comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sdom̃ẽ uidicũ dedit filio. Etdequo psilimsta addm̃ patrẽ : Ds udicũ tiũ regida id xepo. I horꝰ¬

Expanded text:
sed omne judicium dedit Filio , et de quo Psalmista ad Deum Patrem: Deus, judicium tuum regi da , id est Chrsed omne judicium dedit Filio , et de quo Psalmista ad Deum Patrem: Deus, judicium tuum regi da , id est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
regnitui : Intuert : quomodo &cũ quanta duritate discernat creatunt̃ angłicã afilio quicuincturtauit:
Tshionus grece : latine dicit᷑ sedesregia : sic̃ & solũ : Pertrhonũ aut : uno modo possumꝰ
inellegere regnũ. sic̃ & soliũ : Per sceptrũ aut̃ qđ ÷ iurga aurea : potestas intelligit᷑ regni
dĩ ergo psalmifta loquens ad filiũ dũ : Odẽ regnũ tuũ & potestus in peritu : in sđn sđimanebit¬
lalequid & gabriheldic̃ ad manã : Ipse regnabit in domo ia cobinȩt̃ nũ : & regnieius ñert finis
sstid ÷ regnũ dequoturbȩ adelamabant: Benedictũ qđ uent regnũ patris nr̃ dđ: Et de quo ipse
dñs pilato : Regnũ meũ nonẽ de hoc mundo : Alit̃ : Trhonꝰ siue sedes iudicantiũ sol& eẽ unde
Vimnlege humana p̃cipitur ut ñ det᷑ uidiciũ nisi sedendo : Quc ꝓpt̃ ñ in congrue ꝑ sedẽ possumꝰ
mnellegereudiciũ qđ ꝓcedit a sede: Istud ÷ uidicũ : dequo ipse filiuis dic̃ : Pat ñiudiat quẽquã

Expanded text:
egni tui. Intuere quomodo et cum quanta claritate discernat angelicam creaturam a Filio qui cuncta creavit. Thronus Graece, Latine dicitur sedes regia, sicut et solium. Per thronum autem uno modo possumus intelligere regnum, per sceptrum autem quod est virga aurea, potestas intelligitur regni. Dicit ergo Psalmista loquens ad Filium Dei: O Deus, regnum tuum et potestas imperii tui in saeam: Ipse regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . Istud est regnum, de quo turbae clamabant benedictum quod venit regnum patris nostri David; et de quo ipse Dominus Pilato: Regnum meum non est de hoc mundo . Aliter: Thronus sive sedes judicantium solet esse. Unde et in lege humana praecipitur, ut non detur judicium nisi sedendo. Quapropter non incongrue per sedem possumus intelligere judicium quod procedit a sede. Istud est judicium, de quo ipse Filius dicit: Pater non judicat quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
rens que deuoret: Vel dic̃ leonẽ appellat neronẽ : decu: manib liberaut eũ dñs qucando
uentt rom̃ẽ adductus ab hisqui p̃erant udeȩ ob hoc quiacesarẽ appellaut : Nãcũ ue¬
niss& roma : duob annis mansit in liberta custodia &in suo conducto. & postea transut
ad alias nationes quȩ ertant in circuitu romȩ : Nã quando ista scribebat apl̃s in libera asto¬
dia ertt : &q stitim ut ad ductus ẽ non ẽ int̃ fect᷑: id eo se dicit libenttũ : Dñs ih̃s xp̃s cũ spũ
ulius : & si fuerit cũ spũ :erit &cũ corpore. Gratici nobiscum id est remissio peccatoꝵ
& reconciliatio di patris. omi aiqibona quȩ diuinitus gratis largiuntur sint nobis cum
amen. id est fiat. ł ueras̃ quȩ actenus scrpsi

Expanded text:
rens quem devoret . Vel etiam leonem appellat Neronem, de cujus manibus liberavit eum Dominus quando rens quem devoret . Vel etiam leonem appellat Neronem, de cujus manibus liberavit eum Dominus quando venit Romam, adductus ab his qui praeerant Judaeae, ob hoc quia Caesarem appellavit. Nam cum venisset Romam, duobus annis mansit in libera custodia, et in suo conductu, et postea transivit ad alias nationes quae erant in circuitu Romae. Nam quando ista scribebat, in libera custodia erat: et quia statim ut adductus est, non est intillius. Et si fuerit cum spiritu, erit et cum corpore. Gratia vobiscum, id est remissio peccatorum et reconciliatio Dei Patris omniaque bona quae divinitus gratis largiuntur, sint vobiscum. Amen. Id est fiat, vel vera sint quae hactenus scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝑutdi te ds paries dealbate : Erophetȩptãq solent maexine figum inp̃ cantis fieua pedi¬
cert : sicit figura p̃tenti tẽporis eta q̃uentut eiant sepe ceciner̃: In prim mea de fensione
nemo mihi affut: Defensionẽ in hoc loco appellat ꝑsecationẽ atq pres surã : quã sustinuit
quai ndo i prinordio sug fidei missus ẽ cuã btrnaba aspũ scõ ad p̃di candũ : Quã ꝑsecatiañe
bens uoeat defensionẽ:  tribulatio tẽporalis defenddielectos indie iudicu a poenis inferni:
Om̃s mne dereliquer᷑. ñ llisim put̾etur : Ñ orat pro alexandto qui nuidentieo frat ntette
oppugnando pecauetat : sedphisorat quiñ ab ruperant a morẽ sedtimore succubueriut
&aduer sus ipsẽ grtiã qua reconcliat ẽ dõ. inudentiȩ facib agittur: Dñs aut̃ min ad¬
sttit : ut audiant oñs gentes uerbũ pdicationis deore meo. & uberat sũ deore leonis idest
deinsidus diaboli dequo dicit petris. Aduersarius ur̃ diabolus. t̃quã leo rugiens cirtuit que¬

Expanded text:
bat: Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae namque solent maxime figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant, saepe cecinerunt. In prima mea defensione nemo mihi affuit. Defensionem in hoc loco appellat persecutionem atque pressuram, quam sustinuit quando in primorbene vocat defensionem, quia tribulatio temporalis defendet electos in die judicii a poenis inferni. Omnes me dereliquerunt: non illis imputetur. Non orat pro Alexandro qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat, sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Dominus autem mihi astitit, ut audiant omnes gentes verbum praedicationis de ore meo, et liberatus sum de ore leonis, id est de insidiis diaboli, de quo dicit Petrus: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qunos habunde possunt docere: Quo facto ostendit señignorare illoꝵ suꝑbiã: pant̃q suã exhibuit
nabemus pontificẽ & apłm confessionis nrȩ̃ ihm̃ iuistũ : noluert nom̃ a posto latus in primordio¬
r&s maximeq: ontitulo necuilib& uideret᷑ sep̃ferre xpõ : sed maluit tticto nomine defiguns legis

Expanded text:
nos abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non ignorare illorum superbiam pariterque suam exhibuit nos abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non ignorare illorum superbiam pariterque suam exhibuit Habemus Pontificem et Apostolum confessionis nostrae Jesum Justum, noluerit nomen apostolatus ret, maximeque in titulo, ne cuilibet videretur se praeferre Christo, sed maluit tacito nomine de figuris legis
Abbreviated transcription (Latin):
gamquando ab ilo discessit timotheus : amaris simas ꝓfudit lt crimas : Recordationẽ accipiens
sue habenseus fidei que ẽinteñ ficta : quia bonis openb illã exornas. quȩ fides habituuit prinũ
in aua tua loide. & matre tuci unicȩ: Genealogiã timothei ad memonã reducebat apłs. ut ostende¬
nd amorẽ siũ quẽ habebat ñ solũ erga eũ. sedetiũ erga parenteseius quoꝵ̃ nomoriuã habebat : Certꝰ
rsuisites graitiã dĩ quȩ ẽ inte ꝑ inpostionẽ in coniũ mecirã : Quia tinotheus nansudis umꝰ ent & mimȩ

Expanded text:
Nam quando ab illo discessit Timotheus, amarissimas fudit lacrymas. Recordationem accipiens, Nam quando ab illo discessit Timotheus, amarissimas fudit lacrymas. Recordationem accipiens, sive habens ejus fidei quae est in te non ficta, quia bonis operibus illam exornas, quae fides habitavit primum in avia tua Loide et in matre tua Eunice. Genealogiam Timothei ad memoriam reducebat Apostolus, ut ostenderet amorem suum quem habebat non solum erga illum, sed etiam erga parentes ejus, quorum memoriam habebat; certus resuscites gratiam Dei, quae est in te per impositio
Abbreviated transcription (Latin):
leu iꝓauo suo decimatusẽ. uti apłs in abithã. isa ac. &iacob aluisq patrib dõseruuit. & hocẽ qđ dicit
Gnticis ago dõ meo cui seruo aꝓgenitorib meis: Hoc aũt ideodic̃ : ut ostendat etndẽ fidẽ habus se uete¬
res patres quidñi aduentũ p̃cesser̃. quã habebat ipse aliq apłi. & abilis patrib descendit ad apłos. & ab
lus ad nos. sicut & anob descend& adillos quifuturis̃ : Refent aũt gnatiusdõ : quo donante sc̃ꝑenat me¬
nor discipulisui timothei: Nã poterat illiusobliusci ł &itã in hoc referebat eignttias : qua seruebat ili
apgenitorib suis: De side tonsteuidere : utguudio in plecr detuo aduentu memor lacrimnaitũ tua ñ quas
fudisti cine recedendo: Iutindo apłsista scribebat : timotheuserat ultiti mare . & ipseuacebat in car¬
ere consirictus catenis &scippo. ideoq tuntũ desidertibat illũ ut unllo haberet consolationẽ aliquam:

Expanded text:
et Jacob, aliisque patribus Deo servivit. Et hoc est quod dicit: Gratias ago Deo meo cui servio a progenitoribus meis. Hoc autem ideo dicit ut ostendat eamdem fidem habuisse ut veteres patres qui Domini adventum praecesserunt, quam habebat ipse aliique apostoli, et ab illis patribus descendit ad apostolos, et ab aliis ad nos, sicut et a nobis descendit ad illos qui futuri sunt. Refert autem gratias Deo, quo donante semper erat memor discipuli sui Timothei, nec poterat illius oblivisci; vel etiam in hoc referebat ei gratias, quia serviebat illi a progenitoribus suis, desiderans te videre ut gaudio replear de tuo adventufudisti a me recedendo. Quando Apostolus ista sciebat, Timothus erat ultra mare, et ipse jacebat in carcere constrictus catenis et cippo: ideoque tantum desiderabat illum, ut in illo haberet aliquam consolationem.
Abbreviated transcription (Latin):
sidicer& de angłis ad ponens ꝓ. de : N enĩ seruat apłs ordinẽ siue sensũ p̃positionũ : Et ẽ
sensus : Ipse quẽ p̃cipiunt᷑ angłi adorare : de ipsis suis spiritib quotiens cũq uult facit
angłos : Al inistros suos &it̃ facit flã mãignis : q qui in conspectu illius ad sistunt in amore suo
incendentes & in flũmantes reddit. uxiti qđ alibi dic̃t᷑ : inquẽ desiderant angłi ꝓspicere : Nã qđ
dix̃ qui facit angłos suos sp̃s : p̃ postero ordine ꝓtulit : Debuerat enĩ dicere. qui faut suos sp̃s angłos
Sciendũ aut̃ qđ angłis nom̃ ÷ officii nonnaturȩ : qui sẽꝑ quidẽ s̃ sp̃s. sed nequa quã uire sẽꝑ uorant᷑
angłi nisiquandomatunt᷑ : Angłs & enĩ greco uoccibulo : latine dicitur nuntius : Si quȩris nom̃

