comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit significat. Q ꝓpt̾ fir mã
eelestis gr̾e ꝑcep̾tionẽ reꝰte
ad orientẽ respiẽe dr iuxta
illua beati zacharie. Uisi¬
tauit nos orieus ex alto:
illuminarrhis qͥ intenebͥs ⁊
in ũbra mortis sedent. In qͣ
nunirũ plaga qͥnqͦgunta eẽt
eubiti: qr in ipso mox ing̃ssu
conuersioniᷤᷤ om̃s qͥ cathecirã¬
t᷑ remissionẽ peccatorũ ⁊ re¬
qͥem sꝑare docent᷑ et̾nã. Nã ⁊

Expanded text:
pit, significat. Quae propter primam coelestis gratiae perceptionem recte ad orientem respicere dicitur, juxta illud beati Zachariae: Visitavit nos oriens ex alto: illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In qua nimirum plaga quinquaginta erunt cubiti; quia in ipso mox ingressu conversionis, omnes qui catechizantur, remissionem peccatorum et requiem sperare docentur aeternam. Na
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ. offendãt recepĩt. ⁊ sp̃u illiꝰ pͥn¬
cipali. ne ultra labi posset ẽ¬
fortatꝰ fuertc. Itaq orientaliᷤ
atrii latitudo qͥnqͣginta ht̃
cubito ᷤ: ẽ pͥma fid̾i ꝯfessio re¬
missione peccatoꝵ. ⁊ spe fut᷑e ĩ

Expanded text:
 offenderat, receperit, et Spiritu illius principali, ne ultra labi posset, confortatus fuerit. Itaque orientalis atrii latitudo quinquaginta habet cubitos, cum prima fidei confessio remissione peccatorum, et spe futurae in
Abbreviated transcription (Latin):
ta hac uita p̃sentiã sui ẽ dito¬
ris ⁊ reqͥem ꝓmittunt eternã.
hiꝰq ꝓmissis desideria ur̃a ab
appetitu infimorũ ad eelestia
q̃renda erigunt: qͣsi in oeei¬
dentali lat̾e atrii tentoria qͥn¬
qͣginta eubitorũ longitudi¬
nis deẽẽ eolũpne subleuan¬
trꝰ extollunt. In eadem qͦ a¬
trii latitudine q̃ respieit ad

Expanded text:
ita hac vita, praesentiam nostri Conditoris, et requiem promittunt aeternam; his quoque promissis desideria nostra ab appetitu infimorum ad coelestia quaerenda erigunt, quasi in occidentali latere atrii tentoria quinquaginta cubitorum longitudinis, decem columnae sublevantes extollunt. In ea quoque atrii lat
Abbreviated transcription (Latin):
rari. ñ aliud uiuendo in ac¬
tib ꝗͣ obseruantiã diuinoꝵ
monstrant eloqͥoꝵ. Nõ solũ
in argentate erant s ⁊ capi¬
tatota habebant argentra.
qr ꝓpͥe doctorũ ẽ. totos se u̾¬
biᷤꝰᷤ saere seript᷑e subiẽe. hisq
anumũ corpꝰq meditando.
p̃dicando. oꝑando. mancipa¬
re. Sicut enim m̃bra nr̃a
sine capite subsistere ae iu¬
uere nequeũt: sie eloquia
diuina illisuã uitã estiman¬
des niuinꝗͣ ħ obediendo por¬
tare. isemet humiliando exal¬
tare de sistũt. Quid aũ in basib
colũpnarũ eneis aptiꝰ. ꝗͣ in iti¬
ulm sapientie dimorẽ dñi intel¬

Expanded text:
r, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrant eloquiorum. Non solum inargentatae erant, sed et capita tota habebant argentea; quod proprie doctorum est, totos se verbis sacrae Scripturae subjicere, hisque animum corpusque meditando, praedicando, operando mancipare. Sicut enim membra nostra sine capite subsistere ac vivere nequeunt, sic eloquia divina illi suam vitam aestimantes, nunquam haec obediendo portare, et semet humiliando exaltare desistunt. Quid autem in basibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae, timorem Dei de
Abbreviated transcription (Latin):
uingitur. S ieut tͥ in monte
monstratũ est. Nam euneta
que nobis mistiee in altariꝰ
⁊ tabernacłi construetione
facienda signauit moyses.
pͥus in illa celesti conuersa¬
tione in qͥ eũ dño dieb qua¬
draginta ꝑmansit. facta
a suꝑnis ciuib in defessa ⁊
ꝑ hemni obseruatione eer¬
nebat. Neq enim dubi¬
tandũ est eũ potuisse añ
soliũ d̃i uid̾e altare illud
saerosem̃ qued uidere me¬
ruit isaẏas iiuis carbo¬
nib interne caritatiᷤ ple¬

Expanded text:
ut tibi in monte monstratum est. Nam cuncta quae nobis mystice in altaris et tabernaculi totius constructione facienda signavit Moyses, prius in illa coelesti conversatione, in qua cum Domino diebus quadraginta permansit, facta a supernis civibus indefessa et perenni observatione cernebat. Neque enim dubitandum est, eum potuisse ante solium Dei videre altare illud sacrosanctum quod videre meruit Esaias, vivis carbonibus internae charitatis ple
Abbreviated transcription (Latin):
si bis tunguitur eum amore
der ⁊ prgrimi flãmaseit: eũ
illum ex toto corde. tata ani¬
ma. tõta uirtute. hunc sic̃
nos ipsos diligimus. Itaq in
his quatuor cortinarum co¬
loribus: quatuor iustificatio¬
nes exprimuntur electorum.
In bisso retorta. caro eastitate
renicens: in hiacinc̾to retorm̃s
suꝑna desideraris in purpu¬
ra caro passionib subiacenꝰ.
in cocco pis tincꝰto. mens int̃
passiones dei ⁊ ꝑximi dilecti¬
one prefulgens ongitudo cor

Expanded text:
si bis tingitur, cum amore si bis tingitur, cum amore Dei et proximi flammescit: cum illum ex toto corde, tota anima, tota virtute, hunc sicut nos ipsos diligimus. Itaque in his quatuor cortinarum coloribus, quatuor justificationes exprimuntur electorum. In bysso retorta, caro castitate renitens. In hyacintho, mens superna desiderans. In purpura, caro passionibus subjacens. In cocco bis tincta, mens inter passiones Dei et proximi dilectione praefulgens. Longi
Abbreviated transcription (Latin):
est: Retor quetur autem
hee bissus in cortinis taber¬
nacłi. qñ non modo lumbos
earnis uerum etram ut pe¬
trus ammonet lumbos men¬
tis nẽe insobrietate suecin¬
gimus. ut uicdelieet ⁊ earnẽ
alascuus motibus . &. eor ab
ille cebrosis refrenemus eo¬
gitationibus. Hacinctus
qm̃ aeris ⁊ celi spetiem uni¬
tatur coriundem mentes
electorum omni spe ae desi¬
derio celestia querentes sig¬
nifieat. Cuuis nobis coloris
sacramentum commendãs
quia colorem sanguinis os¬
tendit. ⁊ uera qͦ purpura
conchiliorum sangutrie
tinguitur. deuota eorũ
corda designat. qui dicere eũ
apło possunt. Ego non solũ
ignis habet speciem: merito
flagrantissime scõrum dilecꝰtio¬
ni comparatur. Unde ⁊ quidã
ex eis qui hane presente ⁊ comi¬
tante secum dño conceꝑant.
aiebant. Nonne eor nr̃mar¬
deus erat in nobis. cumlo que¬
retur iuia ⁊ aꝑiret nobis
seripturas: Qui contrade re¬
probis clicitur. &. qm̃ habũ¬
dauit inquitas. refrigeseet
caritas multorum. Hec qua¬

