comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ ds̃ fieri iusserat tanquã ydolatrĩa
gentiliũ dãpnare crederet᷑. Hoc ẽ enĩ
qd̃ illi iacobus ait. auditũ de illo ẽẽ qd̃
disaissionẽ doceat a morse qd̾ utiq nefas
t̃. ut eredentes in xꝑm discindantur a
ꝓpha xꝑi. tanqũa eius doctrinã detestantes
atq dãpnantes de qͦ ipse xꝑc dicit. Si ere¬
deretis moysi. creleretis & mͥ. De me enĩ

Expanded text:
rarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam rarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo esse, quod discissionem doceat a Moyse, quod utique nefas est, ut credentes in Christum discindantur a propheta Christi tamquam eius doctrinam detestantes atque damnantes, de quo ipse Christus dicit: si crederetis
Abbreviated transcription (Latin):
debet recte utiq facit. & ideo falsũ de
illo dicit qͥ dicit eũ ñ recte fecisse. qd̾ eũ
nouit facere debuisse. Si autẽ uerum
scripsit paulus. uerũ ẽ qd̃ petrus ñ recte
in grediebat᷑ ad ueritatẽ eugłis. Ego¬
qͥdẽ illud petr̃u sic egisse credo: ut
gentes cogeret iudauare. Hoc enim
lego seripsisse paulũ. quẽ m̃titũ ẽẽ ñ
credo. Et ideo ñ recte agebat hoc petrus.
qr erat contra eugłi ueritatẽ. ut puta¬
rent qͥ credebant in xꝑm. se sine illis
ueterib sacram̃tis saluos ẽẽ ñ posse. Hoc
eñĩ contendebant antiochiȩ qͥ ex circũci
sione crediderant. Ipsũ uͦ paulũ ñ adhoc
id egisse qd̾ uel timotheũ cirtũcidit. uel
cenchris uotũ ꝑsoluit. uel ierosolimis a
ia cobo ad monitus cũ eis qͥ uouerant lege¬
tima illa celebranda suscepit. ut putare
uideret᷑ ꝑ ea sacram̃ta etiã xꝑianã salu-¬
tẽ dari. sed ne illa que priorib ut con¬
gruebat tẽporib in umbra rerũ futu¬

Expanded text:
debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangquidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendsione crediderant. Ipsum vero Paulum id egisse, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futu
Abbreviated transcription (Latin):
totum celum. qͥd sunt om̃ia sydera.
qͥd sol. qͥd luna. qͥd excereitꝰ angeloꝵ:
Om̃iũ istoꝵ creatore sicio. Ipsũ esurio.
ipsũ sicio. ipsi dico. qm̃ apud te ẽ fons
uite. qͥ mͥ dicit. ego sum panis uiuus¬
qͥ de celo descendi. Esuriat & siciat
ꝑegrinatio mea. ut saciet᷑ p̃sentia mea.
Arrideat mundus multis reb pulcheiᷤ.
fortib. uariis. Pulehrior est ille qͥ fecit.
fortior ꝙ clarior ille qͥ fecit. sua uior¬
ẽ ille qͥ fecto. Saciabor dũ manifesta¬
bitur gła tua.¬

Expanded text:
d sunt omnia sidera? Quid sol? Quid luna? Quid exercitus Angelorum? Omnium istorum Creatorem sitio: ipsum esurio, ipsum sitio, ipsi dico, Quoniam apud te est fons vitae . Qui mihi dicit: Ego sum panis qui de coelo descendi . Esuriat et sitiat peregrinatio mea, ut satietur praesentia mea. Arridet mundus multis rebus, pulchris, fortibus, variis: pulchrior est ille qui fecit, fortior et clarior ille qui fecit, suavior ille est qui fecit. Satiabor, cum manifestabitur gloria tua
Abbreviated transcription (Latin):
ad de. discerne. qr & demones credunt
ꝙ contremiscunt qd̃ oderunt. Distin¬
gue apłe. & circũcide fidẽ meã. & discer¬
ne causam meã de gente ñ sc̃a. Plane
distinguit. discernit. circũcidit. Sed
fides inquit que ꝑ dilectionẽ oꝑatur.¬
Unusquisq gͦ fr̃s mei inspiciat se intꝰ.
apud se: pandat se. ꝓbet se in om̃ib fac¬
tis suis. bonis oꝑib suis. quȩ faciat cum
caritate. ñ expectans retributionẽ tem-¬
poralẽ. sed ꝓmissũ dei. faciẽ dei. Non

Expanded text:
 et discerne, daemones enim credunt, et contremiscunt quod oderunt. Distingue, Apostole, et circumcide fidem meam, et discerne causam meam de gente non sancta . Plane distinguit, discernit, circumcidit. Et fides, inquit, quae per dilectionem operaturUnusquisque ergo, fratres mei, inspiciat se intus, appendat se, probet se in omnibus factis suis, bonis operibus suis, quae faciat cum charitate, non exspectans retributionem temporalem, sed promissum Dei, faciem Dei. Non
Abbreviated transcription (Latin):
demones. & tardiores quã demones.
Nescio quis ñ uult credere in xpm.
nẽ fidei in timore penȩ. ñ in amore
corone. Nam & illi puniri timebant
Adde huic fidei dilectionẽ. ut fiat
fides quase dicit apłs paulus fides
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. inuenisti
xꝑianũ. inuenisti ciuẽ ierłm. inuenisti

