comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non recedit: ita caro natur̃a mm̃
generis non relinqͥt. Unus
Deus ꝑ id qd̃ in principio ert
u̾bum. et uerbum erat aꝰ
deum. et deus erat uerbum
homo per io qd̃ uerbumca¬
ro factum est. et habitauit
in nobis. Deus per id qd om-¬
nia ꝑ ip̃m facta ͭ et sine ip̃o
fc̃m est nichil. Homo ꝑ id
qd̾ factus est ex muliere. fa¬
ctus sub lege. Natiuitas car¬
nis manifestatio est huma¬
ne nature partus uirginis
diuine est uirtutis idiciũ.
Infantia paruuli ostenditur
humilitate cunarum. mag¬
nitudo altissimi declaratur
uocibus angłoꝵ. Similis est
rudimentis hominum que
herodes impius molitur occi¬
dere sed dominus est omniũ
quẽ magi gaudent simplib̾t̃
adorare. Iam cũ ad precurso¬
ris sui ioh̃is baptismum ue¬
nit. ne lateret qđ̵ carnis ue¬
lamine diuinitas tegeretur
uox patris de celo intonans
dixit. Hic est filius meus di¬
lectus. in quo michi bene cõ¬
placuit. Quem itaq sicut
hominem diaboli temptat

Expanded text:
non recedit, ita caro naturam nostri non recedit, ita caro naturam nostri generis non relinquit. Unus Deus per id quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; homo per id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deus per id quod omnia per ipsum facta sunt, et sinfactum est nihil; homo per id quod factus est ex muliere, factus sub lege. Nativitas carnis manifestatio est humanae naturae: partus virginis divinae est virtutis indicium. Infantia parvuli ostenditur humilitate cunarum, magnitudo Altissimi declaratur vocibus angelorum: similis est rudimentis hominum, quem Herodes impie molitur occidere; sed Dominus est omnium, quem Magi gaudent suppliciter adorare. Jam cum ad praecursoris sui Joannis baptismum venit, ne lateret quod carnis velamine divinitas tegeretur, vox Patris de coelo intonans dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Quem itaque sicut hominem diaboli tentat
Abbreviated transcription (Latin):
Incomprehensibilis. uoluit
comp̾hẽdi. Ante tẽpora manẽs
ẽẽ cepit ex tẽpore. Unu̾sitatis
dominus seruilem formam
obumbrata maiestatis sue
immensitate suscepit. Impas¬
sibilis deus non dedignatus
est homo ẽẽ passibilis. et im¬
mortalis mortis legib sub-¬
iacere. Noua autem natiui-
nistrauit. Assumpta est de
matre dñi natura non cul¬
pa. Nec in domino ihu xp̃o
ex utero uirginis genito. qr
natiuitas est mirabilis. sdeo
nr̃e est nature dissimilis.
Qui enim uerus deus est:
idem uerus est homo. Et nul-¬
lum est in hac unitate mẽ¬
dacium. dum inuicem sũt
humilitas hominis et alti¬
tudo deitatis. Sicut enins de¬
us non minuitur miserati¬
one: ita homo non consims¬
tur dignitate. Agit enimu¬
traq forma cũ alterius com¬
munione qd̃ ꝓprium est:
u̾bo scilicet operante qd̃ uer¬
bi est: carne exequente qd̾
carnis est. Unum horum ch¬
ruscat miraculis. aliud sub¬
cũbit in iuriis. Sic̃ u̾bum
ab equalitate pat̾ne glorie

Expanded text:
ehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens esse coepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae immensitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitanistravit. Assumpta est de Matre Domini, natura, non culpa; nec in Domino Jesu Christo, ex utero virginis genito, quia nativitas est mirabilis, ideo nostri est natura dissimilis. Qui enim verus est Deus, idem verus est homo, et nullum est in hac unitate mendacium, dum invicem sunt et humilitas hominis et altitudo Deitatis. Sicut enim Deum non mutatur miseratione, ita homo non consumitur 819 dignitate. Agit enim utraque forma cum alterius communione, quod proprium est; Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exsequente quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbit injuriis. Et sicut Verbum ab aequalitate paternae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
enim sine defectu ꝓpriecatẽ
suam utraq natura. Et sic̃
forma serui dei formam nõ
adimit. ita forma dei sermi
formam. ñ minuit. Nam qr
głabatur diabolus hominẽ
sua fraude deceptum diui¬
nis caruisse munerib et im¬
mortalitatis dote nudatum
duram mortis subisse sentẽ¬
tiam. seq in malis suis qd̃dã
de preuaricatoris consortio
inuenisse solatium. deum
quoq iusticie exigente ratio
ne erga hominem quem tã¬
to honore condiderat pristiña
mutasse sententiam: opus
fuit secreti dispensatione cõ¬
silii. ut incõmutabilis deus
cuius uoluntas non potest
sua benignitate priuari. pri¬
mam erga nos pietatis sue
dispensationem sacramento
occultiore compleret. et homo
diabolice iniquitatis astucia
actus in culpam: cõtra dei
ꝓpositum non ꝑiret. Ing̾dit᷑
ergo huius mundi infima
fibus dei de celesti sede desce¬
dens et a pat̾na gła non re¬
cedens. nouo ordine noua na¬
tiuitate generatus. Nouo or¬

Expanded text:
enim sine defectu proprietatem enim sine defectu proprietatem suam utraque natura. Et sicut forma servi Dei formam non adimit, ita forma Dei formam servi non minuit. Nam quia gloriabatur diabolus hominem, sua fraude deceptum, divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum, duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium, Deum quoque, justitiae exigente rane, erga hominem quem in tanto honore condiderat, propriam mutasse sententiam: opus fuit secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento occultiore compleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatus. Novo or
Abbreviated transcription (Latin):
onis nr̃e debitum natura in¬
uiolabilis nature est unita
passibili. ut qd̾ nr̃is remediis
congruebat: unus atq idem
meliator dei et hominum ho¬
mo xp̃c ih̾s et mori posset ex
uno et mori non posset exal¬
t̾o.In integra ergo ueri hõis
ꝑfectaq nat᷑a uerꝰ natꝰ est d̾s
totus in suis. totus in nr̃is. Nr̃a
autem dicimus que in nob̃
ab initio creator condidit et
que reparanda suscepit Nã
illa que deceptor intulit. et
homo deceptus admisit: nul¬
lum habuerunt in saluatore
uestigium. Nec quia cõmu¬
mionem humarum subiit
infirmitatum: ideo nr̃oꝵ
fuit particeps delictorum.
Assumpsit formam serui sñ
sorde pecti. humana augens.
diuina non minuens. ¶uia
ex manitio illa qua se mnui¬
sibilis uisibilem p̾buit. et cre¬
ator ac dominus om̃ium rerũ¬
terum unus uoluit ẽe morta¬
lium. inclinatõ fuit misera¬
tionis non defectio potestatis
proinde. qui manens in for¬
ma dei fecit hominem: idẽ

Expanded text:
onis nostrae debitum, natura inonis nostrae debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili: ut quod nostris remediis congruebat unus atque idem mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, et mori posset ex uno, et mori non posset ex altero. In integra ergo veri hominis perfectaque natura verus natus est Deus, totus in suis, totus in nostris. Nostra 89 autem dicimus quae in nobis ab initio Creator condidit, et quae reparanda suscepit: nam illa quae deceptor intulit, et homo deceptus admisit, nullum habuerunt in Salvatore vestigium: nec quia communionem humanarum subiit infirmitatum, ideo nostrorum fuit particeps delictorum. Assumpsit formam servi sine sorde peccati; humana augens, divina non minuens: quia exinanitio illa, qua se invisibilis visibilem praebuit, et creator ac Dominus omnium rerum, unus voluit esse mortalium, inclinatio fuit miserationis, non defectio poteProinde qui manens in forma Dei fecit hominem, idem
Abbreviated transcription (Latin):
Nec frustratorie loquens ita
u̾bum diceret carnem fc̃m:
beret formam hominis. et ñ
haberet mat̾m corporis u̾ita¬
tem. An fortem ideo putanit
non nr̃e e̾e nat᷑e᷑. quia missũ
ad beatam mariam anglo
et uirtus altissimi obũbra¬
bit tibi. ideoq et qd̾ nascetur
exte sc̃m uocabitur filius de.
ut quia conceptus uirginis
diuini fuit oꝑis. non de nat̾a
concipientis fuerit caro cõcep¬
ti: Sed non nobis ita intel¬
ligenda est illa generatio sĩ¬
głarit̾ mirabilis et mirabili¬
ter singularis: ut ꝑ nouitatẽ
creationis. ꝓprietas remota sit
generis. fecunditatem enim
uirgini sp̃c sc̃s dedit. uerites
autem corporis sũpta de cor¬
pore est. Et edificanti sibi sa-¬
pientia domum: u̾bum caro
fc̃m est et habitauit in nob.
hoc est in ea carne qͣm suscẽp
tionalis animauit. Salua
ture: et in unam coeunte ꝑso¬
nam: suscepta est a maiefta¬
te humilitat a uirtute infit¬
mitas. ab et̾nitate mortalitas.
Et ad resoluendum conditi¬

Expanded text:
Nec frustratorie loquens, ita verbum diceret carnem factumberet formam hominis, et non haberet materni corporis veritatem. An forte ideo putavit non nostrae esse naturae, quia missus ad beatam Mariam angelus et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei ? ut quia conceptus virginis divini fuit operis, non de natura concipientis fuerit caro concepti. Sed non ita intelligenda est illa generatio singulariter mirabilis, et mirabiliter singularis, ut per novitatem creationis proprietas remota sit generis. Fecunditatem enim virgini Spiritus sanctus dedit, veritas autem corporis sumpta de corpore est; et aedificante sibi Sapientia domum , Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hoc est, in ea carne quam assumpsit tionalis animavit. CAP. turae, et in unam coeunte personam, suscepta est a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad resolvendum conditi
Abbreviated transcription (Latin):
apłi: ioħis testimonio ñ resis¬
tat dicentis. Et sanguis ih̾u
xp̃i filii dei uiui mundat nos
ab om̃i pecc̃o. Et it̾um. Hec est
uictoria que uincit mundũ.
fides. Et quis est qui uincit mũ¬
dum. nisi qui credit qm̃ iħs est

Expanded text:
annis testimonio non resistat dicentis: Et sanguis Jesu Christi Filii Dei mundat nos ab omni peccato. Et iterum: Haec est victoria quae vicit mundum, fides nostra; et quis est qui vicit mund
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ei ex semine dainid se¬
cũdum carñẽ. Ad ꝓpheti̾as qͦs
paginas piam solicitudiñe
contulisset inueniens ꝓmissi¬
onem dei ad abraham dicẽ-¬
tis. In semine tuo benedicen¬
tur omnes gentes. Et ne dehu-¬
ius feminis ꝓprietate dubita¬
ret: secutus fuisset apłm di¬
centem. Abrahe dicte sunt ꝓmiᷤᷤ¬
siones. et semini eius. Nondi¬
cit in seminib quasi in mul¬
tis.sed quasi in uno in semi

Expanded text:
tus est ei ex semine David setus est ei ex semine David secundum carnem , » ad propheticas paginas piam sollicitudinem contulisset, et invenisset promissionem Dei ad Abraham, dicentis: « In semine tuo benedicentur omnes gentes . » Sed ne de hujus seminis proprietate dubitaret, secutus fuisset Apostolum dicentem: « Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus . » Non dicit in seminibus quasi in multis, sed quasi in uno
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat deceptus impendit.
ut mortem uinceret. et cliabo¬
lum qui mortis habebat im¬
ꝑium. sua uirtute destrueret.
hon enim suꝑare possemus
pect̃i et mortis fetorem. nisi
nat᷑am nr̃am ille susciꝑet et
suam. faceret: quem nec pec¬
catum contaminare nec
mors potuit detinere. Concep¬
tus quippe est de spũ scõ intͣ
ut̾um uirginis matͥs que ita
salua uirginitate edidit: ꝙ̃¬
admodum salua uirginita¬
te concepit. Sed si de hot xp̃ia¬
ne fidei fonte purissimo sin¬
cerum intellectum haurire
non poterat. quia splendore
ꝑspitue ueritatis occecatio¬
ne sibi ꝓpria tenebrabaat: doc¬
trine se euanglice subdidis¬
set dicente matheo. liber ge¬
nerationis ihu xp̃i filii daiid
filii abraham. Apostolice qͦq
p̾dicationis excepisset instru-¬
ctum legens in epła ad roma¬
nos. Paulus seruus xp̃i ih̾u
uocatus apłs segregatus in
euͣngłium dei qd̃ ante pro¬
miserat ꝑꝓħas suos in scrip
turis scis de filio suo. qui fac¬

Expanded text:
qui erat deceptus impendit; qui erat deceptus impendit; ut et mortem vinceret, et diabolum, qui mortis habebat imperium, sua virtute destrueret. Non enim superare nos possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum contaminare, nec mors potuit detinere. Conceptus quippe est de Spiritu sancto intra uterum Virginis matris; quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc Christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis, obcaecatione sibi propria tenebrarat, doctrinae se evangelicae subdidisset, dicente Matthaeo: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Apostolicae quoque praedicationis expetisset instructum, et legens in Epistola ad Romanos: Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo qui fac
Abbreviated transcription (Latin):
dum om̃ium regñatorum
uoce deꝓmitur. istius adhuc
ciens igit᷑ qͥd deb̾et de u̾bi d̃i
incarnatione sentire. nec uo¬
lens adꝓmerendum lume
intelligentie in scarum scͥp¬
turarũ latitudine. laborate
illam saltem communem
et non incertam consessionẽ
sollicito recepisset auditu ꝙͣ
fidelium uniuersitas ꝓfitetur.
credere se in dm̃ patrem om̃i¬
gine. Quib trib sententiis.
omnium fere hereticorum
machine destruuntꝰ. Cum eñi
deus et om̃ps et pater crecditꝰ
sempit̾nus: id est filius demõ¬
stratur in nullo a patre diffe¬
rens.quia de deo deus. de om¬
mipocente om̃ipotens de et̾no
natus est coet̾nus. non post̾ior
tempore. non inferior potesta¬
te. non dissimilis gła. non di¬
uisus essentia. Idem uero sem¬
pit̾ni genitoris unigenitus sẽ¬
pit̾nus natus est de sp̃u sc̃o ex
maria uirgine. Quenatiuitaᷤ
temporalis. illius natiuitati
diuine et sempiterne nichil
minuit. nichil contulit. sed
totum se reparando homini

Expanded text:
dum omni regeneratorum dum omni regeneratorum voce depromitur, istius adhuc ciens igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promerendum lumen intelligentiae in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, quam fidelium universitas profitetur credere se in Deum Patrem Omnigine. Quibus tribus sententiis, omnium fere haereticorum machinae destruuntur. Cum enim Deus et omnipotens et Pater creditur, consempiternus cidem Filius demonstratur: in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus: non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, non divisus essentia. Idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempternus, natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quae nativitas temporalis illi nativitati divinae et sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando homini
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimo fr̃i flauia u̾bi.¬
no salutem. Lectis dilectionis
tue litt̾is quas miramur fu¬
isse tam seras. et gestorum
episcopalium ordine recenfito¬
tandem quid apud uos scan¬
dali cõtigerit. atq contra in¬
tegritate fidei exortũ fuerit
agnouimus. Et que prius ui¬
debantur occulta. nunc nob̃
eutices qui p̾sbit̾ii nõie hono.¬
rabilis uidebatur. multum
imprudens et nimis imꝑit̃
ostenditur. ut etiam de ip̃o
dictum sit aꝓpħa. Noluit in¬
telligere ut bene ageret. ins¬
quitatem meditatus est in
cubili suo. Quid autem ini
in hanc insipientiam cadũt
qui cũ ad agnoscentlam u̾i¬
tatem aliquo impediuntur
obstaculo: non ad ꝓpheticas
uoces. non ad apłicas litt̾as.
nec ad eunglicas auctorita¬
tes: sed ad semet ip̃os recurĩt.
Et ideo magistri erroris exis¬
tunt: quia ueritatis discipłi
non fuerunt. Quam enim
erudicionem de sacris noui
et uet̾is testamenti pagius
ad quisiuit. qui nec ipsius
qͥdem simboli initia appre¬
hendit: Et qd̾ ꝑ totum mũ¬

