comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ethaec dicens: pedem illius
asepe in quã hȩserat soluit.
eumq sine lesione deposuit
Cui dixit. Sequereme. Quem
sequentem duxxit ad orti aditũ.
& holerti quȩ furto apetebat
affert ei. & cũ magna dulcedi¬
ne p̃buit dicens. Vade &post
haec furcũ nonfatias: sedcum
necesse habes huc adme ingre¬
dere. & quȩ tu cumpeccato labo¬
rabas tollere: ego tibi deuotus
dabo. PEPTRUS
Iunc usq ut in uenio. incassũ
ego non fuisse patres initalia:
quisigna facerent aestimabam
CREGORIUS
Cortunati uiri uenerabilis
Sabbatis monasterii quod
apellatur balneũ cyceronis.
aliorumq &iam uirorum
uenerabilium didici relatione:
quod narro Ilii.
TR scĩssimus equitius
illic magnȩ admirationis
habebatur: cui fortunatus
isdem familiariter notus fuit
Quinimirũ a equitius. ꝓsuae
magnitudine sc̃itatis: multoꝵ
in eãdem ꝓuintia monasterioꝵ
pater extitit Hunc cũ iniu¬
uentutis suȩ tẽpore acri certa¬
mine carnis incentiua fatiga¬

Expanded text:
Et haec dicens, pedem illius Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. PETR. Nuncusque, ut invenio, incassum ego non fuisse Patres in Italia qui signa facerent aestimabamGREGORIUS. Fortunati viri venerabilis abbatis monasterii quod appellatur Balneum Ciceronis, aliorumque etiam virorum venerabilium didici relatione quod narro. Vir sanctissimus Equitius illic magnae admirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sanctitatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum juventutis suae tempore acri certamine carnis incentiva fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
ineundem ortum deambulans.
repperit &iam̃ serpentẽ: cui
precipiens dixit Sequereme
Atq ad aditum furis ꝑueniens
imperauit serpenti dicens
Innomine iħu p̃cipio tibi.
ut aditũ istũ custodias: ac
furem huc ingredi ñ ꝑmittas
Protinuss totum se initinere
intrans uersum tetendit: ad
cellam monachus redi it
Cumq meridiano tempore
cuncti fr̃s qui escerent: more
solito fur aduenit. ascendit
sepem. Ex dum inortum
pedem poneret : uidit subito
quia tensus serpens clausiss&
uiam. Et treme faccus post
semet ipsum concidit: eiusq
pes ꝑcaltiamentũ insude sepis
inhȩsit. sicq. utusque dum
ortolanus rediret. deorsũ
capite pependit. Consueta
hora uenit ortolanus: pen¬
dentem insẽpem furem repperit
Serpenti aũt dixit Gr̃as dõ.
implesti quod iussi: recede modo
Qui ilico abscessit. Ad furem
uero ꝑueniens: ait. Quidest
frater. Tradi dit temihi d̃s
Quare in labore monachorũ.
totiens facere furtũ p̃sumpsisti ͤ

Expanded text:
in eodem horto deambulans, in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti?
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq uirsc̃s seruans inpectore
honorem ueritatis & magistri.
nec patris ꝓdebat uitium:
nec falsitatis incurrebat
peccatũ. PeTRS.
utãs ne uir iste uenerabilis
ubertinus de quotor signa
& miracula retulisti. in tam
amplam congregationem
imitatores suos inuirtutibus
nonreliquit.o.li.¬
GRe gorius.
Elix qui appellabatur
curuus quẽ ipse bene cogno¬
uisti. quieius dem monasterii
nuꝑ p̃positus fuit: multa mihi
defratrib eius monas terii am¬
miranda narrabat. Ex quibus
aliqua quȩ ad memoriam ueni¬
ad alia festino. Sed unũ dicam:
quod abeo narratũ p̃tereun¬
dum nullomodo ęstimo
neodem monasterio quidam
magnȩ uitȩ monachus erat .¬
ortolanus. Furue̾nire ue̾ro
consueuerat: &persȩpẽ ascende¬
re. & occulte holera auferre
Cumq ille multa plantaret
quȩminus inueniret. & alia
pedib conculcata. alia di¬
repta conspiceret: totũ ortũ
circum iens. inuenit iter unde
furuenire consueuerat. Qui

Expanded text:
Sicque vir sanctus servans in pectore Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquitGREGORIUS. Felix qui appellatur Curvus , quem ipse bene nosti, qui ejusdem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat ortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
constituta est pater. quã declina¬
re nequeo: quia ęsterno die
me hodie iturum promisi: ubi
ire disposui Tunc ille afundo
cordis considerans asperitatem
& duritiam suam. & humilitatẽ
ac mansuetudinẽ libertini. ex
lecto ꝓsiliuit: pedes libertini
tenuit. sepeccasse. sereum esse
testatus est: quia tanto talique
uiro tam crudelem contumeliã
facere p̃sumpsiss&. At contra
suȩ culpȩ non illius seuitiae
fuisse referebat. quod ꝑtulerat
Sicq actum est: ut ad magnã
mansuetudinẽ ꝑduceretur
pater : & humilitas discipuli
magistra fieret magistri
Cumq ꝓutilitate monasterii
ad constitutionẽ causȩ egressus
fuiss&: multi uiri noti acno¬
biles qui eum ualde semꝑ hono¬
rabant. uehementer admirati:
sollicite requirebant ab eo¬
quid nam hocesset. quod tam
tumentem acliuidam faciem
haberet: Quibus: ille dicebat
Hesternõ sero. peccatis meis
exigentib inscabello subpe¬¬
daneo ipẽgi : atq hoc ꝑtuli:

Expanded text:
constituta est, Pater, quam declinaconstituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli.
Abbreviated transcription (Latin):
st planȩ: sediisit qui uelit
imitari. Ego enĩ uirtutẽ
patientiae : signis & miraculis
maiorem credor
uadam namq die isqui post
uenerabilis honorati exitũ
monasterii regimen tenebat:
contra eundem uenerabilem¬
uirum libertinũ ingraui ira¬
cundia exarsit: ita ut eum
manib cederet. Et quia uirgã
qua eum ferire posset minime
inuenit: conp̃henso scabello
sub pedaneo. ei caput acfaciem
cutudit Totumq illius uultũ.
tumentem ac liuidum reddidit
Quiuehementer caesus: adstratũ
ꝓpriũ tacitus recessic
ie uero altera: erat ꝓutili¬
tate monasterii causa
constituta. Expletis igitur
ħẏmnis matutinalib. libertinꝰ
adlectũ abbatis uenit: orationẽ
sibi humiliter petuit. Sciens
uero ille quantũ acunctis
honoraretur. quantũq dilige¬
retur: ꝓ iniuria quam ei inges¬
serat: recedere eum uelle exmonas¬
terio putabat. atq requisiuit
dicens. Vbiius ire . Cui ille
respondit. Monasteri i causa

Expanded text:
st plane, sed si sit qui velit st plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa
Abbreviated transcription (Latin):
atq iter quod ceperat: ꝑ egit
PETRUS
uid nam hoc. cẽ. dicimuse
Uirtutem tanti miraculi
honorati egit meritum. anpeti
tio libertini .e
N ostensione tam admirabilis
signi: cum fide feminȩ: uirtus
conuenit utrorumque: atque
idõ libertinum existimo ista
potuisse. quia plus didicerat
demagistri quam desua uirtute
confidere. Cuius enĩ caligulã
inpeccore extincti corpusculi
posuir : eius nimirũ animam
obtinere quod petebat estimauit
Nam ȩliseus quoq magistri
pallium ferens. atq adior danẽ
ueniens: ꝑcussit semel. & aquas
minime diuisit: Sed cũ repente
pallio. & iter inter aquas fecit
Perpendis petre: quantum in
exibendis uirtutib humilitas
ualet. Tunc exibere magistri
uirtutem potuit: quando
magistri nomen ad memoriam
reduxit: Quia enim adhu¬
militattm sub magistro redut:
quod magister fecerett. Mipse
fecit. PETRUS
ib& quod dicis. sed quesote:
est nealiquid aliud. quod de
ipso adhuc ad nr̃am ȩdificatio¬
nem narres.o¬

Expanded text:
atque iter quod coeperat peregit. atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an tio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed cum repente pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narr
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ dum seruum dĩ. cẽt. intuita:
amore filii succensa. ium̃tũ
eius ꝑ frenum tenuit: atq
cum iuramento dixit. Nulla¬
tenus recedes: nisi filium ieum
suscitaueris Atille inusitatum
habens tale miraculũ: expauit
petitionis illius iuramentum
Dedinare mulierem uoluit:
sed nequaquã prȩualens. haesit
animo. Considerare libet:
quale quantũq in eius pectore
certamen fuerit. Ibi quippe
pugnabat interse humilitas
conuersationis: & pietas matris
Timor. neinusitata p̃sumer&:
dolor uero neorbatȩ mulieri
non sub ueniret. Sed ad maio¬
rem dĩgloriam: uicit pietas
illud pectus uirtutis. Quod
ido fuit ualidũ: quia deuictũ
Uirtutis enĩ pectus non esset :
si hoc pietas non uiciss&. Itaq
descendit. genu flexit. ad cȩlum
manus tetendit: caligulam
desinu ꝓtulit. suꝑ extincti pueri
pectus posuit Quo orante :
anima pueri ad corpus redi it
Quem manu conp̃hendit: et
flenti matri uiuentẽ reddidit.¬

Expanded text:
Quae dum servum Dei fuisset intuita, Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens, animo haesit. Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ille fluminis alueus. aquã minime
haberet. Sicq factum est: utdũ
seruo dĩ unus caballus suus¬
redditur . om̃s a singulis recipe¬
renturi deno¬
odẽquoq tempore: in cam¬
paniae partib bucellinus
cum francis uenit. Demonasterio
uero prefati dĩ famuli rumor
exierat : quod multas pecunĩas
haber&. Ingressi oratorium
franci: cȩperunt seuientes
libertinum quȩrere: libertinũ
cdamare. ubi ille inoratione
ꝓstratus iacębat Mira ualde
res Quaerentes seiuentesq
franci: in ipsd̾ ingredientes
impegebant: & ipsum uidere
non poterant. Sicq sua cȩci¬
tate frustrati : demonasterio
uacuisunt aegressi
lio quoq tempore: pro
causa monasterii abbatis
iussu quihonorato eius
magistro successerat: rauennã
ꝑgebat Pro amore uero
eius dem uenerabilis honorati.
quocũq libertinus ibat: eius
semꝑ caligulam insinũ portare
consueuerat. Itaq dumꝑger&:
accidit ut quȩdam muli er
ex tincti filii corpusculũ ferret.

Expanded text:
ille fluminis alveus aquam minime ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate frustrati, a monasterio vacui sunt reversiAlio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret.
Abbreviated transcription (Latin):
diripientib obtulit dicens
Tollite: uthabeatis qualiter hoc
iumentum minare ualeatis Quib
dictis : ꝓtinꝰ sẽ in orationem
dedit Cursu aũt rapido. prȩdicti
ducis exercitus ꝑuenit ad flu¬
uium nomine uulturnum
Ibi equossuos coeperunt singuli
hastis tundere: calcarib cruen¬
tare. Sed tamen equi uerberib
cȩsi. calcarib cruentati: fati
Sicque aquam fluminis tangera
quasi mortale prȩcipium ꝑti¬
mescebant Cumq diu cedendo
sessores singuli fatigarentur :
unus eorũ intulit. quia exculpa
quam exseruo dĩ inuia fecerant:
illa sui itineris dispendia tole¬
rabant. Quistatim reuersi:
post se libertinum repꝑeriunt
inorationem prostratũ. Cui
cumdicerent. surge tolle ca¬
ballum tuum: ille respondit
Ite cumbono: ego opus caballi
non habeo. Descendentes uero
inuitum eum in caballũ dequo
deposuerant leuauerunt: & p̃¬
ꝯtinus abscesserunt Quorum
equi tanto cursu illum quem
prius transire nonpoterant
fluuium transi erunt: acsi

Expanded text:
diripientibus obtulit, dicens: diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigpoterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi
Abbreviated transcription (Latin):
quem intrinsecus docebat:
exterius quasi in sua libertate
relinquebat. Sic moyses inhẽ¬
non cognouit. Sedhaet ut prae¬
diximus. infirmis ueneranda suN:
nonimitanda PETRUS:¬
lacet quod dicis. Sedpeto ut
mihi dicas: sitantus hic pater
ir reuerentissimus libertinꝰ.
qui regis totilȩ tempore
eiusdem fundensis fuit monasterii
p̃positus : indiscipulatu illius
conuersatus. atq eruditus est:
Dequo quamuis uirtutes multas
plurimorum narratio certa
uulgauerit: predictus tamen
laurentius religiosus uir qui nunc
suꝑ est. &cupso in tempore familia¬
rissimus fuit: multa mihi de
illo dicere consueuit Exquib
eaquȩ recolo: pauca narrabo
In eadem prouintia samniae
quam supra memoraui : isdemuir
ꝓ utilitate monasterii carpiȩbat
iter. Cumq darida gothorũ
comes cum exercitu in cundem
locum uenisset: dĩ seruus exca¬
ballo in quo sedebat: abhominib
eius ꝓiectus est. Quiium̃ti
perditi dampnum libenter ferens:
&iam flagellum quod tenebat.

