comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singularũ eẽ credidit infinita & innu mera biles mundosgignere & quicũq ineis
oriunt᷑. Eosq mundos modo dissolui modoiterũ gigni. Exestimaũ quantaquisq
& atesua manere potuerit nec ipsealiquid diuine m̃ti in his rerũ operib tribuens
Iste anaximenen discipulũ & successorẽ reliquit quioms rerũ causas aeri infinito
dedit nec deos negauit auttacuit. Ntam̃ ab ipsis aerẽ factũ sed ipsos exereor¬
tos credidit. Anaxagoras uero eiꝰ auditor harũ rerũ omniũ quas uide mꝰ effec¬
Diogenis quoq: anaximenis alt̃ auditor aerẽ quidem dix̃ rerũ eẽ materiã de qua
om̃a fierent sed eumeẽ c̃potẽ diuinȩ rationis sine quanihil exto fieriposs& a naxa¬
gore successit auditor eiꝰ arthelaus &iã ipse departiculis int̃sesimilib: quib singula

Expanded text:
singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aetate sua manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effecDiogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor eius Archelaus. Etiam ipse de particulis inter se similibus, \' quibus singula
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sipientẽ ꝓfiteri arragantis simũ udebat᷑. Ioniciuero generis princeps fuit thales
milesius unus illorũ septẽ quis appellati sapientes. Sedilli exuitegenere distingue¬
bant᷑ e quib: dã p̃ceptis adbeneiu uendũ ac cõmodatis isteautẽthales ut successores
&iã ꝓpagar& rerũ naturã scrutatꝰ suasq: disputationes litteris mandans emimutꝰ
maximeq: ad mirabilis extitit qđ artro logie numeris c̃p̃hensis defectus solis & linse
& iã p̃ dicere potuit. A quã tam̃ putauit rerũ ec̃principiũ : & hin com̃a elemĩta mun¬
diipsũq: mundũ &quȩ ineo iungunt᷑ ex istere. nihilautẽ huicoperi qđ mundo con¬
siderato tã mirabile tspicimꝰ ex diuna m̃te p̃posuit. huic successit aniximander
enis auditor : mutauitq: dererũ natura opinione neñ exunarẽ sicut tales eu¬
more sed exsius ꝓpriis principiis quasq: res nasciputauit. Quaererũ principia

Expanded text:
quoniam sapientem profiteri adrogantissimum uidebatur. Ionici uero generis princeps fuit Thales Milesius, unus illorum septem, qui sunt appellati sapientes. Sed illi sex uitae genere distinguebantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maximeque admirabilis extitit, quod astrologiae numeris conprehensis defectus solis et lunae etiam praedicere potuit. Aquam tamen putauit rerum esse principium et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum et quae in eo gignuntur existere. Nihil autem huic operi, quod mundo considerato tam mirabile aspicimus, ex diuina mente praeposuit. Huic successit Anaximander, eius auditor, mutauitque de rerum natura opinionem. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ quando gloriae seruit humanȩ. Costam̃ quiciues ñ sint ciuitatis aet̃ nȩ quȩ
insacris licteris nr̃is dicitur ciuitasdĩ . Vtiliores eẽ terrenȩ ciuitati quando ha¬
benturtutẽ uel ipsã quã sinec ipsa illiautẽ qui uera pietate p̃ditibene uiuunt.

Expanded text:
esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
res humanas iudicat talib: dominis dignascaꝑte dehacre uex diuinaẽ . Loquente
dĩ sapientia ꝑ mereges regnant & trranni ꝑmetenent terrã sed metr ranni
non pessimi atq in probi reges seduetere nomine fortes dicti exestimant᷑. Vnde
aituergilius pars mihi paciserit dextrã tetigrsse trranm aꝑtissi mealio loco
dedõ dictũ ẽ. Quia regnare facit hominẽ hrpocritẽ ꝓpt̃ ꝑuersitatẽ populi
QLuã obrẽ quãuis ut potui satis exposueri quacausa ds̃ unuerus & iustus. romanosse¬
cundũ quandã formã terre nȩciuitas bonos ad iuuerit. adtanti imperii gloriã
consequendã pot esttam̃ & alia causa eẽ latentior ꝓpt̃ diuersa merita generis hu¬
mani dõ magis nota quã nobis dũillud const&. int̃ om̃s ueracit̃ pios neminẽ si¬
neuera piaecate idẽ ueridĩ uero culta uerã posse habereuir tutẽ nec eã uerã

Expanded text:
res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram
Abbreviated transcription (Latin):
ñ int̃renapatria sed suꝑna in laudato ribͣ suis quã uis pariupenuȩ bat qđ eũ laudant
non tam̃ parui pendit qđ amant. nec eos uult fallere laudantes nedecipiat diligentes
Idõq instat ardent̃ ut potius ille laudet᷑ a quo hab& homo quicquid ineo iurae laudat᷑
Quiautẽ gloriae c̃tẽptor dominationis ẽ auidus bestias superat siue crudelitatis uiti is
siue luxoriat . Lales quidẽ romani fuer̃ ñ enĩ cura ex istimationis amissadominationis
cupiditate caruer̃ multos tales fuisse ydit historiae sed huiꝰ uitu sũmitatẽ & qua¬
si artẽ quandã nerocesar primꝰ obtinuit cuiꝰ fuit tantaluxories utmin labeoputa¬
retur uirile metuendũ tantacrudelitas ut ni hil molle habere crederet᷑ sine sciret᷑
eiã talib: malis tam̃ dominand potestas ñdatur nisi sũ midĩ ꝓuidentia quando

Expanded text:
non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uerauua netitat uisquis autẽ si necupiditategloriae quaueret᷑ hiomo beneui¬
dicantis displicere dominariatq Im porare desiderat osiã ꝑaꝑtis i nas ele rai
quert ple rusr udtirerao daliligtis prolude quigloriã concupisat autuera uia ntiũ
auit e penolis atq sallatius contendit. uolens bonus iuiderieẽ qđł nt̃ Eteidõ anrtu
lueditis autꝰ n agera bumano quicquidem̃ fecerit adoculos homini quogloria e
contemptor appareat ad maiorem laudem hocẽ ad maiorẽ gloriã facere sicredat᷑
ñ ẽ unde se suspicantiũ sensib: alit̃ eẽ quã suspicantur ostendat. Sed qui contẽpnit
iuditia laudantiũ contẽpnit & iã suspicantiũ temeritatẽ. Quorũ tam̃ siuerebonus ẽ
ñ c̃tẽ pnit salutẽ qm̃ tante iustitiae eiꝰ ẽ. quidespũdĩ uirtutes hab& ut & iã ipsos dili¬
gat immicos & itadiligat utsuas ores uel de tractores ue lut correctos habere consertes

Expanded text:
ationem. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua veretur homo bene judicantibus displicere, dominari atque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, quod non iudicio autem non aperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium sensibus aliter esse, quam suspicantur, ostendat. Sed qui contemnit iudicia laudantium, contemnit etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes
Abbreviated transcription (Latin):
gloriaeruites act᷑ns ouder atq respuer̃. int ẽ sane int̃ cupiditatẽ humane
gloria e cubiditatẽ dominationis Nã lic& ꝓcliuesit ut qui huma nagloria miniũ
deleitit᷑ uãdommnari ardent affecte tam̃ quiuera lice humanarũ laudũ glo¬
nũ concupistunt dant operam benfiudicantib ñ displicere. Sunt enĩ multa in
mo rib bona idequib multi beneiuidicant. quã uis eamulti ⁊ habeant pereaboni no

Expanded text:
ominationis. Interest sane inter cupiditatem humanae gloriae et cupiditatem dominationis. Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non habeant; per ea bona mo
Abbreviated transcription (Latin):
quini. regis filius libidinose potitus ess& illa scelus in probissimiiuuens marito c̃latino
Nypinquobruto iuirisclarissimis acfortissimis indcauit eosꝙ ad uinditã constrix̃. Deinde
stedi biles misi aegra atq inpatiens sey emit. Quidlicimꝰ adulcera hȩc. ancasta iudican
dat quis iuha contro uersia laborandũputauerit: Cgregi equidã ex hocueract̃q de¬
damans ait mirabiledictũ duo fuer̃ & adulteriũ unꝰ amisit splendidȩ ato: uerisũ me

Expanded text:
quinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi juvenis marito Collatino, quinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi juvenis marito Collatino, et propinquo Bruto, viris clarissimis et fortissimis, indicavit, eosque ad vindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra atque impatiens, se peremit. Quid dicemus? Adultera haec, an casta dicenda est? Quis in hac controversia laborabit? Egregie quidam ex hoc, et veraciter declamans ait: Mirabile dictu! duo fuerunt, et adulterium unus commisit. Splendide atque verissime
Abbreviated transcription (Latin):
corporeobp̃sso : sic̃ amittitur & corporis scitas uiolata animiscitate eiã corpore intac¬
to. Qũ a obrẽ ñ hab& qđ in semorte spontane epuniat femina sineulla sua consensione
uiolent̃ oppressa & alieno conp̃ssapeccato : quantominꝰ antequa hocfiat nea gͥmittatur
homicidium certũ cũipsũ flagitiũ quãuis alienũ ad hucpende Incertũ. Anforte huc ꝑ¬
spicuerationi quadicimꝰ corpore opp̃sso. Ne qua qua ꝓposito castitatis ulla in malũ sensione
mutato
Alius tantũet̃ flagitũ qui ꝓprimens concubuerit. ñillius quȩb p̃sia concũbenti nulla uolun¬
tate consenserit contradicere audeb̵t ł li contia quos feminarũ xp̃ia narũ incaptiuitatẽ
opp̃s sarũ : Non tantũ m̃tes uerũ eiã corporascã defendimꝰ. Lucredã certematrenã nobilẽ
ueterẽq romanã pudititiae magis haecfer laudib: huius corpore cũ uiolent̃ oppressotar¬

Expanded text:
corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intaccorpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet incertum. CAPUT erspicuae rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucrveteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Hujus corpore quum violenter oppresso Tar
Abbreviated transcription (Latin):
quandosa luti opitulantes : haec ibifaciunt quachorre aspectus. Obstetrix uirginis cuidã
integritatẽ manui uelut explorans siue mali uolentia siue inscitia siuecasu dũ in spicit
ꝑdidit Non opinor que quã tã stulte sapere ut huic perisse aliquidexistim& e iã de ipsius
corporis scĩ tate : quã uis mebri illius inte gritate iaꝑdita. quocircappositũ a num ꝑmanen¬
tem ꝑ qđ iã corpus scificari meruit. Nec ipsicorpori aufert scitatẽ uiolentia libidinis
alienȩ : qua seruat ꝑ seuerantia c̃tinentiaes uae. Anuerosi aliqua femina m̃tecorrupta
uolatoq p̃posito qđ dõuouerat ꝑgat uitianda addecepto rt̃ suum : d huc eaꝑgente scam
uel corpore dicimꝰ eascĩtate anim ꝑqũa corpus scificabat᷑ amissa atq destructa absit hi cerror
e hincpotius ammoneamur ita nã mitticoporis scitatẽ manente animiscĩ tate & iã

Expanded text:
quando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam quando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensa & oppressa carnesua exerceat᷑ & expleatur libido non sua : Sienĩ hoc modo pudi¬
titiaperit ꝓ feccopudititia uirtus a niminerit ne ꝑtinebit ad eabona quib: beneui uitur
sed inbonis corpereis numerabit᷑ qualias uires pulchritudo saneualitudo ac siꝗd huiꝰ modiẽ
quȩ bona& iã siminuant᷑ bonam iustãq: uitã omnino non miniunt. Quodsitale aliquidẽ pu
dititia ut quidy illa ne amittatur &iã cũ periculo corporis laboratur : Siautẽ animibonũ ẽ
&iã oppresso corpore ñ ãmittitur quin& iã sanctȩ continentiae bonũẽ : cũ in munditiȩ
carnaliũ c̃cupiscentiarũ no edit & ipsũ corpussci ficat᷑ & idẽ cũ eis ñcedere inc̃cussa in¬
tentione ꝑsistit. Necde ipso corporeperit scitas quia eo scã utendo ꝑseuerat uolunta s e
c̃trectantur ad tactu cũpossint diuersis casib: &iã uulneratauimꝑpeti. Et mediciali¬

Expanded text:
prehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudiprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia uirtus animi non erit, nec pertinebit ad ea bona, quibus bene uiuitur, sed in bonis corporis numerabitur, qualia sunt uires pulchritudo saneualetudo, ac si quid huius modi est; quae bona, etiamsi minuantur, bonam iustamque uitam odicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cucarnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici ali
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habe : Iuda seni cũ seocudit sceleratũ hominẽ occidit : & tam̃ non solũ xp̃i uerũ &iam
suȩ mortis reus finiuat hancuita : quia lice& ꝓpt̃ suum scelus: aliosuo scelerȩ occisus est
Curuuete homo quimali inhilfecit si bimale faciat & scipsum inter ficiendo hominẽ inter¬
ficiat in nocente : Nealium patiatur nocentẽ atq inse ꝑ petr& peccatũ proprium
nelneo ꝑpetret᷑ alienũ : at enineuel aliena polluat libido metuitur nom polluet siali¬
enaerit. Si autẽ pollu& : alienañert sedũ pudtitia uirtussit animico mitehabeaet
fortitudinẽ qua potius quaelib& malatolerare quamalo consenti re decernit. Nullus au¬
tẽ magnanimis &pudicus in potes tate habeat quid desua carnefiat : sed tantũ quid annunt¬
tiit menteuel rennuat. Quis eadẽ sanam̃te putauerit seꝑ derepudititiã si forte in ad¬

Expanded text:
non habet? Judas enim, quum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi, verum etianon habet? Judas enim, quum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi, verum etiasuae mortis reus finivit hanc vitam, quia, licet propter suum scelus, alio suo scelere occisus est. Cur autem homo qui nihil mali fecit, sibi male faciat, et seipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, atque in se perpetret peccatum proprium, nuita perpetitur. At enim, De uel aliena polluat libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia uirtus sit animi comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire decernit, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid adnuat mente uel renuat: quis eadem sana mente putauerit perdere se pudicitiam, si forte in ad
Abbreviated transcription (Latin):
huius modipaterent᷑ quis humanus affectus eis nolit ignosci. Et quȩse occidere noluer
nesuo facinore alienũ flagitiũ deuitarent : quis quis eis hoc crimini dederit : ipsecri¬
mene insipientiae non arebit Namutiq: si nonlic& priuata potesta te hominẽ occide¬
re uel nocentẽ cuius occidendi licentiã lex nulla concedit profecto &iã quise ipsũ oc¬
cidit homicidaẽ & tantofit nocentior cũ seocciderit : quanto i nocentior inea causa fuit
quase tecidendũ putauit Nansi uide factũ merito detestamur : eumq: ueritas iudicat
cuse laque osuspendit sceleratȩ illius traditionis auxisse potius quã expias se comissum
quo di misericordiã desperando exitiabilit̃ penitens nullum sibi salubris poenitentiae
loc reliquit: quanto magis asuanecese abstinere deb& quitali supplicio quid in sepumiat

Expanded text:
huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter plocum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet qui tali supplicio quid in se puniat
Abbreviated transcription (Latin):
sed nrã potius disputatio interpudorem atq: rationẽ quibusdã coartatur angustiis. Neo
tantũ hiccuramꝰ alienis responsionẽ reddere : quantũ ipsis nr̃is consolationẽ Sitigitur
in primis positũ atq firmatũ uirtutẽ qua recte uiuitur ab animi sedem ẽbris corporis
imperare scmq corpus usufieri scae uoluntatis : qua in concusa ac stabili ꝑmanente quic quid
alius de corpore uel incorpore fecerit quod sin epeccato ꝓprio nonualeat euitari praet̃
culpa eẽpacientis. Sed quia nonsolũ qđ ad dolorẽ uerũ &ĩã qđ ad libi dinẽ ꝑtin& incorpore
alie no ꝑpetrare pocest quic qud tale faccũ fuerit. & si retentã constantissimo animopuditi
tia non excuti tam pudorẽ incutit nec credaturfactũ cũmentis &iã uoluntate qđ fie¬
rifortasse sine carnis aliqua uoluptate non potuit. Ac ꝑ hoc & quȩse occider nequicquõ¬

Expanded text:
sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: qtiam non excutit, pudorem tamen incutit; no credatur factum cum mentis etiam voluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua voluptate non potuit. CAPUT XVII.-- De mo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporib: non calũniant᷑ Verum quia deillis xpianis orta questioẽ qui&iã captiuatist̃
Hoc intueantur & taceant quis a luberrimȩ religioni ex hinc in prudent̃ atq: inpudent̃
inludunt quia sidiis eoꝵ ꝓbrũ ñ fuit qđ attentis simꝰ cultor illorũ dumeis iuris nirandi
fidem seruar& patriã caruit cũ aliã ñ haber& captiuusq apud hostes longã mortẽ sup¬
plicio nouae credulitatis occisus ẽ multo minus nom̃ criminandũt xp̃ianis incaptiuita¬
tesacram̃torũ suoꝵ quis uꝑnã patriã utracifide expetantes eia in suis sedib peregrinos
sece nouerunt. Magnũ sanecrimen seputant obuere xp̃ianis cũ eoꝵ ex aggerantes capti uita
tẽ addunt &iã stupra cõmissa non solum in aliena matrimonia uirgines quenupturas :
sed eiã in quasdã sci moniales Hic uero ñ fides ñ piaetas ñipsa uirtus quȩc astitas dicitur:

Expanded text:
temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. CAPUT tem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
&iã in illacaptiuitate illisq: cruciatib: corporis ammi uirtute beatũ ẽẽ potuisse : uirtꝰ
potius uera quaerat᷑ quabeata eẽ possit &ciuitas : aliundehento Neque enim aliunde
beataciuitas aliunde homo : cũ aliud ciuitas non sic quã concors hominũ multitudo. Quã
obrem nondũ interim disputo qualis in regulo uirtus fuerit : sufficit nunc qđ isto nobi¬
lissimo exemplo coguntur fateri non ꝓpt̃ corporis bona uelearũ rerũ quȩ ex trinsecus ho¬
mini accidunt colendos deos quando quidem ille carere hisomnib: maluit quã deos per
quos iurauit offendere Sed quid faciam hominib: quigloriant᷑ setalem habuis seciuem
qualem timent habere ciuitatẽ qđ si nontiment taleergo aliquid qualeaccidit regulo
&iã ciuitati tã diligent̃ quã illideos colenti acciderepotuisse fateantur & xp̃ianis

Expanded text:
tiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus tiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
eu forib quando quidẽ eoꝵ deditus cultui & uictus & captiuus abductus e quia noluit
aliter q ua ꝑeos iurduerac facere : nouo acprius in auditomimiũq: horribilis supplicuigȩ¬
nere cruciatꝰ extinctus ẽ Si autem deorum cultus ꝓpt̃ hanc uitã uelut mert edẽ reddit feli¬
citatẽ :cur calũ niantur temporib xp̃i anis idet deo dicentes urbi accidis seillam calamita¬
tem quiadeossuos colere desutic cũ potuerit & iã illos diligentisi mecolens tã infelix fi¬
eri qua ille regulus fuit nisiforte contracla rissimã ueritatẽ tanta quis qũa dem̃tia
miraececitatis obnititur : ut contendere audeat uniuersa ciuitatẽ deos colentẽ infelicẽ
eẽ ñ posse : unũ uero hominẽ posse : qđ uidelic& potentia deorũsuorũ multos potius sit ido¬
nea conseruare qua singulos cũ multitudo const& ex singulis. Si aute dicunt regulũ marcũ¬

Expanded text:
cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum e
Abbreviated transcription (Latin):
enis partam sine poenis at ro cissimis inclinar& : &iã uigilando ꝑemer̃. merito
certelaudant uirtutẽ tamimagna in felicitate maiorem e ꝑdeos illeiura uerat que¬
procultu prohilito has generihumano cadesistiopinantur infligi. Quergoyꝑteres
colebantur utistã uitam prosperã redderent. siuerũ iurato ha in rogari poenas
seuuoluer seuꝑmisert : quicd ꝑ iuro grauius irati facere potuer : sedcur non ratioena¬
tionẽ meã potius adutriq condudã: deoscerteille sic coluit ũt ꝓpt̃ uris orandifidem
nec maiere inpatria : ne dnde quoliber& sed adsuos acerrimos in micos redire mimimne tla¬
bic ane ł locsiiuie uucae utile existimabat. Eu usta horrendum exitũ meruit proculdu¬
bio allebatus iluo quippedocũit exemplo m hldecs adista tẽporalem felicitatẽ suus prodẽe

Expanded text:
eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilius quia potentius habent ta meni sti decaptiuita tereligionis causã & iam
sponte tolerandã & in suis pclaris uiris nobi lissimũ exemplũ Marcus regulus impe¬
rator populi romani captiuus apud carthaginenses fuit quicũ sibi malent a ro¬
manis suos reddi quã eoꝵ tenere captiuos ad hoc impetrandum &iã istum precipi¬
eregulum cumlegatissuis roma miser̃ : prius iuratione constrictũ si quod uolebant
minime ꝑegiss& rediturũ eẽ carthaginẽ perrex ille atq: insenatu contraria ꝑ¬
suasit : qm̃ non arbitrabatur utileeẽ romanȩ reipub licȩ mutare captiuos : nec
posthano ꝑsuasionẽ asuis ad hostes redire compulsusẽ . sed quia iura uerat idiponte
conpleut : atilli cumex cogitatis atq horrendis cruciatib: necauer̃. Indusũ quippe
angustoligno ubista recogeretur : clauisq acutissimis undiq confixo it se ln nullam

Expanded text:
mirabilius quia potentius. CAmirabilius quia potentius. CAsponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt fecundiorem : quantomagis cũdes ea quaeturandis funerib condendisq corporib¬
multi inquiunt xp̃iani eiã captiuiductis : hoc sane miserrimũ ẽ sialiquo ducipo tu
ubidm̃suum non inuener̃ Sunt inscripturis sc̃is huius & iã cladis: magna solatia
uer̃ incaptiuitate tres pueri fuit danihel : Fuer̃ alii prophetae : nec ds defuit con¬
solator. Sic ergo non deseruit fidelessuos subdominationegentis lic& barbarȩta¬
in humanȩ qui ꝓphetã ñ deseruit nec inuis cerib: beluae. Haec quoq: illi cũ quibus
agimus malunt in ridere : qui tamen in suis litteris credunt arionẽ metrmneũ nobilis¬
simũ crtaristã : cũ eẽt deiectus enaui exceptũ delfinidorso & ad terras eẽ ꝑro uectum
Verumillud nrorũ deiona ꝓpheta incredibilius ẽplane incre dibilius quia mirabili us&

Expanded text:
faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibfaciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibmulti, inquiunt, Christiani etiam captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et
Abbreviated transcription (Latin):
sensus sed addĩ prouidentiã cui placent &iã talia piaetatis officia corpora quoq mor¬
tuorũ ꝑtinere siginficant : ꝓpt̃ fidem resurrectionis ad struendã Vbi& illudsa lubrit̃
discitur quanta possit ẽẽ remuneratio pro elemosinis quas uiuentib: &sentientib:
exhibemus : si ne que hoc apud dm̃ perit qđ animis hominũ mebris officii diligentiae¬
quae ꝑ solutur. Sunt quidem & alia quae scĩ patriarchȩ decorporib: suis uel condendis
uel transferendis propheticospũ dicta intellegi uoluer Non autẽ hiclocusẽ ut ea ꝑ¬
tractemꝰ cũ sufficiant ista quȩ diximꝰ. Sed siea quȩ sustentandis uiuentib: sunt necessa¬
ria sicut uictus & amictus : qũã uis cũ graui afflictione desint non frangunt inbonis
ꝑferendi tolerandiq: uirtutem nec eradicant ex animopiaetatẽ sedexercitatdeo

Expanded text:
sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque morsensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significdiscitur quanta possit esse remuneratio pro elymosinis quas uiuentibus et sentientibus exhibemus si neque hoc apud Deum periit quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo spernendas corpora quȩ utiq multo familiarius atq coniunctius qũaq lib&
indumenta gestamus: Haeceni non ador namentũ uel aduitorium qđ ad hibeturex¬
trinsecus sedadipsam natura hominis ꝑtinent. Vnde & antiquoꝵ iustoꝵ funera offici¬
osa piaetate uiratas etexequie colebratae & sepultura pro uisa: ipsiq dĩ uiuerent dese¬
peliendis uel&sia transferendis siuis corporib filiis mandauer. Et tobis sepeliendo mor¬
tuos : dm̃ promeruisse testeangelo cõmendatur. Ipse quoq dns dietertio res urrecturus¬
dietertio religiosȩ mulieris bonuopus p̃dicat p̃dicandũq: cõmendat qđ unguentũ p̃¬
dicat suꝑ mẽ braeiꝰ effuderit atq hocadeũ sepeliendũ fecerit. Et laudabilit̃ cõmemo¬
rant᷑ in euangelio qui corpus eius cruce acceptum dilibent̃ atq honorifice tegendũ
sepeliendũq: curar̃ Verũ istȩ auctoritates non hoc admonent qđ in sit ullus cada uerib:

Expanded text:
nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus
Abbreviated transcription (Latin):
solla duefuit : adhucarinis rempublicã recuperare moliebatur horũ bon inicioꝵ
nondũ malos euentus habuit. Quidergo melius ciues illius urbis facere petuer̃
quiahonesaus quid fidelius quid iomana parentela dignius qua meliori causeremano
quis aorres seruare &s contra parricidã romanȩ reipublice portas laudere ãduxesti
inquantũ eritiũ uertere : adtenidant adefensores deoras̃ deseruerint diũ acdulteros
fiiã s sedius tiorib es partib fidẽ constantis simã puissimãq seruantẽ eãq deleniã
potus qũ infelicũ defeneres Nonergo ili e iã tincabeis cũ dest reretur la tores feliern¬

Expanded text:
Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum nondum malos euentus habuit. Quid ergo melius ciues urbis illius facere potuerunt, quid honestius, quid fidelius, quid Romana parentela dignius quam meliori causae Romanorum ciuitatem seruare et contra parricidam Romanae rei publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, ever
Abbreviated transcription (Latin):
plaudant. Nonconsultorib utilitatũ suarũ sedlargitorib uoluptatũ. Nondura uibe
ant᷑ non pro hibeant᷑ inpura. reges noncurent quabonis. sed quã subditis regnent. pro¬
uintiae regib intã quã rectorib morũ sedtã quã rerũ dominatorib & deliciarũsuarũ
prouisorib seruiant eosq non sincerit̃ honorent. Sed nequit ac seruilit timeant quid
alions uineas: potiusqua quid suae uitie quisq noceat legib aduertatur. Nullus
ducatur addiudices nisi qui alienȩ rei domui saluti uelcuiquã inuito fuerit in por¬
dent publica scorta uel propt̃ om̃s quib. frui placuerit uel propt̃ eos maxime qui
habere priuata nom poss̃ extruantur amplissime atq: ornatis simedomus : opipara
conuiuia frequententur ubiciuq libuerit & potuerit dienoctuq: ludatur bibatur.
uomat᷑ diffluatur. Saltationes unđ: ĩ crepent theatra in honestȩ laetitiae uocib:¬

Expanded text:
plaudant, non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus voluptatum. Non jubeantur plaudant, non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus voluptatum. Non jubeantur antur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iudicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel cuiquam inuito fuerit inpordent publica scorta uel propter omnes, quibus frui placuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomat
Abbreviated transcription (Latin):
palo r siue diuiges siuepauperes siueliberi. si ueserui utrius lib & sexus & iã pessima
sutanaessee lagitio sissima querẽ publicã : & inilla angelorũ quad ã sc̃is sima atq an¬
gustissima curia caelestiq republica ubidi uoluntas lexẽ. Claris sinu sibilocũ &iã ista¬
tores inscelerib & flagituis secelactantur. Nullo modocuiant pessima acflagitios issimã
non c̃e rẽpublicã stantust& inquiunc itantũ floreat copus refert quictoriis gloriosa uel
qđ ÷̃ felicius pace sicurasit e quid ad nosimino id adnos magis ꝑtine sidiuitias quisq sẽꝑ
augeat: Q uaetotidianis effusionib suppetant ꝑ quas sibieĩã infir miores subdat. quisp
potentior obsequant᷑ diuitib pauperes causa saturitatis atquteoꝵ patrocinus quie alner¬
cia ꝑfruantur diuites pauperib ad clientulas ⁊ ad minis teriũ siuifactĩs abutant᷑ populi¬

Expanded text:
nciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimanciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimase est, flagitiosissimamque rem publicam et in illa angelorum quadam sanctissima adque augustissima curia caelestique re publica, ubi Dei uoluntas lex est, clarissimum sibi locum etiam istatores in sceleribus et flagitis se esse laetantur, nullo modo curant pessimam ac flagitiosissimam non esse rem publicam. Tantum stet, inquiunt, tantum floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? Immo id ad nos magis pertinet, si diuitias quisque augeat semper, quae cottidianis effusionibus subpetant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque potentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministeriu
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ac potistatẽ auspicata ẽ romana respublica:. Tunciã diminuto paululũ¬
metu. Non quia bella conquieuerant. sed quia nontã graui pondere urgue¬
bant finito scilic& tẽporequoequo & modesto iurae agitatũ ẽ : sequutas que
idẽ salustius breuit̃ explicat. de indeseruili imperio patres plebẽ ex ercere
deuita atq tergo regio more c̃sulere a gropellere ꝓ ceteris ex ꝑtib: soliinimpera¬

Expanded text:
rem ac potestatem auspicata est Romana res publica. CArem ac potestatem auspicata est Romana res publica. CAmetu, non quia bella conquieverant, sed quia non tam gravi pondere urgebant, finito scilicet tempore quo aequo et modesto jure agitatum est, secuta sunt quae idem Sallustius breviter explicat: Dein servili imperio patres plebem exercere, de vita atque tergo regio more consulere, agro pellere,
Abbreviated transcription (Latin):
& iamne adhanc ꝑ petrandã uicitamor patriae laudũ quae in mensa cupido Ia
expulso utique tarquinio trranno consul cobruto creatusẽ maritus luc retiae lu¬
tius tarquinius conlatinus quã iustepopulus mores inciueñ nom̃ adtendt qũa im¬
piebrutus collegã primȩ ac nouȩ illius potestatis . quã poss&. si hoc offendebat᷑ no¬
mine tantũ priuare & patria priuauit & honore. haec mala factas : haec ad uer¬
sa accider̃ quando inilla republica aequo & modesto iureagitatũẽ. Lucretius
quoq: quiln locũ brutifuerat subrogatus morbo antequã idẽ annus terminaret᷑:
ab sũptusẽ . Ita publius ualerius qui successerat conlatino & marcus oratius qui
prodefuncto lucretio suffectus fuerat annũ illũ funereũ atq tartareum
qui con sules quinq: habuit conplenuer : quo anno consolatus ipsius nouũ hono¬

Expanded text:
Etiamne ad hanc perpetrandam \'uicit amor patriae laudumque inmensa cupido? Iam Etiamne ad hanc perpetrandam \'uicit amor patriae laudumque inmensa cupido? Iam expulso utique Tarquinio tyranno consul cum Bruto creatus est maritus Lucretiae L. Tarquinius Collatinus. Quam iuste populus mores in ciue, non nomen adtendit! Quam inpie Brutus collegam primae ac nouae illius potestatis, quem posset, si hoc offendebatur, nomine tantum priuare, et patria priuauit et honore! Haec mala facta sunt, haec aduersa acciderunt, quando in illa re publica \'aequo et modesto iure agitatum est\'. Lucretius quoque, qui in locum Bruti fuerat subrogatus, morbo, antequam idem annus terminaretur, absumtus est. Ita P. Valerius, qui successerat Collatino, et M. Horatius, qui pro defuncto Lucretio suffectus fuerat, annum illum funereum adque tartareum, qui consules quinque habuit, conpleuerunt, quo anno consulatus ipsius nouum hono
Abbreviated transcription (Latin):
felixẽ : &tamquã ad consulandũ infelicẽ sub iunx̃ Vincit amorpatri laudũq in¬
mensacupido nonne in hoc bruto quifilios occidit &a seꝑcusso host filiotarq uinimu¬
tuo ꝑcussus suꝑ uiuere ñ potuit : Eique potius ipsetarquinius suꝑ uix : Conlatinicol¬
ligȩ uidetur in nocentia uindicata q uibonusciuis ob hoc tarquino pulso passusest
qđ trrannus ipsetarquinius nãe idẽ brutus consanguineus tarquini fuis se ꝑlibet᷑
sedcmlatinũ uidelic& similitudo nominis pressit : qua e iã tarquinius uocabatur
mita reergo nom̃ non patriã cogeretur. Postremo ineiꝰ nomine hoc uocabulũ minꝰ
eit silutius conlatinꝰ tantũ modo uocaretur. sedidõ ñ amisit qđ sme ullo detri¬
mento poss& amitere : ut & honore primus consul& ciuitatebonꝰ ciuis carere iube¬
ritur &iã neistaẽ gloria iunubruti decestanda iniquitas & nihilo utilis reipuplicȩ

Expanded text:
felix est. Et tamquam ad consolandum infelicem subiungit: Vincit amor patriae laudumque infelix est. Et tamquam ad consolandum infelicem subiungit: Vincit amor patriae laudumque inmensa cupido. Nonne in hoc Bruto, qui et filios occidit et a se percusso hosti filio Tarquinii mutuo percussus superuiuere non potuit eique potius ipse Tarquinius . superuixit, Collatini collegae uidetur innocentia uindicata, qui bonus ciuis hoc Tarquinio pulso passus est, quod tyrannus ipse Tarquinius? Nam et idem Brutus consanguineus Tarquinii fuisse perhibetur; sed Collatinum uidelicet similitudo nominis pressit, quia etiam Tarquinius uocabatur. Mutare ergo nomen, non patriam cogeretur; postremo in eius nomine hoc uocabulum minus esset, L. Collatinus tantummodo uocaretur. Sed ideo non amisit quod sine ullo detrimento posset amittere, ut et honore primus consul et ciuitate bonus ciuis carere iuberetur. Etiamne ista est gloria, Iunii Bruti detestanda iniquitas et nihilo utilis rei publicae?
Abbreviated transcription (Latin):
mac̃cussaẽ. Idõ dicit equo & modesto iure gestã rẽpublicã metu p̃m̃te ñ ꝑsua¬
dente iustitia in quobre uissimo tẽpore qũa funestus illeannus fuit quo primi
c̃sules creatis expulsa regia potestateannũ quippesuũ non comple uer̃ Nam
iunius brutus ex honoratũ eieci turbe collegã luciũ tarquimũ conlatinum
De inde mox ipse in bello cecidit mutuis cũ hoste uulnerib: occisis. a stipso primitꝰ
filiis suis e uxorib: suȩ fr̃ib: qđ eos ꝓrestituendo tarquinio coniurasse cogno uerat
Quod factũ uirgilius postea qũa laudabilit̃ cõmemorauit c̃tinuo dem̃t᷑ ex horni
Cu enĩ dixiss&snatosq pat̃ nouabella mouentes acd poenã pulchra ꝓlibertate uocauit.
mox deinde ex lamauit & ait: infelix uttũq ferent eafacta minores quo mocloli¬
be in quidea facta posteri ferant idẽ p̃ferant & extollant qui filiosoccidit in¬

Expanded text:
ma concussa est. Ideo dicit aequo et modesto iure gestam rem publicam metu premente, non persuama concussa est. Ideo dicit aequo et modesto iure gestam rem publicam metu premente, non persuadente iustitia. In quo breuissimo tempore quam funestus ille annus fuit, quo primi consules creati sunt expulsa regia potestate! Annum quippe suum non conpleuerunt. Nam Iunius Brutus exhonoratum eiecit Urbe collegam Lucium Tarquinium Collatinum; deinde mox ipse in bello cecidit mutuis cum hoste uulneribus, occisis a se ipso primitus filiis suis et uxoris suae fratribus, quod eos pro restituendo Tarquinio coniurasse cognouerat. Quod factum Vergilius postea quam laudabiliter commemorauit, continuo clementer exhorruit. Cum enim dixisset: Natosque pater noua bella monentes Ad poenam pulchra pro libertate uocabit, mox deinde exclamauit et ait: Infelix, utcumque ferent ea facta minores. Quomodolibet, inquit, ea facta posteri ferant, id est praeferant et extollant, qui filios occidit, in