comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium ÷ qui detestantes cõmunionẽ hu¬
mani generis habitabant in saltu uitioꝵ.
& conculcabantur ab estiis. id est demonib
Ceterum scĩ heremite soli erant: sed ñ habi¬
tabant in saltu: sed inamenitate iurtutum
Ergo illi qui soli sunt. ⁊ in saltu iuitiorum
habitant pascendi sunt et regendi in uirga
non enim tales bonus pastor deserit: sed re¬
uocat et emendat. Unde sequitur
In medio
carmeli pascentur basan & galaad: iuxta
dies antiquos

Expanded text:
gentilium, qui detestantes communionem hugentilium, qui detestantes communionem humani generis, habitabant in saltu vitiorum, et conculcabantur a bestiis, id est daemonibus. Caeterum sancti eremitae soli erant, sed non habitabant in saltu, sed in amoenitate virtutum. Ergo hi qui soli sunt et in saltu vitiorum habitant, pascendi sunt et regendi in virga. Non enim tales bonus pastor deserit, sed revocat et emendat. Unde sequitur: « In medio Carmeli pascentur Basan et Galaad juxta dies antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m qui ẽ. pastor bonus : p̾cipiturq ei
ut pascat popłm inuirga. & gregem heredi-¬
tatis sue. Distincte loquens ostendit aliud ẽe
popłm: aliud gregem. Quod et psalmista
facit: dicens. Nos autẽ populus tuus: ⁊ oues
pascue tue. Et populus appellantur hii qui
ratione utuntur: et norunt discerere u̾itatẽ
a falsitate : Oues simplices: qui necesse habent
regi a doctorib. Cum gͦ dicit. pasce populũ tuũ¬
et gregem hereditatis tue inuirga dua: osten¬
dit et popłm et oues indigere uirga ut regan¬
tur adño: sicut et moysi cum mitteret᷑ ad
pharaonem dictum est. Uirgã dĩ tolle in ma¬
nu tua: & uade. Habitantes solos in saltu.
Propterea pascendi sunt et regendi uirga.
quia habitant soli insaltu: ubi intelligimus
eos qui separant se abȩccł̃ia. et habitant in
saltu gentilium. et fruuntur amiciciis illoꝵ
Siue illos qui obtumorem sequestrant se
a societate ceteroꝵ hominũ: ut sanctiores
appareant. Quod legimus fecisse plurimos

Expanded text:
m, qui est pastor bonus, praecipiturque ei ut pascat populum in virga, et gregem haereditatis suae. Distincte loquens ostendit aliud esse populum, aliud gregem, quod et Psalmista facit, dicens: « Nos autem populus tuus et oves pascuae tuae. » Et populus appellantur ii qui ratione utuntur et norunt discernere veritatem a falsitate, oves vero simplices, qui necesse habent regi a doctoribus. Cum ergo dicit: « Pasce populum et gregem haereditatis tuae, » ostendit et populum et oves indigere virga, ut regantur a Domino, sicut et Moysi cum mitteretur ad Pharaonem, dictum est: Virgam Dei tolles in manu tua. « Habitantes solos in saltu. » Propterea pascendi sunt et regendi in virga, quia habitant soli in saltu, ubi intelligimus eos qui separant se ab Ecclesia, et habitant in saltu gentilium, et fruuntur amicitiis illorum. Sive illos qui ob tumorem sequestrant se a societate caeterorum hominum, ut sanctiores appareant. Quod legimus plurimos fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet & non tardabit. Siinquit ꝓardore
implende uisionis. moram tibi facere uisus
fuent ille qui ueniet: noli desꝑare sed expec

Expanded text:
eniet, et non tardabit. » Si inquit pro ardore implendae visionis moram tibi facere visus fuerit ille qui veniet, noli desperare, sed exspect
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dñs uenerit adiudiciũ ut ioħes dicitꝰ
in apocalipsi ecce uenit cum nubib id est cũ
diȩ aduent᷑ eiꝰ ñ ent lux sed frigus et gelu:
refrigescente in omnib caritate. et calore fidi
intepescente. Postqͣm autem om̃s repbi dãp-¬
nati frigus suũ in inferno geluq portau̾int:
erit una dies et ꝑpetua scoꝵ non dies neꝙ nox.
nequaqͣm sibi uicissim noctis et diei horis¬
succedentib. Que dies nota est dño: quia dñs¬
est dies omnium electoꝵ de quo ysaias dicit
Non erit sol adlucendũ ꝑdiem: nec splendoꝵ
lune illuminabit te: sed ds̃ tuus ent tibi
inlucem sempit̾nam. Et psalmista. Melior
d est cum om̃s reprobos
uesꝑ et tenebre obscurauennt: erit lux
scis et electis dĩ. Illa ergo dies nota ẽ. dño:
non enĩ potest ignorare quod ipse creauit.
Cum autẽ dicit nota est dño: ostendit ignotã
ẽẽ hominib ipsisq angłis: dño dicente. De¬
Et erit÷ indie illa exibunt aque uiue

Expanded text:
nus venerit ad judicium, ut Joannes in Apocalypsi dicit: Ecce veniet cum nubibus, id est cum die adventus ejus non erit lux, sed frigus et gelu, refrigescente in omnibus charitate et calore fidei intepescente. Postquam omnes reprobi damnati frigus suum in inferno geluque portaverint, erit una dies perpetua sanctorum, non dies neque nox, nequaquam sibi vicissim nocte et die succedentibus. Quae dies nota est Domino, quia Dominus dies omnium electorum, de quo Isaias dicit: « Non erit sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, sed Deus tuus erit tibi in lucem sempiternam. » Et Psalmista: « Melior  » cum omnes reprobos vesper et tenebrae obscuraverint, erit lux sanctis electis Dei. Illa ergo dies nota est Domino; non ergo potest ignorare quod ipse creavit. Cum autem dicit: « Nota est Domino, » ostendit ignota esse hominibus ipsisque angelis, dicente DoEt eri
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. iudaice captiuitatis: quando omnis popłs
erat immolandus abhostib. Tunc uisitauit
dñs suꝑ pͥncipes. & suꝑ filios regis iosie: quos
omnes uel captos constat fuisse uel occisos.
Siue generaliter filios regis: stipem regiam
dicit. Et suꝑ omnes qui induti sunt ueste
ꝑ egrina id est exotica et p̃ciosa: siue suꝑ
eos qui ꝓdĩ cultu idola uenerantur. Et suꝑ
tis suꝑcilio: gradus siue limen templi conscen¬
dunt. In hebraica uentate habetur: qui tran¬
siliunt limen. Quod faciunt cultores ueste
demoniis: qui limen templi illius non cal-¬
paratis. Tropologice heretiti ꝑ egrinis uesti¬
bus induuntur: qui relicta ueste xp̃i quam
accepimus in baptismo: assumunt impieta¬
tem ꝓpietate: ꝓu̾itate m̃datium. Ipsi quoꝙ
suꝑ limen arrogant̾ ingrediuntur: qui spre¬
ta simplicitatẽ fidei eccłiam ꝑ erroris sui pre¬
dicationem iniquitate et dolo complent. Et
et ululatus a scda: & contritio magna
acollib

