comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
TSIUOS AOLIO IAAL
tempore sine pontifice. ẽẽ. dei
aeccłam non doletis: nos tam̃
de eiꝰ regimine cogitare. & suscepti cura com¬
pellit officii. et urãe qua plurimũ R aritas
dilectionis astringit: scientes qđ meiꝰ gubil
tas. Nam si gregi pastoris cura defucto
facile laqueos insidiatoris incurrio. Ea de Re
qm̃ aeccla soanensis sac̃dotis diu ẽ. auxilio
destituta: Necessario duximus Alartinũ frẽm
dnisq ipsuis. prb̃os atq diacones concessimꝰ
ordinandi licentiã: eumq reb eiꝰ quouse:
illic fuerit. ut ꝓpͥum pontificẽ uti ꝑmisimus.
Idõq scriptis p̃sentib ad monemus. ut p̃fatũ
uisitatorẽ caritas ura cum om̃i deuotionie

Expanded text:
tsi vos multo jam tempore sine pontifice esse Dei Ecclesiam non doletis, nos tamen de ejus regimine 564 cogitare, et suscepti cura compellit officii, et vestrae quamplurimum charitas dilectionis astringit, scientes quod in ejus gtas. Nam si gregi pastoris cura defuerit, facile laqueos insidiatoris incurrit. Ea de re quoniam Ecclesia Saonensis sacerdotis diu est auxilio destituta, necessarium duximus Martinum fratrehiisque ipsius presbyteros atque diacones concessimus ordinandi licentiam, eumque rebus ejus, quousque illic fuerit, ut proprium pontificem uti permisimus. Ideoque scriptis praesentibus admonemus, uti praefatum visitatorem chari
Abbreviated transcription (Latin):
relo se iusticie indiuersorum tuitionẽ c̃gruent
impendat: ꝓniorẽ eam credimus. ꝓrsus enster
ineorum solamina. quos ei nr̃a cõmendat
epła. Pompeiana gͥ religiosa femina. ꝓhom¬
nẽ suũ suggessit multa se quorũdã irratio
et obhoc nob̾ supplicasse dinoscitur. ut uob̾
eam nr̃is cõmendaremꝰ apicib. Proptẽa salu¬
tans fr̃nitatẽ ur̃am debito karitatis affeccu
p̃dicta uob̃ feminã necessario duxiniꝰ cõmen¬
dandam: ut comitante iusticia nullo eam
fr̃̾nitas ur̃a contra equitatẽ grauari ꝑmittat.
nec aliqua inconsulte pati dispendia. sed si
quas eam causas habe contigerit. inelectorum
uiditio altertando uentilet᷑ contentio: & quar¬
cunq fuerint definita. ita tranquille ad effec¬
tum uob̃ solatiantib ꝑducant᷑. ut & uob ꝓ
tali oꝑe merces inbereat. et nris apicib cõmen¬
data. gaudeat se inuenisse iusticiã.

Expanded text:
zelo justitiae se in diversorum tuitionem congruenter impendat, proniorem tamen eam credimus prorsus existere in eorum solamina quos el nostra commendat epistola. Pompeiana igitur religiosa femina per hominem suum suggessit multa se quorumdam hominum mina, et ob hoc nobis supplicasse dignoscitur ut nostris eam vobis commendaremus apicibus. Propterea salutantes fraternitatem tuam, debito charitatis affectu praedictam vobis feminam necessario duximus commendandam, ut, comitante justitia, in nullo eam fraternitas tua contra aequitatem gravari permittat, nec aliqua inconsulte pati dispendia. Sed si quas eam habere causas contigerit, in electorum judicio, altercando ventiletur contentio, et quaecunque fuerint definita, ita tranquille ad effectum vobis solatiantibus perducantur, ut et vobis pro tali opere merces inhaereat, et nostris apicibus commendata gaudeat se invenisse justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentia deputatꝰ ẽ. ralatione ao¬
possit missarũ solennia cȩlebrare. intug
ut etiam filios suos sine baptismate asr
remansisse. Et quia hac ꝓcausa. magros
petiuerunt sibi ineadem ȩcclia cui finas¬
ur̃a oꝑam dedit uisitationis impendic
debere prb̃mordinari: ea ꝓpt̃ scriptisus
p̾sentib ad hortamur. ut declero eiden
eccłiȩ requirere debeatis. cuĩ uita &mi
ad hoc possint officiũ conuenire: & eun
illic prb̃m festinetis auxiliante dno in¬
setrare: Nam ualde durum ẽ: ut qͦusa
causa ep̃i eorum subtilit̃ requirat᷑. ni
habeat excłia illa prb̃m qui sacrũ illica
ualeat celebraRe.

Expanded text:
poenitentiam 824 deputatus est, relatione co sacra possit missarum solemnia celebrare, in tantum ut etiam filios suos sine baptismate asserant remansisse. Et quia hac pro causa magnopere petiverunt sibi in eadem Ecclesia cui frara operam visitationis impendit debere presbyterum ordinari, ea propter scriptis vos praesentibus adhortamur, ut de clero ejusdem Ecclesiae requirere debeatis, cujus vita et mores ad hoc possint officium convenire, et eum illic presbyterum festinetis, auxiliante Domino, consecrare. Nam valde durum est ut quousque causa episcopi eorum subtiliter requiratur, non habeat Ecclesia illa presbyterum, qui sacrum illic opus valeat celebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
EMPORE QUOERATER SITASS
adep̾atus officium dõ auctore ꝓues tad
constituisse nos recolit. ut expeccunis q
detessor ur p̃buerat. id÷ quadringent si
seorsum fieri debuissent. qui eiꝰ clenats
butione p̃sentib scriptis in seitã. enm
Anthemio subdiacono nr̃o sine disfiua
aliqua fr̃nitas ur̃a debeat erogare. Inbe
dandi sunt solidi sexaginta tres. id i
diũ solidi ꝑ singłos. Prb̃is acdiaconib
clericis peregrinis: solidi quinquagis
hominib honestis ac egenis. quospalls
petere uerecundia ñ ꝑmittit: solidias
quinqua ginta. ita ut quidã eorũ als¬
głos tremisses. quidã ad singlos sollas
uł siuisũ fuerit ampliꝰ dimittant. Pil

Expanded text:
empore quo fraternitas tua ad episcopatus officium Deo auctore provecta est, constituisse nos recolit ut ex pecuniis Ecdecessor vester praebuerat, id est quadringenti solidi seorsum fieri debuissent, qui ejusdem butionem praesentibus scriptis insertam, coram Anthemio subdiacono nostro, sine difficultate aliqua, fraternitas vestra debeat erogare. Praebdandi sunt solidi sexaginta tres, id est medium solidi per singulos; presbyteris ac diaconis et clericis peregrinis solidi quinquaginta; hominibus honestis ac egenis, quos publice petere verecundia non permittit, solidi centum quinquaginta; ita ut quidam eorum ad singulos tremisses, quidam ad singulos solidos, vel si visum fuerit amplius dimittantur. Rel
Abbreviated transcription (Latin):
isimpendendo. adiuam possitis applicare
esedem.
m. GR BARBARAE ET AD
tur: Nonminor nos dilectissimȩ filiȩ¬
uc quam de patris egritudine meroraffic̃.
mnmextranea possumius reputare mesticiã:
ppe quae nob caritatis lege fit ꝓpͥa. Sed qͥa
mulla desꝑatione deredemptoris nr̃i est
nsccdia diffidendum: animos ur̃os ad conso¬
atione patris erigite. spem urãm inom̾ipoten
sdimanii ponite. & in ipsius ꝓtectione con¬
dmus: quia & abomi uos aduersitate custo¬
i. atq tribulationẽ uram exhilarat. & sccł̃m
itua desideria ꝓpiciꝰ uos ordinari concedit.
debitum humanȩ sortis impleuerit: nec
tati urae ꝓuidere ut possumꝰ adiuuante
dio festinamus: ut nec uos inustorũ homi
iconcussio ulla ꝑturbet. & nos debitum
deparentũ urorũ bonitate contraximꝰ.
b ꝑomia recompensemꝰ. Grã itaq cȩlestis

Expanded text:
rius impendendo ad vestram possitis applicare mercedem. Barbarae et Anttur, non minor nos, dilectissimae fili vos de patris aegritudine moeror afficit. Nec enim extraneam possumus reputare tristitiam, quippe quae nobis charitatis lege fit propria. Sed quia in nulla desperatione de Redemptoris nostri est misericordia diffidendum, animos vestros ad consolationem patris erigite, spem vestram in omnipotentis Dei manu ponite; et in ipsius protectione confidimus quia et ab omni vos adversitate custodit, atque tribulationem vestram exhilarat, et secundum paterna desideria propitius vos ordinari concedit. Si vero debitum humanae sortis impleverit, nec litati vestrae providere ut possumus adjuvante Domino festinabimus, ut nec vos injustorum hominum concussio ulla perturbet, et nos debitum quod de parentum vestrorum bonitate contraximus vobis per omnia repensemus. Gratia itaque coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcollimitantia quęq quo lucet loci
diffundit̃. ita cuilibet ꝑsone bonos
actuũ ꝓbitas. ñsolum qd egit. sed ꝑdiuersas pro¬
opinionis efficiat. qđ reiueritas p̃p̃sentiã pote¬
rat exhibere:. Didicimꝰ erĩ duersos uidices qui
ad admnuistrandã a fricã ꝓuntiã diriguntur.
suma głam ur̃am familiaritate diligere: qid̃
non ꝓcederet nisi apud eosdem iudites menti
eiꝰ sinceritas appareret. ut ad eptã adminitrati¬
onẽ consilii uri participatione disponereN
Exquo maximas dnio gr̃as refermiꝰ: cũ tales
habe ꝓpͥos ꝓuntias habitatores cognoscimus.
qͥuigenita nobilitate polleant. et potentib
uiris adhereant. ꝓuintialibq suis adremediũ
adepta temporũ oportunitate consistant.
Persoluentes itaq patnȩ caritatis affectum:
p̃sentiũ latorẽ que illic adorelinandas res pau¬
perũ direximꝰ. urãe głae cõmendamꝰ: quatinꝰ
ei qͥuo necesse fuerint solatia salua iusticia
tribuatis. ORo autẽ diim qui uit̾a ur̃am in

Expanded text:
ucet loca diffunditur, ita cujuslibet personae bonorum actuum probitas non solum quo degit, sed per diversas proopinionis efficiat, quod rei veritas per praesentiam poterat exhibere. Didicimus enim diversos judices, qui ad ministrandam Africanam Provinciam diriguntur, summa gloriam vestram familiaritate diligere. Quod non procederet, nisi apud eosdem judices mentis ejus sinceritas appareret, ut adeptam administrationem 561 consilii vestri participatione disponerent. Et quidem maximas Deo gratias referimus, c provincias habitatores agnoscimus qui ingenita nobilitate polleant, et potentibus viris adhaereant, provincialibusque suis ad remedium, adepta temporum opportunitate, consistant. Persolventes itaque paternae charitatis affectum praesentium latorem, quem illuc ad ordinandas res pauperum direximus, vestrae gloriae commendamus, quatenus ei in quo necesse fuerit, salva justitia, tribuatis. Oro autem Dominum, qui vitam vestram in
Abbreviated transcription (Latin):
ui qui semꝑ ẽ. pauidꝰ. Etrursũ scriptũ ẽ
Seruite dño intumore. & exultate ei cu
denore. In pauco gͦ uite hui tempore.
sute uiam necesse ẽ. ut tremor teneat:
utinꝰ ꝑsecuritatis gaudiũ sine fine pꝰ
inoratione funditis. ad gaudia uos ȩt̃na

Expanded text:
vir qui semper est pavidus. Et rursus scriptum est: vir qui semper est pavidus. Et rursus scriptum est: Servite Domino in timore, et exsultate ei tremore . In pauco ergo hujus vitae tempore mentem vestram necesse est ut tremor teneat, quatenus per securitatis gaudium sine fine posin oratione funditis, ad gaudia vos aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
um Quod uͦ dulcedo tua in suis epłis
sibunait. importunã se mͥ existere. quo¬
uidusq scribam mͥ ẽẽ. reuelatũ qͥa peccata
dua dimissa sunc: rem difficilẽ etiã et in¬
utlem postulasti. Difficile quidẽ: quia
eo indignus sũ cui reuelatio fieri debeat.
dutilem uͦ: quia secura depetcatis tuis¬
fuinon debes. nisi cũ iam indie uitȩ tuę
ultimo plangere eadem petcata minime
ualebis. Quae dies quousq ueniat: seꝑ
suspeta: semꝑ trepida metuere culpas
dibs. atq eas cotidianis fletib lauare.
Cate saulus apłs iam ad tertiũ cęlum
ascenderat. inparadysum quoq ductꝰ
suerat. archana uerba audierat quȩ loqui
homini ñ liceret. & tam̃ adhuc trepidans
dicebat. Castigo corpus meũ & seruituti
uibitio. ne forte p̃dicans ipse repb. efficiar.
Adhuc timet qui iamadcȩlum ducitur.
diam ñ timere uult qui adhuc interra
onuersatur: Perpende dulcissima filia.
quia mat neglegentiȩ solet. ẽe. securitas.

Expanded text:
 Quod dulcedo tua in suis epistolis subjunxit, importunam se mihi existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de pefieri non debes, nisi cum jam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis. Quae dies quousque veniat, semper suspecta, semper trepida metuere culpas debes, atque eas quotidianis fletibus lavare. Certe Paulus apostolus jam ad tertium coelum ascenderat, in paradisum quoque ductus fuerat, arcana verba audierat, quae homini loqui non liceret, et tamen adhuc trepidans, dicebat: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar. Adhuc timet qui jam ad coelum ducitur, et jam temere non vult qui adhuc in terra conversatur? Perpende, dulcissima filia, quia mater negligentiae solet esse securitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate peccatrir. ille manus quȩ fucas
iniquitate pollute: illus tetigeit pedes
examoris penna sic in altum leuaeall
ꝑgrãm. Impletũ ẽ. dulcis filia. iapl¬
e. qđ dehoc sc̃e ȩcclie tempore ꝓphis
cobis uoce ꝓmissu est. Et in die illo erit
aonus dauid fons patens in ablutionẽ pet¬
tdois et menstruate. Domus enim dauid
ob peccatorib fons patens in ablutiõe ẽ.¬

Expanded text:
civitate peccatrix, illae manus quae fuerant civitate peccatrix, illae manus quae fuerant iniquitate pollutae, illius tetigerunt pedes ex amoris penna sic in altum levaretur per gratiam. Impletum est, dulcis filia, impletum quod de hoc sanctae Ecclesiae tempore prophetica nobis voce promissum est: Et in die illo erit domus David fons patens in ablutionem peccatoris, et menstruatae . Domus enim David nobis peccatoribus fons patens in ablutione
Abbreviated transcription (Latin):
CUBILARIAE AUBUSTAE
ESIDERAIA dulcedinis urae
Scripta suscepi. in quib uos om̃ino dep¬
catorũ multitudine studuistis accusi.
Sed scio quia om̃ipotentẽ dm feruei
sunt ei petcata multa qͥa dilex̃ muldũ
Q uomͦ autẽ sint dimissa in hoc etiamas¬
tratũ ẽ. quod postmodũ est secutum.
quia ad pedes dñi sedebat. & uerbunq
ore illius audiebat. IN contemplatius
enim uita suspensa. iam actiua transca¬
derat: qua adhuc Alartha soror illus
tenebat. Sepultum quoq dnm studiose
quȩsiuit. ad monuntũ inclinata corpli
stitit. & que mortuũ quȩ̨rebat uiuent̃
uide meruit: & quia resurrexisset dsess
Nuntiauit. Et hoc mira dispensatior¬
pietatis dĩ fuit. ut ex ore mulieris nus¬
retur uita: quia exore mulieris mori siu¬
rat in paradysoꝓpinata. Quȩ alioqus
tempore cũ alaria altera dñm p̃ resunte¬
one uidit. & accedens pedes eius tenus
Duc rogo ante oculos. quȩ manꝰ cui col¬
erunt p̾edes. Illa mulier quȩ fueracit

Expanded text:
culariae Augustae. Desiderata dulcedinis vestrae scripta suscepi, in quibus vos omnino de peccatorum multitudine studuistis accusare; sed scio quia omnipotentem 869 Dominusunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Quomodo autem fuerint dimissa, in hoc etiam monstratum est quod postmodum est secutum, quia ad pedes Domini sedebat, et verbum ex ore illius audiebat. In contemplativa enim vita suspensa, jam activam transcenderat, quam adhuc Martha illius soror tenebat. Sepultum quoque Dominum studiose quaesivit, ad monumentum inclinata corpus erstitit, et quem mortuum quaerebat, viventem videre meruit, et quia resurrexisset discipulis nuntiapietatis Dei fuit, ut ex ore mulieris nuntiaretur vita, quia ex ore mulieris mors fuerat in paradiso propinata. Quae alio quoque tempore cum Maria altera Dominum post resurrectionem vidit, et accedens pedes ejus tenuit. Duc, rogo, ante oculos, quae manus, cujus tenuerunt pedes. Illa mulier quae fuerat in
Abbreviated transcription (Latin):
decessorum itr̃oꝵ
fuit iudi uũ:
Nita uns eidem
persone omnia
com̃mit tamus si
St ubi nos p̃sentes. ẽẽ. ñpossuitius: nr̃a ꝑeũ
ui p̃cipimus rep̃sentetur auctoritas. Qua¬
brem petio subdiacono sedis nr̃ae intra

Expanded text:
decessorum nostrorum fuit judicium, ita uni eidemque personae omnia committamus; et, ubi nos praesentes esse non possumus, nostra per eum cui praecipimus repraesentetur auctoritas. Quamobrem Petro subdiacono sedis nostra
Abbreviated transcription (Latin):
UEDAAI ADNOS OEEI¬
Saurensi ep̃o puene¬
runt : quȩ indiscussa
Nullomͦ sunt relin quenda. ꝑropte¬
rea exꝑientiȩ tuae p̾cipim᷑: ut deuita

Expanded text:
edam ad nos de Pisaurensi episcopo pervenerunt, quae indiscussa nullo modo sunt 756 relinquenda. Propterea experientiae tuae praecipimus ut de vita
Abbreviated transcription (Latin):
dr condidisse: subtili t̃ te nequid
dereb aeccłȩ suę consũpsisset oportet
in quirere. Et si quidẽ eum exin de
aliquid in congrue minuisse didiceris.
ita age ut res ipse abeo cuiꝰ est modis
om̃ib reparentur. Elerũ uͦ & popłin
ipsius loci admonere te conuenit. ut
om̃i dilatione pꝰposita. eligant qui
sibi reuelante dõ debeat ep̃s ordinari.

Expanded text:
r condidisse, subtiliter, ne quid de rebus Ecclesiae suae consumpsisset, te oportet inquirere. Et siquidem eum exinde aliquid incongrue minuisse didiceris, ita age ut res ipsae ab eo cujus interest modis omnibus reparentur. Clerum vero et populum loci ipsius admonere te convenit, ut, omni dilatione postposita, eligant qui sibi, revelante Deo, debeat episcopus ordinari.
Abbreviated transcription (Latin):
morum & oꝑum ꝑuersitate compesce.
Q uanto morti uicinior efficeris: tanto¬
fieri sollicitior atq timidior debe.
Et quide poenȩ sententia inte fuerat
iaculanda. sed quia simplicitatẽ tuã
cũ senectute nouimꝰ. interim tacemus.
Cos uͦ quorum consiliis haec egisti. it
duob mensib ex comunicatos ẽẽ. decer¬
nimꝰ. ita ut siquid eis intra duorũ men¬
siũ spaciũ humanitꝰ euenerit: benedic¬
tione uiatici non pͥuentur. Deinceps
aute abeorum c̃siliis cautus existe. te
quoq sollicite custodi. Nesi eis inmali
eẽ. debiuisti: nec simplicitati tuae

Expanded text:
morum et operum perversitatem compesce: morum et operum perversitatem compesce: qui quanto morti fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem poenae sententia in te fuerat jaculanda; sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. Eos vero, quorum consilio haec egisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita tamen ut si quid eis intra duorum mensium spatium 926 humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe; te quoque sollicite custodi, ne si eis in malo  esse debuisti, nec simplicitati tuae
Abbreviated transcription (Latin):
Seniorem ne
increpaueris.
Sed haet eiꝰ regła
cum culpa senioris exemplo suo non
trahit adinteritũ corda iuniorum.
Ubi autẽ senior uiuenib exemplii
adinceritũ p̾bet: ibi districta iN¬
crepatione feriendus ẽ. Nam scriptũ
est. Laqueus iuuenũ om̃s uos. Et
rursũ ꝓpħa dic̃. Et peccator centũ
annorũ maledictus ẽ. Tanta autẽ
Nequicia adaures meas detua senec¬
tute ꝑuenit: ut eã nisi ad huc huma¬
nius pensarem. fixa iam maledicti¬
one feriremꝰ. Dictum qͥppemichi ẽ.¬
qđ dominicoru die priusqua missarũ
solennia celebrares: adexarandã mes¬
sem latoris p̾sentiũ ꝑrexisti. & post
exarationẽ eiꝰ missarũ solennia cȩlebras¬
ti. post missarũ solennia etia t̾minos
possessionis illius eradicare minime
fueramus. sed filius na cyriacus abb̾s
anob reqiuisitꝰ: dhuim eẽt. caralis ita
se cognouisse phibuit. Eit quia ad huc
canis tius parcunur: hortam aliquando
resipisce senex. atq atanta te leuitate

Expanded text:
Seniorem ne increpaveris . Sed haec ejus regula cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi enim senior juvenibus exemplum ad interitum praebet, ibi districta increpatione feriendus est. Nam scriptum est: Laqueus juvenum omnes vos . Et rursum Propheta dicit: Et peccator centum annorum maledictus . Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam nisi adhuc humanius pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe est, quod dominicorum die priusquam Missarum solemnia celebrares, ad exarandam messem Latoris praesentium perrexisti: et post exarationem ejus Missarum solemnia celebrares. Post Missarum solemnia etiam terminos possessionum illius eradicare minime fueramus, sed filius noster Quiriacus abbas a nobis requisitus dum esset Caralis, ita se cognovisse perhibuit. Et quia adhuc canis tuis parcimus, hortamur aliquando resipisce, senex, atque tantam lenitatem
Abbreviated transcription (Latin):
psenti auctoritate duumꝰ adhoitanda. qͣtin
uirũ que uob de congregatione sua adordina¬
tione p̃sbiterii obtulerit consecandũ. de eo
sic̃ est consuctudinis queq sunt discutienda
subtilit ꝑquiratis. & sinichil in eo reꝑtu fuent
qͥd ei possit obiuare canonice sic̃ mos ẽ. con¬
secretis. Nichil ei aliud pͥuilegii concedentes.
nisi ut incongregatione sua quotiens oppor¬
tunu fuerit. sacra missarũ debeat tantumͦ
celebrare mysteria

Expanded text:
senti auctoritate duximus adhortandam, quatenus virum quem vobis de congregatione sua ad ordinationem presbyterii obtulerit consecrandum, de eo, sicut est consuetudinis, quaeque sunt discutienda subtiliter perquiratis; et si nihil in eo repertum fuerit quod ei possit obviare, canonice, sicut moris est, consecretis. Nihil ei aliud privilegii concedentes, nisi ut in congregatione sua 1212 quoties opportunum fuerit, sacra missarum debeat tantummodo celebrare mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
uos linoua loeuilos
Attestatur c̃scientia: qͥa dudũ
uos. et nulliꝰ dignita¬
tis occupationib implicatos multum
dilexi. multũq uenerat sum. Ipsa naq
incessus ur̃i modestia. quib dã conatib.
exigebat: ut diligi etia anzlente debu¬
isset. Et cuuos uenisse Ad administran¬
dã p̃turã siciliae audui. ualde gaius
sum. et qͥa quandã inter uos atq̃ aecclasti¬
minis occupat: intantũ nos recte dili¬
gere specialit possum in quantũ genera¬
litagi minime nocem. Unde ꝑoñpo¬
tentẽ diini rogo. Nicui trem̃do iuditio
nr̃orũ actur̃ posi turi rationes sumꝰ. ut
eiꝰ respectũ senbꝑ gła ur̃a ante oculos.
hadeat: et nũquã qͦdlibet ex quo int̃ nos
uł p̾arua dissensio ꝓueniat. ad mittat.
Nulla uos lucra adiniusticiã ꝑtrahant.
nulliꝰ uł mine uł amiciciae hitinere
rectitudinis deflectant. Qua sit uita
breuis aspicue: ad quẽ quandoq ituri estis
iudicẽsqͥ uidiciariã potestatẽ geritis

Expanded text:
uod lingua loquitur, attestatur conscientia, quia dudum vos et nullius dignitatis occupationibus implicatos, multum dilexi, multumque veneratus sum. Ipsa namque incessus vestri modestia quibusdam conatibus exigebat ut diligi etiam a nolente debuisset. Et cum vos venisse ad administrandam praeturam Siciliae audivi, valde gavisus sum. Et quia quamdam inter vos atque ecclesiastiminis occupat, in tantum nos recte diligere specialiter possumus, in quantum generalitati minime nocemus. Unde per omnipotentem Dominum rogo, in cujus tremendo judicio nostrorum actuum posituri rationes sumus, ut ejus respectum semper gloria vestra ante oculos habeat, et nunquam quodlibet ex quo inter vos vel parva dissensio proveniat admittat. Nulla vos lucra ad injustitiam pertrahant, nullius vel minae, vel amicitiae, ab itinere rectitudinis deflectant. Quam sit vita brevis aspicite; ad quem quandoque ituri estis judicem, qui judiciariam potestatem geritis,
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. siue adnetessitatẽ pauꝑum opp̃s¬
sorũq subleuandã. siue ad ad monitionẽ
om̃iũ atq correctione eorũ qͦrũ excessus
ctigerit demonstrari: congrua cũ eodẽ
petro subdiacono sedis nr̃ae debeat̾is mo¬
deratione disponere. A quo c̃cilio ꝓcul
sint odia. facinorũ nutrumnta: atq in udia
int̾na tabescat. et nimis execrabił aminior
discordia. Sac̃dotes suos: c̃cordia deo
placita et karitas recognoscat. Haec gͥ om̃ia.
cũ ea maturitate ac tranquillitate gerite.
ut dignissime episcopale possit concilur
nuncupari

Expanded text:
tinent, sive ad necessitatem pauperum oppressorumque sublevandam, sive ad admonitionem omnium atque correctionem eorum quorum excessus contigerit demonstrari, congrua cum eodem Petro subdiacono sedis nostrae debeatis moderatione disponere. A quo concilio procul absint odia, facinorum nutrimenta, atque invidia interna tabescat, et nimis exsecrabilis animorum discordia. Sacerdotes suos 487 concordia Deo placita, et charitas recognoscat. Haec igitur omnia cum ea maturitate ac tranquillitate gerite, ut dignissime episcopale possit concilium nuncupari
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium. ẽẽ.¬
ꝑspeximꝰ. ut ficut
decessorum itr̃oꝵ
fuit iudi uũ:
Nita uns eidem
persone omnia
com̃mit tamus si
St ubi nos p̃sentes. ẽẽ. ñpossuitius: nr̃a ꝑeũ
ui p̃cipimus rep̃sentetur auctoritas. Qua¬
brem petio subdiacono sedis nr̃ae intra

Expanded text:
necessarium esse perspeximus ut sicut decessorum nostrorum fuit judicium, ita uni eidemque personae omnia committamus; et, ubi nos praesentes esse non possumus, nostra per eum cui praecipimus repraesentetur auctoritas. Quamobrem Petro subdiacono sedis nostra
Abbreviated transcription (Latin):
clericis uͦ p̃t̾ eos qui uenire delib̾ant
siquos alios p̃sentes. ẽẽ. necessario
estimas. ad nos sine mora transmitte.
ut adordinandã dĩ ȩccłam Nec ex¬
cusatio. nec aliqua possit puenir e

Expanded text:
clericis vero, praeter eos qui venire deliberant, si quos alios praesentes esse necessarios aestimas, ad nos sine mora transmitte, ut 754 ad ordinandam Ecclesiam, nec excusatio, nec aliqua possit provenire
Abbreviated transcription (Latin):
Nde necesse ẽ. ut sic̃ diximus facta ꝓbatione
ni grauariuł oppmi. Nesiinquieta fuerit. ex
huiꝰ cause occasionȩ hoc pati qd non decet esti¬
met᷑. Et ido siquid forte fuerit qͦd debeat
em̃dari. aut plano adhortacionis urȩ mode¬
ramine corrigat᷑ aut certe nob subtilit̾ nun¬
cietur: quatin & uos abinuidia sitis extranei.

Expanded text:
Unde necesse est ut, sicut diximus, facta probatione ur gravari vel opprimi, ne si inquietata fuerit, ex hujus causae occasione hoc pati, quod non decet existimetur. Et ideo si quid forte fuerit quod debeat emendari, aut a plano adhortationis vestrae moderamine corrigatur, aut certe nobis subtiliter nuntietur, quatenus et vos ab invidia sitis extranei,
Abbreviated transcription (Latin):
experientia tua benenouit᷑.
UNde contigit ut nunc importund̾ tempore
palatino fideussor accedens. Necessitatem
Non modica paciatur. adeo ut in ȩccłia diu
mnresi dens uehemtins affligatuir. Sed cuuia

Expanded text:
experientia tua bene novit. Unde contigit ut nunc importuno quondam palatino fidejussor accedens, necessitatem non modicam patiatur, adeo ut in Ecclesia diu jam residens vehementius affligatur. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quob
INI
ECCLESIIS
LIS IUAE AlIQ
loca dudum monasteriis co¬
secrata. Nunc habitacula cleri¬
corum aut etiã laicorũ facta sint.
Dumq hii qui sunt in eccłiis
fingunt se religiose uiuere.
monasteriis p̃poni appetunt.
& peorũ uitã monasteria destru

Expanded text:
quod in ecclesiis tis tue aliqua loca dudum monasteriis consecrata, nunc habitacula clericorum aut etiam laicorum facta sint. Dumque hi qui sunt in ecclesiis fingunt se religiose vivere, monasteriis preponi appetunt, et per eorum vitam monasteria destru
Abbreviated transcription (Latin):
Ri ancistitis
obitum cognoscentes: curȩ nobis
delegare. Cui dedimꝰ inmandatis: ut
NIl depuectionib clericorũ. reditu.
ornatu. mninisterusq aquoquã usur¬
pari paciatur. Cui uos assidius ad¬

Expanded text:
ri antistitis obitum cognoscentes, curae nobis ni solemniter delegare. Cui dedimus in mandatis ut nihil de provectionibus clericorum, reditu, ornatu, ministeriisque a quoquam usurpari patiatur. Cujus vos assiduis ad
Abbreviated transcription (Latin):
IALIS NoS lobannis frĩs et coep̃i
Nr̃i mors cognita c̃tristauit.
marime qͦd ciuitas illa hoc tẽ¬
pore amisit pastoralis curȩ solatium.
Qa gͥ plurime utilitates ex pͥoscunt
ut mȩccłł ipsi sac̾dos sinemora axpo
auctore debeat ordinari: ideoq exꝑien¬
tiȩ tuę p̃cipimus quaterꝰ clerum et
popłni om̃i instantia studeat adhoita¬
ri. ut con secrandũ sibi ñ differa
eligere sac̃dotem. Quos tam pom̃ib
causa utilitates ꝓpas non attendaN.
N ulla gͦ sit in hac electione uenalitas.
nedum p̾mia appetunt: discretionẽ
electionis amittant. & illũ dignum
adhoc ẽẽ. arbitrent᷑ officiũ: qui nor
meritis sed datione placuerit. Specia¬
lit̾ enim & absolute cognoscant: qͥa
ñ solũ indignꝰ ẽ. sacdotio. sed & aliis
ꝓfecto erit culpis obnoxi: qͥsqͥs doniun
dĩ p̃cii p̃supserit uenalitate mercari.
Non itaq largus p̾mus: sed dignus
meritis eligatur. Nam & el ectuti partul

Expanded text:
imis nos Joannis fratris et coepiscopi nostri mors cognita contristavit, maxime quod civitas illa hoc tempore amisit pastoralis curae solatium. Quia igitur plurimae utilitates exposcunt ut Ecclesiae ipsi sacerdos sine mora, Christo auctore, debeat ordinari, ideoque experientiae tuae praecipimus quatenus clerum et populum omni instantia studeat adhortari, ut consecrandum sibi non differant eligere sacerdotem. Quos tamen et pracausa utilitates proprias non attendant. Nulla ergo sit in hac electione venalitas, ne dum praemia appetunt, discretionem electionis amittant, et illum dignum ad hoc esse arbitrentur officium, qui non meritis, sed datione placuerit. Specialiter enim et absolute cognoscant quia non solum indignus est sacerdotio, sed et aliis profecto erit culpis obnoxius, quisquis Dei donum pretii praesumpserit venalitate mercari. Non itaque largus praemiis, sed dignus meritis eligatur. Nam et electum et
Abbreviated transcription (Latin):
QUOSDRO
PERUEASI
SPIRIIUS
HOMINES
PRAUA
INTER UOS ALIMUA ETSC̃AE
fidei aduersa seminasse. ita ut indie
sabbati aliquid oꝑari ꝓhiberer
Quos quid aliuid nisi antiap̃i p̾di¬
Ecatores dixerim. qui ueniens diem
sabbatũ atq dnicũ abomi faciet oꝑe
custodiri: Quia eni morise & resur¬
gere simulat: haberi inueneratione.
uult dominicu die. Et qa uidaizare
popłm copellit: ut exteriore ritum
legis reuocet. & sibi uideoru ꝑfidia

Expanded text:
quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut in die Sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi Antichristi praedicatores dixerim? Qui veniens, diem Sabbatum atque Dominicum ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum; et quia judaizare populum compellit ut exteriorem ritum legis revocet, et sibi Judaeorum perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
UIO IN SARDINIA HOSTES
hoc futurũ dudii metuimus: euenisse
qđ p̃uidimꝰ uob̾cum nunc gemimus.
Q đ si scłm ea quaetã uob qua excellen¬
tissimo filio nr̃o Gennadio hoc fore
Nuntiantes scripsimꝰ. sollicitudo fu¬
isset adhibita. ininuicullue aut non
accederent. aut accedentes ꝑiculũ qđ
fecerunt incurrerent. Uel nunc gͦ ea
quȩ contigerunt. uigilantia urãm in
futura exacuant. Nam & nos qͥc quid
ꝓdesse possumꝰ. facere dõ auriliante
Nequaqua omittinꝰ. Cognoscati

Expanded text:
uid in Sardinia hostes hoc futurum dudum metuimus, evenisse quod praevidimus vobiscum nunc gemimus. Quod si secundum ea quae tam vobis quam excellentissimo filio nostro Gennadio hoc fore nuntiantes scripsimus sollicitudo fuisset adhibita, inimici illuc aut non accederent, aut accedentes periculum quod fecerunt incurrerent. Vel nunc ergo ea quae contigerunt vigilantiam vestram in futura exacuant. Nam et nos quidquid prodesse possumus, facere, Domino auxiliante, nequaquam omittimus. Cognoscati
Abbreviated transcription (Latin):
A D OME
Q UOS DAO
PERUEASI
SPIRIIUS
Homines
PRAUA
INTOR UOS ALIAUA ETSC̃AE
fidei aduersa seminasse. ita utindie
sabbati aliquid oꝑari ꝓhiberer
Quos quid alud nisi antiapi p̾di¬
catores dixerim. qui ueniens diem
sabbatũ atq dnicũ abomi faciet oꝑe
custodiri: Quia eni mori se & resur¬
gere simulat: haberi inueneratione.
uult dominicũ die. Et qa uidaitare
popłm copellit: ut exteriorẽ ritum
legis reuocet. & sibi uideorũ ꝑfidia

Expanded text:
ad me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut in die Sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi Antichristi praedicatores dixerim? Qui veniens, diem Sabbatum atque Dominicum ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum; et quia judaizare populum compellit ut exteriorem ritum legis revocet, et sibi Judaeorum perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
XTORES p̾sentiũ sicilia uenientes.
amonofisitarũ errore conuersi sunt: atq
scãe uniusali aeccliȩ semetipsos adunaueit.
Uuu adbeati Petri apłorũ pͥncipis aeccłiam
ptendentes: poposcert ame ut eos meis eplis
uie beatitudini comendare debuissẽ. qͣtinꝰ
abhereticis quiunta ipsos sunt nullã iam
uiolentia ꝑpeti ꝑmittantur. It qͥa unꝰ eonꝰ
dic̃. monasteriũ inquo fuit aparentib suis
fuisse constructũ: auctortatẽ desiderac a
scitate ur̃a ꝑciꝑe. ut ii quimeo sunt heretici.
aut adsinĩ scȩ eccłiȩ redeant. aut de eodẽ
monasterio repellantur. Haecanob uobis
indicata ee. sufficiat. Nam deur̾a beatitu¬
dine noiumꝰ. quia qͥeqͥd ad relum om̃ipo¬
tentis di ꝑtinet: cum omi facere. feruose
festinetis. Prome uͦ ut oretis peto. quia int̾
gladios langobardorũ quos sustineo po¬
dagrȩ dolorib uehemter aFELIGOR.

Expanded text:
tores praesentium Siciliam venientes a Monophysitarum errore conversi sunt, atque sanctae universali Ecclesiae semetipsos adunaverunt. Qui ad beati Petri apostolorum principis ecclesiam pertendentes, poposcerunt a me ut eos meis epistolis vestrae beatitudini commendare debuissem, quatenus ab haereticis qui juxta ipsos sunt nullam jam violentiam perpeti permittantur. Et quia unus eorum dicit monasterium in quo fuit a parentibus suis fuisse constructum, auctoritatem desiderat a sanctitate vestra percipere ut hi qui in eo sunt haeretici, aut ad sinum sanctae Ecclesiae redeant, aut de eodem monasterio repellantur. Haec a nobis indicata vobis esse sufficiant; nam de vestra beatitudine novimus quia quidquid ad zelum Dei omnipotentis pertinet, cum omni facere fervore festinet. Pro me vero ut oretis peto, quia inter gladios Langobardorum quos sustineo podagrae doloribus vehementer affligor.
Abbreviated transcription (Latin):
depressus. quib in suis negotis
plerumq cogimur soluere
etiam quod nos certum est
nondebere : secretum locum
petii amicũ meroris. ubi om̃e
quod demea occupatione¬
mihi displcebat. se patenter
ostenderet: & cunctaq infli-¬
gere dolorem consueuerant.
congesta ante oculos licent̃
uenirent. Ibi itaq cũ afflic¬
tus ualde. & diu tacitus
sederem: dilectissimus filius
meus petrus diaconus affuit

Expanded text:
depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ru cantus exorsus est: Qui illis
psallentib. orationđͥ intentus.
animã reddidit: Om̃s uero
fr̃s quiad erant: exore eius exisse
colũbam uiderunt: Quaemox
aꝑto tecto oratorii columba¬
egressa: aspicientib fr̃ĩbus
penetrauit cęlũ: Cuius id-¬
circo animã in colũbȩ spetiȩ
apparuisse credendũ est: ut
om̃ps ds̃ exhac ipsa spetie
simplici corde deseruisset:
mittens. ab ea sibi
derat: Habent que
bilis presbiter. cũle¬

Expanded text:
rum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie simplici corde ei permittens, ab ea sibi absciderat. Habent quipvenerabilis presbyter cu
Abbreviated transcription (Latin):
Ost non multũ uero tẽporis.
exigente causa gothorum:
uir quoq beatissimus agapitus
huius sc̃ȩ romanȩ ȩcłiae pontifex.
cui deo dispensante deseriuo:
ad iustinianum principẽ accessit:
Cui adhuc ꝑgenti quadã die
ingretiarum iam partib : curan¬
dus oblatusest mutus et claudus.
quineq ulla uerba edere: neq
eterra umquam surgere ualebat:
Cunq hunc ꝓpinqui illius
flentes obtilissent: uirdm̃i sol¬
licite requisiuit. ancurationis
illius habere̾nt fidem: Cui dũ
inuirtute dĩ. ex auctoritate
petrifixam salutis illius spem
habere sẽ dicerent: protinus
uenerabilis uir orationi incũbuit.
& missarum sollempnia exorsus:
sacrificium in conspectu dĩ om̃i¬
potentis immolauit: Quoꝑ
acto: ab altari exiens. daudi
manum tenuit: atq assistenti
& aspicienti populo. eum mox
a terra in ꝓpriiᷤ gressib erexit:
Cunq ei dominicum corpus
in õs mitterit: illa diumuta
adloquendum lingua soluta est:
Miratiq om̃s. flerẽ p̃gaudio

Expanded text:
ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
potentis dĩ famulus paulinus
uera p̃diceret. et quisẽ inserui-
tium solũ tradiderat: cũ multis
a seruitio ad libertatẽ rediret:
Illũ uidelic& imitatus. quifor¬
mam serui assũpsit: nenos
essemus serui peccati: Cuius
sequens uestigia paulinus. ad
tempus uoluntarię seruus
factus est solus: ut esset post¬
modũ liber cum multis:¬

Expanded text:
potentis Dei famulus Paulinus potentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret; illum videlicet imitatus, qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cuius sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓfilio uiduȩ uicariũ accepisti
Cunq instanter ille reqͥ reret
ut non quid esset. sedquid in
sua terra fuisset indicarit.
atq hoc abeo iteratione fre¬
quentis inquisitionis exigeret:
uirdñi constrictus magnis con¬
iurationib. iam non ualens
negare quid esset: ep̃m sẽ fuisse
testatus est: Quod possessor
eius audiens ualde ꝑtimuit:
atq humiliter obtulit dicens:
Pete quodiuis: quatinus adt̾rã
tuam ame cũ magno munere
reuertaris: Cui uirdñi pau¬
linus: ait Unũ est quod mihi
inpendere benefitium potes:
ut om̃s ciuitatis meae captiuos
relaxes: Qui cuncti ꝓtinus in
a fricana regione requisiti : cũ
honustis frumento nauib
puenerandi uiri paulini satis¬
factione : ineius comitatu
laxatisunt: Post non multos
uero dies. uuandolorũ rex
occubiit: et flagellũ quod
ad suam ꝑtutiem dispensante
dõ ꝓfiliorũ disciplina accepat:
amisit: Sicq factũ est : ut om̃i¬

Expanded text:
quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagellum, quod ad suam perniciem dispensante Domino pro fidelium disciplinam acceperat, amisit. Sicque factum est, ut omni
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ : uidere: Cui gener
suus uenerabilis paulini tẽpo¬
ralis dñs: respondit dicens:
Uirentes herbas: mihi ad pran¬
dium deferre consueuit: Has
itaq hunc admensam eum de¬
portare fatio: ut quissit qui hȩc
mihi est locutus agnoscas:
Factũq est: Et̃ cum rex ad
prandiũ discubuit: paulinus
exsuo opere olera quȩq et ui¬
rentia delaturus uenit: Cunq¬
rex hunc subito conspexissa¬
intremuit: atq accersito eius
dño. sibi ꝑfilium ꝓpinquo. ei
secretũ qđ prius absconderat:
indicauit dicens: Uerum est
quod audisti: Nam noc te hac
in somno: sedentes intribuna¬
lib contrame iudices uidi:
Interquos &iam iste simul
sedebat: & flagellũ qđ aliquan¬
do acceperã: eorũ mihi iuditio
tollebatur: sed per contare
quis namsit: Nam ego hunc
tanti meriti uirũ: popularem
ut conspicitur. eẽ. nonsuspicor:
Tunc regis gener secreto
paulinũ tulit: quisnam. et̃t
inquisiuit: Cui uirdñi.
respondit: Seruus tuussum :¬

Expanded text:
hominem videre'. Cui gener hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexissntremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
uiduȩ reddidit filiũ: Quo ac¬
cepto: uidua ab africana regi¬
one discessit: Paulinus utro:
exxcolendi orti suscepit curam:
Cunq isdem regis gener crebro
ingrederetur ortum: suumq
ortolanum quȩdã requireret
sapientemq ualde esse hominẽ
uidẽret. amicos coepit ualde¬
familiares deserere. et sepius
cũ suo ortolano cõlloqui: atq
eius sermonib delectari:
Cui paulinus cotidie ad mensã
olera uirentesq herbas. deferri
consueuerat: & accepto pane
adcuram orti remeare: Cunq
hoc diutius ageretur: quadã
die suo dño secum secretius lo¬
quenti ait: Uide quid agas.
et uuandalorum regnũ qualiter
disponi debeat ꝓuide: quia rex
citius sub om̃i cęleritate est
moriturus: Qđ ille audiens.
qui ab eodem rege p̃ceteris dili¬
gebatur. ei minime tacuit. sed
quid a suo ortalano sapientis¬
simo scilicet uiro agnouisset:
indicauit: Quod dumrex
audisset: ilico respondit: Ego
uellem hunc dequo loqueris

Expanded text:
viduae reddedit filium. Quo acviduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris,
Abbreviated transcription (Latin):
aprime exteriorib studiis
eruditus: dubitanti feminae
citius ꝑsuasit ut audita creder&
exꝓ redemptione filii sui: in
seruitium ep̃m tradere non
dubitaret: Perrexerunt igitur
utrique : ad africam: Proce¬
dente aũt regis genero qui
eius filium habebat: uidua
rogatura sẽ obtulit. ac prius
petiit: ut ei filium donari
debuisset: Quod cum uir
barbarus typo suꝑbiȩ turgidus.
gaudio transitorię ꝓsperitatis
inflatus. nonsolũ facere sed
&iam audire despiceret: ui-¬
dua subiunxit dicens: Ecce
hunc hominẽ ꝓeo uicarium
p̃beo: et solum modo pietatem
in me exhibe. mihiq unicũ
filium meum redde: Cunq
ille uenusto uultu hominẽ
conspexisset. quã artẽ nosset
inquisiuit: Cui uirdñi pau-¬
linus respondit dicens: Artẽ
quidem aliquam nescio: sed
ortum bene excolere scio: Qđ
uir gentilis ualde libenter
accẽpit: cũ innutriendis olerib
qũaperitus esset audiuit:
Suscepit itaq seruũ: & roganti

Expanded text:
adprime exterioribus quoque studiis adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset italia incampaniae
partib depopulata. multique
essent exhac terra in africãnã
regionem trans ducti: uir dñi
paulinus cuncta quȩ adepisco¬¬
pii usum habere potuit. cap¬
tiuis indigentibq largitus est:
Cunq iam nihil om̃imodo
suꝑ esset qđ petentib dare po
tuisset: quadam die quȩdam
uidua aduenit. quȩ aregis
uuandalorũ genero suũ filiũ
incaptiuite ductũ fuisse per¬
hibuit: atq auiro dĩ eiusp̃tiũ
postulauit. siforte dñs eius
hoc dignaretur accipere: et
hunc concederet ad ꝓpria
remeart: Sed uirdĩ magnõ¬
pere petentifeminȩ quid dare
potiusset inquirens. nihil
apud se aliud nisi seipsum
inuenit: petentifeminae
respondit dicens: Mulier
quid possim dare nonabeo :
sediemet ipsum tolle. me ser-¬
uum uiris tui. ẽe. ꝓfitẽre: atq
ut filium tuum recipras. me
uice illius inseruitium trade:
Qđ illa exore tantiuiri audi¬
ens: irrisionẽ potius credidit.
quã compassionẽ: Atille ut
erat uir doquentissimus. atq

Expanded text:
fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus dadam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: postmodũ uero &iam
corporum beatitudine ꝑfruent᷑.
utin ipsa quoq gaudeant¬
carne: inqua dolores ꝓdño
cruciatusq ꝑtulerunt: ꝓhac
quippe geminata corum gła.
scriptum est: Interra sua du¬
plicia possidebunt: Hinc giã
ante resurrectionis diem: de
scõrum animab scriptum est:
Date sunt illis singulȩ albae
stolȩ : &dictum est illis. ut re¬
quiescerent tempus adhuc
modicum. donec impleatur
numerus conseruorũ & fratrũ
eorum: Qui itaq nunc singulas
acceperunt: binas in iudicio
stolas habiturisunt. quia modo
animarũ tantum modo. tunc autẽ
animarũ simul &corporũ
gła lȩtabuntur: PET RVS
Assentio: seduelim scire: quonã¬
modo agitur quod plerũq
morientes multa p̾dicunt:¬

Expanded text:
a, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruuntur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe germinata eorum gloria scriptum est: 409 In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae um est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur. PETR. Assentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes multa praedicunt