comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatem. grãm & glam dabit.
quit. non priuabit bonis ambulan¬
tes in innocentiam. Quare gͦ homi
nes uultis tenere innocentiam.¬
nisi ut habeatis bona: Non uultis
tenere innocentiam. ut non reodat
quod ille assignat: Aurum uult
habere: ꝙ ꝑdit innocentiã. Quid lu¬
cratur: Quid dampnificatur: Ha¬
bo& lucrum auri: passus ẽ dampnũ
innocentiȩ. Est aliquio prȩciosius
innocentia: S si innocentiã reti¬
nebo inquif. pauꝑ ero. Parue ne
diuitiȩ ipsa innocentia: Si arcã
plenam auro habueris. diues eris.
Si cor habueris plenum innocentia
pauꝑ eris: S hȩc bona desiderãs.
mͦ in egestate. in tribulatione in
ualle plorationis. in p̾ssura. in tẽp¬
tationib serua innocentiã. Erit
enim postea etiam bonum tuũ quod
desideras. requies. ȩternitas. immortali¬
tas: impassibilitas erit postea. Ipsa st̃
bona. quȩ seruat deus iustis fr Iam
bona quȩ mͦ desideras ꝓ magno. ꝓpt̾

Expanded text:
et veritatem. Gratiam et gloriam dabit.»et veritatem. Gratiam et gloriam dabit.»quit, «non privabit bonis ambulantes in innocentia.» Quare ergo homines non vultis tenere innocentiam,nisi ut habeatis bona? Non vult tenere innocentiam, ut non reddat quod illi assignatur: aurum vult habere et perdit innocentiam. Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum auri, passus est damnum innocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribulatione, in convalle plorationis, in pressura, in tentationibus, serva innocentiam. Erit enim postea etiam bonum tuum quod desideras; requies, aeternitas, immortalitas, impassibilitas erit postea: ipsa sunt bona quae servat Deus justis suis. Nam bona quae modo desideras pro magno, propter
Abbreviated transcription (Latin):
cit. cum passioni ꝓpinquar&. bonũ
agonem certaui. cursũ c̃summaui.
fidem seruaui: suꝑ est mͥ corona
iusticiȩ. Ille qui tribuit mniscđiam.
seruat ueritatem. Unde seruat ue¬
ritatem: Quam redd& mͥ dñs in
illo die iustus uidex. Indulgentiã
donauit: coronam redd&. Donator
ẽ indulgentiȩ. debitor coronȩ. Un¬
de debitor: Accepit aliquid. cui
deb&e. deus: Ecc uidemus quia te¬
noe eum debitorem paulus: conse¬
Quid tibi redd&. nisi quos tibi de¬
bo: Vnde tibi debor: Quio ei
dedisti: Quis prior dedit ei. ꝙ re¬
tribuetur illi: Debitorem dñs ipse
se fecit. non accipiendo. s ꝓmittendo.
Non ei dicitur. redde quod accepisti:
s redde quod ꝓmisisti. Miscd̃iam
mͥ erogauit inquit: ut facer& me
innocentem. Nam prius fui blas¬
phemus & iniuriosus. s ex illiꝰ grã.
factus sum innocens. Ille autem
qui prȩrogauit miscđiam. negare
poterit debitum : Diligit miscdiã

Expanded text:
cit, cum passioni propinquaret: «Bonum cit, cum passioni propinquaret: «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi; superest mihi corona justitiae». Ille qui tribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, conseQuid tibi reddet, nisi quod tibi debet? Unde tibi debet? quid ei dedisti? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei dicitur, Redde quod accepisti; sed, Redde quod promisisti. Misericordiam mihi erogavit, inquit, ut faceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam, negare poterit debitum? «Diligit misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
ligit: qua michi pͥmo subuenit. Ue¬
ritatem diligit: ut credenti det
quod ꝓmisit audi miscđiam &
ueritatem in apło patio: prius sau¬
lo ꝑsecutore. Indigebat miscđia: &
dicit in se factam. Qui prius fui
blasphemus. & ꝑsecutor. & inuiriosir
s miscdiam consecutus sum: ut in
iumitatem in eos qui credituri st̃
illi in uitã ȩcernã: ut cũ iudulgen¬
tiam tantor scelerum acciperet
paulus. nemo desperar&. posse sibi¬
donari quec̃q peccata. Ecce habes
miscdiam. Noluit tunc d̃s exercere
ueritatem: ut punir& peccantem.
Et enim si puniretur peccator: ñne
ueritas ess&: Aut dicere auderet
non debeo puniri. qui non posset
dicere. non peccaui: Et si dicer&
ñ peccaui: cui dicer&: Quẽ faller&:
Ergo primo dñs in eum miscd̃iam
tem. Audi illum iam exigentẽ ueri¬
tatem. Primo ergo inquit miscd̃iã
consecutus sum. qui prius fui blas¬
phemus. & ꝑsecutor .& inuriosus. s
grã dei sum. id quod sũ. Postea di¬

Expanded text:
ligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, ut in nimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibidonari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non peccavi? Et si diceret, Non peccavi: cui diceret? quem falleret? Ergo primo Dominus in eum misericordiam tem. Audi illum jam exigentem veritatem. Primo ergo inquit: «Misericordiam consecutus sum, qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed gratia Dei sum quod sum» . Postea di
Abbreviated transcription (Latin):
non dicat. Si autem xp̃iana ani¬
ma ẽ: nouit quia mala patitur.
Si agnoscit in se passionem suam:
agnoscat hic uocem suam. Si aut̃
extra passionem ẽ: & extra uocẽ ẽ
Si autem non sit extra passionem.
ambul& ꝑ uiam angustam. & inci¬
piat pie uiuere in xp̃o: necesse ẽ
ut hanc ꝑsecutionem paciatur.
Om̃s enim inquit apls qui uolt̃¬

Expanded text:
non dicat. Si autem christiana aninon dicat. Si autem christiana anima est, novit quia mala patitur: si agnoscit in se passionem suam, agnoscat hic vocem suam; si autem extra passionem est, et extra vocem sit; ut autem non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , et incipiat pie vivere in Christo, necesse est ut hanc persecutionem patiatur. «Omnes» enim, inquit Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
legem insurrexerunt suꝑ me. Et
passus ẽ dñs quȩ nouimus. Putas
nichil tale patitur mͦ corpus eius:
Unde fieri potest: Si patrẽ fami¬
lias beelzebub uocauerunt: quan¬
comagis domesticos eius: Non ẽ
discipulus suꝑ magistrũ: nec ser¬
uus suꝑ dñm suum. Patitur &
corpus: pretereuntes legẽ insur¬
gunt suꝑ corpus xp̃i. Pretereun¬
tes legem qui sunt: Numqͥd forte
iudȩi audent insurgere suꝑ xp̃m:
Non. Nam nec ip̃si nobis ualde
faciunt tribulationem. Nondum
enim crediderunt: nondũ salutem
agnouer̃t. Insurgunt suꝑ corpus
xp̃i mali xp̃iani: de quib cotidie
tribulationem patitur corpus xp̃i.
Omnia scismata. om̃s hȩreses. intus
pessime uiuentes. & mores suos be¬
ne uiuentib imponentes: & ad sua
trahentes. & malis colloquiis bonos
mores corrumpentes. Pretereuntes
legem insurrexerunt suꝑ mͥe. Bi¬
cat omnis anima pia: dicat omĩs
anima xp̃iana. Quȩ hoc ñ patitur.

Expanded text:
legem insurrexerunt super me.» Et legem insurrexerunt super me.» Et passus est Dominus quae novimus. Putas nihil tale patitur modo corpus ejus? Unde fieri potest? «Si patrem familias Beelzebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Patitur et corpus praetereuntes legem; et insurgunt super corpus Christi. Praetereuntes legem qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi mali Christiani, de quibus quotidie tribulationem patitur corpus Christi. Omnia schismata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana. Quae hoc non patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Grãs agens. quid dicit: Eru¬
isti animam meã de carcere. Suspen¬
dendus erat debitor: solutũ ẽ ꝓ eo:
liberatus dicitur de suspendio. In
his omnib non erant: s quia talibus
meritis agebatur: ut nisi subuentũ
ess. ibi essent: inde se recte dicunt li¬
berari. quo ꝑ liberatores suos ñ sunt
ꝑmissi ꝑduci. Ergo fr̃s siue illud: siue
illud sit: hic me scrutatorem uerbi
dei non temerarium affirmatorem
teneatis. Et eriusti animã meã ex
dicit pretereuntes legem: Non
paganos. qui non accepert̃ legem.
Nemo enim prȩterit: quod ñ accr¬
pit. Dicit apłs definite. U bi enĩ
lex non ẽ: nec prȩuaricatio. Pretere¬
untes legem: preuaricatores legis di¬
cit. Quos ergo intellegimus fr̃s:
Si ab ipso dño accipiamus hanc
uocem: pretereuntes legem iudȩi
erant. Insurrexer̃t suꝑ me prete¬
reunces legem: non seruauerunt
legem. & accusauert̃ xp̃m. quasi
ipse preterir& legem. Pretereuntes

Expanded text:
eum; gratias agens quid dicit? "erueum; gratias agens quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debitor; solutum est pro eo; liberatus dicitur de suspendio. in his omnibus non erant. sed quia talibus meritis agebantur et, nisi subuentum esset, ibi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. ergo, fratres, siue illud siue illud sit, hic me scrutatorem uerbi dei, non temerarium affirmatorem teneatis. et eruisti animam meam ex dicit praetereuntes legem? Non Paganos, qui non acceperunt legem. Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus definite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio» . Praetereuntes legem, praevaricatores legis dicit. Quos ergo intelligimus, fratres? Si ab ipso Domino accipiamus hanc vocem, praetereuntes legem Judaei erant. «Insurrexerunt super me praetereuntes legem:» non servaverunt legem, et accusaverunt Christum, quasi ipse praeteriret legem. «Praetereuntes
Abbreviated transcription (Latin):
cior ii hac flamina: Fili ait mem̃to
quia ꝑcepisti bona in uita tua. laza¬
rus autem mala. Nunc autem hic
requiescit: tu uͦ corqueris. Et super
firmatum ẽ: ut nec nos possimꝰ uenire
ad uos: nec inde aliquis uenire ad nos.
Ergo inter ista duo fortasse inferna.
toꝵ: in altero torquentur animȩ im¬
pioꝵ. Attendens quidam orans h̃ic.
iam hic in corpore xp̃i positus &o¬
rans in uoce xp̃i eruisse dm animam
suam ab inferno inferiori dixit. quia
liberauit se a talib peccatis ꝑ quȩ pos¬
s& deduci ad cormenta inferni infe¬
rioris: Quemadinodum si medicus ui¬
deat tibi imminentẽ egritudinem
forte Paliquo labore. & dicat. Parce tͥ.
sic te tracta: requiesce: his cibis utere
Nam si non feceris: egrotabis. Uu
autem si feceris. & saluus fueris: rec¬
te dicis medico. Liberasti me ab e¬
gritudine. non in qua iam eras. seo
in qua futurus eras. Nescio quis
habens causam molestam mittendus
erat in carcerem lienit alius. defenoit

Expanded text:
cior in hac flamma? Fili,» ait, «memento cior in hac flamma? Fili,» ait, «memento quia recepisti bona in vita tua; Lazarus autem mala: nunc autem hic requiescit, tu vero torqueris. Et super firmatum est; ut nec nos possimus venire ad vos, nec inde aliquis venire ad nos» . Ergo inter ista duo fortasse inferna, torum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberauit se a talibus peccatis, per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus erat in carcerem. uenit alius, defendit
Abbreviated transcription (Latin):
moriento. ꝓpterea uox eius ẽ in illo
psalmo non quo quam homine conci¬
ente. s apło exponente ubi ait: qm̃ ñ
derelinques animã meã in inferno.
Ergo aut ipsius uox ẽ & hic eruisti
animã meam ex inferno inferiori: aut.
iteo ille ꝑuenit usq ad infernũ ne
nos remaneremus in inferno. Aliam
etiam opinionem dicam. Fortassis enĩ
apud inferos ipsos ẽ alia pars inferioe.
quo truduntur impii qui plurimum
peccauert̃. Et enim apuo inferos utrũ
in Locis quib dam fuiss abrabam. non
satis possimius definire. Nondũ enĩ
dñs uenerat ad infernum. ut eruer&
abraham in requie ibi erat. Et quidã
diues cum corqueretur apud inferoᷤ
cum uider& abraham leuauit ocu¬
los. Non eum poss&ꝵ leuatis oculis
uidere. nisi ille ess& suꝑus: ille infe¬
rius. Et quid ei respondit abraham
cũ dicer&. pater abrabam mitte la¬
tarum ut intingat digitum suum
& still& in linguam meam. qm̃ cru¬

Expanded text:
moriendo. propterea uox eius est in illo moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox est et hic: eruisti animam meam ex inferno inferiore, aut ideo ille pervenit usque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. 18. Aliam etiam opinionem dicam. Fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii qui plurimum peccaverunt. Etenim apud inferos utrum in locis quibusdam non fuisset Abraham , non satis possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueretAbraham in requie ibi erat. Et quidam dives cum torqueretur apud inferos, cum videret Abraham, levavit oculos. Non eum posset levatis oculis videre, nisi ille esset superius, ille inferius. Et quid ei respondit Abraham, cum diceret, «Pater Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum, et stillet in linguam meam, quoniam cru
Abbreviated transcription (Latin):
incertȩ spes fragilis. caduca substan¬
tia. Puto quia omnis ista pars non
potest comparari illi celo: de quo lo¬
quebar pauloante. Si ergo illi par¬
ti hȩc pars non comparatur: illa su¬
ꝑna est: hec inferna. Et post mortẽ.
quo hĩc nisi sit infernum inferuis
hoc inferno. in quo sumus u carne
& ista mortalitate: Corpus enĩ mor
ris quia infernum dicitur si mor¬
tuis abundat. Non enun ait corpꝰ
moriturum ẽ: s corpus mortuũ ẽ.
Adhuc hab& uitam utiq corpus
nr̃m: & tamen comparatũ corpori
illi quod futurum ẽ qualia sunt
angeloꝵ corꝑa. inuenitur corpus
hominis mortuum. quamuis adhuc
habens animam. S rursus ab hoc in¬
ferno. id est ab hac parte inferni est
aliuo inferius quo eunt mortui: unde
uoluit ds eruere animas nr̃as. etiam
illuc mittens filium suum. Et enun
fr̃s ꝓpter ista duo inferna. missus est
filius dei: undiq liberans. Ad hoc in¬
fernum missus ẽ nascendo: ad illud

Expanded text:
incertae, spes fragilis, caduca substanincertae, spes fragilis, caduca substantia, puto, quia omnis ista pars non potest comparari illi caelo, de quo loquebar paulo ante. si ergo illi parti haec pars non comparatur, illa superna est, haec inferna. et post mortem quo hinc, nisi sit infernum inferius hoc inferno, in quo sumus in carne et ista mortalitate? corpus enim mortris quia infernum dicitur, si mortuis abundat. non enim ait: "corpus moriturum est" sed: corpus mortuum est. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed rursus ab hoc inferno, id est ab hac parte inferni, est aliud inferius, quo eunt mortui; unde uoluit deus eruere animas nostras etiam illuc mittendo filium suum. etenim, fratres, propter ista duo inferna missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est nascendo, ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
am ex inferno inferiori. Quid di¬
cimus fr̃s: Hoc si non uob̃ tanꝗ
certus exposuero: ne succenseatis.
Nomo sum enu. & quantũ con¬
ceditur de scripturis scĩs tantum
audeo dicere: nichil ex me. Inferm̃
nec ego exꝑtus sum adhuc. nec
uos: ꝙ fortassis alia uia erit . & non
ꝑ infernum erit. Incerta sunt hȩc
Uerum quia dicit scriptura cui
contra dici non potest eruisti ani¬
mam meã ex inferno inferiori.
intelligimus tanquã duo inferna
esse. suꝑus & inferius. Nam uncde
infernum inferius: nisi quia ẽ infer¬
num suꝑus: Aliud non diceretur
infernum. nisi in comparatione illus
suꝑioris partis. Uidetur ergo fr̃s e̾ẽ
habitatio quȩdam cęlestis angeloꝵ
Ibi uita meffabilium gaudiorum.
ibi immortalitas & incorruptio. ibi
omnia scłm dei donũ & grãm ꝑ
manentia. Illa pars rerum suꝑnaẽ Sigͦ
ubi corruptibilitas. ubi natiuitas et
mortalitas. ubi decessio atq successio
ubi mutabilitas. & inconstantia ubi
timores. cupiditates. horrores lȩticiȩ

Expanded text:
am ex inferno inferiori. quid dicimus fratres? hoc si non uobis tamquam certus exposuero, ne suscenseatis; homo sum enim et quantum conici datur de scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me. infernum nec ego expertus sum adhuc nec uos. et fortassis alia uia erit et non per infernum erit. incerta sunt haec. uerum quia dicit scriptura, cui contradici non potest: eruisti animam meam ex inferno inferiore, intellegimus tamquam duo inferna esse, superius et inferius. nam unde infernum inferius, nisi quia est infernum superius? aliud non diceretur infernum nisi in comparatione illius superioris partis. uidetur ergo, fratres, esse habitatio quaedam caelestis angelorum: ibi gloria ineffabilium gaudiorum, ibi immortalitas et incorruptio, ibi omnia secundum dei donum et gratiam permanentia. illa pars rerum superna est. ubi corruptibilitas, ubi natiuitas et mortalitas, ubi decessio atque successio, ubi mutabilitas et inconstantia, ubi timores, cupiditates, horrores, laetitiae
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. & adhuc peregrinantes do¬
nec ꝑueniamus. & suspirantes deside¬
rio cuiusdam ineffabilis quietis quȩ
habitat in illa ciuitate. De qua qui¬
ete dictum ẽ hoc nobis esse ꝓmissũ.
quod oculus non uidit. nec auris au-¬
diuit. nec in cor hominis ascendit.
Ambulantes ergo sic cantemꝰ ut de¬
sideremus. Nam quid desiderat.
& si lingua taceat. cantat corde.
Qui autem non desiderat: quo lib& amore qͦ¬
etclamore aures hominũ feriat. mutꝰ
est deo. Uidete quomͦ erant amato¬
res huius ciuitatis ardentes illi ip¬
si ꝑ quos hȩc dicta sunt. ꝑ quos hec
nobis commendata sunt: quanto ꝑ
eos affectu ista cantata sunt. Affec¬
tum istum generabat in eis amor
ciuitatis. Amorem aut̃ ciuitatis in¬
fuderat sp̃c dei. Caritas aut̃ dĩ dif¬

Expanded text:
isto, et adhuc peregrinantes doisto, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde: qui autem non desiderat, quolibet clamore aures hominum feriat, mutus est Deo. Videte quomodo erant amatores hujus civitatis ardentes, illi ipsi per quos haec dicta sunt, per quos haec nobis commendata sunt, quanto per eos affectu ista cantata sunt. Affectum istum generabat in eis amor civitatis; amorem autem civitatis infuderat Spiritus Dei: «Charitas,» inqui
Abbreviated transcription (Latin):
meus qui uos felices dicunt in erro¬
re uos mittunt: & turbant semitas
te: risus ur̃ in luctum conuertat᷑.
Uidecis quȩ auditis. Quando nob̃
hȩc dicerentur in regione securita¬
tis: Utiq regio ista scandalorũ
est & temptationum. & omniũ ma¬
loꝵ: ut gemamus hic & mereamur
gaudere ibi. Hic tribulari. & con¬
solari ibi. & dicere. qm̃ exemisti o¬
culos meos alacrimis: pedes meos
a ruina. Apͣlacebo dño in regione ui¬
uoꝵ. Ista regio. mortuoꝵ ẽ. Cransit
regio mortuorum: & uenit regio ui¬
uorum. In regione mortuor. labor
dolor. timor. tribulatio. temptatio
gemitus. suspirium. Hic falsi felices
uere infelices: quia falsa felicitas. ue¬
ra miseria ẽ. Qui uͦ se agnoscit in
uera esse miseria: erit etiam in uera
felicitate: & tamen nc̃ quia miser
es: dñm audi dicentem: beati lu-¬
gentes. O beati lugentes. Nichuil
tam coniunctũ miseriȩ quã luctus.
nichil tam remotum & cantrarium
miseriȩ quã beatitudo. Eu dicis
lugentes. & tu dicis beatos. Intelli

Expanded text:
meus, qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt, et turbant semitas te; risus vester in luctum convertatur» . Videtis quae audistis: quando nobis haec dicerentur in regione securitatis? Utique regio ista scandalorum est, et tentationum, et omnium malorum, ut gemamus hic, et mereamur gaudere ibi; hic tribulari, et consolari ibi, et dicere: «Quoniam exemisti oculos meos a lacrymis, pedes meos a labina»; «placebo Domino in regione vivorum» . Ista regio mortuorum est. Transit regio mortuorum, venit regio vivorum. In regione mortuorum labor, dolor, timor, tribulatio, tentatio, gemitus, suspirium: hic falsi felices, veri infelices; quia falsa felicitas, vera miseria est. Qui vero se agnoscit in vera esse miseria, erit etiam in vera felicitate: et tamen nunc quia miser es, Dominum audi dicentem, «Beati lugentes» . O, «beati lugentes!» Nihil tam conjunctum miseriae quam luctus; nihil tam remotum et contrarium miseriae quam beatitudo: tu dicis lugentes, et tu dicis beatos! Intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quam facta dicit quȩ erant futura.
quia apud dm̃ & quod futurum ẽ iã
factum ẽ. Ibi ergo ꝓpħa uidebat fu¬
tura nobis. iam uero facta in illius ꝓ¬
uidentia & p̃destinatione certissima.
Quomͦ dicit & in illo psalmo. ubi om̃s
xp̃m agnoscunt: Sic enim recitatus ẽ

Expanded text:
quam facta dicit, quae futura erant; quam facta dicit, quae futura erant; quia apud Deum et quod futurum est, jam factum est. Ibi ergo Propheta videbat futura nobis, jam vero facta in illius providentia et praedestinatione certissima, quomodo dicit et in illo psalmo ubi omnes Christum agnoscunt; si
Abbreviated transcription (Latin):
legis xp̃c ad iusticiam omi credenti.
Ergo cum primo in titulo psalmi po¬
suit infinem: direxit cor nr̃m un xp̃m.
In illum si intendamus ñ errabimus.
quia ipse ẽ ueritas quo festinamus. &
ipse ẽ uia ꝑ quam curramꝰ. Quid ẽ fili¬
is chore: Interp̃tatur chore ex uerbo
hebreo in latinũ. caluuis. Ergo filiis cho¬
ut rideamus illum: s ut ploremꝰ ante
illum. Nam irriserunt quidã. & ã de
de silua: & comederunt pueros male
ridentes. & plangendos a parentibus
sius. Significauit hoc factũ ꝓphetia
uariȩ loco crucifixus ẽ. Nos autem
si in illũ credi derimus. filii ip¬
sius sumus. Nobis ergo cantatur
iste psalmus: ubi inscribitur filiis
chore: sumus enim filu sponsi. Ille
grinatione: Adhuc seruat nobis oc¬
cultas diuitias suas. Unde enĩ tale
pignus dedit: Quio ẽ quod seruat:¬
Itaq cantat ei ꝓpħa in futurũ. ꝙ utit᷑
uerbis quasi iam p̾teriti temporis. & tan¬

Expanded text:
Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum primo in titulo Psalmi posuit, «In finem;» direxit cor nostrum in Christum. In illum si intendamus, non errabimus; quia ipse est veritas quo festinamus, et ipse est via per quam curramus . Quid est, «filiis Core?» Interpretatur Core ex verbo hebraeo in latinum Calvus. Ergo «filiis Cout irrideamus illum, sed ut ploremus ante illum. Nam irriserunt quidam, et a daede silva, et comederunt pueros male ridentes , et plangendos a parentibus suis. Significavit hoc factum prophetia variae loco crucifixus est . Nos autem si in illum crediderimus, filii ipsius sumus. Nobis ergo cantatur iste psalmus, ubi inscribitur, «filiis Core:» sumus enim filii sponsi . Ille grinatione; adhuc autem servat nobis occultas divitias suas. Unde enim tale pignus dedit, quid est quod servatItaque cantat ei Propheta in futurum, et utitur verbis quasi jam praeteriti temporis; tan
Abbreviated transcription (Latin):
dat nob̾ miscđiam
suam: & salutare
suũ do nob̃. Dic¬
tum ẽ hoc quidẽ
in ꝓphetia: cum: primũ psalmi isti
dicerentur. & scriberentur. Ceterum
& dedit eis salutare suũ. Ille quidẽ
ostendit. s multi sanari nolunt. ut
uideant quod ostendit. Sed quia ip¬
se sanat oculos cordis ad uidendũ se:
ꝓpt̃ea cum dixiss ostende nob̃ dne¬
miscdiam tuam. tanquã multis ecis
dicturis. quomͦ uidebimus cũ gperit
ostendere: adiunxit: ꝙ salutare cuũ
da nobis. Dando enim salutare suũ.
sanat nobis unde possimus uidere
quod ostendit. Non quomͦ medicus
homo ipse curat ut lucẽ õstendat
istam eis quos curauerit: & aliud ẽ
ista lux quã demonstraturus ẽ. ali¬
uo autem ipse medicus qui curat
oculos quib ostendat lucem. quȩ
uidere possimus: & ipse ẽ lux quã
uidere possimus. Totum tam̃ psal¬
mũ breuit̃ quantũ possumꝰ. quantũ
donat ds ꝓ angustia temporis atten¬
gamus. nisi quem dicit apłs. Finis enĩ

Expanded text:
dat nobis misericordiam suam, et salutare suum det nobis. Dictum est hoc quidem in prophetia, cum primum Psalmi isti dicerentur et scriberentur: caeterum m, et dedit eis salutare suum. Ille quidem ostendit; sed multi sanari nolunt, ut videant quod ostendit. Sed quia ipse sanat oculos cordis ad videndum se; propterea cum dixisset, «Ostende nobis misericordiam tuam,» tanquam multis caecis dicturis, Quomodo videbimus, cum coeperit ostendere? adjunxit, «Et salutare tuum da nobis.» Dando enim salutare suum, sanat in nobis unde possimus videre quod ostendit: non quomodo medicus homo ipse curat, ut lucem istam ostendat eis quos curaverit; et aliud est ista lux quam demonstraturus est, aliud autem ipse medicus qui curat oculos quibus ostendat lucem, quae videre possimus, et ipse est lux quam videre possimus. Totum tamen Psalmum breviter, quantum possumus, quantum donat Dominus, pro angustia temporis attengamus, nisi quem dicit Apostolus, «Finis enim
Abbreviated transcription (Latin):
Esuriui: & dedistis michi manducare:
sitiui ꝙ potastis me. Hospes: & col¬
legistis me. Nudus .ꝙ uestistis me.
Eger: & uisitastis me. Et illi. Quan¬
do te uidimus hȩc patientẽ. ꝙ mi¬
nistrauimus tibi: Et ille. Cũ uni
ex minimis istis fecistis: mͥ fecistis.
Ergo ȩdificemur in xp̃m super
suꝑ omnia tabernacula iacob.
Quasi uero & ipsa syon non in ta¬
bernacula iacob. Et ubi erat syon.
nisi in populo iacob: lacob enim
nepos abrahȩ unde populus natus

Expanded text:
hi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec patientem, et ministravimus tibi? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo aedificemur in Christum susuper omnia tabernacula Jacob.» Quasi vero et ipsa Sion non inter tabernacula Jacob. Et ubi erat Sion nisi in populo Jacob? Jacob enim nepos Abrahae, unde natus
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ: ut plenitudo gentiũ intrar&.
Scantem quippe in medio sui uide¬
bant eũ: s non uidebant dm̃ qualẽ
se uolebat uideri. dicens. Qui me
uid&. uidet & patrem. Discernit
aut̃ deos non eoꝵ meritis s grã sua.
ex eadem consꝑsione faciens alia ua¬
sa in honorem. alia in contumeliam.
Quis enim te discernit: Quid aut̃
habes quod ñ accepisti: Si autem

Expanded text:
facta est, ut plenitudo Gentium intraret» . Stantem quippe in medio sui videbant eum; sed non eum videbant Deum, qualem se volebat videri, dicens: «Qui me vidit, vidit» «et Patrem» . Discernit autem deos, non corum meritis, sed gratia sua; ex eadem conspersione faciens alia vasa in honorem, alia in contumeliam . Quis enim te discernit? Quid enim habes
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritas occurrerunt sibi. Ueritaˢ
in terra nr̃a ex ꝑsona iudeoꝵ: miscłia
in terra gentium. Ueritas ubi: Ubi
erant: eloquia dñi. Miscdia ubi:
In illis qui dimiserant dm̃ suũ: &
conuerterant se ad demonia. Nũqͥd
& ipsos despexit: Quomͦ si diceret.
uoca ꝙ istos longe fugitiuos. qͥ mul¬
tum a me recesserunt. Uoca inue¬
mant me querentẽ se: quia ipsi no¬
lebant quȩrere me. Ergo miscdia
& ueritas occurrerunt sibi: iusticia
& pax osculatȩ sunt se. Fac iusticiã
& habebis pacem: ut osculentur se
iusticia & pax. Si enim ñ amaueri
iusticiam: pacem noñ habebis.
mant enu se duo ista. iusticia &
par. & osculantur se: ut qui fecerit
iusticiam inueniat pacem osculan¬
tem uisticiam. Buȩ amicȩ sunt:
cu forte unam uis: & alteram non
facis. Nemo ẽ enu qui ñ uult
pacem: s non om̃s uolunt oꝑari
iusticiam. In t̾roga om̃s homines.
Uultis pacem: Uno ore tibi
respond& totum genus humanũ¬

Expanded text:
 veritas occurrerunt sibi.» Veritas in terra nostra ex persona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia et pax osculatae sunt se.» Fac justitiam, et habebis pacem; ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ipse dixiss&. Ego dixi dii estis.
& filii excelsi om̃s. Ad ipsam ad op¬
tionem renouamur. ut efficiamur
filii dei. Iam quidem sumꝰ. seo ꝑ
fidem: sumus quidẽ. sedin spe: nondũ
sumus in re. Spe enim salui facti
sumus: sic dicit apłs. Spes autẽ quȩ
uidetur. non ẽ spes. Quod enĩ uid&.
quis: quid sꝑat: Si autem quod ñ

Expanded text:
nisi ipse dixisset: «Ego dixi, Dii estis, nisi ipse dixisset: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» . Ad ipsam adoptionem renovamur, ut efficiamur filii Dei. Jam quidem sumus, sed per fidem: sumus quidem in spe, nondum sumus in re. «Spe enim salvi facti sumus,» sicut dicit Apostolus. «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in dño deo suo. Erunt illi de¬
litiȩ ipse qui fecit illum: & deliciaᷤ
ipsas nemo corrumpit. nemo inter¬
pellat: nemo aufert. Quis potens
minabitur auferre: Quis uicinus
malus: quis latro: quis insidiator tͥ
tollit dm̃: Et potest tibi tollere
totum quod possides corpore: non tͥ
tollit eum quem possides corde. Ipse
ẽ miscia: quam utinam d̃s ostendat
misccłia tua. Dicamus illi & nos:
da nob̃ xp̃m tuum. Iam quidem
tidianũ da nobis hodie. Et quis ẽ
panis nr̃. nisi ipse qui dixit. ego sũ
panis uiuus qui de glo descendi:
Dicamus illi. da nobis xp̃m cuum.
Dedit enim nobis xp̃m. s hominẽ
Quem nob̾ dedit hominẽ: cũ ip¬
sum nob̃ daturus ẽ dtum. Homini¬
b enim hominẽ dedit: quia talẽ
illũ dedit hominib qualis¬
poss& capi abhominib Dm̃
enim xp̃m. nullus hominũ capere
poterat. Factus ẽ hominib homo:
seruauit se dm̃ diis. An forte arro¬
ganter dixi: Reuera. arroganter.

Expanded text:
tatur in Domino Deo suo. Erunt illi detatur in Domino Deo suo. Erunt illi deliciae ipse qui fecit illum; et delicias ipsas nemo corrumpit, nemo interpellat, nemo aufert. Quis potens minabitur auferre? quis vicinus malus, quis latro, quis insidiator tibi tollit Deum? Et potest tibi tollere totum quod possides corpore, non tibi tollit eum quem possides corde. Ipsa est misericordia, quam utinam Deus ostendat misericordia tua. Dicamus illi et nos: Da nobis Christum tuum. Jam quidem tidianum da nobis hodie» . Et quis est panis noster, nisi ipse qui dixit, «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» ? Dicamus illi: Da nobis Christum tuum. Dedit enim nobis Christum, sed hominem: quem nobis dedit hominem, eum ipsum nobis daturus est Deum. Hominibus enim hominem dedit; quia talem illum dedit hominibusposset capi ab hominibus: Deum enim Christum nullus hominum capere poterat. Factus est hominibus homo, servavit se Deum diis. An forte arroganter dixi? Revera arroganter,
Abbreviated transcription (Latin):
quitur crastinus. Quid ẽ ista lux:
Ego sum inquit lux mundi. Qui tͥ
dicit. ego sum lux mundi: uocat te
ad se. Cum uocat te: conuertit te.
Cum conuertit te: sanat te. Cũ sa¬
nauerit te: uidebis conuersorẽ tuũ
cui dr̃. & plebs cua letabitur in te.
Hoc ẽ quod cantauimus. & ĩa hinc
diximus. Ostende nobis dnẽ miscd̃iã
tuam: & salutare tuum da nobis.
Salutare cuum: xp̃m tuũ. Felix ẽ:
cui ostendit ds miscdiam suã. Ipse
ẽ qui suꝑbire non potest: cui d̃s
ostendit miscłiam suam. Ostenden¬
do ergo illi miscd̃iam suã ꝑsuad&.
illi. quia quicquid boni hab& ipse
rit homo quicquis boni hab&. ñ
se habere a se. sed a deo suo: uidet
quia totũ qđ in illo laudat᷑
de misccłia dei ẽ: non de meri¬
tis ipsiuis. Et uidendo ista ñ suꝑ¬
bit. non suꝑbiendo ñ extollitur.
ñ se extollendo non cadit: non ca¬
dendo stat: stando inher&: inheren¬
do man&: manendo ꝑfruitur. ꝙ lȩ¬

Expanded text:
quitur, crastinus. Quid est ista lux? quitur, crastinus. Quid est ista lux? «Ego sum,» inquit, «lux mundi» . Qui tibi dicit, «Ego sum lux mundi,» vocat te ad se. Cum vocat te, convertit te; cum convertit te, sanat te; cum sanaverit te, videbis conversorem tuum, cui dicitur, «Et plebs tua laetabitur in te.Hoc est quod cantavimus, et jam hinc diximus. «Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam; et salutare tuum da nobis; salutare tuum,» Christum tuum. Felix est cui ostendit Deus misericordiam suam. Ipse est qui superbire non potest, cui Deus ostendit misericordiam suam. Ostendendo enim illi misericordiam suam, persuadet illi quia quidquid boni habet ipse rit homo quidquid boni habet non se habere a se, sed a Deo suo; videt quia totum quod in illo laudatur, de misericordia Dei est, non de meritis ipsius: et videndo ista non superbit, non superbiendo non extollitur, non se extollendo non cadit, non cadendo stat, stando inhaeret, inhaerendo manet, manendo perfruitur, et lae
Abbreviated transcription (Latin):
tu iuuificabis nos: s tu conuertens ui¬
iuficabis nos. ut non solum uiuifica¬
cio nr̃a a te sit. s etiam ipsa conuer¬
sio ut uiuificemur. Ds tu conu̾tens
uiuificabis nos: et plebs tua letabit᷑
in te. Alalo suo letabitur inse: bono
suo lecabitur in te. Quando enĩ uo¬
luit habere gaudia de se: inuenit
planctũ in se. Nunc uͦ quia totum
gaudium nr̃m ds ẽ: qui uult secur
gaudere. in illo gaudeat. qui non
potest perire. Quid enim fr̃s mei
gaudere uultis in argento: Aut
argentum perit. aut tu. Et nemo
scit quid prius. Uerumtam̃ illud
constat: quia utrumq periturum ẽ.
Quid prius: incertum ẽ. Nã nec
homo hic potest manere semꝑ: nec
argentum hic potest manere semꝑ.
Sic aurum. sic uestis. sic domus. sic
pecunia. sic lata prȩdia: sic postremo
lux ista. Noli ergo uelle gaudere
in istis. s gaude in illa luce: quȩ ñ
hab& occasum. Oaude in illa luce.
quam ñ p̾cedit hesternus dies: nec se¬

Expanded text:
tu vivificabis nos: sed, «tu convertens vitu vivificabis nos: sed, «tu convertens vivificabis nos;» ut non solum vivificatio nostra a te sit, sed etiam ipsa conversio ut vivificemur. «Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest perire. Quid enim, fratres mei, gaudere vultis in argento? Aut argentum perit, aut tu; et nemo scit quid prius: verumtamen illud constat, quia utrumque periturum est; quid prius, incertum est. Nam nec homo hic potest manere semper, nec argentum hic potest manere semper; sic aurum, sic vestis, sic domus, sic pecunia, sic lata praedia, sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in istis: sed gaude in illa luce quae non habet occasum; gaude in illa luce quam non praecedit hesternus dies, nec se
Abbreviated transcription (Latin):
calitas absumeretur & nouitas totiꝰ
hominis repararetur. Sicut enĩ in
adam om̃s moriuntur. ita & in xp̃o
om̃s uiuficabunt᷑: hoc uidens ꝓpħa
ait. Non in ȩternum irascaris nobis.
uel extendas iram tuam a generatio¬
ne in generationẽ. Fuit prima gene¬
ratio mortalis de ira tua: erit altera
generatio umortalis de miscłia tua
mo. ut quia conuersus es ad d̃m̃.
mereris miscdiam ipsuis. Qui autẽ
conuersiͫ sunt: non sunt adepti mi¬
sericordiam. s inuener̃t iram. Quid
aut̃ ut conuerterͣis posses. nisi uocareriˢ.
Nonne ille qui te uocauit auersum.
ipse p̃stitit ut conuertereris: Noli
tibi ergo arrogare. nec ipsam conuer¬
sionem quia nisi te ille uocar&. fugi¬
entem. non posses conuerti. Opterea
& ipsius conuersionis beneficium do
tribuens ꝓpheta. hoc orat & dicit
Ds cu conuertens uiuificabis nos.
Et non quasi nos ipsi nr̃a sponte. sine
misc̃ia cua conuertimur ad te. &

Expanded text:
talitas absumeretur, et novitas totius talitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Propheta ait, «Non in aeternum irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in generationem.» Fuit prima generatio mortalis de ira tua; erit altera generatio immortalis de misericordiamo, ut quia conversus es ad Deum, merereris misericordiam ipsius; qui autem conversi non sunt, non sunt adepti misericordiam, sed invenerunt iram? Quid autem, ut convertereris, posses, nisi vocareris? Nonne ille qui te vocavit aversum, ipse praestitit ut convertereris? Noli tibi ergo arrogare nec ipsam conversionem; quia nisi te ille vocaret fugientem, non posses converti. Propterea et ipsius conversionis beneficium Deo tribuens Propheta, hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» Et non quasi nos ipsi nostra sponte sine misericordia tua convertimur ad te, et
Abbreviated transcription (Latin):
reremur. Om̃s quippe in illo fuimus.
Ea enim peccata parentum non ꝑti¬
nent ad filios: quȩ faciunt parentes¬
iam natis filiis. Iam enim filii nati
ad se ꝑtinent: & parentes ad se ꝑti¬
nent. Itaq illi qui nati sunt si te¬
nuerint uias parentum suoꝵ malas.
necesse ẽ portent & merita ipsorũ.
Si autem mutauerint se. & ñ fue¬
rint unitati parentes malos: incipuit
habere meritum suum. non meritũ
parentũ suoꝵ Usq ad eo aut̃ non tͥ
ob est peccatum patris tui. si te muta¬
ueris: ut nec ipsi patri tuo obsit. si se
niutauerit. S iam quod accepit
ad mortalitatem istam radix nr̃a:
duxit de adam. Quid ouxit: Istam
fragilitatem carnis. hoc tormentum
doloꝵ hauc domum pauꝑtatis. hoc
uinculum mortis. & laqueos tẽpta¬
tionũ. Portamus omnia ista in carne
hac: & ira dei ẽ ista: quia iundicta ẽ
S quia futurum erat ut regenerare¬
mur. & credendo noui efficeremur.
atq in resurrectione omnis ipsa mor¬

Expanded text:
reremur; omnes quippe in illo reremur; omnes quippe in illo Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt jam natis filiis. Jam enim filii ad se pertinent, et parentes ad senent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum: si autem mutaverint se, et non fuerint imitati parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui, si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vinculum mortis, et laqueos tentationum: portamus omnia ista in carne hac; et ira Dei est ista, quia vindicta Dei est. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, atque in resurrectione omnis illa mor
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Conuerte nos dñe sanita¬
tum nr̃arum. Quomͦ narrabat qͣ¬
si factum ess&: Quomͦ orat ut
fiat. nisi quia uoluit ostendere p̃teri¬
ta uerba se in ꝓphetia dixisse: nondũ
autem factum esse quod dicebat.
iam factum: hinc ostendit: quia orat
ut fiat. Conuerte nos ds sanitatum
nr̃arum: & auerte iracundiam tuã
a nobis. Non iam dudum dicebat
auertisti captiuitatem iacob oꝑiusti
omnia peccata eoꝵ. sedasti omnẽ irã
tuam: auersus es ab ira indignationiˢ
tuȩ: quomͦ hic & auerte iracundiã
tuam a nobis: Respond&. tͥ ꝓpħa.
llla dico quasi facta: quia uideo fu¬
tura. Quia uͦ nondum facta sunt:
tales sumus: & de ira dei in ista t̾ra
in egestate & labore uultus urĩ man¬
ducamus panem. Hoc enim audiuit adã
quando peccauit. & adam ille om̃s
nos eramus: quia in adam om̃s mo¬
riuntur: quod ille audiuit: secutum
ẽ & nos. Non enim eramꝰ iam nos-
s eramus in actam. Ideo quicqͥd euenit
ipsi adam: secutum ẽ & nos ut mo¬

Expanded text:
et dicit: «Converte nos, Domine» «sanitatum nostrarum.» Quod modo narrabat quasi factum esset, quomodo orat ut fiat; nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat: «Converte nos, Domine sanitatum nostrarum; et averte iracundiam tuam a nobis.» Non jamdudum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem iram tuam; aversus es ab ira indignationis tuae?» Quomodo hic, «Et averte iracundiam tuam a nobis?» Respondet tibi Propheta: Illa dico quasi facta, quia video futura; quia vero nondum facta sunt, tales sumus, et de ira Dei in ista terra in egestate et labore vultus nostri manducamus panem. Hoc enim audivit Adam, quando peccavit ; et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut mo
Abbreviated transcription (Latin):
nit ante te cybum. Ad refectionẽ po¬
suerat: ꝑseuera. in eo quod posuit. Cer¬
te reficere te uolebas: hoc age semꝑ
Hoc agendo: in eo quod adhibueras
ad resumptionem. ibi inuenis lassitu¬
dinem. Multum sedendo fatigatus
eras: surgis. deambulando reficeris:
ꝑseuera in eo quo reficeris. Multũ
deambulando lassaris: sedere iterũ
quȩris. Inueni mͥ aliquid unde ce re¬
ficias: ubi nisi ꝑseueraris iterũ defi¬
cias. Qualis ergo est ista pax quam
hic habent homines cantis resistentib
molestuis: cupiditatib. indigentiis. lassi¬
tudinib Non ẽ ista uera non ẽ ꝑfec¬
ta parx. Quȩ erit ꝑfecta par: Opor¬
t& corruptibile hoc induere in corrup

Expanded text:
nit ante te cibum; ad refectionem ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus molestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc indue
Abbreviated transcription (Latin):
cum concupiscentiis suis. quib ille sug¬
gerit peccata & non consentiendo qd̵
suggerit. & si non uincunt tam̃ pug¬
nant. Nondum ẽ ergo pax: ubi pug¬
na ẽ. Aut date mͥ hominẽ. qui nichil
temptationis patitur in carne sua. &
possit mͥ dicere quia iam pax ẽ. Ni¬
chil quidem temptationis forte patit᷑
in inlicitis uoluptatib saltem sugges¬
tiones ipsas patit᷑. uel suggeritur illi
quod respuit. uel delectat unde conti¬
neat. S ecce iam uichil delectat in¬
licitum: uel contra famem s. sitim pug¬
nat cotidie. Quis enim iustus hinc ali¬
enus: Pugnat gͦ fames & sitis. pugnat
contra nos lassitudo carnis. pugnat
delectatio somni. pugnat oppressio
Uigilare uolumus dormitamꝰ leuna¬
re uolumus: esurimus tare uolumꝰ
defatigamur. Querimus sedere: si &.
hoc diu facimus: deficimus. Quic qͥd
nob̃ ꝓuiderimus ad refectionẽ: illic
rursus inuenimus defectionẽ. E suris
dicit tibi aliquis. respondes: Csurio: po¬

Expanded text:
cum concupiscentiis suis, quibus ille sugcum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie: quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejunare volumus; esurimus et sitimus: stare volumus; defatigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus invenimus defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ gauoent. Auoiam quid loquetur
in me dñs deus. ꝓpħa dixit. Loque¬
batur in illo deus intus: & mundus
faciebat illi strepitum foris. Cohibens
ergo aliquanto abstrepitu mundi.
& auertens se ad se .ꝙ. ase in illum
cuius uocem audiebat interus. qͦ si
obturans aurem. contra tumultuantẽ
uitȩ huius in quietudinẽ. & contra
aniniã corpore quod corrũpitur ag¬
grauatam. & sensum terrena habita¬
tionȩ deprimentẽ multa cogitantẽ:
ait. Audiã quio loquet᷑ in me dñs d̃s
Et aucdiuit: quid᷑. Qm̃ loquet᷑ pacẽ
in plebem suã. Uox ergo xp̃i. uox
dei pax ẽ: ad pacem uocat. Eia di¬
cit. Quicumq nondum estis in pace:
amate pacem. Quid enim uob̃ melius
de me inuenire potestis. quã pacem:
Pax quid ẽ: U bi nullũ bellum ẽ
resistit: nichil aduersum ẽ. Uidete
si iam ibi sumus. uidete si iam non est
conflictus cum diabolo. uidete si non
om̃s scĩ & fideles cum principe dȩ mo¬
nioꝵ luctantur. Et quomͦ cum illo
luctantur quem ñ uident: Luctant᷑

Expanded text:
 9. Audiam quid loquetur in me Dominus Deus.» Propheta dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me Dominus Deus:» et audivit, quid? «Quoniam loquetur pacem in plebem suam.» Vox ergo Christi, vox Dei pax est, ad pacem vocat. Eia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis quam pacem? Pax quid est? Ubi nullum bellum estresistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diabolo, videte si non omnes sancti et fideles cum principe daemoniorum luctantur. Et quomodo cum illo luctantur, quem non vident? Luctantur
Abbreviated transcription (Latin):
lis est pulchritudo illius fr̃s: Cogita¬
te omnia ista pulchra quȩ uidetis.
quȩ amatis: ipse fecit. Si hȩc puchra
sunt: quid ẽ ipse: Si hec magna st̃.
quantus ẽ ipse: Ergo ex istis quȩ¬
hic amamus. illũ magis desideremus.
ut conteninentes ista illum diligamus:
ut ipsa dilectione ꝑ fidem cor munde¬
mus & mundatum cor nr̃m inueniat
aspectus ilius. Lux quȩ nob̾ ostendit᷑.
sanos nos debo. inuenire. Hoc ait. mͦ
fides. hoc ergo hic diximus: & salutare

Expanded text:
lis est pulchritudo ejus, fratres, cogitalis est pulchritudo ejus, fratres, cogitate. Omnia ista pulchra quae videtis, quae amatis, ipse fecit. Si haec pulchra sunt, quid est ipse? si haec magna sunt, quantus est ipse? Ergo ex istis quhic amamus, illum magis desideremus; et contemnentes ista, illum diligamus: ut ipsa dilectione per fidem cor mundemus, et mundatum cor nostrum inveniat aspectus illius. Lux quae nobis ostendetur, sanos nos debet invenire: hoc agit modo fides. Hoc ergo hic diximus. «Et salutare