comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in bechleem nascit᷑. Bethleem nãq
domus panis int̃pretat᷑: ⁊ ibi paniᷤ
uniuis qͥde celo descendit apparet
ĩ carne. electoꝵ m̃tes int̾na refici¬
ens sacietate. Cotidie dñs in naza¬
reth concipit᷑. in bechleem nascit᷑.
cũ qͥlibet fideł uerbi flore suscep¬
to. domũ se ȩt̃ni panis efficit. Coti¬
die ĩ animo credentium. qͣsi in ut̾o
uirgial ꝑ fidẽ concipit᷑. ꝑ baptis¬
ma gignit᷑. Cocidie eccła quas dĩ
genitrix comitat᷑ suũ doctorẽ. ut
Maria ioseph de ruma mundane
conuersationis qd̾ galilea sonat. as¬
cendit in ciuitatẽ uida. idẽ. confes¬
sionis : laudis. ȩtñoq regis censũ per
soluit deuotionis. Quȩ eccła in ex¬
emplum beate ma R i e. alii est qͣsi
desponsata. s ab alio fecundata.dũ
iungit᷑ pontifici p̃posito sibi. s cu¬
mulat᷑ uirtute sc̃i sp̃s. Unde bene
iosephauctus int̾pretẽ indicãs. nil
ualere ĩstantiã loq̃ntis magistri. si¬
ne augm̃to iuuaminis suꝑui. Et

Expanded text:
in Bethlehem nascitur. Bethlehem namque domus panis interpretatur: et ibi panis vivus qui de coelo descendit , apparet in carne, electorum mentes interna reficiens satietate. Quotidie Dominus in Nazareth concipitur, in Bethlehem nascitur, cum quilibet fidelis verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in animo credentium quasi in utero virginali per fidem concipitur, per baptisma gignitur Quotidie Ecclesia quasi Dei Genitrix, comitatur suum doctorem ut Maria Joseph, de ruina mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, ascendens in civitatem Juda, id est, confessionis et laudis, aeternoque regi persolvit censum devotionis. Quae Ecclesia in exemplum beatae Mariae, alii est quasi desponsata, sed ab alio fecundata, dum jungitur pontifici praeposito sibi, sed cumulatur virtute Spiritus sancti. Unde bene Joseph auctus interpretatur, indicans nil valere instantiam loquentis magistri, sine augmento juvaminis superni. Et
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. de cũctis diu̾sitatib gentiũ. con¬
gregando. ȩt̾̃nũ gaudiũ nunciatur
Cũ nox eẽt. ñ ait angłs hac nocte sed
hodie. qr gaudiũ magnũ nunciabat.
Ubi antẽ tͥstia gerunt᷑. noctis m̃tio
solet fieri ut ibi. Scandalũ hac noc¬
te patiemini. Et hoc uob̃ signum
Inuenietis infantẽ pãnis inuolutũ.
⁊ positum in p̃sepio. S ignum sa¬
lutis ẽ. fidelib humilitas saluatoriᷤ
quȩ ẽ. opposita suꝑbiȩ. ꝑ ꝗͣ mors. & su¬
bito facta est cũ angło multitudo

Expanded text:
de cunctis diversitatibus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur. Cum nox esset, non ait Angelus, hac nocte; sed, hodie quia gaudium magnum nuntiabat. Ubi autem tristia geruntur, noctis mentio solet fieri, ut ibi: Scandalum hac nocte patiemini . Et hoc vobis signum: Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Signum salutis est fidelibus, humilitas Salvatoris, quae est opposita superbiae, per quam mors. Et subito facta es
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate eiꝰ. ⁊ ita uoluntas ppłi in neces¬
sitatẽ conu̾tit᷑: sic hõ pͥꝰ ꝗͣ ꝓeccet lib̾um ht
arbitriũ utrũ uelit ẽẽ sub regno diabłi.
Cũ aut peccando ei subiugatur. ñ pot de
potestate eiꝰ exire qi uoluntas ẽ conu̾sa in
test eos eriꝑe. Ppło quidẽ nationũ ꝑficue
uincłis irretito nemo unꝗͣ hominũ se¬
dit .i. nullus doctor frenti correctionis
contulit. qͦuł linguã amalo cohib̾e. uł
inuiã uite cog̾et᷑ ire. Secłet nanq ili hõ
.i. adutilitatẽ eiꝰ requiesc̾et docendo. si
quis rõnabił eiꝰ stultieia depͥmendo cor¬
rig̾et. Uñ ñ imnito duo discipłi duo ordi¬
nes ꝑ̃dicatoꝵ intelligunt. uideis uideł¬

Expanded text:
a voluntas populi in necessitatem convertitur. Sic homo, priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit esse sub regno diaboli. Cum autem peccando ei subjugatur non potest de potestate ejus exire, quia voluntas est conversa in test eripere. Populo quidem nationum perfidiae vinculis irretito nemo unquam hominum sedit, id est nullus doctor frenum correctionis contulit, quo vel linguam a malo cohibere vel in viam vitae cogeretur ire. Sederet namque ille homo id est ad utilitatem ejus requiesceret docendo, si quis rationabilius ejus stultitiam reprimendo corrigeret. Unde non immerito duo discipuli, duo ordines praedicatorum intelliguntur, Judaeis vide
Abbreviated transcription (Latin):
mo hominũ sedit. Soluite illũ: ⁊ adduci¬
te mͥ. Et si quis uob aliqͥd dixit. dicite ei
tet eos. Bethfage sac̾dotũ uicłs erat. ⁊ con¬
fessionis portabat typũq domꝰ bucce in¬
tp̃tat᷑. ꝑulchre gͦ refert̃ situs in monte oli¬
ueti. cũ sit olei natura lucis ministra. ⁊ la¬
boꝵ doloꝵq solamen. qr confitentes pecc̃a
sua xͦ adherent qͥ nosunctionesp̃ualri sci¬
entie luce refouet. Ne aut abscondet cuu
tas supra montẽ hunc posita. mittit disci¬
płosincastellum q̃d contra eos ẽ. ut ꝑilo
tocius cont positi orb̾ munitiones pene¬
dum ⁊ p̃cet̾is ium̃tis stultũ ⁊ infirmũ⁊
ignobile ⁊ oñiferu. sic fuert homines an
xp̃m. ligati: ⁊ adiabło erant. nec sua iuntu¬
te euab̾e pot̾ant. Nã sicut nauis fractogu¬
b̾nacło illuc ducit qͦ tempestas impellit.
sic homo diuine grȩ auxilio ꝑdito ꝑpee
catũ i qđ uult agit s quod diabłs. et siẽ
pͥmii in potestate ppłi ẽ face sibi regẽque¬

