comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. exigere de quibq rationẽ. & male suspicari de om̃i
p̃cepto. cuiꝰ causa latuerit. nec umqͣm libenter obȩdire. nisi
cũ audire contigerit qđ forte libuerit. aut qđ ñ alit̾ licere
seu expedire monstrauerit. uł aꝑta ratio uel indubitata au¬
ctoritas. D elicata satis mio nimis molesta est huiusmodi
obedientia. Non plane hec illa est quȩ ex regła traditur. obȩ¬
dientia sine mora. disputare. ꝓfecto hoc est in astu cordis. ñ in
auditu auris obedire. Istius modi gͦ carnalẽ animã. non mͦ
mi s etiam opprimi pondere p̃sumptȩ ꝑfectionis necesse est.
dicitis legem regulȩ subintrasse ut habundaret delictũ. ue¬
rũ dicitis. Ceterũ hoc culpa non est date legis aut dantis
legẽ s imꝓuide ꝓfitentis. et ĩꝑi xe p̃uaricantis. Mandatũ
uidẽ scm et iustum. s tu de noris esse carnalẽ uenundatũ
sub peccato. Uerũ hoc ante ꝓuidisse debueras quo turris

Expanded text:
guntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni guntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoritas. Delicata satis, imo nimis molesta est hujuscemodi obedientia. Non plane haec illa est quae ex Regula traditur, « Obedientia sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu auris obedire. Istiusmodi ergo carnalem animam non modo premi, sed etiam opprimi pondere praesumptae perfectionis necesse est: dicitis legem Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis. Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, sed improvide profitentis, et impie praevaricantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed tu te noris esse carnalem, venumdatum sub peccato . Verum hoc ante praevidisse debueras, quo turris
Abbreviated transcription (Latin):
tem. cũ ille in supͣmemorato capitulo plane discernere inter
utrũq uideatur. Siqͥdem qd̾ nos asserimꝰ de dubiis. hoc ille
ne gat de manifestis. ut cum ait si peccauerit uir in uirũ
subaudiatur ꝓpter dm̃. cui aꝑte contraria homines ho¬
unib frequenter mandare p̃sumunt. S hinc uos sumen¬
tes materiã siue occasionẽ argum̃tandi arguĩtandi asseri¬
tis. si hoc constiterit ut iussa quȩlibet hominũ. uel institu¬
ta diuinȩ auctoritatis pondere estimanda sint. hominẽ sub
homine aut uix aut nequaquã posse saluari. cũ in tanto po¬
pulo mandatoꝵ quȩ p̃lati etiã ꝑ incuriã sepe p̃cipiunt. int̃¬
dum non p̃uaricari aut difficile ad modũ aut om̃ino im¬
possibile esse uideatur. E quidem ñ nego difficultatẽ tan
te inesse ꝑfectioni. s cũ ipsa corde imꝑfecto p̃sumitur. Porro
imꝑfecti cordis & infirmȩ ꝓrsus uoluntatis indiciũ est. statu¬
ta seniorũ studiosius discutere. herere ad singła quȩ iniun-¬

Expanded text:
tem: cum ille in supra memorato capitulo plane discernere inter utrumque videatur. Siquidem quod nos asserimus de dubiis, hoc ille negat de manifestis: ut cum ait, si peccaverit vir in virum, subaudiatur, Propter Deum; cui aperte contraria homines hominibus frequenter mandare praesumunt. Sed hinc vos sumentes materiam sive occasionem argumentandi, asseritis, si hoc constiterit, ut jussa hominum qualibet, vel instituta, divinae auctoritatis pondere aestimanda sint; hominem sub homine, aut vix, aut nequaquam posse salvari, cum in tanto populo mandatorum, quae praelati etiam per incuriam saepe praecipiunt, interdum non praevaricari, aut difficile admodum, aut omnino impossibile videatur. CAPUT tae inesse perfectioni: sed cum ipsa corde imperfecto praesumitur. Porro imperfecti cordis, et infirmae prorsus voluntatis indicium est, statuta seniorum studiosius discutere, haerere ad singula quae injun
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua. quȩ distinxerunt labia sua. & ex ore suo aut con¬
dempnari iam aut iustificari. C eterum felix ut quidam
sanctorum. ait. necessitas que in melius cogit.
mnia ꝓinde sc̃i benedicti instituta exceptis sane non¬
nullis de sp̃ualib uerbi causa caritate. humilitate.
mansuetudine. que non tam ipsum quam deum constat
instituisse & ob hoc penitus non esse mutanda. de cetero
reliqua uniuersa non ꝓfitentib quidem monita tantum
seu consilia dicenda sunt. nec grauant ñ obseruata. cum
tñ ꝓfitentib in precepta. preuaricantib in crimina fiant.
siue ut uestra uobis reddam illis uoluntaria uel facticia.
istis necessaria & tamquam naturalia. non inmerito re¬
putantur. Ita sane necessaria dixerim. ut ex eis minime
preuidicetur necessariis rationabilib q dispensationib.¬
ed non om̃ib huiusmodi credita est dispensatio. nisi hic
dumtaxat qui cum apostolis dicere possunt. Sic nos

Expanded text:
ta sua quae distinxerunt labia sua, et ex ore suo aut conta sua quae distinxerunt labia sua, et ex ore suo aut condemnari jam, aut justificari. Caeterum felix, ut quidam sanctorum ait, necessitas, quae cogit in melius . Omnia proinde sancti Benedicti instituta, exceptis sane nonnullis de spiritualibus, verbi causa, charitate, humilitate, mansuetudine, qua non tam ipsum constat instituisse quam Deum, et ob hoc penitus non esse mutanda; de caetero reliqua universa non profitentibus quidem monita tantum, seu consilia censenda sunt, nec gravant non observata: cum tamen profitentibus in praecepta, praevaricantibus in crimina fiant, sive ut vestra vobis reddam illis voluntaria vel factitia, istis necessaria, et tanquam naturalia non immerito reputantur. Ita sane necessaria dixerim, ut ex eis minime praejudicetur necessariis rationabilibusque dispensationibSed non omnibus in hujusmodi credita est dispensatio, nisi his duntaxat qui cum apostolis dicere possunt: Sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere de obedientia quibus gradib distinguatur. qͥ¬
bus claudatur limitib: ad eandem ꝑtinere arbitror di-¬
uisionem. quippe quȩ in decretis regularib p̃cipue habe¬
tur. & puto cum ad illam satis respõnsum fuerit̾. de ista
iam nil suꝑerit quod ambigatur. Itaq ut sentio ego re¬
gula scĩ benedicti om̃i homini ꝓponitur. imponitur nullan
rodest si deuote suscipitur. & tenetur. non tamen si ñ suscipi¬
tur obest. Quod autem in uolũtate est suscipientis. non in
potestate ꝓponentis: uoluntariũ merito dixerim non ne¬
cessarium. Attam̃ hoc ipsum quod dico uoluntarium. siqͥs
ex ꝓpria uoluntate semel admiserit. & ꝓmiserit deinceps te¬
nendum: ꝓfecto in necessarium sibi ipse conuertit. nec iam
liberum habet dimittere. quod ante tamen non suscipere
liberum habuit. Ideo q quod ex uoluntate suscepit. ex ne-
cessitate tenebit. quia omnino necesse est eum reddere uo¬

Expanded text:
inquirere de obedientia, quibus gradibus distinguatur, quiinquirere de obedientia, quibus gradibus distinguatur, quibus claudatur limitibus; ad eamdem arbitror pertinere divisionem, quippe quae in decretis regularibus praecipua habetur: et puto, cum ad illam satis responsum fuerit, de ista jam nil supererit quod ambigatur. 2. Itaque, ut sentio ego, Regula sancti Benedicti omni homini proponitur, imponitur nulli. Prodest, si devote suscipitur et tenetur; non tamen, si non suscipitur obest. Quod autem in voluntate est suscipientis, non in potestate proponentis; voluntarium merito dixerim, non necessarium. Attamen hoc ipsum quod dico voluntarium, si quis ex propria voluntate semel admiserit et promiserit deinceps tenendum, profecto in necessarium sibi ipse convertit, nec jam liberum habet dimittere, quod ante tamen non suscipere liberum habuit. Ideoque quod ex voluntate suscepit, ex necessitate  al. add. jam tenebit: quia omnino necesse est eum reddere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis nempe regularis illa institutio quomodo & qua¬
tenus sit pensanda ꝓfitentib eam. utrum uidelicet cun¬
cta quȩ continet putanda suit esse precepta consequent̃.¬
& damnosa transgredienti. an consilia tantũ uel monita.
s ob hoc nullius aut non magni sit ponderis ipsoꝵ ꝓfes¬
sio. nullius aut non grauis culpȩ ipsoꝵ p̃uaricatio. an
certe quedam sint deputanda imꝑiis. quedam ꝓ consili¬
is reputanda. quo partim ea liceat. partim non liceat
om̃ino pretergredi. Et si hoc ultimum decretũ distin¬
gui a me cunc demum certos ac ꝓpriȩ cuiusq partis
limites flagitatis. ne cui forte ꝑ uarias sui sensus opi¬
niones licentius uagandi detur occasio. sicq liquare
culicem & camelum glutire contingat. si nesciat quan¬
tum curȩ uel operȩ suȩ quibusq debeat obseruantiis.
ic est quantum recolo totus uestrȩ illius partitionis¬
sensus. & si non uerba. Quod autem subiungitis s ꝑgitis

Expanded text:
Quaeritis nempe, Regularis illa institutio quomodo et quaQuaeritis nempe, Regularis illa institutio quomodo et quatenus sit pensanda profitentibus eam: utrum videlicet cuncta quae continet, putanda sint esse praecepta, consequenter et damnosa transgredienti: an consilia tantum vel monita, et ob hoc nullius, aut non magni ponderis sit ipsorum professio; nullius, aut non gravis culpae ipsorum praevaricatio: an certe quaedam sint deputanda imperiis, quaedam pro consiliis reputanda, quo partim ea liceat, partim non liceat omnino praetergredi. Et si hoc ultimum detur, distingui a me tunc 501 demum certos ac propriae cujusque partis limites flagitatis: ne cui forte per varias sui sensus opiniones licentius vagandi detur occasio; sicque liquare culicem et camelum glutire contingat, si nesciat quantum curae vel operae suae quibusque debeat observantiis. Hic est, quantum recolo, totus vestrae illius partitionissensus, etsi non verba. Quod autem subjungitis et pergitis
Abbreviated transcription (Latin):
uictus tandem p̃cib uestris. duris inicio nodis ungues
teneros. & ut uereoꝵ ego non aliud quam terendos. Sed
hoc incassum. Nam mea me ut scribitis & prescribitis. tõ
absentis scripta quã uerba presentis arguunt excusantẽ.
Q uis enim iam relinquitur michi. uel de impossibilitate
causandi locus. presertim apud uos qui ex ore & corde
meo satis certum tenere uos creditis. quantum possim
in talibus: Fidei. ꝓinde ur̃e non meo fidens ingenio.
abissum ingredior questionum. nesciens deus scit qua em̾¬
surus. Presto caritas erit: utinam ita & ueritas. Siquo¬
minus: excuset effectum defectus potius ingenii. uolun¬
tatem certe ñ culpabitis: Temptabo autem easdem si po-¬
tero questiunculas sub epłari cunctas breuitate redige-¬
re: & si non epistola breui. Mirum siquidem non est.
si fuero ego longior in exponendo. cũ uos tantum eas
ponendo. duas & ipsas satis longas epistolas texueritis.
qua nisi fallor & reliquȩ om̃s aut pene omnes oriuntur.

Expanded text:
ictus tandem precibus vestris, duris injicio nodis ungues teneros, et, ut vereor ego, non aliud quam terendos. Sed hoc incassum. Nam mea me, ut scribitis et praescribitis, tam absentis scripta quam verba praesentis arguunt excusantem. Quis enim jam relinquitur mihi vel de impossibilitate causandi locus, praesertim apud vos, qui ex ore et ex corde meo satis certum tenere vos creditis, quantum possim in talibus? Fidei proinde vestrae, non meo fidens ingenio, abyssum ingredior quaestionum; nesciens Deus scit qua emersurus. Praesto charitas erit, utinam ita et veritas. Si quominus, excuset effectum defectus potius ingenii: voluntatem certe non culpabitis. Tentabo autem easdem, si potero, quaestiunculas sub epistolari cunctas brevitate redigere, etsi non epistola brevi. Mirum siquidem non est, si fuero ego longior in exponendo: cum vos tantum eas ponendo, duas et ipsas satis longas epistolas texueritis. qua ni fallor et reliquae omnes, aut pene omnes oriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽẽ dicinus quod sine tͥbus discipłis in hunc montẽ ascende¬
Sed forte in hoc opere docemur. quod sine triplici studio
ad huius cognitionis celsitudinem non ꝑducimur. ꝑstudiũ
oꝑis. ꝑ studium meditationis. ꝑ studiũ orationis : paulatim
mouem᷑: ⁊ quandoq ꝑducimur ad ꝑfectum cognitionis
Multa enĩ experii᷑ oꝑando. multa inuenimꝰ in uestigando:
multa extorquemꝰ orando. Inmimera siqͥde̾. quȩ nec ꝑ exꝑien-¬
tiã oꝑis. nec ꝑ inuestigationẽ rationis inuenire ualemꝰ. ꝑ in
oportimitatem orationis edoceri meremur ex reuelatione
diuine inspirationis. His tͥbꝰ comitibꝰ sibi adiunctis. ueritas in
nobis proficit ⁊ malta se attollit : ⁊ eo usq se ꝑ cotidiana in cre¬
menta exaltat. donec p̾dicti montis u̾ticẽ tangat. Oquã mul-¬
tos hodie uidemꝰ studiosos in lectione. desidiosos moꝑe. tepidos
in oratione: p̾sum̃tes tñ montis huiꝰ cacinimia posse app̾hende¬

