comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinq. Suppositoriũ aliquod argenteuil
ꝓ uno solido licit᷑ eẽ appositĩ: &e calx tl¬
sex solidis dicitur eẽ appositus. Interrogato
dominico secretario. uel aliis qui scire posst̃:
debitum recipere. & uascula prefata restitue.
Aginus autem grãs sollicitudini tuȩ: quia
ae causa frĩs mei precepi tibi. ut argentum
alius retransmittere debuisses: & sic obliui¬
oni mandasti. ac si tibi aliquid ab extremo
mancipio tuo diceretur. Quod iam uel mo-¬
do non exꝑientia sed negligentia tua stude-¬
at implere: uel quicquid eius apud anto-¬
ninum fuisse cognoueris sub om̃i celerita¬
te retransmitte. De causa salpingi uidei epła
aliqua ẽ inuenta. quam tibi fecimus retranᷤᷤ¬
muti: ut eam relegens & subtiliter causam
euis uł uiduȩ cuiusdam quȩ in eodem ne-¬
gocio dicitur implicata cognoscens. de quin¬
quaginta uno solidis qui rediberi noscun-¬
tur: sicut iustum tibi uisum fuerit res¬

Expanded text:
quinque. Suppostorium aliquod argenteum, quinque. Suppostorium aliquod argenteum, pro uno solido dicitur esse appositum, et calsex solidis dicitur esse appositus. Interrogato Dominico secretario, vel aliis qui scire possunt, debitum recipe, et vascula praefata restitue. Agimus autem gratias sollicitudini tuae, quia de causa fratris mei praecepi tibi ut argentum illius retransmittere debuisses, et sic oblivioni mandasti ac si tibi aliquid ab extremo mancipio tuo diceretur; quod jam vel modo non experientia, sed negligentia tua studeat implere, vel quidquid ejus apud Antoninum fuisse cognoveris, sub omni velocitate retransmitte. De causa Salpingi Judaei, epistola aliqua est inventa quam tibi fecimus transmitti, ut eam relegens, et subtiliter causam ejus, vel viduae cujusdam quae in eodem negotio dicitur implicata, cognoscens, de quinquaginta uno solidis qui reddi debere noscuntur, sicut justum tibi fuerit visum, res
Abbreviated transcription (Latin):
De qua causa fantinũ defensorẽ subtiliter
require: & si manifeste in iuste & incõpe¬
tenter ablatȩ sunt. sine aliqua tarditate
iterum dedisse: ita ut in duplo ex acti sint.
Quod ideo factum est: quia eius substantia
quod ex rebus substantiȩ eus possit hoc i¬
sum damnum sufficient᷑ resarciri: uolumꝰ
quigentos septem solidos eisdem rusticis
sine aliqua imminutione restitui: ne in
duplo uideantur ex acti. Si autem supra
damnũ rusticorũ etiam quadraginta solidi
de rebus theodosii remanent. quos & apud
te diceris habere: uolumus ut filiȩ euis red¬
dantur: ut res suas quas inpignore dederat
recipere debeat. Cui etiam baciolam patris
suo reliquerat ex massa uarroniana: quod
dare te annis singulis sine aliqua diminiti¬
one p̃cipimus. Nepti eupli conductoris qũi.¬
uis omne mobile eusdem eupli ꝑcepit.
exceptis dum taxat solidis. dare etiam de
solidis illius te uolumus. solidos ugini.

Expanded text:
de qua causa Fantinum defensorem subtiliter de qua causa Fantinum defensorem subtiliter require, et si manifeste, injuste et incompetenter ablatae sunt, sine aliqua tarditate iterum dedisse, ita ut in duplo exacti sint. Quod ideo factum est, quia ejus substantia quod ex rebus substantiae ejus possit hoc ipsum damnum sufficienter resarciri, volumus quingentos septem solidos eisdem rusticis sine aliqua imminutione restitui, ne in duplo videantur exacti. Si autem supra damnum rusticorum etiam quadraginta solidi de rebus Theodosii remanent, quos et apud te diceris habere, volumus ut filiae ejus reddantur, ut res suas, quas in pignore dederat, recipere debeat. Cui etiam batiolam patris suo reliquerat ex massa Varroniana: quos dare te annis singulis sine aliqua dubitatione praecipimus nepti Eupli conductoris, quamvis omne mobile ejusdem Eupli perceperit, exceptis duntaxat solidis; dare etiam de solidis illius te volumus solidos viginti
Abbreviated transcription (Latin):
da accipr⁊ ant. si tam̃ ita eoꝵ ut inutilitate ꝓfi¬
ciant. ut nulla sibi ex inde lucri cõmoda sub spetiȩ
nr̃e utilitatiᷤ reqͥrant qura nos sacculũ eccłiȩ ex lu¬
cris curpibꝰ nolu mus inquinari. Iube¬
mus etiam ut hoc experientia tua sũmop
custodiat. ut ꝑ cõmodum conductores m¬
sui restitui uolumus:
ampanianꝰ gloriosus magister militum
duodecim solidos annuos ioħi notatio
massis eccłiȩ nunqua fiant: nedum cõmo¬
dum queritur. conductores frequenter
immutentur. Ex qua mutatione quid al¬
ud agitur: nisi ut eccłiastica predia nu¬
quam colantur: S & ipsa etiam libellati¬
ca pro ut summa pensionis fuerint. mo¬
derentur. Rescellas & cellaria non plus de
massis eccłiȩ te accipere uolumus: nisi qnͣ¬
tum consuetudo ẽ. Te autem quȩ cõparari
uissimus: ab extraneis comparentur. Pue¬
nit autẽ ad nos tres libras auri petro con¬
ductori de sub patriana inuiste ablatas.

Expanded text:
da accipiant, sed tamen ita in eorum utilitatem profida accipiant, sed tamen ita in eorum utilitatem proficiant, ut nulla sibi exinde lucri commoda sub specie nostrae utilitatis requirant, quia nos sacculum Ecclesiae ex lucris turpibus nolumus inquinari. « Jubemus etiam ut hoc experientia tua summopere custodiat, ut per commodum conductores isui restitui volumus. « Campanianus, gloriosus magister militum, duodecim solidos annuos Joanni notariomassis Ecclesiae nunquam fiant, ne dum commodum quaeritur, conductores frequenter immutentur. Ex qua mutatione quid aliud agitur, nisi ut ecclesiastica praedia nunquam colantur? Sed et ipsa etiam libellatica, prout summa pensionis fuerit, moderentur. Per cellas et cellaria non plus de massis Ecclesiae te accipere volumus, nisi quantum consuetudo est. Te autem quae comparare jussimus, ab extraneis comparentur. « Pervenit autem ad nos tres libras auri Petro conductori de Subpatriana injuste ablatas:
Abbreviated transcription (Latin):
ne eligantur cautȩ quib parentum eorum
res tradi debeant ad custodiendum:
ognouimꝰ etiam quod siquis ex familia
culpam fecerit: non in ipso sedineius
substantia uindicatur. De quare re p̃cipimꝰ:
ut quisquis culpã fecerit: in ipso quidem
ut dignum ẽ. uindicetur. acõmodo autem
euis omnimodo abstineat᷑: nisi forte parũ
aliquid quod inusu executoris qui ad eum
transmissus fuerit ꝓficere possit:
ognouimus etiam quia quotiens
conductor aliquid colono suo iniuste
abstulerit: hoc quidem aconductore exigit᷑:
sed ei ñ redditur a quo ablatũ ẽ. De qua re
p̃cipimus: ut quicquid uiolent̃ cuilibet
ex familia ablatum fuerit. ipsi restituatur
cui ablatũ est: & utilitati nr̃e ñ ꝓficiat: ne
nos ipsi auctores uiolentiȩ ẽẽ uideam᷑
reterea uolumꝰ ut siqnͣdo eos qͥ sunt in
obseqͥo eꝑientiȩ tuȩ. in aliqͥb causis q̃ fiunt
extͣ patͥmoniũ tͣsmitcis: parua qͥdẽ exeis cõmo¬

Expanded text:
nae eligantur cautae quibus parentum eorum nae eligantur cautae quibus parentum eorum res tradi debeant ad custodiendum. « Cognovimus etiam quod si quis ex familia culpam fecerit, non in ipso, sed in ejus substantia vindicatur. De qua re praecipimus ut quisquis culpam fecerit, in ipso quidem, ut dignum est, vindicetur, a commodo autem ejus omnino abstineatur, nisi forte parum aliquid, quod in usum exsecutoris qui ad eum transmissus fuerit proficere possit. « Cognovimus etiam quia quoties conductor aliquid a colono suo injuste abstulerit, hoc quidem a conductore exigitur, sed ei non redditur a quo ablatum est. De qua re praecipimus ut 74 quidquid violenter cuilibet ex familia ablatum fuerit, ipsi restituatur cui ablatum est, et utilitati nostrae non proficiat, ne nos ipsi auctores esse violentiae videamur. « Praeterea volumus ut si quando eos qui sunt in obsequio experientiae tuae in aliquibus causis quae sunt extra patrimonium transmittis, parva quidem ex eis commo
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi uilius uendaNs ai & hoc eis minime
sufficiat. ꝑ uenit etiam ad nos: quod de nup¬
tiis rusticoꝵ immoderata cõmoda ꝑcipian¬
tur. De quibus p̃cipimus: ut omĩa cõmoda
nuptiarum. unuis solidi sũmã nullate.¬
nus excedant. Si qui sunt pauperes: etiam
minus dare daebeant. Siqui aut̃ diuites: p̃¬
fati solidi suminã nullatenus transgredi¬
antur. Quod nuptiale cõmodum. nullatenꝰ
uolumus in nr̃a ratione redigi: sed utilitati
conductoꝵ proficere:
ognouimus etiam quod quibusdam
conductorib morientib parentes sui
non ꝑmittuntur succedere: sed res eoꝵ ad
usus eccłiȩ ꝑtrahuntur. De qua re diffinint¬
mus ut parentes morientium qui inposses¬
sione ȩccłiȩ degunt heredes eis succedere
debeant: nec aliquid de substantia morientiũ
subtrahatur. Si uero filios paruulos aliquis
reliquerit: quousq ad ȩtatem talem ueniant
ut substantiam suam regere ualeant. ꝑso¬

Expanded text:
pulsi, vilius vendant, et hoc eis minime pulsi, vilius vendant, et hoc eis minime sufficiat. Pervenit etiam ad nos quod de nuptiis rusticorum immoderata commoda percipiantur: de quibus praecipimus ut omnia commoda nuptiarum unius solidi summam nullatenus excedant. Si qui sunt pauperes, etiam minus dare debent; si qui autem divites, praefati solidi summam nullatenus transgrediantur; quod nuptiale commodum nullatenus volumus in nostram rationem redigi, sed utilconductorum proficere. « Cognovimus etiam quod, quibusdam conductoribus morientibus, parentes sui non permittuntur succedere, sed res eorum ad usus Ecclesiae pertrahuntur. De qua re definimus ut parentes morientium qui in possessione Ecclesiae degunt haeredes eis succedere debeant, nec aliquid de substantia morientium subtrahatur. Si vero filios parvulos aliquis reliquerit, quousque ad aetatem talem veniant ut substantiam suam regere valeant, perso
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite attendere. ne iniusta pon¬
dera in exigendis pensionib ponantur:
sed si qua talia inueneris frange. & noua
& recta constitue: Quia & filius m̃s seruus
dei diaconus iam talia inuenit. quȩ ipsi
displicerent: sed licentiam hȩc ĩmutare
colonis eccłiȩ exigi. Preterea cognouimꝰ
quod prima illatio burdationis rusticos
nr̃os uehem̃ter angustet: ita ut priusꝗͣ
labores suos ueniindare ualeant. cõmpel¬
lantur tributa ꝑsoluere. Quȩ dum de suo
unde dare non habent. ab actionariis pu¬
blicis mutuo accipiunt: & grauia cõmo¬
da ex eodem beneficio ꝑsoluunt. Ex qua re
fit: ut dispendiis grauib coangustentur.
Unde p̃senti ad monitione p̃cipimus. ut
om̃e quod mutuum ꝓ eadem causa ab ex¬
traneis acciꝑe poterant. a tua experientia¬
in publico detur: & a rusticis eccłiȩ paulatĩ
ut habuerint accipiatur: ne di m in tem¬
pore coangustantur quod eis postmodũ
sufficere inferendũ poterat. prus com¬

Expanded text:
sollicite attendere ne injusta ponsollicite attendere ne injusta pondera in exigendis pensionibus ponantur. Sed si qua talia inveneris, frange, et nova et recta constitue; quia et filius meus servus Dei Diaconus jam talia invenit quae ipsi displicerent, sed licentiam haec immutare colonis Ecclesiae exigi. Praeterea cognovimus quod prima illatio burdationis rusticos nostros vehementer angustat, ita ut priusquam labores suos venundare valeant, compellantur tributa persolvere: qui dum de suo unde dare debeant non habent ab auctionariis publicis mutuo accipiunt, et gravia commoda pro eodem beneficio persolvunt, ex qua re fit ut dispendiis gravibus coangustentur. Unde praesenti admonitione praecipimus ut omne quod mutuum pro eadem causa ab extraneis accipere poterant, a tua experientia publico detur, et a rusticis Ecclesiae paulatim ut habuerint accipiatur; ne dum in tempore coangustantur, quod eis postmodum sufficere in inferendum poterat, prius com
Abbreviated transcription (Latin):
maliis mimitis onerib & quod ultra ratio¬
nis equitatem a rusticis accipitur penset:¬
& omnia in summã pensionis redigat: &
put iures rusticorum portant pensionen
integrã & pensatẽ & septuaginta uina & lagenaᷤᷤ¬
ꝑsoluant. Et neq si liquas extra libras. neq
mam pensionis crescat: & sic turpis exactio
nequaquam fiat:
e uero post obitum meũ hȩc ipsa one¬
ra quȩ suꝑ pensum illata subtraximꝰ.
& ĩn capite pensionis fecimus crescere. iterũ
in quolibet addantur. & inueniatur sũma
pensionis augeri. & onera ad iectionis in.¬
suꝑ rustici soluere cõpellantur: uolumus
ut securitatis libellos ita de pensionibus
facias: quatinus imprimas dicens tantam
pensionem unumquẽq debere ꝑsoluere.
in ibi abiectis siliquis onerib uel grauaticis.
Quod autẽ ex his minutiis in usu rectoris
accedebat: uolo ut hoc ex p̃senti iussione
nr̃a ex sũma pensionis in usu tuo ueniat:
nte om̃ia hoc te uolumus

Expanded text:
in aliis minutis oneribus, et quod ultra ratioin aliis minutis oneribus, et quod ultra rationis aequalitatem a rusticis accipitur, penset; et omnia in summam pensionis redigat, et prout vires rusticorum portant, pensionem integram et pensantem ad septuagena bina persolvant; et neque siliquas extra libras, nequemam pensionis crescat, et sic turpis exactio nequaquam fiat. Ne vero post obitum meum haec ipsa onera quae super pensum illata subtraximus, et in capite pensionis fecimus crescere, iterum in quolibet addantur, et inveniatur summa pensionis augeri, et onera adjectionis insuper rustici solvere compellantur, volumus ut securitatis libellos ita de pensionibus facias, quatenus imprimas, dicens tantam pensionem unumquemque debere persolvere, inibi abjectis siliquis, oneribus, vel granaticis. Quod autem ex his minutiis in usum rectoris accedebat, volumus ut hoc ex praesenti jussione nostra ex summa pensionis in usum tuum veniat. Ante omnia hoc te volumus
Abbreviated transcription (Latin):
negligitur. damnum ex uicio ur̃o genere¬
tur. Ualde autem iniustum & iniquum eẽ
ꝑspeximus. ut a rusticis eccłiȩ de sextariati¬
cis aliquid accipiatur: & ad maiorem modi¬
um dare compellant᷑. quam in horreis eccłie
infertur. Unde presenti admonitione p̃ci¬
pimus. ut plusquam decem et octo sexta¬
riorum modio nunqu̾a arusticis eccłiȩ
frum̃ta debeant accipi: nisi forte si quod ẽ
quod nautȩ uixta consuetudinẽ suꝑ accipi¬
unt. quod minui ipsi in nauib attestan
ognouimus etiam PtuR:¬
in aliquibus massis eccłiȩ exactionem¬
ualde inuistissimã fieri: ita ut ad septuagin¬
ta urnas & semis quod dici nefas est con-¬
ductores exigantur. Et adhuc neq hoc suf¬
ficit: sed insuper aliquid ex usu iam multoꝵ
annorum exigi dicuntur. Quam rem om̃i¬
modo detestamur: & amputari de patrimo¬
no funditus uolumꝰ. Sed tua experientia
siue in hoc quod ꝑ libram amplius. siue

Expanded text:
negligitur, damnum ex vitio vestro generenegligitur, damnum ex vitio vestro generetur. Valde autem iniquum et injustum esse prospeximus, ut a rusticis Ecclesiae de sextariaticis aliquid accipiatur, et ad majorem modium dare compellantur, quam in horrea Ecclesiae infertur. Unde praesenti admonitione praecipimus, ut plus quam decem et octo sextariorum modios nunquam a rusticis Ecclesiae frumenta debeant accipi. Nisi forte si quid est quod nautae juxta consuetudinem superaccipiunt, quod minui ipsi in navibus attestantur. Cognovimus etiam in aliquibus massis Ecclesiae 534 exactionem injustissimam fieri, ita ut a septuaginta terni semis, quod dici nefas est, conductores exigantur; et adhuc neque hoc sufficit, sed insuper aliquid ex usu jam multorum annorum exigi dicuntur. Quam rem omnino detestamur, et amputari de patrimonio funditus volumus. Sed tua experientia sive in hoc quod per libram amplius, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tum quem feceris ostendas. Quod si purs
& fideliter ac strenie egeris: & hie illuss
in siliis tuis recipies: & postmodũ retributio¬
nem plenariam in ȩcñi uidicis examinatio¬
ne habebis:
csm idem petro subdiacono. Quod respon¬
salem tuum tarde dimisimus. paschalis festi¬
uitatis occupationibus implicati. eum re¬
laxare citius minime ualuimus. Causas
uero in quib indicandũ curasti: om̃s subti¬
liter ꝑquirentes. qualiter disposuerimus
inferius cognosceᷤᷤ. Cognouimus rusticos ex¬
cłiȩ uehementer infrum̃toriũ pretiis ag-¬
grauari: ita ut instituta sũma eis in comꝑa¬
tione abundantiȩ tempore ñ seruetur. Et uo¬
lumus ut uixta pretia publica omni tem¬
pore siue minus siue amplius frumenta
nascantur. in eis cõparationis mensura tene¬
atur. frumenta autem quȩ naufragio pere¬
unt. ꝑ om̃ia uolumus reputari: ita tamen
ut ate negligentia ad transmittendũ mi¬
mime fiat: ne dum transmttendi tempus

Expanded text:
tum quem feceris ostendas. Quod si pure tum quem feceris ostendas. Quod si pure et fideliter ac strenue egeris, et hic illum in filiis tuis recipies, et postmodum retributionem plenariam in aeterni judicis examine habebis. » Item idem Petro subdiacono: salem tuum tarde dimisimus, Paschalis festivitatis occupationibus implicati, eum relaxare citius minime valuimus. Causas vero, de quibus indicandum curasti, omnes subtiliter perquirentes, qualiter disposuerimus, inferius cognosces. Cognovimus rusticos Ecclesiae vehementer in frumentorum pretiis gravari, ita ut instituta summa eis in comparatione abundantiae tempore non servetur. Et volumus ut juxta pretia publica omni tempore, sive minus sive amplius frumenta nascantur, in eis comparationis mensura teneatur. Frumenta autem quae naufragio pereunt, per omnia volumus reputari; ita tamen ut a te negligentia ad transmittendum minime fiat, ne dum transmittendi tempus
Abbreviated transcription (Latin):
& indigentes experientiam tuam describ̾e
atq ex eis peciuniis quȩ infraudib sunt
inuentȩ. uaccas. oues. porscosq comꝑare
& singulis colonis pauperiorib ea distu¬
bue: quod facere te cum consilio uiri re
ni chartularii & rectoris uolumiis. Si au¬
tem necesse ꝓpter consiliũ fuerit. etiã
filius m̃s domnus uilianus debet adhi¬
beri: ita ut nullus alius cognoscat hoc.
sed om̃ino secretum sit. Uos igit᷑ ad uos
ꝑtractate: utrum in auro ancerte in peu¬
mis eisdem colonis panꝑib dari eadẽ
continentia debeat. Quicquid uͦ cõmu¬
niter steterit. prius descriptionẽ sicus
p̃dixi facito: & postmodũ singulis urtd
qualitatem suȩ pauꝑtatis distribuere
stude. Ego enim sicut magister gentiumn
testatur. habeo omĩa & abundo: nec pectu¬
nias sed mercedẽ quȩro. Ita gͦ age: ut in
die uidicii de eadem causam mercedis.
quȩ exꝑientiȩ tuȩ cõmissa ẽ. michi frue¬

Expanded text:
et indigentes experientiam tuam describere, et indigentes experientiam tuam describere, atque ex eis pecuniis quae in fraudibus sunt inventae, vaccas, oves porcosque comparare, et singulis colonis pauperibus ea distribuere. Quod facere te cum consilio viri revni chartularii nostri et rectoris volumus. Si autem necesse propter consilium fuerit, etiam filius noster domnus beri, ita ut nullus alius hoc cognoscat, sed omnino secretum sit. 72 Vos igitur apud vos pertractate utrum in auro, an certe pecuniis, eisdem colonis pauperibus dari eadem continentia debeat. Quidquid vero communiter steterit, prius descriptionem, sicut praedixi, facito, et postmodum singulis juxta qualitatem suae paupertatis distribuere stude. Ego enim, sicut Magister gentium testatur, habeo omnia, et abundo, nec pecunias, sed mercedem quaero . Ita ergo age, ut in die judicii de eadem causa mercedis quae experientiae tuae commissa est mihi fruc
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ. quia modiũ cum quo coloni
eccłiȩ frumenta dare compellebantur ii¬
ginti & quinq sextariorũ inueneris: qd
omnimodo execrati sumus: atq eandem
discussionis causam te tarde fecisse dolu¬
imus. Quia uero eundem modium
te fregisse. & iustum fecisse cõmemoras
ganisi sumus. S quia p̃ydictus chartu¬
larus summã quoq nobis indicare stu¬
duit. quȩ de fraudib conductorũ apuo
experientiã tuam iam de duob territorii
est collecta. sicut te studiose fecisse fracto
iniusto modio gaudemus. quia in futuro
nobis ꝓderit: ita etiam de peccatis preten¬
tis cogitamus : ne siea quȩ fradulenter
conductores a rusticis abstulerunt ad nos
ꝑuemiant: & peccata quȩ ab ipsis ꝑpetra¬
ta sunt ad nos trahantur. Et ideo uolumus
cum omni fide omniq puritate conside¬
rato timore omĩpotentis dei. reducta ab
memoriam districtione beati petri apłi. ꝑ
unam quanq massam colonos pauperes

Expanded text:
cognovimus quia modium cum quo coloni cognovimus quia modium cum quo coloni ae frumenta dare compellebantur viginti et quinque sextariorum inveneris, quod omnimodo exsecrati sumus, atque eamdem discussionis causam te tarde fecisse doluimus. Quia vero eumdem modium te fregisse, et justum fecisse commemoras, gavisi sumus. Sed quia praedictus chartularius summam quoque nobis indicare studuit quae de fraudibus conductorum apud experientiam tuam jam de duobus territoriis est collecta, sicut te studiose fecisse, fracto injusto modio, gaudemus; quia in nobis prospicimus, ita etiam de peccatis praeteritis cogitamus, ne si ea quae fraudulenter conductores a rusticis abstulerunt ad nos perveniunt, peccata quae ab ipsis perpetrata sunt ad nos trahantur. Et ideo volumus cum omni fide, omni puritate, considerato timore omnipotentis Dei, reducta ad memoriam districtione beati Petri apostoli, per unamquamque massam colonos pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
putauimus. Quos petimus sine in uiria sus¬
cipi: quia non hȩc uobis nr̃a oblatio. sed
scĩ petri apłoꝵ principis benedictio offert᷑:¬
ane quia sunt ñnulli qui ea luiii.¬
quidem quȩ habent tribuunt. sed alie¬
na quȩ non habent rapere ñ desistunt: et
dum ualde uideri munifici appetunt. uio¬
lenter habentib auferunt quȩ quasi miseri¬
corditer non habentib larguintur: duas hic
gregorii epłas insero: quib liberalitatis eius
in nocentia mirabilit̃ doceatur. Ait enim in
epła pantaleom notario. Experientia tua
quod uel quale apud sacratissimũ corpus
beati petri apłi uisuirandũ prebuerit. me¬
mor est. Unde nos quoq securi. ei discussio¬
onis causas. in patrimonia partis syracu¬
sanȩ cõmisimꝰ. Oportet ergo te fidem tuam
& eusdẽ beati petri apłi timorẽ semꝑ ante
oculos habere: atq ita agere. ut neq ab ho
deo in extremo iudicio ualeas rep̃hendi.
Salerio siquidem kartulario nr̃o narrante

Expanded text:
putavimus, quos petimus sine injuria susputavimus, quos petimus sine injuria suscipi, quia non haec vobis nostra oblatio, sed sancti Petri apostolorum principis benedictio offertane, quia sunt nonnulli qui ea quidem quae habent tribuunt, sed aliena quae non habent rapere non desistunt, et dum valde videri munifici appetunt, violenter ab habentibus auferunt, quae quasi misericorditer non habentibus largiantur, duas hic Gregorii epistolas insero, quibus liberalitatis ejus innocentia mirabiliter doceatur. Ait enim in epistola Pantaleoni notario: « Experientia tua, quod vel quale apud sacratissimum corpus beati Petri apostoli jusjurandum praebuerit, memor est. Unde nos quoque securi discussionis ei causas in patrimonio partis Syracusanae commisimus. Oportet ergo te fidem tuam et ejusdem beati Petri apostoli timorem semper ante oculos habere, atque ita agere ut neque in praDeo in extremo judicio valeas reprehendi. Valerio siquidem chartulario nostro narrante,
Abbreviated transcription (Latin):
Absque modo contristatus sum: quia me
a uobis comperi minus quam estimaue-¬
ram amari. In hoc autẽ ualde me contine¬
tis: si mercedis causas michi assidue ꝓui-¬
dendas studiose requiritis. Nec debet eẽ
uerecundiȩ ei aliquid de elemosinis impor¬
tune dicere: quẽ constat non ressuas. sed
ad dispensandũ res pauperum habere. De
causis itaq mercedis apud epudopũ libere
agere debuistis: etiam si meum animum
qualis in a more ur̃o ex isteret nesciretis.
Postqua aut̃ & nos omino głam urãm diligi¬
mus. & dispensationis locum in rebus sic̃
scitis pauperũ tenemus: ur̃a fateor uere¬
cundia ualde accusabilis fuit. Quã ideo tot
uerbis increpando insequor: ut hanc acorde
ur̃o funditiis repellam: & in mercedis cau¬
sis magnum solatium ur̃ȩ prouisionis
habeam. Monasterio itaq ur̃o quod a uob̃
in catenensi urbe constructũ est ꝑ adrianũ
notarium & rectorem patrimonii emissa p̃¬
cepti pagina: decem annuos solidos dare de¬

Expanded text:
Atque omnimodo contristatus sum, 1232 quia me a vobis comperi minus quam aestimaverim amari. In hoc autem valde me continetis, si mercedis causas mihi assidue providendas studiose requiritis. Nec vobis debet esse verecundiae ei aliquid de eleemosynis importune dicere, quem constat non res suas, sed ad dispensandum res pauperum habere. De causis itaque mercedis apud episcopum libere agere debuistis, etiamsi meum animum qualis in amore vestro existeret nesciretis. Postquam enim et nos omnino gloriam vestram diligimus, et dispensatoris locum in rebus, sicut scitis, pauperum tenemus, vestra, fateor, verecundia valde accusabilis fuit. Quam ideo tot verbis increpando insequor, ut hanc a corde vestro funditus repellam, et in mercedis causis magnum solatium vestrae provisionis habeam. Monasterio itaque vestro, quod a vobis in Catanensi urbe constructum est, per Adrianum notarium et rectorem patrimonii, emissa praecepti pagina, decem annuos solidos dari de
Abbreviated transcription (Latin):
alia nocte quiescens audit sibi dnm in som¬
nis dicentẽ. Quando diuitẽ non possessio di¬
uitiarum faciat sed cupido: cur audes pau
tidie palpando. nulliq conferendo diligere
comꝓbaris. quam ille qui tantas diitias ñ
amando sed contemnendo. cunctisq libera¬
liter largiendo disꝑgit : lta solitarits incre¬
patus deo grãs retulit: & qui meritũ suum
decreuisse putauerat si gregorio conferretur:
orare uehem̃tius cȩpit ut cum eo mansionẽ
quandoq ꝑcipere mereret᷑. S istuis iam se¬
cundi libri finis adueniat: ut quȩ secutura
sunt auxiliante dño tertius ꝓsequat᷑:¬

Expanded text:
alia nocte quiescens, audivit sibi Dominum in somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes pauptidie palpando, nullique conferendo, diligere comprobaris, quam ille qui tantas divitias non amando, sed contemnendo, cunctisque liberaliter largiendo, dispergit? » Ita Solitarius increpatus Deo gratias retulit; et qui meritum suum decrevisse putaverat, si Gregorio conferretur, orare vehementius coepit ut cum eo mansionem quandoque percipere mereretur. Sed istius jam secundi libri finis adveniat, ut quae secutura sunt, auxiliante Domino, tertius prosequat
Abbreviated transcription (Latin):
ut filiũ eiꝰ de sacro exxiꝑet fonte. atq nutriret. Sfuscepit¬
XUIII De eo quod ȩccł̃iam treiectensium ad regendum
XIX De insula reꝑta & militatiõe ipsi in ea &e cõntẽptoribĩbi d¬
X De eo qͦd dũ gentẽ uasconoꝵ uerbum dñi admone¬
ret ab eis repulsus sit. & demimilogo ademone erepo:
De cȩco ex aqua in qua uir dĩ manꝰ abluit illuminat
De reuersione ipsius in fimbꝰ francoꝵ cum mona¬
chis: & de cęnobio ȩdificato. uoli¬
II De comitatu ipsius adchildericũ regẽ & municipio¬

Expanded text:
ut filium eius de sacro exciperet fonte atque enutriret. ut filium eius de sacro exciperet fonte atque enutriret. 18. De eo quod ecclesiam Treiectensium ad regendum suscepit. 19. De insula reperta et militatione ipsius in ea et de contemptoribus  De eo quod, dum gentem Wasconorum verbum Domini admoneret, ab eis repulsus sit, et de mimilogo a daemone erepto. 21. De caeco ex aqua, in qua vir Dei manus abluit, inluminato. 22. De reversione ipsius in finibus Francorum cum monachis et de cenobio aedificato. 23. De comitatu ipsius ad Childericum regem et municipi
Abbreviated transcription (Latin):
De inicio conuersationis illius amandi ep̃i:
De serpente exoia insula orationib illius fugato  habitũ.
De responso ad patrẽ qui eum scłarẽ rinsus cogebat assum̾ẽ.
sepulchrum & de clericatus honore.
De eo qd̾ ciuitate bituricas ad scm̃ peciit austrigi¬
silum. & de conuersatione eius.
De abstinentia ipsius. & qualit̃ romã peciit.
De eo qđ sedente eo in extasi m̃tis ante fores ȩccłiȩ su¬
bito sc̃c eum alloquitur petrus.
De reuersione ipsius in gallis & de assũpto episcopatis
De pueris emptis. & de instructione eoꝵ.
De reuersione ipsius a roma. & de puero incentum¬
cellen si loco a demone erepto.
De tempestate in pelago orta. & oratione illiꝰ sedata
De eo qđ in naui residens: sc̃s eũ alloquit᷑ petrꝰ.
XIII De pago cui uocabulũ ẽ. gandauus ab errore liberato:
De fanis destruetis & gentilib conũsis atq baptizatis:
XUI De co qd̾ p̃dicationis gra ad sclauos ꝑrexit.
XUII De eo quod dagob̃tus rex scõ dĩ uiro amando petiit

Expanded text:
De initio conversationis illius. 2. De serpente ex Ogia insula orationibus illius fugato. 3. De responso ad patrem, qui eum saecularem rursus cogebat adsumere sepulchrum et de clericatus honore. 5. De eo quod civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum et de conversatione eius. 6. De abstinentia ipsius et qualiter Romam petiit. De eo quod, sedente eo in extasi mentis, sanctus eum adloquitur Petrus, 8. De reversione ipsius in Galleis et de adsumpto episcopatu. De pueris emptis et de instructione eorum. 10. De reversione ipsius a Roma et de puero in Centumcellense loco a daemone erepto. 11. De tempestate in pelago orta et oratione illius sedatam. 12. De eo quod in navi residens, sanctus ei adloquitur Petrus. 13. De pago cui vocabulum est Gandao ab errore liberato. ructis et gentilibus conversis adque baptizatis. 16. De eo quod predicationis gratia ad Sclavos perrexit. 17. De eo quod Dagobertus rex sancto Dei viro petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalem an nichilat: statim ut ex ꝑientia
tua hoc p̃ceptum susceꝑit. eum ita ad reuer.¬
tendum districta executione compellat. qua¬
tinus ei illicite insistente quinq dieb subqͣ
qualibet excusatione immorari ñ liceat: ne si
quolibet modo eum ibidem amplus moram
habere ꝑmiseris. cum ipso apud nos grauit̃¬
incipias ẽẽ culpabilis:
tem anthemio subdiacono. ꝑuenit ad nos
ꝑimeniũ amalfitane ciuitatis epm. in eccłia
sua residere ñ eẽ contentum: sed foris ꝑ loca
diersa uagari Quod uidentes alii. nec ipsi
in castro se recinent: sed eius exemplũ sequen¬
tes. foris magis eligunt habitare. Et quia hoc
agentes. ipsi potius ad suam hostes dep̃datio¬
nem inuitant: iccirco hac tibi auctoritate
p̃cipimus. ut supͣ scripto ep̃o interminare
non desinas. quatinus hoc de cȩtero facere
ñ presumat: sed in ȩccłia sua sacerdotali more
resideat. Qũe si forte ñ emendare post tuam

Expanded text:
sacerdotalem annihilat, statim ut experientia sacerdotalem annihilat, statim ut experientia tua hoc praeceptum susceperit, eum ita ad revertendum districta exsecutione compellat, quatenus ei illic te insistente quinque diebus sub qualibet excusatione immorari quolibet modo eum ibidem amplius moram habere permiseris, cum ipso apud nos incipias esse culpabilis». Item Anthemio subdiacono: «Pervenit ad nos Primenium, amalfitanę civitatis episcopum, in ęcclesia sua residere non esse contentum, sed foris per diversa loca vagari. Quod videntes alii nec ipsi in castro se retinent, sed eius exemplum sequentes foris magis eligunt habitare. Et quia hec agentes ipsi potius ad suam hostes depredationem invitant, idcirco hac tibi auctoritate precipimus, ut suprascripto episcopo interminare non desinas, quatenus hoc de cetero facere non presumat, sed in ęcclesia sua sacerdotali more resideat. Quem si forte non emendari post tuam
Abbreviated transcription (Latin):
id est in ȩccłia. inuicem sibi karitatis com¬
page conexa sunt. nullam de se ullo modo
curam gerant. Sed si neq ego ad te. neq tu
aliquid ꝑtineres ad me: uire tacere compel¬
lerer. ut eum ñ reprehenderẽ qui emendari
non posset. Hȩc gͦ sententia. ꝓpter eos solũ¬
modo dicta ẽ: qui illos uidicare student.
quoꝵ cura sibi cõmissa ñ est. At postquam
nos auctore deo unum sumus: si uob̾ ea quȩ
corrigenda sunt tacemus. ualde delinquimꝰ:
eminẽ sane pontificũ a¬
a parroechia sua saltem parum ꝑ absq
in euitabili ꝓrsus necessitate discedere gregoriꝰ
ꝑmutebat: Quos nimirum in causis mundi¬
alib occupari. uehem̃tissime ꝓhibebat. Un¬
de romano defensori. scribit dicens. Platum¬
ad nos ẽ reuerentissimũ frem nr̃m basilium
ep̃m uelut unum de laicis in causis occupa¬
ri: & pretoriis in uciliter obseruare. Que
res. qm̃ & ipsum uilem reddit. & reuerenciã

Expanded text:
id est in Ecclesia, invicem sibi charitatis comid est in Ecclesia, invicem sibi charitatis compage connexa sunt, nullam de se ullo modo curam gerant. Sed si neque ego ad te, neque tu aliquid pertineres ad me, jure tacere compellerer, ut eum non reprehenderem qui emendari non posset. Haec ergo sententia propter eos solummodo dicta est qui illos judicare student quorum cura sibi commissa non est. At postquam nos, auctore Deo, unum sumus, si ea quae nobis corrigenda sunt tacemus, valde delinquimus. 36. Neminem sane pontificum a parochia sua saltem parumper absque inevitabili prorsus necessitate discedere Gregorius permittebat: quos nimirum in causis mundialibus occupari vehementissime prohibebat. Unde Romano, defensori, scribit, dicens: ad nos est reverendissimum fratrem nostrum Basilium episcopum velut unum 1048 de ultimis in causis occupari, et praetoriis inutiliter observare. Quae res quoniam et ipsum vilem reddit, et reverentiam
Abbreviated transcription (Latin):
fraternitatẽ urãm auctori nr̃o ñ solum nom̃.
sed eciam causa conuingat. Conuiuia autem
quȩ ex intentione impendendȩ karitatis
fuint: recte ur̃a scĩtas in suis epłis laudat.
Sed tam̃ sciendum ẽ: quia tunc ueraciter
ex karitate ꝓdeunt. cum in eis nulla ab-¬
sentium uita mordetur. nullus ex irrisio¬
ne rep̃henditur: & ñ in eis inanes seculariũ
negocioꝵ fabule sed uerba sacrȩ lectionis
audiuntur: cum ñ plus quã necesse ẽ seruit᷑
corpori: sed sola eius infirmitas reficitur.
ut ad usus exercendȩ uirtutis habeat᷑: Hȩc
itaq si uos in ur̃is conuiuiis agitis: abstinen¬
tium fateor magistri estis. Quod ergo pau¬
li apłi ad me testimoniũ posuistis. qm̃ qui
non manducat manducantẽ non udicet.
omnino existimo in congruũ fuisse. Quia
neq ego ñ comedo. neq ob hoc a paulo dic¬
tum est. ut membra xp̃i quȩ in eiꝰ corpore

Expanded text:
fraternitatem vestram auctori nostro Deo non solum nomen, fraternitatem vestram auctori nostro Deo non solum nomen, sed etiam causa conjungat. Convivia autem quae ex intentione impendendae charitatis fiunt, recte vestra sanctitas in suis epistolis laudat; sed tamen sciendum est quia tunc veraciter ex charitate prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus ex irrisione reprehenditur; et non in eis inanes saecularium negotiorum fabulae, sed verba sacrae lectionis audiuntur, cum non plus quam necesse est servitur corpori, sed sola ejus infirmitas reficitur, ut ad usum exercendae virtutis habeatur. Haec itaque si vos in vestris conviviis agitis, abstinentium fateor magistri estis. Quod ergo Pauli apostoli ad me testimonium posuistis, in quo ait: Qui non manducat, manducantem non judicet , omnino existimo incongruum fuisse: quia neque ego non comedo, neque ob hoc a Paulo apostolo dictum est, ut membra Christi, quae in ejus corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi deagri uenatione satiati mentis uen-¬
tem repletis: ut ante posito filio. suscepto
uidelicet popło possitis uentura nunciare.
Sed etiam in hoc scło caligat: qui de deo aliqͥd.
yphetat. Quia ꝓfecto dignum ẽ. ut hic iam
ꝑcon cupiscentiã minus uideat: cuꝰ sensus ꝑ
intelligentiã intus coruscat. hȩc ergo ad uos.¬
met ipsos trahite: & si uos tales agnoscitis.
nichil ẽ. quod de nr̃a estimatione dubitetis.
Gaudere quoq beatitudmẽ urãm inuenio:
si uoracis nomen cum rerum auctore sustine.¬
at. Quod ego qrbreuiter expono: qui si de uo¬
bis falsum dicitur. nomen hoc ueracit᷑ cum
rerum auttore sustineatis. Si uero de uobis
uerum ẽ quod de illo falsum fuisse quis dubi¬
tet: absoluere uos ñ ualet par nom̃ quorum
dispar ẽ causa. Nam cum eo crucem etiam
periturus latro suscepit. Sed quẽ reatus ꝓpꝰ
tenuit: par crucifixio ñ absoluit. Ego tam̃
quantis ualeo precib deposco: ut scĩssimam¬

Expanded text:
quasi de agri venatione satiati, mentis ventquasi de agri venatione satiati, mentis ventrem repletis, ut anteposito filio, suscepto videlicet populo, possitis ventura nuntiare. Sed jam in hoc saeculo caligat, qui de Deo aliquid prophetat, quia profecto dignum est ut hic jam per concupiscentiam minus videat, cujus sensus per intelligentiam intus coruscat. Haec ergo ad vosmetipsos trahite, et si vos tales cognoscitis, nihil est quod de nostra aestimatione dubitetis. Gaudere quoque beatitudinem vestram invenio, si voracis nomen cum rerum auctore sustineat. Quod ego breviter expono, quia si de vobis falsum dicitur, nomen hoc veraciter cum rerum auctore sustinetis. Si vero de vobis verum est, hoc de illo falsum fuisse quis dubitet? Absolvere vos non valet par nomen, quorum dispar est causa. Nam cum eo crucem etiam periturus latro suscepit; sed quem reatus proprius tenuit, par crucifixio non absolvit. Ego autem quantis valeo precib
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum natalis ꝑ inanem phylosophi.¬
am scriptis ꝓpriis se niteretur incul¬
pabilem demonstrare: mitissimus doctor
gregorius ita rescripsit. Inconuiuioꝵ defen¬
sione ur̃a frat̃ñitas abrahȩ conuiuiũ me¬
morat: in quo teste sacro eloquio tres ange¬
los suscepisse ꝑhibetur. Sed hoc exemplo
pitalitatem cognoscimꝰ. Rursũ narrat ta
fratnitas: ysaac satiatum. filio benedictio¬
nem dedisse. Quȩ utraq ueteris testamen
quia ita sunt gesta ꝑ historiam. ut tamen
signarent aliquid ꝑ allegoriã: utinã uala¬
mus sic res gestas legendo ꝑcurrere. ut pis¬
simus etiam gerendas ꝓuidendo sentire. Ile
quippe intrib angłis unũ salutans: trinl¬
tatis subsistentias unus substantiȩ esse
declaraint. Iste uero satiatus benedicit fili¬
um: quia qui diuinis epulis repletur:
illius sensus in ꝓpħiȩ uirtutẽ extendi᷑.¬
Diuinȩ autem epule. saeri eloquii uerba
suit. Si igitur assidue legitis. si exemplũ
Mex seriorib trahentes interna pęnetratis.

Expanded text:
ed cum Natalis per inanem philosophiam scriptis propriis se niteretur inculpabilem demonstrare, mitissimus doctor Gregorius ita rescripsit: « In conviviorum defensionem vestra fraternitas Abrahae convivium memorat, in quo, testo sacro eloquio, tres angelos suscepisse perhibetur. Sed hoc exemplo pitalitatem cognoscimus. Rursum narrat tua fraternitas Isaac satiatum, filio benedictionem dedisse. Quae utraque veteris Testamenti, quia ita sunt gesta per historiam, ut tamen signarent aliquid per allegoriam, utinam valeamus sic res gestas legendo percurrere, ut possimus etiam gerendas praevidendo sentire. Ille quippe in tribus angelis unum salutans, Trinitatis subsistentias unius substantiae esse declaravit. Iste vero satiatus benedicit filium: quia qui divinis epulis repletur, illius sensus in prophetiae virtutem extendiDivinae autem epulae sacri eloquii verba sunt. Si igitur assidue legitis, si exemplum ab exterioribus trahentes, interna p
Abbreviated transcription (Latin):
b aliis episcopis cõmunione priuatos
gregorius cõmunioni pristinȩ reforma¬
bat. Quaꝓpter magno prb̃o mediolanensis
ȩccłiȩ scribens ait. Sicut exigente culpa dig¬
ne quis a sacramento communionis abigitur:
ita in sontib nullomͦ talis irrogari debet iun¬
dicta. Comꝑimꝰ siquidem quod laurentius fr̃
rebus ex tantib comunione priuauerit.
Ideoq huius p̃cepti nr̃i auctoritate munitꝰ.
officium tuum securus ꝑage: & cõmunionẽ
sine aliqua sume formidine:

Expanded text:
b aliis episcopis communione privatos Gregorius communioni pristinae reformabat. Quapropter Magno, presbytero Mediolanensis ecclesiae, scribens, ait: « Sicut, exigente culpa, digne quis a sacramento communionis abigitur, ita insontibus nullo modo talis irrogari debet vindicta. Comperimus siquidem quod Laurentius, quoexstantibus communione privaverit, ideoque hujus praecepti nostri auctoritate munitus, officium tuum securus perage, et communionem sine aliqua sume formidine.
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis. ad gaudia patriȩ cȩlestis anhelabat.
Cumq studiosissime & cum magno feruore
desiderii. duce gregorio sacra eloquia scrutaret᷑:
non in eis uerba scientie. s fletũ cõpunctionis
in quirebat: quatinus ꝑ hec excitata mens eiꝰ
in ardesceret: & una deserens ad gaudia & ad cõ¬
templationẽ cęlestis patrie ꝑuolaret. Huic per
nocturnam uisionẽ dictum ẽ. Paratus esto: qr
quia dominus uissit migra. Cũq ille nͣ hab̃e
se sumptus ad migrandũ diceret: responsum
ꝓtinus audiuit dicens. Si de peccatis tuis agi¬
tur: dimissa sunt. Qđ dum semel audisset. &¬
magno adhuc metu trepidaret: nocte quoq
alia. in eisdem ẽ uerbis admonitꝰ. Post qͥnq
uero dies febre correptus: cunctis frĩbus flenti¬

Expanded text:
lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime cum magno fervore desiderii, duce Gregorio, sacra eloquia scrutaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec incitata mens ejus inardesceret, et ima deserens ad contemplationem patriae coelestis pervolaret. Huic per nocturnam visionem dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia in eisdem est verbis admonitus. Post quinque vero dies febre correptus, cunctis fratribus orantibus flenti
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Nunc usq male fui: s iam mͦ bene
sum: quia hodie cõmunionẽ recepi. Qd̃ isdem
& ipsum diem inuenerũt fuisse. quo ꝓ eo tri¬
cesima oblatio fuerat impleta: cum & copiosus
nesciret quid ꝓ eo fr̃s auctore gregorio agerent.
& fr̃s ignorarent qͥd de eo copiosus uidisset.
Uno eodẽq tempore dum agnoscit ille oblatio¬
nem. isti audiunt somniũ. tricesimũq diem
cognoscunt: concordante simul uisione & sacͥ¬
ficio. res aꝑte claruit: quia frat̃ que sub anim¬
adu̾sione sententiȩ gregoriꝰ mori ꝑmiserat. ꝑ
salutarem hostiam a supplicio liberatus eẽt:
ed quia isdem uenerabilis pater.xuii.
queadinodũ fr̃ib t̾rori fuerat ex parte
iam tetigi: qualiter eius exemplis idem ꝓfece¬
runt. breuiter indicandũ putaui. fr̃ quidam
in eodem monasterio nomine antonius. beato
gregorio sedulus adherebat. Qui tanti patris uer¬
bis exemplisq cõmonitus: multis. cotidianisq

Expanded text:
respondit: Nunc usque male fui, modo jam bene respondit: Nunc usque male fui, modo jam bene sum: quia hodie communionem recepi. Quod idem et ipsum diem fuisse invenerunt quo pro eo trigesima oblatio fuerat completa; cum et Copiosus nesciret quid pro eo fratres, auctore Gregorio, agerent, et fratres ignorarent quid de eo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum agnoscit ille oblationem, illi audiunt somnium, trigesimumque diem cognoscunt; concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub animadversione sententiae Gregorius mori permiserat, per salutarem hostiam a supplicio liberarat . 17. Sed quia idem venerabilis Pater quemadmodum fratribus terrori fuerit, ex parte jam tetigi, qualiter ejus exemplis iidem profecerint, breviter indicandum putavi. Frater quidam in eodem monasterio, nomine Antonius, beato Gregorio sedulus adhaerebat, qui, tanti Patris verbis exemplisque commonitus, multis quotidianisque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽnt dies euoluti: cepit animꝰ gregorii mi¬
sericordit̃ ei compati. eiusq cum graui merore
supplicia pensare: & si qd̾ esset ereptionis eius
remediũ querere. Tunc euocato ad se eodem p̾cio¬
so monasterii sui p̃posito: tristis dixit. Diu est
qđ fr̃ ille qui defunctꝰ ẽ. in igne cruciat᷑. Debemꝰ
ei aliquid caritatis impende: &e ei in quantum
possumꝰ. ut eripiat᷑ adiutoriũ nr̃m accõmodare.
Uade itaq & ab hodierna die. continius triguita
dieb offerre ꝓ eo sacrificiũ stude: ut nullus om¬
nino p̃termittat᷑ dies. quo ꝓ absolutione ipsuiᷤ
salutaris hostia non mactecur. Qui ꝓtinus absceᷤᷤ
sit: & paruit. Gregorio aut̃ alia curante. atque
euolutos dies minime numerante: isdem frãt̃
qui defunctus fuerat. nocte quadã fr̃ĩ suo copi¬
oso ꝑ uisionẽ apparuit. Quẽ ille cũ uidisset:
inquisiuit dicens. Quid ẽ fr̃: Quomͦ es: Cui ille

Expanded text:
essent dies evoluti, coepit animus Gregorii miessent dies evoluti, coepit animus Gregorii misericorditer ei compati, ejusque cum gravi moerore supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus 28 remedium quaerere. Tunc evocato ad se eodem Pso monasterii nostri praeposito tristis dixi: « Diu est quod frater ille qui defunctus est in igne cruciatur. Debemus ergo ei aliquid charitatis impendere, et eum, in quantum possumus, ut eripiatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et ab hodierna die continuis triginta diebus offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione illius salutaris hostia non mactetur. » Qui protinus abscessit, et dictis paruit. Gregorio autem curante, atque evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est fr
Abbreviated transcription (Latin):
purget. Cũ uͦ mortuus fuerit. corpꝰ illius cũ fr̃m
eorporib non ponatur: sed quolibet fossam in
reliquit iactate: simul om̃s clamantes peccunia
da tecum sit in ꝑdicione: & sic eũ terra cooꝑite.
mortis. a culpa solubilem faceret: & istos auari¬
ciȩ tanta dampnatio. misceri talibus ꝓhiberet.
Quod ita factum ẽ. Nam dum isdem monachꝰ
ꝑuenisset ad mortem ÷ atq anxie se sequẽret frĩ¬
temptaret: ei suus carnalis fr̃. cur ab om̃ibus
eẽt abhominatus aꝑuit. Ille ꝓtinus ut audiũ
de reatu suo uehement̃ ingemuit: atq in ipsa
tristicia de corpore exiuit. Qui ita ẽ sepultus: ut
gregoriꝰ iusserat. Sed fr̃s om̃s eadem eius senten¬
tia ꝑterriti. cȩꝑunt singuli extrema quȩq & ui-¬
lia. & que eis regulariter semꝑ habere licuerat.
ad medium ꝓferre: uehementq formidare. ne
quid apud se ẽẽt. unde rep̃hendi potuisset:
UM uͦ post mortem frĩs triginta iam .xui.¬

Expanded text:
purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus non ponatur, sed quolibet fossam in reliquit jactate, simul omnes clamantes, Pecunia tua tecum sit in perditione, et sic eum terra operite. mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri in culpa prohiberet. Quod ita factum est. Nam cum idem monachus pervenisset ad mortem atque anxie se quaereret frattentaret, ei carnalis frater, cur ab omnibus esset abominatus aperuit. Ille protinus ut audivit, de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extrema quaeque et vilia, et quae eis regulariter semper habere licuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. 16. Cum vero post mortem fratris triginta jam
Abbreviated transcription (Latin):
Qd nimirũ frĩb celari ñ potuit. Qui subtiliter
indagantes. atq illius medicam̃ta omĩa ꝑscrutã¬
tes. eosdem tres aureos inuenert̃ in medicamine
absconsos. Quod mox ubi gregorio nuntiatum
est. tantũ malum de fr̃e qui secum cõmunit̃
uxerat. ȩquaninit̃ ferre non ualuit: quippe
qui eidem monasterio iam dudũ regulam cons¬
utuerat. ut cuncti fr̃s ita cõmunit̃ uiuerent. qͥtinꝰ
eis singulis nulla ꝓpria habere liceret. Tunc gre¬
gorius nuio merore compulsus: cogitare cȩpit.
uel quod ad purgationẽ morientis faceret. uel
igitur eiusdẽ monasterii preposito. ad se accersi-¬
to. dixit. Uide ut nullus ex fr̃ib se ad eum mori¬
entem iungat: nec sermonẽ consolationis ex cuiꝰ¬
libet eorũ ore ꝑcipiat. Sed cum in morte c̃stitut᷑
fr̃s quesierit. ei suus fr̃ carnalis dicat. quia ꝓ soli¬
dis quos occulte habuit. a cunctis frĩb ab homi

Expanded text:
Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter indagantes, atque illius medicamenta omnia perscrutantes, eosdem tres aureos invenerunt in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio nuntiatum est, tantum malum de fratre qui secum communiter vixerat aequanimiter ferre non valuit, quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam constituerat, ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc Gregorius, nimio moerore pvel quid ad purgationem morientis facerem, vel igitur, ejusdem monasterii praeposito, ad me accersito, dixi: Vade, et nullus ex frentem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres quaesierit, ei suus frater carnalis dicat: quia pro solidis quos occulte habuit, a cunctis fratribus abomi