comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri̾eis temporib pontific¬
minori hec ꝓuidentia deleg abatur.
utͣ nouȩ lunȩ primũ obseruaret
aspectum uisumq regi sacrificulo
nuntiaret. Itaq iacriticio a rege i mino¬
re pontifice celebrato. idem pontisex lia¬
lata. id e uocata in capitolium plebe. iu¬
xta curiam lialabram. Quȩ case romuli
ꝓxima ẽ: quot nͣumero dies a liłis ad no¬
nas suꝑ eslent ꝓnuntiabat. et quintanas
quidem dicto quinquies uerbo kalo.
septimanas repetito septies predicabat.
Uerbum autẽ lialo grecũ ẽ. idẽ. uoco.
& hunc diem qui exhis dieb qui la¬
larent᷑ pͥmus esset placuit lialendas
uocari. hinc ⁊ ipsi curiȩ ad quam uo¬
uocabant᷑ kalabre nomen datum ẽ. et
caret᷑ ppłs. Ideo autẽ minor pontifex nu¬
merũ dierũ qui ad nonas suꝑẽent kalan¬
da ꝓdebat: quia post nouã lunã oporte¬
bant nonarũ die populares qui in agris
essent confluere in urbem accepturos eau¬
sas fer a um a rege sacroꝵ. sciturosq qͥd

Expanded text:
riscis temporibus pontificminori haec providentia delegabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum, visumque regi sacrificulo nunciaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato, idem pontifex calata, id est, vocata in Capitolium plebe, juxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Calendis ad Nonas superessent, pronunciabat, et quintanas quidem dicto quinquies verbo καλῶ septimanas repetito seties praedicabat. Verbum autem καλῶ Graecum est, id est, voco; et hunc diem qui ex his diebus qui calarentur primus esset, placuit Calendas vocari; hinc et ipsi curiae ad quam vocabantur Calabrae nomen datum est, et r populus. Ideo autem minor pontifex numerum dierum qui ad Nonas superessent calando prodebat, quod post novam lunam oportebat Nonarum die populares, qui in agris essent, confluere in urbem, accepturos causas feriarum a rege sacrorum, sciturosque quid
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑam ꝑficidebere p̾cipit᷑ & con-¬
hora qua aluinde noua computa.¬
bitur. eandemq ȩtatẽ quã uespe
inchoat sequentem usq ad uesꝑã
ante uesꝑam accendia sole contigit
mox iole occidente pͥmã compu¬
tari. & ẽẽ necẽe ẽ: quia uidelicet
illam temporis horam qua pͥmũ
t̾ris fulgere cȩpit adiit. Sin aut̃
pꝰ occubitum solis accendat᷑. ñ tñ¬

Expanded text:
vesperam perfici debere precipitur, convesperam perfici debere precipitur, conhora quam aliunde nova computabitur, eandemque etatem, quam vespere inchoat, sequentem usque servabit lo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris fulgere cepit, adiit. Sin autem post occubitum solis accendatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ meridianis computari abho¬
ris. cum nec imposita tunc in cȩ¬
lo. nec sit eg̾ssa suꝑ t̾ram. s nec ul¬
la legis solemnia meridianis uł
pꝰ meridianus. s omĩa uesꝑtinis
incipiant simul ⁊ consũment᷑
in horis: Ilsi forte quia adam
peccans. ad auram pꝰ meridiem
increpatus a dño ⁊ de paradisiẽ
gaudiis pulsus. ad rememoratio¬
nẽ cȩlestis uite. qm scłi huiꝰ erũna
mutauimus. mutatio lunaris
quȩ crementis detͣrimentisq
ꝑhennib labores nr̃os imitatur.
in ea specialit̾ qua iexulare cȩpi¬
mꝰ debuit hora notari: ut upialu¬
naris horamutationis cotidie uer.¬
siculi illiꝰ ammoneremur. quia ftui.¬
tusut lilinã iiutatur. nam sapieis
cum sole ꝑmanebit. iuspiraremꝰq
adillam ardentius utam pace et̾na
beatissimam. qñ er it lux lunȩ sic̃
lux solis: i lux solis septempliciter
sic̃ scriptum ẽ aluna signum diei
mundũ irradiauit. ita omĩs dies
festus in lege auesꝑa intiari. in

Expanded text:
nem meridianis computari ab honem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis vitae quam saeculi hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut scriptum est, 'a luna signum diei mundum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in
Abbreviated transcription (Latin):
otan. computat᷑ pareat.  liii.¬
dum sane quod huiꝰ ratio
saltus lunaris longa sui facit exun¬
dantia crementi. lunam aliquo-¬
tiens maiorem quam putatur
uideri: ad eo ut etiam die.xxͣx. ues¬
pascente illam nongracilem in ce-¬
lo apparere contingat: iqͣuanto eir¬
culi decennouennalis t̾minus
instat: tanto hoc crebriuspatiat᷑
causa existente ꝑspicua. quia saltꝰ
ille de quo loquimur. iam maxi¬
ma tunc sit ex parte ꝑfectus.S
in naturalis assertione ueritatis
que ⁊ niceno concilio ꝓbata firma.¬
tur. hec ẽ specialit̾ regła tenenda
utͣ lune etatem noniuxta quofõa
a mer iliana ues diidia pꝰ meri¬
tari nouerimus: quia nimirum
luna que uesꝑe pͥmum mundo
exorta ẽ. uesꝑtinis ex eo semper
horis necẽe ẽ aliam aliamq sumã
etatem: singlas quasq uicenis
⁊ quat̾nis explicans horis: sicut
econtra sol quimane pͥmo ortꝰ est.
teste genesis script᷑a amane usq¬
ad mane diem compleuit unuos.
Qͥd enĩ rationis ẽ lunȩ mutatio¬

Expanded text:
am computatur, appareat. Notandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed In naturalis assertione veritatis, que et Niceno concilio probata firmatur, hec est specialiter regula tenenda, ut lune etatem non iuxta quosdam a meridiana vel dimidia post meritari noverimus. Quia nimirum luna, que vespere primo mundo exorta est, vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat etatem, singulas quasque vigenis et quaternis explicans horis, sicut econtra sol, qui mane primo ortus est, teste Genesis scriptura a mane usqad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
baptistĩo nocte sacroscã paschali
baptirandi hora cum nullus cana¬
lis nulla sit stltu sã neraqua omni¬
nouicina. Foni ex sese replet᷑. pau-¬
cisq qui fu̾int conseeratis cum de¬
ductorium nullum hãt ut uen̾at
aqua ex sese discedit. Tuncg sub
scẽ memoriȩ papa rosimo usꝙ ad
lucem aqua nonueniente ñ conseciae¬
Illa uͦ nocte quȩ lucescebat in diem
cer hora competenti repletꝰ ẽ. Cuiden
tigͦ miracło elaruit occidentalium
partium fuisse errorem. Leuit .i.¬
taq quod uetꝰ hȩc de hac etate luna

Expanded text:
baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae papa Zosimo usque ad lucem aqua non veniente, non consecraIlla vero nocte quae lucescebat in diem cer hora competenti repletus est; evidenti ergo miraculo claruit occidentalium partium fuisse errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate luna
Abbreviated transcription (Latin):
fundatorq egypti cenob̃ioꝵ edidit
ad monasteria quȩ regebat litt̾as
quas angło dictante ꝑceꝑat: ut
non errorem ineurerent in sol¬
lemnitatis paschalis ratione sciress¬
q suinam pͥmi mensis in anno cõ¬
muni & embolismo. Legimus
eodem referente cyrillo quod si ñ scͥp¬
sisset sinodus nicea cyclum lunare
primi mensis. sufficet cicliis lapidis
silenȩtis in ꝑside ad exemplũ ratio
mus item scribente scõ pͥaschasino
lillibeo antistite ad beatissimum
papam leonem. quia tempore do¬
simi papȩ cum eẽt ultimus cireti
decemnouennalis annus. & decli¬
narent quidam̃ decimo kl̃arum
maiax die pascha tenere celebrai
bolismo communẽ tenentes annũ
quȩ eẽt paschalis obseruantiȩ u̾itas
mułtiplici miracło suꝑnȩ uirtutis
claruerit. Quedam inqn t uilis¬
sima possessio mestinas appellat᷑.
in montib arduis ac siluis densis¬
simis constituta. Illic ꝑ parua atip
uilioꝑe constructa ȩccła ẽ. in cuiꝰ

Expanded text:
fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litteras, quas angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Legimus, eodem referente Cyrillo, quia si non scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis selenitis in Perside ad exemplum rationmus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam decimo Calendarum Maiarum die Pascha tenere, celebranbolismo communem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melthinas appellatur, in montibus arduis ac sylvis densissimis constituta, illic perparva atque vili opere constructa ecclesia est, in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
anni de quoᷤᷤ agitur pridie nonas
apͥł fieri pͥmã nulli calculantiũ in
dubio ẽ: ideoq ha̾nc alit̾ diffinire
nulli fidelium fas ẽ. Qidenĩ: Nũ¬
quid credendum ẽ. quia illam qm
nos .uii. nonas apͥt nouam uidimꝰ
lunam. nemo uidit de illis . ccc.xͦuiii.
pontificib quim mceno confilio
residebant. nemo de minoꝵ eetugͣ¬
duũ quulloꝵ conciliis aderant ac sta-¬
tutis: & nͣ potiꝰ intelligendum. qͥ a
cum lunam ann illuis paschalẽ
apͥdie nonas apͥlis inciꝑe signabas
aliud maius ꝑiclm ꝑ hoc declina¬
uerint: ne uidelicoe si aliter disc̃¬
ner ento inillolubilis ille commu¬
niũ annoꝵ & embolismoꝵ status
solueret᷑. que inuiolabilit̾ obser¬
uandum diuinȩ legis auctoritate
hebreii tradentib agnouerunt:
Et specialib diuinȩ auctoritatis
indiciis obseruantiã lunarem qmͣ
tenemus defendimus. Legimus
namq seribente beato cyrillo ale¬
xandrie ep̃o. quod pachomius mo¬
nachus insignis faetis apłicȩ gr̃e

Expanded text:
anni de quo agitur II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire nulli fidelium fas est. Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII pontificibus qui in Nicaeno concilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie Nonas Aprilis incipere signabant, aliud majus periculum per hoc declinaverint, ne videlicet si aliter decernerent, indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legis auctoritate Hebraeis tradentibus agnoverant? Sed et specialiter divinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem quam tenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexandriae episcopo, quia Pachomius monachus insignis factis apostolicae gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
potius oportet estimari. etiã si .xᵈxiiiͦ.
horas pꝰoccasum solis accensa supͣple¬
uerit: illam qm occidente sole ha¬
buerat. ne. pͥme conditionis ordo
turbet᷑ usꝙ ad aliumꝰ eiꝰ occasũ re¬
tinere debebit ȩfãtem. Nec mirũ
lunã cũ toͣt horas noua transegit
maniteftam in cȩlo monstrari. cũ
aliquotiens etiam .ui. uł .uii. post
accensionẽ pareat horas. Sepe nãq
euenit maxime ea posita in ariete.
una eademq die illam mane simul
&e uesꝑe cerni. motu uidł̃ accensio¬
nis cͥca meridiem facto. Qed siqͥs
grauiꝰ huic insistens questioni. di¬
x̾it se nouã lunã eo anno qͦ saltus
inserendus ẽ. hoc ẽ ultimo circłi
decennouennalis biduo pͥusqmͣ pͥ¬
ma caneret᷑ multis cũ testibꝰ uidis¬
se. id ẽ .iii. nonax apͥliũ die. cũ ei¬

Expanded text:
potius oportet aestimare. Etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum aliquoties etiam sexta vel septima post accensionem appareat hora. Saepe namque evenit, maxime posita ea in Ariete, una eademque die illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
notata. ideoq ñ nͥ pͥdie nonas apͥł
eẽ pͥma ualeat: rationẽꝙ anobis
huiꝰ causȩ exeg̾it: hicͣ nr̃a pussilli¬
tas ne sui fragilitate deficiat. ad
pat̾nȩ immo diuinȩ auctoritatis
auxilium concurrat. Pat̾ne ecenĩ¬
iam auctoritatis subsidio fulcim.
dum nicenȩ synodi scita sectamur.
firma stabilitate prefixit: ut de¬
cennoliennalis eax circuitꝰ nusqͣm
uacillare. nusqm falłe possit. in qͦ
uidelicet eircuitu lunam paschalẽ¬

Expanded text:
notata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenae synodi scita sectamur, firma stabilitate praefixit, ut decennovenalis earum circuitus nusquam vacillare, nunquam fallere possit. In quo videlicet circuitu, lunam paschale
Abbreviated transcription (Latin):
imminente anno bissextili unus concur¬
rentium intermittendus ẽ dies eo tamen
numero quem intermissurus es. in ia¬
nuario februarioq utaris. At in kłis¬
primum martii ꝑ illum qui circu¬
lo continet᷑ solis computare incipias.
arum querẽ uis. dicito. ianuarius
duo. Ad de concurrentes septimane
dies. qui fuerint anno quo computas.
intputa .iii. fiuint .u. Qͥnta feria in¬
trant liłe ianuarie. Item anno qui. ui
ht᷑ concurrentes. suine .i. regłares
mensis martii. adde coneurrentes.ui.
ta feria sunt lłe martie¬

Expanded text:
imminente anno bissextili unus concurrentium intermittendus est dies, eo tamen numero quem intermissurus es in Januario Februarioqprimum Martiis per illum qui circulo continetur solis computare incipias. arum, quaerere vis, dicis: Januarius duos; adde concurrentes septimanae dies qui fuerint anno quo computas, ut puta tres; fiunt quinque: quinta feria intrant Kalendae Januariae. Item anno qui sex habet concurrentes, sume quinque regulares mensis Martii, adde concurrentes sex, ta feria sunt Kalendae Marti
Abbreviated transcription (Latin):
UANDo byssextilis annꝰ. l.iiii.
uͦ communis atq indiscretus
epactarum ad est adiectionum solis
cum bissexto cursus ẽ amborum
parit quid sit status argum̃to con¬
disce. Sigͦ ius scire qͣndo biss extus
dies sit sume annos domini. dec.¬
.xxu. partire hos ꝑiiͦii. ⁊ si nicħ re-¬
manserit biss extus ẽ. Siuͦ unum
aut duo aut tria remanserint: pͥmuᷤ
aut scd̃s. aut t̾cius est annus a bissex¬
Quater octogeni .xxx. cͥcc.xx. Quater
asse quatuor remanet unũ q pͥmus
ẽ annus a biss exto Si uis nosse adie¬
ctiones solis. idẽ concurrentes septi¬
mane dies. sume annos ab incarnati¬
one domini. quot fu̾int utputa. dcc.¬
fu̾int .iiii. partem semꝑ adice. id ẽ ñc
clxxxi qui fiunt simul.d. ccccui. hiᷤ
adde .iiii. fiunt. decce .x.Hos partire
ꝑuii. Septies centeni. dcc. Septies tri¬
ceni cex. ⁊ ñ remanet aliquid. qͥauii.

Expanded text:
uando bissexti annus. Quoniam vero communis atque indiscretus epactarum, id est, adjectionum solis, cum bissexto cursus est, amborum pariter qui sit status argumento condisce. Si ergo vis scire quando bissextus dies sit, sume annos Domini DCCXXV, partire hos per IV, et si nil remanserit bissextus est; si vero unum, aut duo, vel tria remanent, primus, aut secundus, aut tertius est annus a bissexquater octogeni CCCXX, quater asse quarta, remanet unum, quia primus est annus a bissexto. Si vis nosse adjectiones solis, id est, concurrentes septimanae dies, sume annos ab incarnatione Domini quot fuerint, utputa DCCXfuerint quartam partem semper adjice, id est, nunc CLXXXI, qui fiunt simul DCCCCVI; his adde IV, fiunt DCCCCX. Hos partire per VII, septies centeni DCC, septies triceni CCX, et non remanet aliquid, quia VII s
Abbreviated transcription (Latin):
occultari. lunaniqͦ terrȩ obiectu ac ui¬
ces reddli. eosdemq solis radios luna int̾¬
positu suo auferente. terraq lunȩ. hac
subeunte repentinas obdici tenebras
rursumq illius umibra syͣdus hebetari
neq aliud eẽ noctem qmͣ t̾re umbram.
Statuti aut̃ atq meustrui sunt utriq
defectus ꝓpter obliquitate signiferi lu¬
neq multiuagos ut dictum ẽ flexus ñ
semꝑ in scrupulis partium eongruente
syderumotu. Hec ratis moales an

Expanded text:
occultari, lunamque terrae objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo auferente terrae, terraque lunae. Hac subeunte repentinas obduci tenebras, rursumque illius umbra sidus hebetari: neque enim aliud esse noctem quam terrae umbram. Stati autem atque non menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scrupulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales an
Abbreviated transcription (Latin):
tire ꝑ .u. quinquies duodeni: sexais. Duo¬
recole ꝑ singlas quanto minus sint a
xxx. & inde computandi crepidinẽ

Expanded text:
e; quinquies duodeni sexais; duorecole per singulas quanto minus sint a triginta, et inde computandi crepidine
Abbreviated transcription (Latin):
De ascensu i factã medii ac tercis tab̾nacłi. uiii
Ut paries eiꝰcedro. ac paiuim̃tũ sit abiete tectum.
De distincta mensura templi ipiꝰ &r oracħ.
Ut omis domꝰ çȩdro sit uestica ⁊ auro.
t altare oracłi fit uestitũ cedro ⁊ auro. xu.¬

Expanded text:
De ascensu, et facturis medii, ac tertii tabernaculi. Ut parietes cedro, ac pavimentum sit abiete intextum. De distincta mensura templi ipsius, et oraculi. Ut omnis domus sit cedro vestita, et auro. Ut altare oraculi cedro, et auro.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones sepe patiebantur inustoꝵ qͣtinꝰ
cum oꝑatione iusticie. coronam insuꝑa¬
bilis patientie ꝑciꝑent: et insuꝑ cunc¬
tis se sequentib głosa ꝑseuerantie sue
uestigia p̾fixa relinquerent. Nos aut̃
punctione ad conscientiam nr̃am redeun¬
tes. puniamus sollicite lacrimis dilu-¬
entib quod illecebris fallentiby negligen¬
ter admisimus: sicq iubente dño cor¬
recti. ad spem uite illoꝵ qui innocentes
afflicti sunt mereamur ꝑtinere con¬
sortium. Nam ce hoc in consolatione

Expanded text:
tiones saepe patiebantur injustorum, quatenus tiones saepe patiebantur injustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. Nos autempunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus, quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque juvante Domino correcti ad spem vitae, ad illorum, qui innocentes afflicti sunt, mereamur pertinere consortium. Nam et hoc in consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eos qui sustinuerunt. Sufferenti¬
am iob audistis: et finẽ dñi uidistis
Non autem frustra cominemoratis iustoꝵ
pressuris. addidit. et finem dñi uidistis:
quia neq ille hinc sine flagello exiit. qͥ
hic sine culpa uixcit: quiq ad saluando
infirmos. mortuosq suscitandos. appa¬
ruit in mundo. ipse ad p̾monstrandum
nobis exemplum patientie. et ꝑ infirmi¬
tatem mortis uoluit mundũ redim̾e.
Unde psalmista cum dixxiss ds̃ nr̃ ds̃
potiꝰ obstupescendo subiunxit: et dñi
dni excitꝰ mortis. Itaq ꝑ patientiã et
consolationem scripturaꝵ spem habe¬
amus. etiam nos consolando post nr̃aꝵ
afflictionem p̾ssurarum: cum et ipsi in
tribulatione patientes extiterimus. &
eoꝵ actꝰ ad mentem reduxerimus. qui
nos ce merito iusticie longe p̾cesserunt.
et longe maiora nobis aduersitatum. cer¬
tamina tolerarunt. Illi etenim ꝓpt̾ iusti¬
ciam qua exccellent eminebant. ꝑsecu¬

Expanded text:
inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiinquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis; quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo. Unde Psalmista cum dixisset : Deus nostepotius obstupescendo subjunxit: Et Domini Domini exitus mortis. Itaque per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad mentem reduxerimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecu
Abbreviated transcription (Latin):
qr q̃ẽꝙ scͥpta st̃ ad nr̃am doctͥnã scͥpta st̃:
ut ꝑ patientiã & ꝯsolationẽ scͥpt᷑aꝵ sp̃e habe¬
amꝰ. U optime ad obtinendã sp̃ẽ cȩlestiũ
bonoꝵ. patientiã nobis habendã & ꝯsolatio¬
nem scripturarum inspiciendam esse decla¬
rat: patientiam uidelicet. ut ea quȩ occurre¬
rint aduersa. mente humili ac submissa. qͣsi
a iusto iudice. et pio patre irrogata flagella
toleremus. siue ad uirtutum głam. augmen¬
tumq meritoꝵ si iusti et innocentes feramꝰ.
seu ad correctionẽ moꝵ si uiciis impliciti.
consolationem uͦ script᷑arum. ut harum
crebra meditatione ad memoriam reuo¬
cemus. quantum sunimi illi patres. et
et patientiȩ ꝑceꝑunt: quantum etiam
in hac uita apud fideles om̃s. indefectiuȩ
laudis et claritatis reliquerunt. dicente scͥp¬
tura. Memoria iusti cum laudib Et iterũ:
Corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt: et ui¬
uent nomina eoꝵ ingenerationes et gn̾a¬
tiones. Et apłs iacobus. Ecce beatificamꝰ

Expanded text:
 scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum illi summi Patres, et et patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint, dicente Scriptura: Memoria justi cum laudibus . Et iterum: Corpora sanctorum in pace sepulta sunt; et nomina eorum vivent in generationes et generationes. Et apostolus Jacobus : Ecce beatificamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dem .x. cordaẜ. et feras cecidis naumq simi
facie tangis pͥmam tordam quaminis colitur
dens octidis bestiam iuꝑsticiomił. tangis scd̾m
cordam qr non accipis nom̃ dñi dĩ tu unanũ
octidis bestias erroris ⁊ nephandariii ħosmn
tangie t̃ciam cordam ubi prospe fut᷑e quietie¬
omnib negotiis. tn antem inominib operib

Expanded text:
decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis nomen Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietiomnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
fixis  mectͦ. xl ab eo qui utitur iaciito. et
portat corouani usq ad eum qui cooꝑitur lino
crudo. furor. zelus. tumultus fluctuatõ. et
tuor mortis iracondia per seuerant. Contẽ¬
cis et in tp̃r uefectõnis incubili sõpmis noc

Expanded text:
cinere ab eo qui utitur hyacintho et portat coronam usque ad eum qui operitur lino crudo furor zelus tumultus fluctuatio et timor mortis iracundia perseverans et contentio et in tempore refectionis in cubile somnus no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊paracitur qui qͣi at hostũs depututum
cirta templum maxime et iero solimaui
narracionis sue u̾satur incessn illnc¬
Rͣ naturm cum hostia tͣnffert illuc ip̃m cũ
parentib singłis aunis ducit duo denũ

Expanded text:
paratum , qui, quasi hostiis deputatum animal, circa templum maxime et Hierosolyma narrationis suae diversatur incess natum cum hostia transfert, illuc cum parentibus singulis annis ducit, duodennem
Abbreviated transcription (Latin):
animo dilecto qua diu̾ca dona uniuntur
Sit sine sumĩlatõꝵ⁊ sic erit alt̃ aft̃ins mẽ¬
bumm sitis eciã o dientes małum ⁊ ad¬
herentes bono ut uͦ dilectõ auici faci¬
at nos ialiui amare nͨ male faci᷑t ds¬
bomini dominic̾e ⁊ sitis dĩligentes nĩm

Expanded text:
i. Dilectio qua diversa dona uniuntur, sit sine simulatione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et sitis diligentes
Abbreviated transcription (Latin):
mbonis nondes queresam ⁊ moũ da¬
to nondes insticiam nerbi mali nõne
ardoiem resrig̾abit ros. sic ⁊ u̾bum me¬
lius qmͣ datum bonsi.ecco ubum bo¬
dam homine istificato. ħt̾atulit᷑¬

Expanded text:
bonis non des querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali. Nonne ardorem refrigerabit ros? Sic et verbum melius quam datum. Nonne ecce verbum cum homine justificato. Stult
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾e. nõ pot̾it. filium daecte fac̾e pͥ¬
mogenitum. a p̾ferte filio odiose. s
filium odiose agnoscet pͥmo getutumi
dabit ꝙ ei de hñs que hm̃t ciicta dupli¬
cia. iste: est eĩ pͥncipiũ lib̾oꝵ ei. ahuscde

Expanded text:
videre, non poterit filium dilectae facere primogenitum, et praeferre filio odiosae, sed filium odiosae agnoscet primogenitum, dabitque ei de his, quae habuerit cuncta duplicia; iste est enim principium liberorum ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
nis naturam ñ hrẽt. s ⁊ añ passionom suder
factus. sicut gute sangiins ostend̃ u̾itatem
carnis. ħ aũt quoddelat̃e iam mortir. ctͣ na¬
turam aqua ⁊ sangunis. innacit̃ fluxit
testabatur. quod corpꝰ dominicũ. pꝰ moitẽ
meliꝰ eẽt inccurum. ⁊ mors eiꝰ incam nos
daret. anod u̾a sudor sĩc̃ sanguis. int̃ram flu¬
ebat. signabat quor suo sangnine eccaͣm to¬

Expanded text:
nis naturam non haberet. Sed ante passionem sudor factus sicut guttae sanguinis , ostendit veritatem carnis: hoc autem quod de latere jam mortui contra naturam aqua et sanguis vivaciter fluxit, testatur quod corpus Domini post mortem melius esset victurum, et mors ejus vitam nobis daret. Quod vero sudor sicut sanguis in terram fluebat, signabat quod suo sanguine Ecclesiam to
Abbreviated transcription (Latin):
dncent ad temores emitatis ilłins ⁊ ad por¬
tam indicis. ⁊ dicunt ad eos. filiue iste nr̃
protermis ⁊ continnax est monita nr̃a
audire contemptt comessacionib uatat
lurgurie atq conniuirs. laꝑidib obruet

Expanded text:
d seniores civitatis illius, et ad portam judicii, dicentque ad eos: Filius noster iste protervus et contumax est, monita nostra audire contemnit, comessationibus vacat et luxuriae atque conviviis: lapidibus obruet
Abbreviated transcription (Latin):
homo sub alio. possũ imꝑare minorib.
anͣto magis tu qui suꝑ onmia hñs tamł¬
antes angłis. potes per eomm innasf̾ia. si ñ
corporis pre sencia dr̃ẽ infirmitati ut rece¬
dat. ⁊ recedet ⁊ saitati. nt nemat. ⁊ ue¬

Expanded text:
homo sub alio possum imperare minoribus, quanto magis tu, qui super omnia habens famulantes angelos, potes per eorum ministeria sine corporis praesentia dicere infirmitati ut recedat, et recedet, et sanitati ut veniat, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ad sadotes p̃p himilitatem ut saddotib
destert honorem. quab lex mb imidees
ninu̾a offerte. ⁊ ut identes credant ei
⁊ siuõ c̾dunt mescnsabiles suit ⁊ ne legem
frang̾e ind̾etur. oͣftende te ĩacdotib nt laͥ¬
dotes ñ legis ordine s gr̃a dĩ snꝑͣ legem cnut¬

Expanded text:
dotes propter humilitatem, ut sacerdotibus deferat honorem quibus lex jubet mundatos munera offerre, et ut videntes credant ei: vel si non credunt, inexcusabiles sint, et ne legem frangere videretur. Ostende te sacerdoti. Ut sacerdos non legis ordine, sed gratia Dei supra legem cu
Abbreviated transcription (Latin):
iihot temptatõis plio ⁊ minita patĩe
dipeo ⁊ gladus amoris acrurta ad mala
ferenda assimuit fortitudinem ⁊ dre¬
tela potent̃ excipiat ⁊ amoris iacła ne¬
git. qui aut dripeum siens gladus õ

Expanded text:
hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad retela potenter excipiat, et amoris jacula vagit qui aut clypeum sumens, gladiis non
Abbreviated transcription (Latin):
osfẽsa iusln̾um. cicatͥce. infidelitatis. nuluꝰ
statueridam. deĩde ut patͥ pio nob supplicãs
quale genus mortis. pro homine ꝑtuait semi
ostendat t̃cio ut sua moite redemptis. qͣm
misericordit̃ sint ad uitã ꝓpositis. eiusdem

Expanded text:
ostensa vulnerum cicatrice infidelitatis vulnus struendam: deinde ut Patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro homine pertulerit semper ostendat: tertio, ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qui uilege promittẽbantur alii pu¬
tabant eum ẽe helyam p̃p miminam ab¬
stmmenciam et castitatem et solitariam nitam.
et asꝑrimam peccatorum rep̃hensionem.
et durissimum future uindc̃e terrorem

Expanded text:
 qui in lege promittebatur. Alii putabant eum esse Eliam, propter nimiam abstinentiam et castitatem, et solitariam vitam, et asperrimam delictorum reprehensionem, et durissimum futurae vindictae terrorem.
Abbreviated transcription (Latin):
i in ppħetis xp̃m uenturnm et baptiza¬
turum. scientes iordauem fig̾am bap̃i ge¬
ssisse: enudem q heliam et heliseum
siccis pedib tnͣssisse fig᷑am bap̃i in eliam
et inheliseo non dubitabant prẽcessisse:
uñ ot minc̃ eos resurrecisse prtabãt et bap¬
tizasse: uñ. ñec in terrogant eetu unus

Expanded text:
i in prophetis Christum venturum et baptizaturum, scientes Jordanem figuram baptismi gessisse, eumque Eliam et Elisaeum siccis pedibus transisse, figuramque baptismi in Elia et Elisaeo non dubitabant praecessisse, unde et nunc eos surrexisse putabant et baptizasse, unde nec interrogant, Es tu unus
Abbreviated transcription (Latin):
.liͦ. ecce ego suscitabo super babilo¬
nem et super hĩtatores eius. qui
cor suuiu leuauerunt contͣ me. qͣi
ueutum postilentem. et mittam in
babilonem uentilatores et uentila¬

Expanded text:
s ecce ego suscitabo super Babylonem et super habitatores eius qui cor suum levaverunt contra me quasi ventum pestilentem et mittam in Babylonem ventilatores et ventila
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ qna plenus erat sapiẽtiã. cet̾is ex
tp̃i xaulatĩ demonst᷑bat. insta homi¬
nis nͣm proficiebat etate de infancia
ad inuentutem. iusta hoĩs nͣm profi¬
ciebat gr̃ã nõ ip̃m mod ñ hebat ap̃¬

Expanded text:
eamdem, qua plenus erat sapientiam, caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse quod non habebat p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ denotam xͥ est refectt̃. in hoc qͦ areola
est picificus. cum hus qmod̾unt pacem
de scd̾o qui pascis ĩt̃ lilia. septus coreis nirgi¬
g̃minabit. qiͣ liliumn. quod añ ħ liliũ ꝑfes¬
cionem fignifie. sequens doc lict̃a ⁊ erum
pet radn emis : nt libam. i bunt raim eius
.i. nuitutes crescendo. us ad ꝑfectionem

Expanded text:
 Christi est refectio. In hac quoque areola est pacificus, « cum iis qui oderunt pacem; » de secundo: « Qui pascis inter lilia septus choris virgiminabit quasi lilium. » Quod autem hoc lilium perfectionem significat, sequens docet littera: « Et pet radix ejus ut Libani, ibunt rami ejus, » id est virtutes, crescendo usque ad perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
de eins ĩunes. Uñ quidam mitunt ci discipłot
suos cum herodianis. discipulos dico ꝙͣ mimus
nocos et mimis suspͤtos ig abscondite fatile eum
deciperẽt aut rep̾hũsi minꝰ apud eũ erubescereut
malo enim consilio ep̾hnso tanto minor nascit᷑
gusto cesare qnͣ descͥpto facta est ⁊ nidea t̃butoꝵ ia

Expanded text:
derentur immunes, unde quidem mittunt eis discipulos suos, sed cum Herodiianis. Discipulos dico, quasi minus notos, et minus suspectos, ut vel abscondite, facile eum deciperent, aut reprehensi minus apud eum erubescerent. Malo enim consilio deprehenso, tanto minor nascitur gusto Caesare, quando descriptio facta est, Judaea tributaria
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ tendant. exponit cum ad mugit. Si añ
& sathanas inse ip̃m dinsus ẽ. Sigͦ ut nos
dicitis inpͥncipe demomoꝵ citio demonia
gͦ regnum diabłi est dinsum contͣ se
& ita potestas ma licie eiꝰ stare non pot̃

Expanded text:
tendant, exponit cum adjungit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est. Si ego, ut vos dicitis, in principe daemoniorum ejicio daemonia, ergo regnum diaboli est divisum contra se, et ita potestas malitiae ejus stare
Abbreviated transcription (Latin):
ns. rex condicor. niniuebelo. patͥ statuã
consecͣnit. aue dimnos honoies constituerat
ciaus sumilatͥ similitndinem chaldei. snsa¬
pientes bel nocabant in de palestum susci¬
rientes bal dicebant. moabite belphegar
gendilium. belzebub apellabant . bal. eĩ¬

Expanded text:
nditor Ninives Belo patri statuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Inde Palaestini suscipientes, Baal dicebant. Moabitae Beelphegogentium, Beelzebub appellabant, asse
Abbreviated transcription (Latin):
emanat. gͦ desemine nͥginis potuit conci¬
landanda est maria. quia u̾bũ dĩ porta¬
unt in nt̾o. s maxime beata. ẽ: quia p̾cep¬
u̾bum dĩ auditu fidĩ cõcupiuit. & boni
oꝑis custodia. insuo uł xximoꝵ corde par¬

Expanded text:
emanat, ergo de semine virginis potuit concilaudanda Maria, quia Verbum Dei portavit in utero, sed maxime beata est, quia praecepverbum Dei auditu fidei concipiunt, et boni operis custodiam in suo vel proximorum corde pa
Abbreviated transcription (Latin):
ut lucai ait intaciem ꝓcicrt qd humi¬
litatis ẽ ⁊ pudoris: ut unus quisq de
sue uite macłis erubescat. Confessio¬
nem u̾ecundia ñ repͥmit: s. de tecto
uulñe remediũ querit. Uoluntati do¬
mini curat ionis potestatẽ leꝓsus tri¬
buit. nec quasi incredulus dubitat:
s. sue colluuionis conscius ñ ꝑsumit
dice. munda me dñe ⁊ mnundabor.
dumbic alege exclusus sedñi potesta¬
te curari postulat: supͣ legen eẽ gra¬
tiam indicat. Sicut enĩ potestatis au¬
ctoritas indño. ita in isto fidĩ constan¬
tia declarat. Q extendens manũ ceti¬
git eũ ib̾c dicens. Uolo. Mundare.
Et confestim mundata ẽ lepra eius.
Extendens miscie affectu manũ
leprã tetigit ex humilitate: docen
nos nullum sꝑñe ꝓaliqua corꝑis
maculatiõe. Lex tangi lepsos ꝓhibet:
s de eonerat ꝓhibitum qui dñs le¬
gisẽ. Tetigit igit᷑ ñ quin sine tactu
sanare posset: s ut indicet se suble¬
ge n ẽẽ. immo dñm legis: qui ñ timet

Expanded text:
ut Lucas ait, in faciem procidit: quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed detecto vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius, non praesumit dicere: Munda me, Domine, mundabor. Dum hic a lege exclusus, se Domini potestate curari postulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. » Et extendens misericordiae affectu manum lepram tetigit, ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet
Abbreviated transcription (Latin):
lorum dicit. in quibus erant uel
nati. uel eruditi. Predicans itaq
uideis ñ samaritanis. ñ gentibus.
fecit qd̃ docuerat. ut scd̾m ꝓmis¬
sa prius offerat᷑ uideis salutis oc¬
X

Expanded text:
lorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis salutis ocx
Abbreviated transcription (Latin):
sue uite macłis erubescat. Confessio¬
nem u̾ecundia ñ repͥmit: s. de tecto
uulñe remediũ querit. Uoluntati do¬
mini curat ionis potestatẽ leꝓsus tri¬
buit. nec quasi incredulus dubitat:
s. sue colluuionis conscius ñ ꝑsumit
dice. munda me dñe ⁊ mnundabor.
dumbic alege exclusus sedñi potesta¬
te curari postulat: supͣ legen eẽ gra¬
tiam indicat. Sicut enĩ potestatis au¬
ctoritas indño. ita in isto fidĩ constan¬
tia declarat. Q extendens manũ ceti¬
git eũ ib̾c dicens. Uolo. Mundare.
Et confestim mundata ẽ lepra eius.
Extendens miscie affectu manũ
leprã tetigit ex humilitate: docen
nos nullum sꝑñe ꝓaliqua corꝑis
maculatiõe. Lex tangi lepsos ꝓhibet:
s de eonerat ꝓhibitum qui dñs le¬
gisẽ. Tetigit igit᷑ ñ quin sine tactu
sanare posset: s ut indicet se suble¬
ge n ẽẽ. immo dñm legis: qui ñ timet

Expanded text:
suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed directo vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius non praesumit dicere: Munda me Domine, et mundabor. Dum hic a lege exclusus se Domini potestate curari postulat, supra legem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. « Et extendens manum tetigit eum Jesus, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. » Et extendens misericordiae affectu manum lepram tetigit, ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet
Abbreviated transcription (Latin):
taccipiens.uii. panes ⁊ pisces oe
gras agens fregit ⁊ dedit discipłissu¬
is. ⁊ discipłi dełunt ppło. Dñs dedit
panes discipłis addiuidendũ turbe
.i. doct᷑nam sp̃ualẽ. fregit panes .i. ape¬
gaudebat de salute hominui. ⁊ ut noᷤᷤ
informaret ad agendas semꝑ dogras
acei septiformis gr̃a noui testam̃tisig¬
natur. quid inpiscicłis nisi scõs scͥptore ᷤ¬
tores illius scͥpture accipimꝰ. uł illos
quoꝵ fidem ⁊ uita ⁊ passiones ipsa scͥp
tura continet. quide turbulentis hꝰ
scłi fluctib erepti⁊ consecrati. refe¬
ctionem nob̃ int̾nam exemplosue
uitȩ uł mortis p̃buere. ne in huius
mundi excursu deficiamꝰ. Et co¬
medert om̃s⁊ saturatist̃. Comedimꝰ
attente audiendo ⁊ exempla intu¬
endo. saturam᷑ memoriȩ reco ndendo
⁊ oꝑando. huic refectiomi congruit il¬
lud psalmistȩ. Edent pauꝑes ⁊ saturabun¬
tur: ⁊ laudabt dnm qui requirt eũ. Qd
eni manducans ppłs saciatur. sig̾t famẽ

Expanded text:
cipiens septem panes et pisces, et gratias agens fregit et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae, id est, doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est, apegaudeat de salute hominum, ut nos informaret ad agendas semper Deo gacei septiformis gratia Novi Testamenti signatur, quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimus, vel illos quorum fidem et vitam et passitura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. Et comederunt omnes et saturati sunt. Comedimus, attente audiendo et exempla intuendo; saturamur, memoriae recondendo et operando. Huic refectioni congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quod enim manducans populus satiatur, significat famem
Abbreviated transcription (Latin):
.XIIII.Sic̃ pat̃ ⁊ filius st̃ unꝰ ds.⁊ adcre¬
aturã relatiue unꝰ creator: sic relatiue
ad spm̃ scm̃ unũ pͥncipium. ad creatu
pium. sicut unꝰ creator. Sciendũ gͥ si
nunimꝰ sine sui mutatione incipit eẽ
p̃ciũ illiꝰ rei quȩ emit᷑. multo magis ds̃
sine suimutatione cepit ẽẽ creator cũ
pͥmo fierent creaturȩ cepit ẽẽ d̾ns cũ
cepit ei seruire creatura. cepit ẽẽ mi¬
serator. cum primo fuit. cui misereret᷑.
Et̃nalit̃ fuit inm̃sus. uistꝰ. ⁊ misericors. s
respectu creaturaꝵ dr creator. dđns & mi

Expanded text:
Sicut Pater et Filius sunt unus Deus, et ad creaturam relative unus Creator, sic relative ad Spiritum sanctum, unum principium. Ad creaturnum principium sicut unus Creator. Sciendum igitur, si nummus sine sui mutatione incipit esse pretium illius rei quae emitur, multo magis Deus sine sui mutatione coepit esse Creator, cum primo fierent, creaturae; coepit esse Dominus, cum coepit ei servire creatura; coepit esse miserator, cum primo fuit cujus misereretur. Aeternaliter fuit immensus, justus et misericors, sed respectu creaturarum dicitur Creator,
Abbreviated transcription (Latin):
toresscłi ⁊ castos homines ee b̃tos: s ubi
speties concupiscibiles eoꝵ obtutib p̃¬
sentant᷑. mox recedit ab eis qͥcqͥd recte co¬
blandiendo eos retardant. Contra quȩ
damna utraq: semen quod acceꝑat
tutari curabat paulus quiait. Parma
iusticie adextris ⁊ asinistris. Q uͦ intra¬
bonã semuinatꝰ ẽ. hic ẽ. qui u̾bũ audit
⁊ intelligit ⁊ fructũ affert. ⁊ fac it aliud
quidẽ centũ. aliud aũt sexaginta. por¬
roaluto .xxx. Diu̾sitas bone tre. anime
st̃ piecredentiũ. Hȩ di u̾bũ suscipiunt
fructificant. quia bona agunt ⁊ mala
ꝓximoꝵ ȩquanimit tołant. ut pꝰ fla¬
gella humilit̃ suscepta ad requiem
suscipiant᷑. Sic uua calcib tunditur.
contritionib exp̃ssa amurcam dese¬
rit: ⁊ inolei liquorẽ pinguescit. Sic
ꝑtriturã aree apaleis grana separan
studeat humilit purgationissue fla¬
gella tolare. Centelimũ fructũ depu¬

Expanded text:
tores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi tores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit ab eis quidquid recte coblandiendo eos retardant. Contra quae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris . Qui ver hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bonae terrae, animae sunt pie credentium. Hae verbum Dei suscipiunt,fructificant, quia bona agunt, et mala proximorum aequanimiter tolerant, ut post flagella humiliter suscepta ad requiem suscipiantur. Sic uva calcibus tunditur,  Sic oliva contritionibus expressa, amurcam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantstudeat humiliter purgationis suae flagella tolerare. Centesimum fructum depu
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑. Diuitie ⁊si int̾dum delectent
tñspine st̃: quia cogitationũ suarum
punctionib inte lacerant. ⁊ cũ usq
ad pecẽm ꝑtrahunt. quasi inflicto
uulnere cruentant. Quasbene dñs fal¬
laces appellat. quia diu nob̾cũ ꝑ ma-¬
n̾e ñ posst̃. nec mtis inopiã expellunt.
Solȩ diuitie u̾e st̃: quȩ nos in uirtutib
diuites facuint.Sollicitudines ⁊ diui¬
tiei uoluptates suffocant: quia in¬
portunis cogitationib suisguttur intiᷤ
strangulant: idum bonũ desidium
ad cor intrare non sinunt. quasi aditũ
uitalis flatus claudendo necant. Duo
st̃ in diuitiis contraria. sollicitudines
uidelic& ⁊ uoluptates. quȩ possessores
suos ⁊ afflictos ⁊ lubricos faciunt. S qͥa
uoluptas afflictiomi ñ conuenit alio
tp̃r sollicitudo spe acquirendi seutimo¬
re ꝑdendi affligit: alio uoluptas ꝑaf
fluentiam emollit ⁊ effluere facit. Mul¬
ti quidẽ audientes disputationẽ contͣ
auariciã uł luxuriã dicunt contemp¬

Expanded text:
EGOR. Divitiae etsi interdum delectent, tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene Dominus fallaces appellat, quia diu nobiscum permanere non possunt, nec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae et voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemp
Abbreviated transcription (Latin):
as digitoꝵ coniunctio insinuat. quȩ
quasi molli osculo se complectens ma¬
ritũ pingit ⁊ conuigẽ. Sexagesimuᷤ
ꝑtinet aduiduas. que quantomag̃
abstinent. tanto maius p̾miũ recipi¬
unt. Centesimus qui a sinistra tͥnsfert᷑
ad dext̃am ex pͥmit uirginitatis coro¬
ꝓpt̃ sc̃itatẽ uite. uł contemptũ mor¬
tis. Sexagesimꝰ ẽ uirginũ ꝓpt̃ ociũ
int̾ius: quia ñ pugnant coͣntra consu¬
etudinem carnis. Solet eni ociũ conce¬
di sexagenariis post miliciã. Tricesi
ne suꝑentur.

Expanded text:
as, digitorum conjunctio insinuat, quae quasi molli osculo se complectens, maritum pingit et conjugem. Sexaginta pertinet ad viduas: quae, quanto magis abstinent, tanto majus praemium recipiunt. Centesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad dexteram, exprimit virginitatis coropter sanctitatem vitae vel contemptum mortis. Sexagesimus est virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis. Solet enim otium concedi sexagenariis post militiam. Trigesimne superentur.
Abbreviated transcription (Latin):
minatus ẽ. Om̃is qui audit u̾bũ regni
et̃ni ⁊ intellige negligit. tał e subau¬
cecidit secus uiã. Indignans eni ꝑciꝑe
u̾bũ di quodaudit. nullatenꝰ in t̾ra cor¬
dis uiã pessimis cogitõnib tritã susci¬
pit illuo. Uł ita. Extrauiã que ẽu̾itas
xͥ seminat᷑ u̾bũ ⁊ ñ in uia. cũ auditores
ñ curant retiñe illud nec intellig̃e. In
quã iriã qui ñ intrat. s incircuitu ua¬
dit errorem incurrit. Cauendũ ẽ ubi¬
cũq dñs ex ponit ser mones suos: ne ali¬
ud quã ipse exponit uł plus intellig̃e
uelimꝰ. Exposuit aũt ut doceret signi¬
ficationes querendas in his & quȩ ñ ex¬
planauit. Qui uͦ suꝑ petrosa seminatꝰ
ẽ: hic ẽ. qui u̾bũ audit ⁊ continuocũ
gaudio accipit illud. n ht aũt in se ra
dicem. s etprał. facta aut tribulatioẽ
⁊ ꝑsecutiõẽ ꝓpt̾ u̾bũ. continuo scan¬
dalizat᷑. Itadr homo qͥ semen u̾bi suscip̃
seminatus: sic̃ tra pꝰquã semen recepit

Expanded text:
RABAN. Omnis qui audit verbum regni, et intelligere negligit, talis est, subaucecidit secus viam. Indignans enim percipere verbum Dei quod audit, nullatenus intra cordis viam pessimis cogitationibus tritam, suscipit illud. Vel ita: Extra viam quae est seminatur verbum, et non in via, cum auditores non curant retinere illud nec intelligere. In quam viam qui non intrat, sed in circuitu vadit, errorem incurrit. Cavendum est, ubicunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud quam ipse exponit vel plus intelligere velimus. Exposuit autem, ut doceret, significationes quaerendas in his etiam quae non explanavit. Qui autem supra petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudautem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, seminatus, sicut terra postquam semen receperit,