comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ in eis : dnm autẽ non cognoue¬
runt : Osacerdotes & reges. quins
populũ decepistis & tupopule quae¬
ceptus es & tam grauiter deliquistis
ut non solũ occideretis uictimas. sedin
ꝓfundũ eas miseritis inferni. Holte
arbitrari magnitudine sceleris.
uos anie penitus recessisse : Egosum
magister uester. inimo eruditor
quiemendare cupio non pumre.
& saluare non ꝑdere : Ego inquit
scio ephram. id est hie roboam: as
seductus est populus: & onĩs reges
qui eũ & dignitate & scelere sut
secuti: & istł nonẽ abs conditus ame
id est decem tribuum populus: qud
fornicante rege : contaniinatusds
isrł: Rex primum coepit adĩ cultu
fornicari uitulos aureos cupiens ad¬
orare & uolens secutꝰ est populus ps¬
temq impietatem: paristudio cos
sciti sed quo nihil lateat eorum
que occultae faciunt: quorũ aliide¬
ape fuit: ali sunt decepti: Nec dabunt
ogtationes suas ut agant poe niten¬

Expanded text:
nis est in eis: Dominum autem non cognovenis est in eis: Dominum autem non cognoverunt. O sacerdotes et reges, qui meum populum decepistis; et tu, popule, qui deceptus es, tam graviter deliquistis, ut non solum occideritis victimas, sed et in profundum eas miseritis inferni: nolite arbitrari magnitudine sceleris vos a me penitus recessisse. Ego sum magister vester, immo eruditor, qui emendare cupiam, non punire; et salvare, non perdere. Ego, inquit, scio Ephraim, id est, Jeroboam, a quo seductus est populus, et omnes reges qui eum et dignitate et scelere sunt secuti, et Israel non est absconditus a me, id est, decem tribuum populus, quia fornicante rege, contaminatus est Israel. Rex primo 49 cepit a Dei cultu fornicari, vitulos aureos cupiens adorare, et volens secutus est populus, paremque impietatem pari studio compsint, sed quia nihil eum lateat eorum quae occulte faciunt, quorum alii deceperunt, alii sunt decepti. Nec dabunt cogitationes suas ut agant poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
cusantur. qđ quasi laqus coe¬
perint populũ & positi specu¬
latores in ecelesia. eos duxerint
inerrorem: & inmonte tha¬
bor excelso atque pulcher¬
rimo. qui inter p̃tatur ueni¬
ens lumen. insidias posuerunt :
ut deceptos quosq ꝑtraherent
in ꝓfundũ: & in molarent dae¬
monibus ut inbaratrum uicti¬
mas de clinarent: ne aliquan¬
do resipiscerent: nedomum
dĩ ecclesiã suspirarent: Quidã
thabor interp̃tari putant la¬
cũ idest cisternam: & in pre¬
senti sensui conuenire: qd here¬
tii fode rint lacũ & inciderint
infoueã quã fecerint: s Et ego
A scio ephraun. & isrł non abscon¬
Nditus ame: Quia nunc fornica¬
Stusẽ ephraim: contaminatus
ẽ urł: Nondabunt cogitat iones
suas ut reuertantur addñ sum
quia sp̃s fornicationum in medioes.
ephraun & isrł non recessit ame
quia nunc fornicatus est ephrami.
conmaculatus ẽ isrł: Hondederunit
cogitationes suas ut reuerterentir
addnm̃ dni suum: quia sp̃s forniato¬

Expanded text:
cusantur, quod quasi laqueus, cecusantur, quod quasi laqueus, ceperint populum, et positi speculatores in Ecclesia, eos duxerint in errorem. Et in monte Thabor excelso atque pulcherrimo, qui interpretatur veniens lumen, insidias posuerunt, ut deceptos quosque pertraherent in profundum, et immolarent daemonibus, et in barathrum victimas declinarent, ne aliquando resipiscerent, ne domum Dei Ecclesiam suspirarent. Quidam Thabor interpretari putant lacum, id est, cisternam, et praesenti sensui convenire, quod haeretici foderint lacum, et inciderint in foveam quam fecerunt . Et ego  scio Ephraim, et Israel non est absconditus a me: quia nunc fornicatus est Ephraim, contaminatus est Israel: non dabunt cogitationes suas, ut revertantur ad Deum suum, quia spiritus fornicationum in medio eorEphraim, et Israel non recessit a me, quia nunc fornicontaminatus est Israel. Non dabunt cogitationes suas ut revertantur ad Dominum suum: quia spiritus fornicat
Abbreviated transcription (Latin):
tos: ut populum regereis
errantem: Vlos autẽ facti
estis laqueus ut nontam
speculatores & principes: quã
uenatores sitis appellandi:
Expandistis enim retae suꝑ
montem thabor: quẽ lxx. in¬
Hanc habentes consuecudinom:
ut hebraa nomina graeco ser¬
mone dedinent: sicut odom
hocẽ esau & seir semꝑ idumeã
inter p̃tantur : Est autẽ mons
thabor ingalilaea situs incã¬
pestribus rotundus atq subli¬
mis & ex omni parte finitur
aequaliter : De hoc monte & in
psalmo legimus: Thabor &
hermon. in nomine tuo exul¬
soleant & uictimas inquit
dedinastis in ꝓfundum: ut
nullus ageret paenitentiã.
nec occiꝰsus eleuaret caput:
ꝓhibuerunt & reges a sacer¬
dotes: ire populum ad templũ
hierusalem: id circo in ꝓfundũ
uictimas de dinasse dicuntur:
Iuxta tropologiam accusatur:
populus nese alienũ arbitre¬
tur acrimine: si inductus sit
aregibus & sacer dotibus quos
hereticox principes intelligi¬
mus: Ipsi quoq principes ac¬

Expanded text:
i, ut populum regeretis i, ut populum regeretis errantem. Vos autem facti estis laqueus, et non tam speculatores et principes, quam venatores appellandi. Expanditis enim rete super montem Thabor, quem hanc habentes consuetudinem, ut Hebraea nomina Graeco sermone declinent, sicut Edom, hoc est, Esau, et Seir, semper Idumaeam interpretantur. Est autem Thabor mons in Galilaea, situs in campestribus, rotundus atque sublimis, et ex omni parte finitur aequaliter. De hoc monte et in psalmo legimus: Thabor et Hermon in nomine tuo exsulsolent. Et victimas, inquit, declinastis in profundum , ut nullus ageret poenitentiam, nec occisus elevaret caput. Prohibuerunt et reges, et sacerdotes ire populum ad templum Jerusalem: idcirco in profundum victimas declinasse dicuntur. Juxta tropologiam, accusatur populus ne se alienum arbitretur a crimine, si inductus sit a regibus et a sacerdotibus, quos haereticorum principes intelligimus. Ipsi quoque principes ac
Abbreviated transcription (Latin):
a qm̃ laqueus factiestis speculati
& retae expansum suꝑ thabor
pustimas de clinatis in ꝓfundum
lu: Audite haec sacer dotes:& ad¬
endite donius isrł : & donius regis
aurbus ꝑcipite: Aduos enĩ est iudi¬
dum: quia laqueus facti estis specu¬
lationi: & sicut recae ex pansum
siꝑtabyrium: quod qui. capiunt
uenationem: confixerunt: Sacer¬
lotes decem tribuum adiudici¬
um uocantur & reges: non quo sa¬
ardotes sint de tribuleui : sed quo
sacerdotes uocentur apopulo: Unde
a sicerdotes bahal: & ꝓphetae quad¬
ringenti quinquaginta quos inter¬
fiit elias & postea hieu filius nampsi
p̃sente ionatham filio rechab appel¬
latisunt sacerdotes: sed & isrł hocẽ
populus uocatur adiudicium: & nul¬
lus excipitur : Vt & sacerdotes & po¬
pulus & reges: qui induxerant popu¬
lum & constituerant sacerdotes.
simul audiant quid fecerint : & cur
tradantur inmicis : Specu¬
latores inquit uos posui & prin¬
cipes inpopulo : & mexcelso
dignitatis culmine constitu¬

