comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bapiismo p̃nunciauit. qui primus baptĩs¬
asse legitur. s insqua ñ in sp̃u. Sicut ip̃e
ait ego baptizo uos in aqua pꝰ penuñtiam.
ola enim corpora abluebat. a pect̃is uͦ ñ
mundabat. Bapts ioħis erat ĩ penitñuiam
ñ in remissionem Baptismus uͦ xͥ ĩ remiᷤᷤ¬

Expanded text:
baptismo praenuntiavit; qui primus baptizasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, a peccatis vero non mundabat. Baptismus Joannis erat in poenitentiam, non in remissionem; Baptismus vero Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mum ⁊̃ se ip̃o minor. ẽ: filius. quom¬
enim non ⁊̃ se ip̃o minor fc̃s. ẽ: qui se¬
ip̃m exinaniuit formam serui actipi¬
ens: Non enim sic accepit formam serui.
ut amitt̾et formam dei. in qua erat eqͣl
pt̃i. In forma ꝙͥ dei unigenitus patris eqͣ¬
lis. ẽ. pr̃i. In forma serui: etiam se ipso
minor ẽ. Non ꝙ in m̾ito scriptura dicit
utrumq s. et equalem pr̃i filium: ⁊ pa¬
trem maiore m filio. Iuud enim ꝓpt̾ d̃ĩ
formam. ħ autem: ꝓpt̾ formam s̾ui in¬
formam. in qua ẽ: et minor patre scđm
tormam serui quam accep̃. in qua ñ m
pt̾e: s etiam sp̃u sancto: nec ħ tantum.
s etiam sc ip̃o minor inuentus ẽ. ꝓpt̾

Expanded text:
Quomodo non etiam seipso minor factus est, qui seipsum exinanivit formam servi accipiens? Non enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma igitur Dei unigenitus Patris aequalis est Patri; in forma servi etiam seipso minor est. Non igitur immerito Scriptura dicit utrumque, scilicet aequalem Patri Filium, et Patrem majorem Filio. Illud enim propter Dei formam, hoc autem propter formam servi informam in quo est; et minor Patre secundum formam servi, quam accepit: in qua non modo Patre sed etiam Spiritu sancto, nec hoc tantum, sed etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ patͥ attͣbuit unitatem. fuio eqͣli¬
tatem. Cum enim unitas dicat᷑ scdm
itͣ unitas ⁊ filio  qualitas. Porte eadẽ
ratione attͥbuitur pr̃i unitas. scđm¬
aug̾tinum: qua sup̃ eidem. erernitas
ut ab alio non sit.⁊ quia filium non¬
genuit unum secum deum.⁊ sp̃c ab¬
eo ꝓced̃. unꝰ cum eo ds̃. Unitas gͦ in ꝑa¬
tre ẽẽ dicit᷑ qr nͨ ẽ. aliud aliquid aqͦ
sit: ñ enim ab alio ẽ nec ab eo ali¬
quid.ł aliquis ÷ ab eterno: q unum
cum eo ñ sit. Pilius enim ⁊ sp̃e sanctꝰ
unum sunt cum patre. Uñ: u̾itas

Expanded text:
 Patri attribuit unitatem, Filio aequalitatem. Cum enim unitas dicitur secundum as, et Filio aequalitas? Forte eadem ratione attribuitur Patri unitas secundum Aug. qua supra eidem aeternitas ut ab alio non sit, et quia Filium genuit unum secum Deum, et eo procedit unus cum eo Deus. Unitas ergo in Patre esse dicitur, quia nec est aliquid aliud a quo sit. Non enim ab alio est, nec ab eo aliquis vel aliquid est ab aeterno, quod unum cum eo non sit: Filius enim et Spiritus sanctus unum sunt cum Patre. Unde Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis atq sinceritatis si natura diui¬
na c̃ tamen in ea: ꝑsonarum tͥnitas.
Unde augustinus in libro .xi. de ciuita¬
ht̃ excepto quod relatiue qͦ persona ad
ẽ filius ⁊ filius habet patrem: nec tam̃¬
ẽ. ip̃e pater in quo uero ad semet ip̃m dr̃:
non ad ait̾um: hoc ẽ. quod ht̃ sicut ad
ip̃a̾ ẽ ꝓpter hec itaq natura ħ dr̃ simplex.
quod non sit aliud hñs. et aliud id quod
ht̃ sicut ⁊ in ceteris reb est. non enim ha¬
bens liquorem: liquor ẽ. nec corpus. color
nec anima ẽ sapientia ecce quanta est

Expanded text:
plicitatis atque sanctitatis sit divina natuplicitatis atque sanctitatis sit divina natura, est tamen in ea personarum Trinitas. Unde Augustinus in libro De Trinitabet hoc est, excepto quod relatiue quaeque persona ad ipse est Filius et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo ergo ad semet ipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad ipse est. Propter hoc utique natura dquod non sit aliud habens, et aliud id quod habet, sicut in caeteris rebus est. Non enim habens liquorem liquor est, nec corpus color, nec anima est sapientia. Ecce quanta est
Abbreviated transcription (Latin):
autem eẽntie simplicitas ac sinceritaᷤ
tanta ẽ quod non ẽ. in ea aliquid quod ñ
compositis: deus qui uita ẽ. subsistit. ne¬
q qui uirtus. ẽ. ex infirmis continetur.
neq qui lux. ẽ. ex obscuris captatur. nec
qui sp̃s ẽ ex disparib formał ẽ. Totum
quod in eo: unum ẽ. idem in octauo
ubro de tͥnitate. Non humano modo:
ex compositis deus ẽ. ut in er aliud sit
quod ab eo habetur: et aludip̃e qui ha
ta. s uiuens ip̃a ꝑ totum. de hoc codem
boetius in pͥmo libro de trinitate ait.
Quo circa ħ u̾e unum in qua nullus m̾is
nullum in eo alirid p̃ter id quod est.
neq enim subiectum fieri potest. au gꝰ¬
Indei suba non ẽ aliquid quod non sit
accidat substantie. s quicquid ibi intel¬
omnino non possunt. Idem in libͤ xu.
de trinitate. Sic habet᷑ in natura unius¬
cuiusq tͥum ut quid ht̃. hoc sit quod ht̃¬
mittendo quod ht̃. siue quod aliud non ẽ
ip̃t ⁊ aliud quod in ip̃o ẽ ⁊ cum tante sim¬

Expanded text:
autem essentiae simplicitas ac sinceritas tanta est, quod non est in ea aliquid quod non compositis Deus qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, eneque qui lux est, ex obscuris coaptatur; neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est: totum quod in eo est, unum est. Idem in octavo libro De Trinitate: Non humano modo ex compoquod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habta, sed vivens per totum ipsa. De hoc eodem Boetius in primo lib. de Trin. ait: Quocirca hoc uere unum in quo nullus numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est. Neque subiectum fieri potest. In Dei substantia non est aliquid quod non sit accidit substantiae. Sed quicquid intelomnino non possunt. Item Aug. in lib. 15 de Trin., c. 9: Sic habetur in natura uniuscujusque trium, quod mittendo quod habet, sive quod aliud non est ipse, et aliud quod in ipso est: et cum tantae sim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es ⁊ tres pͣ: indiuidua. Quod augꝰ.
rationib ꝓbabilib atq irefragabi¬
lib aꝑte demonstrat. in li .uii. de tͥni¬
tate. ita dicens. Si e̾ẽntia genꝰ. ẽ: sp̃es
autem p᷑. ut non nulli sentiunt: opͦ¬
cet appellari tres sub̃as. ũ appellantur
tres ꝑsone. Sicut cum sit animal gnꝰ
q tria animalia. Non enim sp̃es ibi
Tres equi sunt unum animal. s sic̃ tͤs
equi sp̃iali nomine: ita tͥa animalia
cĩntias. cum tͥs equi tͥa animalia dicã¬
tur non unum: patet nomine c̾entie
non sigca  genus. nec nomine pͣ sp̃em¬

Expanded text:
es personae individua. Quod Aug. rationibus probabilibus atque irrefragabilibus aperte demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si essentia genus est, species autem persona ut nonnulli sentiunt, oportet appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genuque tria animalia. Non enim ibi specieTres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aduerbiis utamur dicentes. Hodie
iste pͭ legere. hodie et dicentes cras. iste
pͭ hodie lig̾e. non idem s diuersa di¬
timus eum posse. Pateamut g deum
semꝑ posse quicquid semel potuit .i. ha
be omnem illam potentiam quam se¬
mel hũit ⁊ illius omnis rei potũtiam eꝰ
semel huit. s ñ semꝑ posse face̾ omne
aiud quod aliquando potuit facere. Pot̾
quidem fr̃e aut fecisse quod aliqñ po¬
tuit. Similiter quicquid uoluit ⁊ uult
.i. omnem quam hũit uoluntatem eo¬

Expanded text:
et adverbiis utamur, dicentes hodie: et adverbiis utamur, dicentes hodie: Iste potest legere hodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando potuit. Similiter quidquid voluit et vult, id est, omnem quam habuit voluntatem, e
Abbreviated transcription (Latin):
et ita habuit potñtiã quã mͦ ñ ht̃. Unde
uideiuir eius potentia imminuta. Ad
quod dicimus quia sicut omnia scit
entiam amittit. ł uoluntatem mutat
possit mͦ incarnari uel resurgere. Sicut
enim potuit olim incarnati. ita ⁊ põt
mͦ incarnatus. ẽẽ. in quo eiusdem poten¬
tia monstratur. Ut enim olim sciuit se
resurrecturum: et mͦ scit se resurrexisse.
nec. ẽ. alia scientia illuil olim sciuisse.⁊ ħ¬
mͦscire s ead̾ oĩno ⁊ sic̃uoluit oli resurg̾e ⁊ mͦ re¬
surrexisse inqͦuniꝰ rei uoluntas ex pͥmit᷑. Ita potuit
eiꝰd̾ rei pot̃ntia. Si N posset mͦ nasci ⁊ resurge̾. ñ ẽẽt id̾
posse. Uerba enim diusorum temꝑum:
diuersis ꝓlata temꝑib et diuersis adiũc¬
ta auerbiis eundem faciunt sensum uͥ
mͦ loquentes dicimus iste pͭ leg̾ẽ hodie
cras autem dicemus iste pot̾ legisse.
uel potuit iegere heri. uͥ unius rei mon¬
stratur potentia. Si autem diu̾siᷤ tem¬
ꝑib loquentes eiusdem temporis u̾b̃:

Expanded text:
et ita habuit potentiam quam modo non habet, unde videtur potentia ejus imminuta. Ad quod dicimus, quia sicut omnia sempeentiam amittit, vel voluntatem mutat possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum diversis prolata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
liquid intelligatur. s illi creature
ad quam dicitur: Qualit̾ et iam re
tefugium nr̃m fit: eum ad eum re-¬
fugimus. Numquit tunc fit aliquit
in eius natura. qd añquam refug̃e mꝰ
ad eum ñ erat: In nob gͦ: fit aliqͥ
mutatio: qui ad eum refugiendo:
efficiunt᷑ meliores. In illo autem.
nulla. Sic ⁊ pater noster ẽẽ incipit
cum ꝑ eius gr̃am regeneram᷑ͣ qui
dedit nob̃ potestatem filios dĩ fieri.
Sub̃a gͥ nostra mutatur in melius.
tum filii eius efficimͣ simul ⁊ ille pat̾¬

Expanded text:
liquid intelligatur, sed illi creaturae liquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur! Qualiter etiam refrefugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliores; in illo autem nulla. Sic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneramur, qui dedit nobis potestatem filios Dei fieri. Substantia ergo nostra mutatur in melius, cum filii ejus efficimur. Similiter et ille Pat
Abbreviated transcription (Latin):
dominus erat que utiq ñ in tempore
ẽẽ ceperunt quid redebit de homĩe¬
qui in temꝑe factus. ẽ: Cuius itaq
dominus non erat: antequam ẽẽt.
certe ut dominus hominis eẽt: ex
tuus dominus ẽẽt: uel meus. qͥ mͦ
mͦ gͥ obtinebimus incħ secundum
accidens dici deum. nisi quia ip̃ius
nature nicħ accidit quo mutetur:
ut ea sin accidentia relatiua que
cum aliqua mutatione rerum de
quib dicuntur accidunt. sic̃ amicꝰ.¬
relatiue dicitur. Non enim amicus
cẽ incip̃ nͥ cum amare ceꝑit. fit gͦ au¬
qua mutatio uoluntatis ut amicꝰ
dicatur. Nummus uͦ cum dr̃ p̃cium.
relatiue dicitur. nec tam̃ mutatꝰ est.
sui mutatione totiens dici relatiue
ut neq cum incip̃ dici neq eum de¬
sinit: aliquid ineͥus natura uel for¬
ma qua numinꝰ: mutationis fiat:
quanto facilius de ila incommuta-
bili dei sub̃a: debemus accipe. qita
dicatur relatiue aliquid ad cat᷑am.
ut quamuis temꝑalit̾ incipiat di¬
ti. ñ tamen ip̃i sub̃e dei: accidisse a-¬

Expanded text:
Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de hqui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe tuus Dominus esset aut meus, qui modo r obstinebimus nihil secundum accidens dici naturae nihil accidit quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicrelative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus vero cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nummus est mutationis fiat, quanto fbili Dei substantia debemus accipere, quod ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse a
Abbreviated transcription (Latin):
one sube quod gͦ temꝑalr dici inci¬
pit deus quod aña non dicebatur:
manifestum ẽ relatiue dici: ñ tam̃
tiꝰ ad quod dici aliquid d̃s incipit
q̃ quedam de dõ tempalit̾ dicunt᷑
relatiue ad creaturas: sũ mutatõe
d̃itatis. s non sine mutatione creat᷑e.
⁊ ita accidens ÷ in creatura ñ in crea¬
tore. Et appellatio qua creaturadr̃
relat iue ad creatorem. relatiua ÷ ⁊ re¬
iationem notat. que. ẽ. in ip̃a creat᷑a
appellatio uero illa: qua creator crea¬
tura relatiue dicit᷑. ad creaturam re¬
latiuaquidem ÷ s nullam notat teło¬
nem que sit in creatore

Expanded text:
e. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tameeius, ad quod dici aliquid deus incipit quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore; et appellatio qua creatura dicitur relative, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nullam notat relationem quae fit
Abbreviated transcription (Latin):
enim non ẽ tͥplicitas: il summa uiu
tas est et indifferens equalitas. Unde
ait. Non quoniam deus tͥnitas : iõ
tͥplex putandus ẽ. Alioquin minor
ẽẽt pat̾ solus. uel filius solus: quam
simul pat̾ et filius. Cumq tantus :
pat̾ solus uel solus filius. ł solus sp̃c
sanctus. quantꝰ ẽ simul pat̾ ⁊ filius
et sp̃c sanctus nullo mͦ tͥplex dicñ¬
dusẽ. deus. Non enim pat̾ cum fi-¬
lio ⁊ sp̃u sancto: maior ds ẽ: quam
poreis ut in tͥnitate

Expanded text:
plicitas, ubi summa est unitas et indifferens aequalitas, unde 7, ait: Non quoniam Deus trinus est, ideo triplex putandus est; alioquin minor esset Pater solus, vel Filius solus, quam simul Pater et Filius. Cum itaque tantus est Pater solus, vel solus Filius, vel solus Spiritus sanctus, quantus est simul Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, nullo modo triplex dicendus est Deus. Non enim Pater cum Filio et Spiritu sancto, major Deus est quam poreis, ut in Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
lam unam cẽntiam in qua ista sunt:
extend̃ se ad contemplationem c̃atoris:⁊
uidet unitatem: in trinitate. ⁊ tͥnitatem
in unitate. Intellig̃ enim unum ẽẽ dm̃.
unam c̃ẽntiam. unum pͥncipium. Incel¬
lig̃ enim quia si duo eẽnt: uel ut̾q insuf¬
ficiens eẽt. ł alt̾ suꝑtlueret. quia si aliqͥ.
suꝑflueret. Intellex̃ gͦ unum eẽ deum
unum omnium auctorem ⁊ uid̃: quia
absq sapientia non sit. quasi res fatua.
et ideo intellex̃ eum hr̃e sapientiam.
q̃ ab ip̃o genita ẽ.⁊ quia sapientiam su¬
am dilig̃ intellex̃ ibi eẽ. amorem.

Expanded text:
lam unam essentiam in qua ista sunt, extendit se ad contemplationem Creatoris; et videt unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate. Intelligit enim unum Deum esse, unam essentiam, unum principium. Intelligit enim quia si duo essent, vel uterque insufficiens esset, vel alter superflueret; quia si aliquid superflueret. Intellexit ergo unum esse Deum omnium auctorem, et vidit quia absque sapientia non sit, quasi res fatua; et ideo intellexit eum habere sapientiam, quae ab ipso genita est: et quia sapientiam suam diligit, intellexit e
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾ba ambiꝵ pia diligñtia inspicienda st̃¬
q̃ ex parte hominis ignorantiam ĩstrurint ⁊
alluminant. ex parte errandi fomitem male in¬
teuicta ministrant. His etenim euident᷑ iradit᷑
duos in xͦ et̃ principaies sensus. siue geminam
sap̃ientiam. neq iõ unitas ⁊ singlaritas ꝑsone.
diuiditur. s nuxta duas naturas duas hĩ sap̃ias
Unam ñ erea ram. s genitam. q̃ ip̃e ẽ Attã nõ
genitam s trtatam ⁊ ꝑ gr̃am ei collatam. llam¬

Expanded text:
erba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram non genitam, sed creatam, et per gratiam ei co
Abbreviated transcription (Latin):
ut nicħ p̃ponatur. xͦ ilł trib signantur. q̃
in mentes ꝑfectorum ñ cadunt. ⁊ si alia
uinialia amittlint. In cordib uͦ minorum
int̾dum durant usq in finem qui cum
talib edificiis transeunt: s dissoluentur ĩ
igne. ip̃i uͦ m̾ito fundamenti salui erunt
grauissimam tamen penam sentient. ex qͦ
⁊ quantam ibi ex̾ccat seueritatem. cum ꝓ.
eodem peccato multo grauius ibi puniat

Expanded text:
icantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quoibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat
Abbreviated transcription (Latin):
unt autem ⁊ alii płuni longe alit̾ de peccõ
et de actu sentientes. asserunt enim uolun¬
tatem malam ⁊ actum malum pecc̃a eẽ. ⁊ nulla
ratione bona. nec secundum rõnem aliquam ex
cło auctore eẽ. quia sine dõ fuint. sine eo namq uͭ

Expanded text:
unt autem et alii plurimi longe aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine eo namque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem diligñdi secundum affectũ mag̃
quam secundum effectum diligñt intuen¬
tib explicate uidũr. ñ indocte alii dicunt nõ
mͦ in exibitione oꝑis s etam in affectu carita¬
tis ordinem diffetentem ẽẽ statutum ut añ
omnia diligamus deum. secundo nos t̾tio pa¬
rentes querto filios uel frẽs. ł hiuusmi. pꝰ ea
domesticos. demum inunicos.

Expanded text:
ordinem diligendi secundum affectum magis quam secundum effectum, diligenter intuentibus explicare videntur, non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo, nos; tertio parentes; quarto filios vel fratres, et hujusmodi, postea domesticos, demum inimicos.
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur & preꝑatur dei gr̃a Uñ apłs: gr̃am p̃¬
tis dei. s uolentis ⁊ currentis. Nam si ut quib¬
dam placuit quod dictum ẽ. ita acipiat. non:¬
uo .n. ẜ in der: taiquam diteret᷑. Non sufficit
sit uoluntas hominis. ac ꝑ ħ si recte dictum est.
illud. quia id uoluntas hominis sola ñ implei
cur ñ ⁊ econtrano recte dutur ñ miserentis
ẽ. dei. s uolentis: hominis cum mĩa dei sola¬
non impleat: Homo enum credẽ uel sperare nõ
poterit: nisi uelit nec ꝑuenire ad palmam nͥ
uoluntate currat. Restat gͦ ut iõ recte dictum
inteligatur. ut totum detur deo. qui hominis
uolentem subseq̃r: ne frustra uelit. Ecce his
uerb̃ et auis premissis euident̾ iraditur quia
uoluntas hominis p̃ꝑatur. ⁊ p̃uenitur gr̃a dei
ut bonum uelit. ⁊ aduiuatur ne trustra uelit

Expanded text:
venitur et praeparatur Dei gratia. Unde Apostolus venitur et praeparatur Dei gratia. Unde Apostolus tis Dei, sed volentis et currentis . Nam si ut quibusdam placuit quod dictum est ita accipiatur: Nonntis Dei; tanquam diceretur: Non sufficit sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non etiam a contrario recte dicitur non miserentis est Dei, sed volentis hominis, non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis volentem subsequitur ne frustra velit. Ecce his verbis et aliis praemissis evidenter traditur, quia voluntas hominis praeparatur et praevenitur gratia Dei ut
Abbreviated transcription (Latin):
ans uͦ gr̃a uoluntatem iam bonam. siquitur
adiuuando. Uñ augustinus ꝯͣ uilianum he¬
ticum.: qͥ bonam uoluntatem ex lib̃o arbitͥo
tantum esse dcebat. atq hominem ꝑ liber¬
um arbitrium posse bonum uelle ⁊ opari¬
non extenderes contra gr̃am merita uoluntatis
humane. Non enim miseretur iõ ds̃ alicuius
quia uoluit et cucurrit. s. iõ uoluit ⁊ cucurrit
quia misertus deus. Paratur uoluntas enim
hominis adeo.⁊ a domino gressus hominis
dinguntur. Ideo q congrue ait. Non ẽ. uo.ii. cͣ
gatur s quia uoiuntas nr̃a nil boni agit: nͥ
diuinitus adiuuetur. unde alibi apłs ait. Non
boni agebat. s. quia nicħ boni ag̾et si illa non
aduuaret. his testimoniis apte insinuatur. qi
uoluntas hominis gr̃a dei preuenitur atq pre¬
patur ut fiat bona. nõ ut fiat uoluntas quia
⁊ añ gr̃am uoluntas erat. s non erat bona et rei
animi motus cogente nullo. ad aliquid non
adinittendum. uel adipiscendum. ħ aute m uͥ
non admittat malum ⁊ adipiscat᷑ bonum pre¬

Expanded text:
 gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam voluntatem ex libero arbitrio tantum esse dicebat, atque hominem per liberum arbitrium posse bonum velle et opernon extenderes contra gratiam merita voluntatis humanae. Non enim ideo miseretur Deus alicujus,  voluit et cucurrit; sed ideo voluit et cucurrit, quia misertus est Deus. Paratur enim voluntas a Domino, et a Domino gressus hominis diriguntur . Ideoque congrue ait, non est volentis ngatur, sed quia voluntas nostra nil boni agit, nisi divinitus adjuvetur. Unde alibi Apostolus: Non boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta animi motus cogente nullo ad aladmittendum, vel adipiscendum. Haec autem ut non admittat malum, et adipiscatur bonum, prae
Abbreviated transcription (Latin):
tia preparat hominis uoluntatem ut
uelit bonum. gr̃a cooꝑans adiuuat ne frustͣ
operando incipit. quia ip̃e ut uelimus oꝑat᷑
incipiens: qtł uolentib cooꝑatur perficieis
Ut ꝙͥ uelimus: oꝑatur Cum autem uolumꝰ
⁊ sic uolumus ut faciamus. nob̃ cooꝑatur. la¬
men sine illo uel oꝑante ut uelimus: uel co¬
oꝑante cum uolumus bona pietatis opera

Expanded text:
atia praeparat hominis voluntatem ut velit bonum; gratia cooperans adiuvat ne frustra operando incipit, quoniam ipse ut uelimus operatur incipiens qui uolentibus cooperatur perficiens nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera
Abbreviated transcription (Latin):
ubeitas uͦ a necessitate: ꝑ naturam utramq
nature. ẜ non habeo libertatem gr̃e. Iõ non :
ap̃ me perfectio boni. Iam uoluntas hominiᷤ
quam naturalit̾ ht̃. non ualet erigi ad bonũ
efficacit̾ uolendum uel oꝑe implendum nͥ ꝑ
gr̃ãm liberetur.⁊ aduuetur. liberetur qͥdem
aduocat hominis uoluntas uel oꝑatio. s ip̃a
gr̃a uountatem preuenit oꝑando ut uelit¬
honun bonum ⁊ preꝑatam adiuuat ut ꝑfi

Expanded text:
ibertas vero a necessitate, per naturam. Utramqunaturae, sed non habeo libertatem gratiae; ideo non est apud me perfectio boni. Nam voluntas hominis quam naturaliter habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere implendum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur: liberetur quidemm non advovocat hominis voluntas vel operatio, sed ipsa gratia voluntatem praevenit praeparando ut velit bonum, et praeparatam adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ consonantiam tibiarum. Quomͦ.
disc̾iumus: attendat caruas ur̃a. sunt homĩes
qui pp̃ eaument deum ne mittantur ĩ uebẽnã.
qui inttoducit caritatem . s. sic uenit ut ereat.
Si inim pp̃ penas tunes deum. ñ dum amas:
qm̃ si times. ñ bona desid̃as s nia ͤ caues.⁊ ex
co quia mala caues corrigis te. ⁊ incipis bona de¬
sicłare. Cum bona desidare ceꝑis: erit inte ti¬
te Cum autem tumes deum ne te desat p̃sen.¬
tia eius: amplect̾is eum. ip̃o frui desidas. Q¬

Expanded text:
intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te tite. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras.
Abbreviated transcription (Latin):
suit᷑ seta. pͥ intrat. nͥ exeat ñ succed̃ linum. sic
timor pͥmo occupat m̃tem. Nõ ã iͥ remanet
timor: qr iõ intͣuit ut intͦduc̾et caritatem.
Quod uidetur predictis aduers aR.
st autem alia sententia q̃ uid̃r hini esse
c̃traria. si ñ ht̃ pium initellectorem. Dr̃
.i. uno flatu. implete tibie due c̃sonant. imple¬
te duc ungue sp̃u di dissonare pꝰsunt. Immo
ẽ. tͥ quedam consonantia ÷. quedam concordia:
s auditorem desidat studiosum. ñ ociosum.
e cit mouit duas linguas sp̃c di ⁊ audiuimꝰ ex
una timor ñ ẽ in caritate. audiuimus ex alia.
timor domni castus ꝑmanet in scłm scłi. Quid
ẽ ħ: dissonant ñ. Excute aures intende melo¬
diam. ñ sine tã hu add̃ castꝰ. illic ñ add̃ qr est
timor aliquis qui dr castus .e. aut̃ aliꝰ timor
qui ñ dr̃ castus. Disc̾namꝰ istos duos timores &

Expanded text:
suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitatem. 7. Quod videtur praedictis adversari. Est autem alia sententia quae videtur huic esse contraria, si non habet pium intellectorem. Diciid est, flatu impletae duae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur castus, est alius qui non dicitur castus. Discernamus istos duos timores, et
Abbreviated transcription (Latin):
umorib latiꝰ disputat augꝰ dicens. Cep̃
aliquis crede diem iudicii. Si cepit crede. cep̃
⁊ tim̾e. S qui adhuc timet ñ dum ħt fidu¬
uam in die uidicii. ñ dum ẽ in illo ꝑfecta
caritas. Si ꝑfecta in illo ẽẽt caritas. ñ tim̾et.
Pfecta enim iartias facẽt ꝑtectam i̾ticiam¬
⁊ ñ hr̃et quare tum̾et. immo hr̃et qͣ desicdaret.
ut transeat iniquitas ⁊ ueniat regnum dei.
gͦ timor ñ ẽ cͥaritate. S in qua caritate ñ in¬
choata. In qua gͦ: imꝑfecta. ꝑfecta inquit ca¬
ritas: foras mittit timorem. gͦ incipiat timor.
qi initium sap̃ie timor domini. Timor qͣi locõ
re: pellitur timor qui p̃ꝑauit locum. Qͣntum
enim illa crescit ille decrescit ⁊ quantum illeͣ
fit int̾ior. timor pellitur foras. Maiorẽ caritaᷤ
minor ẽ tuor Minor ÷ caritas: maior ẽ timor.
Si autem nullus e̾ timor. ñ ẽ qua intr caritas:
sicut uidemus ꝑ setam intͦduci linum qñ aliꝙͥ

Expanded text:
moribus latius disputat August. dicens: Coepit aliquis credere diem judicii; si coepit credere, coepit et timere. Sed quia adhuc timet, nondum habet fiduciam in die judicii; nondum est enim in illo perfecta charitas; sed si perfecta in illo esset charitas, non timeret; perfecta enim charitas faceret perfectam justitiamberet unde timeret, imo haberet quasi desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei; ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? In perfecta, perfecta ergo charitas foras mittit timorem; ergo incipiat timor, quia initium sapientiae, timor Domini. Timor enim quasire, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam hũint añ casum uel confir¬
plex qua sciebant quod facti erant.⁊ a quo
facti erant.⁊ cum quo facti erant. ⁊ habebaii
aliquam boni ⁊ mar noticiam intelligen¬
tes quid appetendum. uel respuendum ił
foret. an aliquam dei dilectionem hũirit¬

Expanded text:
pientiam habuerunt ante casum vel confirnitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis foret. 10. An aliquam Dei habuerint di
Abbreviated transcription (Latin):
tem alit̾ etiam ostendit᷑. quod dõ mala.¬
auctore .i. uolente. non fuint mala quia ip̃e
non ẽ causa tendendi ad non eẽ. Tendere
enim ad non et̃: malum ẽ. Ip̃e enuim auctor
mali non est: tendit uͦ ad non cẽ: qui ope¬
ratur malum. Non gͦ deo auctore ẽ: quod
aliquis oꝑatur maium. non ẽ. gͦ bonum
quod aliquis oꝑat᷑ malum. quia tm̃ bo
omnium que sunt auctorẽ. ad cuius boni¬
tatem ꝑtinet: ut sit omne quodẽ bom
tantumm᷑ causa est. quo tirca mali auctor
in nullo deficere bonum est. ⁊ malum est
quia omnium que sunt auctorest que in
quantum sunt bona sunt. Ecte aꝑte hs̃: q
deficere adeo quiẽ. summum bonum maluĩ
ẽ Malum gͦ fac̾t malum ẽ. Non gͦ deo aue¬
tore uel uolente: mala fuint. Obiectio quo¬
Obiectio quo¬
runidam sophistica qua ꝓbare

Expanded text:
tem aliter etiam ostenditur quod Deo auctore, id est, volente non fiunt mala, quia ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bonum quod aliquis operatur malum, quia tantum omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor in nullo deficere bonum est, et malum est est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiunt. 13. Objectio quorumdam sophistica, qua probare
Abbreviated transcription (Latin):
dei i nõ. ẽ lib̾a sine fide oꝑante ꝑ dilectõnem
& illa sufficient̾ ⁊ u̾e bona est. Non enim
fructus bonus qui de cantate iudicis non
surq̃. Si uͦ adsit fides oꝑans ꝑ dilectõnem:
fit delectatio boni.
De illa cogitatione boni
quȩ ꝑcedit fidẽ plene disserit᷑

Expanded text:
dei, id est, non est libera, sine fide operante per dilectionem; dei, id est, non est libera, sine fide operante per dilectionem; et illa sufficienter et vere bona est. Non est enim fructus bonus, qui de charitatis radice non surgit. Si vero adsit fides operans per dilectionem, fit delectatio boni. 8. De illa cogitatione boni quae praecedit fidem, plene disserit
Abbreviated transcription (Latin):
entes simus cogitare ali quid quasi ex no¬
bis attencdant inquit ħ et uerba ista per¬
pencdant. qui putant inquit ex nob̾. eẽ. fidei
ieptum ⁊ ex dio. rẽ fidei supplementum. Com¬
mendans enim istam gr̃am que non dat᷑
secundum aliqua merita. s efficit omnia
non uileat prius. ẽẽ. cogitare quam credẽ s
Aullus quippe credit auquid nͥ prius cogitau̾¬
it eẽ. credendum. Si gͦ cogitare bonum ñ ẽ
ex nob̾ ut hic apłs tradit nec credere qͣmq
et ip̃m credere nich. ẽ aliud quam assencio¬
ne mentis cogitare. hic uidetur insinuare
quod cogitatio bona precedat fidem⁊ ita bo¬
na uoluntas preueniat fidem non p̃uenia¬
tur quod predictis aduersari uidetur. ad ħ
autem dicimus: quod aliquando cogitatio
dem. s non ẽ illa bona uoluntas ł cogitatio
qua recte uiuitur. Iua enim sine fide ⁊ cari¬
tate non est. Fam ut ait augustinus ad anas¬
cum cupiditatib uncatur. non . ẽ. lib̾a ad bo¬
num. nͥ lib̾ata fu̾it. Non autem lib̾at᷑ nͥ per

Expanded text:
entes simus cogitare aliquid quasi ex nobis. Attendant, inquit, hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia non videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Si ergo cogitare bonum non est ex nobis, ut hic Apostolus tradit, nec credere; quanquam et ipsum credere nihil est aliud, quam cum assensione mentis cogitare. Hic videtur insinuare quod cogitatio bona praecedat fidem, et ita bona voluntas praeveniat fidem, non praeveniatur; quod praedictis adversari videtur. Ad hoc autem dicimus, quod aliquando cegitatio dem; sed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim sine fide et charitate non est. Nam, ut ait Aug. ad Anas5, cum cupiditatibus vincatur; non est libera ad bonum, nisi liberata fuerit. Non autem liberatur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
magis diligimus deum. Ex ħ ex p̃missis testi¬
monus augustini asserunt omnes homĩes
parit̾ diligndos a nob̃. ⁊ tm̃ quantum nõ dm̃
aut plusquam nos corpꝰ uͦ nr̃m minus qͣm¬
nos uel ꝓrimos. nec in enumeratione p̃missa¬
iiii. cdiligendorum ordinem diligñdi assignart
dicunt. s tantum que sunt diligñda.

Expanded text:
s testimoniis August. asserunt omnes homines pariter esse diligendos a nobis, et tantum quantum nos, Deum autem plus quam nos, corpus vero nostrum, minus qnos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa diligendorum, ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda.
Abbreviated transcription (Latin):
scã uirgine maria. de qua ꝓpt̾ hotcm domini nullã
pp̃sus cum de peccatis agitur hr̃i uolo questionem.
iñ enim scimus quod ei plus gr̃e sit collatum ad uin¬
cindum. ix omni parte peicatũ quod c̃ciꝑe ac parẽ
m̾uit. quem constat nullum hũisse pecc̃m. Hac gͦ
uirgine excepta. si omnes sancti ⁊ sc̃e congregari p̾sñt¬
iohannes ait si ducrimus quia ꝑeccm̃ ñ hm̃s. noᷤ ip̃os¬
subducimus: Iila autem uirgo singulari gra p̃uen¬
ta. ẽ atq repleta ut ip̃m hr̃et uentris sui fructum.
quem ex initio ht᷑ uniuersitas dominum. Et illud

Expanded text:
ncta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem; inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit collatum ad vincendum omni ex parte peccatum, quia concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine excepta, si omnes sancti et sanctae congregari possentJoannes ait: « Si dixerimus quia peccatum non seducimus? Illa autem Virgo singulari gratia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habuit universitas Dominum; ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt autem non nulli heretici
nuptias detestantes. qui taciani ap¬
pellati sunt. Bĩ nuptias omnino dã-¬
pnãt ac pares formcationib aliisq cor-¬
ruptionib faciunt nͨ recipiunt in su¬
orum num̾o comugio utentem marẽ
ł feminam. Ꝙ autem res bona sit con¬
igium. ñ mͦ ex eo ꝓbatur. ꝗ dominus
leg̾itur coniugnimꝰ instituisse int̾ pri-¬
mos parentes. s ⁊̃ quod in cana gali

Expanded text:
uerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non modo ex eo probatur, quod Dominus legitur conjugium instituisse inter primos pare
Abbreviated transcription (Latin):
llam inquit inmortalitatem in qua pot̾at ñ
mori natura humana ꝑdidit ꝑ lib̾um arbitͥ¬
um. Hanc uͦ in qua non pot̾it mori. accep¬
tura ẽ ꝑ gr̃am quam fuerat. si non peccasset
acceptura ꝑ meritum. Ouamius sine gratia
nec tunc ullum m̾itum eẽ. potuisset. quia
⁊ si peccatum in solo erat arbitrio ꝯstitutum
nõ tamen usticie hñde uel retinende fuffi¬
ciebat lib̾um arbitͥum nͥ duunum preb̾etur
adiurorium. Ecte his uerbis satis ostenditur
quod ante peccatum homo indigebat gratia
oꝑante ⁊ cooꝑante. Non enim habebat quo
pedem mou̾e poss sine grẽ ppͣantis ⁊ oooꝑan¬
tis auxilio. hũit tamen quo potuit stare.
Quod homo ante lapsum uirtutes habri.

Expanded text:
Illam, inquit, immortalitatem in qua poterat non mori natura humana, perdidit per liberum arbitrium. Hanc vero in qua non poterat mori acceptura est per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat arbitrio constitutum, non tamen justitiae habendae vel retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi divinum praeberetur adjutorium. Ecce his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratiae operantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat stare. 2. Quod homo ante la
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ uirum homo añ peccatum eguerit gͦ.
oꝑante. ⁊ cooꝑante. ad quod br̃ dicimus. quia
non cooꝑante tantum s. et oꝑante gr̃a indi¬
gibat nõ quidem secundum omnem oꝑandi
mͦum. oꝑantis gr̃e. Oꝑatur enim libando & p̃¬
ꝑando uoluntatem hominis ab bonum. Ege¬
bat itaq homo. ea non ut lib̾aret uoluntatem
suam. que peccati non fuerat serua. s. ut p̃par⁊
ad uolendum efficacit᷑ bonum. quod ꝑ se nõ

Expanded text:
 utrum homo ante peccatum eguerit gratia operante et cooperante? Ad quod breviter dicimus, quia non cooperante tantum, sed etiam operante gratia indigebat: non quidem secundum omnem operandi modum operantis gratiae, operatur enim liberando et praeparando voluntatem hominis ad bonum. Egebat itaque homo ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad volendum efficaciter bonum, q
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ÷ substitisse doctatur. Nouit
eccła unum innascibilem deum.
Louit unigenitum dei filium confi¬
tet᷑ pr̃tm: ab origine ub̃um. confitet᷑¬
⁊ filii originem ab initio ñ ip̃m ab
ab eo qui a nemine ÷ natum ab et̾no
natiuitatem .s. ex pat̾na et̾nitate su¬
mentem. Edita: hic. fidei professio
sed professionis ratio nondum erpo
subdens: determinauit quomͦ accepit
initiũ inqͥenꝰ originẽ filii eẽ abinitio. Ac si di¬
cet ñita intelligas originẽ filii eẽ abinitio:
a quo sunt omnia. Iam licet filius
sit pͥncipium de princpio: non est
tamen concedendum: quod filius
ħat principium. cumq filius sit
pͥncipium de principio ⁊ pat̾ pͥncipi¬
um non de principio. nõ ÷ pͥncipium
de principio. pͥncipium sine pͥncipio.
sicut filius non ẽ pater. neq tamen
duo principia: s unum. sicut pater
⁊ filius. non duo creatores s unus
creator.
Cum pat̾ & filiꝰ sint unũ pͥnciprũ

Expanded text:
nitus est substitisse doceatur. Novit nitus est substitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab initio, sed ab ab eo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem scilicet ex paterna aeternitate sumentem. Edita est hic fidei professio, sed professionis ratio nondum expossubdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initioa quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit principium de principio, et Pater principium non de principio, non est principium de principio principium sine principio; sicut Filius non est Pater, neque tamen duo principia, sed unum; sicut Pater et Filius non duo creatores, sed unus Creator. 4. Cum Pater et Filius sint unum principium
Abbreviated transcription (Latin):
ab utroq ait enim ita. Si gignens ad
id quod gignit pͥncipium ÷: pat̾ ad
filium. principium. ẽ: qr genuit eum.
Utrum autem ⁊ ad sp̃m sanctum prin
cipium sit pat̾ quia dictum ẽ de pr̃e
procedit. principium ht̃ a quo datur
uel ꝓcedit fatendum ẽ. prẽm ł filium
principium ẽẽ sp̃c sancti non duo
principia. s sicut pat̾ ⁊ filius ad crea¬
turam relatiue: unus creator ⁊ unus
dominus dicitur. sic relatiue ad sp̃m
sanctum: unum pͥncipium. Ad crea¬
turam uͦ pat̾ ⁊ filus ⁊ sp̃c sanctus. u¬
num pͥncipium sicut unus creator.⁊¬
unus dominus. Ecce hs̃: quod pater
principium filii dicitur. quia genu¬
it eum. Qua gͦ notione. ẽ pat̾: ea pͥn¬
cipium filii dicitur .i. generatione.
secundum quam etiam dicitur auc¬
tor filii. Unde hilarius in quarto libꝰ
de trinitate ait. Ip̃o quo pat̾ dicitur
eiꝰ quem genuit auctor ostenditur.
id nomen hñs quod neq ex alio ꝓfec¬
tum intelligatur.⁊ ex quo is qui ge¬

Expanded text:
ab utroque; ait enim ita: Si gignens ad id quod gignitur principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum. Utrum autem et ad Spiritum sanctum principium sit Pater, quoniam dictum est, De Patre  vel quod procedit, principium habet a quo datur vel procedit, fatendum est Patrem vel Filium principium esse Spiritus sancti, non duo principia; sed sicut Pater et Filius ad creaturam relative unus Creator et unus Dominus dicitur, sic relative ad Spiritum sanctum unum pturam vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium sicut unus Creator.unus Dominus. Ecce habes quod Pater principium Filii dicitur, quia genuit eum; qua ergo notione est Pater, ea principium Filii dicitur, id est, generatione secundum quam etiam dicitur auctor Filii. Unde Hilarius in lib. 4 de Trin. ita ait: Ipso quo Pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id nomen habens, quod neque ex alio profectum intelligatur, et ex quo is qui ge
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt. uel etiam cognouerunt. Ut enim au-
summi philosophi nullum corpus ẽẽ dm̃ ⁊
ideo: cuncta corꝑa transcendunt querenteᷤ
dm̃. Uid̾unt ⁊̃ quicquid mutabile ẽ. non eẽ
summum dm̃ omniumq pͥncipium. ⁊ iõ
omnem animam: mutabiles qͦ sp̃s tͣnscen¬
dunt. Dem̃ uidunt omne quod mutabile
ẽ. non posse eẽ nͥ ab illo: qui incommuta¬
bilit̾ ⁊ simpliiter ẽ. Intellex̾unt gͥ: eum ⁊
omnia ita fecisse. ⁊ a nuuo fĩ potuisse.
onsid̃aue¬

Expanded text:
tuerunt, vel etiam cognovesummi philosophi nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt etiam quidquid mutabile est non esse summum Deum, omniumque principium; et ideo omnem animam mutabilesque species transcenderunt. Deinde viderunt omne quod mutabile est non posse esse nisi ab illo, qui incommutabiliter et simpliciter est. Intellexerunt igitur eum et omnia ista fecisse, et a nullo fieri potuisse. Consid
Abbreviated transcription (Latin):
s pp̃ uirius q secum umonem bomo. ñ autens
erat homo ut ex amina ⁊ carne sumnul uinctis
subsisfet ex qua ratione dicitur aliquis alius
homo ⁊ ip̃e forte añ mortem ħ euam mͦ erat ħo.
⁊ pꝰ resurrectionem fuit. In morte uͦ erat homo
erat tantum pp̃. anime ⁊ carnis secum umonẽ:
⁊ mortuus propt̾ int̾ illa duo diuisionem.
Si xp̃c in morie erat homo alicubi ⁊ si ucũq

Expanded text:
semper secum unionem homo. Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, hoc etiam modo erat homo; et post resurrectionem fuit. In morte vero homo erat tantum propter animae et carnis secum unionem, et mortuus propter inter illa duo divisionem. 2. Si Christus in morte erat homo alicubi, et si ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur utrum in illo triduo moitis xfu̾it
homo quod ñ uidetur quibdam quia mor o¬
tuus erat ⁊ homo mortuus non ẽ hõ. Adduntn
ttiam quod si tunt erat homo ł mortał ł ind
mortalis. S mortał n: quia mortuus. nͨ ĩmor¬
tał quia tantum pꝰ tesurrectionem. Quib
redeimus. quia licet homo mortuus su̾it erat
tamen in morte deus homo. nec iioriał¬
ꝗ̃ nͥ mortał.⁊ tamen u̾e erat homo. Ille enĩ
hunism᷑i argum̃tationes in creaturis hñt
lotum. s fidei sacramentum a philosophiciͤ
⁊ iñ mortuum.⁊ hominem ꝗͣ ñ mortalem.
nͨ inmonalem. quia unitus erat anime ⁊
carni semnctis. Aua enim ratione dr cds ħo.¬

Expanded text:
ic quaeritur, utrum in illo triduo mortis Christus fuerit homo, quod non videtur quibusdam, quia mortuus erat, et homo mortuus non est homo. Addunt etiam quod si tunc erat homo: vel mortalis, vel immortalis; sed mortalis non, quia mortuus; nec immortalis, quia tantum post resurrectionem. Quibus respondemus quia licet homo mortuus fuerit, erat tamen in morte Deus homo, nec mortalis; et tamen vere erat homo. Illae enim et hujusmodi argutiae in creaturis locum habent, sed fidei sacramentum a philosophicis amen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus. Alia enim ratione dic
Abbreviated transcription (Latin):
di uirtutem ⁊ di sapientiam. Ubi qͣr
utrum ita sit pater sapientie ⁊ uurto¬
tutis. sue uͭ bac sapientia sapiens sit.
quam genuit ⁊ hac uͥtutute potens.
sit ut ita sit. quia si ħ ÷ ibi. ẽẽ qd÷ saꝑe.
ñ ꝑ illam sapientiam quam genuit
sapiens ẽ pat̾ alioquin: ñ ip̃a ab illo.
s ille ab ip̃o est. Si cnim sap̃ia qͣm
genuit causa est. illi ut sapiens sit
nͥ genitricem nec conditͥcem patͥs.
ullo mͦ quisquam dix̾it sap̃iam.
quid enim ÷ insanius: Ergo pat̾ ip̃a
sapientia ẽ: qua sapiens : Huiꝰ uͦ dr
ꝑ eum sit: sapiens uel potens.s. qr fi¬
lius sapientia uel uirtus ÷ do patͣ
sapientia ⁊ uirtute. ex his gͦ patet
quod pat̾ ñ est sapiens. sapientia
genita. s se ip̃o: sapientia ingeni¬
ta. Utrũ filiꝰ sit sapiens sapientia genita

Expanded text:
i Virtutem et Dei Sapientiam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens  ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit,nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est insanius? Ergo Pater ipsa Sapientia est quper eum sit sapiens vel potens, sed quia Filius Sapientia et Virtus est de Patre Sapientia et Virtute. Ex his ergo patet quod Pater non est sapiens Sapientia genita, sed seipso Sapientia ingenita. 4. Utrum Filius sit sapiens Sapie
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ inuestigari d¬
op̾tet: utrum pat̾ sapiens sit: sap̃ia
qua genuit. que tamen filius ẽ. q̃ui-¬
detur a simii pꝰse ꝓbari. Si enimpa¬
t̃ dilig̃ amore qui ab ip̃o ꝓced̾ tͣ ñ ⁊ sa
pientia uel intelligentia quam ge-
nuit: sap̃ł intelligit: Kanc que stio¬

Expanded text:
diligenter investigari oportet utrum Pater sapiens sit Sapientia quam genuit, quae tantum Filius est. Quod videtur a simili posse probari. Si enim Pater diligit amore qui ab ipso procedit, cur non et Sapientia vel Intelligentia quam ipse genuit, sapit