comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante partum. & uirgo post
partum. presentis sollempni¬
tate diei cum suis uirginib
expers nullo modo credenda
est: quȩ di popłm faciendo
monebat spernere pertturi
luxus seculi. ac lenocinia mor¬
talis naturȩ declinare. carnis
pudicitiam cũ uirginitatis ho¬
nore intra cordis hospitia ob¬
seruare. eamq omĩum uirtu¬
tum reginam fructũ salutis
perpetuę sociam ẽẽ angłorum
suis affirmabat exemplis: ita
ut innumerabilis utriusꝙ sexus
pagine. sponso qui in cęlis est
ꝑhenni mente actu. habitu.
amantes. elemosinas sectantes.
pauperes recreantes. nudos ue¬
stientes. infirmos uisitantes.
in tribulatione gaudentes. in
uerbis calumpniȩ uel contume¬
liȩ patientes. in augmento suȩ
ꝑfectionis humiles. in dampno
rerum temporalium dõ grͣas
agentes. Hec omĩa & his simi¬
lia pro desiderio regni cęlestis
& propt̾ spem ȩternȩ remune¬
rationis ardentissimo amore
indesinent̃ atꝙ libenter insi¬
stunt: & sic in caritate dĩ ac

Expanded text:
in partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: sociam quoque esse angelorum suis affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexuspagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu amantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd septẽ dieb uoluit᷑. sp̃ualia suoꝵ sumere
ge festa suȩ dedicationis introibit. Llã qͥa
dñs octaua die. id ẽ post septimã sabbati
a morte surrexit: merito hic numerus etiã
nr̃e resurrectionis futura gaudia designat.
Hȩc de factura tẽpli pauca ex plurib cõ¬
memorasse sufficiat: ut quã cuncta spũali
intellectu refulgeant clarius appareat.
Sed finituri sermonẽ redeamꝰ ad dñi sen¬
tentiã. qua querentib signũ udeis dicit:
nobis iã in se credentib clara luce reserauit.
Et qͥa iã ꝓpe ẽ temp̃ quo solutionẽ eĩdem
tẽpli uenerabilis quȩ facta ẽ a pfidis. simul
& excitationẽ quã ipse t̃cia die sicut ꝓmi
sit mirabilit exhibuit. annua solemnitate
celebrare desideramꝰ: mundem tẽpla corpor

Expanded text:
quod septem diebus volvitur, spiritualia suorum sumere ge festa suae dedicationis introibit. Nam quia Dominus octava die, id est post septimam sabbati a morte surrexit, merito hic numerus etiam nostrae resurrectionis futura gaudia designat. Haec de factura pauca ex pluribus commemorasse sufficiat, ut quam cuncta spirituali intellectu refulgeant clarius appareat. Sed finituri sermonem redeamus ad Domini sententiam, qua quaerentibus signum Judaeis dicit: nobis jam in se credentibus clara luce reseravit. Et quia jam prope est tempus quo solutionem ejusdem templi venerabilis quae facta est a perfidis, simul et excitationem, quam ipse tertia die, sicut ipse promisit, mirabiliter exhibuit, annua solemnitate celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sua morte corporali ñ solũ spũaliter
languentes sanare: sed & mortuos uui¬
ficare sufficeret. Motus gͦ aquȩ: passio
passionẽ redẽpti st̃ credentes a maledic¬
to legis: quasi descendentes in aquam
piscinȩ turbatã sanabant᷑ qͥ eatenus
lacuerant in porticib egroti. Legis siqͥ¬
dem littera quȩ nescientes qͥd agendũ.
qͥd uitandũ esset edocuit: nec tamen
edoctos ut sua decreta cõplerent᷑ ad¬
iuuit. quasi eductos de sedib ignoran¬
tiȩ prioris. in porticib suis continebat.
nec sanabat languidos. Grã autẽ euglii
quȩ ꝑ fidẽ ac mysteriũ dñicȩ passionis
sanat om̃s languores iniqͥtatũ nr̃arũ.
a quib in lege moysi ñ potium iusti¬
ficari. quasi eiectos de porticib legis.
egrotos in aquã piscinȩ turbidã ut
sanari possint immittit: qͥa a peccatis
que lex ostenderat ꝑ aquã baptisma¬
tis abluit: testante apło. qͥa quicunq

Expanded text:
qui sua morte corporali non solum spiritaliter qui sua morte corporali non solum spiritaliter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passiopassionem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descendentes in aquam piscinae turbatam sanabantur, qui eatenus jacebant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid agendum, quid vitandum esset, docuit; nec tamen edoctos, ut sua decreta complerentur, adjuvit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris, in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos: gratia autem Evangelii, quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes languores iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi electos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam, ut sanari possint, immittit, quia a peccatis quae lex ostenderat per aquam baptismatis abluit, testante Apostolo: Quia quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
alis piscina fertͣ appellata: qͦd in ea sacer¬
dotes hostias lauare consueuerint. Multi¬
tudo languentiũ quȩ in memoratis porti¬
cib iacebat aquȩ motũ expectans: signi
suis se hanc uirib implere ñ posse dole¬
bant: atq ideo dominicȩ auxiliũ grẽ totis
animȩ affectib implorabant. Ceci erant.
qͥ necdũ ꝑfecte fidei lum̃ habebant. Clau
di: qͥ bona quȩ nouerant oꝑandi gressib
implere nequibant. Aridi: qͥ quãlibet ocu¬
lũ scientiȩ habentes: p̃inguedine tamen
spei & dilectionis arebant. Tales in qͥnq
porticib iacebant. sed ñ nisi in piscina an¬
gelo ueniente sanabant᷑: qͥa ꝑ legẽ cogni¬
qui inuisibilit̾ descendens in piscinam. ad
suggerendã ium sanandi mouebat aqͣ.
Descendit enĩ carne indut̾ magni con¬
silii angls: id ẽ pat̾nȩ uoluntatis nuntiꝰ
in popłm uideoꝵ. Et mouit peccatores
factis ac doctrina sua ut occideret᷑ ipse:

Expanded text:
alis piscina fertur appellata, quod in ea saceralis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, signifsuis se hanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cogniqui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus , id est, paternae voluntatis nuntius, in populum Judaeorum, et movit peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
tio parit̾ miracula huma¬
nȩ sanationis. hodierna
nobis scĩ eugl̃ii lectio tra¬
dit: unũ inuisibiliter ꝑ
angelicã administrationẽ: alterũ ꝑ dñicã
presentiã uisibilit̃ exhibitũ. Sed utriusq
nobis sunt breuiter exponenda mysteria:
ne prolixȩ lectionis prolixa quoq expla¬
natio cuiquã forte grauis existat. Probatica
piscina quȩ quinq porticib cingebatur
peccare debeat munit᷑. Recte senĩ lexq̃
quinq libris moysi descripta ẽ: quinario
numero figurat᷑. Recte poplłs qͥ in qͥbusdã
munditiã uitȩ seruare. in quibusdã uͦ
solebat immundoꝵ sp̃uum tẽptamentis
agitari. ꝑ aquã signat᷑ piscinȩ: quȩ nc̃
placida uentis stare. nc̃ eis irruentib tur
bari consueuerat. Et bene piscina eadẽ
ꝓbatica uocat᷑. P robaton quispe grece.
oues dicunt᷑: qͥa erant nimirũ in illo
popłõ qͥ dicere dño nossent. Nos autem
popłs tuus. & oues gregis tui: confitebimͣ
tͥ in scła. Uulgo autẽ ꝓbatica id ẽ pecu¬

Expanded text:
o pariter miracula humanae sanationis hodierna nobis sancti Evangelii lectio tradit; unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per dominicam praesentiam visibiliter exhibitum. Sed utriusque nobis sunt breviter exponenda mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur,peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiam vitae servare, in quibusdam vero solebat immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam signatur piscina, quae nunc placida ventis stare, bari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur: probata quippe Graece oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecu
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta eiꝰ interiora suo iubare ꝑfunderet:
& eccła scã tota m̃tis intentione ad illius
dirigit grãm. de qͦ tacharias ait. Uisitauit
nos oriens ex alto: illuminare his qͥ in tene¬
bris & in umbra mortis sedent: memorq sẽꝑ
ꝓmissi ipsius quo dicit. dilata os tuũ ꝙ ego
adimplebo illud. lȩta respondet. Os meũ
aperui & attrari sp̃m. qͥa mandata tua de¬
siderabã: qͦd ẽ dicere. deuotionẽ cordis mei
apur& lucẽ tui sp̃s haurire ꝓmerui: qͥa ñ
alia in mundo quã obseruationẽ manda¬
torũ tuoꝵ desiderare didici. Foris albo la¬
pide constructũ parebat: int̾ laquearia.
parietes pauimentũ. trabes. ostia. & quicqͥad
erat uasorũ aurũ tegebat obritũ. W eccła
foris qͥdem om̃ib fortitudinẽ ꝑfectȩ constat
actionis: sed soli qͥ hanc pie consideranddo
intrare didicerint. quot animȩ iurtutib
flagraret intelligunt: ipsȩ auri laminȩ

Expanded text:
cuncta ejus interiora suo jubare perfunderet. cuncta ejus interiora suo jubare perfunderet. Et Ecclesia sancta totam mentis intentionem ad illius dirigit gratiam, de quo Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Memorque semper promissi ipsius quo dicit, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud ; laeta respondet: Os meum aperui et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam ; quod est dicere: Devotionem cordis mei aperui, et lucem tui spiritus haurire promerui, quia non alia in mundo quam observationem mandatorum tuorum observare didici. Foris albo lapide constructum parebat, intus laquearia, parietes, pavimentum, trabes, ostia, et quidquid erat vasorum aurum tegebat obrisum. Et Ecclesia foris quidem omnibus fortitudinem perfectae monstrat actionis; sed soli qui hanc pie considerando intrare didicerint, quot animae virtutibusflagret intelligunt. Ipsae auri laminae
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ solidet᷑ reliquis decẽ & octo firmet᷑
usq ad ꝑfecta liniam̃ta omniũ menbroꝵ
& hinc iã reliquo tẽpore usq ad tempus
partus magnitudine augeat᷑. Sex autẽ
& nouẽ & duodecĩ & decẽ & octo. quadra¬
ginta quinq faciunt: quib si unũ adie¬
cerimꝰ id ẽ ipsũ diem qͦ discretũ ꝑ menbra
corpꝰ crementũ sumere incipit: tot nimirũ
dies in edificatione corporis dñi. quot in
fabrica tẽpli annos inuenimꝰ. Et quia
templũ illud manufactũ sacroscãm dñi
carnẽ quã ex uirgine sũpsit. ut ex hoc loco
discimꝰ figurabat. qͥa ȩque corpus eiꝰ qͦa est
ȩccła. que unius cuiꝰq fideliũ corpꝰ animãq
designabat. ut in plerisq scripturarũ locis
inuenim̃: libet aliqua de tẽpli ipsius factu¬
ra cõmemorari. quib ur̃a frat̾nitas quomͦ
agnoscat. Conuersũ stabat ad orientem
habens ostiũ contra ortũ solis: qͥ statĩ exort̾.

Expanded text:
decim solideturdecim solideturusque ad perfecta lineamenta omnium membrorum, et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine augeatur. Sex autem et novem et duodecim et decem et octo, quadraginta quinque faciunt, quibus si unum adjeunum, id est ipsum diem quo discretum per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus. Et quia templum illud manufactum sacrosanctam Domini carnem quam ex Virgine sumpsit, ut ex hoc loco discimus, figurabat; quia aeque corpus ejus quod est Ecclesia, quia uniuscujusque fidelium corpus animamque designabat, ut in plerisque Scripturarum locis invenimus, libet aliqua de templi ipsius factura commemorare, quibus vestra fraternitas quomodagnoscat. Conversum stabat ad orientem, habens ostium contra ortum solis, qui statim exortus
Abbreviated transcription (Latin):
intellexert̃: ita respondert̃. Seil ne nos qͦq
spũalẽ dñi sermonẽ carnalit̃ sentiremus:
euuglista subsequent̃ de quo tẽplo loque¬
ret᷑ exposuit. Quod autẽ aiunt templũ
qͥdraginta & sex annus ȩdificatũ: ñ primã
sed scdam illius ȩdificationẽ significat. Prim̃¬
enĩ salomon templũ in marima regni sui
Quod destructũ a chaldeis. post septua¬
ginta annos ad uissionẽ cyri persȩ larata
captiuitate reȩdificari ceptũ ẽ: sed filii tͣns¬
migrationis op̃ qͦd principib orobabel
& ihesu faciebant. ꝓpter impugnationẽ gen¬
tiũ uicinarũ ante qͥdraginta ꝙ sex annos
implere neqͥuerunt: qͥ etiã numerꝰ annoꝵ
ꝑfectioni dñici corporis aptissime congruit.
Tradunt et enĩ naturaliũ scriptores rerũ.
formã corporis humani tot dierũ spacio
ꝑfici: qͥa uidelicet primis sex a conceptione
dieb lactis habeat similitudinẽ sequentibꝰ
nouẽ conuertat᷑ in sanguinẽ: deinde duo¬

Expanded text:
intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnaliter sentiremus, evangelista subsequenter de quo templo loqueretur exposuit. Quod autem aiunt, templum quadraginta et sex annis aedificatum, non primam, sed secundam aedificationem illius significant. Primenim Salomon templum in maxima regni sui quod destructum a Chaldaeis, post septuaginta annos ad jussionem Cyri Persae laxata captivitate, reaedificari coeptum est. Sed filii transmigrationis opus, quod sub principibus Zorobabel et Jesu faciebant, propter impugnationem gentium vicinarum, ante quadraginta et sex annos implere nequiverunt. Qui etiam numerus annorum perfectioni Dominici corporis aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici: quia videlicet primis sex a conceptione diebus, lactis habeat similitudinem, sequentibus novem convertatur in sanguinem, deinde duo
Abbreviated transcription (Latin):
dere distulit: ne daret᷑ occasio uideus ca¬
lũpniandi. qͦd gentiles eis in docendo uel
deos. qͥ ꝑ suos discipłos etiã gentiles ad
fidei grãm uocauit. De quib dicit alibi.
Et alias oues habeo quȩ ñ st̃ ex hoc
ouili: & illas oportet me addducere. & uo¬
cem meã audient. & fiet unũ ouile et
unꝰ pastor. Hinc ẽ qͦd unã ꝑ se in corꝑe
gentilẽ sanaturꝰ puellã: ñ hoc antequã
ꝓbata om̃ib in corporali matris fide ꝑ¬
fecit. Habet eadẽ mat̃ etiã constantiȩ
& humilitatis insigne p̃cipuũ: quȩ canib
cõparata a dño. ne sic qͥdem ab instantia
p̃candi desistit. uel a sꝑando pietatis mu¬
nere mentẽ reuocat: sed susceptã libent
amplexata contumeliã. ñ solũ canib se
similẽ ñ negat: sed & catellis se ipsã eqͥpe¬
randã adiungit. Prudentiq argum̃to añ¬
qͥdem sententiã confirmat: nec a suȩ tam̃
petitionis impbitate quiescit. Confirmat
nãq sententiã dñi: cui dicenti ñ ẽ bonũ

Expanded text:
dere distulit, ne daretur occasio Judaeis calumniandi, quod gentiles in docendo vel daeos, qui per suos discipulos etiam gentibus ad fidei gratiam vocavit, de quibus alibnt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile, et unus pastor . Hinc est quod unam per se in corpore gentilem sanaturus puellam, non hoc, antequam probata omnibus incomparabili fide matris perficit. Habet autem eadem mater etiam constantiae et humilitatis insigne praecipuum, quae canibus comparata a Domino, nec sic quidem ab instantia precandi desistit, vel a sperando pietatis munere mentem revocat, sed susceptam libenter complexata contumeliam, non solum canibus se similem non negat, sed et catellis seipsa aequiparandam adjungit, prudentique argumento Domini sententiam confirmat, nec coeptae a se tamen petitionis improbitate quiescit. Confirmat namque sententiam Domini, cui dicenti: Non est bonum
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationẽ significat. suꝑior requiẽ ani¬
marũ. quȩ post hanc uitã ꝑcipit᷑. suprema
głam resurrectionis quȩ nullo unquã fine
mutabit᷑: ostiũ lateris medii qͦd in parte
domꝰ dextrȩ positũ. iter ad supiora pande¬
bat. fides ẽ passionis xp̃i. cui dextrũ latus
foratũ in cruce nobis emanauit sacram̃ta:
quib imbuti ad cȩlestis uitȩ gaudia possem̃
ascendere. Septẽ annis prima tẽpli struetu¬

Expanded text:
ior requiem animarum quae post hanc vitam percipitur, suprema gloriam resurrectionis quae nullo unquam fine mutabitur; ostium lateris medii, quod in parte domus dextrae positum iter ad superiora pandebat, fides est passionis Christi, cujus dextrum latus foratum in cruce nobis emanavit sacramenta, quibus imbuti ad coelestis vitae gaudia possimus ascendere. Septem annis et totide
Abbreviated transcription (Latin):
in uitã suꝑnȩ beatitudinis. qua exutȩ cor¬
porib fruunt᷑ animȩ ustoꝵ: sed & de illa
uita receptis in resurrectione corporib usp
ad supremã ꝑpetuȩ felicitatis głam eiꝰdem
dñicȩ passionis fide preuia transimꝰ: de qua
nimirũ gła dicit isaias. In t̾ra sua duplicia
possidebunt. lȩticia sempitna erit eis. id est
in t̾ra uiuentiũ. quȩ sola scoꝵ terra ẽ carnis
simul immortalis & animȩ felicis gaudia et̃¬

Expanded text:
in vitam supernae beatitudinis, qua exutae corin vitam supernae beatitudinis, qua exutae corporibus fruuntur animae justorum. Sed et de illa vita receptis in resurrectione corporibus, usque ad supernam perpetuae felicitatis gloriam ejusdem Dominicae passionis fide praevia transimus; de qua nimirum gloria dicit Isaias: In terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis , id est, in terra viventium, quae sola sanctorum terra est, carnis simul et animae felicis gaudia aet
Abbreviated transcription (Latin):
& eccła partim in terris ꝑegrinat᷑ a dño.
partim cũ dño regnat in cȩlis. Mediꝰ nãq
paries ipsũ intelligit᷑ cȩlũ. archa testam̃ti
dñs. qͥ solus patnoꝵ conscus archanoꝵ celi
interna penetrauit: ascensus qͥ in suꝑiorem
& terciã domũ ducebat ꝑ uiscera meridia¬
ni parietis quasi in uisibili gressu factus ẽ:
ita ut miciũ tantũ eiꝰdem ascensus ab ori¬
entali angulo memorati parietis appareret:
ꝓfectũ uͦ ascensionis ipsuis solus qͥ scanderet
nosset cuiꝰ scriptura ita memirit. Ostium
autẽ lateris medii in parte erat domꝰ dextrȩ.
& ꝑ cocleã ascendebant in mediũ cęnaculũ.
& a medio in terciũ. Passo in cruce dño
unꝰ militũ lancea latus eĩ apuit: & conti¬
nuo exiuit sanguis & aqua. Hec ẽ aqua
baptismi qua abliumͣ. & hic sanguis cali¬
cis dñici qͦ scĩficamͣ: ꝑ hȩc scã mysteria la¬
teris merito inuisibilis fidei ascendimꝰ de
p̃senti eccłȩ uita quȩ pegrinatur in terris

Expanded text:
Et Ecclesia partim in terris peregrinatur a Domino, partim cum Domino regnat in coelis. Medius namque paries ipsum intelligitur coelum, arca testamenti Dominus, qui solus paternorum conscius arcanorum, coeli interna penetravit. Ascensus qui in superiorem et tertiam domum ducebat per viscera meridiani parietis quasi invisibili gressu factus est, ita ut initium tantum ejusdem ascensus ab orientali angulo memorati parietis appareret, profectum vero ascensionis ipsius solus qui scanderet nosset, cujus Scriptura ita meminit: Ostium autem lateris medii in parte erat domus dextrae, et per cochleam ascendebant in medium coenaculum et a medio in tertium . Passo in cruce Domino, unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Haec est aqua baptismi qua abluimur, et hic sanguis calicis Domini quo sanctificamur. Per haec sancti mysteria lateris merito invisibilis fidei ascendimus de praesenti Ecclesiae vita, quae peregrinatur in terris,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ addit. nã & catelli edunt de mi¬
cis quȩ cadunt de mensa dominoy suoꝵ:
prudentissime demonstrat quantã hu¬
militatẽ. qualẽ int̾ gerat pectoris con¬
stantiã: quȩ indigna qͥdem sit integris
refici: sed qͥntulacunq ei a dño foret
imꝑtita grã. hanc sibi ad salutẽ suffice¬
re posse putauerit. Unde recte a pio sal¬
uatore qͥ p̃ces illius ñ supba dedignatio¬
ne. sed dispensatione ꝓuida ad tempus
distulit: audire meruit. O mulier. mag¬
UIIII.na ẽ fides tua: fiattͥ sicut uis. ¶ Sagnã
quippe satis habebat fidẽ: quȩ nec pro¬
phetarũ antiqua nec recentia ipsiꝰ dñi
miracula. p̃cepta uel ꝓmissa cognoscens.
insuꝑ a dño totiens contẽpta ꝑseuerat
in p̃cib. U quẽ fama tanta uulgante
didicerat saluatorẽ: rogando pulsare
ñ omittit: ꝓpter qͦd & magnũ suȩ postu¬
lationis consequit᷑ effectũ: cũ año dicen¬
te. fiat tͥ sicut uis. sanata ẽ filia ei ex
illa hora. Merito autẽ hȩc mulier nat᷑a

Expanded text:
sed cum addit: Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Prudentissime demonstrat quantam humilitatem, quantam intus gerat pectoris constantiam, quae indigna quidem sit integris refici, sed quantulacunque ei a Domino foret impartita gratia, hanc sibi ad salutem proficere posse putaverit. Unde recte a pio Salvatore, qui preces illius non superba dedignatione, sed dispensatione provida ad tempus distulit, audire meruit: O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Magnam quippe satis habebat fidem, quae nec prophetarum antiqua, nec recentia ipsius Domini miracula, praecepta vel promissa cognoscens, insuper a Domino toties contempta perseverat in precibus: et quem fama tantum vulgante didicerat Salvatorem, rogando pulsare non omittit. Propter quod et magnum suae postulationis consequitur effectum, cum Domino dicente, Fiat tibi sicut vis, sanata est filia ejus ex illa hora. Merito autem haec mulier, natura
Abbreviated transcription (Latin):
& ego operor. Quod ñ ita dic̃tũ ẽ qͣsi
patre eateñ opante ipse tẽ post patrẽ
oꝑari inciperet: sed ita potius. qͥa ab ini¬
cio creaturarũ patre sẽꝑ oꝑante. ipse
eadẽ opera cũ eo parit̾ semꝑ operet᷑.
Ut enĩ scias dm̃ patrẽ non primis tan¬
tũ sex dieb sed uscy modo oꝑari: lege
illud ad ꝓphetã. Priusquã te formarẽ
in utero. noui te. Ꝙ in psalmo. qͥ fingit
singillatĩ corda illoꝵ. Et alibi. Qui õpit
cęlũ nubib & parat t̾̃rȩ pluuiã: qͥ ꝓducit
in montib fenũ. & cȩtera huuis modi.
Notandũ quippe qͦd ñ p̃teriti tẽporis
uerbũ posuit dicens. qͥ oꝑuit. & parauit.
& ꝓdurit. sed p̃sentis. operit. parat. ꝓduc̃.
ut cotidie patrẽ oꝑari demonstraret:
nec minꝰ sabbato quã cȩteris dieb. ut
filiũ parit̃ cuncta oꝑari ñ dubites. re¬
cole illud psalmiste. Dirit & uenit cino¬
mia ꝙ scinifes: dix̃ & uenit locusta &

Expanded text:
et ego operor. Quod non ita dictum est, quasi et ego operor. Quod non ita dictum est, quasi Patre eatenus operante, ipse tunc post Patrem operari inciperet; sed ita potius quia ab initio creaturarum Patre semper operante, ipse eadem opera cum eo pariter semper operetur. Ut enim scias Deum Patrem non primis tantum sex diebus, sed usque modo operari, lege illud ad prophetam: Priusquam te formarem in utero novi te . Et in Psalmo: Qui finxit singillatim corda eorum . Et alibi: Qui operit coelum nubibus, et parat terrae pluviam, qui producit in montibus fenum , et caetera hujusmodi. Notandum quippe quod non praeteriti temporis verbum posuit dicens: Qui operuit, et paravit, et produxit: sed praesentis, operit, parat, producit, ut quotidie Patrem operari demonstraret, nec minus sabbato, quam caeteris diebus. Ut Filium pariter cuncta operari non dubites, recole illud Psalmistae: Divit, et venit cynomia et scyniphes. Dixit, et venit locusta et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ tantũ legis lator. sed & filius & finis legis
ẽ xp̃c ad iusticiã om̃i credenti: neq anim
aduertentes qͥa conditor in die septima
ñ ab oꝑe muncdanȩ gubernationis ꝙ an¬
nuȩ. immo cotidianȩ rerũ creatarũ sub¬
institutione. sed a noua creaturarũ in¬
stitutione cessauit. Sed nec maximum
uel ipse dñs sexta feria crucifirus. opa¬
tusq salutẽ nr̃am in medio t̃rȩ. i est
carnis quã assũpserat. septima reqͥeturus
erat in sepulchro. donec octaua resurge¬
ret: uel scĩ illius post sex huiꝰ scłi etates
in quib bona opando laborant. septimã
quietis animarũ in alia uita ꝑcipiunt:
donec in octaua resurrectionis corporũ
quoq incorruptibiliũ receptione donent᷑.
Uerũ indoctis legis defensorib qͥd ipse
gr̃e simul & legis auctor respondeat: qͣ
ceruicẽ eoꝵ ratione uirtute frangat au¬
diam̃. Pater m̃s inqͥt usꝙỹ modo oꝑat᷑:

Expanded text:
qui non tantum legislator, sed et finis est legis qui non tantum legislator, sed et finis est legis Christus, ad justitiam omni credenti . Neque enim advertentes quia Conditor in die septima, non ab opere mundanae gubernationis et animae, imo quotidianarum creaturarum substitutione, sed a nova creaturarum institutione cessavit; sed nec maximum vel ipse Dominus sexta feria crucifixus operatusque salutem nostram in medio terrae, id est, carnis quam assumpserat, septima requieturus erat in sepulcro, donec octava resurgeret, vel quo sancti illius post sex hujus saeculi aetates in quibus bona operando laborant, septimam quietis animarum in alia vita percipiunt, donec in octava resurrectionis corporum quoque incorruptibilium receptione donentur. Verum indoctis legis defensoribus quid ipse gratiae simul et legis auctor respondeat, qua cervicem eorum rationis virtute frangat audiamus. Pater meus, inquit, usque modo operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita curatione carnis. obstet la-¬
tens intrinsecꝰ ualitudo m̃tis. Discam̃
flagellis pii conditoris humilit̃ subster¬
ni arbitrantes nos miñ pati quã merem̃.
semꝑ illius sententiȩ memores. qͥa beat᷑
homo qͥ corripit᷑ a dño. Et ipse in apoca¬
Longeuo autẽ languenti interius exte¬
riusq sanato. id est & a flagellis aptȩ casti¬
gationis. & a peccatis quib hȩc merebat᷑
erepto: iudei e contra male int̾ languidi¬
iã deterius ȩgrotare incipiunt: ꝑsequendo
uidelicet ih̃m. qͥa hȩc faceret in sabbato.
Persequebant᷑ autẽ eũ. quasi legis auctori-¬
tatẽ simul & diuinȩ oꝑationis erempla
secuti: qͥa & dñs sex dieb mundi ꝑfecta
creatione septimo requieuerit ab om̃ib
oꝑib suis: & popłm sex dieb opari. septi¬
mo uacare p̃ceperit: ñ intelligentes qͥa
carnalia legis decreta paulatĩ erant sp̃u¬
ali interp̃tatione mutanda: apparente illo

Expanded text:
adhibitae curationi carnis obstet laadhibitae curationi carnis obstet latens intrinsecus valetudo mentis. Discamus flagellis pii conditoris humiliter substerni, arbitrsemper illius sententiae memores, quia beatus homo qui corripitur a Domino . Et ipse in ApocaLongaevo autem languenti interius exteriusque sanato, id est et a peste castigationis, et a peccatis, quibus haec merebatur erecto, Judaei e contra male intus languidi, deterius jam aegrotare incipiunt, persequendo videlicet Jesum, qui haec faceret in sabbato. Persequebantur autem eum non quasi legis auctoritatem, simul et divinae operationis exempla secuti: quia et Dominus sex diebus mundi perfecta creatione, septimo quievit ab omnibus operibus suis, et populum sex diebus operari, septimo vacare praeceperit: non intelligentes, quia carnalia legis decreta paulatim erant spirituali interpretatione mutanda, apparente illo
Abbreviated transcription (Latin):
gendis meritis mira constantiȩ uirtute
suꝑauit. Quod item iusti ob custodiã
humilitatis disciplina feriant᷑ egritu
bor in infirmitatib meis: ut inhabitet
in me uirtꝰ xp̃i. Quod ob ostendendã
conditoris sc̃orũq eiꝰ głam. non nulli
sepe languescant: ipse manifestat qͥ de
cȩco nato discipłis sciscitantib ait. Neq
hic peccauit neq parentes eiꝰ ut cecus
nasceret᷑: sed ut manifestent᷑ oꝑa dĩ in
illo. Et de lararo languente sororibus
infirmitas inqͥt hȩc ñ est ad mortẽ: sed
ꝓ gła dĩ. ut glorificẽt᷑ filius dĩ per eam.
Uerũ qͥa nobis utrũ ꝓpter augenda me-¬
rita bona. an ꝓpter mala minoranda pu¬
niamͣ incertũ ẽ: curandũ sũmoꝑe est.
ut qͦtiens molestia corporali pulsamur.
ad discutienda ꝓtin̾ mentis nr̃ȩ inter
nec prius corpori medelã quęramꝰ. quã
nos ad interioris hominis puritatẽ ꝑ¬
uenisse cognouerimꝰ: ne forte exterius

Expanded text:
gendis meritis mira constantiae virtute gendis meritis mira constantiae virtute superavit. Quod item justi ob custodiam humilitatis disciplinae feriantur aegritudbor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Quod ob ostendendam Conditoris sanctorumque ejus gloriam nonnulli saepe languescant, ipse manifestat, qui de caeco nato sciscitantibus discipulis ait: Neque hic peccavit, neque parentes ejus ut caecus nasceretur, sed ut manifestentur opera Dei in illo . Et de Lazaro languente sororibus, Infirmitas, inquit, haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam . Verum quia nobis utrum propter augenda merita bona, an propter mala. minoranda puniamur incertum est, curandum summopere est ut quoties molestia corporali pulsamur, ad discutienda protinus mentis nostrae internmundemus; nec prius corpori medelam quaeramus quam nos ad interioris hominis puritatem pervenisse cognoverimus, ne forte exterius
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. testat᷑ hodierna lectio. ubi
sanatꝰ qͥ languerat audiuit: ecce sañ
factus es iã noli peccare. ne deterius
tͥ aliqͥd contingat: testat᷑ & illa in qͣ
sanando paralitico dñs ait: confide
fili. remittunt᷑ tͥ peccata tua. Quod
hi qͥ in grauiorib st̃ flagiciis inuolu¬
ti. neq ad ueniã ꝑuenire merentur.
aliqͦtiens etiã in p̃senti iniciũ sẽpit¬
nȩ dãpnationis accipiant.pena ꝓdit
herodis regis: qͥ ob reatũ blasphemiȩ
ante oculos uiuentiũ consũptꝰ a uer¬
mib expirauit: illo utiq post mortẽ
ꝓperans ubi uermis eiꝰ ñ moreret᷑ & ig¬
nis eiꝰ non extingueret᷑. Quod iusti ob
amplificandã patientiȩ suȩ palmã do¬
lorib afficiant᷑ corporeis. beati iob indi¬
cat historia: cui cũ nullus ẽẽt similis
suꝑ terrã. pęnas corporis quas aduersa¬
rius immanis grauiores poterat exco¬
gitare: ñ ꝓ deluendis reatib sed ꝓ au¬

Expanded text:
corporis, testatur hodierna lectio, ubi corporis, testatur hodierna lectio, ubi sanatus qui languebat audivit: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat: testatur et illa in qua sanando paralytico Dominus ait: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. Quod hi qui gravioribus sunt flagitiis involuti, neque ad veniam pervenire merentur, aliquoties etiam in praesenti initium sempiternae damnationis accipiant, poena prodit Herodis regis, qui ob reatum blasphemiae ante oculos viventium consumptus a vermibus exspiravit, illo utique post mortem properans, ubi vermis ejus non moreretur, et ignis ejus non exstingueretur. Quod justi ad amplificandam patientiae suae palmam doloribus afficiantur corporeis, beati Job indicat historia, cui cum nullus esset similis super terram, poenas corporis quas adversarius immanis graviores poterat excogitare, non pro diluendis reatibus, sed pro au
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uerbis aꝑte monstrat᷑. qͥa ꝓ pecca.¬
tis languebat: nec nisi dimissis eisdem
poterat sanari: sed qͥ foris ab infirmita¬
te ipse etiã intus saluauit a scelere.
Vnde & caute p̃monuit: ne amplius
peccando grauioris sibi sententiã dãp¬
nationis contraheret. Quod ñ ita sen¬
tiendũ ẽ: quasi omĩs qͥ infirmat᷑. ob
peccata infirmet᷑. Quinq etenĩ modis.
in scripturis infirmitas corporalis ho¬
minib data repperit᷑. Peccatorib ui¬
delicet. ut uel corrigant᷑ ꝑ pęnitentiã:
uel si corrigi ñ merent᷑. etiã in hac
uita qualit ȩt̃na morte dãpnandi
sint appareat. Iustis uͦ. ut uel maiorẽ
patientiȩ palmã ꝑcipiant: uel infirmi¬
tatib admoniti humilius iusticiȩ me-¬
ritũ seruent. Plerisq autẽ ob hoc ali¬
quotiens infirmitas dat᷑ carnis: ut
Nã qͦd peccatores ob quęrendã m̃tis
incolumitatẽ. in infirmitate flectant᷑

Expanded text:
Quibus verbis aperte monstratur quia propter peccaQuibus verbis aperte monstratur quia propter peccata languebat, nec nisi dimissis eisdem poterat sanari: sed qui foris ab infirmitate, ipse etiam intus salvavit a scelere: unde et caute praemonuit ne amplius peccando gravioris sibi sententiam damnationis contraheret: quod non ita sentiendum est, quasi omnis qui infirmatur ob peccata infirmetur; quinque etenim modis in Scripturis infirmitas corporalis data reperitur: peccatoribus videlicet, ut vel corrigantur per poenitentiam, vel si corrigi non merentur, etiam in hac vita qualiter aeterna morte damnandi sint appareat; justis vero, ut vel majorem patientiae palmam percipiant, vel infirmitatibus admoniti humilius justitiae meritum servent. Plerisque autem ob hoc aliquoties infirmitas datur carnis, ut Nam quod peccatores ob quaerendam mentis incolumitatem infirmitate plectantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uere conditoris nr̃i grãm cognosce¬
re. si eĩ amore confirmari. si ad eĩ uisionẽ
ꝑuenire desideram̃: fugiamus solliciti
turbã. ñ solũ turbantiũ nos cogitatio¬
nũ affectuũq prauoꝵ. uerũ etiã hominũ
nequã. qͥ nr̃e sinceritatis possint impedi¬
re ꝓpositũ: uel mala uidelicet exẽpla
sua monstrando. uel bona nr̃a oꝑa de¬
ridendo. aut etiã ꝓhibendo. Confugiamꝰ
seduli ad domũ orationis. ubi secreta
libertate dñm inuocantes. & de ꝑceptis
endis humili deuotione dep̃cemͣ: immo
etiã ipsi templũ dĩ scm̃ in qͦ uenire
& mansionẽ facere dignet᷑ eristere
curemꝰ: audientes ab apło. qͥa corpora¬
urã templũ ẽ sp̃s scĩ qͥ in uobis ẽ. lnter
quȩ diligentius intuendũ fr̃s mer qͦa
inueniens in tẽplo quẽ sanauerat dĩs
ait illi. Ecce sañ factus es. iã noli pec¬
care: ne deterius tͥ aliqͥd contingat.

Expanded text:
ut si vere conditoris nostri gratiam cognosceut si vere conditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amore confirmari, si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus sollicite turbam non solum nos turbantium cogitationum affectuumque pravorum, verum etiam hominum nequare propositum, vel mala videlicet exemplo suo monstrando, vel bona nostra opera deridendo, aut etiam prohibendo. Confugiamus seduli ad domum orationis, ubi secreta libertate Dominum invocantes, et de perceptis endis humili devotione precemur. Imo etiam ipsi templum Dei sanctum, in quo venire et mansionem facere dignetur, existere curemus, audientes ab Apostolo: Quia corp in vobis est . Inter quae diligentius intuendum, fratres mei, quod inveniens in templo quem sanaverat Dominus, ait illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ iurta uocẽ dominicã om̃is qͥ facit
peccatũ seruus ẽ peccati: patet liquido qͥa
peccata recte oꝑa seruilia intelliguntur:
a quib quasi in die septimo in ꝑceptione
gr̃e sp̃ualis imnmunes incedere iubem̃. Nec
solũ a prauis contineri. sed ꝙ bonis insiste¬
re factis: qͦd in hac quoq lectione dñs
typice ostendit: cũ eum qͥ duo de qͣdra¬
ginta annos languebat. in die sabbati
ñ solũ surgere. uerũ etiã grabatũ tolle¬
re & ambulare p̃cepit: uidelicet insinu¬
ans eos qͥ longo uicioꝵ languore tabesct̃.
& dĩ ac ꝓximi dilectionis in anes quasi
a ꝑfecta uirtutũ sũma duo minꝰ habent.
iã ꝑ donũ scĩ sp̃s a uicus posse resurgere:
eorũq discusso torpore cũ fraternȩ di¬
lectionis onere ad uisionẽ debere sui ꝓ¬
perare conditoris. Quod autẽ is qͥ sanat᷑
ẽ ihm ñ in turba adhuc posit̾ sed post
in tẽplo cognoscit: mystice nos instruit.

Expanded text:
Si enim juxta vocem Dominicam, omnis qui facit Si enim juxta vocem Dominicam, omnis qui facit peccatum servus est peccati, patet liquido quia peccata recte opera servilia intelliguntur, a quibus quasi in die septima in perceptione gratiae spiritualis immunes incedere jubemur: nec solum a pravis continere, sed et bonis insistere factis. Quod in hac quoque lectione Dominus typice ostendit, cum eum qui duodequadraginta annos languebat, in die sabbati non solum surgere, verum etiam grabatum tollere et ambulare praecepit: videlicet insinuans, eos qui longo vitiorum languore tabescunt, et Dei ac proximi dilectionis inanes, quasi a perfecta virtutum summa duo minus habent, jam per donum sancti Spiritus a vitiis posse resurgere, eorumque discusso torpore, cum fraternae dilectionis onere ad visionem debere sui properare conditoris. Quod autem is qui sanatus est Jesum non in turba adhuc positus, sed post in templo cognoscit, mystice nos instruit
Abbreviated transcription (Latin):
sanari debuerant econtra scandalirant᷑.
& saluato parit̃ ac saluatori calũpnias
struunt: saluato qͥdem quia sabbato
grabatũ tulerit: saluatori autẽ qͥa sab¬
bato & illũ saluari & grabatũ tolli p̃¬
quã tanta diuinitatis potentia nosset.
Dicebant inqͥt iudei illi qͥ sanat᷑ fuerat.
Sabbatũ est: ñ licet tͥ tollere grabatũ
tuũ. Litterã legis stulte defendebant.
ignorando dispensationẽ eiꝰ qͥ legis qͦn¬
dã edicta ꝑseruũ decernens. nc̃ ipse
adueniens eandẽ legẽ grã mutare dis-¬
posuit: ut qͦd uxta litterã diu carna¬
les carnalit̃ obseruabant. deinceps sp̃ua¬
les spũalit̃ obseruandũ cognoscerent.
Sabbato qͥppe carnali qͦd iurta litte¬
rã custodiebat᷑: popłs ab om̃i oꝑe serui¬
li die septima uacare p̃cept᷑ ẽ. Sp̃uale
autẽ sabbatũ ẽ. in luce gr̃e sp̃ualis quȩ sep¬
tiformis accipit᷑: ñ una sed om̃i die nos
ab inqͥetudine uicioꝵ manere feriatos.

Expanded text:
sanari debuerant, e contra scandalizantur, sanari debuerant, e contra scandalizantur, et salvato pariter ac Salvatori calumnias struunt. Salvato quidem, quia sabbato grabatum tulerit; Salvatori autem, quia sabbato illum salvari, et grabatum tolli prquam tanta divinitatis potentia nosset. Dicebant, inquit, Judaei illi qui sanus Ms., Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Litteram legis stulte defendebant, ignorando dispensationem ejus qui legis quondam edicta per servum decernens, nunc ipse adveniens eamdem legem gratia mutare disposuit, ut quod juxta litteram diu carnales carnaliter observabant, deinceps spirituales spiritualiter observandum cognoscerent. Sabbato quippe carnali, quod juxta litteram custodiebatur, populus ab omni opere servili die septima vacare praeceptus est; spirituale autem sabbatum est in luce gratiae spiritualis, quae septiformis accipitur, non una, sed omni die, nos ab omni inquietudine vitiorum manere feriatos.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ in caritate: solliciti seruare uni
tatẽ sp̃s in unculo pacis. Ambula autẽ
toto corde. tota anima. tota uirtute
dm̃ dilige: ut ad eĩ uisionẽ ꝑtingere
merearis. cotidianis bonoꝵ oꝑũ passib de
uirtute in uirtutẽ ꝓgredere: nec frẽm
quẽ sufferendo ducas ob amorẽ eiꝰ ad
quẽ pergis deserens. nec ob fratris amo¬
rẽ ab illo querendo cũ qͦ manere desi-¬
deras. intentionẽ recti incessus auertens:
sed ut ꝑfecte possis saluari. surge tolle
grabatũ tuũ & ambula. id ẽ relinque pec¬
eata pristina. necessitatib fr̃m succurre:
& in uniuersis quȩ agis uide ne in hoc
scło mentẽ figas. sed ad uidendã faciem
tui festines redẽptoris. surge bona opan¬
do. porta grabatũ diligendo ꝓximĩr &̃
ambula expectando beatã spem. & ad¬
uentũ głȩ magni dĩ. Sed mira ꝑfidoꝵ
dementia qͥ ad tam inõpinatã diu lan¬
guentis sanationẽ credere ac spualit̃

Expanded text:
inintatem spiritus in vinculo pacis . Ambula autem; toto corde, tota anima, tota virtute Deum dilige, et ut ad ejus visionem pertingere merearis, quotidianis bonorum operum passibus de virtute in virtutem progredere, nec fratrem quem sufferendo ducis ob amorem ejus ad quem pergis, deseras  Ms., deserens; nec ob fratris amorem, ab illo quaerendo cum quo manere desideras, intentionem recti incessus avertas  Ms., avertens; sed ut perfecte possis salvari, surge, tolle grabatum tuum et ambula, id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre, et in universis quae agis, vide ne 509 in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndum faciem tui festines Redemptoris. Surge bona operando, porta grabatum diligendo proximum, et ambula exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei . Sed o mira perfidorum dementia! qui ad tam inopinatam diu languentis sanationem credere ac spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tudine uel numerositate depressũ: eui
significando reatui etiã modus tẽporis
quo iste languebat. congruit. Nlam duo¬
de quadragintã anns habebat in infir-¬
mitate. Quadragenarĩ autẽ numerus qͥ
denario quat ducto conficit᷑. ꝓ ꝑfectionẽ
recte conuersationis solet in scripturis
accipi: quia qͥsq ꝑfecta consiersatione
se gerit: legis ꝓfecto decalogũ ꝑ qͣttuor
scĩ eugłii libros implet: ã qua nimirum
ꝑfectione duo miñ habet: qͥ a dĩ & ꝓxi¬
mi dilectione quã legis parit & eugłii
scriptura cõmendat uacuus incedit:
qͦd etiã mystice dñs sanans infirmum
docuit. cũ ait. Surge tolle grabatũ tuũ
citiũ urtutũ quib ꝑpetuo salueris eri¬
gere. Tolle grabatũ tuũ: porta diligeis
do: qͥ te adhuc tẽptationũ fasce dep̃ssũ
diu patient̃q sustinuit. Alter enĩ alte¬
rius onera portate: sic adimplebitis le¬
gem xp̃i. Ꝙ sicut alibi dic̃ supportantes

Expanded text:
tudine vel numerositate depressum: cujus tudine vel numerositate depressum: cujus significando reatui etiam ortus temporis quo iste languebat congruit, nam duodequadraginta annos habebat in infirmitate. Quadragenarius autem numerus, qui denario quater ducto conficitur, pro perfectione rectae conversationis solet in Scripturis accipi, quia quisquis perfecta conversatione se gerit, legis profecto dialogum per quatuor sancti Evangelii libros implet. A qua nimirum perfectione duo minus habet, qui Dei et proximi dilectione, quam legis pariter et Evangelii Scriptura commendat, vacuus incedit. Quod etiam mystice Dominus sanans infirmum docuit, cum ait: Surge, tolle grabatum tuum citium virtutum, quibus perpetuo salveris, erigere. Tolle grabatum tuum; porta, id est, do, qui te adhuc tentationum fasce depressum diu patienterque sustinuit. Alter enim alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Et sicut alibi dicit: Supportantes
Abbreviated transcription (Latin):
ut quomͦ surrexit xp̃c a mortuis ꝑ glam
patris. ita & nos in nouitate uitȩ am¬
bulem̃. Bene autẽ dicit᷑. quia qͥ primus
descendisset post motũ aquȩ. sañ fiebat
a qͦcunq languore tenebat᷑: quia uñ
dñs. una fides. unũ baptisma. unus ds̃:
ꝙ qͥ in unitate catholica xp̃i my steriis¬
unbuit᷑. sanꝰ fit a quocũq peccator lan¬
guore detinebat᷑. Quisq autẽ ab unitate
discrepat: salutẽ quȩ ab uno ẽ consequi
ñ ualet. Nex de primo euuangelicȩ.
lectionis miraculo qͦd dñs dedit locuti.
loquam̃: in quo etiã ipso unꝰ cõmendat᷑
sanat᷑. ñ quia om̃ipotentis pietas salua¬
toris om̃s qͦs ibi languentes inuenit sana¬
re nequiuit: sed ut doceret pret̃ unitatẽ
catholicȩ fidei nullũ cuilibet locũ patere
salutis. Erat autẽ quidã homo inquit
ibi: triginta & octo annos habens in
infirmitate sua. Homo iste multoꝵ in¬
firmitate detent᷑ annoꝵ. significat pec-¬
catorẽ quẽlibet enormi scelerũ magni-¬

Expanded text:
tus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . Bene autem dicitur quia qui primus descendisset post motum aquae, sanus fiebat, a quocunque languore tenebatur; quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus . et qui in unitate catholica Christi mysteriismbuitur, sanus fit a quocunque peccatorum languore detineatur. Quisquis autem ab unitate discrepat, salutem, quae ab uno est, consequi non valet. Haec de primo evangelicae lectionis miraculo, quae Spiritus dedit, locuti loquamur. In quo etiam ipso unus commendatur sanator, non quia omnipotentis pietas Salvatoris omnes quos ibi languentes invenit, sanare nequeat, sed ut doceret praeter unitatem catholicae fidei nullum cuilibet locum patere salutis. Erat autem quidam homo, inquit, ibi, triginta et octo annos habens in infirmitate sua. Homo iste, multorum infirmitate detentus annorum, significat peccatorem quemlibet enormi scelerum magni
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Habet nãq magnã fidei ꝑfectio¬
nẽ.: quȩ pietatẽ saluatoris implorans
ait: miserere mei dñe fili dauid. Cũ
enĩ eundẽ dñm quẽ filiũ dauid ap¬
pellat: patet ꝓfecto qͥa uerũ hunc ho¬
minẽ. uerũ credit & dm̃: cũ ꝓ filia ro¬
gans ñ illã secũ adducit. ñ dm̃ ad eã
uenire p̃catur: constat aꝑtissime qͦd
eũ uerbo salutẽ posse dare confidit:
dñe adiuua me: nequaquã se de eius
diuina maiestate ambiguã docet. cuiꝰ
adorandã ut dĩ didicit ẽe potentiam.
Habet patientiȩ uirtutẽ ñ exiguã: quȩ
dño ad primã petitionẽ eiꝰ ñ responden¬
te uerbũ. nequaꝗͣ a p̃cib cessat: sed am¬
pliori instantia auxiliũ qͦd ceperat pi¬
etatis eĩ implorat. Respondere autem
illi differt dñs: ñ qͥa misericors medic̃
miseroꝵ p̃ces despicit. de qͦ ueracissime
scriptũ ẽ. desideriũ pauperũ exaudiuit
dñs: sed ut pseuerantiã mulieris nob̃ sep̃
imitabilẽ demonstret: quȩ quo magis

Expanded text:
 habet namque magnam fidei perfectionem, quae pietatem Salvatoris implorans ait: Miserere mei, Domine, fili David. Cum enim eumdem Dominum filium David appellat, profecto patet quia verum hunc hominem, verum credit et Deum. Cum pro filia rogans, non illam secum adducit, non Dominum ad eam venire precatur, constat apertissime quod eum verbo salutem posse dare confidit, Domine, adjuva me, nequaquam se de ejus divina majestate ambiguam docet, cujus adorandam ut Dei didicit esse potentiam. Habet patientiae virtutem non exiguam, quae Domino ad primam petitionem ejus non respondente verbum, nequaquam a precibus cessat, sed ampliori instantia auxilium, quod coeperat, pietatis ejus implorat. Respondere autem ei differt Dominus, non quia misericors medicus miserorum preces despicit, de quo veracissime scriptum est: Desiderium pauperum exaudivit Dominus , sed ut perseverantiam mulieris nobis semper imitabilem demonstret, quae quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ihm & in humanitate nob̃ factũ
natura ȩqualẽ: & diuinitate patri man-¬
sisse semꝑ equalẽ. Neq in utralibet
natura se fecisse fingendo qͦd ñ erat:
sed in utraq monstrasset ueracit p̃di-¬
cando qͦd erat: qͥ nos ad uidendã ꝑpe¬
tuo głam suȩ maiestatis introducere

Expanded text:
m et in humanitate nobis factum natura aequalem, et in divinitate Patri mansisse semper aequalem. Neque in utralibet natura se fecisse fingendo quod non erat; sed in utraque monstrasse veraciter praedicando quod erat, qui nos ad videndam perpetuo gloriam suae majestatis int
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicasse: qͥa quoꝵ una eadẽq oꝑatio.
eoꝵ ẽẽt equalis & maiestas. Uerũ ad
unũ finẽ utrorũq tendit impietas:
quoꝵ qͥd diceret dñs intelligentes. ue-¬
ra eũ dirisse negabant: alterius. uera
qͥdem dñm de se testatũ fatent᷑: sed
in his sensũ ueritatẽ sequi cõp̃hendere
detrectant. Quoꝵ finẽ det̾rimũ ut ui
recte intelligere curem: insuꝑ in his sp̃e
nr̃ȩ salutis omnẽ ponere studeamus.
Credamꝰ eũ ueracit̃ se patri ȩqualem po¬
testate. gła. et̾iutate. & regno p̃dicasse:
& bene agendo satagam᷑ ad unã utriꝰq
uisionẽ puenire: de qua roganti philipo
ac dicenti. dñe ostende nobis patrem ꝙ
sufficit nobis: respondens ipse dñs. qͥ me¬

Expanded text:
dicasse, quia quorum una eademque operatio, eorum esset aequalis et majestas. Verum ad unum finem utrorumque tendit impietas, quorum uni quid diceret Dominus intelligentes, vera eum dixisse negabant: alteri vera quidem de se Dominum testatum fatentur, sed in his sensum veritatis sequi et comprehendere detrectant: quorum finem teterrimum ut vitrecte intelligere curemus, insuper in his spem nostrae salutis omnem ponere studeamus. Credamus veraciter se esse Patri aequalem potestate, gloria, aeternitate, et regno, praedicasse: et bene agendo satagamus ad unam utriusque visionem pervenire: de qua roganti Philippo ac dicenti: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis , respondit ipse Dominus dice