comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis adiuuit sp̃m dñi: aut qͥs
consiliariꝰ eius fuit. & ostendit
illiͦ Cum quo iniit consiliũ et
instruxit eum .&. docuit eum se-¬
mitam iustitięꝰ & uiam pruden-¬

Expanded text:
Quis audivit spiritum Domini, aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi? Cum quo iniit consilium et instruxit eum, et docuit eum semitam iustitie, et erud
Abbreviated transcription (Latin):
rum ubiletitia: Ptimescamus
igit᷑ p̃cepta di: si cęlebramꝰ ue-¬
raçiter sollempnitatẽ di: Gra.¬
tum namq do sacrificium ẽ.
afflictio contra peccatũ: psal¬
mista attestante qui ait sacͥ¬
ficium do sp̃s contribulatus:
Peccata nr̃a preterita in baptis¬
matis ꝑceptione laxata sunt:
& tam̃ post baptisma multa
cõmisimus: sed lauari iterũ
baptismatis aqua non possumꝰ:
Quia ergo & post baptismum
inquinauimus uitam: bapti.¬
zemus lacrimis conscientiã:
quatinꝰ regionẽ nr̃am ꝑuiam
aliam repetentes: qui ex ea
bonis delectati discessimꝰ: ad cã
malis amaricati redeamus:¬

Expanded text:
rum ubi laetitia . Pertimescamus rum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
gionem nr̃am regredim᷑: qm̃ qͥ
a paradisi gaudus ꝑdelectam̃ta
discessimus ad hȩc ꝑlamenta
reuocam᷑. Unde necesse ẽ fratres¬
lm̃i. ut semꝑ pauidi. semꝑq
suspecti. ponamus ante oculos
cordis hinc culpas oꝑis: illinc
iuditium extremȩ districtio-¬
nis: Pensemꝰ quam districtus
iudex ueniat: qui iuditiũ mi¬¬
natur & latet: Terrores peccato¬¬
rib intentat: ꝙ tamen sustinet
& iccirco uenire cicius differt
ut minus inueniat: quos con¬
dempnet: Puniamus fletibus
culpas: & cum psalmistȩ uoce
p̃ueniamꝰ faciem eius: in confes¬
ergo nulla decipiat: nulla ua¬
na letitia seducat: in ꝓximo
namq ẽ iudex qui dixit: ue
uobis qui ridetis nunc:quia
lugebitis & flebitis: hinc enĩm
salomon ait: Risus dolori mis¬
cebitur: ꝙ extrema gaudii luctꝰ
occupat: hinc iterũ dicit: Rui-¬
sum deputaui errorem & gau¬
dio dixi. quid frustra deciꝑis:
hinc rursus ait: Corsapienti¬
um ubi tristitia ẽ: ꝙ corstulto¬

Expanded text:
gionem nostram regredimur, quoniam qui gionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse emi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confeslacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stulto
Abbreviated transcription (Latin):
caro putrefiat: Mortuam uero
carnem putrescere ẽ hoc mor¬¬
tale corpus fluxui luxurie de¬
seruire. sicut de quibusdam
ꝑꝓpham dicitur: computru-¬
crunt iumenta instercore suo:
lumenta quippe instercore suo
putrescere ẽ carnales homines
in fetore luxuriȩ uitã finire:
Myrram ergo đo offrrimꝰ: qͣuan:¬
do hoc mortale corpus a luxu¬¬
riȩ putredine ꝑcondimentũ
continentiȩ custodimꝰ: Mag-¬
num uero nobis aliquid magi
innuunt: quod in regionem
suam paliam uiam reuertunt᷑:
In eonamq quod ammoniti
faciunt nob ꝓfecto insinuant
quid faciamus: Regio namq:
nr̃a paradisus ẽ: ad quã iħhu
cognito redire ꝑuiam quaue.¬
nimus ꝓhibemur: Aregione
& enim nr̃a suꝑbiendo inobe¬¬
diendo uisibilia sectando cy¬
bum uetitum gustando disces¬
simus: sed ad eam necesse ẽ. ut
flendo: obediendo: uisibilia
contempnendo: atq appetitũ
carnalium refrenando redea¬
mus: ꝑ aliam ergo uiam ad re¬

Expanded text:
caro putrefiat. Mortuam vero caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad re
Abbreviated transcription (Latin):
sua diuinitate impassibilem:
credamus etiam in nr̃a fuisse
carne mortalem: Quamuis in
auro. thure & myrra intelligi
& aliud potest. auronamq: sa¬¬
pientia designatur:salomone
attestante qui ait: Thesaurus
desiderabilis: requiescit more
sapientis: Thure autẽ quod dõ
incenditur uirtus orationis
exprimitur: psalmista attestan¬¬
te qui dicit. Dirigatur oratio
mea sicut incensum in conspec¬
tu tuo: ꝑmyrram uero: carnis
nr̃e mortificatio figurat᷑: Unde
scã eccłia de suis opariis usq
ad mortẽ ꝓdo certantibus: dicit
manus meȩ distillauerunt
myrram: Nato ergo regi aurũ
offerimus: si in conspectu illiꝰ
claritate suꝑnę sapientiȩ res-¬
plendemꝰ: Tnus offerimus: si
cogitationes carnis ꝑscã oꝑati¬¬
onum studia in ara cordis in¬¬
cendimus: ut suaue aliquid
do ꝑceleste desideriũ: redolere
ualeamus. Myrram offerimꝰ:
si carnis uicia ꝑ abstinentiam
mortificamꝰ: ꝑmyrram namq
ut ddiximus agitur: ne mortua

Expanded text:
sua divinitate impassibilem sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua
Abbreviated transcription (Latin):
Magi uero: aurũ.thus & myrrã
deferunt: Aurum quippe regi
congruit:thus uero indi sacri¬
ficio ponebatur: myrra autem
mortuorũ corpora condiunt᷑
Tum ergo magi quem adorant
ctiam mysticis muncrib pre¬
dicant: Auro regem: thure dm̃
myrra mortalem: Sunt uͦ non¬
nulli heretici. qui hunc credunt¬
dm̃: sed ubiq regnare non cre¬¬
dunt: hii ꝓfecto eithus offer̃t
sed offerre etiam aurũ nolunt:
Et sunt nonnulli. qui hunc
regem existimant: sed dm̃ ne-¬
gant: Hii uidelicet ei aurum
deferunt: sed offerre thus no¬
lunt: Et sunt nonnulli. qui
hunc & dm̃ ꝙ regem fatentur:
sed assumpsisse carnem morta¬¬
lem negant:hii nimirũ ci au'¬
rum ꝙ thus offerunt: sed of¬
ferre myrram assumptȩ morta¬¬
litatis nolunt: Nos itaq nato
dño offeramꝰ aurum: ut hunc
ubiq regnare fateam: Offeramꝰ
thus.ut credamus quod ĩs qͥ
in tempore apparuit ds ante
tempora extitit: Offeramꝰ myr-¬
ram: ut cum quẽ credimus in

Expanded text:
Magi vero aurum, thus et myrrham Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato no offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in
Abbreviated transcription (Latin):
bra nascentiũ: fateri ȩtiam ma¬
thematici solent: quod qͥsquis
signo aquarii nascitur:in hac
uita piscatoris ministertũ sor¬
tatur: Piscatores uero ut fer̃t:
getulia non habet: Quis igitur
dicat quia nemo illic instella
aquarii nascitur: ubi piscator
omnimodo non habetur. Rur¬
sum quos nasci signo libre as¬
serunt: traperetas futuros di¬
cunt & trapezetas multarum
gentiũ ꝓuintiȩ ignorant: fate¬
antur ergo necesse ẽ. aut hoc
in eis signum deesse: aut effec¬
tum fatalem nullo modo ha¬
bere: In psarũ quoq: francoꝵq
terra. reges ex genere ꝓdcunt:
quib ꝓfecto nascentib quis
estimet quanti cisdem mom̃¬
tis horarũ actemporũ exseruili
conditione nascuntur: Et tam̃
regum filii uno eodemq sydere
cum seruis nati ad regnũ ꝓfici¬
unt: cum serui qui secum fue-¬
rant nati in seruitute morian¬
tur: Hȩc de stella breutt̃ diximꝰ
ne mathematicorũ stultitiam
indiscussam p̃terisse uideam᷑:

Expanded text:
bra nascentium. Fateri etiam mabra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ apparuit stellã putant.
S. si cuuangłii uerba pensam̃
quib de eadem dicitur. usꝙ dũ
ueniens staret supra ubi erat.
puer. dum non puer ad stellã
scd stella ad puerũ cucurrit.
si dici liceat non stella fatum
pueri sed fatum stellȩ is qui ap¬
paruit puer fuit: Sed absit a
fatum dicant: Uitam qui poe
hominis: solus hanc conditor
qui creauit amministrat: Neq
cim ꝓpter stellas homo: sed
sunt. & fi stella fatum hominis
dicitur. ipsis fuis ministeris
subesse homo phibetur: Certȩ
cum iacob de utero egrederet.¬
& prioris fratris plantam tene¬
inchoasset: & tamen cum uno
tempore eodemq momento
utrũq: mater fuderit: non una
utriꝰq uita ęqualis fuerit: Sed
ad hec solent mathematici res¬
pondere: quia uirtus constella¬
tonis in ictu pungentis est:
Quib ediuerso nos dicimus:
quia magna mora ẽ natiuitatis:
Si gͥ in ictu puncti constellatio
ꝑmutatur: necesse iam erit. ut
tot dicant fata: quot sunt mem¬

Expanded text:
quae apparuit stellam putant. quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fideli fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneinchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt mem
Abbreviated transcription (Latin):
ta in futurũ prȩdixit in p̃senta
positum non agnouit. Sed na¬
tuitate regis nr̃i cognita. hero¬
des ad callida argumenta con¬
uertitur: ne terreno regno pri¬
uaretur: Renuntiari fibi ubi
puer inueniretur postulat.
adorare se uelle simulat: ut
quasi hunc si inuenire possit
extinguat: Sed quanta est hu¬
mana malicia contra consiliũ
diuinitatis: Scriptũ quippe ẽ:
Hon est sapientia: non est pru¬
dentia:. non est consiliũ contra
gos stella ꝑduxit: latũ regem
reperiunt: munera detulerunt.¬
& ne redire ad herodẽ debeant.
in somnis ammonentur: sieq
fit ut ihm quẽ querit herodes
in uenire non possit cuiꝰ ꝑsona
qui alii quam hypochritȩ simu¬
lantur: qui dum ficte querunt.
priscillianistȩ heretici nasci
unumquẽq hominẽ sub con¬
stitutionib stellarũ putant.
& hoc in adiutoriũ sui erroris
assumunt quod noua stella
exut cum dñs in carne appa¬
ruit: cuius fuisse fatũ eamde

Expanded text:
ta in futurum praedixit in praesenti ta in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt,Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt: quia tempore mor¬
tis cius scissa sunt: Infernus.
cognouit: quia quos tenebat
mortuos reddidit: Et tamen
hunc quem dm̃ om̃ia insensi¬
bilia elem̃ta senserunt: adhuc
infideliũ iudeorũ corda dm̃ ẽẽ
minime cognoscunt: & duriora
saxis scindi ad penitendum no¬
lunt: cumq confiteri abnegant.
quem elementa ut diximꝰ aut
signis aut scissionib dm̃ cla-
natum despiciunt: nasciturũ
longe ante prȩscierunt: & non
solum quia nasceret᷑ nouerant.
sed ȩtiam ubi nasceret᷑: Nam ab
herode requisiti locum natiui¬
tatis eius expͥmunt: quẽ scrip¬
turȩ auctoritate didicerunt:
& testimonium ꝓferunt qđ
bethleem honorari natiuitate
noui ducis ostenditur: ut xpsa
corum scientia & illis ficret
testimoniũ dampnationis et
designauit: qui & caligans ocu¬
lis & ꝓphans in p̃senti filium
non uidit. cum tam multa in
posterũ pręuidit: quia nimirũ
udaicus popłs ꝓphetiȩ spiritu
plenus & cecus. cum de qͦ mul¬

Expanded text:
noverunt, quia tempore mornoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscsaxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deum clanatum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, etdesignavit, quia caligantibus oculis et prophetans in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit; quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo mul
Abbreviated transcription (Latin):
infidelibus: Et notandũ qđ re¬
demptorem nr̃m cum iam per¬
fectȩ eẽt ȩtatis eisdem gentibus
apłi predicant: eumq paruu¬
lum & necdum ꝑhumani cor¬
poris officium loquentẽ stella
gentib denuntiat: quia nimi¬
rum rationis ordo poscebat:
ut loquentẽ iam dñm loquen¬
tes nob predicatores innotesce¬
rent &. necdũ loquentẽ elem̃¬
ta muta p̃dicarent: Sed in om¬
nib signis. quȩ uel  nascen¬
te dño uel moriente monstra¬
ta sunt: considerandũ nobis ẽ
quanta fuerit inquorumdã
iudeorũ corde duritia qͦ hunc
nec ꝑꝓphetiȩ donum: nec per
miracula agnouit: Om̃ia quip¬
pe elementa: auctorem suũ ue¬
nisse testata sunt: Ut enim de
eis quiddam usu humano lo¬
quar: dm̃ hunc cęli c̃ẽ cognoue¬
runt: quia ꝓtinus stellam mi¬
serunt:Mare cognouit:quia
sub plantis cius se calcabile pre¬
buit: Terra cognouit:quia eo
moriente contremuit: Sol cog¬
nouit: quia lucis suȩ radios
abscondit: Saxa & parietes cog¬

Expanded text:
non fidelibus . Et notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cog
Abbreviated transcription (Latin):
icut in lectione
na altitudo confunditur. cum
celsitudo cȩlestis aperitur: Sed
querendum nob̃ est quidnam
sit quod redemptore nato pasto¬
ribus in iudea angłs apparuit:
atq: ad adorandum hunc abori¬
ente magos non angelus sed
stella ꝑduxit: quia uidelicet
iudeis tanquã ratione utenti¬
bus rationale animal idem
angłs predicare debuit: Gen¬
tiles uͦ quia uti ratione nescie¬
bant:. ad cognoscendũ dñm
non ꝑuocem sed ꝑsigna ꝑducun¬

Expanded text:
icut in lectione na altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducun
Abbreviated transcription (Latin):
matri creatoris. et saluatoris ñri per
per cuius integritatẽ nobis incorrup¬
tibilitas donatur. per cuius uirguita¬
tem. aĩe nr̃e adamantur a dño. et des¬
ponsaut᷑ adeo:¬

Expanded text:
matri Creatoris et Salvatoris mei, per per cujus integritatem mihi incorruptibilitas donatur, per cujus virginitatem anima mea adamatur a Domino suo et desponsatur Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ant uerbum di: isti om̃s suos
sensus petra sp̃ualis exercitii
se ostendunt habere circũcisos:
Petrinis quidem cultris:circũ¬
cisionem fieri legimꝰ: Petra autẽ
erat xp̃c: Cuius fide spe et ca-¬
ritate. non solum in baptisma¬¬
te. sed in om̃i prorsus actione
deuota purificantur corda bo¬¬
norum: quȩ & ipsa cotidiana
cordis mundatio. semꝑ octaui
diei sacramentũ cȩlebrare non
desistit: quia nos in exemplũ
dñicȩ resurrectionis quȩ octa¬
ua die idest post septimã sabbi
facta ẽ. scĩficare consueuit: ut
quomodo surrexit xp̃c amor¬

Expanded text:
ant verbum Dei, isti omnes suos ant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut quomodo resurrexit Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa redarguit dicens: Uȩ qui
potentes estis adbibendũ ui-¬
num: & uiri fortes ad miscen¬
dam ȩbrietatẽ: Incircumcifi
olfatu & tactu: qui unguento
& uariis odorib sunt delibu¬¬
ti:. qui secuntur amplexus me¬
retricis: asꝑgentis cubile suũ
myrra & aloȩ & cinnamomo
Incircumcisi gressibus: de quib
psalmista cõmemorat: Contri-¬
tio et infelicitas inuiis eorum:
& uiam pacĩs non cognouer̃t:
At qui om̃i custodia seruant
suum cor. quĩ auertunt ocłos
suos ne uideant uanitatem:
qui sepiunt aures suas spinis.
ne audiant linguã nequam:
qui gustant & uident quã fu¬
auis est dñs. quam beatus uir
qui sperat ineum: qui custodi¬
unt uiam suam ut non delin¬¬
quant inlingua sua:qui do¬
nec suꝑest halitus incis. &. sp̃s
dĩ innarib eorum. non locun¬
tur labiis iniquitatem. nec
lingua eorum meditatur
mendatium: qui leuant ma¬
nus suas ad mandata deiquȩ
diligunt: qui ab om̃i uia mala
ꝓhibent pedes suos ut custodi-¬