Expanded text:
hoc esse dicimus, quod sine tribus discipulis in hunc montem ascendeSed forte in hoc opere docemur, quod sine triplici studio ad hujus cognitionis celsitudinem non perducitur. Per studium operis, per studium meditationis, per studium orationis paulatim promovemur, et quandoque producimur ad perfectionem cognitionis. Multa enim experimur operando, multa invenimus investigando, multa extorquemus orando. Innumera siquidem, quae nec per experientiam operis, nec per investigationem rationis invenire valemus, per importunitatem orationis, edocere meremur, ex revelatione divinae inspirationis. His tribus comitibus sibi adjunctis, veritas in nobis proficit, et in alta se attollit, et eousque se per quotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehende
Abbreviated transcription (Latin):
aristotiles. quid tale plato muenit : quid tanta pbilosophoꝵ
turba inuenire potint. Uere ⁊ absq dubio sihunc montẽ
ingenii sui accumme ascendere potuissent. si ad se ipsos inue-¬
miendos eoꝵ eis studia sufficerent. si se ipsos plene cognoscerent.
nũqmͣ idola coluissent: numquã creaturę collũ inclinarent.
nmquã. creatorem ceruicem erigerent. Hic defecerunt
⁊ ascendisti ad cor altum. Quantũ cotidie in tui cognitione
proficis. tantum ad altiorasemꝑ tendis. Qui ad ꝑfectam
sui cognitionem ꝑuenit. iam montis uerticem e p̾ hendi
O quam rarisunt uł quia nolunt. uł quia nequeunt qͥ
huc usq ascendunt. Karum ualde in hunc montẽ ascen¬
dere. s multo rarius in eiꝰ u̾tice stare. ⁊ ibi moram facere:
rarissimũ aut̃ ibi habitare. ⁊ mente requiescere. Q uis

Expanded text:
Aristoteles, quid tale Plato invenit, quid tanta philosophorum Aristoteles, quid tale Plato invenit, quid tanta philosophorum turba, tale invenire potuit? Vere, et absque dubio, si hunc montem ingenii sui acumini ascendere potuissent, si ad seipsos inveniendos, eorum eis studia sufficerent, si seipsos plene cognovissent nunquam idola coluissent, nunquam creaturae collum inclinassent, nunquam contra Creatorem cervicem erexissent. Hic defecerunt et ascendisti ad cor altum. Quantum quotidie in tui cognitionem proficis, tantum ad altiora super tendis. Qui ad perfectam sui cognitionem pervenit, jam montis verticem apprehendiO quam rari sunt, vel quia nolunt, vel quia nequeunt qui hucusque ascendunt. Rarum valde in hunc montem ascendere, sed multo rarius in ejus vertice stare, et ibi moram facere; rarissimum autem ibi habitare et mente requiescere: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Habet tamen ħ terra habet hec inferior inferiorũ scientia
montes ⁊ colles. campos ⁊⁊ ualles. Scdm differentiam creatura¬
rũ. erit ⁊ differentia scientiarum. Ut eniꝰ ab imio incipiamꝰ.
magna est distantia inter corpus ⁊ corpus. Siquidem sunt
orpora terrestria. sunt ⁊ corpora cȩlestia. Maior tñ est d¬
tantia cuiꝰ libet coͣꝑis ad sp̃m. qmͣ quorlibet ⁊⁊ qua̾libet dissi¬
sunt racionales. Oculos ergo quasi mimo defixos habere ui-¬
dentur. qui sola adhuc corporea mirantur : s iam quasi ⁊
alta ascendunt. qui ad sp̃ualium inuestigationẽ conuertunt.
nimus qui adscientie altitudinem intitur ascendere. pͥmũ
⁊ pͥncipale sitͤ studium seipsum cognoscere. Magna altitu¬
do srientie. semet ipsum ꝑfecte cognouisse. Mons magnus ⁊
altus. plena cognitio rationalis sp̃c. Om̃ium mundanarũ
scientiarum cacumina mons ille transcendit : om̃em philo¬
ophiam. omẽm mundi scientiam ab alto dispicit. Quidi

Expanded text:
Habet tamen haec terra, habet haec inferior inferiorum scientia, montes et colles, campos et valles. Secundum differentiam creaturarum, erit et differentia scientiarum. Ut enim ab imo incipiamus, magna est distantia inter corpus et corpus. Siquidem sunt corpora coelestia, sunt et corpora terrestria. Major tamen est distantia cujuslibet corporis ad spiritum, quam quorumlibet, et quamlibet dissisunt rationales. Oculos ergo quasi in imo defixos habere videntur, qui sola adhuc corporea mirantur. Sed jam quasi ad alta ascendunt, qui se ad spiritualium investigationem convertunt. Animus qui ad scientiae altitudinem nititur ascendere, primum et principale sit ei studium seipsum cognoscere. Magna altitudo scientiae seipsum perfecte cognovisse. Mons magnus et altus, plena cognitio rationalis spiritus. Omnium mundanarum scientiarum cacumina mons iste transcendit, omnem philosophiam, omnem mundi scientiam ab alto despicit. Quid tale
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾. qr libum ei fuit. ⁊ lec alunde ꝓfecto lib̾um. nͥ ex lib̾tate arbit̾
de qͥ utiq merit ei possibilitas peccandi. ⁊ lec fuit tam̃ eulpa dantis s abuten¬
tis qͥ ipsã uidelie facultatẽ ꝯu̾tit inusu̾ peccandi. ꝙͣ acceꝑat ad głam ñ pec¬
candi. Nã ⁊ si peccaũ ex posse qͥd accepit: ñ tam̃ qr potuit. s qr uoluit. Nec
enĩ p̃uaricante diabolo ⁊ angłis eiꝰ etĩã aliĩ p̾uaricati st̾. ñ qr ñ potuert᷑.s
qr noluert̾. Peocantis gͥ lapsus. ñ dono ascͥbendꝰ ẽ potestatis. s uitio uoluu¬

Expanded text:
autem, quia liberum ei fuit: nec aliunde profecto liberum, nisi ex libertate arbitrii, de qua utique inerat ei possibilitas peccandi. Nec tamen fuit culpa dantis, sed abutentis, qui ipsam videlicet facultatem convertit in usum peccandi, quam acceperat ad gloriam non peccandi. Nam etsi peccavit ex posse quod accepit; non tamen quia potuit, sed quia voluit. Nec enim praevaricante diabolo et angelis ejus, etiam alil praevaricati sunt: non quia non potuerunt, sed quia noluerunt. 23. Peccantis igitur laps
Abbreviated transcription (Latin):
sii uelitis qd̾ appellatis irregłare appiendo subiugitis. Pre¬
serti sielectionis irregłaritas ado inuoluta sit. ⁊̃ ĩtorta. ut
licet deea corã do ñ dubitet᷑. corã hoĩb tñ aut uix aut mil¬
latenꝰ coniuncat᷑. Uenit nc̃ qͦ inm̃tẽ sapientis eulogium.
głarẽ dicitis electionẽ. qͥ cassari regłarit᷑ ñualet aut rex¬

