comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b dicit᷑. cum sitis mali: nisi quia uie
ueritas monstrat. quid simus dĩ doni
humano uitio. hoc commendans. iluis
dans.  Merito ait seneca qui templ¬
ido sunt diligendi mali ut ñ sint mali
admodum ñ ut ꝑmaneant. s ut sanen¬
ã medicis diliguntur egroti. Quicqt
tem post eam quȩ fit in baptismo abi¬
nem peccatorum in hac urta maneul
camus: etiam si ñ tale sit quod a dun
remoueri compellat altarib. ñ dolore
gimus ut faciatis int̃cedentib nob̃ ail
noueritis offerre ꝑ uobis. Indigetis en
ut ñ esset quare diceremus. dimiti
nimus esset. tanto elementia plemor
deberet. ut si ñ compungeremur sente
dũi dicentis. qui ur̃m ẽ sine peccato
in illam lapidem iaciat. ipsuis qui hos
sectaremur exemplum. Qui eum eẽt
sine peccato. ait nulieri quam ꝑtereti
iam de inceps noli peccare. Potuit em
metuere flagitiosa mulier. ne forte s
discedentib qui sua peccata cogitauerant

Expanded text:
 dicitur cum sitis mali\', nisi quia utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? merito ait Seneca, qui tempideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid autem post eam, quae fit in baptismo, abm peccatorum in hac uita manendo peccamus, etiam si non tale sit, quod a diuinis remoueri compellat altaribus, non doloragimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueritis offerre pro nobis. indigetis eniut non esset, quare diceremus: Dimitteanimus esset, tanto dementia 1 plenior esse deberet, ut, si non compungeremur sententia domini dicentis: Qui uestrum est sine peccato, prior in illam lapidem iaciat, ipsius, qui hoc dixit. sectaremur exemplum, qui cum esset utique sine peccato, ait mulieri, quam perterriam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiosa mulier. ne forte illis discedentibus, qui sua peccata cogitauerant,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid peccatorum. qͦuod ñ baptizatis
in ȩccłia scã dimittat᷑: s postea uiuendo
in hac fragilitate mortali. nisi contrabe¬
rent quod dimittendum esset. ñ ueracit̃
dicerent dimitte nob̃ debita nr̃a. Boni
gͦ in quantum filii dĩ sunt: in quantũ
autem peccant quod sua ñ mencdaci cõ¬
fessione testantur. utiq mali sunt: insi
forte Idłieat. alia bonorum alia malorũ
quorum patrem dicebat dm̃. Nam
sermone ubi illam docet orationem
co ex hortans adp̃dicandum dm̃ ar¬

Expanded text:
aliquid peccatorum, quod non baptizatis aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi contraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filii dei sunt, in quantum autem peccat, quod sua non mendaci confessione testantur, utique mali sunt. Nisi forte quis dicat alia bonorum alia malorum quorum patrem dicebat deum. nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum de
Abbreviated transcription (Latin):
stamus abomni uiciositate sanatum. tran¬
seat in eam uitam ubi uichil omuino pec¬
cabitur. Nam utiq bonos docebat orare
ñ malos: quib p̃cepit ut dicerent. Pater
nr̃ qui es incȩlis. Ex hoc enim boni quo
filii cłĩ. ñ natura geniti s gr̃a facti: tanquã
hii quib recipientib eum dedit potesta¬
tem filios dĩ fieri. Quȩ generatio sp̃ualis.
more scͥpturarum etiam adoptio nomina¬
tur: ut distinguatur ab illa generatione
d̃i de dõ. coȩt̾ni de ȩt̃no. Unde scͥptum
ẽ. Generationem eius quis enarrabit:
Cum gͦ bonos esse monstrauerit quos uo¬
luit ueracĩt dicere. dõ. pat nr̃ qui es in
cęlis: p̃cepit tamen ut in eadem oratio¬
ne int̾ cȩtera dicerent. dimitte nobis de-¬
bita nr̃a sicut & nos dimitumus debito¬
rib nr̃is. Quȩ debita esse peccata quã¬
uis manifestum sit. postea tamen mani¬
festuis declarauit dicens. Si enim duni
bapti zati orant. Nec ẽ ꝓrsus p̃t̾itorum

Expanded text:
stamus, ab omni uitiositate sanatum transtamus, ab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent: Pater noster, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, quos uoluit deo ueraciter dicere: Pater noster, qui es in caelis, praecepit tamen, ut in eadem oratione inter cetera dicerent: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae debita esse peccata quamuis manifestum sit, postea tamen manifestius declarauit dicens: Si enim dimisbaptizati orant nec est prorsus praeteritorum
Abbreviated transcription (Latin):
singularit̃ bonus est: & hoc amutere
ñ potest. Nulluis enim boni participa¬
tione bonus ẽ. qm̃ bonum quo bonus ẽ
ipse sibi ẽ.: łlomo autem cum bonus ẽ. ab
illo bonus ẽ quod a se ipso esse ñ potest.
Illius enim spu bomi fiunt quieumq fĩ¬
unt. ciuius capax creata ẽ nr̃a natura
ꝑꝓpͥam uoluntatem. Pertinet gͦ adnos.
ut bom simus acciꝑpe & habere quod dat
qui de suo bonus ẽ: quo quisq neglecto
de suo malus ẽ. Proinde in quantum ho¬
mo recte agit. id ẽ scienter ce a manter
& pie bonum oꝑatur. in tantum bonus
ẽ. In quantum autem peccat. id ẽ a uerita¬
te &e caritate & pietate deuiat: intantum
malus ẽ. Quis ẽ autem in hac uita sine a¬
liquo peccato: S eum dicimus bonum
ciuus p̃ualent bona: eumq optimum qui
peccat minimum. Idcireo ipse dũs quos
dicit bonos ꝓpt̃ participationem gr̃ȩ diui¬
nȩ. eosdem eͤtiam malos dicit ꝓpt̃ intia in¬
firmitatis humanȩ: donec toͦtum quo con¬

Expanded text:
singulariter bonus est et hoc amittere singulariter bonus est et hoc amittere non potest; nullius enim boni participatione bonus est, quoniam bonum, quo bonus est. ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo bonus est, quod a se ipso esse non potest. illius enim spiritu boni fiunt, quicumque fiunt, cuius capax creata est nostra natura per propriam uoluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec totum, quo con
Abbreviated transcription (Latin):
ret : cecidit seuitia. tremente conseientia.
Tunc enim iam ex illa congregatione di¬
lapsi. solam misericordi miseram relique¬
runt. Cedat huic sententiȩ pietas xp̃ia¬
norum. eui cessit impietas iudeorum.
Cedat humilitas obsequentium: cui
cessit suꝑbia ꝑsequentium. Cedat confes¬
sio fidelis cui cessit simulatio temptatoris.
Malis parce uir bone. Quanto melior.
tanto esto mitior. Quanto fis celsior po¬
testate : tanto humilior fiere pietate. Ego
quidem intuens mores tuos. appellaui
te uirum bonum. s tu intuens uerba
xp̃i dic tͥ ipsi. Nemo bonus: nsi unus
ds̃. Quod cum uerum sit. hoc enim ue¬
ritas dixit. nec ego tamen illud existi¬
mari debeo fallaci assentatione dixisse.
& dñieis u̾bis quasi contraruis extrtisse:
ut cum ille dicat nemo bonus nisi unꝰ
ds̃. ego te appellauerim uirum bonũ.
Non enim & ipse dñs contraria sibi lo¬
c̃utus ẽ ubi ait. Bonus homo. de bono
thesauro cordis sui ꝑfert bona. Os̃ autẽ

Expanded text:
ret, cecidit saeuitia tremente conscientia; ret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi solam misericordi miseram reliquerunt. cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui cessit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonus nisi unus deus. quod cum uerum sit — hoc enim ueritas dixit —, nec ego tamen illud existimari debeo fallaci assentatione dixisse et dominicis uerbis quasi contrarius extitisse, ut, cum ille dicat: Nemo bonus nisi unus deus, ego te appellauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona. deus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
siue irascenti fortuito suꝑueniat: ñ iustissi¬
mus s in humanissimus iudicatur si ñ int̃¬
ueniat. Scio ego te ipsum eum aliis ami¬
cis tuis in ȩccłia carthaginensi int̃cessisse
pelerico. eui merito succensebat ep̃e. Et
utiq nullum ibi discrimen sanguinis sub
incruenta disciplina timebat᷑: nec eum id
quod etiam uobis displicebat mnultum ẽẽ
uellets: tanquam delicti appbatores uos iu-¬
dicabamus. s tanquam humanissimos inter¬
cessores audiebamus. Si gͦ uobis fas ẽ ȩcc¬
siasticam correptionem int̾eedendo mittiga
ritur bene uuuiat. iste ne uiuat: Postremo
nis commendauit officium: nisi quia
ille t̃rendo fecit. quod nos petendo. Ille
enim dñs nos serui sumus. Uerumptam̃
ille sic t̃ruit: ut om̃s timere debeamus.
Quis enim ẽ nr̃m sine peccato: Quod
eum illis dixisset a quib ei offerebatur
punienda peccatrix. ut qui sciret se esse
sine peccato pͥor in illam lapidem mitte¬

Expanded text:
siue irascenti fortuito superueniat, non iustissisiue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem intercedendo mitigarritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo essionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis dixisset, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitte
Abbreviated transcription (Latin):
homo ustus & nollet eam diuulgari
tuit eam occulte limittere. Hȩc eo dͥs¬
tante. apparuit ili angłs qui doccrer
cose numuis. quod ille putauerat erii
eacdias homuim suscepistis. seitis quam li¬
cencir.s desendere quam aecusare solere¬
tentis᷑ amen. defensor abint̃cessore plu¬
rimum distat. Nlam ille diluendis uł ob¬
tegendis eriminib oꝑam maxime impen¬
dit: int̾cessor autem etiam eum de eul¬
pa constat ꝑpena remouenda uł temꝑan¬
da euram gerit. Hoc sunt apud dm̃ pro
peccatorib iusti: hoc ꝓse ipsi peccantes
in uieem ut faciant ad monent᷑. Nam scͥp¬
tum ẽ. Confitemini in uicem peccata u̾ra.
&e orate ꝑ uobis. Has sibi partes humanita¬
tis. ubi potest omnis homo apud hominẽ
uindicat. Nam quod ipse quisq domui
sue puniret admissum. in alt̾ius domo
uult impunitum. Siue enim adbibeat᷑
apud amicum. siue ille cui quam in quem
potestas uleiscendi ẽ. se p̃sente succenseat

Expanded text:
homo iustus et nollet eam diuulgare, homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat
Abbreviated transcription (Latin):
rum uitȩ necisq haberent legitum
iussa esset lege lapidari. ac deinde
quȩ huius modi reas iussit occidi. n
los t̾rendo ad mĩam reuocauit. qui
iudicio hec posset occidi. Puto quis
sententia dñi audita. si p̃sens fuit eta
maritus ipse. qui uiolatam sui thorifit
uindicari postulabat: ext̃ritus animin
aduoluntatem parcendi ab uleiscendi s¬
piditate deflexit. Ilam quomͦ ẽ adͥimod
accusator ne suas ꝑsequeret᷑ in uirias.
quando ipsi uidices ita sunt a uinde
ꝓhibiti. qui in adulteria punenda n
pͥuato dolori compellebant᷑ seriure sl
Unde ioseph eui uirgo maxia mat̃ dlĩ
fuerat desponsata. cum eam comperisi
esse preguantem eui se nouerat ñ esse s¬
mixtum. & obhoc nichil aliud quam al¬
ulteram credidisset: puniri eam tand
noluit. nec appbator flagitii fuit. Nas
hȩc uoluntas eius. etiam iusticiȩ depũ
Ita quippe de illo sẽptum ẽ. Et eum a

Expanded text:
quorum uitae necisque haberent legitimaquorum uitae necisque haberent legitimaquod iussa esset lege lapidari, ac deinde quae huius modi reas iussit occidi, et illos terrendo ad misericordiam reuocauit, quorum iudicio haec posset occidi. puto, quod hac sententia domini audita, si praesens fuit etiam maritus ipse, qui uiolatam sui tori fidem uindicari postulabat, exterritus animum ad uoluntatem parcendi ab ulciscendi cupiditate deflexit. nam quo modo est admonitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
quod apłs ait. ignoras quia pacientia
di adpenitentiam te adducit: aut istis
exceptis esse definitium quod scͥptum
ẽ. beati om̃s qui confidunt in eo: aut
res tanta sit pacientia. tanta miscdia
cdi. ut in hac temꝑali uita morib em̃¬
datis ñ dampnent᷑ in et̃num. qui nui¬
tior. nemo iustior: quales nos esse opor¬
tet homines erga homines. qui hane ui¬
tam nr̃am quantacumq laude cumu¬
lemus. eam sine peccato esse ñ dicimꝰ:
Quod si dixerimus. nos ipsos sicut scͥp¬
tum ẽ seducimus. & ueritas in nobis ñ
ẽ. Proinde licet accusatoris ala
sit. alia defensoris. ali uit̾cessoris
serere. sic tam̃ etiam ipsos exui.
tores. atq in hoc officio ñ ira pba
narum in uiriarum examiniꝰtar̃
ces. quales udices esse debent t̾rut
sura diuina: ut cogitarent sibi pr̃
peccata cł̃i misecłiam necessariam.
tarent adculpam sui officiĩ ꝑtiner
quid erga eos misericordit̾ ageren

Expanded text:
quod apostolus ait: Ignoras, quia patientia quod apostolus ait: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? aut istis exceptis esse definitum, quod scriptum est: Beati omnes, qui confidunt in eum, aut res tanta sit patientia, tanta misericordia dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non damnentur in aeternum, qui nultior, nemo iustior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc uitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus, quia, si dixerimus. nos ipsos, sicut scriptum est, decipimus et ueritas in nobis non est! proinde licet accusatoris alia persona sit, alia defensoris, alia intercessoridisserere, sic tamen etiam ipsos criminum ultores atque in hoc officio non ira proalienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
contempsero. si libidinum in citamenta
frenauero: si ad castigandum corpus
meum multa mͥ etiam licita ce concessa
subtraxero. si me penitendo uehemen¬
tuis quam pͥus exerutiauero: si misera¬
bilius ingenuero. si uberius fleuero.
larguis. si caritate quȩ coopit multitu¬
dinem peccatorum flagrauero ardentuis.
quis nr̃m ita desipit ut huic homuu
dicat. nichil tͥ ista in posterum ꝓdert̃.
uade saltem uitȩ huius suauitate per¬
fruere: Auertat ds̃ tam in manem
sacrilegamq dementiam. Quamuis gͦ
caute salubrit̃q puisum sit. ut locus il¬
liuis humillimȩ p᷑enitentiȩ semel in ȩccłia
concedat᷑. ne medicina ulis minus u¬
tilis esset egrotis. quȩ tanto magis sa¬
lubris ẽ quanto minus contemptibilis
fuerit: quis tamen audeat dõ dicere.
quare huic homini qui post pͥmam pe¬
nitentiam rursus se laqueis iniquita¬
tis obstringit. adhuc it̾um pareis.
Quis audeat dicere erga istos ñ agi

Expanded text:
contempsero, si libidinum incitamenta contempsero, si libidinum incitamenta frenauero. si ad castigandum corpus meum multa mihi etiam licita et concessa subtraxero, si me paenitendo uehementius quam prius excruciauero, si miserabilius ingemuero, si fleuero uberius, largius, si caritate, quae cooperit multitudinem peccatorum, flagrauero ardentius>, quis nostrum ita desipit, ut huic homini dicat: \'Nihil tibi ista in posterum proderunt; uade, saltem uitae huius suauitate perfruere\'? auerterit deus tam immanem sacrilegamque dementiam! quamuis ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel in ecclesia concedatur, ne medicina uilis minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris erit, quanto minus contemptibilis fuerit, quis tamen audeat deo dicere: \'Quare huic homini, qui post primam paenitentiam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis?\' quis audeat dicere erga istos non agi,
Abbreviated transcription (Latin):
gorem ur̃m peis int̾cedendo flectamus.
ꝓ quib &e dñm quem nichil demoribus
eorum etiam futuris latet. ñ tamen im¬
nitentiam. post altaris reconciliationem
uł similia uł grauiora committant. et
tamen ds̃ facit etiam suꝑ tales oriri so¬
lem suum. nec minus tͥbuit quam antea
tͥbuebat largissima munera uite ac salu¬
tis. Et quamius eis in eccłia locus ille pę¬
nitentiȩ ñ concedatur. ds̃ tamen super
eos suȩ pacientiȩ ñ obliuisert᷑. Ex quorũ
numero si quis uobis dicat. aut date mͥ
eundem dnm it̾um pęnitendi locum aut
desꝑatum me pnuntiate. ut faciam quie¬
quid libuerit. quantum meis oꝑib ad¬
uiuor. & humanis legib ñ shibeor. in scor¬
tis omniq luxuria. dampꝰnabili quidẽ
apud dñm. s apud homines plerosq
etiam laudabili: aut si me abhae nequi¬
tia reuocatis. dicite utrum mͥ aliquid
ꝓsit aduitam futuram si in ista uita
il lecebrosissimȩ uoluptatis blandimenta

Expanded text:
gorem uestrum pro eis intercedendo flectamus, gorem uestrum pro eis intercedendo flectamus, pro quibus et deum, quem nihil de moribus eorum etiam futuris latet, non tamen innitentiam, post altaris reconciliationem uel similia uel grauiora committant; et tamen deus facit etiam super tales oriri solem suum nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. et quamuis eis in ecclesia locus ille paenitentiae non concedatur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quorum numero si quis nobis dicat: \'Aut date mihi eundem iterum paenitendi locum aut desperatum me pronuntiate, ut faciam, quicquid libuerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, aut si me ab hac nequitia reuocatis, dicite, utrum mihi aliquid prosit ad uitam futuram, si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis blandimenta
Abbreviated transcription (Latin):
pe eius quantum homini pio nosse donatũ
ẽ: exponit apłs dicens. Ignoras qm̃ patien¬
tia di adpenitentiam tẽ adclucit: A dhanc
uolumus adduci. ꝓ quib int̾uenimus. nõ
eorum peccatis uł parcimus uł fauemꝰ.
Nam quodam crimina quorum mani-¬
festa sunt. aur̃a seueritate lib̃atos. a so¬
cietate tamen remouemus altaris: ut
pęnitendo placare possint contemplan¬
tempserant. seq ipsos puniendo. Nam
nichil aliud agit quem ueracit penitet.
nisi ut id quod malefecerit impunitum
esse ñ sinat. Eo quippe mͦ sibi ñ parcenti
ille pareit: euius altum iustumq udiei¬
um nullus contemptor euadit. Quod si
iniquis ce scelestis ille parcendo. eisq ui¬
tam salutemq largiendo. etiam plerisq
eorum quos nouit ñ acturos penitentiam
tamen exibet pacientiam: quanto magis
nos in eos qui correctionem ꝑmittunt᷑. &¬
utrum faciant quod ꝓmittunt incerti
sumus. misericordesͤ ẽẽ debemus : ut ri¬

Expanded text:
pe eius, quantum homini pio nosse donatum pe eius, quantum homini pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? ad hanc uolumus adduci, pro quibus interuenimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placare possint,tempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit, inpunitum esse non sinat. eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor euadit. quod si iniquis et scelestis ille parcendo eisque uitam salutemque largiendo etiam plerisque eorum, quos nouit non acturos paenitentiam, tamen exhibet patientiam, quanto magis nos in eos, qui correctionem promittunt et, utrum faciant, quod promittunt, incerti sumus, misericordes esse debemus, ut ri
Abbreviated transcription (Latin):
aurizas tͥ iram indiȩ irȩ &e reuelationis iusti
iudieũ cuĩ. qui reddet unicuiq scd̾m oꝑa eiꝰ.
Numquid qm̃ isti in sua nequitia ꝑseue¬
rant. ido ds̃ in sua patientia ñ ꝑseuerat:
ꝑ pauea in hoc scło puniens ne diuina ꝓui-¬
dentia ñ esse credatur. & multa seruans
ultimo examini ut futurum iudicium cõ¬
mendetur. Non ut opinor magister illȩ cȩ-¬
lestis impietatem nos diligere p̃cipit. eum
p̃cipit ut nr̃os diligamus inimicos. benefa-¬
ciamus eis qui nos oderunt. oremus ꝓeis
qui nos ꝑsecunt᷑: cum ꝓculdubio si p᷑ie dm̃
colimus. inimicos atq odiis adũsum nos a-¬
cerrimis incitatos. ac ꝑsecutores nisi impi¬
os habere ñ possumus. Num gͥ diligendi
sunt impii: Num im̃piis benefaciendum
ẽ ͦ Num ꝑimpiis etiam orandum ẽ: Ita pla¬
ne. Qui enim hoc p̃eipit ds̃ ẽ. Nec tamen nos
hoc pacto sotietati adiungit impietati orũ:
quib & ipse parcendo & uitam salutemq
largiendo ñ utiq sotiatur. Consilium quip¬

Expanded text:
 iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem nos diligere praecipit, cum praecipit, ut nostros diligamus inimicos, benefaciamus eis, qui nos oderunt, oremus pro eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pie deum colimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quip
Abbreviated transcription (Latin):
ritate int̾uenire preis: ne istam uitar
finiant ꝑsupplicium. ut ea finita ñ po
finire supplicium. Noli gͦ dubitare hoc ofi¬
um nr̃m ex religione descendere: cum adil
apud̃ quem nulla ẽ iniquitas euius sim
potestas ẽ. qui ñ tantum qualisquisq si¬
det. uerum etiam qualis futurus sit p̃uib
qui solus potest in uidicando ñ labi. quil
in eognoscendo ñ potest falli: faciat tanl

Expanded text:
caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, facia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit. Ante quam gͦ discutiam M
molem hanc amouendam. qua nuy
dentur ueniabiliora. cum is qui reis
correctionem ꝓmittit. łlȩc tua ẽ. h
corrigi uolumus appbamus. nec quoti
ram cominittit᷑ ideo᷑ uolumus esse imp
tum quia placet. s hominem miseran
facinus autem seu flagitium detestot
quanto magis nobis displicet uitium
tantominus uolumus in em̃datum int
uiciosum. fa̾cile ẽ enim atq ꝓeliue mi
odisse quia mali sunt. rarum auten
pium eosdem ipsos diligere. quia hon
sunt: ut in uno simul &e eulpam impil
& naturam ꝓbes: ac ꝓpt̾ea eulpam ust
oderis. quodͦ ea fedatur natura quam dͥiui
Non ẽ gͥ iniquitatis s potius humanta
sotietate deuitictus. qui ꝓpt̾ea ẽ erimim
secutor: ut sit hominus lib̾ator. Morsi
porro corrigendorum. nullus alius quar
in hac uita locus ẽ. Nam post hanc qui
id habebit. quod in hac sibimet conqil¬
rit. Ido compellimur humani genersse

Expanded text:
mittit\'. antequam ergo discutiam, quid ad molem hanc amoliendam, qua nostrae uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
Eau faeit solem suum oriri suꝑ bonos ae
malos ae plut sup iustos ce miustosi Hae
mdisigentia e iemtate eliua. multos ab¬
uã aꝑnitiem suam quis nesero Quos
arguens apłs ce grauit mnerepans dieit i
Etristimas autem ohomo omnis qui ui¬
dicas eos qui talia agunt ce facis eaciem.¬
qm̃ tu effugies iudieium dĩ : An diuiti¬
as benignitatis enis & pacientiȩ longanimi-¬
tatis contempnis. ignorans qm̃ benigͦnitas
dĩ adpenitentiam te adducit. ͦ Scd̾m du

Expanded text:
it solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, quoniam benignitas dei ad paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatorem teneri in omnib quȩ peccan¬
tur. certum ẽẽ nos culpȩ sociẽtate uin¬
ciri: quotiens eum impunitum esse uo¬
lumus. qui culpȩ tenetur obuoxius. His
u̾bis qũe ñ t̾reas. tuȩ lenitatis &e benig¬
uitatis ignarum: Unde nos qui te no¬
iumus. & hȩc querendi gr̃a ñ decernen¬
di scͥpsisse minime dubitamus. aliis uer
bis tuis adista citius respondemus. Tan¬
quam enim nos hesitare in hac questi¬
one nolueris: aut p̃uidisti quid dietu¬
ri essemus. aut admonuisti quid di
deberemus. & aisti. Tum p̃tea accest¬

Expanded text:
orem teneri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea acce
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustinus ep̃s famulus
ixp̃i familiaq eius. dilec¬
to filio macedonio in dũo
salutem. Negotiosissi¬
mum in re publica ul¬
rum. ce ñ suis s alio¬
rum utilitatib at¬
tentissimum. qua¬
lem de esse ce tibi
gratulamur &
reb humanis :
nec deserere de¬
bemus alloquio. nec occupare pemio.
Accipe itaq quod ꝑme uł nosse uoluis¬
ti. uł utrum ipse nossem exꝑiri. Quod
si paruum aut suꝑfluum iudicares:
nullo mͦ int tam magnas tamq necessa¬
rias curas tuas curandum esse censeres.
Queris a me cur officiũ sacerdotii nr̃i ẽẽ
dicamus int̾uenire ꝓreis: & nisi optine¬
amus offendi. quass quod erat officii nr̃i
minime reportemus. Ubi uehement̃ te
dicis ambigere. utrum istud ex religione
descendat: deinde adiungis. qua ratio¬
ne ita mouearis. Nam si adño peccata
inquis adeo ꝓhibentur. ut ne penitendi
quidem copiã post pͥmam tͥbuatur: qͣm¬
adinodum nos possumus ex religione cõ¬
tendere. ut nobis qualecumq illud ermm̃

Expanded text:
UGUSTINUS EPISCOPUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Negotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec occupare prooemio. accipe itaque, quod per me uel nosse uoluisti uel, utrum ipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interuenire pro reis et, nisi obtineamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibquidem copia post primam tribuatur; quemadmodum nos possumus ex religione contendere ut nobis qualecumque illud crimen
Abbreviated transcription (Latin):
occupationib tuis loquendo iudeor onero¬
sus. cum tͥ homini acuto & docto cito solui
potuerit. quod querebas. Iam dudum au-¬
tem finire deberem: si te tantum scirem
fuisse lecturum quod flagitasti ut rescri¬
berem. felix u xp̃o uiuas tili lm̃e.¬

Expanded text:
occupationibus tuis loquendo uideor onerooccupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo uiuas, fili
Abbreviated transcription (Latin):
& a bonis tanto melius hobetur. quanto
minus amatur. S int̃ hȩc toleratur iniqui¬
tas male habentium. &e quedam int̾ eos
uira constiturintur quȩ appellant᷑ ciuilia:
ñ quod hinc fiat ut bene utentes sint. s ut
male utentes minus molesti sint: donec fi¬
deles & pii quorum iure sunt omnia qui uł
ex ilis fiunt. uł int̃ illos tantisꝑ uiuentes
malis eorum ñ obstringuntur s exercentur.
pueniant adillam ciuitatem ubi hereditas
et̃nitas ẽ. ubi ñ habet nisi ustus locum.
ñ nisi sapiens pͥncipatum: ubi possidebunt
quieumq ibi erunt uere sua. S tamen eti¬
am hic ñ int̾cedimus. ut secundum mores
legesq t̾renas ñ restituantur aliena. quam-¬
uis placabiles uos uelimus malis: ñ ut pla¬
ceant ułt ꝑmaneant mali. s quia ex illis
fiunt quicumq fiunt boni. &e sacrificio
mĩȩ placatur ds̃. Quem nisi ꝓpitium ha¬
berent mali: nulli essent boni᷑. Dui ẽ quod

Expanded text:
 a bonis tanto melius habetur, quanto  a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
atur ablatum: s ut dixi cum restituu pẽt
Plerumq enim qui aufert amitcit. siue
alios paciendo malos siue ipse male urr¬
do: nec aliud habet unde restituat. luei
te ñ possumus dicere. reddle quod abstu
nisi cum eum habere credimus & negart
Ubi quidem si aliquos sustinet ã reperes
crutiatus. dum existimatur habere quis
reddat nulla ẽ iniquitas: quia &e si ñ ẽ il¬
de reddat ablatam pecuniam. merito sĩl
dum eam ꝑmolestias corꝑales redibere ch¬
pellitur. peccati quo male ablata ẽ pȩnaz
linit. s in humanum ñ ẽ. etiam ꝓtalib iss¬
cedere tanquam ꝓreis eriminum: ñ adhꝰ
ut minime restituantur aliena. s ne ful¬
tra homo in homiiem seuiat. Ille p̃serls
reddant᷑ reꝑiant᷑: Qui tamen ubi ubi st̃
tantomagis ista contempnunt. quanto ȩa
iistius possidere potuerunt. Iustitiam qͥp¬
pe ce nemo male habet: & qui ñ dilexerit
n habet. Pecunia uͦ e a malis male habet᷑:¬

Expanded text:
tuatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest. tuatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest. plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus dicere: \'Redde, quod abstulisti ? , nisi cum eum habere credimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesreddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et
Abbreviated transcription (Latin):
ni quicquam debeatis: nisi ut in uiena
iussi sunt t̾rentib debere qui timent . s
dilectionem uissi sunt timentib debere
terrent. Nichil nocendi cupiditate fiat.
omnia consulendi caritate: & nichil fier
manit̃ nichil inhumanit̃. Ita formidabto
ultio cognitoris. ut nec intercessoris reli
contempnatur: quia & plectendo & iguis¬
do hoc solum bene agitur. ut uita homis
corrigat᷑. Quod si tanta ẽ ꝑu̾sitas &ẽ impi¬
tas. ut ei corrigendȩ nec disciplina posit
desse nec uenia: a bonis tamen intentio
atq conscientia quam ds cernit. siue son¬
ritate siuie lenitate ñ nisi officium dileta¬
nis impletur. Quod autem in epła tual
quitur ubi dicis. uerum nunc ut moris ĩ
sunt & sceleris pęnam cupiunt sibi homrs
possidere: pessimum hominum genus en¬
memoras. cui pęnitendi medicina omnin
ñ ꝓdest. Si enim res aliena ꝓpt̃ quam pe¬
tum ẽ cum reddi possit ñ redditur. ñ q¬
tur penitentia s fingitur. Si autem ueat
agitur. ñ remittitur peccatum nisi resta¬

Expanded text:
icquam debeatis, nisi ut inuicem diussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenpossidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omninprodest. si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur paenitentia, sed fingitur; si autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi resti
Abbreviated transcription (Latin):
factũ fuerit ꝓbari exꝑiendo. quã le¬
gendo antequã fiat inueniri potest.
hoc me cõpulit dicere cuiꝰdam opinio.
quẽ prb̾r qͦꝙ hieronimꝰ temeritatis
notat: quod ausus fuerit damhelis
ebdomadas de aduentu xꝑi futuro ñ
de preterito exponere. Si qͥd autẽ ꝓme
ritis potiorib sc̃ȩ humilitati cordis tui
dñs meliꝰ reuelauit. siue reuelauerit. pe¬
to nobiscum communicare digneris: &
hec nr̃a rescpta sic accipere. tanqũa ho¬
minis qͥ malłe qͥdẽ eoꝵ que a me in quisis¬
ti habere scientiã quã ignorar.tiã: s qͥa
id ñdum potui. magis eligo cautã igno¬
rantiã confiteri : quã falsam scientiã ꝓfite¬

Expanded text:
factum fuerit, probari experiendo quam lefactum fuerit, probari experiendo quam legendo, antequam fiat, inueniri potest. Hoc me compulit dicere cuiusdam opinio, quem presbyter quoque Hieronymus temeritatis notat, quod ausus fuerit Danihelis hebdomadas de aduentu Christi futuro, non de praeterito exponere. si quid autem pro meritis potioribus sanctae humilitati cordis tui dominus melius reuelauit siue reuelauerit, peto nobiscum communicare digneris et haec nostra rescripta sic accipere tamquam hominis, qui mallem quidem eorum, quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri quam falsam scientiam profite
Abbreviated transcription (Latin):
dituir. ut a seruis di ꝑagretur orbis. &
quot qͣntaeq sint adhuc gentes sine
xꝑi euangłio fideliter renuntietur:
multo minꝰ existimo in scpͥturis pos
se comp̃hendi. qͣnta usq ad siñe scłi fu¬
tura sunt tẽpora. qͦndoqͥdem in eis le¬
giꝰ. nemo potest cognoscere tẽpora
que pater posttt in sua potestate.
Unde si iam nobis cercissime renunti¬
atũ fuisset in om̃ib gentib eugłiũ
p̃ricari: nec si possemꝰ dicere qͣntũ
magis magisq iam ꝓpinqͣre merito
diceremꝰ. Nisi forte quis respondeat
tanta celeritate p̃dicato eugłio ro¬
uanas gentes &plerasq barbaras oc¬
cupatas. atq ita ñ nullas ñ paulatĩ
÷ subito ad fide xꝑi fuisse conũsas.
ut ñ sit iner edibile paucis annis. ꝙ si
ñ uitȩ nr̃e qͥ ĩa senuimꝰ. certe uiuenũ
qui uenturi sunt ad senectã uniuer¬
sas om̃ino gentes residuas enangłio
posse cõpleri. S si ita erit. faciliꝰ cum

Expanded text:
ditur, ut a servis Dei peragretur orbis, et ditur, ut a servis Dei peragretur orbis, et quot quantaeque sint adhuc gentes sine Christi Evangelio, fideliter renuntietur; multo minus existimo in Scse comprehendi, quanta usque ad finem futura sint tempora, quando quidem in eis legimus: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater in sua posuit potestate. unde si iam nobis certissime renuntiatum fuisset in omnibus gentibus euangelium praedicari, nec sic possemus dicere, quantum magis magisque iam propinquare merito diceremus, nisi quis forte respondeat tanta celeritate praedicato euangelio Romanas gentes et plerasque barbaras occupatas atque ita nonnullas non paulatim sed subito ad fidem Christi fuisse conuersas, ut non sit incredibile paucis annis etsi non uitae nostrae, qui iam senuimus. certe iuuenum, qui uenturi sunt ad senectam, uniuersas omnino residuas gentes euangelio posse compleri. sed si ita erit, facilius, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pora uł opcrrunitates. uec sie qͦ aic¬
tuna siue imꝑorrura suit trupria.
do sit finis buiꝰ scłi. uł aditentꝰ dñi:
quod ipse ait scire renirẽ posse. o¬
portunitas uͦ illꝰ temporis ꝓfecto ñ e¬
rit. antequã p̃dicet᷑ exon głiũ uniñso
orbi in restimoniũ om̃ib gentib. a ꝑ¬
tissime᷑ enĩ de hac re legit᷑ sententia
saluatoris dicentis. Et predicabit᷑ hoc
eugłiũ regni in uniũso orbe in testi¬
moniũ om̃ib gentib: ꝙ tunc ueniet
finis. Tunc ueniet qͥd ẽ. nͥ qͥa ante ñ
ueniet: Quanto gͦ post ueniat. incer¬
tũ uob̃ est. Ante tam̃ ñ ẽẽ uenturũ. du¬
bitare utiq ñ debemꝰ. Si gͦ susciꝑent
hunc laborẽ serui di. ut ꝑagrato or¬
be t̾raꝵ qͣntum possent colligerent.
qͦt remansit gentiũ ubi ñdum ẽ euan¬
głiũ ỹdicatũ: hinc adũtere utrũꝙ
possemꝰ qͣntũ hoc tempꝰ lenge sit a fi¬
ne scłi. Quod si propt̃ queda loca mac¬
cessibilia ꝙ inhospita fieri posse ñ cre¬

Expanded text:
pora aut opportunitates\', nec sic, quod dictuna siue importuna sint tempora. do sit finis huius saeculi uel aduentus domini, quod ipse ait scire neminem posse. Opportunitas uero illius temporis profecto non erit, antequam praedicetur euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus. apertissima enim de hac re legitur sententia saluatoris dicentis: Et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. \'tunc ueniet\' quid est nisi \'ante non ueniet\'? quando post ergo ueniat, incertum nobis est; ante tamen non esse uenturum dubitare utique non debemus. si ergo susciperent hunc laborem dei serui. ut peragrato orbe terrarum, quantum possent, colligerent, quid remansit gentium, ubi nondum est euangelium praedicatum, hinc aduertere utcumque possemus, quantum hoc tempus lne saeculi. Quod si propter quaedam loca inaccessibilia et inhospita fieri posse non cre
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio meritoꝙ hono¬
de tua qͥdem letos de tuoꝵ uͦ tristes
nos eiꝰ responsa fecerunt. qͦd ñ sunt
ȩccłiae catholicȩ salubri correctione
sociati. Et qͥa id cito futtrũ sꝑabamꝰ.
achue ñ ẽẽ factũ multũ dolemꝰ: domi¬
ne eximie meritoq honorabilis ꝙ re¬
ligiose fr̃. Pinde caritatẽ tuã in dñi
pace salutantes. & p̃cipimꝰ & rogamꝰ
ut eos qͦd didicisti docere ñ differas. u¬
nũ scilicꝙ dm̃ ẽẽ solũ cui seruitꝰ
illa debet᷑ quȩ lãtria greco sermone
bũ in lege. ubi scriptũ ẽ. Dnm am̃ tu¬
ũ adorabis. & illi soli seruies. Quẽ si dm̃
patrẽ tantũ modo dixerimꝰ. responde¬
bit᷑ nobis. ergo latriã filio ñ debet᷑. qͦd
nefas ẽ dicere. Si autẽ debet᷑. qͦmͦ gͦ uni¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONOde tua quidem laetos, de tuorum uero tristes nos eius responsa fecerunt, quod nondum sint ecclesiae catholicae salubri correctione sociati, et, quia id cito futurum sperauimus, adhuc non esse factum multum dolemus, domine eximie meritoque honorabilis et religiose frater. Proinde caritatem tuam in domini pace salutantes et praecipimus et rogamus, ut eos, quod didicisti, docere non differas. unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gua in nrãm eundẽ librũ ubi hoc scpͥ¬
tũ ẽ scimꝰ ẽẽ translatũ. quõius lati¬
ne satis expͥmi ñ potuerit. Ibi enĩ
Nͦc. cum habeant hec duo inter se ñ ne
portunis sentiunt᷑. sic̃ messis. iundemi¬
a. calor. frigus. pax. bellũ. ⁊ siqͦ sitilia.
cant. Et certe hoc ipsi apł ñ it quesi¬
uerunt. qͣsi unũ uou stuñ uit̃ uł ho¬
rã. id ẽ exiguã diei pit̃. Ne uoluisses̃.
s utrũ iã eẽt ꝯporteu qͥ regnũ re

Expanded text:
gua in nostram eundem librum, ubi hoc scrigua in nostram eundem librum, ubi hoc scriptum est, scimus esse translatum, quamuis Latine satis exprimi non potuerit. ibi enim ούς. cum habeant haec duo inter se non nes uel opportunis sentiuntur sicut messis. uindemia, calor, frigus, pax, bellum et si qua similia; cant. Et certe hoc ipsi apostoli non ita quaesiuerunt, quasi unum nouissimum diem uel horam, id est exiguam diei partem scire uoluissent, sed utrum iam esset oppor
Abbreviated transcription (Latin):
lo spũ sc̃õ. qͥnta simul in patre ꝙ filio
ꝙ sp̃uscõ. Neq enĩ pat̾ ut haberet fili¬
um de seipso. miuuit seipsum: s ita
genuit de se alterũ se. ut totꝰ mane¬
ret in se. ꝙ eẽt in filio tantꝰ. qͣntꝰ ꝙ so
gro. ñ p̃cedit unde ꝓcedit. s tantꝰ cũ
illo qͣntꝰ ex illo. nec minuit eũ ꝓceden¬
do nec auget hȩrendo. Et hec om̃ia
nec confuse unũ sunt. nec disiunctȩ
tria sunt: s cũ sint unũ tͥa sunt. ꝙ cñ¬
mitto dicere quemaamodũ soleant se¬
ripturae diẽ uł horã euã ꝓ tempore
ponere. S certe illud de ignorantia
tempoꝵ aꝑtissime dictũ ẽ. Hara cũ
dñs hinc interrogatꝰ rẽt a disctpłis
sius. nemo inquit potest cognoscere
tempora que pater posut in sua po¬
cestate. Hon enĩ dixit diẽ uł horã. s¬
tempora que in breui sꝑato ñ soleq̃
dici sicut dies uł hora. maxime si
grecũ intueamur eloquiũ ex qua lin¬

Expanded text:
lo spiritu sancto quanta simul in patre et filio lo spiritu sancto quanta simul in patre et filio et spiritu sancto. neque enim pater, ut haberet filium de se ipso, minuit se ipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se et esset in filio tantus, quantus est solgro non praecedit, unde procedit, sed tantus cum illo quantus ex illo nec minuit eum procedendo nec auget haerendo. et haec omnia nec confuse unum sunt nec disiuncte tria sunt, sed, cum sint unum, tria sunt emitto dicere, quem ad modum soleant scripturae diem uel horam etiam pro tempore ponere. sed certe illud de ignorantia temporum apertissime dictum est. nam cum dominus hinc interrogatus esset a discipulis suis: Nemo. inquit, potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestate. non enim dixit \'diem\' uel \'horam\' stempora\', quae in breui spatio non solent dici sicut dies uel hora, maxime si Graecum intueamur eloquium, ex qua lin
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ am̃. Non enĩ sic ex do patre uni¬
genitꝰ filiꝰ. quẽ admodũ ex illo ẽ uniũ¬
sa creatura: quã ex nichilo creauit.
Hunc qͥppe de sua substantia genuit.
ñ ex nichilo fecit. Nec eũ ex tempore
genuit ꝑ quẽ cuncta tempora condi¬
dit: qm̃ sicut fłama splendorẽ qñe gig¬
uit tempore ñ p̃cedit. ita pat̃ nũqua
sine filio fuit. Ipse ẽ qͥppe sapientia ai
patris. de qua scpͥtum ẽ. Splendor ẽ
enĩ lucis ȩtñȩ. luci gͦ ctuꝰ candor est
id est dõ patͥ. sine dubio coȩterna ẽ.
Et ido non sic̃ in pͥncipio fȩcit as̾ celũ
& t̾ram. ita in pͥncipio fecit uerbũ: s
sicut creatura ex nichilo ẽ factus: s sic
a patr filioq ꝓcedit. ut nec a filio
nec a patre sit factꝰ.. Hȩc tͥnitas uiꝰ
eiꝰdemq ẽ naturȩ. atq substantiȩ: ñ
minor in singulis quõ in om̃ib. nec
maior in ꝯm̃ib quã in singłis: s tan¬
ta in solo patre uł in solo filio. qͥnta
in patre simul ꝙ filio. & tanta m so¬

Expanded text:
 4. Non enim sic ex Deo Patre unigenitus Filius, quemadmodum ex illo est universa creatura, quam ex nihilo creavit. Hunc quippe de sua substantia genuit, non ex nihilo fecit: nec eum ex tempore genuit, per quem cuncta tempora condidit. Quoniam sicut flamma splendorem quem gignit, tempore non praecedit; ita Pater numquam sine Filio fuit. Ipse est quippe Sapientia Dei Patris, de qua scriptum est: Splendor est enim lucis aeternae . Luci ergo cujus candor est, id est, Deo Patri sine dubio coet ideo non, sicut in principio fecit deus caelum et terram, ita in principio fecit uerbum, sedsicut creatura ex nihilo est factus, sed sic a patre procedit, ut nec a filio nec a patre sit factus. Haec trinitas unius est eiusdemque naturae atque substantiae non minor in singulis quam in omnibus nec maior in omnibus quam in singulis sed tanta in solo patre uel in solo filio quanta in patre simul et filio et tanta in so
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat templũ : Debet᷑ gͦ lãtria sp̃uiscõ.
Nam si ei templũ facere sic̃ salomon fecit
de lignis & lapidib. iubem᷑: utiq faci¬
endo templũ. latriam̃ exhibere coniun¬
cerem᷑. qͣnto magis latriam debemꝰ. eui
templũ ñ facimꝰ s sumꝰ Ac ꝑ hoc si ꝙ
pat ꝙ filio &e sp̃ni scõ latria debet᷑. ꝙ exi¬
bet᷑ a nobis. de qua dictũ ẽ. dñm am̃ tũ
adorabis ꝙ illi soli serines. ꝓculdubio

Expanded text:
dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere conuinceremur; quanto magis latrian debemus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio