comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus sp̃m. quia nundũ pacem quȩ ꝑfesta ꝓmissa ẽ. acci¬
pit eccłia. Ac ꝑ hoc ȩccłia subdita ẽ. xp̃o ex pignõre salutis. &
caro concupiscit adu̾sus sp̃m ex infirmitate langoris. neq enĩ
non eccłiȩ menbra erant idem ipsi quib istadicebat. spũ ã
bulate. & concupiscencias carnis ne ꝑfeceritis. caro enim con¬
cupiscit adu̾sus spm : & sp̃s adu̾sus carnẽ. Hȩc enim iniucẽ
ad uersantur. ut non ea quȩ uultis faciatis. Hȩc utiq eccłiȩ
dicebant᷑. quȩ si xp̃o subdita non eẽt. non in ea sp̃s ad u̾suscar¬
nem ꝑ continentiam concupisceret. Propt̾ quod poterant c̃¬
cupiscentias carnis non ꝑficere. s carne concupiscente aduer¬
sus spm̃ non poterant ea facere quȩ uolebant. id ẽ.&. ipsas car¬
nis concupiscencias non hre̾. Deinde cur non confiteam᷑ in
dicebatur diuisus ẽ. xp̃s. & non potui loqui uobis quasi spui¬
potũ dedi non escam: Nũdum enim poteratis. s ne nunc qͥ¬

Expanded text:
sus spiritum, quia nondum pacem, quae perfecta promissa est, accepit ecclesia. ac per hoc ecclesia subdita est Christo ex pignore salutis et caro concupiscit aduersus spiritum ex infirmitate languoris. neque enim non ecclesiae membra erant idem, quibus ista dicebat: spiritu ambulate et desideria carnis ne perfeceritis. caro enim concupiscit aduersus spiritum aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. haec utique ecclesiae dicebantur, quae si Christo subdita non esset, non in ea spiritus aduersus carnem per continentiam concupisceret. propter quod poterant concupiscentias carnis non perficere, sed carne concupiscente aduersus spiritum non poterant ea facere, quae uolebant, id est etiam ipsas carnis concupiscentias non habere. deinde cur non confiteamur indicebatur: diuisus est Christus? et: non potui loqui uobis quasi spiritum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed ne nunc qu
Abbreviated transcription (Latin):
dea med ieum: tamqm pedagogus ꝑducit ad grãni. contia
suauttatem noxiam quam iuncebat concupiscenciã clns
dat suauitatem beneficiam qua delestetur ampli continẽ¬
sial se terra nrã dat frustum suũ quo pascit᷑ miles qui de ͤ¬
bellat dõ iuuante pecc̃m. Tales milites apłica tũba isto so-¬
nitu accecdi ubet in p̃lium. Nongͦ regnet inquit pecca¬
tum in urõ mortali corꝑe ad obediendum desideriis eiꝰ. neq¬
ee toi bueritis menbra urã arma iniquitatis peccato. s exhi¬
bete uos dõ. tamqmͣ ex mortius uiuentes. & menbra ur̃a ar¬
ma iusticiȩ dõ. Peccatum enim uob̃ ñ dominabit᷑. Non enĩ
estis sub lege: s sub grã. Et alio loco. Ergo inquit fr̃i debi¬
tores sumꝰ non cariũ tt seđłm carnem uiuamꝰ. Si enĩ sodm̃
carnem uxeritis: moriemini. Si aut̃ spũ facta carnis

Expanded text:
deret medicum, tamquam paedagogus perducit ad gratiam, contra deret medicum, tamquam paedagogus perducit ad gratiam, contra suauitatem noxiam, qua uincebat concupiscentia, dominus dat suauitatem beneficam, qua delectetur amplius continentia, et terra nostra dat fructum suum, quo pascitur miles, qui debellat deo iuuante peccatum. Tales milites apostolica tuba isto sonitu accendit in proelium. non ergo regnet, inquit, peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex mortuis uiuentes et membra uestra arma iustitiae deo. peccatum enim uobis non dominabitur; non enim estis sub lege sed sub gratia. et alio loco. ergo inquit, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, moriem
Abbreviated transcription (Latin):
conscienciȩ bonum. St̃ aũt qui legem dĩ omĩno nescien¬
tes. malas concupiscentias nec in hostib deputant. eisq
mis erabili cecitate seruientes insuꝑ &ẽ beatos se putant
saciando eas potiꝰ quam domando. Quiuͦ ꝑ legem cogno¬
uerunt eas. ꝑ legem enim cognitio pecoati. ⁊ cõncupiscẽ¬
ciam inquit nesciebam. nisi lex diceret. non concupisces
&e earum tam̃ oppugnatione uincuntur qui sub lege
unrauit dex ut ineis habundaret delictum. auxit ꝓhibto
concupiscentiam. camq fecit iniustam. ut acced et p̃uari¬
catio quȩ sine lege non futt. &̃ si peccatum fuit. Ubi enĩn:
lert nee p̾uaricatio. Ita lex grã ñ iuuante ꝓhibens peccatũ
malo addidtt. dum ad ipsam legem faciendã de suas a iribi
fidit. agnorans quippe dĩ iusticiã quam dat infirmo. & su¬
ami uolens constituere qua caret infirmus. iustiore dĩ non
Quanicatorem tamquam ad hoc grauiꝰ uulneratũ ut desi¬

Expanded text:
continentiae bonum. sunt autem, qui legem dei omnino nesciencontinentiae bonum. sunt autem, qui legem dei omnino nescientes malas concupiscentias nec in hostibus deputant eisque miserabili caecitate seruientes insuper etiam beatos se putant satiando eas potius quam domando. qui uero per legem cognouerunt eas — per legem enim cognitio peccati, et, concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces — et earum tamen oppugnatione uincuntur, quia sub lege intrauit lex, ut in eis abundaret delictum. auxit prohibitio concupiscentiam eamque fecit inuictam, ut accederet praeuaricatio, quae sine lege non fuit, etiamsi peccatum fuit; ubi enim non est ex nec praeuaricatio. ita lex gratia non iuuante prohibens peccatum malo addidit, dum ad ipsam legem faciendam de suis uiribus fidit; ignorans quippe dei iustitiam, quam dat infirmo, et suam uolens constituere, qua caret infirmus, iustitiae dei non praeuaricatorem, tamquam ad hoc grauius uulneratum, ut desi
Abbreviated transcription (Latin):
in hac mortalitate contendimiis. illiꝰ quippe amatrix. & spesta¬
trix. huiꝰ uͦ &e hostis &e testis ẽ. Et decꝰ enim appetens. & decus fu¬
giens. non utiq in cupiditatib frenandis continentia labora¬
ret. s nichil nos contͣ qͦd deceret liberet. si nichil bone nr̃ẽ uo¬
liuitati ex mala concupiscencia repugnaret. Clamat apłs. Scio
inquit quia ñ habitat in me. hoc ẽ. in carne mea bonũ. uelle
enimadiacet michi. ꝑficere autem bonum non inuenio. Nuc̃
enim fieribonum pot̾. ut male concupiscencie non consentia¬
tur: ꝑficietur aũt bonum. quando ipsa mala concupiscentia
finietur. Itemq idem doctor gentium clamat. Condelestor
legi mei dĩ scđm interiorẽ hominem. uideo aut̃ aliã legem ĩ
menbris meis. repugnantem legi mentis mee. Hanc pug¬
nã non exꝑiunt᷑ in se ipsis. nisi bellatores uirtutũ. debella-¬
to resq uitiorũ. ñ expugnat concu piscenciȩ malũ: uisi

Expanded text:
in hac mortalitate contendimus. illius quippe amatrix et spectain hac mortalitate contendimus. illius quippe amatrix et spectatrix, huius uero et hostis et testis est, et decus adpetens et dedecus fugiens. non utique in cupiditatibus frenandis continentia laboraret, si nihil nos contra quod deceret liberet, si nihil nostrae bonae uoluntati ex mala concupiscentia repugnaret. clamat apostolus, scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. nunc enim fieri bonum potest, ut malae concupiscentiae non consentiatur; perficietur autem bonum, quando ipsa mala concupiscientia finietur. itemque idem doctor gentium clamat: condelector legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Hanc pugnam non experiuntur in se ipsis nisi bellatores uirtutum debellatoresque uitiorum; non expugnat concupiscentiae malum nisi
Abbreviated transcription (Latin):
aiam si nulla facultate ꝑmissaforis ꝑ menbra corꝑis agat᷑
Posito gͥ ostio continencie in ore cordis unde runcta exeũt
quȩ comquinant hominem. si nichil tale inde ꝑmittat᷑
exire. Sequit᷑ munditia quapossit iam gaudere consciẽ¬
cia quamuis ñdũ fit illa ꝑfestio uͥ non luctabit᷑ cũ uitio
continentia. Nunc autem quam diu caro concupiscit
exit ex ore cordis qͦd conquinat hominẽ. Cũ nͦ ꝑ continen¬
tiam consensio non tenet ur: malũ concupiscenciȩ carnał
corttͣ quod pugnat concupiscentia spiritalis nocere non si¬
nit᷑. s aliud ÷ bene pugnare quod nunc ẽ quando morti con¬
tentione resistitur. aliud aduersariũ non habere. quod tuẽ
erit. quando mors nouissima inimi ca destruet᷑. Nam &e ipsa
continentia refrenat cohibetq libidines simul & appetitbo¬
num ad cuiꝰ inim ortalitatẽ tendimꝰ. & respuit malũ. cũ quo

Expanded text:
etiamsi nulla facultate permissa foris per membra corporis non agatur. etiamsi nulla facultate permissa foris per membra corporis non agatur. posito igitur ostio continentiae in ore cordis, unde cuncta exeunt, quae coinquinant hominem, si nil tale inde permittatur exire, sequitur munditia, qua possit iam gaudere conscientia, quamuis nondum sit illa perfectio, ubi non luctabitur cum uitio continentia. nunc autem quamdiu caro concupiscit exit ex ore cordis quod coinquinat hominem. cum uero per continentiam consensio non tenetur, malum concupiscentiae carnalis, contra quod pugnat concupiscentia spiritalis, nocere non sinitur. Sed aliud est bene pugnare, quod nunc est, quando mortis contentioni resistitur, aliud aduersarium non habere, quod tunc erit, quando mors nouissima inimica destruetur. nam et ipsa continentia, cum frenat cohibetque libidines, simul et adpetit bonum, ad cuius inmortalitatem tendimus, et respuit malum, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia potestas ntilla ꝑmittitur. Quȩ si ad sit ꝓtinus ex
menbrorum uelut armorum motib quis in eis intꝰ reg¬
net ostendunt. Proinde quantum in ipsis ẽ. menbrasua
exibent arma iniquitatis peccato. qr hoc uolunt qͦd ꝓptea
non exhibent quia ñ possunt. Ac ꝑ hoc illa quȩ ingenita¬
lib menbris pudicicia refrenatis solet maxime ac̃ ꝓpͥe c̃¬
tinentia nominari. Nulla transgressione. uiolatur
si suꝑna continencia de qua iam diu loquim᷑ in corde ser¬
uetur. Propterea dñs cum dixiss de corde enim exeunt
cogitationes male. deinde quid ꝑtineat ad cogitationes
malas secutꝰ adiungit. homicidia. adult̾ia ceceta. Nlec
dixit omĩa s quib dam exempli grã nominatis. & talia
intelligenda c̃monuit. quoꝵ nicbil ẽ. quod fieri possit: si
mala cogitatio non p̃cesserit. qr intꝰ constituit᷑ qͥd foris
agitur. &̃ ex cordis or ꝑcedensaam coinquinat hominem

Expanded text:
quia potestas nulla permittitur: quae si adsit, protinus ex quia potestas nulla permittitur: quae si adsit, protinus ex membrorum uelut armorum motibus, quis in eis intus regnet, ostendunt. proinde quantum in ipsis est, membra sua exhibent arma iniquitatis peccato, quia hoc uolunt, quod propterea non exhibent, quia non possunt. Ac per hoc illa, quae in genitalibus membris pudicitia refrenatis solet maxime ac proprie continentia nominari, nulla transgressione uiolatur, si superior continentia, de qua iam diu loquimur, in corde seruetur. propterea dominus cum dixisset: de corde enim exeunt cogitationes malae, deinde quid pertineat ad cogitationes malas secutus adiunxit: homicidia, adulteria et cetera. nec dixit omnia; sed quibusdam exempli gratia nominatis et alia intellegenda commonuit. quorum nihil est, quod fieri possit, si mala cogitatio non praecesserit, qua intus instituitur quod foris agitur; et ex cordis ore procedens iam coinquinat hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
querit nonforn catur in mente: Aut si cupienti ꝑ men¬
datium ledere ꝓximũ tempꝰ uel locꝰ desit. idd̃ falsum testi¬
monium non ore interiore iam clixit: Aut si quis f hoĩes
idõ non ⁊ huiꝰ criminis reus. qui dicit in corde suo ñ ẽ. ds̃:
ta cetera mala facta hominum quȩ nullus agit corꝑis
motꝰ. q̃ nesciunt ullos corꝑis sensus: reos suos occultos ha-¬
bent. quod õs solus inquinat in cogitatione consensus id:
oris interioris u̾bum malignum. in quo tunens illȩ dedi¬
nari cor suum. hostium continentiȩ circa labia oris hutꝰ
poni poscita dnd̃. quȩ contineat cor ne declinet᷑ in u̾ba malig¬
na. Contineat aũt non sinendo cogitationẽ ꝓcedere in con¬
sensionem. Sic onim scdm p̃ceptũ aplicum non regnat
peccatum in nrð moitali corꝑe. neq exibemus menbra nrã
arma iniquitatis peccõ. A quo p̃cepto implendo utiq alie¬
ni sunt. qui ob hoc ad peccandũ menbra non mouent.

Expanded text:
quaerit, non fornicatur in mente? aut si cupienti per menquaerit, non fornicatur in mente? aut si cupienti per mendacium laedere proximum tempus uel locus desit, ideo falsum testimonium non ore interiore iam dixit? aut si quisquam hominideo non est huius criminis reus, qui dicit in corde suo: non est deus? ita cetera mala facta hominum, quae nullus agit corporis motus, quae nescit ullus corporis sensus, reos suos occultos habent, quos etiam solus inquinat in cogitatione consensus, id est interioris uerbum malignum. in quod timens ille declinari cor suum ostium continentiae circum labia oris huius poni poscit a domino, quod contineat cor, ne diclinetur in uerba maligna, contineat autem non sinendo cogitationem procedere in consensionem; sic enim secundum praeceptum apostolicum non regnat peccatum in nostro mortali corpore neque exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. a quo praecepto inplendo alieni sunt utique, qui ob hoc ad peccandum membra non mouent,
Abbreviated transcription (Latin):
Ntrumq dico. s alterum ex altero expono. Habet os interius
hõ interior. & hoc discernit auris uiterior. De hoc ore quȩ
ꝓcedunt de corde exeunt. & ea comquinant hominẽ. Dein¬
de iam relicto oris nomine qͦd pot̃ & de corꝑe itelligi. aꝑtiꝰ
qͦd dicat ostendit. De corde enim exeunt inquit cogitatioes
male. homicidia. ad ulteria. fornicationes. furca. falsa testi¬
monia. blasphemix. ħ sunt quȩ comquinant hominem.
aẽ si aliquid impediat: ne subsequant᷑ oꝑa flagitiosa & facino¬
rosa menbrorum. Si enim potestas nondatur : uacat manꝰ
ab hominis interfectione. nũquid idõ munduiẽ. ab scełeᷤ
cor. homicidȩ : Auͭsi rem sub ripere alienam non ut quisuult
pot̃. numquid iõ in ipsa uoluntate fur non ÷: dut si casta ẽ.
quam uult ad ulterare non castꝰ. idõ eam non ẽ. in corde me-¬
chatꝰ : Aut si meretrix non inueniat᷑ in fornice. idõ qui eam

Expanded text:
utrumque dico; sed alterum ex altero expono. habet os interius utrumque dico; sed alterum ex altero expono. habet os interius homo interior, et hoc discernit auris interior; de hoc ore quae procedunt, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. deinde iam relicti oris nomine, quod potest et de corpore intellegi, apertius quid dicat ostendit. de corde enim exeunt, inquit, cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant hominem. etiamsi aliquid inpediat, ne subsequantur opera flagitiosa et facinorosa membrorum. si enim potestas non datur, uacat manus ab hominis interfectione, numquid ideo mundum est ab scelere cor homicidae? aut si rem subripere alienam non ut quis uult potest, numquid ideo in ipsa uoluntate fur non est? aut si casta est, quam uult adulterare non castus, ideo eam non est in corde moechatus? aut si meretrix non inueniatur in fornice, ideo qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco cũ iudeorũ stultiloquia refictaret. quia calũpnia¬
bant᷑ discipulis eiꝰ non lotis manib manducantib non qͦd
cipiat᷑ absurda ẽ. Neq enĩ quem non coinquinat cibus.
coinquinat uomitꝰ. Cib quippe inos intrat: uomitꝰ ex
ore procedit. S procui dubio ꝓͥau̾ba ꝑtinent ad os
carnis uͥ ait. non quod intrat in os comquinat hominem.
posteriora uͦ ad os cordis uͥ ait. s quod procedit ex ore hoc
coinquinat hominẽ. Deniq cum ab illo apłs petrꝰ expõnẽ
uos sine intellestu estis : Non intelligitis quia omẽ quod in
os intrat in uentrẽ uadit. & in secessum emittit᷑ : Hic cer¬
te in quod intrat cib oscarnis agnoscimꝰ. In his uͦ quȩ
adiungit ut agnosceremus os cordis. ne ñ sequeretur
nrĩ tarditas cordis. nisi & cũ tardis ambulare ueritas
de exeunt tamqmͣ dice̾t cũ audis de ore: de corde intellige

Expanded text:
alio loco cum iudaeorum stultiloquia refutaret, quia calumniaalio loco cum iudaeorum stultiloquia refutaret, quia calumniabantur discipulis eius non lotis manibus manducantibus, non quod cipiatur, absurda est. neque enim quem non coinquinat cibus, coinquinat uomitus. cibus quippe in os intrat, uomitus ex ore procedit. sed procul dubio priora uerba pertinent ad os carnis, ubi ait: non quod intrat in os, coinquinat hominem; posteriora uero ad os cordis, ubi ait: sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. denique cum ab illo apostolus Petrus ueluos sine intellectu estis? non intellegitis, quia omne quod in os intrat, in uentrem uadit et in secessum emittitur? hic certe in quod intrat cibus os carnis agnoscimus. in his uero, quae adiungit, ut agnosceremus os cordis, non sequeretur nostri tarditas cordis, nisi et cum tardis ambulare ueritas de exeunt, tamquam diceret: cum audis de ore, de corde intellege.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis declinatione consensit. Si aut̃ consensit: iam oroe
dixto. & si ore non sonuit. &̃ simanuuel aliqua corꝑis par¬
fe non fecit. quod tam̃ cogitatione faciendũ sibi eẽ. aa
stat uii. Piuinis legib reus. quamuis humanis abscon¬
dtꝰ sensib uerbo in corde clicto. nullo facto ꝑ corpꝰ admisso
Aequaquam uͦ menbrum foris mouis in facto. cuiꝰ fasti
initium uon intꝰ p̃cessiss: in u̾bo. Neq enim mendactẽ
sc̃prum ẽ. Initium omĩs oꝑis u̾bũ. Multa quippe facuit᷑
homines ore clauso. quieta lingua. uoce frenata. s tarã
nichil agunt corꝑis oꝑe. quod non pͥus dixerĩt in corde.
Ac ꝑhoc qm̃ multa sunt pecci.a in interiorib dictis. quę
non sunt in exteriorib factis: nulla sunt in exteriorib au-¬
tem fastis. que ñ precedant in interioriorib dictis: Erit ab
utrisq puritas in nocenciȩ. si curcũ interiora labia ponat᷑

Expanded text:
cordis declinatione consensit. si autem consensit, iam corde cordis declinatione consensit. si autem consensit, iam corde dixit, etiamsi ore non sonuit; etiamsi manu uel qualibet corporis parte non fecit, quod tamen cogitatione faciendum sibi esse iam statuit, diuinis legibus reus quamuis humanis absconditus sensibus uerbo in corde dicto nullo facto per corpus admisso. nequaquam uero membrum foris mouisset in facto, cuius facti initium non intus praecessisset in uerbo. neque enim mendaciter scriptum est: initium omnis operis uerbum. multa quippe homines faciunt ore clauso, quieta lingua, uoce frenata; sed tamen nihil agunt corporis opere, quod non prius dixerint in corde. ac per hoc quoniam multa sunt peccata in interioribus dictis, quae non sunt in exterioribus factis, nulla sunt autem in exterioribus factis, quae non praecedant in interioribus dictis: erit ab utrisque puritas innocentiae, si circum interiora labia ponatur
Abbreviated transcription (Latin):
ibi posita contiuentia quantum sit dĩ munꝰ agnoscimus
Parum ẽ quippe oscorꝑis continere. nealiquid inde quod ñ
expedit ꝑ sonũ uocis erumpat. Intꝰ ẽ. os cordis uͥcustodiã
&e ostiũ continentiȩ poni desid̾auit ad nõ: qui u̾ba illa dixit
nobisq clicenda conscripsit. Multa enun corꝑis ore non di¬
cimꝰ. & corde clamamꝰ. Nullũ aũt ꝓcedit rei alicuiꝰ &̃ ore cor¬
ꝑis uerbum. cuiꝰ ÷ in corde silentiũ. Inde igit᷑ qͦd ñ ema¬
nat foris non ⁊. qͦd uͦ emanat inde simalum ẽ. & si non mo¬
ueat linguam. inquinat animam. Ibi gͦ ponenda÷ conti¬
nentiat ue tacentium loquit᷑ conscientia.: fit enĩ ꝑ hosti
diam ori mẽo. & ostium continentiȩ circũ labia mea: contĩ.¬
nuo subdidit ne declines cormeum inu̾ba maligna. Decdi¬
natio cordis quid ẽ. nisi consensio: Nundũ enimdixit qͥsqͥs
nicorde oecurrentib suggestionib quorumq uisoꝵ nulla

Expanded text:
ibi posita continentia quantum sit dei munus agnoscimus. ibi posita continentia quantum sit dei munus agnoscimus. parum est quippe os corporis continere, ne aliquid inde quod non expedit per sonum uocis erumpat; intus est os cordis, ubi sibi custodiam et ostium continentiae poni desiderauit a domino, qui uerba illa dixit nobisque dicenda conscripsit. multa enim corporis ore non dicimus et corde clamamus; nullum autem procedit rei alicuius ex ore corporis uerbum, cuius est in corde silentium. inde igitur quod non emanat, foris non sonat; quod uero emanat inde, si malum est, etsi non moueat linguam, inquinat animam. ibi ergo ponenda est continentia, ubi et tacentium loquitur conscientia. fit enim per ostiudiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea, continuo subdidit: ne declines cor meum in uerba maligna. declinatio cordis quid est nisi consensio? nondum enim dixit, quisquis in corde occurrentibus suggestionibus quorumque uisorum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
con ti nencia.
e uia tute animȩ quȩ continencia nomunat᷑
satis conuenient̃ & ligne disputare diffici¬
le ⁊. s exiguitatem urãm sub tanti ponderis
sarcina ille cuiꝰ ħ uictꝰ magnũ munꝰ ẽ. adiu¬
uabit. Nam qui eam donat continentib
fidelib suis: ipse dat sermonẽ de illa loquẽ¬
tib ministris suis. Deniq de re tanta. quod ipse dederit
ẽẽ neminem posse. Dñs de ipsa maiore & głosiore conti
contineat᷑ ab illicito concubitu. non pot̾ custo cliri. Utrũq
gali. & ea quȩ est sine conuigio loqueret᷑ dicens. uellem
om̃s homines sic eẽ : sicut me ĩpsum. S unꝰquisq pͥũ donũ
ht adõ. alius sic. sic aͥũt aliꝰ. Et ne insola inferioꝵ partium
carnis libidine continentia necessaria uideretur ad nõ sꝑan¬
da : &̃ in psalmo canit᷑. Pone domine custodiã orimeo
⁊ ostium continentie circa labia mea. In hoc aut diuini elo¬
quii testimonio. si os intelligamus sicut intelligere debemꝰ:

Expanded text:
CONTINENTIA. e uirtute animae, quae continentia nominatur, satis conuenienter et digne disputare difficile est; sed exiguitatem nostram sub tanti ponderis sarcina ille, cuius haec uirtus magnum munus est, adiuuabit. nam qui eam donat continentibus fidelibus suis, ipse dat sermonem de illa loquentibus ministris suis. denique de re tanta quod ipse dederit esse neminem posse; dominus de ipsa maiore et gloriosiore contincontineatur ab inlicito concubitu, non potest custodiri, utrumquegali et ea, quae est sine coniugio, loqueretur dicens: uellem omnes homines sic esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius autem sic. Et ne in sola inferiorum partium carnis libidine continentia necessaria uideatur a domino speranda, etiam in psalmo canitur: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. in hoc autem diuini eloquii testimonio si os intellegamus, sicut intellegere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ue aũt ne uincam᷑ acrit̾ confligentes. siue aliquociens. uł
c̃ẽ insꝑata. uel inopinata facilitate iuncentes. ei qui nobis
dat continentiã. demꝰ głam meminerimꝰ quẽdã iustum
dixisse. inhabundantia sua non mouebor in ęternũ demõs¬
tratumq illi eẽ. quam tem̾e hoc dixerit tamqmͣ suis uirib
tribuens qͦd ei desuꝑ prestabat᷑. Hoc aut̃ ipso confitente di-¬
dicimus mox enim̾ adiunxit. Onẽ in uoluntate tua pres¬
citisti. decori meo uirtutẽ. Au̾tisti aut̃ faciem tuam: et
factꝰ sum conturbatꝰ. ꝑ medicinalẽ ꝓuidentiã paululum
desertꝰ ẽ. ã rectore. ne ꝑ exicialẽ suꝑbiam desereret ipse rec¬
torẽ. Si uegͦ hic ubi cum uitiis nrĩs domandis minuen¬
disq confligimꝰ. siue ibi quod infine futurũ ẽ. uͥ omĩ hoste
qr omĩ pestẽ carebimꝰ. id nobiscũ Salubrit̾ agit᷑ ut qui

Expanded text:
Siue autem ne uincamur acriter confligentes siue aliquotiens uel Siue autem ne uincamur acriter confligentes siue aliquotiens uel etiam insperata uel inopinata facilitate uincentes ei, qui nobis dat continentiam, demus gloriam. meminerimus quendam iustum dixisse in abundantia sua: non mouebor in aeternum, demonstratumque illi esse quam temere hoc dixerit, tamquam suis uiribus tribuens, quod ei desuper praestabatur. hoc autem ipso confitente didicimus; mox enim adiunxit: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam, et factus sum conturbatus. per medicinalem prouidentiam paululum desertus est a rectore, ne per exitialem superbiam ipse desereret rectorem. siue ergo hic, ubi cum uitiis nostris domandis minuendisque confligimus, siue ibi, quod in fine futurum est, ubi omni hoste quia omni peste carebimus, id nobiscum salubriter agitur, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
uis libidinib inmundis. motib carnalib atq turpib sua¬
uitate scĩtatis amore castitatis. spiritali uigore & continentiȩ
decore resistitur. Sic deponuntur ab eis qui mortui sunt eiz
nec consuetudo uiuunt in eis: sic inquã deponũt᷑. dũ conti¬
nuata continencia ne resurgant p̃mũtur. Quisquis quasi
secur᷑ ab hac eorum depõne cessau̾tt. illico in arrem ñtis ꝓ¬
silient. eamq uide ipsa deponent. atq insuã redigent serui¬
tutem tͣpit̃ deformit̃q captiuam. tunc regnabit̃ ꝑeccatum
exhibebii arma ĩiquitatis pecc̃o. & erunt nouissima illiꝰ peio¬
ra pͥorib. Multo enim ÷ colerabiliꝰ certam̃ huiꝰmodi ñ cę¬
pisse quã cęptum reliquisse conflictum. & factum ex bono
płeliatore. uelce̾ ex uictore captuum. Unde dñs non ait
qui cȩꝑit. s qui ꝑseuerauerit usq infinem hic saluus erit.

Expanded text:
uis, libidinibus inmundis, motibus carnalibus atque turpibus suauis, libidinibus inmundis, motibus carnalibus atque turpibus suauitate sanctitatis, amore castitatis, spiritali uigore et continentiae decore resistitur: sic deponuntur ab eis qui mortui sunt eis nec consentiendo uiuunt in eis, sic, inquam, deponuntur, dum continuata continentia, ne resurgant, premuntur. quisquis quasi securus ab hac eorum depositione cessauerit, ilico in arcem mentis prosilient eamque inde ipsa deponent atque in suam redigent seruitutem turpiter deformiterque captiuam. tunc regnabit peccatum exhibebit arma iniquitatis peccato et erunt nouissima illius peiora prioribus. multo enim est tolerabilius certamen huius modi non coepisse quam coeptum reliquisse conflictum et factum ex bono proeliatore uel etiam ex uictore captiuum. unde dominus non ait: qui coeperit, sed: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
terra. Nunc aut̃ deponite inquit & nos uiu̾sa. & c̃memo¬
rat plura eiꝰmodi mala. S quid ẽ. quod non ei sufficit dic̾e̾
deponite uos uniuersa. s addita c̃ iunstione dixit & uos.
nisi ne ꝓpterea se putarent hȩc mala fac̾e atq in eis uiuere ĩ¬
pune. quia fides eorum liberaret eos abira quȩ uenit infiliõ
infidelitatis. ista facientes. & in his sine fine uiuentes: Deponite
inquit & uos illa mala ꝓpt̾ quȩ uenit iradĩ infilios infidelita¬
tis. nec uob̾eoꝵ ĩpunitatẽ ꝓpt̾ fidĩ m̾tcũ ꝓmittatis. Non autẽ¬
uult dicere deponite ea quȩ iam deposuerant exea parte qua
talib uitiis non consentiebant. nec sua menbra eis arma pecca¬
ti dabant. nͥ qr ĩ hoc factũ ẽ. & inhac adhuc oꝑatione u̾satur
quã diu mortales sumꝰ uita scõꝵ. Dũ enim sp̃i concupiscit ad¬
u̾sus carnem. hec magna ĩtentione resagitur delestatoib pra¬

Expanded text:
terra. Nunc autem deponite, inquit, et uos uniuersa et commemoterra. Nunc autem deponite, inquit, et uos uniuersa et commemorat plura eius modi mala. sed quid est, quod ei non sufficit dicere: deponite uos uniuersa, sed addita coniunctione dixit: et uos? nisi ne propterea se putarent haec mala -facere atque in eis uiuere inpune, quia fides eorum liberaret eos ab ira, quae uenit in filios infidelitatis ista facientes et in eis sine fide uiuentes. deponite, inquit, et uos illa mala, propter quae uenit ira dei in filios infidelitatis nec uobis eorum inpunitatem propter fidei meritum promittatis. non autem diceret "deponite eis, qui iam deposuerant ex ea parte, qua talibus uitiis non consentiebant nec sua membra eis arma peccati dabant, nisi quia in hoc facto est et in hac adhuc operatione uersatur, quamdiu mortales sumus, uita sanctorum. dum enim spiritus concupiscit aduersus carnem, haec magna intentione res agitur, delectationibus pra
Abbreviated transcription (Latin):
tie. utiq salubrit̃ terruit. ne putarent fideles ꝓpt̾ solam fi-¬
dem suã &ẽ siin his malis uiuerent se posse saluari. apło¬
ia cobo contra istum sensum uoce manifestusima reclamante ac
dicente. si fidem quis dicat se hr̃e oꝑa aut non habeat. numqd
poterit fides saluare eum: UInde & hic doctor gentium ꝓpt̾
illa mala uenire iram dĩ dixit in filios infidelitatis. Cum
aũt dicit in quib &e uos aliqñ ambulastis cum uiueritis
in illis. satis ostendit quod in illis iam ñ uiu̾ent his quippe
mortu erant ut eoꝵ uita in dõ cũ xpõ eẽt abscondita. Cuingͦ
iam in illis non uiuerent. mortificare iam talia iubebantur.
ea iudelicet uicia quȩ in menbris habitabant. eoꝵ mͦ locutõ¬
nis. ꝑ id quod continet id qͦd continet᷑. sic̃ dr᷑ totũ forũ inde
loquitur. cũ homines loquant᷑ qͥs i foro. ipso locutionis mͦi
ĩ psalmo canit᷑. Omĩs t̾ra ad oret te. id ẽ. om̃s hoĩes qui sunt ĩ

Expanded text:
. utique salubriter terruit, ne putarent fideles propter solam fidem suam, etiamsi in his malis uiuerent, se posse saluari apostoIacobo contra istum sensum uoce manifestissima reclamante ac dicente: si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? unde et hic doctor gentium propter illa mala uenire iram dei dixit in filios infidelitatis. cum autem dicit: in quibus et uos aliquando ambulastis, cum uiueretis in illis, satis ostendit, quod in illis iam non uiuant. his quippe mortui erant, ut eorum uita in deo cum Christo esset abscondita. cum ergo iam in illis non uiuerent, mortificare iam talia iubebantur. ea uidelicet uitia, quae in membris eorum habitabant, eo modo locutionis per id quod continet id quod continetur, sicut dicitur: totum forum inde loquitur, cum homines loquantur, qui sunt in foro. ipso locutionis modo in psalmo canitur: omnis terra adoret te, id est: omnes homines, qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
huc in sua quadam interpellatione sine nr̃e mentis consensio¬
ne. sine menbroꝵ corꝑaliũ oꝑatione uiuentes: Et quomͦ isti
mortificantur oꝑe continenciȩ. nisi cum eis mente non con¬
sentitur. nec exhibent᷑ eis arma corꝑis menbra. Et qͦd ÷ maiꝰ
atq ugilantia continentiȩ maiore curandũ. ipsdẽ nrã cogita¬
tio quantus eoꝵ quodam mͦ suggestione. & quasi susuratiõe
tangatur. tam̃ abeis ne oblestẽtur au̾tit᷑. & ad suꝑna delesta¬
bilius cogitanda coni̾ititur. ad hoc ea nominans in sermoni¬
b ne habitet᷑ in eis. s fugiat᷑ ab eis. Quod fit si efficacit᷑ audia¬

Expanded text:
huc in sua quadam interpellatione sine nostrae mentis consensiohuc in sua quadam interpellatione sine nostrae mentis consensione, sine membrorum corporalium operatione uiuentes? et quomodo isti mortificantur opere continentiae, nisi cum eis mente non consentitur nec exhibentur eis arma corporis membra et, quod est maius atque uigilantia continentiae maiore curandum, ipsa etiam nostra cogitatio, quamuis eorum quodam modo suggestione et quasi susurratione tangatur, tamen ab eis ne oblectetur auertitur et ad superna delectabilius cogitanda conuertitur, ad hoc ea nominans in sermonibus, ne habitetur in eis, sed fugiatur ab eis? quod fit, si efficaciter audia
Abbreviated transcription (Latin):
uita urã. tunc &e uos cũ illo apparebitis in gła. Quib loquat᷑
intelligamꝰ. ĩmo uͦ attentiꝰ audiamꝰ. Nlam quid hoc planius
uos nam uita urã inquit abscondita ÷ cum xͦ. indõ. Taliũ
mort uorum mortuoꝵ uox ẽ. Niuo aut̃ iam ñego. niuit uͦ
in me xp̃c. Quorum gͦ uita erit abscondita in dõ. ammonẽ¬
tur & exhortenit᷑ ut menbra sua mortificent quȩ sunt su per
ꝑis mortificanda putaret a talib. continuo quid dicat aꝑiens
fornicationẽ inquit. inmunditiam. ꝑturbationem. c̃cupiscenti¬
ã malã. & auaritiã quȩ ẽ. idoloꝵ seruitꝰ. ita ne uͦ credendum ÷
qͦdisti qui iam mortui erant. eoꝵꝙ uita abscondita erat cũ xpõ
indõ adbuc fornicabant᷑. ad huc inmorib inmundis oꝑib q
uiuebant ad huc ꝑturbationib concupiscenciȩ male atq aua-¬
ritie seruiebant: Quis demens ista de talib senserit: Quid gͦ
uult ut mortificent oꝑe scilicet continenciȩ. nisi motꝰ ipsos ad¬

Expanded text:
a, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria. quibus loquatur intellegamus, immo uero adtentius audiamus. nam quid hoc planius! uos; nam uita uestra, inquit, abscondita est cum Christo in deo. talium mor- . tuorum uox est: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus. quorum ergo uita erat abscondita in deo, admonentur et exhortantur, ut membra sua mortificent, quae sunt super.poris mortificanda putaret a talibus, continuo quid dicat aperiens, fornicationem, inquit, inmunditiam, perturbationem, concupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. itane uero credendum est, quod isti, qui iam mortui erant eorumque uita abscondita erat cum Christo in deo, adhuc fornicabantur, adhuc in moribus inmundis operibusque uiuebant, adhuc perturbationibus concupiscentiae malae atque auaritiae seruiebant? quis demens ista de talibus senserit? quid ergo uult ut mortificent, opere scilicet continentiae, nisi motus ipsos ad
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ dimicemꝰ. & hostes nrõs mortificemꝰ. ne ab eis mortificem᷑
accendit. Qui sunt uͦ isti hostes satis euident̾̃ expressit. qͦs
enim anobis mortificari uoluit : ipũ sunt oꝑa scilicet carnis.
S ic enim ait. Si aũt spũ facta carnis mortificaueritis: iuue¬
tis. Et ista quȩ suit ut sciamꝰ. eundẽ itidẽ audiamꝰ scriben¬
tem ad galathas & dicentem. Manifesta aut̃ sunt oꝑa car-¬
nis. quȩ sunt fornicationes. iminunditiȩ. lux uriȩ. idolorum
seruitꝰ. ueneficia. In imiciciȩ. contentiones. emulationes.¬

Expanded text:
iter dimicemus et hostes nostros mortificemus, ne ab eis mortificemur, iter dimicemus et hostes nostros mortificemus, ne ab eis mortificemur, accendit. qui sint uero isti hostes, satis euidenter expressit. quos enim a nobis mortificari uoluit, ipsi sunt, opera scilicet carnis. sic enim ait: si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. et ista quae sint ut sciamus, eundem itidem audiamus scribentem ad Galatas et dicentem: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruit
Abbreviated transcription (Latin):
fili sunt dĩ. Id gͦ nunc gͥ quã diu ẽ. mortalis hec uita nrã
stb gra. ne pecc̃m. idẽ. concupiscencia peccati. hanc enĩ
hoc loco peccati nomine appellat. regnet in nrõ mortali cor¬
ꝑe. Tunc enim regnare ostendit᷑. si desideriis eiꝰ obedit᷑.
Est gͦ in nobis peccati concupiscentia. quȩ non ÷ ꝑmittẽ¬
dã regnare. sunt eiꝰ desideria quib non ẽ. obeliendũ ne
obedientib regnet. ꝓpt̾ quod menbra nrã non sibi usurpet c̃¬
cupiscencia. sibi uindicet continentia. ut sint arma iusticiȩ
dõ : ne sint arma iniquitatis pecc̃o. Si enĩ nob̃ peccatũ non
dñabit᷑: non enim sumꝰ sub lege. bonum quidem iubente
ñ tam̃ dante. s sumꝰ sub grã. que id qͦd lex iubet faciens ama¬
re. pot̾ lib̾is imꝑare. Itemq cum hortat᷑ ut non scđ̾m carnẽ
uiuamꝰ ne moriam᷑ : s spũ facta carnis mortificemus ut ui¬
uamꝰ. tuba utiq canit bellum. in quo u̾samͣ. ostendit ut acͥ¬

Expanded text:
i sunt dei. id ergo nunc agitur, quamdiu est mortalis haec uita nostra sub gratia, ne peccatum, id est concupiscentia peccati — hanc enim hoc loco peccati nomine appellat — regnet in nostro mortali corpore. tunc autem regnare ostenditur, si desideriis eius oboeditur. est ergo in nobis peccati concupiscentia, quae non est permittenda regnare; sunt eius desideria, quibus non est oboediendum, ne oboedientibus regnet. propter quod membra nostra non sibi usurpet concupiscentia, sed sibi uindicet continentia, ut sint arma iustitiae deo, ne sint arma iniquitatis peccato; sic enim nobis peccatum non dominabitur. non enim sumus sub lege bonum quidem iubente, non tamen dante, sed sumus sub gratia, quae id quod lex iubet faciens nos amare potest liberis imperare. Itemque cum hortatur, ut non secundum carnem uiuamus, ne moriamur, sed spiritu facta carnis mortificemus, ut uiuamus, tuba utique canit, bellum, in quo uersamur, ostendit et, ut acr
Abbreviated transcription (Latin):
D uͦ quod adhuc aduersi generis maculas portat:
ꝑ estum atq calores particulatim descendit atq arborib
cȩterisq plantationib ac satis omĩb miscetur & colorib
diueriis inficit᷑. Et quo facto ex ista magna & clarissima¬
naui figure puerorum & uirginum parent contrariis
potestatib quȩ in celis degunt̾ queq ignem habeant na¬
turam. atq ex isto aspectu decoro uitẽ pars. quȩ in eorum¬
dem menbris habetur. laxata declucit᷑ ꝑ calores in terrã.
suos angłos apparet his potestatib quarum natura frigi¬
daẽ. atq̃ humida quęq in celis ordinate sunt. Et quidem
his quȩ femine sunt: in ipsis forma puerorum apparret.
masculis uͦ uirginm. ac mutatione & diu̾sitate ꝑsona¬
rum diuinarũ ac pulcherrimarum humide frigideq
stirpis. principes masculi seufemine soluuntur atq id¬
quod in ipsis ẽ. uitale fugit. Quod uͦ resederit laxatum
uis non rideat uel potius doleat & detestetur istũ

Expanded text:
 quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersis inficitnaui figurae puerorum et uirginum parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: suos angelos adparet his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida quaeque in caelis ordinatae sunt. et quidem his, quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum adparet, masculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersitate personarum diuinarum ac pulcherrimarum humidae frigidaeque stirpis principes masculi seu feminae soluuntur atqquod in ipsis est vitale, fugit: quod vero resederit, laxatum etur. CAPUT XVII. Quis non rideat, vel potius doleat et detestetur istum
Abbreviated transcription (Latin):
T ESO PECCATOR et ultimus insipientior
cȩteris & imꝑitior. unuiersis. te ut sanstitatis & ius¬
ticiȩ uiamꝑgas crebriorib audeam litteris ad¬
mouere. non me ꝑpriȩ iusticiȩ fiducia. ñ sapien¬
tiȩ peritia. nou scientie gła. s. sola quam scdiudm̃
animo ac mente concepi caritatis tuȩ causa compellit.
quȩ mepeccatorem & ignarum ad dicendum ita hor¬
tatur & ꝓuocat. ut cum loqui nesciam tacere ñ possun.
Uellem itaq & libent᷑ optarem te eorum habere noticiam. qͦꝵ
& sapientia affluentior ẽ. & facunda maior & scientia
uberior. & conscientia ab omĩ peccatorum contagione li¬
berior. qui te iuste & u̾b̃ instruerert & exemplis. Nos enin
ligo creauit. ut diuinum aliquid nequeat᷑. sentire uel
dicere. ad huc insuꝑ & omĩum redarguit conscientia pec¬
catorum. ut ꝯ̃ asiquid luiminis habere possit ab scondat.
Et ttaft utt preter quam qͦad dicer non habemꝰ. hoc etiã

Expanded text:
t ego peccator et ultimus, insipientior caeteris, et imperitior universis, te ut sanctitatis et justitiae viam pergas, crebrioribus audeam litteris admonere, non me propriae justitiae fiducia, non sapientiae peritia, non scientiae gloria, sed sola quam secundum Deum animo ac mente concepi, charitatis tuae causa compellit: quae me peccatorem et ignarum, ad dicendum ita hortatur et provocat, ut cum loqui nesciam, tacere non possim. Vellem itaque et libenter optarem, te eorum habere notitiam quorum et sapientia affluentior est, et facundia major, et scientia uberior, et conscientia ab omni peccatorum contagione liberior, qui te verbis juste instruerent et exemplis. Nos enim ligo caecavit, ut divinum aliquid nequeat sentire vel dicere; adhuc insuper et omnium redarguit conscientia peccatorum, ut etiam si quid luminis possit habere, abscondat: et ita fit ut praeterquam quod dicere non habemus, hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilis desꝑaret: erigit desꝑantẽ. qm̃ uidit timentẽ. tamqm
diceret. Qm̃ dixi egosum qui sum. & qui ẽ misit me incellex¬
ti quid sit eẽ. & desꝑasti tecaꝑe.erige spem. Ego sum ds̃ abra¬
ham. i sadc. & iacob. sic sum quod sum. sic sum ipsun eẽ. sic
cum ipso eẽ. ut nolim hominib de esse. Si quomͦ possumus
dnm querere & inuestigare eum qui est. & quidem non lon¬
ge positum ab uno quoq nrm in illo enim uiuimꝰ. & moue¬
mur. & sumus. laudemꝰ gͦ in effabilit̾ eiꝰ essentiã & amemꝰ

Expanded text:
dissimilis desperaret, erigit desperantem, quoniam vidit timentem: tanquam diceret, Quoniam dixi, Ego sum qui sum, et, Qui est, misit me; intellexisti quid sit esse, et desperasti te capere: erige spem, Ego sum Deus Abraham, Isaac et Jacob; sic sum quod sum, sic sum ipsum esse, sic sum cum ipso esse, ut nolim hominibus deesse. Si quo modo possumus Dominum quaerere et investigare eum qui est, et quidem non longe positum ab unoquoque nostrum: in illo enim vivimus, et movemur, et sumus : laudemus ergo ineffabiliter ejus essentiam et amemus
Abbreviated transcription (Latin):
lũ & terrã Ponabit certanti uictoriã qͥ certandi dedit audaciã
Nonnos hostiũ tͣba. ñ bellanciũ reuocet forma. ñ quasi fulgens uitrea t̾reant
arma. Soliam robustũ. magnũ. t̾ribilib armis ingentiq forma munitũ

Expanded text:
lum et terram. Donavit certantibus victoriam, qui certandi dedit audaciam. Non nos hostium turba, non bellantium revocet forma, non quasi fulgentia vitrea rgo Goliam robustum terribilibus armis et ingenti forma munitum
Abbreviated transcription (Latin):
est. ubi finis. ẽ: Hesternũ dic̃ nemo reuocat: hodieenꝰ rasti¬
no urget᷑ ut transeat: Ipso paruo spaclo bene uiuamꝰ:
ut illo eamꝰ. unde ñ transeamꝰ Et modo cũ loquim̃: utiq
transimꝰ Uerba currunt: & horȩ uolant. Sic etas nr̃a. sic
actus nr̃i: sic honores nr̃i. sic miseria nrã: sic ista felicitas nr̃a
Totũ transit: sed ñ expauescamꝰ. Uerbũ dñ manet inet̃¬
nũ. Conuersi ad dnm̃ cũ eo manebimꝰ: ꝗͥ uiuit & regnatin¬

Expanded text:
est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastiest, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus. Et modo cum loquimur, utique transimus. Verba currunt, et horae volant: sic aetas nostra, sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra, sic ista felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus: Verbum Domini manet in aeternum. Conversi ad Dominum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ECAPITUIO IANGELII QUOD DIIS
Douauit auorit. Lectũ est enĩ dum̃ iħm dif¬
ferent egisse: cũ obtulit se unꝰ ut eũ sequeret᷑.
& reꝓbatus ẽ: alius ñ audebat. sciscitatꝰ est: tercius diffe¬
rebat. culpatus est: Qđ enĩdiã. dñe sequarte quocũq
ieris: quidtã prõptũ. quidtã impigrũ. quidtã paratũ
& quid ad tantũ bonũ aptissimũ: sequi dñm quocũq:
ierit: Aliraris hoc: Quid est hoc qđ magistro bono dño
iħu xp̃o inuitanti discipłos quib daret regnũcȩloꝵ.
displicuit tã paratũ Sed quia talis magister erat qui
futura p̃uideretꝰ intelligimꝰ fr̃s istũ hominẽ si seque¬
retur xp̃m. sua quesiturũ fuisse: non quȩ iħu xp̃i.¬
regnũ cȩloꝵ. Et iste de ipsis fuit. Nec sic seipse noue¬
rat: quomodo medicꝰ inspiciebat. Namsi iã fictũ se¬
esse spabat.si iã dolosũ & insidiosũ se nouerat: ciilo
xerat qͥd ei ꝓfuisset. si adã hodie mortuus esset: Quid diu¬

Expanded text:
capitulo Evangelii, quod Dominus donavit, audite. Lectum est enim, Dominum Jesum differenter egisse, cum obtulit se unus, ut eum sequeretur, et reprobatus est; alius non audebat, et excitatus est; tertius differebat, et culpatus est. Quod enim dixit, Domine, sequar te quocumque ieris; quid tam promptum, quid tam impigrum, quid tam paratum, et quid ad tantum bonum aptissimum, sequi Dominum quocumque ierit? Miraris hoc, dicens: Quid est hoc, quod magistro bono Domino Jesu Christo invitanti discipulos, quibus daret regnum coelorum, displicuit tam paratus? Sed quia talis magister erat, qui futura praevideret, intelligimus, fratres, istum hominem, si sequeretur Christum, sua quaesiturum fuisse, non quae regnum coelorum . Et iste de ipsis fuit, nec sic se ipso noverat, quomodo medicus inspiciebat. Nam si jam se fictum esse spectabat, si jam dolosum et insidiosum se noverat, cui loxerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. Si ego testimoniũ phibeo de me: testimoniũ
meũ non. ẽ uerũ. Quomͦ ergo non. t̃ uerũ testimonium
ueritatis: Nonne ipse. ẽ qͥ dix̃ ego sũ ua. ueritas & uita:
Cui ergo credendũ est si ueritati non. ẽ credendũ:  fect
enĩ non uult credere nisi falsitati: qui ñ eligit credere ueri¬
tati. Dictũ est ergo hoc scłm ipsos. ut sic intelligas. & ex
his uerb̾ hunc sensũ concipias. Si ego testimoniũ ꝑhibͥto
de me. testimoniũ meũ non. ẽ uerũ: id est sicut putatis.
Ille enĩ nouerat uerũ eẽ de se testimoniũ suũ: sed ꝓpt̃¬

Expanded text:
testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum. Quomodo ergo non est verum testimonium veritatis? Nonne ipse est qui dixit: Ego sum via, et veritas, et vita ? Cui ergo credendum est, si veritati non est credendum? Profecto enim non vult credere nisi falsitati, qui non eligit credere veritati. Dictum est ergo hoc secundum ipsos, ut sic intelligas, et ex his verbis hunc sensum concipias: Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum, id est, sicut putatis. Ille enim noverat verum esse de se testimonium suum: sed p
Abbreviated transcription (Latin):
Deait hocutiq de dicipłissus illius popłi filus. qͥ certe
larũ actiũ abono magistro didicisse: ut in principe
doemonũ eicerent docmones. Ideo inqͥt: ipsiu dicos
ur̃ĩ erunt. Iosiinqͥt. ipsi ignobilia & contẽptibilia. huiꝰ
mundi in quib ñ artificiosa malignitas. sed seꝗ
simplicitas mec uirtutis apparet. ipsi testes me. iudi¬
ces erunt ur̃i. Dande subiungit. Si auis egoinspũ dĩ
cicio doemones. igit᷑ puenit iiuos a egnũ dĩ Quid ist¬

Expanded text:
Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi filiis: qui certe larum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones Ideo, inquit, ipsi judices vestri erunt. Ipsi, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri. Deinde subjungit: Si autem ego in Spiritu Dei ejicio daemones, igitur pervenit in vos
Abbreviated transcription (Latin):
un uel accipere uł capert possumꝰ Prius ergo magni¬
tuclint aduertite questionis: ut cũ eiꝰ mole humeris
nr̃is impositã uideritis. oretis ꝓlaborib nr̃is: atque

Expanded text:
um vel accipere vel capere possumus. Prius ergo magnitudinem advertite quaestionis; ut cum ejus molem humeris nostris impositam videritis, oretis pro laboribus nostris, atque
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝓspiciant. & recedant de regno eiꝰ qđ aduersust
qđ sequit᷑. Et siego inqͥt in becdrebub eicio demones.
fili urrmquo eiciunt: Iaco. ipsi uidiees ur̃ĩ erunt

Expanded text:
sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversquod sequitur: Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judi
Abbreviated transcription (Latin):
NATUS OEDÕ PAIRE SINE ALIOUAMATNE. ET
natus de uirgine matre sine homine patre :
audistis qͥd cdixxerit. ego & pat̾ unũ sumꝰ. Sic accipite.
hoc credite: ut mereamini intelligere. Fides enim
debet p̃cedere intellectũ : ut sit intellectꝰ fidei p̃mium:
ꝑpheta enĩ: aꝑtissime didc̃. Nisi credideritis: ñ intelli

Expanded text:
natus de Deo Patre sine aliqua matre, et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideri
Abbreviated transcription (Latin):
tris unicũ. Quart addit᷑ unicũ : Quia cuiꝰ est unicus.
multos filios habet grã. Cȩteri ergo om̃s scĩ filu dĩ sunt
solus ille natura: Qui grã filii dĩ sunt: nons qđ pater.

Expanded text:
tris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i uel credider̃ iime. uł adhuo credituris. & ciectum
doemones nuidocionũ pͥncipe. sed simplici scĩtate.
qui certe uł fucr̃ uł hoc sunt qd etiã uos estis idest pro¬
catores atqu mpũ. & ideo in domo diaboli & uasa dia¬
boli. quom ab illo possent criu quos pcialente iniqͥtate
fortit obtinebat niss alligaret᷑ iusticie mee uinculis.
& uasa eiꝰempetẽ quę fuerant uast ire. & ea facerem¬
mea uasa miscdẽ: Hoc estetia beatꝰ apłs surbis & qiusi

Expanded text:
i vel crediderunt in me, vel adhuc credituri sunt, et ejecturi daemones, non in daemonum principe, sed in simplici sanctitate; qui certe vel fuerunt, vel hoc sunt quod etiam vos estis, id est, peccatores atque impii; et ideo in domo diaboli, et vasa diaboli: quomodo ab illo possent erui, quos praevalente iniquitate fortiter obtinebat, nisi alligaretur justitiae meae vinculis, et vasa ejus eriperem, quae fuerant vasa irae, et ea facerem vasa
Abbreviated transcription (Latin):
esses sub arbore fici uidit te. Paratte uidere sublimit:
a quo usus es miscricordit. Sed qͥa magnũ fastigui
est. de fundam̃to cogita. Quo inqͥs fundamto: isce
abillo qm̃ mitis.c̃. & humilis corde. Hoc inte fodi
fundam̃tũ humilitatis. & puenies ad fastigiũ carita

Expanded text:
esses sub arbore fici, vidit te. Para te videre sublimiter, a quo visus es misericorditer. Sed quia magnum fastigium est, de fundamento cogita. Quo, inquis, fundamento? Disce ab illo, quoniam mitis est, et humilis corde. Hoc in te fodi fundamentum humilitatis, et pervenies ad fastigium charita