comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modis in ea diuinȩ suȩ poten¬
tiȩ efficaciam ostendit: quia
et mentẽ illius adeo quantũ
humana fragilitas patitur. ab
omni uitioꝵ sorde castificaũ:
utero illius sc̃m ac uenerabile re¬
demptoris nr̃i corpus sola sui ope
carne uirginis sacro scãm de in¬
temerata formauit. Quẽ enim
ipsum denuo uirtutem altissimi
nominauit: iuxta hoc qͦd dñs
cum eiusdem sp̃c aduentum di¬
scipulis ꝓmitter& ait. Ecce ego
mitto promissum patris mei in
uos: uos autem sedete in ciui-¬
tate quoadusq induamini uir-¬
tute ex alto. O bumbrauit autẽ
beatȩ dĩ genitrici uirtꝰ altissimi:
quia sp̃e sanctꝰ cor illiꝰ cum imple¬
uit ab omni ęstu concupiscentie
carnalis temperauit: & munda¬
uit a desideriis temporalibus:
ac donis cęlestib mentẽ simul
illius consecrauit & corpus.
Ideoq & quod nascetur inquit
sc̃m: uocabitur filius dĩ. Quia
de scĩficatione sp̃c concipies:
sc̃m erit quod gignit᷑. Congru¬
it conceptioni natiuitas: ut quȩ

Expanded text:
modis, in ea divinae suae potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui opercarne virginis sacrosanctam intemerata formavit. Quem enim ipsum denuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit, et corpus. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae
Abbreviated transcription (Latin):
ergo angłs gabrihel adõ. Ra¬
ro autem legimꝰ: quia apparen¬
tes hominib angłi designent᷑
ex nomine. Uerum quotiensc̃q
fit. ideo utiq fit: ut etiã nomi¬
ne ipso quid ministraturi ue¬
niant insinuent. Gabrihel nãꝙ
fortitudo dĩ dicit᷑. Et merito
tali nomine prefulget. qui na-¬
scituro in carne dõ testimoniũ
phibet: de quo ꝓpha in psalmo.
dñs inquit fortis & potens: do¬
minus potens in prelio. illo ni¬
mirum prȩlio. quo potestates
aereas debellare. & ab earum
ty rannide mundũ ueniebat
eriꝑe. Ad uirginem desponsa¬
tam uiro cui nomen erat iosepꝰ
de domo dauid: & nomen uir¬
ginis maria. Quod dicitur de
domo dauid: non tantum ad
ioseph. s ȩtiam ꝑtinet ad mari-¬
am. Legis namq erat precep¬
tum: ut de sua quisq tribu ac
familia duceret uxorem: apło
quoq attestante qui ad timothe¬
raciter ex semine dauid ortꝰ est
dñs: quia incorrupta eius geni¬
trix ueram de stirpe dauid ori¬

Expanded text:
ergo angelus Gabriel a Deo. Raergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheraciter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David ori
Abbreviated transcription (Latin):
xordium nr̃ȩ
redemptionis.
ginem: ut nouam in carne nati¬
uitatem filii dĩ predicaret: per
quam nos abiecta uetustate noxi¬
a.renouari atq int̾ filios dĩ com¬
putari possimus. Ut ergo ad pro¬
missȩ salutis meream᷑ dona ꝑtin¬
gere: primordium eiꝰ intenta cu¬
remꝰ aure ꝑcipere. Missus est
inquit angłs gabrihel adeo in ci¬
uitatem galilẽȩ cui nomen naza¬
reth ad uirginem desponsatam
uiro: cui nomen erat ioseph..
ptum ꝓfecto humanȩ restaurati¬
onis principium. ut angłs a dõ
mitteretur. ad uirginem partu
consecrandam diuino: quia prima
ꝑditionis humanȩ fuit causa cũ
serpens a diabolo mittebatur ad
mulierem sp̃u suꝑbiȩ decipiendã:
immo ipse in serpente diabolus
ueniebat. qui genus humanũ de¬
ceptis parentib primis immorta¬
litatis gła nudaret. Quia ergo
mors intrauit ꝑ feminam: apte
rediit & uita ꝑ feminã. Illa a
diabolo se ducta ꝑ serpentem.
uiro gustum necis obtulit: hȩc
torem salutis edidit. Missus. ẽ

Expanded text:
xordium nostrae redemptionis, ginem, ut novam in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec o auctorem salutis edidit. Missus est
Abbreviated transcription (Latin):
tionem suam inhabitans regit.
atq ad ꝑcipienda suꝑnȩ rẽtri¬
butionis dona continua protec¬
tione gub̾nat: regnat in fut᷑o
cum eosdem finito statu tempo¬
ralis exilii ad habitationem
patriȩ cęlestis introducit: in
qua presenti enus uisione semꝑ
admoniti nichil aliud agere
quam eius uacare laudibus
gaudent. Dixit autẽ
maria ad angłm. Quomͦ fiet
istud. qm̃ uirum non cognosco:
uomͦ inquit fieri potest ut con¬
cipiam pariamq filium: quȩ
in castimonia uirginitatis iu¬
tam consũmare disposui: Non
autem quasi incredula uerbis
angłi quomͦ hȩc impleri uale-¬
ant requirit: sed certa quia
oportebat impleri quod & tẽ
ab angło audiebat. & prius
a propħa dictum legerat. quo
id ordine complendũ sit inter¬
rogat: quia uidelic& ꝓpheta
qui hoc futurum predixit qͦmͦ
fieri posset non dixit: sed an¬
gelo dicendum reseruauit.
Respondens ergo angłs dix̃ el.

Expanded text:
tionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant, inquirit, sed certa quia oportebat impleri quod et tunc ab angelo audiebat, et prius a propheta dictum legerat, quo id ordine implendum sit, interrogat: quia videlicet propheta qui hoc futurum praedixit, quomodo fieri posset non dixit, sed angelo dicendum reservavit. Respondens ergo angelus dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sapientiȩ & intellectus. Qͦd
ergo hȩc uirga nuces ꝓduxit:
imago dominici corporis fuit.
Nux enim trinam habet in suo
corpore substantiȩ unionẽ: coriũ.
testam. & nucleum. In corio ca¬
ro. in testa ossa. in nucleo inte¬
rior anima comparat᷑. In corio
nucis. carnem significat saluato¬
ris: quȩ habuit in se asꝑitatem
uel amaritudinẽ passionis. In
nucleo. interiorẽ declarat dulce¬
dinem deitatis. quȩ tribuit pas¬
tum & luminis sub ministrat of¬
ficium. Intesta lignum int̾serens
crucis. quȩ non discreuit ia qͦd
foris & intꝰ fuit : sed quȩ terrena &
cȩlestia fuerant mediatoris ligni
interpositione sociauit. dicente

Expanded text:
s sapientiae et intellectus . Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni interpositione sociavit, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
raliticum dictum. ẽ. a dño: sur¬
ge tolle grabbatum tuum et
ambula. Non enim tam in eo
ammirationis aliquid erat. ut
confracti lectuli ligneã cratẽ
portaret paraliticus: quã ut
resoluti corporis membra &
debilitate confracti. uelut an¬
mȩ suȩ necessarium lectulum
paraliticus ipse gestaret: et
coram positis iudȩis ꝓpriĩs
abiret pedib qui manib alla¬
tus fuerat alienis. In hoc pla¬
ne sicut dixi completa. ẽ. pro¬
phetica illa sententia. uersasti
stratum eiꝰ in infirmitate eius:
ut uersa uice portaret lectũ
in quo fuerat paulo ante por¬
tatus : & anima illius quȩ priꝰ
uasculo corporis ferebat᷑. post¬
ea corpus suum ipsa utilius cir¬
cumferret. Potest ȩtiã accipi
quod ait. Erunt duo in lecto.
hoc. ẽ. una mandator lege te¬
nentur: et uelut simili resur¬
rectionis specie głant᷑. Tunc
igitur xp̃ianoꝵ beatꝰ popłs
assumetu. in głam: iudeorum

Expanded text:
ralyticum dictum est a Domino: Surge: tolle lectum tuum, et ambula . Non enim tam in eo admirationis aliquid erat, ut confracti lectuli ligneam cratem portaret paralyticus, quam ut resoluti corporis membra, et debilitate confracti, velut animae suae necessarium lectulum paralyticus ipse gestaret, et coram positis Judaeis propriis abiret pedibus, qui manibus allatus fuerat alienis. In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa sententia: Versasti stratum ejus in infirmitate ejus; et versa vice portaret lectum in quo fuerat paulo ante portatus, et anima illius, quae prius vasculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potest etiam accipi, quod ait: Erunt duo in lecto uhoc est una mandatorum lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantur. Tunc igitur Christianorum beatus populus assumetur in gloriam, Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur qm̃ post tempus spirita¬
libus epulis reficere nos debemꝰ:
uideamus quid ȩuangłica lectio
Prosequatur. Ait enim dñs sicut
audiuimus de aduentus sui dem¬
pore. Sicut fulgur choruscans
tib. In illa nocte erunt duo in
lecto uno: unus assumet᷑. & unꝰ
relinquetur. Duȩ molentes in
pistrino: una assumetur & una
relinquet᷑. Mouet fortasse uos
fr̃s. cur dñs aduentum suum in¬
dicans: noctis se dempore osten¬
derit aduenturum. Utiq eius
aduentus magna cum claritate
diei. magno cum nitore & timo¬
re suscipi debet a cunctis. Fre¬
quenter audiuimꝰ sacris litteriᷤ
predicatum: priusquã dñs xp̃e
Qui ita tenebras humano generi
suȩ prauitatis infundet. ut lu¬
cem ueritatis nemo pęne respi-¬
ciat: & caligine ꝓpria oꝑiens
mentes hominum. cecitatem̃ qͣn¬
dam spiritalib oculis exibebit.
Nec mirum si diabolus emittat
iniquitatis tenebras: cum ipse nox
fit om̃ium peccatoꝵ. U. Ad huꝰ
igituꝵ tetram caliginem depel-¬

Expanded text:
gitur quoniam post tempus spiritualibus epulis reficere nos debemus, videamus quid evangelica lectio prosequatur. Ait enim Dominus, sicut audivimus, de adventus sui tempore: Sicut fulgur coruscans dtibus: In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in pistrino, una assumetur, et una rant. Movet fortasse vos, fratres, cur Dominus adventum suum indicans noctis se tempore ostenderit adventurum, cum utique ejus adventus magna cum claritate diei, magno cum nitore, et timore suscipi debeat a cunctis. Frequenter namque audivimus sacris Litteris praedicatum, priusquam Dominus Chregnaturum, qui ita tenebras humano generi suae pravitatis infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spiritualibus oculis exhibebit. Nec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccatorum. Ad hujus igitur tetram caliginem depel
Abbreviated transcription (Latin):
relinquetur: hinc iam resur¬
rectionis meritum demonstra¬
tur. quod pro qualitate uiuen¬
di sit gr̃a resurgendi: ac tan¬
tam in singulis quibusq resur¬
rectionis esse distantiam: ut
duobus ętiam parit̃ dormien¬
tibus & una sede quiescentib
ȩqualis non possit ẽe assump¬
tio. Quamius enim eodem con¬
sortii lectulo teneantur: pro
meritis tamen alter eoꝵ rapi¬
eturz ad cęlum. alter relinque¬
tur in terris. Lectus enim ñr
amplissimum solum: in quo cor¬
pora nr̃a deposita tutissima
sede requiescunt. In hoc autẽ
lectulo ille mollius dormit:
quisq durius in uita se gesse¬
rit. Possumus enim ipsa m̃bra
nr̃a lectulos nr̃os ꝓpriꝰ nun-¬
cupare: in quib animȩ nr̃ȩ¬
ueluti in quodam stratu suauis¬
sime demorant᷑. Quod quidẽ
scm̃ ꝓphetam sensisse arbitror.
cum dicit: uniuersum stratũ
eius u̾sasti in infirmitate eius.
UI.Beatus enim. ẽ. ille. cuius stra¬
tum dñs in ipsius infirmitate
conuertit: ut qui fuerit pau¬