Expanded text:
quem intrinsecus docebat, quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in enon cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater ir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nacet futeor om̃ino qđ dicis:
& non signa quȩrenda sunt:
Sed qula ipsa signa quȩ fiunt
bonȩ uitȩ testimonium ferunt:
quęso adhuc siquasunt re-¬
feras. ut esurientem mẽ per
exempla bonorum pascas:
GREGO RIUS
Lellem tibi inlaudib redẽp¬
toris. deuiri uenerabilis bene¬
nedicti miraculis aliqua
narrare: sed adhaec explenda
hodiernum tẽpus uideo non
posse sufficert: Liberius
itaq haec loquimur: si aliud
exordium sumamus:¬

Expanded text:
acet, fateor, omnino quod dicis: et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exordium sumamus
Abbreviated transcription (Latin):
circum quãq exempla eximiae
conuersationis dedit.
am quadam die exeo monte
quo eius monasterium in excelso
ꝓmin&: ingentis saxi moles
crupta est: Quȩ ꝑdeuexum
montis latus ueniens: tocius
ruinam cellȩ. om̃iumq fr̃m
interitum minabatur. Quã
cum uenientem desuꝑ uirsc̃s
uidisset : frequenti uoce xp̃i
nomen inuocans. extensa mox
dextera signum ei crucis ob¬
posuit: eamq in ipsa deuexi
montis łatere cadendem fixit.
sicut uir religiosus laurentius
ꝑhiba. Et quia locus non
fuerat quo inhęrere potuiss&:
aspicitur itaꝰut nunc usque
montem cernentib. casura
pendere uideatur.

Expanded text:
circumquaque 156 exempla eximiae circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pro abstinentiȩ amore recusaret:
cȩperunt ei parentes eius irridẽre
acdicere: Comede: Nũquid
pisces cibi in his montib a lla¬
turi sumus.  Illo uero in loco
non uideri. Sed cum his sermo¬
nib: honoratus irrideretur:
repente inconuiuo aqua ad
ministerium defuit Cumq
situla lignea sicut illic moris est :
mancipium ad fontt̃ ꝑrexit
Dumq hauriret aquam :
piscis insitulam̃ intrauit Re¬
uersumq mancipiusi ante ora
discumbentium piscẽ cũ aqua
fudit: quia doodius diei uictũ:
potuisset honorato sufficere
Miratiom̃s. totaq illa parentũ
irrisio: cessauit Caeperunt
namq inhonorato uenerari
abstinentiam: quam ante de¬
ridebant. Sicq adĩ homine
irrisionis detersit obprobria:
piscis demonte Quicũ magnis
uirtutib cresceret. a prȩdicto
dño suo libertate donatus est :
atq̃ in eo loco qui fundis dicitur
monasterium construxit. in quo
ducentorũ ferme monachorũ
pater extitie: ibiq uita illius

Expanded text:
pro abstinentiae amore recusaret, pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in loco non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius
Abbreviated transcription (Latin):
quia marcus & lucas euuangeliũ
quodde scripserunt: non uisu
sed auditu didicerunt. Sed ut¬
dubitationis occasionem
legentib subtraham: ꝑsingula
quȩ describo. quib mihi haec
cupio: quia in quib dã sensũ
solum modo. in quib dam uero
& uerba cum sensu teneo. quia
side ꝑsonis om̃ib ipsa spetialit̃
uerba tenere uoluissem: haec
rusticano usu ꝓlata. stilus
scribentis non apte susciperet
Senorum ualde uenerabiliũ
didici relatione: quod narro
enantii quondam patritu
insamniȩ partib uilla fuit:
inqua colonus cius.filium habuit
nomine honoratum. quiabannis
puerilib ad amorem caelestis
patriae. ꝑ abstinentiã exarsit
Gumq tam magna conuersatione pol¬
leret. seseque iam ab ocioso quoque
sermone restringeret: multumq ut
p̃fatussum ꝑ abstinentiam carnent
domaret: die quadam parentes
illius uicinis suis conuiuium fecer̃.
inquo aduescendum carnes para tȩ s̃.
Quasdum ille adesum contingere

Expanded text:
quia Marcus et Lucas Evangelium quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed utdubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, quibus haec cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narroenantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere
Abbreviated transcription (Latin):
fectis ꝓbatisq uiris unus ego
homuntio uelbonis acfidelib
uiris at testantib cognoui. uel
ꝑmemet ipsum didici: dies ut
opinor antequam sermo cessabit PETR¬
Uellem ut querenti mihi deeis
aliqua narrares: nequehac ꝓre
inter rumpere expositionis studi.¬
um graue uideatur. quia non
dispar aedificatio oritur: ex
memoria uirtutum. In exposi¬
tione quippe qualiter inueni¬
enda atq tenenda sit uirtus
agnoscitur : in narratione uero
signorũ. cognoscimus inuenta
acretenta qualiter declarantur
Et sunt non̾ nulli. quos ad
amorem patrie celestis: plus
Fexempla quam predicamenta
succendunt Fit uero plerũq¬
in audientis animo. duplex
adiutorium in exem plis patrũ.
quia si adamorẽ uenturȩ uitȩ
ex precedentium conp̾aratione
accenditur: & si iam se. ẽẽ.
aliquid aestimat. dumde aliis.
meliora cognouerit humiliatur
aquȩ̨ mihi sunt uirorum
uenerabilium narratione
comꝑta: in cunctanter narro
sacrae auctoritatis exemplo:
cum nihil luce clarius const&.

Expanded text:
fectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETRVellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . a quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet
Abbreviated transcription (Latin):
morte iustus preuentus fuerit:
iusticia cius non auferetur
abeo. clecti quiꝓcul dubio
adꝑpetuam uitã tendunt.
quid eis obest si ad modicum
dure moriuntur. e Et est fortasse
nonnumquã eorũ culpa lic&
minima. quȩ in eadem debeat
morte resecari: Undefit ut
reꝓbi potestatẽ quidem contra
uiuentes accipiant: sed illis
morientib hoc in eis grauius
uindicetur. quod contra bo¬
nos potestatẽ suȩ crudelitatis
acceperunt. sicut isdem carnifex
qui eundem uenerabilẽ diaconẽ
uiuentẽ ferire ꝑmissus est: gau¬
dere suꝑ mortuum ꝑmissus
non est: quod sacra quoq
testantur eloquia:¬

Expanded text:
te praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo , electi, qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriuntur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut 408 reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicetur, quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt, sicut idem carnifex qui eumdem venerabilem diaconum viventem ferire permissus est, gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
uultu acmentẽ placida: ille
respondit: uȩ illi contigit qui
hoc fecit. Nam mihi quid con¬
tigit.c Inquib eius uerbis
ostenditur. in quo uirtutis
culmine sedebat : qui unum
qđ insũptũ mundi habuerat.
tam secura ꝑdebat mente:
magisque illi dolebat qui pec¬
catum cõmiserat. quam sibi
qui peccati illius damna
tolerabat: Nec pensabat
quid ipse exterius: sed culpę
reus quantũ ꝑdebat intus:
Hunc itaq cumdies mortis
egredi ecorpore urgeret: con¬
uenerunt multi. ut tã scae
animȩ dehoc mundo rece¬
denti suas animas cõm̃daren:
Cunq lecto illius hiqui con¬
uenerant om̃s assisterent :
alii ingredientes angłos ui¬
derunt. sed dicere aliquid
nullomodo potuerunt: alii
om̃ino nihil uiderunt. sed
om̃s quiaderant ita uehe¬
mentissimus timor p̾culit:¬
ut nullus egrediente illa sc̃a
anima illic stare potuis set:
Et hi ergo quiuiderant & hi
qui om̃ino nihil uiderant.
uno om̃s &iam timore ꝑculsi
& territi fugerunt: ut palam

Expanded text:
vultu ac mente placida ille vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit,ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam
Abbreviated transcription (Latin):
Re dicto & enim probo
aliisq religiosis uiris¬
narrantib agnoui : ea quȩ in¬
dicare audientib deuenera¬
bili patre stephano: in omelus
euuangelii curaui: Fuit¬
& enim uir sicut isdem ꝓbus
& multi alii testantur: nihil
in hoc mundo possidens. nih il
quȩrens : solam cumdõ pauꝑ¬
tatem diligens. inter aduersa
semꝑ patientiam amplectens.
conuentussecularium fugiens:
uacare semꝑ orationi concu¬
piscens: Dequo unũ uirtutis¬
bonũ refero : ut exhoc uno.
ualeant eius multa pensari:
Is namq cũquadam die
messem quam sua manu semi-¬
nauerat decisam ad aream
deduxiss& : nihilq aliud
cum discipulis suis ad totius
anni stipendium haber&.
quidam ꝑuerse uoluntatis
uir antiqui hostis stimulis
instigatus. eandem messem
ignẽ supposito. ita ut erat
inarea incendit: Qđ factũ
dũ alter aspiceret: ad eundẽ
dĩ famulũ cucurrit. & nun¬
tiauit: Quod postquam in¬
dicauit: adiunxit dicens:
Uae uae pater stephane.
quid tibi contigit Cui statĩ

Expanded text:
cto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim
Abbreviated transcription (Latin):
E O interhaec
sciendum est quia aliquando
animȩ meritum non in ipso suo
egressu ostenditur: post mortẽ
uero certius declaratur: Unde
& sc̃i martyres ab infidelib
crudelia multa ꝑpessisũnt:
quitamen utp̃diximus ad ossa
sua mortua. signis cotidie &
miraculis clarescunt: XXII¬

Expanded text:
Sed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
LAUS quoq in marsorum
rabilis diaconus fuit: quem
inuentũ langobardi tenuerunt:
Quorum unus educto gladio:
caput eius amputauit sed cũ
corpus cius in terrã caderet.
ipse quihunc capi te truncauerat.
inmundo sp̃u correptus. ad
pedes eius corruit: & qđ amieũ
om̃ps ds̃ sic ꝑmita mori. quos
tamen post mortẽ cuius sc̃itatis
fuerint nonpatitur celari.e¬

Expanded text:
lius quoque in Marsorum lius quoque in Marsorum rabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt, quorum unus educto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus, ad pedes corruit, et quod amicum omnipotens Deus sic permittit mori, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint, non patitur celari
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hoc langobardorũ tẽpore.¬
iuxta in hac ꝓuintia quȩ isura
nominatur: quidã monasterii
pater uitȩ uenerabilis suranus
nomine fuerit : qui captiuis
aduenientib atq alangobar¬
dorũ dep̃datione fugientib.
cuncta quȩ in monasterio uide¬
bantur habere largitus est:
Cunq inelemosinis uestim̃ta
sua acfratrum om̃ia & cellariũ
consũpsiss& : quic quid habere
in ortum potuit expendit:
Expensis uero reb om̃ibus.
lango bardi ad cum subito
uenerunt. eumq tenuerunt.:¬
& aurũ petere coeperunt: Quib
cum ille diceret. se om̃imodo auri¬
nihil habere: inuicino monte
abeis ductus est: inquo silua
in mensae magnitudinis stabat:
Ibi captiuus quidam fugiens
in caua arbort latebat: ubi unus
exlango bardis educto gladio:
p̃dictum uenerabilem occidit
uirum: Cuius corpore int̾ra
cadente . mons om̃is ꝓtinus
& silua concusa est: asi sẽ ferre
nonposse pondus sc̃itatis eiꝰ
diceret terra: quȩ tremuiss&:¬

Expanded text:
uod hoc Langobardorum teuod hoc Langobardorum teiuxta in hac provincia, quae Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ITAE namq uenerabilis
ualentinus. qui post inhac
romana urbe mihi sicut nosti
meoq monasterio p̃fuit: prius
inualeri & ꝓuintia suũ monasteriũ
rexit: Inquo dũ langobardi
seuientes uenissent: sicut eius
narratione didici: duos mo¬
nachos eius inramis unius
arboris suspenderunt: Qui
suspensi. eodem die defunctisunt:
Facto aũt uesꝑe. utrorũq eorũ
sp̃s daris illic aꝑtisq uocibus
psallere coeperunt: ita utipsi
quoq qui eos occiderant cũ
uoces psallentium audirent.
nimium mirati terrerentur:
Quas uidelic& uoces. captiui
quoq om̃s qui illic ad erant
audierunt: atq eorũ psalmodię
post modũ testes extiterunt:
Sed has uoces spirituũ omp̃s
ds idcirco ꝑtingere uoluit
ad aures corporũ: ut uiuentes
quiq incarne discerent. quia
sidõ seruire studeant. post carnis¬
mortem uerius uiuant:¬
XXIIII. DE TRANSITŨ SURANNI
ABBATIS
uibusdam religiosis uiris
quoq attestantib ad huc
inmonasttrio positus agnoui :¬

Expanded text:
itae namque venerabilis Valentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere, utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audierunt atque eorum psalmodiae postmodum testes extiterunt. Sed has voces spirituum omnipotens Deus idcirco pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem verius vivantXXII. De transitu Surani abbatis. Quibusdam religiosis quoque viris attestantibus, adhuc in monasterio positus agnovi q
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus in terra: nͣeqͣ homo
uiuens incorpore: Nullus sub¬¬
tus terra dignus inuentus est
quia neq anime corporȩ oxutȩ:
aperire nobis p̃ter dñm sacri
eloquii secreta potuerunt:
dignus dicitur: quid obst&
nonuideo. ut sub terra esse
infernus credatur:¬
uȩsotẽ: unus esse gehennȩ
ignis credendus est: anquanta
peccatorũ diuersitas fuerit:
tanta quoq existimanda sunt :¬
ipsa incendia esse preparata.¬
UTRŨ UNꝰ GEHENNS IONIS
SIT AUDIUERSUS
GREGORIUS
nus quidem est gehennae
ignis: sed non uno modo om̃s
crutiat peccatores: Unius¬
cuiusq & enĩ quantũ hic¬
exegit culpa: tantũ illic senti&
poenam: Namsicut in hoc
mundo sub uno sole multi
consistunt. nectamen eiũsdem
solis ardõrẽ aequaliter senti¬¬
unt. quia alios plus ęstuat
inuno igne non unus est modus
incendii: quia quod hic diuer¬
sitas corporũ. hoc illic agit
diuersitas peccatorũ: ut et
ignẽ nondissimilẽ habeant.
&tamen eosdem singulos dis¬

Expanded text:
nullus in terra, quia neque homo nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore, et nullus subtus terram dignus iuventus est, quia neque animae corpore exutae aperire nobis praeter Dominum sacri eloquii secreta potuerunt. dignus dicitur, quid obstet non video, ut sub terra esse infernus credatureso te, unus esse gehennae ignis credendus est; an quanta peccatorum diversitas fuerit, tanta quoque aestimanda sunt et ipsa incendia esse praeparataUtrum unus gehennae ignis sit, an diversi. GREGORIUS. Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque etenim quantum exigit culpa, tanta illic sentitur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt, quia alius plus aestuat, in uno igne non unus est modus incendii; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dis
Abbreviated transcription (Latin):
ac derẽ : temere diffinire
nihil audeo: Non nulli nãq
inquadã terrarum parte in¬
fernũ esse putauerunt: alii
uero hunc subterra. ẽt. aesti¬
si idcirco infernum dicimus
quia inferius iac&. quod terra
acelo est hoc esse inferius deb&
adterram: Unde & fortasse
ꝑpsalmistã dicitur: Liberasti
animã meã ex inferno inferiori.
& infernus suꝑior terra. infer¬
nus uero inferior: sub terra esse
credatur: Et iohannis uox
inea estimatione concordat:
quicũ signatũ librũ septem
sigillis uidisse sediceret: quia
nemo inuentus est dignus.
neq incęlo neq interra. nẽq
subtus terra aperire librum.
& soluere signacula eius: ad¬
iunxit: Et ego flebam multũ:
pleonẽ detribu iuda dicit apire:
Inquo uidelic& libro: quid aliud
quã sacra scriptura signatur.
quã solus redemptor ñr aperuit.
quia homo factus moriendo.
resurgendo. ascendendo. cuncta
misteria quȩ in eo fuerant
clausa: pate fecit: Etnullus
incelo : quia neq angelus:¬

Expanded text:
ac de re temere definire nihil audeo. Nonnulli namque in quadam terrarum parte infernum esse putaverunt; alii vero hunc sub terra esse aesti idcirco infernum dicimus, quia inferius jacet: quod terra ad coelum est, hoc esse inferius debet a terra. Unde et fortasse per Psalmistam dicitur: Liberasti animam meam ex inferno inferiori . Infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra esse videtur. Et Joannis vox in ea aestimatione concordat, qui cum signatum librum septem sigillis vidisse se diceret, quia nemo inventus est dignus neque in coelo neque in terra, neque subtus terram aperire librum, et solvere signacula ejus, adjunxit: Et ego flebam multum . per leonem de tribu Juda dicit aperiri. In quo videlicet libro, quid aliud quam sacra Scriptura signatur, quam solus Redemptor noster aperuit, qui homo factus moriendo, resurgendo, ascendendo cuncta mysteria, quae in ea fuerant clausa, patefecit. Et nullus in coelo, quia neq
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ illius uenit: Quib¬
sirmitate conualuit. & in hac
uita diutius mansit: Nec tam̃
credendum est quia locũ quẽ
acceꝑat ꝑdidit. quia dubiũ
non est quod intercessoris sui
p̃cib potuit post mortem
melius uiuere: qui & ante mor¬
tem studuit om̃i potenti dõ
placere: Sed cur multa de
eius uita dicimus. cum nunc
usq ad corpꝰ illiuꝰ tot uirtutũ
documenta teneamus. Demo¬
niacos quippe soluere. egros
curart. quotiens exfide p̾eti¬
tur: ut uiuens consueuerat.
hoc &indesinentir facere
apud mortua sua ossa ꝑseuerat:
Sed libet petre. adhuc aduale¬
riae ꝓuintiȩ partes narra¬
tionis meae uerba deducere :
dequib me eximia ualde
miracula. exore uenerabilis
fortunati cuius longe suꝑius
memoriam feci: contigit
audisse: Quibro adme nunc
usq ueniens. dum facta mihi
ueterum narrat: noua refec¬
tione me saciat:¬

Expanded text:
in domum ejus venit. Quibuin domum ejus venit. Quibufirmitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat
Abbreviated transcription (Latin):
demorte illius cȩpit. eisque
respondic dicens: Recedite.
& hec dicere nolite: quia iussio
om̃ipotentis dĩ est: cui contra¬
ire nullus hominũ potest:
Illis itaq discedentib : tristis
exmorte eius mansit ep̃s sp̃u:
Sub sequenti aũt die dominico.
ante exurgentis lucis crepus¬
culum. uocatis duob diaco¬
nib suis: ꝑ rexit addomum
defuncti: Accessit ad locũ
ibiq sẽ in orationem dedit:
Explcta aũt prece: surrexit.
& iuxta corpus defuncti sedit:
Nonaũt grandi uoce: de¬
functum ꝑ nomen uocauit
dicens: Frater marcelle:¬
Ille aũt acsi leuite y dormiens.
ad uicinam uocem quam uis
modicã fuisset excitatus: statĩ
oculos aꝑuit. atq ad ep̃m
respiciens dixxit: O quid fecisti.
Oquid fecisti. Cui ep̃s res-¬
pondit dicens Quid feci.
Atille ait: Duo externo die
uenerunt. quime eicientes
excorpore : inbonũ locum
duxerunt: Hodie aũt unus
missus est: quidixit: Reducite
eum: quia fortunatus ep̃s

Expanded text:
de morte ejus coepit, eisque de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque ad locum ibi se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater MarcelleIlle autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, quia Fortunatus episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. cossine p̾cio pęna
sub actus daret. His igitur
expletis: studebat ad huc
senex deeo & alia narrare:
Sed quia nonnulli ad erant
ad quos exortandos occupabar
iamq diei tardior hora incu-¬
buerat: facta uenerabilis for¬
tunati diu mihi audire non
licuit. quȩ audire siliceat:
semꝑ uolo: Seddie alio
isdem senex rem deillo magis
adhuc mirabilem: narrauit
dicens: In eadem tudertina
urbe. marcellus quidã bonȩ
accionis uir: cũduab sororib
suis habitabat: Qui ȩueniente
molestia corporis: in ipsã
sacratissimo uesperascente
iam sabbato paschali defunc¬
tus est: Cuius corpus cum
longius esset efferendum:
dic eodem sepdiri non potuit
Cunq hora esset temporis ad
explendum debitum sepulturȩ.
sorores eius morte illius a fflicte:
cucurrerunt flentes aduenerabi
lem fortunatum. eiq magnis
uocib clamare cȩperunt:
Scimus quia apłorũ uitam
tenes. lȩpsos mundas. cȩcos
il luminas: ueni & resuscita
functum: flere ipse etiam

Expanded text:
noluit, eos sine pretio poena noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resuscita functum, flere ipse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Rogote pater: mitte adme
diaconem tuum: Cuius diaconꝰ
dum adiacentem uenisset:
puerulos quos redditurũ sẽ
ep̃o om̃ino negauerat ad mediũ
deduxit. eosq diacono illius
reddidit dicens: Uade: & dic
dño meo ep̃o: Quia maledi¬
xisti mihi: ec ce ꝑcussũ sum:
sed pueros quos quȩ sisti recipe.
& ꝓme rogo intercede: Suscep¬
diaconus reduxit. Cui bene¬
dictam aquam: uenerabilis
fortunatus statim dedit dicens:
Uade citius: &cam suꝑ iacentis
corpus proice: Perrexit itaq
diaconus. atq ad gothum in¬
tro gressus: benedictã aquam
supra menbra illius aspersit:
Res mira. & uehementer stu¬
penda: Moxc ut aqua bene¬
dicta gothi coxam contigit:
ita om̃is fractura solidata est
et saluts pristinę coxa restituta:
ut hora cadem delecto surgeret.¬
& ascenso equo ita ceptum iter
ageret: acsi nullam lesionẽ¬
umquam corporis ꝑtulisset:
Factumq est: utqui sc̃o uiro
fortunato pueros cum precio
reddere oboedientia sub iectꝰ

Expanded text:
Rogo te, Pater, mitte ad me Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Suscepepiscopum reduxit, cui benedictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus