comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mutte te ĩ mare et non hesitauerit in
corde suo led crediderit quodcũq quod¬
cũq dixerit fict ei Quid plura: Cen¬
tum solidorum quãtitatẽ rẽdrtori¬
fontis beatissimus dari nsit pactis
utcrim omnib que ad reficiendum
necessaria crant. ascensis equis ceptũ
iter cum sius carpere studuit. Tral¬
missaq uiaꝵ intercarpedine ad sue
tuta in loco qui uarennas dicitur: ubi
eciam ĩus saucti nunc eclesia
haletur. Tunc uxori que iã sociatis
conubi copulam illicite ip̃o ignorãte
fedauerat cũcta que egerat retulit:⁊
preci sũmam quã pro superius facto
fonte dederat eidem iudicaint. Tum
illa ut erat animo lubrica: queq si¬
iustra interpretatiõe ꝑuertere laborabut
quicquid ab eo gestum fuisset. tlam cũ¬
dem birum suũ hebitudine pressum
sua prodige dispensantem cansando cõ¬
queri cepit: nichilq utilitatis ꝑcipere
posse ex hoc quod tanti emerat. In illis
diebus uilendi gracia loca domui sue

Expanded text:
et mittere in mare, et non hesitaverit in et mittere in mare, et non hesitaverit in corde suo, sed crediderit, quodcumque dixerit, fiet ei. Quid plura? Centum solidorum quantitatem venditorfontis beatissimus dari iussit. Peractis interim omnibus, quae ad reficiendum necessaria erant, ascensis equis, coeptum iter carpere studuit. Transmissa viarum intercapedine, ad suae tuta in loco qui Varennas dicitur, ubi etiam ipsius sancti nunc basilica habetur. Tunc uxori, quae iam sociata conubii copulam inlicite, ipso ignorante, foedaverat, cuncta quae egerat retulit et pretii summam, quam pro superius fato fonte dederat, eidem indicavit. Tunc illa, ut erat animo lubrica, quaeque sinistra interpretatione pervertere laborabat, quicquid ab eodem gestum fuisset, clam eundem virum suum hebitudine pressum et sua prodige dispensantem causando conqueri coepit, nihilque utilitatis percipere posse ex hoc, quod tanti emerat. 5. In illis diebus visendi gratia loca domui suae
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quã ammalibus suis. quia ĩerant
cuam ibi herbarũ gramina. Cũq ut
cibos sumerent una cũ sedissent homũ¬
n cio in cuius hec gerebãtur prediolo
aduenit: eurnqz beatus uir ut erat plenꝰ
caritate ad conuescẽdum inuitauit.
De huic inter prandendum adletha
dei gengulfus nouũ hospitẽ alloquit᷑
quatuius suꝑ fontẽ cuius ĩsederant
marginẽ. taxato precio sibunet uẽderet
Hec ille audiens cepit eum tacite irri¬
dere: nõ considerans puritatẽ m̃ocẽcie
euis: sed pre soliditate ab eo dicta arbi¬
trabatur. Cepitq intra se cõmnusci
utrumq sibi cedere: et quantitatẽ p̾cui
posse reliiere. et quia transimitari de
loco ad locum non poterat fontẽ de reliqͦ
possidere. Non enĩ anuo aduertebat
ille cupidus possessor foritis. ĩ famulo
dei uirtutẽ illã refulgere: quã dominus
aplĩs immo per apłos fidelibus cetetis
promrisit inquiens. Amẽ dico uobis.¬
qr quicũqz dixerit huic monti tolle te

Expanded text:
sibi quam animalibus eius, quia inerant sibi quam animalibus eius, quia inerant etiam ibi herbarum gramina. Cumque, ut cibos caperent, una consedissent, homuntio, in cuius haec gerebantur praediolo, advenit, eumque beatus vir, ut erat plenus caritate, ad convescendum invitavit. Dehinc inter prandendum athleta Dei Gangulfus novum hospitem adloquitur, quatinus fontem, super cuius insederant marginibus, taxato pretio sibimet venderet. Haec ille audiens, coepit eum tacite irridere, non considerans puritatem innocentiae eius, sed prae stoliditate ista ab eo dicta arbitrabatur. Coepitque intra se comminisci, utrumque sibi cedere: et quantitatem pretii posse retinere, et quia transmutari de loco ad locum non poterat, fontem de reliquo possidere. Non enim animadvertebat ille cupidus possessor fontis, in famulo Dei virtutem illam refulgere, quam Dominus apostolis, immo per apostolos fidelibus cęteris promisit, inquiens: Amen dico vobis, quicumque dixerit huic monti: Tollere
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ patefacit insignis eius arma¬
tura que hoore conseruatur ĩ ecclĩa
eius in honore et nomme dedicata.
quã sacratissima eius illustrat presẽ¬
cia ubi habentur reposita galea lorica
gladius eus et brachia. Qui licet
exterius talium uideretur armorum
habere munimina: interius tamen¬
ma arma fidei scilicet galca iusticie
thorax mexpugnabilis equitatis cli¬
peus gladuisq uerba dei qui mentis
illius secreta nura ac penetrabili a cie
aciuendo illustrauerat. Quodã itaq
tempore ꝑacta expeditione in regali ser¬
uicio cũ in patriã regredi temptaret:
accidit et iter agere per loca que franci
campaniã uocant: quia sunt ibi ꝓlixa
telluris intersticia frondibꝰ munie
densata nec saltibus nemorosa. Cũq
quodam die ab itinere diu̾titulũ cum
famẽ pastione solita releuaret. deueĩt
ad quendã fontẽ qui puras atq per¬
spicuas emanabat aquas. Qui locus
optate refectiomi habilis uisus est. tã

