comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue uincula om̃iũ delictoꝵ:
et int̾cedente b̃a et glorio¬
sa sempqz uͥgine dei genit᷑¬
ce maria cũ om̃ib scĩs tuis.
reges et pͥncipes nr̃os. et

Expanded text:
ula omnium delictorum, et intercedente beata et gloriosa semper Virgine Dei genitrice Maria, cum omnibus sanctis tuis, reges et principes nostros, et
Abbreviated transcription (Latin):
uobis hec dies memorialis all̾
et diem festum celebrabitis so¬
lennem dño in progeniẽ ur̃as
legitimũ sempit̾nũ diem alla
alleluya alleluya.

Expanded text:
obis dies memorialis alleluja: et diem festum celebrabitis solennem Domino in progenies vestras: legitimum sempiternum diem: alleluja: alleluja.
Abbreviated transcription (Latin):
rus regnorum om̃i et ppĩqu
maxime protector imperii. dast
uirtutis scienter excollere: ubi
tua coustitutione pest princers
tuo semper munere sit potens
ppłorum antiqua brachii lui ore¬
care miracula ui superatis pac
inimicis securat tibi seriuatĩ¬
na libertas Per dnm̃ Post cõ¬

Expanded text:
Deus, regnorum omnium, et Romani maxime protector imperii, da setriumphum virtutis scienter excolere, ut tua constitucione est princeps, tuo semper munere / sit potenpopulorum antiqua brachii tui operare miracula, ut superatis pacis inimicis secura tibi serviat christiana libertas. Item post co
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui ostendunt seruis
tuis mala: ꝯfund antͣ in
om̃ipotentia. et robur eoꝵ
iterat᷑. Et sciant qͥa tu es
dñs d̾s solus: et gl̾osus su-¬

Expanded text:
omnes, qui ostendunt servis tuis mala; confundantur in omnipotentia, et robur eorum conteratur, ut sciant, quia tu es dominus Deus solus et gloriosus su
Abbreviated transcription (Latin):
dam legẽ. Popls aut sta-¬
bat in gradu suo. Et lege¬
runt in libro legis dei dis¬
tincte et aꝑte ad intelligẽ¬
⁊ scriba. et leuite int̾pre¬
catus ẽ dño dõ nostro: noliti
lugere ⁊nolite flere. Et¬

Expanded text:
 populus autem stabat in gradu suo et legerunt in libro legis Dei distincte et adposite ad intellegen scriba et Levitae interprecatus est Domino Deo nostro nolite lugere et nolite flere f
Abbreviated transcription (Latin):
illl. Si potes credere omnia
possibilia credenti: Et ꝯtinu¬
o exclamans pat̾ pueri: cũ
lacrimis aiebat. Credo do¬
mine: adiuua incredulita¬
tem meã. Et cũ uideret
ih̾c ꝯcurrentẽ turbã cõmi¬
natꝰ est sp̃ui immundo: di¬
cens illi. Surde ⁊ mute sp̃e
amplius ne introeas ĩ eũ.
Et clamans ⁊ multũ discͤ

Expanded text:
illi: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Et continuo exclamans pater pueri, cum lacrymis aiebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Et cum videret Jesus concurrentem turbam, comminatus est spiritui immundo, dicens illi; Surde et mute spiritus, amplius ne introeas in eum. Et exclamans
Abbreviated transcription (Latin):
Concupiscite gͦ sermones me¬
os: diligite illos et habebitis
disciplinã. Clara est ⁊ que
nũqͣm marcescit sapiẽtia:
et facile uidet᷑ ab hiis qͥ dili¬
gunt eã. et inueniet᷑ ab hiis
qui q̃runt illã. Preoccupat

Expanded text:
concupiscite ergo sermones meos, diligite illos et habebitis disciplinam. clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his qui diligunt illam et inuenitur ab his qui quaerunt illam. legit
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatus: et qui uigilaue¬
tit ꝓpt̾ illã cito erit securus
sin dignos se ip̃a circuit q̃¬
rens. et in uiis suis ostẽdit
se hylarit̾. et in om̃i proui¬
dentia occurret illis. Initiũ
nĩ illius: uerissima est di

Expanded text:
s est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissim
Abbreviated transcription (Latin):
osi: et unxit pedes ih̃u. et
extersit capillis sius pedes
eius: et domꝰ impleta est
ex odore unguenti. Dixit
ergo unus ex discipłis eiꝰ iu-¬
das scariothes qui erat
eũ traditirꝰ. Qͣre hoc un-¬
guentũ ñ ueniit trecentis
denariis. et datũ ẽ egenis:
Dixic aũt hoc ñ quia de¬

Expanded text:
osi: et unxit pedes Jesus: et extersit capillis suis pedes ejus: et domus impleta est ex odore unguenti. Dixit ergo unus ex discipulis suis Judas Scariothes qui erat eum traditurus. Quare hoc unguentum non venditur trecentis denariis: et datum est egenis. Dixit aut
Abbreviated transcription (Latin):
tes nosmetipsos si quis ad¬
u̾sus aliquẽ habet quere¬
nauit nobis: ita et uos
Super om̃ia aut̃ hec. ca-¬
ritatẽ habentes: quod
est uinculum ꝑfectionis.
Et pax xp̃i exultet in cor¬
dib nr̃is: in qua ⁊ uocati
estis in uno corpore. et gͣ¬

Expanded text:
tes uobis ipsis, si quis aduersus aliquem habet querenauit uobis, ita et uos. super omnia autem haec caritatem habete, quod est uinculum perfectionis. et pax Christi exultet in cordibus uestris, in qua et uocati estis in uno corpore: et g
Abbreviated transcription (Latin):
atus homo qui audit me:
et qui uigilat ad fores me¬
as cotidie ⁊ obseruat ad po¬
stes ostii mei. Qui me ĩue¬
nerit inueniet uitã: ⁊ hau¬

Expanded text:
atus homo qui audit me: et qui vigilat ad fores meos quotidie: et observat ad postes ostii mei. Qui me invenerit: inveniet vitam: et hau
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aquaꝵ eruperant:
nec dũ montes gͣui mole cõ-¬
stiterant. Ante colles ego par¬
turiebar: adhuc t̾ram nõ fe¬
cerat et flumina et cardines
orbis t̾re. Qnͣdo p̾parabat ce¬
los aderam: qͣndo certa lege
et gyro uallabat abyssos.
Qnͣdo ethera firmabat sur¬
sum. et librabat fontes aq̃¬
rum: qͣndo cirtundabat ma¬
ri t̾minũ suũ et legẽ pone¬
bat aquis ne tnͣsirent fines

Expanded text:
ruperant: necdum montes gravi mole constiterant: antequam colles ego parturiebar: adhuc terram non fecerat, et flumina, et cardines orbis terrae. Quando praeparabat coelos, aderam: quando certa lege, et gyro vallabat abyssos: quando aethera firmabat sursum, et librabat fontes aquarum: quando circumdabat mari terminos, et legem ponebat aquis, ne transirent fines
Abbreviated transcription (Latin):
qui simul ascend̾ant cũ eo
de galylea in iherłm: qͥ usq
nunc st̃ testes eius ad plebẽ.
Et nos uobis annuntia¬
mus eã que ad pres nr̃os
repromissio fca ẽ: qm̃ hãc
d̃s adimpleuit filiis nostris.

Expanded text:
mul ascenderunt cum eo de Galilaea in Jerusalem, qui usque nunc sunt testes ejus ad plebem. Et nos vobis annuntiamus eam, quae ad patres nostros repromissio facta, quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Uiri fres filii generis
abraham: et qui in uobis
tinent deũ: uob̃ uerbũ sa-¬
suus huius missũ ẽ. Qui
enim habitabãt iherłm et
incipes eius ignorantes ihx
om̃e sabbatũ legunt᷑: iudi¬
antes impleuerunt. Et

Expanded text:
. Viri fratres, filii generis Abraham, et qui in vobis timent Deum: vobis verbum salutis hujus missum est. Qui enim habitabant Jerusalem, et principes ejus, hunc ignorantes, omne sabbatum leguntur, judican
Abbreviated transcription (Latin):
alimentoꝵ nõie abeis
certũ legasset ad dita
causa necessitateq.
iudicii su aut si ñab¬
uit in potestate ne po¬
tes.qm̃ emançipato
iam filio nati fuissz
subrdicione eos hrceᷤᷤ
instituent. uteman¬
ciparentur apatre.ꝓ¬
digo Orquid si necao

Expanded text:
alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo. Sed quid si nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
hodores quoꝙ cõti¬
nerrs ⁊caritas ad
raciunculas uel ao
ripatas. uasaquo¬
q penuriaquincon¬
tineantur. nulladi¬
bitacõ est. Aristo ãt¬
nõ scribit collacõtine¬
rret est uerum sec¬
undum illa distinc¬
cõne quam supraĩ
uino fecimus. Nec
frumti nec legumi¬
nu theceuelarcule
forte uł sporte iagu¬
le nel siqua alia sũt¬
uelque horreipenu¬
arliuelcelle penua¬
rie instruendegraci¬
a hñtur. noncontine¬
binturset easolaꝯ
tinentur. si ne qb¬
recte potest. ꝑ auł.
terie sit qr ꝑse eẽ nõ
potest. rapit secum
maccessionis locũ.
iõ smnequo ẽẽ non
põt. uasa aũt access¬
iolegata penus. nõ aũ¬
legata sunt. deniq
penuconsumptai
uasa non cebebũtur.
uasisspecialiter. sit
legata uasa non debe¬
buntur. uł sũpta pe¬
nu uł adempta. ¶ Si

Expanded text:
odores quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam uel ad ri. Uasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitatio est. Aristo autem scribit dolia non contineri, et est uerum secundum illam distinctionem, quam supra in uino fecimus. nec frumenti nec leguminum thecae ar‹c›ulae forte uel sportae uel si qua alia sunt, quae horrei penuarii uel cellae penuariae instruendae gratia habentur, non continebuntur, sed ea sola continentur, sine qrecte potest. 4 Pauluteriae sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adempta. Si
Abbreviated transcription (Latin):
are spez pocius rerumꝙ̃
materia intuerioport¬
pociusan argenti an ue¬
scissint ẜuus fatetur. sci¬
enciameis qui legauer¬
at aspicioportere. inquã
racionez ea solitus sit re¬
referre. U̾m siea dequib¬

Expanded text:
re speciem potius rerum, quam materiam intueri oportpotius an argenti, an uestis sint. Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
ut putaea inquibo
mel ceteraꝙhis si¬
solemo. ¶ereb. in
meile ꝯtra scribit.
merito quia mel eẽ
solemus.s procu¬
lusomnia hec ꝯtin¬
eri recte scribit. nisi
ꝯtrariamens testa

Expanded text:
ut puta ea, in quibus mel ceteraque his sisolemus. Trebatius in melle contra scribit, merito, quia mel esse solemus. sed Proculus omnia haec contineri recte scribit, nisi contraria mens testa
Abbreviated transcription (Latin):
as uł argento inclusas. ꝑ¬
lacet. Nam targenteos lec¬
tos Itemargenta candela¬
bra suppellectili cedere po¬
sterioretas. ⁊ hec recipit.
tolectũ muentis arboris
truncis edificatumo ma¬
sse ꝙ pene lope recognosc¬
endi iuri signũ accepit.
ut noluit omerus. ¶Su¬
ppellectile suamom̃ lega¬
uit acceptum argentum
pignorilnon ñꝯtiebitur.
quia suppellectilezsuam
legauit utiq si non inusu
creditoris id argentũ uo¬
luntate debitoris fuit. set

Expanded text:
as vel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: to lectum viventis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitoris fuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tipinpiciamenũentur
generali legato non de¬
rogatur. sits spẽs certu
uiudemonstrate fuerit
modus generidatus. in
his specieb incelligitur
Icemẜuabitur instructo
p̾dioi egato. siqueda spẽs
mimeru certum accepĩt¬
¶ Suppellectił m̾sas eecio¬

Expanded text:
peritiam enumerentur, generali legato non derogatur: si tamen species certi numeri demonstratae fuerint, modus generi datus in his speciebus intellegitur. idem seruabitur instructo praedio legato, si quaedam species numerum certum acceperint. Supellectilis mensas e
Abbreviated transcription (French):
qunt contineantur¬
S ruitiliꝰ. et ligna ⁊
carbones que nonẽ¬
dendicansa ꝑata st̃
contineriait. Sexto
us et cereos intomi¬
sticum nsumꝑatos
ꝯtinerilegato scrib¬
it. ¶Sermus apudi
melam ⁊ unguendũ¬

Expanded text:
continered Rutilius et ligna et carbones, quae non uendendi causa parata sunt, contineri ait. Sextus tus et cereos in domesticum usum paratos contineri legato scribit. Seruius apud Melam et unguentu
Abbreviated transcription (Latin):
toris appareat. escu¬
patris .f. coceatur.
Mellacerte semper
esculente pemicede.
Lacertas quoqz com
culenta remi legata¬

Expanded text:
toris appareat. Escupatris familias doceatur. mella certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cumculenta penu ea
Abbreviated transcription (Latin):
casunt. ¶aliberto cuifun¬
dum legauerat ferentez an
adena. Quesitum est silex .f.
lib̾to legatum minuerit. an
pamphyle quoq. ãnuũ fider¬
comissi minutu uideatur.
cum ex redditu legatasint
quilargitur. ⁊ si falcidia ꝑtẽ
omniam fundi ab stulerit ã¬

Expanded text:
a sunt. A liberto, cui fundum legauerat ferentem anna dena: quaesitum est, si lex Falcidia liberto legatum minuerit, an Pamphilae quoque annuum fideicommissum minutum uideatur, cum ex reditu legata sint, qui largitur, etiamsi Falcidia partem dimidiam fundi abstulerit, a
Abbreviated transcription (Latin):
studia lib̾alia frĩstm infer¬
as matrieius anmnia tot us
ustributa frĩstui ꝓcẽsuͣ
eius dependas conec lona
rescituas. ⁊ ad te redditus
predioꝵ illoꝵ ꝑtineant q¬
uo adpueniat frater tuus
alio relicto utrum omnis
ꝯdiciopcipiendi redditꝰ
fundoꝵaninuersaria pren¬
tur.⁊ aliaque praturus es¬
set siuiueret sens adhrdẽ
eius transierit. an ueroid
es trans ferridebeat: i.ẜ. ea¬

Expanded text:
studia liberalia fratris tui inferstudia liberalia fratris tui inferas matri eius annua tot usus tributa fratris tui pro censu eius dependas, donec bona restituas: et ad te reditus praediorum illorum pertineant, quoad perueniat frater tuus alio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundorum, anniuersaria praestetur alia, quae praestaturus esset, si uiueret, Seius, ad heredem eius transierint, an uero id es transferri debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
sint. utili repeticione hrdes
apristina obligacioneñ pro¬
hibentos quominus debitũ
petant. ¶Lagius eripiamis
consulu̾it alumpno certam
pecuniam patronũ testõleg¬
asse. deq eare testo itacauisse
pecuniam ꝙͣ ticio ub̃to ⁊ alũp¬
no meolegaui. eẽ uolo penes
antes. Quantu ant insuptũ
ei statuendum sit tupubliim¬
uiicum patris affectum erp̃¬
stare debeas estimabis. Q ne¬
situmẽ an brdes apublio me¬
satisdacione comemoracio
fiat. satis hũisse hrdes scd̃m
uoluntate defuncti pͥ. me¬
uio pecunia mimerare. ⁊ it̾o
b.eius libatos eẽ supra scrip¬
tos brdes nisi uiuente testato¬
re publiꝯ meuius eẽ soluen
dodesierit tunc enicantio
ab eo exigendae. ¶Uater.
duos filios equis partibus
instituit brdes maiorer⁊ mi¬
norem. qui ⁊̃ impubes erat. ⁊
inpartem eius certa p̾dia
am eilegauit. idemq fri s
eius fideicomisit aquo pe¬
ciit in hec uerba ate peto ser
ut ab annis .xii. ecatis ad

Expanded text:
sunt, utili repetitione heredes sunt, utili repetitione heredes a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant. Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re tes'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes antes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maesatisdationis commemorati‹o› fiat, satis habuisse heredes secundum uoluntatem defuncti Publio Maeuio pecuniam numerare: et ideobus eius liberatos esse supra scriptos heredes, nisi uiuente testatore Publius Maeuius soluendo esse desierit: tunc enim cautio ab eo exigenda est. Pater duos filios aequis ex partibus instituit heredes, maiorem et minorem, qui etiam impubes eratin partem eius certa praediiam ei legavit idque fratris eius fidei commisit, a quo petit in haec verba: "a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouerce restitueret hrdi¬
tatem. ꝓea aũt peciit. ut in¬
firmitate filii cõmendatã ba¬
teret. eiq m̃struos aureos de¬
implesset eametate ꝑtezdi¬
nudiã hrdicatis eiꝰ restituer
fuius deducta dodratis parte
quarta ex qua institutust fu¬
nũetatis ꝯuesitumcum no¬
nercauniuerse hrditatis hr¬
hret codrantez semunciam
⁊ scilicum. an eius parte dimi
ꝙ infirmitati filii pater con¬
sulere uoluerit. fructꝯquoq
mediitpis nonerca restitu¬
stamento patrie sue ciuita¬
te sebastenoꝵ .c. legauit ita
ut alterus annis exͦ usurisei¬
pta recipere legatam sibipe¬
cumanicinitas sebastenoꝵ
noluerit.nulto moco hrdes
meos obligatos ee ei uolo
s hre sibi pecunam postea
preses ꝓumcie exnominib
cẽbͥcoꝵ brditarioꝵ elegit u¬
ꝯuesitumest. ansires .p. cõdi¬
cionib testõ ascriptis postea
non paruerit. legatum ad fi
con pellendamac nisi faciat
inhis quide sũmisq̃ ꝑnum̾¬
racione ui nouacione soluce

Expanded text:
ouercae restitueret hereditatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aureos deimplesset eam aetatem, partem dimidiam hereditatis ei restitueret. filius deducta dodrantis parte quarta, ex qua institutus num aetatis. quaesitum est, cum nouerca uniuersae hereditatis haberet dodrantem semunciam et sicilicum, an eius partem dimid an, quod infirmitati filii pater consulere uoluerit, fructus quoque medii temporis nouerca ei restituestamento patriae suae civitati Sebastenorum centum legavit, uti alternis annis ex usuris eipta recipere legatam sibi pecuniam civitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei esse volo, sed habere sibi pecuniam". postea praeses provinciae ex nominibus debitorum hereditariorum elegit iquaesitum est, an, si res publica condicionibus testamento adscriptis postea non paruerit, legatum ad filcompellendam ac, nisi faciat, in his quidem summis, quae per numerationem vel novationem solutae
Abbreviated transcription (Latin):
nnnahis uerbis legauit. si
morarentur cũmatre mea
qua hrde ex parte institi
Quesituz est an mortuam¬
atre dicto apposita defecisse
uestiaria his debeantur.q.s
aticia fideicomissu his u̾bi
reliquit. quisqs erit michi
hrs fideieius comitto nt der
exredditucenaculi mei. et
horrei pobitum. sacerdoti
uero filiacro. ⁊ lib̃tis qĩ illo
utrummis dũtaxat. qui eotẽ¬
pore quo legabatur in rebr
quidez nominatoꝵdesigna¬
tum ceteru datum templo.
Ite q̃rut᷑ uno dũtaxat an¬

Expanded text:
nnua his uerbis legauit: 'si morarentur cum matre mea, quam heredem ex parte institui': quaesitum est, an mortua matre condicio adposita defecisse aria neque uestiaria his debeantur. respAttia fideicommissum his uerbis reliquit: 'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophylaco et libertis, qui in illo utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus erium nominatorum designatum, ceterum datum templo. item quaero, utrum uno dumtaxat an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exusirf. receptumeẽt. eirer
prante fufficeret. S ceu̾.
uimarco hoi docto certaan
iscuraturam nequidhis de¬
at. uerum tñ⁊ marcodari
octingent̾a. ꝗ uesitũ ẽ ãma¬
rcus prestitis sibi ex causale¬
gatioctingentis ãmiaquo¬
q consequi deb̾at R nichil¬

Expanded text:
 fructu receptum esset, ei rei parandae sufficeret. Qui Marco homini docto certa anis curaturam, ne quid his desit: uerum tamen et Marco dari octingenta': quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati octingentis annua quoque consequi debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
annuos dari uoluit.⁊ sempre¬
niaz quam hrdez extriente in¬
stituerat roganit m ħ u̾ba. fid̃i
tue comitto sempnia soror.u¬
tilegata que alupnis meis
relinqui. exmedio recipias.⁊
apud ce habeas. quo adusq cõ¬

Expanded text:
ntum dari uoluit et Semproniam, quam heredem ex triente instituerat, rogauit in haec uerba: 'fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis rel‹i›qui, ex medio recipias et apud te habeas, quoad usque co
Abbreviated transcription (Latin):
icia hrde seia scripta.n sũ.f. fũ
iii exredditu fundi speraci¬
am̾ prari uolo arrio pamphy¬
io.⁊ arrio sticho.ex die mortis
meeanuos sexsentos. quot¬
annis quot ad uruet. Quesi¬
tum ẽ cum meuia annua ali¬
menta p̾stiterit. postmortẽ
aũt eius fundus ad brdẽ tici¬
e pieno nire redierit. anali¬
menta ex fider o pamphulo
et sticho debeantur. N. nichil
tuario alimenca relicta sũt.
Idemquesuit an labhrdibus
menii legatarii p̃standasit.

Expanded text:
itia herede Seia scripta usum fructum ui, ex reditu fundi Speratiani praestari uolo Arrio Pamphilo et Arrio Sticho e‹x› die mortis meae annuos sescentos quotannis, quoad uiuent'. quaesitum est, cum Maeuius annua alimenta praestiterit, post mortem autem eius fundus ad heredem Titiae pleno iure redierit, an alimenta ex fideicommisso Pamphilo et Sticho debeantur. respondi ntuario alimenta relicta sunt. idem quaesiit, an ab heredibus Maeuii legatarii praestanda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
esto hrs meus dare n ascript¬
um ẽ iannos singulos: labeo¬
⁊ trebaciꝰ presens legatum de¬
reri putant set rectius dicitur
idlegatum in annos singul¬
osdeberi. ¶uim phalerm.i.
ꝙ dominascetur quõt annis
inannos singulos uinos cu
eo annoquo nichil uin na¬
tumẽ deberi ouos culeos sim¬
odo exuindena ceteroꝵ ãno¬
dum ubcis legauit. eninꝙqra¬
uenari uetuit. set ꝑtinere no¬
luit ad filios lib̾toꝵ uł exhis
natos  deinde hec nerbaadiec¬
it. aquibꝰ prari uolohrdi ex
reddituems fundi .x. panos
singulos uso uannos .xxxu.¬

Expanded text:
esto heres meus dare', neque adscriptum est 'in annos singulos'. Labeo Trebatius praesens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legatum in annos singulos deberi. 'Uini Falerni, quod domi nasceretur, quotannis in annos singulos binos culetiam pro eo anno, quo nihil uini natum est, deberi duos culeos, si modo ex uindemia ceterorum annodum libertis legauit eumque alienari uetuit, sed pertinere uoluit et ad filios libertorum uel ex his natos: deinde haec uerba adiecit: 'a quibus praestari uolo heredi ex reditu eius fundi decem per annos singulos usque ad annos
Abbreviated transcription (Latin):
adnuet salarii nõie ctam sũ¬
mam.⁊ amplius festoꝵdieꝵ
nõie certum pondus argen¬
t̾iaut ꝓeo p̃cium prestiterit
an eatem excansa legatiuł
fideicomissi ab hrdibems

Expanded text:
et, salarii nomine certam summam et amplius festorum dierum nomine certum pondus argenti aut pro eo pretium praestiterit, an eadem ex causa legati uel fideicommissi ab heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdit item iamdictu
ret ꝯdictonem ad ire io¬
test sitestatoris ñ potest.
testatoris ignorat. anu¬
aleat testam̃tu dubi¬
tat. de suo quide testo¬
pure institutꝯ. putan
sub ꝯdicione. ⁊ impleca
ꝯdictõne qua iniecta
putait. adiit. an pos¬
sit ac quirere hrditatẽ
ꝯsequens ẽ dicere p¬
se eumadire maxume
cum ħ susqaicio nichil
obfuerit. nec ꝑiculu
attułit. facilius qins a¬
mitt̾et. Siquis pure
institutus. putamt ib̾¬

Expanded text:
hereditatem iam dictum ret condicionem, adire potest, si testatoris, non potest? dicionem testatoris ignorat, an ualeat testamentum dubitat, qui de sua, de testpure institutus, putauit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putauit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putaui
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ ⁊ patris onera
ltem põt hre successo¬
rez. Metu enionerũ
et sifrat᷑ fuerit. omis
tato possidebit hroi¬
tate ⁊ quitẽ inpune
nec eĩ uidetur. uolu¬
isse fraudare. edictu
impuberłs frat̃ fu̾it.
s testatoris. cereꝵ uti¬
q si frat̾ qr apatre frĩs
substitutꝰ impuberi.
sit. sine dubio necessa¬
riꝯhrs exsitret. ¶Si in
societare qua inuo pa¬
ter inchoauerat. filiꝰ
post mortem patris ꝑ¬
seuerauerit .ł recte iuł.¬
distinguit. inter eẽ ut¬
ru rezcepta sub parte¬
auerit. non uideri in¬
miscuisse ħrditati pa
filius sine dubio mi
tutus. Qaierebatur si
se abstinuiss paterna
hroitate eosq manu

Expanded text:
stitutum etiam patris onera ltem potest habere successorem: metu enim onerum et si frater fuit, omistato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim uidetur uoluisse fraudare edictum, impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum utique si frater a patre fratri substitutus impuberi sit, sine dubio necessarius heres existet.Si in societat‹e›, quam uiuo patre inchoauerat, filius post mortem patris perseuerauerit, Iulianus recte distinguit interesse, utrum rem coeptam sub patauit, non uideri miscuisse hereditati patserit, sine dubio mistutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manu
Abbreviated transcription (Latin):
i peplam ẜuo pnpil¬
u tutor hrditate adi¬
re iussit. sis post sube¬
scriptam epistolatu¬
tor moriatur. antequã
nemo dicturus ẽ ob¬
ligari postea pnpilũ
res scribitur. cumdu¬
bitet num posterius
falsum sit. ex nentero
eoꝵ posse adiret hrdit

Expanded text:
istulam seruo pupilli tutor hereditatem adire iusserit, si post subscriptam epistulam tutor moriatur, antequam nemo dicturus est obligari postea pupillumres scribitur, cum dubitet, num posterius falsum sit, ex neutro eorum posse adire heredit
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. licet silii cap¬
ax non fuerit. ei aca
oitatis non intelli¬
g. it. qͣuis uiteatur
scire huiꝰ moĩetatis
puer n enĩ scire. n
decernere tał etas po

Expanded text:
tatem, licet consilii capax non fuerit, ei adqueditatis non intellegat, quamuis non uideatur scire huiusmodi aetatis puer neque enim scire neque decernere talis aetas po
Abbreviated transcription (Latin):
uocie ns pupill patri
his exstitit. ⁊ abstinet
se hrditate. q̃ms patris
bona suacreditoribus
q̃cũq pupillus cona
fidegessit.⁊ ideo eiqui
fundu tutore auctore
apupilio emerit succ¬
urrendũ ee nec inter ẽ.
pupillus soluendo. sit

Expanded text:
uotiens pupillus patri heres exstitit et abstinet se hereditate, quamuis patris bona sub creditoribus quaecumque pupillus bona fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo emerit, succurrendum erit: nec interest, pupillus soluendo sit
Abbreviated transcription (Latin):
te patre cestiñ fecisse. fi¬
liu extestõ patrihrde
eẽ. ħ falsũputo. Nãfiliꝰ
emancipato cum hrdi¬
tate testõ datamadse
ad substitutu hrde trã¬
sit. nec pot nceri pro
hrde gessisse. qui ut hr¬
exalia parte edicti po¬
ssõm bonoꝵ petat. Iau¬
lus ꝓculꝰ labeo nis sña¬

Expanded text:
tum fecisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse, qui, ut herex alia parte edicti possessionem bonorum petat.Paulus.Et Proculus Labeonis s
Abbreviated transcription (Latin):
alia pure ex alia sub
ꝯdictone. ⁊ expura ĩ¬
stitutione adierit. et
decesserit: posteaq cõ¬
dicio ex stiterit. ea quo¬
q pras ad hrdem eiuus
ꝑtinet. ¶ Qui semel
exalia qua parte hrs
exstiterit. deficienci¬
um partes ⁊ muni

Expanded text:
alia pure, ex alia sub condicione, et ex pura institutione adierit et decesserit posteaque condicio exstiterit, ea quoque pars ad heredem eius pertinet.Qui semel aliqua ex parte heres exstitit, deficientium partes
Abbreviated transcription (Latin):
iqnis ħrs institutus
exparte mor ticio sub¬
stitutꝰ. anteꝙͣ ex cansa
substitucionis ei defera¬
tur hroitas. ꝓhrde ges¬
serit. hr̃o erit. Ex cansa
qr substitucionis. qm̃ ĩ
in to quoq ei accrescit

Expanded text:
quis heres institutus ex parte, mox Titio substitutus, antequam ex causa substitutionis ei deferatur hereditas, pro herede gesserit, erit heres ex causa quoque substitutionis, quoniam inuito quoque ei adcrescit
Abbreviated transcription (Latin):
stituerat. nonagno¬
scere hrditatem nec
quicqua amou̾e ra
uł ꝓhrde gesserat.
repudiatione ħro¬
itate ad mittit. hoc
ri possit. Ceteruz hrs
institutꝰ subꝯdicic̃e
siante zoicionez ex¬

Expanded text:
stituerat non adgnoscere hereditatem neque quicquam amouerat uel pro herede gesserat. repudiatione hereditatem amittit. hoc ri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut hrs uirauerit. ꝓcu¬
lus idem. eoq iure u¬
timur. ¶Si ẜmis ħrs
institutꝰ. post iussu
cominianteꝙ̃ adiret
alienatꝰ eet. nouũ ius¬
su posterioris dm̃. nõ
iussu prioris exigitur.
In libro singulari reg¬
ularu põp. marcellus
notat. furiosus acqui¬
rere sibi cõmoduz hroi¬

Expanded text:
ut heres iurauerit: Proculus idem, eoque iure utimur.Si seruus heres institutus post iussum domini, antequam adiret, alienatus esset, nouum iussum posterioris domini, non iussum prioris exigitur. 63 Libro singulari regularum Pomponii Marcellus notat.Furiosus adquirere sibi commodum here
Abbreviated transcription (Latin):
gerere. nõtm ẽe facti
qua animi. Nã hoc
aio eẽ deret. ut nelit
pietatis cã fecit. siqd
custodie cã fecit. siqd
quasi non h̃rs egerit
s qͣialio nire dñs appa¬
reret. non uiteri ꝓhr
de gessisse. ⁊ ideo solẽt
testari nteri q neces¬
sarii existunt. nam
mo hrdis se gerere q̃
geruntur. S ant pie¬
tatis aut custodiecan¬
saaut ꝓ suo. ut puta
patrez se pelurit. nel
iusta ei fecit. si aĩo hr¬

Expanded text:
gerere non esse facti quam animi: nam hoc animo esse debet, ut uelit pietatis causa fecit, si quid custodiae causa fecit, si quid quasi non heres egit, sed quasi alio iure dominus, apparet non uideri pro herede gessisse.Et ideo solent testari liberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo her
Abbreviated transcription (Latin):
delata sit exsenatus
ꝯsuito or ꝑhiciano m¬
atris. idemerit ꝓban¬
dum s et si nonad ie¬
rit filiꝯ drũ tñ possedit.
hrditatem p̾at̾ creden¬
d estadinisisse h̾roitatẽ.
ut diuus pius.⁊ imp

Expanded text:
delata sit ex senatus consulto Orfitiano matris, idem erit probandum.Sed et si non adierit filius, diu tamen possedit pater hereditatem, credendus est admississe hereditatem, ut diuus Pius et imp
Abbreviated transcription (Latin):
unte inssu patris
inexsittisse patri
tinere se abam hrdi¬
tate. qr et patri e ins
idem tribueretur. In
omni successione. ¶ꝯ¬
ineĩ hrs exstitit. qui
ticio ħrs fuit. ccio ħr¬
nec põt ticii omirte¬
re hrditatem. ¶ip̃.¬
ore nr̃e ciuitatis ne¬
qr pupillus neq pu¬
pilla. sine tutoris au¬
ctoritate obligari po¬
ssunt. ħrditas aũt a
uin obliget nos alie
no eri. et si ñ sit soluẽ¬
d̾o plusꝙͣ manifestũ
eDe eaaũt hro̾itate
ioquimur inqua nõ
succedũt huiusmo

Expanded text:
unte iussu patris m exstitisse patri tinere se aui hereditate, quia et patri eius idem tribueretur.In omni successione qui ei heres exstitit, qui Titio heres fuit, Titio qunec potest Titii omittere hereditatem. ore nostrae ciuitatis neque pupillus neque pupilla sine tutoris auctoritate obligari possunt: hereditas autem quin obliget nos aeri alieno, etiam si non sit soluendo, plus quam manifestum est. de ea autem hereditate loquimur, in qua non s
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. si pntetur eẽ
pregnans sic accipi¬
endu ẽ. sidicat se pre¬
gnantez. Q undergo.
si ip̃a nondicat. s neg¬
et. alii dicant p̃gnãte
eẽ. ad huc ad iri þrditas
non põt fiꝑge obste¬
trices ore. ¶Quod su
ip̃e putet solus lic ius¬
ta racione ouctus. nõ
uodẽ.si pregnans fu¬
erit. cum putaret ħrs
ñ ẽẽ pregnante. ⁊ adiit
mox abortum factu
est. ꝓculdubio nichil
egit. ẽociens euigitur
sua psũpcio ꝓ ficit. qu¬
osiens ꝯcurrit cum ue¬
ritate. ¶ S⁊ si ip̃a mu¬
ner. hrs instituta sit. q̃
se pregnante fingit.
adeunto acquiret ħr¬
ditatẽ. Ptrariu non
ad ꝗret. si se putet p̾g¬

Expanded text:
dicitur 'si putetur esse praegnas', sic accipiendum est, si dicat se praegnatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, nuid ergo si praegnas fuit, cum putaret heres non esse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate.Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet p
Abbreviated transcription (Latin):
igit s ubstitutus
quoq similit̾. si an̾
repudiet. ꝙͣ ħrs in¬
stitutas decernat
debrditate nichil
ualebit repudiacio.
ando sine patre n
pater sine fi .io. al¬
teri nocet. utriq ãt
possunt repudiare.

Expanded text:
git.Substitutus quoque similiter si ante repudiat, quam heres institutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiatio.Nando sine patre neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiare.
Abbreviated transcription (Latin):
magutratib municipalibꝰ
dandi necessitas ĩ iungitur.
quid ergo si pecrit s ad mo¬
nita uł alibtis uł acognatiᷤᷤ
an incidat insenatꝰ ꝯsultũ.
et puto eam incitere si con¬
pulsa fecit non sicu petere
non cuntaretur ad moĩta
ẽ. Quid si pat̾ eiꝯ peti pro¬
trem rem eoꝵ ministrari.
noluit. incitet. si nec petat
nec legittime tutelam ad¬
ministret. ¶ Quod si penitꝰ
egenis filii non petit. igno

Expanded text:
magistratibus municipalibus dandi necessitas iniungitur. Quid ergo, si petiit, sed admonita uel a libertis uel a cognatis, an incidat in senatus consultum? et puto eam incidere, si compulsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est. Quid si pater eis peti protrem rem eorum administrari uoluit? incidet, si nec petat nec le gitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, igno
Abbreviated transcription (Latin):
succedere qm̃i nondu um ẽ
non adisse matrem. Quod
aut diximꝰ uis antiquum
ẜuari matre non adeunte.
cui ꝑsone cebeatur hioitas
uidendu ẽ. utru ei q̃ nũc
ꝓxima inuenitur. cu ma¬
ter repudiatur. an ei q̃ fuit
cum intestato decessisse c̾tu
ẽ. ut puta fuit patruus cũ
intestato deceteret patrui fi¬
liꝯ cũ mat̾ repudiasset. pateu¬
o nõdu delata hrortate.atz
ĩo de functo eo. matre delibe¬
rante patrui filiũ uocari .i.
Si mater non pecierit tu¬
tores idoneos filiis suis. uł deri
priorib excusatis siue reiec¬

Expanded text:
succedere, quoniam nondum uerum est non adisse matrem. quod autem diximus ius antiquum seruari matre non adeunte, cui personae deferatur hereditas, uidendum, utrum ei, quae nunc proxima inuenitur, cum mater repudiat, an ei quae fuit, cum intestato decessisse certum est? ut puta fuit patruus, cum intestato decederet, et patrui filius: cum mater repudiasset, patruo nondum delatam hereditatem atque ideo defuncto eo matre deliberante patrui filium vocari. Si mater non petierit tutores idoneos filiis suis vel prioribus excusatis
Abbreviated transcription (Latin):
cere. uł si impubes cecessit. ma¬
trez posse ad mitti. ¶ S si infa¬
nti ꝑtutorẽ petita sit possõ. li¬
cet statĩ tecesẜit. dicendum
erit matri obstitisse. non ei
si mł ẽ ei qui furioso datur.

Expanded text:
cere aut, si impubes decesserit, matrem posse admitti. Sed si infanti per tutorem petita sit possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur.
Abbreviated transcription (Latin):
patrono. ¶ubtum accipe
debemꝰ eum quẽ quis ex ẜ¬
uitute ad cinitatẽ romanã
perduxerit. siue spo̾te siue
necessitate. quonia rogata
fuit eum manumite. nam
⁊.adhuiꝯ iegittima hrdita¬
rezadinittitur.et si dotaiẽ
quis ẜuu manumisit. ip̃e
patronꝰ habetur et ad iegi¬
ttima hroitate admitte¬
tur. Is plane quẽ hac lege
emi ut manumittam et si
exꝯstitutõne diui marci ꝑ¬
uenerit ad lib̾tate.caut

Expanded text:
patrono.Libertum accipere debemus eum, quem quis ex seruitute ad ciuitatem Romanam perduxit siue sponte siue necessitate, quoniam rogatus fuit eum manumittere: nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur.Si dotalem quis seruum manumisit, ipse patronus habetur et ad legitimam here ditatem admittetur.Is plane, quem hac lege emi, ut manumittam, etsi ex constitutione diui Marci peruenerit ad libertatem, t
Abbreviated transcription (Latin):
lata ẽ filio hrditas. Item erit
dicendu. et si filiꝰ exasse sb̃
ꝯdicõno q̃ fuit m arbitrio ip¬
siꝰ. uł nepos sub docõne insti¬
tuto non impleta ꝯdcõned̾¬
cesserit. nam dicendu erit
posse suos succetere si moto
mortis testatoris tẽpore in re¬
bus humanis uł salte.cep¬
ti fuerint. Ioq et uiliano ⁊
marcello placet post suos
statim ꝯ sanguinei uocãtur.¬
⁊sanguineos aũt cassiꝯ dit¬
finit᷑ eos qui sanguine int̾
se ꝯnexi aũt. et ẽ uerũ eos
sanguineos ẽẽ. ⁊ si sui hrtes
non extiterunt patri. ut
puta exhrdatos. S et si pa
tis habebunt cum his qra st̃
infamilia uł in utepo uł ꝑꝯ
morte patris nati. Id̾
tur agnati. si ⁊sangninei ñ
sunt numerato. nam si sut
ꝯsanguinei. licet non adi¬
erint᷑ hroitatem. legitimiᷤtũ
non defertur. s hoc ac erit
accipiendũ. si nec sprantur
pot. agnati impeduntur.
agnati aũt sunt cognati.
unrilis sexus ab eotem orti.
nam post suos et ꝯsangui¬

Expanded text:
lata est filio hereditas. idem erit dicendum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, vel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore vel in rebus humanis vel saltem concepti fuMarcello placet.Post suos statim consanguinei uocantur.Consanguineos autem Cassius definit eos, qui sanguine inter se conexi sunt. et est uerum eos esse consanguineos, etiamsi sui heredes non extiterunt patri, ut puta exheredatos: setis habebunt cum his qui sunt in familia vel in utero vel post mortem patris nati. Idemtur adgnati, si consanguinei non sunt, merito. nam si sunt consanguinei, licet non adierint hereditatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nec sperantur t, adgnati impediuntur. Adgnati autem sunt cognati virilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consangui
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit rursus immixtꝰ. rur¬
sus detet mater iostinere.
Siquis ex libis dum ẽ inuit̾o
in possessio ne missꝰ sit. mox
dum. q̃i cõꝵ possessor. et puto
non noceat non suis patri
agnascitur. n eñ sufficitꝰ m¬
itti in possessione. nisi natus
oso decreto petita sit̾ possõ. ⁊
priꝰ qua ip̃e sit m̃tis cõpos
fcs̃.⁊ bonoꝵ possessione peci¬
erit. decesserit. matri non
obstabit ¶ si quis cũ statꝰ
ꝯtrou̾sia peteretur. carconi

Expanded text:
si fuerit rursus immixtus, rursus debet mater abstinere. Si quis ex liberis, dum est in utero, in possessione missus sit, mox  possessor. et puto non nocere, si non suus patri adgnascitur: neque enim sufficit mitti in possessionem, nisi natus oso decreto petita sit possessio et priusquam ipse mentis compos factus bonorum possessionem petierit, decesserit, matri non obstabit. Sed si quis, cum status controversiam pateretur, Carboni
Abbreviated transcription (Latin):
lia. et mat̾. matre admitti
mus quonia patrẽ agnatꝯ
excludit. ¶ Si sit ꝯsangume¬
a soror cefuncti. et mater sit
et pat̾ ad optatꝯ.uł emancipa¬
tus. si ꝯsanguinea uelit hre
hrditate matre ex senatus
patrẽ excludi placet. ¶ Si cõsã¬
gumea repudiet. matrẽ ex
soleat mater ex pectare ꝯsã¬

Expanded text:
ia, sit et mater, admittimus matrem, quoniam patrem adgnatus exclusit.Si sit consanguinea soror defuncti, sit et mater, sit et pater adoptatus uel emancipatus: si consanguinea uelit habere hereditatem, matrem ex senatuspatrem excludi placet: si consanguinea repudiet, matrem ex soleat mater exspectare
Abbreviated transcription (Latin):
tem patte succedunt om̃s
hostes sit quaz diu uiuat. ne¬
milias facto cecesserit. nepo
Int̾dum licet parens alicu¬
ius in põte cẽ non desierit
s nec ceꝑit. tñ dicimꝰ succe¬
dentes ei libos suos existe
nepos aũt inciuitate mortu¬
o filio arrogato mortuo et
captud aso hostes. ꝓnepos
iste suus heres mͥ erit. Sci¬
endu aũt ẽ. ne potes et teĩ¬
ceps int̾dum ⁊ si parentes
eos mortis tpr p̾cesserunt.
tũ posse suos hrdes exist̾e qu¬
amiins successio insius hroi¬
b non sit. Quod ita ꝓcedit.
si pat̾ familias test̾o fc̃o dece¬
sserit exhrdato filio. mox
delib̾ante hrde instituto filiꝰ
tecessit pꝯea deinde repudi¬
auit hrs institutꝰ. pofit ne

Expanded text:
em partem succedunt omneshostes sit, quamdiu vivit nmilias facto decesserit, nepotInterdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existernepos autem in civitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captivo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit. Sciendum est autem nepotes et deinceps interdueos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamuis successio in suis heredibus non sit. quod ita procedit. si pater familias testamento facto decesserit exheredato filio, mox deliberante herede instituto filius decessit, postea deinde repudiauit heres institutus: ne
Abbreviated transcription (Latin):
ex senatꝰ ꝯsulto libtatem
meruit. si quitem assigna¬
uit pretor cuiꝰ lib̾tꝰ sit.
si ne oubio eiꝯ erit. et eu e¬
gittima hroitas deferetur.
erit ẜuus. et ad legitinam
irditate ip̃e admittetur.
uisi sicubi quasi indigno
de neganda fuerit hroitas.¬
¶ Siquis ubtam sic iure uirãto

Expanded text:
atem meruerit? si quidem adsignavit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: erit servus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando
Abbreviated transcription (Latin):
si duos fr̃s habui. uł duos
patruos. unꝯ ex his unum
filium. anꝯ duos reliquit. hr¬
ditas mea itres ꝑtes oide¬
tur. patrin quoq refert ag¬
natꝰ hic natiuitate anadop¬
tõne sit ãsitꝰ.nam a ad op¬
tatur. hisdem fit agnatꝰ. qbꝰ¬
hrditatem hebit. uł ip̃i eiꝰ¬
eot̃ legitima hroitas tantum ꝓ¬
ximo defertur. nec int̾ ẽ unꝯ
solus sit. an ex duob prior.
uenientes. qui uel ceteros
ante cedant. uł soli sint qr
is ẽ ꝓximꝰ que nemo ant¬
ecedit. et is ultimꝰ q̃ nemo
Int̾dimm ult̾iorem agnatũ
admittemꝰ. Ut putatrecit
et patrin filiu. deliberante¬

Expanded text:
 duos fratres habui uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur.Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibuhereditatem habebit uel ipsi eius.Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit an ex duobus prior puenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem ne.Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: ut puta fecit et patr
Abbreviated transcription (Latin):
ter cu̾m patre quasi cogna¬
ta. S et in hac moraz paci
succetere. ¶ S et si ip̃a eate
sit et soror et ꝯsangninea.
ut puta qm̃ pat̾ matris ne¬
pote sini exfilia ad optaue¬
rit. sit preterea ⁊ pat̾ natu¬
ral. hec mater si quidez ma¬
ter quasi ꝯsangumea ueni¬
at. excludet patre si uis
sanguinee repudiait. sine
capitis diminucione. amisit
tre. rursus ex senato ⁊sulto
põt uenire. ¶ Si mat̾ hrdita¬
tem filii filie ue non adierit.

Expanded text:
ter cum patre quasi cognata, sed et in hac moram patiesuccedere. Sed et si ipsa mater eadem sit et soror consanguinea, ut puta quoniam pater matris nepotem suum ex filia adoptauit, sit praeterea et pater naturalis: haec mater si quidem quasi consanguinea ueniat, excludet patrem: si ius consanguineae repudiauit uel capitis deminutione amisit,tre rursum ex senatus consulto potest uenire. Si mater hereditatem filii filiaeue non adierit
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m si omisit legittima hr¬
ditatem mat̾. ex senatꝯ ꝯ. ter¬
tulliano admittetur. s si nõ
sit solus iste filiꝰ legittimus
hrs. s sit̾ qui cũ eo admitt᷑a¬
tur nec mnꝑtez eoꝵ mater
ex senatꝰ ꝯsulto erit uoc.in¬
da. ¶ Obicitur matri pat̾ m
utriusq toĩs taz filii quam
filie. siue hrs. siue bonoꝵ pos¬
cent. quãnis fiduciam ⁊tra¬
xerit pat̾ aũt tantu natu¬
ral non ⁊ adopciꝰ. matri no¬
ceat. Ueriꝰ ẽ em̃ cum pat̾

Expanded text:
erum si omiserit legitimam hereditatem, mater ex senatus consulto Tertulliano admittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec in partem eorum mater ex senatus consulto erit uocanda.Obicitur matri pater in utriusque bonis tam filii quam filiae, siue heres siue bonorum poscent, quamuis fiduciam contraxerint. pater autem tantum naturalis, non etiam adoptiuus matri noc‹e›t: ueri
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ. ꝓpone hrtem scͥ¬
ptum rogatum restitue re
inditate repudiasse ea cu
nichilominꝰ compelli potu¬
it adire hroitatem et resti¬
tuere ut diuus piꝰ rescrib¬
sit. finge eum suꝑuixisse.c.
dieb uerbi gr̃a et int̾i pro¬
xiinu cecessisse mor et cum
qui erat rogatꝰ restituere.
dicendu postiore admiti
cum honere ficei ꝯmissi. d̾.¬

Expanded text:
successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut divus Pius rescripsit: finge eum supervixisse centum diebus verbi gratia et interim proximum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cum onere fideicommissi.
Abbreviated transcription (Latin):
manumissa ħ hatur.ut uxor
ducta suum pariat. nec mirũ
eiusdem sortis fuerit. cuius
mat̾ mora passa inlibtate
fidei missa. ip̃e quoq mor¬
am passus ẽ. suu eum pat
nasci exemplo captiuo pa¬
rentum cum qb rediit. er¬
go siue poea pat̾ eiꝯ post mo¬
ram manumittatur. recipi¬
et eum in põte sĩ añ decesẜe¬
rit diffiniendu erit suumi
existere. ¶Suos hrdes ac¬
cipe tebemꝯ filios filias. siue
naturales. siue adoptiuos.¬
¶Int̾dum ⁊ filiꝯ suus hrs
excluditur fisco p̃laco ut
puta si ꝑdi̾ellionis fuerit
dampnatꝯ pat̾ pꝯ mortem
si iam. hoc quoq ut nec iura

Expanded text:
manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumittatur, recipiet eum in potestate, siue ante decesserit, definiendum erit suum existere.Suos heredes accipere debemus filios filias siue naturales siue adoptiuos.Interdum etiam filius suus heres excluditur fisco praelato, ut puta si perduellionis fuerit damnatus pater post mortem suam, hoc quo, ut nec iura
Abbreviated transcription (Latin):
bus h̃rdes scripti hrditate po¬
tirentur. si modo uoluntas
patris.ẜ. manifestissime nõ
refragatur. ¶ Siquis ita sc̾¬
ꝑsit stichus libesto. ⁊ postea¬
quam liber erit hrs esto labe¬
o.nerati ⁊ aristo opinãtur
detracto u̾bo medio poste.a.

Expanded text:
bus heredes scripti hereditate pobus heredes scripti hereditate potirentur, si modo uoluntas patris familias manifestissime non refragatur. Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea'
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rs scriptꝯ existet. qͣi expar¬
te dimidia insticutꝰ. ¶Siq
ius nomen hrdis quitez no
dixerit. s in dubitabili signo
eum demostrauerit ꝙ pene
nichil anõĩedistat non tñ
id eo ꝙ ꝯtumelie cansa solet ad¬
diualet institutõ. ¶Hrs in¬
stitui nisi ut certa demonst¬
retur. non pot. ¶Siquis ita
dixenit. ut exfrĩb meis cici
otmenio seiam uxorez dux¬
erit.excodrante estonter ñ
ouxerit exquadrate ħrs es
co. recte factam institutõe
rte incertumẽ. planeerit si¬
miłis. si itainstitucio facta
fuerit uter exsupra scriptis
fr̃ib meis seiam uxorez ou¬
xerit. hrs esto. o ⁊hanc pu¬
condicione fact.az. ¶Hrder
inris successores sunt. Et si
plures instituantur diui¬
di inter eos atestatore ius
oportet. Quod si nonfiat. õs
equaliter ħrdes sunt. ¶Sidu
ohrdes sint instituti umis
ex t̾cia parte fundicornelia¬
in alter exbesse eiꝯdefundi
celsus ex peditissima sabi
in sñam sequit᷑. ut cetracta
fundi incione q̃i sine parti¬

Expanded text:
res existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, quod contumeliae causa solet addi, ualet institutio. Heres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest. Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Titio et Maeuio Seiam uxorem duxerit, ex dodrante, uter non duxerit, ex quadrante heres esto', hic recte factam institutionemrte, incertum. Plane erit similis, si ita institutio facta fuerit: 'uter ex supra scriptis fratribus meis Seiam uxorem duxerit, heres esto': sed et hanc pucondiuris successores sunt et, si plures instituantur, dividi inter eos a testatore ius oportet: quod si non fiat, omnes equaliter heredes sunt. Si duo sint heredes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine parti