Expanded text:
sum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesertim si electionis irregularitas adeo involuta sit et intorta, ut licet de ea coram Deo non dubitetur, coram hominibus tamen, aut vix, aut nullatenus convincatur. Venit nunc quoque in mentem Sapientis elogium: gularem dicitis electionem, quae cassari regulariter non valet aut rep
Abbreviated transcription (Latin):
rit habere ducẽ itmeris. ductorẽ ascensionis. Absq dubio
sine ingenti exercitio. sine frequenti studio. sine ardenti
desiderio ad ꝑfectam scientie altitudinem mens non sub leuat᷑.
quia xp̃i uestigia ꝑfecte nonsequit᷑. quia uiã ueritatis haut-
uius iã credunt se app̾hendisse supp̾na: cum constet eose
uix tetigisse extrema. Sit tͥ certũ signũ qͥa montis huiꝰ u̾ti¬
cem minime app̾hendisti.si xp̃m clarificatũ nundũ iidere
meriusti. Mox ut te dux tuus xpͣc collocauerit insu̾mo ap¬
paret tͥ in habitu alio: ⁊ te coram indintur lumine sicut
uestimento. Q sicut eugłista testatur fiunt mox uestim̃ta
enis alba sicut nix. ⁊ qualia non potest fullo facere suꝑ t̾rã:
quia ille diuȩ sapientiȩ splendor. quȩ ab alto speculationi
anp̃cipitio. Reu̾a nãq ⁊ urit᷑ qͥ i odiũ manet. & qͥ frangit
ꝓpositũ in p̃cepis ruit. S. uos me inhac difficultate coñ¬
sisi facile expeditis. cũ de ĩde seqͥmini. & qͣtinꝰ accipih iꝑ¬

Expanded text:
rit habere ducem itineris, ductorem ascensionis. Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio, ad perfectam scientiae altitudinem, mens non sublevatur, qui Christi vestigia perfecte non sequitur, qui viam veritatis haud rhujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationian praecipitio. Revera namque et uritur qui in odio manet; et qui frangit propositum, in praeceps ruit. Sed vos me in hac difficultate consilii facile expeditis, cum deinde sequimini; et quatenus accipi hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
cipite breue consiliũ. Iusta ricũ sui loci qͣueq fac̾e consu
fuerã puto satis eẽ responsũ suꝑmꝰ cũ de loci stabilitate
disputatũ est. & ñ ẽ necesse ut repetã. Pret̾ mitto & aliqua
de canonib q̃uos reqͥritis. tũ qm taliũ nr̃a ñ refr̃et qͥ mona¬
chi sumꝰ. tũ q ĩ lib̾s ead̾ ipsi facile reꝑire potestis. siq̃rere

Expanded text:
cipite breve consilium. Juxta ritum sui loci quemque facere consulfueram puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatum est, et non est necesse ut repetam. Praetermitto et aliqua de canonibus quae vos requiritis; tum quoniam talium nostra non refert qui monachi sumus; tum quia in libris eadem ipsi facil
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ ita cõmoto acced̾e adaltare. anse subtͣhere intim debeat.
donec cõpescat᷑ cõmotio. Nũꝙͣ mͥ contigat turbatũ ad pacis ac¬
ced̾e sacͥficiũ. cũ ira & disceptatione continge̾ sacͣm̃tũ. inqͦ
as ĩdubit̃ ẽ mundũ reconcilia̾s sibi Certe ñrecipit᷑ munꝰ

Expanded text:
tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubitanter est mundum reconcilians
Abbreviated transcription (Latin):
securus eas site p̃cedit ueritas: nam sine ipsa frustra laboras. Tã
non uult fallere. quam non ualet falli ueritas. Xpͣm ergo
lobor itmeris. difficultas ascensionis : audi. ⁊ attende quis sit
fructus ꝑuentionis. In hiius montis cacumine iħc transfigu¬
ratur. in ipso moyses cum helia uidentur. sme indice ut᷑q
cognoscitur. in ipso uoxpatris ad filium audit᷑. Quid hoꝵ
non mirabile. quid horũ non desiderabile Uis uidere xp̃m
transsiguratum. ascende inmontẽ istũ. disce cognoscere te¬
ipsum. Ais uidere ⁊⁊ absq ullo indice eognoscere moyse̾ ⁊ he¬
liã. uis absq doctore sene expositore intelligere legẽ ⁊ ꝓpheriã.
ascende in montẽ istũ. disce oognoscere te ipsũ. Uis audire pat̾¬

Expanded text:
securus eas, si te praecedit veritas: nam sine ipsa frustra laboras. Tam securus eas, si te praecedit veritas: nam sine ipsa frustra laboras. Tam non vult fallere, quam non valet veritas falli. Christum ergo labor itineris, difficultas ascensionis, audi et attende quis sit fructus perventionis. In hujus montis cacumine Jesus transfiguratur; in ipso Moyses cum Elia videtur, et sine indice uterque cognoscitur, in ipso vox Patris ad Filium auditur. Quid horum non mirabile? quid horum non desiderabile? Vis videre Christum transfiguratum? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis videre et absque ullo indice cognoscere Moysen et Eliam, vis absque doctore, sine expositore intelligere legem et prophetiam? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis pater
Abbreviated transcription (Latin):
desne quod nonnisi ueritas in hunc montẽ deducit & ad.¬
ducit: Ipsa domine ipsa est quȩ ꝑducit. Libent᷑ sequor
eritatẽ. non habeo suspectum talem ducem. Nouit uerita
ducere. nescit ueritas seducere. Sed quid est ueritas.: Quid¬
dtu dicis doctor bonȩ doctorxp̃e. quid est ueritas. Ego sum
inquid uia & ueritas n uita. Sequatur ergo ueritatẽ. qͥ uult
ascendere in montẽ. Sequere xp̃m. quicũq cupis ascendere
inmontẽ istum. Pocente eugłista didi eimus quia assumpsit
c̃ discipłos suos petrum uidelicet iacobum ⁊ iohannem.
& duxit eos in montẽ excelsum seorsum. Ducuntur gͦ discipłi
iħũ sursum ⁊ seorsum ut possitit app̾hendere montẽ istũ
excelsum. Uia ardua. uia secreta. ⁊ multis in cognita: quȩ
ducit ad montis huius fastigia. Illi soli ut arbitror sine erro¬
re currunt. illisoli sine impedimento ꝑueniunt : qui xp̃m
sequuntur. qui aueritate ducintur. Quis quis de alta proꝑas.

Expanded text:
desne quod nonnisi veritas in hunc montem deducit, et adducit? Ipsa ducit, ipsa est quae perducit. Libenter sequor veritatem non habeo suspectum talem ducem. Novit veritas ducere, nescit veritas seducere. Sed quid est veritas? Quid tu dicis, doctor bone, doctor Christe, quid est veritas? Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Sequatur ergo veritatem, qui vult ascendere in montem. Sequere Christum, quicunque cupis ascendere in montem istum. Docente evangelista, didicimus? Quia assumpsit Jesus discipulos suos, Petrum videlicet, Jacobum et Joannem, et duxit eos in montem excelsum seorsum . Ducuntur ergo discipuli Jesu sursum et seorsum, ut possint apprehendere montem istum excelsum. Via ardua, via secreta et multis incognita, quae ducit ad montis hujus fastigia. Illi soli ut arbitror, sine errore currunt, illi soli sine impedimento perveniunt, qui Christum sequuntur, qui a veritate ducuntur. Quisquis ad alta properas,
Abbreviated transcription (Latin):
tores it̾ angłi cũ ita sĩt mali ut iã ñ ualeant ẽc̾ boni. libi arbitͥ ẽẽ
dicent᷑. S: nos illud pꝰ resur rectionẽ amissuri sumꝰ qñ utiq in¬
separabilit̾ aliĩ bonis. alũ mał ad mixti fuerimꝰ. Cet̾um nec ds̃
q̃dq his ñual ibonũ resplrare. ñ aliena fac̃ uiolenta opp̃ssio. s
sua ipsiꝰ in malo obstinata uoluntas ac uoluntaria obstinatio. Ne¬

