comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Arbor huiꝰ mundi est uniuerfũ
dñs arredẽptor. nr̃ : qui uelut
ex man᷑ brio et ferro tenetuir.
ex humanitate: s incidit ex
diuinitate. Que idelicet se¬
curis iã ad radicẽ arboris
posita est: qͥa xsi ꝑpatientiã
expectat uidet᷑ tam̃ quid
factura est. Omi̾s enĩ ar¬
bor. ñ faciens fructũ bonũ.
excidet᷑ & in ignẽ mittet᷑:
quia unꝰ qͥsq ꝑuersus pa-¬
ratã citiꝰ gehenne concre-¬
mationem inuenit. qui
contempnit. Et nõtandu
qͦd seturim ñ uxta ra¬
mos positã s ad radicẽ
dicit. Cũ enĩ maloram
filii tolluntur. quid aliud
quam rami in fructuose
arboris abscidunt᷑: Cũ uͦ
tota simul ꝓgenies. cũ
parente tollit᷑. in fructuo¬
sa arbor a radice abscisa ẽ.
ne iã remaneat. unde
praua iterũ soboles suc-¬
crescat. In qͥbꝰ ioħis bapti¬
ste uer bis constat quod
audi ad entium corda
turbata funt Cum ꝓti¬
nus sub infert᷑. Et in ter¬
rogabant eũ turbe di¬
centes. Quid gͦ faciemus:

Expanded text:
Arbor hujus mundi est universum o est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia et si per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui e contemnit. Et notandum quod securem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ amare conuincitur.
qͥ nͣ cũ eo innecessitate illiꝰ
etia ea que sibi st̃ necessaria.
pͣ ceptũ. qͥa hoc de una dici
nͣ potuit qm̃ si una diuidit᷑
nemo uestit᷑. In dimidia qͥp¬
pe tuinica. ⁊ nu dus
remanet qͥ acci pit: et

Expanded text:
ximum convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria ppraeceptum, quia hoc de una dici non potuit: quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accepit, et
Abbreviated transcription (Latin):
significate sunt. qͥa lapides coluert̃.
Unde scriptũ est. Similes illis
fiant qͥfaciunt ea: & om̃s qͥ confi¬
uunt in eis. Deqͥbꝰ nimirũ lapidibꝰ
filii isrł suscitatisunt qͥa dũ
corda gentiliũ in abrahȩ semine
id est in xp̃o crediderunt: eiꝰ filii
facti sunt. cuiꝰ semini sunt unĩti.
ꝑ fidem xp̃i. ab rahȩ iã sem̃ existi¬
mus: iudei ꝓpt̾ ꝑfidiã. abrahȩ filii
e̾e desierunt. Qa uͦ in illo trimendi
examinis die. parentes boni malis
filiis ꝓ desse non poterunt: testat᷑
cꝓpħa qͥ uicit. Noe. ⁊daniel ⁊ iob
si fuerint in medio eoꝵ : uiuo ego
filii nichil malis parentibꝰ ꝓsint
bonitas filioꝵ Ipse̾ ꝑse ueritas
iudeis ñ credentibꝰ dicit. Si ego
in be el zebub eicio demonia: filii
ur̃i in quo eiciunt. Idõ ipsi iu¬

Expanded text:
sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibus nimirum lapidibus, filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est, in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. ahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo egofilii nihil malis parentibus prosibonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi ju
Abbreviated transcription (Latin):
ria usui nr̃o quã palliũ.
tiȩ ꝑ tinet. ut nͣ solũ exte¬
riora queq et minꝰ neces¬
saria. sed ipsa ualde nobiᷤ
necessaria diuidere cũ ꝓ¬
ximis debeamus. scilicet
uel escã qua carnaliter
uiuimus: uel tunicã qua
uestim᷑ Oa enĩ in lege scri¬
ptũ est diliges ꝓximum

Expanded text:
ro quam pallium, tiae pertinet, ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Dilig
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmeret ammonerent:
responde bat uirtute qua pote
rat dictns. Uolo me signare s
non possũ : quia adracone p̾mor.
Spume oris eiꝰ faciem meã liniunt.
gutt᷑ meũ eiꝰ ore suffocat᷑. Ecce
abeo mea brachia conpͥmuntur:
qͥa iã et caput ineũ in suo ore
absorbuit. Cumq hoc ille pallenꝰ
actremens. ⁊ moriens diceret. cepe¬
runt fr̃s uehem̃tius orationi in¬
sistere. ⁊ opͣssũ draconis p̾sentia
suis pͣcibꝰ ad iuuare. Cũ repente
liberatꝰ magnis cepit uocibꝰ clamare
dicens. Do grãs. Ecre discessit: ecce
exiit. Ante orationes ur̃as fugit
draco qͥme acceꝑat Mor autem
seruiturũ se dõ iesse monachum
deuouit: atq atempore illo nunc¬
usq febribꝰ p̃mit᷑ doloribꝰ fatigat᷑.
Morti qͥdem sub tractus est. sed
ad huc plenius uite restitutus
non est: qͥa enĩ longis et diut᷑nis
iiqͥtatibꝰ p̃ssus est. longo languo¬
re fatigat᷑. Et durũ cor ignis
purgationis durior concremat
quia et diuina dispensatione

Expanded text:
primeret, admonerent, primeret, admonerent, respondebat virtrat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc ad monasteriũ frat᷑
secutus est sed ualde con¬
uersationis uitã et habitũ
detestans. in monasterio
ut hospes habitabat: et
monachoꝵ intã moribꝰ fugiens.
recedere amonasterĩi habitati¬
one non poterat qͥa quid
ageret uel unde uiueret.
non habebat. Erat eiꝰ prauitaᷤ
cunctis honerosa sed hunc õs
equanimit. ꝓfrͣis eiꝰ amore
tolerabant. Nam suꝑbꝰ et
lubricꝰ. siqua post hoc sclm.
sequeret᷑ uita nesciebat. Ir¬
uoluisset. Itaq cũ habitu
seculari uiuebat in mona¬
sterio : uerb̃ leuis. motib
instabilis. m̃te tũmidus.
ueste compositus. actione
dissipatus. Mense autẽ
iulio nuꝑ elapso. huiꝰ quã
nostis pestilentie clade ꝑ¬
cussus est. Oad extremum
ueniens. urgeri cepit ut
animã redderet: et ultima
iã corporis parte pͣ mortua.
ctore et lingua remanse¬
rat. frs ad erant : eiꝰq exi¬
tum inquantũ dõ largi¬
ente poterant oratione
Ecce draconi ad deuorandũ
mͥ moras facitis: Date lo¬
cũ: ut ei deuorare me

Expanded text:
Hunc ad monasterium fratersecutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, ircum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, moribus instabilis, mente timidus, veste incompositus, actione dissipatus: mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est. Qui ad extremum veniens urgeri coepit ut animam redderet, et ultima jam corporis parte praemortua, ccatori lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione Ecce draconi ad devorandum  Quid mihi moras facitis? date locum ut ei devorare me
Abbreviated transcription (Latin):
celeste regnũ pauci ꝑ ducuntus.
Ecce enĩ ad hodiernã festiuita tem.
quã multi con uenimꝰ. eccłe parie¬
tes
implemꝰ s tamꝰ qͥs sci¬
at quã paucisunt qͥ in illo electoꝵ
dĩ grege numerent᷑ Ecce enĩ uox
omĩum xpm̃ clamat : sed uita om¬
nium non clamat. Pleriq dm̃ nio¬
cibꝰ sequunt᷑ s moribꝰ fugiunt:
Hinc ieni paulus dicit. Qui confi¬
tent᷑ se nosse dm̃ factis autẽ ne¬
gant. Hinc iacobꝰ ait fides sine

Expanded text:
eleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege numerentur? Ecce enim vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Deum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa & si iã ad fidẽ uocatus est.
utrũ ꝑhenni regno dignꝰ sit
nescit. Scd̾m uͦ ẽ. ut unꝰ qͥsq
ꝓximĩ quẽ fortasse iacere
In uitiis conspicit desperare
non audeat: quia diuinȩ
miscdiȩ diuitias ignorat.
refero: ut si uos pectatores ẽeᷤ
anno in monasterio meo.

Expanded text:
quia etsi jam ad fidem vocatus est, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. refero, ut si vos peccatores ex coanno in monasterio meo,
Abbreviated transcription (Latin):
Uocante enĩ dño suꝑ numerum
multiplicant᷑ fideles: qͥa ñnũ quã
etiã hi ad fidem ueniunt qͥ ad
electoꝵ numerũ non ꝑ tingunt.
Hic enĩ fidelibus per confessionẽ
ad mixtisunt: sea ꝓpt̾ uitã repbam.
illignumerari insorte fideliũ non
merent᷑ Hoc ouile scẽ ecclȩ hedos
cũ agnis rẽcipit sed ad testante eu¬
uangłio. cũ iudex uenerit bonos
amalis sẽparat. sicut pastor segre¬
gat oues ab hȩdis. Neq et enim
possunt. qͥ hic carnis suȩ uoluptati¬
bus seruiunt illic in ouium grege
numerari Illic eos asorte humiliũ
fudex sẽparat qͥ se hic insuꝑbiȩ cor¬
cernitis : s eos nec imitari. nec de¬
sꝑare debetis. Od enĩ sit hodie aspi¬
cimꝰ: s qͥd cras fut᷑us sit unꝰ qͥsq
quem hodie pirȩ uidebam. Certe
cũ stephanus ꝓfide moreret᷑ saulꝰ
ad lapidandũ oms ȩxertos reddidit:
sollicite pensate debemꝰ quia enim
multi uocati. sed pauci electi sunt.
Imũ eꝰ ut dese unꝰ qͥsq minime p̃sumat.

Expanded text:
numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cores charissimi, cernitis, sed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulad lapidandum omnes exertos reddidit, sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ Iuxta hoc quod
scciptũ est. Ꝙ emittit fon¬
ces in con uallibꝰ. Et unde
rursũ dicit᷑ Et con ualles
habundabunt frumento.
Amontibꝰ namq aqua di¬
labit᷑ qͥa suꝑbas mentes
ueritatis doctrina deserit
S fontes in conuallibꝰ
surgunt quia m̃tes
humiliũ. uerbum
p̾dicationis accipiunt
Iam uidemꝰ. iam conual¬
les frumento habundare
cons picimꝰ. qͥa illoꝵora
pabulo ueritatis impleta
sunt. qͥ mides ac simplices
huic mundo despicabiles
esse uidebant᷑. Ipsũ quoq
iohannẽ baptista. qͥa mira

Expanded text:
quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira
Abbreviated transcription (Latin):
Nos autem qͥ ad undetimam
uenimus. post laborem ñ
mediatoris aduentũ in hoc
mundo uenientes ad tegnum ducim᷑
mox cũ decorpore eximꝰ. et
illud sine mora ꝑcipimꝰ. qd
antiqui patres cum magna
ꝑciꝑe dilatione meruerunt.
Unde & isdem pat̾ familias.
dicit. Nolo et huic nouissi¬
mo date. sicut et tibi. Et
qͥa ipsa tegni ꝑceptio eiꝰẽ
bonitas uoluntatis: recte sub
questio est hominis. contra
benignitatẽ dĩ.Non que¬
rendũ qͥppe e̾e̾t. si non dat
qd̾ non debet: s si non da-¬
ret qͦd deberet. Unde ⁊ aꝑte
subdit᷑. An oełs tuus nequã
ess. qͥa ego bonus sũ : Nemo
autem se de oꝑe. nemo de
tempore extollati cum hȩc
expleta sententia subsequent̾ ueritas
clamet. Sic erunt nouissimi pͥmi:
& pͥmi nouissimi. Ecce eni ⁊ si iã sci¬
mus que uel quanta bona fecimꝰ:
ad huc suꝑnꝰ iudex qua subtilitate
illud ex aminet ignoramꝰ Et qͥdem
gaudendũ cuiq sũmoꝑe est. in re¬

Expanded text:
Nos autem qui ad undecimam Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non mMediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in re
Abbreviated transcription (Latin):
fine ad dnm uenerunt Unde et
Hi qͥ in labore p cesserant murmu¬
rantes dicunt. Hi nouissimi
una hora fecerunt: et pa-¬
res illos nobis fecisti. qui
portaunnus pondꝰ diei et
estus: Pondꝰ enĩ uiei et estꝰ
portauerunt hi quos a-
etiam longiora carnis tem¬
ptamenta tolerare Uni-¬
cuiq & eni pondꝰ diei et
estus ferre est: ꝑ longioris
uite tempora. carnis sue
calore fatigari: S queri
potest. quom murmutasse
dicunt᷑: qͥ saltẽ sero ad re
regnum nullꝰ murmuranꝰ
accipit. nullꝰ qͥ accipit mur¬
murare potest. S qͥa an¬
tiqui patres usq ad alien¬
tuim dnĩ quã libet iuste
uixerint ducti ad regnum
non sunt nisi descenderet
qͥ paradysi claustra homi¬
nibꝰ intͣpositione suȩ mortis
aꝑiret : eoꝵ hoc ipsum
ctam iusticiã inferni loca.
quã uis tranqͥlla susceperunt:
eos ꝓfecto & laborasse fuit
in uinea. et murmurasse Qua¬
si gͦ post murmurationem
denarium accipiunt: qͥ post
longa inferni tempora. ao
gaudia regni ꝑ uenerunt

Expanded text:
fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mcesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis sucalore fatigari. Sed quaeri potest quomodo murmurare dicti sunt, qui saltem sero ad regenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed quia antiqui patres usque ad adventum Domini quamlibet juste vixerunt, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea et murmurasse? Quasi ergo post murmuradenarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
orsũ tendimꝰ. Ingrediunt᷑ electi sa¬
cerdotũ manibꝰ expiati celȩstem
patria : ⁊ sacerdotes ipsi ꝑleͣgẽ reꝓ¬
bam. ad inferni supplitia festinant.
Cui gͦ rei cui similes dixerĩ sacer-¬
dotes malos. nͥ aque baptismatis.
que peccata baptizatoꝵ diluens.
illos adregnũ cȩleste mictit. ⁊ ipsa

Expanded text:
imus. Ingrediuntur electi sacerdotum manibus expiati coelestem patriam, et sacerdotes ipsi per vitam reprobam ad inferni supplicia festinant. Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uideamuᷤᷤ : Uob̃ enĩ sacerdotibus
iugens loquor qͥa ñ nullos urm
cũ p̃miis face̾ ordinationes agno¬
uimus. spiritalẽ grãm uendere.
⁊ de alienis iniqui tatibus cũ
peccati dãpno temporalia lucra cu
tis accepistis gratis date: Cur non
ante mentis occłos reuocatis. qd
tempiũ redẽptor nr̃ ingressus. ca-¬
thedras uendentiũ columbas euer-¬
titi ⁊ nũ mularioꝵ effudit es: qͥ
nãq sunt intemplo dĩ hodie: qͥco

Expanded text:
videamus? Vobis enim sacerdotibus videamus? Vobis enim sacerdotibus lugens loquor, quia nonnullos vestrum cum praemiis facere ordinationes agnovimus spiritalem gratiam vendere, et de apeccati damno temporalia lucra cumtis accepistis, gratis date? Cur non ante mentis oculos revocatis quod templum Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effudit aes? Qui namque sunt in templo Dei hodie,
Abbreviated transcription (Latin):
rio oꝑe. leones ⁊ boues ⁊ cherubin
exp̃ssa sunt. Ehcrubin qͥppe: est
plenitudo scientiȩ. Sed qͥd est qd
in basibꝰ. nec leones sine bobꝰ nec
boues sine leombꝰ fiunt: Od enim
aliud designant bases in tẽplo nͥ sa¬
cerdotes in eccła: Odũ sollicitudi¬
nem regiminis tolerant: quasi
more basii suꝑ impositũ onꝰ por¬
tant. In base igit᷑ cherubin ex pͥmi¬
tur : quia decet nimirũ ut sa¬
cerdotũ pectora plenitudine sci¬
entiȩ sint repleta. ꝑleones autẽ
tͣror seueritatis : ꝑ boues li patien¬
tia mansuetudinis figurat᷑. Itaq
inbasibꝰ nec leones sine bobꝰ nec
boues sine leonibꝰ expͥmuntur.
qͥa semꝑ insacerdotali pectore.
cum tͣrore seueritati custo diri
debet uirtꝰ mansuetudinis. ut irã
mansuetudo condiat ⁊i eandem
mansuetudinem si fortasse disso¬
luta sit. ⁊elꝰ districtionis accendat.
S ista cur loqͥm᷑. cũ adhuc ple¬
rosq grauari. factis atrocioribꝰ

Expanded text:
rio opere leones et boves et cherubim rio opere leones et boves et cherubim expressa sunt. Cherubim quippe est plenitudo scientiae. Sed quid est quod in basibus nec leones sine bobus, nec boves sinc leonibus fiunt? Quid enim aliud, designant bases in templo, nisi sacerdotes in Ecclesia? Qui dum sollicitudinem regiminis tolerant, quasi more basium superimpositum onus portant. In basibus ergo cherubim exprimuntur, quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autem terror severitatis, per boves vero patientia mansuetudinis figuratur. Itaque in basibus nec leones sine bobus, nec boves sine leonibus exprimuntur, quia semper in sacerdotali pectore cum terrore severitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, 1502, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus districtionis accendat. 13. Sed ista cur loquimur, cum adhuc plerosque gravari factis atrocioribus
Abbreviated transcription (Latin):
nos met ipsos. relinqͥmꝰ ꝓxi¬
mos. uel qͥd rursũ prodest
si amantes uel zelantes ꝓxi¬
mos relinqͥmus nos met¬
ipsos: In or nam̃to qͥipe ta¬
bnacłi bis tinctus cocus of¬
ferri pͣcipit᷑. ut ante dei o-
re coloret᷑. Ille autẽ se uere
diligit: qͥ pure diligit au¬
ctorem. Tunc gͦ coccus bis
tingit᷑ quando erga se
et ꝓximũ. ex amore uerita¬
tis animus inflammatur.
S int̾ hec sciendũ est. ut sic
exerceat᷑ zelus rectitudi
nis. contra praua acta ꝓ¬
ximoꝵ: quatinꝰ inferuore
districtionis nullomͦ relin-¬
quat᷑ uirtus mansuetu¬
dinis. Ira ⁊ enĩ sacerdotis
nequaquã debet ẽẽ pͣceps
⁊ ꝑ turbata s magis excon¬
silii grauitate mitiganda.
Et portare gͥ debemus quos
corrigimus. ⁊ corrigire quos
portamꝰ. Ne si exutroq
unũ de fuerit: uel inferuo¬
re uel immansuetudine:
actio sacerdotalis non sit.
Hinc namq est qd̃ intempli
ministerio. inbasibꝰ templi sculpto¬

Expanded text:
nosmetipsos, relinquamus proxinosmetipsos, relinquamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei ocure coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc ergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatur. 12. Sed inter haec sciendum nobis est ut sic exerceatur zelusnis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim sacerdotis nequaquam debet esse praeceps et perturbata, sed magis ex consilii gravitate mitiganda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si ex utroque unum defuerit, vel in fervore, vel in mansuetudine actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est quod in templi ministerio in basibus templi sculpto
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Quia dũ pͣceptis dominicis
sollert᷑ intendunt: in eiꝰ ꝓ cul du¬
bio uł qͥd inse cęlesti uiro place¬
at. uł qͥd dis pliceat agnoscunt.
Que quandiu in hac uita sunt. eter¬
nũ tab̃ nacłm ingredi nequa quã
possunt: s: tam̃ ad hostium
tab̾ naculi mulieres excu¬
bant: quia scẽ animȩ etiã
cũ in firmitatis adhuc car¬
ne grauant᷑. amore tam̃
continuo. ingressũ eterm
regni introitit obseruant.
Moyses gͦ labrũ sacerdotibꝰ
de spetulis mulierũ fecit:
quia lex dĩ lauacrũ con
runt. in tuenda nobis cę
imaginis maculas uidemꝰ.
Uidentes autem maculas
in penitentie dolore con¬
pungim᷑: conpuncti uero
quasi in labro despetulis
mulierũ lauam᷑. Est aut̃
ualde necessariũ: ut cũ
denobis in conpunctione
affligim᷑. etiã cõmissoꝵ
nob̾ uitã zelem᷑. Sic gͦ
amaritudo cõpunctioĩs
afficiat ut tamĩ a ꝓximoꝵ
custodia non auertat. Qd
enĩ ꝓdest si amantes

Expanded text:
nunt; quia dum praeceptis Dominicis nunt; quia dum praeceptis Dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat, agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gravantur, amore tamen continuo ingressum rni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit, quia lex Dei lavacrum comprunt. Intuenda nobis coelimaginis maculas videmus. Videntes autem maculas. in poenitentiae dolore compungimur; compuncti vero, quasi in labro de speculis mulierum lavamur. 11. Est autem valde necessarium ut cum de nobis in compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus. Sic ergo nos amaritudo compunctionis afficiat, ut tamen a proximorum custodia non avertat. Quid enim prodest, si, amantes
Abbreviated transcription (Latin):
mis lauamꝰ. Tẽ autem uere de
nobis conpungim. si studiose
patrũ p̃cedentiũ facta pensamꝰ.
ut ex conspecta illoꝵ gła. In nris
nobisocłis nra uita sordescat.
Tc̃ uere conpungim᷑. cũ p̃cepta
dĩ studiose ꝑscrutam᷑: et ꝑ hec
ꝓficere ipsi contendimus. ꝓ que iã
it labrũ ȩneũ. inqͦ lauarentur
lierũ que excubabant in hostio
tab nacłi. Labrũ qͥppe eneum
moy ses ponit. inquo sacerdotes
lauari debeant. &. inscã scõꝵ in¬
gredi: qͥa lex dĩ pͥus nos lauari
ꝑ conpunctionẽ p̃cepit. ut
nra in munditia. ad penetrandã
secretoꝵ dĩ munditiã non sit
indigna. Quod bene labrũ despe¬
culis mulierũ ꝑhibet factum:
que ad tabernaculi hostiũ inde¬
sinent̾ excubabant. Specula qͥppe
sunt mulierũ pͣcepta dĩ: in qͥbꝰ se¬
in eis sunt feditatis macule. dep̃¬
hendunt. Cogitationũ uitia cor¬
rigunt. et quasi renicentes uultꝰ.
uelut ex reddita imagine con po¬

Expanded text:
las lavamus. Tunc autem de las lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta illorum gloria, in nostris nobis oculis nostra vita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jet labrum aeneum in quo lavarentur lierum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praenostra immunditia ad penetrandum sanctorum Dei munditiam non sit indigna. Qui bene labrum de speculis mulierum perhibet factum, quae ad tabernaculi ostium indesinenter excubant. Specula quippe sunt mulierum praecepta Dei, in quibus sein eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine compo
Abbreviated transcription (Latin):
sal t᷑re. Si gͥ sal sumꝰ condi¬
re mentes fideliũ debemꝰ.
Nos gͥ qͥ pastores estis: pensate
qͥa dĩ animalia pascitis.
Deqͥbꝰ ꝓfecto animalibꝰ. dõ ꝑ
psalmistã dicit᷑
Anuinalia
tua habitabt̃
inea. Et sepe
uidemꝰ quod pe¬
tra sal bru¬
tis animalibꝰ p onit᷑. ut eandem
salis petram lambere debeant.
et meliorari. Quasi gͦ int̾ bruta
animalia. petra salis esse debet sa¬
cerdos inpopulis Curare namque
sacerdotẽ necesse est. que singulis
dicat. unum quemq qualiter
moneat. ut quiqͥs sacerdoti iun¬
git᷑ quasi ex salis tactu etͣne ui¬
te sapore condiat᷑. Sal et enĩ tͣre
non sumus: si corda audientium
non condiamus. Od ꝓfecto condi-¬
mentũ ille ueracit᷑ ꝙ ximis im¬
pendit: qͥ pͣdicationis uerbum non
subtrahit Sed tune uere recta
aliis p̃dicamꝰ: sidicta rebꝰ ostendi¬
mus si nos ipsi diuino amore
conpungam᷑. &. humane uite que
sine culpa transiri ne qua quã
potest. cotidianas maculas lacri-¬

Expanded text:
sal terrae. Si igitur sal sumus, condire mentes fidelium debemus. Vos igitur qui pastores estis, pensate quia animalia Dei pascitis; de quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus anteponitur, ut ex eadem salis petra lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet cerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis macu
Abbreviated transcription (Latin):
riã meams est qͥ querat ⁊ iudicet.
Hoc autẽ quod de dõ scriptũ est.
abs condit sẽ. intelligi et aliter
põtest.Multa qͥppe iudeis pͣdicã¬
uerat : sed p̾dicationis uerba deri¬
dẽbant. Deteriores quoq exp̃dicati¬
one facti sunti tͥusq ao iatendos
lapides ꝑuenerunt. Et qͥd abscon¬
dendo dñs designat nͥ qd eis ipsa

Expanded text:
riam meam, est qui quaerat et judicet. riam meam, est qui quaerat et judicet. Hoc autem quod de Domino scriptum est, Abscondit se, intelligi et aliter potest. Multa quippe Judaeis praedicaverat, sed praedicationis ejus verba deridebant. Deteriores quoque ex praedicatione facti sunt, qui usque ad jaciendos lapides pervenerunt. Et quid abscondendo
Abbreviated transcription (Latin):
plo: Od autẽ nobis hoc
exemplo loqͥtur. nͥ ut etiã
cũ resistere possumꝰ. irã su¬
ꝑbientium humilit᷑ decli¬
nemꝰ : Unde ꝑ paulũ dicit᷑
Date locũ ire Quanta
humilitate irã ꝓximi fu-¬
gere debeat. ꝑpendat ho-¬
mo: si furores irascentium
abscondendo se declinauit
dĩ. Nemo gͦ se contra ac-¬
ceptas contumelias erigat.
nemo conuitiis conuitiũ
reddat. Imitatione enĩ dĩ
gloriosius est in iuriã ta¬
cendo fugere: quam respon¬
dendo suꝑare. S contra
hȩc suꝑbia dicit incorde.
Turpe est ut accepta in iu¬
ria tãctas. Quis qͥs conspi¬
cit quia contumeliã accipsꝰ
⁊ taces: non putat quia
patientiã exhibes. sed cri¬
mina cognoscis. S unde
uox ista incorde nostro
contra patientiã nascit᷑.
nͥ qͥa inimis cogitationẽ
fiximus: Et dũ interra
głam queriius.: placere ei qnos
decelo conspicit non curanius.
Accepta gͦ contumelia: medicem᷑
in oꝑe uocẽ dĩ. Ego iĩ quero glo¬

Expanded text:
plo? Quid autem nobis hoc plo? Quid autem nobis hoc exemplo loquitur, nisi ut, etiam cum resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemus? Unde et per Paulum dicitur: Date locum irae . Quanta humilitate iram proximi fugere debeat, perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se declinavit Deus. Nemo ergo se contra acceptas contumelias erigat, nemo conviciis convicium reddat. Imitatione etenim Dei, gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam respondendo superare. 5. Sed contra hoc superbia dicit in corde: Turpe est ut, accepta injuria, taceas. Quisquis conspicit quia contumeliam accipis et taces, non putat quia patientiam exhibes, sed crimina agnoscis. Sed unde vox ista in corde nostro contra patientiam nascitur, nisi quia in imis cogitationem fiximus. et dum in terra am quaerimus, placere ei qui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, meditemur in opere vocem Dei: Ego non quaero glo
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ꝑ exhibitionẽ p̾sentię. et rece¬
dere ꝑ cursũ uitę. Ileritas uero
semꝑ esse habet: qͥa ei qͥcquã nec
pͥore tempore incipit᷑ nec sub se-¬
quente terminat᷑. S susti¬
nere ista etͣnitatis uerba
mentes infideliũ non ua-¬
lentes ad lapides currunt.
⁊quẽ intelligere ñ põte¬
tant. obrucre querẽbant.
Od autem contra furorem
lapidantium dñs fecit.
ostendit᷑ Cũ ꝓtinꝰ sub in¬
fert᷑ Iħ̃c autem abscondit
sẽ: ⁊exiuit detemplo. Mi
qui si diuinitatis sue po-¬
tentiã exercere uoluisset.
tacito nutu mentis insuis
eos ictibꝰ ligaret. aut in
eret S qͥ pati uenerat.
Certe sub ipso passionis
tempore. ⁊ quantũ poterat
ostendit ⁊ tam̃ ad qd̃ ue¬
nerat ꝑtulit. Nã cũ ꝑse¬
cutoribus suis se querentibꝰ
diceret egosũ: sola hac uoce
in locopotuit manus lapi¬
dantiũ non se ab scondendo
euadere: cur abscondit se.
nisi qd̾ homo int̾ homines.
factus redemptor nrͣ. alia

Expanded text:
tuit per exhibitionem praesentiae, et recetuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priore tempore incipitur, nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aeternitatis verba, mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt, et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecit, ostenditur cum protinus subinfertur: Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. Mirqui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in eret. Sed quia pati venerat, Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum , sola hac voce in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus Redemptor noster, alia
Abbreviated transcription (Latin):
um: uidit et gauisus est. Tc̃ qͥppe
diem ani abraha̾ uidit: cũ infi¬
gura scę trinitatis tres angłos¬
in hospitio recẽpit. Quꝰ ꝓfecto
sus ceptis sic tribꝰ quasi uni locu-¬
tus est. quia ⁊ si in ꝑsonis nume¬
rus trinitatis est. in nat᷑a unitas
diuinitatis.ẽ.S carnales mentes au¬
dientiũ ocłos a carne non sũble¬
uant: In eo solam carnis etatem
pensant/ dicentes. Onquaginta an¬
nos non dũ hãbes : et abrahã uidi¬
sti: Quos bene redemptor noster.
a carnis sue intuitu submouet.
et ad diuinitatis con templationem
tra̾it dicens. Am̃ dico uobis : ante¬
quam abraham fieret. ego sũ. Ante
enĩ p̾teriti temporis est : sum pre-¬
sentis. Et qͥa p̃teritũ ⁊ futurum
tempꝰ diuinitas non habet. s semꝑ
esse habet.Non ait ante abraham
ego fui. s ante abraha ego sum.
Unde ⁊ ad moysem dĩcit᷑ Ego sum
qͥ sum: hȩc dices filiis isrłꝰ. ꝗͥ est:
misit me ad uos. Ante gͦ ul post
abraham habuit: qͥet accedere po¬

Expanded text:
quippe diem Domini Abraham vidit, cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio suscepit; quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura unitas divinitatis est. Sed carnales mentes audientium oculos a carne non sublevant, dum in eo solam carnis aetatem pensant, dicentes: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit, dicens: Amen, amen dico vobis, antequenim praeteriti temporis est, sum, praesentis. Et quia praeteritum tempus et futurum divinitas non habet, sed semper esse habet, non ait: Ante Abraham ego fui: sed, ante Abraham ego sum. Unde ad Moysen 557 dicitur: Ego sum, qui sum; et, dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Ante ergo vel post Abraham habuit, qui et accedere po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eandẽ mortẽ cui in heserant
nis aspĩcerent in ueritatis set¬
mone caliga E bant dicentes.
Abrahã mortuus est icreuus e¬
⁊ ꝓpħe : & tu dicis siqͥs sermo-¬
nem meu seruauerit. mortem
ñ gustabit in etͣnũ.: Unde et

Expanded text:
 eamdem mortem cui inhaeserant eamdem mortem cui inhaeserantnis aspicerent, in veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham mortuus est, et prophetae, et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit
Abbreviated transcription (Latin):
bis ad ista faciendũ sĩt.:
ad huc exemplo nos ammo¬
net cũ sub iungit. Ego
est qͥ querat et iudicet. Sci¬
mus certe qd scriptũ est.
qͥa patͣ omne iudicium
dedit filio. Ꝙ̾ tam᷑ ecce isdẽ
filiꝰ in iurias accipiens glo¬
riã  non querit il latas con¬
tumelias patri iuditio ser-¬
uat. ut nobis ꝓfecto insi-¬
nuet quantũ nos e̾e̾ pa¬
cientes debemus. dumse
ad huc ulcisci ñ uult ⁊ ipse
qͥ iudicat. Cũ uͦ maloꝵ ꝑ
uersitas crescit. ñ solum
frangi p̃dicatio nondebet
s etiã augẽri. Quod suo
dñs exemplo nos am̃ monet: qͥ
post quã habere demoniũ dictꝰ ẽ.
pͣdicationis suȩ benefitia largiꝰ
impendit dicens. Am̃ amͣ dico
uobis : siqͥs sermone̾ meũ sex¬
nũ S sicut bonis necesse est.
ut meliores ꝑ contumelias exi¬
stant. Ita semꝑ reꝓbi debeneft¬
tio peiores fiunt. Nã accepta pͦ¬
dicatione: iterũ dicunt. Nunc
cognouimꝰ qͥa demoniũ habes.
Oa enĩ et̾ne morti in hẽserant.¬

Expanded text:
bis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego est qui 556 quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio : et tamen ecce idem Filius injurias accipiens, glosuam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum adhuc se ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium dictus est, praedicationis suae beneficia ladit, dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum serrnum. Sed sicut bonis necesse est, ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant,
Abbreviated transcription (Latin):
mala que potest: minatur
Ecce in iurias sus cipiens
dñs non irãscit᷑ . ñ contume¬
liosa uerba respoñdit ꝗsi
eis dem ista dicentibꝰ respon¬
dere uoluiss:. demonium
uos habẽtis. ueriĩ ꝓ fecto
diceret : qͥa nisi impleti de-
loqͥ non possent. S accepta
in iuria etia qd̃ uerum
erat dicere ueritas noluit:
ne ñ dixisse ueritatem.
s ꝓuocatꝰ contumȩliam
respondisse uideretur. Ex
qua re qͥd hic nob̾ innuit᷑¬
nisi ut eo tempore quo apxi¬
mis falsitatis contumelias ac̃
ne ministerium iuste correptio¬
nis in arma uertamꝰ furoris:
S qͥa qͥsqͥs dĩ zelo utit᷑. aprauis
hominibꝰ de honestat᷑. Inse¬
met ip̃so dominꝰ patientiȩ p̾¬

Expanded text:
mala quae potest, minatur mala quae potest, minatur Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitunisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accine ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso no
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ. Non ne bene dicimus nos qͥa
samaritanus estu. et demonium
habes: Accepta autẽ tanta con¬
tumelia: qͥd ds̃ respondeat audi¬
amus. Ego demoniii non habeo:
s honorifico patrȩ meũ. et uos
in honorastis mẽ Qa enĩ samarita¬
nus intͣpͣtat᷑ custos. et ip̃se ue¬
racit᷑ custos est. De qͦ psalmista
ait. Nisi dñs custodierit ciuita¬
tem. in uanũ uigilant qͥ custo¬
diunt eam Et cui ꝑ ysaia ͭustos
qͥ de nocte custos qͥ denocte: Res¬
pondere noluit dñs samaritanꝰ
non sũ. s ego demonium ñ hãbeo.
duo qͥppe illata fuerant.
unũ negãuit. aliud tacendo
consensit Custos nam que
humani generis uenerat:¬
⁊ si samaritanũ se ñ esse
diceret. e̾ẽ cͤustodẽ negaret.
S tacuit qd̃ recognouit:
⁊ pacient᷑ repulit. qd̃ dictũ
fallacit᷑ audiuit dicens.
Ego demoniũ ñ habeo. In
quibꝰ uerbis quid aliud
nͥ suꝑbia nra confundit᷑
Que si exagitata uel leuit᷑
fuerit : atrociores in iurias
reddit quã accẽꝑat facit

Expanded text:
ei: Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonoratis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant, qui custodiunt eam . Et cui per Isaiam: Custos quid de nocte? custos quid de nocte ? Respondere noluit Dominus, Samaritanus non sum; sed ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerant, unum negavit, et aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret.  tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ p̃cepta dĩ nec aure corporis
ꝑ ciperȩ dignant᷑ Et sunt non¬
nulli qͥ hȩc qͥdẽ corporis aure
ꝓcipiunt. s nullo ea mentis desi-¬
derio conplectuntua. Et sunt ñ nul-¬
li qͥlibent᷑ uerba dĩ susciprunt.
ita ut etiam infletibꝰ conpun-¬
gantur s post lacrimarũ tempꝰ
ad iniqͥtatẽ redeunt. Ni ꝓfecto
uerba dĩ non audiunt: qui exer¬
cere in oꝑe contempnunt Nitã¬
occłos reuocãte. ⁊ alta considerati¬
one ꝑ timescite hoc qd exore
ueritatis sõnat. pterea uos nͨ
auditis: qͥa exdõ non estis. S.
hoc qd̃ dereꝓbis ueritas loqͥt᷑

Expanded text:
i nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere contemnunt etoculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
xerit sale sermonis illius
conditus recedat. Hec fr̃s
uobiscũ sollicite cogitate.:
dite. Omipotenti dõ fructũ
uos reddere de negotio qd̃
accepistis parate. S ista
que dicimꝰ: meliꝰ apud uos
orando. quam loquendo
mano ore dicim. intuis
occłis esse ualeamus. ꝑbo
MINUM.¬

Expanded text:
xerit, sale sermonis illius xerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum sollicite cogitate, dite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo mano ore dicimur, in tuis oculis esse valeamus. Per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iudice habeamꝰ. Etsic de¬
bemꝰ agere curã ntãm. ut ñ
negligamꝰ curã ꝓximi : ut
qͥsqͥs ad nos iungit᷑ linguȩ
nrẽ sale condiat᷑ Cũ uacan¬
tem quẽ piã ⁊ lubricũ uide¬
mꝰ aͣmonendꝰ est ut coniugio
refrenare studeat in iqͥtatẽ
sua : quatinꝰ ꝑ hoc qd licet.
discat suꝑare qd̃ ñ licet. Cũ
coniugatũ uidemꝰ.: ãmonen¬
dus est. ut sic exerceat cu¬
rã scłi: ut nͣ post ponat amo¬
rẽ dĩ. Sic placeat uoluntati
con iugis. ut nͣ displiceat con¬
ditoris. Cũ dericũ uidemus.
ãmonendꝰ est quatinꝰ sic
uiuat ut eremplũ ite sue¬
secularibꝰ p̾beat. Ne si qͥd
in illo iuste rephenditur
ex erus
uitio ip̃sa
religi¬
onis nr̃e
estima¬
tio grauet᷑.¬
Cũ monachum uidemꝰ ammo¬
nendꝰ est. ut reuerentiam
habitus sui in actu in locu¬
tione. incogitatione sua sẽp.
circuns piciat.⁊ ea que mun¬
di sunt ꝑfecte deserat ⁊ qd̃
ostendit humanis gcłis ha¬
tinus qͥse ad sacerdot̾e iun¬

Expanded text:
sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditori. Cum clericum videmus, admonvivat, ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetCum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, ut ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis hatenus quisquis se ad sacerdotem jun
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. Ibi os dnĩci gregis arietes.
cũ animarũ lucris apparebunt.
qͥ scis suis p̃dicationibꝰ dõ post se
subditũ grege̾ trahunt. Cũ gͥ tot
ri sumus. qͥ ad dnm̃ nrm̃ post ne¬
gotiũ uacui redimꝰ: Q pastoꝵ nom̃
habuimꝰ ⁊ oues quaᷤ ex nutrim̃to
nr̃o debeamꝰ ostendere ñ habemus:
Hic pastores uocati sumꝰ: ⁊ ibi gregẽ
ñ ducimꝰ. S ñ qͥd sinos negligimꝰ.
omp̃s ds̃ deserit oues suas: Nullomͦ.

Expanded text:
ducet. Ibi omnes dominici gregis arietes ducet. Ibi omnes dominici gregis arietes cum animarum qui sanctis suis praedicationibus Deo post se subitum gregem trahunt. Cum igitur tot ri sumus, qui ad Dominum nostrum post negotium, vacui redimus, qui pastoris nomen habuimus et oves quas 1505 ex nutrimento nostro debeamus ostendere non habemus? Hic pastores vocati sumus, et ibi gregem non ducimus. 18. Sed nunquid si nos negligimus, omnipotens Deus deserit oves suas? Nullo modo;
Abbreviated transcription (Latin):
Os luxuriã ex nrꝗͣ eruditi¬
one deseruit: Os auaritiã.
qͥs suꝑbiam declinauit.
Pensemꝰ qd lucrũ dõ fecimꝰ. Nos
qͥ accepto talento abeo in negotio
missi sumꝰ Et enĩ dicit. Negocia¬
mini dũ uenio. Ecce iã uenit.
ecce de nr̃o negotio lucrũ reqͥ¬
rit. Quale ei antmarũ lucrum.
denrã omi negotiatione mon¬
strabimꝰ.: Quot eiꝰ conspectu
animarũ manipulos de pͣdicatio¬
nis nr̃e segete il laturi sumꝰ:
Ponamꝰ ante occłos nr̃os illum
tante districtionis diẽ. qͦ nudex
ueniał  ⁊ rationẽ cũ seruis suis
qͥbꝰ talenta credidit ponet. Ecce
in maiestate t̾ribili. int̾ angłoꝵ
atq arc. hangłoꝵ choros uidebit᷑.
In illo tanto examine elecłoꝵ om
ducet᷑. ⁊ unꝰ qͥsq qͥd sit oꝑatꝰ osten¬
detͣ Ibi petrꝰ cũ nidea conuersa.
quã post se traxit apparebit. Ibi
paulꝰ conu̾sũ ut ita dixerĩ mun¬
dum ducens. ibi andreas post se
achaiã. ioh̃es asia. thomas indiã.
in conspectu sui regis. conuersã

Expanded text:
 eruditione deseruit, quis avaritiam, quis superbiam declinavit? Pensemus quod lucrum Deo fecimus nos, qui, accepto talento, ab eo ad negotium missi sumus. Etenim dicit: Negotiamini dum venio . Ecce jam venit, ecce de nostro negotio lucrum requirit. Quale ei animarum lucrum de nostra negotiatione monstrabimus? Quot ejus conspectui animarum manipulos de praedicationis nostrae segete illaturi sumus? 17. Ponamus ante oculos nostros illum tantae districtionis diem, quo judex veniet, et rationem cum servis suis, quibus talenta credidit ponet . Ecce in majestate terribili, inter angelorum atque archangelorum choros videbitur. In illo tanto examine electorum oducetur, et unusquisque quid sit operatus ostendetur. Ibi Petrus cum Judaea conversa, quam post se traxit, apparebit. Ibi Paulus conversum, ut ita dixerim, mundum ducens. Ibi Andreas post se Achaiam, ibi Joannes Asiam, Thomas Indiam, in conspectum sui regis conversam
Abbreviated transcription (Latin):
pecuni a fructus comedi¬
mus : quando sumenteᷤ eccle-¬
siastica sub sidia in pͣdicati¬
one laboramus. Pcones nãq
uenturi iudicis sumus. ꝗͥsgͦ
uenturũ iudice̾ nuntiet:
sipͣco tacet. Minde consi-¬
derandũ nobis est: ut in
quantũ ualet qͥsq et in-
iudicii. et dulcedinẽ regni.
sus cepte ecclẽ insinuare
contendat. Et quia una
eademq exortationis uoce¬
non sufficit simul cunctos
inquantũ ualet instruere:
pͥuatis locutionibꝰ edificare.

Expanded text:
pecunia fructus comedipecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in qm venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis non sufficit simul cunctos in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥa peccata delinquentiũ fouent.
ne temyoralia stipendia
amittant.S et nos qui
ex oblatione fideliũ iniumꝰ.¬
quas illi
peccatis obtulerunt: si co-¬
medimus et tacemus. eoꝵ¬
ꝓculdubio peccata mancdu.¬
camus. Pensemus gͦ cuius
sit apuo dm̃ criminis. pec¬
catoꝵ p̾tiũ manducare:
⁊ nichil contra peccata pͥ¬
dicando agere: Audiamus
qͥd beati iob uoce dicitur.
Si ad uersũ me terra mea
clamat. ⁊ cum ipsa sulci ezus
deflent: sifructꝰ niꝰ comedi abs¬
q pecunia. Tra enĩ cõtͣ possesso¬
rẽ suũ clamat: qͣndo contͣ pastorẽ
suũ uste eccłia mͦmurat. Cuiꝰ eti¬
ã sulci cdeflent. si corda au¬
dientium que ap̃ ceclen-¬
tibꝰ sunt patribꝰ predicatio¬
nis uoce et uigore intenti¬
onis exarata. uident aliqͥd
qd lugeant de uita pastoriᷤ.
Cuiꝰ uidelicet terre fructꝰ
possessor bonꝰ sine pecunia.
non manducat. quia di¬
scretus pastor. p̾rogat ta¬
lentũ uerbi. ne addãpnationẽ

Expanded text:
nisi quia peccata delinquentium fovent, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant. Sed et nos qui ex oblationibus fideliumquas illi pro suis peccatis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eocul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem