comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiles habebant numquã cõmodaret : sieas inusum colendi unius
dĩ quouanus idolorũ cultus excinderetur conuersiuiri suspicirent
ed dederunt aurum et argentum et uestem suam eecunt lera peobso
u lioc p̃signaret qđ sine p̃iudicio alterius aut paris aut melioris
intol se gonie dixerim. Sed hoc modo insfeructus diuinarũ seripto¬
rom studiosus cũ adeas ꝑserutindis accedere cocperit illud a pos¬
tolics̃ copotirsnonces sec. Scientia inflatũ carusa saedifiexe. Ia
mugisimon olatio epi: nosdocet : quã illud qđ ipsedamat tã quã a d eos
quos inaegpto sub pharaone uudet laborare. Alenite adie quo
iaboratisc tonera tiestis: et egouosreficiã. Tollite iuigũ meũ siꝑuos
etdiscite ame qnm̃mitis sũ ethumilis corde : et inuenietis requuenian
mabus uris : Iugum enim meũ leue ẽ: et sartinamea leuisitas Qcus
nisimiab: et huemlibi corde quosnon inflat scientia sed caritas aedifi¬

Expanded text:
utiles habebat, numquam commodaret, si eas in usum colendi unius utiles habebat, numquam commodaret, si eas in usum colendi unius dei, quo uanus idolorum cultus scinderetur, conuersum iri suspicaretur; sed dederunt aurum et argentum et uestem suam exeunti de Aegypto ut hoc praesignaret, quod sine praeiudicio alterius aut paris aut melioris intellegentiae dixerim. Sed hoc modo instructus diuinarum scripturarum studiosus, cum ad eas perscrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: scientia inflat, caritas aedificat. ita magis immolatio Christi nos docet, quam illud quod ipse clamat, tanquam ad eos quos in Aegypto sub Pharaone videt laborare: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum super vos, et discimabus uestris. iugum enim meum lene est et sarcina mea lenis est. quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, sed caritas aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
abutuntur cum ab eorũ misera societate sese animo separat :
debet abeis auferre xp̃ianus. adusum iustũ predicandi eu¬
angelii. Vestẽ quoq: illorũ id .ẽ. hominũ quidem insaituta
sed tamen accomodata humane societati qua in hacuita carere
non possumus. accipere atq: habere licuerit in usum conuertenda
xp̃ianũ. Nam quidaliud fecer̃ multiboni fideles nr̃: Nonne
aspicimus quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit
de aegrpto ciprianus et doctor suauissimus et martrbeatis simꝰ
quanto lactantius. quanto uictorinus optatus. hi larius : Vt de
uiuis taceam quantũ innum erabiles greci: Quod prior ipse fi¬
delissimus dĩ famulus morses fecerat : de quoscriptũ ẽ quod
eruditus fuerit omni sapientia aegrptiorũ. Quibus omnib
uiris suꝑstitiosa gentiũ consuetuđdo et maxime illis temporibus
cum xp̃i recutiens iugum xp̃ianas ꝑsequebatur disciplinas quas

Expanded text:
abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiuis taceam? quanto innumerabiles Graeci? quod prior ipse fidelissimus dei famulus Moses fecerat, de quo scriptum est, quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptiorum. quibus omnibus uiris superstitiosa gentilium consuetudo, et maxime illis temporibus, cum Christi recutiens iugum christianos persequebatur, disciplinas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
Aegrptii non tantum id ola habebant et onera grauia quae popu¬
lus isrł de cesta retur et fugeret : sed etiamuasa atq: ornamenta
de auro et argento et uestẽq ille populus exiens de a egrpto sibi
potius tam quam adusum meliorẽ clanculo uindicauit: non auc¬
toritite propria sed precepto dĩ ipsis ȩgrptiis nescienter ac¬
commodantibus ea quibus nonbene utebantur: sic dotrinȩ
omnes gentilium non solũ simulata et suꝑ stitiosa figmenta grauesq
sarcinas suꝑua canei laboris habent quaeunusquisq: nr̃m duce
xp̃o desocietate gentilium exiens debet ab hominari atq uita¬
re : sed etiam liberales disciplinas usui ueritatis absciores etque¬
dam morũ precepta qua eutilissima continent. deq: ipse uno dõ
colendo : non nullauera inueniuntur apud eos quod eorũ tãquã
aurũ et argentũ quod non ipsi infatuerunt sed de quibus dam
quasi metallis diuinȩ prouidentiae qua eubiq: infusa .ẽ. eru¬
erunt: et quo peruerse atq: iniuriose ad obsequia demonum

Expanded text:
Aegyptii non tantum idola habebant et onera gravia, quae populus Israel detestaretur et fugeret, sed etiam vasa atque ornamenta de auro et argento, et vestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tanquam ad usum meliorem clanculo vindicavit, non auctoritate propria, sed praecepto Dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium, non solum simulata et superstitiosa figmenta gravesque sarcinas supervacanei laboris habent, quae unusquisque nostrum duce Christo de societate gentilium exiens, debet abominari atque vitare, sed etiam liberales disciplinas usui veritatis aptiores, et quaedam morum praecepta quae utilissima continent, deque ipso uno Deo colendo nonnulla vera 51 inveniuntur apud eos, quod eorum tanquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibuquasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens nullo modo : quamobrẽ uide turmihi studiosis adoles
centibus ettimentibus dm̃ beatãq uitã quaerentibus salubrit̃
precipi : utnullas doctrinas quȩ p̃ter ecclesiam xp̃i exer¬
centur. tam quã ad beatã uitã capessendam secure sequi
audeant : sed eas sobrie diligenterq diiudicent : et si
quas inuenerint ab hominibus institutas uarias propter di¬
uersam uoluntatẽ instituentiũ et ignotas propt̃ suspiciones
errantium maxime sihabent etiam cum demonibus initam
societatẽ perqua rundam significationũ quasi qua ed am
pacta atq conuenta repudient penitus et decestentur:
alienent etiam studium a suꝑ fluis et luxoriosis hominum
institutis. Illa uero instituta hominũ quaead societatẽ
conuiuentium ualent: pro ipsa uitȩ huius necessitate non ne¬
degant. Inceteris autẽ doctrinis qua e apud gentes inueni¬
untur p̃terhistoriam rerum uel p̃teriti temporis ud p̃sentis a dsensus

Expanded text:
sapiens nullo modo. Quam ob rem uidetur mihi studiosis et ingesapiens nullo modo. Quam ob rem uidetur mihi studiosis et ingeniosis adulescentius et timentibus deum beatamque uitam quaerentibus salubriter praecipi, ut nullas doctrinas, quae praeter ecclesiam Christi exercentur, tamquam ad beatam uitam capessendam secure sequi audeant, sed eas sobrie diligenterque diiudicent, et si quas inuenerint ab hominibus institutas, uarias propter diuersam uoluntatem instituentium et ignotas propter suspiciones errantium, maxime si habent etiam cum daemonibus initam societatem per quarundam significationum quasi quaedam pacta atque conuenta, repudient penitus et detestentur, alienent etiam studium a superfluis et luxuriosis hominum institutis. illa uero instituta hominum, quae ad societatem conuiuentium ualent, pro ipsa uitae huius necessitate non neglegant. in ceteris autem doctrinis, quae apud gentes inueniuntur, praeter historiam rerum uel praeteriti temporis uel praesentis, ad sensus
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ ita quis quam potest efficere cumuoluerit ut terterna
aut non sint nouem aut non possint efficere quadratã figurã
aut non ad ternarium numerũ triplasint ad senarium se¬
quȩ adnullũ dupla quia intellegibilis numeri semissem non ha¬
bent. Siue ergo inseipsis considerentur siue ad figurarum
aut ad sonorũ aliarũue motionũ leges numeri adhibeantur
in commutabiles regulas habent neque ullomodo ab hominib:
institutas sed ingeniosorũ sagacitate comꝑtas. Quae tamen
omnia quisquis ita dilexerit ut iactare se in terim peritos
uelit et non potius quȩ rere unde sintuera quaet antũ modo
uera ẽẽ . ꝑ senserit et unde quȩdam non solũ uera sed etiam
usq: ad humanã mentẽ perueniens cum etipsam mutabi lem
inuenerit qđ nunc docta nuncindocta sit. constituta tamen int̃
in commutabilem supra seueri tatẽ et mutabilia in frasecetera
ad unius dĩ laudem atq: dilectionẽ cuncta conuertere
a quo cuncta ẽẽ. cognoscit . doctus uideri potest : esse autem

Expanded text:
facta est, ita quisquam potest efficere, cum uoluerit, ut ter terna aut non sint nouem aut non possint efficere quadratam figuram aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sesqua, ad nullum dupla, quia intellegibilis numeri semissem non habent. siue ergo in se ipsis considerentur siue ad figurarum aut sonorum aliarumue motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate conpertas. quae tamen omnia quisquis ita dilexerit, ut iactare se inter imperitos uelit et non potius quaerere, unde sint uera quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam usque ad humanam mentem perueniens, cum et ipsam mutabilem inuenerit, quod nunc docta, nunc indocta sit, constituta tamen inter incommutabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quo cuncta esse cognoscit,: doctus uideri potest, esse autem
Abbreviated transcription (Latin):
deresurrectione cum ageretur: et regula conexionis uera. ẽ.
et ipsa in conclusione sententia ÷ infalsis autẽ sententiis.¬
tamen in quantum uel sciri uel credi aliquid facunto aurqudbes ite¬
ten csum fugiendum ue animos mouent et inuente peus quod it

Expanded text:
de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est et ipsa in conclusione sententia. in falsis autem sententiistamen, quantum uel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
rissime dicit: neque ipse facit ut ita sit : sed tantũ ita eẽ demons¬
Praecedit enimnon . eẽ . resurrectionẽ mortuorũ : quod dicebant
illi quorũ errorẽ destruere uolebat apłs. Porro illam senten¬
tiam precedentẽ quadicebant: non esse resurrectionẽ mortuorĩ
necessario sequitur nequȩ xp̃s resurrexit. Hoc autẽ quod
sequitur : falsum .ẽ. Xp̃s enim resurrexit Falsum ẽ ergo
et quod precedit : Praecedit autẽ non ẽẽ. resurrectionẽ mortu¬
orum estigitur resurrectio mortuorũ. Quod totũ breuit̃
ita dicitur : Sinon .ẽ. resurrectio mortuorũ : neque xp̃s re
exit. Xp̃s autẽ resurrexit: est igitur resurrectio
mortuorum. Hocergo ut consequenti ab lato : auferatur
etiam necessario quod prȩcedit. Non instituer̃ homines:
sed  ostenderunt.
Et haec regula pertinet adueritatẽ
conexionum : non adueritatẽ sententiarũ. Sed in hoc loco

Expanded text:
rissime dicit, neque ipse facit ut ita sit, sed tantum ita esse demonsrissime dicit, neque ipse facit ut ita sit, sed tantum ita esse demonspraecedit enim non esse resurrectionem mortuorum, quod dicebant illi quorum errorem destruere volebat Apostolus. Porro illam sententiam praecedentem, qua dicebant non esse resurrectionem mortuorum, necessario sequitur, Neque Christus resurrexit: hoc autem quod sequitur, falsum est; Christus enim resurrexit: falsum est ergo et quod praecedit; praecedit autem, non esse resurrectionem mortuorum est igitur resurrectio mortuorum. Quod totum breviter ita dicitur: Si non est resurrectio mortuorum, nequexit. Christus autem resurrexit; est igitur resurrectio mortuorum". hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. et haec regula pertinet ad ueritatem conexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
istis autem falsis repudiatis qñm̃uera erant si mortui Ñ resurgunt :
consequenserit resurrectio mortuorũ :Cu mergo sint uere cone¬
ones nonsolum uerarũ sed etiam falsarũ sententiarũ facile est
ueritatẽ conexionũ etiam inscholis illis discere quȩ p̃ter ecclesiam
sunt. Sententiarũ autẽ ueritas : in sc̃ĩs libris ecde siasticis in¬
uestiganda .ẽ. : Ipsci tamen ueritas conexionũ noninstituta sed anim¬
aduersa .ẽ. ab hominibus et notata : ut eam possint uel discere
uel docere: Nam ẽ in rerũ ratione : perpetua et diuinitus ins¬
tituta . Sicut enim qui narrat ordinẽ temporũ non eũ ipse con¬
ponit. et locorũ situs autnaturas animaliũ uel stirpiũ uella
pidum qui ostendit : non res ostendit ab hominibus institutas:
etille qui de monstrat sidera eorũq: motus non ase uel ab homine
aliquorũ instituta demonstrat: sic etiam quidicit cum falsũ ẽ
quod consequitur: necesse .ẽ. ut falsum sit quod prȩcedit ue¬

Expanded text:
istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum ergo sint uerae conexiones non solum uerarum sed etiam falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum etiam in scholis illis discere, quae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed animaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel discere uel docere; nam est in rerum ratione perpetue diuinitus instituta. sicut enim qui narrat ordinem temporum, non eum ipse componit, et locorum pidum qui ostendit, non res ostendit ab hominibus institutas; et ille qui demonstrat sidera eorumque motus, non a se vel ab homine aliquo rem institutam demonstrat: sic etiam qui dicit, Cum falsum est quod consequitur, necesse est ut falsum sit quod praecedit; ve
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ quam preccptacius capit Tardus autẽ nonesonidib se d
mul tominus quoddeilla precipitur Magisqr inbis omndisp
iil spettacula ueritatis sepedelectant : quam exeis idis pou¬
tando autiudicando adiuuamur: nisi forte quodexeratno¬
tareidunt ingenia: sietiam maligniora autin flacora non
reddant Hoc ẽ ut aut decipere uerisimilisermone sabone
interrogationibus ament: autali quid magnum quo se benis
atq in nocentibus anteponant seas secutos putent quisa didi¬
rũ ẽ quod nonsit ab hominibus instituta : sed potius indagarta
et inuenta : Non enim sicut primam syllabam italiȩ quam
breuem pronuntiauer̃ ueteres. uoluit uirgilius ed onga

Expanded text:
sionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed sionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didiarum est quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata et inuenta. non enim, sicut primam syllabam Italiae, quam breuem pronuntiauerunt ueteres, uoluit Vergilius et longa
Abbreviated transcription (Latin):
cuiedlsegrtun s a hibenda :ẽ. iilla uero conelusonũ etcle finitionũ
ert distrumosuã glur mũ intellectort̃ aduuate uerintũ a bsider¬
roisquouidontis sibibiomines ipsambeaterudunuertcitẽ didi¬
ciose uonisto didicetint. Quam quã plerũque aecudatut faci¬
lius hamises restas as se quantur propterquas sansede anolinosiss
discinenine quamtalium preteptorũ nodo sis simas ets pinosis¬
mas disciplinas  Tamquã si quis picã dare uolens etem nisi
ambulandimoueat non eẽ leuandum posteriore pedm nisi
cun posietis pstiort s deinde minutatim quemammodum arti¬
cunorũ et popliũ cardines oporteat mouere describuo uers
enundicit necaliter ambulari potest: sed facilius homines
haen faciendo ambulant : quam animaduertunticum fanuon
Autintellegunt cumaudiunt. Qui autẽ ambulare non pos¬
sunt  mul tominus carant quȩ nec experiendo pos sunto a łten¬
dert. pta plerũq citius ingeniosus uidet nom ẽeonet copele¬

Expanded text:
finitionum, et distributionum, plurimum intellectorem adjuvat, tantum absit error, quo videntur sibi homines ipsam beatae vitae veritatem didicisse, cum ista didicerint. Quanquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. tamquam si quispiam uolens dare praecepta ambulandi moneat non esse leuandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat mouere describat; uera enim dicit nec ambulari aliter potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam animaduertunt, cum faciunt, aut intellegunt, cum audiunt. qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque citius ingeniosus uidet non esse ratam conclu
Abbreviated transcription (Latin):
Voqusmur lag entes adiuuat: quam adincognita uigoa ognos
qua forte uera et fidei nrãe accommodata dixer̃ maxune
qla tonici non solũ formidinda nonsunt : sed abcis ettamtĩquũ
abinuistis pos ses soribusinusum nr̃m uindicanda. Sicut enim

Expanded text:
loquemur, legentes adjuvat, quam ad incognita signa, loquemur, legentes adjuvat, quam ad incognita signa, qua forte vera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed ab eis etiam, tanquam ab injustis possessoribus, in usum nostrum vindicanda. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
etquodeusebius fecit decẽporũ historia propter duinororo
librorũ questiones quȩ usum euis sant flagit ine due dec gebr
fectrunt dehis rebus ut nonsit necesse xxp̃iano pmubus pos setn
pauantaboriret bisicuideo posse fieri siquemeorã qui possdere
benigam sane operã fraterna uti litate delecder impendere:
ut nuoscum q tesrarũ locos quȩ uel animalia uel hesas ai:
arboresisiclapides ul metilla in cognitis speciesque quoo¬
libet serptura commemorat ea generati digerens solaex postt̃
Liciris munde compotest ettam denumeris fieri uteorũ tantũ¬
modo numerorũ exposita ratio conscribatur quos diuina scriptura
monontim quorũ aliquid automnia iuamforte facta sunt sictt
maia quae abonis doctsq xp̃ianis elaborataretcousoota
Sis paundi ficripos sit : ignoro etuidetur mili nomposse : qlio
pouũ ancxtũ seripturarũ conligata ẽ neruorũ auibus post ideo
mugis adambigua soluenda et explicanda. dequibuspotos

Expanded text:
et quod Eusebius fecit de temporum historia propter divinorum Librorum quaestiones, quae usum ejus flagitant: quod ergo hi fecerunt de his rebus, ut non sit necesse christiano in multis propter pauca laborare; sic video posse fieri, si quem eorum qui possunt, benignam sane operam fraternae utilitati delectet impendere, ut quoscumque terrarum locos, quaeve animalia vel herbas atque arbores sive lapides vel metalla incognita, speciesque quaslibet Scriptura commemorat, ea generatim digerens, sola exposita litteris mandet. Potest etiam de numeris fieri, ut eorum tantummodo numerorum exposita ratio conscribatur, quos divina Scriptura meminit. Quorum aliqua aut omnia forte jam facta sunt, sicut multa quae a bonis doctisque christianis elaborata atque conscripta disputandi fieri possit, ignoro: et videtur mihi non posse, quia per totum textum Scripturarum colligata est nervorum vice; et ideo magis ad ambigua solvenda et explicanda, de quibus post
Abbreviated transcription (Latin):
anis predicatio eorũ qui hoc ad nuntiabant: nec fides eorum̃
qui hoc crediderant: Sed ista falsa uerissime conectabantur
illi sententiȩ : quadicebatur non ẽẽ resurrectionẽ mortuorũ¬

Expanded text:
anis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum anis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderant: sed ista falsa verissime connectebantur illi sententiae qua dicebatur non esse resurrectionem mortuoru
Abbreviated transcription (Latin):
dusit dicens Tuigitur nones homo Quod genus captio sarum
conclusionũ  scriptura quantũ existimo detestituris Cilou
lorco ubidictũ E. Quiso phistice loquitur : odibilis .ẽ. Quam¬
quam etiam sermo non captiosus sed tamen abundantius quam
grauitatẽ decet uerborũ ornamenta consectans: sofiscieus dicitur:
Sunt etiam uerȩ conexiones raciocinationis falsas habentes
sententias quac consequuntur errorẽ illius cumquo agitur in
Quaetamen adhoc inferuntur a bono et docto bomine ⁊ ut enbis
erubescens ille cuius errorẽ consequuntur eundem relinquat
errorẽ : Quia si in eodem manere uoluerit : necesse ẽ. et am
illa quaedamnat tenere cogatur. Nonenim uera in fere¬
bat a płscum diceret. nequex p̃s re surrexit: Et illa alia
in anis ẽ predicitionr̃a in anis ẽ et fides ur̃a et de inceps alia
quae omnino falsa sunt : quia etx p̃s resurrexit et nonerat in¬

Expanded text:
clusit dicens: Tu igitur non es homo. Quod genus captiosarum clusit dicens: Tu igitur non es homo. Quod genus captiosarum conclusionum. Scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, ubi dictum est: Qui sophistice loquitur, odibilis est . Quanquam etiam sermo non captiosus, sed tamen abundantius quam gravitatem decet, verborum ornamenta consectans, sophisticus dicitur. 49. Sunt etiam verae connexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consequuntur errorem illius cum quo agitur: quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in iis erubescens ille cujus errorem consequuntur, eumdem relinquat errorem; quia si in eodem manere voluerit, necesse est etiam illa quae damnat, tenere cogatur. Non enim vera inferebat Apostolus, cum diceret, Neque Christus resurrexit; et illa alia, Inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides vestra ; et deinceps alia quae omnino falsa sunt, quia et Christus resurrexit, et non erat in
Abbreviated transcription (Latin):
tio tenuiter in ipsa humana uita cursimq: usurpanda .ẽ. p̃
ad operandum : nisi forte officium aliquod cogitat. De quo
nunc non agimus sed ad indicandum ne omnino nesciamus
quid seriptura udit in sinuare cumdebis artibus aliquas figura¬
sus sedudrationem animiꝑtinent : ubi disciplindomenat
dis pua a oniset pumor  sed dis putitionis disciglem di edeuiro leendo¬
disnt es coonscm qnein littesuis scis sunt penetranda etdis soluenda
pluri tuonut  tantũ ibicauenda ẽ libido rixandiet puier¬
lis quaetdam ostentatio decipiendi aduersariũ. Sunt enumt
mmlerũq tiueras imitantes ut non solũ tardos sedingen ioses
etiam minus diligenter Attentos decipunt  Dicopolunt
enim quidam dicensei cũquo loquebatur. Quo degosuro
tunones. A aille consensit: uerũ enimerat ex parte. Veleo
ipso quodiste in sidiosus ille simplexerat: Tumiste addicor
esoaute homosum. Hoc quoq cumabillo accepis solcon¬

Expanded text:
tio tenuiter in ipsa humana vita cursimque usurpanda est, non tio tenuiter in ipsa humana vita cursimque usurpanda est, non ad operandum, nisi forte officium aliquod cogat, de quo nunc non agimus; sed ad judicandum, ne omnino nesciamus quid Scriptura velit insinuare, cum de his artibus aliquas figurasus, sed ad rationem animi pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numra quaestionum, quae in litteris sanctis sunt penetranda et dissolvenda plurimum valet. Tantum ibi cavenda est libido rixandi, et puerilis quaedam ostentatio decipiendi adversarium. Sunt enim et plerumque ita veras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. Proposuit enim quidam dicens ei, cum quo loquebatur: « Quod ego sum, tu non es; » at ille consensit, verum enim erat ex parte; vel eo ipso quod iste insidiosus, ille simplex erat, tum iste addidit; « Ego autem homo sum. » Hoc quoq
Abbreviated transcription (Latin):
qui computie lunam cum hodie inspexerit quota sit etante quod¬
libet annosquota fuerit et post quod libet annos quota futurasit
potest dicere : sic deuno quoque siderũ quiã perite computant
respondere consuer̃. Dequatota cognitione quantũ adusum
eius attinet : quid mibi uideretur a perui. Artiũ etiam cete¬
rarum quibus aliquid fabricitur uel quod remaneat post ope¬
rationẽ artificis ab illo effectũ sicut domus et scamnũ et uds ali¬
quod atq: alia huiuscemodi uelquȩ ministeriũ quoddam ex hi¬
bent operantidõ sicut medicina et agricultura etgubernatio
uel quarũ omnis effectus ẽ actio sicut saltationũ et cursionum
eductaminũ harũ ergo cunctarũ artiũ dep̃teritis experi¬
menta faciunt etiam futura conici. Ne nullus earum ar¬
tifex membra mouet in operando : nisi preteritor memoriam
cum futurorũ expectatione contexat. Harũ autẽ cogni¬

Expanded text:
qui computat lunam, cum hodie inspexerit quota sit, et ante quotqui computat lunam, cum hodie inspexerit quota sit, et ante quotlibet annos quota fuerit, et post quotlibet annos quota futura sit potest dicere; sic de unoquoque siderum, qui ea perite computant, respondere consueverunt. De qua tota cognitione, quantum ad usum ejus attinet, quid mihi videretur aperui. CAPUT rarum, quibus aliquid fabricatur, vel quod remaneat post operationem artificis ab illo effectum, sicut domus, et scamnum, et vas aliquod, atque alia hujuscemodi; vel quae ministerium quoddam exhibent operanti Deo, sicut medicina, et agricultura, et gubernatio; vel quarum omnis effectus est actio, sicut saltationum et cursionum et luctaminum: harum ergo cunctarum artium de praeteritis experimenta faciunt etiam futura conjici; nam nullus earum artifex membra movet in operando, nisi praeteritorum memoriam cum futurorum exspectatione contexat. Harum autem cogni
Abbreviated transcription (Latin):
ad pas sionem dñi anniuersariȩ caelebrandam sollemniter ad hi¬
betur . si cpaues sonis eeterorũ quoque siderũ uel ortus uel occisuis
uel ali qua e libet momenta sine ullo sunt errore notssina o casi
perse ipsã cognitio quam quã suꝑstitione non alliget : non multũ tamen
cprope nibil adiuuat tractationẽ diuinarũ scripturarũ et in¬
fructuosa intentione plus impedit. Et quia familiaris ẽ ꝑnitio¬
sis simo errorifi tua cantantium : commodius honesciusq contẽ¬
nitur. habet autẽ preter demonstrationem presentiũ et iam p̃te¬
sidorũ narintion simile aliquid : quod ad p̃sentẽ positionẽ motusq
siderũ et in preterita eorũ uestigia regulariter llctreniemretisq
babinet an faturorũ regulares coniecturas non suspiciosas sed
omnino as sedratas etcertas. Nonut exeis aliquid trahere
innra facta et euenta tẽptemus qualia genednlua qͥorũ delira¬
menta sunt : sed quantũ ad ipsa percinet sidera : Namsicut his

Expanded text:
ad passionem Domini anniversarie celebrandam solemniter adhibetur; sic paucissimis caeterorum quoque siderum vel ortus, vel occasus, vel alia quaelibet momenta sine ullo sunt errore notissima. Quae per seipsam cognitio, quanquam superstitione non alliget, non multum tamen ac prope nihil adjuvat tractationem divinarum Scripturarum, et infructuosa intentione plus impedit; et quia familiaris est perniciosissimo errori fatua fata cantantium, commodius honestiusque contemnitur. Habet autem praeter demonstrationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile aliquid, quod a praesenti positione, motuque siderum, et in praeterita eorum vestigia regulariter licet recurrere. Habet etiam futurorum regulares conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas; non ut ex eis aliquid trahere in nostra facta et eventa tentemus, qualia genethliacorum deliramenta sunt, sed quantum ad ipsa pertinet sidera. Nam sicut is
Abbreviated transcription (Latin):
uanent nescientes quoreferentur : id tamen insitũ habebant
quodtaliserurtuite un iomniũ quẽ nonuidebant placerent dõ
q o amcustodiam tam quã subpeda gogo paruulorũ fuisse
scribit apostolus : etideo quitalibus signis pertina latio nnli¬
serunt: contẽnentẽ ista dñm cũ iam tempus reuelationis
corĩ uenis set ferre non potuer. atq indecalũnias quodsab¬
batocuraret molitisunt principeseorũ. Populusq. pcens
illis tumquã reb astrictsnon eredebant dm̃. cẽ. uel adõuenis se

Expanded text:
uarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, uarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali seruitute uni omnium quem non uidebant placerent deo; quam custodiam tamquam sub paedagogo paruulorum fuisse scribit apostolus. et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista deum, cum iam tempus reuelationis eorum uenisset, ferre non potuerunt atque inde calumnias, quod sabbato curaret, moliti sunt principes eorum, populusque signis illis tamquam rebus astrictus non credebat deum esse uel a deo ueniss
Abbreviated transcription (Latin):
cum en i figari aedictũ sicacciptturr tammã xonee dictũsit
Crnelit sapitur . Neque ulla mors animȩ congrinotus
copealem fi pqua cũ ideta q din cabestiis antecellitiuie namst̃
inellegentia cirnis subicitu: sequendole tetẽne Qauenuen se¬
quo dpro priouerbo significatur refert ad aliũ significataoem
suds saeptio adieri uerbigratia non intellegrt. nisiunum
diem deseptẽ. quicontinuo uoluminenepetua duo ꝗ fiert de uid¬
densdes ificiũ inoneccedu cogititione illud quod fir. melur¬
cimis pecorã tertenis que fructibus solet. Ea demũ ẽ musera¬
bilis animi seruitus signa prorebus acciperec et supilumnen¬
turã corporea᷑ oculũmentis adhauriendũ aeternũi buprelo
leuaro non posse. Quaetamen seruitus inuida eonũ popobilo
longt aceterarũ gentiũ more distibat : quando quidemicnbus
tẽ poralib ita subiugatierant. utunus in eisomnib esr benbs¬
returdi Et quaqquã si gnarerũ spiritaliũ proipsis rebus obser¬

Expanded text:
Cum enim figurate dictum sic accipitur, tanquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur. Neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est, intelligentia carni subjicitur sequendo litteram. Qui enim sequod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium more distabat, quando quidem rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus in eis omnibus commendaretur deus. et quamquam signa rerum spiritalium pro ipsis rebus obser
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo : aut etiam siad hoc erumpunt oresuoatq: dicentes. :
Quod mihi precipis curipse non facis. Ita fit ut eum non oboe¬
dienter audiant : qui se ipsi non audit .: Et dĩ uerbum qđ
eis predicatur : simulcum ipso predicatore contemnat. De¬
nique apłs scribens adtimotheum cum dixisset. nemo ad¬
olescentiam tuã contemnat: subiecit unde non contemnere tur
atq: ait : Sed forma esto fidelium : insermone in conuersatione.
indilectione infide. in castitate : Talis doctor ut oboedienter¬
audiatur. Non inpudenter : non solum sum mis se actem¬
perate uerũ etiam granditer dicit quia ñ contemtibiliter

Expanded text:
corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnant. Denique Apostolus scribens ad Timotheum, cum dixisset, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate . CAaudiatur, non impudenter non solum submisse ac temperate, verum etiam granditer dicit, quia non contemptibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
quippe annuntiatur ih sxp̃s ab eis qui suaquer̃ nonque ihũ xp̃i .
sed qnm̃ boni fideles nonquem libet hominum sed ipsum dñm
oboedienter audiunt. quiait quȩdicunt facite quȩ autẽ faciuNt
facere nolite dicunt enim et non faciunt : ideo audiuntur uti¬
liter etiam quiutiliter non agunt : sua enim quaerere student.
sed sua docere non audent:: deloco scilicet superiore : sedis eccle¬
siastice quã sana doctrina constituit: propter qđ ipsedñs prius qua
detalibus quod cõmemoraui diceret: premisit cathedrã morsi se¬
dent. illa ergo cathedra non illorum sed morsi: cogebat eos bona
dicere etiam nonbona facientes : a gebant ergo sua inuita sua : ⁊ docere
autẽ sua cathedra illos non ꝑmittebat aliena : multis itaq: prosunt
dicendo quae non faciunt: sed longe plurib prodessent faciendo
quaedicunt. : Habundant enim quimale uite suȩ defensionem
exipsissus prepositis et doctoribus quȩrant : respondentes

Expanded text:
quippe annuntiatur Jesus Christus ab eis qui sua quaerunt, non quae Jesu Christi. Sed quoniam boni fideles non quemlibet hominum, sed ipsum Dominum obedienter audiunt, qui ait, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt; ideo audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt. Sua enim quaerere student, sed sua docere non audent, de loco scilicet superiore sedis ecclesiasticae, quam sana doctrina constituit. Propter quod ipse Dominus priusquam de talibus, quod commemoravi, diceret, praemisit, Super cathedram Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respondentes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quia non contemtibiliter uiuit. Sic non que elegit bo¬
nam uitã ut etiam bonã non neclegat famã. Sed prouideat
bona corã dõ et omnib: quantũ potest: illũ timendo his consu¬
lo ÷ In ipso etiã sermonem : agit reb: placere quam uerb
nec existimet dicimelius. nisi qđ dicitur uerius : ned octor uerb
quod ait adtimotheum. :Noli uerbis ad nihil enim utile ẽ.

Expanded text:
dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis quod ait ad Timotheum: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile e
Abbreviated transcription (Latin):
ornatur ÷ nec solũ hoc appetit ut delectet qđ solum apud
alios profitetur: uerũ etiam in hisquȩ laudat siue uituperat
istis a petendis uel firmius tenendis. illis autẽ deuitandis
uel respuendis uult utiq oboedienter audiri : siautẽ non audi¬
tur intellegenter : neclibent̃ potest : proinde illa tria ut
intellegant qui audiunt ut delectentur ut oboediant. etiam
in hoc genere agendum .ẽ : ubi tenet delectatio principatũ⁊
iamuero ubi mouere et flectere grandigenere : opus ẽ. au¬
ditorẽ qđ tunc ẽ opus quando ueraciter dici et suauiter
confitetur. et tamen non uult facere quod dicitur: dicen¬
dum ẽ. proculdubio granditer sed quis mouetur sinescit
quod dicitur: Aut quis tenetur. ut audiant sinon delecta¬
tur : Vnde et inisto genere ubi ad oboedientiã cordurum
dictionis granditate flecten dum nisi et intellegenter et

Expanded text:
ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi genere opus est auditorem quod tunc est opus, quando et veraciter dici et suaviter confitetur, et tamen non vult facere quod dicitur, dicendum est procul dubio granditer. Sed quis movetur, si nescit quod dicitur? aut quis tenetur ut audiat, si non delectatur? Unde et in isto genere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et
Abbreviated transcription (Latin):
illo diciuidebatur inuietũmaxime quando ad .ẽ. eius quod¬
dam decus non appecitũ sed qđ ammodo naturalem et non nulla
non iactant iacula sed quasi neces saria atq ut ita dicam ipsis
rebus extortanu merositas clausularũ tantas acclamationes
excitat utuix intellegatur. eẽ summissa: Nonenim qui aneq:
incedit ornata neque armata sed tã quã nuda congreditur: ideo
non aduersariũ neruis lacertis quȩ collidit et obsistentẽ subruit
ẽruit membris fortissimis falsitatẽ : Vnde autẽ creb
et multũ acclamatur ita dicentib: nisi quia ueritas sic demons¬
tracta sic defensa sic inuicta delectat: Et in hocigitur gene¬
re suminis soĩste noster doctor etdictor idageredebet . ut non
solum intellegenter uerũ etiã libenter et oboedienter au¬
diatur : illa quoq: eloquentia generis temperati: apud elo¬
quentẽ ec desiasticũ nec in ornata relinquitur nec decentem

Expanded text:
illo dici videbatur invictum; maxime quando adest ei quodillo dici videbatur invictum; maxime quando adest ei quoddam decus non appetitum, sed quodammodo naturale, et nonnulla, non jactanticula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, ipsis rebus extorta numerositas clausularum; tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit; et obsistentem subruit ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unde autem crebro et multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster doctor et dictor id agere debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur. 57. Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter
Abbreviated transcription (Latin):
aegrande pertinet ab oboedientẽ audiri : sed sicpotius uthaec
tria semꝑ intendat et quantũ potest agat etiam cum imllorum
singulorũ quoq: uersatur. Nolumus enim fasti dirietiam
quod sũmis se dicimus: ac ꝑ hoc uolumus non solũ intellegenter
uerũ etiam libenteraudiri : Quid autẽ agimus diuinis testi¬
moniis docendo quod dicimus nisi ut oboedientera udia mur.
idẽ ut credatur eis opitulante illo cuidictũ ẽ : testimonia
tua credita facta sunt ualde: Quid etiã quacrit nisi credi
quia liquid licet summisso eloquio dicentibus narrat: Et
quis eum uelit audire. nisi auditorẽ non nulla etiã suauitate
detineat: Namsi non intellegatur quis nesciat neclibenter
eum posse nec oboedienteraudiri plerũq autẽ dictio
ipsa summissa dum soluit diffilimas questiones et in opinata¬
manifestatione de monstrat. dumsentias acutissimas denescio
quibus quasi ca uernis unde non sperabunt eruit etostendit
dum aduersarii conuincit errorẽ et docet falsum eẽ. qđ ab

Expanded text:
grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis docendo quod dicimus, nisi ut obedienter audiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cui dictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, discentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, dum solvit difficillimas quaestiones, et inopinatamanifestatione demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio quibus quasi cavernis, unde non sperabatur, eruit, et ostendit; dum adversarii convincit errorem, et docet falsum esse quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
ons inquid scã scriptura accendebat . & terre in rigans
uniuersam faciẽ terrȩ : si uniuersa terrarigabat ergomontes
rigabat quia etmontesutiq terra sunt: simontes rigabat : diluuiun
erat : et quomodo terra germinabat herbam uire ntẽ & facientem
semen Aut quo modo habitabat homo interra siuniuersa terra aqua
tegebat
RESS ONSIO

Expanded text:
ons, inquit sancta Scriptura, ascendebat de terra, irrigans universam faciem terrae . Si universam terram irrigabat, ergo et montes irrigabat; quia et montes utique terra sunt. Si vero et montes irrigabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem et facientem semen? aut quomodo habitabat homo in terra, si universam terram aqua tegebat? RESP. Fons
Abbreviated transcription (Latin):
Fons positus est singularis propluralinu¬
mero : hocenim si sollicite requiras inscripturis sc̃is frequenter re:¬
eos : dumutiq: necuna musca nec una rona fuerit : & alibiinps almodixit¬
Etuenit locusta : Non ait locuste sed locusta : En habes singularẽ numetũ
milite compleñ ⁊ porro autẽ propter unitatemnature diccũ estunus fons:
utomnes intellegamus qui sunt in terra: quia quod ad modũ omnis ex
unius habuis senaturã emanan : Nã quod ait inrigabat̃ uniuer sam suꝑ¬
faciẽ terre ñ totã terrã inrigabat sed partẽ : A toco enĩ partẽ significa
retillũ ⁊ .Quidergo oper ar&ur quid custodiretparadisum analiud quid¬
RPS

Expanded text:
Fons positus est singularis pro plurali numero; hoc enim si sollicite requiras, in Scripturis sanctis frequenter reeos , dum utiqEt venit locusta : non ait, locustae; sed, locusta. En habes singularem numerum milite complent » . Porro autem propter unitatem naturae dictum est unus fons; ut omnes intelligamus qui sunt in terra: quia quodam modo omnes ex unius abyssi natura manant. Nam quod ait, Irrigabat universam faciem terrae, non totam terram rigabat, sed partem. A toto enim partem significavret illum . Quid, rogo, operaretur et custodiret; paradisum, an aliudRES
Abbreviated transcription (Latin):
relicta quippe conuersatione isrł inuacua diuinȩ cognitionis
pectora transiturum. : Turba haec audiens dnm deciuitate
pedes sequitur indesertũ : dess nagogauidelic& ad ec clesiã

Expanded text:
relicta quippe conversatione Israel, in vacua divinae cognitionis relicta quippe conversatione Israel, in vacua divinae cognitionis pectora transiturus. Turba haec audiens, Dominum de civitate pedes sequitur in desertum: de Synagoga videlicet ad Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
nunc nolle: & p̃sens molestia anteriori non conuenit uoluntati
uerũ insuperioribus gestae reror do est . In his autem nunc spe¬
ties cause tonsequentis e ponit᷑. gloriã legis. uoluptas. e infide¬
litate orta oc cupauit. sed populus bonieius qđ in lege erat
conscius uoluntatis condicionib non sinealiquo cer tepericuli
sui dolore concedi Scitq setali p̃ceptorũ gloria ñ opor tuisse
concedere : sed peccatis tãquã sacramento coactus. & principũ
ad iacentium metuatq exemplo deprauatus. & uic tus. inlece¬
bris uoluptatis &iã maestus obtemperat.: Igitur inter reli¬
qua dis soluti populigaudia indisco iohannis caput ad fertur.
Dam noscilic& legis uoluptas corporũ: & saecularis luxus auiget᷑
fidelitati suae familiae. scilic& ante gentium gloriã legis
addixit. Finitis igitur legis temporib: & cũ iohanne con¬
sepultis discipulieius resitagestis dño nuntiant. ad euange
nauem conscendens ecclesiam ad iteun desertum concedit.

Expanded text:
nunc nolle: et praesens molestia anteriori non convenit voluntati. Verum in superioribus gestae rei ordo est, in his autem nunc species causae consequentis exponitur. Gloriam legis voluptas ex infidelitate orta occupavit. Sed populus boni ejus quod in lege erat conscius, voluptatis conditionibus non sine aliquo certi periculi sui dolore connivet. Scitque se tali praeceptorum gloria non oportuisse concedere: sed peccatis tamquam sacramento coactus, et principum adjacentium metu atque exemplo depravatus et victus, illecebris voluptatis etiam moestus obtemperat. Igitur inter reliqua dissoluti populi gaudia, in disco Joannis caput affertur ; damno scilicet legis voluptas corporum et saecularis luxus augetur:srael et voluptati et infidelitati suae familiae, scilicet antea gentium, gloriam legis addixit. Finitis igitur legis temporibus, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus res ita gestas Domino nuntiant, ad Evangelnavem conscendens Ecclesiam adit, et in desertum concedit :
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã lex incarcere continebatur.: Die autẽ natalis: idest
rerũcorporaliũ gaudiis herodiades filiasaltauit: uoluptas
enitamquã xx infidelitate orta ꝑ omnia isrł gaudia totis inle¬
cebrȩsuae cursib efferebatur. cuise omnem &iã sacramento
uenalẽ populus addixit: subpeccatis eñi. & scłi uoluptatibus.
is raheli taeuitae aeternae munera uendiderunt: haec ma
trisuae idẽ infidelitatis instinctudeferrisibi iobannis ca¬
put idẽ gloriã leges orauit: quialex incestuosũ isrł aucto¬
ritatediuinorũ p̃ceptorũ arguebat. Sed superius herodes
significatus ẽ. iohannem uelle occidere: & m&upopulide¬
morari quia sicut ꝓph&a habebatur: Nunc ueropetita ipsi¬
us nece. cũ p̃sertim religione sa cramenti detineretur: quo¬
modo tristis efficitur contrariũ uidelic&. ẽ. tũ eũ uoluisse.¬

Expanded text:
tamquam lex in carcere continebatur. Die autem natalis, id est, tamquam lex in carcere continebatur. Die autem natalis, id est, rerum corporalium gaudiis, Herodiadis filia saltavit : voluptas enim tamquam ex infidelitate orta, per omnia Israelis gaudia totis illecebrae suae cursibus efferebatur. Cui se omnem etiam sacramento venalem populus addixit: sub peccatis enim et saeculi voluptatibus, Israelitae vitae aeternae munera vendidtris suae, id est, infidelitatis instinctu, deferri sibi Joannis caput, id est, gloriam legis oravit, quia lex incestuorum Israel, auctoritate divinorum praeceptorum arguebat. Sesignificatus est Joannem velle occidere, et metu populi demorari, quia sicut propheta habebatur . Nunc vero petita ipsius nece, cum praesertim religione sacramenti detineretur, quomodo tristis efficitur ? Contrarium videlicet est, tunc eum voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
memo rauimus gesta sunt : sed his omnib ꝑsonis effectib: causis nu¬
meris modis adiac&: ut quae gesserunt p̃ter gerendi instino
rint in exemplũ hoc. maio reita opinandi reuerentia. sitam
diuersarũ causarũ efficientiam una atq eadem intellegen¬
tia consequitur: Sermoigitur ad originem ꝓpositionis
referendus est: iohannes ut frequenter admonuimus for¬
ẽ populi: & populi princeps subiec tȩ sibi uniuersitatis nomen
causamq conplectit᷑  lohannes ergo herodem monebat: ne
fratrisui uxoremsi iunger&: Sunt eñĩatq erant duopo¬
pulicircũ cisionis & gentium: sedisrahelem lex ad monebat.
neoperagentium infidelitatẽq sibi iunger& gentib eni
socia infidelitas ẽ : qui ipsis tam quam uinculo coniugaliam¬
ris ad nexaest : Bi gitur fr̃s ex eodem humanigeneriss̃ pa¬
rente: obhanc itaq aspere admonitionis ueritatẽ iohannes

Expanded text:
memoravimus gesta sunt: sed his omnibus personis, effectibus, causis, numemoravimus gesta sunt: sed his omnibus personis, effectibus, causis, numeris modus adjacet, ut quae gesserunt, praeter gerendi munus inrint in exemplum: hoc 739 majore ita opinandi reverentia, si tam diversarum causarum efficientiam una atque eadem intelligentia consequatur. Sermo igitur ad originem propositionis referendus est. est populi: et populi princeps, subjectae sibi universitatis nomen causamque complectitur. Joannes ergo Herodem monebat, ne fratris sui uxorem sibi jungeret . Sunt enim atque erant duo populi, circumcisionis et gentium. Sed Israelem lex admonebat, ne opera gentium infidelitatemque sibi jungeret. Gentium enim socia infidelitas est, quae ipsis tamquam vinculo conjugalis amoris annexa est. Hi igitur fratres ex eodem humani generis sunt parente. Ob hanc itaque asperae admonitionis veritatem, Joannes