comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem. In resurectioneuo etiam eit̾ior pripiet celes¬
tis habitudinis dignitatẽ. ut crtũ ꝙ fcm ẽ recreet᷑.¬
⁊ꝙ fcm̃ est reficiat᷑. flũe u̾oħo exterior .s. corpus.
quanto ẽ hac uita duiturior: magis nagisq
cortumpitur. łetate ł morbo. ł alns modis seqͥtur

Expanded text:
nem: in resurrectione vero etiam exterior percipiet coelestis habitudinis dignitatem, ut totum quod factum est recreetm est reficiatur. Nunc vero homo exterior, scilicet corpus, quanto est haec vita diuturnior, magis magisque corrumpitur, vel aetate, vel morbo, vel aliis modis. Id
Abbreviated transcription (Latin):
errorem toto corde reu̾surũ ad me ħ est dare
alitui dandũ est. ⁊ ñ dare illici dand̾ ñ ẽ ut
eum uocet. ꝙ̃ sciat obedire. illũ uero ñ. ꝙ̃ sciat
non obedirẽ. ꝙ nõ in uoluntate petentis. s in
arbitrio dantis: deb ẽẽ ꝙ datur. an .ni. dandũ sit
dantis deb rcdiio pensari. ⁊ qͣmius ꝑicłosũ sit
tent᷑ iustũ iiditrũ dei. ꝙ ñ ruste idicat. reb
potius ꝓtemus ꝙͣ uerbis. Duo. ⁊y fucrũt saul

Expanded text:
errorem toto corde reversurum ad me, hoc est dare illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sit tent injustum judicium Dei, quod non injuste judicat, rebus potius probemus quam verbis. Duo enim fuerunt, Saul
Abbreviated transcription (Latin):
guũ uñ in latimim ħ̃ scriptura translata est.
nem que nos sumꝰ .i. in qua creati sumus. indeamꝰ
uult intelligi. quam speculamur. qi eadẽ est u¬
dicens. unde quidem ymago ⁊ gła dei est. Transfoe¬
manutaut̃ dixit .i. de foria in formam iuta¬
mur. ⁊ transsimus de obscura forma. in lucidam
formam qi ⁊ ipã obscura ẏmago dei est. ħ est yma¬
go. in qua hominesa sunt creati. qua cet̾is am¬
malib p̾sunt. que creatura in reb creatis excellẽ
formam. erat enimꝰ int̾ uicianaturatona.⁊ obhoc
formaũonis bonum. ⁊ u̾m. huius ymagunꝰ qñꝙ
tutura est ꝑfectio. ad quam consequendã nos
erudit inagr̃ bonus dicens. Nos u̾o reue. fa. sp̃e̾¬

Expanded text:
guum, unde in Latinum haec scriptura translata est. rationem quae nos sumus, id est in qua creati sumus, videamus vult intelligi quam speculamur, quia eadem est dicens: Vir quidem imago Dei et gloria est. Transformamur autem, dixit, id est de forma in formam mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua homines creati sunt, qua caeteris animalibus praesunt, quae creatura in rebus creatis excellentformam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Et ob hoc formationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos erudit magister bonus, dicens: Nos omnes revelata fa
Abbreviated transcription (Latin):
obscura. in lucidam tendentes. ut ĩ ymagi. ean¬
dem. que est gła quam speculamur. quam spera¬
cum apparuerit. simules ei erimus. nosddico eun¬
formatione ad ꝑfec̃tũm fũit ħ ymago renona¬
lati agła. ł a cdaritate. moysi inclari. ⁊̃ głam¬

Expanded text:
obscura in lucidam tendentes in imaginem eamdem, quae est gloria quam speculamur, quam speradem, quae est gloria quam speculamur, quam speraformatione ad perfectum fuerit haec imago renovalati a gloria, vel a claritate Moysi, in clarita
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ moysen duiitus ꝑ muigata est. qr nec tõ
potuit regnũ mortisauferre. Regnãaut moctis
nult intelligiqñ ita dñatur in honunib regt
pect̃: ut eos ad uitã et̾nã q̃ uere uita est ue̾nire
mortis sola in quolib homine grã destruit sai¬
uatoris. que oꝑata est etiam in antiquis scĩe.
ginali iutio tenebantur obstricti. ꝙ ab eo tͣctit̃
pp̃ qd̾ tralxrentur ad condempnat̾onẽ. nsi grãui

Expanded text:
quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire mortis sola in quolibet homine gratia destruit Salvatoris, quae operata est etiam in antiquis sanctisginali vitio tenebantur obstricti, quod ab eo traxerunt, per quod traherentur ad condemnationem, nisi grati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. quos incortuptos simplicitas temꝑũ seruauit
⁊ pbat. postquamuio a concordia animis dissiden¬
runt: nulta tam ingrecis ꝙͣ in latuus codicib
apbeieticis contentioras studiomutata sit̃t. qui
cum poria auctoritate utiñ possint. ad uictoriã
libasegis adulterantut sensura sir̃quasi u̾bis
legis asserant. ⁊ contradicenttib sibiquasi aucto¬
ritate resistant. Sequitur. qui adam. ẽ forma
futur adamautemdicitur forma futuri.⁊ xp̃i.
fit istud. s ħ forma nõ omni exparte ꝯformis est.
sicut subsequenter ostenditur. uł forma xp̃idr̃. q¬

Expanded text:
verunt, etc., quos incorruptos simplicitas temporum servavit, verunt, etc., quos incorruptos simplicitas temporum servavit, et probat. Postquam vero a concordia animis dissidenrunt, multa tam in Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contentionis studio mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant. Qui Adam, est forma, futuri. Adam autem dicitur forma futuri, id est fit istud. Sed haec forma, non ex omni parte conformis est, sicut subsequenter ostenditur. Vel forma Christi
Abbreviated transcription (Latin):
glecto creatore: seriierunt crat᷑e. deos sibi con¬
stituentes quos colerent ad inuriã der sicut
ille loco der diabolo consensit peccm̃ade ñ lõge
tolum statiit. ⁊ sicut deus eẽ uoluit. fuerunt
autem qui peccau̾nt ñ p̃terito deo. qui enim
intellecit siue extraduce. siueinditio nat᷑ali.
idoq in hos mors ñ regnante. s inhos qui in siłi¬
tudine ade poccau̾nt .i. qui subspetieydoloꝵ ser¬
merũt diabolo. tales erant fer omnes usq
ad legem. ppaucuit abraham uni d̾o seruie¬
runt. ⁊ in eo ñ regnauit mors. qui post mor
q quamuis apd̾ inferos fuerit distentus tñ
longonteruallo erat a pecc̃oeib ita ut chaos
ruptos. ubi. s. scciptĩ estmoitem regnasse. ⁊
grecis codlicib legitur. ꝙ quidam ita intelligũt.
qr dieut mortem corpum tegnasse incultores u¬
nus deuetiamusq ad moysen. s curñusq ĩ finẽ
scli Sunt tñquidam latimi codicas. quosꝯstata

Expanded text:
glecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi constituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo consensit. Peccatum enim Adaebolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem qui peccaverunt, non praeterito Deo; qui enim intellexit sive ex traduce, sive indicio naturali, Ideoque in eos mors non regnavit, sed in hos qui in similitudinem Adae peccaverunt, id est qui sub specie idolorum servierunt diabolo. Tales erant fere omnes usque ad legem; perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt, et non in eos regnavit mors, quia post mortquia quamvis apud inferos fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, etiam Graecis codicibus legitur: quod quidam ita intelligunt, quia dicunt mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed cur non usque ad finem saeculi? Sunt tamen quidam Latini codices quos constat a
Abbreviated transcription (Latin):
catum erat dampnatio Sciendũ quidẽ est pleros¬
ꝙ latinos codices sic bre. Regnauit mors ab adam
peccõre peccõres. ex moritumo morituri. dam p¬
natoq dampnandugreci a codices ł̾ert
interpretatio fcã est inlatinũ. aut omĩs aut pe¬
neomnes hent id ꝙ primo positũ est. uł alus ñ
ꝑ aliquas passiones. ⁊ tandem disoluendo: abadã
usq ad mo cum minus in deretur. Regnauit di¬
cor non solum in eos qui ꝑ se preuaricandos mor
docontra auquã legem. łita ab illo loco. usq¬
tabatur quidem pecc̃m apd̾ iomines. s nõ apd̾
deum apud quem putabatur impune futurũ.
cum nescurtur uindicaturus. asserebant enim
homines deum incutiostm eẽ. ⁊ id̃o apud euro
impune furarra pecc̃a s non apud homines. Nõ
enim lex naturalis penttuis obtorpuerat: qr ñ
ignorabant ꝙ non debebant facere aiiis ꝙ patino¬
iebant siam ust a ded pect̾ni esat ignotũ int̾ ho¬
ciansis est meurcer ⁊ pistor ⁊ pincerna pharao

Expanded text:
 est damnatio: Sciendum quidem est plerosque Latinos codices sic habere: Regnavit mors ab Adam peccatore peccatores, et ex morituro morituri, damnatoque damnandi. Graeci autem codices, unde interpretatio facta est in Latinum, aut omnes, aut pene omnes habent, id quod primum positum est. Vel aliis non per aliquas passiones; et tandem dissolvendo, ab Adam usque ad Mosen, cum minus videretur; regnavit dico, non solum in his qui per se praevaricando mortdo legem. Vel ita ab illo loco, usqtabatur quidem peccatum apud homines, sed non apud Deum, apud quem putabatur impune futurum, cum nesciretur vindicaturus. Asserebant enim homines Deum incuriosum esse, et ideo apud eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quod non debebant facere, aliis, quod pati nolebant. Nam usque adeo peccatum non erat ignotum inter hoclausus est in carcere, et pistor, et pincerna Pharaon
Abbreviated transcription (Latin):
quaautita mtitebat. quo ftõ gaudebat sacha¬
nas securis ꝙ causa a de derelictuma deo ho¬
remoanue quo possent uiterari. subqua tũ si
eent similes p̾uaricatoĩade in eos mors regna¬
retis serdataest minitio egressionis de egipto.
docens deunodõne rgnaret mors. s. diabolus.

Expanded text:
quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat Satanas, securus, quod ex causa Adae derelictum a Deo horemedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent similes praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors, scilicet diab
Abbreviated transcription (Latin):
opante ꝓcessit. ładam dr̃ forma tp̃l quiã sicut ille¬
ẽ pater omnum scd̃m carnemi. sic xp̃c̃ pater omni¬
um est scd̃m fidem. ⁊ sicut ex latere illins dormien¬
tis assumpta ẽ costa. unde formata est eua. sic
ex istius latere ꝑfluxerunt sacram̃ta .s. aqͣ ablu¬
eccła soq sicut ille ꝯmunicarepotuit filiis suis
pecc̃m ⁊ mortẽ. sic ute suis iusticiã suã ⁊ uttam.
⁊ etiam iste plus bonesius confert. ꝙͣ iille mali ⁊
ideo magis pot̾ saluare: quam ilie ꝑ dere. ⁊ ħ ẽ qd̾
ed non sicut

Expanded text:
risti, quia sicut ille pater est omnium secundum carnem, sic Christus pater est omnium secundum fidem. Et sicut ex latere illius dormientis assumpta est costa, unde formata est Eva, sic ex istius latere profluxerunt sacramenta, sEcclesia. Ideoque sicut ille communicare potuit filiis suis peccatum et mortem, sic iste suis justitiam suam et vitam, et etiam iste plus boni suis confert, quam ille mali: et ideo magis potest salvare quam ille perdere. VERS. 15.-- Sed non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
spm .s pignus hunis rel implend quo pigno¬
re demmortalitate certi sumꝰ t unc hebuꝰ qñ sũ¬
hoste ullo ineffabłi ac sempit̾na pace ꝑfruemͣ.
facit nos uelle imor¬
talitatẽ. facit ⁊ nos de s

Expanded text:
anctum pignus hujus rei implendae, quo pignore de immortalitate certi sumus; quam tunc hoste ullo, ineffabili ac sempiterna pace fruemur. facit nos velle immortalita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oꝑib. Ita em̃ michi uidentur eẽ ut magie
des ñ erat. bonil opus ñ erat. Ronũ enĩ op¬
intentio facit. intentionẽ fides dingit ñ uasde
attendas quid hõfatiatur. s quid c fauatatten¬
dat. quo lacercos optime gusernatois dititat

Expanded text:
 sunt. Ita enim mihi videntur esse ut magnae des non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opintentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib. s hoc intelligendum est de oꝑib
p̃cedentib fidem. nõ sequentib sine quĩbus.¬
mortua est manis est fidesut ait iacob. fides
sine oꝑib mortua est. ⁊ ip̃e paulus ait. Si habue¬
ro omnem fidem caritatem autẽ ñ h̃uero:
nichilsum. beneigitur apłs tidem preditans
gentib ut ostenderet ñ merito bonoꝵ opum
preuenri ad fidem. s fidem sequibona oꝑadi¬

Expanded text:
 hoc intelligendum est de operibus praecedentibus fidem, non sequentibus, sine quibus inanis est fides, ut ait Jacobus: Fides sine operibus mortua est . Et ipse Paulus ait: Si habuero omnem fidem, charitatem autem non habuero, nihil sum . Bene igitur Apostolus fidem praedicans gentibus, ut ostenderet non merito bonorum operum perveniri ad fidem, sed fidem sequi bona opera, di
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. cimi fides ꝑ dilectionem oꝑatur in cor¬
de. etiam si foris non erit in oꝑe łiam fides q̃
ꝑdilec̾tionem oꝑatur. ⁊ si nõ ut in quo exce¬
rius opetur. in corde tñ seruiens feuens q ser¬
uatur. ⁊ ñ m̃itis prioꝵ oꝑmi ad iusticiam fi

Expanded text:
rant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non exeat in opere. Nam fides quae per dilectionem operatur, et si non sit in quo exterius operetur, in corde tamen serviens fervensque servatur. Et non meritis priorum operum, ad justitiam fi
Abbreviated transcription (Latin):
niulta corda hominum.
ad audiendum parata
sunt. ⁊ euidens. qr ñ cõ¬
tradicunt predicationi.
gͦ opus est ibi morari:¬

Expanded text:
multa corda hominum ad audiendum parata sunt. Et evidens, quia non contradicunt praedicationi. ergo opus est ibi morari
Abbreviated transcription (Latin):
uensne it̾m illud su
ad ecclam. ⁊ illuc defer¬
tre ꝙ uolebat unusqͥs¬
q daread opus scõꝵ.⁊
ne a malis miuistris de¬
piret: si apudeccłam
dimitrerent. p̃cipitut
secum defercent. ⁊ tuto
loco dreponerent. quo¬
adust ip̃e ueniret
hot ꝑfingulos dñcos

Expanded text:
vens ne iterum illud sumad ecclesiam, et illuc deferre quod volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies
Abbreviated transcription (Latin):
dece ut sũ timore
sitapuduos. Opꝰ
enun dominioꝑ¬
atur. sicut ⁊ ego.
flequis ergo illũ
spernat dedricite
aut̃ illum in pa-¬
ce. ut ueniat ad
me. łxpecto .ii. il¬
lum c̃fr̃ibus:
De apollo autẽ

Expanded text:
timore sit apud vos: opus enim Domini operatur, sicut et ego. Ne quis ergo illum spernat: deducite autem illum in pace, ut veniat ad me: exspecto enim illum cum fratribus. De Apollo autem
Abbreviated transcription (Latin):
luns. brenuit̾ monet.
ꝙͣ non est contra illd̾.¬
Nolite cogitare de cras¬
tino. Non est enum co¬
gitare de crastino. si qͥs
humano more ⁊sta co
bor uester non
De collectisaut̾̃
que fiunt ĩ scõs.
sicut ordinaui ĩ¬
ta ⁊ uos facite.ꝑ
unam salbati.

Expanded text:
s breviter monet. Quod non est contra illNolite cogitare de crastino. Non est enim cogitare de crastino, si quis humano more ista cobor uester non De collectis autem, quae fiunt in sanctos, sicut ordinaui ita et uos facite. per unam sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
corresti fũnis. uosaut̃
uigi. mentis ocłis con¬
tra astucias diaboli. ⁊
state in fi. ꝙ stantti nõ
obrepit sompnus:
Uriuit̾ agite. nuili er̃
enim est mꝯstantia.¬

Expanded text:
correcti fueritis. Vos autem vigilate mentis oculis contra astutias diaboli, et state in fide, quia stanti non obrepit somnus, viriliter agite. Mulierum enim est inconstantia
Abbreviated transcription (Latin):
aduos cumma¬
iero. nanma¬
cedoniam ꝑtͣns¬
ibo. apuduos
autem forsitã
manebo. uł eti¬
am hiemabo.
ut ⁊uosme de¬
ducatis quocũ¬
olo enimuos
modoin transi¬
tu uid̾e. Spero
enim mealiqu¬
tum temporis
manere apud
uos. si lñs per¬
peeserit. perma¬
nebo aut̾ ephe¬
siusꝙ ad pente¬
tũ est mͥmagñ¬

Expanded text:
d uos, cum Maiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo autem Ephesi usque ad pentetum est magn
Abbreviated transcription (Latin):
qui enim agitur. agͦere aliquid uis intelligitur.
quia regitur aliquidagit ud̾o regitur. ut recte
agat. ut gͦ multũ p̾stitisse grã saluatoris intelli¬
gatur dixit. agunt᷑. ñ ut nich agant. s ꝙ mi
petu grẽ aguntur. uix tñ ait agant. nã tanto
mag̾is efficitur quis filius bonꝰ: qͣnto largius
bene agis siabono agitur. qñ ergo ñ agit. ł
non omnino fatiendo. ł ñ ex caritate fatiendo.
oret. ut ꝙ ñlum ht: accipiat. sequit᷑.

Expanded text:
Qui enim agitur, agere vix aliquid intelligitur; qui autem regitur, aliquid agit, et ideo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius bene agit, si a bono agitur. Quando ergo non agit, vel non omnino faciendo, vel non ex charitate faciendo, oret ut quod nondum habet accipiat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓpria persona.
non in icaria.
esset sterilis.⁊ in se¬
nio. hac utiq fide.
fidelem. qui repro.¬
prius quidem risit.¬
⁊ si ex gaudio. nõ
tñ plena fide. s pꝰ
uerbis angeli in fi¬
de solidata fuuit. ri¬
serat etiam abrã.
qñ ei ꝓmissus est.
s risũs ille admi¬
rationis fuit.⁊ gau¬
tero sare. łab uno
patre. abraham.⁊
abraham. emortuo.
emortuum dicit
ad opus ꝯtipiendi.
sare uterum. qͣnt̃
ad iuirũ seniorem.
ł ip̃m abrabam. ad
opus generandi e¬
mortuum dicit. ꝙͣ¬

Expanded text:
pria persona, non in vicaria, esset sterilis et in senio; hac utique fide, fidelem qui reproPrius quidem risit, et si ex gaudio non tamen plena fide, sed post verbis angeli in fide solidata est; riserat autem Abraham quando ei promissus est, sed risus ille admirationis fuit et gautero Sarae, vel, ab uno patre Abraham, et Abraham, emortuo, emortuum dicit ad opus concipiendi Sarae uterum quantum ad virum seniorem. Vel ipsum Abraham ad opus generandi emortuum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
subiciendo.saberit
in eterna ueatitudĩe.
oratõ ergo necessaria
est. oians enim ĩo¬
insi prius credat. qui
ergo uere iuocãt.
toto coide iugilanti¬
b. qr credere dat re¬
misionem pecc̃or¬
uocare. inuocare aũ
impetrat ꝓmissa dei.
ut autem ostendat
ꝙ ñ est uera inuoca¬
tõ sñfide. subdit. qͦmͦ¬

Expanded text:
it, in aeterna beatitudine. Oratio ergo necessaria est. Orans enim invonisi prius credat. Qui ergo vere invocant, toto corde vigilantibus, quia credere dat remissionem peccatorum. Invocare autem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat quod non est vera invocatio sine fide, subdit, q
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabunt nisi credant. aut quomõ cre. ei ꝙ̃
aliquis credidit. qui ñ anquomodoauduit.
tur illicui obedientia negatur. quiomodo ergo
qr non sunt ueti apłinisi missi nec predieabũt
nisi mittantur. nulla enm signa urtuts̃ hũs
ꝑhibent testioniũ. secce patet ꝙ ⁊ ad gentes
missi sunt predicatores. ⁊ sic tefenit eos apłs qui
putabant uideis cã predicandũ eẽeuangeliũ.
ħ autem ad ipãmgr̃am ꝯmendandam ualent
tendatur. dicit enunꝙ credere exauditu est. aũ¬
dire: ex p̃dicatoẽ. predicatõe ex missionedei. ut
ita totum descendat ex forite grẽ. prredicatio aũ
uere est ex missione qr etiam pendo bñ nuntian¬
tes misit deus. qui in bono. mat̾ nouit uti. aliqñ. ꝑ
etiam ⁊ malos malis mutit. in ira .i. p̃clicare
ꝑmittit malos malis ad eoꝵdem penam. ut ui¬
cissim ꝑ seꝑeant. sicut uistũ est meritis eoꝵ exi¬
gentib sequttr. Sicut scrip . ẽ. qi non predica

Expanded text:
invocabunt nisi credant. Aut quomodo credent eialiquis credidit qui non aliquo modo audivit, tur illi cui obedientia negatur. Quomodo autem quia non sunt veri apostoli nisi missi, nec praedicabunt nisi mittantur. Nulla enim signa virtutum his perhibent testimonium. Ecce patet quod et ad gentes missi sunt praedicatores. Et sic refellit eos Apostolus quem putabant Judaeis tantum praedicandum esse Evangelium. Haec autem ad ipsam gratiam commendandam valent, ovenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in bono malis novit uti. Aliquando etiam et malos malis mittit in ira, id est praedicare permittit malos malis ad eorumdem poenam, ut vicissim per se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus. Sicut scriptum est. Quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
gitur p̃dc̃is testimo¬
conantur ꝯuinc̾e catholicos. ꝙ igiur sensit ã¬
płs posseintelligi opponit.ut ihec seuttellexis¬
se neget. ⁊ legem. legis ipsius laude defendat. ⁊ qͣ
lex mottis est. ⁊ auxit uites pecc̃ĩdetinens auona
.i. docens uel tatiens poccare. ł talis. ꝑ qua donat̾a
peccauit austor eius qͣi malerei absit. ñ enĩ lex¬

Expanded text:
ctis testimoconantur convincere Catholicos. Quod ergo sensit Apostolus posse intelligi, opponit, ut et hoc se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et quo lex mortis est et auxit vires peccati, detinens a bona id est docens peccare, vel talis pro qua donata peccavit auctor ejus, quasi malae rei. Non,
Abbreviated transcription (Latin):
gem ñ eẽ peccm̃. s indicem pect̃i. quare intellig᷑
legem ad hoc datameẽ. ñ ut pecc̃m inser̾etur uel
extirparetur. s tm̃ ut demonstraretur ꝙ aniiã
faceret ream. ut q pecẽm sñ grãdei uinti ñ possit
unt. bona est ergolex. q̃ dũ hoc ꝓhibet. omiã mor¬
talia ꝓhibet. non est lex peccatitus insinuatͥr
pect̃. ꝑͥ eã factus est homo doctus. s prus est iuc¬
tus. dum sñ grã xpĩ erat. ⁊ nota ꝙ ait. nescie nõ
ꝑse hoc dicit. s in sua ꝑsona generalem facit c̃ã.

Expanded text:
gem non esse peccatum, sed indicem peccati. Quare intelligitur legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, vel exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur quod animam faceret ream, ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non possit, unt. Bona ergo lex quae dum hoc prohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eam factus est homo doctus, sed pejus est victus, dum sine gratia Christi erat. Et nota quod ait, nesciebam, non pro se hoc dicit, sed in pers
Abbreviated transcription (Latin):
tis figura. ⁊̃ moyses inheremo suꝑ lignũ exalta¬
uit serpentem. ꝑsuasionequippe serpentis. ħo
in damꝑnationem mortis decidit. Itaq serpers
ad significationẽ ipsius mortis ꝯueninter in
ligno exattatus ẽ. In ula enimi figura serpens
pendeb̾at inlig̾no. quid a pepeudit in ligno
coricis. nisi more dñi. ut mortẽ moriendo fuꝑ¬
aret. ⁊ maledc̃m gemine uetustatis ntẽ fcs. ꝑ¬

Expanded text:
tis figura etiam Moses in eremo super lignum exaltatis figura etiam Moses in eremo super lignum exaltavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid autem pependit in ligno crucis nisi mors Domini, ut mortem moriendo superaret, et maledictum geminae vetustatis nostrae f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgeries pecc̃bͣ grã artem dei qui in similitudie
tarnis pecc̃i incrrcepetentit. ꝑ baptm̃ id agit᷑.
ut uetns homo trucifigatur. ⁊ corpus peccidest¬
respersa. ⁊ innata repente absumatur. ⁊ ñ sit. s ne
obfit mortuo que merat nato. Ham si post bap¬
tismum uixerit in carne. ht̃ concupiscentiam. c̾
qua plignet. eamq adunante deo suꝑt. si tñ
non inuaciruu grameuis suscepit. si reꝑb esse
raculo ineffabisi ereatoris. ut lex pectĩque ẽ in men¬
li ab homnie fcm̃. dcm̃. cogitatum est cum eidem
inconcupiscentie subiectamente seruret. totũ
aboleatur ac uelud fcm̃ ñ fuit ħratur. Ipã uero¬
concupiscentia. Iꝑã u̾o cancupisciã soluto reat᷑
incło. quopllam diabolus animiã retinebat.
⁊a suꝯ crratore separatati maneat in certamiẽ
quo corpus nt̃m castigamus. ⁊ seruituti subici¬
mus uetustas itac nr̃apene ⁊ culpe. que ẽ ex ma¬
ledc̃o primi hoĩs. nicruce xpĩ destructa est. qui no

Expanded text:
udine carnis peccati in cruce pependit, per baptismum id agitur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destrespersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit in carne, habet concupiscentiam cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepit, si reprobus esraculo ineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae ineli ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit habeatur. Ambrosius. Ipsa vero concupiscentia, soluto reatus vinculo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm duplam uetustatẽsua simpla ꝯsũpsit.
bñ. ⁊ unodie ⁊ duab noctib in sepulcmo qͥeuit
punum diensimpla cuic uetustas signatur.
ꝑduas nostes: gemina nr̃a uetustas. Quieuit
ergo insepulcio unadie ⁊ duab noctib. qr sua
simpla uecustase uetustatẽ nram geminã
tulit. ⁊ qualit̾¬

Expanded text:
ustatem sua simpla consumpsit. Unde et uno die et duabus noctibus in sepulcro quievit. Per unum diem simpla ejus vetustas signatur, per duas noctes gemina nostra vetustas. Quievit ergo in sepulcro una die et duabus noctibus, quia sua simpla vetustate nostram geminam tulit. Et qualit
Abbreviated transcription (Latin):
cut enim et motib ⁊ ãministratõe corꝑis ani¬
mam quam nuides intelligis. sic ex administ᷑¬
tione totius mundi. ⁊ regimine omniũ creatorẽ
ineis pseuerat iniquitas. bñ sũt mexcusabile¬
turiũ prncipium aquo omnia initiũ sor

Expanded text:
cut enim ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creatorem in eis perseverat iniquitas. De hoc, scilicetur unum principium esse, a quo omnia initium sort
Abbreviated transcription (Latin):
mente eis. phylosophati sunt. s int̾cio signo
defec̾unt masi. qrusq ad t̾ciam ꝑsonã ñ ua¬
luerunt puenire phylosophi. Quom ergoħ̾
dicitur qr tres ꝑsonas ꝑ fc̃aitellex̾ũt. uel
dgnou̾nt. ad ꝙ diñs. eos hanc distunctionem
sũme tͥnitatis. ꝙͣ fides catholica ꝑficet᷑ nuliate¬
nus hũisse. ł hre potuisse absq doctrine ul
int̾ne inspirationis reueladõe. fit enĩ reueło
¶kenelauit enim deus ꝑ oꝑa ueritatem. s ñ
ꝑdoctrinam ł ꝑinspirationẽ. uiderũt ergo
ideo dicuntur intellexisse. ꝙ eas disfincte
ueratiter ⁊ pprie intellexunt. s qr illa esse
sacraseptura frequent᷑ solent dnfinctim ac
separapiliter atcribui .s. potentia. sapiã bo¬
nitas potentia patri. sapiã filio. bonitas sꝑi¬
ritui scõ. sepe at̾cribitur. c̃ cn̾una eadem
q potentia sit. sapiã ⁊ bonitas t̾um. ⁊ dresil¬

Expanded text:
et Filio, philosophati sunt. Sed in tertio signo defecerunt magi, quia usque ad tertiam personam non valuerunt pervenire philosophi. Quomodo ergo hic dicitur, quod tres personas per facta intellexerunt, vel cognoverunt? Ad quod dicimus eos hanc distinctionem summae Trinitatis, quam fides Catholica profitetur nullatenus habuisse, vel habere potuisse absque doctrinae, vel internae inspirationis revelatione. Fit enim revelatio Revelavit eis Deus per opera veritatem, sed non per doctrinam vel per inspirationem. Viderunt ergo ideo dicuntur intellexisse, quod eas distincte veraciter et proprie intellexerint: sed quia illa esse sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter attribui, scilicet potentia, sapientia, bonitas. Potentia enim Patri, sapientia Filio, bonitas Spiritui sancto saepe attribuitur: tum una eademque sit potentia
Abbreviated transcription (Latin):
pexcellentiam qr excellit int̾alias creatiuas ł qr
conuenientiam ht cum onũ ereatura. Est enĩ
localiter in loco. ut ꝙlib corpls sentit c̾at̃alib
itelligit c̃ anglie. Unde in euangło dñs ait.
predicate euangelium om̃iereature. i ħomini

Expanded text:
per excellentiam, quia excellit inter alias creaturas, vel quia convenientiam habet cum omni creatura. Est enim localiter in loco, ut quodlibet corpus; sentit cum animalibus, intelligit cum angelis. Unde in Evangelio Dominus ait: Praedicate evangel
Abbreviated transcription (Latin):
udintelligere. aluid ueatum eẽ. s ꝙ est illi ui¬
uere aintelligere beatum ẽẽ. hoc est illi ẽẽ. ꝓpt̾
hanc incommutabilitatẽ. ⁊ simplicitatem i¬
tellet̾unt eum ⁊ oiã ista fecisse. ⁊ a nullo sĩ po¬
teustei consideraunt enim quicquid est ĩ sub

Expanded text:
intelligere non beatus; sed quod est illi vivere, intelligere, beatum esse, hoc est illi et esse. Propter hanc incommutabilitatem et simplicitatem, intellexerunt eum et omnia illa fecisse et ipsum a nullo fieri potuisse. Considera
Abbreviated transcription (Latin):
q̃. f. si . a .c.ii. scd̾m hoc uidetur ꝙ pea que facta
sunt illius sũme tantatinoticiam huerunt
gentium phylosophi. alibi uero dicit aug̃ phy
iosophos non ꝑtingisse: usq ad noticiam tercie¬
ꝑsone .s. sp̃ẽ sc̃s. in illonidełe loco suꝑ exodũ ubi
magi pharaonis defet̾unt in t̾ciosigno ñ in
primo uł scdo. qr summi gentiũ phylosophi

Expanded text:
 mundi. Secundum hoc videtur quod per ea quae facta sunt illius summae Trinitatis notitiam habuerint gentium philosophi. Alibi vero dicit Augustinus philosophos non pertigisse usque ad notitiam tertis sancti, in illo videlicet loco super Exodum, ubi magi Pharaonis defecerunt in tertio signo, non in primo vel secundo, quia summi gentium philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
ualere. nisi exea possũt gnĩsubstn anle
ꝓspicere. Ille auteni ñ ibi decimatulẽ cus
caro tt̃o n ĩn feruorẽ uilñis. s matiam
medicaminis traxit. sam cũ dailan¬
tio ad p̃sigurandam medicmã ꝑtiisit.
alud inabrae carne deci mabatur. ꝙ cura¬
batur. non illulunde curabatur eademesi¬
simul hebat.⁊ uulnus precauaricationie
⁊ medicamentum uulneris. uuliꝰ p̃uariea¬
tioiis in lege menbroꝵ repugnat legi mẽ¬
tis. que ꝑ ominem in de ꝓpagata carnem se¬
minali ratione. qi tñ scrͣibitur medicamen
rationẽ. de uirgineassipp̃tũ ẽ.¬

Expanded text:
uantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. Ille autem non ibi decimatus est cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praesignandum medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabitur, quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem esimul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentrationem de uirgine adsumtu
Abbreviated transcription (Latin):
ei .s. patri leui i. abrahe. ⁊ in eo ideo deci¬
matͥus est. Sicut enim adam peccan¬
te qui nilumbis eius erant decimati
lũt. s hoc nõ sequitur in xp̃o. licet in
ergo leui ⁊ xp̃c secundum carnem eẽnt
in lumbis abrabe qũ decimatis ẽ. Io pari¬
ter decuati non sunt. qr secundũ aliꝙ̃
modum non erat ibi xp̃c. quo erat ibile¬
iii.secundum ratioriem quippe illam
seminalem. ibi fuit leui. qua rõne ꝑ cõ¬
cubitum uenturus erat inmrẽm. scd̾m
scdm quam tõnẽ ñ ip̃im ibi fuerat ma
uenturus erat. c̾ enĩ sit in semime.⁊ uisi¬
bilis corpulentia.⁊ inisibił rõ. utrũ q
cucurrit ex abraham. uł etiam ex ip̃o adã
usq ad corpus marie. qr ⁊ ip̃m eo modo cõ¬
ceptum. ⁊ exortum est. xp̃c autẽ usibilem
carnis subam de carne uirginis sumpsit
ratio uero conteptionis eius ñ a semine
uitili. s longe aliter. ac desuꝑuenit. pro¬
braham qui sicut inlumbis sui patris. etĩa¬

Expanded text:
et patri Levi, id est Abrahae, et ideo in eo decimatus. Sicut enim Adam peccante qui in lumbis ejus erant decimati sunt, sed hoc non sequitur in Christo, licet in ergo Levi et Christus secundum carnem essent, in lumbis Abrahae, quando decimatus est, ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat ibi Christus quo erat ibi Levi, secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi. Qua ratione per concubitum venturus erat in matrem secundum sti, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Macorporalem. cum enim sit in semine et uisibilis corpulentia et inuisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham uel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum et exortum est. Christus autem uisibilem carnis substantiam de carne uirginis sumsit; ratio uero conceptionis eius non a semine uirili, sed longe aliter ac desuper uenit. proAbraham, qui sic fuit in lumbis Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
signiisuoluntate prim̃senti¬
unt ꝙ fit aliquib mitib an linguis. ł linguis
balum impuisu aliquo. ñ ꝑse resonant: fic loq̃ns
linguis ñ ꝑse qui noscit qͥdi soquatur. s uirtut̾e
spt̃ ꝓfeit ea quib audientes mulceat. Respice ad
munera eccłe uniu̾sis exceslentius caritãs mimus
oognosces. Caritas enim est fons n propeius ⁊ sin¬
caritas ut oleum. ñ podest premi crmimo. s super

Expanded text:
i voluntate primum sentiunt, quod fit aliquibus nutibus aut signis. Vel, linguis mbalum impulsu aliquo non per se resonant, sic loquens linguis, non per se qui nescit quid loquatur, sed virtute spiritus, profert ea quibus audientes mulceat. Respice ad munera Ecclesiae, universis excellentius charitatis munus cognosces. Charitas enim fons est proprius et singularis
Abbreviated transcription (Latin):
sñ spũ erit. et scut corpus sñ aĩa mortirũ est. sic
anima sũ caritate mortua deputabitur. hẽuestis
calefatiens se ad prunas caypłx.ħ sola est que di¬
uidit int̾ filios regni. ⁊ suios ꝑditionis. dant᷑ qͥdẽ
⁊ alia ꝑ sp̃m munera. s sñ canitate nicħ psunt

Expanded text:
sancto erit. Et sicut corpus sine anima mortuum est, sic anima sine charitate mortua deputabitur. Haec est ecalefaciens se ad prunas Caiphae. Haec sola est quae dividit inter filios regni et filios perditionis. Dantur quidem et alia per spiritum munera, sed sine charitate nihil prosunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pax est ista nutͥmen¬
tum sꝑualis uusttas
hoc autem pax est si
rona nra uuncem de¬
ligamꝰ. si peccã q̃ sñ
dampno tritici. aut
cum spe salutis coeri¬
geridoꝵ eradicari ñ
endo ꝓximo. ⁊ unꝰ sꝑc̃. cum deo idem uolen
uelle.⁊ idem nolle debetis. ł ita debetis serua¬
re unitatẽ spẽ: qr unũ cor. ẽẽ debetis multoꝵ
mur. ũnum corpus enim efficimur pp̃ soci¬

Expanded text:
pax ista est nutrimentum spiritualis unitatis. Haec autem pax est, si bona nostra invicem dligamus, si peccata quae sine damno tritici, aut cum spe salutis corrigendorum eradicari non pendo proximo, et unus spiritus, cum Deo idem volendibus idem velle et idem nolle debetis. Vel ita, debetis servare unitatem spiritus, quia unum corpus esse debetis multorumur. Haimo Unum corpus enim efficimur propter soci
Abbreviated transcription (Latin):
usecro. hactenus
ostendit omiã gr̃e¬
d̾i tribuenda. hinc
de morib admonet.¬
uł ut ei sit a nob̾ gli.
ita obse uos ego pau¬
lus itinctus. cui ꝯpi¬
tiendũ est. uunctus

Expanded text:
secro. Hactenus ostendit omnia gratiae attribuenda, hinc de moribvel ut ei sit a vobis gloria, itaque obsecro vos ego Paulus vinctus, cui compatiendum est: vinctus,
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis xꝑi que est eccła continet. ⁊ uegetat.
⁊ sicͥut humani corꝑis menbrũ p̃cisum. formã
quidẽ qua ꝯgnoscitur retinet. s nequaꝙͣ spc̃.
sequitur. quo p̃ter unitatẽ uiuat. sic qui ꝯꝙ¬
nisi uitus sp̃u uegedetuꝵ pp̃ hanc sotietatẽ.
illi inquos primitus uenit lingitis omniũ
sotietas humanignr̃is ꝯstat ⁊ sic ꝑ linguas
gentium sigurabatur ista societas. menb
xp̃i futura in om̃ib gentib. ut qmadm tc̃
ille apparebat accepisse sp̃m scm̃ qui loq̃ba¬
tur linguis omnium gertiũ. itañt ille se

Expanded text:
Christi quod est Ecclesia, continet et vegetat. Et sicut humani corporis membrum praecisum formam quidem qua cognoscitur, retinet, sed nequaquam spiritus sequitur quo praeter unitatem vivat, sic quinisi intus spiritu vegetatur. Propter hanc societatem illi in quos primitus venit Spiritus sanctussocietas humani generis constat, et sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur linguis omnium gentium, ita nunc ille se
Abbreviated transcription (Latin):
est caritas eoce iam ex quantulo ꝯq pignore.
deambusat deus in nob. ⁊ sic pignꝰ accepimꝰ.
Quidam tñcodices melus sent axam. eã¬
dẽ quippe rem int̾pretes dĩe uoluerũt. inc̾est
tñ aliquid. i loq̃ndi usumt̾ arram ⁊ pignꝰ
Pignus enim qũ datur. soluto eo ꝓquo poni¬
tur. aufertur. arra u̾o est: c̃ de ip̃o p̃cio datur
aliquid. ꝙ ñ est auferendũ. s ꝯplendum.Si
auferendũ est anobis ꝑignͣus : absit. s hoc ꝙ
dedit implebit. ideo melius hetur arra quam
pignus. dedit nob spm̃ ad hoc utiq .s. in re
demp. adqui .i. ad hos ut sangume euis redep̃¬
ti: a iurx immiciut ultra ñ dnc̃tur nobis
mimicus. ad quiramus d̾m. ł adquiramͣ
nobis sꝑm: ut laudetur ip̃e deus.
ropt̾ea. ⁊ ego

Expanded text:
est charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. Si auferendum est a nobis pignus? Absit! sed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam pignus. Dedit nobis spiritum, ad hoc utique, sciliceanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nobis inimicus. Acquiramus Deum, vel acquiramur nobis Spiritum, ut laudetur ipse Deus. Propterea et ego
Abbreviated transcription (Latin):
ture. s etatis. qr unusquisq suam recipi¬
et m̃suram corꝑis. qriam uł huit inuinẽ¬
tute. etiam si senex obiit̃. ł fuorat ħ̃itutus
siante est defũatis. etas uero erit illa ad
annos: ñ est autem fas dicere ꝙ in resurec
ci corꝑis. ꝑiret enim multũ de slł corꝑib.
c̃ nec ꝑiturus sit capillus. sic̃ dñs ait. nce
capiltus de capite ur̃o ꝑibit. sũch .ii. de¬
tractũ quolib modo dẽ corꝑe humano ꝑi¬
turũ estꝰ. ita enum modificabit᷑ illa ĩ ino
ꝗͥ alitui defuerit: ille suppleat. qui de nichõ
fecit ꝙ uoluit. ⁊ si quidin parte aliq̃ enor: ⁊¬
mit habundauit. ꝓ totũ spargetur. indeco:t¬
rum quippe incħ ibieritis quicquid futu¬
la t̾rena mat̾ies. que discedente anuia sit
tadauer ita resurectione reparabitur. ut
unde dilapsa sit. ad casdem quoq corpis
parcił ubi fuint. redire neceẽ est. alioqĩ ca¬

Expanded text:
turae, sed aetatis, quia unusquisque suam recipiet mensuram corporis, quam vel habuit in juventute, etiam si senex obiit, vel fuerat habiturus si ante fuerat mortuus. Aetas vero erit illa ad annos. Non est autem fas dicere quod in resurnici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano periturum est, ita enim modificabitur illa in unoquod alicui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod voluit; et si quid in parte aliqua enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed quidquid futu terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerint redire necesse sit. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
menbra simus unus ꝑfectus uir. cui nichil
desit. ⁊ nich post addendũ sit. ideo ꝑfectus. qr
tunc ꝓficiemus. in mensutã etatis ple. xꝑi¬
głos crescit. ⁊ omĩs meo erũt inmortales: ⁊ be¬
ati cum eo. ⁊ tunc ñ erit neccͣia prelatio. s
usq ad illud tempus. hos predictos muris¬
tros dedit.

Expanded text:
membra simus unus perfectus vir cui nihil desit, et nihil plus addendum sit. Ideo perfectus, quia tunc proficiemus in mensuram aetatis plenis scit, et omnes in eo erunt immortales, et beati cum eo, et tunc non erit necessaria praelatio. Sed usque ad illud tempus hos praedictos ministros dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis.in qua de hoc mundo exiuit. que ẽ men¬
sura ⁊ meta etatis. ultra quam nec aocrescit:
etate resurgent. in qua xp̃c mortuus est.
⁊ resurexit. cuiuscũq etatis mordui fũmt
⁊ nomine uiri comprehenduntur etiam¬
mulieres. c̃ att inuirũ ꝑfec. ⁊ qr in endem¬

Expanded text:
in qua de hoc mundo exivit; quae est mensura et meta aetatis, ultra quam nec accrescit naetate resurgent in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Et nomine viri comprehenduntur mulieres, cum ait in virum perfectum. Et quia in e
Abbreviated transcription (Latin):
go ẽ. ⁊ auctore ⁊ tutoreandeꝙͣ sit adultus. ita
iuideis ad huc parimlislox fuit pedagogiis.qr
tinore ꝯp̾ssit. ⁊p̃ceptis dei serure coeg̾te. sifuit
etiam dutor ⁊ actor ideis quos deus hedes in¬
sticuit. dũ partuli erãt ꝯgnatione dei. ⁊ iuri¬
b resistendi pecãs qus tempe trant etiãqiͣ
serui legalib .s. penis. a malis ẽriti. ⁊ ꝓmissi¬
ouib tempalium ad bona mcitati. nec suido¬
impuguatione ⁊ gentiliũ ꝑsuasiones. quiad
ydolat᷑riam traherent. illos defendebatiadmo¬
ab inferuolib̾antt. fuit .ti. ⁊ actor. qr cãm eoꝵ
apd̾ deum błi egit. dũ ꝑ sacrifitia. ⁊ expiatio¬
nes deũ eis placauit ⁊ ħ usq ad tp̃s psinitũ.
.a. usq ad aduent᷑ xpi. ĩ quo ꝯstituit d ut per¬
fecti ⁊ liberi fierent᷑. ⁊ hereditatẽ optinerent.
alioqum:exheredarentur. de quo dꝑr subdit.
t ubiuent

Expanded text:
et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo tempore erant etiscilicet poenis a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona incitati; nec sui doimpugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admoab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud Deum bene egit, dum per sacrificia et expiationes De usque ad adventum Christi, in quo constituit Deus ut perfecti et liberi fierent, et haereditatem obtinerent: alioquin exhaeredarentur. De quo tempore subdit: At ubi ven
Abbreviated transcription (Latin):
era. ser tum t̾ria muns tum blanditis cap¬
fidem. ⁊ iustitiama. s c̃ ab elementis primũu¬
sum discendi assumũt pariuili. elemẽtis dico
mundi. bñ ser dicitur elementa mundi. qe
ni ficantut ncomenie .i. lunares dies. ⁊ sabba¬
tum q̃uideiobseruabant siitaq ind̾i sub ele

Expanded text:
s tum territi minis, tum blanditiis capfidem et justitiam, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. Elementis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quinificantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum, quae Judaei observabant. Si it
Abbreviated transcription (Latin):
mores enis iñformẽt.
⁊hoc us ad tem. a prẽ
tum iñ quo libeitas
sui ⁊ suor sibi datur
postquam emimi ad¬
ultus est lib̃catem
tres ns ordinauent̃.
⁊usꝙ ad quam ecatẽ¬
subiectus debeat eẽ.
est. litertate sua uti ñualeat. nec
sub lege fuerunt. paruulos fuissocura m̾̃ttiã
nec libectatẽ huisse. cã pecẽi. unde hanc illic cõ¬
parationẽ adaptans subdit. ita⁊ nos iudisũ¬

Expanded text:
mores ejus informent. Et hoc usque ad tempus a patre tum, in quo libertas suorum sibi datur. Postquam enim adultus est, libertatem tres ejus ordinaverunt, et usque ad quam aesubjectus debeat esse, libertate sua uti non valeat, nec sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa peccati, unde hanc illis comparationem adaptans, subdit: Ita et nos, Jud
Abbreviated transcription (Latin):
bona. ⁊ int̾ ħ subinducere praua. ut ꝑ ħ que
bona sunt arcipiantur ⁊ mala. Io monet oiã
pẽ aut̃ d̃s pacis

Expanded text:
bona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia pse autem Deus pacis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sari. tam uido̾s ꝙͣ gentiles hoc d̾o daici
quia culpabatur apłs a quibdam ꝙ di
gentem neggligetet s ostendit se aftetĩ
melioraoptat. Unde articonsc ha. ii
nobis conscii sumus. ꝙ uobis infidias fe¬
cerunus nicħ cum fictione ꝓtilimus
nicħ negotiationis grã fecimus Neesto
sinistre cͥrud arbitremini de nobis. fotis¬
sis enim in talib accusabtur nta

Expanded text:
sari, tam judaeos quam gentiles. Hoc ideo dicit quia culpabatur Apostolus a quibusdam quod sua negligeret; sed ostendit se affectum meliora optat. Unde ait conscientiam nobis conscii sumus quod vobis insidias fecerimus, nihil cum fictione protulimus, vel negotiationis gratia fecimus. Ne ergo sinistre quid arbitremini de nobis, fortasse enim in talibus accusabatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃. Cuncumq eti cum intellexus credere
non imissa malicia. s deserende gr̃a. ut qr su¬
entes ũm: dicebant ẽẽ falsum. decet̾o non in¬
teiligeient sꝑũm est. i hoc meriuit urudia¬
etrore hocagunt᷑. deinde auctoritate ysaie ꝓbat.
uideos ex ꝑte fuisse excecatos. dicens.
icut scriptũ ẽ

Expanded text:
. Quicunque enim cum intellexisset credere non immissa malitia, sed deferente gratia; ut quia scientes verum, dicebant esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est. Hoc meretur ierrore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
di enim uoluntas. poteit eẽ ab hõis animo po¬
testas autem non est nisia do̾. ⁊ ħ est abdita
aptaq iusticia Iniustumꝰ ⁊t̃ nõ est ut in ꝓbis
accipientib nocendi potestatem. bonoꝵ ꝙ pa¬
tientia ꝑbetur.⁊ maloꝵ iniquitas puniatur. nã:
ꝑpotestatem diabolo datam. ⁊ iob ꝓbatus est ut
iustus appareret. ⁊ poctus tep̃tatus est: ne dese
p̃sum̾et. ⁊̃ paulus colaphiratus: nese extoluet
⁊ iudas dampriatuxut sesuspend̾et. sumi gͥ¬
ipĩ dliabou fuit. ei redditur in fine suppliturm
sit potens Greg̃. deum quippe uuitari desid̾at ⁊
qui fastigurtu potentie aueniss intentꝰ ut ili¬
tetibi non suis laudib adirirastrat. qui ꝑ¬
latur cetis ꝓdẽc apptit ñ preesse. tsmoris nã:¬
q eleatio non or dopotestatis in crimine ẽ potẽ¬
⁊ tra distiutti elatione potentie malitia nrẽ
montis inuenit. lollamus ergo ꝙ de nr̃o cont¬
tulimus ⁊ ponia sitt que dño largiente posside¬

Expanded text:
di voluntas potest esse ab hominis animo; potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaque justitia. Injustum enim non est ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. Nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - diaboli ipsius fuit, ei reddetur in fine supplicium.sit potens . Gregorius Deum imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis intentus utilitatibus, et non suis laudibus administrat. Qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Timeris namque elatio, non ordo potestatis in crimine est, potentiam tribuit; elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro intulimus, et bona sunt quae Domino largiente posside
Abbreviated transcription (Latin):
uenientia secuntur. ꝙ
ta. qua constat iustũ
fuisse abraham. ⁊ pro¬
expleta. ut nulli sint
heredes. lex.i. ñ facit¬
aliquos heredes. nam
potius opatur iram.¬
.i. penam̃ ad hoc eim
data est ut peos fac̾g¬
delinq̃ntes. ñ efficiẽti

Expanded text:
enientia sequuntur, quod ta, qua constat justum fuisse Abraham. Et pro inexpleta ut nulli sint haeredes. Lex enim, non facitaliquos haeredes, nam potius, operatur iram,poenam. Ad hoc enim data est ut reos facdelinq
Abbreviated transcription (Latin):
duxit q loth. ⁊ omnem sub̾am quã ceꝑãt.
huic igitur abrahe rederndi occurrit mel
filium noe. ⁊ q̃nabraham natus ẽ: occ.
hoxxx. an nos ħuisse.⁊ abrahe. ut nepoti ob¬
uiasse. ⁊ panem in refectionem eius. ⁊ su¬
oꝵ ꝑtulisse. ⁊ ut sacenotem der decimas ac¬
cepisse.Salem uero plurimi dicunt fuisse
irsm. s fuit opidum. fegionis sichem. hodiẽ
ꝙ ⁊ salem dr̃. uͥ ex magnitudine ruinaꝵ.
palatium melch. ostendr̃. uñ in euangũo¬
di. erat ioħs baptitans in hemo iuxta
salem ⁊ iste.

Expanded text:
duxit Lot et omnem substantiam quam ceperant. Huic igitur Abrahae redeunti occurrit Melcfilium Noe. Et quando Abraham natus est, CCC nonaginta annos habuisse, et Abrahae ut nepoti obviasse, et panem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem Dei decimas accepisse. Salem plerique dicunt fuisse Jerusalem, sed fuit oppidum regionis Sichem, quod et hodie Salem dicitur, ubi ex magnitudine ruinarum palatium Melchisedech ostenditur. Unde in Evangelio: Erat Joannes baptizans in Ennon, juxta Salem . Et
Abbreviated transcription (Latin):
.multis de correctiõ ẽ
eoꝵ illum grandum¬
sermonem. de sacerdo¬
tetigit. iam hic incip̃
exequrostendens. qͦ¬
modo ihc sacerdos sit.¬
scssm ordinem tueh¬

Expanded text:
multis de correctione eorum illum grandrmonem de sacrifitetigit, jam hic incipit exsequi, ostendens modo Jesus sacerdos situndum ordinem Me