comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ulciscendũ. Dix̃q mulier. Quare cogitasti istiꝰ modi rẽ
contra popłm dm̃: Et locutus : rex uerbum istud ut patet:
ut non reducat eiectum suum: Ex hoc loco demonstratur
absalon: id÷ cessauit ut non exiret᷑ ab aliquo. & reduceretur¬
ab aliquo absalon. Inde ait mulier. Et locutus est rer uerbũ
istud ut peccet: & non reducat esectum suum: Qd̃ uͦ ait
quare cogitasti istiꝰ modi rem contra popłm dm̃i: Lopłi diũ
uocat eumdẽ absalon. siue illos qui cum illo eraut: qui quasi
captiui eiecti erant eo qd̾ non reducerent᷑ ad hereditatem di:
ue forte coacti diis alieuis in terra aliena seruirent. Nec uult
d̾s perire auiniã. set retractat u e  pereat penitꝰ qui ab iectꝰ:

Expanded text:
ad ulciscendum. « Dixitque mulier: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei, et locutus est rex verbum istud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Ex hoc loco demonstratur Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » Populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo ierant, qui quasi captivi et ejecti erant, eo quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. Nec vult Deus perire animam, sed retractat, cogitans ne pereat penitus, quia abject
Abbreviated transcription (Latin):
filii tonitrui. qd̾ corrupte boauarges usus obtuuut. Der se
uł possedit. Efram. fertilis. Messia. unctus. id: xp̃c. Manua.qiud
corrupte autẽ sichẽ. quȩ transfertur in bumeros. ut siclar leg̃e¬
retur usus obtinuit. Siloe. missus.
De auctib apłor.

Expanded text:
, filii tonitrui, quod corrupte Boanerges usus obtinuit. , filisive possedit. Ephraim, fertilis, Corrupte autem pro Sichem, quae transfertur in humeros, ut Sichar legeretur, usus obtinuit. Siloe, missus. 98 DE ACTIBUS APO
Abbreviated transcription (Latin):
phim. ardentes. uł in cendentes. Siloa. missus. Syon. spe-¬
diam eoꝵ.. Suphir. irritum. Sabama. tollens altitudi¬
nem. Sargan. princeps horti. Subuan. sedeus. ł reu̾tens.
Sabaim. captiui. Saba. captiuitas. Iabelel. bonꝰ domiiuꝰ.¬
Thanis. mandans humilia. Ta charia. metuor dñi
De osee.

Expanded text:
phim, ardentes, vel incendentes. Siloa, missus. Sion, spediam eorum. , irritum. Sabama, tollens altitudinem. Sargan, princeps horti. Sobnam, sedens, vel revertenSabaim, captivi. Sabe, captivitas. 75 Tabeel, bonus DeuTanis, mandans humilia. Zacharia, memor Domini. DE OSEE
Abbreviated transcription (Latin):
dimidium. ł fuit. Iaod. cuius : fr̃. Sed meliꝰ: confitens.
uel glorificans. Ierłm. uisio pacis. Laisa. leo. Luit. maxil¬
e. uł genȩ. Luth. utilis. ł dechnaus. ł utinã. Madian.
iniquitas. Magio.gutturi. ł de fauce. Magnias. uile
tributũ. ł de tactu. Madabena. asaltu eiꝰ. Mensis. ab ore.
Marodach. amara contritio. ł ꝓcacitas. Mosoc. capientes.
Habao. ꝓphetia. uł uenientes. Henrid. pardoꝵ. ł aposta¬
tarum. Hiniue.feta.ł germen pulchritudinis. ł speciesa.

Expanded text:
dimidium, vel fuit. , cujus est frater: sed melius confitens, sive glorificans. , visio pacis. 74 Laisa, leo. Luuh, maxillae, sive genae. Lud, utilis, vel declinans, sive utinam. Madian, iniquitas. Magro  , gutturi, vel de fauce. Machmas, villae tributum, sive de tactu. Madabena, a saltu ejus. Memphis, ab ore. Marodach, amara contritio, sive procacitas. Mosoch, capientes. Nabao, prophetia, vel venientes. Nemrim, pardorum, sive apostatarum. Nineve, foeta, vel germen pu
Abbreviated transcription (Latin):
despicientes. ł comparati. Asaph. congregans. Aran. ira.
uel irascens. Anae. nunquid cõmotus :. Aua. iuiquitas. Adra-¬
melech. decorũ regnum. ł decorus rex. Aserdan. uinculũ cutis.
uel iudicii. ł ex acutus. Achor. turbatio. ł tumultꝰ. uel peruersio.¬
itione. Baladan. ueniens eam iudicare. Bel. uetustas. ł absq
Dimaon. sufficit eis meror. Deseth. calcatio. ł unctio. Podam̃. patru
sequuntur. ꝑ ex tensam litteram legenda sunt. Elamite.¬

Expanded text:
despicientes, sive comparati. Asaph, congregans. Arran, ira, vel irascens. Ane, numquid commotus est. melech, decorum regnum, vel decorus rex. Aserdan, vinculum cutis, sive judicii, vel exacutus. Achor, turbatio, vel tumultus, sive perversio.latione. Baladan, veniens eam judicare. Bel, vetustas, sive absn  Dibon  sufficit eis moeror. Deseth , calcatio, vel unctio. Dodanim, patrueles. sequuntur, per extensam proferenda sunt lit
Abbreviated transcription (Latin):
sĩt insticuta. tͥa st̃: ꝓpt̾ qͤ ĩstituta stͦ.
ꝓpt̾ eruditõnẽ. humiliatone̾. Fxerci¬
tationẽ. ꝓpt̾ erudit̾onẽ: qͥa c̃ homo ante
peccat᷑ haberet cognit̾one̾ ueritatiᷤᷤ ⁊tͣc
ria st̃ ħuisibilia: ꝑ qͦ erudit᷑ mens ad ĩtel¬
lign̾da ĩuisibilia. ꝓpt̾ humiliatõnẽ: ut¬

Expanded text:
ta sunt. Propter eruditionem, humiliationem, exercitationem. Propter eruditionem, quia cum homo ante peccatum haberet cognitionem veritatis, et tunc ria sunt haec visibilia, per quae eruditur mens ad intelligenda invisibilia. Propter humiliationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa paceret᷑. illa qͣ in saluandiꝰ ꝓ culpa pene obnoxia fuerat lib̾areᷤ
dohc pona passibilitatis sine mortalitatis. qm̾ in carne saluatoris¬
ni sub originali pꝰc̃o fuit. penã qͦq p̾uaricationis qͣ totu tenebat᷑. in to¬
to ipso ex necessitate sustinuit. Postꝗͣ uͦ a toto ipso singłarit᷑ diuisa.
ut ñ in ipso cẽt nͨ cũ ipso in culpa parciciparet: iam pene nichil debi¬
it. qa culpe nil habuit. Itaq qͣntũ in ipsa fuit. ñ debuit sustinere pe¬
naͣ: qͣndo ia̾ ñ habuit culpã. Pot̾at gͦ iuste saluator in carne sua quã
sine culpa assuimpsit. penã mortalitatis ⁊ passibilitatis infirmita¬
tem ñ assumpsisse. s eã ñ solũ supͣ id qͦd nos sumꝰ mortales. qͥa p̾cator

Expanded text:
pa pateretur, illa quae in salvandis pro culpa poenae obnoxia fuerat, liberaretur. De hac itaque poena passibilitatis sive mortalitatis quaeruntni sub originali debito fuit, poenam quoque praevaricationis qua totum tenebatur in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquam autem a toto ipso singulariter divisa est, ut nec in ipso esset, nec cum ipso in causa participaret, jam nihil poenae debuit, quia culpae nil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quando jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua quam sine culpa assumpsit, poenam quoque mortalitatis et passibilitatis infirmitatem non assumpsisse, sed eam non solum supra id
Abbreviated transcription (Latin):
s ut ea sapientia ⁊ bonitate qͣm ipse in diuinitate sua plenã ⁊ ꝑfec¬
taͣ semꝑ habuit. ⁊ ĩ humanitate sua plenã ⁊ ꝑfectã semel ⁊ simul
accepit. dispensationẽ salutis humane. scd̾m in effabilẽ ordinatio¬
nẽ suam compleret. Ꝙͣꝓptͣ id qͦd dic̾ euuangłista. qͥa ꝓficiebat ih̃c¬
sapientia ⁊ gr̃a. ñ ita accipit᷑. qͣsi semet ipso melior factꝰ sit. s qͥa
hoĩb qͣm ipse habebat s latebat sapientiã ⁊ gr̃am. ꝓut ratio teͣ¬
poꝵ postulabat. magi ᷤ semꝑ ac magis aꝑuit. Ita apud hoĩes ipse
ꝓficiebat : qͣndo ipsi hoĩes in eiꝰ cognitione ꝓfecert᷑̾. Apud dm̃ aũ ꝓ
fecit: ĩ eo qͦd dũ se sapientia ⁊ gr̃a d̃i plenũ ostenderet. eos ad laudẽ

Expanded text:
pse in divinitate sua plenam et perfectam semper habuit, et in humanitate sua plenam et perfectam semel et simul accepit, dispensationem salutis humanae secundum ineffabilem ordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit Evangelista, quod proficiebat sapientia et gratia, non ita accipitur, quasi semetipso melior factus sit; sed quia hominibus quam ipse habebat, sed latebat sapientiam et gratiam, prout ratio temporum postulabat, magis ac magis semper aperuit. Ita apud homines ipse proficiebat, quantum homines in ejus cognitione profecerunt: apud Deum autem profecit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
dus ÷. qͥa eiꝰ amor conceptionẽ uͥginis oꝑatꝰ ÷: qͥa ñ de sua eentia u̾gini sem̃
tiam accepit : ⁊ de sp̃u scõ conceptꝰ ÷. qͥa ipsa eũ u̾go ex sola carne sua. si
÷ qͦd eidem uͥgini pariture ꝑ angelũ dictũ ÷. Sp̃c sanctꝰ suꝑueniet in

Expanded text:
dus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen dus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen tiam accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa eum virgo ex sola carne sua sineest quod eidem virgini pariturae per Angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in
Abbreviated transcription (Latin):
ħ solũ de uiro cõcipit. qͦd de uiro accipit: s eciã ħ de uiro concipit.
quod de substantia sp̃c scĩ sem̃ partus acceꝑit. s qͥa ꝑ amorẽ ⁊ oꝑationẽ
sp̃c scĩ. ex carne uͥginis diuino parcui nat᷑a substantiã ministrauit.
Nãqͥa in corde eiꝰ amor sp̃c sc̃ĩ singularit᷑ ardebat: ideo ĩ carne eiꝰ uͥtus
sp̃c sc̃i singłarit᷑ mirabilia faciebat. Cuiꝰ dilectio in corde illiꝰ ñ suscepit
sociũ: eiꝰ oꝑatio in carne illiꝰ ñ habuit exemplũ. ħͥ gͥ solũ uͥgo concepit.
qͦd de carne sia ꝑ amorẽ ⁊ oꝑationẽ sp̃e sc̃i accepit. de qͦ eciã solo sine ui¬
riliᷤ seminis admixtione filiu̾ genuit. Ngͦ libido carnis conceptionem
in uͥgine oꝑata ÷. qͦ nͨ de carne uiri sem̃ accepit. nͨ de sua carne ꝑ amorẽ
uiri cõcepit. s ꝑ amorẽ ⁊ oꝑationẽ sp̃c sci. Nͣ idcͥco ipse sp̃c sc̃s pat̾ xͥ dicen

Expanded text:
hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit; sed hoc etiam de viro concipit, quod de substantia Spiritus sancti semen partus acceperit, sed quia per amorem et operationem Spiritus sancti, ex carne virginis divino partui natura substantiam ministNam quia in corde, quo amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concepit, quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit, de quo etiam solo, sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri conc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ad ꝓbationẽ utͥmq uoluntas eiꝰ exspectabat᷑: ad utr̃q possibilitas
ei p̾stabat᷑. Qa uͦ ⁊ pͣcandi ⁊ ñ pͦcandi possibilitatẽ habuit: oportebat ut
⁊ moriendi ⁊ ñ moriendi possibilitatẽ haberet. Si eñ ex necessitate in¬
mortalis fuisset. etiã p̾uaricator ⁊ p̾cator mori ñ potuisset. Atq ita
in obedientia penã debitã ñ haberet. Nec se p̾cõre̾ homo aliqͣndo recog¬
calis suisset: ⁊ in obedientia ꝑsistenᷤᷤ mori debuisset.ł iuste sine

Expanded text:
ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalis fuisset, etiam praevaricator et peccator mori non potuisset, atque ita inobedientia poenam debitam non haberet. Nec se recognosceret aliquando peccatalis fuisset, etiam in obedientia persistens, mori debuisset; et injuste sine
Abbreviated transcription (Latin):
tioniᷤ ꝑ ĩmortalitatẽ indueret carnis. ex eadẽ unione diuinitatis plena̾
qͦq beatitudinẽ habuisse dicamꝰ. Qd si coͣcedit᷑: obici posse uidet᷑. qͦd aĩa
cila ante resurrectionẽ passiones ⁊ doloreᷤᷤ sustinuit. Ac ꝑ ħ plena bea¬
untta fuit: uita carni ᷤ ipsa fuit. In eo aũ qͦd diuintcati unita firit.
uita ipsiꝰ diuinitas fuit. In eo qͦd carni iungebat᷑: recedente ⁊ psa
caro moriebat᷑. In eo uͦ qͦd auunitati ungebat᷑: ettam acarne receder
sustinuit: in societate deiratis plenu̾̃ ⁊ ꝑfectũ semꝑ gaudiũ pos¬
sed̾it. Ubi euuĩ plene ⁊ ꝑfecte iungebat᷑: plene ⁊ ꝑfet̃e beatificaba¬
Ubiaũ ad tempꝰ miriꝰ habuit ex dispensatione. postea suppletũ÷ in
głificatione: ita tñ ut qͦd in parte sublimiori habebat uerũ bonum.
ñ aliqͣndo redd̾et᷑ qͥa ñꝙͣ. fuit amissũ: nͨ suppleret᷑. qͥa ex qͦdatum tu¬
it. semꝑ mansit perfectum:¬

Expanded text:
initatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beaunita fuit, vita carnis ipsa fuit. In eo autem quod divinitati unita fuit, vita ipsius divinitas fuit. In eo autem quod carni jungebatur, recedente anima ipsa caro moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedenss dolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et perfectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabaUbi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita tamen ut quod in parte sublimiori habebat verum bonum, nec aliquando redderetur, quia nunquam fuit amissum; nec suppleretur, quia ex quo datum est, semper mansit perfeetum
Abbreviated transcription (Latin):
liberatio a malo.a tẽptat̾one. lug̾e ꝓpeccatiᷤ: in pͣsenti. ⁊ a mũdo seꝑa¬
tio uocatur. Modo transit ad celestia. ĩ pͥmis petit sibidari panem
celeste̾. quo bene oꝑetur.⁊ iuia cõfortetur ne deficiat. De celo qͥdẽ
aniᷤ petitur. s ut hic comedatur: ⁊ ita petitio ista confiniu̾: det¬
porali ad celeste̾ uita. qͥa res celestiᷤᷤ ĩclinari postulatur: ut hic in p̾sniͣ¬
ti habeatur. Panis iste : d̾s qͥ pascit angłos. & sicut panis qͥ a matre
comeditur: ĩ lac in ipsa u̾titur. ut puer illo fruat᷑: sicd̾s qͥfritunt᷑ an¬
głi sicuti ÷: nobi ᷤᷤ uersus ÷ ĩ lac: ut eo possemus frui. Assumpsit enĩ
modiᷤᷤ qͥb ĩ nob̾ reuelat᷑. fruimͦ etiã illo pane: qͣndo pane t̾reno uesci¬

Expanded text:
liberatio a malo, tentatio, lugere pro peccatis, in praesenti est, et a mundo separatio vocatur, modo transit ad coelestia, et inprimis petit sibi dari panem coelestem, quo bene operetur, et in via confortetur ne deficiat. De coelo quidem panis petitur, sed ut hic comedatur, et ita petitio ista confinium est de temporali ad coelestem vitam, quia res coelestis inclinari postulatur, ut in praesenti habeatur. Panis iste est Deus, qui pascit angelos, et sicut panis qui a matre comeditur, in lac in matre convertitur, ut puer illo fruatur, sic Deus quo fruuntur angeli sicuti est, nobis versus est in lac, ut eo possemus frui. Assumpsit enim modis, quibus modis nobis revelatur. Fruim
Abbreviated transcription (Latin):
ecitio cõplet᷑ ꝑ spm̃ sapientie. Differt᷑ aute̾ sapientia ⁊ ĩtellign̾tia
cut int̾ nos possumꝰ uidere. Intelligntia enĩ int̾ nos: ipsum exerci¬
tiũ inuestigandi scͥpt᷑as. Sapientia uͦ: ipsa delectatio cognitionis. qͣn
Ita ꝑ similes ĩcelo ĩtelligere ipsũ uidere: ñ qͦd ĩ celo sit laboraliqͥs.
Sapientia uͦ ĩ cognitis delectari. Ita asce̾dit ille qͥ int̾ra ad celũ.¬

Expanded text:
Differunt sapientia et intelligentia, sicut inter nos possumus videre. Intelligentia enim intra nos est ipsum exercitium investigandi Scripturas. Sapientia vero ipsa delectatio cognitionis, quia ita per simile in coelo intelligere, et ipsum videre, non quod in coelo sit labor aliquis. Sapientia vero est in cognitis delectari. Ita ascendit, ille qui est in terra ad coelu
Abbreviated transcription (Latin):
sicͣ plemꝰ exponit᷑ ĩ tͣctatu uͥtutũ. Et nenos ĩducas ĩ tẽpt̾. abdicatis
oĩb t̾renis: necesse : instare petitõnes int̾iores n ext̾iores. Neces¬
saria ÷ gͦ mansuetudo ut mittis sit n hũilis õibꝰ nocentibꝰ ⁊ nłła
tionẽ qͥ succũbit temptationi et mergitꝰ in ea. Et diuite¬
tur tẽptationib adhuc tñ ñ pot̾ mutari. qͥn in multis de
qͣnta sit miseria ĩ p̾senti. facit agnoscere. ⁊ peccatis cognitis facit
nos aliis dimittimꝰ. dimittamꝰ itaq: ut dimictam᷑. Alit̾ nullus totiꝰ.

Expanded text:
st planius in tractatu virtutum. Et ne nos inducas, etc. Abdicatis omnibus terrenis, necesse est instare tentationes interiores et exteriores. Necessaria est ergo mansuetudo, ut mitis sit et humilis nocentibus, et nulla tionem, qui succumbit tentationi, et mergitur in ea. Et dimittur tentationibus, adhuc tamen non potest mutari, quin in multis Deuanta sit miseria in praesenti facit cognoscere, et peccatis cognitis facit no
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uox ministrat᷑. & stola que alio
noĩe orariũ dr᷑. qͦ collo sac̾dotiᷤᷤ suꝑ¬
significet. Q a collo ꝑ ant̾iora des¬
cendenᷤ. dextr᷑ latꝰ ornat ⁊ sinistĩ
ut doceat ipsũ ꝑ arma iusticie a

Expanded text:
t. Stola quae alio nomine orarium vocatur, quae collo sacerdotis supsignificet, quae a collo per anteriora descendens dextrum latus ornat et sinistrum, ut doceat ipsum per arma justitiae a
Abbreviated transcription (Latin):
Sacͥficia etiã multa. Ut agnipaschaliᷤ. ⁊ siłia.
Sacramͣta noui: baptismꝰ. ⁊ cet̾a. Ideo au̾ bru
ta aĩalia sͥ ds̃ ĩmolariuoluit: ut post ppłm
ĩ suo cultu exerreret.⁊ eoᷤᷤ ab idolat̾a remo¬
ueret: ne scilic ea demoni ᷤᷤ ĩmolarẽt.¶ Pre.

Expanded text:
. Sacramenta Novi: baptismus, etc. Ideo autem Deus bruta animalia sibi immolari voluit, ut populum in suo cultu exerceret, et eos ab idololatria removeret, ne scilicet ea daemoniis immolarent. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor colores significatũ inuenimꝰ.
Significat aũ suꝑhum̾ale fortitudi¬
nẽ oꝑũ ⁊ patientiã laboꝵ. ꝓ eo qͦd ad
portanda on̾a hum̾i suppom̃t᷑. Idcͥco
in ipso suꝑ hum̾ali duob lapidibꝰ p̃¬
tustꝰ suꝑpositꝰ fuerat: noĩa .xͦiiͦ. patͥ

Expanded text:
ores significatum invenimus. Significat autem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum, pro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus prnistro superpositus fuerat;
Abbreviated transcription (Latin):
pescatoi ꝑ penitentiã tendens ad iusticiã: sic loqͥt᷑. Q in o meo tnsg̃re¬
nisi aralia diu̾soꝵ generũ dͥo sacficamꝰ . Talia eni aĩalia in conusione
peccatorit q ꝓ peccatũ qͥdẽ foris ẽ.⁊ nͥ ꝑ condignã penitentĩa ñ inti
ad iusticiã: mactat cordis compunctio. excoriat oris confessio in frura
concidet ditudicatio. cõburit au condigna afflictio. Es qͥde est obseu¬
t tnt elisd & sonorũ. qa collocat᷑ penitens in semetipso in obscuris. su

Expanded text:
eccator per poenitentiam tendens ad justitiam, sic loquitur: Et in Deo meo transgrenisi animalia diversorum generum Deo sacrificamus? Talia etenim animalia in conversione peccatoris, qui per peccatum quidem foris est, et nisi per condignam poenitentiam non intrat ad justitiam, mactat cordis compunctio, excoriat oris confessio, in frusta concidit dijudicatio; comburit autem condigna afflictio. Aeneum quidem est, obscurum videlicet et sonorum, quia collocatur poenitens in semetipso in obscuris, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ: ut ipsi patͥ simul c̃ filio uniam᷑. Sic enĩ ꝓserui ꝰ filiꝰ loqͥt᷑ patͥ. yolo pat̾
ut sic̃ ego : tu unũ sumꝰ. ita ⁊ isti unũ sint nobisc̃. Om̃is gͦ actio sacmtoꝵ ce¬
estiũ huic fini deseriure dinoscit᷑: ut sine fine uni deo ꝑxͦ uniti. in ipso deled
put ds̃. qͣtinꝰ multi ꝑ unũ ⁊ ĩ uno uniti: unꝰ c̃ eo sp̃s efficiam᷑. c̾ sapientia de sapi¬
ntia sapienteᷤ c̃ uita de uita uiuenteᷤᷤ. ⁊ c̃ uͥtute de uͥtute potenteᷤᷤ. c̃ caritate d

Expanded text:
olo, Pater, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et isti sint unum nobiscum . Omnis ergo actio sacramentorum coelestium huic fini deservire dignoscitur, ut sine fine uni Deo per Christum uniti, in Chput Deus; quatenus multi per unum, et in uno, uniti, unus cum eo spiritus efficiamur: cum sapientia de sapientia sapientes, cum vita de vita viventes, cum virtut
Abbreviated transcription (Latin):
tacetur. Qrtꝰ ordo est. unde ⁊ memores dñe nos serm tui. ⁊ cetã. Item
in passione: contentꝰ sui fuit. In resurrectione: ꝯtemptꝰ muncli. In ascẽ¬
ione. Amor dei. In occulta potestate. timor. contẽpt᷑ ã sui: excludit
sitatẽ. ꝯtemptꝰ mũdi curiositatẽ. Amor dei: iniqͥtatem. timor libiclinẽ.
Ne tͥb distinctionib titłi. In iħu fides intelligitur. sine qͣ nemo saluatur.
In natareno spes. Natareth enĩ flos int̾pretatur: de qͦ fructꝰ sꝑat᷑. In rege
uideoꝵ caritas. q̃ est excellentior uia: que reges ⁊ sac̾dotes facit. fides autẽ
illuminat rõnẽ. ꝙͣ suꝑbia excecabat. ⁊ exludit suꝑbiam. caritas temperat
taris utiliter attendunt᷑. scił. que sit causa misse. e̾ differentia. qͥs finis.
e nirt quii orno q̃ ratio. Qutilitas. Ca misse tꝑtita e.I. honor sc̃oꝵ. salꝰ

Expanded text:
tacetur. Quartus ordo est: Unde et memores, Domine, etc. Item tacetur. Quartus ordo est: Unde et memores, Domine, etc. Item in passione contemptus fuit sui, in resurrectione, contemptus mundi; in ascensione, amor Dei; in occulta potestate, timor. Contemptus autem sui excludit verbositatem; contemptus mundi, curiositatem; amor Dei, iniquitatem; timor, libidinem. De tribus distinctionibus tituli: in Jesu fides intelligitur, sine qua nemo salvatur; in Nazareno spes; Nazareth enim flos interpretatur, de quo fructus speratur; in rege Judaeorum, charitas, quae est excellentior via, quae reges et sacerdotes facit. Fides autem illuminat rationem quam superbia excaecabat, et excludit superbiam. Spes sublevatin sacramento altaris utiliter attenduntur, scilicet quae sit causa missae, quae differentia, quis finis, quae virtus, quis ordo, quae ratio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ꝙ abhominabiles fc̃i st̾ corꝑe. Abutim᷑ enĩ.iiii. elem̃tis in corꝑe.
ne in oculis: per curiositatẽ. Aere in lingua: ꝑ u̾bositatẽ. t̾ra in m.¬
nĩb ꝑ iniquitatẽ: qñ pugno impie ꝑcutimꝰ frẽm. Aꝗͣ in fluxu semĩs
eius congregauit iniqͥtatẽ sib. ecce iniquitas. egͦdiebat᷑ foras ꝑ libidinẽ.
Corrũpim᷑ ⁊ in mente tͥplici corruptione. In ratione naturali ꝑ suꝑbiã.
iił. dimensiones. latitudo. longitudo. subluntas ⁊ ꝓfundũ. ⁊ tres
in titulo distinctõnes. Iħc nazarenus rex uideoꝵ. latitudo misccłie
it in xp̃i passione. longitudo uite in resurrectione. sublimitas gł
ĩ ascensione. ꝓfundũ sapĩe in occulta potestate. qua ħ omnia fecit.
qͣ ⁊ in nouissimo uidicabit. ꝓfundũ crucis occultũ erat. ⁊ cetã ma¬
festa portabat. sic potestas adhuc occulta ẽ qͣ dñs iħc om̃ia p̾dc̃a
noscetur dñs iudicia faciens. unde ⁊ in qͣrto ordine canonis memoria

Expanded text:
ti sunt mente, et abominabiles facti corpore. Abutuntur enim quatuor elementis in corpore: Igne in oculis per curiositatem, aere in lingua per verbositatem, terra in manibus per iniquitatem, quando pugno impie percutimus fratrem, aqua in fluxu seminisejus congregavit iniquitatem sibi , ecce iniquitas. Egrediebatur foras , per libidinem. Corrumpimur etiam in mente triplici corruptione. In ratione naturali, per superbquatuor dimensiones, latitudo, longitudo, sublimitas et profundum, et tres in titulo distinctiones: Jesus, Nazarenus, Rex Judaeorum . Latitudo misericordiae fuit in Christi passione. Longitudo vitae in resurrectione. Sublimitas gloriae in ascensione. Profundum sapientiae in occulta potestate, qua haec omnia fecit, qua et in novissimo judicabit. Profundum crucis occultum erat, et caetera manifesta patebant. Sic potestas adhuc occulta est qua Dominus Jesus omnia noscetur Dominus judicia faciens . Unde et in quarto ordine Canonis memoria
Abbreviated transcription (Latin):
de scĩs. Alia de tempore .i. ꝓ uiuis. Alia ꝓ ficdelib defunctis. Sunt qͥdẽ tͤs
c̾atura ñ uolens. ⁊ c̾. In expectatione st̾ fideles defuncti: qui expettant
finẽ enĩ aliũ ħt missa ꝓ uiuis .i. ite missa ẽ. Aliũ missa de tẽꝑr .i. benedi¬
camꝰ dño. aliũ missa ꝓ fidelib defunctis.i. requiescant in pace. In fine
misse ꝓ scĩs inuitam̃ ad ulã głam: in ꝗͣ iam scĩ requiesct̃. Ite missa est.
quasi dicat. hostia a pat᷑ ad nos missa ẽ: ł a nob̾ ad prẽm remissa ẽ. ⁊ ĩo
ite .i. festinate sic̃ dicit apłs. festinemꝰ ing̾di in illã reqͥem. Finisuꝰ misse
de temꝑe hortatur nos qui sumꝰ intemꝑe: ut benedicamꝰ d̾n̾o in ꝓp̾tate

Expanded text:
de sanctis, alia de tempore, id est pro vivis, alia pro fidelibus defunctis. Sunt quidem trereatura non volens, etc. . In exspectatione sunt fideles defuncti, qui exspectant te, missa est; alium missa de tempore, id est Benedicamus Domino. Alium missa pro fidelibus defunctis, id est Requiescant in pace. In fine missae pro sanctis, invitatur ad illam gloriam in qua jam sancti requiescunt. Ite, missa est, quasi dicat; Hostia a Patre ad nos missa est, vel a nobis ad Patrem remissa est; ideo Ite id est festinate, sicut dicit Apostolus: Festinemus ingredi in illam requiem . Finis vero missae de tempore hortatur nos, qui sumus in tempore, ut benedicamus Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nduam᷑ nouitate. N enĩ potest fieri: ut remanentes in uetustati
induam᷑ xp̃i nouitate. nec poterat fieri qd̾ paulus dicebat ex ꝑsona
infirmi. nolumꝰ expoliari: s suꝑ uestiri. Unde filiis zebedei petentib
ut unꝰ sederet ad dext̾am ⁊ alius ad sinistram: dcm ẽ. Potestis bibere
calicem quẽ ego bibiturꝰ sum: quasi diceret. Ppiꝰ ꝯpatiendo ⁊ ꝯmoriendo
portet uos exui uetustate: ut postea possitis ad dext̾am meã ł ad si¬
stram sede qd̃ est indui nouitate. ħ enĩ non est meũ date uob̾ .i. uetib¬

