comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine incarnationẽ up̃i significant.
⁊ omĩa ut ait apłs. in figura contin¬
gebant ilł. albuꝰ itaq diaconꝰ eorũ
nomina. sic adaptat allegorice. xp̃s
patriarchaꝵ in se gerens officiũ ĩ eoꝵ
in t̾p̃tatione nominũ nr̃am uoluit de¬
signare salutẽ. In abrahã ille est pat̃
omĩum credentium:⁊ õĩb clamare
ubet ⁊ dicere. abba pat̃. In y saac:
gaudiũ omĩum fidelium. de qͦ cec¬
nit angls̾. Ecce anñtio uob̾ gaudiũ ma¬
gnum qd̾ erit omni ppło. In iacob¬
subplantator. qr ipse subeneruauit
⁊ contͥuit diabolũ uastatorẽ huma¬
nigeneris. & uasa eius distribuit.
Inuida confessio. sic̃ ipse dixit. Cõ¬
fiteor tͥ dnẽ. pat̾ cęli ⁊ t̾rȩ. In pha¬
res diuisio. qr ipse segregat ouesab
edis. In zara: oriens ad nr̃am salutẽ
sicut dictũ est. Timentib nom̃dnii.
oriet᷑ sol iusticiȩ. In thamar palma
uictoriȩ. sicut ipse dicit. Confidite.
qr ego uie mundũ. In efrom. sagit¬

Expanded text:
ionem Christi significant, et omnia, ut ait Apostolus, in figura contingebant illis . Albinus itaque diaconus eorum nomina sic adaptat allegoriae: « Christus patriarcharum ingerens officium, in eorum interpretatione nominum nostram voluit designare salutem. In Abraham, ille est pater omnium credentium, et omnibus clamare libet et dicere: Abba, Pater . In Isaac, gaudium omnium fidelium, de quo cecinit angelus: Ecce annuntio vobis gaudium magnum qavit et contrivit diabolum vastatorem humani generis, et vasa ejus distribuit. In Juda, confessio, sicut ipse dixit: Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae . In Phares, divisio, quia ipse segregat oves ab haedis . In Zara, oriens ad nostram salutem, sicut dictum est: Timentibus nomen Domini, orietur sol justitiae . In Thamar, palma victoriae, sicut ipse dicit: Confidite quia ego vici mundum . In Esrom, sagit
Abbreviated transcription (Latin):
In prima qͣterdena est abrahã pͥmus
ieconias ultimꝰ. In .iiiͦ. iechonias filius
iosie primus. ⁊ ihs ultimus. qͥuenit ĩ
mundũ. ꝑ electos patres :⁊ ꝑ circũcisos
Nam electio in dd̾. ⁊ circũcisio in abra¬
ham demonstrat᷑. Non mireris. si lucaᷤᷤ
axp̃o usq ad dd plures successiones.
narrauit unꝰ ꝗͣ alt̃. ⁊ potuit fieri. aut
alii patres duutus inuerent aliis. &
tardius generarent. Matħs descẽdẽ¬
do expͥmit xpm ad hanc moralitatẽ
descendisse. ut nos regeret. Lucas an¬
tẽ ascendendo tamꝗͣ sacerdotẽ assig¬
nans. narrat generationes a baptis¬
mo xp̃i. ꝑueniens ad dm. Cui munda¬
ti reconciliam᷑. & m̾ito adoptionis
originẽ suscepit. qr ꝑ ad optionẽ ef¬
ficim᷑ filii cħi: ꝑ carnalẽ uͦ generatio¬
nẽ. filiꝰ di. ꝓpt̃ nos filius hominis fa

Expanded text:
terdena est Abraham primus, on, Jechonias ultimus. In tertia Jechonias filius Jechoniae primus, et Jesus ultimus, qui venit in mundum per electos patres et circumcisos. Nam electio in David, et circumcisio in Abraham demonstratur. Non mireris si Lucas a Christo usque ad David plures successiones, narravit unus quam alter, et potuit fieri ut alii patres diutius viverent aliis, et tardius generarent. Matthaeus descendendo exprimit Christum ad hanc mortalitatem descendisse, ut nos regeret. Lucas autem ascendendo tanquam sacerdotem assignans, narrat generationes a baptismo Christi perveniens ad Deum, cui mundati reconciliamur. Et merito adoptionis originem suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, per carnalem vero generationem Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
umbra mortis. idest in cecitate ignorã¬
tiȩ dep̃ssi sunt. qr exludens erroꝵ tene¬
bras infudit uerã cognitionis sue lucẽ.
&e certum it̃ patriȩ cȩlestis aꝑuit. Re¬
des nr̃i. affectiones m̃tis st̃. que si gr̃ȩ

Expanded text:
umbra mortis, id est, in caecitate ignorantiae depressi sunt; quia excludens errorum tenebras, infudit veram cognitionis suae lucem, et certum iter patriae coelestis aperuit. Pedes nostri, affectiones menti
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. neq in genesi. neq in uerbis
dierum inuenit᷑. s arfaxat. sela. uł
sale filiũ. nullo int̃posito genuisse ꝑ¬
hibetur. Sic enĩ habes. Porro arfa¬
xat uixit .xxx. annos. &e genuit sa¬
le. Itẽq in paralipomenon. Arfa¬
xat autẽ genuit sala. qͥ e genuit
one sumpsisse. ub scriptũ ẽ. qd̾ ar

Expanded text:
ritatem, neque in Genesi, neque in Verbis ritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit one sumpsisse, ubi scriptum est, quod Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus de consonantia euan¬
gelistaꝵ. Matham inqͥt ⁊ ma¬
that. diuersis temporib de una uxore
esta nomine singulos filios ꝓcrearut᷑.
qr mathã qͥ ꝑ salomonẽ descendit.
uxorẽ eã prius acceꝑat. & relicto filio
iacob defunctꝰ est. Post cuiꝰ obitũma¬
that qͥ ꝑnathan filium dd̾ genus du¬
xit. cũ eẽt ex eadẽ tribu. eandẽ estã
accepit filium.⁊ ex ea genuit filium
nomine heli. Ergo iacob ⁊ heli. fuer̃t
uterini fr̃s. Quoꝵ iacob ex manda¬
dolegis accepit uxorẽ frĩs sui heli. si¬
ne liberis defuncti.⁊ ex ea genuit io¬
seph. Itaq ioseph scd̾m legẽ. đr filiuᷤ
heli. scđm naturã filius iacob. Ergo
conuement̃ dicit matħs. iacob autẽ
genuit ioseph. &e lucas ut putabat᷑
filius ioseph. Qͥ fuit heli qͥfuit mathat
braham autẽ fuit filius thare.L
Qͥ fuit nachor. qui fuit seruth.
Qui fuit ragau. Qui fuit phaleg. qͥ
nan. Qͥ fuit arphaxat. Nom̃ et
gen̾atio chainan iuxta hebraicã ue¬

Expanded text:
fricanus de consonantia evangelistarum: « Mathan, inquit, et Mathat, diversis temporibus de una uxore Esta nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan qui per Salomonem descendit, uxorem eam prius acceperat, et relicto filio Jacob, defunctus est. Post cujus obitum Mathat qui per Nathan filium David genus duxit, cum esset ex eadem tribu, eamdem Estam accepit uxorem, et ex ea genuit filium nomine Eli. Ergo Jacob et Eli fuerunt uterini fratres. Quorum Jacob ex mandato legis, accepit uxorem fratris sui Eli sine liberis defuncti, et ex ea genuit Joseph. Itaque Joseph secundum legem dicitur filius Eli, secundum naturam filius Jacob. Ergo convenienter dicit Matthaeus: Jacob autem genuit Joseph; et Lucas: Ut putubatur filius Joseph, qui fuit Eli, qui fuit Mathat . » Abraham autem filius Thare, qui fuit Nachor, qui fuit Seruch, qui fuit Ragau, qui fuit Phaleg, qui nan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fr̃s eius in transinigrationẽ babi¬
lonis. Transmigrationẽ uͦ babilonis
dicit. qd̾ filii isrł captiuati fuerunt
inbabiloniam.⁊ ante illam captun¬
tatẽ int̾fectus est iste iosias apharao¬
ne nechao rege egypti. Cũ gͦ dicit. io¬
sias genuit filios. in transmigͣtionẽ
uł. in. ꝓ ante ponitur. ułut quidam
uolunt. eos genut. subaudis ituros
in tͣnsmigͣtionẽ. Reqͥre historiã. ꝓpe
finẽ libriregum. Et post transmigͣ
tionẽ babilonis. ieconias genuit sala
ne scd̃e teserecedecades ponere. in se¬

Expanded text:
em Babylonis. Transmigrationem vero Babylonis dicit, quod filii Israel captivati fuerunt in Babyloniam, et ante illam captivitatem interfectus est iste Josias a Pharaone Nechao rege Egypti. Cum ergo dicit: Josias genuit filios in transmigrationem , vel in pro ante ponitur, vel ut quidam volunt, eos genuit, subaudis ituros in transmigrationem. Require historiam prope finem libri Regum. Et post transmigrationem Babylonis Jechonias genuit Salatne secundae tesseradecadis ponere, in se
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos ẽ.c. i qd̾ apud nos x. dr̃. chi
apud illos. Expeditius explanat hoc
ieronimus in exordio danihelis. contͣ
porfiriũ. Ioachĩ inqͥt filius iosie. alio
nomine apellatus ẽ. heliachĩ. Cui suc

Expanded text:
apud Graecos; et quod apud nos ch, dicitur chi apud illos. Expeditius explanat hoc Hieronymus in exordio Danielis contra Porphyrium: « Joacim, inquit, filius Josiae, alio nomine appellatus est Heliacim, cui suc
Abbreviated transcription (Latin):
filii dd̾. filii abrahã. Abrahã genuit ysa¬
ac Ysaac autẽ genuit iacob. Iacob autẽ
genuit uidã ⁊ fr̃s eiꝰ. Abrahã pͥncipi¬
um narrationis ẽ. ad quẽ fuit pͥncipi¬
um ꝓmissionis. hismahel qͥdẽ ⁊ esau
fr̃s ysaac ⁊ iacobsilentio p̃t̾it euange¬
patͥarche fuert. Iudas aut̃ genuit pha¬
res &e zaram de thamar. In genealogia
saluatoris. ñ iuste s peccatͥces femine
nominant᷑. ad insinuandũ uidelicet
qm̃ qͥ de femina formã uiri uoluit as¬
sumere ut uiros ⁊ feminas saluaret. de
pecatricib dignatꝰ est nasci. ut pecca¬
ta deleret. Nascit᷑ autẽ dñs de uistis
⁊ peccatorib uixta qd̾ moyses p̃cepe¬
rat agnum ĩmolandũ simul de grege
ouiũ & caprarũ. ꝑ hares aũ genuit
esrom. E srom autẽ genuit aram.
aram autẽ genuit aminadab. Ami

Expanded text:
ham. Abraham genuit Isaac. Isaac autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Judam et fratres ejus. Abraham principium narrationis est, ad quem fuit principium promissionis. Ismael quidem et Esau fratres Isaac et Jacob, silentio praeterit evangepatriarchae fuerunt. Judas autem genuit Phares et Zaram de Thamar. In genealogia Salvatoris non justae, sed peccatrices feminae nominantur, ad insinuandum videlicet, quoniam qui de femina formam viri voluit assumere, ut viros et feminas salvaret; de peccatricibus dignatus est nasci, ut peccata deleret Nascitur autem Dominus de justis et peccatoribus, juxta quod Moyses praeceperat agnum immolandum sumi de grege ovium et caprarum. Phares autem genuit Esrom. Esrom autem genuit Aram. Aram
Abbreviated transcription (Latin):
tio positꝰ. ꝓpͥa d̾eliqͥt. dm cognouit. fi¬
dei testimoniũ meruit. fides gentiũ
⁊ sacre ȩccłȩ cetus specialit̃ ẽ ꝓmissus
dicente ad eũ dnõ. in te benedicent᷑
unuerse cognationes t̾rȩ. Bauid au¬
tẽ oraculo sublimiore. qd̾ ex ipso xp̃s
scd̾m carnẽ nasceret᷑ audiuit. Sũ mm¬
pleueris inqͥt dies tuos suscitabo sem̃
tuũ.⁊ firmabo solium eiꝰ usq in et̃¬
nũ. ego ero ei in patrem. &e ipse erit
michi in filium. Accepit nãq abra¬
ham pͥncipalit̾ ꝓmissũ de eccła. dd̾ uͦ¬

Expanded text:
tio positus, propria dereliquit, Deum cognovit, fitio positus, propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium metuit, fides gentium, et sacer Ecclesiae coetus, specialiter est promissus, dicente ad eum Domino: In te benedicentur universae cognationes terrae . David autem oraculo sublimiore, quod ex ipso Christus secundum carnem nasceretur, audivit: Cum impleveris, inquit, dies tuos, suscitabo semen tuum, et firmabo solium ejus usque in aeteruum: ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium Accepit itaque Abraham principaliter promissum de Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendam miscd̾iã nob̾ cũ patribus
nr̃is. qͥ in tenebris aduentum redẽp¬
toris expectant. & ita erexit salutẽ
memorari. idest ut memor cognos¬
ceretur testam̃ti sui. ad explendũ sei¬
licet iusiurandũ qd̾ uirauit ad abra¬
ham se daturum nob̶ hoc est comple¬
turum nob̃. Sic dico com¬
pleturũ. ut sine timore mortis
ȩternȩ seruiamus illi. Dei qͥppe testa¬
mentũ. idest testatio m̃tis. & iusui¬
qd̾ dixit abrahe. In semine tuo qͥ est
eloqͥa ꝓpħaꝵ indomo dd̾ nasciturum
dicit nũc eundẽ ad explendũ testimo¬
nium qd̾ abrahe disposuit nos eẽ li¬
beraturũ. qr his duob p̃cipue patri¬
archis de suo semine. ⁊ benedictio gẽ¬
tium.⁊ xp̃i est incarnatio ꝓmissa.
qd̾ matħs quoq breuit̃ intimauit di¬
cens. Liber generationis iħu xp̃i filii
do filii abraam. Ubi notandũ qd̾ apud
utrumq euangłistã dauid p̃fert᷑ abhe¬
qr ⁊ si tẽpore post̾ior. ꝓmissione tñ est
maior. abrahe namq qͥ ad huc in p̃pu¬

Expanded text:
faciendam misericordiam nobis cum patribus nostris, qui in tenebris adventum Redemptoris exspectant. Et ita erexit salutem memorari, id est, ut memor cognosceretur testamenti sui, ad explendum scilicet jusjurandum quod juravit ad Abraham, se daturum nobis, hoc est, completurum in nobis. Sic dico completurum, ut sine timore mortis aeternae serviamus illi. Dei quippe testamentum, id est testatio mentis, et jusjuquod dixit Abrahae: In semine tuo, quod est etarum in domo David nasciturum, dicit nunc eumdem ad explendum testamentum quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum; quia his duobus praecipue patriarchis de suo semine et benedictio gentium et Christi est incarnatio promissa. Quod Matthaeus quoque breviter intimavit, dicens: Liber generationis Jesu Christi, filii David filii Abraham . Ubi notandum quod apud utrumque evangelistam David praefertur Ab si tempore posterior, promissione tamen est major. Abrahae namque, qui adhuc in praepu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt genuit salmon. Salmon autẽ
genuit boor de raab. Boor autẽ ge¬
nuit obech ex ruch. Quia dñs nas¬
cit᷑ de ruch moabitide. impleta ẽ. pro¬
phetia que dicit. E mitte agnũ dñe
dnãtorem t̃re de petra deserti. id ẽ. de
gentib quȩ dicunt᷑ petͣ. qr ydola co¬
lunt ⁊ desertũ. qr sine lege uiuunt.
Obeth autẽ genuit yesse. uesse aut̃ ge¬
nuit dd̾ regem. Maluit eua¬
lista patrem dd̾ uocare yesse. quam
ysai. cũ utriuisq nominis eẽt. ut indi¬
caret in xp̃o ⁊ in maria. illd̾ mmple¬
ri ꝓpħicũ. E grediet᷑ uirga de radice
yesse ⁊ flos de radice eius ascend.
dauid regẽ dicit. qr pͥmus rex fuit
de tribu uida. ꝑ quã ordo gen̾ationis
decurrit. Dauid autẽ rex genuit sa¬
lomonẽ. ex ea que fuit urie. Hoc
est ex bechsabee. que ñ nominatur
hic qr plus peccauit cet̾is hic noĩatis
Cum enĩ esset uxor urie miscuit se
dauid in adulterio. Salomon autem
genuit roboam. Roboam autẽ ge¬
mt abiam. Abia autẽ genuit asa.

Expanded text:
on. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem genuit Obed ex Ruth. Quia Dominus nascitur de Ruth Moabitide, impleta est prophetia quae dicit: Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti , id est, de gentibus, quae dicuntur petra, quia idola colunt; et desertum, quia sine lege vivunt. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem gevid regem. Maluit evangelista patrem David vocare Jesse quam Isai, cum utriusque nominis esset, ut indicaret in Christo et in Maria illud impleri propheticum: Egredietur virga de radice Jessae, et flos de radice ejus ascendet . David regem dicit, quia primus rex fuit de tribu Juda, per quam ordo generationis decurrit. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Hoc est, ex Bersabee, quae non nominatur hic, quia plus peccavit caeteris hic nominatis. Cum enim esset uxor Uriae, miscuit se David in adulterio. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit Abiam. Abias autem genuit Asa.
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾o clausus. Putandus est quoq ⁊a¬
charias ꝓpt̃ eos qͥ aderant instruendo ᷤͤᷤ.
futura filii munera que ꝑ angłm di¬
dicerat p̃dicare. mox ut loqͥ potuit.
altissimũ uocat. quẽ iohannes prei¬
bat. uixta qd̾ psalmista ait. Mat̾ sy¬
on dicet hõ ⁊ homo natus ẽ. in ea.⁊
ipse fundauit eã altissimus. Ad dã¬
dam scientiã salutis plebi eius. in remis¬
sionẽ peccatoꝵ meoꝵ. Hesiderans
comiendare nom̃ saluatoris. freq̃n¬
tat m̃tionẽ salutis. & ne carnalẽ pro
Preibis ante faciẽ dni. ad dandã sciẽ¬
oriens ex alto. id est uerbũ patris. or¬
tum uere luezs aꝑiens. de filiis tene¬
brarũ ⁊ noctis. filios lucis faciens. Un¬
de sequit᷑. Illuminare his qͥ in tenebͥs
&e in umbra mortissedent. ad dirigẽ¬
dos pedes nr̃os in uiã pacis. Uisita

Expanded text:
utero clausus. Putandus est quoque Zacharias propter eos qui aderant instruendos, futura filii munera quae per angelum didicerat, praedicare mox ut loqui potuit. Altissimum vocat, quem Joannes praeibat, juxta quod Psalmista ait: Mater Sion dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. . Ad dandam scientiam salutis plebis ejus, in remissionem peccatorum eorum. Desiderans commendare nomen Salvatoris frequentat mentionem salutis. Et ne carnalem promPraeibis ante faciem Domini ad dandam scienoriens ex alto, id est, Verbum Patris, ortum verae lucis aperiens: de filiis tenebrarum et noctis, filios lucis faciens. Unde sequitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes no
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ioram fuisse patrem ochorie. ⁊ o¬
choriã patrẽ ioas :⁊ ioas patrẽ ama¬
sie. & amasiã patrẽ fuisse azariȩ qͥ apel¬
iatus est etiã orias. Nerũ qr iorã se
miscuit generi ĩpiissime ĩ ezabel du¬
cens filiã eiꝰ. tollunt᷑ tres reges in me¬
dio: uł qr ꝓpositũ erat eu̾głiste pone¬
re tres tesserecedecades. id est tres qͣ¬
terdenarios numeros. qui st̃.xl.ii.Ori¬
achaz. Achar autẽ genuit ezechiã. Ere

Expanded text:
gitur, Joram fuisse patrem Ochoziae, et Ochoziam patrem Joae, et Joam patrem Amasiae, et Amasiam patrem fuisse Azariae, qui appellatus est etiam Ozias. Verum quia Joram se miscuit generi impiissimae Jezabel, ducens filiam ejus, tolluntur tres reges e medio: vel, quia propositum erat evangelistae ponere tres tesseradecades, id est, tres quaterdenarios numeros qui sunt quJoatham. Joatham autem genuit Ac
Abbreviated transcription (Latin):
liber dictus est liber gen̾ationis scd̾m
se autẽ xp̃s adeo p̃particib suis unctꝰ
est in regẽ & sacerdotẽ. qr in eodiui
nitatis plenitudinẽ habitare cõplacu
⁊ propħa prefert᷑ abrahȩ.tũ qr mul¬
to ampliores & manifestiores facte st̃
e ꝓmissiones de xp̃o. tũ qr maxime in
ore ppħ habebantur. dauid atq ꝓmissi¬
ones qͣs susceꝑat. qd̾ in euangłio decla¬
ab ipso curari postulant. Uł alit̃. Cum dr̃¬

Expanded text:
liber dictus est liber generationis, secuconsuetudinem Hebraeorum, qui voluminibus Hebraice, Soter Graece, Salvator Latine, vocatus est proprio nomine Redemptor nosteet propheta, praefertur Abrahae, tum quia multo ampliores et manifestiores factae sunt ei promissiones de Christo, tum quia maxime in opuli habebantur David atque promissiones quas susceperat, quod in Evangelio declaab ipso curari postulant. HIERON.
Abbreviated transcription (Latin):
tur in uiã pacis. id ẽ. in oꝑa quȩ st̃ no¬
bis uia ad pacẽ cȩliꝓpetuã. Congrne pͥuᷤᷤ
illuminant᷑ corda. postea dirigunt᷑ in
oꝑa pacis. dicente psalmista. Inqͥre pa¬
auditores suos ab illecebris mundi sus¬
penderet. Assignata p̃cursoris nanuita¬
te. qui priꝰ nascit᷑ prius p̃dicat. prius
morit᷑. apte subiungit᷑. saluatoris gene¬
ratio.⁊ natiuitas scd̃m carnẽ. De diuni¬
tatis aut generatiõe. dicit ysaias. Ee

Expanded text:
am pacis, id est, in opera quae sunt nobis via ad pacem coeli perpetuam. Congrue prius illuminantur corda, et postea diriguntur in opera pacis, dicente Psalmista: Inquire paauditores suos ab illecebris mundi suspenderet. Assignata praecursoris nativitate, qui prius nascitur, prius praedicat, prius moritur, apte subjungitur Salvatoris generatio et nativitas secundum carnem. De divinitatis autem generatio
Abbreviated transcription (Latin):
state omĩum qͥ oderunt nos. suie
sunit inmundi sp̃s. siue ꝑuersi hoĩes
Int̾im spe salui facti sumꝰ in futuro
re ipsa saluabimur. Ad faciendam
miscd̾iam cum patrib nr̃is. ⁊ memo¬
rari testam̃t sui sẽ. Iusiurandũ qd̾
uirauit ad abrahã patrẽ nr̃m: datu

Expanded text:
state omnium qui oderunt nos, sive state omnium qui oderunt nos, sive sint immundi spiritus, sive perversi homines. Interim spe salvi facti sumus , in futuro reipsa salvabimur. Ad faciendam misericordiam cum patribus nostris, et memorari testamenti sui sancti, jusjurandum quod juravit ad Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
ne prouerbioꝵ. Mulierẽ fortẽ qͥs mue¬
niet: chon iuenit mulierẽ. idest ee¬
cłam fortem. s sibi eã desponsando
reddidit fortẽ. & erexit cornu salutis
nobis in domo dł pueri sui. C ormi
dicit firmã celsitudinẽ. qr cornu est
firmũ.⁊ excedit carnẽ.cum oĩa ossa
carne tegant᷑. Uocat᷑ itaq cornu salu¬
tis regnũ saluatoris. qͦmundꝰ ⁊ gau¬
dia carnis suꝑant᷑. In euiꝰ figuram dd̾
⁊ salomon. cornu olei ft̃ in regni głã
consecrati. Sicut locutꝰ est ꝑ os sc̃oꝵ
qͥ a seculo st̃ propħarum eiꝰ. A secu¬
lo. id est ab imeio seculi. qr tota ue¬
teris testam̃ti scriptura. prophetia
de xp̃o precessit.⁊ a tẽpore ade. scĩ pa¬
tres suis qͥq factis eius dispensatioĩ
testimoniũ reddunt. Salutẽ ex ini¬
micis nr̃is &e de manu omĩũ qͥ odert̃
nos. Explanat qd̾ dixerat. erexit
cormi salutis nobis. idest erexit nob̾
salutẽ ex iimucis nr̃is. idest de pote¬

Expanded text:
ne Proverbiorum: Mulierem fortem quis invene Proverbiorum: Mulierem fortem quis invenit? non invenit mulierem id est, Ecclesiam fortem, sed sibi eam desponsando fecit fortem. Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui. Cornu dicit firmam celsitudinem, quia cornu est firmum et excedit carnem cum omnia ossa carne tegantur. Vocatur itaque cornu salutis, regnum Salvatoris, quo mundus et gaudia carnis superantur. In cujus figuram David et Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Sicut locutus est per os sanctorum, qui a saeculo sunt, prophetarum ejus. A saeculo, id est ab initio saeculi, quia tota Veteris Testamenti Scriptura prophetia de Christo praecessit, et a tempore Adae sancti patres suis quique factis ejus dispensationi testimonium reddunt. Salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Explanat quod dixerat, erexit cornu salutis nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, id est, de pote
Abbreviated transcription (Latin):
Iaudierunt dicentes. Qͥsputas puer is¬
te erit: ⁊ enĩ manus dni erat cum illo
miracło. ⁊ tinore stupefacti. tacite euen¬
tum rei p̃stolantes. dicunt. Qͥ sputas
putas puer iste erit: Ieronuus de essen¬
in ysaia. Omia hec manus mea fec̃it.
alit̃. Manus dnĩ flagellũ eiꝰ accipit᷑. ut
in sophonia. ẜ xtendã manũ meã suꝑ
iudã. Inde ⁊ iob. Manus dñi tetigit me
hic autẽ manus dnĩ. potestas eiꝰ intelli¬
git᷑. de qua in iheremia. Sicut lutum
in manii figuli. ita uos in manu mea
domꝰ isrł. Et ⁊ acharias pat̾ euis imple¬
fecit redẽptionẽ plebis suȩ. Quod
zacharias ꝓxime faciendũ cognoue¬
rat. ꝓpħico more. quas iam factum
narrat. Nã que prophetant᷑. scd̾m tẽ¬
ꝓfactis habenda. Uisitauit inqͥt ple¬
bem suam. quasi longa infirmitate
tabescentẽ.⁊ redemit eam filii sui san¬
guine. sub peccato uenditã. Sua dr̃.
ñ qd ueniens suã inuenerit. s qr uisi¬
tando suã fecit. Cui simile ẽ. illd̾ in fi¬

Expanded text:
 dicentes: Quis putas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo. miraculo et timore stupefacti tacite eventum rei praestolantes dicunt: Quis putas puer iste erit? Manus Dominin Isaia: Omnia haec manus mea fecit . Aliter vero manus Domini flagellum ejus accipitur: ut in Sophonia: Extendam manum meam super Judam . Inde et Job: Manus Domini tetigit me . Hic autem manus Domini, potestas ejus intelligitur, de qua in Jeremia: Sicut lutum in manu figuli, ita vos in manu mea, domus Israel . Et Zacharias pater ejus implefecit redemptionem plebis suae. BEDA. Quod Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Nam quae prophetantur, secundum temhetantis, pro factis habenda. Visitavit, inquit, plebem suam quasi longa infirmitate tabescentem, et redemit eam filii sui sanguine sub peccato venditam. Sua dicitur, non quod veniens suam invenerit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est illud in fi
Abbreviated transcription (Latin):
uias eiꝰ. Repente cũ de dño loque¬
ret᷑ ad ꝓpħam. uerba conuertit. ut
hoc beneficiũ qd̾ ꝓpħa futurꝰ erat. dm̃
eẽ designarae. Non mirũ si alloquit᷑
infantẽ uiii. dierũ. qr bene potuit

Expanded text:
A. Repente cum de Domino loqueretur, ad prophetam verba convertit, ut hoc beneficium quod propheta futurus erat, Domini esse designaret. Non mirum si alloquitur infantem octo dierum, quia bene potuit
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃. Ac si diceret. Non nos hoc no
Hoc enĩ nom̃ ñ generis ẽ. s uatis. Et
mirati st̃ de conuenientia int̾ patrẽ
⁊ matrẽ. Qui puerũ nomine patris
magis ꝗͣ ioħem uocandũ decernebãt.
eos figurant. qͥ d̾no noue gr̃ȩ mune¬
ra declarante cupierunt eũ potiꝰ con¬
sueta uet̾is sacerdotii edicta p̃dicare.
Unde bene ⁊ acharias memoria dñi
int̾pretat᷑. qr memoriã antique ob¬
seruationis a dño date figurat. Pugil¬
laris appellat᷑ uł gͣphius uł tabella.
que pugno potest meludi. aꝑtum est
autem ilico os eius ⁊ lingua eius. ⁊ loqͤͦ¬

Expanded text:
. Ac si diceret: Non nos hoc ei Hoc enim nomen non generis est, sed vatis. Et mirati sunt de convenientia inter patrem et matrem. Qui puerum nomine patris magis quam Joannem vocandum decernebant, eos figurant, qui, Domino novae gratiae munera declarante, cupierunt eum potius consueta veteris sacerdotii edicta praedicare. Unde bene Zacharias memoria Domini interpretatur, quia memoriam antiquae observationis a Domino datae figurat. Pugillaris appellatur vel graphius vel tabella, quae pugno potest includi. Apertum est autem illico os ejus et lingua ejus
Abbreviated transcription (Latin):
filium suũ in similitudinẽ carnis
peccati. peccatoꝵ est susceptio. Qd̾ aũ
addidit. ut de peccato dampnaret
peceatũ in carne. peccatoꝵ est expia¬
tio. ꝓinde matħs ꝑ salomonẽ descen¬
dit. in euiꝰ matre dd̾ peceauit. Lucas
uͦ ꝑ nathan ascẽdit. ꝑ cuiꝰ nominis ꝓ

Expanded text:
Filium suum in similitudine carnis peccati , peccatorum est susceptio. Quod autem addidit, ut de peccato damnaret peccatum in carne , peccatorum est expiatio. Proinde Matthaeus per Salomonem descendit, in cujus matre David peccavit. Lucas vero per Nathan ascendit, per cu
Abbreviated transcription (Latin):
satione. Qͥ enĩ se exaltat humiliabi¬
tur. ⁊ qͥ se humiliat exaltabit᷑. E su¬
rientes dicit gentiles. qͥ nec legem
habuerant nec ꝓpħas. diuite suͦ ui¬
deos. in lege & prophis. ⁊ psalmis. hoᷤᷤ
dimisit manes dñs. quando ext̃mi¬
nati sc̃. illos autẽ ĩpleuit bonis. qͣn

Expanded text:
satione. Qui enim se exaltat, humiliabisatione. Qui enim se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur . Esurientes dicit gentiles, qui nec legem habuerant nec prophetas; divites vero Judaeos, in lege, et prophetis, et psalmis. Hos dimisit inanes Dominus, quando extermina
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s miscd̾iarũ distributor. habi¬
tat in eo. F ecit potentiã in brachio
suo. disꝑsit suꝑbosm̃te cordis sui. In
brachio significat᷑ filius. ñ qd̾ tamꝗͣ
membrũ corpori hereat. s qr ꝑ uerbũ
uult efferri suꝑ id qd̾ ẽ. ut diabolꝰ fa¬
ter gͦ qͥ dicit in psalmo. eructauit
cor meũ uerbũ bonũ. in bͣchio suo.
id est in m̃te cordis sui. in qua et oꝑ¬
at᷑ ⁊ oĩa cũ tͣnquillitate iudicat. po
num sapientiȩ eiꝰ mistice uinuit. ex
quo uerbũ eiꝰ. idẽ. filium suũ inpassi¬
bilit̃ sine untio genuit. ipso dicente
ꝑꝓpħam. Eructauit cor meũ uerbũ
bonũ. Uł ita. In brachiodisꝑsit suꝑ¬
bos. tam latentes quã manifestos. ꝙr
cordis sui m̃te. id est intellectu qͦ dm̃
uidere deberent: contͣ eũ elati funt.
Deposuit potentes de sede. ⁊ exalta¬
uit humiles. E surientes impleuit
bonis.⁊ diuites dimisit manes.
ponit potentes. suꝑbos de sede suꝑ¬
biȩ.⁊ exaltat humiles. pia dispen¬

Expanded text:
s misericordiarum distributor, habitat in eo. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui In brachio significatur Filius, non quod tanquam, membrum corpori haereat, sed quia Verbum vult efferri super id quod est, ut diabolus. Pater ergo qui dicit in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum : in brachio suo, id est in mente cordis sui, in qua et operatur, et omnia cum tranquillitate judicat, potnum sapientiae ejus mystice innuit, ex quo Verbum ejus id est, Filium suum impassibiliter sine initio genuit, ipso dicente per Prophetam: Eructavit cor meum verbum bonum. Vel ita: In brachio dispersit superbos tam latentes quam manifestos, quia cordis sui mente, id est intellectu quo Deum videre deberent, contra eum elatiltavit humiles. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. ponit potentes superbos de sede superbiae, et exaltat humiles pia dispen
Abbreviated transcription (Latin):
linguam. quã incredulitas ligau̾at.
Allegorice ioħis celebrata natiuitas.
gr̃ȩ est noui testam̃ti inchoata subli¬
mitas. Uocabulũ ioħis. hoc est gr̃e
dĩ mat̾ uerbis. pat̾ litteris intimant. qr
lis edite loquit᷑. qr per dñi resurrecti¬
onẽ octaua die factã sacerdotii legat
archana patuert̃. Et suꝑ omĩa mon

Expanded text:
linguam, quam incredulitas ligaverat. Allegorice Joannis celebrata nativitas, gratiae est Novi Testamenti inchoata sublimitas. Vocabulum Joannis hoc est, gratiae Dei mater verbis, pater litteris intimant; quia lis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem octava die factam, sacerdotii legalis arcana patuerunt. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
ds adiuiuat me ⁊ dñs susceptor ẽ. aĩȩ
meȩ. Suscipiet dñs isrł in aduentu he¬
lie memorari. id ẽ. ut memor appa
mine recedat a do. s quasi memorari
miseret᷑: alicuiꝰ. Sic̃ loquutꝰ est ad pa¬
tres nr̃os abrahã & semini eiꝰ in secu¬
la. Locutꝰ ẽ. dñs ad abrahã ⁊ semini
eiꝰ m secula. idẽ. ꝑ longa tempora. de
mised̾ia nr̃e salutis. que om̃ib gentibꝰ
in xpõcollata ẽ. Sem̃ abrahe spũales
significat. siue in circũcisione siue in

Expanded text:
adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae . Suscipiet Dominus Israel in adventu Eliae, memorari, id est, ut memor appara misericordiae recedat a Deo, sed quasi memorari miseretur alicujus. Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Locutus est Dominus ad Abraham et semini ejus in saecula, id est, per longa tempora, de misericordia nostrae salutis, quae omnibus gentibus in Christo collata est. Semen Abrahae spirituale, significat sive in
Abbreviated transcription (Latin):
Illa nature ordinẽ audiuit. iste in
utero exultauit. Illa m a Ri e sensit
aduentũ. ioħs dnĩ conceptũ. Mater
repleta ẽ. spũ scõ s filius prius fuit
repletus. & exclamauit uoce magna
⁊ dixit. Benedicta tu int̾ mulieres. &
benedictus fructus uentͥs tui. Quia
magna dĩ dona cognouit. ñ tã clamo¬
sa quã deuota exclamauit. que spũ
scõ plena flagrabat. Intuendũ qd̃ ma¬
Ri a eadẽ uoce benedicit᷑. ab helisa¬
beth qͣa gabrihele. ut angelis ⁊ homi¬
nib ueneranda. & cũctis feminis p̃fe¬
renda monstraret᷑. Eructꝰ uentris eiꝰ
benedictꝰ ẽ: si c̃ ait apłs. Qui est ĩqͥt
supͣ omia ds̃ benedictus in secła. Et

