comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluitate p̾ciosaꝵ uestiũ pcc̃m
ñ cẽ. discant exemplo ioħis appeti¬
tum suũ conpescere. Si enĩ uirtus
diis ioh̾em de uestim̃ti sui asꝑitate lau¬
dasset. Et si pcc̃m ñ eẽt p̾ciosa et super¬
flua indui uestim̃ta: neq̃qua de pena
ꝑipurati diuitis loquuturꝰ dñs pre¬
p̃ciosaꝵ uestium mulieres compescẽt
dicens. Non inueste p̾ciosa. ñ intortis
crimb auro et margaritis. Ubi cõfide¬
randũ est qũa uerctũdũ sit hoc uiris
appetere: a quo magister eccłie studuit
feminas cohib̾e. Unicuiqͣi urm̃ sua¬

Expanded text:
superfluitate pretiosarum vestium peccatum superfluitate pretiosarum vestium peccatum non esse, discant exemplo Joannis appetitum suum compescere. Si enim virtus Dominus Joannem de vestitus sui asperitate laudasset. Et si peccatum non esset pretiosa et superflua induere vestimenta, nequaquam de poena purpurati divitis locuturus praepretiosarum vestium mulieres compesceret, dicens: Non in veste pretiosa, non in tortis crinibus auro et margaritis . Ubi considerandum est, quam verecundum sit, hoc viris appetere, a quo magister Ecclesiae studuit feminas cohibere. Unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
m aliam partẽ flectunt᷑. St eñ car¬
nalis uitiis fauorẽ laudis transitorie
audient: delectat᷑. hilarescit. et gaudet.
At uͦ abeodem ore ꝓcesserit uentus
detractionis ex quo fauor laudis hu¬
mane exire confueuerat: statim ad
iracundiam ꝓuocat᷑. S ñ talis erat
ioh̾es:. qͥppe qmi excastis parentibus
⁊ longeuis natus. uirginitatis ama¬
tor parit̾ extitit et custos. S nec ex¬
terius pulcher. et int̾ius inanis erat:
qr sc̾itatẽ quã ostendebat ext̾ius mł¬
tomagis seruabat int̾uis. Neq more
arindinis uentus detractionis uel
laucdis hunc eleuare uel deic̾e pot̾at:
nebat. seruans in ꝓsꝑis humilitatẽ:
et in adu̾sis pacienciã. De cuiꝰ laude.
ad huc recte subdit᷑. S quid existis
uid̾e: Hominẽ mollib uestitũ:
Et hoc dñs negando: ñ affirmando
intulit. Mollib enĩ iohes uestitꝰ ñ
erat: quia de cameloꝵ pit̃ exqͥb
asperũ ciliciũ texit᷑ indum̃tũ habe¬
bat. Qui gͦ putant incultu uel in

Expanded text:
 aliam partem flectuntur. Si enim carnalis mens favorem laudis transitoriae audierit, delectatur, hilarescit, et gaudet. At vero si ab eodem ore processerit ventus detractionis, et quo favor laudis humanae exire consueverat, statim ad iracundiam provocatur. Sed non talis erat Joannes, quippe qui ex castis parentibus et longaevis natus virginitatis amator pariter exstitit et custos. Sed nec exterius pulcher et interius inanis erat, quia sanctitatem quam ostendebat exterius, multo magis servabat interius. Neque more arundinis ventus detractionis vel laudis hunc elevare vel dejicere poterat, nebat, servans in prosperis humilitatem, et in adversis patientiam. De cujus laude adhuc recte subditur: « Sed quid existis videre? hominem mollibus vestitum? » Et hoc Dominus negando, non affirmando intulit. Mollibus enim Joannes vestitus non erat, quia de camelorum pilis, ex quibus asperum cilicium texitur, indumentum habebat. Qui ergo putant in cultu vel in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei cura est qualib induat᷑ uestib
At uͦ cũ ad publicũ ꝓcesserit: p̃ciosa
uestim̃ta querit. ñ ut sanctior s ut
honorabilior et pulcͥor plurib appa¬
reat. His gͦ exemplis instruc: tan¬
ta ac talia uestim̃ta queramꝰ qͥb et
nuditas oꝑu et frigus possit arceri.

Expanded text:
nduatur vestibus. At vero cum ad publicum processerit, pretiosa vestimenta quaerit, non ut sanctior, sed ut honorabilior et pulchrior pluribus appareat. His ergo exemplis instructi, tanta ac talia vestimenta quaeramus, quibus et nuditas operiri, et frigus possit arceri,
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam ioħes mollib uestitus ñ
erat: qr peccanciũ uicia ñ blandien¬
do fouere. s increpando nouerat cal¬
tigare: in tantũ ut ip̃m herodẽ regẽ
de incestis nuptiis argueret dicens. Nõ
licee tibi hr̃e uxore fr̾is tux: alo uiuente.
Ilam et unus qͥsq doctor asꝑis induit

Expanded text:
ligentiam Joannes mollibus vestitus non erat, qui peccantium vitia non blandiendo fovere, sed increpando noverat castigare, in tantum ut ipsum Herodem regem de incestis nuptiis argueret, dicens: « Non licet tibi habere uxorem fratris tui, illo vivente . » Nam et unusquisque doctor induit
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizari quisq potuit s admi¬
rari. S mens in fideliũ gͣue qp̃tra
eũ sumꝑsit scandalũ. quando enume¬
ratas unracłoꝵ signa eũ cõprehench
ligari. flagellari. et insepulcro collo¬
cari uiderunt. S candalirabantur
quoq quando eũ qũe mortuos sus¬
citante aspexerant: mortuũ indebãt.

Expanded text:
scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed mens infidelium grave contra eum sumpsit scandalum, quando post enumeratis miraculorum signis, eum comprehendi, ligari, flagellari, et in sepulcro collocari conspexit. Scandalizabantur quoque quando eum quem mortuos suscitantem aspexerant, mortuum videbant.
Abbreviated transcription (Latin):
econtͣuo m̃bra sua mortificantes sꝑi¬
talit̾ inuers incipunt. Et miscd̾iam
qmͣ inse exꝑti sunt. aliis etiam inqͣn¬
tum p̾ualent inpendunt cupientes
implere illud scͥpt̾e. Iiserere amiine tne
placens deo: ut impleat᷑ ineis. Beati mi¬

Expanded text:
econtrario membra sua mortificantes, spiecontrario membra sua mortificantes, spiritualiter vivere incipiunt, et misericordiam quam in se experti sunt, aliis etiam in quantum praevalent impendunt, cupientes implere illud Scripturae: « Miserere animae tuae placens Deo , » ut impleatur in eis: « Beati mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbaptismũ et penitẽtiam sep̃ificari de¬
sid̾ant. Et ñ solum de p̾t̾itis pcc̾is lugẽt:
s etiam ꝓ inite et̾ne desid̾io suspirant.
et in ꝓsꝑis humilitatẽ et in adu̾sis pa¬
cienciam seruant: ut impleat᷑ in eis.
Beati pacifici: qm̃i filii dĩ uocabunt᷑.
Et̾ut mundationẽ aĩe reciꝑe possit
intantã ꝑfectionẽ excrescunt. ut
ñ solum mala ñ irrogent. s etiam
ab alus irrogata eq̃nimiter ferãt:
ut ĩplesl: at᷑ in eis. Beati qͥ ꝑsefuga.¬
ouẽ paciunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam Suili¬
audiunt: qui isli qͥ prius aures clau¬
sas habebant ad audientlũ u̾bũ dĩ. ⁊¬
aꝑtas ad audiendum ludibria: nunc
econt̾rio obturant aures suas ne au¬
diant sanguinẽ et u̾bũ d̃i ardenti
animo audire desiderant. Et ut oꝑe
implere possint esmiunt atq sitiũt:
ut impleat᷑ in eis. Beati qui esuriũt
⁊ sitiunt iusticiam: qm̃ ip̃i sat᷑abũt᷑¬
Qortui resurgunt: so ẽ illi qui qͣsi
insensibiles inpcc̃is mortui iacebãt.

Expanded text:
am se purificari desiderant, et non solum de praeteritis peccatis lugent, sed etiam pro vitae aeternae desiderio suspirant, et in prosperis humilitatem, et in adversis patientiam servant, ut impleatur in eis: « Beati pacifici, quoniam Filii Dei vocabuntur . » Et ut mundationem animae recipere possint, in tantam perfectionem excrescunt, ut non solum mala non irrogent, sed etiam ab aliis irrogata aequanimiter ferant, ut impleatur in eis. « Beati qui persecutionem patiuntaudiunt, » quia illi qui prius aures clausas habebant ad audiendum verbum Dei, apertas ad audienda ludibria: nunc econtra obdurant aures suas ne audiant sanguinem, et verbum Dei ardenti animo audire desiderant et ut opere implere possint, esuriunt atque sitiunt, ut impleatur in eis: « Beati qui esuriunt et sitiunt justiortui resurgunt, » id est, illi qui quasi insensibiles in peccatis mortui jacebant,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ significat uuicdtam in cordib ui¬
deoꝵ. Que dũ ñ sꝑitalit̾ s carnalit̾
intelligebat᷑: quasi uinculata et liga¬
ta iacebat. ¶tisit gͦ ioh̾es duos disci¬
płos ad xp̃m. ut int̾rogarent eũ tu es
qͥ uent᷑s es an aliũ exp̾tamꝰ: ¶Sisit
et lex scͥbas et phanseos: qͥ saluatorem
interrogarent: si tu es xp̃c dic nob̃ pa¬
lam. Et it̾m. Dic nob̃: in qͣ potestate
hec facis. Quib congrue a dño respõ¬
det᷑. Euntes renunciate ioh̃i: qͤ audistiᷤᷤ
et uidistis. Ceci uident. Et Rł. ꝑhas e¬

Expanded text:
gem significat vinctam in cordibus Judaeorum, quae dum non spiritualiter, sed carnaliter intelligebatur, quasi vinculata et ligata jacebat. « Misit ergo Joannes duos discipulos ad Christum, ut interrogarent eum: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? » Misit et lex Scribas et Pharisaeos, qui Salvatorem interrogarent: « Si tu es Christus, dic nobis palam . » Et iterum: « Dic nobis in qua potestate haec facis . » Quibus congrue a Domino respondetur: « Euntes renuntiate Joanni quae audistis et vidistis: » -- « Caeci vident, et
Abbreviated transcription (Latin):
rationes emimerauit: qui ñ uenit uo¬
care uistos s pcc̃ores ad penitẽtiã. Ait
emĩ. Ceci uident. Ac si dicat aliis u̾bis.
Iam tempꝰ gre mee apparuit: quꝰ u̾bi
lum̃ resplendens inmundo. eoꝵ ocdos qͥ
in tenebris et in umbra mortis sedebãt
illuminet. et p᷑gato m̃tis ocło illum
aspic̾e̾ incipiant. qͥ ait in euãgłio. Ego
sum lux munch: ut impleat᷑ in eis. Be
cdi claudicabãt. nc̃ utͥusq testam̃ti
instructi lcõne ⁊ dilectione di et ꝑxi¬
mi confuati gressũ m̃tis firmũ ha¬
bentes in uia mandatoꝵ cłi currant:

Expanded text:
rationes enumeravit, quia non venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. Ait enim: « Caeci vident, » ac si dicat aliis verbis: Jam tempus gratiae meae apparuit, quo verum lumen resplendens in mundo, eorum oculos qui in tenebris et in umbra mortis sedebant illuminet, et purgato mentis oculo, illum aspicere incipiant, qui ait in Evangelio: « Ego sum lux mundi , » ut impleatur in eis: « BDei claudicabant, nunc utriusque Testamenti instructi lectione, et dilectione Dei et proximi confirmati, et gressum mentis firmum habentes, viam mandatorum Dei currunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et impleat᷑ illud: qd̾ scͥptum ẽ in sa¬
lonione. Pugnabit ꝓ eo orb̾ t̾rarũ:
contͣ insensatis. Que aũ signa in so¬
le et lua ⁊ stellis fut᷑a sunt: alius
euangelista matheus. sciłr manife¬
stiꝰ declarat dicens. In dieb stł sol
obscurabit᷑. et luna ñ dabit lum̃

Expanded text:
et impleatur illud quod scriptum est in Salomone: « Pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . » Quae autem signa in sole et luna et stellis futura sunt, alius evangelista, Matthaeus scilicet, manifestius declarat, dicens: « In diebus illis sol obscurabitur, et luna non d
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ in colũbe specie descendentẽ et ma¬
nentẽ uiderat. uocẽ q patͥs intonãtẽ
ta testimonia ꝑhibuerat dicens. qui
de t̾ra est de t̾ra loqͥt᷑. qͥ de celo uenit
suꝑ om̃s est: Non. S hec interroga¬
tio iohannis: sllnus discipuł pocius qͣm

Expanded text:
m in columbae specie descendentem et manentem viderat, vocemque Patris intonantem ta testimonia perhibuerat, dicens: « Qui de terra est, de terra loquitur: qui de coelo venit, super omnes est ? » Non; sed haec interrogatio Joannis, illiu
Abbreviated transcription (Latin):
ba mea:. in maculata mea. Toca pł¬
cra es amica mea: et macl̾a ñ est
inte ulla. Iam enĩ hiemps transiit:
ymb̃ abiit et recessit. flores appa¬
rueit int̾ra: tẽpus putationis
aduenit. Mane surgens ad uine¬
as. Tel certe alit̾: ꝑ ficulneã. sina¬
gogam intellig̾e possumꝰ. Hec est
enĩ illa ficulnea. ad qũa iuxta a¬
liam euangelii ꝑabolã dñs uenis¬
se legit᷑ qͣrens fructũ mea et ñ in¬
ueniens dix. Nñqm̃ ex te fructꝰ nas¬

Expanded text:
ba mea, immaculata mea. Tota puba mea, immaculata mea. Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te ulla. Jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra, tempus putationis advenit; mane surgamus ad vineas . » Vel certe aliter, per ficulneam Synagogam intelligere possumus. Haec est enim ficulnea, ad quam, juxta aliam Evangelii parabolam, Dominus venisse legitur: Quaerens fructum in ea, et non inveniens, dix
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. induti stola in mortalitatis
iocundi et floridi apparebunt: di¬
cente psalmista. Iustus ut palma
florebit sic̾ cẽdrus libam multipli¬
cabit᷑. Talit̾ quasi in hieme inp̃sen¬
ti uita sꝑitales arbores mortuas in¬
spex̾at. paulus apł̃s cũ dicebat. Mortui
enĩ estis et uita ur̃a abscõdita est cum
xp̃o in deo. Quasi it̾m appropinqͣnte
estate eas dẽ uestiri foliis et decorari
aiebat. Cum enĩ apparuerit xp̃c in¬
ta uita ur̃a: tunc et uos apparebitis
cũ ip̃o ingła. Similit̾ et dd̾ ꝓpħ̾a sꝑi
tales arbores mortuas inspexerat cũ
dicebat. Cuntes ibant et flebant mit¬
tentes semina sua. Et quasi estate
regnam cli appropinqnͣte: it̾m ui
ui ficandas inspex̾at: quando aiebat.
Uenientes aũ uenient cũ exultati¬
one. potantes mampłos suos. Un¬
de sc̃a eccl̃ia post resurrectionẽ dm̃
fuctu iusticie repleii se gaudẽs:
in amoris cantito auduit a dño.
ueni electa mea formosa mea. colũ¬

Expanded text:
gentes, induti stola immortalitatis, gentes, induti stola immortalitatis, jucundi et floridi apparebunt, dicente Psalmista: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus Libani multiplicabitur . » Taliter quasi in hieme in praesenti vita spiritales arbores mortuas inspexerat Paulus apostolus cum dicebat: « Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Quasi iterum appropinquante aestate easdem vestiri foliis, et decorari aiebat: « Cum enim apparuerit Christus, vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. » Similiter et Daales arbores mortuas inspexerat, cum dicebat: « Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua . » Et quasi aestate regno appropinquante iterum vivificandas inspexerat, quando aiebat: « Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. » Unde sancta Ecclesia post resurrectionem Domini fructu justitiae repleri se gaudens, in amoris Cantico audivit a Domino: « Veni, electa mea, formosa mea, colum
Abbreviated transcription (Latin):
scitote qm̃ ꝓpe est regnũ cli. Ac si cli¬
ceret dñs. Sicut ex fructu arboris
uicina estas cognoscit᷑. ita et uos ex
ruinis munchi regnũ di ꝓximum
et uicinũ ẽẽ cognoscit. Unde bene
alius euangłista scis ⁊ matheus ut
celeritatẽ uenientis dm̃ ad iudici¬
um oftend̾et ait. Ita et uos cũ inde¬
qr sic̃ estatis tp̃re sol lncidior et splen¬
dior apparens mundũ illuminat:
ita post iuditiũ om̃is humana fragi¬
litas. om̃is temptatio transiet. Et cũ
splendore glorificabit. quando imple¬
bitur qd̃ dñs alibi ait. Tunc iusti fuil¬
gebunt sic̾ sol in regno patͥs mei. Et
tunc impletũ enit qd̾ ait apłs. Qd
nudatas fructib expoliatas et pene
mortuas ẽẽ: ita inp̾senti uita sancti
mortificantes m̃bra sua suꝑ t̾ram.
humiles et despecti apparent. dicen
rediuine arbores uestrunt᷑ foliis deco¬
rant᷑ florib. ornant᷑ fructib: ita
indie idicii scĩ de t̾re pulu̾e consur¬

Expanded text:
scitote quoniam prope est regnum Dei. » Ac si discitote quoniam prope est regnum Dei. » Ac si diceret Dominus: Sicut ex fructu arboris vicina aestas cognoscitur, ita et vos ex ruinis mundi regnum Dei proximum et vicinum esse cognoscite. Unde bene alius evangelista, scilicet Matthaeus, ut celeritatem venientis Domini ad judicium ostenderet, ait: « Ita et vos cum vide sicut aestatis tempore sol lucidior et splendidior apparens mundum illuminat, ita post judicium omnis humana fragilitas, omnisque tentatio transiet. Et cum splendore glorificabit, quando implebitur quod Dominus alibi ait: « Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum . » Et tunc impnudatas, fructibus exspoliatas et pene mortuas esse, ita in praesenti vita sancti mortificantes membra sua super terram, humiles et despecti apparent, dicentredivivae arbores vestiuntur foliis, decorantur floribus, ornantur fructibus, ita in die judicii, sancti de terra et pulvere consur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c habet inm̃te: qr sic̃ a captte m̃bra
corꝑis regunt᷑: ita et m̃te cogitatio¬
nes discernunt᷑. Et̃ sic̾ caput pͥncipale
menbrũ est corꝑis. ita et mens pͥncipatꝰ
cordis. Ita gͦ et in hoc loco cũ capita ui¬
bet leuare: m̃tem p̾cipit ad remune¬
rationẽ et̾nam p̾parare. In qͥb u̾bis
ostendit᷑. qr electi diẽ inditii ñ tantũ
debent timere: quantũ optare. Unde
cotidie in oratione poscunt dicente ᷤᷤ
Adueniat regnũ tuũ. Qd̃ illoꝵ est
face̾ qui grã dĩ se p̾uemiente bona se¬
oꝑatos cẽ recolunt. sic̃ ꝑ ioħem dicit᷑.
km̃i si cor nr̃m ñ rep̾hend̾it nos: fidu¬
ciam ñ habemꝰ in die iudicii. Et̃ ne
ad hec intelligenda humana mens
pigra remaneret: similitudinẽ de
reb uisibilib dñs adiunxit. Unde
et subdit᷑. Et dix̾ ilł similitudinẽ.
Uidete ficulneam: et om̃s arboies. Cum
ꝓducunt iam ex se fructũ: scitis qͥa
ꝓpe est estas. Ip̃c namq exposuit ad¬
dens. Ita et uos cum uid̾itis hec fieri:

Expanded text:
bra corporis reguntur, ita et mente cogitationes discernuntur. Et sicut caput principale membrum est corporis, ita et mens principatus cordis. Ita ergo et in hoc loco cum capita jubet levare, mentem praecipit ad remunerationem aeternam praeparare. In quibus verbis ostenditur, quia electi diem judicii non tantum debent timere quantum optare. Unum quotidie in oratione poscunt, dicentes: « Adveniat regnum tuum. » Quod illorum est facere, qui gratia Dei se praeveniente bona operatos esse recomi, si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus in die judicii . » Et ne ad haec intelligenda humana mens pigra remaneret, similitudinem de rebus visibilibus Dominus adjunxit. Unde et subditur: « Et dixit illis similitudinem: Videte ficulneam et omnes arbores; cum producunt jam ex se fructum, scitis quia prope est aestas. » Ipsam namque exposuit, addens: « Ita et vos cum videritis haec fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis respondit. s ad cogitationes int̾ro¬
gantiũ. De morte naniq sua reqͥsitꝰ
miracłoꝵ uirtutes enumerauit: ut
usdentium animos ad suam crecluli¬
tatẽ ꝓuocaret. Ac si dic̾et. Conferte
oꝑa que in me u̾idetis cũ ꝓpħaꝵ ora¬
cuł que legistis: utͣ me illum eẽ cognoᷤ.¬
catis. de qͦ olim ꝓpħ̾a gaudens dicebat.
Deus ip̃e ueniet: et saluabit nos. Ceci
ꝑ ꝓph̃am dicit᷑ ip̃e iniqͥtates nr̃as tulit.
et languores nr̃os ip̃e portauit: cuius
liuore sanati sumꝰ. Surdi audiunt:
ut impleat᷑. ⁊ aures surdoꝵ patebunt.
Mortui resurgunt: ut impleat᷑ sllud.
Uiuent mortui tui: int̾fecti mei resur¬

Expanded text:
tiones interrogantium. De morte namque sua requisitus, miraculorum virtutes enumeravit, ut videntium animos ad suam credulitatem provocaret. Ac si diceret: Conferte opera quae in me videtis cum pr quae legistis, ut in me illum esse cognoscatis, de quo olim propheta gaudens dicebat: « Dominus ipse veniet, et salvabit nos . » -- « Caeci per prophetam dicitur: « Ipse iniquitates nostras tulit, et languores nostros ipse portavit, cujus livore sanati sumus . » -- « Surdi audiunt, » ut impleatur: « Et aures surdorum patebunt . » -- « Mortui resurgunt, » ut impleatur illud: « Vivent mortui, interfecti mei resur
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio implenda credit᷑. Predic¬
tum est uniu̾sale iuditiũ et uita
et̾na: et complenda expectamus.
Cum quanta aũ firmitate credenda
sint que a dño p̾dicta st̃ ip̃emam¬
festat cũ adiungit. Celum et t̾ra
transibunt: u̾ba autẽ mea ñ tr̃a
sibt̃. Nichil enim in reb insibilib
celo et t̾ra cdurabilius. inchil in re
humanis uelocius qm̃ u̾ba¬
b
transeunt. quia nec ꝑfici nisi trã¬
seundo possunt. Cũ gͦ dñs dicit ce¬
lum et t̾ra tñsibt. u̾ba aũ mea ñ
transibunt: ostendit qr que apd̾
uos fixa uident᷑. apd̾ illũ transi¬
toria st̃. Et qͦ apd̾ nos transitoria
indeant᷑. in eius u̾bis firna et sta¬
bilia sũt: quia fixas et ꝑmanentes
sentẽcias format eiꝰ sermo dũ crãsit.
S qͤrit᷑ cũ dñs dicat celũ et t̾ra tnͣ¬
sibunt. qͦmͦ stare possit illud qd̾ ait

Expanded text:
sine dubio implenda creditur. Praedicsine dubio implenda creditur. Praedictum est universale judicium, et vita aeterna, et complenda exspectamus. Cum quanta autem firmitate credenda sint, quae a Domino praedicta sunt, ipse manifestat, cum adjungit: « Coelum et terra transisibilibus coelo et terra durabilius, nihil in rebus humanis velocius quam verba transeunt, quae nec perfici nisi transeundo possunt. Cum ergo Dominus dicit: « Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt, » ostendit quia quae apud nos fixa videntur, apud illum transitoria sunt: et quae apud nos transitoria videntur, in ejus verbis firma et stabilia sunt, quia fixas et permanentes sententias format ejus sermo dum transit. Sed quaeritur cum Dominus dicat: Coelum et terra transibunt, quomodo stare possit illud q
Abbreviated transcription (Latin):
sermo est: ⁊ est adu̾biũ affirmãtis
Et cũ possit int̾ptari uere sine fidełr.
a nullo int̾p̾tatũ est. s ob honorẽ
et reu̾entiam dñi. qui hoc sermone
in sua locutione freqͤnt̾ usus est
ita relictũ est sine int̾p̾tatione.
Generatio aũ hec si deuideoꝵ gẽte
intelligat᷑. ñ p̾t̾ibit. ut plures eoꝵ
ñ sint quo adusq omĩa que a dño
p̾dicta sũt impleant᷑. Si uͦ ad totã
humani gen̾is massam referatur
manfeste patet quia ñ p̾t̾ibit
genus humanũ qͦ adusq omĩa
Predicta ẽ enĩ dm̃ incarnatio: et
impleta est. Predicta ẽ passio et re¬
surcectio: et impleta st. P redicta ẽ
głosa eiꝰ ascensio: et cõpleta est. Pre¬
dicta est eccłia ꝑ uniu̾sum mũdũ
fut᷑a: et ocłes cernimꝰ impletũ. Pre¬
dicta sunt signa insole et luna ⁊
stelł: et impleta sunt. Predictus
est sonitus maris et fluctuũ: nul¬
li dubiũ qd̃ adueniat. ꝑredicta ẽ
dies iudicii. et qi nũdũ impleta ẽ:

Expanded text:
sermo est, et est adverbium affirmantis, et cum possit interpretari vere sive fideliter, a nullo interpretatum est, sed ob honorem et reverentiam Domini, qui hoc sermone in sua locutione frequenter usus est, ita relictus est sine interpretatione. Generatio autem haec, si de Judaeorum gente intelligatur, non praeteribit, ut plures illorum non sint, quoadusque omnia quae a Domino praedicta sunt, impleantur. Si vero ad totam humani generis massam referatur, manifeste patet quia non praeteribit genus humanum, quoadusque omnia Praedicta est enim Domini incarnatio, et impleta est. Praedicta est ejus passio, et resurrectio, et impletae sunt. Praedicta est gloriosa ejus ascensio, et completa est. Praedicta est Ecclesia, per universum mundum futura, et oculis cernimus impletum. Praedicta sunt signa in sole et luna, et stelmaris et fluctuum, nulli dubium quod adveniat. Praedicta est dies judicii, quia nondum impleta est,
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Ecce agnus dĩ ecce qui tollit
pcc̃a nrundi. et que uenientẽ ad bap¬
tisinũ expauerat dicens. Ego ate de¬
beo baptizan et tu uenis adme. nunc
in carc̾e positꝰ quasi qͥs sit ignorans
discipłos ad interrogandũ misit di¬
cens. tues qui uent᷑s es an alium exp̾¬
tamus. Numqͥi gͦ ignorabat eũ qͤm¬

Expanded text:
llit peccata mundi , » et quem venientem ad baptismum expaverat, dicens, « Ecce a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? » nunc in carcere positus, quasi quis sit ignorans, discipulos ad interrogandum misit, dicens: « Tu es qui venturus es, an « alium exspectamus? » Nunquid ergo ignorabat eu
Abbreviated transcription (Latin):
facientib eam. Et it̾m. fili elemosina
a morte lib̾at. et ñ paciat᷑ hoĩem ire
in tenebras. Notandum aũ quia
quanto certiora signa manifestant᷑:
tanto dñi aduentꝰ uicinior ẽẽ intel¬
ligit᷑. Sic̾ enum cũ rex ad aliqd̃ pala¬
tium uel ciuitatẽ uenturꝰ ẽ: mintii
alii atq alii mittunt᷑. s cũ illi uide¬
ri ceꝑint qui ex eius latere resid̾e so¬
lent. de eus aduentu nemo dubitat:
sic aduentũ illũ dñicũ signa insole et
luna et stetł. et multa alia p̾cessura st̾.

Expanded text:
am. » etc. Et iterum: « Fili, eleemosyna a morte liberat, et non patitur hominem ire in tenebras . » Notandum autem quia quanto fortiora signa manifestantur, tanto Domini adventus vicinior esse intelligitur. Sicut enim cum rex ad aliquod palatium vel civitatem venturus est, nuntii alii atque alii mittuntur, sed cum illi videri coeperint qui ex ejus latere sedere solent, de ejus adventu non dubitatur: sic adventum illum Dominicum signa in sole, et luna et stellis, et multa ali
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a cũ rex seuerũ et distͥctum iudiciũ
insubiectis ex̾cet: ñ solũ illi timent. qͥ
ꝓ sins m̾itis iudicant᷑ s etiam ill qui
eiis lateri ad herere solent: sic enini
dñs omp̃s inuidicio reꝓbos puniet.
ut t̾ror et distͥctio iudicii ostendatur.
etiam illi timoie dicunt᷑. qui et̾na sta¬
bilitate firmati sunt. Unde bene ꝑ
beatũ iob dicit᷑. Cõlumpne celi con¬
tremiscent: et pauebunt ad uen̾tũ
enis. Quid gͦ de tabuł fiet. quãdo co¬
lũpne contucient᷑: Quid gͦ ibi uir¬
gula deserti paciẽt᷑ quãdo cedrus qͦ
in libano est concuciet᷑: Quid miseri
homines factur sunt quando angłi
timebunt: Et si iustus ut ait petrus
apłs. uix saluabit᷑. impiꝰ et peccator
ubi parebunt: Huĩ diei distͥctionẽ
conspex̾at sophonias ꝓpħ̃a cũ dicebat.
Iuxta est dies dm̃: iuxta et uelox n¬
mis. uox diei dñ amara: tͥbulabit᷑
ibi fortis. Dies ire dies illa. dies tribu¬
lationis et angustie. dies calamita¬

Expanded text:
judicium in subjectis exercet, non solum illi timent qui pro suis meritis judicantur, sed etiam illi qui ejus lateri adhaerere solent: sic cum Deus omnipotens in judicio reprobos puniet, ut terror et districtio judicii ostendatur, etiam illi timere dicuntur, qui aeterna stabilitate firmati sunt. Unde bene per beatum Job dicitur: « Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus . » Quid ergo de talibus fiet quando columnae concutientur? Quid ibi virgula deserti patietur, quando cedrus quae in Libano est concutietur? Quid miseri mortales homines facturi sunt, quando angeli timebunt? « Et si justus, » ut ait Petrus apostolus, « vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? » Hujus diei districtionem conspexerat Sophonias propheta, cum dicebat: « Juxta est dies Domini, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara: tribulabitur ibi fortis. Dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamita
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qͣutatẽ et quantitatẽ suam
uoces et mugitus emittent in¬
tentum suum quibzdam luctuosis
uocib deplorantes: et ꝑ hoc ñ ꝑuum
timorẽ hoĩb audientib incutient.
Quia enĩ omĩa fimenda sunt. cirra
finẽ scłi omĩa cõmouebunt᷑. Hnic
ꝑ ioh̾em in apocalipsin dr̃. Et ma¬
re iam ñ est. Arescentib hõĩb. S ꝑi¬
talit̾ in ultima tribulatione hoĩes
arescere est: repbos apingnedine
fidei et caritatis defic̾e. Multi em̃ in
illa tͥbulatione a fide arescent. qͥ proᷤ¬
ꝑitatis tẽpore fideles putabant᷑: ficut
dñs de iactatis seminib supͣ petram
ait. Quia orto sole: aruerunt. Hãc
ariditatẽ fatue uirgines paciebant᷑
quando prudentib dicebant. Date

Expanded text:
juxta qualitatem et quantitatem suam, juxta qualitatem et quantitatem suam, voces et mugitus emittent, interitum suum quibusdam luctuosis vocibus deplorantes, et per hoc non parvum timorem hominibus audientibus incutient. Quia enim omnia finienda sunt, circa finem saeculi omnia commoventur. Hinc per Joannem in Apocalypsi dicitur: « Et mare jam non est. » « Arescentibus hominibus. » Spiritualiter in ultima tribulatione homines arescere, est reprobos a pinguedine fidei et charitatis deficere. Multi enim in illa tribulatione a fide arescent, qui prosperitatis tempore fideles putabantur, sicut Dominus de jactatis seminibus supra petram ait: « Quia orto sole aruerunt. » Hanc ariditatem fatuae virgines patientur, quando prudentibus dicent: « Date
Abbreviated transcription (Latin):
Unde matheus eiusdẽ tͥbulationis
magnitudinẽ exp̾ssius describens
ait. Et̃ enit tunc tat tͥbulatio. qͣus
ñ fuit abinitio usq nc̃. neq fiet.
Nec solũ celũ et t̾ra. s etiam mare
⁊ flumina: ad ultionẽ reꝑboꝵ hominũ
consurgent. Unde et subdit᷑. Pre confu¬
sione sonitus maris et fluctuum. Con¬
fusio sonitus manis et fluctuum ñ clũ
noua exorta est s cum maxima ex
ꝑte que p̾dicta sunt completa cer¬
nimus denuinimis que restant dn¬
bitare ñ possumꝰ. Iam enĩ gentẽ cõtͣ
gentẽ et regnũ adu̾sus regnũ surre¬
xisse: et uidimꝰ ⁊ auduumꝰ. Terremo¬
tus ꝑ loca fuisse: ex ꝑti sumꝰ. ꝑ estilen¬
cias et fames t̾rores q de celo et sig¬
na magna fuisse: ũ ignoramꝰ. Sig¬
na in sole et luna et stellis: aqͥbusdã
frequent̾ uisa ẽẽ referunt᷑. Confusio
aũ sonitus maris et fluctium quia
nundũ uenit: siue dubio uentura
credit᷑. Tradt̃ enĩ ñ nurl qd̃ circa
finẽ scli̾ mare et flumina et riuuli

Expanded text:
Unde Matthaeus ejusdem tribulationis magnitudinem expressius describens, ait: « Et erit tunc talis tribulatio qualis non fuit ab initio usque nunc, neque fiet. » Nec solum coelum et terra, sed etiam mare t flumina ad ultionem reproborum hominum consurgent. Unde et subditur: « Prae confusione sonitus maris et fluctuum. » Confusio, sonitus maris et fluctuum nondum nova exorta est, sed cum maxima ex parte quae praedicta sunt, completa cernimus, de minimis quae restant dubitare non possumus. Jam enim gentes contra gentem, et regnum adversus regnum surrexisse, ut vidimus et audimus, terraemotus per loca fuisse experti sumus: pestilentias, et fames, terroresque de coelo, et signa magna fuisse non ignoramus: signa in sole et luna et stellis. a quibusdam frequenter visa esse referuntur: confusio autem sonitus maris et fluctuum, quia nondum venit, sine dubio ventura creditur. Tradunt enim nonnulli, quod circa finem saeculi mare, flumina et rivuli,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit filio. Et̃ it̾m. Potestatẽ dedit
ei pat̾ iuditiũ fac̾e. qr filiꝰ hoĩs est.
S postqmͣ hec ad t̾rendos reꝓbos dic¬
ta st̃: mox ad consolandos electos
dñs sermonẽ conu̾tit dicens. His
aũ fien incipientib respicite et le¬
uate capita ur̃a: qm̃ appropinqͣt
redemprio ur̃a. Ac si dic̾et dñs. Cũ
crebris muncli ruinis et assidins pla¬
gis. eiꝰ signũ appropinqͣre inderitis.
nolite de mundi int̾itu flere. nolite
de nob̃ tim̾e. Quia cum eius finis ue¬
nerit. qñe ñ amastis: inuemietis gau¬
diũ quõ semꝑ qͤsiftis. Sepe aũ inscͥp¬

Expanded text:
estatem dedit ei Pater judicium facere, quia Filius hominis est. » Sed postquam haec ad terrendos reprobos dicta sunt, mox ad consolandos electos Dominus sermonem convertit, dicens: « His autem fieri incipientibus, respicite et levate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra. » Ac si diceret Dominus: Cum crebris mundi ruinis et assiduis plagis ejus signum appropinquare videritis, nolite de mundi interitu flere, nolite de vobis timere: quia cum ejus finis venit, quem non amastis, invenietis gaudium quod semper quaesistis. Saepe autem in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tolerabit est post cuĩ finẽ gaudium
sꝑatur. Ina autẽ dura. asꝑa. et in to¬
lerabilis. que cũ p̾sentialit cruciet
infut᷑o maiora comminat᷑. Utrũq
gͥ reꝓbis milla tribulatione contin¬
get.quia et p̾sencialit̾ mala sustine¬
bunt. et infut᷑o maiora expectabt̃.
quia et foris penas. et int̾ timorem
habebunt. Nec de p̾senti. neq de fu¬
turo securitatẽ aĩe hab̾e potert̃. et
ideo recte dicit᷑. P re timore et expec¬
tatione. qͤ suꝑuenient uniu̾so orbi.
Nam uͥtutes celoꝵ monebuntur.
Et tunc uidebunt filium hoĩs ueni¬
entẽ in nube: cum potestate mag¬
na et maiestate. Quidam in hoc lo¬
co: untutes celoꝵ magistros et rec¬
tores eccł̾ie intelligere uolunt. Si
ep̃i scilicet et sac̾aotes. Et de his intel¬
ligi uolunt qd̾ scͥptũ est. Angeli ter¬
riti purgabunt᷑: angłoꝵ nom̃ suꝑ
sac̃dotes int̾p̾tantes ruxta illud mala¬
chie. Labia sacerdotis custodiunt scien

Expanded text:
em gaudium speratur: illa dura, aspera et intolerabilis, quae cum praesentialiter cruciat, in futuro majora comminatur. Utrumque enim reprobis in illa tribulatione continget, quia et praesentialiter mala sustinebunt, et in futuro majora exspectabunt, quia et foris poenas, et intus timorem habebunt, nec de praesenti neque de futuro securitatem animae habere poterunt. Et ideo recte dicitur: « Prae timore et exspectatione quae supervenient universo s coelorum movebuntur; et tunc videbunt Filium hominis venientem in nube, cum potestate magna et majestate. » Quidam in hoc loco, virtutes coelorum, magistros et rectores Ecclesiae intelligere volunt. Si episcopi scilicet et sacerdotes. Et de his intelligi volunt quod scriptum est: Angeli territi purgabuntur , angelorum nomine super sacerdotes interpretantes, juxta illud Malachiae: « Labia sacerdotis custodiu
Abbreviated transcription (Latin):
te steriles que ñ genuerunt. et ub̾a
que ñ lactauert̃. Tuncincipient di¬
cere. montibz caclite suꝑ nos: et col¬
lib oꝑite nos. Qui gͦ in hac die se¬
curꝰ eẽ desid̾at: dum in hoc corꝑe ui¬
uit. huiꝰ dici districtionẽ ante ocłos
m̃tis necesse est ponat. Tanto enim
erit ibi qͥsq securior: quanto in ob¬
seruandis mandatis dñi mͦ fuerit
nimis. Et sic̾ ait salomon. Beatus
hõ qui sẽꝑ est pauidus. Qui uͦ m̃ttis
est dure: corret in malũ. In huius
diei t̾rore magnam secͣitatẽ ad ele¬

Expanded text:
a quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos, et collibus: Operite nos . » Qui ergo in hac die securus esse desiderat, dum in hoc corpore vivit, hujus diei districtionem ante oculos mentis necesse est ponat. Tanto enim erit ibi quisque securior, quanto in observandis mandatis Domini modo fuerit nimis . » Et sicut ait Salomon: « Beatus homo qui semper est pavidus, qui vero mentis est durae corruet in malum . » In hujus diei terrore magnam sec
Abbreviated transcription (Latin):
stantes tͦbe putaresit int̾rogationem
ioh̾is uel de muidencia uel de ignoran¬
cia natã: discipłis illuis recedentibus
miris et magnis laudib dñs ioħem
extollit: dicens de illo adturbas. Quid
existis indesertũ uidere: Arundinẽ
uento agitatã. Ac si dic̾et. Nũ qͥd ad
hoc uenistis in desertũ ut inderetis ho¬
hoĩem calamo similẽ qui leuitate m̃¬
tis de me chubitec quẽ ante paulu¬
ium uob̃ p̾dicauit: qd̾ ñ affirmãdo
s negando ꝓtulit. Arundo qͥppe
canna est. ab ariditate sic dicta. Que
tres differentias inse nat᷑alit habe
dinoscitur. Prima ẽ qͥa inhumetis
⁊ aquosis locis nascit᷑. Scd̾a: quia in¬
terius uacua est. Tercia: qr qͣcũq au¬
ra tacta fu̾it maliã ꝑtẽ fiexibilis
uercitur. Significat carnaliũ men¬
tes: qui dũ petulantiã libidinis dai¬
gunt. quas mnaqͦsis et humectis io¬
cis nascunt᷑. Unde ꝓpha. Cõputru¬
erunt ium̃ta inst̾core suo. Et it̾m.
Comꝑati st̃̾ ium̃tis insipientib: ⁊

Expanded text:
stantes turbae putarent interrogationem Joannis vel de invidia, vel de ignorantia natam, discipulis illius recedentibus miris et magnis laudibus Dominus Joannem extollit, dicens de illo ad turbas: « Quid existis in desertum videre? arundinem vento agitatam? » Ac si diceret: Nunquid ad hoc venistis in desertum, ut videretis hominem calamo similem, qui levitate mentis de me dubitet, quem antea paululum vobis praedicavit? Quod non affirmando, sed negando protulit. Arundo quippe canna est ab ariditate sic dicta, quae tres differentias in se naturaliter habere dignoscitur; primam, quia in humectis et aquosis locis nascitur; secundam, quia exterius puexibilis vertitur, significat carnalium mentes, qui dum petulantiam libidinis diligunt, quasi in aquosis et humectis locis nascuntur. Unde Propheta: « Computruerunt jumenta in stercore suo . » Et iterum: « Comparati sunt jumentis insipientibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad altituduĩe celi eleuatꝰ est: et deie¬
cit de fortitudine et destellis. et cõcul¬
cauit eas. Et int̾ris p̾ssura gentiũ.
Non sufficient ad uindictam repro¬
boꝵ hominũ. signa de celo. s etiam
int̾ris p̾ssure gentiũ erunt. Eũisdẽ
t̾re incolis inuicẽ se p̾mentib et
iuida contẽcioneninse consurgen¬
tib sic̃ dñs ait. Consurget pater
infiliũ. et filius in patr̃e: et filia in
matrẽ suam. et nurus ad u̾sus socͣm
suam: et inunici hoĩs domestici eiꝰ.
Unde ysaias ait. Ir ruet uir in
nurũ: unusqͥsq in ꝑximũ suum.
Tumultuabit᷑ puer contͣ senẽ: et¬
ignobił cont̃ nobilẽ. Et pan¬
lus. In nouissimis dieb instabũt
tp̃ra ꝑicnlosa: et erunt hoĩes serpos

Expanded text:
ad altitudinem coeli elevatus est, et dejecit in fortitudine et de stellis, et conculcavit eas. » -- « Et in terris pressura gentium. » Non sufficient ad vindictam reproborum hominum signa de coelo, sed etiam in terris pressurae gentium erunt. Ejusdem terrae incolis invicem se prementibus, et invidiosa contentione in se consurgentibus, sicut Dominus ait: « Consurget pater in filium, et filius in patrem, et filia in matrem suam, et nurus adversus socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . » Unde Isaias ait: « Irruet vir in virum, unusquisque in proximum suum. Tumultuabitur puer contra senem, ignobilis contra nobilem . » Et Paulus: « In novissimis diebus instabunt tempora
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Et beatus est qui ñ fu̾t scanda¬
lizatꝰ inme. Conclusio ista dm̃i: ad in¬
terrogationẽ ioh̃is ꝑtinet. De morte
enim sua reqͥsitus pͥmũ signoꝵ uirtutes
erumeraint: et postea ad lix qd̃ inqͥfitꝰ
fũat responcdit dicens. Seatꝰ qui ñ fue¬
rit scandaliz atꝰ in me: so ẽ in morte mea.
Ac si clic̾e̾t. Mira qͥdẽ et magna st̃ que
facio. quia cecis uisũ. furdis auditum.
claucdis gressũ mortuis uitam restituo:
S tam̃ cũ hec omĩa faciã: ad ultimũ
mortẽ ꝓ humani gen̾is redẽptione
sustinere ñ declignor. Et necesse ẽ ho

Expanded text:
coelorum . » « Et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. » Conclusio ista Domini ad interrogationem Joannis pertinet. De morte enim sua requisitus, primo signorum virtutes enumeravit, et postea ad hoc quod inquisitus fuerat respondit, dicens: rit scandalizatus in me, » id est in mea morte. Ac si diceret: Mira quidem et magna sunt quae facio, quia caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mortuis vitam restituo; sed tamen cum haec omnia faciam, ad ultimum mortem pro humani generis redemptione sustinere non dedignor
Abbreviated transcription (Latin):
ne reꝓboꝵ et paciencia electoꝵ in¬
terpositis. ad iunxit hoc qd̃ incapi¬
te huius lectionis audiuimꝰ di¬
cens. Erunt signa in sole et luna
et stellis ubi notandum ẽ quia ad
ultionẽ reꝓboꝵ hominũ: ip̃a etiã
etiam elem̃ta munch turban di¬
cunt᷑. Que singulatim dñs emi¬
uierat licens R urget gens contͣ
gentẽ et regnũ adu̾sus regnũ. ecce cõ¬
turbatio hoĩm. Terremotꝰ magni e¬
runt ꝑ loca. ecce respectꝰ ire desuper.
Erunt pestilencie: ecce ineqͣlitas cor¬
poꝵ. Ent fames: ecce st̾ilitas t̾re.
Terrores q de celo et signa magna
erunt: ecce ineqͣtitas a eus. Crunt
signa insole et luna et stellis: ecce
cõmotio sideruni Pre confusione
sonitꝰ maris et fluctuũ: ecce concus¬
sio fluminũ. Iustũ est enĩ ut sensati
hoĩes qua in cunctis peccauer̃t: in

Expanded text:
ne reproborum et patientia electorum interpositis, adjunxit hoc quod in capite hujus lectionis audivimus, dicens: « Erunt signa in sole et luna et stellis. » Ubi notandum est quia ad ultionem reproborum hominum ipsa etiam elementa mundi turbata dicuntur, quae sigillatim Dominus enumerat dicens: « Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum. » Ecce conturbatio hominum. « Terraemotus magni erunt per loca. » Ecce respectus irae desuper. « Erunt pestilentiae. » Ecce inaequalitas corporum. « Erit fames. » Ecce sterilitas terrae. « Terroresque de coelo, et signa magna erunt. » Ecce inaequalitas aeris. « Erunt signa in sole et luna et stellis. » Ecce commotio siderum. « Prae confusione sonitus maris et fluctuum. » Ecce confusio fluminum. Justum est enim ut insensati homines qui in cunctis peccaverunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
inferis. qui ñciam suꝑis anñ cõue¬
niat filio cłi ut gustet mortẽ. et ad hoc
sacͣmentũ ꝑagendũ id est ad lib̾andas
aĩas aliũ qm̃ te missurꝰ es: Et̃ respõ¬
dens i hc ait iłł. Euntes: renunciate lohi¬

Expanded text:
inferis, qui nuntiavi superis, an non conveinferis, qui nuntiavi superis, an non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et ad hoc sacramentum peragendum, id est ad liberandas animas, alium quam te missurus es. « Et respondens Jesus, ait i
Abbreviated transcription (Latin):
cesserunt discipłi ioħis ad eũ sciłt ad io¬
hannẽ: dicentes. Gagist᷑. cui testimoni¬
um ꝑhibuisti ecce baptirat. et om̃il tur¬
ba post eũ uadit. Acsi dixisent. Nos
relinquim̃: et illum om̃is t̾ba sequit᷑.
Pofitus gͦ ioħes in carce sciens se ꝓ i̾ta¬
tis testimomio morit᷑um: qd̾ discipulos
relinqͤre noluit. Et sdco sub obtentu
int̾rogationis eos ad int̾rogandũ misit:
ut dum ad int̾rogandũ eũ ꝑgerent. ui¬
dentes signa et miracła que faciebat ue¬
rum dm̃ eẽ sstũ cognosc̾ent ac cred̾ent:
et sic ab ip̃o errore lib̾arent᷑. Eit ⁊ alia
rationabit causa ꝓ qua iohes ad inter¬
rogandũ xp̃m discipłos misit. Nou̾at
enim ꝓ redemptione hoĩm xp̃m nar̃¬
de uirgine nni mrundũ uenisse. Utrũ
aũ moriens ꝑ seip̃m eos qui minferno
iniuste tenebantur lib̾aturꝰ eẽt. ad huc
carc̾e clausus. ab herode capite trũcan¬
dus. ad inferna descensurꝰ sũ: manda
inͥ utrũ debeã aduentũ tuũ annũciare

Expanded text:
cesserunt discipuli Joannis ad eum, » scilicet ad Joannem, « dicentes: Magister, cui testimonium perhibuisti, ecce baptizat, et omnis turba post eum vadit . » Ac si dixissent: Nos relinquimur, et illum omnis turba sequitur. Positus ergo Joannes in carcere, sciens se pro veritatis testimonio mrelinquere noluit, et ideo sub obtentu interrogationis eos ad interrogandum misit, ut dum ad interrogandum eum pergerent, videntes signa et miracula quae faciebat, verum Deum esse illum cognoscerent, ac crederent, et sic ab ipso errore liberarentur. Est et alia rationabilis causa, pro qua Joannes ad interrogandum Christum discipulos misit. Noverat enim pro redemptione hominum Chrde virgine in mundum venisse; utrum autem moriens per seipsum eos qui in inferno injuste tenebantur liberaturus esset, adhuc carcere clausus ab Herode capite truncandus, ad inferna descensurus sum: manda mihi utrum debeam adventum tuum annuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: ut tanto facilius tolerant᷑
cum uen̾int. qnͣto ab ip̃o longius pre¬
dicta recolunt᷑. Mimis eñ iacula
ferire solent: qͥ p̾inderi possunt. Et elec¬
ti qui circa finẽ scłi fut᷑i sunt in car¬
ne tribulationes et pressuras mũ¬
di tanto leuius tolerabunt: qnͣ¬
to eas prius ab ip̃o redemptore pre¬
dictas meminerint. Nam int̾roga¬
tus dñs a discipłis de aduentu suo
⁊ de consũmatione scłi ut supͣ euan¬
gelista retulit: respondit. Audit᷑i
estis p̾lia et seditiones p̾nioꝵ. nolite
t̾reri. O portet pͥmũ hec fieri: s non
statim finis. Tunc dicebat illis Sur

Expanded text:
uit, ut tanto facilius tolerentur cum venerint, quanto ab ipso longius praedictae recoluntur. Minus enim jacula ferire solent, quae praevideri possunt. Et electi qui circa finem saeculi futuri sunt in carne, tribulationes et pressuras mundi tanto levius tolerabunt, quanto eas prius ab ipso Redemptore praedictas meminerint. Nam interrogatus Dominus a discipulis de adventu suo, et de consummatione saeculi, ut supra evangelista retulit, respondit: « Audituri enim estis praelia et seditiones praeliorum, nolite terreri. Oportet primum haec fieri, sed nondum statim finis.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uirtutes celoꝵ dicunt᷑: qr in illo
clistͥcto iudicio etiam p̾sules eccłiaꝵ
rationẽ exsoluent. ñ solum ꝓsuis
actib s etiã ꝓ cõmissis sibi aĩabus:
sic̃ dñs ait. Homini cui multũ cõmis¬
sum est: multũ q̃rit᷑ ab eo. Et sic̃ alia
scͥptaͣ dic̾. Potens potent̾ torm̃ta pa¬
ciunt᷑. Nos añ uirtutes celoꝵ specialr᷑
in hoc loco anglos archangelos. thro

Expanded text:
lo districto judicio etiam praesules ecclesiarum rationem exsolvent non solum pro suis actibus, sed etiam pro commissis sibi animabus, sicut Dominus ait: Homini cui multum commissum est, multum quaeritur ab eo. Et sic alia Scriptura dicit: « Potentes potenter tormenta patientur . » Nos autem virtutes coelorum specialiter in hoc loco, angelo
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qd̃ ip̃e alibi ait. Potestatẽ dedit ei
pat̾ iudicium fac̾e: quia filiꝰ hoĩs est. Et
cium dedit filio. frequentius tam̃ filium
hoĩs qmͣ filiũ di semaluit appellaie. ꝓpt̾
urtutẽ humilitatis insinuandam. Cura¬
to gͦ ꝑalitico recte drͨ. Sinrge tolle lectũ
et abiit in domũ suam. Iam suꝑus ꝑ pa¬

Expanded text:
ei Pater judicium facere, quia filius hominis est . » Et cium dedit Filio . » Frequentius tamen filium hominis quam Filium Dei se maluit appellare, propter virtutem humilitatis insinuandam. Curato ergo paralytico recte dicitur: « Surge, tolle lectum et abiit in domum suam. » Jam su
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ cõmemorare liburit: ut intelliga¬
mus nos has qͣtuor uirtutes hab̾e posse
si eas a deo pet̾e ⁊ postulare ñ pigeat. ui¬
dens aũ ih̾c fidẽ ilłoꝵ: dix ꝑalitico. Con¬
fide fili: remittũt᷑ tibi poca tua. Hic cõ

Expanded text:
viter commemorare libuit, ut intelligaviter commemorare libuit, ut intelligamus et nos has quatuor virtutes habere posse, si eas a Deo postulare non pigeat. « Videns autem Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, remittunt
Abbreviated transcription (Latin):
altare eflificals et colligatũ puerũ
suꝑstruem lignoꝵ imposuiss nͭ ꝑuũ
dolorẽ et angustiami incorde sustimus¬
se credendus est. nõ tantũ ꝓ morte cli¬
lecti filii. s etiam tumens et nerens ne
puer tenere etatis cũ dolore mortis saitẽ
contͣ dm̃ in corde murm᷑aret. S magnũ
dolorẽ: maior fortitudo uincebat. S iste
tam prudens. tam iustus. tam fortis. qm̃
discretꝰ et temperatꝰ sit: aspiciamꝰ. Cum
enĩ iamiãq immolaturus filium gla¬
dium euaginatũ inmanib teneret: au¬
diuit a dño. Ne extendoͥs manũ tuam
suꝑ puerũ: neq facies illi qͥcqm. At ille
discretꝰ et temꝑatus sic̃ fuit fortis inim¬
molando: sic factꝰ est temꝑat̾ in relin¬
quẽdo. Unde diuina uoce meruit cõso¬
lari: cũ ꝓtinus audunit. Nunc cog¬
noui qd̃ timeas dñm. eo qd̃ ñ peꝑcens
filio tuo ungenito ꝓpt̾ me. Benedicẽs
benedicam tͥ. et multiplicabo sem̃ tuũ
sic̃ stellas celi. Hec de dꝑib abralx bre¬

Expanded text:
altare aedificasset, et colligatum puerum super struem lignorum imposuisset, non parvum dolorem et angustiam in corde sustinuisse credendus est, non tantum pro morte dilecti filii, sed etiam timens et verens ne puer tenerae aetatis cum dolore mortis saltem contra Deum in corde murmuraret; sed magnum dolorem major fortitudo vincebat. Sed iste tam prudens, tam justus, tam fortis, quam discretus et temperatus sit aspiciamus. Cum enim jamjam immolaturus filium, gladium evaginatum in manibus teneret, audivit a Domino: « Ne extendas manum tuam super puerum, neque facias illi quidquam. » At ille discretus et temperatus, sicut fuit fortis in immolando, sic factus est temperatus in relinquendo. Unde divina voce meruit consolari, cum protinus audivit: « Nunc cognovi quod timeas Deum, eo quod non peperceris filio tuo unigenito benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . » Haec de operibus Abrahae bre
Abbreviated transcription (Latin):
fuit et iste ꝑalitic̾ de quo nc̃ sermo agit᷑
cui ñ solum pcc̃a dimissa sunt. s etiam
corꝑis sanitas restituta est. Et ecce qͥdã
de scribis dixerunt intͤ se. Lic blasphe¬
mat. Morem suũ seruauer̃t scͥbe cũ ñ
obamorẽ s ꝓpt̾ inuidenciã dñm seque¬
bant᷑ ut eũ rep̾hend̾e possent: scientes
uisibile miracłm qd̃ fc̃m erat se nega¬
re ñ posse. hoc qd̃ inuisibilit̾ pcc̃a dimit¬
teret blasphemare cupiebant. Unde se¬
cundum marcũ euangłistam indig¬
uantes dixisse legunt᷑. qͥs potest pcc̃a
dimitt̾e insi solus ds: In his u̾bis ue¬
rũ dicebãt. qr nullus pcc̃a nisi solus d̾s

Expanded text:
iste paralyticus de quo nunc sermo agitur, cui non solum peccata dimissa sunt, sed etiam sanitas corporis restituta est. « Et ecce quidam de Scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. » Morem suum servaverunt Scribae, cum non ob amorem, sed propter invidiam Dominum sequebantur; ut eum reprehendere possent, scientes visibile miraculum quod factum erat se negare non posse, quod invisibiliter peccata dimitteret, blasphemias dicebant. Unde, secundum Marcum evangelistam, indignantes dixisse leguntur: « Quis potest peccata dimittere, nisi solus Deus? » In his verbis verum dicebant, quia nullus peccata, nis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs manifestat cũ dliscipłis ait. Estote pru¬
dentes sic̃ serpentes. et simplices sic̃ colũ¬
be. Qual ista est prudencia. si fortitũdo
desit. Scire enĩ bonũ et ñ posse fac̾e. ma-¬
gis pena ẽ qmͣ uirtꝰ. Addat᷑ gͦ ad pruden¬
ciam fortitudo. ut bonũ qd ꝑ prudenciã
cognoscit᷑. ꝑ m̃tis fortitudĩem infatiga¬
bilit̾ tencat᷑: scͥpt᷑a dicente. Unilit̾ agite
et confortet᷑ cor ur̃m: om̃s qui sꝑatis

Expanded text:
nus manifestat cum discipulis ait: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Qualis est ista prudentia, si fortitudo desit? Scire enim bonum et non posse facere, magis poena est quam virtus. Addatur ergo ad prudentiam fortitudo, ut bonum quod per prudentiam cognoscitur, per meriti fortitudinem infatigabiliter teneatur, Scriptura dicente: « Viriliter agite, et confortetur cor vestrum omnes qui speratis