Expanded text:
daemones, et tardiores quam daemones. daemones, et tardiores quam daemones. Nescio quis non vult credere in Christum; nem fidei in timore poenae, non in amore coronae: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, ut fiat fides qualem dicit Apostolus Paulus, Fides quae per dilectionem operatur : invenisti christianum, invenisti civem Jerusalem, invenisti
Abbreviated transcription (Latin):
ulti enĩ dicunt credo. sed fides sine
oꝑib ñ saluat. Opus autẽ fidei
ipsa dilectio ẽ. dicente paulo apło. &
fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. O ꝑa qui¬
dẽ tua p̃terita anteqũa crederes uel
nulla erant. uel si bona uidebant᷑. ina.¬
nia erant. Si enĩ nulla erant. sic eras
quasi homo sine pedib. aut ueratis pe¬
dib ambulare ñ ualens. Si autẽ bona
uidebant᷑. antequã crederes. currebas
quidẽ. sed p̃t̃ uiã currendo errabas
potius quã ꝑueniebas. Est gͦ nobis &
currendũ. & in ura currendũ. Qui
p̃t̃ uiam currit. in anit̃ currit. immo
ad laborẽ currit. Tanto pluserrat.
quanto p̃t̃ uã currit. Quis ẽ uia ꝑ
quã currimꝰ: A ꝑc dixit. Ego sũuia
Que patria quo currimꝰ: Xp̃c dixit
Ego sum ueritas. Per illũ curris. ad
illum curris. in ipso requiescis. Idem¬
ine dilectione
fides inanis ẽ. Cũ dilectione fides
xꝑiani. sine dilectione fides demonis.
Qui autẽ ñ credunt. peiores sunt quã

Expanded text:
ulti enim dicunt, Credo; sed fines sine operibus non salvat. Opus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo apostolo, Et fides quae per dilectionem operatur . Opera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae est via per quam currimus? Christus dixit, Ego sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Seine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis: qui autem non credunt, pejores sunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuificauit nos xꝑo. cuiꝰ gr̃a sumus
saluati. ꝙ simul extitauit ꝙ simul se¬
dere fecit fecin celestib in xꝑo ih̃u.
Hoc gͦ potest intelligi dixisse dñs. ut
ubi ego sũ & illi sint mecũ. Et ipse qͥdẽ
de se dixit qd̃ ĩa ibi eẽt. de nobis autẽ
fuerit ẽ locutus. Non enĩ ait excita¬
turꝰ ẽ nos. ꝙ in celestib sedere facturꝰ.
s excita uit & sedere in celestib fecit.
quia ñ in anit̾ sed fidelit̃ iã deputat
factũ. qd̃ futurũ ẽẽ ñ dubitat. Gr̃a
Non quia bona oꝑa ista pia cogitati¬

Expanded text:
mus salvi facti; et simul excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu . Hoc ergo potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem fuerit est locutus. Non enim ait, Excitaturus est, et in coelestibus sedere facturus; sed, excitavit, et sedere in coelestibus fecit: quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum quod futurum esse Non quia bona opera ista pia cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ oꝑat᷑. nichil oꝑaret᷑ nisi ip¬
sa dilectio dei diffunderet᷑ in cordib
fides eẽt in nobis. nͥ unicuiq ds̃ parti¬
ret᷑ m̃surã fidei. Donũ ẽ gͦ homini
ut cũ totis uirib lib̾i arbitrii sui ue¬
racit̃ dicat. fortitudinẽ meã ad de eu¬
stodiã. quia ille qͥ putauit si ne ipsiꝰ
adiutorio se posse custodire qd̃ dedit.
ꝓfectus in longinqua & uiuens ꝓdige
cuncta consũpsit. & miseria dure
seruitutis attͥtus. reuersusq in semet
ipsũ dixit. Surgã & ibo ad patrem
meũ. Quã cogitationẽ bonã quan¬
do haberet. nͥ & ipsam illi in occulto
pat̾ miscdissimꝰ inspirasset: Quod
intelligens minister ille noui testam̃¬
ti ñ quia idonei sumꝰ inqͥt cogitare
aliquid quasi ex nobismet ipsis: sed
sufficientia nr̃a ex deo ẽ.¬

Expanded text:
dilectionem operatur, nihil operaretur, nisi ipsa dilectio dei diffunderetur in cordibufides esset in nobis, nisi unicuique deus partiretur mensuram fidei. Bonum est igitur homini, ut cum totis uiribus liberi arbitrii sui ueraciter dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia ille, qui putauit sine ipsius adiutorio se posse custodire, quod dedit, profectus in longinqua et uiuens prodige cuncta consumpsit et miseria durae seruitutis adtritus reuersusque in semet ipsum dixit: Surgam et ibo ad patrem meum: quam cogitationem bonam quando haberet, nisi et ipsam illi in occulto pater misericordissimus inspirasset? quod intellegens minister ille noui testamenti: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex deo es
Abbreviated transcription (Latin):
modi affectionib suscipienda ẽ aliquan¬
tulũ ipsa egritudo de qua uis ꝑ te alũ
liberari. & sic suscipienda. ut ad auxiliũ
ñ ad equalitatẽ miserie ualeat. quẽad¬
modũ se inelinat qui manũ iacenti por
rigit. Non enĩ se ꝓicit. ut ãbo iaceant
sed incuruat tam̃ ut iacentẽ erigat.

Expanded text:
jusmodi affectionibus suscipienda est aliquanjusmodi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium per te liberari; et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum rigit. non enim se proicit, ut ambo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat.
Abbreviated transcription (Latin):
ira p̃occupauerit. ille te lenitate &
tranqͥllitate supportet. Hoc exẽplũ
ad id ꝑtinet cũ diuersa sunt tẽpora
portantiũ onera sua. quãuis ipsa sit
infirmitas. In ãbob enĩ ab inuicem
ira portatur. Ad diuersũ alitẽ in¬
firmitatis genꝰ aliud exẽplũ uiden¬
dũ ẽ. ueluti siquis in se loqͥcitatẽ
uicerit. & ꝑtinacitatẽ ñ dũ uicerit.
alius uͦ adhuc loquax sed iã ꝑtinax
ñ sit. debet ille huiꝰ loquacitatẽ. &
iste illius ꝑtinatiã. donee illud in illo.
& hoc in isto sanetur. caritate portare.
Par quippe infirmitas in duob si uno
accidat tẽpore tolerare se inuicẽ ñ ualent
cũ ad uersum se intendunt. Nã ad u̾sũ
aliquẽ t̃ciũ & duo irati sibi conueniunt¬
& se tolerant. quanquã nec tolerare sed
de re una magis magise portant. & quas
incũbt̃ sibi. quã si unꝰ tristis eẽt. & aliu
gauderet. Si autẽ aduersus se tristes sint
ꝓrsus se tolerare ñ possunt. Et ideo inhi¬

Expanded text:
ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti si quis in se loquacitatem uicerit et pertinaciam nondum uicerit, alius uero adhuc loquax, sed iam pertinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infiaccidat tempore, tolerare se invicem non valent, cum adversum se intenditur. Nam adversus aliquem tertium, et duo irati sibi conveniunt, et se tolerant: quanquam nec tolerare se ide re una, magis se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. Et ideo in hu
Abbreviated transcription (Latin):
que gestant in cornib suꝑ inuicem
portent. ita ut posterior suꝑ anterio¬
rẽ ceruice ꝓstrata ꝓiecta caput collo¬
cet. Et qr necesse ẽ unũ ẽẽ qͥ ceteros
p̃cedens ñ ante se habeat. cui caput
iuclinet. uicib dicunt᷑ ul agere. ut las¬
satus sui capitis onere ille qͥ p̃cedit
post om̃s redeat. & ei succetlat cuiꝰ fe¬
rebat caput cũ ipse p̃iret. Ita inuicẽ
onera sua portantes fretũ transeuit.
donec ueniant ad t̃rȩ stabilitatem.
Istã ceruoꝵ naturã fortasse intende¬
rit salomon cũ ait. Ceruus amicitiȩ
ris amici portatio. Nec tam̃ in uic̃e
portaremꝰ onera nr̃a. si unũ tẽpus
infirmitatis eẽt amboꝵ. qͥ onera sua
sustinent. aut unũ infirmitatis genꝰ.
Sed diuersa tẽpora &̃ diuersa genera
infirmitatis faciunt. ut onera nr̃a in¬
uic̃ẽ portare ualeamꝰ. Uerbigr̃a. irã
frĩs t̃ẽ portabis. cũ tu aduerfus eũ ñ
irasceris. ut rursũ eo tẽpore qͦ te

Expanded text:
quae gestant in cornibus, superinuicem quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae ris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te
Abbreviated transcription (Latin):
uia ueteris testam̃ti custodia timo¬
rẽ habebat. ñ potint aꝑtiꝰ signifi¬
cari noui testam̃ti donũ ẽe caritatẽ.
quã hoc loco ubi apłs ait. inuicẽ o ne¬
ra ur̃a portate. & sic adimplebitis le¬
gẽ xꝑi. Hanc enĩ legẽ xꝑi dicere intel¬
ligitur. qua ipse dñs p̃cipit ut nos
inuicẽ diligamꝰ. tantũ in ea senten¬
tia p̃cepti pondus constituens. ut di¬
ceret. In hoc cognoscit᷑ qm̃ discipuli
mei estis. si uos inuicẽ diligatis. Huiꝰ
autẽ dilectionis officiũ ẽ. inuicẽ one¬
ra ur̃a portate. Sed hoc officiũ ñ est
sempit̃nũ. ꝑducet sane adbeatitudi¬
nẽ sempit̃nã. in qua nulla er̃t onera
nr̃a que inuic̃ẽ portare ubeamur.
Nc̃ uͦ cũ in hac uita id est in hac uia
sumꝰ onera nr̃a portemus. ut ad eã
uitã que caret om̃i onere ꝑueniamꝰ.
Sic̃ em̃ de ceruis ñ nulli taliũ cogni¬
tionũ studiosi scripsert̃ cũ fretũ ad
insulã transeunt pascuoꝵ grã. sic
se ordinant. ut onera capitũ suoꝵ

Expanded text:
uia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc loco, ubi apostolus dicit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pparet bene intentis omia ista que
turbato aere concitãt᷑. hic fieri in
ista mundi parte infima. Propterra
acd ista caliginosa id est ad hunc aerẽ
tanquã ad carcerẽ. dĩpnatus ẽ diabolus.
ae apparatu suꝑioꝵ angeloꝵ lapsus cũ
angłis suis. Nlam aple hoc de illo dicit.
qͥ nc̃ oꝑatur in filus diffidenie. Et aliꝰ
apłs dicit. Si enĩ ds̃ angelis peccantib
ñ peꝑcit. sed carcerib caliginis inferi re¬
trudens. tradidit in iudicio puniendoᷤᷤ
seruari. infernũ hoc appellans qd in¬
ferior pars mundi sit

Expanded text:
pparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nnunc operatur in filiis diffidentiae» . Et alius apostolus dicit, «Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appellans, quod inferior pars mundi sit
Abbreviated transcription (Latin):
in meis libris posui de semine ciure¬
ꝓmissum ẽ qd̃ dispositũ ẽ ꝑ angelos in ma¬
nu mediatoris. ñ sic habet apłs sic̃ ueri¬
ores codices post inspexi. maxime grecos.
De lege enĩ dictũ ẽ. qd̾ tanquã de semi¬
ne dictũ multi latini codices habent ꝑ¬
int̃p̃tantis errorem

Expanded text:
in eis libris posui de semine, cui repromissum est, quod dispositum sit per angelos in manu mediatoris, non sic habet apostolus, sicut ueriores codices post inspexi, maxime graecos. de lege enim dictum est, quod tamquam de semine dictum multi latini codices habent interpretantis errorem
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: Dicit etiã apłs petrus.
Quid uultis imponere gentibꝰ quod
neq nos potuimus portare neq pa-¬
mus nos saluos fieri. quẽ ad modum
et illi: Hoc uos ñ uultis iimici huic
gię. ut eadẽ grã iħu xp̃i salui facti
credantur antiqui. S distribuitis
temꝑa scđ̾m pelagiũ. in cuiꝰ libris
hoc legitur. & ante legẽ dicitis sal¬
uos factos ẽẽ natura. Deinde ꝑ legem.
postremo ꝑ xp̃m. Q uasi hominibꝰ
duoꝵ suꝑiorũ temꝑum ante legẽ
scilicet & in lege sanguis xp̃i ñ fue¬
rit necessarius. euacuantes quod dic¬
tum ẽ. Unus enĩ ds̃. unus & media¬
redidi propt̾ quod
locutus sũ. hoc ẽ ꝑfecte credi¬
di. Non enĩ ꝑfecte credunt qui quod
credunt loqui nolunt. Ad ipsã enim
fidem ꝑtinet etiã illud credere quod
dictum ẽ. Qui me confessus fuerit
corã hominibꝰ. confitebor eũ coram
angł̃is dei. Ex hoc enĩ ẽ appellatus
fidelis ille seruus non tantũ quia accȩ¬
pit s quia impendit atq lucratus est.

Expanded text:
dixerunt? dicit etiam apostolus Petrus: quid uultis iugum inponere gentibus, quod neque nos potuimus portare? sed pmus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. hoc uos non uultis. inimici huic g-ratiae, ut eadem gratia Iesu Christi salui facti credantur antiqui, sed distribuitis tempora secundum Pelagium, in cuius libris hoc legitur, et ante legem dicitis saluos factos esse natura, deinde per legem, postremo per Christum, quasi hominibus duorum superiorum temporum, ante legem scilicet et in lege, sanguis Christi non fuerit necessarius, euacuantes quod dictum est: unus enim i m deus, unus et mediaredidi, propter quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sonat s aliud quod significat intuen¬
tes interiorẽ hominẽ sp̾uali intelligen¬
tia nutriamus. Qm̃ sapere scđm carnẽ
mors ẽ. sapere autẽ scd̾m sp̃m uita et
pax. Uelut si quisquã multa quȩ
scripta sunt in cantico canticoꝵ car¬
nalit̾ accipiat ñ ad luminosȩ caritatis
fructũ s ad libidinose cupittitatis af¬
fectũ. Non gͦ solo illo mͦ intelligendũ
est quod ait apłs littera occidit sp̃c au
tẽ iuuificat. s etiã illo eoq uł maxi¬
me quo aꝑtissime alio loco dicit. Con¬
cupiscentiã nesciebã nisi lex diceret
non concupisces. Et paulo post ait.
Occasione accepta peccatũ ꝑ mandatũ
fefellit me. & ꝑ illud occidit. Ecce qͥd ẽ
lutera occidit. Et utiq ñ figurate qͦd¬

Expanded text:
sonat, sed aliud quod significat intuensonat, sed aliud quod significat intuentes interiorem hominem spiritali intellegentia nutriamus, quoniam sapere secundum carnem mors est, sapere autem secundum spiritum uita et pax; uelut si quisquam multa quae scripta sunt in Cantico canticorum carnaliter accipiat non ad luminosae caritatis fructum, sed ad libidinosae cupiditatis adfectum. non ergo isto solo modo intellegendum est quod legimus: littera occidit, spiritus autem uiuificat, sed etiam illo coque uel maxime, quod apertissime alio loco dicit: concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces; et paulo post ait: occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me et per illudoccidit.eccequodest littera o ccidit. et utique non figurate
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio  ꝙ sũmi illiꝰ atq incõmutabi¬
lis boni quod d̾s ẽ. etiã nc̃ cũ ad huc ꝑ¬
fidẽ ambulatur nondũ ꝑ speciẽ ut
hac sibi uelut arra data gratuiti
muneris in ardescat inherere creatori.
atq inflãmetur accedere ad partici¬
pationẽ illiꝰ ueri luminis ut ex illo
ei bene sit a quo habet ut sit. Nam
neq liberũ arbitriũ quicquã nisi ad
peccandũ ualet. si lateat ueritatis iua.
Et cum id quod agendũ & quo niten¬
dũ ẽ cȩꝑit non latere nisi etiã delectet
et ametur ñ agit᷑. ñ suscipit᷑. ñ bene ui¬
uitur. Ut autẽ diligat᷑. caritas cdĩ dif¬
fundit᷑ in cordibꝰ nr̃is. ñ ꝑ liberũ arbi¬
pe illa qua mandatũ accipimꝰ conti¬
nent̾ recteq uiuendi littera ẽ occidens
nisi assit uiuificans sp̃c. Neq enĩ solo
illo modo intelligendũ ẽ quod legimꝰ
littera occidit sp̃c autẽ uiuificat ut
aliquid figurate scriptũ cuiꝰ ẽ absur¬
da ꝓprietas ñ accipiamꝰ sicut littera

Expanded text:
dilectioque summi illius atque incommutabilis boni, quod deus est, etiam nunc cum per fidem ambulatur, nondum per speciem, ut hac sibi uelut arra data gratuiti muneris inardescat inhaerere creatori atque inflammetur accedere ad participationem illius ueri luminis, ut ex illo ei bene sit, a quo habet ut sit. nam neque liberum arbitrium quicquam nisi ad peccandum ualet, si lateat ueritatis uia; et cum id quod agendum et quo nitendum est coeperit non latere, nisi etiam delectet et ametur, non agitur, non suscipitur, non bene uiuitur. ut autem diligatur, caritas dei diffunditur in coidibus nostris non per arbipe illa, qua mandatum accipimus continenter recteque uiuendi, littera est occidens, nisi adsit uiuificans spiritus. neque enim solo illo modo intellegendum est quod legimus: littera occidit, spiritus autem uiuificat, ut aliquid figurate scriptum, cuius est absurda proprietas, non accipiamus sicut littera
Abbreviated transcription (Latin):
os enĩ dicimus huma¬
nã uoluntatẽ sic diuinitꝰ ad¬
iuuari ad faciendã iusticiã ut prẽt
quod creatus ẽ homo cũ libero uolun-¬
tatis arbitrio pret̾q doctrinã qua ei
p̾cipit᷑ quẽadmodũ uiuere debeat

Expanded text:
os autem dicimus, humanam voluntatem sic divinitus adjuvari ad faciendam justitiam, ut praeter quam quod creatus est homo cum libero voluntatis arbitrio, et praeter doctrinam, qua ei praecipitur quemadmodum vivere debea
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ patrem. quasi iam xꝑc iħc
non sit homo. S equitur enimi
qui suscitauit illũ a mortuis. ut
lnne appareret cur dixerit. ne
q ꝑ homine. P rouide propt̃
inmortalitatẽ iam nunc ñ homo xꝑe ihe.¬

Expanded text:
m patrem, quasi iam Iesus Christus non sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc appareret, cur dixerit: neque per hominem. proinde propter inmortalitatem iam nunc non homo Ch
Abbreviated transcription (Latin):
substantia uideri potuerit a quibꝰ¬
dã in hac uita positis ꝓpt̾ illud qͦd
dictũ ẽ ad moysen nemo potest faciẽ
meã uidere & uiuere. nisi quia po¬
test humana mens diuinitus rapi
ex hac uita ad angłicam uitã antequã
ꝑ istã cõmunẽ mortẽ carne soluat᷑.
Sic enĩ raptus ẽ qui audiuit illic in¬
effabilia uerba quȩ ñ licet homini
loqui. Ubi usq ad eo facta ẽ ab huiꝰ
uitȩ sensibꝰ quȩdã intentionis auer¬
sio. ut siue in corpore siue extra corpꝰ
fuerit. idẽ utrũ sicut solet in uehe¬
mentiore extasi mens ñ ab hac uita
in illã uitã fuerit alienata manente
corꝑis uinculo an om̃ino resolutio
facta fuerit qualis in plena morte
contingit nescire se diceret. Ita fit ut
et illud uerũ sit quod dictũ ẽ. nemo
potest faciẽ meã uidere & uiuere.
Quia necesse ẽ abstrahi ab hac uita men¬
tẽ quando in illiꝰ ineffabilitatẽ uisio.¬
nis assumit᷑. Et nonsit incredibile. qui¬
busdã scĩs nondũ ita defunctis ut sepe¬

Expanded text:
substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, nescire se diceret. ita fit, ut et illud uerum sit, quod dictum est: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, quia necesse est abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ quod exteriꝰ corrũ pitur.
reddat debitũ naturȩ. ueniat in
mortẽ: renouet᷑ & hoc in resurrectio¬
ne. Tunc fient reuera om̃ia noua re¬
liqua: quȩ nunc sunt in spe. agis gͦ
aliquid nunc. Q uid: A ueteribꝰ te ex¬
uendo: & in noua currendo.

Expanded text:
hoc ipsum quod exterius corrumpitur, hoc ipsum quod exterius corrumpitur, reddat debitum naturae, veniat in mortem, renovetur et hoc in resurrectione. Tunc fient revera omnia nova, reliqua quae nunc sunt in spe. Agis ergo aliquid nunc a veteribus te exuendo, et in nova currendo.
Abbreviated transcription (Latin):
etera transierunt: eoce facta st̃
noua. Nunc inspe: tunc inre.
Innouati enĩ fide & spe. quanta ad huc
uetera agimus. Non em̃ sic xp̃o induti
sumus: ut ex adã iam nichil portemus.
xp̃m in nobis. Et si exterior inquit
homo ñr corrũpitur s interior renoua¬
tur de die indiẽ. E rgo ad peccatũ. ad
mortalitatẽ. ad pret̾uolantia tempora.
ad gemitũ. & laborẽ & sudorẽ. & etates
succedentes. ñ manentes. ab infantia
usq ad senectutẽ. sine sensu transeuntes:
ad hȩc attendentes. uideamus hic uete¬
rẽ hominẽ. ueterẽ diẽ. uetus canticũ.
uetus testamentũ. Conuersi autẽ ad
interiorẽ. ad ea quȩ innouanda sunt.
pro hiis quȩ immutabunt᷑. inueniamꝰ
hominẽ nouũ: diẽ nouũ. canticũ no¬
uum. testamentũ nouũ. Et sic ame¬
mus istã nouitatẽ: ut ñ ibi teiꝰ eamꝰ
uetustatẽ. Nunc gͦ in hoc cursu tran¬
siuimus a ueteribꝰ ad noua. Iste tran¬
situs agit᷑ cũ corrũpunt᷑ exteriora:
in nouantur interiora. Donec etiã

Expanded text:
etera transierunt, ecce facta sunt nova : nunc in spe, tunc in re. Innovati enim fide et spe, quanta adhuc vetera agimus? Non enim sic Christo induti sumus, ut ex Adam jam nihil portemus. ri Christum in nobis: Et si exterior, inquit, homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Ergo ad peccatum, ad mortalitatem, ad praetervolantia tempora, ad gemitum et laborem et sudorem, ad aetates succedentes, non manentes, ab infantia usque ad senectutem sine sensu transeuntes, ad haec attendentes, videamus hic veterem hominem, veterem diem, vetus canticum, Vetus Testamentum: conversi autem ad interiorem, ad ea quae innovanda sunt, pro his quae immutabuntur, inveniamus hominem novum, diem novum, canticum novum, Testamentum Novum; et sic amemus istam novitatem, ut non ibi timeamus vetustatem. Nunc ergo in hoc cursu transimus a veteribus ad nova: ipse transitus agitur cum corrumpuntur exteriora, et innovantur interiora; donec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
informa dĩ eẽt ñ rapnã arbitratus ẽ
cẽ equalis deo. s semet ipsũ exinaniuit
formã serui accipiens: reliquisse etũ
matrẽ sinagogã iudeor. ueteri testa¬
mento carnalit̾ inherentẽ. & ad hesisse
uxori suç sc̃e eccłiȩ. ut pace noui te¬
stamenti e̾ent duo in carne una: Qͥa
cũ sit dõ apud patrẽ ꝑ quẽ facti su¬
mus. factus ẽ ꝑ carnẽ particeps nr̃.
ut illiꝰ capitis corpus eẽ possemus.

Expanded text:
forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una? quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
minis qd̾ erat pena. nobis natura est.
Unde dicit & apłs. Fuimꝰ & nos natu¬
ra filii ire. sic̃ & cetiri. Natura filui
irȩ. id est portantes uindictã. S qͣ re
dicit fuimꝰ: Quia ĩa spe ñ sumꝰ. Nã
ꝗd spe sumꝰ. qͥa certi sumꝰ de spe. Non
enĩ incerta ẽ spes nr̃a. ut de illa dubi¬
temus.

Expanded text:
mini quod erat poena, natura nobis est. Unde dicit Apostolus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . Natura filii irae, id est, portantes vindictam. Sed quare dicit, Fuimus? Quia spe jam non sumus: nam quod spe sumus, quia certi sumus de spe. Non enim incerta est spes nostra, ut de illa dubitemus.
Abbreviated transcription (Latin):
on sane ꝓp̃t instrioꝵ scientiã murtis¬
indiget quasi ꝑ eos fiat scientior. sed
illo simplici ac mirabilimͦ nouit
om̃ia stabilit̾ atq incõmutabiliter.
Habet aut̃ẽ nuncios ꝓpt̃ nos &
ꝓpt̃ ipsos. qr illo mͦ deo parere &
assistere ut eũ de inferiorib consu¬
lant. eiusq suꝑnis p̃ceptis & iussis
optẽꝑent. bonũ ẽ eis in ordine ꝓ pͥe
nature atq substantie. Nuncii au-¬
tẽ grece angeli dicunt᷑. qͦ nomine ge¬
nerali uniuersa illa suꝑna ciuitas nun
riũ regni celoꝵ qd̃ oportuno tẽpore
reuelatũ ẽ ꝓ salute nr̃a. qͦ ex hac ꝑe¬
grinatione liberati eoꝵ cetui coniun-¬
gam᷑. Neq enĩ hoc ignorarent. qͣn¬
doqͥdẽ ipsũ sem̃ qd oportuno tẽpore
aduenit ꝑ ipsos dispositũ ẽ in manu
mediatoris id est in eiꝰ potestate qui
d ñs eoꝵ ẽ & in forma dei & in forma
b annuntiare inuestigabiles diuiti¬
as xꝑi. & illuminare que sit dispo¬
sitio sacram̃ti qd̃ fuit absconditum

Expanded text:
on sane propter inferiorum scientiam nuntiindiget, quasi per eos fiat scientior; sed illo simplici ac mirabili modo nouit omnia stabiliter atque incommutabiliter. habet autem nuntios propter nos et propter ipsos, quia illo modo deo parere et adsistere. ut eum de inferioribus consulant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nuntii autem graece. angeli dicuntur: quo nomine generali uniuersa illa superna ciuitas nurium regni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui coniungamur. neque enim hoc ignorarent, quandoquidem ipsum semen, quod oportuno tempore aduenit, per ipsos dispositum est in manu mediatoris, id est in eius potestate, qui dominus eorum est, et in forma dei et in forma c in gentibus adnuntiare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum
Abbreviated transcription (Latin):
N sacramento dictũ accipit᷑. Pxi.
ñ occidat sol suꝑ iracundiã ur̃am
neq detis locũ diabolo. Intelligit᷑
autẽ ñ de isto sole qui habet qͣn¬
dam claritatẽ int̾ celestia uisibi¬
lia. qui cõmunit᷑ inderi potest et
a nobis & a bestiis: s de illa luce
quã ñ uident nisi pura corda fi¬
deliũ. sicut dictũ ẽ. Erat lum̃ ue¬
rũ quod illuminat omnẽ homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundũ. Hoc
enĩ lum̃ uisibilis solis etiã pecora
minittissima & breuissima illumi¬
nat. Est ego lum̃̾ uerũ iusticia atq
sapientia. qͦd desinit nieus uidere
cũ ꝑturbatione iracundiȩ fuerit
tanquã nubilo suꝑata. & tunc qua¬
si occidit sol suꝑ iracundiã homi¬

Expanded text:
n sacramento dictum accipitur, Sol non occidat super iracundiam vestram; neque detis locum diabolo : intelligitur autem, non de isto sole qui habet quamdam sublimitatem inter coelestia visibilia, qui communiter videri potest et a nobis et a bestiis; sed de illa luce, quam non vident nisi pura corda fidelium sicut dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hoc enim lumen visibilis solis etiam pecora minutissima et brevissima illuminat. Est ergo lumen verum justitia atque sapientia, quod desinit mens videre, cum perturbatione iracundiae fuerit tanquam nubilo superata: et tunc quasi occidit sol super iracundiam homi
Abbreviated transcription (Latin):
ur miustratio mortis dicitur
sibona ẽ lex. quia peccatũ ut
appareat peccatũ. ꝑ bonũ michi ope¬
ratũ ẽ mortẽ. Nec mireris cũ de ip̃sa
p̃dicatione ȩugłii dictũ sit xp̃ibonis
odor sumus in his qui salui fiunt &
in his qui ꝑeunt. Aliis quidẽ odor ui
te in uitã. aliis autẽ odor mortis in
mortẽ. Ad iudeos enĩ dicta ẽ lex mini-¬
stratio mortis. ad quos & in lapide scͥp¬
taẽ ad eorũ duriciã figurandã. ñ ad
eos qui legẽ ꝑ caritatẽ implent. Ple
rabis. ñ homicidiũ facies ñ furaberis

Expanded text:
 ministratio mortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, et in iis quitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Plenrabis, Non homicidium facies, Non furaberis
Abbreviated transcription (Latin):
xerat non ꝓ mundo rogo ꝓ mundo ro¬
gat ut credat qm̃ ẽ de mundus de quo
scriptũ ẽ ne cũ mundo dãpnemur. Pro
isto mundo nͨ rogat. neq enĩ quo sit pre¬
destinatus ignorat. Et ẽ mundus de quo
scriptũ ẽ. Non uenit filiꝰ hominis ut
iudicet mundũ s ut saluet᷑ mundus ꝑ
xp̃o mundũ reconcilians sibi. Pro isto
mundo rogat dicens. ut mundus credat
quia tu me nusisti. Per hanc enĩ fidem
mundus reconciliat᷑ deo cũ credit in
xp̃m qui ẽ missus a deo. Si autẽ diceret¬
ut cognoscant quia tu me misisti. tantũ¬
dẽ ualeret quantũ hoc ait ut cognoscat
mundus. Ipsi sunt enĩ mundus non
ꝑmanens inimicus. qualis ẽ mundus
damptioni p̾destinatus s ex inimieo a
eis & tumme. Tanquã diceret. Ego in eis
ad quos misisti me. & tu in me mundũ
reconcilians tibi ꝑ me

Expanded text:
xerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est, Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundussto, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico ameis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi pe
Abbreviated transcription (Latin):
obseruamꝰ ꝙ annos ꝙ m̃ses ꝯtẽpora.
ne audiamꝰ ab apło. timeo uos ne forte
sine cau¬
sa laborauerĩ in uobis.
sos enĩ
eulpat qui dicunt. Non
ficiscar ¶ qr posterus ẽ. aut qi luna
sic fert᷑. uel ꝓficiscar ut ꝓsꝑa codant.
qr ita se habet positio siderũ. Non
agam hoc mñse cõm̃tiũ. qr illa stella mͥ
agit m̃sem. uel agam qr suscepit m̃sẽ.
Non plantẽ hoc anno uineã. quia
bissextus ẽ. Non autẽ quisquã sapi¬
ens arbitratur obseruatiores tempoꝵ
rep̃ hendendos qui dicunt. Non ꝓ¬
aut tempꝰ seminandi ẽ qd̃ imbribus
autumnalib terra saciata ẽ. uel st qͥ
forte alii naturales effectus circa motũ
aeris & humoris ad uariandas tẽpoꝵ
qualitates in syderũ ordinatissima conu̾¬
sione notati sunt de qͥb dictũ ẽ cũ con¬
derent᷑. & sint in signis & tẽporib &
in dieb & annis. Scitis autẽ qr ꝑ in¬

Expanded text:
obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proaut: \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa creatura liberabit᷑ a seruitute
interitus. & post ea dicit. ñ solũ autẽ¬
illa.s s nos ipsi pͥmitias sp̃c habenteᷤ:
discernit eos qui crediderunt. ab appella¬
tione creaturȩ. Quomͦ eosdẽ aliquando
homines. aliquando ñ homines dicit:
Nam exprobrans obicit chorinthiis quo¬
dã loco. quod adhuc homines eẽnt: ubi
ait. Nonne homines estis: & scđ̾m homi¬
nẽ ambulatis: Q uomꝰ eundẽ dñm etiã
post resurrectionẽ alicubi ñ hominẽ ap¬
pellat: sicut cũ ait. Non ab hominibꝰ
autẽ hominẽ. sicut illo loco ubiait. U¬
nus enĩ ds̃. unus & mediator dĩ & homi¬

Expanded text:
Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in autem hominem, sicut illo loco ubi ait, Unus enim Deus, unus et mediator Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
t aut̃ẽ habitet sꝑc sc̃s. nonne
ubi uult spirat: Et caritas dei
sine qua nemo bene uiuit. diffundi¬
apłs defimuit dicens. Neq circũcisio
ẽ aliqͥd neq p̃putiũ. sed fides que ꝑ
dilectionẽ oꝑat᷑. Ista qͥ ppe fides ẽ xꝑi
anoꝵ. ñ demonioꝵ. Nã & demo¬
nes credunt. & contremiseunt. Sed
nunqͥd & diligunt᷑ Nã si ñ cre¬
derent. ñ dicerent tu es sc̃s dei. uel
tu es filius dei. Si autẽ diligerent.
se diceret. Nemo potest uenire ad
me. nͥ pat̃ qͥ misit me traxerit eum.

Expanded text:
t autem habitet spiritus sanctus, nonne. ubi uult. spirat et caritas dei, sine qua nemo bene uiuit, diffundiapostolus definiuit dicens: Neque circumcisio est aliquid neque praeputium sed fides, quae per dilectionn daemoniorum. nam et daemones credunt et contremescunt, sed numquid et diligunt? nam si non crederent, non dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, se diceret: Nemo potest uenire ad me. nisi pater, qui misit me. traxerit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuuis suꝑferebat᷑ suꝑ aquã. ñ reliqͥt
miseriã nr̃am miscdia tua: & dixisti
fiat lux. Penitentũ agite. appropin¬
quauit enĩ regnũ celorũ. Penitentiã
agite. fiat lux. Et qm̃ ꝯturbata erat ad
nos ipsos aĩa nr̃a. cõmemorati sumꝰ tus dñe
de t̾ra iordaniᷤ. ⁊ de monit eqͥli tͥ s paruo

Expanded text:
tuus superferebatur super aquam , non reliquit miseriam nostram misericordia tua, et dixisti: Fiat lux. Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Poenitentiam agite, Fiat lux. Et quoniam conturbata erat ad nos ipsos anima nostra, commemorati sumus tui, Domine, de terra Jordanis, et de monte aequali tibi, sed parvo
Abbreviated transcription (Latin):
perat᷑ om̃ia in om̃ibꝰ: atq ita
feruente sꝑu ut in dño laudet᷑
anima ur̃a. Ipsa ẽ enĩ actio rec¬
ti itinerisquȩ oculos semꝑ ha-¬
bet ad dñm: qm̃ ipse euellet de
laqueo pedes. Talis actio nec fran¬
git᷑ negotio. nec frigida ẽ ocio. nec
turbulenta. nec marcida ẽ: nec
audax nec fugax. nec p̃ceps nec ia¬
cens. Hȩc agite. & ds pacis erit

Expanded text:
peratur omnia in omnibus, atque ita peratur omnia in omnibus, atque ita feruentes spiritu, ut in domino laudetur anima uestra. ipsa est enim actio recti itineris, quae oculos semper habet ad dominum, quoniam ipse euellet de laqueo pedes. talis actio nec frigitur negotio nec frigida est otio nec turbulenta nec marcida est nec audax nec fugax nec praeceps nec iacens. haec agite et deus pacis erit
Abbreviated transcription (Latin):
lũ locũ eẽ ubi ñ possit laqueos
tendere. qui timet nec reuolemꝰ
ad dm̃. & inimicũ om̃iũ bono¬
rũ cuiꝰ captiui fuimꝰ iudicemꝰ.
nullãq ẽẽ uobis ꝑfectã requiẽ
cogitetis. donec transeat iniqͥ¬
tas. & in iudiciũ iusticia con¬
uertat᷑. Itẽ cũ aliqͥd strenue atꝙ
alaerit agitis & impigre oꝑami¬
ni. siue in orationibꝰ. siue in ie¬
iuniis. siue in elemosinis. uel tri¬
buentes aliqͥd indigentibꝰ. uel do¬
nantes iniurias sicut & d̃s in xꝑo
donauit uobis. siue domantes ꝑ¬
nitiosas consuetudines castigantes¬
q corpꝰ seruitiiti subitientes. siue
sufferentes tribulationẽ. & ante
om̃ia uos ipsos in uicẽ indilectio¬
ne. qͥd enĩ sufferat qui fratrẽ ñ
suffert. siue ꝓspicientes astutiã
atq insidias temptatoris & scuto
fidei iacula eiꝰ ignita repellenteᷤᷤ
et extinguentes. siue cantantes.
& psallentes in cordibꝰ ur̃is dño.
uel uocibꝰ a corde ñ dissonis.
om̃ia in głam dñi facite. quio¬

Expanded text:
lum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui timet, ne reuolemus ad deum et inimicum omnium bonorum, cuius captiui fuimus, iudicemus, nullamque esse nobis perfectam requiem cogitetis, donec transeat iniquitas et in iudicium iustitia conuertatur. Item cum aliquid strenue atque alacriter agitis et inpigre operamini siue in orationibus siue in ieiuniis siue in elemosynis uel tribuentes aliquid indigentibus uel donantes iniurias, sicut et deus in Christo donauit nobis. siue edomantes perniciosas consuetudines castigantesque corpus et seruituti subicientes siue sufferentes tribulationem et ante omnia uos ipsos inuicem in dilectionem — quid enim sufferat, qui fratrem non suffert? - siue prospicientes astutiam atque insidias temptatoris et scuto fidei iacula eius ignita repellentes et extinguentes siue cantantes et psallentes in cordibus uestris domino uel uocibus a corde non dissonis: omnia in gloriam dei facite, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
sic intelligere soleo. In latitudi¬
ne bona oꝑa caritatis. in longitu¬
dine ꝑseuerantiã usq infinẽ. in
altitudine sp̃e cęlestiũ p̃miorũ. in
profundo inserutabilia iudicia dĩ.
unde ista gr̃a in homines uenit.
& hunc intellectũ coaptare etũ
sacramento crucis. ut in latitudi¬
ne accipiat᷑ transuersũ lignũ quo
extendunt᷑ manus ꝓpt̾ oꝑum sig¬
nificationẽ. in longitudine ab ip¬
so usq int̾ram ubi totũ corpus
crucifixũ stare uidet᷑. qͦd signi¬
ficat ꝑsistere. hoc ẽ longanimit᷑
ꝑmanere: in altitudineꝰ ab ipso
transuerso ligno sursũ uersus
quod caput eminet ꝓpt̾ expecta¬
tionẽ suꝑnorũ. ne illa oꝑa eius
bona atq in eis ꝑseuerantia pro¬
pter beneficia di t̾rena ac tẽpo¬
ralia facienda credant᷑. s potius
ꝓpt̃ illud qͦd desuꝑ sempiternũ
sperat fides que ꝑ dilectionẽ o¬
perat᷑. in ꝓfundo autẽ pars illa
ligni quę in terrene abdito de¬
fixa latet. s inde consurgit om̃e

Expanded text:
sic intelligere soleo: in latitudine, bona opera charitatis; in longitudine, perseverantiam usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit: et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis; ut in latitudine accipiatur transuersum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena ac temporalia facienda credantur sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. P ropt̾ quod babentes ministra¬
tionẽ hanc sicut mscłiam consecuti
non infirmemur. s abiciamꝰ occulta
confiisionis. ñ ambulantes in astucia
neꝙ dolo ad ulterantes uerbũ di. Astu¬
tiam autẽ & dolũ ypochrisin uult
intelligi. qua uolunt iusti suꝑbi ui¬
deri. Unde & in illo psalmo quẽ ad
huiꝰ ipsiꝰ grẽ testificationẽ cõmemorat
idẽ apłs beatus inquit cuiñ imputa¬
uit an̾s peccatũ. neq ẽ inore eius do¬
lus. hȩc ẽ humiliũ sc̃oꝵ confessio ñ
se iactantiũ ẽẽ quod ñ sunt. Nap adul

Expanded text:
dicit: propter quod habentes ministrationem hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d e i. hanc astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi, qua uolunt iusti uideri superbi. unde et in illo psalmo, quem ad huius ipsius gratiae testificationem commemorat idem apostolus: beatus, inquit, cui non inputauit dominus peccatum neque est in ore eius dolus. haec est humilium sanctorum confessio, non se iactantium esse quod non sunt. et paul
Abbreviated transcription (Latin):
aus fidĩ ẽ ñ uisa credere. ꝓsꝑi.¬
Premiũ erit creditorũ adeptione gau-¬
quod tẽporale aliquid plus diligitur
antequã habeatur uilescit autẽ cum
aduenerit. Non enĩ saciat animã i¬
si incorruptibilis gaudii uera & certa
ȩcernitas. Eternũ uero ardentiꝰ diligit᷑
adeptũ. quã desideratũ. Nemo enim
plus de illo existimat quã se habet.
ut fiat uiliꝰ quia sꝑatũ ẽ amplius. s
tanta ibi ẽ excellentia ut multo ad
epta sit caritas quã uł fides credit

Expanded text:
aus fidei est non visa credere: praemium 580 erit, creditorum adeptione gauquod temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit; non enim satiat animam, nisi incorruptibilis gaudii vera et certa aeternitas: aeternum vero ardentius diligitur adeptum, quam desideratum. Nemo enim plus de illo aestimat quam se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit,