comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui pariat. niam crepat dũ uenter erꝰ
ad partũ ĩgenu̾it catulũ expectantes
maturã nature sołoem corrosis erꝰ
laterib ui erũpłit cũ matris interitu
fertur auteꝙͣ masculus ore inserto
uipere semen erpuat illa autẽ ex
uolũtate libidinis iu rabiẽ uersa
capud mascłi ore receptum precidat
Ita fit ut parens uterq pereat. ma¬
sculus dũ coit femiua dũ ꝑturit
q̃ fertur sine uulua ẽẽ sicut mascu¬

Expanded text:
i pariat, nam, cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam nature solutionem, corrosis eius lateribus, vi erumpunt cum matris interitu; fertur autem quod masculus ore inserto vipere semen expuat, illa autem, ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum precidat: ita fit ut parens uterque pereat, masculus dum coit, femina dum parturit, que fertur esse sine vulva, sicut mascu
Abbreviated transcription (Latin):
uilla eitra ciuitatem. proprie uici
et castella et paragi sunt qui nullã
ciuitatis dignitatem honorant. s
uulgan hoĩm conuentu incolũtur
et propter ꝑuitatẽ suã ciuitatib aten¬
binintur. et dicitur uicus quia sit uice
cĩtatis uel quia hẽat uias tr̃ sine

Expanded text:
villa extra civitatem; proprie vici et castella et pagi sunt que nulla dignitate civitatis honorantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur et propter parvitatem sui civitatibus attribuuntur; et dicitur vicus quia sit vice civitatis vel
Abbreviated transcription (Latin):
uper aduerbiũ loci in supi
uel supera dicebant autiqui. inde
per apocopam et supra ꝑ syncopã
l differunt. quia suꝑ est quod im¬
uinet. supra quod sub se aliquid
habet stratũ. Item suꝑia construi¬
tur cũ solo accõ suꝑ uero qũ cũ¬
mo et suꝑ uiridi sronde .l. in unidi
fronde. aliter constantur cũ acc̃o
Item supra ponitur pro poĩtiõ et cõ¬
paratur supior supremus uel sũ¬
mus. unde supius supreme uel sũ¬
me aduerbium. et hec supremitas
perus .ii. deus celestis et coꝵ p̾mã

Expanded text:
UPER, adverbium loci; inde supra vel supera dicebant antiqui, inde super per apocopam et supra per sincopam, et differunt quia super est quod imminet, supra quod sub se aliquid habet stratum; item supra construitur cum solo accusativo, super vero qumo, et ‘super viridi fronde’, idest in viridi fronde, aliter vero construitur cum accusativo. Item supra ponitur pro positivo, et comparatur superior supremus vel summus, unde superius supreme vel summe adverbium, et hec supremitas perus -ri, deus celestis. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
uperabdicatiuꝰ exponitur in ab
bum qui uult uiden qd non est
i. supra quẽ sit qui eñi uult super¬
gredi quod est suꝑbus est. et com¬
bius. me. aduerbiũ. et hec suꝑbia
bic .s. amor proprie excessencie uel
supergrediens elatio mentis ex
eo quod non est. s anogancia est
maius gloria des de eo ꝙ quilz est
de suꝑbia ergo nascitur arrogan¬
precesserit occulta elatio mentis
non sequitur aꝑta iactancia laudis

Expanded text:
a. -um, qui vult videri quod non est, idest supra quam sit, qui enim vult supergredi quod est superbus est; et com-ius -me adverbium, et hec superbia, scilicet amor proprie excellentie vel supergrediens elatio mentis de eo quod non est, sed arrogantia est inanis gloria de eo quod quisque est; de superbia ergo nascitur arroganprecesserit occulta elatio mentis non sequitur aperta iactantia laudis
Abbreviated transcription (Latin):
flua religio et obseruatio uelcul¬
tura ydoloꝵ. et dicitur sic a suꝑsti¬
cibus .i. senib qui multis auius
supstites ꝑ etatem delirant et er¬
rant quadam supsticõe nescientes
timenda timemus. uñ suꝑsticõs
uel ydoloꝵ cultor uel dampnosꝰ
uel supsticõsus dr̃ qui tota ie pir

Expanded text:
flua religio et observatio, vel cultura ydolorum; et dicitur sic a superstitibus, idest a senibus qui multis annis superstites per etatem delirant et errant quadam superstitione, nescientes timenda timemus; unde superstitiosus vel ydolorum cultor vel damnosus; vel superstitiosus
Abbreviated transcription (Latin):
omedici. ota ꝙ est cautus uł laus conpoĩtur cũ
comos ꝙ est uilla et dicitur hec comedia.i.iullauꝰ
cantus uł iaus uillana. quia tractat de rebus ruste¬
canis et affius cotidiane locuciomis quia curta uil¬
las fiebat et recitabatut. uł dicitur comedia a co¬
messacione. solebant .ii. post cibum homines ad

Expanded text:
oda quod est cantus vel laus componitur cum comos quod est villa et dicitur hec comedia, idest villanus cantus vel villana laus, quia tractat de rebus rusticanis et affinis est cotidiane locutioni quia circa villas fiebat et recitabatur. Vel comedia a comessatione: solebant enim post cibum homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
sauestris. nam urus bonis siluestris dicitur. nĩ
coburus cauda illius. unde et quatam silitudĩe
dicuntut coluri. duo circuli inꝑfcĩ ni celo qui
quad ydeali prudencia finguntur infirmauĩto.
sicut .n. tauta bonis facit cirtulinu iuꝑfectum.
ita quidꝰ crcculi finguntur in celo inꝑfã ꝙͣntũ¬

Expanded text:
uda, bovis silvestris: nam urus bos silvestris dicitur. Inde colurus cauda illius, unde et quadam similitudine dicuntur coluri duo circuli imperfecti in celo qui quadam ydeali pendentia finguntur in firmamento: sicut enim cauda bovis facit circulum imperfectum ita quidam circuli finguntur esse in
Abbreviated transcription (Latin):
oulibumm. bii. dicitur a collibeo. les. et est
coiuiim per unũ numustuslũ uł fructus ut
pomum nuces. citer futum. una passa ꝙ et
bellarium dicitur et añponietũ. et diitur a
collibz quia sił cum alus placet post carmũ
unte collibista. ste. dicitur qui recipit collibia
eti huius mnimustula pro usura uł aliquo ẽ¬

Expanded text:
OLLIBIUM dicitur a Collibeo, es, et dicitur Collibium, parvum munusculum, vel fructus, ut pomum, nuces, cicer, frixum, uva passa, quod et Bellarium dicitur et Antepomentum: et dicitur a Collibet, quia simul placet: post enim carnium unde et collibista -e dicitur qui recipit collibia et huiusmodi munuscula pro usura vel aliquo ser
Abbreviated transcription (Latin):
olus. colos uł colon dicunt grea fel uel a¬
luco ntestinim et uertitur in latinam for̃m.
nos uude colicus. ta cum. ut colica passio q̃ fit
in illo meubro. et colicus homo qui infirmita¬
illius semen colitis cum melle medetur. Item hͥ¬