Expanded text:
induamur novitate. Non enim potest fieri ut remanentes in vetustate induamur Christi novitate, nec poterat fieri quod Paulus dicebat ex persona infirmi: Nolumus exspoliari, sed supervestiri . Unde filiis Zebedaei petentibus ut unus sederet ad dexteram et alius ad sinistram dictum est: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Quasi diceret: Prius compatiendo et commoriendo oportet vos exui vetustate, ut postea possitis ad dexteram meam vel ad sinistram sedere, quod est indui novitate. Hoc enim non est meum dare vobis, i
Abbreviated transcription (Latin):
degͥtatẽ noue uite ꝓmouet. Hec
aũ st̃ cathecismi. exorcismi. otat̾o¬
nes. Prim̃ itaq cathecrrat᷑ baptran¬
dꝰ: ut ad fide̾ ꝓpͥo moueat᷑ uolunta¬
dis arbitͥo. deinde exorcriat᷑. ut ab
eo miqͦ diaboli potesta ᷤᷤ pellat᷑. Addi¬
t᷑ etiã oratio: ut gr̃a p̾ueniat ⁊ sub¬
ꝓcul fiat uniu̾sa maligni spc̃ illu¬
sio. Forma gͥ exorcimi in hc̃ modũ
ꝑficit᷑. Signat᷑ pͥmo baptirandꝰ cͥcͥiᷤᷤ
signaculo. ĩ fronte. ĩ pectore. ĩ ocłi ᷤ
ĩ naribꝰ. ĩ aurib. in ore: ut totiꝰ
Postea dat᷑ sal bñdictũ in oseiꝰ: ut
sapientia ꝯditꝰ. fetore careat ini¬
tioꝵ. Deinde exsufflat᷑ malignꝰ
foriᷤ: ut sp̃s sp̃u pellat᷑. Postea tan¬
gunt᷑ ei aureᷤᷤ ⁊ nareᷤᷤ cͣ saliua. ut¬
ad tactũ suꝑne sapientie ⁊ aureᷤᷤ
eiꝰ aꝑiant᷑ ad audiend̾ u̾bũ di. ⁊¬

Expanded text:
tegritatem novae vitae promovetur. Haec autem sunt catechismi, exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli potestas iniqua pellatur. Additur etiam oratio ut gratia praeveniat et subprocul fiat universa maligni spiritus illusio. Forma igitur exorcismi in hunc modum perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectoin ore, ut totiusPostea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore careat initiorum. Deinde exsufflatur malignus fortis, ut spiritus spiritu pellatur. Postea tanguntur ei aures et nares saliva, ut tactu supernae sapientiae, et aures ejus aperiantur ad audiendu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̾ceptũ:. N concupisces texorẽ ꝓnimitu
cupisces reͣ ꝓrimni tui. Hic opponit᷑ de hoc
qͦd dñs ĩ euua̾głio cũ suppleret illud p̾ceptũ
ñ mechaberis: dicit. Dict᷑: antiqͥs N mecha¬
beris. Ego aũdico nobis. qm siqͥs uiderit mu¬
lierẽ ad cõcupiscendũ eã: iã mechatꝰ ⁊ eã in
corde suo. S ñ fuit suꝑ addere: cũ in lege
idẽ ꝓhiberet᷑. Ut ĩ hoc p̾cepto. N cõcupisces
rẽ ꝓrimitui. hic etũ coͣcupiscentia phibe¬
ri uidet᷑. sicut ibi. Ad qͦd pocest dici qͦd ue¬
re hoc p̃ceptũ bene ĩtellectũ: ⁊ actũ ꝓhibet
uolũtatẽ. ⁊ qͥ hoc pͣcepto sic ĩtellecto. ⁊oꝑe

Expanded text:
n concupisces uxorem proximi cupisces rem proximi tui . Hic opponitur de hoc quod Dominus in Evangelio, cum suppleret illud praeceptum: Non moechaberis , dicit: Dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis: Qui viderit mulierem ad concupiscendum d hoc non fuit superaddere, cum in lege idem prohibeatur, ut in hoc praecepto: Non concupisces uxorem proximi tui. Hic enim concupiscentia prohiberi videtur sicut ibi. Ad quod potest dici quod vere hoc praeceptum bene intellectum et actum prohibet et voluntatem; et qui hoc prae
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃ti. s noui dicẽdi erãt. ⁊ eis lex sic in¬
tellecta: ñ uetꝰ s noua erat. ꝙ scd̾m
hoc ĩ euua̾gelio nulla suꝑ additio facta.
explanat᷑ qͦd ibi occultũ fuerat. S cum
trͣq phiberet lex bene ĩcellecta. scd̾m
⁊ hoc scd̾m litt̾am litt̾am legis. Unde ÷ illd̾.
litt̾a occidit. sp̃c au uiuisicat. sẜ scd̾m hoc
p̾cepto. Ñ concupisces rẽ ꝓrimi tui: utnͣ¬
phibet᷑. Uoluntas ⁊ actus. actꝰ scđm qͦd
litt̾a sonat. scilic nͣ agas foris ꝑ qͦd coͣcu¬
pisc̾e̾ uideari. Uolu̾tas qͦ ꝓhibet᷑ ĩ hoc
p̾cepto sp̃ualit̾ ĩtellecto. Unde eciã Aug̃.
dicit. hoc int̾ uetꝰ ⁊ nouũ testam̃tũ dista¬
re uidet᷑: qͦd ibi actꝰ phibet᷑. In nouo uo¬

Expanded text:
tamenti sed Novi dicendi sunt; et lex eis sic intellecta non vetus sed nova erat. Et secundum hoc in Evangelio nulla superadditio facta est; sed explanatur quod ibi occultum fuerat. Sed cum utrumque prohiberet lex bene intellecta, secundum  hoc secundum litteram legis. Unde illud: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Et secundum hoc praecepto: Non concupisces res proximi tui; utet voluntas et actus. Actus secundum quod littera sonat; scilicet non agas foris per quod concupiscere videaris. Voluntas prohibetur in hoc praecepto spiritualiter intellecto. Unde et Augustinus dicit: Hoc inter Vetus et Novum Testamentum distare videtur, quod ibi actus prohibetur, in Novo vo
Abbreviated transcription (Latin):
uit dauid ꝑ dñn occide̾ nabal uir̾ stultũ. S
ad pͥmã int̾cessionẽ abigail femine pͥdñtis:
minaᷤᷤ remisit. ense̾ ĩ nagniã reuocauit. ne¬
q aliqͥd culpe tali ꝑutio se coͣctaxisse dolu¬
it. Itẽ dicit isidorꝰ. Qͥarte u̾bor̾ urat: ds̃ qͥ
ĩspector ÷ cogitationũ. sic accipit: ut ille¬
cui uirat᷑ ĩtelligit. Qͦd sic exponendũ:. Q
arte u̾borũ uirat .i. ad fraudanduͣ aliũ. ds¬

Expanded text:
David interficere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis minas remisit, ensem in vaginam revocavit neque aliquid culpae perjurio tali se contraxisse doluit, . Item dicit Isidorus: Qui arte verborum jurat, Deus qui inspectator est cogitationum sic aspicit ut cui juratur intelligit. Quod sic exponendum est: Arte verborum, id est qui ad fraudandum alium
Abbreviated transcription (Latin):
Sacr̃ appellat᷑. qͥcqͥd ma̾cipatũ: cultuidi¬
umno. siue tẽplũ. siue res tẽpli. Rapina etiã
sub fuito cõp̃hendit᷑. Qͥ enĩ furtũ ꝓhibuit.
rapinã ñ ꝑmisit. De qͦ aug̃.ait: Qindiu
tentia. s fĩgit᷑. Sub rapina usura cõp̾hen¬
dit᷑. Unde iheronimꝰ ait. Usuras qͣrere. aut
fraudare. aut raꝑe: nichil int̾. Cõmo
da fr̃i tuo. ⁊ accipe qͦd dedisti. ⁊ nichil am¬
dare. Qd filiiisrł egiptiis fecert᷑: ñ fuit fur¬
tũ. qͥa ex familiari mãdato hocfeccit᷑. Si eiũ
qͥ lege̾ dedit. alit̾ p̾cipit. ñ tͣnsgredit᷑ legẽ

Expanded text:
Sacrum appellatur quidquid mancipatum est cultui divino, sive sit templum sive res templi. Rapina etiam sub furto comprehenditur. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non permisit. De qua inqutentia sed fingitur. Sub rapina usura comprehenditur. Hieronymus: Usuras quaerere aut frda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihildare. Quod filii Israel Aegyptiis fecerunt non fuit furtum, quia ex familiari mandato hoc fecerunt. Si enim ille qui legem edit aliter praecipit, non transgreditur legem
Abbreviated transcription (Latin):
lo. spu consilii regit᷑. Nobis etia opus ÷ spu consilii: ut uoluntasͥ
regnans sicuti: uidebitur. ubi spͣu sapientie coͣplebitur septima
scificatio nõis eiꝰ. In ꝑfectone senaru aduentꝰ regni poscit᷑. ut curra¬
mꝰ om̃s in uirũ ꝑfectũ. deinde ĩ eo qͥescentib scificet᷑ ipse ĩ nobis dũ
nos in illo sc̃ificamur. Eiꝰ reqͥem iure poscimus ĩ nobiᷤᷤ scĩficari: ut
hennit̾ in eũ scĩficati reqͥescamꝰ: In qͦ sc̃ificatione par beatitudinis

Expanded text:
coelo spiritu consilii regitur. Nobis etiam opus est spiritu consilii: ut voluntas Dei regnans sicut est videbitur, ubi spiritus sapientiae complebitur septima sanctificatio nominis ejus. In perfectione senarii adventus regni poscitur, ut curramus omnes in virum perfectum: deinde in eo quiescentibus sanctificetur ipse in nobis dum nos in illo sanctificamur. Ejus requiem jure poscimus in nobis sanctificari, ut perenniter in eo sanctificati requiescamus, in qua sanctificatione pax beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
boli excludit᷑: ĩ futo ꝑfectiꝰ adueniet: cuͣ euacuauerit orñẽ pͥncipa¬
tũ ⁊ potestatẽ. ⁊ tradiderit regñ deo ⁊ patͥ. Cẜ qͦm cõgrue seqͥt᷑: ut post
ad optionẽ filioꝵ. regñ petamꝰ. qͦd filiis debetur. Regñ dei sẽꝑ÷. s ueniat
.i. manifestetur hõib. quib ut lux ceciᷤᷤ mͦ ñ uidetur. qͦd nullus ignora
nichil aliud: qͣm orare ab illo ut dignos faciat nos regno suo. nȩ forte qͦd

Expanded text:
evacuaverit omnem principatum et potestatem, et tradetur regnum Deo Patri. Congrue sequitur, ut post adoptionem filiorum regnum petamus quod filiis debetur. Regnum Dei semper est: sed veniat, id est, manifestetur hominibus a quibus ut lux caecis non videtur, quod nullus ignoranihil est aliud quam optare ab illo, ut dignos nos faciat regno suo, ne forte, quod
Abbreviated transcription (Latin):
P̾ u̾bũ enĩ elem̃tũ scisicatur ut uͥ¬
tute̾ sacͣm̃ti accipiat ut qͦmad¬
modũ elem̃tũ ex nat᷑ali qͥd̾ qͣlita¬
te repͣsentat. ex suꝑ addita in¬
stitutone significat. sic ex scĩfi¬
catone ꝯtineat quȩ scĩficandiꝰ ꝑ

Expanded text:
bum enim elementum sanctificatur, ut virtutem sacramenti accipiat. Ut quemadmodum elementum ex naturali quadam qualitate repraesentat, ex superaddita institutione significat, sic ex sanctificatione contineat quae sanctificandis per
Abbreviated transcription (Latin):
de et̾ne uite ꝓmissione ꝯsolat᷑ pe¬
nitente ᷤ qͣ de ꝓpetue mortiᷤ damp¬
nat̾one t̾ret ĩ pecc̃o ꝑsistenteᷤ. Ap¬
ponit᷑ medicina curandiᷤᷤ uuln̾ibꝰ
nt̃is: qͦ cũ ex sui qͣlitate morbogtͣ¬
tia ostñdit᷑: in curatone egͦti non
medicine s medetitiᷤᷤ uͥtꝰ euidentiᷤᷤ¬
sime declatat᷑. Ista medicina: ipsa
sacre dispensat̾omꝰᷤ corꝑalit̾ adhi¬

Expanded text:
ione consolatur poenitentes quae de perpetuae mortis damnatione terret in peccato persistentes. Apponitur medicina curandis ulceribus nostris, quae cum ex sui qualitate morbo contraria ostenditur; in curatione aegroti non medicinae, sed medentis virtus evidentissime declaratur. Ipsa medicina, ipsa sacrae dispensationis corporaliter adhi
Abbreviated transcription (Latin):
institutons ꝑuenit. Q aũ int̾im
longe positi aut ꝓpe ĩ occulto con¬
sticuti. ñd̾ cognita diuina insti
tit̾one forte ab hac uita subducti
⁊ de ilł qͥ añ ipsã institut̾one̾ suie¬

Expanded text:
institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti et de illis qui ante ipsam institutionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sacͣm̃tũ.ꝰ potest fortasse nͨ irr̃o¬
nabilit̾ credi. qͦd sic̾ de gentibꝰ ad
ritũ legis uenientes. ħ sacm̃tũ qͣli¬
bet etate ad salute̾ ꝑcepert̃: ita
etiã siqͥ sub lege tẽꝑe suo ħ nͣ ꝑce¬
pissent. ad salutẽ tͥñ ⁊ ad remedi¬
piendo. pͥorẽ negligentiã correxert̃.

Expanded text:
fortassis non irrationabiliter credi, quod sicut de gentibus ad ritum legis venientes, hoc sacramentum qualibet aetate ad salutem perceperunt, ita etiam si qui sub lege tempore suo hoc non percepissent, ad salutem tamen et remedipiendo priorem negligentiam correx
Abbreviated transcription (Latin):
det: in illo remediũ p̃ꝑauit. a
qͦ languidꝰ occasionẽ morbi acce¬
pit. Qla enĩ uisibilia ꝯcupiscenᷤ¬
homo corruptꝰ fuerat. ꝯgrue re¬
ꝑandꝰ in eisd̾ uisibilib salutis
occasionẽ reciꝑe debebat. ut ꝑ

Expanded text:
deret in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis oc
Abbreviated transcription (Latin):
cutẽ euidentiꝰ demonstraret. qͣn¬
do dict᷑ ÷ hoĩ ut portione̾ carnis
uͣ erat in hoĩe signͣ auferret: ut
ꝑ ħ cognosc̾e̾t qͥa culpã qͣm nat᷑a
sacͣm̃tũ cͥccisioniᷤᷤ emũdaret. S
qͥa c̾ccisio ea ᷤ tm̃ qͦ foriᷤᷤ st̃ enorini¬
tateᷤᷤ amputare pot: ea ᷤᷤ uͦ qͦ intͥnse¬
cꝰ st̃ pollutionũ sordes mundare
ñ potest: uenit pꝰ cͥcͣcisione̾ la¬
uacrhũ aqͤ totũ purganᷤᷤ ut ꝑ¬
fecta iusticia signaret᷑. Rursũ qͥa
pͥori ᷤ ppł̃i qͥ sub tunore seruie¬
bat. mundatio laboriosa fuit:
ꝓpt̾ea sacͣm̃tũ cͥc̾cisioniᷤ ĩ carne
que dolorẽ habet illi datũ. No¬
uo aũ ppło qͥ uoluntate ⁊ dilec¬
t̾one seruit: sacͣm̃tũ iustifica¬
t̾oniᷤᷤ in lauacͦ aqͤ que suauem

Expanded text:
s evidentius demonstraret, quando dictum est homini ut portionem carnis um erat in homine signum auferret, ut per hoc agnosceret quia culpam quam natura sacramentum circumcisionis emundaret. Sed quia circumcisio tantum quae foris sunt enormitates amputare potest, eas vero quae intrinsecus sunt pollutionum sordes mundare non potest; venit post circumcisionem lavacrum aquae, totum purgans, ut perfecta justitia praesignaretur. Rursum quia prioris populi qui sub timore serviebat mundatio laboriosa fuit, propterea sacramentum circumcisionis in carne, quod dolorem habet, illi datum est; novo autem populo qui voluntate et dilectione servit, sacramentum justificationis in lavacro aqu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m solũ sacͣm̃tũ dabat᷑. ut hii qͥ
baptitandi usũ ñ nou̾ant erudi¬
rent᷑: sic ĩ nouissimo a qͥbdã fide¬
lib cͥccisio dispensatorie scd̾m solũ
sacͣmĩtũ suscipiebat᷑ : ne hiiqͥ cͥcͣi¬
di ꝯsueu̾ant scandalirarentur.

Expanded text:
dum solum sacramentum dabatur, ut hi qui baptizandi usum non noverant erudirentur, sic in novissimo a quibusdam fidelibus circumcisio dispensatorie secundum solum sacramentum suscipiebatur, ne hi qui circumcidi consueverant scandalizarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
irario ꝑficit᷑. Qe tñ medicina qͣn¬
tũ ad suã nat᷑am spectat. morbũ
aug̾e habuit ñ curare: qͥa t̾rena
omnia qͣntũ ad illoꝵ qͣlitatẽ. ⁊
ntãm infixmitatẽ ꝑtinet. corrup¬
t̾onẽ aĩar oꝑari solent. potiꝰ ꝗͣ.¬
salutẽ ⁊ curatonẽ. ꝑ que tñ deu ᷤ
cũ nt̃am sanitatẽ ꝑficit. qͥd ali¬

Expanded text:
ario perficitur. Quae tamen medicina quantum ad suam naturam spectat, augere morbum habuit non curare, quia terrena omnia quantum ad illorum qualitatem et nostram infirmitatem pertinet corruptionem animarum operari solent potius quam curationem. Per quae tamen Deus cum nostram sanitatem perficit, quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
mationeᷤ. Sacͥficia. ⁊ oblat̾ones.
ut ĩ decimatone qͥd̃ pͦcatoꝵ re¬
missio. ĩ sacͥficiis uͦ carniᷤᷤ mortisi¬
catio. in oblat̾one aũ boni oꝑi ᷤ
exhibitio signa ret᷑. S erat obsc̃a
significatio ħ in sacm̃to decimatio¬
niᷤᷤ. ubi homo de hi qͤ possidebat.
parte̾ obtulit. partẽ s̾ retinuit. ut
Ad hunc modũ in eo qͦd ipse erat. qͦd
ĩꝑfectoniᷤᷤ. ⁊ defectꝰ fuit. sͥ tͥbueret:
qd̾ uͦ ad bonitatẽ spectabat do im

Expanded text:
sacrificia, et oblationes, ut in decimatione quidem peccatorum remissio, in sacrificiis vero carnis mortificatio, in oblatione autem doni operis exhibitio signaretur. Sed erat obscura significatio haec in sacramento decimationis, ubi homo de his quae possidebat, partem obtulit, partem retinuit, ut ad hunc modum in eo quod erat quod imperfectionis et defectus fuit sibi tribueret; quod vero ad bonitatem spect
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u xͥ participando. m̾ito dein¬
cepł ⁊ͥanꝰ appeller᷑. eoheres regni
x ⁊głe. sac᷑ unctone effectꝰ. Exinde
natiuitatiᷤᷤ decorẽ. uetustatiᷤ pan¬
ni ᷤᷤ obfuscau̾at. habitu regen̾atio
ni ᷤᷤ głe p̾fat indum̃tũ. Tegit᷑ etiã
lamine: ut ĩtelligat se diadema¬
te regali. ⁊ sac̃dotali dignitate po¬
lux ut̃a coiã hõib ut uideant

Expanded text:
deinceps Christianus appelletur, cohaeres regni et gloriae sacra unctione effectus. Exinde nativitatis decorem vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regeneratio praeferat indumentum. Tegitur etiam lamine, ut intelligat se diademate regni et sacerdotali dignitate polux vestra coram hominibus ut videant
Abbreviated transcription (Latin):
aliena fide ⁊ ꝯfessione soluat. Post
abreñtiationẽ factã ungit᷑ oleo
fac ĩ pectore: tamꝗͣ. muniat᷑ adus
hostem. ne ei deinceps ĩmunda ⁊
noxia ꝑsuad̾e possit. Ingit᷑ ⁊ int̾
scapulaᷤ ubi uigor portandi om̾̃s÷.
ut fortitudine̾ accipiat ad portanid̾
onꝰ dñi. Deinde int̾rogat᷑. si c̾dat in

Expanded text:
a fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem accipiat ad portandum onus Domini. Deinde interrogatur an credat in
Abbreviated transcription (Latin):
s paulatiͣ ⁊ qͣsi c̃ qͣdã reu̾entia d̾i¬
mict̾ent᷑. ut ostend̾ent᷑ bona fuisse
ñ subito ĩ aucioritatẽ assum̾ent᷑
s c̃ mora ⁊ gͣuitate inchoarent᷑.
ne uelut aliena ⁊ p̾t̾ rẽ aliunde
ĩducta subito putarent᷑. Illa gͥ di
auctoritas ubiq seruaret᷑ : ⁊ hu¬
mana causatio ne diuina oꝑa re¬

Expanded text:
 quasi cum quadam reverentia dimitterentur, ut ostenderentur bona fuisse non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur ne velut aliena, et propter rem aliunde inducta subito putarentur. Illa igituauctoritas ubique servaretur, et humana causatio, ne divina opera re
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ cͣ pecorib sensũ ⁊ appetitũ : lib̾m arbitͥũ nos ab eiᷤᷤ sec̾nit. peneᷤ qd̾
om̃e m̾itũ ꝯsistit. Cũ enĩ nulla ui. nlła necessitate cogat᷑: ñ ĩm̾ito bea¬
ditudinẽ seu miseriã ꝓm̾et᷑. Sensꝰ eiũ ⁊ appetitꝰ nͨ beatũ nͦ miser̾ faci¬
unt. Alioqͥnbruta aĩalia : beatitudiniᷤᷤ uł miserie posst̃ fieri partici¬
pra. Ingeniũ qͦq ⁊ memoria rs cet̾a siłia: nͦ iustũ n iniuistũ ꝯstituuN.¬

Expanded text:
penes quod omne meritum consistit. Cum enim nulla vi, nulla necessitate cogatur; non immerito beatitudinem seu miseriam promeretur. Sensus et appetitus nec beatum nec miserum faciunt; alioquin bruta animalia beatitudinis vel miseriae possent fieri participantia. Ingenium quoque et memoria et caetera similia, nec justum n
Abbreviated transcription (Latin):
entie. pꝰ p̾cat᷑ redire fuit necesse. Cũ enĩ cherubin cũ flãmeo gladio atq¬
u̾satili sit ante ostiũ ꝑadisi: ñ potest homo ad illd̾ ĩg̾di. nͥ ꝑ flãmeũ¬
gladiũ. Notand̾ gͥ qͦd p̾t̾ alias penalitates ꝓ pͤcato suo incurrit homo
rõnał uoluntatiᷤᷤ qua boñ eligit᷑ gr̃a cooꝑante. uel malũ ea deserente.
appet̾e.ꝰita rõ tamqͣm pedisseqͦ ministrat uiã ꝯsulendo illd̃ qͦd uidet
faciend̾. dissuadendo ꝯtͣriũ. Uoluntaᷤᷤ tãqͣm dña sec̃ ducit rõnẽ: ad qͦd¬
cͣq fuerit declinata.Nͣ enĩ tͣhit᷑ uoluntas a rõne: s solum monstrat

Expanded text:
entiae post peccatum redire fuit necesse. Cum enim cherubin cum flammeo gladio sit ad ostium paradisi, non potest homo ad illum ingredi nisi traio. Praeter alias poenalitates pro peccato illo incurrit homo rationalis voluntatis qua bonum eligitur gratia cooperante, vel malum ea deserente. appetere. Et ita ratio tanquam pedissequa monstrat viam consulendo illud quod videt faciendum, dissuadendo contrarium; voluntas tanquam domina ducit secum cunque fuerit inclinata. Non enim trahitur voluntas a ratione, sed solum monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑari. Ñ eni timẽt ꝑfecti puniri gehẽnali
pena. s seꝑari in p̾snͣti ꝑ aliqͦm culpã. In
fut᷑o uͦ nͨ puniri nͨ seꝑari timebt᷑. ⁊ tam̃
enit ibi timor ⁊ reuerẽtia. Duo enĩ in ipso
dõ attende̾t. Maiestatẽ. ⁊pictatẽ. Ex ma¬
iestate reu̾entia. Ex pietate dilectio. Itaq
maiestate̾ timebt .i. ei cͣ reuentia subdi¬
eo fuerit. cõstat. Reu̾entiã enĩ deo pat̾ scd̾m

Expanded text:
nali poena, sed separari in praesenti per aliquam culpam. In futuro vero nec puniri nec separari timebunt; et tamen erit ibi timor, scilicet reverentia. Duo enim in ipso Deo attendent, majestatem et pietatem; ex majestate reverentia, ex pietate dilectio. Itaque majestatem timebunt, id est ei cum reverentia subdieo fueri
Abbreviated transcription (Latin):
etate maritali sacͣm̃tũ÷.ꝰ id̾o sic̃
ipsa societas utͦq uiuente ñ diui¬
dit᷑: ita ⁊ sacͣm̃tũ societati s ꝯiugał.
ꝙͣ diu ꝯiugiũ constat. ab ipso tĩ
seꝑat᷑. In qͦ uidelicet ꝯiugio sacͣm̃¬
tũ foris÷ ĩdiuisa societas. Re ᷤᷤ sacͣm̃¬
ti intꝰ ad ĩuicẽ flagͣnᷤᷤ ꝑseu̾anter
dĩoꝵ caritas. Sacͣm̃tũ foris ad xͦ ⁊ eccłia.¬

Expanded text:
sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; res sacramenti intus adinvicem flagrans perseveranter animorum charitas. Sacramentum foris ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e ꝓhibet᷑. ⁊ similit̾ filia cõpatͥ ma¬
D̾ sue aut filio sp̃uali. uxor fieti uetat᷑.
In cõcilio tiburiensi dec̾tũ ÷. ut homo
defuncto cõpatre suo uxorẽ illiꝰ duc̾e¬
similit᷑ inulier defuncta coͣmat᷑ sita
uiro illiꝰ nub̾e pot. si ei cõpat᷑ ñ÷.¬

Expanded text:
iter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducsimiliter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater n
Abbreviated transcription (Latin):
c̃õsobrinꝰ. cõsobrina .i. auunculi ⁊ ma¬
t̾tere filiꝰ uel filia. Amitinꝰ amitina:
.i. amite filiꝰ uel filia. Itẽ q coͣso bͥni
rorini. Qͥbꝰ acc̾scit patruꝰ magnꝰ. a¬
mita magna .i. aui pat̾ni fr̃ ⁊ soror.

Expanded text:
Consobrinus, consobrina, id est avunculi et materterae filius vel filia. Amitinus, amitina, id est amitae filius vel filia. Itemque consobrini tur. Quibus accrescit patruus magnus, am
Abbreviated transcription (Latin):
mo gͣdu posuert̃ filioᷤᷤ. Scd̾o nepotes.
Tcio ꝓnepotes. Qrto adnepotes. Qͥn¬
to abnepote ᷤ. Sexto tͥnepote ᷤᷤ. Septi¬
mo tͥnepotũ nẽpoteᷤ. In hẽ modum
septẽ gͣdꝰ ĩ ꝓhibit̾one ꝯtinent᷑. Qͥ aũ
patrẽ ⁊ matrẽ radice̾ gen̾atonis

Expanded text:
imo gradu posuerunt filios; secundo, nepotes; tertio, pronepotes; quarto, adnepotes; quinto, abnepotes; sexto, trinepotes; septimo, trinepotum nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdu uenu̾it supͣ tͥauꝰ tͥauia. Infra
tͥnepoᷤᷤ tͥneptis. Ex obliqͦ fr̃is ⁊ soro¬
ris abnepos abneptis. fr̃i patͥeleᷤs. So¬
roresᷤ mat᷑eles. Amitini amitine.
coͣsobͥm sõsobͥne. Patrui magni.: ami¬
dȩ magne: Auunculi magni: ma¬
t̃t̾e magne nepoᷤᷤ nepti ᷤ. ꝓpioriᷤ cõ¬

Expanded text:
gradu ueniunt supra tritauus tritauia. Infra trinepos trineptis: ex obliquo fratris et sororis abnepos abneptis, fratris patruelis sororis patruelis, amitini amitinae, consobrini consobrinae, patrui magni amitae magnae auunculi magni materterae magnae nepos neptis, propioris so
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ legitime st̃ uel ulegitime: qͦdã st̃
plene legitime. qͦdã om̃inoᷝ legitimȩ.
qͣdã medie. Plene legitime st̃: qͥb ñ
obiuiat uotũ ꝯtinentie. uł ordo sacer.
uł cognatio. uel dispar cultꝰ. uel ꝯdi¬
tio. uel nat᷑e frigidita ᷤᷤ. ⁊ siqͥd ÷ alitid.

Expanded text:
 legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam mediae. Plene legitimae sunt, quibus non obviat votum continentiae, vel ordo sacer, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas, et si quid est aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ꝯsensꝰ nͭ ex illo ꝯcubitu qͥ ꝯsensũ p̃¬
cessit fornicarii iudicant᷑: c̃ ille ma¬
ritali affectu eã cognou̾it. ⁊ illa uxo¬
rio affectu debitũ ꝑsolu̾it. putanᷤ le¬
ge pͥmogenitar̾ ⁊ pat̾ni ᷤᷤ ĩꝑiis se illi
iure copłatã. Excusant᷑ etiã qͥa d̾i ꝯsi¬

Expanded text:
sus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m̾et᷑: Qͤm gͦ ñ desereret ĩ lan¬
guore corꝑis iacentẽ: ñ deserat mͦ
de iniqͥtate penitñtẽ. Uł si forte
ꝯdit̾onẽ carniᷤs sustin̾e ñ uult. le¬
gi carnis se ñ subiciat : neq susci¬
piat ad delectat̾onẽ. qͦd pati ñ uult

Expanded text:
sereret in languore corporis jacentem, non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si forte conditionem carnis sustinere non vult, legi carnis se non subjiciat, neque suscipiat ad delectationem quod pati non vult
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis ardorẽ sub certa regła umiꝰ
fed̾is limitando. auago ꝯcubrtu mo¬
dificat: ⁊ eũ qͥ ꝑ se malus e̾et.ꝑ bo¬
na sͥ adiuncta excusat. nͥ tñ facit
ut malũ ꝓriꝰ ñ sit: s ut da̾pnabi¬
le ñ sit. o ppe ꝓpt̾ ħ malũ ñ fit cul¬
pabile illd̾ bonũ : ĩmo ꝓpt̾ ħ bonũ
uentale fit uld̾ maluͣ. Nsi enĩ ma¬
lũ e̾et. ñ hab̾et opꝰ excusari: ⁊ tursꝰ¬

Expanded text:
libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; et eum, qui per se malus esset, per bona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit illud malum, nisi enim malum esset, non opus haberet excusari