id ÷ fidelis. in quo uoccitus est u
crederet: in hoc ꝑmaneat
delicet sicũ uxore uocatus est
non dimittat illc̃ : Silibes ab

Expanded text:
Tam charo ergo pretio empti sumus, ut nullo alio redimi possemus, nisi sanguine Filii Dei. Quapropter sicut ille qui emitur, magis servire debet illi a quo emitur, ut aliquando vicem reddat emptori, ita et nos omni studio atque instantia servire debemus Christo a quo empti sumus. Unusquisque frater, id est fidelis, in quo vocatus est ut crederet, in hoc permaneat: videlicet si cum uxore vocatus est, non dimittat illam; si liber ab
Abbreviated transcription (Latin):
ccudestt᷑ nuptias dãpnare : sed
QtSunt eunuchi quise ccstra¬
aesuat ꝓpt̃ regnũ ccielorũ: atq
sub intulit. qui potest caꝑe capi¬
at. Consiliũ aut̃ do: subau¬
dis qđ non displicetit aliis : Tanꝗ
miscđicã c̃secutꝰ ad nõ. ut sim fidelis
subcuidis consilicitor. et idoneus
indcindis scluttirib consiliis
aulus apłs consilicitor dĩ ercit:
quia spm dĩ habebat. sicut ipse
sp̃m dĩ habet̃. id circo dicit grãm
et miscđcim consecutus sum: ut
sin fidelis consilicitor dĩ. Ideoq
cnsilium meũ ñ debeo uobis abs¬
ł xistimo ergo hoc bonũ. eẽ.¬
id÷ uirgi nitatẽ serucire : ꝓpter
instaatẽ necessitaitẽ: Instautem
siue presentẽ necessitatẽ: appel¬
lat tribulcitionẽ et cingustiã.
quã sustinent con iugati et maxi¬
me con iugcite : fastidiũ uidelic&
in concipiendo dolorẽ inpartu¬
nendo i Quo dolore: plerumq
blent mulieres mori : Curc̃ mul¬
tã ed ciborem in cilendis et ues¬
deridis filiis tristicic̃ de egro¬

Expanded text:
etur nuptias damnare, sed dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum , atque subintulit: Qui potest capere capiat . Consilium autem do quod non displiceat aliis, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis, subaudis consiliator, et idoneus in dandis salutaribus consiliis. Paulus apostolus consiliator Dei erat, quia Spiritum Dei habebat, sicut ipse Spiritum Dei habeam. Idcirco dicit: Gratiam et misericordiam consecutus sum, ut sim fidelis consiliator Dei, ideoque consilium meum non debeo vobis abscondere Existimo ergo hoc bonum essest virginitatem servare, propter instantem necessitatem: Instantem sive praesentem necessitatem appellat tribulationem et angustiam quam sustinent conjugati, et maxime conjugatae, fastidium videlicet in concipiendo, dolorem in parturiendo, quo dolore plerumque solent mulieres mori, curam multam et laborem in alendis et contuendis filiis, tristitiam de aegro
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines significint om̃s iustos integrtoa¬
temfidei habentes. & in prudentes inius¬
cos. quinq etiã fr̃sdiuitis qui torqueban¬
tur apud inferos om̃s iud ȩos in credulos :
sic septẽ milia illorum significant om̃s
qui idola ñ ad orauerunt : Septencirus
& eni numerꝰ plerisq in locis sacratus
est: et ponitur sepissime ꝓuniuersitate.
sicut inpsalmo ubidicitꝰ psalmistadño
Septies indie laudemdicum tibi: Quid
enĩ esset septies indie laudẽ dicã tibi:
ex posuit cũ dixit : B enedicũ dnm̃:
in om̃i tempore : Lohes quoq incpo¬
calipsisua. septem ȩcclus scribit:
quae generaliter ȩccłas significant.
Sicergo & in hoc tempore

