comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
substitutus. ita fuiͣt. ticiꝰ filio
meo hĩs esto. tñ si solus patrra
hĩs extitit: nichominus cog¬
end̾ erit. hr̃ditatẽ pupillirest¬
ituere. siu̾o cohr̃dem hubu̾it. re¬
tineb̃ pupilli hr̃ditatẽ. quia po¬
tuit cohr̃de adeunte qͣmuis ip̃e¬
titutioẽ adire. ¶ Sĩ pr̃filiũ quẽ ñs¬

Expanded text:
substitutus ita fuerit: 'Titius filio meo heres esto', tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cog erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis iptitutione adire.Si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾cesẜit. sine auteqͣm dies fidĩ¬
cõmissi cedat. suic postea ad ma¬
treintransferri fidcicomimissu
sinõ iam puer hoc acceꝑit. hoc¬
qͦq uire utimur. ¶Si ruõhr̃de
scripto. dommus regatus est.
cid̾ ẜuorestitue̾ hĩditatẽ cũ lib̾
ess̃ utile ficeicõmissũ ẽ. ¶ Siqs
filium suum exasse hr̃dẽ matit
uit. ⁊ cocdicui quos post morẽ
filu apirinissit. fidei ei cõnsit
ut si siue lib̾is decesẜit. hr̃dit.¬
tem suamsoronsuc restituer⁊
et filius cum sciret qd̃ incodi¬
cur scriptum ess. stichũẜnu
hr̃ditariũ testam̃to suolibum
esse iussit. hĩ des filu p̃ciumeiꝰ
seru sorori dẽfinmcti p̃stare
deb lib̾tatem fauore sui ser¬
uata . hoc amplius ⁊ si ignõa¬
ss fuius codicillos apatre c¬
fcõs. nichominꝰ hr̃des eiꝰ pre

Expanded text:
decesserit, siue antequam dies fideicommissi cedit siue postea, ad matrem transferri fideicommissum, si non iam puer hoc acceperit, eoque iure utimur.Si seruo herede scripto dominus rogatus est eidem seruo restituere hereditatem, cum liber esset, utile fideicommissum est.Si quis fil codicillis, quos post mortem filii aperiri iussit, fidei eius commisit, ut, si sine liberis decesserit, hereditatem suam sorori suae restitueret, et filius cum sciret, quod in codicillis scriptum esset, Stichum servum hereditarium testamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius servi sorori defuncti praestare debent libertate favore sui servata. hoc amplius et si ignorasset filius codicillos a patre factos, nihilo minus heredes eius pre
Abbreviated transcription (Latin):
successione testator sensit. ĩ
ambiguo tam̃m̃o de success¬
ione censum dico. nẽ mͣt̾tida
fidĩcõmissũ. ¶ S qͣfiꝗs itac
rogau̾it ꝗcqd ad ce ex hr̃dita

Expanded text:
successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum.Sed et si quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex heredita
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ exticit conditio fideicomie¬
ssi. aut nõ suꝑiuxit. ⁊ exticit ꝯ¬
ditio / Cum autẽ quis. ante et
ꝗs postea decesẜit. nõ apparet
extitisse ꝯdc̃onẽ fideicõmissi. mͣ¬
gis dicend̾ ẽ. ¶ Siqs it afideicõ¬
missũ reliq̃rit. fideitue fili ooz¬
mitto. ut siͦ alieno hrde morias¬
ris. restituas seio hr̃ditatẽ ind̾i
cum de lib̃is sensisse. diuus pile
rescripsit ⁊ idõcum qdam siness
lib̾is deced̃i anunculũ ab ĩteͣ¬

Expanded text:
et extinxit condicionem fideicommissi, aut non superuixit et extitit condicio: cum autem, quis ante et quis postea decesserit, non apparet, extitisse condicionem fideicommissi magis dicendum est.Si quis ita fideicommissum reliquerit: 'fidei tuae, fili, committo, ut, si alieno herede moriaris, restituas ‹S›eio hereditatem', uideri eum de liberis sensisse diuus Pius rescripsit: et ideo, cum quidam sine liberis decederet, auunculum ab inte
Abbreviated transcription (Latin):
diratẽ. ⁊ restituere cogent᷑. crqn
nicħ hoñis apd̾ eos remansũ¬
sitͣ. ¶ Siegohĩs institutus sĩ¬
et rogatus simstichũmmnan¬
umicte̾. uł alius legatarius.
fidei aut̃ mee cõmissumsit. ut¬
 titiohr̃ditatem restituã. deinde
ticii fideicõmisit. ut stichꝑ eãdẽ
uddet stichus cege me p̃ot̃ ad¬
ire et restitu̾e hereditato talis
queq cass adiuo pio t̾minat᷑
est Nam ẜuouni ex herelib
legato ꝑ fiteicõmissum erat
abeo lib̾tas datri. ⁊ ab alto hẽ¬
ditas / diuus ⁊ enimpius rese¬
uto. apamphilo testatore leg
tẽ ꝑdux̃. ⁊ obhoc incum caũm
res poncta ẽut is quilegaũ
intestatus esseñ possit. hemia
postulante. m̾ticiꝰ uaristus cõp¬
elnd̾ est ꝑiculum ei atire. ex
cã fideicomissi hrditatẽ restitu

Expanded text:
ditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos remansurum. Si ego heres institutus et rogatus sim Stichum manumittere uel alius legatarius, fidei autem meae commissum sit, ut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem. Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero hereditas. diuus etenim Pius resuto a Pamphilo testatore legatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legauit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est pericul‹o› eius adire et ex causa fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
c.⁊ michiuidet᷑ ucra esse iuliani
fiũ.i. ne dampnum fideicõmissa¬
rius sentiat. ultra qm ad eũ ex¬
hr̃ditate qd ꝑuenit. Neminẽ ẽ
oport̾et. plus legati nomine p̃¬
stare. q̃mad eum ex hr̃ditate ꝑ¬
uenit. qͣmuis faic̾idiacess ut¬
ͦ rescͥpto diui pii continet᷑ ceĩq¬
aliec ex militis. testam̃to plus le¬
gatorũ nomine p̃stat᷑ quã qñ¬
titas est hr̃ditatis. ert alieno¬
¶⁊ declucto. nec tantũ qͣrtamreti¬
ñi fideicõmissorio ꝑmntit¶m¬

Expanded text:
et mihi uidetur uera esse Iuliani sententia, ne damnum fideicommissarius sentiat ultra, quam ad eum exreditate quid peruenit: neminem enim oportere plus legati nomine praestare, quam ad eum ex hereditate peruenit, quamuis Falcidia cesset, ut rescripto diui Pii continetur.Denique nec ex militis testamento plus legatorum nomine praestatur, quam quantitas est hereditatis aere alieno deducto. nec tamen quartam retinere fideicommissario permit
Abbreviated transcription (Latin):
si conbitio defcciss. In hos igͥ ͣ¬
hoc dicimus conceptos qd añ
deportat̃cem licet postea edant᷑
ffice̾. ut conditio hec d̾ficiat.
p̾ deportarcemuo susceptos.c¬