Expanded text:
am laqueus facti estis speculationi, et rete expansum super Thabor, et victimas declinastis in profundum. LXX: Audite haec, sacerdotes, et attendite domus Israel, et domus regis, auribus percipite, ad vos enim est judicium, quia laqueus facti estis speculationi, et sicut rete expansum super Itabyrium, quod qui capiunt, venationem confixerunt. Sacerdotes decem tribuum ad judicium vocantur, et reges, non quod sacerdotes sint de tribu Levi, sed quod sacerdotes vocentur a populo. Unde et sacerdotes Baal, et prophetae quadringenti quinquaginta quos interfecit Elias , et postea Jehu filius Namsi , praesente Jonadab filio Rechab, appellati sunt sacerdotes; sed et Israel, id est, populus, vocatur ad judicium, et nullus excipitur, ut et sacerdotes et populus et reges, qui induxerant populum, et constituerant sacerdotes, simul audiant quid fecerint, et cur tradantur inimicis. Speculatores, inquit, vos posui, et principes in populo, et in excelso dignitatis culmine constitu
Abbreviated transcription (Latin):
nere non posunt: quiuere insuissi¬
crificus confundentur: quia pas
eorum panis luctus est: quod qe
dicitur ꝓ uocant chananaeos eola
sensu referri potest & adheretas
quod tã spurta pleriꝗ hera icorun
& ne fanda confixeri nt: habeans
inmunda sacrificia: ut idolatria infi¬
nior sit : Velcerte quia chananeas
interp̃tatur negotiator siue
domum patris faciunt domum
Slis & eedȩ sie ueritatem trans¬
esdst lumendacium: chananaei ap¬

Expanded text:
nere non possunt. Qui vere in suis sanere non possunt. Qui vere in suis sacrificiis confundentur, quia panis eorum panis luctus est. 47 Quodque dicitur, provocavit Chananaeos, eodem sensu referri potest ad haereticos, quod tam spurca plerique haereticorum et nefanda confinxerint, habeantque immunda sacrificia, ut idololatria inferior sit. Vel certe quia Chananaeus interpretatur, negotiator, sive qui domum Patris faciunt domum populis, et Ecclesiae veritatem transferunt in mendacium, Chananaei ap
Abbreviated transcription (Latin):
liget uentũ in alis uenti ut
scilic& & principes & populũ
immo & damones & israhe¬
lem : uanos uanis & inmnanib:
In anes adserat capulatos: Uen
uit chananeos. Inhebraico non
habetur : Tanen sic interp̃ta¬
ri pocest : ut dicanius tantun
studium habuisse israhelem
inidolorum cultu: ut non inu¬
tatus sit chanane os. idest&¬
hnicos sed mmitationẽ sui cas
ꝓuocarit erroris: hoc ipsum & ad
hereticos referri potest. & dictor
adiudam idest aduirum ecd.¬
si asticum: quia ephraim quim
sibi doctrinae ubertatẽ & fru¬
gifera doginota repmitat & se¬
mel amicus est dae monum: Pinit
te atꝗ contempne : p̃sertini cu
sacrificia eorum atus sint sacri¬
ficus separata:. Hoc estͣ quod dit
Separatum ẽ conuiuium eorum
se mel fornicatisunt. & principes
eorum infelicem populum dece¬
perunt: & ꝓdĩ cultu: imbuerur
uit eos diaboli sp̃s in alis suis quir¬
cumferuntur omniuento docti¬
nae & stabili in eclena pede ꝑma¬

Expanded text:
liget ventum in alïs venti, ut liget ventum in alïs venti, ut scilicet et principes et populum, immo et daemones et Israelem, vanos vanis, inanibus inanes asserat copuvit Chananaeos, in Hebraico non habetur: tamen sic interpretari potest, ut dicamus tantum studium habuisse Israelem in idolorum cultu, ut non imitatus sit Chananaeos, id est, ethnicos; sed ad imitationem sui eos provocarit erroris. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest, et dicitur ad Judam, id est, ad virum ecclesiasticum, quia Ephraim qui sibi doctrinae ubertatem, et frugifera dogmata promittit, et semel amicus est daemonum, dimitte eum atque contemne: praesertim cum sacrificia eorum a tuis sint sacrificiis separata. Hoc est enim quod dicit separatum est convivium eorum, semel fornicati sunt, et principes eorum infelicem populum deceperunt; et pro Dei cultu imbuerunt vit eos diaboli spiritus in alis suis, qui circumferuntur omni vento doctrinae; et stabili in Ecclesia pede perma
Abbreviated transcription (Latin):
inbecdil danꝗ constituit. rex est
decem tribuum: Oigitur iuda
cui supra duxi si fornicatur istł
non de linquat saltim iuda: au¬
diconsilium meum: ꝓphetae
uerba nonspernas Quia ephra¬
im semel idolorum amicus &
particeps ẽ dimitte eiun: ne se¬
quaris impietatem eius cuius cul¬
tus & religio & cibus a tuo conui¬
uio separatus est : Illi enim se mel
idolis seruiunt & de monibus imnolant
& cotidie fornicantur : & dili¬
gunt fornicationem suam: im¬
mo principes & ꝓtectore senis
idest reges: Dilexerunt ignomimã
afferre populo : idest uitio prin¬
cipum: Infelix populus suscepit
cultum idolorum : quorum in¬
mundus spiritus ligauit isra¬
helera in alis sius: & eum li¬
bere uolitare non patitur:
Confundantur igitur insãcrifi¬
cus suis & ignonuniam prina¬
pum. insua confusione suscipi¬
ant: syminachus ꝓeo qđ nos
int̃ pretatisumus. ligauit sp̃s
eam in aliis sus: hoc modo uet¬
tit ingręcum : uelut siquis

Expanded text:
in Bethel Danque 46 constituit, rex est in Bethel Danque 46 constituit, rex est decem tribuum. O igitur Juda, cui supra dixi, si fornicatur Israel, non delinquat saltem Juda, audi consilium meum, prophetae verba non spernas; quia Ephraim semel idolorum amicus et particeps est, dimitte eum, ne sequaris impietatem ejus, cujus cultus et religio et cibus a tuo convivio separatus est. Illi enim semel idolis serviunt, et daemonibus immolant, et quotidie fornicantur, et diligunt fornicationem suam: immo principes et protectores ejus, id est, reges dilexerunt ignominiam afferre populo, id est, vitio principum, infelix populus suscepit cultum idolorum, quorum immundus spiritus ligavit Israelem in alis suis, et eum libere volitare non patitur. Confundentur igitur in sacrificiis suis, et ignominiam principum in sua confusione suscipient. Symmachus pro eo quod nos interpretati sumus, ligavit spiritus eum in alis suis, hoc modo vertit in Graecum, velut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
instar por corum uoluptantur in
caeno necte ascendete putes ad
suꝑbas & arrogantes falsorum dog¬
matum fictiones : Non est etum
ibi domus dĩ. sed domus idoli : Nec
iuraueris ꝑ nomen xp̃i: cuius maies¬
tatem miscendo idolis pollusti:
Sicut enĩ uacca ꝑcussa asilo ꝑcusĩsunt
heretia: ardentibus di aboli sagitis.
& legis notitia reliquaerunt : Ideo
pascentur in lata & spatiosa uia
quã ducit ad martem : & pa¬
itientia dñi boniq pastoris: eos
nutriet ad interitum : y Parti¬
ceps idolorum ephraim: dimitte¬
N eam Separatum est conuuiũ
Seorum: foruicatione: fornicatisuit:¬
N Dilexerunt adferre ignominiam:
Sꝓtectoreseius ligauit sp̃seum
in alissus: & confundetur a sacri¬
ficus suis Ilxx: particeps idolorũ¬
ephra: posuit sibi scandala
ꝓuocauit chananeos: foriucantes
fornicati sunt: dilexerunt igno
dentur: ex altaribus sius ephrami :
Dequa tribuhieroboam filius na¬
bat qui primus aureos uitulos

Expanded text:
instar porcorum volutantur in instar porcorum volutantur in coeno. Ne te ascendere putes ad superbas et arrogantes falsorum dogmatum fictiones. Non est enim ibi domus Dei, sed domus idoli. Nec juraveris per nomen Christi, cujus majestatem miscendo idolis polluisti. Sicut enim vacca percussa asilo, percussi sunt haeretici ardentibus diaboli sagittis, et Legis notitiam reliquerunt: ideo pascentur in lata et in spatiosa via, quae ducit ad mortem, et patientia Domini bonique pastoris eos nutriet ad interitum. Particeps idolorum Ephraim dimitte eum separatum est convivium eorum fornicatione fornicati sunt dilexerunt adferre ignominiam protectores eius ligavit spiritus eam in alis suis et confundentur a sacrificiis suis Ephraim posuit sibi scandala, provocavit Chananaeos, fornicantes fornicati sunt, dilexerunt ignomdentur ex altaribus suis. Ephraim, de qua tribu Jeroboam filius Nabath, qui primus aureos vitulos
Abbreviated transcription (Latin):
uacta lasciuiens & abiciens legis u
cus sasit : quem uulgo tabanum
uocant: dequo & uirgilius inter¬
tio ge orgicorum libro refert:
Cui nomen asilo romanum est o¬
estrum grai uertere uocantes:
asper accerba sonans: quo tota exter¬
rita silius diffugiunt armontas
si rt mugitibus aether concussus:
dueq & sici ripa tan agri: Quia er¬
o msaniuit isrł & ꝑ cussus fornica¬
tonis spũ in credebilis furore bacca¬
tis est ideo nunc multo post tempo¬
re seddum ꝓpheta dom sps̃ hos re¬
gt artus. pastet eos dñs quasi agnura
platitudine: Quia meta phoram
a uacca lasciuiente. siue oestro coe¬
perat: seruat in reliquis: ut captiui¬
titem in asstrios: & in latis sund
medorum terta : disꝑsionem populi
irł quasi incampo latissimos & in
spatiosa terra gregis & agnorum
pastiram uocet: Suꝑ hertcis ꝓna
intelligentia est: ad quos u elde qui¬
bus dicitur : Sise mel fornicaris hae¬
reticae saltini tueclesi astice non

Expanded text:
vacca lasciviens et abjiciens jugvacca lasciviens et abjiciens jugpercussa sit, quem vulgo tabanum vocant. De quo et 45 Virgilius in tertio Georgicorum libro refert: . . . . . Cui nomen asilo, Romanum est: oestrum Graii vertere vocantes, Asper acerba sonans: quo tota exterrita silvis Diffugiunt armenta: furit mugitibus aether Concussus, silvaeque et sicci ripa Tanagri. Quia ergo insanivit Israel, et percussus fornicationis spiritu, incredibili furore bacchatus est, ideo non multo post tempore, sed dum propheto, dum spiritus hos regit artus, pascet eos Dominus quasi agnum in latitudine. Quia metaphoram a vacca lasciviente, sive oestro ceperat, servat in reliquis, ut captivitatem in Assyrios, et in latissimam Medorum terram dispersionem populi Israel quasi in campo latissimo et in spatiosa terra gregis et agnorum pasturam vocet. Super haereticis prona intelligentia est, ad quos, vel de quibus dicitur: Si semel fornicaris, haeretice, saltem tu, ecclesiastice, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sorum: saltim tuiudas qui possi¬
des hie rusalem : & habes exlege
leuitas exerces templi caeri¬
monus: non debes sororis quon¬
dam tuae a ollae infornicatiane
exempla sectari: & curadõ idola
colere : Non ingrediaris ingal¬
gala: dequa in hoc eodem ꝓpheta
legimus : Omnis malitia eorum
in galgalis : & inqua saulunctus
in regem est: inqua exiens populus
de deserto primum castrametatis
scđa circumcisione purgatus est:
Ex quo tenipore religionis aduers¬
ł in loco caelebri error inoleuit ex
ascendas inbet hauen: id est que quon¬
dam uocabatur bechol: Quia postqs
aurei ibi uituli posstisunt abhieto¬
boam filii nabat: nondomus dĩap¬
p̃tatisunt : nisi forte errore con¬
sueto ꝓiothlit tera media ale ph
& nũñ litteris exutraq parte uil¬
latur .: uaũ quae sola differt mag¬
nitudine putauerunt : Neque
iura ueritis iuuit dñs: Nolo enimn
ꝑos urmi nominis iei fieri men¬
tionem : quod idolorum recorda¬
tione pollutum est: sicut eium

Expanded text:
sorum: saltem tu, Juda, qui possisorum: saltem tu, Juda, qui possides Jerusalem, et habes ex Lege Levitas, et exerces templi caeremonias, non debes sororis quondam tuae Oollae in fornicatione exempla sectari, et cum ea idola colere. Non ingrediaris Galgala, de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgalis , in qua Saul unctus est in regem: in qua exiens populus de deserto, primum castrametatus, secunda circumcisione purgatus est. Ex quo tempore religionis adversae, in loco celebri error inolevit. Et ne ascendas in Bethaven, id est, quae quondam vocabatur Bethel, quia postquam aurei ibi vituli positi sunt a Jeroboam filio Nabath, non Domus Dei apnterpretati sunt: nisi forte errore consueto pro JOD littera media, quae ALEPH et NUN litteris ex utraque parte vallatur, VAU, quae sola differt magnitudine, putaverunt. Neque juraveritis, vivit Dominus. Nolo enim per os vestrum nominis mei fieri mentionem, quod idolorum recordatione pollutum est. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
N dñs quasi agnum in latitudine:
lxx: Tuautem isrł ne ignores.
& iuda nolite in gredi ingal¬
gala & ne ascendatis indomũ :
niuit isrł: Nunc pascet eos dñs.
siait agnum inspatioso: ꝓdomo
oti: in quibusda exemplaribus
& maxime intheodotione le¬
gitur domus iniquitatis: qđ a
quila & syminachus inter p̃ta¬
idest inutilem: quae nihilꝓsit.
& alio uerbo idolum nunc cupe¬
tur: est autẽ bethel: & quae
prius uocabatur domus dĩ post quã
uitulilnea positisunt : appellata
est bethauen: id est domus in¬
utilis : & donius idolis. quod
nos ut in bebreo legitur ex¬
pressimus : Videtur autem
nihi id circo & populus isrł
insolitudine fecisse sibi caput
uituli quod coleret & hierobo¬
am filius nabath uitulos aure¬
os sit fabricatus: ut quad in agrp¬
ẽ uourĩ qui sub figuram boum
coluntur esse deos: hoc insua
suꝑstitione seruauerint: Dicamus
sensum capituli: Sise meł õ isrł
errare deceptus es & te cum
ei munera sacerdas fieret ex cel¬

Expanded text:
Dominus quasi agnum in latitudine. LXX: Tu autem, Israel, ne ignores, et Juda, nolite ingredi in Galgala, ne ascendatis in domum ὢnivit Israel. Nunc pascet eos Dominus sicut agnum in spatioso. Pro domo ὢν in quibusdam exemplaribus, et maxime in Theodotione legitur domus iniquitatis, quod Aquila et Symmachus interpretaid est, inutilem, quae nihil prosit, et alio verbo idolum nuncupetur. Est autem Bethel: et quae prius vocabatur domus Dei, postquam vituli in ea positi sunt, 44 appellata est Bethaven, id est, domus inutilis, et domus idoli, quod nos ut in Hebraeo legitur expressimus. Videtur autem mihi idcirco et populus Israel in solitudine fecisse sibi caput vituli, quod coleret, et Jeroboam filius Nabath vitulos aureos fabricatus, ut quod in Aegypν, qui sub figura boum coluntur, esse deos, hoc in sua superstitione servarent. Dicamus sensum capituli: Si semel, o Israel, errore deceptus es, et te cum ei munera, sacerdos fieret excel
Abbreviated transcription (Latin):
ne scilicet passiua & uoluptuosar¬
ligio : austeritatem unius & uere n¬
ligionis euertat : Ecoutrario ist
sacrificabat in montibus a incollb
ad olebat incensum excelsa terra
diligens loca : qui excelsum rdiqueis
dm̃ : & umbram quȩ rens. ꝑdidert
ueritatem: hoc est qđ legimus d
singulis regibus : Uerũ : tam̃ exolsi
non abstulit : Adhuc populus im¬
molabat & sacrificabat in extelli
qđ hebraice apellatur bama he
retici sublimitatẽ sibi dogmatumn
reꝓmittunt: & sãcrificant subter
quertum a populũ & therebn¬
thum infructuosas arbores. fiam
& uieam non habentes: subquahi
sc̃s̃ quie scere dicitur: Ad sunnun
autem sibi interdum terebinlis
ae uata isuam folia non habet.
t ibrabam imitari indeantur et¬
anolin sdeo fornicabuntur fili

Expanded text:
ne scilicet passiva et voluptuosa rene scilicet passiva et voluptuosa religio austeritatem unius et verae religionis evertat. Econtrario Israel sacrificabat in montibus, et in collibus adolebat incensum, excelsa terrae diligens loca, quia excelsum reliquerat Deum, et umbram quaerens perdiderat veritatem. Hoc est quod legimus de singulis regibus: Verumtamen excelsa non abstulit: adhuc populus immolabat et sacrificabat in excelsis , quod Hebraice appellatur BAMA  . Haeretici sublimitatem sibi dogmatum repromittunt, et sacrificant subter quercum et populum et terebinthum, infructuosas arbores, ficum et vineam non habentes, sub quibus Sanctus requiescere dicitur. Assumunt autem sibi interdum terebinthum, quae juxta Isaiam folia non habet, ut Abrahae imitari videantur exemplum . Ideo fornicabuntur fili
Abbreviated transcription (Latin):
relinquisti: & dixisti: Uadani
suꝑ omnẽ collem excelsum.
& diffundar infornicatione
mea subtet omne lignum
frondosum: Et in psalmo di¬
citur: ꝑ didisti om̃s qui forni¬
cantur abste Principium
enim fornicationis: idolorum
inuentio: Num quã heretici
suo errore satiantur: neces¬
sant a fornicationis turpidine:
& cotidie non custodiendo
legem & scripturas scãs: Dm̃
derelinquunt. insaniunt &
in ebriantur: & ꝑditiomen¬
tis ludicio ad orant idola qua
desuo corde finxerunt: forni¬
cationis ꝗ spũ possidentur
Suꝑ capita montium sacrificabant.
& suꝑ colles accendebant thrama
subtus quercum & populum ag
rebinthum: quia bona erat unba
eius .Lxx Suꝑuerticem montiums¬
crificabant: & suꝑ colles immolabus
subter quercum & populum am̃
morosas arbores qui a bonũera in¬
braculum: Inlege p̃ceptume st i
non sacrificetur dño: nisi in loco que
elegerit dñs ds̃: Et iuxta altare
lucus & arbores non plantentur.

Expanded text:
reliquisti et dixisti: Vadam reliquisti et dixisti: Vadam super omnem collem excelsum, et diffundar in fornicatione mea subter omni ligno frondoso . Et 40 in Psalmo dicitur: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Principium enim fornicationis, idolorum inventio. Numquam haeretici suo errore satiantur, nec cessant a fornicationis turpitudine, et quotidie non custodiendo Legem et Scripturas sanctas, Dominum derelinquunt, insaniunt et inebriantur, et, perdito mentis judicio, adorant idola, quae de suo corde finxerunt, fornicationisque spiritu possidentur. Super capita montium sacrificabant, et super colles accendebant thymiama: subtus quercum et populum et terebinthum, quia bona erat umbra ejus. LXX: Super verticem montium sacrificabant, et super colles immolabant: subter quercum et populum et nemorosas arbores, quia bonum erat umbraculum. In Lege praeceptum est ut non sacrificetur Domino, nisi in loco quem elegerit Dominus Deus: et juxta altare lucus et arbores non plantentur,
Abbreviated transcription (Latin):
in poteni facit : ita fornicatio
ac uoluptas ꝑuerait sensum :
animũq: debilitat : & deratio¬
nabili homine bructũ efficit
animal: Vt ganeas & lupana¬
ria & libi dinum lustra secte¬
tur : Cũq: ita cor locosuo motũ
fuerit : ligna & lapides deos
putat. & adorat opera manu¬
um suarum: Vnde & ꝓpheta
quasi stupens & mirabundus.
eloquitur : Populus ineus qui
quondã meo uocabatur nomi¬
ne lignuni interrogauit &
uirgas: Quodgenus diuinatio¬
uocant : Vnde & in hie teci¬
eł legimus: quod uirgassuas
miscuerit nabugodo nosor con¬
tra amon ahierusalem &
exerit iurga contra hierusa¬
lem: Causa ꝗ huius amentiac
fornicationis est sp̃s. quidecepit
eos ut fornicarentur adõ suo:
Tornicatio autẽ. idolatriam so¬
nat. iuxta illud quod in hie¬
remia legninus: Et moecha¬
bantur in ligno & lapide:
Et dixi post quani quamfor¬
nicati sunt cũ his hominibus:
reuertere adme & non est
reuersa in toto corde: sed in
mendacio : Et rursum: me de¬

Expanded text:
impotem facit: ita et fornicatio impotem facit: ita et fornicatio ac voluptas pervertit sensum, animumque debilitat: et de rationali homine, brutum efficit animal, ut ganeas et lupanaria et libidinum lustra sectetur. Cumque ita cor loco suo motum fuerit, ligna et lapides deos putat, et adorat opera manuum suarum. Unde et propheta quasi stupens et mirabundus eloquitur: Populus meus qui quondam meo vocabatur nomine, lignum interrogavit et virgas: quod genus divinatiovocant. Unde in Ezechiel legimus, quod virgas suas miscuerit Nabuchodonosor contra Ammon et Jerusalem, et exierit virga contra Jerusalem : causaque hujus amentiae fornicationis est spiritus, qui decepit eos, ut fornicarentur a Deo suo. Fornicationem autem idololatriam nominat, juxta illud quod in Jeremia legimus: Et moechabantur in ligno et lapide, et dixi: postquam fornicati sunt cum his omnibus, revertere ad me, et non est reversa in toto corde sed in mendacio. Et rursum: Me de
Abbreviated transcription (Latin):
sane atio &e iunum at ebriaas aufeit
oni populus m̃s in ligno suo interro¬
ait& baculus eius ad nunti aut oi:
la a non implebuntur : fornica
dint : a nondirigentur: quia dnm
reliquetunt: ut non custo dirent fa¬
ncationem: Et uinũ & ebrietitem
sscepit cor populi mei: Inaugurus
interrogabant: & iurgissuis ad¬
sio Voluptas insatiabilis ẽ : Et quanto
magis capitur : tanto plus utentib
ssimet creat : Econtrario beati
esurientes & sitientes iustitiam.
qm̃ ipsi saturabuntur: Sicut iusti¬
tias saturat : sic iniquitas substanti¬
am non habenis: uana comedentes
fraude deludit: & uteros deuo¬
rantium uacuos de relinquit: for¬
nicatisunt : & noncessauerunt: lli¬
res infornicatione deficiunt. & for¬
nicandi de siderium non quiesat:
non custodiendo quae iusserat
dicens: dnm̃ dm̃ tuũ ad orabis
autẽ legendum: fornicatio
& uinum & ebrietas aufere
cor: sicut enĩ uinum & ebriecas.
eũ quibiberit menitis suae

Expanded text:
fornicatio et vinum et ebrietas aufert fornicatio et vinum et ebrietas aufert cor populus meus in ligno suo interrogavit et baculus eius adnuntiavit dent, et non implebuntur: fornicati sunt, et non dirigentur: quia Dominum reliquerunt, ut non custodirent: fornicationem et vinum, et ebrietatem suscepit cor populi mei: in auguriis interrogabant: 39 et in virgis suis anti sunt a Deo suo. Voluptas insatiabilis est, et quanto magis capitur, tanto plus utentibus se famem creat. Econtrario beati esurientes et sitientes justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Sicut justitia saturat, sic iniquitas substantiam non habens, vana comedentes fraude deludit, et uteros devorantium vacuos derelinquit. Fornicati sunt, et non cessaverunt. Vires in fornicatione deficiunt, et fornicandi desiderium non quiescit.non custodiendo quae jusserat, dicens: Dominum Deum tuum adorabis, autem legendum: Fornicatio et vinum et ebrietas aufert cor. Sicut enim vinum et ebrietas eum qui biberit, mentis suae
Abbreviated transcription (Latin):
lum opera eorum uisitabit qua
appellantur uiae. in quib: ingri¬
diuntur : sed & cogitationes qub
ut talia facerent tractauerunt
Non solũ enim opus. sed & cogitato
mali operis poenas lu&: Dehen¬
ticis. facilis intelligentia est: quod
quanto plures fuerint. tantomi¬
gis de linquant dõ : & glorientur
inpopulis & id circo decipiant im¬
lices ut peccata populi comedant
& ꝑ dulces sermones deuorentd¬
mos uiduarum: Cũ enĩ uiderint
aliquos delinquentes: aiunt. Nili
aliud querit ds̃: nisi fidei ueritata
Quam si custo diertas. non curat qul
agatis: Haet dicentes: in iniquiad
eorũ subleuant animas eorum
Ut non solum non agant pornttens
nechumilientur. sed gaudeant in
sceleribussus : & erecta ceruse
gradiantur : Vnde & populusa
sacerdos & hi qui doctisunt & hiqd
docuerunt: pari iudicio construs¬
omedent & non satiabuntur : for¬
a ddsunt: & non cessauerunt quĩ
qnus reli querunt in non custo diendo

Expanded text:
lum opera eorum visitabit, quae lum opera eorum visitabit, quae appellantur viae, in quibus ingrediuntur; sed et cogitationes, quibus ut talia facerent, tractaverunt. Non solum enim opus, sed et cogitatio mali operis poenas luet. De haereticis facilis intelligentia est, quod quanto plures fuerint, tanto magis delinquunt Deo, et glorientur in populis: et idcirco decipiant infelices, ut peccata populi comedant, et per dulces sermones devorent domus viduarum . Cum enim viderint aliquos delinquentes aiunt: Nihil aliud quaerit Deus nisi fidei veritatem, quam si custodieritis, non curat quid agatis. Haec enim dicentes, in iniquitatibus eorum sublevant animas eorum, ut non solum non agant poenitentiam, nec humilientur; sed gaudeant in sceleribus suis, et erecta cervice gradiantur. Unde et populus et sacerdos, et hi qui docti sunt, et hi qui docuerunt, pari judicio constromedent et non saturabuntur fornicati sunt et non cessaverunt quoniam Dominum reliquerunt in non custodiendo
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. accipient animas eor
Et erit sicut populus sic sacerdos
& ulciscar suꝑ eum uias eius:
& cogitationes eius reddam ei:
Quot homines habuit isrł tot
aras extruxit dae monibus.
inquorũ uictimis peccauit
mihi: ꝓpter ea gloriã eorũ
inquagloriabantur sibi & dõ
idola piaeferebant. in igno¬
miniã cõmutabo: ut sacerdo¬
tes capiantur & populi: Si¬
quidem sacerdotes peccata
populimei comedunt: de quib
scriptum est : Quide uorant
plebem meã sicut escampanis:
Et id circo peccata peccata popu¬
li mei deuorant: Consentien¬
tes sceleribus de linquentiũ:
Quia cum eos peccare ꝑspexe¬
runt: Nonsolum arguunt
sed laudant atꝗ sustollant:¬
& beatos praedicant: de quib:
& isaias loquitur: populus
meus: quibeatos uos dicunt se¬
ducunt uos: & semitas pedũ uespo
supplatant : dehis & psalmista co
clamat. Qm̃ laudatur peccator
inde siderus animae suae : & inqus
bene dicitur: Vnde aequaliter a¬
populus & sacerdos. indignantis ꝗͥ
sententiã sustinebunt: quia nons.¬

Expanded text:
i animas eorum, et erit sicut populus, sic et sacerdos, et ulciscar super eum vias ejus, et cogitationes illius reddam ei. Quot homines habuit Israel, tot aras exstruxit daemonibus, in quorum victimis peccavit mihi. Propterea gloriam eorum, in qua gloriabantur sibi, et Deo idola praeferabant, in ignominiam commutabo, ut et sacerdotes capiantur et populi. Siquidem 38 sacerdotes peccata populi mei comedunt, de quibus scriptum est: Qui devorant plebem meam, sicut escam panis . Et idcirco peccata populi mei comedunt, consentientes sceleribus delinquentium: quia cum eos peccare perspexerint, non solum non arguunt, sed laudant atque sustollunt, et beatos praedicant. De quibus et Isaias loquitur: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum supplantant . De his et per Psalmistam clamat: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Unde aequaliter populus et sacerdos indignantis Dei sententiam sustinebunt; quia non so
Abbreviated transcription (Latin):
Colens uitulos aureos indan
& bechd: et quia oblita es
legis dĩ & penitus se idolis
ae grptus mancipauit. id circo
& dñs obliuiscetur filiorum
eius: tra dens eos aternae
captiuitati Qui enĩ ignorat.
ignorabitur: & inpsal mis
legimus: Nescierunt neq
intellexerunt: Inte nebris
ambulant: Om̃a quae dicuntur
addecem trib:: referre pos¬
sumus adhȩrecicos qui reli¬
quaerunt regnum dauid.
& ec desiã: & ideo & terna
nocte co oꝑtisunt: nec ha¬
bent scientiam dĩ: & repel¬
luntur ad nõne sacerdotio
fungantur ei : & filiorum
quos genuerint. numquam
meminit : quia filu alieni
facti suntt eis Secundũ mul¬
titudinem eorum: sic pecca
uerunt mihi: Gloriã eorum.
inignominiã commutabo:
Peccata populi mei comedent.
& ad iniquitatẽ eorũ suble¬
uabunt animas eorũ : Et erit
sicut populus sic sacerdos &

Expanded text:
colens vitulos aureos in Dan colens vitulos aureos in Dan et Bethel: et quia oblita est legis Dei, et penitus Aegyptiis se idolis mancipavit, idcirco et Dominus obliviscetur filiorum ejus, tradens eos aeternae captivati: Qui enim ignorat ignorabitur , et in Psalmis legimus: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . Omnia quae dicuntur ad decem tribus, referre possumus ad haereticos, qui reliquerunt regnum David et Ecclesiam: et ideo aeterna nocte cooperti sunt, nec habent scientiam Dei, et repelluntur a Domino ne sacerdotio fungantur ei, et filiorum quos genuerint, numquam meminit, quia filii alieni facti sunt ei. Secundum multitudineverunt mihi: gloriam eorum in ignominiam commutabo. Peccata populi mei comedent, et ad iniquitatem eorum sublevabunt animas eorum. Et erit sicut populus
Abbreviated transcription (Latin):
& ego sl xx Hoctias similus
nerem tuam: as similatus
Q populus meus quasi non ha
a tu & ego obliuis car filiorum
urum: Non quo alia mater sit
iniudaeorum. dicebat. hierusa¬
lm hierusalem. quae occidis ꝓphe¬
as a lapidas eos quiadte missisunt
qutieus uolui congregare filios
tuos sicut gallina congregat pul¬
lossuos sub alas a noluisti: Non quo
ala esset hierusalẽ : et alius populus
eus: neꝗ enim absq populo ad cae¬
menta urbis & ligna & lapides lo¬
qubatur: sic mater uocatur po¬
pili frequentia: a oninis turba
nationis hebrea ad quã loquitur:
filuautẽ uel singuli epopulo. uel
poppida uillasq disꝑsi: In nocte
ergo ac tenebris captiuitatis & ma¬
roris & pramentis angustiae
traditur istł. & populus eius & ter¬
no silentio conticescit : quia non ha¬
buit le gis scientiam: nec dĩ p̃cepta
seruauit: recepitq quod fecerat:
psa enim dĩ reppulit legeni & ideo
sicer dotium ꝑdidit in a&ernum:

Expanded text:
et ego. LXX: Nocti assimilavi et ego. LXX: Nocti assimilavi matrem tuam, et assimilatus est populus meus quasi non habDei tui, et ego obliviscar filiorum tuorum. Non quod alia mater sit,lum Judaeorum dicebat: Jerusalem, Jerusalem, quae occidis Prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregabat pullos suos sub alas suas, et noluisti ? Non quod alia 37 Jerusalem, et alius populus ejus: neque enim absque populo ad caementa urbis et ligna et lapides loquebatur. Sic mater vocatur populi frequentia et omnis turba nationis Hebraeae, ad quam loquitur: filii autem, vel singuli ex populo, vel per oppida villasque dispersi. In nocte ergo ac tenebris captivitatis et moeroris et prementis angustiae traditur Israel, et populus ejus aeterno silentio conticescit; quia non habuit legis scientiam, nec Dei praecepta servavit, recepitque quod fecerat. Ipsa enim Dei repulit legem, et ideo sacerdotium perdidit in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
derentur: Nurio quia mscelerib:
te contempnunt: audiunt: Non
netesse ẽ ut ueniatis adiudicium
& mur̃is flagitiis arguamin: quia
tanta estis inpudentiae : ut ne
conuicti quidem pudorem habea¬
tis & uere condiã. sed contradicatis
mihi: quasi si discipulus magib
sacerdoti plebicula contradit
quae non habet sacer docu big
dicit hodie. aut p̃sens tempis &¬
nificat: aut non fraude & in sid
sed clara incaptiuitatem luce
ducenuni: Tantaq erit ur̃i isfr¬
mitas. ut etiam ꝓphetae quiualis
cum corruant: & sentiant apa¬
tatem: Hic ꝓphetas aut pseub¬
phetas debemus accipere : ane
te omnẽ gratiam ꝓphetalẽ
Quandiu enini non sunt capte a
tribus: habuerunt & heliam pa
rum : qui ꝓphetauerunt in samini
Vnde & amos ꝓpheta quide eribus
erat & de ui culo thecuae : cogia
redire ad patriam suam: ne inai
scientiam: Quia tu scientianiꝗ¬
pulisti. repellã tene &oge sus¬
dotio fungaris mihi: & obliais
legis di tui. obliuiscar fili&̃ aus

Expanded text:
derentur, nunc quia in sceleribus te contemnunt, audiunt: Non necesse est ut veniatis ad judicium, ut in vestris flagitiis arguamini; quia tantae estis impudentiae, ut nec convicti quidem, pudorem habeatis et verecundiam; sed contradicatis mihi, quasi si discipulus magistro sacerdoti plebecula contradicat, quae non habet sacerdotii digndicit, hodie, aut praesens tempus significat, aut non fraude et insidiis, sed clara in captivitatem luce ducemini, tantaque erit vestri infirmitas, ut etiam prophetae, qui vobis cum corruant, et sentiant captivitatem. Hic prophetas, aut pseudoprophetas debemus accipere, aut certe omnem gratiam prophetalem. Quamdiu enim non sunt captae decem tribus, habuerunt et Eliam prohetarum, qui prophetaverunt in Samaria. Unde et Amos propheta qui de tribu Juda erat, et de viculo Thecue, cogitur redire ad patriam suam, ne in alscientiam: quia tu scientiam repulisti, repellam te et ego dotio fungaris mihi: et oblita es legis Dei tui, obliviscar filiorum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
secutusẽ idolas et ego quasi
tinea ephraini & quãsi putre¬
do domui iuda .lxx: Et ego quasi
conturbatio ephraim. & quasi
stimulus domui iuda: asỹ Llin¬
gua hebraea tinea dicitur: Rẽc
hob̃ putredo & caries: quorũ
alterũ uestes. alterũ ligna con

Expanded text:
secutus est idola. Et ego quasi secutus est idola. Et ego quasi tinea Ephraim, et quasi putredo domui Juda. LXX: Et ego quasi conturbatio Ephraim, et quasi stimulus domui Juda. AS lingua Hebraica   tinea dicitur: RECOB   putredo et caries; quorum alterum vestes, alterum ligna con
Abbreviated transcription (Latin):
sed quo qui quondã fuerunt po¬
pulus m̃s: me eos deserente:
traduntur ad poenas : & in hoc
qui tormenta sustinent. uũ
peiorib se aduersarus concedunt᷑:
redditq: causas dñs id circo eos
in hac parte calũ niam sustinere
& tradi peiorib: & erga illos
iudiciũ non seruari: quia coepit
ire post idola: & dr̃ de relinꝗre:
Ipse enĩ aure os. fabricatus ẽ¬
onẽ oppressit ephraui idẽ hie¬
roboam aduersariũ suũ roboã.
idest tribũ uida: et in eo op¬
pressit: quia de serta hierusa¬
lem & tẽplo : & gyptiarũ sor¬
diũ simula chra sectatus ẽ:
Del aretias manifestus ẽ sen¬
sus: quoso phis matib suis & ar¬
te dialectica: sepe opprimant
eccle siasticos: sed cũ hoc fecerint.
non munditiã uerae fidei sed
sordesse quatur mendacii:
Qui tradiditi abolo & angłis eiꝰ
uidentur sibi calũ niã pati: &
inse fractani eẽ ludicu uerita¬
tẽ: aliter :llastatur istł: & om̃s
labores eius assrrio uicente

Expanded text:
sed quod qui quondam fuerunt posed quod qui quondam fuerunt populus meus, me eos deserente traduntur ad poenas, et in hoc qui tormenta sustinent, dum pejoribus se adversariis conceduntur. Redditque causam Dominus, idcirco eos in hac parte calumniam sustinere, et tradi pejoribus, et erga illos judicium non servari: quia coepit ire post idola, et Deum derelinquere. Ipse enim aureos fabricavit onem, oppressit Ephraim, id est, Jeroboam adversarium suum Roboam, id est, tribum Juda et in eo oppressit: quia deserta Jerusalem et templo, Aegyptiarum sordium simulacra sectatus sit. De haereticis manifestus est sensus: quod falsis sophismatibus suis et arte dialectica saepe opprimant ecclesiasticos: sed cum hoc fecerint, non munditiam verae fidei, sed sordes sequuntur mendacii, qui traditi diabolo et angelis ejus, videntur sibi calumniam pati, et in se fractam esse judicii veritatem. Taliter vastatur Israel; et omnes labores ejus Assyrio vincente
Abbreviated transcription (Latin):
ons & irae conueniat. Dicente
phaa addnm̃ : Effunde suꝑ eos
iã tuã & furor irae tuae ad p̃¬
hendat eos : Trans ferunt prin¬
cipes iuda terminos quos posu¬
erunt patrescorũ: quando in¬
mutant mendacio ueritatẽ:
& aliud p̃dicant quã ab apłis ac¬
ceperunt: is Calũ niã patiens ep
hraim: fractus iudicio : qm̃ coe¬
pit abire post sordẽ lxx: op¬
pressit ephrami aduersariũ
suũ: conculcabit iudiciũ: quia
coepit abire post uana: Sum¬
pius ẽ ephrtami & ꝓpt̃ impictatẽ
suã erit indesolationẽ quomodo
nunc dicitur calũniã patiens
ephrai frac tus iudicio : qui
enĩ cãlũniã patitur. & frangi¬
tur iudiciũ eius: iniq: obpri¬
mitur: Maxine : cũ causa
iuxta ponatur: quare sit tra
hoc est : post idola quae sordib
comparantur : qđ ergo dicit :
hoc est: Ob primitur ephiaum
ab assrrus primũ aphul. dem
at eglathphi issar: postea
asalmanassar : Nonquo illi iusti
fuerint qui eũ oppresserunt
& id cirto eis eiftraditus sit.

Expanded text:
onis et irae conveniat, dicente propheta ad Dominum: Effunde super eos iram tuam, et furor irae tuae comprehendat eos . Transferunt principes Juda terminos quos posuerunt patres eorum, quando immutant mendacio veritatem; et aliud praedicant quam ab apostolis acceperunt. Calumniam patiens est Ephraim, fractus judicio, quoniam coepit abire post sordem. LXX: Oppressit Ephraim adversarium suum, conculcavit judicium, quia coepit abire post vana. Si impius est Ephraim, et propter impietatem suam erit in desolationem, quomodo nunc dicitur: calumniam patiens Ephraim fractus judicio? qui enim calumniam patitur, et frangitur, judicium ejus inique opprimitur, maxime cum causa justa ponatur, quare sit tradhoc est, post idola quae sordibus comparantur. Quod ergo dicit, hoc est: opprimitur Ephraim ab Assyriis, primum a Phul, deinde a Teglatphalasar , postea a Salmanasar; non quod illi justi fuerint, qui eum oppresserunt, et idcirco traditus eis sit;
Abbreviated transcription (Latin):
minos is rahelis transeuntess
nes suos & in locis quondã eoru
regnũ suũ & possessionẽ dla¬
re cupientes: Quã obremdut
dñs & suꝑ ipsos principes iuar
nient babylonis & itaeos qui
aquae impetus occupabunt.
Non suis uirib sed indignatione
mea: Dicit quoq & ad prinq
iuda hocẽ ecclesiae : qđ nond¬
beant exultare : & hȩrtas¬

Expanded text:
terminos Israelis, transeuntes terminos Israelis, transeuntes fines suos, et in regnis quondam eorum, regnum suum et possessionem dilatare cupientes. Quamobrem nus: Et super ipsos principes Juda venient Babylonii; et ita eos quasi aquae impetus occupabunt: non suis viribus, sed indignatione mea. Dicit quoque et ad principes Juda, hoc est, Ecclesiae. quod non debeant exsultare; et
Abbreviated transcription (Latin):
correptionis aduenerit: uerbamea
non eẽ inania rebus ostendam:
Peo qđ nos transtulimus postergũ
beniamin uero: a claesiastico co ap¬
tante s: Vnde & in sexage simo uiiͦ
psalmodicitur: Ibi beniamin ad¬
olescentulus. inmentis excessu:
Et inbene dictionib iacob subꝑsona
beniamin dequa tribu paulus apłs
fuit: scriptũ legimus Ben iamin
in principio ꝑsequebat᷑ ecdesiam:
postea in toto orbe euuangłu cre¬
dentibus alimenta largitus est:
Vnde & saul qui de tribubeniamin
fuit : in mentis excessu totadie usꝙ
aduesperũ uaticinatus ẽ : int ꝓphe¬
Ntarũ chorũ s facti suit pri
uida quasi ad sumentes terir
suꝑ eos effundã: quasi a qua ro
meã Lxx: lãc tisunt princpa
quasi trans ferentes teriunos
suꝑ eos effundã sicut impaũ
meũ: ductis ephraim & ist
incaptiuitatẽ. & redacta ter¬
ra eorũ insolitudine. princo¬
netent : coeperunt gaudere¬
eorũ ad possidendũ latius: &
facti suiit quasi as sumentesa

Expanded text:
correptionis advenerit, verba mea correptionis advenerit, verba mea non esse inania rebus ostendam. Pro eo quod nos transtulimus post terguBenjamin, viro ecclesiastico coaptantes. Unde et in sexagesimo septimo psalmo dicitur: Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. Et in benedictionibus Jacob, sub persona Benjamin, de qua tribu Paulus apostolus fuit, scriptum legimus: Benjamin lin principio persequebatur Ecclesiam, postea in toto orbe Evangelii credentibus alimenta largitus est. Unde et Saul qui de tribu Benjamin fuit, in mentis excessu, tota die usque ad vesperum vaticinatus est inter prophetarum chorum . Facti sunt principes Juda quasi assumentes terminum; super eos effundam quasi aquam iram meam. LXX: Facti sunt principes Juda quasi transferentes terminos: super eos effundam sicut aquam impetum meum. Ductis Ephraim et Israel in captivitatem, et redacta terra eorum in solitudinem, princnerent, coeperunt gaudereeorum ad possidendum latius, et facti sunt quasi assumentes
Abbreviated transcription (Latin):
im haec urbs condita ẽ: Idcirto autẽ
dico atꝗ p̃cipio. clangite bucina in
gabaa & tuba inrama & ululate
inbethauen: quia domus regia
ephrai siue ipse ephraim hoc ẽ
imperiũ isrł: Iam nunc inde solatio¬
nẽ erit : & instat uicina captiui¬
tas: Indie correptionis atꝗ supplicu
decẽ tribuũ isrł ostendi mea uer
solis inter p̃tatisunt : Et solem iusti¬
tiae xp̃m dicentes urbem illius ec¬
clesiã eẽ uoluerunt. qđ mihi displi¬
cet: Neq enĩ domus idoli quã aqui¬
la interp̃tatus ẽ domũ inutilem.
iuxta tropologiã ad ecclesiã refer¬
ri potest: sed hoc dicanius qđ hae reaci
qui ingabaa & rama excelsam
excelsã sibi scientiam pollicentur:
iubeantur ululare indomo idoli
& nonsint ante faciem beniamin
qui inter p̃tatur filius dextrae:
sed postergũ eius ubi occulos non
habet: Omnis enĩ ephrami iac¬
tantia quae int̾ p̃tatur u̾btas.
breui inde solationẽ erit : et
cũ iudicu inquit dies & tempus

Expanded text:
im, haec urbs condita est. Idcirco autem im, haec urbs condita est. Idcirco autem dico atque praecipio: Clangite buccina in Gabaa, et tuba in Rama, et ululate in 55 Bethaven; quia domus regia Ephraim, sive ipse Ephraim, hoc est imperium Israel, jam in desolatione erit; et instat vicina captivitas. In die correptionis atque supplicii decem tribuum Israel, ostendi mea fidesolis, interpretati sunt: et solem justitiae Christum dicentes, urbem illius Ecclesiam esse voluerunt. Quod mihi displicet: neque enim domus idoli, quam Aquila interpretatus est, domum inutilem, juxta tropologiam ad Ecclesiam referri potest. Sed hoc dicamus, quod Haeretici qui in Gabaa et Rama, excelsam sibi scientiam pollicentur, jubeantur ululare  Al. jubilare in domo idoli; et non sint ante faciem Benjamin, qui interpretatur, filius dexterae: sed post tergum ejus, ubi oculos non habet. Omnis enim Ephraim jactantia, quae interpretatur ubertas, brevi in desolatione erit, et cum judicii, inquit, dies et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
rudo menses singuli siue ru¬
ls : cũ suis partib de uoralunt:
ũ obrẽ p̃cipio nobis qui audistis.
c uon uoce sublimi sed clarabu¬
ani concrepetis. Clard enĩ au¬
ati opusest : ut om̃s audiant
qu incircuitusunt: Clangite
buma ingabaa: cuius & himo¬
mrp̃tatur excelsa: Istae autẽ
du sunt intribubenianun ui¬
me sibi mutuo ciuitates: idẽ.
a rama quae ẽ iuxta gabaa.
inseptimo lapide ab hiero solinus
sita: & quã rex isrł occupare
conatus ẽ : ut exitũ & introitũ
cluderet tribui iudae: Ingabaa
taꝗ & in rama darabucina &
tiba ꝑsonate: quarũbucina pasto¬
ralsẽ & cornu recuruo effiatur:
tuba autẽ de ere efficitur uel
argento: quae inbellis & insollen¬
quae quondã uocabatur bethel &
ẽ intribu ephrami inqua uitulus
aureus erat. ñ clangore &
sonitu: sed ululatu opus est: quia
uicina captiuitas ẽ: & pulchre
dixit qđ bechauen postergũ sit
beniamun: Vbi enĩ tribus finitur
beniamin: haut ꝓcul intribu ephra¬

Expanded text:
nses singuli, sive rubigo cum suis partibus devorabunt. Quamobrem praecipio vobis qui auditis, ut non voce sublimi, sed clara buccina concrepetis: claro enim auditu opus est, ut omnes audiant qui in circuitu sunt. Clangite buccina in Gabaa, cujus etymoterpretatur excelsa: istae autem duae sunt in tribu Benjamin, vicinae sibi mutuo civitates, id est, et Rama, quae est juxta Gabaa, in septimo lapide a Jerosolymis sita; et quam rex Israel occupare conatus est, ut exitum et introitum clauderet tribui Judae. In Gabaa itaque et in Rama clara buccina et tuba personate; quorum buccina pastoralis est, et cornu recurvo efficitur:Tuba autem de aere efficitur, vel argento, qua quae in bellis et solemquae quondam vocabatur Bethel, et est in tribu Ephraim, in qua vitulus aureus erat, non clangore et sonitu, sed ululatu opus est: quia vicina captivitas est. Et pulchre dixit quod Bethaven post tergum sit Benjamin: ubi enim tribus finitur Benjamin, haud procul in tribu Ephra