comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo patrẽ: ut intelligatur absolute
creator ẽẽ. omniũ rerum Qđ uero in
& naturaliter pat̾̃: nobis aut̃ adoptiue :
Sequitur: Ex quo dõ patreomĩs pat̾¬
nitas uicelo. & interra nominatur:
Sicuti inp̃senti scło habemꝰ quosappel¬
lamus patres. & sunt aquib appellan¬
tur patres: ita & in illo collegio scoꝵ
spirituũ. sunt qͥ alios diligunt uocare¬

Expanded text:
modo ad Patrem, ut intelligatur absolute Creator esse omnium rerum. Quod vero in et naturaliter pater, nobis autem adoptivus. Sequitur: Ex quo, Deo Patre, omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Sicut in praesenti saeculo habemus quos appellamus patres, et sunt a quibus appellamur patres, ita et in illo collegio sanctorum spirituum sunt qui alios diligunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dict dc̃ fuit ab sconditũ sed indõ: usqueqͦ
ist ꝑsem&ipsũ manifestare dignatus est:
l ide & appellatur sacram̃tũ: qđ ÷ ressetre¬
ta atq occulta antequã adpuplicũ dedu¬
atur: Sequitur: ut innotescat hoc ÷¬
manfescit᷑. & nota faciat mul
encia dĩ. principib & potestatibus
incelestib ꝑ aeccłiam: Multiformissa¬
piencia dĩ dr̃: quasi multiplex. multas
speties & formas habens: uiideamꝰ quomodo¬
sit multiformis: Filius dĩ natus ÷ de uirgine:
amagis stella ducente querebatur ado¬
rari ut ds̃: Mortuus ÷ ut homo: resurrex̃
ppetenciã dĩtatis: Resurgens amortuis.
aꝓparut discipulis in habitii hominis:
sed spm̃ scm̃ dedit eis ut ds̃: Fcce qualit̃
ulti formis ÷ sapiencia di: Ut ergo is¬
l niltiplex sapiencia dĩ maifestartur
principib & potestatibus incelestib quas
beatus hieronimꝰ angelicas uirtutes uult
intelligi celo residentes. filius dĩ ueniens
in mundũ reuelauit eã apłis suis. & ꝑeccłiam:¬

Expanded text:
dicit Deo fuit absconditum, sed in Deo usquequo ipse per semetipsum manifestare designatus est. Unde appellatur sacramentum, quod est res secreta et occulta, antequam in publicum deducatur. Ut innotescat, hoc manifesta et nota fiat, mulentia Dei, et principibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam. Multiformis sapientia Dei dicitur, quasi multiplex et multas species et formas habens. Videamus quomodo multiformis sit. Filius Dei natus est de virgine a magis stella ducente quaerebatur adorari ut Deus; mortuus est ut homo, resurrexit per potentiam Deitatis. Resurgens a mortuis apparuit discipulis in habitu hominis, sed Spiritum sanctum dedit eis ut Deus. Ecce qualiter multiformis est sapientia Dei. Ut ergo ista multiplex sapientia Dei manifestaretur principibus et potestatibus in coelestibus, quas beatus Hieronymus angelicas virtutes vult intelligi in coelo residentes, Filius Dei veniens in mundum revelavit eam apostolis suis. E
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ consortes. eẽ. ꝓ missionis dĩ patris.
qđ insemine abrahȩ benedicerentur
om̃s gentes: Mihi omniũ sc̃orũ mini¬
modata est: haec: euangelizare. siue
p̃dicare ingentib. in uestigabiles
diuicias xp̃i: & illuminare
om̃s gentes: Quarȩ dicit mo¬
do. mihi minimo omniũ scorum¬
apłorum data ÷ grã. cũ alibi dicat.
plus om̃ib illis laboraui: Utrumq.
uerum ÷: Et unũ referendũ ÷ ad labo¬
rẽ quõdicit: plus om̃ib illis laboraui:
Aliud: ad cẽpus uocationis sue : Plus
enĩ om̃ib apłis laborauit: quia cũ¬
om̃ib gentib : quib & constigtus ÷
magister & p̃dicator Minimo aut̃
quod dicit : tale est at si dicer&. no¬
ussimo & ultimo: Nouissimus enĩ¬
omnium apłorum ipse uocatus :
ad grãm euangelii: quia illi adnõ
censionem decelo uocatus est
Euan gelizare ÷: bona ad nunciare.:
quia euangeliũ: ẽ bonũ nunciũ:¬
łuangelizat ergo ñ solũ quicuangłinꝗ̃
dicat axp̃ĩ ore ꝓlatum. sed qui boru

Expanded text:
id est consortes esse promissionis Dei Patris, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes. Mihi omnium sanctorum minigratia haec evangelizare, sive praedicare in gentibus investigabiles divitias Christi, et illuminare omnes. Quare dicit modo: Mihi minimo omnium apostolorum data est gratia, cum alibi dicat: Plus omnibus laboravi? Utrumque verum est: et unum referendum est ad laborem, quod dicit: Plus omnibus laboravi; aliud ad tempus vocationis suae. Plus enim omnibus apostolis laboravit, quia cuomnibus gentibus quibus constitutus est magister et praedicator . Minimo autem quod dicit, tale est, ac si diceret, novissimo et ultimo. Novissimus enim apostolorum ipse vocatus est ad gratiam Evangelii, quia illi ante p ejus ascensionem, de coelo vocatus est. Evangelizare, est bona annuntiare, quia Evangelium est bonum nuntiumEvangelizat ergo, non solum qui Evangelium praedicat Christi ore prolatum, sed qui bona
Abbreviated transcription (Latin):
Setdes: quiasicat ille qui in fidelis
Sredulus ÷ intenebris moratur. ita qͥ
qs &s crdilus existit i n luce quiesci:
uslaesit dispensatio id÷ distri¬
heo ul ministratio saeram̃ti absconditi

Expanded text:
ere, quia sicuti ille qui infidelis et incredulus est, in tenebris moratur, ita qui fidelis et credulus exsistit in luce quiescit; quae sit dispensatio, id est distributio vel ministratio, sacramenti absconditi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ reuelatum patriarchis & ꝓphecis.
litiq Illis enĩ solũ modo ÷ reuelatum
erant adoptione sicut & paulus: non
illis : qui filu amatores mundihuius
erant: Aliter: Aluis generationibus
filus hominũ id ÷ patriarchis & ꝓphe¬
tis. atq. aliis hominib ñ ÷ ad liquidũ
ita manifestatũ misterium fidĩ gentiũ:
sic̾uti apłis & ꝓphetis noui testam̃ti.
ut fuit agabus: aliiq quorũ p̃dicati¬
one ad fidẽ uenerunt qđ potest ꝓbari
ex hoc qđ dñs ait apłis: Multi reges
& ꝓphetae uoluerunt iuidere quae
uos uidetis: & ñ uider̃: Maioris enĩ
sapienciae fuerunt apłi quã patri¬
archȩ: quia qđ illi uiderunt alonge
gentes uenturas e̾e insocietatẽ suã: sed
dicebant illis qui ꝓseliti fiebant. uitã
aeternã quidẽ ꝑcipietis: sedñ tantae
dignitatis eritis ingła: quantȩ nos:
Quid ergo manifestatũ ÷ apłis:¬
coheredes
& conparticipes

Expanded text:
non revelatum est patriarchis et prophetis? utique. Illis enim solummodo est revelatum erant per adoptionem, sicut et Paulus, non illis qui filii et amatores hujus mundi erant. Aliter: Aliis generationibus filiis hominum, id est patriarchis et prophetis atque aliis hominibus, non est ad liquidum ita manifestatum mysterium fidei gentium, sicut apostolis et prophetis Novi Testamenti, ut fuit Agabus: quorum praedicatione ad fidem venerunt. Quod potest probari ex hoc quod Dominus ait apostolis: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Majoris enim sapientiae fuerunt apostoli quam patriarchae: quia quod illi viderunt a longegentes venturas esse in societatem suam, sed dicebant illis qui proselyti fiebant: Vitam aeternam quidem percipietis, sed non tantae dignitatis eritis in gloria quantae nos. Quid ergo manifestatum est aposcohaeredes  conparticipes
Abbreviated transcription (Latin):
Media dicta iccirco haec epła. om̃ibus
epłis pene difficilior habetur: quia obti¬
net inse magna & occulta misteria bre¬
ui sermone cõp̃ hensa: Dequo sermone si¬
festatũ ÷: paulo insequentib panditur.
hoc ÷ qđ gentes insocietatẽ uideorum
eent uenturae. sine aliqua differencia¬
ingrã: linde & sequitur : Qđ sub audis
sacram̃tũ siue misteriũ mihireuelatum.¬

Expanded text:
mea. Idcirco haec Epistola omnibus Epistolis pene difficilior habetur, quia obtinet in se magna et occulta mysteria, brevique sermone comprehensa. De quo sacramento sifestatum est Paulo in sequentibus panditur, hoc est quod gentes in societatem Judaeorum essent venturae sine aliqua differentia. Unde et sequitur: Quod, subaudis sacramentum sive mysterium mihi revelatum
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & exteriora genua. cȩteraq
menbra: ita &iã dicuntur ee  interiora:
Linde hic apłs ñ loquit᷑ dȩ exterioribus
flecto inquit genua
id ÷ submitto & humilio sen¬

Expanded text:
corporis et exteriora genua, caeteraque membra, ita etiam dicuntur esse et interiora. Unde hic Apostolus non loquitur de exterioribus Flecto, inquit, genua mea, id est, submitto et humilio sen
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib appellat sacram̃tũ: Idõs.
ꝑdiuicias: ñ in congrue ministerũ incar¬
nationis & passionis xp̃i possumus itel¬
ligere. redẽptionẽ quoq humani geie¬
ris & fidẽ gentiũ: & quod nulla dtan¬
cia eet inter iudeos & gentiles inguꝰ
appellatur: quia ante xp̃ĩ adueuui
occulta & secreta fuerunt: Sedsunud¬
tigabiles sunt ipsae diuiciae. quomodo
a postolus missus ÷ eas euangelizart:
N am inuestigabilis res est : quae ñ pad
uestigari & cõp̃ hendi: Quod duplcies
potest solui. Inuestigabilis si qudẽ ant
dni aduentum fuerunt: quia millis po
tuit eas aclliquidũ cognoscere: Sedqus¬
ante erant in uestigabiles : dño adie¬
ente. uestigabiles & cõp̃ henibilisfar¬
tae sunt: Liel aliter : In sua natiusao¬

Expanded text:
sacramentum, ideoque per divitias non incongrue mysteria incarnationis et passionis Christi possumus intelligere, redemptionem generis humani et fidem gentium, et quo nulla distantia est inter Judaeos et gentiles in gratia appellantur, quia ante Christi adventum occulta et secreta fuerunt. Sed si investigabiles sunt ipsae divitiae, quomodo Apostolus missus est eas evangelizare? Nam investigabilis res est, quae non potest investigari et comprehendi. Quae dupliciter potest solvi: Investigabiles siquidem ante Domini adventum fuerunt, quia nullus eas potuit ad liquidum cognoscere; sed quae erant ante investigabiles, Domino veniente, vestigabiles et comprehensibiles factae sunt. Al
Abbreviated transcription (Latin):
idest extra carcerem inpublico erant
pugnȩ contra credentes: quia inpugna¬
bantur ab infidelibus: Intus in carcere
erant timores. ubi erant apłi uincti:
quia timebant int̾fici a ꝑsecutorib ⁊
Referens nob ur̃m desideriũ quod de¬
siderabatis uos emendure. uł qđ de¬

Expanded text:
id est, extra carcerem in publico erant id est, extra carcerem in publico erant pugnae contra credentes, qui impugnabantur ab infidelibus, intus in carcere erant timores, ubi erant apostoli vincti quia timebant interfici a persecutoribus. Referens nobis vestrum desiderium, quo desiderabatis vos emendare, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod caro
non habuit sp̃s habuit: qui delectatur
incer aduersa : Macedonia regio esł
Achaie inqua cũ uenis set paulus ecsilas
e eocpisent p̃dicare et miraculci fa¬
cere: puella quaedã habens sp̃m phitoni¬
cũ qus non modicũ questũ praesitibat
dominis sus diuinando incedendo ꝑpla¬
teas: cla mabat dicens : O ciues. uiri isti
serui dĩ excelsi sunt : cuius misertus pau¬
lus. fugauit malignũ spm̃ abea.i¬
dentes autẽ dni eus quia exiuit spes
questus illorũ. concitauerunt seditio¬
nẽ non modicẽ in paulũ et silã: intemn¬
tũ ut cũ du flagellati eẽnt. mitte¬
rentur inima carceris. inde subiun¬
git : Non habuit inquit reqͥem caro
nr̃a : sed om̃em tribulationẽ passi sum
Foris subaudis erant pugnȩ intus timo¬
res : Pugnȩ erant foris in corpore dũ
sustinebant uerbera et flagella : in¬
tus timores inanimo. timentes ne pas¬
siones eorũ scandalizati hii qui credide¬
rant: a fide recederent : Alites : toris

Expanded text:
sed quod caro non habuit, spiritus habuit qui delectatur inter adversa. Macedonia est regio Achaiae, in quam cum venissent Paulus et Silas, et coepissent praedicare et miraculacere, puella quaedam habens spiritum pythonicum, quae non modicum quaestum praestabat dominis suis divinando, incedendo per plateas, clamabat dicens: O cives, viri isti servi Dei excelsi sunt . Cujus misertus Paulus, fugavit malignum spiritum ab ea. Videntes autem domini ejus, quia exivit spes quaestus illorum, concitaverunt seditionem non modicam in Paulum et Silam, intantum ut cum diu flagellati essent, mitterentur in ima carceris. Et inde subjungit: Non habuit, inquiens, requiem caro nostra; sed omnem tribulationem passi sumus. Foris, subaudis erant, pugnae, intus timores. Pugnae erant foris in corpore, dum sustinebant verbera et flagella, intus timores in animo, timentes ne passione eorum scandalizati hi qui crediderant, a fide recederent. Aliter: Foris,
Abbreviated transcription (Latin):
Dedit namq ei dñs antidotũ tiria cũ
q̃uodde serpente conficitur. quod
appellatur: & effugat aliud ue
nenum: A quo temptabatur de
libidine : ab illo sanabatur a uitio
suꝑbiȩ quia adño acceperat
contra uenenum suꝑbiȩ: antidotũ
teriacum: quod gusiatũ uenenũ
pellit: Erudire quippe uolens
electossuos & custodire in humi¬
litate uirtutum ꝑmittit eossepe¬
temptaurĩ sicut egregium p̃dica¬
torem adiabolo ꝑmisit temptari.
ne magnitudine reuelationum
ex tolli potuss&. ipsamq tẽpta¬
tionem sic disponit: ut qui elatta
perire poterant in humilitatis
gradu: consistentes. a ꝑditione
& p̃cipitatione seruentur
Qua ppt̃ si quis temptationẽ aliquã
sustin& : non deb& desperare
neq deficere. sed cum dei adiu¬
torio decerture ut uincat .i

Expanded text:
Dedit namque ei Dominus antidotum tyriacum, Dedit namque ei Dominus antidotum tyriacum, quod de serpente conficitur, qui vappellatur, et fugat venenum aliud. A quo tentabatur de libidine, ab illo sanabatur a vitio superbiae, quia a Domino acceperat contra venenum superbiae antidotum tyriacum, quod gustatum venenum pellit. Erudire quippe volens Dominus electos suos, et custodire in humilitate virtutum permittit eos tentari saepe, sicut egregium praedicatorem a diabolo permisit tentari, ne magnitudine revelationum extolli potuisset: ipsamque tentationem sic disponit, ut qui elati perire poterant in humilitatis gradu consistentes, a perditione et praecipitatione serventur. Quapropter si quis tentationem aliquam sustinet, non debet desperare neque deficere, sed cum Dei adjutorio decertare ut vincat. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
inds satancie qui me
uidamdicunt a postolum dolore
apitis laborasse: quidã a diabolo
de ardore libidinis temptigr & in
afflugi: quod uerius ÷  Neergo in
upbiȩ tumorem ex colleretur
ꝓmissus ẽ temptari adiabolo
de ardore libidinis. quẽ appellat sgonte¬
stimulũ carnis Ut enim dicunt Iqui¬
doctores. stimulus ꝓpriȩ timoris
& libidinis ẽ : ipsumq stimulũ
carnis aquo pungebatur & in¬
cendebatur uocat angłm satanȩ
id÷ nuntium diaboli. quia adi¬
abolo immitebatur illi talissti¬
mulatio concupiscentiȩ . Et
quando cumq a postolus illam pacieba
suimulationem: sciebat illam a
diabolo sibi in micti Sed dñs
qui ꝑmittebat eum colaphitari.
id÷ affligi & tribulari a temp¬
tatione diuboli. nein suꝑbi am
erigeretur cornoscendo suam
fragilitatemꝰ. ipse utiq custo¬
diebat eum: ne in uicium libidi¬
nis cader&: Vnde appar&
quiaꝑuenenũ fugabat uenenũ:
Ueneno libidinis & temptatione car¬
nis: fugabat ab illo uenenũ suꝑbiȩ .

Expanded text:
s Satanae qui me uidam dicunt Apostolum dolore capitis laborasse, quidam a diabolo de ardore libidinis tentari et affligi, quod verius est. Ne ergo in superbiae tumorem extolleretur, permissus est tentari a diabolo de ardore libidinis, quam appellat stimulum carnis. Ut enim dicunt doctores, stimulus proprie tumoris et libidinis est, ipsumque stimulum carnis a quo pungebatur et accendebatur, vocat angelum Satanae, id est nuntium diaboli, quia a diabolo immittebatur ei illa talis stimulatio concupiscentiae. At quandocunque Apostolus patiebatur illam stimulationem, sciebat illam a diabolo sibi immitti. Sed Dominus qui permittebat eum colaphizari, id est affligi et tribulari a tentatione diaboli, ne in superbiam erigeretur, cognoscendo suam fragilitatem, ipse utique custodiebat eum ne in vitium libidinis caderet. Unde apparet, quia per venenum fugabat venenum. eneno libidinis et tentatione carnis fugabat ab illo venenum superbiae.
Abbreviated transcription (Latin):
cula legis & ꝓphetarũ. quae dese eratł scrip¬
li el omĩa: it ÷ quasdã dispensationes quas
ipse cũ patre disposuerat. & quas ipse so¬
lus cũ illo sciebat: Uel & iã ut imple
ne. & reuelatione diuinitatis sue. quae
omĩa ante illius aduentũ uacua eratT
ad cõparationẽ illã. quã post modũ
de eius natiuitate cognouer̃: Caeles¬
tia impletasunt: quia erant quedã
angelicae potestates. que misterid̃ na¬
tiuitatis xp̃i. passionis. & resurrecᷤ¬
tionis. ascensionisq ad celos ad liqͥ¬
dum ñ cognouerunt: quousq imple¬
ta sunt: Unde: ad mirando dicunt
inpsalmo: Quis ÷ iste rex głae: Ta¬
Terrestria quoq impleuit: quia homi¬
nibus quidm̃ ignorabant suã cog¬
nitionem deditꝰ. suaq grã illos in¬
pleuit
:It ipse dedit quosdã quidem

Expanded text:
cula legis et prophetarum quae de se erant scripta; vel omnia, id est quasdam dispensationes, quas ipse cum Patre disposuerat, et quas ipse solus cum illo sciebat. Vel etiam ut implerne et revelatione divinitatis suae, quae omnia ante illius adventum quasi vacua erant ad comparationem illam, quam postmodum de ejus divinitate cognovertia impleta sunt, quia erant quaedam angelicae potestates, quae mysterium nativitatis Christi, passionis, resurrectionis, ascensionisque ad coelos, ad liquidum non cognoverunt, quousque impleta sunt. Unde admirando dicitur in psalmo: Quis est iste rex gTerrestria quoque implevit, quia in hominibus qui Deum ignorabant, suam cognitionem dedit, suaque gratia illos implevit. Et ipse dedit quosdam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& descendit: primũ in inferior es partes terrae
Interrogat apłs sem& ipsũ & dicit.
quid ÷ quod dixi ascendit: Quomo¬
do potest ds ascendere. qui ubiq. est:
Certe nih ił est aliud. nisi quia & des¬
cendit. & primũ descendit in inferio¬
res partes terrae ad infernum. acde¬
seđm diuinitatẽ qua omĩa umpla neq
ascendit ipse. neq descendit. sed
scđm humanitatẽ suã in anima quidẽ sola
descendit ad infernũ. & cũ corpore & ani¬
ma ascendit suꝑ om̃s cęlos Et notan¬
dũ. quia ꝑ hoc qđdicit descendit in in¬
feriores partes terrae: ostendit infernũ

Expanded text:
 descendit primum in inferiores partes terrae? Interrogabat Apostolus semetipsum, et dixit: Quid est quod dixi, ascendit? Quomodo potest Deus ascendere, qui ubique est? Certe nihil est aliud nisi quia et descendit. Et primum descendit in inferiores partes terrae ad infernum, ac desecundum divinitatem, quae omnia implet, ascendit ipse neque descendit: sed undum humanitatem. In anima quidem sola descendit ad infernum, et iterum in corpore et anima ascendit super omnes coelos. Notandum quia per hoc quod dicit: Descendit ad inferiores partes terrae, osten
Abbreviated transcription (Latin):
& hostiũ mihia ꝑtũ ess& a dño
Idest multa corda hominũ p̃parata pdo
ad credendum: Non habui requiem il

Expanded text:
 ostium mihi apertum esset in Domino, id est, multa corda hominum parata per Dominum ad credendum, non habui requiem in
Abbreviated transcription (Latin):
auaritia idoltriȩ cõparatur.
quia dum metallis auri atq
argenti dequib simulacra fuit̃
homines in moderate seriuunt
riciã idolatrie cõparauit: ut nihil illa
scelestius de monstrar&: Radix enĩma¬

Expanded text:
varitia idolis comparatur, quia dum metallis auri et argenti, de quibus fiunt simulacra, homines immoderate serviunt, idololatriae comparavit, ut nihil illa scelestius demonstraret. Sub un
Abbreviated transcription (Latin):
Iđo dicit concupiscentiã malã qr
est concupiscentia bona dequa dr̃.
fili concupisce sapientiã. serua man
mala:
Et auaritiã quę est simu¬
lacrortim seruitus: Quomodo
est aucricia simulticrorũ seruitus.

Expanded text:
o dicit concupiscentiam malam, quia est et concupiscentia bona de qua dicitur: Fili, concupisce sapientiam, serva mandmala. Et avaritiam quae est simulacrorum servitus. Quomodo est simulacrorum servitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Id ÷ non fecer̃ sicut
amuimus: quando primũ uos posuer̃
in carcerem ÷ Sperare enĩ hic posuit
ꝓtimere : sic̃ & inuirgilio habetur .
huncego si potuitantũ sperare dolorem:
ꝓ eo quod ÷ tunere. Primũ deder̃
sedño ueniendo ad fidem. & corrigen¬
doerroressuos: de inde nobis. subden¬
do se nr̃o magisterio : Ita subaudis
ut rogaremus titũ quando illũ aduos misimꝰ.
ut ꝑ ficer& in uobis grãmistam largitatis
& elemosinȩ: ut sponte mittatis fratrib
qui sunt in hierosolimis bona tẽporalice.
sicut isti gratis & sponte mittunt : No
ꝑ aliorũ sollicitudin ẽ. &iam ur̃ae carieti¬
tis ingenium bonũ cõꝓbans: Id ÷ ut per
istorum indigentiã: apꝓbare possim
bonum ingeniũ urãe caritatis. Ut si isti
tanta miser̃ qui pauperes sunt: uos plura
mittatis

Expanded text:
 non fecerunt sicut timuimus, quando primum nos posuerunt in carcerem: sperare enim hic posuit pro timore sicut et in Virgilio habetur: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem, pro eo quod est timere: primum dederunt se Domino, veniendo ad fidem, et corrigendo errores suos, deinde nobis, subdendo se nostro magisterio, ita, subaudi dut rogaremus Titum, quando illum ad vos misimus, ut perficeret in vobis gratiam istam, largitatis et eleemosynae, ut sponte mittatis fratribus qui sunt Hierosolymis bona temporalia, sicut isti gratis et sponte mittunt. Non sed per aliorum sollicitudinem etiam vestrae charitatis ingenium bonum comprobans, id est, ut per istorum indulgentiam approbare possim bonum ingenium vestrae charitatis, ut si isti tanta miserunt qui pauperes sunt, vos plura mittatis.
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus. ut sp̃s id ÷ rationabilitas
nrã. in tegra & in corrupta atq in ui¬
olata ꝑ maneat : & anima & corpus
similit̃ incorruptum & in macula
tũmaneat usq indiem mortis nrãe.
uł indiem uidicii: sicut ab omnib
sordibus peccatorum mundati sumus
tempore baptismatis. : Quia ergo
potest corpus mundum eẽ. & ani¬
ma & sp̃s inquinari ꝑ mala cogi¬
titionum & desiderium: idõ totũ
in homine dicit mundum eẽ debere. ⁊
donissuis. sicut in epistola prima
Sicut arepticium & demoniacum.:
sic isto in loco potest intelligi. ꝓ grã
sua quae nobisdatur tempore bap¬
tis matis. qua mundamur ab om̃¬
nibus inquina m̃tis uiciorũ. quã
orat a postolus ut integra & incor¬
rupta atq in maculattr maneat
in nobis: ne nr̃o uitio & in mundi¬
tia corrumpatur aut minuatur.
uł fugetur a nobis : Si enĩmalauitt
Aut cogitatio incedit : non ÷ iam
in tegra ipsa grã. quia deserit ho¬
N amdum ea agit homo quae odit
sp̃s sc̃s: recedit ab eo eius grã ex

Expanded text:
Apostolus ut spiritus, id est rationabilitas nostra, integra, et incorrupta, atque inviolata permaneat: et anima et corpus similiter incorrupta et immaculata permaneant usque in diem mortis nostrae, vel in diem judicii, sicut ab omnibus sordibus peccatorum mundati sumus tempore baptismatis; quia ergo potest corpus mundum esse, et anima ac spiritus inquinari per malum cogitatum et desiderium, ideo dicit totum in homine mundum esse debere. Al gratia et donis suis, sicut in epistola prima sicut arreptitium et daemoniacum. Sic in isto loco potest intelligi pro gratia sua quae nobis datur tempore baptismatis, qua mundamur ab omnibus inquinamentis vitiorum, quam orat Apostolus ut integra, et incorrupta, atque immaculata maneat in nobis, ne nostro vitio et immunditia corrumpatur, aut minuatur, vel fugatur a nobis. Si enim mala vita aut cogitatio incidit, non est jam integra ipsa gratia, quia deserit honam dum ea agit homo quae odit Spiritus sanctus, recedit ab eo ejus gratia ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iam̃ sp̃s & anima. unum ÷ Ninde
appar& quia corpore incedimus :¬
nima uiuimus. spiritu intelligi¬
nus & sapimus : De quo spiritu
siue rationabilitacte a nimȩ loquit᷑¬

Expanded text:
itus et anima unum sunt, inde apparet quia corpore incedimus anima vivimus, spiritu intelligimus et sapimus. De quo spiritu sive rationabilitate animae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
i÷ scõs faciat in omnib quae cogita¬
a & opere ꝑficitis. ut integer sp̃s ues
duplicit᷑ possumus intelligere : Ho
tercius in substantia hominis sp̃s.
sed sp̃s ipse ÷ anima : Unde dicitur
in euuangłio: Inclinato capite: tradi¬
dit sp̃m: Et idcirco appellatur sp̃s¬

Expanded text:
os faciat in omnibus quae cogitatis et opere perficitis; ut integer spiritus dupliciter possumus intelligere. Homotertius in substantia hominis spiritus, sed spiritus ipse est anima, unde dicitur in Evangelio: Inclinato capite emisit spiritum , et idcirco appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
tandi. sicut legimus dȩpto plasto quan
todir& illum : Ille enim labor sneu
molestuc erat : In uigiliis multel
Ali quando sponte & uoluntirie iuigla
aliquando non sponte sed ex necessitue.
quia positus in pressura & angustia ar
erat ut uigilar&. dĩ implorns asrli
Sicut quando positus in carcere cumnsila
hr̃mnos dõ cantabat. quando custos
carceris uidens splendorem in cartere
& hostium aꝑtum: uolebat se int̃fee
putans om̃s uinetos fugisse: sed apłs
Infame & siti i
Persequebatur aiudeis deloco adlod
& idõ famem sepissime pacie batur
Multa fuer̃ eius ieiuni quae sustinut
aliquando uolens. aliquando nolens.¬

Expanded text:
tandi, sicut legimus de protoplasto: quia custodiret illum . Iste enim labor sine aliqua molestia erat. In vigiliis multis. Aliquando sponte et voluntarie vigilabat, aliquando non sponte, sed ex necessitate, quia positus in pressura et angustia, necesse erat ut vigilaret Dei implorans auxilium: sicut quando positus in carcere, cum Sila hymnos Deo cantabat, quando custos carceris splendorem videns in carcere et ostium apertum volebat se interficere, putans omnes victos fugisse, sed hoc AIn fame et siti. Persequebatur a Judaeis de loco in locum, et ideo famem saepissime patiebatur Multa fuerunt ejus jejunia quae sustinuit, aliquando volens
Abbreviated transcription (Latin):
sine derumna. id ÷ sine molestiar
& miseriat : atq sine aliquo tedio n
Et idõ addidit & aerumna: ut labo¬
rem apłihostender& eam. non sine
molestiec & afflictione : Solent nãq
homines laborare in ortis. in uiridia¬
rus. cum delectatione causa exerci

Expanded text:
sine aerumna, id est sine molestia et miseria, atque sine aliquo taedio: et ideo addidit aerumna, ut laborem Apostoli ostenderet esse non sine molestia et afflictione. Solent autem homines laborare in hortis, in viridariis cum delectatione causa exerci
Abbreviated transcription (Latin):
c& eraq tali quae gratis dantur side¬
libus Quae grã: dato ẽ aeccłae mo¬
cedoniȩ q Quod in multo experimo
tribulationis sub audis nr̃ae & suas
Abundantia gaudii ipsorum fuit. &a
cognoscens corinthios auaros else
tena cissimos: ꝓponit eis in exenpl̃

Expanded text:
eraque talia, quae gratis dantur fidelibus. quae gratia data est Ecclesiae Macedoniae, et quod in multo experimento tribulationis, subaudis nostrae et suae, abundantia gaudii ipsorum fuit, et  Apostolus cognoscens Corinthios avaros esse et tenacissimos, proponit eis in exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
di et ꝑcipiendi głam
Nontalem qualis fuit in uultu moysi:
sed eam quam uider̃ tres apostoli in
monte. reuelante se dño Multa fi¬
ducia utimur in predicatione.
securi de premio :
e t non sicut mor

Expanded text:
di et percipiendi gloriam, non talem qualis fuit in vultu Moysi, sed eam quam viderunt tres apostoli in monte revelante se Domino, multa fiducia utimur in praedicatione, securi de praemio. Et non sicut Mo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m Subiecti inuicẽ. intimore xp̃.
Sicut auditores & subiecti suis p̃latis sb¬
diti sunt causa obedienciȩ & reuerena.
sic debent &iã p̃ lati humiliarese egi
subiectos. inquantũ uident illos sbiꝰ¬
ȩquales in uirtutib & uitȩ merts l
quantũ aut̃ uident illos erigex ispbi¬
ã contrase &uicia sectari: debert ũ¬
sue p̃positure ostendere. & fortit̃ rdigi¬
ere & increpare: Qđ ꝓbari potest. exur¬
t̾is apłi petri : Quicũ uidiss& corndun
centurionẽ cũ onũ domosua humilit̃ se
uelle ad orare: etontra humiliautse
illi dicens: Surge: nã & homo
auia ueritatis recedere. & uicussubu¬
cere: potenciã sui officii. & p̃posials¬
ostendit: solo uerbo int̾ficiens illos
Sedista omĩa intisnore xp̃i sunt agende
neq patrocinationis qđ quidã ficud
ut possint inuenire grãm p̃latis &li¬
berius qđ eis delectat operentusͥ

Expanded text:
m. Subjecti invicem in timore Christi. Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae, sic debent etiam praelati humiliare se erga subjectos, inquantum vident illos aequales sibi in virtutibus et vitae meritis: inquantum autem vident illos erigi in superbiam contra se, et vitia sectari, debent suae praepositurae ostendere, et fortiter redarguere et increpare, quod probari potest ex factis apostoli Petri. Qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter se velle adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: Surge, nam et ego a via veritatis recedere, et vitiis subjacere, potentiam sui officii et praeposSed ista omnia in timore Christi sunt agenda,neque patrocinationis, quod quidam faciunt, ut possint invenire gratiam praelati, et liberius quod eos delectat operentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝥ ronicos est hoc legetidũ. et ꝑ con¬
tariũ. quia nori eranit illi qui
seducti fuercinat apseudo apłis
seurciti duinus misteruis : neq
duites. neq regncibant sine
illis: Poc aut̃ quod sequit᷑. opta¬
t utinã regnaretis

Expanded text:
ronice est legendum hoc, et per contrarium, quia non erant illi qui seducti fuerant a pseudoapostolis, saturati divinis mysteriis, neque divites, neque regnabant sine illis. Hoc autem quod sequitur optaet utinam regnetis
Abbreviated transcription (Latin):
s radionabiliter uiuitis & con¬
uersamini. non estis subiecti legi:
& non est uobis necessaria lex
legi : sed alieni estis ab ea: nihil
ei debentes:

Expanded text:
 rationabiliter vivitis et conversamini, non estis subjecti legi, et non est vobis necessaria lex,legi, sed alieni estis ab ea, nihil ei debentes.
Abbreviated transcription (Latin):
oñs populi. id: om̃s uidei mcignificiate
dm̃ id÷ mugnũ p̃dicute. ꝓpter salutem
srm uoshrorũ gentilium. etpropt̃ in effa¬
bilia magnalia: quae uob contulit adi¬
ebus antiquis. referentib gentibus quan¬
ti & qualia uobis libentissim e presti¬
ut s trursum esaias ait: Frit radix
iesse & qui exurg& regeregentes:

Expanded text:
omnes populi, id est omnes Judaei, magnificate Deum, id est magnum praedicate propter salutem fratrum vestrorum gentilium et propter ineffabilia magnalia quae vobis contulit a diebus antiquis: referentes gentibus quanta et qualia vobis libentissime praestitit. Et rursus Isaias ait : Erit radix Jes
Abbreviated transcription (Latin):
regali etiam scđm carnem descende¬
re. qui antescła genitus: adõ patre :
rege regũ dño dominantiũ : No¬
tandũqͦ. quod dicit eritradixiesse.
sub uerbo futuri temporis loquens.
ad natiuitatẽ xp̃i humanã respex̃.
quae adhuc futura erat : quando ista
predixit i Dicatur ittiq hoc modo
Erit iesse radix xp̃i scđ̾m humanita¬
tem. & ipse xp̃s qui exurget nascen¬
do ꝑ uirginem. uł amortuis resur¬
gendo regeregentes: in eumgentes
sperabunt ÷ xp̃s igitur regit etgu¬
bnat gentes in se credentes. & ipse
defendit illus ab insidus et infesta¬
tionibus demonũ: omniũq aduer¬

Expanded text:
regali etiam secundum carnem descenderegali etiam secundum carnem descendere, qui ante saecula genitus est a Deo Patre, Rege regum, et Domino dominantium. Notandumque quia quod dixit: Erit radix Jesse, sub verbo futuri temporis loquens, ad nativitatem Christi humanam respexit, quae adhuc futura erat quando ista praedixit. Dicatur itaque hoc modo: Erit Jesse radix Christi secundum humanitatem, et ipse Christus qui exsurget nascendo per virginem, vel a mortuis resurgendo regere gentes, in eo gentes sperabunt. Christus igitur regit et gubernat gentes, in se credentes, et ipse defendit illas ab insidiis et infestationibus daemonum, omniumque adver
Abbreviated transcription (Latin):
losuero rami istius xp̃s ÷ quidicitadi
ȩccłam incantica canticorũ n ł go
floscampi i: Ra dixergo huius floscu¬
li. id ÷ xpĩ. iesse fuitꝰ. quia sic̃ flos
exradice arboris processionẽ habet.
nem traxit ÷ Altiori autẽ intellec
c& dĩpatris. qđ inter cȩtera quȩ crea¬
uit: iesse quoq creator extitit: Om¬
nia enim ꝑ ipsum facta sunt : & sine
ipsofactum ÷ nihil: Qui ergo scđm
carnem exiesse originem duxit :
ipseutique seđm diuinitutẽ radixa
ereator iesse extitit: lesse quoq in¬
terp̃tat᷑: est mihi : Est. uerbum sub¬
stintiuũ est: Qđ uero dicitur erit
radixiesse: similit̾ erit ab eodem
uerbo substantiuo uenit. & ponit᷑
ꝓfuturo tempore : Quicũq ergo in
cum credit qui dixit ad morsen. qui
est misitme aduos: ille ueraciter
dixerit propheta. erit radixiesse.
& non potius eritradixbooz. uł
obeth: cumet ipsi iusti extiteri nt.¬
& patresisais Ad quod dicendum
idõ dixisse propħam. erit radixiesse

Expanded text:
flos vero rami istius, Christus, qui dicit ad Ecclesiam in Canticis canticorum: Ego flos campi . Radix ergo hujus flosculi, id est Christi, Jesse fuit, quia sicut flos ex radice arboris processionem habet, Jesse originem traxit. Altiori autem intellectcet Dei Patris, quod inter caetera quae creavit, Jesse quoque creator exstitit: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Qui ergo secundum carnem ex Jesse originem duxit, ipse quoque secundum divinitatem radix et creator Jesse exstitit. Jesse interpretatur Est mihi. Est, verbum substantivum est. Quod vero dicitur: Erit radix, similiter erit, ab eodem verbo substantivo venit, et ponitur pro futuro tempore. Quicunque ergo in eum credit, qui dixit ad Moysen: Qui est, misit me ad vos , ille veraciter dixerit Propheta: Erit radix Jesse, et non potius: erit radix Booz vel Obed, cum et ipsi justi exstiterint, et patres Isai? Ad quod dicendum est, ideo dixisse Prophetam: Erit radix Jesse
Abbreviated transcription (Latin):
Quce est manis gla u Laus huma¬
na. fauor terrenus. dequa dicit
apłs. Si głam ab hominibus quero :
gła mea nibil est Quȩ recte ina
tate: est tam̃ & gła utilis dequa
dñs dicit: Qumne glorificuuerit :
glorificabo eum : Qui sunt ergo

Expanded text:
Quae est inanis gloria? Laus humana, favor terrenus, de qua dicit Christus: Si gloriam ab hominibus quaero, gloria mea nihil est . Quae recte inantate. Est tamen gloria utilis, de qua Dominus dicit: Qui me glorificaverit, glorificabo cum . Qui sunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Crant apud galathas qui dum felo
degenealogiis & questionibus lgso
quib quidam dicebant : Mledords
cucisio quam baptismus: s contus
Melior est baptismus : quam cirtumdus
Itẽ alii dicebant meliorem cẽ allgos
quam historictm: Quia allegoni
toest spiritaliũ intelligentia uiusie
littera occidit: E contrat alii diceban:
melior est. Historia. ubi ueritas onti¬
net᷑: quum allegoria uana & unbi¬
tr̃s & si preo cupatus fueritho¬
mo in aliquo delicto

Expanded text:
Erant ex Galatis quidam seducti de genealogiis et quaestionibus legis. Ex quibus quidam dicebant: Melior est circumcisio quam baptismus. Et e contra alii: Melior est baptismus quam circumcisio: Item alii dicebant: Melior est allegoria quam historia: quia allegoria, id est spiritalis intelligentia vivificat, littera occidit. Et e contra alii dicebant: Melior est historia, ubi veritas continetur, quam allegoria vana et umbrratres, et si praeoccupatus fuerit homo i
Abbreviated transcription (Latin):
muneris abeo reciꝑe: sed głam &
laudem temporalem dequibus dñs
dicit: Om̃ia sũa oꝑa faciunt: ut
glorificent᷑ ab hominibus : Isticald :
audient in die iudicii Recepistis
mercedem urĩm Quia sunt
multi qui non solũ probono quer̃
laudari. sed & iam promalo &
non solum ab aliis. sed insuꝑ ipsi se
extollunt : & gloriant᷑ deiurtutib ÷
homo ꝓbono qđ agit om̃i potenti
do desider& placere in corde. & ab
illo mercedem expect&. & gaudeat.
incorde qđ plac& creatorisuo :¬
& ita agat bonũ qđ oꝑatur. ut opꝰ
sit inpublico & intentio inocculto
Qui hoc fac̃: ille non est cupidis

Expanded text:
onis ab eo recipere, sed gloriam et laudem temporalem, de quibus dicit Dominus: Omnia opera sua faciunt ut glorificentur ab hominibus . Isti tales audient in die judicii: Recepistis mercedem vestram , quia multi sunt, qui non solum pro bono quaerunt laudari, sed etiam pro malo: et non solum ab aliis, sed insuper ipsi se extollunt et gloriantur de virtutibus. homo pro bono quod agit, omnipotenti Deo desideret in corde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus
Abbreviated transcription (Latin):
existentes. & sunt exules effecti ꝓpriȩ
sedis obgr̃am dĩ: sicut et paulus . quando
fortussis exillis septuagita duobus
aplis fuerint & ipsi nobiles
Salutate

Expanded text:
existentes, et sunt exsules effecti propriae sedis ob gratiam fidei, sicut et Paulus quando fortassis ex illis septuaginta duobus apostolis fuerint et ipsi nobiles. Salutate
Abbreviated transcription (Latin):
hic cum inactib apłorũ dicitur. sicat
paulo supra ostensum ÷. quod apudio¬
rintũ simul hospitabantur. paulus.
aquilu. & prisca: quare in hacepłu
ceptũ claudu. coriitũ isti duo uenerint ikur¬
susq reddita libtute redeundi: in morte
&saris reuersi sunt romã. ubieos nunc
apł salutat: Horũ etiũ domesticos et uer¬
naculos salutat: quos et ȩccłam nomi¬
ens: Et domesticã eorũ a ecłam:
sub audis saluto:
oiS alutate ephenetũ
dilectũ mihi: qui ÷ primitiuus
primus credidisse exasia ÷ Vnde et pri¬
nitiuũ illũ uocat asiue. siue qui a pri¬
musom̃iũ credidit: seu etiã quia mag¬
nȩ dignitatis. atq nobilitatiserat. q̃¬
tenderet nobiles etiã ad fide uenire :
acꝑ hoc inuituret primos romanoꝵ
adfidem ualuttite mariã: quȩ¬
multũ laborauit in  oͦfficiũ scilicet
p̃dicationis. feminis sui sexus inpenden¬
do ꝑdomos : Nã in ȩccła nondocebant
mulieres seduiri: qui ascipłs hocꝓhibu

Expanded text:
. Cum in Actibus apostolorum dicatur sicut . Cum in Actibus apostolorum dicatur sicut Paulo superius ostensum est, quod apud Corinthum simul hospitabantur Paulus, Aquila et Prisca, quare in hac Epispraeceptum Claudii, Corinthum isti duo venerint, rursusque reddita libertate redeundi in morte Caesaris, reversi sunt Romam, ubi eos Apostolus nunc salutat. Horum etiam domesticos et vernaculos salutat, quos et Ecclesiam appeens: Et domesticam eorum ecclesiam, subaudis saluto. Salutate Ephaenetum dilectum mihi, qui est primitivus primus credidisse ex Asia, unde et primitivum Asiae illum vocat sive quia primus omnium credidit, seu etiam quia magnae dignitatis atquae nobilitatis erat. Itenderet nobiles etiam ad fidem venire, ac per hoc invitaret primos Romanorum ad fidem. Salutate Mariam, qumultum laboravit in Domino, officium scilicet praedicationis feminis sui sexus impendendo per domos. Nam in ecclesia non docebant mulieres, sed viri: quia ipse Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ad fidem ueniunt
Iste ÷ ergo aquila et
priscilla uxoreiꝰ apud quos manebat
paulus inchorinto positꝰ. quia eidẽ aras
labori insistebant : Cui et paulꝰ struct¬
rae ui delic& tabn aculorum : quue &
scenofactoria ars appellatur : Sutores
et enĩ erant & suebant expellib siuelin¬
teaminib tubnacula. & papiliones.
in quib maxime sara cenihabitubant.
uendebantq ea quue oꝑ ab ant᷑. indeq
uiuebant i De hisergo itu legitur in ata¬
bus apłorũ: Posthec autem descendens pu¬
lus abathenis: uenit corintũ : Et in uero
ibi quodam iudȩo nomine aquilã. pontũ
genere. qui nuꝑuenerat abitulia. & prs¬
cilla uxor eius eo quod p̃cepisset claudius
imperator. discedere om̃s uidȩos aburbe
roma. eoquod seditiosi essent: adhesites
& quia eiusdem artis erant: manebantui
unum. & oꝑubantur simul : ł rant eni
artifices tabnaculoꝵ utdiximꝰ. id ÷ suto¬
res. componentes tab̾nacula. expellib
seu cortinis linteis : S ed questio oritur¬

Expanded text:
tionem ad fidem venerunt. Iste est ergo Aquila et Priscilla uxor ejus apud quos manebat Paulus Corinthi positus, quia ejusdem artis labori insistebant, cui et Paulus structurae videlicet tabernaculorum, quae et scenofactoria ars appellatur. Sutores etenim erant, et suebant ex pellibus sive linteaminibus tabernacula et papiliones, in quibus maxime Saraceni habitant, vendebantque ea quae operabantur, indeque vivebant. De his ergo ita legitur in Actibus apostolorum: Post haec autem descendens Paulus ab Athenis, venit Corinthum , et invento ibi quodam Judaeo, nomine Aquila, Pontico genere, qui nuper venerat ab Italia, et Priscilla uxore ejus, eo quod praecepisset Claudius imperator discedere omnes Judaeos ab urbe Roma, eo quod seditiosi essent, adhaesit eis, et quia ejusdem artis erant, manebant in unum, et operabantur simul. Erant enim artifices tabernaculorum, ut diximus, id est sutores componentes tabernacula ex pellibus seu cortinis linteis. Sed quaestio hic oritur
Abbreviated transcription (Latin):
leui sacerdotium accipientes.
mandatũ habent decimaes
sumere apopulo scđm legem
id ÷ afr̃ib suis: quã quã & ipsi
delumbis exierint
abrahae I Tunta inquit ÷
excellentiai sucerdotii. ut etiã
ipsi qui eundem habuerant
ꝓgenitorẽ & abuno pcitre
descenderant ꝓpt̃ excellentiȩ
meritũ quomeliores erant
mererentur adipisci: acꝓpt̃ea¬
nisi melchi sedech muioris dig¬
nitutis eẽt quũ abraham : nequa¬
quã abrahum alienigene de¬
cimas dediss&. sicut aaron
inuioris meriti fuit: quũ fr̃s
illius reliquurum tribuum
Dicit ergo & quid ÷ defiliis leui
accipientes sucerdotiũ sicut
accepit a aron & filui eius.⁊
manditũ & p̃ceptũ habent scdm
legẽ sumere decius apopło
quisi meliores illis. & hoc afrib
suis cũ unũ eundẽq habuis sent
ꝓgenitorẽ iuxtu qđ apłs¬

Expanded text:
Levi sacerdotium accipientes, mandatum habent decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis: quanquam et ipsi de lumbis exierint Abrahae. Tanta inquit est excellentia sacerdotii, ut etiam ipsi qui eumdem habuerant progenitorem et ab uno patre descenderant propter excellentiae meritum, quo meliores erant nitatem mererentur adipisci: ac pnisi Melchisedech majoris dignitatis esset quam Abraham, nequaquam Abraham alienigenae decimas dedisset, sicut Aaron majoris meriti fuit quam fratres illius reliquarum tribuum. Dicit ergo, et quidem de filiis Levi accipientes sacerdotium, sicut accepit Aaron et filii ejus, mandatum et praeceptum habent secundum legem sumere decimas a populo, quasi meliores illis, et hoc a fratribus suis, cum unum eumdemque habuissent progenitorem, juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
bres. restit: erunt moysi: ita &
hii resistunt ueritati.
Anmositas heretichorũ semꝑ
inquieta ÷ : quos magorũ phuraonis
habere conatus demonstrat apłs.
lamnes & mabres duo fr̃s
fuerunt magi. quorũ nomina
apłs non inuenit indi uinis libris.
sed in apocrifis id ÷ in occultis.
qui abom̃b non sunt legendi:
quia int̾ uera multa continent᷑
falsai Isti ergo duo magi restiter̃
mo ꝯsi: quando & uirgas suas
conuerterunt indracones. sicut
moyses suam. & aquã in sanguinẽ
Sedcũ ꝑuentũ eẽt adterciũ sign̾um.
id ÷ ad scynifes: ibi defecerunt
dicentes : Digitus dĩ est hoc in
Sublato enĩ signo a terra sublata:
& eorũ magica maleficentia¬
signo sunt superati: quiu uir¬
trinitatis. illorũ maleficia ÷
uicta:
homines dicoerunt
cor ruptimente. reꝓbi eire
fidẽ id ÷ ñ ꝓbi sedultra ñ poterunt
subaudis refistere: si ad hibita
utheretici in concilium uerorũ¬
u doctorũ uenerunt. & cũ
illos ceperunt habere narra¬
tionẽ ultra non potuerunt

Expanded text:
runt Moysi, ita et hi resistunt veritati. Animositas haereticorum semper inquieta est. Quos magi Pharaonis haberent conatus demonstrat Apostolus Jannes et Mambres duo fratres fuerunt magi, quorum nomina Apostolus non invenit in divinis libris, sed in apocryphis, id est in occultis, qui ab omnibus non sunt legendi, quia inter vera multa continentur falsa. Isti ergo duo magi restiterunt Moysi, quando et virgas suas converterunt in dracones, sicut Moyses suam, et aquam in sanguinem. Sed cum perventum esset ad tertium signum, id est ad cymphes, ibi defecerunt, dicentes: Digitus Dei hic est. Sublato enim signo a terra, sublata est et eorum magica maleficentiasigno superati sunt, quia virTrinitatis, illorum maleficentia est victa. Homines dico erunt corrupti mente reprobi circa fidem, id est non probi, sed ultra non poterunt, subaudis resistere, si adhibita fut haeretici in concilium verorum doctorum venerunt, et cum illis coeperunt habere narrationem ultra non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ora intelligenda : Unde pscil¬
mistt becctũ dicit esse uirum.
tentes inchoationis xp̃i sermonẽ:
ad perfectionẽ feramur
Qucꝓpter quia exercitatos sensus
decet uos habere in lege dñi.
inter mit tentes sermonem
inchoationis xp̃i. ad ꝓfunda &
alta misteria diuinitatis eius
duccimus sermonẽ: inchoationis
xp̃i uocat initium fidĩ: instruc¬
humana. depassione. deresur¬
rectione atq ascensione eius.¬
& grã baptismatis: Sicut enim
eum quilitteris inbuendus ÷
elementa litterarum oportet
primũ audire: sic& xp̃ianus
primo om̃ium dehis debet
instrui. & post modum admis-¬
teria diuinitatis uenire
Non rursũ iuerentes fundam̃tũ

Expanded text:
jora intelligenda. Unde Psaljora intelligenda. Unde Psalmista beatum dicit esse virum qtentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feramur. Quapropter quia exercitatos sensus decet nos habere in lege Domini, intermittentes sermonem inchoationis Christi, ad profunda et alta mysteria divinitatis ejus ducamur. Sermonem inchoationis Christi vocat initium fidei, instruchumana, de passione ejus, de resurrectione, ascensione, et gratia baptismatis: sicut enim eum qui litteris imbuendus est elementa litterarum oportet primum audire, sic et Christianus primo omnium de his debet instrui, et postmodum ad mysteria divinitatis venire. Non rursum jacientes fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoñda dediuinitcite omipotentis dĩ
Vnde & sequitur n Eorũ dico esse
solidũ cibum. quiꝓ consuetudie
lectionis exercitutos lubent
sensus: hoc ÷ studus lit terarũ
extensos ad discretionẽ boni & mal
nec non addiscretionẽ ueriatts
& hereticae prauitatis: sicut
paruulus intercibũ & cibum
discernere nescit. & sepe inno¬
xus sumendis cibis pereclitatus
sinon ꝓhibeatur aseniore:
itti incloctus quisq quidiser¬
tionẽ doctrinarum nescit
facile decipitur atq inuia
erroris periclitatur : quaꝓpe
dicit : quici om̃is quilactis est
particeps. expers ÷ sermoni
iuisticicie. qđ eñĩ in lacte &so¬
lido cibohoc in indocto & sa¬
piente differt. sicut lac
pariuli s congruit. & solidus cibus
aecite ꝑfectis: ita indoctis humilis
sermo & sapientib archunũ mis¬
terium nosse conuenit: qui exer¬
otctos habent sensus studio
lectionis exusu siquidem lectionis
ofrequenti meditatione diuincrũ
scripturarum. efficiantur sensus
ar̃i exercitati: & extensi ad ma¬

Expanded text:
ysteria de Divinitate omnipotentis Dei; unde et sequitur: Eorum, dico esse solidum cibum, qui pro consuetudine lectionis exercitatos habent sensus, hoc est studiis litterarum extensos, ad discretionem boni ac mali, necnon ad discretionem veritatis ac haereticae pravitatis. Sicut enim parvulus inter cibum et cibum discernere nescit, et saepe in innoxiis sumendis cibis periclitatur si non prohibeatur a seniore, ita indoctus quisque qui discretionem doctrinarum nescit, facile decipitur atque in via erroris periclitatur. Quapropter dicit, quia omnis qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae: quod enim in lacte et solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit, et solidus cibus aetate perfectis, ita indoctis humilis sermo, et sapientibus arcanum mysterium nosse convenit: qui exercitatos habent sensus studio lecfrequenti meditatione divinarum Scripturarum efficiuntur sensus nostri exercitati et extensi ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
pularetur: quod sepissime acctum ÷ ͥ Quar
dẽ plebe erat nasciturꝰ & genus huma¬
nũ redẽpturꝰ & multa miracula in
mundo positus patra tur: ibi haec age¬
rentur : undefaima eiꝰ ad om̃sgentes. cituis
posset transuolare  Reuertamur igitur
ad suꝑiora ilgitur in omnẽ trã exiuitsonus
p̃dicationis apłorũ: & infinis orb t̾rue uer¬
ba eorum: Quia pene ante defecit eis t̾ra:
quã lingua In hoc autẽ exẽplo. ꝑt̾rã intel¬
ligere possumꝰ terrenos homines: qui tan¬
tũ sonũ. id÷ famã p̃dicationis et simplicia
monita ꝑceperunt : P fines terrae: philoso¬
phos etartibus libertilib eruditos. qui uerba
scrutati sunt p̃dicationis euangłicue: ut
agustinus et ciprianus
uba non cognouit:

Expanded text:
pularetur, quod saepissime actum est . Quartpularetur, quod saepissime actum est . Quartx eadem plebe erat nasciturus, et genus humanum redempturus, et multa miracula in mundo positus patraturus ibi haec agerentur, unde fama ejus ad omnes gentes citius posset transvolare. Revertamur iterum ad superiora. Igitur in omnem terram exivit sonus praedicationis apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorum, quia pene ante defecit eis terra quam lingua. In hoc autem exemplo, per terram intelligere possumus terrenos homines, qui tantum sonum, id est, famam praedicationis et simplicia monita perceperunt: Per fines terrae, philosophos et artibus liberalibus eruditos, qui verba scrutati sunt praedicationis Evangelicae, ut Augustinus fuit et Cyprianus. srael non cognovit