comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distingunt᷑ hic tres ille pͥetates suꝑ¬
uis assignate. set ip̃e ypostases distinc¬
te ad inuicem monstrant᷑. Eterni¬
tatis tñ nõie eadem uidet᷑ designa¬
ta ꝓͥctas. quam notat hoc nomen
ingenitus. d indeamus qͥd sit qđ
ait. Imago si ꝑfecte implet illud cuiꝰ
imago ⁊ ip̃a coequatur ei nõ illud

Expanded text:
distinguuntur hic tres illae proprietates superius assignatae, sed ipsae hypostases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed videamus quid sit quod ait. Imago si perfecte implet, cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud
Abbreviated transcription (Latin):
tutum ẽ ut iã pacte sponse non
statim tradantur. ne uilem ħat
maritꝰ datam qͣm suspirauit spõ¬
sus dilatam. Que sponsa sit uidua
pacta. mortuo sponso ñ remanet
uidua. q nõ fũat uir eiꝰ. Uñ siqͥs eã
dur̃it ad sacros ordines ꝯscende nõ
ꝓhibet᷑. q nõ duxit uiduã. Uidue at.
maritus eque sic̃ bigamus sacerdos
fĩ ꝓhibetur. Ex tali aũ copła nłłs ar¬
cetur a sacͥs ordinib. Scđm hoc intel.¬
ligendũ ẽ qd̾ ait pelagiꝰ pp. Ue illo qͥ
mortuo sponso: eiꝰ sponsam ducit
nonicis institutis. qͥn ad sacros ordi¬
nes ꝓmoĩu ualeat. Si uͦ talis sponsa
fuisset. int̾ qͣm ⁊ sponsum eiꝰ ꝯsen¬
sus de p̃senti int̃cessisset: eo mortuo
uidua remansisset. cͥ copłatus in ꝯui.¬
gio ulteriꝰ ad sacs ordines nõ accedet.
cũ uiduam duxit. Non ẽ gͥ ambigẽ

Expanded text:
tutum est ut jam pactae sponsae non statim tradantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordinibus. 14. Qui alteligendum est quod ait Pelagius papa, de illo qui mortuo sponso ejus sponsam ducit nonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambi
Abbreviated transcription (Latin):
lans. Auosciens inqͥt uolui congre¬
gare filios tuos sicut gallina congre¬
gat pullos suos sub ala ⁊ noluisti.
missimis nolendo impedientib: nõ
potũit fac̃e potentissimꝰ qd̾ uolebat.
ubi ÷ gͦ illa oĩpotencia qua in celo.
⁊ in terra scđm ꝓpħam. oĩa quec̃ꝙ

Expanded text:
23: Quoties, inquit, volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alis, et noluisti? ate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere Potentissimus quod volebat. Ubi est ergo illa omnipotentia, qua in coelo et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
lios eiꝰ collegit ip̃e om̃s qͦs uoluit qͥa
incelo:⁊ interra nõ quedam uolit
⁊ fecit. quedam ũ uoluit: ⁊ nõ fecit
s oĩa quet̃ꝙ: uoluit fecit. ut sit sen¬
sus quoscitus uolui congregare fili¬
ostuos ⁊ nolusti .i. quocquot congrega
ui uoluntate mea: semꝑ efficacite no¬
lente feci. Ecce in euidenti positũ est.
qd̃ illa dñi uerba suꝑiorib nõ repug¬
nant. Quomͦ intelligend̾ sit illd̾ qͥ uult

Expanded text:
it; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit, sed omnia quaecumque voluit fecit; ut sit sensus: Quoties volui congregare filituos, et noluisti? id est: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci. Ecce in evidenti positum est quod illa Domini verba superioribus non repugnant. 3. Quomodo intelligendum sit illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ⁊ si ut̃q: fidelis matͥmonio ⁊iunc¬
tus ẽ:⁊ post alter eoꝵ a fide discesse¬
rit. ⁊ odio fidci ⁊iugẽ reliq̃rit: di¬
missus discedentem ñ conutabitur.
si tñ illa uiuente alt̾am duc̃e pot̾it
q int̾ eos fu̾at ratũ ⁊iugiũ ꝙ. nõ pͥ¬

Expanded text:
el si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non p
Abbreviated transcription (Latin):
nem auõ distinguens a sacramĩtali ait.
Ut qͥd paras dentem ⁊ uentrẽ : crede ⁊
manducasti. crede.it. in eũ: hoc est
eũ manducat eũ. Itẽ qͦmͦ manducan
in eũ. Si in me manet. ⁊ ego in eo: tc
bibit. Qui uͦ nõ in me manet. nec ego
ẽ tunc quẽꝙ corꝑis sangͥnisꝙ: dñi ꝑtici¬
ri ab illius panis calicisꝙ ꝯsortio ⁊̃ si
anqͣm panem illũ edat. ⁊ calicẽ bibat:

Expanded text:
Joan., distinguens a sacramentali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est eum, manducat eum. Item, tract. in eo. Si in me manet, et ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego est tunc quemquam corporis et sanguinis Dominiri ab illius panis, calicisque consortio, etiamsi antequam panem illum comedat calicemque bibat,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xͥ: nõ efficit ut q malus est:
malũ sit qd̾ accipit. ł q nõ ad salutẽ
accipit: nlaccipiat. Corpꝰ it ⁊ sangͥs
dñi nͥlominꝰ erat in illis: quib ait
apłc. Qui manducat indigne. ⁊ c̃. hus
aliisꝙ: płib aꝑte ostenditur. qd̾ ⁊̃ ani

Expanded text:
corpus Christi, non efficit ut quia malus est malum sit quod accipit, vel quia non ad salutem accipit, nil accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat in illis, quibus ait Apostolus: Qui manducat indigne, etc. His alii
Abbreviated transcription (Latin):
sumptam ⁊ sang̃. ꝓ nob̃ fusum sumi.
s nõ misticã: que tm̃ bonoꝵ. ẽ. Qd̃ sub¬
ditis ꝓbat᷑ testimoniĩ. Gs. ait. Est qͥs
in ꝑecc̃orib undigne sumentib: uer
A. ⁊ uerus sangius. s eẽntia: nõ salu¬
tolus. Qui manducat. ⁊ bi. ca. d. ind̾¬

