comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genealogiã. ẽe. constat non euangeliũ:
Alioquin quid impediebat et matheum
ponere euangelium iħu xp̃i filiidĩ
nisi quia improbum putauit genea¬
logiam uocare euangelium. qua¬
ꝓpt̃ si iam tibi distinctum satis . ẽ:
quodusq nunc ignorasti. longe aliud
.c̃e. euangelium quã genealogiam:
scias me ut dixi accipere euangelium
id. ẽ. predicationem xp̃i. dequo quicqͥd
iam ꝑrogare uolueris. omissis genera¬
tionibus quaere : Aut si cedeipsis confer¬
re est animus. nonequidem recuso:
cum sit mihi magna & dehis adrespon¬
dendũ copia: Sedtu disce interrogare.
quod primũ est: Videri: enĩ mihi nunc
scire uelle. non utrum euangelium
accipiam: sedugrum generationes:
FNGUSTINUS RESEONDIT
erte interrogasti teipsum uelut
expersona nr̃a utrum acciperes
e tuangłm: & respondisti. maxime: Rursuq
Interrogasti utrum acciperes xp̃mnatum¬
t & respondisti: Nonita est: hanc scilicet
Ecausam subiciens. quia generatio xp̃i

Expanded text:
genealogian esse constat, non euangelium. genealogian esse constat, non euangelium. alioquin quid inpediebat et Matthaeum ponere euangelium Iesu Christi filii dei', nisi quia inprobum putauit genealogiam uocare euangelium? quapropter si iam tibi distinctum satis est, quod usque nunc ignorasti, longe aliud esse, euangelium quam genealogian, scias me, ut dixi, accipere euangelium, id est praedicationem Christi. de quo quicquid iam perrogare uolueris, omissis generationibus quaere. aut si et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelium accipiam, sed utrum generationes. AUGUSTINUS respondit: Certe interrogasti te ipsum uelut ex persona nostra, utrum acciperes euangelium, et respondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum, et respondisti: non ita est, hanc scilicet causam subiciens, quia generatio Christi
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco & natum accipiam xp̃m: cur:
quia euangelium quid ẽ ap̃dicatione
xp̃i. & esse coepit & nominari: in quo
tamen ipse nusquam se natũ exho¬
minib dicito At uero genealogia.
ad eo non est euangłm: ut nec ipse
euis scriptor ausus fuerit eam euan¬
geliũ nominare: quid enim scripsit:
Liber generatonis iħu xp̃i filii dauid:
Non ergo liber eu angelii iħu xp̃i.
sed liber generationis. quippe ubi
et stella inducitur quae confirmat genesim.
ut recte genesidium hoc magis nuncupari
possit: quam euangelium ⁊ Ac deniq
marcus qui generationem scribere non
curauit. sed p̃redicationem tantum filii
dĩ quod ẽ. euangelium: uide quam sit
competenter exorsus ÷ Euangelium
inquit ihu xp̃i filii dĩ. ut hinc satis
abundeq appar̾eat. genealogiam non
esse euangelium: Namq et in ipso
matheo post inclusum iohannẽ in car¬
cerem. tunc legitur iħm coepisse
predicare euangelium regni: Ergo
quicquid ante hoc narratum est:

Expanded text:
idcirco et natum accipiam Christum. cur? idcirco et natum accipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euangelium nominare. quid enim scripsit? liber generationis Iesu Christi filii Dauid. non ergo liber euangelii Iesu Christi' sed liber generationis', quippe ubi et stella inducitur, quae confirmat genesim, ut recte genesidium' hoc magis nuncupari possit quam euangelium. ac denique Marcus, qui generationem scribere non curauit, sed praedicationem tantum filii dei, quod est euangelium, uide quam sit conpetenter exorsus: euangelium, inquit, Iesu Christi filii dei, ut hinc satis abundeque adpareat genealogiam non esse euangelium. namque et in ipso Matthaeo post inclusum Iohannem in carcerem tunc legitur Iesum coepisse praedicare euangelium regni. ergo quicquid ante hoc narratum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tales sunt. si uos pseudo xp̃ianos. ẽẽ.
intellexerint: quã uis captiosis questi¬
onum ur̃arum propositionib propt̃
id quod eorum fidei de est responore
non possint. nontam̃ sequendos sed
deuitandos uos t̃e. cognoscent: Sicut
ergo ur̃a intentio est semi xp̃ianos quos
decipiatis inquirere : sic nr̃a intentio est
pseudo xp̃ianos uos ostendere. ut non
solum xp̃iani peritiores uos conuncendo
ꝓdant: sed et imperitiores uos cauendo
proficiant: Cur autẽ selpentẽ patrẽ
nr̃m dixisti : anexcidit tibi quem¬
admodum soleatis uituperare dm̃
qui homini preceptiłm inparadiso
dedit. & laudare serpentem quod ei
per suum consilium oculos aperuit.
puto iustum esse ut serpentem illum
diabolum auobis laudatum: tu
potius agnoscas parentem tuum:
Nam ille : te filium etiam modo uitu ibor¬
peratus agnoscit:
Proinde ergo. & natum accipis
xp̃m: Nonita est : Neq enim
sequitur. ut si euangelium accipio:

Expanded text:
tales sunt, si uos pseudochristianos esse tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexerint, quamuis captiosis quaestionum uestrarum propositionibus propter id, quod eorum fidei deest, respondere non possint, non tamen sequendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis laudatum tu potius agnoscas parentem tuum; nam ille te filium etiam modo uituperatus agnoscit. proinde ergo et natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio,
Abbreviated transcription (Latin):
constitui
AGUSTINUS RESPONDIT
usemi xp̃ianos cauendos putas
quod nos eẽ. dicis. Nos autẽ pseudo¬
xp̃ianos cauemus: quod uos. ẽẽ. ostendimꝰ:
Nam quod semũ est. exquadam parte
inperfectum. ex nulla tamen falsum est:
Quid ergo. si aliquid de est fidei eorum
quos circum uenire conamini : numqđ
ideo id quod eis ad est. destruendum ac
non potius id quod de est astruendũ. ẽ
sicut ad quosdam inperfectus loquens
apostolus ait. gaudens et uidens ur̃am
conuersationem. et id quod de est fidei
urãe in xpõ: Cernebat utiq quandam
fabricam spũalem esse: sicut alibi dicit.
dĩ aedificatio estis: et in ea cernebat
utrumq : et unde gauderet. et unde
satageret ⁊ G audebat exeoquod iam
aedificatum uidebat: satagebat exeo
quod usq adculm̃ perfectionis adhuc
aedificandum. eẽ. senciebat: Itaq uos
reuera catholicos nondum perfectus.
sed quodã modo ur dixisti semi xpianos
quos fallatis etseducatis: ur̃a ꝑuersitate
insectamini: Sed siqui adhuc etiam

Expanded text:
constitui. AUGUSTINUS respondit: Tu semichristianos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem pseudochristianos cauemus, quod uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos circumuenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruendum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis celebratis: ut calendas sol¬
stitia debita: terte mutastis nihil
Esse sine scisma: a matrice sua
diuersum nihil habens. nisi con¬
uentum: Nec non et priores ur̃i
iudȩi segregati etiam ipsi agen¬
tibus : sculpturas solum dimise¬
runt. templa uero et immolatio¬
nes. & aras . & sacerdocia. atq omẽ
sacrorum ministerium: eodem ritu
exercuerunt: ac multo siꝑsticio¬
sius quam gentes: De opinione
uero monarchiȩ: innullo etiam
ipsi dissentiunt apaganis: Qua¬
rẽ constat uos atq iudȩos scismata
.ẽẽ. gentilitatis . cuius fidem tenen¬
tes̃ et ritus. modice quamuis in¬
mutatos: desola conuentuum di¬
uisione putatis uos ẽẽ. sectas:
Porro autem seccas si. queras: non
plus erunt quam due. id ẽ. gentiũ
et nr̃a : qui eis longe diuersa sen¬
timus : Ita quidem oppositi in ui¬
cem nobis. ut est ueritas et m̃datiũ.
ut dies et nox. ut egestas & copia.
ut morbus et si anitas: Cos uero

Expanded text:
ipsis celebratis, ut Kalendas et solipsis celebratis, ut Kalendas et solstitia . de uita certe mutastis nihil: estis sane schisma a matrice sua diuersum nihil habens nisi conuentum. necnon et priores uestri Iudaei segregati etiam ipsi a gentibus sculpturas solum dimiserunt: templa uero et inmolationes et aras et sacerdotia atque omne sacrorum ministerium eodem ritu exercuerunt ac multo superstitiosius quam gentes. de opinione uero monarchiae in nullo etiam ipsi dissentiunt a paganis . quare constat uos atque Iudaeos schismata esse gentilitatis, cuius fidem tenentes et ritus modice quamuis inmutatos de sola conuentuum diuisione putatis uos esse sectas. porro autem sectas si quaeras, non plus erunt quam duae, id est gentium et nostra, qui eis longe diuersa sentimus, ita quidem obpositi inuicem nobis, ut est ueritas et mendacium, ut dies et nox, ut egestas et copia, ut morbus et sanitas. uos uero
Abbreviated transcription (Latin):
ris ac simplicibus pono: Quomͦ
ergo scisma sum paganorum.
Hactenus enim et iudȩorum me di-¬
cere poteras scisma: quia e omĩ¬
potentem dm̃ colam. quod sibi
et iudȩus omnis audaciter assumit
cum non considerares rituum
diuersi tatem. qua ame coleretur
omp̃s et᷑ iudȩis. sitamen omĩ poten¬
tem iudȩi colunt: Sed interum
de opinione tractamus. quae sic
& paganos desolis cultura fefellit.
ut de omni potentis iudȩos : Sed
nec ur̃m quidem scisma si me
dixeris uerum est: quam uis
xp̃m uenerer et colam. quia
alio eum ritu colo: et alia fide
quam uos : Scisina uero aut
nihil inmutare debet abeo unde
factum est: aut non multum. Ut
apud uos qui de sciscentes agen¬
tibus. monarchiȩ opinionem pͥmo
uobiscum diuulsistis: id est ut
omnia credatis ex dõ sacrificia
uero eorum uertistis inagapes:
idola in martires. quos uotis
similibus colitis: Defunctorũ
umbras uino placatis ecdapib:
Sollempnes gentium diȩs. cum

Expanded text:
ris ac simplicibus pono. quomodo ris ac simplicibus pono. quomodo ergo schisma sum paganorum? Hactenus enim et Iudaeorum me poteras dicere schisma, quia et omnipotentem deum colam, quod sibi et Iudaeus omnis audaciter adsumit, cum non considerares rituum diuersitatem, qua a me coleretur omnipotens et a Iudaeis, si tamen omnipotentem Iudaei colunt. sed interim de opinione tractamus, quae sic et paganos de solis cultura fefellit ut de omnipotentis Iudaeos. sed nec uestrum quidem schisma si me dixeris, uerum est, quamuis Christum uenerer et colam, quia alio eum ritu colo et alia fide quam uos. schisma uero aut nihil inmutare debet ab eo, unde factum est, aut non multum. ut puta uos, qui desciscentes a gentibus monarchiae opinionem primo uobiscum diuulsistis, id est, ut omnia credatis ex deo; sacrificia uero eorum uertistis in agapes, idola in martyres, quos uotis similibus colitis; defunctorum umbras uino placatis et dapibus, sollemnes gentium dies cum
Abbreviated transcription (Latin):
Secta uero est. longe alia opinantẽ
quam cȩteri : alio etiam sibi ac
longe disũmili ritu. diuinitatis
insfituisse culturam: Quae si
ita sunt. mea in terim & opinio
et cultus longe alia sunt quã
paganorum: De tuis postea uide¬
bimus : Pagani bona et mala.
tetra et spłendida: per petua &
caduca mutabilla et certa.
corporalia et diuina. unum
habere principium dogmatirant:
His ego ualde contraria sencio.
qui boris omnibus principiũ
fateor dm̃. contrariis uero hylen:
Sic enim mali principium ac natu.¬
ram: theologus nr̃ appellat: Itẽ
partani. aris. delubris. simulacris.
uictimis. atq incenso dm̃ colendũ
putant: Igo abhis in hoc quoq
multũ diuersus incedo. qui ipsũ
me si modo sim dignus rationabi¬
le dĩ templum puto. uiuum uiuę
maiestatis simulachrũ. xp̃m filiũ
eius accipio: Aram mentẽ bonis
artibus & disciplinis inbutam:
honorei quoq dumos ac sierti¬
cia. in solis orationibus & ipsis pu¬

Expanded text:
secta uero est longe alia opinantem secta uero est longe alia opinantem quam ceteri, alio etiam sibi ac longe dissimili ritu diuinitatis instituisse culturam. quae si ita sunt, mea interim et opinio et cultus longe alia sunt quam paganorum; de tuis postea uidebimus. pagani bona et mala, taetra et splendida. perpetua et caduca, mutabilia et certa, corporalia et diuina unum habere principium dogmatizant. his ego ualde contraria sentio, qui bonis omnibus principium fateor deum, contrariis uero hylen; sic enim mali principium ac naturam theologus noster appellat. item pagani aris, delubris, simulacris?, uictimis atque incenso -deum colendum putant. ego ab his in hoc quoque multum diuersus incedo, qui ipsum me, si modo sim dignus, rationabile dei templum puto, uiuum uiuae maiestatis simulacrum Christum filium eius accipio, aram mentem bonis artibus et disciplinis inbutam. honores quoque diuinos ac sacrificia in solis orationibus et ipsis pu
Abbreviated transcription (Latin):
credimus: sapientiam in luna
Inec non et sp̃s scĩ qui est maiestas
tertia. aeris hunc omnẽ ambi¬
tum sedem fatemur ac diuerso¬
rium: Cuius ex iuribus ac spi¬
ritali profusione. terram quoq
concipientem gignere patibilẽ
iħm: qui. ẽ uitã ac salus hominũ.
omni suspensus in ligno: Qua¬
propter et nobis circã uniuersa.
et uobis similiter erga panem
et calicem par religio est: quã¬
uis eorum accerrime oderitis
auctores: Haec nr̃a fides est
Dequa si quęrendum alias puta¬
ueris: audies quam uis nec illud
ad presens minus firmũ sit argu¬
mentum. quod uel tu uel quili¬
bec alius rogatus. ubinã dm̃
suum credat habitare. respon¬
dere nondubitabit in lumine
Ex quo cultus hic meus omniũ
pene testimonio confirmatur:
Sed nunc adillud quia nos non
sectam sed scisma gentium nun¬
cupasti: scisma nisi fallor est
eadem opinantem. atii eodem
ritu colentem quo cęteri. solo
congregationis delectari discidio:

Expanded text:
credimus, sapientiam uero in luna. credimus, sapientiam uero in luna. necnon et spiritus sancti, qui est maiestas tertia, aeris hunc omnem ambitum sedem fatemur ac diuersorium; cuius ex uiribus ac spiritali profusione terram quoque concipientem gignere patibilem Iesum, qui est uita ac salus hominum, omni suspensus ex ligno. quapropter et nobis circa uniuersa et uobis similiter erga panem et calicem par religio est, quamuis eorum acerrime oderitis auctores. haec nostra fides est: de qua si quaerendum alias putaueris, audies quamuis nec illud ad praesens minus firmum sit argumentum, quod uel tu uel quilibet alius rogatus, ubinam deum suum credat habitare, respondere non dubitabit: in lumine. ex quo cultus hic meus omnium paene testimonio confirmatur. Sed nunc ad illud. quia nos non sectam, sed schisma gentium nuncupasti. schisma, nisi fallor, est eadem opinantem atque eodem ritu colentem quo ceteri solo congregationis delectari discidio;
Abbreviated transcription (Latin):
FAUSTUS DIXIT
ur solem colitis. nisi
quia estis pagani. &
gentium scisma non secta. lgitur.
non abre fuerit et hoc ipsum quȩ¬
rerr: quo manifestius uidere pos¬
semus ut rũ hoc nomine debeat
appellari: Et quidem si tibi fidẽ
meam nunc simpliciter ut
amicis referã: uidear fortasse
excusationis causa id fingere.
aut diuinorũ quod absit lumi¬
num erubescere culturam: Sed
tu quidem ut cumq uolueris
accipe me tamen dixisse non
penitebit. uel propter aliquos
qui actenus scire habebunt reli¬
gionem nram: nihil cum genti¬
bus habere commune: Igitur
nos patris quidẽ dĩ omnĩpoten¬
unum idemq subtriplici appel¬
latione colimus numen: sed
patrem quidem ipsum. lucem
incolere credimus summam
ac pritipalem: quã paulus in
acces sibilem alias uocat Filium
uero in hac scđa ac uisibili
luce consistere : Qui qm̃ sit et
ipse geminus. ut eum apostolus
nouit. xp̃m dicens. eẽ. dĩ uirtu¬
tem & dĩ sapientiam: Uirtutem
quidem eius in sole habltare

Expanded text:
FAUSTUS dixit: Cur solem colitis, nisi quia estis Pagani et Gentium schisma, non secta? Igitur non ab re fuerit et hoc ipsum quaerere, quo manifestius uidere possimus, utrum nostrum hoc nomine debeat appellari. et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis. referam, uidear fortasse excusationis causa id fingere aut diuinorum, quod absit, luminum erubescere culturam. sed tu quidem, utcumque uolueris, accipe: me tamen dixisse non paenitebit uel propter aliquos, qui hactenus scire habebunt religionem nostram nihil cum gentibus habere commune. Igitur nos patris quidem dei omnipotenunum idemque sub triplici appellatione colimus numen; sed patrem quidem ipsum lucem incolere credimus summam ac principalem, quam Paulus alias inaccessibilem uocat, filium uero in hac secunda ac uisibili luce consistere. qui quoniam sit et ipse geminus, ut eum apostolus nouit Christum dicens esse dei uirtutem et dei sapientiam, uirtutem quidem eius in sole habitare
Abbreviated transcription (Latin):
di &e proxim in quibus duobus
preceptis tota lex pendet et ꝓphetae:
et quȩcumq ibi uel rebus gestis. uel
sacramentorum celebrationibus.
uel locutionum modis figurate
prophetata sunt. in xp̃o & aeccła
impleri cognoscunt : Unde nec uane
super stitioni succumbimus. nec
illud ęuangelii capiculum falsum
.ẽẽ. dicimus: nec xp̃i discipulos nos
negamus: quia ea ratione ueritatis
quam promeis uiribus tociens
exposui: non aliam legem nec
alios prophetas. quam eos quos
catholica tenet auctoritas: nonuenit
soluere sed ad implere:

Expanded text:
dei et proximi, in quibus duobus dei et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae et quaecumque ibi uel rebus gestis uel sacramentorum celebrationibus uel locutionum modis figurate prophetata sunt, in Christo et ecclesia inpleri cognoscunt. unde nec uanae superstitioni suc cumbimus nec illud euangelii capitulum falsum esse dicimus nec Christi discipulos nos negamus, quia ea ratione ueritatis, quam pro meis uiribus totiens exposui, non aliam legem nec alios prophetas quam eos, quos catholica tenet auctoritas, non uenit soluere, sed adinplere.
Abbreviated transcription (Latin):
pretaris. sed homines filios malig¬
ni. idest imitatores diabolicȩ falsi¬
tatis: Nec omĩa temere credunt:
et ideo manicheo cęcerisq hereticis
non utiq credunt: Nec rationem
ex hominibus dampnant: sed quã
uos dicitis. ẽẽ rationem. errorem
.eẽ. conuincunt: Nec uerum falsũ¬
q iudicare impium putant. Ideo
urãn sectam falsissimam: fidem
autem catholicam uerissimam
iudicant: Nec bonum a contrario
separare formidant: sed malum
non esse naturam. quia contra
naturam. eẽ. in telligunt: non gen¬
tem nescio quam tenebrarum
aduersum diuina regna a suo prin¬
cipio nascentem et rebellantem. quȩ
uere ampliorem formidinem in¬
tulit deo uestro quam infantibus.
maniȩ: Quippe quem dicitis ne
sua menbra illius impetu capta
et uastaita conspiciat. uelum con¬
tra se posuisse : Proinde nullas
ex hoc capitulo paciuntur angus¬
tias. qđ quasi legis et prophetarum
precepta nonseruent: quia et ex
grã xpi habent legitimã caritatẽ

Expanded text:
pretaris, sed homines filios maligpretaris, sed homines filios maligni, id est imitatores diabolicae falsitatis. nec omnia temere credunt; et ideo Manichaeo ceterisque haereticis non utique credunt. nec rationem ex hominibus damnant; sed quam uos dicitis esse rationem. errorem esse conuincunt. nec uerum falsumque iudicare inpium putant; ideo uestram sectam falsissimam, fidem autem catholicam uerissimam iudicant. nec bonum a contrario separare formidant, sed malum non esse naturam, quia contra naturam est, intellegunt; non gentem nescio quam tenebrarum aduersum diuina regna a suo principio nascentem et rebellantem, quae uere ampliorem formidinem intulit deo uestro quam infantibus maniae; quippe quem dicitis, ne sua membra illius inpetu capta et uastata conspiciat, uelum contra se posuisse. proinde nullas ex hoc capitulo patiuntur angustias, quod quasi legis et prophetarum praecepta non seruent, quia et ex gratia Christi habent legitimam caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cipatum. et hyrcus propter similitu¬
dinem carnis peccati: ut depeccato
dãpnaret peccatum: Et si quod
aliud sacrificii genus expresius
commemoraueris : ineo quoq cibi
xpm̃ prophetaetum. eẽ. monstrabo:
Quo circa siue circumcisio. siue sab¬
batum. siue differentia ciborum.
siue immolatio sacrificiorum: omĩa
haec figurae nr̃ae fuerunt
et prophetiae: Quas xp̃s non soluere
sed adimplere uenit. cum ea quae
his prenuntiabantur impleuit
Attende cui contradicas cum a postolo:
Ex apostolo dico omiã haec figurae
nr̃ae fuerunt: Nam sicut te mani.¬
cheus impiam docuit peruersita¬
tem. ut excuangelio qđ heresim
tuam non impedit hoc accipias.
quod autem impedit non accipias.
sic nos apostolus docuit piam
prouisionem. ut quisquis nobis
annuntiauerit preter id quod acce¬
pimus: anathema sit: Vnde xp̃ia¬
ni catholici et uos inter urania¬
numerant: quia dñs exposuit quid
sit ⁊izania non aliqua falsaueris
scripturis inmissa sicut tu inter¬

Expanded text:
cipatum et hircus propter similitucipatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris. in eo quoque tibi Christum prophetatum esse monstrabo. quocirca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia ciborum siue inmolatio sacrificiorum: omnia haec figurae nostrae fuerunt et prophetiae, quas Christus non soluere, sed adinplere uenit, cum ea, quae his praenuntiabantur, inpleuit. adtende cui contradicas: cum apostolo, ex apostolo dico: omnia haec figurae nostrae fuerunt. Nam sicut te Manichaeus inpiam docuit peruersitatem, ut ex euangelio, quod haeresim tuam non inpedit, hoc accipias, iquod autem inpedit, non accipias: sic nos apostolus docuit piam prouisionem, ut quisquis nobis adnuntiauerit praeter id. quod accepimus, anathema sit. unde christiani catholici et uos inter zizanianumerant. quia dominus exposuit quid sit zizania non aliqua falsa ueris scripturis inmissa. sicut tu nter
Abbreviated transcription (Latin):
Eebruarius: afebruis sacris iuꝑcorum:
Vultis ergo ut et uos dicamini in mense
martio martem colere: Illo enim
mense bema urm̃ cum magna festis¬
uitatt celebratis : Si autem uobis in
mense martio licere arbitramini
aliud considerare non martem. cur
exdie septimo qđ sabbatum arequie
nominatum est diuinis scripturis.
saturnum importare conamini. quia
eum diem saturni gentes appellaue¬
runt.: nempe iam uidetis. cum quan¬
ta impietate deliretis . De sacrificus
autem animalium. quis nr̃m nesci¬
at magis ea peruerso populo congru¬
enter imposita. quam dõ desideranti
oblata. sed tamen etiam in his
figurae nraẽ fuer: quia nr̃a munda¬
tiõ et di propitiatio nobis siune sangu¬
ne nulla est: Sed illarum figurarum
ueritas xp̃s est. cuius sanguine redẽp¬
ti et mundati sumus: Nam infiguris
eloquiorum diuinorum. et taurus
dictus . ẽ. propter uirtutem crucis
cuius cornibus impios uentilauit.
et aries propter in nocentiar prin¬

Expanded text:
Februarius a februis, sacris lupercorum. Februarius a februis, sacris lupercorum. uultis' ergo, ut et uos dicamini in mense Martio Martem colere? illo enim mense bema uestrum cum magna festiuitate celebratis. si autem uobis in mense Martio licere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die septimo, quod sabbatum a requie nominatum est, diuinis scripturis Saturnum inportare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis, cum quanta inpietate deliretis. De sacrificiis autem animalium quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter inposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redempti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et tauras dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus inpios uentilauit, et aries propter innocentiae prin
Abbreviated transcription (Latin):
Dequibus ait apostolus. qđ coluerunt
et seruerunt creatõrȩ pocius quam
crectori: Quos in hac parte etiam uos
imitamini. nisi qđ cum cis lucidiora
duo lumina. cȩtera uero sidera: non
cum eis ad oratis  Sed etmensibus
imposuerunt nomina deorum suorũ:
ł ropter honorem quippe romuli quia
eum martis filium crediderunt. pri¬
mum mensẽ marti dicantes: martuĩ
uocauerunt: et inde aprilem nullo
dei sui nomine. sed are ipsa quasi .¬
aperilem qui cane prinũ gerroi
aperiatur inflorem. Ande certium
mensem maium: qđ maiam mercu¬
ru matrem deam colant :Inde quar¬
tum iunium: aiunone: Inde cȩteros
usq ad decembrem: anumeris nomi¬
narunt: Sed exeis quintilis atq sextilis.
nominibus hominum quibus diui-¬
nos honores decreuerant: appellati
sunt iulius & augustus: Nam sep¬
timus september: et cęteri utdixi usq
addecẽbrem: numerorum ex ordine
nominibus enuntiantur ał orro
ia nuarius. a iano appellatus est:

Expanded text:
de quibus ait apostolus, quod coluerunt de quibus ait apostolus, quod coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. quos in hac parte etiam uos imitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, cetera uero sidera non cum eis adoratis. sed et mensibus inposuerunt nomina deorum suorum. propter honorem quippe Romuli, quia eum Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes Martium uocauerunt. et inde Aprilem nullo dei sui nomine, sed a re ipsa quasi aperilem, quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. inde tertium mensem Maium. quod Maiam, Mercurii matrem, deam colant. inde quartum Iunium a Iunone, inde ceteros usque ad Decembrem a numeris nominarunt. sed ex eis Quintilis atque Sextilis nominibus hominum, quibus diuinos honores decreuerant, appellati sunt Iulius et Augustus. nam septimus September et ceteri, ut dixi, usque ad Decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur. porro Ianuarius a Iano appellatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus cum ait. non intabulis
lapideis: sed intabulis cordis
carnalibus: Quid enim aliud
dixits hliam cor carneuin. quia
ergo & hoc predictum erat
magis si ista de nrã celebrationȩ
non auferrentur: non implereu¬
tur lex & prophetae. quia non
fieret quod predixerant. Cuni
uero et hoc fit.
inde pocius in telli¬
guntur adimplere. unde uobis
uidentur non adimpleri: Nec nos
terret insultatio tua: qđ scebbato¬
rum ocium. catenas saturniacas
appellas: Qna est enim et inepta:
Nec tibi hoc dicere uenisset inmentẽ:
nisi quia uos indie quem dicunt
solis. solem colitis : Sicut autem
nos cundem diem dominicum dici¬
mus. in eo qđ non istum sole̾m. sed
resurrectionem dñi ueneramur. sic
ocium sabbatorum sine saturni
ueneratione apatribus obseruatũ
est: cum sic illud obseruari oporte¬
bat: E rat enim umbra futurorum:
sicut apostolus testis est  iebus
quippe istis quorum septenarius
numerus in orbem redit: deorum
suorum nomina gentes imposuer̃:

Expanded text:
apostolus cum ait: non in tabulis apostolus cum ait: non in tabulis lapideis. sed in tabulis cordis carnalibus. quid enim aliud dixit quam cor carneum? quia ergo et hoc praedictum erat, magis si ista de nostra celebratione non auferrentur. non inplerentur lex et prophetae, quia non fieret, quod praedixerant; cum uero et hoc fit, inde potius intelleguntur adinpleri. unde uobis uidentur non adinpleri. Nec nos terret insultatio tua, quod sabbatorum otium catenas Saturniacas appellas. uana est enim et inepta; nec tibi hoc dicere uenisset in mentem, nisi quia uos in die, quem dicunt Solis, solem colitis. sicut autem nos eundem diem dominicum dicimus. in eoque non istum solem, sed resurrectionem domini ueneramur. sic otium sabbatorum sine Saturni ueneratione a patribus obseruatum est, cum sic illud obseruari oportebat; erat enim umbra futurorum, sicut apostolus testis est. diebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem redit. deorum suorum nomina gentes inposuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
AQOUSTINUS RISPONDIT
Am totiens explosa atq conuicta
quia repetis: nos quoq quibus
ea conuincimus repetere non
pigebit : Fa xp̃iani ex lege &
prophetis non faciunt: q̃uibus
significata sunt ista
que
facunt: Ille quippe
erant figurae futurorum: quas
rebus ipsis per xp̃m reuelatis et pre¬
sentatis auferri oportebat: ut eo quo¬
q. ipso qđ haec ablata sunt. lex et
prophetae implerentur ⁊ lbi quippe
et hoc scriptum.ẽ. daturum dm̃ testa¬
mentum nouum. nonquale dedi
inquit patribus eorum: Populus
enim ille prosuo corde lapideo. mul¬
ta precepta magis sibi congrua quã
bona acceperat: quibus tamen figu¬
rarentur & prophetarentur futura
S ed a non utelligentibus celebrabantur:
Cum autem uenerunt et pate facta sunt
quae illis significabantur. non illa
iam iubentur facienda: sed legun¬
tur intelligenda: Unde ibi dehac
etiam re futura dicitur: Auferã
eiscor lapideum. et dabo eis cor
carneum: id ẽ non cor sine sensu.
sed cor cum sensu: Vnde traxit

Expanded text:
AUGUSTINUS respondit: AUGUSTINUS respondit: Iam totiens explosa atque conuicta quia repetis. nos quoque, quibus ea conuicimus, repetere non pigebit. ea christiani ex lege et prophetis non faciunt. quibus significata sunt ista, quae faciunt. illae quippe erant figurae futurorum. quas rebus ipsis per Christum reuelatis et praesentatis auferri oportebat. ut eo quoque ipso, quod haec ablata sunt, lex et prophetae inplerentur. ibi quippe et hoc scriptum est daturum deum testamentum nouum, non quale dedi, inquit. patribus eorum. populus enim ille pro suo corde lapideo multa praecepta magis sibi congrua quam bona acceperat, quibus tamen figurarentur et prophetarentur futura; sed a non intellegentibus celebrabantur. cum autem uenerunt et patefacta sunt. quae illis significabantur, non iam illa iubentur facienda. sed leguntur intellegenda. unde ibi de hac etiam re futura dicitur: auferam eis cor lapideum et dabo eis cor carneum, id est non cor sine sensu, sed cor cum sensu. unde traxit
Abbreviated transcription (Latin):
tirania quae incontagium boni semi¬
nis scripturis pene omnibus. noctiuagꝰ
quidam seminator insperserit: id cireoq
me ne hic quidem terruerit sermo.
quamuis reuerendi nominis prese
ferat inscriptionem: quia proba¬
re mihi adhuc exproposito licet.
utrumne ethic int̾zizania sacoris
& bom sit: annoctur ni illius pes¬
simi: Tu uero qui temere omnia
credis. qui naturę beneficium rati¬
onem ex hominibus damnas.
cui inter uerum falsumq iudicare
religio est: cuiq bonum a contrario
separare non minus for midini est
quam infantibus maniȩ. quid fae¬
turus eris. cumte incapituli huius
angustiam necessitas coget. Dico
autem cumte iudeus seũ quis alt̃
sermonis istius non inscius inter¬
pellabit. quid ita legis et propheta¬
rum precepta non serues. cũ xp̃c
eadem non se uenisse soluere
dicat sed adimplere: nempe coge¬
ris aut uanȩ superstitioni succum¬
bere. aut capitulum profiteri fil¬
sum: aut te xp̃i negare. discipłm:

Expanded text:
zizania. quae in contagium boni semizizania. quae in contagium boni seminis scripturis paene omnibus noctiuagus quidam seminator insperserit. idcircoque me ne hic quidem terruerit sermo. quamuis reuerendi nominis prae se ferat inscriptionem. quia probare mihi adhuc ex proposito licet. utrumne et hic interdiani satoris et boni sit. an nocturni  illius et pessimi. tu uero, qui temere omnia credis. qui naturae beneficium rationem ex hominibus damnas, cui inter uerum falsumque iudicare religio est cuique bonum a contrario separare non minus formidini est quam infantibus maniae, quid facturus eris, cum te in capituli huius angustiam necessitas coget ? dico autem. cum te Iudaeus seu quia alter sermonis istius non inscius interpellabit, quid ita legis et prophetarum praecepta non serues, cum Christus eadem non se uenisse soluere dicat sed adinplere ? nempe cogeris aut uanae superstitioni succumbere aut capitulum profiteri falsum aut te Christi negare discipulum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerit circumcisus ⁊ S abbatum
uero nec ipsum seruasse uideas.
uec usquam mandasse seruatidum ⁊
De cibis item ipsum asseuerantem:
audias. nullo eorum inquinari
hominem quae inos ingrediuntur.
sed ea pocius quae de ore procedunt
polluere: De sacrificus item fre¬
quentem ipsius esse sermonem:
dm̃ miscłiam uelle non satrificium.
Haec igitursi ita sunt. ubi illud erit
non eum uenisse soluere legem &
prophetas. sed adimplere: quod si
dixit. aut aliud significans dixit.
aut quod absit mentiens dixit. aut
omnino nec dixit: Sediħm quidem
mentitum eẽ. nullus dicat dumtaxat
xp̃ianus: acper hoc aut aliter dic¬
tum .ẽ. aut omnino nec dictum ⁊
Et tamen me quidem iam aduersus
capituli huiuis necestĩtudinẽ mani¬
chea fides reddidit tucum: quae
principio. mihi non cunctis quae
ex saluatoris nomine scripta legi¬
tur passim credere per suasit. sed
probare si sinc eadem uera: si sana:
si incorrupta esse erim permulta

Expanded text:
qui fuerit circumcisus. sabbatum qui fuerit circumcisus. sabbatum uero nec ipsum seruasse uideas nec usquam mandasse seruandum. de cibis item ipsum adseuerantem audias nullo eorum inquinari hominem. quae in os ingrediuntur, sed ea potius. quae de ore procedunt. polluere. de sacrificiis item frequentem ipsius esse sermonem deum misericordiam uelle. non sacrificium. haec igitur si ita sunt. ubi illud erit non eum uenisse soluere legem et prophetas, sed adinplere ? quod si dixit. aut aliud significans dixit aut. quod absit. mentiens dixit aut omnino nec dixit. sed Iesum quidem mentitum esse nullus dicat dumtaxat christianus; ac per hoc aut aliter dictum est aut omnino nec dictum. Et tamen me quidem iam aduersus capituli huius necessitudinem Manichaea fides reddidit tutum, quae principio mihi non cunctis. quae ex saluatoris nomine scripta leguntur. passim credere persuasit, sed probare, si sint eadem uera, si sana. si incorrupta; esse enim permulta
Abbreviated transcription (Latin):
non uenerit legem soluere sed ad¬
implere : Nunc autem falsum est
quia nec tu id credis dequo me
solum incusas: Sed esto. licuerit
in preteritum errasse : Quid nunc
tandem placet ne ire sublegem. si eã
xp̃s non tam soluit sed adimple¬
uit. Placet circumcidi id est pu¬
dendis insignire pudenda. et dm̃
credere sacramentis talibus delec¬
tari. ꝑ lacet suscipere sabbatorum
ocium. et saturniacis manus
insertare catenis. placet ad in¬
gluuiem uideorum demonis
Neq enim dĩ nunc tauros nunc
arietes. nunc etiam hyrcos. ut
non ethomines dicam cultris
sternere. ac propter quod idola
simus exosi: Id nunc exertere
crudelius sub prophetis ac lege
Placet deniq feralium ciborum quȩ¬
dam existimare munda. quaedã
in inmundis et contaminatis habe¬
re. exquibus inquinatiorem
porcinam lex asserunt et prophetę
Negabis horum profecto quicquã
faciendum nobis uolentibus per¬
seuerart esse quod sumus: qmi.
pliciter filium gehennę fieri elim

Expanded text:
non uenerit legem soluere, sed adnon uenerit legem soluere, sed adinplere. nunc autem falsum est. quia nec tu id credis, de quo me solum incusas. Sed esto. licuerit in praeteritum errasse. quid nunc tandem? placetne ire sub legem, si eam Christus non tam soluit sed adinpleuit? placet circumcidi. id est pudendis insignire pudenda et deum credere sacramentis talibus delectari? placet suscipere sabbatorum otium et Saturniacis manus insertare catenis? placet in ingluuiem Iudaeorum daemonis — neque enim dei — nunc tauros. nunc arietes, nunc etiam hircos. ut non et homines dicam, cultris sternere, ac propter quod idola simus exosi. id nunc exercere crudelius sub prophetis ac lege ? placet denique feralium ciborum quaedam existimare munda. quaedam in inmundis et contaminatis habere. ex quibus inquinatiorem porcinam lex adserunt et prophetae ? negabis profecto horum quicquam faciendum nobis uolentibus perseuerare esse. quod sumus. quonipliciter filium gehennae fieri eum,
Abbreviated transcription (Latin):
cius uerba testantur: Non enim ait.
iota unum aut unus a pex nontran¬
siet alege donec addantur quae de¬
sunt. sed donec omnia fiant:¬
EAUSTUS DIXIT
sed adimplere. Sed enim
hoc nisi aliud forte signi¬
ficat axp̃o dictum credere: non
minus tibi contrarium scias esse
quam mihi: Vterq enim nr̃m
sub hac opinione xp̃ianus est.
quia xp̃m in destructionẽ legis ac
prophetarum uenisse putauimus:
Quod si tii interim uerbo fateri non
uis: attamen id operibus indicas:
Inde enimͤ quod legis ac propheta¬
rum precepta et ip̃se contempnis.
inde qđ nouum testamentum iħm
condidisse utriq fatemur : quod
quid aliud quam destructionem
fatem ur ueteris testamenti. quae
cum ita sint. quomodo xp̃m illud
dixisse credemus. nisi ante nos¬
metipsos dampnemus stultȩ
in preteritum opinionis: Et adpe¬
nitudinem recurramus. obsequa¬
murq legi demtegio ac pphetis
atq corum curemus qualiacumq
sint obseruare mandata: Quod
cum fecerimus. tunc deniq uere
crediderimus dixisse iħm. quia

Expanded text:
ius uerba testantur. non enim ait. iota unum aut unus apex non transiet a lege. donec addantur, quae desunt, sed, donec omnia fiantAUSTUS dixit: sed adinplere. sed enim hoc, nisi aliud forte significat, a Christo dictum credere non minus tibi contrarium scias esse quam mihi. uterque enim nostrum sub hac opinione christianus est, quia Christum in destructionem legis ac prophetarum uenisse putauimus. quod si tu uerbo interim fateri non uis, attamen id operibus indicas. inde enim est. quod legis ac prophetarum praecepta et ipse contemnis, inde quod nouum testamentum Iesum condidisse utrique fatemur: quo quid aliud quam destructionem fatemur ueteris testamenti ? quae cum ita sint, quomodo Christum illud dixisse credemus, nisi ante nosmet ipsos damnemus stultae in praeteritum opinionis et ad paenitudinem recurramus obsequamurque legi de integro ac prophetis atque eorum curemus. qualiacumque sunt, obseruare mandata? quod cum fecerimus. tunc denique uere crediderimus dixisse Iesum. quia
Abbreviated transcription (Latin):
similia quae indiuersis eorum ha-¬
bentur libris : nichil a nobis scriptũ.
nichil dictatum est sed aut scripto¬
rum urorum ista commenta sunt
falsa: aut patrum crimina uera: os
utrum uultis eligite : Nam nos aut
hos aut illos pariter detestari necesse
est: quia tam malos & turpes odimus.
quam mendaces:
ACUSTINUS RESPONTIT
et sacramenta legis intelli

Expanded text:
similia, quae in diuersis eorum hasimilia, quae in diuersis eorum habentur libris, nihil a nobis scriptum, nihil dictatum est; sed aut scriptorum uestrorum ista commenta sunt falsa aut patrum crimina uera. uos utrum uultis eligite; nam nos aut hos aut illos pariter detestari necesse est, quia tam malos et turpes odimus quam mendaces. AUGUSTINUS respondit: Nec sacramenta legis intell
Abbreviated transcription (Latin):
tem de agroprior acscubitum rape¬
ret: interdumq etiam mercedibus
innoctẽ abinuicem conducerent eum:
Item qđ uidas filius eus cum thamar
nuru sua dormierit. post unius et
alterius nuptias filii : deceptus ut
aiunt prostitutionis habitu. inquẽ
se transformauerat eademꝙͣ socerum
suum bene nosset cum hoc genere
feminarum semꝑ habuisse cõmertiũ:
N ec qđ dauid post tot numero uxores.
mulierculam quoq uriȩ militis sui
mechatus sit: ipsum quoq perdiderit
inbello Mec quod salomon filius eius
trecenttes uxores: & septuaginta
concubinas habuerit: & regũ filias
sine numero: Nec qđ oseę ꝓphetarũ
primus. defornicaria muliere filios
fecerit: Cui turpitudini quod sit de¬
teruis adscribitur && consilium dĩ:
Sed̾ nec illud quod moyses homicidiũ
fererit: quod spoliauerit aegiptum
quod bella gesserit. quod crudelia
multa & mandarit & fecerit: Quod
nec ipse quidem uno contentus matri¬
monio fuerit ÷ Haec inquam & horũ

Expanded text:
tem de agro prior ad concubitum rapetem de agro prior ad concubitum raperet. interdumque etiam mercedibus in noctem ab inuicem conducerent eum; item quod ludas filius eius cum Thamar nuru sua dormierit post unius et alterius nuptias filii deceptus. ut aiunt, prostitutionis habitu, in quem se transformauerat eadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc genere feminarum semper habuisse commercium; nec quod Dauid post tot numero uxores mulierculam quoque Uriae militis sui moechatus sit ipsumque perdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et regum filias sine numero; nec quod Osee prophetarum primus de fornicaria muliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptum, quod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne ipse quidem uno contentus matrimonio fuerit: haec, inquam, et horum
Abbreviated transcription (Latin):
flagrans cupidi.ne. & dõ qui id iamibi
desara conige ꝓmiserat minie credens.
cumpelice uolirtatꝰ sit sub consci¬
entia. quod sit in honestius uxoris: nec
qđ matrimonii sui in famissimus
nundinator: Idem auaritia ac uentris
causa duobus regib abimelech &pha¬
raoni. diuersis cemporib memoratam
saram coniugem suam sororem m̃titꝰ:
quia erat pulcherrima. in concubitu
uenditauit Mec quod loth ips̃ us fr̃
desodoma liberatus. cum duabus
filiabus suis in monte
concubuit: qui honestius arsisset
in sodone ictu fulimins qui innon.¬
te flagrauit inconcessȩ libidinis
flamma ¶Sed nec quod isaac eadem
patri qessit ac pa ria erga rebeccam
coniugem suam. fingens et ipse eam
sororem : quo ꝑ ipsam uiueret turpit̃:
Mec quod iacob filius eius inter rachel
etliam duas germanas sorores. earũq
singulas famulas quattuor uxorũ
maritus. tanquam hircus errauerit
ut esset cotidie inter quattuor scor¬
ta certamen. quenam eum uenien¬

Expanded text:
flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi de Sara coniuge promiserat, minime credens cum pelice uolutatus sit sub conscientia — quo sit inhonestius — uxoris: nec quod matrimonii sui infamissimus nundinator idem auaritiae ac uentris causa duobus regibus, Abimelech et Pharaoni, diuersis temporibus memoratam Saram coniugem suam sororem mentitus, quia erat pulcherrima, in concubitum uenditauit; nec quod Loth ipsius frater de Sodoma liberatus cum duabus filiabus suis in monte concubuit — qui honestius arsisset in Sodoma ictu fulminis quam in monte flagrauit inconcessae libidinis flamma — sed nec quod Isaac eadem patri suo gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum uenien
Abbreviated transcription (Latin):
& postea miratum cum uidisset lucem:
Nunc ignarum futuri: lit preceptum
illud quod non eẽt. seruaturꝰ adam
ei mandaret: nunc et inprouidum
ut eum latentem in angulu para¬
disi post nuditatem cõgnitã uidere
non posset. nunc et in uidum ac
timentem ne si gustaret homo suus
deligno uitae in aeternum uiueret.
n unc alias et appetentem sanguinis
atq adipis ex omi genere sacrificiorũ.
relantemq si et ali is eadem offerren¬
tur ut sibi. & nunc irascentem in ali¬
enos. nunc & in suos: nunc ꝑhim̃tẽ
milia hominum obleuia quidem
aut nulla commissa. nunc etiam
commituitantem uenturũ se fore cum
gladio et parciturum nemini: non
iusto. non peccatori : fieri inquam
potuit. ut et dedĩ hominib menti¬
rentur : qui dedõ ipso tanta ꝓteruita¬
te mentiti sunt: Sed uos consentite
nobiscum: tit portent scriptores crim.
si uultis eodem liberari ꝓphetas:
Alioquin. neq illa nos de abraham scrip¬
simus. quod habendȩ prolis insana

Expanded text:
et postea miratum cum uidisset lucem. et postea miratum cum uidisset lucem. nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud, quod non esset seruaturus Adam. ei mandaret, nunc et inprouidum, ut eum latentem in angulo paradisi post nuditatem cognitam uidere non posset, nunc et inuidum ac timentem, ne, si gustaret homo suus de ligno uitae, in aeternum uiueret, nunc alias et adpetentem sanguinis atque adipis ex omni genere sacrificiorum zelantemque, si et aliis eadem offerrentur ut sibi, et nunc irascentem in alienos, nunc et in suos, nunc perimentem milia hominum ob leuia quidem aut nulla commissa, nunc etiam comminantem uenturum se fore cum gladio et parciturum nemini, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham scripsimus. quod habendae prolis insana
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos fuisse non legis: Legis nom̃
est quod uos decipit. quia cui iure
debeat ad scribi non nostis: Adhec
et ꝓphetas ac patriarchas ur̃os cur nos
blasphemare existimetis : egoñ uideo:
Nam si a nobis scripta hȩc dic̃tata ue
fuissent quae idem commisisse legun¬
tur: eẽt urã haec innos non inratio¬
nalis accusatio: Ubi uero aut abip¬
sis ẽadem scripta sunt. contra hones¬
tatis morem deuitus captantibus
głam. aut abeorum socus ac parib.
nr̃a quae istie culpa. ẽ : damnamus
enim detestati actus iniquos: quos
ultro de se nec interrogati confessi sunt
rei: Aut si haec per inudiam scrip¬
corum aduersus eos malignitas fin¬
xit: puniantur scriptores. dampnen¬
tur eorum libri. purgetur ꝓpheticũ
nom̃. indigna fama. grauitati atq
censurae suae: patriarcharum redda¬
tur auctoritas  IEt sane fieri potuit.
ut quem admodum dedõ impudent̃
idem tanta finxer̃: nunc eum in
tenebris ex aet̾no uersatum dicentes.

Expanded text:
inimicos fuisse, non legis. nomen inimicos fuisse, non legis. nomen est, quod uos decipit, quia cui iure debeat adscribi, non nostis. Ad haec et prophetas ac patriarchas uestros cur nos blasphemare existimetis, ego non uideo. nam si a nobis scripta haec dictataue fuissent, quae idem commisisse leguntur, esset uestra haec in nos non inrationabilis accusatio; ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem de uitiis captantibus gloriam aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istic culpa est? damnamus enim detestati actus iniquos, quos ultro de se nec interrogati confessi sunt rei; aut si haec per inuidiam scriptorum aduersus eos malignitas finxit, puniantur scriptores, damnentur eorum libri, purgetur propheticum nomen indigna fama, grauitati atque censurae suae patriarcharum reddatur auctoritas. Et sane fieri potuit, ut quemadmodum de deo inpudenter idem tanta finxerunt, nunc eum in tenebris ex aeterno uersatum dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
siquis te & incircumcisum uocaret.
& neglegentem sabbati: erat intelli¬
gi ꝓcul dubio. qđ eet. utrumq lex
& dĩ manclatum: Nunc uero et de
illis superioribus laudem quaeris
et głam. si ea conserues: et dehis nullã
eiusdem boni iacturam metuis. quia
contempni s quare constat haec
ut dixi non ẽẽ. legem: sed legis pocius
maculas et scabiem: Quae sidamnan¬
tur a nobis: daminantur uti falsa.
non ut legitima: Hec tangit conuiciũ
hoc legem. nec legis auctorem dm̃.
sed eos qui echunc & illam nefaruis
suis religionibus inscripserunt: Uc
autem interdum legis nos reuerendũ
nomen cum uidaicã precepta per sequi¬
mur. lacessamus : ur̃o fit uicio. qui
inter hebraicas institutiones etlegem:
nullum uultis. ẽẽ. discrimen: Alioquin
reddite legi propriam dignitatem:
israheliticas ab eadem turpitudines
tanquam uerrucas incidite. deforma¬
tionis eius crimen scriptoribus impu¬
tate: et statim uidebitis nos iudaismi

Expanded text:
si quis te et incircumcisum uocaret si quis te et incircumcisum uocaret et neglegentem sabbati. erat intellegi procul dubio, quod esset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis potius maculas et scabiem: quae si damnantur a nobis, damnantur uti falsa, non ut legitima. nec tangit conuicium hoc legem nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. ut autem interdum legis nos reuerendum nomen, cum Iudaica praecepta persequimur, lacessamus, uestro fit uitio, qui inter Hebraicas institutiones et legem nullum uultis esse discrimen; alioquin reddite legi propriam dignitatem. Israheliticas ab eadem turpitudines tamquam uerrucas incidite, deformationis eius crimen scriptoribus inputate, et statim uidebitis nos Iudaismi