comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla oblitteratione abradi. nulla mor¬
tis imagine ualeat aboleri. Obfusi nã¬
q orbe uniformit̾ tenebrarũ caligine
tabescente. ut purgatũ rediit solis di¬
ametrũ. regulam phylippi aridei assũ
psimus. Cumq repperimꝰ qd̾ ⁊ erat nots¬
simum. eotenꝰ fatigatione ecliptica so¬
lem pati molestias ñ debere.⁊ luna ab o¬
riente solarem. fulgorem uelis ethyopi¬
cis obducentem. solere in occidua ora
captare ꝑfugia. tunc aũ lucigenos thes¬
auros caligenas quas genuerant usq
tes recondere occidentis. p̾sertim cũ lune
deesset.⁊ nec conuentꝰ tempꝰ ꝓpinquarer:
aio ad te ꝑitie uaste sacrartũ. adhuc
nescius tante rei mysteriũ. Quid inqͣm
speculũ doctrine apollofani his secretis
ascribis. atq mͥ tu inquiens omine diuo.¬
⁊ ñ humani sensꝰ sermone: Ista o bone
dyonisi diuinarũ retributiones st̾ rerũ.
Demiq notatũ ferie diem ⁊ annũ an¬
nuntiatiom quam paulus nr̃ aurib

Expanded text:
nulla obliteratione abradi, nulla mornulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, regulam Philippi Aridei Arridei assumpsimus; cumque reperimus quod et erat notissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab oriente solarem fulgorem velis Aethiopicis obducentem, solere in occidua ora captare perfugia, tunc autem lucigenos thesauros caligines, quas genuerant, usqutes recondere Occidentis, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret, aio ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, quam Paulus auribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
paulum uero hoĩem mundi circuitorẽ.
⁊ semi uerbiũ de materialib ad ĩma¬
terialia ñ uelle suscipe: ĩmo me refellen¬
do. qm̃ pat̾na religionis iura degener o¬
mittens. in sacrilega nepharia me tͣns¬
fuiderim. hortabaris aut ea quib inni¬
tebar dediscere. aut his deletis paterer
mea mͥ sufficere. ⁊ ñ numina diuina seu
leges patrias derogare. Ut aũ lux supna
paterne głe splendorem. in tue mentis
tenebras radiare suo ꝓposito destinauit:pe¬
netrabilib cordis mei infudit. ut tͥ me¬
moriale piissimũ recordarer. qualit̾ in
ti fere annoꝵ tempꝰ euoluens. pariter
morabam᷑. cum feria quadam sexta fer¬
me hoia etiam quasi sexta. luna se ei
iniciente. sol ẽ horribilit̾ obscuratꝰ. qͥ a
ñ d̾s. s creatura di lucis sue occubitu.
lucere nequiuit. Questꝰq sum apũd te:
qͥd hinc tibi prudentissime uideret᷑. Ex
quo prudentia tua respondit. qd̾ adeo
tenaciter coidi mentis mee in hesit: ut

Expanded text:
Paulum vero hominem mundi circuitorem, Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in  fere tempus exsolvens, pariter morabamur: cum feria quodam sexta ferme hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
guens.:⁊ de tefanatica illusionũ fantas¬
mata insultans. suꝑnalem modificatio¬
nẽ benignitatis di magnificentissime di
ligentissime adorando. tibi pene resipiscen¬
ti pars anime mee coniubilo. tuisq te de¬
spectionib compellabo. ut illa tibi itera¬
ta cõmendem. quorũ pridem contempse¬
ras notionem. Freq̃ntissime quidẽ ⁊ dili¬
genter satis dilucidaui tͥ moyse ꝓdente a
dño hominẽ limofactũ: ⁊ transgressiones
eiꝰ cathaclismo piatas. Sequenter quoq
eum in amicitia sumptũ. multaq in
egypto ⁊ egressionis sue itinere ꝓ eo ⁊ in
eo fecisse magnalia: atq theologos mul¬
timodos effecisse: quoꝵ p̾noscentia d̃s hu¬
manatꝰ. fieri ex uirgine ẽ dignatꝰ. Unde
mͥ responsalia multociens remisisti. ñ so¬
lum te hec ẽẽ uera funditꝰ ignorare. ue¬
rum ⁊ quis idem moyses fuerit ꝑnesci¬
re. euͣngeliumq iħ̃u xp̃i. dĩ totius ma¬
gestatis. qd̾ meum uocabas tenuere:

Expanded text:
guens, et de te fanatica illusionum phantasguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangeliumque Jesu Christi, Dei totius majestatis, quod meum vocabas, renuere;
Abbreviated transcription (Latin):
po de es suadens. acci in sole sub erechia
mitaculi recordat᷑. cui fidem accomodare
iidem apollophaniꝰ detrectauit. Ato ut ei
monenti ñ possit resistere: beatũ policarpũ
instruit. ⁊ rememorari eũ apollophanio
petit. de ligno tenebrarũ. in saluatoriᷤ cru¬
afxione facto. earumdẽq tenebratũ acceᷤᷤ¬
sionem .i recessionem ab oriente in ouen¬
dem exutisse mirabilem. sicut in elyopo¬
li ciuitate pariter constituti uider̃t: ad dẽs
iba que ei tunc sepefatꝰ apollofaniꝰ dixe¬
ad ita plentꝰ in epła ad ip̃m directa. in¬
fra docebit᷑. Quam ob pleniorẽ gestarũ re¬
rum cognitionẽ. huic subnectere iudica¬
iumꝰ. habentem se in hec u̾ba. Apollopha¬
nio concreto ⁊ conphylosopho. nunc nẽ ad
te mͥ sermo dirigit᷑. p̃cordialis amor mul¬
tos tͥ sollicitudinũ mearũ angores. de te
replicans. teq miti mente suꝑ uecordi
note tͥ friuolitatis duitina ꝑtinacia ar¬

Expanded text:
po de eo suadens, acti in sole sub Ezechia po de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia ar
Abbreviated transcription (Latin):
minũ substantia substanti alit̾ ẽ suibstan¬
natͥ si cut ostendit uirgo suꝑ excellenter
ise neq humana tantũ scdm hominem:
s unt ds factꝰ. nouam qͣndam dĩ uirilem
opationẽ nob̃ ꝑciuilitauit. Borotheo qͦꝙ
ministro direxit litteras. in notescens qd̃
diuina caligo sit lux in accessibilis in qͦ
labitare ds dicit᷑.⁊ in qua fit omĩs qͥ eum
me ⁊ uidere dignꝰ in hoc corpore fuerit. So¬
spatrem aũ sacerdotem breui diplomate
monuit. ne bona sua ñ manifestata iu¬
dicet ẽ neglecta: ⁊ ut careat contentione
tinates contͣdictores ueritatis sepiꝰ correp¬
t. aliqͣntulũ sint declinandi: simul ⁊
greios acciisans. qd̃ ꝑ sapientiam a d̾oac¬
ceptam ñ sc̃e diuinis in diuina utenteᷤ.
diuinu̾ eicere temptent cultũ:.⁊ ꝑ mul¬
um uanam głam poetarũ. seruitutẽ in¬
iiutre studeant creature: potiꝰ qͣm creato¬
n unde ⁊ apollofanii sophystꝰ. cultoris sci¬
liet solis faciens mentionem. ⁊ sc̃o policar¬

Expanded text:
minum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione tinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycar
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sibi a beato barcholomeo apło. qualũ
theologiam sc̃mq eungeliũ debuentl
telligere. Qd ⁊ argiite cepit.⁊ breuibi l
ꝓfundissimis u̾bis eiusdẽ apł̃i scripas
suis ea inserendo definiuit. In sed̾o añca
pitulo tradidit quomͦ oporteat coadi¬
nari. ⁊ ymnos reponere omniũ caubi
suꝑ omĩa. In t̾cio uero que st᷑ cathabi¬
idest affirmatiue theologie. ⁊ que sia
phatice. idest negatiue. In qͣrto. qͥa mei
ẽ sensibiliũ. qd̾ omnis sensibilis scł̃n
suꝑeminentiam causa. In q̃nto. qua
nichil ÷ intelligibilium. qsd̾ om̃ĩs il
differentem. qͦmodo quadã ignorans
cognoscat᷑ ds̃.⁊ quomodo uisus sit al
his. qui eũ uidisse legunt᷑. ⁊ qd̾ bins¬
nifico ⁊ deifico munere aliq̃modo us¬

Expanded text:
tum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter tum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter theologiam, sanctumque Evangelium debuerit intelligere: quod et argute coepit, et brevibfundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataid est, affirmativae theologiae, et quae sunt apophaticae, id est, negativae. In quarto, quia nihil est sensibilium, quod omnis sensibilis secundum supereminentiam causa. In quinto, quia nihil est intelligibilium, quod omnis intedisserentem, quomodo quadam ignorantia cognoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo in
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo dierũ. ⁊ de scło ⁊ tempore. De pa¬
ce. ⁊ quid uult ip̃m qd̃ ip̃m dicit᷑. ⁊ que
quin etiam erdem tymotheo composu¬
it capitulatim. de mystaca theologia ꝑ
cathafasin. id est affirmationem.⁊ per
a pofasin. idest negationẽ. atq ꝑ ypote¬
ticos idest conditionales sillogismos.
omnia sen sibilia ⁊ intelligibilia:⁊ qus
in t̾ra sunt ⁊ que in celo sensu tranbien¬
dens: ac ꝓut mortali possibile ẽ adoe lis¬
tum. atq ad ipsiꝰ diuinitatis sacranlia
penetrans. Qua ꝓpt̾ a grecoꝵ sapumbi
nu. qd̾ latinꝰ sermo explicat. ala cili uos¬
tur: quia illuc spiritali intelligenta
reuerentissime reuelationis gr̃a euilis
ñ solum illa multimoda ⁊ magnif̾ra
mysteria. ac ministeria sc̃oꝵ spirituus
uerũ ⁊ sempit̾ne dĩtatis saporem pali¬
to cordis degustans didicit. unde hec
humane noticie litteris eructauit. In cu¬
ius libri capitulo primo. dicit inruma¬