Expanded text:
si condicio defecisset. nos ighoc dicemus conceptos quidem ante deportationem, licet postea edantur, efficere, ut condicio deficiat, post deportationem uero suscepto
Abbreviated transcription (Latin):
ducto erealienont dechictis
legatis restituere. sit roatus.
neq cuim recipit fubus. eĩs
alieniut legatimutationẽ. s
iulianuim estimare refert. tre¬
bellianosenatuscõsulcolocu
esse. ⁊ ne duplicit̾ fideicõmissa
n hon̾et᷑. cumhis es alienum
uł legatum decluc̃. ⁊ cumcon̾¬
uenit a crecditoribalegatari¬
is. restituta sibi. ex trebelliqno
hr̃ditute debẽ. aũt deductionẽ
cummo pati abhr̾ds. ant ear̾e

Expanded text:
ducto aere alieno uel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni uel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano senatus consulto ‹lo›cum esse et, ne dupliciter fideicommissa et cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut caue
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾umsi deumu̾sitate iensis¬
se testarorem appureat.nulla li¬
q̃stio ẽ quinsaie sispectã dic¬
ex trebellianotranseant aci¬
reclitatẽ rogatus sit restitu̾ed
deductoereᷤ alieno uł decductiꝰ. eu¬
legatis ansuspectamlicens.  nt

Expanded text:
uersitate sensisse testatorem appareat, nulla quaestio est, quin, siue suspectam dicex Trebelliano transeant acreditatem rogatus sit restituere deducto aere alieno uel deductis legatis, an suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
tatis adnuarint submouer
pot̃ ¶ acciones autẽ. fideicõmi¬
saĩo cõpetuntꝰ/ qͣs habuit here¬
cotempore: quofideicõmissaĩo
restituebat Marcell. s eas qͦq
acciones que subꝯdcõne cr.mit.
et qͣrũdies eotempe nõ cesseãt
fideicõmissaiõ ⁊pet̾e placet. seo¬
anteꝙͣ restitue̾t hr̃ditas exce¬

Expanded text:
tatis adiuuari uel summoueri potest. actiones autem fideicommissario competunt, quas habuit heretempore, quo fideicommissum restituebat.Marcellus: sed eas quoque actiones, quae sub condicione erant et quarum dies eo tempore non cess‹e›r‹a›t, fideicommissario competere placet. seam restitueretur hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
decedens. sinelibis heredemin¬
andos detrahipossit. dixi nõ
posse dicimeusionc̃ fiteicõmi¬
ssi fcãm qd̾ imulieris pudiciꝰ¬
tier patris noto coñgruebat.

Expanded text:
decedens sine liberis heredem inan dos detrahi possit, dixi non posse dici in euersionem fideicommissi factum, quod et mulieris pudicitiae et patris uoto congruebat.
Abbreviated transcription (Latin):
qm ei restituatur hr̃ditas. est
enim hũiꝰ rei exemplũ eape exẽ
rescͥpto diui puspẽ huiꝰmõi¬
Antistiaᷤ decedens titium hrdẽ
instituit. ⁊ lib̾tatẽ ded̃. albie
directã. ei qͣ filiam ꝑ fideico¬

Expanded text:
m ei restituatur hereditas. est enim huius rei exemplum capere ex rescripto diui Pii in specie huiusmodi.Antistia decedens Titium heredem instituit et libertatem dedit Albinae directam eique filiam per fideico
Abbreviated transcription (Latin):
essent relicta. ccc. u̾o legatau̾
in .uii. pãtes .ccc. diu̾idantur.
sarius.tres partes legararius
Qd̃ si suspecta dicta sit heclitaᷤ
et nõ sponte hr̃s adut. ⁊ restit.¬
uit .c. qdem de quadringentis
que lubiturus ess. ħẽs residẽt
apd̃fidicõmissañm iureliqs
aut trecentis. eatẽ distributõ
fiet. ut exbis qͣtuor pãtes hãt
fideiconimissariꝰ reliqͣs tres le¬
gatari. MNaminiqssimũ ẽ plꝰ
terrelegatũum. idõ quia suspͦ¬
ta deĩ est hroitas qm laturus
ess si sponte addita fuiss. ¶Qd̃

Expanded text:
 uero legata, ut in septem partes trecenta diuidantur sarius, tres partes legatarius. quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, centum quidem de quadri‹n›gentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si s
Abbreviated transcription (Latin):
di instituto relictũ. si hr̃s nõe¬
rit. ⁊ obhoc suspeccã dicat here¬
cdit̾atẽ. ne ꝑdrt legatum. offeri
eioporte̾ qnͣtitatem legati . afi¬
deicõmissaĩo. deind̾ cegendũ⁊
Nec ild̾ admittit ĩulian. ut
qiͣhrditatemnõ adissi. sic leg¬
atum acob̾rde petat. adłt enĩ
s m̃g arbtrat᷑ afideicõmissa

Expanded text:
di instituto relictum 'si heres non erit' et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud admittit Iulianus, ut, quasi hereditatem non adisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur a fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
itũs. añ q̃onẽ de ẜꝯmilia habi¬
tͣ᷑a u ł tabulas apiũt Ehr̃dit.¬
atem adieĩt. uł qd eonum q̃ se¬
natus cõnsulto ꝓhibentur fe¬
cit. ac ꝑ hoc publicata fu̾it here¬
ditas fiscus cumsius honẽ i
ñdicatẽ adqrit qͣrt cõmodũ
qͣite qd̃ erat habiturus heres
insticutus. uoadfiscum ꝑtur
et ex trebelliano actiones t̃ra¬

Expanded text:
 de familia habitam uel tabulas aperuerit uel hereditatem adierit uel quid eorum quae senatus consulto prohibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis oneribus hereditatem adquirit. quare commodum quartae, quod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones tra
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissaria dici potit. eũ a ẜ uo
suo nõ posse cogiadire hercoi¬
catẽ qͣmuis sĩ fqrte adiss cogc¬
ret᷑ p̃stare fidei cõmissaĩam li
cianus .ł. uii. de fideicõmissis
sc̃b. ¶ dẽ q̃rit᷑. siquis paratuᷤ
sit domino cane. de intempn¬
itate. anpossit cogi adire here
sub inc̾to cau̾tionis cõmitt̾e
se aditioui hereditatis ¶ Hni
qui solidum cape nõ possũt.¬

