comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inȩ eius : Ferhoc uero quod dictũ est decuĩ
utero egressa est glacies & gelu decelo quis
gtaunitꝰ: etiam satan irigelu a& glacit nibid
obscat intellegi: Ipsequipre quasi de diugtero
Slacies ꝓcessit quia acalore sere arĩeus
malicis torpore sfrigidus magifter macuortos
tuius or ua repborũ. asuimis aderd ẽs adima
pmissus Quibene incglestaibus conditus in eube
smadras mentessequentiũ quasi geludũcecilit
asftrinxit : qr ad terrã ueriens quidin hominib
agerit expletur cũ subditur: Insimilitudine
lapidis aquȩ durantur: Per a quasriamq popłi
plapidem uero eiꝰdem satan duricia designatꝰ
Illo igitur adima ueauente. insimilitudine lapi¬
dis aquȩ durate sunt : quia eiꝰ maliciã untiti
homines. mollia uiscera karitatis amiserunt :
Cuiꝰ fraudulenta consilia quia aseductis homi¬
nibus dep̃hendi non possunt : recte subiungitur:
& suꝑ ficies abyssi constringitur: Aliud qui ppe

Expanded text:
er hoc vero quod dictum est: De cujus er hoc vero quod dictum est: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? etiam Satan in gelu et glacie nil obstat intelligi. Ipse quippe quasi de Dei utero glacies processit, quia a calore secretorum ejus, malitiae torpore frigidus, magister iniquitatis cturus corda reproborum, a summis cadere espermissus; qui bene in coelestibus conditus, in culpae frigore mentes sequacium quasi gelu dum cecidit astrinxit, qui ad terram veniens, quid in hominibus egerit expletur cum subditur: « In similitudinem m aquae durantur. Per aquas namque populi, per lapidem vero ejusdem Satanae duritia designatur. Illo igitur ad ima veniente, in similitudinem lapidis aquae duratae sunt, quia ejus malitiam imitati homines, mollia viscera charitatis amiserunt. Cujus fraudulenta consilia quia a seductis hominibus deprehendi non possunt, recte subjungitur: Et superficies abyssi constringitur. Al
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusit enids̃ om̃ia in credulitate : ut om̃iũ
misereatur: Quã sententiã suam primũ qͥdẽ
deuocatione uideoꝵ & repulsione gentium.
post modũ uero deuocatione gentium & repul¬
sione udeoꝵ subtiliter pensans. seq: occulta
dĩ iudicia conp̃hendere ñ posse considerans.
exclamando subiunxit: O altitudo diuiciaꝵ
sapientiae & scientiȩ dĩ. quã inc̃ prehensibilia
sunt iudicia eiꝰ. & inuestigabiles uiȩ eius.
ut derepulsione eoꝵ occulta. ee. sua iudicia
demonstrar&. apte subdit: & suꝑficies abyssi.
constringitur : Quia suꝑiecto quo ddam
ignorantiae nrae uelamine : in conp̃hensibilitas
diinu iudicii. humanȩ mentis oculo nullaterꝰ
penetratur: Seriptũ quippe est: Iudiciatua
abyssus multa: Nemoergo ꝑscruptare appecat
cur cũ alius repellitur alius eligatar. uelcur
cu alius eligitur alius repellatur: quia supes¬
ficies ab rssi constringitur & ad testante paulo
inscrittabilia sunt iudiciaeiꝰ: & inuestigabiles¬

Expanded text:
mnia in incredulitate, ut omnium misereatur. Quam sententiam suam primum quidem de vocatione Judaeorum et repulsione gentium, postmodum vero de vocatione gentium et repulsione Judaeorum subtiliter pensans, seque occulta Dei judicia comprehendere non posse considerans, exclamando subjunxit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabile» ut de repulsione eorum occulta esse sua judicia demonstraret, apte subdidit: « Et superficies abyssi constringitur , » quia superjecto quodam ignorantiae nostrae velamine, incomprehensibilitas divini judicii humanae mentis oculo nullatenus penetratur. Scriptum quippe est: « Judicia tua abyssus multa . » Nemo ergo perscrutari appetat cur cum alius repellitur, alius eligatur; vel cur cum alius eligitur, alius repellatur: quia superficies abyssi constringitur, et, attestante Paulo, « inscrutabilia sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aluid inpoiue uł in grandine nisi frigida ac
dura intellegendasunt corda prauorũ Sicut enĩ
feruore caritas: sic sol& insacroeloquio frigore
malicia designari: scriptũ namq est: Sicut fri¬
gida facit cisterna aqua: sic frigidã facit anim̃ã
malitia sua : & rursũ : habundauit iniquitas: &¬
refriges c& caritas multoꝵ: Infrigore ergoniuis
uł induricia grandinis quid accipi aptius potest
quã uita prauoꝵ. quȩ &tor pore frigescit. & ꝑdu¬
ritiae maliciã pcutit : Quoꝵ tamenuita dñs
tolerat : quia eos adiustoꝵ suoꝵ ꝓbationẽ seruat:
Unde apte sub unxit: Quȩ p̃paraui intẽpus
hostis: indiem pugnȩ & belli: Vt cũ aduersari¬
us nr̃ di abolus teptare nosnititur : eoꝵ morib:
quasi suis c̃tranos armis utatur: Per ipsos
quippe nos sȩuiens cruciat : sed nesciens purgat :
Peccatis nãꝗ nr̃is ipsiflagellũ fiunt : dequoꝵ tali
uita dũ ꝑcutimur. ab aeterna morte liberamur :
Unde agitur. ut electoꝵ uita ꝓficiat: etiã ꝑdita

Expanded text:
Quid aliud in nive vel grandine, nisi frigida ac dura intelligenda sunt corda pravorum? Sicut enim fervore charitas, sic solet in sacro eloquio frigore malitia designari. Scriptum quippe est: « Sicut frigidam facit cisterna aquam, sic frigidam facit animam malitia sua . » Et rursum: « Abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . » In frigore enim nivis, vel in duritia grandinis, quid accipi potius potest quam vita pravorum, quae et torpore frigescit ritiae malitiam percutit? Quorum tamen vitam Dominus tolerat, quia eos ad justorum suorum probationem servat. Unde et recte subjunxit: Quae praeparavi in tempus hostis, in diem pugnae et belli. Ut cum adversarius noster diabolus tentare nos nititur, eorum moribus quasi suis contra nos armis utatur. Per ipsos quippe nos saeviens cruciat, sed nesciens purgat. Peccatis namque nostris ipsi flagella fiunt, de quorum tali vita dum percutimur, ab aeterna morte liberamur. Unde agitur ut electorum vitae proficiat etiam perdita
Abbreviated transcription (Latin):
ad infima : Latent hec sensus hominũ. nec
quic quã deciuꝰlib& fine cognoscitur: q diuiroꝵ
iudicioꝵ ab p̃ssus humanȩ mentis oculo non
penetratur: Uidemus namq qđ illa dõ ad
uersa gentilitas. iusticiȩ luce ꝑfusa. ẽ: & iudea
dudum dilecta. ꝑfidiȩ . ẽ. nocte cetata
Scimꝰ etiã quodlatro depatibulo transiuit ad
regnũ iudas de a postolatus gła ẽ. lapsus
adtartarũ : Rursũq qui aliquando series
quȩ coeperint ñ mutantur ⁊ latronẽ nouimus
aliu puenis se adsup pliciũ. & apłos scimus ꝑcepis¬
sȩ ꝓpositi quod desi derauerant̃ regrtũm
Quis ergo discutiat in quaiua habit& lux &tene¬
brarũ quis locussit: ut ducat urũ quodq ad
terrminos suos & intellegat semitas domus eius
Uideo paulũ exilla ꝑsecutionis seuicia. ad gram
a posto latus uocatum : & tamen sic int̾ iudicia
occulta formidat. ut rȩꝓbarise etiã post quã
uocatus est timeat: Ait eñi: Castigo corpus