Expanded text:
sumptam, et sanguinem pro nobis fusum sumi; sed non mysticam, quae tantum bonorum est. Quod subditis probatur testimoniis. Gregor.: Est quidem in peccatorib verus sanguis, sed essentia, non salutolus: Qui manducat corpus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duo modi manducandi unus sacra¬
mentalis .s. quo boni ⁊ mali edunt.
alt sp̃ualis: quo soli bomi manducãt.
hoc : solum in sacram̃to corpꝰ eiꝰ acciꝑe¬
net. nam qui discordat a xp̃o: nec car¬
nẽ xp̃i manducat. nec sangͥnẽ bibit.¬

Expanded text:
m duo modi manducandi: unus sacramentalis scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualis, quo soli boni manducant. hoc solum in sacramento corpus ejus accipenet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit,
Abbreviated transcription (Latin):
sigͣcet: ⁊ utusq similitudinem ger̾it
expressam. N an sit̃ panis p̃ cet̾is cibis
corpus reficit. ⁊ sustentat.: ⁊ uimũ ho¬
mnem letificat. atꝙ: inhebriat: sic
caro xp̃i int̾iorem hõiem pre cet̾is gra¬
ciis sp̃uałr reficit ⁊ saginat. Uñ calix¬

Expanded text:
sque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ħt. Iõꝙ mulctat᷑ ꝑecunia. nõ redalit᷑
aĩa ꝓ aĩa. s iam formato corꝑi aĩa
dat᷑ur. nõ in ⁊ceptu corꝑis nascitur
cũ semine deriuata. Nam si cũ semi¬
cõpaginari: ⁊ sic habitatorẽ induci.
sum gͦ liniam̃ta cõpacta ñ fu̾int. ubi
erat aĩa:. Itẽ ieiꝵ. Semina paulatimm

Expanded text:
 mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semicompaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? Item
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuc̃ꝙ urori debitũ reddit: uacare
nõ pͭ. orͣoni. nec carnes agni eđe. Itẽ.
Si panes ꝓpõnis ab hiis qui uxores su¬
as cetig̾ant. cõmedi ñ potant: qͣnto
magis panis qͥ decelo descendit ñ põt
ab hiis qͥ aiugalib paulo añ hesere cõ¬
plexib uiolari atq ꝯtingi: Nõ qd̾ nup

Expanded text:
que uxori debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi!
Abbreviated transcription (Latin):
.li.docet. Tanqͣm scm comunem eand̾ꝙ
mat̾iam tres .ꝑͣ. dicant᷑ eẽ una ẽẽntia. si¬
cut ex eoci auro si fierent tres statue:
diceremꝰ tres statuas unũ aurũ. ñ añ
sic tͥnitatem .i. tres ꝑͣs. dm̃s unam ẽẽn¬
tiam ⁊ unum dm tanqͣm ex una ma¬
teria tͥa quedam subsistant. Instatus.
it equalib plusauri ẽ tres simil qͣmsmn¬
gule ⁊ minus auri ÷ una qͣm due. In
illa uͦ eẽntia tͥnitatis nlło mͦ ita ⁊ nõ

Expanded text:
. docet, tanquam secundum communem eamdemque materiam tres personae dicantur esse una essentia; sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum. Non autem sic Trinitatem in tres personas dicimus unam essentiam, et Deum unum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant. In statuis enim aequalibus, plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. In illa vero essentia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃onib:⁊ ip̃e locus nõ ÷ locus tñd̃i: a¬
busiue dicit᷑ templũ dei nõ qd̾ eo ti¬
neat᷑ s qd̾ eip̃sens sit ⁊ mhabitans. id
longe fit qd̾ ab eiꝰ similitudine recedit.
itanto longiꝰ: qͣnto fit dissimilior. Il
unt dissimilitudinẽ. at ip̃a similitudo
ut cũ similitũdo pat̾s filiꝰ sit ex nlła ꝑte
pat̾ possit ẽc̃ dissimilis cuĩ ꝑticipatione
adm pect̃m. Cũ aũ pecc̃m sit corruptõ

Expanded text:
e locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit et inhabitans; id longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illunt dissimilitudinem. At ipsa similitudo udo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione admodum peccatum. Cum autem peccatum sit privat
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si ÷ gͦ ⁊ boni angłi ⁊ mali ad utĩꝙ:
flecti possũt. gͦ ⁊boni possunt fĩ ma¬
li. ⁊ moli boni. A quod dm̃s quod
boni tanta gr̃a confirmati st̃ ut nõ¬
queant fieri mali:⁊ mali adeo in ma¬
cessitate set ꝓͥa ac spontanca uolun¬
tate ꝑ gr̃am quidem aduita bonũ
eligunt:⁊ malum respuunt. ⁊ mali
simiłr spontanea uoluntate a gr̃a
destituta bonũ uitant: ⁊ malum se¬

Expanded text:
 ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in macessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quicetidunt: a gr̃a dei deserti sũt. in¬
⁊ bomi qͥd in tm̃ confirmatisunt per
gram qd̾ peccare nequeunt. Maliũ
ꝑ maliciam ad eo sunt obstinati qd̵
bonamiuoluntatem hr̃e siue bene
uelle non ualent q si bonũ sit qd̾
aliqñ uolunt. uolunt n aliqñ ali

Expanded text:
i ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt. Volunt
Abbreviated transcription (Latin):
eo. fcce aꝑtũ de eterna gent᷑a testimo¬
uiũ qͦ ip̃a sapiencia ꝑhibet se añ mũdũ
dicens. ⁊ tu bethlcẽ effrata pariuilus uit̾¬
es inmilib iuda ex te egrediet᷑ qͥ sit dña¬
tor inisrł̃.i egressus eiꝰ ab micio a dieb eter