Expanded text:
dicunt Greci fel vel aliud intestinum et vertitur in latinam formam nos. Unde colicus -a -um ut ‘colica passio’, que fit in illo membro, et ‘colicus homo’, qui infirmitam Odo Magd. 120 ‘illius semen colicis cum melle medetur’. Item
Abbreviated transcription (Latin):
¶olor dicitur a caleo quia a calore iguis et solis co¬
lores conficiuntur. uł dicitur a colo. las. quia olim colo¬
tes colibantur ut eẽnt nune sb̾tilitatis. unde coloro. ras
uerbum actiuũ alii uero dicunt ꝙ a coloro. ras. fit
lor oris. triun coloꝵ. unte tricoloratus. tri. tun. et
hic multicoloꝵ. oris .i. multoꝵ coloꝵ. et hic et hec

Expanded text:
olor -ris, quia calore ignis vel solis colores perficiuntur; vel a colo -las, quia olim colabantur ut essent nimie subtilitatis, unde coloro -as verbum activum. Alii vero dicunt quod a coloro fit lor -ris, idest trium colorum, unde tricoloratus -a -um, et hic et hec multicolor -ris, unde multicoloratus -a -um, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
losus rome. ubi erant olin ymagines ommũ pro¬
nus et in medio emnt ymago rome teneus po¬
niũ aureũ n mami sua ut pote dua et regnia o̾mm.
Et emant ita dispoite arte ingiomanac ꝙ quando aliq
prouintia uoletat in sungere contua iomanos stati
ymago rome obuertebat torsum illuis prouincie
er in p̾ronisio mnittebant illuc excitum et promitiã
iluire sͥ s̾iugalant. Et tali arte romani quasi totũ

Expanded text:
locus Rome ubi olim erant ymagines omnium provinciarum, et in medio erat ymago Rome tenens pomum aureum in manu utpote domina et regina omnium; et erant disposite arte nigromantica quod quando aliqua provincia volebat insurgere contra Romanos statim ymago Rome obvertebat dorsum illius provincie ex improviso mittebant illuc exercitum et provinciam illam sibi subiugabant. Tali arte Romani totum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩnuttitur indoruĩ per foramen supuis causa
furandi uinũ. Item cdepsedra dicitur illud iu¬
strumentum pet ꝙ hore colliguntur .s. horo logiũ.
unde depsedrari dicinitur illi qui pet illud horas
colligunt depsedra ecian dicuntur uasa ꝑtorata.
que hebuant phĩ ad dimetiendã ꝙͣ titatem. unde
sedratum.

Expanded text:
 immittitur in dolium per foramen superius causa furandi vinum. Item clepsedra dicitur illud instrumentum per quod hore colliguntur, scilicet horologium, unde clepsedrarii dicuntur qui per illud horas colligunt. Clepsedre etiam dicuntur vasa perforata que habebant philosophi ad dimetiendam quantitatem, unde sedrarum’.
Abbreviated transcription (Latin):
latibulum foramen ubi idificant colube.
Colunibar eciam dicitur ꝙ dd̾ genus uniculi
a coslo quia sit aꝑtum collo dicuntur eciam to¬
limilaria loca coucaua in naui per q̃ remi emit¬
tiuitut. quia sunt siulia latibislis columlaꝵ
ubi iidificant

Expanded text:
latibulum, foramen ubi nidificant columbe; columbar etiam dicitur quoddam genus vinculi a collo quia sit aptum collo. Dicuntur etiam columbaria loca concava in navi per que remi emittuntur, quia sint similia latibulis columbarum ubi nidificant
Abbreviated transcription (Latin):
pellicuni ⁊ d locus tule uł altiꝰ istrumenti resliti.
pprie tauen classitum est ꝯtentus et ⁊ cordia oui¬
nuu istrrnnentorum insis souantum. sue
sut tube et coruua in bello smie sint caipaus aus
etiam hoĩes. et cor plã¬

Expanded text:
us tube vel alterius instrumenti bellici; proprie tamen classicum est concentus et concordia omnium instrumentorum insimul sonantium, sive sint tube et cornua in bello sive sint campane, sive etiam homines, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
rem publicam instituisset romanos in duas
ꝑtes diuisit .s. in nobiles. et in ignobłes. et
utramiq ꝑtem classem appellauit. a quib dẽ clac¬
sitio. quia tam isti ꝙͣ illi suũ classitum .i. sium
signum hẽbant. sed illi .s. nobiles dicebãtur p̃
classis.¬

Expanded text:
ublicam instituisset, Romanos in duas partes divisit, scilicet nobiles et ignobiles et utramque partem classem appellavit a quibusdam classicis, quia tam isti quam illi suum classicum, idest suum signum habebant, sed illi scilicet nobiles dicebantur prima classis
Abbreviated transcription (Latin):
apta noce. et potest eẽ uerbale a clarigo. gas .l. cla¬
rigacionem facere .i. cãs belli exponere. et est sũptũ
lum iudicere uolebant pater patratus ad fr̾ens
hostium proficistebatur et clam uoce exponelat
causis hasta omissa infi̾eus hostium iudicebat
pugne principiũ.

Expanded text:
oce, et potest esse verbale a clarigo -as, idest clarigationem facere, idest causas belli exponere, et est sumptum ibus indicere volebant, pater patratus ad fines hostium proficiscebatur et clara voce exponebat causis, hasta emissa in fines hostium indicabat pugne principium.
Abbreviated transcription (Latin):
postea ip̃e qui seruatus est corsiũt pa¬
tirem et dr̃ uepa qiͣ necans partus
necuis filius qui uecat patrem. Et
huit tractatuĩ est ꝙ hom̃es quiboua
pentum per luxiniam consiumuit
nepotes dicantur .i. luxuriosi et pio¬

Expanded text:
patrem; et dicitur nepa quasi necans partus, necans filius, quia necat patrem. Et hinc tractum est quod homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur, idest luxuriosi, et di
Abbreviated transcription (French):
negoatĩ siguificat actionẽ cause q uoo
et iuigiuĩ litis. Et ergo negarĩ in cais
ut iaiora quis lucietur. et iude haorue¬
uti lis rret plenus negotio es rebiss ngen¬
dis i ntentis. et compamturan ucgdto¬

Expanded text:
em cause, quod est iurgium litis: est ergo negotium in causis, ut maiora quis lucretur. Et hinc neutilis vel plenus negotio et rebus agendis intentus; et comparatur; und
Abbreviated transcription (Latin):
COphitus. ueos componitur cũ
phitos quodea fides et dr̃ hic neophi¬
dis fidelis uel nuper renatus. uel
componitur. a ueos et phito qd̃ est
quero. qĩ nouus quesitor qui em̃
ad fidem nuper conuiersus est defide
dũr hoĩes huius tprĩs nouicii recen¬

Expanded text:
itur cum phytos quod est fides et dicitur neophydis fidelis vel nuper renatus; vel componitur a neos et phyto quod est quero, quasi novus quesitor: qui enim nuper ad fidem conversus est, de fide ur homines huius temporis, novitii, recen
Abbreviated transcription (Latin):
efarius. far componitur cũ ne. et
ic. quo cibi genere uita hoñn pͥmo sustẽ¬
tabatur. uł nefanus .i. nefandus uec
dicunus a ne et for faris uel nefauus¬
i. scelestus a nephas.¬

Expanded text:
i’. Far componitur cum ne- et re, quo cibi genere vita hominum primo sustentabatur; vel nefarius, nefandus, nec dicendus, a ne et for faris; vel nefarius, scelestus, a nefas.
Abbreviated transcription (Latin):
uum uirgultũ. qr de pomo .q. de filio
nascitur. uepos componitur. hic pro¬
nepos filius nepotis quasi ꝓpe nepo¬
tem. hic abuepos filius pionepotis
quia abunigitur a nepote. hic adue¬
pos filius abuepotis. tuinepos filius
aduepotis .q. tetranepos .i. quartus adsr
nepotem. Item ordo et eadem compõ est in
hoc noĩe neptis .s. proneptis abneptis
adneptis. trineptis. Item nepos dicitur

Expanded text:
vum virgultum, quia de pomo quasi de filio nascitur. Et nepos componitur hic pronepos, filius nepotis, quasi prope nepotem; hic abnepos, filius pronepotis, quia abiungitur a nepote; hic adnepos, filius abnepotis; trinepos, filius adnepotis, quasi tetra nepos, idest quartus post nepotem. Idem ordo et eadem compositio in hoc nomine neptis, scilicet proneptis, abneptis, a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc preluum .lii. quasi ab ĩpremendo
hostes. uel componitur a pie et lite
lum ipãqueria. bene dcm̃ est . romaui
sepe uicti sunt in prelio s iauiꝙ̃ i
belio. quia sepe in congressib iuer¬
cebautur uel umpĩs conflictib
s uñq in finc uel inguerra uel
Do. ũ hoc preliolũ. li .di. et prelior

Expanded text:
hoc prelium, quasi ab imprimendo hostes, vel componitur a pre et lite,lum ipsa guerra; unde dictum est: ‘Romani sepe victi sunt in prelio sed nunquam in bello’, quia sepe in congressibus vincebantur vel in primis conflictibus, sed nunquam in fine vel in guerra; vel do. Unde hoc preliolum -li diminutivum, et prelior
Abbreviated transcription (Latin):
uñ pregnaus. uantis ꝑticipium. in¬
uenitur pregnaus pro gralda s
preguaus est que concipit grauida
quam uten grauedo proxĩo ꝑtui ostẽ¬
dit. et componnitur impregno. nas.
repiegno. nas. et est actinũ cũ omĩb

Expanded text:
unde pregnans participium; invenitur pregnans pro gravida, sed pregnans est que concepit, gravida quam uteri gravedo proximam partui ostendit; et componitur impregno -as et repregno -as, et est activum cum
Abbreviated transcription (Latin):
i guiphium quia stat in cera et
quicꝙ longum est et erectum dr̃
scilus astando uel a stolon quod
est longũ. uñ stilatus. ta. tum.
stilo ornatus. et stilo. las stilo ap¬
tare uel desiguare et cor . sti. unde

Expanded text:
 graphium, quia stet in cera; et quicquid longum est et erectum dicitur stilus a stando vel a stilon, quod est longum; unde stilatus -a -um, stilo ornatus, et stilo -as, stilo aptare ve
Abbreviated transcription (Latin):
tincon. quidam pastor quasi
stilomicon. scilon interpretatur lõ¬
gum. iuicon celsum uide stimicon
quasi longus et altus.
quasi stigulus. s. aculeus cõpũctio
nicitatio molestatio. unde stimulo¬
lus sa. suui. et comparatur et hec
stimla quedam dea stimuloꝵ. et
stimulo. las pungeie citillare inci¬
tare cogere urgere ĩ flãmare. et cõ¬
ponitur instimulo. las. et est actĩm¬
siguare. uel ertinguere mortificaie
uel instigare. s nou est musu. et¬
exinguere iterũ mortificare. stinguo
et eius compoĩta sunt acciuia et fa¬
ciunt preteritũ in .xi. et sup̃ i. ctñ.
et ht̃ .u. iuter .g. et sequentem uoci¬
lei.

Expanded text:
ICON, quidam pastor, quasi Stilomicon: stilon interpretatur longum, micon celsum, inde stimicon quasi celsus vel altus.quasi stigulus, scilicet aculeus, compunctio, incitatio, molestatio, unde stimulosus -a -um, et comparatur. Et hec Stimula, quedam dea stimulorum, et stimulo -as pungere, titillare, incitare, cogere, urgere, inflammare; et componitur instimulo -as, et est actisignare vel exstinguere, mortificare, vel instigare, sed non est in usu; unexstinguere, iterum mortificare. Stinguo et eius composita activa sunt et faciunt preteritum in -xi et supinum in -ctum, et habent u inter g et sequentem vocalem.
Abbreviated transcription (Latin):
non eitꝰ in usua compnntur iefia¬
refragar .i. resistere. uñ hic et hec
refragabilis. et ħ. le. cui potest resi¬
sti. unde refragabiliter aduerbium
et hec refragabilitas. tatis. et compoꝰ

Expanded text:
non est in usu, sed componitur refrat resistere, unde hic et hec refragabilis et hoc -le, cui potest resisti, unde refragabiliter adverbium et hec refragabilitas, et componitur
Abbreviated transcription (Latin):
uñ hic ofites. tis quidã ac paruus
serpens multas et ꝑuas hñs macu¬
las et ut dñt stellio est. Uñ lucanus
oftites. uñ et quidã lapis serpentũ ma¬
culis silis dictus est ofites. Itemab

Expanded text:
unde hic ofites -tis, quidam parvus serpens multas et parvas habens maculas, et, ut dicunt, stellio est; unde Lucanusophites’. Unde et quidam lapis serpentium maculis similis dictus est ophytes. Item ab
Abbreviated transcription (Latin):
ei ut non dretur piodyabolo et auge¬
lis enis eterno supplicio deputatis.
Que nũc ⁊̃ causa est ut non orent sc̃
hoĩes prohomĩb infidelib iiupiis q de¬
fuuctis qui de eis utiq quos eteruo
deputatos supplicio iam nouerũt añ
iliit udicis iucti conspetũ ororus
sue muentũ cassari iefugiuit. sic quip¬
sorbet ut ouĩo eis nõ libeat qi abilli¬

Expanded text:
est ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. sorbet, ut omnino eis non libeat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et omos qd̃ est os componitur hec ome
uel omelia componitur abomios qõ
est ppls et logos ꝙ est sermo uel oda q
est laus uel cautus et leo ꝙ est ppls
et melos ꝙ est dultis sonus. uñ omela¬

Expanded text:
 omos, quod est os, et dicitur hec omelad populum. Vel omelia componitur ab omos quod est populus, et logos, quod est sermo; vel ab oda, quod est laus vel cantus, et leos, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ad honoreunonis semel ꝑqu̾q̃nunũ
ne si altenus protenderetur unnegn¬
genciam et oblinonẽ corrueret uel si
citra qnͣqu̾mũ celebrabetur expense m¬
unetas eos grauaret. Im ipãca ebracõe
lex talis eint ꝙ. quicũ uictor eristeret
ibi maliquo ludo hr̃et ꝙ cũ nunus
uellet requnere. uñ inuenitur mitto¬
ncã ut quicũ tuanũ interficeret olun¬
picaruĩ preunũ acciperet. Et hinc olim

Expanded text:
d honorem Iovis semel per quinquennium ne, si ulterius protenderetur, in negligentiam et oblivionem corrueret, vel, si citra quinquennium celebraretur, expense nimietas eos gravaret. In illa celebratione lex talis erat quod quicumque victor existeret ibi in aliquo ludo haberet quodcumque munus vellet requirere; unde invenitur in Rethorica ‘quicumque tyrannum interficiet olimpi
Abbreviated transcription (Latin):
hic ofrulcus.ci .i. serpentuius sic dcũs
fuit esculapius qui in spẽ serpentis
colebat᷑. apud romanos et cuictus
bulis poctaꝵ ꝙ quidã serpeus loquutus
est aum epe urore saturm et eam docuit
usuun senimandi. et ꝓ hoc uolunt quidã
iutelligere serpentẽ quienam decepit
Q posteͣ peccouit sine agricultur ui¬
uere non potuit¬
filius heħ elcũs in nũsteriũ saceradii
cuius amissionem suo expressit uoca¬
bulo. isde eiũ discalciatus interp̾tã ut
cius noĩe ueteus testam̃ti sacerdotiũ
do dicũt giea octo. uũ hic ogdoas
nos. huet hec et hec octo in declinable

Expanded text:
hic ofiulcus, idest serpentarius. Sic dictus fuit Esculapius qui in specie serpentis colebatur apud Romanos et cinctus iulest cum Ope, uxore Saturni, et eam docuit usum serendi; et per hunc volunt quidam intelligere serpentem qui Evam decepit, quia postquam peccavit sine agricultura vivere non potuitfilius Ely electus in ministerium sacerdotii, cuius amissionem suo expressit vocabulo. Iste enim discalciatus interpretatur ut eius nomine veteris testamenti sacerdotium 17 OGDO dicunt Greci octo; unde hec ogdoas nos hii et hee et hec oc
Abbreviated transcription (Latin):
quod est incisio uel cauerna uel corter
et dr̃ hoc opobalsamũ. mi .i. cortex bal¬
sarm uel liquor manans de concisione
corticis ꝑ cauernas. cortex enĩ illius li¬
gui percussus uirgulis ferreis per cau̾¬
nas erimi odoris guttam distillat¬
portare s mõ non est in usu nisi ĩpsole
ab eo dirnatum .s. oportet et inde opoe¬
tunus .na. nũ a. conueniẽs utilis ncc̃iꝰ
et compatur. uñ oportune. urꝰ.ane. ei lex¬

Expanded text:
o vel caverna vel cortex et dicitur opobalsamum, idest cortex balsami vel liquor manans de incisione corticis per cavernas; cortex enim illius ligni percussus ferreis ungulis per cavernas eximii odoris guttam distillaortare, sed modo non est in usu nisi impersonale ab eo derivatum, scilicet oportet. Et inde oportunus -a -um, conveniens, utilis, necessarius; et comparatur; unde oportune -ius -me
Abbreviated transcription (Latin):
riũ bñficiũ per contrariũ quia ñme
uocet uel officiũ quasi efficiũ ab effi¬
ciendo. uñ officiosus. sa. sim .i. sedulꝰ
officio intentus et comparatur. uñ
hec officõsicas. tatis.

Expanded text:
 officium, per contrarium, quia minime nocet, vel officium, quasi efficium, ab efficiendo; unde officiosus -a -um, sedulus, officio intentus, et comparatur; unde hec officiositas -tis.
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ ꝓpalare ueritatis intellectus est
rei cuiuscuĩ miusibilis certa et manifã
nocicia opĩo est quasi pro uero habere
aliquid quod falsũ est uescias eigo ut di¬
ri fides ambignũ non ht̃ aut si h̃t fides
de eoq ultra queras aut si est non intel¬
leristi. rul aliud ualuimꝰ scare ꝙͣ que fi¬
de iaui scimus. nul suꝑerit adbĩtudĩe
cũque iam certa sunt nobis erunt eque

Expanded text:
necdum propalatae veritatis. Intellectus est necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; aut si habet, fidesde eo quod ultra quaeras: aut si est, non intellexisti. Nil autem malumus scire, quam quae fide jam scimus. Nil supererit ad beatitudinem, cum quae jam
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus uõm inititur fides auctori¬
opnuo sola uensiłitudine se tuetur
hñt illa duo certam ueritatem s fides
clausam inuolutam intelligenciam
nudam et mauitestam. Ceterũ opnuo
ꝙͣ apprcheudit omño in hiis cauenda est¬
confusio ne autem incertũ opimionis
fides sig̃t aut quod firiũ fixumq fidei¬
est opĩo reuocet in questionẽ. et hoc sciend̃
quia opĩo si habet assercõem temeraria
est fides si hc hesitacõem infirma est. Itẽ
intelloctus si guita fidei tempcet unũꝑe
reputatur efficictor scrutator iuaiesta¬
tis multi suam opimonẽ intelłcm pu¬
tauerũt et errauerũt. et quid̃ opĩo po¬
test putan intelłcus. iutenectus opĩo nõ
potest. uñ hoc accidit profcõ quia hoc fal¬
li et fallere pocest. Ille non pocest aut si
potuit falli incellectus non fuit s opĩo
uerus uempe intelic̾us certam ht nõ
mõ uentatem s eciã noticiã ueritatis¬
¶ Possumus singła hĩta differre. fides
est uolũtania quedam incerta prelibacõ

Expanded text:
tellectus rationi innititur, fides auctoriopinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum opinio quam apprehendit. 6. Omnino in his cavenda confusio, ne aut incertum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si signata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest, ille non potest: aut si falli potuit, intellectus non fuit, sed opinio. Verus nempe intellectus certam habet non modo veritatem, sed notitiam veritatis. Possumus singula haec ita definire, Fides est voluntaria quaedam et certa praelibatio
Abbreviated transcription (Latin):
que irasci uel uinenne cum .ii. ad lapi
dem offendimus illũ iueĩm⁊ et iude
pa forefcm̃. et hoc offendiculũ .li. illud
idem .s. culpa uel id ad qd̾ pedem offen¬
dimmus. uel obex uel impedumñtũ.¬

Expanded text:
quem irasci vel invenire – cum enim ad lapidem pedem offendimus illum invenimus –, unde pa, forifactum, et hoc offendiculum -li, illud idem, scilicet culpa vel id quod ad pedem offendimus vel obex vel impedimentu
Abbreviated transcription (Latin):
a souo quemi facit. Et ita oestrũ nomĩ
est grecum.
cut ocstrũ aumalia mouet et pungit
ita et spũs poetam. Stacius chebaidõs
Tempus ent cum laurigero tua forcior
oestro siĩ cauam

Expanded text:
no quem facit et ita oestrum nomen est grecum ecut oestrum animalia movet et pungit, ita et spiritus poetam: Statius Thebaidos ‘tempus erit cum laurigero tua fortior oestro facta canam
Abbreviated transcription (Latin):
componitur cum goruenos quod es
accentus. et dr̃ ortogomenus na mĩi¬
a. recce accentuatus quasi uon encle

Expanded text:
componitur cum gomenos, quod est accentus, et dicitur ortogomenus -a um, idest recte accentuatus, quasi non encle
Abbreviated transcription (Latin):
mentum om̃i membroꝵ. et est salus
initegntas corꝑis salubritas saluti
conueniens causa per quam saintus
seruatur uel restauratur. a salus di
lucem et dr̃ salutare quasi salutem
optare. uũ salutacõ quasi salutis
optacõ. illũ eiũ salutamus cuius
salutẽ desideramꝰ. et salutatorius

Expanded text:
mentum omnium membrorum; et est salus integritas corporis, salubritas saluti conveniens causa, per quam sanitas vel servatur vel restauratur. Unde hic lutem’; et dicitur salutare quasi salutem optare; unde salutatio quasi salutis optatio: illum enim salutamus cui salutem desideramus; et salutatoriu
Abbreviated transcription (Latin):
S altẽ comũctõ aduersatĩa cũ di¬
est tuactũ a captis qui qũ capti
eut ex timore non ualentes loqͥ
integie dicebant saltem. saltem
saltem.quasi ut uitani et salutem
non auutterent. Item inuenitur

Expanded text:
unctio adversativa cum diest tractum a captivis, quia quando capti erant ex timore non valentes loqui integre, dicebant saltem, saltem, quasi ut vitam et salutem non amitterent. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
saltus actus uel passio saliendi ⁊ tẽ
saltus dr̃ locus siluestus et uagus
ubi arbores exiliunt in altũ płusꝙ
un ubi bestie inter arbores facile
pũt salire. unĩ extremitas siluaꝵ
dr̃ saltus quia ibi arbores iamare¬
scunt. uñ saltuosus . sa. sin. saltib

Expanded text:
-tus, actus vel passio saliendi; item saltus dicitur locus silvestris et vastus ubi arbores exiliunt in altum plus qu silva rara , ubi bestie inter arbores facile possunt salire, unde et extremitas silvarum dicitur saltus, quia ibi arbores iam rarescunt; unde saltuosus -a -um, saltibus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in ceuo et plandib uiuentes.
flumales que indulci aqua uiuũt
tradunt quidam tardius ire na¬
iugia testudinis pedem dextrũ
uehencia. uñ testudo dr̃ camera tẽ¬
pli obliqua et curua qr in eodem
modũ testudinis ueteres templo¬
rum tecta faciebant ut celi yma¬
guem iedderent quod constat eẽ
connexum. talis curuatura dr̃ et
sub tignis et sup camieras et suꝑ
alia loca pp̃ predictam causam̃
et eciam testudo dr̃ scutũ qr ad mo¬
dum testitudins fit et testitudo
dum testudĩs. uñ testudineus.¬

Expanded text:
 in ceno et paludibus manentes, fluviales, que in dulci aqua vivunt; tradunt quidam tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Unde testudo dicitur camera templi obliqua et curva, quia in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant ideo ut celi ymaginem redderent, quod constat esse convexum; talis curvatura diciturere antiqui sub tignis et super cameras et super alia loca propter predictam causam. Et etiam testudo dicitur scutum quia in modum testudinis sit, et testudo dum testudi
Abbreviated transcription (Latin):
uuo dũt quia testantur hoĩem
marem eẽ. uel ideo dur atestib
quia duo sunt et testiũ nũs a du¬
obus incipit. nami uor unius
uox nullius. unde hic et hec testi¬
cularis et ħ . re. et resticulosus. sa
sum. et cesticulatus. ta.tũ. qui
magnos ht̃ testiculos. et testiculo
las. testiculos dare ꝑ testiculos per¬
cutere. et componitur detesticulo
las et etesticulo. las. et est actĩm¬
.i. testem facere uel teste confirma

Expanded text:
viro dicuntur quia testantur hominem marem esse vel ideo dicuntur a testibus, quia duo sunt et testium numerus a duobus incipit, nam vox unius, vox nullius. Unde testicularis -re, testiculosus -a -um, et testiculatus -a -um, qui magnos habet testiculos, et testiculo -as, testiculos dare vel testiculis percutere; et componitur detesticulo -as, et etesticulo -as, idest testiidest testem facere vel teste confirma
Abbreviated transcription (Latin):
rius. na.riuiiii. a texera. et hic terel¬
regis texeras ꝑtat uel quicũ te¬
ueus aliquid agit. Et scias ꝙ tere¬
re et tali a quibusdam uocantur
lupusculi quia exiliendo discur¬
runt. Item iacula a iaciendo ẜm¬

Expanded text:
rius -a -um a tessera; et hic tesselregis tesseras portat, vel quicumque tesseris aliquid agit. Et nota quod tessere tali a quibusdam vocantur lepusculi, quia exiliendo discurrant, et iacula a iaciendo
Abbreviated transcription (Latin):
T estaientũ. a testor uel testis dẽ¬
hoc testamentũ .ti. quia testib est
conscripta et confirmata uolinitas
uel quia non ualet insi post testa¬
toris moninũtum .i. post mortem.
et testa mñtor. taris .i. testamentũ

Expanded text:
 Item a testor vel testis hoc testamentum, quia testibus est scripta et confirmata voluntas, vel quia non valet nisi post testatoris monumentum, idest mortem, et testamentor -aris, idest testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
mas. et est neutrũ cũ sius compoĩtis
Item proximꝰ qũ accipitur pro cogna¬
pinquitatis cognacõis rõue bñficii ex¬
rudeus. uidens componitur cũ por
quasi porro .i. longe uideus futura
pitus usu doctus. callidus ex̾citatio¬
ne artis instructus confideratus fa¬
cundus qui facile loqui pocest. Et cõ¬

Expanded text:
-as, et est neutrum cum suis compositis. Item proximus quandoque accipitur pro cognapinquitate cognationis, ratione beneficii exem videns componitur cum porrquasi porro, idest a longe, videns futura, peritus, usu doctus, callidus, exercitatione artis instructus, facundus, qui facile fari potest; et
Abbreviated transcription (Latin):
fetorem. pedo comporutur appedo.
dis. appedi .i. suta pedentem pedere et
quia qui contra pedentem pedit quo¬
dam mõ ei contradicit. Ĩdeo oppedcit
ponitur pro contradr̃e. Item qr qui oppe¬
dit ꝙ pedeus facit. et ip̃e facit. ideo po¬

Expanded text:
et. Pedo componitur oppedo di, idest contra pedentem pedere, et quia qui contra pedentem pedit quodammodo ei contradicit, ideo oppedere ponitur pro contradicere; item quia qui oppedit quod pedens facit et ipse facit, ideo po
Abbreviated transcription (Latin):
pelaguus et h . ix. et hec pelagaris
magua nauis pelago apta. et prod. ga.¬
Pesagiam quidam beretici. apella¬
gio mouacho erorti hn libenĩ arbitrrũ
diue gir̃ anteponũt dñtes suficere
uolntatem ad implenda uissa dĩna

Expanded text:
pelagaris -re, et hec pelagaris -ris, magna navis pelago apta, et pelaPELAGIANI, quidam heretici a Pelagio monacho exorti; hii liberum arbitrium divine gratie anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda divina
Abbreviated transcription (Latin):
pelicanus auis egyꝑcia hĩtaus inso¬
litudinẽ nili fluinis uñ et nomen
sumpsit. Nam et canapos egiptus dr̃
fertur si uerum est cam occidere nacos
suos cos qr per tuduũ iugere demde

Expanded text:
Pelicanus avis Aegyptia habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopos Aegyptus dicitur. Fertur, si verum sit, eam occidere natos suos
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾is .i. baculus cum massa plunibi
in sũiu tate pendente. et dr̃ pegina qi¬
pro pugna ꝙ antiqui dicebant.q̃ uue¬
ualis. et pegiua et pueros iuuide auela¬
nuna raptos. es ut dicit corrutus ta

Expanded text:
-tis, idest baculus cum massa plumbi in summitate pendente, et dicitur pegma pro pugma, quod antiqui dicebant; Iuvenalis ‘et pegma et pueros ad velaria rap
Abbreviated transcription (Latin):
ui.re .i. facere ꝑficere uel cõuittere
est opus est uenereũ consũmare
uñ patratio opens uenerei consũna¬
tio. Et hiuc uolunt dici prẽm quia
patratione operis ueuerei filium
prociret. Et componitur repatro.

Expanded text:
cere vel perficere vel committere est opus venerium consummare, unde patratio operis venerii consummatio, et hinc volunt dici patrem, quia patratione operis venerii filium procreet. Patro componitur impetro
Abbreviated transcription (Latin):
narium .iii. locus ubi pecten pouitur
et hic pectinarius et hec pectinaria. qui
uel que facit pectines. et pectiuanus.
iaro peri et facit supiuũ perum uel¬
pectum et ea pecteie pectiuare pectine
ornare. pecto componitur compecto
ctis .i. simul pectere. depecto. ctis .i. ual¬
de uel uultũ pectere ueldeorsu. ieper¬
hec pectoralis et ħ le. ad pectus ꝑtiuens
et hoc pectoiale. lis. zona cura pectus¬
quia mulieres in pectore solent sibi
pectere capillos. uel dr̃ pectus a pecto
cas. quod est flecto quia sit flexum
iucer enmeutes maullaꝵ ptes uel
pectus lũt ad terrar oppressum et ab
aspcũ remotũ. s hoĩes patens et erec¬
tum ut pote plenũ iõue et ideo non
decebat latere. qd autem dr̃ pectus qiͣ
pcc̃i thorus etdiĩa est. uñ patoreus. roa.¬

Expanded text:
narium, locus ubi pecten ponitur, et hic pectinarius et hec pectinaria, qui vel que facit pectines, et pectinarius raro pexi, et facit supinum pexum, idest pectinare, pectine orna-is, idest simul pectere, depecto -is, valde vel in iusum pectere vel deorsum, repehec pectoralis -le, ad pectus pertinens, et hoc pectorale -lis, zona circa pectusquia mulieres in pectore solent sibi pectere capillos; vel dicitur pectus a plecto -is quod est flecto -is, quia sit plexum inter eminentes mamillarum partes; vel pectus habent ad terram oppressum et ab aspectu remotum, sed homines patens et erectum utpote plenum ratione, et ideo non decebat latere. Quod autem dicitur pectus quasi peccati thorus ethimologia est. Unde ho
Abbreviated transcription (Latin):
s iau appellatio istius ampliata est
ad alia. uñ peciosus. sa. sum. pocu¬
nia plenus quasi pccudiosus prope
quid sic dicebatur qui płiam hẽbat
peciñam .a. pccoia s modoad aliud tũs¬
cumose. sius. me. adub. et hec pecuni¬
olitas. tatis. Item a pecuma hoc pecu¬

Expanded text:
 iam appellatio istius nominis ampliata est ad alia; unde pecuniosus -a -um, pecunia plenus, quasi pecudiosus. Proprie olim sic dicebatur qui plurimam haberet pecuniam, idest pecora, sed modo ad aliud transcuniose -ius -sime adverbium et hec pecuniositas -tis. Item a pecunia hoc pecu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt greti pclagi a pelago quia per
pelagus pͥmo ut dicit uarto adyta¬
liami appulcrũt uel sic dicti sunt a
pelabo iouis et lansse filio. Uñ htc
pelasgias. giatis .i. girra.
elex a pellicio. cis. dr̃ hec pelex. licis
uno .a. subtracto et dr̃ pelex qia pelli¬
ciat .i. dccipiat uel dĩ pclex apello lis q̃
aute ureiem tenetur et postea uem¬
enteneoi a domo repeltitur. uel pe¬
ler dr illa per quam uror de iomo pe¬
litur. sile n pello. lis. Q autẽ dẽ peler

Expanded text:
sunt Pelasgi a pelago, quia per pelagus primo, ut dicit Varro, ad Ytaliam appulerunt, vel sic dicti sunt a Pelasgo Iovis et Larisse filio; unde hec Pelasgias -adis, idest greca. tem a pellicio hec pelex -cis, una l subtracta, et dicitur pelex quia pelliciat, idest decipiat; vel dicitur pelex a pello -is que ante uxorem tenetur et postea veniente uxore a domo pellitur; vel pelex dicitur illa propter quam uxor de domo pellitur, similiter a pell
Abbreviated transcription (Latin):
ecultum. a pecus dii pecudis uel pe¬
culium est ꝑuus census extra corpꝰ
uir̃onii positus in potestate filii uel
parec lauulias. S tuĩ ille cinus eat
et adeo propriũ est peculuru ꝙ licec
filio de eo lacere quicꝙͥ uult preter uo¬
liitatem pris. unde dñs ero .xix. ad fili¬
Os isiae entis ruichi in peculium decũc¬
tis gentibus. et hic et hec peculialis ⁊ hᷝe.
ad peculiũ ꝑtinens uelꝓprius pͥuatus
uel familiaus. uũ peculanter et hec
peculiaritas.
publicam furau. Uñ hie peculator. tons
reipu ͤ fraudator et funtor et hic poru¬
latus. tus.tmi. furtum de coiũ pecore
cus uel ad pecus ꝑtineus.

Expanded text:
em a pecus pecudis vel peculium est parvus census extra corpus patrimonii positus in potestate filii vel pater familias, sed tantum ille cuius est, et adeilio de eo facere quicquid vult preter voluntatem patris; unde Dominus ad filios Israel ‘eritis michi in peculium de cunctis gentibus’. Et hinc hic et hec peculiaris -e, ad peculium pertinens vel proprius, privatus vel familiaris; unde peculiariter et hec peculiaritas. publicam furari, unde hic peculator, rei publice fraudator et furator, et hic peculatus -tus, furtum de communi pecore cua vel ad pecua pertinens;
Abbreviated transcription (Latin):
cimus pecus omẽ aĩal quod hũana
effigie caret et hũaua lingua. s ꝓprie
nouien pecoꝵ huis aĩalib accomoda¬
u solet que ad usũ hoũn aliquo mõ
spectant sicut que suns ad uescrudũ
apta ut oues et sues at musu hon̾n
comoda ut equi boues. et olun peco¬
ia generaliter pro ouũbus aĩalib

Expanded text:
cimus omne animal quod humana effigie caret et humana lingua, sed proprie nomen pecorum his animalibus accommodari solet que ad usum hominum aliquo modo spectant, sicut que sunt ad vescendum apta, ut oves et sues, aut in usu hominum commoda, ut equi et boves; et olim pecora generalite
Abbreviated transcription (Latin):
enstirmentum pectendi et terendi qr
fila telarum redoit pera et imp̾iuat
pectem et dicituu plectru cy trape es
infenor pubes ui ac nuilieris et qui
tum.¬

Expanded text:
instrumentum pectendi vel texendi, quia fila telarum reddat pexa et imprimat. Pecten etiam dicitur plectrum cithare et inferior pubes viri vel mulieris et quidtum
Abbreviated transcription (Latin):
nogat nos orare debernus ne iutitu
in temptationem. negat aũt ħ ꝙ in¬
tendit ad non pecrandũ grã dei adiu
accepta humanam sufficere uolũta¬
tem ab aurib om̃i remouendũ in
oie oĩm anathematiz aud̾ esse uon

Expanded text:
negat nos orare debere, ne intremus in temptationem — negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae dei adaccepta humanam sufficere uoluntatem — ab auribus omnium remouendum et ore omnium anathemandum esse non
Abbreviated transcription (Latin):
um teuer et delicate flos iucreduli
et subuersores sunt tectũ. uide eigo¬
quõ caute ambules iuter spmas ꝑle¬
nus est mundus spinis. in terra sũt
in aere sunt in carue tua sunt u̾sau
in hus et mĩme ledi dĩne potencie nõ

Expanded text:
um! o tener et delicate flos! increduli et subversores sunt tecum: vide quomodo caute ambules inter spinas. Plenus est mundus spinis: in terra sunt, in aere sunt, in carne tua sunt. Versari in his et minime laedi, divinae potentiae est,
Abbreviated transcription (Latin):
quis nsi deus creator oĩm dedit car¬
in pauorus mortin ne putrescat ꝙ
cum auditu incredibile uideretur
eueuit aput cartaginem nobis coc
ta appoueretur hoc aus de cuius
pectore pulꝑarũ ꝙͣ uisũ est discretũ
seruari iussimus ꝙ post dieꝵ trium
spacium quãtũ alia caro quecũ coc¬
ta putresceret prolatũ atq olfatũ
nichil uriñ offendit olfacum. Ideoq
anuũ isi ꝙ aliꝙͣtulũ corpulentie
strictioris fuit et contractioris. et est¬

Expanded text:
im nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Cartta apponeretur haec avis: de cujus pectore pulparum, quantum visum est, decerptum servari jussimus: quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putresceret, prolatum atque oblatum, nihil nostrum offendit olfactum. Itemque annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit
Abbreviated transcription (Latin):
uis .miini.rare esse uel fieri pauperem
ter dicescit. Item pauperare .i. paupeiẽ
facere et ẜui hꝰ est actĩm. et componie
depaupero. ras. ualde paupeiare uel
a pauptate remouere. et expaupero. ias¬

Expanded text:
 -as, esse vel fieri pauperem,ter ditescit’. Item pauperare pauperem facere, et secundum hoc est activum, et componitur depaupero -as, valde pauperare vel a paup
Abbreviated transcription (Latin):
nulus.la. lum .i. paruus modicꝰ
et buic saulus est dictus paulus qcͣ
modicus et tempatus uel paulus
interpretatur nurabilis uel requies
et sui hoc dicitur a pausa. et nõꝙ
soluit ex quo paulus ꝓpͥum moleuit

Expanded text:
ULUS -a -um, idest parvus, modicus, et hinc Saulus dictus fuit Paulus quasi modicus et temperatus, vel interpretatur mirabilis requies et secundum hoc dicitur a pausa; et nota soluit ex quo Paulus proprium inolevit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dum ꝓfati ita pũt ut bonusquis ex
ea pte pugnet contra alterum ꝙ fͣ
contua semetip̃mm. et in uno quippe ho¬
unue caro concupiscit aduersus spmñ
spũs uero aduersus caruem. Item¬
quos pace souat miquitati uues ad¬
mĩatuit. quia bonos eo deterius dep¬

Expanded text:
ue perfecti ita possunt, ut bonus quisque ex ea parte pugnet contra alterum, qua etiam contra semet ipsum; et in uno quippe homine caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem. quos pace sociat, iniquitati vires administrat, quia bonos deterius dep
Abbreviated transcription (Latin):
uiruentũ.ti. elaboratum solum eitẽ
uel prelatum quia sepe pede feritur
uel quia lapidibus nimutim resis
sit factiru. Uñ paiumentatus. ta. tũ.
pauimento ornatus et hic et hec¬

Expanded text:
vimentum -ti, elaboratum solum ecclesie vel palatii, quia sepe pede feritur vel quia lapidibus minutim cesis sit factum; unde pavimentatus -a -um, pavimento ornatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
edagogus. pedos qd̾ est puer cõpoĩt
cũ ago. et dr hic pedagogus .gi. penult.¬
cit .s. cui puulus aissiguatur. et dr̃ sic
quia agat et ducat puerũ et lascun¬
uñ et hoc pedagogiũ. qn .i. magisteriũ¬
uel officiũ pedagogi cuca puerũ uel
locus ubi puer eruditur a pedagogo

Expanded text:
 PEDOS, idest puer, et componitur cum ago et dicitur hic pedagogus, qui sequitcilicet cui parvulus assignatur; et dicitur sic quia agat et ducat puerum et refrenUnde hoc pedagogium, idest magisterium, officium pedagogi circa puerum vel locus ubi puer eruditur a pedagogo
Abbreviated transcription (Latin):
frater pauris quasi pater alius. uñ
et moriente patre pupillũ prior pa¬
truus suscipit et quasi filium lege
s ꝓprie patulũ est qd̾ semꝑ pacet
tens ꝙ ad houam patet ad horam
non patet. s occultatur ut oculus
Et componit ꝓpatulus.la. lumii.l.

Expanded text:
frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege sed proprie patulum est quod semper patet, patens quod ad horam patet et ad horam non patet, sed occultatur, ut oculus; et componitur perpatulus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
de pastum. pastor pascit oues .i. dat pa
scere ut oius painit pratuma. depa¬
compoitis. Et noͣ ꝙ passiuũ isius ũbi
erigit actũn quia in eo niclłitur ac¬
tio ielata ad illud cn uerbũ illud
aftubiitur. ut capra pascitur siluas
.i. pasçendo corrodit.

Expanded text:
re pastum: ‘pastor pascit oves’, idest dat passcere, ut ‘ovis pavit pratum’, idecompositis. Et nota quod passivum istius verbi exigit accusativum, quia in eo intelligitur actio relata ad illud cui illud verbum attribuitur, ut ‘capra pascitur silvas’, idest pascendo corrodit.
Abbreviated transcription (Latin):
pasibe uidecur in hec dies ceterio dieꝰ
ce lucidior sol mũdo clarior liccuse
et que paciente dũo ꝓpriũ lumẽ de¬
trarerunt et noluerãt cieatorẽ suñ
aspitere crcifirũ. Ecce nunc uictore
iio. et ab inferis resurgente uouo

Expanded text:
s. Videtur mihi haec dies caeteris diebus esse lucidior, sol mundo clarior luxisse,et quae patiente Domino proprium lumen detraxerant, et noluerant creatorem suum Dominum aspicere crucifixum. Ecce nunc victorem illum ab inferis resurgentem novo
Abbreviated transcription (Latin):
mare uubrũ trausenntes post tm¬
pascha tunc pͥmũ celebratũ est. uñ
hic et hec paschalis et h paschale. et
pascho. cab .i. pascha celebrare. et nõ
⁊ pascha declinatur uregulanter

Expanded text:
um transierunt et post trpasca tum primum celebratum est; unde hic et hec pascalis et hoc -le et pasco -cas, pasca celebrare. Et nota quod pasca declinatur irregulariter
Abbreviated transcription (Latin):
pͣrochia. chie .i. adiacens domus dei
uel incolatus uel dỹocesis. uñ paro¬
chianus. na. num .i. de parochia exũs
qui legati erant rei publice. Item
facientib uoticia prebeant.¬

Expanded text:
parochia -e, adiacens domus domui Dei vel incolatus vel diocesis; unde parochianus -a -um, idest de parochia existequi legatis rei publice iter facientibus necessaria prebebant
Abbreviated transcription (Latin):
titor.toris. et scias ꝙ antiqui dicebãt
ueniuntur tam deponẽcia apud uos
ꝙͣ actĩa apud autiquos in eodem sẽ¬
su.ut bisꝑtior.tins. et bispcio. tis. in
pcio. qu̾qptis .i. intres uel quatuor
te coniugacõis olim faciebant futurũ

Expanded text:
tio inter se. Et nota quod antiqui dicebant nveniuntur tam deponentia secundum nos quam activa secundum antiquos in eodem sensu, ut bipertior -tiris et bipertio -tis, in atur te coniugationis olim faciebant futurum
Abbreviated transcription (Latin):
Pietor. torqueo componitur cũ pre
tus in eccã pretor in ciutate et dũr pie¬
tores quia presuit et corqueant uelqr
preerant tormentis. uel pretores qiͣ
p̾poĩtores uel pretores qiͣ precatores
fecti quia pietoria pocestate presuit
Idem et questores quasi quesitores
quia pre om̃ibus querunt. uñ hec
pretura . re. diguitas pretoris. et preto¬
nus. na. iiuimi. et hoc pretoriũ .iii. lo¬
cus ubi pretor re sidet ad discuciend᷑¬

Expanded text:
Item torqueo componitur cum pre tus in ecclesia, pretor in civitate; et dicuntur pretores quia presunt vel quia torqueant vel quia preerant tormentis, vel pretores quasi prepositores, vel pretores quasi preceptores fecti, quia pretoria potestate presint, iidem et questores, quasi quesitores, quia questionibus presunt. Unde hec pretura -re, dignitas pretoris, et pretorius -a -um, et hoc pretorium, locus ubi pretor residet ad discutiend
Abbreviated transcription (Latin):
engoad uerba mutabilitatis ur̃e de¬
ccter sidure gx eis quibusdea giadibus
sanctis asceudat quipotest ad ico¬
austas ilitatem dei ue uideat siue
relo  clantem sine ia masceritem
sine dolore et piia peratentene e¬
sine miseria msericordem siue ꝓre¬
insionib pͥ rescientem. I nullo em̃
nes preterita nec fu tura piuerenti
querreit. s cuncta mutabilia et uiu

Expanded text:
ergo ad verba mutabilitatis nostrae descenditur, ex eis quibusdam gradibus factis ascendat qui potest ad incommutabilitatem Dei, ut videat sine zelo zelantem, sine ira irascentem, sine dolore et poenitentia poenitentem, sine misero corde misericordem, sine praevisionibus praescientem. In illo enim nec praeterita, nec futura reperiri queunt, sed cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
est pre aliis uel aute texere dicitur
hec pretexta. te. quedam nestis no¬
bilium romanoꝵ et dicitur quiape¬
texebatur ei quia ea utebatur et le
ueste utebantur puen nobiles uł
ad .xu. annos sub discipliua posca
utebautur uuilitoga. uñ pretentus

Expanded text:
i, pre aliis vel ante texere. Unde hec pretexta -te, quedam vestis nobilium Romanorum, et dicitur sic quia pretexebatur ei qui ea utebatur; et hac veste utebantur pueri nobiles usque ad XV annos sub disciplina, postea utebantur virili toga, unde pretextus
Abbreviated transcription (Latin):
Lrestolor. stolon. componitur cũ
deponens .i. expectare. ꝓprie ille dr̃
prestolari qui premissus expectat
licet generaliter ponatur pro ex¬
pectãre s cũ prestolor producat
qr qui prestolatur a lium expectat
cum dum presto. Et nõ ꝙ presto¬
lor in eodem sensu construitur cũ
acc̃õ et datĩo Ĩdem enĩ est presto¬

Expanded text:
Stolon componitur cum deponens, idest expectare; proprie ille dicitur prestolari qui premissus expectat, licet generaliter ponatur pro expectare. Sed cum prestolor producat quia qui prestolatur alium expectat eum dum presto est. Et nota quod prestolor in eodem sensu construitur cum accusativo et dativo: idem est ‘presto