Expanded text:
commissaria, dici poterit eum a seruo commissaria, dici poterit eum a seruo suo non posse cogi adire hereditatem, quamuis, si sponte adisset, cogeretur praestare fidecianus libro septimo de fi‹dei›commissis scribit.Idem quaerit, si quis paratus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi adire heredsub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis.Hi qui solidum capere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
an suam tantũmo pãtẽ. si sola
pars transfert᷑. in residuo. falcꝰ
erit locus. si tot᷑a hĩoitas trans¬
lata sit. cessat huius legis bñd̾¬
ficium. ¶ Si seruo duoruntro¬
gatus sit qs restituere hr̃dit¬
ren fi alter cog̾e uelit suspectã
dicentem alter restituere here¬
diteitẽ. sibi recus. hoc erit dicẽ¬
dum quod inͦduob. quorum
alt̾ suscipe uoluit hr̃ditatem:
alt̾ nõ. ¶Sipat̾ filioͦ quẽ in po¬
restatẽ ht̃. rogetur restitu̾e uere¬
ditatẽ. an filius patrem suum
.si susceptam clicat hrditatẽ co¬
g̾e possit. ĩnõ ẽ dubiumpatrẽ.
filio ꝑ p̃torem cogi posse / S et
nebut./ alioue quo offĩtõ peaͣt.
multomĩg dicend̃erit. possee¬
um postulare. ut p̃r suus cega¬
tur apire ⁊ restitue hr̃ditate ꝙͣ¬
nis ceͣ obscquium prĩs d̾bitũ
uid̾t᷑ id d̾sideratum. ¶S si ser¬
uosło  rogatus sit curlib̾tatẽ
q̃s hrditutem restitue. siuẽ di¬
recta data sit. lib̾tas. siuc fiõi¬

Expanded text:
an suam tantummodo partem. nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium.Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter restituere sibi ‹r›ecuset, hoc erit dicendum, quod in duobus, quorum alter sus‹cip›ere uoluit hereditatem, alter non.Si pater filio, quem in potestate habet, rogetur restituere hereditatem, an filius patrem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse.Sed et snebat alioue quo officio praeerat, multo magis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituerri debitum uidetur id desideraturus.Sed si seruo suo rogatus sit cum libertate quis hereditatem restituere, siue directa data sit libertas siue fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nechĩs potuit. ¶Idẽmecian is
hogatis est restitucre hr̃ditatẽ
cogente anquo adire possit. et
Qrunt portionibo falcidie beñ¬
Efitionti. siue ipi quoq deside¬
rent sibi restitui siucaluin lo¬
cum corum succesẜunt. ⁊ cũ ħ¬
hodie iurentimuuir ut totum¬
¶  trauseat ad cum q̃ in coe̾git. cõ¬
seq̃ns erit dr̃e qͣrte ictentionẽ
mnisisse cum quicoaccus est.¬

Expanded text:
s potuit.Idem Maecianus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit et ierauerunt, portionibus Falcidiae beneficio uti, siue ipsi quoque desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est
Abbreviated transcription (Latin):
set senatus censuit. uiroq ca¬
su ex honerari eunquu suspcitã
lñditatemdicit. toramq here¬
cłdatẽ transire ad eum qui ad¬
auit h̾rdem siim restitucͣ. sed
hrditatem sei̾s q̃ adcͦum ꝑucn¬
erat. ut̃ totamut pãtemeius
hãsq institutus. suspectam di¬
cat.cum placeat lilud qd̃ pap̃.
ait. extrebelliano transire acc̾¬
ones dicipot̾it. si ssispecta dica¬
tur h̃rditas cogendia hrdem
institutũ adire᷑. ⁊ restitũe. totã

Expanded text:
set: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adauit heredem suum restituere, sed hereditatem Seiae, quae ad eum peruenerat, uel totam uel partem eius, heresque institutus suspectam dicat, cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem institutum adire et restituere
Abbreviated transcription (Latin):
pertulr e yde uost tempus
delibera tors adient irestito¬
erio hant tem inõ uideturco¬
accisͣ fecisse fec enim suspect̃.
coaccus a: isz sponte post deli¬
berationẽ S. t̾. i suspectamdic̃¬

Expanded text:
erit, deinde post tempus deliberationis adierit et restituerit hereditatem, non uidetur coactus hoc fecisse: nec enim suspectam coactus adit, sed sponte post deliberationem.Quod si suspectam dici
Abbreviated transcription (Latin):
electiolegata ẽ. ne up̃gitio qñꝙͣ
eligente. legataĩo itpellcturd
cern̾e deb pͦrctor. nisiintratẽpꝰ
ab ip̃o p̃finitum elegiss. actĩoẽ
legatorum einõ compete. qd gͦ
unidicare legatãius uelit. audi¬
et᷑. qr nõ ẽ dampnum subitur.
ẽt qd si die p̃co quẽ finĩenit p̃¬
manumiẜit. ñne p̃tor eorũ tu¬
ebr lib̾tatem. gͦ teciens agiode¬
neganda nõ est. si omĩa inĩtegͦ
si quosdam ẜuos distrax̾. quot¬
damretimit: nõ est audiend̾
segatarius siuelit optare. ex re

Expanded text:
electio legata est. ne uenditio, quandoque eligente legatario, interpelletur, decernere debet praetor, nisi intra tempus ab ipso praefinitum elegisset, actionem legatorum ei non competere. quid ergo uindicare legatarius uelit? quia non est damnum subituruset quid si die praeterito, quem finierit pmanumiserit? nonne praetor eorum tuebitur libertatem? ergo totiens actio deneganda non est, si omnia in integro si quosdam seruos distraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optare ex re
Abbreviated transcription (Latin):
cogat᷑ manumitt᷑ẽ. Quidergo
si solo hr̃de eodeminstituto idẽ
lib̾tus petiei̾t. sisubstitutum.
hureb̾ eq̃ decreti remediũ pot̾it
ꝓced̾e. ut accepta debita portr̃e
cet᷑a pãs ad substitutũ pueĩat
.ittiut si forte sernus redimipo¬
tuiss p̃staretur lib̾tas cessãte.
u̾o substitutõẽ. patronum. hr̃d̾¬
tate lib̾ti amplectentẽ p̃tor q
dẽ fidei comimisso cognoscit li

Expanded text:
manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perueniat ita, ut, si forte seruus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante uero substitutione patronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
uoĩs. que mortis tp̃e fuerunt.
Id̃ est. ⁊ si pars legati lib̾to reli¬
ctiaheo qusimul datum erat

Expanded text:
bonis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars legati liberto relicti ab eo, cui simul datum erat
Abbreviated transcription (Latin):
nitus Ngͥ titio deliuerante. fes ĩ
inc̾to erit. utriiiłee semis ex st̃¬
stitutõc inpossc̃e lỹ. couu̾tatur:
cione hr̃deminstigiras. s p̃e ro¬
ges fund̾ dare. eiq sub cõdcõe
tantũtẽ legc̾s. ĩcõditõe fideicõ¬
missum redigi. ꝑit tĩn ⁊ hic qd̃
moueͬrt. Honorab̃i enĩpatron
satis cͣtione fĩdei cominissi ¶S
qicend̃ est ab eofideicõmissari¬
ucis caũnd̃ aquo patrono legnt¬
uͥest ut uudiq patrõnus suu
ius hãt iumimitũ. ¶patronꝰ.
atthr̃s mstitutus. legrito ei ẜuo.
ꝑ quẽ suppłet᷑. debita ciportõñ¬

