comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba illa nou̾am et seiis tro¬
rib ac penis ut nossem ĩstaba¬
tur uehement̾ mͥ. siã ec latĩa
aliqñ infans utiq nlła nou̾ã.
Et cum adu̾tendo didici sñ ullo
metu atq cruciatu ĩt̾ ⁊̃ blandĩ¬
m̃ta nut̾cũ et ioca arridẽciũ et
leticias alludenciũ didici uͦ illa
sñ penali on̾e urgenciũ cũ me
urgent᷑et cormeũ ad piẽda cõ¬
cepta sua et qua ñ ess nͥ aliqͣ
u̾ba didicissem ñ adocẽtib s a
loꝙ̃tib inquoꝵ et ego aurib
ꝑturiebam quicꝙͥ senciebã / hu-¬
ic satis elucet maiorem hr̃e uĩ
ad discendam istã lib̾ã curiosita¬
tem ꝙͣ meticłosã ncc̃itatẽ. S illiꝰ
fluxum ħ restͥngit legib tuis
deus legib tuis a magrõꝵ fe¬
rulis usq ad temptatõnes mar¬
tirum ualẽtib legib tuis inis¬
cere salubres amaritudines
reuocantes nos adte dñe a io¬
ꝯditate pestif᷑a qͣ recessamꝰ a
te¶ Exaudi dñe dep̃cacõnẽ me¬
ã lie deficiat aĩa mea sub disci¬

Expanded text:
ba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a inditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, Domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub disci
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ xp̃rtui d̾i ⁊ dñi mei fla¬
gitaui a pietate matͥs mee. et
bata mat̾ carnis mee qm̃ et sẽ¬
pit̾nam salãm meã carnis ꝑ¬
turiebat corde casto ĩ fide tua
iam curaret festimabũda ut sa¬
cramẽta salutarib ĩitiarer. et
abluerer te dñe iħu ꝯfitẽs ĩ
eẽm dilata ẽ itaq m̃datõ mã
qͣi ncc̃e eẽt ut ad huc sordida
credebãt et illa et om̃is domͦ
nͥ p̃r solus qui tñ ñ euicit ĩme
uisus matͥne pietatis qͦ minꝰ¬
nam illa satagebat. ut tu mͥ
hoc adiuuabas eam ut suꝑa¬
ret uirũ cui młior ẜiuebat.
qr et ĩ ħ t̾ utiq id iubẽti ser¬
iuebat. Rogo te d̾s m̃s uellẽ
scĩre situ ⁊̃ uelles qͦ ꝯsilio dila¬
tus sum. ne tũc baptirarer. utͣ
bono mõ tͥ qͣi laxata sĩt lora
pͤcãdi an ñlaxata sĩt ũde gͦ ⁊̃¬
nũc de aliis atq aliis sonat
undiq ĩ aurib ñris sine illũ
faciat ꝙ uult ũ dũ enĩ bapti¬
zatꝰ ẽ. et cum in salute cor̾s ñ

Expanded text:
ti tui, dei et domini mei, flagitaui a pietate matris meae etbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam carius parturibat corde casto in fide tua, iam curaret festinabunda, ut sacramentis salutaribus initiarer et abluerer, te, domine Iesu, confitens in em. dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset, ut adhuc sordidarcredebam et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominnam illa satagebat, ut tu mihi hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatus sum, ne tunc baptizarer, utrum bono meo mihi quasi laxata sint lora peccandi an non laxata sint. unde nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris, Sine illum, faciat quod vult; nondum enim baptizatus est: et tamen in salute corporis non
Abbreviated transcription (Latin):
paruo affectu. ne in scola ua¬
pularẽ. ⁊ cũ me  exandiebas cx
non erat ad insipientiã iͥ ri¬
debantur a maiorib hoĩb pla
michi accidere mali aliqͥ nicħ
fectu tibi coħ̾ens et ne in ꝙͣ qͥs¬
ita sit affectus grandit᷑. ut e¬
culeos et ungłas atq hꝰce mo¬
di uarsa torm̃ta ꝓ quib effu¬
giendis tibi ꝑ uniu̾sas t̾rag
cum timore magno supplica᷑.
ita paruiꝰ extimet irridẽs eos
qui ħ acc̾bissime formidant.
menta tinib pu̾i a magrĩs
affligebam᷑ nõ .n. aut muiꝰ
ea metuebamꝰ aut minꝰ tede
cogitado de lictis ꝙͣ exigebatur
a nob̾/ nõ enĩ deerat dũe me¬
moria uł ĩgeniũ fi nos hẽre
uoliusti ꝑ illa etate satis. S de
lectabat lud̾e ⁊ inditabat᷑ ĩ nos
ab eis qui talia utiq agebãt
S maioꝵ nuge negocia uocabã¬
tur pu̾oꝵ aut talia cũ sĩt pu¬
niũt᷑ a maiorib ⁊ nemo miẜ

Expanded text:
paruo affectu, ne in schola uaparuo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus mihi accidere mali nihil uolebfectu tibi cohaerens, estne, inqita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, menta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sedlectabat ludere: et vindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. Sed majorum nugae negotia vocantur; puerorum autem talia cum sint, puniuntur a majoribus: et nemo m
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ssus sum pẽdens ex pẽtum
auctoritate nutuq. nãq ma
exꝑtus sũ etludificatõnes qñ¬
quid̃ recte mͥ uiu̾e pu̾o id ꝓpo¬
neba᷑ obtemꝑare mouẽtib
ut in ħ scło florerẽ et excellerẽ
linguosis artib ad honorem
hoĩm. et falsas dicias famu¬
lantib. Inde instolam datus
sum ut disc̾enilitteras ĩqͥb
quid utilitatis eẽt ignorabã
miseriet tñ sĩ segnis ĩdis cen¬
do eẽmuapulabam lauda¬
bat᷑ emĩ ħ amaiorib et mł¬
ti añ nos uritã istã agẽtes p̾¬
struxerũt erũpnosas uias ꝑ
qiuas tnͣsire cogebam᷑ młtipb¬
cato labore et dolore filus aiã.
tes te et didicimꝰ ab eis sẽcien¬
tes te ut pot̾amꝰ ẽẽ magnũ
aliq̃ qui posses ⁊̃ ñ appens
sñsib nr̃is exandire nos et
ib̾uenire nob̾ / nã puer repi
rogare te auxlliũ et refu¬
gium meũ. et ĩ tuã ĩuocatiõ¬
nem rumpebam nodos lĩgue
mee. et rogabam te ꝑuus nõ

Expanded text:
gressus sum pendens ex parentum gressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum expertus sum et ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. tes te et didicimus ab eis, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non
Abbreviated transcription (Latin):
iam puer loqñs erã. et mem̃
ħ et unde loqui didic̾am ptꝰ
adu̾tii non .n. docebãt me ma¬
iores hoĩes prebentes mͥ u̾ba
certo aliquo ordine doctͥne sic̃
paulo ptꝰ lrãs. S ego ip̃e m̃te
ꝙͣ dedisti mͥ deꝰ meꝰ cũ gemitib
et uotib uariis ⁊ uaruis mẽ¬
broꝵ motib edere uellẽ sẽsa
cordis mei. ut uolũtati par̾et᷑.
nͨ ualerem que uoleba̾m oĩa.
nͨ quib uolebam om̃ib pẽsa¬
bam memoria cũ ip̃i appella
uellent ostendere/ haũt eos
culoꝵ. cet̾oꝵ q m̃broꝵ actu et
sonitu uoris indicante affec¬
tionem annui inpetẽdis ha¬
bendis rei sciendis fugandis¬
uereb. Ita u̾ba inuariis sñiis
locis suis poĩta et trebro audi¬
ta quaꝵ rez signa eẽnt pau¬
latim colligebam ineas q iam
uoluntates edomito ĩ eis
signis hore ꝑ ħ annũciabã.
Si cum huis int̾ quos erai
uolũtatũ enũciadaꝵ signa ꝯ¬
municaui et uite hũane pro¬
cellosam societatem alciꝰ in¬

Expanded text:
iam puer loquens eram. et memini iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabuellent ostendere. hoc autem eos culorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmunicaui et uitae humanae procellosam societatem altius in
Abbreviated transcription (Latin):
tam infanti et cor̃ ꝙ ita ut ui¬
demus instruxisti sensib ꝯpe¬
gisti m̃bris. figura de corasti.
ꝑ q̃ eiꝰ uniu̾sitate atq ĩcolumi¬
tate om̃s conatus aiãntis in¬
sinuasti. Iubes me laudare te
cisses q̃ nemo alius põt facͥe
mosisisme qͥz formas oĩa. et
lege tua ordinas oĩa hãc gͦ
etatẽ dñe ꝙͣ me uxisse nõ
memĩ de qua alus cdidi et ꝙͣ
me egisse ex aliis infãtib co¬
tura sit piget me anum̾are
huic uite mee qͣ ego uiuo in
ħ scło qnͣtũ enĩ attin ad obliui¬
oĩs mee tenebras par illi ẽ qͣ ui¬
xi ĩmatͥs utͥo. Ꝙ sĩ ⁊ ĩiquitate
ꝯceptꝰ sum et inpcc̃is mater
mea me ĩ ut̾o aluit. ubioro
ubi aũt qũinnocẽs fui. set
ecce omitto illd̾ tp̃c et quid mͥ
iã cũ eo ẽ cꝰ nlła uestigia reco¬
losnõne aibĩfancia huc ꝑgẽs
ueni ĩpu̾iciam. uł poti ip̃a ĩ
me uenit et sustessit sfãcie
nec discessit illa quo em̃abĩ¬
it et tñ iam non erat. Nõ enĩ
eram infans qui ñ farer set

Expanded text:
tam infanti et ; corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate omnes conatus animantis insinuasti, iubes me laudare te cisses, quae nemo alius potest facere mosissime, qui formas omnia et lege tua ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, qua me uixisse non memini, de qua aliis credidi et quam me egisse ex aliis infantibus cotura sit, piget me adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et in iniquitate conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit, ubi, oro ubi aut quando innocens fui? sed ecce omitto illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ordiuator dñe d̾s m̃s pꝰcabã faci¬
ẽdo ꝯtra precepta ꝑentũ et ma¬
grõꝵ illoꝵ/ pot̾am .n. post ea
bñ utilitt̾is quas uolebãt ut
discͥem quoq aĩo illi mei nõ
enĩ meliora eligens ĩ obediẽs
eram. s a more ludẽdi amãs
iñ cͥtamĩb suꝑbas uictorias ⁊
scalpsi aures meas falsis fabel¬
lis. quo prurirẽt ardẽcius ead̾
curiositate mag̾ mag̃q ꝑo
tacula ludosq maioꝵ. Quos
tñ qui edũt ea digͥtate p̾dc̃i
ex cellunt. ut ħ pene om̃s op¬
tent ꝑuulis suis quos cũ cedi
libẽter pacĩit᷑. si spectatulis
ĩpediãtur abstudio qͦ eos ad
calia edenda cupiũt ꝑueĩre. ui¬
de ista dñe misericordit̾ et lib̾a
nos iã ĩuocantes tellib̾a ⁊̃ eos
qͥ ñdũ te ĩuocãt ut ĩuocẽt te
et lib̾es eossaudieram enĩ ego
adhlic puer de uita et̾na ꝓmis¬
sa nob̾ ꝑhĩlitatẽ dñi dei nr̃i des¬
cendẽtis ad sr̃biã nr̃am ⁊ signa¬
bar iã signo trucis eius et ꝯdi¬

Expanded text:
e deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis magisque tacula, ludos maiorum; quos en qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia edenda cupiunt peruenire. uide ista, domine, misericorditer et libera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna promissa nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condi
Abbreviated transcription (Latin):
approbat qͥsꝙͣ bonꝰ reꝵ arbit̾ ua¬
pulasse me qr ludebam pila pu¬
er et in eo ludo impediebar qͦ¬
minꝰ celit̾ disc̾em litͥas quib
maior de formius lauda̾rẽ aut
aliud faciebat id̾ ip̃e aqͦ uapu¬
labã quisi inaliqua q̃stimitu¬
la a ꝯdoctore suo iuctus ess
mag̃ bile atq inuidia torã¬
batur qͣ ego cũ ĩ cͥtamine pile

Expanded text:
adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in certamine p
Abbreviated transcription (Latin):
de ridebor atq rep̃hẽdat uistissse
Tũc gͦ rep̃hẽdenda faciebã s qr
rep̃hendẽtem intlłig̾e ñ pot̾am
nͨ mos reprehedendi me nͨ rõ
sinebat Inã extirpamꝰ et eicimꝰ
ista crescẽtes. nͨ uidi ꝙ̃ ꝙͣ sciẽtẽ
an ꝓ cp̃r ⁊̃ illa bona erãt flẽdo
pete ⁊̃ qdi noxie daret᷑ indigna¬
ri acrit̾ ñ sbiͤtis hoĩb lib̾is et
maiorib hiisq a quib gerutꝰ ẽ
multis q p̾t̾ea prudẽciorib nõ
ad imitũ uolũtatis obtẽꝑãtib
diretur ita ĩ becillitas m̃broꝵ ĩ¬
uidi ego ⁊ exꝑt̾ sũ zelãtẽ ꝑuu¬
lum ñdũ loq̃bat᷑ et ĩtuebat᷑ ꝑal¬
lidꝰ amaro aspͤtu collataneũ su¬
ũ quis ħ ignorat. Ex piare se dĩ¬
cũt ista matͤs atq nut̾tes nescio
quib remediis nͥ uͦ et istaͥ no¬
cencia est infonte lactis ub̾cimi
egentissim̃ et illo adhuc uno
alim̃to uitã ducẽtẽ ꝯsortẽ nõ
pati s blãde tołant᷑ ħ uõ q¬

Expanded text:
deridebor atque reprehendar justissime. Tunc ergo reprehendenda faciebam: sed quia reprehendentem intelligere non poteram; nec mos reprehendi me, nec ratio sinebat. Nam exstirpamus et ejicimus ista crescentes. Nec vidi quemquam scientem, am illa bona erant, flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non subjectis hominibus, liberis et majoribus, hisque a quibus genitus est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum voluntatis obtemperantibus; diretur? Ita imbecillitas membrorum inVidi ego et expertus sum zelantem parvulum: nondum loquebatur, et intuebatur pallidus amaro aspectu collactaneum suum. Quis hoc ignorat? Expiare se dicunt ista matres atque nutrices nescio quibus remediis. Nisi vero et ista innocentia est, in fonte lactis ubertim egentissimum, et illo adhuc uno alimento vitam ducentem, consortem non pati. Sed blande tolerantur
Abbreviated transcription (Latin):
ne de ip̃a sb̾a dei sed ex n ͦ cũc¬
ta fc̃a sunt qr non sint aͥd
ip̃m ꝙ deus ⁊ in est q̃dam
mutabilitas oĩb sũ mane¬
ant sicut et̾na domus dei si¬
ne in miͣtẽtur sicut auima
hominis ⁊ corꝰ cõmunẽ oĩm
bilem unde fieret celum et
t̾ram. id est inuisibilis at
uisibilis iam utraq forͣta
c̾atura. hus nominib enũ¬
ciatam quib appłaretur t̾ra
iniusibilis et in ꝯposita in
atͣit qualitatem forme te¬
nebre aũt suꝑ abissum spi¬
ritualis mat̾ies aũ cohibici¬
onẽ quasi fluentis in mode¬
rõnis ⁊ añ illuminationẽ
sapiencie. est adhuc ꝙꝑ dicat
si quis alius uelit non scilz
iam ꝑfcãs atq formatas ĩ¬
uisibiles uisibiles q nat᷑as
celi et t̾re nomine significa¬
ri c̃ legigit᷑ in principio fent
deus celum et terram. sed

Expanded text:
n de ipsa substantia dei, sed ex nihilo cuncta facta sunt, quia non sunt id ipsum, quod deus, et inest quaedam mutabilitas omnibus, siue maneant, sicut aeterna domus dei, siue mutentur, sicut anima hominis et corpus, communebilem, unde fieret caelum et terra, id est inuisibilis atque uisibilis iam utraque formata creatura, his nominibus enuntiatam, quibus appellaretur terra inuisibilis et inconposita et ante qualitatem formae, tenebrae autem super abyssum spiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae? Est adhuc quod dicat, si quis alius uelit, non scilicet iam perfectas atque formatas inuisibiles uisibilesque naturas caeli et terrae nomine significari, cum legitur: in principio fecit deus caelum et terram, s
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est. quid iꝰ est noĩe
auĩt celi et t̾re totũ istũ uri¬
sibilẽ mũdũ pͥus uniu̾sałr
et breuit̾ sigͣre uoluit ut
post ea dige̾ret dierum e¬
num̾atione quasi articula¬
tim uniu̾sa que scõ spũi pla¬
cuit sĩc enunciare tales
criuppe homines erant ru¬
dis ille atq carnialis ppłs cui
loquebatur ut ei opera d̾i
nisi sola uisibilia ꝯmẽdanda
iudicaret. t̾ram u̾o inuisi¬
bilem ⁊ inꝯpoĩtã tenebrosã¬
q̃ abissum. unde ꝯseqũtur¬
ostenditur ꝑ illos dies fcã
atq disposita esse ciuicta ista
uisibilia que nota sunt oĩb
eaud̃ informuitatẽ ꝯfusionẽ¬
q̃ mat̾ie celi et terre nomine
prius insinuatam ꝙy ex ea
mundus iste iisibił cum oĩb
naturis que in eo manifes¬
tissime apparent qui celi
et t̾re nomine sepe appella¬
ri sol editus atq ꝑfettus ẽ.
quis si dicat ⁊ alius celum
et t̾ram quidã inuisi ᷝ ͤuisi ͥ ẽ¬
qnaturam non indecẽt̾ ap¬
pellatam at ꝑħ uniu̾sã c̾a¬

Expanded text:
st? "nomine" aiunt "caeli et terrae totum istum uisibilem mundum prius uniuersaliter et breuiter significare noluit, ut postea digereret dierum enumeratione quasi articulatim uniuersa, quae sancto spiritui placuit sic enuntiare. tales quippe homines erant rudis ille atque carnalis populus, cui loquebatur, ut eis opera dei non nisi sola uisibilia commendanda iudicaret." terram uero inuisibilem et incompositam tenebrosamque abyssum, unde consequostenditur per illos dies facta atque disposita esse cuncta ista visibilia quae nota sunt omnibueamdem informitatem, confusionemque materiae, coeli et terrae nomine prius insinuatam, quod ex ea mundus iste visibilis cum omnibus naturis quae in eo manifestissime apparent, qui coeli et terrae nomine saepe appellari solet, conditus atque perfectus est? quid? si dicat et alius caelum et terram quidem inuisibilem uisibilemque naturam non indecenter appellatam ac per hoc uniuersam crea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deus nr̃ misereatur nr̃i
ut łime legeutam᷑ p̾cepti
fine pura caritate. ac ꝑ hoc¬
siquis querit ex me quid hoꝵ
moyses cuiꝰ ille famulus sen¬
serit nõ st̃ huiꝰ modi sermones
ꝯfessionũ meaꝵ si tibi nõ ꝯfi¬
teor nescio et scio tũ illas u̾as
ẽe sentẽtias exceptis carnalib
et pauca copiose s om̃es ꝙ in
eis u̾bis u̾a c̾uere ac dic̾e fateor
diligamꝰ nos inuitẽ ꝑit̾ q dili¬
tatis si nõuana sed ipãm sitimꝰ
eũdẽ q famulũ tuũ scͥpture
huiꝰ dispensatorẽ spũ plenũ ita
honoremus ut ħ eñ te reuelã¬
te cũ ħ scrib̾et attendisse t᷑ẜ ego¬
maxiͦ et luce u̾itatis et̾ fruge
utilitatis excellit. Ita cũ alnĩs
me arbitror dic̾e̾t᷑ nõ utͣ qͣs po¬
uni aᵈ uerũ quis ꝑiam ĩ hiis
ꝓnũtio si adculmen auctori¬
tatis aliquid scrib̾em sit mal¬
lem scrib̾e ut quod u̾i quisq
de hiis reb caꝑe posset mea

Expanded text:
et deus noster misereatur nostri, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibuset pauca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque dilitatis, si non uana, sed ipsam sitimus, eundemqhuius dispensatorem, spiritu tuo plenum ita honoremus, ut hoc eum te revelante, cum haec scriberet, attendisse crmaxime et luce veritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dme arbitror dicere, cur non utrumque poaliud uerum quispiam in his pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset mea
Abbreviated transcription (Latin):
cumq sonuerit p̾t̾it nec ex
sono suo u̾titur qr sonus eius
mat̾ies eius est. Ido quippe
formatur ut tantus sit ⁊ iõ
sicut dicebam prior mat̾ies
sonandi ꝙͣ forͣ cantandi nõ
est cantandi artifex. sedcan¬
tanti anime sbiacet ex corꝑe
de quo cautũ faciat. nec tpre
sonuos ꝙͣ cantus qñqͥdẽ cãtꝰ
est noirtantũ sonus u̾m ⁊̃
spetiosus sonus sed pocior ẽ
origine qr non cantus fortꝰ
ut sonus fit. sed sonus forͣt᷑
ut ꝙͣtus sit. hoc exͦ q̃ pot̃ in¬
telligat mat̾iam rr̾ pͥmo fc̃ã
et applłatum celum et t̾ram
qr inde fc̃a sunt celum et t̾
ra nec tp̃re primo fcãm qr
forme rerum exerunt tpreͣ
intemprĩb simul aĩadu̾tit᷑
nec tamen de illa narrari aͥd
sit cum pendatur exc̾rior
qr ꝓfc̃o meliora suñt for̃ta
qmͣ infortimia et p̾ceditur
et̾mtate c̾atoris ut eẽt de ni¬
chilo unde aliquid fieret ĩ
hac diu̾sitate sñiaꝵ ueraꝵ¬
ꝯcordiam ꝑiat pp̃a u̾itas.

Expanded text:
cumque sonuerit, praeterit, nec ex cumque sonuerit, praeterit, nec ex sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: none enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec temposonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus. sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, qrra, nec tempore primo factam, quia formae rerum exserunt tempora, in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliqsit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum ueracordiam pariat ipsa ueritas,
Abbreviated transcription (Latin):
surdus si ingdo ẽ ydoneus
nitate sicut deus oĩa tẽpr̃e
sicut flos fructum. electione
sicut fructus florem origine
sicut sonus tantũ. In hiis
moraui difficilłme intelligũ¬
tur duo media facilume namq¬
que rara uisio ẽ et nimis ar
tem ac ꝑ ħ priorem quis de ĩde
sic acutum c̾nat aĩo ut sine
labore magno discͥnere uale¬
at qũo sit prior sonus ꝙͣ tan¬
tus. Id̾o qr cantus ẽ foͣrtus sonꝰ
et ẽẽ utiq aliquid non fortũ
potest formari aut ꝙ nõ est
non potest sic est priormat̾ies
interuallo tpr̃is neq enĩ pri¬
orem temꝑe sonos edimꝰ ĩ for¬
mes sine cantu. et eos post̾io
retp̃r̃e ⁊ s informã cantici co¬
apramus aͥ ut fugimꝰ sicut lĩ¬
gua quib aicha uł argẽtum
quo nascłm fabricatur tales
formas rerum q fuerit ex
eis. at incantu. non ita est cũ
enim caritant ur auditur so¬
nus eius nec prius infornuit̾
sonat et denide formatur in
cantũ. quid enim primo ut¬

Expanded text:
surdus, si modo est idoneus surdus, si modo est idoneus nitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his moraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardtem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo ut
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝯsũmaretur intelligibił
sensibilis q̃ c̾atura alius tm̃
unde sensibił moles ista tor¬
porea sim. gr̃ãdii ꝯtinens
ꝑspituas ꝓmptas qnaturas
nec illi ullo modo qui iam
dispositas digestas q c̾aturas
celum et t̾ram uocari hoc lo¬
quo credunt sed aliud inuisi¬
bilem atq iusibilem alius
solem inuisibilem in qualu¬
minosum celum suspicimꝰ
et t̾rã caliginosam q̃q ĩ eis
sunt. at ille qui non ałr acci¬
pit inpriñcipio fecit qmͣ si
dic̾et primo fecit non hab
qño ueraciter intelligat ce¬
lum et t̾ram nͥ mat̾iam celi
et t̾re ĩre intelligat uidelic
uniu̾se idẽ intelligibilis cor¬
ꝑalis q creature.Si enim iã
Formatum uelit uniu̾sam
recte ab eo queri ot̾it. si ħ
primo fecit deris nuid tic̾it
de inceps et post uniu̾sita¬
tem non mug niet at per
hoc audiet in uitus qũo il¬
lud primo su pꝰt ea nicħ. Cũ
u̾o dixit prigno in formẽ de¬
inde formatum non est ab¬

Expanded text:
de consummaretur intellegibilis de consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est ab
Abbreviated transcription (Latin):
tuam recurrens inte uñ ꝑ
captu ordinato qnͣtum cmip
rͣr in suo gn̾̃e datum est. ẽt
fierent oĩa bona ualde siue
manearit cirta te siue gra¬
datim remociori distancia
ꝑ temꝑa. et loca pultras
narraciones fatiant aut pa¬
ciantur uident ħ et gaudẽt
sulucem u̾itatis tue qnͣtu¬
picit sapĩam principiũ qr et
lotiuitur ip̃a nob̾ alius itidẽ
intendit meadem u̾ba et
principium intelligit exor¬
dium rerumconditarũ et
sic accipit. In pͥncipio fecit.
ac si diceretur primo fecit
atq in eis qui intelligunt
inprincipio ꝙ insapĩa fecis¬
ti celum et terram aliĩs eoꝵ
ip̃m celum et t̾ram creabi¬
lem mat̾iam celi et t̾re sic
ẽẽ credit cognoĩatam aliis
iamr formatas distinitas que
naturas alius ura forͣtam¬
celi riomine aliam informẽ
corͣlis mat̾ie t̾re nomine qͥ
aũt intelliga̾nt in noĩbus
celi et t̾re adhuc informem
mat̾iam dequa formaretur
celum et t̾ra nec ip̃i uno mͦ
id intelligunt. Sed alius ũ¬

Expanded text:
tuam recurrens in te unum tuam recurrens in te unum captu ordinato, quantum cuique rerum suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te, siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantupicit sapientiam principium, quia et loquitur ipsa nobis. alius itidem intendit in eadem uerba et principium intellegit exordium rerum conditarum et sic accipit: in principio fecit, ac si diceretur: primo fecit. atque in eis, qui intellegunt in principio, quod in sapientia fecit caelum et terram, alius eorum ipsum caelum et terram, creabilem materiam caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, un
Abbreviated transcription (Latin):
isteret. et si quid forte aluid
hoc modo exfamiliaritate car¬
humilimo gn̾e u̾boꝵ tãqmͣ
mat̾no simi eoꝵ gestatur
infirmnitas salubriter edifi¬
catur fides qua c̾tum habe¬
ant et teneant fecisse deũ
omnes naturas quas eorũ
sensus mirabili u̾itate cir
tritorias curas suꝑbasse ĩ¬
betillitate extenderit hen
cadet misere ⁊ domine deus
miserere ne ĩplumẽ pullũ
ꝯcultent qui transeunt mã
ponat inuido ut uiuat do¬
frutecta sunt uident in eis
latentes fructus et uolitãt
letantes et garrunt scru¬
tantes et carpũt eos. uidẽt
enim cum hec u̾ba legunt
uł audiunt tua deus et̾na¬
et stabili ꝑmansiorie cũcta
p̾t̾ita et futura tempora
suꝑari nec tamen quidꝙͣ
fec̾is cusus uoluntas qr id
est t tu nullo modomruta
ta uł que autea non frass
exorta uoluuitate fecisti oĩa
non dete similitudinẽ tuã
formam oim. S de rrichilo
dissimilitudinẽ in formẽ q̃
formaretur. ꝑ similitudiẽm

Expanded text:
isteret, et si quid forte aliud isteret, et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carhumillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate citritorias cunas superba inbeccillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere, ne inplumem pullum conculcent qui transeunt uiam, reponat in nido, ut uiuat, dofrutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos. uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam feceris, cuius uoluntas, quia id est quta uel quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda de ẽẽt. sicut .n.
fons in paruo loco ub̾ior est
plurib qr riuis in ampliora
spacia fluxum ministrat ꝙͣ
quilib eoꝵ riuoꝵ qui per
multa locoꝵ abeodem fonte
deducitur. ita narrationi dis¬
pensatoris tui sermocinato¬
ris płib ꝓfutura ꝑuo sermo¬
nis modulo stacet fluẽta li¬
tiuide u̾itatis nude sͥ tuisq
u̾um ꝙ de hiis rebus potest
hic illud ille illud ꝑ longiores
loquelarum an fractus tra¬
hat alii .n. cum heo u̾ba le¬
gunt uł audiunt cogitant
deuni quasi hominemaut
quasi aliꝙ̃ molem in mẽsam
p̃dictam pͭate nouo quod̾ et
repentino placito extra se
ip̃am tanqmͣ locis distantib
fecisse celum et t̾ram duo
magna corͣ supra ⁊ infra qͥb
omnia ꝯtinerentur. ⁊ cum
audiunt. dixit deus fiat illd̾
⁊ fcm̃ est illud cogitant u̾ba
cepta et finita sonancia tẽ¬
porib atq transeuncia pꝰt
quorum transitum statim
exist̾et ꝙ uissum est ut ex¬

Expanded text:
intellegenda deesset. Sicut enim intellegenda deesset. Sicut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum ministrat quam quilibet eorum riuorum, qui per multa locorum ab eodem fonte deducitur, ita narratio dispensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum, quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole inmensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsam tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur, et cum audiunt: dixit deus: fiat illud, et factum est illud, cogitant uerba coepta et finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existeret quod iussum est ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligam ꝓximũ meũ si¬
cut me ipm̃n non possum mi¬
nus credere de moyse fidelissi¬
mo famulo tuo ꝙͣ michi op¬
tarem ac de si derarem abste
dari mun̾is sũ tempore ullo
natus eẽm quo ille eoq loco
me ꝯstituisses. ut ꝑseruitu¬
tem cordis ac lingue mee lr̃e
ille dispensarentur q̃ cũto
post essent omib gentib ꝓ¬
future ⁊ ꝑ uniu̾sumorbem
tanto auctoritatis culm̃ie
omniũ falsarũ suꝑbaꝵ que
doctrinarum u̾ba suꝑature
uellem auippe si turic ego
eẽm moyses ex eadem nãq
massa omes uenimus et qͥd
est homo nisĩ ꝙ memor es
eis. uellem gͦ si turic ego
gẽm ꝙ ille ⁊ michi abste ge¬
neseos liber scribendus in a¬
nĩg̾etur talemimichi elo¬
quendi facultatem dari et
eum texendi sermonis mod̾
tusarent ⁊ illi qui iampos¬
sunt in ꝙͣl ueram sentẽciã
cogitando uenissent eam ñ
p̃termissam in pantis u̾bis
lius aliam uidisset inluce n̾¬
itatis nec ip̃a in eisdem u̾bis

Expanded text:
ut diligam proximum meum siut diligam proximum meum sicut me ipsum, non possum minus credere de Moyse fidelissimo famulo tuo, quam mihi optarem ac desiderarem abs te dari muneris, si tempore illo natus essem quo ille eoque loci me constituisses, ut per seruitutem cordis ac linguae meae litterae illae dispensarentur, quae tanto post essent omnibus gentibus profuturae et per uniuersum orbem tanto auctoritatis culmine omnium falsarum superbarumque doctrinarum uerba superaturae. uellem quippe, si tunc ego essem Moyses — ex eadem namque massa omnes uenimus; et quid esthomo, nisi quia memor es eius? — uellem ergo, si tunc ego essem quod ille et mihi abs te Geneseos liber scribendus adiungeretur, talem mihi eloquendi facultatem dari et eum texendi sermonis modumcusarent et illi, qui hoc iam possunt, in quamlibet ueram sententiam cogitando uenissent, eam non praetermissam in paucis uerbis lius aliam uidisset in luce ueritatis, nec ipsa in eisdem uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
hiis u̾bis moyses eg̾gius
domesticus fidei tue in tel¬
leg̾e lectorem auditorem¬
qne uolu̾it. In illo pͥmo ge¬
nere discedant a me om̃es
qui ea que fła sunt seire se
arbitrantur. in hoc item
alt̾o discedant ame om̃es
qui eã que fła sunt moꝑ¬
sẽ dixisse arbitiat᷑. Coniũ¬
gatur aũt illis domine ĩ te
ipõs p̃p que duo p̾cepta cari¬
tatis sensisse moysen quid qͥd
i illis libris sensit uisi credi¬
derimus mendacem faciemꝰ
dnm̃ cũ de animo ꝯserui ałr
cimͣ ille docuit opinamur.
Iam uide qnͣi stultum sit in
te̾nta copia uerissimarũ sẽ¬
tenciarum que de illis u̾bis
erui possunt ten̾e affirma¬
re cim earum moyses potissi¬
mum senserit et ꝑuiciosis
ꝯtencionib ip̃am offendere
caritatem. pp̃ qmͣ dixit omĩa
cuius dcã conamur exponere.
⁊ tñ ego deus meus celsitudo
humilitatis mee.⁊ requies
laboris mei quiaudis ꝯfessi¬
ones meas et dimittis pecca¬
ta mea qm̃ tu michi p̃cipis

Expanded text:
his uerbis Moyses, egregius his uerbis Moyses, egregius domesticus fidei tuae, intellegere lectorem auditoremque uoluerit. in illo primo genere discedant a me omnes, qui ea, quae falsa sunt, se scire arbitrantur. in hoc item altero discedant a me omnes, qui ea quae falsa sunt Moysen dixisse arbitrantur. coniungar autem illis, domipsos. propter duo praecepta caritatis sensisse Mosen quidquid in illis libris sensit nisi crediderimus, . mendacem faciemus dominum, cum de animo conserui aliter quam ille docuit opinamur. iam uide quam stultum sit in tanta copia uerissimarum sententiarum, quae de illis uerbis erui possunt, temere adfirmare, quam earum Moyses potissimum senserit, et perniciosis contentionibus ipsam offendere caritatem, propter quam dixit omnia, cuius dicta conamur exponere. Et tamen ego, deus meus, celsitudo humilitatis meae et requies laboris mei, qui audis confessiones meas et dimittis peccata mea, quoniam tu mihi praecipis,
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem sedem accipere m̾¬
uissent nec scriptum est qͣ
noce formate sunt. Unde si
aliquid genesis tacuit deũ
ambigit in tellectus uec i¬
deo sobria dottrina dic̾e aude¬
bit istafaquas coet̾nas deo
qr inlibro geneseos ꝯmemo¬
ra eas quidem audiuimius
nimus. cur nõ informẽ
quoq illam mat̾iam qmͣ
scriptura hec t̾ram in ui¬
sibilem et in ꝯpõitam te¬
ne brosam q abissum ap¬
pellat docente u̾itate in¬
tellegamus a d̾o fcãm ẽe
de nichilo. Ideoq illi nõ ẽẽ
coet̾nam ꝙͣuisibi fcã sit
omiserit enũciare ista nar¬
racio. hiis gͦ auditis atq
ꝑ spectisꝑ captu infirmi-¬
tatis mee quam tibi ꝯfite¬
or scienti deo meo duo iu¬
deo dissencio nũ gña oriri
posse cum aliquid anũciis
ueratib ꝑsigria enuncia¬
tur unum si deu̾itate reꝵ
alt̾um si de ip̃ius qui e nũ¬
ciat uoluntate dissensio ẽ
aliter enim credimus de
creature ꝯdicione quid ue¬
rum sit ałr aũt quid in