Expanded text:
ad infima? Latent haec sensus hominum, nec ad infima? Latent haec sensus hominum, nec quidquam de cujuslibet fine cognoscitur, quia divinorum judiciorum abyssus humanae mentis oculo nullatenus penetratur. Videmus namque quod illa adversa Deo gentilitas justitiae luce perfusa est, et Judaea dudum dilecta perfidiae est nocte caecata. Scimus etiam quod latro de patibulo transivit ad regnum , Judas de apostolatus gloria est lapsus in tartarum . Rursumque quia aliquando sortes quae coeperint non mutantur, et latralium pervenisse ad supplicium, et apostolos scimus percepisse propositum quod desideraverant Regnum. Quis ergo discutiat in qua via habitet lux et tenebrarum quis locus sit, ut ducat unumquodque ad terminos suos, et intelligat semitas domus ejus? Video Paulum ex illa persecutionis saevitia ad gratiam apostolatus vocatum , et tamen sic inter judicia occulta formidat, ut reprobari se etiam postquam vocatus est timeat. Ait enim: « Castigo corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus iob grauiquestione discutitur : ut de uialucis.
& tenebrarũ locorequiratur. & unũ quodq: ad suos
terminos ducat: ac semitas domus eiꝰ intellegat :
Quid en ilucis nomine. nisi iusticia accipitur:
& quid ꝑtenebras. nisi iniquitas designatur.
Unde quibusdã conuersis apeccatoꝵ nequicia :¬
dicitur : Eratis aliquando tenebrȩ : nunc autẽ
lux in dño : & de quibusdã inpeccato manentib
memoratur: Quidormiunt : nocte dormiuNT:
Beato itaq iobdicitur Indicamihi si nostiom̃ia.
i qua ui ababit& lux. & tfarebrarũ quis locissit:
acsidicatur ei : Siplenã te habere scientiã suspi¬
caris: dic uel incuiꝰ corde eaquȩ nunc de est
in nocentia ueniat. uł incuius corde eaquȩ nunc
.ẽ. malitia ꝑseuer &: Ini qua uia habit& lux .
id .ẽ. cuiꝰ mentẽ ueniens iusticia impleat:
& tenebrarũ quis locus sit : id .ẽ. in quo iniquitas
in iniquitate uitã finiat. uel isqui iustus cerni¬
tur. extremitatẽ uitȩ suȩ cũ iusticiȩ ꝑfectione

Expanded text:
Beatus Job gravi quaestione discutitur, ut et de via lucis, et tenebrarum loco requiratur; ut unumquodque ad suos terminos ducat, ac semitas domus ejus intelligat. Quid enim lucis nomine, nisi justitia accipitur? et quid per tenebras, nisi iniquitas designatur? Unde quibusdam conversis a peccatorum nequitia dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Et de quibusdam in peccato manentibus memoratur: Qui dormiunt, nocte dormiunt . Beato itaque Job dicitur: Indica mihi si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit? Ac si dicatur ei: Si plenam te habere scientiam suspicaris, dic vel in cujus cor ea quae nunc deest, innocentia veniat, vel in cujus corde ea quae nunc est malitia perseveret. In qua via habitet lux, id est cujus mentem veniens justitia imple tenebris quis locus sit. - Id est, in quo iniquitas in hujus iniquitate vitam finiat, vel is qui justus cernitur extremitatem vitae suae cum justitiae perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
derare humilit̃ noluit: & quia peccando dĩ
simili tudinẽ ꝑdidit. moriendo uero adlimi
sui materiãrediit : Rectedicit᷑: Restituet᷑
ut lutũ signaculũ: Et quia decorpore cũ sps
uocatur quodã quasi in uolucro sue carnis
exuitur: apte de eodẽ luto subiungit᷑: Et stabit
tũstare . ẽ: usq ad resurrectionis tẽpus. in ane
exutũq durare: Sed qui ab ancpoenã suꝑbiȩ¬
nec illitranseunt qui & eandẽ suꝑbiã uiuendo
humilit̃ uincunt : quȩ sit suꝑbientiũ specialis
poena subiungit dicens: Auferetur ab impiis

Expanded text:
derare humiliter noluit; et quia peccando Dei derare humiliter noluit; et quia peccando Dei similitudinem perdidit, moriendo vero ad limi sui materiam redit, recte dicitur: Restituetur ut lutum signaculum. Et quia de corpore dum spiritus vocatur, quodam quasi involucro suae carnis exuitur, 927 apte de eodem luto subjungiusque ad resurrectionis tempus inane exutumqnec illi transeunt, qui et eamdem superbiam vivendo humiliter vincunt; quae sit superbientium specialis poena, subjungit di
Abbreviated transcription (Latin):
os cogitationũ motus euello. Rrecte beato
iob dñs quomodo iuxta finẽ peccatores c̃uer¬
tat insinuat: Ac si aꝑtedicat: Miscđae
meae potentiã respice : & tuȩ iusticiȩ elatio¬
nẽ preme: Quȩ extrema homixis quia etiã
cũ conuertitꝰ. ꝑ carnis mortẽ illa antiquȩ
culpȩ uindicta cõmitatur : ꝓtinus insinuat
dñs que ad suã similitudinẽ condidit: quasi
quoddã suȩ potentiȩ signaculũ fecit: Quod
tamen ut lutũ restituetur : quia lic& eterna
supplicia ꝑ conuersionẽ fugiat. in ultione tam̃
ꝓpetratȩ suꝑbiae carnismorte dampnatur:
Exluto quippe homo c̃ditus. & mentis accepta
ratione similitudine diuinȩ imaginis de¬
coratus. elatione cordis intu me scens quod
de infuis formatus. eẽt. oblitus est : Unde
mira conditoris iusticia actũ est: ut quia ꝑ
sensũ intumuit quẽ racionabilẽ accepit :
rursus terra ꝑ morte fier& : quã. eẽ. se consi¬

