comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diffusam colligeret inutui ac redigeret in corpus. is profe¬
eto nõ dissentret a nobis. Sed hoc nem̃o facere nisi ueripitus
ac sciens potest. Uerum autẽ scire non nisi eius est: qui sit do¬
itus adeo. flemo enim põt alicet repudiare que fła sunt eli¬
gere ac probate que uera.Sed si incasu idefficeretur certissime
phofaretur et quãuis nõ posset diuinis testimoniis illa defen¬
dere tamen se ip̃s illustraret ueritas lumine suo. Quare ĩcre¬
dibilis estertor illorum qui cum aliquã sectam probauetint
eiq se addixerint ceteras damnant ranq falsas et in anes
armaniq se ad preliandum nec quid defendere debeant sci¬
entes. nec fit refutare itcursantq passim sine delectu om̃ia
que afferunit quecunq dissentiunt. Obhas eorum ptinacissĩ¬
Nam ꝑticulatim ueritas ab his tora comprehensa est factũ esse
mundum adeo dixit plato idem propłx loquũtur.Idemq ex

Expanded text:
diffusam colligeret in unum, ac redigeret in corpus, is profediffusam colligeret in unum, ac redigeret in corpus, is profecto non dissentiret a nobis. Sed hoc nemo facere, nisi veri peritus ac sciens potest. Verum autem scire, non nisi ejus est, qui sit doctus a Deo. Neque enim potest aliter repudiare quae falsa sunt, eligere ac probare quae vera: sed si vel casu id efficeret, certissime philosopharetur; et quamvis non posset divinis testimoniis illa defendere, tamen se ipsa veritas illustraret suo lumine. Quare incredibilis est error illorum, qui cum aliquam sectam probaverint, eique se addixerint, caeteras damnant tanquam falsas et inanes, armantque se ad praeliandum, nec quid defendere debeant scientes, nec quid refutare; incursantque passim sine delectu omnia, quae afferunt quicumque dissentiunt. Ob has eorum pertinacissiarticulatim veritas ab his tota comprehensa est. Factum esse mundum a Deo, d
Abbreviated transcription (Latin):
nec ueritatem comprehendere potuerunt quauis ea
fere. quibus sũma ipsa constat et uiderunt et explicauerint
sed diuersi ac diuerse omtĩa illa protulerunt non antectẽtes
nec causas rerum nec consequentias. nec rõnes ut summ ã
illam que continet uniuersa et cõpingerent. et implerent fa¬
cile est aurem docere pene uniuersam uirtutem per phos¬
et sectas esse diuisam.Non enim sic pħyam nos euertimus ut
achademici solent quibus ad omnia rñdere propositum est
quod pocius caluntiniari. et illudere sed docemus tullã sectã
fuisse tam deuiam nec phiorum quẽqͣ tam in anem qui nõ
uiderit aliquid ex uero. Sed dum contradicetidi studio insani¬
unt.dum sus enam falsa defendunt aliorum et. am uera sb¬
uertunt. Hon tantum elapsa illis ueritas est: quã se querere si¬¬
mulabarit. sed ipsi etiã potissimum suo uitio ꝑdiderunt. Qual
si extitisset aliquis qui ueritatemn sparsam ꝑsingulos ꝑsectasq

Expanded text:
nec veritatem comprehendere potuerunt, quamvis ea fere, quibus summa ipsa constat, et viderint, et explicaverint. Sed diversi, ac diverse illa omnia protulerunt, non annectentes nec causas rerum, nec consequentias, nec rationes; ut summam illam, quae continet universa, et compingerent, et implerent. Facile est autem docere, pene universam veritatem per philosophos sectas esse divisam. Non enim sic philosophiam nos evertimus, ut Academici solent, quibus ad omnia respondere propositum est, quod est potius calumniari et illudere: sed docemus, nullam sectam fuisse tam deviam, nec philosophorum quemquam tam inanem, qui non viderit aliquid ex vero. Sed dum contradicendi studio insaniunt, dum sua etiam falsa defendunt, aliorum etiam vera subvertunt, non tantum elapsa illis veritas est, quam se quaerere simulabant: sed ipsi eam potissimum suo vitio perdiderunt. Quod si extitisset aliquis, qui veritatem sparsam per singulos, per sectasque
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturũ mortuorum resurectionem bonorum malorũq dire¬
ptionem. mundi conflagrationẽ eiusdemq renouationẽ. Que
omĩa quidem uẽtura esse credendum est. sed quib modis et quo or¬
dine ueniant mag̃ tunc docebit rerum expientia quã nunc ad ꝑfec¬
tum hominũ intelligentia ualet consequi. Estimo tamen. eo quo
ame cõmemorata sunt ordine uentura.

Expanded text:
iudicaturum, mortuorum resurrectionem, bonorum malorumque direiudicaturum, mortuorum resurrectionem, bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmus et uerax ad lucem uitãq perpetuã suscitabit. Nemo diui¬
ciis. nemo fascibus. nemo ẽt reoa potãte cõfidat ĩmortalẽ ista
nõ faciũt. Nam quicũq rõnem hominis abiecerit ac p̾ntia secutꝰ
in humũ se ip̃e ptostrauit tanꝙ̃ desertor dñi et impatoris et pas¬
itis sui punietur. Interdomus ergo iusticie que nos insep abilis
comes ad deum sola ꝑducet. et dum spus hos regit artus ĩfati¬
ꝗabi limilitia deo militemus stationes ugiliasq celebrerius e
cõgrediamur cum hoste quẽ nouimus fortiter ut uictores de¬
uicto aduersario triumphantes. premiũ uirtutis quod ip̃e pro¬
Ullus uelnegat uel dubitat ꝑ christum iesum tale quale sacris
It̃is prenũciatut nouissimũ funirũ esse iudicium nisi qui eisdẽ
litteris nescio qua ĩcredibili animositate seu cecitate nõ credit que
Heliam thesbitẽ fidem iudeorum antichristum ꝑsecuturũ christũ

Expanded text:
summus, et verax, ad lucem vitamque perpetuam suscitabit. Nemo divisummus, et verax, ad lucem vitamque perpetuam suscitabit. Nemo divitiis, nemo fascibus, nemo etiam regia potestate confidat: immortalem ista non faciunt. Nam quicumque rationem hominis abjecerit, ac praesentia secutus, in humum se ipse prostrauerit, tamquam desertor domini et imperatoris et patris sui punietur. intendamus ergo iustitiae, quae nos inseparabilis comes ad deum sola perducet, et dum spiritus hos regit artus, infatigabilem militiam deo militemus, stationes uigiliasque celebremus, congrediamur cum hoste quem nouimus fortiter, ut uictores ac deuicto aduersario triumphantes praemium uirtutis quod ipse progitur uel negat uel dubitat per Christum Iesum tale, quale istis sacris litteris praenuntiatur, nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristum persecuturum, Christum
Abbreviated transcription (Latin):
incerto et caduca posso est. Migrãt enim quonidie ẽt multo
uelocius exeunt ꝙ intrauerãt et tam̃ si nobis usq ad ultimu
liceat istis ftui aliisq incerte relinquẽda sunt. Nibil uobiscum
ferre possumus nisi uitã bene aiq ĩnoceriter actã. Ile ad deum
copiosus ille opuletitus adueniet cui astabũt cõtiuẽtia miẜicor.¬
dia. patiẽtia. caritas. fides. hec est hereditos nr̃a que nec etipi cuiq
neq transferri ad alterũ põt. et quis est: qui hec bona parare et ac¬¬
quirere sibi uelit: Ueniant qui esuriũt ut celesti cibo saturati sẽ¬
piternã fanã potiãt ueniat qui sitiũt ut oquã saluratẽ de peni
fonte plerissimis faucibus trahant. hoc cibatu aq potu dei et
reci uidebunt. et surdi audient er muti Ioquẽtur et claudi ati¬
bulabũt. et stulti sapiẽt et egroti ualebũt et mortui reuiuiscenit
Quisꝗs enim torruptelas terte untute calcauerit. hũc athiter ille

Expanded text:
incerta et caduca possessio est; migrant enim quotidie: multo incerta et caduca possessio est; migrant enim quotidie: multo velocius exeunt, quam intraverant; et tamen, si nobis usque ad ultimum liceat istis frui, aliis certe relinquenda sunt. Nihil nobiscum ferre possumus, nisi vitam bene atque innocenter actam. Ille ad Deum copiosus, ille opulentus adveniet, cui astabunt continentia, misericordia, patientia, charitas, fides. Haec est haereditas nostra, quae nec eripi cuiquam, nec transferri ad alterum potest. Et quis est, qui haec bona parare, et acquirere sibi velit? Veniant, qui esuriunt: ut coelesti cibo saturati, sempiternam famem ponant; veniant, qui sitiunt: ut aquam salutarem de perenni fonte plenissimis faucibus trahant. Hoc cibatu atque potu Dei, et caeci videbunt, et surdi audient, et muti loquentur, et claudi ambulabunt, et stulti sapient, et aegroti valebunt, et mortui reviviscent. Quisquis enim corruptelas terrae virtute calcaverit, hunc arbiter ille
Abbreviated transcription (Latin):
tatis gr̃o iter uirtutis horreret. deseratur si fieri põt uis ꝑditionis et
fraudis ĩqua mors uoluptatis illecebris adoꝑta celatur. et qp̃to ꝗsq¬
annis insenectutẽ uergentib ꝯppropĩquare cernit illũ dieiti quo
sit ei ex hac uita migrandũ cogitet.q putus abscedat q̃ ĩnocenis
ad iudiciũ ueniat nõ ut faciũt quidõ cecis mẽtib nixi qui iam
deficientib corporis uirib in hoc ad monẽtut ĩstantis ultĩe nece¬
ssitatis. ut cupidus et ardẽtius hautiẽdis libiditubus ĩtendãt. Qua
ex uoragine liberet se quisq dum licet: duiti facultas adest seq
ad deũ tota mente cõuertat ut illũ diem securus expectet: quo
preses dominusq mũdi deus de singulorũ factis et cogitationib
iudicabit. Quecũq hic expetũtur nõ tantũ negligat sed et fu¬
ꝗiat potiorẽq animã suam iudicet. ꝙ bona ista fallatia qͦꝵ

Expanded text:
tatis gratia iter uirtutis horreret. deseratur si fieri potest uia perditionis et tatis gratia iter uirtutis horreret. deseratur si fieri potest uia perditionis et fraudis, in qua mors uoluptatis inlecebris adoannis in senectutem vergentibus appropinquare cernit illum diem, quo sit ei ex hac vita demigrandum, cogitet quam purus abscedat; quam innocens ad iudicem ueniat, non ut faciunt quidam caecis mentibus nixi, qui iam deficientibus corporis uiribus in hoc admonentur instantis ultimae necessiex voragine liberet se quisque dum licet, dum facultas adest, seque ad Deum tota mente convertat; ut illum diem securus expectet, quo praeses dominusque mundi Deus de singulorum factis cogitationibusque judicabit. Quaecumque hic expetuntur, non tantum negligat, sed et fugiat; potioremque animam suam judicet, quam bona ista fallacia, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel se ꝙ̃primũ adrectã uiam dirigãt uel susceptis oꝑatisq uir¬
tutib huius uite laborib patiẽter exactis consolatorẽ hr̃e deum
mereãtur. Pater eni nr̃ ac dñs qui cõdidit firmauitq celũ qui
solẽ cũ ceteris syderib illuxit qui liberatã magnitudiẽ sua terram
uallauit mõtib. mari circũdedit ãnib distinxit et quicꝗd est in
hoc oꝑe mnũdi cõflauit ac ꝑfecit enihilo ꝑspectis errorib hñum
ducẽ misit qui nobis iustine uiã panderet hũc sequamur omẽs:
hũc audiamus. huic deuotissime peamus: qm̃ solus ut ait lucretiꝰ
Uindicis hoĩum purgauit pectora dictis. et finẽ statuit torperdis
aiq timoris. Exposuitq bonũ sũmu. quo tendimus om̃s. Quid
foret atq uiã mõstrauit limite paruo. Qus poscemus ad id recto
cõtendͥere cursu. Hec mõstrauit rantũ sed ẽt precessit neꝗs difficul¬

Expanded text:
ut uel se quam pnmum ad rectam uiam dirigant uel susceptis operatisque uirut uel se quam pnmum ad rectam uiam dirigant uel susceptis operatisque uirtutibus et huius uitae laboribus patienter exactis consolatorem deum habere mereantur. pater enim noster ac dominus, qui condidit firmauitque caelum, qui solem cum ceteris sideribus induxit, qui libratam magnitudine sua terram uallauit montibus, mari circumdedit amnibusque distinxit et quidquid est in hoc opere mundi conflauit ac perfecit e nihilo, perspectis erroribus hominum ducem misit qui nobis iustitiae uiam panderet. hunc sequamur omnes, hunc audiamus, huic deuotissime pareamus, quoniam solus, ut ait Lucretius, ueridicis hominum purgauit pectora dictis et finem statuit cuppedinis atque timoris exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes, quid foret, atque uiam monstrauit, limite paruo qua possemus ad id recto contendere cursu. nec monstrauit tantum, sed etiam praecessit, ne quis difficul
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate deliniũt. Quanta felicitas estimãda est. subtractũ his
labib terte proficisci ad illum equissimũ iudicẽ: patentẽq ĩdulgẽtis
qui pro laborib requiẽ pro morte uitã pro tenebris clatitatẽ pro
terrenis ac breuib honis eterna ac celestia largiatur cum qua
mercede acerbitates et miserie quas ꝑpetimur in hoc mũdo fa¬
cientes oꝑa iusticie cõfetri et coequari nullo  possũt. proinde si pati¬
entes si bti esse uolumus cogitãda et proponenda nobis sũt non¬
tantũ tertẽnana illa molendũ esse usq ĩpristino uapulãdu hñde
compẽdes sed his multo atrociora carter cathene tormẽta patiẽ¬¬
da susttnẽdi dolores: mors deniq ip̃a et suscipiẽda est et ferenda
cũ liqueat conscĩe nr̃e nec fragilẽ istam uoluptatẽ sine pena nec
uirtutẽ sine diuino p̾mio fore. Uniuersos igitur oportet opa dare:

Expanded text:
suavitate deliniunt. Quanta felicitas aestimanda est, subtractum his suavitate deliniunt. Quanta felicitas aestimanda est, subtractum his labibus terrae proficisci ad illum aequissimum judicem, parentemque indulgentissimum; qui pro laboribus requiem, pro morte vitam, pro tenebris claritatem, pro terrenis ac brevibus bonis aeterna et coelestia largiatur: cum qua mercede acerbitates ac miseriae, quas perpetimur in hoc mundo facientes opera justitiae, conferri et coaequari nullo modo possunt. Proinde si sapientes, si beati esse volumus, cogitatantum Terentiana illa: molendum esse usque in pistrino, uapulandum, habendae compedes, sed his multo atrociora, carcer catenae tormenta patienda, sustinendi dolores, mors denique ipsa et suscipienda est et ferenda, cum liqueat conscientiae nostrae nec fragilem istam uoluptatem sine poena nec uirtutem sine diuino praemio fore. uniuersos igitur oportet operam dare,
Abbreviated transcription (Latin):
gratia inclemẽter deum ad religionẽ eius ĩpugnabãt ꝑtinaci con¬
tentiõe certemus. Abscondi eni regiq misseriũ q fidelissime opor¬
tet. maxime anobis. qui nomen fidei gerirtius. Uerum illi haric ta¬
citurnitate nr̃ati ueluti malam conscĩam criminãtur. Unde etiam
quasdam ex acrabiles opiniones de pudicis et ĩ nocentibus fingunt
et libenter his qui finxerunt credunt
Uoniam decursis propositi oꝑis septẽ spatiis ad metã ꝑuecti su¬
omus suꝑest ut exortemus om̃s ad suscipiendã cu uera reli¬
Mionẽ lap̃iam cuius uis et officiũ in eo uertitur ut contẽptis tere
stribus et sbiectis exrorib quib ante ea tenebamut fragilibus
ẜuietites et ftagilia cõcupiscẽtes adeterna celestis tħaim p̾mia
dirigamur. Que ut caꝑe possumus ꝙ̃ primũ omutende sunt
huius prĩtis uite allicibiles uoluptates. que aĩas hoĩum ꝑniciosa

Expanded text:
gratia inclementer deum ac religionem eius inpugnant, pertinaci congratia inclementer deum ac religionem eius inpugnant, pertinaci contentione certemus. abscondi enim tegique mysterium quam fidelissime oportet, maxime a nobis, qui nomen fidei gerimus. uerum illi hanc taciturnitatem nostram ueluti malam conscientiam criminantur: unde etiam quasdam exsecrabiles opiniones de pudicis et innocentibus fingunt et libenter iis quae finxerint credunt. Quoniam decursis propositi operis septem spatiis ad metam peruecti sumus, superest ut exhortemur omnes ad suscipiendam cum uera religione sapientiam, cuius uis et officium in eo ustribus, et abjectis erroribus quibus antea tenebamur, fragilibus servientes, et fragilia concupiscentes ad aeterna coelestis thesauri praemia dirigamur. Quae ut capere possimus, quamprimum omittendae sunt hujus praesentis vitae illicibiles voluptates, quae animas hominum perniciosa
Abbreviated transcription (Latin):
cõspectu õipotentis et dño suo sacrific abũt et seruiẽt ineternũ. Eodẽ
tp̃r fiet secũda illa et publica oĩu resurectio ẽt inqua excitabũtur
ĩpii ad cruciatus sẽpiternos: hi sũt qui manufacta coluerũt ꝗ oĩu
mũdi ac ꝑentẽ uel nescierũt uel ab negauerũt. S et dñs illorũ cum
mistris suis cõprehẽdetur ad plenãq dñabitur cũ quo ꝑiter omnig
turba ĩpioru pro suis facinorib incõspectu angelorũ atq iustorum
perpetuo igni cremabitur ineternũ hec est doctrina scĩorum phorum quã
christiani seꝗmur. hec nr̃a sapiẽta quã isti qui uel fragilia colunt uel
publice atq asserere nõ solemus. deo iubẽte ut quieti. ac scilentes ar¬
chaniũ eius ĩ abscondito atq ĩterra nãm conscĩam teteamus. nec ad¬
uersus istos ueri profanos qui nõ discẽdi sed arguendi atq illudẽdi

Expanded text:
conspectu omnipotentis et domino suo sacrificabunt et seruient in aeternum. eodem conspectu omnipotentis et domino suo sacrificabunt et seruient in aeternum. eodem tempore fiet secunda illa et publica omnium resurrectio, in qua excitabuntur iniusti ad cruciatus sempiternos. hi sunt qui manu facta coluerunt, qui dominum mundi ac parentem uel nescierunt uel abnegauerunt. sed et dominus illorum cum ministris suis conprehendetur ad poenamque damnabitur, cum quo pariter omnis turba impiorum pro suis facinoribus in conspectu angelorum atque iustorum perpetuo igni cremabitur in aeternum. haec est doctrina sanctorum prophetarum, quam Christiani sequimur, haec nostra sapientia, quam isti qui uel fragilia colunt uel publice atque adserere non solemus, deo iubente ut quieti ac silentes arcanum eius in abdito atque intra nostram conscientiam teneamus nec aduersus istos ueri profanos, qui non discendi, sed arguendi atque inludendi
Abbreviated transcription (Latin):
grandines lapidum et guite ignis. et liquescẽt sp̃us eorum fertent. Re¬
plebũtur mõtes cadaueribus et campi oꝑiẽtur ossibus populus autem¬
autẽ dei tribus illis diebus sub concauis terre occultabitur: donec ira
dei ad uersus gentes et ex̾itiu iudicium terminetut. Tunc exibunt
iusti de latebris sius et inuenient omĩa cadaueribus atq ossib recta. S
et genus omẽ impiorum radicitus interibit nec erit inhoc mũdo ulla iã
nato amplius preter solam gentẽ dei. Tumꝑ ãnos septẽ perpetes in¬
tacte erunt silue nec excidetur de montibus lignũ sed arma gentiũ
cõburẽtur. et iam nõ erit bellũ sed pax ac requies sempiterna. Cũ
uõ completi fuerĩt mille annii reuoc abr mũdus adeo et celũ com¬
plicabr̃. et terra mutabitur: et trãsform abit deus hoĩes ad simili¬
tudinẽ angelorũ et erũt candidi sicut nix et uersabũtur sempiti

Expanded text:
grandines lapidum, et guttae ignis; et liquescent spiritus eorum in grandines lapidum, et guttae ignis; et liquescent spiritus eorum in replebuntur montes cadaueribus et campi operientur ossibus. populus autem dei tribus illis diebus sub concauis terrae occultabitur, donec ira dei aduersus gentes et extremum indicium terminetur. tunc exibunt iusti de latebus suis et inuenient omnia cadaueribus atque ossibus tecta. sed et genus omne impiorum radicitus interibit nec erit in hoc mundo ulla iam natio amplius praeter solam gentem dei. tum per annos septem perpetes intactae erunt siluae nec excidetur de montibus lignum, sed arma gentium comburentur, et iam non erit bellum, sed pax ac requies sempiterna. cum uero conpleti fuerint mille anni, renouabitur mundus a deo et caelum conplicabitur et terra mutabitur. et transformabit deus homines in similitudinem angelorum et erunt candidi sicut nix et uersabuntur semper in
Abbreviated transcription (Latin):
ad cerera exequenda rede amus que deinceps secutura sũtsdiximꝰ
paulo ante.
Hprincipio eͤgni sancti. forre ut adeo princeps demonũ ui
ciatut. sed idem cum ille anni regni hoc est septẽ mulia ce¬
perint terminari soluetur denuo et custodia missus exibit, atq oẽs
gentes que tue etũt subditione iustorũ concitabit ut inferant hellũ
frt̃e ciuitati: et colligetur ex om̃i orhe terre ĩnũabilis populus nationũ
et obsidebit et circũdabit ciuitatẽ tunc ueniet nouissima ira dei
suꝑ gentes, et debellabit eos usq adunũ ac primũ concutiet terrã
ꝙ̃ ualidissime et ad motu eius scindẽtur mõtes syrie. et subsident
colles in ab ruptũ et muri omniũ ciuitatũ concidẽt. et statuit deus
solẽ triduo ne occidat: et inflãmabit eum et descendet estus nimius. et
adustio magna suꝑ per duellos et impios populos et imbres sulfuris. et

Expanded text:
ad cetera exequenda redeamus quae deinceps secutura sunt. Diximus ad cetera exequenda redeamus quae deinceps secutura sunt. Diximus paulo ante in principio regni sancti fornciatur. Sed idem, cum mille anni regni, hoc est septem millia coeperint terminari, solvetur denuo, et custodia emissus exibit; atque omnes gentes, quae tunc erunt sub ditione justorum, concitabit, ut inferant bellum sanctae civitati; et colligetur ex omni orbe terrae innumerabilis populus nationum, et obsidebit, et circumdabit civitatem. Tunc veniet novissima ira Dei super gentes, et debellabit eas usque ad unum: ac primum concutiet terram quam validissime et a motu ejus scindentur montes Syriae; et subsident colles in abruptum; et muri omnium civitatum concident, et statuet Deus solem triduo ne occidat; et inflammabit eum; et descendet aestus nimius, et adustio magna supra perduelles et impios populos, et imbres sulfuris, et
Abbreviated transcription (Latin):
consumatio tp̃rum et expectandi sit nobis insingulos dies
et timenda. Quando tamen aut compleatut hec summa
docent ii qui de temporibus scripserunt colligentes ea ex ltĩs
sanctis et ex uariis hystoriis quãtus sit nũs annorũ ab exot¬
dio mund qui licet uarietur et aliquantũ nũi eorum summa
dissentiet omĩs tam̃ expectatio nõ ampliusq̃ ducentorũ uidet᷑
annorũ. etiã res ip̃a declatat lapsum ruinãq rerum hreui fore
nisi ꝙ in colũ orbe roma nihil iustius uidetur esse meniendũ.
At uero cũ caput illud om̃ibus cecident et esse cepit qđ sybille
fore aiunt. quis dubitat uidisse iam finẽ rebus humanis orbi¬
q terrarum. Illa est ciuitas. que ad huc sustentat omnia precan¬
dusq nobis: et adorandus est deus celi si tam̃ statuta eius et pla¬
xita differri possunt ne cicius interitu mũdus ip̃e lapsurus ẽ. Nuc̃¬

Expanded text:
consummatio temporum et expectanda sit nobis in dies singulos consummatio temporum et expectanda sit nobis in dies singulos et timenda. quando tamen conpleatur haec summa, docent ii qui de temporibus scripserunt, colligentes ex litteris sanctis et ex uariis historiis quantus sit numerus annorum ab exordio mundi. qui licet uarient et aliquantum numeri eorum summa dissentiant, omnis tamen expectatio non amplius quam ducentorum uidetur annorum. etiam res ipsa declarat lapsum ruinamque rerum breui fore, nisi quod incolumi urbe Roma nihil istius uidetur esse metuendum. at uero cum caput illut orbis occiderit et ῥύμη esse coeperit, quod Sibyllae fore aiunt, quis dubitet uenisse iam finem rebus humanis orbique terrarum? illa est ciuitas quae adhuc sustentat omnia, precandusque nobis et adorandus est deus caeli, si tamen statuta eius et placita differri possunt, ne citius quam putamus
Abbreviated transcription (Latin):
Ec sunt que apħis esse dicũtur: quorũ testimonia et uer-¬
ha ponere ẽẽ opus nõ duxi. qm̃ esset infinitũ nec tanta
tetũ multitudiẽ mẽsura libri capet tam multis uno spũ similia
dicentibus simulq ne fastidiũ legentibus fieret: si ex orĩb colle¬¬
ita et translata cogererẽ. Preterea ut ea ip̃a que dicerẽ non nr̃is¬
sed alienis potissimum literis confirmarẽ docerẽq modo nõ apud nos
uerum etiam apud eos ip̃os qui nos insectantut ueritatem cõsignatam
teneri. quam recusant agnoscere. Q aũt diligentius hec uoluerit scire
ex ip̃o fonte hauriat et plura quã nos inhis libris cõspexi sumus ad¬
mirabilia repietu. fortasse quispiam nũc requirat: qñ ista que
diximus sint futura. lam suꝑius ostendi completis annorum
sex milibus mutationẽ istam fieti oportere. et iam appropĩ¬
quare sũmum illum conclusionis ex̃ me diem designis q̃
dicta sunt aphis licet noscere predixerunt enim signa quib

Expanded text:
 futura dicuntur: quorum testimonia et uerba ponere opus esse non duxi, quoniam esset infinitum nec tantam rerum multitudinem mensura libri caperet tam multis uno spiritu similia dicentibus simulque ne fastidium legentibus fieret, si ex omnibus collecta et translata congererem, praeterea ut ea ipsa quae dicerem non nossed alienis potissimum litteris confirmarem doceremque non \' modo aput nos, uerum etiam aput eos ipsos qui nos insectantur, ueritatem consignatam teneri, quam recusent adgnoscere. si quis autem diligentius haec uoluerit scire, ex ipso fonte hauriat et plura quam nos in his libris conplexi sumus admirabilia reperiet. Fortasse quispiam nunc requirat quando ista quae diximus sint futura. iam superius ostendi conpletis annorum sex milibus mutationem istam fieri oportere et iam propinquare summum illum conclusionis extremae diem. de signis quae praedicta sunt a prophetis licet noscere: praedixerunt enim signa, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
PON igitur renascentut. quod fieri nõ potest: sed resurgent et adeo
corporibus induẽtur: et prioris uite factorũq omniũ memo
tes. et inhonis celestibus collocate ac fruentes iocunditate ĩnumerabi¬
lium copiatum. pñti deo grãs agent: quod malum omne deleuerit
ꝙ eos ad regnum uitãq perpetuam suscitarit. Qua de Anastasi pħi
quoq dicere aliquid conati sunt.tam corrupte.q poete. Nam et pi¬
itagras transire animas ĩnouo corpore disputauit. sed inepte qd
ex hominibus inpecudes. et expecudibus in homines: et se ip̃m ex eu¬
forbo esse reꝑatum. Melius crisippus. quem Cicero ait fulcire porti¬
cum stoytorum que in libris quos de prouidentia scripsit cum de
innouatione mundi loqueretur hec intulit.

Expanded text:
on igitur renascentur, quod fieri non potest, sed resurgent et a deo corporibus induentur et prioris uitae factorumque omnium memores erunt et in bonis caelestibus conlocati ac fruentes iucunditate innumerabilium copiarum praesenti deo gratias agent, quod malum omne deleuerit, quod eos ad regnum uitamque perpetuam suscitarit. qua de anastasi philosophi quoque dicere aliquid conati sunt tam corrupte quam poetae. nam Pythagoras transire animas in noua corpora disputauit, sed inepte, quod ex hominibus in pecudes et ex pecudibus in homines et se ipsum ex Euphorbo esse reparatum. meiius Chrysippus, quem Cicero ait fulcire porticum Stoicorum: qui in libris quos de prouidentia scripsit cum de innouatione mundi loqueretur, haec intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis est ignoratio diuinitatis scĩa. Unde nobis ali¬
quo lumine opus est ad depellendas tenebras. quih offu¬
sa est hominis cogitatio quotiam incarne mortali agen¬
tes nostris sensibus diuinare non possumus. Lumen autem
mentis huitiane deus est quem qui cognouenit. et inpectꝰ
Octauus
ad miserit illuminato corde misterium ueritatis agnoscet.RemoNo

Expanded text:
humanitatis est ignoratio, diuinitatis scientia. unde nobis alihumanitatis est ignoratio, diuinitatis scientia. unde nobis aliquo lumine opus est ad depellendas tenebras quibus obfusa est hominis cogitatio, quoniam in carne mortali agentes nostris sensibus diuinare non possumus. lumen autem mentis humanae deus est, quem qui cognouerit et in ctus admiserit, inluminato corde mysterium ueritatis adgnoscet. remoto
Abbreviated transcription (Latin):
Himaduerti sepe donate. plurimos id existi¬
mare. quod etiam non nulli pħiorum pu¬
rauetutit. non irasci deum. quoniam tu¬
hil benefica sit tantum modo natura di¬
uina nec cuiquam nocere prestantissiẽ
atq optime congruat potestati uelcerte
nihil curet omĩo. ut neq ex benificen¬
tia eius quicquam boni ꝑueniat ad nos
neq exmalificentia quicquam mali. Quorum error quia
maximus est: et ad euertendum uite humane statum spe¬
ctat coarguendus est, a nobis ne et ipse fallaris impulsus
autoritate hominum qui se putant esse sapientes. Nec tñ
nos arrogatites sumus ut comprehensam nostro ingenio
ueritatẽm ꝯloriemur: sed doctrinam dei sequimũr qui
scire solus potest. et reuelare secreta.Cuius doctrine phy ex
ꝑtes existimauerunt nͣam terum coniectura posse dẽpre¬
hendi quod nequaqͣ fieri potest: quia mens hominis tene¬
bioso corporis domicilio circũ sep̾ta longe a ueri ꝑfectioẽ
submota est. et hoc differt ab humanitate diuinitas. quod

Expanded text:
imaduerti saepe, Donate, plurimos id existimare, quod etiam nonnulli philosophorum putauerunt, non irasci deum, quoniam uel benefica sit tantummodo natura diuina nec cuiquam nocere praestantissimae atque optimae congruat potestati uel certe nihil curet omnino, ut neque ex beneficentia eius quicquam boni perueniat ad nos neque ex maleficentia quicquam mali. quorum error quia maximus est et ad euertendum uitae humanae statum spectat, coarguendus est nobis, ne et ipse fallaris inpulsus auctoritate hominum qui se putant esse. sapientes. nec tamen nos adrogantes sumus, ut conprehensam nostro ingenio ueritatem gloriemur, sed doctrinam dei sequimur, qui scire solus potest et reuelare secreta. cuius doctrinae philosophi expertes existimauerunt naturam rerum coniectura posse deprehendi. quod nequaquam fieri potest, quia mens hominis tenebroso corporis domicilio circumsaepta longe a ueri perspectione submota est et hoc differt ab humanitate diuinitas, quod
Abbreviated transcription (Latin):
incorporibus uiui nõ morientur: sed ꝑ eosdem mille annos infi¬
nitam multitudinẽ gñabunt. et erit soboles eorum sct̃a et deo ca¬
ra qui autẽ ab inferis suscitabuntur ii preerant uiuentibus ue¬
lud iudices gentes uero nõ extitiguentur omĩo. sed quedam re¬
linquentur inuictoriã dei ut triuphentur aiustis subigentur ꝑ¬
petue seruituti. subidem tp̃us. etiam princeps de monũ qui est
mochinator omniũ malorum catenis uincietut et erit ĩcusto¬
dia mille annis celestis imperii quo iusticia in orbe regnabit neꝙ
malum aduersus populum dei moliatur post cuius aduentũ cõ¬
gregabuntur iustt ex om̃i terra pactoq iuditio ciuitas sancta con¬
stituetur ĩ medio terre inqua ipse conditor deus cum iustis do¬
minantibus cõmoretur quã ciuitatẽ.Sybilla designat cũ dicit

Expanded text:
in corporibus uiui, non morientur, sed per eosdem mille annos infinitam multitudinem generabunt et erit suboles eorum sancta et deo cara: qui autem ab inferis suscitabuntur, hi praeerunt uiuentibus uelut iudices. gentes uero non extinguentur omnino, sed quaedam relinquentur in uictoriam dei, ut triumphentur a iustis ac subiugentur perpetuae seruituti. sub idem tempus etiam princeps daemonum, qui est machinator omnium malorum, catenis uincietur et erit in custodia mille annis caelestis imperii, quo iustitia in orbe regnabit. ne quod malum aduersus populum dei moliatur. post cuius aduentum congregabuntur iusti ex omni terra peractoque iudicio ciuitas sancta constituetur in medio terrae, in qua ipse conditor deus cum iustis dominantibus commoretur. quam ciuitatem Sibylla designat, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
scerites uesuet agnos. Ipse lacte domum referrent distenta ca¬
pelle. Ubera nec magnos metuent armenta leones. Que poeta
Em Cumee sybille carina prolocutus est Erites uõ sic ait

Expanded text:
scentis uestiet agnos. ipsae lacte domum referent distenta cascentis uestiet agnos. ipsae lacte domum referent distenta capellae ubera nec magnos metuent armenta leones. quae poeta secundum Cymaeae Sibyllae carmina prolocutus est. Erythraea uero sic ait
Abbreviated transcription (Latin):
ones enim diuino spiritu offerebatitur oculis eorum et uide¬
bant illa in cõspectu suo qĩ fieri ac teriũari. que uaticinia
eotum cum ꝯeulaum fama uulgasset qm̃ profani asacramẽ¬
to ignorabant quatenus dicerẽtut completa esse iam ueteri¬
bus scculis illa orĩa putauerũt que utiq fieti completiq nõ
poterant homĩẽ regnante. Cum uõ deletis teligionib imꝑiis
et scelere compresso subiecta erit deo terta. Cedit et ip̃e mari ue¬
tor nec nautica pinus Mutabit mertes omĩs ferret omĩa tel¬
lus. Hon rastros ꝑatietut humus nõ uinea falcẽ. Robustis qͦ
iam thauris iuga soluet atatot. Tunc et molli paulatim flore¬
scit campus arista Incultisq rubens pendebit sentibus uua. et
dure quercus sudabunt rosids mella.Hec uanat discit mẽ¬
tiri lana colores. Ipse sed ĩpratis anes iam suaue rubenti. Mri¬
tice iam croteo mutabit uellera luto. Sponte sua sandix pa¬¬

Expanded text:
ones enim diuino spiritu offerebantur oculis eorum et uideones enim diuino spiritu offerebantur oculis eorum et uidebant illa in conspectu suo quasi fieri ac terminari. quae uaticinia eorum cum paulatim fama uulgasset, quoniam profani a sacramento ignorabant quatenus dicerentur, conpleta esse iam ueteribus saeculis illa omnia putauerunt, quae utique fieri conplerique non poterant homine regnante. cum uero deletis religionibus impiis et scelere compresso subiecta erit deo terra, cedet et ipse mari uector nec nautica pinus mutabit merces, omnis feret omnia tellus. non rastros patietur humus, non uinea falcem; robustus quoque iam tauris iuga soluet arator. tunc et molli paulatim flauescet campus arista incultisque rubens pendebit sentibus uua et durae quercus sudabunt roscida mella. nec uarios discet mentiri lana colores, ipse sed in pratis aries iam suaue rubenti- murice, iam croceo mutabit uellera luto, sponte sua sandyx pa
Abbreviated transcription (Latin):
ferentur amundo retiebre ille quib obfunditut: atq obcec atut
celum et luna claritatem solis accipiet nec mitiuetur ulteriꝰ
sol autem septies tantoq nũc est clarior fiet tetra uõ aperiet
fecutiditatẽ suam et ubertimas fruges sua sponte generabit.
Rupꝑes montiũ melle sudabunt ꝑ tiuos uina decurrent
et flumina lacte inundabunt. Mundus detuq ꝯaudebit
et omĩs terum natura letabitur erepta et libetata dominio
mali: et impietatis et sceletis et doloris.Non bestie ꝑ hoc tp̃us
sanguine alentur nõ aues preda sed quieta et placida erũt
omĩa. leones et uituli ad presepe simulstabunt. Lupus ouẽ
no ropiet canis tiõ uenabitur Accipitres et aquile nõ noce¬
bunt. et infanscum serpentibus ludet deniq tunc fient
illa que poete auteis tp̃ribus facta esse iam saturno regnãte
dixerunt. Quotum etror hinc exortus est. ꝙ propłx fututo¬
rum oleraq sic proferunt et nutitiãt qͣi iam ꝑ acta.Uisi¬

Expanded text:
ferentur a mundo tenebrae illae quibus obfundetur atque occaecabitur caelum, et luna claritudinem solis accipiet nec minuetur ulterius, sol autem septies tanto quam nunc est clarior fiet. terra uero aperiet fecunditatem suam et uberrimas fruges sua sponte generabit, rupes montium melle sudabunt, per riuos uina decurrent et flumina lacte inundabunt: mundus denique ipse gaudebit et omnis rerum natura laetabitur erepta et liberata dominio mali et impietatis et sceleris et erroris. non bestiae per hoc tempus sanguine alentur, non aues praeda, sed quieta et placida erunt omnia. leones et uituli ad praesepe simul stabunt, lupus ouem non rapiet, canis non uenabitur, accipitres et aquilae non nocebunt, infans cum serpentibus ludet. denique tum fient illa quae poetae aureis temporibus facta esse iam Saturno regnante dixerunt. quorum error hinc ortus est, quod prophetae futurorum pleraque sic proferunt et enuntiant quasi iam peracta. uisi
Abbreviated transcription (Latin):
to autem deo: celestiq doctrina omĩa erroribus plena sunt.Re¬¬
cteq Socrates. cum esset oĩum pħyorum doctissimus tatitũ
ut ceterorum argueret inscĩam. qui se aliquid tenere arbi¬¬
Intellexit enim doctrinam illam nihil habere in se certi
testatusq est etiam iniuditio sicut traditur a. Platone ꝙ
nulla esset humana sapĩa. Adeo doctrinam qua tum pħi
głi abantur contempsit: derisit: abiecit ut id ipsum prosũ¬¬
ma docttina profiteretur ꝙ nihil scire didicisset.Si ergo
nulla est sapientia humana ut Soctates docuit. ut plato
tradidit. apparet esse diuina. nec ulli alii quam deo ueri¬¬
tatis noticiam subiacere. deusigitur noscendus est. inquo
solo ueritas est. Ille mundi parens et conditor rerum qui
oculis non uidetur: mente uix cernitut. cuius religio mł¬
tis modis ĩpugnari solet abhis qui neq ueram sap̃ĩam¬

Expanded text:
to autem Deo coelestique doctrina, omnia erroribus plena sunt. Recteque Socrates, cum esset omnium philosophorum doctissimus, tamen ut caeterorum argueret inscitiam, qui se aliquid tenere arbiIntellexit enim, doctrinam illam nihil habere in se certi,Testatusque est etiam in judicio sicut traditur a Platone quod nulla esset humana sapientia: adeo doctrinam, qua tum philosophi gloriabantur, contempsit, derisit, abjecit, ut id ipsum pro summa doctrina profiteretur, quod nihil scire didicisset. Si ergo nulla est sapientia humana, ut Socrates docuit, ut Plato tradidit, apparet esse divinam, nec ulli alii, quam Deo veritatis notitiam subjacere. Deus igitur noscendus est, in quo solo veritas est. Ille mundi parens, et conditor rerum, qui oculis non videtur, mente vix cernitur. Cujus religio multis modis impugnari solet ab iis, qui neque veram sap
Abbreviated transcription (Latin):
dante honorẽq simul et uitã eis. Qđ si nõ modo propłx sed en ã
uates et poete et phi Anastasin mortuorum futurã esse consentiũt
nerno querat a nobis que ad madum fieri possit nec eniz diumorũ
oꝑum reddi põt ratio sed si aprincipio deus hominẽ. nescio quo ĩetiat¬
rabili modo instituit credamus ab eodem restitui ueterẽ posse ꝗ nouũ
Unc reliqua subnectam. ueniet igitur sũmi et maximi dei
filius. et ut uiuos ac mortuos iudicet sibilla testante atq¬

Expanded text:
 modo prophetae, sed etiam vates, et poetae, et philosophi anastasim mortuorum futuram esse consentiunt; nemo quaerat a nobis, quemadmodum fieri possit. Nec enim divinorum operum reddi potest ratio. Sed si a principio Deus hominem nescio quo inenarrabili modo instituit; credamus ab eodem restitui veterem posse, qui novum unc reliqua subnectam. Veniet igitur summi et maximi Dei Filius, ut vivos ac mortuos judicet, testante atq
Abbreviated transcription (Latin):
lendi genieris humani iusta esse potuisset.quod homines
contempto deo uiuo terrenis fragilibusq figmentis. hono¬
rem dinum tanq celestibus deferunt adorantes opera
hurtianis digitis laborata. Cumq illos deus artifex. ore
sublimi statu recto figuratos. ad contemplationem celi et
noticiam dei excitauerit. curuare se ad terram maluerũt
pecudum modo. humilis erum et curuus et pronus est: qui
ab aspectu celi deiq pattis. aduersus terram: quam calcare
debuerat .i. de terra ficta. et formata uenierat. In tanta igit¬
ra
ipietate homĩum tantisq peccatis id assequitut patientia dei
ut se ipsi homines damnatis uite prioris etroribus corrigãtur
deniq et boni sunt iustiq multi. et abiectis terrenis cułtib
maiestatem dei singularis cognoscunt.Sed cum maxima
et utilissima sit dei patientia tamen quanuis sero noxios
punit nec patitur longius procedere cum eos ĩemenda¬
biles esse ꝑuiderit

Expanded text:
lendi generis humani iusta esse potuisset, quod homines lendi generis humani iusta esse potuisset, quod homines contempto deo uiuo terrenis fragilibusque figmentis honorem diuinum tamquam caelestibus deferunt adorantes opera humanis digitis laborata. cumque illos deus artifex ore sublimi, statu recto figuratos ad contemplationem caeli et notitiam dei excitauerit, curuare se ad terram maluerunt et pecudum modo humi repere. humilis enim et curuus et pronus est qui ab aspectu caeli deique patris auersus terram quam calcare debuerat, id est de terra ficta et formata ueneratur. in tanta igitr npietate hominum tantisque peccatis id adsequitur patientia dei, ut se ipsi homines damnatis uitae prioris erroribus corrigant. denique et boni sunt iustique multi et abiectis terrenis cultibus maiestatem dei singularis agnoscunt. sed cum maxima et utilissima sit dei patientia, tamen quamuis sero noxios punit nec patitur longius procedere, cum eos inemendabiles esse peruiderit
Abbreviated transcription (Latin):
premium. Adeo subiecta est peccato fragilitas carnis. qua
induti sumus ut nisi huic necessitati deus parceret nimiũ
fortasse pauci uiuerent. Propter hanc causam patientissi¬
mus est et iram suam continet. Ham qui a ꝑfecta est in eo
uittus necesse est patientiam quoq eius esse ꝑfectam: que
et ipsa uirtus est. Quam multi expeccatoribus iusti poste¬
rius effecti sunt ex malis boni. ex improbis continentes. qͣ
multi inprima etate turpes et omnium iuditio damnati
post modum tamen laudabiles extiterunt.Quod utiq
nõ fieret.si omne peccatum pena sequeretur.leges publice
manifestos reos damnant.sed plurimi sunt quorum pec¬
cata occuluntur: plurimi qui delatorem cõprimunt: aut
precibus: aut premio. plurimi qui iuditia eludunt per gra¬
tam uel potentiam. Quod si eos omnes qui human ã penã
effugiunt: censura diuina damnaret. esset homo. aut ra¬
tus aut etiam nullus interra. Deniq ueluna illa causa de¬

Expanded text:
praemium. adeo subiecta est peccato fragilitas carnis qua praemium. adeo subiecta est peccato fragilitas carnis qua induti sumus, ut nisi huic necessitati deus parceret, nimium fortasse pauci uiuerent: propter hanc causam patientissimus est et iram suam continet. nam quia perfecta est in eo uirtus, necesse est patientiam quoque eius esse perfectam, quia et ipsa uirtus est. quam multi ex peccatoribus iusti posterius effecti sunt, ex malis boni, ex inprobis continentes! quam multi in prima aetate turpes et omnium iudicio damnati postmodum tamen laudabiles extiterunt! quod utique non fieret, si omne peccatum poena sequeretur. leges publicae manifestos reos damnant, sed plurimi sunt quorum peccata occultantur, plurimi qui delatorem conprimunt aut precibus aut praemio, plurimi qui iudicia eludunt per gratiam uel potentiam. quod si eos omnes so qui humanam poenam effugiunt, censura diuina damnaret, esset homo aut rarus aut etiam nullus in terra. denique uel una illa causa de
Abbreviated transcription (Latin):
l potest igitur et irasci cur ergo inquiet aliquis et
qui peccant sepe felices sunt et qui pie uiuunt sepe
miser: Quia et fugitiui et abdicati libere uiuutt. et ꝗ
sub disciplina patris aut domini sunt strictius et frugaliꝰ.
Uirtus enim ꝑ mala. et probatur: et constat uitia per uo¬
luptatem. Hec tamen ille qui peccat sꝑare debet perpetua
impunitatem. quia nulla est perpetua felicitas. sed scilicet
ultima semper expectanda dies homini. diciq heatus arite
ohitum nemo supremaq funera debet ut ait poeta non in¬
suauis. Exitus est qui arꝗuit felicitatem et nemo iudicium
põt nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem
et uiuos precipitare de sũmo et mortuos eternis afficere cru¬
ciatibus. Imo inquit si irascitur deus statim debuit uindica¬
re. et pr̃o merito quẽq punire. At enim si faceret. nemo &¬
supesset. Hullus est enim qui nihil peccet. et multa sunt que
ad peccandum irritant: etas uinolentia egestas, occasio

Expanded text:
, potest igitur et irasci. cur ergo\' inquiet aliquis \'et qui peccant, saepe felices sunt et qui pie uiuunt, saepe miseri?\' quia et fugitiui et abdicati libere uiuunt et qui sub disciplina patris aut domini sunt, strictius frugaliusque. uirtus enim per mala et probatur et constat, uitia per uoluptatem. nec tamen ille qui peccat sperare debet perpetuam inpunitatem, quia nulla est perpetua felicitas, sed scilicet ultima semper expectanda dies homini dicique beatus ante obitum nemo supremaque funera debet, ut ait poeta non insuauis. exitus est qui arguit felicitatem et nemo iudicium dei potest nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis adficere cruciatibus. \'immo\' inquit \'si irascitur deus, statim debuit uindicare et pro merito quemque punire\'. at enim si id faceret, nemo superesset. nullus est enim qui nihil peccet et multa sunt quae ad peccandum inritent, aetas uinolentia egestas occasio
Abbreviated transcription (Latin):
narum tum preceptorum celestium salubritas humanis pecto¬
ribus infusa ultro ad iustitie oꝑa homines erudiret.Nunc autẽ
mali sunt ignorantie recti ac boni. quod quidẽ Cicero uidit
disputans enim de legibus sicut una inquit eadem natura
mundus omibus ꝑtibus interse congruentibus coheret ac niti¬
tur. sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dis¬
sentiunt: neq se intelligunt esse consanguineos. et subiectos ões
subunam eandẽq tutelam.Quod si teneretur deorum profecto
uita homines uiuerent.Uniuersa igitur mala quib hũanu
genus se ip̃m inuicem conficit. Iustus aiq impius deorũ cultus
induxit. nec enim poterant retinere pietatẽ. qui comunẽ oĩum
pr̃em deum tanqͣ prodigi et rebelles liberi abnegassent.o

Expanded text:
narum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectonarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dissentiunt neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines uiuerent. uniuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam perfidi ac rebelles liberi abnegassent.
Abbreviated transcription (Latin):
lida et eterna preferrent.Non essent adulteria et stupra et mu¬
lierum prostitutiones. si esset omĩbus notum damnari adeo ꝗe¬
quid appetitur ultra generandi cupiditatẽ.nec feminã necessi¬
tas cogeret pudorem suũ profanare. ut uictum sibi obscenissimũ
querat: cum et mares libidinẽ continerẽt. et hñtium pia et teli¬
giosa collatio: non hñtibus subuenirẽt.Hon essent igitur ut dixi
hec omĩa interris mala. si ab omĩbus inlegem dei coniuraret᷑.
Si ab uniuersis fierent que unus ñr populus oꝑatur: qͣ beatꝰ
esset. quãq humanarũ rerum status.Si ꝑ totũ orbem man¬
suetudo et pieta et pax, et innocentia. et equitas. et temꝑantia
et fides moraretur.deniq: ad regendum homiẽs nõ opus tam
multis et uariis legibus cum ad ꝑfectam dei innocentiã lex una
sufficeret neq carteribus neq gladiis presidium neq terrote pe¬

Expanded text:
lida et aeterna praeferrent, non essent adulteria et stupra et mulida et aeterna praeferrent, non essent adulteria et stupra et mulierum prostitutiones, si esset omnibus notum damnari a deo quidquid adpetitur ultra generandi cupiditatem, nec feminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut uictum sibi obscenissimum quaerat, cum et mares libidinem continerent et habentium pia et religiosa conlatio non habentibus subueniret: non essent igitur, ut dixi, haec omnia in terris mala, si ab omnibus in legem dei coniuraretur, si ab uniuersis fierent quae unus noster populus operatur. quam beatus esset quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur! demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poe
Abbreviated transcription (Latin):
gȩstat. quod templum nõ auro. et gẽmarum donis corruptibilibus: sed
eternis uirtutum muneribus ornatur. discite igitur siquid uobis
relique mentis est homines ideo malos et iniustos esse ꝗr dii colũt
et ideo mala omnia rebus humanis quottidie ingruescere ꝗa
deus mundi huius effector et gubernator de relictus est qr susce¬
te sunt contra q fas est impie religiones. postremo ꝗr ne coli ꝗdẽ
uel opaucis deum sinitis. Qsi solus deus coleretur nõ essent dissen¬
siones et bella.Cum scirent homines unius se dei filiosesse, ideoq
diuine necessitudinis sacro et in uiolabili uinculo copulatos nł¬
le fierent insidie. Cum scirent cuius modi penas deus ammarũ
interfectoribus preꝑaret: qui dandestina scelera et ip̃as ẽt cogita¬¬
tiones preuidet nõ essent fraudes, et rapine si deo precipiẽte di¬
dicissent. et suo et paruo esse contenti ut fragilib et caducis so¬¬

Expanded text:
gestat: quod templum non auri et gemmarum donis corruptibilibus, sed gestat: quod templum non auri et gemmarum donis corruptibilibus, sed aeternis uirtutum muneribus ornatur. discite igitur, si quid uobis reliquae mentis est, homines ideo malos et iniustos esse, quia dii coluntur, et ideo mala omnia rebus humanis cottidie ingrauescere, quia deus mundi huius effector et gubernator derelictus est, quia susceptae sunt contra quam fas est inpiae religiones, postremo quia ne coli quidem uel a paucis deum sinitis. quodsi solus deus coleretur, non essent dissensiones et bella, cum scirent homines unius se dei filios esse ideoque diuinae necessitudinis sacro et inuiolabili uinculo copulatos, nullae fierent insidiae, cum scirent cuiusmodi poenas deus animarum interfectoribus praepararet, qui clandestina scelera et ipsas etiam cogitationes peruidet, non essent fraudes et rapinae, si deo praecipiente didicissent et suo et paruo esse contenti, ut fragilibus et caducis so