Expanded text:
significant omnes justos integritatem fidei habentes, et imprudentes injustos; quinque etiam fratres divitis, qui torquebatur apud inferos: omnes Judaeos incredulos; sic septem millia illorum significant omnes qui idola non adoraverunt. Septenarius etenim numerus plerisque in locis sacratus est, et ponitur saepissime pro universitate: sicut in psalmo, ubi dicit Psalmista Domino: Septies in die laudem dicam tibi : quid enim sit septies in die laudem dicam tibi, exposuit cum dixit: Benedicam Domino in omni tempore . Joannes quoque in Apocalypsi sua , septem ecclesiis scribit, quae generaliter omnes ecclesias significant. Sic ergo et in hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
qui non cur i auerunt genuu
ante baal
Cũ esset inspelonca quae ÷ inmonte dĩ oreb
relicta sunt mihi. sedego reliqui & reser¬
uaui mihi. septemmilia uirorũ : qui ali¬
is inidolutric̃ transeuntib ñcuruauer
genua antebual: quierte ds̃ aub. et ie¬
⁊ ubelis : Quirecte uiri appellantur:
eo quod idola uiriliter spreuerint:Sep¬
tem autẽ ista milia. illorũ quiñ ad ora¬
uerunt idola: multusignificant illo¬

Expanded text:
qui non curvaverunt genua ante Baal. Cum esset in spelunca quae est in monte Oreb, Relicta sunt mihi, sed: Ego reliqui et reservavi mihi septem millia virorum qui, aliis ad idololatriam transeuntibus, non curvaverunt genua ante Baal, qui erat deus Achab et Jezabelis: qui recte viri appellantur, eo quod viriliter idola spreverint. Septem autem ista millia illorum, qui non adoraverunt idola, multa significant mill
Abbreviated transcription (Latin):
principium ponit: gram eis & pacẽ
optans quib scribit:ꝰ Grã aũt est fides.
et remissio peccatorũ: quã gratis con¬
sequimur in baptismate : Pax uero:
quare conciliamur dõ patri & angls
Potest quidãe ita intelligi. utad dm̃
patrẽ referatur quod dicit grã uous
adõ patre nr̃o. & pax ad dnm̃ ilĩn
xp̃m: quiꝑ sangunẽ passionis suis
factus est nobis pax ereconciliatio
Sed quia una ÷ patris filuq natua
melius est ut simul adutrũq ree¬
ramus & grãm etpacẽ: sicut inalis
epłis meminimus plenius gxposus
Persona uero sp̃s sc̃i. in donis sui iu¬
telligitur. uelubi uina ꝑsona quis
auditur: ibi cota trinitas incelligt
Grãs ago domieo sẽꝑ: memoriã tuedene

Expanded text:
principium ponit, gratiam eis et pacem optans quibus scribit. Gratia autem est fides et remissio peccatorum, quam gratis consequimur in baptismo. Pax vero qua reconciliamur Deo Patri et angelis. Potest quidem et ita intelligi, ut ad Deum Patrem referatur quod dicit, Gratia vobis a Deo Patre nostro, et pax ad Dominm, qui per sanguinem passionis suae factus est nobis pax et reconciliatio; sed quia una est Patris Filiique natura, melius est ut simul ad utrumque referamus et gratiam et pacem, sicut aliis Epistolis meminimus plenius exposuisse. Persona vero Spiritus sancti in donis suis intelligitur, vel ubi una persona Trinitatis auditur, ibi tota Trinitas intelligitur. Gratias ago Deo meo se
Abbreviated transcription (Latin):
uictor extiterit siue qđ ad huc
commilitaret illis inp̃dication
plures aeccłae nomine designaut
illos. ec cła siquidẽ latino uocabil
dicitur conuocatio fidelium : t
cippi sed ad philemonis referendum
esse ꝑsoñã: aꝑte pate fecit dicens quę
indomo tua ÷ õphilemon

