comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consuleridum est etiã nolentibus qñ quid sit bonum nesciunt.
Cur ergo tam crudeliter uexant cruciant debilitant si saluos
uolunt. Aut unde pictas tam impia ut eos miseris mõis. aut
pdant. aut in utiles faciant quib uelint esse consultum. An
uõ dii prestant. At nõ est sacrificium quod exprimitur inuito.
Nisi etum sponte atq exanimo fiat execratio est: cum homĩes
proscriptione iniuriis carcere tormentis ad acti faciunt.Si dii
sunt isti qui sic coluntur uel propter hoc solum colendi nõ sunt ꝙ
sic coli uolunt digni .s. detestatione hominũ. quibus cum lacrimis
cum gemitu cum sanquine de mẽbris orũbus fluenit libatur. At
nos contra nõ expetimus ut deum nr̃m qui est omniũ. uelint
nolint colat aliquis inuitus nec si nõ coluerit irascimtur. Confi¬
dirrius ĩmaiestate eius qui tam contemptũ sui possit ulcisci. q et̃
seruorum suorũ labores et iniurias. et ideo cum tam nefanda ꝑ¬

Expanded text:
consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum, nesciunt. consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum, nesciunt. Cur ergo tam crudeliter vexant, cruciant, debilitant, si salvos volunt? aut unde pietas tam impia, ut eos miseris modis aut perdant, aut inutiles faciant, quibus velint esse cuero diis praestant? at non est sacrificium quod exprimitur inuito. nisi enim sponte atque ex animo fiat, execratio est, cum homines proscriptione iniuriis carcere tormentis adacti faciunt. si dii sunt isti qui sic coluntur, uel propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli uolunt, digni scilicet detestatione hominum, quibus cum lacrimis, cum gemitu, cum sanguine de membris omnibus fluente libatur. at nos contra non expetimus ut deum nostrum, qui est omnium uelint nolint, colat aliquis inuitus, nec si non coluerit, irascimur. confidimus enim maiestate eius, qui tam contemptum sui possit ulcisci quam etiam seruorum suorum labores et iniurias. et ideo cum nefanda per
Abbreviated transcription (Latin):
Sii autẽ ꝗr nesciunt uelquid uelquõ sit colendũ ceci et
improuidentes in contrariũ cadunt. adorant ittq hostes
suos latrones et interfectores suos uigits placant et animas
suas cum thine ip̃o cremendas aris de testabilib imponunt:
irascutitur etiã miseri ꝙ nõ sitniles alii pereatit incredibilis
mentiũ cecitate. quid enim uideant qui solem nõ uidetit qͣi
uc̃ si dii cẽtit indigetent horninũ auxilio aduersus cõtemptores
suos. Quid ergo nobis irascuntur: si illi nihil possunt nisiq ip̃i deos
suos destruũt de quorum potestate diffidunt magis in religiosi. qs
qui omĩo non colunt. Cicero insuis legibus cum caste ad sacrificia
Precipet accedere pietatem inquit adhibeto opes ãmoueto Oqui
secus faxit deus ip̃e uindex erit. Recte hoc quidem. Neq fas est despa¬
cui potissimũ prestar se putent cogendo inuitos ad sacrificiũ: Ip̃is¬
ne quos cogunt: At nõ est beneficiũ quod ingeritur recusatiti. S

Expanded text:
sti autem, quia nesciunt, vel quid, vel quomodo sit colendum, caeci et imprudentes in contrarium cadunt. Adorant itaque hostes suos: latrones et interfectores suos victimis placant; et animas suas cum thure ipso cremandas aris detestabilibus imponunt. Irascuntur etiam miseri, quod non similes alii pereant, incredibili mentium caecitate. Quid enim videant, qui solem non vident? Quasi vero si dii essent, indigerent hominum auxilio, adversus contemptores suos. Quid ergo nobis irascuntur, si illi nihil possunt? nisi, quod ipsi deos suos destruunt, de quorum potestate diffidunt, magis irreligiosi quam qui omnino non colunt. Cicero in suis Legibus, cum caste ad sacrificia praeciperet accedere, « Pietatem, inquit, adhibento; opes amovento: qui secus facit, Deus ipse vindex erit. « Recte hoc quidem. Neque enim fas est desperacui potissimum praestare se putent, cogendo invitos ad sacrificium. Ipsisne, quos cogunt? at non est beneficium, quod ingeritur recusanti. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius terminossiquis excesserit nihilq aliud ex uoluptate petie¬
rit nisi ip̃am uoluptatẽ. hic mortẽ meditatur. qr sicut uita per¬
petua in uirtute est ita mors in uoluptate. Qui enim temporalia
maluerit carebit efernis. Qui eternia pretulerit celestia nõ hẽbit.¬

Expanded text:
cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petiecuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis, qui terrena praetulerit, caelestia non hab
Abbreviated transcription (Latin):
artifex diserte loqui non põt.Imo uõ sũma prouidentia carere
fuco uoluit ea que diuina sunt ut omnes intelligerent que ip̃e
om̃ibus Ioquebatur. Ergo qui uirtuti studet: qui nõ uult se ipse
decipe abiiciat. inimicas ac noxias uoluptates. que animã sibi ꝓ¬
uitiant ut corpus cibi dulces preferatitut uera falsis etertia bre¬
uibus utilia iocunidis. Hihil aspectu gratum sit nisi quod iuste. qđ
pie fieri uideas nihil auditu suaue qđ nisi alit animã meliorẽ¬
q te reddit. Maximeq hic sensus non aduitiũ detorquẽdus. qui
nobis ideo datis est ut doctrinã dei ꝑcipere possemus. Itaq si uolu¬
pras est audire cantus et carmĩa dei laudes canere et audire iocũ¬
dumsit. hoc est uoluptas uera que comes est et socia uirtutis. hec
est tioti caduca et breuis: ut ille quas appetunit: qui corpori. ut
pecudes seriuiunt: sed perpetua. et sine ulla intermisione delectãs.

Expanded text:
artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans.
Abbreviated transcription (Latin):
Urium uoluptas exuocuum et cantuum siuauitate ꝓcipitut que
s. tam uiciosa est quã oblectatio illa de qua diximius oculorũ.
Quls enim non luxuriosum ac neq puret eum qui senicas artes
domi hẽat. At qui tuhil refert utrum ne luxuriam solus domi an
cum populo exerceas intheatro. Sed iam de spectaculis dictum est
restar unum quod est nobis expugnandũ ne capiamur his que
ad serisum integrum penetrant. Nam illa omĩa que uerbis carẽt
i artis et neruorum suaues soni possunt facile contenini quia
noti adherent. nec scribi possunt. Carmen autẽ compoĩtum
et oro cum suauitate decipiens capit mentesset quo uoluerit com¬
pellit. Inde homines litterati cum ad religionẽ dei accesserint
ab ali quo impito doctore fundati minus credunt. assueti etum
dulcibus et politis siue oronibus siue carmibus diuinarũ sĩplicẽ
senisum demulceat. ꝓsuadet autẽ quicꝗd suaue et animo penitꝰ
dum delectat insidit. Nũ igitur deus et mentis et uocił. et litigue

Expanded text:
urium uoluptas ex uocum et cantuum suauitate percipitur, quae scilicet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarumsensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et linguae
Abbreviated transcription (Latin):
respecturum ad terram: et auditurum uoces hominum atq
impios extiniturũ. Que omĩa uera sint preter unũ ꝙ iouem
dixit illa facturũ que deus faciet. Sed etillud nõ sine demonum
fraude subtractum est, missum iri ap̃re tunc filium dei qui de¬
letis om̃ibus malis pios liberet quod tamen nõ dissimulauit. In
eo enim libro qui logos telios inscribitur post enumerationẽ ma¬
lorum de quibus diximus subiecit hec.¬

Expanded text:
respecturum ad terram et auditurum uoces hominum atque respecturum ad terram et auditurum uoces hominum atque inpios extincturum. quae omnia uera sunt praeter unum, quod Iouem dixit illa facturum quae deus faciet. sed et illut non sine daemonum fraude subtractum, missuiri a patre tunc filium dei, qui deletis omnibus malis pios liberet. quod Hermes tamen non dissimulauit. in eo enim libro qui λόγος τέλειος inscribitur, post enumerationem malorum de quibus diximus subiecit haec
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Confundentur omĩa et miserebũtur contrafas. contra uira
nẽ. Ita qĩ uno cõiq latrocinio terra uniuersa uastabitur. Cum hec
ita erunt tunc iusti et sectatores ueritatis segregabunt se amalis:
et sugient insolitudines. Quo audito impius inflãmatis ira ue
niet cum exertitu magno et admotis omnib citrũdabit montes
inquibus iusti morabuntur ut eos comprehendat. Ili uoͣ ubi se
clausos undiq atq obsessos uiderint exclamabũt ad deum uoce
magna et auxilium celeste implorabunt et ex audiet eos deos et
mittet reꝯẽ magnũ de celo qui eos eripiat ac liberet oesq fero igni¬
Ec ira futura esse cum prophe omẽs ex dei sp̃ũ tum ẽtiam
uates ex instinctu demonũ ceciderunt hydospes erum quẽ
supius nomĩari descripta iniquitate seculi huius extremi pios
ac fideles anocentibus segregatos ait cum fletu et gernitu extẽ¬
suros esse ad celum manus et implorantes fidem iouis iouem

Expanded text:
tur: confundentur omnia et miscebuntur contra fas, contra jura tur: confundentur omnia et miscebuntur contra fas, contra jura naturae. Ita quasi uno communique latrocinio terra universa vastabitur. Cum haec ita erunt, tunc justi et sectatores veritatis segregabunt se a malis, et fugient in solitniet cum exercitu magno et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo iusti morabuntur, ut eos conprehendat. illi uero ubi se clausos undique atque obsessos uiderint, exclamabunt ad deum uoce magna et auxilium caeleste inplorabunt, et exaudiet eos deus et mittet regem magnum de caelo, qui eos eripiat ac liberet omnesque inec ita futura esse cum prophetae omnes ex dei 10 spiritu tum etiam uates ex instinctu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim, quem superius nominaui, descripta iniquitate saeculi huius extremi pios ac fideles a nocentibus segregatos ait cum fletu et gemitu extenturos esse ad caelum manus et inploraturos fidem Iouis: Iouem
Abbreviated transcription (Latin):
tiat homites ut adorent eum. lubebit ignem descendere de
celo et solem asuis cutsibus stare et imãginẽ ioqui et fiẽt hec¬
sub uerbo eius. Quibus miracrilis etiam sapienituni płimi
alitentur ab eo tunc etuere dei templum conabitur: et iustũ
populum ꝑsequetur. et erit pressuro. et contrictio qualis nũꝙ
fuit aprinc: pio mundi. Quicunq crediderint arq accesserĩt
ei signabũtur ab eo tanq̃ oecudes qui autẽ tecus auerint notã
eius aut ĩ montes fugiert aut comprebensi exquisitis crucia¬
tibus necabuntur. Idem iustos homines euoluet libris ꝓphaꝵ
att ita cremabit: et dabitur ei desolate orbem terre mensib
quadraginta duobus. Id erit tempus quo iusticia prohicietur et
ĩ nocenña odio erit. quo mali honos hostilitet predabutitur. Non
lex aut ordo aut miliue disciplina seruabitur nõ catiosquisqͣ reue¬
rehitur: nõ officium pieratis agnoscet: nõ sexus aut insantie miserebi¬

Expanded text:
tiat homines, ut adorent eum. iubebit ignem descendere a tiat homines, ut adorent eum. iubebit ignem descendere a caelo et solem a suis cusub verbo ejus: quibus miraculis etiam sapientium plurimi allicientur ab eo. Tunc eruere templum Dei conabitur, et justum populum persequetur; et erit pressura et contritio, qualis numquam fuit a principio mundi. Quicumque crediderint atque accesserint ei, signabuntur ab eo tanquam pecudes: qui autem recusaverint notam ejus, aut in montes fugient, aut comprehensi exquisitis cruciatibus necabuntur. Idem justos homines obvolvet libris prophetarum, atque ita cremabit; et dabitur ei desolare orbem terrae mensibus quadraginta duobus. Id erit tempus, quo justitia projicietur, et innocentia odio erit; quo mali bonos hostiliter praedabuntur: non lex, aut ordo, aut militiae disciplina servabitur; non canos quisquam reverebitur, non officium pietatis agnoscet; non sexus aut infantiae miserebi
Abbreviated transcription (Latin):
Edͥ planius quomõ id eueniat exponã. Iminẽte iam tẽ¬
porum conclusione propħa magnus mittetut adeo qri
bonuertat homines ad dei agnitionẽ et accipiet potãtem mi¬¬
et abstinebit imbres. Aquam conuertet insanguinẽ et crucia¬
bit illos siti et fame. et quicũq conabitut eum ledere procedit
uignis de ore eius atq conburet illum. his prodigiis atq uttutib
conuertet multos ad de: cultum ꝑ actisq oꝑibus .p̃ius. altet rex
orietur exsitis malo spiritu getutus e uersor: ac proditor gñis
humaniqui reliquias illius prioris malicum ip̃o simul dele at
hic pugnabat aduersus pham dei. et uinaet et interficiet eum
et in sepultum iacere patietur. Sed post diem teitium reuiui¬
scet. atq inspectannbus et miranitibus cuncris rapietur ĩ celum
Rex uõ Ne tererrimus erit quidẽ et ipẽ sed mendaniorũ pħa et
se ip̃m constiniet ac uocabit deurn se coli iubebit ut dei filiu
et daditut ei potãs ut faciat signa et prodigia quibus uisis itte¬

Expanded text:
ed planius quomodo id eueniat exponam. imminente iam temporum conclusione propheta magnus mittetur a deo, qui conuertat homines ad dei agnitionem, et accipiet potestatem miet abstinebit imbres, aquam conuertet in sanguinem et cruciabit illos siti ac fame, et quicumque conabitur eum laedere, procedet ignis de ore eius atque conburet illum. his prodigiis ac uirtutibus conuertet multos ad dei cultum. peractisque operibus ipsius alter rex orietur e Syria malo spiritu genitus, euersor ac perditor generis humani, qui reliquias illius prioris mali cum ipso simul deleat. hic pugnabit aduersus prophetam dei et uincet et interficiet eum et insepultum iacere patietur, sed post diem tertium reuiuiscet atque inspectantibus et mirantibus cunctis rapietur in caelum. rex uero ille taeterrimus erit quidem et ipse, sed mendaciorum propheta, et se ipsum constituet ac uocabit deum, se coli iubebit ut dei filium. et dabitur ei potestas, ut faciat signa et prodigia, quibus uisis inre
Abbreviated transcription (Latin):
genetum singulorum duos sexus maris ac femine ma¬
chinatus est quibus inter se ꝑ uoluptatis illecebras copula¬
ns subsicina soboles pareretur ne om̃ẽ gerius uiuentium cõ¬
ditio mortalitatis extingueret: Sed plus roboris maribus
attributum est: quo facilius ad panetitiam iugi maritalis
femine cogerentur. Uir itaq nomĩatus est quod maior
in eo uis est quam infemĩa et hinc uirtus nomen accepit
Item mulier ut uarro interpretatur a mollicie. ĩmutata
et detracta lr̃a uel molliet. Cui suscepto fetu cum partus
apropinquate iam cepit turgescentes mãme dulcibus suc¬
cis discendũtur et ad nuttimenta nascentis fontibus lacteig
fecundum pectus exuberat. Hec enim dicehat aliud quã
ut sapiens animal a corde. alimoniam duceret.Idq ip̃m
sollerissime coriꝑatum est ut candens ac pinguis humor
teneritudinem noui corpotis itrigaret donẽc ad capiẽdos
fortiores cibos et dentibus instruatur et uitibus robore ẽ.

Expanded text:
generum singulorum, duos sexus maris ac foeminae magenerum singulorum, duos sexus maris ac foeminae machinatus est; quibus inter se per voluptatis illecebras copulatis, successiva soboles pareretur, ne omne genus viventium conditio mortalitatis extingueret. Sed plus roboris maribus attrfeminae cogerentur. uir itaque nuncupatus est, quod maior in eo uis est quam in femina, et hinc uirtus nomen accepit: item mulier, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui suscepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. idque ipsum sollertissime conparatum est, ut candens ac pinguis umor teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Cum forte in leuam uteri ꝑtem masculine stirpis se¬
men inciderit: marẽ quidem gigni opinatio est.sed quia sit
infemina ꝑte conceptus aliquid in se hẽre femineum supra
quam decuis uirile patiatur uel formã insignem ueltumiu
candorem: uel corporis leuitatem uel arctus delicatos: uelsta¬
turam breueri uel uocem gratilem uel animum ibecillum
uel ex his plura. Itemsi ꝑreni in dexteram semen feminini sexus
influxerit feminam quidem proeteari. sed quoniam ĩmascu¬
lina ꝑte concepta sit habere in se aliquid uitilitatis. ultra ꝙ
aut uocem robustam: aut animum audacem aut ex his
plura. Si uero masculinum indexteram femininumi insi¬
nistram ꝑuenierit: utrosq fetus recte ꝑuenisse ał proueture
ut et feminis ꝑ omĩa natire sue decus constet et maribus
tam mente quam corpore robur uitile ẜuetur. Ilud uo
ipsum quam mirabile constitutum dei: ꝙ ad cõnẜuationẽ

Expanded text:
tantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis setantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte concepta sit, habere in se aliquid uirilitatis ultra quam aut uocem robustam aut animum audacem aut ex his plura. si uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quipsum quam mirabile institutum Dei, quod ad conservationem
Abbreviated transcription (Latin):
primum oculos fing dubium nõn est: quod in ouis sepe de¬
prehendimus. Unde fieri non posse arbitror quin fictio aca¬
pite sumat exordium. Similitudines autem incorporibus
filiorum sic fieri putant.Cum semina inter se permixta co¬
alescunt si uirile suꝑ auerit: patti similem prouirile siue ma¬
rem. siue feminam: si muliebre preualuit progeniem cu¬
iusq sexus ad ymaginem respondere maternam. Id autemn
ut unius tantum liniamenta pretendat.Si uero equa fũit
expari semẽte ꝑmixtio figuras quoq misceri ut Soboles illa¬
comunis aut neutrum referte uideatur ꝗt totum ex altero
non hẽt. aut utrunq quia ꝑtem de singulis mutuata est.nã
in corporibus animalium uidemus aut confundi parentũ
colores ac fieri tercium uentri gn̾atiuum siłe. aut uttiusq
sic exprimi ut discoloribus membris ꝑ om̃e corpus concors
mixtura uarietur. dispares quoq nature hoc modo fieri pu¬

Expanded text:
primum oculos fingi dubium non est, quod in ovis saepe deprimum oculos fingi dubium non est, quod in ovis saepe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror, quin fictio a capite sumat exordium. Similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant. Cum semina inter se permixta coalescunt, si virile superaverit, patri similem provenire, seu marem, seu foeminam; si muliebre praevaluerit, progeniem cujusque sexus ad imaginem respondere maternam. Id autem ut unius tantum lineamenta praetendat. Si vero aequa fuerit ex pari semente permixtio, figuras quoqcommunis aut neutrum referre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uarietur. dispares quoque naturae hocmodo fieri pu
Abbreviated transcription (Latin):
semeni sitistrior femeninum. Et in in eoro corpor
pars dextera masculina est: sinistra uero ferenina ipsum
confluere ibiq concrescere. Sed hoc humana mens quõ fiat
non pot comprehendere. Item infeminis uterus induas se¬
diuidit ꝑtes que indiuersum diffuse: ac reflexe circũplicantur
sicut arietes cortiua. Que pars indexteram tetorquetur ma¬
sculina est que insinistram feminina. Conceptum igitut
Uarro. et Aristotiles sic fieri arbitrantur. Aiunt non tantu
maribus in esse semen: uerum etiam feminis: et inde plerũq
matribus similes procreari. sed earum semen sanguinem
esse purgatum.Quod si recte cum uirili mixtum sit utra¬
q conereta et simulcoagulata informari. Et primũ quidẽ
cor homis confingi quod in eo sit et uita hominis. et saprẽtia
Deniq totum opus quad ragesimo die consumari. Ex abor¬
tionibus hec fortasse collecta sunt. In auium tamen fetibus

Expanded text:
semen, sinisterior foemininum; et omnino in toto corpore semen, sinisterior foemininum; et omnino in toto corpore pars dextra masculina est, sinistra vero foeminina. Ipsum confluere, ibique concrescere. Sed hoc, humana mens, quomodo fiat, non potest comprehendere. Item in foeminis uterus in duas sedividit partes, quae in diversum diffusae ac reflexae, circumplicantur, sicut arietis cornua. Quae pars in dextram retorquetur, masculina est; quae in sinistram foeminina. Conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. Aiunt non tantum maribus inesse semen, verum etiam foeminis, et inde plerumque matribus similes procreari: sed earum semen sanguinem esse purgatum, quod si recte cum virili mixtum sit, utraque concreta et simul coagulata informari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; denique totum opus quadragesimo die consummari. Ex abortionibus haec fortasse collecta sunt. In avium tamen foetibus
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiunt patẽtiores sunt quam cetere spire. et multo tenu¬
iores. Hee uesicam cirtumplectũtut et continent. Ad quas ꝑ¬
tes cum potus et cibus mixta ꝑuenerint fimus quidẽ crassi
fit et transme at. Humor autem om̃is per illam reneritu¬
dinem ꝑ colatur. cumq uesica cuius eque tenuis subtilisq
mebrana est: absorbet et collig ut foras qua tiatura exitum
E utero quoq et conceptione. ꝗm̃ de internis rõne cãp xii¬
loquimur dici necesse est: ne quid preterisse uideamur
s ue quanꝙͣ inoꝑto latent sensus tamen atq intelligentiã
latere tion possunt. Uena ĩmaribus que semen uel semita
totitinent duplex est. paulo interior: quam illud humoris
obscenii receptaculum. Sicut enim renes duo sunt itemq
restes et uene seminales due. inuna tamen compaqe cohe¬
rentes. quod uidemus in corpotibus animalium cum ĩter¬
fecta patefiunt. Seđ illa dexrerior masculinum continet

Expanded text:
suspiciunt, patentiores sunt quam caeterae spirae, et multo tenususpiciunt, patentiores sunt quam caeterae spirae, et multo tenuiores. Hae vesicam circumplectuntur, et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta pervenerint, fimum quidem crassius fit, et transmeat, humor autem omnis per illam teneritudinem percolatur, eumque vesica, cujus aeque tenuis subtilisque membrana est, absorbet, et colligit, ut foras, qua natura exitum . De utero quoque et conceptione, quoniam de internis loquimur, dici necesse est, ne quid praeterisse videamur: quae quanquam in operto latent, sensum tamen atque intelligentiam latere non possunt. Vena in maribus, quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud humoris obscoeni receptaculum. Sicut enim renes duo sunt, ita testes, ita et venae seminales duae, in una tamen compage cohaerentes; quod videmus in corporibus animalium, cum interfecta patefiunt: sed illa dexterior masculinum continet
Abbreviated transcription (Latin):
rigat uniuersum corpus. et uegetat. Intestinorum quoq
multiplices spire sc longitudo in se conuoluta et uno tñ
substricta uinculo quãm mirificum dei opus est. Namt
ubi maceratos exse cibos aluus emiserit paulatim ꝑ illos intertio¬
rum anfractus extruduntur: ut quicquid ipsis inest succi quo
corpus alitut membris om̃ibus diuidatur. Et tamenne qui
forte obhereant ac resistant quod fięri poterat propter ip̃or
uoluminum flexiones in se sepe redeuntes: et fieri sine per¬
nicie nõ poterat. oppleuit ea intrinsecus crassiore suco. ut
purgamenta illa uentris ad exitus suos facilius ꝑ lubricum
interentur. Illa quoq ratio subtilissima est quod uesica cutꝰ
usum uolucres non hñt: cum sit ab intestinis sepata nec
ullam hẽat fistulam, qua ex illis urinam trabat complet
tamen. et humore discenditur. Id quõ fiat. tion est difficile
ꝑuidere. Intestinorum enim ꝑtes que ab aluo cibum potũq

Expanded text:
rigat uniuersum corpus et uegetat. intestinorum quoque rigat uniuersum corpus et uegetat. intestinorum quoque multiplices spirae ac longitudo in se conuoluta et uno tamen substricta uinculo quam mirificum dei opus est! nam ubi maceratos ex se cibos aluus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut quicorpus alitur, membris omnibus dividatur, et tamen ne qui forte obhereant ac resistant, quod fieri poterat propter ipsorum voluminum flexiones in se sepe redeuntes et fieri sine pernitie non poterat, opplevit ea intrinsecus crassiore succo, ut purgamenta illa ventris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. Illa quoque ratio subtillissima est, quod vesica, cuius usum volucres non habent, cum sit ab intestinis separata nec ullam habeat fistulam qua ex illis urinam trahat, completur tamen et humore distenditur. Id quomodo fiat non est difficile pervidere. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
ctam gerunt linguam. sed hii uocalem illum sp̃m per na¬
res quasi mugientes profundunt quod uoci transitus ad
os aut nullus omĩo est. aut non sic patenis ut plenam uocẽ
possit emittere.Quod plerunq nã fit. aliquando etiam
casu accidit ut morbo aliquo hic aditus obseptus uocem
non transmitat ad litiguam faciatq de loquentibus mu¬¬
tos. Quod cum acciderit auditum quoq obstrui necesse
est ut quia uocem emittere non põt ne ad mittere quidẽ
possit. loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. Ind̃
quoq prestat ut̃ in lauacris celebrandis quia nares calo¬
rem ferre non possunt. aer fetuẽs ore ducatur Item si for¬
te spiramenta natium frigora pituita preduserit ꝑ os
auram trahere possimus ne obstructa meandi facultate
sp̃us stranguletur. Cibi ueto in aluum recepti et cum
potus humore ꝑmixti cum iam calore ꝑ coeti fueritit
eorum sucus in enarrabili modo ꝑ menbra diffusus ir¬

Expanded text:
ctam gerunt linguam, sed hi uocalem illum spiritum per nactam gerunt linguam, sed hi uocalem illum spiritum per nares quasi mugientes profundunt, quod uoci transitus ad os aut nullus omnino est aut non sic patens, ut plenam uocem possit emittere. quod plerumque natura fit, aliquando etiam casu accidit ut morbo aliquo hic aditus obsaeptus uocem non transmittat ad linguam faciatque de loquentibus mutos. quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est, ut quia uocem emittere non potest. ne admittere quidem possit. loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. illud quoque praestat, ut in lauacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt. aer feruens ore ducatur, item si forte spiramenta narium frigore pituita praecluserit, per os auram trahere possimus, ne obstructa meandi facultate spiritus stranguletur. cibi uero in aluum recepti et cum potus umore permixti cum iam calore percocti fuerint, eorum sucus inenarrabili modo per membra diffusus in
Abbreviated transcription (Latin):
dontucilii cum impetu ueniens aitracta pestilenti aura
corrumpat. aut tota nocendi uiolentia ĩterniis teceptaculis¬
perferat. Ideoq etiam nares breuiter sunt aꝑte. que idcito
sic nominãtur quia ꝑeas uel odor uel sp̃us nate non desi¬¬
nit. Tamen hec fistula spiritalis non tantum ad nares
uerum ados quoq interpatet in extremis palati regioni¬
bus uhi se colles faucium spectantes unam tollere iñcipiũt
intumotem. Cuius rei cousa et ratio non obscura est.Io¬
quendi enim facultatem non hẽremus si sicut gule itet
adostantum ita gurgulio ad nares tantum pateret.Ape¬
tuit igitur uiam uoci diuina sollercia ex illa fistula spiri¬¬
tali ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius
in offensum tenõtem pulsibus suis in uerba concidere. ꝗ
meatus si aliquo modo interceptus sit mutum faciat ne¬
cesse est. Errat enim profecto quisquis aliam cãmputat
cut homines mut sint.Hon enim ut uulgo creditur iũ¬

Expanded text:
domicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura domicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura corrumpat aut totam nocendi uiolentiam internis receptaculperferat. ideoque etiam nares breuiter sunt apertae: quae idcirco sic nominantur. quia per eas uel odor uel spiritus nare non desinit. tamen haec fistula spiritalis non tantum ad nares, uerum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se tolles faucium spectantes uuam tollere incipiunt in tumorem. cuius rei causa et ratio non obscura est. loquendi enim facultatem non haberemus, si ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisquis aliam causam putat cur homines muti sint. non enim, ut uulgo creditur, uin
Abbreviated transcription (Latin):
alit animam alterurti ciborum quod alit corpus. duas
esse per collum fistulas necesse est cibalem: ac spititales
quatum supetior ab ore aduentrem ferat inferior ana¬
ribus ad pulmonẽ. Quarum natura et tatio diuersa
est. Ille etum qui est ab ore transitus mollis effectus est
et qui semper clausus cohereat sibi. sicut os iꝑsum. quo¬
tuam potus et cibus et dimota et patefacta gula quia cor¬
porales sunt spacium sibi transmeandi faciunt. Spus
conita qui est incorporalis ac tetiuis quia spatium sib
facere nõ poterat accepit ui am patentem que uocatur gut¬
gulio Is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus quasi exaniu¬
lis in cicute modum inuicem compactis et coherentibus
patetq semꝑ hic transitus. Hullam enim requiem me¬
atidi bere sp̾us põt quia il qui semper cõmeat demissa
utiliter de ce rebro mebri poitione cui yma nomen est
uelut ocursu quodam refrenatur ne aut teteritudine

Expanded text:
alit animam, alterum ciborum quod alit corpus, duas alit animam, alterum ciborum quod alit corpus, duas esse per collum fistulas necesse est, cibalem ac spiritalem. quarum superior ab ore ad uentrem ferat, inferior a naribus ad pulmonem. quarum natura et ratio diuersa est. ille enim qui est ab ore transitus, mollis effectus est et qui semper clausus cohaereat sibi sicut os ipsum, quoniam potus et cibus dimota et pate facta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt. spiritus contra qui est incorporalis ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit uiam patentem, quae uocatur gurgulio. is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus quasi ex anulis in cicutae modum inuicem conpactis et cohaerenti. bus patetque semper hic transitus. nullam enim requiem meandi habere spiritus potest: qui quia semper commeat, demissa utiliter de cerebro membri portione, cui uua nomen est, uelut occursu quodam refrenatur, ne aut teneritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Equitur necessano ut de internis quoq uisceribus dicẽ
num hoc corpus suco aliquo de cibis ac potibus aleretut sic̃
terra ipła ymbribus ac pruinis prouidentissimus attifex ĩ me¬
dio eius receptaculum cibis fecit quibus coctis uel concotis
et liquefactis uitales sucos mẽbris omnibus disꝑtiret. Sed
cum homo constet ex corpore atq anima illud quod su¬
pra dixi receptaculum solo corpori prestet alimentum
Anime uero aliam sedem dedit. Fecit enim genus qđ¬
dam uiscerum molle. atq rarum quod pulmonẽ uoca¬
mus eumq non in uteri modum finxit. ne effunderet
simulspus aut inflaret simul. ideoq plenum quidem
uiscus effecit. sed inflabile atq aeris capax ut paulati
sp̃m recipet. dum uitalis uentus per illam spargitur
taritatetti. et eundem rursus paulatim redderet. dum
se ex illo explicat.Ipla enim uicissitudo et spirandi tespi¬
randiq tractus uitam sustentat in corpore. Quoniã
eto duo sunt in homine receptacula unum aeris qđ

Expanded text:
equitur necessario ut de internis quoque uisceribus dicerenum hoc corpus suco aliquo de cibis ac potibus aleretur sicut et terra ipsa imbribus ac pruinis. prouidentissimus artifex in medio eius receptaculum cibis fecit. quibus concoctis et liquefactis uitales sucos membris omnibus dispertiret. sed cum homo constet ex corpore atque anima, illud quod supra dixi receptaculum soli corpori praestat alimentum, animae uero aliam sedem dedit. fecit enim genus quoddam uisceris molle atque rarum, quod pulmonem uocamus, eumque non in utris modum finxit, ne effunderetur semel spiritus aut inflaret semel. ideoque plenum quidem uiscus effecit, sed inflabile atque aeris capax, ut paulatim spiritum reciperet, dum uitalis uentus per illam spargitur raritatem, et eundem rursus paulatim redderet, dum se ex illo explicat: ipsa enim uicissitudo et spirandi respirandique tractus uitam sustentat in corpore. quoniam ergo duo sunt in homine receptacula, unum aeris quod
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt. Hon enim sic oportehat eos argumẽtari: quia deus
non irascitut: ergo nec gratia cõmouetur. sed ita. quia deus
gratia mouetur ergo et irascitur.Si enim certum et indu¬
bitatum fuisset non irasci deum: tunc ad illud alterum
ueniri esset necesse. cum autem magis sit ambiguum de
ira, pene manifestum de gratia absurdum est ex incerto
certum uelle subuertere cum sit promprius de certis incerta¬

Expanded text:
cadunt. Non enim sic oportebat eos argumentari: Quia Deus cadunt. Non enim sic oportebat eos argumentari: Quia Deus non irascitur, ergo nec gratia commovetur; sed ita, Quia Deus gratia movetur, ergo et irascitur. Si enim certum et indubitatum fuisset, non irasci Deum, tunc ad illud alterum veniri esset necesse. Cum autem magis sit ambiguum de ira, pene manifestum de gratia; absurdum est, ex incerto certum velle subvertere, cum sit promptius, de certis incerta
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq aut ambos odit aut ambos beneficiis et honore
prosequitur. quod si faciat: et iniquus et stultus est.Sed bo¬
numiet alloquitur amice et ornat: et domui ac familie
suisq omnibus rebus preficit.malum uero maledictis uer¬
beribus nuditate, fame. siti compedibus punit. ut et hic exẽ¬
plo ceteris sit ad non peccandum: et ille ad promerendu
ut alios metus coherteat: alios honor prouocet.Qui ergo di¬
ligit. et odit: qui odit et diligit. Sunt enim qui diligi debeant
sunt qui odio haberi. Et sicut is qui diligit confert bona ĩ eol
quos diligunt: ita qui odit irrogat malã. bis quos odio habet.
Quod argumentum quia uerum est. dissolui nullo pacto põt.
Uana ergo et falsa est sententia eorum qui alterum detra¬
hunt: non minus quam illotum qui uitunq detrabunt.
Sed illi ut ostendimus expte non errant. sed id quod melius
est: ex duobus retinent. Hii uero quos ratio et ueritas argum̃¬

Expanded text:
utique non aut ambos odit aut ambos beneficiis et honore utique non aut ambos odit aut ambos beneficiis et honore prosequitur — quod si faciat, et iniquus et stultus est —, sed bonum et adloquitur amice et ornat et domui ac familiae suisque rebus omnibus praeficit, malum uero maledictis uerberibus nuditate fame siti conpedibus punit, ut et hic exemplo ceteris sit ad non peccandum et ille ad promerendum, ut alios metus coerceat, alios honor prouocet. qui ergo diligit. et odit, qui odit, et diligit: sunt enim qui diligi debeant. sunt qui odio haberi. et sicut is qui diligit, confert bona in eos quos diligit, ita qui odit, inrogat mala iis quos odio habet: quod argumentum quia uerum est, dissolui nullo pacto potest. uana ergo et falsa est sententia eorum qui cum alterum deo tribuant, alterum detrahunt, non mSed illi, ut ostendimus, ex parte non errant, sed id quod melius est ex duobus retinent. Ii vero, quos ratio et veritas argume
Abbreviated transcription (Latin):
ab omni tertena labe submotum diuinis et celestibus he¬
neficiis. omne genus hominum promereri:Speciose ista po¬
polariterq dicuntur et multos illiciunt adcredendum.
Sed qui hoc sentiunt: adueritatem quidem propius acce¬
dunt: sed inꝑte labuntur: nãm rei parum considerantes.
Ham si deus non irascitur impiis et iniustis: nec pios utiq:
iustosq diligit. Ergo constantior est error illorum qui et¬
oͣ hic itam simulet gr̃am tollunt. In rebus enim diuersis. aut in¬
utranq ꝑtem moueri necesse est aut neutram.Ita qui bo¬
nos diligit et malos non odit: nec bonos diligit: quia et dili¬
gere bonos ex odio malorum uenit.et malos odisse ex bo¬
norum catitate descẽdit. Hemo est qui amet uitam sine odio
mortis nec appetit lucem nisi qui tenebras fugit. Adeo natu¬
ra ista connexa est ut alterum sine altero fieri nequeat.
Siquis dñs habens in familia seruos bonum ac malumꝰ

Expanded text:
ab omni labe terrena submotum diuinis et caelestibus beab omni labe terrena submotum diuinis et caelestibus beneficiis omne genus hominum promereri? speciose ista populariterque dicuntur et multos inliciunt ad credendum, sed qui haec sentiunt, ad ueritatem quidem propius accedunt, sed in parte labuntur naturam rei parum considerantes. nam si deus non irascitur inpiis et iniustis, nec pios utique iustosque diligit. ergo constantior est error illorum qui et iram simul et grutramque partem moueri necesse est aut in neutram. ita qui bonos diligit, et malos odit, et qui malos non odit, nec bonos diligit, quia et diligere bonos ex odio malorum uenit et malos odisse ex bonorum caritate descendit. nemo est qui amet uitam sine odio mortis, nec adpetit lucem nisi qui tenebras fugit: adeo natura ista conexa sunt, ut alterum sine altero fieri nequeat. si quis dominus habet in familia seruos bonum ac malum,
Abbreviated transcription (Latin):
redigat. quanto magis deum. qui hẽat tocius generis hu¬
mani. et ipsius mundi potestatem ꝑditurum fuisse uni¬
uetsa credibile sit si irasceretut: Abesse igitut ab eotami
magnium tam ꝑnitiosum malum oportere. Et si absit
ab eo ira et concitatio. quia et deformis et noxia est: nec cuiquam
male faciat nihil aliud suꝑest nisi ut sit lenis. tranquillus. pro¬
pitius: beneficus. conseruator: ita enim demum et comunis
omnium pater: et optimus maximus dici poterit: quod expe¬
tit diuina celestisq natura.Ham si inter homines laudabile
uidetur prodesse potius. quam nocere. uiuificare: q occidere
saluate. quam ꝑdere. nec immerito innocentia inter uir¬
tutes nũatur. et qui hoc fecerit: diligitur prefertur: ornatur:
benedictis omnibus uotisq celebratur. deniq ob merita
et bñficia deo simillimus iudicatur: quanto magis ipsu
deum par est diuinis ꝑfectisq uirtutbus precellentem at

Expanded text:
redigat, quanto magis deum qui habeat totius generis huredigat, quanto magis deum qui habeat totius generis humani et ipsius mundi potestatem, perditurum fuisse uniuersa credibile sit, si irasceretur? abesse igitur ab eo tam magnum, tam perniciosum malum oportere. et si absit b eo ira et concitatio, quia et deformis et noxia est, nec cuiquam male faciat, nihil aliud superesse nisi ut sit lenis tranquillus propitius beneficus conseruator. ita enim demum et communis omnium pater et optimus maximus dici poterit, quod expetit diuina caelestisque natura. nam si inter homines laudabile uidetur prodesse potius quam nocere, uiuificare quam occidere, saluare quam perdere nec inmerito innocentia inter uirtutes numeratur et qui haec fecerit, diligitur praefertur ornatur benedictis omnibus uotisque celebratur. denique ob merita et beneficia deo simillimus iudicatur, quanto magis ipsum deum par est diuinis perfectisque uirtutibus praecellentem atque
Abbreviated transcription (Latin):
Uistimantut stoici et alii non nulli aliquãto meliꝰ
de diuinitate sensisse. qui aiunt graciam indeo esse
itam non esse. Fauorabilis ac populatis or̃o non cadere in
deum hanc atuimi pusillitatem. ut ab ullo se lesum puret
qui ledi non põt ut quieta illa et sancta maiestas concitet᷑
ꝓturbetur insaniat. quod est terrene fragilitatis. Iram
enim cõmonionem mentis esse ac ꝑturbãtionem. que sit
adeo alieno. Quod si hominem quoq qui modo sit sapiẽg
et grauis ira non doceat siquidem cum in animum cuiꝰ¬
quam incidit uelut seua potestas. tantos excitet fluctus ut
statum mentis ĩmutet ardescant oculi os tremat lingua
titubet detites concrepent alterius uultum maculet nuc̃
suffusus rubor. nunc pallor albescens. quanto magis deũ
non deceat tam feda mutatio: Et si homo qui hẽat impe¬
rium ac potestatem late noceat ꝑ iram sanguinẽ fundat
urbes subuertat: populos deleat prouintias ad solitudinẽ

Expanded text:
istimantur Stoici et alii nonnulli aliquanto melius de diuinitate sensisse, qui aiunt gratiam in deo esse, iram non esse. fauorabilis admodum ac popularis oratio, non cadere in deum hanc animi pusillitatem, ut ab ullo se laesum putet qui laedi non potest, ut quieta illa et sancta maiestas concitetur perturbetur insaniat, quod est terrenae fragilitatis: iram enim commotionem mentis esse ac perturbationem, quae sit a deo aliena. quod si hominem quoque, qui modo sit sapiens et grauis, ira non deceat, siquidem cum in animum cuiusque incidit, uelut saeua tempestas tantos excitet fluctus, ut statum mentis inmutet, ardescant oculi, tremat os, lingua titubet, dentes concrepent, alternis uultum maculet nunc suffusus rubor nunc pallor albescens, quanto magis deum non deceat tam foeda mutatio ? et si homo qui habeat imperium ac potestatem, late noceat per iram, sanguinem fundat, urbes subuertat, populos deleat, prouincias ad solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ini fosius est. qui exigit iusticiã qui sidem poscit. Quis hic ma¬
le menti aut male preci locus est. At illi infelices nec oxscelerib
suis ititelligunt. quã malũ sit quod colunt. qñ quidẽ flagicus
omnnibus inquinan ueniunt ad precandũ et si pie sactificare
opinantur sicutem Iaueritit: tanq̃ libidines inita pectus in¬
clusas. illi ernnes abluatit: aut illamatia purificent Quanto
sanctius est mentẽ pocius eluere q malis cupiditatibus sordi¬
datur et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellẽ.¬
& uod qui fecerit q̃libet inꝙͣtum ac sordidũ corpus gerat sꝗ¬
tis putus esi¬

Expanded text:
infestus\' est, qui exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic mainfestus\' est, qui exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic malae menti aut malae preci locus est? at illi infelices nec ex sceleribus suis intellegunt quam malum sit quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere! quod qui fecerit, quamlibet inquinatum ac sordidum corpus gerat, satis purus e
Abbreviated transcription (Latin):
itta manimo colentis est. quia meniẽ ip̃am pro sacrificio he Illic
nihil exioitur aliud. nisi ꝙ̃ sanguis pecudum et fumus et ĩepta
libano. hic bona mens purum pectus. in nocens uita Elluc uenĩt
sine delectu adultere impudice. lene proraces obscetie merecri¬
ces ueniunt ꝯladiatores. latroties. fures uenefici. et precantur
nihil aliud ꝙͣ ut scelera impune cõmittant. Quid enimlatro
sacrificatis aut gladiacor roget nisi ut occidatit. Quiduetie¬
narius nisiut fallat. Quid merettix nisi ut plurimũ peccet:
quid adultera. nisi m̃ortẽ uiri. aut omia impudicina celetur.
quid lenon. nisi ut multos bonis exuat. quid fur nisi ut tnlta
compilet. hic uõ etiã leui. cõĩq peccato loxus nullus est et siꝗs
ad sactificium nõ integra cotiscientia uetierit audit que illi
deus cõminetur ille qui latebras cordis uidet: qr peccatis semp

Expanded text:
tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic nihil exigitur aliut quam sanguis pecudum et fumus et inepta libatio, hic bona mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueniunt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, obscenae meretrices, ueniunt gladiatores latrones fures uenefici et precantur nihil aliut quam ut scelera inpune committant. quid enim latro sacrificans aut gladiator roget nisi ut occidant? quid uenenarius nisi ut fallat? quid meretrix nisi ut plurimum peccet? quid adultera nisi aut mortem uiri aut ut sua inpudicitia celetur? quid lena nisi ut multos bonis exuat? quid fur nisi ut plura conpilet? hic uero etiam leni communique peccato locus nullus est et si quis ad sacrificium non integra conscientia uenerit, audit quae illi deus comminetur, ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper
Abbreviated transcription (Latin):
diis suis offerunt nõ integritatẽ mentis nõ reuerentiã, non ti¬
morem ꝑ actis itaq sacrificiis manib oratiẽ religionẽ ĩ templo
et cum templo sicut inuenerãt relinquũt nihilq secũ exea n
afferunt neq referunt. Inde est ꝙ eius tõi religiones neq bo¬
nos facere possunt. neq firme atq ĩmutabiles ẽẽ. Traducũtur
itaq ab his homines facile qr nihilibi ad uitã nihil ad sap̃ia
nihil ad fidem discitur. Que est enim suꝑsticio illorum deoꝵ
que ius. que disciplitia. que origo. que ratio. quod fundam̃tu
que substantia quo tendet. aut quid pollicetut. ut ab homine-¬
possit fidelicer seruati fortiterq defendi: inqua nihil aliue uideo ꝙͣ
ritum od solos dignos ꝑtinentẽ.Nostra uero teligio eo fitma est et
solida. et ĩmutabilis. quia iustitiã docet. ꝗr nobiscu semꝑ est qr

Expanded text:
diis suis offerunt, non integritatem mentis, non reuerentiam, non tidiis suis offerunt, non integritatem mentis, non reuerentiam, non timorem. peractis itaque • sacrificiis inanibus omnem religionem in templo et cum templo sicut inuenerant relincunt nihilque secum ex ea neque adferunt neque referunt. inde est quod eiusmodi religiones neque bonos facere possunt neque firmae atque inmutabiles esse. traducuntur itaque ab his homines facile, quia nihil ibi ad uitam, nihil ad sapientiam, nihil ad fidem discitur. quae est enim superstitio illorum deorum? quae uis? quae disciplina? quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit aut quid pollicetur, ut ab hominepossit fideliter seruari fortiterque defendi? in qua nihil aliut uideo quam ritum ad solos digitos pertinentem. nostra uero religio eo firma est et solida et inmutabilis, quia iustitiam docet, quia nobiscum semper est, quia