comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b testĩs gn̾alit̾ homo legat᷑. nãqui
soluente alto iegatarii fc̃s ẽ. qͣmius
p̾ea sit alienat᷑ ab altero hede. adem sol¬
ni non posit. eade ꝙ rõ stipilatiõis.
hominis enim legatumrorationisꝯ

Expanded text:
entis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum oratio
Abbreviated transcription (Latin):
nii. R sicaũ fiteiꝯmissumdarinõ
pot̾it. sistichus sci fcũs iussuc̾i ixre¬
ditatem adierit. rogodet qm̃qui for¬
turtoñ ndiciotestatoris conseqiit᷑
heaitatem uellogatum ñ deret᷑ oña¬
rinec recipiendumẽ. ut cuinichil
decsis euiii rogando obliges.

Expanded text:
ndit.Sic autem fideicommissum dari non poterit: 'si Stichus Seii factus iussu eius hereditatem adierit, rogo det', quoniam qui fortuito, non iudicio testatoris consequitur hereditatem uel legatum, non debet onerari, nec recipiendum est, ut, cui nihil dederis, eum rogando obliges.
Abbreviated transcription (Latin):
amittere cuntatem. ⁊ ideois testĩ faci¬
endius nec ficeicõmittendi constit
ns aurantib decesfit. pot̃ de fendi fid̾¬
icomissumuaiere si mõ in catuolũ¬
ꝑuenturumẽ morte enis. uel dum
eis dat᷑ nei aumeis ñ admnitur. nec tã¬
tm ꝑximis bonoꝵ possonis. uerũ in fe¬
riores quo fidei ꝯmitr̾e̾ poffumꝰ s et
successur᷑ fit. ¶ illud c̾te indubitate
dr᷑ si quis intestatus decedens ab eo qui
pͥm̃o gͣduei succed̾e potint frdciꝯmnis¬
sum relinq̾rit. siulorepudiante ad
seq̃ntemgdum deluti sit successio e¬
um ficeicõmissum ñ deb̾e. ⁊ ita imprs¬
⁊ ex anquis ex uberis enis mor tuo eo
adm̃issus sit ad bonorum possd̾em.

Expanded text:
amittere ciuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat llis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum ualere, si modo in eaperuenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur.Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committesuccessurus sit.Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imp et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad bonorum possession
Abbreviated transcription (Latin):
cit acceptum. s isi mortiscausa anye¬
rit maritodotem uel in mrimoniũ
eiꝰ mortis cã rediẽit. pot̾ aici ficxicon¬
ñ posse.s. si pure roget. nam ñ subꝯ
tỹns posse meobligainec iuilianus
dubitaret. ¶ Siremquis debeat ex
stipulatueiq remlegau̾it. fideiq¬
ei cĩ mitt̾e ñ potuit. licet ex legato ꝯ
ulatu actõemfortassis ꝯmsdicat. et
simptumlitis q̃ in substitaẽt. s er
posse ¶ si hñtitiri ꝓprietatemsꝵ
fructum mortis cã cefto pot̾ aici frõi¬
cõmitte me posse. neꝯͣqmmoueat.

Expanded text:
cit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit, potest dici fideicomlicet si pure roget: nam si sub ctemporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato coulatu actionem: fortassis quis dicat et sumptus litis, quem sustineret, si ex posse.Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat,
Abbreviated transcription (Latin):
dam aꝵ hrib̾tates ab ea pr̾andas quas
int̃cide damynicã aurum uidebat᷑.¬
pat̃. qui filio semissem ded̾at. ⁊ sororibꝰ
eius imyubib quabrantec quib fr̃u
⁊tutorem dedit.ita fint locutus. fin

Expanded text:
d libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur.Pater, qui filio semissem dederat et sororibus eius impuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili,
Abbreviated transcription (Latin):
tisitis uuentes. ut pꝰuos filus meis
restituatis defimcta testatricis fiua
meiia lib̾tus decessit hedenstituto
patrone filio ex pte debita exaltera.
exͣneo q̃itumẽ. anaddita heditatein¬
trone suius acoh̾ede suo ꝑtemeꝰꝵ q̃¬
si halitatem non adisset ꝑtem acho¬
yede petẽposse. ¶ Mantus uxorem
exase yedeminstituit cniꝰ post mor¬
tem caticulos aꝑiritestator p̃cepit.
p̃dium hetitarium uxor infructuo

Expanded text:
ti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae filius a coherede suo partem si hereditatem non adisset, partem a coherede petere posse.Maritus uxorem ex asse heredem instituit, cuius post mortem codicillos aperiri testator praecepit: praedium hereditarium uxor infructuo
Abbreviated transcription (Latin):
strase qͣntitatis exciusurum. ¶titi
fr̃i suo mein᷑ heditate sei aquohes
institutus erat post morte suam re¬
stituere rogͣaͣtus eodertitio ħede sqͥpto.
petut. ut moriens titiꝰtam suam qͣm
seu heditatem semꝑmo restitueret.

Expanded text:
stratae quantitatis exclusurum.Titio fratri suo Maeuius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret.
Abbreviated transcription (Latin):
insiome p̃cipuam cãm filie fore. ¶ cũ
mnpfecta scͥptura mucit᷑. itademũũ¬
bum legati uel fidciꝯmissi ꝙ p̃̾ceait. ł
sequitur ad cõmumõe asłimnt᷑ si dcõ.
scͥptum congniat ¶ filius mrẽm b̾ed̾
scꝑfat. ⁊ fideiomissa tabulis data cuor¬

Expanded text:
isionis praecipuam causam filiae fore.Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat.Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cu
Abbreviated transcription (Latin):
inpsõam ꝯpetentem omnib inuncẽ
man̾e̾. ñ aut̃ fideiomissum restituẽ¬
dumẽ. nisipriꝰ debitum ab eisempto
ant dotalem cautõem post mortem
meammutes utarenoces ut fr̃as cun
dotemstipuiarent᷑. hoc cãuntͥ sine lib̾¬
ns uno plurib ue myimonio mori¬
ei dos ad eos ꝑueniat. post mortez pa¬
tris deceffit maritus anteqͣm renona¬
retin cantio dotaus. ⁊ p̾ea alumipta
decessit muillo uboꝵ relictoniuo adn¬

Expanded text:
in personam competentem omnibus inuicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius debitum ab eis emptoa, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo ad
Abbreviated transcription (Latin):
uicos cutati relictos qm ꝓprios fi¬
nes harebãt excã fid̃i ꝯmis.lñ iõ mi¬
nͨ deb̾ipiacuit. ꝙ testator fines eoꝵ¬
se significaturum ictamiisformã
qͣmceiebri singulis annis notint a¬
ua scͥptura se declaratuꝵ ꝑmisit p̾ea
Qu soudũm fioei ꝯmissũ fru¬
ligitiu cumy mortem ẽptoris uẽ¬
ditc̃em rei publice p̃clioꝵ optimꝰma¬

Expanded text:
Uicos ciuitati relictos, qui proprios fines habebant, ex causa fideicommissi non ideo minus deberi placuit, quod testator fines eorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit aQui solidum fideicommissum frulegitur.Cum post mortem emptoris uenditionem rei publicae praediorum optimus ma
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cmmin fimiliarenquisse licet um
reuquiss item sumũ r̾edem institu¬
isset. nec quicqͣmlegasset ex yedatis̃
nichilintimqͣmam in famitiaros ẽt
ꝓprius plurib tñ sepatimitarelictũ.
ut uiisquisq in sondum capiat .s.¬

Expanded text:
m in familia reliquisse, licet uni re liquisset.Item si unum heredem instituisset nec quicquam legasset, exheredati nihil interim, quamdiu in familia res est, proprius, pluribus tamen separatim ita relictus, ut unusquisque in solidum capiat, s
Abbreviated transcription (Latin):
dotis nõe dariuotuit. ailio dote stip̃¬
uiante cum filiue minorem dote
dedisset. suꝑfluum ẽẽ filic redoe̾tũ
constabat diuortio quo secuto fide¬
iꝯmissoũ filiam recte petituram aut
accio stipulationis sibi pr̾aret᷑. qni
nuptias in dotata consutuerct. ce

Expanded text:
dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem dedisset, superfluum esse filiae reddendum constabat. diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram, ut actio stipulationis sibi praestaretur, nuptias indotata constitueretur:
Abbreviated transcription (Latin):
uo beactariolegatum fu̾it tͣctantious
nob decapiteacitate. indendumẽ. utr̃
hedis andefunctiꝑ sõa. annentrius sp̃¬
taridebeat. ⁊ post multas uarietatos pl
pacitate qn possit. sine nuo impedim̃¬
toacqratur logatum hetitati. atq obio
om̃imo ad eumptineat. quicũq peaseᷤ

Expanded text:
uo hereditario legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates plapacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque ob id omnimodo ad eum pertineat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uut. integra. ¶ Oat̾ filus fius mugo
conceptis dotem fuammortis cã dõan¬
dostipulari pmisit. cumanus yedibuᷤᷤ
institutis petisset. aflliis urodote re¬
stituitotum uiro sideiꝯmissum dotis
falcidie ꝑtemixdib a filus exstipuia¬
tucumniro agentib exdoteẽe. ꝑ in-
fcm actõe reddendam. ¶ Surdo⁊imuto
qui legatum accipit. ut cum moriet᷑
restituat rocte mandat᷑. mai ⁊ ignorã¬
tes astringunt᷑ fidciomisid quib ig

Expanded text:
uit integra.Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso, quibus ig
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ cepi cau̾sum pbandum foret
si incin̾ ignorans anm̃ uita decessis¬
se pecumam errore lapsus dedisset:
tunc enimportõe iureleg̃ fal. reno¬
caret᷑. ¶ cum pr fidicõmifsump̃a ã¬
oꝵ ex testõmr̃is filie debet. eãt̃ ꝓꝑte¬

Expanded text:
retur. diuersum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae reuocaretur.Cum pater fideicommissum praediorum ex testamento matris filiae deberet,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit. scire uolo dõare me tibiautor
octingentos. fid̃i cõmissum debẽi soro¬
riconstitit. nec aitud ꝓbandumĩ ciiꝰ¬
ułet fupp̃ma noluntate. piacet einz¬
sic consist̾e fid̃i ꝯmissum ac nld̃ fu̾c¬

Expanded text:
scripsit: 'scire te uolo donare me tibi aureos octingentos'. fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema uoluntate: placet enim consistere fideicommissum et
Abbreviated transcription (Latin):
solet excitare. ¶ p̃r plurib fuus h̾odibꝰ
institutis moriens claues. ⁊ annullu
custolie causa maioris natu filie tͣdi¬
dit ilibtum eid̃ filie quip̃sens erat.¬
⁊ res quas subcura sua habuit. assignare

Expanded text:
solet e‹x›citare.Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res qu
Abbreviated transcription (Latin):
sideiꝯmissum tñ abhectib ẽẽ filio
pr̃andum. ad quos heditatis portio
qͣm acc̾epit filiaroclieat placuit. ꝙ̃ si
anum fine sub stitusset eumoꝑt̾e᷑
fiuo fidciomissum reddere. ¶ euĩc¬
tis p̃̾dus que pr qui se dñm ẽe clidit¬

Expanded text:
ideicommissum tamen ab heredibus esse filio praestandum, ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere.Euictis praediis, quae pater, qui se dominum esse credi
Abbreviated transcription (Latin):
neo p̾ctia nb̃tis cũmoreret᷑. ũb̃ fiteiꝯ¬
missireliq̃rat. ⁊petiẽat. ne exnõe. fa¬
minic alienarent᷑. substitutum ea p̃¬
au debere. er defuncti uoluntate R¬
di set ntrumconfestim an subexõ

Expanded text:
ia libertis cum moreretur verbis fideicommissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea praedia debere ex defuncti voluntate respondi, sed utrum confestim an sub eade
Abbreviated transcription (Latin):
lounuere. fidiꝯmissanam heditatem
sororicohedi nam udẽi relictam. ippa¬
rint. ꝙ ñ pecunia sua testãri s obtentũ
consilu d̃regare uĩritestamentũ ꝓ ro¬
hibendo uoluit. ¶ Rogo filiant. bom
eq̃lit̾ ꝓmeri̾unt fidei ꝯmissum relictr̃.
quib mr̃is electõe cessante. sufficiat
si ñ offendint eos ant̃ quos mrelegit.
fore pociores. si soli ymeruissent existi¬
mauiꝰꝙ si neminemeleg̾it cos solos ñ
aomitti quioffenxenint ius ¶ doatio¬

Expanded text:
lo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo uoluit. 'Rogo, filia, bona eruerint, fideicommissum relictum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt.Donatio
Abbreviated transcription (Latin):
omib quib ficei .i. relictumẽ. ad
distractoem consentientib nullam
ficcimissi petitiõem suꝑfuturam¬
fructus ex fundopure segato post
aditam seditatem alegatarioꝓcept¬
os. ad ip̃mptin̾e. cõlonum aut cum

Expanded text:
Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem consentientibus nullam fideicommissi petitionem superfuturam.Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, colonum autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
offerat. ¶ cumꝯuidam filio suo exꝑ
te hede istituto ƿatrimneiꝰ cohedezei
dedisset.⁊ ab copetisset. ut filũ suum
ꝓ mrili portõe finis fins cohedem face¬
ret. si quid̾ minꝰ ẽet inuiriliportõe ꝙͣ
fr̾ĩs hetitas habint. nichul amplius

Expanded text:
offerat.Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro uirili portione filiis suis coheredem faceret: si quidem minus esset in uirili portione, quam fratris hereditas habuit, nihil amplius
Abbreviated transcription (Latin):
iplurib sedib institutisita
scͥptum sit. heres meus dampna sesto
dare aureos .u. non quilib⁊ y̾es. szom̃s
siitalegatum fi̾nt lutius titiheres
mẽ titraso .u. aureos daredannasesto.
cithaso .u. aureos danuas estodare. nͥti¬
tius ostend̃it iad adimendicã apublio
legatinnẽe relictum qui nos aureos
amreos do. an ⁊mascuumn gen̾is ⁊ fenti¬
nimilibis legatumuideat᷑. nam futa
sc̾ptumeẽt filus meis hos tutores do. R
masculos contini. ¶ Si sub ꝯlitione
possumus. nam nec ptmnet ad nos ant̃¬
qͣm aios neniat uel oditio existat ¶ si
pr anic sue testõ suo aureostot hedem
dar uissit. ubiea nuipsisset. si filiam
ptasit. cumtestiñ fit. s absente pat̾e
nignorantoi chominꝰ legatum debe¬

Expanded text:
pluribus heredibus institutis ita scriptum sit: 'heres meus damnas esto dare aureos quinque', non quilibet heresita legatum fuerit: 'Lucius Titius heres meus Tithaso quinque aureos dare damnas esto', Tithaso quinque aureos damnas esto dare', nisi Titius ostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos aureos do', an et masculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores do', rmasculi contipossumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel condicio exsistat.Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
legatarii fuerunt. ita frustra soluit᷑
tamrisi an̾s ẽẽ desinit. ¶ In fin
gatosihes sepelierit extimãtio refe¬
renda e̾it ad totum scium fundi qͦ
potuit ante sepuituramextimai. q̃r¬

Expanded text:
legatarii fuerunt, ita frustra soluiturtametsi dominus esse desinit.In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: q
Abbreviated transcription (Latin):
dit. uxori legatum eit. iemptoris si¬
at emptorem  iteicomissiñ teni ꝯsta¬
bat s tñ accepto legaconni aer uẽidi
rat. petͥumam debitmm soluet. cũ sci¬
ens añumuita det̾efsisse merr᷑ pe¬
cumam dedisset. ñ et̃ lib̾atõe secu

Expanded text:
dit, uxori legatum dedit et emptoris fiat. emptorem fidei‹com›missi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier uenditibat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
Tntius iocustaꝓculo suo salt̾.¬
cum aciat ꝯuitõem iniegan̾dadote
ut si mauet uxor mancipiaque ĩdo¬
temdedit qͣm pecuniami nũatam re¬
cipe. feamancipiauxormalit.nũqu
cĩ ea mancipia que p̾ea exhis mãcipiis
nata sunt. uxori debeantur. q̃ro. ꝓxul
locuste fuo falt̾.ftuxormallet manci
curatore qui finosum de fendit. peti
poterunt. s quipetent cauere debebt̃
siheditas euicta fuerit. ꝙ legatorũ¬
auł. ¶Hortuoboue quilegat᷑ ẽ n
coriummn carodebetur. ¶Sititios
frumentariates setalegata sit. ⁊ de¬
cessit. quidam purant extinguile¬
gatums hec nonẽ. uerum. namcui
priscus fulcimꝰ farsumẽe aiebat. s
iculus ait siquis rooem sium eums¬

Expanded text:
nius Lucusta Proculo suo salutem.Cum faciat condicionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia quae in dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipia uxor malit, numquid etiam ea mancipia, quae postea ex his mancipiis nata sunt, uxori debeantur, quaero.Proculus Lucustae suo salutem.Si uxor mallet mancipcuratore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cauere debebunt, si hereditas euicta fuerit, quod legatoruam Mortuo bove qui legatus est neque corium neque caro debetur. Si Titio frumentaria tessera legata sit et is decesserit, quidam putant exstingui legatum: sed hoc non est verum, nam cui Priscus Fulcinius falsum esse aiebat. Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum
Abbreviated transcription (Latin):
sidc̃auit suum ẜes. ⁊ eum is ciuidõat᷑ ẽ
manumisit. tenet᷑ hes qͣmius igno¬
raĩnt a secumlegatum fuisse. ¶ S¬
iana iegatus ẽ. ¶ Siquis sc̾psit testa
mentofieri ꝙ cc̾ ius. uel mores bonos

Expanded text:
s cui donatus est manumiserit, tenetur heres, quamuis ignorauerit a se eum legatum esse.Si iana legatus est.Si quis scripserit tesmento fieri, quod contra ius est vel bonos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ornatũ putaꝙ adinstrueaũ forũ.
tixitium. stadiũ. legatum fu̾t: ad
honoremputa quoad mimetendũ
uenatõem. uel ludos scenicos. ludos
entenses relictum fu̾it. auntꝙ ad ai
usonem singuioꝵ ciuium uel epu
mauinenta infirmeetatis.pnta se¬
morib. nel ptiis. puellis ꝙ renctũ
fu̾it ad ronorem ciuitatis ꝑtine. Re
scius ses ñ extitit. sab̃ ait. titiũ sotu
legatumdebiturum. nã senim pao

Expanded text:
ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epualimenta infirmae aetatis, puta senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere Seius heres non exstitit.Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seium pro
Abbreviated transcription (Latin):
mortuns sit filius. ⁊ ap̃ yatrẽ petuli¬
ũremansit constitit legatumcum
enim finus iure suononutit᷑ retro
c̾titur pr dñnm in ẜuo peculiari
yabuisse. ¶ Siqiũs rem sibilegatã

Expanded text:
mortuus sit filius et apud patrem peculium remansit, constitit legatum: cum enim filius iure suo non utitur, retro creditur pater dominium in servo peculiari habuisse. Si quis rem, sibi legatam
Abbreviated transcription (Latin):
aut desmant. idem in fanilia eĩt. sui
uniu̾sam faminam suã. siue c̾tamue¬
tum equo p᷑ea mõrtuo ƿirequida ita
c̾aunt. siequus iuc decẽssit qui d̾mõ¬
strabat quadgam s s̃ mediotpe d̾ni¬
mita fuppleat᷑ ad legatãium ptinebit
titiostichus legatus pꝰmortemtitulis¬
tatem accepit. ⁊ legatum ad ita hedita

Expanded text:
aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam uetum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio Stichus legatus post mortem Titii libertatem accepit: et legatum adita heredita
Abbreviated transcription (Latin):
bis resictum indeat. cumut supͣcaut̃
ẽ duob hecib institutis defunctam
testatricem ⁊ mancipia heditã̾ia dũar
fidcionssũputari ꝙ datum non fit
cuiniegasse seaixit. noc adiẽcit legati

Expanded text:
rbis relictum uideatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarufideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati
Abbreviated transcription (Latin):
ganiquib aies appõitus nẽ eas heres
meus annua buia tͥma dic dato adcõ¬
pora legata ñ ptinet. sad ea que põnd̾e
mim̾o mensura continent᷑. ⁊ ad eatiñ
legataptinet quib dies ñ eappõit᷑. ꝓm̃¬
sentiautrum annũ diedabunt᷑. ante
uerop̃sentia. ⁊ ait ẜuius ⁊ labeo p̃sensci
deberi. qͣmins gͥ suꝑuacua sit hecadiec

Expanded text:
gaui, quibus dies adpositus non est, eas heres meus annua bima trima die dato', ad corpora legata non pertinet, sed ad ea quae pondere numero mensura continentur.Et ad ea tantum legata pertinet, quibus dies non esentia, utrum annua die dabuntur an uero praesentia? et ait Seruius et Labeo praesens deberi. quamuis igitur superuacua sit haec adi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui .u. martas rarebat ita legaint. uel
stipłanti promisit.x. q̃ in archa habe̾
⁊⁊ legatum ⁊ stipulatõ ualebit. ĩ tñ u̾
sola .u. nel ex stipulõe. uel ex testõdebeãt
Ut uero .u. que decrunt ex testõpeti posfit̃

Expanded text:
quinque in arca habebat ita legauit uel stipulanti promisit 'decem quae in arca habeo': et legatum et stipulatio ualebit, ita tamen, ut sola quinque uel ex stipulatione uel ex testamento debeantur. ut uero quinque quae deerunt ex testamento peti possint,
Abbreviated transcription (Latin):
sisset. aut oplis ficri. aut mimꝰdare.
ꝓportione suacos pr̃are quib ꝑs here¬
ditatis accresceret eqne.atq ceteraie
cum mortiscã dõabitur. ut it ꝓmit
stichum q̃mmichidebet. placet extĩ¬
son am .x. anistichus iegatus fu̾e̾it
cxuentii solutionis iegatimnaler⁊.
cũmitalegatum ẽ qͣntam pecumam
h̃ss me᷑ a titio exeg̾it. tantam meuio
recteputat. legatarꝰ agere potest. ut
actiones prentin.¬

Expanded text:
sisset aut opus fieri aut munus dari, pro portione sua eos praestare, quibus par hereditatis adcresceret, aeque atque cetecum mortis causa donabitur, ut id promittStichum quem mihi debet, placet exstitichus legatus fuerit, ex eventu solutionis legatum valet. Cum ita legatum est: "quantam pecuniam heres meus a Titio exegerit, tantam Maevio recte putat, legatarius agere potest, ut actiones praesten
Abbreviated transcription (Latin):
lez cãmhr̃e nonpotũit. auue tũhoc
hr̃e potuit qͣnti solet ꝯꝑari. qntame¬
gasset heditatem restitir ¶ Nnd gͦ si
sur post mortem ham igatus fant
ẜditatis sue ꝑtem qͣrtam restituere.¬

Expanded text:
 habere non potuit, alius tamen hoc habere potuit: quanti solet comparari, tantam aegasset hereditatem restitui.Quid ergo, si heres post mortem suam rogatus fuerit hereditatis suae partem quartam restituere
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmtirrpignori dediuendas. ⁊ deducto
omnidebitotuo quod ampnus crito
omne filie mee restituas ex eascͥptura
fiuam a fr̾e fideiꝯmisslim pet̾e posse. u̾
i actões fuas adiisus debitorem ei pra

Expanded text:
quae tibi pignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae meae restituas'. ex ea scriptura filiam a fratre fidei commissum petere posse, ut is actiones suas aduersus debitorem ei prae
Abbreviated transcription (French):
n̾it.⁊ a substituto repetitum fint ie¬
gatum debetur⁊ a substituto. nec ur
repetita conditio que mutile legatũ¬
¶ Facit. ineptas uoluntates defimc̃toꝵ
ccaseynituram ucdutiuestes au si q̃

Expanded text:
tituto repetitum fuerit, legatum debetur et a substituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit.Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua
Abbreviated transcription (Latin):
reros fecit picuio enis ⁊ muit. ⁊ detẽior
fit. ut si debuem forte tradat nichomi¬
nusteneat᷑. ¶ cum̃quid t̾ͥ legatum fi¬
adeiq tue counrassum sit. ut michi resti¬
dotum malum dumtaxat merigendo

Expanded text:
erior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo minus teneatur.Cum quid tibi legatum fideiue tuae commissum sit, ut mihi restidolum malum dumtaxat in exigendo
Abbreviated transcription (Latin):
umi quibata fid̾iꝯmissum
ieliquisset rogorestituas nõis meis
non offendant. ¶ Idemait si neminẽ
eligatomnes adpetitoem fideiꝯmissi
admittiudẽiqĩ iam p̃sentidie datu.
cum sic relinquit quibrnec noles nec
nuli offeras. ¶ pianc sic̾ti desuncti st̃.

Expanded text:
um quidam ita fideicommissum reliquisset: 'rogo restituas libertis meis, non offenderint. idem ait, si neminem eligat, omnes ad petitionem fideicommissi admitti uideri quasi iam praesenti die datum, cum sic relinquitur 'quibus uoles' nec ulli offerat. plane si ceteri defuncti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gmscinor legom tuteli uieres. ae¬
tͦe que c̃ incoionia eoꝵ usq ad iłiam
aureliamquesitume an hoc legatum
taa scͥpti non ẽ pot̾ tñuidci tantã sũma
logita qntacirei suffic̾et. sĩ mõñ appa¬
ret auam finsse defunctiuotuntate
aut ex magintudine enis pecume. an
exmediocntate facultatinn qͣnitesta¬

Expanded text:
scanorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex magnitudine eius pecuniae aut ex medioc
Abbreviated transcription (Latin):
euegauit. ñ maie agitabitu anuaie¬
at. quia dominus e utrĩq legatarius.
Equid siquis domñdeductis marmoi¬
endam domum qͣm retinebat inhere¬
ditate. s melius dicet᷑ mutroq detͣc¬
extimatio eoꝵ pretim ¶s siquis ad o̾¬
pus rei .p. faciendum legauit. puto
ualere legatum. nam ⁊ rap̃.ł.xi. re¬

Expanded text:
uerat, non male agitabitur, an ualeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis domum deductis marmoriendam domum, quam retinebat in hereditate? sed melius dicetur in utroque detestimatio eorum prae stetur.Sed si quis ad opus rei publicae faciendum legauit, puto ualere legatum: nam et Papi
Abbreviated transcription (Latin):
die locus fit ꝙ unde abscioit rõe faicidie
ex seq̃nti testõ consequar item si domino
Eutascͥptumẽit ampliꝰqͣmtitio legauisxᷤ
nieus seio .x. dato. aubitandũneit. quĩ
ititio sinim legatum maneat. ⁊ scionichi
uit᷑.xͣ. debeatur. namtusitatum fere ẽ.
sic legariiutiotitiotot. ⁊ hoc ꝓnpuꝰuxoi

Expanded text:
diae locus sit, quod inde abscidit ratione Falcidiae, ex sequenti testamento consequar.Item si domino ita scriptum erit: 'amplius quam Titio legaui heres meus Seio decem dato', dubitandum non erit, quin et Titio suum legatum maneat et Seio nihil ultra decem debeatur: nam et usitatum fere est sic legare: 'Lucio Titio tot et hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
tina non finnt existimabit̾ implesse
ꝯaitõem sisedem libauit. nec ad remꝑ
tinebit. iamtunc cum testmn fiebat t¬
tabule int̾cid̾int. inp̾ca. uel mortuo
testatore. ¶ Sititio micino legat᷑ fint
stichus quiatueãt. debebit᷑ ps stichi
memo. naintitius qͣmins adlegatum
ñ admittat᷑ ptem faciet. ¶ Stichum.
aut pamphilum utrumres meus uo¬
let titiodato sidiẽit hes se stichũ uelle
dare stichomortuoiuuuit᷑. cumantẽ¬

Expanded text:
tura non fuerint, existimabitur inplesse condicionem, si heredem liberauerit, nec ad rem pertinebit, iam tunc cum testamentum fiebat tabulae interciderint an postea uel mortuo testatore.Si Titio et Maeuio legatus fuerit Stichus, qui Titii erat, debebitur pars Stichi Maevio: nam Titius, quamvis ad legatum non admittatur, partem faciet. "Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus volet, Titio dato". si dixerit heres Stichum se velle dare, Sticho mortuo liberabitur. cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
si pris ab̃stinint h̾editate: ñ enmin¬
pugnatur indicium ab eoqui nstᷤᷤ
hr̃e iegatimi nisi heditatem retimĩat
tuuic n adusus cohxdem dandamei
legatipetitõem ẜm aristonis sirãm cõ

Expanded text:
si patris abstinuerit hereditate: non enim impugnatur iudicium ab eo, qui iustis habere eum legatum, nisi hereditatem retineat, tunc neque aduersus coheredem dandam ei legat‹i› petitionem s
Abbreviated transcription (Latin):
ns. ⁊ hes dr̃et minoremiegatiuegatanꝰ
maroreminulgo fatebat᷑ utiq in inorẽ
cum iegasse. simaiorem ñ potiut docere
logatanus. ¶ conitat ⁊̃ res auenas lega¬
ripossentiq ñ cepari possunt. ⁊̃ si diffici¬
orto qui sunt ingusti. uel fundum ab
tumi rc̃amim. ueledem sacͣm legai ñ pꝰ¬
seconstat. s ⁊ p̾aia ce saris que in form¬
ampr̾imori sunt retiaita subꝑcrato¬
re prĩmonu sũt si legentͥ nec extimatõ¬

Expanded text:
s diceret minorem legatum, legatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius.Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi difficihortos, qui sunt Augusti, uel fundum Album Romanum uel aedem sacram legari non posse constat.Sed et ea praedia Caesaris, quae in formam patrimonii redacta sub procuratore patrimonii sunt, si legentur, nec aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
Que sĩna rescͥptoimpatoris ñi ⁊ aii
seĩi iuuatur qui rescͥyẜunt Nomine
legato actorem non posse eligi.¶
d̾ c̾to fundo sensit testator iec appare¬
at d̾ quocogitauit electioheretis ent
q̃iuelit dare. aut si appareat. ip̃e fu̾dꝰ

Expanded text:
entia rescripto imperatoris nostri et diui Seueri iuuatur, qui rescripserunt homine legato actorem non posse eligi.Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus
Abbreviated transcription (Latin):
pulanti ⁊legariaiunt. purmgͥ leg¬
atum catomanareguizimpediet cõ¬
nnanonptinet. ¶Item quenpot si
quis bnias edes habens alt̾as legau̾it.
⁊ exalt̾is auꝙ nnctum ei cuicdes leg-¬
aint. anlegatum ualeat. mouet qde¬

Expanded text:
pulanti et legari aiunt. purum igitur legatum Catoniana regula impediet, cona non pertinet.Item quaeri potest, si quis binas aedes habens alteras legauerit et ex alteris aliquid iunctum ei cui aedes legauit, an legatum ualebit? mouet q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc ip̃micgatum de quoq̾ritur psens
derebitur. ¶ Siqius plures stichon nis
stichun legau̾it. siñ appareat dea stico
senfit ꝯmies eiegit debet prme. ¶ Si
pticiutatis anquid sit reactũ xadlõ¬

Expanded text:
 hoc ipsum legatum de quo quaeritur praesens debebitur.Si quis plures Stichos habens Stichum legauerit, si non apparet, de quo Sticho sensit, quem elegerit debet praestare.Si parti ciuitatis a
Abbreviated transcription (Latin):
existimauerunt. s oportet ẜedi fuccͣ¬
n. ut ip̃e eligat siue reꝵ ꝓtes. siue esti¬
matõem dare mau̾nt. Iiis tñ rebuȩ
ꝑtem̃tare h̾es conceditur. que smñ dãp¬
no aiuidipossunt. Sin aut ⁊natirran

Expanded text:
existimauerunt. sed oportet heredi succurri, ut ipse eligat, siue rerum partes siue aestimationem dare maluerit. in his tamen rebus partem dare heres conceditur, quae sine damno
Abbreviated transcription (Latin):
nore. ñ ut ꝓ dominispossideant. uel ali¬
enandiius s ut pygnushãnt. ut filius
ꝑ patrem fructusconsequat᷑. ⁊ fuus ꝑ
dũm. ¶ cumie̾it rogatus si sine ltens
de fecisse uidebit᷑ fipr̃i suꝓuix̾it liberi.¬
respectu roc atestatore dispositum est.
millius ẽẽ momenti scͥturam q̃imudỹ
p̃ceptum reniquid quiatales leges ĩtestõ¬

Expanded text:
nore, non ut pro dominis possideant uel alienandi ius, sed ut pignus habeant, ut filius per patrem fructus consequatur et seruus per dominum.Cum erit rogatus, si sine liberis defecisse uidebitur, si patri superuixerirespectu hoc a testatore dispositum est, nullius esse momenti scripturam, quasi nudum praeceptum rel‹i›querint, quia talem legem test
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fit᷑ ut ex hedati acquisitumiega¬
tũ pea ixde anquo existente adem
ut neccͣns domino ex eotestõ fc̃s
ẽit. tunc enim qui imunũ conc̾rũt
ut hos existat. ⁊ dies legati cȩdat ꝓ¬
uabimis aiciturad eumpoiꝰ ciure

Expanded text:
quo fit, ut hereditati adquisitum legatum postea herede aliquo exsistente ad eum aut necessarius domino ex eo testamento factus erit: tunc enim quia in unum concurrit, ut et heres exsistat et dies legati cedat, probabilius dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾testm̃ fc̃m fundotitianoiegatopte
aliqͣmadiec̾it qͣm fundotitiano destũ¬
ret.id ꝙ adiectumẽ exigi alegatario
pot̃.⁊ similis ẽ cã auuionis. ⁊ maxĩe
si exauo agro qui fint eius cum testm¬

Expanded text:
um factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum test
Abbreviated transcription (Latin):
Si suiis legat᷑ inuotestatore fu¬
gineaicatur. ⁊impensa ⁊ ꝑiculoenis
ciniegat᷑ sit redaidebet. qm̃ remlega¬
tam eoioco prare hes debeat inquoate¬
statore sit relicta. ¶ Sud ꝙ extestõs

Expanded text:
Si seruus legatus uiuo testatore fugisse dicatur, et impensa et periculo eius cui legatus sit reddi debet, quoniam rem legatam eo loco praestare heres debeat, in quo a testatore sit relicta.Si id quod ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
leẽ legatum siuero ampliores p̾t̾
eos quostitius ehget incet̾is ualet
legatisunt. ꝙ siminuis sunt ĩtantoᷤ
chumdoconditionale ẽ legatumet
n̾alit᷑ ad hedem tͣnsit. qͣm silegatariꝰ
nolint q̃mius auas quod sine adiec¬
tõe hac siuolet legatum fit ad hedẽ
legatãn tnsmittat̾i aliud eminui
nichil expristinamat̾ia suꝑsit. tñidi¬
cemus utue manere legatumat fiea
domo destructa aliam ẽod̾ locotestat¬
oreaificaint. dicemnuis int̾ire legatũ
nsialud testatorem sensisse fuerit
iusẜit hedem suum testator adhuc
ut uelegatumẽ. quideminfulegat¬
rius aquoemere fundum heres nuĩ¬
sus ẽ. cum ex neccitate cum fundũ
uend̾et muiuminuemiret emptorẽ.
d. iSermis unexhedio legatus
siquidinheaitate malitiose fecisse
dicatin forte rõnes int̾leuisset. nõ
dib ex disꝑarib ꝑt̾ib institutis du¬
ob eademres legata sit hedes ñ ꝑ he¬
aitariaportione s prouiriu egatũ
habere debeñt.

Expanded text:
le est legatum, si uero ampliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legati sunt: quod si minus sunt, in tantos, chum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit, quamuis alias quod sine adiectione 'si uolet' legatum sit, ad heredem legatarii transmittitur: aliud est enim nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse fueritiusserit heredem suum testator, adhuc utile legatum est. quid enim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? .Seruus uni ex heredibus legatus si quid in hereditate malitiose fecisse dicatur forte rationes interleuisse, non redibus ex disparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro uirili id legatum habere debent.
Abbreviated transcription (Latin):
iesatarcpetiẽit impub̾e fitiomortuo.
scõsis ies legatum ñ detebit. ꝙ itaueꝵ
eẽ. tam sextus qͣm pomp̃. putant. sire¬
petitio iegatoꝵ ad eum motũ ocepta
sit. ueluti que a finomeo iegaui q̃q
eundare iuifi .si micuises eĩt. id heres¬

Expanded text:
legata repetierat, impubere filio mortuo secundus heres legatum non debebit. quod ita uerum esse tam Sextus quam Pomponius putant, si repetitio legatorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio meo legaui quaeque eum dare iussi, si mihi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ꝯ Erussiuim qui post mortem
meam natus cĩt h̾edem institm posse.
iaico freqͥnt̾ scͥpsit. idq uerũ eet mani¬
festo argum̾to compbat᷑. quia fuus he¬
ditariꝰ priꝙͣ adeat᷑ heditas. institui ses

Expanded text:
um, qui post mortem meam natus erit, heredem institui posse Labeo frequenter scribit idque uerum esse manifesto argumento comprobat: quia seruus hereditarius, priusquam adeatur hereditas, institui heres
Abbreviated transcription (Latin):
ex eahecitate quiqͣm pueniretuo¬
luntatem suam expo sint aluo. fuiꝰ
cum patris ossensamueret᷑ petut a
testatore. Nesubconartoe sl apatẽ
emancipat᷑ eet h̾edemeum institui.¬

Expanded text:
ex ea hereditate quicquam perueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾psisset. eumq uendidiset. pendẽte
ne. qr eo tre ad eum ꝓueniss et q̃ iamꝰ
extincta institutio mutils fucãt. gͥ
iegatum pure accepit. sipendente c̃
t̾a fint. si u̾o pꝰ defectum conditõnis
manumissus aut auenatꝰ fuit. lega

Expanded text:
scripsisset eumque uendidisset pendente ire, quia eo tempore ad eum peruenisset, quo iam extincta institutio inutilis fuerat. Igitur legatum pure accepit, si pendente cota fuerit: si uero post defectum condicionis manumissus aut alienatus fuerit, leg
Abbreviated transcription (Latin):
italicum pr̃imonium eos ꝑtine dbe
ut ẽ. ap̃mutium relatum fundꝰ erat
iegatus. uercum in strõ uelcum ns
quẽibi sunt. agasonem enim missũ
rat missus ut ibieet. ꝓ m̃ si ẜuus fu̾nt¬

Expanded text:
rimonium eos pertinere debere. ut est apud Mucium relatum, cum fundus erat legatus uel cum instrumento uel cum his quae ibi sunt: agasonem enim missum rat missus, ut ibi esset. proinde si seru
Abbreviated transcription (Latin):
meunomorictur. nepos ex eopꝰmortẽ
meamnatus ses esto. Auogͣtus hedũ
sunt. nuuo enaim cãu utq adyeditatẽ
ganis. nincem substituti hedes mich
funto. sic int̃ptanda sunt. ut breuite⁊¬

Expanded text:
mortem meam natus heres esto', duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem Gaius inuicem substituti heredes mihi sunto' sic interpretanda sunt, ut breuite
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum cõmunemut᷑q sociusliberũ
scrite̾.⁊ alium scͥpẜit incorpore hõis
nentrum decebit᷑. lc. siue ip̃e scrips¬
it. siue scribendum aictau̾it s sinõ
quadrante nt stptus. cersus . ł.xii. q̃
semisse hedem fore ꝙͣi plus mincuꝑa¬
tum sit minꝰ scͥptum que snĩa rescpͥ
statorminꝰ feriat. cum ptusuellet
ascrire ss si maiorema scͥ fit testa̾rius¬

Expanded text:
seruum communem uterque socius liberum scribere alium scripserit in corpore hominis neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non quadsemisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptu‹m›: quae sententia rescriptistator minus scribat, cum plus uellet adscribere. Sed si maiorem adscripserit testa
Abbreviated transcription (Latin):
annidia hes esto. senuisex ꝑte aimi¬
dia ex qua ꝑte seuiminstituiexea¬
denpte. semymus ñes estodubita¬
riposse utrum intres semisses or¬
inde uoruit editateman uẽꝰ in
unum semissem sermi sempui
ex semisse scc̃s ex semisse siprinũ
here u̾ent c̾ius exdodrante sub¬

Expanded text:
idia heres esto: Seius ex parte dimidia: ex qua parte Seium institui, ex eadem parte Sempronius heres esto", dubitari posse, utrum in tres semisses dividere voluit hereditatem an vero in unum semissem Seium et Sempex semisse, Secundus ex semisse, si Primus heres non erit, Tertius ex dodrante sub
Abbreviated transcription (Latin):
leuit. que nin gesta sunt. ẜsrim cũ
excct̾is tayuł. quam̾̃arstunt res ge¬
stad̾claret᷑. ñ ꝯstituent᷑ nrita paulus
bitur heditas. d̾ ħecib ĩstituendis
⁊ab exhedatce qͣm nõatim facit. nam
Iatus. ¶ Mutus surdꝰ recte hes inui¬

Expanded text:
leuit, quae iure gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur, non constituentur irrita. Paulus bitur hereditas. DE HEREDIBUS INSTITUENDISab exheredatione, quam nominatim facit: nam patus. Mutus et surdus recte heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitto se sempina soror utilegata
que atũpns inci̾s reliqui ex mediore¬
cipias ⁊ ap̃ te haleas quoaduiq cõmẽ¬
datos hatras. qͣitum ẽ cũ scmꝓniaciꝰ
ficricõmissum sit abstinũat se heai¬
tate añꝙͣ scdmnuoluntatem defunc

Expanded text:
committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis rel‹i›qui, ex medio recipias et apud te habeas, quoad usque commendatos habeas'. quaesitum est, cum Sempronia, cuius fidei commissum sit, abstinuerat se hereditate antequam secundum uoluntatem defunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣcum tutorẽ lecutusñt tp̃e quotute¬
la restituenda e̾ hec ũba que ꝓ ãninspẽ¬
stari infisset. p̾cipiendisq fructib fimã¬
tur.s cum maiorfr᷑ morte pͥuent᷑ est
omnia que relicta sunt ad pupiuũtuto¬
re̾s eiꝰ confestim pͦ mortem fris tͣnsisse.
auaerit in annos figulos centum r̾es
ñ nondum fuisset expletus tñdeberi.

Expanded text:
i cum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda est, haec, quae pro annuis praestari iussisset percipiendisque fructibus, finiantur: sed cum maior frater morte praeuentus est, omnia, quae relicta sunt, ad pupillum et tutores eius confestim post mortem fratris transisse.a erit, in annos singulos centum heres nus nondum fuisset, tamen deberi.
Abbreviated transcription (Latin):
erit nullomõ hedes mey obligatos eĩ ce
uolo s hĩc sibipecumam ptca p̾ses ꝑro¬
elegit idoneanõa ⁊ incãm legati rei.p̃.
adnidicanit. pͦ cuiꝰ sententiam res .p.
a plerisꝙ adiudicatas sibi pecunias ꝑ¬
testõascͥptis p̾ea ñ parint. legatum ad
ntili repetitõe hedes adiunãtos abhĩs u̾o
nominib que n soluerunt rei .p. n

Expanded text:
s obligatos ei esse uolo, sed habere sibi pecuniam'. postea praeses proelegit idonea nomina et in causam legati rei publicae adiudicauit, post cuius sententiam res publica a plerisque adiudicatis sibi pecunias ento adscriptis postea non paruerit, legatum ad utili repetitione heredes adiuuandos: ab his uero nominibus, quae neque soluerunt rei publica
Abbreviated transcription (Latin):
n ascͥptũ e᷑ mannos singluos labeot᷑¬
bat᷑i psensiegatum debeti: putant. s
recti dicet᷑ ⁊rolegatũ in amios sĩgłos
deteri. ¶ uini falerni quen dnascet᷑
quot anius inannos sirigulos binos c¬
quonichilnini natu ẽ deberi duoᷤ¬

Expanded text:
singulos'. Labeo Trebatius praesens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legatum in annos singulos deberi. 'Uini Falerni, quod domi nasceretur, quotannis in annos singulos binos quo nihil uini natum est, deberi duo
Abbreviated transcription (Latin):
templo erunt denaria .x. diem nundi¬
narum quasubi posuit.q̃ro utrsi hisdr̃¬
taxat qui cotie quolegabatur in reb
humanis ⁊ iofficio fuetunt debitum
fit. an ĩ his qui mloco eoꝵ successunt¬

Expanded text:
templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum sit, an etiam his qui in loco eorum successerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntas sũmas dc̃aucro ded̾o aristores qͦ
corpales contimi ait. ut p̃cdia mancipi¬
a. uestem argentũ quia ⁊ hoc u̾bũ qͣn¬
tas non aonũanta duntarat pecuni¬
amreferriex dotis legatte et stipula¬
tiomibrempte heditatis appeuaret.⁊
sũme appelło sim̾łr accipidełet. ut ĩ
his argĩtis que relata eent ostendi¬
turum testatorem fuisse res corpales
si dutaxat pecimiã nĩatam prestã¬
riuolinsset.

Expanded text:
ntas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non ad numeratam dumtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditurum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratam praestari uoluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
delẽbitur. qm actoridũa pr̾are solita fuꝰ¬
it utuitatis sue cansa nec sumptũme¬
aicamentoꝵ megicus lib̾tus recte petet.
omart uutranti eiq famiiam curaret
accetabut.

Expanded text:
debebitur, quem actori domina praestare solita fuit utilitatis suae causa: ideo nec sumptum medicamentorum medicus libertus recte petet, quem ut patronam eiusque familiam curaret, acceptabat.
Abbreviated transcription (Latin):
pułem hedemiustituit. ⁊ hitiotitioi̾
legaiit lutio titio uiro bono cuiꝰ obse¬
quio grãs ago dariuolo anuos qͣmdi
nuniat auttos .x. si reb nepotis mei ĩt¬
ucuiat ouinemq ad ministratõez re¬
rũ nepotismci ad souicitudinẽ suazre
quomiimꝰ gerat. publius aut̃ menius
aliamue qͣm uistam c̃am unꝓbande

Expanded text:
puberem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam requo minus gerat, Publius autem Maeuius aliamue quam iustam causam improbandae
Abbreviated transcription (Latin):
odicillistitũ testõ ꝯfirmatiᷤ
fundum tib̾tis legau̾it eumq atiẽare
uctint. s ꝑtinere uoluit. ⁊ ad finorli.¬
u̾toꝵ uel ex his natos. dem̃ hec ũlu adie¬
cit. a quib pr̃ari uolo hedĩ ex reditueiꝰ

Expanded text:
odicillis testamento confirmatis fundum libertis legauit eumque alienari uetuit, sed pertinere uoluit et ad filios libertorum uel ex his natos: deinde haec uerba adiecit: 'a quibus praestari uolo heredi ex reditu
Abbreviated transcription (Latin):
ubieos mr̃ sua ẽẽ uolet. enq hes meu̾
mannos singulos. in pũos puellasq
singulas dampnas esto dare cibarune¬
mine aurecs .x. si tutores eam pecumã
cam pecuã sine piculo dare. ¶ põp.
sunt. sĩie sxedem solum instituã ⁊ scͥbã
s ad autoritatemmeam conẜuandam
pot̾is. si uelis facere. alit̾ atq si coħedet᷑
quis iussit in inuincipio inmagines
poni. nam siñhonoris mnunicipugͣti¬
am id fecuset. s sua act̾oꝵ sifo nõe mul¬
u competit itaq hec quti mutu scͥpt᷑a
lb̃i mcu bi sunto nbicos mat̾ sua ẽe¬

Expanded text:
ubi eos mater sua esse uolet, eisque heres meus in annos singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniameam pecuniam sine periculo dare. Pomponiuuntsed ad auctoritatem meam conseruandam poteris, si uelis, facere. aliter atque si coherede tibi quis iussit in municipio imagines poni: nam si non honoris municipii gratia id fecisset, sed sua, actio eo nomine nulli competit. itaque haec Quinti Mucii scriptura: 'liberi mei ibi sunto, ubi eos mater sua e
Abbreviated transcription (Latin):
testator non senfiset de nis rẽbrat uis
qn su̾usumcĩ date sint. nichil intẽ an
Ab ip̃p an abalio comꝑate sinit p̾ea ayut
prinsm ualente iuenit ita renctũmi
ncr̾es estimatas in dotẽded̾at. ac d̾m̃ do¬
tẽ mai̾tus legan̾at hisubis que cins cã
cuorpataemptaq ẽent aix̾ emptoꝵ co¬

Expanded text:
testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint, nihil interest, ab ipsa an ab alio comparatae sunt. postea apud Aburnium Ualentem inueni ita relatum: mulier res aestimatas in dotem dederat ac deinde maritus ei legauerat his uerbis: 'quae eius causa comparata emptaque essent'. dixit empto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uid̾ prtẽ quor defendi pꝰ se. ut ñ mõ
a debitoribra debitorib exacte peciñe
si qͣcumq de causa redacte eid̃ tm̃ rõi
arch. Iegatis ẜuisexceptis negãto¬
norlabo scribit eos legato exceptos i¬
d̾iqui ppiti e̾ent negreu excendi cau
torib p̃positi sunt ñ uid̾inegociati¬

Expanded text:
ue putem defendi posse, ut non modo a debitoribus exactae pecuniae, sed quacumque de causa redactae, eidem tamen rati. Legatis seruis exceptis negotiatoribus Labeo scripsit eos legato exceptos uideri, qui praepositi essent negotii exercendi caustoribus praepositi sunt, non uideri negotiati