comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. quidã tres susas subsisten¬
tias ⁊ unam sub̾am. alii aũt tres
personas ⁊ sub̾am uel eẽntiam uram.
multum dissentire ⁊ omĩo ꝯtrari¬
uin ẽẽ uidecur. ꝙ latini unam in
cluinitate sub̾am greti tres ẽẽ fa¬
tent̾ s absit ab eis diuersa credere.
⁊ hos uel illos in fide errare. In hac
gͦ uerboꝵ uarietate intelligenda ẽ
ueritas una: quãus apud cliner¬
sos sit nomiñ acceptio diuersa. Q
persone ab aluis sube ab alus subsi¬
stentie clicuitur ad idẽ respic̾e i¬
detur. Certum ẽ ꝙ respectu eoꝵ c̃
eis solent in ẽẽ dieuntur sube uel
subsistentie quib nur subẽe. Sa¬
que personis diinis inẽẽ ident᷑.
quib adiuicem clistinguntur
iuxta non nullam eoꝵ siilitucli¬
nem que ueraciter sibi in h̾entib
subsunt quãiuis minus piopriesb̾¬
stantie siue subsistentie clici possũt
Nam tres illos intrinitate siue cli¬
cantur persone siue sube siue subsi¬
⁊ clifferenti propuetate. Idcirco ⁊̃

Expanded text:
uidam tres subsistentias et unam substantiam; alii autem tres personas et substantiam vel essentiam unam. Multum dissentire et omnino contrarium videtur quod Latini unam in Divinitate substantiam, Graeci tres esse fatentur. Sed absit ab eis diversa credere, et hos vel illos in fide errare! In hac ergo verborum varietate intelligenda est veritas una, quamvis apud diversos sit nominum acceptio diversa. Quod personae ab aliis substantiae, ab aliis subsistentiae dicantur, ad idem respicere videtur. Certum est quod respectu eorum quae eis solent inesse dicuntur substantiae, vel substantiae quibus videntur subesse. Scquae personis divinis inesse videntur, quibus ab invicem distinguntur, juxta nonnullam eorum similitudinem quae veraciter sibi inhaerentibus subsunt quamvis minus proprie substantiae, vel subsistentiae dici possunt. Nam tres illos in Trinitate, sive dicantur personae, sive subet differenti proprietate. Idcirco aut
Abbreviated transcription (Latin):
quidã atcendentes non solum es¬
seutiami. s etiã subam nomuiãt.
Nomen uero subsistentie ce ꝓla
iificatione ad personaꝵ desiqpua¬
uem assuenunt. ut aũt inte
stantiam ⁊ subsistentiam iuxt
acceptionem breuit᷑ clistinguam

Expanded text:
 attendentes non solum essentiam, sed etiam substantiam nominant. Nomen vero subsistentiae a propria significatione ad personarum designationem transumunt. Ut autem inter substantiam et subsistentiam juxta horum acceptionem breviter distinguam
Abbreviated transcription (Latin):
existentie ꝙͣ suse uel subsistentie.
Quod uero sola cliuina attenclũt
nullam proprietatẽ inueniunt:
qua cliuina eẽntia clifferat aba¬
lia aliqua cliuina. quia non est
incluunitate nisi una sola. sic̃ pro¬
puetatib cliffert ĩ una ꝑsona ab.
uocant. pluralitatem illam uͥ st̃
illa eeñtia incirata ꝓp̾etas nlła
inuenitur qua differat ab alia ĩ¬
creata. uͥ ut iam dc̃m est non ẽ
tusiuna sola. Inuenttur tamen¬
pro certo proprietas in ea per quam

Expanded text:
stantiae, vel subsistentiae. Qui vero sola divina attendunt, nullam proprietatem inveniunt qua divina essentia differat ab alia aliqua, divina, quia non est in divinitate nisi una sola, sicut proprietatibus ibi differt una persona ab avocant. Et pluralitatem illam ubi proilla essentia increata proprietas nulla invenitur qua differat ab alia increata, ubi, ut jam dictum est, non est nisi una sola; invenitur tamen proprietas in ea, per
Abbreviated transcription (Latin):
cessibilẽ. Querit gͦ que lux ista sit¬
incorꝑea qm̃ mhitat inuisibił ⁊ in¬
corꝑea dei natura. ⁊ ĩuenit qr lux ista
est ip̃a dei sapĩa qr ip̃a est lux uera
Sicut enĩ lux ista ext̾ior illu̾iat ocu¬
los corpoꝵ. ita illa absq dubio illu¬
minare consueuit ocłos cordiũ s¬
ce qũo neptalim ꝑ uerũ iusibiliũ qͥ¬
litatem. surgit ad rerũ inuisibilis
cognitõem. Patet gͦqm̃ recte ẜm u¬
Neꝑtalim uãq ꝯꝑatõ uł ꝯu̾sio nt̾

Expanded text:
cessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista cessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo quam recte secuNephtali
Abbreviated transcription (Latin):
senciũ bonoꝵ młtitudine ł magni¬
tudine colligit illa futẽ uite gaudi¬
a quot uł qnͣta eẽ possint. u̾bi grã.
Inspecta sepe solis claritate corporeo
uidel lumine. ꝯsid̾at qñta futa erit
lux illa sp̃uał. si canta tãq mirabił
est lux ista corpał. Qñta nãq putaᷤ
erit lux illa que erit nob̾ cõis cũ an¬
gelis si tanta est ista qm hẽmꝰ oc̾em
cum bestiis. Qualis erit lux futura
beatoꝵ si talis presens ista lux mi¬
seroꝵ. Item młtiplicitatẽ bonoꝵ ĩiu¬
sibiliũ conicit ex młtitudine bono¬
rũ uisibiliũ. Quot gͦ putamꝰ ea ẽẽ
S quis ea poss dinum̾are. Qt sũt
oblectam̃ta oculoꝵ quot oblectam̃ta
auriũ cet̾oꝵq sensuũ. Quot sunt
colores quot odores quot sapores
Si gͦ tot sũt delicie corpoꝵ. qͦt erñt
delicie sp̃ũum. Si tanta possidemꝰ
lul significatõem. u̾bi gm̃i. Audit ĩ
scripturis noĩari lucem. sicut de dõ
scptum ẽ. Qui mhĩtat lucem ĩ ac¬

Expanded text:
sentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemuslium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inac
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut gͥ in plenitudine uere boni¬
tatis non põt dece quo nich est me¬
lins. sic m plenitudine sumine fe¬
caritas in summno bono sit: un¬
possibile est deẽe ⁊ qui ⁊ cui exibe̾
uel exib̾i possit. piop̾um añ amo¬
ris est. ⁊ sinecuio om̃io nõ poterit ẽe.¬
ab eo cuĩe multũ diligis multũ dili¬
gi uello. Non p̃t gͦ eẽ amor iocundꝰ.
si non sit mutuuꝰ. In illa g̾uera ⁊
summa felicitate sicut nec amor io¬
cundus sit nec amor mutuuꝰ p̃t deẽe.
In amore aũ mutuo oꝑt om̃ino ut
sit ⁊ qui amorẽ impendat ⁊ qui amo¬
reni rependat. Alt̾ itaq erit amor̃e
impendens. ⁊ alt̾ amore rependens.
ubi aũt unus ⁊ alter esse conuincit᷑:
uera płalitas deprehenditur. In illa
itaq uere felicitatis plenitudine:
płalitas ꝑsonaꝵ non põt dec̃o. Con¬
stat aũt quia nich̾ a est summa
felicitas quam ip̃a diuinitas. Gra¬
tuiti ergo amioris exibicio ⁊ debiti¬
me amoris recompensatio indubitant̾