Expanded text:
indicium facit insignis eius armaindicium facit insignis eius armatura, quae hodieque conservatur in ecclesia eius in honore et nomine dedicata, quam sacratissima eius inlustrat praesentia; ubi habentur reposita galea, lorica, gladius eius et brachialia. Qui licet exterius talium videretur habere armorum munimina, interius tamema arma, fidei scilicet galea, iusticiae torax inexpugnabilis, equitatis clipeus gladiusque verbi Dei, qui mentis illius secreta mira ac penetrabili acie acuendo inlustraverat. 4. Quodam itaque tempore, peracta expeditione in regali servitio, cum in patriam regredi temptaret, accidit ei iter agere per loca, quae Franci Campaniam vocant, quia sunt ibi prolixa telluris interstitia, frondibus minime densata nec saltibus nemorosa. Cumque quodam die ab itinere diverticulum cum famem pastione solita relevaret, devenit ad quendam fontem, qui puras atque perspicuas emanabat aquas. Qui locus obtatae refectioni habilis visus est tam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit uictũ per piscationẽ querere
aliud thelonei lucris pecunias augere.
Ita et hic beatus ac deo dilectus gẽgulfuᷤ
ceteris uirtutũ insigniis ornatus. ne
ociositate torperi quia ociũ uirtutes
eneruat ⁊ uicus alimẽta ministrat.
et ociositas nmica est anime. ne de¬
sidia sigins redderetur causa excerci¬
tacionis lustra ferar circuire. et eas
aut canũ sagacitate cape. aut cassiũ
nodis intebatur irretire Ea tẽpestate
regnum francorum ꝑipinus stre-¬
nue gub̃̾nabat: cui hic sanctus uir
nulitari officio cõunctus inserie¬
bat. Qui pippinus antequã regalibꝰ
insiguiretur fascibus maior domuᷤ
ideo cognominabatur quia qui pa¬
latio adherebant et per ꝓuinciales
agenda erant regni gubernacula
administrabant. Hic beatissimum
hunc de quo loquimur gengulfum
inter fortissimos exercitus sui depu¬
tabat: quia erat acer animo. fortis uiri¬
bus stremius ĩ armis. et omĩ milita¬
ri exercitio instructissimus. Cuius rei

Expanded text:
dicit, victum per piscationem quaerere, dicit, victum per piscationem quaerere, aliud thelonei lucris pecunias augere. Ita et hic beatissimus ac Deo dilectus Gangulfus, cęteris virtutum insigniis ornatus, ne ociositate torperet, – quia ocium virtutes enervat et vitiis alimenta ministrat, et ociositas inimica est animae, – ne desidia segnis redderetur, causa exercitationis lustra ferarum circuire et eas aut canum sagacitate capere aut cassium nodis nitebatur inretire. 3. Ea tempestate regnum Francorum Pippinus strenue gubernabat; cui hic sanctus vir militari officio coniunctus inserviebat. Qui Pippinus, antequam regalibus insigniretur fascibus, maior domus ideo cognominabatur, quia, qui palatio adherebant et per provincias agenda erant, et regni gubernacula administrabant. Hic beatissimum hunc, de quo loquimur, Gangulfum inter fortissimos exercitus sui deputabat, quia erat acer animo, fortis viribus, strenuus in armis et omni militari exercitio instructissimus. Cuius rei
Abbreviated transcription (Latin):
duit occulere. ut ab illis qui honis
parati sunt inuidere: ineccia quadã
animo diceretur torperi. Denatioĩ
preterea solitus erat oꝑam dare:
ta erant diuecsaq ferar genere
exuberabant: quod hodie demõstrab
locus quo sacci eius somatis exume
habentur recondite silius nemorosiͤ
Si quẽ igitur mouet cur tantus ac
talis uir impendiũ laboris sui i
his sepissime uoluisset occupatiõibꝰ
expendere sciat pro certo qr sũt quedã
negocia que li auimo simplin e cer¬
ceat aliquis nulli exuide detuimẽto
bone conuersatiomis subiacebit.
Sunt eciam ⁊ que iux aut nulla¬
tenus sine pctõ excerceri possunt:
sicut legimus ĩ euangelio beatum
petrũ apostolũ post sui uocationem
passionẽq saluatoris ac resurretti¬
onem spretis iã actibus abiurataq
mundi gloria piscatiomi insudasse
matheũ uero post electionẽ suam
nũquã ĩ thelonei negociis recedisse
liud est enĩ siut btũs gregorius

Expanded text:
duit occulere, ut ab illis, qui bonis duit occulere, ut ab illis, qui bonis parati sunt invidere, inertia quadam animi diceretur torpere. Venationi praeterea solitus erat operam dare, ta erant diversoque ferarum genere exuberabant; quod hodieque demonstrat locus, quo sacri eius somatis exuviae habentur reconditae, silvis nemorosus. Si quem igitur movet, cur tantus ac talis vir inpendium laboris sui in his sepissime voluisset occupationibus expendere, sciat pro certo, quia sunt quaedam negotia, quae, si animo simplici exerceantur, nulli exinde detrimento bonae conversationis aliquis subiacebit. Sunt etiam et alia, quae vix aut nullatenus sine peccato exerceri possunt, sicut legimus in euangelio, beatum Petrum apostolum post sui a Domino vocationem passionemque salvatoris ac resurrectionem, spretis iam saeculi actibus abiurataque mundi gloria, piscationi insudasse, Matheum vero post electionem suam numquam in thelonei negotiis resedisse. Aliud est enim, sicut beatus Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
bulationes que aĩmi puritatem so-¬
lent suis illecebris deturpare. atqz
euangelice ãmonitionis nõ surdus
auditor. serpentine prudẽtie astuciã
retinẽs cołubine simplicitatis man-¬
suetudinẽ non amittebat. Moxq
ut predioꝵ amplitudo qua nimiui
pollebat et patrimoniũ census ditioĩ
eius cessit. quãtum circa egenos
dapsilis dispensator extiterit nõ est
nostre facultatis enarrare. Nam iuxta
exemplum beati iob oculus fuit ceco-
et pes claudo ostumq eius uiatori
patuit. De hinic detursis adolescenrie
metis. cum in robur uicilis euasisset
etatis genere cõsimilem sortitur urõ-¬
rem. Que licet nobilissimis afforet
orta natalibus dissimilis tamen
extitit moribus ut postmodum nr̃e
narrationis monstrabit textus.
Quã idcirto otultus arbit̾ ꝑmisit
de genere ut remur ẽẽ ut in illa btĩ
uiri pacientie experiretur p̾coniũ.
et innocentis probaretur simplicitaᷤ
qua ita uirtutũ suaꝵ merita stu¬