Expanded text:
est ? Retorquetur autem haec byssus in cortinas tabernaculi; quoniam non modo lumbos carnis, verum etiam, ut Petrus admonet, lumbos mentis nostrae in sobrietate succingimus , ut videlicet et carnem a lascivis motibus, et cor ab illecebrosis refrenemus cogitatibus. Hyacinthus, quoniam aeris et coeli speciem imitatur, eorumdem mentes electorum, omni spe ac desiderio coelestia quaerentes significat. Cujus nobis coloris sacramentum commendans quia colorem sanguinis ostendit: et vera quoque purpura conchyliorum sanguine tingitur, devota eorum corda designat, qui dicere cum Apostolo possunt: Ego non solum ignis habet speciem, merito flagrantissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc praesente et comitante secum Domino conceperant, aiebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Cui contra de reprobis dicitur: Et quoniam abundabit icharitas multorum .Haec qua
Abbreviated transcription (Latin):
icetera illius loci. Et᷑ quidẽ
bissus que prima ponitur
quod decus uirtutum de¬
signet. testatur in apocalip¬
si iohannes dicens: quia ue¬
nerunt nuptie agni ⁊uxor
eus preparauit seͦ. ⁊ datũ ẽ
illi ut cooꝑiat se bissino splẽ¬
denti candido. Bissinum enĩ
iustificationes sunt seõrũ.
Dicit de eadem urore agni
nens: ceteros etiani figura¬
liter interpretandos insi¬
n.iat. Bissus ergo que det̃¬
ra quidem oritur. s eruta
deterra longo exercitio sie¬
candi. tundendi. purgandi.
coquendi. ⁊ nendi. grami¬
neum solet perdere. ⁊ can¬
didum inse recipere co¬
lorem. corpora designat
eastitatis nidida de core q̃
cum carnis quidem ille¬
cebris nascentia magno
continentie labore quasi nati¬
uum exsudant humorem. atq
ad decorem deo digne purita
orationum. ⁊lectionis. pati¬
entie ⁊ humilitatis instantia
ꝑueniunt. De quibus recꝰte pos¬
sit illua apłicum dici. In nes¬

Expanded text:
etera illius loci. Et quidem byssus, quae prima ponitur, quia decus virtutum designet, testatur in Apocalypsi Joannes, dicens: Quia venerunt nuptiae Agni, et uxor ejus praeparavit se, et datum est illi ut cooperiat se byssino splendenti candido : byssinum enim, justificationes sunt sanctorum. Dicit de eadem uxore Agni,nens. caeteros etiam figuraliter interpretandos insinuat. Byssus ergo, quae de terra quidem oritur, sed eruta de terra, longo exercitio siccandi, tundendi, purgandi, coquendi, et nendi gramineum solet perdere, et candidum in sese recipere colorem, corpora designat castitatis nitida decore: quem cum carnis quidem illecebris nascentia magno continentiae labore, quasi nativum exsudant humorem, atque ad decorem Deo dignae puritaorationum et lectionis, patientiae et humilitatis instantia perveniunt. De quibus recte possit illud ap
Abbreviated transcription (Latin):
rebus suspensum. ⁊ suꝑnis ei¬
uibus specialiter conftat esse
coniunctum. Nam ⁊ martir
utormentis positus nichil a¬
liud toto animo intendit. ꝙͣ
ut omnia que sunt in hoe
mundo. ⁊ ipsum simul mun¬
dum eitius relinquat: atq
absolutus doloribus eune¬
tis ad uidendum mundi con¬
ditorem. ⁊ ad ea que ultra
mundum sunt gaudia possi¬
denda ꝑueniat. Et celebes dũ
cũmunem generis humani
legem. qua dictum est cresei¬
te ⁊ multiplieamine ⁊ reple¬
te terram. intuitu maioris
p̃mis trauscenduit: ureue¬
lut altiorem ceteris ficdelsbꝰ
ĩmo ipso mundo sedem sibi eli¬
iunt. ut socialem eccle conuer¬
sationem honore mertti subli¬
nuoris antecellant. Unde de ta¬
libus recꝰte seribit iohes: qr
hii emptisunt ex hominibuꝰ
primitie deo ⁊ agno. Recte ta¬
les latino sermone uel uirgi¬
nes quasi uirtute insignes. uel
celibes quasi celo beati cognomi¬
nantur: id est celiciuium in
terra uitam imitantes.

Expanded text:
rebus suspensum, et supernis cirebus suspensum, et supernis civibus specialiter constat esse conjunctum. Nam et martyr in tormentis positus, nil aliud toto animo intendit, quam ut omnia quae sunt in hoc mundo, et ipsum simul mundum citius relinquat, atque absolutus doloribus cunctis ad videndum mundi Conditorem, et ea quae ultra mundum sunt, gaudia possidenda perveniat. Et coelibes, dum communem generis humani legem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram, intuitu majoris praemii transcendunt, jure velut altiorem caeteris fidelibus, imo ipso mundo sedem sibi elivivunt ut socialem Ecclesiae conversationem honore meriti sublimioris antecedant. Unde de talibus recte scribit Joannes: Quod hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et Agno . Recte tales Latino sermone vel virgines, quasi virtute insignes; vel coelibes, quasi coelo beati cognominantur, id est, coeli civium in terra vitam imitantes.
Abbreviated transcription (Latin):
nati: uirgines enum sunt. hii
sequuntur agnum quoeum¬
q ierit. Merito gͦ pelles hia¬
einetine sup̃mum in domo
dei locum tenent. colorq ee¬
lestis ꝑrimam eelo sedem
sortitus ẽ: ut corri uirginaleᷤ
anima ⁊ cor ꝑe spetiali iuei¬
nia agnum secuturi. ⁊ hun¬
norum eilaudes designent᷑¬
ẽe cantaturi. Bene auter
ae uelis cortinarum ae sa¬
gorum diectur. quod si ⁊ ĩ
alto posita aaterram tam̃¬
te penaerent. quanuis cor¬
tine nequaquã ad terrã
usq ꝑtingere potuerint. Colũ¬
isi in altum erant erecꝰte: bases
t̃n in quibus starent habebãt
interra positas. At uͦ de rubri¬
catis atq hiacinctinis pellibꝰ.
qd̾ in alto tecꝰtum oꝑirent dicit᷑.
qd uͦ ad terram essent deflexe
non additur: qr nimirũ eet̃e
uirtutum species eĩmune ali¬
quid cum his qui interra ad¬
huc detinentur habere iuiden¬
tur. certamen uero martirii
i deeus deo dicate uirginitatiᷤᷤ
quasi abinfimis ac terrenis