Expanded text:
eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio a diebus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ alid̾ sacramentũ .s. unctio in¬
firmoꝵ: que fit in extremis oleo ꝑ
nis. Est .it. unctio q̃ fit c̾smate. q̃
dicit᷑ pͥncipalis unctio: q in ea pͥn¬
dantiam gr̃e : duos liquores mixto
dicit᷑ latine: nec tñ om̃e oleũ ad unc¬
tionẽ sc̃ificatũ cͥsma uocat᷑. s illud
solum qd̾ miscet᷑ cũ balsamo. qͦ capi¬
ta regum ⁊ pontificũ unguntur.
quo t̃ baptitatos sacerdos ungit ĩ
uertice: ⁊ pontifex ꝑ impsonem manꝰ
⁊firmandos ungit in fronte. Est ⁊ alia
unctio qͣ cathecuini ⁊ neophiti un¬
gunt᷑ in pectore. ⁊ int̾ scapulas. in ꝑ¬
ceptõne bap̃i. Tercia uͦ unctio ẽ que

Expanded text:
 aliud sacramentum, scilicet, Unctio infirmorum, quae fit in extremis, oleo pnis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea prindantiam gratiae duos liquores mixtos n omne oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero uncti
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃timn hic institutum . s. ad pec.¬
catoꝵ remissionẽ :i ad corꝑalis infir¬
mitatis alleiiationẽ. Uñ astat eum
qui in hanc unctionẽ fideliter de¬
uoteq ꝑcipit: ⁊ in corꝑe. ⁊ in aĩa
alleuian. Si tñ expedit ut in utroꝙ
alleuict᷑. eld̾ si forte corꝑis ualitudĩ¬
nẽ illi hr̃e nõ expedit illam que ẽ
aĩe sanitatẽ in hoc sacram̃to acq̃rit.
⁊ sic̾ in aliis sacram̃tis: ita ⁊ inisto. alid̾

Expanded text:
tum hoc institutum, scilicet, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc Unctionem fideliter devoteque percipit, et in corpore et in anima alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. t sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, a
Abbreviated transcription (Latin):
serendũ nob̃ uidet᷑ de nõium diũ¬
sitate. quib loquentes de unitate ac tri¬
nitate ineffabilr: utim᷑. dciñ ostenden¬
dum ÷ quib modis de ea aliqͥd dicat᷑.
Illud gͥ precipue teneamꝰ. quedam ẽt̃
nõia distincte ad singłas ꝑs ꝑtinencia¬

Expanded text:
serendum videtur de nominum diversitate, quibus loquentes de unitate ac Trinitate ineffabili utimur. Deinde demonstrandum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas pe
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam hr̃e posse similitudinem corꝑis
⁊ corporalium oĩo membroꝵ qͥsqͥs re¬
nuit: potest negare aĩam ẽẽ que in
sompnis uidet. ⁊ ambulare se ł sede
ł huc. atq illuc gressu ł ⁊̃ uolatu fer
ĩ ap̃ inferoͣs gerit nõ corꝑalẽ. s corꝑi
similem ita ⁊̃ in locis uidet᷑ eẽ ñ cor¬
poralib s corꝑaliũ similib siue in
reqͥe. siue indolorib. In cassiani ĩ uo.
luminib legit᷑. qd nõ sint ociose. neꝙ
nͥl nõ senciant: cum diues ille in infer¬
no se flama cruciari climat. Uñ ꝓbat᷑
aĩas defunctoꝵ nõ solũ siris sensib nõ
gaudio. ac metu carere.⁊ ex hiis que

Expanded text:
abere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam uolatu ferretiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. luminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non gaudio ac metu carere; et ex his qu
Abbreviated transcription (Latin):
filio ddonabilis ꝓcessit. sic̾ ⁊ nobis tm
ddatus : ⁊ filius uere ddatꝰ ÷ nobis ⁊ ab
etemo ꝓcessit a pre. nõ ut donabilis
bonũ aũ semꝑ fuit nõ solũ q dona¬
bilis: s q ab utroꝙ ꝓcessit: ⁊q donabi
dats erat eũ ds: iã donũ erat ĩ añqͣm
ddaret᷑. ⁊ ic̃. donabilis. s ałr donabilis
b natiuitas. Sp̃c sc̃i uero ꝓcessio: nati¬
uitas nõ ÷ utraq uͦ: messabilis est.

Expanded text:
nabilis processit, sicut et nobis tantum datus est. Et Filius vere datus est nobis, et ab aeterno processit a Patre non ut donabilis Donum autem semper fuit, non solum quia donabilis, sed quia ab utroque processit, et donabdaturus erat eum Deus, jam donum erat, etiam antequam daretur, et ideo donabilis est; sed aliter donabilis vel nativitas; Spiritus sancti vero processio, nativitas non est; utraque vero ineffabilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sic̃ sp̃c .s. ab et̾̃no ꝓcedit: ita ab ecer¬
no ddonũ ⁊ nõ q donaret᷑ a patre filio:
ł a filio patͥ: s q ab et̾no: ꝓcessit dona
⁊ filio. an tm̃ nobis: qui nõ dũ eramꝰ.
Si aũ nõ erat ddonabilis patͥ ⁊ filio s
tm nob̃: ⁊ ex eo donũ erat: q sic dona¬
bilis ꝓcedebat. uiddet᷑ qd̃ filius eađ¬

Expanded text:
s sanctus ab aeterno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia ab aeterno processit donabet Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia sic donabilis procedebat, videtur quod Filius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. uidit ads cuncta que fec̃at. ⁊ erãt
ualde bona. Sĩa quidem nat᷑alit bona
crant. nͥlꝙ: in sui nat᷑a uicii habentia:⁊
sunt bona que condidit d̃s ⁊̃ singula.
consistit unũisicatis ammirabilis pusc̾
tudo in qͣ ⁊̃ illud qd̾ malũ dicit᷑ bñ ordi¬
natũ ⁊ loco suo põitum emmenciꝰ com¬
mendat bona ut magis placeant. ⁊ lau¬
dabiliora sint dum comꝑant᷑ malis. Sex¬

Expanded text:
ur: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem naturaliter bona erant, nihilque in sua natura vitii habentia. Et sunt bona, quae condidit Deus etiam singula. consistit uniqua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Iõ orit᷑ qõ p̃missa quomo dicat᷑ ãs
die .uiiͦ. opꝰ suum conplesse qd̃ hebraica
ueritas hc̃. In quo tn nichil nouum
creasse dicit᷑. nͥ forte dlicat᷑ die .uiͦi. cõ¬
pleuisse opus suum quia ip̃m bene¬
dixit & scĩficauit sicut subicie scrip¬
tura. bñdixit diei .uiͦi. ⁊ scĩficauit il¬
lum. Opus enĩ ÷ bñdictio ce scificatio

Expanded text:
io, quomodo dicatur Deus die septimo opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creasse dicitur, nisi forte dicatur die septimo complevisse opus suum, quia ipsum benedixit et sanctificavit; sicut subjicit Scriptura: Benedixit diei septimo, et sanctificavit illum. Opus enim est benedictio et sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
uel utilitatem qͣm ⁊ferat: s q a digni
rabamis dicens in unctione bap̃i sp̃m
crandam. In hac uͦ eiꝰdem septiformẽ
grãm cũ om̃i plenitudine sc̃itatis: ⁊
nirtutis uenire in hoĩem. H oc sac¬
debet itari: sic̃ nec bap̃s. ł oedo. Nlłi it.
sacm̃to facienda ẽ iniuria. & fĩ putat᷑:

Expanded text:
ignioRabanus dicens, in unctione Baptismi Spcrandam. In hac vero, ejusdem septiformem gratiam, cum omni plenitudine sanctitatis et virtutis venire in hominem. Hoc sacdebet iterari, sicut nec Baptismus, vel Ordo. Nulli enim sacramento facienda est injuria; quod fieri putatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in infantib creata dei exusflat᷑ uł
exortitat᷑. set diabolus ut recedat
dendũ ÷ de cuiꝰ uͥtute queri so
cum eoꝵ tenent ꝑfici põt. aut debet.
Nam si ałt p̃sumptũ fũit: irritum
habeat᷑. ⁊ uacuũ. nec int̾ eccłiastita.
reputabit᷑ sacram̃ta. Licet aũ pb̃ris

Expanded text:
go ab infantibus creatura Dei efflatur vel exorcizatur, sed diabolus ut recedat dendum est; de cujus virtute quaeri solcum eorum tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet
Abbreviated transcription (Latin):
rro cuncti ad bap̃m uenientes:
fidẽ suã ꝓfit̾ĩ debent. ⁊ expoñe:
qͥo petend̾ uen̾int ad eccłiam. Uñ ⁊
abaptizando qrͣ. Qad uenisti ad eccł̃iã
pete : elui si adultus ẽ: ꝓ se respondet
fidẽ .i. sacͣmentũ fider.i doctͥnam. Ita
⁊̃ ꝑsingła int̾rogat᷑ respondet se cred̾ẽ
te baptitant᷑. qui adhuc loqͥ ł credere

Expanded text:
i ad Baptismum venientes, fidem suam profiteri debent et exponere ad quod petendum venerint ad ecclesiam. Unde etiam a baptizando quaeritur: Quid venisti ad ecclesiam petere? Qui, si adultus est, pro se respondet: Fidem, id est, sacramentum fidei et doctrinam. Ita etiam per singula interrogatus, respondet se credere te baptizantur, qui adhuc loqui vel credere
Abbreviated transcription (Latin):
thecismꝰ instructio. sachet izart est
instrũe. ut dde simbolo ac rudim̃tis
fidei. Prortitare ÷ adiurare. ut exi ab
eo sp̃c inmunde. Simbolũ dicit᷑ signũ
ł collatio. Signũ q eo fideles ab infi¬
delib discernunt᷑. Collatio: q ibi to¬
cius fidei sufficientia. ⁊ integͥtas col¬
sata. sathecismꝰ ⁊ erortismꝰ: neophi¬
toꝵ sunt. magisq sacram̃talia quã
sacram̃ta: dici debent. Neophitus no¬
uicꝰ int̃pretat᷑. ł rudis. ⁊ dicit᷑ neo¬
phitus: nuꝑ ad fidẽ ꝯũsus. uel in dis¬
ciplina religiose ⁊ũsatõnis rudis. ħ gͥ
p̃ted̾unt bapͣm. nõ qd̾ sñ istis nõ possit
struatur. sciat ⁊ cui debitor fiat de¬
inceps ⁊ ut diaboli p̃tas in eo minua¬
tur. uñ rabanus. ante bap̃m: cathe¬
tirandi debet in hoĩem p̃uenire of¬
ficiũ ut fidei cathetuminus accipi¬
at rudim̃tum: ⁊ sciat cui debitor

Expanded text:
techismus, instructio: catechizare est techismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neophytus novitius interpretatur vel rudis; et dicitur neophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina religiosae conversationis rudis. Haec ergo praecedunt Baptismum, non quod sine istis non possit stituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum, et sciat cui debitor
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m. Nunqͥd de sacram̃to fidei. an de
fide mentis ibi agit̾: Si de sacram̃to
cur nõiatim distingunt᷑ ꝑsone: si
uero de fidei affectu quomodo uerũ
facturus paruulus spondet᷑. cũ cre¬
uit. sic̃ ⁊ oĩb pompis diaboli respõ¬
det᷑. abrenũciare: ꝙ si nõ seruauit fac¬
tus adultus: tenebit᷑ ip̃e uel sponsor:
Gane dici põt. ibi respond̃i ꝓ paruulo
qd̾ ad maiorẽ etatẽ si uenerit: ⁊ pom¬
pis diaboli renunciabit.: ⁊ sanã fidem
tenebit. cuiꝰ tͣc sacram̃tũ recipit. hac
aũ sponsione paruulus ꝓ quo fit te¬
nebitur: nõ sponsor. si tñ ut cautio
aug̃. Certissimam cinisistis cautonẽ.
qua renunciare põpis diaboli spopõ¬
dissetis. De cathetismo ⁊ exortismo
lla aũ interrogatio. ⁊ responsio fidei
fit in cathecumino: cur⁊ addit᷑ exox¬
cismus. añ bap̃m .N. fit cathecismus.
⁊ exorcismus. post cathetismũ: seqͥt᷑
exorcisius. ut ab co qui iã fide instruc¬
tus ⁊ adũsaria uirt᷑ pellat᷑. Prorcis mus

Expanded text:
m. Numquid de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo. Illa autem interrogatio et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcismus
Abbreviated transcription (Latin):
tractandi nobis occurrit locus tio
siue humanũ seruilem. inicialem. cas¬
pati ꝑicula carnis: ⁊ ꝑdere bona mundi.
ꝓpt̃ que delinqͥmꝰ. hic timor malus est.
qui in pͥmo gradu cũ mundo desent᷑.ꝙ̃.¬

Expanded text:
tractandi nobis occurrit locus, scisive humanum, servilem, initialem, caspati pericula carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo dese
Abbreviated transcription (Latin):
nas metuit: ⁊ timore facit. qͥcqͥd boni fac̃.
nõ timore amittendi et̃num bonũ qd̃
nõ amat. s timore paciendi malũ qd̾ for¬
midat. Non timet ne ꝑdat amplerus
pulcherrimi sponsi. s timet ne miitat᷑
in gehennã. Donus ẽ iste timor ⁊ utilis
licet insufficiens ꝑ ꝙ̃. fit paulatĩ esue¬
tudo iusticie. ⁊ succedit inicialis timor
Qñdo incipit qd̾ durũ erat amari: ⁊ sic
incipit ercludi seruilis timor a caritate¬
⁊ succedit dem̃ timor castus. siue amica¬
lis. qͥ tumemꝰ ne sponsus tardet ne dis¬
cedat. ne offendamꝰ. ne eo careamꝰ. Ti-¬
mor iste de amore uenit. ille qͥdẽ ser¬
uilis ẽ utilis s nõ ꝑmanens iet̃num
ut iste timor diuinus comes ẽ ꝑ om̃s
gradus. Collatio predictorm

Expanded text:
facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes est per omnes gradus. 5. Collectio praedictor
Abbreviated transcription (Latin):
uedam angłi pͥus dicit in qͦ unͣr
auctoritates sibi obuiare auctorita
õium creata ÷ sapientia qd̾ intelligi¬
t᷑ de angelica natura. que in scͥptura
sepeuita.sapiencia:⁊ lux dr. Nam
sapientia illa que ds̃ est: creata nõ ÷
filius it sapientia patͥs ÷ genita non
fc̃ã. nec treata. ⁊ tota tͥnitas una sapi¬
encia ⁊ que nec fcã nec creata ⁊ nec ge¬
nita uel ꝓcedens. Ue angelica gͥ uita
illud accipiendũ ⁊ de qua dicit scͥpt᷑a¬

Expanded text:
unt angeli prius dicit, in quo videntur sibi obviare auctoritattelligitur de angelica natura quae in Scriptura saepe vita, sapientia et lux dicitur. Nam sapientia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Script
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃ic sc̃o: ea consequens ÷ ut uͥcũq
nõiatur unꝰ sic̃ pat᷑:⁊ filius. tanta pace
uni adherens in telligat᷑ ĩ ip̃a pax. qͣm¬
ius nõ cõmemoret᷑. uno gͦ istoꝵ nõiato
⁊̃ reliqui intelligũt᷑ qd̾ in plurib scͥp

Expanded text:
de Spiritu sancto, quia consequens est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo istorum nominato, etiam reliqui intelligu
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͥd de deo quod ibi non intel
quis mims m̃itus ut linus. pt̾ibus
uidet᷑ qd̾ oĩa de deo ad beatitudinẽ
spestanciã om̃s coit̾ electi cognos¬
cant. s different᷑. nͥl . it. indeo nosci¬
bile maiꝰ digniꝰꝙ: udet᷑ qͣm eũ intel¬
lig̾e t̾num⁊ unũ. hoc autẽ om̃s tc̃
ꝑ spẽm cognoscẽt. uñ seqͥt᷑ ut ñ sit

Expanded text:
aliquis, quod ibi non intellquis minus meritus, ut Linus. Pluribus videtur quod omnia de Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnes tunc per speciem cognoscent. Unde seq
Abbreviated transcription (Latin):
potĩ sit płisq: m̃iti. dilig̃e amicos
an dilig̾e inimicos. s ħ cõꝑatio impli¬
cita ẽ. Si it ꝯferat᷑ dilectio amicoꝵ tm̃
mine qui diligit simul amicũ :⁊ in¬
micum. qͥd hoꝵ pocius sit queratur.
obscura est responsio. q de motu men¬
tis agitur de quo non ẽ nobis facile iu¬
dicuum. an unus: ⁊ id motus sit erga
amicũ ⁊ mimitũ. s erga amicũ inten¬
sior. anduolamꝰ erga inimicũ qͥ dicit᷑
difficilior. alter erga amic̃ qui uidet᷑
feruentior. Nec incongrue putatur
melior ille qui ẽ fruentior. ł si unꝰ
ĩq: ẽ. in de potior. uͥ ẽ ardentior nõ

Expanded text:
sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum mine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non
Abbreviated transcription (Latin):
diligẽ iumitũ.: ⁊ bñfac̾e ei qͣm illũ
qui nichil iali nobis fecit. ł amicũ.
ꝙ siqͥs concede simpłr nolu̾it. dicens
ẜ p̃missam intelligentiam dicens ibi
intelligi. qđ asicui a deo dimittunt᷑
pecc̃a non diligenti inimicũ. si tñ frĩ
roganti qui in se peccauit dimittit.
s cum pecc̃a nõ dimittunt᷑ alicui ad¬
ulto nͥ caritatem ħat seqͥt᷑. ut carita¬
tẽ hat. qͥ non diligit mimicũ. Quomͦ
gͦ noĩe ꝓximi oĩs homo intelligit᷑ in

Expanded text:
 benefacere ei, quam illum qui nihil mali fecit nobis, vel amicum. Quod si quis concedere simpliciter noluerit, dicens:  ista secundum praemissam intelligentiam, dicens ibi intelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitatem habeat qui non diligit inimicum. Quomodo ergo nomine proximi omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
bio uetba sponsionis huiꝰ implent᷑.
si ho qui non ddum ita ꝓfecit. ut ĩ
diligat inimicũ. tñ qͣn rogat᷑ ab ho¬
mine qui peccauit in eum ut ei di¬
mutat aimuitit. et corde qui ĩ sibi
roganti uult dimitti cũ orat. ⁊ di¬
hoĩem in quem pectauit. si peccato
suo mouetur ut roget. nõ ÷ adhuc
deputandus inimicus. ut eũ diligẽ
sit difficile. sicut erat qninimicicias
exy ercebat. Qluis qͥs uero roganti:⁊
penitenti nõ dimittit. nõ estimet a do¬
mino sua pecc̾a dimiiti. q mentiri ue¬
titas nõ potest. Que cũ docusset or̃onẽ
hanc in ea positam sũam cõmendauit

Expanded text:
bio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti uhominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam commendavit
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ hr̃e. qui hanc tradicionẽ subdi¬
tis muniunt testimoniis apłc ait.¬
saritas nunꝗͣ extidet. augͦ ⁊̃ inquit
caritas q̃ deseri p̃. nunqͣm uera fuit.
Item caritas ÷ fons pͥus ⁊ singłaris bo¬
noꝵ cui nõ coĩcat᷑ alienus. aliem sũt

Expanded text:
aliquando habere; qui hanc traditionem subdialiquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. Apostaritas nunquam excidit. August. etiam inquit: Charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cus. p̃cipim̃ g̃ ⁊ inimicos dilig̾e. ⁊ q
ilłd̃ preceptum gñale ÷ om̃ib p̃cipit᷑
om̃s hõies diligere ĩ mimicos. Quidã
qd̃ hic dicit᷑ simpłr teñe uolentes illõ
preceptũ Aet̾minant dicentes illic ꝑ¬
fectis dari in preceptum diligẽ omnem
hõĩem ⁊ inimitũ. Oẜmnorib uero in ꝯsi¬
lium. In p̃ceptũ uero eos dilige qͥ nͥl ma¬
li fecerunt eis.⁊ mimicos non odire.
d melius. ẽ. ut intelligat᷑ om̃ib illo
mandato p̃cipicunctos dilig̾e ĩ mimi¬
ligunt. eisq benefaciunt. Qut ꝑfestio
dilectionis non ⁊ tante młticudinis
qͣnta eraudit᷑ in or̃one dñica. ⁊ ħ re¬
uera gnde ẽ. ⁊ eximie bonitatis .s. per¬
fecte dilige inimicum. Ita ⁊ cũ dicit
impłi uerba illiꝰ sponsionis ab hõĩe qui
nõ ita ꝓfecit ut diligat inimicũ de di¬
lectione ꝑfecta accipiendum ÷ Si cari
caritatẽ semel habitam ab aliquo nõ
posse ertide. nłłmꝙ dampnandũ hãc

Expanded text:
 et inimicos diligere. Et quia illud praeceptum generale est omnibus, praecipitur omnes homines diligere, etiam inimicos. Quidam quod hic dicitur simpliciter tenere volentes, illud praeceptum determinant, dicentes illic perfectis dari in praeceptum diligere omnem hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimiligunt, eisque benefaciunt. Quae perfectio dilectionis non est tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est. DISTIcharitatem semel habitam ab aliquo non posse excidere, nullumque damnandum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sonuisse uox dei. Nec lingua erat qua¬
loqueret᷑ nec erat quẽ oportẽt audnt
⁊ intellig̾e. Bene gͦ uox dei ad nat᷑am uer¬
bi ꝑ qd̾ oĩa fc̃a sunt refert᷑. Drxit gͦ q̃s
fiat.:⁊ cct̾a. non temporałr. non sono
uocis. set in uerbo sibi coet̾no .i. uerbũ
genuit intemꝑałr in quo erat: ⁊ dispo¬
suit ab et̃no ut fieret in tempore ⁊ in

Expanded text:
sonuisse loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad naturam Verbi, per quod omnia facta sunt, refertur. Dixit ergo Deus: Fiat, etc., non temporaliter, non sono vocis, sed in Verbo sibi coaeterno, id est, Verbum genuit intemporaliter in quo erat, et disposuit ab aeterno, ut fieret in tempore, et in
Abbreviated transcription (Latin):
decreuit nͥ ꝓ pace facienda. ut
om̃s fideles ienm ad sacram̃ta acce¬
sidabis uxorẽ ꝓximi tui. S eptimũ
ẽ. Non ꝯcupisces domũ ꝓximi tui.
non seruum. nõ ancillam: ⁊c̃. S ui¬
det᷑ preceptũ de nõ ⁊cupiscendis te¬
b primi. unũ tẽ cũ eo quo dr̃. Non
furab̃is. ⁊ p̃ceptũ de non ꝯcupiscen¬
daurore. unum ẽẽ cũ eo quo dicit᷑.
Non mechabis. pot̃at it ꝑteceptũ
nõ furandi in illa gñalitate intel¬
ligi. uͥde nõ ⁊cupiscenda re ꝓrimi
randi ip̃a oꝑa nõtata sunt: ⁊ ꝓhibita.¬
In huis uero extremis ip̃a ⁊ cupiscen¬

Expanded text:
decrevit, nisi pro pace facienda, ut omnes fideles jejuni ad sacramenta accesiderabis uxorem proximi tui . Septimum: Non concupisces domum proximi tui, non servum, non ancillam . An eceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi randi ipsa opera notata sunt; in his vero extremis, ipsa concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
cia mechandi ꝓhibet᷑. S cũ hic ꝓhi¬
bet᷑ ꝯcupiscentia aliene uxoris. ⁊
aliene rei. quare dicit᷑ lex ꝯpͥmete
scđm cerimonialia:⁊ nõ scdm mora¬
lia. uelq in lege non ẽ gn̾alis ꝓhibi¬
tio omnis mortifere ꝯcupiscentie ut
calogus qni nõ dicit᷑. litt̃a octidens eo
qd̾ mala sit lex. s q phibens pecc̃. au¬
get ꝯcupiscenciã: ⁊ addit p̃uaricatio¬
nem nͥ liberet gr̃a. Que gr̃a nõ sic habũ¬
erat. Uistat aũ euͣngłii lictã ⁊ legislit̾a
q diu̾sa st̃ ꝓmissa. Ibi terrena. hic ce¬
lestia ꝓmittit diuersa ĩ sacram̃ta. q
illa tm sig̃cabant. hec ꝯfert̃ gr̃am. pre¬
cepta etiam diuersa qͣntum ad ce¬
rimonialia. Nam qͣntum ad mora¬
lia. sunt ead̾. s plenius in eungłio ⁊¬
tinent᷑. audistis .x. cordas psalterii
utͥq seriu impositas que caritate
tangende sc̃. ut uicioꝵ fere occidan

Expanded text:
tia moechandi prohibetur. Sed cum hic prohibeatur concupiscentia alienae uxoris, et alienae rei, quare dicitur lex comprimere secundum caeremonialia, non secundum moralia; vel quia in lege non est generalis prohibitio omnis mortiferae concupiscentiae, ut calogus, qui non dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae gratia non sic abunerat. Distat autem Evangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidan
Abbreviated transcription (Latin):
quauis erigua particła corꝑis qd̃ sen¬
ciat anima: qͣmuis ñ fiat in toto cor¬
pore: illa tñ tota sencit. q totã nõ la¬
aliud inhertẽ. aliud acutũ. aliud memo¬
rẽ. aliud cupiditas. aliud timor. aliud̃
leticia. aliud t̾sticia. possintq ħ: ⁊ alia

Expanded text:
quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non laaliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possintque et alia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa aliud non indigne dici uidet᷑. s ead
magnitudo eiꝰ: que sapientia. Nonit
mole magnus ÷ s uͥtute. ⁊ ead bonitas:
que sapientia:⁊ magnitudo: ⁊ ũatas. Et
nõ ÷ ibi aliud: ip̃m beatũ ẽẽ. ⁊ alud. mag¬
nũ. aut sapientẽ. aut uerũ aut bonũ

Expanded text:
dquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus est, sed virtute; et eadem bonitas, quae sapientia, et magnitudo, et veritas et non est ibi aliud ipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, verum, aut bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Infirmms g̾ iłs ꝓhibuit. scĩs uero qͥ in
creatis creatorem uenerabant᷑. cm̃ nõ
ꝓhibuit. Uñ ioseph ꝑ salutẽ pharaonis
nirauit dei iudicium in eoueneratus
quo positus erat in infimis. xp̃c uͦ ita
eis debet᷑. uel ne ꝑ ea iurantes falsum
hoĩes se iuram̃to nõ teñi putarent.

Expanded text:
qui in creaturis Creatorem venerabantur tantum, non prohibuit. Unde Joseph per salutem Pharaonis juravit, Dei judicium in eo veneratus, quo positus erat in infimis. Christus vereis deberetur; vel ne per eas jurantes falsum, homines se juramento teneri non putarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrum ⁊⁊ ħmodi. Uidem᷑ it hec dicentes
num̃oꝵ qͣntitates: ⁊ rerũ multitudĩes
ł multiplicitatẽ in deo poñe. Qͥa gͦ ista
ibi sigͣcent ip̃o de qͦ loquim᷑ aꝑiente in¬
sinuare cutemꝰ. Magis illa dñr ad exeluder¬
idiligent᷑ p̃dum ea que nõ st̃ in deo¬
tatũ uerbis intendimꝰ. ut diftoꝵ intelli¬
gentiã capiamꝰ: magis uidet᷑ hoꝵ uer¬
boꝵ usus int̾ductus rõne remouendi
atq exeludendi a simplicitate deitatis
queibi nõ sunt: qͣm ponendi aliqua.
nitate ponit᷑. canꝗͣ. dic̃et᷑ d̾s ⁊ nec mul¬
nũm deoꝵ nec qͣntitatẽ in deo ponit.
q nec nũis nec qͣncitas ibi ẽ. Quo sensu

Expanded text:
enim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deut dictorum intelligentiam capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. nitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec mulnumerum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
E
mod̾amine utentes sic uͥ uͦ parũ uox
nr̃a insonuit. nõ a patͣnis discessit li¬
mitib. Nongͥ debet hic labor cuiqͣm
pigro ł multũ docto uidi suꝑfluis.

Expanded text:
e moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus
Abbreviated transcription (Latin):
cũi de illo ⁊ de illa sit natꝰ aplicare
difficile ⁊ ꝓcul dubio nõ sic de illo ut
re nascit᷑. tinuo eiꝰdẽ rei filũt nuncu¬
pandũ. Ut it obinittam ałt de hõie
nasci filiũ. ałr capillũ. pedicłm. lum

Expanded text:
cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum,
Abbreviated transcription (Latin):
so. nõ om̃s qui dñr alicuiꝰ filii ꝯseq̃ns
⁊ ut de illo ⁊̃ nati dicant᷑ ẽt. Ut illiqͥ
adoptant᷑. dñr ĩ filii gehenne nõ exil¬
lanati. set in illam preꝑati. cũ ĩꝙ de
filius nec tursus oĩs qui dicit᷑ filius
de illo sit natꝰ cuiꝰ dicit᷑ filius ꝓfee¬
to modus iste quo natus ⁊ xͨ de maria
sic̃ filius ⁊ de sp̃u scõ. nõ sic̃ filius in¬
sinitat nob gr̃am det. qͣ homo nlłis
m̃itis p̃cedentib in ip̃o exordio nat᷑e
sue quo ẽẽ cepit ũbo dei copularet᷑.
in tantam ꝑsone unitatẽ. ut idẽ eẽt
filuis dei qͥui filius hõis. ⁊ filius hõis
qui filius dei.:⁊ sic in nat᷑e hũane sus¬
cept᷑one fieret quodam̃ ip̃a gr̃a illi
homini nat᷑alis qua nłłm possit ad¬

Expanded text:
so non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati dicantur esse, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae non ex illa nati, sed ad illam praeparati. Cum itaque de ejus filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius; profecto modus iste, quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua nullum possit ad
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uidet᷑ aduersart: p̃missis uerbis
augustini. Det̃minatio scđm dñisas ac¬
et ut istã ceptõnes. dicit eos locuros
ꝑit. nomen ingeniti: ⁊ alit̾ aug̃. ac¬
cepit it augͦ ingenitũ. quił qdͣ : ab

Expanded text:
 videtur adversari praemissis verbis Augustini. 7. Determinatio, secundum diersas acceptiones dicit eos locutos.r accepit nomen ingeniti, et aliter Aug. Accepit enim Aug. ingenitum, qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
tem᷑ arbitũ: ut dicamꝰ nos sẽꝑ indig̃e c̃i
auxilio. Et tam illos errare qui cũ mani.¬
cheo dñt hoĩtm pec̾c. uitare nõ posse qͣm
illos qͥ cũ iouiniano assert̃ hoĩem nõ pos¬
se peccare. Ut̃ꝙ: tollit arbitii lib̃tatẽ. nos

Expanded text:
temur arbitrium, ut dicamus nos Dei semper indigere auxilio; et tam illos errare, qui cum Manichaeo dicunt, hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
catõnem᷑ ⁊tͣcit: oportet ut abluat
saltem lacͥmis mentis. S satis. durꝰ ⁊
cuiꝰ mentis dolorẽ occłi nõ declarãt.
d sciat se culpabłr durũ qͥ defiet dãp¬
na tꝑ̃is in mortẽ amici: ⁊ dolorẽ pecc̃i
nõ ostendit in lacͥmis. Quẽ gͦ pem
estis penitentes. ⁊ non estis irriden¬
tes: mutate uiã reconciliamini do.
pñam agis. genua figis. ⁊ rides. sub¬
sannas pacienciam dei. Si pñam a

Expanded text:
contraxit, oportet ut abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate vitam, reconciliamini Deo. Poenitentiam agis, genua figis, et rides: subsannas Dei patientiam. Si poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
bona que sine cari addat¬
tate fiunt. ꝓdẽẽ quid̾ ad tołabiliorem
penã senciendam. s nõ ad uitam o̾pti¬
nendam. Illa. ĩ que in caritate qͥs facit.
si pꝰ ea ꝓlapsus fu̾it. nec exsurrecit: nõ
eẽ in memoria dei ez echiel dicit. Si
auert̾it se iustus a iusticia: ⁊ fec̃it im¬
quas fec̃at: nõ r̃ cͣcordabunt᷑. In pecc̃o
suo mouet᷑. ⁊ nõ ert̃ in memoria iusti¬
nobis maxime ꝗsidandum ẽ.q cũ
mala cõmittimꝰ sñ cã ad memoriam
tͣnsacta bona reuocamꝰ q̃m in ꝑpetra¬
tione maloꝵ nlła debet eẽ fiducia bo¬
noꝵ p̃t̃itox. Incelligendũ ÷ hec ad
uitam ꝑcipiendam bona p̃tita nõ da¬
re fiduciam: ⁊ si ad mitiorem penam.
alioqͥn p̃misse auctoritati aub̃i obiua¬
ret. Et bona gͥ sñ caritate fc̃a. ⁊ bona¬
culpa. qͣm nõ del et seq̃ns penit̃. ad
sensum mitioris pene ꝓficiunt nõ ad
pñam agi.⁊ ueniã p̃stari : alio in de¬
lectõne retento. ł ꝑ ⁊fessionẽ nõ ex¬

Expanded text:
a quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dicit, c. 33: Si averterit se justus a justitia et fecerit inquas fecerat, non recordabuntur; in peccato suo morietur; et non erunt in memoria justinobis maxime considerandum est, quia cum mala committimus, sine causa ad memoriam transacta bona revocamus; quoniam in perpetratione malorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustini obviaret. Et bona ergo sine charitate faculpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sensum mitioris poenae proficiunt, non ad ntiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non ex
Abbreviated transcription (Latin):
penitentẽ oportẽ simul. dose de om̃
cͥmine. S̾cio it dñm inimicũ õi tͥmi.¬
noso. Qluomͦ gͥ qͥ cͥmen reseruat de alio
recipiet ueniam: Sine amore dei ⁊ seq̃¬
retur uemã sñ quo nemo unqͣ. inuenit
gr̃am. hostis it dci ẽ: dũ offend̾ ꝑseue¬
ranter. Quedam it impietas infidelita.¬
tis. c̃. ab illo qͥ iustus ⁊ iusticia ẽ: dimi

Expanded text:
re simul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis
Abbreviated transcription (Latin):
hec pͥmo considanda sunt. qnͣ
condet᷑. Beinde qualis effecta a uersio¬
ne quoꝵdam: ⁊ conĩisione quoꝵdam
płib aliqͣ dicenda sunt. Quare fr̃i st̃

Expanded text:
haec primo consideranda sunt: quando conderetur. Deinde qualis effecta aversione quorumdam et conversione quorumdam.pluribus aliqua dicenda sunt. 2. Quando facti s
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ homines reparent᷑ reꝑandos.
nirta nũm angłoꝵ quiceci̾unt ut i¬
la celestis cruitas nec suoꝵ ciunim
nũo pͥuet᷑. nec maiori copia regnet.
Neq it numerũ aut scõꝵ hominũ
aut̃ inmundoꝵ demonũ nouimus
in quoꝵ locũ succedentes filii catho¬
lice matͥs que sterilis apparebat in ter¬
ris in ea pace de qͣ illi cetid̃unt sine
ullo temporis cermino ꝑmanebũt.
fuit. siue qui fut᷑us ⁊ in contem pla

Expanded text:
od homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, nec majori copia regnet. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. fu
Abbreviated transcription (Latin):
destendisse de celo. ł uͥq eẽ. sicut dr̃ minis¬
dd̃ filius dei. T̃ de de celo uenisse. ⁊ u̾q
ẽt. ad qd̾ dm̃s. Si ad unitatẽ ꝑsone re¬
ferat᷑ dc̃i intelligentia. sane dici pot᷑.
siũ ad distinstiont̃ nat᷑arũ nlłatenus

Expanded text:
e de coelo, vel ubique esse, sicut dicitur Filius Dei vel Deus de coelo venisse, et ubique esse. Ad quod dicimus, si ad unitatem personae referatur dicti intelligentia, sane dici potest; si vero ad distinctionem naturarum, nullatenus