Expanded text:
os cogitationum motus evello. Et recte beato os cogitationum motus evello. Et recte beato Job Dominus quomodo juxta finem peccatores convertat insinuat. Ac si aperte dicat: Misericordiae meae potentiam respice, et tuae justitiae elationem preme. Quae extrema hominis quia, etiam cum convertitur per carnis mortem, illa antiquae culpae vindicta comitatur, protinus insinuat, Dominus, quem ad suam similitudinem condidit, quasi quoddam suae potentiae signaculum fecit. Quod tamen ut lutum restituetur, quia licet aeterna supplicia per conversionem fugiat, in ultione tamen perpetratae superbiae carnis morte damnatur. Ex luto quippe homo conditus, et mentis accepta ratione, similitudine divinae imaginis decoratus, elatione cordis intumescens, quod de infimis formatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus terra per mortem fieret, quam esse se consi
Abbreviated transcription (Latin):
firma sapiens designat cupeccanti dictũ .ẽ.:
tirra es &interramibis: Sed quia pius condi¬
tor facturã suam non deserit: mala homiriũ
& psuã sapientiã tolerat. & ꝑ eoꝵ quandoq: con¬
uersionẽ relaxat : Cumduras atq insensibi¬
les mentes respicit. modo eas minis. modo uer¬
beribus. modoreuelationib terr&: ut quȩ
pessima securitate duruerunt : salubrit
timore mollescant: Iuatinus uł seroredeant :¬
& hoc ipsũ saltem quoddiu expectatis erubes¬
cant: Scit eni dñs quia extrema uitȩ nr̃ȩ
plus iudicat & idcir co electos suos infinem
sius ultimis nr̃is inuigilat : quanto in ipsis
pendere initiauitȩ sequentis pensat: Quod¬
quia misericorditer facit. pietate sua in
mediũ deducta qua etiã sero conuersos pecca¬
tores recipit : beati iobiusticiã erudit dics:
Numquid tenuisti c̃cutiens extrema terrae.
& excussisti impios exea sub audis ut ego. qui
insus ultimis sepe peccatores terrendo c̃cutio.
c̃uertendo teneo. atq: ab eoꝵ cordib impi¬

Expanded text:
fima sapiens designatur, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed quia pius conditor facturam set per suam sapientiam tolerat, et per eorum quandoque conversionem relaxat. Cum duras atque insensibiles mentes respicit, modo eas minis, modo verberibus, modo revelationibus terret, ut quae pessima securitate duruerant, salubri timore mollescant, quatenus vel sero redeant, et hoc ipsum saltem quod diu exspectati sunt erubescant. Scit enim Dominus quia extrema vitae nostrae plus judicat, et idcirco electos suos in fine sius ultimis nostris invigilat, quanto in ipsis impendere initia vitae sequentis pensat. quia misericorditer facit, pietate sua in medium deducta, qua etiam sero conversos peccatores recipit, beati Job justitiam erudit, dicens: Nunquid tenuisti concutiens extrema terrae, et excussisti impios ex ea? Subaudis ut ergo, qui in suis ultimis saepe peccatores terrendo concutio, convertendo teneo, atque ab eorum cordibus impi
Abbreviated transcription (Latin):
funiculos tuos & clauostuos consolida : Addex¬
teram eni & adleuã penetrabis: & sementuũ gentes
hereditabit: Quȩlatitudo terrȩ. ꝓfecto non
fier& nisi ipse prius &uitã qua noumus moriendo
despicer& & uitã quã non nouimꝰ resurgendo mors¬
trar& : In morte quippe sua. nostrȩ oculos men¬
tis apperuit. &quȩ ess& uita. quȩ ue sequerȩ¬
tur ostendit : Vnde & hunc in eugło ordinẽ
tenens : discipłis dicit: Sic oportebat xp̃mpati
& resurgere amortuis tercia die : & predicari in no¬
mine eiꝰ penitentia. & remissionẽ peccatorũ per

Expanded text:
olida; ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Quae latitudo terrae profecto non fieret, nisi ipse prius et vitam quam novimus moriendo despiceret, et vitam quam non novimus resurgendo monstraret. In morte quippe sua nostrae oculos mentis aperuit, et quae esset vita quae sequeretur ostendit. Unde et hunc in Evangelio ordinem tenens, discipulis dicit: Sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissi
Abbreviated transcription (Latin):
tentis faciem intra sui se latebras silentii abs
condit. & si c̃ ꝑsecutioni publicȩ. sic occultũ
locũ dedit timori : Bene detalib dicitur :
Dilexerunt gloriam hominũ : magisquam dei:
Quis quis igitꝰ talis.ẽ. sihec districte iudicant᷑ :
& ꝑsecutio publica defuit. & tamen tacendo
xp̃m nega uit : Nonergo desunt uł in pace
eccłȩ : antixp̃i tẽptamenta : Nemo itaq: illa
ꝑsecutionis extremȩ tẽpora : quasi sola ꝑhor¬
rescat : Apud iniquos nãq cotidie res
anticristi agitur : quia in eoꝵ cordib: mrste¬
rium suũ. iam nunc occultus oꝑatur: Et si
multi nunc specietenus intra eccłam constitu¬
ti. simulant sȩ. ẽẽ. qđ non sunt in aduentu tam̃
udicis ꝓdent᷑ qđ sunt : De quib bene salomon
ait: Uidi impiossepultos: qui etiã cũ ad uiue¬
rent in loco scõ erant. & laudabantur in ciui¬
tate quasi iustoru operũ: Igit᷑ post quam de¬

Expanded text:
tentis tentis condit, et sicut persecutioni publicae, sic occulto locum dedit timori. Bene de talibus dicitur: Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei . Quisquis igitur talis est, si haec districte judicantur, etsi persecutio publica defuit, tamen tacendo 925 Christum negavit. Non ergo desunt vel in pace Ecclesiae Antichristi tentamenta. Nemo itaque illa persecutionis extremae tempora quasi sola perhorrescat. Apud iniquos namque quotidie res Antichristi agitur, quia in eorum cordibus mysterium suum jam nunc, occultus operatur. Et si multi nunc specie tenus intra Ecclesiam constituti simulant se esse quod non sunt, in adventu tamen judicis prodentur quod sunt: de quibus bene Salomon  Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum operum. Etenim qu
Abbreviated transcription (Latin):
nuntient : Videonamq: ñ nullos ita ꝑsonã
potentis accipere : ut requisiti abeo. ꝓfauore
eiꝰ non dubitent in causam ꝑximi uerũ negare:
& quis .ẽ. ueritas nisi ille qͥdixit. egosũ uia.
de confessione xp̃i : sed de iusticiȩ ueritate
requisitus occubuit: Sed quia xp̃s ueritas.
qđ aliquis percunctatus ꝑsonã potentis accepit.
& ne uerbi saltem in uriam pateretur uerita¬
tẽ negauit : Quid rogo iste facer& indolore
poenarũ. qui xp̃m erubuit inter flagella
uerborũ : Ecce & post hȩc ante oculos homipiũ
adhuc xpianus est : & tamensieũ dñs diftricte
disposuit iudicare. ia non est: Uideo autem
alios quib ꝑlocũ magisterii exhor tandi sunt
officia arguendiq cõmissa. qui a uident aliqͥd
inlicitũ admitti: & tameridum quorum dam
potentũ offendere gram metuunt. arguere
quia tacuit tacuit. quia despecta aet̃ nagr̃a:
tẽporalem głam plus amauit Ecce ante po¬

Expanded text:
nuntient. Video namque nonnullos ita personam nuntient. Video namque nonnullos ita personam potentis accipere, ut requisiti ab eo, pro favore ejus non dubitent in causa proximi verum negare. Et quis est veritas nisi ille qui dixit: Ego sum Via, de confessione Christi, sed de justitiae veritate requisitus occubuit: sed quia Christus est Veritas, culos quod aliquis percunctatus personam potentis accepit, et ne verbi saltem injuriam pateretur veritatem negavit. Quid ergo iste faceret in dolore poenarum qui Christum erubuit inter flagella verborum? Ecce et post haec ante oculos hominum adhuc Christianus est, et tamen si Dominus eum districte disposuit judicare, jam non est. Video autem et alios quibus per locum magisterii exhortandi sunt officia arguendique commissa, quia vident aliquid illicitum admitti, et tamen dum quorumdam potentum offendere gratiam metuunt, arguere quia tacuit, quoniam, despecta aeterna gratia, temporalem gloriam plus amavit. Ecce ante po
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. aestimans. ꝑtumorẽ cordis cunctis se p̃ferens :
oms sem& ipso inferiores credit: Cuius alterius
menbrũ .ẽ. nisi eiꝰ dequo scriptũ est. om̃e sublime:
uid& et ipse ẽ rex suꝑuniuersosfilios suꝑbiae :
Ulius mundihuꝰi potentiam quȩrit : non quo aliis
ꝓsit. sed quo ipse alteri subditus nonsit: Cuius
alterius menbru .ẽ. nisi eiꝰ dequo scriptũ . ẽ. qͥ dixit :
sedebo inmonte testa meniti in laterib aquilonis.
ascenda suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero altissimo
Solus quippe altissimus. ita dominalur suꝑ om̃ia.
ut alteri sub. ẽe. non possit: Quem di abolus
imitari ꝑuerse uoluit : cum suũ dñinquerens.
ei sub. eẽ. recusauit: Imitatur ergodiabolũ.
quisquis idcircopotestatẽ suã appetit. quia ei
qui sibi ẽ. suꝑna ordinatione prȩpositus sub. eẽ
fastidit: Sunt p̃terea plurima : quȩ quosdã
in ipse pace eccłȩ constitutos infideles. eẽ. re¬

Expanded text:
esse se aestimans, per tumorem cordis cunctis se praeferens, esse se aestimans, per tumorem cordis cunctis se praeferens, omnes semetipso inferiores credit: cujus alterius membrum est, nisi ejus de quo scriptum estvidet, et ipse est rex super universos filios superbiae ? Alius mundi hujus potentiam quaerit, non quo aliis prosit, sed quo ipse alteri subditus non sit; cujus alterius membrum est, nisi ejus de quo scriptum est: Qui dixit: Sedebo in monte testamentiascendam super altitudinem nubium: similis ero Altissimo ? Solus quippe Altissimus ita dominatur super omnia, ut alteri subesse non possit. Quem diabolus imitari perverse voluit cum suum dominium quaerens, ei subesse recusavit. Imitatur ergo diabolum quisquis idcirco potestatem suam appetit, quia ei qui sibi est superna ordinatione praepositus, subesse fastidit. Sunt praeterea plurima quae quosdam in ipsa pace Ecclesiae constitutos infideles esse re
Abbreviated transcription (Latin):
te aliqua: quia ꝑmittis mulierẽ hie ⁊abel
quȩ se dicit ꝓphetam. docere & seducere seruos¬
meos fornicari & manducare de idolotitis:
Ecce qr repperiri potuerunt qui hiet abel
uitam rȩꝓba actione secutisunt. hie ⁊abel
illic inuenta memoratur : quia uidelic&
prauum corpus coniuncti mores unu faciuNt
etiã sihȩc loca uł tempora scindunt: Unde
fit ut in ꝑuersis suis imitatoribus & iniquus
quisq: maneat. qui iam prȩteriit : & in suis
eperatorib ipse imiquor ũ auctor ia appa
reat. quinec dum ueduit: Hinc iohannes ait:
capud suũ male uiuendo preuenierunt : Hinc pauł
ait : Vt reueletur insuott̃ꝑore: nam mysteriumia
iniquorũ. secreta sua ĩ a nunc occultus operatur :
suo tacitus inuid&. et si occasionẽ repperiat eũ
subplantare contendit : Cuius alterius menbrũ
.ẽ. nisi eiꝰ dequo scriptũ .ẽ. inuidia diaboli mors
in trauit in orbem terrarũ : Alius magni meriti

Expanded text:
te aliqua, quia permittis mulierem Jesabel, te aliqua, quia permittis mulierem Jesabel, quae se dicit meos fornicari: et manducare de idolotitis. Ecce quia reperiri potuerunt qui Jesabel vitam reproba actione secuti sunt, Jesabel illic inventa memoratur. Quia videlicet pravum corpus conjuncti mores unum faciunt: etiamsi hoc loca vel tempora scindunt. Unde fit ut in perversis suis imitatoribus, et iniquus quisque maneat qui jam praeteriit, et in suis operatoribus ipse iniquorum actorreat, qui necdum venit. Hinc Joannes ait: caput suum male vivendo praevenerunt. Hinc Paulus is, ut reveletur in suo tempore. Nam mysterium opiniquorum secreta sua jam nunc occultus operatur. Usuo tacitus invidet, et si occasionem reperiat, eum supplantare contendit; cujus alterius membrum est, nisi ejus de quo scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum ? Alius magni meriti
Abbreviated transcription (Latin):
art sibi incaute blandiatur. & idcircose atali
casu eanancu credat: quia adillius tempestatis
ꝓcella puenire non existimat : Oquanti illius
tẽptacionis tempora nonuiderunt. & tameo inei
teptacionis ꝓcella uersantur: Cain tempus
antixp̃i non uidit : & tamen menbrũ antixp̃i
ꝑmeritũ fuit: Iudas seuitiã ꝑsecutionis
ab anti xp̃i tẽporibus extitit: & tamer ei se
suꝑbiȩ miraculoꝵ potentiã ꝑuerse appetendo
coniunxit: Sic iniquũ corpussuo capiti. sic
menbris menbra iunguntur : cũ id cognitione
senescunt. & tamen praua sibi actione copu¬
lantur: Neq ꝑgamus balaam libros aut
uerba cognouerat . & tamen eiꝰ nequiciam
sequens. uocẽ suꝑnȩ increpationis audiebat:
Habes illic tenentes doctrinabalaam : quido¬
cebat balac mittere scandalũ corã filus i srł
edere & fornicari : Tiatirȩ quoq: aeccłam
abhie ⁊ abel noticia. & tẽpora & loca diuide¬
bant: sed quia eã par uitȩ reatus adse strixerat.
angło at testante qui ait: Habeo aduersus

Expanded text:
 sibi incaute blandiatur, et idcirco se a tali casu extraneum credat, quia ad illius tempestatis procellam pervenire se non existimat. O quanti illius tentationis tempora non viderunt, et tamen in ejus tentationis procella versantur. Cain tempus Antichristi non vidit, et tamen membrum Antichristi per meritum fuit . Judas saevitiam persecutionisab Antichristi temporibus exstitit, et tamen ejus se superbiae miraculorum potentiam perverse appetendo conjunxit. Sic iniquum corpus suo capiti, sic membris membra junguntur, cum et cognitione se nesciunt, et tamen prava sibi actione copulantur. Neque enim Pergamus Balaam libros aut verba cognoverat, et tamen ejus nequitiam sequens voces supernae increpationis audiebat. Habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balach mittere scandalum coram filiis Israel, edere et fornicaa Jesabel notitia et tempora et loca dividebant; sed quia eam par vitae reatus astrinxerat, angelo attestante, qui ait: Habeo adversus
Abbreviated transcription (Latin):
nis cumulauit : Namq: idõcetidit : qui a
ꝑuerso ordine. dõ esse similis uoluit: Eoꝰ
usq ꝑductus . ẽ. ut in antixp̃m ueniens uide¬
ridõsimilis dedignetur : atq: eũ quẽ habere
non potuit suꝑbus ȩqualem. dampnatus iti¬
ferior ẽ putat᷑: Namcũ deillo hoc qđ ia prȩ¬
misimusdicit᷑. ex tollens se supra om̃e quod
dicitur ds aut qđ colit᷑: a ꝑte monstratur.
quia appetendo dudii dei similitudinẽ quasi
iuxta dm̃ se erigere uoluit. sed insuꝑbiȩ
culpa crescendo i amse supra om̃e quod dr̃ ds
& colitur extollit : Quia ergohȩt eiꝰ suꝑbia
districti iudicis erit aduentu ferienda
sicut scriptũ est. quẽ dñsihs interfici& spũ

Expanded text:
nis cumulavit. Nam qui ideo cecidit, quia nis cumulavit. Nam qui ideo cecidit, quia perverso ordine Deo esse similis voluit, eo usque perductus est, ut in Antichristum veniens, videri Deo similis dedignetur, atque eum quem habere non potuit superbus aequalem, damnatus inferiorem putet. Nam cum de illo hoc quod jam praemisimus dicitur: Extollens se supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur , aperte monstratur quia appetendo dudum Dei similitudinem, quasi juxta Deum erigere se voluit, sed in superbiae culpa crescendo, jam se supra omne quod Deus dicitur et colitur extollit. Quia ergo haec ejus superbia districti judicis erit adventu ferienda, sicut scriptum est: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis : dsuero coli: purus homo ñ potest:
& suꝑ ipsius potertiam diuinitatis extollit:
ꝑ ex actum sibi nom̃gloriȩ & hoc qđ ds̃ dicitur
& hoc qđ d s̃colitur transi re conatur : Notan¬
dũ uero . ẽ. in quantã suꝑbiȩ foueã cecidit.
qui in mensuraruinȩ qualapsus . ẽ. ñ ꝑmansit:
Diabolus quippe uł homo abstatu c̃ditionis
ꝓpriȩ elatamente corruerunt. ut uel ille
dicer&. Ascendã suꝑ altitudinẽ nubium
similis ero altissimo: uel iste audiens cre¬
der&. aperient᷑ oculi ur̃i & eritis sicut du :
Idcir coergo ut̃q cecidit : qui a esse dõ simi¬
lis. ñ ꝑiusticiam sed ꝑpotentiã concupiuit:
Sed homo ꝑ gramliberatus. quid ĩ similitudinẽ
ꝑse appetendo ceciderat : in reatũ criminus sui
longe dõ imparẽ se . ex̃. cognoscens clamat:
Dñe quis similistibi: Diabolus uero inlapsus
sui crimine iuste dimissus. in mensurã ruinȩ
suȩ minime ꝑmansit: sed quanto diu ab om̃i¬
potentis gr̃a defuit. tanto magis reatũ crimi¬

Expanded text:
t et super ipsius potentiam divinitatis extollit, per exactum sibi nomen gloriae, et hoc quod Deus dicitur, et hoc quod Deus colitur, transire conatur. Notandum vero est in quantam superbiae foveam cecidit, qui in mensura ruinae qua lapsus est, non permansit. Diabolus quippe vel homo ab statu conditionis propriae elata mente corruerunt, ut vel ille diceret: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero Altissimo . Vel iste audiens crederet: Aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii . Idcirco ergo uterque cecidit, quia esse Deo similis non per justitiam, sed per potentiam concupivit. Sed homo per gratiam liberatus, qui Dei similitudinem perverse appetendo ceciderat, in reatu criminis sui longe Deo imparem se esse cognoscens clamat: Domine, quis similis tibi ? Diabolus vero in lapsu sui criminis justi dimissus, in mensura ruinae suae minime permansit; sed quanto diutius ab omnipotentis gratia defuit, tanto magis reatum crimi
Abbreviated transcription (Latin):
fringetur : Cuncta tam̃hȩc quȩ bis discus¬
sasunt : adhuc intellegi & aliter possunt:
Uerba eñidĩ quasi pigmenta quȩ dã surt
adiutorii : & sic̃ pigmentũ quanto plusterit᷑
tanto in poculũ eius uirtus augetur : a
diuiaatlequa quome zis eponendocont¬
rimus. eo audientes amplius qui sibibentes iu¬
homilũ tolerat. &cũ iamiuicinũ finẽ respieit
osmu qumentes peccantiũ mutat rester de suad
pmt ane pictati r sinuansait: alum quid¬

Expanded text:
getur.---Cuncta tamen haec, quae bis discussa sunt, adhuc intelligi et aliter possunt. Verba enim Dei quasi pigmenta quaedam nostri sunt adjutorii. Et sicut pigmentum quanto plus teritur, tanto plus in poculo ejus virtus augetur, ita divina eloquia quo magis exponendo conterimus, eo audientes amplius quasi bibentes juhominum tolerat, et cum jam vicinum finem respicit, plerumque mentes peccantium immutat, recte de se, vim tantae pietatis insinuans, ait: CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
excelsũ brachiũ accipit᷑ nisi suꝑba antixp̃i
celsitudo. quȩ suꝑ reꝓbas mentes hominũ fastu
głȩ secularis erigitur. lta ut homopetcator
& tamen aestimari homo despiciens. dm̃se suꝑ
homines mentiatur. Unde paulus apłs dicit :
Itaut intẽ plodĩ sedeat: ostendens se tamquã

Expanded text:
excelsum brachium accipitur, nisi superba Antichristi celsitudo, quae super reprobas mentes hominum fastu gloriae saecularis erigitur, ita ut homo peccator, et tamen aestimari homo despiciens, Deum se super homines mentiatur? Unde et Paulus apostolus dicit: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s est & morilucrũ: Et rursum: Scimꝰ
qm̃ si terrestris domus nr̃a huius habitationis
dissoluatur : quod aedificationẽ exdõ habemꝰ.
domũ non manu factam ae ternã incelis
Bene autẽ post ortũ suũ locum ꝓprium
aurorȩ ostendisse ꝑhib&: quia futurȩ retri¬
butionis beatitudinẽ priusquã ꝑcorpus
ipse in notescer&. in paucorũ intellectu con¬
tinuit: Cum uero humanȩ natiuitatis in¬
firma suscepit : uenturȩ claritatis noti¬
ciam. in multitudines innumeras amore
dilatauit: Sed cũ diuini operis mysteriũ
sic miscđa peragat ut tamen & ira comi¬
tetur. quatinus occultus arbiter alios
respiciens redimat. alios deserens ꝑdat :
quia cognouimus quo modo ꝑ incarnatio¬
ne suam electos inlumin&. audiamus
nunc quomodo rȩꝓbos dampn&: sequitꝰ¬

Expanded text:
Christus est, et mori lucrum . Et rursum: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, aeternam in coelis . Bene autem post ortum suum locum proprium aurorae ostendisse se perhibet, quia futurae retributionis beatitudinem, priusquam per corpus ipse innotesceret, in paucorum intellectu continuit. Cum vero humanae nativitatis infirma suscepit, venturae claritatis notitiam 920 in multitudinis innumerae amore dilatavit. Sed cum divini operis mysterium sic misericordia peragat, ut tamen et ira comitetur, quatenus occultus arbiter alios respiciens redimat, alios deserens perdat, quia cognovimus quomodo per incarnationem suam electos illuminet, audiamus nunc quomodo reprobos damnet. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias abscondit : Unde & bene haec
aurora. quasi ad huc intransitu de monstra¬
tur : cumdicitur: Et osteridisti aurorȩ
locũ suum: Cui eñĩ locus suis ostenditur :¬
ꝓfecto exalio ad aliud uocatur : Quid .ẽ.
enĩ locũs aurore. nisi ꝑfecta claritas uisionis
internȩ. Ad quẽ cũꝑducta uenerit : iam
detrans actȩ noctis tenebris nil hab& : Nunc
autẽ adhuc temptationũ molestias sustinens.
quia ꝑintentionẽ cordis ad aliud festinat ȩccła:
ad locũ suumtendit aurora: Quem locum si
mente non cerner&: in huius uitȩ nocte re¬
maner&: Seddũ cotidie contendit ꝑfici. &
in lucẽ cotidie augeri : locũ suumiam conspi¬
icit. & plene sibi clarescere solem quȩrit :
Locum suũ aurora considerat : quando sc̃ã
anima. ad cõtemplandã conditoris sui speciẽ
flagrat: Ad locũ suum ꝑtingere aurora
satagebat : cum dauid dĩcer&: Sitiuit
anima mea : ad dm̃uiuum: Quando uerit am

Expanded text:
reliquias abscondet. Unde et bene haec reliquias abscondet. Unde et bene haec aurora, quasi adhuc in transitu demonstratur, cum per Job dicitur: Et ostendisti aurorae locum suum ; cui enim locus suus ostenditur, profecto ex alio aliud vocatur; quid enim est locus aurorae, nisi perfecta claritas visionis internae, ad quem cum perducta venerit, jam de transactae noctis tenebris nihil habebit? Nunc autem adhuc tentationum molestias sustinens, quia per intentionem cordis ad aliud festinat Ecclesia, ad locum suum tendit aurora. Quem locum si mente non cerneret, in hujus vitae nocte remaneret. Sed cum quotidie contendit perfici, et in lucem quotidie augeri, locum suum jam conspicit, et plene sibi clarescere solem quaerit. Locum suum aurora considerat, quando sancta anima ad contemplandam conditoris sui speciem flagrat. Ad locum suum pertingere aurora satagebat, cum David diceret: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et
Abbreviated transcription (Latin):
legem in menbris meis. repugnantem
legi mentis meae : & captiũume ducen¬
tem in lege peccati quȩ est in menbris
meis: Ubi ergolex peccati cũ lege men¬
tis intendit. ꝓfecto adhuc aurora est:
qui alux quȩ iã emicuit. nec dũ prȩtere¬
untes tenebras funditus pressit: Ad huc
aurora est : qui adũ lex carnis legem men¬
tis & lex mentis legem carnis ꝑcutit
interse uicissim lux & umbra confligit:
VUnde rur sũ paulus cũ dicer& Nox
prȩces sit nequa quã subdidit diesuenit: sed dies
autẽ ad ꝓpinqua uit: Quienĩ post discessum
noctis non iamuenisse sed ad ꝓpinquasse diem
insimiat : eẽ. se ꝓculdubio ante solem post tene¬
bras adhuc in aurora de monstrat :Tunc
plene scã electoꝵ eccła dies erit: cũ ei admix¬
ta peccatiumbra iam non erit : Tunc plene
dies erit : quando interniluminis ꝑfecto fer¬
uore claruerit : Tunc plene diẽs dies erit
quando nullã malorũ suorũ temptantẽ me¬
moriã tolerans. om̃s a se tenebrarũ etiam¬

Expanded text:
membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati quae est in membris meis . Ubi ergo lex peccati cum lege mentis contendit, profecto adhuc aurora est, quia lux quae jam emicuit necdum praetereuntes tenebras funditus pressit; adhuc aurora est, quia dum lex carnis legem mentis, et lex mentis legem carnis percutit, inter se vicissim lux et umbra confligit. Unde rursum Paulus cum diceret: Nox praecessit, nequaquam subdidit: Dies venit, sed dies autem appropinquavit. Qui enim post discessum noctis non jam venisse, sed appropinquasse diem insinuat, esse se proculdubio ante solem post tenebras adhuc in aurora demonstrat. Tunc vero plene sancta electorum Ecclesia dies erit, cum ei admixta peccati umbra jam non erit; tunc plene dies erit, quando luminis interni perfecto fervore claruerit; tunc plene dies erit, quando nullam malorum suorum tentantem memoriam tolerans, om
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hab& amplius sapiens abstulto & quid pauꝑ
nisi ut ꝑgat illuc ubi est uita: Quemꝑfecto
locũ etiã pręcedentib in carnatione suam
patrib post̾ ortũ suum dñs ostendit: qui anisi
ꝑ propheciae sp̃m in carnandũ suꝑnȩ patriȩ
regem cognoscerent. bona eius dem patriȩ quã
essent desiderabilia nonuiderent: Locu suũ
ueritas aurorȩ pate fecit: cum patrẽ coram
discipulis peciit dicens: Pater: quos dedisti
mibi. uolo ut ubi egosum. & illisint mecũ:¬

Expanded text:
lto; et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Quem profecto locum etiam praecedentibus incarnationem suam patribus post ortum suum Dominus ostendit, quia nisi per prophetiae spiritum, incarnandum supernae patriae regem cognoscerent, bona ejusdem patriae quam essent desiderabilia non viderent. Locum suum veritas aurorae patefecit, cum Patrem coram discipulis petiit, dicens: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecu
Abbreviated transcription (Latin):
qui est sapientia. nequaquã ꝑsapienti¬
am suã munidus inuenerit : placuit
ut dm̃ hominẽ factũ. ꝑhumanitatis
stulta cognoscer&: Quatinus eius
sapientia ad nr̃a stulta descenderet :¬
& lucẽ suꝑnȩ prudentiae luto sȩ car¬
nis inluminata nr̃a cę̧citas uider&:
Natus igitur expatre sine tẽpore.
ex matre nasci est digna tus in tẽpore:
ut ꝑ hoc quodortũ suum in ter iniciũ
finemq: concluder&. humane mentis
oculis ortũ quinec initio sumeret᷑.
nec fine angustatur apperir&: Unde:¬

Expanded text:
t sapientia, nequaquam per sapientiam suam mundus inveniret, placuit ut Deum hominem factum per humanitatis stulta cognosceret, quatenus ejus sapientia ad nostra stulta descenderet, et lucem supernae prudentiae luto suae carnis illuminata nostra caecitas videret. Natus igitur ex Patre sine tempore, ex matre nasci dignatus est in tempore, ut per hoc, quod ortum suum inter initium finemque concluderet, humanae mentis oculis, ortum, qui nec initio sumitur, nec fine angustatur, aperire
Abbreviated transcription (Latin):
rauocata est : qui a dũ peccatorũ tenebras
deserit. iusticiȩ luce fulgescit
Habemus tamen subtilius aliquid: quod
considerata qualitate diluculi uł aurorȩ
pensemus: Aurora nãque uł diluculum
noctẽ quidẽ prȩterisse nunciant.
nectamendi ei claritatẽ integram os-¬
tendunt: Seddũ illã pellunt. hanc sus¬
cipiunt: lucẽ tenebris ꝑmixtã tenent :
quiditaq: in hac uita om̃s qui ueritatẽ
sequimur. nisi aurora uł diluculum
sumus : qui a & quȩdã iam que lucissunt
agimus: & tamen quibusdã adhuc tene¬
brarũ reliqui is noncaremus: I. ꝓpħam¬

Expanded text:
ra vocata est, quia, dum peccatorum tenebras ra vocata est, quia, dum peccatorum tenebras deserit, justitiae luce fulgescit. Habemus tamen subtilius aliquid, quod considerata qualitate diluculi vel aurorae pensemus: aurora namque et diluculum noctem quidem praeteriisse nuntiant, nec tamen diei claritatem integram ostendunt, sed dum illam pellunt, hanc suscipiunt, lucem tenebris permixtam tenent. Quid itaque in hac vita omnes qui veritatem sequimur, nisi aurora vel diluculum sumus? quia et quaedam jam quae lucescunt, agimus, tamen in quibusdam adhuc tenebrarum reliquiis non caremus. In
Abbreviated transcription (Latin):
suũ : sub audis ut ego Ortus quip¬
pe diuinitatis eius ante & post non
hab&: Cuidũ semꝑ. eẽ est ꝑ aeter¬
nitatem : dum om̃e quod labi tur
cir cũ scribit : intrasem& ipsũ tẽpoꝵ
discursus claudit: Ortus uero
humanitatis eius. qui a & coepit
& desi it: & ante & post habere
a tẽpore accepit: Sed quia dum
ipse umbras nr̃ȩ temporalitatis suscepit.
lumen nobissuȩ aeternitatis infudit.
Recte ꝑhunc ortũ quẽ creator sibi in
tẽpore condidit. locũ suũ sine tẽpore
aurora cognouit: Quia er̃ diluculũ
uel aurora a tenebris in lucẽ uertitur :
non in merito diluculi uel aurorȩ nomi¬
ne. om̃is electoꝵ ȩccła designa tur:
Ips nãque dũ ab infidelitatis nocte ad
lucẽ fidei ducitur: uelud aurorȩ more.
in diem post tenebras splendore suꝑ nȩcdari¬
tatis aperitur: VUnde & bene: in canticis
canticorũ dicitur: Que est ista quȩ ꝓgre
ditur quasi aurora consurgens Sc̃ a enĩ¬
eccła celestis uitȩ premia appetens. auro¬

Expanded text:
sa.---Subaudis ut ego. Ortus quippe divinitatis ejus ante et post non habet. Cui dum semper esse est per aeternitatem, dum omne quod labitur circumscribit, intra semetipsum temporum discursus claudit. Ortus vera humanitatis ejus, quia et coepit, et desiit, et ante et post habere a tempore accepit. Sed quia, dum ipse umbras nostrae temporalitatis suscepit, lumen nobis suae aeternitatis infudit, recte post hunc ortum quem creator sibi in tempore condidit locum suum sine tempore aurora cognovit. Quia enim diluculum vel aurora a tenebris in lucem vertitur, non immerito diluculi vel aurorae nomino omnis electorum Ecclesia designatur. Ipsa namque dum ab infidelitatis nocte ad lucem fidei ducitur, velut aurorae more in diem post tenebras splendore supernae claritatis aperitur. Unde et bene in Canticis canticorum dicitur: Quae est ista quae prditur, quasi aurora consurgens? Sancta Ecclesia coelestis vitae praemia appetens, auro
Abbreviated transcription (Latin):
lucis radiis inlustramur: Unde & ꝑ propħam dicit᷑
uisibiles fecit: Uelcerte tenebrosahostia tunc
dñs uidit : cũ claustra in ferni penetrans. crude¬
les sp̃s ꝑculit : & mortis prepositos moriendo dãp¬
nauit : Quod idcir cohic non adhuc defuturo.
sed iam dep̃terito dicit᷑: qr hoc qđ facturus erat
in opere. nimirũ iamfecerat in prȩdestinatione :
Qui a uero post mortẽ resurrectionẽq: eiꝰ creuit
subuingitur: Numquid considerastilatitudi¬
nẽ terrae : Dum eni angustias mortis pecut.
fidẽ suã ingentib: dilatauit : atq: innumera corda
credentiũ. scãm ȩccłam extendit: Cuiꝑ ꝓħam¬

Expanded text:
lucis radiis illustramur. Unde et per Prophetam divisibiles facit. Vel certe tenebrosa ostia tunc Dominus vidit, cum claustra inferni penetrans, crudeles spiritus perculit, et mortis praepositos moriendo damnavit. Quod idcirco hic non adhuc de futuro, sed etiam de praeterito dicitur, quia hoc quod facturus erat in opere nimirum jam fecerat in praedestinatione. Quia vero post mortem resurrectionemque ejus crevit subjungitur: « Nunquid considerasti latitudinem terrae? » Dum enim angustias mortis petiit, fidem suam in gentibus dilatavit, atque in innumera corda credentium sanctam Ecclesiam extendit. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
uirtiis & sapientia dei est. depatre
ante tempora natus est: uel pocius
quia nec cepit nasci nec desiit
dicamus uerius sempernatus:
nascitur : ne in ꝑfectus esse uideatur:
At uero ut aeternus designari ua¬
leat & perfectus: & semꝑ dicamus
& natus :Quatirus & natus ad
ꝑfectionẽ ꝑtineat & semꝑ ad aeter¬
nitatem  ut quocumq modo illa
essentia sine tempore. temporali ua¬
leat designarisermonie :Quar¬
uis hoc ipr̃um quodꝑ scetũ dicimus
multũ ab illius ueritatis expressione de¬
iamus quia quod factu non est. non po¬
testdici ꝑfectum : & tamer infirmi¬
tatis nr̃ȩ uerbis dñs condescendens
ait: E stote ꝑ fecti: sicut & pater ues¬
ter cęlestis ꝑ fectus est :In illa itaque
natiuitate diuina: ab humanogene¬
ri cognosci non poterat: Pro inde inhu¬
militate uenit ut ur deretur : uideri
uoluit ut imitaretur: Que carnis
natiuitas: despecta uisa est sapientib
mundi: Contẽp̃serunt nãque infirma
humamitatis eius: dõ hȩc indigna iu¬

Expanded text:
uirtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius snascitur, ne imperfectus esse videatur. At vero ut aeternus designari valeat et perfectus, et semper dicamus et natus, quatinus et natus ad perfectionem pertineat, et semper ad aeternitatem, ut quocunque modo illa essentia sine tempore, temporali valeat designari sermone. Quamvis hoc ipsum, quod perfectum dicimus, multum ab illius veritatis expressione deveniamus, quia quod factum non est, non potest dici perfectum, et tamen infirmitatis nostrae verbis Dominus condescendens ait: Estote perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . In illa itaque nativitate divina ab humano genere cognosci non poterat, proinde in humilitatem venit, ut videretur: videri voluit, ut imitaretur. Quae carnis nativitas despecta visa est sapientibus mundi. Contempserunt namque infirma humanitatis ejus, Deo haec indigna ju
Abbreviated transcription (Latin):
potuis s& interimat : Ex morte enĩiumon¬
toꝵ deb& pretiũ : quia illud scilic& amisisse
conuincitur unde ad agendã poenitentiã
reus tenet᷑ : Operienda ẽ itaq: cisterna
quia corã paruulis m̃tib: tegenda ẽ alta
scientia ne unde cordocentiũ ad sũma
at tollit᷑ inde in firmitas auditoꝵ abima
delabat᷑: Dicat᷑ igitꝰ recte : quiligata quas
innubibus : ut ñ erũ pant parit̃ deorsũ: pa¬
rit̃ nãq: aquȩ erũ perent sicorã infirmis
auditoribus quanta ẽ scientia exore lo¬
quentis emanar& sisimulse omnisplenitudo
predicationis effunder& & nil sibi cũ ꝓficien¬
tib: reseruar& : Dignũ quippe ẽ ut qui p̃¬
dicat dudientis modũ consider& : quatinlis
ipsa prȩdicatio cũ auditoris sui increm̃tis
crescat : Sic quippe agere unꝰquisq: prȩ¬
dicator deb& sicut cũ illo diuͥnitꝰ agitur
ut nequaquã cuncta quaesentit infir mis in¬
sinu& quia & quousq ipse carne mortali

Expanded text:
potuisset, interimat. Ex morte enim jumenpotuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis 549 mentibus legenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infdilabatur. Dicatur itaque recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia, ex ore loquentis emanaret; si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nihil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est, ut qui praedicat, audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incrementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur: ut nequaquam cuncta quae sentit, infirmis insinuet; quia et quousque ipse carne mortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
desienatur : De quã ut dñsturbis predi¬
predicatores suos rudibus debere poplis
nec altanimis decȩlestibus nectañe ⁊oplis
predicare : Aqua itaq ligat᷑ in nubibus
qui e predicatoꝵ seientiat infiriiorus
mentib Loqueꝵs quantũ sentire uala¬
docere ꝓhibet᷑ : Nã plerũq si auditoꝵ cor
uerbi inm̃sitate corrũpit᷑ : lingua docen¬
tiũ indiscretionis poena multat᷑ Vnde scrip¬
tũ ẽ. Si qui sa peruerit cisternã & foderit
& n operuerit eã cecideritq bos uel asinus
inea : dominꝰ cisternȩ redd& preciũ iumen¬
toꝵ : quid ẽ enĩ aperire cisternã nisuntel¬
lectuua lido scripturȩ sacrȩ archana pene¬
fidelisquisq: uł infidelis accipit᷑. quiergo
cisternã fodit cooperiat ne illucbos aut
asinꝰ ruat . Idẽ qui insacro eloquio iã altu
intellegit sublimes sensus corã ñ capientib
ꝑsilentiũ tegat neꝑ scandalũ mentis aut
fidelẽparuulũ aut infidelẽ quicredere

Expanded text:
figuratur. De qua, ut Dominus turbis figuratur. De qua, ut Dominus turbis praedicatores suos, rudibus debere populis nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens, quantum sentire valior scientia.---Nam plerumque si auditorum cor verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penefidelis quisque et infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere
Abbreviated transcription (Latin):
nebre: quia plerũq: in sacro eloquio ut plerũq
diximꝰ aquarũ nomine populi designantur
aqua s dñs termino circũdat quia humanigene¬
ris scientiã moderat᷑ : Ut quo usq uicissi tudi¬
nes alt̃ nantiũ tẽpoꝵ transeant ꝑfecte
ad cognitionẽ daritatis intimȩ ñ ꝑtingat :¬
Sinuerolucis nomine iusto saccipimus
tenebrarũ uero appellatione peccatores
ximus sentirini lobstat quia ꝑfecta ȩ t̃ni¬
tatisscientia nullitribuit : quousque
cursus iustoꝵ iniustoꝵq finutur: Sedqr
mirũ nonẽ. carnales popłos suꝑnane scire:
ssuir in eiusdẽ diuine potentiae ammira¬
tione seerigit & quod ipsã quoq: angloꝵ
pfectoꝵq: hominũ scientiã transeat

Expanded text:
Quia plerumque in sacro eloquio, ut supra diximus, aquarum nomine populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia humaniris scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeunt, perfecte ad cognitionem claritatis intimae non pertingaSin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatores ximus sentiri nil obstat, quia perfecta aeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum injustorumque finiatur. Sed quia mirum non est carnales populos superna nescire, sanctus vir in ejusdem divinae potentiae admiratione se erigit, et quod ipsam quoque angelorum perfectorumque hominu