Expanded text:
inati, virgines enim sunt: hi sunt qui inati, virgines enim sunt: hi sunt qui sequuntur Agnum, quocunque abierit. Merito ergo pelles hyacinthinae, supremum in domo Dei locum tenent, colorque coelestis proximam coelo sedem sortitus est, ut chori virginales, et animi et corporis speciali vicinia Agnum secuturi, et hymnorum ei laudes designentur cantaturi. Bene autem de velis cortinarum ac sagorum dicitur, quod et etsi in alto posita, ad terram tampenderent, quamvis cortinae nequaquam ad terram usque pertingere potuerint. Columetsi in altum erant erectae, bases tamen in quibus starent, habebant in terra positas. At vero de rubricatis aque hyacinthinis pellibus, quod in alto tectum operient, dicitur: quod vero ad terram essent deflexae, non additur; quia nimirum caetera virtutum species commune aliquid cum his qui in terra adhuc detinentur, habere videtur: certamen vero martyrii, et decus Deo dicatae virginitatis, quasi ab infimis ac terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qr septenorum erant cubi¬
torum mediam parietis in u¬
tramq partem duobus eubi¬
tis ex ceddebant. ac sibi iniueem
suꝑposita uingebantur. Q a
codem mͦ ꝑ omĩa etiam de ori¬
entali parte domus intelligen¬
dum esse putamus. Icłoq supͣ
preceptum ẽ. ut sertum sagũ
infronte tecti duplicaretur.
Hec dere difficillima ꝓ ut no¬
bis intellecxisse uisi sums.
strictim explicare curauimꝰ:
parati ueriora in his discere
si qͥs nos docere uoluerit In
cunuchis qui custodierint sab¬
bata mea. ⁊ elegeruit que ego¬
uolui. ⁊ tenuerint fedus me¬
um. dabo eis in domo mea et
in muris meis locum. ⁊ nom̃
melius afiliis.⁊ filiabus. Nom̃
sempiternum dabo eis: quod
non auferetur. De quo uicde¬
lico loco ae nomine ⁊ euange¬
lista ioħes qui erat unus ex ip¬
sis. refert audisse se eartan¬
tes eos eantieum nouum añ
sedemder: quod nemo alius
poterat cantare. statimq ad¬
uinxit. Hii sunt qui eum
mulieribus non sunt comqͥ¬

Expanded text:
sed quia septenorum erant cubised quia septenorum erant cubitorum, medium parietis in utramque partem duobus cubitis excedebant, ac sibi invicem superpositae jungebantur: quod eodem modo per omnia etiam de orientali parte domus intelligendum esse putamus, ideoque supra praeceptum, ut sextum sagum in fronte tecti duplicaretur. Haec de re difficillima, prout nobis intellexisse visi sumus, strictim explicare curavimus, parati veriora in his discere, si qui nos docere voluerit. In eunucis. Qui custodierint sabbata mea et elegerint que volui et tenuerint fedus meum: dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum dabo eis quod non licet loco ac nomine et evangelista Joannes, qui erat unus ex ipsis, refert audisse se cantantes eos canticum novum ante sedem Dei , quod nemo alius poterat. Statimque adjunxit: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinqu
Abbreviated transcription (Latin):
itres relinquebant intectos.
&. hoe est qd̾ nine dieitur. Qͥa
autẽ suꝑfuerit in sagis que pa¬
rantur tecꝰto. idest unum sa¬
gum quod ampliuis ẽ: ex me¬
deietate eius oꝑies posteriora
tabernacłi. Medictas namq
sagi in latitudine: duo sunt
cubiti. Ex qua uidelieet medi¬
etate cooꝑiebantur posterio¬
ra tabernacłi. idest cortina¬
rum q̃ ꝓprie tabernaculum¬
uoeabantur: qr duobus eubi¬
tis eas ut diximus ad inferio¬
ra tendens sagum ultimum
transibat. Itaq saga clesuꝑue
nientia septem solũmͦ eubitoᷤᷤ
occidentalis parietis cooꝑie¬
bant. nec tñ tres reliqui qui
remanserant usq ad terrã
nudi tempestatum miuriis
patebant. s ad ductis adimu¬
eem abutroq later e sagis sep¬
tenorum eubitorum qui de¬
ficientibus parietibus suꝑerãt.
his posteriora domus firmiᷤ¬
sume ad tertam usq ieontege¬
bantur. Neq autem hec tañ¬
tum adinuueem ꝑtingere: ⁊ in¬
star cortinariun sese in medio
parietis contͣrgere poterant.

Expanded text:
nt intactos. Et hoc est quod nunc dicitur: Quod autem superfuerit in sagis quae parantur tecto, id est, unum sagum, quod amplius ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. Medietas namque sagi, in latitudine duo sunt cubiti, ex qua videlicet medietate cooperiebantur posteriora tabernaculi, id est cortinarum quae proprie tabernaculuvocabantur, quia duobus cubitis eas, ut diximus, ad inferiora tendens sagum ultimum transiebat. Itemque saga desuper venientia, septem solummodo cubitos occidentalis parietis cooperiebant: nec tamen tres reliqui, qui remanserant, usque ad terram nudi tempestatum injuriis patebant; sed adductis ab invicem ab utroque latere sagis septenorum cubitorum, qui deficientibus parietibus supererant, his posteriora domus firmissime ad terram usque contegebantur. Neque autem haec tantum ad invicem pertingere, et instar cortinarum sese in medio parietis contingere poterant;
Abbreviated transcription (Latin):
resplendet auctoris. Qua ꝓ¬
fecto uarictate. ⁊ quasi oꝑe
plumario beatus petrus ta¬
bernacłm adni edificare ftudu¬
it eum ait. Unusquisq sient
accepit grãm in alterutrum
illam administrantes: sicut
boni dispensatores multifor¬
mis gr̃e dei. Hanc in ẽe cor¬
tinis tabernacłi hoe est men¬
tibus fidelium: uidit panlus
cum art. Alii quidem ꝑ spm̃
cdatur sermo sapientie alii
autemsermo scientie sedm¬

Expanded text:
resplendet auctoris: qua presplendet auctoris: qua profecto varietate, et quasi opere plumario beatus Petrus tabernaculum Dei aedificare studuit, cum ait: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Hanc inesse cortinis tabernaculi, hoc est mentibus fidelium, vidit Paulus, cum dicit: Alii quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii autem sermo scienti
Abbreviated transcription (Latin):
abernaełm uero ita fa¬
cies. Decem cortinas de
bisso retorta ⁊ hacincto ac
purpura coccoq bis tincto
uariatas oꝑe plumario fa¬
eies. Tabernacłm añi fit
ex eortinis diuersa colorũ
specie uariatis: qr sc̃a uni¬
uersalis eccła ex multise¬
iectorum ꝑsonis ex multiꝰ
ꝑ orbem cccłiis ex uariis
uirtutum floribus edieat᷑.
Cuius omnis ꝑfectio in dena¬
rio numero continetur. quia
quaqua uersum eccła ꝑ mun¬
dura in diuersis gentibus ex
dribubus ⁊ popłis slinguis
difusa ẽ: tota in soladeriꝓ
ximi dilectione que deealo¬
go legis est compł ehensa sub¬
siftit. Neq enim aliter quis¬
quam potest ueraeiter ab ece¬
cłs membra ꝑtingere. quã¬
si integro eorde ⁊ eum ꝑ quẽ
edifieatur. ⁊ eos in quibus e¬
dificatur eccła. hoe est dm̃
⁊ electos eius amare didicerit.
uarius autem colorum decor
quo heedem sunt cortine dis¬
tincte. uariarum est gratia
uirtictum. quibus sc̃a eccła
mirabili ae ꝓrsus celesti arte
composita. in conspectu sui

