comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excerpsi. si qua uero ad gra¬
uioris philosophie exercitatio¬
nem uidentur accedere: achade¬
micorum more inuestigandi
deudi sit constet ee proposita
ut in examinacione ueri suñ
cuiq iudicium liberum reser¬
uetur. ¶ Et inutilis scriben¬
cium ceriseatur auctoritas ubi
sentencia pocior refragatur¬
¶ Proposituui tamen est
iniħis p̾cipue uersari: unde
peruiciem error non contra¬
hit. Et ad Illorum diffuntoeiu
presumpcione temeraria nou
assurgere, in quibus sme pe¬
riculo non erratur ¶ Nemo
autem in iniuriam suant
reputet quippiam dici cmi
nulla sit derogacio persouarũ
sed fugiendorum sola concussio
piciori in quo quidem me
prestitum ire obsequium tam
boius ꝙͣ malis arbitror: dum
iii his approbatur quod facĩt
et hii notatis uiciis possuit
proficere ut probentur sed
hoc hactenus. Cur autem aiha¬
deuucos preceteris placeat
Iuntari seruio succutus ape¬
riet

Expanded text:
excerpsi. Si qua vero ad graexcerpsi. Si qua vero ad gravioris philosophiae exercitationem videntur accedere, academicorum more investigandi dendi, sic constet esse proposita, ut in examinatione veri, suum cuique judicium liberum reservetur, et inutilis scribentium censeatur auctoritas, ubi sententia potior refragatur. Propositum tamen est, in his praecipue versari, unde perniciem error non contrahit, et ad illorum definitionem praesumptione temeraria non assurgere, in quibus sine periculo non erratur. Nemo autem in injuriam suam reputet quidpiam dici, cum nulla sit derogatio personarum, sed fugiendorum sola concussio vitiorum. In quo quidem me praestitum ire obsequium, tam malis quam bonis arbitror, dum in his approbatur quod faciunt, et hi notatis vitiis possint proficere, ut probentur. Sed haec hactenus. Cur autem academicos prae caeteris placeat imitari, sermo succinctus aperiet
Abbreviated transcription (Latin):
sacie uer ba siguificent. sed ex
quo seusu uel ad queui sen sum
siant fidelis lector actendes.¬
¶ Sic eniui nugis seria inmi¬
sceutur et falsa ueris: ut ad
summe ueritans cultum oia
ex ꝓposito referautur: uec mo¬
aliter inuemuntur alibi cum
et hystorie in diuersis gestor
casibus sibi inuitem repiautꝰ
contraire, sed ad unum ptili¬
tatis et honestatis ꝓficiunt
fructum. ¶ Nam periculum
ueri statuendi michi non facio
sed que apud diuersos aucto¬
res legi, ad utilitatem legentiu
sine inuidia comunicare pro¬
posui. Inam et apostolus non
quecumq scripta sunt uera
sunt ait / sed quecumiq sc̃pta
sunt ad nr̃am datrinam sc̾p¬
ta sunt. licet uniuersitas eoꝵ
de quibus loquitur. ad Illa sola
possit alterari que ini lege sc̃pta
sunt et prophetis de quorum
ueritate nemo ambigit nisi qͥ
nidei catholice nou concordat.
¶Quedam uero que in libris
auitorum non reperi ex usu co¬
tidiano et rerum experiencia
quasi de quad morum historia

Expanded text:
facie verba significent, sed ex facie verba significent, sed ex quo sensu, vel ad quem sensum fiant, fidelis lector, attendes. Sic enim nugis seria immiscentur, et falsa veris, ut ad summae veritatis cultum, omnia ex proposito referantur. Nec moaliter inveniantur alibi, cum et historiae in diversis gestorum casibus sibi invicem reperiantur contrariae, sed ad unum utilitatis et honestatis proficiunt fructum. Nam periculum veri statuendi mihi non facio; sed quae apud diversos auctores legi, ad utilitatem legentium, sine invidia communicare proposui. Nam et Apostolus, non quaecunque scripta sunt, vera sunt, ait, sed: Quaecunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt , licet universitas eorum, de quibus loquitur, ad illa sola possit arctari, quae in lege scripta sunt et prophetis, de quorum veritate nemo ambigit, nisi qui fidei catholicae non concordat. Quaedam vero quae in libris auctorum non reperi, ex usu quotidiano et rerum experientia, quasi de quadam morum historia
Abbreviated transcription (Latin):
guidus ingemiscat: uondum
phañtis ingressus est uiam
de me quidem merito queri pos¬
sum. qui exigentibus culpis iñis
in id miserie proiectus sum. ut
in flagella paraitus uidear. Et
os meum nocie doloribus per¬
foretur. Et qui me couiedunt
nou quiescant. Cuin ergo dolor
eus in conspectu meo sit sem¬
per: putas ne possit calaun
uel. stridentis fistule suauitate
mulceri: faciam tamen ut¬
cumiq auctore domno quõd
hortaris. Et iuter uarias opes
et delicias nationum quibus af¬
flius ieuii pectoris et aride lui¬
gue qualiacumqz mumiscula
tuo nomini consecrabo. ¶ Num
euimi de subtilitate sentenciaꝵ
aut uerborum uenustaie pre¬
iumo sed de sinceritate deuocio¬
nis in te cum quouis oratore
contendam. Certus ꝙ eam pre
auro sapientum et eloqueu¬
cuum argento acceptabis. di¬
scipulus illius qui duo iuinu¬
ta uidue pomposis oblaciomi¬
bus duntum pretulit. ¶ Erĩt
etiam fauore digna simplicitas
et non quem sensum prima

Expanded text:
guidus ingemiscat, nondum guidus ingemiscat, nondum philosophantis ingressus est viam. De me quidem merito queri possum, qui exigentibus culpis meis, in id miseriae projectus sum, ut in flagella paratus videar, et os meum nocte doloribus perforetur, et qui me comedunt, non quiescant. Cum ergo dolor meus in conspectu meo sit semper, putasne possit calami, vel stridentis fistulae suavitate mulceri? Faciam tamen utrumque, auctore Domino, quod hortaris, et inter varias opes et delicias nationum, quibus affluis, jejuni pectoris, et aridae linguae qualiacunque munuscula tuo nomini consecrabo. Non enim de subtilitate sententiarum, aut verborum venustate praesumo, sed de sinceritate devotionis vitae, cum quovis oratore contendam: certus quod eam prae auro sapientum, et eloquentium argento acceptabis, discipulus illius, qui duo minuta viduae, pomposis oblationibus divitum praetulit. Erit etiam favore digna simplicitas, et non quem sensum prima
Abbreviated transcription (Latin):
certa ꝑisse fronteu de rebus.
Si itaq uis ut scribam da uel
porius abeo qui scienciarum
domuius est scienciam impe¬
tra unde scribami. da tempus
expeditum: et neccessitatum
domesticarum exclude molestias
¶Nam si uirgilio puer et
tollerabile desit hospicium ca¬
dereut ouines a crinibus ydri
¶Preterea, uereor ne dum
ad obse quium deuotus accingor.
dispendium pudoris faciens
euiuloꝵ prouocem luiguas. q̃
iala a lieua facilue carpunt
et bona difficiluue imitantur
¶Quod autem si aliud non
licet uis ut de fortune calculo
mchi et iusis querar. sua¬
dente quidem mentis angustia
facilimum est. cum teste gre¬
gorio nazanzeno. nichil suamꝰ
curare. sed a composite mertis
ar bitrio uidetur alieuum ¶ De¬
cet erum sapientem muentem
componere. ut ad ouinei for¬
tune impetum querelis exclu¬
sis scutum racionis quasi uo¬
lubile pretoriur philo sop hau¬
tis opponcit. Qui enim cum sta¬
tus sui qualitate rixatur insi
forte de peccati corrupcione lau¬

Expanded text:
certa perisse Frontem de rebus. certa perisse Frontem de rebus. Si itaque vis ut scribam, da, vel potius ab eo qui scientiarum dominus est, scientiam impetra, unde scribam, da tempus expeditum, et necessitatum domesticarum exclude molestias. Nam si Virgilio puer et tolerabile desit Hospitium, caderent omnes a crinibus hydri. Praeterea vereor ne dum ad obsequium devotus accingor, dispendium pudoris faciens, aemulorum provocem linguas, qui mala aliena facillime carpunt, et bona difficillime imitantur. Quod autem, si aliud non licet, vis ut de fortunae calculo, mihi et Musis querar, suadente quidem mentis angustia, facillimum est, cum, teste Gregorio Nazianzeno, nihil suavius curare, sed a compositae mentis arbitrio videatur alienum. Decet enim sapientem mentem componere, ut ad omnem fortunae impetum, querelis exclusis, scutum rationis quasi volubile praetorium philosophantis opponat. Qui enim cum status sui qualitate rixatur, nisi forte de peccati corruptione lan
Abbreviated transcription (Latin):
hic sis aliter aliter sencias sic
sic captiuatis quoruit organa
in salicibus suspeusa sunt. que¬
riuitur uerba cantionum, que
cantari omnino nequeunt, aut
nou solent in terra aliena
¶Licet eium uirtus iiuurias
captiuitatis iguorat. aut suo
priuari nou possit officio: ra¬
rus est ad modum qui pħicis
et curialibus officiis sufficiat
uorem gerere cu hoc sibi
plerumq constei plurunum
aduersari ¶ Unde reui fere
impossibilem uideris impare.
p̾sertim cum ego hono sum
sub potestate constitutus uel
inuitus faciam plurinia nec¬
cessitate ob sequendi. Et in hiis
que ꝓprie uoluutatis et sapie
instincta gerenda sunt mͥ uix
tempus indulgeatur ad pau¬
ca. ¶ Dies et nox neccessariis
et aliis occupacionibus transi¬
guntur. ut nec rei samiliari
curam impendere liceai. et
tu ortaris ut scribaur homo
quid̃ imꝑitus sum sciencia.
et seruione. et unde quod non
accepi. aliis errogabo: ¶ Naue
si poscat sibi ꝑouatus arator
luciferi rudis exclaniat melli¬

Expanded text:
hic sis aliter sentias. Sic, hic sis aliter sentias. Sic, sic a captivatis, quorum organa in salicibus suspensa sunt, quaeruntur verba cantionum, quae cantari omnino nequeunt, aut non solent in terra aliena. Licet enim virtus injurias captivitatis ignoret, aut suo privari non possit officio, rarus est admodum, qui philosophicis et curialibus officiis sufficiat morem gerere, cum haec sibi plerumque constet plurimum adversari. Unde rem fere impossibilem videris imperare, praesertim cum ego sim homo sub potestate constitutus, et invitus faciam plurima necessitate obsequendi, et in his quae propriae voluntatis et sapientiae instinctu gerenda sunt, mihi vix tempus indulgeatur ad pauca. Dies et nox necessariis et alienis occupationibus transiguntur, ut nec rei familiari curam impendere liceat; et tu hortaris ut scribam? Homo quidem imperitus sum scientia et sermone, et unum quod non accepi aliis erogabo? Navem si poscat sibi peronatus arator, Luciferi rudis, exclamet Meli
Abbreviated transcription (Latin):
gressus
aula curia¬
lium declinas¬
seu consor¬
nisi me in ipo lilunme abeuri¬
tem tue precepcionis de tinuis¬
set auctoritas. ¶Cum emm
tͥ cordis mei angustias denu¬
darem, Et de temporis et uite
icictura conquererer. omira
me quo ad deus aliud reuela¬
cet statumqz meum reforma¬
ret in melius forti animo per¬
serre precepisti suadens ut mo¬
re laborancium qui cantilems
et uocum dulcedine laboris te¬
dia ꝓpulsant aut minuunt
rerum temporis dispendia cõ¬
pensarem. ¶ Nam et itine¬
rantibus uiai facilior iudetur
et breuior, si iocunde uarra¬
ciois sensibus aut uocis dul¬
cisone modulis recreetur. Dic
et me ilectionis aui alterius
officii studio iubes insistere
Et si alind non conceditur
de uierpo et uarus fortune for¬
mis conqueri saltem michi et
iusis. ¶ Grandis enini pro¬
fectus est ad phiaui aspiranti
uirtutis inse deplorare deffcm
Adhet quid tibi respondeam co¬
micus suggerit quia omnes
cum ualemius recta consilia¬
egrotis dauius, tu autei si

Expanded text:
gressus aula curialium, declinassem consornisi me in ipso limine abeuntem, tuae praeceptionis detinuisset auctoritas. Cum enim tibi cordis mei angustias denudarem, et de temporis ac vitae jactura conquererer, omnia me, quoad Deus aliud revelaret, statumque meum reformaret in melius, forti animo perferre praecepisti, suadens ut more laborantium, qui cantilenis et vocum dulcedine, laboris taedia propulsant aut minuunt, rerum temporisque dispendia compensarem. Nam et itinerantibus via facilior videtur et brevior, si jucundae narrationis sensibus, aut vocis dulcissimae modulis recreetur. Sic et me lectionis, aut alterius officii studio jubes insistere, et si aliud non conceditur, de me ipso, et variis fortunae formis conqueri, saltem mihi et Musis. Grandis enim profectus est ad philosophiam aspiranti, virtutis in se deplorare defectum. Ad haec quid tibi respondeam, comicus suggerit, quia Omnes cum valemus, recta consilia aegrotis damus. Tu autem si
Abbreviated transcription (Latin):
in sole et
dum uaturam signa contin¬
gerint certissima sunt. et auito¬
rum multorum testimomo
comprobata. solem quis dicẽ
falsum audeat. quociens ergo
tus orbis expectei. et licet a ra¬
ritate sui miraculis uideatur
accedere opus tamen nature
est. que quid̃ soles nou gemi¬
uat sed nubem simulliam
facit uocaturqz parelion. Eit¬
et euim parclion nubes simulli¬
ma soli. signum quid̃ comune
multis et si non generale. Sig¬
norum quid̃ alia particularia
alia uniuersalia sunt. parti¬
cularia autem faciunt singlis
uniuersalia multis ant uiuũsz¬
utraqz autem modo ex clementi
disposicione creatoris. modo
ex natura rerum. modo ex ma¬
licia demonum homines dño
perunctente iudificanciu
peruenire dicuntur. sed que et
quomodo qua uel de causa in¬
dicium quid̃ difficile est. et
srequenter incertum et sepe
alcius ꝙͣ ut ab homine ualecu
expediri. Eis tamen licenciori
ranitate mathematicorum re¬
ferti sunt libri. Eneas mre
dea demonstrante uiant data

Expanded text:
in sole et dum naturam signa contigerint, certissima sunt, et auctorum multorum testimonio comprobata. « Solem quis dicere falsum audeat? » Quoties ergo tus orbis exspectet. Et licet a raritate sui, miraculis videatur accedere, opus tamen naturae est, quae quidem solem non geminat, sed nubem simillimam facit, vocaturque parhelion. Est enim parhelion nubes simillima soli, signum quidem commune multis, etsi non generale. Signorum siquidem alia particularia, alia universalia. Particularia vero faciunt singulis, universalia multis aut universiUtraque autem, modo ex elementis, dispositione Creatoris, modo ex natura rerum, modo ex malitia daemonum, homines, Domino permittente, ludificantium, provenire dicuntur. Sed quae, et quomodo, quave de causa, judicium quidem difficile est, et frequenter incertum, et saepe altius quam ut ab homine valeat expediri. Eis tamen licentiori vanitate mathematicorum referti sunt libri. Aeneas Matre dea monstrante viam, data
Abbreviated transcription (Latin):
ipse rege paruosqz quirites sus¬
ficuunt. aulasqz et cerea reg¬
na refigunt. sepe etiam duris
errando in cotibus alas atrius¬
re ultroqz amiiam subfaste
dederunt. tantus amor floꝵ
et gnandi glia mellis. ¶ Ergo
ipsas quannus angusti ternu¬
nus eui exapiat. neqz eni
plus. septia ducitur e¬
stas. at genus inmortale
manet. multosqz per aunos
stat foi ͥ ͣ domiꝰ et aui mune¬
rant auoꝵ. Preterea regẽ nõ
sicut egiptus et ingens lidici
nec populi par thorum aut me¬
dus hidaspes obseruant rege
nicolum mens omnibu
una est. amisso rupe fidem.
cõstructaqz mella dirripuere
ipẽ et t̃tes soluere filiorui.
¶Ille operumi custos Illum ad¬
mirantur et omnes circiuislant
strepitu deuso stipãtqz frequẽ¬
tes. Et sepe accolunt humeris
et corpora bello obiectant. pul¬
cramqz petunt per uuluera mor¬
tem. Rei publice ouines auito¬
res percurre rerum publicarũ
renolue historias. uita ciuilis tͥ
rectius et elegancius nusꝙͣ oc¬

Expanded text:
ipsae regem, parvosque Quirites Sufipsae regem, parvosque Quirites Sufficiunt, aulasque et cerea regna refigunt. Saepe etiam duris errando in cotibus alas Attrivere, ultroque animam sub fasce dederunt: Tantus amor florum, et generandi gloria mellis. Ergo ipsas quamvis angusti terminus aevi Excipiat, neque enim plus septima ducitur aestas  At genus immortale manet, multosque per annos Stat fortuna domus, et avi numerantur avorum. Praeterea regem non sic Aegyptus, et ingens Lydia: nec populi Parthorum, aut Medus Hydaspes Observant: rege incolumi mens omnibus una est; Amisso, rupere fidem, constructaque mella Diripuere ipsae, et crates solvere favorum. Ille operum custos, illum admirantur, et omnes Circumstant fremitu denso, stipantque frequentes. Et saepe attollunt humeris, et corpora bello Objectant, pulchramque petunt per vulnera mortem Reipublicae omnes auctores percurre, rerum publicarum revolve historias, vita civilis tibi rectius et elegantius nusquam oc
Abbreviated transcription (Latin):
pascũtur et arbuta passun et
gla̾cas salices casiãqz crocuq
rubente et puiguem tiliã et
ferrugineos Iaciitos om̃ib una
quies operu. labor om̃ibz unus
maue riũt portis. nusꝙͣ mora.
rursꝰ easdẽ uesp uͥ ex pastu
tandẽ decedẽ cãpis adinonnt
tũ tecta petinit. tũ corꝑa curant.¬
¶ Fit sointꝰ missãtqz horab et
luria circũ post uͥ iam thelanꝰ
se oposu̾e. siler᷑ in uocte fessusq¬
sopor suus occupat arcꝰ. ¶ Nec uõ
a stabulis pluiia ĩpendẽte rece¬
dunt longius aut credunt se se
aduẽtantib euris. sed circũtute
subinenibus urbis a quantur.
Excursusqz breues tẽptãi et septe
lapillos ut ciuibe instabiles fluc¬
tu iactãte saburram tollunt
his sese ꝑmania nubila liberãt
¶Ilumi a deo placuisse apibus
mirabe̾ morem. quod n ͨ ꝯcubitu
nidulgẽt nec corpora segues
in uenerẽ soluunt. aut fetꝰ ne¬
xibus edunt. uerũ ipẽ foliis na¬
tos et suauibz herbis ore legũt

Expanded text:
pascuntur et arbuta passim et pascuntur et arbuta passim et glaucas salices casiamque crocumque rubentem et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos. Omnibus una quies operum, labor omnibus unus: mane ruunt portis; nusquam mora; rursus easdem vesper ubi e pastu tandem decedere campis admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant; fit sonitus, mussantque oras et limina circum. Post, ubi iam thalamis se composuere, siletur in noctem fessosqsopor suus occupat artus. Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt Longius, aut credunt coelo adventantibus Euris. Sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur, Excursusque breves tentant: et saepe lapillos, Ut cymbae instabiles fluctu jactante saburram, Tollunt, his sese per inania nubila librant. Illum adeo placuisse apibus mirabere morem, Quod nec concubitu indulgent, nec corpora segnes In Venerem solvunt, aut fetus nixibus edunt: Verum ipsae foliis natos, et suavibus herbis Ore legunt:
Abbreviated transcription (Latin):
de cortice gluten. p̾ͥia fauis po¬
nunt fundannia. deunide tenaces
suspendunt ceras. Alie spẽ gen¬
tis adultos educũt fetus. Alie
purissima mella stipant. Et
liquido discedunt nectare cellas¬
¶ Sunit quibus ad portas cra¬
dit custodia. sorti iuqz uicẽ spe¬
culantur aquas et nibila celi
aut onera accipiunt uementũ
aur agie facto ignaum
fucos pecus a presepibus ar¬
ceut feruet opus redoletqz
chuno flagrancia mella. Tũ
ueluti lentis ciclopes fulmia
massis cum ꝓperant aliis
taurmis follibz auras acci¬
piunt. redduntqz alii striden¬
cia tiugunt era lacu gemit
impoĩtis incudibus antrum
Illi inter se magna ui brachia
tollunt iniminerum uersãtq
tenaci forcipe ferrum . ¶ Ro
aliter si parua licet compo¬
uere magius cicropias inuatꝰ
apes amor urget. hũdi mu¬
uere ꝙͣqz suo. ¶ Grandeius
opida cure et inuiure fauos
et dedala fingere tecta. ¶At
fesse multa reserũt se nocie
iniuores crura thuno plene

Expanded text:
de cortice gluten prima favis pode cortice gluten prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos educunt fetus, aliae purissima mella stipant et liquido distendunt nectare cellas. Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, inque vicem speculantur aquas et nubila caeli aut onera accipiunt venientum aut agmine facto ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis cum properant, alii taurinis follibus auras accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt aera lacu; gemit impositis incudibus Aetna; illi inter sese magna vi bracchia tollunt in numerum versantque tenaci forcipe ferrum: non aliter, si parva licet componere magnis, Cecropias innatus apes amor urget habendi, munere quamque suo. Grandaevis oppida curae et munire favos et daedala fingere tecta. At fessae multa referunt se nocte minores, crura thymo plenae;
Abbreviated transcription (Latin):
cõsultunt in quo aliis utilius
nougru ee ꝓspectum.¬
sonrõdo cicero et plo cum alter
qualis ee debeat dissera erit alt̾
qualis fuerit a maioribus iusti¬
tuta. ¶Hanc teanen uterqz et
iustitute et instituende scripsit
formulam ut uita cuuilis ua¬
turam imitetur quã optima
uiuendi duceui sepissune no¬
iumauimus. alioqum nou mͦ
in cuulis sed pocius bestialis et
bruta rite censebitur. Que su
auteui nature iustitucio ipsa
racioius exꝑcia moustrare suffi¬
cuint. ¶ Poetarum doctissimus
maro ad quem plutarchus suir
destinat traianum ut cunlem
uitam abapibus mutuetur ad¬
miranda cauit leuium spegtacla
rerum. sole ꝯmunes natos con¬
sorcia tecta urbis hut. magiusqi
agitant sub legibus enuui. Et
patriam sole certos nouere pe¬
nates uentureqz hiemis memo¬
res estate laborem experuintur
Et in medium quesita repouñt
¶Namqz alie uictu nugi¬
lant et federe pacto erercentur
agris pars intra septa domor
narcisi lacrimam et lentum.

Expanded text:
consultum, in quo aliis utilius consultum, in quo aliis utilius noverit esse prospectum.so modo, Cicero et Plato, cum alter qualis esse debeat disseruerit, alter qualis fuerit a majoribus instituta. Hanc tamen uterque et institutae, et instituendae praescripsit formulam, ut vita civilis naturam imitetur, quam optimam vivendi ducem saepissime nominavimus. Alioquin, non modo incivilis, sed potius bestialis et bruta rite censebitur. Quae sit autem naturae institutio, ipsa rationis experientia monstrare sufficit. Poetarum doctissimus Maro, ad quem Plutarchus suum destinat Trajanum, ut civilem vitam ab apibus mutuetur, Admiranda canit levium spectacula rerum, Solae sortia tecta urbis habent magnisque agitant sub legibus aevum, et patriam solae et certos novere penates, venturaeque hiemis memores aestate laborem experiuntur et in medium quaesita reponunt. Namque aliae victu invigilant et foedere pacto exercentur agris; pars intra saepta domorum Narcissi lacrimam et lentum
Abbreviated transcription (Latin):
generale est omnibus et singu¬
lis procuratur ut legis .s. lum¬
tes non excedant et ad publicã
utilitatem omia reserantur
debent autem obsequium in fe¬
riora superioribus que ouinia
eisdem uicissun debent neccͣm
subsidum prouidere ¶ Unde
plutarchus ea dicit in ounbz
exequenda que humilioribus
idest multitudim prosunt. nam
paucitas semper pluribrs cedi
Ea igitur causa iustituti suui
magistratus ut a subditis in¬
urie ꝓpulsentur. ipãqz res pu¬
blica quasi ilorum opisitio cal¬
cietur. est enum quasi discalcici¬
ta quando uiuriis exponitur
quo nichil ꝑt ignonuinosus esse
gerentibus magrãtum asslutꝰ
namqz populus quasi pͥncipis
podagram arguit ei conumeu¬
¶ Tunc aurem tocius rei pu¬
ulice salus incolunus p̾claraq
erit si superiora membra se im¬
pendant inserioribus et inferiora
superioribus pari iuure respon¬
decuit ut singula sint quasi
aliorum adiiuncem membra
ui ni eos qͥsqz maxie credat ee

Expanded text:
generale est omnibus et singugenerale est omnibus et singulis procuratur, ut legis scilicet limites non excedant, et ad publicam utilitatem omnia referantur. Debent autem obsequium inferiora superioribus, quae omnia eisdem vicissim debent necessarium subsidium providere. Unde Plutarchus ea dicit in omnibus exsequenda, quae humilioribus, id est multitudini, prosunt. Nam paucitas semper pluribus cedit. Ea ergo causa instituti sunt magistratus, ut a subditis injuriae propulsentur, ipsaque respublica quasi illorum opificio calcietur. Est enim quasi discalciata, quando injuriis exponitur, quo nihil potest ignominiosius esse gerentibus magistratum. Afflictus namque populus, quasi principis podagram arguit et convincit. Tunc autem totius reipublicae salus incolumis praeclaraque erit, si superiora membra se impendant inferioribus, et inferiora superioribus pari jure respondeant, ut singula sint quasi aliorum ad invicem membra, et in eo sibi quisque maxime credat esse
Abbreviated transcription (Latin):
muiltiplex ingerit casus.
qui humiliora exercent officia
appellantur quorum obsequio¬
tocius rei publice neuibra. per
terram gradunitur. in hiis qui¬
dem agricolarum racio uerti¬
tur qui terre semper adherent
siue in sacionclibus siue in
ꝯsituris. sine in pasciuis suie in
floreis agitentur ¶ Diis etia
aggregantur multe spẽs lani¬
ficii. artesqz mecauice. que in
liguo ferreo .ere. metaltisqz
uariis consistunt. deruiles quoq
obsecundationes et multiplices
uictus adquirendi. uiteq susteu¬
tande. aut rem familiarem ain¬
plicandi forme qui nec ad pre¬
sidendi pertinent auctoritate
et uiuuersitati rei publice us¬
qz quaqz ꝓficiunt. ¶ Hec aute
tot sunt ut respublica non
occipedes cancros sed et centipedes
pedum numerositate trauscen¬
dit. Et quidem p̾ multitudine
numerari non possunt. cum
tameu nou infinita sint per
naturam. sed quia tam uarie
officiorumscriptor in suigulas
species eorum spãlia precepta de¬
derit. ¶ Derumptamen quod

Expanded text:
multiplex ingerit casus. multiplex ingerit casus. qui humiliora exercent officia, appellantur, quorum obsequio reipublicae membra per terram gradiuntur. In his quidem agricolarum ratio vertitur, qui terrae semper adhaerent, sive in sationalibus, sive in consitivis, sive in pascuis, sive in floreis agitentur. His etiam aggregantur multae species lanificii, artesque mechanicae, quae in ligno, ferro, aere, metallisque variis consistunt, serviles quoque obsecundationes, et multiplices victus acquirendi, vitaeque sustentandae, aut rem familiarem amplificandi formae; quae nec ad praesidendi pertinent auctoritatem, et universitati reipublicae usquequaque proficiunt. Haec autem tot sunt, ut respublica non octipedes cancros, sed et centipedes pedum numerositate transcendat. Et quidem prae multitudine numerari non possunt, cum tamen non infinita sint per naturam, sed quia tam variae officiorum scriptor, in singulas species eorum specialia praecepta dederit. Verumtamen quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ceterum sicut ars sterilis
est usus ignara sic et usus
imperfectus est qui ex arte nõ
prouenit. est ergo singuloꝵ
iuitium a natura qua relu¬
ctante et ut dici solet inuita
iiuerua nichil recte aggre¬
dimur. progressus abusu. ab
arte perfectio si tamen iugi
exercitacione fuerit solidata
obtinet hoc in liberalibus iurili¬
bus et mecanicis aut si que
sunt quarum nondum audie¬
rimus mencionem. ut ars in¬
fecunda sit sine usu. et usus
temerarius sine arte. ¶Mi¬
licia ergo sine arte iners est.
inofficiosa sine usu. Quocirca
qui nules ee uolu̾it prediscai
arteui eamqz usu exercicio fir¬
met. ui cum electus fuerit et
nulicie sacramiento ascriptus
rei publice. et sibi utiliter uruat
Et nou sit put plutarcus an
manus manca. ¶ Diis emmi
uerbis in iustitucione traiam
nouissime usus est cum a ma¬
uubus plapsus est ad pede
dequaniur ergo eum et sicut ipẽ
ait. quasi soccos pedibus facia¬
nus ut non offendantur ad la¬
pidem obicem ue alium que

Expanded text:
. Caeterum sicut ars sterilis . Caeterum sicut ars sterilis est usus ignara, sic et usus imperfectus est, qui ex arte non provenit. Est ergo singulorum initium a natura, qua reluctante, et ut dici solet invita Minerva, nihil recte aggredimur. Progressus ab usu, ab arte perfectio, si tamen jugi exercitatione fuerit solidata. Obtinet hoc in liberalibus, virilibus et mechanicis, aut si quae sunt, quarum nondum audierimus mentionem, ut ars infecunda sit sine usu, et usus temerarius sine arte. Militia ergo sine arte iners est, inofficiosa sine usu. Quocirca qui miles esse voluerit, praediscat artem, eamque usu et exercitio firmet, ut cum electus fuerit, et militiae sacramento ascriptus, reipublicae et sibi utiliter vivat, et non sit, prout Plutarchus ait, manus manca. His enim verbis in institutione Trajani novissime usus est, cum a manibus prolapsus est ad pedes. Sequamur ergo eum, et sicut ipse ait, quasi soccos pedibus faciamus, ut non offendantur ad lapidem, obicemve alium, quem
Abbreviated transcription (Latin):
inserui legat inꝙͣ que Istis
posceris prescribenda duxerum
Noc tamen in oim arcium ute¬
litate uersatur. ut nequa quͣ
preceptis exercicium desit. ¶Nla
ficut ait cicero in unciquãq
rem dare precepta facilliuium
est. sed eam efficaciter exeqͥ
laboriosissimum. ¶Quod uero¬
z in preceptis eloquencie ad he¬
reunium scribens de arte di¬
scendi asseruit, ecm semel in¬
efficacem et iuitilem ee sine
exercitacione et usu dicendi
ad omnes artes arbitror trãs¬
ferendum: quatenus firman¬
tur bsu nec exercicio roborã¬
tur. ad eo quidem ut si artem
usumqz dissocies utilior su
usus expers artis. ꝙͣ ars que
sui usum nou habet. ¶Nam
et dauid in funda et lapide
quorum periciam et usum ha¬
bebat allo philum strauit et
in baculo suo aggredi ausus
est uirum cunttis terribilem
et bellatorem ab a dolestencia
sua. ¶ Beiecitqz loricam re¬
giam et arma quibus exerci¬
tatus nou fuerat. ratus omia
usus exercicio non firmatur¬

Expanded text:
inserui: legat, inquam, quae isti inserui: legat, inquam, quae isti posteris praescribenda duxerunt. Hoc tamen in omnium artium utilitate versatur, ut nequaquam praeceptis exercitium desit. Nam, sicut ait Cicero, in unamquamque rem dare praecepta facillimum est, sed eam efficaciter exsequi laboriosissimum. Quod vero in praeceptis eloquentiae ad Herennium scribens, de arte dicendi asseruit, eam scilicet inefficacem et inutilem esse sine usu et exercitatione dicendi, ad omnes artes arbitror transferendum, quatenus non firmantur usu, nec exercitio roborantur. Adeo quidem ut si artem usumque dissocies, utilior sit usus expers artis, quam ars quae sui usum non habet. Nam et David in funda et lapide, quorum peritiam et usum habebat, allophylum stravit, et in baculo suo aggredi ausus est virum cunctis terribilem, et bellatorem ab adolescentia sua. Rejecitque loricam regiam et arma, quibus exercitatus non fuerat, ratus esse usus exercitio non firmatur
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. ut iii hiis exercitatus
uriles cumi usus exegerit. quĩd
marume expediat sciat eligere
¶Si uero res fuerit seria
iateat militem eo ꝙ militare
preceptu est. quid fieri debe¬
cit tractato cum multis. quid
uero facturus sis. cm paucis¬
suius et fidelissumis uel pocuis
ipse tecum. ¶ Raro eium ma¬
net absconditum quod ad no¬
ticiam multitũdiuis uenit
militaria quoq precepta et
exempla stremiorum iuuiori¬
bus sepe referenda sunt. ut his
ad scienciam instruantur Illis
accedantur et aminentur ad
uirtutem. ¶Nec tameu ꝓpo¬
situm meum est rei milita¬
ris hic artem tradere. que qͥde
maxua est et pre neccessaria
Et sine qua ut uerbis plutarchi
utar. incuichus quibus intelli¬
gitur principatus. Quam si
quis ediscere uoluerit adeat
catonem censorinum legat.
Et illa que coruelius celsus.
que iulius ignius. Que rege¬
ciuis renatus cuius eoꝙ elega¬
tissune et diligentissime rei
militaris artem tradidit. licet
exempla perstriuxerit plena

Expanded text:
tentur, ut in his exercitatus tentur, ut in his exercitatus miles, cum usus exegerit, quid maxime expediat, sciat eligere. Si vero res fuerit seria, lateat militem, eo quod militare praeceptum est: quid fieri debeat tractato cum multis, quid vero facturus sis, cum paucissimis et fidelissimis, vel potius ipse tecum. Raro enim manet absconditum, quod ad notitiam multitudinis venit. Militaria quoque praecepta et exempla strenuorum, junioribus saepe referenda sunt, ut his ad scientiam instituantur, illis accendantur et animentur ad virtutem. Nec tamen propositum meum est, rei militaris hic tradere artem, quae quidem maxima est, et pernecessaria, et sine qua ut verbis Plutarchi utar mancus quilibet intelligitur principatus. Quam si quis ediscere voluerit, adeat Catonem Censorium, legat et illa quae Cornel. Celsus, quae Julius Hyginus, quae Vegetius Renatus; cujus, eo quod elegantissime et diligentissime rei militaris artem tradidit, licet exempla praestrinxit, plura
Abbreviated transcription (Latin):
nondum emeritus exercicio et
labori ingiter assuescat. neu
hec soleut in castris sanitatem
et in conflictu prare uictoriam
¶I dei etiam tradiderunt qͥa
mpeditibus robrir constat exer¬
citus et parup aptum eẽ im¬
licie. qui insi eques sut pugre
non nouit. ¶ Derumptamen
nec exerceri nec ad pugnam
uorcitur utiliter cui stipendiai
non ꝓcedunt. si erum subtra¬
hus alimenta tibi nules obse¬
quium negabi aut fidem.¬
¶ Iames enun ui dici solet
pugnat initerus et sola hec que
iutissuria uidentur expugnat
nescit plebs ieuma tuuere. si
uero alimenta processeruit. nnc
tunore pene nunc prennorum
spe ad officium incitetur.⁊ uuit
bbiq campi datoros et milita¬
rium exerciciorum magistri
Et his ipis era pueniant et
uidebis in breui gentem ini id
uirtutis eẽ reductam quo uige¬
bat quando maximus impera¬
torum iulius cesar territa que¬
sitis ostendit terga britannus
sed et deliberacoes castrenses. fic¬
ticie tamen frequencius agi¬

Expanded text:
nondum emeritus exercitio et nondum emeritus exercitio et labori jugiter assuescat. Nam haec solent in castris sanitatem, et in conflictu praestare victoriam. Iidem eam tradiderunt, quia in peditibus robur consistit exercitus, et parumper aptum esse militiae, qui, nisi eques sit, pugnare non novit. Verumtamen nec exerceri, nec ad pugnam vocatur utiliter, cui stipendia non procedunt. Si enim subtrahas alimenta, tibi miles obsequium negabit, aut fidem. Fames enim, ut dici solet, pugnat interius, et sola haec, quae tutissima videntur, expugnat. Nescit plebs jejuna timere. Si vero alimenta processerint, nunc timore poenae, nunc praemiorum spe ad officium incitetur. Sint ubique campi ductores, et militarium exercitiorum magistri, et his ipsis aera proveniant, et videbis in brevi gentem in id virtutis esse reductam, quo vigebat quando maximus imperatorum Julius Caesar, Territa quaesitis ostendit terga Britannis. Sed et deliberationes castrenses, fictitiae tamen, frequentius agi
Abbreviated transcription (Latin):
Cos tameu credibile est ueste
comuni fuisse contentos. inchil
est quod mmiꝰ deceat nilitem ꝙ̃
culius mollior et delicie uesti
erquisite. insi sorte ꝯtͣsone ad
municionem tardis expugnan¬
dom ueueri deuouerit mliciam
fuam. marie contempto. ¶ Sor¬
des quaz uitam de suut et me¬
diccritati que aureo uicedit tra¬
mite ingiter insistendum. hoc
antenr uolo ire per sucisum no¬
stratibus si exerceantur uirtu¬
tem non de esse. que tamen fre¬
quenter intercidit. si non di¬
scplina firmatur artem uero
rei militaris. lacedemonu. trai¬
didisse dicuntur. unde et hannu¬
bal ytaliam petiturus. lacede¬
monium que sunt ductorem ar¬
morum. Qui desiderat pacem
preparet bellum. Qui uictoric̃
cupit diligenter imbnat mi¬
litem. Qui secundos optat euen¬
tus arte dicet non casu. nemo
ꝓuocare. nemo ossendere aude¬
at queui scit superiorem fore
si puguet. ¶ Athemenses unde
pre ceteris maudasse militibr
p̾sti loquntur anuales. miles

Expanded text:
Eos tamen credibile est veste Eos tamen credibile est veste communi fuisse contentos. Nihil est quod minus deceat militem, quam cultus mollior, et deliciae vestium exquisitae, nisi forte cum Thrasone ad munitionem Thaidis expugnandam, Veneri devoverit militiam suam, Marte contempto. Sordes quoque vitandae sunt, et mediocritati, quae aureo incedit tramite, jugiter insistendum. Hoc autem volo ire persuasum nostratibus, si exerceantur, virtutem non deesse, quae tamen frequenter intercidit, si non disciplina firmatur. Artem vero rei militaris, Lacedaemonii tradidisse dicuntur. Unde et Annibal Italiam petiturus, Lacedaemonium quaesivit ductorem armorum. Qui desiderat pacem, praeparet bellum. Qui victoriam cupit, diligenter imbuat militem. Qui secundos optat eventus, dimicet arte, non casu. Nemo provocare, nemo offendere audeat, quem scit superiorem fore, si pugnet. Athenienses unum prae caeteris mandasse militibus, prisci loquuntur annales: Miles
Abbreviated transcription (Latin):
cum falcibus et cum currib
elephantos et omnem equi¬
tatum frems epiphiis. mom¬
libus et faleris prefulgente¬
¶ Cum ergo rex contempla¬
cione tanti ac tani ornati
erercitus gloriabundus hannibai¬
leui asperisset. prtas ne inquit
satis ee romains hec ouma tũc
penus eludeus Ignaniam iubel¬
liamiqz nulitum eius p̾ciose ar¬
matorum. plane inquit ee sãtis
credo. Et si roman amarissini
sint. lepide quidei ureuiter et
acerbe. nam rex de numero exer¬
citus. et de estunanda equipara¬
ctione quesiuerat. Et inum li¬
quet respondisse de preda ¶ De¬
iqz si naso a malicia artis sue
mictendos. Opifices arcium si¬
gularum dierum suarum pre
ceteris oruant a quibus se scuint
pre celeris honorari. ¶ Pnde liq̃t
milites oportere armis ꝙ restib
intidiores ee. ¶ Eneas a digitis
gemimas ad ensem. uirrus ad
yoculum legitur transtulisse. ma¬
chibeos quoqz constat aipeos man¬
rasse. Et ex fulgore corum sor¬
titudinem gencium dissipata

Expanded text:
cum falcibus, et cum curribus cum falcibus, et cum curribus elephantos, et omnem equitatum, frenis, ephippiis, monilibus, ac phaleris praefulgentem. Cum ergo rex contemplatione tanti ac tam ornati exercitus, gloriabundus Annibalem aspexisset: « Putasne, inquit, satis esse Romanis haec omnia? » Tunc Poenus, illudens ignaviam, imbelliamque militum ejus pretiose armatorum: « Plane, inquit, satis esse credo, etsi Romani avarissimi sint. » Lepide quidem, breviter, et acerbe. Nam rex de numero exercitus, et de aestimanda aequiparatione quaesierat et illum liquet respondisse de praeda. Denique si Naso a mittendos? Opifices artium singularum id rerum suarum prae caeteris ornant, a quibus se sciunt prae caeteris honorari. Unde liquet milites oportere armis, quam vestibus nitidiores esse. Aeneas a digitis gemmas ad ensem, Virro ad pocula legitur transtulisse. Machabaeos quoque constat clypeos inaurasse, et ex fulgore eorum fortitudinem gentium dissipatam.
Abbreviated transcription (Latin):
gentis. quam de natura constai
ee laudabilem. ¶Beatus Eu¬
genius eam ad quanicumqz
uellet applicari dixit ẽẽ ydonca
et presereñdam aliis. nͥ leuitas
impediret. et sicut hauibal ne¬
gabat posse uuici romanos.
nisi in patria sua ita et hic
dum peregrinatur inuiicibi¬
lis est. ¶Nam in sedibus
suis facilius expugnatur. hoc
autem forte conuine habent
cum ceteris gentibus incole
britaumnarum atq ytalie
¶Si recte uero fuerit in¬
stituti et doarinam exercita¬
cione firmauerint. honorati
incedant habeantur patrie des¬
fensores inteant cultu qui
tamen uiros deceat nam cul¬
tus lascunor. nec in nuiliebri
sexu uicio caret aui nota.
¶Crebro namq conpertum
est in bellis milicie lascimẽtẽ
et splendidum apparatum no
tam curbus conferre uicto ͣ
ꝙͣ hostes uuntare ad predaui¬
¶ Unde et haunibal cum
apud regeni antiochum ino¬
raretur causa profugn fa¬
cetissime cauillatus est rege
ostentante exercitum in signi¬
uns aureis et argenteis flo¬
rentem inducentem currus

Expanded text:
gentis, quam de natura constat esse laudabilem? Beatus Eugenius eam ad quaecunque vellet applicari, dixit esse idoneam, et praeferendam aliis, nisi levitas impediret. Sed sicuti Annibal negabat posse vinci Romanos nisi in patria sua, ita et haec, dum peregrinatur, invincibilis est. Nam in sedibus suis facilius expugnatur. Hoc autem forte commune habent cum caeteris gentibus incolae Britanniarum atque Italiae. Si vero recte fuerint instituti, et doctrinam exercitatione firmaverint, honorati incedant, habeantur patriae defensores, niteant cultu, qui tamen viros deceat, nam cultus lascivior nec in muliebri sexu vitio caret, aut nota. Crebro namque compertum est in bellis, militiae lascivientem et splendidum apparatum, non tam civibus conferre victoriam, quam hostes invitare ad praedam. Unde et Annibal, cum apud regem Antiochum moraretur causa profugii, facetissime cavillatus est, rege ostentante exercitum insignibus aureis, et argenteis florentem, inducentem currus
Abbreviated transcription (Latin):
dictactor enituit. huius ducti¬
bus undecies centum uiginti
uinias aduotaun. siguis colla¬
tis quinquagies et bis dimicanui.
marcum marcellum solus suꝑ¬
gressus qui nouies et t̾cies pari
mõdo fuerat p̾liatꝰ ad hec iuillꝰ
celerius scripsit. uemo uelocius
legit. quateruas etia eplas ꝑi
p̾ditꝰ ut quos arimis subegerat
demencia magis uicerit.

Expanded text:
dictator enituit. Hujus ductidictator enituit. Hujus ductibus undecies centum viginti uit adnotari. Signis conlatis quinquagies et bis dimicauit, M. Marcellum solus supergressus, qui nouies et tricies pari modo fuerat proeliatus. Ad haec nullus celerius scripsit, nemo uelocius legit: quaternas etiam epistolapraeditus, ut quos armis subegerat clementia magis uicerit.
Abbreviated transcription (Latin):
in paucitate sua sinitunis supe¬
ratis cum romaiis ausi suit
super imperio gencium diuu¬
care. ¶ Oe fieri aut extiteriit
ex uerbis eorum colligitur qui¬
bus aduersus romauos pugna¬
turis uiius ducum aute aciem
postulato silencio. uos inquit qui
estis. Rusum est. romami gen¬
cuun douuni. Ei ille ita fiet iu¬
quil si uos uiceritis. graui tau¬
deui conflictu pugnatum est. s
rouiaui uicerunt. Et miniero
plures et sorcores uiribz et ex¬
cercitaciores usu multis tauie
auussis suorum. eoꝙ eis colluca¬
cio fuerat aduersus populum
disciplinalitet ecuditum. ¶ De¬
riui in tota re mlitari nichil
utilius uichil clarius duce eru¬
dito uam uirtus et industria
ducis efficatiam exercitus sicut
puer bialuer dici solet quast
altera lance compeusat. ¶ Cesa¬
reos triumphos duci pocius qͣ
exercitui retustas ascripsit. ut
eium soluius ait. quantum
seuitius aut surgiꝰ inter mi¬
lites cautuut iter duces yͦ
inter ouines hoiines cesar

Expanded text:
in paucitate sua finitimis supein paucitate sua finitimis superatis, cum Romanis ausi sint super imperio gentium dimicare. Quam feri autem exstiterint, ex verbis eorum colligitur, quibus adversus Romanos pugnaturis, unus ducum ante aciem postulato silentio: « Vos, inquit, qui estis? » Responsum est: « Romani gentium domini. » Et ille: « Ita fiet, inquit, si vos viceritis nos. » Gravi tandem conflictu pugnatum est, sed Romani vicerunt, et numero plures, et fortiores viribus, et exercitatiores usu, multis tamen amissis suorum, eo quod eis colluctatio fuerat adversus populum disciplinaliter eruditum. Verum in tota re militari nihil utilius, nihil clarius duce erudito. Nam virtus et industria ducis, efficaciam exercitus, sicut proverbialiter dici solet, quasi altera lance compensat. Caesareos triumphos duci potius, quam exercitui vetustas ascripsit. Ut enim Solinus ait, quantum Senicius aut Sergius inter milites, tantum inter duces, imo inter omnes homines Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
semine tantum uirorum iri sub¬
iectum. tractantesqz ferrum et
arma habeutes parere ꝓgressus
ad socios quid uiderit refert. ne¬
gat se ei parcere posse. qui se
¶ Iit igitur conuiracio qua
Ille audita in aulam regiaui
se recepit ubi exstructa incensa¬
qz pira et se et diuicias suas
in incenduim rictit hoc solo
uui tatus uirum Ei p̾cedenciũ
quidem regum robur a luxuria
emollitum est. Deuide per suiglos
quasi per gradus iuualescente
mollicia in hoc tauid̃ essemina¬
tum fractum et comininutum
est imperiui sere romaunut
exhaustum est et diulsum ne¬
roue imperante cuius gula
fere omia deuorauit. macu¬
lauit libido. exhausit auaricia
fregu ignauia luxuria cum
super bia exiuuauiuit. ¶ Hic̃
nullaui uestem bis iudicit. ut
uel in aliquo ceteris singulari
gloria p̾luceret. sed dumi roma
pursit iotum orbem seat iu¬
giorium. ¶ Quiquid aliorum
ꝙͣsunt industria huius iuercia
iet ¶ ixisis quoq pluriuum
profuisse legitur discipliua ui

Expanded text:
feminae tantum virorum iri subfeminae tantum virorum iri subjectum, tractantesque ferrum et arma habentes parere, progressus ad socios, quid viderit refert. Negat se ei parere posse, qui se . Fit ergo conjuratio. Qua ille audita, in aulam regiam se recepit. Ubi exstructa incensaque pyra, et se et divitias suas in incendium mittit: hoc solo imitatus virum. Et praecedentium quidem regum robur a luxuria emollitum est, deinde per singulos quasi per gradus invalescente mollitia, in hoc tandem effeminatum, fractum, et comminutum est. Imperium fere Romanum exhaustum est, et divulsum, Nerone imperante, cujus gula fere omnia devoravit, maculavit libido, exhausit avaritia, fregit ignavia, luxuria cum superbia exinanivit. Hic nullam vestem bis induit, ut vel in aliquo caeteris singulari gloria praeluceret. Sed dum Roma permisit, totum orbem fecit inglorium. Quidquid aliorum quaesivit industria, hujus inertia cet. Moesis quoque plurimum profuisse legitur disciplina, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ad dicendum ꝓipciores in
cibum parci fides dicti ꝓmis¬
siq nulla principibus inetu
nou pudore uel religione parẽt¬
¶ Principatus uero quem cor¬
rumpit luxuria diu stare nõ
pr aut si steterit oppͥmente
uidicio dei euomet quicquid
umoderacio luxurie hausit. mo¬
dum si quideur sui nescit. nec
ante intemperanciam rep̾mit
qmͣ ex indulgenciore licencia
in extremam turpitudinem
prolabatur ¶ Assiriorum di¬
scute plagas et historiarinu
testumonio conuinces regna
corum impulsu luxurie ee
subuersa. ¶ Inter cetera re¬
feri trogus ꝙ postremus rex
assyriorum regnamt sarda¬
napallus uir muliere cor pcor
cid hunc uidendum ꝙ ueninu
ante eum ꝑmissum fuerat
p̾fectus cum admicti magna
ambicione egre optiuuisset
iuiuemt euni inter scortorum
greges purpuram colo uente
nuiliebri habitu cum mollicie
corporis et occulorum lascuna
omnes femmas aute irent
peusa uiter uirgines paciente
quibus uisis iudiguatus tali

Expanded text:
quam ad dicendum promptiores. In quam ad dicendum promptiores. In cibum parci, fides dicti promissique nulla. Principibus metu, non pudore vel religione parent. Principatus vero quem corrumpit luxuria, diu stare non potest. Aut si steterit, opprimente judicio Dei, evomet quidquid immoderatio luxuriae hausit. Modum siquidem sui nescit, nec ante intemperantiam reprimit, quam ex indulgentiore licentia in extremam turpitudinem prolabatur. Assyriorum discute plagas, et historiarum testimonio convinces, regna eorum impulsu luxuriae esse subversa. Inter caetera refert Trogus, quod postremus rex Assyriorum regnavit Sardanapalus, vir muliere corruptior. Ad hunc videndum, quod nemini ante eum permissum fuerat, praefectus, cum admitti magna ambitione aegre obtinuisset, invenit eum inter scortorum greges purpuram colo nentem muliebri habitu, cum mollitie corporis et oculorum lascivia omnes feminas anteiret, pensa inter virgines partientem. Quibus visis, indignatus tali
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum est ne uenus et uiũ
pugnancia pectora frangant
semper eium unicit luxuria.
sed eos dum taxat quos aute
corrumpit. Eoq studiosius fu¬
gienda est. ꝙ in dientelam suã
acertime seuit. ¶Antiochus tau¬
te luxurie et superfluitatis in¬
struxit exercitum ut etiam gͥga¬
rii milites auro caligas face¬
rent ꝓculcarentq materiami
cuus auiore populi dinucant¬
¶ Seus quoqz parthoru se¬
pissune superatur eo ꝙ luxurio¬
sissura est. nam quicquid ad eo¬
os tractus mundiqz teporem
witur emollit gentes clemen¬
cia celi solent non in acie quo¬
minus preliari sed quo ad ꝑũt
hostem einiꝰ ledunt. ¶ Obses¬
sas uebes mora et uiribus ne¬
scuint expugnare. pugnant
autei ꝓcurentibus equis. aut
terga dantibus sepe etiam si¬
mulatibus fugaui. signum
hiis ex antiquo more nou tuba
sed tẏmpano datur. nec pugre
diu put quia intollerabile
eent si quautus est eorum im¬
petus tanta eet perseuerancia
¶Natura taciti ad faciendu

Expanded text:
aecavendum est, Ne Venus et vinum aecavendum est, Ne Venus et vinum pugnantia pectora frangant. Semper enim vincit luxuria, sed eos duntaxat, quos ante corrumpit. Eoque studiosius fugienda est, quo in clientelam suam acerrime saevit. Antiochus tantae luxuriae et superfluitatis instruxit exercitum, ut etiam gregarii milites auro caligas facerent, proculcarentque materiam, cujus amore populi dimicant. Gens quoque Parthorum saepissime superatur, eo quod luxuriosissima est. Nam Quidquid ad Eoos tractus, mundique teporem Labitur, emollit gentes clementia coeli. Solent non in acie cominus praeliari, sed quoad possunt, hostem eminus laedunt. Obsessas urbes mora et viribus nesciunt expugnare. Pugnant autem procurrentibus equis, aut terga dantibus, saepius etiam simulantibus fugam. Signum his ex antiquo more non tuba, sed tympano datur. Nec pugnare diu possunt; quia intolerabiles essent, si quantus est eorum impetus, tanta esset perseverantia. Natura taciti; ad faciendum