Expanded text:
est Judaicae captivitatis, quando omnis populus erat immolandus ab hostibus; tunc visitavit Dominus super principes et super filios regis Josiae, quos omnes vel captos constat fuisse, vel occisos. Sive generaliter filios regis, stirpem regiam dicit. « Et super omnes qui induti sunt veste peregrina, » id est exotica et pretiosa, sive super eos, qui pro Dei cultu idola venerabantur. « Et tis supercilio, gradus sive limen templi conscendunt. In Hebraica veritate habetur: « Qui transibunt limen; » quod faciunt cultores veste daemonis, qui limen templi illius non calparatis. Tropologice haeretici peregrinis vestibus induuntur, qui relicta veste Christi, quam accepimus in baptismo, assumunt impietatem pro pietate, pro veritate mendacium. Ipsi quoque super limen arroganter ingrediuntur, qui spreta simplicitate fidei, Ecclesiam per erroris sui praedicationem iniquitate et dolo complent. « Eet ululatus a secunda, et contritio magna a collib
Abbreviated transcription (Latin):
terre. et ciuitatis et omnium habitantium
in ea. Quid ꝓdest sculptile. quia sculpsit
illud fictor suus: conflatile & imaginem
falsam quia sꝑauit infigmento fictor eius
ut faceret simulachra muta: Ue qui dicit
ligno exꝑgiscere: surge lapidi tacenti. Numqͥd¬
ipse docere pot̾it : qcce iste cooptus est auro
et argento: & omnis sp̃c non est in uiscerib eiꝰ.
Dñs autem intemplo scõ suo: sileat a facie
eius omnis terra

Expanded text:
terrae et civitatis et omnium habitantium terrae et civitatis et omnium habitantium in ea quid prodest sculptile quia sculpsit illud fictor suus conflatile et imaginem falsam quia speravit in figmento fictor eius ut faceret simulacra muta vae qui dicit ligno expergiscere surge lapidi tacenti numqipse docere poterit? ecce iste coopertus est auro et argento, et omnis spiritus non est in uisceribus eius. dominus autem in templo sancto suo: sileat a facie eius omnis terra
Abbreviated transcription (Latin):
terre ciuitatis et omniũ habitantium in ea
Ue qui congregat auariciam malam domꝰ
sue ut sit inexcelso nidus eius: & liberari
se putat demanu mali. Cogitasti confrisionẽ
domui tue: conscidisti populos multos: et
peccauit anima tua: quia lapis de pariete
clamauit: et lignum quod inter iuncturas
edificiorum est respondebit. Ue qui edificat
ciuitatem in sanguinib: & p̃parat urbem
in iniquitate. Humqͥd non hec a dño sunt
exercituum e laborabunt enim populi in
multo igne: et gentes inuacuum et defici¬
ent: quia replebitur terra ut eognoscant
gloriam dñi quasi aque oꝑientes mare.
Ue qui potum dat amico suo mittens fel
suum: et in ebrians ut aspiciat nuditatem
eius: repletus est ignominia ꝓgloria. Bibe
tu quoq et consopire. Circumdabit de ca¬
lix dextere dñi: & uomitus ignomine siꝑ
gloriam tuam: quia iniquitas libam oꝑiet
te: et uastitas animalium de terrebit eos.
de sanguinib hominum et iniquitate

Expanded text:
terrae civitatis et omnium habitantium in ea terrae civitatis et omnium habitantium in ea vae qui congregat avaritiam malam domui suae ut sit in excelso nidus eius et liberari se putat de manu mali cogitasti confusionem domui tuae concidisti populos multos et peccavit anima tua quia lapis de pariete clamabit et lignum quod inter iuncturas aedificiorum est respondebit vae qui aedificat civitatem in sanguinibus et praeparat urbem in iniquitate numquid non haec a Domino sunt exercituum laborabunt enim populi in multo igni et gentes in vacuum et deficient quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini quasi aquae operientes mare vae qui potum dat amico suo mittens fel suum et inebrians ut aspiciat nuditatem eius repletus est ignominia pro gloria bibe tu quoque et consopire circumdabit te calix dexterae Domini et vomitus ignominiae super gloriam tuam quia iniquitas Libani operiet te et vastitas animalium deterrebit eos de sanguinibus hominis et iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
Scribe uisũ et explana eum suꝑ tabulas :
ut ꝑcurrat qui legerit eum: quia ad huc ii¬
sus ꝓcul et apparebit infinem et non men¬
dietur: simoram fecerit expecta illum: quia
tieniens ueniet et non tarelabit. Ecce qui in¬
credulus est non ent recta amma eius in
semet ipso: iustus autẽ infide sua uiuet.
Et quomodo uinum potantẽ decipit: sic
erit uir suꝑb et non decorabitur: qui di¬
latauit quasi infernus anmam suam et
ipse quasi mors non ad impletur. Et congre¬
gabit ad se om̃s gentes: & coaceruabit ad
le omnes populos. Numquid ñ omnei
isti suꝑ eum parabolam sument: et loquelam
enigmatum eius: Et dicetur. Ue ei qui mul-¬
tiplicat non sua. Usquequo et aggrauat
contra se densum lutum: Humquid non
repente consurgent qui mordeant de: et
suscitabuntur lacerantes te: et eris in rapinã
eis. Quia tu spoliasti gentes multas: spolia¬
bunt de om̃s qui reliqui fuerint de populis:
ꝓpt̾ sanguinem hominis et iniquitatem

Expanded text:
Scribe visum, et explana eum super tabulas, Scribe visum, et explana eum super tabulas, ut percurrat qui legerit eum. Quia adhuc visus procul, et apparebit in finem, et non mentientur. Si moram fecerit, exspecta eum: quia veniens veniet, et non tardabit. Ecce qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso: Justus autem in fide sua vivet. Et quomodo vinum potantem decipit: sic erit vir superbus, et non decorabitur: Qui dilatavit quasi infernus animam suam: et ipse quasi mors, et non adimpletur: Et congregabit ad se omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis, et iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
eius erunt. Ipse suꝑ omnem munitionẽ
ridebit: & comportabit aggerem et capiet eã.
Tunc mutabitur sp̃c: & ꝑtransibit et corriet.
hec est fortitudo eius dei sui. Numquid ñ
tua pͥncipio dñe deus m̃s. scẽ m̃s. et non
moriemur. Dñe in iudicium posuisti eũ.
et fortem ut corriꝑ es fundasti etum. Mun¬
di sunt oculi tui ne uideas malum: et
deuorante impio iustiorem se: Et facies
homines quasi pisces maris & quasi repti¬
le non habens principem:totum in hamo
subleuabit. Traxit illud in sagena sua: &
congregabit in rete suum. Suꝑ hoc letabit᷑:
& exultabit. Propterea immolabit sagene
sue et sacrificabit reti suo: quia in ipsis intras¬
sata est pars eius: et cib eius electus. ꝓꝑter
hoc gͦ expandit sagenam suam: & semꝑ¬
meam stabo: et figam gradum suꝑmuniti¬
onem: & contemplabor ut uideam quio
dicatur michi. Et quid respondeam ad ar¬
guentem me : Et respondit michi dñs: & dix̃.

