comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ ut persemepip̾m aũ
per alium eancem remman¬
dator exeqͣ̃tur. nam nisiitaie¬
nunciatur ut integ̃ causa
andatorum rescructur can¬
demiem explicandi nichomiꝰ
mandati actiolccum ht̃ nisi
iustã causa int̾tessit. aut no
renunciandi. aut intempesti¬
stum ⁊ inliem differri ⁊ sub cõ¬
dittt̃ ficripo ¶In suma sciendũs

Expanded text:
ut aut per semet ipsum aut per alium eandem rem mandator exsequatur. nam nisi ita renuntiatur ut integra causa mandatori reservetur eandem rem explicandi, nihilo minus mandati actio locum habet, nisi si iusta causa intercessit aut non renuntiandi aut intempestitum et in diem differri et sub condicione fieri potest. In summa sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
tiñgrã intercedẽt mandatu.
¶Tuagr̃a int̾uentmandatũ.
uli si tibimandaut pecuias
tuas potius mempttes pclio¬
rum ꝯioces quam fenes. uel
eres potius quam inempti¬
ones preliorumcolloces. cur
gius mandatum magis con¬
silium est qͣ mãdatum ⁊ obid
non c̃obligatorium quianes¬
moecconiilio mandati obli¬
gatur etiam sino expediat cu
sit apud seexplorare ancopt
andati tenertur. ⁊ adõ betita
sunt. utqĩtum sit arimanda¬
titencatur qui mandauit ti
tarium es̃ in hoc caumanda¬
tum quianon alifticio coro¬
isses quam si tibi mandatũ¬

Expanded text:
tantum gratia intercedit mandatum. Tua gratia intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut pecunias tuas potius in emptiones praediorum colloces, quam feneres, vel eres potius, quem in emptiones praediorum colloces. cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio mandati obligatur, etiamsi non expediat ei sit apud se explorare, an expandati tenetur. et adeo haec ita sunt, ut quaesitum sit, an mandati teneatur qui mandavit tibtorium esse in hoc casu mandatum, quia non aliter Titio credidisses quam si tibi mandatu
Abbreviated transcription (Latin):
de furto aut dampno faciẽ¬
co. aut de murria facienda
mandet tibi. lcctenim peña
istius factinomine p̃stitis
non tamuliam hebis adu̾sa
ticium actionem. ¶ Isͣ qui
excquitur mandatum nõ
debet cccede finemmañdati
ut ecce siquis usꝙ adcentum
auitos mandau̾it tibiut fim¬
dum emes uelut proticio sꝑ¬
ondes n pluris enĩc. debes. n
cꝙ mampliorem petiũam fi¬
deiubẽ alicquñ he̾bis cumeo
mandãti actcc̾m adõquide u̾
sabino ⁊ cassio placu̾t. ⁊ sius
centum aureoᷤᷤ actiuum existi¬
mant. que siu̾a sanctenignior

Expanded text:
de furto aut damno faciendo aut de iniuria facienda tibi mandet. licet enim poenam istius facti nomine praestiteris, non tamen ullam habes adversus Titium actionem. Is qui exsequitur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres vel ut pro Titio sponderes, neque pluris emere debes neque in ampliorem pecuniam fideiubere; alioquin non habebis cum eo mandati actionem: adeo quidem, ut Sabino et Cassio placuerit, etiamcentum aureos acturum existimant: quae sententia sane benignior
Abbreviated transcription (Latin):
mandet. sũ sua ⁊ tua. sũ aliea
tantum. sũ sua ⁊ alicna sũtua
⁊ alien. ¶it si tuatantum gra
mandatum sit tibi superua¬
cuumest mandatum ⁊ obit
nulla excͣoobligo net man¬
datuntuos actio nascitur.
Mandantis tantum gra int̾.¬
uenit mandatumuli uquis
tibi mandet ut negocia eius ge¬
res uelut fundumemes uelu̾¬
pco s̾pondẽs. ¶Guã gra mandi¬
antis ulisimandet tibiut pet¬
uĩam subusuis credc̃s ei qui
inrem ip̃nus mutuaret. Caut
siuolente te age̾cumeo cx fice¬
uussorica manda tibiut cu
ito agas piculo mandantis
uel ut ip̃ns piculo stipule

Expanded text:
mandet, sive sua et tua, sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum gratia tibi mandatum sit, supervacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereres, vel ut fundum ei eo sponderes. Tua et mandantis, veluti si mandet tibi, ut pecuniam sub usuris crederes ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipule
Abbreviated transcription (Latin):
ittmͣ siquis ex socus moledes d¬
biti p̾guatus bonis sius cesse
ta cebita substantia eius ue¬
neat. soluitur societasssa hca¬
su si ad huc consñtiant ins¬
ocietate noua uidetur incipcit
societa ¶ocius socio ut rumeos
nomine tantunitencatur ꝓ
socu. actt̃e si quid dolo cõnimi¬
sĩt sicut is qui deponiapudse
diligentiam clingenda ẽ suf¬
ficit enim talem diligñtiam
incominunib reb adhilt̃ so¬
iẽt. nam qui paͣrum liligñte
socium sibi assuit de seq̃ri¬

Expanded text:
Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserprivata debita substantia eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio actione, si quid dolo commiserit, sicut is qui deponi apud sdiligentiam dirigenda est: sufficit enim talem diligentiam in communibus rebus adhibere solet. nam qui parum diligentem socium sibi adsumit, de se q
Abbreviated transcription (Latin):
si cxpresse fui̾nt partes hee ẜ¬
cdubium fuit. quinualcatꝰ
uentio si cluointer se pacti
sunt. ut. idunum quidem
ducpartes ⁊ dampni ⁊ luc
ꝑtineant. ad aliumtercia. i¬
Ceilla sanc conuentĩc qĩtũ
est siticius q scius inter seꝑ
comientic¶quintus mutius
contranaturam societatis ta¬
iempactt̾em ẽe existimauit
cobid non ẽe ratam hndam
sa est opera in societate ut cos
uistum sit meliore congligcͥe
ferat alter non conferat. ⁊ ta

Expanded text:
si expressae fuerint partes, hae sdubium fuit, quin valeat conventio, si duo inter se pacti sunt ut ad unum quidem duae partes et damni et lucri pertineant, ad aliam tertia. De illa sane conventione quaesitum est, si Titius et Seius inter se conventio? Quintus Mucius contra naturam societatis talem pactionem esse existimavit et ob id non esse ratam habendam. sa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione conferat, alter non conferat et tam
Abbreviated transcription (Latin):
aut maxima expitis dimimto¬
c̃ aut inmorqͣm quidam medi¬
amuocant. aut minim. ¶maxia o
autem cipitis dimimito c cum
aliquis simul ⁊ cuitatem ⁊ lib¬
tatem. amittit. ꝙ accidit in husq

Expanded text:
aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem et libertatem amittit; quae accidit
Abbreviated transcription (Latin):
itaẽ siminimacapitis ommimi¬
to intuemit man⁊ enim gͣnato
nͥamsimaxima capitis ommnini¬
tõ mcurrat ius queq gñatois
ꝑit ut puta ẜuitute alicuus c¬
ognati ⁊ nec quidem simanum¬
issus fuit recipit gnattẽm. saci
si mĩnsulam ceportatus quis
sit ꝯgnatõ soluitu Cumauta e
dagnatos tutela pertineat n

Expanded text:
t, si minima capitis deminutio interveniat: manet enim cognatio. nam si maxima capitis deminutio incurrat, ius quoque cognationis perit, ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in insulam deportatus quis sit, cognatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela pertineat, non
Abbreviated transcription (Latin):
tronos ꝯtempnati ul quiscad
p̾ci paticipandum uenund¬
a est capitis dimmnuto cum cua¬
itas quidem amittitur lib̾tas it
tinetur. ꝙ. accidit ei cui aq̃ ⁊ ignis
int̾dictum fu̾it. uel eiquiminsu¬
la deportatus e ¶Omima aut
capitis diunitõ ẽ cum ⁊ ciuitas

Expanded text:
l qui ad pretium participandum se venumda est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis deminutio, cum et c
Abbreviated transcription (Latin):
diis ñ sit alienande reipo¬
testatem habeat. namim tota
lephum mantus inuitamu¬
uere per legem iuliamꝓhibra
amcorrigentes inmeliorẽ
statum᷑ duximus cuin cnim
lex insolitiumꝰ reb lecum ha¬
bebat que itauce fuant ⁊ aliea¬
tres inbitebat que iniutam¬
uliere fiebãt. ypothecas etiame
utri ꝙ remcdium inposumꝰ
cialisolo ꝓpostit sunt int̾clicta
fiat alĩcnatõ uel obligo  ncr
mulicbris fragilitas in pctio
expacta̾ qmius eius cares no
sit aucnare pot̾ sa boc forsitan
io uicctur fic̾i quia uolunta¬
tedebitoris intelligr̃ pignus
c̃ cc̃tus ut lice̾t creditori pignꝰ
uente si petiũa non soluatur.

Expanded text:
inus non sit alienandae rei potestatem habeat. nam dotale praedium maritus invita muliere per legem Iuliam prohibam corrigentes, in meliorem statum deduximus. cum enim lex in soli tantummodo rebus locum habebat quae Italicae fuerant, et alienationes inhibebat quae invita muliere fiebant, hypothecas autem utrisque remedium imposuimus, ciali solo positae sunt interdicta fiat alienatio vel obligatio, muliebris fragilitas in pernicex pactione, quamvis eius ea res non sit, alienare potest. sed hoc forsitan ideo videtur fieri, quod voluntate debitoris intellegus est, ut liceret creditori pignus uendere, si pecunia non soluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uendicart numos possunt sicubi
mutuos dedit ab eo qui accepit
bonafide consumpti sunt condi¬
cipossunt. si mala fide ad exħite¬
nes pupilo ⁊ pupille sntutoris
auttoritate ic̃cte dm possuntsio¬
ꝙ sidebitorpupillo soluat ncͣci¬
a ẽ debitori tutoris auctoritas a¬
h̾ euidentissima rẽc statututumc̃

Expanded text:
vindicari nummi possunt, sicubi mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibees pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. ideoque si debitor pupillo solvat, necessaria est tutoris auctoritas: ahoc evidentissima ratione statutum
Abbreviated transcription (Latin):
utem obligonum suma cłiu¬
sio in duo gña declucitur. na
ꝙaut ciuiles sunt. aut p̾torie
fiules uint que aut legibꝰ cõ¬
titute aut certe uireciuili cope¬
bate sunt ¶ Pretorie sunt qͥs
p̃tor ex sua unas dic̾tꝯ stituit
que ⁊̃ ian honoranie uocant.
¶Scquens cluusio in q̃tuor spe
declucitur. aut enim exc̃c̃tustꝰ
aut qiͣ ex maleficio ¶ Prius c̾
ut d hus que excc̃tu sunt disp
cies sunt. aut enmre ccͣhitur¬

Expanded text:
utem obligationum summa divisio in duo genera deducitur : namque aut civiles sunt aut praetoriae. civiles sunt, quae aut legibus constitutae aut certe iure civili comprobatae sunt. praetoriae sunttor ex sua iurisdictione constituit, quae etiam honorariae vocantur. Sequens divisio in quattuor species deducitur: aut enim ex contractuaut quasi ex maleficio. prius est, ut de his quae ex contractu sunt dispicies sunt : aut enim re contr
Abbreviated transcription (Latin):
sit ¶Quiau̾̃t ꝓhibitas nuptias
cocunt ⁊ alias penas patiunt:
que sac̾s ꝯstitoibꝰ continent.s
Aliqnau̾t eucnit ut libiquista¬
dumnaturalis fu̾at postea c̃u¬
ne datus potͣti pr̃is subicitur
ncen is qui amuliere uibã ꝓc̾a¬
tur. cuius mat̾moniũ minime
legib int̾tlictum fu̾at. sci ad qͣ
p̃r ꝯsuctudincm habuat post¬

Expanded text:
sit. qui autem prohibitas nuptias coeunt et alias poenas patiuntur, quae sacris constitutionibus continentur. Aliquando autem evenit, ut libt postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat. post
Abbreviated transcription (Latin):
re seqñtes admittuntur. ꝙ itĩn
p̾tores inpentõ uirc corrigẽte
non intotum sine amminicu¬
lo iclinquebant s excognato¬
imordine cos uocabant. ut¬
poteagnatois unt eis reddi sosa
nos nich̃ docẽ ꝑfectissimo uiri
cupientes nra constitt̃t saixi¬
inus quam deuire pr̃onatus
humanitate suggerente ꝓtuli
cumsatis absurdum erat. qd̃
cognatis a p̾tore apcrtum est
ħagnatis ce recdusum. maximẽ
cum in hon̾c quidem tutelanim
⁊p̾mog̃dudeficiente scquens
ccͣcedit ⁊ ꝙ inhonere retinebat
non erat inlucto perissum.
Adlimam successionem mẽ¬
ominus uocitur etiam pares
qui cõnͣtc̃ta fiducia filiumu
filiam ue ne potemuel neptez
ac deinceps emancipat. ꝙ exno¬
tra ꝯstitti omninodo inclucit᷑
ut emancipat̾tutorum semp
uideant contcta ficlucia fiei cu
ap̾atiquos non alit hocobtie¬
bat isispecialiter contͣcta fidu¬
cia paitus maĩsumisissa.¬

Expanded text:
re sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, humanitate suggerente, protulimcum satis absurdum erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam successionem nihilo minus vocatur etiam parens qui contracta fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnimodo inducitur, ut emancipationes liberorum semper videantur contracta fiducia fieri, cum apud antiquos non aliter hoc obtinebat nisi specialiter contracta fiducia parens manumisiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxĩmus ꝓp̾e expluribꝰ gdib ĩ¬
telligitur. ⁊tim dubium nõẽ
quin ucetumis sit gous agna¬
torum pertineat ad cos hrdi¬
tas sproximus aut siquidem
ortuus ẽ is cuius de hrclitate
tur quoccrtum cẽ cepit nullũ

Expanded text:
ximus ex pluribus gradibus intellegitur et tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus adgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem ortuus est is cuius de hereditatetur quo certum esse coeperit, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cluocetĩ tabul arumita
stricto iure utebatur ⁊ ppce¬
bat masculorum progẽiẽ
⁊ eos qui ꝑrofemin sexir
netessitudinem sibi iũgũ¬
tur. iteo expellebat. ut ncc
quidem intermitm⁊ filiu¬
⁊ filiamue. uttroꝙ ctro¬
ꝙ hrclitatis capiente
iuis darct nisiꝙ p̾tores ex prox¬
silce uiris angͣuͣstie po̾stea em¬
date sunt ⁊pͥm̾is quidem diuꝰ
cladius m̃ri adsolatium diu¬
orum litõrum amissorumli¬
manieorum detulit hr̃ditatẽ.
Ponta autem senatus con
cefsti successice mrinetiam a¬
siuc ceferenda caittum e̾ut mr
ingenua trumlitorũius ĩbes

Expanded text:
ex duodecim tabularum ita stricto iure utebatur et praeponebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem inter matrem et filium filiamve ultro citroque hereditatis capiendae ius daret, nisi quod praetores ex proxSed hae iuris angustiae postea emendatae sunt. et primus quidem divus Claudius matri ad solatium liberorum amissorum legitimam eorum detulit hereditatem. Postea autem senatus consde tristi successione matri, non etiam aviae deferenda cautum est: ut mater ingenua trium liberorum ius habens,
Abbreviated transcription (French):
int̾cos solos debrditate agit.
fr aũtem consanguincus pa¬
fiuie excluccbat mnͣem. sorora¬
utem consangumei prrt cũ
matit admttebatui¶a et si fu¬
erat fr⁊ sororconsangiuncia¬

Expanded text:
s solos de hereditate agitur. frater autem consanguineus iae excludebat matrem: soror autem consanguinea pariter cum matre admittebatur: sed si fuerat frater et soror consangui
Abbreviated transcription (Latin):
iãtur. ¶ Nos uo legem .xii. ta¬
bularum seq̃tes ⁊ eius uesti¬
giam hac parte conẜuantes i¬
audamus quidem p̃tores sue
bumanitatis non tam̃cosi
plenum cause mecerimuei¬
mus quarte ⁊ cnumuno cocdlẽ¬
que gͣunaturali concurre̾te
⁊ agn̾ationis titulis tamin
masculis qm infeminis eq̃
lance constitutis masculis
quidem dabaturad succes¬
sionenem uennt omnium
agnatorum. exagnatis.aut
mulierbꝰ nillis penitusn¬
isi solisorori ad agnatoru
successcẽm patebat᷑ ad̾ditus i¬
do mplenum om̃ia reclucen¬
tes ⁊ adius cuocetitabularũ

Expanded text:
latur. 3b. Nos vero legem duodecim tabularum sequentes et eius vestigia in hac parte conservantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad ius duodecim tabularum
Abbreviated transcription (Latin):
culum ⁊ sepe mortem ex hoc
um eẽ credidimus casum fort¬
utum meius admitti det̾m̃tũ
sienmingemiater. uel lib̾ta
q̃ter ñ pepit iimĩto defrauta¬
batur successioncuborum suo¬
rum. ¶Quid enim pcccauit si
dedimus ius lĩmum plenum
⁊ si ñ terenxe fui̾t uł qͣter s⁊ eũ
tantum uel eam qui queuem¬
orte intercepti sunt. ut ⁊ sicuo¬
centur in lilõrum suorui legiti¬
mam succession. Cacuman̾te
cabant sa inquibam casib
t̾ciam eipartem abtraentes ctĩ
legitimis dabant põis inalus

Expanded text:
culum et saepe mortem ex hoc um esse credidimus, casum fortuitum in eius admitti detrimentum: si enim ingenua ter vel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur successione suorum liberorum; quid enim peccavit, si dedimus ius legitimum plenum etsi non ter enixae fuerint vel quater, sed eum tantum vel eam qui quaeve morte intercepti sunt, ut et sic vocentur in liberorum suoram legitimam successionem. Sed cum anteacabant, sed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis dabant personis, in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nlem sexim descendentes
sũ masculmi fũ femininii
gnis sunt. simili mͣcdo adi¬
ura successoĩs lĩme abintest¬
gatiuam nec ideo exlutẽda q¬
ia consangumitatis iura sicu¬
tigernane. ñ habent ¶ Hoc q̃
accendum nr̃e constitoi existi¬
mauimus ut tñfferaturunꝰ
tantum gͣdus ab iure cognati

Expanded text:
lem sexum descendentes, sive masculini sive feminini generis sunt, simili modo ad iura successionis legitimae ab intestgativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti germanae non habent. Hoc etiam addendum nostrae constitutioni existimavimus, ut transferatur unus tantummodo gradus a
Abbreviated transcription (Latin):
ctmint masculos quidem ag¬
nationis iure hĩditas ctiam si¬
longissimogduultro citro
cipitur. ꝙ ãd feminas uõita pla¬
cebat ut ip̃e consanguinitatis
iuittantum capuint beredi¬
tattm. si sorores sint ultius ñ
capient. ¶ Masculiuo adea¬
du sint admiutintur q̃ decã fra¬
tus tui aut printui filicucl
mitetue hrditas adte ꝑtina
tua u̾o ad illas npcitinebat.
Qđ ĩo ita constitutumerat
quia comoclius uidebatur i¬
taiura constitiu ut plerum
ꝙbrclitates ad masculos cȯ¬
flucrent. sciquia sanc micun
erat inuniisum eas qierͣne¬
as iepelli p̃toreas ad bomin
posscem admittit ca parte q̃
ꝑxim̃tatis nominetõrum
nullo meclo introduxit. s⁊ si¬
plicitãtem legib amica am¬
cuiuscumꝙ gͥdus adsimili¬
tudiñe suorum iniuicem ad
successionemuccabat. Ge¬
media.¬

Expanded text:
ter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad eadu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua vero ad illas non pertinebat. quod ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum nullo modo introduxit, sed simplicitatem legibus amicam amcuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media
Abbreviated transcription (Latin):
dia autemuas prucentia qe¬
rat lege quidem .xii. tabula¬
rum umnior inpaliautem di¬
positc̃e antĩor subtilitate qͣ¬
dam excogitata p̾fatam dif¬
fcrentiam inlucebat ⁊penitꝰ
cͣas a successione agnatorum
repellebat oͣmi. ilia successice
incognita donet p̾tores pau¬
latimasꝑitatem uras cuulco
rrigñtes siue ꝙ dec ad imple̾¬
tes humano ꝓpoĩto aliumor¬
dic̃m humanis elictis adoi¬
derunt ⁊ cognatceis linca ꝓxizi¬
tatis nommne intreducta ptõ¬
iumͦ posscẽs cas adiuuabunt¬

Expanded text:
dia autem iurisprudentia quae erat lege quidem duodecim tabularum iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introducta, per bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
blimis pois anponia sineulla
dimuimitte filiorum suorumi
successione accipere excepta fr̃is
⁊sororis poa su consanguinei
sint sũ sola cognatoĩs uita hn¬
tes ut quem adm cas toto alio
ccemus. itatam si quidem sole
soiõres agnate uel crgnate ⁊ i
mater defunctiul defuncte su¬
per sint dimidia quidem mat̾
altã uodimidiam partemos
sorores hattant ss iuo m̃it super¬
cognͣatois iura hatentib intest¬
atus quis uel intestata moriat᷑
incapita distbuatur cius here¬
speximus ita cas oport ⁊ sue so¬
boli consulere scituris c̃ĩs quod
si tutores libis ñpetierit uel in
iccum itmotiuel extusatunt᷑a
num petẽ negiexint. ab corumĩ¬
pultrum morientium successi¬
onc mĩto repellentur. ¶Licet au¬
tem uulgo qĩtus sit filius filia¬
ue pot̾ ad bona eius mrexituli
ano senatus consulto admitti.

Expanded text:
imis personis anteponi et sine ulla deminutione filiorum suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis persona, sive consanguinei sint sive sola cognationis iura habentes, ut quemadmodum eam toto alio ocemus, ita tamen ut, si quidem solae sorores cognatae vel adgnatae et mater defuncti vel defunctae supersint, dimidiam quidem mater, alteram vero dimidiam partem omnes sorores habeant, si vero matre supercognationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereprospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis quod, si tutores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successione merito repellentur. Licet autem vulgo quaesitus sit filius filiave, poano senatusconsulto admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃torum licet in pot̾te p̃art¬
tis ẽut scilica cumalicno ura
subiecta ẽ iũssueius adcat cuiꝰ
⁊uin subiecta e ¶Prẽferunt
autemm̃ri ubi defim̃cti qui su¬
i sunt. queue suorum lcto sũt
a fũie sue mortue filius uł fi¬
lia ppõitur exconstitõib mri

Expanded text:
tuorum, licet in potestate parentis est, ut scilicet, cum alieno iuri subiecta est, iussu eius adeat, cuius iuri subiecta est. Praeferuntur autem matri liberi defuncti, qui sui sunt quive suorum loco, sive t filiae suae mortuae filius vel filia opponi
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ut trmpora continie neer
ter uenchitorem queꝙ ⁊ empto¬
itm. comungi tempora duns
scuus ⁊ antoninus resc̃psũt.i
quia fũcorem alienam c̾mit
si post uencditõm qnqnnium
p̃t̾icrit. posse dñm rei perexcep¬
tce̾m repelle coͣnstito aut diue
memorie çẽnonis un ꝓspexit
debus quiã sisco peruenditom ł
conatomul alumtitutulum

Expanded text:
tuit, ut tempora continuentur. Inter venditorem quoque et emptorem coniungi tempora, divi Severus et Antoninus rescripserunt. qui a fisco rem alienam emit, si post venditionem quinquennium praeterierit, posse dominum rei per exceptionem repellere. constitutio autem divae memoriae Zenonis bene prospexit his qui a fisco per venditionem vel donat
Abbreviated transcription (Latin):
tutia existimantium ctian fũ¬
res sõli possident principalib ꝯ¬
scitõib prospicitur nequilon¬
ui possessa res usucãpipot iii
capiñpossunt. sa papinianus
sc̃bit fõnis uacantib fisco nuim¬
usũc ipere posse⁊ ita diuus piꝰ
sime scienclumẽ remtalem de¬
ciumut. abone fideiemptore
usucapipossit. uel qui exalia

Expanded text:
tentia existimantium, etiam funres soli possident principalibus constitutionibus prospicitur, ne cui lonossessa res usucapi potest: capi non potest. sed Papinianus scripsit, bonis vacantibus fisco nonusucapere posse: et ita divus Pius ssime sciendum est, rem talem eitium, ut a bona fide emptore usucapi possit vel qui ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
usucipionem per legem pro
.s. mala fide possideñt. sa necil¬
lus alius qͣmius ab cis bonafi¬
rebus mobilib non facile ꝓce¬
dit ut bonc fi deipossori usuca¬
r alienam rem uendidit. uelex

Expanded text:
usucapionem per legem XII  mala fide possidet, sed nec ullus alius, quamquam ab eo bona fiin rebus mobilibus non facile procedit, ut bonae fidei possessori usucai alienam rem uendidit et
Abbreviated transcription (Latin):
partum suum eẽ credens uen¬
ĩttit. fuitum eñim sinc affectu.
furandi non ꝯmĩttitur¶Au¬
is queꝙ mõis accidẽ pot̾ ut ꝙ
sincuicio furtirem alien.amad
quemtnsferat ⁊ efficiatut a põ¬

Expanded text:
partum suum esse credens, venmittit: furtum enim sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a pos
Abbreviated transcription (Latin):
pcedente atquiantur. ¶Qual¬
qn̾ etiam simaximie quisicfi¬
de rempossedit non tn illi usu
dicto longotem pore bona fide
possessc sunt usucapipossũnt.

Expanded text:
cedente adquiratur. Sed aliquando etiamsi maxime quis bona fide rem possederit, non tamen illi usucdicto longo tempore bona fide possessae fuerint, usucapi possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
¶P. dep̾cio conuemĩt quis
ñ quidem p̾cumm nuãtum sit᷑ ac
necarra quidem data furniam
quidemant nominc datur. ar¬
gum̃tum c̃ emptois ⁊ uencditi¬

Expanded text:
pretio conuenerit, quamuis nondum pretium numeratum sit ac ne arra quidem data fuerit. nam quod arrae nomine datur, argumentum est emptionis et uenditi
Abbreviated transcription (Latin):
to manĩmissũ añ sniam. ab ca
muliere uidique rea fuat eiusd
c̃nimus postulata rõnis ẽ q̃rese¬
quiturut incumdẽ ẜuum a do¬
mina collata hrois instituto
nullius momiti hatc̃atur ¶Hlic¬
nus suus ⁊ iambus intelligit᷑
in quousumfructum tẽstator
hatet. ¶Seruus ait a dño su
ohis institutus siquidem in ca¬
demcaiusa mansit sit extestõ¬
testatore mamuss fu̾it suoar¬
bito.idnx hrlitatem pot quia
non fit nccͣiusacum utrumꝙ
ex dĩtestam̃to non conscqt᷑
quod si alienatus fuit isimoui

Expanded text:
iam ab ea muliere videri quae rea fuerat eiusdem criminis postulata, rationis est : quare sequitur, ut in eundem a domina collata institutio nullius momenti habeatur. ’Alienus servus etiam is intellegitur, in quo usum fructum testator habet. Servus autem a domino suo heres institutus, si quidem in eadem causa manserit, fit ex testtestatore manumissus fuerit, suo arbitrio adire hereditatem potest, quia non fit necessarius, cum utrumque ex domini testamento non consequitur. quodsi alienatus fuerit, iussu
Abbreviated transcription (Latin):
tuto dato ilius substitutus fu¬
sine distinctic resc̃psumt adu¬
tramq partem substitutum
admicti ¶Si ẜuum alicnũ
quis prem fam̃ilias arbitra¬

Expanded text:
tuto dato alius substitutus fusine distinctione rescripserunt, ad utramque partem substitutum admitti. Si servum alienum quis patremfamilias arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
simanumissus ẽ uiuotestato¬
re uel mortuo añqmacdeat su¬
o.arbito adoire hr̃elitate pott᷑
Seriius autem alienus post
cliu mortem recte instituitur¬
est testamti fa̾c̾tio. nondum e¬
nimadoita hr̾litas põe iuiccin
sustina non br̾clis futurisqide¬
functicum⁊cius quimutõ ẽ
SScuius pluriumcum quib
testam̃ti factio ẽ.ab exnco nst¬
itutus hr̃s uniciq dnorum
cuius uissuadierit ꝓportẽ dñi¬
acquirit hrclitatem ⁊ ũnumh¬
ominem ⁊ plures usꝙ ininfi¬
nitum qͣ quisꝙ uclit hrdem fa¬
certlca ¶ Herccditas plerum¬
ꝙ duiditur inluorecim unci
assem efficiunt ꝙ testatoruolu¬
lauoluntas intestando specta
cias suam br̃litatem diuidere.
Ci pluits instituantur ita dem̃
partium h distbutõ necͣia est :¬
si nolit testator coexeqs ꝑtib¬

Expanded text:
si manumissus est, vivo testatore vel mortuo, antequam adeat, suo arbitrio adire hereditatem potest. Servus alienus post domini mortem recte heres instituituest testamenti factio: nondum enim adita hereditas personae vicem sustinet, non heredis futuri, sed defuncti, cum et eius qui in Servus plurium, cum quibus testamenti factio est, ab extraneo institutus heres, unicuique dominorum cuius iussu adierit pro quirit hereditatem. Et unum hominem et plures in infinitum, quot quis velit, heredes facere licet. Hereditas plerumque dividitur in duodecim unciaassem efficiunt quot testator volula voluntas in testando spectatcias suam hereditatem dividere. Si plures instituantur, ita demum partium distributio necessaria est si nolit testator eos
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃pars assisent ex ea ꝑtehĩs
sit. ⁊ si plures sn parte septi sunt
oms ineandem ꝑtem.xuirent
¶ Siuototus as conpletus sit
nouissimus sinc pte sc̃ptus sit
caenim paꝵs gaata intelligitur
queuacat. ¶Uitcãmus sipars
aliquauacet nec tam̃ quisqͣm
sine ꝑte hĩs institutus sit. quid
uiris sit. uli sitres exqĩtis ꝑtib
hr̃des scͥptisunt. ⁊ ꝯstat uacan¬
tem ꝑtem singulis tacitt ꝓhr̃¬
ditana ꝑte accetẽ ⁊ ꝑin haleri
ac si exterciis paitib hr̾tes sc̃p¬
portoib sint tacite singulis de¬
leantur. ac siunuequisꝙ exqrͣ̃
qui sinc ꝑtt institutus ft̃s qd di¬
potłiaeẽ hatebit. idcͣmq enta sii
dispondius expletus sit queõs¬

Expanded text:
pars assi deerit, ex ea parte heres fit, et si plures sine parte scripti sunt, omnes in eadem parte concurrent. si vero totus as completus sit,novissimus sine parte scriptus sit: ea enim pars data intellegitur quae vacat. Videamus, si pars aliqua vacet nec tamen quisquam sine parte heres institutus sit, quid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat, vacantem partem singulis tacite pro hereditaria parte accedere et perinde haberi ac si ex tertiis partibus heredes scripportionibus sit, tacite singulis dehabeantur ac si unusquisque ex quarta qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iamsiclb̾tattexrira constitu
erat ⁊ atilicimo placusse. paur¬
in sius lib̾s quos tam admasuri¬
um sabinum ꝗͣ uod ad plauciu̾
scpsit iefcit. ¶Pprius autem
autemẜuus etiam hus intelligr
in quo nudam ꝓp̾ctãtem testator
hilet alio usumfructum hñte.
Cautem casus in quo nec cum li¬
bͥtatt utilit ẜuus a dña sua hr̃s
instituitur ut in constittẽ diuo¬
rum sciũ ⁊ antonim cauetur.¬

Expanded text:
ra constitutione erat et Atilicino placuisse Paulus suis libris quos tam ad Masurium Sabinum quam ad Plautium scripsit refert. proprius autem servus etiam is intellegitur in quo nudam proprietatem testator habet, alio usum fructum habente. est autem casus in quo nec cum libertate utiliter servus a domina heres instituitur, ut constitutione divorum Severi et Antonini cavetur
Abbreviated transcription (Latin):
ptes ad assempostea reuocant
q̃muis fuit pluriumiunciar¬
um. ¶eres ⁊ pure ⁊ subcõdi¬
tec institi potest ¶xceͣrtotem¬
oreaut.ad certum tempꝰ nonp¬
moriar uel excillenclis illis a
ut usꝙad calendas illas hr̃s z¬
esto dicꝙ adiectũ pro superia¬
necnon infidi missis ⁊ lib̾ta¬
tibꝯ pronon sc̃pta hatetur.
Si plures conclittẽs minstitu¬
tõibꝰadiecte sunt. siquidemꝰ
umetim ut puta si illucl ⁊ illd̾
iatisẽ. ¶Hu quos nũqͣtesta¬
toruiclit hr̃des institui possut
uli si frĩs filios ꝑcegͥnãtos ign¬
orans qui cent hr̃des instituit.
ignorantia emintestantis mnu¬
oplures grãdus hr̃dum
ficere. ut puta sulle hr̃s ñ ent il¬
le hrs esto ⁊ deinceps inqnͣtu
uelit testator substitũe potest
⁊ nouissimoleco ĩ sb̾sidiũł ẜuuz

Expanded text:
tea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non pmoriar ’ vel ‘ ex kalendis illis ’ aut ‘ usque ad kalendas illas heres esto ’: diemque adiectum pro supervanec non in fideicommissis et libertatibus pro non scripto habetur. Si plures condiciones institutioni adscriptae sunt, si quidem coniunctim, ut puta ‘ si illud et illud satis est. Hi, quos numquam testator vidit, heredes institui possunt, veluti si fratris filios peregri natos, ignorans qui essent, heredes instituerit: ignorantia enim testantis inuo plures gradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres esto ’; et deinceps, in quantum velit, testator substituere potest et novissimo loco in subsidium vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t inurri amictisse dici ꝙ sñ su
cnͣtis hec sunt q ad noxalemac¬
tcc̃m ꝑtinet. ¶ Cetm sciendũ
ẽ cdilicio etco ꝓhibinos canẽ
uertm xprum ursumleõnez
spt ħas aut eclilicias actces ⁊ dei
paupie accolocim hebit. nuqͣ
enim actoe̾s pͥscrtim penales de
eãtem ix concunentes alia ali¬
am coñsumit

Expanded text:
 iniuriam fecisse dici, quod sensu caret. haec quod ad noxalem actionem pertinet. Ceterum sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem praeter has autem aedilicias actiones et de pauperie locum habebit: numquam enim actiones praesertim poenales de eadem re concurrentes alia aliam consumit
Abbreviated transcription (Latin):
mnalia sinote dedantur profici¬
unt reo ad liba̾tõm. quiaitalex
cd citrosus calce ꝓcussit. aut bosc¬
ornu pctẽ solitus cormipetierit.
Hau̾t actõ inhus que contͣ.
nãturam mou̾entur locum ha¬
ba. cetm sigenital sit fentas ce¬
sat accͣo. demq siuisus fugit i
domino ⁊ sicnocuit ñ pot qudẽ
qondam dñs comienra quia

Expanded text:
malia, si noxae dedantur, proficiunt reo ad liberationem, quia ita lecitrosus calce percusserit aut bos cornu petere solitus petierit. haec autem actio in his quae contra naturam moventur locum habet: ceterum si genitalis sit feritas, cessat. Denique si ursus fugit a domino et sic nocuit, non potest quondam dominus conveniri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
posse ⁊ sine frusttõe uitebitur
temp restitucdi cã petẽ. inlu¬
ign̾dum c̃ci ut tñ delitis esti¬
mato̾e caucit. cum fidcuissore
siint̾ tempꝰ ꝙ eidatum ẽ non
restituissa. ¶Et si brelitas pe¬
tͣita sit. cadem c̾ci fructus int̾¬
int̾uenire de singularimiñ pe¬
titit. ¶ Iulorum. eũt fructuũqͥͦs
culpa sua possor ñ pc̃rteperit in
si pclo fu̾it ¶ Si uobõa fice pos¬
sor fu̾it ñ halctur rõ cõnͣsũpto
choatam aũ pctititm etiam il¬
lorum ro halebr quiculpa pos¬
sõris perceptinsunt uel ꝑcepti
consumpti sunͣt ¶ So siad ex¬
abeat actor qmͣ habiturus ee̾t
sicut pͥmum ad exhibudum
i temporis .i. cuis qui post iece¬
quo ad echibedum actum est
in p̾sñti echilt̾ se posse atempꝰ
exhile̾di cãpetat idꝙ snfrust

Expanded text:
posse et sine frustratione videbitur tempus restituendi causa petere, indulgendum est ei, ut tamen de litis aestimatione caveat cum fideiussore, si intra tempus quod ei datum est non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus intintervenire in singularum rerum petitione. illorum autem fructuum quos culpa sua possessor non perceperit, insi praedo fuerit. si vero bona fide possessor fuerit, non habetur ratio consumptorum choatam autem petitionem etiam illorum ratio habetur qui culpa possessoris percepti non sunt vel percepti consumpti sunt. Si ad exabeat actor, quam habiturus esset, si, cum primum ad exhibendumi temporis, id est eius quod post accequo ad exhibendum actum est in praesenti exhibere se posse et tempus exhibendi causa petat idque sine frust
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut is alti certapetina debcat cõ¬
dempnan. ¶ Eoquq nomine
dam pnadus ẽ quisq hoc uidi¬
cio ꝙ forti c̾ca fines maliciosea¬
uiquid comnisit. u̾bigri. qui
lapites finales furatus c. autat¬
bores finales cecidit. contum. a¬
cic quoq nõic quisꝙ coudicio.¬

Expanded text:
is alteri certa pecunia debeat condemnari. eo quoque nomine damnandus est quisque hoc iudicio, quod forte circa fines malitiose aliquid commisit, verbi gratia quia lapides finales furatus est aut arbores finales cecidit. contumaciae quoque nomine quisque eo iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ si condempnando uidcbr do¬
minus. ita debeat condempnari
publiũ mcim lucio ticiom
.x. autxis condempno aut nõxa
deccͥ. ¶ Et si inrem actum sit. sũ¬

Expanded text:
 si condemnandus videbitur dominus, ita debeat condemnare: ‘ Publium Maevium Lucio Titio decem aureis condemno aut noxam dedere. ’ Et si in rem actum sit, s
Abbreviated transcription (Latin):
adbonalib̾tinorum ad mo¬
nenli sumus scnatu censu¬
sse. ut quannius adom̃s pa
ni assignate lib̾tum qut ptꝰ
mortem cius solus is pronꝰ
haba̾tur cui assignatus ẽ qi ce¬
tĩlibi qui ipͥ qutꝙ ad eadem
bonanulla assigͣtit int̾uciẽ¬
te panter. ad mittentur. nic̃
uus inhus bonis habetur sci
ita demumum p̾stinumius
recipiunt. sus cuiassignatus
c̃ decessit. nullis libĩs relictis
nectantum ub̾tum. saictiam
ub̾tam ⁊ nontantum filion¬
epotiuc sactiam filie neptiue
assignare ꝑmictitur ¶Datur i¬
autem ħ assignanli facultas
ei qui duos plures uc libos ĩ
sieum cui assignau̾it posteae¬
mancipauit ancuanescat. assi¬
gnatõ sciplacuit euãnesce ꝙ⁊¬
uili mo ⁊ alus pleusꝙ uisum
ẽ ¶ Nec int̾est testam̃to quis
hostorio scapula consulibꝰ.¬

Expanded text:
ad bona libertorum admonendi sumus, senatum censuisse, ut quamvis ad omnes patis adsignare libertum, ut post mortem eius solus is patronus habeatur, qui adsignatus est, et ceteri liberi, qui ipsi quoque ad eadem bona, nulla adsignatione interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictis. Nec tantum libertum, sed etiam libertam, et non tantum filio nepotive, sed etiam filiae neptive adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos pluresve liberos in si eum cui adsignaverit, postea emancipaverit num evanescat adsignatio? sed placuit, evanesceuliano et aliis plerisque visum est. Nec interest, testamento quis llo Rufo et Ostorio Scapula consulib
Abbreviated transcription (Latin):
Ninscamus nunc. adali
tela sunt uelincuratt̃t quedam
neutrount tenentur ¶Dideaꝰ
ciamus dchus quentũtelas.¬
cuuli dãtaac permissa stnto¬
res autemsunt. qui camuim

Expanded text:
nseamus nunc ad aliatela sunt uel in curatione, quaedam neutro iure tenentur. uideamus ciamus de his quae in tutela sucivili data ac permissa. Tutores autem sunt, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet quia mortuotempris
inconplurib alus ca̾is postu
hac placuit. ñminus postumi
quam iam natis testam̃to tut
sui ⁊ inpotte corum fic̾reniss ⁊
sicmancipato filio tutor apr̃e

Expanded text:
scilicet quia mortuo te in pin compluribus aliis causis postumi causa placuit non minus postumis quam isui et in potestate eorum fierent. Sed si emancipato filio tutor a patr
Abbreviated transcription (Latin):
pͥa scipulaantis continetur
ulĩ si ẜuus stipuletur ut sibi
est. tũc enim soli ei acquirit
Auisuus commnunis stipula¬
tur si alti exdins adquiriñ
pot soliclum alti acquiritur.
ułi si res qmͣdari stipulatus ẽ
unius dñĩ sit.

Expanded text:
a stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi est: tunc enim soli ei adquiritur. quod servus communis stipulatur, si alteri ex dominis adquiri non potest, solidum alteri adquiritur, veluti si res quam dari stipulatus est unius domini sit
Abbreviated transcription (Latin):
eͣt si contempsit induplu
hant hu qui talem inuaria
passi sunt ⁊ post eas fimitas
ñ alit̾litem suscipiant. nisi o¬
mines expensas litis. m̾asusce:.¬
pint. ut actores tali pͣcna ꝑter¬
ci tempora licium doceantur
militem aut mulierem age
sacto rescͥpto ꝓcatorio noie ex¬
perni conceditur suis uoneg¬
ecus superec sñosfñsa disciplie
possunt. ¶ Eas uo excepttes q̃¬

Expanded text:
et, contempserat, in duplum habeant hi qui talem iniuriam passi sunt, et post eas finitas non aliter litem suscipiant, nisi omnes expensas litis antea acceperint, ut actores, tali poena perterriti, tempora 1itium doceantur militem aut mulierem agere sacro rescripto, procuratorio nomine experiri conceditur: suis vero negotiis superesse sine offensa disciplinae possunt. eas vero exceptiones q
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃pactẽem cum dampͦri defẽ¬
ditur perextepttem pͥacui coͣ¬
uenti ¶ Eque si debitor defe¬
rente cͣclitore uirauit. nil sed¬
ait oportẽ. ad huc obligatus

Expanded text:
pactionem eum damnari, defenditur per exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus
Abbreviated transcription (Latin):
fimto cotempore non inpeclitur
tempo agẽ uolentib obicitur ext¬
eptõ. aut pacti comienti aut ilĩa
simił clifftrre debent. actie̾m ⁊ pt᷑
taꝙ sit excepto. n eo iudicioqui¬
posttemp olim agt̾ potant. cum
temẽ tem iniudicium deducetãt¬
⁊ consumebant qͣite itm amitte¬
bant. ¶ Hochie autemno ita stric
antempꝰ pactõis uel obligois¬

Expanded text:
tempore non impeditur tempus agere volentibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similis, differe debent actionem et taque sit exceptio, neque eo iudicio quipost tempus olim agere poterant, cum temere rem in iudicium deducebant et consumebant, qua ratione rem amittebant. hodie autem non ita stricte ante tempus pact
Abbreviated transcription (Latin):
tõc reuuclicate adiuuari. ¶Hec
exempli cã rctulisse sufficiet ali
gestorii scupandectarum libs̃ in¬
telligi pot. q̃rum q̃dam exlegib
uel exhus que leguicẽ opt᷑ment
uel ex ip̃ius p̾toris ĩras loce suba¬

Expanded text:
tionem rei iudicatae adiuvari. Haec exempli causa rettulisse sufficiet. aligestorum seu pandectarum libris intellegi potest. Quarum quaedam ex legibus vel ex his, quae legis vicem obtinent, vel ex ipsius praetoris iurisdictione sub
Abbreviated transcription (Latin):
uit. nam eampctiũam ate
petẽ possecum certum est d¬
are cnum te oporta cun exsti¬
pulattẽ tenearis. s⁊ quiam
iquum ẽ conorme te con¬
demp̾ri placet pexcepttẽm¬

Expanded text:
uerim. nam eam pecuniam a te peti posse certum est. dare enim te oportet, cum ex stipulatu tenearis; sed quia iniquum est te eo nomine condemnari, placet per exce
Abbreviated transcription (Latin):
Tstĩpulancli ⁊ ꝓmitꝰ¬
tencli duo plures ut
iti ficri possunt stipũ¬
Aandiitasipost oĩum int̾roga¬
ttẽm promissor respondeat᷑. sp¬
ondeo ut puta cum duob se¬
paratim stipͣulantib ita pr
o spopondit cem̃ alio int̾rogã¬
te sponceit ilia atip alia crit
obligõ erit. nec creclunturd¬
uorei stipulanli et̾ ¶Duo
plures ue rei promittendiita
fiunt᷑ meui quinq. nuitos d¬
are spondes. sei. costemquinq̃
uli sepatim. spondco¶ Exh̾e¬
b solidum singulis deletur
⁊pmittentes singuli m solid
ares u̾titur ⁊ uel alt debitum
accipiendo uel alt̾ soluendo o¬
libat. ¶ Ex duob itis ꝓmit¬
tencli alius pure alius indie
uel subconclittt̃ obligari p̾t
nec ĩpechim̃to erit dies aut
ditõ quommmuis ab co qui pu¬
re obligatusẽ petetur descip

Expanded text:
stipulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita proo spoponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promittendi ita fiunt:‘ Maevi, quinque aureos dare spondes? Sei, eosdem quinquuli separatim ‘ spondeo ’. Ex huibus solidum singulis debetur et promittentes singuli in solidum debitum accipiendo vel alter solvendo oliberat. Ex duobus reis promittendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui pure obligatus est petatur. TI
Abbreviated transcription (Latin):
creclitas. adoita eet ¶ũ. iutem
quos heres rogatus est manu¬
mutt̾e atelib̾tatem conseqͣnt
natibiadici ⁊ iim qui directo¬
lib̾tatem accepunt cuiub̾tie
rant nambiuc a et iamuolũ¬
tatitue sihu dequorum statu
agitur cõnsñtiãtur. auctorita¬
tem nr̃am accomocamu ¶tnẽ
huius resc̃ptois nr̃e emolum̃t̾
alia tt̾e aritumfiãt si fiscus bo¬
na agnoscẽ uoluit ⁊huqui rebꝰ
nñs attẽncdunt scient quomo¬
dopecimiario p̃ferendamub̾ta¬
tis cam ⁊ itatona cogenda ut
ub̾tas hus salua sit quicam ad¬
ipisci potuerunt. sihr̾ditas extẽ¬
tim̃to addita ee ¶oc rescpto sub¬
uentume̾ ⁊ ub̾tatib ⁊ defunctis
nebona corumac̃litoribꝰ possi¬
deantur. queneant. certe si fuint
ex hac cadefc̾tibõ adiͨtacessat lĩui
uendito extitit enim defuncti
defensor ⁊quidem ydoncus qui
cesolito coitorb cauꝰ. ¶In¬
totiens locum hab⁊ quotiens
testam̃to lib̾tates date sunt qd
ergo siquis intestatus decetens
ccclicillis ub̾tates dedit. n adoi¬

Expanded text:
ereditas adita esset : hi autem quos heres rogatus est manumittere a te libertatem consequantur na tibi addici quam ut libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, auctoritatem nostram accommodamus. et ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Intotiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adi
Abbreviated transcription (Latin):
eminem existe̾. tunc ent con¬
stitõi lecus sSiis qui minteg̾r
restitui pot. ab stinuit seabh¬
ercditate. anio qĩus pot̾ in
integrum restitur pot̾ admit
tatum conseruandar̃ cã fc̃a in
integrum sit restitutus utiq̃
tates quia semei conpeticiut
¶ec ꝯstitutõ lib̾tatum tuend¬
uumcã intittlucta e erͣgosili¬
btates millc sunt datcħcc̾sat
conͣstitõ. quid ergo siuuius
dedit lib̾tates uel mortis ca ⁊
ned hoc queratur utrum inf¬
raudem creclitorum añnͥ fcm̃
sit. id c̾touelint adici sibi bõa
an audicudi sunt magis c̃ut
audir debeant ꝗ si deficia̾t u̾ba
constitutoi ¶a cummultis d¬

Expanded text:
eminem extare, tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potest, abstinuit se ab hereditate, an, quamvis potest in integrum restitui, potest admittrtatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique ertates quae semel competierunt. Haec constitutio libertatum tuendarum causa introducta est: ergo si libertates nullae sint datae, cessat constitutio. quid ergo, si vivus dedit libertates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas d
Abbreviated transcription (Latin):
ius ceea re notio ẽ aditus rõc de¬
siderutui habebit ut lib̾tatum
to quam earum que per sp̃em
fideiconmissi ielicte sunt tuẽ¬
darum ei adiciantur tibibẽa siy

Expanded text:
ius de ea re notio est aditus rationem desiderii tui habebit, ut libertatium  quam earum quae per speciem fideicommissi relictae sunt, tuendarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dest nouus casus suc¬
cessiomis excontrͣtutit
dim marti nam sibu
quilib̾tatem accepunt a cłnorĩ
testam̃to ex quonon adoitur.
hiditas siuelint bonasibi ace¬
icilib̾titum conseruandarum
causa aucdiuntur ⁊ita resepto
diuimarti adpupiluini fũ¬

Expanded text:
t novus casus successionis ex constitutione divi Marci. nam si hi qui libertatem acceperunt a domino in testamento, ex quo non aditur hereditas, velint bona sibi addici libertatium conservandarum causa, audiuntur. et ita rescripto di
Abbreviated transcription (Latin):
nouattem collitur obligo u¬
ciodan itipulatus sic namĩ¬
licet postĩor stipulatõ inutili
sit tnprimanouationis uire
a pupillo sine tute as aucto¬
ntate stipulatus fus. quoca
si a seruo quis stĩpulatus fu¬
mum nouatõ fit si quidip
ostĩorem stcipulcem pactino
dies. aut fideuissor addiciat
onemficu sic intelligi opor¬
tet ut ita dicamus nouatio
alioqn̾ sicescnt᷑ clurat por o¬
bugo sa⁊ cum hoc quidami¬
ter uctes constabat tunc fici
nouatrem cum nouandia¬
nimo in scd̃am obligtem
itum fuãt. per hoc aut̃ lubi¬
um erat quando nouandia¬

Expanded text:
nouatione tollitur obligatio, utio dari stipulatus sim; nam inlicet posterior stipulatio inutilis sit, tamen prima nouationis iure a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casi a servo quis stipulatus fumum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione dies aut fideiussor adiciatur onem fieri, sic intellegi oportet, ut ita dicamus factam alioquin si defecerit, durat prior obligatio. Sed cum hoc quidem inter veteres constabat, tunc fieri novationem cum novandi animo in secundam obligationem itum fuerat: per hoc autem dubium erat, quando novandi a