comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is fuero a t̾ra: omĩa traham ad me ip̃m hoc autẽ dicebat: signit¬
tans qua morte clarificaturus eĩt dm̃. uł potius qm̃ indiuisa sũt
dantis munus accipientis sacrificium offerentes ⁊ pr dedit filius
humanitatẽ. Sp̃c sc̃s accepisse: p̃p̃ benignitatẽ. O liberalis
liberalitas gratiosa. Qd̾ dedit nobis d̾s in donũ: hoc accepit a
nobis in munꝰ. Eadem enim sacrificia dona sunt simul ⁊ mu¬
nera. Dona st̾ nob̃ collata. munera sunt nob̃ oblata. Nam que
sacris offerunt altarib ⁊ munera nun tupant᷑ ⁊ dona. uñ dñs
effabilis cõmendatio sacramenti. Non enĩ uum aliqd̃ in uenitur
nocabulũ qd̃ tm̃ satramentũ digne ualeat appellare. nisi qd̾ g
accessi̾t spẽ qͥdem remanent s substantie ꝯu̾tuntur ita qd̵ diu̾sa
sunt continentia: s unitum est contemptũ. Nam idem sub utͣq
sp̃e continet᷑ licet ñdum utraq substantia conu̾tat᷑. sic̃ infra
plenius ⁊ planius ostendet᷑ dñet᷑ ⁊̃ sca ⁊ illibata qi panis ⁊ ui

Expanded text:
cebat, significans qua morte esset moriturus. Vel potius quia indivisa sunt dantis, munus accipientis, sacrificium offerentis; et Pater dedit, Filius humanitatem, Spiritus sanctus accepisse propter benignitatem. O liberalis gratia, liberalitas gratiosa, quod Deus dedit in donum hoc accepit a nobis in munus, eodem enim sacrificia dona sunt simul et munera. Dona sunt nobis collata, munera sunt a nobis oblata; nam quae sacris offeruntur altaribus, et munera nuncupantur et dona; unde Dominus effabilis commendatio sacramenti. Non enim unum aliquod invenitur vocabulum, quod tantum sacramentum digne valeat appellare, nisi quod Gaccesserit, species quidem remanent, sed substantiae convertuntur, ita quo diversa sunt continentia, sed unicum est contentum. Nam idem sub utraque specie continetur, licet non in idem utraque substantia convertatur, sicut infra planius et plenius ostendet
Abbreviated transcription (Latin):
ob senariis significantib ꝑfectionem cogitationis et oꝑis siue
mentis ⁊ corꝑis ext̾nario multiplicato ꝑ quaternariũ ⁊ quat̾-¬
nario ꝑ t̾narium significantib fidem indiuidue trinitatis et
quatuor euuangłioꝵ doctrinam fiue tres uiriutes catholicas
quatuor uͥtutes politicas. h numerus ex suis ꝑtib agrega
excrescit in sedenarium qͥ constat ex denario ⁊ senario man-¬

Expanded text:
obus senariis signantibus perfectionem cogitationis et operis, sive mentis et corporis: ex ternario multiplicato per quaternarium, et quaternario per ternarium, signantibus fidem individuae Trinitatis, et quatuor Evangeliorum doctrinam, sive tres virtutes theologicas, et quatuor virtutes politicas. Hic numerus ex suis partibus aggregatis excrescit in sedenarium, qui constat ex denario et senario, man
Abbreviated transcription (Latin):
accedit id ad qd̾ acredit ut ꝑ id ad qd̾ accedit maiꝰ aliqͥd fiat. S id
qd̃ accedit fit uñ cum illo: ad qd̃ accedit. Nec corpus accepit ẽẽ pa
qͥd erit corpus .xͥ. qd̃ nͨ fuit natum nec fuit passum: si relatio fi¬
at. ad p̃dicatum est falsum. Si uͦ ad subiectum est uerũ. S inde
ñ ꝓuenit. gͦ corpus xp̃i ñ fuit natum nͨ passum. Sĩẽ ñ seqͥtur.

Expanded text:
tum, ut per id quod accedit id ad quod accedit, majus aliquid fiat, sed id quod accedit, sit unum cum eo ad quod accedit. Nec corpus accipit esse panud erit corpus Christi, quod nec fuit natum, nec passum. Si relatio fiat ad praedicatum, est falsum. Si vero ad subjectum, est verum, sed inde non provenit. Ergo corpus Christi nec fuit natum, nec passum, sicut non s
Abbreviated transcription (Latin):
nidelicet et formał. Nam sic̃ aliqñ forma conu̾tit᷑ sñ sub̃a: sic
interd̃ sub̃a conu̾titur sine forma. Non nũquã utraq cũ alt̾a.
Ut panis in eucharistam ⁊ tũc sub̃a conu̾tit᷑ sine forma. S de¬
enim in effabilis est illa unio qua ds fc̃s est hõ. sic in effabilis ẽ
illa conu̾sio qua panis fit caro. Nec tñ ita panis dicendꝰ est in car¬
caro. Nam u̾bum manens qd̃ erat ita fc̃m est caro. osd̃ carnem
assumpsit. ñ transiuit in carnẽ s panis desinens ẽẽ qd̾ erat .i. fͣ¬

Expanded text:
tantialis videlicet et formalis. Nam sicut aliquando forma convertitur sine substantia, sic interdum substantia convertitur sine forma, nonnunquam utraque cum altera. ut panis in eucharistiam, et tunc substantia convertitur sine forma. Sed deis est illa unio qua Deus factus est homo, sic ineffabilis est illa conversio qua panis fit caro. Non tamen ita panis dicendus est incarverbum manens quod ita erat, factum est caro, quod carnem assumpsit, non transivit in carnem, sed panis desinens esse quod erat, ita f
Abbreviated transcription (Latin):
ris et linguam ignis innotuit. iuxta qd̃ legͣ. Et̃s est re. de. ce. so.¬
sp̃aliter missus fu̾it in apłos. Qͥa tñ indiuisa sunt oꝑa trim¬
tatis: missionẽ illam tota fuit tͥnitas oꝑatu. Ideoq benedicti¬
onem istam facit ep̃c in noĩe trinitatis: auc psalmiste dicen

Expanded text:
ris et linguam ignis innotuit, juxta quod legitur: Factus est repente de cospecialiter missus fuerit in apostolos, quia tamen indivisa sunt opera Trinitatis, missionem illam tota fuit Trinitas operata. Ideoque benedictionem istam facit episcopus in nomine Trinitatis, auctoritate Psalmistae dicent
Abbreviated transcription (Latin):
sem ⁊ effraim. ad iacob statuens maiorem ad dexteram ⁊ minorẽ
ad sinistrã. ut eis scd̾m ordinem benediteret. Iacob manus cõmu¬
tans .i. in modũ crucis cancellans dexterã posuit suꝑ capd̃ effraym
minoris ⁊ sinistrã suꝑ cap̃ manasses maioris ⁊ dixit. Angłs
me eruit de cunctis malis: b̃ñdicat pueris istis. ⁊ c̃. Edechiel aũ
audiuit dñm dicentẽ. ad uirũ uestitũ lineis habentẽ atramenta-¬
rium scͥptoris ad renes. Transi ꝑ mediam ciuitatẽ. ⁊ signa chan

Expanded text:
sen et Ephraim ad Jacob, statuens majorem ad dexteram, et minorem ad sinistram, ut eis secundum ordinem benediceret, Jacob manus commutans, id est in modum crucis cancellans, dextram posuit super caput Ephraim minoris, et sinistram super caput Manasse majoris, et dixit: « Angelus, qui eruitaudivit Dominum dicentem ad virum vestitum lineis, habentem atramentarium scriptoris ad renes: Transi per medium civitatis, et signa Tau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qd̃ cũ dñs egyptioꝵ ꝑcuret pͥmogenita domos hebreoꝵ abso le¬
henderunt q̃ sit longitudo ⁊ latitudo que sublimitas ⁊ ꝓfun-¬
dum. crux enim sanitatẽ restituit. bñonem impendit discer-¬
nit a ꝑfidis. liberat aꝑitulis. hostes expellit uictores constitu-¬
it crux misteriũ fidei firmamentũ spei clauis scientie. forma iu-¬
sticie. Magnificentia regũ. gli̾a sacerdotũ. In opũ sustentio paupeꝵꝵ
st autẽ signum crucis trib digitis expͥmendũ: qr sub inuoca¬
tione trinitatis ĩprimitur. de qua dicit ꝓpħa qui appendit
in dexterã. qr de miseria transire debemus ad głiam sicut et
mus in dexterã. uñ si diligat̾ ad tendant: etiã suꝑ alios signum
crucis a dextera ꝑducimꝰ in sinistram. qr ñ ꝯsignamꝰ eos qͣi uer¬
tentes dorsum: s qͣi faciem presentantes.

Expanded text:
d, cum Dominus Aegyptiorum percuteret primogenita, domos Hebraeorum absque laehenderunt, « quae sit longitudo et latitudo, sublimitas et profun. Crux ergo sanitatem restituit, benedictionem impendit, discernit a perfidis, liberat a periculis, hostes expellit, victores constituit. Crux mysterium fidei, firmamentum spei, clavis scientiae, forma justitiae, magnificentia regum, gloria sacerdotum, inopum sustentatio, pauperum st autem signum crucis tribus digitis exprimendum, quia sub invocatione Trinitatis imprimitur, de qua dicit propheta: Quis appin dextram; quia de miseria transire debemus ad gloriam, sicut mus in dextram. Verum si diligenter attendas, etiam super alios signum crucis a dextra producimus in sinistram, quia non consignamus eos quasi vertentes dorsum, sed quasi faciem praesentantes.
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro qͥtuit scd̃m aĩam descendit ad inferos ut fortior suꝑ¬
ueniens fortẽ spoliaret armatũ. Tunc gͦ momordit infernũ¬
malis preteritis presentib et futuris. ⁊ dans eis pacẽ ꝑpetu-¬
am. ĩ qua st̾ semꝑ et a pecc̃o lib̾i ⁊ a ꝑturbatione securi. hec
rationis dominice.

Expanded text:
sepulcro; secundum animam descendit ad inferos, ut fortior superveniens fortem spoliaret armatum. Libera nos, quaesumalis praeteritis, praesentibus et futuris. Et dans eis pacem perpetuam, in qua sunt semper et a peccato liberi, et a perturbatione securi. Haecrationis Dominicae.
Abbreviated transcription (Latin):
politanum directam: suꝑ uariis. confutauit heresib qͥ latinos
inter cetera azimitas uocabant cũ ip̃i uerius fermentarii nuncu
canone: que nullus ewangłistarum describit. uideliret
eleuatis ocłis in celum. Eterni testamenti. misterium fida. Qͥs d
tante p̃sumptionis extitit ⁊ audatie ut hec est ore suo tempta

Expanded text:
politanum directam super variis confutavit haeresibus. Qui Latinos politanum directam super variis confutavit haeresibus. Qui Latinos inter caetera azymitas vocabant, cum ipsi verius fermentarii nuncupcanone, quae nullus evangelistarum describit, videlicet elevatis oculis in coelum, aeterni Testamenti, mysterium fidei. Quis ergo tantae praesumption
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illd̾ ualeat designare qd̾ sic̃ azimus panis de pura massa sine ferm̃¬
to ꝯficit᷑: ita corpus xͥ de illibata uͥgine sine pecc̃o conceptũ est. Ceterũ
id solum latinis sufficeret. contra gretos quod constantino politanam
eccłiam multarũ heres corruptio fermentauit ut ñ solum he¬
ce fidei petram stabili soliditate fundatã nulla prorsus heretice pra¬
nitatis ꝓcella potuit conquassare s illd̾ semper integra fide serua¬
uit qd̾ ab ip̃is accepit apłis. qͥ presentiałr eam sacris insutuere do¬
ctrinis et eccl̃iastici ritus regulam docuerunt. Ab ip̃is gͦ bis aplĩs
petro et paulo quos et uiuos hũit ⁊ defunctos custodit. hunc satͥ¬
ficii ritum accȩpit. quẽ hactenus inuiolabili cultu seruauit. Gre¬
ci uero postꝙͣ dm̃ tunicam in consutilẽ diuiserunt ut perpetue
diuisionis scandalum interponerent: sacrifitii ritũ tem̾e mu¬
tanerunt. Quos leo. uiiiiꝰ. per epłam ad imꝑatorẽ constantino¬

Expanded text:
um. Quanquam et illud valeat designare, quia sicut azymus panis de pura massa sine fermento conficitur, ita corpus Christi de illibata Virgine sine peccato conceptum est. Caeterum id solum Latinis sufficeret contra Graecos, quia Constantinopolitanam Ecclesiam haereseon corruptio fermentavit, ut non solum ha apostolicae fidei petram, stabili soliditate fundatam, nulla prorsus haereticae pravitatis procella potuit conquassare. Sed illud semper integra fide servavit, quod ab ipsis accepit apostolis, qui praesentialiter eam sacris vel instituere doctrinis, et ecclesiastici ritus regulam docuere. Ab ipsis ergo beatis apostolis Petro et Paulo, quos et vivos habuit, et defunctos custodit, hunc sacrificii ritum accepit, quem hactenus inviolabili cultu servavit. Graeci vero postquam tunicam Domini inconsutilem diviserunt, ut perpetuae divisionis scandalum interponerent, sacrificii ritum temere mutavere, quos Leo IX per epistolam ad imperatorem Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
nedixit. litteram construentes ħ ordine accepit panẽ et bñdixit.
ꝯub audiend̾ est dicens. hoc est corpus meũ. et tunc fregit ⁊ d
⁊ ait. accipite et comedite. Et iterauit. hoc est corpus meũ. Prius
gͦ ꝓtulit illa u̾ba ut eis uim conficiendi tribueret. Sem̃ ꝓtulit ea¬
dẽ ut aplos formã conficiendi doceret. alii uͦ dixerut qd̵ satramentũ
confecit ⁊ formam instituit. post bñdixiont̃ cũ dixit. hoc est corpꝰ
meũ. Intelligentes illam b̃ndyxionẽ fuisse uł aliosd̾ signũ qd̾ super
panem ĩ pressit uł aliosd̾ uerbũ qd̃ suꝑ panẽ expressit quib illud ui
det᷑ obsistere. qd̾ pͥus fregit qͣm dix̾it hoc est corpus meũ. Nec ⁊ est
credibile. qd̾ prius dederit quã confecerit. Sane dici potest oid̃ xp̃o
uirtute diuina confecit. Et postea formam exp̃ssit sub qͣ posteri bñ¬
dicerent. Ip̃e namꝙ ꝑ se uirtitte ꝓpͥa bñdixit. nos ex illa uirtute

Expanded text:
nedixit, litteram construentes hoc ordine: Accepit panem, benedixit, subaudiendum est dicens: Hoc est corpus meum, et tunc fregit et dedit, et ait: Accipite et comedite, et iteravit: hoc est corpus meum. Prius ergo protulit illa verba, ut eis vim conficiendi tribueret, deinde protulit eadem, ut apostolos formam conficiendi doceret. Alii vero dixerunt, quod et sacramentum confecit et formam instituit post benedictionem, cum dixit: Hoc est corpus meum, intelligentes illam benedictionem fuisse, vel aliquod signum, quod super panem impressit, vel aliquod verbum, quod super panem expdetur obsistere, quod prius fregerit quam dixerit: Hoc est corpus meum. Nec etiam est credibile, quod prius dederit quam confecerit. Sane dici potest, quod Christus virtute divina confecit, et postea formam expressit, sub qua posteri benedicerent. Ipse namque per se virtute propria benedixit. Nos autem ex illa virtute
Abbreviated transcription (Latin):
sine lactucis aggrestib sic et absq panib azimis ne ueterem
ritum in nouo sacrificio retineret ac ꝑ hoc nos uidaizare doce¬
ret. Nam utrũꝙ pariter erat in lege p̃ceptum. Edent inqͥt
carnes nocte illa assas igni: ⁊ azimos panes cum lactucis ag¬
iecit eccͣ s quasclam ꝓ iuda consideratione recinuit. Uñ spon¬
considerat. ne pascha celebret indefectum. ad huc confuit ole¬
um unctionis ⁊ thus suauitatis incendit. ad huc soluit deci¬
mas et pͥmitias ad huc ht̃ candelabrũ ⁊ lucernas uestes et
uasa pontifices et leuitas. Nam si ꝓpterea repudiandũ est
animũ qi lex illud admisit pari rõe repudiet᷑ fermentũ. qr
lex statuit in leuitico. offerent panes fermentatos cũ hostia gr̃aꝵ¬

Expanded text:
sine lactucis agrestibus, sic et absque panibus azymis, ne veterem ritum in novo sacrificio retineret, ac per hoc nos Judaizare doceret. Nam utrumque pariter erat in lege praeceptum: Edent, inquit, carnes nocte illa assas igni, et azymos panes cum lactucis ajecit Ecclesia, sed quasdam provida consideratione retinuit. Unde sponobservat ne pascha celebretur in defectu. Adhuc conficit oleum unctionis, et thus suavitatis incendit, adhuc solvit decimas et primitias, adhuc habet candelabrum, et lucernas, et vestes, et vasa, et pontifices, et levitas. Nam si propterea repudiandum est azymum, quia lex illud admisit, pari ratione repudietur fermentum, quia lex statuit in Levitico : Offerent panes fermentatos, cum hostia gra
Abbreviated transcription (Latin):
nitus sunt opposita sicut ĩmediata contraria. Non gͦ docebat ut
d̾s tamquã sͥ contrarius abiceret azimũ ⁊ assumeret fermentatũ¬
qͣi magnum bonũ preferret. Nec illud ualere putandũ est qd̾ di¬
cunt. ideo se fermentatũ offerre. quia fermentũ ut aiunt feruorẽ
tum est. sicut angłs predixerat. illi. Sp̃c sc̃s suꝑueniet in te. ⁊ .ii.¬
nẽ fermenti. ex illa ꝑabola emangli̾ca. Simile est regnum
rum fermento qd̾̃ acceptum mulier abscondit. in farine satis tͥ¬
bus donet fermentaret᷑ totum. Nam et fermentum manifeste¬
significat tumorẽ uteri uͥginalis ⁊ uinculũ unionis. porro multo
religiosius illud insinuat. qd̃ scd̃m apłm xͨ de massa peccatͥce cor¬
pus sine pect̃o suscepit. tamꝙͣ de fermentato susceꝑit adimum.
inter frumentũ et aquam in adimo nicħ ueteris masse uł ali¬
ene corruptionis interuenit. Nam ꝑfrumentũ xͦ et ꝑ aquam¬

Expanded text:
nitus sunt opposita, sicut immediata contraria: non ergo decebat, ut Deus tanquam sibi contrarius abjiceret azymum, et assumeret fermentatubonum praeferret. Nec illud valere putandum est, quod dicunt ideo se fermentatum offerre, quia fermentatum, ut aiunt, Spiritum est, sicut angelus praedixerat: Spiritus superveniet in te, tionem fermenti ex illa parabola Evangelica: Simile est regnum coelorum fermento quod accepit mulier, et abscondit in farina satis tribus, donec fermentatsignat tumorem uteri virginalis, et vinculum unionis. Porro multo religiosius insinuat, quod secundum Apostolum de massa peccatrice, corpus sine peccato suscepit, tanquam de fermentato susceperit azymum, inter frumentum et aquam in azymo nihil veteris massae, vel alienae corruptionis intervenit. Nam per frumentum Christu
Abbreviated transcription (Latin):
tis legalib uerum ⁊̃ de scriptis gentilium libenter assumit eccͣ.
Siqͥd in cis ꝓbe dictum uł fr̃m agnoscit et tamꝙͣ mulieris capti-¬
ie resecat ungues pilosq suꝑfluos. ut ab alienigena fal¬
te mundata thalamũ ueritatis digna sit introire legales gͦ consu
destructe s interdum in melius cõmutate. Nam cũ d̾s circuncisio¬
nem mutauit. ñ suꝑ duxit contrarium .i. p̃putium s p̃tulit me-

Expanded text:
s legalibus, verum etiam de scriptis gentilium libenter assumit Ecclesia, si quid in eis probe dictum, vel factum agnoscit, et tanquam mulieris captivae resecat ungues, pilosque superfluos, ut ab aliena superfluitate mundata, thalamum veritatis digna sit introire Deut. XXI; legaledestructae, sed interdum in melius commutatae. Nam cum Deus circumcisionem mutavit, non superduxit contrarium, id est praeputium, sed protulit
Abbreviated transcription (Latin):
aromata ut uenientes ungerent ih̃m. ut gͦ nicħ dubietatis re-¬
mancat. lucas reducat᷑ ad martũ ut intelligat᷑ qd̾ mulieres re-¬
u̾tentes parauer̃t̃ scd̾m lucam aromatã ⁊ unguenta ñ tunc
s scd̾m marchũ cu sabb̃m ꝑtransisset. Qͥd si longe añ ꝑaue¬
rant qr frequent᷑ audierant dñm in ꝓximo moriturũ. Non¬
ne magdalena iam parasse uidet᷑ ⁊ inspirationẽ preoccupas¬

Expanded text:
aromata, ut venientes ungerent Jesum. Ut ergo nihil dubietatis remaneat, Lucas reducatur ad Marcum, ut intelligatur quia mulieres revertentes paraverunt secundum Lucam aromata et unguenta: non tunc, sed secundum Marcum, cum Sabbatum pertransisset. Quid si longe ante paraverant, quia frequenter audierant Dominum in proximo venturum. Nonne Magdalena jam parasse videt
Abbreviated transcription (Latin):
pascha. Sałbatũ ꝙͦ post crucẽ: magnũ diem sabb̃i noĩat qd̾ dici
ñ solet nͥ cũ sabb̃o festum concurrat. Et lucas ait. qd̃ mulieres in
parasceue parauer̃t unguenta. qd̾̃ eis in die festo facere ñ liceret.¬
Matheus qͦ describit qd̾ principes sacerdotum et seniores ppłi di¬
sposuerant. xp̃m occidere. s ñ in die festo. ne forte tumultus fie¬
ret in ppłõ. Porro que dicta sunt eoꝵ assertioni ñ consonant si sa¬
ne fu̾int intellecta. Pascha nãq dr̃ dies sollempnitas agnus et
qr post biduum pascha fiet. Dies autẽ festus paschalis erat qͥn¬
ta decima luna scd̾m illd̾ et inqͥntadetima sol ce. al. dnĩo. Nam¬
dñs. pascha cum discipłis celebrauit. Nam ut in qͥt matheus pͥma

Expanded text:
. Sabbatum quoque post crucem, magnum diem Sabbati nominavit, quod dici non solet, nisi cum Sabbato festum concurrat. Et Lucas ait, quod mulieres in Parasceve paraverunt unguenta, quod eis in die festo facere non licereti disposuerant Christum occidere, sed non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Porro quae dicta sunt, eorum assertioni non consonant, si sane fuerint intellecta. Pascha namque dicitur dies, solemnitas, agnus et quia post biduum pascha fiet . Dies autem festus paschalis erat quinta decima luna secundum illud: Et in quinta decima die solemnitaDominus pascha cum apostolis celebravit. Nam, ut inquit Matthaeus ca
Abbreviated transcription (Latin):
medere pascha. Et uespere fco discubuit cum .xii. Martꝰ aũt pͥmũ
diem arimoꝵ det̾minat dicens qñ pascha ĩmolabant. Et lucas in
apłĩs pascha. qua netessario fiebat ex lege. s. qͣrta decima luna pͥ¬
mi mensis ad uesꝑam. ħ ⁊̃ in cunctater poterit inuenire. qͥsqͥs ta¬
bulam compoti ꝑcurrerit diligenter. Diem magnũ sabb̃i nomi¬
nabant in trib sollempnitatib ebdomadalib quacũꝙ un. die¬
rum contingent. Nam om̃s erant sollempnes ⁊ si ñ ad̾o sicut
pͥmus ⁊ ultimus s ad edendum azima uii. dieb oportebat eos

Expanded text:
 facto discubuit cum duodecim. Marcus autem primum diem azymorum determinat, dicens: Quando pascha immolabant Marc. IV. Et Lucas: Inpascha, quod necessario fiebat ex lege, scilicet quarta decima luna primi mensis ad vesperam. Hoc enim incunctanter poterit invenire, qui tabulam computi percurrerit diligenter. Diem magnum Sabbati nominabant in tribus solemnitatibus hebdomadalibus, quocunque septem dierum contingeret. Nam omnes erant solemnes, et si non adeo sicut primus et ultimus, sed ad edendum azyma septem diebus oportebat eos
Abbreviated transcription (Latin):
lieres die festo parasse dñr unguenta ñ obest. qr ñ erant sub
lutera s sub gr̃a uerũptũ lucas ait. qr salb̃o siluerunt scd̾m
mandats̃. S et mandatũ erat in lege. qd̾ in dieb azmoꝵ pͥma et
septima nicħ oꝑis facerent. exceptis his q̃ ꝑtinent ad uescendũ
preterea nemotunc ⁊̃ uolentib emere uendidisset aromata. Nã¬

Expanded text:
at sub lege, sed sub gratia. Verumtamen Lucas ait, quia Sabbato siluerunt secundum mandatum. Sed et mandatum erat in lege, quod in diebus azymorum prima et ultima nihil operis facerent; exceptis his quae pertinent ad vescendum. Praeterea nemo tunc etiam volentibus emere vendidisset aromata,
Abbreviated transcription (Latin):
inci̾num .s.o. in. Sacrificium gͥ euuangłitum p̃cessit legale. ñ solum
os. Ideo uero panẽ et uinũ. in sacrificium corꝑis ⁊ sanguinis sui xͨ
instituit. qr sicut p̃ ceteris cibis ⁊ potib corporalib panis cor ho
xͥ. pre cet̾is cibis et potib sp̃alib interiorẽ hoĩem refuiunt ⁊ sa
duob plena consistit ⁊ ꝑfecta refectio. sic̃ ipse testat᷑. Caro mea
uere est cib: ⁊ sanguis ñs uere est potus. Panis añ debet ẽẽ de

Expanded text:
ch Psal. CIX. Sacrificium ergo evangelicum praecessit legale, non solumHebraeos . Ideo vero panem et vinum in sacrificium corporis et sanguinis sui Christus instituit; quiChristi prae caeteris cibis et potibus spiritualibus interiorem hominem reficiunt et sag. In his enim duobus plena consistit et perfecta refectio, sicut ipse testatur: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in manna p̃cessit: in cucharistia consũmatur. Nam quan¬
tãlibet qͥsꝙ ꝑtem accipiat. totam ꝑcipit eucharistiam. sic̃ euenit
de manna qi nͨ qui plus collegerat hũit amplius: nec qͥ minꝰ
auerat repperit minus. Hanc gͦ p̃figurauerat panis ille
stis de quo sapiens ꝓtestatur. Panem de celo p̃stitisti. sine labore
om̃e delectamentum in se habentem et om̃is saporis suauitatẽ.

Expanded text:
quod in manna praecessit, in Eucharistia consummatur. Nam quanquod in manna praecessit, in Eucharistia consummatur. Nam quantamlibet quisque partem accipit, totam percipit eucharistiam, sicut evenit de manna, quia nec qui plus collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat reperit minus. Hanc ergo praefigurabat panis ille coelestis, de quo sapiens protestatur: Panem de coelo praestitit sine labore, omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatem S
Abbreviated transcription (Latin):
det̾minat dicens. Añ diem festũ pasche sciens ihc qr uenit hora
ius. ut transeat ex hoc mundo ad prẽm cũ dilexisset suos e
erant in mundo: in finem dilexit eos. Et fcã cena cõpleuit
passionem fidem. Illa sanguine tingimus ꝑ passionẽ imitationẽ.
Signũ crucis intus et foris opponentes: contra adu̾sarias potestates.
Denite carnes agni comedimus cum in sacramento uerũ cor
suscipimus. Et azimos panes .i. sincera opera cũ lactucis agrestib .i.
amarctudine pñie. Sicut añ manna fuit datum hebreis post tͣnsi¬
tum maris rubri: iam sub mersis egyptiis: sic eucharistia datur
p̃ianis post ablutionẽ baptismi. iam deletis pecc̃is. ut ꝑ ba¬
tismũ mundemur a malo: ꝑ eucharistiam consumemur in bo¬
no. Nam sicut manna ppłm illum ꝓuastitatẽ ĩme solitudinis
ad terram ꝓmissionis perduxit: sic eucharistia ppłm istum per
ncolatum uite p̃sentis ad prĩam paradysi perducit. Uñ reci
uiaticum appellat᷑. qr reficiens in uia: deducit ad prĩam. Sane

Expanded text:
enit hora ejus ut transeat de hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos, et facta coena complevit passionis fidem, illa sanguine tingimus per passionis imitationem, signum crucis intus et foris opponentes contra adversarias aereas potestates, denique carnes Agni comedimus cum in sacramento verum corpus Christi suscipimus, et azymos panes, id est sincera opera, cum lactucis agrestibus, id est amaritudine poenitentiae. Sicut enim manna fuit datum Hebraeis post transitum maris Rubri jam submersis Aegyptiis Exod. XVI, sic eucharistia datur Christianis post ablutionem baptismi jam deletis peccatis, ut per baptismum mundemur a malo, per eucharistiam servemur in bono. Nam sicut manna populum illum per vastitatem inviae solitudinis ad terram promissionis perduxit, sic Eucharistia populum istum per incolatum vitae praesentis ad patriam paradisi perducit. Unde recte viaticum appellatur, quia reficiens in via, ducit ad patriam. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixit. Ego sum uitis uera. porro nec racemus uue. nec gͣnũ
frumenti debet offerri: nͥ uel expressum in uinũ. uł redactum
dos exemplo xͥ panem et calicem in manus accipiens utrũq ꝑ se
crucis signaculo benedicit. De arimo ⁊ fermentato.
ceptum in exodo. pͥmo mense qͣrta decima die mensis ad uesperam
omedetis azima usq ad diem uicesimã primã eiusdem me
uenis quam de indigenis t̾re. Omne fermentatũ ñ comedetis. In
mensis pͥmi ad uesꝑam cenauerit cũ discipulis et agnum pascha-¬
em comederit ⁊ utio riti legali cum azimis panib ⁊ lacti
agrestib constat. qd̵ ea hora fermentatũ ñ innemebat᷑ in domi-¬
b hebreoꝵ et ita panẽ azimum in corpus suũ absꝙ dubio con
mento monstret᷑. ñ fermentatũ s azimũ consecramus. Nam secũ¬
dum apłm pascha nr̃m ĩ molatus est xp̃c. Itaq epulemur.: Non
infermento malicie et neqͥtie. s in a. sin. ⁊ .ui. Greti tñ in suo ꝑ

Expanded text:
cum dixit: Ego sum vitis vera Joan. XV. Porro nec racemus uvae, nec granum frumenti debet offerri, nisi vel expressum in vinum, vel redactum s suas, et sacerdos exemplo Christi panem et calicem in manus accipiens, utrumque per se crucis signaculo benedicit. Cum tamen ceptum in Exodo: Primo mense, quarta decima die, ad vesperam comedetis azyma usque in diem vicesimam primam ejusdem mensis, venis quam de indigenis terrae. Omne fermentum non comedetis, in mensis ad vesperam coenaverit cum discipulis, et agnum paschalem comederit, et utique ritu legali cum azymis panibus et lactucis agrestibus, constat quod ea hora fermentatum non inveniebatur in domibus Hebraeorum. Et ita panem azymum in corpus suum sine dubio consmento monstretur, non fermentatum, sed azymum consecramus. Nam secundum Apostolum: Pascha nostrum immolatus est Christus. Itaque epulemur non in fermento malitiae et nequitiae, s
Abbreviated transcription (Latin):
cce nunc ad sũmi sacramenti u̾ticẽ accedentes cum ad ip̃m co
diuini sacrificii penetramꝰ.: qͥcqͥd conamur expͥmere uix
ullius apparet ẽẽ momenti. Deficit lingua sermo disparet supe-¬
qͥ maxĩe erunt nob̃̾ in hoc conuiuio necessarii: fides enim petit et
accipit spes querit ⁊ inuenit. Caritas pulsat ⁊ aꝑit. Petit ⁊ acci¬
pit uitam. Querit et inuenit. uiam. Pulsat et aꝑit ueritatt̃. Is
uinta decima die signis cucharistie q̃ p̃cessert̃ ĩ uec̾i testamẽti.
primi mensis que tunc extitit sexta feria: passus est dñs.
W precedente nocte uidel. quarta decima luna pͥmi mensis ad ue¬
peram ut legis figuras impleret post typicum pascha. corpe
⁊ sanguinis sui satramentũ instituit ⁊ eccłie tradidit frequentã¬
dum. Sicut enim fuerat p̃figuratũ in exodo. Detima die mẽsis

Expanded text:
cce nunc ad summum sacramenti verticem accedentes, cum ad ipsum cor divini sacrificii penetramus, quidquid conamur exprimere, vix ullius apparet esse momenti, deficit lingua, sermo disparem erunt in hoc convivio necessarii. Fides enim petit et accipit; spes quaerit et invenit; charitas pulsat et aperit; petit et accipit vitam; quaerit et invenit viam; pulsat et aperit veritatem: Is una prima prima mensis, quae tunc exstitit sexta feria, passus est Dominus, et praedicta nocte, videlicet XIV luna prima mensis ad vesperas, ut legis figuras impleret, post typicum pascha corporis et sanguinis sui sacramentum instituit, et calicem tradidit frequentandum. Sic enim fuerat praefiguratum in Exodo: Decima die primi
Abbreviated transcription (Latin):
lex ꝑ moysem data ẽ: gr̃a ⁊ ueritas ꝑ ih̾m xp̃m facta est.Multipha
riam multisq modis loquebaris olim patrib in ꝓphis: nouissimo
Moyses de se dixit adheri ⁊ midius t̾cius ñ sum eloquens et ĩpeditio¬
ris et tardioris lingue sũ. ex qͦ locutus es mͥ. Et ysayas. Uemͥ qr tacui.
qr uir pollutus labiis ego sum ⁊ in medio ppłi polluta labia habentis
ego habito. Et ieremnias. a.a. a. dñe d̾s ecte nescio loqui qr puer ego sũ.
uondam in u̾bis tuis erat t̾ror effusus unde ꝑ t̾rcti ac pauore ꝯcul¬
si uidẽi steterunt ꝓcul dicentes moysi. loquere tu nob̾ ⁊ andiemus.
Non loquat᷑ nob dñs ne forte moriam᷑. Nunc autẽ. diffusa est gr̃a ĩ

Expanded text:
lex lex riam, multisque modis loquebaris olim Patribus in Prophetis, novissime Moyses de se dixit: Ab heri, et nudiustertius non sum eloquens, et impeditioris, et tardioris linguae sum, ex quo locutus es mihi. Et Isaias: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sue nescio loqui, quia puer ego sum: uondam in verbis tuis erat terror effusus: unde perterriti ac pavore concussi Judaei steterunt procul dicentes Moysi: Loquere tu nobis et audiemus: non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur. Nunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
de celo uenit suꝑ om̃s est. Et ideo licet speciosus forma tñ p̃ filiis hoĩ¬
ĩmunis a culpa. qr pect̃m ñ fecit nͨ inuentus ẽ dolus in ore eius.
Cũ tñ nil obstet intelligi. scd̾m formã corꝑis cũ pre cet̾is hõinib
Quia uero multi st̃ spetiosi scd̾m formã qͥ ñ st᷑ gratiosi scd̾m linguam:
post ꝙͣ laudauit sponsum a forma. statim ꝯmendat illũ a lingua. Dif
illd̾. Esfumndam de sp̃u meo suꝑ omẽm carnẽ ⁊ caritas dei diffusa ẽ in cor¬
dib nr̃is qiͣ diceret. Os tuũ ñ habundat neqͥtia: nec lingua tua dolũ
oncinat. S diffusa est gr̃a in labiis tuis. Sui̾sis modis exponitu¬
Nlabiis moysi fuit esfusa uindicta ocłm inqͥt ꝓ oculo. dentẽ ꝓ dente.
adustionẽ ꝓ adustione. S in labiis tuis diffusa est grã. Si angariaue
ut inqͥt te mille passus: uade cum eo alia duo. Si abstulerit tͥ palliũ:
da ei et tumicã. Si ꝑcusserit te in unã maxillã. p̃be ei ⁊ alttram. Nam

Expanded text:
de coelo venit, super omnes est. Et licet sis speciosus forma prae filiis homi, quoniam immunis a culpa; quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus: cum tamen nil obstet intelligi secundum formam corporis eum prae ceteris hominibus vero multi sunt speciosi secundum formam, qui non sunt gratiosi secundum linguam: postquam laudavit sponsum a forma, statim commendat illum a lingua. Diffillud Effundam de spiritu meo super omnem carnem; et: Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris, quasi dicat: Os tuum non abundat nequitia, nec lingua tua dolum concinnat; sed diffusa est gratia in labiis tuis. In labiis Moysi est effusa vindicta; Oculum, inquit, pro oculo, dentem pro dente, adustionem pro adustione: sed in labiis tuis diffusa est gratia. Si angariaverit te, inquit, mille passus, vade cum illo alia duo. Si abstulerit tibi pallium, da ei et tunicam. Si percusserit te in unam maxillam, praebe ei et alteram. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
peciosus inqͥt forma p̃ filiis hom̃i. utriusq laudes ⁊ regis et re¬
gine ꝓscqͥtur. S regẽ qͣi maiorẽ prins laudat ⁊ excellentiꝰ: regina qͣi
fi. ho. De sponsa subiungit. Astitit regina a dext. in uestitu deaura¬
to. Sponsum autẽ qͣdriformit̾ laudat a forma. a potestate. a iuditio
ab ornatu. a forma cũ ait. Speciosus forma ꝑ̃ fi .h. a potestate cũ ad
Lerum a forma multiplicit̾ eum laudat. Cõpa cundũ humanitatẽ.¬
sus laudat ip̃m a forma scd̾m utrãq naturã scd̾m humanitatẽ. Sꝑe-¬
conceptionis. qr tu solus conceptus es de uirgine sine crimine. Mundꝰ
de munda. Ceteri uero nascunt᷑ de corruptis corrupti. pecc̃ores de pecc̃o¬
3; Tu solus es filiꝰ hoĩs ⁊ ñ hõim. Cet̾i sunt filii hoim ⁊ ñ hõĩs et

Expanded text:
et reginae prosequitur: sed regem, quasi majorem, prius laudat, et excellentius; reginam, quasi rae filiis hominum. De sponsa subjungit: Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato. Sponsum autem quadriformiter laudat; a forma: a potestate: a judicio: ab ornatu. A forma cum ait: Speciosus forma prae filiis hominum. A potesterum a forma multipliciter eum laudat: compasus laudat ipsum a forma secundum utramque naturam; Secundum humanitatem: Speconceptionis; quia tu solus es conceptus de Virgine sine crimine, mundus de munda: ceteri vero nascuntur de corruptis corrupti; peccatores de peccatoribus. Tu solus es Filius hominis, et non hominum: ceteri sunt filii hominum; et
Abbreviated transcription (Latin):
mycta. Preterca ñ solum sanguinẽ bibet sacerdos in hoc sacraniẽ¬
to si post consetrationẽ aqua pura ꝑmanserit. post unã E somꝑ¬
tionẽ iterũ eo dic cõmimitare ñ debet: ac si prius aquam bibillet.
Nã idcto sciterdos postqͣm ꝑfudit eadem die it̾m ñ sacͥficat. eu ui¬
nũ purũ assumit. an forte sic̃ uinũ mutat in sacramentũ redẽp¬
tioms: sic ⁊ aqua transit in satramentũ ablutiomd q̃de laterexͤ

Expanded text:
mista? Praeterea non solum sanguinem exhibet sacerdos in hoc sacramento, si post consecrationem aqua pura permanserit, post unam ergo sumptionem iterum eodem die communicare non debet, ac si prius aquam bibisset. Nam idcirco sacerdos postquam profudit, eodem die iterum non sacrificat, quia vinum purum assumit. An forte sicut vinum mutatur in sacramentum redemptionis, sic et aqua transit in sacramentum ablutionis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uttrũ x resurgens a mortuis sanguinẽ illum resũpserit quem et¬
fudit in cruee. Si enĩ capillus de capite nr̃o ñ perit quanto magis
sanguis ille xͦ ñ ꝑiit qͥ fuit de ueritate nature: Qͥd gͦ de circimi¬
cisiont. spiitii. uel ũbilici p̃cisione dicct᷑. an in resurrectione x si
miłt rediit adu̾itatẽ humane sub̃e. Credit᷑ tñ in lateranensi ba
aqͥs gͣni. s post a carolo caluo positũ ẽ in ecc. saluatoris ap caro¬
sũ. Melius ẽ tñ d̾o totũ cõmittere: quã aliqͥd temere diffinire.
Iilud autẽ omĩo nefas ẽ oppinari. quod qͥdam dicere presũp
aquã s humorẽ aquaticũ .i. fluma mentumt ᷑ exisse. Non¬

Expanded text:
tus resurgens a mortuis, sanguinem illum resumpsit quem effudit in cruce. Si enim capillus de capite vestro non perit, quanto magis sanguis ille non periit qui fuit de veritate naturae. Quid ergo de circumcisione praeputii vel umbilici praecisione dicetur? an in resurrectione Christi similiter rediit, ad veritatem humanae substantiae? Creditur enim in Lateranensi basAquisgrani. Sed post a Carolo Calvo positum est in ecclesia Salvatoris apud Carosium. Melius est tamen Deo totum committere, quam aliud temeillud esse nefarium opinari quod quidam dicere praesumpaquam, sed humorem aquaticum mentiuntur exisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hõis testamentũ immobile ꝑseuerat. q testatoris morte fir
matur. iuxͣ qd̃ docet aplc. Testamentũ in qͥt ĩ mortuis confir¬
matumẽ. Alioquin nond̾ ualet dũ uiuit qui testatus est. Por¬
ro testamentũ dr̾ ñ solum scriptura: s ⁊̃ ꝓmissio. Iuxͣ q¬
mod̾ dicit apłc. Ideo noui testamenti mediator est: ut reꝓmis

Expanded text:
 testatoris firmatur morte, juxta quod docet Apostolus: Testamentum, inquit, in mortuis confirmatum est, alioquin nondum valet, dum vivit qui testatus est Hebr. IX. Porro Testamentum dicitur non solum Scriptura, sed et promissio quemadmodum dicit Apostolus: Ideo novi testamenti mediator
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis confusum qd̃ nͨ sit aqͣnet uinũ. Sic gͦ tota fontis uel
flũis a qua pp̃ modicã uini stillã inconfusionis spẽm mutare¬
tur. Net panis ille posset in eucharistiam consecrari qͥ ft̃s ẽ
de frumento cͥ forte cominitũ fuerat unum ganum ordei
iel auene. Qͥt autẽ si plus apponatur aque quam uñ
erit irutum sacramentum: oportet qͥdem ut tm̃ ubi uini po¬
nat᷑: qd̃ aque ꝯmixtum saporẽ uini reuineat. licet aũ diligẽ¬
ti studio uinum optimũ sit querendũ ut ĩ sacrificium offe¬
at ᷑ uitium tñ uini ñ maculat munditiã sacramenti.
tͥca siue uinũ nonũ qd̾ dr̃ mustũ siue uinũ atidum quod ap¬
pellat acetum in sacrificium offerat᷑: sacramentum con¬
guini ꝯmiscet᷑. s accidentib pͥoris uini ꝯmixtũ corꝑi qd̾ tb̃
cis lat̾et. undiq cirtundit᷑. ñ madidãs cercunfusum. Ip̃a
tñ accidentia uinũ appositum uidetur afficere qd̾ m̃ co¬
nitit᷑. qr si a qͣ pura fuerit apposita uini saponẽ assumit.

Expanded text:
ex illis confusum, quod nec sit aqua nec vinum. Sic ergo tota fontis vel fluminis aqua propter modicam vini stillam in confessionis speciem mutaretur, nec panis ille posset in eucharistiam consecrari, qui factus est de frumento, cui forte mistum fuerat unum granum hordei vel avenae. Quid autem si plus apponatur aquae quam vini, erit irritum sacramentum? Oportet quidem quod tantum vini ibi ponatur, quod aqua commistum saporem vini retineat. Licet autem diligenti studio vinum optimum sit quaerendum, ut sacrificium offeratur, vitium tamen vini non maculat munditiam sacramenti. Quocirca sive vinum novum, quod dicitur mustum, sive vinum acidum, quod appellatur acetum, in sacrificium offeratur, sacramentum conguini commiscetur, sed, accidentibus prioris vini commistum, corpori quod sub eis latet undique circumfunditur, non madidans circumfusum. Ipsa tamen accidentia vinum appositum videntur afficere, quia, si aqua pura fuerit apposita, vini saporem assumit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem. Sp̃es qñ corrodit᷑ ⁊ maculat᷑ s ueritas nũquam corrũ¬
it᷑. aut inquinat᷑. Si qñ tale qͥd uideris noli timere sibi s esti
licitus tibi: ne tu forte ledaris. simale credideris. Si uͦ queratur
utrum xp̃c localrͣ descendat de celo. uł ascendat in celum cum ex-¬
hibet aũ subtrahit. p̃sentiam corꝑalem an alrͣ ĩcipiat. uel desinat.
ẽẽ sub sp̃e sacramenti. respondeo ñ oportet nos in talib multum
curiosos existere. ne plusquam possumus p̃sumamꝰ. Salubre

Expanded text:
veritatem. Species quandoque corroditur vel maculatur, sed veritas nunquam corrumveritatem. Species quandoque corroditur vel maculatur, sed veritas nunquam corrumpitur aut coinquinatur. Si quanto tale quid videris, noli timere sibi, sed esto sollicitus tibi ne tu male laedaris si male credideris. Si vero quaeratur utrum Christus localiter descendat de coelo, vel ascendat in coelum, cum exhibet aut subtrahit praesentiam corporalem, an aliter incipiat vel desinat esse sub specie sacramenti, respondeo non oportere nos in talibus curiosos existere, ne plusquam possumus praesumamus, et no
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. qd̃ dñs ait. om̃e qd̃ in os intrat in uentrẽ uadit ⁊
secessum emittit᷑. Cum constet illd̃ dcm fuisse ñ de spũali cibo: s¬
de carnali. Qd̾ si forte secessus aut uomitus. post solam euchari-¬
stie ꝑceptionẽ euenerit: ex accidentib ⁊ humorib generatur.¬
n interdum humores absq cuiuslibet cibi inateria uł effl¬
ant in secessum: uł emutant᷑ ad nomitum. Cũ gͦ post dispen-¬
spensationis officium ad iterato sentit᷑ in ħ ꝙͦ spẽs ad ꝓprieta¬
tem sensui famulat᷑ ut ueritas similitudinis uͥq seruet᷑. Nã
in quo similitudo deficeret in eo sacramentũ ñ eẽt. s ibi se ꝓde¬
ret ⁊ fidei locum auferrit neq iam cred̾etur. s uid̾etur qd̾ ita fie¬
ri ñ oportet. Itac quantum ad nos seruuat ꝑomĩa corruptibilis ci¬
bi similitudinẽ. s quantum ad se ñ amittit ĩuiolabilis corporis

Expanded text:
intelligi, quod Dominus ait: Omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in intelligi, quod Dominus ait: Omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittetecessum. Quod si forte secessus aut vomitus post solam Eucharistiae comestionem ecum inter humores absque cujuslibet cibi materia vel effluant in secessum, vel emittantur ad vomitum. Cum ergo post dispensationis officium aliquid iterato sentitur. In hoc ergo species ad proprietatem famulatur, ut veritas similitudinis ubique servetur. Nam in quo similitudo deficeret, in eo sacramentum non esset, sed ibi se proderet, et fidei locum auferret, neque jam crederetur quod ita fieri non oportet. Itaque quantum ad nos servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, sed quantum ad se, non amittit inviolabilis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ortassis adhuc cogitatio pulsat quã fuerit comestiu¬
aĩm querens qͥd fiat de corpore xͥ post quã sumptũ fu̾it et¬
comestũ. Tales sunt cogitationes mortalium ut uix qͥescere uł¬
ualeant. in hiis maxime q̃ querenda ñ sunt audi consilium sa¬
pientis. altiora te ne quesieris ⁊ fortiora te ne scruteris. s que
est: in dextera dei sedens. ad tempꝰ tñ p̃sentiam exhibuit corpalem. ut
ad spũalem p̃sentiam inuitaret. Cum sacramentũ tenetur. come
fuit corꝑalis. deinceps ñ est querenda. corꝑalis presentia. s sp̃ua¬
lis est retinenda. dispensatione añ completa: xͦ de ore transit ad
cor. Melius enim est ut ꝓcedat in mentẽ: quã descaidat in uen¬
trem. Cib est ñ carnis: saĩe. uenit ut comedat᷑ ñ ut ibi cõsu¬
sumat᷑: ut gustet᷑ ñ ut in corꝑet᷑. ore comedit᷑. s stomacho ñ di¬
geritur. Reficit aĩm s ñ effluit in secessum. Illud gͦ sane debet

Expanded text:
ortassis adhuc cogitatio pulsat animum, quaerens quid fiat de corpore Christi postquam fuit sucomestum? Tales sunt cogitationes mortalium, ut vix quiescere velint in his maxime quae quaerenda non sunt. Audi consilium Sapientis: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scruteris, sed quae est in dextera Dei sedens. Ad tempus tamen praesentiam exhibuit corporalem, ut ad spiritualem praesentiam invitaret. Cum sacramentum tenetur, comedficit corporalis. Deinceps non est quaerenda corporalis praesentia, sed spiritualis est retinenda. Dispensatione completa, Christus de ore transit ad cor. Melius est enim ut procedat in mentem, quam ut descendat in ventrem. Cibus est non carnis, sed animae. Venit ut comedatur, non ut consumatur: ut gustetur, non ut incorporetur. Ore comeditur; sed stomacho non digeritur. Reficit animum, sed non effluit in secessum. Illud ergo sane debet
Abbreviated transcription (Latin):
pellat. ut ostendat ex ħ qd̃ panis sic̃ uere mutat᷑ in carnẽ ip̃ius:
ita uere mutatur in ip̃m. Ego tñ sicut in aliis ita pariter ⁊ in ħ
diuina sacramenta magis ueneranda quam discutienda ꝓfi¬
teor. Scͥptum est enim ñ comedetis ex eo crudum qͥd nͨ eoctũ
qd̃ si panis translib̾atur incorpus humanũ ideo panis tran

Expanded text:
pellat, ut ostendat ex hoc, quod panis sicut vere mutatur in carnem ipsius, ita vere mutatur in ipsum. Ego tamen sicut in aliis, ita pariter in hoc divina sacramenta magis veneranda quam discutienda profiteor. Scriptum est enim: Non comeditis eQuod si panis transsubstantiatur in corpus humanum, ideo panis tran
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it corpus. Eodem mͦ cum dixit. manduate ex hoc om̃s. ꝓ
nomen ostendit integrum corpus ⁊ p̃positio innuit formã
diuisam. ut iste sit sensus. Comedite corptis integrũ sub for¬
ia diuisa. Nam sola forma ꝑ ꝑtes diuidit᷑. ⁊ totum cor
integrum in andutat᷑. Simili modo pͭ intelligi qd̾ subiun-¬
git᷑. hoc est corpus ieũ .i. illd̾ prebeo sub hac forma. De for
transpositio uł mutatio si forte fiat in illa forma u̾borũ
quam .xͦ expressit effectum consecrationis impediat. ut si dica¬
tur addendo. ħ est corpus meũ qd̃ assumpsi de uirgine. uel sub-¬
.Sane fecit d̾s hominẽ rectum s ip̃e se in finitis miscuti
stionib hiis itaq p̃termissis q̃ qñz magis subuertunt ani
mũ quam edificant: illud ꝓcertosciatur qd̃ grauiter peccat. qͥ
qd̃ libet hoꝵ quo mͦ libet aitemptauerit maxĩe si formã inten
noĩa ⁊ u̾ba transposita idem significent. nec utile ꝑ in utule ui

Expanded text:
dedit corpus. Eodem modo cum dixit: Manducate ex hoc omnes, pro dedit corpus. Eodem modo cum dixit: Manducate ex hoc omnes, pro nomen ostendit integrum corpus, et praepositio innuit formam divisam, ut iste sit sensus: Comedite hoc corpus integrum sub forma divisa. Nam sola forma per partes dividitur, et totum corpus integrum manducatur. Simili modo potest intelligi, quod subjunxit: Hoctranspositio vel mutatio, si forte fit in illa forma verborum quam Christus expressit, effectum consecrationis impediat, an non? Ut si dicatur addendo, hoc est corpus meum, quod assumpsi de virgine; vel sub est corpus Jesu. Sane fecit Deus hominem rectum, sed ipse se infinitis miscuit quaestionibus. His itaque praetermissis, quae quandoque subvertunt animum, magis quam aedificent. Illud pro certo sciatur, quod graviter peccat, qui quodlibet horum quomodolibet attentaverit, maxime si formam intendnomina et verba transposita idem significent. Nec utile per inutile vi
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ab huiꝰ gͦ questionis laqueo facile se absoluit. qͥ dic̃ qsd̃
consecrat. cũ illa u̾ba ꝓnuntiat: Rndet᷑. qd̾ sacerdos nicħ demon¬
strat cũ illis u̾bis ñ utatur emntiatine s recitatiue. quẽ ad mo¬
mera talia. S rursus querit᷑ quid demonstrauit cũ dyxit.
Manducate ex hoc om̃s. licet in nullo .iiii. ewangłistoꝵ hoc le¬
gatur de corpore. s tm̃ de sanguine. Hibite ex hoc om̃s. Cum
enim iam panem fregiss. si demonstrabat aliqd̃ fragien¬
toꝵ. illd̾ ñ debebant om̃s comedere cum singulis singula
distribueret. Si demonstrabat corpus ñ poterat ex illo. s
illd̾ comede: qͥ a corpus x ñ manducat: ꝑ partes s integrũ.
Sane ẜ regulam ticonii debet intelligi. qr frequent̾ in sacra
scriptura uidet᷑ agi de uno s agitur de diu̾sis ut est illud. Bñ¬
dixit ac fregit ⁊ dedit. Bñdixit panem fregit formam ⁊

Expanded text:
ram. Ab hujus ergo quaestionis laqueo facile se absolvit, qui dicit, quram. Ab hujus ergo quaestionis laqueo facile se absolvit, qui dicit, quconsecrat, cum illa verba pronuntiat, respondetur, quod sacerdos nihil demonstrat, cum illis verbis non utatur enuntiative, sed recitative. QuemadmoI , et innumera talia. Sed rursus quaeritur, quid demonstravit cum dixit: Manducate ex hoc omnes? Licet in nullo quatuor evangelistarum hoc legatur de corpore, sed tantum de sanguine, bibite ex hoc omnes. Cum enim jam panem fregisset, si demonstrabat aliquid fragmentorum, illud non debebant omnes comedere, cum singulis singula distribueret. Si demonstrabat corpus non poterat ex isto, sed illud comedere, quia corpus Christi non manducatur per partes, sed integrum sane secundum regulam Tyconii debet intelligi, qua frequenter in sacra Scriptura videtur agi de uno, sed agitur de diversis, ut est illud: Benedixit, fregit et dedit: benedixit panem, formam fregit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs uinũ mutatur in sanguinẽ cum pͥus ꝓferant᷑ ista ue
qͣm illa. pͥus gͦ panis mutatur in corpus quã uinũ in sangui¬
nem. Nũqͥd gͦ corpus est sine sanguine uł sanguis sine corpore:
ꝓpterea dr̃ a qͥbdam qd̾ cum totum est dc̃m: totum est fc̃m. No¬
lentes uel ñ ualentes ip̃ius conu̾sionis det̾minare momentũ. alii
corpus et ad ꝓlationẽ sequentium uinũ postea mutit᷑ in sangui-¬
ẽ: nusquam tñ corpus est. sine sanguine. uł sanguis ẽ sine c¬
pore sicut neutrum est sine aĩa. S sub forma panis sanguis exi¬
stit in corpore. ꝑ mutationẽ panis in corpus ⁊ econu̾so. Non qd̾
panis in sangninẽ. uł uinũ mutet᷑ in corpus. s qr neutrum pͣ
enis existerit. Nec corpus qr ñdum illa u̾ba ꝓtulerat ad qͦx pro¬
lationem panem mutanit in corpus. Qͥd gͦ: Similis obiectio
subiecti sit uiuum: ⁊ in ꝓlatione p̃dicati sit mortuũ. S quã¬
tum distat oriens ab occasu: tm̃ refert inter miracłm et natu¬

Expanded text:
 vinum mutatur in sanguinem, cum prius proferantur, ista verba quam illa, prius ergo mutatur panis in corpus, quam vinum in sanguinem. Nunquid enim corpus est sine sanguine, vel sanguis sine corpore? Propterea dicitur a quibusdam, quod cum totum est dictum, totum est factum, nolentes vel non valentes ipsius conversionis determinare momentum. Alii corpus, et ad prolationem sequentium vinum praeterea mutetur in sanguinem, nunquam tamen corpus est sine sanguine, vel sanguis est sine corpore, sicut neutrum est sine anima, sed sub forma panis sanguis existit in corpore, per mutationem panis in corpus. Et e converso. Non quod panis in sanguinem, vel vinum mutetur in corpus, sed quia neutrum potest ejus existeret, nec corpus, quia nondum illa verba protulerat, ad quorum prolationem panem mutavit in corpus. Quid ergo? similis objectio subjecti sit vinum, et in prolatione praedicati sit mortuum. Sed quantum distat ortus ab occasu, tantum refert inter miraculum et natu
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Rogat unitas pro unione u̾bum cũ pr̃e: unũ est in na-¬
tura. hõ cũ u̾bo unũ est in ꝑsona. Membra sunt unũ cũ capi¬
te. Primũ in iusticia postinodũ aũ in gloria. qm̃ qui adħret
deo unus sp̃c est cum eo. ut enim in iusticia unum sint cogne¬
scas mundus qr tu me misisti. ut aũ in głia unũ sint: uolo
ut uͥ ego sũ ⁊ illi sint mecũ ut uideãt claritatẽ meã quam
dedisti mͥ: qr dilexisti me añ constitutionem mundi.

Expanded text:
I. Rogat unitas pro unione, Verbum cum Patre unum est in natura, homo cum Verbo unum est in persona, membra sunt unum cum capite. Primum est in justitia, postmodum autem in gloria, quoniam qui adhaeret ostea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus, quia tu me misisti. Ut autem in gloria unum sint, volo, ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam, quam dedisti