Expanded text:
bulationes, quae animi puritatem sobulationes, quae animi puritatem solent suis illecebris deturpare, atque euangelicae admonitionis non surdus auditor, serpentinae prudentiam astutiae retinens, columbinae simplicitatis mansuetudinem non amittebat. Moxque ut praediorum amplitudo, qua nimium pollebat, et patrimonii census ditioni eius cessit, quantum circa egenos dapsilis dispensator extiterit, non est nostrae facultatis enarrare; nam iuxta exemplum beati Iob oculus fuit ceco et pes claudo, ostiumque eius viatori patuit. 2. Dehinc, decursis adolescentiae metis, cum robur virilis evasisset aetatis, genere consimilem sortitur uxorem. Quae licet nobilissimis adforet orta natalibus, dissimilis tamen extitit moribus, ut postmodum nostrae narrationis monstrabit textus. Quam idcirco occultus arbiter permisit degenerem, ut remur, esse, ut in illa beati viri patientiae experiretur praeconium et innocentis probaretur simplicitas, qua ita virtutum suarum merita stu
Abbreviated transcription (Latin):
Ir itaq dñi gengultus
alto parentũ germine. ⁊¬
supbi sangĩs nobilitate burrgundia
exfitit orimndus: et disciplinis xp̃ia¬
iu dognatis a parentib a prune
eruditus est. Qui puerulus adhuc
et preclare indolis forma ornatus.
assuescebat crebris interesse piorum
conuentibus. ⁊ fãuos diuini eloquii
ab eorum ore suscipiẽs catholicas
ruminare sentẽtias et in uentre
memorie traicere nõ desistẽbat Ae
uat ĩ tenero ip̃ĩus pectore impressã
cernerit imaginẽ sanctitatis Et
licet seculari esset toga pretexetus:
scripturas tamen norme ecclĩasti¬
ce. sicienti indesinẽter epotabat pec¬
tore. E rudiebatur profecto diuiuita¬
tis occulto iuditio: ne quid minus
ꝑfectiorus postmodũ interesset bea¬
tissimo uiro. Erat enĩ reuerendus
bultu affabilis allequio prudens ĩ
opere: facundus ore uniusa moꝵ
precdarus honestate. Lud ica nichilo¬
minus irreligiosoꝵ spectacula ueluti
baratra profunda respuens: obsce-¬
nas uitare studebat iuuenũ confa-¬

Expanded text:
ir itaque Domini Gangulfus alto parentum germine superbi sanguinis nobilitate Burgundia extitit oriundus et disciplinis christiani dogmatis a parentibus adprime eruditus est. Qui puerulus adhuc et praeclarae indolis forma ornatus, adsuescebat crebris interesse piorum conventibus et, favos divini eloquii ab eorum ore suscipiens, catholicas ruminare sententias et in ventrem memoriae trahicere non desistebat, adeo ut in tenero ipsius pectore inpressam cerneres imaginem sanctitatis, et licet saeculari esset toga praetextus, scripturas tamen normae ecclesiasticae sitienti indesinenter epotabat pectore. Erudiebatur profecto divinitatis occulto iudicio, ne quid minus perfectionis postmodum in esset beatissimo viro. Erat enim reverendus in vultu, affabilis in alloquio, prudens in opere, facundus in ore, universa morum praeclarus honestate. Ludicra nihilominus inreligiosorum spectacula veluti baratri profunda respuens, obscenas vitare studebat iuvenum confa
Abbreviated transcription (Latin):
strare. quãdo superato omniũ tẽp̃¬
tationũ luctamine fas esset iustũ
exultare in dño et rectũ secura de¬
ceret laudacio nec iam exinde
laudis semꝑ emula timeretur ela¬
cio hec breuiter scriplanꝰ pro me¬
moria sanctissumi confessoris dñi
gegulfi indignũ arbitrãtes tãtũ
ac talem uirum siloncii modio cõ¬
tegi. et non ad profectum atq uti¬
litatem ommum pie biuentium
publicari ad laudem ⁊ gloriã sũme
lucis et uie ueritatis et uite dei et
donni nr̃i ihesu xp̃i qui cũ deo pr̃e
et spiritu sc̃o uiuut ⁊ regnat et bene

Expanded text:
strare, quando, superato omnium tempstrare, quando, superato omnium temptationum luctamine, fas esset, iustum exultare in Domino, et rectum secura deceret laudatio nec iam exinde laudis semper emula timeretur elatio. Haec breviter diximus pro memoria sanctissimi confessoris Domini Gangulfi, indignum arbitrantes, tantum ac talem virum silentii modio contegi et non ad profectum atque utilitatem omnium pie viventium publicari ad laudem et gloriam summae lucis et viae, veritatis et vitae, Dei et domini nostri Iesu Christi, qui cum Deo Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
sit nouimus. Et quidẽ nõ dubitamꝰ
eũ multas dũ aduiueret fecisse
uritutes sed uel segni scriptorum
negligencia non sunt licteris tra¬
dite que res non minimũ scõꝵ
preconus persepe intulit detrimẽ¬
tum uel certe si qua operũ cius
certa fuerunt aut situ dutine ue¬
tustatis cõsenuerunt aut tẽpore
infelicitatis monasteriis ⁊ ecle¬
siis depopulatis. rebusq om̃ibus
profligatis et ꝑditis illa nichillo¬
minus ad nichilum deuenerunt
quippe hõmibus qua qua uersum
fugientib et sibi tantum sueq
uite consulentibus. nullamq de
custodiendis archnnus curam ha¬
bentibus. Dicat itaq qui uolet
nulla eius in uita extitisse mira¬
cula dũ sciat eũ iam mortuum
inumera fecisse: et facere coti¬
die miratulorũ signa. Deus enĩ
qui ab eterno sua sapientia cuc̃¬
ta preordinauit. eaqz ex archano
duum consilu loci temporibusq
prolata iusibiliter manifestat ac¬
ceptissimũ sibi famulũ eo potissi¬
mũ tempore miraculis uoluit illu¬

Expanded text:
itamus. Et quidem non dubitamus, eum multas, dum adviveret, fecisse virtutes; sed vel segni scriptorum neglegentia non sunt litteris traditae, quae res non minimum sanctorum praeconiis persepe detulit detrimentum, vel certe, si qua operum eius scripta fuerunt, aut situ diutinae vetustatis consenuerunt aut tempore infelicitatis, monasteriis et ęcclesiis depopulatis rebusque omnibus profligatis et perditis, illa nihilominus ad nihilum devenerunt, quippe hominibus quaqua versum fugientibus et sibi tantum suaeque vitae consulentibus nullamque de custodiendis archivis curam habentibus. 15. Dicat itaque qui volet, nulla eius in vita extitisse miracula, dum sciat, eum iam mortuum innumera fecisse et facere cottidie miraculorum insignia. Deus enim, qui ab aeterno sua sapientia cuncta praeordinavit eaque ex archano divini consilii locis temporibusque prolata visibiliter manifestat, acceptissimum sibi famulum eo potissimum tempore miraculis voluit inlu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc domini celorum. Illud corrup¬
tioni obnoxium. si in diem alte¬
rum seruaretur: hoc alienum ab
omni corruptione. Quicumq re¬
ligiose gustauerit: corruptionem
sentire non poterit. Illis aqua de
petra fluxit: tibi sangius ex xp̃o.
illos ad horam saciauit aqua: te
sanguis diluit meternũ. Iudeus
bibit et sitit: tu cum biberis sitire
non poteris. Et illud in umibra:
hoc in ueritate. Si illud qd̾ mi¬
raris umbra est: quantum illud
est cuius umbram miraris. Audi
quia umbra est: que apud pr̃es
facta est. Bibebant inquit de spi¬
ritali: consequente eos petra Petͣ
autem erat xp̃s. Sed non in plu¬
ribus eorum. complacitum ẽ deo.
Nam prostrati sunt in deserto. Hec
Cognouisti pociora. Pocior enim ẽ¬
lux quam umbra: ueritas quam
figura. corpus auctoris: quam
manna de celo

