comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius posuit dicens. In nomine scȩ̃ & unicȩ
indiuidueq trintatis aꝑiantur ocłitui: &
in exꝑtum hactenus accipe lumen. Et statĩ
euigilalis aꝑti sunt ocłi euis. & posteriora sa¬
nantis se. ut ipse fatebatur more fulgoris mi¬
cantia aspexit. Qui crastina loto cruore qui
ex palpebrarũ efflux̃ disruptione : sanis o¬
culis cum magno stupore coram omnib
om̃i potentis opificis quas ante ñ uiderat
mirabatur creaturas. Constat igitur beatũ
apłm ideo eũ sanandũ ad scõs confessores mi¬
sisse quẽ citissime ꝑ se curare potuit: ut po¬
te cuius olim umbra om̃s quos tangebat
legitur egrotos sanasse: ut cunctis patesce¬
ret fidelib quantũ eoꝵ int̾cessio apud om̃i¬
um creatorem ad impetrandũ infirmorũ
salutem cum fide ualeret poscentiũ. Is autẽ
qui sanatus fuerat. integritate custodita uir¬
ginitatis. in eodem beati ermenlandi mona¬
sterio. magnis orationum uigiliarũq stu¬

Expanded text:
eius posuit, dicens: 'In nomine sanctae et unicae eius posuit, dicens: 'In nomine sanctae et unicae individuaeque trinitatis aperiantur oculi tui, et inexpertum actenus accipe lumen!' Et statim evigilans, aperti sunt oculi eius, et posteriora sanantis se, ut ipse fatebatur, more fulgoris micantia aspexit. Qui crastina, loto cruore, qui ex palpebrarum effluxit disruptione, sanis oculis cum magno stupore coram omnibus omnipotentis opificis, quas ante non viderat, mirabatur creaturas. Constat igitur beatum apostolum ideo eum sanandum ad sanctos confessores misisse, quem citissime per se curare potuit, utpote cuius olim umbra omnes quos tangebat legitur egrotos sanasse, ut cunctis patesceret fidelibus, quantum eorum intercessio apud omnium creatorem ad impetrandum infirmorum salutem cum fide valeret poscentium. Is autem qui sanatus fuerat, integritate custodita virginitatis, in eodem beati Ermenlandi monasterio, magnis orationum vigiliarumque stu
Abbreviated transcription (Latin):
didici: qui ipsũ hominẽ & cum sana¬
retur in quo signum quod narro sanitatis
gestum est uiderunt. Octoginta annoꝵ iam
erat quidam homo nomine adalfredus ab
egressu materni uteri cȩcus & claudus: qui
ꝓ ad quirendam salutem sui corporis. princi¬
pis apłi beatissimi petri romȩ adiit głosũ
sepulchrũ. Cumq ibi certus beati apłi cle
dignatus ẽ dicens. Uade turonũ: ibiq p̃cib
scĩ martim pedum ac manuũ accipies sa¬
nitatem: indeq antrinsem ingredere insulã:
&e ad sepulchrũ scĩ ermenlandi nichilo¬
minus confessoris lumen mereberis ocłoꝵ
mine. in eccłiam beati martini ꝑuenit: et
mox grã orationis in terrã ꝓcidens. pollices
rant. intercedente beato martino omnem
incolumitatẽ recipientes soluti sunt: & tunc
demum ad monasteriũ scĩ ermenlandi agili
ꝑuenit cursu. Qui cum in eodẽ monasterio.
orationi duitius intumberet: apparuit ei
beatus confessor dei ermenlandus. mentũ
eius tenens manu: sacrosq pollices suꝑ ocłos

Expanded text:
didici, qui ipsum hominem, et cum sanaretur, in quo signum quod narro sanitatis gestum est, viderunt. Octoginta annorum iam erat quidam homo nomine Aldefredus, ab egressu materni uteri cecus et claudus, qui pro adquirenda salute sui corporis principis apostolorum beatissimi Petri Romae adiit gloriosum sepulchrum. Cumque ibi certus beati apostoli clemdignatus est, dicens: Vade Turonum, ibique precibus sancti Martini pedum ac manuum accipies sanitatem; indeque Antrinsem ingredere insulam et ad sepulchrum sancti Aermenlandi nihilominus confessoris lumen mereberis oculormine, in ecclesiam beatissimi Martini pervenit; et mox gratia orationis in terram procidens, polices, rant, intercedente beato Martino, omnem incolomitatem recipientes, soluti sunt. Et tunc demum ad monasterium sancti Aermenlandi agili pervenit cursu. Qui cum in eodem monasterio orationi diutius incumberet, apparuit ei beatus confessor Dei Aermenlandus, mentum eius tenens manu, sacratosque polices super oculos
Abbreviated transcription (Latin):
defendat. aut̃ cũ exosis arguat: quãquã
in eo quod tuo udicio placeo cunctis ue¬
ritatem tuentib me ꝑpetuo placiturũ
fore p̾sumã. Peto gͥ ut sicut tuis iussionib
humiliter parui. sic beati gregorii p̾cib
& in hoc scło ab emuloꝵ in sidiis. & in fu¬
turo apeccator nexib merear miscđiter

Expanded text:
defendat, aut cum ausoribus arguat; quanquam defendat, aut cum ausoribus arguat; quanquam in eo quod tuo judicio placeo, cunctis veritatem tuentibus me perpetuo placiturum fore praesumam. Peto igitur ut sicut tuis jussionibus humiliter parui, sic beati Gregorii precibus, et in hoc saeculo ab aemulorum insidiis, et in futuro a peccatorum nexibus merear miser
Abbreviated transcription (Latin):
deratione cognouerit in quarto conclu¬
si. Neq magnoꝑe tempora temporib con¬
tuli: sed reb similib similia coaptaui: qm̃
reuera non tantum quando fecisset quã
memoratu digna. studio breuitatis omi¬
serim:. nichil me memini posuisse quȩ scͥp¬
tors ueterũ nequeant auctoritate defen¬
di: exceptis illis miracłis. quȩ nr̃is tempo¬
rib facta. multoꝵ ad huc suꝑstitũ uiuis
uocib declarantur. Si cui tamen ut asso¬
let aliter uisum fuerit: ad plenitudinem
scrinii nr̃i recurrens. tot carticios libros
epłarum eiusdem patris. quot annos ꝓ¬
batur uixisse reuoluat. Et quia quȩdã
illarũ uario tempore destinatȩ uarieta-¬
tem sensuum retinent. çedemq non nul¬
lis integrȩ. quibusdam uero parte aliqͣ
diminutȩ ꝓ ꝑsonarum. locorum. siue tem¬
porũ dispensatione uident᷑. finetenus
relegendo conspiciat: sicq demĩi lucidã
ueritatem cognoscens. me aut cum amasiis

Expanded text:
deratione cognoverit, in quarto concluderatione cognoverit, in quarto conclusi. Neque magnopere tempora temporibus contuli, sed rebus similibus similia coaptavi, quoniam revera non tantum quando fecisset, sed emoratu digna studio brevitatis omiserim, nihil memini me posuisse, quod scriptorum veterum nequeat auctoritate defendi, exceptis illis miraculis quae, nostris temporibus facta, 22 multis adhuc superstitibus, vivis vocibus celebrantur. Si cui tamen, ut assolet, visum fuerit aliter, ad plenitudinem scrinii vestri recurrens, tot charticios libros epistolarum ejusdem Patris, quot annos probatur vixisse, revolvat. Et quia quaedam iliarum, vario tempore destinatae, varietatem sensuum retinent, eaedemque nonnullis integrae, quibusdam vero parte aliqua diminutae, pro personarum, locorum, sive temporum dispensatione, videntur, fine tenus relegendo conspiciat; sicque demum lucidam veritatem cognoscens, me aut cum amasiis
Abbreviated transcription (Latin):
cripserant. conferre penitus dubitarem:
identidẽ iubendo uehement̃ exortatꝰ es. ut ro-¬
mane sedis pontificẽ. eiꝰdem sedis p̃sulis auctori
dedit potestatem. Itaq tam imꝑiosis auctorita¬
tib tandẽ compulsus: uix pͥmum librũ gre-¬
goriane uite compleuerã: quando hunc meiꝰ¬
dem uigłiis annua uertigine reuolutiᷤᷤ tua ꝓbauit
parit̃ ac publicauit. auctoritas. Gͤ sollicicior
factus ad cetera. pauca de multis te in cen¬
tore. et preceptore. te fautore teq uidice
colligens in libris quatuor auxiliante dño
eoartaui: & scdm distributionẽ doctoris
eiusdem. qua librum regulȩ pastoralis
quadriꝑtita ratione diftinxerat. ego quo¬
q illũ qualiter ad culmen regiminis uene¬
rit. in primo huius oꝑis libro ꝑhibui. &
ad hoc rite ꝑueniens qualiter uixerit in
scđ̾o disserui. & bene uiuens qualit̾ do¬
cuerit intercio designaui. & recte doceis
in firmitatẽ suam cotidie quanta consi¬

Expanded text:
cripserant, conferre penitus dubitarem, cripserant, conferre penitus dubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, ejusdem sedis praesulis auctoritrocul dubio potestatem. Itaque tam imperiosis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo sollicitior factus ad caetera, pauca de multis, te incentore, te praeceptore, te fautore, teque judice, colligens, in libris quatuor, auxiliante Domino, coarctavi; et secundum distributionem ejusdem doctoris, qua librum Regulae pastoralis quadripartita ratione distinxerat, ego quoque illum, qualiter ad culmen regiminis venerit, in primo hujus operis libro perhibui; et ad hoc rite perveniens, qualiter vixerit, in secundo disserui; et bene vivens, qualiter docuerit, in tertio designavi; et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consi
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo ac felicissimo donno ioħi sc̃ę
l. ioħs ultimus leuitarum. Nuꝑ ad
uigilias beati gregorii pontificis. an-¬
qors scilicet gentis apłi lectione de paulino
quitatis nolanȩ presule eonsuetudinaliter
psonante. uisus es auenerabilib ep̃is diui¬
no quodam instinctu cõmotus requirere.
cur tantus pontifex qui multoꝵ patrum
uitas texuerat. gestis ꝓpriis in ꝓpria dum¬
taxat ȩccłia caruisset᷑: p̃sertim̃ cum & aptł
saxones. & apud langobardors sibi ꝓrsus
in festissimã gentem gestis ꝓpriis ubiq pol¬
leret. Cumq uenerabiles ep̃i. hȩc ab utrisq
gentib haberi quidẽ. s cõpendiosissime
responderent: meã quoq prauitatẽ cons¬
sciscens p̾ceperas. ut uitam ipsius de scrinio
scȩ sedis apłicȩ. tanto plenius quanto & cer¬
cus caꝑe studuissem. S dũ ego ꝓpriȩ uer¬
ciȩ conscius. me meis priorib ac ꝑ hoc sapi¬
entiorib. qui uitam eius licet breuiter ta¬
men pio conatu pulcherrimoq stilo des¬

Expanded text:
eatissimo ac felicissimo Domno Joanni, sanctae Joannes ultimus levitarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Romani pontificis, Anglorum gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderent, meam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo des
Abbreviated transcription (Latin):
hac re murmurare potuerunt: facta collati-¬
one doceat. & quasi alia ex occasione eos instru¬
erenondesistat. Nam de constantino politana
ȩccłia quod dicunt: quis eam dubitet sedi
apłice eẽ subiectam : Quod & piissimus dom¬
nus imꝑator. & frater nr̃ eiusdem ciuitatis
episcopus. assidue ꝓfitentur. Tam̃ si quid bo¬
ni. uel ipsa uel altera eccłia habet: ego & mi¬
nores meos quos ab illicitis ꝓhibeo. in bono
imitari paratus sum. Stcultus est enim qui
in eo se primum existimat: ut bona quȩ iu¬
derit discere contempnat: xxii.

Expanded text:
hac re murmurare potuerunt, facta collocutihac re murmurare potuerunt, facta collocutione doceat, et quasi alia ex occasione eos instruere non desistat. Nam de Constantinopolitana Ecclesia quod dicunt, quis eam dubitet sedi apostolicae esse subjectam Quod et piissimus dominus imperator, et frater noster ejusdem civitatis episcopus, assidue profitentur. Tamen si quid boni vel ipsa, vel altera Ecclesia habet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, in bono imitari paratus sum. Stultus est enim qui in eo se primum existimat, ut bona quae derit, discere contemnat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
dici solent taceamus. Tantũ modo kyrieley¬
son et xp̃eeley son dicimꝰ: ut in his dep̃cationiᷤᷤ
uocib. paulo diutius occupem᷑. Orationem
uero dominicã. iccirco mox post p̾cem dici¬
mus: quia mos apłorum fuit. ut
ad ipsam solũmodo orationem. oblationis ho¬
stiam consecrarent. Et ualde michi inconue¬
niens uisum ẽ: ut precem quam scolasticus
composuerat suꝑ oblationem diceremꝰ: & ip¬
sam traditionẽ quam redemptor nr̃ cõposuit.
suꝑ eus corpus & sanguinẽ ñ dicemus. Sed
& dominica oratio apud grecos. ab om̃i popło
dicitur: apud nos uero a solo sacerdote canta¬
tur. In quo ergo grecorum consuetudines
secuti sumus. qui aut ueteres nr̃as reparaui¬
mus. aut nouas & utiles constituimus: in qͥ
bus tamen alios ñ ꝓbamur imitari: Ergo
ur̃a caritas cum occasio dederit. ut ad chata¬
nensem ciuitatẽ ꝑgat: uł in syracusana ȩc¬
clesia eos quos credit aut intelligit quia de

Expanded text:
dici solent tacemus: tantummodo Kyrie eleidici solent tacemus: tantummodo Kyrie eleison et Christe eleison dicimus, ut in his deprecationis vocibus paulo diutius occupemur. Orationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit, ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est, ut precem quam scholasticus composuerat super oblationem diceremus, et ipsam traditionem quam Redemptor noster composuit super ejus corpus et sanguinem non diceremus. Sed et Dominica oratio apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo sacerdote cantatur. In quo ergo Graecorum consuetudines secuti sumus, qui aut veteres nostras reparavimus, aut novas et utiles constbus tamen alios non probamur imitari? Ergo vestra charitas, cum occasio dederit ut ad Catanensium civitatem pergat, vel in Syracusana Ecclesia, eos quos credit aut intelligit quia de
Abbreviated transcription (Latin):
e quib cum postea quosdam murmura¬
re sentiret. tanquam qui constantino¬
politane eccłie consuetudines sequeretur:
nem. Nos in nullo horum aliam eccłiam secu¬
ti sumus. Nam & alła hic ut diceretur: de
iherosolimoꝵ ȩccłia ex beati iheronimi tradi-¬
tione. tempore beatȩ memoriȩ damasi papȩ
traditur tractum. Et ideo magis in hac re
illam consuetudinẽ amputauimꝰ: quȩ hic
agrecis fuerat tradita. Subdiaconos autem
ut spoliatos ꝓcedere facerem: antiqua con¬
suetudo eccłiȩ fuit. Sed quia placuit cuidã
nr̃o pontifici: nescio cur eos uestitos ꝓ cedere
p̃cepit. Nam siciliȩ eccłiȩ. nunquid tradici¬
onem a grecis acceperunt: Unde habent¬
gͦ hodie ut subdiaconi in lineis tunicis ꝓcedant.
nisi qͥa hoc amatre sua romana eccła ꝑceꝑunt:
uero a clericis simul dicit᷑. a ppło respondet᷑. Et toti¬
dẽ uicib etiã xp̃eleyson dicit. qͦt ap̃ greciͦs nullo mͦ
dicitur. In cotidianis autem missis. alia quȩ

Expanded text:
e quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, onem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia hic diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione, tempore beatae memoriae Damasi papae, traditur tractum; et ideo magis in hac sede illam consuetudinem amputavimus, quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem, ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit, sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam Siciliae Ecclesiae, nunquid traditionem a Graecis acceperunt? Unde ergo habent hodie ut subdiaconi in lineis tunicis procedant, nisi quia hoc a matre sua Romana Ecclesia perceperunt? vero a clericis simul dicitur, a populo respondetur. Et totidem vicibus etiam Christe eleison dicitur, quod apud Graecos nullodicitur. In quotidianis autem Missis alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
cardinalem uolueris: nisi pontificis sui ces¬
sio nem sollemni more meruerit. abstinen¬
dum ab eius in cardinatione memineris:
qm̃ equitati conuenire ñ ambigis. ut aliis
seruare ñ differas. quod ipse quoq tibi serus¬
ri desideras:

Expanded text:
cardinalem volueris, nisi pontificis sui cescardinalem volueris, nisi pontificis sui cessionem solemni more meruerit, abstinendum ab ejus incardinatione memineris: quoniam aequitati convenire non ambigis, ut aliis servare non differas, quod ipse quoque tibi servare desideras.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem gregorius ab apostolis traditũ
& ad sua usq tempora sollemnit̃ conseruaui
adeo studiosissime retinebat: ut nullũ qͣnta¬
libet scĩtate. sapientia. nobilitate ue polleret.
anteriorib clericis in conuentu. consensu.
statione. siuie subscriptione p̃poneret. Unde
ianuario caralitano episcopo scribens. libera¬
tus inquit de quo nobis tua frat̃nitas indi¬
cauit. qui diaconii fungi ꝑhibetur officio.
si adecessore tuo ñ factus ẽ cardinalis. ordi¬
natis ate diaconiis nulla debet ratione p̃pom
ne eos quos consecrando ꝓbasse cognosceris.
reꝓbare supponendo quodãmodo uidearis.
Prȩdictum itaq liberatũ. quẽ reprimendus
ambitionis inflat sp̃s. om̃i instantia ab in¬
tentus sui sui prauitate compesce: & ultimu̾
inter diacones stare constitue: nedũ se illici¬
te p̃ferri contendit: immeritus loco in quo
nunc situs ẽ uidicetur. Cuiꝰ tam̃ si obȩdien¬
tia fueris inuitatus. & eum post hec facere

Expanded text:
ordinem Gregorius ab apostolis traditum ordinem Gregorius ab apostolis traditum et ad sua usque tempora solemniter conservatum adeo studiosissime retinebat, ut nullum, quantalibet sanctitate, sapientia, nobilitateve polleret, anterioribus clericis in conventu, consessu, statione, sive subscriptione praeponeret. Unde Januario, Caralitano episcopo, scribens: « Liberatus, inquit, de quo nobis tua fraternitas indicavit, qui diaconi fungi perhibetur officio, si a decessore tuo non factus est cardinalis, ordinatis a te diaconis nulla debet ratione praeponi: ne eos, quos consecrando probasse cognosceris, reprobare supponendo quodam modo videaris. Praedictum itaque Liberatum, quem reprimendus ambitionis infiat spiritus, omni instantia ab intentus sui pravitate compesce, et ultimum inter diaconos stare constitue: ne, dum se illicite praeferri contendit, immeritus loco in quo nunc situs est judicetur. Cujus tamen si obedientia fueris invitatus, et eum post hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
ministerium exhibere: peticionẽ tuã non
preuidimꝰ differendã. Iccirco scriptis tibi
presentib eum necessario duximꝰ conceden¬
dum: habiturus licentiam diaconẽ illum
nr̃a int̾ueniente auctoritate: eccłiȩ tuȩ deo
ꝓpicio constituere cardinalem:
tem cypriano diacono. Sicut dilectio tua
deo debuisset ordinari: ita nunc necesse ẽ.
ut ꝑ dilectionis tuȩ studia. ei quoq regimi¬
nis solatia ministrentur. Quendã enim pes¬
biterũ ꝓpriũ habuisse se ꝑhibet: qui can
a fr̃e & coepiscopo nr̃o leone. in catinensie¬
cłia dicitur ordinatus. Et quia in nouã ede¬
siam uadit. & suos illic ꝓprios homines ha¬
bere necesse ẽ: ut cum causarum tumultb
premitur in secreto suo inueniat ubi requi
& dulciter ꝑsuaderi debet. ut ei prefatum
prb̃m cedere debeat: ne qũẽ tam benignus
ad ordinandum cessit. ordinatum destituere
fortasse uideatur:
ntiquissimũ eccłiasticȩ consuetudinis

Expanded text:
ministerium exhibere: petitionem tuam non ministerium exhibere: petitionem tuam non praevidimus differendam. Idcirco scriptis tibi praesentibus eum necessario duximus concedendum, habituro licentiam diaconum illum, nostra interveniente auctoritate, ecclesiae tuae, Deo propitio, constituere cardinalem. » Item Cypriano diacono: « Sicut Dilectio tua Deo, debuisset ordinari: ita nunc necesse est ut per dilectionis tuae studia ei quoque regiminis solatia ministrentur. Quemdam enim presbyterum proprium habuisse se perhibet, qui tamen a fratre et coepiscopo nostro Leone in Catanensi ecclesia dicitur ordinatus. Et quia in novam ecclesiam vadit, et suos illic proprios homines habere necesse est, ut, dum causarum tumultibus premitur, in secreto suo inveniat ubi requieet dulciter persuadere debes ut ei praefatum presbyterum cedere debeat, ne quem tam benignus ad ordinandum cessit, ordinatum destituere fortasse videatur. » 21. Antiquissimum ecclesiasticae consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tem maximiano ep̃o sy racusano. Presentiũ
lator felix diaconiis. cum nullatenus in he¬
reticoꝵ doginata lapsus sit nec a catholica fi¬
de discesserit: prauis illectus aduersus cons
tinopolitanã synodum suspicionib in his¬
tricorum se separatione remouerat. Qui cũ
romam uenisset: recepta a nobis uiuante do¬
mino ratione. excessum suum recepta dñi.¬
ci corporis communione correxit. Quia gͦ
ut dictum ẽ. ñ in heresim incidit. sed a sacriᷤᷤ
generalis ȩccłiȩ ministeriis quasi recte stu-¬
dio intentionis errauit: imbecillitati eiꝰ atq
necessitatib consulentes. maximeq sustenta¬
tioni eius pietatis intuitu ꝓuidentes: in tua
syracusana eccłia eũ preuidimꝰ cardinandũ:
tem fortunato epõ neapolitano. frat̾nitatẽ
tuam nobis petisse recolimus: ut gratianũ
ecclesiȩ tuȩ uenafranȩ diaconũ. tuȩ concede¬
cui obsecundare nec ꝓpriam habet ȩccłiam
hoste scilicet ꝓhibente. quo suum debeat

Expanded text:
 Maximiano episcopo Syracusano. Praesentium lator Felix diaconus, cum nullatenus in haereticorum dogma lapsus sit, nec a catholica fide disctantinopolitanam synodum suspicionibus, in Istricorum se separatione removerat. Qui cum Romam venisset, recepta a nobis, juvante Domino, ratione, excessum suum recepta Dominici corporis communione correxit. Quia ergo, ut dictum est, non in haeresim incidit, sed a sacris generalis Ecclesiae ministeriis, quasi rectae studio intentionis erravit, imbecillitati ejus atque necessitatibus consulentes, maximeque sustentationi ejus, pietatis intuitu providentes, in tua Syracusana ecclesia eum praevidimus cardinandum. » Item Fortunato, episcopo Neapolitano: « Fraternitatem tuam a nobis petisse recolimus, ut Gratianum, ecclesiae Venafranae diaconum, tuae concedecui obsecundare, nec propriam habet ecclesiam, hoste scilicet prohibente, quo suum debeat
Abbreviated transcription (Latin):
seu qualibet corporis parte debilibus. coacta
stipendia ꝑ constitutos ueredarios emittebat.
Uerecundiorib uero. anteqũa ipse cibum ca-¬
peret. amensa sue benedictionis apłicȩ hostia¬
tim dirigere curabat scutellam: ita ut nemi¬
nem prorsus exciꝑet misericordissimi beni¬
uolentia ꝓuisoris: quem ad fidem traxerat
omnipotentis cognitio creatoris:

Expanded text:
seu qualibet corporis parte debilibus cocta seu qualibet corporis parte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
mnib om̃ino kalendis. pauꝑib gene¬
raliter easlem species quȩ congerebant᷑
ex reditib erogabat: & suo tempore frumen¬
cum. suo uinum. suo caseũ. suo legiimen.
suo sardum. suo manducalia animalia. suo
pisces. uel oleum. patfamilias domini dis¬
cretissime diuidebat. Pigmenta uero. aliaq
ditiora cõmertia primorib honorabiliter
offerebat: ita ut nichil aliud. quã cõmuna
quedam horrea cõmunis putaretur ȩccłia:
ribus milibus ancillis dei . xxuii.¬
⁊ quas greci monasteria uocant. quinde¬
cim libras auri. prolectis sterniis dedit: eisq
ꝓ cotidianis stipendiis. octoginta libras annu¬
aliter conferebat. De quib theoctisto patricio
scribens. harum inquit uita talis est atq in
tantum lacrimis & abstinentia districta: ut
credamus quia si ipsȩ nonessent. nullus nr̃m
iam ꝑ tot annos in hoc loco. subsistere inter
longobadorum gladios potuisset. xx uiii
Iotidianis quibusq diebus ꝑ omnium
regionum uicos uel compita infirmis.

Expanded text:
mnibus omnino Kalendis, pauperibus generaliter easdem species quae congerebantur ex reditibus erogabat: et suo tempore frumentum, suo vinum, suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam horrea, communis putaretur Ecclesia. 27. Tribus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset. » 28. Quotidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib dictant: quã si tua frat̃nitas in sua ec¬
clesia possit habere. ualde sum dubiꝰ. Et idõ
uidetur mͥ ut ordinata illic eccłia. uel qui mis¬
sarum sollemnia explere ualeant. uel qui
episcopii curam gerens. hospitalitatem &
susceptionẽ possit exhibere. qui ue ministe¬
riis custodiendis preesse. tua fr̃ntas ad me
ante estuium tempꝰ debeat uenire: ut egri¬
tudinis tuȩ ego specialiter in quantũ ualeo
curam geram. & quietem tuam custodiam:
ꝑtimesco. ne si curas aliquas cum adu̾sitate
temporis ceperis: amplius ex eadem molestia
ꝑicliteris. Ego enim ipse ualde sum debilis:
& om̃ino ẽ utile ut cum dĩ grã sanus ad tuã
eccłiam redeas: aut certe si uocandus es. inter
manus tuoꝵ uoceris: & ego qui me morti
uoluerit: inter tuas manus debeã transire
ro barbaroꝵ incursionib¬

Expanded text:
omnibus dictant. Quam si tua fraternitas in sua ecomnibus dictant. Quam si tua fraternitas in sua ecclesia possit habere, valde sum dubius. Et ideo videtur mihi, ut ordinata illic aecclesia, vel qui missarum sollempnia explere valeat vel qui episcopii curam gerere, hospitalitatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis custodiendis preesse, tua fraternitas ad me ante estivum tempus debeat venire, ut egritudinis tuae ego specialcuram geram, quietemque tuam custodiam,  valde pertimesco, ne si curas aliquas cum adversitate temporis ceperis, amplius ex eadem molestia pericliteris. Ego enim ipse valde sum debilis, et omnino est utile ut cum Dei gratia sanus ad tuam ecclesiam redeas, aut certe si vocandus es, inter manus tuorum voceris, et ego, qui me morti e vocare voluerit, inter tuas manus debeam transire. » 53. Pro barbarorum incursionib
Abbreviated transcription (Latin):
uita uestra:
te m rusticianȩ patriȩ. Quotiens de urbe re¬
gia ad nos aliquis uenit: cure nobis ẽ de
corporis ur̃i sospitate requirere. Sed peccatis
meis facientib & semꝑ audio quȩ me tedet
audire: quia in tanta tenuitate atq debili¬
tate. ad huc in uobis referunt po dagre dolo¬
res ex crescere. S oro om̃ipotentẽ dm̃ ut oĩa
quȩ in ur̃o corpore aguntur: ad salutẽ animȩ
dirigantur. Flagella temporalia ȩternam uo-¬
bis requiem p̃parent: & ꝑ eos dolores qui cũ
fine sunt. gaudia uobis sine fine concedat:
tem mariniano rauennati epõ. Uementes
quidam rauennates homines. grauissimo
me merore inuenerunt ꝑcussũ: quia frat̃¬
nitatem tuam retulerunt de uomitu sangui¬
nis egrotare. Ex qua re sollicite & singillatim
eos quos hic doctos lectione nouimꝰ medicos.
fecimus requiri: & quid singuli senserint.
quid ue dictauerint. scĩtati ur̃e scriptũ mi¬
simus. Qui tamen quietem & silentiũ pre

Expanded text:
vita vestra. » vita vestra. » Item Rusticianae patriciae: « Quoties de urbe regia ad nos aliquis venit, curae nobis est de corporis vestri sospitate requirere. Sed peccatis meis facientibus, et semper audio quae me taedet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere. Sed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore aguntur, ad salutem animae dirigantur, flagella temporalia aeternam vobis quietem praeparent, et per eos dolores qui cum fine sunt gaudia vobis sine fine concedat. » Item Mariniano, Ravennati episcopo: « Venientes quidam Ravennates homines gravissimo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus, qui tamen quietem et silentium prae
Abbreviated transcription (Latin):
attendere. assidua uos apud dm̃ debetis ora¬
te nec ut filii suscepistis. Qũe inquietudo &
tribulatio a uobis illata ad hoc usq ꝑduxit.
ut molestiam corporalem incurreret: quã¬
uis in eo nichil dehis que nobis sunt scripta
cognouimꝰ: sed solam in esse debilitatẽ: pro
t s m eulogio patriarchȩ alexandrino. Ante
hoc temporis bonefacii cartularii responsa¬
lis mei. qui in urbe regia demorat᷑. uehem̃t̃
me scripta turbauerunt: quȩ dicebant dul¬
cissimam michi atq suauissimã scĩtatem
urãm defectum corporei luminis ꝑtulisse.
ex quib scriptis. graui merore ꝑcussus sum:
sed subito creatoris ac redemptoris nr̃i gr̃ã ꝓ
sperante. beatitudinis nr̃e suscepi epłam. &
sanum de ea corporis molestia quam audierã
cognoscens. ex ultaui uehem̃ter: quia tanta
cordis leticia secuta ẽ. quanta prius tristicie
amaritudo p̃cesserat. Scimus enĩ: quia in
omipocentis qdi adiutorio. multoꝵ salus est

Expanded text:
attendere, assidua vos apud Deum debetis oraattendere, assidua vos apud Deum debetis oraevota mente, nec, ut filii, suscepistis; quem inquietudo et tribulatio a vobis illata ad hoc usque perduxit, ut molestiam corporalem incurreret, quamvis in eo 158 nihil de his quae nobis sunt scripta cognovimus, sed solam inesse debilitatem vidim» Item Eulogio patriarchae Alexandrino: « Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ac Redemptoris nostri gratia prosperante, beatitudinis vestrae suscepi epistolam, et sanum de ea corporis molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanta cordis laetitia secuta est quanta prius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est
Abbreviated transcription (Latin):
nati episcopo scribens ait. Dominicis man¬
datis precipimur. ꝓximos sicut nosmet¬
ipsos diligere: eoꝵq langoribus tanqu̾ã
ꝓpriis infirmitatib condolere. Quorum
memor ur̃a frat̾nitas. competenti sibi more
in rauennati urbe susciꝑe. Unde non solũ¬
modo nos impensȩ caritatis. sed & dm̃ uob̾
fecistis ꝓculdubio debitorem: cui in fr̃is in¬
firmitate condoluisse comꝓbamini: ipsũq
egrum insui membri molestia ñ solum uisitaᷤᷤ¬
se sed etiam suscepisse. Quẽ quidem ipse ꝓsua
simplicitate illic or dinare omĩno renuebã:
sed petentiũ importunitas fecit. ut contra
dicere nullatenus potuissem. Si autem fieri
potest. multum mͥ & ipsi consulitis: si eum
ad me uel ꝑ siciliam transmitatis:
ris sui molestia retinemus. Et quia nunc ad
te. eccłie ipsuis frat̃nitati tuȩ uisitationis
oꝑam preuidimus delegandam:
tsm uniuersis habitatorib arimini. Sicul¬
pam urãm filii dilectissimi intentius uelitis

Expanded text:
nati episcopo, scribens, ait: « Dominicis mannati episcopo, scribens, ait: « Dominicis mandatis praecipimur proximos sicut nosmetipsos diligere, eorumque languoribus tanquam propriis infirmitatibus condolere. Quorum memor vestra fraternitas compein Ravennati urbe suscipere. Unde non solum nos impensae charitatis, sed et Deum vobis fecistis procul dubio debitorem, qui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnimode renuebam, sed petentium importunitas fecit ut contdicere nullatenus potuis sem. Si autem fieri potest, multum mihi et ipsi consulitis si eum ad me vel per Siciliam transmittatis. » ris sui molestia retinemus; et quia nunc ad te, ecclesiae ipsius fraternitati tuae visitationis operam providemus delegandam. » Item universis habitatoribus Arimini: « Si culpam vestram, filii dilectissimi, intentius velitis
Abbreviated transcription (Latin):
die nullus debeat lauari. Et quidem si ꝓ
luxu animi atq uoluptate quis lauare ap¬
petit: hoc fieri nec reliquo quolibet die
concedimꝰ. Si aut̃ ꝓ necessitate corporis: hoc
nec dominico die ꝓhibemus. Scriptum
quippe ẽ.Nemo unqu̾a carnẽ suam hodio
habet: sed nutrit & fouet eã. Et rursum
scriptum ẽ. Carnis curam ne feceritis. in
concupiscentiis. Qui igitur carnis curam
in coneupiscentiis fieri ꝓhibet: ꝓfecto in
necessitatib concedit. Nam si dñicoꝵ die
corpus lauare peccatum est: lauari ergo
die eodem nec facies debet. Si aut̃ hoc in
corporis parte conceditur: cur hoc exi-¬
gente necessitate. toto corpori denegetur:
Dñicoꝵ uero die alabore terreno cesseen¬
dum ẽ. atq om̃imodo orationib insisten¬
dum: ut siquid negligentiȩ ꝑ sex dies agit᷑.
grã. circa om̃s gregorus redundabat.
ut alterius infirmitatẽ. in suo corpore hũc
sustinuisse si uelis aspicias. Unde ioħi rauen¬

Expanded text:
die nullus debeat lavari. Et quidem si pro die nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominico die prohibemus. Scriptum quippe est: Nemo umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, et fovet eam . Et rursum scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur,tia circa omnes Gregorius redundabat, ut alterius infirmitatem in suo corpore hunc sustinuisse, si velis, aspicias. Unde Joanni, Raven
Abbreviated transcription (Latin):
Si circuncidam ini xp̃c uobis nichil ꝓdesti
Nos itaq hoc quod de sabbato dictum est
sp̃ualiter accipimꝰ: spũalit̃ tenemus. Sabba¬
tum autẽ requies dicit᷑. Uerum aut̃ sabba¬
si peccata concupiscentiȩ admentẽ ꝑ ocłos
dahit: in die sabbati onera ꝑ portas intro¬
aucit. Non ergo indie sabbati onera ꝑ por-¬
tas introducimus: si in redemptoris nr̃i grã
constituti. pondera peccati ad animã ꝑsen-¬
sus corporeos non trahamus. Nam idem
añs ac redemptor nr̃ multa in die sabbati-
legitur oꝑatus: ita ut udeos reprehende¬
ret dicens. Quis ur̃m bouem aut asinum
suum non soluit indie sabbati. & ducit
adaquare : Sed ergo ipsa ꝑ se ueritas non
custodiri iuxta litteram sabbatum precipit:
quisquis ociosus sabbatum scđ̾m legis lit¬
teram custodit: cui alteri nisi ipsi ueritati
contradicit :¬
uud quoq ad me ꝑlatum ẽ uob aꝑuer¬
sis hominib eẽ p̾redicatũ: ut dñicoꝵ

Expanded text:
Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest . Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest . Nos itaque hoc quod de Sabbato scriptum est spiritaliter accipimus, spiritaliter retinemus. Sabbatum autem requies dicitur. Verum autem Sabbasi peccata concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera per portas introducit. Non ergo in die Sabbati onera per portas introducimus, si in Redemptoris nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac Redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem, aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit adaquare ? Si ergo ipsa per se Veritas non custodiri juxta litteram Sabbatum praecepit, quisquis otium Sabbati secundum Legis litteram custodit, cui alteri nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Dominico
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius cõminando taliter refutauit.
Euenit ad me quosdam ꝑuersi sp̃c hoĩes
praua inter uos aliqua. & sc̃e fidei aduersa
seminasse: ita ut die sabbati aliquid oꝑari
ꝓhiberent. Quos quid aliud nisi antix p̃os
dominicũ ab om̃i faciet oꝑe custodirie
Quia enim mori se simul & refurgere si¬
mulat p̃dicabit : haberi in ueneratione
uult diem dominicum. Et quia uidanzare
populũ compellit: ut exteriorẽ ritũ legis
reuocet. & sibi uideoꝵ ꝑfidiam subdat. co¬
li uult sabbatum. Hoc enĩ quod ꝑ ꝓphe¬
tam dicit᷑. ne inferatis onera ꝑ portas ur̃as
die sabbati. tandiu teneri potuit: quandu
legem licuit uxta litteram custodiri. at
ta sunt: uixta litteram seruari ñ possunt.
Nam siquis dicit hoc de sabbato eẽ seruan¬
dum: dicat necesse ẽ etiam carnalia sacrili¬
cia ꝑsoluenda: dicat p̃ceptum quoq decir¬
cumcisione corporis adhuc usq retinendũ.
Sed contra se paulũ apłm audiat dicente.

Expanded text:
Gregorius taliter refutavit: « Gregorius taliter refutavit: « Pervenit ad me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi AntichristiDominicum, ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se simul et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum. Et quia Judaizare populum compellit, ut exteriorem ritum Legis revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, coli vult Sabbatum. Hoc enim quod per prophetam dicitur: Ne inferatis onera per portas vestras die Sabbati : tandiu teneri potuit, quamdiu Legem licuit juxta litteram custodiri. At ta sunt, juxta litteram servari non possunt, Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum audiat dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotenti deo rex obtulit. qui ꝓ amore
ipsius. non aqũa sed aurum accipere contẽp¬
sit. Itaq fili excellentissime fidenter dicã.
quia liberasti aurum dño: quod contra eũ
nos usq ad tempora nr̃a dum ad huc pu¬
besceremus ocłis nris conspeximus. consue¬
cimonia detulissent. nunqũa pontificalib¬
alloquiis fruerentur. nunquã obtutibus
apłicis potirentur sed extra uelũ longissime
porticus non quidem in scamnis sed entes. sͦ¬
in marmoreo pauimento. suscepta prȩcia
numerabant: ne uidelicet uiderentur. ali¬
quid de manu pontificis accepisse. Nam
reuerendȩ memoriȩ nicholaus pontifex
arsenium quondã hortanȩ ciuitatis ep̃m
uidaicas tunc primũ pellicias introducem
molientem. ad eo ad uersatus ẽ ut ei palati¬
nam ꝓcessionẽ uellet ad imere: nisi suꝑsti¬
ciosȩ gentis uestes ab uirando. cũ sacerdota¬
libus infulis consuetudinalit̾ ꝓcedere studu
obseruari debere sabbatũ predicantes:

Expanded text:
omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore ipsius non aquam, sed aurum accipere contempsit? Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum nos usque ad tempora nostra, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuecimonia detulissent, numquam pontificaliballoquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmoreo pavimento sedentes, suscepta pretia numerabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quondam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus infulis consuetudinaliter procedere stusores observari debere sabbatum praedicantes,
Abbreviated transcription (Latin):
mo eoꝵ munera gregorius execrabilia ui¬
dicabat. Unde recaredo regi uuisigotarũ
post cȩtera scribit dicens. Preterea indico. qͥa
creuit de ur̃o oꝑe in laude dei hoc. qd̾ dilectis
ui: quia cum ur̃a excellentia constitutionem
quamdã contra uideoꝵ ꝑfidiam dedisset: in
de quib ꝓlata fuerat. rectitudinẽ ur̃ȩ m̃tis
inflectere pecuniarũ sũmã offerendo moliti
sunt. Quam excellentia ur̃a contẽpsit: &
om̃ipotentis dei placere iudicio requirens.
auro innocentiam preculit. Qua in re michi
cdauid regis factum ad memoriã uenit. Cui
dum concupita aqua de cisterna bethlemi¬
tica que inter hostiles cuneos habebatur:
ab obsequentib militib fuisset oblata: ꝓtinꝰ
dixit. Absit ame ut sanguinẽ hominũ istoꝵ
bibam. Quam quia fudit. & bibere noluit
scriptum ẽ. Libauit eam dño. Si igitur ab ar¬
mato rege in sacrificium dei uersa ẽ aqua
contempta: pensemus quale sacrificium

Expanded text:
mo eorum munera Gregorius execrabilia jumo eorum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dicens: « Praeterea indico, quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hocvi, quia cum vestra excellentia constitutionem quamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, ii de quibus prolata fuerat rectitudinem vestrae mentis inflectere, pecuniarum summam offerendo, moliti sunt, quam excellentia vestra contempsit, et omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset oblata, protinus dixit: Absit a me, ut sanguinem istorum hominum bibam . Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino . Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius ꝑmittebat. Quam obrem leo¬
ni cathenensi episcopo. res inquit ad nos om̃i¬
no detestabilis & legib inimica ꝑuenit. Que
si uera ẽ frat̾nitatem tuam uehement̃ accusat:
quia eã de minori sollicitudine ꝓbat esse cul¬
pabilem. Cõꝑimus aut̃ quod iuidei uel sama¬
rei degentes cathenȩ. pagana mancipia eme¬
rint: atq ea circũcidere ausu temerario
presumpserint. Iccirco necesse ẽ. ut om̃imͦ
zelum in hac causa sacerdotalem exerceas:
& cum omi hoc uiuacitate ac sollicitudine
studeas ꝑscrutari. Et si ita reppereris. manci¬
pia ipsa sine mora in libertatem modis om̃ib
uendica: & ȩccłiasticam eis tuitionẽ impende:
nec quicquam dnõs eoꝵ deprecio quolibet
modo recipere patiaris: qui ñ solum hoc dã¬
no multandi. sed etiam alia erunt pȩna dele-¬
Igibꝰ feriendi:
uideoꝵ ꝑfidia. zelum xp̃ianoꝵ datis
contra se munerib. ludificare solebat: non
solum nil penitus ab eis capiebat: quin im¬

Expanded text:
Gregorius permittebat. Quamobrem LeoGregorius permittebat. Quamobrem Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi. perfidia zelum Christianorum datis contra se muneribus ludificare solebat, non solum nil penitus ab eis capiebat, quinim
Abbreviated transcription (Latin):
men ꝑ decem & octo annos in eius asserit ser¬
uicio ꝑmansisse. Sed cognoscente hoc deces-¬
sore ur̃o sc̃e memoriȩ maximiano. sano zelo
sicut decuit sacerdotali cõminoto. de sa marei
nefario seruitio liberauit. Sed quia euisdẽ
samarei filius. post quinq annos factus drͣ
seruitium quantum ipse dicit quidã nitunt᷑
redigere. scĩtas ur̃a hȩc quȩ edocti sumus di¬
ligenter in quirat: & si ita ei ẽẽ constiterit.
eum tueri studeat: & anullo subqualibet oc¬
casione grauari ꝑmittat. Quia dum suꝑsti-¬
ciosȩ sectȩ mancipia. dños suos ad fidem pre-¬
cedentia. seruitio eoꝵ aꝑte redigi uira ꝓhibe¬
ant: quantomagis hic de xp̃ianis parentib
natus. & factus a paruulo xp̃ianus. hanc non
debet questionem aliquo modo sustinere
Maxime quia nec patris seruus ẽẽ pocuit:
quãlibet ex praua potius presũptione pȩnã
posset uenientem de legib sustinere.
ircuncidi saltem paganoꝵ neminẽ

Expanded text:
men per decem et octo annos in ejus asserit sermen per decem et octo annos in ejus asserit servitio permansisse. Sed cognoscente hoc decessore vestro sanctae memoriae, Maximiano, ab eo se zelo, sicut decuit, sacerdotali commoto, de Samaraei nefario servitio liberavit. Sed quia ejusdem Samaraei filius post quinque annos factus diciservitium, quantum ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus, diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permittat: quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia, servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto magis hic de Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc non debet quaestionem aliquo modo sustinere? Maxime quia nec patris esse servus potuit, quem liquet ex prava potius praesumptione poenam posse venientem de legibus sustinere. » 48. Circumcidi saltem paganorum neminem
Abbreviated transcription (Latin):
hanc talem uoluntatẽ ꝓdiderint: p̃cium
eoꝵ a xp̃iano scilicet emptore ꝑcipiant. Si
autem post prefinitos tres menses quisquã
huiꝰ cemodi seruoꝵ uidaicoꝵ uelle suum
dixerit. & fieri uoluerit xp̃ianus. nec aliquis
eum postmodũ emere. nec dñs qualibet occa¬
sionis specie audeat uenundare. sed ad liber¬
tatis ꝓculdubio p̃mia ꝑducatur: quia hunc
non aduendendũ sed ad seruiendũ sibi intelli¬
gitur reseruasse. Pagana mancipia uid eos ui¬
delicet dominos suos ad fidem precedentia.
in eoꝵ seruitium. etiam si ipsi eos ad xp̃ianita¬
tem subsequantur. nullomodo reuocabat.
Unde ioħi si racusano epõ. felix inquit p̃sen¬
tium portitor questus nobis ẽ cum sit de xp̃i¬
anis parentib natus. a quodam xp̃ĩano sama¬
reo quod dici scelus ẽ. se ẽẽ donatũ. Et dum
huius cemodi suꝑsticionis homines xp̃iana
quolibet modo mancipia possidere. nec ratio
legis nec reuerentia religionis admutat: seta¬

Expanded text:
hanc talem voluntatem prodiderint, pretium hanc talem voluntatem prodiderint, pretium eorum a Christiano scilicet emptore percipiant. Si autem post praefinitos tres menses quisquam hujusmodi servorum Judaïcorum velle suum dixerit, et fieri voluerit Christianus, nec aliquis eum postmodum emere, nec dominus qualibet occasionis specie audeat venumdare, sed ad libertatis proculdubio praemia perducatur, quia hunc non ad vendendum, sed ad serviendum sibi intelligitur reservasse. » 47. Pagana mancipia Judaeos videlicet dominos suos ad fidem praecedentia, in eorum servitium, etiamsi ipsi eos ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabat. Unde Joanni, Syracusano episcopo: « Felix, inquit, praesentium portitor questus nobis est, cum sit de Christianis parentibus natus, a quodam Christiano Samaraeo, quod dici scelus est, se esse donatum; et dum hujuscemodi superstitionis homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia religionis admittat, se ta
Abbreviated transcription (Latin):
onsolũ xp̃iana mancipia gregoriꝰ inlib¬
tatem pristinã legaliter reuocabat: ue¬
rumetiã paganoꝵ ad fidem uenire uolentia.
uendi nullomͦ ꝑmittebat. Unde fortunato
neapolitano epõ. inter cȩtera scribens ait.
fraternitatẽ urãm oportet ẽẽ sollicitã. & si de
uideoꝵ seruitio non solum uideus. sed etiam
quisq paganoꝵ fieri uoluerit xp̃ianus. post¬
quam uoluntas eius fuerit patefacta. ne hunc
sub quolibet ingenio uel argum̃to cuipiam
uideorum uenundandi facultas sit: sed is
defensione ur̃a in libertatẽ modis om̃ib uen¬
dicetur. hi uͦ quos huiuscemodi oportet ser¬
uos amittere. ne forsitan utilitates suas irra¬
tionabilit̃ ȩstiment impediri. sollicita uos
hoc conuenit. consideratione seruare: ut si
paganos quos mercimonii causa. de exter¬
nis finib emerunt. intra tres menses dum
emptor cui uendi debeant inueniat᷑ fugere
ad eccłiam forte contigerit. & uelle se fieri
dixerint xp̃ianos. uel etiam extra eccłiam

Expanded text:
on solum Christiana mancipia Gregorius in libertatem pristinam legaliter revocabat, verum etiam pagana ad fidem venire volentia, vendi nullo modo permittebat. Unde Fortunato, Neapolitano episcopo, inter caetera scribens, ait: « Fraternitatem vestram oportet esse sollicitam ut si de Judaeorum servitio non solum Judaeus, sed etiam quisquam paganorum fieri voluerit Christianus, postquam voluntas ejus fuerit patefacta, ne hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venumdandi facultas sit, sed is defensione vestra in libertatem modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujusmodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter aestiment impediri, sollicita vos hoc convenit consideratione servare: ut si paganos quos mercimonii causa de externis finibus emerint, intra tres menses, dum emptor cui vendi debeant inveniatur, 155 fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se fieri dixerint Christianos, vel etiam extra Ecclesiam