comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili imaginatione de scribit. ut
non tantũ futurus quã p̾sens ẽẽ ui¬
deatur Dicendo enĩ manifeste ueni¬
et. significat ilłu̾ in pͥmo aduentu cu¬
nctis non fuisse manifestũ quia ma¬
iestas eius carnis mibe celata ẽ. sicut
&e apłs de infeͥdelib dicit. Si cognouis¬
sent numqu̾ã anm̃ gloriȩ crucifixis¬
sent. Manifeste uero tunc ueniet. qu̾a¬
do iam non cruci affligendus sed u¬
dicaturur ẽ mundũ. Tractus sermo
a sacͥficiis quod toro dię festiuitati
uacaretur. Manifeste enĩ dicitur qua¬
si a mane dies festus Reperit aeus nr̃
ne sibi infideles putarent ẽẽ cõmunẽ
Deus eñĩ xp̃ianorũ ipse ẽ deus deorũ.
qui ꝙr manifeste ueniet & non silebit.
Silet enĩ modo cũ mindus iste per¬
agitur: cũ blasphemas & sacrilegas
uoces sententie suȩ ueritate non dap̃¬
nat. sed ad conuersationis medicinã
sustinet peccatores. Tunc autẽ non
silebit: quando sceleratis dicturus ẽ.
Ite migñẽ ȩternũ qui paratus ẽ di¬

Expanded text:
i imaginatione describit; ut non tam futurus quam praesens esse videatur. Dicendo enim, manifeste veniet, significat illum in primo adventu cunctis non fuisse manifestum; quia majestas ejus carnea nube celata est; sicut et Apostolus de infidelibus dicit: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Manifeste vero tunc veniet, quando jam non cruci affigendus, sed judicaturus est mundum. Tractus sermo a sacrificiis, quod toto die festivitati vacaretur. Manifeste enim dicitur, quasi a mane dies festus. Repetit Deus noster, ne sibi infideles putarent esse communem. Deus enim Christianorum ipse est Deus deorum, qui et manifeste veniet, et non silebit. Silet enim modo cum mundus iste peragitur, cum blasphemas et sacrilegas voces sententiae severitate non damnat, sed ad conversionis medicinam sustinet peccatores. Tunc autem non silebit, quando sceleratis dicturus est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est di
Abbreviated transcription (Latin):
Existimasti iniquitate quod ero tui si¬
milis. Usus iste mortalium ẽ. ut quori¬
ens mala cõmitti patim᷑ nec eis a parte
resistimus. similitudiẽ morũ illis con-¬
sentire uideamur. Hoc n̾c̃ iniqu̾a m̃tẽ
de dño sentire confirnat. ur quia dif¬
fert uindicare et ipsi credantur sce¬
lera humana placuisse. Sed huic pra-¬
uo intellectui datur iusta sententia.
Superius enĩ dixit uerba sua post pec¬
caroris tergũ fuisse proiecta: nunc sorte
contraria peccata dicit unicuique an¬
te faciẽ suam collocanda. Per hane au̾
sententiam futuri iudicii cognoscimꝰ
qualitatẽ. quia om̃is peccatorꝰ ante se
uidebit stare. quod se putabat obliui¬
onis beneficio preterisse. Horror in¬
mensus. formido inestima̾lis. illa ho¬
mines uidere. perque se norunt ad
eterna supplicia perueninire.

Expanded text:
Existimasti iniquitatem, quod ero tibi siExistimasti iniquitatem, quod ero tibi similis. Usus iste mortalium est, ut quoties mala committi patimur, nec eis aperte resistimus, similitudine morum illis consentire videamur. Hoc nunc iniquam mentem de Domino sentire confirmat; ut quia differt vindicare, et ipsi credantur scelera humana placuisse. Sed huic pravo intellectui datur justa sententia. Superius enim dixit verba sua post peccatoris tergum fuisse projecta: nunc sorte contraria, peccata dicit unicuique ante faciem suam collocanda. Per hanc autem sententiam futuri judicii cognoscimus qualitatem; quia omnis peccator ante se videbit stare quod se putabat oblivionis beneficio praeteriisse. Horror immensus, formido inaestimabilis illa homines videre, per quae se norunt ad aeterna supplicia perve
Abbreviated transcription (Latin):
uersus filiũ matris tue ponebas scan¬
dalum. Filium matris sobolem dicit
eccłe. cui per generationis partum fra¬
terna caritate coniungunur. Ponit
ergo scandalũ fr̃i suo. qui hereticas pra¬
uitates uel alias intercepriones quibus
in nocens capiatur excogitat. De talib.
enim idem apłs dicit. Qui sophistice lo¬
quitur: odibilis ẽ huiusmodi. & propͥe
dixit ponit ꝓpter laqueos insidiosos.
qui absconduntur arte uerborũ. ut in¬
cauta simplicitas occultis neribus obli¬
miquitate quod ero tui similis. arguam
te & statuam illam contra faciẽ tuam.
onsidera quem admodũ hic in una
sententia. que latius fuerant nar¬
rata recolligit. Dicit enĩ cum mul¬
ta facerent peccatores. dnm iustũ non
in iuste distulisse iudicium. ut conuer¬
sionis tempus inueniretur. dũ dapna¬
tionis pena suspenditur. Sed de istabe¬
niuolentia ereatoris. quȩ opinio prauiᷤ
m̃tibus nascatur exponit. Dicit enim.

Expanded text:
versus filium matris tuae ponebas scanversus filium matris tuae ponebas scandalum. Filium matris, sobolem dicit Ecclesiae, cui per regenerationis partum fraterna charitate conjungimur. Ponit ergo scandalum fratri suo, qui haereticas pravitates, vel alias interceptiones, quibus innocens capiatur, excogitat. De talibus enim ipse Vir sapiens dicit: Qui sophistice loquitur, odibilis est hujusmodi . Et proprie dixit, ponebas, propter laqueos insidiosos, qui absconduntur arte verborum, ut incauta simplicitas occultis nexibus obliiquitatem, quod ero tibi similis: arguam te, et statuam illam contra faciem tuam. Considera quemadmodum hic in una sententia, quae latius fuerant enarrata, recolligit. Dicit enim, cum multa facerent peccatores, Dominum justum non injuste distulisse judicium; ut conversionis tempus inveniretur, dum damnationis poena suspenditur. Sed de ista benevolentia Creatoris, quae opinio pravis mentibus nascatur, exponit. Dicit enim:
Abbreviated transcription (Latin):
cinnauit dolũ. Hoc multis modis deb&.
intelligi. Nlam &. qui falso laudat: dolũ
facit: & qui consilia maligna prestite¬
rit. in eadẽ iniquitate uersatur. &t qui
malȩ agendo bene loquitur. in hac pra¬
uitate deducitur. & qͥeqͥd postremo ue¬
rum ac simplex non fuerit. dolosis mo¬
ribus applicatur. Aptissime aut̃ positũ
est concinnauit. quia decipientium moᷤ
ẽ sic falsa componerȩ: ut aliquo lepore
uerborum audientium auribus blandi
hebas. & aduersus filium matris tuę
ponebas scandaluor
edere morantis ẽ. & ideo culpatur
rius. non casu aliquo faciente di¬
lapsus ẽ. sed diutius fratris sui detrac̾¬
tor insedit. Fratr̾e hic omẽm carnis ꝓ¬
ximum debemus accipere. quia de sꝑi¬
tali dicturus est. Sed inspicȩ hoc uitiũ
qua execratione dampnetur. ut inter
peccatores maximos haberi possit. qui
se in tali prauitate miscuerit. sicut et
apostolus ait. Qui detrahit fr̃i detrahit
legi. & iudicat legem. Sequitur. E ad¬

Expanded text:
cinnavit dolum. Hoc multis modis debet cinnavit dolum. Hoc multis modis debet intelligi; nam et qui falso laudat, dolum facit; et qui maligna consilia praestiterit, in eadem iniquitate versatur; et qui male agendo bene loquitur, in hac pravitate foedatur; et quidquid postremo verum ac simplex non fuerit, dolosis moribus applicatur. Aptissime 168 autem positum est, concinnavit; quia decipientium mos est sic falsa componere, ut aliquo lepore verborum audientium auribus blandiahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Sedere morantis est; et ideo culpatur rius non casu aliquo faciente dilapsus est, sed diutinus fratris sui detractor insedit. Fratrem hic, omnem carne proximum debemus accipere, quia et de spirituali dicturus est. Sed inspice hoc vitium qua exsecratione damnetur; ut inter peccatores maximos haberi possit, qui se in tali pravitate miscuerit; sicut et apostolus Jacobus ait: Qui detrahit fratri, detrahit legi, et judicat legem . Sequitur, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾a multis modis uoluntatis sue
dignatur reddere ration̾e. Q. uo¬
modo grata erunt quȩ non st̃
necessaria : Nũqͥd deus taurorũ car¬
mbus pascitur: aut sanguine hyrcoꝵ
diata profic̾e̾ cũ hec acceperĩt indige̾¬
tes cũ esuriens pascatur sitiens po¬
tetur & in pauperibus d̾s accipit
que sibi in sacrificiis non permitrit
dicit illa quȩ poscit. Angusta
quidem in uerbis sententia. sed seni¬
su multũ probatur eẽ latissima.
quoque particeps probatur erroris qͥa
debemus hanc consrientiã caritati. ut ne¬
que nos neq alios perire patiamur.
rius de furto atq ad ulterio ar¬
guit peccatores nunc eriã de con¬
scientiȩ prauitare & lingue sub dolosi¬
tatibus accusantur Os hic cogitatio¬
nem cordis debemus aduertere. quia
neqͥria cogitationis abundat: quando
in istius seculi delectationibus
mens humana progreditur. & per diũ¬
sa genera peccatorũ iniqua uoluntare
grassatur. Sequitur. & lingua tua cõ¬

Expanded text:
Quam multis modis voluntatis suae Quam multis modis voluntatis suae dignatur reddere rationem. Quomodo grata erunt quae non sunt necessaria? Nunquid Deus taurorum carnibus pascitur, aut sanguine potaturdiata proficere, cum haec acceperint indigentes, cum esuriens pascatur, sitiens potetur; et in pauperibus Deus accipit, quae sibi in sacrificiis non permittit dicit illa quae poscit. Angusta quidem in verbis sententia, sed sensu multum probatur esse latissima.quoque particeps probatur erroris, quia debemus hanc conscientiam charitati, ut neque nos, neque alios perire patiamur. vit dolum. Prius de furto atque de adulterio arguit peccatores; nunc etiam de conscientiae pravitate, et linguae subdolositatibus accusantur. Os hic cogitationem cordis debemus advertere; quia nequitia cogitationis abundat, quando in istius saeculi delectationibus mens humana progreditur, et per diversa genera peccatorum iniqua voluntate grassatur. Sequitur, et lingua tua con
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm uelle suum per humanas consi¬
etudines dignatur expͥmere ut se dicat
esurire qͥ carne̾ pascit uniuersam cusꝰ
contemplatio spiritaliũ substantiarũ
suauissimus cibus ẽ os contẽplatiua re¬
fectio. Sequitur. Mleus ẽ enĩ orbis t̾re
& plenitudo eius. Hic curiositatẽ super¬
fluã reddita rationȩ cõuincit dicendo
Cura te petã sacͥficia pecudũ cũ totus
orbis m̃s ẽẽ noscatur Pientudo eius
diuersitatẽ significat creaturarum
Cesset ergo hominũ sollicitudo suꝑ¬
flua de pecudũ immolatione cogita¬
re. Cor eñi rectũ nos sibi diuinitas
mauult offerre. Unde & cognoscim᷑
de liquisse. quatinꝰ qđ ante fuit pecca¬
tis facientib horridũ salutari fiat
emundatione purissimũ s mem̃to
quod per has allusiones predestinatoi
numeru̾ significat non de sola syna¬
goga iudeorũ: sed de cunctis gentib
esse complendũ¬
Num quid manducabo carnes tauro¬
rũ aut sanguin̾e̾ hyrcorũ potabo:

Expanded text:
nostram velle suum per humanas consunostram velle suum per humanas consuetudines dignatur exprimere; ut se dicat esurire, qui carnem pascit universam, cujus contemplatio spiritalium substantiarum suavissimus cibus est, et contemplativa refectio. Sequitur, meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Hic curiositatem superfluam reddita ratione convincit, dicendo; Cur a te petam sacrificia pecudum, cum totus orbis meus esse noscatur? Plenitudo ejus, diversitatem significat creaturarum. Cesset ergo hominum sollicitudo superflua de pecudum immolatione cogitare; cor enim rectum nos sibi Divinitas mavult offerre, unde et cognoscitur deliquisse; quatenus quod ante fuit peccatis delinquentibus horridum, salutari fiat emundatione purissimum. Et memento quod per has allusiones praedestinatorum numerum significat, non de sola Synagoga Judaeorum, sed de cunctis gentibus esse complenduunquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo.
Abbreviated transcription (Latin):
nram trahas. que ex temꝑe a¬
uqͥd data oportumtate cognoᷤ¬
cit. sed dñs cognouit ante qu̾a face¬
ret uniuersa. in cuiꝰ p̾sentia erat
om̃e quod potuisset existere. Quis
em̃ om̃ia celi uolatilia porest nisi
sola maiestas agnoscere: Quo uersi¬
culo cuncta cõplexus ẽ qm̃ & om̃ia
uolatilia celi dinumeratiua quan¬
titate cognoseit Speciem agri secũ
habere p̾rofessus est Reuera secũ
quia ubiq totus ẽ: sicut de illo ꝓpħa
dicit. Celũ & terrã ego impleo. Sea
debemꝰ spiritalit̾ ista tractare. Uola¬
tilia celi pertinent ad supernas mi¬
rabilesq uirtutes. ut sunt angelice
potestates. que motu celeri sancta uo¬
iuntatę spiritaliter tranfferuntur
Speties autem agri respicit ad gen-¬
tes. que erant xp̃o dño erediture ke¬
uera species qm̃ per homine bene ac-¬
cipitur decus om̃e terraruor.
Si esuriero non dicam tibi m̃s ẽ enĩ
orbis t̾re & plenitudo eius
Sille deorũ sicut frequenter
diximis: propt̾ intelligentiã

Expanded text:
tempore aliquid data opportunitate cognoscit; sed Dominus cognovit antequam faceret universa, in cujus praesentia erat omne quod potuisset existere. Quis enim omnia coeli volatilia potest, nisi sola Majestas, cognoscere? Quo versiculo cuncta complexus est, quoniam et omnia volatilia coeli dinumerativa quantitate cognoscit. Speciem agri secum se habere professus est: revera secum, quia ubique totus est; sicut de illo propheta dicit: Coelum et terram ego impleo . Sed debemus spiritualiter ista tractare; volatilia coeli pertinent ad supernas mirabilesque virtutes, ut sunt angelicae potestates, quae motu celeri sancta voluntate spiritualiter transferuntur. Species autem agri respicit ad gentes quae erant Christo Domino crediturae; revera species, quoniam per hominem bene accipitur decus omne terrarum. Vers. 12. Si esuriero non dicam tibi: meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Deus ille deorum, sicut frequenter diximus, propter intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittebatur eluxit. De xp̃o enĩ dño
dicitur sumilinunũ diues & pauper.
Diues: quia deus Pauper. qͥa homo. Sic̃
xp̃i qͥ propt̃ uos pauꝑ factus ẽ cũ esset
diues ut illius paupertate uos diuiteꝰ
essetis. Merito ergo tam magna p̾missast̃
cũ tã p̾cipua & salutaria dicta sequerent᷑
Superiorũ dictorũ breuis explanatio ẽ
Diues pertinet ad terrigenã quia nume¬
rosis peccatis probatur opulentis. Pauper
respicit ad filios hominũ qͥ ambitu huiꝰ
plenissime consequentur. sicut in eugłi¬
o dicit. Beati paupes sp̃i: qm̃ ipsorũ est¬

Expanded text:
promittebatur, eluxit. De Christo enim Domino promittebatur, eluxit. De Christo enim Domino dicitur, simul in unum dives et pauper: dives, quia Deus; pauper, quia homo; sicut i propter vos pauper factus est, cum esset dives; ut illius paupertate vos divites essetis . Merito ergo tam magna promissa sunt, cum tam praecipua et salutaria dicta sequerentur. Superiorum dictorum brevis explanatio est; dives pertinet ad terrigenam. quia numerosis peccatis probatur opulentus; pauper respicit ad filios hominum, quia in vita plenissime consequantur; sicut in Evangelio dicit: Beati pauperes spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
sceleratis non ĩplicent᷑ errorib ẜ con¬
si dera doctorẽ bonũ. quomodo ad audi¬
endñ om̃ia studia concitaũ ut ipse red¬
datur reus qͥ sibi noluerit eẽ prosicuuꝰ
hoc rectores ad suũ studiũ tranfferen¬
tes artentos iudices reddunt: quando
se dicturos aut noua aut ingentia pol
dhuc in ipso studio dñs perseuerat.
ut conuentus audiendi fieret oĩ¬
um ne qͥs eũ medioere aliqͥd crederet
ẽẽ locuturũ Terrigenas peccatores
oportet intelligi: qui uitia terrena
sectantur. E isti in partẽ ade pͥmiho¬
minis merito reputantur. qͥa ille non
filius hominis sed ipse pͥmus homo fu¬
isse declaratur. Huic contrariũ ẽ qͦd
dixit filii hominũ lustos enĩ talidicto
debemus adu̾tere: qui in sortẽ xp̃i ue
ipse semper opponitur. merito. quan¬
do quod ꝑ illũ periit isto ueniente sal¬
uatũ ẽ. Seqͥtur. Simulinumũ diues
& pauper. Ece illa sententia que superiꝰ

Expanded text:
sceleratis non implicentur erroribus. Et consceleratis non implicentur erroribus. Et considera doctorem bonum, quomodo ad audiendum omnium studia concitavit; ut ipse reddatur reus, qui sibi noluerit esse proficuus. Hoc rhetores ad suum studium transferentes, attentos judices reddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentia pollves et pauper. Adhuc in ipso studio Dominus perseverat; ut conventus audiendi omnium fieret, ne quis eum mediocre aliquid crederet esse locuturum. Terrigenas peccatores oportet intelligi qui vitia terrena sectantur; et isti in partem Adae primi hominis merito reputantur, quia ille non filius hominis, sed ipse primus homo fuisse declaratur. Huic contrarium est quod dixit, filii hominum; justos enim tali dicto debuimus advertere, qui in sortem Christi ipse semper opponitur; merito, quando quod per illum periit, isto veniente, salvatum est. Sequitur, simul in unum dives et pauper. Ecce ista sententia, quae superius
Abbreviated transcription (Latin):
er totũ psalmu uerba st̃ oĩpo¬
tentis filii. In pͥma sectione dic̃
qualia locuturꝰ uelq prestaturꝰ sit fi¬
aelibꝰ temꝑe incarnationis suȩ.Se¬
cunda memorat. stultis & insip̾ientib
quanta uentura sint. Tertio dicit
que iustos impiosq secutura sunt. Qar¬
ta cõmonet fideles ne timeant diui¬
tes terrarũ: quia omẽm potentiam
suã cũ luce derelinqunt
percipite om̃s qui habitatis orbẽ
dmonetur uniu̾sitas ut in discre¬
te ueniat ad audiendũ qͥa deus
sine ullius acceptione ꝑsone bonꝰ est.
Nec uult paucis ꝓdesse & alios qͥ tamen
eum puro corde reqͥrunt sub dissimula¬
tione negligere De inde qͥa tale sacra¬
m̃tũ incarnationis anicȩ non debuit
nisi tetus mumndꝰ audrre: uniuersale
qͥppe beneficiũ generalẽ nichilominuᷤᷤ
& inmemorie sue sinib reponant. Gen¬
tes eñi accipiamus paganos habitatores
aut̃ orbis xꝑianos & iustos. qui norunt
orbẽ terrarũ sic eẽ habitandũ ut in eiꝰ

Expanded text:
er totum psalmum sunt verba omnipotentis Filii. In prima sectione dicit qualia locuturus, vel quae praestaturus sit fidelibus tempore incarnationis suae. Secunda memorat stultis et insipientibus quanta ventura sint. Tertia dicit quae justos impiosque secutura sunt. Quarta commonet fideles ne timeant divites terrarum, quia omnem potentiam suam cum luce derelinquuntpercipite; omnes qui habitatis orbem. Admonetur universitas ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec vult paucis prodesse, et alios, qui tamen eum puro corde requirunt, sub dissimulatione negligere. Deinde, quia tale sacramentum incarnationis dominicae non debuit nisi totus mundus audire, universale quippe beneficium generalem nihilominus poet in memoriae suae sinibus reponant. Gentes enim accipiamus paganos; habitatores autem orbis, Christianos et justos, qui norunt orbem terrarum sic esse habitandum, ut in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam & disciplin̾a: & intelligere
tia pertinet ad misteria de claranda:
prudentia uero ad mores ꝓbabiles in¬
struendos Sic om̃is sermo diuinꝰ duab
his uirtutib plenissimus indicatur
Hinc enĩ que narraturus ẽ inchoaũ.
Quod sint uerba sua mirabili prius
cõplexione describens. ut om̃s deside¬
ranter quererent quod ꝓmissũ sub ta¬
li p̾dicatione sentirent. Sapientia¬

Expanded text:
entiam et disciplinam, et intelligere tia pertinet ad mysteria divina declaranda; prudentia vero ad mores probabiles instruendos; sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus plenissimus indicatur. Hinc enim quae narraturus est inchoavit, quae sint verba sua mirabili prius complexione describens, ut omnes desideranter quaererent quod promissum sub tali praedicatione sentirent. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
meipientib ab hierłm. Inde enĩ pre-¬
dicarȩ cepit xp̃c cuius speties deco¬
ra cognoscitur testante alio psalmo
Spetiosus forma p̾filiis hominũ.
Ubi sufficient̾ expositũ ẽ cur speti-¬
osus singulariter dicatur. Ds mani-

Expanded text:
incipientibus ab Jerusalem. Inde enim praeincipientibus ab Jerusalem. Inde enim praedicari coepit Christus, cujus species decora cognoscitur, testante alio psalmo: Speciosus forma prae filiis hominum ; ubi sufficienter expositum est cur speciosus specialiter dica
Abbreviated transcription (Latin):
responsione proprie legendus
ẽ. quia totũ sine timore suo fil¬
ri dicit qđ uenturũ ẽẽ pronuntiat
Que figura dicitur peusis & apochni¬
sis: quando interrogarione premis¬
sa responsio apta subseqͥtur. Dicit
enĩ Ut qͥd timebo: Ia ẽ quare forim¬
dolosa cogitatione cõfundar. In
diȩ mala. In die scilicet passionis que
mala uideis bona fidelib fuit Ille eñi
timere debet inte finẽ qͥ peccatorũ
recordauone mordetur. p̃e auten
mortẽ timere non poterat qͥ pecciti
om̃imodis non habebat. Dicit enim
Quare timeã in diȩ mala : Nũqͥd i¬
niquitas calcanei mei cireũdabit me̾
Quẽ admodũ solet contingere pes¬
catori: ut extrema eiꝰ scelerato fine
claudantur. Alii uero ꝓpt̾ excellenti¬
am sc̃ȩ incarnationis hoc magis ap¬
eriã designat unde doctrina eius
tanqu̾a de purissimo atq affluen¬
tissimo fonte ꝑ spatia totius orbis
effluxerint. His enĩ dictis euuange¬
lica uerba concordant. ꝑ om̃s genteᷤ

Expanded text:
responsione propria legendus responsione propria legendus est; quia totum sine timore suo fieri dicit, quod venturum esset praenuntiat. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, quando interrogatione praemissa, responsio apta subsequitur. Dicit enim, Utquid timebo? Id est, quare formidolosa cogitatione confundar? In die mala, in die scilicet passionis, quae mala Judaeis, bona fidelibus fuit. Ille enim timere debet vitae finem, qui peccatorum recordatione mordetur. Christus autem mortem timere non poterat, qui peccata omnimodis non habebat. Dicit enim: Quare timeam in die mala? Nunquid iniquitas calcanei mei circumdabit me? Quemadmodum solet contingere peccatori, ut extrema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis aetiam designat unde doctrina ejus tanquam de purissimo atque affluentissimo fonte per spatia totius orbis effluxerit. His enim dictis evangelica verba concordant , per omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
bsclinabo insimilitudiẽ aur̃e in eã
aperiã in psalterio ꝓposionẽ meao
ostquã uirtutem eloquentie suę
uerus p̾dicator auob dixit in¬
signibus contineri. numc quẽ admo¬
dum p̃cepta sua possint abhumano
genere suscipi aurẽ melinaturũ se
ẽẽ promisit ut cognosceret si p̃dica¬
tionẽ eiꝰ popłs deuotus impleret. S.
intende piũ magistrũ similituanẽ
posuisse. Similitudo enĩ rei uera im¬
tatio ẽ: ut quod nobis ad exemplum
datũ ẽ. deuota emulatione diĩo pris¬
tante faciamus Sed ut om̃s ad p̾cep¬
ta sua salutariter implenda institum
serenissimus muitaret aperire se aiñ
in psalterio ꝓpositionẽ suã id ẽ decli¬
raturũ se precepta dunnitatis sui
proprii corporis sanctitate ut non tã
uerbo quã docere ꝓbaretur exẽplo
ꝓsalteriũ qͥppe ut sepe dictũ ẽ corpo¬
ris dñi decora similitudo ẽ. Nam siẽ
psalteriũ de sũmo sonat ita os mear¬
natio dñ celestia mandata concele¬
ersus iste sub interrogatione e

Expanded text:
clinabo in similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Postquam virtutem eloquentiae suae verus praedicator duobus dixit insignibus contineri, nunc quemadmodum praecepta sua possint ab humano genere suscipi, aurem inclinaturum se esse promisit, ut cognosceret, si praedicationem ejus populus devotus impleret. Sed intende pium magistrum similitudinem posuisse. Similitudo enim rei verae imitatio est, ut quod nobis ad exemplum datum est, devota aemulatione Domino praestante faciamus. Sed ut omnes ad praecepta sua salutariter implenda institutor serenissimus invitaret, aperire se dixit in psalterio propositionem suam, id est declaraturum se praecepta Divinitatis sui proprii corporis sanctitate, ut non tam verbo quam docere probaretur exemplo. Psalterium quippe ut saepe diximus corporis Domini decora similitudo est; nam sicut psalterium de summo sonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata conceleVersus iste sub interrogatione et
Abbreviated transcription (Latin):
at nescire subiectos. Nam in genesi abra¬
ham deus dicit. Nunc cognoui qm̃
times dñm dm̃ tuum: idest nunc te
cognoscere feci. Sic et hic positum ẽ nes-¬
cio. idest nescire uos facio. Nam ip̃se
dñs alibi similit̾ dicit nescio uos: cũ
utiq quos dampnabit ignorare ñ po¬
terit. Oeniq interrogatus de ipso ca¬
pitulo dicit. Non est ur̃m scire tem¬
ut et homines ignorarent. que illos
non oporrebat agnoscere: & hoc di fili¬
us nequaquã carnis infirmitate sciret.
Quod si maiestatẽ illam quod dici ne¬
fas ẽ texisse ignorantiã suspicemur: for¬
tior utiq inueniretur ignorantia quã
diuina natura. Quę ut stulte dicam
opprimere uoluit prouidentiã: ꝑ quã
omnia sunt creata S cum hec doceant᷑¬
nimis absurda credere: dignum ẽ torã
trinitatẽ. cum una atq ommipotens na¬
nira ẽ. omniũ rerũ indefectam semper
habere naturam
Conclusio.

Expanded text:
at nescire subjectos. Nam in Genesi Abraat nescire subjectos. Nam in Genesi Abraham Deus dicit: Nunc cognovi quoniam times Dominum Deum tuum , id est nunc te cognoscere feci. Sic et hic positum est, nescio, id est nescire vos facio. Nam ipse Dominus alibi similiter dicit: Nescio vos ; cum utique quos damnabat ignorare non poterat. Denique interrogatus de ipso articulo dicit: Non est vestrum scire temut et homines ignorarent quae 43 illos non oportebat agnoscere, et hoc Dei Filius nequaquam carnis infirmitate nesciret. Quod si majestatem illam, quod dici nefas est, texisse ignorantiam suspicemur, fortior utique inveniretur ignorantia quam divina natura, quae, ut stulte dicam, opprimere valuit providentiam, per quam omnia sunt creata. Sed cum haec nimis doceantur absurda, credere dignum est totam Trinitatem, cui una atque omnipotens natura est, omnium rerum indefectam semper habere notitiam. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
be cdampnabitur. Hec sunt occulta filii.
que psalmi huius titulus canit. Nam
licet per quedã indicia frequentͣ uidean¬
tur edicta: quando tamen ueniant ho¬
minib incognita habentur. De ipso e¬
nim die dñs in euangłio dicit. De die
autem illa et hora. nemo scit nea
De quo loco beatissimi patres hylarius
et augustinus ȩccłiȩ scã lumina pluri¬
ma et luculenta dixerunt: iudicantes ẽẽ
nefariũ. si illa omnipotentis uerbi huma¬
natio aliquid de futuris ignorasse puta¬
retur. quod patrem scire predicauit.
Ham cum perrus in euangłio dicit.
dñe tu omnia nosti. tu scis quia amote:
item ip̃se dominus dicit. Omnia que
haber pater mea sunt. Utiq patris om¬
nia non haberet. si quod parer nosser
ille nesciret: s: ita salutarit᷑ ac ueracit᷑
credendũ e̾e docuerunt. ut ꝑ figuram
methonomiã idẽ transnominationem
quȩ in scripturis sacris sepius inuenit᷑.
debeat intelligi. quod utilit suos faci-¬

Expanded text:
be damnabitur. Haec sunt occulta filii, be damnabitur. Haec sunt occulta filii, quae psalmi hujus titulus canit. Nam licet per quaedam indicia frequenter videantur edicta, quando tamen veniant, hominibus incognita habentur. De ipso enim die Dominus in Evangelio dicit: De die autem illa et hora nemo scit, neque De quo loco beatissimi Patres Hilarius et Augustinus Ecclesiae sancta lumina, plurima et luculenta dixerunt: judicantes esse nefarium, si illa omnipotens Verbi humanatio aliquod de futuris ignorasse putaretur, quod Patrem scire praedicavit. Nam cum Petrus in Evangelio dicat: Domine, tu omnia nosti, tu scis quia amo te : item ipse Dominus dicit: Omnia quae habet Pater, mea sunt ; utique Patris omnia non haberet, si quod Pater nosset, ille nesciret. Sed ita salutariter ac veraciter credendum esse docuerunt, ut per figuram metonymiam, id est transnominationem, quae in Scripturis sacris saepius invenitur, debeat intelligi, quod utiliter suos faci
Abbreviated transcription (Latin):
uirib aliquid ardore mentis appetitur
Sequitur. Exaudiuit auris tua. Quod
regularit᷑ debemus aduertere: nichil in
dm̃ corporaliũ ẽẽ menbroꝵ. S uirtutis
eius effectus. qua audit. auris uocatur.
Qua uidet oculus: qua ꝑficit manus
Uerum hec memoriȩ dicta condant᷑.
ne quia crebro repperienda sunt. nos ip.¬
sa repetendo fastidium facere uideamur.
Iudicare pupillo et humili: ut non appo¬
nat ultra magnificare se homo suꝑ terrã.
cce auctoritare prophetica com¬
monemur. non solum quẽlibet
pupillũ. s pupillũ. & humilẽ
deo ẽẽ gratissimũ. Nam cũ dicit
iudicare pupillo et humili: significat
pro ipso ferri posse sententiã. S cum hu-¬
milis dr̃: iustissimus approbatur. Sequi¬
tur quoq diffinitiua ꝓmissio. Ideoq il
la dicta sunt finiri: ut ulterius ã nul-¬
lo hominũ ꝑmittatur excedi. Tunc si¬
quidẽ mala omnia finienda sunt: quan¬
do auctor omniu̾ peccat&ꝵ cum sua ple¬

Expanded text:
viribus aliquid ardore mentis appetitur. viribus aliquid ardore mentis appetitur. Sequitur, exaudivit auris tua. Quod regulariter debemus advertere, nihil in Deo corporalium esse membrorum, sed virtutis ejus effectus, qua audit, auris vocatur; qua videt, oculus; qua perficit, manus. Verum haec dicta condantur memoriae, ne, quia crebro repetenda sunt, nos ipsa repetendo fastidium facere videamur.udicare pupillo et humili, ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. Ecce auctoritate prophetica commonemur, non solum quemlibet pupillum, sed pupillum et humilem Deo esse gratissimum. Nam cum dicit: Judicare pupillo et humili, significat pro ipso ferri posse sententiam. Sed cum humilis dicitur, justissimus approbatur. Sequitur quoque definitiva promissio, ideo illa quae dicta sunt fieri, ut ulterius a nullo hominum permittatur excedi. Tunc siquidem omnia mala finienda sunt, quando auctor omnium peccatorum cum sua ple
Abbreviated transcription (Latin):
Ixtincta clade generali. ad furu
munificũq uenturum ẽ. Pmittitur enĩ
nimis pͣcurrere scȩlestũ malũ. ut gratꝰ
regnum dñi suscipiatur optatũ: ubi iã
beator. a depta securitas conquiescat. Nec
ulterius formidentur insidiȩ: quas ma-¬
gis sc̃s uir in hoc mundo cõgitur susti¬
nere. Qentes autem posuit peccatores et
impios. qui feralit̾ uiuunt: nec dm̃i le-¬
gib obsequntur. De terra enis. regnũ
signisicat dnĩ saluatoris. quo soli bea-¬
tissimi ꝑfruuntur.
Desideriũ pauperũ exaudiuit dñs: con-¬
cupiscentiam cordis eoꝵx exaudiuit auris tua.
ene uota iustoꝵ uerbis congruis ex¬
primuntur. Dicit enim desideri¬
um pauperũ: quod fecit semper
amore pͣmisso. ut illic eum euidenter ui¬
dere cupiant. ubi nunc ȩtiam mentis lu¬
mine transferuntur. Sequitur. Concupis¬
centiã cordis eoꝵ. Hoc uerbum constat
ẽẽ iolentius. Concupiscentia enĩ ibi
đr̃. ubi comuratis quodaͣmodo animȩ

Expanded text:
Exstincta clade generali, ad futurExstincta clade generali, ad futurmunificumque venturum est. Permittitur enim nimis praecurrere scelestum malum, ut gratius regnum Domini suscipiatur optatum: ubi jam beatorum adepta securitas conquiescat, nec ulterius formidentur insidiae, quas magis sanctus vir in hoc mundo cogitur sustinere. Gentes autem posuit peccatores et impios, qui feraliter vivunt, nec Domini legibus obsequuntur. De terra illius, regnum significat Domini Salvatoris, quo soli beatissimi perfruuntur.rium pauperum exaudivit Dominus, concupiscentiam cordis eorum exaudivit auris tua. Bene vota justorum verbis congruis exprimuntur. Dicit enim, desiderium pauperum, quod fit semper amore praemisso, ut illic eum evidenter videre cupiant, ubi nunc etiam mentis lumine transferuntur. Sequitur, concupiscentiam cordis eorum. Hoc verbum constat esse violentius. Concupiscentia enim ibi dicitur, ubi conjuratis quodammodo animae
Abbreviated transcription (Latin):
ontere bra chium peccatoris et maligni:
queretur delictum eius nec inuemetur.
nte oculos prophȩ antixp̃i ne¬
quitia redit: & rogat ne illi ba¬
chari diutius liceat in san-¬
guine beator. Contere. idest ad nichi¬
lum redige. Orachium eius dicit po-¬
tentiã. qua peccatores male utebantur.
quia insegnit᷑ impia faciebant. & hoc
nomen ab eo singularit᷑ meruit. qmͣ
in scelerib similẽ non habebit malig¬
nus. quia iniquus dissuasor erit: ut qͦs
terrore non potest ꝑuertere. saltem co-¬
netur ꝑ noria pͣmia declinare. Delic¬
tũ autem eius dicit commissa ꝑpera:
quod licet singularit᷑ ꝓnuntiatũ sit.
innumerabilia tamen eius extabunr si¬
ne dubitatione peccata. Omnia siquidẽ
facta ipsius addicta sunt: cuius uni¬
uersa uita delictum uocatur. Addit
nec inuenietur: quia dubiũ non ẽ pe¬
rire scȩlestam potestatẽ. cuius damp¬
nandũ constat auctorẽ.
Regnabit dñs in ȩtͣnum et in scłm scli.
peribitis gentes de terra illius.

Expanded text:
ontere brachium peccatoris et maligni; requiretur delictum ejus, nec invenietur. Ante oculos prophetae Antichristi nequitia redit; et rogat ne illi bacchari diutius liceat in sanguine beatorum. Contere, id est ad nihilum redige. Brachium ejus dicit potentiam qua peccatores male utebantur: quia insigniter impia faciebat; et hoc nomen ab eo singulariter meruit, quoniam in sceleribus similem non habebit. Malignus, quia iniquus dissuasor erit; ut quos terrore non potest pervertere, saltem conetur per noxia praemia declinare. Delictum autem ejus, dicit commissa perperam; quod licet singulariter pronuntiatum sit, innumerabilia tamen ejus exstabunt sine dubitatione peccata. Omnia siquidem facta ipsius ac dicta peccata sunt, cujus universa vita delictum vocatur. Addit, nec invenietur, quia dubium non est perire scelestam potestatem, cujus damnandum constat auctorem.Regnabit Dominus in aeternum et in saeculum saeculi: peribitis, gentes, de terra illius.
Abbreviated transcription (Latin):
spirituum mal&ꝵ dnoͣ prestane uicerunt.
Sequitur. Narrabo omnia mirabilia tua.
Quis rogo potest omnia mirabilia diui.¬
na narrare: quȩ cotidie in cęlo et in ter¬
ra uirtus eius operaturs S usus scriptu¬
rarum ẽ. ꝑ synedochen figuram que sig¬
nificat a toto partẽ dicere omnia. dum
comp̃hendi nequeant uniuersa. S ut
de multis unum dicere uideamur. quid
mirabilius quam pro salute humani ge-¬
neris dm̃ inconfusibilit᷑ humanatũ. et
qui hic iudicatus ẽ. ipsum ad orbem iu

Expanded text:
spirituum malorum, Domino praestante, vicerunt. spirituum malorum, Domino praestante, vicerunt. Sequitur, narrabo omnia mirabilia tua. Quis, rogo, potest omnia mirabilia divina narrare, quae quotidie in coelo et in terra virtus ejus operatur? Sed usus Scripturarum est per synecdochen figuram, quae significat a toto partem, dicere omnia, dum comprehendi nequeant universa. Sed ut de multis unum dicere videamur, quid mirabilius quam pro salute humani generis Deum inconfusibiliter humanatum, et qui hic judicatus est, ipsum ad orbem ju
Abbreviated transcription (Latin):
orus hic psalmus a ꝑsona prophȩ
depromitur. Prima professione le¬
tum se dicit dnoͣ psalliturũ. qmͣ
confundit diabolum. cinus cul¬
turam aduentus sui pia dispensatione
destruxit. Secunda commonet fideles
ut psallant dnõ qui habitat in sỹon.
qui uindicat sanguinẽ pauperũ. et
exaltat eos de portis mortis. Tercia pec¬
carorib cum antixpo mal& finẽ dicit
eẽ uenturũ. Quarra mal& ips&ꝵ nimi¬
etate ꝑmotus conuersus ad dñm. qua¬
si recessisse illum dicit a defensione
pauperũ. cum malis datur licentia
presumptionis suȩ. Quinta depͣcatur
ut tremendi illius iudicii tempus adue¬
nat. quatmus hec omnia. fine celeri
transi gantur. ne cuius libet hominis
inquitas ultra preualeat. Talis enim
malignitas illius temporis erit: ut ne-¬
mo fideliũ. optet mundi tempora differ¬
ri in quo tanta mala cognouerit.
mundanis cogitationib fluctuar. quod
ꝓfectoꝵ ẽẽ non dubium ẽ. qui et origina¬
lis peccari uitia et suggestiones ꝑuersas

Expanded text:
otus hic psalmus a persona prophetae depromitur. Prima professione laetum se dicit Domino psalliturum, quoniam confudit diabolum, cujus culturam adventus sui pia dispensatione destruxit. Secunda commonet fideles ut psallant Domino, qui habitat in Sion, qui vindicat sanguinem pauperum et exaltat eos de portis mortis. Tertia peccatoribus cum Antichristo malorum finem dicit esse venturum. Quarta malorum ipsorum nimietate permotus, conversus ad Dominum, quasi necessisse illum dicit a defensione pauperum, cum malis datur licentia praesumptionis suae. Quinta deprecatur ut tremendi illius judicii tempus adveniat, quatenus haec omnia fine celeri transigantur: ne cujuslibet hominis iniquitis ultra praevaleat. Talis enim malignitas illius temporis erit, ut nemo fidelium optet mundi tempora differri, in quo tanta mala cognoverit amundanis cogitationibus fluctuat; quod perfectorum esse non dubium est, qui et originalis peccati vitia et suggestiones perversas
Abbreviated transcription (Latin):
rranquilla. Nam quis ulterius in res¬
no dñi aut diabolum nominet aut eus
sequaces: cum dnĩcam ciuitatẽ nec as¬
uersitas concutiat. nec ullus hostis i¬
uadato Quid sit quoq inȩt̃num. derqi¬
ter expositum ẽ. Scłm sȩculi. seculum
futurum dniͣ significat regnum. qd
nulla erate nullo tempore finietur.
sȩculi. idest huius quo nunc utimur
subsequiuo. Istud enim redeundo sibi¬
succedit: et temporib exemptis. ann¬
is reuolutionib ueratur. illud autem
non ad initiũ redit: s sine mutatione
iugiter ꝑseuerat. Quaproptͣ desinans
herenci dicere aliquando diabolũ cũ
se quacib suis ad grãm posse reuocan
quando sic euidenter audiunt eos
dos: ut nec nominis eoꝵ possit remane¬
re uestigium.
Nimici defecerunt frameȩ in finẽ. & cius¬
tares eoꝵ destruxisti: periit memoria es
cum sonitu
Nimici genitiuus casus ẽ. idest diaboli
cuns framea defecisse testatur. framea

Expanded text:
stante, tranquilla. Nam quis ulterius in regstante, tranquilla. Nam quis ulterius in regno Domini aut diabolum nominet, aut ejus sequaces, cum Dominicam civitatem nec adversitas concutiat, nec ullus hostis invadat? Quid sit quoque aeternum decenter expositum est, saeculum saeculi. Saeculum futurum Domini significat regnum, quod nulla 38 aetate, nullo tempore finietur. saeculi, id est hujus quo nunc utimur subsequium. Istud enim sibi redeundo succedit, et temporibus exemptis, annuis revolutionibus iteratur; illud autem non ad initium redit, sed sine aliqua mutatione jugiter perseverat. Quapropter desinant haeretici dicere, aliquando diabolum cum sequacibus suis ad gratiam posse revocari, quando sic evidenter audiunt eos dos, ut nec nominis eorum possit remanere vestigium.nimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti. Periit memoria eorum cum sonitu. Inimici, genitivus casus est, id est diaboli, cujus frameas defecisse testatur. Framea
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. sedes autem prophetiȩ uirtute.
pͣsens dictum ẽ pro futuro. Nam ses¬
sionẽ istam ad incarnationẽ dni ꝑti¬
nere manifestum ẽ : quȩ adhuc illo teͣ¬
pore non uidebatur. effecta. Chronũ
significat tribunal futuri iudicii. in
quo dñs xp̃c maiestatis suę honorabi¬
li potestate sessurus ẽ. Iudicas equitatẽ
Et hic tempus presens pro futuro dixit.
Iudicaturus ẽ enim ęquitatẽ: cum ad
disceptandũ post finem mundi eluxerit.
Quȩ figura dicitur idea. cum spetiẽ rei
futurȩ uelutꝰ. offerentes. motum an¬
mi concitamus Hoc etiam in subseqt¬
tib latius ex plicabitur.
INcrepasti gentes et periit impiuis
nomen eoꝵ delesti mȩternum et ins¬
culum sęculi.
ic iam sacratissimus dñi sed
aduentus exponitur: quanqi
increpabuntur gentes mere¬
dulȩ. et diabolus cũ machina¬
tionib suis peribit inęt̾num. Tunc en
non remanebit eius tempestuosa puer¬
sitas: quando erunt omnia dnõ pͣstam

Expanded text:
tuos. Sedes autem, prophetiae virtute, tuos. Sedes autem, prophetiae virtute, praesens dictum est pro futuro. Nam sessionem istam ad incarnationem Domini pertinere manifestum est, quae adhuc illo tempore non videbatur effecta. Thronum significat tribunal futuri judicii, in quo Dominus Christus majestatis suae honorabili potestate sessurus est. Judicas aequitatem. Et hic tempus praesens pro futuro dixit. Judicaturus est enim aequitatem, cum ad disceptandum post finem mundi reluxerit. Quae figura dicitur idea, cum speciem rei futurae velut oculis offerentes, motum anmi concitamus. Hoc etiam in subsequentibus latius explicabitur. Vers. 5. Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in aeternum et in saeculum saeculi. Hinc jam sacratissimus Domini secundus adventus exponitur, quando increpabuntur gentes incredulae, et diabolus cum machinationibus suis peribit in aeternum. Tunc enim non remanebit ejus tempestuosa perversitas, quando erunt omnia, Domino prae
Abbreviated transcription (Latin):
rex ꝑsecutor erat. qui uoluntates suas
multis famulantib exercebat. Quapptͣ
congrue dictum ẽ infirmabuntur: quia
dei uolunrati omnes inefficaces gene¬
raliter extiterunt. Et perient a facie
rua : dum ego ad re deuota mente con-¬
fugio. Iniquus enim ante faciẽ eius.
idest ante gram eius non uenit: quia
persequitur innocentẽ
sedes suꝑ thronum qui iudicas
ȩquitatẽ
um duo ex diuersa parte confligt᷑.
necesse ẽ unum offendere: cũ al¬
terum contigerit optinere. Proba¬
ta ergo prophetiȩ causa. odium fuisse
constat aduersi: quia non poterat ꝑse¬
tutor placere cum decreuerit dñs eũ
qui impie premebatur eripere. S cum
dicit iudiciũ meum et causã meã: pro¬
speram sibi fuisse testatur sententiã. Sic
et nauigantes suum uentũ dicunt: quan¬
do illis euentus ꝓsperitatis arriserit.
Sedes super thronum: domino dr xp̃o
qui nunc sedet ad dexterã patris. un-¬
de uenturus ẽ iudicare uiuos & mor-¬

Expanded text:
rex persecutor erat, qui voluntates suas rex persecutor erat, qui voluntates suas multis famulantibus exerebat. Quapropter congrue dictum est infirmabuntur, quia Dei voluntate omnes inefficaces generaliter exstiterunt. Et perient a facie tua, dum ego ad te devota mente confugio. Iniquus enim ante faciem tuam, id est ante gratiam tuam, non venit, quia persequitur innocentem.sedes super thronum qui judicas aequitatem. Cum duo ex diversa parte confligunt, necesse est unum offendere, cum alterum contigerit obtinere. Probata ergo prophetae causa, odium fuisse constat adversi: quia non poterat persecutor placere, cum decreverit Dominus eum qui impie premebatur eripere. Sed cum dicit, judicium meum et causam meam, prosperam sibi testatur fuisse sententiam. Sic et navigantes suum ventum dicunt, quando illis eventus prosperitatis arriserit. Sedes super thronum: Domino dicitur Christo, qui nunc sedet ad dexteram Patris, unde venturus est judicare vivos et mor
Abbreviated transcription (Latin):
etabor et exultabo inte: psallam nomi¬
ni tuo altissime.
on in hoc scło ubi letifera leu¬
tia ẽ. non in ambitionib mun¬
di. ubi peccata amara suauia
sunt: sed in te ubi securum
gaudium semꝑ sumit augmentum.
Plus ẽ enim exultare quam letari. Ex¬
ultare ẽ enim animi et corporis: maiori
motu iocundissima lib̃tare gaudere.
Oratias quoq se acturum pollicerur al¬
rissimo: qui supra omna ꝓbatur exrel¬
sus. quod eum ab inimicis suis siue car¬
nalib siue spiritualib liberare dignatꝰ
est. ꝓmittens sicut dictum ẽ. et operib
se dño ex uoce cantare. In conuerten¬
Ido immicũ meũ retrorsum: infirma¬
buntur et peribunt a facie tua.
uanuis multos ininuicos habue¬
rit: tamen hic modo saule̾ conue¬
nient᷑ aduertimus. Retrorsum
eñim dixit. quia non potuit optinere
quod uoluit: s magis quanto ille ne¬
quiter ꝑsequebatur. tanto iste toleran¬
do improbum iustior apparebat. Et
cum prius inimicum numero dixit
singulari. hic dicit infirmabuntur: qa

Expanded text:
etabor et exsultabo in te; psallam nomini tuo, Altissime. Non in hoc saeculo, ubi lethifera laetitia est; non in ambitionibus mundi, ubi peccata amara suavia sunt; sed in te, ubi securum gaudium semper sumit augmentum. Plus est enim exsultare quam laetari. Exsultare est enim animi et corporis majore motu jucundissima libertate gaudere. Gratias quoque se acturum pollicetur Altissimo, qui supra omnia probatur excelsus quod eum ab inimicis suis, sive carnalibus, sive spiritualibus, liberare dignatus est: promittens, sicut dictum est, et operibus se Domino, et voce cantare. Vers. 3. In convertendo inimicum meum retrorsum, infirmabuntur et perient a facie tua. Quamvis multos inimicos habuerit, tamen hic modo Saulem convenienter advertimus. Retrorsum enim dixit, quia non potuit obtinere quod voluit; sed magis quanto ille nequiter persequebatur, tanto iste tolerando improbum justior apparebat. Et cum prius inimicum dixerit numero singulari, hic dicit infirmabuntur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ficacit̾ ẽẽ diluendas. Hac similitudi¬
ne supplicat se ꝓpħa liberari. ut
xp̃i sanguinȩ salutari. quẽ pio cor-¬
de credebat ẽẽ uenturũ. absolutio¬
nis munera merererur. Per y sopum
eni. significat sacram̾̃ta quȩ diximꝰ.
Quȩ non solũ inquinam̾ta detergat.
sed etiã super niue̾ puritat̾e anime
relucentis ostendat. Suꝑ niu̾ẽ aut̃
albũ de corporibꝰ nichil potest inue¬
niri. Ded ideo super niu̾e dixit. qͥa
sꝑitalis anima longe supra corpora
mundata resplendet. Quȩ figuradi Scħ¬
citur hypertesis id ẽ suꝑlatio. cũ ali¬
qua rẽ opinione om̃iũ notã senten

Expanded text:
ficaciter esse diluendas. Hac similitudificaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio corde credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, quae non solum inquinamenta detergunt, sed etiam super nivem puritatem animae relucentis ostendunt. Super nivem autem album in corporibus nil potest inveniri; sed ideo super nivem dixit, quia spiritualis 172 anima longe supra corpora mundata resplendet. Quae figura dicitur hyperthesis, id est superlatio; cum aliquam rem opinione omnium notam se
Abbreviated transcription (Latin):
fitetur talem contra se dñm habere
iusticiã. ut absolute superet eũ fue¬
rit iudicatũ. Sic & hierenias ait.
Dicetis dño deo nr̃o. Tibi iusticia.
nob̾ aut̃ confusio uultus nr̃i Erat
quippe in animo eiꝰ quod ex pastore
rex fuisset effectus. qđ regendos po¬
płos acceperat: o sine honoris sui cot¬
sideratione deliquerat. Necesse er ꝗo
erat. ut in alieno iudicio propha
superaretur. qͥ iã uictis in propͥo ex¬
amine noscebatur. Aliqͥ hoc aptaus
et ad dñi passionẽ. cũ iudicatus uic̃.
fisus erigitur. ne quod om̃ibꝰ peccariᷤᷤ
ẽ grauius. de clementia om̃i potentis
dñi desperassȩ uideretur. Hysopus
quã uis sit herba paruissima. radicibꝰ
suis saxorũ fertur uiscera penetra¬
rȩ Hȩc & in ternis hominũ sautia¬
tis probat᷑ accõmoda: & in libro le¬
uitico ĩ molato sanguine intincta.
supra leprosi corpus septies solebat
aspergi: significans p̾rioso sanguino
dñi saluatoris. maculas peccatoꝵ ef¬

Expanded text:
fitetur talem contra se Dominum habere fitetur talem contra se Dominum habere justitiam, ut absolute superet, cum fuerit judicatum. Sic et Baruch ait: Dicetis Domino Deo nostro: Tibi justitia, nobis autem confusio vultus nostri . Erat quippe in animo ejus quod ex pastore rex fuisset effectus, quod regendos populos acceperat, et sine honoris sui consideratione deliquerat. Necesse ergo erat ut in alieno judicio propheta superaretur, qui jam victus in proprio examine noscebatur. Aliqui hoc aptant et ad Domini passionem, fisus erigitur, ne, quod omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda. Et in libro Levitico, immolato sanguine intincta, supra leprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum ef
Abbreviated transcription (Latin):
soli peccaui. & malũ corã te feci. Hoc
in reddendis syllogisinis sine culpa fieri
morȩ ueterũ constatesse p̾mis¬
sum. nunc ad exponen da uerba
ueniamus. De popło siqͥs errauerit. et
deo peccat & regi. Nã qͣndo rex delinqͥa
tantũ se dicit peccasse. quia solus erat
qui eiꝰ potuisset admissa discutere.ꝙ
quia illũ ubiq ẽẽ nouerat. iure cor̃a
ipso malũ se fecissȩ deplorabat. argu¬
ens dementiã suam. qui non expaue¬
rit tanto uidice presente peccare.
Dermones aut̾ dñi merito iustifica¬
ti dicuntur. qm̃ sinȩ dubio semper eiꝰ
dicta cõplentur. sicut ipse dicit. Cs¬
lũ & terra transibunt. uerba autẽ
mea non transibunt. Sequitur. Q
iuncas cũ iudicaris. D̾s tantȩ uisti¬
tiȩ ẽ: ut uelit se cũ hominibꝰ uidica¬
ri. Ipse enĩ dicit. Iudicate uiter ine
&. uineam meã. Ꝙ alibi dicit. Popłe
meus qͥd fecitibi. aut qͥd contristaui
te respondȩ mͥ. Unde nunc propħa õ¬

Expanded text:
soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc in reddendis syllogismis sine culpa fieri, more veterum constat esse permissum. Nunc ad exponenda verba redeamus. De populo si quis erraverit, et Deo peccat, et regi. Nam quando rex delinquit, tantum se dicit peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto judice praesente peccare. Sermones autem Domini merito justificati dicuntur, quoniam sine dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Sequitur, et vincas cum judicaris. Deus tantae justitiae est, ut velit se cum hominibus judicari; ipse enim dicit: Judicate inter me et vineam meam ; et alibi dicit: Popule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? responde mihi . Unde nunc propheta con