comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iterum posse crediderat dĩ seruos:
et uelut tirones et rudes quasiminus
paratos: et minus cautos solito suo
more concutere: Unũ primo ad gres¬
gres sus ut lupus ouem se cernere
a gregre: ut accepit᷑ columbam
a bagmine uolantiũ superare tẽp¬
tauerat: Nam cui non est aduersus
om̃s satis circumuenire quaerit
solitudinem singulorũ. Sedretu-¬
sus ad unati exercitus fide parit̃
et uigore: incellexit milices xp̃iuigi¬
lare iam sobrios: et armatos ad prȩ¬
liũ stare uincinon posse: mori pos¬
se. et hoc ipso in uictos esse quia
mori non timent: Nec repugnare
contra in pugnantes: cũ occidere
in nocentibus Hec nocentem lice¬
at: sed prompte et animas et san¬
guinem tradere: Ut cũ canta in
scło malitia et sȩuitia gras setur.
amalis et sȩius uelocius recedatur:
Quale illud fuit sub oculis dei
spectaculum gloriosũ. quale IN
dium adpugnã quã tẽpcauerat
hostis in ferre: non singulos mili¬

Expanded text:
iterum posse crediderat Dei servos, iterum posse crediderat Dei servos, et velut tyrones et rudes, quasi minus paratos et minus caumore concutere. unum primo adgressus ut lupus ouem secernere a grege, ut acceptor columbam ab agmine uolantium separare temptauerat nam cui non est aduersus omnes satis uirium, circumuenire quaerit solitudinem singulorum. sed retusus adunati exercitus fide pariter et uigore intellexit milites Christi uigilare iam sobrios et armatos ad proelium stare, uinci non posse, mori posse et hoc ipso inuictos esse quia mori non timent, nec repugnare contra inpugnantes, cum occidere innocentibus nec nocentem liceat, sed prompte et animas et sanguinem tradere, ut cum tanta in saeculo malitia et saeuitia grassetur, a malis et saeuis uelocius recedatur. quale illud fuit sub oculis Dei spectaculum gloriosum, quale in dium, ad pugnam quam temptauerat hostis inferre non singulos mili
Abbreviated transcription (Latin):
publicae cõꝓbata est: adunacio
sequentis fraternitatis ostensa est.
dũ apud uosurtus animusetuna
uox est: aeccła om̃is romana con¬
prȩdicauit: Hanc laudem uirtu¬
tis et roboris fir mitatem iã tunc
in spũꝓuidebat: et praeconiofu.¬
curorum merita ur̃a con cestãns.
dũ parentes laudabat: filios ꝓuo¬
cabat. Dum sic unanimes: dũ sic¬
fortes estis magna et cȩteris fribus
unanimitatis& fortitudinis exem¬
pla tribuistis: docuistis granditer
dm̃ cimere xp̃ofir miterad herẽre
plebẽ sacerdotib inpericuloiun¬
gi᷑ in ꝑsecutione fr̃s a frib non se-¬
pari concordiã simul in iunc tam
uinciom̃ĩno non posse: Quic qͥd
simul petitura cunctis.: dm̃pacis
pacificis exhibere: Prosili erat ad¬
uersarius terrore uolento xp̃o
castra turbare: sed quo impetuuẽ¬
nerat: eodemimpetupulsus est:
Itquantũ formidinis et terroris
attulit: tantum fortitudinis in-¬
uenit et roboris: Supplancare sẽ

Expanded text:
publice conprobata est, adunatio publice conprobata est, adunatio sequentis fraternitatis ostensa est. dum apud uos unus animus et una uox est, ecclesia omnis Romana conostolus praedicauit. hanc laudem uirtutis et roboris firmitatem iam tunc in spiritu praeuidebat et praeconio futurorum merita uestra contestans dum parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum fortes estis, magna et ceteris fratribus unanimitatis et fortitudinis exempla tribuistis. docuistis granditer Deum timere, Christo firmiter adhaerere, plebem sacerdotibus in periculo iungi, in persecutione fratres a fratribus non separari, concordiam simul iunctam uinci omnino non posse, quicquid simul petitur a cunctis Dpacificis exhibere. Prosilierat adversarius terrore violento Christi castra turbare; sed quo impetu venerat, eodem impetu pulsus est; et quantum formidinis et terroris attulit, tantum fortitudinis invenit et roboris. Supplantare se
Abbreviated transcription (Latin):
ERIAVOS
COR¬
NE¬
LI¬
FRATRI
urĩe testimonia gloriosa: Et confessi¬
onis urãe honorem sic exultanter ac¬
cepimus: ut in meritis ac laudibus
ur̃s nos quoq participes et socios
computemus: Nam nobis
aecclesia. una sit. et mens iuncta :¬
et indiuidua concordia: quisnon
sacerdos inconsacerdotis sui laudi-¬
busꝰ cã quaminsuis propniis gratulet᷑:
autquȩ fraternica snon infratrũ
gaudio ubiq lȩtetur Exprimi
satis non potest: quanta ista exul¬
tatio fuerit et quanta laeticia: cũ
de uobis ꝓspera et fortia conpe¬
ris semus: ducem te illis confessi¬
onis fr̃ib extitisse: sed et confessi¬
onemducis defr̃m confessione
creuisse. ut dũ precedis ad głam:
feceris multos głae cõmites: et con¬
fessorem populũ suaseris fieri : dũ
primus paratus es ꝓomĩb confite¬
ri. ut non inueniamus quid prius
prȩdicare in uobis debeamus.
utrune tuã promptã et stabilem
fidem: anin separabilem fr̃m cari¬
tatem: Uirtus illic ep̃iprȩsentis

Expanded text:
RIANVS CORNELIFRATRI  uirtutis uestrae testimonia gloriosa et confessionis uestrae honorem sic exultanter accepimus ut in meritis ac laudibus uestris nos quoque participes et socios conputemus. nam cum nobis et ecclesia una sit et mens iuncta et indiuidua concordia, quis non sacerdos in consacerdotis sui laudibus tamquam in suis propriis gratuletur aut quae fraternitas non in fratrum gaudio ubique laetetur? exprimi satis non potest quanta istic exultatio fuerit et quanta laetitia cum de, uobis prospera et fortia conperissemus ducem te illic confessionis fratribus extitisse, sed et confessionem ducis de fratrum consensione creuisse, ut dum praecedis ad gloriam feceris multos gloriae comites et confessorem populum suaseris fieri, dam primus paratus, es pro omnibus confiteri: ut non inueniamus quid prius praedicare in uobis debeamus, utrumne tuam promptam et stabilem fidem an inseparabilem fratrum caritatem. uirtus illic episcopi praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
plantatio quam non plantauit
pater m̃s celestis: eradicabitur:
Quiplantatus non est prȩceptis
dĩ patris & monitis solus poterit
de eccła ille discedere. solisep̃is
derelictis: cum schismaͬcis & here¬
ticis in furore manere: Ceteros
uero nobiscum adunabit dei

