comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac uite cõmendauerat di¬
cens. Pacem relinquo uob̾
pacem meam do uobis. Cũ
ius muneris grãm eo qͦq
nato. uisi mox pastoribus
angłi p̾dicabant. laudantes
deum et dicentes. Gła in ex¬
celsis deo. et in t̾ra pax homi¬
nib bone uoluntatis. Quia
nimirum tota reclemptoris
nr̃i in carne dispensatio:
mundi est riconciliatio. Ad
hoc quippe incarnatus. ad
hoc passus. ad hoc est resuscita¬
tus a mortuis: ut nos qui
peccando iram dei incidimꝰ.
ip̃e reconciliando ad dei pa-¬
cem reduceret. Inde recte et
a ꝓpha. pater futuri scłi pr̃i¬
ceps pacis nominatur Et
apłs de eo scribens hiis qui
ex gentib crediderant ait.
Et ueniens euangelizauit
pacem uobis qui longe fu¬
istis. et pacem hiis qui ꝓpe.
qm̃ per ip̃m habemus acces-¬
sum ambo in uno sp̃u ad
patrem. Apparente autem sͥ
domino contbati et cont̾riti
cdiscipłi: existimabant se sp̃m
uidere. agnoscentes quidem
dominum esse qui apparuit.
secl putantes quia non in cor¬

Expanded text:
accurate commendaverat diaccurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his qui prope, quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in cor
Abbreviated transcription (Latin):
quod fidelib cunctis alibi
promisit dicens. Ubi sunt
duo uel tres congregati in
nomine meo: ibi sum in
medio eorum. Ad confirm̃a¬
dam nanq fidei nr̃e con¬
stantiam: quod semꝑ agit
presentia diuine pietatis.
aliquando etiam presẽtia
uoluit corporalis oftendere
uisionis. Nam et de nobis
quamuis porro nobis in¬
fra apłorum pedes iacentib
hoc ip̃m eius miscclia fieri
confidere debemus ip̃m ui-¬
delicet ẽẽ in medio nr̃i. qͦ¬
cienscũq uenientes in no¬
mine illius congregamur.
Nomen qͥppe illius iħs est.
idest saluator. Et cũ dead¬
quisitione ꝑpetuc salutis lo¬
cuturi conuenimus. consta.
nimirum quia in nomine
ih̾u congregamur. Nec du-¬
bitare fas est: de hiis que
ipse amat conferentibus
nobis eum ẽẽ presentem. Et
tanto utiq uerius: quanto
ea que ore ꝓferimus ꝑfecti¬
ori corde retinemus. Dem¬
de uidendum quod appa
ip̃m celebrata immortali¬
tis gła iterans: qd ad pas¬
pignus eis speciale salutis

Expanded text:
quod fidelibus cunctis alibi quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod appar id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad paspignus eis speciale salutis
Abbreviated transcription (Latin):
inde duobz a monumento
currentib nũtiare discipłis
que ab angłis de ꝑfecta eius
resurrectione didicerant. De
quib scriptum est. quia ac-
euntib in castellum emaus:
qui eum ad hospicium uo¬
cantes. in panis fractione
cognouerunt. Apparuit et pe-¬
tro. Quod ⁊si euͣngłista qũa¬
do uel ubi factum sit mi-¬
nime designauerit: tame
quia factum sit non tacet
scribens quia cũ prefati duo
liscipłi cognito domino in
emmaus statim redissẽt ie-¬
rłm: inuenerunt congrega¬
tos undecim et eos qui cũ
ip̃is erant. licentes. quia
surrexit dominus uere et
apparuit symoni.Ac deinde
subiungit. Et ip̃i narra¬
bant que gesta erant in
uia. et quomodo. cognoue¬
runt eum in fractione pa¬
nis. Statimq annectit qͥn¬
tam eius. apparitionem.
Dum hec autem loquunt᷑:
et diligenter memorie
commendandum est. qd
de se loquentib discipłis
dñs astare in medio et p̃¬
sentiã sue uisionis reuela¬
re dignatꝰ est. Hoc est enim

Expanded text:
inde duabus a moinde duabus a mocurrentibus nuntiatum discipulis quae ab angelis de peracta ejus resurrectione didicerant: De quibus scriptum est, Quia acceeuntibus in castellum Emmaus, qui eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt. Apparuit et Petro. Quod si evangelista quando vel ubi factum sit minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet scribens, quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emmaus, statim rediissent Hiecongregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, Dum haec autem loquuntur,et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tum tẽporis ostendit. Ca
nimirum tanta erat uir-¬
tus miraculi: ut hanc rep̃e¬
te totam capere fragilia
mortalium pectora non pos¬
sent. Consulens igitur ipse
imbecillitati querentium:
primo uenientib ad monu¬
mentum et feminis suo a¬
more feruentib et uiris re¬
uolutum lapidem. et abla¬
to suo corpore linteamina qͥ¬
b inuolutum erat sola posi¬
ta monstrauit. deinde curi-¬
osius inqͥrentib feminis et
de eo qd̃ inuenerant mẽte
cõsternatis. angłorum insi¬
onem ostendit. qui illum
resurrecesse certa manifesta¬
tione patefacerent: ac sic p̃¬
currente fama patrate re-¬
surrectionis. tandem ip̃e do¬
minus uirtutum et rex
gle apparens quanta potẽ¬
tia mortem qͣm ad horam
gustauerat deuicisset ape-¬
tuit. Et quidem qͣntum ex
euangelice serie lectionis in¬
uenimus. qͥnquies ip̃a qua
resurrexit die uisus est ho¬
minib. Rrimo marie mag¬
dalens ad monumentum.
qndo ei desideranti pedes
li me tangere. nundum as-
cendi ad patrem meum. De-¬

Expanded text:
tum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes li me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . De
Abbreviated transcription (Latin):
euident̾ ostendit dicens. Ds
ultionum dominus. deus
ultionum libere egit. Sol
et enim ip̃e lib̾e egit: qui
nobis ostendit hodie quid
egerit. Libere enim egit: de
quo multum̃ ante fuerat

Expanded text:
evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
num cantabo. Ad extremum.
ut etiam reꝓbi in iudicio sig¬
na eiusdem passionis aspici-¬
ant. sicut scriptum est. uide¬
bunt in quem transfixerũt
ac se iustissime dampnandos
intelligant. non solum hi qͥ
ei impias intulere manus.
sed et illi qui uel suscepta eiꝰ
mysteria ꝓnichilo contennũt.
uel sibi oblata nunqͣm susci¬
ꝑe curarunt. uel etiam ma-¬
iori impietate in eis qui sus¬
ceperant odiis ac ꝑsecutioni-¬
b extinguere aut corrumpe¬
re laborant. non ergo fallit
non decipit nos spes resurre¬
ctioni nr̃e. quia deus pater
et dominum suscitauit: et
nos suscitabit ꝑ uirtutem su¬
am. Et ficut alibi idem apls

Expanded text:
rnum cantabo . Ad extremum rnum cantabo . Ad extremum ut etiam reprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere curarunt, vel etiam majore impietate in eos qui susceperant odiis ac persecutionibus exstinguere aut corrumpere laborant. Non ergo fallit non decipit nos spes resurrectionis nostrae, quia Deus Pater et Dominum suscitavit, et nos suscitabit per virtutem suam . Et sicut alibi idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
onis gr̃a passionis in eo
malint indicia reseruare.
primo udelicet ut discipłi
qui hec uidebant manife¬
ste possent dmoscerẽ. ñ sp̃m
sine corpore. sed corpus ẽe spi¬
rituale qd̃ uidebant. certã¬
q fidem ꝑacte refurrectioĩs
eius. certã sp̃e future om̃iũ
hominum resurrectionis
mundo predicarent. Deinde
qui in humanitate patrẽ
int̾pellat ꝓ nobis: ostensis
uulnerum suorũ cicatricib
quantum pro humana sa¬
lute laborauerit ei ꝑpetuo
demonstret. miro q atq in¬
effabili nobis ordine eum
qui nichil unqͣm potest
obliuisci qui semꝑ misereri
paratus est: absq int̾missi¬
one ad moueat. qͣm filius ef
fectus sit: ꝓ quib ip̃e confli¬
gens mortis imꝑium mori¬
endo ꝓstrauerit. Tercio ut
om̃s electi perpetua beatitu¬
dine suscepti uidentes in deo
ac domino suo signa passio¬
nis nunquam illi gras age¬
re desistant. ꝑ cuius mortem
se inuere cognoscunt. sicq fi¬
eri ualeat quod uoce tocius
eccł̃ie cantat ꝓpħa in psalmiᷤ

Expanded text:
onis gratia passionis in eo maluit indicia reservare. Primo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent. Deinde,  humanitate Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unquam potest oblivisci, qui semper misereri paratus est, absque intermissione admoneat  fectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ecclesiae cantat propheta in Psalmis:
Abbreviated transcription (Latin):
autoritas qui enis in carna¬
tionem passionem et resur-¬
rectionem suis presignaue¬
runt scͥptis ad medium pro¬
ducitur. Ne uero ad intelligẽ¬
tia hoꝵ mistica dicta tarli
forte remanerent: sensũ
quoq illis quo hec intelli¬
gere possent aꝑuit. Quo fc̃o:
nil ultra prisce dubietatis
in eorũ mẽte residere ꝑmi¬

Expanded text:
auctoritas, qui ejus incarnaauctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente residere permi
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq libuerit ẽe prõptissi¬
ma. Sed quia nulla tunc
manclucandi necessitas uel
utilitas aliunde potest in-
iturum ubi filui resurrec¬
tionis non aliud esca et potꝰ.
uita et salus. gaudium et pax
et omia bona. qͣm illud m¬
mirum fit. qd̾ in psalmo ca¬
nitur. Beati qui habitant ĩ
uidebitur deus deorum in
do erit deus omia in om̃ib.
Expleta autẽ refectione dñs
adhuc exhortationis monita
subiũgit dicens. Hec sunt u̾¬
ba. que locutus sum ad uos.
cũ adhuc ẽẽm uobiscũ. Id est
cum mortali adhuc et passi¬
bili carne ur̃i eẽm similis.
Qm̃ necesse est. impleri omĩa
que scripta sunt in lege mo¬
ysi et prophetis de me et psal¬
mis. Omnẽ magister uerita¬
tis tollit scrupulum simu¬
lationis. undiq ueritatis iu¬
ra confirmat. Hidetur. pal-¬
patur. reficitur. sermo exhor¬
tationis ꝑ singula p̾betur. Et
ne solum eius testimonium
minus sufficere putaretur:
etiam moysi et ꝓphetarum

Expanded text:
ubicunque libuerit esse promptissiubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde potest incuiturum, ubi filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: Beati qui habitant in Videbitur Deus deorum in do erit Deus omnia in omnibus . Expleta autem refectione Dominus adhuc exhortationis monita subjunxit, dicens: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum mortali adhuc et passibili carne vestri essem similis. Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
sitire sic̃ et bonoꝵ cet̾orum
penuriam pati. nullatenꝰ
sinit. Unde arcdentissimus
uite illius amator de sua
certus deuotione. deo spe
letabunda loquitur. Ego
autẽ in iusticia apparebo
in cõspectu tuo. saciabor dũ
manifestabitur gła tua.
Et phylippus eodem ferues
amore. Dñe inqͥt ostende no¬
bis patrem. et sufficit nob̾.
Simplicit̾ itaq et pie senti¬
endum est. resuscitatum a
morte. et ĩmortale iam fc̃m
corpus dominicum. nullã
quidem necessitatem. at ta-¬
men facultatem habuisse
uescendi ideoq ubi oportu¬
nitas probande substantie
naturalis exigebat: cibis ẽẽ
refectum. Qui nimirum cibi
nullum sagine ad iumẽtum
ut mortalium corporib solẽt
illi p̾buerunt. sed quotnodo
in ignem mifsa aqͣ. ita mox
comesti. sp̃uali eius st̃ uir-¬
tute absũpti. Sed et nr̃a post
resurrectionem corpora cele¬
sti gła p̾dita. credendum est
ad qͥcqͥd uoluerit agendum
ẽẽ potentia. ad ꝑueniendum

Expanded text:
sitire, sicut et bonorum caeterorum sitire, sicut et bonorum caeterorum penuriam pati nullatenus sinit. Unde ardentissimus vitae illius amator de sua certus devotione, Deo spe laetabundus loquitur: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Et Philippus eodem fervens amore: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Simpliciter itaque et pie sentiendum est resuscitatum a morte, et immortale jam factum corpus dominicum, nullam quidem necessitatem, attamen facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃m a mortuis uiuificabit.
et mortalia corpora ur̃a ꝑ
in habitantem sp̃m eius ĩ
uobis. Quod de electis spe-¬
cialit̾ dictũ constat. qm̃ qͥ
dem om̃s resurgemus. nõ
autem omnes ĩmutabim᷑.
sed soli hii qui nunc sc̃i spi¬
ritus in habitatione regun¬
tur. tunc ĩ et̾ne uite beati¬
gr̃a subleuantur. Igitur
dominus ad confirmandã
resurrectiõis fidem se ip̃m
uiuum discipulis prebuit
u̾ba exhortatiois. acculit
uestigia passionis non so-¬
lum intuenda. sed et pal¬
pancla demonstrauit. Sed
resideret ãmbigui: sumptĩ
etiam epulis comedit cor̃a
eis. ut si uisib oculorũ. si fu¬
orum tactib non crederẽt
digitorum: uel alimentoꝵ
norum. nequis uidelicet pu¬
eriliter desipiens estimet uł
mecdiatoris dei et dñi nr̃i cor¬
pus excitatum a mortuis
sustentaculo eguisse ciboꝵ.
uł nr̃a post resurrectionem
corpora in uita et conu̾sati¬
one sp̃uali escis reficienda
carnalib ubi diuine cõtem¬
platio caritatis. esurire et

Expanded text:
m a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis . Quod de electis specialiter dictum constat, quoniam quidem omnes resurgemus, non autem omnes immutabimur, sed soli qui nunc spiritus sancti inhabitatione reguntur, tunc in aeternae vitae beatia sublevantur. Igitur Dominus, ad confirmandam resurrectionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed resideret ambigui, sumptis etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorunorum, ne quis videlicet pueriliter desipiens aestimet vel Mediatoris Dei et Domini nostri corpus excitatum a mortuis, sustentaculo eguisse ciborum, vel nostra post resurrectionem corpora in vita et conversatione spirituali escis reficienda carnalibus, ubi divinae contemplatio claritatis esurire et
Abbreviated transcription (Latin):
tionem et ascensionem pate¬
fieret hominib celestis ianra
regni. et sic demum mitte¬
rentur. qui cunctis ꝑ orbem
nationib uerbum uite pre¬
dicarent. ac sacramenta fidei
quib saluari atq ad gau¬
dia suꝑne patrie possent at¬
tingere ministrarent cooꝑã¬
te ip̃o mediatore dei et homi¬
num homine ih̾u xp̃o. qui
uiuit et regnat cũ patre in
imitate sp̃c sc̃i deus. ꝑ omĩa

Expanded text:
tionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis acciꝑent. qͣm cũ eius
se sacramentis ablutos et sc̃i¬
ficatos. eiusdeq corpori aduna¬
tos ẽẽ. meminissent. qui pro
ip̃is morte gustata. cicius exẽ¬
plum resurgendi a morte pre¬
beret᷑. Oportebat itaq xp̃m pa¬

Expanded text:
rectionis acciperent, quam cum ejus rectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis morte gustata, citius exemplum resurgendi a morte praeberet? Oportebat itaque pa
Abbreviated transcription (Latin):
tebat xp̃m pati et resurge
rea mortins. die t̾cio. et p̾cli¬
cari in nõie eius penitentiã
et remissionẽ peccatoꝵ in
omnes gentes. Ideo autem
xp̃m pati et resurgere opor¬
tebat a mortuis. quia impo¬
sibile erat mũdum salua¬
ri isi deus homo ueniret. qͥ
in hominis habitu apparẽs
et homines que eẽnt diina
instrueret. et mortẽ ut homo
suscipiens diuina uirtute re¬
uinceret. sicq in se credentes
et ad contẽptum sub eunde
mortis accẽderet. et certitudi¬
ne sꝑande resurrectionis ac
uite ꝑpetis animaret. Quo e¬
nim acceptius exemplo po¬
terant homines ad fidem.
participande głe et promerẽ¬
de inte ĩ mortalis erigi. qͣm cũ
tatis ac mortalitatis sue fc̃m
cius ordine ad tolleranda pro
sua salute adu̾sa queq prouo¬
carentur. ꝙͣ cum auctorem su¬
um dilicissent ꝓ ip̃orum sa-¬
lute et in numera ab impiis
genera ꝓbrorũ. et ip̃am mor¬
tis subisse sentẽtiam: Qua ra¬
tione congruentiꝰ spem resur¬

Expanded text:
e a mortuis die tertia, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes. Ideo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cumtatis ac mortalitatis suae factcius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eorum  et innumera ab impiis genera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resur
Abbreviated transcription (Latin):
isericors est deus super
ingratos et malos. uel
multiplici scilicet sua miscd̃ia
qua etiam iumenta saluat
temporalia bona largiendo:
uel ad celestia dona singulari
gr̃a qua electos solum glorifict
nnspirãdo. Sed siue hoc siue illud
siue utrunq intelligas: mag¬
na dei bonitate fit q̃ nob̃ innta¬
da p̾cipitur. si filii dei ẽe uolu¬
nare. et nõ condempnabimi

Expanded text:
isericors est Deus super ingratos, et majore vel multiplici scilicet sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo vel coelestia bona singulari gratia, qua electos solum glorificat inspirando. Sed sive hoc sive illud sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volucare; et non judicabimi
Abbreviated transcription (Latin):
io ergo et magna necessi¬
tate obiurgationes adhiben¬
de sunt Ita tamen: ut etiã
inhiis ip̃is ñ nobis. sed deo
ut seruiamus instemꝰ. Ip̃e enĩ
finis Ut nichil duplici corde
faciamus. auferentes trabem
deocłõ nr̃o inuidentie uel ma¬
litie uel simulationis ut ui-¬
deamus eitere festucã de ocu-¬

Expanded text:
o ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de ocu
Abbreviated transcription (Latin):
rand̾aq p̃sentis festi me-¬
moriam. paucis quidem ũbis
eungelista comprehendit: s
non pauca celestis mysterii
uirtute grauidam reliquit.
Exposita nanq natiuitate do-¬
minica cuiꝰ gaudia mox an¬
głi dignis laudib extulerũt.
pastores deuota uisitatione ce-

Expanded text:
randamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota
Abbreviated transcription (Latin):
erat xp̃c. Quꝰ fide spe et carita¬
te non solum inbaptismate:
sed in om̃i prorsus actione de¬
uota pursficantur corda bono¬
rum. Que et ip̃a cotidiana no¬
stra circũcisio id est continua
cordis mundatio semꝑ octaue
diei sacramentũ celebrare non
desistit. qr nos in exemplumdo¬
minice resurrectionis que octa¬
ua die id est post septim̃a sab¬
bati facta est scĩfare cõsueuit.
ut quomodo surrexit xp̃c amor¬

Expanded text:
erat Christus, cujus fide, spe et charitaerat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa stra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut quomodo resurrexit Chris
Abbreviated transcription (Latin):
riis odorib sunt delibuti. qui
sequuntur amplextis mere¬
tricis aspergentis cubile suũ
myrra. et aloe. et cynamomo.
Incutũcisi gressib: dequib psal¬
mista ꝯmemorat. Contricio et ĩ¬
felicitas inuiis eorum et uiã
pacis non cognouerunt. At qͥ
om̃i custodia seruant cor suũ
qui auertunt ocłos suos neui¬
deant uanitatem. qui sepiũt
aures suas spinis ne audiant
linguam neqͣm.qui gustant et
uident qũa suauis est dominus.
quam beatꝰ uir qui spetat in
eo. qui custodiunt uias suas
ut ñ delinquant in lingua sua:
aui donec super est alitus in eis
et sp̃e dei in narib eorũ. ñ loqu¬
untur labiis iniquitatem. nec
lingua eorũ meditatur menda¬
tum. qui leuant manus suas
ad mandata dei que diligunt
qui ab om̃i uia mala prohilẽt
pedes suos ut custodiant u̾bũ
dei: isti om̃s suos sensus pecra
sp̃ualis exercitu se ostendunt
habere crcũcisos. Pettus siqͥ¬
dem cultris circumcisionem
fiers legimus. pͥetia autem

Expanded text:
riis odoribus sunt delibuti; qui riis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Bura ceruice et incircũci¬
si cordib et aurib. uos semper
sp̃mi sc̃o restitistis. Si ergo in¬
circumcisi cordib et aurib sũt.
qui sp̃s sc̃i monitis resistunt.
est utiq cordium et aurium
circumcisio. Et si est cordium
et aurium. est̾ om̃ium ext̾ioris
int̾iorisq hominis ñri sensuũ
Qui eñi uiderit mulierem ad
concupiscẽdum eam. qui ha¬
buerit ocłos sullimes: hunus
incircumcisus est uisus. Quib
uoice ueritatis dr̃: qui est ex do
uerba dei audit ꝓpterea uos
non auditis quia ex deo non
estis in circũcisi sunt aurib. Incr¬
cũcisi lingua et manib: quo
rum os loquutũ est uanitatẽ.
et dextera eoru dextera iniqui¬
tatis. Qui loquuntur pacem
cũ proximo suo mala autem in
cordib eorum. et dextera eoꝵ re¬
pleta est munerib. Incircum¬
cisi sunt gustu. quos ꝓpħ̃a re¬
darguit dicens. ue qui poten¬
tes estis adbibendum uinum.
et uiri fortes ad miscendum
ebrietatem. In circũcisi olfactu
et tactu: qui unguento et ua¬

Expanded text:
t: Dura ceruice, et incircumcisi corde et auribus, uos semper sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt auribus, incircumcisi lingua et manibus sunt, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis: qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus. Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et va
Abbreviated transcription (Latin):
seip̃os ꝑcepta fide xp̃i cũ patri¬
archis nominis excelsi meruis¬
se consortiũ. si ꝑcepta in xp̃o pu¬
rificatione baptismi salutaris
deriuatum a nõie xp̃i segaude-¬
ant mutuasse cognom̃. et hoc
usq ad finem firmum inteme¬
ratumq seruare cõtendant.
ne xp̃iano. Qu nunc omnes
serui xp̃i se delectantur insig¬
niri. Neq enim nomen aliud
sub celo datum est homimbus
in quo oporteat nos saluos fie¬
ri. unde ꝓph̃a consequenterad¬
iungit. In quo qui benedic̃edꝰ¬
est suꝑ t̾ram: benedicet᷑ indo¬
mino amen. Dicit et alias de
eodem. multiplicandam etatn
degentib eccl̃iam alloquens.
Uidebunt gentes iustum tuũ
et cuncti reges inclitum tuum

Expanded text:
seipsos percepta fide Christi cum patriseipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, ne Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruit. Ut qui eatenꝰ abram¬
id est pater excelsus dictus est.
deinde abraham id est pater
late per orbem iam patet imple¬
ta: ut etiam nos ip̃i degentib
ad fidei illius deuotionem uoca¬
ti. ip̃m nos patrem sp̃ualiter ha¬
bere gaudeamus. dicente etiã
uxorem tuam non uocabis
sarai sed saram. Idest non uo¬
cabis principem meã sed prin¬
cipem. Hidelicet aꝑte docens.
ut eamq tante fidei particeps
et socia facta est: non proprie
principe sue domus sed absolu¬
te principe id est om̃ium recte
credentium feminarum uo¬
caret et intelligeret ẽẽ. paren¬
tem. Unde beatus apłs petrus
credentes de gentib feminas.
adhumilitatis. castitatis et mo¬
destie uirtutem ꝓuocans: eiꝰ¬
dem matris nr̃e sare debita
cũ laude meminit. Sicut sara
inquit obediebat abrahe: do¬
minum eum uocans. Cuius
estis filie bene facientes. et non
timentes ullam ꝑturbationẽ.
admonere curauimus. ut sin¬
guli ur̃m meminerĩt. etiam

Expanded text:
promeruit, ut qui eatenus Abrampromeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est. et circumcisus ui¬
delicet a parentib octaua die
natiuitatis. et tricesimo etatis
anno baptizatꝰ a ioh̃e. Immo
etiam t̾ciam salutaris hostie
mumis ip̃e templi dñs ꝓsenõ
respiit offerri. cuius die dehĩc
tricesima tercia. dño opitulan¬
te ur̃a fraternitas auditura si¬
mul est et celebratura mysteri¬
um. Cuncta. in qua et legalis
et eungelice purificationis gẽ¬
nera qui nullo indiguit dñs
tempore doceret c̃ẽ saluberrima:
et ad uenientis eungelii cunctis
fidelib ostenderet eque subeun¬
da remedia. Sed et hoc qd̾ eodẽ
die sue circũcisionis nomenut
iħs uocaretur accepit. ad imitta¬
tionem prisce secst obseruatiõis
Quam ex eo credimus sũptam
qd̃ abraham patriarcha qui pri¬
mus circumcisionis sacramen¬
tum intestimonium sue mag¬
ne fidei et dominice ad eum ꝓ¬
missionis accepit: eodem die
sue suorumq circumcisionis.
etiam nominis amplificatione
simul cũ sua cõiuge bene dici

Expanded text:
dignatus est, et circumcisus vidignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Domitempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑlegem suam clamabat.
Masculus cuiꝰ p̃pucii caro circũ¬
cisa ñ fuerit: ꝑibit anima il¬
la deppło iuo. quia pactum
meũ irritum fecit. Id est quia
pactum uite in paradiso homi¬
nib mandatum adam preua¬
ricante transgressus est in quo
om̃s peccatierunt: peribit de
uidelicet in lege. et in eungłio
baptismatis: tollende preua¬
ricationis prime gr̃a posita ẽ
Et necui scł̃i labentis etati suꝑ¬
ni respectus munera de essent.
illi quocs qui a mundi exor¬
dio usq ad tempora date circũ¬
cisionis. uel post datam circũ¬
cisionem de aliis nationib
deo placuerunt. uel hostiaꝵ
oblationib. uel certe sola fidei
uirtute suas suorumq ani¬
mas deo cõmendantes.a pri¬
mi reatus uincłis absoluere
curabant. Sine fide enim im¬
placere deo. Ut sicut alias sc̃p¬
tum est. iustus ex fide rinit.
Sed ueniens in carne dei filiꝰ
qui solam carnis nat᷑am. nul¬
lam autem peccati cõtagionẽ
ꝙ genus purificationis subire

Expanded text:
dum per legem suam clamabat: dum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim implacere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem s: utrumque genus purificationis subire
Abbreviated transcription (Latin):
qui absq om̃i prorsus labe cor¬
ruptionis apparuit in carne.
Et qui insimilitudine carnis
pec̃ci non aũt incarne pec̾ciad¬
uenit: remedium quo caro
pet̃ti consueret mundari non
respuit. sicut eciam undam
baptismatis qua noue gr̃e po¬
płos a peccatorum sorde lauati
uoluit: ipse non nescitatis s
exempli causa subiit.Scire et¬
enim debet ur̃a fraternitas.
quia idem salutifere curatio¬
nis auxilium circũcisio in le¬
ge contra originalis pec̃ti uul¬
nus agebat. qđ nunc baptismus
agere reuelate gr̃e tempore con¬
sueuit excepto qd̃ regni celestis
ianuam nec dum intrare pote¬
rant. donec adueniens benedi-¬
ctionem daret qui legem dedit
ut uideri possit deus deorum ĩ
syon. Tantum in sinu abrahe
post mortem beata requie con-¬
solati suꝑne pacis ingressum
spe felici expectabant. Qui e¬
nim nunc ꝑeũngłm suũ ter¬
ribiliter ac salubriter clamat
nͥquis renatꝰ fuerit exaqua
troire in regnum dei: ip̃e du¬

Expanded text:
qui absque omni prorsus labe polqui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua troire in regnum Dei ; ipse du
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ut ad optionem filioꝵ reci-¬
peremꝰ. Magna nanq disp̃e-¬
satione pietatis ad redemptio¬
ñe generis humani deus pãt
non angłm. non archangelũ
sed filium suũ unigenitum
mittere dignatꝰ est. Qũe quia
indiuinitatis sue specie uidere
nequiuimꝰ magna rursum
dilectionis arte ꝓuidit. ire hũc
factum ex muliere. hoc est ex
mat̾ne carnis substantia. fi¬
ne uirili ad mixtione. cõcep¬
tũ ad humanos uerũ hominẽ
ꝓferret aspectus qui indiuma
uirtute ac substantia manẽs
ꝑom̃ia qd̃ erat ueram nat᷑e
mortalis infirmitatẽ quam
ñ habebat indueret. Et ut no¬
bis necessariam obediendi uͥ¬
tutem p̾cipuo cõmendaret ex¬
emplo: factũ sub lege filiũ
hon quia ip̃e legi qͥcquam de
unꝰ est legis lator et iudex. sed
ut eos qui sub lege positi legis
onera portare nequiuerãt. sua
cõpassione iuuaret. ac deserui¬
li conditione que sub lege erat
ꝑgr̃am est sua lagitate redu¬
ceret. Suscepit igitur circũci¬
sionẽ lege decretam in carne

Expanded text:
et, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exenon quia ipse quidquam legi legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera pocompassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
octo ut circuncideret᷑ puer: uo¬
catũ est nomẽ eius iħs. Qd̃ uo-
catũ est ab angło priusqͣm in
utero conciperetur. Hec sunt
festiuitatis hodierne gaudia ue-¬
neranda. hec sacrate solennitas
diei hec illa suꝑne pietatis mu-¬
nera sacro sca. que fidelium cor¬
dib cõmendans apłs ait. quia
ubi uenit plenitudo tẽporis. mi¬
sit deus tilium suũ sub lege. ut

Expanded text:
retur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑfectus ẽẽ: uade uende
om̃ia que habes. Et cet̾a. Un¬
de bene sporte qͥlz dominicoꝵ
sunt condita fragmenta ci¬
borum. ꝓpt̾ septiformen sp̃c
gram septẽ fuisse memoran¬
tur. Nam quia sporte iunco
et palmarum foliis solent
contexi: merito in sc̃orum
significatione ponuntur.
Iuncꝰ qͥppe suꝑ aquas nasci cõ¬
sueuit. palma uero uitricẽ
ornat manum. Et iunceis
uasis recte comparantur e
lecti: cũ radicem cordis ne
forte ab amore et̾nitatis a¬
rescant. in ip̃o uite fonte col¬
locant. Assimilantur et eis
que depalmarũ sunt foliis
cõtexta. cũ indefectiuam e¬
terne retributionis memors¬
am puro in corde retinent.
Et bene tͦba ꝙͣis reliquias
dominici prandii ñ capet.
manducasse tamen et satu¬
rata esse narratur. Quia sũt
non nusli qui et si om̃nia lua
relinquere nequeunt. necs
explere hoc qd̾ de uirgiib
digitur. qui potest caꝑe capiat.
cet̾ac huimodi. tamen esuri¬
entes et sitientes isticiã sa¬

Expanded text:
vis perfectus esse, vade, vende vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. Unde bene sportae quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciborum propter septiformem Spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comlecti, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝑpsalmiste.Edent pau-¬
ꝑes et saturabuntur. et lau¬
dabunt dñm qui requirĩte
scl̃i. Qd̃ est aꝑte dicere. Audi-¬
ent humiles u̾bum dei et
facient. ad laudem non su¬
am sed suꝑni largitoris cũc¬
ta que bene egerint referen¬
tes. Unde merito ad uitam
interioris hõis et̾nam. ut pote
pane irte satͤati peruenient.
Qd̾ contra tardis auditorib
castis et ñ estis saturati. Mã
ducant nãq et ñ saturantur
qͥ panem u̾bi dei audiendo de¬
gustant. sed ñ faciendo queau¬
diunt. nichil exhiis interne
dulcedinis quo cor ip̃oru con-¬
firmetur inuentre memo¬
riȩ recipiunt. Et sustulerũt
qd̃ suꝑauerat de fragm̃tis sep¬
sportas implent. qͥa sunt alti¬
ora ꝑfectionis precepta. uel po¬
tius exhortamenta et cõsiba
que gen̾alis fifleliũ multitu¬
do nequit seruanda et implẽ¬
da attingere. Quorũ executi
o illos ꝓprie respicit: qui ma
tis atq oꝑis sullimitate tras¬
cendunt. Qualib dicitur. Si

Expanded text:
illud Psalmistae, Edent paupillud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requireculi . Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gesserunt, referent. Unde merito ad vitam interioris hominis internam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardis auditoribuscastis et ducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis sepsportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exo illos proprie respicit, qui majtis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
humani cõgaudeat oftenda
et nos ad agendas semꝑ
grãs informet. cũ uel tieno
pane carn̾e: uel animam
celesti suꝑna gr̃a largiente
reficimus. Et habebant piscici¬
los paucos. et ip̃os benedixi
et nissit apponi. Si in panib
sept̾e scriptura noui tetam¬
tium epulas inuenimus.
qͥd inpisciculis quos bened¬
cens parit dominus tͦbe iul¬
sit apponi. nͥ scos accipimus
illius tẽporis quo eademẽ
ip̃a scͥptura fidem uitam. et
passiones cõtinet. qͥ detͦbulẽ¬
tis huiꝰ scli fluctib erepti
ac diuina benedictione cõ¬
secrati. refectioñe nobis in¬
ternam ne in huius mun¬
di tͣnseuntis excursu deficia¬
mus exemplum sue uel ui¬
te p̾buere uel mortis.: Et m̃a-¬
dauerunt oms: et saturati
sunt. Manducant depani¬
b dñi ac piscib et saturant᷑
qui audientes u̾ba dei et ex¬
⁊ exempla intuentes. ad pro¬
fectum uite correptioris per
hec excitari atq assurgere fes¬
tinant. Quib apte congruit

Expanded text:
humani congaudeat, ostendat, humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamtium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit
Abbreviated transcription (Latin):
rium uoluit eccłie sue ꝑ or¬
bem uite cibaria distribui.
Quod aut̃e fregit panes quoᷤᷤ
discpłis daret: apertionẽ desig¬
nat sacramentoꝵ. quib ad
ꝑpetuam salutem nutriendꝰ
erat mundus. Cũ enĩ ait ip̃e¬
dominꝰ. et nemo nouit filium
nisi pat̾. neq patr̃e quis nouit
nisi filiꝰ. et cui uoluerit filius
reuelare: qͥd nisi panẽ uite
nobis ꝑse aꝑiendum demon¬
strauit. ad cuiꝰ int̾iora cernẽ¬
da ꝑnos ip̃os penetre nequimꝰ
Qd̾ contra ꝓpħa miserabilem qͦ¬
rũdam famen deplorans ait̾.
paruuli petierunt pane. nec e¬
rat qui frãgeret eis. Qd̃ est ali¬
is u̾bis dicere. In docti petierunt
pabulum u̾bi dei quo ad uirtu¬
tem bone oꝑationis cõualesce-¬
rent refecti. nec erat magistris
deficientib qui eis scͥpture ar-
chana patefaceret. eosq ad uiã
ueritatis instiueᷤret. Acceptis
autem ad frangendum pa¬
nib dñs grãs agit. ut et ip̃e
quantum de salute gem̾s

Expanded text:
rium voluit Ecclesiae suae per orrium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait Dominus ipse: Et nemo novit filium nisi Pater, neque patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝑscͥpturam legis carnis
desideria calcare et cõprimere
iubemur. om̃is enim caro
fenũ. et om̃is gła eis tãꝙͣ
fols feni: in nouo aut̾e testa¬
mento ip̃am quoq t̾ram ac
facultates tẽporales derelinq̃¬
re precipim. uel certe quia
mons in quo turba dñicis
panib reficitur altitudinem
ut supra diximus redempto¬
ris nr̃i significat. ibi super
fenũ. hic suꝑ t̾ram reficitur.
Ibi enim celsitudo xp̃i ꝓpter
carnales homines et iherłm
t̾renam carnali spe et deside¬
rio tegitur. hic au̾t remota
om̃i cupiditate carnali. con¬
uiuas noui testamenti spei
ꝑmanentis firmam̃tum tã¬
quam ip̃ius montis solidi¬
tas nullo feno int̾posito con¬
tinebat. Et accipiens septem
panes: gr̃as agens fregit. et da¬
bat discipłis sun ut apponerã.
Et apposuerunt tͤbe. Dñs acci-
piens panes dabat discpłis su-¬
is ut ip̃i acceptos tbe appone¬
rent. qr sp̃ualis dona scientie
tribuens apłis. ꝑeorũ in iniste¬

Expanded text:
quia per Scripturam legis carnis quia per Scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamenfacultates temporales derelinquere praecipimur, vel certe quia mons, in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur. Hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit et dabat discipulis suis, ut apponerent, et proposuerunt turbae.piens panes dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens Apostolis per eorum ministe