Expanded text:
 in plenitudine verae bonitatis non potest id deesse quo nihil est melius, sic in plenitudine summae fecharitas in summo bono sit, impossibile est eum deesse et qui cui exhibere, vel exhiberi possit. Proprium autem amoris estum diligi velle. Non potest ergo esse amor jucundus si non sit et mutuus. In illa igitur vera et summa felicitate sicut nec amor jucundus, sic nec amor mutuus potest deesse. In amore autem mutuo oportet omnino ut sit et qui amorem impendat, et qui amorem rependat. Alter itaque erit amorem impendens, et alter amorem rependens. Ubi autem unus et alter esse convincitur, vera pluralitas deprehenditur. In illa itaque vera felicitatis plenitudine pluralitas personarum non potest deesse. Constat autem quia nihil aliud est summa felicitas quam ipsa divinitas. Gratuiti ergo amoris exhibitio, et debita amoris recompensatio indubitanter
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis coniuncit ⁊ piobat plem¬
tudo felicitatis similit ratione ap¬
probat. ⁊ quod una loquitur altã¬
attertatur. ⁊ inuna eadẽq uorita¬
tis attestationẽ una clamat alt̾a
acclamat conscientiam suam u¬
nusquisq interrog. ⁊ proculdubio
⁊ absq contradcõne inueniet. qr
sicut nhil caritate meluis: sic nich̾

Expanded text:
bonitatis convincit, et probat plenitudo felicitatis simili ratione approbat. Et quod una loquitur, altattestatur. Et in una eademque veritatis attestatione una clamat, altera acclamat. Conscientiam suam unusquisque interroget, et procul dubio et absque contradictione inveniet; quia, sicut nihil charitate melius, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ed ꝙ dicit hiuc ⁊ inde. Longitudinẽ
aut̃ uestibłi .xx. cubitoꝵ. ⁊ latitudinẽ
xi. cubitoꝵ. Longitudo uestibłi iuxͣ
latitudinẽ templi extendebaf ⁊ idcͥo
utriꝰq uua mensura ĩuenit᷑. Et octo
gradib ascendebat ad eam hoc est ad
portam. Et colũpne erant ĩ frõtib
una huic ⁊ una inde. has colũpua
crediuiꝰ sitas hinc uide e regione ꝯtri
tres p̾dc̃os cubitus porte ibi mẽsu
ẽ latitudinẽ porte. triũ cubitoꝵ huic
⁊ triũ cubitoꝵ inde. Et introduxit ini

Expanded text:
itudinem autem vestibuli viginti cubitorum, et latitudinem undecim cubitorum. Longitudo vestibuli juxta latitudinem templi extendebatur, et idcirco utriusque una mensura invenitur, et octo gradibus ascendebatur ad eam, hoc est ad portam, et columnae erant in frontibus una hinc et una inde. Has columnas credimus sitas hinc inde, e regione contra tres praedictos cubitos portae ubi mensus est latitudinem trium cubitorum hinc, et trium cubito
Abbreviated transcription (Latin):
Aintroduxit me in uestibulũ
templi. ⁊ mensus est uestiblm
quq cubitis hinc ⁊ qͥnq cubitis in¬
de. Qd̾ dicit huic ⁊ in de nõ cara tẽpli
s uestibłi portam debemꝰ intellig̾e

Expanded text:
introduxit me in vestibulum templi et mensus est vestibulum quinque cubitis hinc et quinque cubitis inde. Quod dicit hinc et inde, non circa templi, sed vestibuli portam debemus intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e debrat an tẽplo sałonis uiẽ eqͣlitatẽ
au tab̾nacło fed̾is uxta dc̃am ꝑ¬
si fuit dupla ad mensurã tabnacłi
fuisse. oportet ut concedamꝰ portã
⁊ lantudin ualde icongriuã. idest

Expanded text:
lomonis juxta aequalitatem, an tabernaculo foederis juxta dictam psi fuerit dupla ad mensuram tabernacuum coenaculum fuisse, oportet ut concedamus portam et latitudini valde incongruam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
te fu̾it usq ad parietẽ tieũ ligneũ qͥ
lat̾a que postta describũtur ab int̾ior
ꝑte portauit. Scd̾o metitur nõ qrid la¬
titudinis ex alio lat̾e extit̾it nã ħ ex p
sũpta mensura ppendit. S quid altitu¬
dinis ex suꝑiorib porte usq ad pͥmũ
cenacłm fu̾it. S si explicatõ ualuarĩ
.x. cubitos hu̾it ⁊ latitudo templi ĩtͣ
intelligamiꝰ iꝰ cubiti latitudĩs ẽẽ it
ip̃m hiatu rat̾iecturas ip̃as octo cu¬
bitos hr̃e aliorm ñ possumꝰ hinc inde
sex cubitos ĩuenire Sequit᷑. Et latitu¬

Expanded text:
em ligneum qui latera quae postea describuntur ab interiori portae portavit. Secundum metitur non quid latitudinis ex alio latere exstiterit: nam hoc ex jam sumpta mensura perpendit, sed quid altitudinis a superioribus portae usque ad primum coenaculum fuerit; sed si explicatio valvarum decem cubitos habuit, et latitudo templi intraintelligamus unius cubiti latitudinis esse, et ipsum hiatum inter ejecturas ipsas octo cubitos habere. Alioquin non possumus hinc inde sex cubitos invenire. Sequitur: Et latitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur ꝙ xx cubitoꝵ altitudo usq
ad pͥmũ cenacłm fu̾it. ꝯsequt᷑ tam
ext̾iors ꝙͣ nit̾ioris domꝰ porta alti¬
tudmẽ aꝑtam ⁊ suc latitudini cõ¬
gruama hẽbit. sam ext̾ior xiii. m

Expanded text:
inti cubitorum altitudo usque ad primum coenaculum fuerit, consequenter tam exterioris quam interioris domus porta altitudinem aptam et suae latitudini congruam habebit. Nam exterior decem
Abbreviated transcription (Latin):
Dat᷑ gͦ intelligi.uii. cubitos latitud̾is
cẽ in suꝑiorib huiꝰ porte sicut ⁊ ĩ utͦq
lat̾e. Noͣndũ sanc qũo alia aꝑte dicit
alia tacendo ĩuit. ⁊ qũo hũc ip̃m di¬
cendi modũ alt̾nat ⁊ in artis sue pe¬
riciem ut sic dicam ostentat. Nã qd̾
pͥmoloco aꝑte expͥmit ħ in seq̃ntibꝰ
cũ ad siłem locũ uenit tacitt ĩnuit
⁊ eꝰᷤ qd̃ in suꝑiorib tacendo ĩnu̾at
ħ mͥ seq̃ntib manifeste det̾iat. ħ est
ꝙ in celatis miram᷑. ubi nodoꝵ per¬
plexa texinit᷑. Nã qd̃ muna ꝑplexi¬
onuĩ copula supponit᷑ ut apparrat
in scq̃nti supponit᷑ ut dispareat.
tudo ⁊ latitudo int̾ioris domꝰ ĩ hiis
u̾bis describit᷑ subseq̃nti det̾mina¬
tõne oũdit᷑ cũ dr̃ Et dixit ad me. hoc
ris qm̃ int̾ioris domꝰ eqͣł est illi m̾surr
ꝙ̃ de tẽplo sałonis legimꝰ. dupla u̾o¬

