comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non ideo bo¬
na ÷ conscienitia meti qui& laudat
hecidere. qui ciliquid reprehersibile ineo
uidet: quod eius oculos offeridit : Uos
Aut̃ nolite me iudiccire et detrahe¬
re quasi seductorẽ et rusticcinum.
Alud ostentantẽ exterius. et ciliud
opaatẽ interuis quici dñs udicat
me id ÷ disceruit et ꝓbat ceuisã me¬
ã etconsiderat Actus meos: qui nouit
non solũ de oꝑib sedetiaĩ decogita¬
tionib iudiccre. Quciritũ etenim
possunat homines dedio iudiccire:
plus homo utiq dese ipso Dedds̃ plus
de homine : quã homo dese : Tcnta
ꝓfunidites ÷ in homine: ut lateat
plerũq ipsum hominẽ inquo esti &uan¬
ta ꝓfunditas uafirmitaitis latebat
inpetro. quanido quid intus in se age¬
Etdñs ÷ qui discernit et iudiccit me:
nolite ante tempus iudicare. quoat¬
usq ueniat dñs ad iuditiũ : Deciꝑtis
reb quae cognosci possunit quo ani

Expanded text:
Non ideo bona est conscientia mea, quia laudat ehendere, qui aliquid reprehensibile in eo videt, quod ejus oculos offendit. Vos autem, nolite me judicare et detrahere quasi seductorem et rusticum, aliudque ostentantem exterius, et aliud operantem interius, quia Dominus judicat me, id est, discernit et probat causam meam et considerat actus meos, qui novit non solum de operibus, sed etiam de cogitationibus judicare. Quantum enim possunt homines de alio judicare, plus homo utique de seipso: sed Deus plus de homine, quam de se homo. Tanta profunditas est in homine, ut lateat plerumque ipsum hominem in quo est, quanta profunditas infirmitatis latebat in Petro, quando quid intus in se ageet Dominus est qui discernit et judicat me, nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus ad judicium. De apertis rebus quae cognosci possunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
congregẽ sitigulorũ : lauserit ina¬
iq adõ ÷ Non om̃iũ hominũ lauso
rit: sed urucuiq bona oꝑa etconss¬
lia. seu cogitationes habenti. qn
tunc laudabitur iustus: audien
ad nõ ĩ Euge serue bone etfidedis
intra ingaudiũ dnĩ tui: ł tuente
benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ
iniustus accipiens sedtentiã. nat
ne aetoiũ : A qu& maledictionio
fuerint alieni exclusi: felices regio¬
bunit cũdõ÷
Haec aut̃ fratres

Expanded text:
 singulorum, laus erit unicuique a Deo. Non omnium hominum laus erit, sed unicuique bona opera, et consilia, seu cogitationes habenti, quoniam tunc laudabitur justus audiens a Domino: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui , et: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum injustus accipiens sententiam: Mittnem aeternum . A qua maledictione qui fuerint alieni et exclusi, felices regnabunt cum Deo. Haec autem, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
cib erit adͦuentus eiꝰ. quia psigu
et ꝓdigia falsa quae uidebitur
oꝑari. trahet homines ad menda¬
tium colendũ. id est ad semet ipsu:
qui est menda & et pater mendc¬
tu Et omĩ seductione siue decep¬
tione iniquittitis erit his qui pereuins

Expanded text:
cibus erit adventus ejus, quia per signa cibus erit adventus ejus, quia per signa et prodigia falsa quae videbitur operari, tradet homines ad mendacium colendum, id est ad semetipsum, qui est mendax et pater ejus. Et omni seductione sive deceptione iniquitatis erit his
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ẽ aduentus scđm operationẽ
satanae: Hoc adipsum diem iudi
cuꝑtin&. quando destruetur ipse¬
antixp̃s cum om̃ib menbrissuis :
audiens ad nõ. Ite in ignẽ a et̃nũ
Notandumq quia non statim ueniet
dñs adiuditium ubi fuerit antixp̃s
interfectus : sed sicut ex libro
danihelis intelligimus. post
mortẽ illius concedentur electis
ad penitentiam dies quad ragin¬
ta quinq n Quantulũ cũq uero
spacium tẽporissit usq quodñs ue¬
niet : penitus ignoratur : Quodq
dicit
scđm operationem sathanȩ : in tel¬
rabitur instigante diabolo &¬
cooperante implebit. qui ex
toto illum possi debit: ta m̃
patiuntur : qui nesciunt quia
agunt : In omni uirtute sene
ꝓdigiis mendacibus : subauds
uiðebitur mortuos suscitare : E
alia multa signa facere sed
mendatia erunt. & aueritate
aliena: quia ꝑmagicã Artẽ et fan¬
tasiã deludec. homines. sicut etsinos
magus delu Nit illũ. qui putais
eũ occidere : Arietẽ decollauit po

Expanded text:
Cujus est adventus secundum operationem Satanae. Hoc ad ipsam diem judicii pertinet, quando destruetur ipsechristus cum omnibus membris suis. Audient enim a Domino: Ite in ignem aeternum. Notandum quia non statim veniet Dominus ad judicium, ubi fuerit Antichristus interfectus, sed sicut ex libro Danielis intelligimus post mortem illius concedentur electis ad poenitentiam dies quadraginta quinque. Quantulumcunque vero spatium temporis sit usquequo Dominus veniet, penitus ignoratur. Quodque dicitm operationem Satanae, intelrabitur, diabolo instigante et cooperante, implebit, qui ex toto illum possidebit, tamen patiuntur, qui nesciunt quid agant. In omni virtute, signis et prodigiis mendacibus, subaudis videbit mortuos suscitare, et alia multa signa facere, sed mendacia erunt et a veritate aliena, quia per magicam artem et phantasiam deludet homines, sicut et Simon magus delusit illum qui, putans eum occidere, arietem decollavit pro
Abbreviated transcription (Latin):
Siue dñs iħs interfecerit illum
potentia ussionis suae. siue
michael interfecerit illum:
uirtute dñiiħu occidetur. nonuirtute
Michaelis : Occidetur aut̃ sic̃ doctores
tradunt in monte oliueti in papilione
& soliosuo : illo in loco contraquẽ dñs¬
iħ sascendit ad cȩlos : Quod uero dic̃
apostolus tunc reuelabitur ille ini¬
quus. postquã fuerit destructũ ro¬
manorũ imperium : non ÷ ita in tel¬
ligendũ qđ statim dixerit illũ uen¬
turum. sed primum illũ destruen¬
dum. ac deinde antixp̃m uenturũ:
tempore adõ disposito ql¬

