comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a conditus sit sale. ut sciatis quoiͦ oporteat uos unicuiq
respondere. Ista siut que me precipue compulert̃. ut in hoc
uolumine tecũ haberẽ qualẽ dñs dignaret᷑ donare sermo¬
nem. Nam mͥ numqͣm placuit cuiqͣm illustri uiro. & canta
quanta es ipse sullimitate conspicuo. presertim ñ otiosa.
diguitate iam fruenti. s adhuc actib publicis eisdei smili¬
tarib occupato aliquid meoꝵ opusculoꝵ legendũ non a me
petenti. non tam diligent̾ quam impudenter imping̃e. Di
quid gͦ tale nunc feci ꝓpter eas quas cominemoraui causas¬
c tsignanter ignosce. & beniuolũ animũ adea que sequ¬
untur intende.
onum dei esse etiam pudicitiã conuigalẽ beatissimꝰ
paulus ostendit. ubi de hac re loquens ait. Nolo au¬
tem om̃s homines ẽẽ. sic̃ me ipsum. S unusquisq propͥum
ht̃ donũ adeo. alius sic. alius qͥdem sic. Ecce ⁊ hoc domĩ

Expanded text:
gratia conditus sit sale, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique gratia conditus sit sale, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . Ista sunt quae me praecipue compulerunt, ut in hoc volumine tecum haberem, qualem Dominus dignaretur donare, sermonem. Nam mihi nunquam placuit cuiquam illustri viro, et tanta quanta es ipse sublimitate conspicuo, praesertim non otiosa dignitate jam fruenti, sed adhuc actibus publicis eisdemque militaribus occupato, aliquid meorum opusculorum legendum non a me petenti, non tam diligenter, quam impudenter impingere. Si quid ergo tale nunc feci  dignanter ignosce et beniuolum animum ad ea quae secuntur intende. Donum dei esse etiam pudicitiam coniugalem beatissimus Paulus ostendit, ubi de hac re loquens ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum a deo, alius sic, alius quidem sic. ecce et hoc donum
Abbreviated transcription (Latin):
a bonitate nuptiarũ. Hec enĩ que ab impudentib impudent̃
laudatur. pudenda concupistentia nulla eẽt. nisi homo an¬
te pectass. nuptie uͦ essent etiã si nemo percasset. Fieret qͥppe
fieri ñ potest in corꝑe mortis huiꝰ. Cur autẽ ad te potissimũ
de hat re scͣibere uoluerim. tres maxime cause st̃. quas breui¬
ter intimabo. Una est quia donante. xp̃o magna tibi ẽ. ob¬
seruantia pudicicie conugalis. Altera quia ꝓphanis istis
nouitatib. quib hic disputand resistumis. tu potestate curan¬
do & instando efficatiter restitisti. Teitia q̃m quiddã litterarũ
ab eis conscriptũ intuas manus uenisse cognoui. Qd̃ licet fi¬
de robustissima irriseris: bonũ est taiñ ut etiã nouerimꝰ de¬
fendendo adiuuare qd̾ credimꝰ. Apłs enĩ petrus paratos nos
ẽe. precipit. ad satisfationẽ & confessionẽ omniposcenti no⁊
rationẽ de fide e spe nr̃a. Et apłs paulus. sermo inquit ur̃

Expanded text:
bi diximus: Haec enim quae ab impudentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe fieri non potest in corpore mortis hujus. Et de hac re scribere voluerim, tres maximae causae sunt, quas breviter intimabo. Una est, quia donante Christo, magna tibi est observantia pudicitiae conjugalis. Altera, quia profanis istis novitatibus, quibus hic disputando resistimus, tu potestate curando et instando efficaciter restitisti. Tertia, quoniam quiddam litterarum ab eis conscriptum in tuas manus venisse cognovi: quod licet fide robustissima irriseris, bonum est tamen ut etiam noverimus defendendo adjuvare quod credimus. Apostolus enim Petrus, paratos nos esse praecipit ad satisfactionem omni poscenti nos rationem de fide et spe nostra . Et apostolus Paulus: Sermo, inquit, vester
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m. s cepit ẽẽ. in corꝑe mortis huiꝰ. retributa in obedientas
in obedientie pꝰ peccm. Sine qua libidine poterat opus c̃onꝰ
iugum ingeneratione filioꝵ. sicut multa oꝑa fiunt obedi¬
entia ceteroꝵ sine illo ardore m̃brorum que uolutatis nutu
mortuoꝵ resurrectione loqueret᷑ ait. Insipiens tu qd̵ seminas
ñ uiuificat᷑. Et infra. Ds autẽ dat illi corpꝰ pro ut uult. &
unicuiq seminũ ꝓpriũ corpus. Si gͦ ds̃ inquit humano se¬

Expanded text:
peccatum, sed coepit esse in corpore mortis huius retributa inoboedientia peccatum, sed coepit esse in corpore mortis huius retributa inoboedientia inoboedientiae post peccatum. sine qua libidine poterat. opus fieri coniugum in generatione filiorum, sicut multa opera fiunt oboedientia ceterorum sine illo ardore membrorum, quae uoluntatis nutu mortuorum resurrectione loqueretur, ait: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, et infra: deus autem dat illi corpus prout uult et unicuique seminu
Abbreviated transcription (Latin):
tor hominis fuit. ita nc̃ iuis illa uoluptatis confectrre com
dixit. excepto qd̵ ait a uoluptate semina confici atq misteri.
recte diceret. si in eis catholicũ sensũ defendere niteret᷑. Quia uͦ
scimꝰ quid ex his moliat᷑ effitere. ꝓfecto dicit etiam recta ꝑu̾se.
llud itaq quo excepto cet̾a uera ẽẽ. ñ abruo. ideo ñ ⁊ uerũ. qr
uoluptas illa concupiscentie carnalis. ñ conficit semina. s ea
que iam st̃ in corꝑib auero deo condita. a quo ipsa condunt᷑
& corꝑa ñ siunt uoluptate. s excitant᷑ & emittunt᷑ cũ uolup¬
tate. Utrũ autem utriusq sexus semina in muliebri utero
cũ uoluptate misceant᷑. uiderint femine quid in secretis iusce¬
rib sentiant. nos ñ decet inaniter usq ad ista eẽ. curiosos. Li¬
bido cam̃ illa erubescenda unde pudenda ipsa appellata st̃
membra. ñ fuit in corꝑe uite illiꝰ que in paradiso fuit ante

