comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medicina dĩ.
Et quotiens mirae uir¬
tutis aliquid agitur.
orictiael mitti ꝑhibet᷑.¬
¶⁊ exipso actu et
nominie detͣ intel¬
ligi. quia nullus po¬
test facere. quod fa¬
cere preualet ds̃¬
Quide et ille antiquus
hostis qui eẽ. dõ ꝑsu
ꝑbiam similis con¬
cupiuit dicens. in
suꝑ tistra caeli exal¬
tabo soliũ meũ. sedebo
inmonitẽ testti menti¬
in laterib: aquilonis.
ascenidam suꝑ altitu¬
dinẽ nubiũ. similis
ero altissimo.
Cum infine munidi
sua uirtute relinqͥt᷑
extremo supplicio
perimenidus. cum
micuaut archangło
hibetur
gelo : ut qui se addĩ
similitudinẽ suꝑbe
extulerat. per
GAbRIE mittitur.
qui fortutudo nõmi¬
nat ur
llũ quippe nuntiare
ueruebat : qui ad
debellandas acreas
potestates humilis
apparere dignatus :
De quo ꝑpsal mistam
dicitur
Tollite portas princi¬
pes urc̃is. et eleuami¬
ni porttie ae t̃nia¬
les : et introibit rex
gloriae
Quis est iste rex głae.
dñs fortis etpo¬
tens. dñs potens in proe¬

Expanded text:
medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur intelligi, quia nullus potest facere, <quod facere> prevalet DUnde et ille antiquus hostis qui esse Deo per superbiam similis concupivit, dicens: In super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testteribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo hibetur,gelo»: ut qui se ad Dei similitudinem superbum extulerat, a Gabriel mittitur, Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellpotestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dicitur: Tollite portas principes vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Quis est iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in prae
Abbreviated transcription (Latin):
Omis hic truncatur¬
affectus et uniuersu
ꝓpinquitas amputat᷑.
ne ꝑoccasionẽ pietatid.
unus quisq credentiũ
scanidalis pateat
Si inquit ita est quis
tibi coniunictus. ut
manius. pes. oculus.
et est utilis atque
sollicitus. et acutus
ad ꝑspicienidũ. scati¬
dalum aut̃ tibi
facit. et propter
dissoniantiã morum
te ꝑtrahit in gehennã.
melius est ut et pro¬
pinquitate eius. et
emolumentis carnalib:
tuos lucrifacere cog¬
natos et necessarios.
causas habeas
ruinarum
Manũ quippe nrãm
apellat necessariũ
amicũ. cuius opere
atq auxilio cotidiano
opus habemus
Sed talis si nos ledere
in causa animę uo¬
luerit : excludendus
est anr̃a societate
Nesi cũ ꝑdito in hac
uitu partẽ habere
uolumus. simul in
futuro cum illo
percumus
npede sicut et in
maniu. caros iniem̃¬
dabiles docet. alie¬
naridosanobis: ne
quos castigure neqͥmꝰ
et ipsi polluti peream
Sed manus propt̃
opus necessarium
nobis. pes. sunt dicti
tales : ꝓpt̃ ministeriũ

Expanded text:
omnis truncaturaffectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius est, ut et propinquitate ejus, et emolumentis carnalibus s lucrifacere cognatos et necessarios, causam habeas ruinarumManum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opera atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul in futuro cum illo pereamus. In pede, sicut et in manu, charos inemendabiles docet alienandos a nobis, ne quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamus. Sed manus propter opus necessarium nobis, pedes sunt dicti tales propter ministerium,
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ qui molam
uoluit. consuyim̃ di
aliquando finem
operis habet :
exeuridi spẽ gerit
Cui uero mola¬
asinaria ad collum
suspenidit᷑ portat
lapidem. qui portare
getitilis ad saxum
saxo coge ioscitur:
Hic ergo gentilis popłs
cũ ꝑsecutionẽ xpiano
intulerit. hac pęnu
plectitur : utcũ suu
sacrilegaa mola.
iudicanidi seculi
fluctib de mergat᷑¬

Expanded text:
 tamen qui molam uoluit consummandi aliquando finem operis habet et exuendae spem gerit cui uero mola ad collum suspenditur? portat lapidem, qui portare gentisaxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus, cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus admergat
Abbreviated transcription (Latin):
quã duos oculos
habenitẽ. mitti in
gehennã ignus:
Noculo quoq. ꝓpt̃
scandalũ eruerido.
idem nr̃i carnales
amici. spiritaliter
nobis aduersarii
desigiantur
Ded cum nos eorum
consultu. ac ꝓuisione
opus habemus: illi
uolunit consilio nos
prauo decipere. atq
inter errores de¬
flectere quaerun
sermo grecus est.
qđ nos offenidiculũ
tionẽ pedis dicere ÷¬
Quidẽ soridalum
grece Tatiue scrupulũ
lle ergo scandalizat
fratrem. qui ei dicto
factoue. minus recto
occasione ruiniae
dederit
Potest et simplicit᷑¬
dici
Siquis itu necessarius
nobis . eẽ. uidetur.
ut manus. pes. etoculuꝰ.
utilis uidelicet atq
sollicitus. et acutus
ad ꝑspiciendũ. scadi¬
dalum aut̃ nobis
facit : et ꝑ dissontin¬
tic̃ morũ. nos trahit
ingehend̾ã: nesic quidẽ
tem poralib: cius com¬
modis. cum periculo.
animarũ nr̃arũ uti¬
ac refoueri debemus
Sic inquit precipio
seueritatẽ : ut cõmixti
Quanitũ inuobis est
nolite contẽpnere:
etiam illorũ quęrite
sanitatem

Expanded text:
quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere, atque in iter erroris deflectere quaeruntsermo Graecus est, quod nos offendiculum, ti pedis dicere Quidam, scandalum Graece, Latine scrupulum Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit. Potest et simplicitdici: Si quis ita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes, et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum autem nobis facit, et per dissonantiam morum nos trahit in gehennam, ne sic quidem temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum utac refoveri debemusSic, inquit, praecipio severitatem commistam quantum in vobis est nolite contemnere, m illorum quaerite sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
scatidalis
N ecesse est
scaridala:
Ton quo necesse sit
uerure scaridala.
alioquin absq culpa
eẽnT̃ qui sccndalum
faciunt : sed cum
Necesse sit inisto
munido ficri
scandalu. unusquisq
suo uitio scandalis
patet. simulq per
generalem sententiã
ꝑcutit᷑ uidas: qui ꝓ¬
ditioni anumum
prepara uerat
ecesse est quippe
uerure scaridala.
ue tameni ei est
hominu. qui quod
necesse est ut in
suo facit ut ꝑse fiat

Expanded text:
scandalis, necesse est scandala, on quo necesse sit venire scandala, alioquin absque culpa essent, qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet, simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditione animum praeparaveratecesse est quidem venire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in suo facit, ut per se fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
popło isrtihelitico de¬
fensionis ad tribue¬
rat opem: ipse custos
existeret ac preuius
uocatis filiis ꝑ adop¬
tionẽ. N amq le¬
gitur inuisione da¬
nihelis ꝓphete : di¬
cente cidẽ Angło

Expanded text:
populo Israelitico defensionis attribuerat opem, ipse custos existeret ac praevius vocatis filiis per adoptionem. Namque legitur in visione Danielis prophetae dicente eidem a
Abbreviated transcription (Latin):
tus MicNAI Archau¬
gelus ministeriũ
qđ exercuerat iudĩ
quondã populo. idem
sortitus sit apud ges¬
tiũ electionẽ Iustm:
acc itti eẽ. deuotio
credit fideliũ : ꝓpter:
ostensionẽ signorũ d
Iotũ etũ se ficri uolu¬
it mortalib actatis
nraẽ temporibus:
quo se humcinũ genꝰ
in aelectorũ spiritu.¬
um societtite cognus.¬
nosceret deuocatum
Deuq aduertendũ.
est. quo misterib Eocũ
mortalib preuiderit
inpartab occiduis:

Expanded text:
tus Michael archantus Michael archangelus ministerium quod exercuerat in Dei quondam populum, eumdem sortitus sit apud gentium electionem. Haec ita esse devotio credit fidelium propter ostensionem signorum. Notum enim se fieri voluit mortalibus aetatis nostrae temporibus, quo se humanum genus in electorum spirituum societate cognosceret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus praeviderit i
Abbreviated transcription (Latin):
ente. Att asuis non
recepto quin potius
ꝓdito ipso ad patrẽ
remetutt dũ aboletur
obieruatio priscae. legis.
consttibilit᷑ ad nuntia¬
tionlsia eueingelica e
admibobile sacrom̃tũ
terrãt sorio. apłorum
nisterior Habgł orumg
iuntiet enĩ histo¬
riaci aecclesi asticȩ
quod post. peusioncmm
et ascerisionẽ diũ ad
calos post diu expec¬
tatam his rahelittirũ
p̃enitudine . cũ ad¬
ꝓpinquaret tẽpus de
fletu humanitatis:
aeccła apud hieroso¬
limã monitu diuini¬
tatis. ꝑcunctũ orbem
gentib a eucingelira¬
tura diffunditur¬
gdtus undiq exom¬
nib locis populus
paschcilis festiuitatis
prestolaretur diem.
sacerdotib: solitas
excubicis obseruati¬
b. uoces subitais ugi¬
les audiunt dicentes :
migremus exbis sedib:
oces uero subitę ꝑ
angłos emissȩ. quae
acruntiauerunt be¬
atorũ sp̃uum de mi¬
grcitionẽ: angelicum
ministeriũ insinucirun
ad aeccłm gentium
transferenidũ
Eoc quib patenter in¬
sinucitur. quod beti¬

Expanded text:
enti, atque a suis non recepto, quin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, terram sono apostolorum, nisteria angelorum. Aiunt etenim historiae ecclesiasticae quod post passionem et ascensionem Domini ad coelos, post diu exspectatam Israelitarum plenitudinem, cum appropinquaret tempus desfletu humanitatis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditurgatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivitatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias observantibus, voces subitas vigiles audivit dicentes: Migremus ex his sedibus. Voces vero subito per angelos emissae, quae enuntiaverunt beatorum spirituum demigrationem, angelicum ministerium insinuarunt ad Ecclesiam gentium transferendum. Ex quibus patenter insinuatur quod bea
Abbreviated transcription (Latin):
MICOITVI LoCus
tumbad uocitatur
ab incolis. ⁊ qui inmorẽ
tumuli quasi abare¬
nis ac mergeus: ihal¬
tum iinspatio duceit¬
tus bocus. augustum
ad mirtibilis inisula e

Expanded text:
igitur locus Tumba vocitatur ab incolis, ideo quod in morem tumuli quasi ab arenis emergens in altum, in spatio ducentus locus, angustum admirabilis insulae
Abbreviated transcription (Latin):
exet deuecatũ. Demcrad
eitẽdũ est: quo nusteri
locũ mortalib preuide¬
Erit in ꝑtib occidius.
abi ex omni orbe conflu¬
Iuencrãter ãgelicũ dep̾¬
Qui in mor̃e iumuli
quasi ab areius cinger
in altũ ĩspatio duc̃cto
cubitos porrigitur. Octe¬
ano ũdiq c̃ictus locus.
ãgustũ adnuirabilis ĩ¬
insule prebet spatũ. int̾
ostia situs ubi ĩmergũt
se mari flũia segia necũ¬
et senuna: prebẽs quoq
habitãtib huic nde non
breue ninuũ spatiũ. Lon¬
gitudine uero ac latitu¬
dinc a radice qua ꝓmu¬
net: non multura distat
ut conicitur ab eooꝑe qͥ
saluatũ ĩmoscruatum
est human generis in
abricatẽsem pagũdirimit
abritarlla. Nulla ibi ex