Expanded text:
tur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substitutione in possessionem conuertatur tione heredem instituas et pure roges fundum dare eique sub condicione tantundem leges, in condicionem fideicommissum redigitur. erit tamen et hic quod moueat: onerabitur enim patronus satisdatione fideicommissi. sed dicendum est ab eo fideicommissario cauendum, a quo patrono legatum est, ut undique patronus suum ius habeat imminutum.Patronus heres institutus legato ei seruo, per quem suppleretur debita ei port
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. ¶Cum filius lib̾ti ĩpu
cri possõnẽ accipe possit. qsitũẽ.
et siue ͣ dubio qui seq̃ntis grad̾
stĩñ ãmictuntur int̾im Cũ e
p̃cedit alia possõ qui seqt̾ acci¬
subiectus dr fu̾it indicatum.
pendente cẽu̾sia. id̾ eiͣt dicend̾¬

Expanded text:
tinent.Cum filius liberti impucti possessionem accipere possit, quaesitum est. et sine dubio qui sequentis gradus sunt, non admittuntur interim: cum enim praecedit alia possessio, qui sequitur accisubiectus dicitur fuerit iudicatum, pendente controuersia idem erit dicend
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Silib̾tus patrono qd̾ ad
debitm portioẽm attinet. satiꝰ¬
faciat inuito tam̃ aliquid ex¬
corq̃re conet᷑. qd strituend̃ sit
q̃rꝰ. Qͥd enimsi ex parte debita
etur. sexmũm ꝓprium. quisit .xͦ.¬

Expanded text:
.Si libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum estr. quid enim, si ex parte debita etur seruum proprium, qui sit
Abbreviated transcription (Latin):
centũ dato qͣm pecuniã eidem
mulierr̾titius restitue̾ regatu
est. sipẜit mulier. die lega¬
ti cetentẽ. fideicõmissũ petet. re¬
moto autẽ fideicõmissolega¬
tanus. exẽplum mutiane cay¬
tionis nõ habeb̃. ¶ Pat exhe¬
date filietutores dedit. eosq
simr̃ eiꝰ impubẽ filia cõstituta
uita decessiss. ad rẽ ge̾ndam
acced̾e iussitꝰ. cum uxorimandi¬
atum ess. ut moriẽs filie cor¬
muni decies restituet. nõ subꝰ
diticẽ tutores uidebunt᷑ dũti. Nł
siqdalurd. int̾ei puella q̃susset
eiꝰ administratione ꝓhibi̾/can¬

Expanded text:
niam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit.Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, uita decessisset, ad rem gerendam acc‹e›dere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores uidebuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione prohiberi, ca
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua rõne subscribẽ. s ita ut
lib̾tas datur. siraticẽs reddide¬
rit nõ hanc solumhabent sigͥ¬
ficatioẽm. si cautiones ĩstr̃a qͣre¬
S omia actus sui exhibu̾it. hrdi.
s ⁊ si reliqua soluerit.

Expanded text:
reliqua rationes subscribere, sed ita, ut libertas datur "si rationes reddiderit", non hanc solam habet sigficationem, si cautiones instrumemnia actus sui exhibuerit heredi, sed et si reliqua solverit.
Abbreviated transcription (Latin):
tumess stichus sirationes re¬
ddidit cumcontub̾nalisna li¬
beresto eis que decemhrs dato
ansticho mortuo. anteq̃m rões
redd̾.. ur paniatoreuł reliqua
habente lider⁊essi mulieri an
delegato idcmactipiamus. li¬
b̾tate data. sirones reddid̾it
hanc condecẽm rationum re¬
ddesdrum ut iussus uideat᷑
reliqua redde siqua hab cu d¬
fide accus sui. Que sinullas
pure accepisse. lib̾tatem uide d¬
bunt᷑ ⁊ si post adoit amhẽditꝰ¬

Expanded text:
tum esset: "Stichus si rationes reddiderit, cum contubernali sua liber esto eisque decem heres dato", an Sticho mortuo antequam rationes redderet, vel pariatore vel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicddendarum, ut iussus uideatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui. quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem uidebuntur: et si post ad
Abbreviated transcription (Latin):
ditione fundus aliculegatus¬
ess. si seruum nõ manumiẜit.¬
et simanumiẜit legatum fu¬
di. ad meniumtpanslatũ essiles¬
gataũis de nõ libando satisded
qͣ legatum accep̃. ⁊ p̾ca libti auit
q̃roan aliqͥd mcmo d̾tursiꝵ. si¬

Expanded text:
ne fundus alicui legatuet "si servum non manumi, si manumiserit, legatum fudi ad Maevium translatum essegatarius de non liberando satisdedit et legatum accepit et postea liberavit: quaero, an aliquid Maevio detur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmouiitur. qua causa effectũ
est ut quib̾damrome relictis
ꝓficisc̾ent᷑. ⁊ apud castra defue¬
tus ẽ Q̾ situmẽ an ab heredib̃
cius alim̃ta deheantur. Paulus
toꝵ. quicum filio d̃functi mcaa̾¬
tisunt. aut ꝑeos nõ sterit quo
minus morarentur. mortuo fil¬
ĩo testatoris. defecisse ud suxnͣ.
s si restator. pꝑ filii ũtilitutem.
his qui cuneo moratifuissent.
tatem ꝯ functi ꝓqrentes audici
tuti lib̾os habentis. filii fideicõ¬
misit. utirem eius uniũsarure¬
stituet filus eius Ilberisus coꝵ.
illi ate petieĩnt cõditio fideic̃¬
misso ad scͥpta uideat᷑./r. ñiid̃i¬

Expanded text:
moueretur: qua causa effectum est, ut quibusdam Romae relictis proficisceretur, et apud castra defunctus est: quaesitum est, an ab heredibus eius alimenta debeantur.Paulusrtorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non videri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, voluntatem defuncti petentes audiri tuti liberos habentis filii fidei commisit, uti rem eius uniuersam restitueret filiis eius liberisue eorum, uerbis 'cum illi a te petierint' condicio fideicommisso adscripta uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
usis conditionibꝰ. s enã que
primo pure. u̾inde sub ꝯditõe.
dantur itaq qd̃hr̃s pe dare
iussus ẽt qd̃ue pure legntum ẽ
cumxid ex. sͣtuallo sub ꝯditioẽ
legatum est post̾i̾us ualissi prĩ

Expanded text:
uersis condicionibus, sed etiam quae primo pure, deinde sub condicione dantur. itaque quod heres pure dare iussus est quodue pure legatum est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius
Abbreviated transcription (Latin):
xtura q̃dumconsistit. naminõ¬
uti que siille infolle reliq̃ obti¬
li̾t lib̾ erit. nõ emiitestator ħ¬
sũsit. Q ullud ut ratioẽs̃ reddat.
offrrit natioẽs. pͥmũ deuide cõp¬
utͣtus ut exploraripossitꝰ m¬
ꝓutatioẽs ꝓbe animpple. referãt᷑¬
accepta recte relata annõ reͤcte¬
ita em̃ incip̃ qdẽ res. ifaccopne¬
bis ⁊̃ hr̃des notitia instriu patr¬
nim. ut sciant. qd̾ in qͣtq rõe¬
scͥptum sit. Nam qd̃ ip̃ẽ uius
factus erat. abhedib sius fieri
iississe int̾e lligͥ. ie autẽ utiq

