comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliter qͥ inculpa ex consilio ligantur
Alit̃ quilic& minima. crebrotam̃ in licita faci¬
unt: atq alit̃ quise a prauis custodiunt. sed
aliquando in grauib dimerguntur: Aliter
quibona nec inchoant: aliter qui inchoata
minime cõsũmant: Aliter quimala occulte
agunt & bonapublice : Alit̃ quibona quȩ faci¬
unt abscondunt. & tam̃ in quib dã factis.
publice mala dese opinari ꝑmittunt:
Et quidẽ desingulis quȩ sit ammonitionis ordo
subtilit̃ insinuare debuimus : sed formidata
locutionis ꝓlixitate p̃pedimur: Auctore
autẽ dõ in alio oꝑe id explere appetit animus:
intelligentia considerare debeamus: Quia ꝓfun¬
dioribus horis noctis. ualentiores ac ꝓductiores
edere cantussol& : cũ uero matutiniũ ĩa tempus ad¬
ꝓpinquat. leniores & minutiores om̃i modo uoces
format: Inquib galli huiꝰ intelligentia. quid
nobis insinuat: considerata p̃dicatoꝵ discretio

Expanded text:
 aliter qui in culpa ex consilio ligantur;  aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis sit admonitionis ordo subtiliter insinuare debuimus, sed formidata locutionis prolixitate praepedimur. Auctore autem Deo in alio opere id explere appetit animus, intelligentia considerare debeamus, quia profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet, cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leniores et minutiores omnimodo voformat. In quibus galli hujus intelligentia, quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio
Abbreviated transcription (Latin):
rapere contendunt: Alit̃ quinec aliena rapiunt.
nec sualargiuntur: aliter qui & eaquȩ habent
sua tribuunt. & aliena rapere ñ desistunt : Alit̃
discordes: alit̃ pacati : Alit̃ seminantes iurgia :
alit̃ pacifici: Alit̾ ammonendi sunt qͥsacrȩ
Alit̃ quicũ predicare digna ualeant. p̃humili
tio uel aetas ꝓhib&. & tam̃ precipitatio in pellit:
Alit̃ qui in hoc quod tẽporaliter appetunt ꝓsperan¬
tur: alit̃ qui quidẽ quae mundi sunt concupis¬
cunt. sedtam̃ aduersitatis labore fatigantur:
Alit̃ coniugus obligati : alit̾ ac̃iugii nexib: liberi
Aliter admixtionẽ carnis exꝑti᷑ alit̃ ignorantes:
Alit̃ qͥpeccata deplorant oꝑum : alit̃ qui cogita¬
cionũ: Aliter qui cõmis saplangunt nec tam̃
deferunt: aliter qͥ deser̃ nec tam̃ plangunt
Alit̃ qui inlicita que faciunt. etiã laudant :
aliter qui accusa praua. nec tam̃ deuitant:
Alit̃ quirepentina concupiscentia superantur :¬

Expanded text:
rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonendi sunt qui sacrae aliter qui, cum praedicare digna valeant, prae nimitio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur,
Abbreviated transcription (Latin):
corde consonã modulationẽ reddunt : q uno
quidẽ plectro sed ñ uno inpulsu feriuntur :
Unde & doctor quisq ut inunacunctos uirtute
caritatis aedific&: exunadoctrina. non uria
eadem exortatione. tangere corda audientiũ¬
deb&: Alit̃ namq uiri: alit̃ ammonende sunt
femine: Aliter iuuenes: alit̾ senes: Aliter
mopes aliter locupletes: Alit̃ leti alit̃ tristes
Alit̾ subditi : alit̃ prȩlati: Alit̃ seru alit̃ dñi:
Alit̃ huiꝰ mundi sapientes : alit̃ hebetes: Aliter
inpudentes: alit uerecundi: Alit̃ ꝓterui: alit̃
in cold̾mes: alit̃ aegri: Alit̃ qui flagella metu¬
unt & ꝓpterea in nocenter uiuunt: alit̃ quisic
ininiquitate duruerunt ut nec ꝑflagella cor¬
rigantur : Alit̃ nimistaciti : alit̃ multiloqͥo
uacantes : Alit̃ timidi alit̾ audaces : Alit̃ pigri :
alit̾ precipites: Alit̃ mansueti: alit̃ iracundi:
iã misericorditer tribuunt : aliter qui aliena

Expanded text:
chordae consonam modulationem reddunt, quia uno chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, sed non una eademque exhortatione tangere corda audientiur.--- Aliter namque viri, aliter admonendae sunt feminae; aliter juvenes, aliter senes; aliter inopes, aliter locupletes; aliter laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantes; aliter timidi, aliter audaces; aliter pigri, aliter praecipites; aliter mansueti, aliter iracundi; a misericorditer tribuunt, aliter qui aliena
Abbreviated transcription (Latin):
nis uoce corripere: Gallo itaq intelligenti t
desuꝑ tribuitur : quia doctori ueritatis discre¬
tionis uirtus ut nouerit quibus. quid. quando
uł quomodo inferat diumitus ministratur:
Non eñi una eademq cunctis exortatio comie¬
nit : quia nec cunctos par. morum qualitas
astringit: Sepe aut̃ aliis officiunt. quȩ alus
ꝓsunt : Nam & plerunq herbȩ quȩ hec ani¬
malia reficiunt. alia occidunt. & lenissibił
equosmitigat catulos instigat: & medicam̃tum
quodhunc morbii in mixuit: alteri uires uingit:
Et panis quitã forciũ roborat : paruulos mecat :
ꝓqualitate igit̃ audientiũ. formari deb&sermo
doctoꝵ: ut & adsua singulis congruat. & tamex
a comunus aedificationis arte nũquã recedat:
Quid enisunt intente mentes auditoꝵ nisi quasi
quȩdã in crchara tensiones strate cordarũ. quas
tangendi artifex ut ñ sibi m& ipsi dissimile
canticũ faciant dissimiliter pulsat.: &idcirco

Expanded text:
nis voce corripere. Gallo itaque intelligentia nis voce corripere. Gallo itaque intelligentia desuper tribuitur, quia doctori veritatis, discretionis virtus ut noverit, quibus, quid, quando, vel quomodo inferat, divinitus ministratur. Non enim una eademque cunctis exhortatio convenit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe enim aliis officiunt quae aliis prosunt. Nam et plerumque herbae quae haec animalia reficiunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum, quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igongruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi quasi quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsis dissimile canticum faciant, dissimiliter pulsat. Et idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
lux eiꝰ tanto clarius resplendeat in suꝑficiȩ quato
hoc qđ ad ditur uł quis dedit gallo intelligentiam:
subtiliori adhuc expositione discutere: Intelligei¬
tia quippe dectoꝵ tanto. eẽ subtilior deb&. quan¬
tose ad penetranda inuisibilia exerc& : quanto
nil materiale discutit. quanto & ꝑuocẽ corporis
loquens. omne qđ .ẽ. corporis transit: Quȩ ꝓfecto
nullatenus sumis congruer& nisi eã cantanti
gallo id .ẽ. p̃dicanti doctori ipse summorũ
conditor ministrar&: Intelligentiã quoque
gallus accepit . ut prius nocturni tẽporis horas
discutiat. & tunc demũ uocẽ exortationis emit¬
tat & uidelic& sc̃s quisq  p̃dicator prius in audi¬
torib suis qualitatẽ uite c̃siderat. & tunc demũ
aderudiendũ congruã uocẽ predicationis for¬
mat: Quasi eni horas noctis discernere ẽ. pecca¬
torum merita diudicare: Quasi horas noctis
discernere .ẽ. actionũ tenebras. apta increpatio¬

Expanded text:
lux ejus tanto clarius resplendeat in superficie quanto lux ejus tanto clarius resplendeat in superficie quanto hoc quod additur: Vel quis dedit gallo intelligentiam, subtiliori adhuc expositione discutere. Intelligentia quippe doctorum tanto esse subtilior debet, quanto se ad penetranda invisibilia exercet, quanto nil materiale discutit, quanto et per vocem corporis loquens, 961 omne quod est corporis transit. Quae profecto nullatenus summis congrueret, nisi cantanti eam gallo, id est praedicanti doctori, ipse summorum conditor ministraret. Intelligentiam quoque gallus accediscernat, et tunc demum vocem excitationis emittat: quia videliet sanctus quisque praedicator prius in auditoribus suis qualitatem vitae considerat et tunc demum ad erudiendum congruam vocem praedicationis format. Quasi enim horas noctis discernere est peccatorum merita dijudicare, quasi horas noctis discernere est actionum tenebras apta increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
terra. aficuet & psperabitur: Tulsalomonait.
incedit feliciter : hoc daniel dicit. ꝓperabitur:
Iuxta hoc itaq testimoniũ. qđ ꝑsalomonẽ dicitur
gallus succinctus lumbos: apte eciã hoc locogallũ
scosp̃dicatores accipimus : Adse ergo cuncta referes
ds. dixit: Quis posuit inuiscerib hominis sapientiã.
ułquis dedit gallo intelligentiã : Ac sidicer&: Incor
hominis humanas apientis. suꝑne sapientiae gram quis
infudit. uł ipsissc̃ĩs p̃dicatorib quis nisi ego intelli¬
gentiã dedit. ut sciant quando. uł quib: debeant
uenturũ mane nuntiare.  Idcircoeni quando &
quid agant senciunt : q hoc intrinsecus. me reue¬
lante cognoscunt: Notandũ uero ẽ. qđ sapientia
diuinitus inspirata. inuiscerib: hominis ponitur :¬
qr nimirũ quantũ adelectoꝵ numerũ expectat.
non insolis uocib sed etiã in sensib: datur. ut uista
qđ loquitur lingua. uiuat conscientia : Et

Expanded text:
terra, et faciet et prosperabitur . Quod Salomon ait: terra, et faciet et prosperabitur . Quod Salomon ait: Incedit feliciter, hoc Daniel dicit prosperabitur. Juxta hoc itaque testimonium quod per Salomonem dicitur: Gallus succinctus lumbos , apte etiam hoc loco gallum sanctos praedicatores accipimus. Ad se ergo cuncta referens Dominus dicit: Quis posuit in visceribus hominis sapientiam? vel quis dedit gallo intelligentiam? Ac si diceret: In cor hominis humana sapientis supernae sapientiae gratiam quis infudit? vel ipsis sanctis praedicatoribus quis, nisi ego, intelligentiam dedit, ut sciant quando vel quibus debeant venturum mane nuntiare? Idcirco enim quando et quid agant sentiunt, quia hoc intrinsecus me revelante cognoscunt. Notandum vero est quod sapientia divinitus inspirata in visceribus hominis quia nimirum quantum ad electorum numerum spectat, non in solis vocibus, sed etiam in sensibus datur, ut juxta quod loquitur lingua vivat conscientia, et
Abbreviated transcription (Latin):
in sublime. stultus apparebit : q in ipsa eleuatio¬
ne sua. ꝑ aduentũ ueri udicis defici&: Iuod si
intellexiss&. ori in posuiss& manĩ: id.ẽ. si suppli¬
cium suũ cũ suꝑbire Exorsus ẽ. prȩuidiss&. bene
aliquando conditus intanta iactacione supbre
non suiss & eleuatus : De quo nȩquaꝗ moreãt qđ
superius dictũ .ẽ : quartũ qđ incedit feliciter:
Tria quippe incedere benedixit : & quartũ felicit
Non eni om̃e qđ feliciterbene: neq in hacuita omne
qđ b ene feliciter : Namleo gallus &aries bene
incedunt. sed ñhic felicit᷑ & ꝑsecutionũ bella
paciunt᷑: Quartũ uero feliciter. & nbene ince¬
dit: & infallaciasua anti xp̃sgraditur. sed uis¬
ta breue tẽpus uitȩ p̃sentis ipsa illi fallacia ꝑspe¬
ratur:. Dicut de eo sub antiochi speciȩ.: ꝑ danie¬
lemdictũ est: Roburdatũ est ei : cõtra iuge
sacrificiũ ꝓpt̃ peccata: ꝓpster netur ueritas in

Expanded text:
in sublime stultus apparebit, quia in ipsa elatioin sublime stultus apparebit, quia in ipsa elatione sua per adventum veri judicis deficiet. Quod si intellexisset, ori imposuisset manum: id est, Si supplicium suum, cum superbire exorsus est, praevidisset, bene aliquando conditus, in tanta jactatione superbiae non fuisset elevatus: de quo nequaquam moveat quod superius dictum est: Quartum quod incedit feliciter. Tria quippe incedere bene dixit, et quartum feliciter. Non enim omne quod feliciter, bene; neque in hac vita omne quod bene, feliciter. Nam leo, gallus et aries bene incedunt, sed non feliciter, quia persecutionum bella patiuntur. Quartum vero feliciter, et non bene incedit, quia in fallacia sua Antichristus graditur, sed juxta breve tempus vitae praesentis ipsa illi fallacia prosperatur: sicut de eo sub Antiochi specie per Danielem dicitur, Robur datum est ei contra juge sacrificium, propter peccata, et prosternetur veritas in
Abbreviated transcription (Latin):
nosacer dotũ: dequib scriptũ est: affeste
año filiosarietũ: Quiꝑ exempla sua gradientẽ
populu quasisubsequente ouiumgregem trahuNł:
Quib spiritaliter recteq uiuentib nullus res
sufficit om̃ninoresistere: Quia qui lib& ꝑsecu
tor obui&. intentionẽ eoꝵ non ual& p̃pedire:
Sciunt eni adeũ quẽ desiderant & anxie currere:
& moriendo ꝑuenire: Ponitur ergo primusleo.
deinde sc̃ĩ p̃dicator es apłi: & tunc demũ spirita¬
les patres ȩcclesiarũ p̃positi. uidelic & duces gre.¬
gũ : qi doctores sequentiũ popłoꝵ: Sedhec ad¬
huc melius ad firmamus sieiꝰdẽ loci etiam re-¬
liqua exponendo subicimus : Namqr post hȩc
& antichristus apparebit : hoc illic quartũ sub¬
didit dicens: & quistultus apparuit : post quã
eleuatus .ẽ. in sublime: Si eni intellexiss& ori
imposuiss& manũ: Ipse quippe in sublime eleua¬
bitur: cũ dinse. eẽ.mentietur: Sedeleuatus

Expanded text:
nem sacerdotum, de quibus scriptum est, Afferte nem sacerdotum, de quibus scriptum est, Afferte Domino filios arietum ? qui per exempla sua gradientem populum, quasi subsequentem ovium gregem trahunt. Quibus spiritualiter recteque viventibus nullus rex sufficit omnino resitor obviet, intentionem eorum non valet praepedire. Sciunt enim ad eum quem desiderant, et anxie currere, et moriendo pervenire. Ponitur ergo primus leo, deinde sancti praedicatores apostoli, et tunc demum, spirituales Patres Ecclesiarum praepositi, videlicet duces gregum, quia ductores sequentium populorum. Sed haec adhuc melius affirmamus, si ejusdem loci etiam reliqua exponendo subjicimus. Nam quia post haec et Antichristus apparebit, hoc illic quartum subdidit dicens, Est qui stultus apparuit, postquam elevatus est in sublime. Si intellexisset, ori imposuisset manum. Ipse quippe in sublime elevabitur, cum Deum se esse mentietur. Sed elevatus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco alii galli nomine designant᷑. nisi modo
alio repetiti id. ẽ. predicatores sc̃i qui inter
tenebras uitȩ p̃sentis student uenturam lucẽ
predicando quasi cantandonuntiare : dicurt
eñi: Nox p̃cessit dies autẽ ad ꝓpinquauit:
Qui uocib suissomnũ nr̃ ioꝑis excutiunt c̃laman
alias scriptũ est: Tria sunt quȩ bene gradiuntur.
& quar tũ quod incedit feliciter: Leo fortissi¬
mus bestiarũ. ad nullius pauebit occursum:
gallus succinctus lumbos. & aries. nec est rex
qui resistat ei : Ipse quippe hocloco ponitꝰ
dequo scriptũ est : Vicit leo : detribu uida
Quifortissimus bestiarũ dicitur: quia in illo
hoc quod infirmu est dĩ. forcius est hominibus
quiadnullius pau& occursũ : dicit eni: uenit eũ¬
princieps hulus muredr: Einme non habi& quac qula
Gilas sucinctos lumbos ⁊d ẽ predrea teressei arti
qi aceis cerebras uerũmane nuneiane e syi
suo mati lumbos sunt: qi amenbris suis luxxuriȩ
ariete accipimus. nisi primũ intra aecclam ordi¬

Expanded text:
hoc loco alii galli nomine designantur, nisi modo alio repetiti iidem praedicatores sancti, qui inter tenebras vitae praesentis student venturam lucem praedicando, quasi cantando, nuntiare? Dicunt enim: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Qui vocibus suis somnum nostri torporis excutiunt, clamantrursum scriptum est: Tria sunt quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui rede quo scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Qui ad nullius pavet occursum. Dicit enim: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Gallus succincctis tenebras, verum mane nuntiantes. Qui succincti lumbos sunt, quia a membris suis luxuriae arietem accipimus, nisi primum intra Ecclesiam ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ptin sub infert᷑ : & ñ ad insipientiã mihi : Ad
multiplicandã quippe sc̃oꝵ sapientiã ꝓficit.
quod postulata tarde ꝑcipiunt ut exdilatio¬
ne crescat desideriũ. & ex desiderio intellectꝰ
augeat᷑: Intellestus uero cũ tendit᷑: ei in dm̃
ardentior affectꝰ aperit᷑ : Asfestus autẽ ad pro¬
merenda cȩlestia. tanto fit capax : quanto

Expanded text:
protinus subinfertur: Et non ad insipientiam mihi . Ad protinus subinfertur: Et non ad insipientiam mihi . Ad multiplicandam quippe sanctorum sapientiam proficit quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero cum intenditur, ejus in Deum ardentior affectus aperitur. Affectus autem ad promerenda coelestia tanto fit capax, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
quippe iudicio scã elestoꝵ a eccła. luto cõparat᷑
quia tẽporalit̃ conculcata despicit᷑ : Fauillȩ
adsimilat᷑ & exneri : quia dũbona eiꝰ interiora
ñ uident ad sola hanc mala ꝑ uenire aestimant.
quae in ea ex hiberi corporalit̃ uident : F idelis
tam̃ elestoꝵ populus cũ multos ex se cadere cons¬
picit obtat si obtinere ualeat aduersita¬
tis suae tẽpora mutari : huiꝰ quia oratio
tẽpore fide stat. desideriis clamat. Sed dol&
se quasi ñ respici. dũ suauid& in tribulationib:
uota differri : Altonãq: c̃silio omp̃s ds̃ cũ scĩ
eius aduersarioꝵ ꝑ secutionib: cõprimunt᷑
cũq: assidui sut liberent᷑ int̃pellationib: cla¬
mant differre sol& uoces petentiũ . ut merita
patientiũ crescant : quatinꝰ eomagis exaudi¬
ant᷑ ad meritũ quocitius ñ ex audiuntur
aduotũ : Vnde alias scriptũ ẽ Dsm̃s damabo¬
ꝑdiẽ nec exaudies : & nocre : Atq: ipsa utili¬
tas dȩ exaudiendimora mox subdit᷑. cũ illic

Expanded text:
quippe judicio, sancta electorum Ecclesia luto comparatur, quia temporaliter conculcata despicitur. Favillae assimilatur et cineri, quia dum bona ejus interiora non vident, ad sola hanc mala pervenisse aestimant, quae in ea exhiberi corporaliter vident. Fidelis autem electorum populus, cum multos ex se cadere conspicit, optat, si obtinere valeat, adversitatis suae tempora mutari. Hujus quia oratio tempore, fide stat, desideriis clamat. Sed dolet se quasi non respici, dum sua videt in tribulationibus vota differri. Alto namque consilio omnipotens Deus cum sancti ejus adversariorum persecutionibus comprimuntur, eumque assiduis ut liberentur interpellationibus clamant, differre solet voces petentium, ut merita patientium crescant, quatenus eo magis exaudiantur ad meritum, quo citius non exaudiuntur ad votum. Unde alias scriptum est: Ddiem, nec exaudies, et nocte . Atque ipsa utilitas de exaudiendi mora mox subditur, cum illic
Abbreviated transcription (Latin):
dã enobis inutos trahunt: potest quoq intel¬
ligimuri nomine munitio disciplinae : salo¬
transiui & ꝑ uineã uiristulti &eccetotũ
re pleuerant urticȩ. Operuerant suꝑ ficiẽ eiꝰ
spinȩ & miceria lapidũ destructa erat Pagrũ
enĩ hominis pigri atq ꝑuineã uiri stulti
transire ẽ cuius lib& uitã neglegenti s in spi¬
cere atq tꝰ oꝑa c̃siderare . quã urticȩ uel spi¬
ne replent : quia in corde neglegentiũ pruri¬
entia t̃rena desideria & punctiones pul¬
lulant uicioꝵ: quippe : qui a scriptũ ẽ. Inde¬
siderisẽ omnisociosus Maceria lapidũ destructa
erat ⁊dẽ disciplina patrũ ab eiꝰ corde dissolute
Naqua deshructa maceria lapidũ. disolutũesse dis¬

Expanded text:
dam ex nobis sibi unitos trahunt. Potest quoque inteldam ex nobis sibi unitos trahunt. Potest quoque intelligi muri nomine munitio disciplinae, Salotransivi et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat . Per agrum enim hominis pigri atque per vineam viri stulti transire est cujuslibet vitam negligentis inspicere, ejusque opera considerare. Quam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et punctiones pullulant vitiorum, quippe quia scriptum est: In desideriis est omnis otiosus . Maceria lapidum destructa erat, id est, disciplina patrum ab ejus corde dissoluta. Nam quia destructa maceria lapidum, dissolutam esse dis
Abbreviated transcription (Latin):
murus ẽ quiad corda nr̃a ꝑtingere malig¬
noꝵ spiritus cursũ uetat : qui nrãe quoq:
fidei etiã ante murale posuit qui a pri¬
usquã se ꝑ carnẽ ostender& prȩdicatores
Ante muralis nomine uocant᷑ : quidũ sub¬
sequentẽ prȩdicauer̃ dnñ quasi ante mu-¬
rũ steter : Sed quasi murus rũpit᷑ : cũ pra¬
uoꝵ ꝑsuasi onib: fidesquȩ in redemptore nrõ
ẽ. in quorundã corde dissipat᷑ : cũq ꝑuer¬
sis in hacuita potes tastribuit᷑ quid aliud
quã ianua erroris aperit᷑ : quasi rupto ergo
muro & aꝑta ianua suꝑbonos mali irruuNt
quoq: in quorundã corde destruere munimi
nafidei conant᷑ De quib: apte subdit᷑ &aid
mea smiserias deuoluti sunt : quia uidelic&
prius ad suas: Nisi enĩ ꝑuerse uiuendo ad suas
ante miseri ascaderent : nequa quã ad eas
post modũ & alios suaderent: Sed post suasre¬
ꝓbi & ad nrãs miscrias reuoluunt᷑ : quando ad
eamala in quib: iã ipsi inplicati sunt. etiã quos¬

Expanded text:
murus est, qui ad corda nostra pergere malignorum spirituum cursum vetat. Qui nostrae quoque fidei etiam antemurale posuit, quia priusquam se per carnem ostenderet, praedicatores rophetae antemuralis nomine vocantur, qui dum subsequentem praedicaverunt Dominum, quasi ante murum steterunt. Sed quasi murus rumpitur, cum pravorum persuasionibus fides quae in Redemptore nostro est in quorumdam corde dissipatur. Cumque perversis in hac vita potestas tribuitur, quid aliud quam janua erroris aperitur? Qmuro et aperta janua super bonos mali irruunt,quoque in quorumdam na fidei conantur. De quibus apte subditur: Et ad meas miserias devoluti sunt, quia videlicet prius ad suas. Nisi enim perverse vivendo ad suas ante miserias caderent, nequaquam ad eas postmodum et aliis suaderent. Sed post suas reprobi, et ad nostras miserias devolvuntur, quando ad ea mala in quibus jam ipsi implicati sunt, etiam quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis ultimȩ quia multi qui pereuq̃
& paucis qui s aluant᷑ idcircouir sespassionis
suȩ tẽpore & pauca debonis & multa depur¬
sis loquit᷑: Vnde & mox ab eoꝵ ꝑsona qui corni¬
unt uerba c̃uertit sicq: sua insinuat ut ca¬
dentib: pos sint c̃gruere quae narrat. Naseq
tendimꝰ : pata causa quia uiri scĩ corpus per
sinus ulcerũ scaturrens uermiũ multitudola¬
cerabat : Si uero allegoriae misteriũ pscruta¬
corpore designant᷑ quȩ quasi suo robore mem¬
bra c̃tinent : dumore s in firmantiũ stabilit̃
portant Sedcũ tribulationisultimȩ c̃tiaeã
feruor excreuerit in nocte illius ꝑforatur
doloribus : quia nonnũ quã tormenti siulti
etiã ipsia dꝑfidiã defluunt. quia d fidẽ alios
tenere uidebant᷑ : At ergo Nolte os mneum
ꝑforat᷑ doloribus : Acsi aꝑte dicat : łribulati¬
onis tenebris prȩssi ita afflistione terebrantꝰ
ut &ipsi qui in mehabebant uigorẽ fortitudins
quasi iã quoddã habeant foram̃ timoris gens

Expanded text:
tionis ultimae, quia multi sunt qui pereunt, et pauci qui salvantur; idcirco vir sanctus passionis suae tempore et pauca de bonis, et multa de perversis loquitur. Unde et mox ad eorum personam qui corruunt, verba convertit; sicque sua insinuat, ut cadentibus possint congruere quae narrat. Nam seqtendimus, patet causa, quoniam sancti viri corpus per sinus ulcerum scaturiens vermium multitudo lacerabat. Si vero allegoriae mysterium perscrutaEcclesiae corpore designantur? 664 Qui quasi suo robore membra continent, dum mores infirmantium stabiliter portant. Sed cum tribreverit, in nocte os illius perforatur doloribus, quia nonnunquam tormentis victi, etiam ipsi ad perfidiam defluunt, qui ad fidem alios tenere videbantur. Ait ergo: Nocte os meum perforatur doloribus. Ac si aperte dicat: Tribulationis tenebris pressi, ita afflictione terebrantur, ut et ipsi qui in me habebant vigorem fortitudinis, quasi jam quoddam habeant foramen timoris. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
nt conant᷑: hoc conariquippe ꝑ secutores eiꝰ speti¬
alit̃ solent ut abea ante ominia uerbũ predicati¬
oniscillant : Vnde & hii quiscãe fidȩ i primor diis
pustebant cȩsis apłis denuntiabant dicentes:
prtepiendo prȩcepimꝰ uobis ned oceretis in nomi
n ulto deccc replestis hirłm dostrina urã :¬
oi pusergo scue aecđȩ quasi capitiotunice ciñ¬
pentuores sunori quđ t̃ acoreoquidũ i nmor¬
e capmalie ormiunt abstaltis quibusq
& carnalib: despesti ac uiles aestimant᷑ : quiacũ
uidere reꝑbi nequeunt quae elestibonaspirita¬
lit̃ teneant : quos carnali ẽ extingui conspiciun
infelices arbi trant᷑ : Vnde & subdit᷑ cõparatꝰ sũ¬

Expanded text:
re conantur. Hoc quippe conari persecutores ejus specire conantur. Hoc quippe conari persecutores ejus specialiter solent, ut ab ea ante omnia verbum praedicationis tollant. Unde et hi qui sanctae fidei primordiis resistebant, caesis Apostolis denuntiabant, dicentes: Praecipienne isto? Et ecce replestis Hierusalem doctrina orpus ergo ecclesiae quasi capitio tunicae cines sunt mori quam tacere. Qui dum in morte corporaliter corruunt, a stultis quibusque et carnalibus despecti ac viles aestimantur, quia cum videre reprobi nequeunt quae electi bona spiritaliter teneant, quos carnaliter exstingui conspiciunt, infelices arbitrantur. Unde et subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
puaial inunda ẽ ohꝑ simplicẽ intentionẽ tensa
Qurego abluta ẽ nehabeat maculã tensa ẽ
nlaleat rugã ũtiq xp̃i uestis ẽ. Sicut ergo in
recuerse eandc̃aeccłam credendo eãq: si¬
delit̃ inherendo circũdant. De quibus: eidẽ¬
aecłȩ ꝑ ꝓphȩtã dñs dic̃ : Viuo ego : quia om¬
nib: his. udut ornam̃to uestieris : Sed cũ ꝓcel¬
lascuae ꝑsecutionis oborit᷑ pleriq fideliũ abeius
amore separant᷑ : qui ei sedulȩ inherere ui debant᷑
Dicat ergo. in multitudine eoꝵ c̃sumit᷑ uestim̃ tũ
mcũ : quiadũ multi sunt qui cruciant. destruunt᷑
plurimi quie conexione amoris inherebant. Bene¬
autẽ sub dit᷑ : Et quasi capitiotunicȩ: sic cinxor
me : Tunicȩ quippe capitiũ : collũ circũdat in¬
duentis : collũ uero sistringit᷑ u ocis usus &uita¬
lis flatus necat᷑ : Scãm ergo aecđam. reꝑbi quasi
capitio tunicȩ constringunt : quia in ea ꝑ secutia¬
nibus suis uitã fide i & predicitionis uocẽ extingue¬

Expanded text:
unda est, et per simplicem intentionem tensa. Quae igitur abluta est ne habeat maculam, tensa est ne habeat rugam, utique vestis est. Sicut ergo indre conversae eamdem Ecclesiam credendo eique fideliter inhaerendo circumdant. De quibus eideer prophetam Dominus ait: « Vivo ego quia omnibus his velut ornamento vestieris . » Sed cum procella saevae persecutionis oboritur, plerique fidelium ab ejus amore separantur, qui ei sedulo inhaerere videbantur. Dicat ergo: In multitudine eorum consumitur vestimentum meum, quia dum multi sunt qui cruciant, destruuntur plurimi qui ei connexione amoris inhaerebant. autem subditur: Et quasi capitio tunicae succinxerunt me. Tunicae quippe capitium collum circumdat induentis. Collum vero si stringitur, vocis usus et vitalis flatus necatur. Sanctam ergo Ecclesiam reprobi quasi capitio tunicae constringunt, quia in ea persecutionibus suis vitam fidei, et praedicationis vocem exstingue
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ sermo conuertit᷑ : cũ ꝓtinꝰ sub infertur:
pe anime nunc marcescit : quia in illa postmodũ
aet̃na exultacione uiri descit: modo eosdiesaf¬
flictionis possident : quia dies laeticiae post
secunt᷑ : Scriptũ quippe ẽ. Timenti dm̃ bene
erit in extrȩmis : &rursũ : de aeccła dr̃. Nidebre
indie nouissimo : Nunc enĩ tẽpus afflictionis
ẽ bonis ut sequat᷑ cos exultacio quandoque
sine tẽpore : hinc abeis : alias dr̃ humiliastinos
in loco afflictionis : Locus nãq: afflictionis : est
uita praesers: Iuti ergohic idẽ in loco affi¬
tionis humiliatisunt : quia inactna ata
id ẽ in loco gaudii sublimant᷑ : cũ uero
eescere animã dicer& reste etiã premist
mmema ipso : quia in nobis m&ipsis quidẽ ansi¬
cit᷑ sed indõ mensnrã refouct᷑ : Tantoqle
a uiriditate gaudio longefit : quanto adhuc
ab auctorisrepulsa lumine ad serecedi
iunc autẽ aduere lacticiȩ uiriditatẽ pꝰ¬

Expanded text:
vocem sermo convertitur, cum protinus subinfertur: vocem sermo convertitur, cum protinus subinfertur: pe anima nunc marcescit, quia in illa postmodum aeterna exsultatione viridescit. Modo eos dies afflictionis possident, quia dies laetitiae post sequuntur. Scriptum quippe est: Timenti Deum bene erit in extremis . Et rursum de Ecclesia dicitur: Ridebit in die novissimo . Nunc enim tempus afflictionis est bonis, ut sequatur eos exsultatio quandoque sine tempore. Hinc ab eis alias dicitur: Humiliasti nos in loco afflictionis . Locus namque afflictionis est vita praesens. Justi ergo hic, id est in loco afflictionis, humiliati sunt, quia in aeterna vita, id est in loco gaudii sublimantur. Cum vero marcescere animam diceret, recte etiam praemisit, In memetipso, quia in nobismetipsis quidem afficitur, sed in Deo mens nostra refovetur; tantoque a viriditate gaudii longe fit, quanto adhuc ab auctoris repulsa lumine ad se recedit. Tunc vero ad verae laetitiae viriditatem pe
Abbreviated transcription (Latin):
malon inninlũ redigim̃ quando eaquȩ ipsi quasi
suma diligunt bona tt poralia ñ tenemꝰ: Despectis
nãq suꝑnis ꝓmissionib: t̃renadesiderant:
& siquando in eoꝵ mente aliquid de appetitua eter¬
mitati sorit᷑ sub ortacitius transitoria delecta¬
cione dissipat᷑ : Vnde & statĩ subiungit᷑: Abstulis t¬
iuentꝰ desideriũ meũ :ł idelis quippe populus
sepatidenuntiat quod eos quos diligit pati
dola Ventus ergo desideriũ tollit: cũres quȩ¬
lib& transitoria acternitatis appetitũ destruit :¬
Vbi ad inac̃ congrue sub infert᷑ : Et uelut nubes ꝑ tran¬
sut salus mea: Nubesquippe in alto emin& sed
hanc ad cursũ flatꝰ inpellit : Sic nimirũ sic sun
tẽ poralia inquoꝵ bona : Velut in alto quidẽ ꝓho
noris celsitudinẽ degere uident᷑ sed ad cursũ uitȩ
cotidianȩ quasi quibusdã mortalitatis suȩ flatib:
inpellunt᷑ . Salus ergo ut nubes transit : quia ꝑ
desideriis astibusq: infirmantiũ adelectorũ

Expanded text:
malorum in nihilum redigimur, quando ea quae ipsi quasi summa diligunt bona temporalia non tenemus. Despectis namque supernis promissionibus, terrena desiderant; et si quando in eorum mente aliquid de appetitu aeternitatis oritur, suborta citius transitoria 663 delectatione dissipatur. Unde et statim subjungitur: IBID.--- entus desiderium meum. Fidelis quippe populus se pati denuntiat, quod eos quos diligit pati dolet. Ventus ergo desiderium tollit, cum res quaelibet transitoria aeternitatis appetitum destruit. Unde adhuc congrue subinfertur: IBID.---Et velut nubes pertransiit salus mea. Nubes quippe in alto eminet, sed hanc ad cursum flatus impellit. Sic nimirum, sic sunt temporalia iniquorum bona. Velut in alto quidem per honoris celsitudinem degere videntur; sed ad cursum vitae quotidie, quasi quibusdam mortalitatis suae flatibus impelluntur. Salus ergo ut nubes transit, quia perdesideriis actibusque infirmantium, ad electorum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ex trema illius mebra signant : quae dũ
adopera t̃rena de seruiunt: tanto cȩlerius
ab ad uersariis falli poss quanto sublamia
minꝰ intelligunt : hositaq pedes ad uersarii
sub uertunt : uidelic& cũ extrema mẽbra illi¬
us ad sui dogmatis errorẽ trabunt : Subuersi

Expanded text:
nisi extrema illius membra signantur? quae dum nisi extrema illius membra signantur? quae dum ad opera terrena deserviunt, tanto celerius ab adversariis falli possunt, quanto sublimia minus intelligunt. Hos itaque pedes adversarii subvertunt, videlicet cum extrema membra illius ad sui dogmatis errorem trahunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
popłs scãe aecđȩ designat᷑ Vnde & uenturus iu¬
dex ȩdos ad sinistrã agnos addexterã ponit:
Sed eũ scãm a eccłam aduersitatistẽ pore ipsi
quoq: lacessiunt qui fideles eẽ uidebantur
ei ꝓculilubio calamitates addexterã surgunt
De ipso quippe eiꝰ capite : scriptũ ẽ : Oriens ẽ nom̃
eiꝰ : Nãquia aboriente lux surgit reste ories
dicit : cuiꝰ iusticrae lumine. nrae in iusticiȩ
uox in lustrat᷑ : Ad orientis ergo dex¬
terã calamitates surgunt : quiahi quoq
ad ꝑsecutionẽ surgunit quielecta mebrare¬
dẽ ptoris nrĩ eẽ credebant᷑ qua s uidelic&
calamitates reste ilico asserit surgere :
quiadũ non erant extrane: quip sequunt᷑
ab eis repente mala & in locofiunt ibin
uero dextera hiiqui ueracit̃ fideles sunt ap¬
pollant᷑ ca lamitates addex terã orientis
surgunt quia crupente ꝑ secutionisarci¬
culo crudeles pra uoꝵ impetꝰ iusti patiunt:
Seqͥt̃: Pedes icos sub uerter : &oppresserunt

Expanded text:
 venturus judex haedos ad sinistram, agnos ad dexteram ponet . Sed cum sanctam Ecclesiam adversitatis tempore ipsi quoque lacessunt qui fideles esse videbantur, ei procul dubio calamitates ad dextram surgunt.is vocatur. De ipso quippe ejusdem capite scriptum est: Oriens est nomen ejus . Nam quia ab Oriente lux surgit, recte Oriens dicitur cujus justitiae lumine nostrae injustitiae nox illustratur. Ad Orientis ergo dextram calamitates surgunt, quia hi quoque ad persecutionem prosiliunt, qui electa membra Redemptoris nostri esse credebantur. Quas videlicet calamitates recte illico asserit surgere, quia dum nab eis repente malum, et illico fiunt. Si vero dextra hi qui veraciter fideles sunt, appellantur, calamitates ad dexteram orientis surgunt, quia erumpente persecutionis articulo crudeles pravorum impetus justi patiuntur. Sequitur: Pedes meos subverterunt, et oppresserunt
Abbreviated transcription (Latin):
uel minis t̃riti uol cruciatib: fracti abte¬
nere resto deuant᷑. bene autẽ ad uerso¬
oru semite flustib: cõparant᷑ cũ diciur
etoppresser̃quasi fluctib semitis suis quia
scilic& uita prauoꝵ in solentian quietildine
molesta : ad cbruendã ut ita dixerĩ nauem
cordis quasi tẽpestas in labit᷑ : De quaui debi¬
c& tẽpestate : ꝑsalo monẽ dicit᷑ : quasi
tẽ pestas transiers: nonerit impius : cũq
infirmꝰ quisq ꝑ uersos florere ẽ spicit:
hunc in ꝑuersitatis pelagus undamiserae
iob demalignis spiritib uidelic& hostibus
occultis : dicat uni uersa aecđa de prauis
ꝑsequentib: scilic& ad uersariis aꝑtis Ipsi
quippe eiꝰ itinera dissipant : cũ in quorun¬
dã infirmoꝵ m̃tibus ueritatisuias. calli¬
da ꝑsuasione ꝑturbant: Ipsi insidiantes
preualent : cũ eos quos a ꝑte ad malũ tra¬
here nequeunt bona simulando ꝑ uercuiNt
Sedmirũ ualde quod subicit. nonfut qui seris
auxiliũ : cũ dediuino adiutorio psalmista

Expanded text:
uciatibus fracti, ab itinere recto deviant. Bene autem adversariorum semitae fluctibus comparantur, cum dicitur: Et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis, quia scilicet vita pravorum insolenti inquietudine molesta ad obruendam, ut ita dixerim, navem cordis quasi tempestas illabitur. De qua videlicet tempestate per Salomonem dicitur: Quasi tempestas transiens non erit impius . Cumque infirmus quisque perversos florere conspicit, hunc in perversitatis pelagus unda miserae Job de malignis spiritibus, videlicet hostibus occultis. Dicat universa Ecclesia de pravis persequentibus, scilicet adversariis apertis. Ipsi quippe ejus itinera dissipant, cum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis vias callida persuasione perturbant. Ipsi insidiantes praevalent, cum eos quos aperte ad malum trahere nequeunt, bona simulando pervertunt. Sed mirum valde quod subjicit: Non fuit qui ferret auxilium, cum de divino adjutorio Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
codereliquite & in miscrationib: magnis
congrega bote : In mom̃to indignationis
abscondi faciẽ meã parũ ꝑate . & in mise¬
ricordia sempit̃na miseratꝰ sũ tui: hinc
etiã psalmista de precat᷑ dicens Non me
derelinquas usq: quaq: Derelinquiigitꝰ
se se ad modicũ posse humilit̃ nouerat
quine usq quaq relinqueret᷑ petebat uos
d enĩ suos dñs ueniendo adiuuat. dere¬
linquend ꝓbat : donis firmat tribula
ciauut llũ intribulati one dostrine sus cut¬

Expanded text:
onibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui . Hinc etiam Psalmista deprecabatur, dicens: Non me derelinquas usquequaque . Derelinqui igitur sese ad modicum posse utiliter noverat, qui ne usquequaque relinqueretur petebat. Sanctos etenim suos Dominus veniendo adjuvat, relinquendo probat; donis firmat, tribulaciabit illum in tribulatione doctrinae su
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis dominis addisciplinȩ magisteriũ serui
prae sunt t̃rent praemunt & feriunt &
tam̃ eẽ serui nullo modo desistunt : quia
etiã feriendo famulent᷑: quia igie mala
reꝓboꝵ bonosdũ cruciant purgant : utili¬
tatiiustoꝵ militat etiã potestas iniquoꝵ
Sed plerũq iusti tribulatione de prehensi.
tardã manũ subuenientis aestimant c̃ũ
se ꝑ sequentiũ inmanitas. paulo longiusan¬
sustat : & concita quidẽ sunt creptoris re¬
media sed hoc quod abereptorecitius agit᷑
dderi tardũ uidet : cũq ad eẽ postulatio¬
niauxiliũ querit᷑ si uocẽ nonstatim
sqquit᷑ quia desit aesti mat᷑ : Vnde nunc¬

Expanded text:
pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt; et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia aetiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant, depurgant, utilitati justorum militat etiam potestas iniquorum. Sed plerumque justi tribulatione deprehensi, tardam manum subvenientis aestimant, cum se persequentium immanitas paulo longius angustat, et concita quidem sunt ereptionis remedia, sed hoc quod ab ereptore citius agitur, dolori tardum videtur. Cumque adesse postulationi auxilium quaeritur, si vocem non statim sequitur, quia desit, aestimatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
te poralit ꝑmictit excrescere : it ꝑmalo
dñs aduersis bonis ẽẽ ꝑmit ter& nisictiam
quatũ ꝓ dessent uider&. Nãdũ iniusti sȩui¬
uit iustipurgant᷑ : & utilitati in nocentiũ
militat uita prauoꝵ. dũhanc & prȩmendo
humiliat. & humiliando semꝑ ad meliusfor¬
mat inde reste quoq: ꝑsalomonẽ dr̃ : Qui
stultus e: serui& sapienti & tam̃ sepe conspi¬
cimꝰ sapientes sub eẽ : stultosuero arcẽ domi¬
ni tenere: Sapientes seruilit̃ obsequi stul¬
tostrrannica elatione dominari : quomodo
igit᷑ difinitione diuinȩ sententiae sapienti
stultꝰ seruit. dũ plerũq hunc iure tẽ poralis
dominii cõprimit: sed sciendũ ẽ. quia contra
sapienti suitã dũ stultꝰ prȩmines terrorẽ
potestatis exerc& dũ hunc laborib: fatigat.
contumeliis lacerat. ꝓfecto hunc abomniui-
cioꝵ rubigine. urendo purgat. Stultus ergo
sapienti etiã dominando seruit : quẽ ad meli¬
orẽ statũ prȩm̃do ꝓuehit : Sic nonnũquam

Expanded text:
temporaliter permittit excrescere, ut per malorum Dominus adversos bonis esse permitteret, nisi etiam quantum prodessent videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur, et utilitati innocentium militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper ad melius format. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Qui stultus est, serviet sapienti . Et tamen saepe conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi, stultos tyrannica elatione dominari. Quomodo igitur definitione divinae sententiae sapienti stultus servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vitam, dum stultus praeeminens terrorem potestatis exercet, dum hunc laboribus fatigat, contumtiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti etiam dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit; sic nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ut exbororũ forma. metiatur quanto ipse
desertobopo de for mis est: Exhis qui ppe
quib plenis line bona ad sunt ꝑpendic reco
quac sibiminꝰ sunt atq in illoꝵ puidireo¬
ne conspicer foeditatẽ suã quã in soupo aipac¬
ꝑpeti & sentire non potest : Lucenlao qi peto
de ba conspicere. qui uult de tenebris ui dicare
ut i illa uideat quid detenebris asstimar
ꝑ quas uidere prȩpedit᷑: Peccator namque
sun cognita uita iustoꝵ sem& ipsũ conspice
peccatorẽ se nulla tenus cõprehendta
Videreenĩ se nom potest quia fulgorẽ lucis
nesciers cũ sem& ipsũ conspicit . quid aliud
quã tenebras attendit : iustoꝵergo
debemꝰuitã conspicere ut subtilit depe¬
hendamꝰ nrãm: Illoꝵ uidelic& speties qui¬
si quaedã formã nobi sumtanda ꝓponitar

Expanded text:
ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte, quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in speti, et sentire non potest. Lucem namque debet conspicere, qui vult de tenebris judicare, ut in illa videat quid de tenebris aestimet, per quas videre praepeditur. Peccator namque si incognita vita justorum semetipsum conspicit, peccatorem se nullatenus comprehendit. Videre enim se non potest, quia, fulgorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter deprehendamus nostram. Illorum videlicet species, quasi quaedam formanobis imitanda proponitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphetam dñs dicit: Nos autẽ greges pascuae
meae : homines estis: Quia illos nimirũ dr̃s
pascit: quos uoluptas carnis iumentoꝵ more
non afficit : At contra hii quicarnali affectio¬
ni sub cumbunt: non ia homines. sed iumenta
nominantur : Dicut deqͥbusdam inpeccato
suomorien tibus ꝑ ꝓpħamdicitur: Conpu¬
truerunt iumenta: instercore suo: Iumer¬
ra quippe instercoresuo computrescere est ꝑ¬
carnales homines infȩtore luxuriae uitam
finire: Non eñi esse homines. sediumerta de¬
eoꝵ  & fluxus equorũ fluxus eorũ : Unde &
ꝑdauid dicitur : Homocum inhoriore ess &
non intellexit: cõparatus est iumenitis insipi¬
entib & similȩs factus est illis: Cum ergo
uocentur homines hp qui iusticiae eratione
suffulti sunt. & in ractonabilia ium̃ta nominan¬
tur hi qui carniali delecta cioni deseruiunt
Qui eni plenissime intellegere appetit qualis. ẽ.
tales nimirũ deb& conspicere qualis non est.

Expanded text:
per prophetam Dominus dicit: « Vos autem greges pascuae per prophetam Dominus dicit: « Vos autem greges pascuae meae estis homines » Quia illos nimirum Dominus pascit, quos voluptas carnis jumentorum more non afficit. At contra hi, qui carnali affectione succumbunt, non jam homines, sed jumenta nominantur; sicut de quibusdam in peccato suo morientibus per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Non enim esse homines, sed jumenta deeorum; et fluxus equorum, fluxus eorum . Unde et per David dicitur: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum ergo vocentur homines hi qui justitiae ratione suffulti sunt, et irrationabilia jumenta nominentur hi qui carnali delectationi deserviunt,Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est
Abbreviated transcription (Latin):
exparte aliqua ius. ee inchoauit atq
id quod ñ iustus fecerat: ex eo quod ẽ¬
iustus accusat : Qua accusatione sua
dõ inherere inchoat dũ rectũ contra
se iudiciũ ꝓfert. hoc inse quod illisentit
displicere condempnat : Recepta ergo
usticiasua: dicit homo iste. pet caui: & notanqdũ
quod praemit ti tur. res pici& homines : Etuone de¬
inde pu iungitur : &e dica peccairi slonores̃
nonnulli perg asse se nesciunt : qui a homines
non adte udunt : Nasi cõsiderarent homimeseo
etius coga ioscerent᷑ quan tũ peccando in frabomi¬
nes cecidis sent : Qquauis scriptura sacra
aliquando homines punirȩ soleat humareas api¬
entas ansicut ait apostolus: Cueni sit in teruos
telus & contentio nonne carnales estis &
paulo post subicit dicetis: non ne homines estis
N onnũ quã tamex homines dicit. eos quosabes¬
t̾us ratione diftinguit : id .ẽ. quos non attepi
bestiali passionũ motu dẽ monstrat : Quibus

Expanded text:
ex parte aliqua justus esse inchoavit, atque ex parte aliqua justus esse inchoavit, atque id quod non justus fecerat, ex eo quod justus est accusat. Qua accusatione sua Deo inhaerere inchoat, dum rectum contra se judicium proferens, hoc in se quod illi sentit displicere condemnat. Recepta ergo ustitia sua dicit homo iste: Peccavi. Et notandum quod praemittitur: Respicit homines; et tunc deinde subjungitur: Et dicet, Peccavi. Ideo enim nonnulli peccasse se nesciunt, quia homines non attendunt. Nam si considerarent homines, citius agnoscerent quantum peccando infra homines cecidissent. Et quamvis Scriptura sacra aliquando homines ponere soleat humana sapientes, sicut ait Apostolus: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? et paulo post subjicit, dicens: Nonne homines estis? nonnunquam tamen homines dicit eos quos a bestiis ratio distinguit, id est quos non atteri bestiali passionum motu demon
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dii: Acsiaꝑte dicat. Tẽ poralẽ
concupiscentia tangite & in hocmun¬
do sublimes apparete & timorẽ diui¬
nae sententiae amouere conatur
quid aliud loquit᷑ quã id quod primis
hominib: dixit . cur prȩcepit uobis ds̃
ut non cõmederetis de omni lignora¬
radisi: sed quia diuino munere
redemptꝰ homo iusticiã recepit
quã dudũ conditus amisit : robusti¬
orẽ se iã contrablandimenta calli¬
de ꝑsuasionis exerc&. quia experim̃¬
to didicit: quantũ oboediens esse
debeat prȩcepto: &quẽ tunc culpa
dux̃ ad poenam nunc poena sua
restringat aculpa : ut tanto magis
delinquere metuat . quanto cogen¬
te supplicio & ipse iã quod ꝑ petra¬
peccatorẽ se ñ cognoscer& : si uisticiã
non haber& Nemo quippe tortitudi¬
nẽ suã pnisicũ rectus ee cȩperit de pre¬
hendit: Nã qui omnino ꝑuersus est:
neq: hoc uidere potesł quod ẽ qui
uero peccatorẽ se intellegit iam

Expanded text:
sicut dii? Ac si aperte dicat: Temporalem sicut dii? Ac si aperte dicat: Temporalem concupiscentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum timorem divinae sententiae amovere conatur, quid aliud loquitur, quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditus amisit, robustior se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit, quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringitur a culpa; ut tanto magis delinquere metuat, quanto cogente supplicio, et ipse jam quod perpetrapeccatorem non cognosceret, si justitiam non haberet. Nemo quippe tortitudinem suam, nisi cum rectus esse coeperit, deprehendit. Nam qui omnino perversus est, neque hoc potest videre quod est. Qui vero peccatorem se intelligit, jam