comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita se cõmendare uoluerit płis. ut si
forte contigerit ei aliqͥs cumultꝰ fran¬
gat post se popłm & diuidat ȩcclam
catholicam ꝓpt̾ se: non ẽ de illis mon-¬
tib quos illuminat altissimꝰ. S qͥs ẽ
iste contenebratus a se. ñ illumina tꝰ
aduersus montes in ȩccła aut popula¬
res seditiones carnaliũ. aut ꝑ aliquas
falsas suspiciones hominũ: bonꝰ mons
repellit a se om̃s qui ꝓpt̾ ipsũ uolunt
ab unitate recedere. Sic enim ipse ma¬
nebit in unitate: si ꝓpt̾ ipsum ñ diuisa
fuerit unitas ipsa. Illi aut̃ diuisi st̃
quando recessit płs ab orbe t̾rarum.
& secutus ẽ nomen ipsoꝵ. Gauifrsunt.
elati sunt: deiecti sunt. Humiliarent᷑
crucifixus ẽ : Et alio loco Ego planta¬
ui. apollo rigauit: s ds incrementũ
dedit Ergo neq qui plantat ẽ aliqͥd
neq qui rigat: s qui increm̃tũ dat
d̾s. Cales montes inse humiles sunt.
in deo excelsi sunt. Qui aut̃ in se ipsis

Expanded text:
ita se commendare voluerit populis, ut si ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non illuminatusadversus montes in Ecclesia; aut per populares seditiones carnalium, aut per aliquas falsas suspiciones hominum; bonus mons repellit a se omnes qui propter ipsum volunt ab unitate recedere. Sic enim ipse manebit in unitate, si propter ipsum non divisa fuerit ipsa unitas. Illi autem divisi sunt: quando recessit populus ab orbe terrarum, et secutus est nomen ipsorum, gavisi sunt; elati sunt, et dejecti sunt. Humiliarenturcrucifixus est? et alio loco: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Tales montes in se humiles sunt, in Deo excelsi sunt; qui autem in seipsis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dictum ẽ: ne quisquã uelit spem
suã ponere in homine. Candiu est
factus ẽ homo. Nam recedens ab il¬
lo nichil ẽ homo . &. cũ her&. illi Lu
sic accipe consiliũ ꝑ hominẽ: ut illũ
consideres qui illuminat hominem.
Et enim &e. tu potes accedere ad illum.
qui tͥ ꝑ hominẽ loquit᷑. Non enĩ fecit
illum accedere ad se: & te repellit.
Et qui uere sic accessit ad dm̃ ut in
illo habito. ds: displicent illi om̃s qͥ
in illo ponunt spem suã. ꝓpt̾ea da¬
tum ẽ quoddam exemplũ cũ ipsos a¬
płos sibi diuiser̃t. & inscismata ierũt
qui dicebant. Ego sum pauli. ego apol¬
lo: ego cephȩ idẽ petri. Hos plangit
elegit quem apud ipsos contempnerꝙ.
Nũquid paulus ꝓ uob̾ crucifixus ẽ :
Aut in nomine pauli baptizati estis:
Uide bonum montem querentem
głam ñ sibi s a quo montes illuminan¬
tur. Nolebat de se presumi. s de illo
de quo & ipse p̃sumpserat. Quisqͥs gͦ

Expanded text:
hoc dictum est, ne quisquam vestrum velit spem hoc dictum est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. Hos plangit elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tes de montib . &. ipsi montes concidert̃.¬
& ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi
fecert̃ donatũ. nescio qui sibi fecerunt
maximianũ. nescio qͥ sibi fecert̃ illũ
& illũ. Quare cõputant salutẽ suam
in hominib esse non in deo: O homo.
uenit ad te lux ꝑ montes. s ds̃ ce illu¬
minat non mons. Illuminans cu inqͥt
ñ montes. Cu illuminas a montib qͥdẽ
ȩt̃nis: s tu illuminans. Unde & in
alio loco quid ait psalmus: Leuaui
oculos meos in montes. unde ueniet
auxiliũ mͥ. Quid gͦ: In montib ẽ
spes tua .&. inde tibi uenit auxilium:
S mansisti in montib uide quid a¬
gas. Est aliquid suꝑ montes. Suꝑ mon¬
tes est: quem cremunt montes. Leuaui
inquit oculos meos in montes. unde
ueni& auxiliũ mͥ. S quid sequitur:
& terrã. In montes quidẽ leuaui ocu¬
los: quia ꝑ montes mͥ st̃ scripturȩ
monstratȩ. S ego cor habeo in illo. qͥ
illuminat om̃s montes. Ergo fr̃s ad

Expanded text:
tes de montibus; et ipsos montes conciderunt, ettes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aeternis; sed, tu illuminans. Unde et in alio loco quid ait psalmus? Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Quid ergo, in montibus est spes tua, et inde tibi veniet auxilium? remansisti in montibus? Vide quid agas. Est aliquid super montes: super montes est quem tremunt montes. Levavi, inquit, oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Sed quid sequitur? et terram . In montes quidem levavi oculos, quia per montes mihi sunt Scripturae monstratae; sed ego cor habeo in illo qui illuminat omnes montes. 8. Ergo, fratres, ad
Abbreviated transcription (Latin):
unde se ꝓtegerent temporalit̃. & bellũ
do gerebant: omnia hȩc ibi confregit.
se fecit ȩt̾nos. Qui st̃ montes magni:
Predicatores ueritatis. Tu illuminans.
s a montib ȩternis. Prumi magni mon¬
tes excipiunt lucem cuã & aluce tua
quã suscipiunt montes. uestit᷑ & t̾ra.
S illi magni montes excepert̃ apłi. can¬
quam orientes in pͥmordia luminis ex¬
ceꝑunt apłi. Nũquid qd̃ exceperunt
apud se tenuert̃: Nonne diceret᷑ illis
serue neꝗͣ & piger. dares pecuniã meã
nũmulariis: Si gͦ quod acceperunt
non apud se tenuerunt. s omni orbi prȩ
dicauerunt: illuminans cu mirabiliter
a montib ȩtͣnis. Quos ȩt̾nos fecisti: ꝑ
illos uitam ȩt̃nam &. cȩt̾is ꝓmisisti.
Illuminans cu mirabilit amontib et̃nis.
Magnifice cũ pondere dictum est tu:
ne put&e aliquis qđ eũ montes illumi¬
nent. Multi enĩ putantes qđ ab ipsis
montib illuminarent᷑: fecert̃ sibi par¬

Expanded text:
unde se protegerent temporaliter, et belluunde se protegerent temporaliter, et bellu sua gerebant, omnia haec ibi confregit. se fecit aeternos; qui sunt montes magni, praedicatores veritatis. Tu illuminas; sed a montibus aeternis: primi magni montes excipiunt lucem tuam, et a luce tua quam suscipiunt montes, vestitur et terra. Sed illi magni montes exceperunt Apostoli; tanquam orientis luminis primordia exceperunt Apostoli. Numquid quod exceperunt, apud se retinuerunt? Non; ne diceretur illis: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis . Si ergo quod susceperunt non apud se retinuerunt, sed omni orbi terrarum praedicaverunt, Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Quos aeternos fecisti, per illos vitam aeternam et caeteris promisisti: Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi par
Abbreviated transcription (Latin):
quo dñs ait. Ecce uere israhelita: in qͦ
dolus non ẽ. Si uerus ifrahelita in qͦ
dolus ñ ẽ: dolosi & mendaces non sũt
ueri israhelite. Non gͦ dicant isti qm̃
apud illos ẽ d̾s & magnũ nom̃ eiꝰ in
isrł. ꝓbent se israhelitas. & concedo¬
fessio interp̃tatur: isrł uidens d̾m.
Post uideam isrł. Sic hic positum ẽ.
notus in uidȩa ds̃. in isrł magnũ no-¬
men eius. Dm̃ uis uidere: Prius con¬
fitere tu: sic in te ipso fit locus dei.
quia factus ẽ in pace locus eiꝰ. Quan¬
diu gͦ non confiteris peccata tua:
qͦdammͦ rixaris cũ do. Quomͦ enĩ
ñ cum illo litigas. qui qd̃ illi displic&.¬
id est in contẽplatione quadã & specu
&. gladium &e bellũ. Ubi confregit:
In illa pace ęt̃na. in illa pace ꝑfecta. lt̃
mͦ fr̃s mei. qui bene crediderunt uident
quia de se non debent p̃sumere & om¬
nẽ potentiam minarũ suarũ & quicqͥd
in eis actum ẽ ad nocendum confringt̃
illud & quicqͥd quasi ꝓ magno habent

Expanded text:
s ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si verus Israelita, in quo dolus non est, dolosi et mendaces non sunt veri Israelitae. Non ergo dicant isti quoniam apud illos est Deus, et magnum nomen ejus in Israel: probent se Israelitas, et concedofessio interpretatur; Israel Videns Deum. Post Judaeam Israel: sic hic positum est, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus. Deum vis videre? Prius confitere tu, et sic in teipso fit locus Dei; quia factus est in pace locus ejus. Quamdiu ergo non confiteris peccata tua, quodammodo rixaris cum Deo: quomodo enim non cum illo litigas, qui quod illi displicid est, in contemplatione quadam et speculet gladium, et bellum. Ubi confregit? In illa pace aeterna, in illa pace perfecta. Et modo, fratres mei, qui bene crediderunt, vident quia non de se debent praesumere; et omnem potentiam minarum suarum, et quidquid in eis acutum est ad nocendum, confringunt illud: et quidquid quasi pro magno habent
Abbreviated transcription (Latin):
a serpente ꝑcussus. Sic gͦ & isti forte
a diuinis suis audierant quia ire
Et cũ cȩpissent atq euertissent eã:
dixerunt sibi quod a dȩmonib suis
factũ sit. Posuerunt signa sua signa.
& ñ cognouert̃. Quid ñ cognouert̃:
Sicut inegressũ desuꝑ. Quia nisi
Sed egressũ est de suꝑ. quomͦ dicit
danihel. A principio orationis meȩ
egressus ẽ sermo. Hoc & dñs ipsi pi-¬
lato inflanti se & ponenti signa sua
signa. & ñ cognoscenti & dicenti ad
xp̃m mͥ non respondes. nescis quia
potestatem habeo occidendi te . & po¬
testatẽ habeo dimittendi te . & dñs ad
inflatum canquã uesicã reflandam
pungens. ñ haberes inquit in me po¬
testatẽ. nisi tͥ data ess desuꝑ. Sic &.
hic posuert signa sua signa. & non
cognouerunt. Quomͦ ñ cognouert :
Sicut inegressũ desuꝑ. Quomodo
egressus factus fuerat desuꝑ ut
hoc impleretur. nũquid sic illi cog¬
noscere potuert: Iam ꝑcurramus

Expanded text:
a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a divinis suis audierant, quia debet cum cepissent atque evertissent eam, dixerunt sibi quod a daemonibus suis factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quia nisi Sed egressum est desuper, quomodo dicit Daniel: A principio orationis tuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa sua, signa, et non cognoscenti, et dicenti ad Christum, Mihi non respondes? nescis quia potestatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Sic et hic, Posuerunt signa sua, signa: et non cognoverunt. Quomodo non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quomodo egressus factus fuerat desuper, ut hoc impleretur, numquid sic illi cognoscere potuerunt? 9. vers
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ ipsis honor delatus ẽ: ut af¬
fligerent. ut caperent. uel euerterẽt
ciuitatẽ. s impietas eoꝵ tanquã se¬
curis dei facta ẽ. Facti sunt instru¬
mentũ irati. non regnũ placati. Facit
hoc ds. quod plerũq facit &. homo.
Aliquando iratus homo apphendit
uirgam iacentem in medio fortasse
qualecũq sarmentũ: odit inde filiũ
suũ. ac deinde ꝓicit sarmentũ in ig¬
nem. ꝙ filio seruat hereditatẽ. Sic
aliquando ds ꝑ malos erudit bonos.
& ꝑ temporalem potentiam damp¬
nandor. exercae. disciplinã liberan¬
doꝵ. Quid enim putatis fr̃s. quia
uere sic data ẽ disciplina illi genti
ut omnino perirce: Quanti inde
postea crediderunt. quanti adhuc
credituri sunt. Aliud ẽ palea. aliuo
frumentũ. Suꝑ utrũq tam̃ intrat
tribula. s sub una tribula aliud
cõminuitur. aliud purgat᷑. Quan¬
malo uidȩ traditoris de ipsa sȩuitia
iudȩoꝵ quantũ bonũ prestitũ ẽ fi
cruce ess quem attender&e. qui ess

Expanded text:
s honor delatus est, ut affligerent, ut caperent, vel everterent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio servat haereditatem: sic aliquando Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque tamen intrat tribula: sed sub una tribula aliud comminuitur, aliud purgatur. Quanmalo Judae traditoris! De ipsa saevitia Judaeorum quantum bquem attenderet qui esset
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sumit᷑ amissis m̃bris suis. Hoc figu¬
ratum ẽ & in serpente moysi. Nam
fecerunt magi similit̃: ꝓiectisq uir¬
gis suis ex hibuer̃t dracones. Sed
draco moysi omniũ illoꝵ magorum
uirgas absorbuit. Intelligatur gͦ &
mͦ corpus diaboli. Hoc fit. Deuorat᷑
a gentib quȩ credidert̃. factꝰ ẽ ȩsca
populis ethopib Illud quoq intel¬
ligi pocest. dedisti eũ ȩscam płis echi¬
opib qͣuia nc̃ eum om̃s mordent.
Quid ẽ mordent: Rep̃hendo culpan¬
do. accusando: quomͦ dictũ ẽ. in ꝓhi¬
bitione quidẽ. s tam̃ exp̃ssũ. Si aut̃
mordecis &. cõmeditis inuicẽ. uidece

Expanded text:
consumitur amissis membris suis. Hoc figuconsumitur amissis membris suis. Hoc figuratum est et in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis suis exhibuerunt dracones; sed draco Moysi omnium illorum magorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo et modo corpus diaboli: hoc fit; devoratur a Gentibus quae crediderunt, factus est esca populis Aethiopibus. Illud quoque intelligi potest, dedisti eum escam populis Aethiopibus: quia nunc eum omnes mordent. Quid est mordent? Reprehendendo, culpando, accusando. Quomodo dictum est, in prohibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem mordetis et comeditis invicem; vide
Abbreviated transcription (Latin):
tib & adorantib idolũ. & zelo dei
inflãmatus uindicar& temporaliter.
& amorte sempit̾na deuitanda cer¬
rer&: camen ipsũ caput uituli in
ignẽ misit. & ext̾minauit. cõminuit
in aquã asꝑsit. & dedit bibere pło.
Sic factum ẽ magnũ sacramentũ.
s illuminatꝰ quid egit: In ignẽ mitte:
Mitte in aquã: da pło bibere. Quid ẽ
hoc nisi quia adoratores diaboli corpꝰ
ipsius facti erant. qui mͦ agnoscentes
aut̃ estis corpus xp̃i & m̃bra: Corpus
diaboli c̃sumendũ erat.& hoc ab isra¬
helitis c̃sum̃dũ. Ex illo enĩ pło apłi:
ex illo pͥma eccła. Et dictum erat pe¬
tro de gentib Macta & manduca.
Quid ẽ macta & manduca: Occide
qđ sunt: & fac qđ es. Ac macta & man¬
duca. ac cõminue ꝙ bibe. utrũq cam̃
in eodem sacramento. quia oportebat
utiq & sine dubitatione oportebat.
ut corpꝰ quod erat diaboli credendo
transir& in corpus xp̃i. Sic diabolus

Expanded text:
tibus et adorantibus idolum, et zelo Dei tibus et adorantibus idolum, et zelo Dei inflammatus vindicaret temporaliter, ut a morte sempiterna devitanda terreret; tamen ipsum caput vituli in ignem misit et exterminavit, comminuit, in aquam sparsit, et dedit populo bibere : sic factum est magnum sacramentum. sed illuminatus! Quid egit? Mitte mitte in aquam, da populo bibere. Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus ipsius facti erant? Quomodo agnoscentes autem estis corpus Christi et membra . Corpus diaboli consumendum erat, et hoc ab Israelitis consumendum. Ex illo enim populo Apostoli; ex illo prima Ecclesia. Et dictum erat Petro de Gentibus: Macta et manduca . Quid est, Macta et manduca? Occide quod sunt, et fac quod es. Hac, Macta et manduca; hac, Comminue et bibe: utrumque tamen in eodem sacramento; quia oportebat utique, et sine dubitatione oportebat, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi. Sic diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid de illo fecit. qui oꝑatus ẽ sa¬
lucem in medio t̾rȩ: Dedisti eum in
escam płis ethiopibus. Quid ẽ hoc:
Quomͦ intelligo płos ethiopes: Quo
gros. Ethiopes enim nigri sunt. Ipsi
uocantur ad fidem qui nigri fuert̃:
ipsi ꝓrsus: ut dicatur eis. Fuistis enĩ
aliquando tenebrȩ. nunc aut̃ lux in
dnõ. Ipsi ꝓrsus uocant᷑ nigri. s ne
remaneant nigri. De his enĩ fit eccł̃a.
cui dr̃. Quȩ ẽ ista quȩ ascendit de-¬
albata: Quid enim de ngra factũ
ẽ. nisi qđ dictũ ẽ nigra sũ s speciosa :
Et quomͦ acceꝑunt isti in ȩscã draco¬
nem istum: Puto quia magis xp̃m
acceꝑunt in ȩscam: s xp̃m quo se con¬
sũmarent diabolũ quẽ consumerent.
Nam inde & uitulus ille quẽ ad ora¬
uit populus infidelis apostata quȩ renᷤ
deos egyptioꝵ. dimictens eũ qui libe¬
rauit de seruitute egyptioꝵ. unde
agitatum ẽ illud magnũ sacramen¬
tum. Cũ enĩ sic irascet᷑ moyses colen¬

Expanded text:
Et quid de illo fecit, qui operatus est saEt quid de illo fecit, qui operatus est salutem in medio terrae? Dedisti eum in escam populis Aethiopibus. Quid est hoc? Quomodo intelligo populos Aethiopes? Quomgros; Aethiopes enim nigri sunt. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt; ipsi prorsus, ut dicatur eis: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Ipsi prorsus vocantur nigri; sed ne remaneant nigri: de his enim fit Ecclesia, cui dicitur, Quae est ista quae ascendit dealbata ? Quid enim de nigra factum est, nisi quod dictum est: Nigra sum, et speciosa ? Et quomodo acceperunt isti in escam draconem istum? Puto quia magis Christum acceperunt in escam: sed Christum quo se consummarent; diabolum quem consumerent. Nam inde et vitulus ille quem adoravit populus infidelis, apostata, quaerens deos Aegyptiorum, dimittens eum qui liberavit de servitute Aegyptiorum; unde agitatum est illud magnum sacramentum. Cum enim sic irasceretur Moyses colen
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute cua mare & remansit t̾ra
sitiens imbrẽ cuũ. Tu confirmasti
in uirtute tua mare. contriuisti capi¬
ta draconũ in aqua. Draconũ capita
demonioꝵ suꝑbias a quib gentes
possidebantur contriuisti suꝑ aquã:
quia eos quos possidebant tu ꝑ bap
capita draconũ: Illi enĩ dracones
habent principem suũ: & ipse pͥmꝰ
ẽ magnus draco. Et de illo qͥd fecit
qui oꝑatus ẽ salutẽ in medio t̾rȩ:
Audi. Tu confregisti caput draconis.
Cuius draconis: In telligimꝰ draco¬
nes omnia cdemonia sub diabolo mi¬
litantia. Quẽ gͦ singularẽ draconẽ
cuiꝰ caput confractũ ẽ nisi diabolũ
ipsũ intelligere debemꝰ: Quid de
illo fecit: Tu confregisti caput dra¬
conis. Ullud ẽ initiũ peccati. caput
illud ẽ qđ accepit maledictũ: ut
semen euȩ obseruaro caput serpentiᷤ.
Ammonita ẽ ȩccła initiũ peccati deui
suꝑbia. Confractum ẽ gͦ caput dra¬
conis: confracta ẽ diabolica suꝑbia.

Expanded text:
virtute tua mare, et remansit terra virtute tua mare, et remansit terra sitiens imbrem tuum. Tu confirmasti in virtute tua mare: contrivisti capita draconum in aqua. Draconum capita, daemoniorum superbias, a quibus Gentes possidebantur, contrivisti super aquam; quia eos quos possidebant, tu per Bcapita draconum? Illi enim dracones habent principem suum, et ipse primus est magnus draco. Et de illo quid fecit qui operatus est salutem in medio terrae? Audi: Tu confregisti caput draconis. Cujus draconis? Intelligimus dracones omnia daemonia sub diabolo militantia: quem ergo singularem draconem cujus caput confractum est, nisi ipsum diabolum intelligere debemus? Quid de illo fecit? Tu confregisti caput draconis. Illud est initium peccati. Caput illud est quod accepit maledictum, ut semen Evae observaret caput serpentis . Admonita est enim Ecclesia initium peccasuperbia . Confractum est ergo caput draconis; confracta est superbia diabolica.
Abbreviated transcription (Latin):
scła quid fecit: Operatus ẽ salutẽ in
medio terrȩ .&. ego adhuc clamo qͥsi
desertus. Ille oꝑatur salutem in me-¬
dio terrȩ: & ego remansi in t̾ra. In¬
tellexit asaph. bene. quia intellectus
asaph. Quare enim ista. aut qualẽ sa
homines ȩt̾na desiderare. ñ semꝑ tem¬
poralib in herere: Ds aut̃ rex nr̃
ante scła. oꝑatus ẽ salutẽ in medio
trȩ: dũ nos clamamus: Usquequo
dñe exꝓbrabit inimicus in finem:
Usquequo irritat aduersariꝰ: Usꝙqͦ
manũ tuam auertis a sinu tuo: Cũ
stertimus. & tanquã nos ds deserue¬
rit in sõnis deliramus. Oꝑatꝰ ẽ salu
rige ce ad intellectum. Dic nobis qͣlẽ
salutẽ oꝑatus ẽ ds̃ in mechio t̾rȩ. Cũ
illa ura terrena salus euersa ẽ quid
fecit: Quid ꝓmisit: Tu confirmasti
in uirtute tua mare. Canꝗͣ gentem
iudȩoꝵ uelut aridã afluctib separa¬
tam. Mare in amaritudine sua gen¬
ces erant: terramq illam undiq cir-¬
cũluebant. Et ecce confirmasti in

Expanded text:
saecula, quid fecit? Operatus est salutem in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. Ille operatur salutem in medio terrae; et ego remansi terra. Intellexit Asaph bene, quia Intellectus Asaph. Quare enim ista, aut qualem salhomines aeterna desiderare, non semper temporalibus inhaerere? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Dum nos clamamus, Usquequo, Domine, exprobrabit inimicus in finem? usquequo irritat adversarius? usquequo manum tuam avertis a sinu tuo? Cum stertimus, et tanquam nos Deus deseruerit, in somnis deliramus. Operatus est srige te ad intellectum; dic nobis qualem salutem operatus est Deus in medio terrae. Cum illa terrena vestra salus eversa est, quid fecit? quid promisit? Tu confirmasti in virtute tua mare. Tanquam gente Judaeorum velut arida a fluctibus separata, mare in amaritudine sua Gentes erant, terramque illam undique circumluebant: ecce confirmasti in
Abbreviated transcription (Latin):
gẽma diadematis. E leua manũ tuã
in suꝑbiam eoꝵ in sinẽ. Quanta malig¬
na oꝑatus est inimicus in seĩs cuis.
In his quȩ scã tua erant id ẽ in tẽplo
in sacerdotio. in illis omnib sacram̃tiˢ
quȩ illo tempore fuerunt quant a
maligne oꝑatus ẽ inimicus. Reuera
inimicus cc̃ oꝑatus ẽ. Gentes enĩ tc̃
quȩ hoc fecerunt deos falsos colebant
simulachra adorabant. dȩmonib ser-¬
uiebant: oꝑati sunt tam̃ multa mala
in sc̃is dei. Quando possent nͥ ꝑmitteren

Expanded text:
gemma diadematis. Eleva manum tuam gemma diadematis. Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando pos
Abbreviated transcription (Latin):
expectando moriatur. O portae gͦ ut
expect&. ut cũ uenerit accipiat.
Ideo non deb& deserere ꝓmissionẽ.
ꝓpt̃ hoc ñ deserebant᷑ figurȩ. ut
ueniente die umbrȩ collerent᷑. Mon¬
tem syon istũ quẽ inhabitasti: in ip
so eleua manũ tuam in suꝑbias eoꝵ
in finem. Quomͦ nos repellebas in finẽ:
sic eleua manũ tuã in suꝑbiam eoꝵ
in finem. Quoꝵ suꝑbiam: Aquibus
euersa ẽ ierłm. Aquib autͣ nisi a
regib gentiũ: Bene eleuata ẽ ma¬
nus eius in suꝑbiam eoꝵ in finem.
Nam &e ipsi iam xp̃m cognouert.
finis enim legis xp̃c ad iusticiã omĩ
credenti. Quã bene illis optat. Osi
iratus loquitur. & male dicere uidet̃.
Et utinã eueniat qđ male dicit. Immo
iã in nomine xp̃i euenire gaudeamꝰ.
lam tenentes sceptrũ subdunt᷑ ligno
crucis. lam fit quod p̃dictũ ẽ. Ado¬
rabunt eum om̃s reges terrȩ: omnes
gentes seruient illi. Iam in frontib
regũ pretiosius ẽ signũ crucis. quam

Expanded text:
exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur: Montem Sion istum quem inhabitasti in ip Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quomodo nos repellebas in finem, sic eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quorum superbiam? A quibus eversa est Jerusalem. A quibus autem, nisi a regibus Gentium? Bene elevata est manus ejus in superbiam eorum in finem; nam et ipsi jam Christum cognoverunt. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quam bene illis optat? Quasi iratus loquitur, et maledicere videtur: et utinam eveniat quod maledicit! imo jam in nomine Christi evenire gaudeamus. Jam tenentes sceptrum, subduntur ligno crucis; jam fit quod praedictum est: Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Jam in frontibus regum pretiosius est signum crucis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui eo cempore credidert̃ qͣndo
misso sp̃u sco discipuli omniũ gen¬
tiũ linguis sunt locuti. tc̃ enĩ aliqͦt
milia de iudȩis ipsis xp̃i crucifixo¬
rib credidert̃ . &. quia ꝓpe inuenti
erant ita crediderunt ut omĩa quȩ
habebant uenderent & p̃tia rerũ
suarũ ante pedes apłoꝵ ponerent:
quia gͦ occultum erat hoc magisq
redemptio uirgȩ dei clara futura
erat in gentib exprimat unde dicat
qud dixit. redemisti uirgã heredi¬
tatis cuȩ. Hoc dixit ñ de gentib
in quib manifestatũ ẽ. S unde:
Mons syon. At hic mons syon. potest
aliter incelligi. Istũ in quem habitasti
In ipso ubi erat płs ante. ubi insti¬
tutum templũ. ubi celebrata sacri¬
ficia. ubi omnia illo tempore neces¬
saria xp̃m ꝓmittentia. Pmissio cũ
redditur res: iam sit suꝑflua. Nã
anteꝗͣ reddatur quod ꝓmittitur.
necessaria ẽ ipsa ꝓmissio. ne ꝓmissũ
sibi obliuiscatur cui ꝓmititur .ꝙ. ñ

Expanded text:
eorum qui eo tempore crediderunt, quando eorum qui eo tempore crediderunt, quando misso Spiritu sancto, discipuli omnium gentium linguis locuti sunt . Tunc enim aliquot millia de Judaeis ipsis Christi crucifixoribus credideriderunt, ut omnia quae habebant venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quia ergo occultum erat hoc, magisque redemptio virgae Dei clara futura erat in Gentibus; explanat unde dicat quod dixit: Redemisti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, in quibus manifestum est. Sed unde? Montem Sion. Adhuc et mons Sion potest aliter intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso: ubi erat populus ante, ubi institutum templum, ubi celebrata sacrificia, ubi omnia illo tempore necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non
Abbreviated transcription (Latin):
do in mortuũ. saluari a morte. Et
tamen expauit & fugit moyses. Qd
ẽ ab illo serpente fugisse moysen:
Quid fr̃s. nisi quod scimus in ęuuan¬
gelio factum: Mortuus ẽ xp̃e .& ex
pauer̃t discipuli: & ab illa spe in qͣ
fuerunt recessert̃. S quid dictũ ẽ:
App̾hende caudam eiꝰ. Quid ẽ cau¬
dam: Posteriora cõprȩhende. Hoc
significauit & illud. posteriora mea
uidebis. Primo factus serpens. sed
cauda retenta facta uirga. Primo
occisus postea resurrex̃. Est etiam
in cauda serpentis finis scłi. quia
sic mͦ mortalitas ęccłȩ ambulat.
Alii eunt alii ueniunt ꝑ mortẽ tan¬
quam ꝑ serpentem: quia a serpente
mors seminata ẽ. S in fine seculi
tanquam cauda redimus ad manũ
dei. & efficimur stabilitum regnum
dĩ. ut impleat᷑ in nobis. redemisti uir¬
gam hereditatis tuȩ S quia sy¬
nagoge uox ẽ. redemit aut̃ uirgã
hereditatis dei. apparae. magis in gen¬
qui futuri sunt ut credant. uel

Expanded text:
do in mortuum salvari a morte. Et do in mortuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente fugisse Moysen? Quid, fratres, nisi quod scimus in Evangelio factum? Mortuus est Christus, et expaverunt discipuli, et ab illa spe in qua fuerant recesserunt . Sed quid dictum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga; primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda serpentis finis saeculi; quia sic modo mortalitas Ecclesiae ambulat: alii eunt, alii veniunt per mortem tanquam per serpentem, quia a serpente mors seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, ut impleatur in nobis, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia Synagogae vox est; redempta autem virga haereditatis Dei maqui futuri sunt ut credant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nem liberans illã de egypto. Quod
signũ dedit moysi cũ dicer& moy¬
ses ei. quod signum dabo ut credant
mͥ quia cu me misisti: Et ds ad illũ.
Quid in manu tua portas: U irgã
Proice illã in terrã. Et dimisit uir¬
gam in terrã & facta ẽ serpens. Et
ex pauit moyses: & sugit ab eo. Et ait
illi dñs. Apprȩhende caudã eiꝰ. Et ap¬
p̃hendit & reuersa ẽ in statũ suum
facta uirga. sicut antea uirga erat.
Quid significat: Non enim frustra
factum ẽ. Interrogemus litteras đi.
quid serpens ꝑsuasit homini: Mortẽ
Ergo mors a serpente. Si mors a ser¬
pente. uirga in serpente: xp̃c in mor¬
te. Ideo etiam cũ a serpentib in de¬
serco morderentur & necarent̃. prȩ¬
cepit dñs moysi ut serpentẽ ȩneũ
exaltar&. in heremo. & amoner&e. po¬
pulũ ut quisqͥs a serpente morsus
ess illũ intueretur. & sanaret᷑. Sic
&. fiebat. sic & homines aueneni
serpentẽ sanari a serpente: Creden¬

Expanded text:
nem, liberans illam de Aegypto, quod nem, liberans illam de Aegypto, quod signum dederit Moysi, cum diceret Moyses ei: Quod signum dabo, ut credant mihi quia tu me misisti? Et Deus ait ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam. Projice illum in terram. Et dimisit virgam in terram, et facta est serpens; et expavit Moynus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persuasit homini? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors a serpente, virga in serpente, Christus in morte. Ideo etiam cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines a venenis, sanari a serpente? Creden
Abbreviated transcription (Latin):
quib hereas Se gͦ cepit.
c quid repulisti nos ds
gregationis quȩ ꝓpͥe
synagoga appellat᷑
Ut quid reppulisti
nos ds in firm: Non rephendit
s querit. Uc iuid̃ Quã obrem: ꝓp¬
cer quid hocecisti: Quid fecisti:
Reppulisti ns in sinẽ. Quid ẽ in fi¬
nem: Forte isq in sinem scł̃i. An
repulisti nos n xp̃o qui finis ẽ om̃i
credenti: Ut iuid enim reppulisti
nos deus in fuem: Iratus ẽ animꝰ
tuus suꝑ oues gregs tui. Quare
Numquid ista pocest eẽ uox genti¬
um: Numquid gents possedit ab
archis patrib nr̃is quoꝵ nos filii
factisumus. ñ uenendo de carne
s imitando fidem lli aut̃ a deo
possessi ab initio quil eis contigit:
Mem̃to congregations tuȩ. quã
possedisti ab initio. Relemisti uir¬
gam hereditatis cuȩ. Ipsam congre¬
gationem cuã iurgam hereditatis
duȩ redemisti. Hanc ipsã congrega¬
tionẽ dixit uirgam hereditatis. Res¬
pitiamus ad factum primũ qͣndo
uoluit possidere ipsam congregatio¬

Expanded text:
quibus haereas. Sic ergo coepit. 4. Utquid repulisti nos, Deus, gregationis quae proprie Synagoga appellatur. Utquid repulisti nos, Deus, in finem? Non reprehendit, sed quaerit, Utquid, quamobrem, propter quid hoc fecisti? Quid fecisti? Repulisti nos in finem. Quid est, in finem? Forte usque in finem saeculi. An repulisti nos in Christum, qui finis est omni credenti ? Utquid enim repulisti nos. Deus, in finem? Iratus est animus tuus super oves gregis tui. Quare Numquid ista potest esse vox Gentium? numquid Gentes possedit ab archis, patribus nostris; quorum nos filii facti sumus, non veniendo de carne, sed imitando fidem. Illi autem a Deo possessi ab initio, quid eis contigit? Memento congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Redemisti virgam haereditatis tuae. Ipsam congregationem tuam, virgum haereditatis tuae redemisti. Hanc ipsam congregationem dixit virgam haereditatis. Respiciamus ad factum primum, quando voluit possidere ipsam congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
re uacare qđ uenit: ne te male in¬
asaph: quia in titulo psalmi intel¬
lectus asaph. Et quid ait: Ds autẽ
rex nr̃ ante scła. oꝑatus ẽ salutem
in medio terrȩ. Hȩc nos clamamus
iam non ẽ ꝓpħa: & nos non cognosco:

Expanded text:
re vacare quod venit; ne te malum inre vacare quod venit; ne te malum in. 12. Intellexit Asaph, quia in titulo Psalmi, Intellectus Asaph. Et quid ait? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Hac nos clamamus, Jam non est propheta; et nos non cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa enĩ hereditas dei. id ẽ płs eiꝰ
foras ab eo missus ẽ: immundus
factus ẽ. S quid illi ait: Reuoca
eã in sinũ tuũ. Reuocauit. & re¬
uersa ẽ ad colorem suũ. Quando
hoc facis ait asaph iste : Quousq
dexeram tuã alienas a sinu tuo ut
foris immunda remaneat: Reuo¬
ca eam. redeat ad colorẽ: agnoscat
saluatorem. Ut quid auertis ma¬
num tuã & dexterã tuã. de medio
sinu tuo in finem: Hȩc clamat
cecus non intelligens. & hoc d̃s fac̃
qd̃ facit. Quare enĩ uenit xp̃c:
Cecitas ex parte isrł facta ẽ: ut ple¬
nitudo gentium intrarq & sic oĩs
isrł saluus fieror. Ergo iam asaph
agnosce qđ p̃cessit: ut uel sequaris
si p̃cedere nͣ potuisti. Non enim
frustra uenit xp̃c. aut frustra oc¬
cisus ẽ xp̃c. aut frustra granum
cecidit in terram: nisi ut mulciplicit
surger&. Exaltatus ẽ serpens in here¬
mo. ut ꝑcussũ a ueneno sanarq.
Attende quod factum ẽ. Noli puta¬

Expanded text:
Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Haec clamat caecus, non intelligens; et hoc Deus facit quod facit. Quare enim venit Christus? Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Ergo jam Asaph agnosce quod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non potuisti. Non enim frustra venit Christus, aut frustra occisus est Christus; aut frustra granum cecidit in terram, nisi ut multipliciter surgeret . Exaltatus est serpens in eremo, ut percussum a veneno sanaret . Attende quod factum est: noli puta
Abbreviated transcription (Latin):
as exꝓbrabit mimicus: Clamat
quasi derelictus. quasi desertꝰ. Cla¬
mat tanquã eger. qui medicũ ce-¬
dere quam curare malusti. Non
ce agnoscit adhuc. Uide qͥd fecerit.
qui te ñ agnoscit adhuc. Et enun
quib non ẽ nunciatũ de eo uide¬
bunt . & qui ñ audiert̃ intelligent.¬
& tu adhuc clamas iam ñ ẽ ꝓpħa.
ꝙ nos ñ cognoscoe adhuc: U bi ẽ
intellectus tuus: Tirritat aduer¬
saris nomen tuũ in sinẽ. Ad hoc
irritat aduersarius nom̃ cuũ in
finem: ut iratus corripias. corripi¬
ens cognoscas in finem. Aut certe
in finẽ. usq ad finẽ. Usq ad quẽ
finem: Quousq cognoscas. quousq
clames. qͦusq app̃hensa cauda re¬
signũ quod datũ ẽ moysi. Quo mͦ
enĩ suꝑius de uirga signũ. ita & de
dextera Cũ enĩ illud factum ess
de uirga: dedit ds̃ alterũ signum.
Mitte inquit manũ cuã insinũ
tuũ. Et misit. ꝓduc eam. Et ꝓdux̃:
& inuenta ẽ alba id ẽ immunda.
Albor enĩ in cute: lepra ẽ ñ candor.

Expanded text:
exprobrabit inimicus? Clama quasi derelictus, quasi desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc clamas, Jam non est propheta et nos non cognoscet adhuc. Ubi est intellectus tuus? Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, quousque apprehensa cauda resignum quod datum est Moysi. Quomodo enim superius de virga signum, ita et de dextera. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor .
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & crucisixer̃t: non uidert̃ dm̃.
Gentes autẽ quia ñ uider̃t & credide¬
runt: intellexer̃t dm̃. Ergo si innotuit
eis ds in xp̃o munctũ reconcilians sibi
& ideo illi crucifixert̃ quia in carne
latentem dm̃ non intellexert: recedat
illa quȩ uocatur iudȩa & non ẽ. acce¬
dat uera iudȩa cui dr̃. Accedite ad eũ.

Expanded text:
 crucifixerunt, non viderunt Deum: Gentes autem quia non viderunt, et crediderunt, intellexerunt Deum. Ergo si innotuit eis Deus in Christo mundum reconcilians sibi , et ideo illi crucifixerunt, quia in carne latentem Deum non intellexerunt, recedat illa quae vocatur Judaea, et non est; accedat vera Judaea, cui dicitur: Acced
Abbreviated transcription (Latin):
os. Non deficice. princeps de iuda
nec dux de femorib eius: donec ue¬
niat cui reꝓmissum ẽ. De cribu aut̃
sicut scriptura dicit. & mͦ audistis
ex semine dauio natus de maria.
tri non solũ ante iudȩos s eciam ante
ipsum abraham. nec solum ante abra¬
ham s &e ante adam: nec solũ ante adã
s ante cęlũ &. terrã &. ante scła. quia
factum ẽ nichil. Quia gͦ in ꝓphetia

Expanded text:
os: Non deficiet princeps de Juda, os: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum esicut Scriptura dicit et modo audistis, ex semine David, natus de Maria. tri; non solum ante Judaeos, sed etiam ante ipsum Abraham ; nec solum ante Abraham, sed et ante Adam; nec solum ante Adam, sed et ante coelum et terram, et ante saecula: quia fact
Abbreviated transcription (Latin):
descendentes. Iste ioseph habuit duos
filios. ephrai & manasse. Moriens
iacob canquã testamento assumpto
assũpsit illos nepotes suos in numerũ
filioꝵ: ꝙ dixit filio suo ioseph. Ceteri
qui nascentur cibi erunt. isti aut̃ mͥ:
& diuident terrã cum fr̃ĩb suis. Ad¬
huc ñ erat data nec uisa terra ꝓmissi¬
onis. s dicebat ille in spũ ꝓphetans.
Accedentib gͦ duob filiis ioseph:
factȩ sunt nichilominus duodecim
trib quȩ iam tredecĩ sunt. P una
enim cribu ioseph duȩ accesserunt:
& factȩ sunt tredecim. Excepto ergo
tribu leui illa trib sacerdotũ quȩ
seruiebat templo & de decimis uiue¬
bat: ceteroꝵ omnũ quib t̾ra diui¬
sa ẽ remanent duodecĩ. In his duo¬
decĩ erat trib uida. unde reges e¬
rant. Nam pͥmo de alia cribu datꝰ
ẽ rex saul: & reꝓbatus ẽ tanꝗͣ maluᷤ
rex. Postea datus est de tribu iuda
rex dauid: & ex illo de tribu uda
fuerunt reges. lacob aut̃ ille hoc di¬
xerat: quando benedixerat filios su¬

Expanded text:
s. Iste Joseph duos filios habuit, Ephraim et Manasse. Moriens Jacob, tanquam testamento, assumpsit illos nepotes suos in numerum filiorum, et dixit filio suo Joseph: Caeteri qui nascuntur, tibi erunt; isti autem mihi, et divident terram cum fratribus suis . Adhuc non erat data, nec divisa terra promissionis; sed dicebat ille in Spiritu prophetans. Accedentibus ergo duobus filiis Joseph, factae sunt nihilominus duodecim tribus, quia jam tredecim sunt: pro una enim tribu Joseph, duae accesserunt, et factae sunt tredecim. Excepta ergo tribu Levi, illa tribu sacerdotum quae serviebat templo, et de decimis vivebat caeterarum omnium quibus terra divisa est, remanent duodecim. In his duodecim erat tribus Juda, unde reges erant. Nam primo de alia tribu datus est rex Saül , et reprobatus est tanquam malus rex; postea datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios su
Abbreviated transcription (Latin):
distinctȩ płor. Habebat gͦ ille pls
duodecim trib. e quib duodecim
cribub una trib erat iuida . ex qua
erant reges: & erat altera trib leui.
ex qua erant sacerdotes. Sed quia
sacerdotib templo seruientib terra
diuisa nonẽ: oportebat ut duodecĩ
cribub disꝑtiretur om̃is regio pro¬
missionis Excepto gͦ una tribu ma¬
ioris dignitatis cribu leui quȩ erat
in sacerdotib remanerent undecim.
nisi ꝑ adoptionẽ duoꝵ filioꝵ iosehp
duodecĩ cõplerentur. Hoc quid sit
auercite. Unus de duodecim filiis ia¬
cob erat ioseph. Iste est ioseph: quẽ
fr̃s sui in egyptum uendider̃t. & il¬
lic castitatis merito ad sublim̃ digni

Expanded text:
distinctae populorum. Habebat ergo ille populus duodecim tribus; e quibus duodecim tribubus una tribus erat Juda ex qua erant reges, et erat altera tribus Levi ex qua erant sacerdotes. Sed quia sacerdotibus templo servientibus terra divisa non est , oportebat autem ut duodecim tribubus dispertiretur omnis regio promissionis: excepta ergo una tribu majoris dignitatis, tribu Levi, quae erat in sacerdotibus, remanerent undecim, nisi per adoptionem duorum filiorum Joseph duodecim complerentur. Hoc quid sit, advertite. Unus de duodecim filiis Jacob erat Joseph. Iste est Joseph quem fratres sui in Aegyptum vendiderunt, et illic
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ illi uidert̃ d̃m. int̾ quos ambu¬
lauit in carne & cũ putarent homi¬
nem occider̃t: Resurgens ille appa¬
ruit d̃s omnib quib se uoluit demon¬
strare. Illi gͦ digni sunt isrł dici. qui
meruer̃t xp̃m incelligere dm̃i in car¬
ne positũ: non ut qđ uidebant con¬
tempnerent. s quod ñ uidebant ado¬
rarent. Non uisũ enĩ oculis gentes
humili mente ꝑceꝑunt illũ quẽ non
uidebant. & fide cenuert̃. Pinde qͥ¬

Expanded text:
quomodo illi viderunt Deum, inter quos ambulavit in carne, et cum putarent hominem, occiderunt? Resurgens ille apparuit Deus omnibus quibus se voluit demonstrare. Illi ergo digni sunt Israel dici, qui meruerunt Christum intelligere Deum in carne positum, ut non quod videbant contemnerent, sed quod non videbant adorarent. Non visum enim oculis Gentes humili mente perceperunt illum quem non videbant, et fide tenuerunt. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ꝓpt̾ signaculum fidei: & circ̃¬
çisionem cordis ꝓpter ipsam fidem.
Ab his patrib degenerantes isti qͥ mͦ
in nomine głantur & facta ꝑdider̃t.
ab his gͦ patrib degenerantes: reman¬
serunt in carne uidȩi. in corde paga¬
ni. Ipsi enim udȩi qui sunt ex abra¬
ham a quo isaac natus ẽ & ex illo
iacob.&. ex iacob duodecim patriar¬
chȩ.& ex duodecim patriarchis płs
uniuersus iudȩoꝵ: s iudei maxime

Expanded text:
propter signaculum fidei, et circupropter signaculum fidei, et circumcisionem cordis propter ipsam fidem. Ab his patribus degenerantes isti qui modo in nomine gloriantur et facta perdiderunt; ab his ergo patribus degenerantes, remanserunt in carne Judaei, in corde Pagani. Ipsi enim Judaei, qui sunt ex Abraham, a quo Isaac natus est, et ex illo Jacob, et ex Jacob duodecim Patriarchae, et ex duodecim Patriarchis populus universus Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
uoces: dixi iniquis. Si non dixi. para
excusationẽ. para defensionẽ. Si aut̃
dixi: p̃occupa confessionẽ. ut ñ uenias
ad dampnationẽ. quia tc̃ confessio se¬
ra erit. & defensio nulla erit.
olent inimici dni
noti iudȩi głari
in isto psalmo quẽ
cantamꝰ. dicentes
notus in uidȩa ds:
in isrł magnũ nom̃ eius: & insultare
gentib quib ñ ẽ notus ds & dicere.
quia sibi soli notus ẽ ds. quando pro¬
pħa dicit. Notus in iudȩa ds̃. Alibi
gͦ ignotus. Notus ẽ aut̃ re uera in ui¬
dea ds̃: si incelligas quid sit udȩa
Nam uere nonẽ notus d̾s nisi in iuoȩa.
Ecce & nos hoc dicimꝰ. quia nisi quisqͥs
fuerit in uidȩa. notus ei d̾s esse non
potest. S quid dicit apłs: Qui in
occulto iuidęus ẽ: qui circũcisione
cordis ñ lictera s sp̃u. Sunt gͦ uicdȩi
in circũcisione carnis & sunt iudȩi
in circũcisione cordis. Pacres nostri
multi scĩ & circũcisionẽ habebant

Expanded text:
voces, Dixi iniquis. Si non dixi, para voces, Dixi iniquis. Si non dixi, para excusationem, para defensionem: si autem dixi, praeoccupa confessionem, ne venias ad damnationem; quia tunc confessio sera erit, et defensio nulla erit.olent inimici Domini noti Judaei gloriari in isto psalmo quem cantavimus, dicentes, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus, et insultare Gentibus quibus non est notus Deus, et dicere quia sibi solis notus est Deus; quando Propheta dicit, Notus in Judaea Deus: alibi ergo ignotus. Notus est autem revera in Judaea Deus, si intelligant quid sit Judaea. Nam vere non est notus Deus nisi in Judaea. Ecce et nos hoc dicimus, quia nisi quisque fuerit in Judaea, notus ei Deus esse non potest. Sed quid dicit Apostolus? Qui in occulto Judaeus est; qui circumcisione cordis, non littera, sed spiritu : sunt ergo Judaei in circumcisione carnis, et sunt Judaei in circumcisione cordis. Patres nostri multi sancti, et circumcisionem carnis habebant
Abbreviated transcription (Latin):
confringam: & exaltabunt᷑ cornua
iusti. Hoc ẽ. Hunc humiliat & hc̃
exaltat. Nolunt sibi frangi cornua
peccatores: quȩ sine dubio frangen¬
tur in finem. Non uis ut ille tunc
frangat: tu hodie frange. Audisti
enim supra. noli contempnere. Dixi
iniquis. nolite iniqua agere: & de¬
linquentib nolite exaltare cornu.
Quando audisti nolite exaltare cor¬
nu: contempsisti. & exaltasti cornu.
Uenies ad finẽ ubi fi&e. omĩa cornua
peccatoꝵ confringam: & exaltabunt᷑
cornua iusti. Cornua peccator dig¬
nitates suꝑboꝵ: cornua iusti. mune¬
ra xp̃i. ꝑcornua enim sublimitates
intelliguntur. Oderis in t̾ra sublimi¬
tatem trenam: ut possis habere celestẽ.
Amas t̾renã. ñ te admittit ad celestẽ¬
confusionem ꝑtinebit quod tͥ frangi
tur cornu. quomͦ ad głam ꝑtinebit
si exaltat᷑ tibi cornu. Modo gͦ ẽ tẽpꝰ
eligendi. tẽ non erit. Non es dicturꝰ:
dimittar & eligam. Prȩcesser̃t enim

Expanded text:
confringam; et exaltabuntur cornua confringam; et exaltabuntur cornua justi. Hoc est, Hunc humiliat, et hunc exaltat. Nolunt sibi frangi cornua peccatores, quae sine dubio frangentur in fine. Non vis ut ille tunc frangat? tu hodie frange. Audisti enim supra; noli contemnere: Dixi iniquis, Nolite inique agere; et delinquentibus, Nolite exaltare cornu. Quando audisti, Nolite exaltare cornu, contempsisti, et exaltasti cornu; venies ad finem, ubi fiet, Omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua justi. Cornua peccatorum, dignitates superborum; cornua justi, munera Christi: per cornua enim sublimitates intelliguntur. Oderis in terra sublimitatem terrenam, ut possis habere coelestem. Amas terrenam; non te admittit ad cconfusionem pertinebit quod frangitur tibi cornu; quomodo ad gloriam pertinebit, si exaltatur tibi cornu. Modo ergo est tempus eligendi; tunc non erit. Non es dicturus, Dimittar et eligam: praecesserunt enim