Expanded text:
abernaculum vero ita facies: Decem cortinas de bysso retorta, et hyacintho ac purpura, coccoque bis tincto, variatas opere plumario facies . Tabernaculum Domini fit ex cortinis diversa colorum specie variegatis, quia sancta universalis Ecclesia, ex multis electorum personis, ex multis per orbem ecclesiis, ex variis virtutum floribus aedificatur. Cujus omnis perfectio in denario numero continetur, quia quaquaversum Ecclesia per mundum in diversis gentibus et tribubus et populis et linguis diffusa est, tota in sola Dei et proximi dilectione quae decalogo legis est comprehensa subsistit. Neque aliter quisquam potest veraciter ad Ecclesiae membra pertingere, nisi integro corde, et eum per quem aedificatur, et eos in quibus aedificatur Ecclesia; hoc est, Deum et electos ejus amare didicerit. Varius autem colorum decor, quo eadem sunt cortinae distinctae, variarum est gratia virtutum, quibus sancta Ecclesia mirabili ac prorsus coelesti arte composita, in conspectu sui
Abbreviated transcription (Latin):
titus uiri apłici de uocatio¬
ne gentium ad presulatũ
euus ꝑuenerunt. Uerum
si diligentius eius singła in¬
spiciatnus. utriusq domꝰ
edificatio. ⁊ dotius eccłe pre¬
sentis statum mistice deseri¬
bit. que ab mitio mundane
conditionis usq ad ultim̃
qui in fine scłi nasciturus
est electum semꝑ edificari
non desinit: ⁊ future qͦq
głam uite qua nune ex
parte feuitur. s post huiꝰ
terminum sełi omnibus
sius membris meternum
frutura est mirabili figu¬
rarum uerctate de pingͥit.
Unde nos aliqua de tab̾na¬
cło dño opitulante dicꝰturi pͥ¬
mo ipsum inuocantes humi¬
lietiam prece deposcimus re¬
uelare oculos cordis nostri.
ut considerare queamus mi¬
rabilia de lege euis.: un preci¬
osorum decore metallorum
ac uestimentorum intelliga¬
fide ac deuotione fulgentiũ
esse comendatum. Neq enim
nobis altter sermo ille aplicuꝰ
potest conuenire quo ait. uoᷤ
estis templum dei uiuisicut

Expanded text:
Titus, viri apostolici de vocatioTitus, viri apostolici de vocatione gentium, ad praesulatum ejus pervenerint. Verum si diligentius singula inspiciamus, utriusque domus aedificatio totius Ecclesiae praesentis statum mystice describit, quae ab initio mundanae conditionis usque ad ultimum qui in fine saeculi nasciturus est electum, semper aedificari non desinit: et futurae quoque gloriam vitae, qua nunc ex parte fruitur, sed post hujus terminum ssuis membris, in aeternum fruitura est, mirabili figurarum varietate depingit. Unde nos aliqua de tabernaculo Domino opitulante dicturi, primo ipsum invocantes, humili etiam prece deposcimus, revelare oculos cordis nostri, ut considerare queamus mirabilia de lege ejus, et in pretiosorum decore metallorum ac vestimentorum intelligafide ac devotione fulgentium, esse commendatum. Neque enim nobis aliter sermo ille apostolicus potest convenire, quo ait: Vos enim estis templum Dei vivi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inde translati. absq ulluis
labore tarditatis. sus qͥq
ordinibus inserantur: ⁊ sibi¬
met alterutrum copula diui¬
ne simul ⁊ proprie dilectio¬
nis uingantur: Idem figura
utriusq scũarii potest ita ge¬
neraliter distingiu. ut opus
tabernacłi. tempus sinago¬
ge. hoe est antique dei pleb̾.
opus uero temyli eccłam.
id est illam electorum mul¬
titudinem. que post in car¬
nationemdñicam ad fidẽ
uenit significet: qm̃ iudeli¬
eet tabernacłm moyses cũ
sola hebreorum plebe cum¬
summauit. templum uero
salomon collecta ꝓselitorũ
multertudine ꝑfee̾it. ad iu¬
artificibus siuis. qui neq
natura uidei neq profes¬
sione fuerunt. Constat eñi
quia priori dei popło doc¬
tores non nisi ex ipsa eorũ
gente prefuerunt. at uero
eccłe rectores pͥmi quidem
fuere de hebreis. uerum mor
crescente ea ac dilatata ꝑ
orbem etiam de gentibus
stuctores sunt eiu̾s exorti.
adeo ut ipse quoq euan¬
gelista lucas ⁊ timoteusac

Expanded text:
inde translati, absque ullius inde translati, absque ullius labore tarditatis, suis quique ordinibus inserantur, et sibimet alterutrum copula divinae simul et propriae dilectionis jungantur? Item figura utriusque sneraliter ita distingui, ut opus tabernaculi tempus synagogae, hoc est antiquae Dei plebis, opus vero templi, Ecclesiam, id est, illam electorum multitudinem, quae post incarnationem Dominicam ad fidem venit, significet: quomodo videlicet tabernaculum Moyses cum sola Hebraeorum plebe consummavit, templum vero Salomon collecta proselytorum multitudine perfecit, adjuartificibus suis, qui neque natura Judaei, neque professione fuerunt. Constat enim, quia priori Dei populo doctores non nisi ex ipsa eorum gente praefuerunt; at vero Ecclesiae rectores primi quidem fuere de Hebraeis: verum mox crescente ea ac dilatata per orbem, etiam de gentibus structores sunt ejus exorti, adeo ut ipse quoque evangelista Lucas, et Timotheus ac
Abbreviated transcription (Latin):
regni ꝑhennis edificatur.
illic autem inuisione ae ꝑ¬
eeptione uere pacis eumsũ¬
matur. Unde bene in tem¬
pli construetione dictum ẽ.
quod malleus. i seeuris ⁊ om̃e
ferramentũtionsum audi¬
tain eo eum edificaretur.
preparatis extra iherłm ꝯ
tis lapidibus ac lignis atq:
impositionem ordinis si
decenter aptatis: que ibi
facillime atq indubitant̃
suo queq loço reddita. aut
cemento uecter entur aut
clauis. quia uidelicet in pa¬
ee suꝑne beatitudinis non
est tribulationibus nr̃a exa¬
minanda fides aut uita pro¬
banda. sed que inpresenti¬
iani scło caftigata. ⁊ celesti
b sedibus regulariter ap¬
tata. ibi glutme uuncłis
mutue caritatis ne ꝑpetuo
dissolui queat in conspectu
etiam sui conditoris ac regiꝰ
ad iniueem copulanda. Nã
cum inhac uita multitudi¬
nis eredentium sit cor ⁊ aĩa
una: ⁊sunt illis omnia cõ¬
munia: quid nisi lapides
uiiui in edifitium dñi domꝰ
future quadrantur. qui hĩe

Expanded text:
regni perennis aedificatur: regni perennis aedificatur: illic autem in visione ac perceptione verae pacis consummatur. Unde bene in templi constructione dictum est, quod malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in eo, cum aedificaretur, praeparatis extra Hierusalem cunctis lapidibus ac lignis, atque in positionem ordinis sui decenter aptata esse: quae ibi facillime atque indubitanter suo quaeque loco reddita, aut cemento necterentur, aut clavis; quia videlicet in pace supernae beatitudinis non est tribulationibus nostra examinanda fides, aut vita probanda, sed quae in praesentibus saeculo castigata, et coelestibus erat sedibus regulariter aptata, ibi glutine et vinculis mutuae charitatis, ne perpetuo dissolvi queat, in conspectu etiam sui conditoris ac regis ad invicem copulanda. Nam cum in hac vita multitudinis credentium fiat cor et anima una, et sint illis omnia communia, quid nisi lapides vivi in aedificium futurae domus Domini quadrantur, qui hinc
Abbreviated transcription (Latin):
abernacłm quod
fecit dño moyses
In solitudine sicut
itemplum quod
fecit salomon in
iherusalem. statum sẽe uni¬
uersalis eccłe designat: que
partim iam cum xp̃o reg¬
nat in celis. partim in pre¬
senti adhue uita decedenti¬
bus ac succedentibus sibimet
membris suis ꝑegrinatur
a dño. Et quidem in utruis¬
q construetione domus ħ
principalis solet esse distan¬
tia figurarum: quod daber¬
nacłm presentis edificitiũ
eecłe quod cotidie in labori¬
bus exereetur. Templum fu¬
ture requiei designet. que co¬
tidiana animarum hine pꝰ
labores exeuntium receptio¬
ne ꝑficitur: quia nimirum
tabernacłm moyses eum po¬
pło dei in uia adhuc positus
qua ad terram reꝑmissionis
ꝑgebat condidit᷑ salomon
auccem templum in ipsa iã
terra repromissionis ⁊ regno
positus consteuxit. Moyses
tabernacłm insolitudine.
salomon templum in ihe¬
rłm quod inter pretatur ui¬
sio paeis. qm̃ hie quidem ee¬
eła inlabore ⁊ erumpna ui¬
te presentis in sitri esurie

Expanded text:
abernaculum quod fecit Domino Moyses in solitudine, sicut et templum quod fecit Salomon in Jerusalem, statum sanctae universalis Ecclesiae designat, quae partim jam cum Domino regnat in coelis, partim in praesenti adhuc vita decedentibus ac succedentibus sibi membris suis, peregrinatur a Domino. Et quidem in utriusque constructione domus, haec principalis solet esse distantia figurarum, quod tabernaculum praesentis aedificium Ecclesiae, quo quotidie in laboribus exercetur, templum futurae requiem designet, quae quotidiana animarum hinc post labores exeuntium receptione perficitur. Quia nimirum tabernaculum Moyses cum populo Dei in via adhuc positus, qua ad terram repromissionis pergebat, condidit: Salomon autem templum ipsa jam terra repromissionis, et regno in ea potitus, construxit. Moyses tabernaculum in solitudine, Salomon templum in Jerusalem, quae interpretatur visio pacis. Quoniam hic quidem Ecclesia in labore et aerumna vitae labentis, in siti
Abbreviated transcription (Latin):
gertibus. Sed ⁊ oꝑimnentum
aliud tecto de pelubus arictũ
rubricatis facꝰtumẽ: ⁊ suꝑ hoc
rursum aliud oꝑimentum
de iacmetinis pellibus. Erat
etiam uelum oꝑe plumario
uariatum columnis quatu¬
or appensum: quo ⁊ seũariũ
⁊ seũarii sanetuaria liuide¬
bantur. Intra quod posita e¬
rat archa destamenti: ⁊ con¬
tra archam extra uelum
altare timiamatis. Item in
medio ipsius seũarii cande¬
labrum in parte australi. m̃¬
sa uero stabat in septenitrio¬
nali. altare holocausti foris
ante ingressum scũarii. la¬
brum eneum inter hoe alta¬
re ⁊ tabernacłm ⁊ cirea oĩa
atrium tabernacłi longitu¬
dinis habens cubitos eentũ
latitudinis quinquaguita.
His gͦ dilueidandi gratia
breuiter prelibatis udea¬
mus ipsa uerba historie. qͦ
ꝑhec altius atq aꝑtiuis ad
sensum allegorie ꝑuenire
queamus. Cum moysi dñs
seeum in monte sinay qua¬
dragintadiebus ac noctib
eustodcto. legis cerimoniaᷤᷤ

Expanded text:
gentibus. Sed et operimentum gentibus. Sed et operimentum aliud tecto de pellibus arietum rubricatis. Factum est et super hoc rursum aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. Erat etiam et velum opere plumario variatum, columnis quatuor appensum, quo sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebantur: intra quod posita erat arca testamenti, et contra arcam extra velum altare thymiamatis. Item in medio ipsius sanctuarii candelabrum in parte australi. Mensa vero stabat in septentrionali; altare hoante ingressum sanctuarii, labrum aeneum inter hoc altare et tabernaculum; et circa omnia atrium tabernaculi, longitudinis habens cubitos centum, latitudinis quinquaginta. His ergo dilucidandi gratia breviter praelibatis, videamus ipsa verba historiae, quo per haec altius atque apertius ad sensum allegoriae pervenire queamus. Cum Moysi Dominus secum in monte Sinai quadraginta diebus ac noctibus constituto, legis caeremonias
Abbreviated transcription (Latin):
quanisi ornatum tabernacłi
sĩue templi materialem. reli¬
gioso mundi cordis ⁊ corꝑis
cultu unitemur. Sed ut certiꝰ
de spũali sensu disseramus:
primo de ipso materiali tex¬
ta littere paulisꝑ iideamus.
Frat tabernacłm domus dño
conseerata habens longitu¬
dinis eubitos driginta. latitu¬
dinis decem. altitudinis eque
decem. dectum habens equa¬
le ꝑ totum. quo modo in egip¬
to ⁊ palestina domus moris ẽ.
edifieandi. Cuius quidem pa¬
rietes tres. australis. septemtri¬
onalis. ⁊ occidentalis de tabuł
sunt compacti ligneis ab utͦ¬
q latere de auratis. Porro ꝓ
ꝑ medias tabulas ab angłuo
usq adangłum per ueniret
id est a summitate ultima hu¬
ius parietis usq ad parietis al¬
terius summitatem: eui eor¬
tine tabernacłi ⁊ tectum un¬
erat quinq columnis suspen¬
sum. Tegebatur autem domꝰ
ra uarietate contextis quod
ꝓprie tabernacłm uocabat᷑.
Tegebatur ⁊hoc undiq sagis
cilicins: usq ad terram ꝑtin¬

Expanded text:
quasi ornatum tabernaculi sive templi materialem religioso mundi cordis et corporis cultu imitemur. Sed antequam de spirituali sensu disseramus, primo de ipso materiali textu litterae paulisper videamus. Erat tabernaculum domus Domino consecrata, habens longitudinis cubitos triginta, latitudinis decem, altitudinis aeque decem, tectum habens aequale per totum, quomodo in Aegypto et Palaestina domos moris est aedificandi. Cujus quidem parietes tres, australis, septentrionalis, et occidentalis, de tabulis sunt compacti ligneis, ab utroque latere deauratis. Porro prmedias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret, id est a summitate ultima hujus parietis usque ad parietis alterius summitatem. Cui cortinae tabernaculi, et tectum inerat quinque columnis suspensum. Tegebatur autem domusra varietate contextis, quae proprie tabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc undique sagis cilicinis, usque ad terram pertin
Abbreviated transcription (Latin):
tentio ex parte solitariã re¬
linqͥt: S qͦsi due hore suꝑ¬
humeraliꝰ sibi ĩ iuẽe copulẽ¬
t. dũ oĩa q̃ forsꝰ bona mon¬
stramꝰ. intus pura ⁊ simpli¬
eu ĩtentione dõ plaeendi ge¬

Expanded text:
intentio ex parte solitariam relinquat. Sed quasi duae orae superhumeralis sibi invicem copulantur, dum omnia quae foris bona monstramus, intus pura et simplici intentione Deo placendi ge
Abbreviated transcription (Latin):
saẽdotes qͥ ĩ eo ministrent ordi¬
nant᷑. Qrũ qͥdẽ oramatio i habi¬
tꝰ rec̃te eccłe saẽdotibꝰ ẽgruit.
ita ut om̃e qͦd illie ĩ grnatu ue¬
stiũ elarũ extrinsecꝰ fulgebat:
h̃ ĩtellec̾tũ sꝑualit̃ ĩ ipsis saẽdo¬
tũ nr̃oꝵ m̃tib altũ ĩtus emineat.
hĩ eorũ actibꝰ p̃eeteriᷤ fideliũ me¬
ritiᷤ. foris gloriosũ elarescat. Und
apte p̃cipit moisi ut applieet ad
se adron frẽm sinĩ ẽ filiis suiꝰde
medio filiorũ isrł: ad fũgendũ

Expanded text:
sacerdotes, qui in eo ministrent, ordinantur. Quorum quidem ordinatio et habitus recte Ecclesiae sacerdotibus congruit: ita ut omne quod illic in ornain vestium clarum extrinsecus fulgebat, hoc intellectum spiritualiter in ipsis sacerdotum nostrorum mentibus altum intus emineat, hoc in eorum actibus prae caeteris fidelium meritis foris gloriosum clarescat. Unde apte praecipitur Moysi, ut applicet ad se Aaron fratrem suum cum filiis de medio filiorum Israel, ad f
Abbreviated transcription (Latin):
Io pͣpura ꝑmiscet᷑. ut uide¬
lieet saẽdotale cor eũ sũma
q̃ p̃dicat p̾erat ĩ semet ipso
etiã suggestioneᷤᷤ iuitiorũ re¬
pͥmat. eiꝰq uelut ex regia
potestate contͣdicat qͣtmꝰ
nobilitatẽ sẽꝑ ĩtime rege¬
nerationiꝰ aspierat. ⁊ ce lests
regni sibi habitũ morib
ut sepiꝰ suꝑiꝰ dictũ ẽ in pͣpu¬
reo colore possit ipsa effu
sequentes dnm eotidie fer¬
re iubem᷑. Unde merito
tał species ĩt alias ĩ humero
sac̃dotiꝰ refulget: ut ipsũ ad pa¬
tiendũ adũsa sẽꝑ doceat ẽẽ pa¬
ratũ. Auro aũ hiacĩcto a e pͣpu¬
ra biᷤᷤ tinctꝰ eoeeꝰ adiungit᷑. ut añ¬

Expanded text:
o purpura permiscetur, ut videlicet sacerdotale cor cum summa, quae praedicat, sperat; in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat, eisque velut ex regia potestate contradicat, quatenus nobilitatem semper intimae regenerationis aspiciat, et coelestis regni sibi habitum moribus ut superius saepe dictum est, in purpureo colore possit ipsa effussequentes Dominum quotidie ferre jubemur. Unde merito talis species inter alias humero sacerdotis refulget, ut ipsum ad patienda adversa semper doceat esse paratum. Auro autem, hyacintho ac purpurae bis tinctus co
Abbreviated transcription (Latin):
te m̃sura ĩ unũ redire neq̃ũt.
sicũ extrinseeꝰ bona fac̃e ꝓ
et̃na retͥbutione ẽnim᷑ inten¬
tione placendi hõibꝰ ĩ secreto
m̃tiᷤᷤ inplicam᷑. humaniq fa¬
uoris magis quã uite ĩ uisibi
ł p̃mia reqͥrunꝰ. Ipsaq texta
icuncta oꝑis uarietaᷤ erit ex
auro ⁊ hiaçincto ⁊ pͣpura.
coceoq biᷤ tiuncto. ibisso re¬
torta N on ĩuna parte suꝑ¬
humeraliᷤᷤ aurũ. ĩ alterahia¬
cincꝰtꝰ. ĩ alia rursũ alii atq
alii colores fuerunt. s õs uti¬

Expanded text:
te mensura in unum redire nequeunt, si cum extrinsecus bona facere pro aeterna retributione cernimur, intentione placendi hominibus, in secreto mentis implicamur, humanique favoris magis quam vitae invisibilis praemia requirimus. Ipsaque textura et cuncta operis varietas eauro, hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta. Non in ima parte superhumeralis aurum, in altera hyacinthus, in alia rursum alii atque alii colores fuerunt, sed omn
Abbreviated transcription (Latin):
cocco gemine dilectioĩs fiã¬
meꝰ. sẽꝑ retorta bisso casti¬
tate earniꝰ. saẽdoᷤᷤ siue doctor
fideliũ debet ẽẽ nitidꝰ. Su¬
me ᷤᷤ lapides duoᷤ onichinoᷤ
i seulpes ĩ eis nomina filiorũ
isl. Sex nomina ĩ lapide
imo ⁊ sex reliqͣ in altero ux¬
ta ordinẽ nat̾iuitatiᷤ eorũ
oꝑe sculptoriᷤᷤ ⁊celat᷑age

Expanded text:
ncto geminae dilectionis flammans, semper retorta bysso castigatae carnis sacerdos sive doctor fidelium, debet esse nitidus. Sumesque lapides duos onychinos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel. Sex nomina in lapide uno, et sex reliqua in altero, juxta ordinem nativitatis eorum, opere sculptoris, et coe
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ filiorũ isrł inelusoᷤ au¬
ro atq eircũdatos. ⁊ poneᷤᷤ
in utͦq late suꝑ humerał.
memioriale filiis isrł. Treᷤ
obcausaᷤ aaron nomina
patͥarcharũ int̃ sacrificia
sẽꝑ ĩ humeriᷤᷤ sicut etiam
pectore portabat. ut ui¬
delicet ipse fidẽ uitãq
patriarcharũ meminis¬
set unttari. ut duodeeĩ
tribuũ q̃ de eis nate st̃.
ĩ oratiomibꝰ ⁊ saerifienis
memor existeret. ut idẽ
popłs supͣ seripta ĩ ueste
p̃suł sui patrum nomi¬
na uidens euraret scdu¬
lo ne abillorũ meritiꝰ de¬
scieenᷤ. ad errorũ contagia de¬
clinaret. Ad henun ualet¬

Expanded text:
auro atque circumdatos: et pones in utroque latere superhumeralis memoriale filiis Israel. Tres ob causas Aaron nomina patriarcharum inter sacrificia semper in humeris sicut et in pectore portabat, ut videlicet ipse fidem, vitamque patriarcharum meminisset imitari, ut duodecim tribuum quae de his natae sunt, in orationibus et sacrificiis memor existeret, ut idem populus scripta in veste praesulis sui patrum nomina videns curaret sedulo, ne ab illorum meritis desciscens, ad errorum contagia declinaret. Ad hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
lieet celestiũ secretorũ au¬
dientibꝰ pandendo. ⁊ cor¬
rectionẽ morũ ꝑ ꝙͣ horũ
pareicipeᷤᷤ fieri ualeãt sua¬
dendo: qͣsi bis tinetũ eoe¬
eũ ĩ habitu suo pontifer¬

Expanded text:
elestium secretorum audientibus pandendo, et correctionem morum, per quam horum participes fieri valeant suadendo, quasi bis tinctum in habitu suo pontife
Abbreviated transcription (Latin):
cienᷤ ad popłm. uel solũ in¬
ẽpandi ᷤᷤ pͣuorũ reatib. uel
solũ debet seͥpt᷑arũ reseran¬
diᷤ insifte seereti᷑. ne uelde
peccatorũ tm̃m correcꝰtĩte
disputanᷤ forte minꝰ liben¬
t̃ audiat᷑. uł misteriorũ
tm̃ abdita reseranᷤ. minꝰ
fortasse eiᷤ qͦs em̃dare de¬
buit ꝓsit. S eũ ex utroq¬

Expanded text:
l solum increpandis pravorum reatibus, vel solum debet Scripturarum reserandis insistere secretis, ne vel de peccatorum tantummodo correptione disputans, forte minus libenter audiatur; vel mysteriorum tantum abdita reserans, minus fortasse eis, quos emendare debuit, prosit. Sed cum ex utroq
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: qͣsi ex dupplici tinctã
fulgeseit. S cũ menᷤ ad p̃cepta
caritatiᷤ contendit: restat ꝓeul
dubio ut ꝑ abstinentiã earõ ma¬
ceret᷑ Unde ⁊ bis tincto coceo.
torta bissuᷤ adiungit᷑. De t̾ra
ienĩ bissusᷤ intenti spetie orit᷑.
Et qͥd ꝑ bissũ nͥ eandenꝰ decore
munditie. corꝑalꝰ castitaᷤᷤ desig¬
nat᷑. Quidelieet torta puleri¬
tudini suꝑ humerał unectit᷑:
qr tẽ castimonia ad ꝑfectũ mũ¬
ditie candorẽ ducit᷑. ẽ ꝑ absti
nentiã caro fatigat᷑. Pot decoe¬
eo qͥ igniᷤᷤ sp̃e refulget ⁊ ħñ in
ẽuenient̃ diei. qͦd id̾o fortasse
scilieet ⁊ lucendi. Quiꝰ nat᷑am
imitari p̃sulẽ ĩ u̾bo nimirũ
doetrine salutariᷤᷤ oportet. ut
i lueẽ uidelicet seientie desi¬
derantib aꝑire. ⁊ rubiginẽ
ret ĩerepando cõbure. Eũ
enĩ auditorib suis duleiᷤsi¬
ma seript᷑arũ archana. si¬
ue miracła aut parabolaᷤ
dñi euangłieaᷤᷤ exponit: ue¬
lut inhabitu suo fulgorẽ

Expanded text:
diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Sed cum mens ad praecepta charitatis contendit, restat procul dubio, ut per abstinentiam caro maceretur, unde bis tincto cocco, torta byssus adjungitur, de terra enim byssus nitenti specie, oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditiae corporalis castitas designatur? Quae videlicet torta pulchritudini superhumeralis innectitur, quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstnentiam caro fatigatur. Potest de cocco qui ignis specie refulget, et hoc non convenienter dici, qui ideo fortasse scilicet et lucendi; cujus naturam imitari praesulem, in verbo nimirum doctrinae salutaris oportet, ut et lucem videlicet scientiae desiderantibus aret increpando comburere. Cum enim auditoribus suis dulcissima Scripturarum arcana sive miracula, aut parabolas Domini evangelicas exponit, velut in habitu suo fulgorem
Abbreviated transcription (Latin):
onera portare solemꝰ: qͥd
ꝑ suꝑhumerale pontifi¬
ciꝰ nͥ laboreᷤᷤ bonorũ oꝑm
bet ostendũtur : Et apte
pͥmo desuꝑhumerali fa¬
ciendo p̃eipit᷑: qr qͥsqͥs ad
saẽdotiũ magisteriũꝙ

Expanded text:
nera portare solemus, quid superhumerale pontificis, nisi labores bonorum operum, bet, ostenduntur? Et apte primo de superhumerali faciendo praecipitur, quia quisquis ad sacerdotium magisteriumque
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ Er qͦ ueri simile iuide¬
t᷑ qͦd plicata ueste ẽiunete
sibi fuerĩt hore utͥuꝰq par¬
tiᷤ inutͦq lat̾e asursum
usq deorsũ. ita ut dimidi¬
ũ uestiᷤ intuentiũ oeuł fo¬
riᷤ appareret. dimidiũ uͦ
rũq ꝯuincte usq ad extre¬
mos anguloᷤᷤ ad inferiora
descenderent. In qͦ qͥd ali¬
ud nob̾ tipiee intelligen¬
dũ. nͥ ut eũ bona foris oꝑa
ꝓximiᷤ oftendimꝰ. eadẽ int᷑
corã dr̃o ĩtegra seruemꝰ. ne
unꝗͣ uł castitatẽ pure cogi¬
tationiᷤᷤ minor ꝑie actioĩs ꝑ

Expanded text:
Ex quo verisimile videtur quod plicata veste conjunctae sibi fuerint orae utriusque partis in utroque latere a sursum usque deorsum; ita ut dimidium vestis intuentium oculis foris appareret, dimidium vero orumque conjunctae, usque ad extremos angulos ad inferiora descenderent. In quo quid aliud nobis typice intelligendum, nisi ut cum bona foris opera proximis ostendimus, eadem intus coram Domino integra servemus? ne unquam vel castitatem purae cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ. ut fideleᷤᷤ i religiosi audito¬
reᷤ. promita ad obediẽdũ fid̾i
corda afferant. doctoreᷤᷤ uͦ eiꝰ
ignẽ ũbi celestis qͦ. ⁊ illuminẽt᷑
ad agnoseendũ. ⁊ inflãmãtur
ad diligendũ dm̃ p̃dieando¬

Expanded text:
tur, ut fideles et religiosi auditores prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero eis ignem verbi coelestis, quo illuminentur ad agnoscendum, et inflammentur ad diligendum D
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Ñ en̾ĩ sumꝰ simẽ pluri
igne utant᷑ ad illustranda
cognitione ficłi corda audi¬
entiũ. ħ ad confiçienda ac
do ꝯseeranda holocausta
luẽna sẽꝑ ĩ tab̾nacło testimo¬

Expanded text:
sicut plurimigne utantur ad illustranda cognitione fidei corda audientium: hoc, ad perficienda ac Deo consecranda holocausta lucerna semper in tabernaculo testimo
Abbreviated transcription (Latin):
rali. s potiꝰ in rationali ħ ẽ
aureoᷤᷤ uident᷑ fuisse adnere:
ut eũ ĩdueret᷑ pontifex cate¬
nule q̃ de rationali pende¬
bãt. possẽt ẽ unciniꝰ suꝑhu¬
merał adnecti. qͣtinꝰ utraq
sibi mutuo firma positioẽ
cohererent. Seͥptũ nãq ẽ
aꝑtiꝰorĩposterioribꝰ. fecert
ĩ rationali ⁊ catenulaᷤᷤ sibi ĩ

Expanded text:
rationali, hoc est, aureos videntur fuisse annexae, ut cum indueretur pontifex, catenulae quae de rationali pendebant, possent cum uncinis superhumeralis annecti, quatenus utraque sibi mutuo firma positione cohaererent. Scriptum namque est apertius in posterioribus: Fecerunt in rationali et catenulas s
Abbreviated transcription (Latin):
familiari ĩspectore qͥd lex gña¬
lit̃ om̃ibꝰ electiᷤᷤ qͥd uͦ paueis ꝑ¬
fectioribꝰ spetialitur loqͥt᷑ att̾en¬
de. ut altiori excellentia meri¬
torũ. ad altiora possint p̃mia ꝑ¬
uenire. ¶lã qͦd frẽm suũ moises
ẽ filiis in sac̃dotiũ orainare p̃ei¬
pit̃. qͥd nob̾ aliud mistiee ẽm̃dat.
nͥ qͣd os qͥ offitiũ doctor is sortũt᷑.
tanto debent studio ⁊ amore me¬
ditationi diuine legis adherere.
ut qͦsi g̃mana ei uideant᷑ eogna¬

Expanded text:
inspectione quid lex generaliter omnibus electis, quid vero paucis perfectioribus specialiter loquatur, attendere; ut altiori excellentia meritorum, ad altiora possint praemia pervenire. Nam quod fratrem suum Moyses cum filiis in sacerdotium ordinare praecipitur, quid nobis aliud mystice commendat, nisi quod omnes qui officium doctoris sortiuntur, tanto debent studio et amore meditationi divinae legis adhaerere, ut quasi germana ei videantur cogna
Abbreviated transcription (Latin):
onibus exuere ftuduerunt:
quartinus libera mente ina¬
morem der iproruni dilicta¬
ri atq ad predicandum dei¬
uerbum longe lateq possent
discurrere. recte dieitur qr de
lignis spinarum tabule sunt
facte tabernacłi.facte sunt
namq: de spinis.s de hisque
om̃s spinosos aculeos ꝓrsus
exuerant: ae solo eandore ni
tibus splendentes. etiam ipsi cũ
peccato sint prime preuariea¬
tionis concepti ac nati. ad ip¬
sos quoq ꝑtinet generalis il¬
la damnatio quã ade pecean¬
ti dictumẽ. terra tua spinas ⁊
tribulos germinabit tibi: sed

Expanded text:
onibus exuere studuerunt, onibus exuere studuerunt, quatenus libera mente in amore Dei et proximi dilatari, atque ad praedicandum verbum longe lateque possint discurrere; recte dicitur, quia de lignis spinarum tabulae sunt factae tabernaculi: factae sunt namque de spinis, sed his quae omnes spinosos aculeos prorsus exuerant, ac solo candore nittibus splendentes, etiam cum ipsi peccato sunt primae praevaricationis concepti ac nati, ad ipsos quoque pertinet generalis illa damnatio, qua Adae peccanti dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi : sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quanius recꝰte in latitudine
tabularũ ipsa qͦq dilatatio
cordis sẽorum ualeat irdelli¬
gi: ꝑ quam mundum cdespiee¬
re. atq ad appetenda celestia
solent sublimiter accendi. ꝑ
quam non solum amieos in
deo. sed etiam in imicos gaudẽt
deligere ꝓpter deum. Deniq
uideamus unam de tabulis ta¬
bernacłi iudelieet apłm pau¬
lum: qualiter utroq modo
se dilatatam in sinurt. Di¬
eit de interna ia est cordis
latitudine. Os nr̃m patet
ad uos ochoriitii: os nr̃m
dilatatum ẽ. Non angustiami¬
ni innobis angustiamini aũ
inuiserribus uestris. Tanquã
filiis dieo dilatamini ⁊ uos. Di¬
eit ide illa qua adprofectum
tabernacłi. hoc est sẽe eccłe u¬
ti solebat. Ita ut ab iherłm
tabule. de lignis sethum: id ẽ
spinarum. Spine uero iuxta
elo quium saluatoris eure st̃
litie fallaces. Sed ⁊ pungetiõẽs
peccatorum: non in congeue
spinis assimilantur. hine &.e¬
nim seriptum ẽ: spine nascunt᷑
bus mundi euris ac delectati¬

Expanded text:
Quamvis recte in latitudine Quamvis recte in latitudine tabularum, ipsa quoque dilatatio cordis sanctorum valet intelligi, per quam mundum despicere, atque ad appetenda coelestia solent sublimiter accendi, per quam non solum amicos in Deo, sed etiam inimicos gaudent diligere propter Deum. Denique videamus unam de tabulis tabernaculi, videlicet Apostolum Paulum, qualiter utroque modo se dilatatum insinuet. Dicit de interna, id est, cordis latitudine: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est; non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris. Tanquam filiis dico, dilatamini et vos . Dicit et de illa, qua ad profectum tabernaculi, hoc est sanctae Ecclesiae uti solebat: Ita ut ab Hierusatabulae de lignis setim, id est, spinarum. Spinae vero juxta eloquium Salvatoris, curae sunt luptates fallaces . Sed et punctiones peccatorum non incongrue spinis assimilantur. Hinc etenim scriptum est: Quia spinae nascantur bus mundi curis ac delectati
Abbreviated transcription (Latin):
sethim de quibus tabẽrnacłm
fiebat. impuribilis sunt nat᷑ͣe
exinui eandoris acleuitatis.
⁊ non multum abalba spina
nisi tantum magnitudine di¬
stantia. Unde ⁊ sheronimus
non nunquam inlibro hebre¬
orum nominum. sed ⁊ in ali¬
is opuseulis suis sechun ab¬
solute spinas interpretatusẽ.
Uerbi gr̃a. abel sethim lucꝰt᷑
spinarum. Non autem faci¬
le hoc genus ligni nisun de¬
sertis arabie ubi tabernaełm
e dificabatur solet inueniri.
Unde greciuellatiminterp̃¬
des nomen ei aliuid pret̾ he¬
breum ponere nequiuerunt.
ut pote euius aput eos notitia
nulla erat: quanius quadã
qualitatem nature exprim̃e
uolentes. ligna imputribilia
transtulerunt. Tabule gͦ tab̾¬
nacłi apłos corumq successo¬
res: ꝑ quorum sermones ee¬
cła ꝑ orbeni dilatata ẽ. desig¬
nant. Latitudo ienu tabula¬
rum. dilatatio ẽ fidei ⁊ sacra¬
mentorum. que pͥus in una
isrłitiea plebe latebat: sed
horum ministerio ad totius
orbis amplitudinẽ ꝑuenit.

Expanded text:
setim, de quibus tabernaculum fiebat, imputribiles sunt naturae eximii candoris ac levitatis, et non multum ab alba spina, nisi tantum magnitudine distantia. Unde et Hieronymus nonnunquam in libro Hebraeorum Nominum, sed et in aliis opusculis suis, setim absolute spinas interpretatus est. Verbi gratia, Abel setim, luctus spinarum. Non autem facile hoc genus ligni nisi in desertis Arabiae, ubi tabernaculum edificabatur, solet inveniri. Unde Graeci vel Latini interpretes nomen ei aliud praeter Hebraeum ponere nequiverunt, ut pote cujus apud eos notitia nulla erat; quamvis quidam qualitatem naturae ejus exprimere volentes, ligna imputribilia transtulerunt. Tabulae ergo tabernaculi apostolos eorumque successores, per quorum sermonem Ecclesia per orbem dilatata est, designant. Latitudo etenim tabularum, dilatatio est fidei et sacramentorum, quae prius in una Israelitica plebe latebat; sed horum ministerio ad totius orbis plenitudinem pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicam popło gentium diu¬
tuis sine fide algenti. qr de
tuis filiis qui ad mee fidem
confessionis ⁊ amoris conue¬
niant. dieam plebi isrłitiee
que ⁊ iam mee lumine eog¬
nitionis fruebatur: noli ꝑ¬
hibere gentes in sorteraͦ e¬
lectionis recipi. Dieam eor¬
nelio ac domui eiꝰ fidem & bap¬
tisma xp̃i suscipite: dieam iu¬
deis nolite cogere eredentes
ex gentibus eireumeidi. qͥbꝰ
fonte baptismi conseeratis
fides ⁊ confessio ueritatis ad
salutẽ sufficit. Unius autem
numeri mensurarum ⁊ facꝰtu¬
ra tabulas utriunq latus ha¬
buit: qr nimirũ una eadẽq
fides spes ⁊ car itas uttͥq popło
ꝑ apłos predieatur. aduina ut̃¬
q promissa regni eclestis uo

Expanded text:
Dicam populo gentium diuDicam populo gentium diutius sine fide algenti: Da de tuis filiis qui ad meae fidem confessionis et amoris conveniant. Dicam et plebi Israeliticae, quae jam meae lumine cognitionis fruebatur: Noli prohibere gentes in sortem electionis recipi. Dicam Cornelio ac domui ejus: Fidem et baptisma Christi suscipite. Dicam Judaeis: Nolite cogere credentes ex gentibus circumcidi, quibus fonte baptismi consecratis fides et confessio veritatis ad salutem sufficit. Unius autem numeri, mensurarum et facturae, tabulas utrumque latus habuit. Quia nimirum una eademque fides, spes, charitas, utrique populo per apostolos praedicatur, ad una uterque promi