Expanded text:
victor exstiterit, sive quod adhuc victor exstiterit, sive quod adhuc commilitaret illis in praedicatiplures erant, Ecclesiae nomine designavit illos. Ecclesia siquidem Latino vocabulo dicitur convocatio fidelium. Ut chippi, sed ad Philemonis referendum esse personam, aperte patefecit, dicens: Quae in domo tua est, o Philemon
Abbreviated transcription (Latin):
etdiligit. dĩgnusq est dilectione.
quod istł philemonisatis congruit
Ipse enim dignus erat dilectione.
idõq diligebatur ab apło : dili¬
gens & ipseꝰ apłmiA diutorem eũ
uocat. quia oꝑe p̃dicationis
conlaborabat illis. & ad manistra¬
tione facultatũ suarũ subue¬
niebat fidelib: Appia quã uocat
sororem ħmãm: religiosa femina
creditur fuisse. quã causa dignitatis
sororẽ appellat infide: non quod
reuera soror eius extiterit carne
aut etiam soror natura Inserit᷑
nomen illius medium inter duos
uiros apostolicos. inter cooꝑatorẽ
indelic& pauli philemonẽ. & com¬
militonẽ eius archipũ: ut tali
ex utraͦq latere fulta comitati
nonu deatur ordinẽ sexus habere.
sed meritii Hicaũt archipus arbi¬
trandus est cũ pͣalo & timotheo¬
rios. ꝓxp̃i nomine aliquando di¬
micas se & uictor extitisse : quaꝓpt̃
nunc com milito illorũ noncupãtur.
quod in eodẽ certamine beloꝗ

Expanded text:
et diligit, dignusque est dilectione: et diligit, dignusque est dilectione: quod isti Philemoni satis congruit. Ipse enim dignus erat dilectione, ideoque diligebatur ab Apostolo, diligens et ipse Apostolum. Adjutorem eum vocat, quia opere praedicationis collaborabat illis, et administratione facultatum suarum subveniebat fidelibus. Appia quam vocat sororem charissimam religiosa femina creditur fuisse. Quam causa dignitatis sororem appellat in fide, non quod revera soror ejus exstiterit in carne.aut etiam soror natura. Inseritur nomen illius in medium inter duos viros apostolicos, inter cooperatorem videlicet Pauli, Philemonem, et commilitonem ejus Archippum, ut tali ex utroque latere fulta comitatu, non videatur ordinem sexus habere, sed meriti. Hic autem Archippus arbitrandus est cum Paulo et Timotheorios pro Christi nomine aliquando dimicasse et victor exstitisse. Quapropter nunc commilito illorum nuncupatur, sive quod in eodem certamine belloque
Abbreviated transcription (Latin):
latro cimio aut sacrilegio . aliqua
culpa ꝓmerentur mitti incar¬
cerẽ. uiculisq astringi: qui uero
ꝓueritate fidĩ unculantur
existant sicut paulus aliiq apłi
ꝓnomuine ihũ contumeliam ꝓati
nullo modo auder& inex ꝓletũ
di mit tere neq denegare. quod miles
tanti regis rogabat i
fr̃ infide  Ponit aũt cũ nomi ne
suo nomen co ep̃i sui: ut maioris
auc toritatis eius epła esseti Potest
& aliter intelligi. quando cũq apłs
eius incircuitu eius consedentes
& si alici aliquid reuelatum eẽt
ita ponebat incorpore epłae inpote
sua uerba : recogitans quia sepe dñs
iuniore reuelat quod melius ÷: qua¬
ꝓpter. quia particeps erat illius
Aepłae : ponebat nomen eius ut suũ
Philemoni dilecto & adiutori nr̃o
& appię sorori harissimae
Ingreco non habetur
dilectus. sed diligilis: Nam di¬
lectus potest dici quidiligitur
& nondiligit: neq est dignus dilec¬
tione: Diligibilis aũt. qui  diligitus

Expanded text:
latrocinio, aut sacrilegio, aut aliqua latrocinio, aut sacrilegio, aut aliqua culpa promerentur mitti in carcerem, vinculisque astringi: qui vero pro veritate fidei vinculantur, existant, sicut Paulus aliique apospro nomine Jesu contumelias pati nullo modo auderet inexpletum dimittere neque denegare quod miles tanti regis rogabat. Efrater in fide. Ponit autem cum nomine suo nomen coepiscopi sui, ut majoris auctoritatis esset ejus Epistola. Potest et aliter intelligi: Quandocunque Apostejus discipuli consedentes, et si alicui aliquid relatum esset, ita ponebat in corpore Epistolae sua verba, recogitans quia saepe Dominus juniori revelat quod melius est. Quapropter quia particeps erat illius Epistolae, ponebat nomen illius ut suum. Philemoni dilecto et adjutori nostro, et Appiae sorori charissimae. In Graeco non habetur dilectus, sed diligibilis. Non enim dilectus potest dici qui diligitur, et non diligit, neque est dignus dilectione. Diligibilis autem qui et diligitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelica intonante
sic credidit inter ceteros uir¬
qudã nobilis nomine philemon
duna gr̃a illustratus: & bapti za
s insacro acuiuifico fonte
n : ꝓsecutus eum philemon. sed
habebat tram̃ seruu nomine onesimũ
adhuc infidelem: qui fugiens eum
suratus ÷ bona illius: Etquia dñs
illius magne potestatis erat atq
nobilitatis. timens conp̃hendi
abillo multisq cormentis affici
utpote cui non paruũ dispendiũ
intulerat Transit mare. &
aecia uenit romamilbiq reppe¬
instrictus credidit. & baptizatus
nimstrabat illi: & quia apłs p̃di
eibat seruos subditos debere esse¬
Alerius sine uoluntate dñi sui secũ
dnm̃ suũ. scribens ei familiares
teras lecarcere ꝑ eundẽ seruũ.
quatinus susciper& illum cũ affectu
uectionis: non inferens poenas ꝓ
apostolatus reticeat: quod in aliis
solite ponere consueuit : Plus ergo
fuerunt quidixerunt se eẽ apłos
tormentũ passionis Nontamen
chcipotest: qm̃ multisunt qui

Expanded text:
evangelica intonante in Asia, credidit inter caeteros quidam vir nobilis, nomine Philemon, divina gratia illustratus, et baptizatus est in sacro ac vivifico fonte.non est prosecutus eum Philemon, sed Habebat tamen servum nomine Onesimum, adhuc infidelem, qui eum fugiens, furatus est bona ejus. Et quia Dominus illius magnae potestatis erat atque nobilitatis, timens comprehendi ab illo multisque tormentis affici, ut pote cui non parvum dispendium intulerat, transiit mare, et a Graecia venit Romam; ibique repeinstructus credidit, et baptizatus ministrabat ei. Et quia Apostolus praedicabat servos dalterius sine voluntate domini sui secum dominum suum, scribens ei familiares litteras de carcere per eumdem servum, quatenus susciperet illum cum affectu dilectionis, non inferens poenas pro , et nomen apostolatus reticeat, quod in aliis solite ponere consuevit. Plus ergo vfuerunt qui dixerunt se esse aposttormentum passionis. Non tamen dici potest, quoniam multi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
popłs peculiaris. sic̃ fuit olimisrł.
Propt̃ quod: exite demedio eorũ
Hoc escias ꝓphetti p̃dixit. longe ante
captuuta tem babilonicam:. quod
apostolus ad corinthios retulit: ⁊¬
Dicit ergo ꝓphetii. & exꝑsona dei
allo quens iudeos de cãptiuita te
reuertentes. post septuaginta
annos ÷ Propt̃ hoc quici populus
meus estis: exite demedio caldeoꝵ.
& se paramini ab eis: & in mundũ
ne tetigeritis. id ÷ idolum quo
nihil ẽ inmundius. id÷ neado¬
raueritis et ego uos recipiam int¬
rep remissionus : Referamus d
corineluos. etuideamus quo modop¬
rant illi qui erediderant relinqoso
res ed iberos suos omnẽq substrt
ui adhuc in ꝑfecti erant nec porto
implere quod dñs dicit : Sius pfa¬
Ut corpore recederent ex toto ibis
qui in creduli erant in medio eͦ ũ sed
potius ut mente separarent seablls
Ex ite inquid demedio paga norũ ils
non potestis corpore. saltẽm ment et
separamini a beis uoluntate : et imu¬
dum hominẽ nolite tangere : Inma¬

Expanded text:
pulus peculiaris, sicut olim fuit Israel. Propter quod exite de medio eorum. Hoc Isaias propheta praedixit longe ante captivitatem Babylonicam quod Apostolus ad Corinthios retulit. Dicit enim propheta ex persona Dei, alloquens Judaeos de captivitate revertentes post septuaginta annos: Propter quod, quia populus meus estis, exite de medio Chaldaeorum, ut separemini ab eis, et immundum ne tetigeritis, id est idolum, quo nihil est immundius, ne adoraveritis. Et ego recipiam repromissionis. Referamus et hoc ad Corinthios, et videamus quomodo poterant illi qui crediderant relinquere uxores et liberos suos omnemque substantiam, qui adhuc imperfecti erant, nec poterant implere quod Dominus dicit: Si vis perApostolus, ut corpore recederent ex toto ab eis qui increduli adhuc erant in medio eorum, sed potius ut mente separarent se ab illis. Exite, inquit, de medio paganorum, sed si non potestis corpore, vel saltem mente: et separamini ab eis voluntate, et immundum hominem nolite tangere. Immu
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾naculũ ubi sucerdotes licite
ingrediebantur. sttitũ p̃sentis
accłue significut: ubi sunt plura
candelubra: Sc̃i uidelicet pre¬
dicutores. quisibi & aliis lucent.
uerbo & exemplis: uel etiam
ubisunt dona sp̃s scĩ quibus
fidelib corda illuminantur.:
quiꝑfidẽ in aeccła consistunt:
Est & mensa diuina uidelicet
scriptura: dequa psaal mifta dicit:
Parasti in conspec tu meo mensã:
Est & ꝓpositio panũ in mensa.
intellec tus uidelic& sacrae
scripturȩ: quo cibo reficiuntur
animȩ fidelium: Pos sumus
& ꝑpanẽ intelligere corpus &
secratur: Post uelamentum
aut̃ scđm taberna culum

Expanded text:
tabernaculum, ubi sacerdotes licite tabernaculum, ubi sacerdotes licite ingrediebantur, statum praesentis Ecclesiae significat, ubi sunt plura candelabra, sancti videlicet praedicatores, qui sibi et aliis lucent verbo et exemplis. Vel etiam ubi sunt dona Spiritus sancti, quibus fidelium corda illuminantur, qui per fidem in Ecclesia consistunt. Est et mensa Dei, videlicet Scriptura, de qua Psalmista dicit: Parasti in conspectu meo mensam. Est et propositio panum in mensa, intellectus videlicet sacrae Scripturae, quo quotidie reficiuntur animae fidelium. Possumus et panem intelligere corpus et secratur. Post velamentum autem secundum tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
telligi scã scorũ illã uidelicet
parcẽ tẽpli : quȩ uidebatur pa¬
debat ante pariet̃ẽ. ubi intrin¬
secus erat archa morsi continens
inse tabulais legis. urnã auretm.
nquccerat manna. Uirgã quoq
Aaron. quȩ fronduerat: ipscꝰ autẽ
archa: plano scemate erat factit:
ldõꝙ suꝑ ipsam. erat tabulai aurca¬
quȩ appellabatur ꝓpitiatoriũ.
eo qđ inde loqueretur dñs moysi
& scicerdotib. & suꝑ ipsam archc̃
erant duo cherubin quȩ ali s
suis obbũbrabant tabulũ ꝓpi¬
tiutorii. uersisq uultib respi¬
ciebuł in ꝓpiciatoriũ: In istud
scđm tabernaculũ. hoc ÷ inscũ
scõrũ. nemo ingredi audebat.
nisi solus pontifex semel inan
no.accepto sunginne inuasculo.
ingrediebaturꝰ intus oraturus
ꝓpopło : Decimu uidelic& die
septimi mensis. afestiuitute pas¬
chali quę dies quidẽ appellabat᷑
ꝓpitiationis: in crastinũ autem
sequebatur festiuitas tubnaculi:
spirituliter aũt. illud primũ