Expanded text:
m hominem sedit, solvite illum et adducite mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite ei tet eos . » Bethphage sacerdotum viculus erat et confessionis portabat typum, quia domus buccae interpretatur. Pulchre ergo refertur situs in monte Oliveti, cum sit olei natura lucis ministrare et laborum dolorumque solamen, quia confitentes peccata sua Christo adhaerent, qui nos unctione spiritali et scientiae luce refovet. Ne autem absconderetur civitas supra montem hunc posita, mittit discastellum, quod contra eos est, ut per illos totius contra positi orbdum, et prae caeteris jumentis stultum et infirmum et ignobile et oneriferum. Sic fuerunt hominem. Ligati etiam a diabolo erant, nec sua virtute evadere poterant. Nam sicut navis, fracto gubernaculo, illuc ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum non quod vult agit, sed quod diabolus. Et sicut primum in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
gunt petrĩri philippũ. qm̃ipsi pͥmum
gt̃s adduxert ad xp̃m. Philippꝰ sama¬
riã q̃i asinã. petruscorneliũ quasi sa¬
marie pullũ. Bini uocant᷑ apłi. bini
mittunt᷑. qr caritasñ ẽ in uno. Un scͥptũ
e. ue soli. Duo eduẽt ebreos de egipto. duo

Expanded text:
 Philippum, quoniam ipsi primum gentes adduxerunt ad Christum, Philippus Samariam quasi asinam; Petrus Cornelium quasi Samariae pullum. Bini vocantur apostoli, bini mittuntur, quia charitas non est in uno. Unde scriptum est: « Vae soli . » Duo educunt Hebraeos de Aegypto. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
dam diuitis ub̃esfructꝰ agerattulit: ⁊ co¬
gitabat intra se dicns. Quid faciã qđ ñ
habeo qͦ conggem fructꝰ meos: Eece ni¬
mia sollicitudo ex auaricia studente bo¬
na sua infuturũ luxuriȩ reseruare. ⁊
ex sollicitudine sequit᷑ delib̾atio. Et di¬
xit hoc faciã. destruam horrea mea ⁊
maiorafacia. ⁊ illuc cong̃gabo om̃ia q̃¬
nata st̃ mͥ: ibona mea. ⁊dicã aie mee.
Anima habes multabona posita man¬
nos płimos. requiesce.comede. bibe. epu¬
lare. Conggabo inqͥt que nata st plus
t̃pellet. Comede acbibe contra esurie ac
sitim. ⁊ epulare luxuriose magno deli¬
ciarũ paratu. Dix aut illi ds. Stulte
hac nocte aĩam tuã repetunt ate. quȩ
aũt parasti cuiꝰ ert: Non st̃ hominisbo
ditur iste diues qͦd trãcolu̾it ⁊ fructus
seruare uolu̾it. s qͦdom̃ẽ uite suȩ fidu¬
tiam insua abundantia posu̾it: ⁊ nil
pauꝑib erogasse constitiu̾t. uixta im¬
pĩdñi dicentis. quod suꝑẽ date elemo¬

Expanded text:
fructus ager attulit, et cogitabat intra se dicens: Quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Ecce nimia sollicitudo ex avaritia studente bona sua in futurum luxuriae reservare, et ex sollicitudine sequitur deliberatio. Et dixit: Hoc faciam: destruam horrea mea, et majora faciam et illuc congregabo omnia qt bona mea, et dicam animae meae: Anima, habes multa bona posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Congregabo, inquit, quae nata sunt plus eum interpellet. Comede ac bibe, contra esuriem et sitim, et epulare luxuriose magno deliciarum paratu. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, quae autem parasti, cujus erunt? Non sunt hominis boditur iste dives, quod terram coluerit et fructus servare voluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus erogare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i: qr nnulla simplicit hominib g̾i
uident᷑ que int̾nus arbit̃ cernit qͣ inten¬
tione fiant. Quiscũ fr̃e hereditatẽ diui¬
di. fructus agri in horrea recondi. ꝓcri¬
mine deputaret: S ipse testis ẽ ds̃ qr n
bona intentioe hoc faciebat. Unde ⁊ exẽ¬

Expanded text:
Quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, quae internus arbiter cernit qua intentione fiant. Quis cum fratre haereditatem dividi, fructus agri in horrea recondi, pro crimine deputaret? Sed ipse testis est Deus, quia non bona intentione hoc hic faciebat. Unde et exe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i meo ut duuidat mecũ heredita¬
tem. At ille dixit ei. homoquis me cõ¬
stituit iudicẽ aut diuisorem suꝑuos:
⁊ contentio. nonne carnales estis: Nne
homines estis ⁊ scłm hominẽ ambu¬
latis: Bene aũt t̾rena declinat qui ꝓpt̃
diuina descend̾at. nec dignat᷑ eẽ iudex
litiũ. uł arbit̃ facultatum qui uiuoꝵ
Dix̃q ad illos. Uidete ⁊ cauete ab om̃i
auaricia. qr ñ in abundantia cuiꝰꝗͣ

Expanded text:
ut dividat mecum haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem, aut divisorem super vos? et contentio, nonne carnales estis? Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis? Bene autem terrena declinat, qui propter divina descenderat; nec dignatur esse judex litium vel arbiter facultatum, qui vivorum Dixitque ad illos: Videte et cavete ab omni avaritia,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ adsimilitudinẽ dĩ factꝰ. s signacu¬
lum similitudinis dr̃. ut qr in eo sublimi¬
or ẽ natura. eo in illo imago di similius in¬
sinuetur ex p̃ssa. Quo in loco mox subdit᷑.
Om̃is lapisptiosꝰ oꝑim̃tũ tuũ. sardius. to¬
parius. iaspis. crisolitꝰ. onix. berillus. sa¬
phirus. carbunculꝰ. smaragdus. Noue dix

Expanded text:
em Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolythus, onyx, et beryllus, sapphi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in alio ordinetotum possideat. S ic¬
circo uno uocabulo communit̃ ñ censen¬
tur. ut ille ordo uocari pͥuato uniꝰcuiusq
rei nomine debeat. qui hanc in munere
plemꝰ accepit.Seraphin incenduĩ dixi¬
siam ⁊i siqua illic sic alii habent. ut hab̾i
ab aliis nequaquã possint. cuncta tam̃¬

Expanded text:
hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium dixiNam etsi qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut sp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ soluitur. sic templũ urm dei sp̃ure¬
cedente ab eo pͥus sedicionibꝰ replebit᷑
deiñ ruet. Sicut eni ante mortẽ ho¬
minis insanabił p̃cedit infirmitas.
sic ante riunã loci alicuiꝰ inem̃da¬
bilia p̃cedunt pecc̃a. Et sicut pulli
freq̃nt̃ amatre uocati cum ñ eam se¬
quuti fu̾int. aut accipit̃ diripit eos.
aut longe euagantes ꝑeunt: sic dño
eũ quasi accipit rex romanꝰ partem
eoꝵ comedit fame ⁊ gladio. alii aut
dispsist̃ ut ꝑeant. Dico eñ uob̾ ñ mne
uidebitis amodo. donec dicatis. Benedicł

Expanded text:
et solvitur, sic templum vestrum, Dei Spiritu reet solvitur, sic templum vestrum, Dei Spiritu recedente ab eo, prius seditionibus replebitur, deinde ruet. Sicut enim ante mortem hominis insanabilis praecedit infirmitas, sic ante ruinam loci alicujus inemendabilia praecedunt peccata. Et sicut pulli frequenter a matre vocati, cum non eam secuti fuerint, aut accipiter diripit eos, aut longe vagantes pereunt, sic Domino eum, quasi accipiter rex Romanus partem eorum comedit fame et gladio, alii autem dispersi sunt ut pereant. Dico enim vobis, non me videbitis amodo donec dicatis: Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abeccła matre ꝑsac̃dotes mͦ inc̃patio¬
nibus mͦ blandim̃tis cong̃gat᷑ slactat᷑
⁊ queadmodũ gallina ñ solũ suospul¬
suos xͥanosstudet fou̾e. s siue gñtiles
siue uidĩ fu̾int illi suppositi. om̃sfidĩ
sue calore uiuificat. ⁊ inbaptismognat
⁊ insermone nutͥcat.⁊ mat̾na diligit
caritate. Hecque de uideis hic dicunt᷑.
⁊̃ ħ̾eticis coaptant᷑. Quotiens eni legun¬
pħe ⁊ apłi missi loquunt᷑ ad nos. Quoᷤ
om̃s hetici dum negligunt ⁊ male int̾¬
p̃tant᷑. qi occidt̃ ⁊ lapidant eos. Q heti¬
ci qͦtiens mouetur c̾tam̃ int̾ fideles ⁊ eoᷤ
pennaꝵ suaꝵ .i. duoꝵ testam̃toꝵ. ñ¬
qidomestici pullis qͣi siluestres et
sanguinarii uulturis aut accipitͥs
ñ solum adu̾itatẽ uenire nolunt. s
crucifixꝰ scindetur uelũ templi. ⁊
sec̾ta mist̾ii sc̃ĩtatis eius publicabunt᷑
⁊ recedet ab eo sp̃sdĩ. Et sicut corpꝰ aĩa
recedente pͥusfrigescit. dein ꝓucrefit.

Expanded text:
r sacerdotes modo increpationibus, modo blandimentis congregatur et lactatur. Et quemadmodum gallina non solum suos pulhristianos studet fovere; sed, sive gentiles, sive Judaei fuerint illi suppositi, omnes fidei suae calore vivificat, et in baptismo generat, et in sermone nutricat, et materna diligit charitate. Haec quae de Judaeis hic dicuntur, etiam haereticis coaptantur. Quoties enim legunpostoli missi loquuntur ad nos. Quos omnes haeretici dum negligunt et male interpretantur, quasi occidunt et lapidant eos. Qui haeretici quoties movetur certamen inter fideles et eos, pennadomestici pulli, sed quasi silvestres et sanguinarii vulturis aut accipitris, non solum ad veritatem venire nolunt, sedcrucifixus, scindetur velum templi, et secreta mysterii sanctitatis ejus publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut corpus anima recedente prius frigescit, deinde putrescit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusexfide ⁊ diłone conficebunt᷑ omipis
filiũ in carne uenisse bndictũ .i. ab om̃i
pecco inmunẽ. ad głificandĩ nom patͥs.
Ine̾duli uͦ solam humanitatẽ uidebunt
in seło aduentu. ⁊ tñ te c̾tissime dicent
conscientiis hoc testantibꝰ. quia filiꝰ om̃ipo¬
tentis benedictꝰ qͥuenit in noie domini.

Expanded text:
s Filium in carne venisse benedictum, id est, ab omni peccato immunem ad glorificandum nomen Patris. Increduli vero solam humanitatem videbunt in secundo adventu, et tamen tunc certissime dicent, conscientiis hoc testantibus, quia Filius Omnipotentis benedictus venit in nomine Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
res. ñ saxa ⁊ edificia ciuitatis. plangen¬
do affectu patris. Quotiens uolui cong̃¬
gare filios tuos quẽ admodũ gallina cõ¬
ggat filios suos subalas ⁊ noluisti. In eo
quod dicit quotiens uolui cong̾gare
filios tuos. om̃s retro ꝓpħas ase missos
testatur. Tale ẽ. quod dicit. Ego uolui
tu noluisti. ⁊ qͦtqͦt cong̃gaui mea uo¬
luntate semꝑ efficaci. te nolente feci.
quia semꝑ ingrata fuisti. uł ita. uixta
regłam quȩ nom̃ cause ꝓ effectu ponit.
rie multisq modis consului tͥ p̃uari¬
catrici redire ad cor. tu noliusti. Misi ad
te ysaiã ⁊ serrasti eũ. misi ihemiã ⁊ la¬
des excerebrasti. Quom sanab̾is. que
nussũ medicũ ad teuenire ꝑmittis.
Seipsũ dñs aui comꝑat. ⁊ alas hab̾e le¬
gitur ꝓ eo quod more auis electossuos
tanqua pullos suossubse colligit. fo¬
uet. ⁊ ab in sidiisdiabłi⁊ maloꝵ hõĩum
ꝑtegit. Unde ꝓpħa ait. Subumbra
alarũ tuarũ ꝓtege me. Amplius. Galli¬

Expanded text:
res, non saxa et aedificia civitatis, plangendo affectu patris. Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? In eo quod dicit, quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos testatur. Tale est quod dicit: Ego volui, tu noluisti; et quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci, quia semper ingrata fuisti. Vel ita, juxta regulam quae nomen causae pro effectu ponit: rie multisque modis consului tibi praevaricatrici redire ad cor, tu vero noluisti. Misi ad te Isaiam, et serrasti eum; misi Jeremiam, et lades excerebrasti. Quomodo sanaberis, quae nullum medicum ad te venire permittis? Se ipsum Dominus avi comparat, et alas habere legitur, pro eo quod more avis electos suos tanquam pullos sub se colligit, fovet, et ab insidiis diaboli et malorum hominum protegit. Unde Propheta ait: Sub umbra alarum tuarum protege me . Amplius: Galli
Abbreviated transcription (Latin):
me uiuens pat.⁊ ego uiuo ꝓpt̾ patrẽ.
Et qui manducat᷑ me. ⁊ ip̃ie uiuet ꝓpt̾¬
me. Pat̃ me equalem sibi misit .i. hõmi¬
nem fecit. Ut gͦad illũtanqͣ maiorẽ refe¬
ram uita mea. ex inanitio mea fecit in
quia ipse e expatre.Sicut eni pat nẽ in¬
digens uita: sic filius non indiget alt̾ius
uite. Ut̃q eñi una uita: quia unus ds̃.
hic ẽ panis qui decęlo descendit. Nonsic̃
manducauert̃ patresuri manna. ⁊ mor¬
tuist̃. Qui manducat hunc panẽ ui

Expanded text:
me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. Et qui manducat me, et ipse vivet p Pater me aequalem sibi misit, id est, hominem fecit. Ut ergo ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in quia ipse est ex Patre. Sicut enim Pater non est indigens vita, sic Filius non indiget alterius vitae. Utrique enim sunt una vita, quia unus Deus. Hic est panis, qui de coelo descendit. Non sicut manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ manducandũ sanguinẽ. In igit̾ nobis
cib ⁊ potussp̃uał. iñ uox iubilationis ⁊ so¬
nus epulantis: quiasine intmissione qua¬
dam m̃tis masticatione ruminamꝰ carnẽ
uia uite immortał. in qua nec sitisnec esu¬
ries erit. Animal aũt quod ñ ruminat
immundũẽ. Aug̃ libro t̾cio de doctrina
xp̃iana. In locutionib figuratis seruabi¬
tur ħregła ut tamdu u̾setur diligenti
consid̾atioe quod legitur: donec adreg¬
nũ caritatis intp̃tatio ꝑducat᷑. Nisiman¬
ducau̾itis inquit carne filii hoĩs. ⁊ san¬
uob̾. Facimis uł flagiciũ uidet᷑ iub̾e. fig̾a
ẽ p̃cipiens passioni dñice ẽe cõmunican¬
dum. ⁊ suauitatq utilit̾ recondendum
in memoria. quod ꝓ nob̾ caro eius cru¬
cifixa ⁊ uuln̾ata sit᷑. Qui manducat
meã carne ⁊ bibit meũ sanguinẽ in me
manet ꝑconformationẽ uitȩ. ⁊ ego in il¬
lo ꝑinhabitantẽ gram. ꝓfecto fides in
corde tuo. ẽ xꝰ incorde tuo Sicut misit

Expanded text:
is cibus et potus spiritualis, inde vox jubilationis et sonus epulantis; quia sine intermissione quadam mentis masticatione ruminamus carnem viam vitae immmortalis, in qua nec sitis nec esuries erit. Animal autem quod non ruminat, immundum est. Augustinus libro tertio De doctrina Christiana: In locutionibus figuratis servabitur haec regula, ut tandiu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur: Nisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis et sanagitium videtur jubere; figura est, praecipiens passioni Dominicae esse communicandum et suaviter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet per confornationem vitae, et ego in illo per inhabitantem gratiam; profecto fides in corde tuo, est Christus in corde tuo. Sicut misit
Abbreviated transcription (Latin):
dr ⁊ dicebant. Nonne hic ẽ iħc filius ioseph
cuiꝰ nos noruimꝰ patrẽ ⁊ matrẽ: Quomͦ gͦ
dicit hic quia de cęlo descendit: Isti a
pane decelo longe erant. aurib aꝑtis
surdierant. uidebant ⁊ cecistabant. Pa¬
nisqͥppe iste int̾ioris hoĩsesuriẽ querit.
Unalibi. Bi qͥ esurunt ⁊ sitiunt iusticiã.
decelo descendit. hortansut c̾damꝰ in eii.
Crede eni ineũ hoc ẽ manducare panẽ ui¬
uii: ⁊ inuisibilit̃ saginat᷑ qͥ inuisibilit̾ re

Expanded text:
esus, filius Joseph, cujus non novimus patrem et matrem? Quomodo ergo dicit hic, Quia de coelo descendi? Isti a pane de coelo longe erant; auribus apertis, surdi erant; videbant, et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis esuriem quaerit. Unde alibi: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum; et invisibiliter saginatur, qui invisibilit
Abbreviated transcription (Latin):
neq siciant. hoc u̾acit̾ ñ pr̃at nͥ iste cib
⁊ potꝰ. qui eos aquib sumit᷑ immorta¬
les⁊ incorruptibiles facit .i. societasip¬
sa scõꝵ ubi pax erit ⁊ unitas ꝑfecta. ꝓp¬
tea quippe sic ⁊ ante nos intellex̾unt
num multis granis conficit᷑. aluid in
unu ex multis acinis confluit. alxuiii.
ui manducat meã carnẽ ⁊ bibit᷑
meũ sanguinẽ: inme manet ⁊ ego

Expanded text:
aciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos intellexeruntnum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. A. 68X Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet et ego
Abbreviated transcription (Latin):
clxix.
.lxxi.
.lxxii.
clxxix.
clxxx.
clxxxi.
clxxxii.
clxxxu.
clxxxui.
clxxxuii.
clxxxuiii.
clxxxix.
cxci.
cxciii.
cxcuii.
cxcuiii.
cxcix.

Expanded text:
CLXX CLXXI CLXXII CCLXXIX CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXV CLXXXVI CLXXXVII CLXXXVIII CLXXXIX CXCI CXCIII CXCVI CXCVII CXCVIII
Abbreviated transcription (Latin):
lxxxu.
lxxxui.
lxxxuii.
lxxxuiii.
lxxxix.
C.
ci.
ciI.
ciii.
ciiii.
cuii.
cuiii.
cix.
cx.
cxi.
cxii.
cxiii.
cxiiii.
cxui.
cxuii.
cxuiii.
cxix.
cxx.¬

Expanded text:
LXXXXI LXXXXII LXXXXIII LXXXXIIII LXXXXV C CI CII CIII CIIII CVII CVIII CIX CX CXI CXII CXIII CXIIII CXVI CXVII CXVIII CXIX CXX
Abbreviated transcription (Latin):
rit sem̃. qr t̾nsitu carnaliũ cogitõnũ con¬
culcat᷑. ⁊ demones comedt illud .i. qua¬
dã delectatione rapiunt ⁊ absorbent:
ut nec memoria mens teneat. qd̃ oꝑe ex̾¬
cere neglexit. Demones aut uolucres cȩ¬
li appellant᷑. uł quia st̃ cęlestis isp̃ualis

Expanded text:
rit semen, quia transitu carnalium cogitationum conrit semen, quia transitu carnalium cogitationum conculcatur, et daemones comedunt illud, id est, quadam delectatione rapiunt et absorbent, ut nec memoria mens teneat, quod opere exercere neglexit. Daemones autem volucres coeli appellantur, vel quia sunt coelestis et spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
diuini sermonis caꝑe intelligentiã ñ pos¬
sunt. Ueruntam̃ in littore stantes qui
neq inmari neq in naui erant. figu¬
ram gestant illoꝵ qui ab amaritudine
reꝑboꝵ se subtraxert. s ñdũ celestib
mist̾iis que desiderant st̃ imbuti. Et
loquutꝰ ẽ eis multa in parabolis dicens
si cuncta parabolice loqueret᷑ absq
emolum̃to recessissent auditores. Para¬
bolaẽ reriunnatura discrepantium
subaliqua similitudine facta compa¬
ratio. Satorqͥ ex iit seminare ipse filius
dĩ intelligit᷑. qui exiens de sinu patris
uenit inmundũ ad seminandũ ꝑse ac
ꝑsuos hominib u̾bu u̾itatis qđ apł pa¬
trẽ uidit. Et dum seminat quedã ceci¬
dert secus uiã ⁊ conculcatast ⁊ uenert
uolucres cęli ⁊ comedunt ea. Quedã ceci¬
dunt subaudis grana siue semina. secꝰ
uia. Uia ẽ mens malarũ cogitõnũ. sedu¬
lo meatu trita ⁊ arefacta. Uduplicit pe¬

Expanded text:
divini sermonis capere intelligentiam non posdivini sermonis capere intelligentiam non possunt. Verumtamen in littore stantes, qui neque in mari, neque in navi erant, figuram gestant illorum, qui ab amaritudine reproborum se subtraxerunt, sed nondum coelestibus mysteriis, quae desiderant, sunt imbuti. Et locutus est eis multa in parabolis, dicenssi cuncta parabolice loqueretur, absque emolumento recessissent auditores. Parabola est rerum in natura discrepantium sub aliqua similitudine facta comparatio. Sator qui exiit seminare, Christus Filius Dei intelligitur, qui exiens de sinu Patris, venit in mundum ad seminandum per se ac per suos hominibus verbum veritatis, quod apud Patrem vidit. Et dum seminat, quaedam ceciderunt secus viam, et conculcata sunt, volucres coeli, et comederunt ea. Quaedam ceciderunt, subaudis: grana sive semina secus viam. Via est mens, malarum cogitationum sedulo meatu trita et arefecta. Ubi dupliciter pe
Abbreviated transcription (Latin):
uocationẽ. Pbabile ẽ itaq qđ hẏstoriȩ pro¬
priꝰ ordo hic habeat᷑: nil tnphibet in hoc
loco ut sepe alibi artificialem ordine at¬
tendi. Misericors dñseg̃dit᷑ de domo .i. de
ꝑfundis mist̃iis.⁊ sedet uixta mare huiꝰ
scłi: ut saltem in littore audiat᷑. Et eni ma¬
re mundusẽ quigustatꝰ amarus e:iuicioꝵ
fluctib inquietꝰ. S ab ipso dño eripiunt᷑
ꝑ̃destinati qui amara dulcificat. tristici¬
am conũtit ingaudium. egͥtudine in
salutẽ. Quotiens aut ieuangło turbe uo¬
cabulũ int̾serit᷑. sic̃ diũsitas hominũ sic
ascensurus erat ꝑfidẽ. quod indicat as¬
census innauẽ. Nauis nanq in marity¬
pũ pfert eccłȩ in medio ñ credenti ⁊ con¬
tradicentiũ edificande. intraquã u̾bũ
uite positĩr i p̃dicatũ grasue uisitatio¬
nis illã illustrat. ⁊ dilectã sibi mansionẽ
in ea consecrat. Hi uͦ qui extra st̃ inmodo
arenȩ steriles atq inutiles adiacent:⁊

Expanded text:
ON. Probabile est itaque, quod historiae proprius ordo hic habeatur. Nil tamen prohiberet in hoc loco, ut saepe alibi, artificialem ordinem attendi. Misericors Dominus egreditur de domo, id est, de profundis mysteriis, et sedet juxta mare hujus saeculi, ut saltem in littore audiatur. Etenim mare mundus est, qui gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur praedestinati, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gaudium, aegritudinem in salutem. Quoties autem in Evangelio turbae vocabuascensurus erat per fidem: quod judicat ascensus in navem. Navis namque in mari typum praefert Ecclesiae, in medio non credentium et contradicentium aedificandae, intra quam verbum vitae positum et praedicatum, gratia suae visitationis illam illustrat, et dilectam sibi mansionem in ea consecrat. Hi vero qui extra sunt, in modum arenae steriles atque inutiles, adjacent, et
Abbreviated transcription (Latin):
spuał in ea ꝓfic̃ẽ ñ possit. Alia uͦcecid̾unt
intram bona. ⁊dabant fructũ. aliud cen¬
tesimũ. aliud sexagesimũ. aliud tri¬
cesimũ. Sicut intra mala tres fuere di¬
u̾sitates: sic st̃ inbonatres. Alius enibo¬
nus ẽ. alius melior. alius optimus. Cum
deuarius numerus ꝓ ꝑfectione soleat
accipi. quia in decẽm p̾ceptis legiscusto¬
dia continetur. centenarius qui ꝑmul¬
tiplicatũ denarium surgit. ꝑmagna
ꝑfectione ponitur. Tra gͦ bon̾a fructu
centuplo fecundat᷑. qñ mitte cor⁊ do¬
contemplatiuã acdipiscit᷑ u̾itã. ⁊ spũa¬
liu ornatur ꝑfectione uirtutũ. In sena¬
rio aut nũo quia mundi ornatus ẽ ex¬
pletus. congrue ꝑfectio bonȩ oꝑatiõis
inadim pletione decalogi sexagesimus
fructus intelligit᷑. Tricesimus fructꝰ uͦẽ
infide sc̃e tͥnitatisimpletio legis. Hȩc di¬
cens clamabat. Q ht aures audiendi au¬
diat. U̾cunq hec ammonitio int̾ponit᷑.
misticũ ẽe ⁊ attentius querendũ ostend̾

Expanded text:
unt in terram bonam, et dabant fructum: aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud tricesimum. Sicut in terra mala tres fuere diversitates, sic sunt in bona tres. Alius enim bonus est, alius melior, et alius optimus. Cum denarius numerus pro perfectione soleat accipi, quia in decem praeceptis legis custodia continetur; centenarius, qui per multiplicatum denarium surgit, pro magna perfectione ponitur. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando mite cor et docontemplativam adipiscitur vitam et spiritualium ornatur perfectione virtutum. In senario autem numero quia mundi ornatus expletus est, congrue perfectio bonae operationis, in adimpletione Decalogi, sexagesimus fructus intelligitur. Tricesimus vero fructus in fide sanctae Trinitatis impletio legis. Haec dicens clamabat: « Qui habet aures audiendi audiat. » Ubicunque haec admonitio interponitur mysticum esse, et attentius quaerendum ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
unã. ⁊ si ceciłit hec sabb̃is in foueã. ñ ne
tenebit ⁊ leuabit eam: Quantomag̃
melior ẽ homo oue: Idõq licet sabb̃o
benefac̃e. Competenti exemplo ostend̾
illos sabb̃m uiolare inoꝑe cupiditatis.
qui eũ uiolare arguunt᷑ in oꝑe carita¬
tis. Peodem ponit insabb̃o benefacere.
⁊ animã saluam fac̃e. Obseruantia qui¬
de sabb̃i figurabat᷑. quia qui ꝑ sex scłi eta¬
tes bona fec̃int. in septima quiete a malis
tantũ feriabunt. Non eñi ociosus erit bo¬
ni opisfructus. in laude dĩ quiesc̃e. Ubi
narrantib illos introgatos adno si licet
sabb̃is benefac̃e an male. Intelligendu
nanq ẽ quod pͥꝰ ipsi int̾rogauert᷑ dñm

Expanded text:
unam, et si ceciderit haec Sabbatis in foveam, nonne unam, et si ceciderit haec Sabbatis in foveam, nonne tenebit et levabit eam? Quanto magis melior est homo ove? Ideoque licet Sabbato benefacere. Competenti exemplo ostendit illos Sabbatum violare in opere cupiditatis, qui eum violare arguunt in opere charitatis. Pro eodem ponit, in Sabbato benefacere, et animam salvam facere. Observantia quidem Sabbati figurabatur, quia per sex saeculi aetates bona fecerint, in septima quiete a malis tantum feriabant. Non enim otiosus erit boni operis fructus, in laude Dei quiescere. AUnarrantibus illos interrogatos a Domino: Si licet Sabbatis benefacere an male. Intelligendum namque est, quod prius ipsi interrogaverunt Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa manus sanatio salutẽ anime signi
ꝑd̾e scͥpt̾ȩ consuetudine: sicut indura¬
uit cor pharaonis .i. ñemolliuit s indu-¬
rari ꝑmisit. At illi tacebant. Et circũs pe¬
ctis om̃ib dixit homini. Extende manii
‸tuã. Et extendit. & restituta ẽ sanitati ma¬
nus eiꝰ sic ⁊ alta. Non hñtes quid responde¬
ant tacent.⁊ diis circum spicit eos quasi in¬
credulitati eoꝵ irascens. Manus iubet exten¬
di.quia debilitas infructuose animę nul¬
lo melius ordine quã helemosinarui largi¬
tate curat᷑. Un eccłastes. filin sit manꝰ tua
furabat᷑ iam ñ furet᷑. magis auit laboret
oꝑando manib suis quod bonu e: ut ha¬
beat uñtribuat indigentib. Homoqͥp¬
pe ante aduentũ xͥ dextram habuit lan¬
guidam quia ab helemosinis torpebat.
sinistram sanã. quia sue utilitati inten
ut sinistra. quia qd cong̾gaũat auide
mͦ distribuit excaritate. Et dixit ad eos.
 Q erit ex uob̾ homo qui habebit ouem

Expanded text:
ipsa manus sanatio salutem animae signiperdere Scripturae consuetudine, sicut induravit cor Pharaonis , id est non emollivit, sed indurari permisit. At illi tacebant. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, tacent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Ecclesiasticus: Fili, non sit mafurabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat indigentibus . Homo quippe adventum Christi dextram habuit languidam, quia ab eleemosynis torpebat; sinistram sanam, quia suae utilitati intendut sinistra, quia, quod congregaverat avide, modo distribuit ex charitate. Et dixit ad eos: Quis erit ex vobis homo, qui habebit ovem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsol .i. estus ꝑsecutiõis uł ciuꝰlibet tͥbula¬
tiois exestuauit .i. ad siccitatẽ uenit ⁊ ex
toto exaruit. eo quod firmi desidii radi¬
cemñ habebant. Altitudo quidẽ trȩe.
ꝓbitas animi disciplinis cęlestib erudi
inspinas ⁊ creuert spine ⁊ suffocau̾unt
ea. Alia semina cecider̃t inspinas .i. int̃̾
spinas. Uadit quoq u̾bũdi int̾ spinascũ
suscipit᷑ a corde duntiarũ cura sollicito.

Expanded text:
est aestus persecutionis, vel cujuslibet tribulationis, exaestuavit, id est ad siccitatem venit, et ex toto exaruit, eo quod firmi desiderii radicem non habebat. Altitudo quidem terrae, est probitas animi disciplinis coelestibus erudiin spinas, et creverunt spinae, et suffocaverunt ea. Alia semina ceciderunt in spinas, hoc est inter spinas. Cadit quoque verbum Dei inter spinas, cum suscipitur a corde divitiarum cura s
Abbreviated transcription (Latin):
biangłs gabrihel admari a m loquitur
e natiuitate ioħis baptiste:
e generatione. uel natiuitate xp̃i.
bi angelus apparuit pastoribus.
bi herodes interfecit pueros.
bi iħs reuocatur ab egypto.
bi iħs remansit in temploierosolunis.
bi iohannes baptista apparuit in isrł.¬

Expanded text:
bi angelus Gabriel ad Mariam loquitur. IV. De nativitate Joannis Baptistae. V. De generatione vel nativitate Christi. VI. Ubi angelus apparuit pastoribus. VII. bi Herodes interfecit pueros. XI. Ubi Jesus revocatur ab Aegypto XII. Ubi Jesus remansit in templo Hierosolymis. XIII. Ubi Joannes Baptista apparuit in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
uincȩ ⁊ agricolarum. Ordo enĩ eorũ
que gerebant᷑ a xp̃o: uelud imagie
ꝑsone ⁊ negotii alterius refertur impletꝰ.
Comꝑatio aũ est. ut illd̾. Simile ẽ. regnũ
celoꝵ sinapi. ⁊ ceta. N enĩ narratio. sicut
in suꝑiori exemplo texitur: s causarũ
solũmͦ comꝑat᷑ effectus. Prouerbiũ uͦ est
sic̃ ibi. Qͥ nõ intrat ꝑ ostiũ in ouile oui¬

Expanded text:
vineae et agricolarum , Ordo enim eorum vineae et agricolarum , Ordo enim eorum quae gerebantur a Christo, velut imagine ersonae et negotii alterius refertur impletus. Comparatio autem est, ut illud: Simile est regnum coelorum sinapi, etc. . Non enim narratio sicut in superiori exemplo texitur, sed causarum solummodo comparatur effectus. Proverbium vero est, sicut ibi: Qui non intrat per ostium in o
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. aut ꝑ imaginationẽ. aut ꝑ cõpara¬
tionẽ. aut scd̾m ꝓu̾bialẽ modũ. Transla¬
tio autẽ est cũ animȩ motꝰ. siue humana
membra ad insinuandas causas tͣnsfe¬
runt᷑ ad dm. Ubicumq enĩ sacͣ scͥptura
in dõ describit caput. oculos. palpebͣs.
aures. os. labia. linguã. cor. imaginem.
uterũ. manꝰ. dexterã. sinistͣm. digitos.
siue digitum. brachiũ. alas. scapulas.
post̾iora. pedes. Item motꝰ animȩ. irã fu¬
rorẽ. obliuionẽ. recordationẽ. penitentiã.
⁊ alia his similia. ñ carnalit̃ iixta histo¬
riã a recte intelligentib sentienda ft̃ sic̃
a uideis:⁊ plerisq hereticis carnaliter
sapientib qͥ dm corporeũ atq localẽ
opinantur. s sp̃aliter omĩa de eo intel¬
ligenda.⁊ confitenda st̃: ueluti de illo
qui simplex natura ẽ.⁊ ĩmutabił. neq
aliud ẽ. ipse. ⁊ aliud qd̾ ħt. Imaginatio
uͦ est ut ibi. hõ quidã descendebat de
ierłm in ierico. & rursus in parabola

Expanded text:
em, aut per comparationem, aut secundum proverbialem modum. Translatio autem est, cum animae motus sive humana membra ad insinuandas causas transferuntur ad Deum. Ubicunque enim sacra Scriptura in Deo describit caput, oculos, palpebras, aures, os, labia, linguam, cor, imaginem, uterum, manus, dextram, sinistram, digitos sive digitum, brachium, alas, scapulas, posteriora, pedes, item motus animae, iram, furorem, oblivionem, recordationem, poenitentiam, et alia his similia: non carnaliter juxta historiam a recte intelligentibus sentienda sunt, sicut a Judaeis et plerisque haereticis carnaliter sapientibus, qui Deum corporeum atque localem opinantur, sed spiritualiter omnia de eo intelligenda et confitenda sunt veluti de illo qui simplex natura est et immutabilis, neque aliud est ipse, et aliud quod habet. Imaginatio vero est, ut ibi: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho. Et rursus in parabola
Abbreviated transcription (Latin):
cta st̃.: postea ab eũgłistis ut historia re¬
lata st̃. sic̃ ꝓpħ̃ia. ⁊ acharia ⁊ helisabeth
ab ipsis quidẽ dicte sunt spũ ꝓpħico.
s lucas qͥ refert. ordine narrat histori
parabolice. ut hõ quidã descendebat
de ierusalẽ in ierico: ⁊ cetera.
ropħia aũ est rerum latentiũ
pret̾itarum p̾sentiũ. futurarũq ex
diuina mspiratiõe manifestatio. Presen¬
tium. ut ibi. Inde hoc michi ut ueni¬
at mat̾ dñi mei ad me. Pret̾tarũ ⁊ fu¬
turarũ ubi dic̃. Beata quȩ credidit.

Expanded text:
cta sunt, postea ab evangelistis ut historia recta sunt, postea ab evangelistis ut historia relata sunt. Sicut prophetiae Zachariae et Elisabeth ab ipsis quidem dictae sunt spiritu prophetico, sed Lucas, qui refert, ordine narrat historicparabolice, ut: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho , etc. Prophetia autem est rerum latentium, praeteritarum, praesentium, futurarumque ex divina inspiratione manifestatio. Praesentium, ut ibi: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini ad me? Praeteritarum et futurarum, ubi dicit; Beata quae cr
Abbreviated transcription (Latin):
a mandans enĩ tius timui. In qͦ enĩ uidi¬
cio iudicabimꝰ: iudicabit᷑ de nob̃. In his
iiiͦi. qͣlitatib st̃ timor. fides. spes. caritaᷤ.
Timore namq incipimꝰ. fide seruamus
qd̃ incipiius. spe erigim᷑. caritate con¬
sũmam᷑. F mis enĩ p̃cepti ẽ. caritas. hi ft̾
Nonne .iiͦii. m̃ses ft̾ usq ad messẽ: ut
⁊ nos ꝑ p̃cepta dĩ atq mandata. ac te¬
stimonia.⁊ exempla cũ gaudio metamꝰ
in celo fructus maturos portantes nr̃os
caritatis mamipulos. qͥ in lacͥmis timo¬
ris semina penitentie iactauimꝰ in t̾ra:
Ex libro uinilii ad pͥmasium. In suꝑ¬
ficie euangłice scripture. uiͦi. dicencdi
spẽs attendende ft̃. udeł. historica. ꝓ¬
phetica. ꝓu̾biał simplicit̃ docens. his¬
toria aũt ẽ. rei geste narratio. histori¬
ca quidẽ sp̃ẽ texit᷑. principalit̃ eu̾głi¬
ca lectio: cet̾is trib secundario incidẽti¬
bus. Nã ea que prius scd̾m spẽs cet̾as di¬

Expanded text:
A mandatis enim tuis timui . In quo enim judiA mandatis enim tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, judicabitur de nobis . In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque, incipimus, fide servamus quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Finis enim praecepti est charitas . Hi sunt Nonne quatuor menses sunt usque ad messem . Ut et nos per praecepta Dei atque mandata ac testimonia et exempla, cum gaudio metamus in coelo fructus maturos, portantes nostros charitatis manipulos qui in lacrymis timoris , semina poenitentiae jactavimus in terra. » Ex libro Junilii ad Primasium: « In superficie evangelicae Scripturae quatuor dicendi species attendendae sunt, videlicet historica, prophetica, proverbialis, simpliciter docens. Historia autem est rei gestae narratio. Historica quidem specie texitur principaliter evangelica lectio, caeteris tribus secundario incidentibus. Nam ea quae prius secundum species caeteras di
Abbreviated transcription (Latin):
głia contexunt᷑. p̃cepta. mandata. te¬
stimonia. exempla. In p̃ceptis uistic¬
cia: in mandatis caritas. In testimo¬
niis fides.: in exemplis ꝑfectio. Precep¬
ta huimodi. In uiã gentium ne abie¬
ritis. hoc est diuerte a malo. Manda¬
ta ut hoc. Mandatũ nouũ do uob̃ ut
diligatis inuicẽ. hoc est facere bonũ.
⁊ caritatẽ implere. Testimonia quȩ
in ore duoꝵ uł triũ: ut hoc. Ioħs te¬
stimoniũ ꝑhibet de me. s habeo te¬
stimoniũ mauis ioħe. Pat̃ ipse qͥ in
me manet. testimoniũ ꝑhibet de
me. Exempla: ut hoc. discite a me
plum enĩ dedi uob̃. ut ⁊ uosita facia¬
tis. S de his dicit dl. Preceptum dñi
lucidũ illuminans ocłos. Et alibi. La
moniũ dñ fidele. qr plus fide animni
quam oculis carnis testimoniũ indigar
Q uarto. iudicia dni uera iustificata ĩ
semetipsa. ut scilicet sic sint iudicioꝵ
nr̃oꝵ exempla iustificata. sic̃ in udiciiᷤ
dĩ comperta habemus. Unde idem alibi.

Expanded text:
cepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio. Praecepta hujusmodi: In viam gentium ne abieritis , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandatum novum do nobis ut diligatis invicem , hoc est, facere bonum et charitatem implere. Testimonia, quae in ore duorum vel trium, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me plum enim dedi vobis, ut et vos ita faciatis . Sed de his dicit David: Praeceptum domini lucidum, illuminans oculos . Et alibi: Latmonium domini fidele ; quia plus fide animi quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judicia Domini vera justificata in semetipsa , ut scilicet sic sint judiciorum nostrorum exempla justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
guit᷑ .i. in historia. in morib in allego¬
phetis nunciatũ de xp̃o ⁊ corpore eiꝰ. qͥd
de diabolo ⁊ m̃bris ipsius. quid de ue¬
teri &e nouo ppło. quid de presenti se¬
culo. ⁊ futuro regno. atq iudicio.

Expanded text:
guitur: id est in historia, in moribus, in allegophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio.
Abbreviated transcription (Latin):
se ab oriente ad regẽ querendũ ⁊ ado¬
randũ. qͥ eis ꝑ stellã natꝰ apparuit.⁊
ipse rex herodes regẽ formidat infan¬
tem. atq ut eũ possit occidere. tot
tiis deputatũ. circa tẽplũ maxime. ⁊
iherosolimã narrationis suȩ uersatur
incessu. In pͥncipio sac̾dotẽ collocat ad
arã. orantẽ: ppło foris stante. Mari ã
concepto dno. iherosolimã mittit ad do¬
mũ pontificis. ibi baptistã natũ refert
illuc dñm natũ cũ hostia tͣnsfert. illuc
cũ parentib singulis annis duc̃. Duo¬
dennẽ in templo choris doctoꝵ int̾serit:
⁊ post cet̾a discipłos dm in tẽplolau¬
dantes in fine euangłii concludit. Con¬
cordia augꝰ. in .iiͦ ii. libro. Ideo marchus
comes eẽ: q cũ illo plura dic̃ ꝑpt̃ regiã
ꝑsonã quȩ sine comitatu ẽẽ ñ solet. uł
qd̾ probabilius ẽ. qr cũ ambob incedit
Nam ꝗͣuis matheo in plurib tam̃ in ñ¬
nullis luce magis congruit: ut in hoc

Expanded text:
se ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat infantem adque, ut eum possit occidere, tot tiis deputatum, circa templum maxime et Hierosolymam narrationis suae versatur incessu. In principio sacerdotem collocat ad aram orantem, populo foris stante. Mariam, concepto Domino, Hierosolymam mittit ad domum pontificis. Ibi Baptistam natum refert , illuc Dominum natum cum hostia transfert, illuc cum parentibus singulis annis ducit, duodennem in templo choris doctorum interserit , et post caetera discipulos Deum in templo laudantes in fine Evangelii concludit. » Concordia Augustini, in quarto libro: « Ideo Marcus comes esse, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae sine comitatu esse non solet, vel, quod probabilius est, quia cum ambobus incedit. Nam quamvis Matthaeo in pluribus, tamen in nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pem regiam suscepit. marchꝰ tãqꝗͣ
pedissecꝰ ⁊ breuiator eiꝰ eẽ udet᷑. cũ solo
iohe nicħ dicens. Lucas sac̾dotalẽ dñi
stirpẽ occupauit. ad ł ascendens. nõ
regiũ stemma sequutꝰ. s ꝑ reges exiit ad
ges ꝓsequutꝰ ẽ. N̾ aut̃ habuit breuiato¬
rẽ sucas: sic̃ matħs. Et hoc forte ñ fuit
sine aliqͦ sacͣm̃to. ꝙ regũ est ñ eẽ sine co¬
mitũ obseqͥo. Lucas uͭ ñ habuit breuia¬
torẽ comitẽ: nã sac̾dosin sca scõꝵ solꝰ in¬
tͣbat. hi tres maxime circa humanita¬
tis facta uersati st̃. ioħs uͦ circa diumi¬
tatẽ. Promde cũ due uirtutes sint aĩe
una actiua. alt̾a contẽplatina. qͣs sig¬
nificauert̃ uxores iacob. Lia. que mtp̃¬
tatoͣr laborans. ⁊ Rachel quȩ int̾p̃tatur
iuisum pͥncipiũ. dat᷑ intelligi tres euã¬
głistas circa actiuam uirtutẽ fuisse uer¬
satos. ioħem uͦ circa contẽplatuiã. Inde
mͥ uidet᷑ ꝓbabiliꝰ attendisse illos qͥleo¬

Expanded text:
pem suscepit. Marcus tanquam pedissequus, et breviator ejus esse videtur, cum solo Joanne nihil dicens. Lucas sacerdotalem Domini stirpem occupavit, ad David ascendens, non regium stemma secutus, sed per reges exiiges prosecutus est. Non autem habuit breviatorem Lucas, sicut Matthaeus. Et hoc forte non fuit sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Lucas vero non habuit breviatorem comitem. Nam sacerdos in sancta sanctorum solus intrabat. Hi tres maxime circa humanitatis facta versati sunt, Joannes vero circa divinitatem. Proinde cum duae virtutes sint animae, una activa, altera contemplativa, quas significaverunt uxores Jacob, Lia quae interpretatur laborans, et Rachel, quae interpretatur visum principium, datur intelligi, tres evangelistas circa activam virtutem fuisse versatos, Joannem vero circa contemplativam. Unde mihi videtur probabilius attendisse illos, qui leo
Abbreviated transcription (Latin):
amnalib .iiiͦ i. intellexer̃t leonẽ ꝓ rege
ta est matheo:. qr in gen̾atione dñi re¬
qm̃ cepit a sac̾dotio. zachariȩ sac̾dotis
tulo deputatꝰ est: qr magna uictima.
uitulꝰ erat in sacrificio sac̾dotũ. Mar¬
cho homo xp̃s merito assignatꝰ ẽ: qr ne¬
eternȩ contemplator. Dicunt᷑ enim
pulli aqͥlarum sic a parentib pro¬
bari. patris scilicet ungue suspen
di. ⁊ radiis soł opponi. Qui firme
contemplatꝰ fuerit. filiꝰ agnoscit᷑. si
atie palpitauerit. tamꝗͣ adult̾inus
ab ungue dimittit᷑.
natus est ex m aria. Leo: qr fortis ẽ.
Uitulꝰ qr hostia. Aquila: qr resuyre¬
cendo. uitulus moriendo. leo resurgẽ¬
do. aquila ascendendo. Uunc
aut̃ que ad scribendi modũ congrue
dicendi qͦ euangłiũ contexit᷑. omibꝰ ac¬
cessibił ẽ. Ea que aperta continet qͣi
amicꝰ familiaris sine fuco ad cor lo
misteriis occultat. nec ipsa eloqͥo suꝑ¬
bo erigit. qͦ ñ audeat accedere mẽs
tardiusenla:⁊ merudita. qiͣ pauꝑ ad

Expanded text:
angelistas intellexerunt. Leonem pro rege ta est Matthaeo, quia in generationibus Domini requoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis,tae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia ne contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris sdi, et radiis solis opponi. Qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur.natus est ex Maria, leo quia fortis est, vitulus quia hostia, aquila quia resurrecendo, vitulus moriendo, leo resurgendo, aquila ascendendo. » Nunc autem quae ad scribendi modum congrue dicendi quo Evangelium contexitur, omnibus accessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loqero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad
Abbreviated transcription (Latin):
Marcꝰ amat t̾ras int̃ celũq uolare:¬
t uehemẽs aqͥla st̾ctosecat oĩa lapsu.
Lucas ub̃ius describit p̃lia xp̃s.
Iure sac̾ uitulꝰ. qͥ menia fatur a uita.
Ioħ̃s fremit. ore leo. similis rugienti.
Intonat ȩt̾ne pandens mist̾ia uite:¬

Expanded text:
Marcus amat terras inter coelumque volare,t vehemens aquila stricto secat omnia lapsu. Lucas uberius describit praelia Christi, Jure sacer vitulus, qui munia fatur Abia. Joannes fremit ore leo, similis rugienti, 63 Intonat aeternae pandens mysteria vit
Abbreviated transcription (Latin):
uende que habes ⁊ da pauꝑib si uis ꝑ¬
fectꝰ eẽ. Dissuasio aut̃ ẽ. nolite uirare.
tota iusticia in eis dr̃. Si c̃ enĩ mala phi¬
animꝰ: hie incitat᷑. Ibi fecisse. hic ñ fecis
se culpabile ẽ. In qͦ uis ꝓposito. in qͦuis gͣ¬
du eqͣle peccatũ ẽ. uł ꝓhibita admitte¬
re. uel ussa non facer e:
rib quoq figuris. graui. sciłc: me¬
diocri attenuata stilus lectionis¬

Expanded text:
unque habes et da pauperibus, si vis perfectus esse . Dissuasio autem est: Nolite jurare .tota justitia in eis dicitur. « Sicut enim mala prohianimus, hic incitatur; hic fecisse, hic se culpabile est. In quovis proposito, in quovis gradu aequale peccatum est, vel prohibita admittere, vel jussa non facere. » Tribus quoque figuris, gravi scilicet, mediocri, attenuata, stylus evan