Expanded text:
rabilem sedem accipere merabilem sedem accipere meruissent nec scriptum est, qua uoce formatae sint? unde si aliquid Genesis tacuit deum ambigit intellectus, nec ideo ulla sobria doctrina dicere audebit istas aquas coaeternas deo, quia in libro Geneseos commemoratas quidem audimus, nimus, cur non informem quoque illam materiem, quam scriptura haec terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamdocente ueritate intellegamus ex deo factam esse de nihilo ideoque illi non esse coaeternam, quamuis ubi facta sit omiserit enuntiare ista narratio?" His ergo auditis atque perspectis pro captu infirmitatis meae, quam tibi confiteor scienti deo meo, duo uideo dissensionum genera oboriri posse, cum aliquid a nuntiis ueracibus per signa enuntiatur, unum, si de ueritate rerum, alterum, si de ipsius qui enuntiat uoluntate dissensio est. aliter enim quaerimus de creaturae conditione, quid uerum sit, aliter autem quid in
Abbreviated transcription (Latin):
deus meo ꝙ scriptum est fe¬
cit celum et t̾rain responde¬
bunt assertores duaꝵ istaꝵ
sentenciaꝵ quas extremas
mem quidẽ istam trat̾iam
non negamnus a deo fcãm deo
aquo sunt oĩa bona ualde.
qr sicut dicius amplius
bonum ẽẽ ꝙ creatum att
forrriatum est. ita fatemuir
bile atq formabile. s tũ bo¬
rium non aũt ꝯmemorasse
scripturam ꝙ hanc in for¬
nutatem fec̾it deus sicut
alia multa non ꝯmemora¬
quid de aquis dicimus sr̃
quas ferebatur sp̃c dei. Si
enim t̾ra nominata simul
intelliguntur qño iam ter¬
re notnuie mat̾ies informiᷤᷤ
accipitur tariqmͣ speciosas
aquas uidemus aut si ita.
accipitut cur ex ead̾ in fir¬
esse aquas. non enim ad¬
huc informes sunt et u¬
nuise quas ita de cora spẽ flu¬
ere c̾nimꝰ aut si ñt accepũt
istam spẽm. cum dixit deus.
ꝯg̾getur aqua qiuie est sub
firmamento ut ꝯgregacio
sist ista formacio quid ref¬
pondebitur de aquis que
super firmamẽtũ sunt. qr
neq informes tam horio¬

Expanded text:
d perscriptum est: fecit caelum et terram," respondebunt assertores duarum istarum sententiarum, quas extremas mem quidem istam materiam non negamus a deo factam, deo, a quo sunt omnia bona ualde, quia, sicut dicimus amplius bonum esse quod creatum atque formatum est, ita fatemur bile atque formabile, sed tamen bonum: non autem conmemorasse scripturam, quod hanc informitatem fecerit deus, sicut alia multa non commemoraquid de aquis dicimus, super quas ferebatur spiritus dei? si enim terra nominata simul intelleguntur, quomodo iam terrae nomine materies informis accipitur, quando tam speciosas aquas uidemus? aut si ita accipitur, cur ex eadem inforesse aquas? non enim adhuc informes sunt et inuisae, quas ita decora specie fluere cernimus. aut si tunc acceperunt istam speciem, cum dixit deus: congregetur aqua, quae est sub firmamento, ut congregatio sit ipsa formatio, quid respondebitur de aquis, quae super firmamentum sunt, quia neque informes tam hono
Abbreviated transcription (Latin):
coh̾endo nlłam patit᷑ incissitu¬
dinem temꝑũ. hoc in ꝯspectu
tuo claret michi ⁊ magis ma¬
gis qr clarescat. oro te atq in
hac manifestare ꝑsistan so¬
brius subalis tuis. ecce nescio
quid informe in istis mutacio¬
nib r̾r̃ ext̾marũ atq ĩfimaꝵ
⁊ quis dicet michi nͥ quis quis
ꝑ inania cordis sui cum suis
fantasmatib uagatur et uol¬
uitur quis nͥ talis dicit mͥ qd̾
diminuta atq ꝯsũpta oĩ sp̃e
si sola remaneat m̃ formitas¬

Expanded text:
icissitudinem temporum. Hoc in conspectu tuo claret mihi, et magis magisque clarescat, oro te, atque in hac manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. 14. Ecce nescio quid informe in istis mutationibus rerum extremarum atque infirmarum. Et quis dicet mihi, nisi quisquis per inania cordis sui cum suis phantasmatibus vagatur et volvitur; quis nisi talis dicet mihi, quod diminuta atque consumpta omni specie, si sola remaneat informitas
Abbreviated transcription (Latin):
iud̾i erat gͦ aliquid ꝙ non
fecerat deus unde celum ⁊¬
t̾ram faceret. neq enim
scriptura narrauit ꝙ istã
mat̾iam deus fec̾it nͥ intel
ligamus eam teli et t̾re aut
soliuis terre uocabulo signi¬
ficatam cum dicetur. In pͥu
fecit deus celum ⁊ t̾ram ut
id tꝑ sequitur t̾ra aũt erat
iniusibilis ⁊ in ꝯpoĩta ꝙͣ uis¬

Expanded text:
uideri, erat ergo aliquid, quod non uideri, erat ergo aliquid, quod non fecerat deus, unde caelum eerram faceret; neque enim scriptura narrauit, quod istam materiem deus fecerit, nisi intelligamus eam coeli et terrae, aut solius terrae vocabulo significatam cum diceretur, In principio fecit Deus coelum et terram; ut id quod sequitur, Terra autem erat invisibilis et incomposita
Abbreviated transcription (Latin):
nomine intelligatur ⁊̃ hoc
celum corꝑeum idẽ unde fi̾er
om̃is inuisibił uisibił que
creatura aliud qui dicit. t̾ra
aũt erat inuisibilis et in¬
ꝯpoĩta et tenebre erant sr̃
abissum non illam in for¬
initatem nomine celi et
terre scriptura appellauit
s ⁊̃ erat inquit ip̃a infortui¬
tas qmͣ terram inuisibilẽ
et in ꝯpoĩtam tenebro sani¬
q abissum nominauit de
qua celum et t̾ram deum fe¬
cisse p̾dix̾at spũalem scil cor¬
ꝑalem q c̾aturam aliud qͥ
dicit. terra aũt erat ĩiusibi¬
lis et inꝯposita et tenebre
erant super abissum ⁊ in for¬
mitas quedam iam mat̾ies
unde celum et t̾ram deur
fecisse scriptura p̾dixit totã
scil corꝑeam mundi molẽ
induas maximas ꝑtes sr̃iorẽ
atq inferiorem distributeĩ
cum omnib que sueis st̃
usitatis notis q creaturis. cũ
enim duab istis ext̾inis sẽ¬
tenciis resist̾e quisqmͣ It a
temptau̾it. si non multis
hauc informitatem mat̾ie
celi et t̾re nomine applłatã

Expanded text:
nomine intellegatur etiam hoc caelum corporeum, id est unde fieret omnis inuisibilis uisibilisque creatura; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, non illam informitatem nomine caeli et terrae scriptura appellauit, sed iam erat, inquit, ipsa informitas, quam terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamque abyssum nominauit, de qua caelum et terram deum fecisse praedixerat, spiritalem scilicet corporalemqne creaturam; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, id est informitas quaedam iam materies erat, unde caelum et terram deum fecisse scriptura praedixit, totam scilicet corpoream mundi molem in duas maximas partes superiorem atque inferiorem distributam cum omnibus quae in eis sunt usitatis notisque creaturis. Cum enim duabus istis extremis sententiis resistere quisquam ita temptauerit: "si non uultis hanc informitatem materiae caeli et terrae nomine appellatam
Abbreviated transcription (Latin):
aturam aluid qui dicit in
principio fecit deus cebam
et t̾ram .i. in u̾bo suo sibi co¬
eterrio fecit deus unu̾isam
istam molem cori mrrdi
hiꝰ cum oĩb quas ꝯtinet ma¬
infestis notis q naturis ad
qui dicit. in principio fecit
deus celum et t̾rani id est
in u̾bo suo sibi coet̾rio fecit
deus informẽ mat̾iam cͥa¬
ture corporalis. ubi ꝯfusũ
adhuc erat celum et t̾ra
q̃ nunc iam destrũcta atq
formata in istius mũdi tno¬
le sentimus aliud qui dicit
in principio fecit deus celũ
et terram. id est in ip̃o exor¬
dio faciendi atqi oꝑandi fe¬
cit deus in formẽ mat̾iam
ꝯfuse hũtem celum et t̾rã
unde formata nunt eminẽt
et apparent cum oĩb que
ineis sunt. Item qr attinet
⁊ intellectum u̾boꝵ seqñci¬
um ex illis omnib ueris aᵈ
sibi tollit qui dicit t̾ra aut
erat inuisibilis et in ꝯꝑosi¬
ta et tenebre erant suꝑ abis

Expanded text:
aturam; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fecit deus uniuersam istam molem corporei mundi huius cum omnibus quas continet manifestis notisque naturis; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fdeus informem materiam creaturae corporalis, ubi confusum adhuc erat caelum et terra, quae nunc iam distincta atque formata in istius mundi mole sentimus; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in ipso exordio faciendi atque operandi fecit deus informem materiam confuse habentem caelum et terram, unde formata nunc eminent et apparent cum omnibus, quae in eis sunt. Item quod adtinet ad intellectum uerborum sequentium, ex illis omnibus ueris aliud sibi tollit, qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super ab
Abbreviated transcription (Latin):
uerum est ꝙ non solum c̾¬
atum atiꝑ formatum sed
⁊̃ quicquid c̾abile atq for¬
mabile ẽ. tu fecisti ex quo
sunt omnia u̾um est õe ꝙ
ex informi formatur prius
esse informe. de inde forma¬
tum ex hiis omnib ueris de
quib non dubitant quorũ
interiori oculo talia uidere
donasti. ⁊ qui moysem fa¬
mulum tuum in spũ ueri¬
tatis locutum esse inmobi¬
liter creditur ex hiis gͦ oĩb
aliud sibi tollit dqui dicit
inprincipio fecit deus celũ
⁊ terram io est inuerbo suo

Expanded text:
uerum est, quod non solum cruerum est, quod non solum creatum atque formatum sed etiam quidquid creabile atque formabile est tu fecisti, ex quo sunt omnia. uerum est omne, quod ex informi formatur, prius esse informe, deinde formatum. Ex his omnibus neris, de quibus non dubitant, quorum interiori oculo talia uidere donasti et qui Moysen, famulum tuum, in spiritu ueritatis locutum esse immobiliter credunt, ex his ergo omnibus aliud sibi tollit qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tis sc̃ĩs ꝙ in eis sensit ille qui
scripsit quid mali est. si hoc
menciũ ostendis u̾um esse.
⁊̃ si non hoc sensit ille ꝙ̃ legit
cum ⁊ ille u̾m nec tamen
hoc senserit u̾ũ est enĩ dñe
fecisse te celum et terram
⁊ u̾m ẽẽ principiũ sapiẽciã
tuam in qua fecisti oĩa Itẽ
u̾um est ꝙ mundus iste ni¬
sibilis ht̃ magnas ꝑtes suas
celum et terram breui ꝯple¬
xione fcãꝵ oĩm ꝯditaꝵ que
naturaꝵ ⁊ uerum est ꝙ õe
mutabile insinuit noticie
nr̃e ꝙͣdam informitatem
ꝙͣ formam capit uł qua mu¬
tatur et uertitur u̾m est
tur uerum est informita¬
tem ti ꝓpe nichil est uices
tempr̃m ħere nõ posse. u̾m
est ꝙ unde fit aliquid pot̃
quodam gen̾e locricionis
habere iam nͥ eiꝰ rei q̃ ĩdefit.
unde potuit uocars celum¬
celum et terra quelibet ĩ¬
formitas unde fcm̃ ẽ celũ
⁊ t̾ra. u̾ui est oĩ forma¬
toꝵ nichil esse in formis ui¬
cimꝰ qm t̾ram et abyssum

Expanded text:
turis sanctis, quod in eis sensit ille qui turis sanctis, quod in eis sensit ille qui scripsit, quid mali est, si hoc mentium, ostendis uerum esse, etiamsi non hoc sensit ille, quem legit, cum et ille uerum nec tamen hoc senserit? Verum est enim, domine, fecisse te caelum et terram. uerum est esse principium sapientiam tuam, in qua fecisti omnia. item uerum est, quod mundus iste uisibilis habet magnas partes suas caelum et terram breui conplexione factarum omnium conditarumque naturarum. et uerum est, quod omne mutabile insinuat notitiae nostrae quandam informitatem, qua formam capit uel qua mutatur et uertitur. uerum etur. uerum est informitatem, quae prope nihil est, uices temporum habere non posse. uerum est, quod, unde fit aliquid, potest quodam genere locutionis habere iam nomen eius rei, quae inde fit: unde potuit uocari caelum et terra quaelibet informitas, unde factum est caelum et terra. uerum est omnium formatorum nihil esse informi uicinius quam terram et abyssum.