comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ aliquis duorum÷ qͦ ut̾q conun¬
gitur. qͦ genitꝰ: a gignente diligat᷑.
ge nitoremq suum diligat. sintq ñ
participatione. s. tẽntia sua: neq do¬
no supioris alicuius. s suo pͥo: s̾uan¬
tes unitatem pacis. Ecce hic dicit. qͥ
cẽntia sua⁊ dono suo seruant unita
In se nͥ filium nͥ sp̃m sanctum dilig̾e

Expanded text:
n aliquis duorum est quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat; sintque non participatione, sed essentia sua; neque dono superioris alicujus, sed suo proprio, servantes unitessentia sua et dono suo servant unitatnec se, nec Filium, nec Spiritum sanctum dilige
Abbreviated transcription (Latin):
fficieus autem cã mat̾monii gium¬
ẽ consensus. non quilibet s ꝑ uerba
exp̃ssus. nͨ de futuro nec de p̃senti. Si enim
consentiunt in fut᷑um dicentes accipiam
te in uirum ⁊ ego te in urorem ñ ẽ iste ꝯ¬
sensus efficar matrimonii. It si ꝯsen¬
tiant mente: ñ expͥmant uerb̾ł aliis c̾tis
signis. nec tał consensus estic̾ matͥmosum.
de ñ uolunt. si ñ fit coactio ibi ł dolus ob¬
ligatio illa u̾borum quib consentiunt
dicentes. Accipio te in uirum ⁊ ego te ĩ uro¬
tẽ matmonium facit.
Auccoritatib ꝓbat

Expanded text:
fficiens autem causa Matrimonii est consensus, non quilibet, sed per verba expressus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. de non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatibus probat
Abbreviated transcription (Latin):
istam que uidetur repugnantiam
de medio Abigamus: dicimus quod
ieronimus aliter accep̃ nomen ingeniti.
et aliter augustinus. Accłpit enim aboꝰ.
ingenitum: qui uel quod ab alio non ẽ.
⁊ secundum hoc: de solo patre dicitur.
leronimus uͦ ingenitum dicit: non ge¬
nitum. ⁊ secundum ħ de sp̃u pͣ dici. cum¬

Expanded text:
istam quae videtur repugnantiam de medio abigamus, dicimus quod Hieron. aliter accepit nomen ingeniti, et aliter Aug. Accepit enim Aug. ingenitum, qui vel quod de alio non est, et secundum hoc de solo Patre dicitur; Hieron. vero ingenitum dicit, non genitum: et secundum hoc de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nedictionem alia sp̃es nominatur. pꝰ consetͣ¬
tionem corpꝰ sig̾ficat᷑. Añ consec̾tionim aliud
dr̃. p̃ consecrationem sanguis nominatur Tu
honoramus. Nec similit̾ pendimus has duaˢ
Cum fidełr fatcamur añ consecrationem pẽ¬

Expanded text:
ia species nominatur, post consecrationem corpus significatur. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tuhonoramus. Nec similiter pendimus has duas cum fideliter fateamur ante consecrationem e
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate inquit augꝰ. quia non ẽ aliud
saꝑe quam eẽ: eadem ibi sapientia quã
ẽt̾ntia. Ideoq quod de sapientia ħde es¬
sentia dicimꝰ. Siuuit gͦ non genuit saput̃¬
tiam qua sapiens ẽ ita nec eẽntiam qͣ ÷
Ut enim sapientia sapiens ẽ.⁊ potentia
potens. ita ⁊ ẽẽntia: ip̃e ẽ. eademq est sa¬
pientia ⁊ potentia que essentia. Patet
itaq ex p̃dictis quia pat̾ esseͥtiam diui¬
nam non genuir¬

Expanded text:
plicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud plicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc de essentia dicimus. Sicut ergo non genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita et essentia ipse est. Eademque sapientia est et potentia quae essentia. Patet raedictis quia Pater essentiam divinam non genui
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ergo non illud quod generatur ẽ. a
patre. ds̃. s: parct eo quod gn̾at et est: et
deus ẽ. et si ita ẽ. non geniti gignens. s
gignenti genitum: causa ẽ: ut ⁊ sit et
deus sit. Simili rauionnatione ꝓbat auoꝰ
in libro de trinitate .uii. quod pat̾ non:
sapiens sapientia. quam genuit. quia
si ea sapiens ẽ ea ẽ hoi enim ẽ ibi ẽẽ ꝙ¬
saꝑe. quod si hoc ẽ. ibi esse quod sapere
non ꝑ illam sap̃iam quam genuit sa¬
piens pater t̃. Quod enim aliud dm̃s
cum dicimus hoc illi ẽẽ quod sapere. nͥ
eo est. quod sapiens ẽt gͥ que causa illi ẽ¬
ut sapiens sit: et iamilsa illi causa ẽ. ut sit
Sigͦ sapientia quam genuit cã illi ẽ ut sit
sapiens: et causa illi ẽ. ut sit. S causam
patri qua sit: a pr̃e genitam nullo mͦ qͥs¬
quam dix̾it sap̃iam. Quid enim ẽ. insaniꝰ:
tagͦ si pater genuit ẽẽntiam. qua ẽ: ẽentia
quã genuit. causa ẽ illi: ut sit. Non gͥ ip̃ã
qua ẽ: eẽntiam genuit. Nam in illa sim.¬

Expanded text:
 est a Patre Deus; sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione probat Aug., in lib. 7 de Trin., c. 1, quod Pater non est sapiens sapientia quam genuit; quia si ea sapiens est, ea est; hoc enim est sibi esse, sapere. Quod si hoc est tibi esse quod sapere, non per illam sapientiam quam genuit, sapiens Pater est. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causa illi eut sapiens sit, etiam ipsa illi causa est ut sit. Si ergo sapientia quam genuit, causa illi est ut sit sapiens, et causa illi est ut sit. Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa sim
Abbreviated transcription (Latin):
dici p̃. quia non omnino tal ẽ qualem eam deu̾
fecit. ds̃ enim eam bonam fecit. ⁊ bonitatem sñ
creatõne a conditore suscep̃. quam bonitatem ꝑ
peccatum penitus ñ amisit s uiciatam ħ̾uit.
quam deus tam̃ suit uicio fecit. Si enim res
bona ñ eet anima: in ea malum ẽẽ nequiret.
eum non p̾sit malum eẽ. nͥ in bono. ũ pꝰ dicet᷑
ñ ꝙͥ omnino tał : anima. quair a do: c̾ala.
S icut quis pollutas hnĩs manus ñ tale hũit po¬
mum quale ego dedi mundis manib. Ego
enim dedi muidum. En anime ercreatio¬
ne sint equales in donis natumlibus

Expanded text:
 quia non omnino talis est qualem eam Deus fecit. Deus enim bonam eam fecit, et bonitatem ei sine creatione a conditore suscepit; quam bonitatem propter peccatum penitus non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post dicetur. Non ergo omnino talis est anima, qualis a Deo creata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum. 9. An animae ex creatione sint aequales in donis naturalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ħetico nullum peccm̃. eẽ. in paruuł con¬
tendenti respondens. aꝑte alserit peicat um
originale ex uoluntate ade ꝓcessifse. ac ꝑ eiuiꝰ
inobedientiam immundum intrasse. Querit
enim uilianus ꝑ quod peccatum inue̾nitur
in paruulo. ira inquiens. Non peccat iste q
nascitur. ñ peccat ille qui genuit. ñ peccat ille
qui condidit. ꝑquas gͥ rimas int̾ tot p̃sidia
innocencie peccm̃ fingis ingressum ei redet
sanda pagiua ꝑ uium homunem pec̃m¬
Quod si ẽẽt: iam non originale. s. actuale dr̃et᷑.
Potius gͦ iõ recte dici p. illi imputari anime. illd
peccatum quod ex corruptione. corpis ineuitabi¬
liter trahitur. quia ut ait augustinus in libͦ
ae ciuitate dei ñ fuit coruptio corporis q̃ agoͣ¬
uat animam causa pͥmi peccati s. pena. nec ca¬
ro corruptibił animam peccatͥcem fecit. s pec¬
iat̾t anima carnem corruptibilem fecit. Ntrũ¬

Expanded text:
haeretico nullum peccatum in parvulis esse contendenti respondens, aperte asserit peccatum originale ex voluntate Adae processisse, ac per ejus inobedientiam in mundum intrasse. Quaerit enim Julianus per quid peccatum invenitur in parvulo, ita inquiens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? Et respondet sancta pagina: Per unum hominem pecQuod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo ideo recte potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter trahit, quia, ut ait Aug., tom. 5, in lib. de Civitate Dei, l. 14, cavat animam causa primi peccati, sed poena: non caro corruptibilis animam peccatricem facit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem facit. U
Abbreviated transcription (Latin):
uud quod in paruuł dr̃ originale peccatum ẽ
adhut ñ utant᷑ lib̾o arbitͥo uoluntatis ñ abs̃d
uocat᷑ uoluntarium. quia ex .ĩ. hominis mala
uolũtate contractum: sc̃m ẽ qͦdãmͦ heditariũ.
Quare deus anim corpi iungit sciens eam inde

Expanded text:
od in parvulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur libero arbitrio voluntatis, non absurde vocatur voluntarium, quia ex prima hominis mala voluntate contractum, factum est quodammodo haereditarium. 7. Quare Deus animam corpori jungit, sciens eam inde
Abbreviated transcription (Latin):
cura pt̃is exstitit. ⁊ et̾num ac sine i¬
nicio ẽ: q̃ sp̃c sanctus de natura pa¬
tris filii q ꝓcedit. ob bgͦ: tres unũ
recte credimus ⁊ dm̃s deum quia u¬
na ꝓrsus eternitas una immensita̾¬
una naturalit̾ ẽ tͥum ꝑsonarum di¬
uinitas. Eece breuit̾ assignauit aug̾
tas .s. quia alia aliam non eccellit au
eternitate aut magnitudine aut
potestate
Qd et̾̃nitas. magnitudo: ⁊ potũ¬
tia indõ ẽ unũ licet ponant᷑ quasi diu̾sa.

Expanded text:
ura natus exstitit; et aeternum ac sine initio est, quod Spiritus sanctus de natura Patris Filiique procedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus una naturaliter est trium personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug. ualitas, scilicet quia alia aliam non excellit, aut aeternitate, aut magnitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudo et potestas in Deo sunt unum, licet ponantur quasi diversa.
Abbreviated transcription (Latin):
anciꝰ ad se ip̃m referat᷑
koc enim uidetur ex p̃dictis posse ꝓ¬
bari. Si enim qui datur refertur ad
eum qui dat et ad eum cui datur: et
sp̃c sanctus datur a se ip̃o ut p̃dictũ
est. gͦ refertur ad se ip̃m huius ques¬
tionis det̾minationem in pꝰterum
differimus. donec tͣccemꝰ de his: q̃ re¬
latiue dicuntur. de dõ: ex temꝑe. in
quib datum ⁊ donatum continent᷑.
ꝑ modico facultatis nr̃e insinuauimꝰ:
iam de earũdẽ equalitate aliqͥ loqui
suꝑest. Pides enim catholica: sũ coet̾
apiens quomͦ intelligatur eqͣlitas.¬
Aocctꝰ nullus horum: alium aut p̃cedit
et̾ nitate: aut ercedit imagine: aut su¬
pat potestate. quia nec filio nͥ sp̃ui
sancto: quantum ad nature diuine ꝑti¬

Expanded text:
anctus ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum cui datur, et Spiritus sanctus datur a seipso, ut praedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur. pro modulo facultatis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica, sicut tresaperiens quomodo intelligatur aequadocet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae natu
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ñ ẽ impar m̾itum patientie inpefͣ
qui passus est: in iobanne qui passus Gn
sic ñ ẽ impar meritum continentie in
ioħe. qui nullas exꝑtus . ẽ. nuptias. ⁊ in
abraham qui filios genum. Nam illuiᷤ
celibatus ⁊ istius conubim ꝑ temꝑũ
distributionem x militauerunt s con¬
tinentiam ioħ in oꝑe. abram in solo
habebat habitu. Melior ẽ autem cas-¬
titas celibum quam nuptiarum qua¬
rum unam habebat abraham in usu
ambas in habitu. Caste enim conuigalit̾
uirit. ẽẽ ã castus sñ comugio potuit ẜ. tc̃
sanctos cuisdem fuisse m̾iti. cuius nunc
xam sunt: Quomͦ abraham añ placuit
in conugio: sic nunc uirgines placent ĩ
castitatẽ. Seriuurt ille legi ⁊ temꝑi suo
seruiamus ⁊ nos legi ⁊ temꝑi nr̃o in qͦs
fines scłorum deuenerunt
x his apparet. quod sancti pr̃es añ
legem sine peccato plures buerunt
urores ł concubinas Eas enim nunc ur¬
ores appellat scriptura nunnc concubi¬
nas. Racel tamen ⁊ lia ambe uroies fu

Expanded text:
Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios genuit. Nam illius caelibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tusanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fu
Abbreviated transcription (Latin):
uitam.⁊ omnem intellectum in illum confe¬
ras. a quo bs̃ ea que confers. ħ dicens nullam
partem uite nre relinquit. que uacare debe-¬
at. S quicquid uen̾it in animum illuc rapi¬
atur. quo dilectionis impetus currit ⁊ dilig̾e
deum pp̃ se. Modus ẽ diligendi deum. ⁊ sunt
isti duo modi diligendi deum ut quib dam
placet.
De impletione illiꝰ mandati.

Expanded text:
itam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea quae confers illi. Haec dicens, nullam partem vitae nostrae reliquit quae vacare debeat; sed quidquid venerit in animum, illuc rapiatur quo dilectionis impetus currit. Et diligere Deum propter se, modus est diligendi Deum, et sunt isti duo modi diligendi Deum, ut quibusdam placet. 6. De impletione illius mandati.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dei uoluntate. s plisq non apparet.
deo q placuit uanitati pbilosophorum.¬
⁊̃ causis aliis ea tͥbuere cum omninoui-¬
dere non possent. suꝑiorem cet̾is om¬
nib causam .i. uoluntatem dei.Itaq
non nͥ dei uoluntas causa pͥma ẽ. sa¬
nitatis. egritudinis p̃miorum atq pe¬
narum gr̃arum. ⁊ retributionum. Hec gͥ
sola est unde ortum ẽ: quicquid ẽ. et ip̃a
teundum nobis quod sacra scriptura
de uoluntate dei uariis modis loqui con¬
sueuit et non est dei uoluntas: diuersas
lutio diuersa ẽ. de uoluntate. quia nõie
uoluntatis diuersa accipit. Nam uolun
tas dei: uere ac ꝓͥe dicitur que in ip̃o ÷ et
ip̃ius ẽẽntia est. et ħ una ẽ nͨ multiplicitatẽ
recipit nec mutabilitatem que inexpleta
ẽi. non pͥ. de qua ꝓpħa ait̃. omnia q̃cumq
uoluit dominus fecit et apłs. Uoluntat
eius quis resistat: Et alibi. Ut pcobeci.
que sit uoluntas dei bona⁊ beneplacens
et perfecta.⁊ ħ uoluntas. tecte apellatur

Expanded text:
nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tdere non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est, voluntatem Dei. Itaque non nisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum. Haec ergo sola est, unde ortum est quidquid est, et ipsa t praetereundum nobis quod sacra Scriptura de voluntate Dei variis modis loqui consuevit; et tamen non est Dei voluntas diversa, sed locutio diversa est de voluntate, quia nomine voluntatis dtas Dei vere ac proprie dicitur quae in ipso est, et ipsius essentia est, et haec una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta esse non potest. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit . Et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? Et alibi ait: Ut probetis quae sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. Et haec voluntas recte appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
atq motionum. INicħ eñifit quod nõ
de interiori atq de intelligibili aula sũ¬
etfabilem iusticiam. Ubi enim non
oꝑatur quod uult dei oĩpotentiᷤᷤ sap̾ia
que ꝑtindit a fine usq ad finem forti-¬
t̾ et disponit omnia suauit̃. ⁊ ñ solum

Expanded text:
atque motionum. Nihil enim fit quod non de interiori atque intelligibili aula sumeffabilem justitiam. Ubi enim non operatur quod vult Dei omnipotentis sapientia? quae pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit om
Abbreviated transcription (Latin):
sũficare ita ĩministi̾ohr̃et ĩtiuᷤᷤ mundare ⁊ situt
illud facit do auctoie qui cum eo ⁊ in eo¬
do auctore. qui eiꝰ ubo łut quodam mimᷤ¬
t̾io ut̾etur. Ita etiam posset. ds ꝑ aliquem
create aliqua ñ ꝑ eum tamquam aucto¬
rem. s ministrum cum quo ⁊ in qͦ oꝑaret᷑
sit̃ in bonis oꝑib nr̃is ip̃e oꝑatur ⁊ nos nͥ
ip̃e tantum. nͨ nos tm̃. s. ip̃e nob̾cum ⁊¬

Expanded text:
ficare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo opeDeo auctore, qui ejus verbo velut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum quo et in quo operaretur, sicut in bonis operibus nostris ipse operatur et nos; nec ipse tantum nec nos tantum, sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et quam ip̃e ht̃ cui hoc ẽ ẽẽ quod posse.
dicunt enim si hãnc potentiam alicui da¬
re potuit. potuit potunt ei dare creaturaᷤ.
Ad quod dici pͥ. quia potuit eis dare poten¬
rntiã dimittendi pictã ñ ip̃am eandem¬

Expanded text:
 quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas cAd quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
que non aꝓbat. que non ei placent. ap
paret itaq uerum esse quod diximus
dum est ea includi in illa generalitate.
locutionis. qua dicit apłs omnia esse¬
Non gͦ ex ip̃o uel ꝑ ipsum sunt: nͥ bona. Ita
gͦ nec  ip̃o sunt: nisi bona. Non gͦ
mala in deo sunt. quia licet ea nos cat:
non tamen ita omnino noͬscit: ut bona.
mala quasi de longe cognos cit. ut ait

Expanded text:
quae non approbat, quae ei non placent. Apparet itaque verum esse quod diximus,dum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus oNon ergo ex ipso, et per ipsum sunt nisi bona; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe cognoscit, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. cum omnia dicantur
ẽẽ. in deo. non ꝑ eẽntiam nature.
ẜ ꝑ congnitionem scientie. et deus
sciat bona et mala utrum conceden¬
dum sit simplicit̾ mala eẽ. in deo. si¬
ue ẽẽ. in deo ꝑ cognitionem scientie.
Seit enim deus et suuit semꝑ omnia
tam bona quam mala etiam ante¬
quam fierent.⁊ p̃sciuit ab eterno. ea
eadem ratione uidetur dicendum
omnia mala eẽ in eo. Cum ea semꝑ
noueri: et ꝑ cognitionem ei p̃sñtia
fuerint. Precognouit enim ds̃ ab et̾¬
no: quosdam futuros. malos⁊ eorum
malitiam ut ait augustinus presci¬
uit: ẜ non p̃parauit: cum gͦ pecc̃a
omnium scĩat. numquid intelligñ¬

Expanded text:
quaeritur, cum omnia dicantur sse in Deo non per essentiam naturae, sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescivit ab aeterno ea eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intellig
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ se nub̃e seruo. s si nescitur cẽ struilis ꝯ¬
ditionis lib̾e pͭ dimiti cum seruitꝰ eiꝰ fu̾it
homo ancillam alt̾us urorem acceꝑit ꝙ
estimat quod ingenua sit. si ip̃a fem̃ fu̾it
p̾ea in seruitute detecta. si eam a feruitu¬
te redim̾e pͭ. faciat. si ñ p᷑: si uolu̾it aliam
accipiat. Si uͦ ancillam᷑ scierat ⁊ conlande¬
u̾at. p̾eam ut legituam hãt. It̾ ex eod̾.
Si femina genua acceꝑit seruum sciens q
seruus ec̃t hãt eum. quia omnes unum
pr̃em hñis in ceł. Tna lex erit uiro cͦum
femine.
um dicitur sciens illum seruum da¬
tur intelligi. quod si nescierit illum
seruum. cc̾ ñ cogitur man̾e̾ cum illo Si
enim condicionis dolum patitur. ñ co¬
gitur adħere ei. cuius fraude decepta est.
Si autem scierit conditionem uir mule¬
ris ł econu̾so ñ ualet eam dimitte. Uñ
tͥmoniun acceꝑit. ñ ht̃ licenciam di¬
mitt̾e eam. si consensu amborum ꝯuĩti
sunt nͥ ob forncationem. De ilł agit

Expanded text:
posse nubere servo; sed si nescitur esse servilis conditionis libere potest dimitti cum servitus ejus fuerit homo ancillam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit; si ipsa femina fuerit postea in servitutem dejecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat et collaudaverat post, eam ut legitimam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieris, vel e converso, non valet eam dimittere. Untrimonio acceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicationem. De illis agit
Abbreviated transcription (Latin):
on gͥ pꝰ confirmatoẽm
angeli de natura. sicut ante peccare potu¬
erunt. non quod lib̃um arbitrium eorum
debuitatum sit ꝑ gr̃am s. ita pꝰtiꝰ confirmatũ
S iam ꝑ illud non possit bonus angelus pce¬
care quod utiq ñ c̃ ex ip̃o arbitrio s ex gr̃a
dei. Quod gͦ ieromimus ait. Cetera cum
oportet: secundum statum in quo creata
sunt. Talis mnim ⁊ homo et angelus cre¬
ni angłi ꝑ gr̃am ita sunt confirmati ut
peccare non possint ⁊ mali ita uicio obdu¬
tati ut bene uiuere nequeãt. Simil ⁊̃ ilss¬
inmutabiles sunt gr̃a quia ex nat᷑a ĩ pͥncipio
sue condicionis mutari potuerunt. ad bo¬
num siue ad malum: s post gr̃am ita bono
addicti sunt ut mñ mutari nequeant. ad ħ
cnm repugnat gr̃a: non natura
li angłi inuacem sensum non ꝑdidunt

Expanded text:
o post confirmationem angeli de natura sicut ante peccare potuerunt; non quod liberum arbitrium eorum debilitatum sit per gratiam, sed ita potius confirmatum, ut jam per illud non possit bonus angelus peccare; quod utique non est ex libero arbitrio, sed ex gratia Dei. Quod ergo Hieronymus ait: Caetera cum oportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creni angeli per gratiam ita sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita vitio obscurati, ut bene vivere nequeant. Licet malimmutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura. geli mali vivacem sensum non perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
Spes que uidetur ñ ẽ spes Ꝙ enim uidet quis qͥd
sꝑat: quod aitinet ad ñ uide. ł que crediuitur ł
que sꝑantur fidi speiq commune ẽ distin¬
guitur tam̃ fides a spe sic̃ uocabulo ita ⁊ ratic¬
nabili diffr̃a Est enim fides malarum re¬
rum ⁊ bonarum. quia ⁊ bona creduntur⁊ ma¬
la ⁊ ħ fidi bona ñ mala. Est &̃ fides⁊ p̃tita¬
rum rerum ⁊ p̃sentium ⁊ fuiurarum. Oredi¬
aua atq alia ñ mͦ de aliis hominib młta q̃
ad religionem ꝑtinent. u̾um ⁊̃ de angeł cre¬
dimus. spes autem ñ nͥ bonarum rerum nnͥ¬

Expanded text:
t quis, quid sperat? Quod attinet ad non videre vel quae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique commune est. Distinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides etrum rerum, et praesentium, et futurarum. Credi atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ dẽ illo queritur. qͥ satiffactõnem
ñ fu̾it. utrum de uita migrans ab om̃i
pena lib̾ sit: idem respondro. ꝙ supͣ d̾ illo
qui penitentiam ñ compleuit dixi. Ꝙ si
tantum . ẽ. lamentum int̾ioris. ut suffici-
na iniuncta. addet deus penam. Ꝙ aut̃
int̾dum sufficiat dolor interior ad uin-¬
tam peccati: ctum docum̃tum hñis in
illo latrone. qui sola m̃tis contritione et
confessione statim cum conu̾sꝰ fuit para¬
disum ingredi muit. Si quia sequentus¬
dispensatores eccłe contritionis quanti¬
tatem ñ ꝑpendunt. quib ñ ẽ datum in¬
tellig̾e occulta cordium. omnib legem
penitentie constituunt. tam mag qͣm
minus de pecc̃o dolentib Quorum stu¬
dium ad hoc p̃cipue tende debet. ut
coidis dolorem quantum fas ẽ cognos¬
cant. ⁊ secundum ip̃iꝰ modum satisfac
alt̾ius cordis occultus. ẽ. alt̾i. nͨ ĩ alioꝵ
notiuiam nͥ ꝑ u̾ba ł alia quecumq sig-