Expanded text:
totodixit, excepto quod ait a uoluptate semina confici atque misceri, recte diceret, si in eis catholicum sensum defendere niteretur; quia uero scimus quid ex his moliatur efficere, profecto dicit etiam recta peruerse. illud itaque, quo excepto cetera uera esse non abnuo, ideo non est uerum, quia uoluptas illa concupiscentiae carnalis non conficit semina, sed ea quae iam sunt in corporibus a uero deo condita. a quo ipsa conduntur et corpora, non fiunt uoluptate, sed excitantur et emittuntur cum uoluptate. utrum autem utriusque sexus semina in muliebri utero cum uoluptate misceantur, uiderint feminae quid in secretis uisceribus sentiant; nos non decet inaniter usque ad ista esse curiosos. libido tamen illa erubescenda — unde pudenda ipsa appellata sunt membra — non fuit in corpore uitae illius, quae in paradiso fuit ante
Abbreviated transcription (Latin):
natura uitiata. Ac ꝑ hoc & qui inde nascit᷑ indiget renasti.
ut sit menbrũ xp̃i. & de quo nascit᷑ siuam renatus ẽ. indiget
liberari ab ea que in corꝑe mortis huiꝰ ÷ lege peccati. Que
cũ ita sint qͣmͦ adiungit & dicit. confitearis ergo necesse. ẽ. oi¬
ꝗuiale qd finxeras int̾isse pecc̾m: Non ego finxi originale
pet̃m qd̾ catholica fides credit antiquitꝰ. s tu qui hoc negas
sine dubio es noinis herecitus. Sub diabolo antẽ st̃ iudicio
dei om̃s cũ peceato generati. si non fuerint in xp̃o regũati.
S quia de abrabam loquebat᷑ & sara. subiuxit atq ait d¬
si dixeris usus in eis iugebat & fetus^ erat. respondeo quẽ con¬
ditor ꝓmisit. conditor dedit. Non concubitꝰ s dei ẽ. opus qͥ
nascitur. Qui enĩ pͥmũ hominẽ fecit ex puluere. om̃s fabri¬
cat᷑ ex semine. Sic̃ ergo tc̃ limꝰ qui assuptus ÷ mat̾ia ñ aus¬

Expanded text:
natura uitiata. ac per hoc et qui inde nascitur indiget renasci, natura uitiata. ac per hoc et qui inde nascitur indiget renasci, ut sit membrum Christi, et de quo nascitur, si iam renatus est, indiget liberari ab ea quae in corpore mortis huius est lege peccati. quae cum ita sint, quomodo adiungit et dicit: \'confitearis ergo necesse est originale quod finxeras interisse peccatum?\' non ego finxi originale peccatum, quod catholica fides credit antiquitus; sed tu, qui hoc negas, sine dubio es nouus haereticus. sub diabolo autem sunt iudicio dei omnes cum peccato generati, si non fuerint in Christo regenerati. Sed quia de Abraham loquebatur et Sarra, subiunxit atque ait: \'quodsi dixeris: usus in eis uigebat et fetus non erat, respondebo: quem conditor promisit, conditor dedit, non concubitus, sed dei est opus qui nascitur. qui enim primum hominem fecit ex puluere, omnes fabricatur ex semine, sicut ergo tunc limus qui adsumptus est materia non auc
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẽ. data que posset iuuificare. s gra dei ꝑ iħm xp̃m dn̾mm
nẽm. quia sit̃ credimꝰ nos xp̃m in carne uenisse. sic illi uenturũ
sicut nos mortuũ. ita illi moriturũ. sicut nos resurrexisse. ita
illi restirrecturũ. & nos uero & illi adiuditiũ mortuoꝵ uiuoꝵq
uenturũ. Non ergo iste humanã male defendendo impediat
a salute naturã. quia om̃s sub peccato nascuuͣ. & ꝑ unũ solũ
qui sine peccato natus ÷ liberam᷑. Ista inquit corpoꝵ cõmetio.
cũ calore. cũ uoluptate. cũ semine a deo facta. & ꝓ suo mͦ lau¬
dabilis approbatur. que aliquando etiã amplũ efficit᷑ muntis
piorũ. Dixit cum calore. dixit cũ uoluptate. dixit cũ semine.
erubescit. laudare ñ erubescit: Munꝰ autẽ pioꝵ ꝓpaͣtio ẽ. fe¬
cunda filioꝵ. non cõmotio pudenda m̃brorum. quã non ha¬
beret ingenerandis filiis uatura sana. nc̃ autẽ habet eam

Expanded text:
sic est data, quae posset uiuificare, sed gratia sic est data, quae posset uiuificare, sed gratia m, quia sicut credimus nos Christum in carne uenisse, sic illi uenturum, sicut nos mortuum, ita illi moriturum, sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum, et nos uero et illi ad iudicium mortuorum uiuorumque uenturum. non ergo iste humanam male defendendo inpediat a salute naturam, quia omnes sub peccato nascimur et per unum solum, qui sine peccato natus est, liberamur. \'Ista\', inquit, 'corporum commixtio cum calore, cum uoluptate, cum semine a deo facta et pro suo modo laudabilis adprobatur, quae aliquando etiam amplum efficitur munus piorum\\ dixit \'cum calore\', dixit \'cum uoluptate\', dixit \'cum semierubescit, quam laudare non erubescit? munus autem piorum propagatio est fecunda filiorum, non commotio pudenda membrorum, quam non haberet in generandis filiis natura sana, nunc autem habet eam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾. & tercio die qui post septimũ sabbati futur erͣat. oc¬
tauus resurrecturi. etiã iusti saluabant᷑ antiqui. Kaditus est
enĩ propt̾ delicta nr̃a. & resurrexit ꝓꝑter iustificationẽ nr̃am.
Ex quo eñ iustituta ẽ. cirtumcisio in popło dei. qd̵ erat tc̃ sig¬
nadm iusticie fidei ad significationẽ purgationis ualebat. &
paruulis originalis uet̾isq peccati. sic̃ & baptismꝰ ex illo uale¬
re cepit ad inuocationẽ hominis ex qͦ est institutꝰ. Non qd̃ añ
circumcisionẽ iusticia fidei nulla erat. Nam cũ adhuc esset
inp̾̃putio ex fide uistificatus ÷ abraham ipse pater gentiũ.
qͦ fidem ipsuis fuerant sectature. S suꝑiorib temꝑib oĩmꝰ
latuit. sacram̃tum iustificationis ex fide. eadem tam̃ fides me¬
diatoris saluos iustos faciebat antiquos. pusillos cũ magnis.
non uetus testamentũ quod in serintutẽ gn̾at. uon lex que ñ

Expanded text:
pro nobis et tertio die, qui post septimum sabbati fuerat futurus ocpro nobis et tertio die, qui post septimum sabbati fuerat futurus octauus, resurrecturi etiam iusti saluabantur antiqui. traditus e st enim propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. ex quo enim instituta est circumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purgationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, sicut et baptismus ex illo ualere coepit ad innouationem hominis, ex quo est institutus, non quod ante circumcisionem iustitia fidei nulla erat — nam cum adhuc esset in praeputio, ex fide iustificatus est ipse Abraham, pater gentium, quae fidem ipsius fuerant sectaturae — sed superioribus temporibus omni modo latuit sacramentum iustificationis ex fide. eadem tamen fides mediatoris saluos iustos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, non uetus testamentum quod in seruitutem generat, non lex quae non
Abbreviated transcription (Latin):
glegentia tam seuera sententia puniret᷑. si nullũ esset origi¬
nale pectm. De circũcidendis enũ d̃s sic mandauit infantib
Mascłs qui ñ cutũcidet᷑ carnem p̃putii sui octaua die disꝑiret
anuna eiꝰ de gñe suo. quia testam̃tum meũ dissipauit. Dicat
iste si potest quomͦ puer ille testamentũ dei dissipauit octo die¬
rum qͣntum ad ipsum ꝓpͥe attinet innocens infans. & tamen
uullo mͦ d̾s uł sancta scriptura id mendacit̾ diceret. Lunc gͦ
dissipauit testamentũ dei ñ hoc de imꝑata circũcisione. s
illud deligni ꝓhibitione qͣndo ꝑunũ hominẽ pect̾m intra¬
uit inmundũ. & ꝑ pecem mors. & ita in om̃s homines ꝑtͣnsi¬
it in quo om̃s peccauert᷑. Et hoc in illo significabat᷑ expiari
circumcisione octaui diei. hoc ÷ sacram̃to mediatoris incarne
uenturi. quia ꝑ eandẽ fidẽ uenturi in carne xp̃i & morit᷑i

Expanded text:
glegentia tam seuera sententia puniretur, si nullum esset origiglegentia tam seuera sententia puniretur, si nullum esset originale peccatum. de circumcidendis enim deus sic mandauit infantibus: masculus qui non circumcidetur carnem praeputii sui octauo die, disperiet anima eius de genere suo, quia testamentum meum dissipauit. dicat iste, si potest, quomodo puer ille testamentum dei dissipauit octo dierum, quantum ad ipsum proprie adtinet, innocens infans, et tamen nullo modo deus uel sancta scriptura id mendaciter diceret. tunc ergo dissipauit testamentum dei, non hoc de imperata circumcisione, sed illud de ligni prohibitione, quando per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. et hoc in illo significabatur expiari circumcisione octaui diei, hoc est sacramento mediatoris in carne uenturi, quia per eandem fidem uenturi in carne Christi et morituri
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsa pudenda ẽ. Inconcupiscentie nomine aliqͣndo głan¬
dum ẽ. quia ẽ. concupiscentia sp̃c ad u̾sus carnẽ. ẽ. & coneu¬
piscentia sapientie. Ait ergo. Certe hanc concupiscentiã sine
qua nuilla fecunditas ẽ. malam naturalit̾ defiisti. Unde gͦ
ꝑ donũ celeste insenib excitat᷑: Astrue iam hoc si potes. Ad
opiis diaholi ꝑtinere. qd̾ d̾m uides conferre ꝓmunere. Ita hoc
dicit quasi concupiscentia carnis illis ante defuerit. & hant
eis donauerit qͦ ꝓculdubio in erat in corꝑe mortis huiꝰ. Ded
fecunditas defuit cuiꝰ auctor est ds. & ipsa donata est q̃m uo
luit. ds. Absit autẽ ut dicamꝰ quod putauit nos ẽẽ. dicturos.
ẏsaac sine concubitus calore generatũ. S ipse dicat iam qr̃
int̾iret anima eiꝰ degenere suo si circũcisus non ess die octa¬
ua. qͥd ipse peccasset. quid offendiss dm̃. ut de aliena in se ne¬

Expanded text:
quia ipsa pudenda est. In concupiscentiae autem nomine aliquando glorianquia ipsa pudenda est. In concupiscentiae autem nomine aliquando gloriandum est, quia est et concupiscentia spiritus aduersus carnem, est et concupiscentia sapientiae. ait ergo: \'certe hanc concupiscentiam, sine qua nulla fecunditas est, malam naturaliter definisti. unde ergo per donum caeleste in senibus excitatur? adstrue iam hoc, si potes, ad opus diaboli pertinere, quod deum uides conferre pro munere\'. ita hoc dicit, quasi concupiscentia carnis illis ante defuerit et hanc eis donauerit deus, quae procul dubio inerat in corpore mortis huius; sed fecunditas defuit, cuius auctor est deus, et ipsa donata est quando uoluit deus. absit autem, ut dicamus, quod nos putauit esse dicturos, Isaac - sine concubitus calore generatum. Sed ipse iam dicat, quare interiret anima eius de genere suo, si circumcisus die non esset octauo, quid ipse peccasset, quid offendisset deum, ut de aliena in se ne
Abbreviated transcription (Latin):
cere qd euis predicatoiera pudeat dicere ⁊ Et quod est grauuius
pudeat hominẽ alicuiꝰ oꝑis qd̾̃ non homo s d̃s fecit inhomĩe
om̃s opifites qͣntum posit̃ labore & industria id agunt. ne de
suis oꝑib erubescant. S ꝓfecto ilud nos pudet. qd̃ puduit
pͥmos ilos homines qͣndo pudenda texert̃. Illa t̃ hpeccati. illa
plaga uestigiũq peccati. illa illecebra fomesq peccati illa lex
in memibris repugnatis legi mentis. illa ex nobis ipsis aduersus
nos ipsos mobedientia iustissimo reciꝑcatu in obedientib reddi¬
ta. Huiꝰ nos pudet. & merito pudet. Nam si hoc ñ ess quid
nob̾ ingratiꝰ. quid irreligiosius si in membris nr̃is. ñ de uitio ł
de pena nr̃a. s de dei confunderem᷑ oꝑib : Dĩc etiã iste frus¬
tra multa de abraham & sara qͦmͦ ex reꝓmissione accepert̃ si¬
liũ. & tandem contupiscentiam nominat ñ tam̃ addit caruis.

Expanded text:
facere, quod ejus praedicatorem pudeat dicere? Et, quod est gravius, facere, quod ejus praedicatorem pudeat dicere? Et, quod est gravius, pudeat hominem alicujus operis, quod non homo, sed Deus fecit in homine: cum omnes opifices quanto possunt labore et industria id agant, ne de suis operibus erubescant? Sed profecto illud nos pudet, quod puduit primos illos homines, quando pudenda texerunt. Illa est poena peccati, illa plaga vestigiumque peccati; illa illecebra fomesque peccati, illa lex in membris repugnans legi mentis, illa ex nobis ipsis adversus nos ipsos inobedientia, justissimo reciprocatu inobedientibus reddita. Hujus nos pudet, et merito pudet. Nam si hoc non esset, quid nobis esset ingratius, quid irreligiosius, si in membris nostris, non de vitio vel de poena nostra, sed de Dei confunderemur operibus? CAPUT ta frustra de Abraham et Sara, quomodo ex repromissione acceperint filium; et tandem concupiscentiam nominat: non tamen addit carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui etiam facit oriri solem suũ suꝑ bonos & malos. & pluit su¬
per ustos & inustos. E quicqͥd boni ẽ. nature humane: a deo
bono etiam in illis hominib qui ñ liberabunt᷑ a malo. Uo¬
liuitatẽ tam̃ iste & hic dixit. quia potẽ. uoluntas & honesta
ẽẽ. ñ dixit carnis concupiscentiam. uł libidinẽ que pudenda
est. D inconsequentib aꝑuit uerecundiã suam. nec dissimu¬
lare potuit ab eo qd̾ uiolenter ipsa natura prescripsit. E ilud
inquit. Propt̾ hoc relinquet homo patrẽ & matrẽ & ad here¬
bit uxori sue. & erunt duo in carnie uua. Et post hec dei uba
doris accessit. quia dixit erunt duo in carne una. Ubi cõmix¬
tionẽ maris & femine intelligi uoluit dicat᷑ causa. cur iuexpri¬
mendis oꝑib dei ꝓpheta ꝓp̃e ꝑicł̃m pudoris accesserit. Ita¬
uł amor uł labor. s ꝑielitat᷑ pudor: Quid eñ deus potiit fa

Expanded text:
qui etiam facit oriri solem suum super bonos et malos et pluit suqui etiam facit oriri solem suum super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos et quidquid boni est naturae humanae a deo bono etiam in illis hominibus qui non liberabuntur a malo. Voluptatem tamen iste et hic dixit, quia potest uoluptas et honesta esse, non dixit carnis concupiscentiam uel libidinem, quae pudenda est. sed in consequentibus aperuit uerecundiam suam nec dissimulare potuit ab eo, quod uiolenter ipsa natura praescripsit. 'et illud\', inquit, \'propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, et post haec dei uerba um pudoris accessit, quia dixit: erunt duo in carne una, ubi commixtionem maris et feminae intellegi uoluit. dicatur causa, cur in exprimendis operibus dei propheta prope periculum pudoris accesserit. itavel amor vel labor, sed periclitatur pudor? Quid enim potuit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iste adiungit & dicit de noe & filiis eiꝰ. qd̵ similiter bñdicti sit
ut adam & eua dicente deo. Crescite & multiplicamini & reple¬
te t̾ram. &dominamini eiꝰ: Quib dei uerbis addit sua dicens.
Uoluntas ergo ista qͣm tu diabolicã uis uideri. iam insupͣdic¬
tis conuigib habebat᷑. que ut institutione bona. ita etiam be¬
nedictione ꝑmansit. Non enĩ dubitat᷑ de hac ad noe & filios
euis corporum cõmixtione dictum. cuiꝰ iam lisus in oleuerat.
crescite. & multiplicamim & replete t̾ram. Non opus ⁊ eadem
multis u̾bis repetere. de uitio hic agitur qͦ ÷ de prauata na¬
tura bona cuiꝰ uitiĩ auctor ÷ diabolus. ñ de nature ipsiꝰ bo¬
uitate cuiꝰ auctor : ds. qui neq ab ipsa uitiata deprauataq¬
uataq natura suam abstinuit bonitatẽ. ut auferret homi¬
nũ fecunditatẽ. uiuacitatẽ. sanitatẽ. ipsam substantiã  animi
& corporis sensus atq rationem. alim̃ta. nutrim̃ta. increm̾̃ta.

Expanded text:
iste adiungit et dicit de Noe et filiis eius, quod \'similiter benedicti sint ut Adam et Eua dicente deo: crescite et multiplicamini et replete terram et dominamini eius\'? quibus dei uerbis addit sua dicens: \'uoluptas ergo ista, quam tu diabolicam uis uideri, iam in supradictis coniugibus habebatur, quae ut institutione bona ita etiam benedictione permansit. non enim dubitatur de hac ad Noe et filios eius corporum commixtione dictum, cuius iam usus inoleuerat: crescite et multiplicamini et replete terram\'. non opus est eadem multis uerbis repetere. de uitio hic agitur, quo est deprauata natura bona, cuius uitii auctor est diabolus, non de naturae ipsius bonitate, cuius auctor est deus, qui neque ab ipsa uitiata deprauataque natura suam abstinuit bonitatem, ut auferret hominum fecunditatem, uiuacitatem, sanitatem ipsamque substantiam animi et corporis, sensus atque rationem, alimenta, nutrimenta, incrementa,
Abbreviated transcription (Latin):
rias potestas regia uindicauit. Quid enĩ ualent iuste possi¬
dere iminici iusticie: Nec ꝓ eis aliqͥd ꝓmulgasse quis inuenit᷑.
nisi apostata uilianꝰ. cui par & unitas. xp̃iana nimiũ displice¬
bat. quandoqͥdem ipsa ei unde impie cecidat religio displi¬
ceret. Cui quidẽ isti donatiste sic̃ uidicũ gesta testant᷑. quib
his impetraũ̾ant allegarunt. talib uerbis supplicauert̃. ut ei
fortasse mitiꝰ ad ydoloꝵ cultũ quidã tuore consenserit. qͣm
eũ isti furiosi laudauert̃. Dixert̃ eñ qd apud eũ solũ iusti¬
cia locũ hr̃et. Quid gͦ aliud dixisse reꝑiunt᷑. nͥ xp̃ianam sanc¬
titatẽ ñ ẽẽ. usticiam. que apud illũ nullũ hr̃et locũ aut
honorẽ demonũ ẽẽ. iusticiam : alioꝵ autẽ imnꝑatorũ. iusti

Expanded text:
rias potestas regia uindicauit. quid enim ualent iuste possirias potestas regia uindicauit. quid enim ualent iuste possidere inimici iustitiae? Nec pro eis aliquid promulgasse inuenitur nisi apostata Iulianus, cui pax et unitas christiana nimium displicebat, quandoquidem ipsa ei unde impie ceciderat religio displiceret. cui quidem isti Donatistae, sicut iudicum gesta testantur quibus id quod impetrauerant allegarunt, talibus uerbis supplicauerfortasse mitius ad idolorum cultum quidam timore consenserint, quam eum isti furiosi laudaverunt. Dixerunt enim, quod apud eum sola justitia locum haberet. Quid ergo aliud dixisse reperiuntur, nisi christianam sanctitatem non esse justitiam, quae apud illum nullum haberet locum; aut honorem daemonum esse justitiam? Al
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i donatiste. illi autẽ ꝑtinatia ꝓuersitatis. suis basillicis ce¬
dere nolebant. Additi st̃ iudices. conciliũ eoꝵ ꝓ consularib
gestis inductũ ẽ. Deinde uisũ ẽ. ut illi qͥ tanto ep̃oꝵ num̾o
dampuati st̃. cecd̾ent locis. & facile cessert̃. ñ multa passi ft̃.
qui autẽ resistere temptauert̃. quẽ admodũ afflicti st̃ quis
ignorat. S tam̃ si tanta fuiss ĩmanitas resistentiũ ut ad
in uirias uidicũ ꝑueniret. ñ ne multo acerbiora romanis
legib paterent᷑: Sic & tc̃ cũ post t̾minũ cause in qua se
iffi acatholica precidert̾ conseqnter agi cepisset ut basilicas
suꝑ etiã ut cũ donis eccłie quos miserat imꝑator ꝑ affricã
euites turbulentissimis & seuissimis seditionib agitarent.
Lales in eos leges ꝓferunt᷑. ut ne ipsas quidẽ basilcas que ñ
erant unitatis. s a seꝑatis atq in suo scismate constitutis fu¬
erant fabricate. retinere sinerent᷑. Qua in re iam suas in ui¬

Expanded text:
pi Donatistae, illi autem pertinacia peruersitatis suae basilicis cedere nolebant. aditi sunt iudices, concilium eorum proconsularibus gestis inditum est. deinde iussum est, ut illi qui tanto episcoporum numero damnati sunt cederent locis. qui facile cesserunt non multa passi sunt, qui autem resistere temptauerunt quemadmodum afflicti sint quis ignorat? sed tamen si tanta fuisset immanitas resistentium, ut ad iniurias iudicum perueniret, nonne multo acerbiora Romanis legibus paterentur? sic et tunc, cum post terminum causae, in qua se isti a catholica praeciderunt, consequenter agi coepisset, ut basilicas insuper, ut cum donis ecclesiae quos miserat imperator per Africam euntes turbulentissimis et saeuissimis seditionibus agitarent, tales in eos leges proferebantur, ut ne ipsas quidem basilicas quae non erant unitatis, sed a separatis atque in suo iam schismate constitutis fuerant fabricatae, retinere sinerentur. qua in re iam suas iniu
Abbreviated transcription (Latin):
cat. decestat᷑ istos quia iuitro redire qͣm foris remane maluert̃.
& aduinetis sibi ñ nullis similib sotiis etiã parmemanistas cre¬
aret. sic̃ iam multa frusta de isto frusto ꝑ totã asfricã facta
sunt e  dic sic netẽe. ẽ. ut munuitatim secti contisiq disꝑeant.
qͥ tumorẽ animositatis sue catholice patis stissimo uinculo
p̃tulert̃. Neq em̃ tam tim̃da st̃ que comininat᷑ parmenianꝰ.
qͣm intuenda que confitet᷑. Cũ enĩ dic̾et ꝑ osiũ hispanũ adiu¬
toriũ p̾stitũ ceciliano. ut ad eoꝵ cõmunionẽ sc̃oꝵ & illibatoꝵ
numerꝰ cogeret᷑ & huic impietati fidem seruoꝵ dei integͣm
restitisse. ultro fassus ẽ. suos ipsos adisse eciã constantinũ. &
quia uicti st̃ isti. & inuocens cetilianꝰ inuentꝰ ẽ. eundẽ melchi

Expanded text:
cat, detestaretur istos, quia intro redire quam foris remanere uoluerunt, cat, detestaretur istos, quia intro redire quam foris remanere uoluerunt, et adiunctis sibi nonnullis similibus sociis etiam Parmenianistas crearet, sicut iam multa frusta de isto grandi frusto per totam Africam facta sunt? sic, sic necesse est: minutatim secti concisique dispereunt, qui tumorem animositatis suae catholicae pacis sanctissimo uinculo praetulerunt. neque enim tam timenda sunt quae criminatur Parmenianus quam intuenda quae confitetur. Cum enim diceret per Ossium Hispanum adiutorium praestitum Caeciliano, ut ad eorum communionem sanctorum et inlibatorum numerus cogeretur, et huic impietati fidem seruorum dei integram requ
Abbreviated transcription (Latin):
runt. in notens udicatus ẽ. uidicio consełe noluert᷑. nisi
ꝓ dicta contumatia sententiã apłicã imꝑitis opponendo
& dicendo. Si enĩ que destruxi hec eadẽ edifico. preuari¬
catorẽ me ipsũ constituo. Destruxerant enĩ centũ college
cũ se cauere fingunt ne hominẽ edificent quẽ destruxerãt
iam rep̾hendẽ hispanos & eos appellare p̾̃uaricatores. qͥa sen¬
tentia sua intollegarũ sententiã defluxit ue ipsi offencłent
collegas suos. qui multi pͥmiano iam a se dampnato mine¬
inustitano parteret parmenianꝰ. qͥ etiam dampnati a trecentĩ
studio concordie rediert̃. & asuis dampnatorib eodẽ studio
sine ullo sui honoris delmento ꝓ pate suscepti ft̃. Nec qͥsqͣm
rebaptizandos putauit. qͥ suerant ab eis foris iuscismate bap¬
tirati: an forte quia multũ displicent parineniano qͥ corrigt̃
sententias. suas. ⁊ eos ñ intelligens qͦs apłs preuaricatores uo¬

Expanded text:
nt, innocens iudicatus est, concilio cedere noluerunt, nisi nt, innocens iudicatus est, concilio cedere noluerunt, nisi perdita pertinacia sententiam apostolicam imperitis opponendo et dicendo: si enim quae destruxi haec eadem iterum aedifico, praeuaricatorem me ipsum constituo. destruxerant enim centum collegaeluerunt. ita cum se cauere fingunt, ne hominem aedificent quem destruxerant, appellare praeuaricatores, quia . sententiam suam in collegarum sententiam deflexerunt, ne ipse offenderet collegas suos, qui multi a se iam Primiano damnato in meMustitano parceret Parmenianus, qui etiam damnati a trecentis studio concordiae redierunt et a suis damnatoribus eodem studio sine ullo sui honoris detrimento pro pace suscepti sunt, nec quisquam rebaptizandos putauit qui fuerant ab eis foris in schismate baptizati. an forte, quia multum displicent Parmeniano qui corrigunt sententias suas et eos non intellegens apostolum praeuaricatores uo
Abbreviated transcription (Latin):
& abna suꝑati ft̃. Ab homine qͥa inuidicio uicti st̃. ab ira
qͥa nec uicti quieuert̃ prauissimo corde uł audientes uł le¬
gentes apłi sententiã dicentis. Si enĩ que destruxi hec tter̃
eadẽ edifico: p̃uaritorẽ me ipsũ constituo. Que ũba scilicet
fieret. nec p̃dicator edificaret eccłias quas ꝑsecutor ante
destruebat. Nusqͣm itaq isti se tam aꝑte indicart̾ cur nec¬
suꝑati corrigi uoluert̃. qͣm cũ de testant᷑ hispanos qd pꝰ
sententias suas alit̾ ꝓlatas. collegarũ posteriori discussioni
uditioq cessert̃. Qͣmͣ enĩ hoc fcm̃ ẽ. demansuetudine xͥa¬
na. tam illud de contentione diabolica. Et ideo ñ mirũ qd̵
ista humilitate pax custodita ẽ. & illa elatione dirupta.
ꝓ inde illis recte reddit᷑ qd fecert̃. Docuert̃ enĩ tatia poste¬
ros suos. Nam & maximianiste ñ ob aluid trecentoꝵ. & .x.
collegarũ suoꝵ a quib pͥmianis quẽ pͥmo ipsi dapnaue

Expanded text:
et ab ira superati sunt: ab homine, quia in iudicio uicti sunt, ab ira, et ab ira superati sunt: ab homine, quia in iudicio uicti sunt, ab ira, quia nec uicti quieuerunt, prauissimo corde uel audientes ugentes Apostoli sententiam dicentis, Si enim quae destruxi, haec iterum aedifico, praevaricatorem me ipsum constituo . Quae verba scilicet fieret, nec praedicator aedificaret Ecclesias, quas persecutor ante destruebat. Nusquam itaqsuperati corrigi uoluerunt, quam cum detestantAr Hispanos, quod post sententias suas aliter prolatas collegarum posteriori discussioni iudicioque cesserunt. quam enim hoc factum est de mansuetudine christiana, tam illud de contentione diabolica, et ideo non mirum quia ista humilitate pax custodita est, illa elatione dirrupta. proinde illis recte redditur quod fecerunt; docuerunt enim talia posteros suos, nam et Maximianistae non ob aliud trecentorum et decem collegarum suorum, a quibus Primianus, quem primo ipsi damn
Abbreviated transcription (Latin):
in sacrilegiũ scismatis qd̾ oĩa scelera suꝑ gredit᷑ cetitate. un¬
piecatis irruerent. sic̃ isti miseri fecert̃. & nec sero saltẽ tociens
cuusi atq concisi sentiunt qd̃ fecert̃. Satis satisq declarant unde
in sanabiles facti st̃. uidelicet ne sententias suas qͣs in absen¬
tem cecilianũ tem̃e ꝑtulert̃ condempnare cogerenẽ. si trans¬
marmo uidicio nͥ a ceciliano p̃sente suꝑ ati st̃ considatiotio¬
ne ueritatis ⁊ patis ad quiescerent maiorẽ reportãri uictoriã.
si anmositatẽ humanã sattẽ post uidiciũ. qͣm si hominẽ in
ipso uidicio suꝑarent. Nam illa uictoria p̾celsior ẽ. & tri¬
subiugata cuitate referat᷑. dicente scriptura. Melior ẽ. qui uin¬
cit irã. qͣm qͥ capit ciuitatẽ. Illi gͦ hominẽ uincere cupiebant.
quos ira uincebat. & qͥa hominẽ uint̾ẽ nequiuert̃. & ab hoĩe

Expanded text:
in sacrilegium schismatis, quod omnia scelera supergreditur, caecitate imin sacrilegium schismatis, quod omnia scelera supergreditur, caecitate impietatis inruerent, sicut isti miseri fecerunt et nec sero saltem totiens diuisi atque concisi sentiunt quod fecerunt. Satis itaque declarant unde insanabiles facti sint, uidelicet ne priores sententias suas, quas in absentem Caecilianum temere protulerunt, condemnare cogerentur, si transmarino iudicio, ubi a Caeciliano praesente superati sunt, consideratione ueritatis et pacis adquiescerent, maiorem reportaturi uictoriam, si animositatem humanam saltem post iudicium quam si hominem in ipso iudicio superarent. nam illa uictoria praecelsior est et trisubiugata ciuitate referatur, dicente scriptura: melior est qui uincit iram quam qui capit ciuitatem. illi ergo uincere hominem cupiebant quos ira uincebat, et quia hominem uincere nequiuerunt, et ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
sec. Qđ eñ de osio dicunt cordubensi quondã catholico ep̃o.
flagitandũ ẽ. ut ꝓbent ñ solũ talẽ illũ fuisse qualẽ dicunt.
s qd talis fuerit manifestũ illis fuisse. quib eũ cõmunicas¬
se assert̃. Hoc enĩ nͥ ꝓbauerint: frustra se dict̃ scisse qualis
fuerit. qͥa nescientib obẽẽ. ñ poture: a quib se isti innocen¬
tib seꝑando ꝑꝑter ipsam seꝑationis sacrilegam iniqͥtatem.
innocentes eẽ. non posst̃. Hoc enĩ magis credibile ẽ. si tam̃
osuis ab hispanis dampnatꝰ agallis ẽ. absolutꝰ. sic fieri po¬
tuisse. ut falsis cͥminationib hispani cͥcumuenti. ⁊ callida
insidiarũ fraude decepti. tontra in nocentẽ ferrent senten¬
tiam. & postea pactfice in humalitate. xp̃iana ced̾ent sen¬
tentie collegarũ. quib illiꝰ innocentia cõꝓbata ẽ. nt ꝑ uitati
& ammosa ꝑuersitate pͥores suas sententias defendendo.

Expanded text:
sset. Quod enim de Ossio dixit Cordubensi quondam catholico episcopo, sset. Quod enim de Ossio dixit Cordubensi quondam catholico episcopo, flagitandum est ut probent non solum talem illum fuisse qualem dicunt, sed quod talis fuerit manifestum illis fuisse, quibus eum communicasse asserunt. hoc enim nisi probauerint, frustra se dicunt scisse qualis fuerit, quia nescientibus obesse non potuit, a quibus se isti innocentibus separando propter ipsam separationis sacrilegam iniquitatem innocentes esse non possunt. hoc enim magis credibile est — si tamen Ossius ab Hispanis damnatus a Gallis est absolutus —, fieri potuisse, ut falsis criminationibus Hispani circumuenti et callida insidiarum fraude decepti contra innocentem ferrent sententiam et postea pacifice in humilitate christiana cederent sententiae collegarum, quibus illius innocentia comprobata est, ne peruicaci et animosa peruersitate priores suas sententias defendendo
Abbreviated transcription (Latin):
datũ existoꝵ falsa cͥminatione dampnemꝰ potiꝰ qͣm ex uera
dĩ ꝓmissione diligamꝰ. Quid eñ magis credendũ ẽ. qd̃ dixit
semine traditoꝵ affroꝵ maledicunt᷑ om̃s gentes. ut plus ua¬
lecte q cõmisit iniquitas. qͣm qd pollicita ẽ. ueritas : Cur gͥ
ñ potiꝰ credimꝰ quia illi qͥ recepti sc̃ in cõmunionẽ a ꝓuinci¬
is tͣnsmarinis aut innocentes oppͥmi ñ potuert̃ acalumpni¬
atorib qd mulcis docum̃tis ꝓbabiliꝰ ꝑsuaderi potẽ. Aut cer¬
te cũ conuinci ñ possent etiam si mali fuert̃. innotentes cre¬
diti sine ulla suscipientiũ contaminatione suscepti st̃: Qd
quales martir cipͥanus in epła de lapsis gemit. si gͦ ꝑ tales
frẽs etiã in uiditũ nuumño constitutos actũ ẽẽt aliqua pͣuitate
ut traditores exeludi coniunciq ñ possent. & xpĩanꝰ orb̃ simu¬
lata eoꝵ innotentia falleret᷑: nullo mͦ suã innocentiã ꝑdidi¬

Expanded text:
datum ex istorum falsa criminatione damnemus potius quam ex uera datum ex istorum falsa criminatione damnemus potius quam ex uera dei promissione diligamus. quid enim magis credendum est, quod dixit semine traditorum Afrorum maledicuntur omnes gentes, ut plus ualeat quod commisit iniquitas quam quod pollicita est ueritas? cur ergo non potius credimus, quod illi, qui recepti sunt in communionem a prouinciis transmarinis, aut innocentes opprimi non potuerunt a calumniatoribus, quod multis documentis probabilius persuaderi potest, aut certe, cum conuinci non possent, etiamsi mali fuerunt, innocentes crediti sine ulla suscipientium contaminatione suscepti sunt? quid quales martyr Cyprianus in epistula de lapsis gemit, si ergo per tales fratres etiam in iudicum numero constitutos actum esset aliqua prauitate, ut traditores excludi conuincique non possent et christianus orbis simulata eorum innocentia falleretur, nullo modo suam innocentiam perdidi
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. s non eiꝰ intellectũ deꝓmere auderent: Si enĩ hoc ẽ.
consentire malefatientib eẽ. cũ eis in eccłia: consentiebat etiã
ipse falsis fratib int̾ quos se ꝑiclitari contestabat᷑. & qͥs non
caste s ꝑ inuidiã sine Raritate euangłm p̾dicantes p̃dicare¬
tam̃ ꝑ mitcit. Si autẽ nich ẽ. aliud consentire malefacientib
nͥ malefacta eoꝵ approbare atq laudare. exemplo apłi orb̃
t̾iarũ non consentiret cͥminib affroꝵ. etiã si ea cognita ꝓ pa¬
ce eccł̃ie toleraret. quẽ tam̃ ea cognouisse isti ñ ꝓbant. eciam¬
si uera fuisse ꝓbare potuissent. Frustra itaq dicit parmeni¬
anꝰ dampnatos in affrica traditores. in consortiũ dampnati¬
onis. acceptos. aꝓuinciis tͣnsmarinis. Hoc enĩ ẽ. qd crecdere ñ de¬
bemꝰ nẽ tem̾̃itate sacͥlega totũ orbẽ t̾rarũ in xp̃i unitate fun¬

Expanded text:
verba, sed non ejus intellectum depromere auderent? Si enim hoc est verba, sed non ejus intellectum depromere auderent? Si enim hoc est consentire malefacientibus, esse cum eis in Ecclesia, consentiebat etiam ipse falsis fratribus, inter quos se periclitari contestabatur , et quos non caste, sed per invidiam sine charitate praedicantes Evapermittit. si autem nihil est aliud consentire male facientibus nisi mala facta eorum approbare atque laudare, exemplo apostoli orbis terrarum non consentiret criminibus Afrorum, etiamsi ea cognita pro ecclesiae pace toleraret; quem tamen ea cognouisse isti non probant, etiamsi uera fuisse probare potuissent. Frustra itaque dicit Parmenianus damnatos in Africa traditores in consortium sanctitatis acceptos a prouinciis transmarinis. hoc enim est quod credere non debemus, ne temeritate sacrilega totum orbem terrarum in Christi unitate fun
Abbreviated transcription (Latin):
sa donau̾int. Ita contͣ sedentẽ incathedra tui totus orbis¬
xp̃iamus intransmarinis & longe remotis t̾ris. & in ipsis af¬
fricanis ganiorib & ad u̾sus eimodi fallacias robustior
ꝓ suo facto contraditere ꝓmissionib dei ne in semine abrahe
benedicerent᷑ om̃s gentes ut eas etiam partes orbis t̾rarũ. atra¬
ditorib affris inquinatas dic̾ẽnt. que nec ceciliani nom̃ Audis¬
sent. in suꝑ etiã contra orbẽ t̾rarum dicentẽ qd ciuib tuis obi¬
tis. nec cognosc̾e potui. nec dampnare in cognitũ debui.
Aut certe qͦmͦ se haberec eiꝰ uita. qͣm tam̃ isti de nullo cͥmi¬
ne conuicert̃. ille tanqͣm in nocens audiss. ꝓfert̃ testimoniũ
apłi dicentis. Non solũ qui faciunt ea. s etiam qͥ consentiunt
facientib. Parũ ne eis fuit tot & tantos xpistianos populos
dampuare inauditos. nisi etiã contra apłm ipsũ euis quidẽ

Expanded text:
sa donausa donauchristianus in transmarinis et longe remotis terris, et in ipsis Africanis gravioribus et adversus ejusmodi fallacias robustioriut possent pro suo facto contradicere promissionibus Dei, ne in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes; ut eas etiam partes orbis terrarum a traditoribus Afris inquinatas dicerent, quae nec Caeciliani nomen audissent. Insuper etiam contra orbem terrarum, dicentem, Quod civibus tuis objicis, nec cognoscere potui, nec damnare incognitum debui aut certe quomodo se haberet ejus vita, quam tamen isti de nullo crimine convicerunt, ille tanquam innocens audisset, proferunt testimonium Apostoli dicentis, Non solum qui faciunt ea, sed etiam qui consentiunt facientibus . Parumne eis fuit tot et tantos christianos populos damnare inauditos, nisi etiam contra Apostolum ipsum ejus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
monis optatꝰ. siue. delucilla pecuniosissima tc & factiosissi¬
ma femina qͣm ꝓ eccłie disciplina sc̃s cetilianꝰ ad huc dia¬
conꝰ leserat uł decet̾is factionis eiꝰ consortib. siue furib
etełiastici argenti siue ad ep̃atum se ñ ꝑuenisse dolentib.
&e sibi p̃latũ cetilianũ. iunsidũs quib pot̾ant insectantib.
siue de nuunidis ep̃is. quos ita factio conuocaũat. ad ꝑuiciẽ
ceciliam. ut illo deposito alt̃ eis ordinaret᷑. Qui uenientes cũ
pͥmate suo tẽ sccło tigisitano. ⁊ aliis quib traditionis con¬
tessa cͥmmina scłs ipse donauerat. ueluti paci consulens. sit̃
eccłiastita gesta testant᷑ : absentem cetilianũ sine ulla. dila¬
tione diligentioris inqͥsionis uullo responsionis loco serua¬
to traditorẽ eẽ. censuert̃. ut ei uidł obẽẽnt absenti traditi¬
onis tͥmina tm̃ mͦ obiecta. cũ sibimet ipsis p̾sentes confes¬

Expanded text:
nionis Optatus siue de Lucilla pecunio sissima tunc et factiosissinionis Optatus siue de Lucilla pecunio sissima tunc et factiosissima femina, quam pro ecclesiae disciplina sanctus Caecilianus adhuc diaconus laeserat, uel de ceteris factionis eius consortibus siue furibus ecclesiastici argenti siue ad episcopatum se non peruenisse dolentibus et sibi praelatum Caecilianum insidiis quibus poterant insectantibus siue de Numidis episcopis, quos ista factio conuocauerat ad perniciem Caeciliani, ut illo deposito alter eis ordinaretur. qui uenientes cum primate suo tunc Secundo Tigisitano et aliis, quibus traditionis confessa crimina Secundus ipse donauerat ueluti paci consulens, sicut ecclesiastica gesta testantur, absentem Caecilianum sine ulla dilatione diligentioris inquisitionis, nullo responsionis loco seruato, traditorem esse censuerunt, ut ei uidelicet obessent absenti traditionis crimina tantummodo obiecta, cum sibimet ipsi praesentes confes
Abbreviated transcription (Latin):
nib tradicionis & alioꝵ sacrilegioꝵ. qͥa cũ multa talia
suerĩt t̾̃pre ꝑsecutionis ad missa. nulla ꝓꝑterea facta est
in ipsis ꝓuniciis seꝑatio popłoꝵ. quasi fieri ñ potuerit ut partĩ
latueruit mali. neq fuerint actusati ut possint sine ulla
tem̾ttate dampuari. partim etiã fuerit ꝓditi atq damꝑ¬
nati. & quia reb mantfestis ñ arguebant᷑: ab ecclłis ꝑturban¬
dis di uidendisq cessau̾int atq ita factũ sit itt cũ quidam
ñ aceusarent᷑. quedã uͦ terta cͥmina ꝓ certa pate deo dimiit¬
terent᷑. quedã autẽ ita mauifesta & conuicta dampnarent᷑.
ut nullus dampnatꝰ posset. simulata in notentia detipere
populos. nequaqͣm unitatis uindm rumꝑet. Neq enĩ in as
frica fieret hoc tam inmane p̃cisionis malũ. nisi magis fac̃¬
uolunt que narret. & quib docum̃tis qͣm multa ꝑsuade¬
at uenerabilis memorie mileuitanꝰ ep̃s. catholice cdmiu¬

Expanded text:
nibus traditionis et aliorum sacrilegiorum, quia, cum multa talia nibus traditionis et aliorum sacrilegiorum, quia, cum multa talia fuerint tempore persecutionis admissa, nulla postea facta est in ipsis prouinciis separatio populorum. quasi fieri non potuerit, ut partim latuerint mali neque fuerint accusati, ut possent sine ulla temeritate damnari, partim etiam proditi fuerint atque damnati et, quia rebus manifestis arguebantur, ab ecclesiis perturbandis diuidendisque cessauerint atque ita factum sit, ut, cum quidam non accusarentur, quaedam uero incerta crimina pro certa pace deo dimitterentur, quaedam autem ita manifestata et conuicta damnarentur, ut nullus damnatus posset simulata innocentia decipere populos, nequaquam unitatis uinculum rumperetur neque enim et in Africa fieret hoc tam immane praecisionis malum, nisi magis facuolunt quae narret et quibus documentis quam multa persuadeat uenerabilis memoriae Mileuitanus episcopus catholicae commu
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ pate disrumꝑent. Quid hac stulticia. ĩmno uͦ dem̃tia re¬
ꝑitur in saniꝰ ÷ Intot gentib orbis t̾rarũ & ex magna parte
compleuit d̃s & ad huc complet. donec ad om̃s omnino ue¬
nat qd̃ ꝓmisit. qui dixit. ñ relinqͣm donec faciam ꝗͦ locu¬
tus sũ tecũ. & isti iam credt̃ nuntiantib ñ impleri qͣ ꝓm¬
sit d̾s. & ideo expartib t̾rarũ in quib iam impletũ erat ꝑ¬
isse abrabe sem̃. qd est xp̃s. & euacuatas ꝓmissiones dei. qr
ipsi ñ st̃ ad missi ad eoꝵ cõmunionẽ apud quos hoc iã retine¬
bat orbis impletũ. & ñ eis dr̃. solus deus uerax. oĩs autẽ hõ
mendax. de ur̃o iͥca dicitis. qͥ loquit᷑ mendatiũ de suo loqͥt᷑.
uos gͦ sicut homines mentimini. quia sic̃ hoĩes irascumini.
ñ eis hoc dr̃. s instriptura credit᷑ eis de orbe t̾rarũ quẽ pos¬
parmenianꝰ. hinc ꝓbari ẽsceleratũ fuisse orbẽ t̾rarũ cͥmi¬

Expanded text:
rarum pace dirrumperent. quid hac stultitia, immo uero dementia rerarum pace dirrumperent. quid hac stultitia, immo uero dementia repperitur insanius? in tot gentibus orbis terrarum et ex magna parte compleuit deus et adhuc complet, donec ad omnes omnino ueniat quod promisit, qui dixit: non relinquam, donec faciam quae locutus sum tecum, et isti iam credunt nuntiantibus non impleri quae promisit deus, et ideo ex partibus . terrarum in quibus iam impletum erat perisse Abrahae semen, quod est Christus, et euacuatas promissiones dei, qipsi non sunt admissi ad eorum communionem, apud quos hoc jam retinebat orbis impletum. Et non eis dicitur, Solus Deus verax, omnis autem homo mendax. de uestro ista dicitis, quia qui loquitur mendacium de suo loquitur. uos ergo sicut homines mentimini, quia sicut homines irascimini\'. non eis hoc dicitur, sed insuper creditur eis de orbe terrarum, quem posParmenianus hinc probari consceleratum fuisse orbem terrarum crimi
Abbreviated transcription (Latin):
tes quos uultis deo ẽẽ. fideliores quid publicatũ ẽ ÷ An qͥa
te iam collegis ur̃is magis credendũ eẽ. qͣm testam̃to dei. &
hoc dicentes ip sum testam̃tum uos a flamina conseruasse
gloriamini. qđ lingua delere conamini. d eligat quisq qdͣ
placet. & si contͣ telestia fulgura t̾reni mendatis fumꝰ aliquid
p̃ualet: dimisso celo euanescat inuentos. Si eni parmeniams
cathedre sue ñ faueret: magis eligeret scripture dei credere
qͣm collegis suis. Deus enĩ dicit ad iacos. Non relinq̃m te
donec faciam qͥ locutꝰ sum tecum. Istos autẽ multo ẽ. utiq
credibiltꝰ. quia iam iusto uidicio fuerant imꝓbati ad socian¬
dam cõmunionẽ in illis partib: uͥ iam d̾s complebat quod
mos animos deceptarũ a se plebiũ falsis rumorib agitarẽt.
&& tem̃e credulas m̃tes suꝑbia sui nõĩs irretitas. ab orbisder¬

Expanded text:
tes, quos uultis esse deo fideliores, quid publicatum est? an quia tes, quos uultis esse deo fideliores, quid publicatum est? an quia te iam collegis uestris magis credendum esse quam testamento dei, et haec dicentes ipsum testamentum uos a flamma conseruasse gloriamini, quod lingua delere conamini. Sed eligat quisque quod placet et, si contra caelestia fulgura mendacii terreni fumus aliquid praeualet, dimisso caelo euanescat in uentos. si enim Parmenianus non cathedrae suae faueret, magis eligeret scripturae dei credere quam collegis suis. deus enim dicit ad Iacob: non relinquam, donec faciam quae locutus sum tecum. istos autem multo est utique credibilius, quia iam iusto iudicio fuerant improbati, ad sociandam communionem in illis partibus, ubi iam deus complebat quod mos animos deceptarum a se plebium falsis rumoribus agitarent et temere credulas mentes superbia sui nominis inretitas ab orbis ter
Abbreviated transcription (Latin):
Terram eñ suꝑ qͣm tu dormis tͥ dabo & semini tuo. & erit sem̃
tuũ sicuit arena t̾re. & replebit᷑ in mare ił in affricũ. & in aqͥ
lonẽ. & morientẽ. & benedicent᷑ inte om̃s tribus terre. & in semi¬
ne tuo. Ne autẽ de uideis dictũ putent: qͥd sit semen abrahe
in quo dictũ ẽ. benedicendas om̃s gentes: exponat apłs. Abra¬
he inquid dicte ¶ ꝓmissiones. & semini eiꝰ. Non d in seminib tan¬
qͣm in multis. s tanqͣm inuno. & semini tuo qͥ ẽ. xp̃s. In xp̃o¬
gentes om̃s benedictionẽ habituras tanta auctoritate. ꝓmissũ ẽ:
tanta exibttsĩ ueritate. Et contͣ dicunt qͥ se xp̃ianos dici uolunt.
Et contͣ hoc quid opponunt: Legatione ait functi quidam fi¬
delissim testes ad easdem ꝓuiitias uenerunt. De. ingemina¬
to aduentu scĩssimoꝵ dñi sacerdotũ. dilucide pleniꝰ aiuertꝰ
ac ueriꝰ est publicatũ. Quid q̃so te ÷ Quid ꝑ ipsos fideles tes¬

Expanded text:
Terram enim supra quam tu dormis, tibi dabo et semini tuo: et erit semen Terram enim supra quam tu dormis, tibi dabo et semini tuo: et erit semen tuum sicut arena terrae 2, et replebitur in mare et in africum et inilonem et in orientem. et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. ne autem hoc de Iudaeis dictum putent, quid sit semen Abrahae in quo dictum est benedicendas omnes gentes, exponat apostolus: Abrahae, inquit, dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit et seminibus\' tamquam in multis, sed tgentes benedictionem habituras, tanta auctoritate promissum est, tanta exhibitum veritate; et contradicunt qui se christianos dici volunt! Et contra hoc quid opponunt? « Legatione, » ait, « functi quidam fidelissimi testes ad easdem provincias venerunt: dein geminato adventu sanctissimorum Domini sacerdotum, dilucide, plenius ac uerius esse publicatum. quid, quaeso te, quid per istos fideles tes