Expanded text:
ejus erunt: Ipse super omnem munitionem ejus erunt: Ipse super omnem munitionem ridebit, et comportabit aggerem, et capiet eam. Tunc mutabitur spiritus, et pertransibit et corruet: haec est fortitudo ejus dei sui. Numquid non tua principio, Domine Deus meus, sancte meus, et non moriemur? Domine, in judicium posuisti eum: et fortem, ut corriperes, fundasti eum. Mundi sunt oculi tui, ne videas malum; et devorante impio justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens prsublevavit traxit illud in sagena sua et congregavit in rete suo super hoc laetabitur et exultabit propterea immolabit sagenae suae et sacrificabit reti suo quia in ipsis incrassata est pars eius et cibus eius electus propter hoc ergo expandit sagenam suam et semmeam stabo, et figam gradum super munitionem: Et contemplabor, ut videam quid dicatur mihi, et quid respondeam ad arguentem me. Et respondit mihi Dominus, et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uridit abacuc propħa. Us queqͦ
dñe clamabo et non exaudies:
uociferabor ad te uim patieis.
& non saluabis: Quare osten¬
disti michi iniquitatem et laborem: uidere
iuditium: & contradiccio potentior. ꝓpter
hoc lacerata ẽ. lex. et non ꝑuenit uͣsq ad
finem iudicium: quia impius p̃ualet ad¬
uersus iustum. ꝓpterea egreditur iudicium
admiramini et obstupescite: qͥa opꝰ factũ ẽ.
in dieb ur̃is quod nemo credet cum enarra¬
bitur: qͥa ecce ego suscitabo. chaldeos gentẽ
amaram et uelocem. ambulantẽ suꝑ latitu¬
dinem terre: ut possideat tab̃nacula ñ sua.
Horribilis et t̾ribilis est ex semet ipsa iudiciũ
& onus eits egredietur. Leuiores pardis equi
eius et uelociores lupis uesꝑtinis: et diffun¬
dentur equites eius. Equites namq eitis
delonge uenient: uolabunt quasi aqͥla
festinans ad comedendũ. Om̃s ad p̃dam ue¬
nient. facies eoꝵ uentus urens: et congre
gabit quasi arenam captiuitatem : et ipse
de regib triumphabit: & tyranni ndiculi

Expanded text:
idit Abacuc propheta. Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem  Al. dojudicium, et contradictio potentior. Propter hoc lacerata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium: Quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium admiramini et obstupescite: quia opus factum est in diebus vestris: quod nemo credet cum narrabitur. Quia ecce ego suscitabo Caldeos: gentem amaram et velocem ambulantem super latitudinem terre: ut possideant tabernacula non sua.horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facigabit quasi arenam, captivitatem. Et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi
Abbreviated transcription (Latin):
domo pulueris. puluere uos asꝑgite. Geth
una est ex quinq ciuitatib philistinorum.
de qua fuit goliath getheus. Scimus enĩ
quia philistei. inumici semꝑ erant iudeis
Dicit gͦ ꝓpħa. Nolite annuntiare ingeth
malũ quod p̾dico uenturum: ne letentur
inimici nr̃i. Lacrimis ne ploretis licet pectꝰ
dolorem habeat: dissimulate fletum ne
genda: ibi uos puluere asꝑgite. Non inpla-¬
ne samaria uocatur: quia inpulcherri¬
mo et uberrimo loco sita ẽ. Dicitur gͦ
adeam. O samaria pulchra et fertilis:
quia confusa es ignominia. sic transi
et sic ꝑge ad capt̾iuitatem: ut si potest
fieri. nec inmicus allophilus sentiat. Hon ẽ.
egressa que habitat in exitu. Et hic similit̾
ipsum uerbum hebraicum posuerunt: id ẽ.
sonam. Sonam enim: int̾pretatur exitus.
ꝑquod significat captiuitatem: iam in egres¬
su et inforib eẽ. Quod autẽ dicit ñ est egres¬
sa: significat quod non sua sponte uel uolun-¬
tate : sed coacta et nolens ducta est incaptiui-¬

Expanded text:
domo pulveris pulvere vos conspergite. » Geth una est ex quinque civitatibus Philistinorum, de qua fuit Goliath Gethaeus. Scimus autem quia Philisthaei inimici semper erant Judaeis. Dicit ergo propheta: Nolite annuntiare in Geth malum quod praedico venturum, ne laetentur inimici vestri. « Lacrymis ne ploretis, » licet pectus dolorem habeat, dissimulate fletum ne genda. Ibi vos pulvere conspergite, non in plane Samaria vocatur, quia in pulcherrimo et uberrimo loco sita erat. Dicitur ergo ad eam: O Samaria pulchra et fertilis, quia confusa es ignominia, sic transi, et sic perge in captivitatem, ut si potest fieri, nec inimicus allophylus sentiat. « Non est egressa quae habitat in exitu. » Et hic similiter ipsum verbum Hebraicum, id est, senna. Senna enim interpretatur exitus, per quod significat captivitatem jam in egressu et in foribus esse. Quod autem dicit, « Non est egressa, » significat quod non sua sponte vel voluntate, sed coacta et nolens ducta est in captivi
Abbreviated transcription (Latin):
non ipsi loquitur osee: sed ꝑ osee ad alios
ds̃. Adosee uero loquens: ostenditur ꝓpͥe
ad ipsum ꝑtinere ꝓpħam ea que secunt᷑
dum dicitur ei. Uade sume dibi uxorem
et cet̾a. Propħauit autem his temporib
quib ysaias: amos. micheas. iohel. abdias.
& ionas. Quod ex nominib regum manife¬
ste probatur qui intitulis eorumdem
ponunt᷑ propħarum. Unde intelligimꝰeũ
isse. Predixit quippe captiuitatem. xͫ
tribuum: quam uisam post ea defleuit.
filium beeri

Expanded text:
non ipse loquitur Osee, sed per Osee ad alios non ipse loquitur Osee, sed per Osee ad alios ur. Ad Osee vero loquens, ostendit proprie ad illum pertinere prophetam ea quae sequuntur, cum dicitur ei: « Vade, sume tibi uxorem, » etc. Prophetavit autem iisdem temporibus quibus Isaias, Amos, Michaeas, Joel, Abdias et Jonas: quod ex nominibus regum manifeste probatur, qui in titulis eorumdem ponuntur prophetarum. Unde intelligimus eum asse. Praedixit quippe captivitatem decem tribuum, quam visam postea deflevit. « Filium Beeri
Abbreviated transcription (Latin):
israhel. Uerbum domim illud debemus
intelligere: de quo ioħes in exordio euan-¬
gelii sui dicit. quod in princ̃ipio erat uer¬
in sua natura: sed genitum adeo patre
ante omnia scł̃a. Quod ergo hic dicitur
sermo dei patris fieret: hoc est loqueretur
adosee. Loquendo autem u̾bum dm̃ ad
osee: fecit illum dm̃ ac saluatorem ppłi
sui. Int̾pretatur enim osee saluator: ut
pote qui doctͥna et exemplo scĩtatis ppłm
ad quem mittebat᷑ saluum facere curabat
est dñs in euangłio manifestat. Si inquit
cit. illos deos: sic ipse qui est saluator fa¬
cit. ut et ipsi sint saluatores. Dicuntur
autem sc̃i dii. uel saluatores ꝑ gr̃am: cum
sit unus saluator et deus ꝑnaturam. Ubi
notandum quod hic non dicitur: factum
est t̾bum dñi in os ee: ne scilicet sit sens.
quasi ꝑ illum sit faccus sermo dei ad aliũ
sed adosee : ut ostendatur ad ipsum ꝓprie
sermo conferri: ad quem dirigitur. Aliud
dñm in osee: aliud adosee. Inosee quippe

Expanded text:
Israel. » Verbum Domini illud debemus intelligere, de quo Joannes in exordio Evangelii sui dicit: « In principio erat Verin sua natura, sed genitum a Deo Patre ante omnia saecula. Quod ergo hic dicitur,ini, id est ut sermo Dei Patris fieret, hoc est loqueretur, ad Osee. Loquendo autem verbum Domini ad Osee, fecit illum deum et salvatorem populi sui. Interpretatur enim Osee salvator, ut pote qui doctrina et exemplo sanctitatis, populum ad quem mittebatur, salvum facere curabat.est, Dominus in Evangelio manifestat: Si illos cit illos deos, sic ipse Salvator facit ut et ipsi sint salvatores. Dicuntur autem sancti dii et salvatores per gratiam, cum sit unus Salvator et Deus per naturam. Ubi notandum quod hic non dicitur: Factum est verbum Domini in Osee, ne scilicet sit sensus, quasi per illum fiat sermo ad alium, sed » ad Osee, » ut ostendatur ad illum proprie sermo conferri, ad quem dirigitur. Aliud inum in Osee, aliud ad Osee. In Osee quippe
Abbreviated transcription (Latin):
iures ꝑuersorum hominum informcatione
deficiunt: & fornicandi desidenum ñ quiescit.
Et quia non audierunt. peccasti quiesce: audi¬
ent indie iudicii discedite a me maledicti in
ignem et̾num. et cet̾. fomicate sunt etiã decẽ tͥb

Expanded text:
res perversorum hominum in fornicatione deficiunt, et fornicandi desiderium non quiescit. Et quia non audierunt: « Peccasti, quiesce, e judicii: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. » F
Abbreviated transcription (Latin):
Premondat ut meminerint legis moysi
Dicit se missurum heliam: quia in moyse
lex: in helia signatur ꝓpħia. Unde et trans¬
figuiato inmonte dnõ: apparuerunt moy¬
ses et helias cum eo loquentes. Quia tam
lex quam onmis ꝓpharum chorus: xp̃i
p̃nuntiauerunt passionem. Igit᷑ anteqͣm
dies iudicii adueniat mitet dñs heliam
qui interp̃tatur ds m̃s dñs : et est thesbites
de oppido scilicet thesbi quod int̾pre¬
qui nos cotidie ad conuersionem᷑ et pe-¬
itentiam hortantur.¬

Expanded text:
Praemonito ut meminerit legis Moysi, dicit se missurum Eliam, quia in Moyse lex, in Elia significatur prophetia. Unde et transfigurato in monte Domino apparuerunt Moyses et Elias cum eo loquentes, quia tam lex quam omnis prophetarum chorus, Christi praenuntiaverunt adventum. Igitur antequam dies judicii veniat, mittet Dominus Eliam, qui interpretatur Deus meus Dominus, et est Thesbites de oppido Thesbi, quod interprequi nos quotidie ad conversionem et poenitentiam hortantur
Abbreviated transcription (Latin):
cet ex radice sua: & insimilitudinem germi¬
nans pullulabit. Significat aut̃ rorobabel: qͥ exhu¬
mili et captiuo inducem populi surrexit.
quod dicit. ipse extruet templum dño: et
ipse portabit gloriam id est alteram coronã.
ipse sedebit et dominabit᷑ suꝑ solio suo.

Expanded text:
cet ex radice sua, et in similitudinem germinis pullulabit. Significat autem Zorobabel, qui ex humili et captivo in ducem populi surrexit, quod dicit: Et aedificabit templum Dipse portabit gloriam, » id est alteram coronam. t sedebit et dominabitur super solio suo.
Abbreviated transcription (Latin):
est quod iccuro hec omnia ierłm sustinuerit qͥa
peccauerunt dño xp̃o: tadendo eum mora.
Tunc ambulauerunt ut ceci: ignorantes qͥd
agerent. Et quia fuderant sanguinẽ ꝓpħaꝵ.
et sanguinem eius qui est dñs ꝓpħaꝵ: iccirto

Expanded text:
est quod idcirco haec omnia Hierusalem sustinuerit, quia peccaverunt Domino Christo, tradendo eum morti. Tunc ambulaverunt, ut caeci, ignorantes quid agerent; et quia fuderant sanguinem prophetarum, et sanguinem ejus qui est Dominus pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo uerboꝵ
est. Ofilia disꝑsorum uocat meoꝵ: ultra flu¬
mina ethiopie deferent munus: filiam disꝑ¬
sorum uocat sinagogam. quondam filiam:
quam iam pene intoto orbe disꝑserat. Est autẽ
sensus. Oisrł: osinagoga qͦndã filia: nc̃ disꝑsa
et captiuata: licet emulatione crucieris et
inuideas saluti gentium: tamen te nolente
de ethiopia hoc est degentilitate peccatis
ingra et infide litate tenebro sa. Deferent mͥ
munera. Et nunc regina saba. id est gentium
eccł̃ia: ueniet audire sapientiam ueri salomo¬
nis. Hinc et psalmista. Ethiopia p̃ueniet
manus eius deo: flumina ethiopie iuxta lit¬
teram nilum dicit: qui inseptem flumina de¬
ducitur. Sp̃aliter flumina ethiopie. ppłm
et sacrificia fidei. ac deuoti pectoris detule
cum gentium crediderit multitudo: non
confunderis tu ofilia disꝑsorum meoꝵ suꝑ
cunctis adinuentionib tuis. quib p̃uanca¬
ta es in me: eligendo barraban

Expanded text:
Ordo verborum est: O filia dispersorum meorum, ultra flumina Aethiopiae deferent munus. Filiam dispersorum vocat Synagogam, quondam filiam, quam jam pene in toto orbe disperserat. Est autem sensus: O Israel, o Synagoga quondam filia, nunc dispersa et captivata, licet aemulatione crucieris, et invideas saluti gentium, tamen te nolente de Aethiopia hoc est, de gentilitate peccatis nigra et infidelitate tenebrosa deferent mihi munera. Et nunc regina Saba, id est gentium Ecclesia, veniet audire sapientiam veri Salomonis. Hinc et Psalmista: « Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. » Flumina Aethiopiae juxta litteram Nilum dicit, qui in septem flumina deducitur. Spiritualiter flumina Aethiopiae populi et sacrificia fidei ac devoti pectoris detulercum gentium crediderit multitudo, « non confunderis » tu, o filia dispersorum meorum. « Super cunctis adinventionibus tuis, quibus praevaricata es in me, » eligendo Barab
Abbreviated transcription (Latin):
et Rel̃. Quia suꝑius
adu̾sus iudices et pseudo ꝓpħas commina-¬
tio ꝓcesserat. nunc generalit̾ ad ipsos et
blandiebant᷑ sermo dirigitur: & arguunt᷑
quod non solum non faciant: uerum etiam
ab hominentur iudicium. et recta ꝑuertãt.
quod domos suas edificent in sanguinib ⁊
et ciuitatem ierłm ininiquitate : rapinis
uidelicet pauꝑum : cedib in son tium: et int̾¬
fectione scõꝵ. Preterea quod pͥncipes accep¬
tis munerib iudicent : et ꝓphece ꝓ mune¬
rib uaticinentur: & grãm dei uendant. Et
cum hec omnia facerent requiescebant suꝑ
dñm dicentes. populus dĩ sumus : dñs in me-¬
dio nr̃m est. Nonuenient suꝑ nos mala. Pro
inaceruum lapidum erit: et mons domus

Expanded text:
 » Quia superius adversum judices et pseudoprophetas comminatio processerat, nunc generaliter ad ipsos, etblandiebantur, sermo dirigitur, et arguuntur quia non solum non faciunt, verum etiam abominentur judicium, et recta pervertant, quod domos suas aedificent in sanguinibus, et civitatem Hierusalem in iniquitate et rapinis videlicet pauperum, caedibus insontium, atque interfectione sanctorum: praeterea quia principes acceptis muneribus judicent, et prophetae pro muneribus vaticinentur, et gratiam Dei vendant, et cum haec omnia facerent, requiescebant super Dominum, dicentes: Populus Dei sumus, Dominus in medio nostrum est, non venient super nos mala. Pro in acervum lapidum erit et mons domus
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli suꝑ u̾ticem. erectis iunctisq manib
extollere: magnitudinẽ suarũ uruim hoc mͦ
ꝓbantes. Est gͦ sensus. Ponam ierłm quasi graui¬
simum lapidem cunctis gentib ÷ ut quasi ad
ludum subleuandi lapidis sic ad capiendam
eam congregentur: & suam uirtutem osten-¬
dant. Sed necesse erit ut dum leuatur lapis¬
dif. id est dum leuatar oppugnatur ierłm:
ipso nisu uel eleuatione scissuram uel rafurã
aliquam inleuantium corporib derelinquat

Expanded text:
i super verticem erectis junctisque manibus extollere, magnitudinem suarum virium hoc modo probantes. Est ergo sensus: Ponam Hierusalem quasi gravissimum lapidem cunctis gentibus, ut quasi ad ludum sublevandi lapidis, sic ad capiendam eam congregentur, et suam virtutem ostendant. Sed necesse erit ut dum levatur lapis, id est dum oppugnatur Hierusalem, ipso nisu et elevatione scissuram vel rasuram aliquam in levantium corporibus derelinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Mos est urbis palestine ut dicit beat᷑
ierominus. ut in castellis et uicis ponantur n¬
tundi lapides grauissum ponderis. ad quos
iuuenes exerceri solent: et eos ꝓsuarum
uirium qualitate leuare. Aliiusq adgenua:
alii adumbilicum : alii usꝙ adhuneros et
caput ÷ non nulli suꝑ u̾ticem erectis iunctis

Expanded text:
bitur. Mos est urbium Palaestinae ut dicit beatus bitur. Mos est urbium Palaestinae ut dicit beatus Hieronymus ut in castellis et vicis ponantur rotundi lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exerceri solent, et eos pro suarum virium levare qualitate, aliusque ad genua, alii ad umbilicum, quibusdam usque ad humeros et cap
Abbreviated transcription (Latin):
Extendit dñs celum uelut tab̃naculum: et
scd̃m psalmistam sicut pellem. Sicut enim
pellis corpus animalis undiq circumdat:
sic celum suo ambitu omnia continet. fun¬
dauit terram que media ẽ. et ima omniũ
elementoꝵ: quia immobilem eam et insua
mole stantem constituit. finxit sp̃m hominis
in eo : id est animam in corpore hominis po¬
suit: & exduab substantiis anime et corporis
unum animal compegit. Sp̃t enim: hic pro
anima ponit᷑. Iste itaq uniuersitatis creator
et dñs dicit iuxta litteram positurũ se ierłm
suꝑ liminare crapule omnib populis in cir¬
cuitu: ut qui limen eius attigent in ebriet᷑
et cornuat: uel ettam ipsum suꝑ liminare cor¬
ruat suꝑ eum qui illud attigerit. Sed et iu¬
das captus abhostib et in illoꝵ transiens so¬
cietatem obsessa ierłm ciuitate sua: coget
obsidere ipsam suam ciuitatẽ. Ponet̃ qͦq
dñs ipsam ierłm lapidem oneris cunctis ppłis.
quem qui leuare uoluerit cũcisione lacera¬

Expanded text:
Extendit Dominus coelum velut tabernaculum, et secundum Psalmistam sicut pellem. Sicut enim pellis corpus animalis undique circumdat, sic coelum suo ambitu continet. Fundavit terram, quae media et ima est omnium elementorum, quia immobilem eam et in sua mole stantem constituit. Finxit spiritum hominis in eo, id est animam in corpore hominis posuit, et ex duabus substantiis animae et corporis, unum animal compegit. Spiritus enim hic pro anima ponitur. Iste itaque universitatis Creator et Dominus dicit, juxta litteram positurum se Hierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu, ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, vel etiam ipsum superliminare corruat in eum, qui eum attigerit. Sed et Judas captus ab hostibus, et in illorum transiens societatem, obsessa Hierusalem civitate sua, cogetur obsidere ipsam suam civitatem. Ponet quoque Dominus ipsam Hierusalem lapidem oneris cunctis populis, quam qui levare voluerit, concisione lacera
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ subu̾se sic̃ sodoma ⁊ gomorra: neq t̾ra eoꝵ sul¬
phure ⁊ ignib exusta. ⁊ ĩcineres fauillãq ꝯu̾sa ẽ:
s ad huc urbes ĩhabitant᷑ licet ꝑmutatis uocabul: et
regio excolitͣ. Ergo ad sp̃alem sensũ ꝯfugiẽtlũ ẽ. Mo¬
abt amon filii fuert loth: de ĩcestis nuptiis
generati loth ĩ t̾p̃tat᷑ declinans: moab ex
dõ facti st̃ filii diaboli: ⁊ audiunt a dño. Yos expa¬
tre diabolo estis. Et nec iã ꝓpłs st̃: dãpnati ĩtene¬
brosa spelunca Hĩ gͦ ĩ sultant simplicitati ȩccłe
⁊ magnificãt se sr̃ t̾minos eiꝰ: facientes ꝯtͣ hoc qͣ̃d̾
salomon dicit. Ne transgrediaris t̾minos: quos
posuert patres tui. His gͦ sub qͣdã ꝯtestatiõe mi¬

Expanded text:
sicut Sodoma et Gomorrha, neque terra eorum sulphuris nubibus exusta, et in cineres favillasque conversa est, sed adhuc urbes inhabitantur, licet permutatis vocabulis, et regio excolitur. Ergo ad spiritualem sensum confugiendum est. Moab et Amon filii fuerunt Lot, de incestis nuptiis generati. Lot interpretatur declinans, Moab ex Patre Deo, facti sunt filii diaboli, et audiunt a Domino: « Vos ex patre diabolo estis, » et nec jam populus sunt Dei, nati in tenebrosa spelunca. Hi ergo insultant simplicitati Ecclesiae, et magnificant se super terminos ejus, facientes contra hoc quod Salomon dicit: « Ne transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui. » His ergo sub quadam contestatione mi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos magnus dicebat: sed populus qui
de captiuitate reu̾sus ad huc subdaro erat.
Sic spintaliter omnis qui seruit uolup¬
tatib carnis: non uult intra sedem pec¬
toris sui edificare dño templum pudici¬
cie. Potest hoc et ad iudeos huius tempo¬
Et factum est uerbum

Expanded text:
cerdos magnus dicebat, sed populus qui de captivitate reversus, adhuc sub Dario erat. Sic spiritualiter omnis qui servit voluptatibus carnis, non vult ultra intra sedem pectoris sui aedificare templum Domino pudicitiae. Potest hoc et ad Judaeos hujus tempoEt factum est verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ꝑtinet adeoꝵ conuitia et obpro¬
bria: qui contra dñm tumebant dicentes.
Demoniuim habes. & samaritanis es. et
cetera talia. Mendatium ad hoc quod
dixenint. Retis est mortis: & hic est uoia¬
tor & potator uini. Homicidium ad hoc.
quod etim morti tradiderunt et omnes
dicens. Et uos implete mensuram pa¬
trum ur̃orum. Ecce ego mitto aduos
proph̃as & sapientes & scribas. Usq san¬

Expanded text:
dictum pertinet ad eorum convicia et opprobria, qui contra Deum tumebant, dicentes: « Daemonium habes, » et, « Samaritanus es, » et caetera talia. Mendacium ad hoc quod dixerunt: « Reus est mortis, » et, « Hic est vorator et potator vini. » Homicidium ad hoc quod ipsum morti tradiderunt et omnes dicens: Et vos implete mensuram patrum vestrorum. « Ecce ego mitto ad vos prophetas et sapientes et scribas, »
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ꝑsecuti patres u̾ri: et occide¬
runt eos qui p̃nuntiabant deaduen¬
tu iusti: cuius nunc uos ꝓditores et ho-¬
micide fuistis. fuitum ꝑtinet ad hoc
tim argenteis. Adult̾ium: ad immundi¬
tiam uł idolatriam. Hec omnia in uide¬
is inundauerunt: id est habundauerunt
Uerbum enim inundationis: magnitu¬
dinem scelerum ostendit. Et sanguis san¬
guinem tetigit. Sanguis sanguinem tan-¬
git: cum homicidum homicidio iungi¬
tur: uł cum peccatum peccato augetur.
Sanguis enim nomine peccatum designat᷑.
ꝓpter hoc lugebit terra et infirmabit᷑
omnis qui habitat in ea. in bestia agri.
& in uolucre celi: sed et pisces maris
congregabunt᷑

Expanded text:
estri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus vos nunc proditores et homicidae fuistis. » Furtum pertinet ad hoc, triginta argenteis. Adulterium, ad immunditiam vel ad idololatriam. Haec omnia in Judaeis inundaverant, id est abundaverant. Per verbum enim inundationis, magnitudinem scelerum ostendit. « Et sanguis sanguinem tetigit. » Sanguis sanguinem tangit, cum homicidium homicidio jungitur, et cum peccatum peccato augetur. Sanguinis enim nomine peccatum designatur, pter hoc lugebit terra, et infirmabitur omnis qui habitat in ea, in bestia agri, et in volucre coeli: sed et pisces maris congregabunt
Abbreviated transcription (Latin):
significat qͥa multi exhis qui antea con¬
fitebant᷑ nomen xp̃i necessitate ꝑsecu¬
tionis coacti facient contra eccłiam:
contra ierłm. sed p̃parabitur in ierłm
ut sit sensus. Quia confitentes dñm pre¬
parabuntur in eccłia: ut contra eitis¬
Tunc congrega¬
buntur diuitie ominum gentium
decoratur eccłia. Et sic erit ruma eqͥ
⁊ muli ⁊ cameli ⁊ asini ⁊omniũ ium̃toꝵ
que fuerint in castris illis. Iuxta ruinã

Expanded text:
significat quia multi ex his qui antea confitebantur nomen Christi, necessitate persecutionis coacti, facient contra Ecclesiamcontra Hierusalem, sed, praeparabitur in Hierusalem, » ut sit sensus: quia confitentes Dominum praeparabuntur in Ecclesia, ut contra adversTunc « et congregabuntur divitiae omnium gentium ecoratur Ecclesia. « Et sic erit ruina equi, et muli, et cameli, et asini, et omnium jumentorum, quae fuerint in castris illis, sicut ruina
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte describitur coniunctio uideoꝵ & gen-¬
tium inunitatem fidei xp̃i: qui ante ad¬
uentum xp̃i dissidentes erant ab inuicẽ
Unde et iudei gentiles aconsortio suo repel¬
lebant. Postea autem inunum xp̃i ouile
conuenientes: iam inuna fide dei omipo¬
tentis. pacem. et ueram frat̾ nam dilectio¬
nem. se dilectionem se gloriantur habere
hinc ysaias eidem popło dicit. Aduena
quondam tuus adiuingetur tibi: ut non
iam sit ad uena. sed recognoscat᷑ frater.
Nomine enim bestiaꝵ. uolucrum et serpen-¬
tium gentiles expͥmuntur: qui hec ꝑdeo
colebant. Yerum abhis expiurgati: iam ñ
his nominib appellantur: sed homines¬
rationabiles. Ynde & cum petius linteum
ad se missum de celo uidisset ÷ in quo bestie¬
& uolucres atq serpentes ei monstrabant᷑.
& audiens se illa occidere. & manducare de¬
bere : respondit. et ait. Ab sit dñe: quia nũꝗͣ
cõmune aut in mundum intrauit in os
dium & bellum conteram de terra. Idẽ

Expanded text:
te describitur conjunctio Judaeorum et gentium in unitate fidei Christi, qui ante adventum ejus dissidentes erant ab invicem. Unde et Judaei gentiles a consortio suo repellebant; postea autem in unum Christi ovile convenientes, jam in una fide Dei omnipotentis pacem et fraternam dilectionem se gloriantur habere. Hinc Isaias eidem populo dicit: Advena quondam tuus adjungetur tibi, ut non jam sit advena, sed recognoscatur frater. Nomine enim bestiarum, volucrum, et serpentium, gentiles exprimuntur qui haec pro Deo colebant. Verum ab his expurgati, jam non his nominibus appellantur, sed hominetionabiles. Unde cum Petrus linteum ad se missum de coelo vidisset, in quo bestiae, volucres atque serpentes monstrabantur, et audiret se illa occidere et manducare debere, respondissetque: « Absit, Domine, quia nunquam commune aut immundum intravit in os dium, et bellum conteram de terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ciuitas columba: non audiuit uocem:
& non suscepit disciplinam. in domino ñ ẽ.
confisa: ad dm̃ suum non ad ꝓpinquauit.

Expanded text:
ta civitas columba non audivit vocem et non suscepit disciplinam in Domino non est confisa ad Deum suum non adpropiavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ablata omni fortitudine
auideis nequaqͣm iam masculino sexu
nuncupantur: sed feminro quasi fragiles
& in becilles. Unde bene filia nominatur.
eadem plebs: quia femineum habuit ani¬
mum quando dm̃ reliquit: & pro deo ido.
la colere cepit. Que absq miscdĩa ẽ & obli¬
uiomi tradita: qm̃ usq hodie ꝑsaꝵ regib
senuunt ÷ et numqͣm est eoꝵ soluta captiui¬
tas. Domus autem iuda. cum duab tribu¬
bus sibi sociatis. misccłiam consecuta ẽ. qͣn¬
do ꝓpt̾ conscientiam qͣm in deo habuerũt
Tale est enim hoc: quale illud. Płuit dñs a

Expanded text:
Ablata omni fortitudine a Judaeis, nequaquam jam masculino sexu nuncupantur, sed feminino, quasi fragiles et imbecilles. Unde et bene filia nuncupatur eadem plebs, quia femineum habuit animum; quando Deum dereliquit, et pro Deo idola vana colere coepit. Quae absque misericordia est et oblivioni tradita, quoniam usque hodie Persarum regibus serviunt, et nunquam est eorum absoluta captivitas. Domus autem Juda cum duobus tribubus sibi sociatis misericordiam consecuta est, quando propter confidentiam quam in Deo habuerunt, Tale est enim hoc, quale illud: Pluit Dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
queret: et Rł Pastor stultus et imꝑitus an¬
tixp̃c est: qui in consummatione scl̃i dicit᷑
ẽẽ uenturus. Uasa pastoris stulti. habitum
et cetera eius insignia: dicit peram: ba¬
culum: fistulam et sibilum. Sicut et y sai-¬
as ut captiuitatẽ futuram suo habitu osten¬
deret ambulauit nudus & discalciatus: su
zacharias habitum stulti pastoris iubetur
ostendere: ut eum quem uentum nuntia¬
bat: qualis uenturus eẽt ostenderet. Nam
uenit ut sanet: sed ut ꝑdat gregem isrł.
hunc stultum pastorem suscipient iudei
iusto iudicio: ut quia noluenint credere
t̾itati: credant mendatio. Qualis autem
futurus sit aꝑtissime ꝓpħa describit. osten¬
dens eum ꝑ omnia contraria xp̃o agere.
Opastor et idolum derelinquens gregem.¬

Expanded text:
et. » Pastor stultus et imperitus Antichristus est, qui in consummatione saeculi dicitur esse venturus. Vasa pastoris stulti habitum et caetera ejus insignia dicit, peram, baculum, fistulam et sibilum, sicut Isaias, ut captivitatem futuram suo habitu ostenderet, ambulavit nudus et discalceatus, sic Zacharias habitum stulti pastoris jubetur assumere, ut eum quem venturum nuntiabat, quasi venturus esset ostenderet. Nam  non venit ut sanet, sed ut perdat gregem Israel. Hunc stultum pastorem suscipient Judaei justo Dei judicio, ut quia noluerunt credere veritati, credant mendacio. Qualis autem futurus sit apertissime propheta describit, ostendens eum per omnia contraria Christo agere. « O pastor et idolum derelinquens gregem
Abbreviated transcription (Latin):
uerat eos suꝑius adiudicium. ut cognos¬
cerent se exueritate iudicatos: & non
ꝑ potentiam dei opp̃ssos: sed ꝓpt̾ pecca¬
ta preterita hostib traditos. Uerum qͥa
de teriores effecti.tante erant inpudentie
ut ne conuicti quidem uerecundiam
haberent : Prohibet aiustis iudicare
iniustos et argui: quia indigni sunt cor-¬
reptionem susciꝑe. Unus quisq sub audis
iustus non iudicet iniustum: & non arguat᷑¬

Expanded text:
erat eos superius ad judicium, ut cognoscerent se ex veritate judicatos, et non per potentiam Dei oppressos, sed propter peccata praeterita hostibus traditos. Verum quia deteriores effecti sunt, tantae erant imprudentiae, ut ne convicti quidem verecundiam haberent. Prohibet a justis judicari injustos et argui, quia indigni sunt correptionem suscipere. Unusquisque inquit justus non judicet injustum, et non arguat
Abbreviated transcription (Latin):
quando admaturitatẽ ꝑ ducti colligunt᷑
& incellariis ꝑtotum annũ uictum mim¬
straturi reconduntur. Si autem tunc dẽ¬
poris instante uidelicet maturitate homi¬
nib qui ea colligere debuerant auferunt᷑:
grauissimo affliguntur merore. Minatur
ergo hec se ablaturum aiuideis: ut ꝑtotũ
annum patiantur in opiam famis. Sepe
enim ds̃ ꝓpt̾ peccata hominũ tempore
messis et uindemie immittit tempestatẽ.
et paratos ad colligendum fructus aufert
Et liberabo lanam meam. et linum
meum: que oꝑiebant ignominiã eius.

Expanded text:
quando ad maturitatem perductae colliguntur, et in cellariis per totum annum victum ministraturae reconduntur. Si autem tunc temporis, instante videlicet maturitate, hominibus qui ea colligere debuerant, auferuntur, gravissimo affliguntur moerore. Minatur autem hoc se ablaturum a Judaeis, ut per totum annum patiantur inopiam famis. Saepe enim Deus propter peccata hominum, tempore messis et vindemiae immittit tempestatem, et paratos ad colligendum fructus aufert. « Et liberabo lanam meam et linum meum, quae operiebant ignominiam ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
nam filium amadathi : dicens. Surge. et
uade adniniuem ciuitatem magnam. &
predica in ea: quia ascendit malitia eiꝰ
coram me. Quod dicit ascendit malicia

Expanded text:
nam filium Amathi, dicens: Surge et vade in Niniven civitatem grandem, et praedica in ea: quia ascendit malitia ejus coram me. » Quod dicit: « ascendit malitia
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatum reliquiarum hereditatis tue:
Sicut quondam in egypto exterminator an-¬
gelus uidens sanguinem in forib israhelitaꝵ
ꝑ transiuit: & non eis nocuit. Non inmittet
irascetur : sed aliquando imserebitur iudai-¬
serendo eis quos abiecerat. & proitiet in pro¬
fundum maris peccata nr̃a: ut iam non
pollicitus es dilecto tuo sub audis abraham
dabis credentib inte exutroq popło. Nam
ꝑ iacob qui supplantator dicitur antiquus
dens supplantauit infidelitatem. Illis ergo
dabit u̾itatẽ p̃mioꝵ : quam eis pollicitus
ẽ: ꝑ abraham qui pater multarum gentiũ
que credendo in xp̃m facte sunt filii abra-¬
ham. Quib dabit miscdiam. gratis. sine suo
merito eas iustificando apeccatis. Que omĩa
iurasti: hoc est inmutabilit̾ ꝓmisisti patͥb
fidei nr̃e : quod uidelicet extota hominũ
multitudine alios u̾itate: alios miscdia
saluare s. Uniu̾se enim uie dm̃ miscdĩa et¬

Expanded text:
 peccatum reliquiarum haereditatis tuae? » Sicut quondam in Aegypto exterminator angelus videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransivit, et non eis nocuit. « Non immittet irascetur, sed aliquando miserebitur Judaiserendo eis quos abjecerat. Et projicit in profundum maris peccata nostra, ut jam non pollicitus es dilecto tuo Abraham, dabis credentibus in te ex utroque populo. Nam per Jacob, qui supplantator dicitur, antiquusdens supplantavit infidelitatem. Illis ergo dabit veritatem praemiorum, quae eis pollicitus est - per Abraham, qui pater multarum, subaudiquae credendo in Christum factae sunt filii Abraham, quibus dabit misericordiam gratissime, et suo merito eas justificando a peccatis. Quae omnia jurasti, hoc est immutabiliter promisisti patribus verae fidei, quod videlicet ex tota hominum multitudine alios veritate, alios misericordia salvares. « Universae enim viae Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃aliter ierłm est eccł̃ia pacem et concordiã
uidens: ipsa est & syon que inspeculam
uertitur: nec humilia uel terrena sed ce¬
lestia contemplans. Que si peccauerit. uel
siin ea caritas refrixerit: tradit eam dñs¬

Expanded text:
aliter Hierusalem est Ecclesia, pacem et concordiam videns; ipsa est et Sion, quod in speculam vertitur, nec humilia vel terrena, sed coelestia contemplans. Quae si peccaverit, vel si ea charitas refrixerit, tradi eam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
babel et ih̃u. quando populus reu̾sus ẽ. de
captiuitate et habitauit in ierłm et uocat᷑
est dñs deus eorum: et nunc pleniuis imple¬
bitur sub dño saluatore in eccł̃ia que est
sticia : hoc designat quod transeunte um¬
bra et figura legis: succedat ueritas euangłii
hec dicit dominus exercituum. Confortent᷑
manus ur̃e: qui auditis in dieb his sermones

Expanded text:
abel et Jesu, quando Dei populus reversus est de captivitate, et habitavit in Hierusalem, et vocatus est Dominus Deus eorum, et nunc plenius implentur sub Domino salvatore in Ecclesia, quae est n veritate et justitia, » hoc designat, quod transeunte umbra et figura legis, succedat veritas Evangelii. « Haec dicit Dominus exercituum: Confortentur manus vestrae, qui auditis in diebus his sermones
Abbreviated transcription (Latin):
magna et pene incredibilia ꝓmittebant᷑¬
israheli: dubitare fortassis poterant ꝓrenĩ
magnitudine: iccirco nunc loquitur pro¬
ph̃a exꝑsona dñi. Siuobis oreliquie polĩ
mei difficile uidetur eẽ quod spondeo:
numquid michi difficile erit qui omp̃s
sum: pari modo impossibile uidebatur
sanctis quando temporib ꝑsecutionis di¬
uersis modis affligebatur eccłia: aut ali-¬
quando pax illis daretur. Sed nunc reges
mundi & pͥncipes xp̃o colla sũmꝑserunt:
et ad tumulum piscatoris flectuntur gentia
imꝑatoris. Hec dicit dominus. Ecce ego salua¬

Expanded text:
magna et pene incredibilia Israeli, dubitare fortassis poterant pro rerum magnitudine, idcirco nunc loquitur propheta ex persona Domini. Si vobis, o reliquiae populi mei, difficile videtur esse quod spondeo, nunquid mihi difficile erit qui omnipotens sum? Pari modo impossibile videbatur sanctis, quando temporibus persecutionis diversis modis affligebatur Ecclesia, ut aliquando pax illis daretur. Sed nunc reges mundi et principes Christo colla submiserunt, et ad tumulum piscatoris flectuntur genua imperatoris. « Haec dicit Dominus exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Aduos inquit o sacerdotes specialiter
m̃s sermo dirgit᷑: qui nom̃ meum despicitis:
dum meis sacrificiis de rogatis. Et cum re-¬
u̾si de babilone debuissetis tota mente con¬
uerti ad me : p̃teritis criminib iungitis
contemptum sacram̃toꝵ meoꝵ. Sed illi
quasi nescientes: hoc sciscitantur adhuc
abeo qui cuncca nouit. In quo despicunꝰe
Respondit dñs. Offertis suꝑ altare panem

Expanded text:
est. » Ad vos inquit o sacerdotes, specialiter meus sermo dirigitur, qui nomen meum despicitis, dum meis sacrificiis derogatis, et cum reversi de Babylone, debuissetis tota mente converti a praeteritis criminibus, jungitis contemptum sacrificiorum meorum. Sed illi quasi nescientes haec, sciscitantur adhuc ab eo qui cuncta novit, In quo despicimus te? Respondit Dominus: Offertis super altare m
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃aliter dici possunt: que est ciuitas dĩ.
De qua psalmista. Gloriosa dicta sunt de
te: ciuitas dĩ. Hec absq muro habitatur
non indigens mortali pͥresidio: quia dñs
murus ignis est incircuitu eiꝰ ÷ et ipse in
medio eius ẽ. ingloria. Hec ciuitas habet
homines et iumenta: id est utrumq
popłm. Nam ꝑ homines plebs iudaica desig¬
natur: que inlege conu̾sabant᷑ et quasi ratio¬
ne utebantur: habentes noticiam dei. benti¬
les uͦ qui dm̃ ignorabant: m̃ito iumenta uo¬
cantur. Non nulli ꝑ homines: pnidentes quõq
et eruditos in telligunt. Piumenta uͦ: simpli
calefaciat: & sp̃u feruentem faciat. Et ipse ẽ.
inmedio eiꝰ in gloria: sua illam p̃sentia glori¬
ficans: qui incircuitu ab adu̾sariis quasi mu¬
nus ignis eam defendie.
Do fugite de t̾ra aqui¬
lonis dicit dominus : qm̃ in quatuor uentis
celi disꝑsi uos.

Expanded text:
aliter dici possunt, quae est civitas Dei, de qua Psalmista, « Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. » Haec absque muro habitatur, non indigens mortali praesidio, quoniam Dominus murus est ignis in circuitu ejus, et ipse in medio ejus est in gloria. Haec civitas habet homines, habet et jumenta, id est utrumque populum. Nam per homines plebs Judaica designatur, qui in lege conversabantur, et quasi ratione utebantur habentes notitiam Dei. Gentiles vero qui Deum ignorabant, merito jumenta vocantur. Nonnulli per homines, prudentes quosque et eruditos intelligunt: jumenta vero, simpliccalefaciat, et Spiritu ferventem faciat, et ipse est in medio ejus gloria, sua illam praesentia glorificans, qui in circuitu ab adversariis quasi murus ignis eam defendit. « O, o fugite de terra aquilonis, dicit Dominus, quoniam in quatuor ventis coeli dispersi vos