comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo: quando sanguinẽ suũ
dedit in cruce ꝓnobis: uel qͣn¬
do unusquisq nr̃m mystcrio.
sacrosc̃ẽ passionis illius baptismo
aquȩ ablutus est: uerum etiam
cotidie tollit peccata mundi.
lauatq: nos apeccatis nr̃is co¬
tidie in sanguine fuo: cũ cius¬
dem beatȩ passionis ad altare
memoria replicatur: cũ panis
& uini creatura in sacramentũ
carnis & sanguinis cius ineffa¬
bili sp̃s scificatione tranffert᷑
sicq: corpus & sanguis illius ñ
infideliũ manib adꝑnitien.
ipsorũ funditur. & occiditur
sedd fidelium ore: suam sumit᷑
agnus in lege paschalis osten¬
dit: qui semel popłm de ȩgyp¬
tia seruitute liberans. in memo¬
riam ciusdem liberationis. ꝑ
om̃s annos immolationc sua
popłm eumdde scificare solebat:
donec ueniret ipse cui talis
hostia testimonium dabat: ob¬
latusq patri ꝓnobis in hostiã
odoremq: suauitatis mysteriũ
suȩ passionis oblato agno in
creaturam panis uiniq trans¬

Expanded text:
ne suo, quando sanguinem suum ne suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur: sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumituragnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis, per omnes annos immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique trans
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes baptista & precursor
domini saluatoris. quem diu
uenturũ popłis uerbo p̃dicaue¬
rat: ipsum iam uenientẽ ad se
sicut ex lectione scĩ ȩuuangłi
fratres modo cum legeretur
audistis. mox digito demonstra¬
uit: dicens: Ecce agnus dei: ec¬
ce qui tollit peccata mundi: Ec¬
ce agnus diꝰ ecce innocens. et
ab om̃i peccato immunis: utpo¬
lam de carne peccatrice traxit
maculam culpe: Ecce qui tol¬
lit peccata mundi: Ecce qͥ iustꝰ
inter peccatores: mitis inter
impios: hocest quasi agnus in¬
ter lupos apparens etiam pec¬
catores ꝙ impios iustificandi
habet potestatem: Quomodo
autẽ peccata mundi tollat qͦ
ordine iustificet impios. apłs
petrus ostendit: qui ait: Non
corruptibilib auro uel argento
redempti estis deuana uestra
conuersatione paternȩ traditi¬
onis: sed precioso sanguine qͣsi
agni incontaminati & imma¬
culati iħu xp̃i: ꝙ in apochalyp¬
si iohannes apls:cuius est hoc
euuanglium: Qui dilexit nos
uit nos apeccatis nr̃is in sangui¬

Expanded text:
oannes Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpolam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sAgni incontaminati et immaculati Jesu Christi . Et in Apocalypsi, Joannes apostolus, cujus est hoc Evangelium: Qui dilexit nos,lavit nos a peccatis nostris in sangui
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e qua nos d̃s unigenit᷑ saluos
fecit: conceptus in utero cepit:
ipsumq opus gratiȩ de sepulchro
resuscitatus impleuit: Conceptꝰ
in utero factus est particeps mor¬
tis nr̃e: resurgens de sepulchro
fecit nos participes uitȩsuȩ: Nẽ
itaq om̃s dñm exoremus: ut sic̃
in isto die gaudiũ fuo populo
tribuit: ad illum quoq diem
om̃s cum gaudio & pace ꝑducat:
popłmq in fide & caritate custo¬

Expanded text:
gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custo
Abbreviated transcription (Latin):
gratiȩ: Ille de limo plasmatꝰ ter¬
renos ꝓtulit: iste de sp̃u scõnat᷑
cęlestes efficit: Pillum ꝑdidimꝰ
gratiam priorẽ: ꝑistum recepimꝰ
ampliorem: Ille quippe nobis
intulit peccati maculam cũ qua
nasceremur ad suppliciũ: iste no¬
bis intulit iustificationis grãm
ut renascerem᷑ ad regnũ: Pillum
nos filios seculi generatio carna¬
lis effecit: ꝑistum nos filios dei
generatio sp̃ualis exhibuit: Ille
nos uiciis subdidit: ĩste nos flo¬
rere uirtutib fecit: Ille nos ꝑui
tia deiecit. qui primꝰ cecidit:
iste nos ꝑuirtutes eleuauit. qui
primus ascendit: Ille quippe pri¬
mus cecidit in infernũ: ĩste pri-¬
mus conscendit in cęlũ: Interea
fratres dignum ẽ ut in die domi¬
niter audiatis: Unigenitꝰ enim
ds. sicut ꝓnob dignatus est nasci:
sic ꝓ nob̃ scd̃m carnẽ dignatus
est mori: dignatus est ȩtiã susci¬¬
tari. Iste quippe dies uisitationis.
ille redemptionis ẽ: Opus enim

Expanded text:
gratiae. Ille de limo plasmatus tergratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominiter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli seductam deprauauit
mentẽ: in scđi autẽ hominis
matre. gratia d̃i & mentẽ inte¬
gram seruauit & carnẽ: Menti
contulit firmissimã fidem: car¬
ni abstulit om̃ino libidinem:
Qm̃ igitur miserabilit̃ ꝓpecca¬
to dampnatus est homo:ido
sine peccato mirabilit̃ natus
est ds homo: Attendite fratres
medicinalis gr̃ȩ lineas:diuina
nobis benignitate monstratas:
Tunc ad euam angls malus ac¬
cessit: ut ꝑeam homo quẽ ds
fecerat. adosepararetur: Nunc
autẽ ad mariam bonus angls
uenit: ut in ea humanȩ naturȩ
ds unigenitꝰ uniretur: Uenit
ad euam diabolus:ut uitam
nob̃ malignus auferret. Uenit
ad mariam gabrihel: ut uitam
reddendam hominib nuntiaret:
ꝑprimi hominis culpam.cepit ho
mini dominari: ꝑsecundi homi¬
nis grãm cepit abhomine supe¬
sub secundo captiuus: Pillum
nos captiuatos tenuit: ꝑistum
nos liberatos amisit: Primus
adam nob̃ actor extitit culpȩ: no¬
uissimus adam nob actor extitit

Expanded text:
diaboli seductam depravavit diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine supesub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi fratres: magnũ diuinȩ
dilectionis iuditiũ: Homo dm̃
contempnens ado recessit: As
hominẽ diligens. adhomines
uenit: Bilexit impiũ: ut faceret
iustũ: Dilexit infirmũ: ut fac̃et
sanum: Bilexit puersum: ut fa¬
ceret rectũ: Dilexit mortuũ. ut
fac̾et uiuũ: Et quid ampliꝰdicã:
quandoquide ds̃ unigenitꝰ hu¬
manam naturã tantũ dilexit.
ut eam ñ solum apotestate ma¬
li angłi liberaret: uerũ ȩtiam
inse ipso suꝑ om̃s bonos anglos
in patris dextera collocaret:
Natura enim quȩ in primo ho¬
mine amalo anglo captiuata
fuerat: ipsa nunc in scđo homi¬
ne suꝑ om̃s bonos anglos regnat:
Natura quȩ in primo homine
mundũ peccato polluit: ipsa in
secundo homine mundũ apec¬
cato mundauit: Primꝰ homo
de terra terrenꝰ: secundus homo
de cęlo cȩlestis: Primũ hominẽ
mulier corrupta mente decepit:
scđm hominẽ uirgo incorrup¬
ta uirginitatẽ concepit: Inpri¬
mi hominis conuge nequitia

Expanded text:
lectissimi fratres, magnum divinae lectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
medicina: Uerumptam̃ hic di¬
lectissimi fratres attendite mag¬
nitudinẽ gr̃ȩ: & agnoscite quid
d̃s homini dignatus ẽ prȩroga¬
re: Ap̃c enim di filius de uero
do ds uerus: & unus cũ patre
naturaliter ds: semꝑ ex seipsoscõs
angłos pascit:sed tam̃ angl̃icã
naturam di filius ñ accepit. Ut
autẽ suam caritatẽ ds cõmenda¬
ret in nobis: filius eius naturã
nr̃am suscepit ex nob̃: Et d̃s̃ uni¬
genitus qui panis est anglorũ.
ut ȩtiam homini se ipsum fac̃et
panem: simul hominis & animã
suscepit & carnẽ: Accepit utrãq
ueram: utramq: sc̃am:utramq
mundam: Accepit animam
nrãm sine iniquitate: accepit
carnẽ nr̃am cum mortalitate:
Accepit animã iustam: ꝑ quã
nr̃is animab iustitiam reddet:
Carnem uero ꝓpterea dignatus
est habere mortalem: ut scđm
ipsam moriens. mortẽ uinceret:
Sedm ipsam etiam resurgeret:
ꝑquã nr̃a quoq corpora resus¬
citaret: Magnum mysteriũ di¬

Expanded text:
medicina. 5. Verumtamen hic, dimedicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, di
Abbreviated transcription (Latin):
deret nos: xp̃c in die temporis
pauꝑ factus. ut redimeret nos:
Dies ęternus xp̃c ds̃. de dõ patre:
xp̃c in die temporis ds̃ homo. de
uirgine matre: Ap̃c dies eternꝰ.
uerbũ eructuatũ de corde patris.
xp̃c in die temporis uerbũ caro
factum. de utero uirginis matris:
uero: xp̃c indie temporis spon¬
sus ꝓcedens de thalamo suo: Dies
ȩternitatis xp̃c. anglos creans.
dies in tempore. xp̃c homines
saluans: Dies eternitatis xp̃c. in
cȩlo scõs angl̃os pascens: dies tẽ¬
poris xp̃c homines in terra refi¬
ciens:. Ut enim panem anglors
manducaret homo creator an¬
geloꝵ factus est homo: utrosq
pascens & integer ꝑmanens: Quã
bonus panis qui & anglos pascit:
ꝑspeciem: ut de ipso sacientur in
patria. & nos pascit ꝑfidem. ne
deficiamꝰ inuia: Ille panis qui
seipsum dat angłis ad gaudiũ
stabilitatis: seipsum dedit homi¬
nib ad remediũ sanitatis: & qͥ
est angłorum esca: nob̃ factus ẽ

Expanded text:
deret nos; Christus in die temporis deret nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus Christus Deus de Deo Patre, Christus in die temporis Deus homo de virgine matre. Christus dies aeternus Verbum eructatum de corde Patris, Christus in die temporis Verbum caro factum de utero virginis matris. vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Om̃ipotentiã: qua fecit
omnẽ diem: Grãm: qua certo
die concipi & certo die: dignatꝰ
est nasci: Idem igitur minorat᷑
paulo minus abanglis in die fac¬
tus est homo: qui coet̃nus &. co¬
ȩqualis do patri: dies scoꝵ semꝑ
dicit: Bene nuntiate diem de die:
salutare eius: Quid est diem de
die: nisi filium de patre Est igit᷑
de patre filius: de die dies: Sed
tam̃ pater &. filius non duo dies:
sed unus dies: Est de patre filius:
de dõ ds̃: Pater tamen & filius ñ
duodu: sed unus est ds: Unus gͥ
dies ȩc̃nitatis simul pat̃ et filius
a nob̃ agnoscitur: in die autem
temporis solus filius inuenitur:
Dies enim ȩt̃nus pater & filiꝰ. nr̃m
corpus & animã fecit: in die uero
temporis solus filius nr̃m corpꝰ
animãq suscepit: Xp̃c dies ȩter¬
nus. unigenit᷑ in forma dĩ maneis:
xp̃c indie temporis unigenitus:
formam serui accipiens: Xp̃e di¬
es ȩt̃nus diues ꝑmanens. ut con¬

Expanded text:
erat; omnipotentiam, qua fecit erat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies sanctorum o quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut con
Abbreviated transcription (Latin):
enter aut digne loqui poterit
quis de quo. homo de do. mor¬
talis de immortali: uisibilis de
inuisibiliꝰ. mutabilis de incom¬
mutabili: opusde opifice: de
creatore creatura: de factore fac¬
tura: paruus de immenso: tem¬
poralis de ȩt̃no: humilis de altis¬
simo: plasmatus elimo de illo
qui om̃ia creauit exnichiloꝰ cuiꝰ
est in enarrabilis om̃ipotentia
qua nos gratuita bonitate fecit:
nec minus tam̃ inenarrabilis
grã. qua nos om̃ipotentissima
miseratione saluauit: qui & cor¬
pus creatricis om̃ipotentiȩ gra¬
tis fecit. &. opus gr̃ȩ saluatricis
om̃ipotent̃ impleuit: illic ha¬
bens potestatem condendi et re¬
gendi creaturam suam: hic ha¬
bens potestatem ponendi & su¬
mendi ꝓnob̃ animã suam: Om¬
nipotentiã uero nunc dicimus:
quia uerbum quod inpͥncipio
erat. &. apud dm̃ erat: & ds erat
fecit om̃e quod ñ erat: Gratiã uͦ
qua uerbũ caro factum uenit
querere & saluũ facere qđ peri¬

Expanded text:
enter aut digne loqui poterit enter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod peri
Abbreviated transcription (Latin):
patre. semꝑ de patre: semꝑ in
patre: Semꝑ apud patrẽ: cum
quo illi una est naturalis im¬
mensitas: Semꝑcum patre:cũ
quo illi est una naturalis ȩter¬
nitas: Semꝑ de patre. de quo
illi est naturalit̃ ȩterna natiui¬
tas: Semꝑ in patre: cum quo
illi est una naturalit̃ ȩqualisq
dunnitas: Et alter quide ille qd̃
pater ẽ: alter ille quod filius ẽ:
Neuter tam̃ alter d̃s: quia pater
& filius unus est ds: Quapropt̃
quando de patre d̃o & filio do
nascitur sermo: digne dicimus
alterũ esse patrẽ. & alterũ esse¬
filium: & nichilominꝰ digne di¬
cimus unum dm̃ eȩ̃ patrem et
filium: Cũ enim dicimꝰ alterũ
ẽȩ patrem. alterũ filiũ: discre¬
tas ꝑsonas genitoris genitiq
monstramus: Cum uero dicimꝰ
unum dm̃ esse patrem & filium:
ipsam unam naturã indiscretȩ
diuinitatis ostendimͦ: Altera
est ergo ꝑsona genitoris & geni¬
ti: sed una est natura genitoris
& geniti: Quando uero suffici¬

Expanded text:
Patre, semper de Patre, semper in Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero suffici
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquidde
huius diei sollempni¬
tate narrare:simulq: consideran¬
tes illud unũ uerbum de quo di¬
cere uolumus: nulla inuenimus
uerba. quib sufficient̃ aliquid
dicere ualeamus: Est enim hoc
uerbũ. non quod desinit platum:
sed quod ꝑmanet natum: Non
transitoriũ: sed ȩt̃num: Non factũ
adopatre: sed genitũ:. Nec solum
genitum: sed unigenitũ: Vnum
quippe uerbũ ds pat̃ genuit de
seipso: ꝑquem om̃ia creauit ex ni¬
chilo: In principio enim erat uer¬
bum: & uerbum erat apud dm̃:
& d̃s erat uerbum: Hoc erat in
principio: apud dm̃: Omnia ꝑ
ipsum facta sunt: & sine ipso factũ
est nichil: In hoc autẽ quod per
illud uerbum ds pater om̃ia fecit:
ostenditur quia hoc uerbum gr¬
niit ipse. non fecit: Illud igitur
uerbum de do d̃s est. de creatore
creator ẽ: unde hoc in se naturali¬
ter habet cȩ quod pater ẽ: Natus
est itaq de patre d̃o filius ds. alt̃
in ꝑsona. non alius innatura:
Semꝑ apud patrem: semꝑ cum

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum
Abbreviated transcription (Latin):
minicus dies resurrectionis
turȩ est ieiumo mancipandꝰ.
ut merito gaudeant de resur¬
rectione. qui de morte plorant:
Plorare autẽ compati dixerĩ
saluatori: quod passio dñ
gaudii nr̃i sit summa: Accep¬
ta igitur greci ratione: acqui¬

Expanded text:
minicus dies resurrectionis turae ieiunio mancipandus est, ut merito gaudeat de resurrectione, qui de morte ploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci ratione, qui
Abbreviated transcription (Latin):
magnam ueniȩ fidutiam latro
ille uenerabilis:qui non inde ue¬
nerabilis unde latro: Nam latro
ex crudelitate: uenerabilis ex con¬
fessione: Cogitate rogo cogitate:
quam sint incomp̃hensibilia
in om̃ipotenti dõ miscđiȩ uis¬
cera: Latro iste cruentis manib
abstractus a facie itineris:. sus¬
pensus est inpatibulum crucis:
Ihi confessus ẽ & ibi sanatus. ibi
audire meruit. hodie mecũ eris
in paradiso: Quid est hoc: Quis
tantam bonitatẽ di dicere: qͥs
estimare sufficiat: De ipsa pena
criminis: ꝑuenit ad p̃mia uirtu¬
tis: lecirco autẽ om̃p̃s ds electos
suos in quibusdam lapsib cade¬
re ꝑmisit: ut aliis in culpa iacen¬
tibus. si toto ad eum corde con¬
surgant. spem ueniȩ redderet:
& eis ꝑlamenta penitentiȩ uiã
pietatis apiret: Exerceamus ergo
nosmet ipsos in lamentis: extin¬
dulta ñꝑeant: quia qui multos
asuis iniquitatib iam sana¬
tos aspicimus: quid aliud
quã suꝑnȩ miscdĩȩ pignus

Expanded text:
magnam veniae fiduciam latro magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis; ibi confessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstindulta non pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto adieb ioħis baptistȩ regnũ
cȩlorũ uim patitur: Quid ẽ autẽ
regnũ cȩlorum: nisi locus iustorũ:
Solis enim iustis cȩlestis patriȩ
p̃mia debentur: ut humiles. casti.
mites atq miscdes ad gaudia su¬
ꝑna ꝑueniant: Cum uero quis
uel suꝑbia tumidus. uel carnis fa¬
cinore pollutus. uel iracundia
accensus. uel crudelitate impius.
post culpas adpenitentiã redit.
& uitam ȩternam ꝑcipit: quasi
in locum peccator intrat alienũ:
Adieb ergo iohannis baptistȩ
regnum cȩlorũ uim patit᷑. & ui
olenti diripiunt illud: quia qͥ
penitentiã peccatorib indixit.
quid aliud quam cȩlorũ regno
fieri uiolentiã docuit: Recogi¬
mentis atteramͦ: hereditatẽ iusto¬
rum quã non tenuimꝰ ꝑuitam:
regnũ cęlorũ rapi uult nr̃is fleti¬
bus: quod nr̃is meritis ñ debet᷑:
Ab spei ergo certitudine: nulla
nos malorũ nr̃orum qualitas:
nulla quantitas frangat: Prestat

Expanded text:
profecto a diebus Joannis Baptistae regnum profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites et misericordes ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracunaccensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, 1525 et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit? 15. Recogimentis atteramus. Haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat
Abbreviated transcription (Latin):
as tunicas det non habenti: & qͥ
habet escas similit̃ faciat: iam pa¬
tenter datur intelligi quid est qd̃
ueritas dicit: a dieb autẽ ioħis
baptistȩ usq nunc regnũ cȩlorũ
uim patitur: & uiolenti diripiunt
illud Quȩ suꝑnȩ uerba sententiȩ
nobis sunt magnoꝑe ꝑscrutan¬
da: Nam querendũ est quomo¬
do uim ꝑpeti regnũ cęlorũ possit:
Quis enim cęlo uiolentiam irro¬
gat: Et rursus querendũ est si
pati uim regnũ cȩlorũ potest. et
uiolenti diripiunt illud. cur eam¬
dem uim a dieb ioħis baptistȩ. et
ñȩtiam ante ꝑtulerit: In lege uͦ
scriptum ẽ. si quis hȩc uel illa fece¬
rit: morte moriat᷑: Cunctis legen¬
tibus liquet: quia peccatores qͦsq
pena seueritatis ꝑculit: non aut̃
ꝑpenitentiã ad uitam reduxit:
Cum uero ioħs baptista redemp¬
toris grãm p̃currens penitentiam
p̃dicat: ut peccator qui ex culpa¬
est mortuus ꝑconuersionẽ uiuat:

Expanded text:
as tunicas, det non habenti; et qui as tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae snobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit? Quis enim coelo violentiam irrogat? Et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, et violenti rapiunt illud, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? In lege vero scriptum est: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. Cunctis ergo legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem poenitentia ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens poenitentiam praedicat, ut peccator, qui ex culpa mortuus est, per conversionem vivat,
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur: ut qui habere multos
adhuc in infirmitate positos ue¬
rȩ fidei uiriditatem considerat:
ętiam eẽ ipse infidelis erubescat:
Bene ergo descriptis prius arbori¬
bus dicitur: ut uideant & sciant.
& recogitent & intelligant: Ubi
apte subiungit᷑ pariter: quia
cum intra scãm ȩccl̃iam diuersi
hominũ mores: diuersi sunt or¬
dines: necesse est ut om̃s simul
discant: dum in ea spũales uiri
imitandũ simul uident᷑: Sed ec¬
ce nos dũ monstrare ulmũ que¬
rimꝰ: ꝑmulta arbusta longiꝰ eua¬
cati sumus: Adhoc itaq propt̃
quod ꝓpħȩ testimoniũ protuli¬
mus: reuertam᷑: Qui recipit pro¬
phetã in nomine ꝓpħȩ: merce¬
dem ꝓpħȩ accipiet: quia et si
fructum ulmus non habet: ui¬
tem tam̃ cum fructib portans:
hȩc ipsa sua efficit. quȩ bene
sustentat aliena: Quia uͦ ad mag¬
na nos oꝑa iohannes ammonet
dicens: facite fructus dignos pe¬
nitentiȩ: & rursus qui habet du¬

Expanded text:
ponitur, ut qui habere multos ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales virimitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet du
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quoq exemplo illiꝰ discat.
corda sequentiũ p̃dicationis uer¬
bo compungere: Ad hoc myrtꝰ
poniturꝰ: ut qui in ardore tribu¬
lationis ab ore uel oꝑe ꝓximi
compatientis temꝑamentũ con¬
solationis acceꝑit: ipse etiam dis¬
cat quemadmodũ afflictis ꝓxi-¬
mis suȩ consolationis tempera¬
mentũ ꝓferat: Ad hoc oliua po¬
nitur: ut qui alienȩ miscđdiȩ oꝑa
cognoscit: discat quemadmno¬
dum debeat & indigenti ꝓximo
& ipse misereri: Adhoc abies po¬
niturꝰ ut quisquis uim contẽ¬
plationis eius agnouerit: ipse
quoq ad contemplanda ȩterna
p̃mia succendat᷑: Ad hoc ulmus
poniturꝰ: ut quisquis intuebit᷑
eum qui habere uirtutũ fructũ
sp̃ualium non ualet: sed tamen
eos qui sp̃ualib donis pleni sunt
sustentat: ipse quoq scõrum ui¬
tȩ quanta ualet largitate inser.¬
uiat: & cȩlestium bonorũ bo¬
tros quos gignendo non ualetꝰ
sustinendo ferat: Adhoc buxus

Expanded text:
ipse quoque exemplo illius discat ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus
Abbreviated transcription (Latin):
habet: portare tamen uitẽ cum
fructu solet: Quia & scłares uiri
intra scãm ȩccłiam quamuis sp̃u¬
alium uirtutũ dona ñ habeant:
dum tam̃ scõs uiros donis sp̃ua¬
libus plenos sua largitate susten¬
tant: quid aliud quã uitem cum
botris portant: Buxus autẽ quos
alios designat qui in altum non
ꝓficit: & quãuis fructum non ha¬
beat uiriditatẽ habet: nisi eos qͥ
intra scãm ȩccł̃iam adhiic ex ȩtatis
infirmitate bona oꝑa ferre ñ ua-¬
lent: sed tam̃ parentũ fidelium
credulitatẽ sequentes fidẽ ꝑpe¬
tuȩ uiriditatis tenent: ꝑquȩ
om̃ia: apte subiungit᷑. ut uide¬
ant. & sciant. & recogitent. et
intelligant parit̃: Ad hoc enim
cedrus in ȩccłia ponit᷑: ut quis¬
quis aproximis odorem uirtu¬
tum sp̃ualium trabit: ipse qͦq
internȩ uitȩ delectatione ñ tor¬
peat: sed ad donorũ cęlestium
desideria ignescat: Ad hoc spi¬
na ponitur: ut qui p̃dicationis
eius uerbo compunctus fuerit:

Expanded text:
habet, portare tamen vitem cum habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
est: Grãs autẽ do qui consolat᷑
nos in om̃i tribulatione nr̃a. ut
possimꝰ & ipsi consolari eos qui
in om̃i pressura sunt: Qui dum
afflictis ꝓximis uerbum uel opẽ
consolationis ferunt: eos ꝓcul
dubio ad statum recꝰtitudinis per-¬
stringunt: ne inmoderata tribu
accipimus: Quia & grece oleos
miscd̃ia uocat᷑: Et quasi oliuȩ
liquor ante om̃ipotentis di ocłos
miscđiȩ fructus lucet: Cui adhiic
inꝓmissione subiungitur: ponã
in deserto abietem: ulmũ & buxũ
crescendo ad aeris alta substolli¬
tur. nisi hii designati sunt. qui
intra sc̃ãm ȩccłiam adhuc in ter¬
renis corporib positi iam cȩlestia
contemplantur: & quãuis nascen¬
do de terra exeant. contemplan¬
do tam̃ iam iuxta ethera uerticẽ
mentis tollunt: & quid pulmũ
nisi scłarium mentes expressȩ st̃.
quȩ dum terrenis adhuc curis
inseruiuntꝰ nullum uirtutum
sp̃ualium fructum ferunt: Sed
& si fructum ꝓprium ulmus non

Expanded text:
est: Gratias autem Deo, qui consolatur est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulaccipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxumcrescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e ȩccłiȩ illud ꝓmittitur. qđ
peccanti homini ꝓpena multi¬
plicatur: Sed cedri significant᷑
nomine. hii qui uirtutes &. sig¬
na exhibent in sua oꝑatione: qͥ
dicere cum paulo ualent. xp̃i
bonus odor sumus do: quorũ
corda ita interno amore solidata
sunt. ut ea iam terreni amoris
putredo nulla corrumpat: Per
spinam uero signati sunt doc¬
trinȩ sp̃uales uiri: qͥ dum de pec¬
catis ac uirtutib disserunt: et
modo ęt̃na supplicia minant᷑:
modo cęlestis regni gaudia ꝓmit¬
tunt: cor audientiũ pungunt:
sicq mentẽ dolore compunctio¬
nis ꝑforant: ut ab eorum oculis
quasi quidam sanguis animȩ
lacrimȩ decurrent: Myrtus uero
temꝑatȩ uirtutis ẽ: ita ut disso¬
luta membra temꝑando constrin¬
gat: Qui itaq ꝑmyrtũ nisi hu sig¬
nati sunt. qui afflictionib ꝓxi¬
morum compati sciunt: eorũq
tribulationẽ ꝑ compassionẽ tem¬
perant: luxta hoc quod scriptũ

Expanded text:
sanctae Ecclesiae illud promittitur quod sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
deserto arbusta ꝓmitteret: ulmũ
quoq pariter ꝓmisit: dicens:
ponam desertũ in stagnũ aqua.¬
rum: & tram inuiam in riuos
aquarũ: Dabo in solitudine ce¬
drum & spinam. myrtum & lig¬
num oliuȩ: Ponam in deserto
abietem: ulmũ & buxum simul.
ut uideant & sciant. & recogiteñ
& intelligant pariter: Desertũ
quippe dñs in stagnum aqua¬
rum & terram inuiã in riuos¬
aquarũ posuit: quia gentili¬
tati quȩ prius ꝑariditatẽ men¬
tis nullos bonorũ oꝑum fruct᷑
ferebat. fluenta sc̃e predicatio¬
nis dedit: Et ipsa ad quã prius
ꝓ aspitate suȩ siccitatis uia pre¬
dicatorib non patebat: doctri¬
nȩ postmodũ riuos emanauit:
Cui adhuc ex munere magno¬
ꝓmittit᷑. dabo in solitudine ce¬
drum & spinam: Cedrum quia
magni odoris ẽ. atq imputri¬
bilis naturȩ: iure accipimus in
ꝓmissione: De spina uero cum
peccanti homini dictum sit. ter¬
ra tua & spinas & tribulos ger¬
minabit tibi: Quid mirum si

Expanded text:
deserto arbusta, promitteret, ulmum deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si
Abbreviated transcription (Latin):
reo egit alimento: Et si corpus ñ
reficitur: certum est qd uox ipsa
subtrahatur: Qui igitur alimen
loquendũ dedit: Cum ꝓpħa gͦ
mercedem ꝓpħe accipiet: qui et¬
si sp̃u ꝓphetiȩ plenus non fuit:
hoc tamen ante di oculos exhi¬
buit quod adiuuit: Hinc ẽ enĩ¬
qd de quibusdam ꝑegrinanti.¬
bus fratrib gaio ꝑ ioħem dicit᷑
ꝓ nomine enim xp̃i ꝓfecti sunt.
nichil accipientes a gentilibus:
Nos ergo debemus susciꝑe eius¬
modi: ut cooꝑatores simus ue¬
ritatis: Qui enim sp̃ualia dona
habentib temporalia subsidia
tribuit: in ipsis donis sp̃ualib
cooꝑator existit: Lam cũ pau¬
ci sint qui sp̃ualia dona ꝑcipi¬
unt: & multi qui reb tempora¬
libus habundant: ꝑhoc se di¬
uites uirtutib pauꝑum inse¬
runt: qd̃ eisdem scĩs pauꝑibus
de suis diuitiis solatiant᷑: Unde
cum pysaiȩ uocem dñs derelic
te gentilitati. idest sc̃e eccłiȩ sp̃u¬
alium uirtutũ merita. tanquã

Expanded text:
reo eget / alimento; et si corpus non reo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentloquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante buit, quod adjuvit. Hinc est quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Caio per Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝓpħȩ: mercedem ꝓphȩ acci¬
piet: Et qui recipit iustum inno¬
mine iusti:mercedem iusti acci¬
piet: Inquib uerb notandũ est
quia non ait mercedem de ꝓpħ̃a.
uel mercedem de iusto: sed merce¬
dem ꝓpħȩ. & mercedem iusti acci¬
piet: Aliud est enim merces de
ꝓpħa. aliud merces ꝓpħȩ : atq ali¬
ud merces de iusto:aliud merces
sua largitate sustentat. quamuis
ipse ꝓphetiam non habeat: apud
om̃ipotentẽ tamen dñm ꝓphetiȩ
p̃mia habebit: Iste enim fortasse
iustus ẽ: & quanto in hoc mundo
nichil possidet: tanto loquendi
ꝓ iustitia fidutiam maiorem ha¬
bet: hunc dum ille sustentat. qͥ
in hoc mundo aliquid possidet:
libere non p̃sumit: iustitiȩ illiꝰ
libertatẽ sibi participem facit: ut
cum eo pariter iustitiȩ p̃mia reci¬
piat. quem sustentando adiu¬
uit: quatinꝰ eamdẽ iustitiam
libere loqui potuisset: Ille ꝓphe¬
tiȩ sp̃u plenus ẽ: sed tam̃ corpo¬

Expanded text:
mine prophetę, mercedem prophetę accimine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corpo
Abbreviated transcription (Latin):
de diuidendis cum ꝓximo duab
tunicis datur p̃ceptum: quia hoc
de una dici ñ potuit: qm̃ si una
diuidit᷑. nemo uestitur: In dimi¬
dia quippe tunica & nudus re-¬
manet qui accipit: & nudus qui
dedit: Inter hȩc autẽ sciendũ est.
quantũ miscdiȩ oꝑa ualeant:
cum ad fructus dignos peniten¬
tiȩ ipsa prȩ ceteris p̃cipiuntur:
hinc ȩtiam ꝑsemetipsam ueritas
dicit: Bate helemosinam: & ecce
om̃ia munda sunt uob: Hinc rur¬
sus ait: Date: & dabitur uobis:
hinc scriptum ẽ: Ignem arden-¬
tem extinguit aqua: & helemosi¬
na resistit peccatis: Hinc iterum
dicitur: Conclude helemosinam
bit: Hinc bonus pater innocen¬
tem filium ammonet:dicens:
Si multũ tibi fuerit:. habundan¬
ter tribue: Si exiguũ fuerit: ȩtiã¬
illud exiguũ libent̃ stude imꝑtiri:
Ut autẽ quanta ẽẽt uirtus in
continentia &. susceptione indi¬
gentium redemptor nr̃ ostendẽe:
dixit: qui recipit ꝓpħam in no¬

Expanded text:
de dividendis cum proximo duabus de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam bit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude imparUt autem quanta esset virtus in continentia, et susceptione indgentium Redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in no
Abbreviated transcription (Latin):
litur: infructuosa arbor aradi¬
ce abscisa ẽ: ne iam remaneat
unde prauȩ iterũ soboles suc¬
crescant: In quib: iohannis bap¬
tistȩ uerbis constat. qd audien¬
tium corda turbata sunt: cum
ꝓtinus subinfertur: & interro¬
gabant eum turbȩ:dicentes: Qd
enim faciemꝰ: Peussȩ enim terro.¬
re fuerant: quȩ consiliũ quere¬
autẽ: dicebat illis: Qui habet
duas tunicas: det non habenti:
Et qui habet escas: similit̃ faciat:
Phoc ꝗd tunica plus est necessa¬
ria usui nr̃o quã pallium: ad fru¬
ctum dignũ penitentiȩ ꝑtinet:
ut ñ solũ exteriora quȩq & minꝰ
necessaria: sed ipsa ualde nobis
necessaria diuidere cũ ꝓximis de¬
beamu: scilicet uel escam qua
carnalit uiuimꝰ uel tunicã qua
uestimur: Quia enim in lege scrip¬
tum ẽ. diliges ꝓximum tuũ sicut
teipsum: minus ꝓximum amare
conuincit᷑. qui ñ cum eo in neces¬
sitate illius ȩtiam ea quȩ sibi sunt
necessaria partitur: lecirco ergo

Expanded text:
litur, infructuosa arbor a radilitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fuerant, quae consilium quaereautem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo
Abbreviated transcription (Latin):
potius malorũ parentũ ꝓficiat
bonitas filioium. ipsa ꝑseueri¬
tas iudeis ñ credentib dicit: si
ego in beelzebub eicio demonia.
filii ur̃i in quo eiciunt: lo ipsi
iudices ur̃i erunt: Sequit᷑: lam
enim securis adradices arboris
posita ẽ: Om̃is enim arbor non
faciens fructum bonũ: excidet᷑:
& in ignem mittetur: Arbor huiꝰ
mundi ẽ uniu̾sum genus hu-¬
manũ: Securis uero scilicet re¬
demptor nr̃. qui uelut ex manu¬
brio & ferro tenetur ex humani¬
tate: sed incidit ex diuinitate:
Quȩ uidelicet securis ad radicẽ
arboris posita ẽ: quia & si ꝑpaci¬
entiam expectat. uidetur tam̃
quid factura ẽ: Om̃is enĩ arbor
ñ faciens fructum excidetur. et
in ignem mittetur: quia unus¬
quisq: puersus paratam cicius
gehennȩ concremationẽ inuenit:
sed ad radicem dicit: Cum enim
malorũ filii tolluntur: quid ali¬
ud quã rami infructuosi arbo¬
ris absciduntur: Cum uero tota
simul ꝓgenies cum parente tol¬

Expanded text:
potius malorum parentum proficiat potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur: Jam enposita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, viquid factura est. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tol