comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a baptirati moriuntur eadẽ gr̃a
m̃ipotentis explere credenda est.
iod ñ ex impia uiuntate. sed
ex ȩtatis indigentia nec corde creile-¬
re ad iustitiã possunt. nec ore con-¬
fiteri ad salutẽ. Ideo cũ pro eis
oratur. ut impleatur erga eos ce¬
lebratio sacram̃ti. ualet utiq ad
eoꝵ celebrationẽ: quia ipsi respon¬
dere ñ possunt. Alienũ quippe
opus est cũ credit ꝑ alterũ: sicut
alienũ opus fuit. cũ peccauit in al¬
tero ltẽ. Quib om̃ib reb osten¬
ditur. aliud ẽẽ sacram̃tũ baptismi.
aliud conuersionẽ cordis: sed salu¬
tẽ hominis ex utroq cõpleri: nec
si unũ hoꝵ defuerit. ideo putare
debemus consequens ẽẽ ut & alte-
rũ desit: quia & illud sine isto po¬
test ẽẽ ut in infante: & istud sine
illo potuit ẽẽ in latrone: cõplente
dõ siie in illo siue in isto. quod ñ uo¬
luntate defuisset. Cũ uͦ ex uolunta¬
te alterũ hoꝵ defuerit: reatu homi¬

Expanded text:
qui baptizati moriuntur eadem gratia qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis explere credenda est, quod non ex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad salutem. Ideo cum pro eis oratur, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, valet utique ad eorum celebrationem, quia ipsi respondere non possunt. Alienum quippe opus est, cum credit per alterum, sicut alienum opus fuit, cum peccavit in altur . Quibus omnibus rebus ostenditur, aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri: nec si unum horum defuerit, ideo putare derum desit, quia et illud sine isto potest esse ut in infante, et illud sine illo potuit esse, ut in latrone, complente Deo, sive in illo, sive in isto, quod non voluntate defuisset. Cum vero ex voluntate alterum horum defuerit, reatu homi
Abbreviated transcription (Latin):
quando implere passionẽ de la¬
me illo cui non baptitato dicꝰ
i est. hodie mecũ eris in para
iq etiã considerans. inuenio non
astũ passionẽ in nomine. xp̃i id¬
ex baptismo erit posse supple¬
b sed etiã fidẽ conuersionẽ q
ulis: si forte ad celebrandũ mis¬
anũ haptismi in angustiis tẽpoꝵ
siurri non potest. Neq enĩ latro
llb pro nomine xp̃i crucifixus ẽ.
sal pro meritis facinoꝵ suoꝵ: neq
qua credidit passus ẽ: sed dũ pati¬
tir credit. Quantũ itaq ualeat si. etiã
ne uisibili baptismi sacramento qͦd
ut apłs. corde creditur ad iustitiã.
aut̃ confessio fit ad salutẽ. in il¬
l latrone declaratũ est. Sed tẽ
mmpletur uisibilit: cũ misterium
haptismi non contẽptus religionis.
sed articulus necessitatis excludit.
Et sicut in illo latrone quod de
aptismi sacramento defuerat. cõ-¬
Ieuit om̃ipotentis benignitas.
ua ñ suꝑbia. ñ contẽptu. sed ne¬
essitate defuerat: siqun infantib

Expanded text:
aliquando implere passionem, de latrone illo, cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradatque etiam considerans, invenio, non tantum passionem pro nomine Chritismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum ministerium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, si pro meritis facinorum suorum nec quia credidit passus est, sed dum patitur, credit. Quantum itaque valeat etiam sine visibili baptismi sacramento, quod ait Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , in illo latrone declaratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et sicut in illo latrone quod de baptismi sacramento defuerat complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia, vel contemptu, sed necessitate defuerat; sic infantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ tuũ: & bestię t̾rȩ pacifi¬
cȩ er̃t tͥ: & scies qͦd pace habe¬
at tab̃naculũ tuũ. & uisi tan
spetiem tuam ñ peccabis Sc¬
es qͦq qm̃ multiplex erit sen
tuũ: & ꝓgenies tua quasi her¬
ba terrae

Expanded text:
e terrae pacificae erunt tibi. Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum, et visitans speciem tuam, non peccabis. Scies quoque quoniam multiplex erit semen tuum, et progenies tua quasi herba terrae
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cõparatione displic&
studiosa afflictione cruti-¬
amꝰ: ut qͥeqͥd in nobis pollu¬
erunt opera. diluant lamen¬
ta. & si quid adhuc culpa
delectacionis inquinat. pe¬
ia meroris tergat: Beatus
gitur iob quia uit᷑a patrũ
ycedentium conspicit. qͥd
in se gemere debeat subti¬
lius agnoscit: sed magni
doloris magisterio dũ sua
plangit. ad lamenta nos in¬
struit: ut quo uirtutes in
aliis cernimus. eo apud dis¬
trictũ iudicem nr̃a sollicite
delicta timeamꝰ:¬

Expanded text:
orum comparatione nobis displicet, orum comparatione nobis displicet, studiosa afflictione cruciamus; ut quidquid in nobis polluerunt opera, diluant lamenta; et si quid adhuc culpa delectationis inquinat, poena moeroris tergat. Beatus igitur Job, 330 quia vitam patrum praecedentium conspicit, quid in se gemere debeat subtilius agnoscit. Sed magni doloris magisterio, dum sua plangit, ad lamenta nos instruit: ut quo virtutes in aliis cernimus, eo apud districtum judicem nostra sollicite delicta timeam
Abbreviated transcription (Latin):
at de domo łi: Si autẽ yri¬
mum a nobis: quis finis en
testes instaurat. iram mult¬
plicat: quia quo bonoꝵ uiti
nr̃is oculis obicit. eo praui¬
tatis perpetratȩ duritiam
qua cdistrictione in iudicio
ꝑcutiat ostendit: Nã cum
solis se sequentib dona ex.¬
aggerat : torpentes ian qͥl
reliquerit demonstrat.
Cum bona ergo in aliis cerni¬
mus: ualde necesse ẽ ut &
exultacionem nr̃e formidi.¬
ni. & formidinem nr̃e exil¬
tacioni misceamus: quata
de alienis ꝓuectib caritas
qudeat: & de suis infirmita¬
in conscientia con tremis
Sed cũ fraterno ꝓuectu
eficimur: cum districꝰtione
up nos interni iudicis ex ip
nr̃o torpore pensamus :¬
ud restat. nisi ut ad discu¬
nencłu se animꝰ redeat: &
qd inse reprobũ. qͥcqͥd pra¬
um deprehendit affligat
ide apte subiungit. Et pe¬
uȩ militant in me: Consi¬
deratis qͥppe d̃i testib. penȩ
nnobis militant. quia dũ
manda illor facta cerni¬

Expanded text:
at de domo Dei; si autem priat de domo Dei; si autem primum a nobis, quis finis eorum contra nos testes instaurat, iram multiplicat, quia quo bonorum vitam nostris oculis objicit, eo pravitatis perpetratae duritiam qua districtione in judicio percutiat ostendit. Nam cum solis se sequentibus dona exaggerat, torpentes jam quia reliquerit demonstrat. Cum bona ergo in aliis cernimus, valde necesse est ut et exsultationem nostrae formidini, et formidinem nostrae exsultationi misceamus, quatenus et de alienis provectibus charitas gaudeat, et de suis infirmitatibus conscientia contremiscat. Sed cum fraterno proveatu reficimur, cum districtionem super nos interni judicis ex ipso nostro torpore pensamus, quid restat nisi ut ad discutiendum se animus redeat, et quidquid in se reprobum, quidquid pravum deprehendit, affligat? Unde et apte subjungitur: Et poenae militant in me. Consideratis quippe Dei testibus, poenae in nobis militant, quia dum miranda illorum facta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
aliis demonstrat: ut qui p̃¬
ceptis ñ accendimur. saltͬe
exemplis excitemur: atq
in appetitu rectitudinis
nil sibi mens nr̃a difficile
estim&: qu̾a ꝑfecte peragi
ab aliis uid&. Et fit pleruq
ut cum aliene uite bona con¬
spicimꝰ nr̃e sollicitius dãpna
timeamiꝰ : & eo patescat qua¬
nto post pondere animad¬
uersionis impetimur : quo
nunc abonor morib longe
discrepamus. Unde & testi¬
um instauratione memora¬
ta. ꝓtinus apte subiungitur:
Et multiplicas iram tuam
Fo nobis multiplicari ira clĩ
dicitur. quo esse multiplex
indicatur: quia ex ipsa nuns
bonor uita & labore cognos¬
mus. si ȩmendari dũ tempꝰ.
nolumꝰ quanta post animis¬
uersione feriamur: Electis
quippe dĩ cernimꝰ & pia as¬
re: & crudelia multa tole¬
re : Hinc ergo colligitur
trictus iucdex quanta illie
feriat districtione quos re¬
bat. si hic sic crutiat. quos
mat: petro at testante qͥait
tempus est ut iudiciũ inepi¬

Expanded text:
aliis demonstrat; ut qui praliis demonstrat; ut qui praeceptis non accendimur, saltem exemplis excitemur, atque in appetitu rectitudinis nil sibi mens nostra difficile aestimet quod perfecte peragi ab aliis videt. Et fit plerumque ut cum alienae vitae bona conspicimus, nostrae sollicitius damna timeamus; et eo patescat quantae post pondere animadversionis impatimur, quo nunc a bonorum moribus longe discrepamus. 90. um instauratione memorata, protinus apte subjungitur: Et multiplicas iram tuam. Eo nobis multiplicari ira Dei dicitur, quo esse multiplex indicatur, quia ex ipsa nunc bonorum vita et labore cognoscimus, si emendari, dum tempus est, nolumus, quanta post animadversione feriamur. Electos quippe Dei cernimus et pia agere, et crudelia multa tolerare. Hinc ergo colligitur districtus judex quanta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat; Petro attestante qui ait. Tempus est ut judicium incipi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qui ꝑ exercitium sancti
oꝑis testantur. quȩ electos se¬
cutura sint premia ueritatis.
unde hos quoq quos ꝓuerita¬
te passos agnoscimus greco
eloquio martyres idest testes
uocamus: Et ꝑ iohẽm uoce
anglica dñs dicit: In diebus
antyphas testis mei fidelis.
qui occisus est apud uos Sed
testes suos contra nos dñs in¬
staurat: cum el ectoꝵ uit᷑a
prauitati nr̃e contrariam. ad
arguendos nos instruendosq
multiplicat. Contra nos er¬
go testes illius instaurantur:
quia cuncta quȩ agunt. stu¬
diis nr̃ȩ prauitatis aduersa
sunt : unde sermo ueritatis
aduersarius uocatur: cum
dr̃: Esto consentiens aduersa¬
rio tuo cito. dũ es cum illo in
uia: Atq de hoc eodẽ redẽp¬
tore reprobi ꝑsequentes di¬
cunt: Contrarius est operib
nr̃is:. Et paulopost Et dis¬
similis ẽ aliis uita illius. Tes¬
tes itaq suos contra nos dñs
instaurat: quia bona quae
facere ipsi negligimꝰ. hec ad
correptionem nr̃am fieri ab

Expanded text:
sunt, qui per exercitium sancti operis testantur quae electos secutura sint 329 praemia veritatis. Unde hos quoque quos pro veritate passos agnoscimus Graeco eloquio martyres, id est testes, vocamus. Et per Joannem voce angelica Dominus dicet: In diebus Antipas testis meus fidelis, qui occisus est apud vos . Sed testes suos contra nos Dominus instaurat, cum electorum vitam pravitati nostrae contrariam ad arguendos nos instruendosque multiplicat. Contra nos ergo testes illius instaurantur, quia cuncta quae agunt studiis nostrae pravitatis adversa sunt. Unde et sermo veritatis adversarius vocatur, cum lium dicitur: Esto consentiens adversario tuo cito, dum es cum illo in via . Atque de hoc eodem Redemptore reprobi persequentes dicunt: Contrarius est operibus nostris ; et paulo post: Et dissimilis est aliis vita illius . Testes itaque suos contra nos Dominus instaurat, quia bona quae facere ipsi negligimus, haec ad correptionem nostram fieri ab
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta modũ culpȩ poena dis¬
dinguitur: constat nimirum
qͦd in suppliciis ordo seruat᷑:
& nisi tormͣtoꝵ summam me¬
ritor acta dirimerent: nequa¬
qũa uidex ueniens dicturum
se messorib esse phiber&e. Col¬
ciculos ad cõburendũ: Si eñĩ
in suppliciis nullus ordo ser¬
uatur: cur cõburenda yza¬
nia infasciculis ligantur.
Sed nimirũ fasciculos ad cõbu¬
rendũ ligare. est. hos qͥ ȩt̃no
igni tradendi sunt. pares pa¬
rib sotiare: ut quos similis
culpa inquinat. par &iam
pena constringat: & qui ne¬
quaqu̾a dispari iniqͥtate pol¬
luti sunt. nequaqũa dispari
torm̃to crutientur: quatinꝰ
simul dãpnatio conterat
quos simul elatio subleuabat:
supplicii. quos in igne luimentium ñ sunt: Ut enim¬

Expanded text:
juxta modum culpae poena disjuxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur; et nisi tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse perhiberet: Colciculos ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est hos qui aeterno igni tradendi sunt pares paribus sociare, ut quos similis culpa inquinat, par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt nequaquam dispari tormento crucientur, quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; supplicii quos in igne luxuriae par succen
Abbreviated transcription (Latin):
menibra ura arma iniqͥtatis
peccato: Cum armis ergo ad
infernũ descendere ẽ. cum
ipsis quoq membris. quib de¬
sideria uoluptatis expleue.¬
runt. eterni iudicii torm̃ta
tolerare: ut tunc eos undiq
dolor absorbeat. qui nunc
suis delectacionib subditi
undiq contra iusticiam iuste
iudicantis pugnant: Nir̾u
uero ualde ẽ qͦd dr̃. ubi nul¬
lus ordo: Neq eñi om̃ps ds
qui mala bene punit. inordi¬
nata ẽe ullomodo uel torm̃¬
ta ꝑmittit: quia ipsa quoq
supplicia quȩ ex lance iusti¬
ciȩ ꝓdeunt. inferri sine or¬
dine nequaqu̾a possunt
Quomodo nãq insuppliciis or
do nͣerit: dum dampnatum
quemq iuxta mocdũ criminis
& retributio sequit᷑ ultionis:
Hinc qͥppe scriptũ ẽ: fotentes po¬
tenter torm̃ta patientur: &
fortiorib fortior instat crutia¬
tio: Hinc inbabylonis dampna¬
tione dr̃: Quantũ exaltauit
se &̾e in deliciis fuit: tantũ da¬
de illi torm̃ta d̾e luctũ: Si igit᷑

Expanded text:
membra vestra arma iniquitatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Cum armis ergo ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare: ut tunc eos undique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valde est, quod dicitur, ubi nullus ordo. Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . Hinc in Babylonis damnatione dicitur: Quantum exaltavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctum . Si igitur
Abbreviated transcription (Latin):
rpus in unius ꝑsonã signi¬
ans dicit: Ligate ei manꝰ
medes: & mittite eum in
enebras exteriores : Si itaq
qnis qui reprobos crutiat.
sumen habere potuisses: is
qurepellitur nequaquam
niti intenebras dicere t᷑
dnc giam psalmysta ait
dup eos cecidit ignis: & ñ ui¬
derunt solem: Ignis enĩ su
ƿimpios cadit: sed sol igne
cadente ũ cernitur: qͥa quo
illos gehenne flama deuo-¬
rat. a uisione ueri luminis
ecat᷑: ut e foris eos dolor
combustionis crutide: & intꝰ
pena cecitatis obscur&e.
quatenꝰ qui auctori suo cor¬
pore & corde deliquerunt.
simul corde & corpore pu¬
mantur: d̾e utrobiq penas
sentiant: qui dũ hic uiue¬
rent. prauis suis delectacionib
ex utroq seruiebant. Unde
bene ꝑ proph̃am dr̃: Descen¬
derunt ad infernũ cũ armis
sus: Arma quippe peccantiũ.
sunt membra corꝑis: quibus
puersa desideria quȩ concipi¬
unt exequuntur. Unde rec¬
te ꝑpaulũ dr: Neq exibeatis¬

Expanded text:
corpus in unius persona significcorpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus qui auctori suo et corpore et corde deliquerunt, simul et corpore et corde puniantur; et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra corporis, quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde recte p
Abbreviated transcription (Latin):
miseriȩ. sed tenebrarum n
quia multa hic corruptior
nr̃ȩ mala patimur: sed tas
adhuc in ea ꝑ conuersions
tiam ad luc̃e redimꝰ: uenta
suadente quȩ ait. ambulat
dũ lucem habetis: ne uost¬
brȩ cõprehendant: Illa uem
simul miseriȩ & tenebrann
terra ẽ: quia quisquis adͥ ti¬
leranda eius mala descende¬
rit. nequaqu̾a ulterius ad
lucem redit: In cuius achi
descriptione subiungitut
Ubi umbra mortis: & nullus or¬
do: Sicut mors exterior ab
anima diuidit carnem: sta
mors interior a dõ separit
animam: Unibra ergo mortis
ẽ obscuritas diuisionis: qͥa
dampnatꝰ quisq cum ȩterno
igne succenditur. ab et̾no
lumine denebratur. Natu¬
re uero ignis ẽ. ut ex seipso
& lucẽ exhibeat. & concrenl¬
nonem: sed transactor illa
itrie flama uitioꝵ. concre¬
hatione hab& & lumen non
ibs: Hinc ẽ etum qͦd repro¬
me maleclicti in ignẽ ȩter¬
ii qui paratꝰ ẽ diabolo & an¬
is eius: quorũ rursũ om̃iũ

Expanded text:
quidem miseriae, sed tenebrarum non est, quidem miseriae, sed tenebrarum non est, quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen adhuc in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nequaquam ulterius ad lucem redit. In cujus adhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis, et nullus ordo : Sanima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis, quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur, ab interno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex se ipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet, et lumen non habet. Hinc est enim quod reproa me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
fluentib absorb&e: Dc̃s autẽ
uir siue sua seu humani gene¬
ris uoce dimitti se postulat.
ante qũa uacdat:. non quia ad
terra tenebrosam qui culpam
deflde iturus ẽ: sed quia ad
hanc ꝓculdubio qui plange
bitori suo creditor dicit. sol¬
ue debitũ priusqu̾a ꝓ debi¬
to constringaris : qui tam̃ ñ
constringitur. si quod deb&
soluere non moratur: Ubi
& recte subditur: Non re¬
uertar: quia nequaqũa ul¬
tra miscdĩa parcentis libe¬
rat. quos semel in locis pena¬
lib iusticia iudicantis damp¬
nat: Quȩ adhuc subtilius
loca describuntur. cũ dicit᷑
Terra miseriȩ. & tenebrarum.
Miseria ad dolore pertin&:
tenebre ad cȩcitat᷑e: Ea er¬
go quȩ a conspectu districti
iudicis expulsos ten& mise¬
riȩ & tenebrarũ t̾ra ꝑhibe t᷑:
quia foris dolor crutiat qu
diuisos auero lumine untꝰ
tas obscurat: qu̾auis miset
& tenebrarũ terra intello
aliter potest. Nam hec
terra in qua nascimur. est

Expanded text:
mfluentibus absorbet. Sanctus autem mfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tdeflecturus est, sed quia ad hanc procul dubio qui plangerbitori suo creditor dicit: Solve debitum priusquam pro debito constringaris; qui tamen non constringitur, si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar; quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat: quae adhuc subtilius loca describuntur. Cum dicitur terra miseriae et tenebrarum, miseria ad dolorem pertinet, et tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet miseriae et tenebrarum terra perhibetur, quia foris dolor cruciat quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat; quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est
Abbreviated transcription (Latin):
ram tenebrosam. & oꝑt᷑a mor¬
tis caligine: Quid eñi terre
tenebrose nomine. nisi tetra
tartari claustra signantur:
Que ȩt̾nȩ mortis caligo operit.
quia cdãpnatos quoĩq in ꝑpe¬
tuum a uitȩ luce disiungit.
Nec inmerito infernus terra di¬
citur: quia quiq ab eo capti
fuerint. stabiliter tenentur
Scriptũ quippe ẽ: Generatio
preterit. & generatio adue¬
nit: terra uero in etͣnu stat:
Recte igitur inferni claustra
tenebrosa terra nominant᷑:
quia quos puniendos accipi¬
unt. nequaquam pena tran¬
sitoria uel fantastica imagi.¬
natione cruciant: sed ultio¬
ne solicda ꝑpetuȩ dãpnatio¬
nis seruant: Quȩ aliquando
tam̃ laci appellatione signan¬
tur: ꝓphã attestante quĩ ait.
portauer̾t ignominiam suã
cũhis qui descendunt in lacũ:
Infernus ergo terra nominat᷑
quia susceptos stabilit᷑ ten&:
&e lacus dicitur: quia hos qͦs
semel cȩperit. semꝑ fluctuan¬
tes & trepidos torm̃tis circu¬

Expanded text:
ram tenebrosam et opertam morram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae nomine nisi tenebrosa tartari claustra signantur? Quae aeternę mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vita lucis disiungit. Nec inmerito infernus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. Recte igitur inferni claustra / tenebrosa terra nominatur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam paenę transitorie vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae damnationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione Signatur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his, qui descendunt in lacum. Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos, quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circu
Abbreviated transcription (Latin):
srupisti uincula mea: tibi¬
ne igitur ad plangendũ do¬
ise noi dñs dimittit: cũ de
pala nobis quȩ fecimꝰ demon-¬
at: atq ad hȩc eacdẽ flen¬
i quȩ cognoscimꝰ adiuuat:
upas oculis obicit: & pia ma
gr̃ȩ uincula cordis soluit:
it aduacatione penitentiȩ
mnens nr̃a se erigat: & carnis
anta compecłib. in auctore
sun libera gressum amoris
tim nr̃am ipsi reprehendimꝰ.
led tam̃ libenter agimꝰ. hoc
qd in nobis recte reꝓbamus.
ad consuetudinem caro res¬
tringit: Amori suo mens re¬
nititur : sed ꝓtinꝰ delectata
captiuatur : Bene itaq dr̃.
dunitte ergo me ut plangͣa
paululũ dolorẽ meũ: quia
nisi areatu culpȩ quo nos li¬
gauimꝰ misecłiter dimit tam᷑:
ꝑfecꝰte flere nͣ possumꝰ hoc qͦd
innobis ipsis contra nosm&e ip¬
sos dolemꝰ: Sed tunc ueraciter
reatus nr̃i dolor plangitur: cũ
tenebrosa illa inferni retributio
intento timore preuidetur
Unde apte subiungit: Anteqũa
uadam. & non reuertar ad ter¬

Expanded text:
rupisti vincula mea, nc igitur ad plangendum dolorem nos Dominus dimittit, cum et mala nobis quae fecimus demonstrat atque ad haec eadem flenda, quae cognoscimus, adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat; et carnis soluta compedibus, in auctorem suum libera gressum amoris tam nostram ipsi reprehendimus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata captivatur. Bene itaque dicitur: Dimitte me, ut plangam paululum dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnȩ spei fidutiam concipit.
qͥd mens nr̃a aliud qũa gaudi¬
um parit: Curandũ itaq est.
ne aut necessitatis metas cu-¬
ra carnis transeat: aut in eo
qͦd moderate exequitur. de
se presumat: Sepe uero ani¬
mus fallitur: ut qͦd uoluptu¬
ose appetit. necessariũ suspi¬
cetur: quatenꝰ om̃e qͦd lib&
uitȩ debitũ utilitat᷑e put&:
& sȩpe quia effectus ꝓuidenti¬
am sequitur. in sui fidutia
mens leuatur: cũq sibi adest
qͦd deesse ceteris uid& : cogi¬
tacione tacita de magnitudi¬
ne suȩ ꝓuisionis hylaresei:
fit: quanto ipsam quos
nem qũa patitur nescit
sollerti semꝑ custodiȩ inp¬
ne pensandũ ẽ uel quid
ne aut mentem prepediens
ras se terrena cura multier
aut salt̾e de eius moderan
intus se cogitacio exalt&.
cũ diuina iudicia temporalie
cũspectione metuimus. sen¬
terni supplicia horroris eudda¬
mus

Expanded text:
supernae spei fiduciam concipit, supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? Curandum itaque est ne aut necessitatis metas cura carnis transeat, aut in eo quod moderate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit, necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam sequitur, in sui fiducia mens levatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae provisionis hilarescit; fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandum est vel quid ne aut mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet; ut cum divina judicia temporali circumspectione metuimus, sempiterni supplicia horroris evadamus
Abbreviated transcription (Latin):
cognitione trinitatis claustra
carnis excedere: & quasi habi¬
tacionis infimȩ ianuam exire.
eura aut̾e carnis ut femina fo¬
ras ñ appareat. & uideri iac¬
tanter erubescat: ut quasi
post tergũ uiri sub discretione
sp̃e solis necessariis intenta ne¬
quaqu̾a sciat procaciter dẽte¬
gi. sed uerecunde moderari
Cui tam̃ sepe cũ dicitur. ut de
se minime prȩsumat. sed to¬
tam se in diuinȩ speciei fidu¬
tiam transferat: despicit:
& cessante studio. adesse sibi
uitȩ subsidia posse diffidit:
unde & hȩc eadem sarra ꝓmis¬
siones d̾i audiens rid&: sed ri¬
dens corripitur: correpta au¬
tem. ꝓtinus fȩcundatur: & quȩ
uiuentute uigens fecundari
ñ potuit. annis fracta senilib
utero marcescente concepit:
quia cũ cura carnis. sui confi¬
dentiam habere desierit. con¬
tra spem ex diuina ꝓmissione
accipit. qͦd habituram se ex
humana ratione dubitauit:
Unde bene & ysaac idest risus
dicitur qͥ generatur : qͥa cum

Expanded text:
cognitione Trinitatis claustra cognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et bene Isaac, id est risus, dicitur qui generatur, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
utifero uulnere animus
ingitur: cũ in ea mensurȩ
nimli aclhuc incarne ui¬
intb funditus cura carnis
itas in crastinũ ꝓhib&. ha¬
ere uteũq curam in p̃sentib
non negat : quam tendi ad
tempus qͦd sequitur uetat :
e nimirũ paulus cũ cur̃a car.¬
is fieri in concupiscentia ñ
iait: ꝓcul dubio in necessi¬
tate concedit: Discretione
cigo magni moderaminis. car
nis cura frenanda ẽ ut ser-¬
uat. & minime principetur.
ne quasi domina animũ uin¬
cat: sed subacta mentis domi¬
nio quasi ancilla famuletur:
ut iussa assit: atq ad nutum
cordis repulsa dissiliat: ut uix
a tergo sc̃ȩ cogitacionis appare¬
at: ss nũqu̾a contra faciem rec¬
ta cogitantis obũstat. Od bene
nobis hystoria sacrȩ lectionis
innuitur: cũ abraham tribus
angłis occurrisse memoratur
Ipse quippe uenientib extra ho¬
stium occurrit: sarra uero post
hostium substitit: quia uideli¬
ese ut uir ac dñs domus sp̃ualis
ñr scilie& intellectus deb&r in

Expanded text:
mortifero vulnere animus mortifero vulnere animus pungitur, cum in ea mensurae mortali adhuc in carne viventibus funditus cura carnis itas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur vetat. Et nimirum Paulus, cum curam carnis fieri in concupiscentia non sinit, procul dubio in necessitate concedit: discretione ergo magni modnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed, subacta mentis dominio, quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium stetit, quia videlicet ut vir ac dominus domus spiritalis, noster scilicet intellectus, debet in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ꝓfecto eugli̾o teste co
in quo ueritate nuntiante
ues ille que contigit ad gr
incendii torm̃ta descenc
quinq fratrͣu describitur
nisse: qui abraham peti
ad eoꝵ eruditionẽ mitten
ne illuc eos quandoq uenit¬
tes par poena cruciar&:Q
igitur ad doloris sui cumul
ꝓ̾pinquoꝵ absentium memin
constat ꝓculdubio. quiaus ad
augmentũ supplicii paulinat
qui ad doloris sui cumulum
eum que despexerat insim
abrahȩ lazarũ uidit. Hegg
cui ut pena crescer&e & uir e¬
lectus apparuit : cur ñ credi¬
dũ sit qͦd uidere in supplici
eos &iam quos contra dm alle¬
xerat possit. Qua ex re col¬
gitur. qͦd eos quos in ordinate
nunc reprobi diligunt. mus
iudicii ordine secum tuncs
tormentis uidebunt: ut
nam ꝓpriȩ punitionis exs¬
uenti esse in crastinũ: Con
hanc quoq ꝑ paulũ dicit᷑.
his cura ne feceritis in con¬
oscentiis: Sed in his nuimi
idicis ac militis uerbis ag¬
plumus. quia tunc ab ea

Expanded text:
fecto Evangelio teste colligimus, in quo, Veritate nuntiante, dives ille, quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere, quinque fratrum describitur meminisse ; qui Abrabam petiit ut ad eorum eruditionem eum mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augumentum supplicii paulo posqui, ad doloris sui cumulum, eum quem despexerat, in sinu Abrahae Lazarum vidit? Si ei, cui ut poena cresceret, et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc reprobi diligunt, miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exsolliciti esse in crastinum . Contra hanc quoque per Paulum dicitur: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Sed in his nimirum ducis ac militis verbis agnoscimus quia tunc ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
serit in tab̾naculo tuo inius¬
dcia: tunc leuare poteris
faciem tuam absq macula.
& eris stabilis. & ñ timebis:
miseriȩ quoq obliuisceris:
& quasi aquarum quȩ prȩte¬
rierint recordaberis: & qͣsi
mericlianus fulgur consur-¬
g& tibi ad uesperam: & cũ
consũptu putaberis. orieris
ut lucifer: & habebis fiduti¬
am proposita tibi spe. & de¬
fessus securus dormies: Re¬
quiesces & non erit qui enx¬
terreat: & deprecabuntur
faciem tuam plurimi: Oclĩ
autem impioꝵ deficient. &¬
effugium peribit ab eis: &
spes eor abominatio animȩ
Despondens autem iob. diait.
Ergo uos estis soli homines.
& uobiscum orietur sapien¬
tia: Et michi est cor sicut
& uobis: nec inferior uestri
sum: Quis enim hec quae
nostis ignorat: Qui deride¬
tur abamico suo sieut et¬
ego: inuocabit dm & exau¬
diet illum. deridetur enĩ
iusti simplicitas: Lampas

Expanded text:
serit in tabernaculo tuo injusserit in tabernaculo tuo injustitia: Tunc levarefaciem tuam absque macula et eris stabilis et non timebis. Miserie quoque oblivisceris et quasi aquarum que preterierint non recordaberis. Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperam et cum te consumptum putaveris orieris ut lucifer et habebis fiduciam proposita tibi spe et defossus securus dormies requiesces et non erit qui te exterreat et deprecabuntur faciem tuam plurimi oculi autem impiorum deficient et effugium peribit ab eis et spes eorum abominatio animae respondens autem Iob dixit ergo vos estis soli homines et vobiscum morietur sapientia et mihi est cor sicut et vobis nec inferior vestri sum quis enim haec quae nostis ignorat qui deridetur ab amico suo sicut ego invocabit Deum et exaudiet eum deridetur enim iusti simplicitas lampas
Abbreviated transcription (Latin):
qui multa loquitur non
&e audide: Aut uir uerto¬
sus iustificabitur: Tibi
soli tacebunt homines
& cũ ceteros irriseris. a nullo coi¬
futaberis : dixisti enim: Puris
ẽ sermo m̃s: & muncdus sũ incnt.¬
spectu tuo: Atq utina õl lo¬
queretur tecĩi. & aperird labiad
sua tibi: ut ostender& tibi se¬
creta sapientiȩ: & qͦd multipse
lex eius ess&. & intellige¬
res quod multo minora ex¬
garis ã cdõ. qu̾a mereturi¬
nquitas tua. Forsitan uesti¬
a ci cõprehendis: & usꝙy
io pfec tum om̃ipotente
rpperies: Excelsior cae
dior inferno: & unde cog¬
nosces: Longior terra men¬
suia. & latior mari. Si sub¬
uerterit om̃ia. uel in unum
dartauerit: quis contradi¬
ut ei: Ipse enim nouit ho¬
minĩi uanitat̾e: & uidens
inquitat̾e ñne considerat:
Ir uanus insuꝑbiam erigit᷑:
e tanqu̾a pullũ onagri se li¬
berum natũ putat: tu autͣe
firmasti cor tuum. & expan¬
disti ad eum manus tuas
Si iniquitat᷑e quȩ ẽ in manu
tua abstuleris ate. & nͣ man¬

Expanded text:
qui multa loquitur, non et audiet? aut vir verbosus justificabitur? Tibi soli tacebunt homines? et cum caeteros irriseris, a nullo confutaberis? Dixisti enim: Purus est sermo meus, et mundus sum in conspectu tuo. Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiet labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex esset lex ejus! Et intelligeres quod multo minora exigaris a Deo, quam mereretur iniquitas tua. Forsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum omnipotentem reperies? Excelsior est dior inferno, et unde cognosces? Longior terra mensura ejus, et latior mari. Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? Ipse enim novit hominum vanitatem, et videns iniquitatem, nonne considerat? Vir vanus in superbiam erigitur, et taberum natum putat. Tu autem firmasti cor tuum, et expandisti ad eum manus tuas. Si iniquitatem, quae est in manu tua, abstuleris a te, et non man
Abbreviated transcription (Latin):
cendit:. Nam sicut unosile
om̃s tangimur. nec tam̃ uin
uno ordine om̃s estuamur
quia iuxta qualitatẽ corps
sentitur &iam pondus ceilsi¬
ris : sic clampnatis & una eh
gehenna quȩ afficit. Se tan
non una om̃s qualitate cõbua¬
rit: quia qͦd hic agit dispa
ualitudo corporum: hoc il¬
lic exibde dispar causa men¬
tor: Quomodo ergo nullus
inesse ordo supplicii dicitut.
in quib ꝓfecto quisq iuxta
modũ culpe crutiatur: Sed
sc̃s uir postqu̾a umbram mos¬
tis intulit. quanta sit confill

Expanded text:
cendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia iuxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna, quae afficit, et tamen non omnes una qualitate comburitvaletudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo supplicii dicitur in quibus profecto quisque juxta modum culpae cruciatur? Sed sanctus vir, postquam umbram mortis intu
Abbreviated transcription (Latin):
qũa ergo ueracit᷑ rectꝰ ẽ : qui
adhuc a prauitatis desiderio
liber ñ ẽ: Bene itaq dr̃. neq
enͣi possum metuens respondẽ¬
re: quia uera obsequia dõ ñ
reddiniꝰ. si extimore manda.¬
tis illius. & ñ potius ex amore
seruimus:
ed cũ menti nr̃e eiꝰ dulcedi¬
nis amor accencditur: om̃e
desiderium p̾̃sentis uite leui¬
gatur: In tedium delectacio
uertitur : atq hanc cu mero¬
re mens tolerat: cui uicta
prius reprobo amore seruie.¬
bat:. Unde & apte subditur:

Expanded text:
quam ergo veraciter rectus est, qui quam ergo veraciter rectus est, qui adhuc a pravitatis desiderio liber non est. Bene itaque dicitur: Neque enim possum metuens respondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, si ex timore mandatis illius, et non potius ex amore servimus. Sed cum menti nostrae ejus dulcedinis amor accenditur, omne desiderium praesentis vitae levigatur, in taedium dilectio vertitur, atque hanc cum moerore mens tolerat, cui victa prius reprobo amore serviebat. Unde et apte subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
tuens respondere: Responde¬
re quippe cuilib& dicimur .
cũ factis illius digna oꝑa repen¬
samꝰ: Dõ ergo respondere est.
donis eius p̾cedentib nr̃a obse¬
quia reddere: unde & psalmi
quidã in quib sc̃a oꝑatio imi¬
tanda p̾ponitur. ad responden¬
dũi scripti prȩnotantur: Rec¬
tͣu itaq ds homin̾e condidit:
eũq adꝑuersa defluent̾e cũ
longanimitate tolerauit:
Cotidie culpas aspicit: & tamen
uiuendi spatia ñ citius absci.¬
dit: Dona largitur: benigni.¬
tate sua & erga malos utitur:
fitus deb&: sed tam̃ respondere
metuens ñ ual&: quia humani
generis conditor̃e. qui adhuc ser.¬
uiliter formidat. ꝓculdubio
nͣ amat .Nã tunc solu d̾o uera
obsequia reddimꝰ: cũ eũ ꝓpter
amoris fidutiam ñ timemus:
cũ nos adbona oꝑa affectus nͣ
metus dirigit: cũ malũ nostrȩ
menti iã ñ plac&. eiam si lics
Uã qui aꝑuersitatis opere ex ti¬
more restringitur: ꝑuersa li¬
benter ager& si licer&: Nequa¬

Expanded text:
tuens respondere. - Respondere quippe cuilibet dicimus, cum factis illius digna opera recompensamus. Deo ergo respdonis ejus praecedentibus nostra obsequia reddere. Unde et psalmi quidam, in quibus sancta operatio imitanda proponitur, ad respondendum scripti praenotantur. Rectum itaque Deus hominem condidit, eumque ad perversa defluentem cum longanimitate toleravit. Quotidie culpam aspicit, et tamen vivendi spatia non citius abscidit; dona largitur benignitate sua, et erga malos utitur pficiis debet; sed tamen respondere metuens non valet, quia humani generis conditorem qui adhuc serviliter formidat, procul dubio non amat. Nam tunc solum Deo vera obsequia reddimus, cum eum propter amoris fiduciam non timemus; cum nos ad bona opera affectus, non metus dirigit; cum malum nostrae menti jam non placet, etiam si licet. Nam qui a perversitatis opere ex timore restringitur, perversa libenter ageret, si liceret. Nequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ se eloquio suo utitur: qui
ua quȩ gessit. defencdere exu¬
sationib conatur: sed acduli
se eloquium dimittit: quia¬
cusare in se hoc incipit. qͦden¬
uit: Sȩpe uero & eũ delinqui
accusat mens ipsa. qͦd ꝑpetia
sed quia hoc ex desiderio miui¬
me deserit. erubeseit confiten
qͦd facit: Cũ uero toto ĩa ua¬
cio carnis delectaciones pͥmit
audaci uoce in accusationis
suȩ confessione se erigit: un¬
de recte ñc dr̃. dimitt᷑a adue¬
sum me eloquium meũ: quia
fortis mens relaxare contra se
uerba detestacionis inchoat:
quȩ apud sem& ipsam prius in.¬
firma uerecundata retinebat:
Sed sunt nonnulli qui aꝑtis uo.¬
cib culpas fatentur: sed tanu
in confessione gemere nescuil
& lugenda gaudentes dicual¬

Expanded text:
 se eloquio suo utitur, qui prava quae gessit defendere excusationibus conatur. Sed adversum se eloquium dimittit, qui accusare in se hoc incipit quod erravit. Saepe vero et cum delinquimus Accusat mens ipsa quod perpetrat; sed quia hoc ex desiderio minime deserit, erubescit confiteri quod fecit. Cum vero toto jam judicio carnis delectationem premit, audaci voce in accusationis suae confessionem se erigit. Unde recte nunc dicitur: Dimittam adversum me eloquium meum, quia fortis mens relaxare contra se verba detestationis inchoat, quae apud semetipsam prius infirme verecundata retinebat. Sed sunt nonnulli qui apertis vocibus culpas fatentur, sed tamen in confessione gemere nesciunt, et lugenda gaudentes dicu
Abbreviated transcription (Latin):
nis aspiciat: ne ad uiuacem
mort̾e iniquitas rapiat: cum
const& qͦd ad terminũ citius
mortalis uita ꝑcurrat. Sed
sȩpe oculus contẽplationis no¬
strȩ confunditur: dũ dolor
nrͣ flagellis crebrescentibus
aggrauatur: Lib& presentis
uitȩ exilium gemere: sed pre
ipĩa afflictione mens ñ ual&
dampna suȩ cecitatis estima

Expanded text:
nis aspiciat, ne ad vivacem nis aspiciat, ne ad vivacem mortem iniquitas rapiat, cum constet quod ad terminum citius mortalis vita percurrat. Sed saepe oculus contemplationis nostrae confunditur dum dolor noster flagellis crebrescentibus aggravatur. Libet praesentis vitae exsilium gemere, sed prae ipsa afflictione mens non valet damna suae caeci
Abbreviated transcription (Latin):
uider&: Quod nimirũ prima
oratione. iam ꝓtulit dicens
Quare ñ in uulua mortuus sũ:
Oui hoc quoq qͦd hic adicit
subdens. fuissem quasi qui ñ
essem. de utero translatus ad
tumulũ. illic uerbis aliis non
aliter adiungit. dicens. sicut
abortiuum abscondit᷑u non
subsisterem: uel qui concepti
nͣ uicderunt lucem: Quia uͦ
hec suꝑius late cligessimus:
pro uitando lectoris fastidio
exposita replicare declinamꝰ:
ostendit: qui breuitat᷑e p̃sen¬
tis uite considerans. non eius
usum sed terminũ conspicit:
ut ex fine colligat. nihil esse
qͦd transiens delectat: Hinc
nãq ꝑsalomonem dicitur:
Si annis multis uixerit homo¬
& in his om̃ib lȩtatꝰ factus.
meminisse deb& tenebrosi tem¬
poris & dierũ multor: qui cũ
uenerint. uanitatis arguent᷑
preterita: Hinc rursũ scriptũ
ẽ: In om̃ib oꝑib tuis memora¬
re nouissima tua: & in ȩt̃nũ
ñ peccabis: Igitur cum culpa
animũ tẽptat᷑: mens necesse ẽ
ut breuitat̾e suȩ delectacio¬

Expanded text:
 nimirum prima oratione jam protulit dicens: « Quare non in vulva mortuus sum , » qui hoc quoque quod hic adjicit subdens: Fuissem quasi non essem, de utero translatus ad tumulum. - Illic verbis aliis non aliter adjungit dicens: « Sicut abortivum absconditum non subsisterem, vel qui concepti non viderunt lucem . » Quia vero haec superius late digessimus, pro vitando lectoris fastidio exposita replicare devitamus. ostendit, qui brevitatem pręsentis vitę considerans, non eius usum, sed terminum conspicit, ut ex fine colligat nihil esse, quod transiens delectat. Hinc namque per Salomonem dicitur: Si annis multis vixerit homo et his omnibus laetatus factus, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum, qui, cum venerint, vanitatis arguuntur prest: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Igitur cum culpa animum tentat, mens necesse est ut brevitatem suae delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
turpe aliquid corde concipit᷑.
qͦd tam̃ corꝑis opere ñ explet᷑
Sed somnio nocturno pollutus.
egredi extra castra precipitur:
quia uidelic& dignũ ẽ. ut qͥ
inmunda cogitacione pollui¬
tur. indignũ se cunctor fide¬
lium sotietatibus arbitretur:
Culpe suȩ meritũ ante ocili
nat: ex bonor se estimati
despiciat: Polluto ergo em
castra exire. ẽ: turpi in¬
natione laboranti. sese
tinentium cõparatione
picere: Oui ad uesperam
tur aqua: cũ defectu suus
spiciens. ad pȩnitentiȩ lan
conuertitur: ut fletib aui¬
at. om̃e qͦd animũ occulta
quinatio accusat: Sed post
occasum solis ad castra tura
quia deferuescente tẽpu¬
onis ardore. necesse ẽ ut ti¬
rum fidutiam erga sotieti
bonor sumat: Post aqu̾a qu
reuertitur : qui post lam̃ta
penitentiȩ frigescente flait
cogitacionis illicite. ad ficie¬
um merita presum̃da repa¬
ratur : ut iam se a ceterisla¬
ge esse ñ estim&s: qui munã

Expanded text:
turpe aliquid corde concipitur, turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur, culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. Polluto ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti, sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperam lavatur aqua, cum defectum suum conspiciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta inquinatio accusat. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatem bonorum sumat. Post aquae quirevertitur, qui post lamenta poenitentiae, frigescente flamma cogitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda reparatur; ut jam se a caeteris longe esse
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. qui dicebat. compu¬
truerunt & deteriorauerunt
cycatrices meȩ ãfacie insipien¬
tiȩ meȩ: Quid nãq cycatrices:
nisi sanationes sunt uulnerum:
Laxatas ergo nequitias ad delec¬
tacione memoriȩ redire conspe¬
xerat: qui cicatrices deflebat:
Cicatrices quippe computrescere.
.ẽ. sanata iam peccator uulnera.
rursus in t̾eptacion̾e serpere: at¬
q ex eor suggestionib. post suꝑ¬
ductam cutem penitentiȩ. feto¬
rem culpȩ iterum doloremq
sentire: Qua uidelic& in re &
nihil foras opere agitur. & sola
intus cogitacione peccatur: di¬
strictoq se reatu mens obligat.
nisi hoc sollicitis lam̃tis tergat
Vnde bene ꝑ moysen dicit᷑: Si
fuerit inter uos homo qui noc¬
turno pollutus sit somnio : e¬
gredietur extra castra: & non
reuertetur priusqua ad ues-¬
peram lauetur aqua: & post
solis occasum regredietur in
castra. Nocturnũ quippe est
somnium temptacio occulta:
ꝑ qũa tenebrosa cogitacione

Expanded text:
noverat, qui dicebat: Compunoverat, qui dicebat: Computruerunt et deterioraverunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quid namque cicatrices, nisi sanationes sunt vulnerum?  Vet. XL.  Laxatas ergo nequitias ad delectationem memoriae redire conspexerat, qui cicatrices deflebat. Cicatrices quippe computrescere est sanata jam peccatorum vulnera rursus in tentationem serpere, atque ex eorum suggestionibus, post superductam cutem poenitentiae, fetorem culpae iterum doloremque sentire. Qua videlicet in re et nihil foras opere agitur, et sola intus cogitatione peccatur; districtoque se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. 84. Unde bene per Moysen dicitur: Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra; et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum regredietur in castra . Nocturnum quippe est somnium tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
actis & certi de uenia reddi¬
uir. & post perpetratas cul¬
as ad absolutionis fidutiam
orectione & penitentia sub-¬
equente roboramur: perpe¬
lala tam̃ nr̃e nequitiȩ adhuc
memoria tangimur: & cogitaci¬
one illicita auersi nolentesq
pulsamur. Unde apte subiun¬
percisti mihi: cur ab iniquitate
mea mundũ me esse ñ pateris:
Ad horam dñs peccatũ parcit:
cũ reatũ culpȩ concessis ꝓtinus¬
fletib diluit: Sed abiniquita¬
te nr̃a mundos nos esse ñ pati¬
tur: quia uolentes quidẽ cul¬
pam fecimus: sed non nũquam
nolentes eius memoriam cum
delectacione toleramꝰ: Sepe
naq hoc qͦd ã conspectu ĩa iu-¬
dicis fletu int̾ueniente deletu
ẽ ad animũ redit: e deuicta
culpa ad delectacione rursus
inserpere nititur: atq in an¬
tiquo certamine rediuiua pul¬
satione reparatur: ita ut quod
prius egit in corpore. hoc impor¬
tuna cogitacione postmodũ
uers& in mente: quod caute il¬
le conspicere athleta spu alis

Expanded text:
factis et certi de venia reddifactis et certi de venia reddimur, et post perpetratas culpas ad absolutionis nostrae fiduciam correctione et poenitentia subsequente roboramur; perpetratae tamen nostrae nequitiae adhuc memoria tangimur, et cogitatione illicita aversi nolentesque pulsamur. Unde et apte subjunpercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? - Ad horam Dominus peccato parcit, cum reatum culpae concessis fletibus diluit. Sed ab iniquitate nostra mundos nos esse non patitur, quia volentes quidem culpam fecimus, sed nonnunquam nolentes ejus memoriam cum delectatione toleramus. Saepe namque hoc quod a conspectu jam judicis fletu interveniente deletum est ad animum redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine rediviva pulsatione reparatur; ita ut quod prius egit in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum verset in mente. Quod caute ille conspicere athleta spiritalis