Expanded text:
antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de paantiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dicitur, et quae quin etiam eidem Timotheo composuit capitulatim, de mystica Theologia per cataphasin, id est affirmationem, et per apophasin, id est negationem, atque per hypotheticos, id est, conditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sensu transcendens, ac prout mortali possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium penetrans. Quapropter a Graecorum sapientibus uod Latinus sermo explicat, ala coeli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intima
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pauca int̾serit. In quib ita ꝑstropha¬
tos sillogismos de malo disputans.con¬
stringit eos. ut in neutram partẽ deflec¬
tere. neq post t̾gum regredi: s nec alio
se ip̃os possent dirigere. nisi quo ipse eos
cogit impingere. Oeest ⁊ de paradignuᷤ.
in quo sensum clymis phylosophi acite
redarguit. De uita. ⁊ in hoc amentiam
refellit magi symonis. ⁊ contentiosor eiꝰ
sermones. a diuino choro repellit. De sa¬
pientia. de mente. de u̾bo. de ueritate. de
fide. De uirtute. de iusticia. de salute de
redemptione.⁊ de in equalitate. ubi eli¬
mam magsi. ancipit gladio ꝑcutit
dicentem. si omp̃e ẽ d̃s. quomͦ dicit᷑ qͥd
ñ posle: Et paulum calumpniantẽ sil¬
logistico spiculo terebrat. ⁊ cor cerebrũq
eiꝰ. idest intellectũ ⁊ sensũ ꝑfodit. acq cõ¬
minuit. De magno ⁊ minore. ⁊ de idip̃m
⁊ altero. de simili. ⁊ insimili. de statu. de
motu.⁊ de equalitate. De omĩpotente. de

Expanded text:
non pauca interserit. In quibus ita per strophanon pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem: Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diuina coadunatio ⁊ diuina discretio.
Que ẽ orationis uirtꝰ. ⁊ de beato ierotheo. ⁊
de reuerentia ⁊ conscriptione theologiea.
in quo ostendit se apd̃ sc̃am ciuitatem
penes sepulchrũ i h̃u uite principis a ia¬
mis. sc̃is fr̃ib audisse disputationẽ. ⁊ fi¬
dei sacramentũ. quomõdo ab omĩb te¬
nebat᷑ theologis: de diuinitate ⁊ huma¬
nitate dñi saluatoris. S ⁊ ex conseq̾n¬
tib suppresso nomine beatũ paulũ his
int̾fuisse demonstrat. De benigno. de lu¬
ce. de bono.⁊ cupiditate. ⁊ extasi. ⁊ dezelo.
⁊ quia malum nec est. nec de existente. ne¬
q in existentib ẽ i in quo capitulo beati
ignatii cupiditatem. etiam in bono acci¬
pi debere asserens: cum uenerationis lau.¬
de cõmemorat. scribentis in quodam loco
sic. Mea cupiditas in quit crucifixa est:
dñm iħm uolens intelligi. S ⁊ capitu¬
la supͣscripti ierothei contͣ phylosophos

Expanded text:
est divina coadunatio, et divina discretio, est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud sanctam civitatem penes sepulchrum Jesu, vitae principis, a Jamis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos
Abbreviated transcription (Latin):
insmatis mitiatione. ordinẽ seraphym.
taignũ iħ̃m qui in omnib scissimus.
sc̃ificat se ip̃m ꝓ nob̃. ⁊ omi nos sc̃i ficatio¬
ne replet. in ip̃o ꝑfectos atq ex deo natos
circum stare:⁊ multi lauda illa ymno¬
logia. qͣm ꝓpha seraphim. se audisse cla¬
ceteris angeloꝵ choris. ⁊ sensualit̾ alleliui¬
a concinentib liquido manifestat: culꝰ
libri est pͥma ista capitulatio. Que est
eccl̃iastici pͥncipatꝰ traditio. ⁊ que ẽ eius
speculatio. De his que in baptismatis il¬
luminatione ꝑficiunt᷑. De his que in col¬
latione eucharistie ꝑficiunt᷑. De his que
in chrismate ꝑficiuntur: ⁊ in ip̃o consecͣn¬
tur. De sac̃dotalib ꝑfectionib. De ꝑfectis
si conscripsit tomũ. de diuinis nominibꝰ.
quẽ ⁊ apellat de symbolica theologia exa¬
musim. ⁊ orthodore. ut sufficit in eo dis¬
putans: primo capitulo que ẽ u̾bi specu¬
latto. ⁊ que ẽ de diuinis nominib tͣditio.
De coadunara ⁊ discreta theologia.⁊ que

Expanded text:
raphim, benignum Jesum, qui in omnibus sanctissimus nctificat seipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos circumstare, et multilauda illa hymnologia, quam propheta seraphim se audisse clacaeteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae est ecclesiastici principatus traditio, et quae est ejus speculatio. De his, quae in baptismatis illuminatione perficiuntur. De his, quae in collatione eucharistiae perficiuntur. De his quae in chrismate perficiuntur, et in ipso consecrantur. De sacerdotalibus perfectionibus. De perfectis si conscripsit tomum de divinis nominibus, quem et appellat de symbolica theologia, examussim et orthodoxe, ut sufficit, in eo disputans: primo capitulo, quae est verbi speculatio, et quae est de divinis nominibus traditio. De coadunata et discreta theologia et quae
Abbreviated transcription (Latin):
populis fuisset in deptꝰ. q̃ndam lisbium
uirum honoratissimũ ciuitatis parisia
multitudo incredulitate ⁊ confessione
sui sc̃i nominis. bñdictione bapti smatis
consecrat᷑. ⁊ condie fidelium numerꝰ aug¬
mentat᷑: uisum ẽ michi agrũ secretariĩ
baptismatis ibi construere ac consecrare:¬

Expanded text:
sisset intrepidus, quemdam Lisbium, virum honoratissimum civitatis Parisiacmultitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii baptismatis ibi construere, et chari
Abbreviated transcription (Latin):
listam in pathino insula religatĩ a¬
p̃dixit ei sicut ex deo didicerat. qd al
de eodem exilio rediturꝰ.⁊ in asya es¬
lium foret p̃dicaturꝰ. Qmͣ etiã hicgi¬
rum narrationi inserere dignũ le
ita exordientẽ. Iohanni theologi a

Expanded text:
listam in Pathmo insula relegatum, ctola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo ap
Abbreviated transcription (Latin):
orientali. idest scissimo dyonisio occi¬
dentales tenebras uellet sua gr̃a illu¬
strare:⁊ murũ ualidissimũ infidelita¬
tis qui totiꝰ gallie ⁊ germanie t̾mmos
pene irremediabilit̾ occupauera⁊ ꝓ¬
ret ariete tali destruere. tantoq patisi¬
me eloquentie spiculo gentilitat̃ pin¬
di: qͦante ut munitissima defensin
erat solita gratulari. ato omnen han
galliam ipsiꝰ dyonisii apłatu dili¬
ret subleuari. qͣm mercurio. demons
seruitute constabat miserabilit̾ ancili¬
ri: beati clementis cor derigit. ⁊ ut ilis
modi u̾bis p̃tiosum dionisiũ allam¬

Expanded text:
orientali, id est sanctissimo Dionysio, occiorientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium all
Abbreviated transcription (Latin):
tropheum. alterum aũ gladio animad¬
u̾sum felici truore ꝑfusos. ⁊ martyriz
gła dignos tͣnsmisie ad superos: seq
uiuendi faciens finem. obitu nefando
arcis romane menib sui auspice xp̃o
p̃sentiam intulit: qm̃ fidei necessitas et
ad suscipiendum di u̾bum euidentissi¬
me in gentib quas ꝑtͣnsierat ostii aꝑ¬
tio moiosius eum det uit: beatum cle¬
quo idem głosus dñi athenensiũ ar¬
chiep̃c dẏonisiꝰ. mox ut se potuer̃t̃ inui¬
cem salutare. digno ẽ cum honore sus¬
ceptus: ⁊ ꝓ sc̃itatis ac eruditionis sue
reuerentia. seu anterioris frat̾nitatis
coniunctione. loco maxime ueneratio¬
nis ẽ habitus. Cum quo etiam ꝓ mu¬
tua collocittione apłiearũ sanctionũ ⁊
dulcedine spiritalis dilectionis aliꝙͣ¬
diu familiarissime conu̾satꝰ. ĩmodici
amoris ut̾q uinculis sese constrinxe¬
rant.S cum ds omp̃e ueri solis dñi
scilicet ih̃u xp̃i radio splendidissimo ⁊

Expanded text:
tropaeum, alterum autem gladio animadtropaeum, alterum autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nefando,arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clequo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi spargens semina. quotenꝰ romam ꝑue.¬
niret: cura quibdam officialib. qͦs sibi cõ¬
mites sumpserat grauit̾ ministrauit.Sie¬
q achiue alumpnꝰ fortune. ⁊ doctꝰ architec¬
tus eccłie. se romane amplitudini contu¬
lit:⁊ gretiam cui doctrina ac miraculoꝵ
memoria manet. neqͣqͣm deseruit. Mag¬
no enim apłoꝵ amore ⁊ martyrii deside¬
rio. festinantia itineris. romara acceleranᷤ
insistebat. ut simul cum eis si ita uellet
xp̃e occumberet. S uota eiꝰ p̾uenit dispo¬
sitio diuina. ⁊ uiri diabolici dementissi¬
ma satis uesania. Nam cũ impiissimꝰ
nero t̾ra mariq imperii sui frena laxas¬
set. ⁊ nimie uoluptatis successu int̾ cete¬
ra nequitiarũ suarũ cumulamenta eciã
furor crudelitatis eiꝰ dira rabie in xp̃i fa¬
mulos ebulisset: qͣrto decimo imperii
sui anno. anteqͣm beatꝰ dyoni siꝰ romã
a diret. sc̃õs dĩ apłos alterum ꝑ crucis

Expanded text:
verbi spargens semina, quatenus Romam pervverbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adiret, sanctos Dei apostolos, alterum per crucis
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃dixerat xp̃m testificante. p̃tiosꝰ ⁊ fa¬
cundissimꝰ dyonisiꝰ. qui patria yonicus.
xp̃iano aũ agnomine ꝓpt̾ maximã sc̃ita¬
tem uocabat᷑ macharius: qd̃ int̾p̃tat᷑ beatꝰ.
ne post discessum magistri. lupi rapaces
⁊ gregi ñ parcentes. dñicas oues inuade¬
rent: qd̾ institutor suus plantauit. habun¬
danti sollicuudine rigare contendit. Un¬
de uicinas ⁊ longe positas.ꝑtransiens ciui¬
tates p̾dicando. ⁊ ad fidem populos conuer¬
tendo. fidelesq in u̾bo confirmando ato:
oppressos uaruis languorib sanando. usq
troadis secessit eungelii gr̃a: atq in eisdẽ
partib aliqͣnto tempore deguit. S ⁊ post
aliquot annos. cũ pelio lacedemonioꝵ po¬
situs. petrum ⁊ paulum apłoꝵ capita. ro¬
me tentos. ⁊ petrum ergastulo. paulum
scd̾̃o uinculis. ꝑuulgata fama affici cõm¬
pisset: athenas rediens. subrogato sibi ep̃o
plebem tͣdidit. ⁊ ꝑ contiguas parrochias

Expanded text:
se praedixerat, Christum testificante, pretiosus et fase praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias
Abbreviated transcription (Latin):
nila adu̾sita s pͥuabit a iobanne splẽ¬
uissimo radio. Nunc quidem int̾pel¬
ins memoriam ⁊ renouationẽ tue ue
trcheologie paulo post ⁊ si audacter di¬
ouos ipsos mͥ coadunari. Idoneus autẽ
amnino sum p̾nuntiare tibi. ⁊ discens ex
ded ⁊ dicens. quia ⁊ pathino carcere di¬
mitteris:⁊ in asyaticam t̾ram reu̾teris.
ibio: ages benigni clei imitationes:⁊ his
qͥ post te futuri sint: eas trades.
ulta p̃terea tam uoluminib qͣm
disterentib ad diu̾sos epłis. ut
llunus eloquii mystici edidit: ⁊ uelut
losdphico magisterio p̃sagauit: ad subuer¬
mides ertores ⁊ destruendos nodos sillogis¬
moꝵ gentilium. atq euacuandũ cultũ
ydoloꝵ. seu cõmendandam patrie celestis
beatitudinẽ. ⁊ et̾ne uite ĩmortalitatẽ. qͦrũ
magnifica excellentia. exiguitatẽ nr̃i sen¬
sus uidet᷑ excedere. Plura etiam scripsit. qͦ
defensionẽ in occidius partib ut sibi ip¬

Expanded text:
nulla adversitas privabit a Joannis splennulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem interpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, et his qui post te futuri ulta praeterea tam voluminibus, quam differentibus ad diversos epistolis, ut fluvius eloquii mystici edidit, et velutlosophico magisterio praesagivit, ad subvertendos errores et destruendos nodos syllogism gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae coelestis beatitudinem, et aeternae vitae immortalitatem: quorum magnifica excellentia exiguitatem nostri sensus videtur excedere. Plura etiam scripsit, quadefensionem in Occiduis partibus, ut sibi ip
Abbreviated transcription (Latin):
siuleati se segregant.Uerum abigentes ⁊
sertmentes eos ex uisibilib in uisibiliũ
stendunt ymaginẽ. Neꝙ enim in secu¬
Is uenturis erit culpandꝰ d̾s. de iustis se¬
gta rationib. cum impii se ip̃os fecerunt
uidamꝰ effectos. Qm̃ ueritatis cũ sint a¬
matores. a libidine quidem recedunt re¬
iũ materialiũ. ac in omnib maloꝵ om¬
nũ liberi. cupiditate diuina bonoꝵ om¬
nũ pacem diligunt ⁊ scificationẽ.⁊ de p̃¬
nt inchoant uitam futuram. angelice
ienterq in medio hominũ conu̾san¬
m cum om̃i animi affectione.⁊ diuina
nominatione. atq benignitate. seu cete¬
us bonis. Qua ꝓpt̃ ñ uos hoc contͣcet. qͣsi
iuspicantes ñ pati: s ⁊ corporis passioneᷤᷤ
tantũ mõdo iudicare. ñ aũ eas te credo
lentire. De his uero qui miq agunt in
nor. ⁊ det̾minant nos ñ recte. euͣngelii so¬
lem conueniens inuoco. His omissis: qͥ
supbo agunt in bonum conu̾tere. nob̃¬
u opto ⁊ luminis participes ẽẽ. Nos aũ

Expanded text:
ati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos fecerint videamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere, nob et luminis participes esse. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ymotheum. alterũ scripsit librũ de eccłia¬
stico sacro pͥncipatu. distincte ꝑ capitu¬
la que infra secunt᷑ elegantissime misti¬
cũ sacramentũ prius ponens. ⁊ sic singu¬
las singulis capitulis. mysticoꝵ sacram̃¬
ir theorias subiungens. In quib osten¬
di cuncta. que in eccl̃iasticis ⁊ sacratis¬
siis mysterioꝵ consecrationib fiunt.
angelico ministerio scdm conuenientiã
unius euiꝰq ordinis: una cũ ministris
sã altaris. ⁊ p̃cipue ierarchia. hoc e sac̃¬
don. Qui unꝰ de angelis. scdm fas efficit᷑
cilitus oꝑari: maxime in ministerio sc̃i
sacrificii dñice passionis. sc̃issumt p̾ncipa.¬
tus militie celestis. cum consortib sus
in primo ordine. ⁊ laudis offitio semꝑ as¬
sistunt: ⁊ in consecͣtione sacratissim⁊ criᷤ¬
maris. que uniformis ⁊ uni ordo ẽ symbo

Expanded text:
mdem etiam Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiamdem etiam Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiastico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegantissime mysticum sacramentum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjungens. In quibus ostendit cuncta quae in ecclesiasticis et sacratissimis mysteriorum consecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis, una cum ministris sancti altaris, et praecipue hierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur coelitus operari: maxime in ministerio sacri sacrificii Dominicae passionis, sanctissimi principatus militiae coelestis, cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrism
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inaudito attonitꝰ. ut omniũ litieas
disciplinis edoctꝰ. dixit. Hec nox quan
nr̃is oculis nouam descendisse miraus¬
sint illa suꝑcilia. quis auditꝰ. qui st̾ illi
dentes. qui sunt humeri. Que suint illa
brachia ⁊ manꝰ. qd̃ illud cor. que st̾ illa
putora. que sunt illa dorsa. Qui st̃ illi
pedes. que sunt ille ale. Que est illa nu¬
ditas. quis est ille uestitꝰ. que ẽ illa splen¬
didissima uestis. Quis ille sacerdotalis.
que sunt zone. que sunt ille uirge. que
se isle lanceẽ. que st̃ ille secures. Quis ẽ
ille geometricalis funis. qui st̃ illi uenti
que ille nubes. Quod est illud es. qͦd ẽ il¬
lid electrum. qui sunt illi colores diffe¬
tentiũ lapidum. Quis uisus leoninus.
qͥluisus aquilinꝰ. quis uisus uitulinus.
sui st̃ illi equi. que sunt differentie eq̃-¬
ni colorum. Que st̃ illa flumina. qui st̾
iuius. que sunt rote. Quid est qd dictũ

Expanded text:
et inaudito attonitus, ut omnium litterarum et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse mirasunt illa supercilia? quis ille auditus? qui sunt illi dentes? qui sunt illi humeri? quae sunt illa brachia et manus? quod illud os? quae sunt illa pectora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quis est ille vestitus? quae est illa splendidissima vestis? quis ille sacerdotalis? quae sunt zonae? quae sunt illae virgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum? quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus vitulinus? qui sunt illi equi? quae sunt differentiae equorum coloratorum? quae sunt illa flumina? qui sunt currus? quae sunt rotae? quid est quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
lum. His ita gestis. cum uocis nouta
athenienses ꝑmoti. quadam die paulu
ad ariopagum duxissent. ut ibi eramen
sua doctrina acciꝑet: adorsus ẽ dionisiũ
qͥ ob plenitudinem diue suꝑnoꝵ numi¬
nũ scientie theosophus. id est d̾m sapiera.
⁊ a regione urbis qua sedulo cõmorabat
⁊ innatꝰ pͥncipabat᷑. ariopagita genun
quasi uocabulo utebat᷑ altissimo sangiui¬
ne pͥmi ⁊ magni dẏonisii. ñ illiꝰ semileai
uł deucalionis: s eius qui uitis inum¬
tor. apd̾ athenas insignis ẽ habitꝰ lone¬
sima ⁊ clara ꝓpagine ꝓpagatꝰ. Hic na
annos etatis quinq ⁊ uiginti agens. si
cunctis pene artib copiose imbutꝰ crenei¬
ti studio excitꝰ. una cum apollofano i¬
phylosopho suo. astrologiee discrpline
uoto. egypti yliopolim tͣnsmigrauit
ubi simul cum eo degens. qͣndo d̾s homi
uideoꝵ cruce pependit affixus ⁊ sol suin
mini mortem pauescens. lucis sue iall¬
orbis climata tenebrarũ obtexit calig¬
ne: earum tenebrarũ signo. antea inull

Expanded text:
. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deus homJudaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radiorbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso
Abbreviated transcription (Latin):
nominis int̾ multa torm̃toꝵ flagella
pletꝰ confessor. fieri mortis multatione
mereret᷑ ⁊ marcyr. Gu nc memorata
parisioꝵ cĩuitas. ut sedes regia ⁊ conuen¬
u galloꝵ ac germanoꝵ ⁊nobilitate
pollebat: quia erat salubris aere. iocũ¬
da flumine: fecunda t̾ris. arborib ne¬
morosa. ⁊ uineis uberrima: constipa¬
ia populis. referta cõmerciis ac uariis
t̃meatib: unda fluminis circũ fluen¬
i. Nue siquidẽ int̾ multimoda cõmo¬
ditatũ genera. etiam alueo suo magnã
gͦ locum dei famulus elegit expetendũ.
Ad quẽ cũ p̾mo. fide armatꝰ. ⁊ confessio¬
nis constantia roboratꝰ. accessisset intrepi

Expanded text:
nominis inter multa tormentorum flagella nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam T XXI. Hunc ergo locum Dei famulus elegit expetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset intrepi
Abbreviated transcription (Latin):
pntui arelatensiũ ciuitatis. Exinde qͥ¬
Nã ĩ partes necessarias ꝓut ei uisũ fue.¬
rat destinatis: idem machariꝰ dyonisiꝰ
q ledis apłice pͥui legio. tͣdente sibi beato
amente petui apłi successore. u̾bi diui¬
nsimina gallicis gentib eroganda su¬
terat e beatissimi pͥncipis apłoꝵ. ⁊ magi¬
sti sui informaiꝰ exemplo. qui romane
atudelitati se ꝓpter iħu xp̃i nom̃ ĩmerse¬
ant: quo ampliꝰ apd̃ gallias gentilita¬
uis feruere cognouit errorem. illuc intͤ¬
pid̾ ⁊ calore si dei armatꝰ accessit: ac lute¬
nam parisioꝵ dño ducente ꝑuenrt. Doc
maq p̾clatꝰ: miraculis choruscans ⁊ uir¬
utũ signis que atheniensiũ magist̾.
paulo docente didicerat. galliis ministra¬
urt: si ueritus incredule gentis expetere
liatem. quia uircutem suam p̾terita¬
si pnarum recordatio roborabat. Torm̃¬
il gxptꝰ multis. morte tandem assecu¬
turũ se uitam. dota nichilominꝰ inten-¬
none desiderans: ut qui iam erat xp̃r

Expanded text:
portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, docaeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ de ꝓprio actu horribilit̾ increpan
pi. ualde ittilem scripsit epłam. exi
ti. de agro pleno sc̃e scripture. cui bñh
dsis. collecti redolentẽ. In qua ubicu
cabulo dñi saluatoris. uti illum m
poposcerit: benignũ eũ appellat. Quͥt
siquis intente ꝑlegerit: ñ medicenl a¬

Expanded text:
minus de proprio actu horribiliter increpanpi, valde utilem scripsit epistolam, serti, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit, non medi
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis: quia suꝑ pauea finsti fidelill
multa te constituam aintͣ in gaudũl
tui. Et ne uerearis multitudinẽ id
tatẽ gentis barbarite: ꝓ certo sciens
qͥ plus laborat: plus mercedis astre
te u̾teris. Esto robustus. Tu eni
mam ⁊ innumerabilẽ populi multitu¬
direm introdiices in uerama repmissio.¬
nis t̾iam filioꝵ isrł̃. Et dans pacem om

Expanded text:
fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram f
Abbreviated transcription (Latin):
pagos appellat᷑ ex saturni nomine. qͥ gre¬
ce kronos uocatur. Scoła regio athenez.
que respicit traciam: ubi terebintꝰ mire
magnitudinis inerat. subqua siluani
⁊ fauni agrestis hominis simulachra.
statutis dieb a pastorib uenerabant᷑.
Que regio panos pagos appellat᷑: ex no¬
mine siluani ⁊ faunt. Greci enĩ silua¬
nũ. pan: ⁊ faunos ficartos panitas uo¬
citant. Tercia regio possedonos.pagos
appellat᷑: que intendit portum neptu¬
ni. Possedon namq grece. neptimꝰ dici¬
t᷑. Cuiꝰ simulacrũ ⁊ diane effigiem.
aggei ibidem colebant. ⁊ quo recursꝰ totiꝰ
populi luna renascente. in multis func

Expanded text:
pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graepagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis func
Abbreviated transcription (Latin):
artiũ liberaliũ ⁊ diuitiarũ omniũ copia
pre urbib cunctis emicuit. Hec sita est
in atrica. elladis ꝓuintia. qua cycrops ⁊
menander. reges generosi splenduer̃t:u¬
bi apollo ⁊ ypoeras ac aristotiles. ceteriq
inuentores ⁊ ꝓpagatores totiꝰ peritie st̃ ex¬
orti: ⁊ in toto orbe suis p̾sentia ⁊ tempori¬
b nr̃is memoria fulgent. In hac sũmoꝑe
urbe. temporib cycropis ⁊ menandri re¬
gumq succedentiũ. cultꝰ simulatroꝵ et
statuarũ adoratio ydoloꝵq suꝑsticiosa
religiosa prima ẽ reꝑta: ⁊ sanctionib
ꝓpalata. Hec quoq in ꝓuectu sui ẽ miner¬
ue sacrata. ⁊ ip̃i eiꝰ denomine nom̃ apta¬
tũ. Hec pͥma cunctarũ urbiũ leges condi
nata signatur. Prima regio ẽ. que egeũ
mare respicit: in qua situs mons extat.
suꝑeminens urbi. ubi saturni ⁊ priapi
aurie statue. uariarũ illusionũ colebã¬
tur dementiis. Hec enim regio. kronos

Expanded text:
artium liberalium et divitiarum omnium copia artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidnata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos
Abbreviated transcription (Latin):
euͣngelio ñ solum ab iherosolimis usq ĩ
illincũ. uerum euam usq ad t̾minos qͦ¬
modo a deo constitutꝰ magister omniũ
gintiũ. ꝑagrans suꝑiores ⁊ uicinas ci¬
utates. tempore quo pͥnceps claudius
agebat in sceptris.deuenit athenas. Que
una urbiũ magnarũ ietropolis. in cõ¬
fiuuo tracie ꝓspiciens. la ce demonie t̾mi¬
nos posita. meclia int̾ achaiam ⁊ mace¬
domam iacet. qua nichil habuit gretia
ilarꝰ Situ t̾rarũ eminentib ⁊ frequen¬
tib collib montuosa: antiqua scriptoꝵ
facundia: pat̾na iuscera ⁊ mat̾na ubera
appellara. Ionici maris fauerb bitha laᷤ¬
si more int̾clusa. egeum pelag̾ a leua
contingit. Uebs inclita ⁊ antiqͣ. sola pre¬
ter externsi incrementũ głosa. Cuiꝰ ciui-¬
bus ñ dedit initiũ collecta natiuitas:
que illis sedes radem est ⁊ origo. Terra.¬
rũ fertilitate opulenta: fandi ⁊ eloqͣntie
nutrix: phylosophoꝵ ⁊ sapientiũ genrix:

Expanded text:
Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Athenas. CAPUT II. Quae una urbium magnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adorandam eiꝰ ab infens
resurrectionẽ. seu in celes gͥ¬
sam ascensionem. qua se mani festaute
diuinitate nũqͣm defuisse qͦ rediit. n
meterent᷑ fieri xp̃i nominis confalei
qs catholica post modũ gaudet mat̾ eccłia
qmeruisse martyres. ⁊ fidei bellatores: que
litabet᷑ in apłis. tantos se habere duces
erunt. ut ad sc̃e confessionis głam ⁊ p̃mi¬
um inͣsiigrarent. Unde grãs tͥ agimꝰ dñe¬
ihii xp̃e. qui in festantis inimici iacula.
ꝓbationẽ fideliũ tuoꝵ p̾stitisti ẽẽ ⁊ ñ uul¬
nera: s int̾ cetera carismatũ munera.
alem tuis testib tribuisti ꝓ labore mer¬
ndem: ut nullum tuoꝵ fuisse gaudeat
hostis imbellem. Quin ĩ mo ꝑpetuũ illis
s largitꝰ triumphũ: ut eccłie tue semper
sint in exemplũ. De quoꝵ collegio beatus
paulꝰ apls. quẽ celo ysidens humanitas ⁊
lenignitas saluatoris nr̃i di compellans.
saulũ strauit. ac paulum statuit: eoꝵ ꝙ:
metito ac numero sotiauit: replens xp̃i

Expanded text:
et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces erunt, ut ad sanctae confessionis gloriam et praemium transmigrarent. Unde gratias agimci jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi
Abbreviated transcription (Latin):
piis.nauiũ quoq ac uectigaliũ cõmea¬
tib. Et uoluptatũ cunctarũ affluentiis.
ultra urbes alias exornata: qͦndam nobi¬
lissime floruit. S que suo pͥori seculo.
cunctis mundi felicitatib superat. mo¬
do gentiũ frequenti ⁊ condenso impetu
oppressa: ⁊ int̾capta dirimit᷑. Ubi in ad¬
uentu pauli. quidam uir nobilis erat. qͥ
sinmystes. idest consecretalis apollo kronoᷤ¬
pagita. qm in eadem urbis regione ceteros
p̃cellebat nomina bat᷑: cuiꝰdam apollis
nobilissimi atheniensiũ pͥncipis ꝓsapia
deriuatꝰ. Cuiꝰ pat̾ nicholaus uir magni
ingenii. litt̾arũ studio pollens. ciuis. ⁊ ar¬
golice artis magister fuit. Huiꝰ gͥ filius
apollo. dum int̾ phylosophoꝵ scolas clarꝰ
haberet᷑. ⁊ auccenticas bibliotecas reuol¬
ueret. deditꝰq ẽẽt phylosophie. ⁊ uans sup¬
stitionib ritu paganoꝵ: audiute sanli
apłm. noua ⁊ maudita antea p̃dumte¬

Expanded text:
piis, navium quoque ac vectigalium commeapiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum ap