comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Axe habitant. unas capit impiꝰ ⁊ piꝰ aras
Castus ⁊ incestus. m̾etrix ⁊ nupta. nec alt̾
Ore sacerdotis qmͣ myrmillonis hauelat
Sp̃s. aerio uitã qͥ tẽpat haustu.
N ubes uerna pluit ⁊ ephiro inpellente. set eque
Furis ⁊ innocui fecundat rura coloni.
Gurgitis estiui sic pura fluenta uiator
Ut latͦ fessus adit. sic piratis mare s̾uit
Ut m̾catori. nec fluctus setius hosti
Obsequit᷑. qͣm cum licite fert tͣnstra carine.
Gcapax utriusq rei natura creandis
S e prebet popłis nec habet discern̾e dispar
Uiuentũ meritũ. quos tantũ pasce̾ uissa ẽ.
Seruit enĩ mundus ñ iudicat. hoc sͥsũmus
N ature dñs p̾scripta in temꝑa seruat.
Nunc adsunt hõi data mun̾a legib hisdẽ
Quis concessa semel. fons liqͥt᷑ amnis ĩundat.
Ieliuolũ ratib mare findit᷑ influit imb̾.
ura uolat tenius. uegetat᷑ mobił aer.
It res nature fit publica ꝓmptaq cunctis

Expanded text:
Axe habitant: unas capit impius, et pius auras: Axe habitant: unas capit impius, et pius auras: Castus, et incestus: meretrix, et nupta: nec alter Ore sacerdotis, quam mirmillonis anhelat Spiritus, aerio vitam qui temperat haustu. Nubes verna pluit zephyro impellente: sed aeque I furis et innocui fecundat rura coloni. gurgitis aestivi sic pura fluenta viator, ut latro, fessus adit; sic piratis mare servit ut mercatori, nec fluctus secius hosti obsequitur, quam cum licitae fert transtra carinae. ergo capax utriusque rei natura creandis se praebet populis, nec habet discernere dispar viventum meritum, quos tantum pascere iussa est. servit enim mundus, non iudicat; hoc sibi summus naturae Dominus praescripta in tempora servat, nune adsunt homini data munera legibus isdem quis concessa semel: fons liquitur, amnis inundat, velivolum ratibus mare finditur, influit imber, aura volat tenuis, vegetatur mobilis aer, et res naturae fit publica promptaque cunctis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne quis romuleas demon iãnouit arces.
Sed soli pacis dño mea seruiat aula.
Sic affata pios roma exorauit alũpnos
Sꝑnere legatũ non admittenda petentẽ
Legatũ iouis exaditis ab haruspice missũ.
Multifidũ uariũq d̾s conq̃rit᷑ unus.
Hinc alios ast inde alios ꝓpare seorsũ
Quẽq ꝑ amfractus ꝓpͥos. sed cõpeta eod
Fine coartari simmul ⁊ concurrere in unũ.
Qium etiã celũ atq solũ uentos mare nubes.
Omnib incõmune dari. uł qͥ colimus te
x pẽ uł exta litant sculptis qͥ tabida saxis.
Symmac. Equũ est quicquid omnes colunt unũ putari
Eadem spectamus astra. cõmune celũ est. Idem: nos mundꝰ
inuoluit. Quid int̾ est qͣ quisq prudentia uerũ reqͥrat:
Uno itin̾e non potest ꝑuenire ad tã grande secretum.
Non ego cõmunẽ cundis uiuentib usũ
Aeris. astroꝵ pelagi telluris ⁊ mibris
Imo etiã iniuistus parit̾ iustusq sub uno

Expanded text:
ne quis Romuleas daemon iam noverit arces, ne quis Romuleas daemon iam noverit arces, sed soli pacis Domino mea serviat aula.’ sic adfata pios Roma exoravit alumnos spernere legatum non admittenda petentem, legatum Iovis ex adytis ab haruspice missum, multifidum variumque, Deus cum quaeritur unus; hinc alios, ast inde alios properare seorsum, quemque per anfractus proprios; sed conpeta eodem fine coartari simul et concurrere in unum; quin etiam caelum atque solum, ventos, mare, nubes omnibus in commune dari, vel qui colimus te, Christe, vel exta litant sculptis qui tabida saxis.Aequum est quidquid omnes colunt unum putari. Eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus inuoluit: quid interest qua quisque prudentia uerum requirat? Vno itinere non potest perueniri ad tam grande secretum.Non nego communem cunctis viventibus usum Aeris, astrorum, pelagi, telluris, et imbris. Imo etiam injustus pariter, justusque sub uno
Abbreviated transcription (Latin):
Hic xp̃s nobis d̾s affuit ⁊ mera uirtꝰ
Iilic lasciuũ cãpania fertilis bostẽ
Delicie uicere tue ñ iuppit̾ acrẽ
P texit fabiũ. sed iuuit amena tarentꝰ.
I dedit illecebris domitũ calcare tyrannũ
His ego ꝓ m̾ins q̃ premia digna rependã
Ihabeo. membra statuis effingẽ uileẽ
irtutẽ nil uile decet nã uile qd̃ etas
ripit. era cadunt. aut fuluũ defluit aurũ.
L ut candor ꝑit argenti. si defuit usus.
Et fuscata situ corrũpit uena colorẽ.
irtutis p̾tiũ. decus ĩmortale secuto
Regnator mundi xp̃o sociab̾e ĩ euũ
Qͦ ductore meũ trahis ad celestia regnũ.
Nil te ꝑmoueat magni uox rethoris oro.
Qui sub legati sp̃e sac mortua plorans
Ingenii telis ⁊ fandi uirib audet
Heu nr̃am teptare fidẽ. nec te uidet ac me
Deuotos auguste deo: cui sordida tẽpla
Clausimus. ⁊ madidas sanie deiecimus aras.
Unus nra regat seruetq palacia xp̃s.

Expanded text:
hic Christus nobis Deus adfuit et mera virtus, hic Christus nobis Deus adfuit et mera virtus, illic lascivum, Campania fertilis, hostem deliciae vicere tuae; non Iuppiter acrem protexit Fabium, sed iuvit amoena Tarentus, quae dedit inlecebris domitum calcare tyrannum. his ego pro meritis quae praemia digna rependam, non habeo: membra statuis effingere vile est; virtutem nil vile decet; nam vile, quod aetas eripit: aera cadunt aut fulvum defluit aurum aut candor perit argenti si defuit usus, et fuscata situ corrumpit vena colorem. virtutis pretium decus inmortale secuto. regnator mundi Christo sociabere in aevum, quo ductore meum trahis ad caelestia regnum. nil te permoveat magni vox rhetoris, oro, qui sub legati specie sacra mortua plorans ingenii telis et fandi viribus audet, heu, nostram temptare fidem nec te videt ac me devotos, Auguste, Deo, cui sordida templa clausimus et madidas sanie deiecimus aras. unus nostra regat servetque palatia Christus;
Abbreviated transcription (Latin):
Si potui miseras sertis redimire ruinas.
Et male pendentes lauro p̾cing̾e turres
Qͥ te suscipiã g̾mio fortissime pͥnceps:
Q uos spargã flores. qͥb ĩsertabo coronis
Atria. que festis suspendam pallia portis¬
Ĩmunis tanti belli. ac te stante sub armis
Libera. ⁊ aure tenus geticos exꝑta tumultus:
S cande triũphalẽ currũ. spoliisq receptis
Huc xp̃o comitante ueni date uncla demam
C aptiuis g̾gib. manichas deponite longo
Tritas suicio. matrũ iuuenũq cat̾ue.
D ediscat seruire senex laris exul auiti
Discat ⁊ ad patrru limen genitrice reu̾sa
Ingenuunise nosse puer. timor oĩs abesto.
Uicimus exultare libet. qͥd tale repulso
Penarũ qͥuondã duce ꝯtigit: ille petite
Postqm ꝑculerat treme facta repagła porte.
Baianis resolutis aqͥs durissima luxi
Robora destituit ferrũq libidine fregit.
At nr̃ stilico congressũ cõminus ipã
Ex acie. ferrata uirũ dare t̾ga coegit

Expanded text:
si potui miseras sertis redimire ruinas si potui miseras sertis redimire ruinas et male pendentes lauro praecingere turres, quo te suscipiam gremio, fortissime princeps? quos spargam flores? quibus insertabo coronis atria? quae festis suspendam pallia portisinmunis tanti belli ac te stante sub armis libera et aure tenus Geticos experta tumultus? scande triumphalem currum, spoliisque receptis huc Christo comitante veni. date, vincula demam captivis gregibus; manicas deponite longo tritas servitio, matrum iuvenumque catervae. dediscat servire senex laris exul aviti, discat et ad patrium limen genetrice reversa ingenuum se nosse puer. timor omnis abesto; vicimus, exultare libet, quid tale repulso Poenorum quondam duce contigit? ille petitae postquam perculerat tremefacta repagula portae, Baianis resolutus aquis durissima luxu robora destituit ferrumque libidine fregit. at noster Stilicho congressus comminus ipsa ex acie ferrata virum dare terga coegit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rura padi. tuscũq solũ uicto amne p̾mebat.
Depulit hos nĩbos eqͥtũ non ꝑuigil anser.
ꝓditor occulti tenebrosa nocte ꝑicli
Set ius cruda uirũ ꝑfractaq cong̾dientũ
Pectora. nec trepidans animus succũb̾e leto:
ꝓpatria ⁊ pulchrã ꝑ uuln̾a q̃ rere laudẽ.
Nunqͥd ⁊ ille dies ioue contulit auspice tantũ
Uirtutis p̾ciũ: dux agminis imꝑiiq
X pĩ potens nobis iuuenis fuit ⁊ comes eiꝰ
Huius adoratis altarib. ⁊ cruce fronti
Inscripta cecin̾e tube. pͥma hasta dracones
Precurrit. q̃ xp̃i apicẽ sublimior effert
Iilic t̾ denis gens extitiabilis annis
Pannome penas tandẽ deleta pependit
Corꝑa famosis olĩ ditata rapinis
Icumulos congesta iacent mirab̾e seris
Posteritas seclis inhumata cadau̾a late
Q̃ pollentinos texerunt ossib agros.
Si potui manib galloꝵ excisa. leuare
De cinerũ sqͣlore caput: redeunte camillo.
Signa renidenti fumans si fronte recepi.

Expanded text:
rura Padi Tuscumque solum victo amne premebat, rura Padi Tuscumque solum victo amne premebat, depulit hos nimbos equitum non pervigil anser, proditor occulti tenebrosa nocte pericli, sed vis cruda virum perfractaque congredientum pectora nec trepidans animus subcumbere leto pro patria et pulchram per vulnera quaerere laudem, numquid et ille dies Iove contulit auspice tantum virtutis pretium? dux agminis imperiique Christipotens nobis iuvenis fuit, et comes eius utrique, huius adoratis altaribus et cruce fronti inscripta cecinere tubae: prima hasta dracones praecurrit, quae Christi apicem sublimior effert. illic ter denis gens exitiabilis annis Pannoniae poenas tandem deleta pependit. corpora famosis olim ditata rapinis in cumulos congesta iacent; mirabere seris, posteritas, saeclis inhumata cadavera late, quae Pollentinos texerunt ossibus agros. si potui manibus Gallorum excisa levare de cinerum squalore caput, redeunte Camillo signa renidenti fumans si fronte recepi,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ d dũ p̃metuit cultus ĩ olescẽ xp̃i
Seuit. ac miserũ fedauit sangume seclũ.
Et sunt qͥ nob̾ bella ex ꝓbare sinistra.
N on dubitent. post qmͣ tẽploꝵ sp̃uimꝰ aras
Affirmentq libym colline a cardine portȩ
Hannibalẽ iouis imꝑio martisq repulsũ.
Sictores senonas capitoli ex arce fugatos.
Ium suꝑ ẽ celso pugnarent numina saxo
L mͥ p̃teritã cladẽ uet̾esq dolores
Inculcant. iterũ uideant me tẽꝑe ur̃o
Iã nl tale pati. nullus mea barbarus hostis
uspide claustra qͣtit. ñ armis ueste comisq
gnotus. capta passĩ uagus errat ĩ urbe.
nͣs alpina meã rapiẽs ĩ uincdã puhẽ.
Temptauit geticus nuꝑ delere tyrannius
I taliã. patrio ueniens uiratus ab histro
Has arces eqͣre solo. tecta aurea flãmis
Soluere mastrugis ꝓceres uestire togatos.
Iãq ruens uenetos turmis ꝓtriu̾at agros.
Et liguũ uastarat opes. ⁊ amena ꝓfundi

Expanded text:
qui, dum praemetuit cultus inolescere Christi, qui, dum praemetuit cultus inolescere Christi, saeviit ac miserum foedavit sanguine saeclum. et sunt qui nobis bella exprobrare sinistra non dubitent, postquam templorum sprevimus aras, adfirmentque Libyn Collinae a cardine portae Hannibalem Iovis imperio Martisque repulsum, victores Senonas Capitoli ex arce fugatos cum super e celso pugnarent numina saxo! qui mihi praeteritam cladem veteresque dolores inculcant iterum, videant me tempore vestro iam nil tale pati: nullus mea barbarus hostis cuspide claustra quatit, non armis, veste comisque ignotus capta passim vagus errat in urbe transalpina meam rapiens in vincula pubem. temptavit Geticus nuper delere tyrannus Italiam patrio veniens iuratus ab Histro has arces aequare solo, tecta aurea flammis solvere, mastrucis proceres vestire togatos; iamque ruens Venetos turmis protriverat agros et Ligurum vastarat opes et amoena profundi
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc m̾ito dicor uen̾abił. ⁊ cap̃ orbis.
Cum galeam sub fronde oleẽ cristasq rubentes
Concutio. uiridi uelans fera cingła serto.
Atq armata dm̃ sine cͥmine cedis adoro.
Crimen enĩ piges heu cͥmen ꝑsuaserat atͦc
Iupit̾ ut sacro iustoꝵ sangne tincta
Assuetũ bellis scelerarẽ fun̾e ferrũ.
Iuiꝰ instinctu pͥmus nero matre ꝑ ẽpta
Sanguinẽ aplicũ bibit ac me strage pioꝵ
Polluit. ⁊ ꝓpriũ facinus mͥ seuus mussit.
Post hunc: ⁊ decius uigulis bacchatus aꝑtis.
Isanã pauit rabiẽ mox ⁊ sitis arsit
Multoꝵ similis. ꝑ uulnera tristia flagn᷑s
Extruhẽ ⁊ signes aĩas. ac siere penis
Undantes q meuꝰ ingremiũ defund̾e mortes.
E t sub iure fori ñ noxia colla secare.
H ac me labe reã modo tẽꝑa urã piarũt.
Uiuo pie uob̃ auctorib. impia pͥdẽ.
Arte iouis fateor qͥd enĩ ñ ille cruentũ
Eradidit aut qͥd mite sibi placidũ ue poposcit:

Expanded text:
nunc merito dicor venerabilis et caput orbis, nunc merito dicor venerabilis et caput orbis, cum galeam sub fronde oleae cristasque rubentes concutio viridi velans fera cingula serto atque armata Deum sine crimine caedis adoro. crimen enim, piget heu, crimen persuaserat atrox Iuppiter, ut sacro iustorum sanguine tincta adsuetum bellis scelerarem funere ferrum, illius instinctu primus Nero matre perempta sanguinem apostolicum bibit ac me strage piorum polluit et proprium facinus mihi saevus inussit. post hunc et Decius iugulis bacchatus apertis insanam pavit rabiem; mox et sitis arsit multorum similis, per vulnera tristia flagrans extrahere insignes animas ac ludere poenis undantesque meum in gremium defundere mortes et sub iure fori non noxia colla secare. hac me labe ream modo tempora vestra piarunt. vivo pie vobis auctoribus, inpia pridem arte Iovis, fateor; quid enim non ille cruentum tradidit? aut quid mite sibi placidumve poposcit?
Abbreviated transcription (Latin):
Grande aliqͥd cuius ꝑhiatũ crimen hanelet.
S ymAc. Romã nc̃ putemus assistere. atq his uobiscũ ag̾e
sermonib. Optimi pͥncipes. patrȩs patͥe. reuerem ini ãnos
meos: inqͦs me piꝰritus addux̃. utar cerimonis auitis.
neq enĩ penitet. uiuã meo more qͥa libera sũ. hic cultꝰ ĩ
leges meas orbẽ redegit. hec sacͤ hannibalẽ amenibus.
a capitolio senonas repulerunt
U ox rome est. qmͣ nc̃ eiꝰ sub noĩe ꝓmã.
Q quia turpe putat temploꝵ flere repulsã
E gidaq indubiis ꝓ se pugnasse ꝑiclis
Dicere. seq gͣuẽ senio inclinante fat̾i.
Ductores cõplexa suos. sic leta ꝓfat᷑.
Oclari saluete duces gen̾osa ꝓpago
Principis inuicti. sub qͦ seniũ omne renascẽs
Deposui. uidiq meã flauescẽ rursus
Faniciẽ. nam cum mortalia cuncta uetustas
Iminuat. mͥ longa dies aliud parit euũ.
Q uiuendo diu didici ꝯtẽpn̾e finẽ
Nunc nc̃ iusta meis reu̾entia ꝯpetit annis

Expanded text:
grande aliquod cuius per hiatum crimen anhelet. grande aliquod cuius per hiatum crimen anhelet.  suos. Romam nunc putemus adsistere atque his Vobiscum agere sermonibus: «Optimi Principum, Patres Patriae, reueremini annos meos in quos me pius ritus adduxit ! Vtar caerimoniis auitis, neque enim paenitet! Viuam meo more, quia libera sum! Hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. vox Romae est, quam nunc eius sub nomine promam. quae quia turpe putat templorum flere repulsam aegidaque in dubiis pro se pugnasse periclis dicere seque gravem senio inclinante fateri, ductores conplexa suos sic laeta profatur: ‘O clari salvete duces, generosa propago principis invicti, sub quo senium omne renascens deposui vidique meam flavescere rursus canitiem: nam cum mortalia cuncta vetustas inminuat, mihi longa dies aliud parit aevum, quae vivendo diu didici contemnere finem. nunc, nunc iusta meis reverentia conpetit annis,
Abbreviated transcription (Latin):
Disiunctasq aĩ tur bato federe partes
Nec liqͥda inuisit sapia. nec ds̃ intrat.
It si mentis apex regnandi iure potitꝰ
Pugnacis stomachi pulsus fibrasq rebellis
Frenet ⁊ omne iecur rõne coh̾ceat una:.
Fit stabił iuite status. ⁊ sententia c̾ta
Haurit corde d̾m. dño ⁊ subiungit᷑ uni.
E n ades omp̃s concordib influe t̾ris.
I ã mundus te xp̃e capit. quẽ ꝯg̾ge nexu
Pax ⁊ roma tenent capita hec ⁊ culmia rerũ
Esse iubes. nec roma tͥ sine pace ꝓbat᷑
Et pax ut placeat facit excellentia rome.
Q motus uarios simul ⁊ dicione coh̾cet.
Et t̾rore p̾mit nec enĩ spoliata pͥoris
Robore uirtutis senuit nec scla sensit.
Nec tremulis cũ bella uocant cap̃ arma lacertis.
Nec tam de gem̾ uen̾andis supplicat ore
Princib qm uult p̾nobil ille senator
Orandi arte potens. ⁊ callida sing̾e doctus.
Mentitũ q gͣuis ꝑsone induc̾e pondus.
Ut tragicus canitor ligno tegit ora cauato

Expanded text:
disiunctasque animi turbato foedere partes disiunctasque animi turbato foedere partes nec liquida invisit sapientia nec Deus intrat. at si mentis apex regnandi iure potitus pugnacis stomachi pulsus fibrasque rebelles frenet et omne iecur ratione coerceat una, fit stabilis vitae status, et sententia certa haurit corde Deum domino et subiungitur uni. en ades, Omnipotens, concordibus influe terris: iam mundus te, Christe, capit, quem congrege nexu pax et Roma tenent, capita haec et culmina rerum esse iubes, nec Roma tibi sine pace probatur, et pax ut placeat facit excellentia Romae, quae motus varios simul et dicione coercet et terrore premit; nec enim spoliata prioris robore virtutis senuit nec saecula sensit, nec tremulis, cum bella vocant, capit arma lacertis, nec tam degeneri venerandis supplicat ore principibus, quam vult praenobilis ille senator orandi arte potens et callida fingere doctus mentitumque gravis personae inducere pondus, ut tragicus cantor ligno tegit ora cavato,
Abbreviated transcription (Latin):
Ganges alit. tepidiq lauant septẽ ostia nili.
Ius fecit cõmune pares ⁊ noiẽ eodẽ
Nexuit ⁊ domitos frat̾na in uncla redeg̃
Uiuit᷑ omnigenis in partid haut secꝰ aosil in lm
Ciues congenitos concludat menib unis
Urbs patͥa. atq om̃s lare conciliam᷑ auito. unm̃p¬
Distantes regione plage duusaq ponto.
Littora conueniunt nc̃ ꝑ uadimonia ad unu
Et cõmune forũ nc̃ ꝑ cõmercia ⁊ artesno li¬
Ad cetũ celebrẽ nc̃ ꝑ genialia fulchra m obils¬
E xt̾ni ad ius conubu. nã sangͥne mixto
Texit᷑ alt̾nis ex gentib una ꝓpago.
Hoc actũ est tantis successib atq triũphis
R omani imꝑii. xp̃o iam tc̃ uenienti
Crede parata uia ẽ. qmͣ dudũ publica nr̃e
Pacis amicia struxit moderamine rome.
N am locus esse deo quis possit in orbe feroci.
Pectorib q hominũ discordib ⁊ sua iura
Dissimili rõne tuentib. ut fuit olim:
S ic incõpositos humano in pectore sensus

Expanded text:
Ganges alit, tepidique lavant septem ostia Nili. Ganges alit, tepidique lavant septem ostia Nili. Jus fecit commune pares, et nomine eodem Nexuit, et domitos fraterna in vincla redegit. Vivitur omnigenis in partibus haud secus, ac si Cives congenitos concludat moenibus unis Urbs patria, atque omnes lare conciliemur avito. Distantes regione plagae, divisaque ponto Littora conveniunt nunc per vadimonia ad unum, Et commune forum, nunc per commercia, et artes Ad coetum celebrem, nunc per genialia fulcra Externi ad jus connubii: nam sanguine mixto 817 Texitur alternis ex gentibus una propago. Hoc actum est tantis successibus atque triumphis Romani imperii: Christo jam tum venienti, Crede, parata via est: quam dudum publica nostrae Pacis amicitia struxit moderamine Romnam locus esse Deo quis posset in orbe feroci pectoribusque hominum discordibus et sua iura dissimili ratione tuentibus, ut fuit olim? sic inconpositos humano in pectore sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Discordes linguis popłos ⁊ dissona cultu.
Regna uolen̾ sociare ds̃. subuingier uni
Iꝑio quicqͥd tractabile morib eẽc
Concordiq iugo retinacła mollia ferre
Constituit qͦ corda hominũ coniuncta tenẽt
Religionis amor. nec enĩ fit copula xp̃o
Digna. nͥ implicitas societ mens unicag̾s
S ola d̾m nouit ꝯcordia. sola benignũ
Rite colit tranqͥlla patrẽ. placidissimꝰ illũ
Federis humani consensus ꝓsꝑat orbi.
S edicione fugat. seuis exasꝑat armis.
Mun̾e pacis alit. retinẽt pietate qͥeta.
Omnib in t̾ris qͣs distinet occiduał
Occeanus. roseoq aurora illuminat ortu:
Miscebat bellona furens mortalia cuncta.
Armabatq feras in uuln̾a mutua dextras.
Hanc frenaturus rabiẽ ds̃: undiq gs̃
Inclinare caput docuit sub legib hisdẽ.
Romanos q om̃s fieri. quos rhenꝰ ⁊ hyst̾
Q uos thagus aurifluus. quos magnus inundat hiberꝰ.
Cornig̾ hesꝑidũ. quos int̾labit᷑. ⁊ qͦs

Expanded text:
Discordes linguis populos, et dissona cultu 815 Discordes linguis populos, et dissona cultu 815 Regna volens sociare Deus, subjungier uni Imperio, quidquid tractabile moribus esset, Concordique jugo retinacula mollia ferre Constituit, quo corda hominum conjuncta teneret Relligionis amor: nec enim fit copula Christo Digna, nisi implicitas societ mens unica gentes. Sola Deum novit concordia, sola benignum Rite colit tranquilla Patrem: placidissimus illum Foederis humani consensus prosperat orbi, Seditione fugat, saevis exasperat armis, Munere pacis alit, retinet pietate quieta. Omnibus in terris, quas continet occidualis Oceanus, roseoque aurora illuminat ortu, Miscebat Bellona furens mortalia cuncta, Armabatque feras in vulnera mutua dextras. Hanc frenaturus rabiem Deus, undique gentes Inèlinare caput docuit sub legibus iisdem, Romanosque omnes fieri, quos Rhenus et Ister, Quos Tagus aurifluus, quos magnus inundat Iberus, 816 Corniger Hesperidum quos interlabitur, et quos
Abbreviated transcription (Latin):
His tñ auspicib successus dextra dederunt
Omma letificos. ⁊ felix affuit ales.
Q uid sibi uult uirtus. qͥd gła si coruimũ
Coruus apollineus. penna uł guiture iuuit:
Seo tñ hic coruus cur defuit exciciali
Forte die infaustas tegerent cum fune cannas
Oppeteret q suꝑ congesta cadau̾a ꝯsul:
Cur cremere in campis cornice uelocine partha.
Nemo deum monuit ꝑtturos marte sinistro
Tercentum fabios. itix styrpe suꝑstite in uno:
Nulla ne tristificis tritonia noctua charris
Ad uolitans p̾sto esse deã p̾nuntia cͤsso
ꝓdidit. aut pafiam niuee uexere colũbȩ.
Cuius in auratũ tremeret gens ꝑsica lymbũ:
S ed uideo q̃ te moueant exẽpla uetuste
Mille triũ forũ memoras ex ordine põpas
Ductaq ꝑ mediã spolioꝵ fercłã romã.
U is dicã q̃ causa tuos romane labores
Itantũ extulerit. quis gła fotib aucta
Sic cluãt impositis ut mundũ frenat habenis:

Expanded text:
‘his tamen auspicibus successus dextra dederunt ‘his tamen auspicibus successus dextra dederunt omina laetificos et felix adfuit ales.’ quid sibi vult virtus, quid gloria, si Corvinum corvus Apollineus pinna vel gutture iuvit? sed tamen hic corvus cur defuit exitiali forte die, infaustas tegerent cum funera Cannas oppeteretque super congesta cadavera consul? cur Cremerae in campis cornice vel oscine parra nemo deum monuit perituros Marte sinistro tercentum Fabios vix stirpe superstite in uno? nullane tristificis Tritonia noctua Carrhis advolitans praesto esse deam praenuntia Crasso prodidit, aut Paphiam niveae vexere columbae, cuius inauratum Sed video, quae te moveant exempla vetustae Mille triumphorum memoras ex ordine pompas, Ductaque per mediam spoliorum fercula Romam. Vis dicam, quae causa tuos, Romane, labores In tantum extulerit? queis gloria fotibus aucta Sic cluat impositis, ut mundum frenet habenis?
Abbreviated transcription (Latin):
Regis amore nume nlło cogente secutos.
Num diomedis itẽ tentoria ⁊ acris ulixi
Castra uollens pallas cesis custodibz arcis
Legit ubi humenti sudaret mesta sigillo:
A ut qͦtiens ductor macetũ fortissimꝰ altos
T emploꝵ cineres uictis cumulauit a miclis
Optarunt p̾dis dñi se numina capta
Misceri assyrie q uehi babilonis ad artẽ:
Non fero romanũ nomen sudataq bella
Et titlõs q̃ sitos sanguine carpi.
Detrahit inuictis legionib. ⁊ sua rome
P̃mia de̾minuit qͥ qͥc quid fortit̾ actũ ẽ.
Ascribit uen̾i. palmã uictorib aufert.
Frustragͥ currus sũmo miram᷑ in arcu
Q driuigos. stantesq duces in cͤrib altis.
Fabricios. curios. hinc drusos. in de camillos.
Sub pedib q ducũ captiuos poplite flexo
Ad iuga dep̾ssos. maniꝰq in terga retortis.
Et suspensa gͣui teloꝵ fragmina trunco:
Sibrennũ. antiochũ. ꝑsen. pyrrũ. mithridaten.
Flora matuta ceres. ⁊ laurentina subegit

Expanded text:
regis amore Numae nullo cogente secutos. regis amore Numae nullo cogente secutos. num Diomedis item tentoria et acris Ulixi castra volens Pallas caesis custodibus arcis legit, ubi umenti sudaret maesta sigillo? aut quotiens ductor Macetum fortissimus altos templorum cineres victis cumulavit Amyclis, optarunt praedis domini se numina capta misceri Assyriaeque vehi Babylonis ad arcem? non fero Romanum nomen sudataque bella et titulos tanto quaesitos sanguine carpi, detrahit invictis legionibus et sua Romae praemia deminuit, qui, quidquid fortiter actum est, adscribit veneri, palmam victoribus aufert. frustra igitur currus summo miramur in arcu quadriiugos stantesque duces in curribus altis Fabricios, Curios, hinc Drusos, inde Camillos, sub pedibusque ducum captivos poplite flexo ad iuga depressos manibusque in terga retortis et suspensa gravi telorum fragmina trunco, si Brennum, Antiochum, Persen, Pyrrhum, Mithridatem Flora, Matuta, Ceres et Larentina subegit.
Abbreviated transcription (Latin):
Appenninicolã peditẽ cybeleuis hostis
Congressu excipiens. asiam defendere ⁊ idã
Qͥ potuit cõgente acies in p̾lia gallo:
Id alias nisi forte rosas laurũ cytharedi
Uatis. siluicole calamos arcũq puelle
Dedere seruicio. calcataq sacͣ domare:
Difficilis oꝑis fuit imensiq laboris.
Fluctib actiacis signũ symphonia belli
E gypto dederat. clangebat bucina contͣ.
Istar erant tenuis cumbe fragil faseli
Inter turritas memfitica rostra liburnas.
Nil potuit serapis ds̃ ⁊ latratorꝰ nubis.
S tyrpis iulee ductore exercitus ardens
P̃ ualuit gelido quẽ miserat algidus axe.
Non armata uenus. ñ tc̃ clypeata min̾ua
Uen̾e auxilio. ñ diuũ degen̾ ordo.
Et pat̾ria extorris romains affuit armis
Uictus ⁊ ip̃se prius. inimica nec agmina iuuit.
Si tñ antiquũ norat retin̾e dolorẽ.
S et dicis legisse deos. ubi sanctior us.
T emploꝵ cuitu celebri sine fine maneret.
Eneadũq ult᷑ uictricia signa uiroꝵ

Expanded text:
Appenninicolam peditem Cybeleius hostis Appenninicolam peditem Cybeleius hostis congressu excipiens Asiam defendere et Idam qui potuit cogente acies in proelia Gallo? Idalias nisi forte rosas, laurum citharoedi vatis, silvicolae calamos arcumque puellae dedere servitio calcataque sacra domare difficilis operis fuit inmensique laboris. fluctibus Actiacis signum symphonia belli Aegypto dederat, clangebat bucina contra. institerant tenues cumbae fragilesque phaseli inter turritas Memphitica rostra Liburnas: nil potuit Serapis deus et latrator Anubis. stirpis Iuleae ductore exercitus ardens praevaluit, gelido quem miserat Algidus axe. non armata Venus, non tunc clipeata Minerva venere auxilio, non divum degener ordo et patria extorris Romanis adfuit armis, victus et ipse prius inimica nec agmina iuvit, si tamen antiquum norat retinere dolorem. sed dicis legisse deos ubi sanctior usus templorum cultu celebri sine fine maneret, Aeneadumque ultro victricia signa virorum
Abbreviated transcription (Latin):
Iussit romuleis addictã uiu̾e frenis.
ꝑ fidia ne deũ indigenũ cecid̾e tot urbes
De structeq iacent ipsis ꝓdeuntib are:
O pietas o scã fides. traduxit alumpnos
Maiestas infida locos ⁊ creditur istis
Numinib qui tnsfugio m̾uere sac̾ri:
An uoluit seruare suos. iuctaq multũ
Relligio infestas tẽptatut pellere turmas
Romãnis obnixa globis set fortior illã
Birtus luctifico campoꝵ ĩpulu̾e freg̃
I mmo ita est armis ⁊ iutibĩdiga ueri
Uicta suꝑsticio ẽ. ⁊ ĩanẽ gła fugit
Sec nec difficił fuit aut satis ardua genti
Nate ad ꝓcinctus uictoria frang̾e mertes
Molliaq omnigenũ colla ĩclinare deoꝵ
Bunc c̃ dicłeis bellũ corybantib asꝑ
S amnitis marsus q leui sudore g̾ebat
Nunc mastigo foris oleoq ⁊ gymnadisarte
Unctis pugilib miles pugnabat etruscus.
Nec pegaso insignis poterat lacedomone capta
Mercurius seruare suas de clade palestras.

Expanded text:
iussit Romuleis addictam vivere frenis. iussit Romuleis addictam vivere frenis. perfidiane deum indigenum cecidere tot urbes, destructaeque iacent ipsis prodentibus arae? o pietas, o sancta fides! traduxit alumnos maiestas infida locos, et creditur istis numinibus quae transfugio meruere sacrari! an voluit servare suos luctataque multum religio infestas temptavit pellere turmas Romanis obnixa globis, sed fortior illam virtus luctifico camporum in pulvere fregit? immo ita est, armis et viribus indiga veri victa superstitio est et inanem gloria fugit. sed nec difficilis fuit aut satis ardua genti natae ad procinctus victoria frangere inertes molliaque omnigenum colla inclinare deorum. num cum Dictaeis bellum Corybantibus asper Samnitis Marsusque levi sudore gerebat? num mastigophoris oleoque et gymnadis arte unctis pugilibus miles pugnabat Etruscus? nec petaso insignis poterat Lacedaemone capta Mercurius servare suas de clade palaestras.
Abbreviated transcription (Latin):
Finge̾ ꝓpositã natali tẽꝑe sortẽ.
Huc ades omne hominũ genus. huc concͤrite ⁊ urbes.
Lux ĩmensa uocat. factorẽ noscite urm̃.
Libera secta patet. nil sunt fatalia.uł si
Sunt aliqͣ. opposita uanescunt irrita xp̃o.¬
S ymmac Accedit utilitas q̃ maxime hoĩ deos asserit.
Nam cum rõ omnis ĩoꝑto sit. unde rectius qmͣ memo¬
ria atq documentis rerũ scd̃aꝵ ꝯgnitio uenit numinũ:¬
et multi duxere dĩ ꝑ ꝓsꝑa romam.
Quos colit obm̾itũ. magnis donata triũphis.
G age bellatrix q̃ uis subiecit ede
Suropã libiamq tͥ dic noĩa diuuuo.
Iupit̾ ut crete domin̾is pallas ut argis.
Cynthius ut delfis. tribuerunt omine dextꝰ
I s is nilicolas. rbdios cytharea reliqͥt.
Uenatrix ephesũ uirgo. mars edidit hebrũ.
D estituit thebas bromius. concessit ⁊ ipsa
Iuno suos frigiis seruire nepotib afros.
Et qm subiectis dñam dea gentib esse
Siqͦ fata sinant iã tũ tenditq fouetq:

Expanded text:
Figere propositam natali tempore sortem. Figere propositam natali tempore sortem. Huc ades, omne hominum genus, huc concurrite et urbes: Lux immensa vocat: factorem noscite vestrum. Libera secta patet: nil sunt fatalia, vel si Sunt aliqua, opposito vanescunt irrita  Accedit utilitas quae maxime homini deos adserit. Nam, cum ratio omnis in operto sit, unde rectius quam de memoria atque documentis rerum secundarum cognitio uenit numinued multi duxere dei per prospera Romam, quos colit ob meritum magnis donata triumphis, ergo age, bellatrix, quae vis subiecerit, ede, Europam Libyamque tibi; dic nomina divum. Iuppiter ut Cretae domineris, Pallas ut Argis, Cynthius ut Delphis, tribuerunt omine dextro. Isis Nilicolas, Rhodios Cytherea reliquit, venatrix Ephesum virgo, Mars dedidit Hebrum, destituit Thebas Bromius, concessit et ipsa Iuno suos Phrygiis servire nepotibus Afros, et quam subiectis dominam dea gentibus esse, si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque
Abbreviated transcription (Latin):
Q phibet peccare reos. quos ferrea fata
Cogunt ad facinus ⁊ ineiuitabile m̾gunt.
Quin ⁊ uelle adigunt p᷑uũ insinuantia uotũ
Ne liceat miseris uetitũ cõmitt̾e nolle.
Cedite si pudor est. gladiũq retundite uestrũ.
Asꝑa nil m̾itos penis plectantia iuira.
Antrũ carcereũ dissoluite. corꝑa sub qͦ
Agminis innociui fato peccante tenetis
Nemo nocens si fata regunt qđ̵ uiuit᷑ ac fit.
Ĩ mo nocens quic̃q uolens qd ñ licet audet
Alteruirũ quia uelle suũ ẽ. nec fata reatũ
Iponunt hoi s fit reus ipse suopte.
Ingenio placitumq nefas ⁊ facta rependit
Impia suppliciis. m̾ito non sorte ꝑemptꝰ.
Q uisq putat fato esse locũ. sciat oĩparentẽ
Nosse dm̃ nlli uetitũ fatalib astris
Nec mathesis p̾scripto aliqͦ pia uota repelli.
S pirat enĩ maiora animus seq altius effert
Sy deribus. transit q uias ⁊ nubila fati.
Et momenta p̾mit pedib q̃cunq putant᷑

Expanded text:
Quae prohibet peccare reos, quos ferrea fata Quae prohibet peccare reos, quos ferrea fata Cogunt ad facinus, et inevitabile mergunt. Quin et velle adigunt, pravum insinuantia votum, 802 Ne liceat miseris vetitum committere nolle. Cedite, si pudor est, gladiumque retundite vestrum, Aspera nil meritos poenis plectentia jura: Autrum carcereum dissolvite, corpora sub quo Agminis innocui fato peccante tenetis. Nemo nocens, si fata regunt, quod vivitur, ac fit: Imo nocens, quicunque volens, quod non licet, audet. Alterutrum quia velle suum est, nec fata reatum Imponunt homini: sed fit reus ipse suopte Arbitrio, placitumque nefas, et facta rependit Impia suppliciis, merito, non sorte peremptus. Quisque putat, fato esse locum, sciat, omniparentem 803 Esse Deum, nulli vetitum fatalibus astris, Nec mathesis praescripto aliquo pia vota repelli, Spirat enim majora animus, seque altius effert Sideribus, transitque vias: et nubila fati, Et momenta premit pedibus, quaecunque putantur
Abbreviated transcription (Latin):
Romaidico uiros quos mentem credimuis urb̃.
Ngeniũ. cuius frustra simulat᷑ imago.
Quanqm cͤ geniũ rome mͥ fingitis unũ
Cum portis domib t̾mis stablĩs soleatis
Assignare suos genios. ꝑq oĩa membra.
Urbis. ꝑq locos genioꝵ milia multa.
Fingẽ ne ꝓpͥa uacet angłs ullus ab umbra:
Restat ut ⁊ fatũ simił dementia cunctis
Edib imponat. paries ut qͥsq sub astro
Fundatus structusq suo. qͣ sorte man̾et
Q uando autẽ rueret pͥmis acceꝑit horis
Loscribunt saxis laceris male fortia fila.
Tectoꝵq trabes fusis pendere rotatis
Credunt atq ipsis tribuunt decretatigilł
Ceu distet cuius stelle sit fraxinus ortu
Eruta q̃ sumũ conscenderet ardua culmen.
Deniq nulla hominũ res est nlła actio mundi
C ui non fatalẽ memorent incũbere sortẽ
Q̃ qr ꝯstituunt dicant cur condita sit lex
Bis sex ĩ tabłis. aut cur rubrica minet᷑

Expanded text:
Romam dico viros, quos mentem credimus Urbis Romam dico viros, quos mentem credimus Urbis Non genium, cujus frustra simulatur imago. Quanquam cur genium Romae mihi fingitis unum? Cum portis, domibus, thermis, stabulis soleatis Assignare suos genios? perque omnia membra Urbis, perque locos, geniorum millia multa Fingere, ne propria vacet angulus ullus ab umbra? Restat, ut et fatum similis dementia cunctis Aedibus imponat: paries ut quisque sub astro Fundatus, structusque suo, qua sorte maneret, 801 Quando autem rueret, primis acceperit horis. Ascribunt saxis Lachesis male fortia fila, Tectorumque trabes fusis pendere rotatis Credunt, atque ipsis tribuunt decreta tigillis: Ceu distet, cujus stellae sit fraxinus ortu Eruta, quae summum conscenderet ardua culmen. Denique nulla hominum res est, nulla actio mundi, Cui non fatalem memorent incumbere sortem. Quae quia constituunt, dicant, cur condita sit lex Bis sex in tabulis: aut cur rubrica minetur,
Abbreviated transcription (Latin):
isplicet hic subito status.⁊ bis qͥna creant᷑
ũmoꝵ ꝓcerũ fastigia qͦs duo deni.
ircũstant fasces simul ⁊ sua quẽq secͤis.
ursus se geminis reodit ductorib oĩs.
ublicares. ⁊ consulib dat ꝯdere fastos.
ltima sanguineus turbauit secla triũ uir.
luctib his olĩ fatũ geniu̾ue animꝰ ue.
ublicus errauit. tandẽ depn̾dere rectũ
octus it̾ caput augustũ diademate cinx̃.
ppellans patrẽ patrie. popłi atq senatꝰ
ectorẽ. qͥ milicie sit ductor ⁊ idẽ.
ictator. censorq bonus. moꝵq magist᷑.
utor opũ undex scelerũ. largitor honoꝵ
d si tot rerũ gradib tociens uariatis
onsilus. egre tandẽ ꝑuenit ad illud.
uod ꝓbet. ac scõ reuerentia publica seruet
edere. quid dubitat diuina agnosce iura
gnoratapriꝰmet. tandẽq retecta
ratem᷑. iã non dubitat. nã subdita xp̃o
eruit roma deo cultus exosa priores.

Expanded text:
Displicet hic subito status, et bis quina creantur Displicet hic subito status, et bis quina creantur Summorum procerum fastigia: quos duodeni Circumstant fasces, simul et sua quemque securis. Rursus se geminis reddit ductoribus omnis Publica res, et consulibus dat condere fastos. Ultima sanguineus turbavit saecla triumvir. Fluctibus his olim fatum, geniusve, animusve 799 Publicus erravit: tandem deprendere rectum Doctus iter, caput augustum diademate cinxit, Appellans patrem patriae, populi, atque senatus Rectorem, qui militiae sit ductor, et idem Dictator, censorque bonus, morumque magister, Tutor opum, vindex scelerum, largitor honorum. Quod si tot rerum gradibus, toties variatis Consiliis, aegre tandem pervenit ad illud, Quod probet, ac sancto reverentia publica servet Foedere: quid dubitat divina agnoscere jura. Ignorata prius sibimet, tandemque retecta? Gratemur, jam non dubitat: nam subdita Christo Servit Roma Deo, cultus exosa priores. 800
Abbreviated transcription (Latin):
Q̃ qͥs ñ uideat sapientũ digna cachymno:
Fingamus tñ esse aliquã q̃ talia curet.
Umbrã siue animã ꝑ qm res publica fatũ
Hauserit.⁊ calidis animet᷑ tota medulł.
Cur ñ hec eadẽ de religione colenda
Consultat: cur ñ suspectat lib̾a celũ:
Cur sibi p̾scriptũ non cõmutabile fatũ.
Ut captiua putẽt genesis: cur uincła fing̃.
Cur iam nolle licet. qd̃ tunc uoluisse licebat
E rroresq abolere suos ac flectere sensus:
Sic septingentis errauit cirtit̾ annis
L ubricaq ⁊ semꝑ dubitans q̃ forma plac̾et
Imꝑii q̃ regnandi foret eqͣ potestas
Regius exhortã iam tc̃ habuit status urbẽ
Ñ sine gnͣdeius curarũ in parte locatis
Mox ꝓceres de styrpe senũ tractasse udemꝰ.
Clauũ consilii. plebeias inde cat̾uas
Collatas patͥb mixtũ dicionib eqͥs
ꝑitasse diu belloq ⁊ pace regendis
onsule nobilitas iuguit. plebs fisa tͥbuno:

Expanded text:
Quae quis non videat sapientum digna cachinno? Quae quis non videat sapientum digna cachinno? Fingamus tamen, esse aliquam, quae talia curet, Umbram, sive animam: per quam respublica fatum Hauserit, et calidis animetur tota medullis. Cur non haec eadem de relligione colenda Consultat? cur non suspectat libera coelum? Cur sibi praescriptum non commutabile fatum, Ut captiva, putat? genesis cur vincula fingit? Cui jam nolle licet, quod tunc voluisse licebat, Erroresque abolere suos, ac flectere sensus? Sic septingentis erravit circiter annis, Lubricaque, et semper dubitans, quae forma placeret Imperii, quae regnandi foret aequa potestas. 798 Regius exortam jam tunc habuit status Urbem, Non sine grandaevis curarum in parte locatis. Mox proceres de stirpe senum tractasse videmus Clavum consilii: plebeias inde catervas, Collatas patribus mixtim ditionibus aequis, Imperitasse diu, belloque, et pace regendis. Consule nobilitas viguit: plebs fisa tribuno est.
Abbreviated transcription (Latin):
Frigida succendet. riget arida dura relaxet.
Sic hoĩs uitã sibi temꝑat atq gub̃nat.
Uiuidamens. qm tu ficto cõpon̾e tẽptas
Muroꝵ genio qͥ nusqm est nec fuit añqͣm.
Q um ⁊ corꝑib u̾sat mens uiua regendis
Sumũ consiliũ. fida ut tutacłã nudis
Iualidisq paret. metuenda ꝑicła uitet.
Utile ꝓspiciat uarias agitet᷑ ad artes.
Consultet cuise dño sumittat. ⁊ orb̾
Quẽ putet auctorẽ. quẽ rerũ sũma seqͣt᷑.
At tuus hic urbis genus dicas uolo qnͣdo
Cepit adhuc parue pͥmũ se ĩfundere rome.
Fluxit ab ub̃ib nemerosa ĩ ualle lupinis
Ĩ fantesq aluit dũ nascit᷑ ipse gemellos
An cũ uulturib uolitans ignota ꝑ auras
Umbra repentina trax̃ de nube figurã:
Culminib sumis sedet an penetralia serit at:
Ĩstituit mores. ⁊ uira forensa condit
An castroꝵ etiã fossis int̾uenit. acres
Cogit ad arma uiros. lituisciet. urget ĩ hostẽ:

Expanded text:
Frigida succendat, riget arida, dura relaxet. 796 Frigida succendat, riget arida, dura relaxet. 796 Sic hominis vitam sibi temperat, atque gubernat Vivida mens: quam tu ficto componere tentas Membrorum genio, qui nusquam est, nec fuit unquam. Quin et corporibus versat mens viva regendis Summum consilium, fida ut tutacula nudis, Invalidisque paret, metuenda pericula vitet, Utile prospiciat, varias agitetur ad artes, Consultet, cui se domino submittat, et orbis Quem putet auctorem, quem rerum summa sequatur. At tuus hic Urbis genius, dicas, volo, quando Coepit adhuc parvae primum se infundere Romae, Fluxit ab uberibus nemorosa in valle lupinis, Infantesque aluit, dum nascitur ipse, gemellos? An cum vulturibus volitans ignota per auras Umbra, repentinam traxit de nube figuram? Culminibus summis sedet, an penetralia servat 797 Instituit mores, et jura forensia condit? An castrorum etiam fossis intervenit? acres Cogit ad arma viros, lituis ciet, urget in hostem?
Abbreviated transcription (Latin):
A dsciscendo deos maiorib ĩ cõꝑtos.
S eq ꝑegrina sub religione dicasse
Nec ritus seruasse suos: qd̃cunq sacͦrũ est
Exulat ext̾nũq u̾micatn uenit ĩ urbẽ
rustrã gͥ solitis pͣua obseruatio inh̾es
et sollers orator ait fatalit̾ urbẽ
ortitã qͦ nãgemo ꝓpͥũ exigat euũ.
unctis nã popłis seũ menib indit᷑ inqͥt
ut fatũ aut genius nrarũ more aĩarũ
subdis parili subeunt noua corꝑa sorte.
ymmacͣ uarios custodes urbib mens diuina distribuis.
ot anime nascentib: ita popłis fatales genii diuidunt᷑¬
ã pͥmũ qͥ sit genius. uł quis status illi
õpetat ignoro. qͥd possit ⁊ unde oriat᷑.
p̃s̃ informis sine corꝑe. forma ue ⁊ ulla
it species. ⁊ qͥd sapiat. q̃ mun̾a curet.
Contra animas hominum uenis uitalib intus
Sic int̾ fusas intelligo sanguis ut ex his
Accipiat motũ q leuẽ tenerũq uaporẽ.
Un de ꝑerratis uegetet p̾cordia membris

Expanded text:
adsciscendo deos maioribus inconpertos, adsciscendo deos maioribus inconpertos, seque peregrina sub religione dicasse, nec ritus servasse suos? quodcumque sacrorum est exulat externumque inimicam venit in urbem, frustra igitur solitis, prava observatio, inhaeres: non est. sed sollers orator ait fataliter urbem sortitam quonam genio proprium exigat aevum. cunctis nam populis seu moenibus inditur, inquit, ‘aut faQuae sub disparili subeunt nova corpora forte. uarios custodes urbibus cultus mens diuina distribuit; ut animae nascentibus, ita populis fatales genii diuiduntam primum, qui sit genius, vel qui status illi Competat, ignoro: quid possit, et unde oriatur Spiritus informis, sine corpore, formave, et ulla Sit species, et quid sapiat, quae munera curet. Contra, animas hominum venis vitalibus intus Sic interfusas intelligo, sanguis ut ex his Accipiat motumque levem, tenerumque vaporem. Unde pererratis vegetet praecordia membris,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia romanis loqͥm᷑ de cultib ipm̃
S anguinis hectorei popłm ꝓbo tpr̃ longo¬
Ñ multos coluisse deos. rarisq sacellis
Contentũ paucas posuisse in collib aras.
Ĩnum̃os post deinde deos uirtute subactis.
Urbib ⁊ claris peꝑit sͥ roma triũphis
I uter fumantes temploꝵ armata ruinas
Dextera uictoris si mulachra hostilia cep̃
Et captiua domũ uen̾ans ceunumina uex̃.
Hoc signũ rapuit bin᷑aris de strage chorinthi
Illud ab incensis in p̾dã sũpsit athenis
Q sdã uicta dedit capitis cleopatra canini
Effigies qͣsdã domitis ãmonis harenis
S yrtica cornutas facies habuere trophea
R oma triũphantis quotiens ducis ĩclita currũ
Plausib excepit: tociens altaria diuũ
Addidit ⁊ spoliis sibimet noua numina fecit.
Numina q̃ patͥis cum menib eruta nullũ
P̃ sidiũ potuere suis afferre sacell.
Cernis ut antiqͥ semꝑ uestigia moris
Gressib inc̾cis uariis titubasse ꝓbent᷑

Expanded text:
sed quia Romanis loquimur de cultibus, ipsum sed quia Romanis loquimur de cultibus, ipsum sanguinis Hectorei populum probo tempore longo non multos coluisse deos rarisque sacellis contentum paucas posuisse in collibus aras. innumeros post deinde deos virtute subactis urbibus et claris peperit sibi Roma triumphis; inter fumantes templorum armata ruinas dextera victoris simulacra hostilia cepit et captiva domum venerans ceu numina vexit, hoc signum rapuit bimaris de strage Corinthi, illud ab incensis in praedam sumpsit Athenis, quasdam victa dedit capitis Cleopatra canini effigies, quasdam domitis Hammonis harenis Syrtica cornutas facies habuere tropaea. Roma triumphantis quotiens ducis inclyta currum plausibus excepit, totiens altaria divum addidit et spoliis sibimet nova numina fecit— numina, quae patriis cum moenibus eruta nullum praesidium potuere suis adferre sacellis! cernis ut antiqui semper vestigia moris gressibus incertis varie titubasse probentur
Abbreviated transcription (Latin):
Mox stabilita uenit maturi roboris etas
Ultima consiliis melior sed uirib egra
Corꝑe succũbit mentẽ purgata senectus.
His genus humanũ ꝑ dissona tẽꝑa dux̃.
Curriclis euum mutabile. sic hebes int̾
Primiciasit̾isũq solo. ceu qͣdrupes egit
Mox tenerũ docili ingenio iãq artibusaptũ
Noscendis uaria terũ nouitate politũ est.
In de tumens uitiis calidos adoleuit ĩ annos
Donec decocto solidaret robore uires
T empus adest ut iã sapiat diuina serene.
M entis consilio uiuacuis abdita sollers
Q uerere ⁊ et̾ne tandẽ inuigilare saluti
Quanqm si tantus amor ẽ. ⁊ cura uetusti
Moris ut᷑ prisco placeat disced̾e ritu:
Extat in antiquis exemplũ nobile libris
Iã tunc diluuii sub tẽpore uł prius uni
Inseruisse deo gentẽ q̃ prima recentes
Incoluit terras. uacuoq habitauit ĩ orbe
Unde i genus ducit nr̃e porrecta ꝓpago
Styrpis. ⁊ indigene pietatis iura reformat

Expanded text:
mox stabilita venit maturi roboris aetas; mox stabilita venit maturi roboris aetas; ultima consiliis melior, sed viribus aegra, corpore subcumbit mentem purgata senectus. his genus humanum per dissona tempora duxit curriculis aevum mutabile, sic hebes inter primitias mersumque solo ceu quadrupes egit; 1 mox tenerum docili ingenio iamque artibus aptum noscendis varia rerum novitate politum est; inde tumens vitiis calidos adolevit in annos, donec decocto solidaret robore vires. tempus adest ut iam sapiat divina, serenae mentis consilio vivacius abdita sollers quaerere et aeternae tandem invigilare saluti, quamquam, si tantus amor est et cura vetusti moris et a prisco placet haud discedere ritu, exstat in antiquis exemplum nobile libris, iam tunc diluvii sub tempore vel prius uni inservisse Deo gentem quae prima recentes incoluit terras vacuoque habitavit in orbe; unde genus ducit nostrae porrecta propago stirpis et indigenae pietatis iura reformat,
Abbreviated transcription (Latin):
ulchra suꝑst̾nant. aut pelle libi̾tidis urse
õpositam clamidẽ uilloso corꝑe gestent¬
alia trinacrius ductor uł tuscus habebant.
oma antiqͣ sibi non constat u̾sa ꝑ euũ
t mutata sacͥs. ornatu. legib armis.
ulta colit q̃ non coluit sub rege qͥrino.
stituit quedã melius. non nulla refugit.
t morẽ uariare suũ non destitit. ⁊ q̃
dẽ condiderat iuira in contͣria u̾tit
uid mͥ tu ritus solitos romane senator
biectas cum scita patrũ poplĩq freqñt̾
stabilis placiti sententia flexa nouarit:
unc etiã quotiens solitis oeced̾e ꝑdest.
teritosq habitus cultu dãpnare recenti:
audemꝰ cõꝑtũ aliqͥd tandẽq retectũ
uod latuit. tardis sẽꝑ ꝓcessib aucta.
Crescit uita hominis ⁊ longo ꝓficit usu.
S i ceu mortalis habet semobilis ordo
Sic uariat natura uices. infantia repit
Ĩfirmus titubat puerig̾ssusq animꝰq
Sanguine p̾ caudo feruet n̾uosa uuenta

Expanded text:
fulcra supersternant aut pelle Libystidis ursae fulcra supersternant aut pelle Libystidis ursae conpositam chlamydem villoso corpore gestent. talia Trinacrius ductor vel Tuscus habebant. Roma antiqua sibi non constat versa per aevum et mutata sacris, ornatu, legibus, armis. multa colit quae non coluit sub rege Quirino; instituit quaedam melius, nonnulla refugit, et morem variare suum non destitit, et quae pridem condiderat iura in contraria vertit. quid mihi tu ritus solitos, Romane senator, obiectas cum scita patrum populique frequenter instabilis placiti sententia nexa novarit? nunc etiam quotiens solitis decedere prodest praeteritosque habitus cultu damnare recenti, gaudemus conpertum aliquid tandemque retectum, quod latuit; tardis semper processibus aucta crescit vita hominis et longo proficit usu. sic aevi mortalis habet se mobilis ordo, sic variat natura vices: infantia repit, infirmus titubat pueri gressusque animusque, sanguine praecalido fervet nervosa iuventa,
Abbreviated transcription (Latin):
sancte colere ac seruare necesse est
Oe reuoluamus sua ꝑ uestigia seclũ.
Uq ad pͥncipiũ. placeat dãpnare gͣoatĩ
Q uicquid posterius successor repꝑit usus
Orbe nouo nulli subigebant arua coloni
Quid sibi arat᷑ uolunt: quid cura suꝑflua rastyi.
Iugnis melius saturatur glandib aliuius
Primi homines cuneis scindebant fissie lignũ
Decoqͣt in massã feruens strictura secures
Rursus. ⁊ ad ꝓpͥũ restiliet uena metallũ.
I duiuas cese pecudes.⁊ frigioa paruas.
P̃ bebat spelunca domos. redeamus ad antͣ
Pellib insutis hyrtos sumamus amictus
Imanes quondã popłĩ feritate subacta
Edomitiiam triste fremant. iterũq ferinos
mores redeant atq ad sua prisca recurrant.
cipitet scythica iuuenis pietate uiecũ.
otiuo de ponte patrẽ sic mos fuit olĩ.
edib infantũ. fument saturnia sacra.
lebilibq truces resonent uagitib are
psa casas fragili texat gens romula culmo.
ic tradunt habit̾asse remũ. regalia feno

Expanded text:
sse est, omne revolvamus sua per vestigia saeclum usque ad principium, placeat damnare gradatim quidquid posterius successor repperit usus. orbe novo nulli subigebant arva coloni: quid sibi aratra volunt? quid cura superflua rastri? ilignis melius saturatur glandibus alvus, primi homines cuneis scindebant fissile lignum: decoquat in massam fervens strictura secures rursus et ad proprium restillet vena metallum. induvias caesae pecudes et frigida parvas praebebat spelunca domos: redeamus ad antra, pellibus insutis hirtos sumamus amictus. inmanes quondam populi feritate subacta edomiti iam triste fremant iterumque ferinos in mores redeant atque ad sua prisca recurrant. praecipitet Scythica iuvenis pietate vietum votivo de ponte patrem sic mos fuit olim, caedibus infantum fument Saturnia sacra flebilibusque truces resonent vagitibus arae. ipsa casas fragili texat gens Romula culmo: sic tradunt habitasse Remum, regalia faeno