comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Flanimellis. sermones boni. Illd̾
eiũ examen apum scriptoꝵ ip̃i nob̃ gene¬
rabat fauos. qui celestia dona annũ¬
tiarẽt. Et mentes hominum de ter¬
renis adcelum crigerent. Postea ue¬
ro cum adoleuiss et esset inurbe roma
constitutus cum matre uidua⁊ soro¬
re que uirgmitatẽ fuerat iam profes¬
sa. comite alia uirgine. cuius iurgi¬
nis soror candida et ip̃a eiꝰdẽ professi¬
onis que nunc cartagine degit iama¬
nus: cum uideret sacerdotib ad omesti¬
ca sororis uel matris manus osclłari ipẽ
ludens offerebat derteram.: dicens et sibi
id abea fieri oportere Siquidẽ epm̃ se
futurum ẽẽ. memoraret. Loquebatur
enim in illo sp̃s dm̃i: qui illum. ad sacer¬
docium nutͥebat. Illa uero: ut a delescẽ¬
tẽ ⁊ nescientẽ quid diceret respuebat:
S postqͣm edoctus lideralibus
disciplinis exurbe egressus est: ꝓfessus ꝙ¬
que mauditorio prefecture pretorii. Ita

Expanded text:
tum est: Favi mellis sermones boni ; illud tum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita
Abbreviated transcription (Latin):
mitiũ sumam: ut gr̃a uiri abcunabu¬
lis que fu̾it agnoscatur. Igitur posito
in ad mnstratioe prefecture galliaꝵ
patre eius ambrosio: ambrosius uero¬
ẽ. Posito in administratiõe p̃fecture
ambrosio natus ip̃e beatus. ambro¬
sius est. Qui infans ma̾era p̃torii. ĩ
cuna positus cum dormiret: Aꝑto ore
subito examen apum adueniens fa¬
ciem eius atq ora compleuit: ita ut
ingrediendi mos egrediendiq fre
quẽtaret uices. Que pater qui ꝓpe
cum matre uł filia de ambulabat
neabigerentur ab ancilla que curã
nutriendi infantis susceperat proi¬
bens. sollicita enim erat in fanti noce¬
licet ordine illud miratłm clauderet᷑.
at ille post aliquandui euolantes:
Intantam aeris altitudinẽ subleuate
sunt: ut humanis ocłis minime uide¬
rentur. Quo facto territus pat᷑ ait:
Simixerit infantulus iste: aliquid ma¬
gnierit: Operabatur enim
iam tunc dominu inseruuli sui infan¬
tiam. suam ut impleretur quod scrip¬

Expanded text:
initium sumam, ut gratia viri ab incunabuinitium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus e posito in administratione praefecturae Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti noceectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
quam uirtutẽ rerum grãmq scĩ sp̃c
uiatores gratiorẽ habere aqͣm. breui
uena stillantẽ forte cum sitiunt. qͣm
ꝓfluentis fontis riuos. qͦͥrũ copiam.
sitis tempore repperire non possunt.⁊
Qdeatius panis dulcissoleat. eẽ. etiam
his quicentenis uicibus ferculoꝵ cot¬
diani conuiuis copias ructare consuert̃.
S hortorum amena mirantib. her¬
be agrestes placere consuerunt. Quã¬
obre obsecro uos omnes in quoꝵ mani¬
b liber iste uersabitur: ut credatis ue¬
ua eẽ. que scripsimus. Nec me quisꝗͣ¬
putet studio amoris aliquid quod fide
careat posuisse: quando quidẽ melius
sit penitus nithil ditere. quam aliqͥd
falsi profere: cumsciamus nos omĩuĩ
sermonum nr̃oꝵ reddituros. eẽ. iatio¬
nem. nec dubitẽ et si nõ ab omĩbus
omiã. tam̃ a diuersis diueria sciti. et
ca cognita non nullis eẽ: que et iam
ip̃e minus aut aulire asid̾ere potui.
IInde adie natiuitatis euis narrancli

Expanded text:
quam virtutem rerum, gratiamque Spiritus quam virtutem rerum, gratiamque Spiritus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi
Abbreviated transcription (Latin):
tine ut sicut beatus uir atha¬
nasuis ep̃c et ieronimꝰ presbit̾
stilo ꝑsetuti sunt uitas scõꝵ paulri
antonii inheremo positorum. sicut t̃
texuit: ita etiam ego beati ambrosii e¬
piscopi mediolanensis eccłie meo ꝓse¬
quar stilo: S ego ut m̾itis tantorum
uirorum qui muri eccłiarum sunt ie
loquentie fontes. ita ĩ iam sermone me
inparẽ noui: t̃ am̃ quia obsursum
ce. opmor quod precipis declmare
ea que a probaptismis uiris qui illi an¬
te me adstitert. et maxine a iorore ip̃i¬
us uenerabili marcellina didici. uł que
ip̃e udicum illi aftarẽ. uł q̃ abhis ag¬
noui qui illum indiuersis ꝓuinciis
post obitum ip̃ius seuidisse narrauert̃
culto sermone breuiter ftnctun ꝙ̃ des¬
cribam. ut lectoris animum et si sermo
offendit: tam̃ brelutas ad legendũ ꝓuo¬
cet. Nec uerborũ fucis ueritatẽ obducã
necdum scriptor elegantie pompã re¬
quirit: lector tantarum uirtutũ di¬
mittat scientiam. Qũẽ non magis

Expanded text:
t beati viri Athanasius episcopus et Hieronymus presbyter stylo prosecuti sunt vitas sanctorum Pauli et Antonii in eremo positorum, sicut etitexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis Ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, culto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis
Abbreviated transcription (Latin):
dictaret me excipiente et uidente. subito
in mncdum scuti breuis ignis caput eiꝰ coope¬
rut: atq paulati per os ip̃ius tainqim̃
domum habitator ingressus÷. Post qued:
scribe que ab illo leco dicebantur: nisi p̾ea¬
qm̃ insio ip̃a transinit Dicebat enim intẽ
pore testimonium scripture diuine qd ego
optime retinebam. Nam scrbendi uel ditã¬
di ip̃o die tinem fecit. Siquidẽ ipm psalm̃
explere non potuit. Ego uero ꝑd qsd̾ nisũ
ame fuerat honorabili iuro cͦtadia cono sb̃
cuiꝰ cuia degebam. statĩ retuli. At illere¬

Expanded text:
dictaret, me et excipiente et vidente, subito dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quoscribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille re
Abbreviated transcription (Latin):
rum ausas p̾tt᷑e ad excusandas excusatõs
in pectats qm̃o quidem plerosq ceperit etia
cecalales sacerdotes uel lenitas quib portio
ut tamgiami iugo sernitutis liberari ueli¬
mus qd̃ dei̾git usqꝑ ad profundum infer¬
ni: ut fatiamus nobis amicos de mamoã
iniqnitatis. qͥ nos recipiant in et̾na taber¬
nacula. At tamen beatus ille: qui qñq
comi̾sus difruptis uinculis atq proiesto
ugo huiꝰ̾modi dominationis. tenebit et al¬
lidet ꝑuulos eiꝰ ad petram. Hoc est omnesin¬
petra est. que om̃es ad se allisos interimit.
Ip̃a inuiolabłr manens: Nec reum fatiẽs
eum qui ad se alliserit nequissimi uteri de¬
teriores partus s muccentem: ita ut seturꝰ
possit dicere: portio mea dominꝰ. Quia cui
nichil in secło est: illi nere portio xp̃c est.
Et qui contempserit parua multa per¬
cipiet. insuper et uitam eternã possidebit.
Ante paucos uero dies qmͣ lestulo eetine¬
retur cum qͣdragesimum t̾cium psalmum

Expanded text:
rum causas praetendere: Ad excusandas excusationes rum causas praetendere: Ad excusandas excusationes in peccatis ; quandoquidem plerosque ceperit etiam coelibes sacerdotes vel levitas, quibus portio ut tam gravi jugo servitutis liberari velimus, quod demergit ad profundum inferni; ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos recipiant in aeterna tabernacula . Attamen beatus ille qui quandoque conversus, diruptis vinculis, atque projecto jugo hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet parvulos ejus ad petram , hoc est, omnes inpetra est, quae omnes ad se allisos interimit, ipsa inviolabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cui nihil in saeculo est, illi vere portio est Christus: Et qui contempserit parva, multa percipiet, insuper et vitam aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum
Abbreviated transcription (Latin):
rat de cuiꝰctumꝰ scĩ obitu sacerdotis. In tantũ:
ut nos illum consolar uiderem. ignorantes
pium affectum uiri: Nec qͣ rõne ita fleret in¬
telligentes. Quib ille huiꝰmodi responsum
reddebat: non se flere quia recesserat qui fu¬
inueniri uirum qui summo saceitotio dignꝰ
ha beatur. Ip̃e autem de sua morte an¬
te p̾oiit: qd̾ usq pascha nobiscum futuris
eẽt. Qucd quidem meruit dominum obse¬
crando: quo maturius liberaretur. Ingemiᷤ¬
cebat enim uehem̃ter cum uideret radicem
omnium malorum auaritiam. que n mo
q crescere in hominib: et maxime in hris qͥ
in potestatib erant constituti ita ut int̾ue¬
miendi illi apud illos grauissimꝰ labor esset qr
omĩa pretio distrahebantur. Que res omne
ne malum primo inuexit ytalie: et ex insde
om̃ia uerguntur in peius. Et quid dieam
sim huiꝰmcdi personis ita iabiem suam eper¬
cerent qui solent aut filiorum aut ꝓpinquo¬

Expanded text:
rat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum rat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fuinvenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. Ingemiscebat enim vehementer cum videret radicem omnium malorum avaritiam pullulare, que increscere in hominibus, et maxime in iis qui in potestatibus erant constituti; ita ut interveniendi illi apud illos gravissimus labor esset, quia omnia pretio distrahebantur. Quae res primo omne malum invexit Italiae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid dicam, si in hujusmodi personis ita rabiem suam exercet, qui solent aut filiorum aut propinquo
Abbreviated transcription (Latin):
manda caritas est: quia ip̃e sin accusator ẽ.
Nec expectat accrisatorem s pͥuenit. ut cõ¬
fitendo suum alleuet ip̃e celistũ: ne habe¬
at qd̃ aduisatius cͥminetur. Idõg scͥptura
dicit. Iustus in pͥncipio sermonis: actusa¬
tor est sui. Uocem enim eripit adu̾sario.
et quasi dentes quosdam paratos ad predã
criminationis infecte pcc̃orum fuoꝵ confessiõe
confrigit dans houorem dõ. cui nuda sunt oĩa
et qui ult uitam magis peccatoris qmͣ mor¬
ten. Nam ⁊ ip̃i penitenti nõ sufficit sola cõ¬
fessio: nisi subseqͣtur emendatio fci. ut penitẽs
penitenda non fatiat. Humiliet etiam animã
suam: ficut dauid sc̃s. Qui pꝰqmͣ audiuit a
ꝓpħa dimissum ẽ tibi peccatum tuum. hu¬
milior fc̃s÷ in emendatione peccati. Ita ut cine¬
rem sicut panem manducatet. ⁊ pot um su¬
um cum fletu misceret. Flebat etiam amariᷤ¬
sime: qͦtienscumq forte mutiatum illi fue¬

Expanded text:
manda charitas est; quia ipse sui accusator est, manda charitas est; quia ipse sui accusator est, nec expectat accusatorem, sed praeuenit, ut confitendo suum alleuet omne delictum, ne habeat quod aduersarius criminetur. ideoque scriptura tibi dicit: iustus in principio sermonis accusator est sui; uet quasi dentes quosdam paratos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitenti non sufficit sola confessio, nisi subsequatur emendatio facti; ut poenitens non faciat poenitenda, humiliet etiam animam suam sicut David sanctus, qui postquam audivit a propheta: Dimissum est peccatum tuum ; humilior factus est in emendatione peccati, ita ut cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam amarissime quotiescumque forte nuntiatum illi fue
Abbreviated transcription (Latin):
dis fortissimꝰ: in tantum ut qd̃ solus mm¬
plere solitus erat circa baptirandos.: quĩ
rent. Sollicitꝰ etiam pro panperib et cap¬
tius nuium. Nam in tempore quo epis¬
copus ordinatus est: aurum omne at ar¬
gentum qd habere poterat eccłie uel pau¬
ꝑib contulit. Predia etiam que habebat re¬
seruato usu frustnario germane sue: do¬
nauit eccłie. Nichil sibi qued suum dice¬
ret derelinquens: ut nud̃ atq expeditus
miles. xp̃m dominum sequeretur. Qui
dens cum gaudentib: et flens cum flen¬
tibus. Siquidem quecienscumq illi ali¬
quis ob percipiendam penitentiam lap¬
sus suos confessus esset: ita flebat ut illũ
flere compesleret. Uidebatur enur sibicum
iacente iatere. Gansas autem crimmum
quas illi confitebantur: nulli nisi dño so¬
li apud quem intertedebat loquebatur:
Bonum relinquens exemplum posterissa¬
cerdotib. ut int̾cessores apud deum magis
sint. qmͣ accusatores apud homines. Nam ⁊

Expanded text:
dis fortissimus, in tantum ut qudis fortissimus, in tantum ut quod solitus erat circa baptizandos solus irent. Sollicitus etiam nimium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles Christum dominum sequeretur: Qui dens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores apud homines. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
i qͣ etiam admonet ut suaderet inro. ro¬
manis pacem seruare. Qua accrpta epsã
mulier suaset uiro suo ut cum populo suo
se romanis traderet. Que cum aduensset
mediolanira: pł̾imum doluit qd̾ sc̃m̃ sater¬
dotem ad quem festinauerat minime respe¬
riss. Iam enin de hãc luce migranerit.
emporib uero gratiam ut retro rede¬
am eum ad p̾torum machedomi tunc
magr̃i officioꝵ pro quedam intercedendum
ꝑreris : atq ex precepto supͣdisti uiri fores
mienisset cdausas nec copiam ingreditut
acptꝰ esset: ait. Et tu quidem uenes ad
diaris. Quos fcm̃ est. mortuo gratiano. Cõ¬
fugiens etenim machedomꝰ ad eccbiam
patertib ianius aditum repperire nõpote¬
Uel laborum: cotidiano ieuinio macerãs
corpus. Cui prandendi numqmͣ consuetu-¬
do fuit: nisi die sabbati ⁊ dominico uel cũ
natalitia celeberrimoꝵ mͣtyrum essent.
Grandi etiam assidintas magna: dre ac noc¬
⁊ constantia. In reb etiam diuinis implẽ¬

Expanded text:
in qua etiam admonuit ut suaderet viro Roin qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non poteet laborum, quotidiano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocssiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implen
Abbreviated transcription (Latin):
a motꝰ est: Ita ut per multos dies satissa¬
ceret sacerdoti. Et illesum quidem illũ
criminum erat reꝰ. et alit̾ emendari non
poterat ad exilium destrnarit. nõ mlto
post mongentiam prosequente. Er idẽ
tempuis cum ad palatium pergeret eumq
pro loco officii nr̃i sequeremur. theodulo tt̃
notario qui postea suminam cum gratia
mutinensem rexit eccłiam cum casu qui¬
dem pede lapsus eẽt. ate prostratꝰ iaceret
intrra: ridente illo: conuertus sacendos ait.
Et tu quistas: nide ne cadas. Quo disto: i¬
statim is qui alienum lapsum riferat: fuũ
doluit. Er idem tempꝰ fritigyl quedam
regina maitomanoꝵ cum a quodam xp̃ĩano
uro qui ad illam forte de ytalie ꝑtib ad¬
uenerat. referente sibi audiret famam iuri.
xp̃o credidit. ciuꝰ illum sermilum recognone¬
gatos postulauit. ut scriptis ip̃ius qualiter
credere deberet informaret᷑. Std quem ille
epłam fecit preclatam in modum cathetismi:

Expanded text:
a motus est, ita ut per multos dies satisfaa motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum ravissimorum criminum erat reus, et aliter emendari non poterat, ad exsilium destinavit, non multo post indulgentia prosequente. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lapsus, atque prostratus jaceret in terra, ridenti factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognovegatos postulavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec amplius nocem qua obstrepere poᷤᷤ¬
Cet emisit. ⁊er idem tempꝰ cum
conficlatus sui imperator honorius in ur¬
be mediolanensi. lybicarum ferarum exi¬
beret munus: populo illic conciurente.
data copia est mĩas militib tunc ab stilico¬
ne comite hortatu eusebi prefecai ut cresco¬
nius quidam de eccł̃ia raperetur. Quem
confugientem ad altare domini: sc̃s ep̃c
dum crrcondedit. Multitudo militum q̃
cluos duces hẽbat. de perfidia artianorum
preualuit aduersum paucos. at
ablato cresconio exultantes ad amfitheatrũ
reuerterunt eccłie luctum non modicum
relinquentes. Nam sacerdos prostratus añ
attare domini.: fem̃ din fleuit. S in tem¬
pore cum renͥtissẽt ⁊ reninciassent hiis a
quib fuerant destinati milites dimissi le¬
opardi saltu celeri: ad erindem locumin
quo sederant qui de eccłia triumphabant
ascendentes ganiter lanatos relquerũt.
Quos ubi uidit tunc stilico comes pemitẽci¬

Expanded text:
nec amplius vocem qua obstrepere posnec amplius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem tempus cum consulatus sui tempore imperator Honorius in urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare Domini sanctus Epidum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
releuati crporis martyris si sc̃s sacer¬
cdos ad locum ad quem ñqmͣ antea fue¬
rat oratum isset. Cognominiꝰ tamen aci¬
todib loci ip̃ius. qd̾ a parentib illis tra¬
ditum sit non discedere de loco illo per om¬
nem generationem. et ꝓgeniem suoꝵ: eo
qd̃ thesauri magni in eodem loco posities¬
sent. Et uere magni thesauri quos nõ
erugo neq tynea ext̾minet: neq fures ef¬
fodiant et furentur: Quia custos eorñ
lato itaq corpore martyris ad bafilicam
apłorum. ubi pridiescõrum apłorum re¬
biquie summa omĩum deuotione depo¬
site fuerant. cum trastaret ipiscopus.
quidam & pło repletũ sp̃n inmini¬
do clamare cepit se torqueri ab ambro¬
sio at ille conuersus ad eum: ari. Ob¬
muteste dẏabole. qr non te torquet ã¬
brosins. s fites scõrum et inuidia tua:
tu deiectus es. Nam ambrosins nescit
inflari. Qno dicto: ille qui clamabat
obmutuit. Prostratꝰ q interram est.

Expanded text:
revelati corporis martyris, si sanctus Sacerrevelati corporis martyris, si sanctus Sacerdos ad locum, ad quem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos eorum lato itaque corpore Martyris ad basilicam Apostolorum ubi pridem sanctorum Apostolorum reliquiae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥennium supuirit. Quo in tempore
sc̃i nazaru martyris corpꝰ qd̃ erat in
orto positum extͣ ciuitatem: lenatum ad
bafilicam apłorum que est in romana
transtulit. Uidimꝰ enim in sepulero
quo iacebat corpus martyris. quiꝙͣ¬
do sit passus uiꝙ in hodiernum scire
non possumꝰ. sanguinem martyris ita
recentem: quasi eadem die fuisset effu¬
sus. Caput etiam ip̃ius qd̃ ab impris
fuerat abscisum. Ita in degrum atq ĩ¬
corruptum cum capillis capitis atq bar¬
ba: ut nobis iuideretur eodem tempore
quo leuabatur lotum atq compoĩtum
in sepulcro. Et quid mirum qñdo quidẽ
dommnꝰ hoc in eiiͣngelio ante promisit. qd̃
capillus de capite eorum non ꝑebit: Eti
lenato corpore martyris. et in leticia cõ¬
posito: statim fid scm celłum martyrẽ
qui in ecdem orto positus÷. cum sc̃o sa¬
cerclote ad orationem ꝑreximus. Num¬
qmͣ tamen illum antea orasse in eodem lo¬
co: compertum hẽmꝰ. S hoc erat signũ

Expanded text:
triennium supervixit. Quo in tempore triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de capite eorum non peribit Lulevato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iudiciũ atq omnẽ uictoriam ad religio¬
sum imꝑatorẽ transtulit theodosiũ. Ex¬
tincto itaq eugenio satellitib que eius
cum scripta acciꝑet imꝑatoris: Non il¬
li alia cura maior fuit. qm̃ pro his int̾¬
ueniret quos reatus inuenerat. Obsetra¬
tus est pͥmo scriptis imꝑatorẽ misso di¬
acono. Post ea uero qͣm directus est io¬
hannes tunc tͥbunꝰ ⁊ notarius qui ñc
prefectꝰ est. ad tutionem eorum qui ad
eccł̃iam confugerant: etiam ip̃e aqͥle¬
iam ꝑrecit pͥcaturꝰ pro eis. Quib faci¬
le uenia impetrata est: quia se xp̃ia¬
nꝰ imperator prouolutꝰ pedib sacerdo¬
tis. testabatur meritis et or̃onib eiꝰ se
esse seruaturum: Reu̾tens itaq deur¬
be aquileiensi: uno die precessit impe¬
ratorem. Nec diu clementissime me¬
morie theodosuis imperator susceptiᷤᷤ
filiis in ectłia et traditis sacerdoti: in
hat luce finiuit Post curiꝰ obit um fere

Expanded text:
est judicium, atque omnem victoriam ad religioest judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile venia impetrata est; quia ipse christianus imperator provolutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanum reuertit. Iam inde egres¬
so eugemio contra theodosum. Ibiq¬
xp̃iam imꝑatoris prestolabat᷑ aduen¬
tũ securiis de cłi potentia quod non tͣ¬
deret credẽtẽ inise hominib inustis
Nec relinqueret uirgã peccatoꝵ suꝑ sor¬
tẽ iustorũ: Ne extenderent iusti adiniqui¬
tatẽ manus suas. ꝓ miserat enĩ. Arbogas¬
tes Cunc comes et flauianus p̃fectus me¬
dĩolanio ingredientes. cum uictores reu̾¬
tissent. Stabulum se se ẽẽ. facturos inbas¬
silica eccl̃ie mediolanensis. atq cłicos sub
armis probaturos. S miserendi homines
cum demonib suis mali credulisunt ia
ꝑunt os suum in blasphemiam. apd̾ dm̃:
spͤm sibi uictorie ademerẽ. Gausa autẽ
commotionis hec fuit: qr munera imꝑa¬
toris quise sacrilegio miscuerat ab eccł̃ia
respuebantur necorandi illicum eccł̃ia
societas tͥbuebatur. S dñs qui eccłiã
suam tueri consueuit: de celo iacłatus

Expanded text:
Mediolanum revertitur, jam inde egresMediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus
Abbreviated transcription (Latin):
subaltari quod in eadẽ basilica constitutũ¬
est: magna illic totus plebis scẽ leticia
atq exultatio fuit pene demonũ confi¬
tentiũ martyrũ merita. Qͥ ꝑ idẽ tẽpus.
Arbogastes comes aduersum gentẽ suã
hoc ẽ. francorum bellum ꝑauit: atque
pugnando nõ paruam multitudiẽ ma¬
nu fudit. Cum residuis uero: pacẽ fir¬
mauit. S cum inconiuuio aregib gen¬
tis sue interrogaret᷑ utrũ sciret ambro¬
siũ. et responlisset nossebene uirũ. et
diligi abillo. et frequenter cum illo cũ¬
uiuari solitum: audiuit. Ideo uintis
comes. qr ab illo iuro diligeris: qui dic̃
solista⁊ stat. Q uod ego ideo posu ut cuius
fame fuit uir scs̃: etiam apud barbaras
gentes. legentes agnoscerent. Nam i
nos referente iuiuene quodam arbogas¬
tis. admodum religioso cognouimus.
qui tc̃ inter fuit. Erat enĩm in tẽpore
quo hec loquebant᷑: uini minister. ꝑtec¬
tus itaq sacerdos de etrurie partibus:

Expanded text:
sub altari, quod est in eadem basilica constitutusub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras gentes, legentes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus
Abbreviated transcription (Latin):
inlecto sacerdotis ip̃o absente imposuit.
Q uem cum reuertens sacerdo ᷤ in lectulo
inueniss Erat enim illo intempore eit᷑
domum positus: Miseratus matrẽ et fidẽ
ip̃ius contemplatus heliseo simił supra
corpus infantis se ipẽ cõposuit atq orã¬
do meruit ut uiuum redderet matri. quẽ
mortuũ inuenerat. Ad̾quẽ etiam in fan¬
tulũ libellum conscripsit. ut quod ꝑeta¬
tis infantiam senre non poterat. Legen¬
do cognosceret. Uerumptam̃ fcm̃ scriptis
suis nõ commemorauit. ẜ quo affectu de¬
clinauerit cominemorare: nõ est nr̃m
uitdicare. In eadẽ et iam ciuitate basilicã
conftituit: inqua de posuit reliquias mar¬
tyrum uitał et agͥcole. quoꝵ corpora in bo¬
nomiensi ciuitate leuauerat. Posita enĩ
erant corpora martyrum. inter corpora
uideoꝵ:. nec erat cognitum popło xp̃ia¬
no: Nisise scĩ martyres sacerdoti ipsius
eccł̃ie reuelarẽt. Que cum deponerentur

Expanded text:
in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur
Abbreviated transcription (Latin):
mini. et cdm̃ uultu celare: non ceciclit
ĩ animum tuum qui tqͣm. Su illi agebãt
tam ꝑseueranter non ne tuũ fuit imꝑa¬
tor pro dei sumimi et ueri et uiui uenera¬
tione. ꝑseuerantuis obsistere et negare
quod erat Ininiuriam sacre legio: et ite¬
tum. QLm̃ igitur meis uocib et apd̾ deũ
et apd̾ om̃s homines teneor: aliud nich
non licere⁊ intellexi nonoportere nisi ut
consulerẽ quia michi cõnon potui tibi
Insupradicta itaque ciuitate florentinoꝵ
cum indomo clarissimi quondam uiri
degenti. et quod est ampluis xp̃iani ma¬
neret filius ip̃ius pansophylis nomine
admodum paruulus cum spũ in mun¬
do laboraret. frequenti oratione et inpo¬
sitione manus sacerdotis ip̃ius est sana¬
tus. S post aliquantos dies: subita ĩ ĩ¬
firmitate correptꝰ infantulus. exalauit
sp̃m. Cuius mater ualde religiosa et ple¬
nafide actimore di. ablato illo desuꝑiore
parte domus ad inferiora descendit: atq

Expanded text:
imini, et Deum vultis celare? Non cecidit imini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur meis vocibus et apud Deum et apud omnes homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
cunntate que est galloꝵ cuuitas uitã
finuit: eugenuis suscepit imꝑium.
Auubi imꝑare cepit: nõ multo post
pentib flauiano tunc p̃fecto. et ar¬
bogaste committe: aram uictorie et sũ¬
ꝑtus cerimoniarum quod ualentinia¬
nus auguste memorie ad huc iumiorib
aniis constitutus pͥentio denegauerit:
oblitus fidei sue concessit᷑. Hoc ubi aguo¬
uit sacerdos derelicta ciuitate. Mediola¬
nensi ad quam ille festinato ueniebat
adbononiensĩs ciuitatẽ emigrauit: at¬
ꝙ inde fauentiam usq ꝑrexit. Ubi cũ
aliquantis degeret dieb inuitatꝰ a florẽ¬
tiis adtusciam uĩꝙ descendit. dechi
non formidans imperantis in uriam.
slanri eplam ad eundẽ dedit: inqͣ con¬
uenit constientiam illius. dequa pauca
demultis ponenda duti. Et si imꝑato¬
ria potestas magna sit. tam̃ considera
imꝑator: quantus sit deus. Corda om̃¬
uns uidet: conscientiam interiore init̾¬
togat. Nouit omia anqͣm fiant. nouit
interna pectoris tui. Ipi falliuos non ꝑat¬

Expanded text:
vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinnon formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non pat
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria. Hec pansosia religiosa femina matͤ
pueri pansofii referente: cognouimꝰ. Masce¬
zili etiam desperanti de salute sua nil exerti¬
tꝰ quem dustabat coutͣ gildonem: baculũ
tenens manit in uisum noctis apparuin Acq
cum ꝓuolueretur ad pedes sc̃i. uiri mastetili.
pcutiens in tenam senex baculo quo regebatͤ
tertio hac enim illi sp̃e apparuerat: ait. hic hic.
hic signanelocum. Dedit q intellestum niro
ciuem uifitatione dignum fecerat arbitratꝰ
ut agnosceret se in ip̃o leco in quo scm̃ domini
uiderat sacerdotem: die t̾cia iuctonamadeptu¬
rum. Atq ita securus: bellum et inc̾oauit
et confr̃mauit. Nos tamenea medilaniumn
positi scribimꝰ ip̃o maicerile referenti cogno¬
uinꝰ. Nam et in hac promntia in qua nunc po¬
siti scribimꝰ: plurimis hoc pp̃m retulit sacerdo¬
tib Quib et iam referentib ẽ securiꝰ aute nobiᷤ
cognita huic libro adungere arbit᷑ti sumꝰ. Si

Expanded text:
victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis cognita huic libro adjungere arbitrati sumus. 52.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentem directa. que nunc usq mediolani
habetut in monasterio cuĩdam uiri scĩ apparuit¬
adns cum ilis et impuins ilis mauis. Ha¬
bit enim diem epła: que diresta est. Qualec¬
ta. intienimꝰ diem ẽẽ que ille definistꝰ est. Intͣ
thusciam etiam in ciuitare florentina ubi m̃c
uir sc̃s benobius ep̃s est quia promiserat se¬
potentib illis. illos sepius uisitaturum: freq̃¬
ter ad altare qd̃ est in basilica ambrofiana. q̃
ibidem ad ip̃o constituta est. uisum orare ip̃õ
scõ uiro sacerdote genobio referente didituꝰ.
Incadem etiam domo in qͣ decliuans eugemiꝰ
mansit cempore quo iagdaisus supł adcãm ci¬
itatem obfidebat cum iam de se penitꝰ despe¬
rassent uiri enuitatis ipĩs: per iussum ciudã
apparuit. Et promisit alia die salutem illi fu¬
turam. Quo referente: ciuium anini sunt
epecti. Nam altero die adueniente stilicone
tune comitecum exercitu: faita est de hostib

Expanded text:
viventem directa, quae nunc usque Mediolani viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra Tusciam etiam in civitate Florentina, ubi nunc vir sanctus Zenobius episcopus est, quia promiserat petentibus illis eos se saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica Ambrosiana, quae ibidem ab ipso constituta est, visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
catheora in tͥbiinali dicerent. Alii uero descendẽ¬
tem. suis parentib digito ostenderent. S illi
uidentes udere non poterant: quia mundatos
oculos nõ hẽbant. Plurimi autem stellam supͣ
corpꝰ eiꝰ se uid̾e narabant. S lucescente die do¬
minica cum corpꝰ illiꝰ ꝑastis sacramentis diui¬
nis de eccłia leuaretur portandum ad basilitam
ambrosianam in qua positum ẽ: ita ibi demonum
turba clamabat se ab illo corqueri ut pheiulatꝰ
eoꝵ ferrinon possent. Que grã sacertotis non
solum in illo loco. uerum etiam in plurmus pro¬
uintiis usq in hodiernum manet. Iastabant e¬
tiam curbe uiroꝵ ac mulierum oraria uel semin¬
cicia sua: ut corpiis scm̃ aliqͣtenꝰ ab ip̃is contm¬
geretur. Erat enim exequiaꝵ turba innumera¬
qui fuerant baptirati. Eadencamen qua obit
uenerabili uiro simpliciano suscepta est de par¬
tib orientis ad ip̃m tamqmͣ adhuc nobiscum

Expanded text:
cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulancathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumeraqui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit ore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
cirtit̾ undecima dit usq ad illam horam tlia
emisit spm̃ expansis manib in inedum dru¬
es oraiit. Nos uero labia illius moueri uide¬
bamtꝰ. uecem autem non audiebamꝰ. Honora¬
ii tus etiam sicertos ecclie uercellensis cumsu
prora domus le ad quie tem rmposinssit. certio
indo est recessurꝰ. Qui destendens: obtulit scm̃ do¬
mini corpꝰ. Quo accepto: ubi eglutirat emisit spi¬
ritum. Bonum maticum fecum ferent: nt in uͥ¬
tute esce amina refectior angeloꝵ nunc confortio
quoꝵ uita iuxit in terris et helye societate letet᷑.
Quia ut helyas nunqmͣ regib uel uslis potestati¬
b. ita et iste pro dei timore loqui non ueritus est
Atq inde ad eccłiam maiorem ante lucanam
horam qua defunctus corpꝰ ip̃ĩ portatum est.⁊
biq eatem fuit nocte qua urgilauimꝰ in pascha.
Quem plurum infantes baptizati cum a fonte
uenirent uiderunt ita ut aliquem sedentẽ in

Expanded text:
circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio rge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in
Abbreviated transcription (Latin):
uece ita pressa ut iuix mincem auditent qui
pꝰ obitum illius ep̃e crdinandꝰ eẽt atq cumde¬
⁊ nomine sci lcq̃rentur simpliciani tamqmͣ nttͤ¬
eẽt trastatui. cum longe positus ab ip̃is iaceret.
ad pobans exclamaint t̾cio. Senex. s bonus
Erat enim simplicianꝰ deuomaturꝰ. Qua ucce
andita expauescentes fugerunt. Defuncto tam̃
et: nonalius ei successit in sacerdotenr niss is
quem actonũs senẽ iͥna uite signanerat.
Sin siaplitino: Ueneruis quem supra memo¬
tauimᷤ successor funt. Felix uero iuit usq bo¬
noniensemi reget eccłiam. Castus autem uelpo¬
ntur offitio. In ecdem tamen loco in quo iate¬
bat sinit referente ccõ bassiano ep̃o laudensis
eccłie qui ab ecdem auldierat didicinꝰ: cum ora¬
ret una cum supͣecõ sacerdote uiderat dũmih̾m
aduenisse ad se ⁊ adridentemsibi. Nec multo
pꝰ dies: nobis ablatus est. S ecdem tempore
quo a nobis migͣnit ad dominuns. ⁊⁊ ab hera

Expanded text:
voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Pontur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Laudensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur ut taro in puploͥco teneretur
crm ad altare accessiss ut sacramẽta perti¬
peret caltatꝰq casu a sacertote exclamasser
audiminꝰ Uate. et amedo saliuis eris is.
Noc se ampliris doluisse pedes: tempore quo
sc̃s sacerdos de hac bace migͣuĩt lacrimistes¬
tabatur. u post dies hos ordinato satrdote
ecłie ticmensi: incidit inufirmitatem. Qͣ
cum plurimis dieb detmeretur in letulo:
comes stilico dixisse fert᷑ qd̾ tanto uirore¬
ceente de corpore interitꝰ nmineret ytalie.¬
ali donde conuocatis ad se nobilib u̾iria a¬
lius c̾uitatis. qnos diligi a scõ saccrdote cogi¬
uouerat. partim int̾miatiis est issis paitĩ
biando sermdnt persiasit: ut pergerent ad
scm̃ satercotem suaderentq illi ut sibi ui¬
uendi pateret a domino comineatum. Qd̾
ille ubi ab illis andunt: Rdit. Non
ita inter uos uixi ut pudeat me uiu̾e: net
iacebãt in unopositi. Castus. polemiꝰ. Uene¬
riꝰ. et felix tunc diacom̃secum trastarent.

Expanded text:
enebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent