comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huius ꝑtrie pulchritudo: qua hoĩm in¬
ter se cogitata significantiũ uocum
enũtiatione noscunt᷑. ꝓpter hoc no¬
tũ decus. et obhoc amatum qr notũ.
studio se queritur u̾bum illud igno¬
tum: Itaq cũ audierit atq cognoue¬
rit temetum aueterib uinum ap¬
pellatum. s iam exusu loquendi ꝙ̃
n̾c habemꝰ hoc uocabulum emortu¬
ũ: ꝓpter ñ nullos fortasse uet̾um li¬
bros. sibi necessariũ deputabit:. Si
aũt et illos suꝑ uacaneos h̃t: forte
iam nec dignum ꝙ memorie comm̃¬
det exstimat: qr uidet ad illam speci¬
eni doctrine qͣm notam m̾te intuet᷑
atq amat. minime ꝑtin̾e. Qͣmobrẽ
oĩs amor studentis animi. hoc est
uolentis scire ꝙ neseit. ñ est amore¬
ius rei ꝙͣ nescit: s eius qͣm scit ꝓpt̾
curiosus est. ut nõ ꝓpter aliam no¬
tam causam. s solo amore rapiat᷑
incognita sciendi: discernendus qͥ¬
dem est ab studiosi noĩe iste curiosꝰ:.
S nec ipse amat. incognita: immo cõ¬

Expanded text:
hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit, non est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter curiosus est, ut non propter aliquam causam notam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi, discernendus qdem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo con
Abbreviated transcription (Latin):
iam aliqͥd amans: Quia ubi nichil ama¬
tur. nullus est amor: Suo gͦ st̾ eum se
qͥs q̃ amat: amor. et ꝙ amatur. Tunc
eĩ amans et ꝙ amatur unũ est. Unde
udetur ñ eẽ conseq̃ns. ut ubicũq amor
fu̾it iam tria intellegantur. Auferamꝰ
eĩ ab hac consideratione cet̾a q̃ multa
st̃ quib hõ constat: atq ut hec que ñc
requirimꝰ qͣnͣtum in his reb possumꝰ
liquido repperiamꝰ: de sola m̃te tractemꝰ.¬

Expanded text:
jam aliquid amans: quia ubi nihil amajam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractem
Abbreviated transcription (Latin):
ue cum ita sĩt: attendamus ista
tria que inuenisse nobis uidem᷑.
Nondum desuꝑnis loquimur: ñdum
de deo pr̃e et filio et sp̃u sc̃õ. s de hac ĩpa¬
ri ymagine at tñ ymagine. id est hoĩe.
Familiarius eĩ eam et facilius fortassis
intuetur nr̃e m̃tis infirmitas. Ecce ego
qui hec quero. cum aliquid amo. tria
sunt. Ego et ꝙ amo. et ipse amor: Nõ
eĩ amo amorem. nͥ amantem amen:
Nam ñ est amor. ubi nichil amatur:
Tria gͦ sunt: amans et ꝙ amatur et a¬
mor. Qͥd si ñ amem nͥ me ip̃m: ñ ne du¬
o ei̾t. ꝙ amo et amor: Amans eĩ et qd̃
amatur. hoc idem est. qnͣdo se ip̃e amat:
sicut amare et amari. eodem mͦ id ip̃m ẽ.
cũ se qͥsq amat: Eadem quippe res bis
ñ est aliud atq aliud amare et amari:
sicut ñ est alius atq alius. amans
⁊ iam sic duo sunt: Non eĩ quisqͥs se a¬
mat amor est: nͥ cum amatur ipse amor:
Aliud est aũt amare se. aliud amare
amorem suũ. Non eĩ amat᷑ amor. nisi¬

Expanded text:
e cum ita sint, attendamus ista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans iam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nis
Abbreviated transcription (Latin):
honor eius similitudo dei. dedecus aũ
eius similitudo pecoris. Homo in
eodem modo manet. concupiscitur
scientia ex mutabiliũ temꝑalium¬
q exꝑim̃to inflat ñ edificat. ita pre¬
grauatus animus qͣi pondere suo a
beatitudine expellitur et ꝑ illud su¬
e medietatis exꝑim̃tum pena sua
discit quid inter sit inter bonu̾ deser¬
tum malũq cõmissum: nec redire
potest effusis ac ꝑditis uirib nͥ grã¬
conditoris sui ad pũiam uocantis et
pec̾ca donantis. Qͥs enĩ in felicem ani¬
mã liberabit a corꝑe mortis huius. nͥ¬

Expanded text:
honor ejus similitudo Dei, dedecus autem honor ejus similitudo Dei, dedecus autem ejus similitudo pecoris, homo in iae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpore mortis hujus, n
Abbreviated transcription (Latin):
simulatra introrsus rapiens et uana
meditatione cõponens: ut ei nec diui¬
nũ aliqͥd ñ tale uideatur. Priuatim
auara fecatur errorib: et priuatim ꝓ¬
diga inanit᷑ uirib. Nec ad tam turꝑem
et miserabilem fornicationẽ simul
squamaꝵ minutissimis nisib repit.
sic lubricus deficiendi motꝰ neglegẽ¬
tes minutatim occupat. Et incipienᷤ
a ꝑu̾so appetitu similitudinis dei per¬
uenit ad similitudinẽ pecoꝵ. Inde ẽ
ꝙ nuclati stola pͥma pellicias tunicaᷤᷤ
mortalitate meruer̃t. Honor eĩ hoĩs
uerꝰ est ymago et similitudo dei. Que
ñ custoditur nisi ab ipso aquo ĩprimi¬
tur. Tanto magis itaq inheretur deo:
qͣnͣto minus diligitur ꝓprium. Cupi¬
ditate u̾o exꝑiende potestatis sue qͦ¬
dam nutii suo ad seip̃m tamqͣm adme¬
dium ꝓruit. Ita cum uult ẽẽ sicut il¬
le sub nullo et ab ipsa sui medietate po¬
enaliter adima ꝓpellitur. id est ad ea
qͥb pecora letantur: atq ita eũ sit

Expanded text:
simulacra introrsus rapiens et vana simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
sensus querit. aut tumido fastu alus
animis corꝑeis sensib deditis ẽẽ affec¬
tat excelsior aut cenoso gurgite carna
enda que ñ pͥuatim sed cõmuntter ab
oĩb qui talia diligunt sine ulla an¬
gustia uel inuidia casto possidentur
amplexu uel sibi uel aliis consulit. ⁊¬
si fallatur in aliquo ꝑ ignorantiam
temꝑalium qr et hoc temꝑalit̃ gerit et
modum agendi ñ teneat ꝙ̃ debebat
humana temptatio est. Et magnum
est hanc uitam sic degere qm uelut ui¬
am redeuntes carpimus. ut temptatõ
nos ñ adp̾hendat nisi humana. Hoc
eñi pcc̃m extra corpus est nec fornica¬
tioni deputat᷑: et ꝓpt̾ea facillime ig¬
noscitur. Cum u̾o ꝓpt̾ ad ipiscenda ea
que ꝑ corpus sentiunt᷑ ꝓpter exꝑien¬
di uel excellendi uel contrectanci cu¬
piditatem ut in his finem boni sui
ponat aliquid agit qͥcqͥd agat turꝑi¬
ter agit et fornicatur in corpus pro¬
ꝓriũ pecrans et corꝑeaꝵ rerum fallatia

Expanded text:
sensus quaerit, aut tumido fastu aliis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalenda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
texunt. ut male uiuentes quasi bene
loq̃ndo contegant turpitudinẽ suam.
ma acommuni uniuerso ad priuatam
partem ꝓlabitur: et apostatica illa suꝑ¬
bia ꝙ initiũ pcc̃i dr̃ cum in uniu̾sitate
creature dĩn rectorem secuta legib eius
optime gub̾nari potuisset. plus aliqͥd
uniu̾so appetens atq id sua lege guber¬
nare moltta. qr nichil est amplius u¬
nu̾sitate incuram partilem truditur.
et sic aliqͥcl amplius concupiscendo mi¬
nuit᷑. unde et auaritia dr̃ radix õium
maloꝵ. totũq illud ubi aliquid ꝓpriũ
cõtra leges quib uniu̾sitas amministͣ¬
tur. agere nititur per corpus ꝓpͥum ge¬
rit ꝙ partilit̾ possidet atq ita formis
et motib corporalib delectata qr intꝰ
eas secum ñ ht̃ cum eoꝵ ymaginib qͣs
memorie fixit inuoluitur. et fantasti¬
ca fornicatione turpit̾ inquinatur.
oĩa officia sua ad eos fines referens qͣb
curiose corꝑalia ac temꝑalia ꝑ corꝑis

Expanded text:
texunt, ut male viventes quasi bene texunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam .ma, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendentib itaq intror rena.¬
sus quibrdã gradib considera¬
tionis ꝑ aĩe partes unde incipit aliꝙͥ
occurrere ꝙ nõ sit nobis cõmune cum
bestiis: inde incipit ratio ubi iam homo
ut̾ior possit agnosei. Qui ⁊̃ ipse si per
illam rationem cui temꝑalium rerũ
ad ministratio delegata est immodera¬
to ꝓgressu ninus inext̾iora ꝓlabitur
consentiente sͥ capite suo. idest ñ eam
cohibente atq refrenante illa que in
specula consilii p̾sidet qͣi uirili portio¬
ne inueterẽt᷑ inter inimicos suos uir¬
tutis inuidos demones cum suo pͥnci¬
pe diabolo et̾noꝵq illa uisio ab ipso ⁊̃
capite cũ coniuge uetitũ manducãte
subtrahit᷑ ut lumen ocło̾ꝵ eius ñ sit
cũ illo. ac sic ab illa illustratione u̾ita¬
tis ambo nudati atq aꝑtis oculis cõ¬
scientie aduidendum ꝙͣ in honesti atz
indecori remanseruit. tamqm folia dul¬
cium fructuum s sũ ip̃is fructib i¬
ta sine fructu boni operis bona u̾ba con¬

Expanded text:
Ascendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba con
Abbreviated transcription (Latin):
secura. Potentia quippe ad iuncta iu-¬
stitie uel iustitia accedente potentie
uidiciariam potestatem facit. Perti¬
net aũt iustitia ad uoluntatem bonã.
unde dc̃m est ab angłis nato xp̃o: gl̾a
in excelsis deo et in teria pax homini

Expanded text:
secuta. Potentia quippe adjuncta jusecuta. Potentia quippe adjuncta justitiae, vel justitia accedens potentiae, judiciariam potestatem facit. Pertinet autem justitia ad voluntatem bonam: unde dictum est ab Angelis nato Christo, Gloria in excelsis Deo, et i
Abbreviated transcription (Latin):
stitiã. potentia in mortalib dabit᷑: cui
cõparata qͣntũ libet eoꝵ hoĩm qui potẽ¬
tes uocant᷑ in t̾ra ridicula infirmitas
inuentt᷑: et ibi fodtt᷑ pecc̃ori fouea ubi
uident᷑ mali plurimũ posse. Cantat
aũt iustus et dicit. G̃s homo qm tue¬
rudieris dñe. et de lege tua docueris e¬
um ut mitiges ei a dieb malignis do¬
nec fodiat᷑ peccatori fouca. qm̃ non re¬
pellet dñs plebem suã et hereditatem
suã ñ derelinquet. quo ad usq iustitia
recto sunt corde. Hoc gͥ temꝑe qͦ differ¬
tur potentia ppłi̾ dei ñ repeliet dñs
plebem suã et he̾ditatẽ suam ñ dere¬
linquet. qnͣtalibet acerba et indig¬
na ipã humilis atq infirma patiat᷑.
quo adusq iustitia ꝙͣ nẽ ht̃ infirmi¬
tas pioꝵ conu̾tatur iniudiciũ. hoc
est iudicandi accipiat potestatẽ. quod
iustis in fine seruat᷑ cum p̾cedentẽ
iustitiã ordine suo fu̾it potentia sb̾¬

Expanded text:
stitiam, potentia immortalibus dabitur. Cui stitiam, potentia immortalibus dabitur. Cui comparata quantalibet eorum hominum qui potentes vocantur in terra, ridicula infirmitas invenitur, et ibi foditur peccatori fovea, ubi videntur mali plurimum posse. Cantat autem justus et dicit: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum: ut mitiges ei a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Quoniam non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet: quoadusque justitia recto sunt corde . Hoc ergo tempore quo differtur potentia populi Dei, non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet; quantalibet acerba et indigna ipsa humilis atque infirma patiatur, quoadusque justitia quam nunc habet infirmitas piorum, convertatur in judicium, hoc est, judicandi accipiat potestatem: quod justis in fine servatur, cum praecedentem justitiam ordine suo fuerit potentia sub
Abbreviated transcription (Latin):
ta. nisi ꝑeum qͥ uiuificat oĩa: Si ergo
cõmissio pecc̃oꝵ ꝑ iram dei iustam
hoĩem subdidit diabolo. ꝓfcõ remis¬
sio pcc̃oꝵ ꝑ reconciliationẽ dei benig¬
nam eruit hoĩem adiabolo: ñ aũ di
abolus potentia dei s iusticia suꝑandꝰ
fuit. Nam qͥd oĩpotente potentius.
Aut ciũ creature potestas potestati
creatoris cõꝑarari potest: S cũ dia-¬
bolus uicio ꝑu̾sitatis sue fc̃s sit ama¬
tor potentie dt desertor obpugnatorq
iusticie. sic eĩ et hoĩes eum tantomagiˢ
imitantur qͣntomagis neglecta uel ⁊̃
perosa iusticia potentie student eiusq
uel ad eptõe letant᷑ uel inflãmat᷑ cu¬
piditate. placuit deo ut ꝓpt̾ eruendũ
hoĩem de diaboli potestare ñ potentia
diabolus s iusticia uinceretur. atq
ita et hoĩes imitantes xp̃m iusticia
sit: s ordo seruan dus est quo prior ẽ
iustitia. Nam qnͣta potentia potest
ẽẽ mortaliũ: Teneant gͦ mortales iu¬

Expanded text:
ta, nisi per eum qui vivificat omnia? Si ergo ta, nisi per eum qui vivificat omnia? Si ergo commissio peccatorum per iram Dei justam hominem subdidit diabolo, profecto remissio peccatorum per reconciliationem Dei benignam eruit hominem a diabolo. CAPUT XIabolus potentia Dei, sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia sit; sed ordo servandus est, quo prior est justitia. Nam quanta potentia potest esse mortalium? Teneant ergo mortales ju
Abbreviated transcription (Latin):
fectionũ: et eram̃ narura filii ire sicut
et cet̾i. Eilii diffidentie. sunt infideles.
Et qͥs hoc ñ est anteqͣm fidelis fiat: Quo¬
circa õs hoĩes aborigine sũb pͥncipe sũt
potestatis aeris. qui oꝑatur infiliis dif¬
fidentie. Et ꝙ dixit ab origine. hoc est ꝙ
dicit apłs natura et se fuisse sicut et¬
cet̾os. Natura scilicet. ut est de praua¬
ta peccato ñ ut rocta creata est ab inttõ.
Modus aũt iste qͦ traditꝰ est homo in
diaboli potestatem ñ ita debet intelle¬
gi tamꝙͣ hoc d̾s fecerit aut fieri uisse¬
rit. s ꝙ tantũ ꝑmiserit: iuste tñ. Illo
eĩ deserente peccantẽ: pect̾i auctor ilico
inuasit. Nec ita sane deus deseruit cre¬
aturã suam ut ñ se illi exhiberet dm̃ cͣ¬
antẽ et uiuificantẽ. et int̾ penalia ma¬
la eciã bona malis multa prestantẽ.
Non eĩ continuit in ira sua misera¬
testate oĩpotentis alienus est sicut
neq abonitate. Nam et maligni an¬
angłi unde qualicũq subsisterent ui¬

Expanded text:
t eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miseratestate Omnipotentis alienus est, sicut neque a bonitate. Nam et maligni angeli unde qualicumque subsisterent vi
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatus ⁊̾ ip̃e regnabat. tm̃ ꝓcon-¬
ditione mortalitatis huiꝰ adu̾sari si¬
nitur. qͣntum eis expedire nouit de
quo sacre lttere ꝑsonant ꝑ os apłi¬
cum. Eidelis d̾s qui ñ ꝑmittit uos tẽp¬
tari sr̃ id ꝙ potestis. s faciet cũ temꝑ

Expanded text:
damnatus etiam ipse regnabat, tantum pro condamnatus etiam ipse regnabat, tantum pro conditione mortalitatis hujus adversari sinitur, quantum eis expedire novit, de quo sacrae Litterae personant per os apostolicum: Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra i
Abbreviated transcription (Latin):
tinentes p̾cogniti et p̾destinati et ele¬
cti añ constitutõem mundi: quatinꝰ
ꝓ illis ip̃e mortuus est xp̃c earnis tm̃¬
mors carnis de pecẽo pͥmi hoĩs origi¬
nalit̾ uen̾it. tñ bonus eius usus glo¬
riosissunos mr̃es fecit. Et iõ ñ solũ
ip̃a s oĩa scli huĩ mala dolores labo¬
resq hoĩm qmqͣm de pec̃oꝵ et maxime
de ꝓc̃ci originalis meritis ueniant.
unde fc̃a est et ip̃a uita uincło mor¬
tis obstricta tñ et remissis pct̃is re¬
man̾e debuert. cum qͥb homo ꝓu̾i¬
tate certaret. et unde exerceretur uͥ¬
tus fideliũ: ut nouus homo ꝑ testa¬
m̃ttum nouũ inter mala huius scłi
it uita ista dampnata sapient̾ tole¬
rans. ec qr finietur prudent̾ gratulãs.
b̾itudinẽ uero qm liberata uita fitt᷑a
sũ fine ħ̾rtura est. fidelit̾ et patienter
expectans. Siabolus eĩ adominatu
et a cordib fideliũ foras missus in qͦ¬
rũ. dampnatõe atq infidelitate licet

Expanded text:
pertinentes, praecogniti et praedestinati et elepertinentes, praecogniti et praedestinati et electi ante constitutionem mundi , quatenus pro illis ipse mortuus est Christmors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos martyres fecit. Et ideo non solum ipsa, sed omnia saeculi hujus mala, dolores laboresque hominum, quanquam de peccatorum, et maxime de peccati originalis meritis veniant, unde facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen et remissis peccatis remanere debuerunt, cum quibus homo pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium: ut novus homo per testamentum novum, inter mala hujus saecuiam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans; beatitudinem vero quam liberata vita futura sine fine habitura est, fideliter et patienter exspectans. Diabolus enim a dominatu et a cordibus fidelium foras missus, in quorum damnatione atque infidelitate licet
Abbreviated transcription (Latin):
de celo ad se facta cum primũ uocatus
est. narrat apłs paulus. Nam int̾ cet̾a
que andiuit. ⁊̃ hoc sͥ dc̃m sic loquitur.
Ad hoc eĩ tibi apparui ut constituam
te ministrũ et testem eoꝵ que a me ni¬
des quib ⁊̃ pre eo tͥ. lib̾ans te de ppło
et de gentib in qͣs ego mitto te aꝑtre
ocłos cecoꝵ ut au̾tantur atenebris
et potestate satane ad dm̃. ut accipi¬
ant remissionẽ pecc̃oꝵ et sortem q̃
in scĩs et fidem que in me est. Unde
et exhortans idem apłs credentes ad
graꝵ actionẽ deo patri. qui eruit noᷤ
inquit de potestate tenebraꝵ et tnͣstu¬
lit in regnũ filii dilectõis sue: in quo
hemus redemptionẽ in remissione pec¬
catoꝵ. In hac redẽptione: tamꝙͣ p̾tium
ꝓnobis datũ est sanguis xp̃i. Quo ac¬
cepto diabolus. ñ ditatus est s ligatus:
in debite fuso suo sanguine redemiss
pcc̃oꝵ retib inuolutũ traheret ad se¬
cunde ac sempit̾̃ne mortis exitium.
s hactenus morerent᷑ ad xp̃i grãm ꝑ

Expanded text:
de coelo ad se facta, cum primum vocatus est, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: indebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur ad Christi gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tes originalit̾ transeunte. et paren¬
tum primoꝵ debtto uniu̾sos poste¬
ros obligante. Hec traditio prius
ingenesi significata est: ubi cum ser¬
penti dictum ẽẽt t̾ram manducabis.
homini dc̃m t̾ra es et in t̾ram ibis: Eo
qd̾ dc̃m est in t̾ram ibis: mors corꝑis
prenũtiata ẽ: qr nec ip̃am fu̾at exꝑ¬
turus si ꝑmansisset ut fc̃s est rectꝰ
Qd̾ u̾o uiuenti ait terra es: ostendit
totũ hoĩem indet̾ius cõmutatũ. Tale
est eĩ terra es: quale illud ñ ꝑmanebit
sp̃c m̃s in hominib istis q̃m caro sũt.
Tunc gͦ demonstrauit eũ ei tradistum

Expanded text:
tes originaliter transeunte, et parentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros obligante. Haec traditio prius in Genesi significata est, ubi cum serpenti dictum esset, Terram manducabis; homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Eo quod dictum est, in terram ibis; mors corporis praenuntiata est, quia nec ipsam fuerat experturus, si permansisset ut factus est rectus: quod vero viventi ait, Terra es; ostendit totum hominem in deterius commutatum. Tale est enim, Terra es; quale istud, Non permanebit Spiritus meus in hominibus istis quoniam caro sunt . Tunc ergo demonstravit eum ei tradit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo oĩa nobis donabit: Num qͥd nͥ
iam placatus eẽt pr̃ ꝓprio filio ñ par¬
cens ꝓ nobis eũ traderet: Nõne uidetur
hec illi uelut adu̾sa eẽ sententia: In
illa moritur. ꝓ nob̾ filius. et reconci¬
liat᷑ nobis pr̃ ꝑ eius mortẽ in hac au̾
tãqͣm pͥor nos dilex̾it pr̃. ip̃e ꝓpt̾ nos fi¬
lio ñ parcit. ipse ꝓ nobis eum tradit
ad mortẽ. S uideo ꝙ et antea pr̃ dilex̃.
nos ñ solum anteqͣm ꝓnobis filius
moreret᷑. s anteqͣm conderet mundũ
ip̃o teste apłõ qui dicit: sicut clegit
nos in ipso ante constitutionem mũ¬
di. Nec filius pr̃e sibi ñ parcente pro
nobis uelut inuttꝰ est traditꝰ. qr et de
ip̃o dc̃m est. qui me dilexit et tradi
xp̃i sanguine et reconciliati sumus
deo ꝑ mortem filii eiꝰ. Et qͦmͦ id fcm sie.
ut potero etiã hic qͣntum satis udebi¬
potestatem diaboli traditũ est genus
humanũ pcc̃o pͥmi hoĩs in omnes
utriusq sexus cõmixtione nascen¬

Expanded text:
cum illo omnia nobis donavit ? Numquid nisi jam placatus esset Pater, proprio Filio non parcens pro nobis eum traderet? Nonne videtur haec illi velut adversa esse sententia? In illa moritur pro nobis Filius, et reconciliatur nobis Pater per mortem ejus: in hac autem tanquam prior nos dilexerit Pater, ipse propter nos Filiad mortem . Sed video quod et antea Pater dilexit nos, non solum antequam pro nobis Filius moreretur, sed antequam conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mun. Nec Filius Patre sibi non parcente pro nobis velut invitus est traditus, quia et de ipso dictum est, Qui me dilexit, et tradi sumus in Christi sanguine, et reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; et quomodo id factum sit, ut potero, etiam hic quantum satis videbipotestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commixtione nascen
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ: unũ fecit moriendo: alt̾m re¬
surgendo. Qd eĩ iustius qm usq ad
mortẽ crucis ꝓ iustitia ꝑuenire: Et
quid potentius ꝙͣ resurgere a mortu¬
is et in celum cum ipsa carne ĩ qua
est occisus ascendere: Et iustitia gͦ
pͥus et potentia postea diabolum
uicit. Iustitia scilicz. qr nullũ per¬
catũ habuit. et ab illo est in iustissi
me occisus: potentia u̾o qr reiuxit
mortuus ñuqm postea moriturus
S potentia diabolum uicisset. ⁊̃ si ab
illo ñ potuisset occidi: ꝙͣuis maioris sit
potentie etiã ip̃am mortem uincere re¬
surgendo ꝙͣ uitare uiuendo. S aliud
est ꝓpt̾ ꝙ iustificam̃ in xp̃i sanguine.
cum ꝑ remissionem pect̾oꝵ eruimur
de diaboli potestate. Hoc ad id ꝑtinet
potentia. Ex infirmitate quippe ꝙͣ sus¬
cepit in carne mortali. ñ ex inmortali
potentia crucifixꝰ est xp̃e. De qua t̾n ĩ¬
firmitate. Ait apłs. Qd̃ infirmũ est

Expanded text:
duorum unum fecit moriendo, alterum reduorum unum fecit moriendo, alterum resurgendo. Quid enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinepotentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen infirmitate ait Apostolus, Quod infirmum est
Abbreviated transcription (Latin):
niet: idest nullũ pcc̃m. S ut sciant
õs inquit qr uoluntatẽ pr̃is mei facio:
surgite eamus hinc. Et ꝑgit inde ad pas¬
sionem. ut ꝓ debitorib nobis ꝙ ip̃e nõ
debebat ex solueret.: Nũ quid isto iure qpͥt¬
simo dyabolus uinc̾etur si potentia
cũ illo agere ñ iustitia uoluisset: S
post posuit ꝙ potuit. ut pͥus ageret ꝙ
oportuit. Ideo aũt illũ ẽẽ opus erat.
et hoĩem et dñi. Nisi eĩ homo eẽt. ñ pos¬
set occidi: nͥ et d̾s esset ñ crederetur no¬
luisse ꝙ potuit s ñ potuisse ꝙ uoluit.
tiã s ei defuisse potentiam putaremꝰ.
Nunc u humana ꝓ nob̾ passus est. qr
hõ erat. S si noluisset etiã hoc ñ pa¬
ti potiusset qr et d̾s erat. Ideo grati¬
or fcã est in humilitate uistitia. qr
posset si noluisset humilitatem ñ per¬
peti tanta in diuinitate potentia:
ac sͨ a moriente tã potente nob̾ mor¬
talib in potentib et comiñdata est
iustitia et ꝓmissa potentia. Hoꝵ eĩ

Expanded text:
nit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non potuisse quod voluit; fuisse, sed ei defuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa potentia. Horum enim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a aũt locutione saluator. Qd̃ uer¬
bũ latima lingua antea ñ hẽbat. s
hr̃e poterat: sicut potuit qñ uoluit.
Hec au̾t aplĩ sententia p̾cedens ubi
ait ad huc cũ infirmi essemꝰ iuxta tẽ¬
pus ꝓinpiis mortuus est: coheret hiᷤ
duab seq̃ntib quaꝵ in una dixit pͦ¬
catores in alia iminicos dei. tamqͣm
illis singulis reddid̾it singula: pec¬
cõres ad infirmos. mimicos dei refe¬
rens ad impios. S qͥd est iustifica¬

Expanded text:
nostra autem locutione Salvator. Quod vernostra autem locutione Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit quando voluit. Haec autem Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios. CAPUT XI. 15. Diffic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m. Adhuc addit et dicit. Si eĩ cũ
inimici eẽmus reconciliati sumꝰ deo
ꝑ mortẽ filii eiꝰ multomagis reconcili¬
ati salui erim̃ in uita ipsius. Qͣs pec¬
catores dixit pͥus. hos post̾ius inimi¬
cos dei. Et qͦs prius iustificatos ĩ san¬
guine iħu xp̃i: eos post̾ns reconcilia¬
tos ꝑ mortem filii dei. Et qͦs pͥus sal¬
uos ab ua ꝑ ip̃m. eos postra saluos in
uita ip̃ius. Non gͦ ante istam gr̾am
quo quomͦ pecc̃ores: s in talib pecc̃is
fuimus. ut inimici ẽẽmus dei. Supe¬
riꝰ aũt idem apłs nos pcc̃ores et inimi¬
cos dei duob identidem nõib appella¬
uit. uno uelut mitissimo alio plane
atrocissimo dicens. Si eĩ xp̃c cum in¬
firmi eẽmus adhuc: iuxta tempus ꝓ
impiis mortiuis est. Qͦsͦ infirmos. soᷤ¬
dem impios nuncupauit. Lene aliqͥd
uidetur infirmitas. s aliqñ talis este
ut impietas nominet᷑. Nisi tñ imfir¬
mitas esset. medicũ neccessariũ ñ ha¬
beret: qui est ebraice ih̾c. grece sother.

Expanded text:
um inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quoquo modo peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium non haberet: qui est hebraice Jesus, graece Σωτήρ,
Abbreviated transcription (Latin):
ciliati ꝑ mortẽ filii eius. Ita ne u̾o
cũ irasceret᷑ nob̃ d̾s pater uidit mor¬
tẽ filii sui ꝓ nobis. et placatus est
nobis: Num qͥd gͦ filius eius usq ad¬
eo nobis iam placatus erat ut ꝓ nob̾
etiã dignaret᷑ mori. p̃r uͭ usq adeo ad¬
huc irascebat᷑ ut nͥ filius ꝓ nob̾ more¬
ret᷑ ñ placaret᷑: Et qͥd est ꝙ alio loco
idẽ iꝑse doctor gentiũ. quid gͦ inquit

Expanded text:
ciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ille qm̃ eius erat qͥ nullũ habuit õĩno
sus ẽ pcc̃oꝵ: ut qr eos diabolus m̾ito
tenebat qͦs pect̃i reos conditõe mortis
obstrinxit. hos ꝑ eũ m̾ito dimitt̾et ꝙ̃
nullius pcc̃i reum in m̾ito pena mor¬
tis affecit. Hac iustitia uictus et hoc
uincło ũctus ẽ fortis. ut uasa eius e¬
riꝑent᷑: que apd̾ eum cũ ip̃o et angłis

Expanded text:
 nullum habuit omnino sus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum ipso et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ bñ uult et tñ ñ potest sieut est in¬
mortalitas et u̾a ac plena felicitas.
desiderare ñ cesset: et patient̾ expec¬
Et qͦmͦ iuctus est: Quia cũ in eo nichil
dignũ morte inueniret: occidit eum
tam̃. Et utiq iustũ est ut debitores qͦs
tenebat liberi dimiitant᷑. in eũ credẽ¬
tes ꝙ̃ sine ullo debito occidit: hoc est
ꝙ iustificari dicim᷑ in xp̃i sanguine.
Sic quippe in remissionem peceatoꝵ¬
nr̃oꝵ innocens ille sanguis effusus
est. unde se dicit in psalmis in mortu¬
is liberũ. Solus eĩ adebito mortis lib̾
est mortuus. Hinc et̾ alio psalmo dic̃.
Que ñ rapui tunc ex soluebã rapinã
uolens intellegi pcc̃m. qr usurpatũ ẽ¬

Expanded text:
quae bene vult, et tamen non potest, sicut est imquae bene vult, et tamen non potest, sicut est immortalitas, et vera ac plena felicitas, desiderare non cesset, et patienter exspecEt quomodo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatoorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum e
Abbreviated transcription (Latin):
aũt a seq̃ndo st̃ dicte. Cum eĩ bm̃ faci¬
ant sicut suꝑius disputauimꝰ dueres.
bñ uelle et posse ꝙ uelis. ñ debet eẽ il¬
la ꝑu̾sitas que in eadem disputatõe
notata est. ut ex duab reb que faciũt
bm̃ posse ꝙ uel it homo eligat et uelle
ꝙ oportet neglegat. cũ prius debeat
hr̃e noluntatẽ bonã magnã uero post¬
ea potestatẽ. Sona porro uoluntas pur-¬
ganda est. a uitus. a quib si uincitur
homo. ad hoc uincit᷑ ut male uelit: et
bona iã uoluntas eius quomͦ erit.¬
detur. s contͣ uitia. ꝓpter q̃ uin-¬
cenda potentes uolunt eẽ hoĩes. ⁊ uo¬
lunt ꝓpt̾ uincendos hoĩes. Ut qͥd hoc. nͥ
ut u̾e uincti falso uincant. Nec sint
ueritate s opinione uictores: Uelit
hõ prudens eẽ. uelit fortis. uelit tem¬
ꝑans. uelit iustus: atq ut hec uera¬
citer possit potentiã plane obtet atq
appetat ut potens sit in se ipõ ⁊ mi¬
ro mͦ adu̾sus se ip̃m ꝓse ip̃o. Cet̾a u̾o

Expanded text:
faciant, sicut superius disputavimus, duae res, bene velle, et posse quod velis, non debet esse illa perversitas, quae in eadem disputatione notata est, ut ex duabus rebus quae faciunt beatum, posse quod velit homo eligat, et velle quod oportet negligat; cum prius debeat habere voluntatem bonam, magnam vero postea potestatem. Bona porro voluntas purganda est a vitiis, a quibus si vincitur homo, ad hoc vincitur ut male velit, et bona jam voluntas ejus quomodo eritdetur, sed contra vitia, propter quae vincenda potentes nolunt esse homines, et volunt propter vincendos homines; utquid hoc, nisi ut vere victi falso vincant, nec sint veritate, sed opinione victores? Velit homo prudens esse, velit fortis, velit temperans, velit justus, atque ut haec veraciter possit, potentiam plane optet, atque appetat ut potens sit in seipso, et miro modo adversus se ipsum pro se ipso. Caetera vero
Abbreviated transcription (Latin):
Audiebant eĩ illos loq̃ntes linguis et
magnificantes dm̃. De qͦ facto suo ꝙ
incircũcisos baptizau̾at qr pͥusqͣm bap¬
tizarent᷑ ut nodũ questionis huiꝰ au¬
postea redderet rationẽ fr̃ib qui erant
iherosolimis. et hac re audita molie¬
bant᷑: ait post cet̾a. Cum cepissem aĩ
loqui ad illos cecidit sp̃c sc̃s in illos
sicut et in nos in initio: Memoratꝰq
sũ uerbi dñi sic̃ dicebat. qr ioħh̾es quidẽ
sic̃ et nobis qui credimꝰ in dñm ih̾m xͦ¬

Expanded text:
audiebant enim illos loquentes linguis et audiebant enim illos loquentes linguis et magnificantes deum. de quo facto suo, quod incircumcisos baptizauerat, quia, priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis huius aupostea redderet rationem fratribus, qui erant Hierosolymis et hac re audita monebantur, ait post cetera: cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit spiritus sanctus in illos, sicut et in nos initio. memoratusque sum uerbi domini, sicut dicebat: quia Iohannes quidem . sicut et nobis, qui credidimus dominum
Abbreviated transcription (Latin):
stitie priꝰ dein de potentie uincłi̾s alli¬
gauit. Ipe itaq diabolus est appellata
captiuitas ꝙͣ saptiuauit qͥ ascendit in
altum. et dedit dona hõib uel accepit t̾
hõib Petrus aũt apłs sicut in eo libꝰ
canonico legit᷑ ubi scripti st̃ actus
is et dicentib qͥd gͦ faciemꝰ fr̃es mostr¬
te nob̾ dixit ad eos. Agite pñiam. ⁊ bap¬
remissionẽ pecc̃oꝵ. et accipietis donũ
sp̃c sci. Itẽq in eodẽ libro legit᷑ sỹmo¬
nem magum aplĩs dare uoluisse pecu
trus idem pecunia tua inquit tecũ sit
cuniã possidere. Et alio eiusdẽ libri lo¬
co cũ petrus cornelio et eis qui cũ illo
fu̾ant loqueret᷑ ad nũtians et p̾dicans
xp̃m ait scriptura. Edhuc loqñte petͦ
u̾ba hec cecidit sp̃c sc̃s suꝑ õs qui audie
bant u̾bum. Et obstupuer̃t qui ex cir¬
cũcisione fideles simł cũ petro uen̾ant
qr et innationes donũ sp̃c sc̃i effusũ est.

Expanded text:
stitiae prius, deinde potentiae uinculis allistitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem apostolus, sicut in eodem libro canonico legitur, ubi scripti sunt Actusis et dicentibus: quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis, dixit ad eos: agite paenitentiam, et bapremissione peccatorum, et accipietis donum spiritus sancti. itemque in eodem libro legitur Simonem Magum apostolis dare uoluisse pecuntrus idem: pecunia, inquit, tua tecum sit cunia possidere. et alio eiusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et eis qui cum illo fuerant loqueretur annuntians et praedicans Christum, ait scriptura: ad huc loquente Petro uerba haec cbant verbum, et obstupuerunt qui ex circumcisione fideles simul cum Petro venerant, quia et in nationes donum Spiritus sancti effusum est.
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ singuli quiq hñt omĩa s hii illa. alii
illa qmͣuis ip̃m donũ a qͦ ciuq ꝓpria di¬
alibi cum multa dona cõmemorasset.
oĩa inqͥt hec operat᷑ unus atq idem sp̃c.
diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut nult. Qd̃
u̾bũ et in epłã que ad hebreos ẽ inuenit᷑¬
nib. Et hic cum dixiset ascendit in alt̃.
captiuauit captiuitatẽ dedit dona hõĩb.
Qd̃ aũt ascendit ait qͥd ẽ nisi qr et descen¬
dit in inferiores partes terre: Qui descẽ¬
dit. ip̃e est. et qͥ ascendit sr̃ õs celos: ut ad
ce quare dicta st̃ dona. qr sic̃ alibi dicit.
scõꝵ in opꝰ miniftii in edificatõem cor¬
ꝑis xp̃i. Hec ẽ domus que sicut psalmꝰ
canit edificatur post captiuitatẽ q̃m qͥ
tur. de his edificat᷑ corpꝰ xp̃i: que domꝰ ap¬
peliat᷑ ecclĩa. Hanc aũt captiuitatem
ip̃e captiuauit qui dia bolum uicit. Et
ne illa q̃ futura erant scĩ capitis m̃bra
in et̾nũ suppliciũ secũ traheret: eũ iu¬

Expanded text:
singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia: quamvis ipsum donum a quo cuique propria dialibi cum multa dona commemorasset, Omnia, inquit, haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Quod verbum et in EpEt hic cum dixisset, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus; Quod autem ascendit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit soctores. Ecce quare dicta sunt dona: quia, sicut alibi dicit, sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Haec est domus, quae, sicut Psalmus canit, aedificatur post captivitatem : quonitur, de his aedificatur domus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iu
Abbreviated transcription (Latin):
Et si caritas qͣ pr̃ diligit filiũ et patrẽ
diligit filius inefabilit̾ cõmunionẽ
demonstrat amboꝵ qͥd conuenientius
qͣm ut ille ꝓprie dicatur caritas qͥ sp̃e ẽ
cõmunis ambob: Hoc eĩ sanius credi
ritas sit: in illa trinttate: s ñ frustra
ꝓprie caritas nũcupet᷑ ꝓpt̾ illa que dc̃ã
st̃ sicut ñ solus est in illa trinitate uł

Expanded text:
et si caritas, qua pater diligit filium et patrem et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sanius creditanctus caritas sit in illa trinitate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in illa trinitate uel
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃o scs. In tm̃ gͦ donũ dei est in qͣntum
datur eis quib dat᷑. apud se aũt d̾s est
Et si nemini detur qr d̾s erat et pr̃i ⁊ fi¬
lio coet̾nus anteqͣm eniqͣm daretur. nͦ
qr illi dant ipẽ datur iõ minor ẽ illis¬
Ita ent̃ dat᷑ sicut dei donũ. ut etiã seip̃m
det sicut d̾s. Non eĩ dici potest ñ eẽ sue po¬
testatis de quo dc̃m ẽ. Sp̃c ubi nult spi¬
rat. Et apud apłm ꝙ iam supͣ cõmemo¬
raui. omĩa aũt hec operat᷑ unus atq idẽ
sp̃c diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult.
Non ẽ illic conditio dati et dominatio
dantiũ: s concordia dati et dantiũ. Qua¬
ꝓpt̾ sic̃ scã scͥptura ꝓclamat d̾s caritas
est illa q̃ ex deo ẽ it in nob̾ id agit ut in
deo maneamꝰ et ip̃e in nobis. et hoc inde
cognoscimꝰ qr de spu suo dedit nobis. Ipẽ
sp̃c eius est d̾s caritas. Deinde si in donis
dei nichil ẽ maius caritate et nullũ est
ꝙͣ ut ip̃e sit caritas que dr̃ et d̾s et ex d̾o:

Expanded text:
sanctus. in tantum ergo donum dei est, in quantum datur eis quibus datur. apud se autem deus est, etsi nemini detur, quia deus erat patri et filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor esita enim datur sicut dei donum, ut etiam se ipsum det sicut deus. non enim dici potest non esse suae potestatis de quo dictum est: spiritus ubi uult spirat; et apud apostolum quod iam supra commemoraui: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium. Quapropter, sicut sancta scriptura proclamat, deus caritas est, illa quae ex deo est et in nobis id agit, ut in deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est caritate et nullum est  ut ipse sit caritas, quae dicitur et deus et ex deo?
Abbreviated transcription (Latin):
et illud uerꝵ sit. Qd̃ apłs ait de deo pr̃e.
qͥ eruit nos de potestate tenebraꝵ et tͣnͣ¬
stulit in regnum filii caritatis sue. Nõ
dixit filii sui. ꝙ si diceret uerissime dioe¬
ret ꝙ̃admodum qr sepe dixit uerissime
uocetur. Qd̃ aũt dcm̃ est filii caritatis
sue. nichil aliud intelligat᷑ qm filii sus
dilecti qͣm filii postremo sũe sue Cari¬
tas quippe pris que in natura eius est
in effabiliter simplici. nichil ẽ aliud
qͣm eius ipsa natura atq sb̾a ut sepe
iam diximus et sepe iterare ñ piget
ac ꝑ hoc filius caritatis eiꝰ millus est aliꝰ.
qͣm qui de su̾a eius est genit᷑. Quo circa ri
denda est dialectica eunonui. aquo euno¬
miani heretici exorti sunt. Qui cũ ñ po¬
eẽ filiũ. s filiũ uoluntatis dei. acciden¬
tẽ scilicet deo uolens asserere uolunta¬
tẽ qua gigneret filiũ uidelicet iõ qr nos
aliquid aliq̃ñ uolumꝰ ꝙ antea ñ uoleba¬
mꝰ quasi ñ ꝓpt̾ ista mutabilis intelliga

Expanded text:
de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime uocetur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. denda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non poesse Filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabilis in
Abbreviated transcription (Latin):
eã discernens ab ea fide qua ex demones
credunt et contremiscunt. Silectio gͥ
q̃ ex deo est et d̾s ẽ ꝓprie spc̃ sc̃s est ꝑ qͣm¬
diffundit᷑ in cordib nr̃is dei caritas. ꝑ
qͣm nos tota inħitat trinitas. Quocir¬
ca rectissime sp̃c sc̃s cum sit d̾s. uocat᷑¬

Expanded text:
eam discernens ab ea fide qua et daemones eam discernens ab ea fide qua et daemones credunt et contremiscunt. Dilectio igitur quae ex Deo est et Deus est, proprie Spiritus sdiffunditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocat