comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ. ubi ẽ gła mea: Et si dñs ego sũ. ubi ẽ timor
mĩs : De quo timore cantat᷑ in psalmo. Uenite filii dudite
me. timorẽ dñi docebo uos. Non secundũ uisionem
oculorũ iudi cabit. neq scđm auditũ auriũ argu&:

Expanded text:
ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem oculor
Abbreviated transcription (Latin):
scribit: Xꝑs dĩ uirtꝰ & dĩ sapientia. Et in ꝓũbiis legit᷑.
dsinsapientia sua fundauit t̃rã. & parauit cȩlos in
prudentia. Et qͦmͦ idem sermo dñi uocat᷑ lux& uita
ñ qͦ diuersꝰ sit iuxta differentias nominũ : sed unus
atq idem cunctarũ uirtutũ fons sit atq pͥncipium.
Absq xp̃o igit᷑ nec sapiens quis eẽ potest nec intelli¬¬
gens. nec consiliarius nec fortis. nec eruditꝰ nec ple¬
nus timoris dr̃ Et hoc notandũ qđ sp̃s dñi sapien¬
timoris dñi. id .ẽ. septenarius numerꝰ qͥ septẽ oculi
in uno lapide dicunt᷑ inracharia. requie scat super
urgã & florẽ qui de iesse ac ꝑdauid styrpẽ surrex̃.
Spetia lit̃ autẽ sp̃s timoris dñi impleuit eũ. ꝓpter
eos qui timore dñi indigent quia paruuli sunt.
quẽ foras mittit ꝑfecta dilectio. Qui enĩ timet
intimore. sed accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ in qͦ
clamamꝰ abba pat̾. Et in malachia legimꝰ. Si pat̃

Expanded text:
s Dei virtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur: Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Dei vocatur lux, et vita, non quod diversus sit 157 juxta differentias nominum, sed unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec pius, nec plenus timoris Dei. Et hoc notandum quod Spitimoris Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt ubi scriptũ sit. qm naza reus uocabit᷑. erib
hebreorũ de hoc loco assup̃tũ putant Sed sciendũ ql
hic neger ꝑ sade litterã scribat᷑. cuiꝰ ꝓprietatẽ & si
inter teta &̃ s. latinꝰ sermo ñ exprimit. Est enĩst¬
dulus & strictis dentib uix linguae inp̃ssione ꝓferi
exqua enĩ syon urbs scribit᷑. Porro natarei quos lx
de radice iesse ꝑ mariã uirginẽ repento consurgo
requiesc&e sp̃s dñi. quia in ipso cõplacuit omnẽpl¬
nitudinẽ diuinitatis habitare corporalit̃. quas¬

Expanded text:
inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget, requiescet spiritus Domini, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare corporaliter: nequa
Abbreviated transcription (Latin):
lachra sit imitata samariae. simili sit ferienda sententia
nc̃ aduersũ ipsũ assẏriũ qui eleuatꝰ ẽ insuꝑbiã.: suȩ
fortitudinis putauit esse qđ uicit. ꝓpħa loquitur
Dixit enĩ Assyrus cordis tumore se iactans qđ inforti¬
tudine manꝰ suae cunctas uicerit nationes. & incredi¬
bili sapientia om̃iũ possederit terminos. & iuxta
lxx tanta potentiae fuerit. ut bellatorũ om̃iũ urbes
nido & ouis supserat. seruauit in reliqui sut dicer& ñ
fuit q mouer& pennã. & apir& osatq gannir&. Tantꝰ
inquit terror fuit fortitudinis mea atq uictoria. ut
ne fletũ quidẽ & gemitũ uicti libere ꝓderent. Sunt
qui bec generalit̃ contra regnũ assyriorũ dici arbitrent᷑.
qđ pꝰquã cõpleuerit dñs cuncta oꝑ a sua in monte sẏon:¬

Expanded text:
lacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum Assyrium qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit terminos. Et juxta LXX tantae potentiae fuerit, ut bellatorum hominum urbes nido et ovis sumpserat, servavit in reliquis, ut diceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, inquit, terror fuit fortitudinis meae atque victoriae, ut ne fletum quidem et gemitum victi libere proderent. Sunt qui haec generaliter contra regnum Assyriorum dici arbitrentur, quod postquam compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ & auditũ auriũ corripuit. Illis enĩ dicentib
magister scimꝰ quia uerax es & uiã dñi inueritate doces.
& non ad te ꝑtin& de aliquo. neq enĩ uides infatiem
hominũ sciens malitiã eorũ. respondebat. Quid me
tẽptatis hypocrita ͦ Et cetera his similia. Iudicabat
autẽ in iustitia pauꝑes sp̃u. quorũ ẽ regnũ dĩ. & argu-¬
ebat in ȩquitate mansuetos & humiles t̃rae. dicens ad
apłos. Ad huc & uos insipientes estis. Et iterũ. Nec dũ
scitis. neq intelligitis. Et ad petrũ spetialit̃. Modicȩ
fidei quare dubitasti: Uel certe ꝓhumilib atq man¬
suetis alios arguebat qͥ eos opprimere conabant᷑. Per¬
cussit qͦq: om̃a t̃rena oꝑa uirga. ł sic̃ lxx transtulert̃
ũbo oris sui. loquens in eugłio. Nolite putare qui a
ueni mitere pacẽ suꝑ t̃rã. non ueni mittero pacẽ sed
gladiũ. Et sp̃u labiorũ suoꝵ int̾fecit impiũ. de qͦ innono

Expanded text:
Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : 158 sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque omnia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
assyrio om̃s capillos & pilos cotiꝰ corporis. acapite usq
ad pedes decoremq barbȩ qđ iurilitatis indicium ẽ.
Radet dñs de iudea. ut nichil in illa forte. nichil pul¬
chrum resideat. s effeminatis hominib immo igno¬
mniosis mulierib conparent᷑. Et erit indie illa
nutriet homo uaccam boum & duas oues. & p̃ub̾tate
lactis comedec butyrũ. Butyrum enim & mel comedet

Expanded text:
Assyrio, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque Assyrio, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes decoremque barbae, quod virilitatis indicium est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, immo ignominiosis mulieribus comparentur. Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum, et duas oves, et prae ubertate lactis comed
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̃isiudea urbib dirutis incendit tẽplũ. & habitatores
assyrios posuit in udȩa. Indie illa rad& dñs in nouacula
conducta in his qui transflum̃ st̃ in regeassẏriorũ caput
& pilos pedũ & barbã uniũsã. Hȩc quidã putant de assy¬
riis ꝓpħari qui mille trecentis annis ante quã hierłm sub¬
uerterent regnũ asi& agyptiq & libix possedert̃. quod
amedis ꝑsisq uincendi sunt. & eorũ ĩꝑiũ destruendũ
Alii aut̃ arbitrant᷑ qđ transflum̃ eufraten cȩsi sint ȩgyp¬
tu. nos dut nouaculã mercede conductã ipsũ arbitra¬
murassoriũ. quẽ in hieremiã obultionẽ popłi pecca¬
toris etiam colubã suã uocat. Deneq & inuisionẽ tẏri
quia in extruendis munitionib: & aggere cõportan¬
do nabugo donosor plurimũ laborauerat. & illis classe
fugientib fuerat mercede pͥuatꝰ. data ẽ ei agyptꝰ ꝓmer¬
cede & labore suo. Ergo inista nouaeula acutissima & in
his qui habitant transflum̃ eufraten. in rege uidelicet

Expanded text:
 caeteris Judaeae urbibus dirutis, incendit Templum, et habitatores Assyrios posuit in Judaea . In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput, et pilos pedum, et barbam universam. Haec quidam putant de Assyriis prophetari, qui mille trecentis annis, antequam Jerusalem subverterent, regnum Asiae Aegyptique et Libyae possederunt, quod a Medis Persisque vincendi sint, et eorum imperium destruendum. Alii vero arbitrantur, quod trans flumen Euphratem caesi sint Aegyptii. Nos autem novaculam mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyptus pro mercede et labore suo. Ergo in ista novacula acutissima, et in his, qui habitant trans flumen Euphratem, in rege videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisȩiut eos audiatis. qͥ oĩa uentris causa faciis
⁊ inmore magorũ stridt̃ inin cantationib suisuto
decipiant. hõc eis responde debetis. Non mirũ su
ur̃as traditiones seqͥmini. cũ una queq gens sua c̃ sulb
idola Ergo ⁊ nos auobis mortius de uiu̾entib ẽ sules
ndebemꝰ. magis nobis ds̃ legẽ dedit ⁊ testimoniase¬
turarũ. quȩ si sequi nolueritis ñ habitis lucẽ. sedsi
caligo uos opprimce: que transibit ꝑt̾rã urãm as¬
hic imꝑiũ uertimꝰ. Aquila aut̃ ubi ambiguitato deceptus
eodem appellat᷑ nomine. Nec dubitare poterit de mul¬
tiplici saluatoris imꝑio & pace eiꝰ que ñ haboe finẽ. qͥ inpsal¬
mo legerit. postula ame & dabo ł gentes hereditatẽ tuã.
&e possessionẽ tuã terminos t̃ra. Et rursũ. & multitu

Expanded text:
 Pharisaei, ut eos audiatis, qui omnia ventris causa faciunt; et in morem magorum stridunt in incantationibus suis, ut vos decipiant, hoc eis respondere debetis: non mirum si vos vestras traditiones sequamini, cum unaquaeque gens sua consulat idola. Ergo et nos a vobis mortuis de viventibus consulere non debemus: magis nobis Deus legem dedit, et testimonia Scripturarum, quae si sequi nolueritis, non habebitis lucem: sed semper caligo vos opprimet, quae transibit per terram imus. Aquila autem verbi ambiguitate deceptus eodem appellatur nomine. Nec dubitare poterit de multiplici Salvatoris imperio et pace ejus, quae non habeat finem, qui in Psalmis legerit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; et rursum: Et multitu
Abbreviated transcription (Latin):
scientiae & pietatis. & replebit eũ sp̃s timoris dñi. IUs
ad pͥncipiũ uisionis uł pondis babylonis qđ uidit a¬
as filius amos. om̃is hec ꝓphetia de xꝑo ẽ. quã ꝑ par
uolumꝰ explanare. ne simul ꝓposita atq diserta lecu
confundant memoriã. Uirgã & florẽ de radice iesse ip
dñm iudei int̾p̃tant᷑. quo scilic& inuirga regnantisp

Expanded text:
tis: et replebit eum spiritus timoris Domini. Usque ad principium Visionis, vel ponderis Babylonis, quod vidit Isaias filius Amos, omnis haec prophetia de Christo est, quam per partes volumus explanare, ne simul proposita atque disserta lectoris confundat memoriam. Virgam et florem de radice Jesse, ipsum Dominum Judaei int
Abbreviated transcription (Latin):
tes samariã qͥ ꝓpt̃̾ multitudinẽ erigunt᷑ insuꝑbiam.
& dicunt. Paruũ ẽ regnũ iuda. & nr̃i cõparatione uilis¬
simũ. ltaq illis ruentib: quasi lateribus. nos quadro
lapide adificemus nobis domũ. Illoꝵ sic comoris quae
ligna st̃ uilia hostili incursione suecensis nos imꝑiũ
nr̃m cȩdris extruximus quae in putribiles st̃. ut regnũ
significent sẽpit̾nũ. Scide gͦ hic popłs om̃is & ephraĩ

Expanded text:
tudinem eriguntur in superbiam, et dicunt: Parvum est regnum Judae, et nostri comparatione vilissimum. Itaque illis ruentibus quasi lateribus, nos quadro lapide aedificemus nobis domum. Illorum sycomoris, quae ligna sunt vilia, hostili incursione succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, ut regnum significent s
Abbreviated transcription (Latin):
lie rex isr ł in hierłm ut expugnarent eã & quod
missꝰ sit esaias ꝓpħa in occursũ achar cũ ia sub filio suo. ut
ei dicer& netimer&e. & cor illius ne formidar& aduab cau¬
distitionũ fumigantiũ. eo qđ in ipsis ess& syriae & isrł
imperiũ finiendũ. Quo ñ credente ꝓpt̃ rei magnitudinẽ
mui dauid dat signũ filii sui de uirgine nascituri. ad cuiꝰ
inuocationẽ sunt de imminente ꝑiculo libati. & cetera
quȩ usq ad p̃sentẽ locũ int̾p̃tati sumꝰ. Multis gͦ mysteriis
in medio positis. nc̃ reuertit᷑ ad id qđ ceperat. & euersionẽ
rasin & ephraim hoc ẽ syria & samariae uaticinatur.
ũbũ significat. si deber. mortẽ & pestilentiã. Quã ob.
causã pleriq: sermonis ambiguitate decepti. ñ ũbum
dicunt missũ ẽẽ sed mortẽ. Misit gͦ dñs ũbũ in iacob:
cecidit in isrł. Regnare uoluit iudã ut iacob ꝓphetat¬

Expanded text:
liae rex Israel in Jerusalem, ut expugnarent eam. Et quod missus sit Isaias propheta in occursum Achaz cum Jasub filio suo, ut ei diceret, ne timeret, et cor illius ne formidaret a duabus caudis titionum fumigantium, eo quod in ipsis esset Syriae et Israel imperium finiendum. Quo non credente propter rei magnitudinem mui David dat signum filii sui de Virgine nascituri, ad cujus invocationem sint de imminenti periculo liberandi, et caetera quae usque ad praesentem locum interpretati sumus. Multis ergo mysteriis in medio positis, nunc revertitur ad id quod coeperat, et eversionem Rasin 136 et Ephraim, hoc est, Syriae et Samariae vaticinatur: verbum significat, si DEBER, mortem et pestilentiam. Quam ob causam plerique sermonis ambiguitate decepti, non verbum dicunt missum esse, sed mortem. Misit ergo Dominus verbum in Jacob, et cecidit in Israel. Regnare voluit Judam, ut Jacob p
Abbreviated transcription (Latin):
Ipopłs om̃is ephraim & habitantes samariã in suꝑbia
& magnitudine cordis dicentes. Lateres ceciderunt.
sed quadris lapidib aedificauimꝰ. Syccomoros succi¬
dert̃. sed cȩdros in mutabimꝰ. Et eleuauit dñs hos¬
tes rasin suꝑ eũ. & inimicos eiꝰ intumultũ. Uert&
syriã ab oriente. & philistum ab occidente. & deuo¬
rabunt i srł toto ore. In om̃ib his ñ ẽ auersꝰ furor eiꝰ.

Expanded text:
populus omnis Ephraim et habitantes Samariam in superbia et magnitudine cordis dicentes lateres ceciderunt sed quadris lapidibus aedificabimus sycomoros succiderunt sed cedros inmutabimus et elevabit Dominus hostes Rasin super eum et inimicos eius in tumultum vertet Syriam ab oriente et Philisthim ab occidente et devorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ addiscipulos suos credendus ẽ dicere. eũ dixerint ad¬
uos inqt gentes&e popłi de qͥb: supͣ lectũ ẽ. infirmaminipo¬
puli⁊ uincimini. qͥđ ꝓpħas uultis audire. qͥd isaia ũbis deci¬
pimini . & illũ putatis que uent᷑a st̃ nosse: quȩrite magis
aphitonib ⁊adiuinis qͥstridt̃ mincantationib: suis. ꝓquib
Ixx int̃ptati st̃ qͥ de t̾ra loquunt᷑ qͥdȩ uentre clamitat.¬

Expanded text:
ipulos suos credendus est dicere. Cum dixerint, inquit, ad vos gentes et populi, de quibus supra lectum est: Infirmamini, populi, et vincimini; quid prophetas vultis audire, quid Isaiae verbis decipimini, et illum putatis quae ventura sunt nosse? Quaerite magis a Pythonibus, et a divinis, qui strident in incantationibus suis. Pro quibus LXX interpretati sunt: Qui de terra loquun
Abbreviated transcription (Latin):
Adiscipłis enĩ iux ta hebraĩei sermonis abiguitatẽ. possum᷑
⁊doctrinas int̾p̃tari. Unde & ꝓpħa respondit: qͥa eugłio
succedente lex apud iudeos clausa ẽ atq signata. & iubes eã
nequaquã udȩis sed gentib ad signare. Idcireo ego ex pectabo
emmanuelẽ quẽ ꝓmittis eẽ uenturũ. de qͦ supͣ dixisti qđ ipse

Expanded text:
Pro discipulis enim, juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, possumus Pro discipulis enim, juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. Unde Propheta respondit: quia Evangelio succedente, Lex apud Judaeos clausa est atque signata, et jubes eam nequaquam Judaeis, sed gentibus assignari: idcirco ego exspectabo Emmanuelem, quem promittis esse venturum, de quo supra dixisti, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ offensionis & petrã scandali. om̃i sqͥ credit in eo ñ confum¬
detur. Ergo qͥa ñ receper̃ emmanuelẽ sed factꝰ ẽ eis in lapidẽ
offensiõis & petrã scandali. conterent᷑ captiuiq ducentur
Qđq ait. domꝰ aut̃ iacob in laqueo & in conualle sedentibus
in hierłm. hoc significat qđ ñ habitent in montib nec in ex-¬
cel sis script᷑arũ ũsent᷑ locis. sed sẽꝑ humilia intellegant pec¬
catis peccata sotiantes. & uincti laqueis delictoꝵ. Liga testi¬¬
moniũ. signalegẽ indiscipłis meis. & expectabo dñm qui
ab scon dit fatiẽ suã adomo iacob & p̃stolabor eũ Noxdi lo¬
quentis ad ypħam. Qͥa inqͥt factꝰ ẽ dñs in lapidẽ offensiõĩs
& in petrã scandali duab: domib isrł. & missũ ad seemina¬
nuel susciꝑe noluert̃. liga testimonia ueteris instrum̃ti.
⁊ trade illa discipłis meis. qͥ eugłia susceper̃. apłis uidelic&
apud eos. ⁊ clausa sit atq signata. ut qd̃ legt̃ ñ intellegant

Expanded text:
lapidem offensionis et petram scandali. Et omnis qui crediderit in eum, non confundetur. » Ergo qui non receperunt Emmanuelem, sed factus est eis in lapidem offensionis et petram scandali, conterentur captivique ducenturque ait: Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem, hoc significat, quod non habitent in montibus, nec in excelsis Scripturarum versentur locis; sed semper humilia intelligant, peccatis peccata sociantes, et vincti laqueis delictorum. 124 Liga testimonia, signa legem in discipulis meis, et exspectabo Dominum, qui abscondit faciem suam a factus est Dominus in lapidem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israel, et missum ad se Emmanuel suscipere noluerunt: Liga testimonia veteris Instrumenti, et trade illa discipulis meis, qui Evangelium susceperunt, Apostolis videlicet, nata, ut quod legunt, non intelligant.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locũ adhuc dicide assyrio. qđ illo contrito omnes
incircuitu nationes quȩ ditioni illiꝰ subiacebant succidan¬
tur & humilient᷑. & saltꝰ densissimꝰ subuertat᷑. ꝑquȩ me¬
taphoricos popłm & pͥncipes intellegi uolunt. Libanũ
qͦq cũ excelsis suis cadere. ut nihil om̃ino assẏria resi¬
deat potestatis. Alii uͦ abhocͥ uolunt pncipiũ eẽ de xꝑo.
maxime cũ & ea quȩ sequunt᷑ & nos de illo & circũtisio
scripta fateat᷑. Dixerat supͣ nom̃ de uirgine pueri nasci¬
turi qđ appellaret᷑ emmanuel. & postea ꝓphetiae c̃cep¬
tus utero uocaretur. accelera spolia. detrahere. festina

Expanded text:
hunc locum adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissimus subvertatur, per quae metaphoricos, populum et principes intelligi volunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omdeat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus utero vocaretur, accelera, spolia detrahe, f
Abbreviated transcription (Latin):
terea dabit dñs ipse uobis signũ. Ecce uirgo concipi&
& pari&. & uocabit᷑ nom̃ eiꝰ emmanuel Nequaquam
multifaria iuxta apłm paulũ & multis modis loquit᷑
rogabat incanticis canticorũ. Osculet᷑ me osculo oris sui.
dñs enĩ uirtutũ ipse ẽ rex gła: ipse descend& inuterum
uirginalẽ. & ingrediqe & egrediet᷑ orientalẽ portam.
que sẽꝑ clausa est. dequa gabriel dicit aduirginẽ. Sp̃s¬

Expanded text:
erea dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce Virgo concipiet et pariet, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Nequaquam multifarie juxta apostolum Paulum, et multis modis loqueturrogabat in Cantico Canticorum: Osculetur me osculo oris sui . nus enim uirtutum, qui est rex gloriae, ipse descendit in uterum uirginalem et ingressus est et egressus orientalem portam, quae semper clausa est, de qua Gabrihel dicit ad uirginem: sp
Abbreviated transcription (Latin):
& instituit ne ambularẽ inuia popłi huiꝰ. & paritene¬
rererrore. uel certe fecit me recede auia publiea huiꝰ
pessima & dixit mͥ. Noli duoꝵ regũtimere coniura¬
tionẽ. sed hoc magis consida qđ om̃e qđ loquat᷑ hie po¬
pulus adũsũ me coniuratiosit. Et secundũ symmachũ
sed dñm timete. & ipse sit timor ur̃. Principiũ enĩ sapi¬
enti& & timor dñi. qui erit credentib inscĩficationem.
in eredulis aut̃ in lapidẽ offensionis. & in petrã scanda-¬
li. duab scilic& domib iudae & hierłm. p̃eipue aut̃ in

Expanded text:
et instituit, ne ambularem in via populi hujus, et pari teneet instituit, ne ambularem in via populi hujus, et pari tenerer errore: vel certe fecit me recedere a via populi hujus pessima, et dixit mihi: noli duorum regum timere conjurationem; sed hoc magis considera, quod omne quod loquitur hic populus adversum me, conjuratio sit; et secundum Symmachum,sed Dominum timete, et ipse sit timor vester. Principium enim sapientiae, timor Domini . Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapidem offensionis, et in petram scandali, duabus sci
Abbreviated transcription (Latin):
confodiunt. Legisse me noui in hnis locis latissimas
meret ricabile tropologiã qđ uniũsa quȩ iuxtalib¬
riã disseruimꝰ spiritalit̃ iudȩis acciderint. uix iu
habentiũ uaccã & duas oues. munda uidelico an¬
malia. ut nequaquã solido cẏbo sed lacꝰte nutrus
infantia & comedant mella ũborũ quȩ distillan
labiis mulieris meretricis. & uinũ ñ habeant ql
letificat eor hominis: sed om̃a eorũ oꝑa redigant ius¬
nas. ce uulnerent᷑ ab adũsariis qͥ ꝑcutiunt in obsecis¬
neq ut petrae ruina. Domꝰ i acob in laqueo & in conualle
erit sedentib in hierłm. ido infirmi ert̃ in ipsis plu¬
rimi & ruent & conterent᷑. & apꝓpinquabt̃ & capient᷑¬
Et qđ̃q sequit᷑ hominis intuitione. ohelo p̃notandũ ẽ
Quia multũ int̃se hebraicũ distat. & uulgata editio.
idoutrũq posuimꝰ: & pͥmũ dehebraieo disputandũ ẽ

Expanded text:
confodiunt. Legisse me novi in his locis latissimam confodiunt. Legisse me novi in his locis latissimam et inextricabilem tropologiam: quod universa, quae juxta historiam disseruimus, spiritualiter Judaeis acciderint, vix unam habentibus vaccam et duas oves, munda videlicet animalia: ut nequaquam solido cibo, sed lacte nutriantur infantiae, et comedant mella verborum, quae distillant de labiis mulieris meretricis; et vinum non habeant, quod laetificat cor hominis: sed omnia eorum opera redigantur in spinas, ut vulnerentur ab adversariis, qui percutiunt in obscneque ut petrae ruinae. Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem: ideo infirmi erunt in ipsis plurimi, et ruent et conterentur, et appropinquabunt, et capientur. Quodque sequitur, homines in tuitione, obelo praenotandum est. Quia multum inter se Hebraicum distat et Vulgata Editio: ideo utrumque posuimus. Et primum de Hebraico disputandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ metu hostili nequaquã putabunt᷑ ut singłs uin
siclis argenti singłis uix emant᷑. Inuepres enĩei
nas om̃is t̃ra rediget᷑. tantaq erit formido ubiqs
entib gladiis. ut absq arcu & sagitis nullus suia
inuisere audeat. & derelictis campestrib locis adt
tana confugiant. Ibiq locorũ difficultate muniti us
aspos montes manu fodiant: quia boues aratra & ur¬
res ñ habebunt: Sicubi gͦ rarꝰ cultor inmontib: fun
inuentꝰ. in de uitã miserabilẽ sustentabunt: Ceteris
patebunt pascuis. & absq ullo custode abrutis a¬
mantib calcabunt᷑ Hȩc post captiuitatẽ solere fio
utinã nesciremꝰ. At nc̃ magna pars romanae ura
quondã iudee similis ẽ. qd̾ absq ira dĩ factũ ñ pite
qui nequaquã contẽptũ suꝑ assyrios ulci scit᷑  chala
iuiltꝰ & sermo t̃ribilis ẽ. & femineas incisasꝙ fatis

Expanded text:
quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites siclis argenteis singulis vix emantur. In vepres enim et in spinas omnis terra redigetur: tantaque erit formido, ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum invisere audeat, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custode a brutis animantibus conculcabuntur. Haec post captivitatem solere fieri, utinam nesciremus! At nunc magna pars Romani orbis quondam Judaeae similis est: quod absque ira Dei factum non putamus, qui nequaquam contemptum sui per Assyrios ulciscitur, et Chaet vultus et sermo terribilis est, et femineas incisasque facie
Abbreviated transcription (Latin):
& tẽpli incendiũ. nabur ardan pͥnceps militia qua
lxx APXIMATIΡ ON uocant. paucos de popło e
pauꝑes dereliquit int̾ra. qͥuin eas & agros coler
Deniq godolias qͥ eis p̃positꝰ erat de regio genere rele
hortatur & dicit: Nolite timere chaldeo s. habitate in
tͥra & seruite regi babylonis. & bene erit uobis. inb
igit᷑ illa. hoc ẽ. in illo tẽpore cũ fuerint om̃s opesu¬
orum trans late inchaldȩã. tanta solitudo erit ten
boũ habeant. nec greges ouiũ sicut pͥus hab̾e cons¬
uerant. sed uix rarꝰ habitator unã uaccã nutrirepi¬
sit & duas oues. ñ ad arandũ sed ad eybũ atq uestin
lactis ac uelleris: ꝓpt̃ inopiã qui ppe frum̃ti &on
quȩ t̃ra gignit ad eomedendũ. lacte ac butyro g
rum. hoc significat qđ t̾ra cultorũ raritate fertili
sit &e magis apta pascuis. In illo tẽpore p̃hominus
paucitate tanta erit uini in opia desertis uineis

Expanded text:
tem populi, et Templi incendium, Nabuzardan princeps militiae, quem LXX ἀρχιμάγειρον vocant, paucos de populo, eperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis . In die igitur illa, hoc est, in illo tempore cum fuerint omnes opes Judaeorum translatae in Chaldaeam, tanta solitudo erit in tboum habeant, nec greges ovium, sicut prius habere consueverant: sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit, et duas oves; non ad arandum, sed ad cibum, atque vestitum lactis, ac velleris. Propter inopiam quippe frumenti, et omnium, quae terra gignit ad comedendum, lacte ac butyro, ee lactis comedet butyrum, hoc significat, quod terra cultorum raritate fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia desertis vineis,
Abbreviated transcription (Latin):
bas quẽ magistrũ aquilae ꝓseliti autumant. & posteũ
mechir cui sucessit iohannas filius racchei. & pꝰ eũ
elieter. & ꝑordinẽ thelphon. & rursũ iosephgalile¬
dȩa. quorũ pͥor intp̃tat᷑ dissipator. sequens ꝓfanꝰ. eo qd̃
ꝑtraditiones ce deyte EuCE iC̃. suas legis p̃cepta dissi¬
pauerit atq maculauerit. & has ẽe duas domꝰ quȩ sal¬
uatorẽ ñ receperint. qui factꝰ sit eis in ruiã & in scanda¬
lum. luxta lxx manu forti resistit popłs dñi uolun¬
tati. & dicit om̃a dura ẽẽ quȩ dñs p̃cepit: secundũ illud
qđ in eugłio legimꝰ. Durꝰ ẽ. iste sermo. quis poterit au¬
dire eum: Unde p̃cipit᷑ eis ut dñm audiant. & ipsũ
solũ timeant. Si enĩ in ipso õfisi fuerint. habebt̃ eũ in sc̃i.¬
ficationẽ: & ñ inpingent qͣsi in lapidẽ scandali. & quasi
in petrã ruinae. De hoc loco & apłs suma testimonium.
qđ xp̃s iudȩis factꝰ sit scandalũ. gentib aut̃ stulticia.

Expanded text:
st eum Mehir, cui successit Johannan filius Zachaei et post eum Eliezer, et per ordinem Thelphon, et rursum Joseph Galilaedaea: quorum prior interpretatur dissipator, sequens profanus; eo quod per traditiones  δευτερώσεις suas, legis praecepta dissipaverint, atque maculaverint. Et has esse duas domus quae Salvatorem non receperint; qui factlum. Juxta LXX, manu forti restitit populus Dei voluntati, et dicit omnia dura esse quae Dominus praecepit, secundum illud quod in Evangelio legimus: Durus est hic sermo, quis poterit audire eum ? Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et ipsum solum timeant. Si enim in ipso confisi fuerint, habebunt eum in sanctificationem, et non impingent quasi in lapidem scandali, et quasi in petram ruinae. De hoc loco et Apostolus sumit testimonium, quod Christus Judaeis factus sit in scandalum: gentibus autem in stultitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrem dicit᷑ qd̾ densitas saltꝰ igni subposita. fumi
su ꝑbia & altitudo conuoluat᷑. Om̃ẽ enĩ qd̾ excelsũ ẽ. &
in sublimi consurgens. suꝑbũ appellari potest. Pro quo
nescio quid uolentes lxx transtulert̃. & deuorauit in.
circuitu colliũ om̃a. unde ad irã dñi t̃ra contremui
& popłs ignis factꝰ ẽ pabulũ. quia tanta fuit in eo crub¬
litas ut nec carissimo quidẽ germanitatis nomine pu¬
cera. sed dexterã deserens atq contẽpnens. saturarẽ
in his quȩ sinistra erant. dũ uoluptatũ & malorum
patit᷑ famem. & sẽꝑ cupit malis peiora sotiare. Ipse
qͦq manases & ephraim qui de uno nati st̃ utero
& de eodẽ parente generati. in tantã rabiẽ ꝓruper.
ut hostili interse odio dissiderent. legamꝰ regum&
paralipomenon uolumina. & inueniemꝰ samarias
int̃se hella ciuilia. dũ alia ꝓ aliis regib dimicant.

Expanded text:
Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi superbia et altitudine convolvatur. Omne enim quod excelsum est, et in sublime consurgens, superbum appellari potest. Pro quo nescio quid volentes LXX transtulerunt: et devorabit in circuitu collium omnia. Unde et ad iram Domini terra contremuit, et populus ignis factus est pabulum, quia tanta fuit in eo crudelitas, ut ne charissimo quidem germanitatis nomini parceret, sed dextram deserens atque contemnens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora sociare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissiderent. Legamus Regum et Paralipomenon volumina, et inveniemus Samariae inter se bella civilia, dum alii pro aliis regib
Abbreviated transcription (Latin):
iungit & popłm qd̾ & magistri & discipuli & eruditi ꝙ
uulgꝰ in doctũ parit̾ ꝑeant. Qui enĩ beatũ dicebant po¬
pulũ seduotores sunt:. & qͥ beati appellabant᷑ ñ ꝓpt̃ uir¬
tutẽ sed ꝓpt̃ munera. p̃cipitabant᷑ in mortẽ. Unde &
supͣ legimꝰ. Popłs ns qui beatũ te dicunt seducunt te:
& semitas pedũ tuorũ supplantant. In tali popło nulliꝰ
ꝑsonae miserebit᷑ ds̃. ñ pupilli. ñ uiduae. quia omnis
hypocrita ẽ. aliud simulans & aliud agens. ꝓmittens
castitatẽ & uiuens luxoriose. p̃ferens pauꝑtatẽ. & repli
marsupiũ. Unde iungit & dicit. Et uniũsũ os locutũẽ
stultitiã ꝓpt̃ hȩc om̃a dñs ñ cessat irasci. sed adhuc ad
ꝑcutiendũ eleuat manũ. Et quia ista fecert̃. fuc cendisꝰ
quasi ignis impietas : ut ñ cultũ agrũ sedue pres& spi¬
nas deuor&. nec frugiferas arbores. sed infructuosũ
saltũ in quo habitant bestia rapiens flãma consuma

Expanded text:
ungit et populum, quod et magistri et discipuli, et eruditi, et vulgus indoctum 139 pariter pareant. Qui enim beatum dicebant populum, seductores sunt; et qui beati appellabantur, non propter virtutem, sed propter munera, praecipitabuntur in mortem. Unde et supra legimus: Populus meus, qui beatum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant . In tali populo nullius personae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocrita est, aliud simulans, et aliud agens: promittens castitatem, et vivens luxuriose: praeferens paupertatem, et replens marsupium. Unde jungit, et dicit: Et universum os locutum est stultitiam. Propter haec omnia Dominus non cessat irasci, sed adhuc ad percutiendum elevat manum. Et quia ista fecerunt, succendetur quasi ignis impietas, ut non cultum agrum, sed vepres et spinas devoret, nec frugiferas arbores, sed infructuosum saltum, in quo habitant bestiae, rapiens flamma consumat
Abbreviated transcription (Latin):
noluert̃. Ixx hc̃ locũ ita mt̃p̃tati st̃. Tẽ manifesti er̃t qͥ sig¬
nant᷑ ut ñ discãt legẽ. qđ hc̃ sensũ hab& qͣndo ceciderint psu¬
rimi ⁊contriti fuerint & in pegerint in lapidẽ offensionis
& in petrã scandali. tẽ manifesti ert̃ qͥ signabunt᷑ in popło ut
ad ño exercituũ. qͥ habitat in monte syon Ił recepit mͥ ait
dñ sut ligarẽ testimonia in iudeis & legẽ discipłis eiꝰ tradem

Expanded text:
locum ita interpretati sunt: Tunc manifesti erunt qui signantur, ut non discant legem. Quod hunc sensum habet, quando ceciderint plurimi, et contriti fuerint, et impegerint in lapidem offensionis, et in petram scandali, tunc manifesti erunt qui signantur in populo, ut a Domino exercituum qui habitat in monte Sion. Praecepit mihi, ait Dominus, ut ligarem test
Abbreviated transcription (Latin):
Relatũ aut̃ ad ẽmanuel qd̾ int̾p̃tat᷑ nobiscũ ds. facilem
habebit incelligentiã. quod ad mysteriũ & inuocatio¬
nem nominis eiꝰ. t̃r&e sẏriae & samariae assyrio suꝑue¬
niente uastent᷑. & domꝰ dauid liberet᷑ aduob regib qͦs
metuit. rasin uidelic& & faceȩ. Ad duc& dñs suꝑte &¬
suꝑ popłm tuũ & suꝑ domũ patris tui dies qͥ ñdũ uener̃
adieb separationis ephraĩ aiuda. cũ rege assyriorum.
Locus iste phiꝑbaton legendus ẽ. Deniq & nos secuti he¬
braicã ueritatẽ. ita eũ int̃p̃tati sumꝰ. Odomꝰ dauid auscul¬
ta quȩ dico. ut derelinquat᷑ t̃̾ra syriae & samariae a fatie
regum duorũ quos tu urhem̃tissime reformidas. adduc&
dñs dies suꝑte & suꝑ domũ patris tui dauid. quos nunquã
habuisti ex eo tẽpore que decẽ trib aduab separata sunt.¬

Expanded text:
Relatum autem ad Emmanuel, quod interpretatur, nobiscum Deus, facilem Relatum autem ad Emmanuel, quod interpretatur, nobiscum Deus, facilem habebit intelligentiam. Quod ad mysterium et invocationem nominis ejus terra Syriae, et Samariae, Assyrio superante, vastetur: et domus David liberetur a duobus regibus quos metuit, Rasin videlicet, et Phacee. Adducet Dominus supe populum tuum, et super domum patris tui dies qui non venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda, cum rege Assyriorum. Locus iste per hyperbaton legendus est. Denique et nos secuti Hebraicam veritatem, ita eum interpretati sumus: O domus David, ausculta quae dico, ut derelinquatur terra Syriae et Samariae a facie regum duorum, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus t
Abbreviated transcription (Latin):
iacentẽ in p̃sepio angłi pastorib nuntiant. magiado¬
rant de oriente uenientes. quos utiq electos esse cre¬
dendũ ẽ. Et exontrario herodes fcriba acpharisei repro¬
bant᷑. quia ꝑuno in fante multa paruulorũ milia tru¬
cidarunt᷑. Prius enĩ quã sciat puer reꝓbare malũ & eli¬
gere bonũ. derelinquae t̃ra quã tu detestaris a fatie duoꝵ
regũ suorũ. Sexto imꝑii anno erechia ẽ ab assyriis capta
nasciturꝰ uel de uirgine ut nos ꝓbamꝰ. uel de adolescentu¬
laut iudei uolunt. butyrũ & mel comed&. & tã paruulꝰ
erit ut malũ abono discernere nequeat. & ante quã
ille tẽpꝰ egrediat᷑ in fanti& t̾ra syriae & samaria uastan¬
da ẽ ab assyriis. respondeant hebrei quomͦ ezechias
xxx & uno anno infantulus p̃dicet᷑. & tã rudis ȩtatis
ut mel & butyrũ comedens. iux ta niniuiticos pueros
nec sinistrã nec dextrã. id ẽ nec malũ nec bonũ nouerit.

Expanded text:
jacentem in praesepio Angeli pastoribus nuntiant: Magi adojacentem in praesepio Angeli pastoribus nuntiant: Magi adorant de Oriente venientes, quos utique electos esse credendum est. 112 Et e contrario Herodes, Scribae ac Pharisaei reprobantur , quia pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. Prius enim quam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum. Sexto imperii anno Ezechiae est ab Assyriis capta nasciturus, vel de Virgine, ut nos probamus, vel de adolescentula, ut Judaei volunt, butyrum et mel comedet, et tam parvulus erit, ut malum a bono discernere nequeat, et antequam ille tempus egrediatur infantiae, terra Syriae et Samariae vastanda ab Assyriis sit: respondeant Hebraei, quomodo Ezechias triginta et uno annis infantulus praedicetur, et tam rudis aetatis, ut mel, et butyrum comedens, juxta Niniviticos pueros, nec sinistram, nec dexteram, id est, nec malum, nec bonum noverit.
Abbreviated transcription (Latin):
est & habitauit in nobis. Hutirũ & mel comed&. ut
sciat repbare malũ & eligere bonũ ꝓ quo lxx transtu¬
lerunt antequã sciat. qđq sequit᷑ assumere malum.
in hebracũ ñ habet᷑. Et est sensus. Odomꝰ dđ cuidi ser¬
mone p̃cipit᷑ ut uoces id est inuoces inꝑiculo constituta
nom̃ emmanuelis id est nobiscũ ds̃. non mireris ad
rei nouitatẽ si uirgo dm pariat. qͥ tantã habeat potesta¬
tem. ut multo posttẽprẽ nasciturꝰ te nc̃ lib̃& inuocatꝰ
Ipse eͥ enĩ quiuis ẽ abrahã. & locutꝰ ẽ cũ moẏse. Dicã &
eo multa post scła eugłista testet᷑. puer aut̃ ꝑfitiebat¬
& hoc dicat᷑ ut ueritas humani corporis apꝓbat. tam̃
adhuc pannis inuolutꝰ & butiro pastus ac melle. habe¬
bit boni maliq iuditiũ. ut reꝓbans mala. eligat bonͣ.
ñ quo hoc fecerit aut reꝓbauerit uel elegerit. sed quo
scierit rephare & eligere. ut ꝑhec ũba noscamꝰ infantiã
humani corporis diuinae ñ p̃iudicasse sapientia. Deniq

Expanded text:
habitavit in nobis. Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. Pro quo LXX transtulerunt, antequam sciat: quodque sequitur, assumere malum, in Hebraico non habetur. Et est sensus: O Domus David, cui Dei sermone praecipitur, ut voces, id est, invoces, in periculo constituta nomen Emmanuelis, id est, nobiscum Dei; non mireris ad rei novitatem, si Virgo Deum pariat, qui tantam habeat potestatem, ut multo post tempore nasciturus, te nunc liberet invocatus; ipse est enim qui visus est Abraham, et locutus est cum Mose. Deo multa post saecula Evangelista testetur dice: et hoc dicatur, ut veritas humani corporis approbetur: tamen adhuc pannis involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala, eligat bona. Non quod hoc fecerit, aut reprobaverit, vel elegerit; sed quod scierit reprobare et eligere, ut per haec verba noscamus, infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
simul ipsi contra iudã. In om̃ib his ñ ẽ auers furor
eiꝰ. sed adhuo manꝰ illiꝰ extenta
on solũ dñs hostes rasin eleuabit contra eũ & mnimi¬
eiꝰ uert&e intumultũ : & syriã ab oriente & philistum
ab occidente ut deuorent isrł in toto ore. Sed quia ñ ẽ
reũs adꝑcutientẽ se. nec requisiuit dñm exercituum.
extendit manũ ad ꝑcutiendũ ut disꝑdat de isrł caput

Expanded text:
psi contra Judam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Non solum Dominus hostes Rasin elevabit contra eum, et iejus vertet in tumultum, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, ut devorent Israel toto ore: sed quia non est reversus ad percutientem se, nec requisivit Dominum exercituum, extendet manum ad percutiendum, u
Abbreviated transcription (Latin):
die abstulit ephraĩ aiuda regẽ assyriorũ. Qđ quẽ sensũ
habeat scire ñ possumꝰ. nisi forte hoc dicendũ ẽ. qđ pec¬
catorũ suoꝵ magnitudine ephraĩ id .ẽ. samaria. pͥmũ
adse assyrioꝵ fecerit impecum declinare Alit̃ interim
nunc duo reges rasin & faceȩ qui te obsident & uastare
festinant. breui tempr̃ subũtent᷑. Tuȩ autẽ uastationis
tempꝰ illud adueniet. quando quod numquam sꝑaueras.
imino numquam metueris. assyriꝰ uenerit. ꝑqux docec
domun dauid. Nonsyriam & samariã. sed asyrios eẽ me¬
tuendos Presenti qͦ formidine lib̾at & de futuro cominat᷑¬

Expanded text:
yriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare. Aliter: Innunc duo reges Rasin et Phacee, qui obsident et vastare festinant, brevi tempore subvertentur. Tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando quod nunquam speraveras, imo nunquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet domui David non Syriam et Samariam. sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo for midine liberat, et de futuro t
Abbreviated transcription (Latin):
& foraminib lignisq nemorosis. Hec aut̃ ꝑmetaforã dicun¬
tur. ut quia semel muscas & apes nominauerat. trans latio¬
nẽ seruar& in reliquis. Legamꝰ regũ & paralipomenon
libros & inueniemꝰ ab ȩgyptiis cȩsũ scm regẽ iosiã. & po¬
pulũ isrł potestati agyptia subiugatũ. ita ut regẽ illiscon.¬

Expanded text:
et foraminibus, lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicunet foraminibus, lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas, et apes nominaverat, translationem servaret in reliquis. Legamus Regum et Paralipomenon libros, 114 et inveniemus ab Aegyptiis caesum sanctum regem Josiam, et populum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
requiescent or̃s intorrentib uallium & incaũnis petrarũ.
& mom̃ib fructectis & iiniu̾sis foraminib Cũ fuerit duoꝵ
regũ t̾ra deserta damascꝰ & samaria. quãtu nc̃ detestaris &
mecuis tunc adducet dñs õdomꝰ iuda suꝑte & popłm tuũ
dies qͦs numquã ante uidisti & regẽ assyrioꝵ Erustra gͥ¬
p̃sentia metuis se miustos torres. & ignẽ pęnitꝰ ñ habentes
Seire enĩ debes qđ sibilo suo dñs muscas agypti & fluminũ eiꝰ.
haud dubiũ quin septẽ diorigas nili significce. uocaturꝰ sit
& apem que ẽ int̾ra assur. Muscasaut̃ egyptios uocat. ꝓpt̃
sordes idolatria. & inbellẽ popłm & apem. quia illo tẽpre¬
potentissimũ regnũ erat. & adbella prõptissimũ: uel obid
quia om̃is ꝓ peassyriorũ & ꝑsidis regio. usũ habeat sagitta¬
rum. Hi igit᷑ om̃s uenient. & occupabutit t̃rãtuã intorren¬
tibus ualliũ & in cauernis petrarũ. & in om̃ib frutectis

Expanded text:
vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. Cum fuerit duorum regum terra deserta, Damascus et Samaria, quam tu nunc detestaris et metuis: tunc adducet Dominus, o domus Juda, super te et populum tuum dies, quos numquam ante vidisti, et regem Assyriorum. Frustra sentia metuis, semijustos torres, et ignem penitus non habentes. Scire enim debes quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti et fluminum ejus, haud dubium quin septem diorigas Nili significet, vocaturus sit, et apem quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae et imbecilliem populum. Apem vero Assyrpotentissimum regnum erat, et ad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum et Persidis regio usum habebat sagittarum. Hi igitur et omnes venient, et occupabunt terram tuam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum, et in omnibus frutetis,
Abbreviated transcription (Latin):
uIIII. Quomodo eͦ uidemꝰ pͥmo anno achar hanc ad
cum factam ꝓphetiam de erechiȩ conceptu dicitur
& natiuitate. cum eo tempr̃ quo regnare coepit achar
lam nouem erechias ẽẽt annoꝵ. nisi forte sextum eze¬
ans regni annũ quo ẽ. capta samaria. infantiã eius
appellari dicant. non ȩtatis sed imꝑii: quod coactũ eẽ
atq uiolentũ & iam stultis patet Quidã de nr̃is esaiã
ppham duos filios habuisse contendit. ia sub & emma

Expanded text:
. Quomodo ergo, ut demus primo anno Achaz hanc ad eum factam prophetiam, de Ezechiae conceptu dicitur et nativitate, cum eo tempore 111 quo regnare coepit Achaz, jam novem Ezechias esset annorum, nisi forte sextum Ezechiae regni annum, quo est capta Samaria, infantiam ejus appellari dicant, non aetatis, sed imperii. Quod coactum esse atque violentum, etiam et stultis patet. Quidam de nostris Isaiam prophetam duos filios habuisse contendi
Abbreviated transcription (Latin):
& .iII. reliqui similit̃ transtulert̃ Pro qͦ in matheo scr¬
tum ẽ. uocabunt : qđ in hebraico non habet᷑. Ergo sti
puer qui nascet᷑ ex uirgme o domꝰ dđ: nunc ad te ap¬
pella̾t᷑ emmanuhel. id÷ nobiscum ds. quia reb ipss
probabis aduob inimicis regib lib̾ata. dm̃ te habo
ianuhelis appellet᷑ uocabulo: Uerbũ cãrathi quod
om̃s int̾p̾tati sunt uocabis. potest intellegi & uocabrꝰ
quod ipsa scilicet uirgo quȩ concipiet & pariet. hoc
xp̃m appellatura sit nomine In multis testimoni

Expanded text:
et tres reliqui similiter transtulerunt, pro quo in Matthaeo scret tres reliqui similiter transtulerunt, pro quo in Matthaeo scriptum est, vocabunt: quod in Hebraeo non habetur. Ergo iste puer qui nascetur ex Virgine, o domus David, nunc a te appelletur Emmanuel, id est, nobiscum Deus, quia rebus ipsis probabis a duobus inimicis regibus liberata, Deum te habere manuelis appelletur vocabulo. Verbum CARATHI  , quod omnes interpretati sunt vocabis, potest intelligi et vocabit: quod ipsa scilicet Virgo quae concipiet et pariet, hoc Christum appellatura sit nomine. In multis testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
tis & in annis ad olescentiae. Potest enĩfieri ut uiro
sit uetula. Ista autẽ uirgo erat in annis puellaribs
uel certe uirgo non puella. & quȩ adhuc uirum¬
esse nosse non poss& s iã nubilis. Deniq & indeui¬
nomio sub puellȩ & adolescentulȩ nomine u¬
go intelligit᷑. Si inuerierit inquit homo in
capo puellã desponsatã. & ui obpͥmens dormieri
cũ ea. interficietis uirũ solũ qui concubuit cũ ess
& pueile nihil facietis. Nonẽ. adolescentulȩ pece¬
tum mortis. quia quomodo siquis insurgat contra
proximũ suum & int̾ficiat animam eiꝰ. sic hoc nego¬
tium accidit lnagro inuenit eam. clamauit puelli
desponsata & non inuentꝰ ẽ. qui aux il iaroe ei &
regum uolumine legimꝰ. quod quęsierint puellan
uirginem nomine abisag: & introduxerint ad re
nimis & ministrabat ei: & rex non cognouit eam
Quod quȩ seqͥt᷑ & uocabis nom̃ eiꝰ emmanuhel. & lxi

Expanded text:
atis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo atis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo sit vetula, ista autem virgo erat in annis puellaribus. Vel certe virgo, non puellula, et quae adhuc virum nosse non posset: sed jam nubilis. Denique in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam, et vi opprimens dormierit cum ea, interficietis virum solum, qui concubuit cum ea, et puellae nihil facietis: non est adolescentulae peccatum mortis. Quia quomodo si quis in insidiis insurgat contra proximum suum, et interficiat animam ejus, sic hoc negotium accidit. In agro invenit eam: clamavit puella desponsata, et non est inventus qui auxiliaretur ei. Et in Regum volumine legimus , quod quvirginem nomine Abisag, et introduxerint ad regnimis, et ministrabat ei, et rex non cognovit eam. Quodque sequitur: Et vocabis nomen ejus Emmanuel, et LXX