Expanded text:
us Jesus interfecerit illum potentia jussionis suae, sive Michael interfecerit eum, virtute Domini Jesu occidetur, non virtute Michaelis. Occidetur autem sicut doctores tradunt in monte Oliveti in Babylone et solio suo, illo in loco contra quem Dominus ascendit in coelos. Quod vero dicit Apostolus: Tunc revelabitur ille iniquus postquam fuerit destructum Romanum imperium, non est ita intelligendum, quod statim dixerit illum venturum, sed primum illud destruendum, ac deinde Antichristum venturum, tempore a Deo disposito
Abbreviated transcription (Latin):
rat. neq illũ cui aliquid tribuit uelit
ꝑ hoc sibi subditum facere : de benedic¬
tionibus & met&. Hoc ÷ de bona uo¬
luntate m̃tis accipiet mercedem aet̃¬
nae beatitudinis: sicut ille inbene¬
dictione seminat. qui bona uolunta¬
te subspe aet̾nȩ remunerationis hoc
agit qͥ
Inus quisq ꝓut destinauit corde
suoñ ex triscicia aut ex necessitate.
Id ÷ quantum disposuit in animo suo
dare dõ & pauperibus: tantũ tribuat.
Quia melius ÷ non ꝓmittere corde dut
uerbo : quam ꝓmissum non adimplere ⁊
Doc& aut̃ apłs lȩto animo eandem¬
elemosinam uł uotũ ꝑficere qua& mi
p̃cipit. non extristicia in quiens anmi
faciat aliquis ur̃m aut ex necessitate iu.
coactus atq inuitus: & nonspontaneo as¬
derio ex tristicia hoc adimpl&: &exta
sitate qui non sperat se mercedem recipn
mercede carebis : Liȩto uero animo
ele mosina m erogat paupe̾ri: quiceras
de remuneratione ae t̃norum p̃miorũ.

Expanded text:
rat, neque illum cui aliquid tribuit, velit rat, neque illum cui aliquid tribuit, velit per hoc subditum sibi facere; de benedictionibus et metet, hoc est, de bona voluntate mentis accipiet mercedem aeternae beatitudinis. Ille in benedictione seminat, qui bona voluntate sub spe aeternae remunerationis hoc agit. Unusquisque prout destinavit in corde suo, non ex tristitia aut ex necessitate, id est quantum disposuit in animo suo dare Deo, et pauperibus, tantum tribuat, quia melius est non promittere corde aut verbo quam promissum non adimplere. Docet autem Apostolus laeto animo eamdemeemosynam vel votum perficere quia ex omnibus praecipit non ex tristitia, inquiens, animi hoc faciat aliquis vestrum, aut ex necessitate, id est coactus aut invitus, et non spontaneo desiderio. Ex tristitia hoc adimplet et ex necessitate, qui non sperat se mercedem reciper in futuro mercede carebis. Laeto vero animo eleemosynam erogat pauperi, qui certus est de remuneratione aeternorum praemiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
auirogare fr̃s. titum uidelic&.¬
sileam & a pollo : ut prȩuenient
subaudis nos ad uos: Sic sub audis
date illam donationẽ quasi benedictionẽ
id ÷ beniuolentiam. & ex caritate: non quasi
auariciam. id ÷ non auare sed sponte date. i
ut illud uirgilii i Parce citherea metu:
id ÷ dimitte metum: Aliquando ꝓser¬
uare : ut ibi: Hinc canere incipiam.
quanta experientia sit parcis apibus .
Parce enĩ dicunt᷑ apes. quasi seruatrices:
eo qđ seruent sua mella : In hoc aut̃lo co
ꝑhoc quod dixit ad uerbialit̃ parce.
uoluit significare auarum hominem. cui
extorquetur cum uiolentit. ut aliquid
largiatur: Ergo qui parce seminat. parce
& met&: id ÷ qui parum tribuit paupe¬
ri. parum accipiet mercedis: sicut &¬
adlitteram qui parũ seminat. parum
colligit :
Etquiseminat in benedicti¬
oniꝰbus. Id ÷ qui largitur elemo¬
sinam paupericũ beniuolentia. bonaq
tẽ poralia distribuit ex sinceritate m̃tis.
ut neq laudem humanã ex inde requi¬

Expanded text:
avi rogare fratres, Titum videlicSilam, et Apollo, ut praeveniant, subaudis nos, ad vos. Sic subaudis: Date illam donationem, quasi benedictionem, id est benevolentiam ex charitate, non quasi id est non avare, sed sponte date. Quut illud Virgilii: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum: aliquando pro servare, ut ibi: Hic canere incipiam quanta experientia sit parcis apibus. Parcae enim dicuntur apes, quasi servatrices, eo quod servant sua mella. In hoc autem loco per hoc quod dixit adverbialiter parce, voluit significare avarum hominem, cui extorquetur cum violentia ut aliquid largiatur. Ergo qui parce seminat, parce et metet, id est qui parum tribuit pauperi, parum accipiet mercedis, sicut ad litteram ille qui parum seminat, parum colligit. Et qui seminat in benedictionibus, id est qui largitur eleemosynam pauperi cum benevolentia, bonaque temporalia distribuit ex sinceritate mentis, ut neque laudem humanam exinde requi
Abbreviated transcription (Latin):
habundetis in omĩ epere bonor
Molite inquit diffidere neq desperare det
muneratione. si hilari animo elemolui
impenditis. quia potens ẽ d̃ omne gas
habundare facere in uobis. scilic& ud¬
entio diuina : omniq substanta ĩr¬
rali. & insuꝑ infuturo aet̾nalit̃ felie¬
tem tribuere : Hoc enim erit hoduos¬
bundare in omni o pere bono si ibis
tin& quod sufficit adiuam ueuns

Expanded text:
abundetis in omni opere bono. Nolite, inquit, diffidere neque desperare de remuneratione, si hilari animo eleemosynam impenditis, quia potens est Deus omnem gratiam abundare facere in vobis, scilicet uentia divina, omnique substantia temporali: et insuper in futuro aeternam felicitatem tribuere. Hoc enim erit abundare in omni opere bono, si sibi retinet quod sufficit ad suam suorumque
Abbreviated transcription (Latin):
quiat disꝑsit & diuuisit substantiã sibi adõ
datam. ac dedit pauperibus qui ñ habe¬
rent quod ei redderent inp̃senti: & non
diuitibush uiusscłi a quibus sperarent
eandem iterum aut plura recipere n
÷t qm usus ẽ p̃ceptodñi dicentis. facite uo¬
bis amicos de mãmon̾ci iniquitatis.
idcrco iusticiai eius id ÷ merces largita¬
tis eius. & retributio ipsius iusticie: ma¬
n& mnaet̾num  Quici ibi posuit diui¬
cassuas: & ibi tesaurizauit. ubi fures¬
non effodiunt nec furantur q
Qui aut̃ ad¬
minis trat sem̃ seminanti: ⁊ panẽ admandu

Expanded text:
et divisit pauperibus substantiam sibi a Deo datam, ac dedit pauperibus qui non habent quod ei redderent in praesenti, et non divitibus hujus saeculi, a quibus speraret eadem iterum aut plura recipere: et quoniam usus est praecepto Domini dicentis: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis , idcirco justitia ejus, id est merces largitatis ejus et retributio ipsius justitiae manet in aeternum, quia ibi posuit divitias suas, et ibi thesaurizavit, ubi furesnon effodiunt, nec furantur. Qui autem administrat semen seminanti, et panem ad mandu
Abbreviated transcription (Latin):
lex n quidem̃: nihil ꝓfuit lex o
ꝥrofuit quidẽ aliquid corpora mun¬
dundo: peccuta leuic relaxundo
s ed nihil in hoc ꝓfuit utꝑfectos
fucere potuis s&.seruientes ineu:
qm̃ grauora peccata nontollebat.
nec ianuam patriue cuelestis alicui
aperiebat: qua ꝙpter: rȩꝓbata est
ut grãe duretur locus: inqua ꝑ¬
fectio constra: Utilis quidẽ fuit
fidem habentib inxp̃o: non illis
quitotũ spem suum in eius carna¬
lib obseruationib ponebant
ntroductio uero melioris
spei sub audis ÷ modo ingr̃a: per