Expanded text:
it. Illa naturae ordine audivit, iste in utero exsultavit. Illa Mariae sensit adventum, Joannes Domini conceptum. Mater repleta est Spiritu sancto, sed filius prius fuit repletus. Et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Quia magna Dei dona cognovit, non tam clamosa quam devota exclamavit, quae Spiritu sancto plena flagrabat. Intuendum quod Maria eadem voce benedicitur ab Elisabeth, qua a Gabriele, ut angelis et hominibus veneranda, et cunctis feminis praeferenda monstretur. Fructus ventris ejus benedictus est, sicut ait Apostolus: Qui est, inquit, super omnia Deus Benedictus i
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑfectus hõ. id ẽ. in ueritate carnis. ⁊
animȩ rationał. Unde unctꝰ p̃ parti¬
cipib dr̃. dono uidelie sp̃s scĩ. Nã hoc
ipsum de spũ scõ.⁊ carne uirginis con¬
cipi. a spũ scõ ungi fuit. Origenes: si
hoc uerbũ humanũ &e incorporale m¬
gulos. ut pars in alio. ⁊ pars sit in alio.
s in omĩb integrum ⁊ plenũ habetur.¬

Expanded text:
veritate carnis et veritate carnis et animae rationalis. Unde unctus prae participibus dicitur , dono videlicet Spiritus sancti. Nam hoc ipsum de Spiritu sancto et carne Virginis concipi, a sancto Spiritu ungi fuit. » ORIGENES: « Si hoc Verbum humanum et corporale, imr per singulos, ut pars in alio, et pars sit in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ⁊ diuinȩ dignationis per oĩa me-¬
mor.⁊ cũ magna deuotione ꝓmissũ¬
angħ ꝓmissũ angeli optat impleri.
Augustinus in sermone qͥ sic inci¬
pit. Legimꝰ ⁊ fidelit̾ retinemꝰ. Accep¬
to uirguus consensu. mox celestisre¬
gionis accolas repetiuit angelꝰ⁊ec¬
ce subito secretũ uirginis. ineffabił
potentia penetͣuit. qr ȩt̃nus sol de
sũma altitudine claritatis pat̃ne
descendens. uulue uirginalis aditũ
reserauit.⁊ totiꝰ munch caliginẽ. ful¬
gida coruscatione repressit. Intͣt ar
tifex mundi angustias uentris hu¬
mani.efficit᷑ grauida mat̃ intac¬
ta. Sircũdat maria uirũ. angelo
fidem dando. qr eua ꝑdidit uirũ ser¬
penti consentiendo. Gregorius in epła
ula qr caritati nil longe ẽ. Non priuᷤᷤ
in ut̃o uirginis caro concepta ẽ. ⁊ post¬
modũ diuinitas uenit ĩ carnẽ. s mox
uerbũ uenit in ut̾o. mox uerbũ serua¬
ta uirtute ꝓprie nat᷑e factũ est caro.¬

Expanded text:
nis et divinae dignationis per omnia menis et divinae dignationis per omnia memor et cum magna devotione promissum angeli optat impleri, Augustinus in sermone qui sic incipit: Legimus et fideliter retinemus. « Accepto virginis consensu, mox coelestis regionis accolas repetivit angelus; et ecce subito secretum virginis ineffabilis potentia penetravit, quia aeternus sol de summa altitudine claritatis paternae descendens, vulvae virginalis aditum reseravit, et totius mundi caliginem fulgida coruscatione repressit. Intrat mundi artifex angustias ventris humani, efficitur gravida mater intacta. Circumdat Maria virum, angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum, serpenti consentiendo. » Gregorius in epistola illa, Quia charitati nil longe est: « Non prius in utero virginis caro concepta est, et postmodum divinitas venit in carnem, sed mox Verbum venit in utero, mox Verbum servata
Abbreviated transcription (Latin):
accipit exemplũ sterilis anus pe̾ri¬
ture. ut discat omiã dõ possibilia. eti¬
am in eis que nature ordini uident᷑
contraria. Uł alit̃. N quasi incredu¬
lam exemplis hortatur angelꝰ ad fi¬
dẽ. s credenti que audierat ampliora
replicat miracula. ut que dm̃ uirgo
erat paritura. precursorẽ qͦq de anu¬
na sterili nasciturũ cognosceret. Sci¬
endum qd̾ aaron qͥ de leui fuit uxorem
accepit de tribu uida helisabeth so¬
rorẽ naason.⁊ ioiade pontifex uxorẽ
habuit de tribu regali. iosabech fili¬
am iorã. ꝑhos itaq necñ ꝑalios. utre¬
q trib regalis. ⁊ sacerdotalis conuĩc¬
te fuert̃. hinc maria & helisabeth
cognateerant. ⁊ congruit ut de
utraq tribu mediator nascat᷑. qͥ reg¬
nat in et̃num.⁊ est sacerdos scd̾m or¬
dinẽ melchisedech. Dixit autẽ Ma¬
Ri a. Ecce ancilla dnuĩ. fiat michi se¬
cundũ uerbũ tuũ. Et discessit ab il¬
ancillã se nuncupat. suȩ conditio¬

Expanded text:
accipit exemplum anus sterilis pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam in eis quae naturae ordini videntur contraria. Vel aliter: Non quasi incredulam exemplis hortatur angelus ad fidem, sed credenti quae audierat ampliora replicat miracula, ut quae Deum virgo erat paritura, praecursorem quoque de anu sterili nasciturum cognosceret. Sciendum quod Aaron qui de Levi, uxorem accepit de tribu Juda Elisabeth sororem Naasson: et Joiada pontifex uxorem habuit de tribu regali Josabeth filiam Joram. Per hos itaque nec non per alios, utraeque tribus, regalis et sacerdotalis, conjunctae fuerunt. Hinc Maria et Elisabeth cognatae erant; et congruit ut de utraque tribu mediator nascatur, qui regnat in aeternum, et est sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Dixit autem Mariae: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum, et discessit Angele conditio
Abbreviated transcription (Latin):
głarit̃ potentia & scĩtate. tͣnscendit
ominẽ creaturã. Et miscd̾ia eiꝰ in ꝓ¬
genies ⁊ ꝓgenies tim̃tib eum A spe¬
ciali dono se couertit ad genera¬
lia. statum humani gen̾is describers
qͥd suꝑbi. quid humiles m̾eant᷑. qͥd fi¬
lii ade ꝑ libertatẽ arbitrii. qͥ filii dĩ

Expanded text:
 potentia et sanctitate transcendit omnem creaturam. Et misericordia ejus in progenies et progenies timentibus eum. A speciali dono se vertit ad generalia, statum humani generis describens. Quid superbi, quid humiles mereantur? Quid filii Adae per libertatem arbitrii, quid fili
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enĩ ut facta est uox salutatio¬
nis tuȩ in aurib meis: exultauit in
gaudio infans in ut̾o meo. Intelli¬
git ꝑ spm̃ qͦ repleta erat. qr exulta¬
tio ifantis significet ilhꝰ uenisse ma¬
trẽ. cuiꝰ p̃cursor erat futurꝰ. ⁊ ideo qͦ
ante erubescebat. ⁊ se occultabat qr
conceꝑat filium. iactat se qr genu¬

Expanded text:
salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intelligit per Spiritum quo repleta erat, quia exsultatio infantis significet illius venisse matrem, cujus praecursor erat futurus: et ideo quae ante erubescebat et se occultabat, quia conceperat filium, jactat se quia genu
Abbreviated transcription (Latin):
ait Si autẽ uos xp̃i. gͦ sem̃ abrahe estiᷤᷤ
suis. tã de gentib ꝗͣ de uideis post abͣ¬
ham de fide incarnationis dignatꝰ est
& ut tanto tẽpore helisabech ⁊ ioħis
cresceret ꝓfectus. Nã si in pͥmo aduen¬
tu Mariȩ. spũ scõ sunt repleci. mul¬
tũ ẽ illis suꝑ aditum tanta moraman¬
autẽ impletum est tempꝰ pariẽ¬
di ⁊ peperit filium. Nerbum imple¬
tionis. tantũ solet accip in bonis. ut
impleti st̃ dies Mariȩ ut parer&e. un¬
pleuit salomon edificare domũ. de fũc¬
tusẽ abrahã plenus dierũ. cũ uenit ple

Expanded text:
Abrahae estis, suis, tam de gentibus quam de Judaeis, post Abraham de fide incarnationis dignatus est  ut tanto tempore Elisabeth et Joannis cresceret profectus. Nam si in primo adventu Mariae Spiritu sancto sunt repleti, multum est illis superadditum tanta mora manautem impletum est tempus parienet peperit filium. Verbum impletionis tantum solet accipi in bonis: ut impleti sunt dies Mariae ut pareret implevit Salomon aedificare domum , defunctus est Abraham plenus dier
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic ⁊ hominis. una xͥ ꝑsona demõ¬
stratur. & regnabit in domo iacob ĩ
et̃num. ⁊ regni euis ñ erit finis. In pre¬
senti uita corda inhabitans regnabit. ĩ
futuro de exilio ad głam uocans. hinc
ysaias. & pacis eius ñ erit finis. Domũ
iacob totã eccłam dic̃. qr ꝑ fidẽ xp̃i ⁊¬
confessionẽ. ad patriarcharũ ꝑtinet
sortẽ.⁊ in his qͥ de bona radice patri¬
archaꝵ nati st̃. ⁊ ĩ his qͥ de oleastro gẽ¬
tium excis. inoluam bonã iudeorũ
sunt inserti. dixit autẽ maria ad
cognosco: N ait unde hoc sciã. s qͦmͦ
fiet. qr ñ dubitabat de uerbis angłi.
Leg̾at ecce uirgo concipiet. ⁊ pariet
filiũ. s quomͦ fieret ñ leg̾at. nec ab an¬

Expanded text:
delicet et hominis, una Christi persona demonstratur. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. In praesenti vita corda inhabitans regnabit, in futuro de exsilio ad gloriam vocans. Hinc Isaias: Et pacis non erit finis . Domum Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem: et in his qui de bona radice patriarcharum nati sunt, et in illis qui de oleastro gentium excisi, in olivam bonam Judaeorum sunt inserti . Dixit autem Maria ad cognosco? Non ait: Unde hoc sciam? sed: Quomodo fiet? quia non dubitabat de verbis angeli. Legerat: Ecce virgo concipiet et pariet filiu
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi. uixta hoc qd̾ dñs discipulis
ꝓmittens aduentũ eiꝰdẽ sps̃ ait. Nos
autẽ sedete in cuuitate. quoadusq
induamin uirtute ex alto. Umbra
uͦ fit a lumine ce corpore. cũ qdlibet
umbraculi genꝰ int̃ nos & solẽ opponi¬
mus. qͦ lucẽ eiꝰ nob̃ tolerabiliorẽ redda¬
mus. Itaq lux incorporea diuinitatis
in natura sua inuisibilis. ut qͦ qͦmͦ pos¬
s in nr̃a uideri substantia. ĩfirmitatis
estimabile. Noua scilicet grã:⁊ singy¬
de uirtꝰ altissimi dr̃ obumbͣbit. Qͣsi
umbraculũ uidłc corpꝰ humanũ. de
carne tua formabis splendorẽ lucis ȩc̃¬
ne. hoc est dĩ sapientie ⁊ hoc fiet tͥ
id est ad inmensã głam tui. quȩ p̃ cet̾iᷤᷤ¬

Expanded text:
iscipulis promittens adventum ejusdem Spiritus, ait: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Umbra vero fit a lumine et a corpore, cum quodlibet obumbraculi genus inter nos et solem opponimus, quod lucem ejus nobis tolerabiliorem reddamus. Itaque lux incorporea divinitatis, in natura sua invisibilis, ut quoquomodo posset in nostra videri substantia, infirmitatis aestimabile, nova scilicet gratia et singude virtus Altissimi dicitur: obumbrabit, quasi umbraculum videlicet corpus humanum de carne tua formabit splendori lucis aeternae, hoc est, Dei sapientiae, Et hoc fiet tibi, id est ad immensam gloriam tui, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in passione dr̃. ⁊ inclinato capite. emi.¬
sit spm̃. Int̾dum tam̃ accipit᷑ ꝓ rõnali¬
tate. ⁊ excellentia animȩ ut ibi. Benedi¬
cite sp̃s ⁊ anime iustoꝵ dnõ. Anima
namq uiuimꝰ. spũ discernimꝰ &e intel¬
ligimus. Mari a gͦ anima ⁊ spu deuo¬
ta dõ totũ qd̾ uiuit ⁊ sentit. totũ qd̾
ĩtelligit ⁊ discernit. in dĩ magnitudi¬
ne contemplanda. ĩ eiꝰ p̃ceptis obser-¬
uandis. in agendis gr̃aꝵ laudib ĩpẽ¬
dit. hoc est aut̃ in cithara ⁊ psalt̾io
p̾sallere do iuxta psalmistã. Mari e
anima magnificat. idest magnũ co¬
gitat & laudat dñm. uidelie dm̃ pa¬
trẽ ex qͦ omĩa. & exultauit sp̃s m̃s in
dõ salutari. id est in filio ꝑ quẽ omĩa
ꝑquẽ salꝰ in ea mundo reparat᷑. Dic̃ gͦ
cũ psalmista. Anima mea exultabit ĩ
d̃no. ⁊ delectabit᷑ suꝑ salutari suo. Qa
Irespexit humilitatẽ ancillȩ suȩ. Ecce

Expanded text:
in Passione dicitur: Et, inclinato capite, emisit spiritum . Interdum tamen accipitur pro rationalitate et excellentia animae, ut ibi: Benedicite spiritus et animae justorum Domino . Anima namque vivimus, spiritu discernimus et intelligimus. Maria ergo anima et spiritu devota Deo, totum quod vivit et sentit, totum quod intelligit et discernit, in Dei magnitudine contemplanda, in ejus praeceptis observandis, in agendis gratiarum laudibus, impendit. Hoc autem est in cithara et psalterio , juxta Psalmistam psalleid est, magnum cogitat et laudat Dominum, videlicet Deum Patrem ex quo omnia. Et exsultavit spiritus ejus in Deo salutari, id est, in Filio per quem omnia, per quem salus in ea mundo reparatur. Dicit ergo cum Psalmista: Anima mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari suo . Quia respexit humilitatem ancillae suae:
Abbreviated transcription (Latin):
xsursens autẽ maria. in die¬
b illis. abiit in montana cũ fe¬
stinatione in ciuitatẽ uida. F estinat
inuisere gͣuidã helisabeth. de exem¬
ploleta. Qd̃ abiit in montana ĩ ciui¬
tatẽ uida trib m̃sib ibidẽ mansura
docet. qr omĩs anima quȩ uerbũ dĩ
concipit. uirtutũ statĩ acumina cõ¬
confessionis ⁊ laudis arcẽ penetre. ut
ualeat usq ad ꝑfectionẽ fidei. spei.:⁊
caritatis. quasi trib m̃sib in ea com

Expanded text:
n diebus illis, abiit in montana cum festinatione in civitatem Juda. BEDA. Festinat invisere gravidam Elisabeth de exemplo laeta. Quod abiit in montana in civitatem Juda, tribus mensibus ibidem mansura: docet, quia omnis anima quae Verbum Dei concipit, virtutum statim cacumina conconfessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea m
Abbreviated transcription (Latin):
na dñs tecũ. benedicta tu in mulierib
Grã plena erat uitioꝵ exclusione. ue¬
ritatis cognitione. uirtutis amore. quȩ
prima int̾ feminas. uirgmitatis głosũ
nedicta est. quã parit̃ angħ ⁊ homineᷤᷤ
uenerant᷑. tanquã di mairẽ ⁊ uirginẽ.
Quȩ cũ audisset turbata est in ser¬
mone eius. & cogitabat qualis eẽt is¬
ta salutatio. Uirgo uiri salutationis ig¬
nara. uerborum nouitate t̃ret᷑. Uir¬
ginũ qͥppe est ad om̃s uiri ingressus
pauere.om̃sq uiri affatus uereri. Ma¬
Ria gͦ nouã bndictione̾s formulã mi¬
rabatur. quȩ nusquã aute lecta fuerat.
& ait angłs ei. Ne timeas maꝵia. in¬
uenisti enĩ grãm apud dñm. F amilia¬
rius quasi notã uocat eã ex nomine
suadens ei ñ timere. Inuenisti grãm. to¬
tuis grẽ auctorẽ conceptura. Ecce con¬

Expanded text:
nus tecum; benedicta tu in mulieribus. Gratia plena erat in vitiorum exclusione, veritatis cognitione, virtutis amore: quae prima inter feminas virginitatis gloriosum nedicta est, quam pariter angeli et homines venerantur tanquam Dei matrem et virginem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. BEDA. Virgo viri salutationis ignara, verborum novitate terretur. Virginum quippe est, ad omnes viri ingressus pavere, omnesque viri affatus vereri. Maria ergo novam benedictionis formulam mirabatur, quae nusquam ante lecta fuerat. Et ait angelus ei: Ne timeas, Maria: invenisti enim gratiam apud Deum. Familiarius, quasi notam, vocat eam ex nomine, suadens ei non timere. Invenisti gratiam, totius gratiae auctorem conceptura. Unde seq
Abbreviated transcription (Latin):
na selucta. peccati tenebras ⁊ seruitutẽ
intulerit. Mistice Mari a desponsata
s uirgo: typꝰ eccłȩ ẽ. quȩ est immacła¬
ta. s nupta. E oncipit nos uirgo s sp̃u:
parit nos uirgo sine gemitu. & ingreᷤ

Expanded text:
na seducta, peccati tenebras et servitutem na seducta, peccati tenebras et servitutem intulerit. Mystice, Maria desponsata, sed virgo, typus Ecclesiae est, quae est immaculata, sed nupta. Concipit nos virgo, sed spiritu; par
Abbreviated transcription (Latin):
sextum marciũ intellige. cuiꝰ xx.u. die
saluator tͣdit᷑ conceptꝰ ⁊ passus. Idcir¬
co angłi priuatis nominib censent᷑. ut
ꝑ uocabula qͥd ministͣturi ueniant
ostendat᷑. Gabrihel gͦ dĩ fortitudo dr̃.
q illum nunciat. qui aerias potestateᷤᷤ
debellaturus erat. Ob multas quippe cau¬
sas. uirgo desponsata fuit. Primo. qr
cognata erat ioseph. ut ꝑ eum origo iur¬
giis cognosceretur. qr ãbo erant de do¬
mo dd.⁊ moris est scripture. feminaꝵ ge¬
nealogiã ñ texere. Deinde ne ułut ad¬
ult̾a lapidaret᷑ a uideis. t̾cio ut in egyp¬
tum fugiens. solaciũ uiri ⁊ integͥtatis
haberet custodiam. qͣrto. ne partꝰ euis
paterae diabolo. Itaq qr lubrica fama
pudoris ẽ. noluit dñs ortus sui fidẽ ma¬
tris iniuriis astruere. s potiꝰ aliqͦs de suo
ortu ꝗͣ de matͥs pudore dubitare ꝑmi¬
sit. In qͦoe in pudicis uirginib occasio
tollit᷑. ne dicant matrẽ dñi fuisse infa
angelum: cũ econtͣ suasu diaboli femi¬

Expanded text:
sextum, Martium intellige, cujus die 25 Salvator traditur conceptus et passus. Idcirco angeli privatis nominibus censentur, ut per vocabula quid ministraturi veniant ostendatur. Gabriel ergo Dei fortitudo dicitur; quia illum nuntiat, qui aerias potestates debellaturus erat. Ob multas quippe causas virgo desponsata fuit. Primo, quia cognata erat Joseph, ut per eum origo virginis cognosceretur, quia ambo erant de domo David, et moris est Scripturae feminarum genealogiam non texere. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis. Tertio, ut in Aegyptum fugiens, solatium viri et integritatis haberet custodiam. Quarto, ne partus ejus pateret diabolo. Itaque quia lubrica fama pudoris est, noluit Dominus ortus sui fidem matris injuriis astruere; sed potius aliquos de suo ortu, quam de matris pudore dubitare permisit. In quo et impudicis virginibus occasio tollitur, ne dicant matrem Domini fuisse infamangelum: cum econtra suasu diaboli femi
Abbreviated transcription (Latin):
nem radicis. dulcedo pomi cõpen¬
sat. ꝑicła maris spes delectat. do¬
lorem medicina. spes salutis miti¬
gat. qͥ desiderat nucleũ. nucẽ frã¬
qui uult adherere bono. Preconia
xp̃i narrare possunt. qͥ ad palmã
unde post penitentiã p̃dicatores
eligunt᷑. Credite eu̾głio. nsi enĩ
credideritis ñ intelligecis. Non
sunt bona oꝑa. ut sit fides. s fi¬
des p̃cedit. ut seqͣntur bona oꝑa.
Sine fide enĩ: impossibile ẽ place¬
re dõ. Regno terreno succedit
enĩ honor t̃renꝰ. spuma. fumꝰ. som¬
nus est.
Capł.xix.

Expanded text:
nem radicis dulcedo pomi compensat: pericula maris spes portus delectat, dolorem medicinae spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem franqui vult aeterno adhaerere bono. Praeconia Christi narrare possunt, qui ad palmam unde post poenitentiam praedicatores eliguntur. Credite Evangelio, nisi enim credideritis, non intelligetis . Non sunt bona opera, ut sit fides; sed fides praecedit ut sequantur bona opera. Sine fide enim impossibile est placere Deo . Regno terreno succedit enim honor terrenus, spuma, fumus, somnus est. CAPUT XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicũt illa p̃dixerat. ipse facie¬
xinde cepit iħs p̃dicare ⁊ dice¬
re .R. Qm̃ impletũ ẽ. tẽpus.
M. Penitentiã agite. R Et credite
euangelio. M Appropinqͣbit enim
regnum cȩloꝵ. Impletũ est illud
nimirũ tẽpꝰ. de quo dicit apłs. Post¬
quã uenit plenitudo teporis. mi¬
sit ds filium suũ factũ ex mulie

Expanded text:
ia sicut illa praedixerat, ipse facieia sicut illa praedixerat, ipse facieExinde coepit Jesus praedicare et dicere: R. Quoniam impletum est tempus. M. Poenitentiam agite. R. Et credite Evangelio. M. Appropinquabit enim regnum coelorum. Impletum est illud nimirum tempus, de quo dicit Apostolus: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex m