comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis & aqua. Sinchissacram̃tis: nemo intrat adiutã &nã. Dehissacra¬
m̃tis dicit agustinus in sermone. IxU suꝑ iohannẽ. Ille sanguis in remissio¬
nẽ fusus ẽ peccatorũ : aqua illa : salutare tẽperat poculũ. Haec & lcuiacrũ
praestat & potũ. Et post pauca. Hic secundus adã inclinato capite incruce
dormiuit : ut indeformar &ur ei coniux qđ delateredormentis defluxxit.
Coniux ista illũ centurionẽ signat de quo narratur in euangelio. Uiden saut̃
centurio qđ factũ erat glori ficauit dm̃ dicens: uerehic homo iustuserat. Nisi
futurũ ess& ut sacram̃to sanguinis & aquae inficeretur gentilitas : nonilico
secenturiomutar& ad tantã cõpunctionẽ. ut a ꝑteclamar& ex intimo cor¬
dis affectu : uerhic homo iustus erat. Hanc mutationẽ designat sac̃dos
ꝑmutationẽ uocis : quando exaltat uocẽdicendo. Nobis quoq peccato¬
ribus. Dicit de eobeda intractatu suꝑ lucã. Notanda distantia gen¬

Expanded text:
sanguis et aqua. Sine his sacramentis nemo intrat in vitam aeternam. De his sacramentis dicit Augustinus in sermone 65 super Joannem: Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum; aqua illa salutare temperat poculum, haec et lavacrum praestat et potum. Et post pauca: Hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod e latere dormientis defluxit. Conjux ista centurionem illum signat de quo narratur in Evangelio: Videns autem centurio quod factum erat, glorificavit Deum, dicens: Vere hic homo justus erat . Nisi futurum esset ut sacramento sanguinis et aquae inficeretur gentilitas, non illico se centurio mutaret ad tantam compunctionem, ut aperte clamaret ex intimo cordis affectu, Vere hic homo justus erat. Hanc mutationem designat sacerdos per mutationem vocis, quando exaltat vocem suam, dicendo, Nobis quoque peccatoribus. Dicit de eo Beda in tractatu super Lucam: Notanda distantia gen
Abbreviated transcription (Latin):
ta est pax quã promiser̃ angeli in sacratissima nocte dicentes. gloria
priesentis orationis quo a ptari tẽpori triduane sepultura edñi acideo
hoc solũ demissa posseintellegi caelebrari in para scheue. ꝓtribus conti¬
nentibus diebus sepulture. CAP XXX. DEPRAE SIN¬
DE PRAE SEN¬
TATIONI
SUB DIA CO NO RUM UT SU

Expanded text:
ta est pax quam promiserunt angeli in sanctissima nocte dicentes, Gloria ta est pax quam promiserunt angeli in sanctissima nocte dicentes, Gloria praesentis orationis coaptari tempori triduanae sepulturae Domini. Ac ideo hoc solum de missa posse intelligi celebrari in Parasceve pro tribus continentibus diebus sepulturae. CAPUT XXX. De praesentatione subdiaconorum, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fusum ꝓnr̃a anima & carnẽ mortuã ꝓ nr̃o corpore : rediread pro¬
priã substantiã. atq spũ uiui ficantẽ uegetari hominẽ nouũ ut ultra ñ
moriatur. qui pronobis mortuls fuit & resurrexit. Crux que formatur
suꝑ calicẽ particula oblate ipsũ corpus nob̵ ante oculos proscribit qđ pronob̵
crucifiacus ẽ. Ideo tangit quattuor latera calicis. quia ꝑ illud hominũ genꝰ
quat tuorclimatũ udunitatẽ uniuscorporis accessit & ad pacẽ catholice
ecdesice : Talia uerba sacertos hoc agendo profert. fiat cõmixtiocor¬
poris & sanguinis dñi accipientib nobis inuitã & nã. Que uerba p̃cant᷑
ut fiat corpus dñi p̃sens oblatio ꝑresurrectionẽ. Per quã ueneranda o
ȩterna paadata ẽ. non solũ in terra sed &iã incelo. Tunc cessauerunt
murmurare operarii uineae : oreprimȩ terciae & sextae. Tunc da¬

Expanded text:
sanguinem fusum pro nostra anima, et carnem mortuam pro nostro corpore redire ad prosanguinem fusum pro nostra anima, et carnem mortuam pro nostro corpore redire ad propriam substantiam, atque spiritu vivificante vegetari hominem novum, ut ultra non moriatur, qui pro nobis mortuus fuit et resurrexit. Crux quae formatur super calicem particula oblatae, ipsum nobis corpus ante oculos praescribit quod pro nobis crucifixum est. Ideo tangit quatuor latera calicis, quia per illud hominum genus quatuor climatum ad unitatem unius corporis accessit, et ad pacem catholicae Ecclesiae. Talia verba sacerdos hoc agendo profert: Fiat commixtio corporis et sanguinis Domini accipientibus nobis in vitam aeternam. Quae verba precantur ut fiat corpus Domini praesens oblatio per resurrectionem, per quam veneranda et aeterna pax data est, non solum in terra, sed etiam in coelo. Tunc cessaverunt murmurare operarii vineae horae primae, tertiae, et sextae, tunc da
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationis uulteas similes eẽ diaconis: Quad ecausa sint seuncte a consor¬
tiodia conorũ cũ paulus eas conuingut. ordinatione illorũ & subdiaconi suc¬
cedant dequibus nihildixit paulus. nort quicaste uolunt uiuere. Nã &incho¬
roa postolorũ legimꝰ feminas fuisse. Vnde paulus ad corinthios Nũ quid ñ
xp̃s sua salutatione leti ficauit corda discipulorũ : uota feminarũ cõpl&as
Ituut aliqui primomit tant descõ incalicẽ & posteadicant paxdñi. Econ¬
tra aliqui reseruent immissionẽ usq dũ pax cȩlebrata sit & fractio panis
Acideo stud& paruita smea ut uerba libelli romani. de eadẽ reponã : &
qđ a dno imp&rare potero ut opinor in indagine memoraterei : promam
Dicit libellus memoratus . Cũ dixerit pax dñi sit semꝑ uobiscũ : mittitinca¬
licẽ descõ utreor ñ frustru. Corporalisuita ex sanguine constat & carne
Quã diu hȩc duo uigent in homine : sp̃s ad est. In ista offitiomonstrutur

Expanded text:
ordinationis, vult eas similes esse diaconis. Qua de causa sint sejunctae a consortio diaconorum, cum Paulus eas conjungat ordinationi illorum, et subdiaconi succedant, de quibus nihil dixit Paulus, norunt qui caste volunt vivere. Nam et in choro apostolorum legimus fuisse feminas. Unde Paulus ad Corinthios, Nunquid nonChristus sua salutatione laetificavit corda discipulorum, vota feminarum completa ut aliqui primo miltant de sancta in calicem, et postea dicant, Pax Domini; e contra aliqui reservent immissionem, usque dum pax celebrata sit, et fractio panis. Ac ideo studet parvitas mea ut verba libelli Romani de eadem re ponam, et quod a Domino impetrare potero, ut opinor, in indagine memoratae rei promam. Dicit libellus memoratus: « Cum dixerit: Pax Domini sit semper vobiscum, mittit in calicem de sancta. » Ut reor, non frustra. Corporalis vita ex sanguine constat et carne. Quandiu haec duo vigent in homine, spiritus adest. In isto officio monstratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ture diuine fides. Et dũ doc& quomodo orauerint. taledat exemplũ
qđ imitari inp̃cib debeam. ut tales esse possim. Tunc in qui illitres
quasi ex uno ore ṗmnũ canebant & benedicebant dm̃. Loquebant᷑ quasi
ex unoore & nondũ illos xp̃s docuerat orare: & idcirco orantibus fuit¬
imp&rabilis & efficax sermo. quia promerebatur dm̃ pacifica simplex
& spiritalis oratio. Que oratio sic inchoatur. Orem p̾ceptis salutarib
moniti & diuina instituti one formati audem dicert̃. Praecepta salu

Expanded text:
Scripturae fides; et, dum docet quomodo oraverint tales, dat exemplum Scripturae fides; et, dum docet quomodo oraverint tales, dat exemplum quod imitari in precibus debeamus ut tales esse possimus. Tunc, inquit, illi tres quasi ex uno ore hymnum dicebant et benedicebant Dominum. Loquebantur quasi ex uno ore et nondum Chrisimpetrabilis et efficax sermo, quia promerebatur Deum pacifica, simplex et spiritalis oratio. Quae oratio sic inchoatur: Oremus praeceptis salutaribus moniti et divina institutione formati, audemus dicere. Praecepta salu
Abbreviated transcription (Latin):
ł &ia lig&ur ut hecdesu¬
smẽ brissuis facereneq at. non ideo ñ orat
interior homo & antea
alebratio huius officii itacurrit ut ostendatur quidillo
intepore actu sit circapassionẽ dñi & sepulturã eius : & quomodonos. id¬
admer ꝗiã reducere debeamusꝑ obsequiũ nrm̃ quod pronob factũest.
DEORATIONE DO MINICA.
mone deoratione dominica. Ante omnia pacis doctoratq
unitatis magister. singulatim noluit & priuatim p̃cẽfieri. Nonut quis
cũ p̃catur : ꝓ setantũ p̃cetur. Nondicimus paterm̃s quie sincȩlis necpa¬
nẽmeũ damihi hodie: nec dimitti sibitantũ unusquisq debitũ postulat̃
aut intẽptationẽ ñ inducatur. atq amalo liberetur ꝓsesolo rogut¬
Publica ẽ nobis & cõmunis oratio. Et quando oramus non puno sed ptoto
populo oram quia totus populus unũ sumꝰ. Dspacis & concordemagister
portauit. Hancorationis legẽ seruauer̃ trespueri in camino ignis in¬
clusi. Consonantes in p̃ce. & spũ consensionis concordes: declarat scrip

Expanded text:
vel etiam ligetur, ut haec de suis membris facere nequeat, non ideo non orat interior homo, et ante ernitur. Celebratio hujus officii ita currit, ut ostendatur quid illo in tempore actuad memoriam reducere debeamus per obsequium nostrum, quod pro nobis actum est.De oratione Dominica. mone de Oratione Dominica : Ante omnia pacis doctor atque unitatis magister singulatim noluit et privatim precem fieri. Non ut quis, cum precatur, pro se tantum precetur. Non dicimus, Pater meus, qui es in coelis, nec, Panem meum da mihi hodie, nec dimitti sibi tantum unusquisque debitum postulat, aut ut in tentationem non inducatur, atque apublica est enim nobis et communis oratio et quando oramus non pro uno, sed pro populo toto oramus, quia populus totus unus sumus. Deus pacis et concordiae magister portavit. Hanc orationis legem servaverunt tres pueri in camino ignis inclusi, consonantes in prece et spiritus consensione concordes. Hoc declarat divinae
Abbreviated transcription (Latin):
uocare. Acideo a colitus educit patenã de ex edris quando dicit᷑ sursũ corda
Meahumilitas dicit qđ sibiuid &ur ratio congruere : relinquens arbi¬
trio magistrorũ quippotis simũ tenendũ sit. Vid & urmihi ut ea ora
p̃sentanda sit patena : quacir camrsteria passionis dñ sata gebantdis¬
cipuliuel mulieres. Postquã enĩ iuit ad mensã studuer̃ circamysteria
passionis : Sequensuero subdia conus inmedio canone idẽ cũ dicitur tei¬
gitur suscipit eã ab acolrto &stat ante altare cũ patena usq dũ suscipia¬
tur a subdia cono regionario. Suscipitur enĩ cũ dicitur ꝑ om̃a scła scłorũ
recessio subdia conidefacie pontificis accessio adpatenã. Vbi notandũ
qđ a colitus in uolutã ten& linteo patenã subdia conus nudã. Vndeliqui¬
do appar& qđ consacrata uasa a consecratis clericis merito debeant tan¬
tũ modo attingi. Hoc denique esdras sacerdos expressit quando

Expanded text:
vacare: ac ideo acolythus educit patenam de exedris quando dicitur, sursum corda. vacare: ac ideo acolythus educit patenam de exedris quando dicitur, sursum corda. Mea humilitas dicit quod sibi videtur rationi congruere, relinquens magistrorum arbitrio, quid potissimum tenendum sit. Videtur mihi ut ea hora praesentanda sit patena, qua circa sepulturam Domini satagebant discipuli vel mulieres. Postquam enim ivit ad mensam, studuerunt circa mysteria passionis. Sequens vero subdiaconus medio canone, id est, cum dicitur, Te igitur, suscipit illam ab acolytho, et stat ad altare cum patena usque dum suscipiatur a subdiacono regionario, suscipitur enim cum dicitur, Per omnia saecula srecessio subdiaconi de facie pontificis, accessio ad patenam. Ubi notandum quod acolythus involutam tenet linteo patenam, subdiaconus nudam. Unde liquido apparet, quod consecrata vasa a consecratis clericis merito debeant tantummodo attingi. Hoc denique Esdras sacerdos expressit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus ut nr̃am confessionẽ offeratdõ. Quo ꝑ acto non ilico saltũ in facim
in locũ magistrorũ : sed postdiutinã humiliationẽ feruore crescente sp̃sscĩ
dilatantur corda nr̃a quasi patena suscipienda sacramenta ecde sicie
CÃB XXUII. DE PRESEN TATIO NE PATENE.¬
icit libellus romanus quẽ iam memorauimus. Quando inchoatur
canonuenit acolitus subumero habens sindonẽ in colloligatã tenens
patenã antepectus suũ in partedextera usq mediũ canonẽ. Tunc
subdiaconus sequens suscipiteã suꝑ platenã & uenitante altare expectans
quando eã suscipiat subdia conus regionarius. Finito uero canone subdiãc̃
regionarius stat cõpatena postarchidia conũ. Quando dixerit & ab omni
ꝑturbatione securi. uertit se archidia conus. & osculatã patenã dat eãtenen¬
dãdiacono secundo. Ordotalis ẽ. Subdia conus sequens nonẽ. ausus ostia
altaris relinquere secundũ canones. loducensis concilii quidicunt cãpaluii

Expanded text:
dimus, ut nostram confessionem offerat Deo: quo peracto, non illico saltum facimus in locum magistrorum, sed post diutinam humiliationem, fervore crescente Spiritus sancti, dilatantur corda nostra, quasi patena ad suscipienda sacramenta Ecclesiae. CAPUT XXVII. De praesentatione patenae.ixit libellus Romanus, quem jam memoravimus: « Quando inchoatur canon, venit acolythus sub humero habens sindonem in collo ligatam, tenens patenam ante pectus in parte dextera usque medium canonem. Tunc subdiaconus sequens suscipit eam super planetam et venit ante altare, exspectans quando eam suscipiat subdiaconus regionarius: finito vero canone, subdiaconus regionarius stat cum patena post archidiaconum; quando dixerit, Et ab omni perturbatione securi, vertit se archidiaconus, et osculatam patenam, dat eam tenendiacono. » Ordo talis est: Subdiaconus sequens non est ausus ostia altaris relinquere secundum canones Laodicensis concilii, qui dicunt, capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
corda sc̃orũ feminarũ designare quapatebant latitudine caritatis in
obsequio xp̃i. Nã & ipse in enarrant ut p̃tuli ñ minima executione
in ministerio discipulatus xp̃i. De quibus dicit matheus euangelista.
Erant autẽ ibimulieres multe a longe que secute erant ihm̃ agalilea
ministrantes ei. Int̃quas erat mariam agdalene & mariaia cobi

Expanded text:
corda sanctarum feminarum designare, quae patebant latitudine charitatis in corda sanctarum feminarum designare, quae patebant latitudine charitatis in obsequio Christi. Nam et ipsae inerant, ut praetuli, non minima exsecutione in ministerio discipulatus Christi, de quibus dicit Matthaeus evangelista.: Erant autem ibi mulieres multae a longe, quae secutae erant Jesum a Galilaea, ministrantes ei inter quas erat Maria
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ dñi &uasa scã & argentũ & aurũ . qđ sponte oblatũ ẽ dño dõ patrũ
nr̃orũ. Vigilate & custodite. Vnde in concilio cartaginiensi cãpxxv.
referretur : placuit quod in diuersis c̃ciliis firmatũ ẽ subdia coniqui
sacram ysteria contrectant & diaconi & presbiteri sed & epĩ scđm ꝓ
natione romanus expatrepastore constituit ut ministeria sacra ñ
tangerentur nisi aministris. Uerũ & in hoc culpauit dani hael balta¬
sarregẽ quia consecratis uasisbibebat sicut scriptũ ẽ. Tu quoque
baltasar filius eiꝰ ñ humili asticortuũ cũ scires hȩc omnia : sed aduer¬
sus dominatorẽ cȩli eleuatus es: & uasa domus eiꝰ oblata s̃ corãte. tu
& optimates tui & uxorestue & concubinetuae uinũ bibisti in eis.
Patenadicitur eo quod pat&: corda ampla caritate significat. Si c̃
a labastrũ in quoportauit unguentũ maria adungendũ dñm : sig¬
nificauit coreiꝰ in quo erat fides sine impostura. ita & patena potest

Expanded text:
oblatum est Domino Deo patrum nostrorum, vigilate et custodite . Unde in concilio Carthaginensi, capite 25, referretur, placuit quod in diversis conciliis firmatum est: Subdiaconi qui sacra mystt Sixtus papa natione Romanus ex patre Pastore, constituit ut ministeria sacrata non tangerentur nisi a ministris. Verum et in hoc culpavit Daniel Balthasar regem, quia in consecratis vasis bibebat, sicut scriptum est: Tu quoque Balthasar filius ejus non humiliasti cor tuum cum scires haec omnia, sed adversus dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te. Tu et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae vinum bibistis in eis . Patena dicitur eo quod pateat, corda ampla charitate significat; sicut alabastrum in quo portavit unguentum Maria ad ungendum Dominum, significavit cor ejus, in quo erat fides sine impostura, ita et patena potest
Abbreviated transcription (Latin):
mixturã mirre & alo es quasi libras .c. Acceper̃ ergo corpihũ & liga¬
uer̃ eũ linteis cũ aromatibus sicut mos iudȩis est sepelire. Sacerdos
facit oblata duascruces iuxta calicẽ ut doceat eũ. depositũ eẽ decruce ꝗ
ꝓduob populis crucifixus ẽ. Xp̃i depositionẽ decrucemonstrat
eleuatio sacerdotis & diaconi. .⁊ Sudariũ suꝑ caput ihũ notũ ẽ fuisse
fixio precipueagitur ꝑpenitentiã: Plures squi pangustũ feramen traniscunt
castabilitate continenticie. Acideo quantũ ad moralẽ sensũ ptin& i recte p̃sens
xrpisostonus in sermone iuluto atebreos. Sicutenĩ nedicusñ habens ne ces setatẽex
cibisqua groto p̃parantur gustcire: sedille conselans primꝰ ex illiuscalbo be¬
gossatu ꝑ suiadieat ac groto promptus illos cibos accipere : sit &licidñs qm̃ biom
eisstauit morte ÷: nullã habens neces sitatẽ. Exubbeati iohannis ostensum ẽ.

Expanded text:
quasi libras centum. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt eum linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire . Sacerdos facit de oblata duas cruces juxta calicem, ut doceat eum depositum esse de cruce, qui pro duobus populis crucifixus est. Christi depositionem de cruce monstrat elevatio sacerdotis et diaconi. Sudarium super caput Jesu notum est fuissefixio praecipue agitur per poenitentiam. Plures sunt qui per angustum foramen transeunt ad stabilitatem continentiae, ac ideo, quantum ad moralem sensum pertinet, recte praesens Chrysostomus in sermone quarto ad Hebraeos: Sicut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consolans, primus ex illius cibo degustat, ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere; sic etiam Dominus, quonigustavit mortem, nullam habens necessitatem. Ex verbis beati Joan
Abbreviated transcription (Latin):
dominico dignus for&. & ꝑ nobilitatẽ potentiae secularis. idẽ corpacci¬
perepossit. Non enĩ qui lib& ignotus ad p̃sidẽ accedere : & crucifixi corpͥ
poteratimp&rare. Hunc ioseph ad memoriãducit. archidia conus
quieleuat calicẽ de altari & in uoluit sud ario scilic& ab aure calicis usq
aadaurẽ. Sicut illediaconus primatũ ten& int̃ c&erosdiaconos discipułos¬
quimeruit corpꝰ dñĩ decrucedeponere & sepelire in monum̃to suo. Idem

Expanded text:
Dominico dignus foret, et per nobilitatem potentiae saecularis idem corpus acciDominico dignus foret, et per nobilitatem potentiae saecularis idem corpus accipere posset. Non enim quilibet ignotus ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat impetrare. Hunc Joseph ad memoriam ducit archidiaconus, qui levat calicem de altari, et involvit sudario, scilicet ab aure calicis usque ad aurem. Sicut ille diaconus primatum tenet inter caeteros diaconos, quiqui meruit corpus Domini de cruce deponere, et sepelire in monumento suo. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
patriqueriturdicens. Vlongasti ame amicũ & proximũ : & notos meos
amiseria. Hos amicos & proximos ad memoriã uobisducunt. subdiã c̃
erecti. & intuentes in presbiteriopus. His itaintuentibus: uenit uir
nomine io seph quierat decurio uirbonus & iustus : hic non consenserat
consilio & actibuseorũ abarimat hia ciuita te iudaee : quiex pectabat
it sindone : & posuit eũ inmonum̃to exciso. in quonondũ qu
positus fuerat. Qui quãuis exnumero for& ocultorũ discipulorũ : tam̃
in prõptu om̃s transcendit scilic& & discipulos & apłos. Discipulistantũ¬
modo alon gestantibus & intuentibus apłis. uero latentibus in abditis:
Iosephmercatus est sindonẽ. ut depositũ corpus ihũ. in uoluer&. Quante
dignitatis for& isteio seph intractatu bedelegitur suꝑlucã. Itadicendo
Magne quidẽ ioseph iste dignitatis apud saeculũ. sed muioris a pud dm̃
meritis fuisse laudatur. Vt & ꝑ iustitiã meritorũ sepeliendo corpori

Expanded text:
Patri quaeritur, dicens: Elongasti a me amicum, et proximum, et notos meos a miseria . Hos amicos et proximos ad memoriam ducunt subdiaconi erecti, et intuentes in presbyteri opus. His ita intuentibus venit vir nomine Joseph qui erat decurio, vir bonus et justus: hic non consenserat consilio et actin sindone, et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat . Qui quamvis ex numero foret occultorum discipulorum, tamen in promptu omnes transcendit, scilicet et discipulos et apostolos. Discipulis tantummodo a longe stantibus et intuentibus, apostolis latentibus in abditis, Joseph mercatus est sindonem, ut depositum corpus Jesu involveret. Quantae dignitatis foret iste Joseph in tractatu Bedae legitur super Lucam, ita dicendo: Magnae quidem iste Joseph dignitatis apud saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur: ut per justitiam meritorum sepeliendo corpori
Abbreviated transcription (Latin):
munera eorũ ds̃ respexit. sed corda intuebatur. Vt ille placer& in
liss̃ & que int̃ris. Ipsecũ sit dñ somniũ uoluit ostia fieri propeccatorib qui non
poterat dõ sacrifitiũ offerre ut sua immolatione reconcili arent᷑ dõ quatinꝰ
& ipsi ñ forent in fructuosi. sed possent offerre sacrifitiũ. Qm̃ una hostia

Expanded text:
munera eorum Deus respexit, sed corda intuebatur, ut ille placeret inmunera eorum Deus respexit, sed corda intuebatur, ut ille placeret inlis sunt et quae in terris. Ipse cum sit Dominus omnium, voluit hostia fieri pro peccatoribus, qui non poterant Deo sacrificium offerre, ut sua immolatione reconciliarentur Deo, quatenus et ipsi non forent infructuosi, sed possent offerre sacrificium. Quoniam una hostia
Abbreviated transcription (Latin):
sindo iacen sin altari. signat linteũ quo erat dñs p̃cinctus. sudariũ laborẽ
quẽ assũpsit in lauatione pedũ. siuequẽ sustinuit ꝓ labor e iudae. Altare
mensam dñi . CAPXXU. DEA SCENSIONEXP̃I IN CRUCEM
NSACRA MENTO PANIS ET UINI NECÑ ETIÃ IN MEMORIA
mea passi o xp̃i in promptuest. Dixcit ipse. Hȩc quociescũq feceritis
Iinmei memoriã faci&is. Idest quoties hunc panẽ & calicẽ benedixceritis.
recor daminim eaenatiuitatis secundũ humanitatẽ. passionis a cresur¬
rectionis. Quare subdit sacerdos ex uocesua & plebis. Unde & memores
sionis nec ñ & ab inferis resurrectionis. sed & in caelos gloriosae ascensio¬
nis offerimꝰ p̃claremaiestatituae detuisdonis acdatis hostiã purã hostiã
cram̃to panis & uini atq. in memoria mea ita in p̃senti ascendit in crucẽ
Cordis sacrificio intendat ds̃. Vnde cỹprianus in sermone deoratio¬
ned ominica. Neq enĩ in sacrificiis quae ab el & cain primi obtuler̃

Expanded text:
nus praecinctus, et sudarium, laborem quem assumpsit in lavatione pedum , sive quem sustinuit pro labore Judae; altare, mensam Domini. CAPUT XXV. De ascensione Christi in crucem. In sacramento panis et vini, necnon etiam in memoria mea, passio Christi in promptu est. Dixit ipse: Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis , id est, quotiescunque hunc panem et calicem benedixeritis, recordamini meae nativitatis secundum humanitatem passionis et resurrectionis. Quare subdit sacerdos ex voce sua et plebis: Unde et memores, sionis, necnon et ab inferis resurrectionis, sed et in caelos gloriosae ascensionis, offerimus praeclarae Majestati tuae de tuis donis ac datis hostiam puram, hostiam cramento panis et vini, atque in memoria mea, ita in praesenti ascendit in crucem. Cordis sacrificio intendit Deus. Unde Cyprianus in sermone de oratione Dominica : Neque enim in sacrificiis, quae Abel et Cain primi obtulerunt ,
Abbreviated transcription (Latin):
ferri. ante conspectũ dñi & sentit mandendũ eẽ abhumano ore. Credit
nãq corpꝰ & sanguinẽ dñi eẽ ad hoc morsu caelesti benedictione repleri
animas sum̃tiũ. Nc̃ pexp̃s orauit incruce incipiens apsalmo dsdsm̃s

Expanded text:
ferri ante conspectum Domini, et sentit mandendum esse ab humano ore. Credit ferri ante conspectum Domini, et sentit mandendum esse ab humano ore. Credit namque corpus et sanguinem Domini esse, ac hoc morsu coelesti benedictione impleri animas sumentium. Nempe Christus oravit in cruce, incipiens a psalmo, Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
neris. & accepta habere sicuti accepta haberedignatus es munera pueritui
uisti abel & sacrificiũ patri arche nr̃i abrahe & quod tibi obtulit summꝰ
sacer dostuus melchi sedech. scm sacrificiũ inmaculatã hostiã. Rogat
sacerdo scdm̃ patrẽ ut sicut illo tẽpore respiceredignatus est suꝑ munera abel
& sacri ficiũ patri arche nec ñ & melchi sedech ita suꝑ p̃sentia. uotaque
inuiã acceper̃ ꝑ immolationex p̃i. Demp̃catꝰ ut suscipiantur dicendo
altaretuũ in conspectu diuinae maiestatituae ut quot quot ex hac altaris
oblatio ita sit accepta in conspectu diuinemaiestatis. quatinꝰ sũpturi eam
mul fiunt caelestes & gratiadĩ repl&i. Mera & magnafidos scã eecđ¬
quisuis oculi suid& qđ mortalib: do ẽ. Vid & quid crederedebeat quãuis
non dũuideat qđ inspecie ẽ. Credit sacrificiũ p̃sens ꝑ angelorũ manus ede¬

Expanded text:
neris, et accepta habere, sicuti accepta habere dignatus es muneris, et accepta habere, sicuti accepta habere dignatus es muAbrahae, et quod tibi obtulit summus sacerdos tuus Melchisedech, sanctum sacrificium et immaculatam hostiam. Rogat sacerdos Deum Patrem ut sicut illo tempore respicere dignatus est super munera Abel et sacrificium patriarchae, necnon et Melchisedech, ita super praesentia vota, quae initium acceperunt ab immolatione Christi. Dein precatur ut suscipiantur, dicendo: altare tuum, in conspectu divinae Majestatis tuae, ut, quotquot ex hac altaris oblatio ita sit accepta in conspectu divinae majestatis, quatenus sumpturi eam, simul fiant coelestes et gratia Dei repleti. Mira et magna fides sancsuis oculis videt quod mortalibus deest: videt quid credere debeat, quamvis nondum videat quod in specie est. Credit sacrificium praesens per angelorum manus de
Abbreviated transcription (Latin):
scãecrucis. At modo scimꝰ qui a neces saria ẽ dicente agustino in expositio¬
ne euangelii iohannis omelia sexagesima quarta. Quid inquit qđ om̃s
nouer̃ signũ xp̃i nisicrucifixi xp̃i. quod signũ nisi adhibeatur siue frontib
credentiũ siue ipsia q̃ ex quare generantur. siue oleo quo crismate ungur¬
tur si ue sacrifitiũ quo aluntur nihilhorũ riteꝑficitur. Vide turmihi si
semel fuerit factacrux suꝑ panẽ & uinũ posse sufficere qui a semel cruci¬
Canitur hic accipiens panẽ & reliqua. Quod accitatur a sac̃dote quando
suscipit oblatã in secreta misse aut quando hic eã eleuat. Gratias agit in
hymno. Ueredignũ & iustũ est benedicit in p̃sentiloco frange circa cõmuni

Expanded text:
quia necessaria est, dicente Augustino in expositione Evangelii Joannis, homilia 64: Quid, inquit, quod omnes noverunt, signum Christi, nisi crucifixi Christi? Quod signum nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae, ex qua regenerantur sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio, quo aluntur, nihil horum rite perficitur +. Videtur mihi, si semel fuerit facta crux super panem et vinum, posse sufficere, quia Dominus semel cruciCanitur hic, Accipiens panem, et reliqua, quod actitatur a sacerdote, quando suscipit oblatam in secreta missae aut quando hic eam elevat. Gratias agit in Hymno, Vere dignum et justum est: benedicit in praesenti loco, frangit circa communi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est quid dicã curtali & intalilo co figantur ł quele plures in aliquo uel
pauciores in aliquo. Si dñsquando benedixit panẽ feciss & crucis signa¬
culũ ipsinouer̃ qui p̃sentes fuer̃. Presertim cũ ñ dũerat erectũ uexillũ¬

Expanded text:
non est quid dicam cur tali et in tali loco figantur, vel quare plures in aliquo, vel non est quid dicam cur tali et in tali loco figantur, vel quare plures in aliquo, vel pauciores in aliquo. Si Dominus quando benedixit panem fecisset crucis signaculum, ipsi norunt qui praesentes fuerunt, praesertim cum nondum erat erectum vexillu
Abbreviated transcription (Latin):
ratã rationabilẽ acceptabilẽq facere digneris. Qđ sic exponendũ arbi¬
tror siduo magistrorũ intellectu. Quã oblationẽ quae sic oblataẽ ut ista
idẽ eadeuotione in nob̵ hoc ẽ tota cogitatione totauita. toto intellectu. bene¬
dictã sicut hȩc benedicta ẽ sacerdote dicente uti accepta habeas & benedi¬
bilẽ acceptabilẽq facere digneris quatinus hȩc nobis fiat corpꝰ & sanguis dm̃i
Accipit sacerdospanẽ manibus suis exemploxpĩ dequodictũ est. Acce
panẽ in scãs acuener abiles manus suas & reliqua Similit̃ & calicẽ. Dicen¬
te cypriano ad ceciliũ desacramento dominici calicis . In uenimꝰ ñ obserua¬
ri a nobis qđ mandatũ ẽ nisi eadẽ quace dñsfecit nos quoq faciamꝰ. Et calicẽ
irirationẽ miscentes adiuino magisterio ñ recedamus. Qu
intellegerepossum aidimplendũ in quosuũ mandatũ ẽ & apłorũ obserua¬
tio. C&erũ decrucib quacssolemus diuersomodo facere su ꝑ panẽ & uinum:

Expanded text:
abilem facere digneris. Quod sic exponendum arbitror, salvo magistrorum intellectu: Quam oblationem, quae sic oblata est ut ista, id est, ea devotione, in omnibus, hoc est, tota cogitatione, tota vita, toto intellectu; benedictam, sicut haec benedicta est, sacerdote dicente, Ut accepta habeas et benedibilem, acceptabilemque facere digneris, quatenus haec nobis fiat corpus et sanguis Domaccipit sacerdos panem manibus suis exemplo Christi, de quo dictum est: Accepit panem in sanctas ac venerabiles manus suas, et reliqua; similiter et calicem, dicente Cypriano ad Caecilium de sacramento Dominici calicis : Invenimus non observari a nobis quod mandatum est, nisi eadem quae Dominus fecit nos quoque faciamus, et calicem pari ratione miscentes, a divino magisterio non recedamus. Quaintelligere possumus adimplendum, in quo suum mandatum est et apostolorum observatio. Caeterum, de crucibus quas solemus diverso modo facere super panem et vinum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. In primis que tibi offerimꝰ pro ecłatua scã catholica & reliq̃
factiuł quorũ p̃sentiã tuemur in officiomissae nrãe quorũ tam̃ sacrificiũ ẽ
ꝓph&ã qui requirit dñsa nobis. Scilic& facereiudiciũ & diligeremi seri

Expanded text:
Sequitur: In primis quae tibi offerimus pro Ecclesia tua sancta catholica, et reliqua. Sequitur: In primis quae tibi offerimus pro Ecclesia tua sancta catholica, et reliqua. facti, vel quorum praesentiam intuemur in officio missae nostrae, quorum tamen sacrificium est Prophetam, quae requirit Deus a nobis, scilicet facere judicium et justi
Abbreviated transcription (Latin):
don a & munera & sacrificia inlibata. Vndedicit agustinus in librorũ
deciuitatedĩ cãp .iii. Donaeius innobis nos quoq ipsos uouemꝰ & reddimꝰ
ei. Beneficiorũ eius solẽ pnitatibus festis & diebus statuti sdicamꝰ sacrã usq
memoriã. Neuolum netẽporũ ingrata subrepat obliuo ei sacrificamus
hostiã humilitatis & laudis in ara cordis igne feruidã caritatis. Iux ta
eundẽ agustinũ. Si quis dona uult dõ offerrȩ seipsum offerat: Siquis
munera saepius memor&ur beneficiorũ eiꝰ. Si quissacrificia in libata
humilitatẽ laudẽq & caritatẽ offerat. Dicit idẽ in libro memorato cãp.U.
offerimꝰ ita sacrificantes ñ alteriui sibile sacrificiũ offerendũ eẽ nouerimꝰ
quã illicuius incordibus nr̃is in uisibile sacrificiũ nosipsi eẽ debemꝰ. Quia
dñ omiserante sacrificiũ uerũ inuenimꝰ. sequentia teigitur ꝓsequamur.

Expanded text:
dona, et munera, et sacrificia illibata. Unde dicit Augustinus lib. X dona, et munera, et sacrificia illibata. Unde dicit Augustinus lib. X de Civitate Dei, cap. 3. Dona ejus in nobis, nos quoque ipsos vovemus et reddimus ei. Beneficiorum ejus solemnitatibus, festis et diebus statutis dicamus, sacramusque memoriam, ne volumine temporum ingrata subrepat oblivio, ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne fervidam charitatis. Juxta eumdem Augustinum, si quis vult dona offerre Deo, seipsum, offerat; si quis munera, saepius memoretur beneficiorum ejus; si quis sacrificia illibata, humilitatemque, laudem et charitatem offerat. Dicit idem in libro memorato, capite e noverimus, quam illi cujus in cordibus nostris invisibile sacrificium nosipsi esse debemus. Quia, Domino miserante, sacrificium verum invenimus, sequentia Te igitur, prosequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
& retractantes ultro ꝑgam ad mortẽ ut c̃fidentiã & guudiũ passuriuide¬
ant. Presentat piũcor electorũ suorũ oblationẽ suãdõ p̃sentat & piũ dñs
seipsum his ꝑ quos immo landus erat dõpatri. In hac oratione significat
sindo subsistens humilitatẽ maximã in qua ñ solũ dignatus ẽ orare ꝓsuis
sed &iũ tradi in manus impiorũ. Sudariũ uero laborẽ quẽ sustinuit ex
traditore. CÃ P XXIIII. DEIRSTITUTIONE BOMINICA
IN CON FICI EPDO CORPUS ET SAN GUI
mmolcto priore sacrificio qđ constat orationib ꝑfectorũ & ẽ c̃iunctũ
sacrificio angelorũ descendit᷑ ad uniuersale sacrificiũ immo lationem
bata singulari repeticioneduo superiora recapitulant᷑ : qm̃inuno corpore
Sep̃i hec sac ramenta c̃tinentur. sed qm̃ potius requirit ds̃ sacrificiũ cordis
quã hoc quodex trinsecus ministratur in corde sac̃dotis uolumꝰ int̃ptare

Expanded text:
et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videet retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Praesentat pium cor electorum suorum, oblationem suam Domino praesentat, et pius Dominus seipsum his per quos immolandus erat Deo Patri. In hac oratione significat sindon subsistens humilitatem maximam in qua non solum dignatus est orare pro iam tradi in manus impiorum; sudarium vero, laborem quem sustinuit ex traditore. CAPUT XXIV. De institutione Dominica in conficiendo corpus et sanguinem. Immolato priore sacrificio perfectorum, quod constat orationibus, et est conjunctum sacrificio Angelorum, descenditur ad universale sacrificium, immolationem bata. Singulari repetitione duo superiora recapitulantur, quoniam in uno corpore Christi haec sacramenta continentur. Sed quoniam potius requirit Deus sacrificium cordis, quam hoc quod extrinsecus ministratur, in corde sacerdotis volumus interpretari
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & factus ẽ sudor eiꝰ sicut gutte sanguinis decurrentis int̾ra. Hisita p̃liba¬
Inhac oratione dep̃catur ds̃ ut dignetur uota el ectorũ suorũ suscipere atq: id eo
ei p̃sentant᷑ ꝑ ꝓ nom̃ de monstratiuũ dicendo hancigitur oblationẽ. Qđ postea
additũ ẽ a scõ gregorio diesq nr̃o sintua pacedisponas & cetera. Ostendit
nullũ securũ eẽ. possein p̃senti sȩculo desua stabilitate quãuis ꝑ fectus esse uideat᷑
Acideo necesse fore ut semꝑ dep̃c&ur inpacedisponidiessuos in p̃senti saeculo
& in futuro eripi aba & nadã natione & inelectorũ gregenumerari. Decor¬
porali & desudario dictũ est quantũ adcor pus ꝑtin&. Xp̃s post quã orauit
ꝓmẽbrissuis dixit discipulissuis. Surgite eam ecce ad ꝓpin quabit qui me
traditurus est. Explanatio hieronimi. Non nos inueni ant quasi tinientes

Expanded text:
bat, et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram . His ita praelibabat, et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram . His ita praelibaIn hac oratione deprecatur Deus ut dignetur vota electorum suorum suscipere, atque ideo ei praesentantur per pronomen demonstrativum, dicendo, Hanc igitur oblationem, cui postea additum est a sancto Gregorio, Diesque nostros in tua pace disponas, etc. Ostendit nullum securum esse posse in praesenti sac ideo necesse fore ut semper deprecetur in pace disponi dies suos in praesenti saeculoet in futuro eripi ab aeterna damnatione, et in electorum grege numerari. De corporali et sudario dictum est, quantum ad corpus pertinet. Christus postquam oravit pro membris suis, dixit discipulis suis: Surgite, eamus, ecce appropinquabit qui me traditurus est . Explanatio Hieronymi: Non nos inveniant quasi timentes
Abbreviated transcription (Latin):
tura diuina q̃dicit. Loq. bat᷑ incordesuo. & labia eiꝰ mouebantur & uox eiꝰ
ñ audiebatur & exaudiuit eã dñs. Item legimꝰ in psalmis. Dicite incor
dibusuris & incubilibusurĩs c̃pungimim. Per hieremiã quoq: haec eadem
sp̃s sc̃s suggerit & doc& dicens. In sensu autẽ tibideb& ad oram dñs Adorans
autẽ srs dilectis simi nec illud ignor& quẽ ad modũ intẽplo cũ pharisa eo publicanꝰ¬
istiuadunt quocũq eritd ñs. Vt non ex orbit & mortalis a recto tramite ꝓpt peri¬
culũ p̃sentis uitae rogat . ut in nobis ꝓtecti onedm̃ muniat᷑. In hacoratione desig¬
nat sindo quantũ ad caput ꝑtin&. humilitatẽ xp̃iquã assupsit. ext̃renohabi¬
tu in qua orauit dm̃ patrẽ : sud ariũ uero quod iac& in cornu altaris labor ẽ suũ
quẽ sustinuit in oratione sicut lucas dicit. & factus estina gonia & ꝓlixius ora¬

Expanded text:
tura diuina quae dicit: loquebatur in corde suo et labia eius mouebantur et uox eius tura diuina quae dicit: loquebatur in corde suo et labia eius mouebantur et uox eius non audiebatudibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Per Jeremiam quoque haec eadem Spiritus sanctus suggerit, et docet, dicens: In sensu autem tibi debet adorari Dominus . Adorans autem, fratres dilectissimi, nec illud ignoret quemadmodum in templo cum Pharisaeo publicanapostolorum. Isti vadunt quocunque ierit Dominus . Ut non exorbitet mortalis a recto tramite, propter periculum praesentis vitae, rogat ut in omnibus protectione Domini muniatur. In hac oratione designat sindon, quantum ad caput pertinet, humilitatem Christi, quam assumpsit ex terreno habitu, in qua oravit Deum Patrem. Sudarium vero quod jacet in cornu altaris, laborem suum, quem sustinuit in oratione, sicut Lucas dicit: Et factus est in agonia, et prolixius ora
Abbreviated transcription (Latin):
quando in unũ cũ fratribus c̃uenimus & sacrificia diuina cũ dĩ sacerdote
caelebramꝰ uerecundiae & disciplinae memores eẽ debemus. Non passim
uentilare p̃cesnrãs̃ in c̃ditis uocib: nec p&itionẽ cõm̃dandũ modesto dõ tumul¬
tuosa loquacitate iactari. Qui ad s̃ ñ uocis sed cdis auditor ẽ. Necad mo¬
nendus ẽ clamorib: qui cogitationes hominũ uid& : Probantedño & dicente
Quid cogitatis nequã in cordibusurĩs & alioloco. &scient om̃s ecđae quia
ego sũ scrutator renũ & cordis. Quod anna in primoregnorũ libro eccłae
typũ portans custodit & seruat quaedm̃ non clamosa p&itione sedtacite
& modeste in ora ipsas pectoris latebras p̃cabatur & loquebatur p̃ce occulta
sed manifesta fide. Loquebatur ñ uoce sed corde. Quia sic dm̃ sciebat audire
& imp& rauit efficaciter qđ petiit quia fidelit̃ postulauit. Declarat scrip¬

Expanded text:
quando in unum cum fratribus conuenimus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote quando in unum cum fratribus conuenimus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote celebramus, uerecundiae et disciplinae memores esse debemus, non passim uentilare preces nostras inconditis uocibus nec petitionem commendandam modeste Deo tumultuosa loquacitate iactare quia Deus non uocis sed cordis auditor est, nec admonendus est clamoribus qui cogitationes uidet probante Domino et dicente: quid cogitatis nequam in cordi bus uestris ? et alio loco: et scient omnes ecclesiae quia ego sum scrutator renis et cordis. Quod Anna in primo Regnorum libro ecclesiae typum portans custodit et seruat, quae Deum non clamosa petitione sed tacite et modeste intra ipsas pectoris latebras precabatur. loquebatur prece occulta sed manifesta fide, loquebatur non uoce sed corde, quia sic Dominum sciebat audire, et. inpetrauit efficaciter quod petit, quia fideliter postulauit. declarat scrip
Abbreviated transcription (Latin):
In promptu altare thimiamatis ẽ exutroq officio scilic& capitis & corporis
usq ad locũ dequo superius titulatũ ẽ. Nuncueroreddendũ ẽ curoratio p̃¬
sens & p̃fatio secr&odicantur ex sermone cypriam dedominica oratione
sit inquit orantib. sermo & p̃catio cũ disciplina quietẽ continens & pudorẽ
Cogitemꝰ nos sub conspectudĩ stare placendũ diuinis oculis & habita corporis
& modo uocis. Nã ut impudentis ẽ clamoribus strepere it a contrac̃gruitue¬
recunde modestis p̃cibus orare. Deniq magisterio suo dñs secr&o orarenos¬
p̃cepit in abditis & semotis locis incubilib: ipsis. Quod magis conuenit fidei
ut sciamus dm̃ ubiq eẽ p̃sentẽ audire om̃s & uidere & maiestatis sup pleni¬
ego impleo. & iterũ . In omniloco oculidĩ speculantur bonos & malos &

Expanded text:
In promptu altare thymiamatis est ex utroque officio, capitis scilicet et corporis, In promptu altare thymiamatis est ex utroque officio, capitis scilicet et corporis, usque ad locum de quo superius titulatum est. Nunc vero reddendum est cur oratio praesens et praefatio secrete dicantur ex sermone Cypriani de Dominica oratione : Sit, inquit, orantibus sermo et precatio cum disciplina, quietem continens et pudorem. Cogitemus nos sub conspectu Dei stare, placendum es divinis oculis et habitu corporis, et modo vocis. Nam ut impudentis est clamoribus strepere, ita contra congruit verecundo modestis precibus orare. Denique magisterio suo Dominus secreto nos orare praecepit, in abditis et semotis locis, in cubilibus ipsis . Quod magis convenit fidei, ut sciamus Dominum ubique esse praesentem, audire omnes et videre, et majestatis suae pleniego inpleo? et iterum: in omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos. et
Abbreviated transcription (Latin):
possibileest transeat a mecalixiste. Uerũ tam̃ non sicut ego uolo sed
sicuttu. Trans ferricalicẽ a sepostulat. ñ quidẽtimore patiendi sed mi¬
sericordia prioris populi nec ab illo bibat calicẽ propinatũ. Vnde & sig¬
saluariñ potest nisi aruerit cucur inta. fiat uoluntas patris. Tertio
orauit x p̃s eundẽ sermonẽ : Vt ex memorato hieronimo discimꝰ quidicit
apł orũ timorẽ sequenti. penitentia magistrũ imp&rasse corrigendũ
intellegimꝰ eã ꝓsuo corpore idẽ apłis nuncorasse. Eodem numero idẽ
t̃nario sacerdos uoce electorũ cõpl& orationẽsuã. Sacrificiũ est electoꝵ¬
cia inlibata. Dona & munera unũ sunt iuxta qđ danihel respondit
balthasari quando ei promisit purpurã & torquẽ aureã  Adunenoe
in quit tua sinttibi & donadomustuae alterida. Hoc unũbis reppe¬
titur qui adueres offeruntur dõ idẽ panis & uinũ. qui utroq ñ inc̃¬
gruent̃ pos s̃ pluralinumero appellari. & enĩin paneẽ aqua & farina

Expanded text:
possibile est, transeat a me calix iste: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et sigsalvari non potest, nisi aruerit cucurbita, fiat voluntas Patris. Tertio oravit Christus eumdem sermonem, ut ex memorato Hieronymo discimus, qui dicit, apostolorum timorem sequenti poenitentia magistrum impetrasse corrigendum; intelligimus eum pro suo corpore, id est apostolis, nunc orasse. Eodem numero, id est, ternario, sacerdos voce electorum complet orationem suam. Sacrificium est electocia illibata. Dona et munera unum sunt, juxta quod Daniel respondit Balthasari, quando ei promisit purpuram et torquem auream. Munera, inquit, tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da . Hoc unum bis reperitur, quia duae res offeruntur Deo, id est, panis et vinum. Quae utraeque non congruenter possunt plurali numero appellari. Etenim in pane est aqua et farina,
Abbreviated transcription (Latin):
altare ẽm̃ samdñi in qua coniuuabatur cũ discipulis : Corporalelinteum
quoerat ipsep̃ cinctus sudariũ. labor deuida ꝓditore. Huncordinẽ sequitur
sac̃dos cũ suis auditorib ascendit incenaculũ quando dici sur sum cordat
Auditores respondent habemus ad dñm. Quod p̃catus ẽ prose in p̃fatione
ut cor suũ ess& alienũ auinculis mundanis. hoc nuncmon& auditores suos
ut ptanto dono gratias agantdõ. Auditores confirmant dignũ & iustum

Expanded text:
nsa Domini, in qua convivabatur cum discipulis suis: Corporale, linteum quo erat ipse praecinctus: sudarium labor de Juda proditore. Hunc ordinem sequitur sacerdos: Cum suis auditoribus ascendit in coenaculum quando dicit, Sursum corda: Auditores respondent: Habemus ad Dominum. Quod precatus est pro se in praefatione, ut cor suum esset alienum a vinculis mundanis, hoc nunc monet auditores suos, ut pro tanto dono gratias agant Deo: Auditores confirmant dignum et justum
Abbreviated transcription (Latin):
De quo cõmemorauimꝰ & nunciterũ cõmemorandũ est. Alterũ ẽ in quo necesso
ẽ cotidie carnales motus mactare. De quoin posteriorib: dicendum est

Expanded text:
de quo commemoravimus, et nunc iterum commemorandum est; alterum est in quo necesse de quo commemoravimus, et nunc iterum commemorandum est; alterum est in quo necesse est quotidie carnales motus mactare, de quo in posterioribus dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
deeius erat passione mestissimus sed quia femineas quasi contẽptibilit̃ sexus
liberius poterat p̃sentib sac̃ dotũ principib: & magistratib qđ c̃traeos sense¬
rit ostentare. Qui poterant non delore quando eũ quẽnimio a maredilexer
& nouer̃ in nocentẽ ab impiis c̃p̃hendi. ligariducit ante eos. flagellari. spui
dederit inc̃gruis locis monstrabitur. Nunc deceigitur dicendũ ẽ. Ab ini
tio oratioms usq ad locũ ubidicitur & in electorũtuorũ iubeas gregenume¬
rari ꝑ xp̃m dñm nr̃m cadebratur sacrifitiũ electorũ quiñ habent in carne
qđ eis repugn&. neq in conscientia qđ c̃turb&. Sicut enĩ duo altari erant
intaberna culomor si siue intẽplosalomonis unũ tinmiamatis alterũ holo causti:
ita s̃ duo sacrificia scãe ecłce. Vnũ ẽ in quo om̃ s carnales motus sepiti sunt

Expanded text:
us de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus quasi contemptibilior sexus us de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus quasi contemptibilior sexus liberius poterat, praesentibus sacerdotibus, et principibus, et magistratibus, quid contra eos senserit, ostentare, qui poterant non dolere, quando eum quem nimio amore dilexerunt et noverunt innocentem, ab impiis comprehendi, ligari, duci ante eos, spui dederit, congruis in locis monstrabitur; nunc de Te igitur, dicendum est. Atio orationis usque ad locum ubi dicitur: Et in electorum tuorum jubeas grege numerari, celebratur sacrificium electorum, qui non habent in carne quod eis repugnet, neque in conscientia quod conturbet. Sicut enim duo altaria erant in tabernaculo Moysita sunt duo sacrificia sanctae Ecclesiae: unum est in quo omnes carnales motus sopiti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
intẽptationibusmeis. & ego disponouobis sic̃ disposuit mihi pat̃ meus regnũ. Vnde
beda intractatu suꝑ lucã. Non inchoatione patientiae sed ꝑ seuerantia cȩlesti sreg¬
nigloria donatur. Qui animarũ ꝑseuerantia q̃ alionomine constantia uocat᷑
robur qđdã & fortitudomentis cunctarũq ut itadixerĩ ẽ colũ nauirtutũ. Quȩ
cũ benerecta & firma consistit. nihilẽ certius nihil totius bonis morib: Ipsi sincli¬
natidona liberentur amalo. Hien ĩ sapłi quimagna tribulatione erant oppressi.
Antequã audirent dñi resurrectionẽ ñ seaudebunt erigere ut c̃fiterentur sic eẽ
resurrectionẽ intẽptationibus. Non enĩ surgunt antelucẽ dequapsalmista dicit
Vanũ estuobis antelucẽ surgere. Idest uanũ est gloriari ante quã resurgatis
amortuis. At qui in faciestant signant discipulos occultos ꝓpt̃ m&ũ iudaeoꝵ
eorũ signant. De quib dicit idem qui su pra in eodem. Non autẽ ideo solus

Expanded text:
ibus meis, et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum . Unde Beda in tractatu super Lucam? Non inchoationi patientiae, sed perseverantiae coelestis regni gloria donatur, quia nimirum perseverantia, quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis, cunctarumque, ut ita dixerim, est columna virtutum, quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus +. Ipsi stant inclinati, donec liberentur a malo. Hi enim sunt apostoli qui magna tribulatione erant oppressi; antequam audirent Domini resurrectionem, non se audebant erigere ut confiterentur se esseresurrectionem in tentationibus. Non enim surgunt ante lucem, de qua Psalmista dicit: Vanum est vobis ante lucem surgere , id est, vanum est gloriari antequam resurgatis a mortuis. At qui in facie stant, signant discipulos occultos propter metum Judaeorum signant de quibus dicit idem qui supra in eodem. Non autem ideo solus