comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra di parua uiata qua xi
dicit qr ego iratꝰ sũ paru sub¬
audit᷑ ihrłm et syon ira patͣna e̾.
uirga disciplinȩ ẽ. scilicet tẽꝑalis
afflictio. siue uexatio. ualens ad hoc
ut intellectũ det auditui ne forte
ihrłm siue syon scilicet ȩlecta queli¬
bet anima tẽꝑalibꝰ bonis inebriata
c̃sopiatur. et auditꝰ eiꝰ intellectũ
uerbi dĩ ñ habeat. in qͦ ẽ uita et̾na.
Talis ira ⁊elus recte uocat᷑. dicente
ipso. zelatꝰ sũ ihrłm et syonzelo
magno. ueluti cũ uir diligens di¬
lectã suã fortit᷑ emulatur. euntẽ
pꝰ amatores suos ecce inquiens ego
sepiã uiam tuã spinis. et sepiã eã
maceria. et semitas suas ñ in ne¬
nient. et sequet᷑ amatores suos.
et ñ app̃hendet eos et queret eos
& ñ inueniet. & dicet. Uadã & re¬
uertar ad uirũ meu̾ pͥorẽ. qr bene¬
mͥ erat magis qua nc̃. Porro ira
đi magna ẽ quod ñ zelat᷑. quẽ¬
ad modũ in iheremia dicit ipse
cũ ⁊elus m̃s recesserit ate. & ex¬

Expanded text:
ra dei parva, iuxta quam dicit: Quia ego iratus sum parum subauditur: Iherusalem et Syon, ira paterna est, virga disciplinę est, scilicet temporalis afflictio sive vexatio, valens ad hoc, ut intellectum det auditui, ne forte Iherusalem sive Syon scilicet electa quelibet anima temporalibus bonis inebriata consopiatur et auditus eius intellectum verbi dei non habeat, in quo est vita ęterna. Talis ira zelus recte vocatur dicente ipso: Zelatus sum Iherusalem et Syon zelo magno, veluti cum vir diligens dilectam suam fortiter emulatur euntem post amatores suos. Ecce, inquiens, ego sepiam viam tuam spinis et sepiam eam maceria et semitas suas non inveniet, et sequetur amatores suos et non apprehendet eos, et quęret eos et non inveniet et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, qmihi erat tunc magis quam nunc . » Porro ira Dei magna est, quod non zelatur, quemadmodum in Hieremia dicit ipse: « Cum zelus meus recesserit a te, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
latine. Cũq concessiset antiochus.
circũcisionẽ suã inqͥt iosephus uelaue¬
rt᷑. ut non apparerent grecis eẽ dis
similes. Quod ille dicit et uelaueriꝰ
circũcisionẽ suã. hoc ẽ qͦt ait scriptu¬
ra libri machabeoꝵ. et fecert᷑ sibi pͣ¬
putia. Circũcisis nãq impossibile
lando circũcisionẽ ne appareret
qͦd ñ haberent p̃putia. Hoc facien¬

Expanded text:
latine. Cumque concessisset Anthiochus, latine. Cumque concessisset Anthiochus, circumcisionem suam, inquit Iosephus , velaverunt, ut non asimiles. Quod ille dicit, et velaverunt circumcisionem suam, hoc est quod ait Scriptura libri Machabaeorum: « Et fecerunt sibi praeputia . » Circumcisis namque impossibile lando circumcisionem, ne appareret quod non haberent praeputia. Hoc facien
Abbreviated transcription (Latin):
pę̧ne periclitata fuerit spes ꝓmis¬
sionis. quã ut sepe dictũ e. inm̃te
tc̃ habebat ȩccła. sod̾m similitudi¬
nẽ mulieris in ut ero habentis. Malu
ipsoꝵ pͥmũ ab ipsis ꝓcessit. ita ut exi¬
geret iusticia fieri qͦd faciendũ ẽẽ.
dixerat indaxid ds̃ in sermonibꝰ suis
uistus. et uincens cũ iudicat᷑ Uisi¬
tabo inqͥt in uirga iniqͥtates eoꝵ
& inuerberibꝰ peccata eoꝵx Acto
nãq ut occideret᷑ onias pontifex
pius ꝓptͣ quẽ ut iã dictũ ẽ leges oꝑ¬
time custodiebant᷑. p̃dicti iason &
menelaus et multi abipsis ꝑsuasi. ac¬
cessert̃ ad antiochũ. et ad noticiam
eiꝰ. ꝓduxert. qͦd uellent patrias le¬
ges relinquere. & c̃uersationẽ &
mores obseruare grecoꝵ Rogaue¬
runt gͦ eũ ut ꝑmitteret eis ȩdifica¬
re Gymnasiũ  iherosolimis.
Pst autẽ Omnasiũ nudoꝵ exerci¬
tiũ. qͦ ruuenes nubi luctantes se
exercebant. Oymnos grece. nudus

Expanded text:
pene periclitata fuerit spes promispene periclitata fuerit spes promissionis, quam ut sepe dictum est in mente tunc habebat ecclesia secundum similitudinem mulieris in utero habentis. Malum ipsorum primum ab ipsis processit, ita ut exigeret iustitia fieri, quod faciendum esse dixerat in David deus in sermonibus suis iustus et vincens cum iudicatur: Visitabo, inquit, in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum. Acto namque ut occideretur Onias pontifex pius, propter quem ut iam dictum est leges optime custodiebantur, predicti Iason et Menelaus et multi ab ipsis persuasi accesserunt ad Antiochum et ad notitiam eius perduxerunt, quod vellent patrias relinquere leges et conversationem et mores observare Grecorum. Rogaverunt ergo eum, ut permitteret eis ędificare gymnasium Iherosolimis. Est autem gymnasium nudorum exercitium, quo iuvenes nudi luctantes se exercebant. Gymnos grece, nudus
Abbreviated transcription (Latin):
Etita factũ ẽ. Ocoisus itaq eͣ ꝓpt̃
iusticiã. pͥmꝰ in acie sc&ꝵ martyrũ
machabeoꝵ. de quibꝰ dõ donante
n̾c erit dicendũ. iur in uita sua.
et pꝰ morte suã uenerabile habens
testi moniuꝰ. qͦd fuerit uir bonus
et benignꝰ iusti uerecundus. mo¬
destus moribꝰ. et eloquio decorus.
atq a puero in uirtritibꝰ exercitatꝰ.
Irimus in hunc ꝑsecutionẽ egit. frat̃
ipsiꝰ iason. qͥ patrio nomine dictꝰ sue¬
rat ihesus. s sicut de menelao iã dicꝰ¬
tũ est grecas patriȩ legi p̾ferens glo¬
rias. grecũ in pͥmis uocabulũ assũpͣ¬
serat. ut uocaret᷑ lason. Iste ambi¬
ens sũmũ sacerdotiũ. pecuniis obla¬
tis impuis facile obtinuit. apud
rege̾ impiĩ Post hoc uitã quoq
ut iã dictũ ẽ amisit onias ꝓpt᷑ iusticia.¬
fuitante dm̃ ut potestatẽ habe¬
ret caput illud neqͥssimũ adu̾sus
testam̃tũ dĩ. talẽ tã magnã. ut

Expanded text:
et ita factum est. Occisus itaque est propter et ita factum est. Occisus itaque est propter iustitiam, primus in acie sanctorum martyrum Machabeorum, de quibus deo donante nunc erit dicendum, vir in vita sua et post mortem suam venerabile habens testimonium, quod fuerit vir bonus et benignus, visu verecundus, modestus moribus et eloquio decorus atque a puero in virtutibus exercitatus. Primus in hunc persecutionem egit frater ipsius Iason, qui patrio nomine dictus fuerat Iesus, sed sicut de Menelao iam dictum est, grecas patrię legi preferens glorias grecum imprimis vocabulum assumpserat, ut vocaretur Iason. Iste ambiens summum sacerdotium pecuniis oblatis impius facile obtinuit apud regem impium. Post hoc vitam quoque ut iam dictum est amisit Onias propter iustitiafuit ante deum, ut potestatem haberet caput illud nequissimum adversus testamentum dei, talem tam magnam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
duit. et rufũ cȩpit fieyi cedes
onlȩ pontificis extitit. pii & mala
odio habentis. ꝓpt̾ cuiꝰ pietate᷑ cũ
leges adhuc optime custodirent᷑.
et scã ciuitas in om̃i pace habita¬
ret᷑. fiebat ut ipsi reges et pͥnci¬
pes locũ sũmo honore dignũ du¬
cerent. & tẽplu maxrimis mune
ribꝰ illustrarent. ita ut seleueus
asyȩ rex de reditibꝰ suis p̾staret
om̃s sũptꝰ. ad ministeriũ sacrifi¬
tioꝵ ꝑtinentes. Uita excesserat
Seleucus regnũq susceperat an¬
tio chus. qͥ epiphanes ide̾ nobilis
appellabat᷑. Rege illo falso nobili
uere ignobili regnante. menelaus
qͥ onas dictꝰ fuerat. s grecoꝵ emu¬
latus głam int̾ cetͣa gentilis ritus
insignia. grecũ quoq nom̃ assũp¬
serat. ut uooaret᷑ menelaus. au¬
rea quedã tiasa tẽplo furatꝰ. alia
donauerat. alia uendiderat. ob
qua reͣ cũ argueretur ab onia.
egit ut ab andronico eui parte᷑
uasoꝵ dederat intͬficeret᷑ onias.

Expanded text:
duit, et rufum coepit fieri, caedes duit, et rufum coepit fieri, caedes Onyae pontificis exstitit pii, et mala odio habentis, propter cujus pietatem, cum leges adhuc optime custodirentur, et sancta civitas in omni pace habitaretur, fiebat, ut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent, et templum maximis muneeucus Asię rex de redditibus suis prestaret omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes. Vita excesserat Seleucus regnumque susceperat Antiochus, qui Epiphanes, id est nobilis appellabatur. Rege illo falso nobili, vere ignobili regnante Menelaus, qui Onias dictus fuerat, sed Grecorum emulatus gloriam inter cetera gentilis ritus insignia grecum quoque nomen assumpserat, ut vocaretur Menelaus, aurea quędam vasa templo furatus, alia donaverat, alia vendiderat; ob quam rem cum argueretur ab Onia egit, ut ab Andronico, cui partem vasorum dederat, interficeretur Onias,
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥncipeꝰ fortitudinis magni¬
ficatꝰ eꝰ. & ab eo tulit iuge sacri¬
ficiũ. et deiecit locũ scĩficati¬
onis eiꝰ. sicut machabeoꝵ libris
e narrat᷑. Hanc maloꝵ partẽ decla¬
mare nr̃i ꝓpositi eͣ. błã cet̾a reg¬
ni illiꝰ mala quȩ contra semet
ipsos alexandri pͥncipes uel du¬
ces. seu comites mox facti reges
gessert᷑. ad p̾sens ñ ꝑtinent nego¬
tiũ. qr uidelicet contra dĩ testa¬
mentũ manus suas uel arma sua
ñ extulert̃. s suũ inuicẽ sangui¬
nẽ male ꝓdigi bibert᷑. Sunt
historiȩ. quas qͥcũq legit plane
animaduertere potest. alexan¬
drũ ñ degerasse aserpente. imn¬
mo demonio. de qͦ sub nomine
ammonis suisse c̾ceptuꝰ se ipse
gloriatꝰ ẽ. cuiꝰ uidelicet alexan¬
dri suꝑbia celerẽ cadens inmor¬
tẽ. cȩdium plurimarũ semi¬
nariũ fuit. suosq domesticos
contra semet ipsos diuisit. odiis uipereis.
discordus serpentim xUii.
istud draconis. caput qͥntũ ma¬

Expanded text:
ortitudinis magnificatum est et ab eo tulit iuge sacrificium et deiecit locum sanctificationis eius, sicut Machabeorum libris enarratur. Hanc malorum partem declamare nostri propositi est. Nam cetera regni illius mali, quę contra semipsos, Alexandri principes et duces seu comites mox facti reges gesserunt, ad praesens non pertinet negotium, quia videlicet contra Dei testamentum manus suas, vel arma sua non extulerunt, sed suum invicem sanguinem male prodigi biberunt. Sunt historiae, quas quicunque legit, plane animadvertere potest, Alexandrum non degenerasse a serpente, imo daemonio de quo sub nomine Hammonis fuisse conceptum se, ipse gloriatus est, cujus videlicet Alexandri superbia, celerem cadens in mortem, caedium plurimarum seminarium fuit, suosque domesticos contra semetipsos divisit odiis vipereis, discordiis serpentinis. istud draconis, caput quintum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ benedictus in scła. que profecto
in sua ꝑsona. id est de semet ipso pro¬
loquens dauid susceptorẽ suii dicere
potuit. quia futurũ erat et factũ
ẽ ut ds̃ suus. uerbũ dĩ. uerbũ ds̃
susciperet ipsũ dauid. susciperet car¬
nẽ nr̃am hominẽ ueruꝰ. de semine
ipsuis daxid. Hȩc miscđ̾a tã magna
fructus illiꝰ ẽ benedi et ionis. qua
patꝰ ysaac uiniorẽ filiũ stuiꝰ iacob
benedicens. seruiant in qͥt tͥ popłi.
et adorent te tribꝰ. Esto dñs fr̾um

Expanded text:
deus benedictus in secula, quem profecto in sua persona id est de semetipso proloquens David susceptorem suum dicere potuit, quia futurum erat et factum est, ut deus suus, verbum dei, verbum deus, susciperet ipsum David, susciperet carnem nostram, hominem verum de semine ipsius David. Hęc misericordia tam magna fructus illius est benedictionis, qua pater Ysaac iuniorem filium suum Iacob benedicens: Serviant, inquit, tibi populi et adorent te tribus. Es
Abbreviated transcription (Latin):
magnã ipstꝰ miscd̾am et paruã eiꝰ¬
dẽ oportunũ erit distinguere
misericordiã. qr sicut magnȩ ire
magna opposita ẽ misericor dia
quã daxid postulat. dicens. mise¬
rere mei ds̃ scđm magnã mi¬
sericordiã tuã. ita & paruę irȩ
oppositã constat paruã eẽ mise¬
ricordiã. quã in oseȩ qualissit
auditumꝰ. dõ dicente. qͥd faciã
tͥ effraim. qͥd faciã tͥ uida. mise¬
ricordia ur̃a quasi nubes maru

Expanded text:
magnam ipsius misericordiam et parvam eiumagnam ipsius misericordiam et parvam eiusdem opportunum erit distinguere misericordiam, quia sicut magne irę magna est opposita misericordia, quam David postulat dicens: Miserere mei deus secundum magnam misericordiam tuam, ita et parvę ire. oppositum constat parvam esse misericordiam, quam in Osee, qualis sit, audivimus deo dicente: Quid faciam tibi Ephraim, quid faciam tibi Iuda? Misericordia vestra quasi n
Abbreviated transcription (Latin):
mittens ⁊elatus sũ ihrłm et syon
zelo magno. et ira magna ego i¬
rascor. suꝑ gentes opulentas. ẽti¬
nuo causã istã sub rangit. Quia
ego iratus sũ parũ. ipsi uͦ addide¬
runt in malũ. Et ẽ sensus. Pgo¬
relo bono ductꝰ uisitaui in uirga i¬
niquitates eox et inuerberibꝰ pec¬
cata eoꝵ. potestatẽ dando gentibꝰ¬
ut eos affligerẽ parũ ipsi autẽ qͥbꝰ
ꝑ misi potestatẽ. ꝑmisso abutentes
excessert᷑ modũ. Nc̃ gͦ discrete
adtendendũ et aitente discernen¬
dũ est qͥd iustus ds̃ fieri uoluerit
illi popło iratus parũ. & qͥd gentes
ut tcͬ tẽꝑis erant greci plus faciendo
addiderint in malũ. Quod ut coͣ¬
moduis fiat. dicenda᷑ in pͥmis in quo
sit ira dĩ parua. uixta quã dicit.
qui a ego iratus sũ parũ. & in quo
ira eiꝰ magna uixta qua loquitur
et ira magna ego irascor super
gentes opulentas. simulq & illud
considerabitur q parnã irã suã
zelũ uocat dicendo zelatus sum
ihrłm et syon ⁊ elo ieio. s contra

Expanded text:
m et Sion zelo magno, et ira magna irascor super gentes opulentas, » continuo causam istam subjungit: « Quia ego iratus sum parum ; » ipsi vero addiderunt « in malum. » Et est sensus, egoelo bono ductus, visitavi « in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum , » potestatem dando gentibut eos affligerem parum; ipsi autem, quibus permisi potestatem, permisso abutentes excesserunt modum. Nunc ergo discrete attendendum et attente discernendum est, quid iustus deus fieri voluerit illi populo iratus parum, et quid gentes, ut tunc temporis erant Greci, plus faciendo addiderunt in malum. Quod ut commodius fiat, dicendum in primis, in quo sit ira dei parva, iuxta quam dicit quia ego iratus sum parum, et in quo ira eius magna, iuxta quam loquitur: Et ira magna ego irascor super gentes opulentas. Simulque et illud considerabitur, quia parvam iram suam zelum vocat dicendo: Zelatus sum Iherusalem et Syon zelo magno. Econtra
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dicit. Nisi dñs exercituũ re¬
liqͥsset nob semen quasi fodoma
fuissemus. & quasi Gomorra simi¬
les essemꝰ. Hec iccirco dictasint. ut
appareat aliquatenꝰ ȩquitas iusti
iudicii dĩ. qr nͥ gr̃a sola reseruare
uoluisset gente̾ illã. ꝓpt᷑ ad implen¬
dã ueritatẽ ꝓmissionis ñ tantu᷑
scelestis manibꝰ impii antiochi ue¬
rũ etiã tali pęne iustũ fuisset illos
subiei. quali sodoma uel Gomor¬
ra succubuit. Nã etiã grauiꝰ erat
peccatũ istoꝵ scriptã lege̾ haben¬
tiũ. quam sodomoꝵ legem eius¬
modi non habentium..x¬

Expanded text:
nus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus et quasi Gomorra similes essemus. Hęc idcirco dicta sint, ut appareat aliquatenus equitas iusti iudicii dei, quia, nisi gratia sola reservare voluisset gentem illam propter adimplendam veritatem promissionis, non tantum scelestis manibus impii Antiochi, verum etiam tali pęnę iustum fuisset illos subici, quali Sodoma vel Gomorra succubuit. Nam etiam gravius erat peccatum istorum scriptam legem habentium quam Sodomorum legem eiusmodi non habentium.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. tã egregii pontificis alũpna.
lã utiq locus et tẽpus erat ut ueniret
suꝑ eos sententia maledictionu᷑ illa
de libro de uteronomii. quatinus
fierent in erẽplũ sub uersionis so¬
domȩ & Gomorrȩ. ad amȩ & Seboi.
quas subuertit dñs in ira & furore
suo nͥ teneret dñm dm uiram̃tũ

Expanded text:
tus tam egregii pontificis alumna? tus tam egregii pontificis alumna? Iam utique locus et tempus erat, ut veniret super eos sententia maledictionum illa de libro deuteronomii, quatenus fierent in exemplum subversionis Sodomę et Gomorre, Adamę et Seboim, quas subvertit dominus in ira et furore suo, nisi teneret dominum deum iuram
Abbreviated transcription (Latin):
nitiũ doloꝵ fuit hoc. x Uiiii.¬
quos nimirũ accersiert᷑ sibimet
ultro. Hoc initiũ stati secutꝰ ẽ pro¬
fectus. et successit increm̃tũ. Et¬
eniͣ ausus subipsa arce syon oym¬
nasiũ c̃stituere. ausus ẽ etiã opti¬
mos quosq epheboꝵ in lupanaribꝰ
ponere. Erat aute inqͥt scriptura
hoc ñ initiũ. s increm̃tũ quoddã
et ꝓfectus gentilis. et alienigene
c̃uersationis. ꝓptͣ impii et ñ sacer¬
dotis iasonis nefaruiꝰ et in auditu
scelus. ita ut sacerdotes iã non cir
ca altaris offitia dediti essent. s
contẽpto tẽplo et sacrificiis neg¬
lectis. festinarent participes fie¬
ri palestrȩ. et p̾bitionis eiꝰ iniuste.
et in exercitiis disci. et patrios
qͥde̾ honores nichili habentes.
grecas głas optimas arbitrabant᷑.
Ubi tales erant sacerdotes. qualis
putas erat populus: Ubi occiso onia
pontifice pio suffectꝰ iason impuis &
ñ sacerdos. optimos epheboꝵ in lupana¬
ribꝰ ponebat. qualis putas erat iuuen¬

Expanded text:
Initium dolorum fuit hoc, quod nimirum accersierunt sibimet ultro. Hoc initium statim secutus est profectus, et successit incrementum. Etenim ausus est sub ipsa arce Sion gymnasium constituere, ausus est etiam optimos quosque epheborum in lupanaribus ponere. « Erat autem, inquit Scriptura, hoc non initium, sed incrementum quoddam, et profectus gentilis et alienigenae conversationis, et propter impii et non sacerdotis Jasonis nefarium et inauditum scelus, ita ut saca altaris offitia dediti essent, sed contempto templo et sacrificiis neglectis festinarent participes fieri palestre et prebitionis eius iniuste et in exquidem honores nihili habentes grecas glorias optimas arbitrabantur. Ubi tales erant sacerdotes, qualis putas erat populus? Ubi occiso Onia pontifice pio suffectus Iason impius et non sacerdos optimos epheborum in lupanaribus ponebat, qualis putas erat iuven
Abbreviated transcription (Latin):
uͦu. cornibꝰ egressũ ẽ cornu unx̃
modicũ. idẽ de seleueo qͥ cogno¬
minatꝰ eꝰ nichanor ut ia dictũ ẽ
exut rex iste antiochꝰ octauus
ab illo rex uirtute modicus. ar¬
rogantia magnꝰ et factũ e̾ cor¬
nu illud magnũ contra meri¬
die & contra oyientẽ. et contra
fortitudinẽ. et magnificatu

Expanded text:
nibus egressum est cornu unum modicum , » id est de Seleuco, qui cognominatus est Nicanor, ut jam dictum est, exiit rex iste Antiochus octavus ab illo, rex virtute modicus, arrogantia magnus. « Et factum est cornu illud magnum contra meridiem, et contra orientem, et contra fortitudinem, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pͣcepit mͥ ut edificarẽ ei
domũ in ihrłm que est in iudea.
&̾ cetera. lste sermo regis ser¬
mo erat dñi. qui sicut eundẽ ci¬
rũ apud isaiam xp̃m suũ appella¬
re curauit. ita & sermone̾ suuͣ
in ore eiꝰ ponere uoluit. Uerũ pꝰ¬
modũ eodẽ ciro decedente. uicine
gentes siue hostes uide & benia

Expanded text:
ipse praecepit mihi, ut aedificarem ei domum in Jerusalem, quae est in Judaea , » et caetera. Iste sermo regis, sermo erat Domini, qui sicut eumdem Cyrum apud Isaiam « christum » suum appellare curavit , ita et sermonem suum in ore ejus ponere voluit. Verum postmodum eodem Cyro decedente, vicinae gen
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ad orasset pͥncipẽ sacerdotũ
gentis uideȩ. ñ hunc in qͥt ille ad¬
oraui s dm̃. euiꝰ pͥncipatu sacer¬
dotii functꝰ ẽ. Nã ꝑ sõniũ in huiꝰ¬
modi eũ habitu c̃speri. Preclara
iuctoriȩ pars. uictoriȩ nominis
uel uerbi dĩ. talit᷑ ob ad implen¬
dã ueritatẽ ꝓmissi onis. illã gen¬
tẽ reseruantis atq defendentis.
ut regnoꝵ capita sibi humilia¬
ret. dũ et babylonis caput nabu¬
go donosor: ꝓpħam eiꝰ ꝓcidens ad¬
orat. et macedonũ diadema mag¬
nus alexander in sacerdotis orna¬
tu nom̃ dĩ nichilominꝰ adorat.
& eoꝵ medius tẽꝑe potentissimꝰ
ꝑsarũ. medoꝵq rex mysteriut᷑
uictoriosȩ passionis eiꝰ. sicut suo
loco dictũ ẽ. appenso aman in
patibulo licet ignorans eͣcelebrat.

Expanded text:
ipse adorasset principem sacerdotum ipse adorasset principem sacerdotum gentis Iudeę, – Non hunc, inquit ille, adoravi, sed deum, cuius principatu sacerdotii functus est. Nam per somnium in huiusmodi eum habitu conspexi. Preclara victorię pars, victorię nominis vel verbi dei taliter ob adimplendam veritatem promissionis illam gentem reservantis atque defendentis, ut regnorum capita sibi humiliaret, dum et Babylonis caput Nabuchodonosorprophetam eius procidens adorat et Macedonum diadema magnus Alexander in sacerdotis ornatu nomen dei nihilominus adorat, et eorum medius tempore potentissimus Persarum Medorumque rex mysterium victoriosę passionis eius sicut suo loco dictum est appenso Aman in patibulo licet ignorans concelebrat.
Abbreviated transcription (Latin):
dente cũ filius eiꝰ xer ses habens mi¬
lia septingenta gretiã intrasset.
ut non immerito ꝓditũ sit. flumi¬
na ab exercitu eiꝰ siccata. gretiãq
omnẽ uix capere eiꝰ exercitũ potu¬
isse. duobꝰ p̾lus terrestribꝰ. et tercio
sacerdotes cũ legitimis stolis occur¬
rerent. sperantes nichil seuũ pari
dõ ꝓuidente. Hoc facto. e uenit
ediu̾so. quã putabant ia dicti
phenices & chaldei. Nã alexran¬
der uidens multitudineꝰ uestibꝰ
albis indutã. antistites uͦ cũ bissi¬
nis stolis et pͥncipe̾ sacerdotum
cũ tunica iacinctina & aurea
stola. suꝑ caput habentẽ eydarĩ
& lãminã aureã inqua scriptũ
erat dĩ nom̃. adiit solus. et nom̃
adorauit. et pͥncipẽ sacerdotũ
primus ueneratꝰ ẽ. Suꝑ hoc sy¬
rie regibꝰ et reliqͥs stupentibus.
corruptãq regis mentẽ putantibꝰ.
cũ unus ex om̃ibꝰ int̾rogasset eum
dicens. cur eũ om̃ibꝰ adorantibus

Expanded text:
dente, cum filius eius Xerses habens midente, cum filius eius Xerses habens milia septingenta Greciam intrasset, ut non immerito proditum sit flumina ab exercitu eius siccata Greciamque omnem vix capere eius exercitum potuisse, duobus preliis terrestribus et tertiosacerdotes cum legitimis stolis occurerent sperantes nihil sęvum pati deo providente. Hoc facto evenit e diverso, quam putabant iam dicti Phenices et Chaldei. Nam Alexander videns multitudinem vestibus albis indutam, antistites vero cum byssinis stolis et principem sacerdotem cum tunica iacinctina et aurea stola super caput habentem cydarim et lamminam auream, in qua scriptum erat dei nomen, adiit solus et nomen adoravit et principem sacerdotum primus veneratus est. Super hoc Syrię regibus et reliquis stupentibus corruptamque regis mentem putantibus, cum unus ex oranibus interrogasset eum dicens, cur eum omnibus adorantibus
Abbreviated transcription (Latin):
si stͣ. Precipui tiel pͥmi grecoꝵ in
rebꝰ bellicis extitert᷑. qͥppe quoꝵ
oꝑa inqͥt põpeius trogus effectu
maiora quã dicto fuere. quȩ nͣ mͦ
ultra sp̃e gerendi. ueruͣ tiã ultra
gesti fide̾ ꝑ acta st̃. Sub isdem
temꝑibꝰ quando danieli uisiones
iste reuelabant᷑. ipsũ dariũ acyro
tertiũ regẽ ꝑsaru. cuiꝰ tẽꝑe hȩc da¬
meli angłs inuisione locutꝰ ẽ athe¬
nienses uicert᷑. Cognito nãq darius
qͦd athenienses hostibꝰ contrase au¬
xiliũ tulissent. om̃eᷤ impetũ belli
in eos conuertit. Cuiꝰ aduentu
audito athenienses. auxiliũ ala¬
cedemoniis petiuert᷑. et magna cũ
alacritate animoꝵ hostibꝰ obiriã
uenert᷑. Pugnatũ ẽ tanta uirtu¬
te. ut hinc uiros inde pecudes pu¬
tares Ducenta milia ꝑsę eopͣlio
sin̾e naufragio amisere. Claret
itaq quo mͦ dictũ sit. cũ enĩ egre¬
derer apparuit pͥnceps grecoꝵ ue¬
mens. qr ia tunc ꝑsȩ agrecis uinci
incipiebant. et deinde dario dece¬

Expanded text:
si sunt. Precipui vel primi Grecorum in rebus bellicis exstiterunt, quippe quorum opera, inquit Pompeius Trogus, effectu maiora quam dicto fuere, quę non modo Ultra spem gerendi, verum etiam ultra gesti fidem peracta sunt. Sub iisdem temporibus, quando Daniheli visiones istę revelabantur, ipsum Darium a Cyro tertium regem Persarum, cuius tempore hęc Daniel! angelus in visione locutus est, Athenienses vicerunt, Cognito namque Darius, quod Athenienses hostibus contra se auxilium tulissent, omnem impetum belli in eos convertit. Cuius adventu audito Athenienses auxilium a Lacedemoniis petiverunt et magna cum alacritate animorum hostibus obviam venerunt. Pugnatum est tanta virtute, ut hinc viros, inde pecudes putares. Ducenta milia Persę eo prelio sive naufragio amisere. Claret itaque, quomodo dictum sit: Cum enim egrederer, apparuit princeps Grecorum veniens, quia iam tunc Persę a Grecis vinci incipiebant, et deinde Dario dece
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbus. Quale enĩ ẽ cũ conplatio¬
ne illiꝰ antiqui idere uiuene̾ te¬
ꝑis tantilli rapientẽ regnũ qͦdidẽ
antiquiis disponere debuit. seq
appellari iubentẽ t̾rarũ om̃ium
regẽ. ac totius mundi  Himirũ
tale ẽ. immo longe ridiculosus eꝰ.
quã si locusta subłiliat. et ꝓ breui
saltu gigantẽ se haberi uelit. taͣ
magnũ ut cȩlũ contingat. Iã dudũ.
de isto & de ceteris in reuerentibꝰ
et inre puplica eiꝰdẽ antiqͥ dierũ
rapinã regnoꝵ fatientibꝰ dictum
fuerat. periit memoria eoꝵ cũ so¬
nitu. et dñs in ȩtͣnũ ꝑ manet. qͥ &
ꝑ manens dicit. c̾siliũ meu̾ stabit
& uoluntas mea fiet. subaudit᷑ ut
ille solus uincat. solus regnet atq
imperet. qͥ antiqͥtꝰ ame pͣ electꝰ ẽ.
qr uerũ et maturũ ẽ antiqͥtatis
meȩ uidiciũ. ut solus ille sit rex

Expanded text:
superbus. Quale enim est cum contemplatiosuperbus. Quale enim est cum contemplatione illius antiqui videre iuvenem temporis tantilli rapientem regnum, quod idem antiquus disponere debuit seque appellare iubentem terrarum omnium regem ac totius mundi? Nimirum tale est, immo longe ridiculosius est, quam si locusta subsiliat et pro brevi saltu gigantem se haberi velit tam magnum, ut cęlum contingat. Iamdudum de isto et de cęteris irreverentibus et in republica eiusdem antiqui dierum rapinam regnorum facientibus dictum fuerat: Periit memoria eorum cum sonitu et dominus in ęternum permanet, qui et permanens dicit: Consilium meum stabit et voluntas mea fiet, subauditur, ut ille solus vincat, solus regnet atque imperet, qui antiquitus a me preelectus est, quia verum et maturum est antiquitatis meę iudicium, ut solu
Abbreviated transcription (Latin):
nimis. Cũq creuisset. fractũ eꝰ cornu
magnũ. Quomͦꝰ fractũ est. Iuomͦ
mortuus ẽ qͥ estimabat᷑ et estimari
uolebat immortalis. magnꝰ alexan¬
der. Uenerat babyloniã. et ibi ꝑ
insidi as ueneni accepit poculum.
Cuiꝰ ueneni tanta ius fuisse dicit᷑.
ut ñ ȩxe. ñ ferro. ñ testa cͣtineret᷑.
nec alit̾ ferri nͥ mnungula equi po¬
tuerit. Accepto poculo. media po¬
tione repente uelut telo cfixus
ingemuit. Platus c̃uiuio semi ani¬
mis. ita amare crutiatꝰ est. ut fer¬
rũ inremedia posceret. tactũq
hominũ uelut uulnera indole¬
sceret. Sexta die decessit alexan¬
der. mense̾ unũ. et annos tres &
triginta natꝰ Cuiꝰ tẽꝑis tã breuis¬
simi nc̃ idcirco memineri᷑ ut reco¬
gites qualis uel quanta ẽẽ possit.
causa huiꝰmodi iuuenculi in iudi¬
cio antiqͥ dierũ. suꝑ thronu seden¬
tis. et iudicantis de bestiis illis. qua¬
rũ tertia bestia fuit hic pardus.
idẽ ꝑ pardũ signisicatꝰ. seuus atq

Expanded text:
crevisset, fractum est cornu magnum . » Quomodo fractum est? quomodo mortuus est, qui aestimabatur, et aestimari volebat immortalis, magnus Alexander? Venerat Babyloniam et ibi per insidias veneni accepit poculum, cujus veneni tanta vis fuisse dicitur, ut non aere, non ferro, non testa contineretur, nec aliter ferri nisi in ungula equi potuerit. Accepto poculo, media potione repente velut telo confixus, ingemuit, elatusque e convivio semianimis, ita amare cruciatus est, ut ferrum in remedia posceret, tactumque hominum velut vulnera indolesceret. Sexta die decessit Alexander mensem unum et annos tres et triginta natus, cujus temporis tam brevissimi nunc idcirco meminerimugites, qualis vel quanta esse possit causa huius iuvenculi in iudicio antiqui dierum super thronum sedentis et iudicantis de bestiis illis, quarum tertia bestia fuit hic pardus, id est per pardum significatus sęvus atque
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ et corntia decẽ &r incapitibꝰ
sus septẽ diademata. Cur itasit.
p̾sens locus uigilant᷑ obsertiatus
innuit. qr uidelicet dũ inuno ex
septẽ regnis quȩ st̃ septẽ capita
draconis. ꝓ uno rege alexandro
decedente. uͦiͦi. succedunt. et im¬
pont̃ sibi om̃s diademata. crescit
numerꝰ regii et decẽ fitnt reges
tũ ẽ. hoc agere institit draco di¬
abolus. ut irritũ fieret ꝓmissi¬
onis dĩ uerbũ. Nã et si in iii.
partes diuisũ eꝰ regnũ macedo¬
nicu ꝓuno tam̃ imꝑio cõputatt̃
eͣ usq ad romanqꝵ imꝑuiꝰ. et una
tantũ pars scilicet Syriȩ regnũ.
ꝑ antiochũ epiphanẽ draconis eiꝰ¬
dẽ malitiã. ide̾ seuã contra testa¬
mentũ dĩ crudelit᷑ exercuit per¬
secutione

Expanded text:
septem et cornua decem et in capitibus septem et cornua decem et in capitibus suis septem diademata. Cur ita sit, presens locus vigilanter observatus innuit, quia videlicet dum in uno ex septem regnis, quę sunt septem capita draconis, pro uno rege Alexandro decedente quattuor succedunt et imponunt sibi omnes diademata, crescit numerus regum et decem fiunt reges pe dictum est hoc agere institit draco diabolus, ut irritum fieret promissionis dei verbum. Nam etsi in quattuor partes divisum est regnum Macedonicum, pro uno tamen imperio computatum est usque ad Romanum imperium, et una tantum pars, scilicet Syrię regnum per Antiochum Epiphanem draconis eiusdem malitiam, id est sęvam contra testamentum dei crudeliter exercuit persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
orta st̃ inqͥt cornua quatuor
suꝑ illud ꝑ quatuor uentos cȩli.
id est mortuo alexandro magno.
diuisũ ẽ regnũ eiꝰ in partes iiii.
et laceratũ ẽ etiã inexternos. ex¬
ceptis his uͦii. regnis. macedoniȩ.
asxȩ. syriȩ et egipti. Inegiptoeni᷑
pͥmus regnauit ꝓtholomeus lagi
filius. ⁊dest ad meridi em. In ma¬
cedonia philippus. qͥ & arideus fr̃
alexandri. idẽ ad occidentẽ. In sy¬
ria et babilone seleueus. qͥ & nicha¬
nor. ⁊dẽ ad oriente. In asya & pon¬
to antigonꝰ. idẽ ad septẽtrionem.
Noc scdm plagas orbis totiꝰ. Cȩte¬
rũ qͥ inuidea ẽ ad aqͥlonẽ syriã.
et ad meridiẽ egiptũ habet. Hic
iã illud occasio suggerit qͦd in a¬
pocalipsi draco sine bestia hȩo
cuiꝰ contͣ uerbũ dĩ pͣlia pͣsentis
oꝑis intentio recensenda suscepit
capita qͥdẽ septẽ. et in capitibꝰ
suis septẽ diademata. decẽ uͦ scri¬
bit᷑ hab̾e cornua. Nã ecce inqͥt
draco magnꝰ rufus habens capita

Expanded text:
orta sunt, inquit, cornua quattuor super illud per quattuor ventos celi, id est mortuo Alexandro Magno divisum est regnum eius in partes quattuor et laceratum est etiam in extemos exceptis his quattuor regnis Macedonię, Asye, Syrię et Ęgypti. In Ęgypto enim primus regnavit Ptholomeus Lagi filius, id est ad meridiem. In Macedonia Philippus, qui est Arideus frater Alexandri, id est ad occidentem. In Syria et Babylone Seleucus, qui et Nicanor, id est ad orientem. In Asya et Ponto Antigonus, id est ad septentrionem. Hoc secundum plagas orbis totius. Ceterum qui in Iudea est, ad aquilonem Syriam et ad meridiem Ęgyptum habet. Hoc iam illud occasio suggerit, quod in apocalypsi draco sive bestia hec, cuius contra verbum dei prelia presentis operis intentio recensenda suscepit, capita quidem septem et in capitibus suis septem diademata, decem vero scribitur habere cornua. Nam ecce, inquit, draco magnus rufus habens capita
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta quẽ ñ remanere. s adu̾sus
quẽ p̾liari bonũ angłm decebat.
Quid cõmodi. qͥdboni fructꝰ inde
ꝓuenerit. ex eo qͦd iuata regẽ
ꝑsarũ. bonus iste angbs remansit.
& ad u̾sus pͥncipẽ ꝑsarũ p̾liatꝰ est.
ñ opꝰ querere est. qr notũ et ĩa su
perius tractatũ est. qualit̾ rex
ꝑsarũ instinctu dĩ iudeoꝵ cap¬
tiuitatẽ soluit. & de reȩdificando
magno di tẽplo decretũ edixit.
et deinde qualit̾ alius rex psarũ as¬
queret. Unde hȩc tãfelicit᷑ eue¬
nert᷑. nͥ qr bonus iste angłs reman¬
sit iuxta rege̾ ꝑsarũ. uudelicet

Expanded text:
iuxta quem non remanere, sed ad versus quem preliari bonum angelum decebat. Quid commodi, quid boni fructus inde provenerit ex eo, quod iuxta regem Persarum bonus iste angelus remansit et adversus principem Persarum preliatus est, non opperius tractatum est, qualiter rex Persarum instinctu Dei Judaeorum captivitatem solvit, et de reaedificando magni Dei templo decretum edixit, et deinde qualiter alius rex Persarum Asqueret. Unde haec tam feliciter evenerunt, nisi quia bonus iste angelus remansit juxta regem Persarum, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
do do orationes. & defendendo
causã captiuor Magna stͣ hȩc &e
digna ut ꝓ illoꝵ effectu scĩ pͥnci¬
pes cęloꝵ p̾liarent᷑. si memoriter
teneas. qͦd iã sepe diximꝰ. qr reser¬
uatio gentis illius pͣparatio erat¬
aduentus xpͣi iħu. ut esset unde
illo nascente uerbũ ꝓmissionis
impleret᷑. unde gaudere & letari
habebant. ñ solũ istȩ pͣliator an¬
głs et michael adiutor eiꝰ s & oẽs
angłi. archangłi. throni. domi¬
nationes. pͥncipatꝰ. pot estates. uir¬
tutes. cherubin atq seraphiri

Expanded text:
ndendo causam captivorum. Magna sunt haec et digna, ut pro illorum effectu sancti principes coelorum praeliarentur, si memoriter teneas, quod jam saepe diximus, quia reservatio gentis illius padventus Christi Ihesu, ut esset, unde illo nascente verbum promissionis impleretur, unde gaudere et lętari habebant non solum iste preliator angelus et Michael adiutor eius, sed et omnes angeli, archangeli, throni, dominationes, principatus, potestates, virtutes, cherubin a
Abbreviated transcription (Latin):
mile ẽ illi qͦd ibi itł ibi ẽsidaui. Quã
similis ẽ uiuenis iste c̃sobrino meo
ait qͥdã intuens uiniorẽ tobiã. Uidãt
enĩ patrẽ. & in filio similẽ ut accidere
assol& animaduertebat speciẽ. Iste au¬
tẽ ubi uidat filiũ di. ut speciẽ eiꝰ re¬
cognoscere poss& in illo qͥ descendat
cũ azaria & sociis eiꝰ in fornacẽ uł in
mediũ ignis . Nũquã uidat filiũ
đi. s necꝰ u̾quã legendo uł audiendo
didicerat quis itł qualis ẽet filiꝰ di.
Nonne gͦ m̃te nͣ sua locutꝰ ẽ : Nonne in
magno excessu talit᷑ esfatꝰ ẽ : Uere in
magno excessu. in magno stupore. Ns
leuis stupor extitit. quẽ quasi leuit᷑
script᷑a enũtiauit dicendo. tẽ rex
nabugodonosor obstupuit. & sur¬
rexit᷑ ꝓpere.

Expanded text:
simile illi, quod ibi vel ibi consideravi. « Quam simile illi, quod ibi vel ibi consideravi. « Quam similis est juvenis iste consobrino meo, » ait quidam, intuens juniorem Tobiam! . Viderat enim patrem, et in filio similem, ut accidere assolet, animadvertebat speciem. Iste autem, ubi viderat Filium Dei, ut speciem ejus recognoscere posset in illo, qui descenderat cum Azmedium ignis? Numquam viderat filium dei, sed nec umquam legendo vel audiendo didicerat, quis vel qualis esset filius dei. Nonne ergo mente non sua locutus est? Nonne in magno excessu taliter effatus est? Vere in magno excessu, in magno stupore. Non levis stupor exstitit, quem quasi leviter scriptura enuntiavit dicendo: Tunc rex Nabuchodonosor obstupuit et surrexit propere.
Abbreviated transcription (Latin):
apitulũ magnȩ ammiratio¬
Anis in aureo capite quod erat
nabugodonosor ẽtra statuã aureã
quã erexerat nabugodonosor illud
ẽ qͦd exclamans ñne inqͥt tres uiros
misimꝰ in mediũ ignis cõpeditos.
Et respondentib optimatib sius.
atq dicentib uere rex. ecce inquit
ego uideo quatuor solutos . & ambu
iantes in medio ignis. & nihil in eis
corruptionis ẽ & species quarti si¬
milis ẽ filio đi. Hoc magnȩ inclamationis
dictũ totꝰ orbis audiuit de ore homi¬
nis regis. gentilis & impii. Ꝙ qͥs digne
sufficit ãmirari: Ubi nã uiderat ille
filiũ di. ut similitu dinẽ eiꝰ recogno¬
scere poss&o in medio ignis : Dixit enĩ.
& species quarti. similis ẽ filio đi. Sic
loqͥ solent qͥ quãlib& speciẽ aliqͣndo u¬
sã. alicubi c̃sid̾atã & m̃te retentã. me¬
moria signatã. alio tp̃re. sue loco alio
in ꝑsona qualib& recognoset᷑. Iste inqͥ¬
unt similis ẽ illi quẽ uidi. istud si

Expanded text:
apitulum magnę admirationis in aureo capite, quod erat Nabuchodonosor, contra statuam auream, quam erexerat Nabuchodonosor, istud est, quod exclamans: Nonne, inquit, tres viros misimus in medium ignis compeditos? Et respondentibus optimatis suis atque diceantibus: Vere rex!, Ecce, inquit, ego video qulantes in medio ignis, et nihil in eis corruptionis est, et species quarti similis est Filio Dei » Hoc magnae inclamationis dictum, totus orbis audivit de ore hominis regis gentilis et impii. Et quis digne sufficit admirari, ubinam viderat ille Filium Dei, ut similitudinem ejus recognoscere posset in medio ignis? Dixit enim: « Et species quarti similis est Filio Dei. » Sic loqui solent, qui quamlibet speciem aliquando visam, alicubi consideratam, et mente retentam memoria signatam, alio tempore, sive loco alio, in persona qualibet recognoscunt. Iste, inquiunt, similis est illi, quem vidi, istud est
Abbreviated transcription (Latin):
di uerbum. & đm iheroboã. deũ
metallicũ. uituli cornitti simu¬
lachrũ. Fere ducenti & sexaginta
fluxert᷑ anni. ex qͦ iã dictꝰ iherobo¬
am talẽ sibi dm fecit. usq ad annũ
oseȩ nonũ. qͦ rex assyrioꝵ isrłelem
de t̾ra sua transtulit. ñ desistente
uerbo di decertare sermonib huiꝰ¬
scemodi. Miectꝰ ẽ uitulus tuis sa¬
maria. Artifex fecit illũ & ñ est
đs. qm̃ in aranearũ telas erit ui¬
tulus samariȩ. Et in alio ꝓpha.
Audite & c̃testamini in domo iacob.
qͥa indie cũ usitare cȩpero p̃uari¬
cationes isrł suꝑ eũ. uisitabo &
suꝑ altaria bethel. & amputabuntur
cornua altaris. & cadent in tͣram.
& quia ñ fiebat nec futurũ erat
itt isrł id quispiam ex regib eius
receder& a peccatis iheroboam. id
ẽ ã uitulis eisdẽ quos fecit iheroboa̾.
etiã hȩc dicebat. Domꝰ isrł cecidit
ñ adici& ut resurgat. Uirgo isrł
ꝓiecta ẽ int̾ram. ñ est qͥ suscit& eã.¬

Expanded text:
dei verbum et deum Iheroboam, deum metallicum vituli cornuti simulacrum. Fere ducenti et sexaginta fluxerunt anni, ex quo iam dictus Iheroboam talem sibi deum fecit, usque ad annum Osee nonum, quo rex Assyriorum Israelem de terra sua transtulit, non desistente verbo dei decertare sermonibus huiuscemodi: Proiectus est vitulus tuus, Samaria. Artifex fecit illum et non est deus, quoniam in aranearum telas erit vitulus Samarię. Et in alio propheta: Audite et contestamini in domo Iacob, quia in die, cum visitare cępero prevaricationes Israel super eum, visitabo et super altaria Bethel, et amputcornua altaris, et cadent in terram . » Et quia non fiebat, nec futurum erat, ut Israel, vel quispiam ex regibus ejus recederet a peccatis Hieroboam, id est a vitulis eisdem, quos fecit Hieroboam, etiam haec dicebat: « Domus Israel cecidit, non adjiciet ut resurgat, virgo Israel projecta est in terram, non est qui suscitet ea
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ad nos. & ponamꝰ rege̾ in medio
eius filiũ tabeel. Ergo & qͦd isrł
translatus e in assyrios. recte ascri¬
bitur iuictoriȩ uerbiđi. quia ma¬
nifeste seript᷑a testatur hoc fecisse
eminanuel. anteꝗͣ scir& uocare pa¬
trẽ & matrẽ. id ẽ hoc fecisse uerbũ
đi pͥusꝗͣ assumer& carnẽ. Ec me¬
rito nec israheli pepercit. qͥa uide¬
lie& ex quo scissꝰ ẽ isrł ã uida &
ã domo dauid. plus cęt̾is gentib eidẽ
tͥbui uida inuidit. & c̃tra illũ sepius
pugnauit. Primꝰ iheroboã rex isrł
pugnabat contra abya regẽ uida.
& ille stans suꝑ montẽ. audi inqͥt ihe¬
roboam .& om̃is isrł. Nũ ignoratis
qͦd dñs ds isrł dederit regnũ dauid

Expanded text:
eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus, filium Tabeel . » Ergo quod et Israel translatus est in Assyrios, recte ascribitur victoriae Verbi Dei, quia manifeste Scriptura testatur, hoc fecisse Emmanuel, antequam sciret vocare patrem et matrem, id est hoc fecisse verbum dei, priusquam assumeret carnem. Et merito nec Israel pepercit, quia videlicet ex quo scissus est Israel a Iuda et a domo David, plus ceteris gentibus eidem tribui Iuda invidit et contra illum sepius pugnavit, Primus Iheroboam rex Israel pugnabat contra Abia regem Iuda. Et ille stans super montem Audi, inquit, Iheroboam et omnis Israel! Num ignoratis, quod dominus deus Israel dederit regnum David
Abbreviated transcription (Latin):
corã rege assyrioꝵ. Uere pulchrũ.
c̃gruũq uocabulũ. Qͥd enĩ: Hne
mira acceleratio. & miranda ẽ festi¬
natio. pͥus spolia detrahere quam
patrẽ scire. suie uocare. pͥus p̃dari
quã ex matre nasci Hoc fecit iste
emmanuel. quia pͥusquã scir& ue¬
care patre. qͦd fuit ei ioseph solo
nomine. pͥus quã nasceretur ex ma¬
cȩt᷑a beneficia genti suȩ. ꝓuidit.
ita & illud domui uida de qua
nasciturus erat p̾buit auxiliũ.
ut auferret᷑ fortitudo damasci.
& spolia samariȩ corã rege assyrioꝵ.
Quomͦ Ascendit enĩ ait script᷑a
rex assyrioꝵ indamaseũ. & uasta¬
uit eam. & transtulit habitato¬
res eiꝰ cyrenen. rasin autẽ int̾fecit.
Deinde cȩpit rex assyrioꝵ samariã.
& transtulit isrł in assyrios. posuit¬
q: eos inciuitatib medoꝵ. Quã ob
causã fortitudinẽ damasci & spolia

Expanded text:
. Vere pulchrum congruumque vocabulum. Quid enim? Nonne mira acceleratio et miranda est festinatio, prius spolia detrahere quam patrem scire sive vocare, prius predari quam ex matre nasci? Hoc fecit iste Emmanuhel, quia priusquam sciret vocare patrem, quod fuit ei Ioseph solo nomine, priusquam nasceretur ex macetera beneficia genti suę providit, ita et illud domui Iuda, de qua nasciturus erat, prebuit auxilium, ut auferetur fortitudo Damasci et spolia Samarię coram rege Assyriorum. Quomodo? Ascendit enim, ait scriptura, rex Assyriorum in Damascum et vastavit esam et transtulit habitatores eius Cyrenen, Rasin autem interfecit. Deinde cepit rex Assyriorum Samariam et transtulit Israel in Assyrios posuitque eos in civitatibus Medorum. Quam ob caus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli pęnitentiã egerunt. lu¬
stũ gͦ uidiciũ ẽ. qd ñ addã ait ultͣ
misereri domui isrł. & ñ in iusta
miscđia. in eo qͦd domiui iuda in¬
quit miserebor.

Expanded text:
nonnulli pęnitentiam egerunt. Iustum ergo iudicium est, quod non addam ait, ultra misereri domui Israel, et non iniusta misericordia in eo, quod domui Iuda, inquit, miserebor.
Abbreviated transcription (Latin):
gentes frustra frem̃tes. & ppłos in¬
ania meditantes qͥ iã tc assistebant.
& c̃ueniebant inunũ aduersus
imul & illud animaduer xx.¬
tendũ. quã pulchro. quã insig¬
ni ibidẽ uocabulo iubetur pͣdica¬
ri. uoca inqt̾ nom̃ eiꝰ. aecelera spolia
det̾here. festina p̃dari. Quare :
Qͥ a anteꝗͣ sciat puer uocare patrẽ
suũ. & matre̾ suã. auferet᷑ ait for¬
titudo damasci. & spoli a samariȩ

Expanded text:
gentes frustra frementes et populos ingentes frustra frementes et populos inania meditantes, qui iam tunc assistebant et conveniebant in unum adversus imul et illud animadvertendum, quam pulchro, quam insigni ibidem vocabulo iubetur predicari: Voca, inquit, nomen eius: Accelera, spolia detrahere, festina predari. Quare? Quia antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam, auferetur, ait, fortitudo Damasci et spo
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiatũ fuerat. qͦd de t̾ra uida .&
de domo dauid. uirgo ipsũ c̃ciper&.
& parer&. et uocaretur emmanuel.
id̃oq t᷑ram eandem defendere debe¬
r&. faciendo iã scđm hoc ipsũ nom
suũ qͦd ẽ emmanuel. & quia siccer¬
tissime futurũ erat. quia castra
assyrioꝵ ꝑcussurus erat iste ñdũ
scđm carnẽ natꝰ emmanuel. ꝓtinus
insultabundus dicit. Congrega¬
mini ppłi & uincimini. & audite
unuiersȩ ꝓcul tͣrȩ. Confortamini
& uncimini. accingite uos & uin¬
cimini. inite cͣsiliũ & dissipabitur.
loqͥmini uerbũ & ñ fi&. qͥa nobiscũ
đs. Magna fiducia. magna & certa
securitate talit̾ ab hoc dictũ ẽ. qͥppe
cui ñ incertũ erat nihil ẽe̾ quod
ꝓpositũ di auertere poss&. ẽtra
cuiꝰ c̃siliũ omẽ hominũ cͣsiliũ ua¬
nũ est. Inde tutꝰ insultat. & uixta
qd scriptũ est. qui habitat incęlis
irridebit eos. & dñs subsannabit
eos. irridendo & subsannando ꝓuo¬
cat. ꝓuocando irrid& et subsannat.

Expanded text:
quod de terra Iuda et de domo David virgo ipsum conciperet et pareret et vocaretur Emmanuhel, ideoque terram eandem defendere deberet faciendo iam secundum hoc ipsum nomen suum, quod est Emmanuhel. Et quia sic certissime futurum erat, quia castra Assyriorum percussurus erat, iste nondum secundum carnem natus Emmanuhel, protinus insultabundus dicit: Congregamini, populi, et vincimini, et audite universę procul terrę, confortabimini et vincimini, accingite vos et vincimini, inite consilium et dissipabitur, loquimini verbum et non fiet, quia nobiscum deus. Magna fiducia, magna et certa securitate taliter ab hoc dictum est, quippe cui non incertum erat nihil esse quod propositum dei avertere posset, contra cuius consilium omne hominum consilium vanum est. Inde tutus insultat et iuxta quod scriptum est: Qui habitat in cęlis, irridebit eos et dominus subsannabit eos, irridendo et subsannando provocat, provocando irridet et subsannat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s riuos eiꝰ & flu& suꝑ uniuer¬
sas ripas euis. & ibit ꝑ uidã in¬
undans. & transiens usq ad collũ
ueni&. Et erit extensio alarũ eiꝰ.
implens latitudinẽ t̾rȩ tuȩ õem

Expanded text:
omnes rivos ejus, et fluet super universas ripas ejus, et ibit supra Judam inundans, et transiens usque ad collum veniet. Et erit extensio alarum ejus, imp
Abbreviated transcription (Latin):
nuel. At tam̃ iã dictꝰ ysaias inuo¬
cabat eũ emmanuel. ut ã p̃dictis
assyriis ihrłm liberar&. Cũ enĩ
dixiss& ecce uirgo c̃cipi& et pa¬
riet filiũ. & uocabit᷑ nom̃ eius

Expanded text:
nuel. Attamen dictus Esaias invocabat eum Emmanuel, ut a praedictis Assyriis Hierusalem liberaret. Cum enim dixisset: « Ecce virgo concipiet, et pariet filium et vocab
Abbreviated transcription (Latin):
tes obseruaueris dñẽ. dñe qͥs sustineb:
Iccirco sic scriptũ ẽ. iustꝰ autẽ ex fide
uiuit. quia pret̾ solũ dm qui solus
hoc ipsũ qͦd iustꝰ ẽ. & quod uiuit. Nã
si qͥs uelit oꝑm iusticiã recte diuidi¬
care. ñ foris in oculo. s insecreto c̃sci¬
entiȩ suȩ. nũquã imꝓbabit insem&¬
ipso dictũ ã quodã. & quasi pannꝰ
menstruatȩ uniũsȩ iuisticie nr̃ȩ.
gitur quia ex fide infidẽ. iccirco
firma ẽ ꝓmissioipsi dauid & ecce
nc̃ uiuit. nec ut cũq uiuit. uerũ
etiã ꝑman& in abundantiore grã.
patͥarcha . rex. & ꝓpħa Patriarcha
quia ꝓmissio specialtt᷑ ad hẽ pꝰ abra¬
hã facta ẽ. ut ess& patͣ beati seminis

Expanded text:
tes observaveris, domine, domine, quis sustinebit? tes observaveris, domine, domine, quis sustinebit? Idcirco sic scriptum est: Iustus autem ex fide vivit, quia preter solum deum, qui solus hoc ipsum quod justus ex fide vivit. Nam, si quis velit operum justitiam recte dijudicare, non foris in oculo, sed in secreto conscientiae suae, nunquam improbabit in semetipso dictum a quodam: « Quasi pannus mengitur quia ex fide in fidem, idcirco firma est promissio ipsi David, et ecce nunc vivit nec utcumque vivit, verum etiam permanet in abundantiore gratia patriarcha, rex et propheta. Patriarcha, quia promissio specialiter ad hunc post Abraham facta est, ut esset pater beati seminis
Abbreviated transcription (Latin):
querentes statuere uisticiã. Hiuie ui¬
sticiȩ ñ st̃ subiecti. Quȩ nã ẽ illoꝵ ui
sticia: Nimirũ iusticia ñ ex fide in
fidẽ. sed quasi ex oꝑib in oꝑa. quasi
abrahã ex oꝑib iustificatꝰ sit. cũ scrip¬
tura dicat. credidit abrahã do & repu¬
tatũ ẽ illi ad iusticiã. & quasi ipsi ex
oꝑib ustificari possint. cũ itẽ scrip¬
tura dicat. qͥa ñ iustificabit᷑ in c̾spec¬
tu tuo omĩs uiuens. Bene gͦ uisticia
di quȩ in eugłio reuelat᷑ diffinita ẽ.
dicendo iusticia ex fide infide. qͥa
uidelic& qͦd dĩ filiꝰ incarnatꝰ ẽ. & qͦd
in isto semine benedicunt᷑ om̃s gentes.
ex fide ẽ dĩ. de qͦ scriptũ ẽ. fidelis ds
in omĩb uerbis suis. quia neq dauid.
neq cȩtͣoꝵ peccatis offensꝰ ẽ. siue trans¬
uersus. quin magna fide impler&.
qͦd magna grã ꝓmisit. & iusticia
ꝓpt̃ fidẽ possibile ẽ quẽpiã corã illo
uistificari. dicente script᷑a. si iniquita¬

Expanded text:
statuere justitiam, huic justitiae non sunt subjecti. Quaenam est illorum justitia? Nimirum justitia non ex fide in fidem, sed quasi ex operibus in opera; quasi Abraham ex operibus justificatus sit, cum Scriptura dicat: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam ; » et quasi ipsi ex operibus justificari possint, cum item Scriptura dicat: « Quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Bene ergo iustitia dei, quę in evangelio revelatur, diffinita est dicendo: Iustitia ex fide in fidem, quia videlicet, quod dei filius incarnatus est, et quod in isto semine benedicuntur omnes gentes, ex fide est dei, de quo scriptum est: Fidelis deus in omnibus verbis neque caeterorum peccatis offensus est, sive transversus, quin magna fide impleret, quod magna gratia promisit, et justitia coram illo iustificari dicente scriptura: Si iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
illis dauid regẽ. oui & ytestimoniũ
ꝑhibens dix̃. Inueni dd filiũ iesse
uirũ scđm cor meũ. qͥ faci& om̃s uo¬
luntates meas. Iste sermo longe ab
electione saul. distinguit electio¬
nẽ dauid. Nã & illũ elegisse drͣ
dñs. dicente samuel ad omnẽ ppłm.
cũ ille in medio star&. altior uni¬
uerso ppło. ab humero & sursum.
Certe uidetis quẽ elegit dñs. quia ñ ẽ
similis ei ioñ ppło. Ergo & illum

Expanded text:
 cui et testimonium perhibens dixit: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates meas . » Iste sermo longe ab electione Saul distinguit electionem David. Nam et illum elegisse dicitur Dominus, dicente Samuele ad omnem populum, cum ille in medio staret altior universo populo ab humero et sursum: « Certe videtis quem elegit Dominus, quoniam non est similis ei in omni populo . » Ergo et illum