Expanded text:
cubitos latitudinis esse in superioribus hujus portae, sicut et in utroque latere. Notandum sane quomodo alia aperte dicit, alia tacendo innuit. Et quomodo hunc ipsum dicendi modum alternat, et artis suae peritiam, ut sic dicam, ostentat. Nam quod primo loco aperte exprimit, hoc in sequentibus cum ad similem locum venerit tacite innuitioribus tacendo innuerat, hoc in sequentibus manifeste determinat. Hoc est quod in caelaturis miramur, ubi nodorum perplexa texuntur. Nam quod in una perplexionum copula superponitur ut appareat, in subsequenti supponitur ut dispareat. tudo et latitudo interioris domus in his verbis describitur, subsequenti determinatione oris quam interioris domus, aequalis est illi mensurae quam de templo Salomonis legimus. Dupla
Abbreviated transcription (Latin):
sentiri debeat ĩnuendo oñd̾e ħ ẽe uidet᷑.
qd ibi metiri dr̃ hinc ⁊ inde hic aũt̃ ĩ
fconte. Sequit᷑. Et portam sex cubito¬
rũ ⁊ latitudinẽ porte .uii. cubitoꝵ. Si
eiecture hinc ⁊ in de cͣcͣ hiatũ ad quaᷤ

Expanded text:
sentiri debeat innuendo ostendere, hoc esse videtur quod ibi metiri dicitur hinc et inde, hic autem in fronte. Sequitur: Et portam sex cubitorum, et latitudinem portae, septem cubitorum. Si ejecturae hinc et inde circa hiatu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ porte .uii. cubitoꝵ. ad latitudinẽ
ualuarũ o referit. Si em̃ hiatus ĩt̾
ip̃as eiecturas ui. cubitoꝵ fuit. ⁊ eiec¬
curã dimidii cubiti hinc ⁊ rnde hñit
latitudins m lat̾c porte fu̾it. s qͣñtũ
latitudĩs hiatꝰ huit aꝑte ñ dixit

Expanded text:
itudinem valvarum oportet referre. Si enim hiatus inter ipsas ejecturas sex cubitorum fuit, et ejecturam dimidii cubiti hinc inde habuit, latitudinis in latere portae fuerit, sed quantum latitudinis hiatus habuerit aperte non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et int̾ior domꝰ in lat̾ib domꝰ ħ idc̾co
dicitur ne cura nit̾iorẽ domũ lat̾a
de eẽ putarent. Et int̾ gazo philacia
latitudine̾ .xx. cubitoꝵ in circuitu do¬
mus undiq. De hiis gazophilaciis
uich̾ ad huc dixit. s quibdam de loco
or̃onis int̾positis. statĩ coꝵ descͥtõe
ãnectit. Et ostiũ inquit lat̾is ad or̃o¬
nem. Ostrũ uũ ad iã aquilonis ⁊
ostiũ unũ ad mã australẽ. Et latitu¬
dinẽ loci ad or̃onẽ . u. cubitoꝵ ĩ circu¬
iti. Ecex de loco or̃onis reretit ut ad
tria lat̾a templũ ambiebat. Con
ra audiuimꝰ ⁊ pͥus de eius latitudi¬
ne uideamꝰ pͥmo loco ip̃m templũ
intra parietes ĩmo nitra latͥa.xx.
cubitos latitudinis tenuit lat̾a
aut̃ int̾iora huic inde q̃tuor cubi¬
toꝵ ⁊ ꝑietes .ui. cubitoꝵ latitudĩs
huit. hoꝵ sũma in .xl. surgit. latera¬
aut̃ ex t̾iora hũerũt silit̾ utrimq
iiiiͦʳ. cubitos latitudinis. qͥnq u̾o

Expanded text:
Et interior domus in lateribus domus. Hoc idcirco Et interior domus in lateribus domus. Hoc idcirco dicitur ne circa interiorem domum linter gazophylacia latitudinem viginti cubitorum in circuitu domus undique. De his gazophylaciis nihil adhuc dixit, sed quibusdam de loco orationis interpositis, statim eorum descriptionem adnectit. Et ostium, inquit, lateris ad orationem, ostium unum ad viam Aquilenis, et ostium unum ad viam australem, et latitudinem loci ad orationem quinque cubitorum in circuitu. Ecce de loco orationis repetit, ut addtria latera templum ambiebat. Congra audivimus, et prius de ejus latitudine videamus. Primo loco ipsum templum intra parietes, imo intra latera viginti cubitos latitudinis tenuit. Latera autem interiora hinc inde quatuor cubitorum, et parietes sex cubitorum latitudinis habuit. Horum summa in autem exteriora habuerunt similiter utrinque quatuor cubitos latitudinis, quinque vero
Abbreviated transcription (Latin):
git hic. E̾t uidi in domo altitudinẽ
fͤundata lat̾a ad mensuram cala
sex cubitoꝵ spacio. Nõ dicit sex cubi¬
toꝵ ⁊ palmo cum tñ mensurã calami
pͥmiserit. Uñ ⁊ ex hoc item loco nota¬
re possumꝰ qd̾ supius de calami men¬
sura iam diximꝰ. Et uidi inquit. S
ubi ea uidit In domo. Q̾ mad̾m aut̾
uidit altitudinẽ ꝑ cirantũ fũdata
lat̾a. Ergo in domo erant ⁊ sm altitu¬
dinẽ domiꝰ alia sup̃ alia fundata erãt
Requit. Et latitudinẽ ꝑ parietẽ lat̾rꝰ
formsetus qͥnq cubitoꝵ uidet᷑ in lo¬
cus idem designari m hiis u̾bis qui
postea dicit locus or̃onis Erat ita
qͥnq cubitoꝵ latitudinis qĩ qd̾dam
appendiciũ iuxta ꝑietẽ pͥmi ⁊ infimi
latis factũ. ut illic or̃onis grã ꝯue¬
nirent qui templũ ingredi uł non
possent. uł nõ auderent. mensus ẽ
itaq qͥnq cubitoꝵ latitudinẽ pͥmo
lat̾i a fine usq ad finem ꝑ õem eius
parietem formsetus adherentẽ. Seq̃.

Expanded text:
ngit: Et vidi in domo altitudinem, fundata latera ad mensuram calami sex cubitorum spatio. Non dicit sex cubitorum et palmo, cum tamen mensuram calami praemiserit. Unde et ex hoc item loco notare possumus quod superius de calami mensura jam diximus, et vidi, inquit. Sed ubi ea vidit? In domo. Quemadmodum autem vidit altitudinem per circuitum fundata latera; ergo in domo erant, et secundum altitudinem domus alia supra alia fundata erant. Sequitur: Et latitudinem per parietem lateris forinsecus quinque cubitorum. Videtur mihi locus idem designari in his verbis qui postea dicitur locus orationis. Erat itaque quinque cubitorum latitudinis quasi quoddam appendicium juxta parietem primi, et infimi lateris factum, ut illic orationis gratia convenirent qui templum ingredi vel non possent, vel non auderent. Mensus est itaque quinque cubitorum latitudinem primo lateri a fine usque ad finem per omnem ejus parietem forinsecus adhaerentem. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen porte ad terplicem sensũ ac¬
cõmodar ꝯsucuimꝰ. Noĩe eĩ porte
aliq̃n designamꝰ ip̃m ostiũ qd̾ apit᷑
⁊ clauditur. alñ ip̃mhiatũ seu ad¬
bitũ quo hiatus ip̃e cingitur. ca ui¬
delioet pars muri que ostiñ amplec¬
titur. ⁊ reliquo parieti in mat̾ia ul
forma ornatus cã dissimił ⁊ suꝑemi¬
nens cernitur. Alit̾ eñ atq aliter
iitelligimꝰ cũ audimꝰ ul legimꝰ por¬
tas ciuitatis tulit uł i porta ciuita¬
tis scetit. uł portas ciuitatis uario
marmore ⁊ uariis celaturis orna
porte .x. cubitoꝵ fuisse. ⁊ lat̾a porte.
idest utiamq ualuam qͥtiq cubi¬
tos latitudmis tenẽ. Qd̾ gͥ hoc

Expanded text:
ad triplicem sensum accommodare consuevimus. Nomine enim portae aliquando designamus ipsum ostium quod aperitur et clauditur. Aliquando ipsum hiatum seu adbitum quo hiatus ipse cingitur, ea videlicet pars muri quae ostium amplectitur, et reliquo parieti in materia vel forma ornatus causa dissimilis et supereminens cernitur. Aliter enim atque aliter intelligimus cum audimus, vel legimus portas civitatis tulit, vel in porta civitatis stetit, vel portas civitatis vario marmore et variis caelaturis ornavportae decem cubitorum fuisse, et latera portae id est utramque valvam quinque cubitos l
Abbreviated transcription (Latin):
xx. cubitoꝵ. Descripta ext̾iori domo ad
intͥnsecus meusus est in fronte duos
cubitos ⁊ portam sex cubitoꝵ sicut in
suꝑiori descriptõe pͥmo loco mensus ẽ
latitudinẽ porte. uii cubitoꝵ hinc ⁊ tͥũ
cubitoꝵ inde. Sic̃ ħ pͥmo õim mensus ẽ
.ii. cubitos in fronte cam uidel muri

Expanded text:
viginti cubitorum. Descripta exteriori domo, adintrinsecus mensus est in fronte duos cubitos, et portam sex cubitorum. Sicut in superiori descriptione primo loco mensus est latitudinem portae trium cubitorum hinc et trium cubitorum inde, sic hic primo omnium mensus est duos cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
cubitos latitudinis hinc ⁊ sexcubito
altitudinis inde latitudinẽ tab̾nach
Uideant illi qũo hũc locũ de tab̾nadi
latitudine intelligant qui de tab̾nach
ꝯstructõe disꝑutant. Nam id hoc loco de¬
t̾minare nõ puto p̾sentis negocii ẽẽ
Qd̾ ã dicit᷑ frontes mensurasse sex ai¬
bitoꝵ latitudinis hĩc ⁊ sexcubitor alti¬

Expanded text:
itos altitudinis inde latitudinem tabernaculi . Videant illi quomodo hunc locum de tabernaculi latitudine intelligant, qui de tabernaculi constructione disputant. Nam id hoc loco determinare non puto praesentis negotii esse. Quod autem dicitur frontes mensurasse sex cubitorum latitudinis hinc, et sex cubitorum alti
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. siłr ⁊ apud om̃s ncc̃e est ĩuenir
uestibula qͥnq cubitoꝵ. S nũc pria
situ thalamoꝵ uideamꝰ ⁊ tũt fortassis
queq porticus sex thalamos tres hu
⁊ tres mnde ab utraq ꝑte uie qͦs scͥpt̃
docente nouimꝰ intra ip̃as porticus
tos fuisse. Porro thalami porte ad uiꝰ
orientalẽ tres huic ⁊ tres inde. hec de

Expanded text:
ter et apud omnes necesse est, inveniri vestibula quinque cubitorum. Sed nunc prius de situ thalamorum videamus, et tunc fortassis aquaeque porticus sex thalamos, tres hinc, et tres inde ab utraque parte viae, quos, Scriptura docente, novimus intra ipsas porticus sitos fuisse. Porro thalami portae ad viam or
Abbreviated transcription (Latin):
plus qm.xxu. cubitos ui latitudĩe tene¬
bant. Non potuit gͦ uestibłoꝵ latitudo
bitoꝵ erat facile eos ⁊ eo amplius cape
pot̾at. Locentur itaq tres thalami in
nno uestibłi lat̾e. eo uidel loci ubi pari¬
eti cectũ uidet᷑ incũbe̾. ita ut parieti ip̃i
indeant᷑ inħere. ĩmo ip̃m pro uno sui
pariete ⁊ qi prouna fronte hr̃e ubi ñ¬
telligimꝰ fenestras illas ẽẽ de quibus
scͥptura loquit᷑ cũ dicit. fenestras obli¬
quas i thalamis ⁊ in frontib eoꝵ q̃e
rant intra portam undiq ꝑ circuitũ.
exceptis enĩ aliis absurditatib que
uident᷑ inde sequi quas arbitror ꝑ se
facile posse intlłigi. Non erat unde
clarũ lumen hr̃e potuissent nͥ parie¬
cib uestibłi hinc inde adh̾erent ubi
fenestras hr̃ent ⁊ lum̃ reciꝑent. Unũ
sͥ ex collat̾alib uestibuł orientał porti¬
cus que medio uestibło lat̾ibq porta

Expanded text:
uinque cubitos in latitudine tenebant. Non potuit ergo vestibulorum latitudo inta cubitorum erat, facile eos, et eo amplius capere poterat. Locentur itaque tres thalami in uno vestibuli latere, eo videlicet loci ubi parieti tectum videtur incumbere, ita ut parieti ipsi videantur inhaerere, imo ipsum pro uno sui pariete, et quasi pro una fronte habere ubi intelligimus fenestras illas esse de quibus Scriptura loquitur, cum dicit: Fenestras obliquas in thalamis, et in frontibus eorum, quae erant intra portam undique per circuitum. Exceptis enim aliis absurditatibus quae videntur inde sequi, quas arbitror per se facile posse intelligi, non erat unde clarum lumen habere potuissent, nisi parietibus vestibuli hinc inde adhaererent, ubi fenestras haberent ut lumen reciperent. Unum igitur ex collateralibus vestibulis orientalis porticus quae medio vestibulo l
Abbreviated transcription (Latin):
sam erant: gͦ ⁊ ip̃i thalanu nitra pors
erant. Nani portam hic ꝓmore suo pe¬
tam ip̃am cũ tota porticii appellat sir
Nam qd̃ dicit alit̾ oĩo stare nõ poss. ̃
le est illud Et mensus ẽ portã a tecti
thalami usq ad tectũ eus. Siłit̾
porticũ sub noĩe porte designat. Cldo

Expanded text:
halami intra portam erant. Nam portam hic pro more suo portam ipsam cum tota porticu sua appellat. Nam quod dicit aliter omnino stare non posset. Tale est illud: Et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum ejus. Similiter hic porticum sub nomine portae designat. Co
Abbreviated transcription (Latin):
nant Isti sũt mares qͦs fr̃es dine circũ¬
noi uoluerũt teste tñ scͥpt᷑a hãc cͥcũcisi¬
oms ꝯditõem sichen in dolo ꝓposuerũt
fite ut facile adu̾tere possumꝰ nlło mͦ
marito tali sororem suã dare dispone¬
explere potuss ulłatenꝰ tñ eũ tali ma¬
monio dignũ iudicabant. Et quid̾̃ ⁊̃
spossemꝰ om̃ia in honesta nr̃a de nr̃a
paitus inta ãputarc ⁊ ab õĩb oĩo emũ¬

Expanded text:
inae circumcidi voluerunt; teste tamen Scriptura hanc circumcisionis conditionem Sichem in dolo proposuerunt. Ecce, ut facile advertere possimus, nullo modo marito tali sororem suam dare disponeexplere potuisset, nullatenus tamen eum tali matrimonio dignum judicabant. Et quidem etiam si possemus omnia inhonesta nostra de nostra penitus vita amputare, et ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iuire debeant amputari. si u̾e uult ⁊
qmͣ cũ filio enior cirtũcisionis pactũ sta¬
fuit᷑. Nam quid est aliud dic̾e moꝵ tu¬
n pudenda abscide. qͣm masculoꝵ tuoꝵ
pucia cartũcide. Et quid ẽ dic̃e alioqͥn
o̾pot̾is ñ ĩpudent̃ głiari ꝙ̃ alioqͥn nõ
pt̾is dine copłari. Si enĩ sichen gł̾iatõ

Expanded text:
 jure debeant amputari, si vere vult, quam cum filio Emor circumcisionis pactum statuitur. Nam quid est aliud dicere: Morum tuorum pudenda abscinde, quam masculorum tuorum praeputia circumcide? Et quid est dicere: Alioquin non poteris non impudenter gloriari, quam alioquin non poteris Dinae copulari? Si enim Sichem g
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpetus uastos ⁊ m gentes gerit aĩos
sciũt ut om̃s nouimꝰ femine ꝙͣ uiriͥ
mentes aĩos blandiꝰ alloqui ⁊ irats
cius blandiri. Ualde gͦ oportimũ ines
ꝓ post zabulon dina nascit᷑ ut ex son¬
ris lenitate frĩs ferocitas temꝑet᷑.
cat. ħ utiq est rõ i fallor cur pt ⁊in¬
lon dina nascit᷑ ut eiꝰ modestia frĩs srs
petus mod̾etur. S qr dina ml uirile
magnificũ molit᷑. tribũ in ppło isrłe
nõ meret᷑. Imo sepe ⁊̃ ut dcm̃ est dũ pb
iusto ꝯfundi metuit. ad forcia ⁊ uirile
cito sua dilectõe alliciat. Quis eĩ tguo
ꝯmendabiles reddat ⁊ amabiles efsi¬
at. Unde nãq ẽ ꝙ ueretũdos hõĩes fer
semꝑ cet̾is carius amplectim insi ꝙ¬

Expanded text:
impetus vastos, et ingentes gerit animos. Sed sciunt, ut omnes novimus, feminae quam viri tumentes animos blandius alloqui, et iratis dulcius blandiri. Valde ergo opportunum videtur quod post Zabulon Dina nascitur, ut ex sororis lenitate fratris ferocitas temperetuescat. Haec utique est ratio, ni fallor, cur post Zabulon Dina nascitur, ut ejus modestia fratris sui impetus moderetur. Sed quia Dina nil utile, nil magnificum molitur, tribum in populo Israeo etiam saepe, ut dictum est, dum plus justo confundi metuit, ad fortia et virilicito sua dilectione alliciat. Quis enim ignoromnibus et commendabiles reddat, et amabiles efficiat? Unde namque est quod verecundos homines fere semper caeteris charius amplectimur,
Abbreviated transcription (Latin):
stat qm̃ uͥisi om̃ipotentia ẽ plenitu¬
do sapĩe dẽee non p̃t. Nam si ei desa¬
pientie plenitudine aliquid ꝑfc̃o¬
ius deesset ꝙ habere non posset abs¬
q ulla ambiguitate om̃ipotens ñ
eẽt. Constat itacs de dei sapientia.
lc̃e nicb̾ ei desit. cuiꝰ adiectione ma¬
ior uel melior ẽẽ possit. Notandũ
quomͦ ex consid̾atione sapientie
plenitudo potũtie ip̃ius depiehẽdi¬
tur. ⁊ rursus ex om̃ipotentie consi¬
deratione sapientie plenitudo ma¬
infestat᷑ atq conuincit᷑.¬

Expanded text:
onstat quoniam ubi omnipotentia est, plenitudo sapientiae deesse non potest. Nam si ei de sapientiae plenitudine aliquid perfectionis deesset quod habere non posset, absque ulla ambiguitate omnipotens non esset. Constat itaque de Dei sapientia, ione nihil ei desit, cujus adjectione major vel melior esse possit. Notandum quod ex consideraratione divinae plenitudo potentiae ipsius deprehenditur. Et rursus ex omnipotentiae considetione, sapientiae plenitudo manifestatur atque convincit
Abbreviated transcription (Latin):
infamiã nõ tã ad nc̃am qmͣ ad glo¬
riã d̾ma̾. ⁊ ħ est forte dinã exie ho
cultis ⁊̃ suis corã deo ꝯscĩa nr̃a ꝯfũdit᷑¬
cũdiam hr̃e ⁊ qͣlẽ nõ dubitamꝰ ad diã
⁊ uista aliquid recte hũana dicipot̾
thalami sui secreta se ip̃am cohiłet
correctõis macłam ñ rcurriss ⁊ tãtor
maloꝵ cã ñ extitiss¬

Expanded text:
infamiam, non tam ad nostram quam ad gloriam divinam. Et hoc est forte Dinam exire, hcultis etiam suis coram Deo conscientia nostrecundiam habere, et qualem non dubitamus ad Dinam et juxta aliquid recte humana dici pote intra thalami sui secreta seipsam cohiberet, corruptionis maculam non incurrisset, et tantorum malorum causa non exstitiss
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliud ponunt. Et si scĩa eri
in disciplina dicatur ꝙ ad pl
discatur. ut idem intelligat᷑
na ⁊ si id ꝙ disciplinam diciu
ad modum disdendi referam
uxta hanc utiq acceptionem
erit disciplina discentis ex cog¬
do. alia discentis audiendo. alia
discentis legendo. Ecce secunbi¬
hanc acceptionemn ut uides n
mana natura p̃t ẽẽ discipliu

Expanded text:
aliud et aliud ponunt. Et si scientia eruditi inde disciplina dicatur, quod ad plenum discatur, ut idem intelligaturplena; et si id quod disciplinam discimus ad modum discendi referamus, juxta hanc utique acceptionem alia est disciplina discentis excogitando, alia discentis audiendo, alia autem discentis legendo. Ecce hanc acceptionem, ut vides, in humana natura potest esse disci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sił sułu nec genita nec iugenita.
Quomͦ aũt ħ sit intelligendum:
ex superiorib ẽ mnanfestum. S
quamiuis solus pater dicatur sub¬
stantia ingenita. solus filius
Nam sieut iam sepo dem̃ ẽ nou ẽ¬
aliud aliquid d̾ina sub. ⁊ aliud¬
lo latius explicatio superiori exẽ¬
plo informamur. Ecce sint tresa¬
liqui quoꝵ unus sciãm aliquã
inuenit ⁊ docuit. alt ab eodem in¬
uentore didicit ⁊ scripsit tercuis
legit ⁊ intellexit. pumus ht̃ a se¬
in ip̃o. scd̃s a solo primo. tercius
tam a pruno ꝙͣ a secundo. Nam
ex eo ꝙ prinius eam iuiuenit. ⁊
alt̾ scripsit ad tercu noticiam ꝑ¬
uenit. Si itaq eadem intelligẽ¬
tie uerita plena ⁊ integra ẽ inõ¬
rub. Nunquid quaut̃ ad eẽntie
ueritatem. alia est scĩa alitꝰ un̾iꝰ.

Expanded text:
ia nec genita, nec ingenita. Quomodo autem hoc sit intelligendum ex superioribus est manifestum. Sed, quamvis solus Pater dicatur substantia ingenita, solus Filius tia, sicut aliud aliquid divina sapielo latius explicato superiori exemplo informamur. Ecce sunt tres aliqui quorum unus scientiam aliquam invenit et docuit, alter ab eodem inventore didicit et scripsit, tertius legit et intellexit: primus hahet a semetipso, secundus a solo primo, tertius tam a primo quam a secundo. Nam ex eo quod primus eam invenit, et alter scripsit, ad tertii notitiam pervenit. Si itaque eadem intelligentiae veritas plena et integra est in omnibus, nunquid quantum ad essentiae veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cp mlti montis hꝰ iã se credũt
app̾hendisse supp̾ma cũ ꝯstet eos eiꝰ
uix tetigisse extrema. Sit tͥ certum
sũmo apparet tͥ in hĩtu alio ⁊ te es¬
rã induitur lu̾e sicut uestim̃to. e.
sicut cungłista testat. fiũt mox ues¬
tuñta eius alba sic̾ tux i qualia ñ po
fullo fac̾r sr̃ t̾ram qr ille dĩne sapie
splendor qui ab alto speclatõis imi¬
uestem integram. s re monte tũ
ht̃ uestem głiosam. Nescit peratu
simplex u̾itas scismatũ scssuras ⁊
id circo sũ in ualle sũ in monte non
induit xp̃c nͥ uestes integras. Sed
młtũ interest int̾ uestem in tegrꝰ
⁊ uestem głiosam. Waltis uestul eꝰ
diffc̾nciam nosse ⁊ int̾ uestẽ ⁊ uest̃

Expanded text:
 multi montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certusummo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertivestem integram, sed in monte tantum, habet vestem gloriosam. Nescit penitus simplex veritas schismatum scissuras, et idcirco sive in valle, sive in monte non induit Christus nisi vestes integras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus differentiam nosse, et inte
Abbreviated transcription (Latin):
do gloue:Nam ibi ut suꝑnis proli¬
tum ẽ nulla poti̾t ꝑlenitudo deẽẽ
Quid aũt glosus. quid uero mag¬
inficentius ꝙͣ nicħ hĩe quod nolit
communicare: constat itac quo
nullo indeficienti bono summe
prenti consilio tam non ꝑt̃ ẽe ai¬
ra reseruatio. quã non p̃t ẽẽ mou¬
nata effusio. Ecce palam he̾s sic
indere potes. quod in illa sumina
suꝑna celsitudine. ip̃a plenitudo
rie compollit gloue consoitem ñ de

Expanded text:
do gloriae. Nam ibi, ut superius probado gloriae. Nam ibi, ut superius probatum est, nulla poterit plenitudo deesse. Quid autem gloriosius, quid vero magnificentius quam nihil habere quod nolit communicare? Constat utique quod in illo indeficienti bono summeque sapienti consilio, tam non potest esse avara reservatio quam non potest esse inordinata effusio. Ecce palam habes, sicut videre potes, quod in illa summa et suprema celsitudine ipsa plenitudo gloriae compellit gloriae co
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ uelit. aut qi hr̃o uolit cũ possit:
S qͥr ab scy dubio onũpotens est.
ꝙ̃ impossibilitatẽ excusar uõ p̃t.
s quod constat non esse ex defcũ
potentie. Nunquio nam erit ex so¬
lo defcũ beniuolencie: & si ꝯmĩn¬
racit̾ hr̃e posset si uellet: Iste in
diuina ꝑsona beniuolentie defc̾t
deliciis rationalis uita nil dulcuis
exꝑitur. nulla ĩquã delcõne delec¬
tabilius fritur. hiis deliciis inet̾¬
num carebit si consortio carens in
maiestatis solio solitaria ꝑman¬
serit. Ex hiis itaco aiãdũt̾e possumꝰ
qualis quantꝰ ue esset iste beniuo¬
lentie deft̾c. si plenitudus sue ha¬
bundantiã mall sibi soli auare re¬
tine̾ qm posset si uollet cum tanto
gandiorum cumulo. cum tanto
deliciarum incremento: alteri cõ¬
municare. Si sic eẽt merito ange¬
loꝵ merito omniũ aspectũ subt̾su¬
ge̾t. merito se uideri merito se cog¬
nosci erubescẽt si ip̃i tantus beni
De beat. alioqum ubi erit pleuitu¬

Expanded text:
re nolit cum possit? Sed qui absque dubio omnipotens est, per impossibilitatem excusari non potest. Sed quod constat non esse ex defectu potentiae, nunquid non erit ex solo defectu benevolentiae? Sed si communraciter habere posset si vellet, iste in divina persona benevolentiae defectus ius, charitatis deliciis rationalis vita nihil dulcius experitur. Nulla unquam delectatione delectabilius fruitur; his deliciis in aeternum carebit, si consortio carens in majestatis solio solitaria permanserit. Ex his itaque animadvertere possumus qualis quantusve esset iste benevolentiae defectus, si plenitudinis suae abundantiam mallet sibi soli avare retinere, quam posset, si vellet, cum tanto gaudiorum cumulo, cum tanto deliciarum incremento alteri communicare, si sic esset merito angelorum, merito omnium aspectum subterfugeret, merito se videri, merito se agnosci erubesceret, si ipsi tantus benevorificari non debeat. Alioquin ubi erit plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
aiquid hoꝵ ad plemũ ꝯp̾hendat de qͦ
socuire dic̾e ⁊ u̾acit̾ affirmare audeat. ⁊¬
hoc sane nec ille p̾sinn̾e pot̾ qui õem
diem iudicare dictus ẽ. ut iuste mira¬
ni debeas qũo possit õẽm diem udicare
qui nlłm oĩo possit ꝯpͥhend̾e Ecte qͣu¬
tim ambiguitatẽ caliginẽ cor hũamĩ

Expanded text:
aliquid horum ad plenum comprehendat, de quo secure dicere et veraciter affirmare audeat, qHoc sane nec ille praesumere potest cui omnem diem judicare dictus est, ut juste mirari debeas, quomodo possit omnem diem judicare qui nullum omnino possit comprehendere. Ecce quantam ambigui caliginem cor
Abbreviated transcription (Latin):
nt. mxret utiq p̃p mentis caliginẽ
⁊ caligat p̃p mentis merorẽ. Qnͣto ã
neret. tanto ⁊ hebet. ⁊ quo amplius
hebet. eo ⁊ uehemenciꝰ meret. qr ⁊ ex
merore hebetatur.⁊ ex hebitudine adi
merorẽ renouatur. Su ꝑius agnoui¬
mꝰ de infirmitate lib̾i arbit̾i ꝑ lãguo¬
rem capitis. hic iam didicimꝰ de am¬
bignitate ꝯsilii ꝑ m̾orem cordis. ros¬
tat adhuc audire ⁊ agnosc̾e de inqui¬
etudine desid̾ii ꝑ infirmitatẽ corpis¬

Expanded text:
t. Moeret utique propter mentis caliginem, et caligat propter mentis moerorem. Quanto autem moeret, tanto et hebet, et quo amplius hebet, eo et vehementius moeret, quia et ex moerore hebetatur, et ex hebetudine ad moerorem renovatur. Superius agnovimus de infirmitate liberi arbitrii per languorem capitis, hic jam didicimus de ambiguitate consilii per moerorem cordis. Restat adhuc audire, et agnoscere de inquietudine desiderii per infirmitatem corp
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentius. quã nil hr̃e uelle:
ꝙ uollit cõmunicare: Maiestatisi¬
na que summe bona finit absoy du
uero semel noluit semper uoluit cu¬
nis uoluntas inconniinitabilis fu¬
it. Oportuit gͦ eternã ꝑsonã coet̾nã
hr̃e. nec potuit una alteram pre¬
cet̾e nec un altera succede̾. Nam ĩ
ina eterna ⁊ incõmutabili diuim¬
tate nil p̃t neluo anticmatum tͣn
sire. nil nouũ superuenire ꝑsonas
itac diuisas impossibile est õmino
non ẽẽ coeternas. ubi namq uera
diumnitas: ĩ summa bonitas: ibi
plena felicitas. Summa aũt bomi¬
tas sicut dictũ est non põt ẽẽ sine
ꝑfecta caritate. nec ꝑfecta caritas
sinc ꝑsonaꝵ pluralitate. plena uo̾¬

Expanded text:
s quam nihil habere velle quod nolis communicare. Majestatis inae quae summe bona fuit. Absque duvero semel voluit, semper voluit, cujus voluntas incommutabilis fuit. Oportuit ergo aeternam personam coaeternam habere, nec potuit una alteram praecedere, nec una alteri succedere. Nam in illa aeterna et incommutabili divinitate nihil potest sire, nihil novum supervenire. Personas itaque divinas impossibile est omnino non esse coaeternas. Ubi namque vera divinitas, ibi summa bonitas, ibi plena felicitas. Summa autem bonitas, sicut dictum est, non potest esse sine perfecta charitate, nec perfecta charitas, sine persona
Abbreviated transcription (Latin):
tate diuinarum ꝑsonaꝵ.i
tan aꝑta docinmꝰ ratione nt in sa
morbo indeatur laborare qui tam
euidenti atrestationi uelit ꝯͣire. ¶
enim uͥ insame morbo laborans d¬
cat sũme bonitati ccc̃e quo nich
fectius. quo nicħ est meliui: Qu
ciueso nisi mentis mops contrad
tudine glorie putz posse deẽe qui
nich̾ est gloriosns nich magnifi¬
iocunduis. omnino nich̾ magni¬
centiuis. uera sincera ⁊ summa a¬
ritate que omnino eõ non nouli
sine personaꝵ płalitate. Huuisi¬
q pluralitatis assertio triplici co¬
firmatur testimonio. Nam quos
summa bonitas cinod summa fa¬
citas super hac re concoidit̾ clama
plenitudo glorie confirmando a¬
clamat ⁊ acclamardo conaarma
Ece suꝑer hunc sitei m̃t arniculum
tplex miiis tectimoniur de sumnus
splenum de dunnil diuintim de

Expanded text:
tate divinarum personarum tam aperta docuimus ratione, ut insaniae morbo videatur laborare, qui tam evidenti attestationi velit contraire. Quis enim nisi insaniae morbo laborans dicat summae bonitati id deesse quo nil perfectius, quo nihil est melius? Quis, quaeso, nisi mentis inops contradinitudine gloriae putet posse id deesse quo nihil est gloriosius, nihil magnificenjucundius omnino, nil magnificentius est vera, et sincera, et summa charitate, quae sine personarum pluralitate. Hujus itaque pluralitatis assertio, triplici confirmatur testimonio. Nam quod summa bonitas, quod summa felicitas super hac re concorditer clamat, plenitudo gloriae confirmando acclamat, et acclamando confirmat. Ecce super hunc fidei nostrae articulum triplex habemus testimonium, de summis s
Abbreviated transcription (Latin):
trium testium stat omne uerbum.
Ecee funiculus triplex cui difficile
rumpitur. Unde frentticus qui ius
fidei nr̃e impugnator donante dei
sapientia fortiter alligetur.

Expanded text:
vel trium stat omne verbum. Ecce funiculus triplex qui difficile rumpitur, unde phreneticus quivis fidei nostrae impugnator, donante Dei sapientia, fortiter alligetur.
Abbreviated transcription (Latin):
exitat a se ip̃o alt̾ originem traba
ab alt̾o. ⁊ si originem hñtes diffe
lnoptinendi modo. unde añt ali
proprietas personaꝵ inde proculdi¬
o eque uariatur pioprietas existe¬
aium. In diuina namq nanq
natura circa originẽ solam oporti
querẽ tam personaꝵ quã existenu¬
rũ disferentiam.

Expanded text:
exstet a seipso, alter originem trahat ab alio, etsi originem habentes differant in obtinendi modo; unde autem alteratur proprietas personarum, inde procul dubio aeque variatur proprietas existentiarum. In divina namque natura circa originem solam oportet quaereret tam personarum quam existentiarum differentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
les sũit qualitatem qiuidẽ diffre
non possunt. Quibz enim est ꝑ¬
omna unum ⁊ idem. ⁊ sicut ꝑ¬
spicua ratio probanit ⁊ summẽ
simplex esse nullo modo possunt
aliqua qualitatis differentia ab
uuicem distare. Qui gͥ nullate¬
nus possunt iuxta aliquam qua¬
litatis ꝓpͥetatan. alternatin dif¬
ferre. relinquitur ut credantur
iuxta modum originis aliquam
diffẽtĩam habe. Nam ũ nulla dif¬
ferentia est nulla omĩs plura li¬
tas eẽ pt. pluralitas itac per sona¬
rum conuncit ꝙ in illa trinita¬
te discretua piopuetas propuit¬
tumq differentia de eẽ non p
nem qualitatitis differentiamꝑ
nitꝰ excludit. Differentes person
propuetates circa solam ougane
gamus quod diffusius diximu
origuĩẽ. In angelica natura sedu¬
dum solam qualitatem. In hui¬
na uero natura tam secundum

Expanded text:
ecundum qualitatem quidam differre non possunt. Quibus enim per omnia est unum et idem et sicut perspicua ratio probavit summe simplex esse, nullo modo possunt aliqua qualitatis differentia ab invicem distare. Qui igitur nullatenus possunt juxta aliquam qualitatis proprietatem alternatim differre, relinquitur ut credantur juxta modum originis aliquam differentiam habere. Nam ubi nulla differentia est, nulla omnino pluralitas esse potest. Pluralitas itaque personarum convincit quod in illa Trinitate discretiva proprietas, proprietatumque differentia deesse non ponem qualitatis differentiam penitus excludit, differentes personarum proprietates circa solam originereviter perstringamus quod diffusius diximusoriginem, in angelica autem natura secundum solam qualitatem, in humana vero natura tam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
si apertuis dicat interroganti: nõ
est homo ut putas s angłs dñi
Nam si angłm ẽẽ sciret ne talea
liquid querẽt. nec tale responsum
nͥ in epte reciꝑet. ꝑ quid itaq ut
dcm̃ ẽ in quiritur de proprietate cõ¬
mumi ꝑ cuns de proprietate singła¬
ri. ꝑ quid interrogamus ut certisi¬
certificemur de propuetate ꝑsone.
Et notandum quod ad interro gat¬
nem que est persona ista uel qui
iste: solemus idem respond̾e ⁊ non
proprium uel ecriupollens redd̾e. s
hiis itaq ut arbitror satis intellig
uero ad nomen persone: nõ ta
aliquid ꝙͣ aliquis designatur.
singłari propuetate discretus:¬

Expanded text:
si apertius dicat interroganti: Non si apertius dicat interroganti: Non est homo, ut putas, sed angelus Domini. Nam, si angelum esse sciret, nec tale quid quaereret, nec tale responsum, nisi inepte, reciperet. Per quid itaque, ut dictum est, inquiritur de proprietate communi, per quis de proprietate singulari. Per quid interrogamus ut certificertificemur de proprietate personae. Et notandum quod ad interrogationem, quae est persona ista, vel quis est iste, solemus idem respondere, et nomen proprium vel aequipollens reddere. Ex his, ut arbitror, satis intelligi Econtra vero ad nomen personae, non tam aliquid quam aliquis designatur. singulari proprietate discretus
Abbreviated transcription (Latin):
i bene ꝓpendas ⁊ diligent̃
aduertas nomine sube non
tam quisꝙͣ quidẽ significatur. econ¬
nerso aũt nomine ꝑsone non tam
cuud ꝙͣ quis designatur. Cũ alicͥd
tam longĩquũ a nobis fuerit ut di¬
scerni non possit. interrogamus qͥd
sit. ⁊ id ciuidẽ accipere solemus resp̃õ
ut quod homo sit discerni possit:
Interrogamꝰ iam ñquid sit s quis
sit. Et respondet᷑ nobis ꝙ sit mathe
bartholomeus. pater nel alius il¬
lius. uidetis ꝙ ad interrogationẽ
quid: Respondetur nomeu gn̾ale
uel speciale diffinitio uel aliquid
tale. Ad interrogationẽ quis: nom̃
ꝓpͥum reddi sol uelaliquid quod
equipollet. ꝑ quid itac inquiritur
de propuetate communi: ꝑ quis de
proprietate singulari. Notandum
autem ꝙ si ad aspectũ angłice uisi¬
onis unus interroget alterum qͥs
sit ł id responsi acceperit ꝙ angłs
donumi sit. talis utiq responsio ñ
est scd̃m proprietatẽ locutionis. s
secundũ intentionẽ querentis ac

Expanded text:
i bene perpendas et diligenter advertas, nomine substantiae non tam quis quam quid significatur. E converso autem nomine personae non tam quid quam quis designatur. Cum aliquid tam longinquum a nobis fuerit ut discerni non possit, interrogamus quid sit. Et id quidem accipere solemus responsiut quod homo sit discerni possit, interrogamus jam non quid, sed quis sit. Et respondetur nobis quod sit Matthaeus, Bartholomaeus, pater vel filius illius. Videtis quia ad interrogationem quid, respondetur nomen generale vel speciale, definitio, vel aliquid tale. Ad interrogationem autem quis, nomen proprium reddi solet, vel aliquid quod aequipollet. Per quid itaque inquiritur de proprietate communi, per quis de proprietate singulari. Notandum autem quod si ad aspectum angelicae visionis unus interroget alterum quis sit, et id responsi acceperit quod angelus Domini sit talis, utique responsio non est secundum proprietatem locutionis, sed secundum intentionem quaerentis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
de ad cogintionẽ. Satagamꝰ inquãtũ
possumꝰ ut intelliganiꝰ quod credinꝰ
Cogitemꝰ quãtũ in hicogiitione studue
riores illis inuẽiri. Quod enim notũ
est di manistestũ ẽ illis. teste añc apło.
Quia cũ cognonissent deũ: nõ sicut
deũ głificau̾t. Cognouer̃t gͦ. Qmd
gͦ nos facimꝰ : qr ab ip̃is cunabidis u̾e¬

Expanded text:
ad cognitionem: satagamus in quantum possumus, ut intelligamus quod credimus. Cogitemus quantum in hujus cognitione studuerriores illis inveniri: Quod enim notum est Dei manifestum est illis, teste Apostolo, quia, cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Cognoverunt ergo. Quid ergo nos facim
Abbreviated transcription (Latin):
est place̾deo. Nam insi nõ est fides nõ
sit alioqĩ que ẽẽ pot̾it ᷤ ubiaũ nou
est spes: caritas ẽẽ nõ põt. Quis eñ a¬
met de quo nil bom speret: ꝑ fidẽ gͥ pro¬
mouem᷑ ad spẽ. Ni et ꝑ spem prosicimꝰ
ad caritatem. Quicquid aũ habuero
sicaritatẽ non habuero: nich̃ in prodest.
Quis aũt ait fructꝰ caritatis audis abo¬
re ueritatis. Si quis diligit me diliget᷑
a pr̃e meo. ⁊ ego diligam eum ⁊ mani¬
festabo ei me ip̃m. Ex dilectione itaq
manifestatio. ⁊ ex in anifestatõe coutẽ¬
platio. ⁊ ex contemplatione: cognitio.
Cum aũt xp̃c apparu̾it uita nr̃a: tunc
⁊ uos apparebuus cũ ip̃o in gła. ⁊ tũc
similes ei erimꝰ. qr udebimꝰ eũ sicuti ẽ.

Expanded text:
est placere Deo. Nam ubi non fides, non sit, alioquin quae spes esse poterit? Ubi autem non est spes, charitas esse non potest. Quis enim amet de quo nil boni spe et? Per fidem igitur promovemur ad spem, et per spem proficimus ad charitatem. Quidquid autem habuero, si charitatem non habuero, nihil mihi prodest. Quis autem sit fructus charitatis, audis ab ore Veritatis: Si quis diligit me diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo ei meipsum . Ex dilectione itaque manifestatio, et ex manifestatione contemplatio, et ex contemplatione cognitio. Cum autem Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos apparebimus cum ipso in gloria, et tunc similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc xp̃c misit nobis sp̃mi suũ ut spi¬
ritum nr̃m teuaret post ip̃m. xp̃c ascẽ¬
dit coipe uos ascendamꝰ mente. Ascẽ¬
tio ĩius fuit corpoialis. ur̃a aũt sit
spũalis. ut quid enĩ ascensionis nr̃e
doctorem atq ductorẽ spñi exibuit
nisi qi ascensum nr̃m intim spualẽ
ẽẽ uoluit: Nani ad coiꝑalẽ ascẽtionẽ
illã que futura ẽ in nobis: uenit ip̃e

Expanded text:
hoc Christus misit nobis Spiritum suum, ut spihoc Christus misit nobis Spiritum suum, ut spiritum nostrum levaret post ipsum, Christus ascendit corpore, nos ascendamus mente. Ascensio illius fuit corporalis, nostra autem sit spiritualis, utquid enim ascensionis nostrae doctorem, atque ductorem spiritum exhibuit, nisi quia ascensum nostrum interim spiritualem esse voluit? Nam ad corporalem ascensionem illam quae in nob