Expanded text:
hoc Domini coelorum; illud corruphoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo; illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu, quum biberis, sitire non poteris; et illud in umbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo. Nam prostrati sunt in deserto. Haec Cognouisti prestantiora. Potior est lux quam umbra, ueritas quam figura, corpus auctoris, quam manna de celo
Abbreviated transcription (Latin):
presencialiter in ecclesia ubi celebra¬
rentur adessent centum. Qui uero
essent. in primis ip̃ius festi uespis
similiter centum. Qui uero in secũ¬
dis totidem. Eis quoq qui prime:
tercie: sexte: none: ac completorii
adessent officiis: pro qualibet hora¬
rum ip̃arum quadraginta. Illis
matutinalibus uesꝑtinis misse¬
ac predictarum horarum officiis
octauarum ip̃arum. centum dierũ
precessit: quando manna
pluit deus patribus in deserto. qui
quotidiano celi pascebantur alimẽ
to. Unde dictum est. Panem ange¬
lorum manducauit homo. Sed ta¬
men panem illum qui manduca¬
uerunt: omnes in deserto mortui
sunt. Ista autem esca quam acci¬
pitis. iste panis uinus qui de celo
descendit: nite eterne substenciam
ministrat. Et quicumq hunc panẽ
manducauerit: non morietur in
eternum: quia corpus xp̃i ẽ. Consi¬
dera utium nunc prestancior sit
panis angelorum an caro xp̃i: q̃
utiq est corpus uite. Manna illud
de celo: hoc super celum. Illud celi:

Expanded text:
celebraretur interessent centum, qui uero  in primis ejus festi uesperis similiter centum, qui autem secundis totidem, illis uero qui primæ, tertiæ, sextæ, nonæ accompletorii horarum officiis pro qualibet ipsarum quadraginta; eis matutinalibus ueac predictarum horarum offitiis Octauarum ipsarum diebus praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui qto. Unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo. Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca, quam accipis, iste panis vivus, qui de coelo descendit, vitae aeternae substantiam subministrat, et quicunque panem hunc manducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus est Christi. Considera nunc, utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa gloria apparatu. Cumq ymnis
et canticis obuiam ꝑgunt: atq alii
obsecuntur. Cumq imperator de
monte oliueti descendens per eam
portam quam dominus intrauerat
quando ad passionem uenerat: ip̃e
decoratus sedens uoluisset intrare.
repente lapides porte descendentes.
clauserunt se muicem: et factus est
paries unus. Cumq mirarentur
attoniti. nimio merore constricti:
respicientes in Altum. uiderunt sig

Expanded text:
diverso gloriae apparatu, cum hymnis diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venerat, ipse decoratus, sedens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt sig
Abbreviated transcription (Latin):
salutationis uerba proferret
heraclyo: ille respondit. Si us salutẽ
habere. pro eo quod lignum sancte
crucis quãuis indignus honorifice
uxta modulum tuum tractasti. s.
uum te illius esse. promiseris. cuius
ego sum famulus in ueritate cõfessus
fueris regnũ tibi ꝑsarum tantum cũ
patrimonio ⁊ uita acceptis a te pau¬
cis obsidibus dabo. Si aliud egeris:
mor meo gladio interibis. Cumq
ille nequaquam adquiesceret. hera¬
cyus extento gladio caput illius
amputauit. Sepelire eum usat: qͥa
rexfuerat: fĩlium autem eius quẽ¬
dauit. I p̾eq eum d sacro sonte susce¬
escriptiones etiam regm ꝑsa¬
rum sub eius nomine tecit.
totiuuq argentum turris illu s n
predam exercitus deputauit. Aurum
uero uel gemmas in uasis uel uten¬
siubus ad restaurationem ecclesiaꝵ
quas tyrannus destruxerat: reserua¬
uit. Suscipiens igitur lignum glo¬
riosissime crucis. quod impius aspor¬
dentes om̃s populi cum ramis pai-¬
marum: cereis. et lampadibus uel

Expanded text:
salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si cvum te illius esse promiseris cujus ego sum famulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fuerat, filium autem ejus ussit, ipseque eum de sacro fonte susceescriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitur gloriosissimum lignum crucis, quod impius aspordentes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
cius quia alcũ euuãgelistã nõ uir
sispliciter sed iur ens dictus est.
axrito enĩ appellatur: qd̾ necessarie
pͥutatur. Debuit eꝑgo iur appellari.
qr Necessariũ fuit et putari. sicut et
pater saluatoris. nõ qdidẽ esse. sed
dici ierint ꝑt plitaretur esse dicẽ¬
te hoc ip̃o euuãgelista Et ip̃e iesus
erat incipiens qĩ aanoꝵ fpiginta ut
putabatur filius idser¶ Nec uir gͦ¬
nec maritus. nec filii pater extitit.
ꝙͣuis certa ut dictũ est ⁊ necessaria
dispensatiõe. uirũq ad tempus et
appellatus sit putatus. Conuite
tũ ex hac appellatiõe. que licet dis¬
pensatorie meruit honorari a deo
ut pater dei. et dutus ⁊ creditꝰ sit
Comnce ex ꝓprio uocabulo. qd̃ aug¬
mento non dubites ĩt̾pretari. Cu¬
ui et qualis fuerit

Expanded text:
juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia necesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut putaretur esse, dicente hoc ipso evangelista: Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Joseph . Nec vir ergo matris, nec filii pater exstitit, quamvis certa ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo, ut pater Dei et dictus, et creditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas interpretari quis et qua
Abbreviated transcription (Latin):
sed qura altissimus cam respexit. et
acceptam sibi fecĩt: ideo inquit beatã
me dicent om̃s generationes. O mi¬
ra confessio: et mira humilitas. Con¬
fitetur humulitatem qua sola se deũ
respexisse dicit: qui cuncta respicit.
et continuo predicatur beatitudo ip̃ui
de qua hodie totus testis eit mundus
creditun meternum: quia completa
sunt omnra que predixit. Scriptum
quippe est Omins qui se humiliat
exaltabitu. Exaltata est autem dei
geitrix. non solum quia humilis in¬
uenta est. uerum etiam quia meffabi¬
liter gr̃a repleta est. Quam dep̃cantes
xp̃m. dei filium quem de se genuit
incarnatum qui cum deo patre et
spũ sancto uunt et regnat deus per
omnia secula seculorum a men.

Expanded text:
sed quia Altissimus eam respexit, et sed quia Altissimus eam respexit, et acceptam sibi fecit, ideo, inquit, beatam me dicent omnes generationes. O mira confessio, et mira humilitas! Confitetur humilitatem, quam solam in se respexisse dicit, qui cuncta respicit, et continuo praedicatur beatitudo ipsius, de qua hodie totus testis est mundus. creditur, quia completa sunt quae praedixit. Scriptum quippe est: Omnis qui se humiliat exaltabitur . Exaltata est autem sancta Dei genitrix, non solum quia humilis inventa est, verum etiam ineffabiliter gratia repleta est. Quam deprecantestrum, Dei Filium, quem de se genuit incarnatum, qui cum Deo Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula saeculorum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
plia. Si quioem mira et cirrũspecta
moteslio iurguus. ut et ueritas par¬
deretur in sermone: et in nuillo ostẽ¬
deretur diuina uirtus: que mag¬
nificabatur in professione. Unde
cum audisset omnia que ab ange
lo deferebantur incomprehensibiba:
et credidisset inaudita: necnon euã
et que helysabeth dicebantur cred ita
magnificat inquit anima mea do¬
minũ: et exultauit sp̃s meus in deo
salutari meo: deuide intulit. quia
respexit hũilit item ancille sue: ecce
enun ex hoc beatam me dicent om̃s
generationes. Uerumptamen in
nullo de se p̃sumpsit: in nullo aliqͥd
de se altum sapit: sed tota in deo exł¬
tat: totusq spiritus eius in deo gau
nichil de se sͥ applaudit: sed solum mͦ
ca que dei sunt sapit et requirit: id¬
curo in illo tota exultat: tota gaudet
et letatur. Sola sibi uendicat hũilita¬
tem ancille: que. mater ueneratur
ab angelo saluatoris: nec tamen eã¬
dem humilitatem a se aliquid ẽẽ dixͭ

Expanded text:
phia. Siquidem mira et circumspecta phia. Siquidem mira et circumspecta professio Virginis, ut et veritas panderetur in sermone, et in nullo offenderetur divina virtus, quae magnificabatur in professione. Unde cum audisset omnia quae ab angelo ei deferebantur incomprehensibilia, et credidisset inaudita, necnon etiam et quae ab Elisabeth dicebantur credita: Magnificat, inquit, anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Deinde intulit: Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Verumtamen in nullo de se praesumpsit, in nullo aliquid de se altum sapit; sed tota in Deo exsultat, totusque spiritus ejus in Deo gaudnihil sibi de se applaudit; sed solummodo ea quae Dei sunt requirit et sapit. Idcirco in illo tota exsultat, tota gaudet et laetatur; solam sibi vendicat humilitatem ancillae, quae mater veneratur ab angelo Salvatoris. Nec tamen eamdem humilitatem a se aliquid esse dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hommes tot habet testes. Uerum
siquidem dixerim: quia creditur dũ
predicatur predicatim autem quia
uere beata esse creditur apud deuin:
et inde fiducialius ubiq ꝓnunciaf᷑.
quia uere et fideliter beata creditur.
ẽ amen quod predictum ẽ. in omnib
adimpletur: quia in terris beata et
glosa dicitur ⁊ in celis uero ab om̃ibꝰ
sanctis conspicua collaudatur et pre¬
clara. In de esigitur hin̾ hec festiuitaᷤ
gloriosa: unde illa sublimatur ⁊ et be¬
ata etiam ab angelis uenerat᷑. Quia
respexit inquit humilitatem ancille
sue: ette enim ex hoc beatam me dicẽt
om̃s generationes. Mira et omra de¬
uotione plena uox qua dicitur: quia
respexit humilitatem ancille sue. Nõ
euml ait: quia respexit uirgintatẽ
incam aut iuocenciã aut auan lu
quarumlibet uirtutum grãm: sed so¬
lam humiluatem suã uespexisse diĩ
humuliter fatętur. chira itaq discipli¬
na uirtutis: et adnurabilis philoso¬

Expanded text:
sunt homines, tot habet testes. Verum sunt homines, tot habet testes. Verum siquidem dixerim, quia creditur, dum praedicatur. Praedicatur autem, quia vere beata creditur esse apud Deum; et nunc fiducialius ubique pronuntiatur, quia vere et fideliter beata creditur. Tamen quod praedictum est, in omnibus adimpletur, quia in terris beata et gloriosa dicitur, in coelis vero ab omnibus sanctis conspicua collaudatur et praeclara. Inde enim, charissimi, haec festivitas gloriosa, unde illa sublimatur, et beata etiam ab Angelis veneratur. Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Mira et omni devotione plena vox, qua dicitur: Quia respexit humilitatem ancillae suae. Non enim ait: Quia respexit virginitatem meam, aut innocentiam, aut aliam quarumlibet virtutum gratiam; sed solam humilitatem suam respexisse Dominum humiliter fatetur. Mira itaque disciplina virtutis, et admirabilis philoso
Abbreviated transcription (Latin):
teminarum ordo humilitatẽ tante
uirguns: et nolite credere si non iam
impleta sunt omnia quecumq pre¬
dixit per eam qui ip̃am repleuerat
sp̃s ueritatis. Ecte enim inquit: ex
hoc beatam me dicent om̃s genera¬
tiones. Ergo quando hec et uenera¬
bilis uirgo dicebat: nescio fratres
uel si pancis in eadem gente uideoꝵ
nota fuisset. Loquebatur tamen
me dicent omnes generatioẽs. Qu a¬
gentes. respicite terras: quascumq
sol suo illustrat lumme: et uidete qm̃
nulla est pene natio ⁊ nullaqz gens
que xp̃m non credat. Et ubicumq
rp̃s creditur et adoratur: uen erabilis
dei gentrix maria beata et felix nec¬
non et uirgo ꝓpetua predicatur. Et
ideo fratres parum ẽ. ab uno uel
paucis dici: quod ab omnib ubiq
predicatur et creditur. Quid itaq ẽ
dilectissum quod dico quia credit᷑
cum per orbem terrarum ubicumq
in omn gente. et in onmi luigua. bea¬
ta maria uirgo ꝓnunciatur⁊ et quot

Expanded text:
feminarum ordo humilitatem tantae feminarum ordo humilitatem tantae Virginis; et nolite credere, si non jam completa sunt omnia, quaecunque praedixit per eam, qui ipsam repleverat Spiritus veritatis. Ecce enim, inquit, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Ergo quando haec sancta et venerabilis Virgo dicebat, nescio, fratres, vel si paucis in eadem gente Judaeorum nota fuisset; loquebatur tamen me dicent omnes generationes. Quaespicite terras quascunque sol suo illustrat lumine, et videte, quoniam nulla jam pene est natio, nullaque gens, quae Christum non credat; et ubicunque Christus colitur et adoratur, venerabilis Dei genitrix Maria, beata et felix, necnon et virgo perpetua praedicatur. Et ideo, fratres, parum est ab uno vel a paucis dici, quod ab omnibus ubique praedicatur et creditur. Hoc itaque est, dilectissimi, quod dico, quia creditur. Et ecce per orbem terrarum ubique in omni gente et in omni lingua beata Maria virgo pronuntiatur, et quot
Abbreviated transcription (Latin):
citis: Ait ei petrus pro omnibus
Tu es xp̃s filius dei uiui ⁊ non quod
eum negaret filiũ beatissime uirgi¬
nis marie quod ait xp̃s: sed ut de¬
monstraret unum euidemq filiũ
hominis et esse filium dei: quam fi¬
dem tam in petro qͣm in ceteris apłis
requirebat dominus. Et ideo kñu
ꝑuenit ad thalamum eterni regis:
ad easdem nuptias que in utero eiꝰ
sunt dedicate ⁊ pro quibus arras acce¬
pit sponsa xp̃i in dots titulo. et pig¬
nus hereditatis eterne sp̃m sanctum.
S qui minus idonei sunus de tan¬
tis digne loqui aut cogitare mist̾iis:
tutum: quatinus ex tirocimo humi¬
litatis melius ediscere ualeamus.
cur de imis ad tante puenerit celsi¬
tudims claritatem. A it enim inter
cetera Quia respexit humilitatem
ancille sue: ecce enim ex hoc bratã
me dicent om̃s generationes. Hinc
queso frẽs mei: audite mecum ꝓphe¬
tissam dei. Prophetissam dico: im
queso uirgines. audiat et omnis

Expanded text:
citis ? ait Petrus pro omnibus: citis ? ait Petrus pro omnibus: Tu es Christus, Filius Dei vivi; non quod eum negaret filium beatissimae virginis Mariae, quod ait Christus, sed ut demonstraret unum eumdemque Filium hominis esse Filium Dei: quam fidem tam in Petro quam in caeteris apostolis requirebat Dominus. Et ideo, charquae hodie pervenit ad thalamum aeterni regis, ad easdem nuptias quae in utero ejus sunt dedicatae, et pro quibus arrhas accepit sponsa Christi in dotis titulo, et pignus haereditatis aeternae, Spiritum sanctum . Sed qui minus idonei sumus de tantis digne loqui aut cogitare mysteriis, tutum, quatenus ex ejus tirocinio humilitatis melius disserere valeamus cur demum ad tantae pervenerit celsitudinem claritatis. Ait enim inter caetera: Quia respexit humilitatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Hinc, quaeso, fratres mei, audite matrem prophetissam Dei. Prophetissam dico, imoquaeso, virgines, audiat omnis
Abbreviated transcription (Latin):
repleuit et ornauit immensis largi¬
tatis sue muneribus: implorandus
etiam ip̃e eius unigenitus dei filius
qui digne possit huius sacratissime
explicare. Tamen ad modum quã¬
colenda. osteudit gabriel angelus
ad eam missus⁊ ilenerabili ter dum
to uenerationis. et collaudat gr̃ã
ptenam quam benedictam predi¬
cat inter omnes mulieres: moxq
ultra mulieres. uerum etiam meri¬
tis ultra. omnes hommes: tantus
archangelus nõ tantan ei exhib̾et
salutatioms grãm ⁊ neq tales tã¬
tasqz inferret laudes. Q uod si ad¬
huc in carne mortali etiam ante
completa mysterii sacramenta ar¬
changelus dei tantam ei exhibuit
reuerenciam. et attulit laudis pre¬
conia⁊ quid putatis kim hodie in
celo quantas deferunt laudes et glo¬
sepe filium hominis testatur: in eu¬
uangelio ubi ait. ffilius honans
uenturus est in regno patcis sui.
Necnon cum diceret beato petro apo¬
stolo unacum ceteris: quem dicunt
homines ẽẽ filium homnnus: Deinde

Expanded text:
replevit et ornavit immensis largireplevit et ornavit immensis largitatis suae muneribus, implorandus etiam ipse unigenitus Deus, Dei Filius, qui digne possit hujus sacratissimae explicare. Tamen admodum quanostendit Gabriel archangelus ad eam missus venerabiliter , dum tae venerationis, et collaudat gratia plenam, quam benedictam praedicat inter omnes mulieres, moxqueultra mulieres, verum etiam meritis ultra homines, tantus archangelus non tantam ei exhiberet salutationis gratiam, nec tales tantasque inferret laudes. Quod si adhuc in carne mortali, etiam ante completa mysterii sacramenta, archangelus Dei tantam et exhibuit reverentiam, et attulit laudis praeconia; quid putatis, charissimi, hodie in coelo quantas deferunt laudes, et glo Christus quam saepe Filium hominis testatur ex Evangelio, ubi ait: Filius hominis venturus est in regno Patris sui . Necnon et cum diceret beato Petro una cum caeteris: Quem dicunt homines esse Filium hominis ? ac dem
Abbreviated transcription (Latin):
martyrum pro domino supplicia per¬
culerunt: nchilominus hec admira¬
bilis uirgo in anima passa teste do¬
mino comprobatur. Ait enim ad eã¬
ip̃ius animam ꝑtransibit gladiue
Quod si gladius usq ad animam
puenit. quando ad crucem scetit fu¬
gientibus apłĩs cum uideret dnm̃
pendentem etiam plusquam man¬
tyr fuit: quia in animo non minꝰ
amoris quam meroris est. intus
gladio uulnerata. Parata quidem¬
mori stetit:si non deesset manus ꝑ¬
cussoris. Beata dei genitrix iure plꝰ¬
quam martyr est: que minio amo¬
re uulnerata testis extitit saluatoriᷤᷤ ⁊¬
et pro merore in animo cruciatum
sustinut passionis. Propterea igitꝰ
quia hec uirgo et mater. meffabilis
est. dois ⁊ et presentium munerũ
priuilegiis sublimata diuinis:
credere oportet quod hodie omni¬
moda celesti ita illustratur gloria:
ut nullus eam in tais. possit dig¬
ne laudibus uenerari. Unde quan
randus est spiritus sanctus: qui eã

Expanded text:
martyrum pro Domino supplicia permartyrum pro Domino supplicia pertulerunt, nihilominus haec admirabilis Virgo in anima passa, teste Domino, comprobatur. Ait enim Simeoipsius animam pertransibit gladius . Quod si gladius usque ad animam pervenit, quando ad crucem stetit, fugientibus apostolis, cum videret Dominum pendentem , etiam plusquam martyr fuit, quia in animo non minus amoris quam moeroris est intus gladio vulnerata. Parata enim stetit, si non deesset manus percussoris. Beata Dei genitrix jure plusquam mater est; quae nimio amore vulnerata testis exstitit Salvatoris, et pro moerore in animo cruciatum sustinuit passionis. Propterea igitur quia haec virgo et mater ineffabilibus est donis in praesentiarum munerata, privilegiis sublimata divinis, credere oportet quod hodie omnimoda coelesti ita illustratur gloria, ut nullus in terris possit digne laudibus venerari. Unde quia randus est Spiritus sanctus, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
concelebrat numerus ⁊ cui hodie oĩ¬
um sanctarum uirginum cũ suis
palmis iuctribus exultans occurrit
exertitus: quonam hec est. aĩa
illa beata per quam auctor uile in¬
gressus est mundum ⁊ per quam
omnis maledictio soluta ẽ. prioꝵ
parentum: et celestis benedictio in
totum uenit muidum. Hec ẽ uirgo
in cuius utero oĩs ecclĩa subarratur:
et conuncta deo federe sempiterno
creditur. Pro talibus et huiusce¬
modi sacramentis ueneranda est
fratres hodierna festiuitas ⁊ fic an¬
nua ut semper nobis continua ma¬
neat. et uenerabilis in mente: quia
post xp̃m qui caput est. et deus tocius
ecclĩe hec uirgo gloriosa refulget: et¬
iam super choros ut sanitur exaltata
angelicos: clarissima inter uirgines.
candidior inter martyres: quia et¬
si illi martyrio coronati dealbauer̃t
stolas suas ⁊ et candidas eas fecerũt
in sanguine agni: nichilominus
hec beata et uenerabilis candidior
digne predicatur: eo quod et si corpa

Expanded text:
concelebrat numerus, cui hodie concelebrat numerus, cui hodie sanctarum virginum cum suis palmis victricibus exsultanter occurrit exercitus. Quoniam haec est anima illa beata, per quam auctor vitae ingressus est mundum, per quam omnis maledictio soluta est priorum parentum, et coelestis benedictio in toto venit mundo. Haec est Virgo, in cujus utero omnis Ecclesia subarratur  sic , conjuncta Deo foedere sempiterno creditur. Pro talibus et hujuscemodi sacramentis veneranda est, fratres, hodierna festivitas, sic annua, ut semper nobis continua maneat et venerabilis in mente; quoniam post Christum, qui caput est et Deus totius Ecclesiae, haec Virgo gloriosa refulget, etiam super choros, ut cantatur, exaltata angelicos, clarissima inter virgines, candidior inter martyres. Quia etsi illi martyrio coronati dealbarunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni , nihilominus haec beata et venerabilis Virgo candidior digne praedicatur, eo quod etsi corpora
Abbreviated transcription (Latin):
in cuius uterum ueniens sapiencia
dei patris : uerbum caro factum est.
et habitauit in nobis. Si anima
iusti cuiuslibet sides est. sapiencie
ns horam ⁊ ut salutaretur ab an¬
gelo. A it enim. Aue mana gracia
plena: dominus tecum ⁊ benedicta
tu in mulieribus. ad quã itaq mox
ingressus filius dei qui est uirtus et
sapiencia dei patris: sic repleuit: sic¬
q possidet. ut in ea uerbũ caro fie¬
ret: et habitauit totus deus in ho-¬
mine. et ideo totus in nobis totus
xp̃s in ea fuit: ac per hoc quem celi
et terra non capiunt totum concepͭ
uirgo de spũ sancto ⁊ et peperit pro
salute mundi deum et hominem.
fidei. Cogitate inquam animam
huius uirginis: quia commercium
utt nec cogitare possumus. Idcirco huiꝰ
uirginis animam deum in se mag¬
inficantem glorificemus: quam ho¬
angeli cum laudibus prosequunt᷑:
quam apłorum chorus ueneratur:
quam martyres candidati beatificãt:
quã sanctorum confessorum stolatꝰ

Expanded text:
in cujus utero veniens sapientia in cujus utero veniens sapientia Dei Patris, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod si anima justi cujuslibet sedes est sapientiae; nis horam, ut salutaretur ab angelo. Ait enim: Ave, Maria, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Ad quam ita mox ingressus Filius Dei, qui est virtus et sapientia Patris, sic replevit, sicque possedit, ut in ea Verbum caro fieret, et habitaret totus Deus in homine. Et ideo totus in nobis, quia totus Deus in ea fuit; ac per hoc, quem coeli et terra non capiunt, totum concepit Virgo de Spiritu sancto, et peperit pro salute mundi Deum et hominem. fidei, cogitate, inquam, animam hujus Virginis, quia commercium  nec cogitare possumus. Idcirco hujus Virginis animam Dominum magnificantem glorificemus , quam hoangeli cum laudibus prosequuntur, quam apostolorum chorus veneratur, quam martyres candidati beatificant, quam sanctorum confessorum stolatus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃us sicut legimus in sole posuit
tabernaculum suũ: de quo ip̃e ut ita
loquar tabernacło ꝓcessit tanquam
sponsus de thalamo suo. De quo sane
tabernaculo ⁊ ac si ex uoce geratricis
dei dicitur: et qui creauit me requie¬
uit in tabernacło meo. Idcirco absq
terno hodie resedit sublimata in thro¬
no: qm̃ et si duodecim leguntur thro¬
iii. in quibus duodenarius apłorum
sessurus est nuimerus⁊ quando iu¬
dex omnium sa cratissime huius uir¬
ginis filius sedebit in sede maiestatis
sue cum senatoribus sius: nõ desunt
inter quos in conspectu dei etiam ui¬
et adorare ante thronum dei iuuen¬
tis in sł̃a scłorum. S ut damel testa¬
tur quod throni positi sut: nec eor
tamen explet numerum. Unde li¬
quido constat dilectissimi. quia thro¬
nus beatissime uirginis paratus ãte
mundi constitutionẽ: hodie celsior
glorificatur ⁊ et ueneratur etiam
ab angelis. Nec in merito igitur qm̃
et ip̃a facta est thronus dei et thalamꝰ.

Expanded text:
Christus, sicut legimus, in sole posuit Christus, sicut legimus, in sole posuit tabernaculum suum ; de quo ipse, ut ita loquar, tabernaculo processit tanquam sponsus de thalamo suo. De quo sane tabernaculo, ac si ex voce genitricis Dei, dicitur: Et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo . Idcirco absqueterno hodie resedit sublimata in throno; quoniam etsi duodecim leguntur throni, in quibus duodecim apostolorum sessurus est numerus, quando Judex omnium, sacratissimae hujus Virginis filius, sedebit in sede majestatis suae cum senatoribus suis ; non desunt inter quos in conspectu Dei etiam viet adorare ante thronum Dei viventem in saecula saeculorum . Sed et Daniel testatur quod throni positi sint, nec eorum tamen explet numerum . Unde liquido constat, dilectissimi, quia thronus beatissimae Virginis, paratus ante mundi constitutionem, hodie celsior glorificatur, et veneratur etiam ab angelis; nec immerito igitur, quoniam et ipsa facta est thronus Dei et thalamus,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris: et donuni possidet ppe¬
tue uirginitatis. Quia et si imptit
tamen sacratissime uirgini genitri¬
ci sue. sicut incomparabile ẽ. qued
prehensibile prenium et gloriam
non dico inter ceteras sacras uirgi¬
sponsus ecclie inera thalamũ collo¬
cauit eam in dextera maiestatis sue
i bi siquidem eam assumpsit pre¬
cellentissimã inter primos: ubi-
.iuxta dauid uocem. stat regina in
dextris dei in uestitu deaurato¬
multiplici circundata uarietate.
ec igitur est dies: in qua renata
inter filias ihrłm speciosa resplen¬
duit ⁊ in qua gloriosa dei genitrix
quasi aurora processit: ⁊ uadit post
agnum gloriosior: quocumq ille
pergit. Hec namq ẽ. ut dixi frẽs festi¬
uitas hodierna precipua et uenerabi¬
lis nobis ⁊ sed uenerabilior est in celis
angelis et sanctis omnibus: quorũ
leticia et gaudium procul dubio ex
huius adimpletur exultatione diei÷
quando beata dei genitrix clarior sole
refulsit in thiono claritatis. Nam

Expanded text:
Salvatoris et donum possidet perpeSalvatoris et donum possidet perpetuae virginitatis. Quia et si impartitamen sacratissimae Virgini genitrici suae, sicut incomparabile est quod prehensibile praemium et gloria, non dico inter caeteras sacras virgisponsus Ecclesiae infra thalamum collocavit eam in dextera majestatis. Ibi siquidem eam assumpsit prcellentissimam inter primos, ubi, juxta David vocem, stat regina in dextris Dei in vestitu deaurato, circumdata varietate . Haec igitur dies est, in qua renata inter filias Jerusalem speciosa resplenduit, in qua gloriosa Dei genitrix quasi aurora processit, et vadit post agnum gloriosior quocumque ille pergit. Haec namque est, ut dixi, fratres, festivitas hodierna praecipua et venerabilis nobis; sed venerabilior in coelo est angelis et sanctis omnibus, quorum laetitia et gaudium procul dubio ex hujus adimpletur diei exsultatione, quando beata Dei genitrix clarior sole refulsit in throno claritatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
refuisit insignis gloriose geni¬
tricis dei marie solenitas ⁊ in qua
beata. et uenerabilis uirgo assump¬
ta est gloriosissime ad ethereum tha¬
lamuni: in quo ut cantauimus rex
regum filius beate uirginis stellato.
mimo ineffabili sedet solio. Ubi mi¬
lia milium ministrant angelorũ.
iuxta damelis uaticiniũ ⁊ et de cies
centena assistunt milia: quorum
laudibus et exequns. gloriosa dei
gentrix hodie de terris exaltata ⁊ et de
sarne euecta: cum triumpho et exul¬
tatione suscepta est in celo: et collo¬
cata in paradiso. Hec est namq sacͣ
et uenerabilis solennitas frẽs⁊ ante
mundi constitutionẽ prescita: et p̃¬
ordinata: sed ho dieura die exultã¬
ter impleta. Nobis quidem dilectissi¬
mi hodierna et aniua: sed angelis
in celo et supnis ciuibus continua
et perpetua. Sz quia in presenti no¬
bis continua esse non potest ⁊ debet
tanto celebrior fieri pre omnibus
scõrum festis: quanto inef¬
fabili utitur priuilegio mater dm̃i

Expanded text:
refulsit insignis et gloriosa genitricis Dei Mariae solemnitas, in qua ipsa beata et venerabilis Virgo assumpta est gloriosissime ad aethereum thalamum, in quo, ut canimus, Rex regum, filius beatae Mariae virginis, stellato, imo ineffabili sedet solio. Ubi millia millium ministrant angelorum, juxta Danielis vaticinium , et decies centena assistunt millia; quorum cum laudibus et exsequiis gloriosa Dei Genitrix hodie de terra exaltata, et de carne evecta, cum triumpho et exsultatione suscepta est in coelo, et collocata in paradiso. Haec est namque sacra et venerabilis solemnitas, fratres, ante mundi constitutionem praescripta et praeordinata; sed hodierna die exsultanter est impleta. Nobis quidem, dilectissimi, hodierna est annua; sed angelis in coelo et supernis civibus est continua et perpetua. Sed quia in praesentiarum nobis continua esse non potest, debet tanto celebrior fieri prae omnibus sanctorum festis, quanto ineffabili utitur privilegio mater Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mus disputator. et durus et
inconuertibilis ad catholicã fidem.
Cum audiret ambrosium predican¬
tem. udit ad aures ip̃ius anglm̃
populo predicabat. Quo uiso conu̾¬
sus: fidem. quam prius expugnabat.
um uiri tessalonice ciuitatis
imperatorem aliqui dereli-¬
quissent. et ualentimanꝰ imperator
eis beati ambrosii precibus indulsisset
clam agente curialium malicia pro¬
iussu imperatoris nesciente ambro
sio multi eoꝵ occisi sunt. Quod ubi
cognouit ambrosius imperatoris
maliciam. ecclesiam denegauit. Cui
cũ imperator dixisset quod dauid
adulterium et homicidiũ perpetras.¬
cutus es ferientem: sequere corrigen¬
tem. Quod cum audisset imperator

Expanded text:
mus disputator et durus et inconuertibilis ad fidem catholicam, cum audiret Ambrosium predicantem, uidit ad aures ipsius episcoppopulo predicabat. Quo uiso conuersus fidem quam prius expugnabat, um uiri Thessalonice ciuitatis in imperatorem aliquid deliquissent et Valentinianus imperator precibus beati Ambrosii eis indulsisset, clam agente curialium malitia permissu imperatoris nesciente Ambrosio VII milia eorum occisi sunt. Quod ubi cognouit Ambrosius imperatori copiam intrandi ecclesiam denegauit. Cui cum imperator dixisset quod Dauid adulterium et homicidium perpetrascutus es errantem, sequere corrigentem». Quod