comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt. ad p̃sepia scãrũ scripturarũ inuitantur: ut pabulũ ibi sacrȩ doctrinȩ accipe¬
rent. quatenus equita tui sũmiregis habiles fierent Nutriebantq eos supra dictip̃
fecti : cum unꝰquisq: doctorum sermone rectȩsidei exemplo bonȩo peration issa tagit
pastũ illis salubrẽ conferre : unde sub sequens scriptura deeis dicit Sed & necessaria m̃ sȩ
regis salomonis. cum ingenticura p̃bebant cempore suo lordeum quoq & paleas equorũ
& ium̃ torum : quia nequid desit hisqui indo moregis manent: totus ordo scõrũ p̃dicatoꝵ
scribendo salic& & loquendo laborat. ut m̃ sadñi habund& incopia librorum: & decen¬
tem pastum inde habeant quiq fidelium: deditq dñs sapientiã salomoni. & prudentiã
multã nimis. & latitudinẽ cordisquasi arenã quȩ ẽ in littore maris: & p̃cedebat sa-

Expanded text:
uerunt ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae accipeuerunt ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent. « Nutriebantque eos supradicti regis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae operationis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque et paleas equorum et jumentorum. » Quia ne quid desit his qui in domo regis manent, totus ordo sanctorum praedicatorum scribendo scilicet et loquendo laborat, ut mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et prudentiam multam nimis et latitudinem cordis, quasi arenam quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
fiousudadan usq bersabeȩ cunctis diebus ialomonis & rłq E saius quoq de re dep¬
tore nĩt ita dicit: Multipli cabitur eiꝰ imperium & pacis nonerit sinis Subcuius
defenũ one uerus iudas. &uerus isrł absq timore ullo habitant :cencordib etectis
ad dr̃. eun sta t̃ rena despiciunt nec hostium minas ꝑortescunt: Eedinlaudib
dĩ ugiter ꝙ seuerant. delec tantes in grã dĩ & indulcedine caritatis. quã maencan
habent ad tlmñ & pximum : Hlabebat salo mongi p̃sepia antaorisi qua mien sant¬
& xii. equestrium: nutnebantq eosp̃ dicti regis p̃fecti Quid ꝑ quadia ginariũ
numerũ misi tem poralegis priscȩ designant᷑ : quia & mor sesillim accepturus
quo apostoliea doctrina noui testamenti puppunitrst ẜ seastm p si gnuisicati m¬
genarium si ueduo denarium numerũ p̃sepia equorũ salo monis numerant̃

Expanded text:
ficu sua, a Dan usque Bersabee, cunctis diebus Salomonis. » Isaias quoque de Redempficu sua, a Dan usque Bersabee, cunctis diebus Salomonis. » Isaias quoque de Redemptore nostro ita dicit: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis , sub cujus defensione verus Juda et verus Israel absque timore ullo habitant: cum cordibus erectis ad Dominum, cuncta terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant, delectantes in gratia Dei et dulcedine charitatis, quam incessanter habent ad ia equestrium. Nutriebantque eos supradicti regis praefecti. » Quid per quadragenarium numerum nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses, illam accepturus, quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium sive duodenarium numerum praesepia equorum Salomonis numerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
arietes excepta uenatione ceruorum. caprarum. atq bubalorum. & auium
iħu xp̃i quibene pascitur recta side & operibus bonis quaç illi condie offerum
ab eccła catholica: XXXergo chori possunt ex primere sidem scȩtrinitats. iux ta
quod in legedñ scriptum continetur : Et sexaginta chorifannȩ. ꝑ fectionẽ
p̃dicatores noui testamenti: Quiquasi geminatũ decalogũ insehabent : cũ
c. anetes. quos melius signisicant. quã eos qui in grege dñi benedominantes. simul
cũ sibi subditis aet̾nȩ beatitudinis gloriam consequifestinant. e uenatio quo.¬
q: diuersorũ animalium. non in conuenient̃ accipi potest aqquisitio hominũ :
qui ex diuersis gentib cotidie retibus ȩuangelii ꝑspiri talesuenatores capiunt᷑. & in
pastum saluatoris nr̃i rediguntur: ł labebatq pacẽ salo mon ex om̃i parte in cir
auitum. Habitauitq uidas & isrł absq timore ullo. unusquisq subuitesua. & sub

Expanded text:
arietes C, excepta ceruorum uenatione, caprearum, bubalorum et auium tri Jesu Christi? qui bene pascitur recta fide et operibus bonis, quae illi quotidie offeruntur  « chori similae » possunt exprimere fidem sanctae Trinitatis, juxta quod in lege Domini scriptum continetur; et « sexaginta chori farinae, » perfectionem » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum . « Centum arietes, » quos melius significant quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul cum sibi subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? « Venatio quoque diversorum animalium » non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui ex diversis gentibus quotidie retibus Evangelii, per « spirituales venatores » capiuntur, et in pastum Salvatoris nostri rediguntur. « Habebat quoque cuitu. Habitavitque Juda et Israel absque timore ullo unusquisque sub vite sua et sub
Abbreviated transcription (Latin):
scłi arrogantiã inclinauit : quã &iam usq: ad y sopi humilitate̾ idẽ usq aderucis
stulticiã. ac con tẽptibilẽ sermonẽ conduxit fidei : Hine paulus ait: uerbum aut¬
crucis pereuntib quidem stultitia ẽ: his aut qui salui fiunt id ẽ nobis uirtusdĩ ẽ:

Expanded text:
saeculi arrogantia inclinavit, quam etiam usque ad hysopi humilitatem, id est, usque ad crucis saeculi arrogantia inclinavit, quam etiam usque ad hysopi humilitatem, id est, usque ad crucis stultitiam ac contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim pereuntibus quidem stultitia est: his autem, qui salvi fiunt, id est, no
Abbreviated transcription (Latin):
sub ministerio trinitatis disseritur : quasi triamilia paraboldrũ non cupantur:
uer ñs uirtutib beneregit. beatus ẽ : & ꝑ eos quasi quinque milia dño carmina canit:
disputauit aut̃ salomon. acedro. usq: ad ỹsopum: Cedri nomine: c̃elsitudo gloriae. in elec¬
tis accipitur: undeꝓpheta testatur dicens : Iustus ut palma florebit: & sicut cedrus
quȩ in liba no ẽ multiplicabit̾. Hy sopus aũt herba ẽ humilis. saxoerens q̃uasignatur
humilitas xp̃i: Redemptor quippe nĩ acedro usq: ad ysopum disputauit: quia ab alta
excellentia głaecelestis. usq: ad carnis humilitatẽ descendo ꝑuenit: si quidem & cedri¬
nomine. prauorũ suꝑelatio designat̾. Sicut ꝑdauid dicitur uox dñi confringen-¬
tis cedros: Acedro itaq xp̃s usq: ad ỹsopum dis putat: quia ipse suꝑborum corda & humi
lium iudicat Suꝑ ligna aut disputauit: dum incruce pependit: Iunc enĩ incedro

Expanded text:
sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. versis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carminum canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae in Libano est, multiplicabitur . » Hysopus autem herba est humilis, saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hysopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usqnomine pravorum superba elatio designatur, sicut per David dicitur : Vox Domini confringentis cedros. lium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro
Abbreviated transcription (Latin):
et ipseẽ caput eccłae quiẽ principium primogenitus exmortuis. ut sit ipse in om̃ib
primatũ teneris: Quia in ipso conplacuit omẽmplenitudine dumitatis in habitare
corporaliter : & in ipso sunt om̃s thes auri sapientiae & scientiae abscoñditi Om̃s R
ergo ueri salomonis sapientia antecellit : quiamultũ distat inter eos quiparti¬¬
cipationes apientiae sapientes sunt : & illum quiẽ. fonssapientiae. & origo uirtu¬
tum: Hinc ẽ illud quod sequitur: Et erat nominatus in uniuersis gen tibusꝑcir cui-¬
tũ : quia nom̃ eiꝰ p̃dicatur in uniuers omundo : Nec ẽ nom̃ aliud subcelo datum ho¬
Iminibus. in quo o porteat sal uos fieri.
Nocutus ẽ quo que salomon.iuͦi milia parabolarum : & suer̃ carmina eiꝰ. umilia : &
ct̃r Quidenĩ ꝑtriamilia parabolarum. nisi plenitudo fidei inlege & in euan¬
geluis axp̾o tradita designauir : quiadũ tota multiplicit̾ ꝑ allegoriarum sensus.

Expanded text:
is Ecclesiae, qui est principium primogenitus ex mortuis: ut sit ipse in omnibus primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, et in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Omnibus ergo veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc etum. » Quia nomen ejus praedicatur in universo mundo: nec est nomen aliud sub coelo datum hominibus in quo oporteat non salvos fieri . « Locutus Quid enim per tria millia parabolarum, nisi plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus
Abbreviated transcription (Latin):
& paulõ post: Nam quia in dĩ sapientia non cognouitmundus ꝑsapientiã dñ: pla¬
cuit dõ. ꝑ stulticiã p̃dicationis saluos facere credentes: et disseruit salomon deiumtis
& uc luerib: & reptilib: & piscibus: disserit salo monnr desigulis specieb: animaliũ
quia om̃ia nuda. & aper ta sunt oculis eius: Nec ẽ ullacreatura in uisibilis in conspet
tueiꝰ: Ipse nouit om̃s cogitationes hominũ : ipse mimerat multitudines stellarum:
ipsi pat& abyssus: & infernus non ẽ ab scondi tuscoram eo Quasienĩ dispittare ip¬
siusẽ cum singulorũ rationem nob ꝓpõnit. & in scripturissuis manifestat sacram̃ ta
quȩ suer̃ abscondita a seculis & generationib:: ut consideremꝰ beatitudine angłorũ.
utilitaten hominum. & calliditatẽ malignorũ spirituum: Sicq qđ malum ẽ repro¬
bantes qđ bonũ ẽ eligant : & id ipsum sec temꝰ in in uice & in om̃s Et ueniebant
decunctis popłis ad audiendã sapientiã salomonis & ab uniuersi s regibus & audie

Expanded text:
tia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. » « Et disseruit Salomon de jumentis, et volucribus, et reptilibus, et piscibus. » Disserit Salomon noster de singulis speciebus animalium, quia « omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, nec est ulla creaturatu ejus. Ipse novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudines stellarum, ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo. Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta quae fuerunt abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem malignorum spirituum; sicque quod malum est reprobantes, quod bonum est eligamus, et ipsum sectemur semper invicem et in omnes. « Et veniebant de cunctis populis ad audiendam sapientiam Salomonis, et ab univer
Abbreviated transcription (Latin):
nec dominica instituta c̃uulsas: quiaut ex largitate dĩ anni uitȩ crescerent. hoc qͦq
ante scla p̃fixum fuit: Atq spatiũ uitȩ qđ inopinate forise additum. sine augm̃to p̃scien¬
tȩ fuit int̾ siatutum Quic̃ uertit faciem suã ad pari&em : & orauit ad dnm̃ dicens
Conuertitq eꝑechias fatiẽ suã apari&em : quia ad templũ ire ñ poterat: a pari&em autem
templi iuxta qđ salomon palatiũ extrux eratꝰ ł ab solute ad pari&em. nela crimas suas
adsidentib ostentare uider&ur : Aucerte iuxta hieremiã ad corsuum quicr idẽ pari
&em cor appellat: ut tota m̃te dnm p̃ car&ur: obsecro. dnẽ quomodo ambulauerim co

Expanded text:
nec Dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque nec Dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem, et oravit Dominum, dicens: » Convertitque Ezechias faciem suam ad parietem, quia ad templum ire non poterat, etc. Ad parietem autem templi, juxta quod Salomon palatium exstruxerat, vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut recte, juxta Jeremiam, ad cor suum, qui circum, id est, parietem, cor appellat, ut tota mente Dominum precaretur. « Obsecro, Domine, mem
Abbreviated transcription (Latin):
post incredibiles triumphos & demedia captiuitate uictoriã in firmitate corporis uisitat᷑
&iudit seeẽ moriturum. utc̃uers addñm flectat sententiã eius. Qđ quidẽ & iniona ꝓpħa
legimꝰ. & in cõminationib: c̃tra dauid. Quȩdicunt futura nec fac as. Ñdõ in mutate sententiã¬
ante scła decreuit : qualit̃ ꝑ scła dispona̾t᷑. Stãtutum quippe hominib ẽ. ułquantũ huiꝰ
mundi ꝓsperitas sequatur. quantum aduersitatis feritas feriat : Neclectos euis aut in¬
moder ata ꝓsperitas eleuoe. Aut nimia aduersitas grau&&: Sta uitum quoq ẽ : quantũ
in ipsa uita mortalȩ temporalit̃ uiuant. Nam& si annos XU erechiȩ regi aduitã addidit
om̃ps ds̃. cũed mori ꝑmisit : Tunc p̃sciuit eẽ moriturum : Quainre questio orit̃ quomodo q̃ste
ei ꝑ ꝓph&am dr̃ dispone domuituȩ quia morieristu &ñ uiues: cui cũ mortis sententia

Expanded text:
post incredibiles triumphos, et de media captivitate victoriam, infirmitate corporis sui visitatur, post incredibiles triumphos, et de media captivitate victoriam, infirmitate corporis sui visitatur, et audit se esse moriturum, ut conversus ad Dominum flectat sententiam ejus. Quod quidem et in Jona propheta legimus, et in comminationibus contra David quae dicuntante saecula decrevit, qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam hominibus est, vel mundi prosperitas sequitur quantumve adversitatis feritas feriat, nec electos ejus, aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est, quantum in ipsa vita mortali temporaliter viotens Deus, cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum. Qua in re quaestio oritur: quomodo ei heta dicitur: « Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives. » Cui cum mortis sententia
Abbreviated transcription (Latin):
reuer sus e& mnnineuem urbem primã regi sui & ad orar& intẽplo nes rach dm̃ suum:
Adquꝰ siuictoriã debstib: reportar& & delubrum idoli sui triumphans & gratula bund
incedere : c̃tẽptor ueridĩ in fano falsi nominis trucidat᷑ : Nec angłico perit gladio qđ erat
cõmune cũ plurib sedparricidio filioꝵ: qui cũfugissent int̾rã ararath qđ intaligit̃ armemȩ :¬
succes sit in patris locum asa Raddon: quemscriptura testatur. misisse habitatores sama¬
riȩ net̃ram aner& inculta Ararath autem regio in armenia campestris ꝑquã araxasses
fluit in credibilis ub tatis. ad radicestauri montis: qui usqilluc extendit᷑: ergo & archa i
qua liberat ẽ. noe cũliberis suis cessante diluuio. ñ ad montes generalit̃ armeniȩ dilataẽ.
qui appellant̃ ararath. sed ad montes tauri altissimos quia rarath iminent campis: Xx.
Indieb illis. Egro cauit exechias usq ad mortem : &uenit ad eum isaias filui amos ꝓphorȩ dix̃¬

Expanded text:
reversus esset in Ninivem, urbem primam regni sui, et adoraret in templo Nesroch deum suum, quasi victoriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei, in fano falsi numinis trucidatur, nec angelico perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armesuccessit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxases fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, qui appellantur Ararath, sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath iIn diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad mortem et venit ad eum Isaias filius Amos, propheta, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ufscere siue iuxta eosdem quȩde p̃teritis segetib &cadente in t̾rã semine pullu lauerint: in
Siq̃ dem paruȩ urbis huius reliqͥȩ quȩ nõ oͥstili uallant᷑ exercitu. & euasuras et̃ ñ credunt
tantam recipiant rerũ omniũ habundantiã aefelicitatem : ut instar arboris altaradice funda-¬
tepomis densissimis impleant̃ : Dehierłm enĩ & demonte sion egredient̃ reliquiȩ : & implebun
t̃rã uideã ñ suo merito seddĩ miscđia : immozlo quo aduers impios celatẽ ppłm suum:

Expanded text:
scere, sive juxta eosdem quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. InSiquidem parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae pomis densissimis impleantur. De Jerusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Juda, non suo merito, sed Dei misericordia, imo zelo quo adversus impios
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ meum: Propt̃ futurorum spem: p̃sentẽ excutit m&ũ : Dic̃ aut̃ quia ñ suo merito seddĩ
clem̃tia c̃seruent  Immo patris eoꝵ dauid memoria : in qͦ monent̃ : & suȩ neglegentiȩ. &illiũ
fidei &iustitiȩ : quia intantũ diligit ds iustitiã ut posteros maioꝵ uirtute tueat᷑ : Factũ ẽ igit᷑
in nocte illa uenit angł̃s dñi. & ꝑcussit castra assyriorũ .e. octognta quinq milia: cũq dilu-
culo, surrexis sciudit dm̃a corpora mortuoꝵ & recedens abtit: centũ octo ginta quinq mi¬
lia fortissimorum uiroꝵ abuno angło una nocte cedunt᷑ & absq uul nerib: occissoꝵ morssẽua
Reuersq est cũignominia in trã suã : Quid circoseruat᷑ ẽ ut scir&& potentiã dĩ & blaspheman
tia ora c̃primer & : fuer& q testis illuꝰ maiestatis. quempaulo ante c̃tẽpserat: Etreuers ẽ sena-¬
cherib rex ass̃rioꝵ : & mansit inniueue : Cũq adorar& intẽplo nescrach. dm̃ suũ ad ramelech¬

Expanded text:
servum meum. » Propter futurorum spem praesentem excutit metum. Dicit autem quia non suo merito, sed Dei clementia conserventur; imo patris eorum David memoria, in quo monentur et suae negligentiae, et illius fidei et justitiae, quia in tantum diligat Deus justitiam, ut posteros majorum virtute tueatur. « Factum est igitur in nocte illa venit angelus Domini, et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinqa corpora mortuorum, et recedens abiit. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva reversusque est cum ignominia in terram suam . » Quitia ora comprimeret, fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. « Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesrach Deum suu
Abbreviated transcription (Latin):
tat au̾t absq ulla prorsus dubietate : quia columpna quã duodecim cubitorum res¬
tis ambiebat iiiͣi. cubitos habebat grossitudinis: Om̃is & eñĩ circulus. quantũhab&
spatu indiã maero : tantum hab& ter in gỹro: Deniq mare gneum quiadia megrum ha¬
bebat x cubitorum. ut in sequentibus legitur. consequenter habebat ⁊xxcubi¬
tos in gyro: uerum quia dicitur opus lilii. uͦi fuisse cubitorum siuclatitudinẽ seu desig¬
n& altitudine inhil ominus ratio siguiae ꝑpaua est.: Quia non hisi ꝑeuan gelium ex¬
optan tissima illa mundo uox in sona uit : Paenitentiam agite: ad propinquabit enim res¬
nũ cȩlorum. Quod uero sequitur. & rursũ & alia capitella insumitate colunarum de¬
suꝑ iuxtamensuram columnȩ contraretiacula iuxta m̃ surã colũnȩ. tante am plititudi¬
nis quante̾ruit & columna : cuĩ tam̃ alti tudo quanta suerit minimenar ratur: Haec

Expanded text:
tat autem absque ulla prorsus dubietate quod columna, quam duodecim cubitorum restat autem absque ulla prorsus dubietate quod columna, quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat grossitudinis. Omnis enim circulus quantum spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum quia diametrum habebat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habebat triginta cubitos in gyro. Verum quia dicitur, opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est, quia non nisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonuit: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Quod vero sequitur: « Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper juxta mensuram contra retiacula, » juxta mensuram columnae tantae amplitudinis quanta erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit minime narratur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ spem: Capi tella aut quȩ erant suꝑ capita colunarum: quasi opere lilii fabricata
erant inporticu iiiͦiͦ cubitorum Quid enim ꝑ lilia. nisi suꝑnȩ claritatis patri&.atq
in mortalitatis floribus redolens paradisi designatur amoenitas : Quid ꝑ iiiiͦ cubitos.
nisi euangelicussermo qui intro itum nob̵ a & nȩ illius beattudinis ꝑmittit. &¬
iter quo adhano ꝑ ueniatur ostendit : cũ ergo scĩdoctores ꝓmissa nob̵ limina regni
caelestis in iiͦiͦiͦ scĩ euangelii libris ostendunt : quasi capita colũ narum opus inselilu
iiiͦiͦ cubitorũ. exhibent: ubi notandum iuxtalit teram. quia cũ opus lin. in capitellis
iiiͦiͬ cubitorum eẽ memorantur : neq additurlatitudinis. aut altitudinis. lectoris
utique iudicio utrum in altitudine. an in latitudine intellegidebeat. relictum ẽ. cons¬

Expanded text:
vero spem . » « Capitella autem, quae erant super capita columnarum, quasi opere lilii fabricata vero spem . » « Capitella autem, quae erant super capita columnarum, quasi opere lilii fabricata erant, in porticu quatuor cubitorum. » Quid enim per lilia, nisi supernae claritas patriae atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternae illius beatitudinis promittit, et iter quo ad hanc perveniatur ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum, opus in se lilii quatuor cubitorum exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur, latitudinis, aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Cons
Abbreviated transcription (Latin):
ac sermones om̃i exparte cõidnire : Nesi aliter forte quã illorũ hab & regula uixerint
aut docuerint errent Cũ uero dictũ sit dereticulis ut tegerent capitella. quȩ erant suꝑ
sũmitatem malorum gra: natorum : uidetur iuxta ordinem operis ipsius. quia mala-¬
grana ta suerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori: atq ex eisdem malo¬
granatis orirentur r&i acula : quibus capitella exparte aliquategerent᷑ Pat&q
figura misterii . quare retiacula suꝑ sũmitatem fuerint malorũ granatorũ ad nexa.
Quȩ ad unã poene significatione. siue ꝑsonarum seu uirtutũ ꝑtinent spiritalium Sci¬
mͦ enim uirtutes de uirtutib: nasci. & scõs ambulare deuirtute in uirtutem. donec
uideatur ds̃ deorum in syon : Au a uirtute. nulla potest maiora diri: unde & apłs
Scientes inquid. qui a tribulatio pacientiã operatur: pacientia aut ꝓbatiorie : ꝓbatio

Expanded text:
ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quare retiacula super summitatem fuerint malogranatorum adnexa, quae ad unam pene significationem sive personarum seu virtutum pertinent spiritalium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare « de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion ; » qua virtute nulla potest major adiri. Unde et AposScientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in scripturis non intellegimus. caritaslat& : & in eis quȩ in tellegimꝰ caritatis lates
pat&: Bene aut decisdem reciaculis siue capitellis adiungitur : quȩ erant suꝑ sũmi-¬
tatem malorum granatorum: Malo granata namq: quorũ naturaẽ uno foris cortice
multa interius granacircumdare : apte in figura scẽ ponuntur aeccłe. quȩ catholies
unius sidei munimine innumera ȩlectorum agmina sol& includere Potest aut &u
nius cuiusq uisti tam moresque de signare : qui uel ut plurima uno cortice grana
circum plectentes multa cogitionum uirtutumq spiritalium in signia. neforte
defluant. firma fidei & humilitatis curat uallare custodia: Et apto prorsus mistens¬
capita columnarũ malogra natiserant. in gẏro circumdata: quia doctores scõsne¬¬
cesseẽ priorum uitã fidelium ad inemoriã reuocare. ⁊ eorumq semꝑ exemplis actus fuos

Expanded text:
quae in Scripturis non intelligimus charitas latet, et in eis quae intelligimus charitas late quae in Scripturis non intelligimus charitas latet, et in eis quae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque quorum natura est uno foris cortice multa interius grana circumdare apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis curat vallare custodia. Et apto prorsus mystecapita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis actus suos
Abbreviated transcription (Latin):
sum quasi circulo facto redir& : Nec figura sacramenti in abscondito ẽ. quare duo ordinessint
r&iaculorum : cdm const& geminȩ discretionis ee uirtutem dilectionis. quando uide¬
lic& dm̃ extoto corde tota anima totauiruite. & ꝑximũ tam quã nosipsos a mare
p̃cipimur: sed uterq: ordo ille septem hab& uersuum r&ia cula : quia nec ds̃ absq grã
sp̃s scĩ potest amari. nec ꝓximus: Facta sunt aut r&iacula hec ut tegerent capitella.
hocẽ undique in gyro circumdarent : quia om̃is scripturae scãe pagina cũ recte in telleͥgi¬
tur gram ꝑ õmia caritatis sonat acpacis: capitella & enim uo lumina diuinorum elo-¬
quiorum : Retialcula s̃ uincula mutuȩ dilectionis: & retiaculis tegunt᷑ capitella cum sa-¬
cra eloquia ut itadixerim. don o caritatis undiq probant᷑ ee uestita. Nam& in eis

Expanded text:
sum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint sum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex toto corde, tota anpraecipimur. Sed uterque ordo ille septem habet versuum retiacula, quia nec Deus absque gratia Spiritus sancti potest amari, nec proximus. Facta sunt autem retiacula haec ut tegerent capitella, hoc est, undique in gyro circumdarent: quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella etenim volumina divinorum eloquiorum, retiacula sunt vincula mutuae dilectionis: et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim donocharitatis undique probantur esse vestita: nam et in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nexionis cunctis aspectibus p̃bent Septena uersuum retiacula in capitello uno: & sep¬
tena retiacula in capitello altero: Septenarionamq: numero sp̃s scĩ sol& grã designa-¬
n : Iohanne ad testante qui ait in apo calipsi : Quicũ uidisse sedicer& agnũ habentem
sã terram: Qđ ꝓpħa eͥsaias aꝑtius explicat cumde nascituro in carne dño loquens : Ẽt re¬
& pietatis : & replebit eum sp̃s timoris dñi: Septena ergo uersuum reciacula erant in capi¬
tello utroq: quia patres utriusq testamenti. ꝑ gram unius eiusdemq sp̃s septi formis.
utẽnt electi acceper̃ & fecit colũ nas & duosordines ꝑcircuitũ r&iaculorum singulorum
ut tegerent capitella : duo quidemordines erant r&iaculorum in gẏro capitelli : sed uterq
ordo septem plici uersuum numero currebant donec circum acto capitello rur sum in seip¬

Expanded text:
nexionis cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et sepnexionis cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spiritus sancti solet gratia designari, Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem sam terram. Quod propheta Isaias apertius explicat, cum de nascituro in carne Domino loquens: « Et reet pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . » Septena ergo versuum retiacula erant in capitello utroque, quia patres utriusque testamenti per gratiam unius ejusdemque spiritus septiformis, ut essent electi, acceperunt. « Et fecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. » Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se ip
Abbreviated transcription (Latin):
Et quasi in modũ retis. & cathenarum sibiinuicem miro opere contex tarum: utrumq capitellũ
colũ narum fusile erat : qđ in libro p arali pomenon. ita scriptumẽ: Neo non & quasi cathe¬
nulas mora culo : & suꝑ posuit eas capitibus colũ narum: Species namq cathenarũ.
& similitudor&is in capitellis: uarietas ẽ uirtitum spi ritalium in soĩs dequa dño can¬
in psalmis: Ad stitit regina adextristuis inuestitu deaurataͦ circũ amicta uarietate: hoc
est in uestitu fulgidȩ dilectionis. Circũ amicta uanetate diuersorũ charismatum:
uł cercemulti plex contextio cathenarum & retis expansio. multifaria selectorum ꝑ
sonas insinuat : Quȩ cũ uerbis scorũ p̃dicatorum fideliter auscultando atq: obedien¬
do adherent : quasi colũ narũ capitibus suꝑ positeretes & cathenulȩ. miraculũ suȩ co-¬

Expanded text:
Et quasi in modum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum Et quasi in modum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum columnarum fusile erat. Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: Nec non et quasi catenulas in oraculo et superposuitua Domino canin Psalmis: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate ; hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, sonas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae retis et catenulae, miraculum suae con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ponerentur suꝑ capita colum narum. fusiliexaere : u. cubitorũ altitudinis capitellum
unũ÷ & quinq cubitorũ altitudinis capitellum alterum: Capita & enim colũnarum hoc
ẽ sub p̃ma parscarum p̃cordia sunt doctorum fidelium : quorũ deo deuotis cogitationib:
sicut capi temenbra. Ita ipsorũ om̃ia &opera dirigunt᷑ & uerba Duo aut capitella. quȩ bis
capitibus erant suꝑ posita . duo scestam̃ta : Quorũ medi tacig atq obseruantiȩ docto¬
ressũ toto & animo subduntur & corpore: Vndebene utrumq capitellum. acubi¬
tos habebat altitudinis quia nimirũ quinq: libris scriptura morsaicȩ legis comphen¬
sa ẽ: Quinq &iam scłi & atestbstaueteris in strumenti series com plexac̃ ouĩ uero cestamen¬
tum. non alia nob aliqua p̃dicat quã que moy sesp̃dicanda ꝑhocẽt p̃dixerit & prop hetr

Expanded text:
qua ponerentur super capita columnarum fusilia aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum qua ponerentur super capita columnarum fusilia aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum. » Capita etenim columnarum, hoc est superna pars eorum, praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella quae his capitibus erant superposita duo sunt testamenta quarum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis, quia nimirum quinque libris scriptura Mosaicae legis comprehensa est, et quinque etiam saeculi aetates, tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse praedixerat et prophetae. «
Abbreviated transcription (Latin):
nem̃q piȩ cre delitatis exsecutione beͦnȩ actionis accũmulat: Colũna que antefores templi
x. & uiii cubitis altaẽ cũ p̃dicator quisq egregius palã cunctis insinuat. non nisi ꝑfidem & ope¬
ra iusticie. nos ad suꝑnagaudia uitę posse ꝑuenire.:¬
tolicȩ institutionis: Quȩ nimirũ linea ambit colũ nam utramq cũ quisq doctor. siue ui¬
deis seugentibus p̃dicare missus. & tantũ facerecurat acdocere: quȩ scã ꝑapłos accepit
acdidiat eccła: Namsiquis alit̃ uiuere siue p̃dicare uoluerit. & uł apostolica decreta
sꝑnert uł ꝓsuo libitu noua que lib& statuerem aluerit : non ẽ talis columna templodi accep¬
ta. quia dũ aposto lica statuta sequi contempnit. ⁊ quasi ađ exilitate inerciȩ suȩ uł clationis
tumidȩ grossitudine. XII cubitorum lineȩ non conuenit duo quoq capitella fecit.

Expanded text:
nemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi nemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non, nisi per fidem et opera justitiae, nos ad superna gaudia vitae posse pervenire.tolicae institutionis: quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit Ecclesia. Nam si quis aliter vivere, sive praedicare voluerit, et vel apostolica decreta spernere, vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo: uel qr deeisdem columnis in libro parali pomenon ita scriptũ ẽ. ipsasque colũp¬
nas posuit inuestibulo templi. una adextris. & alterã asinitris : Ideo sunt duȩ factȩ colum nȩ
atq ita dispositȩ ut nob & in prosperis & in aduersis. in gressũ patriȩ calestis anteo culos mentis
habendum ee doceant: Notandũ sane. in ac sententia parali pomenon quam posui qđ porticus
templi &iam uestibulum templi uocabatur : Et qđ in prophetis legimꝰ. quia inter uestibulum
& altare orabant sacerdo tes. interportcũ & altare debere intellegi Beneaut utraq colũ pna
.x. & uiii. cubitos altitudinis habere memoratir: Ter &enim seni : x. & uiii. faciunt.
Tria uero ad sidem ꝑtinere ꝓpt̃ scam trinitatem: sex ado perationem quod in eo dierum numero
mundus sit factus. luceclarius ẽ: & tria ꝑsex multiplicant᷑: cũ iustus exfide uiuit. cogitatio¬

Expanded text:
t exemplo. Vel certe, quia de eisdem columnis in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Ipsasque columt exemplo. Vel certe, quia de eisdem columnis in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Ipsasque columnas posuit in vestibulo templi, unam a dextris et alteram a sinistris , » ideo sunt duae factae columnae atque ita dispositae, ut nobis et in prosperis et in adversis ingressum patriae coelestis ante ocuhabendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon, quod ea porticus templi etiam vestibulum templi vocabatur; et quod in prophetis legimus, quod inter vestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem; sex ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est . Et tria per sex multiplicantur, cum justus et fide vivit , cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
reduȩ sint facte: A postolosnamq: & doctores cunctos spiritales signisicant: fortesnimi¬
rum fide atq opere. & contẽplatione ad suꝑnaerectos duęsunt au̾t. ut & gentes &
circucisionem p̃dicando. ecđam introducant: Stabant in porticu antefores templi:
& in gressũ illius suo decore ac pulchritudine exutraq: parte mirabiliter ornabant:
Ostium au̾t templidñs ẽ .: quia nemouenit ad patrem nisi ꝑ ipsum: & sicut alibidicit:
Sgo sum ostium : ꝑme siquis introierit saluabitur : Quod uidelic& ostium colum nȩ
ab utroq latere corã positȩ circum stant : cũ ministri sermonis utnq populo intioitũ
regni caelestis ostendunt: ut siue aluce scentiae legalis quisq seuexrigore gentilitatis
ad sidem euangelii uenent᷑ habeat paratos eos qui sibi iter salutis. & uerbo demonstrant&

Expanded text:
re duae sint factae. Apostolos namque et doctores cunctos spiritales significant, fortes nimire duae sint factae. Apostolos namque et doctores cunctos spiritales significant, fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum . Et sicut alibi dicit: « Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . » Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt; ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent e
Abbreviated transcription (Latin):
loquendo soris uiam ueritatis aperiunt . quos intus in iustrando ipse ad uitam p̃ordina¬
uit a&nã: Ego inquid plantaui : apollori gauit : deusaut incrementũ dedit fecit
hoc opus exȩre : quia illis cõmittere uerbum querit doctorstrenuus. qui hocpiesus¬
cipere acꝑ seueranter custo dire desiderant : Quiq: &iam aluis p̃dicando latius diffama¬
re quȩq ipsi didicerint. recte satagant. aerisnamq: m & allũ ualde eẽ du rabile constat.
atq: om̃imodo sonorum.
Ut fingit duas colũnas aereas: .x & uiii cubitorum altitudinis colũnã utram que: hȩs
colũ nȩ dequib: paulus ait: lacobꝰ cephas & iohannes: qui uid ebant᷑ colũ mȩ ẽẽ. dextras de
der̃ mihi & barnabȩsocietatis : ut nosingentibus. illiaut incircũ cisione: quib: uerbis
qua si exponere uid &m: steriũ colũ narũ materi alium. & quidudelic& figurauer̃. & qua¬

Expanded text:
loquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad viam praeordinaloquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad viam praeordinavit aeternam. « Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . » -- « Fecit hoc opus ex aere, » quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui hoc pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum. « Et finxit duas columnas aereas, decem et octo cubitorum altitudinis columnam utramque. » Hae sunt columnaederunt mihi et Barnabae societatem, ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione . Quibus verbis quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium, et quid videlicet figura verint, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
sit aͦperis : elecbas degentibus uerbi ministros significat: Quiudelic& arti fex pulchre
dicitur : quia filiuserã mulieris uiduȩ deisrł: In qua ꝑ sona sol& nonnum quam p̃sen¬¬
tis tem poris eccła sigurari : ꝓ quauir suus uidelic& xp̃s mortegustata resurrexit: atq
incelos ascendens. eam interim peregrinantem a se reli quit interris: Non aũt la¬
borandum in explanando quomodo huusuiduȩ filii scĩ sint p̃dicatores. cũ om̃ s̃ elec-¬
ti uirĩ imsesilios eẽ fateantur aecđae cum &iam decisdem p̃dica toribus noui testa m̃ti
specialiter ei ꝓmittatur. Dicente ꝓpħa: Propatribustuis natis tibi filii c̃onstitues eos
principes suꝑ omen terram: fecit aut hyram. om̃ e opussalomonis : quianimirum
doctores scĩ dum ministerio uerbi sideliter insistunt. opus utiq: dĩ operantur : m̃ illis

Expanded text:
sit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre sit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre dicitur, quia filius erat mulieris viduae de Israel, in qua persona solet nonnumquam praesentis temin coelos ascendens, eam interim peregrinantem a se, reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sunt praedicatores, cum omnes electi se filios fateantur Ecclesiae, cum etiam de eis praedicatoribus Novi Testamenti, specialiter ei promittatur, dicente Propheta: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . » « Fecit autem Hiram omne opus Salomonis. » Quia nimirum doctores sancti, dum ministerio verbi fideliter insistunt, opus utique Dei operantur. Quoniam illis
Abbreviated transcription (Latin):
niente m̃ seo ctauo ꝑ fecta inuenta sit domꝰ dñi : & operib uidelic& uniuersis & ipsade¬
dicatione prius cõpleta: niforte putandumẽ post dedicatumtem plum aliqđ adhuc
uten siliorum in ministeria ei ad ditum fuisse usq ad ingressum octaiumensis : acceleran¬
te rege ut omnino m̃ se septimo quierit totus sollempnistemplum dedi caretur: at q itauamĩ
repperiatur utrumq & cemplũ uidelic& octauomense in om̃i operesuo atq utensi-¬
libus ꝑ fectum ÷ & ipsum septimo m̃ se dedicatum. xx
Misit quoque rexsalomon: & tulit hyram detẏro silium mulieris uiduȩ & tribu
neptalim patretyrio. artisicẽ aerarium. & plenũ fapientia & in tellectu & doctrina:
ad faciendum omeꝰ exȩre: Qui conuenisse t ad regemsalomone: fecit ome opus: et
hoc mysterii gr̾a factum ẽ : Artifex quippetẏrius. quẽ ad utorem salomon sui ad sũp¬

Expanded text:
niente mense octavo, perfecta inventa sit domus Domini, et operibus videlicet ejus universis, et ipsa deniente mense octavo, perfecta inventa sit domus Domini, et operibus videlicet ejus universis, et ipsa dedicatutensiliorum in ministeria ejus additum fuisse, usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui totus erat solemnis, templum dedicaretur; atque ita reperiatur utrumque, et templum videlicet octavo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, et ipsum septimo mense dedicatum fuisse. Misit quoque rex Salomon, Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, plenum sapientia et intelligentia et doctrina ad faciendum omne opus ex aere. Qui cum venisset ad regem Salomonem, fecit omne opus ejus. Et hoc mysterii gratia factum est. Artifex quippe Tyrius, quem adjutorem Salomon sui assump
Abbreviated transcription (Latin):
sit inueniri non possit: Habebit enim tunc qđ pius ille desiderator subplex adño querebat
dicens. Dñe ostende nob patrem : & sufficit nobis: Sed non contem ꝑnenda nascitur questio
quomodo dicatur dom̃ dñi imm̃ seo ctauo ꝑfecta in om̃i operesuo. & mn uniuersis itensili¬
bus : cum in sequentibus legatur. mense septimo dedicationẽ eĩ ẽe completa: neque aut
credibileẽ. qđ uii. quidem annis templum aedificans salomon oc tauom̃se octaui anni
ꝑfecent : sedusq ad septimũ annũ non inmensem dedicationem ꝑfecti distulerit : undepotius
uerisi mile uidetur. domũ septẽ annis ac septẽ mensibus aedi ficatã: ita ut eodem mense septi¬
mo dedicationis sit celebrata sollẽpnitas : ac die uirefimo tercio ipsius mensi sut uerbadierũ
nar rat. popłos salo mon ad tab̵ nacula sua dimiserit: Sicq post unã septimanã adue-¬

Expanded text:
sit inveniri non possit. Habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, sit inveniri non possit. Habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: « Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » Sed non contemnenda nascitur quaestio, quomodo dicatur domus Domini in mense octavo perfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur mense septimo dedicationem ejus esse completam? Neque autem credibile est quod septem quidem annis templum aedificans Salomon, octavo mense octavi anni perfecerit, sed usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecti distulerit. Unde potius verisimile videtur, domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis, ut Verba Dierum narrant , populos Salomon ad tabernacula sua dimiserit; sicque post unam septimanam adve
Abbreviated transcription (Latin):
Imensis octauus ꝑ fecta ẽ domꝰ i om̃i operesuo : & in uniuersi sutensilibus aedisicauitq eã
annis .VII: Pat& allegorie sensus. quaredom̃ dñi. aedificata sit annis septem : Quia nimirũ
scã eccła toto huĩ scłi tempore quod sex dierum circuitu ꝑ agitur. exelectis construitur ani¬
mabus : & cũ fine sđi . suum quoq: crementũ ad finẽ ipsa ꝑducit: uel certe septem annis aedifi¬
catur obsignificationem grae spiritalis : ꝑ quam eccła solũ. ut sit eccła ꝑcipit: Septem quip¬
pe dona sp̃s scĩ enumerat e saias ꝓpħa: sine quibus nemo uł fidelseffici. uł sidem serua¬
re. uł merito fidei ad coronã potest ꝑuenire iusticiȩ: Luod aut in octauo anno & in octauo
eiꝰ mense ꝑ froctaẽ domꝰ in om̃i operesuo & in uniuersi s utensilibus ad futurum scłm diemq

Expanded text:
mensis octavus, perfecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus, aedificavitque eam mensis octavus, perfecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus, aedificavitque eam annis septem. » Patet allegoriae sensus, quare domus Domini aedificata sit annis septem, quia nimirum sancta Ecclesia, toto hujus saeculi tempore, quod septem dierum circuitu peragitur, ex electis constituitur animabus? et in fine saeculi suum quoque crementum ad finem ipsa perducit: vel certe, septem annis aedificatur, ob significationem gratiae spiritalis, per quam Ecclesia solum ut sit Ecclesia percipit; septem quippe dona Spiritus sancti enumerat Isaias, sine quibus nemo vel fidelis effici, vel fidem servare, vel merito fidei, ad coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense perfecta est domus in omni opere suo et in universis utensilibus, ad futurum saeculum, diemque