Expanded text:
Dilectissimo fratri Flaviano Leo. Lectis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recentandem quid apud vos scandali contigerit atque contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus, et quae prius videbantur occulta nunc nobis Eutyches, qui presbyterii nomine honorabilis videbatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur, ut etiam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere ut bene ageret: iniquitatem meditatus est in cubili suo. Quid autem iniqin hanc insipientiam cadunt qui, cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediuntur obstaculo, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, non ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt, et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli non fuerunt. Quam enim eruditionem de sacris Novi et Veteris Testamenti paginis acquisivit, qui ne ipsius quidem symboli initia comprehendit; et quod per totum mun
Abbreviated transcription (Latin):
dere: cũ ex ura sententia cope¬
tatus ꝓfiteretur se dicere qd
antoa non dixerat. et ei fidei
ad quiescere cuius prius finis¬
set alienus. Set cũ a nathe ma¬
tizando impio dogmati nolu¬
isset prebere cũsensum: intel¬
lexit eum fr̃nitas ur̃a in sna
manere perfidia dignumq
c̃ẽ qͥ iudicium comdempna¬
tionis exciꝑet. De quo si fide-¬
liter atq utilit̾ dolet. et qͣm
recte mota sit. ep̃alis aucto¬
ritas. Uel sero cognoscit. uel
si ad satisfactionis plenitu-
dinem. om̃ia que ab eo ma¬
le sunt sensa uiua uoce et
presenti suscriptione damp¬
nauerit: non erit reprehen¬
sibilis erga cor rectum quã¬
tacũq miseratio. quia domi¬
nus nr̃ uerus et bonus pasto:
qui animam suam posuit
pro ouibz. et qui non uenit
animas hominum ꝑdere. s
saluare imitatores nos uo
luit ẽe sue pietatis. ut pecc̃a¬
tes quidem iusticia coerceat
cõuersos autẽ misericordia
non repellat. Tunc enim de¬
mum fructuosissime fides

Expanded text:
dere, cum ex vestra sententia coardere, cum ex vestra sententia coarctatus profiteretur se dicere quod antea non dixerat, et ei fidei acquiescere cujus prius fuisset alienus: sed cum anathematizando impio dogmati noluisset praebere consensum, intellexit eum fraternitas vestra in sua manere perfidia, dignumque esse qui judicium condemnationis exciperet. De quo si fideliter atque utiliter dolet, et quam recte mota sit episcopalis auctoritas vel sero cognoscet, vel si ad satisfdinem, omnia quae ab eo male sunt sensa, viva voce et praesenti subscriptione damnaverit, non erit reprehensibilis erga correctum quantacunque miseratio. Quia Dominus noster, verus et bonus Pastor, qui animam suam posuit pro ovibus suis, et qui venit animas hominum salvare, non perdere, imitatores nos suae vult esse pictatis; ut peccantes quidem justitia coerceat, conversos autem misericordia non repellat. Tunc enim demum fructuosissime fides
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ tres sunt: qui testimom¬
um dant. sp̃c. aqua. et sãguis.
Et tres unum sunt. sp̃c scĩfi
baptismatis. Que tͥa unũ sũt:
et in diuidua manent. nichil¬
q eoꝵ a sua cognexione se iun¬
gitur. Quia eccl̃ia catholica
hac fide uiuit. hac ꝓficit: ut ĩ
diuinitate humanitas. nec si¬
ne uem credatur humanita¬
te diumitas. Cum uero ad
int̾rogationem examinis ue¬
stri entices responderie dic̃s.
confiteor in duab natis fuisse
dominum ante adunationẽ
post adunationem uero con
increpatione reprehensam et
errorem nimis insipientem
impie duarum naturarum
ante incarnationem dei filiꝰ
eo singularis asseritur. Quod
ne euties ideo uel recte uel cto¬
lerabilit̾ estimet dictum. qͥa
nulla ur̃a est sententia con¬
futatum: dilectionis tue di¬
ligentiam cõmonemus fr¬
causa ꝑducitur: impruden¬
tia hominis ĩꝑiti etiam ab
hac sensus sui macula ꝑte
purgetur. Qui quidem ut
gestoꝵ ordo patefecit. bene se¬
perat a sua per uersione disce¬

Expanded text:
 tres sunt qui testimonium dant, spiritus, aqua, et sanguis, et tres unum sunt: spiritus utibaptismatis. Quae tria unum sunt et individua manent, nihilque eorum a sua connexione sejungitur, quia Ecclesia catholica hac fide vivit, hac proficit, ut in divinitate humanitas, nec sine vera credatur humanitate divinitas. Cum autem ad interlocutionem examinis vestri Eutyches responderet, dicens: Confiteor ex duabus naturis fuisse Dominum nostrum ante adunationem, post adunationem vero unamincrepatione repressam, et sermonem nimis insipientem,impie duarum naturarum ante incarnationem unigenituseo singularis asseritur. Quod ne Eutyches ideo vel recte vel tolerabiliter aestimet dictum, quia nulla vestra est sententia confutatum, dilectionis tuae diligentiam commonemus frcausa perducitur, imprudentia hominis imperiti etiam ab hac sensus sui macula per te purgetur, qui quidem, ut sicut gestorum ordo patefecit, bene coeperat a sua persuasione disce
Abbreviated transcription (Latin):
non credit equalem. Quid dicls
sedquẽ fecit deus uerus. Nona
traxit pater. Non enim intelles¬
isti patrem. cuius filium negal
aliud cogitas. ñ est ip̃e filius.
Neca patre traheris: nec ad fili¬
um traheris. Aliud est emim
filius aliud qd̾ tu dicis. Fo̾tinꝰ
dixit. Homo solus est xp̃c. nõ
est et ds. Qui sic credit. non pa¬
ter eũ trahit. Quem pater traꝵ
unicꝰ. sicut equalis. Tu es xp
est. et apatre tractus est. Beatꝰ

Expanded text:
non credit aequalem. Quid dicis, non credit aequalem. Quid dicis, sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Quem Pater traxiunicus, sicut aequalis, tu es Christus est, et a Patre tractus est. Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
tue et torrente uoluptatis tue
potabis eos. qm̃ apud te fons ẽ
tons uite. et inlumme tuo ui¬
debimus lumen. Da amantẽ
et sentit qd̃ dico.La desideran¬
tem. da feruentem. da in ista
solitudine ꝑegrinantem. atq
sicientem et fontem et̾ne pa¬
trie suspirantem.da talem:
et scit quid dicam. si autem
frigido loquor.quid loquor:
Tales erant isti. qui inuicem
murmurabant. Pater in qͥt ꝙ̃
traxerit: uenit ad me. Quid est
sumus. ab illo trahannur cui
dixit quedam q̃ diligit. post
odorem unguentoꝵ tuoꝵ crre¬
mus. Sed quid intelligi uoluit
adu̾tamus fr̃s. et quantũ pos¬
sumus capiamus. Trahit pa-¬
ter ad filiu eos qui ꝓpt̾ea credñt
in filiũ: quia eũ cogitant pa
trem habere deũ. Deus em̃ pa¬
ter eqͣlem sibi genuit filium.
Et qui cogitat atq in fide sua.
sentit et ruminat. eqͣlem ẽẽ pa¬
tri eũ inqũe credidit: ip̃m tra¬
hit paterad filium. Arriꝰ credidit
creaturam. ñ er̃ traxit pader qi
ñconsiderat patr̃e. qui a s ilium

Expanded text:
tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum trem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credit, ipsum trahit Patecreaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. Tibi ñ ascẽdi: nam inde
nunqũa recessi. Infia non tan¬
gebat stantẽ. quomodo tange¬
ret ad patrem ascendentem:
Sic tamen sic se tangi uoluit.
sic tangitur ab eis aquibz bene
tangitur. Ascendens ad pacr̃e.
manens cũ patre. equalis pa¬
tri. Inde et hic si aduertis. ne¬
mouenit adme: nisi quem
pater attraxerit. Noli te cogi¬
tare inuitũ trahi. Inuitus tra¬
hitur ammus. et amore. Nec
timere debemus. ne abhomi-¬
nib. qui u̾ba ꝑrependunt. et
areb maxime diuinis intel¬
ligendis longe remor sunt
in hoc scͥpturarum sc̃arum e¬
ungłico u̾bo forsitan rephen¬
damur et dicatur nobis. Quo¬
modo uoluntate credo. si tra¬
hor: Ego dico parũ uolunta¬
te. etiam uoluptate traheris.
Quid est traheris uoluptate:
Delectare in dño. et dabit tibi
peticiones cordis tui. Ett que¬
dam uoluptas cordis. cui panis
dulcis est ille celestis. Norro si po¬
ete dicere licuit. trahit sua qũe¬
q uoluptas. ñ necessitas sed uo¬

Expanded text:
Patrem; tibi non ascendi, nam inde Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed vo
Abbreviated transcription (Latin):
facit inuitus: qui aũt traitit
tanqͣm inuitus cogi uidetur
quo modo istam soluimus qus¬
stionem: nemo uenit ad men
pater qui misit me traxerii
eum: Si trahitur ait aliquis
inuitus uenit. Si inuitus ue¬
nit non credit. Si nec credit.
nec uenit. non enim ad xp̃m
ambulando currimꝰ: sed credẽ¬
do. Nec motu corporis. sed uolũ¬
tate cordis accedimus. Ideo illa
mulier que fimbriam tetigit
magis tetigit quam turba que
p̃ssit. Ideo dominus dixit. Qs
tes discpli dixerunt. Turbe te
comprimunt. et dicis quis me
tetigit: Et ille repetiuit. Tetigit
mealiquis. Illa tangit. turba
premit. Quid est tecigit. nisi
credidit: Unde et mulieri il¬
li post resurrectionẽ dixit. uolẽ¬
ti se mittere ad pedes enit. ho¬
limetangere quid est. ñdum
enim ascentui ad patrem. Qd̾
uides hoc solum me eẽ putas
Noli me tangere qͥd est. Hoc so¬
lum me ẽẽ putas qd̾ tibi appareo.
Noli sie credere. hoc est nolrtan¬
gere. Nodũ enim ascendi ad pa¬

Expanded text:
facit invitus, qui autem trahitur, facit invitus, qui autem trahitur, taquomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis tes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e cõmendatio. Nemo ue¬
nit nisi tractus. Qũe trahat et
quem nontrahat. quare illum
trahat et illum non trahat. no¬
li uelle iudicare si non uis er¬
rare. Semelaccipe et intellige.
Nundũ traheris. ora ut traharis.
Quid hic dicemus fratres: Si tia¬
huurad xp̃m: ergo inuiti cre¬
dnnus. ergo uiolentia adhibet᷑.
non uoluntas extitatur. Itrare
quisquam eccl̃iam potest nolẽt
accedere ad altare potest nolens
acciꝑe sacramentũ potest noles.
credere non potest ñ uolens. Si
corpore craderetur: fieret innose¬
tib. sed non corpore creditur.
Apłm audi. Corde creditur ad iu¬
ticiam. Et quid sequitur: Dre
autem confessio fit ad salutor
Deradice cordis. surgit ista col¬
fessio. Aliquando audis con¬
fitentem. et nescis credentem.
Sed nec debes uocare tonsiten¬
tem. quem iudicas non creden¬
tem. Noc est confiteri. dicete qd
habes incorde. Siaũt aliud in
corde habes aliud clicis. loque¬
ris ñ confiteris. Lum ergo in
xp̃m corde credat᷑. qd̾ nemo utus

Expanded text:
e commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique
Abbreviated transcription (Latin):
te sue ministerium redigit
et tamen hec eadem non
sinit sue menti dñari.
Ut subiecta foris seruiant
et munquam intentionẽ
animi ad alia tendentem
frangant. Quicuq igitur
tales sunt: eis ꝓfecto terre¬
na omĩa ñ ad desiderium
s̃ ad usum assunt. Qa reb
quidem necessariis utunt᷑
s nchil habere cũ peccato
cupiunt᷑. De ip̃is quoq reb
habitis cotidie mercedes ad¬
quirunt. et plus gaudent
bono oꝑe quã bona possessi-¬
one. Ac ne aliquib ista diffi¬
cilia ẽẽ uideant᷑. rẽ ꝑsona refe-¬
ro quam multi mecũ ur̃m
nouerunt. Quem uideli¬
cet rem ipse ante trien¬
nium incentuncellensi ur¬
be a ꝑsonis fidelib didici. Hu
ꝑnanq in eade ciuitate
thoophanius comes fuit.
uir miscd̾ie actib deditus
bonis operib intentus. hos¬
pitalitati precipue studẽs.
Exercendi comitatus actib
occupatus agebat t̾rena et
temporalia sed ut post exfi

Expanded text:
e suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
psit. Cumq moysi u̾ba sp̃ua¬
lit̾ intelligere contẽpsit: ad
eum de quo moyses loquutꝰ
mysteriis succincte transcur¬
risse sufficiat. ñc ad intuen¬
dam latiꝰ rei geste moralita.¬
tẽ animꝰ recuriat. Romo qͥ¬
dam erat diues qui indueba¬
dur purpura et bysso et epu-¬

Expanded text:
psit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos lagarus mittatur. cui
quia moysen et ꝓphetas haleãt
dicitur. Sedait. quia non cre¬
dunt nisi siqͥs ex mortuis re¬
surrexit. Cui ꝓtinus responde¬
tur. Si moysen et ꝓph̃as non
audiunt. neq siquis ex mor¬
tuis resurrexerit credent ei.
Certe de moyse ueritas dicit.
Si crederetis moysi crederetis
utiq et michi. De me enim il¬
le scͥpsit. Impletur ergo qd̃ ꝑ
abrahe responsione dicitur.
Ex mortus eñi dominꝰ resur¬
rexit. sed iudaieus ille ppłs qr
moysi credere noluit. ei etiã
qui resurrexit ex mortius cre

Expanded text:
ad eos Lazarus mittatur, cui ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexi
Abbreviated transcription (Latin):
apha qui regni diuitiis multis¬
q obsequiis fulciebatur. qͣm¬
uis ethecad necessitatẽ bona
ẽe cõspiceret: uni tamen sin¬
gularit bono in hiãter estua¬
bat dicens. Michi aũt adherere
deo bom̃i est. Int̾ hec uero nota¬
dum est qd̃ ei dicitur. Mem̃e¬
to fili. Ecce eñi abraham filiũ
uocat. qũe tam̃ atormentoñ
lib̾at: qm̃ huius infidelis ppli
p̃cedentes patres fideles qui
multos a sua fide deuiasse c̃o¬
siderant eos nulla cõpassiõe
atorm̃tis eripiunt. quos ta¬
men ꝑcarnem filios recogno¬
scũt. Intormentis aut̃e diues
positus quinq fr̃s habere seꝑ
hibet. qͥa suꝑb idem iudaicus
ppłs qui ex magna iam ꝑte
dannatꝰ est: sequaces suos qͥs
suꝑt̾ram reliqͥt. quinq libriᷤ
moysi carnalit̾ intellectis
uel quinq senfibz corporis de¬
ditos nouit. Quinario ergo
muero fr̃s quos reliquerãt
exprimit: quia eos ad sp̃ualẽ
intelligentiã ñ assurgere inĩ¬
ferno positus gemit. petit ut

Expanded text:
propheta, qui regni divitiis multispropheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, seqsuper terram reliquit, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut
Abbreviated transcription (Latin):
giti sui inaqua. et refri ge¬
ret linguam meam.quia
crucior in hac flama. Infidelis
ppłs u̾ba legis in ore tenuit: q̃
ꝯꝑe scruare cõtempsit. Ibi ergo
amplius ardebat. ubi se osten¬
dit. scire qd facere noluit. Qua¬
ꝓpter bene de doctis et neglige¬
tib. ꝑ salomone dicit᷑. Om̃is la¬
bor hominis more eius. sed ani¬
ma illius ñ implebitur. Quia
quiqͥs hoc solumm laborat ut
iciat qd loqui debeat. ab ip̃are¬
fectionis sue scientia m̃te ua¬
cua ieiunat. Ab extremo di¬
giti setangi deliderat: quia
ẽternis suppliciis datus optat
oꝑatione iustorũ i: el ultima
parcicipari. Cui respondetur
qd in hac uita bona receperit:
quia om̃e suũ gaudiũ felicita¬
tem transitoriam putauit. Ha¬
bere hic et enim possunt et ĩti
bona. nec tamen in recopensati¬
onem reciꝑe. Quia dũ meliora
id est et̾na appetunt. eorũ iudi¬
cio que libet bona affuerĩt cũ
sc̃is desideriis estuant. bona mi¬
nime uidentur. Unde et dauid

Expanded text:
giti sui in aquam, ut refrigegiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David
Abbreviated transcription (Latin):
stra lingire est: qd̾ plerũos so¬
lent etiam ip̃a mala que noᷤ
in nob̃ reprehendimꝰ. improbo
fauore laudare. Contigit uero
ut ut̾q moreretur. Diues qui
induebatur purpura et bysso
sepultus est in inferno. insiñu
uero abrahe lazarus ab angłis
nͥ secretam reqͥem significat
patris: de qua ueritas dicit.
multi uenient ab oriente et
occidente. et recubent cũ abra¬
ham. et ysaac. et iacob. in reg¬
no celorum. filii autem regni
huius eicientur in tenebras
exteriores: Qui enim purpu¬
ra et bysso indutꝰ d̾r. recte regni
filius uocatur. Qui delongin¬
quo aduidendum lazarum
nationis sue supplicia infideles
inimo s̃. fideles quosq ante di¬
em extremi iudicii suꝑ se inre¬
quie attẽdunt. quorũ post gau¬
dia contẽplari nullatenꝰ posst̃.
Longe uero est. qd̾ cõspiciunt.
quia illuc ꝑmeritũ ñ attingũt
In lingua aũt ampliꝰ ardere os¬
tenditu. cũ dr᷑. Mitte lazarũ
ut intinguat extremum di¬

Expanded text:
stra lingere est, quod plerumque sostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in ivero Abrahae Lazarus ab angeliss, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum. Filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura et bysso indutus dicitur recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum nationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum di
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim canum nomine
predicatorum lingua signat᷑¬
a domino ꝑpsalmistam dicit᷑.
lingua canum tuoꝵ ex ini¬
micis ab ip̃o. Ex iudeis qͥppe in¬
fidelib sc̃i predicatores electi
sunt: qui in assertione uers¬
tatis cõtra fures latronesq ue¬
nientes magnos ꝓ dño ut ita
dicam latratus dederũt. Qd̃
cõtra dequoꝵdam reꝓbatiõe
dicitur. Canes muti. non ua¬
lentes latrare. Quia igitur
predicatores sc̃i pecta dãpñit
confessionem uͦ pec̃coꝵ appro¬
lant dicentes. cõfitemini al¬
terutrum pec̾oa ur̃a et orate
ꝓinuicem nt saluemim.
uulnera lazari canes lingũt.
Sã et eñi doctores dũ genti¬
lium confessiones accipiunt.
mentium uulnera saluti re¬
stituunt. Unde et bene lazarꝰ
int̾pretatur ad iutꝰ. quia ip̃i
hunc ad ereptione iuuant: qͥ
eius uulnera. ꝑlingue corep¬
tione. n curant. Potest et lã
plintionem canura lata ad¬
ulantium lingua signari.
Adulantib enim uulnera no¬

Expanded text:
Quia enim canum nomine, Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera no
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerũ ruptio: Quia pec̾ti
uirus salubrit᷑ aperitur in cõ¬
fessione qd̃ pestitere latebat
in mente. Uulnera et enim
morem putredins. Et cõfitẽ¬
do pec̃ca quid aliud agimus
nͥ maiũ qd̾ in nob̾ latebat
aꝑimꝰ : Sed lazarꝰ uulneratꝰ
cupiebat saturari de micis q̃
cadebant de mensa diuitis.
et nemo illi dabat: qͥa genti¬
lem qu̾ec ad cognitione legis
admittere suꝑb ille ꝓpłs des¬
piciebat. Qui dũ doctrinam
legis ñ ad caritatem habuit
sed ad elatioñe: quan de ac¬
ceptis opib tumuit. Et qͥa
ei uerba defluebant de scen¬
tia: quas mice cadebãt de
mensa. At cõtra iacentis pau¬
ꝑis uulnera lingebant canes
NIon nunqͣm solent in sacro
elocͥo ꝑcanes p̃dicatores intel¬
ligi. Camu et enim lingua uil¬
nus dũ lingit curat. Qma ⁊
doctores sc̃i dũ inconfessione
pec̾ci nr̃i nos instruunt. qͣsi
uulms mentis ꝑ lingũa tan¬
gunt. Et qͥa loqͥuendo nos a
pecc̃is eripiunt. qͣsi tangendo
uulnera ad salutẽ reducunt

Expanded text:
nerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cmorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
płm significat. qui cultum
uite exterius habiit. qui ac¬
cepte legis deliciis ad nitorẽ
usus est. ñ ad utilitatem:
Quem uero lazarus ulcerib
plenus. nisi gentilem ppłm
figuraliter exprimit. qͥ dum
conu̾sus ad deũ pecca sua cõ¬
fiteri ñ erubuit. huic uulnus

Expanded text:
pulum significat, qui cultum pulum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vul
Abbreviated transcription (Latin):
N uerbis sacri eloquii fr̃s
requirenda sp̃ualis intelligẽ¬
tia allegorie. Tunc nanq al¬
legorie fructus suauit carpi¬
tur. cũ prius ꝑhystoriam ue
ritatis radice solidatur. Sed qr
ñ nunqm allegoria fidem edi¬
ficat. et hystoria moralitatẽ
quia auctore deo iam fideli¬
b loquimur. ñ ab re credimꝰ
si ip̃m loquendi ordinem pꝰ¬
ponamus: Quatenus qui fi¬
dem iam firmam tenetis.
prius de allegoria aliquid
breuiter audire debeatis. et
qd̃ uob̾ de mor alitate hysto¬
rie ualde est necessarium.
hoc in expositionis nr̃e ordine
seruetur extremum. Quia
ea plerumq solent melius
recoli:que contingit post mo¬
dum audiri. Sensum ergo
allegoricũ subbreuitate tras¬
currimus: ut ad mor alitatis
latitudinem cicius uenire ua¬
leamus. Homo quidam erat
diues qui induebatur purpu¬
ra et bysio. et epulabatur coti¬
die splendide. Quẽ frr̃s kmi.¬
quem diues iste qui indue¬
batur purpura et bysso. et e¬
pulabatur cotidie splendide.¬
qũe alium nisi iudaicum po¬

Expanded text:
n verbis sacri eloquii, fratrequirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem, fratres duebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum po
Abbreviated transcription (Latin):
nima reb presentib dedrta
int̾rens uoluptatib relo
lita: abscondit sibi mali
sequentia. quia preiideris
tura refugit. que presenten
leticiam ꝑturbent. Dumes
in p̃sentis uite delectation
se deserit: quid abnud qua
clausis ocłis ad igñe uadis
Unde bene scͥptum est.In
die bonorum ne immemor
sis malorũ. Et unde ꝑ paulũ
dicitur. Qui gaudent. tanꝙͣ
ñgaudentes sint. Quia et
siqua est presentis temporis
ita est agenda leticia: ut ñ¬
quam amaritudo sequentis
iudicii recedat amemoria.
Quatinus dum mens pa¬
uida extreme ultionis timo¬
re tͣnffigitur: quantũ nũc
presens leticia. tantũ post i¬
in subsequens temꝑetur. Hic
nanq scriptũ est. Beatus ho¬
mo qui semꝑ est pausdus.
Qui autem mentis est dure
corruet in malum. Seq̃tis
enim ira iudicii tanto tunc
districtior portabitur. quan¬
to nunc et int̾ culpas mini¬
me timetur. Sequitur. Qa
uenient dies inte. et circum¬
dabunt te iimici tui ual¬

Expanded text:
anima rebus praesentibus dedita, anima rebus praesentibus dedita, in terrenis voluta, abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent: dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliud quam clausis oculis ad ignem vadit? Unde bene scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum . Et inde per Paulum dicitur: Qui gaudent, tanquam non gaudentes sint , quia et si qua est praesentis temporis, ita est agenda laetitia, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria, quatenus dum mens pavida extremae ultionis timore transfigitur, quantum nunc praesens laetitia, tantum post ira subsequens temperetur. Hinc namque scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus; qui vero mentis est durae, corruet in malum . Sequentis enim ira judicii tanto tunc districtior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur. 4. Sequitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui val
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis u̾ba letantur cũ
male fecerint: et exultant
in reb pessimis. Qui si dam¬
nationem suam q̃ eis ĩmi¬
net agnouissent. semet ip̃os
cũ lacrimis elet̾orũ plange¬
rent. Bene aũt ꝑiture anime
sententia q̃ subditur con¬
uenit. Et quidem in hac die
tua que ad pacem tibi. nũc
culis tuis. Suam hic diẽ
habet anima ꝑu̾sa que tͣn-¬
sitorio gaudet in tẽpore. Eui
quia dum ex reb temporali¬
b letatur dũ honorib extolit
dũ incarnis uoluptate resa¬
uitur dũ nulla uenture pe¬
ne formidine t̾retur: pacem
habet in die fua. que graue
damnationis scandalum i
die habebit aliena. Ibi emi
affligenda est: ubi iusti le¬
tabuntur. Et cuncta que mͥ
ei ad pacem sunt: tunc ma
maritudiñe rixe uertentie
quia rixari secũ incipit cu
dampnationẽ ꝙͣ patitur
ex pauit. cur aꝓspiciendis ma¬
lis sequentib ocłos meici
clausit. Unde ei dicitut. Iẽ
autem abscõdita sunt ali
culis tuis. Perũsa quipa

Expanded text:
Salomonis verba: Laetantur cum Salomonis verba: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Qui si damnationem suam quae eis imminet agnovissent, semetipsos cum lacrymis electorum plangerent. Bene autem periturae animae sententia quae subditur convenit: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi, nucem tibi. Suam hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore, cui em sunt: quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est, ubi justi laetabuntur; et cuncta quae modo ei ad pacem sunt, tunc in amaritudinem rixae vertentur, 1647 quia rixari secum incipiet cur damnationem quam patitur non expavit, cur a prospiciendis malis sequentibus oculos mentis clausit. Unde ei dicitur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Perversa quippe