comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uero dicit᷑ thesauriras tibi ipsi irã: consid̾andum ẽ. Thesaurus appellat᷑
quo diuersi generis opes & diuitię congregant᷑. Huiꝰ in scripturis significan¬
tiam triplicem legimus. Dicitur enĩ in euangłio thesaurus eẽ quidã in t̾ris.
in quo prolubet dñs thesaurizari. Et aliꝰ diesaurꝰ in cęlo: in quo iubet fideles
quosq opes suas recondere. Et hic nũc apłs dicit irȩ thesauros. Om̃s gͦ
homines ꝑ hȩc quȩ agunt in hoc nundo: in uno aliquo ex istis tribꝰ con¬
gregant thesauros. Aut enĩ infidelis est quis & iniquus. & ꝑduritiã cordis
& cor impenitens in thesauro irȩ actus suos recondit. iaut t̾renus est & de
t̃ra sapit ac de t̾ra loquit᷑. Et cum ei attulerit ager fructus uberes destruit
horrea sua & maiora ȩdificat & diesaurirat in t̾ra. Et ille quidem durus.
hic aũt stultus appellatur. Dicit᷑ enĩ ad eũ. Stulte ac nocte repetent abs te

Expanded text:
 ponitur. Thesaurizas tibi ipsi iram. Thesaurus appellatur, quo diversi generis opes et divitiae congregantur. Hujus in Scripturis significantiam triplicem invenimus; dicitur enim in Evangelio thesaurus esse quidam in terris, in quo prohibet Dominus thesaurizari, et alius thesaurus in coelo, in quo jubet fideles quosque opes suas recondere; et hic nunc Apostolus dicit irae thesauros: omnes ergo homines per haec quae agunt in hoc mundo, in uno aliquo ex istis tribus congregant thesauros; aut enim infidelis est quis, et iniquus et per duritiam cordis et cor impoenitens in thesauros irae actus suos recondit; aut terrenus est, et de terra sapit, ac de terra loquitur, et cum ei attulerit ager fructus uberes, destruit horrea sua, et majora aedificat, et thesaurizat in terra, et ille quidem durus, hic autem stultus appellatur, dicitur enim ad eum: Stulte, hac nocte repetent abs te
Abbreviated transcription (Latin):
dum. S illud est qđ in loco hoc uidet᷑ ostendi: quia soliꝰ dĩ sit seđ̾m ueritatẽ
uidiciũ. Sut̃ enĩ quȩdã quȩ cõmittunt᷑ oꝑe quidem malo. animo aut̃ nõ malo:
ut si qͥs uerbi causa homicidiũ nõ uoluntate cõmiserit: et alia fiunt oꝑe qͥdẽ
bono s animo nõ bouo: ut quis miscđiam nõ pro mandato dĩ s ut laudetur
ab hominibꝰ faciat. Alia uero sut̃ in quibꝰ siue in bono siue in malo animꝰ
cũ oꝑe concordat. Et quia corda homnniũ nosse soliꝰ dĩ est & m̃tis secreta di-¬
noscere : idcuro ipse solus est qui scđm ueritatẽ potest habere iudiciũ. S reqͥritꝰ᷑¬

Expanded text:
ur. Illud est quod in hoc loco videtur ostendi quia solius Dei sit secundum veritatem judicium. Sunt enim quaedam quae committuntur opere quidem malo, animo autem non malo: ut si quis, verbi causa, homicidium non voluntate commiserit; et alia fiunt opere quidem bono, sed animo non bono: ut si quis misericordiam non pro mandato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat; alia vero sunt in quibus sive in bono, sive in malo, animus cum opere concordat; et quia corda hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta agnoscere, idcirco ipse solus est qui secundum veritatem potest habere judicium. Exi
Abbreviated transcription (Latin):
deret quã repelli. Nonne si sp̃ui obtemꝑans & meliore usa consiliario
pietatis & pudicitiȩ ad se uocauerit chorũ. ille aliꝰ spretꝰ repudiat᷑q dis¬
cedet: S i uero carnis usa consiliis impietatis ad se & libidinis introdu¬
xerit turmã. om̃ĩs illa scĩtatis et pietatis corona cui malorũ anima con¬
ciliũ p̃tulit iusta cũ indignatione recedet : relinquens eã desidus cor¬
dis sui ut ignominia & contumeliis afficiat corpus suĩ in semetipsa.
quȩ cõmutauit ueritatem dĩ mendatio. et introducens ad se impietatis
et infidelitatis ministras. colit et seruit potiꝰ creaturȩ quã creatori qui est
benedictus in scła. Qiubꝰ sane ex causis anuna humana qđ tanti huiꝰ discri

Expanded text:
deret, quem repelli? Nonne si spiritui obtemperans, et meliori usa consiliario, deret, quem repelli? Nonne si spiritui obtemperans, et meliori usa consiliario, pietatis et pudicitiae ad se evocaverit chorum, ille alius spretus repudiatusque discedet? Si vero carnis usa consiliis impietatis ad se et libidinis introduxerit turmam, omnis illa sanctitatis et pietatis corona, cui malorum anima consilium praetulit, justa cum indignatione recedet, relinquens eam desideriis cordis sui, ut ignominia et contumeliis afficiat corpus suum in semetipsa, quae commutavit veritatem Dei in mendacio, et introducens ad se impietatem et infelicitatem colit et servit potius creaturae quam Creatori, qui est benedictus i
Abbreviated transcription (Latin):
crum. & quadrupedũ. et serpentiuĩ: et si in his om̃ibꝰ declinauerit ad car¬
nem atq eos qui carnis desideriis fauent: derelinquetur sine dubio et
deseretur ab his qui eam fauore suo ut spiu uingeretur animabant. et
concedunt eam. uł tradunt desideriis cordis sui. quibꝰ carni sociat᷑ & adhe¬
ret. Neq enĩ obsistentẽ eam ac reluctantẽ : ad ea quȩ refugit ac respuit
reuocabunt. Cuiꝰ rei imaginẽ si adhuc uidet᷑ obscura: tali quadam specie
manifestiorem planioremq reddemꝰ. Ponamꝰ ẽẽ aliquod domiciliũ in quo
cũ corpore et spũ uelut cũ duobus consiliarũs habitet anima: P ro foribus
uero huiꝰ domiciliĩ astare pietatẽ om̃sq cũ ea uirtutes. Ex alia uero par¬
te impietatẽ om̃sq luxuriarũ aclibidinũ formas: et expectare animę
nutũ. quẽ ex duobus pro foribꝰ obseruantibꝰ chorũ introduci ad se desi¬

Expanded text:
crum, et quadrupedum, et serpentium, et in his omnibus declinaverit ad carcrum, et quadrupedum, et serpentium, et in his omnibus declinaverit ad carnem atque eos qui carnis desideriis favent, derelinquetur sine dubio et deseretur ab his qui eam favore suo ut spiritui jungeretur animabant, et concedent eam, vel tradent desideriis cordis sui, quibus carni sociatur et adhaeret; neque enim obsistentem eam ac reluctantem ad ea quae refugit ac respuit revocabunt: cujus rei imaginem, si adhuc videtur obscura, tali quadam specie manifestiorem planioremque reddemus. Ponamus esse aliquod domicilium, in quo cum corpore et spiritu, velut cum duobus consiliariis habitet anima; pro foribus vero hujus domicilii astare pietatem, omnesque cum ea virtutes: ex alia vero parte impietatem, omnesque luxuriarum ac libidinum formas, et exspectare animae nutum, quem ex duobus pro foribus observantibus chorum introduci ad se desi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qͥppe qui etiã animã suã ponit pro ouibꝰ suis. S ex utraq parte fauo¬
ris disciplina seruat᷑. Non enĩ ui res agit᷑: neq necessitate in alterã parcẽ
anima declinat᷑. Alioquiñ nec culpa ei nec uirt̾ possit asscribi: nec boni
electio p̃miũ nec declinatio mali suppliciũ mercretur. S seruatur ei
in om̃ibus libertas arbitrũ : ut in qđ uoluerit ipsa declinet. Sic̃ scriptũ
ẽ. Eoce posui ante faciem tuã uitã &e mortẽ: ignẽ et aquã. Uita ergo
xp̃c est: et mors nouissimus inimicꝰ qui est diabolus. Habet gͦ in arbitrio suo
anima si uelit eligere uitã xp̃m : aut ad mortẽ diabolũ decdinare. Qđ si agnos¬
cens anima dm̃ xp̃m uitã suã amplexa non fuerit. nec sicut dm̃ magnifica¬
uerit aut grãs egerit. s euanuerit in cogitacionibꝰ suis. et mutauerit głam
incorruptbilis dĩ in similitudinẽ imaginis corruptibilis hominis. et uolu¬

Expanded text:
nit pro ovibus suis . Sed ex utraque parte favoris disciplina servatur, non enim vi res agitur, neque necessitate in alteram partem anima declinatur, alioquin nec culpa ei, nec virtus posset ascribi, nec boni electio praemium, nec declinatio mali supplicium mereretur, sed servatur ei in omnibus libertas arbitrii, ut in quod voluerit ipsa declinet, sicut scriptum est: Ecce posui ante faciem tuam vitam, et mortem, ignem et aquam ; vita ergo Christus est, et mors novissimus inimicus, qui est diabolus. Habet ergo in arbitrio suo anima, si velit eligere vitam Christum, aut in mortem diabolum declinare; quod si agnoscens anima Deum, Christum vitam suam amplexata non fuerit, nec sicut Deum magnificaverit aut gratias egerit, sed evanuerit in cogitationibus suis, et mutaverit gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et volu
Abbreviated transcription (Latin):
&e facis illa. quia tu effugies uidiciũ dĩ: Siomĩa quȩ lex loquit᷑ his qui
in lege sunt loquit᷑. & quȩ euangłium ud apłs nũc loquit᷑ nõ principibꝰ
scłi nec regibus mundis ȩccłarũ rectoribus & pͥncipibꝰ loquit᷑. his uide¬
dicit᷑ ne existiment se effugere uidiciũ dĩ: si ea cõmittunt ipsi de quibus
alios uidicant &e condemnant. Et idõ oportet unũ quẽq de sua priꝰ cons¬
cientia uidicare : et tunc eiꝰ quẽ uidicat gesta discutere. Qđ si fieret om̃is
penitꝰ ad eundi honoris eccłastici abscideret᷑ ambitio: si se uidicandos potiꝰ
quã uidicaturos in qui preesse uolunt popłis cogitarent. Nemo gͦ existi¬
met qđ resistere possit iuditio di:sicut &e propħa dicit. Quo abibo a spũ
tuo. & a facie tua quo fugiam: Et quia hȩc ad eos maxime dicunt᷑ qui
uidiciũ. Et itẽ alibi dñs dicit. In hs qui approximant mͥ scĩficabor. Sic̃
in nadab & abuid gestum ẽ. cum alienũ ignẽ idest non sacrũ diuinis al¬

Expanded text:
 lex loquitur, his qui in lege sunt, loquitur, et quae Evangelium vel Apostolus loquitur, nec principibus saeculi, nec regibus, sed ecclesiarum rectoribus et principibus loquitur, his videonibus, his ergo dicit, ne existiment se effugere judicium Dei, si ea committant ipsi, de quibus alios judicant et condemnant: et ideo oportet unumquemque de sua prius conscientia judicare, et tunc ejus, quem judicat, gesta discutere. Quod si fieret, omnis penitus adeundi honoris ecclesiastici abscinderetur ambitio, si se judicandos potius, quam judicaturos hi qui praeesse volunt populis, cogitarent. Nemo ergo existimet quod effugere possit judicium Dei, sicut Propheta ait: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Et quia haec ad eos maxime dicuntur, qujudicium ; et item alibi Dominus dicit: In his qui approximant mihi, sanctificabor , sicut in Nadab et Abiu gestum est, cum alienum ignem, id est, non sacrum divinis al
Abbreviated transcription (Latin):
minem dicit scđm dm̃ creatũ. Hunc aut̃ eundem nouũ hominẽ alibi int̾iorẽ
hominẽ uocat. Corruptibilem uero hunc cuꝰ hic imaginẽ respuit: exteriorẽ
hominẽ nominat. cũ dicit. Nam & si is qui foris est homo nr̃ corrũ patur :
s qui int̾ est renouat᷑. Et ut planiꝰ ad huc eiꝰ sententiã serant isti qui de ima

Expanded text:
minem dicit secundum Deum creatum? hunc autem eumdem novum hominem, alibi interiorem minem dicit secundum Deum creatum? hunc autem eumdem novum hominem, alibi interiorem hominem vocat; corruptibilem vero hunc, cujus hic imaginem respuit, exteriorem hominem nominat, cum dicit, Nam et si is, qui foris est, homo noster corrumpatur, sed qui intus est
Abbreviated transcription (Latin):
&e quos tradidit ds̃ in passiones ignonuniȩ. S et si qui inmunditia & con¬
tumeliis afficiant corpora sua: ex illis sunt qui cõmutauerunt głam in¬
corruptibilis di: nisi quia grauiore sacrilegio is qui iã fidelis est templũ dĩ
quã profanus adhuc templũ contaminat idolorũ. Non ẽ sane p̃tereundum
ne iste quidem apłicus sermo in quodicit qm̃ cõmutauerut᷑ głam incorrup¬
tibilis dĩ in similitudinẽ imaginis hominis nõ solũ eos qui idola colunt ar-¬
guere. s & artopiori ouop grtac intelligendus est confutare. qui in ȩccła
positi imaginẽ corpoream hominis. dĩ ẽẽ imaginẽ dicunt:I gnorantes illud
qđ in genesi scriptũ est. ad imaginc̃ dĩ factum eẽ hominẽ:. De quo homine
sciendum sit ab apło int̾pretari cũ dicit. Deponentes ueterẽ hominẽ cũ acti¬
bus suis. & induentes nouũ qui scđm dm̃ creatus est. Audis quia nouũ ho¬

Expanded text:
et quos tradidit Deus in passiones ignominiae. Sed et si qui in immunditia conet quos tradidit Deus in passiones ignominiae. Sed et si qui in immunditia contumeliis afficiant corpora sua, ex illis sunt qui commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, nisi quod graviori sacrilegio is qui jam fidelis est, templum Dei, quam profanus adhuc templum contaminat idolorum. Non est sane praetereundus, ne iste quidem apostolicus sermo, in quo dicitur, quoniam commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis hominis: non solum eos qui idola colunt, arguere, sed et Anthropomorphitas intelligendus est confutare, qui in Ecclesia positi imaginem corpoream hominis, Dei esse imaginem dicunt, ignorantes illud quod in Genesi scriptum est, ad imaginem Dei factum esse hominem; de quo homine sentiendum sit ab Apostolo interpretatur cum dicit: Deponentes veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum, qui secundum Deum creatus est ; audis, quia novum ho
Abbreviated transcription (Latin):
uł eonił qui idola colunt. uł eorũ qui creaturȩ deseruiunt pociꝰ quã crea¬
tam. s & eorũ qũi nõ probauerat dm̃ habere in noticia: in quorũ primo
titulo promisene pag . Iali sapientes eonĩ et philosophi designantur:
quos supradixiniꝰ in cultu diuinitatis errare talibus malorũ titulis designant.
nos qui uidemur in ȩccła eẽ & fidem rectam tenere. consideremꝰ nosmetipsos
& omi curcũ spectione pensemꝰ. ne forte solo ab his ueri cultꝰ nomine  sepa¬
rati. rebꝰ eisatq actibꝰ sociem᷑. Certũ ẽ enĩ quia qui uerbi causa repletus est i-¬
quitate. malicia. neqͥtia. auaricia: non probauit dĩ habere in noticia. et est
de numero eorũ quos tradidit ds̃ in reprobũ sensum. Et iterũ quorũ feninȩ
uł mascłi relicto naturali usu accendunt᷑ in eũ usum qui contra naturã est:
certũ est quia ex illorũ numero sint qui seruiunt creaturȩ pociꝰ quã creatori.

Expanded text:
e deserviunt potius quam Creatori, sed et eorum qui non probaverunt Deum habere in notitiam: in quorum primo titulo promiscue pagani, in alio sapientes eorum et philosophi designantur: quos supra diximus in cultu divinitatis errare, talibus malorum titulis designantur, nos qui videmur in Ecclesia esse, et fidem rectam tenere, consideremus nosmetipsos, et omni circumspectione pensemus, ne forte solo ab his veri cultus nomine separati, rebus eis atque actibus sociemur. Certum est enim quia qui, verbi causa, repletus est iniquitate, malitia, nequitia, avaritia, non probavit Deum habere in notitiam, et est de numero eorum quos tradidit Deus in reprobum sensum: et iterum, quorum feminae vel masculi, relicto naturali usu, accenduntur in eum usum, qui contra naturam est, certum est quia ex illorum numero sunt qui serviunt creaturae potius quam Creatori,
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant corpora sua. Scdȩ traditionis causam uidetur pretͥmittere. cũ dicit
rȩ pociꝰ quã creatori. P ropt̾ hoc aũt ait tradidit illos dĩ in passiones ignomi¬
niȩ Quȩ tam̃ scd̾a traditio grauioribꝰ flagiciis uidetur obnoxia. Et enim
feminȩ inqͥt eorũ immutauerut̃ naturalem usum in eũ qui extranaturã
est. Similit̾ & mascłi. Terciȩ quoq tradicionis causas uidetur dare cũ dicit:

Expanded text:
 corpora sua. Secundae traditionis causam videtur praemittere, cum dicit, e Creatori; propter hoc ait, tradidit illos Deus, in passiones ignominiae, quae tamen secunda traditio gravioribus flagitiis videtur obnoxia; etenim feminae, inquit, eorum immutaverunt naturalem usum, usque, qui extra naturam est, similiter et masculi.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sempit̾na ẽ. et diuinitas quȩ nichilominꝰ sempit̾na ẽ. ex coniecturis cog¬
noscit᷑ creature. Uirtꝰ est qua regit om̃ia: diuinitas qua replet uniuersa.
Ex hoc gͦ in excusabiles fiunt: quia cũ manifestante dõ cognouerunt dm̃.¬
nõ ut dignũ est coluerut̃ aut grãs egerũt: s ꝑ cogitacionũ suarũ uanitatẽ
dũ formas & imagines requirut in dõ: in semet ipsis dĩ imagunẽ ꝑdiderut:
Et qui iactare se in luce sapientiȩ uidebant᷑: in profundas stulticiȩ tene¬
bras deuoluti sunt. Quid enĩ tã tetrũ. tam obscurũ tamq denebrosum: quã
głam dĩ ad corporalem & corruptibilem humanȩ formȩ effigiem uertere.¬
& ut moris est his qͥ simulachra uenerant᷑. diuinę maiestatis eminentiã uolu¬
cribꝰ et quadrupedibꝰ et serpentibꝰ exȩqͣre: Pro quibꝰ causis iustissime tra¬

Expanded text:
empiterna est, et divinitas, quae nihilominus sempiterna est, ex conjecturis agnoscitur creaturae; virtus est qua regit omnia divinitas, qua replet universa. Ex hoc ergo inexcusabiles fiunt. Aliter anon ut dignum est coluerunt, aut gratias egerunt, sed per cogitationum suarum vanitatem, dum formas et imagines requirunt in Deo, in semetipsis imaginem Dei perdiderunt; et qui jactare se in luce sapientiae videbantur, in profundas stultitiae tenebras devoluti sunt; quid enim tam tetrum, tam obscurum, tamque tenebrosum, quam gloriam Dei ad corporalem et corruptibilem humanae formae effigiem vertere? ut moris est his qui simulacra venerantur, divinae majestatis eminentiam volucribus, et quadrupedibus, et serpentibus exaequare. Dicentes enim esse se sa
Abbreviated transcription (Latin):
q aduersum quos hominibꝰ luctam̃ est pͥncipatꝰ & potestates. et mundi
huiꝰ rectores denebiarũ. E contrario uero spui aduersum carnẽ decertanti
animã q humanã quȩ media ẽ ad se reuocare conanti fauent angel
boni. oñs illi de quibꝰ dñs ait. quia angłi eorũ uident faciem patris ur̃i qui
in cȩlis est: Et de quibꝰ apłs ad hebreos dicit. Nonne om̃s sut̃ muustri sp̃s.¬

Expanded text:
 principatus et potestates, et mundi hujus rectores tenebrarum; e contrario vero spiritui adversus carnem decertanti animamque humanam, quae media est, ad se revocare conanti favent angeli hominum omnes illi, de quibus Dominus ait: quia angeli eorum vident faciem Patris vestri, qui in coelis est, de quibus Apostolus ad Hebraeos dicit: Nonne omnes ministri s
Abbreviated transcription (Latin):
aũt aduersus carnem. media procul dubno ponit᷑ anima. quȩ uł desidus sp̃s
ad quiescat uł ad carnis concupiscentias indinetur. Et si quidem se unxerit
carni: uiũ cũ ea corpus in libidine & concupiscentiis euis efficit᷑. Si uero se
socia uerit sp̃ui: unus cum ea sp̃serit. Id circo deniq de his quorũ se aninȩ
ex integro cũ carne unxerant. dicit dñs in scripturis. Iam non ꝑmanebit
sp̃s meus in hominibꝰ istis: quia caro sunt. De his aut̃ quorũ anima fuerat

Expanded text:
autem adversus carnem , media procul dubio ponitur anima, quae vel desideriis spiritus acquiescat, vel carnis concupiscentiis inclinetur. Et si quidem se junxerit carni, unum cum ea corpus in libidine et concupiscentiis ejus efficitur; si vero se sociaverit spiritui, unus cum ea spiritus erit. Idcirco denique de his, quorum se animae ex integro cum carne junxerant, dicit Dominus in Scripturis: Jam non permanebit Spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt ; de his autem quorum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
discussimus: uideamꝰ quid & honor indicet. Qm̃ qui ad et̾nã uitã festinat᷑.
non solũ głam s et honorem quęrunt. Scriptũ est quia homo cũ in honore
eẽt non intellexit. cõparatus est uim̃tis insipientibꝰ. & similis factus
est illis. Querit ergo illum hionorẽ quẽ habebat antequã cõpararetur
um̃tis insipientibꝰ : id est illum quem habebat in paradiso antequã pec-¬
caret:. Honorẽ quod ĩ uocem merebatur audire: Honorẽ quo paradisi

Expanded text:
discussimus, videamus quid et honor indicet, quia qui ad aeternam vitam festinant, non solum gloriam, sed et honorem quaerunt. Scriptum est enim quia homo, cesset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quaerit ergo illum honorem quem habebat antequam compararetur jumentis insipientibus, id est, illum quem habebat in paradiso antequam peccaret, honorem quo Dei vocem merebatur audire, honorem quo paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
catur: ut illa quȩ in uultu morsi fuit quȩ dicitur eẽ destructa. quȩ legis
littera intelligi pocest: Habens quidem gła p̃ceptorũ: s quȩ głisicari non
posset. Est & alia gła: quȩ ꝑmanet & głificatur in xp̃o. Cum enĩ asceadis¬
set in montẽ cũ petro & iacobo & ioħe : trans formatꝰ eẽ in głam scribitur
& tunc apparuerunt inqͥt moyses et helias colloquentes cã eo. Per quod

Expanded text:
catur, ut illa quae in vultu Moysi fuit, quae dicitur esse destructa, quae legis littera intelligi potest, habens quidem gloriam praeceptorum, sed quae glorificari non potest; est et alia gloria, quae permanet et glorificatur in Christo. Cucum Petro et Jacobo et Joanne, transformatus esse in gloriam scribitur, et tunc apparuerunt, inquit, Moyses et Elias, colloquentes cum eo ; per quod
Abbreviated transcription (Latin):
et in uos sicut & incȩteris gentibus. grecis ac barbaris sapientibꝰ & insipi¬
entibus:: et ꝓhibitus sum usq adhuc. Defectio uero eloquutionis. hoc modo
adimplebitur in eo ubi dicitur et in ceteris gentibus. grecis ac barbaris sa-¬
tur quibus debitor sum : ut sit talis consequentia. Sicut fructum habeo
in cȩteris gentibus grecis. & barbaris. sapientibꝰ & insipientibꝰ quibꝰ debitor
sum: ita qđ in me est promptꝰ sum. etiã uobis qui romȩ estis euangłizare.¬

Expanded text:
sicut et in caeteris gentibus, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, et prohibitus sum usque adhuc. Defectio vero elocutionis hoc modo adimplebitur, in eo ubi dicit: Et in caeteris gentibus, Graecis ac barbaris, sa quibus debitor sum: ut sit talis consuetudo  Al., compositio: Sicut fructum habeo et in caeteris, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus debitor sum: ita quod in me est, promptus sum etiam vobis qui Romae estis, evangelizare
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ rectores: Quȩ omĩa bono oꝑi aduersant᷑. Et idõ pacientia necessaria
ẽ: quia scriptũ ẽ. In ur̃a pacientia. ad quireas animas ur̃as. Uideamꝰ autem
qđ dicit opus bonũ dñs in euangłio : de ea muliere quȩ alab austrũ unguen¬
ti effudit suꝑ caput eiꝰ. P ronuntiat quia opus bonũ oꝑata ẽ in me. Desig-¬
nans qđ qui uerbq̃ dĩ unguento se ꝑfuderit. id est qui oꝑa cũ uerbo sociaue¬
rit : ille opus bonũ oꝑatur. Odoratꝰ nãq efficitur omni unguentorũ suaui¬
tate repletus sermo: cũ fuerit oꝑe & actibus exornatꝰ. Nlunc qͥd ẽ głam

Expanded text:
entia necessaria est, quia scriptum: In vestra patientia acquiretis animas vestras. Videamus autem quod dicit opus bonum. Dominus in Evangelio, de ea muliere quae alabastrum unguenti effudit super caput ejus, pronuntiat quia opus bonum operata est in me ; designans quod qui verbo Dei unguentum se superfuderit, id est, qui opera cum verbo sociaverit, ille opus bonum operetur; odoratus namque efficitur omni unguentorum suavitate repletus, sermo cum fuerit opere et actibus exornatus. Nunc quid est gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in uniuerso mundo annunciat᷑ & creditur: quȩ nõ solũ in t̾ra s et in
cęlis p̾dicatur qđ iħc pacificauit ꝑ sanguinẽ suum nõ solũ quȩ in t̾ra sunt
s & quȩ incęlis. & in nomine eiꝰ genu flectunt nõ solũ t̾restria s & celestia &
inferna. Et hoc ẽ in uniuerso mundo fidem p̾dicari : ꝑ quã om̃is mundul. fit
dit: uerbi grã ut diceret. Scd̾o aut̃: s p̃diximꝰ deeloquutionibꝰ minꝰ finitis:
nisi forte uideat᷑ in eo reddi cũ dicit᷑. Nolo aut̃ uos ignorare fr̃s Testis enim
ipsi testes sunt dĩ. Scđdm qđ dicit ꝓpħa. E ritis m̃ testes & ego testis dicit dñs.¬
S & saluator ad discipłos dicit.. Erits michi testes in ierłm & in samaria et
in om̃ibus finibꝰ t̾rȩ: Scdm illud qđ scriptũ est. Qui confessus fuerit ui me: et
ego confitebor in eũ coram patre meo. Uideamꝰ aut̃ quid est qđ dicit᷑ cui seriuo¬

Expanded text:
quae in universo mundo annuntiatur, et creditur, quae non solum in terra, sed et in quae in universo mundo annuntiatur, et creditur, quae non solum in terra, sed et in  pacificavit per sanguinem suum non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis , et in nomine ejus genu flectunt non solum terrestria, sed et coelestia et inferna , et hoc est in universo mundo fidem praedicari, per quam omnis mundus fit uens erat ut diceret: Secundo. Sed praediximus de locutionibus minus finitis, nisi forte videatur in eo reddi, cum dicit: Nolo autem ignorare vos, fratres. Testis enim ipsi testes sunt Dei, secundum quod dicit propheta: Eritis mihi testes, et ego testis, dicit DoSed et Salvator ad discipulos dicit: Eritis mihi testes in Hierusalem, et in Samaria, et in omnibus finibus terrae , secundum illud quod scriptum est: Qui confessus fuerit in me, et ego confitebor in eo coram Patre meo. Sed tamen quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit fides ur̃a annunciat᷑ in unuerso mundo. In uniuerso mundo simpli¬
citer accipiamꝰ. hoc udetur designare. qđ in multis locis numdi hoc est t̾rȩ
huiꝰ: eorũ qui romȩ sunt fides & religio p̃dicetur. Siuero ut in non nullis etiã
in hoc loco mundus designatur qui ex cȩlo constat & terra atq om̃ibꝰ quȩ
in his sunt: potest etiã illud intelligi qđ uirtutes de quibus dicit᷑ quia gau¬
dium habeant suꝑ uno peccatore pęnitenciã agente. Multomagis de con¬
uersione quoq & fide romanorũ lȩtentur: nunciantibꝰ sibi angelis illis
qui ascendunt et descendunt ad filiũ hominis et ipsi enĩ mirantur de con-
& agones ipsorũ spectantes in hoc mudo lȩtantur: Sicut apłs dicit. Quia
spectaculũ facti sumꝰ huic muido: & angłis & hominibus. Potest tamen
& ita intelligi qđ fides ista quã romani habent. ipsa eademq sit & nõ alia

Expanded text:
inquit, fides vestra annuntiatur in universo mundo. In universo mundo si simpliinquit, fides vestra annuntiatur in universo mundo. In universo mundo si simpliciter accipiamus, hoc videtur designare quod in multis locis mundi, hoc est, terrae hujus, eorum, qui Romae sunt, fides et religio praedicetur; si vero ut in nonnullis, etiam in hoc loco, mundus designatur, qui ex coelo constat et terra, atque omnibus quae in his sunt, potest etiam intelligi illud, quod virtutes, de quibus dicitur, quia gaudium habeant super uno peccatore poenitentiam agente , multo magis de conversione quoque et fide Romanorum laetentur, nuntiantibus sibi angelis illis, qui ascendunt et descendunt ad filium hominis; et ipsi enim mirantur de conveu. Denique et agones ipsorum spectantes in hoc mundo laetantur, sicut Apostolus dicit, quia spectaculum sumus facti huic mundo, et angelis et hominibus. Potest tamen et ita intelligi, quod fides ista quam Romani habent ipsa eademque sit et non alia,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus se grãs agere. sicut & nunc ad romanos. Ad alios uero scribens giãs
probra in eos non exaggerat. Ubi aut̃ notat aliquos uł arguit. non addit ad¬
grarum actionem qđ pro om̃ibus gr̃as agat. Sicut & ad corinthios uł ad colo¬
senses. Ad galatdias uero omino nec ponit actionem gr̾arũ: qm̃ qđ eos mirat᷑ cam
cito trans ferri ab eo qui uocauit eos in aliud euangłium. Prima gͦ uox incipit a
offerre sacrificium dõ: qđ ꝑ manus pontificis debet offerre. S & hoc qđ dix̃
dõ mõ: non ẽ ociose accipiendum. Non enĩ uox ista potest ẽẽ nisi scõrum
quorũ ds̃ dicitur. Sicut ds̃ abraham. ułisaac uł iacob non potest dñm dm̃
suũ dicere is cui uent̾ ds̃ est: aut cui auaritia ds̃ est aut cui gła scłi & pom¬
pa mundi aut potentia rerũ caducarũ ds̃ est. Quicqͥd enĩ unusqͥsq supra
cȩtera colit: hoc illi ds̃ est. S udeamꝰ qͥd est pro quo apłs grãs agit dõ suo: qm

Expanded text:
omnibus se gratias agere sicut et nunc ad Romanos. Ad alios vero scribens gratias probra in eos non exaggerat; ubi autem notat aliquos vel arguit, non addit gratiarum actionem, quod pro omnibus gratias agat, sicut et ad Corinthios, vel ad Colossenses; ad Galatas vero omnino nec ponit actionem gratiarum, quod eos miratur tam cito transferri ab eo, qui vocavit eos, in aliud Evangelium. Prima ergo vox incipit a offerre sacrificium Deo, quod per manus pontificis debet offerre, sed et hoc quod dixit, Deo meo, non est otiose accipiendum; non enim vox ista potest esse, nisi sanctorum, quorum dicitur, sicut Deus Abraham, vel Isaac, vel Jacob; non potest Dominum Deum suum dicere is, cui Deus venter est, aut cui avaritia Deus est, aut cui gloria saeculi, et pompa mundi, aut potentia rerum caducarum Deus est: quidquid enim unusquisque supra caetera colit, hoc illi Deus est. Sed videamus quid est, pro quo Apostolus gratiam agit Deo suo, quoniam,
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Ob̾secrans si quomͦ tãdẽ aliꝗͣd. ꝓsꝑum iter habeam in uoluntate dĩ ue¬
niendi ad uos. Qđ sine int̾missione prolns quibꝰ seribit orare se dicit
mandati sui memor cõplet oꝑe qđ sermone p̃cipit. Qui aut̃ dicit obse¬
ad romanos: Considandum qđ apłs dĩ ad opus sc̃m opus euangłũ proficis¬
censi expectat donec obsecrationibꝰ impleret: non solũ prosꝑũ sibi it̃ fieri:
s & in uoluntate dĩ ꝓsꝑum fieri. Unde & multomagis nob quibꝰ non ẽ. uł
oꝑis tanta uł meria conscientia: cũ aliqͥd agere disponimꝰ a dõ itineris ꝓsꝑi
ad balac: ut malediceret popło isrł.S non fuit illa ex uoluntate diuiua
ꝓsꝑitas. Et multi in rebus scłi ꝓsꝑis utuntur successibus: & exultant in ꝓs¬
ꝑitatibus sius : s non est talis prosꝑitas ex uoluntate dĩ. nisi cũ tale ẽ opus
itineris nr̃i quale hic designat apłs. Desidero enĩ inquit uidere uos. ut ali

Expanded text:
em aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Quod sine intermissione pro his quibus scribit orare se dicit, mandati sui memor, complet opere quod sermone praecepit; quod autem dicit obsead Romanos, considerandum quod Apostolus Dei, ad opus sancti Evangelii proficiscens, exspectat donec obsecrationibus impetret non solum prosperum sibi iter fieri, sed in voluntate Dei prosperum fieri; unde et multo magis nobis, quibus non est vel operis tanta, vel meriti conscientia, cum aliquid agere disponimus, a Deo itineris proad Balac, ut malediceret populo Israel , sed non fuit illa ex voluntate divina prosperitas; et multi in rebus saeculi prosperis utuntur successibus et exsultant in prosperitatibus suis, sed non est talis prosperitas ex voluntate Dei, nisi cum tale est opus itineris nostri, quale hic designat Apostolus. Desidero enim videre vos, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictio aut̃ pacis et gr̃ȩ quã dat dilectisdĩ ad quos scribit apłs pau¬
lus : puto qđ non sit minor quã fuit benedictio noe in sem. & in iafech.
benedictus est abrahã a melchisedech. & iacob a patre suo isaac: & duo¬
decim patriarchȩ qua benedicunt᷑ a patre suo isrł uł benedictio moysi
qua benedixit. xͦii. tribus isrł. Non dego his om̃ibus inferiorem duco
hanc apłi benedictionem: qua benedixit ȩccłas xp̃i. Ait enĩ & ipse de
se. Puto enĩ quod & ego sp̃m dĩ habeo. In spũ ergo scribit apłs: et in
spũ benedicit. Per ipsum ergo spm benedictionis capient. In quibene¬
dicuntur ab apło : si tam̃ digni inueniant᷑ suꝑ quos ueniat benedictio
eiꝰ. Alioquin fiet illud qđ scriptũ est. Si fuerit ibi filiꝰ pacis: pax ur̃a ue¬
niet suꝑ eũ. Sin aut̃. pax urã ad uos reuertet᷑. Qđ scriptũ est ergo de pace¬

Expanded text:
Benedictio autem pacis et gratiae quam dat dilectis Dei ad quos scribit apostolus Paulus, puto quod non sit minor, quam fuit benedictio Noe in Sem, et in Japhet benedictus est Abraham a Melchisedech, et Jacob a patre suo Isaac , et duodecim patriarchae, qua benedicuntur a patre suo Israel , vel benedictio Moysi, qua benedixit duodecim tribus Israel , non ergo his omnibus inferiorem duco hanc Apostoli benedictionem, qua benedixit Ecclesiis Christi, ait enim et ipse de se: Puto enim quia et ego spiritum Dei habeo . In spiritu ergo scribit Apostolus, et in spiritu benedicit, per ipsum ergo spiritum benedictiones capient hi qui benedicuntur ab Apostolo, si tamen digni inveniantur, super quos veniat benedictio ejus, alioquin fiet illud quod scriptum est, « si fuerit ibi filius pacis, pax vestra veniet super eum, sin autem pax vestra ad vos revertetur. » Primum quide
Abbreviated transcription (Latin):
Ut salomonẽ eundemq iededi Sedã eundemq iacim. Oriam eim¬
demq & azariam. Aliosq plurimos in regnorũ uł in uidicum libris.
binis nominibus inuenies uocitatos. S nec euangłia quidem hunc eu¬

Expanded text:
ut Salomonem eumdemque Idida, Eliachim eumdemque Joachim, Oziam eumut Salomonem eumdemque Idida, Eliachim eumdemque Joachim, Oziam eumdemque Zachariam, aliosque plurimos in regnorum vel in Judicum libris, binis nominibus invenies vocitatos. Sed ne Evangelia quidem hunc eu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperemus. Prima nob̾ questio de nomine ipsius pauli uidetur consur¬
gere : cur is qui saulus dictus est in actibus apłorũ. nunc paulus dicat᷑.
Inuenimꝰ in scripturis diuinis quibusdam ueterũ cõmutata uocabula.
In euangeliis qͦq ex simone petrus. & filii zebedei filũ tonitrui nuncu¬
patisunt. S hȩc ex p̃cepto dĩ legimꝰ facta. Nusquã uero erga paulũ
inuenimꝰ tale aliquid gestum. De qua re quibusdã uisum est qđ pauli
ꝓconsulis quẽ apud cłprũ xp̃i fidei subiecerat uocabulum sibi apłs
sumpserit. Ut sicut reges solent de uictis uerbi gracia parthis parthici.
& gothis. gothici nommari: ita & apłs subiugato paulo. paulus fue¬
rit appellatus. Qđ ne nos quidem usquequaq euacuandũ putamus.
Tam̃ quia nulla talis in scripturis diumis consuetudo deprehendit᷑:
magis ex ins quȩ in exemplo nr̃i sunt ab solutionẽ quȩ̨ramꝰ. Inuenimꝰ
igitur in scripturis aliquantos binis. alios etiã t̾nis usos eẽ nominibꝰ

Expanded text:
e. Prima nobis quaestio de nomine ipsius Pauli videtur exsurgere, cur is qui Saulus dictus est in Actibus apostolorum, nunc Paulus dicatur. Invenimus in Scripturis divinis quibusdam commutata vocabula, In Evangeliis quoque ex Simone, Petrus; et filii Zebedaei, filii tonitrui nuncupati sunt: sed haec ex praecepto Dei facta legimus. Nusquam vero erga Paulum invenimus tale aliquid gestum. De qua re quibusdam visum est quod Pauli proconsulis, quem apud Cyprum Christi fidei subjecerat, vocabulum sibi Apossumpserit, ut sicut reges solent devictis, verbi gratia, Parthis Parthici, et Gothis Gothici nominari, ita et Apostolus, subjugato Paulo, Paulus fuerit appellatus. Quod ne nos quidem usquequaque evacuandum putamus; tamen quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur, magis ex his quae in exemplo nostri sunt absolutionem quaeramus. Invenimus igitur in Scripturis aliquantos binis, alios etiam ternis usos esse nominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiã pacientiȩ eiꝰ certa m̃sura ẽ. quã m̃surã eredendum est ẽẽ consũptã
uł ab his qui diluio ꝑierũt. uł ab ins qui in sodomis oȩlesti igne uastati
sunt. Unde & de amorreis dicit᷑. Nondum enĩ repleta sunt peccata amorre¬
orũ usq nunc. Fert gͣ ds̃ pacient̃: & expectat uniꝰcuĩq pęnitentiã. S nõ¬

Expanded text:
ita etiam patientiae ejus certa mensura est, quam mensuram credendum est esse consummatam ita etiam patientiae ejus certa mensura est, quam mensuram credendum est esse consummatam vel ab his qui diluvio perierunt , vel ab his qui in Sodomis coelesti igne vastati sunt . Unde et de Amorrhaeis dicitur: Nondum enim repleta sunt peccata Amorrhaeorum usque nunc
Abbreviated transcription (Latin):
te adducit: Diuitias bonitatis dĩ ille agnoscere potest qui consid̾at qͣnta
in t̾ris mala quotidie homines gerunt: & quomͦ pęne om̃s declinantes &
simul inutiles facti. Latã & spaciosam ꝑdicionis ambulant uiã. angusto
uitȩ itinere neglecto: Et tam̃ his om̃ibus dm̃ producentẽ solem suũ qͦtidie
et pluuias ministrantẽ : si quis considẽt quanti quotidie in dm̃ blasphe¬
mant: et in celũ extendunt linguas suas iam qͥd de fraudibꝰ de ui. scelere.
de sacrilegiis & piaculis dicã : quibꝰ tam̃ om̃ibꝰ in hoc loco illi uident᷑ in sce¬
lere p̃ferri : qui alios iudicantes ipsi cõmittunt quȩ in cȩteris puniunt.
ignorat qdđ ꝑ hȩc ad pęnitenciã prouocat᷑ S ustentacio uero a pacientia
hoc uidet᷑ differre : qđ qui infirmitate magis quã ꝓposito delinquunt sus¬
tentari dicant᷑. Qui uero ꝑtinacim̃te uł ut insultant in delictis sus : ferri
pacient᷑ dicendi sunt. S sicut om̃ia in m̃sura fecit ds̃ et pondere & numero:

Expanded text:
ari. Divitias bonitatis Dei ille agnoscere potest, qui considerat quanta in terris mala quotidie homines gerunt, et quomodo pene omnes declinantes, et simul inutiles facti latam et spatiosam perditionis ambulant viam, angusto vitae itinere neglecto. Et tamen his omnibus Deum producentem solem suum quotidie, et pluvias ministrantem si qui considerant, quanti quotidie in Dominum blasphemant, et in coelum extendunt linguas suas? Jam quid de fraudibus, de divitiis, de scelere, de sacrilegiis, et piaculis dicam? quibus tamen omnibus in hoc loco illi videntur in scelere praeferri, qui alios judicantes ipsi committunt, quae in caeteris puniunt: ignorat quod per haec ad poenitentiam provocatur; sustentatio vero a patientia hoc videtur differre, quod qui infirmitate magis quam proposito delinquunt, sustentari dicuntur, qui vero pertinaci mente velut insultant in delictis suis, ferri patienter dicendi sunt; sed sicut omnia in mensura fecit Deus et pondere et numero ,
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq scdm oꝑa eiꝰ. Cor durũ in scripturis dici uidetur: cũ mens humana
uelut cęra frigore unqͥtatis obstricta. signacłm unaginis diumȩ nõ recipit.
hoc idem alibi cor crassum appellat᷑ sicut cũ dicit᷑: Incrassatũ ẽ cor popłi hiꝰ.
Contrariũ uero ẽ duro molle qđ in scripturis corcarneũ nominat᷑: et crasso
bononĩomium habere credendus est. Crassitudo uero cordis est: ubi subtilis &
sp̃ualis intelligentię nõ recipitur sensus. Et ita cor impęnitens effectũ. thesau¬
rizat sibi ipsi irã indie irȩ & reuelationis iusti uidicũ dĩ dumbonũ opus nõ
agitur ꝑ duriciã: intellectus uero bonus ꝑ crassitudinẽ cordis excluditur. De

Expanded text:
sua. Cor durum in Scripturis dici videtur, cum mens humana velut cera a frigore iniquitatis obstricta signaculum imaginis divinae non recipit. Hoc idem alibi cor crassum appellatur, sicut cum dicit, Incrassatum est cor populi hujus ; contrarium vero est duro molle, quod in Scripturis cor carneum nominatur, et crasso, bonorum omnium habere credendus est; crassitudo vero cordis ejus est, ubi subtilis et spiritalis intelligentiae non recipitur sensus, et ita cor impoenitens effectum thesaurizat sibi ipsi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, dum bonum opus non agitur per duritiam, intellectus ve
Abbreviated transcription (Latin):
generata sit. Dicitur enĩ quia qđ factum ẽ ex semine dd: scđm carnẽ
est. Q uia gͦ neq in eo qđ scđm carnem ẽ. uidetur annumerari. neq
suetudine sua apłs utatur etiã in hoc loco. sciens mediã semꝑ esse
auimã int̾ sp̃m & carnẽ. & aut uingere se carni & effici unũ cũ carne: aut
sociare se sp̃ui et ẽẽ. unũ cũ sp̃u. Ex quo siquidem cũ carne sit: carnales ho¬
mines fiant. Si uero cum sp̃u : spũales. Et id circo extrinsecꝰ eam nõ nominat.
s carnem tantũ uł sp̃m. Scit enĩ alteri horum necessario animã coherere.
Sic̃ & in his ad quos dicit. Uos aut̃ in carne non estis s in sp̃u. & qui se uin¬
git meretrici unũ corpꝰ est. Meretrioe̾ hic. carnẽ uł corpꝰ uocans. Qui aut̃
ata dño & coherens ei unus cum ipso factus sit sp̃s scĩficationis: non eam
nominauit extrinsecus ne solueret iłm. Qđ enĩ ds̃ coniunxit: homo nõ

Expanded text:
generata sit; dicit enim quia quod factum est ex semine David secundum carnem generata sit; dicit enim quia quod factum est ex semine David secundum carnem est, quia ergo neque in eo quod secundum carnem est, videtur annumerari, nequesuetudine sua Apostolus utatur, etiam in hoc loco, sciens mediam semper esse animam inter spiritum et carnem, ut aut jungere se carni et effici unum cum carne, seu spiritui, et esse unum cum spiritu, ex quo siquidem cum carne sit, carnales homines fiant; si vero cum spiritu, spiritales, et idcirco extrinsecus eam non nominat, sed carnem tamen vel spiritum, scit enim alteri horum necessario animam cohaerere, sicut et in his ad quos dicit: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu ; et: Qui se jungit meretrici, unum corpus est , meretricem hic carnem vel corpus vocans: Qui autemata Domino et cohaerens ei unus cum ipso factus sit spiritus sanctificationis, non eam nominavit extrinsecus, ne solveret Jesum; quod enim Deus conjunxit homo non
Abbreviated transcription (Latin):
ad didit in uirtute. indicans ꝑ hoc qđ substantia filiꝰ sit. scđm sp̃m seĩfica¬
tionis. Xp̃c enĩ dĩ uirtus & dĩ sapientia dicitur. qui & uapor uirtutis dĩ.
& manatio głȩ omĩpotentis purissima. & splendor lucis eternȩ. & imago
bonitatis dĩ appellatur. S requiritur si id qđ de semine dd̃ nascit᷑ scđm
carnem ẽ. qđ uero in uirtute destinatur scđm sp̃m scĩficationis. filius dĩ¬
& in substancia dĩ est.: quomͦ accipiendum ẽ. de anima iłni. quȩ lic ne¬
quaquã cũ carne & spũ scĩficationis. uł diuinȩ uirtutis substancia no¬
minatur: De qua alibi ipse saluator dicit quia tristis est aĩa mea
usq ad mortem & nunc aiã mã turbata ẽ: Quã & a semet ipso ponit.
immo quȩ usq ad infernũ descendit. de qua et dicitur non derelin¬
ques animã meã in inferno. Certũ est enĩ quia hȩc non de semine dd

Expanded text:
addidit in virtute, indicans per hoc quod substantia Filius sit secundum spiriaddidit in virtute, indicans per hoc quod substantia Filius sit secundum spiritionis, Christus enim Dei virtus, et Dei sapientia dicitur, quae et vapor virtutis Dei, et manatio gloriae omnipotentis purissima, et splendor lucis aeternae et imago bonitatis Dei appellatur . Sed requiritur si id quod de semine David nascitur, secundum carnem est, quod vero in virtute destinatur secundum spiritum  accipiendum est de anima Jesu quae hic nequaquam cum carne et spiritus sanctificationis vel divinae virtutis substantia nominatur, de qua alibi ipse Salvator dicit, quia tristis est anima mea usque ad mortem, et nunc anima mea turbata est , quam a semetipso ponit, imo quae usque ad infernum descendit, de qua dicitur: Non derelinques animam meam in inferno. Certum est enim quia haec non de semine David
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sermone curiosius quã res patitur ꝑscrutari. Quãius enĩ in latinis exẽ¬
plaribus p̃destinatꝰ soleat inueniri : tam̃ scđm qđ int̾pretacionis ueritas ha¬
bet destinatus scriptũ est non p̃destinatus. Destinatur enĩ ille qui ẽ. p̃des¬
tinaturuero ille qui nondũ est. Sicut de his quibus dicit apłs. Quos autem
p̃sciuit: illos & p̃destinauit. Presciri gͦ & p̃destinari possunt illi qui nondũ
sunt. Ille aut̃ qui est & semꝑ est: non p̃destinatur s destinatur. Hȩc dicta
sint uobꝰ qui in unigenitũ filiũ dĩ impietatem loquunt᷑: & ignorantes diffe¬
rentiã destinati & p̃destinati putant eũ int̾ eos qui cũ ante non fuerunt
natur. Qui aut̃ p̃destinat᷑ non dum erat tunc cũ p̃destinaretur: s cepit
ex tempore. Necessaria igitur distinctione apłs uatur: eũ qui ex senune dd
scificationis nominat distinatũ. Et̾ enĩ cũ dixisset filiũ dĩ: non suꝑfluo

Expanded text:
uamvis in Latinis exemplaribus praedestinatus soleat inveniri, tamen secundum quod interpretationis veritas habet, destinatus scriptum est, non praedestinatus; destinatur enim ille qui est, praedestinatur vero ille qui nondum est, sicut de his quibus dicit Apostolus, quos autem praescivit, illos et praedestinavit : praesciri et praedestinari possunt illi qui nondum sunt; ille autem qui est et semper est, non praedestinatur, sed destinatur. Haec a nobis dicta sint propter eos, qui in unigenitum Filium Dei impietatem loquuntur, et ignorantes differentiam destinati et praedestinati, putant eum inter eos qui, cum ante non fuerint, natur: qui autem praedestinatur nondum erat tunc, cum praedestinaretur, sed coepit ex tempore. Necessaria igitur distinctione Apostolus utitur, eum, qui ex semine David spiritum sanctificationis nominat, destinatum: etenim cum dixisset Filium Dei, non superfluo
Abbreviated transcription (Latin):
s non electa uirgo: quȩ scilicet non fuerit sc̃a corpore et spu. Et est uo¬
catus pastor s non electus pastor: qui pre est quidem gregi & lacte eius
utitur & lanis eius oꝑitur: s infirmum non requirit. & claudũ non col¬
ligit: et fortem cucum scribit. in labore.Ita ẽ & uocatus abstinens sed
non electus abstinens: scilicet qui ieuinat tristis & ext̾minans faciem
suam ut hominibis placeat. S & ꝑ singłos giarum gradus similiter
inuenies multos quidem uocatos paucõs aut̃ clectos. Segregatꝰ in euan¬
in euangłium dĩ. Sicut & alibi ipse de sedicit. Cum aut placuit dõ qui
me segregauit de utero matrismee ut reuelaret filiũ suũ i me. Qđ tamen¬

Expanded text:
sed non electa virgo, quae scilicet non fuerit sancta corpore et spiritu ; et est vosed non electa virgo, quae scilicet non fuerit sancta corpore et spiritu ; et est vocatus pastor, sed non electus pastor , qui praeest quidem gregi, et lacte ejus utitur, et lanis ejus operitur, sed infirmum non requirit, et claudum non colligit, et fortem circumscribit in labore, ita est et vocatus abstinens, sed non electus abstinens, scilicet qui jejunat tristis exterminans faciem suam, ut hominibus placeat , sed et per singulos gratiarum gradus similiter invenies multos quidem vocatos, paucos autem electos . Segregatus in Evanin evangelium Dei, sicut alibi ipse de se dicit: Cum autem placuit Deo, qui me segregavit de utero matris meae, ut revelaret Filium suum in me : e
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad om̃s ꝑtinet qui in xp̃o credunt: generale potest uideri. S
unus quisq scdm id qđ in eo p̾uidet & eligit ds̃: aut apłs uocat᷑. aut
Sciendũ tamen est qđ possibile est aliquem eẽ. aut uocatũ apłni. aut uo¬
catum propłam. aut uocatũ magistrum. et si neglexerit uocationis suȩ
grãm. decidere exea : sicut et uidas qui apłs uocatus est. et negligens uoca¬
tionis suȩ gr̃am. ex apło effectus est pioditor. Et fuit quidem uocat̾ apłs.
ꝓhibitus panem manducare in isrł manducauit: et interemptus est aleone.
Sunt & multi uocati magistri ꝑ om̃s eccłas dĩ et uocati ministri: s nescio
qui in his electi magistri sit et electiministri. Sic & puto eẽ. quosdam
uocatos qͥdem ut paciantur pro xp̃o non tam̃ electos: Id est uocatos mr̃es
s non electos mr̃es. Ut sunt illi qui post torm̃torum agones & carcerum.
non usq ad finem in confessionis tolerantia ꝑdurar̃. Est & uocata uirgo

Expanded text:
quia ad omnes pertinet, qui in Christo credunt, generale potest videri, sed unusquisque secundum id quod in eo praevidet et elegit Deus, aut apostolus vocatur, aut Sciendum tamen est, quod possibile est aliquem esse vocatum apostolum, aut vocatum prophetam, aut vocatum magistrum, et si neglexerit vocationis suae gratiam, decidere ex ea, sicut et Judas, quia apostolus vocatus est, et negligens vocationis suae gratiam, ex apostolo effectus est proditor, et fuit quidem vocatus apostolus: prohibitus panem manducare, in Israel manducavit, et interemptus est a leone. Sunt et multi vocati magistri per omnes Ecclesias Dei, et vocati ministri; sed nescio qui in his electi magistri sint, et electi ministri, sic et puto esse, quosdam vocatos quidem, ut patiantur pro Christo, non tamen electos, id est, vocatos martyres, sed non electos martyres, ut sunt illi qui post tormentorum agones, et carcerum, non usque ad finem in confessionis tolerantia perdurarunt; est et vocata virgo,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Discite a me quia mitis sum & humulis corde : non errabimꝰ.¬
Neq enĩ ꝑ hoc tollitur ueritas libertatis in paulo. Dicit enĩ & ipse.¬
Nan cũ liber sim ab om̃ibus: om̃iuni me seruũ feci. Seruit gͦ xp̃o non
in sp̃u seruitutis s in sp̃u adoptionis. Quia omĩ lib̾tate nobiliorẽ seruitꝰ
xp̃i. Siue quasiimitator eiꝰ pronuncietur qui dixerat Eece ego sum in
medio ur̃m non sicut discumbens s sicut ministrans Et es qui semet¬

Expanded text:
ens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde ; neque per hoc laeditur veritas libertatis in Paulo, dixit enim: Nam cum liber sim ab omnibus, me servum feci . Servit ergo Christo, non in spiritu servitutis, sed in spiritu adoptionis, quia omni libertate nobilior est servitus Christi; sive quasi imitator ejus pronuntiat, qui dixerat: Ego sum in medio vestrum, non sicut discumbens, sed sicut ministrans , et ejus qui semet
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ ex iosepl. natum inquẽ ioseph series ex dd descendentis generatio¬
nis ad ducitur. Quibus occurrere quãuis molestum sit scđm litterȩ ratio¬
nem : tam̃ respondetur a nr̃is qđ maria quȩ desponsata ioseph antequam¬
tribuli suo & cognato conuincta ẽ. Et quãuis dicatur ad eã ab angło quia et¬
helisabet cognata tua etiã ipsa pariet filiũ in senectute sua. Elisabeh aut̃
ex filiabus aaron eẽ dr̃: tam̃ affirmabitur a nr̃is qđ cognationis nom̃ non
solũ ad contribules s ad om̃s qui sunt ex genere isrł int̾ se inuicem cõpetent̃¬
possit aptari. Sicut & idem apłs de om̃ibus simul dicit. Qui sut̃ cognati mĩ
scđm carnem. Hȩc quidem & alia hs sunilia respondentur. Uerũ quia sit̃¬

Expanded text:
ex Joseph non esse natum, in quem Joseph series ex David descendentis generationis adducitur? Quibus occurrere quamvis molestum sit secundum litterae rationem, tamen respondetur a nostris, quod Maria, quae sponsata Joseph eratribuli suo et cognato conjuncta est; et quamvis dicatur ad eam ab angelo, quod Elisabeth, cognata tua, et ipsa pariet filium in senectute sua , Elisabeth autem ex filiabus Aaron esse dicatur, tamen affirmabitur a nostris, quod cognationis nomen non solum ad contribules, sed ad omnes, qui sunt ex genere Israel, possit aptari, sicut idem apostolus de omnibus simul dicit: Qui sunt cognati mei secundum carnem . His quidem alia et his similia respondentur. Nobis t