comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibant aut̃ indirectũ uacce. ꝑ
uiã q̃ duc bechsamis. Uno iti¬
nere gradiebant᷑ ꝑgentes ce mu¬
gientes. & ñ declinabant neq
ad dextam neq ad sinistram.
Quid gͥ uacce. nisi fideles qͦsq
in eccłia designant: Qui dum
sacri eloquii p̃cepta consid̃ant:
quasi suꝑ impositã dñi arcã
portant. De quibz hoc est etiã
notandũ. qd̃ fete fuisse memo¬
rant᷑. Quia sunt pleriq qui
inuia dei intrinsecus positi
foris carnalib affectib ligan-¬
tur. s ñ declinant a recto iti¬
nere.qr arcam dei portant
mm̃te. Ecce eñi uacce bechsa¬
mis ꝑgunt. Bechsamis qͥppe
dr domus sol. Et ꝓph̾a ait.
Uob̃ aut̃ qui timetis dm̃: ori-¬
etur sol iusticie. Si gͥ adẽt̾ni
solis habitationẽ tendimuᷤ:
dignũ ꝑfecto ẽ. ut de dei iti-¬
nere ꝓ carnalib affectib ñ
declinemꝰ. Tota & eñi uirtute
pensandũ est. qd̃ uacce dei
plaustro supposite ꝑgunt
ce gemunt. Dant ab intileis

Expanded text:
Ibant autem in directum vaccae per Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsamis; uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram. Quid igitur vaccae, nisi fideles quosque in Ecclesia designant? Qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam sibi Domini arcam portant. De quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur, sed non declinant a recto itinere, qui arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe r domus solis; et Propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae . Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis
Abbreviated transcription (Latin):
facio animã meã p̃ciosiorẽ quã
suã od̾at. immo odiens amabat.
quã cupiebat ꝓ ihu morti tra¬
dere. ut hanc ad uitã de pecca¬
ti morte sꝰcitaret. Abhac gͦ dis¬
cretione odii ñri. trahamꝰ for-¬
mã ad odiũ ꝓximi. Amet᷑ qui
etiã ꝓpinquus. Quisqͥs eñi iã
ẽtna concupiscit: in ea quam
aggredit᷑ causa. extͣ patrem.
Ut eo ueriꝰ cognoscat dm̃: qͦ
in eiꝰ causa neminẽ recognosc̃.
Multũ namq est. qd̃ caruales
affectꝰ intentionẽ mentis di¬
uerb̾ant. eiꝰq aciem obscurãt.
Quos tam̃ nequaꝙͣ. noxiospa¬
tim᷑: si eos p̃m̃do teneamus.
Amandi gͦ st̃ ꝓximi. impendẽ
da caritas omnibꝰ & ꝓpinquis
⁊ extͣneis. nec tam̃ ꝓ eadẽ cari¬
tate ab amore dei flectendũ.
Scimꝰ aut̃. qr cũ de t̾ra phili
stum archa dñi ad t̾ram isrłi¬
tarũ rediret: plaustro super¬
uposita est. & uacce plaustro
subiuncte sunt. que fete fuis-¬
se memorant᷑ quarum filios
clauserunt domi. Et scͥptũ ÷

Expanded text:
facio animam meam pretiosiorem quam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quiletiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philistiim arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur. Quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sz ꝓ inani gła exhibent. Es
sunt pleriq qui cõpassinil
ꝓximo ñ sp̃ualit s carnaliter
impendunt. ut ei ñ ad uir¬
tutem s quasi miserando
ad culpas faueant. Hiitaq
crucem quidẽ uident᷑ ferre.
s dñm non sequunt᷑. Vnde
recte hec eadem ueritas dic̃.
Qui ñ bauilat crucẽ suã &¬
uenit pꝰme: ñ potest meus
ẽẽ discipłs. Baiulare & em̃i
crucem ce pꝰ dñm ire ẽ: uel
carnis abstinentiã uel com¬
passionẽ ꝓximo ꝓstudio e¬
t̾ne intention̾ exhib̃e. Nam
quisqͥs hec ꝓtemporali in¬
tentione exhibet: crucem
quidem baiulat. s pꝰ dnm̃

Expanded text:
pro inani gloria exhibent; et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde et recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bavenit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
erga ꝓximos odiũ ñ de affec¬
tione ꝓcedere s de caritate:
ad didit ꝓtinꝰ dicens. Adhuc
aũt & animã suã. Odisse ita¬
q p̃cipimur ꝓximos. odisse
⁊ animã nr̃am. Constat gͦ
qr amando debet odisse ꝓ¬
ximũ: qui sic eũ odit sicut
semetipsũ. Tunc & eñi bene
appetitũ franginiꝰ. eiꝰ uolup¬
tatib reluctam᷑. Que gͦ con-¬
tionem debemꝰ: ut in eis &
diligamꝰ qd̃ sunt. & habea-¬
mus odio qd̃ indei nob̾ iti¬
nere obsistunt. Certe dum
paulus ierosolimã ꝑgeret:
ꝓph̃a agabꝰ zonã illius ap¬
prehendit. suisq pedib al-¬
ligauit dicens. Yirũ cuiꝰ hec
dona est: sic alligabunt in
ierl̾m.S is qui animã suã
ꝑfecte oderat. quid dicebat::
Ego ñ solum alligari. sed ⁊¬

Expanded text:
os odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit, sicut semetipsum. Etenim bene appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. s in gr̃a remissionis ma-¬
t̃ sua peꝑit: Neq eñi dubitan¬
dũ est quia sp̃s sẽs qui eum re¬
pleuit: etĩã a peccatis omnibuᷤ
absoluit. Constat quippe ueridi-¬
ca patrũ sententia. quia lege nõ
stringit᷑ sp̃s sci donum. Et̃ ꝓp̃tea
qui cor nelium ac domũ eius
ante ꝑceptionẽ baptismi sua
gr̃a consec̾uit: ipse utiq ioħm.
ñ solũ ante circumcisionẽ s et
ante natiuitatẽ eiusdẽ gr̃e mo-¬
nere ꝑfudit. Ita ut officium sueᷤͤ
p̃cursionis dño adhuclinũto
positus quia loquendo necdũ
poterat iam gͣtulando p̃beret.
qͣndo sic̃ sequentia sc̃ĩ euͣngłu
testant᷑. intrante beata genitͥ

Expanded text:
tionis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Si quid petieritis patrẽ
in nomine meo: dabit uobis.
Usq mͦ ñ petistis quicqmͣ in
nomine meo.Slomne qd̃ peti¬
mus in nomine filui dat nob̾
pat: quid est qd̃ paulus ter
dñm rogauit & exaudiri nõ
meruit. s dictũ est illi. suffic̃
tͥ gr̃a mea. nã uirtꝰ in infirmi¬
tate ꝑficit᷑: Nunqͥd ille tam
angłm sathane petiit apls ĩ
nomine filui. & tam̃ q̃d petiit
ũ accepit: S qi nom̃ filu iħs¬
saluatoris petit. qͥ illud petit.
qd̃ ad uerã salutẽ ꝑtinet. Nã
si id qd̃ ñ expediat petit᷑: ñ ĩ
nomine ihu petit᷑ pat̃. Inde¬

Expanded text:
uid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid ergo est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur ? Nunquid ille tam angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jsalvatoris petit, qui illud petit, quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expediat petitur, non in nomine Jesu petitur. IN
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs itaq sic orat: in ipsis
suis p̃cib contͣ conditorẽ pug¬
nat. Ynde &e subuide specie
d̃si. fi̾at oratio eiꝰ in peccatũ.
Oratio quippe inpeccatũ ẽ:
illa petere. que ꝓhibet ipse
qͥ petit᷑. hinc ueritas dicit.
Cũ statis ad orandũ: remit¬
tite si qͥd habetis in cordibus

Expanded text:
is suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. qui ñ solum corꝑeis infir¬
mitatib medebat᷑. s etiam uul¬
nera debilium curabat animaꝵ
dicens ꝑalitico sanato. Constans
esto fili. remissa sunt tͥ peccata
tua. Dicens & oblate sͥ adultere.
Nec ego te condemnabo. uade
& am noli peccare ut ꝑomnia
oꝑa sua ostenderet. nillo ad¬
uentu suo saluatorẽ se mundi
uenisse ñ iudic̃ẽ. Aquo intellec¬
tu alienatꝰ impiꝰ tractitor insur¬
rex̃ insemet ipsum. ñ iuclicio peni¬
tentis s furore ꝑeuntif. Ut qui
uite auctore int̾fectorib uencti¬
disset: inaugm̃tũ clampnatiõis
sue etiam moriendo peccaret.
p̃sidis. ⁊ famulatu imꝑite cohor¬
tis egerunt: ⁊ detestandũ uni¬
uersis scłis & amplectandum
fuit. Erux enĩ dñi sic̃ in uideoꝵ
erat mente crudelis: ita e incru¬
ctfixi uirtute mirabilis. Furit
suscipitur. ut licent la facinoris
et̾ne op̾impleat uoluntatis.
Unde omnnis ordo rerũ gestarũ
glrca ꝑcurrit. ita fidelium:
accipiendus auditii: ut salua

Expanded text:
sti, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, dicens paralytico: Constans esto, fili, remissa sunt tibi peccata tua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit suscipitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, ratio percurrit, ita fidelium est accipiendus auditu, ut salva
Abbreviated transcription (Latin):
magist̾ bonꝰ dilectionem
sic sepe comm̃dat tanquã sola
p̃cipienda sit. sine qua ñ posst̃
pdesse ce̾t̾a bona. & q̃ ñ potest
haberi sine cet̾is bonis. quib
homo efficit᷑ bonꝰ. Phac aut̃
dilectione. patienter debemus
etiã mundi odla sustinere. Ne¬
cesse ẽ eñi ut nos od̾it. quos
c̾nit nolle qd̃ diligit. S plu

Expanded text:
magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed pl
Abbreviated transcription (Latin):
e patrẽ meũ. S ut impleat᷑
sermo qui in lege eoꝵ scrip¬
tus ẽ: qr odio me habuert̃
gratis. Eoꝵ legẽ dicit. ñ ab
ipsis inuentã. s ipsis datã.
Sic̃ dicimꝰ panẽ nr̃m cotidi¬
anũ. quẽ tam̃ a deo pecimꝰ
addendo.da nob̾. Gratis aũ
odit: qͥ nullũ ex odio cõmo¬
dũ querit. uel incõmodum
fugit. Sic oderunt dñm im-¬
pu. sic diligunt iusti. hoc ÷
gratis. ut alia p̃t̾ illũ ñ expec-¬
tent bona. qr ipse erit in
omnib omnia. Unde supͣ¬

Expanded text:
um, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
omne donatur: de mundo e-¬
lectus est inimico.damnato.
contaminato. Ex ea quippe maᷤ
quẽ mundꝰ odit ex eadem mas¬
sa ꝑtinens aduasa ire. q̃ ꝑfecta
sunt adꝑditionẽ. Deniq cũ
dixisset. si de mundo essecis
mundꝰ qd̃ suũ erat diligeret
continuo subiec̃. Quia uero
de mundo ñ estis. s ego ele-
gi uos de mundo: ꝓp̃tea o¬
dit uos munndꝰ. Ergo et
ipsi inde erant. unde ut ñ
eẽnt: electi sunt inde. non
arbitriũ in ipsa radice uici¬
ata. si gratuita hoc est uera

Expanded text:
omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massquem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Denique cum dixisset, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elgi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera
Abbreviated transcription (Latin):
Qa nesciunt eñ qui me misit.
hoc scdm eã sententiã dictũ
intelligendũ est: de qua et
alibi scriptũ est. Scire aũ te
sensus ẽ consuminatꝰ. Hac qͥp¬
pe scientia qͥ scuint patrẽ a

Expanded text:
a nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c in eccłia ueniret ad gĩs.
uite huiꝰ fine p̃uenti st̃ seu
p̃ueniunt᷑: possint habere
hanc excusationẽ. Possunt
plane. s ñ ideo possunt effu¬
gere damnationẽ. Quicũq
eñi sine lege peccauerunt:
sine lege e ꝑibunt. Et qui¬
cumq in lege peccauerunt:
odit inquit. & patrẽ meũ
odit. Quomͦ diligerent pa¬
trẽ uĩtatis. qui haberent
odio uĩtatem: Nolunt em̃
sua facta damnari. Et hos
habet uĩtas: ut talia facta
damnent᷑. Tantũ gͥ odert
uĩtatem: quantũ oderunt
suas penas. qͦs talib irro gas

Expanded text:
ia veniret ad Gentes, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt, odit, inquit, et patrem meum odit. Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat
Abbreviated transcription (Latin):
uite inuitã. quibꝰdam uͦ odor
mortis in mortẽ. S qd̃ ad iunx̃
atq ait. nunc aut̃ excusationẽ
ñhabent de peccato suo:po¬
test mouere querentes. utrũ
hii ad quos ñ uenit xp̃c nec lo-¬
cutꝰ est eis. habeant excusati-¬
onẽ de peccato suo. Si eñi ñ
habent: cur hic dictũ ẽ. ꝓp̃t¬
ea istos ñ habere. qr uenit et
locutꝰ ẽ eis: Si aut̃ habent: u¬
trũ adhoc habent ut a penis
alienent᷑. an ut mitiꝰ punian¬
tur: Ad hec inquisita ꝓ meo
captu dño donante respon-¬
deo. hab̾e illos excusationẽ
ñ de omni peccato suo.s de
hoc peccato qͦ in xp̃m ñ credi¬
derunt ad quos non uenit. o
quib ñ est locutꝰ. S ñ in eo st̃
numero: il ad quos indiscipłis
uenit. & quib ꝑ discipulos ẽ
locutꝰ. qd̃ & nunc facit. Nam
ꝑ ecclam suã uenit ad gentes.
&e ꝑ ecclam suã loquitur gen¬
tibus. Ad hoc eñi ꝑtinet qd̾
ait. Qui uos recipit: me re¬
cipit. Et qui uos sꝑuit: me
sꝑnit. An uultis inquit apl̃s

Expanded text:
 quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus, quod et nunc facit: nam per Ecclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquitur Gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait, Qui vos recipit, me recipit : et, Qui vos spernit, me spernit . An vultis, inquit ap
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Que omnia facient. nͥ
q̃ dixit. odio habebunt scili¬
cet ce ꝑsequent᷑. sermonemq
contemnent: Qm̃ si sermonẽ
ñ seruarent eoꝵ. nec tamen
odissent neq ꝑsequerentur.
uel etiã si odissent nec tam̃ ꝑ¬
sequerent᷑: ñ omnia facerent.
hec aut̃ omnia facient uob̃
ꝓpt̾ nom̃ meũ. quid est aliud
dicere. quã me inuob odio
habebunt. me inuob̾ ꝑseq̃n-¬
ideo ñ seruabunt: Hec eñi
oĩa facient uob̃ ꝓpt̾ nom̃ meũ.
Non ur̃m. s meum. Tanto igit᷑
miseriores qui ꝓpt̾ nom̃ hoc
ista faciunt: quanto beatioreᷤ
qui ꝓpt̾ hoc nom̃ ista patu¬
tur. sic̃ ipse alio loco ait. Bea-¬
ti qui ꝑsecutionẽ patiuntur

Expanded text:
me. Quae omnia facient, nisi quae dixit, odio habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequenideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntu
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ut diligatis inuicẽ: adiec̃
atq ait. Simundꝰ uos odit:
scitote qr me pͥorem uob odio
habuit. Our gͦ se membrum
suꝑ u̾ticem extollit: Recusas
esse incorpore: siñ uis odium
mundi sustinere cũ capite.
Si de mundo inqͥt essetis: mũ¬
dus qd̃ suũ erat diligeret. Iniu̾¬
se utiq hoc dicit eccł̃ie. quam
pleruq etiã ip̃am mundi no-¬
mine appellat. sic̃ est illud. Ds̃
erar in xp̃o mundũ reconciliãs
sibi. Itemq illud. Hoti uenit
filiꝰ hominis ut iudicet mun-¬
dũ. s ut saluet᷑ mund̾ ꝑ ip̃m.¬

Expanded text:
diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus p
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. ñ aliis gentibꝰ. In eis
gͦ uoluit intelligi mundum.
qui odit xp̃m & discipulos eiꝰ.
ad eundẽ mundũ ꝑtinere
monstrauit. Quid est gͦ si ñ
uenissem e locutꝰ eis fuissem.
peccatũ ñ hab̃̾ent: ħunquid
sine peccato erant iudei. an-¬
ceqͣm xp̃c ad eosin carne ueni¬
sset: Quis hoc uel stultissimꝰ
dixerit: S magnũ quoddã
peccatũ ñ omne peccatũ. qͦsi
sub gñali nomine uult intel-¬
ligi. hoc est eñi peccatũ quo
tenent᷑ cuncta peccata. quod
unꝰquisq si ñ habeat: dimit¬
tunt᷑ ei cuncta peccata. Hoc ÷
hoc peccatũ si ñ uenisset. non

Expanded text:
est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissem, et locutus eis fuissem, pesine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quod sub generali nomine vult intelligi, hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc eshoc peccatum si non venisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
ctor qͥ mandatũ soluert mini-¬
restat ut & p̃dicatio contem¬
nat᷑. In qͥnq aut̃ corꝑis sensib
unꝰquisq subsistit. Geminatꝰ
autẽ quinariꝰ. denariũ ꝑficit.
Et qͥa exutroq sexu. fidelium
multitudo colligit᷑: scã eccł̃ia.¬
.x. uirginib simił̃ denunciatur.
Inqua qr mali cũ bonis & reꝑbi
cũ electis admixti st̃: recte simił
uirginib prudentib & fatuis
ẽẽ ꝑhibetur.Sunt nanq pleriq
continentes qͥ ab ext̾iore se appe¬
titu cꝰtodiunt. & spe adint̾iora
rapiunt᷑. Carnẽ macerant. & to¬
to desidio ad suꝑnã patriã anhe¬
lant. Etͥna p̃mia expetunt. pro
laborib sus reciꝑe laudes hu¬
manas nolunt. hi nimirũ glam

Expanded text:
ctor qui mandatum solverit minirestat ut ejus praedicatio contemnatur. In quinque autem corporis sensibus unusquisque subsistit, geminatus autem quinarius denarium perficit. Et quia 1477 ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Eccdecem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur, carnem macerant et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt, pro laboribus suis recipere laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ mͦ illiꝰ ultimi temporis qͦ uen¬
turꝰ est sponsꝰ. s sue qͥsq dormi¬
tionis diẽ & horã nescit. Qsqͥs
aut̃ paratꝰ est usq ad sõnum.
id est ad mortẽ q̃ abomnibus
debet᷑: paratꝰ inueniet᷑ etiã
cũ illa uox media nocte sonu¬
erit. qͣ om̃s euigilaturi sumus.
Qd̃ uͦ sponso dix̃ obuiã uenire
uugines: sic intelligendum
puto. ut ex ipsis uirginibus
constet ea q̃ dr̃ sponsa. tanqͣ
si õĩb xp̃ianis inecclam concͣ¬
rentib filii ad matrẽ concur
gregatis constet ea q̃ dr̃ mat̾.
&e uirgo est ad nuptias ꝑdu¬
cenda. id est cũ se continet a
corruptione sclari. Illo aut̃
tempore nubet: qͦ uniu̾sa mor¬
talitate ineã p̃t̾ eunte. immor¬
tali coniunctõe fetat᷑. Despon¬
saui inqͥt uos uni uiro uirginẽ
castã exhibere xp̃o. Uos inquit
uirginẽ. a plurari ad singlarem
concludens. Ideo & uirgines dici
posst̃. & uirgo. Eur aũ quinq dic¬

Expanded text:
non modo illius ultimi temporis, qua uennon modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae qs autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrgregatis constet ea quae dicitur et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dic
Abbreviated transcription (Latin):
clinantib se illis mea q̃ foris
st̃. & solitis gaudere q̃rentib
qr gaudia intͥna ñ nouerant.
uenit ille qͥ iudicat. Et que
parate erant. id est quib bo.
nũ corã deo testimoniũ cons-¬
cientia ꝑhibebat. intͣuerunt
cũ eo ad nuptias. id est ubinũ¬
da aĩa sempit̾no dei u̾bo fet̃-¬
da copulatur. Clausa ẽ ianua.
Id est receptis illis qͥ st̃ in al-¬
gelicã uitã ĩmutandi. omnes
eñi resurgemꝰ inqͥt s ñ omine
ĩmutabimur: clausꝰ est aditꝰ¬
ad regnũ celoꝵ. Non eñi pꝰ u
dicium patet p̾cũ aut meri¬
est qd̃ emerint oleũ. Et icͥeo
redire ad implorationẽ deid
mĩa progata est. Itaꝙ resplea
ait. Am̃ dico uob̃. nescio uos. Ex
illa scilicet regula qmͣ ñ habet
ars dei hoc est sapientia dei.
ut intrent ingaudiũ eiꝰ. quim̃
corã deo. s ut placerent hõib
uisi st̃ aliqͥd scd̃m p̃cepta eius
oꝑari. Atq ita concludit. Uigi¬
late gͦ. qr nescitis diẽ neq horã.

Expanded text:
clinantibus se illis in ea quae foris clinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae enum coram Deo testimonium conscientia perhibebat. Intraverunt cum eo ad nuptias, id est, ubi munda anima sempiterno Dei verbo fecunda copuletur. Clausa est janua, id est, receptis illis, qui sunt in angelicam vitam mutati. Omnes enim resurgemus, inquit, sed non omnes immutabimur . Clausus aditus regnum coelorum: Non enim post judicium patet precum, aut meriest quod emerint oleum; et ideo iredire ad implorationem Dei. Sed rogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam,
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potest de alio iudicare.
cum sciat nemo quid agat᷑ in ho¬
mine. nisi sp̃s hominis: Ite po¬
tiꝰ ad uendentes. & emite uobis.
Non consiliũ dedisse putande
sunt. s crim̃ eaꝵ ex oblico cõme¬
morasse. Uendunt eñi oleũ ad¬
ulatores. qui siue falsa siue ig¬
norata laudando merrorẽ aĩas
mittunt. & eis uana gaudia tan¬
qmͣ fatuis conciliando. aliꝗͣ de
iis mercedẽ siue cybors. siue pe¬
cunie. siue honoris. sine alicuiꝰ
cõmodi temporal̃ accipiunt. ñ
intelligentib qd̃ dictum ẽ. Qi
uos felices dicunt: merrorẽ uos
mittunt. Meliꝰ aut̃ est obiur-¬
gari a iusto: qmͣ a peccatore lau¬
dari. Emendabit me inquit
aut̃ peccatoris ñ impinguet
caput meũ. Ite gͦ aduenden¬
tes magis. emite uob̃. Id est.
uideamꝰ nc̃ quid uos adiuuẽt.
qͥ uob̃ laudes uendere consu-¬
ert̃. & uos merrorem inducere.
ut ñ corã deo s ab homiuidus
glam q̃reretis. Euntibꝰ aut̃ ilł¬
emere: uenit sponsꝰ. Ilest in¬

Expanded text:
quomodo potest de alio indicare, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiintelligentibus quod dictum est, Qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt . Melius est autem objurgari a justo, quam a peccatore laudari. Emendabit me, inquit, autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
eñi nos exhiberi ante tribunal
xp̃i. ut illic recipiat unꝰquisq
qd̃ gessit in corpore. siue bonũ
siue malũ. E dixert̃ stulte ad
sapientes. Date nob̾ de oleo ur̃o.
qr lampades nr̃e extingunt᷑.
Quoꝵ eñi facta aliena laude
fulciunt᷑: eadẽ subtracta defi-¬
ciunt. Et de consuetudine id
semꝑ inqͥrit. unde gaudere ani-¬
mus solet. Itaq hominũ qͥ cor¬
da ñ uident. testimoniũ uolũt
habere. ap̃ dm̃ qui cordis inspec¬
tor est. S qͥd respondert̃ sapi-¬
entes: Ne forte non sufficiat
tionẽ reddet. nec alieno testi¬
monio quisꝙͣ adiuuat᷑ ap̃ dm̃.
cui secreta cordis apparent. E
uix sibi qͥsq sufficit. ut ei testi¬
moniũ ꝑhibeat conscientia sua.
Qs eñi głabit᷑. mundũ se hab̾e
cor: Inde est qd̾ apłs dic̃. Michi
autem minimũ est. ut auobis
duudicer. aut abhumano die.
S neq me ip̃m iudico. Quaꝓpt̃
cũ de se qͥsq aut nullo mͦ aut uix
possit ueram ꝓferre sententiã:

Expanded text:
enim nos exhiberi ante tribunal enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consusemper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum, qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat tionem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Apostolus ait: Mihi autem minimum est, ut a vobisiudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ñ ꝓp̾tea gaudet qr deo in¬
tͥnsecus placet: ñ habet oleũ
secũ. Prudentes aut̃ uirgines
acceꝑunt oleũ secũ inuasis su-¬
is cũ lampadibꝰ suis. Idest le-¬
ticiã bonoꝵ oꝑum in corde atq:
conscientia posuert̃. Sic & apl̃s
monet. ꝓbet se hõ inquit. et
cẽ insemet ipso habebit glam
& ñ mnaltero. Tardente gͦ spon¬
so: dormiert om̃s. Qͥa ex utͦq
gu̾e continentiũ hominũ. si¬
ue eoꝵ qͥ corã deo exultant. si¬
ue eoꝵ qui in laudib hominũ
adqͥescunt. moriunt᷑ hoc int̾¬
uallo temꝑis. donec sub aduẽ¬
tu dñi fiat᷑ resurrectio mor-¬
tuoꝵ. Media aut̃ nocte. id est
nullo sciente aut sꝑante. qͥp
ueniet. ex qͦ significat penitꝰ
latere cũ uenit: clamor factꝰ
est. ecce sponsus uenit. surgi¬
te obuã ei. In ictu oculi. in
nouissima tuba. õs resurgemꝰ.
frgo surtexert̃ om̃s ille iurgi¬
nes. & aptauer̃t lampades suas.
Id est parauert̃ se ad rationes
reddendas oꝑum suoꝵ. Oportet

Expanded text:
autem non propterea gaudet quia Deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. Prudentes autem acceperunt oleum secum in vasis, cum lampadibus suis, id est, laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt: sic et Apostolus obet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — queniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades nes reddendas operum suorum. Oportet
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet ipsi testimoniũ unꝰ¬
sibi & ꝓximo: Ubi e ꝓtinꝰ per
increpationẽ subdunt. Ite po-¬
tiꝰ ad uendentes. & emite uob̾.
Uenditores qͥppe olei.adulato-¬
res st̃. Qui eñi accepta qualibet
gr̃a. uanis suis laudib nito-¬
rem głe offer̃: quasi oleũ uen-¬
dunt. De qͦ ꝓfecto oleo psalmi
Appellatione aũt capitis. ea
q̃ principat᷑ corpori mens uo-¬
catur. Impinguat gͦ caput
oleũ peccatoris: cũ demulcet
mentẽ fauor adulantis. Sed
cũ irent emere uenit sponsꝰ.
qͥa cũ uite sue testimonium
a ꝓximis quer̃t: iudex uenit

Expanded text:
tipsi testimonium unisibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo PsalmisAppellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sentis temporis eccła d̃s. De
qͦ alio in loco dñs dic̃. Mittet
colligent de regno eiꝰ omnia
scandala. Neq eñi i illo regno
beatitudinis. inqͦ pax sũma ÷
inueniri scandala poterunt.
q̃ colligant᷑. Et unde rursum

Expanded text:
s. De quo alio in loco Dominus ait: colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum
Abbreviated transcription (Latin):
uocabit᷑ in regno celoꝵ. Man¬
datũ qͥppe soluit & docet: qnͣ¬
do hoc quisq uoce p̃dicat.
qd̾ uniendo non implet. S ad
regnũ et̾ne beatitudinis ꝑue¬
nire ñualet: qͥ ñ uult opere
implere qd̃ docet. Quomodo
gͦ in eo minimꝰ uocat᷑. qͥad hoc
nullo mnͦ intͣre ꝑmittitur: ¶d¬

Expanded text:
vocabitur in regno coelorum. Mandatum solvit et docet, quando hoc quisque voce praedicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum aeternae beatitudinis pervenire non valet, qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur, quia ad hoc nullo modo intrare permittitur?
Abbreviated transcription (Latin):
tot appellationib ñ ualet expli¬
care. Quanta uͦ tc̃ erit electoꝵ
leticia qͥ de eiꝰ merentur
uisio ne gaudere. de cuiꝰ conspe-¬
ctu uident & elem̃ta contremis¬
cere. cũ eo simul ad nuptias in¬
tͣre. qͥ & insponsi nuptus gau-¬
dent. & tam̃ ipsi sunt sponse.
¶a in illo et̾ni regni thalamo
uisioni nr̃e ds̃ comungit᷑. que
uideli cet uisio nunqmͣ iam
inꝑpetuũ ab amoris sui ample¬
xib euellat᷑. Tunc regni ianua
lugentib claudit᷑. q̃ modo coti¬
die penitentibꝰ aꝑitur. Erit nãq¬
& tunc penitentia. s fructuosa
iã ñ erit. Qa nequaqmͣ tẽ ueniã
inuenit: qͥ mͦ aptũ uenie tẽpuᷤ
ꝑdit. hinc & enim paulus dic̃.
Ecce nc̃ tempꝰ acceptabile. ecce
nc̃ dies salutis. hinc ꝓph̾a ait.
Querite dñm dũ mũeniti po¬
test. inuocate eũ dũ ꝓpe est.
Unde & easdẽ fatuas uirgines
inuocantes dñs ñ audit. quia
int̾elusa regni lanua. is qui ꝓpe¬

Expanded text:
tot appellationibus non valet explitot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: tabile, ecce nunc dies salutis . » Hinc propheta ait: « Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . » Unde et easdem fatuas virgines invocantes Dominus non audit: quia interclausa regni janua, is prope
Abbreviated transcription (Latin):
nua. Osi saꝑe incordis palato
possit quid admirationis habet
as. quid a maritudinis & clausa
est ianua.Uenit qͥppe ille qͥ ad¬
uentu suo elem̃ta concutit. in
cuius conspectu celũ cũ t̾ra
contremisc̃. Unde etiã ꝑ ꝓpham¬
dr̃. Adhuc semel & ego mouebo
ñ solũ t̾ram. s etiã celũ. Ad
cuiꝰ exam̃ omne humañ genus
deducit᷑. cui ad uindictã maloꝵ
remunerationẽq: bonoꝵ. angłi
archangłi. throni. principatus
&̧ dñationes obsequir ntur. Pen-
tanti iudicis qͥ in illo die t̾ror
erit. qndo iam inpena reme¬
diũ non erit. Que illa confusio.
cui reatu suo exigente contin¬
git. inconuentu omniũ homi¬
nũ angłorum q erubescere.
Qui pauor. eũ quẽ & tranqͥllũ
mens humana caꝑe ñ ualet:
etiã iratũ uidere. Quẽ diem bñ¬
ꝓph̾a intuens ait. Dies ire dies
illa. dies tribulationis ce angu¬
stie. dies calamitatis & miserie.
dies tenebraꝵ & caliginis. dies ne¬
bule & turbinis. dies tube & clan¬

Expanded text:
us. O si sapere in cordis palatum possit quid admirationis habet as! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam p Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. Pensatanti judicis, quis in illo die terror erit, quando jam poenae remedium non erit; quae illa confusio, cui reatu suo exigente contingit in conventu omnium hominum angelorumque erubescere; qui pavor eum, quem tranquillum mens humana capere non valet, et iratum videre! Quem diem propheta intuens, ait: « Dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clan
Abbreviated transcription (Latin):
ra hominib foris apparueit᷑
iaduentu iudicis intꝰ obsci¬
rant᷑. Et a deo retributione
ñ inueniunt: qr ꝓ eis recepe¬
runt ab hominib laudes qͥs
tẽ a prudentib oleũ petune
nͥ qd̾ maduentu iudicis cũ
se intꝰ uacuas inuenerint.
testimoniũ foris q̃runt: Ae
si a sua fiducia decepte ꝓx¬
mis dicant. Quia nos qual
sine oꝑe repelli conspicitis: di¬
cite de nr̃is oꝑibꝰ quid uidis-¬
tis. S prudentes uirgines res¬

Expanded text:
ra hominibus foris apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non invenerunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes, quas tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tat ꝓauos earum lib̃is inuicem nu¬
ptum tͣditis. utranq tͥbum potuis-¬
se conuingere. Pui si hec expositio for¬
te ñ suffecerit contentiosiꝰ insisten¬
ti. quasi ħ cont iñtdlictum legis fi¬
eri nequiuerit: legat exodum uͥ
scͥptum est. Accepit autem aãron uxo-¬
rem. elisabeth filiam aminadab.
sororem naason. que peꝑit ei na-¬
dab. & abuid. & eleazai. &e ithamar.
Uideat q ante edicdtum legis. suꝑ-¬

Expanded text:
vertat proavos earum liberis invicem nuvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiud, et Eleazar, et Ithamar . Videatque ante edic
Abbreviated transcription (Latin):
nascimur. Quia ipsa nat᷑e corrupti-¬
bił conditione constringim᷑: ut me-¬
rito cum ꝓpħa gementes singłi dica-
sc̃s est. qui ut ip̃am conditionem na-¬
t᷑e corruptibił uinceret. ex cominix-¬
tione carnał copule conceptꝰ non est.
Sc̃m inquit uocabr᷑ filius dei. Quid
hic dicis nestoriane. qui beatã ma-¬
riam dei negas esse genitͥtem: fiꝑ¬
tam niteris impugnare u̾itatem.
Ecce dm̃ dixit suꝑuent᷑um. dei filiũ
nascit᷑um. Quom ergo ais. dei filius
deus ñ est: Aut que dm ñ edidit. qͦ¬
potest: E ecce elisabeth cognata tua.
ce ipsa concepit filium insenectute
sua. Et hic mensis est sextꝰ illi que
uocat᷑ sterilis. quia ñ erit impossi¬
bile apud dm̃ omne u̾bum isle uir¬
go se parere posse diffidat. accipit
exemplum sterił anus parit᷑e: ut
discat omnia deo possibilia etiam
e cognatam dicat helisabeth. cum
hec de domo dauid. illa de filiab
aaron originem duxerit: animad¬

Expanded text:
nascimur, quia ipsa naturae corruptibnascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamuciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est, aut quae Deum edidit, qupotest? Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiammodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animad
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus altissimi obumbrabit tͥ:
potest etiam in ieaanatione sal-
uatoris utͣq nat᷑a designari. Nmbͣ
quippe. a lumine solet & corpore
formari. & cui obumbrat᷑ lumi-¬
ne quidem uel calore soł quan¬
tum sufficit reficit᷑. s ipse solis
ardor ut ferri queat: int̃posito
uel nubiculo leui uel quolibet
alio corpore temꝑatur. Beata
itaq uirgo quia quasi purus
homo. omnẽ plenitudinem di-¬
umnitatis corporalĩt caꝑe nequibat.
uirtꝰ ei altissimi obumbrauit. id
est diuinitas corpus mea suscepit¬
humanitatis. De quo pulchre ꝓpħa.
tum. Quod est dicere. Ecce u̾bum
dei patri coẽt̾num. lumenq de lu
lumine ante scła natum: carnem
infine scłorum atq animam nullo
peccati ponde gͣuatam suscipiet. et
ex ut̃o uirginali tanqm sponsus de
thalamo suo ꝓcedet inmundum.
filius dei. Ad distinctionẽ nr̃e sc̃ĩta¬
tis. tħc singłarĩt sc̃s nascit᷑us asserit᷑.
hos quippe. & si scĩ efficimur: ñ tam̃

Expanded text:
virtus Altissimi obumbrabit tibi, virtus Altissimi obumbrabit tibi, potest etiam incarnati vatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravit, id est ihumanitatis. De quo pulchre prophetum , » quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsus de thalamo suo procedet in mundum. « Filius Dei. » Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe et si sancti efficimur, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
singłari p̃cẽtis feminis beatitate
meruit excellere. Quomͦ inquit
fiet istud: Non ait unde hoc sci¬
am. s quomͦ fiet inquit qm̃ uirũ
ñ cognosco: Ordinem uidelicet
obsequii cui subdat᷑ inquirens.
ñ autem signum cui credat fla-¬
gitans. Neq enim decebat elec-¬
tam. gñando deo uirginem du¬
biam diffidentia. s prudentia
cautam existere.Quia nec facile po¬
terat homo nosse mistium. qd̃
indeo manebat ascłis abscondi-¬
tum. Quia gͦ legerat. ecce uirgo
in ũto habebit & pariet filium.
s quomͦ id fieri posset ñ legerat:
merito credula iis q̃ legerat. sci¬
citat᷑ ab angelo quod in ꝓpħa ñ
inuenit. Et respondens angłs
&e uirtus altissimi obumbrabit tͥ.
Non uirili inquit qd̃ non cognoᷤᷤ¬
cis semine. s sp̃s scĩ quo impleris
oꝑe concipies. E erit inte concep¬
tio. libido ñ erit. Concupiscentie
ñ erit estus. ubi umbram facice
sp̃s sc̃s. Uerum ineo qd̃ ait. et

Expanded text:
singulari prae caeteris feminis beatitate singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait, unde hoc sciam, sed quomodo fiet, inquit, quoniam virum non cognosco? Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia, sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit et pariet filium , sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit. Et respondens angelus et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit. Concupiscentiae non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait, Et
Abbreviated transcription (Latin):
& inuniu̾sa ꝑ orbem multiplicat᷑ pa-¬
rĩt & confirmat᷑ eccłia. Domum nã¬
q iacob totam eccłiam dicit. que uł
bona radice nata. ł cum oleast̃ eẽt.
merito tamen fidei inbonam ẽ in-¬
serta oliuam. Quam post tͥumphũ
passionis alloquens saluator ait.
Qui timetis dñm laudate eum.
uniu̾sum semen iacob magnifica¬
te eum. Non autem ideo futuri tẽ
acceptuss. & indomo iacob regna¬
turs asserit᷑. quia uixta q̃d here¬
tici sapiunt atq a u̾itate desipũt
xp̃c ante mariam ñ fuerit: s quia
homo assumptꝰ indm̃ clarificatus
est ea claritate qm u̾bum dei ha¬
buit pͥusquam mundꝰ eẽt. apud
patrẽ. hoc est ut idem filu nom̃.
eandem xp̃i ꝑsonam. homo cum
deo plenus gr̃a ce uĩtate sortiret᷑.
Dixit autẽ: maria ad angłm. Quo¬
mͦ fiet istud q̃m uirum ñ cognos¬
t̃ exposuit. uitam uidelicet uir-¬
ginalem se ducere decreuisse. Que
quia pͥma feminarum tante se
uirtuti mancipare curauit. iure

Expanded text:
et in universa per orbem multiplicatur paet in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam. Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri tempaccepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia juxta quod haeretici sapiunt atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, hoc est ut idem Filii nomen eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognostur exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure
Abbreviated transcription (Latin):
unum xp̃m rectissime confitet᷑ iuxta
quod & angeli u̾ba significant. que
dandam illi sedem dauid patris euiᷤ
asseuerant: Qui enim eundem ip̃m
patrẽ hab̾e dauid. quem filium al-¬
tissimi uocari ꝓnunciat: induabus
utiq nat᷑is unam xp̃i ꝑsonam demõ-¬
strat. Accepit autem sedem dauid:¬
ut nimirum gentem cui dauid qͦn-¬
dam & filii eius temꝑalis regni gub̃¬
nacula p̃buerunt. ipse ꝑpetuum
uocaret ad regnum. quod eis ꝑatũ
est ab origine mundi. Et regnabit ĩ
domo iacob inẽtnum. & regni eius ñ
erit finis. E isaias ait. Multiplicabrͣ
eiꝰ imꝑium. & pacis ñ erit finis. suꝑ
solium dauid & suꝑ regnum eiꝰ. ut
confirmet illud & coroboret in iudi-¬
cio & iusticia. Non dixit in adquisiti¬
one głe gararumq trestrium. non
in uictoria gentium płimarum. ur-¬
biumq debellatione suꝑbarum. s
in iudicio & iusticia. ꝑ hec enim reg-¬
num xp̃i & in singulis quibꝰq fidelib

Expanded text:
unum Christum rectissime confitetur, juxta unum Christum rectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David patris ejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum patrem habere David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem Daut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Et Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum ejus, ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi, et in singulis quibusque fidelibus,