comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim crucem suã signũ habiturus erit : ipsam crucem dediabulo superato
tamquã tropheum infrontib fidelium positurus ut dicer& a postolus: mihi aut̃
egomundo : Ille aut̃ tertio drx̃adillos : quid eni malefecit iste : nullã causam
mortis inuenio ineo : corripiam ergo illum: & dimittam : hanc correptionem
quapopulo satis facere neusq ad cruci figendũ saluatorem sȩuirent sũm opere
quȩ rebat ñ mod o eũ obtulis serogitando sed &iam deridendo & flagellando
ne fandorũ desideriis exhibuisse & uerba euange listȩiohannis. & ipsa testatur
columna cui alligatus ille quis oluere compeditos sol& : plena dõ membra
uerberib: subdidit : quȩ uidelic& columna in ecclesia montirsion posita domi¬
nicicru oris usq hodie cernentib: uestigia certa demonstrat: sed hȩclic&
agat pilatus quid insatiabilis sacrilegorũ furor concupiscat atꝰ tende:
At illi instabant uocibus magnis postulantes ut crucifiger& : & inualescebant

Expanded text:
enim crucem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem d illos: Quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis invenio in eo. Corripiam ergo illum, et dimittam. Hanc correptionem qua populo satisfacere, ne usque ad crucifigendum Salvatorem saevirent, summopere quaerebat, non modo eum obtulisse rogitando, sed etiam deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuisse, et verba evangelistae Joannis, et ipsa testatur columna cui alligatur. Ille qui solvere compeditos solet, plena Deo membra verberibus subdidit. Quae videlicet columna in Ecclesia montis Sion posita dominici cruoris usque hodie cernentibus vestigia certa demonstrat. Sed haec licet agat Pilatus, quid insatiabilis sacrilegorum furor concupiscat, attende. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crufigeretur, et invalescebant
Abbreviated transcription (Latin):
inferioris glaẽ utriusq: sexus atq aetatis. Quoꝵ alii post u
& diuersi generis horribiles cruciatus. flammis tradite
Alii inenart p̃cipititi: nulli &iam capite cȩsi. plurimi
consumpti. alii patibulis. affixi. Quidam & iam capite
presso & pedibus in sublime sublatis. beatissimã passionis adina

Expanded text:
inferioris gloriae, utriusque sexus atque aetatis; quorum alii post verbera et diversi generis horribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in mare praecipitati, nonnulli etiam capite caesi, plurimi inedia consumpti, alii patibulis affixi, quidam etiam capite deorsum presso, et pedibus in sublime sublatis, beatissimam passionis coronam
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus angelorum : quorum praesentia & demonum confringat᷑
audacia & nobis pacis gratiaministr&ur : qua uero dĩ & homo nascit
iure hominibus pax & dõgloria canitur : Clorificant anglidm̃ pro
nostra redemptione incarnatum. quiadum nos conspiciunt nesioi
suum guident numerum repleri: Optent pacem hominibus quia
quos infirmos prius ab iectosq dispexerant uascente incarne dño
iam socios uenerantur quicum pacem hominibus poscunt exponunt
& quibus udelic& bonac uoluntatis. hocest eis qui suscipiunt natum xp̃m̃
Non autem herodi ponti ficibus & parisaeis c&erisq antichristis qui enus
natiuitate iuditaturbati sunt. eumq quantum ualere gladis insecitta:
Non est enim paximpiis dicit dñsꝰ paxautom mula diligentibus legem
tuam dñe & nonest illis scandalum. quib:
& hoc quod sequitur aptis seͥme congruit: Expectabam salutare

Expanded text:
exercitus angelorum, quorum praesentia et daemonum confringatur exercitus angelorum, quorum praesentia et daemonum confringatur audacia, et nobis pacis gratia ministretur. Quia vero Deus et homo nascitur, jure hominibus pax, et Deo gloria canitur. Glorificant angeli Deum pro nostra redemptione incarnatum, quia dum nos conspiciunt recipi, suum gaudent numerum repleri. Optant pacem hominibus, quia quos infirmos prius abjectosque despexerant, nascente in carne Domino jam socios venerantur, qui cum pacem hominibus poscunt, exponunt, et quibus, videlicet bonae voluntatis, hoc est eis qui suscipiunt natum Christum, non autem Herodi, pontificibus, et Pharisaeis, caeterisque antichristis, qui ejus nativitate audita turbati sunt, eumque quantum valuere gladiis insecuti. Non est enim pax impiis, dicit Dominus. Pax autem multa diligentibus nomen tuum, Domine, et non est in illis scandalum . Quibus et hoc quod sequitur, aptissime congruit. Exspectabam salutare
Abbreviated transcription (Latin):
bonae uoluntatis . Uno cuangelitante nuntio natum in carnedm̃.
Mox multitudo militiae caelestis aduolans consono in laudem crea¬
toris ore prorumpit. ut & sui sicut semper obsequii deuotionem xp̃o
inpendat. & nos suo pariter instituat exemplo. quotiens uel aliquis
fratrum sacrae eruditionis uerbis insonuerit. uel ipsi lecta siue audita
quaepi&atis sunt admentem reduxerimus. statim dõ laudes. ore.
corde & opere reddendas : & benechorus adueniens angelorum
militiae caelestis uocabulum accepit. qui & duci illo potenti in
prodio qui adbellandas aerias potestates apparuit humiliter obser¬
cundat : & ipse potestas casdem contrarias nemortales tantum tẽptaye
ualeant quantum uolunt fortiter armis caelestibus proturbat
Nam sicut optimi imperatoris prouissone cuncta manu militar: loca
ad pacis euersionem ubiq uersantur ad tutelam nostram constitut