Expanded text:
si diceret de angelis, ad ponens pro de. Non enim servat Apostolus ordinem sive sensum praepositionum, et est si diceret de angelis, ad ponens pro de. Non enim servat Apostolus ordinem sive sensum praepositionum, et est sensus: Ipse quem praecipiuntur angeli adorare, de ipsis suis spiritibus quotiescunque vult facit angelos. Ministros etiam suos facit flammam ignis: quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo incendentes et inflammantes reddit, juxta quod alibi dicitur, in quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit, qui facit angelos suos spangelus nomen est officii non naturae, qui semper quidem sunt spiritus, sed nequaquam jure semper vocantur angeli, nisi quando mittuntur. Angelis etenim Graeco vocabulo, Latino dicitur nuntius. Si quaeris nomen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationib: & mirticulis correctos & caftigatos atq suci fide confirmatos sutq passione a peco¬
tis emundatos : in trodux̃ nos indulũ & in conspectũ pat̃nȩ maiestatis. quando ascendendo
adcglos pate fec̃ nob̵ aditũ regni cȩlestis : Dicendo aut̃ introduc̃ eũ in orbem t̃rȩ : hoc signi¬
ficat cũ ei commutit orbemt̃rȩ . &cũ manifestat illũ dñm eẽ totius mundi : Tuncenit possedit
orbem : cũ ab unũ sis ÷ agnitꝰ dñs totius orb̵: Hocaũt ñ de subsitntia uerbi . sed de essentia
& quando illo esurente accesser̃ & ministitiuer̃ ei : Siue quando sepulchrũ ei : custodier̃ : Quo¬
tidie quoq adorant eũ : qr uissioni illus optẽperant : Sed nũquid solis angłis p̃cepit dĩ pat̃ ad
ortire illũ : Non quin potius omĩ creaturȩ : Et ad angłos quidẽ dic̃ : qui fac̃ angłos suos sp̃s : &

Expanded text:
praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccpraedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam et in conspectum paternae majestatis, quando ascendendo ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia et quando illo esuriente accesserunt et ministraverunt ei, sive quando sepulcrum ejus custodierunt, quotidie quoque adorant eum, quia jussioni illius obtemperant. Sed nunquid solis angelis praecepit Deus Pater illum adorare? Non, quin potius omni creaturae. Et ad angelos quidem dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
qc angendo imple implendo ungit. gubnando p̃sid& p̃sidendo gubnat: Et e in mundoert
ubi carne as supst. &s tũnacesibleerat m̃is aspectib q ñ udebit᷑ : ipsã as suptionẽcarnis¬
ips uertius exitũ uocat dicens: Exu apatre : & uenu in mundũ : Merito ergo exitũ uocat in car¬
nationis suȩ assũptionẽ manifestationẽq : qr nos foris ertimꝰ adõ ex pulsi extra aulã paradysi¬
& palatiũ regis aet̃ni positi in carcere hui: mundi & in exilio religati : Verbi gratia sic̃ exudunt᷑
ab aula regia eus offensã incurrentes : & destinat᷑ in exilũ atq in cartere claudunt᷑ : Sed
sicut bonꝰ mediator uolens eis ueniã impetrare . ñ primũ eos introduc̃ in aulã regis. sed ipse foras
egre dit᷑ ibiq cũeis misc& sermo cinandi negotiũ sicq correctos & casti gatos introduc̃ eosin cons
carnẽ assumendo uisibilẽq p̃bendo : & conlocutꝰ ÷ nob̵cũ p̃cepiti regis ȩt̃ni : Sicq nos suis

Expanded text:
cingendo implet omnia, implendo cingit, gubernando praesidet, praesidendo gubernat. Et quia in mundo erat, ubi carnem assumpsit, et tamen inaccessibile erat nostris aspectibus, quia ipsa Veritas exitum vocat, dicens: Exivi a Patre, et veni in mundum. Merito ergo exitum vocat incarnationis suae assumptionem manifestationemque, quia nos foris eramus, a Deo expulsi extra aulam paradisi, palatium Regis aeterni: positi in carcere hujus mundi et exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis miscet sermocinandi negotium: sicque correctos et castigatos introducit eos in concarnem assumendo, visibilemque se praebendo, et collocutus est nobiscum praecepta Regis
Abbreviated transcription (Latin):
iã eẽ. Et nũ quduerũ ñ dicebant : uerũ utiq Neq ꝓpt̃ hoc rep̃hendunt᷑ ab apło : sed ꝓpterea qcistã¬

Expanded text:
jam esse. Et nunquid verum non dicebant? Verum utiqjam esse. Et nunquid verum non dicebant? Verum utiq
Abbreviated transcription (Latin):
utniloqui & sermo eorũ id ÷ sermo hereticoꝵ ut cancer serpit : Sic̃ morb: qui appellat᷑ cancer
quando nascit᷑ in mẽbro hominis totũ mẽbrũ occupat & plerũq: totũ corpus mortificat qe magis ac magis
fideiex cider̃ siue cecider̃ dientes re surrectionẽ iã factũ : Duȩ resurrectiones adnõ s̃ ꝓlatȩ & a nob̵¬
credite : Prina ẽ q̃ fit in anima dinfide : qucndo homo quimortuus : in fideltate in oboedientia. in
resurgit ad fidẽ ad oboedientiã dequai resurrectione dic̃ dñs : Venit hora & nunc ÷ quando mortiu
audient uocẽ filidĩ & qui audierint id ÷ qui obaudierint uiuent : Altert ẽ generalis corporũ : quȩent in
die iudicii dequa &iã ait dñs : Venit hora quaondo om̃s quun monum̃tis s̃ audient uocẽ filidĩ & ꝓce¬
dent: De illa resurectione que sit in anima &infide : loquit᷑ hicapłs quã hẏ mineus & philetus dicebãt