Expanded text:
quetur , hic jam resurrectionis meritum demonstratur, quod pro qualitate vivendi sit gratia resurgendi, ac tantam in singulis quibusque resurrectionis esse distantiam, ut duobus etiam pariter dormientibus, et una sede quiescentibus, aequalis non possit esse assumptio. Quamvis enim eodem consortii lectulo teneantur, pro meritis tamen alter eorum rapietur ad coelum, alter relinquetur in terris. Lectus quidem amplissimum solum, in quo corpora nostra deposita tutissima sede requiescunt. In hoc autem lectulo ille mollius dormit, quisquis durius in vita se gesserit. Possumus enim ipsa membra nostra lectulos nostros proprios nuncupare, in quibus animae nostrae in quodam strato suavissime demorantur; quod quidem sanctum prophetam sensisse arbitror, cum dicit: Universum 8 stratum ejus versasti in infirmitate ejus . Beatus enim est ille, cujus stratum Dominus in ipsius infirmitate convertit; ut qui fuerat pau
Abbreviated transcription (Latin):
iesus filins nauȩ
in heremo stabat.
& moyses orabat
non quia ambo
pugnabant. nec
ambo orabant: sed unus pug¬
nabat. & alter orabat. Meri¬
to qui pugnabat non deficie¬
do uincebat. Ita & ego loqui
quidem uideor. sed aliis oranti¬
bus loquor: ut precib eorum
contingat michi quod dñs ait.
aꝑi os tuum & ego adimple¬
bo illud. Si ille ab uno tantũ
orante iuuabatur & non supe¬
rabatur: quantomagis ego ubi
non unus sed multi rogant
dñm meum loquendo iam ñ
timebit cor meum: quia laudẽ
dñi loquetur os meum: Dñs
et promitct nobis aliquid.
Quod iubet hic est: quod ꝓmit¬
tit alibi .ẽ. Quod iubet finit᷑
quia temporale. ẽ: quod pro¬
mitcit non finitur quia ȩter¬
num. ẽ. Quod iubet opus. ẽ:

Expanded text:
esus filius Nave in eremo pugnabat, et Moyses orabat: non quidem ambo pugnabant, et ambo orabant; sed unus pugnabat, et alius orabat. Merito qui pugnabat, non deficiedo vincebat. Ita et ego loqui quidem videor, sed aliis orantibus loquor, ut precibus eorum contingat mihi quod Dominus ait, Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Si ille ab uno tantum orante juvabatur, et non superabatur; quanto magis ego, pro quo non unus, sed multi rogant Deum mecum? Loquendo jam non timebit cor meum, quia laudem Domini loquetur os meum . Domiet promittit nobis aliquid. Quod jubet, hic est: quod promittit alibi est. Quod jubet, finitur, quia temporale est: quod promittit, non finitur, quia aeternum est. Quod jubet, opus est:
Abbreviated transcription (Latin):
talem magistrũ haber& ȩccłia:
His dictis: emisit sp̃m. Ascendit
in cȩlum: ueniam meruit de ini¬
micis. Gaudere meruit in cęlis
de amicitus beati pauli subse¬
quentis: quia ipse dñs. qui fac̃
orum lȩtantẽ. Ecce hoc sc̃s ste¬
phanus meruit. qui uidebat fi¬
lium hominis stantẽ: quẽ noui¬
mus ad dexteram patris seden¬
tem. Petamus eum ut int̃pel¬
let pro nobis. & ꝓ peccatis no¬
stris: & eruat nos a tantis pe¬
riculis. & parturitionibus
uniu̾sis pro pietate sua: non ꝓ
conscientia nr̃a. Nam quia utͣ
quanti fontes peccati nr̃i flam¬
mam possunt extinguere. ipse
dignetur nr̃a crimina sepelire:
ut sicut in monum̃to nouo ad
modicum commendauit m̃bra
sua: sic infonte indulgentiȩ

Expanded text:
talem magistrum habuisset Ecclesia? talem magistrum habuisset Ecclesia? His dictis emisit spiritum, ascendit in coelum, veniam meruit inimicis. Gaudere meruit in coelis de amicitiis beati Pauli subsequentis, quia ipse est Dominus qui facit orum laetantem . Ecce hoc sanctus Stephanus meruit, qui videbat Filium hominis stantem, quem novimus ad dexteram Patris sedentem. Petamus enim ut interpellet pro nobis, et pro peccatis nostris, et cruat nos a tantis periculis et parturitionibus universis, pro pietate sua, non pro conscientia nostra. Nam qui aut quanti fontes peccati nostri flammam possunt exstinguere? Ipse dignetur nostra crimina sepelire: ut sicut in monumento novo ad modicum commendavit membra sua, sic in fonte indulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est aduocatꝰ. & ñ sicuti ꝓ
se petebat. ita pro inimicis int̃¬
pellabat. Hic stabat quando
xp̃m uidebat. Hic genua flec¬
tebat: quando pro inimicis ora¬
bat. Ipsa enim erat necessaria ad¬
uocatio: pro tantis ac talib ini¬
micis. Sciebat namq quod eum
dñs iħe non cito posset audire:
sed pro ipsoꝵ peccato non pro
merito suo. Adeo pro tanta ini-¬
quitate lapidantium iudȩoꝵ ge¬
nua figebat: lacrimas effundebat
dicens. Dñe: ne statuas illis hoc
ad peccatum. Uide quicumq es
xp̃iane quomͦ ouis ista in om̃ib
agnum sequitur. & pastorẽ imi
cruce clamabat. pat̾ in manus
tuas commendo sp̃m meũ: iste
xp̃c pro inimicis clamat. pat̾
ignosce illis. quia nesciunt qͥd
faciunt: iste dicit ne statuas il
lis hoc ad peccatum. Et mani-¬
feste fr̃s mei in medio lapidanti¬
um istoꝵ qui amplius seuiebat:
beatus paulus apłs presens erat.
Si ergo tunc daretur stephano
de Lapidante uindicta: quomͦ

Expanded text:
ctus est advocatus. Et non sicuti pro ctus est advocatus. Et non sicuti pro se petebat, ita pro inimicis interpellabat. Hic stabat, quando Christum videbat: hic genua figebat, quando pro inimicis orabat. Ipsa enim necessaria advocatio, pro tantis ac talibus inimicis. Sciebat namque quod eum Dominus Jesus non cito posset audire; sed pro ipsorum peccato, non pro merito suo. Ideo pro tanta iniquitate lapidantium Judnua figebat, lacrymas effundebat, dicens, Domine, ne statuas illis hoc ad peccatum. Vide, quicumque es christianus, quomodo ovis ista in omnibus Agnum sequitur, et Pastorem imitcruce clamabat, Pater, in manus tuas commendo spiritum meum : iste ristus pro inimicis clamat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; iste dicit: Ne statuas hoc illis in peccatum. Et manifeste, fratres mei, in medio lapidantium istorum qui amplius saeviebat, beatus apostolus Paulus praesens erat. Si ergo tunc daretur Stephano de lapidante vindicta, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
me dignatꝰ es facere primũ mar¬
tyrem post tuam ascensionem.
Siuis ut non deficiam ate: adiu¬
ua me. Cesset contusio petrarũ:
ne deficiat in me fortitudo men-¬
brorum. Pro me enim dñe m̃s
appellas dum stas. uocis tuȩ̨
legationem audio: credo susci¬
pio. cognosco pro me apud pa
trem postulantem. donantem &
adiuuantem ne mea fides defici¬
at sequendo te. Quid iħe m̃s.
patrem: Pat̃. ecce est primus
pedissequus. nouam pro me
mundi intrauit palestram: do¬
toriam. Sentiat ouis mea se ad¬
iuuuantem: ne int lupos existi¬
met traditorem. Ecee uideo stã¬
tem: presumo pro me postulã¬
tem. Et idõ dñe m̃s qui expe¬
ctas certam̃ meum: suscipe spi¬
ritum meum. Uerum quia non
timeo dñe lapidantur m̃bra:
pone sp̃m meum in requiẽ sem¬
piternam. Int istos sum depu¬
tatus tanquam ouis occisionis:
apudte ponar in requie suaui
caput: iste commnendabat sp̃m.
Atubi de sp̃u commendato cȩpit¬
esse securus: & pro inimicis fa¬

Expanded text:
me dignatus es facere primum marme dignatus es facere primum martyrem post tuam ascensionem: si vis ut non deficiam a te, adjuva me. Cesset contusio petrarum; ne deficiat in me fortitudo membrorum. Pro me enim, Domine meus, appellas, dum stas. Vocis tuae legationem audio; credo, suscipio, cognosco pro me aptrem postulantem, donantem et adjuvantem, ne mea fides deficiat sequendo te. Quid dicit JesPatrem? Pater, ecce iste primus pedisequus novam pro me mundi intravit palaestram; dotoriam; sentiat ovis mea se adjuvantem, ne me inter lupos existimet traditorem. Ecce video stantem, praesumo pro me postulantem. Et ideo Domine meus, qui spectas certamen meum, suscipe spiritum meum. Verum quia non timeo, Domine, lapidata membra, pone spiritum meum in requiem sempiternam. Inter istos sum deputatus tanquam ovis occisionis, apud te ponar in requie suavitcaput, iste commendabat spiritum. At ubi de spesse securus, pro inimicis fa
Abbreviated transcription (Latin):
monium. Sed si non creditis: ego
quid feci uobis: Cęli aꝑti enar¬
rant głam dĩ: & ego taceã mise¬
ricordiam xp̃i mei : Uideo xp̃m
in sua gła sedentem: pro mea sa¬
lute astantem. Ipse michi testis
est in cęlis: ego ei non ero testis
in terris: Si eum confessus fue¬
ro coram hominibꝰ: confitebitur
etiam ipse me coram angłis suis.
Si autem negauero eum in terriˢ
et ipse me negabit in cęlis. Sed
pro tantis fidelib destimoniis
lapides iactatis. mentẽ clauditiᷤ:
integra uobis & manifesta di
habeo meum patrem ad dexte¬
ram adiutorem. Uos ceditis cap̃
ritum meum. Isti maledicunt.
tu benedic: isti ꝑsequunt᷑. tu su¬
scipe ꝑsecutum. Non sine causa
iħc meus. dñe m̃s pro me ad
dexteram patris dignaris asta¬
re: quem noui & credo ad dex¬
teram patris sedere. Pro me est
quod stare dignaris. qui stando
non deficis. qui tuos adiuuando
non deseris: tu me dñe ds̃ m̃s
misisti in medio inimicoꝵ meoꝵ.

Expanded text:
monium: sed si non creditis, ego monium: sed si non creditis, ego quid feci vobis? Coeli aperti enarrant gloriam Dei ; et ego taceam misericordiam Christi mei? Video Christum in sua gloria sedentem, pro mea salute astantem; ipse mihi testis est in coelis: ego ei non ero testis in terris? Si eum fuero confessus coram hominibus, confitebitur etiam ipse me coram Angelis suis: si autem negavero eum in terris, et ipse me negabit in coelis . Sed pro tantis fidelibus testimoniis lapides jactatis, mentem clauditis, integra vobis et manifesta dichabeo meum Patris ad dexteram adjutorem. Vos caeditis caput ritum meum. Isti maledicunt; tu benedic: isti persequuntur; tu suscipe persecutum. Non sine causa, Jesu meus, Domine meus, pro me ad dexteram Patris dignaris astare, quem novi et credo ad dexteram Patris sedere. Pro me est quod stare dignaris, qui stando non deficis, qui tuos adjuvando non deseris. Tu me, Domine meus, misisti in medio inimicorum meorum,
Abbreviated transcription (Latin):
isti ut in sua duritia ꝑ mansis¬
sent. O magnum miraculum.
Cęli ianuȩ aꝑiuntur: & iudei m̃¬
tes impias concluserunt. Sed
sc̃s stephanus non tacuit. non
ddefecit: nec blasphemantib ces¬
sit. Ibi attendebat: ubi oculos
cordis aꝑiebat. Ecce inquit ui¬
deo cȩlos aꝑtos: & filium hõis
stantem a dextris dĩ. Sed quid¬
irascimini ꝓ tanta testificatione
iudei. Num̃quit mea iussione aut
potestate patefact sunt. cȩli:
Pa tefacti sunt non ut meam glo¬
riam proderent: sed ut pastorẽ
meum in me ostentantẽ adiuto¬
rium demonstrarent. Conside¬
rate gͥ & uidete quantũ longe
sum a cęlis: positus uobiscum in
terris. Numquid ergo attinge¬
re potui: & ianuas aperire cȩ¬
lorum: Palatium suum ipse mͥ
aꝑuit dñs angłorum. Merito
quodammͦ uideo: & quod iudeo
non taceo. Non contempsi in
cruce pendentem: ideo iudeo ad
dexteram patris sedentem. Uobis
istud datum est de cȩlestib testi¬

Expanded text:
isti, ut in sua duritia permansisisti, ut in sua duritia permansissent. O magnum miraculum! Coeli januae aperiuntur; et Judaei mentes impias concluserunt: sed sanctus Stephanus non tacuit, non defecit, nec blasphemantibus cessit. Ibi attendebat, ubi oculos cordis aperiebat. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei. 5. mihi irascimini pro tanta testificatione, Judaei? Numquid mea jussione aut potestate patefacti sunt coeli? Patefacti sunt; non ut meam gloriam proderent, sed ut pastorem meum in me ostentantem adjutorium demonstrarent. Considerate igitur et videte quantum longe sim a coelis, positus vobiscum in terris. Numquid ego attingere potui, et januas aperire coelorum? Palatium suum ipse mihi aperuit Dominus Angelorum. Merito quodam modo video; et quod video non taceo. Non enim contempsi in cruce pendentem: ideo video ad dexteram Patris sedentem. Vobis istud datum est de coelestibus testi
Abbreviated transcription (Latin):
famulus inagone ꝑfectus. Nam
quanta fuerat sc̃o stephano gr̃a¬
condonata. Uidebat exercitum
cȩlestis militiȩ stantem: uidebat
hominis filium ad dexteram pa¬
tris sedentẽ. Ecce uidet dm̃ qui
iam migrabat ad dñm: confessio¬
nisq merito aspicit congregatio¬
nem cȩlestium potestatum. qui
iam migraturus erat ad ꝓuin¬
ciam mortuorum. Sed int̾ mor¬
tuos clamabat: qui int eos cho¬
ruscabat. Ecce inquit uideo cȩ¬
los aꝑtos: & filium hominis stan¬
tem a dextris dĩ. Gaudeant ami¬
ci: si blasphemant inimici. Non
taceat ouis testiticando: & si lu¬
pi clament blasphemando. Con¬
cluserunt enim mentes suas : et
dixerunt. Blasphemauit. Hoc
dixit & cayphas princeps ude¬
et omnia tolerante. Cum enim
in cruce. amendico uobis. a modo
uidebitis cȩlos aꝑtos. & filium
hominis stantem ad dexterã pa¬
tris: clamauit cayphas & dixit.
Blasphemauit. Cayphas conscidit
uestes: isti ipsas clauserunt m̃tes.
C ayphas ut nudus remaneret:

Expanded text:
famulus in agone perfectus. Nam famulus in agone perfectus. Nam quanta fuerat sancto Stephano gratia donata! Videbat exercitum coelestis militiae stantem: videbat hominis Filium ad dexteram Patris sedentem. Ecce videt Dominum qui jam migrabat ad Dominum, confessionisque merito aspicit congregationem coelestium potestatum, qui jam migraturus erat ad provinciam mortuorum. Sed inter mortuos clamabat, qui inter lupos coruscabat. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Patris. Gaudeant amici, si blastaceat ovis testificando, etsi lupi clament blasphemando. Concluserunt enim mentes suas et dixerunt, Blasphemavit . Hoc dixit et Caiphas princeps saceet omnia tolerante. Cum enim tus suspensus in cruce. Amen dico vobis. amodo videbitis coelos apertos et Filium hominis stantem ad dexteram Patris; clamavit Caiphas dicens, Blasphemavit ! Caiphas conscidit vestes; isti ipsas clauserunt mentes: Caiphas, ut nudus remaneret;
Abbreviated transcription (Latin):
rum sunt lecta sollempnia. Ubi
autem uentum. ẽ. ad mei sermo-¬
nis locum. dixi pauca ꝓ tempo¬
re: & ꝓ illius iocunditãte lȩti¬
ciȩ. Magis enim eos in opere
diuino quandam eloquentiã
non audire: sed considerare ꝑ¬
in specie angłoꝵ. patefactȩ sunt
portȩ cȩlorum. Uenit enim sẽs
stephanus cum clauib fidei. &
ipse sibi aꝑuit quod fidelit̾ cre¬
didit. & libenter aspexit. Quod
ergo uidit: non tacuit. Eece in¬
quit uideo celos aꝑtos: & filiũ
hominis standem a dextris dei.
Sed quid restabat ut cęlis patefac¬
tis uider&: nisi ipsum qui incęlis
ascenderat dñm saluatorẽ: Nam
istos cȩlos omnes uidemus. sed
clausos non patefactos. lucentes
in stellis. non micantes in angłis:
iste autem iam non homo sed an¬
gelus. homo sedem palatii dñi
sui non aspicit clausam sed pa¬
tefactam: non uidet angłos sed
archangłos. Siquidem & ipsos
aspicit. sed ipsum predicat cui
testis. ẽ. Ipsum preconat᷑: ciii. ẽ.

Expanded text:
rum sunt lecta sollemnia. Ubi rum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare in specie angelorum, patefactae sunt portae coelorum. Venit enim sanctus Stephanus cum clavibus fidei, et ipse sibi aperuit, quod fideliter credidit, et libenter aspexit. Quod ergo vidit, non tacuit. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Patris . Sed quid restabat ut coelis patefactis videret, nisi ipsum qui in coelis ascenderat Dominum Salvatorem? Nam istos coelos omnes videmus, sed clausos, non patefactos; lucentes in stellis, non micantes in angelis. Iste autem jam non homo, sed angelus homo sedem palatii Domini sui non aspicit clausam, sed patefactam. Non videt angelos, sed archangelos; siquidem et ipsos aspicit, sed ipsum praedicat cui testis erat. Ipsum praeconat cui est
Abbreviated transcription (Latin):
enti simillimus iacuit. non tamen
tremens sicut etiam ꝑ somnium
solebat. Stupentib qui aderant
atq aliis pauentib aliis dolen¬
tibus. cum eum quidam uellent
erigere. nonnulli ꝓhibuerunt:
et p̾otius exitum expectandum
esse dixerunt. Et ecce surrexit.
intuentes. Quis ergo se tenuit
a laudib dĩ: Clamantium. gra¬
tulantiumq uocibꝰ: eccłia usq qͦ¬
q completa.ẽ. Inde ad me curri¬
tur: ubi sedebam iam ꝓcessurus.
Irruit alt̾ quisq post alterum:
omnis posterior quasi nouũ qͦd
alius prior dixerat nuntiantes.
Meq gaudente. & apud me deo
gratias agente: ingredit᷑ etiam
ipse cum pluribus. inelinatur
ad genua mea. erigitur ad oscu¬
lum meum. procedimus ad po¬
pulum. Plena erat ȩccłia: ꝑsona¬
bat uocib gaudioꝵ. dõ gr̃as. dõ
laudes. nemine tacente hinc at¬
q inde clamantiũ. Salutaui po¬
pulum: & rursus eadem feruẽ¬
tiore uoce clamabant. Facto tan¬
dem silentio. seripturarũ diuina¬

Expanded text:
enti simillimus iacuit, non tamen enti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuina
Abbreviated transcription (Latin):
tali pęnã sunt diuinitus coher¬
citi: ut horribilit̾ quaterent᷑
omnes tremore membrorũ. In
qua fȩdissima specie oculos suo¬
rum ciuium non ferentes: qua¬
qua u̾sum cuiq ire uisũ est. do¬
to pene uagabant᷑ orbe romano.
Ex his ȩtiam ad nos uenerunt
duo. fr̃ & soror. paulus & pal¬
ladia: multis aliis locis miseria
diffamante iam cogniti. Uenert̃
autem ante pascha ferme dies
quindecim. ȩccłiam cotidie ingre
dientes. & in ea memoriam glo¬
riossissimi stephan frequenta¬
bant. orantes ut iam sibi placa¬
retur ds̃: & salutem pristinam
redderet. Et illic & quacumq
ibant: conuertebant in se ciuitatis
aspectum. Nonnulli qui eos alibi
uiderant. causamq tremoris eorum
nouerant: aliis ut cuiq poterant
indicabant. Uenit & pascha. atq
ipso die dominico. mane cum iam
frequens popłs presens e̾et. & lo¬
ci sc̃ĩ cancellos ubi martẏrium
erat. idem iuuenis orans teneret.
repente prostratus. ẽ: & dormi¬

Expanded text:
tali poena sunt diuinitus cohertali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormi
Abbreviated transcription (Latin):
quos uult. & quemadmodum
uult: qui & illa quȩ legimus
non excidant animo quasi gla¬
rea: memoriȩ crebra lectione
cundunt᷑. Qam & ubi diligen¬
tia .ẽ. que nunc apud nos esse
cȩpit. ut libelli eoꝵ qui benefi¬
cia ꝑceꝑunt recitentur in po¬
pulo: semel hoc audiunt qui
assunt. plures qui non assunt:
ut nec illi qui affuerunt post
aliquot dies. quod audierunt mñ¬
te retineant: & uix quisq rep¬
periatur illoꝵ. qui ei quem non
affuisse cognouerit. indicet qͦd
audiuit. Unum est apud nos fac¬
tum. non maius quam illa quȩ
dixi. sed tam clarum atq illus¬
tre miracłm: ut nullum arbi¬
trer ẽẽ ypponensium qui hoc
uel non uiderit. uel didicerit.
nullum qui obliuisci ulla ratio¬
ne potuerit. Decem quidẽ fr̃s
quorum sepdem sunt mares. tre
feminȩ. de cesarea capadociȩ: su¬
orum ciuium non ignobiles. ma
ledicto matris. recenti patris eoꝵ
obitu destitutȩ. quȩ iniuriã sibi
ab eis factam acerbissime tulit:

Expanded text:
quos uult et quem ad modum quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, qucoepit, ut libelli eorum qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt, pluresque non adsunt, ut nec illi qui adfuerunt, post aliquot dies, quod audierunt, mente retineant, et vix quisquam reperiatur illorum, qui ei quem non adfuisse cognoverit, indicet quod audivit. 22. Unum est apud nos factum, non majus quam illa quae dixi, sed tam clarum atque illustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponensium, qui hoc non vel viderit, vel didicerit, nullum qui oblivisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae suorum civium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit,
Abbreviated transcription (Latin):
q exiluisse anulũ suspicata est.
Qui etiam ip̃se cum integerrimꝰ
fuisset inuentꝰ: futurȩ salutis
quodãmodo pignus de tanto mi¬
raculo se accepisse p̃sumens. at¬
q illud uinculum soluens: si¬
mul cum eodem anulo proiecit
in flumen. Non credant hoc qͥ
discipulos ostiis clausis ingres¬
sum fuisse non credunt. S hoc
certe querant: & si uerum in¬
uenerint. illa credant. Claris¬
sima femina. ẽ. nobilit̾ nata. no¬
biliter nupta: kartagini ha¬
bitat. ampla ciuitas. ampla ꝑ¬
sona. rem querentes. latere non
sinit. Martyr certe ipse. quo
impetrante illa sanata est: in fi¬
lium ꝑmanentis uirginis credi¬
dit: in eum qui ostus clausis ad
ddiscipłos ingressus est: credidit.
ostremo propt̃ quod om̃ia ista
dicuntur a nobis. in eum qui
ascendit in cęlum cum carne in
qua resurrexerat. credidit: &
ideo ꝑ illum tanta fiunt. quia
pro ista fide animam posuit.
Fiunt ergo etiam nunc multa
miracula eodem deo faciente ꝑ

Expanded text:
que exsiluisse anulum suspicata est; que exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit in flumen. Non credant hoc, quet ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerum inuenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo inpetrante illa sanata est, in filium permanentis uirginis credidit: in eum, qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit; postremo. propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum, qui adscendit in caelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ essemus illuic. petronia ela¬
rissima femina quȩ ibi mirabilit̃
ex magno atq diuturno: inquo
medicorum adiutoria cuncta de¬
fecerant languore sanata est. Hor¬
tati sumꝰ uolente supradicti loci
ep̃o: ut libellũ daret qui recita¬
retur inpopło. & obȩdientissime
paruit: in quo posuit ettam qͦd
hic reticere non possum. quãuis
ad ea quȩ hoc opus urgent. fe¬
stinare compellar. Aquodã iu¬
deo. dixit sibi fuisse ꝑsuasum. ut
anulum capillatio uinculo inse¬
reret: quo sub omni ueste ad nu¬
da corporis cingeret᷑. qui anulꝰ
haber& sub gemina lapidem in
renibus inuentum bouis. Hoc
alligata quasi remedio: ad scĩ
martyris limina ueniebat. Sed
ꝓfecta a kartagine. cum incon¬
finio fluminis bagradȩ in sua
possessione mansisset: surgens
ut iter ꝑageret. ante pedes su¬
os illum iacentem anulum ui¬
dit. & capillatiam zonam qua
fuerat alligatus. mirata temp¬
tauit. Quam cum omnino suis
nodis firmissimis sicut erat com¬
perisset astrictam: crepuisse at¬

Expanded text:
 essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, conperisset adstrictam, crepuisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
bat adorare se uelle: quẽ cona¬
batur occidere. Sed non timet
ueritas: falsitatis insidias. Oquã
ceca feritas: quȩ credebat ut de-¬
prehendere dnm̃ fraudib pos¬
set. Eoce cuius terra eçlumq os-¬
tendebat aduentũ. quem pastoꝵ
non later simplicitatẽ: quẽ magi
de extrema uenientes ethiopie
parte merentur agnoscere: dolo
se ad illum non potest rex sacri¬
legus ꝑuenire. Fallitur gͦ stulti
furor tẏranni. xp̃m non potest
inuenire ꝑfidia: quia ds̃ non in¬
credulitate sed fide credibili que¬

Expanded text:
bat adorare se velle, quem conabat adorare se velle, quem conabatur occidere. Sed non timet Veritas falsitatis insidias. Quam caeca feritas, quae credebat quod deprehendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque ostendebat adventum, qui pastorum non latebat simplicitati, quem Magi de extrema venientes Aethiopiae parte merentur agnoscere; dolis suis ad illum non potest rex sacrilegus pervenire. Fallitur ergo stulti furor tyranni. Christum non potest invenire perfidia; quia Deus non crudelitate, sed credulitate quae
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Putabat se infelix tyran¬
nus dñ saluatoris aduentu. regali
solio detrudendum: sed non ita ẽ
Non adhoc uenerat. xp̃e. ut alie¬
nam głam inuaderet: sed ut suam
donaret. Non in quam adhoc ue¬
nerat. xp̃c. ite regnum terrestre
preriperet: sed ut cȩleste donarer.
Non uenerat adpotestates dignita¬
tesq rapiendas: sed ad contumeli¬
as & iniurias ꝑferendas. Non ad
hoc uenerat. ut sacrum illud caput
portaret diadema geminatũ: sed
ut coronam spineam gestaret.
Non inquam adhoc uenerat. ut
constitueretur supra sceptra ma¬
gnificus: sed ut crucifigeretur
batur herodes: & omĩs iherosoli¬
potestas. Quid mirum. si pieta¬
te nascente ꝑturbatur impietaᷤ:
Ecce iacentem in presepio ꝑti¬
ceps. Contremiscit humilem
rex superbus: obuolutum pannis
metuit purpuratus. Cum simu¬
latione alloquitur magos. Ite
inquit. requirite de puero: & eũ
inueneritis renuntiate mͥ ut ego
ueniens adorem eum. Simula¬

Expanded text:
venire. Putabat se infelix tyranvenire. Putabat se infelix tyrannus Domini Salvatoris adventu regali solio detrudendum. Sed non ita est. Non ad hoc venerat Christus, ut alienam gloriam invaderet, sed ut suam donaret. Non ad hoc venerat, ut regnum terrestre praeriperet; sed ut coeleste conferret. Non venerat ad potestates dignitatesque rapiendas; sed ad contumelias et injurias perferendas. Non ad hoc venerat, ut sacrum illud caput ad diadema gemmarum; sed ut ad coronam spineam praepararet. Non, inquam, ad hoc venerat, ut constitueretur supra sceptra magnificus; sed ut crucifigeretur batur Herodes, et omnis Jerosolyo. Quid mirum, si pietate nascente perturbetur impietas? Ecce jacentem in praesepio perticontremiscit humilem rex superbus, obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simula
Abbreviated transcription (Latin):
er adductus ẽ. in egyptum: paren¬
tib de dolo regis angło prenunti¬
herodes rex illusus amagis: mittit
in bethleem & in omĩbus finibuᷤᷤ
eius uit interfieiantur pueri abima¬
tu & infra. Occidimtur.p. xp̃o
paruuli: ꝓ iusticia moritur inno¬
centia. O quam beata ȩtas: que
nec dum xp̃m potest loqui & iã
pro xp̃o meretur occidi: nondum
oportuna uulneri. & iam idonea
passioni. Oquam feliciter nati: qͥ¬
bus in primo nascendi limine ȩter¬
na uita obuiam uenit. Incurrunt
quidem inter ipsa principia accep¬
te lucis. periculum salutis. & finẽ
uitȩ: sed de ipso protinus fine capi¬
unt principia eternitatis. Immatu¬
ri quidem uidentur ad mortẽ: sed
feliciter moriuntur aduitam. Uix
dum degustauerant presentẽ: sta¬
tim transeunt ad futurã. Nondũ¬
ingressi ingressi infantiȩ cunas. &¬
iam ꝑueniunt ad coronas. Rapi¬
untur quidem ab amplexibus ma-¬
trum: sed redduntur gremiis an-
cissime auctoritatis audacia: potes
martyres facere. xpm̃ non potes in¬

Expanded text:
er abductus in Aegyptum, parentibus de dolo regis angelo praenuntiHerodes rex illusus a Magis, mittit in Bethlehem et in omnes fines ejus, ut interficiantur pueri a bimatu, et infra. Occiduntur pro Christo parvuli, pro justitia moritur innocentia. Quam beata aetas, quae necdum Christum potest loqui, et jam pro Christo meretur occidi; nondum opportuna vulneri, et jam idonea passioni! Quam feliciter nati, quibus in primo nascendi limine aeterna vita obvia venit! Incurrunt quidem inter ipsa primordia acceptae lucis periculum et finem salutis; sed de ipso protinus fine capiunt principia aeternitatis. Immaturi quidem videntur ad mortem; sed feliciter moriuntur ad vitam. Vix dum gustaverant praesentem, statim transeunt ad futuram; nondum ingressi infantiae cunas, jam perveniunt ad coronas. Rapiuntur quidem a complexibus matrum, sed redduntur gremiis Angecissimae austeritatis audacia: potes martyres facere, Christum non potes in
Abbreviated transcription (Latin):
põ igitur scđm pro¬
phetie fidem nato
in bethleem iudȩ. tẽ¬
poribus herodis re¬
gis. de orientis partibꝰ aduentan¬
tes quidam uiri ex magnorum
gente percunctant᷑ abherode.
ubinam eẽt rex qui nuꝑ natus ẽ
iudeorum: affirmantes uidisse se
stellam eius in oriente quȩ sibi
etiam dux itineris extitisset. cau¬
sam uero tante ꝓperationis adorã¬
ndi ac uenerandi nuꝑ editi regis
esse. Quibus ille auditis ineredibi.¬
liter deterretur: timens uerensq
ne statu sui periclitaretur imꝑũ.
requirit & ꝑcunctatur ubinam
xp̃m nasci sꝑarent. Ut uero ex
michee oraculis locus natiuitatis
eros non solum apud bethleem
& infra sed̾m tempus quod explo
si quomodo etiam iħm cũ ȩqueuis
possit extinguere. Sed preuenit
regis insidias ꝓuidentia di: quia¬

Expanded text:
o igitur secundum prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi nuper editi regis esse. Quibus ille auditis incredibiliter deterretur, timens et verens ne status sui periclitaretur imperiirequirens percontatur ubinam Christum nasci sperarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis eros, non solum apud Bethlehem, et infra, secundum tempus quod explorsi quomodo etiam Jesum cum aequaevis posset exstinguere. Sed praevenit regis insidias puer abdu
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. nec infidei integritatẽ. nec¬
in pudorem seruantes. ut & indog¬
matib suis impii. & in sacris inue¬
niantur obsceni. Aliȩ hereses di¬
lectissum licet merito omnes in
bent tamen singuli in aliqua sua
parte quod uerum sit. Arrius
dĩ filium minorem patre & crea¬
turam esse definiens. & ab eodẽ
inter omnia creatum putans sp̃m
scm̃. magna impietate se ꝑdidit:
sed sempiternam atq in cõmutabi¬
lem deitatem. quam in trinitatẽ uni-¬
tatis non diuidit. in patris essentia
non negauit. Macedonius a lummi¬
ne ueritatis alienus. diuinitatem
scĩ sp̃c non recipit: sed in patre
et filio unam potentiam eandem
confessus. ẽ. e̾e naturam. Sabelliꝰ
in ex plicabili errore confusus. uni¬
tatem substantiȩ in patre & filio
et sp̃u scõ inseparabilem sentiens:
quod ȩqualitati tribuere debuit.
singularitati dedit. Et cũ ueram
trinitatem intelligere non ualet.
unam atq eandem credidit sub tri-¬

Expanded text:
tantur, nec fidei integritatem, nectantur, nec fidei integritatem, nec pudorem servantes; ut et in dogmatibus 81 suis impii, et in sacris inveniantur obsceni. CAP. V. Aliae haereses, dilectissimi, licet merito omnes in bent tamen singulae in aliqua sui parte quod verum est. Arius Dei Filium minorem Patre et creaturam esse definiens, et ab eodem inter omnia creatum putans Spiritum sanctum, magna impietate se perdidit; sed sempiternam atque incommutabilem Deitatem, quam in Trinitatis unitate non vidit, in Patris essentia non negavit. Macedonius a lumine veritatis alienus, divinitatem sancti Spiritus non recepit, sed in Patre et Filio unam potentiam, et eamdem confessus est esse naturam. Sabellius inexplicabili errore confusus, unitatem substantiae in Patre, et Filio, et Spiritu sancto inseparabilem sentiens, quod aequalitati tribuere debuit, singularitati dedit. Et cum veram Trinitatem intelligere non valeret, unam eamdemque credidit sub tri
Abbreviated transcription (Latin):
enum. euius spiritalem originem
n homini renascenti aqua baptis¬
matis instar .ẽ. uteri uirginalis:
eodem scõ sp̃u replente fontem. qͥ
repleuit & uirginẽ. ut peccatum
quod ibi uacuauit sacra conceptio.
hic mystica tollat ablutio. Ab hoc
sacramento dilectissimi insanus ma¬
nicheorum error alienus. ẽ: nec ul¬
lum habent in xp̃i regeneratione
consortium: qui eum de maria uir¬
gine negant corporalit̾ natum: ut
cuius non credunt ueram natiui¬
tatem. nec ueram recipiant passi¬
onem. et quem non conficent᷑ uere
sepultum. abnuant ueracit̾ suscita¬
tum. Ingressi enim preruptã exe-¬
crandi dogmatis uiam. in qua ni-¬
chil non tenebrosum nichilq ñ
lubricum. ẽ. ruunt in profunda
mortis ꝑ precipitia falsitatis. nec
aliquid solidum cui innitantur
inueniunt. qui pret̾ om̃ia diaboli¬
ce probra commnenta in ipso pre¬
cipuo obseruantiȩ suȩ festo sicut
ꝓxima eoꝵ confessione patefactũ. ẽ
et animi & corporis pollutione lȩ¬

Expanded text:
enum. Cujus spiritalem originem enum. Cujus spiritalem originem ur; et omni homini renascenti aqua baptismatis instar est uteri virginalis, eodem Spiritu sancto replente fontem, qui replevit et virginem; ut peccatum quod ibi vacuavit sacra conceptio, hic mystica tollat ablutio. CAP. IV. Ab hoc sacramento, dilectissimi, insanus Manichaeorum error alienus est, nec ullum habent in Christi regeneratione consortium, qui eum de Maria Virgine negant corporaliter natum: ut cujus non credunt veram nativitatem, nec veram recipiant passionem; et quem non confitentur vere sepultum, abnuant veraciter suscitatum. Ingressi enim praeruptam exsecrandi dogmatis viam, in qua nihil non tenebrosum, nihilque non lubricum est, ruunt in profunda mortis per praecipitia falsitatis; nec aliquid solidum, cui innitantur, inveniunt, qui praeter omnia diabolici probra commenti, in ipso praecipuo observantiae suae festo, sicut proxima eorum confessione patefactum est, ut animi, ita et corporis pollutione lae