comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is concrepando glorifica turte solo
silente: tuquare inpreconiotan¬
tregis condignas laudesore soluto
nobis cum non resonas. qui precete¬
ris precipue gaudere deberespro
tanta copulatione parentis : tunc
ille huius modi carmina se nescire
respondebat. neque prorsus quid
in laude regis prelocuti cantar&
ignorasse: Atille: uis inquid ut in¬
struã quid ce cantare oporteat.
& edum humili professione seuelle
testaretur. mox imbuit eũ huius
exemplar antiphone. Orex gentiũ
dominator om̃ium proptersedem ma¬
iterata & in eadem uisione bene
firmata murmur gemabile ex¬
pergefactus emisit . sed contuiu¬
o iussit eam litterarum in memo¬
ria priusquam obliuioni daretur
conscribere. & conscriptã cuidã
monacho tam recentẽ didicisse
precepit. Et factomane uniuersos
sibi subiectos tammonacbos quam
etiam clericosfecit hanc discendo per¬
sonare. ipsosemꝑ inter modulantiũ
uoces cum nimio rore lacrimarum di¬

Expanded text:
is concrepando glorificat, te solo is concrepando glorificat, te solo silente? Tu quare in praeconio tanti regis condignas laudes ore soluto nobiscum non resonas, qui prae caeteris praecipue gaudere deberes pro tanta copulatione parentis? Tunc ille hujusmodi carmina se nescire respondebat, seque prorsus quid in laude regis praelocuti cantarent ignorasse. At ille: Vis, inquit, ut instruam quid te cantare oporteat? Et dum humili professione se velle testaretur, mox imbuit eum hujus exemplar antiphonae: O Rex gentium dominator omnium, propter sedem maiterata, et in eadem visione bene firmata, murmur geminabile expergefactus emisit; sed continuo jussit eam litterarum in memoria, priusquam oblivioni daretur, conscribere, et conscriptam cuidam monacho tam recentem didicisse praecepit: et facto mane universos sibi subjectos, tam monachos quam etiam clericos, fecit hanc discendo personare: ipso semper inter modulantium voces cum nimio rore lacrymarum di
Abbreviated transcription (Latin):
permanebat insuperis. ut paulus ait
est. hoc nimirũ sepissime patuitdũ
tica quȩ ab hominib quidẽ nũquã
accepit sed exbeatis supernȩ regionis
ciuibus persopitatẽ reuelationẽ ca¬
paci didicerat intellectu. ut hȩcse¬
quens sententia manifestat:
uadã nocte huius uisionis exem¬
plar post pia precum studia. post¬
q nouissimũ completoru officium
dum beata menbra quieci dediss&:¬
certa demonstratione conspexit. quo¬
modo propria quȩ se huic mundo
ediderat. mater cuidã regi prepoten¬
ti ad coniugalem sponsam subsũ mo
principũ suorũ testimonio docisq
sub titulo copularetur coniugio. &
ut fier& in his regalibus nuptus tan¬
ta psallentiũ lecitia ut om̃i exparte
mum cum laude sonora eodem regi
hȩc diuagerentur accessit interpsal¬
lentiũ uoces quidã iuuenis niueo
uestitus candore dicens sub ipsa
uisione pontifici. Nonne uides &e au¬
dis quomodo om̃is hȩc ouans mul¬
titudo regem magnũ inturmis su¬

Expanded text:
per manebat in superis, ut Paulus aiebper manebat in superis, ut Paulus aiebest . Hoc nimirum saepissime patuit, dutica, quae ab hominibus quidem nunquam accepit, sed ex beatis supernae regionis civibus per sopitalem revelationem capaci didicerat intellectu, ut haec sequens sententia manifestat. Quadam nocte ad hujus visionis exemplar, post pia precum studia postque novissimum completorii officium, dum beata membra quieti dedissecerta demonstratione conspexit quomodo propria, quae se huic mundo ediderat, mater cuidam regi praepotenti ad conjugalem sponsam, sub summo principum suorum testimonio dotisque sub titulo, copularetur conjugio; et ut fieret in his regalibus nuptiis tanta psallentium laetitia, ut omni ex parte mum, cum laude sonora eidem regi haec diu agerentur, accessit inter psallentium voces quidam juvenis, niveo vestitus candore, dicens sub ipsa visione pontifici: Nonne vides et audis quomodo omnis haec ovans multitudo regem magnum in turmis su
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pontifex spiritali carismate effec¬
tus. cepit primũ ut sublimior ceteris
sacerdotũ ordinibus sublimioribus
xp̃i seruitutibus sesub iugare. necũ
alus uerefidei fomenta ministrar&:
uel iterũ ad cȩlestia uerbo salutife¬
ro monstrar&. ipse ut ait apłs repro¬
bus efficeretur proprieq predicati¬
one contrarius. Deinde autẽ destruc¬
ta renouare: neglecta queq iusti¬
ficare. loca scã ditare. iustos amare.
errantes adueritatis uiam reuocare:
dĩ ȩccłas fabricare. nomenq ueripas¬
toris inomĩb ad implere.
go quidem sidie noctuq millenos
sonos ferrea lingua contra nataͬm
emitterem. nequirẽ utiq omĩa be¬
neficiosa uirtutũ suarũ oꝑa. quȩ ma¬
nifeste uel eciam secrect ꝑ egit prõp¬
sisse: Inũ autẽ exipso meposse re¬
ferre ꝓficeor. quod quã uis hic car¬
neo septus uelamine deguiss& ini¬
mis.mente tamen siue uigilar&.
siue somno decentus qui escer&. sem¬

Expanded text:
rum pontifex, spirituali charismate affecrum pontifex, spirituali charismate affectus, coepit primum, ut sublimior caeteris sacerdotum ordinibus, sublimioribus Christi servitutibus se subjugare; ne dum aliis verae fidei fomenta ministraret, vel iter rectum ad coelestia verbo salutifro monstraret, ipse ut ait Apostolus reprobus efficeretur , propriaeque praedicationi contrarius. Deinde autem destructa renovare, neglecta quoque justificare, loca sancta ditare, justos amare, errantes ad viam revocare, Dei ecclesias fabricare, nomenque veri pastoris in omnibus adimplere. 29. Ego quidem, si die noctuque millenos sonos ferrea lingua contra naturam emitterem, nequirem utique omnia beneficiosa virtutum suarum opera, quae vel manifeste vel etiam secrete peregit, prompsisse. Unum autem ex ipso me posse referre profiteor, quod quamvis hic carneo septus velamine deguisset in imis, mente tamen, sive vigilaret, sive somno detentus quiesceret, sem
Abbreviated transcription (Latin):
triduo beati aduentũ pontificis pres¬
tu lantes. Et uenerunt priusquã ille
cepta uespertinȩ laudis:. of¬
ficia cantando ꝑager&. cumopi¬
mis grãrũ muneribus omĩbusq re¬
gionis illius deliciis. caritatiue exo¬
re abbatis frumq suorũ fideli pha¬
lange salutantes epm̃. Quasille
benedictionũ caritates gratanter ac¬
cipiens. resalutauit gratiosũ abbatẽ
cum deuoto secũ morantiũ frũm con¬
tubernio. Postea uero exisdẽ muneri¬
b frum quoquȩ predictorũ caritate
collatis diu delicio se properando
uiuebant. ac stulta dehinc murmu¬
ratio procaci ministrifirma exfide
andem adoptatã romane sedis
ȩccłam dño ducente peruenit. ubi
palliũ principale sub presulatus pri¬
ui legio una cũ benedictione apłica
glorio se suscepit . rursumq locellis
scoꝵ lustratis & solatis xp̃i pauperib
ꝑ pacis itinera ad patriã usq reme¬
auit: Et cum ueniss& summus anglo¬

Expanded text:
triduo beati adventum pontificis praestriduo beati adventum pontificis praestolantes: et venerunt, priusquam ille coepta vespertinae laudis officia cantando perageret, cum opimis gratiarum muneribus, omnibusque regionis illius deliciis, charitative ex ore abbatis fratrumque suorum fideli phalange salutantes episcopum. Quas ille benedictionum charitates gratanter accipiens, resalutavit gratiosum abbatem, cum devoto secum morantium fratrum contubernio. Postea vero ex iisdem muneribus, fratrum quoque praedictorum charitate collatis, diu deliciose properando vivebant: ac stulta dehinc murmuratio procacis ministri, firma ex fide andem ad optatam Romanae sedis Ecclesiam, Domino ducente, pervenit, ubi pallium principale, sub praesulatus privilegio, una cum benedictione apostolica gloriose suscepit: rursumque locellis sanctorum lustratis, et solatis Christi pauperibus, per pacis itinera ad patriam usque remeavit. Et cum venisset summus Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
uictualia quȩ uel ȩquino gestamine
uel alia conductione ferebant propri¬
is uel alienis hominibus poenitus fu¬
issent expensa. ait procuratorisuo: Quid
nobis ministrationis habes ad noctis hu¬
ius sustentationẽ conferendũ : Atille
stoma chando respondebat dicens
Prorsus nihil. quia tutibi m& nilreser¬
uare curabas. dumquicquid uictus
habere uidebamur propriis uelex¬
ternis dapsili iussu distribueras : Et
dixit illiepiscopus. Noliqueso nimiũ
ues. atille rursum. modo inquit ui¬
debis quid tibi commessuro xp̃stuus
sub huius noctis spatio sit daturus
Et surrexit pontifex quia tempusues¬
pertinũ instabat ut in locis remotis
congrua uespertine laudis officia
adimpler&. Adhuc enĩ iamdictus
procurator stulto murmure postela¬
mabat dicens: Perge oppido ado¬
rare tantũ xp̃m tuum nilaliud
nr̃e necessitatis ad tendens.
rant nãq in hac eadem uilla qua
tunc uirdĩcum suis hospitabatur
cuiusdã uenerandi abbatisnunti.

Expanded text:
victualia, quae vel equino gestamine victualia, quae vel equino gestamine vel alia conductione ferebant, propriis vel alienis hominibus penitus fuissent expensa, ait procuratori suo: Quid nobis administrationis habes ad noctis hujus sustentationem conferendum? At ille stomachando respondebat, dicens: Prorsus nihil; quia tu tibimet nihil reservare curabas, dum quidquid victus habere videbamur, propriis vel externis dapsili jussu distribueras. Et dixit illi episcopus: Noli, quaeso, nimium ves. At ille rursum: Modo, inquit, videbis quid tibi comesturo Christus tuus sub hujus noctis spatio sit daturus. Et surrexit pontifex, quia tempus vespertinum instabat, ut in locis remotis congrua vespertinae laudis officia adimpleret. Adhuc enim jam dictus procurator stulto murmure post clamabat, dicens: Perge oppido adorare tantum Christum tuum, nil aliud nostrae necessitatis attendens. Erant namque in hac eadem villa, qua tunc vir Dei cum suis hospitabatur, cujusdam venerandi abbatis nuntii,
Abbreviated transcription (Latin):
bos autẽ & rebelles sub asꝑitatis correc¬
tione redarguan donec eos auus ua¬
nitatum auertan Comperiens ergo
rex quod predictus pontifex hȩciura
prescripta in commissa sibi plebe man¬
suescendo miuime adimpler&. iussit
eum uias ꝑquas ueniebat redire & re¬
lictam dignitatẽ rursus recipere pos¬
sidendã:
e hinc constituit exliuino respectu
& sapientũ consilio dunstanũ. quẽ no¬
uerat. eẽ constantẽ ad summũ predictȩ
ȩcłȩ sacerdotem. Mox ille susceptosa¬
cerdotio plixa itinera quȩ summis sunt
sacerdotibus solita romanã prospero
calle tetendit ad urbẽ. eratq dñs so¬
cius itineris illius. & pura fide se reci¬
nentẽ non reliquit. sicut ipse ꝑprophe¬
tam cui cumque fideli repromisit di¬
cens: intellectũ tibi dabo & instruam
te. inuia hac qua gredieris firmabo
suꝑte oculos meos. Etiterũ. Ego ante
te ibo & głosos terrȩ humiliabo. Cum
q longũ iter properando feciss&. & omia

Expanded text:
robos autem et rebelles sub asperitatis correcrobos autem et rebelles sub asperitatis correctione redarguant, donec eos a viis vanitatum avertant. Comperiens ergo rex quod praedictus pontifex haec jura praescripta, in commissa sibi plebe, mansuescendo minime adimpleret; jussit eum vias per quas veniebat redire, et relictam dignitatem rursus recipere possidendam. Dehinc constituit ex divino respectu et sapientium consilio Dunstanum, quem noverat esse constantem, ad summum praedictae Ecclesiae sacerdotem. 27. Mox ille suscepto sacerdotio prolixa itinera, quae summis sunt sacerdotibus solita, Romanam prospero calle tetendit ad urbem; eratque Dominus socius itineris illius, et pura fide se recinentem non reliquit, sicut ipse per Prophetam cuicunque fideli repromisit dicens: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris; firmabo super te oculos meos . Et iterum: Ego ante te ibo, et gloriosos terrae humiliabo . Cumque iter longum properando fecisset, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
numeratus. ẽ celfsinus uuintoni¬
ensiũ pastor ad eandem sum mi sa¬
cerdotii sedem. Quicum exsum mo¬
rũ pontificũ consuetudine post pal¬
lium princi palis infulȩ̨ romuleam
urbem contender& properare. ob¬
fuit illi in alpinis montibus max¬
ima niuis difficultas. que tanto eũ
gelu rigoris obstrinxerat. ut in his
moriendo deficer&. Etregressi tu¬
mulato pontifice eiusdem comitan¬
tes tyrunculi renuntiauere lacri¬
manti relatu tantũ sibi infortunium
in predictis montibus contigisse
ost cuius consummationẽ elegere.
byrhteliũ dorsaetensiũ preuisorẽ ad
summũ sc̃ȩ dorobernensis ȩccłȩ sacer¬
dotẽ. Eterat uir iste mitis. & modestus.
& humilis & benignus. intantũ ut tu¬
midos quosq uel rebelles sub correca¬
onis uerbere non ut debuiss& cohibe¬
r& Est nãq ius rectorũ ut benebonos
custodiant. & ad meliora quantũque¬
unt uiribus uniuersis informent. rep¬

Expanded text:
numeratus est Aelfsinus Wintoninumeratus est Aelfsinus Wintoniensium pastor ad eamdem summi sacerdotii sedem. Qui cum ex summorum pontificum consuetudine, postulaturus pallium principalis infulae Romuleam urbem contenderet properare, obfuit illi in Alpinis montibus maxima nivis difficultas; quae tanto eum gelu rigoris obstrinxerat, ut in his moriendo deficeret, et regressi tumulato pontifice ejusdem comitantes tirunculi, renuntiavere lacrymanti relatu, tantum sibi infortunium in praedictis montibus contigisse. Post cujus consummationem elegere Byrhtelmum, Dorcetensium praevisorem, ad summum sanctae Dorobernensis Ecclesiae sacerdotem: et erat vir iste mitis, et modes us, et humilis, et benignus, in tantum ut tumidos quosque vel rebelles sub correctionis verbere, non, ut, debuisset, cohiberet. Est namque jus rectorum, ut bene bonos custodiant, et ad meliora quantum queunt viribus universis informent; rep
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit. & triticum scẽ trinitatis sem
incredentiũ cordibus euulsis crrorum
tribulis seminauit. ꝑ quod post pre¬
sentis scłi metã bonorũ operũ aduitã
iugicer manentẽ peruenirent in dẽpnes:
idens itaq rex prenominatus quod
commissam ȩccłam peruigil pastor
rite regendo custodir&. commisitei
lundoniensem ȩcclesiam pio postea
pastore uiduatam. quo plurimo ciui¬
tatis illius populo. Necnon & reliquȩ
orientalium saxonũ multitudi pͥon¬
tum etiam ad alta polorũ cacumina
scandendi preparar&: Has illege¬
minas ȩccłas ꝑmulta annorũ tran¬
seuntiũ tempora sub regimine pon¬
tificalis excellentiȩ curiose regebat.
& utriq gregiuiam quȩ ducit adue¬
raitiũ xp̃i ouilia exemplo pariter
& documento monstrauit.
ost quã autẽ mors ꝑauida uene¬
randũ oda. metro politaneciuita¬
tis archy presulem ȩccłȩq xp̃i rec
torẽ ex adimica conditione consup¬
tũ in satiabili uoratu finierat. con¬

Expanded text:
plantavit, et triticeum sanctae Trinitatis semen plantavit, et triticeum sanctae Trinitatis semen in credentium cordibus, evulsis errorum tribulis, seminavit: per quod, post praesentis saeculi metam bonorum operum, ad vitam jugiter manentem pervenirent indemnes. Videns itaque rex praenominatus quod commissam Ecclesiam pervigil pastor rite regendo custodiret, commisit ei Lundoniensem Ecclesiam, pro postea pastore viduatam, quo plurimo civitatis illius populo, nec non et reliquae orientalium Saxonum multitudini, pontem etiam ad alta polorum cacumina scandendi praepararet. Has ille geminas Ecclesias, per multa annorum transeuntium tempora, sub regimine pontificalis excellentiae curiose regebat; et utrique ovili viam quae ducit ad vera Christi ovilia, exemplo pariter et documento monstravit. 26. Postquam autem mors peravida venerandum Odam, metropolitanae civitatis archipraesulem Eccletorem, ex Adamica conditione consumptum, insatiabili voratu finierat, con
Abbreviated transcription (Latin):
nus sapientiũ conuentus in loco qui
uocatur bradanford & eo in loco om̃i¬
um exelectione ordinatus est dunsta¬
nus ad epm eotenus maxime quore¬
gali presentiȩ propter prouida pru¬
dentiarũ suarũ consilia iugiter ad fu¬
iss&: Et dumritu regalimoribus dĩfi¬
cis rex fuiss&e ab eato dunstano uel ceteris
sapientib decenter instructus cȩpit pas¬
sim improbos opprimere. iustos quosq
& modestos puro pectore diligere. re¬
ges & trannoscircũ quaq sibi subicere.
destructas dĩ aeccłas renouare uel di¬
tare. & ad laudem summi nominis famu¬
lantes cateruas ad gregare omem̃que
regionẽ illius sub pacis muniminere¬
galiter custo dire: Deinde pastor uuy
re mostalium. cursuq uitȩ temporalis
eclucto subcubuit. & suscepit beatus
pontifex dunstanus constitutus arege
hanc eandẽ ȩccłam subsolertia pasto¬
rali seruandã. inqua statim uere fidei
uitẽ palmitemq iustitie sagaci cultu

Expanded text:
nus sapientium conventus in loco qui nus sapientium conventus in loco qui vocatur Bradanfoort, et eo in loco omnium ex electione ordinatus est Dunstanus ad episcopum, eotenus maxime quo regali praesentiae propter provida prudentiarum suarum consilia jugiter adfuisset. Et dum accitu regali moribus Deificis rex fuisset a B. Dunstano vel caeteris sapientibus decenter instructus, coepit passim improbos opprimere, justos quoque et modestos puro pectore diligere, reges et tyrannos circumquaque sibi subjicere, destructas Dei ecclesias renovare vel ditare, et ad laudem summi numinis famulantes catervas aggregare, omnemque regionem illius sub pacis munimine regaliter custodire. Deinde pastor facre mortalium cursuque vitae temporalis educto succubuit, et suscepit B. pontifex Dunstanus constitutus a rege hanc eamdem Ecclesiam sub solertia pastorali servandam: in qua statim verae fidei vitem palmitemque justitiae sagaci cultu
Abbreviated transcription (Latin):
nar& amborũ : Tunc eadgarus a predic¬
to populo sic sostitus ad regnũ misit nu¬
tudĩ ad reuocandũ uenerandũ abba¬
tem ab exosso in quo degebat exilio. ñ
in memor quante reuerentiȩ fuerit an¬
te cessorib ipsius quib secũ cum saluti¬
fero consilio infatigabilẽ fidelis obseque¬
le famulatum persoluit: Quem ab in¬
colatu reductũ om̃i honore dignita¬
tis ut cantũ opostuit patrẽ custodiũ:
nterea germanus eiusdem eadga¬
ri quia iusta disui iudicia deuiando
dereliquit nouissimũ flatũ misera mor¬
te expirauit. & regnũ illius ipseuelut equus
heres ab utroque populo electus suscepit.
diuisaq regnorũ iura inunũ sibi scep¬
trũ subdendo copulauit: Hic iterato be¬
atum dunstanũ in ademptum pristi¬
ne dignitatis honorẽ restituit: Simi¬
liter & attauã suam. & non nullos ali
os frater ipsius in eadem antea subli¬
mitate constitutus iniquo iudicio pre¬
dari precepit: Postea factus est mag¬

Expanded text:
naret amborum. Tunc Eadgarus a praedicnaret amborum. Tunc Eadgarus a praedicto populo sic sortitus ad regnum, misit nutu Dei ad revocandum venerandum abbatem ab exoso, in quo degebat, exsilio: non immemor quantae reverentiae fuerit antecessoribus ipsius, quibus secum cum salutifero consilio infatigabilem fidelis obsequelae famulatum persolvit: quem ab incolatu reductum omni honore dignitatis, ut tantum oportuit, custodivit. Interea germanus ejusdem Eadgari, quia justa Dei judicia deviando dereliquit, novissimum flatum misera morte expiravit: et regnum illius ipse, velut aequus haeres ab utroque populo electus, suscepit, divisaque regnorum jura in unum sibi sceptrum subdendo copulavit. Hic iterato B. Dunstanum in ademptum pristinae dignitatis honorem restituit, similiter et atavam suam et nonnullos alios, os frater ipsius, in eadem antea sublimitate constitutus, iniquo judicio praedari praecepit. 25. Postea factus est mag
Abbreviated transcription (Latin):
moliuntur implebunt. uttequoq ab
huius monasterii potestate auferendo
euellant: Et euigilans postui sũ grãs
egit consolantise altissimo. fatuit quip¬
pe ex hac cercissima reuelatione quod
sicut superius sermonib quibus lib&
cominemorauimus non nulli eorum
clanculi ꝑsecutores illius extitere:¬
actum est autẽ utrex prefatus in pre¬
tereuntibus annis penitus abrumali
populo relinqueretur contẽptus qm̃ in
commisso regimine insipienter egiss& :
sagaces uel sapientes odio uanitatis dis¬
perdens. & ignarosquosq sibi consimi¬
les studio dilectionis ad scisens: Hunc
ita om̃ium conspiratione relictum. ele¬
gere sibi dõdictante ead garum eiusdẽ
ead ƿigi germanũ in regem. qui uirga
imperiali in iustos iuste percuter&: be¬
nignos autẽ subeadem equitatis uirgu¬
la pacifice custodir&e: Sicque uniuer¬
so populo testante publica resregum ex
diffinitione sagacium se iuncta est ut fa¬
mosum flumen tamese regnũ distermi¬

Expanded text:
moliuntur implebunt: ut te quoque ab moliuntur implebunt: ut te quoque ab hujus monasterii potestate auferendo evellant. Et evigilans post visum gratias egit consolanti se Altissimo. Patuit quippe ex hac certissima revelatione quod, sicut superius sermonibus quibuslibet commemoravimus, nonnulli eorum clanculi persecutores illius exstitereactum est autem ut rex praefatus in praetereuntibus annis penitus a Brumali populo relinqueretur contemptus, quoniam in commisso regimine insipienter egisset, sagaces vel sapientes odio vanitatis disperdens, et ignaros quosque sibi consimiles studio dilectionis ascissens. Post hunc ita omnium conspiratione relictum, elegere sibi, Deo dictante, Eadgarum, ejusdem Eadwigi germanum, in regem, qui virga imperiali injustos juste percuteret, benignos autem sub eadem aequitatis virgula pacifice custodiret. Sicque, universo populo testante, publica res regum ex definitione sagacium sejuncta est, ut famosum flumen Tamesae regnum distermi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitarat: ecce quadã nocte uidit uisi¬
one notissima dormiendo. quod iam
mente ꝑ auida ambiebat uigilando:
hoc dumtaxat quod more solito fuis¬
s& inmonasterio una cũ astante frm
cateruadũ laudes cacteruasles ps¬
lendo ꝑsoluerent. canerentq postuo¬
uissimũ canticum magnificat quoq ani¬
istis sermonib ueritatis ad increpandũ
uerba componitis & subuertere nitimi¬
ni amicũ urm uerũptamen. hoc in lo¬
co uisi sunt om̃s panter relicto cantu
penitus recicere. neque ulterius eam
ullomodo posse uerbo uel uoce per¬
finire. quamuis casso labore multoties
iteratam non nisi ad eundẽ locum can¬
tando perducerent: & numquã duofi¬
nitima uerba modulantes admitte¬
rent. Atille per eandem uisionem in¬
crepans eos cur inquit ad ꝑfiniendã.
aÑ non uultis dicere. que cogitastis ex¬
plete: Mox ille diuinum responsum
exalia parte perpendit sub hac uoce
Idõ in quã quia numquam qđ mente

Expanded text:
cogitaret, ecce quadam nocte vidit visicogitaret, ecce quadam nocte vidit visione notissima dormiendo, quod jam mente peravida ambiebat vigilando; hoc duntaxat quod more solito fuisset in monasterio una cum astante fratrum caterva, dum laudes vespertinales psallendo persolverent canerentque, post novissimum canticum Magnificat aniistis sermonibus veritatis: ad increpandum verba componitis: et subvertere nitimini amicum vestrum? verumtamen . . . . , » hoc in loco visi sunt omnes pariter relicto cantu penitus reticere, neque ulterius eam nullo modo posse verbo vel voce perfinire, quamvis casso labore multoties iteratam non nisi ad eumdem locum cantando perducerent; et nunquam duo finitima verba modulantes admitterent. At ille per eamdem visionem increpans eos: Cur, inquit, ad perfiniendam antiphonam non vultis dicere « : Quae cogitastis, explete. » Mox ille divinum responsum ex alia parte perpendit sub hac voce: Ideo, inquam, quia nunquam quod mente
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tria miliaria maris ingressus.
fuiss&: uenerunt nuntii abiniqua
napepulatrice utferunt quioculos illius
suhis maris littorib inuentus fuis¬
s& eruendo dempsissent: Ipse autẽ
eq̃uoreas uias ponti cerulei rapido
cursu transiliens uenit ad ignotam
iamregionẽ dictu galliȩ cuius poe¬
ne loquelã ritũq ignorabat. setl comi¬
tante secũ miseri cordia dĩ sui inue¬
nit corã quo dã terre illius princi¬
pe gram: qui eum paterno caritatis af¬
fectu sub exi lii sui tempore custodiuit:
Hic itaque quamuis benigne subcius¬
dem principis cura faueretur cotidie
assilua tamen mente manebat in pa¬
tria dequare motus fuerat sine pietatis
censura. Queciam sepe habundantem
lacrimarum imbrem exoculorum flu¬
entis in gemescendo deduxit. quoties
constitutus quoties in exilio meminit quan¬
tam religionis celsitudinẽ in monaste¬
rio dereliquit. Et dum diu in mesti cor¬
dis meditatione circarem huius modi

Expanded text:
quasi tria milliaria maris ingressus quasi tria milliaria maris ingressus fuisset, venerunt nuntii ab iniqua populatrice, ut ferunt, qui oculos illius, si in his maris littoribus inventus fuisset, eruendo dempsissent. Ipse autem aequoreas vias ponti caerulei rapido cursu transiliens, venit ad ignotam regionem jam dictae Galliae, cujus pene loquelam ritumque ignorabat. Sed, comitante secum misericordia Dei sui, invenit coram quodam terrae illius principe gratiam, qui eum paterno charitatis affectu sub exsilii sui tempore custodivit. Hic itaque, quamvis benigne sub ejusdem principis cura foveretur quotidie, assidua tamen mente manebat in patria, de qua remotus fuerat sine pietatis censura. Qui etiam saepe abundantem lacrymarum imbrem ex oculorum fluentis ingemiscendo deduxit, quoties constitutus in exsilio meminit quantam religionis celsitudinem in monasterio dereliquit. Etiam diu in moesti cordis meditatione dum circa rem hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
neo dogmate imbuendo nutribat
clancula machinatio magis. stupen¬
da. Nam & ipsi conspirationis inique
sub occulta fraude assentatores fue¬
re. qui si possent iniquae iꝰ dispendia
detestari debuissent Etdũ eiectores
eiusdem cunctas res a eccłasticasad
conscribendũ propicerent ecce in
parce occidentalis templi aspera uox
ridentis diaboli quastuox plauden¬
tis ancillule auditaest. Ad quẽ uir
dĩ dumqui sess& mente perspexit.
noli inquit inimicetantũ gaudere. qui¬
a quantũ nunc in recessu meo gaude¬
bis. tantir iterũ in aduentu dãpnante
tẽ dõtristaberis. Quicũq enĩ amicorũ post
hȩc hunc eundẽ durũ dĩ in iusto arbitri¬
ocriminantis femine eiectũ causa cari.¬
tatis uł cõpatientis hospitiosu sceperuns.
fremente regis iram grauiter incur¬
rerunt. & propterea in sanos fluctus
turbidi equoris periculoso nauigio tra¬
nare. & incerta galliaram exilia ad¬
ire coactus est. Et dũ uelificata ueloci

Expanded text:
reo dogmate imbuendos nutriebat, reo dogmate imbuendos nutriebat, clancula machinatio magis stupenda: nam et ipsi conspirationis iniquae sub occulta fraude assentatores fuere, qui, si possent iniqua ejus dispendia detestari, debuissent. Et dum ejectores ejusdem cunctas res ecclesiasticas ad conscribendum prospicerent, ecce in parte occidentalis templi aspera vox ridentis diaboli, quasi vox plaudentis ancillulae, audita est. Ad quem vir Dei, dum quis esset mente perspexit: Noli, inquit, inimice, tantum gaudere; quia quantum nunc in recessu meo gaudebis, tantum iterum in adventu, damnante te Deo, tristaberis. 23. Quicunque autem amicorum post haec hunc eumdem virum Dei, injusto arbitrio criminantis feminae ejectum, causa charitatis vel compatientiae hospitio susceperunt, frementem regis iram graviter incurrerunt: et propterea insanos fluctus turbidi aequoris periculoso navigio tranare, et incerta Galliarum exsilia adire coactus est. Et dum velificato celoci
Abbreviated transcription (Latin):
ius modi hominẽ ultra modũ esse
magnanimum qui regis insecretũ
temerarius intrar&e: Audiuimusenĩ
in ueternis regum libellis ie zabelem
errore gentilitatis & uipereo ueneno
perfusam die noctuque in ꝓphetas
dĩ amara decestatione seuisse. & in
morcem usq persequi nondestitisse:
Ita & haec inpudens uirago ex hac di¬
e predicta eodẽ iet ab elis flatu uenife¬
ro perfusa. lic& nomine criftiano ute¬
retur indigna. uirũ dĩ dunstanum
consiliis inimicalib ꝑsequi nonquieuit.
quousque pestiferã execrationis suȩ uo¬
luntatem cumad aucta regis inimici¬
tia ad impler&: Tunc illa expredicti
regis consensu omẽm illius ordinis ho¬
norẽ. omemq subpellectilis sui substan¬
tiam suis legib sub iugauit. quinetiã
urguente regis imꝑio ipsũ ad incola¬
tum calamitatis celeriter ipse prescrip¬
sit. Nonenĩ erat huius furientis femi¬
ne uesania ad eo ad tendenda. sed
discipulorũ quo sipse teneros necta¬

Expanded text:
jusmodi hominem ultra modum esse jusmodi hominem ultra modum esse magnanimum, qui regis in secretum temerarius intraret. Audivimus enim in veterum regum libellis Jezabelem errore gentilitatis et vipereo veneno perfusam, die noctuque in prophetas Dei amara detestatione saevisse, et ad mortem usque persequi non destitisse: ita et haec impudens virago, ex hac die praedicta, eodem Jezabelis flatu venenifero perfusa, licet nomine Christiano uteretur indigna, virum Dei Dunstanum consiliis inimicabilibus persequi non quievit, quousque pestiferam exsecrationis suae voluntatem cum adaucta regis inimicitia adimpleret. Tunc illa ex praedicti regis consensu omnem illius ordinis honorem omnemque supellectilis suae substantiam suis legibus subjugavit; quin etiam, urgente regis imperio, ipsum ad incolatum calamitatis celeriter ipsa proscripsit. Non enim erat hujus furentis feminae vesania adeo attendenda, sed discipulorum, quos ipse teneros necta
Abbreviated transcription (Latin):
obtemperantes regẽ uolentẽ uel nolen¬
tẽ reducerent ad relictã sedẽ . Etin¬
gressi iuxta principĩ suorũ iussa. in¬
uenerunt regiam corona que miro
metallo auri uelargenti gemmarũq
uarionitore consesta splendebat ꝓ¬
cul acapite ad terrã usq neglegen¬
ter auulsã ipsũq more maligno in¬
terutrasq uelut inuili suillorũ uolu¬
tabro creberrime uolutantẽ & dixe¬
runt. Nrĩ nos proceres ad te rgitando
miserunt ut eas quã tocius ad condig¬
nũ sessionis tuȩ traclinium. & nesper¬
nas optimatũ tuorum lecis interesse
conuiuiis: At dunctanus primũ incre¬
pitans mnulierũ ineptias manum suã
dum noll& exurgere & extraxit eii
demoechali genearũ occubitu. impo¬
sitoq diademate duxit secum lic& ui
amulierib raptum ad regale consosti
um. Tunc eadem aeðaelgyuu. siceratno¬
men ignominiosȩ mulierisinanes orbes
oculorũ contrauenerandũ abbatem
feruenti furore recorsit. inquiens hu¬

Expanded text:
obtemperantes regem volentem vel nolenobtemperantes regem volentem vel nolentem reducerent ad relictam sedem. Et ingressi juxta principum suorum jussa, invenerunt regiam coronam, quae miro metallo auri vel argenti gemmarumque vario nitore confecta splendebat, procul a capite ad terram usque negligenter avulsam, ipsumque more maligno inter utrasque, velut in vili suillorum volutabro, creberrime volutantem, et dixerunt: Nostri nos proceres ad te rogitando miserunt, ut eas quantocius ad condignum sessionis tuae triclinium, et ne spernas optimatum tuorum laetis interesse conviviis. At Danstanus primum increpitans mulierum ineptias, manu sua, dum nollet exsurgere ei, extraxit eum de moechali genearum accubitu; impositoque diademate duxit secum, licet vi a mulieribus raptum, ad regale consortium. 22. Tunc eadem Aedelgyw, sic erat nomen ignominiosae mulieris, inanes orbes oculorum contra venerandum abbatem ferventi furore retorsit, inquiens hu
Abbreviated transcription (Latin):
ab uniuersis anglorũ principib cominu¬
ni electione ungueretur & consetrare¬
tur in regem. die eodem post regalesa¬
cre insticutionis unguentũ repente ꝓ¬
si liuit lasciuus. linquens leta conuiui¬
auel decibiles optimatũ suorũ consessi¬
ones ad predictũ luparu pulpamentũ:
Etcum uidiss& summus pontificũ oda
regis peculantiam maxime in consecra¬
tionis sue die om̃ĩ pergyrũ consedenti
senatui displicere. ait coepĩssuis & ce¬
teris principib Eant oro qui lib& ex¬
uobis ex uobis ad reducendũ regem
quosit suorũ satellitũ ut condec& in
hoc regali conuiuio iocundus conses¬
sor. atilli molestiam regis uel mulie¬
rũ querimoniã incurisse metuentes.
singuli se sub trabentes recussare coe¬
perunt: Ad extremum uero eleger̃
ex omĩb duos quos animo constantis¬
simos nouerant. dunstanũ scilic& ab¬
batem. & cynesiũ ep̃m eius demdun¬
stani consanguineum. ut om̃ium ussu

Expanded text:
ab universis Anglorum principibus commuab universis Anglorum principibus communi electione ungeretur et consecraretur in regem, die eodem post regale sacrae institutionis unguentum, repente prosilivit, lascivus, linquens laeta convivia vel decibiles optimatum suorum consessiones, ad praedictum luparum palpamentum. Et cum vidisset summus pontificum Odo regis petulantiam, maxime in consecrationis suae die, omni per gyrum confidenti senatui displicere, ait coepiscopis suis et caeteris principibus: Eant, oro, quilibet ex vobis ad reducendum regem, quo sit suorum satellitum, ut condecet, in hoc regali convivio jucundus consessor. At illi molestiam regis vel mulierum querimoniam incurrisse metuentes, singuli se subtrahentes recusare coeperunt. Ad extremum vero selegerunt ex omnibus duos, quos animo constantissimos noverant, Dunstanum scilicet abbatem, et Cynegium episcopum ejusdem Dunstani consanguineum, ut omnium jussui
Abbreviated transcription (Latin):
uirdi equitabat subito ꝑcussus interut
quia nonualebat sublimitatisingelicȩ
sufferre presentiam.: Etcũ uenissce reppe¬
rit regem sub eodẽ tempore quo angis
ei in ipso itinere nuntiauit morte supre¬
ma finitum: Cuius emissũ spin asstan¬
tes caterue fidelium parterq exanimes
artus more mortalium sepeliendos con¬
ditori dño subpacis requie commendauer :
ost hunc surrexit eadpig filius uidelic&
eadmundiregis ȩtate quid em iuuenis.
paruaq regnandi prudentia pollens lic&
inutra pleberegum numeros nominaq
suppler& electus: Hluic quedã lic& natio¬
ne precelsa ineptatamen mulier cum
adulta filia ꝑnefandum familiarita¬
tis lenociniũ sectando inherebat. eote¬
nus uidelic& quosese uel etiam natã
suam sub coniugali titulo illius in nec¬
tendo sociara. Quas ille ut auint alter¬
natim quod iam pud& dicere turpi pal¬
patu & absq pudore utriusq libidino¬
se trectauit: Etcum tempore statuto

Expanded text:
vir Dei equitabat, subito percussus interiit, vir Dei equitabat, subito percussus interiit, quia non valebat sublimitatis angelicae sufferre praesentiam. Et cum venisset, reperit regem sub eodem tempore, quo angelus ei in ipso itinere nuntiavit, morte suprema finitum: cujus amissum spiritum astantes catervae fidelium, pariterque exanimes artus more mortalium sepeliendos, conditori Domino sub pacis requie commendaverunt. 21. Post hunc surrexit Eadwig, filius videlicet Eadmundi regis, aetate quidem juvenis, parvaque regnandi prudentia pollens, licet in utraque plebe regum numeros nominaque suppleret electus. Huic quaedam, licet natione praecelsa, inepta tamen mulier cum adulta filia, per nefandum familiaritatis lenocinium sectando inhaerebat: eotenus videlicet quo sese vel etiam natam suam sub conjugali titulo illi innectendo sociaret: quas ille, ut aiunt, alternatim, quod jam pudet dicere, turpi palpatu et absque pudore utriusque libidinose tractavit. Et cum tempore statuto
Abbreviated transcription (Latin):
sui nimium languens. ita utrefectionis
tẽpore sosto soco ciborũ reliquã pastẽ
parũ perdentib obtrttã ab ore reieciss&.
& sic sepe conuiuantibus secum militi¬
bus fȩcentẽ nausiam expuendo fecisse
Qui lic& sic egrotantẽ uitam utcumq
diu uiuendo in abutenti corpore per¬
traher&: languortamen augmenta¬
bilis sepius milleno pondere in uaden¬
do huncusq ad occubitũ miscre ꝑdige:
Tunc ille ex longo languore anceps
propriȩ uitȩ misit circum quaq ad con¬
gregandas facultates suas quas dum
poss&e spontaneo liberoq dictatu ipsesuis
uiuendo disponer&. Perhocenim uirdi
dunstanus uelut alii regalium gazarũ
custodes ibat ut quas causa custodiendi
secum habuerat regireportar&: Et dũ
post aliquos dies uiam perquam uene¬
rat cum sarcinatis facultatũ opib reuer¬
teretur. facta est uox cęlitus emissa dicens
illi Eccenunc rex eadrcedus obut inpa¬
ce. Ad hanc ergo uocem caballus in quo

Expanded text:
sui nimium languens, ita ut refectionis sui nimium languens, ita ut refectionis tempore sorpto succo ciborum, reliquam partem parumper dentibus obtritam ab ore rejecisset, et sic saepe convivantibus secum militibus fetentem nauseam exspuendo fecisset. Qui licet sic aegrotantem vitam utcunque diu vivendo in abutenti corpore pertraheret, languor tamen augmentabilis saepius milleno pondere invadendo hunc usque ad occubitum misere perduxit. Tunc ille ex longo languore anceps propriae vitae, misit circumquaque ad congregandas facultates suas, quas dum posset spontaneo liberoque dictatu ipse suis vivendo disponeret. propter hoc enim vir Dei Dunstanus, velut alii regalium gazarum custodes ibat; ut quas causa custodiendi secum habuerat, regi reportaret. Et dum post aliquos dies viam, per quam venerat, cum sarcinatis facultatum opibus reverteretur, facta est vox coelitus immissa, dicens illi. Ecce nunc rex Eadredus obiit in pace. Ad hanc ergo vocem caballus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ipsius aelppoldus uirueneran¬
dus obpollentẽ uenustatẽ sostitusest
ad pontificatũ eundẽ: Nocte itaq sub¬
sequenti uisum ẽ illi ꝑ nocturnã reue¬
lationẽ qđ cũ prompto comitatu romã
properare deber&. apparuerunt ipsi
inuiis eisdem petrus & paulus cum
andrea pandentes ei diuersa & inopi¬
nata euentium suorũ secreta Finitoq
familiari apłorũ colloquio. andreas
uirga quamm anugerebat ꝑcussit illũ
ictu non modicodicens: hoc habeto pre¬
nui quod a postolatus nr̃i consostium
heri recussando tempsisti Sta tinque
exꝑgefactus postictum. requisiuit cu¬
bantẽ corã semonachũ qui sipsumacrõ
uirgule ictu temere ꝑcussiss&. Atille nul¬
lus inquit tequiescentẽ aliquo percus¬
sionis tactumesciente contigerat Iser¬
go premeditatus ait. modo filimiscio.
modo a quosimpercussus agnosco:
ratq prodo lor rex eadraedus dilec¬
tus dunstani peronẽ tempus imperu

Expanded text:
tamen ipsius Aelfwoldus, vir venerantamen ipsius Aelfwoldus, vir venerandus, ob pollentem venustatem, sortitus est ad pontificatum eumdem. 20. Nocte itaque subsequenti visum est illi per nocturnam revelationem, quod cum prompto comitatu Romam properare deberet. Apparuerunt ipsi in viis eisdem Petrus et Paulus cum Andrea, pandentes ei diversa et inopinata eventuum suorum secreta: finitoque familiari apostolorum colloquio, Andreas virga, quam manu gerebat, percussit illum ictu non modico, dicens: Hoc habeto praemii, quod apostolatus nostri consortium heri recusando tempsisti. Statimque expergefactus post dictum, requisivit cubantem coram se monachum, quis ipsum acri virgulae ictu temere percussisset. At ille: Nullus, inquam, te quiescentem aliquo percussionis tactu, me sciente, contigerat. Is ergo, praemeditatus ait: Modo, fili mi, scio, modo, a quo sim percussus, agnosco. Eratque, proh dolor! rex Eadraedus, dilectus Dunstani, per omne tempus imperii
Abbreviated transcription (Latin):
ius pastoraliscure ꝓspectum. nec adhuc
tali tantaq dignitate idoneum. quo
poss& tam latũ xpĩ ouile probabili
cautela sine sui exitio custodire: Flaec
& hissimilia contradicentium sermo¬
nũ nonnumquã regi opposuit. doneo
omem eꝰsuasiont penitus abnuendo
compescer&. uerumtamen secretã uolun¬
tatis illius intentionem nequaquã ad¬
huc mutare preualuit. qm̃ quẽ prece¬
teris altius amabat. hunc altioris excel¬
lentiȩ fieri cupiebat: Qua propterposu¬
it uerba uoluntatis suȩ in ore propriȩ
genitricis dicensilli. uolo omidilectis¬
sima mater ut tu sub prandii tui tem¬
pore nr̃m specialemamicũ dunstanũ
tecum habeas inuitatũ . & dũ interlȩ¬
ta conuiuia blandis uicissim utimini
loquelis studeaseum feminali facun¬
dia adhortari quofiat iuxta nram
suggestionẽ nuperuiduitate aeccłe
pontifex: Quod cũ illa nisib uniuersis
feciss&: non potuit eu a pristino renun¬
tiationis eloquio remutare. consilio

Expanded text:
jus pastoralis curae prospectum, nec adhuc jus pastoralis curae prospectum, nec adhuc tali tantaeque dignitati idoneum, quo posset tam latum Christo ovile probabili cautela sine sui exitio custodire. Haec et his similia contradicentium sermonum nonnunquam regi opposuit, donec omnem ejus suasionem penitus abnuendo compesceret. Verumtamen secretam voluntatis illius intentionem nequaquam adhuc mutare praevaluit; quoniam quem prae caeteris altius amabat, hunc altioris excellentiae fieri cupiebat. Quapropter posuit verba voluntatis suae in ore propriae genitricis, dicens illi: Volo, o mi dilectissima mater, ut tu sub prandii tui tempore nostrum specialem amicum Dunstanum tecum habeas invitatum, et dum inter laeta convivia blandis vicissim utimini loquelis, studeas eum feminali facundia adhortari, quo fiat juxta nostram suggestionem nuper viduatae Ecclesiae pontifex. Quod cum illa nisibus universis fecisset, non potuit eum a pristino renuntiationis eloquio remutare. Consilio
Abbreviated transcription (Latin):
flicitaq in sublimitate roboratus
beatũ patrẽ cdunstanũ tanto ca¬
ritatis ardore dilexit. ut nullum
poene exprimatu sibi pretuliss&:
At contra uirdĩ ut diligenti sẽ ui¬
cem amoris ab intimo cordis affec¬
tu repender&: omium sibi carissi¬
mũ solita apellationeregem ac¬
clamauit. Ex hac quippetaritatis
fiducia commisit illirex optima
queque suorũ suppellectiliũ quam plu¬
resscilic& rurales cartulas. etiam uece¬
res precedentium regũthesauros. nec
non & diuersas proprie adeptionis su-¬
e gazas submunimine monasterusu
fideliter custodiendũ: Etdum post
meantia tempora felix uir senex scili¬
c& cedelgar chrydionensis a eccłȩ̃ pre¬
sul carnali lege coactus uitã in xpõ
finin& Persuasit iamdictus rex
uirũ dĩ dunstanũ crebris hortamen¬
tis quatenus orbatũ patre pontifica¬
tum subcura pastorali ipse suscepiss&e:
Atille statim facilissibi uerbi excusa¬
tionẽ reiecit. inquiensse non esse hu¬

Expanded text:
Hic itaque in sublimitate roboratus Hic itaque in sublimitate roboratus beatum Patrem Dunstanum tanto charitatis ardore dilexit, ut nullum pene ex primatu sibi praetulisset. At contra vir Dei, ut diligenti se vicem amoris ab intimo cordis affectu rependeret, omnium sibi charissimum solita appellatione regem acclamavit. Ex hac quippe charitatis fiducia, commisit illi rex optima quaeque suorum supellectilium, quam plures scilicet rurales cartulas, etiam veteres praecedentium regum thesauros, nec non et diversas propriae adeptionis suae gazas, sub munimine monasterii sui fideliter custodiendas. Et dum post meantia tempora felix vir, senex scilicet Aethelgar, Chrydionensis Ecclesiae praesul, carnali lege coactus, vitam in Christo finiret, persuasit jam dictus rex virum Dei Dunstanum crebris hortamentis, quatenus orbatum Patre pontificatum sub cura pastorali ipse suscepisset. At ille statim facilis sibi verbi excusationem rejecit, inquiens se non esse hu
Abbreviated transcription (Latin):
menti uolatu conans beati patris caput
collidere. sed dõ defendente nequibat.
uerumtamen pilleũ quocaput uelabat
procul quasi ꝑticã uam acapite decus¬
sum proiecit Quiconuersus dixit secũ
incedenti scolastico. accelera ergo & ta¬
pe quantotius hoc rotabile saxumut
deferas eum conspiciendũ ad ie Qđ
cum illenimis ponderosum exiussu
patris uix eleuando reue her&: ait
uenerandus paterdunstanus: Oaduer¬
sans inimice iã diu ex industria malig¬
na huius mihi lapidis ictũ insidians
preparabas. Nonenimerat testimo¬
nium multorũ huius modi lapidis
ad modũ magnus uel modicus in his
bus lib& lapideis oꝑib & idurco pa¬
lam patuit decuius improba manu
emissus prosiliuit Verum tamen post
haec iussit ipsum saxũ lic& in suide¬
trimentũ missũ fuiss& custodie in¬
uectum quasi procestimonio reseruare :
ab iniquo cleptore mox proximus
heres eadraedus uidelic& regnum
natura le frem succedendo suscepit:

Expanded text:
menti volatu conans beati Patris caput menti volatu conans beati Patris caput collidere: sed Deo defendente nequibat. Verumtamen pileum, quo caput velabat, procul quasi perticam unam a capite decussum projecit. Qui conversus dixit secum incedenti scholastico: Accelera ergo, et cape quantocius hoc rotabile saxum, ut deferas eum conspiciendum ad me. Quod cum ille nimis ponderosum ex jussu Patris vix elevando reveheret, ait venerandus pater Dunstanus: O adversans inimice, jam diu ex industria maligna hujus mihi lapidis ictum insidians praeparabas. Non enim erat testimonium multorum hujusmodi lapides admodum magnos vel modicos in his buslibet lapideis operibus. Et idcirco palam patuit de cujus improba manu emissus prosiluit. Verumthaec jussit ipsum saxum, licet in sui detrimentum missum fuisset, custodiae innexum quasi pro testimonio reservare. Cab iniquo cleptore, mox proximus haeres, Eadredus videlicet, regnum naturale fratrem succedendo suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
mate confusus abscedere:
rat namq huic idem uiro dĩ exhu¬
mana parentũ propagatione quidã
germanus fr̃ nomine ƿulpricus.quẽ
sibi forinsecus inuillarũ suarũ nego¬
tus potentẽ prepositũ neuel ipse uel
quispiam exmonastica professione
foris uagaretur in epta reisecularis¬
discursione constituit: Hic nempe
post emensũ temporis sui spatiũ loe¬
tali conditione preuentus temporalẽ
necem obiendo subibat : Nac decausa
contigit om̃s prescripti templimona¬
chos ad funus ipsius exisse nullum¬
q: excepto abbate solo paruoq scolas¬
tico qui postea pontifex effectus haec
nobis intimauit domi remansisse. ut
cum sacris exequiis exanimȩ corpus
admonasteriũ quotumulaturũ erat
perducerent. interea abbascumeo¬
dem sco lastico ambulabat aduiden¬
dũ ut autumo siiam fr̃s cumdefunc¬
t corpusculo propinquassent: Etdũ
semper exmore psallentes incederent.
uenit ex inprouiso ultra antiquã aeccle¬
siam quoddã miss le saxum uehe¬

Expanded text:
mate confusus abscedere. 18. mate confusus abscedere. 18. Erat namque huic eidem viro Dei ex humana parentum propagatione quidam germanus, nomine Wulfricus, quem sibi forinsecus in villarum suarum negotiis potentem praepositum, ne vel ipse vel quispiam ex monastica professione foris vagaretur, inepta reidiscursione, constituit. Hic nempe post emensum temporis sui spatium lethali conditione praeventus, temporalem necem obiendo subibat. Hac de causa contigit omnes praescripti templi monachos ad funus ipsius exisse, nullumque, excepto abbate solo parvoque scholastico, qui postea pontifex effectus haec nobis intimavit, domi remansisse, ut cum sacris exsequiis exanime corpus ad monasterium, quo tumulaturum erat, perducerent. Interea abbas cum eodem scholastico ambulabat ad videndum, ut autumo, si jam fratres cum defuncti corpusculo propinquassent: et dum semper ex more psallentes incederent, venit ex improviso ultra antiquam ecclesiam quoddam missile saxum vehe
Abbreviated transcription (Latin):
inrepserat ipsum uisumq est illi necut
tus dormienti quod hyspidisursus in¬
gens & horribilis magnocũ impecu
uenir&. poner&.q pedes horrendos
ad dilaniandũ preparatos suꝑutrũ¬
q humerũ illius sedentis. auido quo¬
que hyatu suꝑstans quasi ad deuoran¬
dũ eum: Cumq uirdĩ ex inlato ter¬
rore funditus euigilar&. arripuit
quantotius quẽ secũ semꝑ manu ad¬
uehebat baculũ nisus ex humano
furore ne fandũ monstrũ percutere:
ictutamen suꝑuacuo percussit tem¬
pli parietẽ: maximũ plausum ꝑ
om̃e tẽplũ audientib reddens: Ipse
autem in seregrediens ualidioris pugne
congressus iniit. huncuidelic& psalmũ
sacri cercaminis decantando: Exurgat
ds̃ usq sic pereant peccatores a faciedĩ
ut supra: Nã eo in loco superatus a som¬
no psallendi studium dereliquit: Et
confesti ut aiunt in hoc resumpto psal¬
modio ille nebulosus illusor agnitus ẽ.
uelut umbra nigerrima in predicto soe¬

Expanded text:
irrepserat: visumque est illi, nec, ut irrepserat: visumque est illi, nec, ut rmienti, quod hispidus ursus, ingens et horribilis, magno cum impetu veniret, poneretque pedes horrendos, ad dilaniandum praeparatos, super utrumque humerum illius sedentis, avido quoque hiatu superstans, quasi ad devorandum eum. Cumque vir Dei ex illato terrore funditus evigilaret, arripuit quantocius quem secum semper manu advehebat baculum, nisus ex humano furore nefandum monstrum percutere: ictu tamen supervacuo percussit templi parietem, maximum plausum per omne templum audientibus reddens. Ipse autem in se regrediens, validioris pugnae congressus iniit, hunc videlicet psalmum sacri certaminis decantando: Exsurgat Deus, usque; sic pereant peccatores a facie Dei , ut supra; nam eo in loco superatus a somno, psallendi studium dereliquit, et confestim, ut aiunt, in hoc resumpto psalmodio, ille nebulosus illusor agnitus est, velut umbra nigerrima in praedicto sche