comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedien : suos uero a postolos horas appellit dicens : Nonne
duo decim horȩ diei: siquis ambulatuerit indie non offendit
& in psalmis p̃cipitur. bene tiuntiate diem dedie salutare eius:
hoc est lumen delumine : dm̃ uerum. dedõ uero : Sed & multis scaẽ
scripturȩ locis pertres dies inysterium trinitatis ostenditur:
Precipue quia dñs tertiadie resurrexit amortuis : sed & inueteri
testamento populus admontem sinai ꝑueniens die tertialegem
accepit : idem fluuium iordanem quib aptismi gratu cõmendata
est tertia quod adierat die transiuit: Et misit illos binos ante
faciem suam inomnem ciuitatem & locum quo erat ipse uenturus
Qua duo sunt p̃cepta caritatis : dĩ uidelic& amor & proximi:
& minus quam inter duos haberi caritas non potest. Nemo enĩ¬
proprie ad seapsum habere caritatem dicitur : sed dilectione se in.
alterum tendit : ut esse caritas possit. binos ad p̃dicandum disci¬
pulos dñs mittit: quitinus hoc nobis tacitus : quia qui caritatem

Expanded text:
se diem, suos vero apostolos horas appellat, dicens: Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit . Et in Psalmis praecipitur bene: Nuntiate diem de die salutare ejus , hoc est, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero . Sed et multis sanctae Scripturae locis per tres dies mysterium Trinitatis ostenditur, praecipue quia Dominus tertia die resurrexit a mortuis. Sed et in Veteri Testamento populus ad montem Sinai perveniens die tertia legem accepit. Idem fluvium Jordanem, quo baptismi gratia commendata est, tertia quam adierat die, transivit. Et misit illos binos ante faciem suam in omnem civitatem, et locum quo erat ipse venturus. Quia duet minus quam inter duos haberi charitas non potest nemo eniproprie ad seipsum habere charitatem dicitur, sed dilectione se in alterum tendit, ut esse charitas possit binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitat
Abbreviated transcription (Latin):
cum aibi p̃ciper & neiustitiam nostram coram hominibus faciamus q̃menuis¬
dem definitione ieiunium tantum. elimosinam atq orationem subiunxit.
triplici scilic& hostis telo totidem arma defensionis opponens. ut ieiunio
concupiscentia carnis : elimosinis auaritia: precibus iactantia pellatur meri¬
torum : Hiec deprincipiis euangeli cae dispensationis uno libello dixisse
sufficat : uerum quae sequuntur gesta ueldicta saluatoris : non solum nrãe
qui&i sed & legentium commodo consulentes ab alio magis intueamur
ex ordio nescio quo enim modo ut agustinus ait ita libri termino reficit᷑
lectoris intentio : sicut labor uiatoris hospitio. amen.¬

Expanded text:
cum alibi praeciperet ne justitiam nostram coram hominibus faciamus, in ejuscum alibi praeciperet ne justitiam nostram coram hominibus faciamus, in ejusdem definitione jejunium tantum, eleemosynam atque orationem subjunxit, triplici, scilicet, hostis telo totidem arma defensionis opponens, ut jejunio concupiscentia carnis, eleemosynis avaritia, precibus jactantia pellatur meritorum. Haec de principiis evangelicae dispensationis uno libello dixisse sufficiat, verum quae sequuntur gesta vel dicta Salvatoris, non solum nostrae quieti, sed et legentium commodo consulentes, ab alio magis intueamur exordio. Nescio quo enim modo, ut Augustinus ait, ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio.
Abbreviated transcription (Latin):
personȩ honorant : dona tribuunt : fit ut uoluptatum uictores filargiri.
uincantur : & crescente pertempus insania diuites quosq quos per aperta
facinora demone plenos agnoscunt : non modo non execrantur & arguant.
sed & flexaceruice adorent. & suscipient : Vnde dicit apostolus. a uari¬
tiam simulacrorum esse seruitutem. Quisi & hanc saluatoris exemplo
trium pharint . dnm uidelic& dm̃ suum adorande & proa &ernis
gaudiis illi soli seruiendo: Aderit & tertia uanȩ gloriȩ pestis quaeuiti¬
orum p̃cedentium uictores desuis uiribus extollat : ut quasi in uirtutũ
culmine positos ulterius seiam cadere nom posse prȩsumant : & hoc plane
curiosis oculis dm̃ temptare est desus quempiam meritis gloruari contea hoc
quod ipsefidem discipulis augens ait: cumperfeceritais omnia quaepr aecer¬
tusunt uobis dicite serui mutiles sumus. quaed ebuimus facere fecimus : qui

Expanded text:
personae honorant, dona tribuunt, fit ut voluptatum victores philargyria personae honorant, dona tribuunt, fit ut voluptatum victores philargyria vincantur, et crescente per tempus insania, divites quosque quos per aperta facinora daemone plenos agnoscunt, non modo exsecrentur et arguant, sed et flexa cervice adorent et suscipiant. Unde dicit Apostolus avaritiam, simulacrorum esse servitutem. Qui si et hanc Salvatoris exemplo triumpharint, Dominum, videlicet, Deum suum adorando, et pro aeternis gaudiis illi soli serviendo, aderit et tertia vanae gloriae pestis, quae vitiorum praecedentium victores de suis viribus extollat, ut quasi in virtutum culmine positos ulterius se jam cadere non posse praesumant. Et hoc plane curiosis oculis Deum tentare est, de suis quempiam meritis gloriari. Contra hoc quod ipse fidem discipulis augens ait: Cum perfeceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quae debuimus facere fecimus . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ralium rerum curiositas quae est uanagloria : ad concupiscentiam oculorũ
refertur : Namperoculos maxime curiositas prȩual&. & his quidem dñs
quasi fortior faciead faciem temptatur : Nos uero cum &ipsi percepto
baptis mate gratia spr heremum uirtutum adimus : Cum ieiunium quadra¬
gesimale suscipimus. id est ab in lecebris saecularib: toto uitȩ nr̃e tempore
continere disponimus. ueltacitis app&imur insidiis. uel aliquando &iam
proximi ore pulsamur : quicum blandiens dicat. homo fortis es manduca &
bibe . & similis mane : uidendum est ne nobis serpentis antiqui nescius uenena
propi n& : dicendumq non inpane solo uiuit homo sed in omni uerbo di
uerum multi concupiscentia carnis deuicta moxa uaritia pulsantur : & ali¬
quotiens &iam superantur ad eo ut prooblatis muneribus diabolum ad orare
non m&uant : quorum ubi plurimi continentiam laudant : mnaior es &iam¬

Expanded text:
ralium rerum curiositas, quae est vana gloria, ad concupiscentiam refertur ralium rerum curiositas, quae est vana gloria, ad concupiscentiam refertur oculorum. Nam per oculos maxime curiositas praevalet, et his quidem Dominus quasi fortior facie ad faciem tentatur. Nos vero cum ipsi, percepto baptismate gratia spiritus, eremum virtutum adimus, cum jejunium quadragesimale suscipimus, id est, ab illecebris saecularibus toto vitae nostrae tempore continere disponimus, vel tacitis appetimur insidiis, vel aliquando etiam proximiore pulsamur. Qui cum blandiens dicit: Homo fortis es, manduca et bibe, et similis mane, videndum est, ne nobis serpentis antiqui nescius venena propinet. Dicendumque: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Verum multi, concupiscentia carnis devicta, mox avaritia pulsantur, et aliquoties etiam superantur, adeo ut pro oblatis muneribus diabolum adorare non metuant. Quorum ubi plurimi continentiam laudant, majores
Abbreviated transcription (Latin):
latae malitiae finem prȩbeat : sed ut corda quae perqui &em secura red di¬
derit. repente rediens facilius iopinatus inrumpat: Notandum aut̃
quod tribus solis temptator is fraudib: expositis : omnem tempiationẽ
dicit esse consummatam : Qui a uidelic& his omnium uitiorum origines
amplectuntur & fontes : Iohanne at testante quiait : qui a omne quod
inmundo est concupiscentia carnis ẽ & concupiscentia oculorum. & suꝑbra
uitȩ & in euangȩlica parabola tribus solum reprobi negotiis ab a cernȩ
uitȩ dapib: excluduntur : Primus inquit dixit : uillam emi. & necessẽ
inbeo exire &uidere illam : &alterdixit : iugaboum emiquinq & eo probare illa:
& alius dixit : uxorem duxi ideo non possum uenire : Vxorisquippe app&itur
sicut &gul&e ad concupis centiam carnis pertin& : uillae emptio quaea uaritia
non car& ad superbiam uitȩ respicit: Probatio quinq iugorum id est corpo¬

Expanded text:
latae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quilatae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quiderit, repente rediens facilius inopinatus irrumpat. Notandum autem quod, tribus solum tentatoris fraudibus expositis, omnem tentationem dicit esse consummatam, quia, videlicet, his omnium vitiorum origines amplectuntur et fontes, Joanne attestante, qui ait: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Et in evangelica parabola tribus solum reprobi negotiis, ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus inquit dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Et alius dixit: Uxorem duxi, ideo non possum venire. Uxoris quippe appetitus, sicut et gula, ad concupiscentiam carnis pertinet. Villae emptio, quae avaritia non caret, ad superbiam vitae respicit. Probatio quinque jugorum, id est, corpo
Abbreviated transcription (Latin):
non euidenter sedlatenter ascendit : cumalias palam loquer&ur iuden
iras centibus & dein imicossimo animo audientibur nectamen ualentib
ineum mittere manus quia nondum uenerat horaeius : quiergo palam
docendo & arguendo & tamen inimicorum rabiem ualere in sealiquid
nonsinendo di demonstrabat potestatem : Idem tamen fugiendo clatendo
ut quod cauere o port& euadat.
Et consum mata omni temptatione diabolus recessit ab illo usq ad tempꝰ
uides ipsum diabolum nones seinstudio pertinacem. cedere uere solerea
uirtuti : &n inuidere non desinat. tamen instare formidat: quia frequer¬
tius refugit triumphari : Audito ittq dĩ nomine reces sit inquit usque
ad tempus : posteccenim non temptaturus sed aperte pugnaturus aduenit :
Quamuis saepe antiquus hostis postquam menti nostrae temptationum
certamen in flixerit. ab ipso suocertamine ad tempus recedit : non ut in¬