Expanded text:
 de illo quaeritur, qui satisfactionem n fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiatna injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vintam peccati, certum documentum habemus in illo latrone, qui sola mentis contritione et confessione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi meruit. Lex etdispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactalterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam nisi per verba vel alia quaecumque sig
Abbreviated transcription (Latin):
Item ier Mꝯensuram temꝑis in agenda pem¬
tentia iõ ñ satis aꝑte p̃figunt canones ꝓ
uno qͦ crimine ut de singuł dicant qͣlit̾
unum quodq em̃dandum sit. s mag̃ in
arbitrio sacerdotis intelligentis relinq̃nd
statiuint. quia apud deum ñ tam ualet
mensura temꝑis. quam doloris. nͨ abstiñ¬
tia tantum ciborum qͣntum mortificatio
breuienda p̾ciꝑiunt ⁊ ꝓ negligentia ꝓte

Expanded text:
t. 1: Mensuram temporis in agenda poenitentia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit; sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quantum doloris; nec abstinentia tantum ciborum quantum mortificatio breviand
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Atile nempe ip̃i ÷ seruire deo ⁊ frui
co. Pactus gͦ angelus siue homo ꝓpter
deum dicirur eẽ non quia creator deus et
summe beatus. alt̾u tͥꝰ indiguerit officio qͥ bo-¬
frueretur es. cui seruite regnare ẽ. In hoc

Expanded text:
tatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo angelus sive homo propter Deum dicitur esse, non quia creator Deus et summe beatus alterutrius indiguerit officio, qui bofrueretur eo, cui servire regnare est. in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uidicandꝰ ÷ quiditit falsũq̃ putat uum.
quia quantum in ip̃o ẽ. ñ fallit ip̃e s fallit᷑
Non gͥ m̃datii arguendus ẽ. qui falsa in cau¬
Snus credai. ac ꝓ ueris ht̃. potiusq e ꝯͣrio ille
mentitur. qui dicit u̾um qd putat faisum.
Quantum enim ad animum eꝰ artinet nõ
u̾um dicit. quia il quod sentit diẽ: qͣmus
a m̃datio. qui ore nesuen loquit᷑ uerum.
sciens autem uoluntate m̃titur.

Expanded text:
candus est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamva mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voluntate mentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
piet se ip̃m turpit. cum honestum ẽẽ decep
torem aliorum arbitretur. Omne gͣ gnꝰ
mendacii summo oꝑe fuge. quia omne
ic uidũdum ẽ quid sit mendatium. ⁊
imentione fallendi At gͣ mendatiusn sit

Expanded text:
piet seipsum turpiter, cum honestum se detorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne icamus, primo quid sit mendacium, etintentio
Abbreviated transcription (Latin):
sentit quis. siue illud u̾um sit siue ñ. Om̃iᷤ
gͦ qui loquitur mẽdatium mentitur: qr¬
lendi. S ñ omnis qui m̃tuur: indauum
dicit. Ꝙ enim u̾um ẽ loquitur aliqñ m̃ti¬
endo: sicut ec̃ũso. falsum dicendo aliqñ¬

Expanded text:
sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium, mentitur: lendi; sed non omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso falsum dicendo aliq
Abbreviated transcription (Latin):
que diligent̾ notanda sunt. ut appareat
q̃ mendatium sit ueniale ⁊ ꝙ dampnabile
Primum capitale ẽ mendacium longeq
sugiendum. quod sit in doctrina religio¬
nis. ad quod nulla causa quisquam de¬
bet adduci. Secundum: quod iale ẽ uͭ nul¬
li ꝓsit ⁊ obsit alicui. Tertium: ꝗ ita ꝓdet alt̾i̾
ut a̾bsit alt̾i. Quartum. sola m̃tiendi fal¬
lendi q libidine ꝗ mirum iñdatium est.¬
s Quintum ꝙ fit placendi cupitate de suaui¬
loquio. his omnib euitatis. sequit᷑ sertum
dam sciens uͥ su nesure se menuatur. Ot¬

Expanded text:
quae diligenter notanda sunt, ut appareat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut nulli prosit, sed obsit alicui; tertium, quod ita prodest alteri ut alteri obsit; quartum, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suavildam sciens ubi sit nescire se mentiatur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Quod de illa costa sine ertͥnseco additamento
facta fuit mulier. ꝑ dei potentiam sic̃ quinq
panes in se multipucati sunt. Utrum se-¬
cundum suꝑiores cͥauc̃as  facta sit mulier.i.
anratio seminał id hr̃et ut ita fieret an tm̃.
ut ita fieri possit s ut sic ficree in deo tm̃ ess

Expanded text:
Quod de illa costa sine extrinseco additamento facta fuit per Dei potentiam, sicut quinque panes in se multiplicati sunt. Solet ecundum inferiores causas ita facta sit mulier; id est, an ratio seminalis id haberet ut ita fieret, an tantum ut ita fieri posset, sed ut sic fieret in Deo tantum esset
Abbreviated transcription (Latin):
tis principalit̾. Alioꝵ sententia hic ostendit᷑
qui dicunt uirtutes eẽ. bonos usus liberi at¬
muniunt q̃ dñt. Predicta repetit: ut alia
addat definitam assertionem ponens de
gr̃a ⁊ lib̾o arbitrio contra pelagianos. H it¬

Expanded text:
t homo. 10. Aliorum sententia hic ostenditur, qui dicunt virtutes esse bonos usus liberi arXXVIII. PRAEDICTA REPETIT UT ALIA ADDAT, DEFINITAM ASSIGNATIONEM PONENS DE GRATIA ET LIBERO ARBITRIO CONTRA PELAGIANOS. 1. I
Abbreviated transcription (Latin):
esponsio ad id quod querebat᷑ an angelies.¬
sent creati ꝑfecti. an inperfecti ⁊ dicit᷑ qd
ꝑfecti fuerant secundum aliquid.⁊ imꝑ¬
fecti secundum aliquid. De conuersione¬
ip̃a confirmatione beati fuerunt. s utr̃
biguum ẽ. de ħ enim diuersi diuersa sen¬

Expanded text:
esponsio ad id quod quaerebatur an angeli essent creati perfecti aut imperfecti, et dicitur quod perfecti fuerunt secundum aliquid, et imperfecti secundum aliquid. ipsa confirmatione beati fuerunt; sed utrubiguum est, de hoc enim diversi diversa sen
Abbreviated transcription (Latin):
sint in inferno. Quidam putant lucie¬
rum in inferno religatum. ex qͦ tentauit
xp̃m ⁊ uictus ẽ. quem dicunt pͥrimum ho¬
minem tentasse ⁊ uicisse. Quod lucifer¬
antirͥ. Q uod boni angeli adeo sunt con
firmati. ꝑ gr̃am: ut peccare non possint. et
mali ita in malo. ut bene uiu̾e nequeant.

Expanded text:
it. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tentavit Christum et victus fuit; quem dicunt primum hominem tentasse et vicisse. De Luciferantur FIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO, UT BENE VIVERE NEQUEANT.
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑplexa questione quam poñ aug̾tinꝰ
querens an ad exhibendum has corpo-¬
tales apparitiones creatura noua sit formata.
an angeli qui ante erant missi ⁊ si ip̃i missi
tiori mat̾ia. assumpserunt. an suum propͥ¬
um corpus mutauerint. in sp̃em sue accio¬

Expanded text:
erplexa quaestione quam ponit Augustinus, quaerens an ad exhibendum has corporales apparitiones creatura nova sit formata, an angeli qui ante erant missi; et si ipsi missi tiori materia assumpserint, an proprium corpus suum mutaverint in speciem actio
Abbreviated transcription (Latin):
lus deus ẽ in quem peccatum cade ñ pot̃
¶et̾a cum sint lib̃i arbitrii in utramq par¬
rem flecti possunt. Dum ait cetera: indicat
Quod angeli et sancti qui iam beati sunt

Expanded text:
lus deus est, in quem peccatum cadere non potest. Cetera vero sunt liberi arbitrii, in utramque partem flecti pesse in Deo. 5. Quod angeli et sancti qui jam beati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rełonem notet. Quod si ita ẽ. cogimur
dr̃e essentiam diuinam. ẽt̃ natam. q̃ suꝑ¬
iorib repugnet. S ad ħ dicimus q in al¬
tero .i. ineo quod nata ÷ eadem notio
intelligitur: que notatur cum dr̃. u̾bũ
⁊ iõ cum dicitur nata sapientia: intel¬
ligitur quod ip̃e qui natus :÷ eẽntia est.
ibi tamen sapientia non ꝓ eẽntia. s ꝓ
ꝓͥetate: ita cum dicitur nata sap̃ia idẽ
intelligatur .i. genita hiptasis. ideo
uigilant ait. idem eẽ intelligendum.

Expanded text:
ogimur dicere essentiam divinam esse natam, quod superioribus repugnat. Sed ad hoc dicimus quod in altero, id est, in eo quod nata est, eadem notio intelligatur, quae notatur cum dicitur Verbum Et ideo cum dicitur nata Sapientia, intelligatur quod ipse qui natus est, essentia est; ibi tamen Sapientia non pro essentia, sed pro proprietate. Item cum dicitur nata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita hypostasis. Ideo vigilanter ait i
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum quoq ẽ. quod sicut solus filiꝰ¬
u̾bum dicitur uel imago. ita etiam
ip̃e solus: dicitur sapientia naͣ uelge-¬
nita. Et ideo queritur utrum ħ telatĩe
dicatur.⁊ si relatiue dicitur: an secund̃
tͥñ: ita ait. Id dici accipiamꝰ cum dicit᷑
uerbum. ac si dicatut nata sapientia
ut sit ⁊ filius. ⁊ imago ⁊ ħ duo: cum di¬
cuntur.t. nata sapientia in uno eoꝵ.
eo quod. ẽ. nata. ⁊ uerbum ⁊ imago. ⁊
fuuis: intelligatur. ⁊ in his omnibus
nominib non ostendatur et̃ntia quiare¬
iatiue dicuntur. at in altero quod c̃ sapi¬
entia etiam eẽntia demonstratur. qm̃
et ad se dicitur se ip̃aenim: sapiens est. ⁊
hẽ eius eẽ quod saꝑe. Uñ pat̾ et filius si¬
mul una sapientia. quia una c̃ẽntia. Ca¬
ue lector: quałr intelligas: q̃ hͥ dic̃ augꝰ.

Expanded text:
ciendum quoque est quod sicut solus Filius dicitur Verbum vel imago, ita etiam ipse solus dicitur Sapientia nata vel genita. Et ideo quaeritur utrum hoc relative dicatur; et, si relative dicitur, an secundumn., cap. 2, ita ait: Id dici accipiamus cum dicitur Verbum, ac si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur: Hic est nata Sapientia, in uno eorum, eo quod est nata, et Verbum et imago et Filius intelligatur. Et in his omnibus nominibus non ostendatur essentia, quia relative dicuntur. At in altero quod est Sapientia, etiam essentia demonstretur, quoniam et ad se dicitur; seipsa enim est sapiens, et hoc est ejus esse quod sapere: unde Pater et Filius simul una Sapientia, quia una essentia. Cave, lector, qualiter hoc intelligas quod hic dicit Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum hec libertas qua quis liber est ad ma¬
lum sit libertas arbitrii. Si enim libertas ẽ arbi¬
trii: bonum quidem ẽ. quia lbertas arbitrii bo
non eẽ uera lib̾tas. quia ad malum ẽ. N uis aut̃
udetur. quod hec libertas ad malum quam
supͣ cominemorat. aucꝰ. non sit ip̃a lib̾tas arbi¬
trii s sit quedam ꝓnitas peccandi ⁊ cͣuitas que

Expanded text:
eri potest utrum haec libertas qua quis liber est ad malum, sit libertas arbitrii. Si enim libertas arbitrii est, bonum quidem est, quia libertas arbitrii bonnon esse vera libertas, quia ad malum est. Aliis autem videtur quod haec libertas ad malum, quam supra commemoravit Aug., non sit ipsa libertas arbitrii, sed sit quaedam pronitas peccandi et curvitas quae
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ aci subliaconatum ꝓuehi pot̾unt.
nͥ laicns urorem sortituis ñ uirginem ł
bigamꝰ add cłicatu. It̾ ex cartigiñsi ꝯ¬
ueantur officio. Cet̾os uͭ clicos ad hoc
non cogit.

Expanded text:
ehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginensi cveantur officio. Caeteros vero clericos ad hoc non cogit.
Abbreviated transcription (Latin):
dictis patet quod sp̃s sanctus sẽpi¬
teme donumẽ et temporalit datũ.
uel donatum ex quo apparet illa distine¬
tio gemine ꝓcessionis. de qua supta egi¬
mus nam secundum alt̾am ꝓcessionẽ.
dicitur donatum uel datum scdm alt̾¬

Expanded text:
dictis patet quod Spiritus sanctus sempiterne donum est, et temporaliter datum vel donatum. Ex quo apparet illa distinctio geminae processionis, de qua supra egimus. Nam secundum alteram processionem dicitur donatum vel datum, secundum alte
Abbreviated transcription (Latin):
gatio aquarum in unum locum. Congregate st̾
sunt enim omnes aque celo inferiores ĩ unam
matͥctm ut uix que pret̾ito biduo aquas clara
iuse lustrauerat. in pura atree clarior fulgeat. ⁊
appareat t̾ra q̃ cooꝑta latebat: Et q̃ inaquis limosa
etat. fieret arida ⁊ germinib apta Eod̃ enim
dic ptulit t̾ra ħbam uirentem. ugnum q faci¬
cus fructum. Si autem queratur uͥ congregate
sunt aquȩ q̃ totum ret̾ant spacium usq ad ce¬
lum. potuit fĩ ut terra subsidens comcauas
partes preberet. ubi fluitantes aquas reuꝑet.
otest etiam credi pͥmarias aquas rariores fu¬
isse. que sicut nebule tegerent terras. s congre¬
gatione eẽ. spissatas. ⁊ ideo facile in unum lo¬
cum posse redigi. Cumq multa constet. ẽẽ ma¬
t̾ia ⁊ flumina. in unum iocum dicit aquas con
rum que in terris sunt. Quia cuncta flumina
⁊ maria magno mari unguntur. lõq cum
dix̃ aquas congregatas in unum iocum: dem̃
dos sinus earum. quib omnib ex magno ma¬

Expanded text:
gatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas congrum, quae in terris sunt, quia cuncta flumina et maria magno mari junguntur. Ideoque cum dixerit aquas congregatas in unum locum, deinddos sinus earum, quibus omnibus ex magno ma
Abbreviated transcription (Latin):
num homo .xͦ. Quod enim est unige¬
nitus dei filius equał pr̃i nõ est gr̃e
s nature. quod autem in unitatem
ꝑsone unigeniti assumptus ẽ. homo
gr̃e non nature. Cet̾ is autem ad m̃¬
suram datur.⁊ datus addit᷑ donec
datur. uel accipr̃.⁊ homini datꝰ auge¬
t᷑ et h̾nti et non hñti: datur. quia sp̃s
sanctus: ẽ catitas que non hñti dat᷑
⁊ in ħente augetur. et ꝓticit. Immo
ut u̾ius et magis ꝓͥe loquat homo
in ea ꝓficit. et detecit aliquando. et
in illo ꝓfec̾it caritas. uel potiꝰ qͣntum
ip̃e in caritate ꝓfec̾it. Iam si caritas
deus ẽ. nec ꝓficit nec deficit. Sic gͦ

Expanded text:
 me . Quod enim est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Uniggratiae est, non naturae. Caeteris autem ad mensuram datur, datur vel accipitur, et homini datur augenti, et habenti et non habenti datur, quia Spiritus sanctus est charitas, quae non habenti datur, et in habente augetur et proficit. Imo ut verius et magis proprie loquar, homo in ea proficit, et deficit aliquando, et in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
diximus auctoritate firmamus. Qd̃
sp̃s sanctus mag̾ ⁊ minus ꝑupiatur ⁊
homini augeatur. ⁊ non b̾nti detur.
bñti ut plus ħatur. augꝰ. ostendit. suꝑ
ioħm dicens. Sine sp̃u sancto constat
xp̃m nos dilig̾e: ⁊ ciꝰ mandata seruare
non posse. et id nos posse atq agere.
tantominus quanto illum ⁊cipimꝰ mi¬
nus. Tanto uͦ amplius. qͣnto illum ꝑci¬
pimus amplius. Iõq non solum non
hñti. u̾um etiam hñti ñ in tassum ꝓ¬
mittitur. non hñti quidem ut b̾atur.
ħnti autem. ut amplius ħat᷑. Iam si
ab alio minus ab alio amplius. non

Expanded text:
diximus, auctoritate confirmemus: Quod Spiritus sanctus magis ac minus percipiatur et homini augeatur, et non habenti detur, et habenti ut plus habeatur, Aug. ostendit super Joannem dicens: Sine Spiritu sancto constat istum non diligere, et ejus mandata servare non posse; et id nos posse, atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non habenti, verum etiam habenti non incassum promittitur. Non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, et ab alio amplius non h
Abbreviated transcription (Latin):
ltem in eodem. omnis mutabił. ẽ. crca
⁊ sp̃s sanctus cum scͥptum sit caritas
tum qui datus ÷ nobis: Qui cum sit
inaccessibił natura. receptabił tamẽ
ꝓꝑ bonitatem suam: nob̾ ÷ complens
uirtute omnia. s qui soli sparticipt¬
tur iustis simplex suba. opuiens u̾tu¬
tutibus unicuiq p̃sens. diuidenꝰ de suo
singulis. et ubique totus Incircum
fudit quem nicħ potest faulere. An¬
geli acd paucos mitte bantur. sp̃s au¬
tem sanctus ppłis infunde batur Qs
ꝙͥ dubitet quin diuinum sit quod
licet apłis seꝑatis. Et hu aꝑte dicit
płib. alia quidem auctoritate. hoc
idem astruitur. scł. quod sp̃s sanctuᷤ
qui ẽ. equał filio: hominib detur.
Ait enim augustinus de uerb̃ apłi. sic̃
caritas dei diffusa ÷ in . cor .n. ꝑ sp̃m¬
sanctum.q. d. e.n. a quo datur. Ab illo
qui dedit dona hominib que dona
quit minorem sp̃m sanctum. qr cum
ꝑater misit. ⁊ filius arbitrandũ est.

Expanded text:
Item in eodem: Omnis creatura est mutabest Spiritus sanctus, cum scriptum sit: Charitas tum, qui datus est nobis? Qui cum sit inaccessibilis natura, receptibilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participetur justis. Simplex substantia, opulens virtutibus, unicuique praesens, dividens de suo singulis, et ubique totus. Incircumfudit, quem nihil potest fallere. Angeli ad paucos mittebantur, Spiritus sanctus autem populis infundebatur. Quis ergo dubitet quin divinum sit quod licet separatis apostolis. Et hic aperte dicit pluribus. Alia quoque auctoritate hoc idem astruitur, scilicet quod Spiritus sanctus, qui est aequalis Filio, hominibus detur. Ait enim Aug., de Verbis Apostoli, sic: Charitas Dei diffusa est in cordibusst nobis. A quo datur? Ab illo qui dedit dona hominibus. Quae doquit, minorem Spiritum sanctum, quia et cum Pater misit et Filius arbitrandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod ip̃e sp̃s sanctus qui deus est. at
t̾cia in trinitate ꝑsona nobis detur. nr̃i¬
q infundatur atq illabatur mentib:
sp̃s: quia legitur. qui facit angłos suoᷤ
s intundatur animis.⁊ sensib illabat᷑
sp̃c sanctus non ẽ de sub̃a corꝑalium.¬

Expanded text:
 et ipse Spiritus sanctus qui Deus est, ac tertia in Trinitate persona, nobis detur, nostrisque infundatur atque illabatur mentibus.Spiritus, quia legitur: Qui facit angelos suos sed infundatur animis, sensibus illabaturSpiritus sanctus non est de substantia corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
dampnati: possint tracłe sacros ordĩes
⁊ a ab eis prdinats redeuntes ad eccłe uni¬
tatem debeant reordinari hanc qonem.
ꝑplexam ac pene insolubilem faciunt
doctorum uerba. qui płimum dissentire
uidentur. Uiclentur enim quidam t̃de
ħeticos sacros ordines dare ñ posse: nͨ illos
qui ab eis ordinati uidentur gr̃ãm reciꝑe

Expanded text:
damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam recipere.
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝰ grauia ht̃ pecca: aliis deus imputat
penitentem soluit.a debito pene. Et
tunc soluit qñ intꝰ illuminat. inspirando
ueram cordis contritionem. Cui senten¬
tie rõ suffragatur: ⁊ auctoritates attestam̃
Nemo enim de peccato u̾e conpungitur
bito et̾ne mortis. filius enim ire . eẽ. desiit.
ex quo dilig̾e ⁊ penitere cepit. Ex tunc gͥ
solutus ẽ ab ira. qui ñ manet suꝑ illum᷑
ab ira et̾na lib̾atur: a qua iam lib̾atꝰ ẽ. ꝑ
dominum. ex quo dix̃ confitebor. Solus gͥ
deus hominem int̾uis mundat a macła
peccĩ. ⁊ a debito et̾ne pene soluit: qui per
pecca popłi It̃ ambir. Uerbũm dĩ dimitat
pecc̃a: sacerdos ⁊ uidex. sac̾dos quidem. of¬
titium suum exhibet. s nullius potestatis
N emo tollit᷑ peccata nisi solus xͥ. qui ẽ agn᷑
tollens pecc̃a mundi. Tollet autem ⁊ diͦ¬
uando ne fiant. ⁊ ꝑducendo ad uitam.¬

Expanded text:
Qui gravia habent peccata, aliis Deus imputat,poenitentem solvit a debito poenae; et tunc solvit quando intus illuminat, inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur. Nemo enim vere compungiturbito aeternae mortis. Filius enim irae esse desiit ex quo diligere coepit. Ex tunc ergo solutus est ab ira, quae non manet super illum qab ira aeterna liberatur, a qua jam liberatus est per Dominum, ex quo dixit: Confitebor. Solus ergo Deus hominem interius mundat a peccati macula, et a debito aeternae poenae solvit; qui per peccata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis Nemo tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccata mundi. Tollit autem et divando ne fiant, et perducendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib traditam potestatem peccata
tinuit sibi potestatem baptismi ita ⁊ peni-¬
tentie. ⁊ iõ sicut int̾ius gr̃a sua animam
illuminat. ita ⁊ simul debitum et̾ne mor¬
tis relarat. Ip̃e enim ꝑ se ip̃m pecc̃a penitẽ¬
tium tegit. ⁊ tunc tegit qnͣ ad penam non
reseruat. Tunc gͦ tegit: qñ debitum pene
soluit. Ꝙ autem ip̃e tegat aꝑte dicit aug̃tnꝰ.
nens hunc locum psalmi. quorum tecta st̃
pecc̃ã .i. cooꝑita ⁊ abolita. Si enim texit as

Expanded text:
sacerdotibus traditam potestatem peccata sacerdotibus traditam potestatem peccata icut enim Christus retinuit sibi potestatem Baptismi, ita et Poenitentiae. Et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, ita et simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tegit; et tunc tegit quando ad poenam non reservat. Tunc ergo tegit, quando debitum poenae solvit. Quod autem ipse tegat, aperte dicit Aunens illum locum Psalmi XXXI: Quorum tecta sunt peccata, id est cooperta et abolita. Si enim texit Deus