Expanded text:
i potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodi
Abbreviated transcription (Latin):
cisi corde & auribus: uos semꝑ
sp̃ui scõ restitistis: Si gͦ incircũ¬
cisi cordib & aurib sunt. qui
sp̃s sc̃i monitis resistunt: est
utiq cordium & auriũ circũ¬
cisio Et si est cordiũ & auriũ.
est & omniũ exterioris interi¬
orisq hominis nr̃i sensuum:
qui uiderit mulierem ad con-¬
cupiscendũ eam: qui habuerit
oculos sublimes: huius incir¬¬
cumcisus est uisus. quib uoce
ueritatis dicitur: qui est ex
q̃o: uerba di audit: propterca
uos non auditis.quia ex d̃o
non estis: incircũcisi funt au¬
ribus Incircũ cisi lingua & ma¬
nibus: quorũ os locutum est

Expanded text:
auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt auribus, incircumcisi lingua et manibus sunt, quorum os locutum est
Abbreviated transcription (Latin):
pletum: & seruos suos uocabit
nomine alio: hoc est nomine
xp̃iano: quo nunc om̃s serui
xp̃i se delectantur insigniri.
Neq enim nom̃ aliud sub celo
datum est hominibus: in quo
oporteat nos saluos fieri Un¬
de ꝓpħa consequent̾ adiungit:
ln quo qui benedicendus est¬
Dicit & alias de eodem multi-

Expanded text:
pletum: Et servos suos vocabit pletum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus suDicit
Abbreviated transcription (Latin):
ut eã quȩ tante fidei particeps et
socia facta est. non ꝓpriȩ prin¬
cipem suȩ domus. sed absolute
pͥncipem idest omniũ recte cre-¬
dentiũ feminarũ uocaret. et
intelligeret ẽe parentẽ: Unde
beatus apl̃s petrus credentes
de gentib fẽminas adhumili-¬
tatis castitatis & modestiȩ dir¬¬
tutem ꝓuocans: eiusde matris
nr̃e sarȩ debita cum laude me¬¬
minit: sicut sara inquit obe¬
diebat abrahe. dñm eum uo¬¬
cans: cuius estis filiȩ benefaci¬¬
entes: & ñ timentes ullam ꝑtur.¬
bationẽ: hȩc dilectione uestra
fratres ammonere curauimꝰ:
ut singuli uestrum memine-¬
rint etiam seipsos ꝑcepta fide
xp̃i cum patriarchis nominis
excelsi meruisse consortiũ. si
ꝑcepta in xp̃o purificatione bap¬
tismi salutaris: deriuatum a
nomine xp̃i gaudeant mutuas-¬
se cognom̃: & hoc usq ad finẽ
firmum intemeratũq seruare
contendant: gaudentes in se
illud ysaiȩ uaticiniũ ẽȩ com-¬

Expanded text:
ut eam quae tantae fidei particeps et ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse com
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisionis nom̃ ut iħe uoca¬
retur accepit: ad imitationem
prisce fecit obseruationis.quã
ex eo credimus sumptã: quod
abraham patriarcha qͥprimus
circũcisionis sacramentũ in
testimoniũ suȩ magnȩ fidei.
& diuinȩ ad eum ꝓmissionis
accepit: eodem die fuȩ suorũq
circũcisionis etiam nominis
amplificationẽ simul cũ sua
coniuge benedici ꝓmeruit: ut
qui catenus abram pater ex¬
celsus dictus est deinde abraham
idest pat multarũ gentiũ uocaret᷑
quia patrẽ inquit multarum
gentiũ constitui te: Quȩ fidelissi-¬
ma ꝓmissio tam late porbem iã
patet impleta: ut etiam nos io-¬
si de gentib ad fidei illius deuo-¬
tionem uocati: ipsum nos pa¬
trem spiritualit̃ habere gaude-¬
amus. dicente etiam nob apł̃o:
men estis: scđ̃m ꝓmissionẽ here¬
des: Et sarai inquit uxorem tuã
non uocaberis sarai sed sara: idẽ¬
non uocabis principẽ meã sed
prineipem: udelicet apte doces

Expanded text:
circumcisionis nomen ut Jesus vocacircumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam nobis Apostolo: ae estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens
Abbreviated transcription (Latin):
orumq animas creatori com-¬
mendantes: aprimi reatus uin-¬
culis absoluere curabant: Sine
fide enim impossibile est pla¬
cere do: & sicut alias scriptum
est: iustus autẽ ex fide uiuit:
Sed ueniens incarne di filius
qui solam carnis naturam.
nullam autẽ peccati contagio¬¬
nem traxit de adam. & quia
munere gratiȩ renascentis:
utrũq genus purificationis
subire dignatus ẽ: & circum¬
cisus uidelicet aparentib: octaua
die natiuitatis: & tricesimo eta.¬
tis anno baptizatus est aiohan¬¬
ne: immo ȩtiam terciũ salutaris¬
munus hostiȩ. ipse templi dñs
ꝓse non respuit offerri. Cuius
dehinc die tricesima tercia.do¬¬
mino opitulante ur̃a caritas
auditura simul ẽ. & cęlebratu-¬
ra mysteriũ:Cuncta inquam
& legalis & ęuuangłicȩ purifi¬
cationis genera. qui nullo in
decreta suo tempore doceret
c̃ȩ saluberrima: & aduenientis
ȩuuangłii cunctis fidelibus
ostenderet subeunda remedia:
Sed & hoc quod eodem die sue

Expanded text:
orumque animas Creatori comorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et quiamunere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo inddecreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae
Abbreviated transcription (Latin):
sum: spe felici expectabant: Qui
enim nunc ꝑeuuangłium suũ
terribilit ac salubrit clamat
nisi quis renatꝰ fuerit ex aqua
& sp̃u non potest introire in
regnum di: ipse dudũ ꝑlegem
suam clamabat: Masculus uiꝰ
preputii caro circũcisa ln fu¬¬
erit: ꝑibit anima illa de popł̃o
suo: quia pactum meũ irritũ
fecit. idest quia pactum uitę
in paradiso hominib manda-¬
tum adam p̃uaricante trangres¬¬
sus ẽ. in quo om̃s peccauerunt:
peribit de cetu scõrum: si non
ei fuerit remedio salutari fub¬¬
uentũ: Utraq: ergo purificatio
& circũcisionis uidelicet in le-¬
ge & in euuangłio baptismatis
tollendȩ p̃uaricationis pͥmȩ
gratia posita ẽ: Et ne cui seculi
labentis ȩtati suꝑni respectus
munera deessent:illi quoq: qͥ
amundi exordio usq adtem¬
pora datȩ circũcisionis. uel
post datam circũcisionẽ de
aliis nationib dõ placuerunt:
uel hostiarũ oblationib. uel
certe sola fidei uirtute suas fu¬¬

Expanded text:
sum, spe felices, exspectabant. Qui sum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas su
Abbreviated transcription (Latin):
adoptione filiorũ quȩ ꝑgr̃am
est sua largitate reduceret: sus¬¬
cepit igitur circũcisionẽ lege
decretam in carne: qui abq om-¬
ni prorsus labe pollutionis ap¬¬
paruit incarne: Et qui insimi-¬
litudine carnis peccati. non au¬
tem in carne peccati aduenit.
remediũ quo caro peccati con¬¬
sueuerat mundari ñ respuit:
Sic & undam baptismatis qua
nouȩ gratiȩ popłos apeccatorũ
sorde lauari uoluit: ipse non
necessitatis. sed exempli causa
subit. Scire & enim debet ur̃a
fraternitas. quia idem salutife¬
rȩ curationis auxiliũ circũci¬
sio in lege contra originalis pec¬
catiuulnus agebat: quod nc̃
baptismus agere reuelatȩ gr̃ȩ
tempore confueuit excepto
quod regni cȩlestis ianuã necdũ
intrare poterant. donec adue¬¬
niens benedictionẽ daret qui
legem dedit: ut uideri possit
ds dorum in syon tantũ insinu
abrahȩ post mortẽ beata requie
consolati: suꝑnȩ pacis ingres¬¬

Expanded text:
adoptionem filiorum, quae per gratiam adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternrae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingres
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ut adoptionem filiorum
recipemꝰ: Magna namq dispen.¬
satione pietatis adredemptio¬
nem generis humani ds pater.
non angłm. non archangłm.
sed filium suum unigenitum
mittere dignatus ẽ: Quẽ quia
indiuinitatis suȩ specie uide¬¬
re nequiuimꝰ magna rurfum
dilectionis arte ꝓuidit: ut hunc
factum ex muliere. hoc est natũ¬
ex maternȩ carnis substantia.
sine uirili admixtione concep¬
tum: ad humanos uerũ homi¬
nem ꝓferret aspectus: Qui in
diuina uirtute ac substantia
manens pom̃ia quod erat: ue¬¬
ram naturȩ mortalis infirmi-¬
tatem quã non habebat indu¬¬
eret: & ut nob̃ necessariã obe-¬
diendi uirtutẽ precipuo com¬¬
mendaret exemplo: factũ fub
lege filium suum ds mifit in
mundũ. non quia ipse legi qͥc¬¬
quam debeat. quia unus ma¬¬
gister noster unus est legislator
& iudex: sed ut cos qui sub le-¬
ge positi legis onera portare
nequiuerant. sua cõpassione
iuuaret: ac̾ de seruili conditio¬¬
ne quȩ sub lege erat ereptos in

Expanded text:
adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in
Abbreviated transcription (Latin):
cãm uenerandãq
p̃sentis festi memo.¬
riam. paucis qui-¬
dem uerbis euuangłista com¬¬
prehendit: sed non pauea cȩ-¬
lestis mysterii uirtute grauida
reliquit: Expofita namq na¬¬
tiuitate dominica cuius gau¬
dia mox angli dignis laudib
extulerunt pastores deuota usi¬¬
tatione celebrarunt: om̃s qui
tunc audiere mirati funt: nos
congruis missarum hymnotũq:
sollempniis exegimꝰ: subiunxit.
atq ait: Et postquã consum¬
mati sunt dies octo ut circũ¬
cideret᷑ puer. uocatũ est nom̃
eius iħc: quod uocatũ est ab
angło priusquã inutero con¬¬
cipetur: Hȩc sunt festiuitatis
hodiernȩ gaudia ueneranda
hȩc sacre sollempnitas dici¬
hec illa suꝑnȩ pietatis munera
sacrosc̃a. quȩ fidelium cordib
commendans apls ait quia
ubiuenit plenitudo temporis:
misit ds filium suũ factum ex
muliere: factum sub lege: ut

Expanded text:
am venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, u
Abbreviated transcription (Latin):
tiuȩ circũcisionis & renouati¬
onis. quȩ cotidiano uirtutum
exercitio fit. subire remedia:
Beponamꝰ scd̃m pristinã conũ-¬
sationem ueterem hominem
qui corrumpit᷑ scđm desideria
erroris renouemur sp̃u mentis
nĩe & induamꝰ noũu hominẽ
qui scđdm d̃m creatus est: in
iustitia & sc̃itate ueritatis:
Neq audientes circũcisionẽ
in uno corporis nr̃i membro
nos castigare sufficere creda¬¬
mus. sed ficut idem alibi mo¬
net apłs. mundemus nos ab
om̃i labe & inquinam̃to car¬¬
nis & sp̃s ꝑficientes sc̃ificatio¬
nem intimore di: Belegamus

Expanded text:
tivae circumcisionis et renovatitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, ret induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore D
Abbreviated transcription (Latin):
ua autẽ etas ĩpsa est dĩes resur¬¬
rectionis sine ullo temporis fi-¬
ne beata quando uera omni¬¬
mode circũcisionis gloria cho¬
ruscante. non ultra corpus qd
corrumpit᷑ aggrauat animã.
non terrena inhabitatio depri¬
mit sensum multa cogitantẽ.
sedd corpus iam incorruptibile
letificat animam: & subleuat
çelestis in habitatio totũ homi¬
nem uisioni sui conditoris in¬
herentem: cuius ȩterni diei bea¬
titudinẽ ꝓpħa in illo cui supra
meminimus psalmo conseqͦn¬
ter exponit: animã suam ipse
& om̃is interioris sui hominis
affectus ad benedicendũ dñm.
recordandasq: om̃s retributio¬
nes eil excitans: qui redimit
qui saciat in bonis desiderium
suum: qui coronat te inmisera¬
tione & miscđia: renouabitur
sicut aquilȩ iuuentus tua. Et
ido necesse est fratres km̃i: ut
qui adhuius pulcherrimȩ re-¬
nouationis quasi summȩ cir¬
cumcisioni desideram̃ premia
ꝑtingere: curemꝰ interim primi¬

Expanded text:
va autem aetas ipsa est dies resurva autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juventus tua. Et ideo necesse est, fratres charissimi, ut qui ad hujus pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primi
Abbreviated transcription (Latin):
aulam regni cȩlestis ingredim᷑:
cũcisos ad templũ dñi hicro¬
solimam cum laudib hostia¬¬
rum munus acceptabile defer¬
re: Uera enim circũcisione pur.¬
gatus templũ dñi cum iune.¬
rib ingreditur: quigloria resur.¬
rectionis ab om̃i labe mortali¬
tatis excoctus. cum bonorum
fructib oꝑum suꝑnȩ ciuitatis
gaudia sempiterna subit: diru-¬
pisti inquiens uincula mea.tͥ
sacrificabo hostiam laudis Uo¬
ta mea dño reddam in atriis
domus dñi. in conspectu om̃is
popł̃i eius: in medio tuiꝰ ierłm
quod desiderantissimũ tempꝰ
cȩlestis introitꝰ illa dies octaua
qua circũcisio cȩlebratur indi¬
cat: Sex & enim sunt huius scłi
etates: notĩssimis temporum
distincte articulis: inquibus
ꝓ do laborib infistere. & ꝓ adipis¬
cenda requie sempit̾na ad tem¬¬
pus oꝑari necesse ẽ: Septima
est. ȩtas. non in hac sed in alia
uita quiescentiũ usq adtempꝰ
resurrectionis animarũ. Octa¬¬

Expanded text:
aulam regni coelestis ingredimur,aulam regni coelestis ingredimur,cumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octa
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est nob. iħu idest
saluatoris nom̃ acceꝑit: non
expositione ut a nob possit
intelligi. sed sollicita ac uigili
eget intentione: ut ȩtiam nos
possimus eiusdem nominis
participatione saluari: Legimꝰ
quippe angło interpretante
quia ipse saluum faciet po¬¬
pulum suum apeccatis eorũ
Et indubitant᷑ credimus ac
speramus: quia qui apecca¬¬
tis saluat. ipse ȩtiam acorrup¬
tionib quȩ obpeccata conti¬
gerunt. & abipsa morte sal¬
uare non omittit: psalmista
testante qui att: Qui ꝓpicius
fit om̃ib miquitatib tuis:
qui sanat om̃s languores tu¬¬
os: Dimissis quippe om̃ib
iniquitatib nr̃is. ad integrũ
om̃s languores nr̃i sanabun¬¬
tur: cum resurrectionis ap-¬
parente gloria. nouissima ini¬¬
mica destructa fuerit mors:
Et hȩc est uera plenaria nr̃a
circũcisio: cum in die iuditii
cunctis simul animȩ carnisq
corruptionib exsutĩ: mox per-¬
acto iuditio aduidendam
ꝑpetuo creatoris nr̃i faciem

Expanded text:
qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem,
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimis expressa figuris: ubi
uulgus om̃e quib:libet uestib
utens. in quattuor angulis pal¬
liorum iacinctinas sibi fimbri¬
as est facere p̃ceptum: sacerdo¬
tes quattuor habere uestes to¬
tidem. mysticis colorib mira
uarietate distinctas: Pontifices
& ea quȩ sacerdotes & alia quat¬
tuor indumenti genera colorũ
quidem corumde. sed sublimio¬
ris gratia dignitatis & auro int̃¬
lucente chorusca: & patriarcha¬
rum atq: ipsius dñi nomine re¬
dimita: gestareq psingula uel
exponere: uel solum ꝓponere.
ꝓpru industriã expectat operis:

Expanded text:
cherrimis expressa figuris. Ubi cherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis.
Abbreviated transcription (Latin):
tia enim ẽ. qua sua cuiq tribui¬
mus: nemini quicquã deben¬
tes nisi ut inuicem diligamus:
Beati qui ꝑprudentiam inter
bonũ dinoscentes & malum
occidua flere & ad eterna no¬
runt anhelare: Beati qui ꝑfor¬
ttudinem fidei omnia ualent
molesta tolerare: Igitur qui nec¬
dum consummatȩ uirtutis ar¬
cem conscendere ualent: gene¬
ralis interim ꝑfectionis sunt
beatitudine ꝑfouendi: quatinꝰ
abonis paulatim admeliora
ꝓgressi: dum consistentẽ in pla¬
nite dñm libent auscultant:
ad hunc quandoq: in monte
sedentẽ sublimit̃ ascendant:
Nam quorũ adhuc edomandis
instruendisq cordib insistitꝰ
hos quasistans qui situs est
laborantis affatur: Quos uero
longo studu sp̃ualis exercicio
promptos:iamq: hoc docibi¬
les inuenit: his libertate ac dig¬
nitate magistri:quasi quietus
saluator residens:mystica quȩq
de supnis intimat: Quȩ sp̃uali¬
um differentia ꝓfectuum in
isrłiticȩ plebis est habitu pul¬

Expanded text:
tia est enim, qua sua cuique tribuitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pul