comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decipiant. Qui dicit ꝓximo suo
ignoscit nobis peccata nr̃a deus:
siquidem et intalib sacram̃tis lu¬
dimus. uicissim nobis pollicentes
mappam mittet ds̃. Et quia bonꝰ
est et om̃iũ peccata dissoluit: o
portebat nos sedere et sollicito cor¬
de dicere. Si heri peccauimus:
hodie penitentiam agamus. Uerum
huic palmiti. animal quippe ẽ qui di¬
cit. potens ẽ ds. & bonus ẽ agricola
qui non me excidat et in ignem mit¬
tat: respondebit agricola. S si talis
ẽ palmes ut frustͣsir ĩ uite: nunqͥd
poterit relinqui: Nonne si dimitta¬
tur impediet uitem. ne ꝓsicco palmi¬
te uirides et fructuum feraces affe¬
rat palmites: Quomodo enĩ boni agͣ
ca sunt. & tracdere in escam igni in¬
fructuosos ramos: sic boni d̃ĩ ẽ de
om̃b uitib infructuosos palmi¬
tes amputare et igni tradere in
ꝑditionem. Uerum nos ipsi innoᷤ
ludimus: et decepti pariter ac cle¬
cipientes uolumus magis errare
cum plurimis quam ab errore con¬

Expanded text:
decipiant. Qui dicit proximo suo, decipiant. Qui dicit proximo suo, ignoscit nobis peccata nostra Deus, siquidem et in talibus sacramentis ludimus, vicissim nobis pollicentes, mappam mittet Deus. Et quia bonus est, et omnium peccata dissolvit, 933 oportebat nos sedere, et sollicito corde dicere: Si heri peccavimus, hodie poenitentiam agamus. Verum huic palmiti animal quippe est qui dicit: Potens est Deus, et bonus agricola, qui non me excidat, et in ignem mittat: respondebit agricola: Sed si talis est palmes, ut frustra sit in vite, numquid poterit relinqui? Nonne si dimittatur impediet vitem, ne pro sicco palmite, virides et fructuum feraces afferat palmites? Quomodo enim boni agrica sunt, et tradere in escam ignis infructuosos ramos: sic boni Dei est, de omnibus vitibus infructuosos 934 palmites amputare, et igni tradere in perditionem. Verum nos ipsi nos ludimus, et decepti pariter ac decipientes volumus magis errare cum plurimis, quam ab errore con
Abbreviated transcription (Latin):
lignis que uilioris ordinis in ne¬
morib fructificauerunt. Quantũ
gͦ malum ẽ et quale discrimen. ut
ligna quondam uilia inueniantur
in magna patris familie domo: et
palmes uitis mee inutilis dño sit.
& in ignem ꝓitiat᷑: Hoc enim scͥptũ
est: quia annuam potationẽ eius
consumat ignis. Hec in iezechiel.
Saluator uero huius parabole sen¬
sum in euangłio ita ꝑstrinxerit
dicens. Ego sum uitis uos palmitẽ
pater m̃s agricola. Omnẽ palmitẽ
qui in memanet & fructũ affert.
pater m̃s putat ut fructus maio¬
res afferat. palmitem qui manet
in me et fructum ñ affert. pater
meus excidit. et in ignem mittit.
Uides iucinitatẽ utroꝵq sermo¬
num: uides quomodo pat̾ excidat
et in ignem iaciat: Nos in sensati
quasi negligenda quidem scͥptura
sit nolentes ea discere que nobis
incutiant metumi s ea audire cu¬
pientes que prurientib aurib
incutiunt uoluptatẽ: libenter
audimus que nos subu̾tant que

Expanded text:
lignis, quae vilioris ordinis in nelignis, quae vilioris ordinis in nemoribus fructificaverunt. Quantum ergo malum est, et quale discrimen, ut ligna quondam vilia inveniantur in magna patrisfamilias domo, et palmes vitis meae inutilis in domo sit, et in ignem projiciatur? Hoc enim scriptum est, quia annuam putationem ejus consumat ignis. Haec in Ezechielem. Salvator vero hujus parabolae sensum in Evangelio ita perstrinxit, dicens: Ego sum vitis, vos palmites, Pater meus agricola: omnem palmitem, qui in me manet, et fructus affert, Pater meus putat, ut fructus majores afferat: palmitem, qui manet in me, et fructum non affert, Pater meus excidit et in ignem mittit . Vides vicinitatem utrorumque sermonum? Vides quomodo Pater excidat, et in ignem jaciat? Nos insensati, quasi negligenda quidem Scriptura sit, nolentes ea discere, quae nobis incutiant metum, sed ea audire cupientes, quae prurientibus auribus incutiunt voluptatem, libenter audivimus quae nos subvertant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
neam de egypto transtulisti et reliqͣ
Si autem non attulerint fructus.
intantũ ut adeo dici possit. quomͦ
conu̾sa es in amaritudinẽ uttis
aliene. tunc multo deteriores in¬
ueniri abhis lignis que licet iulio¬
ra sint tamen suos afferant fruc¬
tus. Quomͦ enim p̃cellunt ligna
siluarum uineas inferaces: eodem
modo iuxta quandam dispensa¬
tionem sapientie diuine. exlignis
uiliorib aliqua domui necessaria
fabricant᷑. Neq uͦ turberis. pu¬
tans nos extra scͥpturas affirma¬
re qͦd dicimus futurũ ẽẽ ut de
lignis silue aliquid itile fiat. io
ẽ de meipso si ñ attulero ꝓpͥos na¬
ture mee fructus. Siquidẽ et apłs
imaginem quandã eoꝵ uasorũ
que sunt in humana conu̾satio¬
ne assumit dicens. In magna au
fictilia. Nota qi uasa lignea nũ¬
cuparit: et alia quidem in honorẽ
alia uero in contumeliã. Ista uasa
lignea que ẽẽ in magna domo apls
p̃dicat ñ sunt facta de uitib non
de palmitib uncarum: s ex aliis

Expanded text:
neam de Aegypto transtulisti , et reliqua. Si autem non attulerint fructus, intantum ut a Deo dici possit: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? tunc multo deteriores inveniri ab his lignis, quae licet viliora sint, tamen suos afferunt fructus. Quomodo enim praecellunt ligna silvarum vineas inferaces, eodem modo, intra quamdam dispensationem sapientiae divinae, ex lignis vilioribus aliqua domui necessaria fabricantur. Neque vero turberis, putans nos extra Scripturas affirmare quod dicimus futurum esse, ut de lignis silvae aliquid utile fiat, id est, de me ipso si non attulero proprios naturae meae fructus. Siquidem et Apostolus imaginem quamdam eorum vasorum, quae sunt in humana conversatione, assumit dicens: In magna autfictilia nota quia vasa lignea nuncupaverit; et alia quidem in honorem, alia vero in contumeliam . Ista vasa lignea, quae esse in magna domo Apostolus praedicat, non sunt facta de vitibus, non de palmitibus vinearum, sed ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
uł tacere. Et quia in arbitrio eius
positum erat et noluit dicere: uide
quanta eum sunt consecuta post¬
ea. ꝑiclitata ẽ nauis ꝓpter eum:
sorte reꝑtus ẽ latens: cetus deuo
post ionam fuerunt. considerantes for¬
sitan ea que uenerunt ei siue aliis
gustie eis imminebant: scd̾m scłm ꝑ
secutio sidicerent uera: scdm dm̃ of¬
fensa. si timentes homines ꝓferrent
falsa pro ueris. Iccirco testificatus ẽ
ezechiel et notas fecit ihrłm iniqui¬
tates eus et dixit. Hec dicit dñs.
Radix tua et generatio tua de ter¬
ra chanaan. Pater tuus amorreus:
& mater tua cethea. Que ciuutatũ
sic fuit eleuata. & altum sapuit in
liaris ut ihrlm: Et tamen hec ipsa
sibi magna ꝓmittens quasi ꝓxi¬
ma di et cuittas eus: quia pecca¬
uit arguit᷑ a spũ scõ ut degener et
extranea. Pater enim eius amorre¬
us. iam non ds̾. Quamdui ñ pecca¬
uit pater eius erat ds: quando uͦ
peccauit pater eius amorreus factꝰ

Expanded text:
vel tacere. Et quia in arbitrio ejus vel tacere. Et quia in arbitrio ejus positum erat, et noluit dicere, vide quanta eum sunt consecuta postea: periclitata est navis propter eum, forte repertus est latens, cetus devoruicumque post Jonam fuerunt, considerantes forsitan ea, quae venerunt ei, sive aliisgustiae eis imminebant: secundum saeculum persecutio, si dicerent vera: secundum Dominum offensa, si timentes homines, proferrent falsa pro veris. Idcirco testificatus est Ezechiel, et notas fecit Jerusalem iniquitates ejus, et dixit: Haec dicit Dominus: Radix tua et generatio tua de terra Chanaan, Pater tuus Amorrhaeus et mater tua Cethaea. Quae civitatum sic fuit elevata, et altum sapuit in s Dei? Et tamen haec ipsa sibi magna promittens, quasi proxima Dei, et civitas ejus, quia peccavit, arguitur a Spiritu sancto, ut degener, et extranea. Pater enim ejus Amorrhaeus, jam non Deus. Quamdiu non peccavit, pater ejus erat Deus: quando vero peccavit, pater
Abbreviated transcription (Latin):
Esto. Sit mysterium. sit reuelatio sacra¬
te intelligentie de ihrłm & dehis que¬
cumq suꝑ ea dicuntur. Attam̃ ꝓphanᷤᷤ
& fornicationis illam arguit. quia di¬
uaricauerit pedes suos omĩ transe¬
unti maledica uoce testatur. increpet
scelerum ciuitatem. S quia confide¬
bat dĩ se facere uoluntatẽ. paratus
& mori et uiuere. loquebat᷑ intrepi¬
dus. Uideamꝰ gͦ ipsam ꝓpħiam: et
pͥmo quidem quomodo inpotesta¬
te sit positum ꝓpħe utrum dicat.
an non consideremꝰ. factus ẽ sermo
domini adeum dicens. fili homi-¬
nis. testificare ihrłm iniquitates
euis. & dices. Hec dicit dñs. Son
in necessitate aspirationis. s in uo¬
luntate dicentis dñs posuit ut
testificaret᷑ ad ihrłm iniquitates
eius: et ait dicẽs. Quid dices: Hec
que sequuntur. In ꝓph̾a erat au¬
diente. dices. utrum diceret nec¬
ne: quomodo fuit positum et in
iona. In potestate quippe eius erat
audientis. dic adhuc tres dies et
niniue subu̾tetur: si uelit dicere

Expanded text:
Esto, sit mysterium, sit revelatio sacratae intelligentiae de Jerusalem, et his quaecumque super eam dicuntur; attamen prophetans, et fornicationis illam arguit, quia divaricaverit pedes suos omni transeunti, et maledica voce testatur, increpans scelerum civitatem. Sed quia confidebat Dei se facere voluntatem, paratus et mori et videre, loquebatur intrepidus. Videamus ergo ipsam prophetiam, et primo quidem, quomodo in potestate sit positum prophetae, utrum dicat an non, consideremus. Factus est sermo Domini ad eum, dicens: Fili hominis, testificare Jerusalem iniquitates ejus, et dices: Haec dicit Dominus, non in necessitate aspirationis, sed in voluntate dicentis Dominus posuit, ut testificaretur ad Jerusalem iniquitates ejus, et ait: Dices. Quid dices? Haec quae sequuntur. In propheta erat audiente, dices: utrum diceret necne, quomodo fuit positum in Jona. In potestate quippe ejus erat audientis: Dic, adhuc tres dies, et Ninives subvertetur , si velit dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
tera oꝑa inutilius om̃ib lignis ẽ
Et uascula quedam possunt fieri.
et indiu̾sa oꝑa necessarii usus ad
ministrandũ: de palmitib autem
uitis ñ solum uas aliquod et ino¬
pus utile quid fieri non potest. s
neq paxillus quidem ẽ utilis. Ait
enim sermo diuinus. quia ut pal¬
mes uitis honorabilior fit ceteris
lignis si afferat fructus: sic ab oĩ¬
bus inferior uidicet᷑. si id non ha¬
beat unde p̃cellit: atq in hunc mo¬
dum eos qui imbuti sunt eloqui¬
is łi honorabiliores ẽẽ omĩbus &
quocumq mͦ in uinee positos dig¬
nitate. cum afferant fructus bo¬
tros salutis. de qua scriptum ẽ. Ego
uero te plantaui uineã fructife¬
ram. totam ueram. Et alibi. Uinea
dñi. domus isrł ẽ Et rursum ui¬

Expanded text:
tera opera inutillus omnibus lignis est . tera opera inutillus omnibus lignis est . Et vascula quaedam possunt fieri, et in diversa opera necessarii usus ad ministrandum; de palmitibus autem vitis non solum vas aliquod, et in opus utile quid fieri non potest, sed neque paxillus quidem est utilis. Ait ergo sermo divinus, quia ut palmes vitis honorabilior fit caeteris lignis, si afferat fructus: sic ab omnibus inferior judicetur, si id non habeat, unde praecellit; atque in hunc modum eos, qui imbuti sunt eloquiis Dei, honorabiliores esse omnibus, et quocumque modo in vineae positos dignitate, cum afferant fructus, botros salutis, de qua scriptum est: Ego vero te plantavi vineam fructiferam totam veram . Et alibi: Vinea Domini domus Israel est . Et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
miles inhis qui in ea habitant. Ne¬
q enim eodem modo ⁊ ad ppłm et
ad leuitas comminatio dirigitur.
Ifrłites enim peccans: in ifrłiticum
delictum corrutt. Qui autem ma¬
ior ẽ ab isrłita: quanto nobilior fu¬
erit in ordine idẽ leuites et sacer¬
dos. tanto maiora supplicia sustine¬
bit. Si autem pͥnceps sacerdotũ
peccauerit dicit ad eum heli con¬
sacerdos suus. Si delinquens pec¬
cauerit uir in uirum orabunt
ꝓ eo. si autẽ in dño peccauerit. qͥs
orabit. ꝓ eo: Hec in expositione eiꝰ
sermonis quo comminabant᷑ et singlẽ
specialiter in peccatricem t̾ram ultio¬
nes et partter congregate in infelicẽ
ihrłm. Uideamus autẽ et sequen¬
tia scͥpture. Que cum in parabola
audierit ꝓpħa: nos tantum sensum
debemus exponere ipsum testimo¬
nii ordinem derelinquentes et au¬
ditorem mutentes ad librum. Lig¬
num uitis ut infructu ẽ honora¬
bilius lignis om̃ib maxime his
que in saltu fructificant. sic ad ce¬

Expanded text:
miles in his qui in ea habitant. Nemiles in his qui in ea habitant. Neque enim eodem modo, et ad populum, et ad Levitas comminatio dirigitur. Israelites enim peccans in Israeliticum delictum corruit. Qui autem major est ab Israelita, quanto nobilior fuerit in ordine idem Levites, et sacerdos, tanto majora supplicia sustinebit. Si autem princeps sacerdotum peccaverit, dicit ad eum Heli consacerdos suus: Si delinquens peccaverit vir in virum, orabunt pro eo: si autem in Dominum peccaverit, quis orabit pro eo ? Haec in expositionem ejus sermonis, quo comminabantur et singulae specialiter in peccatricem terram ultionis, et pariter congregatae in infelicem Jerusalem. Videamus autem et sequentia Scripturae. Quae cum in parabola audierit propheta, nos tantum sensum debemus exponere, ipsum testimonii ordinem derelinquentes et auditorem mittentes ad librum: Lignum vitis ut in fructu est honorabilius lignis omnibus, maxime his quae in saltu fructificant: sic ad cae
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum comꝑatione p̃brĩ dia¬
conus ueniam plus meret᷑. Que
autem sequant᷑. etiam me tacente
cognoscitis. Iccirco formidans iu¬
dicium di. & ante oculos sibi ꝓ¬
ponens illum iudicii ordinẽ. qui
in scͥpturis continens recordat᷑
dicti illius pondus ultra te ne
leues: s et illud. noli querere fieri ui¬
dex. ne non ualeas auferre iniquita¬
tes. Quid michi ꝓdest quia prior
sedeo in cathedra resupinus. hono¬
rem maioris accipio: nec possum ha¬
bere dignitati mee oꝑa condigna:
gionne maiori pena cruciabor: qr
honor iusti mͥ ab om̃ib defertur. cũ
peccator sim: Necessarium fuit dili¬
gentius retractantem ea que de qͣ¬
tuor t̾re ultionib dicebant᷑ id ad¬
dere quod ihrłm quippe erat intri¬
bu beniamin & sacerdotes templi
& leuite qui dei ministeriis seruie¬
bant. & ceteri ordines quos scͥptu¬
rarum sermo comp̃hendit in ea.
morabantur. Hec accepit quatuor
ultiones pessimas. que ñ sunt si¬

Expanded text:
Et rursum comparatione presbyteri diaEt rursum comparatione presbyteri diaconus veniam plus meretur? Quae autem sequantur, me tacente, cognoscitis. Idcirco formidans judicium Dei, et ante oculos mihi proponens illum judicii ordinem, qui in Scripturis continetur, recordor dicti illius: Pondus ultra te ne leves. Sed et illud: Noli quaerere fieri judex, ne non valeas auferre iniquitates. Quid mihi prodest quia prior sedeo in cathedra resupinus, honorem 931 majoris accipio, nec possum habere dignitate mea opera condigna? Nonne majori poena cruciabor, quia honor justi mihi ab omnibus defertur, cum peccator sim ? Necessarium fuit diligentius retractantem ea, quae de quatuor terrae ultionibus dicebantur, id addere, quod Jerusalem quippe erat in tribu Benjamin: et sacerdotes templi, et Levitae, qui Dei ministeriis serviebant, et caeteri ordines, quos scripturarum sermo comprehendit, in ea morabantur. Haec accipit quatuor ultiones pessimas, quae non sunt si
Abbreviated transcription (Latin):
S neq hi qui crucifixerunt sal¬
uatorem meũ rei sunt ingentis
pene. sicut hi quib apłs dicit: fi¬
lium dĩ conculcans. & spũi gratie
contumeliam faciens. & siquid aliud
significat in eo loco in quo eoꝵ pec¬
cata replicat. qui post fidem in dm̃
peccauerunt. Hec ꝓpter quatuor
ultiones pessimas: que inducunt᷑
diuinas scͥpturas: siue bene siue
male uiuamus ihrłm sumus. Si
male uiumus illa ihrłm que cru¬
ciatib punitur & sustinet quatu¬
dei sinu requiescit. & ẽ magna di¬
stantia ut in reliqua t̾ra sic & in
ipsa ihrlm. Om̃s enim qui in eccłia
peccatores sunt qui sermonem di
gustauerunt & tnͣsgrediuntur eũ.
merentur quidem supplicia. uerũ
ꝓmodo graduum unusquisq
torquebit᷑. Maiorem penam h̃t
qui eccłie p̃sidet & delinquit. An
non magis miscdiam ꝓmeretur
ad comꝑationem fidelis. cathecu¬
minus. Non magis uenia dignꝰ
ẽ laicus: si ad diaconũ conferatur:

Expanded text:
Sed neque hi, qui crucifixerunt SalSed neque hi, qui crucifixerunt Salvatorem meum, rei sunt ingentis poenae, sicut hi, quibus ait Apostolus: Filium Dei conculcans, spiritui gratiae contumeliam faciens : et si quid aliud significat in eo loco in quo eorum peccata replicat, qui post fidem in Deum peccaverunt. Haec propter quatuor ultiones pessimas, quae inducuntudivinas Scripturas, sive bene, sive male vivamus, Jerusalem sumus. Si male vivimus, illa Jerusalem, quae cruciatibus punitur, et sustinet quatuDei sinu requiescit. Et est magna distantia, ut in reliqua terra, sic et in ipsa Jerusalem. Omnes enim, qui in Ecclesia peccatores sunt, qui sermonem Dei gustaverunt, et transgrediuntur eum, merentur quidem supplicia; verum pro modo graduum unusquisque torquebitur. Majorem poenam habet, qui Ecclesiae praesidet, et delinquit. An non magis misericordiam promeretur ad comparationem fidelis Catechumenus? Non magis venia dignus est laicus, si ad diaconum conferatur?
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor uindictas meas pessimas. rũ¬
pheam et famem. & bestias pessimas
& mortem immisero in ihrlm: nos in¬
dicans ihrłm. qui peccantes quidem
nos ihrłm sumus que destruitur: in
p̃ceptis uero ꝑmanentes. ihrłm di¬
cimur que saluatur. Om̃s lam̃tati¬
ones quas legimus in ihrłm. Om̃s
querimonie quib eam plangit ds
ad nos ꝑtinent: qui gustauimus
sermonem lĩ. & postea mandatis
eius contraria fecimus. Non sic¬
plectitur salomonis uira contemp¬
nens: non sic punit᷑ lycurgi scita
destituens. Aliud suppliciũ ẽ eius
qui legem di ꝑ moysen traditam
conculcat ⁊ despicit: maxima oĩ¬
um eius ẽ pena qui p̃cepta filii dĩ
ꝓ nichilo duxerit. Irritã enim qͥs
faciens legem moysi si sine ulla
miseratione duob uł trib testibꝰ
moritur: quantomagis putatis
um łi conculcau̾it: Hi gͦ quos
enumerauimud filium dĩ ñ con¬
culcauerunt. s tantum legem dĩ
p̃tergressi sunt: maximeq hi qui
ante aduentlim domini fuerunt.

Expanded text:
quatuor vindictas meas pessimas, romphaeam, et famem, et bestias pessimas, et mortem immisero in Jerusalem; nos indicans Jerusalem, qui peccantes quidem nos Jerusalem sumus, quae destruitur; in praeceptis vero permanentes, Jerusalem dicitur, quae salvatur. Omnes lamentationes, quas legimus in Jerusalem. omnes querimoniae, quibus eam plangit Deus, 930 ad nos pertinent, qui gustavimus sermonem Dei, et postea mandatis ejus contraria fecimus. Non plectitur Salomonis jura contemnens, non sic punitur Lycurgi scita destituens. Aliud supplicium est ejus, qui legem Dei per Moysem traditam conculcat, et despicit: maxima omnium est ejus poena, qui praecepta filii Dei pro nihilo duxerit. Irritam enim quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur ; quantum Dei conculcaverit! Ait ergo, quos enumeravimus, Filium Dei non conculverunt, sed tantum legem Dei ingressi sunt: maximeque hi, qui ante adventum Domini fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
egentis non suscipiebat. Considera
diligenter enumerationem peccatoꝵ
sodome. Ego ipse siuixta iures me¬
as manum pauꝑis et egentis non
aduuiero: sodomiticum habeo pec¬
catum. Sequitur alia accusatio. &
suꝑbe gla̾batur. Et iactatio glorie.
sodomiticum cͥmem ẽ. Sunt autẽ
quedam egyptia peccata quedam
sodomitica: sunt alia babylonia.
alia assyria. alia moabitica. alia ã¬
manitica. Qui sapiens et intelliget
ista: aut quis intelligens et agno¬
scit ea: Quotiens cumq legimus
ea que de sodomor subu̾sione con¬
scͥpta sunt. non dicamus miserabi¬
les sodomite quoꝵ ulterius fruc¬
tus terra non affert. miserabiles
multumq plangendi qui tam lu¬
gubria. et tam dira ppessi sunt: qͥn
potius conu̾tamus hunc in corda
nr̃a sermonẽ scrutemur renes et co¬
gitationes nr̃as et tunc uidebimꝰ
eos quos plangimus in nobis in¬
trinsecus contineri: et quia sodo¬
mitica. et egyptia. et assyria. et a¬
lia uniu̾sa peccata que castigans

Expanded text:
egentis non suscipiebat. Considera egentis non suscipiebat. Considera diligenter enumerationem peccatorum Sodomae. Ego ipse si juxta vires meas manum pauperis et egentis non adjuvero, Sodomiticum habeo peccatum. Sequitur alia accusatio: Et superbe gloriabatur. Et jactatio gloriae Sodomiticum crimen est. Sunt autem quaedam Aegyptia peccata, quaedam Sodomitica: sunt alia Babylonica, alia Assyria, alia Moabitica, et alia Ammantica, Quis sapiens, et intelligit ista? aut quis intelligens, et agnoscet ea ? Quotiescumque legimus ea, quae de Sodomorum subversione conscripta sunt, non dicamus, miserabiles Sodomitae, quorum ulterius fructus terra non affert: miserabiles multumque plangendi, qui tam lugubria et tam dira perpessi sunt; quin potius convertamus hunc in corda nostra sermonem, scrutemur renes et cogitationes nostras, et tunc videbimus eos quos plangimus, in nobis intrinsecus contineri, et quia Sodomitica, et Aegyptia, et Assyria, et alia universa peccata, quae castigans
Abbreviated transcription (Latin):
affluens ñ habuit miserationis af¬
fectum ad eum qui ante portas su
as confectus ulcerib iacebat: sed
intantam suꝑbiam elatus ẽ despi¬
ciens pauꝑtatem. ut non computa¬
ret neq inferoꝵ supplicia. neq cõ¬
munia humanitatis uira quia
oporteret hominẽ humana sapere.
et in alienis calamitatib ꝓ simili
conditione sui quodammꝰ misere¬
ri. Est gͥ diues ille sodomita. Si .ii.
talia erant peccata sodome. ut in
saturirate panum et in habun¬
dantia fuerit. talis autem ẽ et di¬
ues qui in euanglio describuur:
nulli dubiũ quin diues ille sodomi¬
ta sit. Quomodo autem sodome et
filie sodomoꝵ suꝑbe fuerunt: talẽ
sunt arrogantes anime et filie sodo¬
moꝵ quecumq nesciunt dictum.
Omĩs qui se exaltat humiliabitur:
et qui sehumiliat exaltabitur. Hoc
erat ei et filiab eius. De hinc seqͥ¬
tur aliud sodome delictũ: quod de¬
bemus dicere ne in simili cͥmine-
repperiamur. & manum pauꝑis et

Expanded text:
affluens non habuit miserationis afaffluens non habuit miserationis affectum ad eum, qui ante portas suas 967 confectus ulceribus jacebat: sed in tantam superbiam elatus est, despiciens paupertatem: ut non computaret neque inferorum supplicia, neque communia humanitatis jura, quia oporteret hominem humana sapere, et in alienis calamitatibus pro simili conditione sui quodammodo misereri. Est igitur et dives ille Sodomita. Si enim talia erant peccata Sodomae, ut in saturitate panum et in abundantia fuerit, talis autem est et dives, qui in Evangelio describitur, nulli dubium quin dives ille Sodomita sit. Quomodo autem Sodoma, et filiae Sodomorum superbae fuerunt, tales sunt arrogantes animae et filiae Sodomorum, quaecumque nesciunt dictum: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Hoc erat ei et filiabus ejus. Dehinc sequitur aliud Sodomae delictum, quod debemus dicere, ne in simili crimine reperiamur: Et manum pauperis et
Abbreviated transcription (Latin):
num et in habundantia fluxerit:
utilitatem capies. et ad uite offici¬
um. et ad alia querlam maiora ma¬
iorib corrigenda. ẜponamus pͥ¬
mum id quod ante multos dies
lectum ẽ. uestitum bysso et pur¬
pura diuitẽ cotidie deliciis luxu¬
riaq letantem et lazarum uuul¬
neratum tabo et u̾mium pedore
confectum. querentem solatium
famis sue micas que de mensa eiꝰ
decidebant. Oportune autẽ nũc
in hunc locũ exemplum istud in¬
cidit: ut ꝑspicuum fiat que ini¬
quitas diuitis fuerit. Locuples
erat. habundabat deliciis. Non
cum accusauit scͥptura quasi di¬
uitias ex iniquitate possederit:
non eum cͥminatus ẽ sermo duri¬
nus aut meretricib deditũ aut
homicidam. aut aliud quocumq
scelerum facientem. S si consicleres
hoc quod inp̃senti scͥptum ẽ. et illd̃
quod in euangłio dicit᷑: uidebis qͥa
et illius maximũ peccatum inter
uniu̾sa peccata suꝑbia fuerit. in sa¬
turitate panum et in habundantia

Expanded text:
num et in abundantia fluxerit, num et in abundantia fluxerit, utilitatem capies et ad vitae officium, et ad alia quaedam majora majoribus corrigenda. Proponamus primum id, quod ante multos dies lectum est, divitem vestitum bysso et purpura, quotidie deliciis luxuriaque laetantem, et Lazarum vulnerum tabe et vermium pedore confectum, quaerentem, solatium famis suae, micas, quae de mensa ejus decidebant . Opportune autem nunc in hunc locum exemplum istud incidit, ut perspicuum fiat quae iniquitas divitis fuerit. Locuples erat, abundabat deliciis. Non enim accusavit eum Scriptura, quasi divitias in iniquitate possederit: non eum criminatus est sermo divinus, quod meretricibus dedit: non homicidam, aut aliud quodcumque scelerum facientem. Sed si consideres hoc, quod in praesenti scriptum est, et illud quod in Evangelio dicitur, videbis quia et illius maximum peccatum inter universa peccata superbia fuerit: in saturitate panum et in abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sui. alioquin puniet me. defert
uero lumen minoꝵ comparat mͥ
inferiores quosꝙ. Quanto ampliꝰ
maiores michi melioresq contule¬
rit. tanto plus iustus ero. si illi ad
me reꝑti fuerint minores Simiłr
ẽ illud intelligere quod ab apło
in conspectu lucidioris stelle sed
obscurioris micat. Quis nr̃m po¬
test ad instar fulgere lune: Quis
lucidioꝵ syderum choruscare lu¬
mine: Scłm id quod scriptum ẽ
in cdaniel fulgebunt sicut stella
in scł̃a. Et hec quidem necessario
disputauimus. ut ꝓcul a suꝑbia
recedamus. sodomiticũ quippe
peccatum ẽ suꝑbia. iniquitas. Hec
sodomoꝵ sororis sue suꝑbia. Unde
nascatur suꝑbia. et quas habeatra¬
dices adiungit. In saturitate panũ
et in habundantia affluebant. Si
soli littere intendas. multa habun¬
dantia antiquitꝰ in sodomis fuit
Erat quippe t̾ra eoꝵ ut paradisus
dei: et ut t̾ra egypti. Si autem a
carnali intellectu ad spiritalem
conscenderis ut uideas quomodo
suꝑbia sodomoꝵ in saturitate pa¬

Expanded text:
isti sui: alioquin puniet me; defert vero lumen minorum, comparans mihi inferiores quosque. Quanto amplius majores mihi melioresque contulerit, tanto plus justus ero, si illi a me reperti fuerint minores. Similiter est illud intelligere, quod ab Apostolo in conspectu lucidioris stellae, sed obscurioris micat. Quis nostrum potest ad instar fulgere lunae? Quis lucidioris siderum coruscare lumine? Secundum id quod scriptum est in Daniele: Fulgebunt sicut stella in saecula . Et haec quidem necessario disputamus, ut procul a superbia recedamus: Sodomiticum quippe peccatum est superbi iniquitas. Haec Sodomorum sororis tuae superbia unde nascatur, et quas habeat radices, adjungit: In saturitate panum, et in abundantia affluebant . Si soli litterae attendas, multa abundantia antiquitus in Sodomis fuit. Erat quippe terra eorum ut paradisus Dei, et ut terra Aegypti. Si autem a carnali intellectu ad spiritalem conscenderis, ut videas quomodo superbia Sodomorum in saturitate pa
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ꝓpharum de diuino spũ
loquentes ñ de suo corde lociti sũt.
secd de sensu dei: quidam uero simu
do ꝓpħe extiterunt. Potest autem
& suꝑ eos qui docent in eccłus. si
aliter quam poscit ueritas docẽt.
p̃sens sermo congruere. Siquis
cutus ẽ qui docuit. ipse non
de corde suo s de spũ sc̃o loquitur
sermones filii dĩ iħu: si consentit
spc̃ sc̃s uoluntati eius qui in apłis
locutus ẽ. non de corde ꝓpͥo loquit᷑
s de corde sp̃c scĩ: qui ẽ locutus in
paulo qui ẽ locutus in petro qui
etiam in ceteris aplis ẽ locutus Si
quis uero legens euangłm ꝓpriũ
sensum aptat euangłio. ñ ita intł¬
ligens ut dñs locutus ẽ: iste falsꝰ
ꝓph̾a est. loquens de corde ꝓprio
in euangłio. Et de hereticis quidẽ
nichil absurdum ẽ hec leta intel¬
ligere. Deferunt qiuppe quasi de

Expanded text:
quidam prophetarum de divino Spiritu quidam prophetarum de divino Spiritu loquentes, non de suo corde locuti sunt, sed de sensu Dei. Quidam vero simuldoprophetae exstiterunt. Potest autem et super eos, qui docent in ecclesiis, si aliter quam poscit veritas, docent, praesens sermo congruere. Si quis cutus est ipse, qui docuit, non de corde suo, sed de Spiritu sancto loquitur sermones filii Dei Jesu, si consentit Spiritus sanctus voluntati ejus, qui in apostolis locutus est, non de corde proprio loquitur, sed de corde Spiritus sancti, qui est locutus in Paulo, qui est locutus in Petro, et in caeteris apostolis est locutus. Si quis vero legens Evangelium, proprium sensum aptat Evangelio, non ita intelligens, ut Dominus locutus est, iste falsus propheta est, loquens de corde proprio in Evangelio. Et de haereticis quidem nihil absurdum est haec dicta intelligere. Disserunt quippe quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
rum magistri. s non recte seu ser¬
mone seu utta congruant ei quam
p̃dicant discipline. Quaꝓpter leti¬
sumus si nos scͥptura commoneat
dicens ut recedamus auitiis: ma¬
gis autem si ordinis nr̃i aliquos
dei sermo ꝑstringat uolentis sa¬
nari & conuerti a peccatis nr̃is.
factus ẽ sermo di ad ꝓpħam ieze¬
chiel dicens ei. fili hominis ꝓpha
in uero ifrł. idẽ in eccłia quidam
ꝑseudo ꝓpħe. et falsi magistri: qui¬
bus hec sermo p̃nunciat. Si me
iudeor doctor eccłie debeo tacere
uerummichimetipsi non parcens
cuncta reuelabo que dicta sunt: ut
conu̾tar a uicus. ut fiam non ex
his quos scͥptura non corripit. s
ex his qui sermonẽ uerissime pre¬
dicantes in eccłia extiterunt ma¬
gistri. E ph̃a suꝑ ꝓpħas isrł. qui
sic eodem spũ opus ẽ ei qui expone̾
cupit ea que sunt latenter significa
ta: ut monstret nunc ad eum fieri
ꝓphiam qui contra tłi doceat uolun¬
tatem. Qui ꝓphant de corde suo Iux¬
ta simplicem quidem intellectum

Expanded text:
rum magistri, qui non recte, seu sermone, seu vita congruunt ei, quam praedicant, disciplinae. Laeti quapropter simus, si nos Scriptura commoneat, docens ut recedamus a vitiis, magis autem si ordinis nostri aliquos Dei sermo perstringat, volentes sanari, et converti a peccatis nostris. Factus est sermo Domini ad prophetam Ezechielem dicens ei, Fili hominis, propin vero Israel, id est, Ecclesia, quidam pseudoprophetae, et falsi magistri, quibus hic sermo praenuntiat. Si me videor doctor esse Ecclesiae, debeo tacere: verum mihimetipsi non parcens, cuncta revelabo, quae dicta sunt, ut convertar a vitiis, ut fiam non ex his quos Scriptura nunc corripit, sed ex his qui sermonem Dei verissime praedicantes, in Ecclesia exstiterunt magistrisic eodem spiritu opus est ei, qui exponere cupit ea, quae sunt latenter signta, ut monstret nunc ad eos fieri prophetiam, qui contra Dei docent voluntatem, qui prophetant de corde suo. Juxta simplicem quidem intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
ullam speciem peccatoꝵ
scriptura reticet: de qͣ
non doceat legentes. O¬
portuit enim uerbũ
dei missum ad sanandos eos qui au¬
diebant. omnem speciem peccatoꝵ
ꝑstringere. et uniu̾sis hominib
loqui: ut nemo fraudaret᷑ reme¬
diis salutarib. et his medelis q̃
uulnerib possint ꝓdesse curandiᷤ
Quomodo gͥ dicunt᷑ alia de ppłõ.¬
& alia de sacerdotib magnis &
quedam de prb̃is ac ñ nulla de
dispensatorib & bonis quidem
dispensatorib laus. malis uero
culpa ascribit᷑. ut alii exhortati¬
onem accipiant ad meliora. alii
uero in peiora ñ corruant sic opor¬
tet de falsis ac ueris ꝓphis diui¬
nam edicere disciplinã ut ꝓphe¬

Expanded text:
ullam speciem peccatorum Scriptura reticet, de qua non doceat legentes. Oportuit enim verbum Dei missum ad sanandos eos, qui audiebant, omnem spiritum peccatorum perstringere, et universis hominibus loqui, ut nemo fraudaretur remediis salutaribus, et his medelis, quae vulneribus possint prodesse curandis. Quomodo ergo dicuntur alia de populo, alia de sacerdotibus magnis, et quaedam de presbyteris, ac nonnulla de dispensatoribus, et quidem bonis dispensatoribus laus, malis vero culpa ascribitur: ut alii exhortationem accipiant ad meliora, alii vero ut in pejora non corruant: sic oportet de falsis ac veris prophetis divinam edoceri disciplinam, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
te scͥptura. Quanto magnus fueris.
tanto humilia teipsum. Et. Dilec¬
tum synagoge te facit nobilius sũ¬
mitate caput tuũ. Ducem te consti¬
tuerunt. noli eleuari fiere in eis qͣ¬
si unus exipsis. Oportet humilem
oportet ẽẽ deiectum. oportet fug̾e
suꝑbiam. maloꝵ omĩum caput.
Considera euangłium quali con¬
dempnatione pharizei suꝑbia et
iactatio feriatur. Stabat pharise¬
us: et talia intra se orabat. Deus
gras ago tibi. quia ñ sum ut cete¬
ri homines. raptores. iniqui. ad¬
ulteri. et ut iste publicanus: ieui¬
no bis insabbato. At uero publica¬
nus humilit̾ et mansuete longiꝰ
stans. ñ erat ausus neq oculus
leuare: et dicebat. Ppitius esto ds¬

Expanded text:
te Scriptura: Quanto magnus fueris, te Scriptura: Quanto magnus fueris, tanto humilia te ipsum. Et dilectum Synagogae te facit, nobilius submitte caput tuum: ducem te instituerunt, noli elevari, noli fieri ex eis, quasi unus ex ipsis. Oportet humilem, oportet esse dejectum, oportet fugere superbiam malorum omnium caput. Considera Evangelium quasi condemnatione Pharisaei superbia et jactatio feriatur. Stabat Pharisaeus et talia intra se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum ut caeteri homines, raptores, iniqui, adulteri, et ut iste Publicanus: jejuno bis in sabbato . At vero Publicanus, humiliter et mansuete longius stans, non erat ausus neque oculos levare, et dicebat: Propitius esto, D
Abbreviated transcription (Latin):
teranea eius. Suꝑbia peccatis oĩ¬
bus maior ẽ. et ipsius diaboli pͥn¬
cipale peccatum. Si quando scͥptu¬
ra diaboli peccata describit: inue¬
nies ea de suꝑbie fonte manantia.
Ait quippe. Uirib faciam. et sapien¬
tia intellectus auferam fines genti¬
um. et fortitudines eoꝵ depascar:
et commouebo cuutates que in ha-¬
bitantur. & orbem t̾rarum uniu̾¬
sum comp̃hendam ut nidum. et
quasi confracta oua auferam. uide
sermones eius quomodo supbi
sint. quomodo arrogantes: et uniu̾sa
ꝓnichilo ducat. Tales sunt omnes.
iactatione et suꝑbia inflati. Mate¬
ria suꝑbie: diuitie dignitas gła se¬
cularis. frequenter causa suꝑbie ẽ
ei qui ignorat habere eccłiasticam
dignitatem. sacerdotis ordo. et leui¬
ticus gradus. Quanti prb̃i consti¬
tuti obliti sunt humilitatis uiã:
quasi iccirco fuerint ordinati. ut
humiles ẽẽ desisterent. Quin potiꝰ
humilitatẽ sequi debuerant. quia
dignitatem fuerant consecuti: dicen¬

Expanded text:
teranea ejus? Superbia peccatis omnteranea ejus? Superbia peccatis omnibus major est, et ipsius diaboli principale 963 peccatum. Si quando Scriptura diaboli peccata describit, invenies ea de superbiae fonte manantia. Ait quippe: Viribus faciam, et sapientia intellectus auferam fines gentium, et fortitudine eorum depascar, et commovebo civitates, quae inhabitantur, et orbem terrarum universum comprehendam, ut nidum, et quasi confracta ova auferam . Vide sermones ejus, quomodo superbi sint, quomodo arrogantes, et universa pro nihilo ducant. Tales sunt omnes jactatione et superbia inflati. Materia superbiae, divitiae, dignitas, gloria saecularis. Frequenter causa superbiae est ei, qui ignorat habere Ecclesiasticam dignitatem, sacerdotalis ordo, et Leviticus gradus. Quanti presbyteri constituti obliti sunt humilitatis: quali idcirco fuerint ordinati, ut humiles esse desisterent. Quin potius humilitatem sequi debuerant, quia dignitatem fuerant consecuti, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ium peccatoꝵ ẽẽ maus suie
fornicationem. siue inmundiciã.
siue quodcumq libidinis inqui¬
nam̃tum. Sunt quidem et ista
uere abhominabilia atq polliia:
s non talia qͣle hoc quod nunc
ab scͥptura quasi maius omĩum
condempnatur: a quo nos obserua¬
re debemus. Quod gͦ peccatum maiꝰ
om̃ib peccatis: Utiq illud ꝓpter
quod et diabolus corruit. Quodẽ
hoc peccatum in quo tanta sublimi¬
tas cecidit: Ut elatus in iudicium
incidat diaboli: ait apls. Inflatio.
suꝑbia. arrogantia. peccatũ diabo¬
li ẽ: et obhec delicta ad t̾ras migra¬
uit de celo. Unde. dd̃ suꝑbis resi¬
stit: humilib autẽ dat grãm. Et.
quid suꝑbit t̾ra et cinis: Ut homo
arrogantia subleuetur. oblitus
quid erit. et quam fragili uasculo
contineatur. et quib stercoribus
immersus sit. et qualia semꝑ pur¬
gam̃ta de sua carne ꝓiciat. Quid
enim ait scͥptura: Quid suꝑbit t̾¬
ra et cinis. et inuita eiꝰ ꝓiecit in¬

Expanded text:
omnium peccatorum esse majus, sive omnium peccatorum esse majus, sive fornicationem, sive immunditiam, sive quodcumque libidinis inquinamentum. Sunt quidem et ista vere abominabilia atque polluta, sed non talia quale hoc, quod nunc ab Scriptura quasi majus omnium condemnatur, a quo nos observare debemus. Quod ergo est peccatum majus omnibus peccatis? utique illud propter quod, et diabolus corruit. Quod est hoc peccatum in quo tanta sublimitas cecidit, ut elatus in judicium incidat diaboli? Ait Apostolus: Inflatio, superbia, arrogantia peccatum diaboli est : et ob haec delicta ad terras migravit de coelo. Unde, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Et quid superbit terra et cinis, ut homo arrogantia sublevetur, oblitus quid erit, et quam fragili vasculo contineatur, et quibus stercoribus immersus sit, et qualia semper purgamenta de sua carne projiciat? Quid enim ait Scriptura? Quid superbit terra et cinis ? et in vita ejus projecit in
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Habitat autem a sinistris
peccatricis ihrłm samaria: adex¬
tris sodoma. Honorabilius qͥp¬
pe apud eam peccatũ ẽ quod fac¬
to committit᷑. et ideo adextris
eus ẽ socdoma. Rursumq nec sama¬
ria longe ẽ. quia a sinistris eius com¬
moratur. & increpatur quia ambu¬
toꝵz eius. illarum iniquitates
fecerit uisticiam.Unde opor¬
tet agnoscere iniqͥ tates sodo¬
moꝵs: ut edoctus. me custodiã
ab eis. nec capiar ignoratione q̃
fuit in iniquitate sodomoꝵ. Uer̃p¬
tamen iniquitas sodome sororis
tue. que iniquitas: suꝑbia in satu¬
ritate panum et in habundantia
affluebant ipsa et filie eus. et ma-¬
num pauꝑis et indigentis ñ susci¬
piebant. Quia in equalia sint pec¬
cata: scͥpturis docentib nulli du¬
bium ẽ. Alia quippe magna. alia
minora. abhis ẽẽ dicunt᷑. Cum
autem sint in equalia. hoc ẽ par¬
ua uł maxima: forsitan aliquis
inquirat quod inter uniu̾sa pec¬
cata sit maius. et ꝓcliue suscipit᷑.

Expanded text:
tate. Habitat autem a sinistris tate. Habitat autem a sinistris peccatricis Jerusalem Samaria, a dextris Sodoma. Honorabilius quippe apud eam peccatum est quod facto committitur, et ideo a dextris ejus 962 Sodoma est. Rursumque nec Samaria longe est, quia a sinistris ejus commoratur, et increpatur, quia ambutio delictorum ejus illarum iniquitates fecerit justitiam. Unde oportet agnoscere iniquitates Sodomorum, ut edoctus custodiam me ab eis, nec capiar ignoratione, quae sunt iniquitates Sodomorum. Verumtamen iniquitates Sodomae sororis tuae. Quae iniquitas? Superbia. In saturitate panum et in abundantia affluebant ipsa, et filiae ejus, et manum pauperis indigentis non suspiciebant. Quod inaequalia sint peccata Scripturis utentibus nulli dubium est. Alia quippe magna, alia minora ab his esse dicuntur. Cum autem sunt inaequalia, hoc est, parva, vel maxima, forsitan aliquis inquirat, quod inter universa peccata sit majus, et proclive suscipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
soror mea ẽ samaria. quam dui apec¬
catis longe sum. Quando autẽ pec¬
cauero. crescunt mͥ due sorores: seni¬
or samaria. et unior sodoma. Que
cuius figuram habeant. considere¬
mus. Quicumq ꝓmittunt u̾ba
diuina et ñ sicut pollicent᷑ habñt
in se p̃dicationis ueritatem: hi in
scͥpturis figuralit̾ samaria nomi¬
nantur. Ue inquit sꝑnentib sy¬
on et fidentib in montib sama¬
rie. Uindemiasti pͥncipatus gen¬
tium. Quasi dixerit. Ue his qui
spernunt eccłiam: et confidunt su¬
ꝑ arrogantia. et uerbis tumenti¬
bus hereticoꝵ hoc ẽ enim sꝑnere
syon: et confidere inmonte sama¬
rie. Si gͦ peccamus et nos eccłiasti¬
ci: non sunt a nobis alieni hereti¬
ci indogmatum prauitate. Male
enim credit. quicumq peccat. Si
conu̾sationẽ malam habemus.
sodoma soror nr̃a ẽ. Gentiles quip¬
pe sunt sodoma: atq ita fr̃s sumꝰ
hereticoꝵ atq gentiliũ quando
delinquimus: qr samaria accipi¬
tur inheresi et sodoma in gentili¬

Expanded text:
soror mea est Samaria, quamdiu a peccatis longe sum: quando vero peccavero, crescunt mihi duae sorores, senior Samaria, et junior Sodoma. Quae cujus figuram habeat, consideremus. Quicumque promittunt verba divina, et non sicut pollicentur, habent in se praedicationis veritatem, hi in Scripturis figuraliter Samaria nominantur. Vae, inquit, spernentibus Sion, et fidentibus in monte Samariae : vindemiasti principatus gentium. Quasi dixerit: Vae his qui spernunt Ecclesiam, et confidunt super arrogantia et verbis tumentibus haereticorum. Hoc enim est spernere Sion, et confidere in monte Samariae. Si ergo peccamus et nos Ecclesiastici, non sunt a nobis alieni haeretici in dogmatum pravitate. Male enim credit, quicumque peccat. Si conversationem malam habemus, Sodoma soror nostra est. Gentiles quippe sunt Sodoma. Atque ita fratres sumus haereticorum atque gentilium, quando delinquimus; quia Samaria accipitur in haeresi, et Sodoma in gentili
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum. oaledictus homo qͥ
spem habet in homine. Et illud.
nolite confidere in hominib. Sed
⁊ aliuid: bonum ẽ confidere in do¬
mino: quam confidere in pͥncipi¬
b. Quod si necesse ẽ. in aliquo sꝑe
rare omĩb derelicus speremus
in domino dicentes. Si consiste¬
rint adu̾sum me castra: non ti¬
mebit cor meum. Cum hec se tta
habeãt: etiam alia nobis questio
oborit᷑ quam diligenter debe¬
mus .s. excutere ut septurarum
ueri. Ptas elucescat: quare cum
tanti sint uisti. nunc tantũmodo
tres nominent᷑ noe ⁊ daniel ⁊ iob.
Audiui quondam a quodam he¬
breo hunc locum exponente atꝙ¬

Expanded text:
exemplum: Maledictus homo, qui exemplum: Maledictus homo, qui spem habet in homine . Et illud: Nolite confidere in hominibus. Sed et aliud: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in principibus . Qurare, omnibus derelictis, speremus in Domino dicentes: Si constiterint adversum me castra, nontimebit cor meum. Cum haec se ita habeant, etiam alia nobis quaestio oboritur, quam diligenter debemus excutere, ut Scripturarum veritas elucescat: Quare cum tanti sint justi, nunc tantummodo tres nominantur, Noe, Daniel et Job? 925 Audivi quondam a quodam Hebraeo hunc locum exponente at
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquitas iniqui suꝑ eum. et
imusquisq in ꝓprio peccato mori¬
etur ⁊ in ꝓpria iusticia uiuet. Ni¬
chil mͥ conducit martyr paterꝰ
si non bene iuxero &e ornauero no¬
testimoniũ eius & confessionem
qua illustratus ẽ inxp̃o. Nichil
ꝓdest iudeis dicentib. nos defor¬
nicatione nati non sumus: unũ
patrem habemus dm̃. Et postmo¬
dicum. Abraham pater nr̃ ẽ. Que¬
cumq dixerint. quecumq assu¬
mere sibi uoluerint si non habuerint
fidem abraham. in cassum głantur.
Neq enim ideo saluabuntur: qͥa
sunt filii abraham. Qm̃ gͦ quidã
non recte opinantur: necessario in¬
terposiumus etiam sensum littere
dicentis. filios et filias non libera¬
bunt noe daniel & iob. s ipsi soli
salui erunt. Nemo nr̃m conficdat in
iusto patre in matre scã: in fr̃ib
castis. Beatus homo qui spem ha¬
bet in semetipso. et in uita recta.
Ad eos autem qui in scĩs filuciã
habent: non in congrue ꝓferiꝰ

Expanded text:
et iniquitas iniqui super eum, et et iniquitas iniqui super eum, et unusquisque in proprio peccato morietur, et in propria justitia vivet. Nihil mihi conducit martyr Pater, si non bene vixero, et ornavero getestimonium ejus, et confessionem, qua illustratus est in Christo. Nihil prodest Judaeis dicentibus: Nos de fornicatione nati non sumus, unum patrem habemus Dominum , et post modicum: Abraham pater noster est. Quaecumque dixerint, quaecumque sibi assumere voluerint, si non habuerint fidem Abraham, incassum gloriantur. Neque enim ideo salvabuntur, quia sunt filii Abraham. Quoniam ergo quidam non recte opinantur, necessario interposuimus etiam sensum litterae dicentis: Filios et filias non liberabunt Noe, Daniel et Job, sed ipsi soli salvi erunt. Nemo nostrum confidat in justo patre, in matre sancta, in fratribus castis. Beatus homo, qui spem habet in semetipso, et in via recta. Ad eos autem qui in sanctis fiduciam habent, non incongrue proferimus
Abbreviated transcription (Latin):
Non enu bestiis fuerant tradi¬
ti spiritalib & inuisibilib que
lacerant animas peccatoꝵ et den¬
tes suoᷤ ĩ impioꝵ corda defigunt.
Quemadmodũ enim si pastor ex
ore leonum euellat duo crura
uł extremũ auricule: ita euellẽ¬
tur filiĩ isrł. Traditur gͦ aliqnͣ¬
do terra bestiis ad eu̾sionẽ. ut au¬
feratur ab ea homo ⁊ pecus. s obser¬
ua diligenter differentias comini¬
nationum. In pͥma comminatiõe
immissurum se ẽẽ testatur. filu ⁊
filie nuncupate sunt: uerumpta¬
men ipsi soli salui erunt dicit ado¬
nay dñs. Qui locus duppliciter in¬
telligitur. Ac pͥmum scł̾m cõmu¬
nem sensum exponamus: ob non¬
nulloꝵ insipientiam. qui sensum
animi sui. dĩ eẽ asserunt ueritatẽ
&e frequenter dicunt. futurum ẽ
ut unusquisq nr̃m p̃cib sius eri¬
piat quoscumq uoluerit de ge¬
henna: et iniquitatem introdu¬
cunt ad dominum ñ uidentes
qm̃ iusticia iusti suꝑ eum erit.

Expanded text:
Non enim bestiis fuerant tradiNon enim bestiis fuerant traditi spiritalibus et invisibilibus, quae lacerant animas peccatorum, et dentes suos in impiorum corda defigunt. Quemadmodum enim si pastor ex ore leonum evellat duo crura ovis, vel extremum auriculae, ita evellentur filii Israel. Traditur ergo aliquando terra bestiis, ad eversionem, ut auferatur ab ea homo et pecus . Et observa diligenter differentias comminationum. In prima comminatione immissurum se esse testatur, filii et filiae nuncupatae sunt: Verumtamen ipsi soli salvi erunt, dicit Adonai Dominus. Qui locus dupliciter intelligitur. Ac primum secundum communem sensum exponamus ob nonnullorum insipientiam, qui sensum animi sui, Dei esse asserunt veritatem, et frequenter dicunt: Futurum est ut unusquisque nostrum precibus suis eripiat quoscumque voluerit de gehenna: et iniquitatem introducunt ad Dominum, non videntes, quod justitia justi super eum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu recedentes. nunc sequi
uidemur ꝓpħam. Qui autem spi
diuidicatur: confidenter dicit ml¬
tas eẽ bestias. quas emittit deus
in peccatricem t̾ram. si tamen ter¬
ra nr̃a peccauerit. Aduersarius
nunc diabolus ut leo rugiens ã¬
bulat querens quem deuoret. Illa
quoꝙ hystoria que scripturas di¬
ligenter obseruantib in planum
se p̃bet intellectum. istiusmodi
habet significationẽ. quando dro
ursi ad paruulos mi̾si sunt qui
contumelias faciebant ꝓphe dicẽ¬
tes. ascende calue. ascende calle.
ursi namq illi insigno erant alia¬
rum bestiarum. que uere fere. ue¬
re sunt rabide que mittuntur
in hanc peccatricẽ terrã. Pculau¬
tem absit a nobis ut bestie ad
nos ꝓ dĩ ultione mittant᷑: quin
potius in oratione dicamus. Ne
tradideris bestiis animam con¬
fitentem tͥ. Ego noui ꝑseueranteᷤ
in fide uistos feris traditos. & lace¬
ratos ab eis consũmasse martyri¬
um nec tamen beatos ẽẽ desisse.

Expanded text:
intellectu recedentes, nunc sequi intellectu recedentes, nunc sequi videmus prophetam. Qui autem spirlo dijudicatur, confidenter dicit multas esse bestias, quas emittit Deus in peccatricem terram, si tamen terra nostra peccaverit: Adversarius noster diabolus ut leo rugiens ambulat quaerens quem devoret . Illa quoque historia, quae Scripturas diligenter observantibus in planum se praebet intellectum, istiusmodi habet significationem: quando duo ursi ad parvulos missi sunt, qui contumelias faciebant prophetae, dicentes: Ascende, calve; ascende, calve. Ursi namque illi in signum erant aliarum bestiarum, quae vere ferae, vere sunt rabidae, quae mittuntur in hanc peccatricem terram. Procul autem absit a nobis, ut bestiae ad nos pro Dei ultione mittantur, quin potius in oratione dicamus: Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Ego novi perseverantes in fide justos feris traditos, et laceratos ab eis consummasse martyrium, nec tamen beatos esse desisse.