Expanded text:
non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Judaeis non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Judaeis irascentibus, et de inimicissimo animo audientibus, nec tamen valentibus in eum mittere manus, quia nondum venerat hora ejus. Qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem valere in se aliquid non sinendo, Dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo ut quod cavere oportet evadat. Et consummata omni tentatione, diabolus recessit ab illo usque ad tempus. Vides ipsum diabolum non esse in studio pertinacem, cedere vero solere virtuti. Et si invidere non desinat, tamen instare formidat, quia frequentius refugit triumphari. Audito itaque Dei nomine, recessit inquit usque ad tempus. Postea enim non tentaturus, sed aperte pugnaturus advenit. Quamvis saepe antiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit, non ut il
Abbreviated transcription (Latin):
Etrespondens ihr̃ ait illi: Dictum est non temptabis dñm tuum: Falsas
descripturis diaboli sagittas. ueris scripturarum frangit clipeis: Q
notandum quod necessaria testimonia dedeutero nomio tantum protulerit.
ut secundȩ legis sa cramenta monstrar& : Non temptabis inquit d̃m dm̃
tuum : suggerebatur enim tamquam homini. ut signo aliquo explorar&
ipsequantus ess& : id est quam multum apud chm̃poss&. quoduitiose fit
cumfit: pertin& namq ad sanam doctrinam quando hab& quod facict
homo non temptare chim dm̃ suum : Neq enim & ipse saluator non poterat
tueri discipulos suos. quibus tamenait : siuos persecuti fuerint in una
ciuitate fugite in aliam : cuius ei prior exeriplum prebuit. unmeumpo¬
tustatem luber & ponendi anmam suam neceam pener& pisicuem uelium
maegy ptum tamen in fans portantibus ꝑauentib fugit: Caddiem fest uid

Expanded text:
Et respondens Jesus, ait illi: Dictum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas Et respondens Jesus, ait illi: Dictum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas, veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset. Quod vitiose fit, cum fit. Pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tentare Dominum Deum suum. Neque enim et ipse Salvator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Cujus rei prior exemplum praebuit. Nam cum potestatem haberet ponendi animam suam, nec eam poneret nisi cum vellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. Et ad diem festum
Abbreviated transcription (Latin):
Vtquem gula uel a uaritia superare non poterat : tempt& & uana gloria.
si forte illum uel ipsauictoriae suae iactantia deicere queat.
Etdixit illi : si filius dĩ ermitte tehinc deorsum. In omnibus temptationib:
hoc agit diabolus. ut intellegat si filius dĩsit : sed dñrsic responsionem tẽpoat
ut eum relinquat ambiguum: Mit tetedeor sum : uox diaboli qui semper
omnes deor sum cadere desiderat. mit te te inquit persua derepotest p̃cipitare
te & quia in manibus tollentte ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.
hoc innona gesimopsalmo legimus: uerumibi nondexp̃o sed deuiro sco
proph&ia est male ergo interpr&atur scripturas diabolus : Certe siuere
des aluatore scriptum nouerat: debuerat & illud dicere quod in eodem psalmo
contracse sequitur : superaspidem & basiliscum ambulabis &conculcabis
leonem &draconem: de angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur
desui conculcatione quasi tergiuersator tac& :

Expanded text:
quem gula vel avaritia superare non poterat, tentet et vana gloria, si forte illum vel ipsa victoriae suae jactantia dejicere queat. Et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit; sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum. Vox diaboli qua semper omnes deorsum cadere desiderat. Mitte te, inquit: persuadere potest, praecipitet quia in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in nonagesimo psalmo legimus. Verum ibi non de Christo, sed viro sancto prophetia est. Male ergo interpretatur Scripturas diabolus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione quasi tergiversator tacet.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenir&ur aegyptum a parentibus esse dilatum : Defuntoq herode sicdemũ
galileam reuersam natar& h ciuitatem suam in habitarecoepisse: solent enĩ

Expanded text:
inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum. Defunctoque Herode, sic demum inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum. Defunctoque Herode, sic demum Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim
Abbreviated transcription (Latin):
& gratiaens interpr &atur & filia est phanuhel qui facies dħi dicitur
cum psalmo grapho decantans. Sighatum est supernos lumen uultus tui
dñe & de tribu aser hoc est beati descendit qui interpatriarchas duodecim
ordine u nascendi est octauus : De quo numero quia nouo testamento
sit sacer crebrius est inculcatum
Ethaccipsahora super ueniens confitebatur ch̃o & loquebatur deillo
omnibus qui expecxabant redemptionem hierusalem: Proph&auit
simeon proxh& auerat copulata coniugio : proph&auerat uirgo
deburt &im uidua: nealiqua aut professio deess& autsexus : &ideo
anna & itipendiis uiduitatis & moribus talis inducitur : ut digna plane
fuisse credatur quaeredemptorem uenisse omnium nuntiar&
Et ut perfecerunt omnia secundum legem dñ reuersi sunt ingalileam
inciuitatem suam natar&h. pra&ermisit hoclo co lucas quaȩ amatheo¬
satis exposita nouerat dñm uidelic& posthaec : Ebherode necandus

Expanded text:
et gratia ejus interpretatur, et gratia ejus interpretatur, Cum Psalmographo decantans: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et de tribu Aser, hoc est, beati, descendit, qui inter patriarchas duodecim, ordine nascendi, est octavus, de quo numero, quia Novo Testamento sit sacer, crebrius est inculcatumEt haec, ipsa hora superveniens, confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant redemptionem  HieruSimeon, prophetaverat copulata conjugio, prophetaverat virgo, debuit etiam vidua, ne aliqua aut professio deesset aut sexus. Et ideo Anna et stipendiis viduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae Redemptorem venisse omnium nuntiaret. Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazareth. Prasatis exposita noverat, Dominum videlicet, post haec ne ab Herode necandus
Abbreviated transcription (Latin):
hocest deponentes mendacium. loqui ueritatem : & c&era quae ad no¬
ui hominis statum pertinent ore & corde & opere perficepe
Accepit senior iustus secundum legem & timoratus puerum ihm̃m am
ulnas suas ut signific& iustitiam operum quae exlege erat : Quis enim
nesciat opera permanus & brachia solere figurari: humili quidem
diebus septem uoluitur : duo decimuero ad perfectionem doctrinae a postolicȩ
pertinent: ideoq siue umuersalis ecclesia seu quadib& anima fidelis quae
totum uitae suae tempus apostolicis mancipare curat institutis quasi sextẽ.
sicut &iam tempus septem annorum quocum uiro suo manserat dominicae
in carnationis tempori decentissime congruit : septenario namq: numero¬
ut dixi. perfectio sol& temporis indicari ÷ sedibi propter dominicae priui
legium maiestatis quo in carne uersatus docuit. simplex septem annoꝵ
est numerus expressus hic obapostolicae culmen dignitatis septem anni.
perduo decim multiplicantur: Adrid& autem̃ etclesia mysteriis quod anna

Expanded text:
hoc est, deponentes mendacium, loqui veritatem, et caetera quae ad novi hominis statum pertinent ore, corde et opere, perficere. Accipit senior justus secundum legem et timoratus puerum Jesum in ulnas suas, ut significet justitiam operum, quae ex lege erant, quis enim nesciat opera per manus et brachia solere figurari. Humili quidem diebus septem volvitur. Duodecim vero ad perfectionem doctrinae apostolicae pertinent. Ideoque sive universalis Ecclesia, seu quaelibet anima fidelis quae totum vitae suae tempus apostolicis mancipare curat institutis, quasi septem Sicut etiam tempus septem annorum, quo cum viro suo manserat, dominicae incarnationis tempori decentissime congruit. Septenario namque ut dixi numero, perfectio solet temporis indicari. Sed ibi propter dolegium majestatis, quo in carne versatus docuit, simplex septem annorum est numerus expressus; hic ob apostolicae culmen dignitatis septem anni per duodecim multiplicantur. Arridet autem Ecclesiae mysteriis, quod Anna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionib accipienda comnfirm&: quas utiq ꝑsecutine illi ehnliaste
sscuto ralera contiaria mille annis suis omnimodis ab ersedog maereons
Sorisus igitur iste est quipropter regnumd̃ ad quir endũ omnes a ffectus
finita parabola ascendit hierusolimã ut ostendat deciusdem maxime ciuita¬
tis euentu parabolã fuis se pͣmisit. Quaenon longo post tempore &ipsum

Expanded text:
persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis incommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui propter regnum Dei acquirendum omnes affectus Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Ait autem p&rus: Eccenos dimi¬
simus omnia & secuti sumus te. Erandis fiduciã p&rus piscator erat
diues non fuerat cibomanu & arte qua erebat : &tamen loquitur confident̃
dimisimus omnia ⁊ quia non sufficit tantum dimitere iungitquod ꝑfectũ
ẽ. & secuti sumus te: fecimus quod iusisti: quid igitur nobis proemii dabis.¬
Suidixit eis: A mendico uobis nemo estqui reliꝰquit domum aut parenter
autfratres autuxorem autfilios propter regnum dĩ. & non recipiat.
Quidam ex occasionehuius cemodi sententia: iudaicam mille annorum fabulã
post resurrectionem iustorum aedificant: quando omnia quae propter dm̃
dimisimus multiplici nobis sint fenore recddenda. insuꝑ &uita a&erna
donanda mecuident mepti. quod & siinc& eris digna sit repromissio:
Inux orib tamen iuxta alios euangelistas centenis appareat turpitudo
p̃sertim cumdñs & mresurrectione nubeidum non esso testedurc
iuxta cuangelistam marcum. ea quȩ dimissa fuerint in hoctemporiuaum

Expanded text:
imisimus omnia, et secuti sumus te. Grandis fiducia, Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter: Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te, fecimus quod jussisti; quid ergo nobis dabisItem illic: Amen dico vobis, nemo est qui relinquat domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, et non recipiat Quidam ex occasione hujuscemodi sententiae, Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus, multdonanda. Nec vident inepti quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo; praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur, et juxta evangelistam Marcum ea quae dimissa fuerint in hoc tempore cum
Abbreviated transcription (Latin):
columbam propeccato offert. qui laborat ingemitu suo lauat per singulas noctes
lectum ilum. hoc est persingulas pulsantis culpae tenebras opera suabona
inquibus requi escere debeat lacrimis abluere noncessat : columbarum
pullos in holochaustum ferunt qui patriae caelestis absentuam deflentes
aiunt : super flumina babilonis illic sedimus & fleuimus dumrecordaremur
tuision: sicut enim columbae superfluenta residere . dlectantur : Vt
accipitris aduentum umbraẽ cursu peraquas praeuidere simul & euadere
queant. sic profecto sic animae pauperum spũ fluctus sacculi mente
transcendentes quo plura in hac babilome quasuis gemitibus pascuntur.
maligni hostis exempla conspiciunt : eo crebriores. ad a&erna sui desiderui
pennas sustollunt: Hoc sane interturturis & columbae significantiã
distat. quod columba quae gregatim conuersare uolare & gemore

Expanded text:
Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas noctes Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas noctes lectum suum, hoc est per singulas pulsantis culpae tenebras opera sua bona, in quibus requiescere debeat, lacrymis abluere non cessat. Columbarum pullos in holocaustum ferunt, qui patriae coelestis absentiam deflentes aiunt: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion . Sicut enim columbae super fluenta residere delectantur, ut accipitris adventum umbrae cursu per aquas praevidere simul et evadere queant: sic profecto, sic animae pauperum spiritu fluctus saeculi mente transcendentes, quo plura in hac Babylone qua suis gemitibus pascuntur, maligni hostis exempla conspiciunt, eo crebriores ad aeterna sui desiderii pennas sustollunt. Hodistat, quod columba, quae gregatim conversari, volare, et gemere
Abbreviated transcription (Latin):
& alterum in holo chaustum: holochaustum namq totum incensum dicitꝰ
quia duo sunt nimirum genera conpunctionis: Dm̃ namq: sitiens anima
prius timore conpungitur. postamore : prius enim sese mlacrimis afficit.
quia dum malorum suorum recolit prohis perp&i supplicia a &erna¬
pertimescit. At uero cum longa meroris anxi&ate fuerit formido consump
quaetdam iam depraesumptione ueniae securitas nascitur : & in amore caelestiũ
gaudiorum animus inflammatur : Contemplatur & enim mensquisint illi
angelorum chori. quae ipsa soci&as beatorum spirituum : quae maiestas
a&ernae uisionis dĩ &amplius plangit quiꝰ abonis perennibus deest : quã
flebat prius cum mala a&erna m&uebat : quiergo prius flendo neduce¬
rocur ad supplicium turturem propeccato offerebat : dealtero facit
holo chaustum. cum post modum flere a maris sime incupit quia defertur a regno

Expanded text:
et alterum in holocaustum . Holocaustum namque totum incensum dicitur; et alterum in holocaustum . Holocaustum namque totum incensum dicitur; quia duo sunt nimirum genera compunctionis. Deum namque sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia apertimescit. At vero cum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inangelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius cum mala aeterna metuebat. Qui ergo prius flendo ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno.
Abbreviated transcription (Latin):
opora scucrtauer it infirmã quae masculi acfeminae uocabulo distingu ur
uthaec leggitime dño ualeant consecrari: ouem neces se est in nocentiaer
& turturem pariter siuecolumbam conpunctionis offerat: quia enim
uolucres hae procantu gemitus habent. Non in merito lacrimas humiliũ.
designant : quibus plurimum in ipsis &i ambonis operibus indigenus:
quia & sibona esse quae agimus noueramus. quatamen districtione ad ño
examinanda qua᷑ nobis perseuerantia sint consum manda nescimus: qui
uero diuitias uirtutum non habendo . de quibus ad corinthios a postolus.
ait quia in omnibus diuites factiestis in illo. in omni uerbo & inomni
scientia : Agnum uitae in nocuȩ inactuum suorum grege non inuenerit :
duos saltimturtures aut duos columbae pullos offer&. hoc est adlacri¬
marum flagitanda suffragia confugiat: & beneduos unum propeccato

Expanded text:
opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, ut haec legitime Domino valeant consecrari, ovem necesse est innocentiae, et turturem pariter sive columbam compunctionis offerat. Quia enim volucres hae pro cantu gemitus habent, non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus. Quia et si bona esse quae agimus noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Qui vero divitias virtutum non habendo, de quibus ad Corinthios Apostolus ait: Quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia , agnum vitae innocuae in actuum suorum grege non invenerit, duos saltem turtures, aut duos columbae pullos offerat, hoc est ad lacrymarum flagitanda suffragia confugiat. Et bene duos, unum pro peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
nari: nullum pra&er dñm ecclesiae uirginis uterum per aquam & sp̃m scm̃
ad generandos dõfilios posse reserare : Ideoq hunc masculum in conparabili
dignitate dño scm̃ uocari.
Etut darent hostiam secundum quod dictum est inlege dñi. parturturũ
aut duos pullos columbarum: Dictum est inlege ut promfante simascu¬
lus sit ut praedixi quadragesimo: si femina octua gesimo dienatiuitatis
agnus anniculus in maculatus in holochaustum : & turtur siue pullus colum¬
binus offertur propeccato : siautem non inuenerit in quit manus oius
nec potuerit offerre agnum : sum& duos turtures uel duos pullos colũb
diues es s&r pauper factus pronobis. pauperem prose hostum uoluit dari
ut undelic& una sua paupertate nos &hic diuites infide. dillic sacir&beredes
regni quod repromisit dis̃ diligentibus se: moraliter autem siue firta quis

Expanded text:
nari, nullum praeter Dominum Ecclesiae virginis uterum per aquam et Spiritum nari, nullum praeter Dominum Ecclesiae virginis uterum per aquam et Spiritum sanctum ad generandos Deo filios posse reserare, ideoque hunc masculum incomparabili dignitate Domino sanctum vocari. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante si masculus sit, ut praedixi, quadragesimo, si femina, octogesimo die nativitatis, agnus anniculus immaculatus in holocaustum, et turtur sive pullus columbinus offeretur pro peccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos turtures, vel duos pullos columbae,  Jesus cum dives esset, pauper factus pro nobis, pauperem pro se hostiam voluit dari. Ut videlicet una sua paupertate nos et hic divites in fide, et illic faceret haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Moraliter autem, sive fortia quis
Abbreviated transcription (Latin):
dolus inore eius: uelcerte nostrae fuerint deuotionis indicium : qui a omnia
bonae actionis in itia quae quasi corde gignimus dñi gratiae deputare:
malȩ autem gesta redimere debeamus : dignos uidelic& poenitentiae fructus
prosingulis quinq corporis uel animae sensibus offerentes : itaq quod ait
ad aperiens uuluam : consu&ae natiuitatis moreloquitur : non quod dñs
noster sacriuentris hospitium quod ingressus sc̃ĩ ficauerat egressus deuir¬
ginasse credendus sit : iuxta her&icos qui dicunt beatam mariam uirgi¬
nem usq ad partum : non uirginem esse postpartum : sed iuxta fidem
catholicam clauso uirginis utero quasi sponsus suo processissedethalamo
De quo pulchre proph&a. & conuerti meinquit aduiam portae scũ arii
exterioris quaerespici ebat ad orientem &erat clausa: & dixit dñs adme.
sedebit ut comedat panem coram dño : Quamuis possit &iam mystice desig¬

Expanded text:
dolus in ore ejus , vel certe nostrae fuerint devotionis indicium, qui omnia dolus in ore ejus , vel certe nostrae fuerint devotionis indicium, qui omnia bonae actionis initia, quae quasi corde gignimus, Domini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaque quod ait, adaperiens vulvam, consuetae nativitatis more loquitur. Non quod Dominus noster sacri ventris hospitium quod ingressus sanctificarat, egressus devirginasse credendus sit, juxta haereticos qui dicunt beatam Mariam virginem usque ad partum non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam clauso virginis utero, quasi sponsus, suo processisse de thalamo. De quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem, et erat clausa, et dixit Dominus ad me: sedebit, ut comedat panem coram Domino . Quamvis possit etiam mystice desig
Abbreviated transcription (Latin):
ne ds̃ est : non mater quae spũscõ operante peperit uictimis hostiarum
quibus purgar&ur indigebat : sed ut nos alegis uinculo solueremur.
Dicut scriptum est in lege dñi. quia omnem masculinum ad aperiens
uuluam scm̃ dño uocabitur : quod dicit omnem masculinum ad aperiens
uuluam : & hominis & pecoris primogenitum significat : quod utrumq
scm̃ dño uocari atq ideo sacerdotis esse praeceptum ẽ : itadum taxat.:
ut prohominis primogenito pretium acciper&. & omne animal.
inmundum redimi facer & : cuius inquit redemptioerit post unum
mensem siclis argenti quinq: ubi saluo subtiliore tractatu breuiter
intimandum̃ quod illa omnia primogenita uel figura fuerint eius : quic
unigenitus es s& dĩ filius primogenitus fieri dignatus est omnis creaturȩ
uere & singulariter ses dño qui a peccatum non fecit nec inuentus est

Expanded text:
ne Deus est, non mater, quae Spiritu sancto operante peperit, victimis hostiarum, ne Deus est, non mater, quae Spiritu sancto operante peperit, victimis hostiarum, quibus purgaretur, indigebat, sed ut nos a legis vinculo solveremur, Sicut scriptum est in lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Quod dicit: Omne masculinum adaperiens vulvam, et hominis et pecoris primogenitum significat, quod utrumque sanctum Domino vocari, atque ideo sacerdotis esse praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro hominis primogenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret. Cujus inquit redemptio erit post unum mensem siclis argenti quinque . Ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa omnia primogenita, vel figura fuerint ejus qui cum unigenitus esset Dei Filius, primogenitus fieri dignatus est omnis creaturae, vere et singulariter sanctus Domino, quia peccatum non fecit, nec inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere dignatus est ut & eam scam̃ iustam acbonam esse probar& : & nos ab
eius seruitute actimore fidei gratialiberar& : sed &iã ipsa dĩ genitrix sicut
ab ad mixtione uirili. sic & alegali sit iure inmunis: dicitenim moyses.
mulier si suscepto semine masculum pepererit . in munda erit septem dieb:
iuxta dies separationis menstruȩ &die octaua circumcid &ur infantulus :
ipsa uero xXXIII. diebus manebit insanguine purificationis suae . omne scm̃
non tangit: nec ingredi&ur scũarium donec impleantur diespurificationis
suae : &c&era qua e adritum parientis pertinentia sequuntur : Nota ergo
quod non omnis mulier pariens: sed ea quae accepto semine pepererit desig¬
natur inmunda : rituq legis doc&ur esse mundanda: ad distinctionem uide¬
lic& illius quae uirgo concepit & peperit filium. & uocauit nomen eius
emanuel quod est interpr &atum nobiscum ds̃ : non ergo filius quicum homi

Expanded text:
suscipere dignatus est, ut et eam sanctam, justam ac bonam esse probaret, et nos ab suscipere dignatus est, ut et eam sanctam, justam ac bonam esse probaret, et nos ab ejus servitute ac timore, fidei gratia liberaret, sed etiam ipsa Dei genitrix sicut ab admistione virili, sic et a legali sit jure immunis. Dicit enim Moyses: Mulier si suscepto semine peperit masculum, immunda erit septem diebus juxta dies separationis menstruinta tribus diebus manebit in sanguine purificationis suae. Omne sanctum non tanget, nec ingredietur sanctuarium, donec impleantur dies purificationis suae etc. , quae ad ritum parientis pertinentia sequuntur. Nota ergo quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semine pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et postquam impl&i sunt dies purgationis eius secundum legem moysi
tulerunt illum in hierusalem ut sisterent eum dño. Decr&um quidem¬
legis erat: paruulum post trigesimum tertium circum cisionis diem
ad templum dñi deferridariq: hostiam proeo: primogenitum
autem masculum scm̃ dñofieri. mystice sicut diximus insinuans
neminem nisi circum cisum uitiis. dominicis dignum esse conspectibus
neminem nisi mortalitatis nexibus absolutum supernae ciuitatis gau¬
dia posse perfecte. subire : Quia non habitabit inquit iuxtate malig¬
nus neq per manebunt iniusti ante oculos tuos. & apostolus. caro
& sanguis regnum dĩ nom possidebunt : neq corruptio incorruptelã
possidebit : uerum silegis ipsius uerba diligentius inspexeris profec¬
to reperies quia non solum dñs incarnatus quantum a peccati conta¬
gione: tantum a condicione legis fuerit liber: quam obhoc magis

Expanded text:
 posteaquam impleti sunt dies purgationis eius, secundum legem Moysi  posteaquam impleti sunt dies purgationis eius, secundum legem Moysi tulerunt illum in Hierusalem, ut sisterent eum dolegis erat, parvulum post tricesimum tertium circumcisionis diem ad templum Domini deferri, darique hostiam pro eo; primogenitum autem masculum, sanctum Domino fieri. Mystice, sicut diximus, insinuans neminem nisi circumcisum vitiis, dominicis dignum esse conspectibus, neminem nisi mortalitatis nexibus absolutum, supernae civitatis gaudia perfecte posse subire. Quia non habitavit, inquit, juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Et Apostolus: Caro et sanguis, regnum Dei non possidebunt, neque corruptio incorruptelam possidebit . Verum si legis ipsius verba diligentius inspexeris, profecto reperies quia non solum Dominus incarnatus, quantum a peccati contagione, tantum a conditione legis fuerit liber, quam ob hoc magis
Abbreviated transcription (Latin):
utcum ieiuno oro elimosinam facio gloriam intrinsecus quaeram¬
nam si in angulis platearum sto faciem domolior tuba ante me cano ut
uidear & lauder ab hominibus foris quidetirium cisus appareo. sed inmun¬
dus incordepermanens. poenas in super simulatȩ scitatis icurro : inex¬
emplum uiddic& sic hemitarum quicum patriarcharum circumcisionẽ
uiderentur imitati . qui a non obdñi testamentum : sed ob causam fecere
luxoriae : non modo nil ad quisiere mercedis: uerum tertiadie quando
grauissimus uulnerum dolor est intersuae ciuitatis periereruinas :
tales namq obliti proph&icae monitionis: circum cidimini dño &
auferte praeputium cordium uestrorum : ubi tempus resurretionis¬
ingruerit euacuatis quibus confidebant uirtutibus: inmortem
mittentur a cernam: qua propter &apostolus absconditam corde
ionem sedulo commendat. cuius laus non ex homiib: sed exdõi¬

Expanded text:
ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeramut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeramNam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba ante me cano ut videar et lauder ab hominibus , foris quidem circumcisus appareo, sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae sanctitatis incurro. In exemplum videlicet Sichimitarum qui cum patriarcharum circumcisionem viderentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo nil acquisiere mercedis, verum tertia die quando gravissimus vulnerum dolor est, inter suae civitatis periere ruinas. Tales namque obliti propheticae monitionis: Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium ingruerit, evacuatis quibus confidebunt virtutibus, sed in mortem mittentur aeternam. Quapropter et Apostolus absconditam corde circumcisionem sedulo commendat, cujus laus non ex hominibus, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
labiis iniquitatem : qui lauat inter innocentes manus suas . & ab omni
uia mala prohibuit pedes suos : Quisuper omnia castigat corpus
suum & seruituti subicit. omniq custodia seruat suum cor. qm̃
exipsouita procedit : Illeuero post circum cisionem hierusalem adlatus
& ad nõ oblatus est : qui iuxta eum quidixit declina amalo & facbonũ
postquam desut apeccatis bonis coepit operibus ab undare .
quidicere potest. oculi mei semper ad dñm. & circuibo altare tuũ
dñe ut audiã uocem laudis tuae : Quidicit . xp̃ibonus odor sumus dõ
& leuaui manus meas admandata tua : & conuerti pedes meos intestimonia
tua : quisiue manducat siue bibit. siue aliudquid agit. omnia ingloriã
dĩ facit & dicit : Quam dulcia faucbus meis eloquiatua: & adextre¬
mum. cormeum & caro mea exultauerunt in dm̃ uiuum: sed & ipsa
bona actio suaquae in abscondito est circum cisione. non indig&minus

Expanded text:
labiis iniquitatem , qui lavat inter innocentes manus suas , et ab omni via mala prohibet pedes suos , qui super omnia castigat corpus suum, et servituti subjicit , omnique custodia servat suum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Ille vero post circumcisionem, Jerusalem allatus et Domino oblatus est, qui juxta eum qui dicit: Declina a malo et fac bonum , postquam desiit a peccatis, bonis coepit operibus abundare. Qui dicere potest: Oculi mei semper ad Dominum, et circumibo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae . Qui dicit: Christi bonus odor sumus Deo , et, Levavi manus meas ad mandata tua, et converti pedes meos in testimonia tua . Qui sive manducat, sive bibit, sive aliud quid agit, omnia in gloriam Dei facit , et dicit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua ; et ad extremum: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ferro exercitum armandũ. Hostesq: uisibiliter debellandos.
sedrex isrł quodmentes regat : quod ma&ernum consulat : quod mseg¬
num caeloꝵ credentes. sperantesamantesq ꝑducat Dicuigo filius ȩqualis

Expanded text:
el ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
citer intellegi siue enim eumcuius uitam dilexerunt iniuste ocesum dolebant
seucuius mortem se impanis se meminerant huncm morte amplius glori¬
ficitum tremebant: sed s̃iuehaec si ueilla siueutra. caua duscotis artur ba
dissidentesq ꝑsonas pectus tundere coegerit Notandum distsit ngeitũ
Scibunt aut᷑ amines noti eius alonge & mulieres quaescete er suit cum
agalilea hace uidontes: hocest qd pse dñs imꝑsalmo exemnli oto sus pas sionis

Expanded text:
citer intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas pectus tundere coegerit, notanda distantia gentisStabant autem omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum a Gali
Abbreviated transcription (Latin):
es sexp̃ianos qui iuxta uiriũ suarũ modulũ neq scripturas qualiter a xp̃m ꝑtineant
inuestigxe neq ad gloriã quam cum xp̃o habere cupiunt ꝓpassiones tribulationũ

Expanded text:
esse Christianos, qui juxta virium suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant esse Christianos, qui juxta virium suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant investigare, neque ad gloriam quam cum Christo habere cupiunt, per passiones tribulationu
Abbreviated transcription (Latin):
nostris ad monumentum : & itamuenerunt sicut mulieres dixerunt. ipsum
uero non inuenerunt : Cum ipselucas supra p&rum dixerit cucurrisse ad
monumentum. & nunccleophan dixis seipser&ulerit . qd quidam eorũ
ierant admonumentum intellegit᷑ at testari qd duo ierint ad monumentũ:
sed p&rum solum primo cõmemorauit quia illi primitus maria nuntia uerint
Et ipsedixit ad eos: ostulti & tardi corde ad credendũ inomnib: quae locuti
sunt proph&ȩ : ñ ne haec oportuit patixp̃m &itamtrare ingloriã suam:
& incipiens amorse &omnib: proph&is int̃ pr&abat᷑ illis momnib: scrip¬
turis quae deipso eraent: hoc nobis in loco non ulla scripturam interprȩ¬
tandi : sed gemina nos ipsos humiliandi necessitas incumbit : quineq inscrip¬
turis quantũ oport& ed octi neq adimplenda quae discere fortepotuimus
quantum dec& simus intenti : Namsimoyses & omnes proph&a exp̃m locuti sunt¬
& huncperangustiam passionis ingloriam suã intraturũ : quaratione segloriac

Expanded text:
nostris ad monumentum, et ita invenerunt sicut mulieres dixerunt, ipsum vero non invenerunt. Cum ipse Lucas supra Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum, et nunc Cleopham dixisse, ipse retulerit quod quidam eorum cucurrerant ad monumentum, intelligitur attestari quod duo ierint ad monumentum. Sed Petrum solum primo commemoravit, quia illi primitus Maria nuntiaverit. Et ipse dixit ad eos: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt pEt incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Hoc nobis in loco non ulla Scripturam interpretandi, sed gemina nosipsos humiliandi necessitas incumbit, qui neque in Scripturis quantum oportet edocti, neque ad implenda quae discere forte potuimus quantum decet sumus intenti. Nam si Moyses et omnes prophetae Christum locuti sunt, et hunc per angustiam passionis in gloriam suam intraturum qua ratione se gloriantur
Abbreviated transcription (Latin):
sti uerum inatrio caphac expectantes ministros missine perhiben¬
tes i s ed qnuap ortifices pharisati & seniores itaded ñ nece a gebant ute
uelut ipspasangui neeius uiderentur in noxii nontradatur pernos. sed
perdiscipulum num: non conprehendatur a nobis seda tribuno
turbii q: Non a nobis pro illo barabas sedetgnobs poputribi
Adextremum non a nobis sed a praeside dimn&ur. Neq nostra sed romanȩ
militiȩ manu cruci ad figatur. uolens e uangelista eos maxime quorum
cuncta comsilio gerebantur sanguinis cius ostendere reos dicitprincipes
sacer dotum & magistratus templi & seniores ad prebendendum ueusse
saluictorem uthine conici dar&ur quia sicut illi nonpe nscipsos sedper

Expanded text:
se, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibense, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini nece agebant, ut velut ipsi a sanguine ejus viderentur innoxii: Non tradatur per nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobis, sed a tribuno turbisque; non a nobis pro illo Barabbas, sed eligatur a populis; extremum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi et seniores ad comprehendendum venisse Salvatorem, ut hinc conjici daretur quia sicut illi non per seipsos; sed per
Abbreviated transcription (Latin):
parigla diodecid &ur: Non quodille sensum intellegendi audientibus toll
sed diuino ab latum iudicio neglegentibus pandat: uerum eadem dextera
auris in his quiex codem populo credere maluerunt diuinae dignatione
pi&atis pristino estrestituta officio : Aliter: auris prodño amputata &¬
adño sanata : significat auditum ab lata u&ustate renouatum ut sit in no
prȩ tabitur & regnarecum xp̃o : undebene & malchus quo nomine ser¬
uus illeuocabatur rex siueregnaturus interpr&atur : quod autem
seruus inuentus ẽ : & hoc perti& adillam u&ustatem quae inseruitu¬
tem gmnerat quod est agar. sed cum accernss& sanitas figurata est
& libertas
Dixit autem iħr adeos qui uenerant ad seprinciper
sacer dotum & magistratus templi & seniores : Queritur quomodo
iõs principes sacer dotum magistratus templi & seniores quiadse
uenermim anlloquuidicatur quiapud alios cuangelistas non ipsiuenis¬

Expanded text:
Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextera auris in iis qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter: auris proa Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in nopraestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vecabatur, rex sive regnatservus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem quae in servitutem generat, quod est Agar. Sed cum accessisset sanitas, figurata est et libertas. Dixit autem Jesus ad eos qui venerant ad se principes sacerdotum, et magistratus templi, et seniores. Quaeritur quomodo Jesus principes sacerdotum, magistratus templi, et seniores qui ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venis