Expanded text:
lex. Quid enim, nihil profuit lex? profuit quidem aliquid corpora mundando, peccata levia relaxando; sed nihil ad hoc profuit, ut perfectos facere potuisset servientes in ea, quoniam graviora peccata non tollebat, nec januam regni coelestis alicui aperiebat. Quapropter reprobata est, ut gratiae daretur locus, in qua perfectio constat; utilis quidem fuit fidem habentibus in Christo, non illis qui totam spem suam in ejus carnalibus observationibus ponebant. Introductio vero melioris spei, subaudis est modo in gratia, per
Abbreviated transcription (Latin):
i ln sustentatione
id ÷ ad pacientiã dĩ manifes¬
tandam. quicum peccemꝰ nonstatim
punim᷑: sedeius pacientia atq suffe¬
rentia ad poenitentiã expectamur.i
TeNSIONẼ IUSTICIE SUE INHOCTEA¬
PORE sub audis nouissimo. id est
lium suũ: ut suã iusticiã ostenderet
ꝑ illum. Et miscđiam qua nos expec¬
tat ad poenitentiam: ułsił ies t̃
iudł: Pustus est: qui quod promitat
tribuit: Ita et ds̃pater promisitno¬
bfiliũ suũ & in eo iustificationem.
quod utiq adimpleuit: mittens illũ
in mundũ ꝑ incarnationis mysteriũ.
cuiꝰpassionis fide iustificamur: ab luti
aqua baptismatis: unde sequitur :
&IUS TIFICANS EŨ qUIEXFIDE ESTIHU
UT̃I.N hoc ÷ quem libethominẽ fidẽ
ihuxp̃i habentem. nontam̃ ꝑ oꝑa

Expanded text:
In sustentatione Dei, In sustentatione Dei, id est ad patientiam Dei manifestandam, quia cum peccamus non statim punimur; sed ejus patientia atque sufferentia ad poenitentiam exspectamur. tensionem justitiae suae in hoc tempore, subaudis novissimo, id est lium suum, ut suam justitiam ostenderet per illum, et misericordiam qua nos exspectat ad poenitentiam. Ut ipse sit justus. Justus est qui quae promittit, tribuit. Ita et Deus Pater promisit nobis Filium suum, et in eo justificationem: quod utique adimplevit, mittens illum in mundum per incarnationis mysterium, cujus passionis fide justificamur, abluti aqua baptismatis. Unde sequitur: Et justificans eum qui ex fide est Jesu Christi, hoc est quemlibet hominem fidem Jesu Christi habentem
Abbreviated transcription (Latin):
uit et p̃finit propiciatorẽ etreconcili¬
a torẽ. ut ipse nob propiciũ faceret
dm̃ patrẽ. & placabilẽ ꝑfidẽ passio¬
nis suce. uł impromptu ante oculos
om̃iũ posuit ut om̃s saluaret insẽcre¬
dentes: quia dũ in eũ credimꝰ. et eiꝰ san¬
guinẽ ꝓnobfusum confitemur. sine
tempore: id ÷ in nouissima ȩtate :lus¬
ticia in hoc loco duplicimodo potest
ficat nos: uł iusticia qua iustificat
deus pater credentes infilium suum:
Ostendit ergo manifeste ds pater iustia¬
am suã. id÷ filiumsuũ ułquanos
iusti ficat ineffusione sanguinis filii sui
in hoc tempore. id ÷ ab aduentu illius
usq infinẽ scłi. quia nisi nos iustificare
uoluis set ad mortem filiũ suũ nontra
tũ ił roposuit etiã illũ uenire & pati.
propter remissionẽ p̃cedentiũ delicto¬
rũ. id ÷ originaliũ quȩ ex parentibus
trahimus antequã nascamur. uel
omniũ peccatorũ quȩ cominittimꝰ
post baptismum q̃

Expanded text:
vit et praefinivit propitiatorem et reconcilivit et praefinivit propitiatorem et reconciliatorem, ut ipse nobis propitium faceret Deum Patrem et placabilem per fidem passionis suae, vel in promptu ante oculos omnium posuit, ut omnes salvaret in se credentes, quia dum in eum credimus, et ejus sanguinem pro nobis fusum confitemur, sine tempore, id est in novissima aetate. Justitia in hoc loco duplici modo potest ficat nos, vel justitia qua justificat Deus Pater credentes in Filium suum. Ostendit ergo manifeste Deus Pater justitiam suam, id est Filium suum, vel quia nos justificat in effusione sanguinis Filii sui in hoc tempore, id est ab adventu illius usque in finem saeculi, quia nisi nos justificare voluisset, ad mortem Filium suum pro nobtum. Proposuit etiam illum venire et pati propter remissionem praecedentium delictorum, id est originalium quae ex parentibus trahimus antequam nascamur, vel omnium peccatorum quae committimus  baptismum.
Abbreviated transcription (Latin):
suis iustificatur oꝑib cũ uterq sit puct¬
ricator suce legis: Iudeus uidelicet
naturalis et scriptae: Gentilis aut̃
naturalis sed redemptione qua xp̃s
nos redemit suo sanguine etfide. et aquat
baptismatis. quaquisq renatus sistatim¬
obierit: statim saluabitur inuita :Sin
autẽ uixerit. ornare debet fidẽ operib.
quia fides sine oꝑibus: otiosa est: Ho¬
redimuntur captiui: qui ab hostib
captiuantur : Quo ergo homo capa¬
uari potuit. cũ ds ubiq sit: sed captiua¬
tus ÷animo adiabolo quando dic¬
bolo sẽ subdidit: p̃uaricando legẽ d̃
et quandouitus et idolis coepit seruire:
Haec autẽ captiuitas solutt ÷. dũ animꝰ
addmñ redut. et se infirmũ. illũ uero
medicũ intellexit. ꝑfectaq redẽptio:
meffusione sanguinis xp̃i patuit n
Quem proposuit ds̃ pater propiciato¬
rem. perfidem. insanguine ipsius
Filium suũ ꝓposuit ds̃ pater. id ÷ decre¬

Expanded text:
suis justificatur operibus, cum uterque sit praesuis justificatur operibus, cum uterque sit praevaricator suae legis: Judaeus videlicet naturalis et scriptae; gentilis autem naturalis. Sed redemptione qua Christus nos redemit suo sanguine et fide; et aqua baptismatis, qua quisqobierit, salvabitur in vita. Si autem vixerit, ornare debet fidem operibus, quia fides sine operibus occisa est. captivi redimuntur qui ab hostibus captivatur. Quomodo ergo homo captivari potuit, cum Deus ubique sit? Sed captivatus est animo a diabolo, quando diabolo se subdidit praevaricando legem Dei, et quando vitiis et idolis coepit servire. Haec autem captivitas soluta est, dum animus ad Deum rediit, et se infirmum, illum vero medicum intellexit; perfectaque redemptio in effusione sanguis Christi patuit. Quem proposuit Deus Pater propitiatorem per fidem in sanguine ipsius. Filium suum proposuit Deus Pater, id est decre
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt: et egent gła dei idest
indulgentia & uenia peccatoꝵ indi¬
gent om̃s. tam udȩi quã gentiles pro
qua glorificandus ÷ ds Iustificiti
gratis ꝑ grãm ipsius: ꝑ redemptionẽ
quue est̃ in xp̃o ih̃u: Gratisdicit id ÷
nũ quod fecit: Baptizatur: statĩque
iustificatur : Ecce gratis iustificatur
tionem quue ÷ in xp̃o iħu: non inopi¬
bus legis: Redemptio nr̃a quasumꝰ
redempti. et ꝑ quã iustificamur passi
oxp̃i ÷ : quue iuncta baptismo iusti¬
ficat hominem ꝑfidem. et postmodũ
duo sunt conuinctit: ut unũ sine altero
hominẽ non possit iustifictri : Nã neque
fides dominicȩ passionis sine a quabap¬
tis matis hominẽ mundat. nisi forte in
martrrio qđ probaptismate accipitur
neq aqua baptismi. sine fide dominicȩ
passionis. purificare hominẽ uadet.n
Iungantur ergo simul. sicq prestabunt
ꝑfectã redemptionẽ: ꝑ fectaq mundati¬
onem nł taq neq uideus neque gentilis

Expanded text:
peccaverunt et egent gloria Dei, id est indulgentia et venia peccatorum indigent omnes, tam Judaei quam gentiles: pro qua glorificandus est Deus. Justificati gratis per gratiam ipsius: per redemptionem, quae est in Christo Jesu. Gratis dicit, id est unquam boni fecit, baptizatur, statimque justificatur. Ecce gratis justificaturtionem quae est in Christo Jesu, non in operibus legis. Redemptio nostra qua sumus redempti, et per quam justificamur, passio Christi est quae, juncta baptismo, justificat hominem per fidem: et postmodum mutuo sunt conjuncta, ut unum sine altero hominem non possit justificare. Nam neque fides Dominicae passionis sine aqua baptismatis hominem mundat, nisi forte in martyrio quod pro baptismate accipitur: neque aquam baptismi sine fide Dominicae passionis purificare hominem valet. Jungantur ergo simul sicque praestabunt perfectam redemptionem, perfectamque mundationem. Itaque neque Judaeus, neque gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis sacrificiorũ. inquagloriris. id ÷
clusa t̃: In terrogat iterũ iudȩũ. ut con¬
sideret ꝑ quã legem exclusa ÷ lexin
qua gloriabatur. In terrogat etiam ad¬
huc: Factorũ : id ÷ numquid ꝑlegem
factorũ exclusa ÷. ut alialex proipsa da¬
ta sit. quae similit̃ in operib carnalib
consistat.: Ñ. sed ꝑlegems dei. id est
non ꝑlegem factorũ exclusa ÷ : sed per¬
iubet ds̃ ut carnaliter circum cidamur.
sedut infide recta bapti zemur: ubi gra¬
tis cuncta dimittuntur peccata: dum
enim dixit poenitentiã agite. ad pro¬
pinquabit regnum celorum: non dix̃
seruate legem carnaliter :
ficamus
ustificari hominem ꝑ fidẽ
xp̃i inbaptis mate.sine operibus

Expanded text:
icationis sacrificiorum in qua gloriabaris. Per clusa est? Interrogat iterum Judaeum ut consideret per quam legem exclusa est lex in qua gloriabatur. Interrogat etiam adhuc. Factorum? id est nunquid per legem factorum exclusa est, ut alia lex pro ipsa data sit, quae similiter moribus carnalibus constat. Non, sed per legem fidei, id est non per legem factorum exclusa jubet Deus ut carnaliter circumcidamur, sed ut fide recta baptizemur, ubi gratis cuncta dimittuntur peccata. Dum enim dixit: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Non ait: Servate legem carnaliter. Aficamur, justificari hominem per fidem Christi, in baptismate, sine operibus
Abbreviated transcription (Latin):
de dm̃ iħu xp̃i: sic et illisaluabuͣntur
ꝑ eandẽ grãm et ꝑ eandẽ fidẽ quia crede¬
bant infiliumdĩ. quẽ ex spectabant sal¬
uatorem: quẽ nos iam accepunꝰ ꝓpi¬
imposibile erat sanguine hircorum
auferre peccata. et quisquis oꝑatur
iustici ã & mea confidit: contradm̃ tu¬
tollere: sed ostendere & punire: Perle¬
gem enĩ cognitio peceittii Numqͥd
ante legem ñ agnoscebatur peccatum:
ec sipeccatũ ñ cognoscebatur. quareio¬
seph lic& iniuste. missus ÷ incarcerẽ.
N ũquid ñ ÷ accusatus decrimine : Etfrseiꝰ¬

Expanded text:
i; sic et illi salvabantur per eamdem gratiam, per eamdem fidem, quia credebant in Filium Dei quem exspectabant Salvatorem, quem nos jam accepimus propiimpossibile erat sanguine hircorum auferri peccatum, et quisquis operatur justitiam et in ea confidit, contra Deum tutollere, sed ostendere et punire. Per legem enim cognitio peccati. Nunquid ante legem cognoscebatur peccatum? Et si peccatum non cognoscebatur, quare Joseph, licet injuste, missus est in carcerem? Nunquid non est accusatus de crimine: et fr
Abbreviated transcription (Latin):
ultero etfornicatore stic̃ castũ et c̃tinen¬
tẽ. deiniusto et peccatore fac̃ iustũ et a¬
matorẽ uircutũ: quȩ iusticia in xp̃o est
reuelata et data sinelege. id ÷ sine ob¬
seruatione legtili: quia nulli lex se¬
cundũ mysteria & sacrificia tradit᷑
iam obseruanda. sed dicitur. qui cre¬
diderit et baptizatus fuerit saluus
erit. id ÷ uistus erit : Possumꝰ etiã ipsã¬

Expanded text:
ultero et fornicatore facit castum et continenultero et fornicatore facit castum et continentem, de injusto et peccatore facit justum et amatorem virtutum. Quae justitia in Christo est revelata, et data sine lege, id est sine observatione legali, quia nulli lex secundum mysteria et sacrificia traditur jam observanda; sed dicit: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Hoc est justus erit
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. merito hȩc patim᷑ quia pecca¬
uimꝰ infr̃em nr̃m: Cognoscebat᷑ ergo pec¬
catũ. sed quantũ malũ e̾et. etquã uin¬
dictam uiste expeter&: ignorabaturꝰ
Igitur ꝑlegem et maior cognitio pecca¬
tiest quã antelegẽ: quia lex dicit non
occides. ñ adulteriũ facies. et cognitio¬
etiam pene ipsius peccati ꝑlegem osten¬
ditur: quȩ monstrat quomodo peccatũ
puniri debeat dicendo. siquis hocuł illad
fecerit: occidatur: Potest& itai intelli¬
gi. quia erant quaedã mala quȩ ñcog¬
noscebantur eẽ peccatũ: sic̃ concupiscen¬
tia erat. dequa alibi idem apłs dicit:¬
nc autem. id ÷ in dñi aduentu. et in
presenti tempore: iusticia dei mani¬
festata ÷ sine lege: Iasticiadĩ in presen¬
ti tempore sine lege manifestata est. ñ ea
solũ modo qu a ipse iustꝰ ÷. aut qu a iustifi¬
cetur quiessentialit̃ iusticia est: sed
qua induit impiũ. quan do mileri¬
corditer de infideli facit fidelem. Dead¬

Expanded text:
a peccavimus in fratrem nostrum ? Cognoscebatur ergo peccatum, sed quantum malum esset, et quam vindictam juste expeteret ignorabatur. Igitur per legem et major cognitio peccati est quam ante legem, quia lex dicit: Non occides, non adulterium facies, et cognitio pene ipsius peccati per legem ostenditur, quae monstrat quomodo peccatum puniri debeat, dicendo: Si quis hoc vel hoc fecerit, occidatur. Potest et ita intelligi, quia erant quaedam mala quae non cognoscebantur peccatum esse, sicut concupiscentia erat, de qua idem AposHunc autem, id est in Domini adventu, et in praesenti tempore justitia Dei manifestata est sine lege. Justitia Dei in praesenti tempore sine lege manifestata est: non ea solummodo qua ipse justus est, aut qua justificetur qui essentialiter ipsa justitia est, sed qua induit impium, quando misericorditer de infideli facit fidelem, de ad
Abbreviated transcription (Latin):
legem: dũ dicitur innouissimis diebus
circũcidet dñs cortuũ. id ÷ auferet pecca¬
ta tua: et iustificabit te ꝑ baptis mum .
Tostificatur et ꝓprophetas dũdicitur. ip¬
se iniquitates nr̃as portabit. etpeccata
nra ipse tollet:łt alibi: E ffunda super
uos aquã mundã: et munda bimini ab
omnib inquinam̃tis: Ipse quoq xp̃s

Expanded text:
 dum dicitur: In novissimis diebus circumcidet Dominus cor tuum, id est auferet peccata tua, et justificabit te per baptismum . Testificatur et per prophetas, dum dicitur: Ipse iniquitates nostras portabit, et peccata nostra ipse tollet . Et alibi: Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamentis vestris . Ips
Abbreviated transcription (Latin):
uero induo ut ibi.lex & ꝓphetȩ usque
hannes testimoniũ ꝑhibet: Non nũq
Et alibi S edut impleatur sermo qui
in lege eorum scriptus ÷: quia odio
habuerunt megratis : Ita & hic legẽ
appellut apłs psalmos. inquibus
predictum fuerat deiudȩis: dixit
insipiens populus uidȩorũ. uidens
xp̃m presentẽ in carne non ÷ ds̃
adiudeos. qui gloriabantur deno¬
bilitaite generis. & uitȩ meritis. qͣsi
xp̃m ipsi non occiderint uł dãpnao¬
uerint. sed obseruatores essentl egis

Expanded text:
vero in duo, ut ibi: Lex et prophetae usque Joannes testimonium perhibet. NonnunquaEt alibi: Sed ut impleatur sermo qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . Ita et hic legem appellat Apostolus Psalmos, in quibus praedictum fuerat de Judaeis: Dixit insipiens, id est populus Judaeorum videns Christum praesentem in carne, Non est Deus . e, qui gloriabantur de nobilitate generis, et vitae meritis, quasi Christum ipsi non occiderint vel damnaverint; sed observatores essent legis
Abbreviated transcription (Latin):
runt id ola colentes. ñ ÷ ds̃ scilica pter
illos quos colimus & ueneramur: P
e operibus legis. noniustfcibit
tis continetur. scđm mysteria & sacra¬
seruandũ ÷ : non ad orabis deosalie¬
nos: honora patrem tuũ. & cetera pre
excircũ cisione carnali. exsabbaticus¬
todia ex uictimis legalib ñ ustisi¬
cabitur postdnĩ aduentũ om̃is caro
id÷ om̃is homo. uł om̃is carnalit̃ uiuers.
& carnalit̃ ea obseruans quia om̃a

Expanded text:
runt idola colentes: Non est Deus, scilicet praeter runt idola colentes: Non est Deus, scilicet praeter illos quos colimus et veneramur. Quia ex operibus legis non justificabitur tis continetur. Secundum mysteria et sacraservandum est: Non adorabis deos alienos; honora patrem tuum et matrem, et ex circumcisione carnali et sabbati custodia, et victimis legalibus non justificabitur post Domini adventum omnis caro, id est omnis homo, vel omnis carnaliter vivens, et carna
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus p̃ponere: Dixit. Scimus
loquitur: This qui inlege sunt loqͥt᷑.
id ÷ uide is legem habentibus. idõq
non debent gloriari iudȩi insuit iusti¬
cia. nec preferre gentibus. sed pocius
reos sẽ intelligentes subdere debent sẽ¬
dõ cuius gr̃a uocati sunt:. sicut etgen¬
tes. Quia reuera peccatores existunt:
scriptȩ & naturalis legis p̃uarica
Ouidȩi nolite gloriari. nolite uos extol¬
lere aduersus gentiles. quia ista quȩ
dixi depsalmo: aduos specialiter ꝑ¬
tinent : uob enĩ loquitur lex: quib¬
data est: Vt omne os obstriatur
& subditus ficit om̃is mundus oo
Acsidiceret aliis uerb̾: Iccirco dicitlex
psalmorum. quia non ÷ iustus quisq
non ÷ qui faciat bonũ. ut ome os iudȩ¬
orum et gentiũ claudatur. nequis
possit gloriari siuis meritis se ẽe sal¬
cores sunt inuenti. & gratia deis
saluati: ñ sus merits : Subditꝰ debecẽe
om̃is mundus dõ reatũ suũ agnoscendo:
ad gentiles quasi ad alienos : et ipsidixe¬

Expanded text:
gentibus praeponere, dixit: Scimus loquitur, his qui in lege sunt loquitur, id est Judaeis legem habentibus; ideoque non debent gloriari Judaei in sua justitia, nec praeferre se gentibus; sed potius se reos intelligentes, subdere se debent Deo, cujus gratia sunt vocati, sicut et gentes qui revera praevaricatores existunt scriptae et naturalis legis. Ac Judaei, nolite gloriari, nolite vos extollere adversus gentiles, quia ista quae dixi de Psalmo, ad vos specialiter pertinent. Vobis enim loquitur lex quibata est. Ut omne os obstruatur, et subditus fiat omnis mundus Deo. Ac si diceret aliis verbis: Idcirco dixit lex Psalmorum, quia non est justus quisquam, non est qui faciat bonum, ut omne os Judaeorum et gentilium claudatur, ne quis possit gloriari se suis esse sal et gratia Dei sunt salvati, non suis meritis. Subditus debet esse omnis mundus Deo, reatum suum agnoscendo, ad gentiles, quasi ad alienos, quia ipsi dixe
Abbreviated transcription (Latin):
moriatur i Si quis heo p̃cepta ꝓpt̃
poenã quãmincctur et uindictã uel
parentes honorauerit. uł ñ occiderit.
et ñ ꝓpt̾ amorẽ dĩ et iusticiã hȩc poti¬
us obseruauerit: hominib quidem
iustus uidetur. dũ ñ cõmitatt unde
occidi mereat᷑ Tam̃ apuddm satis
iustus non÷. dũ bonũ p̃ceptũ eius
ex necessitate & ñ amore ꝓbat̾ im¬
plere dũ ergo ñ iustificat᷑ coram

Expanded text:
moriatur. Si quis haec praecepta propter poenam quam minatur et vindictam, vel parentes honoraverit, vel non occiderit, et non propter amorem Dei et justitiam haec potius observaverit, hominibus quidem justus videtur, dum non committit unde occidi mereatur: tamen apud Deum satis justus non est, dum bonum praeceptum ejus ex necessitate, et non ex amore probatur implere. D
Abbreviated transcription (Latin):
gatus id÷ a grege separatus. acȩteris
uidelic& discipulis. non m̃te sed cor¬
pore: quia cũmcor unũ & animam
unã habere t cũ cȩteris. segregit
est corpore abalus. sp̃u sc̃o p̃cipien¬
te. segregate mihi barnaban et pau¬
lum. et destinatus ÷ gentib: totius orb p̃dica¬
tor. Uerbigr̃a. Sicut homo extendit
destinatus ÷ quidẽ gentib ad p̃dic̾a¬
tionẽ: sed tam̃ non separatus est acȩ¬
teris apłis m̃te & desiderio. Et cũ
reliqui apłi singulis in locis p̃dicas¬
sent. & singula regna tenuissent.
uerbi grã. Andreas achaiã. Thomas in¬
diã. alatheus ȩchiopiã. ille omibus
gentibus. & om̃ib regnis p̃dicator
extitit. unde ipsedicit. Qui opatus
est petro in apostolatũ circũcisionis
oꝑatus ÷ & mihi intergentes. Quod

Expanded text:
gatus, id est a grege separatus, a caeteris videlicet discipulis, non mente sed corpore, quia cor unum et animam unam habebat cum caeteris. Segregatus est corpore ab aliis, Spiritu sancto praecipiente: Segregate mihi Barnabam et Paulum , et destinatus est gentibus totius orbis praedicator. Verbi gratia: Sicut homo extendit destinatus est quidem gentibus ad praedicandum, sed tamen non ideo separatus est a caeteris apostolis mente et desiderio. Et cum reliqui apostoli singulis in locis praedicassent, et singula regna tenuissent, verbi gratia: Andreas Achaiam, Thomas Indiam, Matthaeus Aethiopiam, ille omnibus gentibus et omnibus regnis praedicator exstitit; unde ipseest Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. »
Abbreviated transcription (Latin):
Id÷ quousq unã fidem
habeamus post resurrectionẽ. & om̃s
aequaliter dm̃ cognoscamꝰ: In p̃sentisis¬
dem seculo. sicut ÷ diuersitas sciencuas.
itã diuersa fides. quia alius plus ai¬
us minus dedõ intelligit: & scđmqued
potentis di. hab& & fidẽ : Post resuris¬
tionẽ aut̃ iã nerit cliuersitas fidei
quas cait om̃s aequalit dm̃ uidebunt.
auault̃ fidẽ hobebunt: Erit enĩ ds̃:
ipiorib ista pendent: Ipse inquit
abat pastores qui ȩdificent corpus
ilus. donet occurramus om̃s postre¬
uesbionẽ generalẽ. inurrũ ꝑfectũ:
N idã hoc modo intelligunt: qđ inge

Expanded text:
st, quousque unam fidem habeamus post resurrectionem et omnes aequaliter Deum cognoscamus. In praesenti siquidem saeculo, sicut est diversitas scientiae, ita et diversa fides, quia alius plus, alius minus de Deo intelligit, et secundum quod potentis Dei, habet et fidem. Post resurrectionem autem jam non erit diversitas fidei, quia sicut omnes aequaliter Deum videbunt, ita aequalem fidem habebunt. Erit enim Deus ioribus ista pendent. Ipse inquit dedit pastores qui aedificent corpus illius, donec occurramus omnes post resurrectionem generalem in virum perfectum. Quidam hoc modo illud intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
legn aspũ sco dictata et scriptã. quȩ eos
ogebat ꝑtimore ad obseruantiã sui: mi¬
nans et dicens: Siquis hoc uł illud fecerit:
morte moriatur ÷ Ipseetiai sp̃s sc̃s. quẽ
lli aueperunt quandodataestł ex co¬
gebat eos ut legem obseruarent : ł tquia
tunc acceꝑant isti inpatrib suis sp̃m sc̃m
et legem: idõ dicit apłs : Non accepistis
iterũ spm seruitutis qui uos cogat ꝑtimo¬
rem ad seruiciũ om̃ipotentisdi. sed ac¬
cepistis grãm euangłu. ubi ñ cogitur
aliquis uenire ad fidẽ xp̃i ꝑtimorem n¬
Et accepistis quoq spin adoptionis siue
electionis filiorũ dĩ : qui uos in partẽ di
uocauit adlibertutem: Vt iã nonsitis
seruientes dõ timoreseruili.: sed amore
& timore filiationis. quo seruit bonus
filius patri: timens eũ offendere: Qđ
uero subdit. in quospũ scõ clumamus
abbapater: tule ÷ acsi diceret: Per sp̃m

Expanded text:
 sancto dictatam et scriptam, quae eos cogebat per timorem ad observantiam sui, minans et dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Ipse etiam Spiritus sanctus, quem illi acceperunt quando data est lex, cogebat eos ut legem observarent. Et quia tunc acceperant isti a patribus suis Spiritum sanctum et legem, ideo dicit Apostolus: Non accepistis iterum spiritum servitutis, qui vos cogat per timorem ad servitium omnipotentis Dei, sed accepistis gratiam Evangelii, ubi non cogitur aliquis venire ad fidem Christi timore. Accepistis quoque spiritum adoptionis sive electionis filiorum Dei, qui vos in partem Dei vocavit ad libertatem, ut jam non sitis servientes Deo timore servili, sed amore ac timore filiationis, quo servit bonus filius patri, timens eum offendere. Quod vero subdit, in quo Spiritu sancto clamamus: Abba Pater tale est, ac si diceret: Per quem
Abbreviated transcription (Latin):
taliter uiuamus uł conuersemꝰ. cuncta
transitoria & caduca ꝓnihilo ducentes.
& dõ debitũ nr̃m reddentes: Quidergo
accepimꝰ ab illo. ut ei debitoresessemus:
quicquid boni habemus: Cũ enĩ non esse¬
mus : ab illo denihilo conditi sumus. l
cũ nr̃o uitio ꝑditi essemꝰ. abipso redẽptisu¬
mus: donans pariter bonai tẽporaliu et
ꝓmittens aet̾na : & quomodopossumꝰ
ei debitum reddere: seruiendo uolunta¬
ti illius. obtẽperando mandatis eiꝰ. etqͥc¬
quid boni habemꝰ. non nr̃is meritis: sed
ueritis: moriemini morte aeterna n
Quid ÷ scđm carnẽ uiuere: carnalia opa
exercere. Adulteriũ uidelico. homici
Uideamus primũ quue sunt oꝑa uł facta
carnis. ex aluis uerbis apłi: M anifesta sunt¬
inquit :oꝑa carnis: Iuae sunt  fornicatio
inmundiciu. luxuria. et cuetã quȩ se

Expanded text:
tualiter conversemus, cuncta transitoria et caduca pro nihilo dicentes, et Deo debitum nostrum reddentes. Quid ergo accepimus ab illo ut ei debitores essemus? Quidquid boni habemus. Cum enim non essemus, ab illo de nihilo conditi sumus, et cum nostro vitio perditi essemus, ab ipso redempti sumus, donante nobis pariter bona temporalia, et promittente aeterna. Et quomodo possumus ei debitum reddere? Serviendo voluntati illius, obtemperando mandatis ejus, et quidquid boni habemus non nostris meritis, sed veritis, moriemini morte aeterna. Quid est secundum carnem vivere? Carnalia opera exercere, adulterium videlicet, homiciVideamus primum quae sint opera vel facta carnis, ex aliis verbis Apostoli: Manifesta autem sunt opera carnis; quae sunt forricatio, immunditia, luxuria e
Abbreviated transcription (Latin):
ut beatus agustinus dicit. non est origi¬
nis sequendus. neq sequaces eius: quiꝰ
omnẽ creaturã rationubilẽ & in ra¬
tionabilem. corporalem & in corpo¬
ralem comprehendunt :Nonenim
om̃is cretitura in gemiscit ut illiuo¬
lunt. sed homo quicũ om̃i cretitura
quandã communionẽ habet. Eo ma
qͦ paulo superius diximus : Omĩs un¬
quit creatura. id ÷ om̃is homo inge¬
miscit. affligitur. tristatur. in dolo¬
re. in fame. & siti. infrigore. & mnu¬
ditate. in carceribus: & parturit
Siue ut melius habet ingreco dol&
angustius et doloribus ÷ Illi autem
qui iam regnant cumdõ. & cotidie
transeunt adrequiem sempiternã.
postquã ab huius scłi erumniS libe¬
rantur : non ingemiscunt :
autẽ illa sub audis creaitura. idi
nonsolum credentes & ñ credentes in¬
gemiscunt. & dolent inp̃senti uita
sd& nos ipsi subaudis apłi. qu
ꝑfectioris fide sumus pͥmitias
dolemus & ipsi uitranos
emimus subaudis incorde & mente:
sustinentes carceres poenurias. egesta¬

Expanded text:
t beatus Augustinus, non est Origenes sequendus, neque sequaces ejus qui omnem creaturam rationabilem et irrationabilem, corporalem et incorporalem comprehendunt. Non enim omnis creatura ingemiscit, ut illi volunt; sed homo, qui cum omni creatura quamdam communionem habet, eo modo quo paulo superius dixit: Omnis, inquit, creatura, id est omnis homo ingemiscit, affligitur, tristatur in dolore, in fame et siti, in frigore et nuditate, in carceribus et parturit; sive quod melius habetur in Graeco dolet angustiis et doloribus; illi autem qui jam regnant cum Deo, et quotidie transeunt ad requiem sempiternam, postquam ab hujus saeculi aerumnis liberantur, non ingemiscunt. Non solum autem illa, subaudis creatura, id est, non solum credentes et non credentes ingemiscunt et dolent in praesenti vita, sed et nosipsi, subaudis apostoli, qui perfectionis fidei sumus, primitiasdolemus, et ipsi intra nos gemimus in corde et mente, sustinentes carceres, penuriam, egesta
Abbreviated transcription (Latin):
tia eẽ: inter creaturã & creaturam ÷¬
Nam paulo superius dixit : Expectutio ere¬
aturae. filiorũ dĩ reuelationẽ expectat.
fideles tantũ modo possunt intelligi:
qui iam credebant: Hic uero ubidicit. ip¬
sa creatura liberabitur aseruitute cor¬
ruptionis: in fideles intelligi possunt.
qui necdũ temporib aplorũ credide

Expanded text:
hoc loco inter Creatorem et creaturamnam paulo superius ubi dixit: Exspectatio creaturae filiorum Dei revelationem exspectat, fideles tantummodo possunt intelligi, qui jam credebant, hic vero ubi dicit: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, infideles intelligi possunt, qui necdum temporibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
patris confirmat᷑. scđm humanas leges ÷
Quã autẽ hereditatẽ poterit dspat̃ dare
nob. qui ñ potest mori : seipsumutiq
dabit. utsic̃ ipse ÷ in mortulis & incorrup¬
tibilis : ita & nossimꝰ in mortules in cor¬
ruptibilesq atq in cõmutabiles : Thes¬
auros quoq sapientiue: et scientiue diuini¬
tatis suae : Heredes quidẽ dĩ: cohere¬
des autẽ xp̃in heredes dĩpatris
erimus: ut diximus : Sed consideremus.
quomodosimus heredes xp̃i: heredesigit᷑
xp̃i: iã expartesumus : Qui a ꝑgens ad
passionem. reliquit nob̾ possessionem
pacis ecł asticȩ inquiens : Pacẽ relinquo
uobis: pacẽ meã do uobis : Quidplura
om̃a nob̾ relinquit ad credendũ & tenen¬
dum: E uangłu quoq testam̃tũ: quȩ om̃a
in mortesua confirmauit: Choheredesetiã
eius erimus. post generalem resurrecti¬
onem: quando erimus in mortules. in¬
corruptibilesq incorpore. Atq in cõ¬

Expanded text:
patris confirmatur secundum humanas leges. patris confirmatur secundum humanas leges. Quam ergo haereditatem poterit Deus Pater dare nobis, qui non potest mori? Seipsum utique dabit, ut sicut est immortalis et incorruptibilis, ita et nos simus immortales, et incorruptibiles, atque incommutabiles, thesauri quoque sapientiae et scientiae divinitatis suae. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi. Haeredes Dei Patris erimus, ut diximus; sed consideremus quomodo simus haeredes Christi. Haeredes igitur Christi jam ex parte sumus, quia pergens ad passionem, reliquit nobis possessionem pacis ecclesiasticae, inquiens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Quid plura omnia nobis reliquit ad credendum et tenendum, Evangelii quoque Testamentum, quae omnia in morte sua confirmavit. Cohaeredes etiam ejus erimus post generalem resurrectionem, quando erimus immortales, incorruptibilesque in corpore, atque incom
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾nr̃ quiẽs incęlis : Nemo paganoꝵ.
hoc audet dicere : Abba hębreũ ÷ et
srrum: Pat̃: grecũ et latinũ s P reui¬
dens ergo apłs utrosq populos ad fidẽ
colligendos. posuit duo nom ina sub
una significatione: ut illi qui credurs
ex hȩbreis etsrris dicant. Abba: mise¬
rere nr̃i: Qui ex grecis aliisq om̃ibus gentib
credunt: dicuntꝰ. Pater nl alequid in
euangłio marcih abetur. dicente dño. ⁊¬
Abbapater. si possibile ÷ transeut ameca¬
lixiste: Ipse sp̃ssẽs¬
red det spiritui nr̃o: quod su¬
mus filii dei
Siquando oꝑa bona agimus dõ serui en
tionem. sine strepitu uocis: quia filu¬
dei sumus effecti in baptis mate. ñ ꝑnaturã:
sed ꝑ adoptionẽ: Et taili a fciciendo. ꝑseue¬
rabimus ineiꝰ filiatione : Si autẽ filii:
& heredes.: Seruus ñ meret᷑ accipehere¬
ditutẽ: filius accipit ił tnossi filuidi sumꝰ:
hereditatẽ merebimꝰ acciꝑe : Hoc quoq
considerandũ: quia hereditas in morte

Expanded text:
ter, qui es in coelis . Nemo enim paganorum hoc praesumit dicere. Abba Syrum est et Hebraeum; Pater, Graecum et Latinum Praevidens ergo Apostolus utrosque populos ad fidem colligendos, posuit duo nomina sub una significatione, ut illi qui credunt ex Hebraeis et Syris dicant: Abba, miserere nostri; qui ex Graecis aliisque omnibus gentibus credunt, dicant: Pater. Tale quid in Evangelio Marci habetur, dicens, Domino: Abba  Pater, si possibile est, transeat a me calix iste Ipse ereddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei. Si quando opera bona agimus Deo servientecultam inspirationem sine strepitu vocis, quia filDei sumus effecti in baptismate, non per naturam, sed per adoptionem, et quia, talia faciendo, perseverabimus in ejus filiatione. Si autem filii, et haeredes. Servus non meretur accipere haereditatem, filius accipit: et nos, si filii Dei sumus, haereditatem merebimur accipere. Hoc quoque considerandum, quia haereditas in morte
Abbreviated transcription (Latin):
Siquilibet hominũ om̃ a p̃cepta ueteriset
noui testam̃ti potuisset implere. & om̃a
genera tormentorũ ꝑferre: carceres uide¬
licet. &culeos. ungulus. ustulationes. la¬
pidationes. crucifixiones. frixiones in
sarttigine ꝑmulta currirula temporũ.
nequa quã ẽẽt dignus gła futura. quãp¬
cepturi sunt el ecti i: Quđrit aliquis. quas
idõ utiq qui a ista temporalia sunt: illa
aeterna : Iuȩ erit illa gła: qua fulge¬
bunt electi sicutsol in regno patris sui.
Iterunt sicut anglidi : cernentes p̃sentissimũ¬

Expanded text:
eteris et Novi Testamenti potuisset implere, et omnia genera tormentorum despicere, carceres videlicet, aculeos, ungulas, ustulationes, lapidationes, crucifixiones, frixiones in sartagine per multa curricula temporum, nequaquam esset dignus gloria futura quam percepturi sunt electi. Quaerit aliquis, quare? Ideo utique quia ista temporalia sunt, illa aeterna. Quae erit illa gloria? quia fulgebunt electi sicut sol in regno Patris sui, et erunt sicut angeli Dei, cernentes praesentissimu
Abbreviated transcription (Latin):
quia subiac& mortalitati & uitus.
Li bertibitur autẽ indie iudicu ab om̃i
fece mortalitutis & peccati: quan¬
do mortale corpus acceꝑit in mortuli¬
tatem. & corruptibilehoc: incorrup¬
tionẽ. & transibit in libtutẽ gł uefilio
dĩ: quia erit similis xp̃o ingła. & inli¬

Expanded text:
quia subjacet mutabilitati et vitiis; liberabitur autem in die judicii ab omni faece mortalitatis et peccati, quando mortale corpus acceperit immortalitatem, et corruptibile hoc incorruptionem, et transibit in libertatem gloriae filiorum Dei, quia erit similis Christo in
Abbreviated transcription (Latin):
meus d ed& xpc habitat indexteram
patris: id÷ in magnitu dine paternae maies¬
tatis. erimus etnos ei coheredes: quia ful¬
gebimus sicut ipse fulsit inmonte : ł mon
solũ ingła erimus ei coheredes: sed etiã
in potestute. sicut ipse dixit apłis :ͥ Cum
cumq dei sunt : utiq & ipse merebitur
accipere : Ista om̃a cumseturitate expeo¬
tare possumus: si fecerimꝰ quod sequitͥ:
Sitamen compatim᷑ subaudis xp̃o.¬
illo: Iuod est dicere : Tunc merebimur
amore nominis eius necessitute ingru¬
ente. qualia ille pronob̾ ꝑtulit. imitas¬
tes eius passionem & dilectionẽ iuxta quod

Expanded text:
us habitat in dextera Patris, id est in magnitudine paternae majestatis, ita erimus et nos ei cohaeredes, quia fulgebimus sicut ipse fulsit in monte; et non solum in gloria erimus ei cohaeredes, sed etiam in potestate, sicut ipse dixit apostolis: Cum secunque Dei sunt, utique et ipse merebitur accipere. Ista enim omnia cum securitate exspectare possumus, si fecerimus quod sequitur: si tamen compatimur, subaudis illo. Quod est dicere: tunc merebimur amore nominis ejus, necessitate ingruente, qualia ipse pro nobis pertulit, imitantes ejus passionem et dilectionem; juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant in p̃dicutione: ut om̃iũ gen¬
tiũ linguis loquerentur: miracu¬
lis quoq inquib p̃om̃ib: mortalibus
abundantes. gloriosi ex titerunt:÷
Legitur enim in actib apłoꝵ. quod po¬
nebant infirmos et mortuos inplute¬
is: ut ueniente petro saltem umbra
illius uenira suꝑ illos et sanarent᷑. ⁊
Beatũ quoq andreã. legimus uno die
triginta & eo amplius mortuossus¬
citasse : Primiciae siquidẽ appellan¬
tur optima quęq & curiora. sicut
in lege habetur : Offeras primicias
auri et argenti tui dño: id ÷ optima
& carioraq Reenĩ uera. itadignũ
erat. utꝑ quorũ ministeriũ doctrina
euanglica & fides dominica ꝑquadri¬
fidumꝰ orbem diffamanda erat: inciora
dona sp̃sscĩ acciperent: A TIxER Non
solum inquit alu ingemiscunt. sedetia
tum. quodigne dil et tionis clĩ etpximi
ardet: de quo igne: dominus ait i lonem
ueni mittere interram. & quid uolo nisi
ut ardeut: Num quid primicias mtissuȩ
idem apłs non habea dõ oblatus quidi¬

Expanded text:
acceperunt in praedicatione, ut omnium gentium linguis loquerentur, in miraculis quoque quibus prae omnibus mortalibus abundantes gloriosi exstiterunt. Legitur enim in Actibus apostolorum quod ponebant infirmos et mortuos in plateis, ut veniente Petro saltem umbra illius veniret super illos et sanarentur. Beatum quoque Andream legimus uno die triginta et eo amplius mortuos suscitasse. Primitiae siquidem appellantur optima quaeque et chariora, sicut in lege habetur: Offeres primitias auri et argenti tui Domino, id est optima et chariora. Re enim vera ita dignum erat, ut per quorum ministerium doctrina evangelica, et fides Dominica per quadrifidum orbem diffamanda erat, majora dona Spiritus sancti acciperent. Aliter: Non solum, inquit, alii ingemiscunt, sed etiam tum: quod igne dilectionis Dei et proximi ardet, de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Nunquid primitias mentis suae idem Apostolus non habebat Deo oblatas, qui di