comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lingua dolosa: subdola habens imaginem
consolandi. & ꝑnitiem nocendi: Ipsi sunt qͥ dicunt
&tu hoc facturus es quodnemo fecit: & tu solus
eris xp̃ianus: Et si ostenderit alios hoc facere.
& legerit euangłium ubi p̃cepit dñsfieri. & le¬
gerit accus apostoloꝵ. illi quiddicunt in lin¬
gua subdola & labus miquis. non poteris
forte implere. Multum est quod aggred eris
Ali ꝓhiben:det̾rent: aliilaudando plus pre¬
muntenĩ talis ẽ. uita quae iam occupa¬
uerit mundum. tanta auctoritas xp̃i. ẽ : ut
ille qui rep̃hendi non pocest. quidixit Vade
uende omĩa quae habes. & distribue pauperib:
& sequere me. Xp̃o contradici non potest:
euangłio contradici non potest rep̃hendi xp̃c
ñ potest: conuertit se dolosa lingua adlaudẽ:
ꝓhibentẽ Si laudas: ortare. Quare laudan¬
do p̃mis: melius uituperares: quã dolose
laudares. Quid enĩdiceres uituperando : absit
Feda uita ista ẽ.: mala uita ista est: Sed quia nos¬

Expanded text:
 lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, uille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
clesia popłi. & in cathedra senioꝵ laudent
tum. Et exaltent eum: hoc ẽ laudent eum
Et laudent eum: hoc est exaltent eum Exaltent.
laudent populi & seniores. negocititores. &
gubernatores. Quid enim fecit in hac aeccła
quid constituit: unde illam eruit: quid ei prȩs¬
tiat.: quẽ ad modum suꝑbis resistit. humilib¬
autẽ gr̃am dedit. Suꝑbis scilic&. primopopłõ
iudȩoꝵ arroganti & extollenti se degenere
abrahae: & qđ illi genti sint credita eloquia dĩ
N oneis haec ualebant ad sanitatem. sed ad exal¬
tritionẽ cordis. ad tumorem potius quam ad
magnitudinem: Quid gͦ fecit ds̃ suꝑbis resis¬
tens humilib dans grãm. ramos naturales
ꝓpt̃ suꝑbiam amputans. oleastrũ ꝓpt̃ humili¬
tatẽ in serens: quid fecit ds̃. Auditebaec duo
Dr̃primo quẽ ad modũ suꝑbis resistat: deinde
quẽ admodum humilib d& gr̃ãm:
Posuit flu¬
mina indesertum

Expanded text:
clesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum
Abbreviated transcription (Latin):
intellectuarete: sed si potest hoc & angelus
faceret: Qui d. ẽ. qđ iste hoc adõsibi poscit ut
faciat: Anquia ds̃ angło iusserat ut facer&:
Ita uero nam xp̃c intelligitur hoc iussisse ange¬
lum ut facer&: eo loco ubi ait ꝓpheta. Et̃ factũ
est cũ uiderem ego danihel uisum. & quȩrebã¬
intellectum: & ecce stetit inconspectu meo

Expanded text:
intellectuare te. Sed si potest hoc et angelus intellectuare te. Sed si potest hoc et angelus facere, quid est quod iste hoc a Deo sibi poscit ut fiat? An quia Deus angelo jusserat ut faceret? Ita vero: nam Christus intelligitur hoc jussisse angelo ut faceret, eo loco ubi ait Propheta, «Et factum est, cum intelligentiam, ecce stetit in conspectu meo
Abbreviated transcription (Latin):
mandata. quando ad ea discendasibi adhuc dari
intellectum petit. qͥ iam sic intelligit: & qui
eloquia dĩ secustodisse ante iamdixit: Quod
autem int̾pretati sunt nr̃i. da mihi intellectũ:
breuius dixit grecus sinetison me. quia uno
uerbo cõplexus . ẽ. da mihi intellectum quod
.ẽ. sinetison. quod latino uno uerbo dici non po¬
test: tanquam sinonposset latine dici saname.
& diceretur. damihi sanitatẽ: sicut hic dictũ
.ẽ. da mihi intellectum. aut sanũ me fac. Sicut
enim hic dici potest intelligentẽ mefac: qđ
quidem potuit & angłi facere. Nam dixit
danieli: ueni intellectum daretibi: & hoc
Tanquã sidicer& latinus sanitatem dare tibi :
quod grecus dixisset sanarete. Non enim
circum loqueretur latinꝰ int̾pres dicendo in¬
tellectum dare tibi : siquẽ ad modum dici potest
asanitate sanarete. ita dicipossit ab intellectu

Expanded text:
mandata; quando ad ea discenda sibi adhuc dari mandata; quando ad ea discenda sibi adhuc dari intellectum petit, qui jam sic intelligit, et qui eloquia Dei se custodisse ante jam dixit. 4. Quod autem interpretati sunt nostri, «Da mihi» «intellectum;» brevius dixit graecus, συνέτισόν με: quia uno verbo complexus est, «Da mihi intellectum,» quod est συνέτισον, quod latine uno verbo dici non potest: tanquam si non posset latine dici, sana me; et diceretur, da mihi sanitatem, sicut hic dictum est, «Da mihi intellectum;» aut, sanum me fac, sicut etiam hic dici potest, intelligentem me fac. Quod quidem potuit et angelus facere; nam dixit Danieli, «Veni intellectum dare tibi» : et hoc tanquam si diceret latinus, sanitatem dare tibi, quod graecus dixisset, sanare te. Non enim circumloqueretur latinus interpres dicendo, intellectum dare tibi: si quemadmodum dici potest a sanitate, sanare te; ita dici posset ab intellectu,
Abbreviated transcription (Latin):
quã loquitur non intelligit: Sed nisi essent
rursus aliqua quae intelligere nonpossumꝰ.
nisi ante credamus: ꝓpheta nondicer&: nisi
credideritis non intelligetis ꝓ ficit ergo nr̃
intellectus ad intelligenda quae cred it : &
fides ꝓficit ad credenda quae intelligit: Et ea¬
dem ipsa ut magis magisq intelligantur.
in ipso intellectu ꝓficit mens. Sed hoc nonfit
ꝓprus tanquam naturalib uiribus: sed deo
aduiuante atq donante. sicut medicina fit
non natura. ut uiciatus oculus uim cernen¬
di recipiat. Qui ergo dicit dõ damihi intellec¬
tum ut discam mandata tua: non omĩmodo
expers eiꝰ.ẽ. uelut pecus. Nec ita quamuis
homo. ut in eoꝵ numero deputandus sit. qui
ambulant inuanitate mentis suae: obscurati
intelligentia. alienati auita dĩ Nam sitaliseẽt.
nec hoc̃ dicer&. Non autem parui. ẽ intellectus:
nosse a quoposcendus est intellectꝰ: & cogitan¬
dumẽ. quanto sint altius intelligenda diũina

Expanded text:
quam loquitur non intelligit? Sed nisi essent quam loquitur non intelligit? Sed nisi essent rursus aliqua quae intelligere non possumus, nisi ante credamus, propheta non diceret, «Nisi credideritis, non intelligetis» . Proficit ergo noster intellectus ad intelligenda quae credat, et fides proficit ad credenda quae intelligat; et eadem ipsa ut magis magisque intelligantur, in ipso intellectu proficit mens. Sed hoc non fit propriis tanquam naturalibus viribus, sed Deo adjuvante atque donante; sicut medicina fit, non natura, ut vitiatus oculus vim cernendi recipiat. Qui ergo dicit Deo, «Da mihi intellectum, ut discam mandata tua,» non omnimodo expers ejus est, velut pecus; nec ita, quamvis homo, ut in eorum numero deputandus sit, qui «ambulant in vanitate mentis suae, obscurati intelligentia, alienati a via Dei.» Nam si talis esset, nec hoc diceret. Non autem parvi est intellectus, nosse a quo poscendus sit intellectus. Et cogitandum est quanto sint altius intelligenda divina
Abbreviated transcription (Latin):
Renouamini spũmentis ur̃ae: & utiq intellectus
inmente est: Hincrursus ait. Renouamini
in nouitate mentis ur̃ae: Dehis autem qui huiꝰ
regenerationis consortes noner̃: hoc inquit:
dico & testificor indño. ut non ambuletis sicut
& gentes ambulant inudnitate mentis suae.
obscurati intelligentia. alienati auita dĩ per
ignorantiam qu ae est in illis: ꝓpt̾ cęcitatem
cordis eorum: Propt̾ hos igitur interiores
oculos quoꝵ cȩcitas .ẽ. non intelligere ut ape¬
riatur. & magis magisq serenentur. fide
mundentur corda: Quamuis enĩ nisi aliquid
intelligañt. nemo possit credere indm̃ : tam̃
ipsa fide quacredit sanatur. ut intelligat am¬
pliora. Alia sunt enĩ quae nisi intelligantur
noncredimus : & alia sunt quae nisi credamꝰ
non intelligimꝰ. Nã cũ fidessit ex auditu. au¬
ditus autem peruerbũ dĩ. quomodo credit p̃di¬
canti fidem: qͥ ut alia taceam : linguã ipsam

Expanded text:
«Renovamini spiritu mentis vestrae:» et utique intellectus «Renovamini spiritu mentis vestrae:» et utique intellectus in mente est. Hinc rursus ait, «Reformamini in novitate sensus vestri» : de his autem qui hujus regenerationis consortes non erant, «Hoc» inquit, «dico et testificor in Domino, ut non jam ambuletis sicut et Gentes ambulant in vanitate mentisobscurati intelligentia, alienati a via Dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis eorum» . Propter hos igitur interiores oculos, quorum caecitas est non intelligere, ut aperiantur, et magis magisque serenentur, fide corda mundantur . Quamvis enim, nisi aliquid intelligat, nemo possit credere in Deum; tamen ipsa fide qua credit, sanatur, ut intelligat ampliora. Alia sunt enim quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt quae nisi credamus, non intelligimus. Nam cum fides sit ex auditu, auditus autem per verbum Christi ; quomodo credit praedicanti fidem, qui, ut alia taceam, linguam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
dẽsimulatione dicisolet: sed utrũ hoc scđm
adam dictum.ẽ. ex quo cum sint omĩ homines
ꝓpagati. quis hominũ quando ille factus est
etiam se factũ non potest dicere. originis seminis¬
q ratione: anetiam scđm hoc recte dicipotuit.
ipso creante illis generantib. qm̃ si oꝑatoria
dĩ potentia rebus subtrahatur intereunt. nec
aliquid omnino siue demundi elementis. siue
degenitorib siue deseminib nascitur: si ea
non oꝑetur ds̃ aꝓpt̃ quod ait ꝓphetae hieremiae
Priusquam te formarem in utero nouite Sed
nũquid s̃ine intellectu fecit hominẽ ds. siue
primum siue unũ quẽq nascentiũ. ut nunc es¬
dicat. manus tuae fecer̃ me & plasmauer̃ me.
da mihi intellectum: Nonne ipsi naturae huma¬
nae intellectus .ẽ. inditus. ut eo discernatur
apecore : Ansic. ẽ. deformata peccando. ut etiã
hoc inea reformandũ sit: ꝓpt̃ quod apostolus
omĩb ad regenerationem ꝑtinentib dicit.

Expanded text:
de simulatione dici solet. 3. Sed utrum hoc secundum Adam dictum est, ex quo cum sint omnes homines propagati, quis hominum, quando ille factus est, etiam se factum non potest dicere originis seminisque ratione? An etiam secundum hoc recte dici potuit, ipso creante, illlis generantibus? Quoniam si operatoria Dei potentia rebus subtrahatur, intereunt; nec aliquid omnino sive de mundi elementis, sive de genitoribus, sive de seminibus nascitur, si ea non operetur Deus. Propter quod ait prophetae Jeremiae, «Priusquam te formarem in utero, novi te» . Sed numquid sine intellectu fecit hominem Deus, sive primum, sive unumquemque nascentium, et nunc dicat ei, «Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi intellectum?» Nonne ipsi naturae humanae intellectus est inditus, ut eo discernatur a pecore? An sic est deformata peccando, ut etiam hoc in ea reformandum sit? Propter quod et Apostolus omnibus ad regenerationem pertinentibus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat mentẽ ut angłicam recipiat oꝑationẽ.
& eã sic illuminat deseipso. ut non solum illa quȩ
aueritate monstrantur. sed ipsam quoq ꝑficien¬
do ꝑspiciat ueritatem. S ed qm̃ res quidem neces-¬
sarias quantũ existimo. tam̃ ꝓlixa disputatione
tractauimꝰ: dilatis sequentib psalmi huiꝰ uersib
sermonẽ istũ isto fine claudamus.

Expanded text:
adjuvat mentem, ut angelicam recipiat operationem; adjuvat mentem, ut angelicam recipiat operationem; et eam sic illuminat de seipso, ut non solum illa quae a veritate monstrantur, sed ipsam quoque proficiendo perspiciat veritatem. Sed quoniam res quidem necessarias, quantum existimo, tamen prolixa disputatione tractavimus, dilatis sequentibus psalmi hujus versibus, sermonem istum isto fine claudamus.
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. illuminat pias mentes: ut ea quae diuina
dicuntur uel ostenduntur intelligant. Sed
si ad hoc ministro utitur angło: potest qͥdem
aliqͥd agere angelus inmentẽ hominis. ut capi¬
at lucem dĩ: & ꝑhanc intelligat. Sedita dicit᷑
intellectum dare homini. & quasi ut ita dicam
incellectuare hominẽ : quẽ ad modum quisquã
dr̃ lucem dare domui uel illuminare domum
cui fenestrã facit. cũ eam non sua luce penetr&
& illustr&: sed tantũ modo ad itum quo penetre¬
tur atq illustretur aperiat. Sed nec sol qͥ per
fenestram illustrat domũ. ipse creauit eandem
domũ. aut hominẽ qͥ fenestram fecit indomo.
aut ipse illi iussit ut faceret. aut adiuuit ipse
facientem. aut aliqͥd egit ut aperiretur qua
suũ lumen infunder& ds̃ autẽ & hominis men-¬
tẽ rationalem atq intellectualem fecit. quae
posset capere lum̃ eiꝰ. & angłm talem fecit qui
operari posset aliquid. unde ad capiendũ lum̃
dĩ mens ad uiuaretur humana: & eandem sic

Expanded text:
est , illuminat pias mentes, ut ea quae divina dicuntur vel ostenduntur, intelligant. Sed si ad hoc ministro utitur angelo, potest quidem aliquid agere angelus in mente hominis, ut capiat lucem Dei, et per hanc intelligat: sed ita dicitur intellectum dare homini, et quasi, ut ita dicam, intellectuare hominem, quemadmodum quisquam dicitur lucem dare domui, vel illuminare domum, cui fenestram facit; cum eam non sua luce penetret et illustret, sed tantummodo aditum quo penetretur atque illustretur, aperiat. Sed nec sol qui per fenestram illustrat domum, ipse creavit eamdem domum, aut hominem qui fenestram fecit in domo, aut ipse illi jussit ut faceret, aut adjuvit ipse facientem, aut aliquid egit ut aperiretur qua suum lumen infunderet: Deus autem et hominis mentem rationalem atque intellectualem fecit, qua posset capere lumen ejus; et angelum talem fecit, qui operari posset aliquid unde ad capiendum lumen Dei mens adjuvaretur humana; et eamdem sic
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ ꝑfecto odio : ode¬
ram in illis iniqͥtates eoꝵ: diligebã conditionẽ
tuã hocẽ ꝑ fecto odio odisse : ut nec ꝓpter
uitia homines oderis. nec uitia ꝓpt̾ homines
diligas. Namecce uide quid ad iungit. Inimi¬
ci facti sunt mihi

Expanded text:
Quid est, «perfecto odio?» Oderam in eis iniquitates eorum, diligebam conditionem tuam. Hoc est perfecto odio odisse, ut nec propter vitia homines oderis, nec vitia propter homines diligas. Nam ecce vide quid adjungat, «Inimici facti sunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
elisistime. Idõ seqͥt᷑ me pęna: qͥadedistimͥ liberũ
arbitriũ. Sienĩ mͥ ñ dedisses lib̾um arbitriũ & ꝑhanc
ratione pecorib me ñ faceres meliorẽ: ñ me sequeret᷑
cdãpnatio ista. Peccantẽ gͦ ꝑarbitriũ liberũ leuasti
me: & ꝑ iusticiae iudiciũ elisistime

Expanded text:
elisisti me:» ideo sequitur me poena, quia dedisti mihi liberum elisisti me:» ideo sequitur me poena, quia dedisti mihi liberum arbitrium. Si enim mihi non dedisses liberum arbitrium, et per hanc rationem pecoribus me non faceres meliorem, non me sequeretur damnatio justa peccantem. Ergo per arbitrium liberum levasti me, et per justitiae judicium elisisti me
Abbreviated transcription (Latin):
psaest illa ira
tua dñe in ada : iracũqͣ om̃s natisumꝰ. cui nascendo
cohesimꝰ. Iradeꝓpagine iniqͥtatis. ira demassa peccati:
natus est. Quaregͦ: Et qͥd sibi uult uox ista. qm̃
sedqm leuasti elisistime. Idõ elisisti: qui a leuasti.
Undehoc: Homo inhonore positꝰ. factꝰ: adimaginẽdĩ
Leuatꝰ in hunc honorẽ. erectꝰ apuluere. erectꝰ aterra:
accepit animã rationalẽ. p̃positꝰ: rationisipsius
uiuacitate om̃ib bestus: pecorib uolatilib piscib¬
Quid enĩ hoꝵ hab& intelligentiae rationẽ: qͥa nullũ
hor factũ ÷ adimaginẽ dĩ. Quomͦ nullũ hoꝵ hab&
hunc honorẽ: sic nullũ hoꝵ hab& hanc miseriam.
Qđ enĩ pecus plang& depeccato: Quȩ auis tim& gehen¬
nã ignis et̃ nalis. Quia nulla ei participatio beatȩ
uitaẽ : nullistimuli miseriarũ. Homo autẽ quia
factꝰ: qͥsit inbeata uita sibene uixerit: ido̾ erit
inmisera uita. qͥa male uix̃. Ergo quia leuasti:

Expanded text:
psa est illa ira tua, Domine, in Adam; ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo cohaesimus; ira de propagine iniquitatis, ira de massa peccati:natus est. Quare ergo, et quid sibi vult vox ista, «Quoniam sed, «Quoniam levasti, elisisti me.» Ideo elisisti, quia levasti. Unde hoc? Homo in honore positus, factus est ad imaginem Dei: levatus in hunc honorem, erectus a pulvere, erectus a terra, accepit animam rationalem, praepositus est rationis ipsius vivacitate omnibus bestiis, pecoribus, volatilibus, piscibQuia nullum horum factum est ad imaginem Dei. Quomodo nullum horum habet hunc honorem, sic nullum horum habet hanc miseriam. Quod enim pecus plangit de peccato? quae avis timet gehennam ignis aeterni? Quia nulla ei participatio beatae vitae, nulli stimuli miseriarum. Homo autem, quia factus est qui sit in beata vita, si bene vixerit; ideo erit in misera vita, quia male vixit. Ergo, «Quia levasti,
Abbreviated transcription (Latin):
sicis .ẽ : ut laudes creatorem: Nonne considera¬
ta uniuersa pulchritudine mundi huius. tan¬
quam una uoce tibi species ipsa respondet:
Non me ego feci: sed ds̃ Ergo confiteantur tibi
dñe omĩa oꝑa tua: & scĩtui henedicamtẽ. Ut
inconfessione operum tuorum scĩ tui benedi¬
cant: ipsi scĩtui inspiciant creaturã confiten¬
tẽ. & illorum uocẽ audi benedicentẽ: Et enim
cum scĩtui benedicunt te. quid dicunt.: Glo¬
riam regni tui dicent: & potentiã tuam

Expanded text:
sius est, ut laudes Creatorem. Nonne considerata universa pulchritudine mundi hujus, tanquam una voce tibi species ipsa respondet: Non me ego feci, sed DDomine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant te. Ut in confessione operum tuorum sancti tui te benedicant, ipsi sancti tui inspiciant creaturam confitentem. Et illorum vocem audi benedicentem. Etenim cum sancti tui benedicunt te, quid dicunt? Gloriam regni tui dicent, et potentiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
manducat petrus: quia petrus petra. petra eccła-
Q uid mactare & manducare : Occidere incis qđ erant:
& insua uiscera as sumere. Dissu asisti pagano sacrilegia
occidistiqđ erat: dato sacranto xp̃i in corporasti ȩccła.
manducasti ipse. Ergo bestia potant istas aqͣs ꝑtranse¬
untes: tam̃ ñ manentes. sedꝑ transeuntes. Omis enĩ doctrina
quȩ toto isto tẽpore dispensat᷑ : transit. Inde dicit apłs:
& scientia destruet᷑. & ꝓphetia euacuabit᷑. Quare eua-¬

Expanded text:
manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare
Abbreviated transcription (Latin):
ille discus. qͥ de monstrabat᷑. Ter decelo submissus discus.
qͥ qͣtuor lineis c̃tinebat᷑: orbisterrarũ erat in quatuor
partibus. Has qͣt tuor partes. saepe seriptura cõ¬
memorat. Orientẽ & occidentẽ. aquilone & meridiem.
Idõ qͥa totꝰ orbis t̃rarũ ꝑ euangeliũ uocabat᷑: quatuor
euangeliã scriptasunt. Ter autẽ submissũ decelo uas.
frustra: duodeci habere uoluit. Et ita numerus ille
sacratꝰ:: ut in locũ unius qͥceciderat. ñ possit nisi alt̾
partes: & totꝰ orbis in euangelio uocabat᷑ .nde .iiͦiͬ.
euangelia c̃ scriptasud . Et cotꝰ orbis in nomine trinitatis
uocat᷑ ut c̃ gregetur in ȩccła. Quatuor ter. ducta xli
fiunt. Ergo ñ mirem̃. side illis aquis int̾ mediũ montiũ
ꝑtranseuntib. in illa doctrina apłica fluente: inmedio
ꝓpt̾ concordiã cõmunionis. oms bestiae siluae bibunt
Oms enĩ erant in arca: om̃s indisco. Om̃smactat &¬

Expanded text:
blatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus blatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo vas hfrustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et
Abbreviated transcription (Latin):
sedom̃ino dandii cẽ. nonputan. quada die esurieos
cũ prandere uell&. ascendit ut oraret. Hoc inactib apłoꝵ
om̃ib bene legentibus: & bene audientib notuest.
Illo igit᷑ orante. facta: illimtis alienatio. quã greci extasin
dicunt: idest auer saest mensciꝰ ac̃suetudine corporali
aduisũ quenda c̃tẽplandũ. aliẽnata ap̃sentib: Iunc uidit
uas qđ da: uluti linteũ qͣtuor lincis submitti decelo.
Ibi erant om̃ia animalia. omis generis bestia: & sonuit
ciuox. Pette: macta & manduca. Ille autẽ qui inlege
fuerat eruditꝰ. & in c̃suetudine iudaica creuerat. p̃ceptuq
ꝑ moy sendĩ famulũ retinebat totãq uita̾suã fideliter
custodierat: respondit. Absit ame dne: nũqua cõmu-¬
ne aliqͥd intrauit inosmeu. Comune autẽ & in mundit
dici audaris & lege bene nouerunt qui ȩcclesiasticas
litteras didicer̃. Quox adillũ. Quȩ ds mundauit :

Expanded text:
sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& de uisibili creatura dicunt᷑. quȩramꝰ aliqͥd spitalit̾
ab sconditũ: quo inuento gaudeamꝰ. Bestias siluae:
gentes intelligimus. & multis hoclocis scriptura testa¬
t: sedtam̃ euidentissima duo maxime occurrunt
docum̃ta. qđ in arcanoe. quanemo nr̃m dubitat
ȩcłam. ẽẽ. p̃figurata. ñ includerent᷑ omĩa genera
animaliũ: nisiinilla unitate cũ paganis om̃s gentes
significarent᷑. Ni si forte putamꝰ. si omĩa talia penitus
diluuio delerent᷑: defutura fuisse dõ potestatẽ iubendi
ut t̃ia ꝑducer&. sicut pͥmo uerbo eiꝰ ꝓduxerat.
N ongͦ frustra. ñ tẽmere: ñ aliqua ix digentia dei uł
in opia potestatis. iussasunt animalia illa in arca
includi. Nã postea quauenit tẽpus. iã enĩ debemꝰ
& alterum euidentissimũ adiungere testimonium.¬
Cũ ergo uenit tepꝰ ut illud qđ inarcaerat p̃figaratum. iã
euangelii cugentib incircũcisis. immo ñ dubitans

Expanded text:
et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime occurrunt documenta, quod in arca Noe, qua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimoniumcum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiguratum, jam evangelicum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans,
Abbreviated transcription (Latin):
ELIQUIARŨ PARCIUM PSALMI HUIUS
ꝑ tractandarũ: debitores noseẽ. meminit
caritatas ura. Nergo opus est: ut inten.¬
U tione uram aliquo p̃mio moueam.
U ideo enim uos adintellegenda sacram̃ta ꝓphetica
om̃i alacritate suspensos: nec opꝰ÷ ut intentos
faciat sermo m̃s. quos ĩa fecit sp̃sdi. Hoc pocius
agamꝰ qđ urg& defontib emissis inconuallibus:
& de aquis int̾ mediũ montiũ ꝑ transeuntibus.
Iã dictu:: sed huc usq dictũ  hinc deinceps ordiemur
Aquas ꝑtranseuntes int̾ medi ũ montium. Quid potabtꝰ:
Fontes emissos in c̃uallib A q̃uẽ potabunt: Bestiģsilue:
Uidemꝰ qͥdẽ hociã inista creatura. bestias siluae bibere
defontibus: & de riuis int̾ montes currentibus. Sed ĩa
qm̃do placuit talium rerũ figuris abscondere sapi-¬
entiã suã. ñ auferre studiosis. sed claudere neglegentib.
aperire pulsantib: placuit etiã ipsidñodõ nr̃o ad hoc
ortari uos ꝑnos: ut in his omib quȩ uelut decorporali

Expanded text:
eliquarum partium psalmi hujus pertractandarum debitores nos esse meminit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusque dictum; hinc deinceps ordiamur.Aquas pertranseuntes inter medium montium. Quid potabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes currentibus: sed jam quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claudere negligentibus, aperire pulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc hortari vos per nos, ut in his omnibus, quae velut de corporali
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nob̃ p̾sto est: ñ nos qͥ fruim. Nec fastidi& qͥ manducabit:
nec defici& qđ manducabit᷑. Alagnailla & mira c̃tẽplatio
erit. Ꝙ qͥs deilla dignedicit isto t̾epore. cũ int̾ montes
fluunt aquae : Interim gͦ fluant aquae int̾ montes:
& ꝑtranseant. Cũ ꝑ transeunt aquae. bibit᷑ in peregri¬
nationẽ : nesiti inuia deficiamꝰ. Potabunt om̃s bestiae siluae
Inde uenistis: desilua collectiestis. & qualis silua:
Nullus hominũ ibi transiebat: quia nullus ꝓpħa illue missus
erat. Sedadarcha construenda: concisa sunt ligna desiluis:
Inde ligna. inde bestiae : inde uenistis. Ergobibite: Pota¬
bunt om̃s bestia siluae: Suscipient onagri insitĩ
sua. O

Expanded text:
quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter montes, et pertranseant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inde venistis. Ergo bibite. «Potabunt omnes bestiae silvae.» 4. «Suscipient onagri in sitim suam.» O
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. unde ut iã pride̾ diximꝰ. nemoexit amicus.
& quo nemo intrat inimicus. d codex ibi nobis legen-¬
dus est aut tractandus sermo. quẽ ad modũ uobis modo
tractat᷑: Idõ mͦ tractat᷑: ut ibi teneat᷑. Idõ mͦ ꝑsillabas
diuidit᷑: ut ibi totus atq integer cõtẽplet᷑. N tibi deerit
uerbũ di: Sed tam̃ ñ ꝑlitteras. ñ ꝑsonos. ñ ꝑcodices.¬
ñ ꝑlectore: ñ ꝑtractorẽ. Quomꝰ ergo: Sicut in principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apuddi: & ds erat uerbũ
N oncnĩ sic adnos uenit. ut inde discederet: qͥa in hoc mundo
erat. & mundus ꝑ ipsũ factus est. lale uerbũ. contẽplatũ¬
risumꝰ. Apparebit enĩ ds̃ deoꝵ insyon. Sedhocquando:
Post peregrinationẽ finitae uix. sitam̃ postfinitã uiã
ñ iudici tradem. ut udex mittat in carcerẽ. Sedsifinita
uia sic̃ speramꝰ. & optamꝰ. & studemꝰ. ad patriã uenerimꝰ:
ibi c̃teplabim᷑. qđ semꝑ laudabimꝰ. Nec illud defici&.

Expanded text:
 clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non pe lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et optamus, et studemus, ad patriam venerimus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet
Abbreviated transcription (Latin):
ri eratis aiustitia Nunc uero liberati apeccato.
facti autem seruidõ: habetis fructum uestrũ
in scĩficatione. finẽ uero uitam aeternã: Dicat gͦ¬
dõ seruus iste. Multi se marty res dicunt. multi
tuam sunt: non sunt filii ancillae tuae ł go
autem seruus tuus. & filius ancillae tuae
Disrupisti uincula mea. tibi sacrificabo sacri¬
ficium laudis

Expanded text:
ri eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, ri eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis in s sanctificationem, finem uero uitam aeternam. Padiceret: Multi se martyres dicunt, multi tuam sunt, non sunt filii ancillae tuae: Ego autem, et servus tuus, et filius ancillae tuae. Disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis
Abbreviated transcription (Latin):
abhis qui antenos ista tractauer̃ & alia senten¬
tia. & alius intellectus in his uerbis: ⁊em
anima humiliare ne dõ displiceat. & toto cor¬
de intueri quod dictum est: quanto magnꝰ
es tanto humilia te inomĩb & coram dõ
inuenies gr̃ãm: Sed rursus sunt quidam
hominũ qui cum audierint quia humiles

Expanded text:
ab his qui ante nos ista tractarunt, et alia sentenab his qui ante nos ista tractarunt, et alia sententia, et alius intellectus in his verbis, quem anima humiliare, ne Deo displiceat, et toto corde intueri quod dictum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» . Sed rursus sunt quidam homines, qui cum audierint quia humiles
Abbreviated transcription (Latin):
nondicit nisi me ꝓpt̾ unitatem consortii ipsiꝰ
incarnatus & apparens mortalis: ut in eo
finiretur mors: & non aberraremꝰ auerbo
credentes incarne. quod factum . ẽ. uerbum.
Hinc crescamus: ipso lacte nutriamur. Ante¬
Yquam ualidi simꝰ ad capiendum uerbum:
non recedamꝰ afide lactis nr̃i. Illi autem here¬
tici uolentes disputare deeo quod ñ poterant
capere : dixer̃ quia filius. ẽ. minor quam
pater: & dixer̃ quia sp̃s sc̃s minorẽquam
filius Et fecer̃ gradus. & immiser̃ in aeccłam
tantes ergo quod capere non poterant: elati sunt
in suꝑbiam. & factum. ẽ. in eis quod dr̃ in isto psal¬
mo. Si non humiliter sentiebam. sed exaltaui
alacte suꝑ matrẽ suã. sic retributio in animã
mea. Mater enĩ aeccła dĩ ẽ. unde illi separati
sunt : ubi lactari & nutriri debebant. ut cresce¬
rent ad capiendum uerbum dm̃ apud dm̃. in
forma dĩ aequalem patri: Uisa.ẽ. hic quidem

Expanded text:
non dicit, nisi, me, propter unitatem consortii ipsiusnon dicit, nisi, me, propter unitatem consortii ipsiusincarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi autem haeretici volentes disputare de eo quod non poterant capere, dixerunt quia Filius minor est quam Pater, et dixerunt quia Spiritus sanctus minor est quam Filius; et fecerunt gradus, et immiserunt in Ecclesiam tantes ergo quod capere non poterant, elati sunt in superbiam; et factum est in eis quod dicitur in isto psalmo, «Si non humiliter sentiebam, sed exalta lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Mater enim Ecclesia Dei est, unde illi separati sunt: ibi lactari et nutriri debebant, ut crescerent ad capiendum Verbum Deum apud Deum, in forma Dei aequalem Patri. 12. Visa est hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
passus ds̃ : quia ds̃ erat  hominẽ assumendo. sed
nonẽ. mutatus in hominẽ Quomodo non potes
dicere non te passum in uiriam. siuestis tua cons¬
cindatur. & quando quȩreris uel amicis uel
in iudicio. hoc dicis iudici. consci dit me:
efitũ sed uestis tua. quanto potius meruit
audire caro xp̃i. tẽplum uerbi unitũ cumuer¬
bo. & quic quid incarne pateretur. ds ipse pa¬
teretur. quam uis uerbum nec mori potuerit
nec corrũpi. nec mutari. nec occĩdi. sed quicqͥd
horum passus. ẽ in carne passur . ẽ: & noli
mirari quia uerbum nihil passum. ẽ. : nec ani¬
ma hominis potest pati aliquid occisa car¬
ne. dicente ipso dño. Nolite timere eos qui
corpus occidunt: animã autẽ non possunt
occidere. Si anima non potest occidi. uerbũ
dĩ poterat occidĩ. & tam̃ quiddicit. Nagel¬
lauit me. colafizauit me: ꝑcussit me. dilani-¬
auit me. Totum hoc nonfit in anima. & tam̃

Expanded text:
passus Deus, quia Deus erat hominem assumendo; sed passus Deus, quia Deus erat hominem assumendo; sed non est mutatus in hominem: quomodo non potes dicere non te passum injuriam, si vestis tua conscindatur. Et quando quereris vel amicis vel in judicio, hoc dicis judici, Conscidit me: nest tu, sed vestis tua; quanto potius meruit audire caro Christi, templum Verbi unitum cum Verbo, ut quidquid in carne pateretur, Deus ipse pateretur: quamvis Verbum nec mori potuerit, nec corrumpi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati aliquid occisa carne, dicente ipso Domino, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Si anima non potest occidi, Verbum Dei poterat occidi? Et tamen quid dicit? Flagellavit me, colaphizavit me, percussit me, dilaniavit me: totum hoc non fit in anima; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
millã: ut sic ꝑueniat idem alimentũ ad par
qui cũm informa dĩ ess& non rapinã arbi¬
tratus. ẽ. eẽ. ȩqualis dõ. qualem caperent ꝓ
& uirtutes. intellectuales pascerentur.
Homo autẽ infirmꝰ & carne inuolutus iacerae
interra. nec poss&e ad eum ꝑ uenire panis
caelestis ut panem angłorum manducaroe
homo & manna descender& aduberiorẽ
populum isrł: uerbum caro factum. ẽ. & ha¬
bitauit innobis. Qua ꝓpt̾ ipsis infirmis pau¬
lus apłs hoc dicit. quos dicit animales & car
nales. Nũ quid dixai me scire aliquid in uob̃.
bum & uerbum erat apuddm̃ & ds̃erat uerbũ
Et quia ipsum uerbum caro factũ. ẽ. & ipsũ uer¬
bum crucifixũ est. sed nonẽ mutatum in homi¬
nẽ: homo in illo mutatus. ẽ. Mutatusẽhomo
substantiã uerbi conuerteretur. ꝑ id ergo quod
homoerat. mortuus . ẽ. ds: & ꝑ id quodds̃ erat
lum Quicqͥd passus. ẽ. homo. non potest dici ñ

Expanded text:
millam, ut sic perveniat idem alimentum ad parvmillam, ut sic perveniat idem alimentum ad parvqui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro t Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israel, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . 10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit animales et carnales : «Numquid dixi me scire aliquid in vobis,bum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quia ipsum «Verbum caro factum est,» et ipsum Verbum crucifixum est: sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est. Mutatus est homo substantia Verbi converteretur. Per id quod homo erat, mortuus est Deus; et per id quod Deus lum. Quidquid passus est homo, non potest dici non
Abbreviated transcription (Latin):
entes hoc autẽ contigit omĩb hereticis: Qui
cũ essent animales &e carnales: defendendo sen¬
tentias suas prauas. quas falsas. eẽ non potuer̃
uidere : exclusi sunt decatholica. Dicã caritati
erat uerbum. & uerbum erat apuddm̃: & dĩ erat
uerbum: hoc erat inprincipio apud dm̃. O mĩa
ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factum. ẽ. nibil
Panis ergo ẽ: inde uiuunt angeli Eccepanis
paratꝰ .ẽ. tibi. sed cresce delactẽ. ut ad panẽ per¬
uenias. Et quomodo inquis cresco delacte: qđ
tibi factus. ẽ. xp̃s ad infirmitatem tuã: hoc pͥmo
crede. & fortiter tene. Quomodo mat̾ ergo cũ
uiderit filium minꝰ idoneum ad capiendum
cibũ: ipsos cibos eidat: sed traiectos ꝑ carnem
suã: Nam ipse.ẽ. panis quo in fans pasc itur
quo & mater eiꝰ pascitur. sed ad mensam in¬
fans minus idoneus . ẽ. ad mamillã idoneus . ẽ.
Panis ergo demensa tra icitur ꝑ matris ma-¬

Expanded text:
entes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui entes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam Charitati erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis ergo de mensa trajicitur per matris ma
Abbreviated transcription (Latin):
loco inpsalmo dicit: Dñeds̃ meus si feci istud.
si est iniquitas inmanib meis Si reddidi retri¬
buentib mihi mala: decidam merito ab inimi¬
cis meis in anis: & cętera: Sic uidetur & hic di¬
xisse. si non humiliter sentiebam: sed exaltaui
animã meã. Age. quasi dicturus. ẽ. illud mͥ
contingat: quomodo & tibi: si reddidi retri¬
buentib mihi mala: contingat mihi illud
Quid decidom merito abinimicis meis in anis
Sic & hic si non humiliter sentiebam. sed exal¬
taui animã meam: quẽ ad modũ qui ablactatꝰ
.ẽ alacte suꝑ matrẽ suã. sic retributio in animã
mẽa Intendite. Nostis quia quibdã infirmis
dicit apłs lac uobis potum dedi non escam
Nondum enĩ poteratis: sed nec adhuc quidem
potestis. Sunt infirmi qui non sunt idonei uali-¬
do cibo: uolunt se tendere ad id quod capere
non possunt. Et si aliquid ut cũq cȩpẽrint. aut
uisi sibi fuerint᷑. quod ñ cęper̃: extolluntur
inde & suꝑbiunt inde. uidentur sibi quasi sapi¬¬

Expanded text:
psalmo dicit, «Domine Deus meus, si feci istud; si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala; decidam merito ab inimicis meis inanis» , et caetera: sic videtur et hic dixisse, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam.» Age; quasi dicturus esset, Illud mihi contingat. Quomodo et ibi, «Si reddidi retribuentibus mihi mala,» contingat mihi illud; quid? «Decidam merito ab inimicis meis inanis:» sic et hic, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Intendite. Nostis quia quibusdam infirmis dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã exalto Quid postea: quid infine:: quomo¬
do hinc ut corpus xp̃i indigeat cȩlesti adiutorio.
U eniet enim ipse dñs inuoce archangłi. & intuba
dĩ descendet decaelo. ips e saluator corporis
manus dĩ ł mitte manũ tuã ex alto. eximeme
et erue me de aquis multis. Quid ẽ deaquis mul¬
tis: depopulis multis Quib popłis: alienige¬
nis. infidelib. siue foris oppugnantib: siue in¬
tus insidiantib Exime me deaquis multis.
inquib: me exercebas inquib me ad exuendum
Haec .ẽ. illa aqua contradictionis: Eximeme inqͥt.
istis aquis multis. aquib eruit ds̃ corpus xp̃i
sui aquib eruit ds̃ humilitatẽ dauid Quid. ẽ
deaquis multis:: quid dixisti: Ne aquę aliter
intelligantur. Quid dixisti aquas multas: qͥd
dixisti.: audi
Demanu filiorum alienorum:
Audite fr̃s interquos simus. int̾ quos uiuamus.

Expanded text:
tuam ex alto.» Quid postea? quid in fine? Quomodo vincit corpus Christi? Coelesti adjutorio. Veniet enim «ipse Dominus in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo» ; ipse Salvator corporis, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.» Quid est, «de aquis multis?» De populis multis. Quibus populis? Alienigenis, infidelibus, sive foris oppugnantibus, sive intus insidiantibus. «Exime me de aquis multis,» in quibus me exercebas, in quibus me ad exuendum Haec est illa aqua contradidictionis . «Exime me, et istis aquis multis, a quibus eruet Deus corpus Christi sui, a quibus eruet Deus humilitatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De manu filiorum alienorum.» Audite, fratres, inter quos simus, inter quos vivamus
Abbreviated transcription (Latin):
subhis uerbis cõmendare excellentiã dñi nr̃i
quia inclinati erant caeli ut descenderet ds̃ In¬
clina ergo caelos tuos. & descende Factum est:
Tange montes & fumigabunt: montes superbos.
elationes terrenas. tumidas grandita tes. Tan¬
ge inquit tange istos montes. degrãtua.Da istis
montib fumigabunt: q̃uia facebuntur peccata
sua. Fumus confitentium peccatorũ: extorquebit
& lacrimas humiliatoꝵ suꝑboꝵ. Tange montes
& fumigabunt. Quandiu nontacti: magni sibi
uidentũr Dicturi sunt: tu magnus dñe: Dicᷤ¬
turi sunt & montes. tu solus altissimus super

Expanded text:
sub his verbis commendare excellentiam Domini nossub his verbis commendare excellentiam Domini nosquia inclinati erant coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit, «tange» istos «montes;» de gratia tua da istis montibus: «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit et lacrymas humiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; dicturi sunt et montes, «Tu solus altissimus super
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus xp̃i. humilis datud.
gr̃a plenus. dedõ p̃sumens. pugnans in hoc scło:
inuocat adiutoriun dĩ Inclina caelos tuos et des-¬
cende. Quisunt caeli inclinati: apłi humiliati
Isti enĩ caeli enarrant głam dĩ. & dehiscęlis enar¬
rantib głam dĩ. mox dr̃. Nonsunt loquelae neq
sermonẽs : quorum non audiantur uoces eorum:
Inomnẽ terrã exiit sontis eorum: & infines orbis
terrae uerba eoꝵ. Cum ergo isti cęli emitterent
uoces suas perom̃s terras: & facerent mirabilia.
coruscante deillis & intonante dño miraculis &
p̃ceptis: putati sunt dii descendisse decęlo ad
homines Namquidam exgentib hoc putantes.
eis etiam sacrificare uoluer̃. Tunc illi uidentes
sibi deferri indebitum honorẽ. & expauescentes.
& detestantes. & eos qui sic errabant corrigentes.
ut ostenderent eis motum animi sui: conscider̃
uestimenta sua & dixer̃ Quid hoc facitis: ho¬
mines & nos sumꝰ passibiles: sicut & uõs łt cȩper̃

Expanded text:
Corpus Christi, humilis David, gratia plenus, de Deo praesumens, pugnans in hoc saeculo, invocat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dicitur, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Cum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, «Quid hoc facitis?» «Homines et nos sumus passibiles, sicut et vos.» Et coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m eiꝰ. Conuener̃. conspirauer̃. Corusca corus-¬
cationẽ. & disꝑges eos. Crebresce miraculis
tuis. & soluitur conspiratio eorum:. Corusca
coruscationes & disperges eos. iam miraculis
territi non audebunt aliquid contrate. et in ip¬
sis miraculis ex pauentes. hȩsitabunt. Quisẽ.
iste quitanta potest:: quis iste ẽ qui sic exaltatur
Cuiꝰ nomen tuum ualet: cum dicunt. quis ẽ iste.
Credituri sunt coruscati miraculis. & dispersisti
malt̃ consessionẽ eoꝵ. ł mute sagittas tuas &
conturbabis eos. Sagittae potentis acutae. Prȩcep¬
tatua. dicta tua: feriant cor eorum: ł mitte sagit¬
tas tuas & conturbabis eos. Uulnerentur male-¬
sani. ut sanentur bene uulnerati : et dicant iam
in aeccła & incorpore xp̃i constituti dicant cũ¬

Expanded text:
 . Convenerunt, conspiraverunt. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam miraculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic exaltatur, cujus nomen tantum valet? Cum dicunt, Quis est iste, credituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnerati; et dicant jam in Ecclesia et in corpore Christi constituti, dicant cu
Abbreviated transcription (Latin):
purgatius. Illud uituꝑaui. illud laudaui Et
posui antetẽ utrumq uituperans unũ. lau-¬
dans aliud: Post hanc uituperationẽ laudatio¬
nẽq meã : interroga me quid horum sit melius:
respondebo. Aurũm melius. ẽ. etiam sordidũ:
quã plumbum purgatũ. Onde melius.Et
quare uituperasti: quare uituꝑaui. quia
Et melius: quia nondum purgatũ. ẽ. uitũꝑatum
.ẽ Plumbũ quare laudatũ est.  quia iam

Expanded text:
purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius; respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? et quare vituperasti? Quare vituperavi? Quiet melius. Quia nondum purgatum est, vituperatum est. Plumbum quare laudatum est? Quia jam