comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualendo ferres e auferr& : sed ad capessendã mortẽ atq huius uitae suauia uinclarũ pendasola
affuit animimagnitudo qđ tam̃ magͣne potius factũ eẽqũ abene testis e eẽ ÷ potuit plato ip¬
sequẽ legerat : qui pro fecto id p̃cipue potissimũq feciss& uel &iã praecepiss& nisi eamente
Atenĩ multise int̃ emer̃ ne in manus hostiũ ꝑuenirent : nor modo quaerimus utrũ sit factum
sedutrũ fuerit faciendũ sana quipperatio & iã exemplis anteponenda ẽ cui quidẽ exem¬
plac cordant : Sedilla quaetanto digniora sunt imitatione quanto excellentiora piȩtate
fugere admonuit deciuitate inciuitatem : potuit ad monere ut sibimanꝰ inferrent ne inmanꝰ
ꝑsequentiũ ꝑuenirent. Porro si hoc ille nonius sit aut monuit ut eo modo suiex sui ex hac
uita emigrarent quib: migrantib: semansiones aet̃nas p̃ paraturũ eẽ promisit : quȩ libe

Expanded text:
ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene, testis ei potuit esse Plato ipse, quem legerat: qui profecto id praecipue potissimumque fecisset, vel etiam praecepisset; nisi ea mente, sset. 2. XXIII. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium pervenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. fugere admonuit de civitate in civitatem , potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium pervenirent. Porro si hoc ille non jussit, aut monuit, ut eo modo sui ex uita emigrarent, quibus migrantibus mansiones aeternas praeparaturum esse se promisit, quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
sionudendo tolerare uelquȩque aspera uel alienapec cata. scipso inter emerit: Magis
tnim mens infirma dep̃henditur quȩferreñ potest : ueldurã sui corporis seruitutẽ
uelstultã uulgiopinionẽ Maiorq: animus merito ducendusẽ : quitã ȩrũ nosã magis
potest ferre qũa fugere : & humanũ iuditiũ maxime queuulgare qđ plerũq caligine
erroris inuoluitur prae conscientiae iuce acpuritate contẽpnere. Quã obrẽsimag¬
no animo fieriputandũ ẽ. cũ sibi homo ingerit mortẽ : illepotius deobrotus in hacanimi
magnitudine repperitur : quẽ fer̃ lecto platonis libro Vbi de in mortalitate animȩ
disputa uit seprecipitẽ dedissedemuro atq: ita ex hacuita emigras seadeã quã credidit ẽẽ
meliorem. Nihilenim urgebat autca lamitatis autcriminis seuucrũ seufalsũ qđ ñ

Expanded text:
non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã gerentem publicȩ potestatis siđm eiꝰ leges : hoc ẽ iustissimȩrationis imperiũ scele¬
ratos morte punier̃. Et ab raha non solũ non e culpatus crudelitatis crimine : uerũ e iã
laudatusẽ nomine pietatis : qđ uoluit filium nequaquã scelerate sed oboedient̃ occi¬
dere. Et merito querit᷑ utrũ ꝓiusudĩ sichabendum qđ ieptefiliã quȩ patrioccurrit
occidit: Cũ id seuo uiss& immo laturũ dõ qđ ei redeunti de proelio uictori primitus
latenter hocuisero quipillu miacula faciebat Hi sigitur exiptis quos uelex uta
ai neralitꝰ uel ipsefons iustitiae ds specialit̃ occidiub& . quis quis hominẽ uelse ipsum uel
qmimum agnitudine fortassemirandi ñ sapientiae sanitate laudandisunt. Qũaquã
imitionẽ diligentiũ consulas neipse quidem ammi magnirecte nominatur : ubiquisq

Expanded text:
personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, scelepersonam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel animi magnitudine fortasse mirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ob hoc cumaudimꝰ ñ occides uirgultũ uellere nefas ducimus & manicheoꝵ errorii¬
sa nissime adquiescimꝰ : His igitur deliram̃tis remotis cũ legimus non occides si ꝓpterea non ac¬
cipimus hocdictũ ẽe defrutectis qui a nullus eis sensuse nec de inrationabilib: animantib uo
latilib: ambula tilibus. reptilib: quianulla nobis ratione sociantur : quã ñ eis datũ ẽ nobiscũ
habere cõmunẽ undeiustissima ordinatione creatoris & uita& morseoꝵ nr̃is usib: subdit᷑
restat utde homine intellegamꝰ qđ dictũ ẽ noccides nec alterũ ergo necte : neque enĩ quise
occidit . Quasdã uero exceptiones eadem ipsa diuina fecit auctoritas : ut ñ liceat hominẽ
occidi sed his exceptis quos ds occidi iub& siuedatalege siuead ꝑsonã ꝓtẽpore ex p̃ssa uisione
Sonautẽ ipseoccidit quiministeriũ deb& iubenti sicut adminiculũ gladiis utenti : & idõ

Expanded text:
igitur ob hoc, cum audimus, Non occides, virgultum vellere nefas ducimus, et Manichaeorum errori inigitur ob hoc, cum audimus, Non occides, virgultum vellere nefas ducimus, et Manichaeorum errori insanissime acquiescimus? His igitur deliramentis remotis, cum legimus, Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum esse de frutectis, quia uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intellegamus, quod dictum est: Non occides, nec alterum  occidit aliud quam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritas ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi jubet, sive data lege, sive ad personam pro tempore expressa jussione: non autem ipse occidit, qui ministerium debet jubenti sicut adminiculum gladius utenti; sicque n
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidẽ scriptũẽ. Diliges yximũtiuũ tã quateipsũ. Porrosi falsũ testi monip non minus reuse
quiseipsũ falsũt tetur qũasi aduersus yximũ hocfacer& cũ ineo p̃cepto quo falsutestimonium
pro hibetur aduersus ꝓximũ ꝓhibeatur : possitq non recte intellegentib: uideri non ẽe ꝓhibi¬
tum ut ad uersusse ipsũ quisq falsustestis adsistit. Quanto magis Intellegendũ ẽ nonlicere ho¬
mini seipsũ occidere cum ineo qđ scrptũ ẽ nonoccides ninilo deinde addito : mnullus nec ipse utiq:
ciup̃cipitur intellegat᷑ exceptꝰ. Vnde quidã hoc p̃ceptũ &iã inbestias ac pecora conant᷑ exten¬
dere ut exhonillum &iamillorũ liceat occidere. Curnonergo & herbas & quic quid hõmo
ad hibet᷑ occidi. Vndee apłs cũ dehuius ce modi seminib: loqueretur tuinquid qđ seminas non
uiuificatur msimoriatur. Et in psalmo scriptũ ẽ : occidit uites eorũ ingrandine Num

Expanded text:
quandoquidem scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si adversus proximum hoc faceret; cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, adversus proximum prohibeatur, possitque non recte intelligentibus videri non esse prohibitum ut adversus se ipsum quisque falsus testis assistat: quanto magis intelligendum est, non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est, Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intelligatur exceptus? Unde quidam hoc praeceptum etiam in bestias ac pecora conantur extendere, ut ex hoc nullum etiam illorum liceat occidere. Cur non ergo et herbas, et quidquid humo adhibetur, occidi. Unde et Apostolus, cum de hujuscemodi seminibus loqueretur, Tu, inquit, quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur . Et in Psalmo scriptum est, Occidit vites eorum, in grandine . Num
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quid recte faciunt ñ habent amplius : nedeuent ab auctoritate legis diuinae :
cumale deuitant offensionẽ suspicionis humanȩ Neque eni frustra inscis canonicis
libris nusqua nobis diuintus p̃ceptũ ꝑmissum uere repperiri potest : ut uel ipsius ad¬
ipiscendȩ in mortalitatis uel ullius cauendi. carendiue malicaus am : nobis m& ip¬
sis necem inferamus. Nã &ꝓhibitos nos eẽ intellegendũe ubilexait nonoccides p̃fer
mũ ñ dices aduersiu pximũ tuũ Nec idõtam̃ si aduersus seipsũ quisquã falsũtestimoniũ

Expanded text:
ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum male deuitant offensionem suspicionis humanae. CAPUT XX. Nullam esse auctorilibris nusquam nobis diuinitus praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occides, praenium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si ad
Abbreviated transcription (Latin):
minȩ huius e emplo adistos refiutandos quixp̃ianis feminis incaptiuitate ẽpssis alitni
teruĩ unis admisit Talis eñ ab eis lucretia magis creditaẽ quae senullo adulterino
ra occidi nonẽ pudititiae caritas. sedpudoris infirmitas. Pudut eñ eã turpitudinis
adhibendã putauit : quib: conscientiã de monstrare non potuit . sociã quippe facti sec re¬
dierubuit siqđ alius in ea fecerat turpit᷑ ferr& ipsa pacient̃. Non ho fecer̃ feminȩ
xp̃ianȩ quae passȩsimilia uiuunt : tamen nec inseultȩ s̃ crim̃ alienũ : nealiorũ scele¬
ribus ad derent sua : siqm hostes ineis concupiscenda stupra cõmisserant : illȩ inse
ipsis homicidia erubescendo cõmiterent. łł abent quippelncus gloriã castitatis.
testimonium conscientiae. Habent autẽ coronã oculos disui: nec requirunt ã plius

Expanded text:
minae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni minae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni t: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino ra occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis llam poenam adhibendam putauit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae Christianae, quae passae similia uiuunt tamen nec in se ultae sunt crimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
tnatis q palia idno tsabilis uindeauligatur : anforte idõ ibi nonẽ : quia. noninsontẽ
sedimale sibu sonsecie deꝑ eniuet ÷ qud s̃enĩ qđ ipsa tantũ macbo nosepeterat seña us in¬
uem uol ent̃ smnseue tep ena si alibidine antellocta sonsensit̃ idq in sepunens
atui uat nut hientot p utarti aiet p andũ qua guã neiua quidẽ seoceidere. debuit
inuasione: Adera latente consensione ñ seo ccidit in sontẽ. Et ido potest alitteratis enꝰ
lure nsorib: dicinonẽe apud inferos int̃ illos quisibiloetũ in sontes peperoremanu
ecsiens aeteausa Rx utroq latere coartatur : utsi ee tenuat᷑ homicidium adulterium
senfiemetur  sipurgatur ad ulteriũ homicidiũ cumuletur. ine tomnino inuenitur
exitus ubidicitur si adulter a curlaudata : sipudica curo ccisa. Nobistam̃ in hoc tã nobilife¬

Expanded text:
tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo itristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo iipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili fe
Abbreviated transcription (Latin):
iunc tionie m̃ebrorũ. sedquid animorũ diuersitate ageretur actendens : duo inquid fu¬
er̃ ⁊ adulteriũ unꝰ admise Sed quide hoc qđ in eã grauius uindicatur quȩ ad ulterium
ñ admistt : iliepitra cũpatre pulsus ẽ hae sũmoe mactata supplicio Sinonẽ illa in¬
pudutitia quainuita c̃ primitur: nonẽ haet iustitia qua casta punitur. Nosapello
liges iudicesq romaniꝰ nbpe postppetrata facinora nec quẽrua scelestũ incde natũ in pu¬
ne uo luistis oceidi Surgo a dutm̃ iuditiũ quisquẽ defertes hocrim̃ uobis que pbar. n¬
son hraa paetteretas : li fecitille lucretia: illasicp̃dicata lucretia innocentẽ castã uim
ppesia lueretir̃ insupiitemit. Profertesententiuã : qd si ꝓpterea ñ potestis enuaran ad
ibassa licinne posutisns mrli e ftoricẽ innocentĩ e caste tantap dicatione laudatas
qua chap apud internos iudices e iã tales quales poctarũ urorũ carminb cantitantur

Expanded text:
iunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque prcongrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non ad punire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput infernos iudices etiam tales, quales poetarum uestrorum carminibus cantitantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ind nõ procurarunt : magna fidicia serui eius &iam reges in fronte nunc portant: Non
appara modo qualẽ mortẽ pronobis dñs subire dignatus ẽ sic̃ aut apłs. factus pro nobis
ledictũ & cũ cipindenti iudeoꝵ cȩcitas in sultara. posser utiq: descendere decruce:
porali ut credamus & sanemur ad conspicienda illa inuisibilia quȩ carnis oculus nes ca
Hocergo agens curauit cȩcos istos : dequib nunc euugłm recitatumẽ : & incurando uideta
quid ammonuerit egrotũ interiorẽ : Adtendite ipsiuis facti exitũ : & ordinẽ rerũ: Seta
illi inuia duo caeti transeunte dño & clamant ut eorũ misereretur: A turba uero quȩ
dno erat : compes cebantur neclamarent: Neq hocsine misterio derelictũ puteti
li aut̃ conpescentem se turbam ꝑseu erantis simo clamore iunerbant. ut ꝑuenira ue
adaures dni : quasi non im ille cogitata p̃uenerit: Clamauer̃ ergo duo ceti ut au

Expanded text:
s Judaei Domino procurarunt, magna fiducia servi ejus, etiam reges in fronte nunc portant. Non tantum s Judaei Domino procurarunt, magna fiducia servi ejus, etiam reges in fronte nunc portant. Non tantum apparet modo qualem mortem pro nobis Dominus subire dignatus est: sicut ait Apostolus, Factus pro nobis maledictum . Et cum ei pendenti Judaeorum caecitas insultaret, posset utique descendere de cruce,culis et patientia corporali, ut credamus, et sanemur ad conspicienda illa invisibilia quae carnis oculus nescit. Hoc ergo agens curavit caecos istos, de quibus nunc Evangelium recitatum est. Et in curando videte quid admonuerit aegrotuilli in via duo caeci, transeunte Domino exclamabant, ut eorum misereretur. A turba vero, quae cum Domino erat, compescebantur ne clamarent. Neque hoc sine mysterio derelictum putetis. Illi autem compescentem se turbam perseverantissimo clamore vincebant, ut pervead aures Domini: quasi non jam ille cogitata praevenerit. Clamaverunt ergo duo caeci, ut
Abbreviated transcription (Latin):
alic̃ trbulationũ angustiarũ passionũ Bibr inquit : bibi ut uiuas c̃ neris pondera
ei languidus nom possum: Nonfero. nonbibo: priorbibit medicus sanus
dubi taras egrotus: Quidenim amarumẽ intali poculo. quod ille Nonbiberit: Sica¬
melia : prior audiuit cum demones expellera. demoniũ haba. & qđ inbeel zebub eic
demonia: Vnde ipse cũ consolaretur egros: ait: Sipatrẽ famibas beel zebub uoc auer
quanto magis domesticoseius : Slores amarsunt : ligatus flagellatus & cruci fixus ẽ, Dimor
amara est : xim mor tuus est, Sigenus mortis exhorrescit infirmitas : nihnl illo tẽpore fucd
ignominiosius quã mors crucis: Nonenim frustra c̃mendans tuis obȩdientiã apłs: addidixi
dicens : Factus oboediens usq ad morte : mortẽ aut̃ crucis: AiSed quia ipse honoratura
incum. ꝓhiberent aliquẽ nocentiũ crucifigi : & qđ cũmagna insultatione psecutores

Expanded text:
calicem tribulationum, angustiarum, passionum. Bibe, inquit, bibe, ut vivas. Et ne responderet calicem tribulationum, angustiarum, passionum. Bibe, inquit, bibe, ut vivas. Et ne responderet ei languidus, Non possum, non fero, non bibo: prior bibit medicus sanus, ut bibere non dubitaret aegrotus. Quid enim amarum est in tali poculo, quod ille non biberit? Si contumelia: prior audivit cum daemones expelleret, Daemonium habet , et quod in Beelzebub ejicit daemonia . Unde ut ipse consolaredomesticos ejus ? Si dolores amari sunt: ligatus et flagellatus et crucifixus est. Si mors amara est: etiam mortuus est. Si genus mortis exhorrescit infirmitas: nihil illo tempore fuit ignominiosius quam mors crucis. Non enim frustra commendans ejus obedientiam Apostolus addidit, dicens: Factus obediens usque ad mortem, mortem autem credentes in eum prohiberent aliquem nocentium crucifigi: et quod cum magna insultatione persecutore
Abbreviated transcription (Latin):
norus ẽ inquit sonis medicus: sed egrotantib : Sam p̾cepta contepnimus : & experim̃ tosen¬
mus. inquantã ꝑnetiẽ nram̃ p̃ceptũ illud contẽserimus: Aegrotare iam cȩpimus: labo¬
remnus : In lecto infirmitatissumus: sed non desperemus: QQuienim ad medicũ uenire noe
uottranus ipse adnos uenire dignatus ẽ : Noncontipsit sautiũ contẽptosano: non desti¬
tit dare aliapcepta languenti. qui prima custodire noluit ne languera. tãquã dicera:
Certa experuntu sen sisti uirũ me dixisse quando dixi noli tangere hoc: Sanare ir go
tandẽ & reuiusco : etoeporto in firmitatẽ tuã . bibe amarũ calicẽ. Tuenĩ tibi fecis ti
p̃cepta illamea quȩsino data sunt tãdulcia : tã laboriosa : Contipta sunt : capisti laborare:
enari nonporis : nsi amarũ calicẽ biberis. Calicẽ tep̃tationũ quib habundat hȩc uita

Expanded text:
Non opus est, inquit, sanis medicus, sed aegrotantibus . Sani praecepta contempsimus, et experimento senNon opus est, inquit, sanis medicus, sed aegrotantibus . Sani praecepta contempsimus, et experimento sensimus in quantam perniciem nostram praeceptum illud contempserimus. Aegrotare jam coepimus, laboramus, in lecto infirmitatis sumus: sed non desperemus. Quia enim ad medicum venire non poteramus, ipse ad nos venire dignatus est. Non contempsit saucium contemptus a sano. Non destitit dare alia praecepta languenti, qui prima custodire noluit, ne langueret: tanquam diceret, Certe experimento sensisti verum me dixisse, quando dixi, Noli tangere hoc. Sanare ergo tandem, et revivisce. Ecce porto infirmitatem tuam: bibe amarum calicem. Tu enim tibi fecisti praecepta illa mea, quae sano data sunt tam dulcia, tam laboriosa. Contempta sunt, coepisti laborare: sanari non potes, nisi amarum calicem biberis, calicem tentationum, quibus abundat haec vita,
Abbreviated transcription (Latin):
e aasi purgitur: cesanetur ande lixista uidentur curritur. nemo requieset uaemo
& hoc utrumq dedit tibi : Sed nultum hos oculos exteriores diligis multũ illũ ite
neglegis. detritũ portis ati saiciatũ: Poena tibic̃ si se uoluerit ostendert fabria¬
Tetius: penae oculo tuo antequã curetur atq sanit᷑ Nam a inparadis peccuuitadã.
ibs condit se a facitdñ: cũ haber& ergo corsanũ purȩ conscientiae: gaudebat ad p̃sentiam
sostquã peccato oculus ille sauciatus ẽ: cepit lucẽ formidare diunã. refugit interue¬
us itq indensa lignorũ : Veritatẽ fugiens : umbras appitens: Ergo frsmei qm̃ a nos¬
natisumus & sicut dic̃ apłs in adam om̃s moriuntur : om̃seni nos duo homines aliquando
ius: Sinolũnus obtẽperare medico ut non egrotaremus: obtepor emus tt ab egritudine
berimur: Didit nobis p̃cepta medicus sanis didit p̃cepta medicus. Nemedico indigeremus:

Expanded text:
e purgetur, ut sanetur unde lux ista videatur? Curritur, nemo requiescit, nemo  hoc: utrumque dedit tibi. Sed multum hos oculos exteriores diligis, multum illum interiorem negligis: detritum portas atque sauciatum. Poena tibi est, si se voluerit ostendere fabricator tuus: poena est oculo tuo, antequam curetur atque sanetur. Nam et in paradiso peccavit Adam, et abscondit se a facie Dei. Cum haberet ergo cor sanum purae conscientiae, gaudebat ad praesentiam Dei: postquam peccato oculus ille sauciatus est, coepit lucem formidare divinam, refugit in tenebras atque in densa lignorum, veritatem fugiens, umbras appetens. CAPITA VII et nati sumus, et sicut dicit Apostolus, In Adam omnes moriuntur : omnes enim nos duo homines aliquando fuimus si noluimus obtemperare medico, ut non aegrotaremus; obtemperemus, ut ab aegritudine liberemur. Dedit nobis praecepta medicus, sanis: dedit praecepta medicus, ne medico indigeremus.
Abbreviated transcription (Latin):
expidit uobis Nũqud dixit non ilis expedit sid dixit. non ex prdit uolis: na
siti quando contristantur demalis uris: ex pedit illis ipsatristicia,. Prodẽ ills. fedu
pedit uobis: Nibil aut̃ nobis uolumus expedire : qđ non ox pedit uobis. Simul ergoses
in dominico agro bonũ optremur : ut simul demercide gaudiumꝰ ExPLIC̃ SΕRΑΙΟ XU¬
ixit dns cuidam ad olescenti: Siuis uinire aduitã serua mandata. Nondix
uis umnire aduitã atnã: sedsiuis uenire adutã : Eam difiniens uitã : que fu

Expanded text:
expedit vobis. Numquid dixit, Non illis expedit. Non; sed dixit, Non expedit vobis. Nam expedit vobis. Numquid dixit, Non illis expedit. Non; sed dixit, Non expedit vobis. Nam illi praepositi quando contristantur de malis vestris, expedit illis; ipsa tristitia prodest illis: sed non expedit vobis. Nihil autem nobis volumus expedire, quod non expedit vobis. Simul ergo in Dominico agro, fratres, bonum operemur; ut simul de mercede gaudeamus. SERMO Lixit Dominus cuidam adolescenti: Si vis venire ad vitam, serva mandata. Non dixit, Si vis venire ad vitam aeternam: sed, Si vis venire ad vitam; eam definiens vitam, quae fu
Abbreviated transcription (Latin):
tua solussis malus : Ergo fr̃s mei si aliquẽ urm̃ uellẽ in parte corripere: forte
iudira mo: Multos urm̃ publice corripio : om̃s me laudant audiat me aliquis : Non
uio muo ce laudatorẽ : sed in cordecontĩptorẽ : Cum enĩ laudas & nontecorrigis :
contrate testis es: Simalus es & qđ dico plac& tibi. displic& tibi: quia simalus displi¬
nuoris tibi. correctus placebis tibi : Quod nudius t̃cus nisi fallor dixi: in omibi uerbis
meis spitulũ propono: Necmea is tas uerba: sedd nõ uibente. loquor quo trinte
b uris. tãquã rationẽ reddituri ꝓuobis. ut cũ gaudio hoc facunt &ñ cũ tristieiabor
om̃ expedit uobis quando facimus ista cũ gaudio quando uidemus homines ꝓ̃ficar
inuerbis dĩ. Quando cũ gaudio laborat operarius inagro: quando attendit tebore
fructum indas: Quando attondit segitt̃ : & fructũ areae prospicit ubtatẽ: Norsii

Expanded text:
tua tua audiret me: multos vestrum publice corripio; omnes me laudant; audiat me aliquis. Non amo in voce laudatorem, et in corde contemptorem. Cum enim laudas, et non te corrigis, contra te testis es. Si malus es, et quod dico placet tibi, displice tibi: quia si malus displicueris tibi, correctus placebis tibi, quod nudiustertius, nisi fallor, dixi. In omnibus verbis meis speculum propono. Nec mea ista sunt verba: sed Domino jubente loquor, quo terrenris, tanquam rationem reddituri pro vobis: ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis . Quando facimus ista cum gaudio? Quando videmus homines proficere in verbis Dei. Quando laborat cum gaudio operarius in agro? Quando attendit arborem, et fructum videt; quando attendit segetem, et frugum in area p
Abbreviated transcription (Latin):
etirrt uisticiã ons inquitates eius obliuiscat: Securissum quandome correxero: dat
lru indilgentiũ de malis mos: Et quidego dicsturuis sum. contra am̃ reclana curus:
acdorus sim ds. paolidare illi indulgentiã. dictirissum hoc Eriptũ nonet̃. hoc dim̃ pon
te ꝓ tusit ds: Negarenon posum: Seddicmili rogote ecceogo consentio & c̃cedo i
udtinũ tamquã furẽ. quite dormunte effodiat parietẽ: sediuigila & corrige
die: Quid differs incrastinum: longa uita erit. ipsa longabona sit: Prandiumbonũ
ongũ nemo differt & uitã malã uis habere longam : Vtiq si longaerit. melius bona
nit Sibreuis erit: bene factumẽ ut bona produceritur: Siaut̃ hominis negle¬
gunt uitam suã. ut nolint babere malã nisiũ psam : uillam emis bonã queris Vxorem
uis ducerr : bonã eligis : Filios tibiuis nasci : bonos optas : Caligas lotas & nonuis malas
xuitã amas malam: quid te offendit uita tua. quã solã uismalã ut int̃ om̃ãbona

Expanded text:
erit justitiam, omnes iniquitates ejus obliviscar . Securus sum; quando me correxero, dat mihi Deus indulgentiam de malis meis. Et quid ego dicturus sum? Contra Deum reclamaturus? Dicturus sum Deo: Noli illi dare indulgentiam? Dicturus sum hesto. » Et paulo post: « Dic mihi, rogo te. Ecce ego consentio, concedo, et diem ultimum, tanquam furem qui te dormiente effodiat parietem: sed vigila, et corrige te hodie. Quid differs in crastinum? Longa vita erit. Ipsa longa, bona sit. Prandium bonum longum nemo differt, et vitam malam longam vis habere? Utique si longa erit, melius bona erit: si brevis erit, bene factum est, ut bona produceretur. Sic autem homines negligunt vitam suam, ut nolint habere malam, nisi ipsam. Villam emis, bonam quaeris; uxorem vis ducere, bonam eligis; filios tibi vis nasci, bonos optas; caligas locas, et non vis malaset vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
scio sed ñ corã te corripio quia curare uolo non accus are, Sunt homines adilteri indomi
sus: in setreto precant: Aliquando nobis ꝓduntur abuxorib sus: plerũq ⁊ olantib aliquan¬
io maritoꝵ salutẽ querentib: Neh os ñ prodimus palã sidinse crito arguimus Vbicontigt
ialats ibi norutur mdũ Mentiñ ulinis llud nglginus. antona ostndentis horini

Expanded text:
, et ego scio: sed non coram te corripio; quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus , et ego scio: sed non coram te corripio; quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produntur ab uxoribus suis plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus: nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum. Non tamen vulnus illud negligimus; ante omnia ostendentes homini
Abbreviated transcription (Latin):
ixone fuerat suspicatis. tanta bengnitate pepcit. antequã scras unde illa c̃ ceperae¬
udã seinserat. Nse ad illã ñ accessisse nouerat : restabat itaq certa adulterusus
ũ qua despũsco conceperat dnm̃ anboꝵ: Peccaut ergo intefr̃ tuus : Situs olis nosti
orã omũb:: quȩ peccant᷑ corã omibi : Ipsa corripienda sunt sicrecius quȩ precantur secretius
natꝰ ab aliquo : ut ab altero nesciatur. in setreto debemus corrpere & corrigere : Quid sim i¬
icus querit audire qđ puniat : Nout enĩ nescio quẽ homicidã ep̃s & alius illũ nemo nouit:
uolo publice corripere : at tuqueris in soribere : Prorsus nec prodo: neo neglego, Corri piom
into: pono ante oculos dĩ iudiciũ. t̾reo cruentẽ conscuentiã. ꝑsuadeo penitentiã: haccari¬
tat p̃diti eẽ debemus : Vnde aliquando homines rephendunt nos qđ quasi non corripiamus.
titant nos scire quod nes cimus. aut purant nos tacere. quod scimus: Sed forte quodscis

Expanded text:
uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit. Sed ad illam non accedam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suritu sancto conceperat Dominum amborum . Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. peccatur, sed quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur. In secreto debemus corripere, micus quaerit audire quod puniat? Novit enim nescio quem homicidam episcopus, et alius illum nemo novit. Ego volo publice corripere, at tu quaeris inscribere. Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto; pono ante oculos Dei judicium; terreo cruentam conscientiam; persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus: aut putant nos scire quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis
Abbreviated transcription (Latin):
quã canorũ ẽ : Nũ quid cũ uersũ potes dicere audi & uide quã candidũ ẽ
hoc qđ dicit᷑ uide : pom̃s sensus currit: Ceterorũ aut̃ sensuũ ꝓprietates ñ
ꝑse recurrit intende & uide quã canorũẽ: odora : & uide quã sua ueest :

Expanded text:
quam canorum est. Numquid conversim potes dicere: Audi et vide quam candidum est? quam canorum est. Numquid conversim potes dicere: Audi et vide quam candidum est? Hoc quod dicitur, Vide, per omnes sensus currit: caeterorum autem sensuum proprietas non per se recurrit. Intende et vide quam canorum est: odora et vide
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ pennarũ : ecce concupisti hesisti : Quis dabit tibi pennas sicut colũbȩ
uoluisti : nolite diligere mundũ : Tuba diuinaẽ continuo huiꝰ tubȩ orbi
t̃rarũ uniuerso dicitur mundo : Nolite diligere mundũ : neq: ea q̃ in mun¬
do s : Quisquis dilexerit mundũ ñ e. caritas patris in illo: Vm̃ omĩa q̃ in mundo¬
s̃ concupiscentia carniss : a concupiscentia oculorũ & ambitio scłi  Abi mo
cȩpit quo ȩuugłm t̃minauit: indie ille coepit ubi euugłm t̾minũ posuit:
Concupiscentia carnis. uxorẽ duxi : concupiscentia oculorũ. quinq uiga
moratis isti sensus quia oculorũ ẽ. inquinq: sentsib: principatus : Propte¬
rea cũ ꝓprie ad oculos ꝑtineat uisus ipsũ uidere ꝑom̃s quinq: sensus sole
ẽ: intende & uide quã candidũ ẽ. hoc ad oculos ꝑtin& Audi & uide :¬

Expanded text:
tualium pennarum. Ecce concupisti, haesisti. Quis dabit tibi pennas sicut columbae? tualium pennarum. Ecce concupisti, haesisti. Quis dabit tibi pennas sicut columbae? requiescere voluisti. Nolite diligere mundum, tuba divina est. Continuo hujus tubae verbis orbi terrarum et universo dicitur mundo, Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt. Quisquis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illoentia carnis sunt, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Ab imo coepit, quo Evangelium terminavit. Inde ille coepit, ubi Evangelium terminum posuit. Concupiscentia carnis, Uxorem duxi. Concupiscentia oculorum, Quinque juga morati sunt isti sensus, quia oculorum est in quinque sensibus principatus. Propterea cum proprie ad oculos pertineat visus, ipsum videre per omnes quinque sensus solemest, intende et vide quam candidum est: hoc ad oculos pertinet. Audi et vide
Abbreviated transcription (Latin):
tare : Videam tangã digitos mit tã: Ecce inquit mitte digitos tuos in
re : Sanguinẽ fudi ut redimeremte : & ad huc dubitas deme. nisi tetige¬
ris me : ecce & hoc presto ecce & hoc exhibeo tange & crede. inueni locum
ẽ carnis : quȩ multos inpedit : Vtinã foris : & ñ intus : Sunt homines qui
dicunt : Nonẽ hominibene nisicui ad sunt carnis delicia: Ipsis quos notat
apłs : dicentes manducemꝰ & bibamus cras enĩ moriemur : Quis huc inde
surrexit : quis nobis qđ ibi agitur dix̃ : hoc nobiscũ tollimꝰ: qđ in hoc tẽ¬
pore beneẽ nobis : Qui hoc dixit uxorẽ duxi : carnẽ amplexatur. carnis uo¬
luptatib: iocundatur. acȩna excusatur. obseru& nefame interiori moriat᷑¬
dũ : neq: ea quȩ in mundo sunt : Non dix̃ nolite habere : sed nolite dili¬
gere : Habuisti possedisti dilexisti : Amor rerũ trȩnarũ uis cisẽ spiri¬

Expanded text:
tare. Videam, tangam, digitos mittam. Ecce, inquit, digitos tuos mitte per tare. Videam, tangam, digitos mittam. Ecce, inquit, digitos tuos mitte per re, sanguinem fudi, ut redimerem te; et adhuc dubitas de me, nisi tetigeris me? Ecce et hoc praesto, ecce et hoc exhibeo: tange et crede; inveni locum est carnis, quae multos impedit: utinam foris, et non intus. Sunt homines qui dicunt: Non est homini bene, nisi cui adsunt carnis deliciae. Ipsi sunt quos notat Apostolus, dicentes: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quis huc inde surrexit? Quis nobis, quod ibi agitur, dixit? Hoc nobiscum tollimus, quod in hoc tempore bene est nobis. Qui hoc dicit, uxorem duxit, carnem amplexatur, carnis voluptatibus jucundatur, a coena excusatur: observet ne fame interiore moriatdum, nec ea quae in mundo sunt. Non dixit, Nolite habere; sed, Nolite diligere. Habuisti, possedisti, dilexisti. Amor rerum terrenarum, viscum est spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ sibi manducant & bibt̃ : unde aut̃ tãquã occasionataẽ. dñõ ut deista cȩ¬
na loquȩ retur : Dixerat unꝰ dediscũbentib: in c̃uiuio enĩ erat : qui fue¬
rat inuitatus : Beati quimanducant panẽ in regnodĩ : Quasi in longinqua
iste suspirabat : & ipse panis ante illũ discũ bebat: Quis est panis deregnodĩ ni¬
si quidicit egosũ panis uiuus qui decaelo descendi: non parare fauces: sed cor
Inde cõm̃data ẽ. ista cȩna: E ece credidimꝰ in xp̃m cũ fide accepimꝰ: in accipi¬
endo nouimꝰ quid cogitemꝰ : Modicũ accipimꝰ & in corde saginamur: Nergo
illis uigis boũ ad cenã impedirem : Ut noueritis fr̃s istorũ quinq: sensu um
ñ delectationẽ q̃ ꝑmulc& & ingerit uoluptatẽ. sed curiositatẽ quãndã nota¬
ta fuisse: non ait quinq: iugaboũ emi eo pascere illa. sed eo ꝓbare illa. ui
uult ꝓbare ꝑiuga boũ : ñ uult dubitare qm̃o sc̃s thomas ꝑiuga noluit dubi¬

Expanded text:
us est ad salutem. Unde autem tanquam occasio nata est Domino, ut de ista coena loqueretur? Dixerat unus de discumbentibus in convivio enim erat, quo fuerat invitatus: Beati qui manducant panem in regno Dei. Quasi in longinqua iste suspirabat, et ipse panis ante illum discumbebat. Quis est panis de regno Dei, nisi qui dicit, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ? Noli parare fauces, sed cor. Inde commendata est ista coena. Ecce credimus in Christum, cum fide accipimus. In accipiendo novimus quid cogitemus. Modicum accipimus, et in corde saginamur. Non ergo illis jugis boum a coena impediremur. Ut noveritis, fratres, istorum quinque sensuum, non delectationem, quae permulcet et ingerit voluptatem, sed curiositatem quamdam notatam fuisse, non ait, Quinque juga boum emi, eo pascere illa; sed, eo probare illa. Qui vult probare, per juga boum non vult dubitare, quomodo sanctus Thomas per juga noluit dubi
Abbreviated transcription (Latin):
afuerea he denatuo aontipus fortet ñ fuenit as purit amplus incipt sos iposart¬
re qđ meruit: Quod specialit̃ contingit heriticis arrianis: Dum eni
sed exerca mercimonia int̃ cessiones uendit uiduarũ munera libent̃ amplist
hic negotiator magis potest uideri quã clericus: Nec dicere possumu
nemonos inuasores arguit. uiolintiȩ nullus accusat : quasi non int̃dũ ma
cũ uentione quis res alienas occupa : dũ modo quoquo pacto tenrat alienum : EXPLICI

Expanded text:
anorum hoc donativo contentus forte non fuerit, et quaerit amplius, incipit hoc ipso carere quod meruit. Quod specialiter contingit haereticis Arianis: dum enimsed exercet mercimonia, intercessiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur: hic negotiator magis potest videri, quam clericus. Nec dicere possumuNemo nos invasores arguit violentiae, nullus accusat. Quasi non interdum macumventione quis res alienas occupet, dummodo quoquo pacto teneat alienum. Explici
Abbreviated transcription (Latin):
iuer̃ illm &rmilitos. quid facuemus & nos : ait ilis ioħs: Nemunẽ concutiatis : niq calũpnã
nĩ tantũ dehis mlituntib scriptura loquitur dignitatissuaemilus ad sc̃ribitur: Adq idto¬

Expanded text:
em dicentes: Quid faciemus nos? Ait illis: Neminem concutiatis, neque calumniam em dicentes: Quid faciemus nos? Ait illis: Neminem concutiatis, neque calumniam enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
preastionis accumulat: Hoc aut̃ qualtẽ quod idẽipsi quihuius modi necessitates ꝓcurant.
tcatissus paccata congominant: Hoce quod fraudos suas acrapinas cõmodũ uocant: cũipsa
eda infertur in cõmodum: Illud aut̃ addunt scelerib suis: ut quos indefensos uiderint.
sospotus psequantur: Etputant se necossitates decepisse publicas. nisi domos deceperint
ihanorum, Ita ut quorũ pat̃ antebidiũ forsitan fuerit amicus collega uł frat̃: int̾
ugatur ut nubat. aut si uoluerit in castitatis ꝑmanere ꝓposito. dando munera infa cul
ruix ꝑmana : Cumhis ergo fitaudib repleuerint sacculos suos uidetis illos letos & accura
aderdam properare & dõgrtas agere. quasi ab ipso illis hec pecunia conferatur : Ilud
ao peccantis qđ tapinarũ siarum dm̃ uolunt et̃ participe᷑. Dic̃ eni scm̃ oiugłm: Intro

Expanded text:
aeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, aeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suas ac rapinas commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persequantur; et putant se necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ita quorum pater ante biduum forsitan fuerit amicus, collega, vel frater, iexagitatur ut nubat; aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videas illos laetos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes, quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. 3. Militantium no
Abbreviated transcription (Latin):
curdrus fuerit curris alienas puaserit odõ curturbulentus ad msere: statim respo
Q uid habrbã sacoro homoseculatis aut nilos : numquid momachus sũ profissus aut dericu
quasiomis quidericus non est aut monachus : possit eilicere qđ nonlica: Cuins isigitu
officus sacris litteris p̃eribitur norma uiuendi om̃is adbene uiuendum ꝓuocatur sexus
atas & dignitas. Igitur nemose excusar publicis ac tib: nemo deoccupatione miltie conqte¬
toritate ruuangolica cõprobemus. uideamus loectionẽ quȩ paulo ante dmosast At
ad iuns Magistir qud facitmius : atile dixiti Ni hl amplius exiges ra nł constat¬
lic̃ decipiant fiore tioneri: Hno aut̃ noderate pcipit  inquits locũ aonliabt
nde intellegimus: qđ apuddm̃ nontã exactio. quã exactio miqua
u dicit enum ipsedñs: Reddite quȩ di sunt dõ: & qui tesaris cȩsari. Igitur quod ex scon¬
cipt firendumẽ : quod imperator indicit tolerandum .e. Sed fit in tolerabile : dĩ illud p̃¬

Expanded text:
rius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid monachum sum professus, aut clericum? Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueauctoritate evangelica comprobemus, videamus lectionem, quae paulo ante decursa est: ait ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: Nihil amplius exigatis, quam quod constitlicam decipiant functionem: hic autem moderate praecipiUnde intelligimus quod apud Deum non tam exactio quam exactio iniqua damnatur. Dicit enim ipse Dominus: Reddite quae Dei sunt Deo, et quae Caesaris Caesari . Igitur quod Caesar praecipit ferendum est; quod imperator indicit tolerandum e
Abbreviated transcription (Latin):
ustus inmiscdia & arguit me : oleũ aut̃ pecatoris non in pingu& capud icũ : ltt ergo adunden¬
tos magis a emitr uobis : Idẽ : uideamus nũ quiduos adiuuant quiuobis laudes uendere consuer
& uos inerrorẽ inducere. ut ñ corã dõ sed ab hominib głam quertritis. Cuntib aut̃ illisemert
uinit sponsus : Idẽ indinantib: seulis inei quȩ foris sunt & solitis gaudere querentib: quia gaudia
int na nonnouerant uenit ille qui udiat. & quȩ pantȩ erant idẽ quibonũ corã dõ testimonum
conscantue phibrbut. intrarunt cũ to adnuptius : Idẽ. ubimunda amima sẽpit̃ nodĩ urbo fitites
pcũ aut ne sit orũ locus. Nouissime aut̃. ueniunt reliquȩ iuirgines dicentes: Onẽ dĩc apariao

Expanded text:
e iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendene iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunprecum aut meritorum locus. Novissime autem veniunt et reliquae
Abbreviated transcription (Latin):
timonium ꝑhibeut conscuntu siua: Quis enum gloriabitur mundũsehaberetor : Indet᷑ qd ãpis
dicit: Mihi minimũ est ut auobis iudicer : aut ab humanodie Sedneq neipsinudico. Quaprop
cundesequsq aut ñ om̃ino aut possit uerã proferre sententiã. quomodo potest dealio iidicart
cumsciat nemo quid agatur in homine. nisi sps hominis: Itemagis aduendentes &emite uobis Ñ
consiliũ dedisse putande sunt : sed crimenfarũ ex obliquo cõmemorassẽ: Vendunt enĩ oleũ adu¬
latores : quisiue falsa siue ignorata laudando inerrores animas mittunt. ut eis uana gaudia
tã quã facius conciliando aliquã dehis mercedẽ siue ciborũ. siuepecuniȩ. si uehonoris. siue ali¬
cuus cõmadi tẽporilis accipunt. Non intellegintib: qđ dictũ est: quiuos felices dicunt: inerro¬
rẽ uos mittunt: Mlius ut obiurgari aiuisto quã apeecatore laudari : Em̃ dabitme inquit

Expanded text:
timonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, m
Abbreviated transcription (Latin):
lrborẽ attendite: Petit prius ut suersũ exorescit Figit sadice pinomili
ut uerticẽ tendat ad celũ: Nũ quidntitir msi abhumiltate: tuã tsoneri

Expanded text:
Arborem attendite: ima petit prius, ut sursum excrescat; figit radicem in humili, Arborem attendite: ima petit prius, ut sursum excrescat; figit radicem in humili, ut verticem tendat ad coelum. Numquid nititur nisi ab humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
a humilis corde : Ecce qđ capiatis : uidete fr̃s certe paruũ ẽ. Ad magna
nos tendimꝰ:: Parua capiamꝰ & magni erimꝰ : Viscapere celsitu¬
dinẽ dĩ : cape prius humilitatẽ di : Dignare eẽ humilis ꝓpt̃ te: quia dig
natus ẽ humilis eẽ ꝓpt̃ eundẽ te. ñenĩ ꝓpt̃ se: Cape ergo humilitatẽ xp̃i¬
disce eẽ humilis nolis uꝑbire: confitere ui firmitatẽ tuã iace patient̃ ante
medicũ : Cũ ceperis humilitatẽ .ei : surgis cuillo: Non quisi & ipse surgat
scđ̃m qđ uerbũẽ. sed eupotius ut magis nugisq ate caputur Intellegebas
primo titulunt̃ at ꝙ hesi tant : intellegis postea certus & cdarius Nille
crescit : sedtu ꝓficis a quasi tecũ uidetur surgere : Sic ẽ fr̃s credite pcep¬
tis di & facite dla & donabit uobis robur intellegentiae E p̃sumatis a qua¬
si uicoponatis scientũ p̃ceptodĩ neriferiores ñsolidiors  e sunataas

Expanded text:
et humilis corde. Ecce quod capiatis, videte, fratres, certe parvum est. Ad magna et humilis corde. Ecce quod capiatis, videte, fratres, certe parvum est. Ad magna nos tendimus, parva capiamus, et magni erimus. Vis capere celsitudinem Dei? Cape prius humilitatem Dei. Dignare esse humilis propter te, quia Deus dignatus est humilis esse propter eumdem te: non enim pdisce humilis esse, noli superbire. Confitere infirmitatem tuam, jace patienter ante medicum. Cum ceperis humilitatem ejus, surgis cum illo: non quasi et ipse surgat secundum quod Verbum est; sed tu potius, ut magis magisque a te capiatur. Intelligebas primo titubanter atque haesitanter; intelligis postea certius et clarius. Non ille crescit, sed tu proficis, et quasi tecum videtur surgere. Sic est, fratres. Credite praeceptis Dei, et facite illa, et donabit vobis robur intelligentiae. Non praesumatis, et quasi anteponatis scientiam praecepto Dei; ne inferiores, non solidiores remaneatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ in carnatũ lac facit cib: in lac conuertitur : In cõmut abilit̃ aut̃ manens
uerbũ carnẽ assũ sit . ut e&̃ qđ ammodo contextũ : qđ ñ corrupit : ñ cõnuitauit
ut ꝑ abitũ tuũ tibi loqueretur. ñ in hominẽ transmutatus atq: conuersus:
Inconuersibilis enĩ & in conmutabilis & om̃ino in uiolabilis manens: factus
racto illo iusu. uerbũ exaliqua parte attingere ꝑ qđ factas̃ om̃a : uenite
suꝑuos : & discite quia mitissũ & humilis corde : Quid magister filius dĩ.
Genite adme quilaboratis a discite ame : Putabas forte dicturt̃ sapientia
dĩ. discite qm̃o calos feci. & astra omĩa inme &iã antequã fierent numerata
erant : quomodo inuirtute rationũ in cõmutabiliũ &iã capilli ur̃i nume¬
ratis : hecputabas & talia eẽ dicturõ : ñ : sed prius illud qm̃mit tissum

Expanded text:
mater incarnatum lac facit, cibus in lac convertitur: incommutabiliter autem manens mater incarnatum lac facit, cibus in lac convertitur: incommutabiliter autem manens Verbum carnem assumpsit, ut esset quodam modo contextum. Quod est, non corrupit, non commutavit, ut per habitum tuum tibi loqueretur, non in hominem transmutatus atque conversus Inconvertibilis enim et incommutabilis, et omnino inviolabilis manens, factus rato illo visu Verbum ex aliqua parte attingere, per quod facta sunt omnia? Venite s, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Quid magister Filius Dei, Venite ad me, omnes qui laboratis, et discite a me. Putabas forte dicturam Sapientiam Dei, Discite quomodo coelos feci et astra: omnia etiam in me, antequam fierent, numerata erant; quomodo in virtute rationum incommutabilium etiam capilli vestri numerati sunt . Haec putabas et talia esse dicturam? Non. Sed prius illud, Quoniam mitis sum