Expanded text:
xtura consistit. Nam noutique si ille in folle reliqua obtlit, liber erit: non enim testator sed illud, ut rationes reddat, offerre rationes primum, deinde coandas, ut explorari possit, tationes probe an improbe referaaccepta recte relata an non rectita enim incipit quidem res a facto, piam heredes notitia instrui rationum, ut sciant, quid in quaquescriptum sit. nam quod ipse vivus urus erat, ab heredibus suis fieri iussisse intellegitur: ille autem ut
Abbreviated transcription (Latin):
gatum p̾uminuenit᷑ ⁊ idõ m̃uͦ¬
tilefit. qd̃ si conditio ⁊̃ legato d¬
insitasit. qd quidam recte put¬
ant simul cumlib̾tate. dies qͦ
legatintilit̾ eedit q̃uid gͦ cõtiẽ¬
tur. his u̾bis sirationes reddi¬
d̾it . Q̾dam hoc aiunt si reliqͣya

Expanded text:
gatum purum invenitur et ideo inutile fit: quod si condicio etiam legato insita sit, quod quidam recte putant, simul cum libertate dies quoque legati utiliter cedit. quid ergo continetur his verbis "si rationes reddiderit?" quidam hoc aiunt "si reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
dõfestĩ ad legatum admiti ñ¬
idẽ ꝓbat᷑. si certus dies inc̾tusq o
uealus legatofiñt adscͥptus.¬
est quia ratio legandilegato
nõ cohe̾t.s plerumq dou ex¬
ceptiolocum hacebit. si ꝓbecu¬
alias legatumsio fuisseffals̃
codition ẽ. cassius celsꝯ ¶s abi
impossiblẽ eẽ dixunt sueluti
pamphilus. siꝗdtitio debeoso¬
luit. lib̾ esto. si mõ nichiltitio
factĩ restator pegimiã ex solui.¬

Expanded text:
confestim ad legatum admitprobatur, si certus dies incertusue alius legato fuerit adscriptus.est, quia ratio legandi legato non cohaeret: sed plerumque doli exceptio locum habebit, alias legaturus non fuisse.Falsam condicionem Cassius et Caelius Sabinus impossibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si quod Titio debeo soluerit, liber esto', si modo nihil Titio factum testator pecuniam exsolui
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. hr̃ditatem adserunt. pa¬
trẽ alegatorũ cõmodo. illa qͣ
ratẽe deb sũmou̾e. qd emanci¬
pando filios obsecutus. uolũ¬
tati sup̃mũ iuditium uxoĩ spc.
custodiri uoluit. E rlcpaqnl
beẽ cogend̃ titiumcan̾e. scxtus
cecili existimat qm adipsu¬

Expanded text:
dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratio debet summouere, quod emancipando filios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit. 71 Idem libsse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
pectand̃. nich̾q int̾eĩt. utrum
uiuo testatore an post mor̃te
tat. nõ aut̾ ad heredem legata¬
rii ꝑtine quam si ip̃e legatari ᷤᷤ
uolu̾it ad se ꝑtin̾e quia cõdi

Expanded text:
pectandum nihilque intererit, utrum uiuo testatore an post mortem etat non aliter ad heredem legatarii pertinere, quam si ipse legatarius uoluerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Legatum dato. si lutiotitio nõ
Nam si ea ess quealiiubinu¬
pcias ñ facie possit inuenire
intp̃tand̾. ip̃o iure rescindi. ꝙ
fraudande legis gr̃a ess ascͥpt.¬
ꝰ legem enim utilcm reipu. sobo¬

Expanded text:
legato dato "si Lucio Titio non nam si ea esset, quae aliubi nuptias non facile possit invenire, interpretandum ipso iure rescindi, quod fraudandae legis gratia esset adscriptum: legem enim utilem rei pub
Abbreviated transcription (Latin):
petende cõdit o legato uł fidei¬
cõmissop̃scribitur. condc̃ẽ eã
res nõ fac̾et. nõ eni d̾ficiet. si
quis oaui d̾sideraũit. hoñe canti¬
onis nõ seciito. qd̾ adusus in¬
uitum. Hodie iure publco stqͣ
nõ pot̾. postea qͣmremitti posse

Expanded text:
petendae condicio legato uel fideicommisso praescribatur, condicionem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caueri desiderauerit, onere cautionis non secuto, quod aduersus inuitum hodie iure publico sequi non potest, postquam remitti posse
Abbreviated transcription (Latin):
zbe̾ ꝓhibet taq sititius indi¬
gnus sit tale ẽ quale sigeña¬
mo si uerum amãnius diuiõ.
hec condc̃o ẽ. qmilla sinõ nps¬
it nam ⁊ cet̾is omnib nubere
Iphibet᷑. Et titio cumin honeste
Inupt᷑a sit. cummbẽ iubetur.

Expanded text:
 itaque si Titius indignus sit, tale est, quale si generamo si uerum amamus, durior haec condicio est quam illa 'si non nubserit': nam et ceteris omnibus nubere prohibetur et Titio, cui inhoneste nuptura sit, ‹nubere› iubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
remittenda ẽ huic sententie. ñ
iifragat᷑. qd siquis pecuniam
promitrat. si meuiamuxore
nõ ducat. p̃toꝵ accõem denega
Aiud ẽ enimeligendimatriõ¬
nii. pene metulibertatem aufc̃¬
ri.aliud ad testam̃tũ c̾ta lege c¬
inu̾taiͣ. ¶Utio .c. relictasuntsĩ¬
tant amonum̃to meoñ recerat

Expanded text:
n refragatur, quod, si quis pecuniam promittat, si Maeviam uxorem non ducat, praetor actionem denegat: aliud est enim eligendi matrimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege invitari. Titio centum relicta sunt ita, ut a monumento meo non recedat
Abbreviated transcription (Latin):
Sincmnotutorũ ꝑuocet ad sati¬
tationẽ si existit᷑ qͥdam q tutor
nõ ẽ/desideraret qd ut aut satis¬
det̾ tutores. aut si satis nõ derit
Iparato sibi satisture cõmuitarit
tutelã/ nõ est audiend̾. n enim

Expanded text:
Si nemo tutorum prouocet ad satisdationem, sed exsistat quidam qui tutor non est desideraretque, ut aut satisdent tutores aut, si non dent, parato sibi satisdare committant tutelam, non est audiendus: neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ si suspecta ꝑsona sit uł tͣpisẽ
t tutela cõmiti/ nec cum satiscutõe
deleat . uł qd suammultafiagi¬
tia intutelã admisit. nõne mag̃.
repelli ⁊ feici atutela qm solꝰ ad¬
ministrare debeat. neo satis ñ dã¬

Expanded text:
enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non da
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ aut̃ ẽ: ut omiubꝰ ddisse ui¬
deat᷑. ¶ Siquis lib̾is tutorẽ de¬
dit uł filiis ⁊ lũt quosdã apd̾ ho¬
stes/ etiamipĩs dedisse uidebit᷑.
sinõ aliud aꝑte ꝓbet᷑ cestatore
sensisse. ¶Siquis cumignoar
se ticium filium habẽ / filiis tuco¬
rem ded̾it utrũ his solis declissi
uideat᷑. quos inpot̾ate scͥit᷑ an̾ci
quoq quẽ ignorau̾it se habẽ. et
ng̃ est iuthuic declisse nonuide¬
atur. lic nom̃ filiorũ admittit.
et ip̃m S quia de ip̃o nõ sensis¬
s dicend̾ ẽ cessare in ꝑscãm eius
dationẽ. ꝓind̾ ⁊ siqĩ certus fuit
filium decessisse qui superat. idẽ
eit dicend̃/ Nec en ĩuidet᷑ ei deli¬
sse. quẽ obisse cred̾clut. ¶ Si po¬
stumis ded̾it tutores hũq uiro
nascant andatioualcat ⁊ magiꝰ
ẽ ut utilis dno fi at etrã siuino

Expanded text:
magis autem est, ut omnibus dedisse uideatur. Si quis liberis tutores dederit uel filiis et habeat quosdam apud hostes, etiam ipsis dedisse uidebitur, si non aliud aperte probetur testatorem sensisse. Si quis cum ignoraret se filium Titium habere, filiis tutores dederit, utrum his solis dedisse uideatur, quos in potestate scit an ei quoque, quem ignorauit se habere? et magis est, ut huic dedisse non uideatur, licet nomen filiorum admittit et ipsum: sed quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim uidetur ei dedisse, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique uiuo nascantur, an datio ualeat? et magis est, ut utilis datio fiat etiam si uiuo
Abbreviated transcription (Latin):
ex hẽdutus sit. ¶ Si fm̃osus restõ
tutor datus. siqd̃ eum furẽ desie¬
rit. tutorẽ esse recte datum ꝓcurꝰ
existimat. Qd̾ sidatus sit pͥure ne
turorẽ cum sape cẽpit. ¶ Seruus
alienus itadaritutor pot̾ siliber
eĩt tutoresto quĩmo et sipure c¬

Expanded text:
exheredatus sit. Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datum Proculus existimat: quod si datus sit pure, negtutorem, cum sapere coeperit. Seruus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis subconditions ut ex
die tutorẽ ded̾it mediotẽpe/ ali
tutor timd̾ ẽ. qm̃uis legitimũ:
tutorem pupirus kãt. sciend̃ ẽ
enĩ qͣmius testãm̃taĩa tutela spe¬
rat̾ legituã cessare. ⁊ si semelad
tutela deiũ excusatus. siͭtutõꝵ te¬
stam̃taius ad huc dicimus in lo
mũ tutorẽ redire tutelã. Itẽ dici
legitimum cucelaredit. quia hic
senat ꝯsult̾ cessat. Iplane. si duo
pluresne fui̾nt. tutores testãrii
nõ loco eiꝰ qui decesẜit. uł incunt

Expanded text:
Si quis sub condicione uel ex die tutorem dederit, medio tempore alius tutor dandus est, quamuis legitimum tuto rem pupillus habeat: sciendum est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel ad tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in lomum tutorem redire tutelam. Idem dicimlegitimum tutela redit, quia hic senatus consultum cessat. Plane si duo pluresue fuerint tutores testamentarii, in locum eius, qui decessit uel in
Abbreviated transcription (Latin):
datotutorẽ dare pot̾mat̾ aut̃ ñ
rũeum quimĩis testõdatus ẽ turͣ¬
tor oporteb̃ cupi apatre datus/ꝙͣ
Qiuis minus iure datus sit. tam
sine inquisitione ꝯfimet. nisi siͥ
cã ꝓpt̾ qm datus uidebat᷑. in eo c̃¬
mutata sit. iułutisiex amico ii¬
micus. ut ex diuite paupior effecꝰ
ł filiis. turores delit. ⁊̃ ⁊ postuẽ
ud̾t᷑ dedisse. quiã fuie appellatc̃e
etiã postumaconͤtiñnt᷑.¬

Expanded text:
dato tutorem dare potest, mater autem non in eum, qui matris testamento datus est tutor, oportebit, cum a patre datus, quamuis minus iure datus sit, tamen sine inquisitione confirmatur, nisi si causa, propter quam datus uidebatur, in eo mutata sit, ueluti si ex amico inimicus uel ex diuite pauperior effecuel filiis tutores dederit, etiam postumae uidetur dedisse, quia filiae appellatione etiam postuma continet
Abbreviated transcription (Latin):
ta.ꝑmissũ ẽ parentib lib̾¬
is suis. siue masculini siue feri¬
niuisexus. sim̃o inpotate sint¬
c tutores testõ dare Itẽ scie debem̃
eriã postumis fiis nł nẽpotib
tutores dare. quimõ incaeã sint.
ut siuiuo eo natifim̾̃nt. inpotãte
Itẽ ignorand̾ nõ ẽ eum quifiliũ
inpotãte.⁊ nepotẽ ex eoeque ĩpo¬
tãte habeb. sinepotitutorẽ ded̾it.
ita recce dedisse uidĩ sinepos post
mortẽ exꝰ in pacris sipocestatec
recasurus nõ sit qd̃ euenit. suꝰ¬
uotestatoreꝰ filius in potãte eius

Expanded text:
missum est parentibus liberis suis siue feminini siue masculini sexus, si modo in potestate sint, tutores testamento dare. Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate on est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod euenit, si uiuo testatore filius in potestate eius
Abbreviated transcription (Latin):
recte nõ dritimilli. aut illifiuime¬
is. utriẽorum uol ticius tutor e¬
sto qd enimdicemus siticius cõ¬
stituẽ nolit utri ex filiis tutoreẽ
nelit. Ita aut̃ recte tutordab̃rticiꝰ
siuol illi filio mͥeo cutor esto
tutoreᷤ sĩt datap̃tore/ curatorẽ pos¬
selitis causa suꝑuatuũ ẽ. quia al¬
tõ auctore cum alt̃o agi pot̃¬
tutela se excusare pot/ cumres se¬

Expanded text:
recte non datur: "illi aut illi filiis meis, utri eorum volet, Titius tutor esto"; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse velit? Ita autem recte tutor dabitur: "Titius si volet illi filio meo tutor esto". tutores sint, a praetore curatorem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi pottutela se excusare potest, cum res se
Abbreviated transcription (Latin):
s tuum. Si nemohẽditatẽ adieĩtͫ
nichũali exhis q̃ testam̃to scͥptis
sunt Siu̾o uuꝰ ex płibꝰhͣrdibꝰ adie᷑¬
rit: tutele statimualent/ nec ex.¬
ꝑectand̾ eĩt ut om̃s hẽditates. a

Expanded text:
um Si nemo hereditatem adierit, nihil valet ex his, quae testamento scripta sunt: si vero unus ex pluribus adierit, tutelae statim valent nec exspectandum erit, ut omnes hereditatem a
Abbreviated transcription (Latin):
hẽde s atestatore ꝓtinus ꝓficisct᷑.
simul at̾q aliqs hr̃s estitiss. nã
et ipẽ hẽs cutor daripot̾. ⁊ post mõ¬
tẽ hedis. tutor recte dari pot̃.
uetaritutor eẽ pot̃. uł cestõ ułco¬

Expanded text:
tinus proficiscuntur, simul atque aliquis heres exstitisset: nam et ipse heres tutor dari potest et post mortem heredis tutor recte dari potestuetari tutor esse potest u
Abbreviated transcription (Latin):
lexullia de adult̾us. que adulre¬
rũ dampnatã testẽ ꝓduci. uł oi¬
ce̾ testimoniumnetat ¶ Sexiuiꝰ
quoq m̾ito ad sollemprua adhi¬
ibi nõ pot̃/ cumiuris cuuł comx¬
unoẽ nõ hãt intotum ne ũtoris
qd̃ edcĩ. ¶ Et uet̾es ꝓutauer̃ eos¬
⁊̃ qui ꝑꝑ sollempniatestĩ qdẽ adh¬
ibent᷑. durare debẽ donce supp̃ma
ꝯtestatio pagat᷑. Nõ tam̃ intellig¬
entiã ẜmtionis exigimus. hoc eni
diiuis marcus didio iuliano in
teste .qui latiẽloiỹ nou̾at rescͥp a¬
sit Iamsiuł sũsu ꝑcipiat quis
ciurei adhibitus sit suffc̾c s si
detentisunt inu̾iti ibi testes pu¬
tant nõ uał̾e testm.¬
exaudiri possint muncupudis̃
ãt. palã deb. Qd ẽ palã. Nõ utiq̃
inpublicũ. si ut exaudiri possũt.
Eeandiͣ autẽ nõ ab omnib s ate¬
stibꝰ. ⁊ siplures su̾int testes ad¬
are possit q̃rit᷑. Utputasticum᷑ue
clarauit de quo sentiret. ticiole¬
ganit: cum multos ticios habẽt.¬

Expanded text:
ia de adulteriis, quae adulterii damnatam testem produci uel dicere testimonium uetat.Seruus quoque merito ad sollemnia adhiberi non potest, cum iuris ciuilis communionem non habeat in totum, ne praetoris quidem edicti.Et ueteres putauerunt eos, qui propter sollemnia testamenti adhibentur, durare debere, donec suprema contestatio peragatur. Non tamen intellegentiam sermonis exigimus: hoc enim divus Marcus Didio Iuliano in teste, qui Latine non noverat, rescripsit: nam si vel sensu percipiat quis, cui rei adhibitus sit, sufficere. Sed si detenti sint inviti ibi testes, putant non valere testexaudiri possunt, nuncupandi sint: at, palam debet. quid est palam? non utique in publicum, sed ut exaudiri possit: exaudiri autem non ab omnibus, sed a testibus: et si plures fuerint testes adare possit, quaeritur: ut puta Stichum leclarauit de quo sentiret: Titio legauit, cum multos Titios a
Abbreviated transcription (Latin):
filiustamt suinũs uit pupillus
pubes ^/aut ẜuus lib̾ factus dece¬
sit quianune sunt tabule te¬
stam̃tiqͣs his fec̾it. quitestĩ faci.¬
cudi facultatemnõ habuit.
tuit᷑. in codẽ restanto cestis eẽ ñ
testes possunt ad hibi. si aliude
ͥos nicħ impediat sut puta su.
pules uł ĩpotestate sit restatori.¬
Pot᷑atis autẽ u̾bumnõ solũ adꝰ
ubos qui sunt in poẽate refc̃d
ab hostib. qmuis placeat hũc.̃
hib̾i ab eo adcestmtestis possit̃.
ĩ diximus supͤbiendis testimoni¬
is eorum quiin potestare sunt: ĩ
omĩb testimonus accipias uba

Expanded text:
milia‹s› sui iuris aut pupillus pubes aut seruus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fec‹it›, qui testamenti faciendi facultatem non habuerit.tuitur, in eodem testamento testis esse non testes possunt adhiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in potestate sit testatoris.Potestatis autem uerbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum ab hostibus, quamuis placeat hunc hiberi ab eo ad testamentum testis possit. ento diximus super p‹ro›hibendis testimoniis eorum qui in potestate sunt, in omnibus testimoniis accipias, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
q ei. ⁊ ẜuos hr̃ditatis manum¬
itcͥe. ¶ Qui ex parte hr̃s institue¬
cus ẽ puie. ex parte sub condcõe
solꝰ. etiã pendente conditione si
adient h̾rditatẽ exasse hĩs eit
hãt incõdit̾ioãlẽ partẽ substiꝑ

Expanded text:
ei et seruos hereditatis manumittere. Qui ex parte heres institutus est pure, ex parte sub condicione solus, etiam pendente condicione, si adierit hereditatem, ex asse heres erit, habeat in condicionalem partem su
Abbreviated transcription (Latin):
rau̾it. uił. recte distinguit int̾ẽe
utrumrẽ ceptam sub natrẽ ꝑͥfe¬
cit. annouanuinchoauit Nlam si
ꝗd nouumin societate inchoauit.
nõ uidĩ in miscuisse se hr̃ditati
patris rescͥpsit. ¶ Si ẜũũ pat̾i
filiꝰ manumiẜit. sinedubio mi¬
scuisse se patͣne hr̃ditati uidebr̃
Pponebatur filius apatre de ca¬
strensi pecuno. ẜ uos cõparasse
eosq apatre manumittẽ. roga
cum ess hr̃s ab eo institutꝰ. qͦre¬
but᷑ sise abstinuiss pat̾na here¬
ditate. eosq mauumisiss an
miscuisse se pat̾ne hr̃ditatiaid̾¬
at. dicebamus nisicuident̾ q̃si¬
sa hr̃s manumuẜit. nõ debe̾ eum
fd̃m calumpniã pati. qĩ se manscu

Expanded text:
cte distinguit interesse, utrum rem coeptam sub patre perficit an novam inchoavit: nam si quid novum in societate inchoavit, non videri miscuisse hereditati patris scripsit. Si servum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati videbitur. Proponebatur filius a patre de castrensi peculio servos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manumisisset, an miscuisse se paternae hereditati videatur. dicebamus, nisi evidenter quasi heres manumiserit, non debere eum calumniam pati, quasi se miscu
Abbreviated transcription (Latin):
hibentur ab eo qui i ͣ institu¬
tus. iamhrditatẽ adut . tabla
litteras. rationes inspic̃c mor¬
tui. unde scire poss an sibi adeũ¬
mͣstitutũ. non potuiss iube̾ adi¬
reiꝓ unitiã agentẽ. dinus piꝰ¬
ita resepsit consulibꝰ. subucĩre
nans ess̾ aut pngit᷑ eẽ adire hr̃¬
ditatẽ nõ pot. S siscit nõ eẽ p̃gñ¬
suurabr̃dẽ pͥariturꝰ ẽ ti nõ solui
uł ꝯsanguineũ parct̃us est. qm̃¬

Expanded text:
hibeatur ab eo, qui una institutus iam hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunpotuisset iubere adire in provincia agentem, divus Pius rescripsit consulibus subvenire nas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse psuum heredem pariturus est. et non solum vel consanguineum pariturus est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ccepisse uidet᷑. Idemq eĩt. ⁊ si
nõ accep̃. s ꝓmissa eis fuit pec¬
cumiꝙlam ⁊ stĩp̾ulando morti
meo hr̃ditatẽ adeundo. nich̾
moueb̾. nec acquiret mͥ. ¶ Nec

Expanded text:
ccepisse uidetur. idemque ‹e›rit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulando mortismeo hereditatem adeundo nihil promouebit nec adquiret mihi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ẜiebat. ꝓͣme hĩs institutus ei̾t r
posse eumnissumeo adire hr̃dit¬
atẽ. pot̃ u̾um ẽẽ ũt incelligat᷑
nõ oꝑa sua michi acquirẽ. s ẽxͤ
remea sic̃ instipulando. ⁊ ꝑtradi¬
tionẽ accipiento ex meare. mich̾¬

Expanded text:
er me heres institutus erit, posse eum iussu meo adire hereditatem, potest verum esse, ut intellegatur non opera sua mihi adquirere, sed ex re mea, sicut in stipulando et per traditionem accipiendo ex re mea mih
Abbreviated transcription (Latin):
D Qucciens pupilłꝰ patrihereᷤ
extitit.⁊ abstinet se hereditate.
¶ qmius patͥs bona sub c̾ditorib
fiant. tam̃rata hab̃i debent. q̃cũ¬
q pupillus bona fide gesẜ̾it. nõ
eiqui fundumtutore atictore a
pupillo em̾it. succurrend̾ eiͣt yec
int̾est. pupillus solu̾nto sit nec
more ẜuili Idcircosi ẜnus doca¬
lis adieĩt actione de dote eam hẽ¬
ditatẽ. mułr recupab̃. q̃muis e¬
ea que ex opis dotalium acͣqͣrtꝰ
ad iurum ꝑtineant. ¶Et ꝯq̃stuᷤ

Expanded text:
 Quotiens pupillus patri heres exstitit et abstinet se hereditate, quamvis patris bona sub creditoribus fiant, tamen rata haberi debent, quaecumque pupillus bona fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo emerit, succurrendum erit: nec interest, pupillus solvendo sit nec ruili. Idcirco si seruus dotalis adierit, actione de dote eam hereditatem mulier reciperabit, quamuis ea, quae ex operis dotalium adquiruntur, ad uirum pertineant. Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶S ⁊ sicum ess pure institu¬
tus. p̃utuuit subcõditione. ⁊ ĩm¬
pleta cõcccẽ qmͣ in eiectamputa¬
uit. aduit. aupossit acquirẽ hẽ¬
ditatẽ. cõscq̃ns ẽ dr̃e possecum
adire. maxĩe cum hec suspitõ ni¬
ch̾ ei obfuiͣt. nec piculũ attuli̾t.

Expanded text:
est. Sed et si cum esset pure institutus, putavit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putavit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpat̾na hr̃ditate se abstimnuiss. de¬
inde ei aliꝗs hr̃s extitiss. nõ eẽ
eumcõpellendũ creditorib pa¬
t̾ins Rnd̾e. nisi substitutus eifr¬
eĩt. Inclinat enimin hoc ut p̃łir¬
et substitutũ. etiã panris honera
subit̾um. que suĩa recte amãce¬
llo notata ẽ. Impugnat enĩ hoc¬
utilitatẽ pupilli. qui ip̃e saltem
pot̾ hr̃e sñccessorẽ. Metu em ̃rõn pͥ¬
erũ parͥs tinudius qs etiã ĩpub¬
eris hr̃ditatem adhib. alicqus

Expanded text:
paterna hereditate se abstinuisset, deinde ei aliquis heres exstitisset, non esse eum compellendum creditoribus paternis respondere, nisi substitutus ei fuit: inclinat enim in hoc, ut putet substitutum etiam patris onera subiturum. quae sententia a Marcello recte notata est: impugnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem adibit. al
Abbreviated transcription (Latin):
luisse fimidatẽ elictũ qui sibi ꝓs¬
picit. ne homibo patris pupillic
scͥpsit credo ita intelligẽd̾. si nõ
ĩpub̾is fr̃ fuit. s testatoris. ceͦ¬
t̾um utiq si fr̃ apatre frĩs subs¬
titutus impub̾i sit sine dubio¬

Expanded text:
luisse fraudare edictum, qui sibi prospicit, ne oneribus patris pupilli n fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum utique si frater a patre fratri substitutus impuberi sit, sine dubi
Abbreviated transcription (Latin):
stitutiis. manumissus uł alena¬
tus adhib̃ hr̃ditatẽ. ¶ Si fisci sẽ¬
toris cesaris adib̃ hr̃ditatẽ. ut
ẽ sepe rescͥptum. ¶ Siqs plane
seruus fu̾it pene effecnis adgla¬
diumuł ad bestias. uł in metal¬
lumdampnatus. si fiñt hĩs in¬
stitutus ꝓnõ scͥpto hoo habebr̃

Expanded text:
s manumissus uel alienatus adibit hereditatem. Si fisci sertoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis plane seruus poenae fuerit effectus ad gladium uel ad bestias uel in metallum damnatus, si fuerit heres institutu
Abbreviated transcription (Latin):
uebu hr̃s esto. filio a deunte iussũ ꝑats¬
d. slistitutus excluclit᷑. ¶ Si filiꝰ pͥᷤ¬
õ obs qͣmsciri senecc̃ium extitisse patͥ¬
u hr̃dẽ decesẜit. relicto filio nectio
ꝑmittend̃ ẽ. nepoti abstin̾e se a¬
ui h̃ditate. quia et patri eius idẽ

Expanded text:
us heres esto" filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio necessario, permittendum est nepoti abstinere ditate, quia et patri eius idem
Abbreviated transcription (Latin):
phrde gerat. qd ⁊ cassuis ꝓbat.
Si contconẽ sub qua hr̃s instit.¬
utus ẽ: nõ ignorat. sitam̃ exͣtit̾¬
it contc̃o subqua coñstitutus s.
titisse. puto põsse . adire hr̃dira¬
tẽ ꝙ̃ admod̾ siignoret. ancohr̃¬
dis cui substitutus ẽrepudiatõe
porcio ei delatasit.  pedre pos

Expanded text:
de gereret. quod et Cassius probat, si condicionem, sub qua heres institutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. titisse ? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus est, repudiatione portio ei delata sit. Paulus