Expanded text:
plantatio quam non plantauit plantatio quam non plantauit pater meus caelestis eradicabitur. qui plantatus non est praeceptis Dei patris et monitis, solus poterit de ecclesia ille discedere, solus episcopis derelictis cum schismaticis et haereticis in furore remanere. ceteros uero nobis adunabit Dei
Abbreviated transcription (Latin):
qui nascebatur occisus est:
Hanc conscientiam criminum iam
pridem timebat: ꝓpter hoc se non
depresbiterio excitaritantum.
sed & communicatione ꝓhiberi
ꝓcerto cenebat: Et ur gentibus
frib imminebat cognitionis dies:
quo apud nos causa eius ageretur.
nisi ꝑsecutio ante uenisset: quam
isto uoto quodam euadendae &
lucrandae damnationis excipiens.
haec om̃ia commisit & miscuit:
Ut qui eici de ȩccła excludi ãbebat.
iudiciti sacerdotum uolunta¬
ria discessione ꝓcederet: quasi
euasis se sit poenam preuinis se.
sencentiam: Circa ceteros autẽ
fr̃s elaboramus: quos ab eo circũ¬
uentos dolemus. Ut ueteratoris
ꝑniciosum latus fugiant. ut le¬
tales laqueos sollicitantis euadant:
ut de qua ille pellidiuinitus me¬
ruit: aeccłam repetant: Quos qui¬
dim dño adiuuante: ꝑ eius mise¬
ricordiam regredi posse confidimꝰ:
N eqi enĩ potest perire: nisi quem
constat et̃ periturum : cum dñs
in euangelio suo dicat: Omnis

Expanded text:
qui nascebatur, occisus est? III. qui nascebatur, occisus est? III. Hanc conscientiam criminum jam pridem timebat: propter hoc se non de presbyterio excitari tantum, sed et communicatione prohiberi pro certo tenebat: et urgentibus fratribus imminebat cognitquo apud nos causa eius ageretur, nisi persecutio ante uenisset, quam iste uoto quodam euadendae et lucrandae damnationis excipiens haec omnia commisit et miscuit, ut qui eici de ecclesia et excludi habebat, iudicium sacerdotum uoluntaria discessione praecederet, quasi euasisse sit poenam praeuenisse sententiam. Circa ceteros autem tratres elaboramus, quos ab eo circumuentos dolemus, ut ueteratoris perniciosum latus fugiant, ut letales laqueos sollicitantis euadant, ut de qua ille pelli diuinitus meruit ecclesiam repetant: quos quidem Domino adiuuante per eius misericordiam regredi posse confidimus. neque enim potest perire nisi quem constat esse periturum, cum Dominus in euangelio suo dicat: omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ternitatis bene sibicoherentis.
& se. inuicem diligentis. concor¬
diam scindens: Plane qm̃ꝓ mag¬
nitudine sua debeat cartaginẽ¬
a roma ꝓcedere: illic maiora com¬
misit. Qui istic ad uersus ȩccłam
diciconum fecerat. illic ep̃m fec̃
Nec hoc quisquam miretur. intali.¬
b feruntur semꝑ mali suo
furore demĩtes. Et postea quam
scelera fecerunt: conscientia ipsa
scelerate mentis agitantur.
Nec remanere in aeccła di possunt:
quideificam & aecclesiasticam
disciplinam. ne actus sui conuer¬
satione: nec morum pace tenuert:
Spoliati ab illo pupilli. fraudatę
uiduȩ: peniae quoq aeccłae de¬
negitae: Has de illo exigunt poe¬
nas: quas in cius furore conspicimꝰ.
Pater etiam eius inuico fame mor¬
tuus. & ab eo in mortẽ postmodũ
nec sepultus Uterus uxoris calec
ꝑcussus: & ab artione ꝓperante
imparricidium partus ex pressus
Et dampnare nunc audet sacri.¬
ficantium manus. cumsit ipse
nocentior pedib quib filius

Expanded text:
rnitatis bene sibi cohaerentis rnitatis bene sibi cohaerentis et se invicem diligentis concordiam scindens. Plane quoniam pro magnitudine sua debeat Carthaginem Roma praecedere, illic majora et graviora commisit. Qui istic adversus Ecclesiam diaconum fecerat, illic episcopum fecit. Nec hoc quisquam miretur in talibus. FERUNTUR SEMPER mali suo furore dementes, et posteaquam scelera fecerint, conscientia ipsa sceleratae mentis agitantur. Nec remanere in Ecclesia Dei possunt, qui deificam et ecclesiasticam disciplinam nec actus sui conversatione, nec morum pace tenuerunt. Spoliati ab illo pupilli, fraudatae viduae, pecuniae quoque ecclesiae denegatae, has de illo exigunt poenas, quas in ejus furore conspicimus. Pater etiam ejus in vico fame mortuus, et ab eo in morte postmodum nec sepultus. Uterus uxoris calce percussus, et abortione properante in parricidium partus expressus. Et damnare nunc audet d sacrificantium manus, cum sit ipse nocentior pedibus, quibus filius,
Abbreviated transcription (Latin):
os us semꝑ ut ꝓdat: ad hoc adulat᷑
ut fallat numquã fideles ut di¬
ligat: Pax & ignis ad conflanda
seditionis incendia. turbo & tem¬
pestas ad fidĩ facienda naufragia
cis inimicus: Deniq nouato illinc
auobis recedente id est ꝓcella
& turbine recedente: ex parte il¬
lic quies facta est: & gloriosi acbo¬
ni confessores quide aeccła illo
incitante discesserant: postea quã
aburbe ille discessit ad aeccłam
reuerterunt: Idemest nouatus.
qui apud nos primum discordiȩ
& sc̾ismatis incendium seminauit:
qui quosdam istic ex fr̃ib: ab ep̃o
segregauit. qui in ipsa ꝑsecutione
aduertendas frm̃ mentes alia quȩ¬
dam ꝑsecutio nr̃is fuit.
Ipse est: qui felicissimum satellitẽ
suum dia conum. nec ꝑ mittente
me nec sciente sua factione et am¬
bitione. constituit: Et cumsua
tempestate romaquoq ad uerten¬
dam aeccłam nãuigans. similia
illic & paria molitus est. a clero
portionem plebis a uellens frater¬

Expanded text:
osus semper ut prodat, ad hoc adulator osus semper ut prodat, ad hoc adulator ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda, seditionis incendia, turbo et tempestas ad fidei facienda naufragia,cis ia vobis recedente, id est, procella et turbine recedente, ex parte illic quies facta est, et gloriosi ac boni confessores, qui de Ecclesia, illo incitante, discesserant, postea quam ab Urbe ille discessit, ad Ecclesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui quosdam istic ex fratribus ab episcopo segregavit, qui in ipsa persecutione ad evertendas fratrum mentes alia quaedam persecutio nostris fuit. Ipse est, qui Felicissimum satellitem suum diaconum, nec permittente me, nec sciente, sua factione et ambitione constituit; et cum sua tempestate Romam quoque ad evertendam Ecclesiam navigans, similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis avellens, frate
Abbreviated transcription (Latin):
desertor ac ꝓ̃fugus. quasi mutas¬
se sit hominẽ mutare reggionem
confessorem se ultro iactat &
prȩdicat: cum xp̃i confessor nec
dici nec esse iampossit qͥ aeccłam
xp̃i negauit: Nam cum paulus
apłs dicat. ꝓpter hoc reliquit
homo patrem & matrem & erunt
duo inuna carne. sacram̃tũ
istud magnum est: eggo autem
tatem in diuiduis nexib cohȩren¬
tem scã sua uoce testetur qͥuomͦ
potest: ẽẽ cum xp̃o: quicũ sponsa
xp̃i atq in eius aeccła non est.
Aut quo modo ad sumit sibi regen-¬
dȩ aut guber nandac aeccłş cusã:
qui spoliauit & fraudauit ȩccłam
xp̃i: nam de nouato nichil inde
ad nos fuerat nunciandum :cum
magis ꝑnos uobis debeat nouatus
ostendi: Rerum nouarum semꝑ
cupidus: auaritiae in explebilis:
rapacitate furibundss arrogantia
& stupore suꝑbi tumoris inflatus:
Semꝑ istic epis male cognitus quasi
hereticus semꝑ & ꝑfidus. omnium
sacerdodͫꝰ uoce dampnatus. curi¬

Expanded text:
desertor ac profugus, quasi mutasdesertor ac profugus, quasi mutasse sit hominem mutare regionem, confessorem se ultra iactat et praedicat, cum Christi confessor nec dici nec esse iam possit qui ecclesiam Christi negauit. nam cum Paulus apostolus dicat: propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in carne una. sacramentum istud magnum est, ego autem clesiae unitatem indiuiduis nexibus cohaerentem sancta sua uoce testetur, quomodo potest esse cum Christo qui cum sponsa Christi adque in eius ecclesia non est? aut quomodo adsumit sibi regendae aut gubernandae ecclesiae curam qui spoliauit et fraudauit ecclesiam Christi? Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat Nouatus ostendi rerum nouarum semper cupidus, auaritiae inexplebilis rapacitate furibundus, adrogantia et stupore superbi tumoris inflatus, semper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus semper et perfidus omnium sacerdotum uoce damnatus, curi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum diligentia
lm̃e festinato ad nos mittendo
niceforum acolitum: qui nobis
& de confessorib regressis głosam
letitiam nunciaret & aduersus
nouatiani & nouati. nouas & ꝑ-¬
niciosas ad impugnandam xp̃i
aeccłam: machinas plenissime
instrueret: Nam cum pridie istic
uenisset hereticae prauitatis
nocensfactio ipsa iamꝑdita. &
alios qui sibi consenserint ꝑdit᷑ura.
apostero diẽ niceforus cũ ur̃is
litteris suꝑuenit: quib & didicimꝰ
& docere atq instruere cet eros
coepimus Euaristum de ep̃o iã
nec laicum remansisse. cathedrȩ
nuntias oberrare. Et ipsum ueri.¬
tacis ac fidĩ naufragum factum:
circa quosdam suisimiles paria
naufragia concitare. Nicostratũ
uero diaconio sanctȩ ad ministra¬
tionis ad misso. aeccl esiasticis
pecuniis sacrilega fraude sub¬
tractis: & uiduarum ac pupillo¬
rum depositis de negitis. non
tam̃ in africam uenire uoluisse :¬
quam conscientiam rapinarum
& criminum nefandorum illinc
ab urbe fuisse: Et nunc aeccłae

Expanded text:
Et cum diligentia r carissime, festinato ad nos mittendo Niceforum acoluthum, qui nobis et de confessoribus regressis gloriosam laetitiam nuntiaret et aduersus Nouatiani et Nouati nonas et perniciosas ad inpugnandam Christi ecclesiam machinas plenissime instrueret. nam cum pridie istic uenisset haereticae prauitatis nocens factio ipsa iam perdita et alios qui sibi consenserint perditura, postero die Niceforus cum uestris litteris superuenit, quibus et didicimus et docere adque instruere ceteros coepimus Euaristum de episcopo iam nec laicum remansisse, cathedrae uincias oberrare et ipsum ueritatis ac fidei naufragum factum circa quosdam sui similes paria naufragia concitare, Nicostratum oque diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega fraude subtractis et uiduarum ac pupillorum depositis denegatis non tam in Africam uenire uoluisse quam conscientia rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe fugisse. et nunc ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
UENANOS CORUELIO
fr̃i salutem. Et religio
res qui illic sunt & noua ciani:
ac nouati obstinatione & prauita¬
te seducti de aeccła recesserunt:
litteras breues facere. quib eos pro
cono legi: prius mandaui nequis
alius de me scripsisse fingeret:
quam quod meis litteris contine¬
tur: Mandauitamen idem&e scio
amẽ ad uosmisso ut detuo arbitrio
rem gerat. Et si easdem litteras
confessorib putaueris esse creden-¬
das: & tunc eas tradat. Opto tẽ¬

Expanded text:
ANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. Et religiosres qui illic sunt, et Novatiani ac Novati obstinatione et pravitate seducti de Ecclesia recesserunt, litteras breves facere, quibus eos pro cono legi prius mandavi, ne quis aliud me scripsisse fingeret, quam quod meis litteris continetur. Mandavi tamen eidem Mettio a me ad vos misso, ut de tuo arbitrio rem gerat, et si easdem litteras confessoribus putaveris esse reddendas, tunc eas tradat. Opto te
Abbreviated transcription (Latin):
cit ds̃. deinde primum in cruce
eredentẽ. in paradisum xp̃s indu¬
xit. Merito ergo quandiui in
paradiso non sum et in cetra pere¬
grinationis adae maneo: sine
ꝯcccato me esse non credo: Si auc̃
iparadisum grã di transductus
fudo. ibi ꝑfectione mea et morte
supcgi peccatoq deleto: aeternã
in conipetu di pacientiac eius głam
predicabo: Hacc ego ut potui bea¬
tissimi sacerdotes: causa fidei et
simplicitatis ex posui: Non mihi
succenseant qui lȩserunt: si aliquo
ꝑcomparationes nominũ titulantur:
De questionibus uero aequanimiter
ferant: magisq si timorẽ dĩ habent.
gaudeint responsum fuisse qđ
uerum est Ego teste ihũ xp̃o.
odisse me faceor heresim. Nou
hereticum: sed sicut iustum est
interim propter heresim hereticum
uto: quia et probraui et corripu
De cestetur et clampnet ore pariter.
ac manu: et cunctis fraternitatis
uinculo herebit. quia scriptum est:
inuicem onera urã portate. et Sic
implebitis legem xẽi

Expanded text:
cit Deus, deinde primum in cruce cit Deus, deinde primum in cruce credentem in paradisum Christus induxit. merito ergo quamdiu in paradiso non sum et in terra peregrinationis Adae maneo, sine peccato me esse non credo. si autem in paradisum gratia Dei transductus fuero, ibi perfectione mea et morte superata peccatoque deleto aeternam in conspectu Dei potentiae eius gloriam praedicabo. Haee ego, ut potui, beatissimi sacerdotes, causa fidei et simplicitatis exposui. non mihi succenseant qui laeserunt, si in aliquo per conparationes nominum titulantur. de quaestionibus uero aequanimiter ferant magisque, si timorem Dei habent, gaudeant responsum fuisse quod uerum est. ego teste Iesu Christo odisse me fateor haeresim, non haereticum, sed, sicut iustum est, interim propter haeresim haeretieum uito, quia et probaui et corripui. detestetur et damnet ore pariter ac manu et cunctis fraternitatis uinculo haerebit, quia scriptum est: inuicem onera uestra portate, et sic implebitis legem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fecundat. ipse tribuat increm̃tũ.
qui est uerus agricola: Qđ solum
tam̃ in nobis potest uoluntaria deuo¬
tio ad continendam inse tadicẽ seminis.
et nutriendos uberes partus fideliter:
sub ministret: seꝑq orationibus sus
agricolã suũ ne inimicus ⁊izania
suꝑ seminare possit ex suscitet: Ace
sit eius in opere dĩ co operatioum
spe ñ dubia et caritate sincȩi. Ait
guimn dñs ib̾s. Egosim uits: uos
estis palmits. Quodcunq babet
de ute babet. Nonen in quit apłs¬
cu tadicem portis sed radix tẽ:
Quid se grgo extollit in fructibus qui
uidentur ineo cum tocũ ꝑtineat.
ad uitem. non solum ut possit.
uerumetiam ut sit: Alioquin:
excidetur et inignẽ mittetur.
Non cm̃palmes seduitis pocest. Et
qđ uitis pocest: palmes ostndic:
et humilit̃ agnoscat: et patientet.
ex peccet. Nedum non habet. et
habere se credit: id ipsum quod
habet auferatut abeo: Primum
hominẽ peccantẽ de paradiso cie¬

Expanded text:
ipse fecundet, ipse tribuat incrementum, ipse fecundet, ipse tribuat incrementum, qui est uerus agricola. quod solum tamen in nobis pobest uoluntaria deuotio, ad continendam in se radioem seminis et . nutriendos uberes partus fideliter subministret semperque orationibus suis agricolam suum, ne inimicus zizania superseminare possit, exsuscitet. haec sit eius in opere Dei co operatio, cum spe non dubia et caritate sincera. ait enim Dominus Iesus: ego sum uitis, uos estis palmites: quodcumque habet, de uite habet. non enim, inquit apostolus, tu radicem portas, sed radix te. quid se ergo extollit in fructibus, qui uidentur in eo, cum totum pertineat ad uitem non solum ut possit, uerum etiam ut sit? alioquin excidetur et in ignem mittetur. non enim palmes sed uitis potest, et quod uitis potest palmes ostendit. et humiliter agnoscat et patienter expectet, ne, dum non habet et habere Se credit, id ipsum quod habet auferatur ab eo. primum hominem peccantem de paradiso eie
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ in eotruptio consequatut: Et
ubi infirmitate deleta uirtus ꝑfecta
succedit Ubinon erit masculus et
femina : sed erunt om̃s similes angłis
dĩ: Porro aut̃ siquis iam in tantũ cumu¬
lũ scĩtatis ex cessit ut uiuens in hac cat.¬
ne uł masculum se. ẽẽ. uł feminã nesciat.
si iam plenissima sui puritate ꝑcepta
nec habens uestim̃ta sordidata simi¬
lis est angłis dĩ : Et si iam illa quae
ꝓmissa est scis inspeciem solis claritate
circumdatur: digne hanc ꝑfẽctionẽ
ñ uoce sed habitu ꝓfitetur Uerũtam̃
p̃sumtio ista ꝑdicio est: Qumpotus
huiusmodi hominis expedit. ut ñ
suumcor : sed paulum magistrum
gentium audiat & sequatur: Simulq
otet cum eo: cui oranti respondeat
dñs: Sufficit tibi grã mei: uirtus
aut̃ in infirmitate ꝑficitur. Itaq
qđ solum & in quo solo liberum
arbitrium ꝑficit: p̃beat se unusquisq
in agrum suum semen uerbuĩ credat
in corde: ipse plantet. ipse riget.

Expanded text:
tionem incorruptio consequatur, et tionem incorruptio consequatur, et ubi infirmitate deleta uirtus perfecta succedit, ubi non erit masculus et femina sed erunt omnes similes angelis Dei. porro autem si quis iam in tantum cumulum sanctitatis excrescit, ut uiuens in hac carne uel masculum se esse uel feminam nesciat, si iam plenissima sui puritate percepta nec habens uestimenta sordidata similis est angelis Dei et si iam illa quae promissa est sanctis in speciem solis claritate circumdatur, digne hanc perfectionem non uoce sed habitu profitetur. uerumtamen praesumptio ista perditio est; quin potius huiusmodi homini expedit, ut non suum cor sed Paulum, magistrum gentium, audiat et sequatur simulque oret cum eo, cui oranti respondeat Dominus: sufficit tibi gratia mea; uirtus autem in infirmitate perficitur. Itaque, quod solum et in quo solo liberum arbitrium pro- Scit, praebeat se unusquisque in agrum suum semen uerbum, credat in corde, ipse plantet, ipse riget,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit uita urã. tunc
et uos cum illo apparebi¬
tis ingła: Uite fructus ẽ scĩtas
scĩtas uero esc ẽẽ. sine peccato: Si Eͦ
in corruptionis gła abscondita est
ab om̃ib hominib in hoc tt̃pore.
ut quomodo in hoc eodem tempore
ipsa in corruptione posse tt suꝑ indui
głariaris: Sicut enĩ corruptionis
principium fuit homini declinare in
peccatum: ita in corruptionis inicium
crit ñ habere peccatum: Quis ergo
illud ante iudiciũ dĩ abscondit: aut
de sinu xp̃i abstulit et tibi tradidit
An forte quia non meretur ã in futuro
de manu dñi intelligis haec p̃sumeis.
Instruit paulus et dicit Cum autem
hoc induerit inmortalitatẽ: cunc
fiet Sermo qui scriptumi est: Absorta
est mors in uictoria: Ubi est mors
uittoria tua. ubi ẽ mois stimulus
tuus: Stimulus aut̃ mortis: pecca.¬
tum est. Per quod ostendit apłs nul¬
lomodo eatenus quenquam insultari
posse morti atq percato: donec
mortalitatẽ immoi talitas: et corrupꝰ.¬

Expanded text:
apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria. uitae fructus est sanctitas, sanctitas uero est esse sine peccato, si ergo incorruptionis gloria abscondita est ab omnibus hominibus in hoc tempore, tu quomodo in hoe eedem tempore ipsa incorruptione posse te superindui gloriaris? sicut enim corruptionis principium fuit homini declinare in peccatum, ita incorruptionis initium erit non habere peccatum. quis ergo illud ante indicium Dei abscondit aut de sinu Christi abstulit et tibi tradidit? an forte quia non mereretur eam in future de manu Domini intellegis ? haec praesnmmns instruit Paulus et dicit: cum autem mortale hoc induerit inmortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorta est mors in uictoria. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, stimulus tutis? stimulus autem mortis peccatum est. per quod ostendit apostolus, nullo modo eatenus quemquam insultare posse morti atque peccato, donec mortalitatem inmortalitas et corrup
Abbreviated transcription (Latin):
animes. et ut salutẽ suã pristinã
recipiant dep̃cantes: ab om̃i spe
salutis auertat: Nemo nutantib¬
lapsus sui caligine: omẽ itincris
salutaris lumen extinguat:
Instruit apłs dicens: Si quis alit̃
modi: It iterũ dicit ipse: Nemo
uos decipiat inanib: uerbis
Propterea enĩ uenit ira di. super
filios contumacię: Nolite ergo
decipi in anib uerbis prauitatis
eorũ incipiatis cẽ. participes:
Disceditt atalib quaeso uos: et ad¬
quie scite consiliis nr̃is qui ꝓuob̾
ꝑotidie continuas dño p̃ces fun¬
dimꝰ. qui uos ad aeccłam reuocare
ꝑdñi clem̃tiã cupimus. qui de
dõ pacem plenis simam prius
matritunc: & filiis eius oramus:
Cum prȩtib atq orationib Nr̃is.
uias quoq orationis & prȩces
iungite: cum fletib nr̃is urłs la¬
crimas copulate: Uitate lupos:
qui oues apastore secernunt :
uitate linguã diaboliuenenatã.
qui abinicio mundi fallax semꝑ. ẽ.

Expanded text:
animes et ut salutem suam pristinam animes et ut salutem suam pristinam recipiant deprecantes ab omni spe salutis auertat. nemo nutantiblapsus sui caligine omne itineris salutaris lumen extinguat. Instruit Apostolus dicens: Si quis aliterobis. et iterum dicit: nemo uos decipiat inanibus uerbis: propterea enim uenit ira Dei super filios contumaciae. nolite ergo decepti inanibus uerbis prauitatis eorum incipiatis esse participes. discedite a talibus quaeso uos et adquiescite consiliis nostris qui pro uobis cottidie continuas Domino preces fundimus, qui uos ad ecclesiam reuocari per Domini clementiam cupimus, qui de Deo pacem plenissimam primo matri, tunc et filiis eius oramus. cum precibus adque orationibus nostris uestras quoque orationes et preces iungite, cum fletibus nostris uestras lacrimas copulate. uitate lupos que oues a pastore secernunt, uitate linguam diaboli uenenatam qui ab initio mundi fallax semper et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is quas nobiscũ diebus. do
lacrimis nr̃is : quib cõmissi
delicti crim̃ abluitis:
latis: Nec sciunt scriptũ esse:
Et ꝓpħa ille aut somnium
somnians. ille qui locutus est
ut errare te faceret: ad ñodõtuo:
Nemo uos fr̃s errare a dñi uia faciat.
nemo uos xp̃ianos ab euangelio
xp̃i rapiat. nemo filios aeccłae
de aeccła tollat: Pereant sibisoli
qui perire uoluerunt: extra
aeccłam soli remaneant: qui de
aeccła recesserunt: Solicũ epĩs
non sint qui contra epõs rebel¬
larunt: Coniurationis suae
coniurationis & maliguitatis
suat subire merunt: Monet
nos dñs in euangelio suo dicens:
Reicitis mandatũ dñi: ut tradi¬
tionẽ uram statuatis qui
mandatum dĩ reiciunt.
& traditionẽ suam statuere
conanitur . fortiter auob̾
& firmiter respuantur:
Sufficiat lapsis. runa una :
Nemo uolentes surgere sua circum¬
uencione prȩcipitet: nemo iacen¬
tes ꝓquib nos rogamꝰ ut dĩ manu
& brachio subleuent᷑: ꝓsternat
grauius & deprimat: Nemosemi¬

Expanded text:
ris quas nobiscum diebus ac nlacrimis nostris, quibus commissi delicti crimen abluitis. latis, nesciunt scriptum esse: et propheta ille aut somnium somnians, ille qui locutus est, ut errare te faceret a Domine Deo tuo. nemo uos, fratres, errare a Domini uiis faciat. nemo uos Christianos ab euangelio Christi rapiat, nemo filios ecclesiae de ecclesia tollat. pereant sibi soli qui perire uoluerunt, extra ecclesiam soli remaneant qui de ecclesia recesserunt, soli cum episcopis non sint qui contra episcopos rebellarunt, coniurationis suae coniurationis et malignitatis suae subire meruerunt. Monet nos Dominus in euangelio suo dicens: reicitis mandatum Dei ut traditionem uestram statuatis. qui mandatum Dei reiciunt et traditionem suam statuere conantur fortiter a uobis et firmiter respuantur. sufficiat lapsis ruina una. nemo uolentes surgere sua circumuentione praecipitet. nemo iacentes, pro quibus nos rogamus ut Dei manu et brachio subleuentur, prosternat grauius et deprimat. nemo semi
Abbreviated transcription (Latin):
ordine incelligetur. asũma essentia
spetiem corpori ꝑ animã cribui. qua
est: in quantumcunq est. Per animã
ergo corpus subsistit. & eo ipso est
quo animatur. siue uniuersa liter
ut mundus. siue particulariter ut
unum quodeunq animal intra mun-¬
dum. Qua ꝓpt̃ consequens erat. ut
ꝑ animam corpus fieret: nec omino
aliter posset. Quod quia nonfit:
manente quippe anima in eo quod
anima est: corpus ꝑ illam substicit.
dantemspetiem non a dimentẽ com¬
mutari in corpus anima non pocest.
Si enĩ non tradit spetiem qua sumit
a sũmo bono. non ꝑ illa fit corpus.
E tsipillam nonfit: Aut nonfit omnino
aut tam ꝓpinq spetiem sumit quam
anima. Sed & fit corpus. Etsi tam
ꝓpinq sumcr& spetiem. idett. quod
anima. Nam hoc incerest: eoq anima
melior: quo sumit ꝓpinquius. Tam

Expanded text:
ordine intelligitur a summa essentia ordine intelligitur a summa essentia speciem corpori per animam tribui, qua est in quantumcumque est. Per animam ergo corpus subsistit, et eo ipso est quo animatur, sive universaliter, ut mundus; sive particulariter, ut unumquodque animal intra mundum. Quapropter consequens erat ut anima per animam corpus fieret, nec omnino aliter posset. Quod quia non fit, manente quippe anima in eo quo anima est, corpus per illam subsistit, dantem speciem, non adimentem; commutari in corpus anima non potest. Si enim non tradit speciem quam sumit a summo bono, non per illam fit corpus: et si non per illam fit, aut non fit omnino, aut tam propinque speciem sumit quam anima: sed et fit corpus, et si tam propinque sumeret speciem, id esset quod anima: nam hoc interest; eoque anima melior, quo sumit propinquius. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
rebus quae imagines sunt. Et siquid
intelligit: acq dormienti ac iuigilan¬
tiuerum est. Nam uerbi gr̾a siper
somnium disputare sibi uisus fuerit.
uerasq rationes secutus indispucan-¬
do didiceric aliquid. &iã exꝑgefac.¬
to ȩȩdem incõmutabiles manent.
quamuis falsa repperiantur cetera:
ueluti locus ubi disputatio. et ꝑsona
cumqua disputatio fiusse iusum
erat: et uerba ip̃sa quod ad sonum
actin& quibus disputare uidebant᷑.
& alia huiuscemodi. quae cciam
cum ipsis sensib sentie̾ntur. agunt᷑q
auigilantib pretereunt tamen. nec
ulla ex parte sempicer nã p̾sentiam
uerarũ rationum assecuncur. Ex quo
corpori anima tam̃ non localiter
iungitur. Summis illis acternisq
racionibus quae in cõmucabilicer ma¬
nent. nec utiq concinentur loco pͥor
afficitur anima quã corpus: nec
prior tincum: sedetiam magis. Tanco
melior. Nec ista ꝓpinquitas loco sed
naturae ordine dicta sit: Hoc autem

Expanded text:
rebus quarum imagines sunt et si quid rebus quarum imagines sunt et si quid intelligit, aeque dormienti ac vigilanti verum est. Nam verbi gratia si per somnium disputare sibi visus fuerit, verasque rationes secutus in disputando didicerit aliquid; etiam expergefacto eaedem incommutabiles manent, quamvis falsa reperiantur caetera, veluti locus ubi disputatio, et persona cum qua disputatio fuisse visa erat, et verba ipsa, quod ad sonum attinet, quibus disputari videbatur, et alia hujuscemodi; quae etiam cum ipsis sensibus sentiuntur agunturque a vigilantibus, praetereunt tamen, nec ulla ex parte sempiternam praesentiam verarum rationum assequuntur. Ex quo corpori anima tamen non localiter jungitur, summis illis aeternisque rationibus, quae incommutabiliter manent, nec utique loco continentur, prior afficitur anima quam corpus; nec prior tantum, sed etiam magis. Tanto melior. Nec ista propinquitas loco, sed naturae ordine dicta sit. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
li anima melius est: om̃ib consenti¬
encib ds̃ est: qui ꝑfecto consulic
animae & idõ non abeo cogi anima
pocest. ut conuertatur incorpus.
Suigitur nec ꝓpria uoluntate. nec
alio cogente id anima patitur. un¬
de id pati pocest: An quia inuictos
nosplerumq opprimit somnus. metu¬
endum est ne quo tali defectuanimus
conuertatur incorpus: Quasi uero
qm̃ somno membra nr̃a marcescunt.
id curto animus fiat ulla exparte
debilior. Sensibilia tantum ñ sencit:
quia quicquid illud est qđ Somnum
facit. & excorpore est atq incorpore
operatur. Corpore os enĩ sensus sopit¬
& claudit quod ammodo. lta sane:
ut cali commutationi corporis cedat
anima cum uoluptate. quia scđm
naturã est talis commutatio: quae
reficit corpus alaboribus non tam̃
haec adimit animo uł sentiendi uim
uł incelligendi. Nam & imagines
sensibilium presto hab&. canta ex¬
pressione similitudinis: ut eo ipso
tempore discerni nequeant abhis

Expanded text:
li anima melius est, omnibus consentili anima melius est, omnibus consentientibus, Deus est. Qui profecto consulit animae, et ideo non ab eo cogi anima potest, ut convertatur in corpus.igitur nec propria voluntate, nec alio cogente id animus patitur; unde id pati potest? An quia invitos nos plerumque opprimit somnus, metuendum est ne quo tali defectu animus convertatur in corpus? Quasi vero quoniam somno membra nostra marcescunt, idcirco animus fiat ulla ex parte debilior. Sensibilia tantum non sentit, quia quidquid illud est quod somnum facit, e corpore est atque in corpore operatur. Corporeos enim sensus sopit et claudit quodammodo, ita sane ut tali commutationi corporis cedat anima cum voluptate: quia secundum naturam est talis commutatio quae reficit corpus a laboribus: non tamen haec adimit animo vel sentiendi vim vel intelligendi. Nam et imagines sensibilium praesto habet, tanta expressione similitudinis, ut eo ipso tempore discerni nequeant ab his
Abbreviated transcription (Latin):
tates non hab&. Dcinde quisquis animꝰ
alcerũ animũ hab& inpotestate: magis
eum uelit necesse est in potestate habere
quamcorpus. & ci uł bonitate c̃sulere:
uel malicia impericare. Non ergo
uol& ut corpus sit. Postremo iste
animus cogens. aut animal est: aut¬
caret corpore
Sedsi careret corpore: inhoc mundo
non est. Et si ita est: summe bonus est.
nec potest uelle alteri tam turpem
cõmutationẽ. Si aut̃ animal est: auc
animal etiam ille quẽ cogit: aut
non est. Sedsi non est: ad nihil cogi
abalio pocest. Non eni habet pocen¬
tiorem: qui in summo est.Si aut̃ in
corpore est: abeo rursus quiin cor¬
pore est ꝑcorpus cogitur adquod¬
cunq cogitur. Quis aut̃ dubitet
nullo modo ꝑ corpus fieri tantam
cõmutationẽ animo: fieret enĩ si
eet illo corpus potentius. Quã uis
quicquid illud est ad quod ꝑcorpus
cogitur: prorsus non pcorpus. sed
ꝑcupidicates suas cogitur: dequib
saus est dictum. Quod aut̃ rationa¬

Expanded text:
tates non habet. Deinde quisquis animus tates non habet. Deinde quisquis animus alterum animum habet in potestate, magis eum necesse est velit in potestate habere quam corpus, et ei velit bonitate consulere, vel malitia imperitare. Non ergo volet ut corpus sit. 22. Postremo iste animus cogens aut animal est, acaret corpore . Sed si caret corpore, in hoc mundo non est. Et si ita est, summe bonus est, nec potest velle alteri tam turpem commutationem. Si autem animal est, aut animal est etiam ille quem cogit, aut non est. Sed si non est, ad nihil cogi ab alio potest. Non enim habet potentiorem qui in summo est. Si autem in corpore est, ab eo rursus qui in corpore est per corpus cogitur, ad quodcumque cogitur. Quis autem dubitet nullo modo per corpus fieri tantam commutationem animo? Fieret enim si esset illo corpus potentius: quamvis quidquid illud est, ad quod per corpus cogitur, prorsus non per corpus, sed per cupiditates suas cogitur, de quibus satis dictum est. Quod autem rationa
Abbreviated transcription (Latin):
certius argumentum est: quam cum
se hinc interrogat animus. Ita enim
ficile comperit appeticum se non ha-¬
bere: nisi agendi aliquid: auc sciendi.
aut sentiendi: aut uel tantum modo
uiuendi. in quancum sua illa potestas
est. Si aut̃ cogitur corpus c̃ẽ a quo
tandem cogitur: A quolib&. certe
a potentiore. Nongͦ. abipso corpore
pocest. Nullo cnĩ modo ullo animo
ullum corpus potentius. Potentior
aut̃ animus: non cogit inaliquid.
nisi qđ suae potestaci subdicum est
N ec ullomodo animus pocestati alte¬
rius animi: nisi suis cupiditatibus
subditur. Cogit gͦ ille animus:
non amplius quam quancũ eius
quem cogit cupiditates sinunt.
Dictum est aut̃: cupidicatẽ ñ posse animũ
cogere. ut corpus sit. Illud etiam
manifestum est: ad nullam suae cupi-¬
dicatis expletionẽ ꝑuenire. dũ amittit
omnẽ cupiditatem: & amittit: dum
corpus fit. Honigitur potest abeõ cogi
qui cogendi ius nisi ꝑsubditi cupidi¬

Expanded text:
certius argumentum est, quam cum certius argumentum est, quam cum seipsum hinc interrogat animus. Ita enim facile comperit appetitum se non habere, nisi agendi aliquid, aut sciendi, aut sentiendi, aut tantummodo vivendi in quantum sua illi potestas est. 21. Si autem cogitur corpus esse, a quo tandem cogitur? A quolibet, certe a potentiore. Non ergo ab ipso corpore cogi potest. Nullo enim modo ullo animo ullum corpus potentius. Potentior autem animus non cogit in aliquid, nisi quod suae potestati subditum est. Nec ullo modo animus potestati alterius animi, nisi suis cupiditatibus subditur. Cogit ergo ille animus non amplius quam quantum ejus quem cogit cupiditates sinunt. Dictum est autem cupiditatem non posse animum habere, ut corpus sit. Illud etiam manifestum est ad nullam suae cupiditatis expletionem pervenire, dum amittit omnem cupiditatem: et amittit dum corpus fit. Non igitur potest ab eo cogi ut fiat, qui cogendi jus nisi per subditi cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Illud uero quod exeo habet. cui
nulla res est contraria. non ẽ unde
questio utrum nonsicut inceriit animꝰ.
ita nec in deteriorem cõmucttur essentiã
Uideri enĩ cuipiam pocest. nonq in iuria
id effectum ẽt̃. raciocinatione hac'
canpossit. Si enĩ qđ erat ance animꝰ
corpus fuerit effectum: non utiq
omnino non erit. Sed hoc fieri non
potest. nisi aut ipse id uelit: auc
ab alio cogatur. Nec continuo tamen
animus siue ipse id appetierit siue
co actus fuerit: poterit corpus. ẽẽ.
Illud enĩ sequitur. ut si sit: uelit
aut cogatur At illud ñ sequitur:
uc si uelit aut cogatur sit. Hunquam
aut̃ uol&. Nam om̃is eius appetitus
ad corpus. aut ut id possideat est: aut
ut id uiuificet: aut ut quodam modo
fabricctur. aut quolib& pacto ei c̃sulac:
N ihil aut̃ horum fieri pocest: si non sit
corpore melior. At si erit corpus: me¬
lior corpore ꝑꝓfecto nonerit. Nonigit᷑
corpus. eẽ. uolat. Neq ullumrti huius

Expanded text:
est. Illud vero quod ex eo habet cui est. Illud vero quod ex eo habet cui nulla res est contraria, non est unde quaestio, utrum sicut non interit animus, ita nec in deteriorem commutetur essentiam. Videri enim cuipiam potest, neque injuria, id effectum esse ratiocinatione hac, tan possit. Si enim quod erat ante animus, corpus fuerit effectum, non utique omnino non erit. Sed hoc fieri non potest, nisi aut ipse id velit, aut ab alio cogatur. Nec continuo tamen animus, sive ipse id appetierit, sive coactus fuerit, poterit corpus esse. Illud enim sequitur ut, si sit, velit aut cogatur. At illud non sequitur ut, si velit aut cogatur, sit. Nunquam autem volet: nam omnis ejus appetitus ad corpus, aut ut id possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quodammodo fabricetur, aut quolibet pacto ei consulat. Nihil autem horum fieri potest, si non sit corpore melior. At si erit corpus, melior corpore profecto non erit. Non igitur corpus esse volet. Neque ullum rei hujus
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in quantumcunq sunt: tamen
nullomodo id effugerim qđ mibi
cuidencius suffragatur. Nam si
nulla essentia inquantũ essentia
est aliquid hab& contrarium: mul¬
tominus hab& contrarium prima
illa essentia quae dr ueritas. inquan¬
tum essentia est. Primum aut̃ uerũ est:
omis essentia. Nam non ab aliud es-¬
sentia est: nisi quia est. Esse aucem
non hab& contrarium. nisi non c̾e.
Vnde: nihil est essentiae contrarium.
Nullomodo igitur res ulla pocest. ẽẽ.
contraria illi substanciae. quȩ maxi¬
me ac primitus est. Ex qua si habet
animus id ipsum qđ est: non enu
aliunde hoc habere pocest qui ex se
non habet. nisi ab illa re quae illo ip¬
so est animo p̃stancior. nulla res est
qua id amictat. quia nulla res ci rei
contraria. qua id hab& & propterea
.c̃ẽ. non desinit. Sapientiã uero quia¬
ꝑ conuersionem hab& & ad id ex qͦ
est auersione illam pocest a mittere
Conuersioni namq a uersio contraria

Expanded text:
omnia in quantumcumque somnia in quantumcumque snullo modo id defugerim, quod mihi evidentius suffragatur. Nam si nulla essentia in quantum essentia est, aliquid habet contrarium, multo minus habet contrarium prima illa essentia, quae dicitur veritas, in quantum essentia est. Primum autem verum est. Omnis enim essentia non ob aliud essentia est, nisi quia est. Esse autem non habet contrarium, nisi non esse: unde nihil est essentiae contrarium. Nullo modo igitur res ulla esse potest contraria illi substantiae, quae maxime ac primitus est. Ex qua si habet animus idipsum quod est non enim aliunde hoc habere potest, qui ex se non habet, nisi ab illa re quae illo ipso est animo praestantior, nulla res est qua id amittat, quia nulla res ei rei est contraria qua id habet; et propterea esse non desinit. Sapientiam vero, quia conversione habet ad id ex quo est, aversione illam potest amittere. Conversioni namque aversio contraria
Abbreviated transcription (Latin):
quantum est. Aut ꝑscipsum est. Sedsi
est & numqua se deserit: nunquam
incerit ut supra iam dispucauimus.
Siuero exilla: diligenter opus est quȩ¬
rere. quae res cipossit. ee. contraria.
quac animo auferat animũ ẽẽ qđ
illa p̃b&. Quid igitur ⁊ Anforte
falsitas. quia illa ueritas: Sed non¬
manifestum ẽ. atq impromtu inquan¬
tum nocere animo falsitas posdit
Num eni amplius pocest qua fillert:
At nisi qui uiuit. fallitur nemo Non
igitur falsitas interimere animum
pocest. Qdsi haec ñ poiest quae con¬
traria ueritatrẽ auferre animo animũ
ẽt̃. quod ei ueritas dedit: ita em̃ est
in uiccissima ueritas. quid aliud in¬
uenietur quod auferat anmo id qđ
est animus Nihil ꝓfecto. Namnihil
est contrario ualentius. ad id auferen¬
dum: qđ fic ab cius contrario. Atsi
ut non in quantum ueritas est sed
inquantũ sum me maximeq est:
quanquã intantum est id ipsum
in qua ncũ est ueritas: si quidem ueri¬
tatẽ eam dicimus qua uera sunc

Expanded text:
quantum est, aut per seipsum est. Sed siest, et nunquam se deserit; nunquam interit, ut supra etiam disputavimus. Si vero ex illa, diligenter opus est quaerere quae res ei possit esse contraria, quae animo auferat animum esse quod illa praebet. Quid est igitur? An forte falsitas, quia illa veritas? Sed manifestum est, atque in promptu situm, quantum nocere animo falsitas possit. Num enim amplius potest quam fallere? at nisi qui vivit, fallitur nemo. Non igitur falsitas interimere animum potest. Quod si haec non potest quae contraria veritati est, auferre animo animum esse, quod ei veritas dedit ita enim est invictissima veritas; quid aliud invenietur, quod auferat animo id quod est animus? Nihil profecto: nam nihil est contrario valentius ad id auferendum, quod fit ab ejus contrario. CAPUT XII.--  non in quantum veritas est, sed in quantum summe maximeque est, quanquam in tantum est idipsum in quantum est veritas; siquidem veritatem eam dicimus qua vera sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in homine esse non poterat ꝓcaptu
tẽporis inuenir& Uterq aliquan-¬
do non peccauit: tam̃ uterq sine pec-¬
cato esse non potuit: ut sic ds̃ uerax.
om̃is aut̃ homo mendax: Sicut
scriptum est. Uant filii hominum.
mendaces filii hominum instateris:
habentes utiq grãm & adiutorium.
tam̃ sine peccato ẽẽ. nec obtinere
dauid: nec salomon ualuit custodire:
discipulisq eius tantum terum or-¬
dincȩ̃ muc& sperat:
Quodsi factum forte non fuerit: dm̃
in possibilitatis accus&: Pocest inqͥt¬
faciam ⁊ Tolerabo interim pannũ
nouum uestim̃to uettri colligacum:
donec em̃dationis misere falsitatem
pcior scis sura patefaciat: Concedo
enim ut contraducẽ ueritatis loquen¬
us cum dixerit. potest homo siuelit:
Dixisse uideatur : pocest homo cum¬
dĩ adiutorio. Nunc demũ mibi uelu¬
ti ad ex ordid̃m ꝓposicionis sermo
reuocandus est: & paulus ꝓ in iuriȩ
dolore se posito cum reuerentia

Expanded text:
in homine esse non poterat, pro captu in homine esse non poterat, pro captu temporis inveniret. Uterque aliquando non peccavit, tamen uterque sine peccato esse non potuit: ut sit Deus uerax, omnis autem homo mendax, sicut scriptum est; uani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris. Habentes utique gratiam et adiutorium Dei, tamen sine peccato esse nec obtinere Dauid nec Salomon ualuit custodire; discipulisque eius tantum rerum ordinem mutet, sperat! quod si factum forte non fuerit, Deum inpossibilitatis accuset? \'potest, inqfaciam? Tolerabo interim pannum novum vestimento veteri colligatum, donec emendationis miserae falsitatem pejor scissura patefaciat. Concedo enim, ut contra ducem veritatis loquentis, cum dixerit: Potest homo, si velit, dixisse videatur: potest homo cum adjutorio Dei. Nunc demum mihi veluti ad exordium propositionis sermo revocandus est: et, paulisper injuriae dolore seposito, cum reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
fieri quod nunquam factum est.
Non requiras utrum fuerit. quod
possenon ambigas. edificari domum
uoluit ds nomini suo & hoc ut non
nisi in nocens: & bene im maculatus
ex truer&: Duo adhoc reges iunc¬
tis uirib eliguntur: uterq ad ad¬
iutorium. decustodia utriq pro-¬
mittitur: Ad dauid siquidem dicit
ds: Ueritas mea & miscdia mea cum
cõ. De salomone uero testatur:
Ipsum elegi mihunfilium. & ego ero
er in patrem: Ex his duobus tẽplũ
dniunus p̃parat. alt̃ aedificat:
Preparat senex: ꝑficit puer:
Dignũ est enim ut scdm dñi templũ
sc̃s aedificet: p̃parat ut dixi senex.
sedquasi postquã peccare ces sauit:
Perficit puer: sed pene cum adhuc
peccare non cȩpit: Ille ante pec¬
cauit: bic postea: Ille multo pec¬
cato aedificare non meruit: iste
multo peccato quod aedificauerat
dereliquit: Et int̾̃ haec mirabiliter
sibi ordinatio sci dis posuit: ut
int̃duas aetates quod ꝑpetuum

Expanded text:
fieri, quod numquam factum est. fieri, quod numquam factum est. Non requiras utrum fuerit, quod posse esse non ambigis. Aedificari voluit Deus templum nomini suo, et hoc, ut non nisi innocens et bene immaculatus exstrueret. Duo ad hoc reges cunctis viribus eliguntur, uterque ad adjutorium: de custodia utrique promittitur. Ad David siquidem dicit Deus: Veritas mea et misericordia mea cum eo . De Salomone vero testatur: Ipsum elegi mihi in filium, et ego ero ei in patrem . Ex his duobus templum Domini unus praeparat, alter aedificat: praeparat senex, perficit puer. Dignum est enim ut sanctum Domini templum sanctus aedificet. Praeparat, ut dixi, senex, sed quasi postquam peccare cessavit: perficit puer, sed tamen pene cum adhuc peccare non coepit. Ille ante peccavit: hic postea. Ille multo peccato aedificare non meruit: iste multum peccando quod aedificaverat, dereliquit. Et inter haec mirabiliter 613 sibi ordinatio sancta disposuit: ut inter duas aetates, quod perpetuum