Expanded text:
telligi Sancta sanctorum, illam videlicet telligi Sancta sanctorum, illam videlicet partem templi quae dividebatur padebat ante parietem ubi intrinsecus erat arca Moysi, continens in se tabulas legis et urnam auream, in qua erat manna, virga quoque Aaron quae fronduerat. Ipsa autem arca plano schemate erat facta, ideoque super ipsam erat tabula aureaquae appellabatur propitiatorium, eo quod inde loqueretur Dominus Moysi et sacerdotibus, et super ipsam arcam erant duo cherubin quae alis suis obumbrabant tabulam propitiatorii, versisque vultibus respiciebant in propitiatorium, In istud secundum tabernaculum, hoc est Sancta sanctorum, nemo ingredi audebat, nisi solus pontifex semel in anno, qui accepto sanguine in vasculo ingrediebatur intus oraturus eptima decima videlicet die septimi a festivitate paschali, quae dies quidem appellabatur Propitiationis. In crastinum autem sequebatur festivitas Tabernaculorum. Spiritaliter autem ad illud primum
Abbreviated transcription (Latin):
primũ quoerant candelabra¬
sub audis m̃sei ud
ꝓꝓposcio panur dicitup soad
Non deillo taberneculo dispute
inheremo. ubi tantũ modo unum
candelcibrũ fuit: sed detem plo
qđ postea sclemon aedificcuit
inhierusalẽ. ubi fuerunt plura
candelabra : Vnde qđ dicitprimũ
non ÷ referendũ ad tẽpus. sed potius
adlocum: Diuidit enĩ illud tem¬
plũ sulomonis beatus apłs. induo
tabernacula: Etprimũ quidem
tabernaculũ appellat illã parcẽ
tẽpli ubi erant candelabra &
panes calidi ut. hinc & sex inde:
& suꝑ panes. duȩ patenȩ auree.
plenȩ ture: unh inc & altera
inde. Erantq ibi ascbbato.
usq ad sabbatũ: Erat etiã ibi
altare aureũ ubi offerebatur
incensũ timicimatis: mane &
uespere: Cũqua parte tẽpli:
conp̃hendit altare holo całtorũ
qđ erat sub diuo: ante fores
tẽpli dñi: In quod tabernaculũ
ionlicite in grediebantur scicer¬
dotes. & reliqui ministri cotidie¬
Scđ̃m aũt tabernaculũ : uult in¬

Expanded text:
in quo candelabrasubaudis mensa vel propositio panum, dicitur sancta. Non de illo tabernaculo disputatin eremo. Ubi tantummodo unum candelabrum fuit, sed de templo quod postea Salomon aedificavit in Hierusalem, ubi fuerunt plura candelabra. Unde quod dicit primum, non est referendum ad tempus, sed potius ad locum. Dividit enim illud templum Salomonis beatus Apostolus in duo tabernacula: et primum quidem tabernaculum appellat illam partem templi ubi erant candelabra et panes calidi, sex hinc, et sex inde, et super panes duae patinae aureae, plenae thure: una hinc, et altera inde, eratque ibi a sabbato usque ad sabbatum, et erat ibi altare aureum, ubi offerebatur incensum thymiamatis mane et vespere, cum qua parte templi comprehendit altare holocaustorum, quod erat sub divo ante fores templum Domini, in quod tabernaculum licite ingrediebantur quotidie sacerdotes, et reliqui ministri; secundum autem tabernaculum vult in
Abbreviated transcription (Latin):
pse eñi peccatũ nonfecit nec dolus
inuentus ÷ in ore eius hoc signi¬
latũ esse scorũ uiam. idest
hoc significante spũ sc̃o ad moysen.
nondũ uenisse xp̃m qui semel
cũ sanguine passionis suȩ ingre¬
deretur caelorũ secreta : Quasi
diceret aliis uerbis: idõ solus
pontifex cũ sanguine intrabret
semel insca sc̃orum: utdisca¬
mus quia cęleste regnũ in ac¬
cessibile erat adhuc mortalib.
plecti passione aperiret nobis
ianuam patriȩ caelestis: rese¬
rato uelo id÷ ccelo: non dũ
enĩ erat manifestata scõrum
uia ingrediendi ad patriam
cȩlestẽ siue non manifestata¬
uia intelligentiae: quici igno¬
rabant homines quid signi¬
ficarent illa misteria: nec
putemus illuc nos nonposse
ingredi quopontifex nr̃ prius
ingressus ÷: Ipse nãq dicit ad
patrẽ ÷ Pater. uolo utubi egosũ:
& iftisint mecũ: etalibi ubi

Expanded text:
non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus , hoc signilatam esse sanctorum viam, id est, hoc significante Spiritu sancto ad Moysen, nondum venisse Christum qui semel cum sanguine passionis suae ingrederetur coelorum secreta, quasi diceret aliis verbis: Ideo solus pontifex cum sanguine intrabat semel in Sancta sanctorum, ut discamus, quia coeleste regnum inaccessibile erat adhuc mortalibus,i expleta passione aperiret nobis januam patriae coelestis, reserato velo, id est coelo: nondum enim manifesta erat sanctorum via, ingrediendi in patriam coelestem; sive non manifestata intelligentia: quia ignorabant homines quid significarent illa mysteria. Nec putemus illuc nos non posse ingredi, quia pontifex noster prior ingressus est: ipse namque dicit ad Patrem: Pater, volo, ubi ego sum, et isti sin
Abbreviated transcription (Latin):
Iste : lapis quẽ uidit danihel
abscisum demonte sine manib:
hoc ÷ depopło iudȩorũ natum
sine semine uirili. & coitu mas-¬
culimi Neq ꝑ sangiunẽ hyrcho¬
rũ aut uitulorũ: sed ꝑꝓprium
sanguinẽ introiuit semel insc̃a
acterna redẽptione : Noncum
sanguine legaliũ am malium.
a quo ꝑfecte iustificatio non
poterat dari: Sed cũ sanguine
passionis suȩ introiuit mpatriã
cȩlestẽ. quo sanguine om̃s sunt
redempti ꝑ fecteq iustificati.
nontẽporali sed ȩterna redẽp¬
tione : Dehac redẽptione dr̃¬
iõ hannis: usitauit nos & fecit
redẽptionẽ plebis suȩ : Redẽptio
autẽ ad captiuos ꝑtinet. & nos cap¬
tiui eramus. Captiuati adiabolo
in primo parente nr̃o q¬

Expanded text:
Iste est lapis quem vidit Daniel Iste est lapis quem vidit Daniel abscisum de monte sine manibus, hoc est de populo Judaeorum, natum sine semine virili et coitu masculino. Neque per sanguinem hircorum aut vitulorum, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa. Non cum sanguine legalium animalium, a quo perfecte justificatio non poterat dari, sed cum sanguine passionis suae introivit in patriam coelestem: quo sanguine omnes sunt redempti perfecteque justificati, non temporali, sed aeterna redemptione: de hac redemptione dZachariam: Visitavit nos, et fecit redemptionem plebis suae. Redemptio autem ad captivos pertinet, et nos captivi eramus, captivati a diabolo, in primo parente no
Abbreviated transcription (Latin):
usus etiam cõparatiuo gradudicens.
amplius & ꝑfectius : Tabernaculũ
autẽ ꝑ quod assistit dõ patri. huma¬
nitas illius ÷ qm̃ nisihomo fieret.
nequaquã dõ patri assiftere posset
amplius ÷ tabernaiculo moysi.
cabernaculoq. scdomonis
quia illa manib carnclium¬
hominũ sunt facta. hoc uero in¬
tra uterũ uirginissine semine
uiri: totius trinitatis oꝑe effigicitũ
est : Si ue in hoc ÷ amplius & maius
illis tabernaculis. quia diuinitos
uerbi quȩ tota non potest conp̃¬
hendi intabernaculo manusticto:
in illo homine plenissime requi¬
escit. ꝑfectius siue sanctius in hoc
est illis taber naculis: quia cũ
neutrũ illorũ siue ministrantes
scĩficare ꝑfectosq facere posset.
istud uerũ cabernaiculũ ad se
accedentes & apeccatis mundare
& ꝑfectos fticere potest: Quod
dixit non manu fcietũ: exposuit
ipse dicens. id ÷ non huius creati.¬
onis cuius nossumus. quia non
fuit uirili semine concretum

Expanded text:
usus etiam comparativo gradu, dicens: Per usus etiam comparativo gradu, dicens: Per amplius et perfectius. Tabernaculum autem per quod assistit Deo Patri, humanitas illius est quoniam nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere posset. amplius est tabernaculo Moysi, tabernaculo quoque Salomonis, quia illa manibus carnaliumhominum facta sunt, hoc vero intra uterum virginis, sine semine virili, totius Trinitatis opere effigiatum est. Sive in hoc est amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non potest comprehendi tabernaculo manufacto, in illo homine plenissime requiescit. Perfectius sive sanctius in hoc est illis tabernaculis, quia cum neutrum illorum sibi ministrantes sanctificare perfectosque facere posset, istud vero tabernaculum ad se accedentes et a peccatis mundare, et perfectos facere potest. Quod dixit, non manufactum, expipse dicens: id est, non hujus creationis cujus nos sumus, quia non fuit virili semine
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculũ non manufu
id ÷ non huius creationisile¬
tifex iudȩorũ qui semel inanid
cũsanguine introibat intraueli
pas sionis sucae reserato ccelo ingres¬
sis÷ secreta patriȩ caelestis  ibi
nunc adstitit uultui dĩ patris orans
ꝯnobis: ł ontis ex autẽ bonorum
futurorũ : duob modis appellectur.i
fitura em̃ bona quȩ ipse nobis
administrauit. fuerunt uerha
ccelestia. passio illius. resurrectio.
baptismus. remissio peccatorũ. per¬
ftcitiq iustificatio. quȩ id circo
futura bona appellantur: uel
quia misteriis p̃figurata sunt:
uel etiam p̃dicta sunt indiuinis
oraculis . altiori autẽ intellectu.
&pontifex appellatur eoquod
ad patriã cęlestẽ ascendendi nobis
exhibuerit alia translatio habet.
Ap̃s adueniens pontifex futurorũ
bonorũ. nisienim aduenissec: ne¬
quaquã hȩc futura bona nobis
administras s&. neq assisteret
uultui dĩ patris ꝓnobis: Notan¬
dũq quii nondixit simpliciter
apłs illũ assistere sedꝑ tabnaculũ:

Expanded text:
tabernaculum non manufactum, id est non hujus creationis. Pontifex Judaeorum qui semel in anno cum sanguine introibat intra velupassionis suae reserato coelo ingressus est secreta patriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus modis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, baptismus, remissio peccatorum, perfectaque justificatio, quae idcirco futura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in divinis oraculis. Altiori autem intellectu fet pontifex appellatur, eo quod ad patriam coelestem ascendendo nobis exhibuerit. Alia translatio habet, Christus adveniens pontifex futurorum bonorum. Nisi enim advenisset, nequaquam haec futura bona nobis administrasset, neque assisteret vultui Dei Patris pro nobis. Notandumque quia non dixit simpliciter Apostolus illum assistere, sed per tabernaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnunt fonte salucitoris
ablui q Namquod ꝓpħa dicit.
lauaamini mundi estote. & mun¬
damini quifertis uasci dñi. illi
solũmodo carnaliter intellige¬
bant: Cumpotius delauatione
baptismatis xp̃i & munditia oꝑũ
dictũsit:̃ Ista omĩi inposita erant
usq ad tẽpus correctionis: hoc :¬
usq ad tẽpus dominicia uentus
Postea uero inmutatasunt axp̃o
in melius: quia dũcarnaliter ob¬
seruaibantur. munditiam corpori¬
adimplebant :̃ Diu uero spiritau
cȩperunt obseruari munditian
animȩ pariter sccieperunt oꝑai¬

Expanded text:
contemnunt fonte Salvatoris contemnunt fonte Salvatoris ablui; nam quod Propheta dicit: Lavamini, mundi estote, et mundamini qui fertis vasa Domini, illi solummodo carnaliter intelligebant: cum potius de lavatione baptismatis Christi et munditia operum dictum sit. Ista omnia imposita erant usque ad tempus correctionis, hoc est ad tempus dominici adventus: postea vero immutata sunt a Christo in melius; quia dum carnaliter observaadimplebant; dum vero spiritaliter coeperunt observari, munditiam animae pariter coeperunt o