Expanded text:
a sint mali, ut non valeant esse boni, liberi arbitrii esse dicerentur. Sed et nos post resurrectionem illud amissuri sumus, quando utique inseparabiliter alii bonis, alii malis admisti fuerimus. Caeterum nec Deus quodque is non valet in bonum respirare, non aliena facit violenta oppressio, sed sua ipsius in malo obstinata voluntas et voluntaria obstinatio.
Abbreviated transcription (Latin):
insolita suauitate allectus exclamat bonũ hic eͦst nͥos esse.
Ofelicem qui potuit in montẽ ascendere hunc. ⁊ mente reqͥ¬
escere. O quã magnũ. o qmͣ rarum. Nomine quis habitabit
intabernaculo tuo. aut quis requiescet in monte sc̃o tuo: Et
quidem magnum est ascendere posse ⁊ stare. maius tamen est
posse in habitare. posse requiescere. Ascendere ⁊ stare ẽ uirtutiꝰ.
in habitare ⁊ requiescere est felicitatis. Utrumq utiq magnũ.
utrinn s ammiratione dignũ. Utrumq ꝓpħ̃a mirat᷑. sed illud
pro magnitudine difficultatis. istud ꝓ magnitudine iocundi¬
ratis. Ad miratio difficultatis est illa exclamatio. Qiis ascen¬
det in montem dñi. aut quis stabit in loco sc̃õ enis: Ad mira¬
tio iocunditatis est. illa exclamatio. Dñe quis habitabit
in tabernaculo tuo. aut quis requiescet in monte sc̃o tuo:. Ascen¬
dere ⁊ stare oquanta qualisq fortitudo. in habitare ⁊ requiesce¬

Expanded text:
insolita suavitate allectus, exclamat: Bonum est nos hic esse . insolita suavitate allectus, exclamat: Bonum est nos hic esse . O felicem qui potuit in hunc montem ascendere, et mente requiescere! O quam magnum! O quam rarum! Domine quis habitavit in tabernaculo tuo? aut quis requiescet in monte sancto tuo? Et quidem magnum est ascendere posse et stare; majus tamen est posse inhabitare, posse requiescere. Ascendere et stare, est virtutis; inhabitare et requiescere, est felicitatis. Utrumque utique magnum, utrumque admiratione dignum. Utrumque Propheta miratur, sed illud pro magnitudine difficultatis, istud pro magnitudine jucunditatis. Admiratio difficultatis est illa exclamatio: Quis ascendet in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? . Admiratio jucunditatis est illa exclamatio: Domine quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Ascendere et stare, o quanta, qualisque fortitudo, inhabitare, et requiesce
Abbreviated transcription (Latin):
in quit ascendet in montẽ dñi. aut quis stabit in loco sco enus:
Prius est ascendere. posteastare. Instandoquidem labor. s in
ascendendo maior. Multi quidem in ipsa ascensione defecerunt.
propt᷑ miniũ laborem ascendendi. Multi ab arduo eiꝰ uertice
ocius descenderunt. ꝓpt̾ laborẽ standi. Hoc fortasis eis intole¬
rabile uidebatur. qm̃ nonsolum in hunc montẽ nisi ꝑ mag-¬
nũ laborem non ascenditur uerũ etiam nonsme magna diffi¬
cultate ibi immorari nondat᷑: s forte iam ascendisti. iam
ibi stare didicisti. nenͦ hoc sufficiat tͥ. Disce ibi habitare. ⁊ man¬
sionem facere: ⁊ qualicumq mentis euagatione abstractus.
illuc semꝑ redire. Absq dubio ꝑmultũ usum. quandoq
uertetur tͥ inoblectamentũ: intantũ ut absq ulla laboris
difficultate possis ibi assiduus ẽẽ. quin imo pena potius tibi sit
libi. quam ibi moram aliquam agere. Mira iocunditas inl
monte smne labore morari posse: petro attestante qui tanta ⁊ tã

Expanded text:
inquit, ascendet in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? . Prius ascendere est, postea stare. In stando quidem labor, sed in ascendendo major. Multi quidem in ipsa ascensione defecerunt, propter nimium laborem ascendendi, multi ab arduo ejus vertice ocius descenderunt, propter laborem standi. Hoc fortassis eis intolerabile videbatur, quoniam non solum in hunc montem, nisi per magnum laborem non ascenditur, verum etiam sine magna difficultate ibi immorari non datur. Sed forte jam ascendisti, jam ibi stare didicisti, nec hoc sufficiat tibi. Disce ibi habitare et mansionem facere, et qualicunque mentis evagationem abstractus illuc super redire. Absque dubio per multum usum quandoque vertetur tibi in oblectamentum, intantum, ut absque ulla laboris difficultate possis ibi assiduus esse, quinimo poena potius tibi sit alibi, quam ibi moram aliquam facere. Mira jucunditas in hoc monte sine labore morari posse. Petro attestante, qui tanta et tam
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tate arbitͥ hõ insui ꝯditione accepit. ⁊ de ut᷑q corruit cũ peccau̾.
orruit aut de posse ñ peccare. in nͥ posse ñ peccare amisa ex toto ꝯsilii li¬
b̾tate. itẽq de posse ñ tͣbari. in ñ posse ñ tͣbari: amissa ex toto ꝯplaciti li¬
ipsã tñ amitt̾ẽ ñ potuit. ꝑ ꝓp̾am qͥppe uoluntatẽ seruꝰ factꝰ epecẽi. m̃ito ꝑ¬
didit lib̾tatẽ ꝯsilii. Porro ꝑ peccatũ factꝰ debitor mortis. quomͦ ia reti¬
ñe ualebat lib̾ ꝯplaciti᷑. De tͥb gͦ lib̾tatib qͣs acceꝑat abutendo illa q̃

Expanded text:
libertate arbitrii homo in sui conditione accepit, et de utroque corruit cum peccavit. libertate arbitrii homo in sui conditione accepit, et de utroque corruit cum peccavit. Corruit autem de posse non peccare in non posse non peccare, ammissa ex toto consilii libertate. Itemque de posse non turbari in non posse non turbari, amissa ex toto complaciti liIpsam tantum amittere non potuit. Per propriam quippe voluntatem servus factus peccati, merito perdidit libertatem nere ualebat libertatem complaciti? -- De tribus ergo libertatibus, quas acceperat, abutendo illa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uł unã. tlã si nulłã ħuit. qͥd amisit: Arbitͥi nãq lib̾tatẽ tã pꝰ peccatũ ꝙͣ
ante sẽꝑ tenuit inconcꝰsam. Si gͦ nil amisit: qͥd ei obfuit eiectũ fuisse
de paradiso:ᷤ. Sosi unã ꝙͣlib illaꝵ ħ̾uit. qͦmͦ amisit : ła certũ ẽ qi ex quo
peccauit nec a peccato ꝓrsus nec a miseria manens in corpore lib̾ fuit:
Cet̾um naillatenꝰ ꝗͣcũq illaꝵ semel acceꝑit amitt̾e potuit. Auoqͥn ꝑfectũ nec
⁊ uelle potuit qͥd ñ cdebuit. ⁊ recipe q̃d noluit. Andicendus ẽ aliq̃ q̃d̾ẽ mͦ ulas
habuisse. s qr ñ plenarie. poturisse amitt̾e: ht̃ siqͥdẽ unaqueq illarũ duos
gͣdus suꝑiorẽ ⁊ inferiorẽ. Suꝑior lib̾tas ꝯsilũ ẽ. ñ pos. Oie peccare:
inferior posse ñ peccare. It̾e suꝑior lib̾tas ꝯplacit ñ posse tbari. infe¬
rior posse ñtͣbari. Itaq inferiore utͥusq lib̾tatis gdũ simui cũ plena

Expanded text:
 unam. Nam si nullam habuit, quid amisit? Arbitrii utique libertatem tam post peccatum, quam ante semper tenuit inconcussam. Si ergo nil amisit, quid ei obfuit ejectum fuisse de paradiso? Quod si unam quamlibet illarum habuit, quomodo amisit? Nam certum est quia ex quo peccavit, nec a peccato prorsus, nec a miseria manens in corpore, liber fuit. Caeterum nullatenus, quamcunque illarum semel acceperit, amittere potuit. Alioquin perfectum neet velle potuit quod non debuit, et recipere quod noluit. An dicendus est aliquo quidem modo illas habuisse, sed quia non plenarie, potuisse amittere? Habet siquidem unaquaeque illarum duos gradus, superiorem et inferiorem. Superior libertas consilii est non posse peccare; inferior posse non peccare. Item superior potestas complaciti non posse turbari, inferior posse non turbari. Itaque inferiorem utriusque libertatis gradum, simul cum plena
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ homo ñ salutes eum. ⁊ si salutauerit te qͥs piam nͣ respondeas illi
& pones baculũ meum suꝑ faciem pueri. Deniq qd mistice signi¬
ficatũ est ꝑ illud qd uirga aaron tot signis flagellauit qui dẽm
pharaonẽ ⁊ egiptios s ñ euicit. ut filios isrł dimitterent nͥ ꝑ in
molationẽ agni. eiꝰdem sacmenti signũ fuit illud qd̃ baculũ suũ
p̃misit quiaem helizeus ⁊ poni iussit suꝑ faciem pueri. qͥ mortu¬
uis iacebat. ⁊ sic fecit giezi. s puer ñ reuixit usq quo ꝑ semet ipsũ
accessit helixeus ⁊ ascendit & incubuit suꝑ eum. positit os suum

Expanded text:
 homo, non salutes eum, et si salutaverit te quispiam, non respondeas illi, et pones baculum meum super faciem pueri . Denique quod mystice significatum est per illud, quod virga Aaron tot signis flagellavit quidem Pharaonem, et Aegyptios, sed non evicit ut filios Israel dimitterent nisi per immolationem agni, ejusdem sacramenti signum fuit illud quod baculum suum praemisit quidem Elysaeus, et poni jussit super faciem pueri qui mortuus jacebat, et sic fecit Giezi, sed puer non revixit, usquequo per semetipsum accessit Elysaeus, et ascendit et incubuit super eum, posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen ⁊ aaron educendo eos de egipto pͥma uice ꝯu̾tisti cor eoꝵ.
Cet̾a sicut in libro regũ scͥpta st̃ ꝑlege qͦmͦ heliseus ungendo Geu fun¬
ditꝰ de isrł .i. de decẽ tribub destruxit ł cõbusserit statuã baal. edẽ
qͦ baal. ⁊ fecerit ꝓea latͥnas. atq ita deleuerit baal de isrł. ⁊ deinde
ioiada pontifex eũdẽ baal abstulerit deiuda. occisa filia ierabel
attalia impiissima. hec qͥrite legit ⁊ intelligit: ñ paruipendit tres
illas qͣs p̾dixt uiroꝵ di differentias. ꝑquos dũ ppłm retinent ⁊ re
Extũc sacer iste usus in eccłia ꝑseuerat usq adhuc. Nã qͦciens qͥspiã
sac̾dos ⁊ monachꝰ qͣlis fuit gẽma sac̾dotũ sc̃s martinꝰ. siue sedis ro-¬
mane pontifex beatꝰ gregorius. quẽ libet monachico induit ha¬
bitu ⁊ benedicit siue etiãm ordinat. ut p̃sit abbas. ⁊ aĩarũ curam
gerat nimirũ helias iuxta p̾ceptũ dñi ungit heliscũ ⁊ posuit suꝑ

Expanded text:
ndo eos de Aegypto, prima vice convertisti cor eorum. Caetera sicut in libro Regum scripta sunt, perlege, quomodo Elysaeus ungendo Jehu funditus de Israel, id est decem tribubus destruxerit vel combusserit statuam Baal, aedem quoque Baal, et fecerit pro eo latrinas, atque ita deleverit Baal de Israel, et deinde Joiada pontifex eumdem Baal abstulerit de Juda, occisa filia Jezabel, Attalia impiissima. Qui rite legit, et intelligit, non parvipendit tres illas, quas praedixi, virorum Dei differentias, per quos dum populum retinent et restrEx tunc sacer ille usus in Ecclesia perseverat usque adhuc. Nam quoties quispiam sacerdos, et monachus, qualis fuit gemma sacerdotum, sanctus Martinus, sive Romanae sedis pontifex beatus papa Gregorius, quemlibet monachum induit habitu, et benedicit, sive etiam ordinat, ut praesit abbas, et curam animarum gerat, nimirum Elias juxta praeceptum Domini ungit Elysaeum, et ponit super
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatꝰ est. s diuisiones grarũ sc̃. neq in oib suꝑat aliũm qͥ inuna
gra gopiosior est ut fuit hescus in ista .i. in oꝑatione uirtutum. Si¬
melit qͥ simplicit monacꝰ ẽ potest in aliqͣ gra p̾ire illũ qͥ⁊ monacꝰ
⁊ sac̾ dos est. ⁊ qͥ simplicit̾ sac̾dos illũ qͥ ⁊ sac̾dos ⁊ monac ẽ. ñ tamñ
eqͣbitur illi qui ordinis utriusq gr̾a p̾pollet. Quis tandẽ finis:
Inuitꝰ nãq in ista disceptionis uallẽ ta dui teneor. ãpacifica seden¬
tis in monte añi u̾ba. que pͥus audire ceꝑam. redire festino. Site
oqͥsqͥs es iste m̃s sermo lesit. tãꝗͣ ferrũ manubrio elapsũ.
di ligna cedimꝰ forte in cauti: ad unã dectiutatib fugitiuoꝵ me ꝯ¬
fuguie estimato. ⁊ desine ꝑ sequi.¬

Expanded text:
operatus est. Sed divisiones gratiarum sunt, neque in omnibus superat alium, qui in una gratia copiosior est, ut fuit Elysaeus in ista, id est operatione virtutum. Similiter qui simpliciter monachus est, potest in aliqua gratia praeire illum, qui et monachus et sacerdos est; et qui simpliciter sacerdos, illum qui et sacerdos et monachus est; non tamen aequabitur illi, qui ordinis utriusque gratia praepollet. Quis tandem finis? Invitus namque in ista disceptationis valle tandiu teneor, ad pacifica, sedentis in monte, Domini verba, quae prius audire coeperam, redire festino. Si te, o quisquis es, iste meus sermo laesit, tanquam ferrum manubrio elapsum, dum ligna cedimus forte incauti, ad unam de civitatibus fugitivorum me confugisse aestimato, et desine persequi
Abbreviated transcription (Latin):
mano pontifice sub qͦ legis licentiã p̾dicandi ñ accepisti. p̃dicare
quomͦ p̾sumis: Qua ĩ quisitione cõpulsus. ea q̃ mͥ loq̃ris ait. ego
ipse qͦ mecũ ꝑtͣcto. s noc te qͣdam spetiosus mͥ ꝑuisionẽ astitit
iuuenis. atq in lingua mea medicinale ferram̃tũ .i. fleotomum
posuit dicens. ecce posui u̾ba mea in ore tuo egredere ad p̾̃dican¬
dum. atq ex illo die etiã cum uoluero de d̾o aice̾ tace ñpossum.
Obeale causam ad aplice sedis audientiam aliꝗͣdo clericis agen

Expanded text:
omano pontifice, sub quo degis, praedicandi licentiam non accepisti, praedicare omano pontifice, sub quo degis, praedicandi licentiam non accepisti, praedicare quomodo praesumis? Qua inquisitione compulsus, Ea ipse quoque mecum pertracto. Sed nocte quadam speciosus mihi per visionem astitit juvenis, atque in lingua mea medicinale ferramentum flebotomum posuit dicens: Ecce posui verba mea in ore tuo, egredere ad praedicundum, atque ex illo die, etiam cum voluero, de Deo tacere non possum. Ob eamdem causam ad apostolicae sedis audientiam aliquando, clericis agen
Abbreviated transcription (Latin):
ritu sacͥtus mortificationis ł dnice crucis in habitu gestat signũ. etiã
si altaris sacros ordines ñ sortiat᷑ par ẽ ei qui absq scemate isto clericꝰ
est ⁊ sacͥ altaris ordinib fungit᷑. testante auc toritate canonica. q̃ mo¬
nachũ qͥ ñ est clericus ⁊ clericꝰ qͥ ñ est monachus si fuerint in eodem
cͥmne plecti uib eadẽ qͣntitate penitentie. Sic ⁊ illud qd̾ dico¬
baculũ: Nid circo qͥa sac̾dotes ł presbit̾i st̃ an idcirco qͥa monachi
⁊ duces sut monachoꝵ: Nã idcirco causa ista fere ignota neq satis
ꝯsid̾ata ẽ. quia ꝓficiente decore domꝰ dĩ hodie nullus fere abbas ordi¬
nat᷑. nͥ pͥmũ prb̃r fuerit ordinatꝰ. Olĩ ñ ita erat. Multi abb̾es erant
pisse. Attam̃ idem sacros ordines ñ habebat. Unde ⁊ aquodã famili¬
uit ꝑcunctã te dic tũ est ei. Qui sacrũ ordinẽ ũ habes. atq ar¬

Expanded text:
ritu sacratus mortificationis vel Dominicae crucis in habitu gestat signum, etiam ritu sacratus mortificationis vel Dominicae crucis in habitu gestat signum, etiam si sacros altaris ordines non sortiatur, par est ei qui absque schemate isto clericus est, et sacri altaris ordinibus fungitur, testante auctoritate canonica, quae monachum, qui non est clericus, et clericum qui non est monachus, si fuerint in eodem crimine, plecti jubet eadem quantitate poenitentiae. CAPUT X. Hicbaculum? Num idcirco, quia sacerdotes vel presbyteri sunt, an idcirco, quia monachi et duces sunt monachorum? Nam idcirco causa ista fere ignota neque satis considerata est, quia proficiente decore domus Domini, hodie nullus fere abbas ordinatur, nisi primum presbyter fuerit ordinatus. Olim non ita erat. Multi abbates erant, pisse, attamen idem sacros ordines non habebant. Unde et a quodam familiariter percunctante dictum est ei: Qui sacrum ordinem non habes, atque a R
Abbreviated transcription (Latin):
patrib tͣditũ ⁊ ab eccła susceptũ ẽ suꝑ fluũ ł osiostm putas an
non: huiꝰ modi enĩ habitũ siue hoc indum̃tũ scĩ patres ĩmo qͥ
inscĩs patrib oꝑatꝰ est uoluit haberi mortificationis signũ. ut¬
pote crucis dñice similitudinẽ. ita ut in consecratione fui mo¬
nachus rutsus xͦ quoda mͦ cõmoriat᷑. ⁊ ꝯsepeliat᷑. udelici triduano
silentio. capite oꝑto. mortificationis suscepte penitentie circũ fe¬
rens testimoniũ spec taculũq factꝰ ⁊i angłis ⁊ hominib t̾cia tandẽ
die deposito capitio reuelet᷑ ab abbate. dante sibi osculu̾ pacis in
similitudinẽ resurrectionis dñ. qͥ discipłis suis pꝰtriduanã eoꝵ
tristiciam rediuimꝰ apparens dix̃ eis. Pax uob̃. Absit ab om̃i qui
sub d̃o uiuit. ⁊ matris gr̾e dulcedine lactari cupit. ut ꝓnichilo
ducat ł destituere uelit institutionẽ huiꝰ modi. Est enĩ qͦdã mag¬

Expanded text:
Patribus traditum et ab Ecclesia susceptum est, superfluum vel otiosum putas, an Patribus traditum et ab Ecclesia susceptum est, superfluum vel otiosum putas, an non? Hujusmodi eum habitum, sive hoc indumentum sancti Patres, imo qui in sanctis Patribus operatus est, voluit haberi mortificationis signum, utpote crucis Dominicae similitudinem, ita ut in consecratione sui, monachus rursus Christo quodammodo commoriatur, et consepeliatur, videlicet triduano silentio capite cooperto, mortificationis vel susceptae poenitentiae circumferens testimonium, spectaculumque factus et angelis et hominibus, tertia tandem die deposito capite reveletur ab abbate, dante sibi osculum pacis in similitudinem resurrectionis Domini, qui discipulis suis post triduanam eorum tristitiam, redivivus apparens dixit eis: Pax vobis . Absit ab omni qui sub Deo vivit, et matris gratiae dulcedine lactari cupit, ut pro nihilo ducat vel destituere velit institutionem hujusmodi! Est enim quoddam 318 mag
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ regłari subditũ. nec occasione sac̃dotii obliuiscat᷑. regłe obedien¬
tiam ⁊ disciplinã magis acmagis in dño ꝓficiat. locũq illũ sc̃ꝑ
attendat qͦ ingressus in monasteriũ p̃ter officiũ altaris. Claret
itaq tͥ qͦ ꝗͣuis nolenti intelligere debeas uoluntatẽ scͥptoris. scił
beati ieronuni. qͥa scͥpto uolebas argiun̾tari qd̃ monachus licito
monachicũ ordinẽ tͥ ł aliis qͦ non qͦ tam̃ ita uehem̃ter enui¬
lantib euenerit. Res enĩ noua ẽ. Dictrictiꝰ quidẽ nc̃ agit᷑ ꝙͣ
olim s mem̃to illiꝰ ab apło dicti. Et sidistribuero incibos pau¬
perũ os facultates meas ⁊ si tͣdidero corpus meũ ut ardeam
caritatẽ aut̃ ñ habeã nichil mͥ ꝓdest. Uera caritas socia sẽꝑ
auxisti qͥdem districtionẽ. s attende paulisꝑ. Dic mͥ. habitũ
monachicũ sollẽpnemq ordinationẽ ita obseruare ut ascĩs

Expanded text:
ditum, nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedienditum, nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam, sed magis ac magis in Domino proficiat, locumque illum semper attendat, quo ingressus est in monasterium, praeter officium altaris. Clareter intelligere debeas voluntatem scriptoris, scilicet beati Hieronymi, qui a scripto volebas argumentari, quod monachus licite monachicum ordinem tibi, vel aliis quoque, non tamen ita vehementer aemulantibus, evenerit. Res enim nova est. Districtius quidem nunc agitur quam olim, sed memento illius ab Apostolo dicti: Et si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Vera charitas socia semper auxisti quidem districtionem, sed attende paulisper. Dic mihi; Habitum monachicum solemnemque ordinationem ita observare, ut a sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare u̾bum di: Quid enĩ putas eẽ clericatũ nͥ scũarii siue altaris
sacrum ministium: Si tusolam pellem attendis extiorem. qͣ uulgͥ
hominis ut aiunt oculis clericũ monachũq discerint. Alioqͥn si uͥ
debes cultũ eteriorẽ attendis. ꝗͣdo ł ubi agimꝰ officiũ clerici q̃ est dis¬
ticͥtio nr̃i. Eisde insignib ordinator ep̃c me atq te uestiuit. Anpu
tas qd̾ clericatꝰ ⁊ moni̾chatꝰ opposita sint. ⁊ in code simul eẽ ñ possit̾:
Immo tuꝰ animꝰ monacho stat oppositꝰ. ⁊ idcirco illa sic aspicis tãꝗͣ
opposita. At illa socialia sunt ⁊ amica. alterũq ornat᷑ alt̾o. ut ait be¬
atus iheronimꝰ. In monacis ⁊ inclericis in eptias erubescimꝰ. quoꝵ
⁊ sacerdotiũ ꝓposito ⁊ppositũ ornat᷑ sac̃dotio. Siqͥs abbas ait beatꝰ
benedictꝰ sibi prb̃m ł diaconũ ordinari petierit. de suis eligat qͥ
dignꝰ sit sac̃dotio sungi. Ordinatꝰ autẽ sciat se multo magis discipli¬

Expanded text:
dicare verbum Dei? Quid enim putas esse clericatum, nisi sanctuarii sive altaris sacrum ministerium? Sed tu solam pellem attendis exteriorem, qua vulgus bovinis, ut aiunt, oculis, clericum, monachumque discernit. Alioquin si ubi debes cultum exteriorem attendis, quando vel ubi agimus officium clerici, quae est distinctio nostri? Eisdem insignibus ortas quod clericatus et monachatus opposita sint, et in eodem simul esse non possint? Imo tuus animus monacho stat oppositus, et idcirco illa sic aspicis tanquam opposita. At illa socialia sunt et amica, alterumque ornatur altero, ut ait beatus Hieronymus. In monachis et in clericis ineptias erubescimus, quorum et sacerdotium proposito, et propositum ornatur sacerdotio. Si quis abbas, ait beatus bi presbyterum, vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem caveat el
Abbreviated transcription (Latin):
ad insinuandm sc̃e ꝯtentionis causã qͣ nc̃ ꝓfessionis eiꝰdẽ ñ nulli
tyrones u̾sa uice glant᷑. se arce iam dicte suꝑiorẽ oꝑtinere locũ.
quia iam ñ solũ esũ carniũ uerũ adipis usũ sponce ꝓiecerũt.
UIerũ istud neq illis ad auget. neq istis minuit altitudinem
meriti. Eccłie nãq dñs claues regni celoꝵ beato petro tͣdidit.
eccłia aut̃ tantã potestatẽ habens gn̾ali synodo monachis. qm
olei copiam ũ haberent. ñ carnes s carnib cognatũ indulsit ad¬
natalitiũ qͦ. carnib abstinere siuelit. si huiꝰ modi infirmitatis
est ut putet cͥe̾ sca ⁊ potũ regnu̾ di. Tu ꝗͣtũ uis abstinentior mo¬
nachoꝵ sis ñ erit sadoch. siuẽ biathar. aut certe supͣ dictꝰ ioiada
sacerdos. ide qd̵ helias sac̾dos. ⁊ anachoritha. sic heliseus qͣ cũ uis

Expanded text:
nis causam, qua nunc professionis ejusdem nonnulli tirones versa vice gloriantur, se arcae jam dictae superiorem obtinere locum, quia jam non solum esum carnium, verum etiam adipis usum sponte projecerunt. Verum istud neque illis adauget, neque istis minuit altitudinem meriti Ecclesiae; namque Dominus claves regni coelorum beato Petro tradidit. Ecclesia autem tantum potestatem habens generali synodo monachis quoniam olei copiam non haberent, non carnes, sed carnibus cognatum indulsit adnatalitium quoque carnibus abstinere, si velit, si hujus infirmitatis est, ut putet escam et potum esse regnum Dei . Tu quantumvis abstinentior monacho sis, non eris Badoch sive Abiathar, aut certe supra dictus Joiada sacerdos, idem quod Elias sacerdos; et anachorita, sicut Elysaeus quantumvis
Abbreviated transcription (Latin):
illis hospitautes int̾ homines diuaricatos ad prunas sedentes. Plane
scõ patri ⁊ uͥtutũ pulcͥtudinẽ & moꝵ atq habitꝰ religiosã houestatẽ
sitienti opꝰ fuit. suꝑ hoc p̃ciꝑe monachis ꝓqͣlitate loci. Propt̃ nos isto
p̃cepto opꝰ ñ fuit. qͥppe qͥ ⁊ simonachi ñ eslemꝰ itidẽ ꝓqͣlitate loci .i.
qͦ: ratio ꝯuincit. qi qd̃ aliqͣndo facere ẽ honestũ sepiꝰ & semꝑ facere ẽ.
honestissimũ. siue ut ait beatꝰ iheronimꝰ adu̾sus uigilantiũ qd̵¬
semel fecisse bonũ est ñ potest esse malũ si freqͣntiꝰ fiat. siue foris
siue intꝰ simꝰ. siue uigilemꝰ. siue dormiamꝰ. Maxime uestim̃tũ illud
pudicitie pudorata ꝯsid̾at castitas. ⁊ maxime q sac̾dotes & ministri
altaris sumꝰ. ⁊ cotidie sacͣmͣtis ministͣmꝰ hoc indum̃to nulla die care¬
re debemꝰ. dicente dño ad moysen. Facies & femoralia linea ut oꝑiant

Expanded text:
ad prunas sederemus. Plane sancto Patri, et virtutum pulchritudinem, et morum atque habitus religiosam honestatem sitienti, opus fuit, super hoc praecipere monachis pro qualitate loci. Propter nos isto praecepto opus non fuit, quippe etsi monachi non essemus, itidem pro qualitate loci, id quoque ratio convincit, quia quod aliquando facere est honestum, saepius et semper facere est honestissimum, sive, ut ait B. Hieronymus adversus Vigilantiu si frequentius fiat, sive foris, sive intus simus, sive vigilemus, sive dormiamus, maxime vestimentum illud pudicitia pudorata desiderat castitas, et maxime, quia sacerdotes et ministri altaris sumus, et quotidie sacramentis ministramus, hoc indumento nulla die carere debemus, dicente Domino ad Moysen: Facies et feminalia linea, ut operiant