Expanded text:
eret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus praeviderit in partibus occiduis, ubi ex omni orbe confluit veneranter angelicum imprequod in morem tumuli quasi ab arenis emergens in altum, in spatio ducentorum cubitorum porrigitur, Oceano undique mari cinctus locus, angustum admirabilis insulae praebet spatium inter ostia situs, ubi immergunt se mari flumina Segia  Selune ; praebens quoque habitantibus hinc inde non breve nimium spatium. Longitudine vero ac latitudine a radice qua prominet non multum distat ut conjicitur ab eo opere quo salvatum, imo servatum est humani generis incAbrincatensem pagum dirimit a Britannia. Nulla ibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
qõ salurtor sacrouẽturũ
pͥnũciau̾at eloquio ꝵ fle-¬
tu humanitatis: ecc̃a a
pud icrosolimĩa monitu
diuinitatis ꝑcũctũ orbe
gẽtib cũ ageliz atura dif¬
funditur. Cũq cõgrega¬
tus ũdiq exõib locis po¬
pulus paschalis festiui¬
tatis p̾stolarctur diem.
sacerdotibz solitas excu¬
bias obscrũatibz. uoces
sb̾itas iugiles audiũt
dicentes. Migremus
ex hus sedibz. Doces u̾o
subite ꝑ ãgelos emsse q̃
cnũtiaucrũt beatoꝵ: spi¬
utiuĩ demigrationem
agelicũ numatrũ iussri

Expanded text:
quam Salvator sacro venturum praenuntiaverat eloquio cum fletu humanitatis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditur. Cumque congregatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivitatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias observantibus, voces subitas vigiles audivit dicentes: Migremus ex his sedibus. Voces vero subito per angelos emissae, quae enuntiaverunt beatorum spirituum demigrationem, angel
Abbreviated transcription (Latin):
dño in ꝓpria uenẽte. at
asius nõ recepto. quin
potius ꝓdito: ip̃o ad patr̃ẽ
remcãte dũ aboletur ebs¬
uano prisce legis. cõsta¬
bilitur ãnũciatiõis eũa¬
gelice ãmirabilesacra¬
mentũ: dũ excũte ꝑom
nem terrã sono apłoꝵ¬

Expanded text:
no in propria venienti, atque a suis non recepto, quin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, dum exeunte per omnem terram sono apo
Abbreviated transcription (Latin):
dis. q̃ ꝑgradus ascẽdit:
L.xc cũ ipsa porticu sua
quĩgẽtos fere hoĩes ca ꝑe
iudebatur. altare uene¬
rãdũ. rubroq cõtectum
palliolo. ꝓpe mediũ ꝑie¬
tiᷤ m̾idiam ostẽdẽs. Erat
aute ip̃a comus ãgulo¬
sa. non in mor̃e o peris
t sepius eismietib alꝑ¬
ata scopuus. Cumĩie

Expanded text:
per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine
Abbreviated transcription (Latin):
losancti michaelis ar¬
changeli. quod huma¬
na non poterat mut
mirũ in modũ tam fa¬
cile molem tante mag¬
nituduus remouit.

Expanded text:
sancti Michaelis archangeli, quod humana non poterat virtus, mirum in modum tam facile molem tantae magnitudinis removit
Abbreviated transcription (Latin):
liter uł inuisibiliter
mit turtur
Scilicet quia abhu¬
maria solatia. aut
angłi aut archangłi
Nam septẽ suꝑiora illa
agminia ab intimis
num quã receduN
Quoniã ea quȩ pre¬
miient : usum ex¬
terioris ministerii
nequaquã habeNT:
Cui rei uide t᷑ illud
eẽ contrariũ. quod

Expanded text:
liter vel invisibiliter liter vel invisibiliter mittuntur; scilicet quia ad humana solatia ut angeli aut archangeli Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei videtur esse contrarium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ducite : secretorum
urorũ meritaa cogita¬
tionesq discutite:
Videte siquid iam
boni uobiscũ intus agi¬
tis. uidete si innumero
horũ agminũ. quae
breuit̃ tangendo ꝑ¬
strinximus : sortem
uraẽ uocationis in¬
ueritis¬
U ac aut̃ anime quȩ
insede his bonis quȩ
enumerauimus. mini¬
me aliquid recog¬
noscit : eiq adhuc
ue de terius immin&
si et priuatt̃ se do¬
nis intelligit. et ne¬
quaquã gomit
Quisquis ergo talis est
fr̃s mei gemendus ẽ
ualde: quia nongemit:
ceptai electorũ mu¬
nera. etuirtute qua
possumus. ad amorẽ
tantȩ sortis anhelemꝰ :
Qui inse donorũ grãm
minime recognioscit.
gemat:¬
Qui uero in se minora
cognoscit. maioru
aliis non inuideat.
quia. et suꝑnę illae
districtionies beatoꝵ
spirituũ ita sutt
condite: ut aliȩ
aliis sint prȩ¬
latae
ertur uero dionisius
ario pagitit. antiquus
uidelicet etuenera¬
bilis pater dicere.
quod exminorib an¬
gelorũ agminibus
foris ad explendum
ministeriũ uł uisibi¬

Expanded text:
ducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. cepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit gematQui vero in se minora cognoscit, aliis majora non invideat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum foris ad explendum ministerium vel visibi
Abbreviated transcription (Latin):
murantib: turbis. suar
misterici non dedig¬
natur exponere. ad eo
scilicet peccatorũ pę¬
nitentiã. Non. eẽ. res¬
puendã : ut ipse dĩ
filius obhanc maxim
quaerendã sit desti¬
natus ad terras. qui
ut piettitis suae no¬
bis dispeñsationẽ in¬
culcet. sepissime se

Expanded text:
murantibus turbis sua murantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se
Abbreviated transcription (Latin):
imitaitus: Ut sicut
habrahã terrã cog¬
nationẽ. domũq par¬
ternã. obspem futurȩ
hereditatis dnõ ui
bente deseruit : itti
et ille qui thesaurũ
incadis adquireret.
bona suci pauperib
pastieuda relique¬
ret. Et pul chrȩdis¬
cit et ipse. ut non solũ
eos qui iusti ꝑseueraut.
sed et cos qui ab in iusti¬
cia resipiscunt: ad fili¬
os ꝓmissionis ꝑtinere
dedarẽt: Aliter
alus quae olim udeo¬
rũ domũ amplebat :
hodie populo nactionũ
in luxit. eoqđ etipse
populus filius sit hor¬
brthȩ. credendo in eũ.
dequo dicit cipłs. Si
aut̃ uos ocp̃i. ergo ha¬
bithȩ semen estis
Et sicut alibi dicit. quod¬
ipse habrahã sit patt̃
circũ cisionis: Nori
his tticitũ qui sunt ex
circũ cisione : sed et his
qui sectaint᷑ uestigia.
quae est in preputio fidei
patris nrĩ habrabȩ
eauit enĩ filius hominis
querere et saluare: qđ
porierat: Hoc est :¬
qđ alibi dicit: Nor
uenru uoctre iustos: sed
peccatores : Piussa¬
ne magister. qui mur¬

Expanded text:
tus. Ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit; ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt, ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus, quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae, credendo in eum. De quo dicit Apostolus: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Et, sicut alibi dicit, ipse Abraham sit pater circumcisionis, non his tantum qui sunt ex circqui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui mur
Abbreviated transcription (Latin):
et siquid aliquẽ defrau¬
daui reddo quadruplũ:¬
liis calumniantib:
hominẽ peccatorẽ
ipse zacheus sitis:
dest incai quã cȩperat
fidei ueritate ꝑsistens:
non solũ sc expeccato¬
re conuersum sed etiã
conuersatum.Di
cente eium dño
sionem in nocenit̃ uix̃ :
omĩa conuersus po¬
test dare pauperib:
Mut qui aliqua fraude
sustulit : primohacc
uixiti legem reddere.
deinde quod sibi re¬
mainserit : debet dare
pauperib Acsic
etipse quia sibi nihil¬
retinet omĩa sua
disꝑgit. etdat paupe¬
rib: iusticia eius ma¬
net inscłm scłi  Et
hacc saipieus illa stul¬
ticia quã desrcomo¬
.ro. publicanus. quasi
fructũ uitac legerat
raptio uidelicet red¬
dere ꝓpria relinque¬
re. uisibilia contemp¬
nerẽ: ꝓ inuisibilib
etiã mori desiderare.
scipsum ab negare.
et eius qui neodũ uide¬
citur dnĩ uestigia
sequi concupiscere:
Sit ihe adeum: Es uia
hodie saltis domui
huic facta est: eo qđ
ipse filius sit abrahȩ:

Expanded text:
et si quid aliquem defraudavi, reddo quadrupluliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam conversatum. Dicente enim Dominsionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nilretinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae.
Abbreviated transcription (Latin):
apparatu. garganus ĩ
niensotremore c̃ocutitur
Fuigura crebra uolãt:
et saligo tencbrosa totũ
montis sacumien obdu

Expanded text:
apparatu Garganus mons immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obdu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i. de a euange¬
licȩ lectionis exposi¬
tione : transcurrimus:
Sediudetur congruũ
sollempnitati quã
colimus. de aedifica¬
tione templi aliqua
cõmemorare. etquã
decent̃ ornatus illi¬
us acccłȩ significatio¬
n conueniat inda¬
gare  arrait ergo
scripturti. quia pre¬
ceperit. falomon. ut
tollerent lapides
grandes. lapides pre¬
ciosos infundamentũ
templi et quadrent
Lapides aut̃ grandes
et preciosi. qui in fun¬
damento locati totũ
onus templi ĩ suꝑ im¬
positũ poritiñ: eximio
scaẽ acccłae doctores
insinuant: Grandes
nimirũ excellentia
meritorũ : preciosos
claritate signorum.
quiaa ab ipso dño uer¬
bum audientes. totã
bricti sua predicati¬
one genuerunt
Quando enĩ inscrip¬
turis fundamenta
plurali numero di¬
cuntur uł p̃dicato¬
res scõs uł firmais uis¬
torum cogitationes sig¬
nificcitT Unde est
illud psalmistȩ. Fun¬
damentti eius in mon¬
tib scĩs. Etcũ sin¬
gulari numero funda¬
mentũ ponitur : ipsũ

Expanded text:
i, de evangelicae lectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam bricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tre est: Damnan¬
da est arrui ꝑuicatia.
rã affirmat: Porro
sabellius. non sunt uu¬
quit duae ꝑsonȩ. patris
etfilu confiteridȩ. sed
morata sententia fili sa¬
us ipse contancit:
Consttit nãq quii ego
et pat̾ deuna ꝑsona di¬
ci non potuit sumus: de
unio dici non congruit:
Quaꝓpt̃ etic̃ sabellii
errore. cũ ceteris ab iec¬
to. sequenida est no
bis apostolica beati
petri fides. qua dñm
confessus ait Tues
Haec delectione euan¬
gelica ꝓut dñs dona¬
uit explanando
transcurrimus Sed
libet adhuc de ence¬
norũ sollempnitate.
quã et tunc hiero soli¬
mitȩ et uos hodie
caelebrtimus: frat̃nitti
itiues trȩ. latius disserere :
NIoc aut̃ in primis nottin¬
dum est : qđ encetua
quȩ in lectione euan¬
gelicat facta cognouimꝰ:
non ad primã tẽpli de¬
diccitionẽ. sed adultimã
ꝑtinenit: Quod ex
eo fticile colligit᷑: quia
hieme factȩ refferuit᷑ :
Prima si quidẽ eius dedi¬
catio a scilomone tem¬
pore autumui: Me¬

Expanded text:
tre est, damnanda est Arii pervicacia, ram affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Patris et Filii confitendae, sed morata sententia Filius ipse condemnat. Constat enim quia ego et Pater de una persona dici non potuit, sumus de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda nobis est apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus ait: Tu es Haec de lectione evangelica, prout Dominus donavit, explanando transcurrimus, sed libet adhuc de encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem in primis notandum est, quod encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam dedicationem templi, sed ad ultimam pertinent, quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone, tempore autumni; me
Abbreviated transcription (Latin):
denites Sed estis
inquit ciues scõrũ et
domestici dĩ. suꝑ acdi¬
ficati suꝑfundam̃tũ
n hoc ergo fundam̃tũ
lapides grandes. et p̃¬
ciosi. qui templũ ome
gestarent sunt positi
quic ꝑ ipsum ad pro¬
pagtindã toto orbe
accłam et prius pa¬
et post modum apłi
instrueto: Qui quo
herebant. cofortius
sectatores suos inedi¬
ficio caclesti sustenta¬
bant: Esa uosi uideli¬
cet lapides rex quad¬
rare . precepit. utr
positos. molub. et uoo¬
mobiles animonet.
debere signaret
Sicut enĩ quadratũ¬
nãq martuts oculis in¬
sipietitiũ mori. lidsalũ
perire: cũ morleutũ
diuersis. poenarũ gone¬
reudd sad non p̃eribunit

Expanded text:
Sed estis, inquit, cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius paet postmodum sunt apostoli instructi, qui quo haerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut positos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut enim quadratunamque martyres oculis insipientium mori. Visi sunt perire cum mortalem vitam diversis poenarum generent. Sed non peribunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊orobabel dere¬
cerdos magoius: sed et
ꝓphetȩ aggeus et zci¬
charias. aduiuantes
eos: atq aduersus insi¬
.dicis impediettium
opus hostiũ. corpopłi
corrobortuites. Vn¬
de. post annos ferme
trecentos et quinqua¬
ginta sex . rex ne fan¬
dissimus grecorũ anti¬
ochus. fraude capta hie¬
rusclem. templũ idem
uit: auferens inde et
confringens altare do¬
min aureũ. menscm
ꝓpositionis. cadela¬
brũ luminis etcetera
uasa templi aureti.
quae inuerurẽ potuit.
Sed et intemplo iouis
simulacrũ statuens:
populũq tormentis
ad sacrificandũ idolis
cogetis: Qua ꝑse¬
cutione multi depo¬
pulo ꝓdiunȩ legis
custodia trucidati suñ:

Expanded text:
mus, Zorobabel de remus, Zorobabel de recerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem vit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sun
Abbreviated transcription (Latin):
modo cũ euangelium¬
Haec aut̃ fuit causco se¬
cundȩ ot terciae de¬
diccitionis: qui solo¬
mon quidem tẽpli opꝰ
timi. qui a nobis octob̾
appellatur : in mag
na gła dedicaiuit:
Quae uidelicet dies et¬
s anteti ꝑ legem erat
sttituta sollemnis. itti
ut in eta taibernaculũ
omne ꝑsingulos annos
maiorib hostiis expici¬
ri deberet Deniq
zacharias pat̃beati
expicitionib: ad alttire
deseruiens: aduenien¬
te angło dedominicȩ
misterio natiuitatis.
gaudioq humanȩ sal¬
uationus instruitur:
Sed hoc templũ post
annos quad ringentos
triginta incenderuñ
chaldaei : ethiero soli¬
morũ urbȩ destructa.
populũ isrł inbabilo¬
nic̃. ab duxere capti¬
ui: ¶ ui post amos
septuciginta regnan¬
tricĩ remissus : rursusq
acdificcitũ est templũ.
ꝑannos quadra u ginta
.sex : et tercia die men¬
sis duodecimi quẽ nos
uoctimꝰ martiũ. opus
ad finẽ usq ꝑductum:
Q ui uidelicet tunc oꝑi.¬
÷ prefuerunt duces ple¬
bis strenuissimi ut dixi¬

Expanded text:
ur EvangeliumHaec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis, quia Salomon quidem templi opus, timi, qui a nobis October appellatur, in magna regni gloria dedicavit: quae, videlicet, dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et Jerosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babylonem abduxere captivum; qui post annos septuaginta, regnantriam est remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duvocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
potest rapere. dema¬
nu patris mei:
Aꝑte dcus intelligi. Unc̃
atq in dissimilẽ eẽ ma¬
nũ. hoc est uirtutẽ suã
sicut ceteri scĩ factus
ꝑ grõm extempore
sed uerus semꝑ extiterit
filius dĩ: Quod eticĩ
sequente sententia.
lucȩ darius aperit
diceus. Ego et pater:
unũ sumus. Qnum
inquit sumus. una no¬
bis substtintia. una
est diuinittis. una ẽ
qualitas. Dissimi¬
lutudo nulla: Quib
ꝓfecto uerbis: non pre¬
seretẽ solummodo iu
dcicorũ questionẽ qua
bcuĩ explicauit sed etiã
herẽticorũ ꝑfidic̃ quã
futurt̃ preuidit. quan¬
tũ sit execranda mons¬
dicit. A pͥc homo est
ttutũ: ds̃ non est. Et
cũ ipse dicat ego et pat̃
unũ sumus. manifeste
.patet. quia unũ cũ dõ
patre substanticilit̃
homo purus . eẽ non po¬
test: Et quia expc̃
idem quod pater est:
cauenda est heresis
et ideo minor patre
credendus: Qui contra¬
dicenis ipse ego inquit
et pat̃ unũ sumus Quis
enĩ noufticile uderit
quit nulla crecctura unũ

Expanded text:
de manu Patris mei; aperte dans intelligi, unam atque indissimilem esse manum, hoc est virtutem suam sicut caeteri sanctificatus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus . Unus, inquit, sumus. Una nobis substantia, una est divinitas, una est qualitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo 96 Judaeorum quaestionem quabant, explicavit; sed etiam haereticorum perfidia, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda, monsdicit: Christus homo est tantum, Deus non est; at cum ipse dicat: Ego et Pater unum sumus, manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus esse non potest. Et quia Christus idem quod Pater est, cavenda est haeresis Deo, et ideo minor Patre est credendus. Qui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus; quis enim non facile videret quia nulla creatura unum
Abbreviated transcription (Latin):
omnib est Maius aut̃
omiuib: quod meditori
dĩ et hominũ homini
hoc est ut sir unigenitus
eius filius innullo gig
aequalitatẽ ipse diiͥs
indiuintate. habuit.
priusquã munidus eẽ
apud paitrẽ: ipse in hu¬
manutate extẽpore
incarnationis accepit:
Et iemo potest rapere.

Expanded text:
omnibus est . Majus autem omnibus est . Majus autem omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo gignaequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
niin procmicti sorti¬
unt᷑: Dequib ad¬
huc apte subdit᷑. Noñ
rapiet etis quisquam:
bant᷑ quippe ꝑsecu¬
tores impii. rapere
pios xpi confessores.
demanu eius: quau¬
do uł cos ad negtudã
fidem torm̃tis cogebanĩ.
ut cumas eorũ alienas
riecitib uicti nihil hominꝰ
aut in aquas. dissolueia¬
der aut inigniẽ cõburda¬
d. iccctribanit: ut quasi
xp̃o resuscittidi eto fa¬
cultatẽ tollerent: sed
nemo. rapitieos dema¬
nu eius Qui sicut ip¬
se alibi ait: O miuco
ronat. Et eisdem eti¬
am carnẽ inqu cer¬
tauerunt : immorta¬
lem suo tempore red¬
didit: Quib uerbis.
corum quoq: temeritti¬
tem. qui sibi laqueos mor¬
tis parabant. redargu¬
.it. Manifeste insi¬
nucuis: quia stultissime
decius ꝑditione dolis
agerent. qui uittĩ da¬
re posset immortalẽ:
Qui nemo raperet dehis
ne haec soquerdo suã
uideret᷑ głam quȩrere :
tott̃ suã potenitiam.
ad patris głam reffert:
cũ sub iungit: Pat̃m̃s
quod dedit mihi : mauis

Expanded text:
ni praemia sortiuntur. De quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam bant quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandum fidem tormentis cogebant, ut animas eorum alienas rientibus victi, nihilominus aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda jactabant; ut quasi Christo resuscitandi eam facultatem tollerent. Sed nemo rapit eos de manu ejus, cui, sicut ipse alibi ait: Omnia trronat; et eisdem etiam carnem in qua certaverunt immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem qui sibi laqueos mortis parabant redarguit, manifeste insinuans, qui stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem; cui nemo raperet aliquine haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus quod dedit mihi majus
Abbreviated transcription (Latin):
eualiter a gargano
unt locum. Qui be¬
giussumc ab abbate lo
c illius suscepti. uesti
tigerant regionisimł¬
q ad quod uencrart
pandunt. Que uerbas
ipsius loci albas suore¬
tulisset antistiti. uberri¬
mas omnipotenti deo
laudes uterq retulit.
qui ꝓlapsis nature fia¬
gilitate terigeis assi¬
stentium sibi ministro¬
rum dignatiu prebere
suffiaguni. Hinc cũ
qua decebat uenerati¬
onc sumptis a loco pi¬
gnorib quobratus ar¬
changelus sini memo¬
riã fidelib comenda¬
uerat. ꝑtem scilicit ru¬
bei pallioli. quod ipse
memoratus archan¬
gelus in monte garga
suꝑ astait quodipsema¬
suit et ꝑtoitsalicet mas¬
iyoris sicpra quod stetit

Expanded text:
ualiter a Gargano unt locum: qui benignissime ab abbate loci illius suscepti vestibusuae contigerant regioni, simulque ad quod venerant pandunt. Quae verba cum ipsius loci abbas suo retulisset antistiti, uberrimas omnipotenti Deo laudes uterque retulit, qui pro lapsis naturae fragilitate terrigenis assistentium sibi ministrorum dignatur praebere suffragium. Hinc cum qua decebat veneratione sumptis a loco pignoribus, quo beatus archangelus sui memoriam fidelibus commendaverat, partem scilicet rubei pallioli quod ipse memorandus archangelus in monte Gargano supra altare quod ipse masuit, et partem scilicet marmoris supra quod stetit
Abbreviated transcription (Latin):
sis frĩb : quia ethere¬
ticorum dogmata.
recte crederido refu¬
tat etuiciosai quorũdã
catholicorũ exemplu.
sobriae. etiuste. et
piȩ. uiuerido deuitat
on obcecatur fumo
ꝓpriȩ cupitatis. quia
feruet interitus solo
ardore dominucae
caritatis : Nuic aut̃
hominu. id est redẽp¬
tori nr̃o. qui aeccłam
sibi uniuersalem in¬
uincibili menitis
fortitudine copula¬
uit: ꝓmodo suo quiq
quarido qđ ĩpse ut
totti acccła genera¬
liter facit. hoc illi in
suis singuli cordib
agere specialiter
curã: Nam quasi
in altũ fodiendo suã
uigilant̃ conscientiã
discutiunt: nequid
in eai sordidũ lateat
sollerter inquirunT̃.
cuncitis a fundo cor¬
dis suꝑuacuorũ cogi¬
tatuum latebreis.
manu sedulę discre¬
tionis exhauriunit
quatinus firmam¬
scłi terrentis. aduersa

Expanded text:
sis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmamsaeculi torrentis adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ppso comunicato sĩgu¬
los ad hoc uasculũ asc̃ẽ¬
dere ꝑgradus: domĩq
celestis degusta reliquo¬
ns. Lam et gustu suaui
est: et tactu salubris.
Deniq nõnulli post lõ¬
gas sibriũ flãmas hac
hausta stilla: celeti cõfestĩ
refrigerio potiũtur sa lu¬
tis. Innumcris quoq et
alus modis ibi et crebri
sanãtur egroti.: ⁊ multa
q̃ angelice santũ licet po¬
testati geri miracula cõ
solito cõflua turba recur¬
rat. et angelice iuitutis
maior quedamodo cre

Expanded text:
pulo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conpsolito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo cre
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam et ꝑadiu prepolit
saluator animas in pa¬
cis regione collocatiaus
legitur. post cam maia¬
festationem qua se in
monte gargano adado¬
randum ac glorisicand̃
quomodoet qualiter
uoluit sicut inscriptis
habetur ostenidit. hiis
ut comprehensum est
ꝑbratum archangelum
patratis. illuminatis x
gratia cunctis gentib ĩ
orientalibz romanie ꝑ¬
tibz. accipe quibz sese in¬
diciis manifestare idem
beatissimus princeps
ut presu lem occidentali¬
um populoꝵ: ut qui qͦn¬
dam benedicto in patu¬
cipe monarchiam totiꝰ
eccidui et septentrionis.
nec non et meridici ꝑte
strenue guberãte. qui¬
a op̾ deus non solum
in omnibz gentib. ue¬
rum etiam in omnibz
mundi ꝑtibs. quem ip¬
se fecit ꝑsubiectoz spiritu¬
um agnuma principa¬
changelus unus exsep¬
tem in conspectu domi

Expanded text:
etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione collocaturus legitur, post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis habetur, ostendit; his, ut comprehensum est, per beatum archangelum patratis, illuminatis Christi gratia cunctis gentibus, in orientalibus Romaniae partibus accipe quibus sese indiciis manifestare idem beatissimus princeps oluerit praesulem occidentalium populorum: ut qui quondam benedicto in patege monarchiam totius occiduae et septentrionis, necnon et meridiei partis strenue gubernante, quia omnipotens Deus non solum in omnibus gentibus, verum etiam in omnibus mundi quem ipse fecit subjectorum spirituum partibus principachangelus unus ex septem in conspectu Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nctallor fulgdie. sed pri¬
uilegio cõmendata sig¬
nes uili facta scemaie. s
celesti preoita ist iuitute.
utpote quam tragiliza¬
tis humane mimorar¬
chagcius ecclo nemens.
talib su

Expanded text:
metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor archangelus, e coelo veniens, talibus su
Abbreviated transcription (Latin):
redditione tributi
duo fuerat cõparatus.
deo interrogant. quis
maior sit in regno
Uidenis cogitutiones
ligens curat desideriũ
głue humilitatis
contenitione sanare.
primatũq noni. eẽ
qua erenidum
Et prius simplici
humilitatis cõmonet

Expanded text:
dditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno Videns cogitationes us curat desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum: et prius simplici humilitatis commonet
Abbreviated transcription (Latin):
Lntera idem presul cuncta ꝑudens congiuo patata õdine: hoc unun
quod poterat ualde uideri difficile a scõ censuit expetendum archangl̃o.
aquȩ scilicet elementum: sine quo constare nequit uita mortalium. Suꝑ
so auxilium. ut qui quondam produxerat sitienti popł̃o depetra poculũ.
ipse a sius seruis amouere dignaretur aquȩ penuriam: tandemangl̃ica
ostensione locum didicit. ubi in prerupto silice dum concauum foramen
exciditur murum inmnodum aquarum mox abundantia repperitur. quae
possit habitantib competentem prebere usum. Eadem uͦ aqua ꝓfluens.
quod sit haustu salubris: multis est ostensum modis. Celerem nanq febri-¬
citantib fert opem: quotiens desiderium ꝓuenerit sumendi:¬

Expanded text:
nterea idem praesul cuncta pervidens congruo patrata ordine, hoc unum quod poterat valde videri difficile, a sancto censuit expetendum archangelo, aquae scilicet elementum, sine quo constare nequit vita mortalium. Supeso auxilium, ut qui quondam produxerat sitienti populo de petra poculum, ipse a servis suis amovere dignaretur aquae penuriam; tandem angelica ostensione locum didicit, ubi in praerupto silice dum concavum foramen exciditur, mirum in modum aquarum mox abundantia reperitur, quae possit habitantibus competentem praebere usum. Eadem vero aqua profluens quod sit haustu salubris, multis est ostensum modis. Celerem namque fert febricitantibus opem, quoties desiderium provenerit sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
NNOMINE PARIS EFILII ESPIRITUS SANCTI
Ego hugo nosse uolo tam presentes quam absentes. tam uiuen¬
tes quam uicturos. quod monachi sc̃i Michaelis abba scilicet helde¬
bertus & ceteri sibi commissi adme uenientes. pecierunt ut duas par-¬
tes ȩccliae quȩ centrannis uocatur eis uenderem. Quod primum
aliquandiu renuens. tandem eorum postulationi ad quiescens. ꝑmei
domini hugonis assensum & ꝑmeorum fidelium consilium. uxoris
quippe meae regine nomine. & filiorum hugonis atq Will̃mi. fra-¬
trumq meorum Gauslini & heribranni. predictas ȩccl̃iae partes
duas cudem monachis uendidi. eo tenore ut eas teneat. habeat. posside¬
at locus sc̃i Richaelis ꝑpetualiter sine ullius contradictione. sol¬
uant autem annis singulis ad festiuitatem sc̃i Dionisii octo denarios
incensu. Quod si aliquis meorum successorum ex inde aliquam eis in¬
uriam uel calumpniam inferre presumpserit. ꝓpetua dampnetur ma¬
ledictione. Qt autem huius uenditionis auctoritas uerius & perfeccius

Expanded text:
nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Ego Hugo nosse volo tam presentes quam absentes, tam viventes quam victuros, quod monachi Sancti Michaelis, abba scilicet Heldebertus et ceteri sibi commissi, ad me venientes petierunt ut duas partes ecclesie, que Centrannis vocatur, eis venderem. Quod primum aliquandiu renuens et tandem eorum postulationi adquiescens, per mei domini Hugonis assensum et per meorum fidelium consilium, uxoris quippe mee Regine nomine et filiorum Hugonis atque Willelmi, fratrumque meorum Gauslini et Heribranni, predictas ecclesie partes duas eisdem monachis vendidi, eo tenore ut eas teneat, habeat, possideat locus sancti Michaelis perpetualiter, sine ullius contradictione. Solvant autem annis singulis, ad festivitatem Sancti Dionisii, octo denarios in censu. Quod si aliquis meorum successorum exinde aliquam vel injuriam vel calumpniam inferre presumpserit, perpetua dampnetur maledictione. Ut autem hujus venditionis auctoritas verius et perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
meorum habitantes in prefato loco habeant. teneant. possideant. Et
siquis stimulatus iaculo diabolice calliditatis huic dono calumpnium
inferre presumpserit. tocius ȩccliȩ ex communicationibus perhenniter de¬
tineatur. It autem hȩç datio uerius credatur & firmius diligentiusq futis
teneatur temporibus. manibus Richardi comitis. att Rob̃ti archiep̃i. &
eorummatris Gonnor. & uxoris meae ascelinȩ. filiorum meorum Will̃mi
Rob̃ti. Richardiq ac militum meoritm subter firmandam corroboran-¬
damq tradidi.

Expanded text:
meorum habitantes in præfato loco habeant, teneant, possideant. Et meorum habitantes in præfato loco habeant, teneant, possideant. Et si quis, stimulatus jaculo diabolicæ calliditatis, huic dono calumpniam inferre præsumpserit totius æclesiæ excommunicationibus perhenniter detineatur. Ut autem hæc datio verius credatur et firmius diligentiusque futuris teneatur temporibus, manibus Ricardi comitis atque Rotberti archiepiscopi et eorum matris Gonnoris, et uxoris meæ Ascelinæ, filiorum meorum Vilelmi, Rotberti Ricardique ac militum meorum subter firmandum corroborandumque tradidi.
Abbreviated transcription (Latin):
di. quorum uoluntate. consensuq id ago.ꝑpetualiter possidendum trado.
Dinoui & enim quam plurimis referentib sc̃e xp̃ianitatis doctorib esse qoda
peccatorum purgamentum largitionem elemosinarum. & diuino monitu.
illic thesauri recondendi. ubi nec furis astutia inerit. nec tinearum esura
in coabit. Nam quod deo inlargiendo elemosinam tribuitur. centuplicatũ
incelis reconpensabitur. Legitur & enimregnum d̃i tantum ualere. quantũ
cuiq est posse. Ualuit si quidem uiduȩ quadrans. & petro rete & nauis. ꝓfu
it & zacheo dimi dium bonorum. Nichil itaq est id quod finitur adid qdđ
fine non clauditur. His igitur & alis salutiferis incitamentis ammonitꝰ.
predictum alodum loco predicto. tribuo subtocius ȩccł̃iae testimonio
cum terris cultis & incultis. cum pratis & omnibus appenditiis. eo te¬
nore ut absq calumpnio seu contradictione successorum parentum

Expanded text:
di, quorum voluntate consensuque id ago, perpetualiter possidendum trado. di, quorum voluntate consensuque id ago, perpetualiter possidendum trado. Dinovi etenim, quam plurimis referentibus sanctæ christianitatis doctoribus, esse quoddam peccatorum purgamentum largitio elemosinarum et divino monitu illic thetauri recondendi ubi nec furis astutia inerit, nec tinearum esura incoabit ; nam quod Deo in largiendo elemosinam tribuitur, centuplicatum in cælis reconpensabitur. Legitur etenim regnum Dei tantum valere quantum cuique est posse, valuit siquidem viduæ quadrans, et Petro rete et navis, profuit et Zacheo dimidium bonorum. Nichil itaque est id quod finitur ad id quod fine non claditur. His igitur et aliis salutiferis incitamentis ammonitus, predictum alodum loco prædicto tribuo, sub totius æcclesiæ testimonio, cum terris cultis et incultis, cum pratis et omnibus apendiciis, eo tenore ut absque calumpnio seu contradictione successorum parentum