Expanded text:
vaniloquia, et sermo eorum, id est sermo haereticorum ut cancer serpit. Sicut morbus qui appellatur cancer, quando nascitur in membro hominis, totum membrum occupat, et plerumque totum corpus mortificat, quia magis ac magfidei exciderunt, sive ceciderunt, dicentes resurrectionem jam factam. Duae resurrectiones a Domino sunt promortuus est in infidelitate, in inobedientia, in resurgit ad fidem et obedientiam. De qua resurrectione dicit Dominus: Venit hora, et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, id est qui obedierint, vivent . Altera est generalis corporum quid erit in die judicii, de qua etiam ait Dominus: Venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei, et procedent . De illa resurrectione quae fit in anima et in fide loquitur hic Apostolus quam Hymenaeus et Philetus dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ domino : eoqđ libert potestate in hȩreditate pat̾ na dominet᷑: Constituit ergo ds̃ pat̃ filiũ¬
suũ hȩredẽ uniũ soꝵ. hoc ÷ totius mundi seuom̃iũ creaturarũ. Ñ tam̃ scđm diunitatẽ qua co¬
aet̃ nus ẽ patri &coequclis illi in omi potentiaditatis & inqua ȩt̃ nalit̃ ipse possid& omĩa
cũ patre sed potius scđm huma nitaitẽ assũptũ a uerbo constitutꝰ ÷ illedñs & heres suꝑ
& possessionẽ tuũ t̃minosterrȩ . Etipse filius resurgens a mostius : sic loquit᷑ ex ꝑsona huma¬
nittis : Datti ẽ in quiens mihi om̃is potestas s incaelo & int̾ra : Nergo diuidimꝰ ꝑ sonã : sed
distingumꝰ naturas : Vnde anĩ aduertendũ ẽ sollerti in dagine apłm in hac epła nunc de

Expanded text:
id est, domino: eo quod libera potestate in haereditate dominetur. Constituit ergo Deus Pater Filium haeredem universorum, hoc est totius mundi, seu omnium creaturarum: non tamen secundum divinitatem, qua coaeternus est Patri, et coaequalis illi in omnipotentia deitatis, et qua aeternaliter ipse possidet omnia cum et possessionem tuam terminos terrae . Et ipse Filius resurgens a mortuis, sic loquitur ex persona humanitatis: Data est mihi, inquiens, omnis potestas in coelo et in terra . Non ergo dividimus personas, sed dis
Abbreviated transcription (Latin):
tes : Habentes quidẽ spetiem pietatis id : exemplũ religionis. uirtutẽ aut ab negantes : Vitus reli¬
gionis siuepietatis ÷ finis siue cõpletio p̃cepti. id÷ cartias decorde puro & conscentia bona & fide
ñ ficit id ÷ ccinttis cũfide & spe cũ ex sccutione bonorũ operũ : Ex his enĩ sub heretics s̃qui penetrant
domos & captiucis ducunt mulieiculas honerattis peccatis : Euidit spũ scõ repletus apłs manicheos
hereticos futuros & alios : &loquit᷑ de futuro qucisi dep̃senti : Manichetenĩ ingrediebant᷑ domos
mulierũ & decipiebant eas & hoc maxime apud ꝑsidem. indedic̃ apłs : Er̃ in quiens quidã qui
penetiabt̃ domos &ducent muliertulcis captiuas a sensu rectȩ fidei ad prtuũ sensũ honertits
peccatis: Quȩducunt᷑ ucrus desiderus atq errorib: sẽꝑ discentes & nũ quã ad suentiã uentituis

Expanded text:
tes. Habentes quidem speciem pietatis, id est exemplum religionis, virtutem autem ejus abnegantes. Virtus relites. Habentes quidem speciem pietatis, id est exemplum religionis, virtutem autem ejus abnegantes. Virtus religioereticis, sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis. Praevidit Spiritu sancto repletus Apostolus Manichaeos haereticos futuros et alios, et loquitur de futuro quasi de praesenti. Manichaei enim ingrediebantur in domos mulierum et decipiebant eas, et hoc maxime apud Persidem. Inde dicit Apostolus: Erunt, inquiens, quidam qui penetrabunt mulierum domos, et ducent mulierculas captivas a sensu rectae fidei ad pravum sensum oneratas peccatis. Quae ducuntur variis desideriis atque erroribus; semper discentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
cn iuncunt᷑ amcrenẽ xpm̃. Et er̃ cupidi id÷ amitores peunirũ : Elat uolentes alis dominari: Suꝑ
glori contes dehonorib: quosa suibiecus accipiunt: Blais phemi dm̃ blas phemantes ꝑ hereses: Paren¬
tib ñ oboedientes id ÷ patrib spirttalib uł eticã patri & matri: Ingati beneficus dĩ. uł melũ ꝓbono
reddentes: Scelesti: patrẽ & matrẽ ñ honorantes modũ pecceti transcendentes uđ int̃ficientes animas
sucs dlalienas : Sine affectione id ÷ sinedilectione . ñ cõpatientes in firmis : Criminatores: id÷ de¬
tatores famã scõꝵ̃ maculcre conantes in continentes cupiditates pessimas ñ refrenantes : In mites.
id ÷ seui lites generantes: Sinebenignitate: id: sinebeni uolentia nescientes neq uolentes subueni¬
re aliis ePditores id ÷ factt bonorũ hominũ quȩ oculttndas in imicis indicantes & manifestantes
& desiderici carnus ꝑficientes: tȩo om̃ia uitia exilla radue pululant : cũ s̃ homines semet ipsosaman¬

Expanded text:
n Christum. Et erunt cupidi, id est amatores pecuniarum; elati, volentes aliis dominari; superbi, gloriantes de honoribus quos a subjectis accipiunt; blasphemi, Deum blasphemantes per haereses; parentibus non obedientes, id est patribus spiritalibus vel etiam patri et matri; ingrati, beneficiis Dei, vel malum pro malo reddentes; scelesti, patrem et matrem non honorantes, modum peccati transcendentes, vel interficientes animas suas et alienas; sine affectione, id est sine dilectione, non compatientes infirmis; criminatores, id est detractores, famam sanctorum maculare conantes; incontinentes, id est cupiditates pessimas non refrenantes; immites, id est saevi, lites generantes; sine benignitate, id est sine benevolentia, nescientes neque volentes subvenire aliis; proditores, id est facta bonorum hominum, quae occultanda sunt, inimicis indicantes et manifestantes:et desideria carnis perficientes. Haec omnia vitia ex illa radice pullulant quod sunt homines seipsos aman
Abbreviated transcription (Latin):
ubi pluris inuenit sese ꝑ amore sequentes
nam subditor. Et multa turba aaclilea
et iud& ea secuta. ẽ cũ et aibhiero sõlr¬
mis et ab idumaea et transiordanen
et qui circaturumo et sidonem
mulgitudo inaana audientes
quae fecciebat uenerunt ad eum

Expanded text:
ubi plures invenit sese per amorem sequentes. ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et multa turba a Galilaea et Judaea secuta est eum, et ab Jerosolymis, et ab Idumaea, et trans Jordanem: et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
consilium faciẽbant aduersus cum
quomodo cum perde rent.
herodianos herodis tetrarchaeminis¬
tros dicit. qui propter inimicitias quas
domin us ipsorũ ad uersus iohannẽ exercebat
&iams aluatorẽ quem iohannes praedi¬
cabat insidus insequebantur & odiis
mamaaut ẽ insipientia eosquis aluteplu¬
rimũ indigebant dene saluatoris a gere
consilio . Quiquantũ ne quitiae studeant
ostenditur. cu& hoc in crimen reputant
quod ad uerbũ illius saluam quilanguelat
extenditdext erã . qua non ipsorũ quisq
maiora sabbatis egerit. cibos port
porrigendo calicã cereraq: qua
uictu inecessaria sunt ex sequenuo
neq enĩ ille quidixit & facta sunt sabba¬
to laborasse poterat conuincr
Et inirum discipulis suis seces sit admare
sectisi quasihomo. fugiens ꝑsequentũ insidias
quianeq: ad hucuenerat hora passionis eius ne¬
q: extrahieru sale fuit locus passionis. sec essit
fugiens sest odio psequentes. sed ibi accessit

Expanded text:
consilium faciebant adversus eum, consilium faciebant adversus eum, quomodo eum perderent. Herodianos Herodis tetrarchae ministros dicit, qui propter inimicitias quas dominus ipsorum adversus Joannem exercebat, etiam Salvatorem quem Joannes praedicabat, insidiis insequebantur et odiis. Magna autem insipientia fuit eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim ille, qui dixit, et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Et Jesus cum discipulis suis secessit ad mare. Secessit quasi homo fugiens persequentium insidias, quia neque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes; sed illuc accessit
Abbreviated transcription (Latin):
roga uerit. Intellegat uel animam more
scripturarum prohomine positam
sicurdictur haec sunt anima quae exi¬
erunt defemore ia cob. uel quod illa
miracula propter ãnimac salutẽ facie¬
bat uel quod ipsa manus sanatiosalu¬
temanimae significabat. Quae abonis
ut praed ixicesscns operib: aridã quoda¬
modo dexteram habere uidebatur.
At illi tacebant. circum spiciens
eos cumira contristatus
supercecitatem cordis eorum
dicit homini exten de manum
tuam et extendit. et restitu¬
ta est. manius illi
Sananda manus arida iubetur extendi.
quia in fruceliosae debilitas animae
nuliomdius ordine quam elimosina rum
largita te curacur. Vnde iohannes
baptista turbis sciscitantibus quid face¬
rentut non uelut arbores aridae nutte¬
rentur in ignem hoc solum praecepit
qui hab& duastunicas d& non habenti
et quihab& aescas similit̃faciat. Et in eo¬
dit. quinan has aduiduam rogante beneficiã
laturus extenderit. Exeuntescut ẽ

Expanded text:
rrogaverit, intelligat vel animam more rrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteram habere videbatur. At illi tacebant. Et circumspiciens eos cum ira, contristatus super caecitate cordis eorum, dicit homini: Extende manum tuam. Et extendit; et restituta est manus illi. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosa debilitas animae nullo melius ordine, quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti. Et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecdit, qui non has ad viduam rogantem, beneficium collaturus, extenderit. Exeuntes autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut si sabbatocur& trans gressio
si noncur& crudelitatis aat in¬
llitatis arguant. Et a it homini
benti manum aridam
o inmedium. Et dicit eis. Licet
ctis bene facere ainmale
ueniens dñs calumnia iudaeorum
sibi ꝑfidu mente parauerant argu
ui a legis praecepta praua inter¬
tatione uiolarint adstimando
bbato &iam ab omnis operibus ferian¬
i cum lex amalis cibtinere iubat
ens omne opusseruile non facie
ati sactus e in difaude quiescere.
usaut perditionis esse possit
indurasse corpharaonis. Non quod molle
obdur uerit sed quod meritis praece¬
dentibus obduratum miseri corditer¬
emollire noluerit. Enos cum rogamus
nenos inducas intemptationẽ protinus
addendo sed liberanos amalo mani¬
feste docemus eius inducere in tempta¬
tionem non esse aliud quam non libe¬
rare amalo. Cius perdere animã esse
ã perditione non saluare. siquẽ uero
mou& quare dñscum corpus ess&
curaturus deanimae saluationemt̃¬

Expanded text:
ut si sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium. Et dicit eis: Si licet to bene facere an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarint, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus ferrandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in boni operis actus est in Dei laude quiescere. nobis aut perditionis esse possit,indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, miseriemollire noluerit. Et nos cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem , protinus addendo, Sed libera nos a malo, manifeste docemur ejus inducere in tentationem, non esse aliud quam non liberare a malo, ejusque perdere animam, esse a perditione non salvare. Si quem vero movet, quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione inte
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & hominum natura manises
distinctacest. suspiciens enimincialu
quisi homo dm̃ precaturus ingemuit
sed mox un o sermone quas idiuiua
potens maiestate curacuit
Benecatem dicitur deeo cuius dos api¬
rut ccures & linguaeuinculum soluit
quia lo quebatur recte. Ille&enĩ selus
recte loquitur si uedm confiderdo
seu aliis pricedicando. cuius auditui
ut caelestib: pos sit ccuscultare e
secundare mundatis. diuina gractia
reserat. Cuius linguam dñs tactu
scpientiae quaeipse ẽ. adloquendum
instituit. Tclis cutem merito potest
dicere cumpsal mista: dñe labia mer
aperies & õsineum cadnuntiabit
lcuidemtuam. Et cumisaia. dñs dedit
mihi linguam eruditam ut sciam susten¬
tare eum quilassus est uerbo
Erigit mane mane erigit mihiaure
ut cudiam quasi magistrum
Et prrecepit illis necui dicererat
quanto autem eis prrecipiebat
t anto magis plus praedicabaru
& eo amplius ammirabar¬
tur dicentes.
Bene omina fecit
& sur dos fecit audire
& mutos lo qui

Expanded text:
i et hominum natura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Et cum Isaia: Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est verbo. Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi magistrum . Et praecepit illis ne cui dicerent. Quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant, et eo amplius admirabantur dicentes: Bene omnia fecit, et surdos fecit audire, et mutos loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
redarguiturus. turbatus. ẽ spu ut iohan¬
nes scribit & porestutus est & dixit
Amen amendicouabis. quia unus ex uobis
tned& me. Quodautem ait si dabitur
generationiisti signum. significat
non debitur. Iuxta illud in psclmo
semel iuntui in scomeo. sid auidmentiar
idest nondccud mentiar. Denique
sc̃s agustinus de consesũ euangelis¬
iarum loquens ita in marco scriptũ
esse testatur. & signum non dabi¬
tureiNonergo datur signum
genenrtiomi illi. Idest temptan¬
tium dñm & resultantium
uerbis eius. Taleutiq: signum

Expanded text:
ut Joannes scribit, et protestatus est, et dixit: Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me . Quod autem ait: Si dabitur generationi isti signum, significat non dabitur, juxta illud in psalmo: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar , id est, non David mentiar. Denique sanctus Augustinus, de consensu evangelistarum loquens, ita in Marco scriptum esse testatur: Et signum non dabitur ei. Non ergo dabitur generationi illi signum, id est tentantium Dominum et resultantium verbis ejus. Tale utique signum
Abbreviated transcription (Latin):
nauero. uic tricem ornatmanum.
iunceis uasis recte conparentur
edecti cumra dicem cordis nefori¬
ue abamore a cernitatis ares¬
cant in ipso uitae fonte collocant.
Vs similantur & eis quaedepalmarum
snt folus contexta: cuminde fecti¬
uam acernae retributionis
memoriam puro incorderetinent
Etbene turba quamuis reliquias domi¬
inciprandi non caper& manducasse
lamen& satureta esse narrantur
quia sunt non nulli qui & siomnia sua
reliquere nequeunt. Neq explere
hoc quod deuirginib: dicitur. qui potest
capere capiat C&eroq: huius modi
Tamenesurientes & sitientes iustitiã
situraentur. cum audiendo manda
acerNom
Bene quattuor milia. ut ipso &iam
rumero docerent euangelicis se
pastos esse cibariis.

Expanded text:
vero victricem ornat manum. junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum indefectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur, Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi: tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandateternam Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero doceret evangelicis se pastos esse cibariis.
Abbreviated transcription (Latin):
e dudient humiles uerb
qua ebene gerunt refer
Vnde merito aduitumi tilu
hominis acernam. un por
ne uitae satuncti per utnent
Cui contio tar dis ciuditonibus
perproph&am ex probrrtur
manduccstis & non estis sauint ti
mnanducant nam que & ninsitu¬
nuentuit quipanem uerbidi audiea¬
do degustant sed non faciendo
quie cudiunt ruibil exbis intera¬
nae dulcedinis quo cor ipsortim
confirmecint lriuentre
memoriae recipiuinte
Quod turbis satunttis sopentet
ãpostoli sustollunt & septem
sporitas inplent quia surit
altioroe perfectionis pnteceptas
uel potius ex hostamenta & consiliaa
quae genentlis fidelium roultitudo
nequit seruanda &implenda
at tingere Quorum exsecutio
illos propriae respicit. quimaiore
sc̃i sp̃s gnatia pleni generalem
populidĩ conuersationiem erins¬
ts atque operis sublimitates ui¬
transcendunt. Qualibus diciturt u
omnia quae habes & cocer&

Expanded text:
 Audient humiles verbuquae bene gesserunt, referent. Unde merito ad vitam interioris hominis internam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventre memoriae recipiunt. EQuod turbis saturatis supererat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servanda et implenda attingere; quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Siomnia quae habes, etc. . U
Abbreviated transcription (Latin):
dñs gntias agit. ut &ipse quantumude
scdute goneris humani congaudeati
ostendat  nos ad agendas. sempern
dognatias in furm& Cum uel terre¬
nopane carnem uebanimam caelesti
superna gnetia largiente reficimis
& ipoos benie dixitra aio¬

Expanded text:
Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. t ipsos benedixit e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi acceptos turbae ad ponerent
quia spiritalis dona scientia e
tribuens a postolis. pereorũ ministe¬
rium uoluit ec desiae suue
perorbem uitae cibaria distribui.
Quod acitem fregit paries quos disci¬
pulis darec. aperationem desig¬
nat sa craementorum quibus ad per¬
p&uam sclutem nutriendus
erat mundus Cam enim ait
ipse dñs & nemonouit filium
insi pater neque patrem quis
nouit nisifilius. & cui uolue¬
rit filius reuelare quid sine
planem uitae nobis perse aperi¬
endum demons tnruit adcuius inte¬
mane cermenda pernos ipsos
perrutnare Nequiuimus Cũi
Contraꝰ peo ph&a misera¬
buem quorundam samem
olontus ait: paruuli peuerunt
panem necenet qui frrngen& eis
Quod aliis uerbis dicere in docti
quaefierunt pabulo uerbi dĩ
quo aduis lutem bonae openttia¬
nis conualescerent refici.
Nec enet magistris deficientibus
quieis scriptunte archana
patefacer& eos que aduiam
uerriatis institu er&
Acceptis autẽ ad suingendu panib

Expanded text:
ut ipsi acceptos turbae apponerent, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod vero fregit panes quos discipulis dedit, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus
Abbreviated transcription (Latin):
IDLAECEPII TURBAT DISCum¬
Le Scpet TERRAM
pnr mrefectionequinq: panum
irba suꝑ fcaenum uiride discumbe¬
bact Nunc ubi septem panib
risicienda est super temrm discumba¬
ne parecipitur quia perscripturã
ligis carnis desideria calcare¬
nnis enim caro faenum & omnis
gloria eius tam quam flos fueni
in nouo autem testamento. ipsant
quoq terram ac facultates
tupontles derelinquere pnre¬
cipimur Vel ceste quia mons
inquoturba dominicis panibus:
reficiebatur altitu diraem ut su¬
pt diximus redemptoris nostri
significait Ibi super fuenum
uc supes terram reficitur
bi enim celsitudo xp̃i propter
carnes homines
& hieru sadem terrenam carnali
soe & desiderio tegitur.
adatem remota omni cupiditate
ili conuiuas noui test amenti
pci permãnentis firma mer¬
puim tam quam ipsius montis
soliditas pullo facno
interposito continebat.
Eracciprens septem paes
QUATIAS AGENS. FRECIT
&e dabat disciptlis suis
Dñs accipiens panes dabat discipulis suis

Expanded text:
praecepit turbae ut discumberet super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur: quia per Scripturam legis carnis desideria calcareOmnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ccipiens panes dabat discipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
conuestuntur
Hiui delica d̃ dñm de longin quo ue¬
unt smanto&enim quisq: plus in pre¬
do opere errauro. tanto ab moma¬
nipotente dño longius reces sit
Dentur igitur alimenta eis &iam
qui de longinquo ueniunt. quia con¬
uersis peccatorib: doctrinae scãe
cibi prcebendi suntut indmi
uires reparent. quas inflagiis
amiserunit
Item iud aei quicumq inxp̃o credide¬
runt de prope cdillum uenerunt
quia legis & proph&arum enorit
licteris edocti deillo. Credentes
uero exgentib delonge utiq uene¬
runt ced xp̃m quia nullis pagina¬
rum scarum monimentis
de eius erant fide pntemoniti
Er inter noca unt eos
quo i panes habetis
Quidixertint Sepreco
Bene septem panes inmyster
noui testamenti ponontus
in quo septi formis grattia
sp̃s sc̃i plenius fidelib cunctis
& credenda reuelxtur

Expanded text:
convertuntur, hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto etenim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis etiam, qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires raperent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicumque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et Prophetarum erant litteris edocti de illo, credentes vero ex gentibrunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monimentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt: Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis et credenda revelatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tib: donat cum patre. sedut nobis gemendi
dar& exemplum. Cumuel pronos tris
uel pronostrorum erratibus
proximorum supernae pncesidia Lxaui¬
pi&cctis inuocamus. Quod cutem ait
effecha quod ẽ ad cperire . ad aures ppriae
ꝑtn& Aures & em̃ ccdaudiendũ aperiendaeA
Fingua ueroi ulaquiposia aruinaos¬

Expanded text:
entibus donat cum Patre, sed ut nobis gemendi entibus donat cum Patre, sed ut nobis gemendi daret exemplum, cum vel pro nostris vel pro nostrorum erratibus proximorum supernae pietatis praesidia invocamus. Quod autem ait: Effeta, id est adaperire, ad aures proprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae, lingua vero ut loqui posset a retina
Abbreviated transcription (Latin):
rum instruit. sputumnamq: añi scporẽ
designat sapientiae qua e testeo rosapienȩ
loquitur Ego exo&e altis simi prodiui
primogenita. Vnde&a libi sputo eius temte
commixto. cecus natus inluminatus.
sputum & enĩ qđ excapite dm̃i descendit. diuinã
eius naturt̃ quae exdõ ẽ Portiotemre cuiidẽ
sputũ qlamiscuit humanã quacexsanguinib:
as sumptaẽ designat. Et ꝓmedicamentũ
exsputo suo actenr compositum oculos
cecinati a peruit . Quia genus humanum
perconfessionem utriusq: suaenaturre
ab ingentis errorum suorum tenebris
eruit. Expuens ergo dñs linguam muti
utloquiualect. Tangittum orediubruta
cd uerbasapientiae proferenda con¬
tastu succe pieatis in format.
Bene autem subditur
E suspiciens incaelum ingemuit
&cut illi. Effetha quodest.
⁊ADapreuire
Iuspexitnamq: incaclum. ut indemutis.
loquelcm. indeccuditum surdis inde
cunctis infirmitatib: medelam docer&
es sequacerendam. Ingemuit autem¬

Expanded text:
rum instruit. Sputum namque Domini saporem rum instruit. Sputum namque Domini saporem designat sapientiae, quae, teste viro sapiente, loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi primogenita . Unde et alibi sputo ejus terrae comisto, caecus natus illuminatur.enim quod ex capite Domini descendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est; portio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex hominibus assumpta est, designat. Et per medicamentum ex sputo suo ac terra compositum oculos caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens in coelum, ingemuit; et ait illi: Effeta, quod est adaperire. Suspexit namque in coelum, ut inde mutis loquelam, inde surdis auditum, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerendam. Ingemuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s. aurescordis ad intellegendã
Ac sustipienda uerba sçilutis aperit.
Namq digitumdĩ appellari spm̃ scm̃
testatur ipsedñs cumdicit iud ceis.
sie go indigito dĩ eicio daemonia filu
uestri inquo eiciunt᷑. Quod exponens
alius euangelistadicit. siego inspũdi
eiciodaemonia. Quonimirum
digito et magi in aegrpto supereti
amorse dicentes digitus dĩ esthic
et lexintabulis scriptaest lapi¬
deis: quia perdonum sc̃i sp̃t
Et ab insidus defendimur
Hominum siue spirituum ma¬
lignorum et in agnitione diuine
uoluntatis erudimur
Digitiergo dĩ in curiculas missi
eius qui sanandus eraet. dona sunt
scĩ sp̃s quibus corda quae auia
ueritatis aberruerant adsci¬
entiam sclutis audiendam dis¬
cendum re uelat. Et qui a
cognitam ueritatis lucem sequi
confessio deb& abte sub iungitus.
ftepuens. te uł lingucu eius
Expuens quippe dñs linguã tangens aegro
ncũ ad confessionẽ fidei orrcathecitato¬

Expanded text:
sancti Spiritus aures cordis ad intelligenda sancti Spiritus aures cordis ad intelligenda ac suscipienda verba salutis aperit. Nam digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus cum dicit Judaeis: Si ego in digito ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius evangelista dicit: Si ego in spiejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegypto superati sunt a Moyse dicentes: Digitus Dei est hic ; et lex in tabulis scripta est lapideis, quia per donum sancti Spiritus et ab insidiis defendimur hominum, sive spirituum malignorum, et in agnitione divinae voluntatis erudimur. Digiti ergo Dei in auriculas missi ejus qui sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, quibus corda quae a via veritatis aberraverant, ad scientiam salutis audiendam discendamque revelat. Et quia cognitam veritatis lucem sequi confessio debet, apte subjungitur: Et exspuens tetigit linguam ejus. Exspuens quippe Dominus linguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizato
Abbreviated transcription (Latin):
UII uexii perioonem ad
pace cuiieae. INter medios
pinesn decatpoleos.
Ieccipolis est ut ipio nomine pro¬
deregio decemurbium trensior¬
uerti ad orientem circa hippum
sellem et gadanrin contre ga¬
igas sedicit seed potiũs ad
mar& usqi uenisse atq adipsum
pet uelisse locum qui medid fines de¬
de cupo lislonge trans inarepositos
respiciebat
Et xoducunt ei sirãtum
Et cutum Et de preca ban¬
rut eum ut ipouat iiti
urdus et mutus est qui nec ciur es
Daudiendis uerbisdi. Nec os ape
pro loquendis. Quales necesse est
ide sucie dextera sciluet
Ei at prcehendens eio
Se taneta sronsum misit
Prima sclutis ianua est infit¬
num ad procehendente. Dño de
turba seorsam educi. Ad prrehen¬
dens namq infirmum de uerba
seor sum educit. cum mentem pec¬
catis languidam uisitatione suce
pietatis in lusturns a consuetis hu¬
mane conuersationis moribus auocat
atq cidsequenda prreceptorum suo¬
rum ite nent prouoccit Mittit digi¬
tos suos inauriculas. cum perdona

Expanded text:
Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, etc. Decapolis est, ut ipso nomine probat, regio decem urbium trans Jordanem ad orientem circa Ippum et Pellam et Gadaram contra Gaigasse dicitur, sed potius ad mare usque venisse, atque ad ipsum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiciebat. Et adducunt ei surdum et mutum; et deprecabantur eum, ut imponat illi Surdus et mutus est, qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os aperit proloquendis, quales necesse est salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit Prima salutis janua est infirmum apprehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis languidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. Mittit digitos suos in auriculas,
Abbreviated transcription (Latin):
num milia secundo paucis depanibus
saticcuit Nunc in exemplum morsi
manna caelitus missoilaomo¬
& peromnia passim disperso. popu¬
lum omnem multo temp̃ore reficiat
Qquod in euan gelio lohannis post eduli¬
um panum turbas abeo. quaesis selegi¬
sicnum. Amendico uobis. sida¬
bitur Genenationi isti siqnum
Qui supra turbam credentẽ caelesti
beneficio refecturus grartias agebat
Nunc obstultam pharisceorũ nonere¬
dentium & temprantium peitionem
gemit & cotristatur. quia uenim ho¬
minis naturam. ueros humanae naturae
circumferens affectus. sicut de hominum
salute liceatur. supereorum dol& & in¬
gemescit errorib: Vnde & alibi cum
multi ad selutem a postolis prredica¬
tibus es sent perducti. scriptum est
deillo. in ipsechant exultcuit inspũscõ¬

Expanded text:
num millia secundo paucis de panibus num millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legisignum? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum. Qui supra turbam credentem coelesti beneficio refecturus gratias agebat, nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium et tentantium petitionem gemit et contristatur, quia veram hominis naturam, veros humanae naturae circumferens affectus, sicut de hominum salute laetatur, ita super eorum dolet et ingemiscit erroribus. Unde et alibi, cum multi ad salutem apostolis praedicantibus essent perducti, scriptum est de illo: In ipsa hora exsultavit in S