Expanded text:
bonae voluntatis. Uno evangelizante nuntio natum in carne Deum, bonae voluntatis. Uno evangelizante nuntio natum in carne Deum, mox multitudo militiae coelestis advolans, consono in laudem Creatoris ore prorumpit, ut sui sicut semper obsequii devotionem Christo impendat, et nos suo pariter instituat exemplo, quoties vel aliquis fratrum sacrae eruditionis verbis insonuerit, vel ipsi lecta sive audita quae pietatis sunt ad mentem reduxerimus, Deo statim laudes ore, corde et opere reddendas. Et bene chorus adveniens angelorum militiae coelestis vocabulum accipit, qui et duci illo potenti in praelio, qui ad debellandas aereas potestates apparuit, humiliter obsecundat, et ipse potestates easdem contrarias, ne mortales tantum tentare valeant quantum volunt, fortiter armis coelestibus proturbat. Nam sicut imperatoris optimi provisione cuncta manu militari loca i Spiritus ad pacis eversionem ubique versantur, ad tutelam nostram constituit
Abbreviated transcription (Latin):
Et hocuobis signum: inueni&is infantem pannis inuolutum & positum
in praesepio : Crebris infantia saluatoris & angelorum praeconiis & euan
gelistarum nobis est inculcata testimoniis : ut nostris altius cordibus quid
tates nostras. & infirmatus est propter peccata nostra : & notandum soler¬
tius quod signum nati saluatoris datur: infantem nontyrio exceptum
ostro sed pannis squalentibus in uolutum: Non inornatis aurostrato¬
ris. sed in praesepibus inueniendum: hoc est nontantum humilitatis cum
& mortalitatis. sed & paupertatis habitum suscepisse pronobis. quia
cumdiues ess& pauper factus est pronobis. ut nos illius in opia ditaremur:
cum essa dñs caelorum pauper factus est interris. ut terrigenas edocer&
paupertate sp̃s regnum adquirere posse caelorum
Et subito facta est cumangelo multitudo militiae caclestis laudantiũ
dm̃ & dicentium. Cloria in altissimis dõ. & interra pax hominibus

Expanded text:
Et hoc vobis signum. Invenietis infantem pannis involutum, et positum Et hoc vobis signum. Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. gelistarum est inculcata, ut mentibus nostris altius infigatur quid tates nostras, et infirmatus est propter peccata nostra . Et notandum solertius quod signum nati Salvatoris datur, infantem non Tyrio exceptum ostro, sed pannis squalentibus involutum, non in ornatis auro stratoriis, sed in praesepibus inveniendum. Hoc est non tantum humilitatis eum et mortalitatis, sed et paupertatis habitum suscepisse pro nobis. Quia cum dives esset, pauper factus est pro nobis, ut nos illius inopia ditaremur . Cum esset Dominus coelorum, pauper factus est in terris, ut terrigenas edoceret paupertate Spiritus regnum adquirere posse coelorum. Et subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis laudantium Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
nocte sed hodienatus est uobis saluator : Non aliam scilic& obcausam nisi
quia gaudium magnum euangelitare ueniebat : Nam ubi tristia quaeque
nocturnis temporibus gesta uel gerenda significantur . ibi sacpe nox uel
adiungitur uel &iam sola nominatur. Ut est illud omnes scandalum
patiemini in me inista nocte : & alibi amendi cotibi quia tuhodie in
nocte hac prius quam bis gallus uocem dederit ter me es negaturus :
Neq enimfrustra angelus tanto lumine cinctus apparuit . ut daritas dĩ
pastores circum fulsisse hoc est ex omni parte illorum. radios luminis as ꝑ¬
sis sedicatur. quod numquam in totatestamenti u&eris serie tot angelis.
apparentibus adiungitur. sed mystice praemonuit quod a perte postea
monuit apostolus dicens : Nox praecessit dies autem ad propin quauit
abiciamus ergꝓ opera tenebrarum. & induamus nos armalucis. sicut indie
honeste ambulemus.

Expanded text:
nocte sed Hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi nocte sed Hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi quia gaudium magnum evangelizare veniebat. Nam ubi tristitia quaeque nocturnis temporibus gesta vel gerenda significantur, ibi saepe nox vel adjungitur, vel etiam sola nominatur. Ut est illud: Omnes vos scandalum patiemini in me ista nocte . Et alibi: Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus . Neque enim frustra angelus tanto lumine cinctus apparuit, ut claritas Dei pastores circumfulsisse, hoc est ex omni parte illorum radios luminis aspersisse dicatur, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie toties angelis apparentibus adjungitur. Sed mystice praemonuit quod aperte postea monuit Apostolus dicenAbjiciamus ergo a nobis opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sicut in die honeste am
Abbreviated transcription (Latin):
super eos gratia largius coruscat. : Aliter angelus mariam angelus
ioseph angelus pastores instruit. & concipiendum & conceptum. &
natum caeliciues dñm testantur. ut & mortales sufficienter inbuant¬
& suum auctori seruitium incessanter inpendant : Nam & insequentib:
temptato passuro resurgenti atq ad caelos ascendenti semper ades se
perhibenter.
Ettimuerunt timore magno: & dixit illis angelus . Nolite timere
ecce enim euangelito uobis gaudium magnum quoderit omni populo
Non omnipopulo iudaeorum quorum plurimi rebelles exstitere
sed omni fidelium populo decunctis tribubus gentibus & linguis
inunam xp̃i eccdesiam congregato a&ernum gaudium euangelizatur
dauid: hoc est potestas prima hoc regnum filiae siom. quod p̃fato
proph&ae testimonio promissum est inturre gregis uenturum: ubi notan¬
dum quod angelus qui in noctis utiq uigiluis pastores affatur. Nonait hac

Expanded text:
super eos gratia largius coruscat. Aliter angelus Mariam, angelus super eos gratia largius coruscat. Aliter angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit. Et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse perhibentur. Et timuerunt timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo. Non omni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed omni fidelium populo de cunctis tribubus, gentibus et linguis in unam Christi Ecclesiam congregato, aeternum gaudium evangelizaturDavid. Haec est potestas prima, hoc regnum filiae Sion, quod praefato prophetae testimonio promissum est in turre gregis venturum. Ubi notandum quod angelus qui in noctis utique vigiliis pastores affatur, non ait: Hac
Abbreviated transcription (Latin):
eera quae mirabiliter a proph&a mirabilius ad ñõ uidemus
impl&a : Meminit & mich as proph&a loci huius & temporis dicens: & tutur¬
ris gregis nebulosa filiae sion usq ad teuenient. & uen i& potestas prima regnũ
filia esion: Turris quippe gregis quachebreice turris ader uocatur. mille
circiter passib:a ciuitate b&hlem adorientem distat. uaticinio sui
nominis pastores hos multo ante demonstrans. adquam usq: filia esion.
angelicȩ uidelic& potestates pastoribus apparendo uenerunt: uigilant
itaq nato dño pastores supra greges ouium suarum : significant eius
dispensatione manifestata uigilaturos in ecclesia pastores animarum
castarum : quibus dicatur. Pascitequi in uobis est gregem dĩ: Bene
autem uigilantib: pastoribus angelus appar& eosq dĩ claritas circum¬
fulg& quia illi prae c&eris uidere sublimia merentur . qui fidelibus gregib:
praeesse sollicte sciunt . dumq ipsi pie. super gregem uigilant diuina

Expanded text:
o videmus impleta. Meminit et Michaeas propheta loci hujus et temporis dicens: Et tu, turris Gregis nebulosa, filiae Sion usque ad te venient, et veniet potestas prima, regnum filiae Sion . Turris quippe Gregis quae Hebraice turris Ader vocatur, mille circiter passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat, vaticinio sui nominis pastores hos multo ante demonstrans, ad quam usque filiae Sion angelicae videlicet potestates pastoribus apparendo venerunt. Vigilent itaque nato Domino pastores supra gregem ovium suarum, significent ejus dispensatione manifestata vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum. Quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, gregem Dei . Bene autem vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt, dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina
Abbreviated transcription (Latin):
loquebantur ad inuicem : transeamus usq b&blem &udeamus ho
uerbum quod factum est quod fecit dñs & ostendit nobis: Uerba
pastorum quam sint rationabilia & pastoribus ecclesiae dignadiligent̃
inspice : Uere enim quasi uigilantes. nondixerunt uideamus puerum:
uideamus quod dicitur. sed uideamus quosfactum est . in principio erat

Expanded text:
icem. Transeamus usque Bethleem et videamus hoc verbum quod factum est, quod fecit Dominus, et ostendit nobis. Verba pastorum quam sint rationabilia, et pastoribus Ecclesiae digna, diligenter inspice. Vere enim quasi vigilantes non dixerunt: Videamus puerum, videamus quid dicitur, sed: Videamus verbum quod factum est: In principio erat
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sub intellegendum reliquit : Scs enim secum futuros as seuerando.
reprobos nimirum asua uisione secernendos : & ideo non alibi : quam cũ
diabulo damnandos insinuat: ubicumq ergo fuerit dñs corpore : illo con¬
gregabuntur electi . qui eius passionem humilitatemq imitando tamquamde eius
carne saturantur : quorum ꝑresurrectionem renouabitur ut aliquae iuuentus :

Expanded text:
aliud subintelligendum reliquit. Sanctos enim secum futuros asseverando, aliud subintelligendum reliquit. Sanctos enim secum futuros asseverando, reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo non alibi quam cum diabolo damnandos, insinuat. Ubicunque ergo fuerit Dominus corpore, illo congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus carne saturantur, quorum per resurrectionem renovabitur, ut aquilae juventus
Abbreviated transcription (Latin):
obinlecebras carnis seruierit. Terrena uero siqua ecclesiae uel pauperib: obtu¬
lerit. Ideo fecerit ut quasi redempto dño his amplius ab und&.
Duo inagro unus assum&ur. & alter relinqu&ur. Sicut supra ilecto¬
uno. & molentes inunum posuit. sic & hic in agro uno reor intellegendum.
Significat aute eos quioperuntur in ecclesiae ministerio tamquã inagrodi
cuisuus agri cola dicebat dĩ agricultura estis. assum&ur autem ille qui non
figiram rectorum tenuit: danihel & maula regia abstinertiae d eo ioos
fiuit. & idarco uitam continentium signauit: Lob uero inconuignorom¬
tus &i curam domus propriae exercens placuit ꝑquem digne bonorum
coniugum ordo figuratur: Respondentes dicunt illi: ubi dñe: quidixit eis:
ubicumq fuerit corpus. illuc congregabuntur aquilae: Duo saluator interro¬
gatus ubi scilic& boni assumendi . & ubi sint mali relinquendi: unum drx̃.

Expanded text:
ob illecebras carnis servierit, terrena vero si qua ecclesiae vel pauperibus obtuob illecebras carnis servierit, terrena vero si qua ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo fecerit ut quasi redemptio Domini his amplius abundet. Duo in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Sicut supra in lecto, et molentes in unum posuit, sic et hic in agro uno reor intelligendum, significat autem eos qui operantur in ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebat: Dei agricultura estis; assumetur autem ille, qui non figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Respondentes dicunt illi: Ubi, Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabantur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ant quiqtiosae cuius lib& & peccatricis animae sub iudaeȩ specie lapsum de¬
scribens ait : Uiderunt eam hostes & deriserunt sabbataeius :
Duserunt molentes in unum: Molentes appellat eos. qui in plebib: constitu¬
tireguntur adoctoribus agentes ea quae sunt huius saeculi . quos & fe¬
minarum nomine significauit quia consilus ut dixi peritoꝵ regi eis
expedit. & molentes dixit proptertemporaliũ negotiorum orbem atq circu¬
itum quas tamen inund̃ molentes dixit. inquantũ deipsis reb: & negotus suis p̃bent
usib: ecclesiae unaquaeq enim huius mundi. actiomola ẽ quaedum multas
curas colgerit humanas mentes quasi ꝑgyrum uertit atq. ex seuelut farinces
proicit quia in qui&o cordi senꝑminutissimas cogitationes gignit :
Vna assum &ur & alterarelinqu&ur . Arsum &ur eapars qua e conubia¬
propter amorem tantum generis exercu erit terrenamq substantiam
obadquirenda caelestia dis pensauerit relinqu&ur autem quae coñiugus

Expanded text:
ant, qui otiosae cujuslibet et peccatricis animae sub Judaeae specie lapsum describens, ait: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Duae erunt molentes in unum. Molentes appellat eos qui in plebibus constituti reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi, quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit. Et molentes, dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum. Quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumpropter amorem tantum generis exercuerit, terrenamque substantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit; relinquetur autem quae conjugiis
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta dispens& &mfinem totius scł iudex manifestus
indefectiuo uerbi caelestis munere fecundatur:. cuius actenus inuasis
oleum gaudii spiritalis & benedictionis farina non defecit. C&eris
quae noncredunt gentibus in opia panis diuini miseris &uenatui deditis
inutili Nam & ipsapulcherrime mysticum sibi prius quam morer&ur
panem factura duo seligna collegere uelle testatur : Non solo ligni
nomine sed &iam numero lignorum signum crucis exprimens: quo nobis
est panis uitȩ prȩparatus a &ernȩ :
St multi leprosi erant in israhel subhelis eo proph&a &nemo eorum
mundatus est nisindman syrus : quia nota est historia demysterio
neces se est paucis intimemus: & nemanergo iste syrus qui interp̃tatur
decorpopulĩ demonstrat nationem quondamperfidiȩ scelerumq lepra

Expanded text:
cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestuscuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestusindefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra
Abbreviated transcription (Latin):
&iam dion reributionis extremae prȩdicat dicens filius hominis
uenturus est ingloria suacumangelis suis. & tunc red d& unicuique
secundum opus eius: Ad cuncta igitur haec euangelizanda uela gen¬
la ideo sedicit missum. quia sp̃s dñi est super eum.
Et cum plicuis s& librum red didit ministro & sedit : Librum dñs
ominibus quiaderantlegit audeentibus : lectum uero ministro red¬
didit. quia sicut ipse alibitestatur cum ess & mmundo palam locu¬
tus est mundo semper docens insynagoga &itemplo quo omnes
iud ei conuenire consueuerant : sed ad caelestia regres surus. his qui
abinitio ipsi uiderunt & ministri fuerunt sermonis . euangelitandi
officium tradidit : & benestans quidem legit : sed libro reddito
ie sedit : stare enimoperantis. sederequiescentis ueliudicantis est
r& ad tempus incarne dignatus est operari: Peracto autem
piae dispensationis officio discipulos suȩdo ctrinȩ sequaces elegit.
seq supernȩ qui &is solio restituit: Vt & nunc occulto iudicio

Expanded text:
iam diem retributionis extremae praedicat, dicens: Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Ad cuncta igitur haec evangelizanda ideo se dicit missum, quia spiritus Domini est super eum. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, operantis; sedere, quiescentis vel judicantis est.ret, ad tempus in carne dignatus est operari. Peracto autem piae dispensationis officio, discipulos suae doctrinae sequaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio
Abbreviated transcription (Latin):
pi&atis indiciũ ad spem imp&rendȩ ueniȩ prouocar& : qd eis quoq qui filiũ
dĩ cruci fixerunt nontantũ ueniã reatus a patre : sed &uitȩ a&ernaegaudiũ
uiderent es sedonatũ. Uos autem estis testerhorũ eego mitto promissũ
patris mei muos : promis sum patris. sp̃s scĩ gratiã dici & incuangelio iohan¬
nis plenius & hic quoq breuiter intimat᷑ cum sequit᷑ : uos aut̃ sed &e mauitate
dicit angelus: & uirtus altis simi obumbrabit tibi: & ipse dñs alibi: Nam &
ego noui uirtutem deme exisse. sed & ipselucas apertius in actib: apostoloꝵ
huius promissae uirtutis exalto. & p̃cepte sessionis meminit: p̃cepit inquit

Expanded text:
 ad spem impetrandae veniae provocaret, quod eis quoque qui filium Dei crucifixerunt, non tantum veniam reatus a patre, sed et vitae aeternae gaudium viderent esse donatum. Vos autem estis testes horum, et ego mitto promissum Patris mei in vos. Promissum patris Spiritus sancti gratiam dici, et in Evangelio Joannis plenius et hic quoque breviter intimatur cum sequitur: dicit Angelus: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Et ipse Dominus alibi: Nam et ego novi virtutem de me exisse. Sed et ipse Lucas apertius in Actibus apostolorum hujus promissae virtutis ex alto, et praeceptae in civitate sessionis meminit. Praecepit, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
A bomniuidea & hierusalem & maritima & trri&sidonis & c&era
Maritimam multitudinem non a proximo marigalileae: neq: enim hoc
miraculilocoponer&. sed amari magnoreor essecognominatam. inqua &ã
tyrus & sydon conprehendi potenent : uerum qua gentium ciuitates sunt
iudeis quidem datesorte sed non ab ens possessȩ eoquod hostes exterminare
nequirent consulte nominatim ponuntur ut quanta sit fama uirtusque
saluatoris intim&ur quae exteras &ium ad sanitatem doctrinamq: capes¬
sendam ciuitates accersit. ubi notandum quia dñs & siueniẽntibus ad se
gentilibus misertus sit : unde & puerum centurionis & chananeae filiam
ad probati p&entum fidecurauit : Nontamen eortim ciuitates intrape
repperitur: Neuidelic& occasionem querelae iudens calumniantibus
sugger& sed perfectam potius salutem gentium passionis aresurreo¬
tionis suae tempore reseruar& : quo imminente tempore gentilibus

Expanded text:
Ab omni Judaea et Jerusalem et maritima, et Tyri et Sydonis, etc. Ab omni Judaea et Jerusalem et maritima, et Tyri et Sydonis, etc. Maritimam multitudinem non a proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum, quia gentium civitates sunt, Judaeis quidem sorte datae, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminari nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersiat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam approbata petentium fide curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne videlicet occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & multitudo copiosa plebis.: electurus a postolas dñs inmonta na
subiit : turbas uero docturus ad campestria redit quia nonnisi in humilixpm
turbae uidere sufficiunt : Nam haec est normaquam setutus apłsait . Non potui
uobis loqui quasi spiritalib: sed quasi carnalib: quasi paruulis inxpo lacuobis¬
potum dedinonescam : Nondum enimpoteratis. sed nenunc quidem potestis
A postoli autem ipsi secundum matheum quasi perfectiores. & inmonte
&i perto saluatoris ore docties senarrantur : ubi siquidiligentius
utrumq uelit euangelistam perscrutari potest intelległ cum inmonte
duo decim discipulos degit eplurib: quos & a postolos nominauit quod ma¬
theus pr&ermisit : tunc illum habuis se sermonem quem matheus inter po¬
sut & lucas tacuit hocest in monte : acde inde cum des cendis s& in loco
cam pestrihabuisse alterum similem dequo matheus tic&. lucas non tac&.
&utrumq. sermonem eodem modo esseconelusum:

Expanded text:
ejus, et multitudo copiosa plebis. ejus, et multitudo copiosa plebis. subiit; turbas vero docturus, ad campestria redit, quia non nisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma quam secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in potum dedi, non escam. Nondum enim poteratis, sed ne nunc quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
aut auico in quo ortus est : aut extribu is sachar praesagum suȩ
condemnationis uocabulum sumpsit. Is sacharquippe quod dicitur:¬
est merces: pr&ium proditionis insinuat : scarioth autem quod memo¬
ria mortis interp̃tatur : Arguit eum non repente persuasum sed
meditatum diutius. dominicae traditionis subisse piaculum: qui
non per in prudentiam : sed ꝑ prouidentiam inter a postolos legit᷑.
quanta enim est ueritas quam nec aduersarius minister infirmat :
quantamor alitas dñi periclitari apud nos iudicium suum quam affectũ
maluit : susceperat enim hominis fragilitatem : &ideo nechas partes
recus auit infirmitatis humanae : uoluit deseri. uoluit prodi. uoluit
ab apostolo suo tradi : ut tu a socio desertus. a socio proditus. moderate
feras tuum erras se iudicium : peris sebeneficium
Et discendens cum illis ilocost&it. campestri & turba discipulorũ

Expanded text:
aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar praesagium suae aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar praesagium suae condemnationis vocabulum sumpsit. Issachar quippe quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Iscariot autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis subiisse piaculum. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum, quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem, et ideo nec has partes recusavit infirmitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, moderate feras tuum errasse judicium, periisse beneficium. Et descenaens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
sionem uerus &um ipse carnalis desiderii sit supplantator : testatur
hege sippus uicinus apostolorum teporum historicus : suscepit in¬
quiens ecclesiam hierusolimae post a postolas frater dnĩ iacobur
cognomento iustus multi quidem ucobi uocibantur. hideuteromatris ies
uocatur fuit : uinum & siceram nonbibit : carnem nullam comedit: num¬
quam at tonsus est neq unctus est unguento: neq usus est balneo: huic
solitum erat ingrediscãscõrum : si quidem uestibus laneis non utebat᷑
sed lincis : solusq ingrediebatur in templum & fixis genib: propopulo
deprecabatur. intantũ ut cameloꝵ duritiam traxisse eius genuacrede
Simonautom telotes ipseest & simoncananeus deui cogalileȩ canasrent᷑.
distinctionis gratia nomina duplicauit : quorum unus ut ipse incatho¬
lica scribit epistola frater est ia cobi. qui &iam tatheus uocabatur : alt̃

Expanded text:
sionem verus etiam ipse carnalis desiderii sit supplantator, testatur sionem verus etiam ipse carnalis desiderii sit supplantator, testatur Hegesippus vicinus apostolorum temporum historicus. Suscepit, inquiens, Ecclesiam Jerosolymae post apostolos frater Domini Jacobus cognomento Justus. Multi quidem Jacobi vocantur, hic de utero matris sanctus vocatus fuit, vinum et siceram non bibit, carnem nullam comedit, nunquam attonsus est, neque unctus est unguento, neque usus est balneo. Huic solitum erat ingredi sancta sanctorum. Siquidem vestibus laneis non utebatur, sed lineis, solusque ingrediebatur in templum, et fixis genibus pro populo deprecabatur. In tantum, ut camelorum duritiam contraxisse ejus genua crederentur. Simon autem Zelotes, ipse est et Simon Cananaeus de vico Galilaeae Cana, distinctionis gratia, nomina duplicavit. Quorum unus, ut ipse in catholica scribit Epistola, frater est Jacobi, qui etiam Thadaeus vocabatur. Alter,
Abbreviated transcription (Latin):
traditoris : Nam & huncsimonem fuis sedictum io hannes ostendit quiait
&cum intinxirr& panem dedit iudȩ simoni scariothis : &ia cobus quidem
alphei ipsequi in euangelio frater dñi nominatur : quua mariauxor alphei
soror fuit mariae matris dñi: quam mariam cleophȩ iohannes euangelista
cognominat : fortasse quia uelidem alpheus &um eleophas est dictus uel
ipsamaria de functo postnatum ia cobum alpheo: cleophe nupsit : Cui
simonem filium genuisse: eumq consobrinum dñi exsistentẽ eoquod
cdeophas frater fuerit ioseph : hier usolimae postia cobum rexirse
ecclesiam historia eccles iastica tradit : si ue hica postolus simon seui
quilib& alius fuerit : Qui auero iacobus merito filius alphor id est docti
sit oognominatus ipsi testantur apostoli quicum post dm̃ passionem
statim hierus olimorum ordinauerunt epm : quia &ante sanguinis effu¬

Expanded text:
traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse dictum, Joannes ostendit, qui ait: traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Iscariot. Et Jacobus quidem Alphaei, ipse est qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae, Joannes evangelista cognominat. Fortasse quia idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus, vel ipsa Maria defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Cui Simeonem filium genuisse, eumque consobrinum Domini existentem, eo quod Cleophas frater fuerit Joseph, Jerosolymae post Jacobum rexisse Ecclesiam, historia ecclesiastica tradit; sive hic apostolus Simon, seu quilibet alius Simeon fuerit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est, docti sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passionem statim Jerosolymorum ordinaverunt episcopum. Quia et ante sanguinis effu
Abbreviated transcription (Latin):
ingredimini possidendam similis terrȩ aegypti. dequa existis. ubi
iacto semine inhortorum morem aquaeducuntur inriguae : sed decȩlo
pluuias spectans quam dr̃ suus initi sit omni tempore :: Saecularis
enimsapientia quasi coluber per humum serpit : diuina autem decȩles¬
tibus intonat : Natheus donatus dicitur : uidelic& quia magnod ñi¬
munere detelonario publicano inapostoli ẽ & euan gelistȩ delegatus officium
Tomas abyssus uel geminus : unde & grecedidimus appellatur : quia
quoc&eris diutius dubitauit eodominicaere surrectionis uernatem altius
didicit. de quo pulchre paulinus nolae antestis cocinit : hic dubius gemino
didymus cognomine thomas. Adiacet hunc xp̃s pauidȩ cunctaminementis.
Pronostra dubitare fide permisit ut & nos. hoc duce firmati dñmn sdm̃q
trementes. Viuere post mortem uero fateamur iħm. Corpore uala
suae monstrantem uulnera carnis.
posuit ad distinitionem iacobi zebedei. & si monis p&ri: uel&iam iudȩ

Expanded text:
ingredimini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae, sed de coelo pluvias exspectans, quam Deus suus invisit omni tempore. Saecularis enim sapientia quasi coluber per humum serpit, divina autem de coelestibus intonat. Matthaeus donatus dicitur, videlicet, quia magno Domimunere de teloneario publicano in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus. Unde et Graece Didymus appellatur, quia quo caeteris diutius dubitavit, eo dominicae resurrectionis veritatem altius didicit. De quo pulchre Paulinus Nolae antistes cecinit: Hic dubius gemino, Didymus cognomine, Thomas, Adjacet, hunc Christus pavidae cunctamine mentis, Pro nostra dubitare fide permisit, ut et nos Hoc duce firmati, Dominumque Deumque trementes, Vivere post msuae monstrantem uulnera carnis, posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei et Simonis Petri, vel etiam Judae
Abbreviated transcription (Latin):
maledicit benedicenti. &c& era quȩ dominicus sermo redarguit bono
thes auro contraria ꝑagit : qui nesibi frustrablandir& ex eoqd sequitur

Expanded text:
maledicit benedicenti , et caetera quae dominicus sermo redarguit, bono maledicit benedicenti , et caetera quae dominicus sermo redarguit, bono thesauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur, ex eo quod sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluta recumbit portansq: fructũ spina non suũ usib: seruat humanis . sic
dicta uelactamalorum siquandobonis prosunt : ñ hoc ipsi faciunt mali. sed
fit de illis superno prouidente consilio.
Bonus homo debonothes auro cordis sui profert bonũ & malus homo de
malo profert malum: Idem thesaurus cordis qd radix arboris est : & qđ
decorde profertur idem ẽ quod arboris fructus : quiergothes aurum in
corde patientiȩ ꝑfectiq hab& amoris optimas nimirum fructus effun¬
dens diligit inimicũ bene facit odienti. benedicit maledicenti. orat pro
calumniante percutienti se uel dispolianti non reluctatur. omni p&ent
tribuit sua ablata non rep&it. ñ iudicare ñ condemnare desiderat . erran¬
tẽ patient̃ amanterq corrigit & c& eraquae supra saluator edocuit.
At quinequã thesaurũ corde seruat: odit amicũ maledicit diligenti

Expanded text:
involuta recumbit, portansque fructum spina non suum usibus servat humanis: sic involuta recumbit, portansque fructum spina non suum usibus servat humanis: sic dicta vel acta malorum, si quando bonis prosunt, non hoc ipsi faciunt mali, sed fit de illis superno providente consilio. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum. Idem thesaurus cordis quod radix est arboris, et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum in corde patientiae perfectique habet amoris optimos nimirum fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, orat pro calumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, errantem patienter amanterque corrigit, et caetera quae supra Salvator edocuit . At qui nequam thesaurum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti,
Abbreviated transcription (Latin):
Spinas reor &rubum scł curas & punctiones es seuitiorum : dequibus
peccainti homini dictum ẽ : terratiu spinas & tribulos germinabit tibis
ficus uero &uuam dulcedinẽ conuersationis nouae quamchĩs in nobis
esuriit & feruorem dilectionis quila &ificat cor hominis: Dequibus
cuangdio coruscante uox turturis interra longela teq resonabat
ficus ppotulit grossor suos umeie florent᷑ dederunt odorem :¬
Non autem despinis ficus nonuua derubo collegitur : quia mensadhuc u&eris
hominis consu&udine depressa simulare potest : sed fructus noui hominis ferre
non potest : quod siquis obicere uoluerit acdicere quod & moyses derubo
uinde eniarit uuam : quando a cognato gentili consiliũ utile suscepit¬
& despinis collegerunt ficus hi quibus dictum ẽ depharis aeis quaedicunt facite
quȩaut̃ faciunt facere nolite : sciat quia sicut ferax nonnũ quã palmes saepi

Expanded text:
Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Ficus vero et uvam, duesurit, et fervorem dilectionis qui laetificat cor hominis de quibus Evangelio coruscante vox turturis in terra longe lateque resonabat, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem Non autem de spinis ficus, non uva de rubo colligitur, quia mens adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Quod si quis objicere voluerit ac dicere quod et Moyses de rubo vindemiarit uvam, quando a cognato gentili consilium utile suscepit : et de spinis collegerint ficus hi, quibus dictum est de Pharisaeis, Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite , sciat quia sicut verax nonnunquam palmes sepi
Abbreviated transcription (Latin):
sones hereses inuidue homicidia ebri&ites comesationes abunsumiba
quae praedico uobis sicut p̃dixi qm̃ quitalia agunt regnũdĩ non gonise¬
quente : fructur autẽ sp̃s ẽ. caritas giudium pax longanimitas bonitas
benignitas. fides modestia continentia : c&erum elimosina ueloratio
uelieiunium fructus quidem ẽ propriebonorum : sed non numquam
simulate &iam usurpatur amalis: dequibus dñsait. quia receperunt
mercedem suã : & alibi. attendite a falsis proph&is qui ueniunt aduos
inuestimentis ouium : intrinsecus aut̃ sunt lupi rapaces. sed nonideo
debent oues odisse uestimentum suũ quod plerũq illo seoccultant lupi
dum aliud ostentant ad decipiendum : aliud dixerunt exuerunt ad dep̃¬
dindum ul interficiendum eos: qui sub uestitu ouino lupos uidere
non possunt : Hicergo non est fructus de quo cognosci arborem
mon& sed illequiest supra monstratus.
Neq enim despinis colligunt ficus : neq derubo uindemiant uuam

Expanded text:
siones, sectae, inuidiae, homicidiae, ebrietates, comissationes, et his similia: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. fructus autem spiritus est caritas, gaudbenignitas, fides, modestia, continentia . Caeterum eleemosyna, vel oratio, vel jejunium, fructus quidem est proprie bonorum, sed nonnunquam simulate etiam usurpatus a malis. De quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam . Et alibi: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exerunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hic ergo non est fructus, de quo cognosci arborem monet, sed ille qui est supra monstratus. Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam.
Abbreviated transcription (Latin):
Etcum facta ess& hora discubuit & duode¬
cim a postoli cumeo: hora manducandi paschae designat : qua eut sacpius
inculcatum est quarta decima diemensis primi ꝑducta a duesperam: &&
quinta decima luna iamterris apparente: iuxta edicta legis instabat:
t ait illis: desiderio desideraui hoc pascha manducare uobis cum
antequam patiar:: Desiderat primotrpicum pas cha cum discipu¬
lis manducare & sic passionis sua e mundo nisteria declarare
quainus & antiqͥ legalisq paschae probatus existat  & hoc a dsuac
dispensationis figuram ꝑtinius sedo cendo Carhaliler alt rduenis
os ibsti imimo umbra transcunte ueruam pas chae lumon aduenisser
demonstr& : quod pulchre temporibus iosue censumun di mranema qua
tempus sordopfigurat ubiscriptum est. Efete nuert qho so comae¬
ta deuima dien nensis a dues peram in campitribi hiernolio temeuus¬

Expanded text:
Et cum facta esset hora, discubuit, et duodeEt cum facta esset hora, discubuit, et duodecim apostoli cum eo. Horam manducandi paschae designat, quae, ut saepius inculcatum est, quarta decima die mensis primi perducta ad vesperam, et quinta decima luna jam terris apparente, juxta edicta legis instabat. Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecerunt paschae quarta decima die mensis ad vesperum in campestribus Jericho, e
Abbreviated transcription (Latin):
manducem : Consulte uel a quaebaiuli ueldomini  domur sunt
praete mis sa uocabula ut omnib: paschaclebrare uolentibur hoc est
p̃i sa crameneñ inbui : Xp̃msuae mentis hospitio susciperequereitib
facultas clancda sign&ur : Et ipse uobis ostend& cienaculum ma¬
qnuio sbir atum. ix ibi parate: Euntes autem inuonorunt sicutdixit
ilis oe parauerunt pasecha: Catnaculum magnum sex spnuabs et¬
qua e deangustiis littorae egrediens insublimi locosecepit saluatorem:
Nam quiadhuc occidentem litteram seruauerit : qui non aliud iagno
quam pecus intellexerit: istenimirum in imis paschafact : quia sp̃s maies¬
tatem compriehendere necdum didicit. Atqͣ a quaebaiulum. hoc est gra¬
tiae pracconem indomum ecclesiae fuerit secutus. hic ꝑsp̃m̃uiui ficantem
tectum litterae transcendendo in altomentis diuersorio xp̃omansionem
praeparat : quia cuncta uel pas chaesa cramenta uel c&ralegis decreta deeo
scripta intellegit.

Expanded text:
manducem? Consulte tam aquae bajuli quam domini domus, sunt manducem? Consulte tam aquae bajuli quam domini domus, sunt praetermissa vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur. Et ipse vobis demonstrabit coenaculum untes autem invenerunt sicut dixit illis, et paraverunt pascha. Coenaculum magnum, lex spiritualis equae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum dicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per Spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta de eo scripta intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta auro laquearia delectant : Cognoscant xp̃m omnium dñm. qui locũ
ubi caput inclinar& non habuit: &dcirco eum discipuli interro gant
ubiuis paremus tibi manducare pascha:.Et dixit adeos: ecce introeun¬
tib: uobis inciuitatem occurr& uobis homo anphoram aquȩ portans:
sequimini eum indomum in quã intrat : Indicium quidem praesciae diuin¬
tatis est: quod cum discipulis loquens quid a libi futurum sit nouit ꝓulchre
autem paraturis pascha discipulis homo anphoram aquȩ portans occur¬
rit. Vt ostendatur huius pascha emisterium pro ablũtione ꝑfectamundi
totius essecelebrandum : aqua quippelaua crum gratiae anphora men¬
suram ꝑfectam significuit: parant ergo pascha ubiaquȩ infertur
amphora : quia tempus uidelic& ad est quoueri paschae cultoribus
tonieus delimine cruor auferatur & ad tollenda crimina uiuifici
tbi nagister ubi est diuer sorium ubi paschacum discipulis meis

Expanded text:
ta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manducare pascha? Et dixit ad eos: Ecce introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimini eum in domum in quam intrat. Indicium quidem praesciae divinitatis est quod cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae amphora, quia tempus videlicet adest quo veri Paschae cultoribus typicus de limine cruor auferatur, et ad tollenda crimina vivifici ter dicit: Ubi est refectio mea, ubi pascha cum discipulis meis
Abbreviated transcription (Latin):
gradib omnium sublege doctorum figuram posse conp̃hendi Dñs
alibi manifeste proditdicens. quoniam neces se est impleriomnia
quaescripta sunt inlege morsi & proph&is & psalmis deme:
Dixit autem chñs uineae : quid faciam. mittum filiũ meum dilectum
forsitan cumhunc uider int uerebuntur: Quod dñs uineie dubitatiue
& deliberatiuo modo dicitur loquĩ Nondeignorantiauenit. Quid eñ
nescat dñs uineae qui hod oco ds̃ pater intellagitur. sel seriꝑan lu¬
geredicitur ds̃ ut libera uoluntas homini reseru&ur: quem cum udis¬
sent coloni cogitauerunt inter se dicentes. Hic est heres õccidam: illĩ
lationis. hoc est passionis suae sacrauit exordium: At illi dixerunt .:
ubiuis paremus: Non habeus domicilium non habemus tabernaculum.
audiant quib: aedificandarum domoꝵ cura est & ambitiosarum porti¬
cu unco gitatur instructio: quos practiosoꝵ marmorum pompa & distinc¬

Expanded text:
gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me . Dixit autem Dominus vineae: Quid faciam? mittam filium meum dilectum. Forsitan cum hunc viderint verebuntur. Quod Dominus vineae dubitative et non deliberativo modo loqui dicitur, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat Dominus vineae qui hoc loco Deus Pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Quem cum vidissent coloni, cogitaverunt inter se dicentes: Hic est haeres, occidamus illum lationis, hoc est, passionis suae, sacravit exordium. At illi dixerunt: Ubi vis paremus? Non habemus domicilium, non habemus tabernaculum. Audiant quibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticum cogitatur instructio, quos pretiosorum marmorum pompa et distinc