comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mines utuntur: ut ab eis intelligatur. Loqͥtꝰ
autem ds̃ hominibus ñ ꝑ substantiam in uisi¬
et hominibus apparere uoluit quando locutus
est. Dicit etiam apostolus. Si linguis hominỹ
loquar et angłorum. Ubi queritur qua lingua
angłi loquantur. non quod angłorum alique
linguȩ suit. sed hoc ꝑ exaggerationem dicit᷑.
Item queritur qua lingua in futuro homi¬
nes loquant᷑. sed nusquam repperitur. Nã
dicit apłs. siue linguȩ cessabunt. Idõ autẽ
prius de linguis. ac deinde de gentibus
posiumus : quia ex linguis gentes. ñ ex gen¬
tibus linguȩ ex orte sunt

Expanded text:
mines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur mines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisiet hominibus apparere voluit quando locutus est. Dicit enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum ; ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur. Non quod angelorum aliquae linguae sint, sed per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, quod nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt . Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
grecam siue latinam. si ue ceterarum genti¬
um. aut audiendo potest tenere: aut le¬
gendo ex preceptore acciꝑe. Cum autem
omnium linguarum scientia difficilis sit
cuiquam. nemo tamen tam desidiosus . ẽ
ut in sua gente positus suȩ gentis linguã
nesciat. Ilam quidaliud putandus est
nisi animalium brutorum deterior: li¬
la enim ꝓpriȩ uocis clamorẽ expͥmunt:
iste de terior qui ꝓpriȩ linguȩ caret notiera.
Cuius modi autem lingua locutus ẽ ds̃
in principio mundi. dum diceret fiat
lux: inuenire difficile ẽ. Nondum enim
erant lingue. Item qua lingua insonuit
postea exterioribus hominum auribus maxi¬
me ad primum hominem loquens. uł ad ꝓ¬
phetas. uł dum corporalit̃ sonuit uox di¬
centis dĩ. tu es filius m̃s dilectus. ubi ã quibꝰ¬
dam creditur illa lingua una et sola quȩ fu¬
it antequam e̾ẽt linguarum diuersitas.
In diuersis quippe gentibus creditur quod
eadem lingua illis ds̃ loquatur quam ipsi ho¬

Expanded text:
Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentiGraecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium licuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi ho
Abbreviated transcription (Latin):
na quȩ post reges exactos apopulo romano
gesta ẽ. quam neuius. plautus. enniꝰ. uirgi¬
lius poetȩ. et exoratoribus graccus et cato
et cicero uł ceteri effuderunt. Mixtaq
post imperium latius ꝓmotum simul cũ
moribus et hominibus in romanã ciuitatẽ
inrupit : in tegritatem uerbi ꝑ solo ecisimosᷤ
et barbarismos corrumpens. Om nes autẽ
orientis gentes in guiture linguam et
uerba collidunt: sicut hebrei et syri.
Omnes mediterranee gentes in palato ser¬
mones feriunt. sicut greci et asiani. Om̃s
occidentis gentes uerba in dentibus fran¬
gunt sicut itali et ispani. Sirus et chal¬
deus uicinus hebreo ẽ in sermone. conso¬
nans in pleris que et litterarum sono. Qui¬
dam autem arbitrantur linguã hebreã
ipsam eẽ chaldeam: quia habraham de
chaldeis fuit. Quod si hoc recipitur. quo¬
modo in danihele hebrei pueri linguam quã¬
non nouerant doceri iubentur: Omnemau¬
tem linguam unusquisque hominum siue

Expanded text:
na, quae post reges exactos a populo Romano na, quae post reges exactos a populo Romano coepta est, qua Naevius, Plautus, Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hoirrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam Hebraeam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam, quam noverant, doceri jubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dubitationem nominis uł int̃pretationis
sermo uniꝰ linguȩ attulerit. Qreca autẽ
lingua inter ceteras gentium clarior habe¬
tur. Est enim et latinis et omnibus lin¬
gius sonantior. Cuius uarietas in quinq
partibus discernitur. quarum prima dici¬
tur coenedo. idest mixta. siue cõmunis.
qua omnes utuntur. Secunda attica. uide¬
licet atheniensis.: qua usi sunt omnes gre¬
ciȩ auctores. Tercia dorica: quam habent
egiptii et siri. Quarta ionica. Quinta¬
eolica qua se eolistilocutos ẽẽ dixerunt.
Et sunt in obseruatione grecȩ linguȩ eius¬
modi certa discrimina. Sermoenim eorum
ita ẽ disꝑtitus. Latinas autem linguas
quatuor eẽ quidam dixexunt: id est pͥscam.
latinam. romanam mixtam. Prisca ẽ quã
uetustissimi italici subiano et saturno stͣ
usi: incondita ut se habent carmina salio¬
rum. Latina quam sub latino et regibus
tusciȩ ceteri in latino sunt locuti: ex qua fue¬
runt duodecim tabulȩ scripte. Roma¬

Expanded text:
dubitationem nominis vel interpretationis dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter ceteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior: cuius varietas in quinque partibus discernitur. Quarum prima dicitur κοινὴ, id est mixta, sive communis quam omnes utuntur. Secunda Attica, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta Ionica, quinta Aeolica, †quas Αἰολιστὶ locutos dixerunt.† Et sunt in observatione Graecae linguae eiusmodi certa discrimina; sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattuor esse quidam dixerunt, id est Priscam, Latinam, Romanam, Mixtam. Prisca est, quam vetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Roma
Abbreviated transcription (Latin):
De linguis gentium.
inguarum diuersitas. exorta est in
edificatione turris post diluuiũ. Nam
prius quam suꝑbia turris illius in diuer¬
sos signorum sonos humanam diuideret
societatem: una omnium nationum lingua
fuit que hebrea uocatur: quam patriarche
et ꝓphetȩ usi sunt ñ solum in sermonibus
suis. uerum etiam in litteris sacris. In in¬
itio autem quot gentes tot linguę fuerunt.
Deinde plures gentes quam linguȩ: quia ex
una lingua multȩ sunt gentes exorte.
Linguȩ autem dictȩ in hoc loco ꝓuerbis.
quȩ ꝑ linguam fiunt. genere locutionis
illo quo is qui efficit. ꝑ id quod efficitur
nominatur. sicut os dici solet ꝓuerbis.
sicut manus ꝓ litteris.Tres sunt au¬
tem linguȩ sacrȩ. hebrea. greca. latina: quȩ
toto orbemarime excellunt. his enim trib̾
linguis suꝑ crucem domini a pilato fuit
eius causa conscripta. Unde et ꝓpter ob¬
scuritatem sc̃ãrum scripturarum : harũ
trium linguarum cognitio necessaria ẽ
ut ad alteram recurratur. dum si quã

Expanded text:
De linguis gentium . Linguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur; quam Patriarchae et Prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam
Abbreviated transcription (Latin):
exprimens speciem rei alicuiꝰ. quȩ dum uisa
fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura
autem dicta: quasi fictura. Est enim imago ficta
ñ ueritas. Hinc et fucata quȩ dam id est ficto quo¬
dam colore inlita: nichil fidei et u̾itatis habentia.
Unde et sunt quȩdam picture quȩ corpora uerita.¬
tis. studio coloris excedunt et fidem dum augere
contendunt. ad mendatium ꝓuehunt. sicut qui
chimeram tricipitem᷑ pingunt: uł scillam hominẽ
sursum. caninis autem capitibus cinctam deor sum.
Picturam autem egiptii excogitauerunt: primum
umbra hominis lineis circum ducta. Itaq in initio ta¬
lis: secunda singulis coloribus. postea diuersis. sicq
paulatim sese ars ipsa distuixit: et inuenit lum̃
atq umbras differentiasq colorum. Unde et nunc
pictores prius umbras quasdam lineas futurȩ unaginis
ducunt: deinde coloribus complent tenentes ordinẽ
inuentȩ artis.¬
XUII. De colorib

Expanded text:
exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De colorib
Abbreviated transcription (Latin):
surarum enim lineȩ in t̾rarum particione ten¬
duntur: ut dimensionis equitas teneatur. Limites
appellati antiquo uerbo transuersi: nam transuersa
oninia antiqui lima dicebant. a quo et limina ostioꝵ
ꝑ quȩ foras uł intus itur. et liites. quod ꝑ eos in
agros foras eatur. Hinc et limus uocabulum accepit.
Cingulum quo serui publici cingebantur: obliqua
purpura. Termini dicti. quod terrȩ mensuras distin

Expanded text:
surarum enim lineae in terrarum partitione tensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distin
Abbreviated transcription (Latin):
sicut exconsul. quod a consulatu discesserit. Uligi¬
nosus ager est semꝑ uiudus. Nam humidꝰ dicit᷑.
qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrȩ ẽ.
naturalis: ab ea nonquã recedens. Subsiciua sunt
ꝓprie. quȩ sutor de materie p̃scideris. quasi suꝑ ua.¬
cua abicit. Inde et subsiciua agri. quos in ꝑtiea di¬
uisos recusant. quasi steriles. uł palustres. Item
subsiciua. quȩ indiuisura agri non efficiunt cen-¬
turiam. idest iugera ducenta. Area dicitur tabu.¬
larum equalitas: dicta autem area a planitie atq
equalitate. unde et ara. Alii aream uocatam di-¬
cunt. quod pro triturandis frugibus eradatur: ut qͦd
non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius
feni copia armenta tuentur. cui ueteres romani no¬
men indiderunt. ab eo quod ꝓtiniis sit paratum: nec
magnum laborem culture desideret. Prata autẽ
eẽ: quȩ secari possunt. Paludes dicte apalea pastorali¬
nugriant iumentorum

Expanded text:
sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uligisicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastoralinutriant iumentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uirgiliꝰ in quatuor libris georgicoꝵ secutus ẽ.
Rura. ueteres incultos agros dicebant. id est sil¬
uas et pascua: agrum uero qui colebatur. Nam
rus est. quo mel. quo lac. quo pecus haberi pot est.
Unde et rusticus nominatur. Hȩc agrestium pͥ¬
ma et ociosa felicitas. Seges ager est in quo seritur.:
auari agricolȩ. Con pascuus ager dictus: qui a di-¬
uisoribus agrorum relictus est: ad pascendum cõmu-¬
niter uicinis. Alluuius ager est: quem paulatim
fluuiꝰ in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est:
quia certis linearum mensuris continetur. sed arcetur
finiseiꝰ obiectu fluminum. montium arborum. Unde
et in his agris nichil subsiciuo interuenit. Noualis
ager est : primum proscissus. siue quia alternis annis
uacat innouandarum sibi uirium causa. Noualia
enim semel cum fructu erunt: et semel uacua. Squa¬
lidus ager quasi excolidus. quod iam a cultura exierit.

Expanded text:
etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; uavari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit;
Abbreviated transcription (Latin):
ger latine appellari dicitur. eo quod in eo aga¬
tur aliquid. Alii agrum ex greco nominari
manifestius dicunt: unde et iuilla grece coragros
dicitur. Uilla a uallo idest aggere terre noncu¬
pata. quod ꝓ liite constitui solet. Possessiones
sunt. agri late patentes. publici priuatiq: quos
initio non mancipatione sed quisq ut potuit occu¬
pauit. atq possedit : unde et noncupati. Fundus
dictus: quod eo fundatur uł stabiliatur patrimom̃¬
tum. Fundus autem et urbanum edificium: et
rusticum intelligendum ẽ. Predium quod ex om̃ibꝰ¬
bonis patri familias maxime p̃uidetur. id est appa¬
ret. quasi preuidium. uł quod antiqͥ agros quos bello
ceperunt: ut predę nomine habebant. Omnis
autem ager ut uarro docet. quadrifarie diuiditur.
Aut enim aruus ẽ ager idest sationalis: aut
consitus id est aptus arboribus. aut pasciis. qui
herbis tantum et anima libꝰ uacat. aut floreus
quo sunt orti apibus congruentes et floribus. quod

Expanded text:
ger Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi praevidium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
manet incertum. Peto autẽ ut ꝓ meis peccatis
apud dm̃ existere intercessor digneris: ut in¬
petratu tuo deleantur delicta mea. et remittan¬
tur facinora. ITEMMATUSUA. ORA PRONO¬
SIS BEATISSIAIE DOMINE ET FRATER.¬

Expanded text:
manet incertum. Peto autem ut pro meis peccatis manet incertum. Peto autem ut pro meis peccatis apud Dominum existere digneris intercessor, ut impetratu tuo deleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine, et e
Abbreviated transcription (Latin):
ue scĩtatis epłȩ me in urbe toletana in¬
uenerunt. Nam ꝑmotus fueram causa
concilii: sed quamuis uissio principis in
itinere positum remeare me ad monuisset.
ego tamen quia propinquior eram p̃sentiȩ ip.¬
sius quã regressionis: malui potius cursum
itineris ñ intercludere. Ueni ad p̃sentiam pͥn¬
cipis. inueni presentem diaconum tuum. ꝑ
eum eloquia tua suscipiens. amplexus. sum et
legi. et de salute tua dõ grãs egi. desiderio omni
desiderans quamuis debilis atq fessus. fidu¬
tiam tamen habere per xp̃m in hac uita ui-¬
sendi te: quia spes ñ confundit ꝑ caritatẽ quȩ
diffusa ẽ in cordibus nr̃is. Codicem ethimolo¬
giarum cum aliis codicibus de itinere trans mi¬
si: et licet inemendatum pre ualitudine. ta¬
men tibi modo ad emendandum studueram of¬
ferre. si ad destinatum concilii locum ꝑuenissẽ.
De constituendo autẽ ep̃o t̃raconensi. non eã
quam petis sensi sententiã regis: sed tamen et
ipse adhuc ubi certius conuertat animũ. illi

Expanded text:
e sanctitatis epistolae me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen, quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum, per eum eloquia tua suscipiens, amplexus sum, et legi, et de salute tua Deo gratias egi; desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, fiduciam tamen habens per Christum in hac vita videndi te, quia spes non confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatum prae invalitudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde siccatur. et post infarinam redacta mol.¬
li suco admi scetur. quo fermentato sapor austerita¬
tis. et calor ebrietatis adicitur: quȩ fit in bis partibꝰ
salsus quiolir conficiebatur ex pisee. quem gorce
garus uocabant. Et quamuis nunie erinsu reto de¬
nere ꝑuocuani fiat. nomen tamen pristenum detons̃
neri quictinin supsit. Ni quam̃ dictum. eoquod so¬
aati an salsamento pisciculi eundem humorem li¬
quant: cũ liquor appellatur salsugo ut muria.
ꝓponet aute n niuria dicitur. a qua sale cõmixta ef¬
fectaq gustu in modo maris. Sucus dic̾ti quod sacco
expͥmantur. ut tipsanȩ.⁊ipsane. ⁊ ema apor una

Expanded text:
ac deinde siccatur et post in farinam redacta, molac deinde siccatur et post in farinam redacta, molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adiicitur, que fit in his partibus salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema
Abbreviated transcription (Latin):
effluxerit: dicitur autem passum a patiendo. Nã
ꝑcutitur uua siccior et decoquitur: et inde fit passũ.
Defrautum dictum ẽ quod defraudat᷑. et quasi fraudẽ
patiatur. Carenũ eo qͦd feruendo parte careat. Tertia
enim parte musti amissa: quod remanserit carenum ẽ:
Cui contraria sappaẽ. quȩ feruendo ad terciã redacta
descendit. Sicera ẽ omnis potio quȩ extra uinũ in ebria¬
repotest: cuiꝰ licet nom̃ hebreum sit. tam̃ latinũ sonat.
ꝓ eo quod ex suco ferm̃ti uł pomorum conficiat᷑. aut
paliarum ftuctus in liquorẽ expͥmantur. coctisq¬
frugibus aqua pinguior quasi sucus colatur. et ipsa
potio sicera noncupatur. Ceruisia a cerere idest fru¬
ge uocata. Est enim potio ex seminibus frumenti
uario modo confec̾ta. Celia a calefaciendo dicta est
enim potio ex suco tritici ꝑ artẽ confecta suscitatur
enim ignea illa uis gẽrminis. madefactę frugis.

Expanded text:
effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraeum sit, tamen Latinum sonat pro eo quod ex succo frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisqfrugibus aqua pinguior, quasi sucus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Cerge vocata; est enim potio ex seminibus frumenti, vario modo confecta. Celia a calefaciendo vocata, est enim potio ex succo tritici per artem confecta: susciratur enim igne illa vis germinis madefacte frugis,
Abbreviated transcription (Latin):
suaue quod serm portant. Acetum uł quia acutũ
uł quia aquatum. Uinum enĩ aqua mixtũ cito
in hunc saporem redigitur: unde et acidũ quasi
aquidum. Conditum uocatum quod non sit sim¬
plex sed cõmixtione pigm̃toꝵ compositũ. Lac̾tatũ
est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtũ. est eium
potio ex aqua et melle quod greci mellieratum uo¬
cant. In omelum mustum melli admixtum: uehe¬
menterq agitatum atq cõmotum. Idromelum qͦd
fiat ex aqua et malis matianis. Saccatum liquor. ẽ.
a quȩ fece uini admixtus. et sacco ex pressus. Luria.
conficitur materia: unde et dulcedinem retmet et
aquorem. Rodomellus dicitur: eo quod in suco rose
meladiniscetur. Mellieratũ uinum melli mixtũ.
Medus quasi melus quia ex melle fit. sicut cala.¬
mitas ꝓ cadamitas. Fecula. uua pinguis. decocta usq
ad crassitudinem mellis. ac refrigerata. utilis sto¬
macho. Passum quicquid ex uua passa compressũ

Expanded text:
suave, quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, suave, quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum. Vinum enim aqua mistum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, sed commistione pigmentorum compositum. 10. Lactatum, est potio e lacte. Mulsum ex melle mistum. Est enim potio ex aqua et melle, quod Graeci μελίκρατον vocant. 11. Oenomelum, mustum melle admistum, vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis 494 Matianis. Saccatum, liquor est aquae faeci vini admistus, et sacco expressus. Lorea . conficitur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomeli dicitur, eo quod in succo rosae mel admisceatur. Melicratum, vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stomacho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum
Abbreviated transcription (Latin):
Rosa enim rubet. Amineum uero quasi sine mi¬
nio idest sine rubore: nam album ẽ. Sucinacium.
sucinȩ geminȩ simile ẽ. id est fului coloris. Lim¬
pidum uinum idest perspicuum ab aquȩ specie
dictum: quasi limpidum. Limphaenim aqua ẽ.
Turbidum quasi terbidum id est terra cõmixtũ.
quod est fex. falernum uinumicatũ a falerna regio¬
ne campaniȩ. ubi optima uina nascuntur. Collatum.
uas proprium noncupant: in quo deportatur. Raretũ
uero regio unde defertur. Gaza enim opp̾idum est pa¬
lestinę. Infertum uinum dicitur quod altario libatur:
atq offertur. Spurcum quod offerri ñ licet aut cui
aqua admixta est: quasi spurium hoc ẽ inmundũ.
Honorarium uinum quod regibus et potentibus
honoris grã offertur. cato de in nocentia sua. Cum
essem in ꝓuintia legatus quã plures ad pretores et
consules uinum honorarium dabant. non quam
accepine priuatus quidem. Crudum uinũ est in¬

Expanded text:
Rosa enim rubet. Amineum vero, quasi sine miRosa enim rubet. Amineum vero, quasi sine minio, id est, sine rubore, nam album est. Succinatium succinae gemmae simile est, id est, fulvi coloris. 6. Limpidum vinum, id est, perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum. Lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est, terra commistum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vina nascuntur. 493 7. Colatum, vas proprium nuncupant in quo deportatur. Gazetum vero a regione, unde defertur. Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur, quod altario libatur, atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admista est, quasi spurium, hoc est, immundum 8 Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato, de innocentia sua: Cum essem in provincia legatus, complures ad praetores et consules vinum honorarium dabant, nunquam accepi, ne privatus quidem. 9. Crucium vinum est in
Abbreviated transcription (Latin):
ita uinum debere fugere ut uenenum. ne ꝓ ętatis
calore feruentes bibant et pereant. Inde est quod
apud ueteres romanos feminȩ ñ utebantur uino:
nisi sacrorum causa ceitis diebus. Merũ dicimus:
cum uinum purum significamꝰ. nam merũ dicimꝰ
quicquid purum atq siNcerum ẽ: sicut et a quã
meram nulli utiq rei mixtam. Hinc et meren¬
da quod antiquitus id temporis pueris oꝑariis qͥbꝰ
panis merus dabatur. aut quod meridie eo tẽpore
id est soliac seꝑatim: ñ ut in prandio aut in cena
ad unam m̃sam. Inde credimus etiam illud tempus
quod post medium diem ẽ meridiem appellari qͦd
purum sit. Mustum ẽ uinũ e lacu statim subla¬¬
tum. Dictum autem creditur mustum quod in se li¬
mum et t̾ram habeat mixtam. nam mus terra. unde
et humus. ouiꝰ tanta uis fertioris est ut uasa quã¬
uis grandia ex eoplena. absq spiramine repleta
ilico disrumpat. Roseum uinum idest cũ rubore.

Expanded text:
ita vinum debere fugere, ut venenum, ne pro aetatis ita vinum debere fugere, ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi 492 bibant, et pereant. Inde est, quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vino, nisi sacrorum causa certis diebus. 3. Merum dicimus, cum vinum purum significamus. Nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mistam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis cibus panis merus dabatur, aut quod meridient eodem tempore, id est, soli, ac separatim, non ut in prandio, aut in coena ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. 4. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus. Cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat. 5. Roseum vinum, id est, cum rubore.
Abbreviated transcription (Latin):
puerorum et iuuenum ac ꝑfectȩ etatis uirorum
mulierumq corpora insito calore feruere. et noxi¬
os ẽẽ his etatibus cibos qui calorem augeant. sani¬
tatiq conducere frigida quȩque in esum sumere.
sicut contrario senibus qui pituita laborant et fri-¬
gore. calidos cibos et una uetera ꝓdesse. IlL. De po
otio a greca diriuatione uocata: hanc tu.¬
enim illi potosdicunt. Aqua generaliter uo¬
tata. quod suꝑficies eus equalis sit. hinc et equora.
quam inde recentem dicimus. quia ñ est utilis uetu-¬
sta ut uinum. sedstatin sublata et de flumine fonte
uł puteo. Fetescit enim uetusta. Uinum inde dictũ.
quod eius potus uenas sanguine cito repleat. Hoc alii
quod nos cura soluat lieum appellant. Ueteresui.¬
num uenenum uocabant. sed postquam inuentum
est uirus letiferi sucus. Hoc uinum uocatũ: illudue.¬
nenum. unde et ieronimus in libro quemde uir¬¬
ginitate conseruanda scripsit. Ad olescentulas inqͥt¬

Expanded text:
n quo†, puerorum et iuvenum ac perfectae aetatis virorum n quo†, puerorum et iuvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e contrario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. De potu . Potio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate ser
Abbreviated transcription (Latin):
diriuatum ẽ ꝓ candore. greci enim album gleucort
dicunt: lac uero et sanguis quod nutrit et qͦd nutri¬
tur: nam lacte nutrimur: uiuimus sanguine: quae¬
tum quasi coactum. quasi coagulatum. accepta enĩ
secum alia specie coagulat᷑. Adel. grecȩ appellationis
est quod ab apibus nomen habere ꝓbatur. nam apis
grece mellese dicitur: ante autem mella de rore erañ.
inueniebanturq in arundinum foliis: unde et
uirgiliꝰ. Hactenus aeru mellis cȩlestia dona si quidẽ¬
hucusq in india et arabia conligatum reꝑitur ra¬
mis inherens in sumlitudinẽ salis. omne autem mel
dulce. sardum amarum ẽ absinthiicausa cuiꝰ copia ciꝰ
regionis apes nutriuntur. Fauum uocari quia come¬
ditur magis quam bibitur: fagere enim greci come¬
dere appellant. Aiunt enim medici. et qui de hu¬
manorum corpoꝵ scripsere naturis. precipueq ga¬
lienus in libris quorum titulus est. Ie ꝑcis

Expanded text:
derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν dicunt. Lac vero et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde et Vergilius Georg. 4,1: Hactenus aerii mellis caelestia dona. Siquidehucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus est †περσιε i
Abbreviated transcription (Latin):
concisa et minuta. quod ea in testinum farciatur
hoc ẽ impleatur. cum aliarum rerum commixtione.
Minutal uocatum quod fiat de piscibus et isiciis
oleribusq minutatim concisis. Afratum quod latine
spumum uocatur. afro enim grece spuma dicitur. Alar-¬
tisia in mortario ex pisce fiunt. inde et nominata.
Ysucem piscem quendam dicunt: ex quo pͥmum isicia
facta sunt. Et quamuis ex alio genere piscium fiant.
initium tamen piscis uocabulum dedit. Galatiȩ
a colore lacteo nominate. grecienim gala lac dicunt.
Speras a rotunditate greco uocabulo appellatas. quic¬
quid enim in rotundum format᷑ spera a grecisdicit᷑. Lus
coquine magistri a uire noncupauerunt: quia ea ẽ
lex condienti eiꝰ. hanc greci ⁊emam uocant. Caseũ
uocari quod careat sero quasi careum. nã serum ei
omne deducitur: ut ponderibus urgeatur. Colostrum
lac nonum quod neutri generis ẽ. lac a greco sermone

Expanded text:
concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone
Abbreviated transcription (Latin):
e medio sillabis tribus. Rancidum ex iuitio ñ cupatũ
quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum reposi¬
tȩ. a succidendo dicte. Lardum. eo quod in domo re-¬
positum conseruatur. Nam antiqui domos lares di¬
cebant.axea lardus ẽ gallice dictusn. unde et
a franius. In rosa gallum sagatum. pingui pastũ
taxea. Axungia ab unctione uocata. Sebum a sue
dictum quasi suebũ quod plus pinguedinis hoc animal
habeat. Offa ẽ proprie frustum dentiũ cuiꝰ diminu¬
tiuum offellam facit. unde et offarii. Coqui. quia
particulatum id est offatin ex quoquant. nunc offa
latrantium quia si i os canis iacitur: satiatus ilico
compescitur. et silescit. frustũ uocatũ quod capiat᷑
a frumine. Est enim frum̃ sũma parsgulȩ. Pulpa
dicta. quod cum pulte olim mixta uescebatur. unde
et pulm̃tarium et pulmentũ dictum. Lucanicie
dictȩ quod priꝰ in lucania factȩ sunt. Farcuen caro

Expanded text:
e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt de farre. quȩ alii liba dicunt eo quod libeat̃
et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis.
a sapore dicta. Melle enim asperso sumuntur.
Ctusta suꝑficies panis. ipsa et fragmenta quia di-¬
uiduntur. ut fracta. Fermentum a feruore non¬
cupatum quod plus prima hora ñ potest conti¬
neri. crescendo enim excedit. Farina et furfures
a farre dicta: cuiꝰ sunt purgamenta. Amolum
flos farinȩ tenuissimum. pre leuitate de mola
egestum. unde et appellatum quasi amola. Simi¬
la. Pollines. Carnes dicte quia carosunt. siue a cre¬
ando. unde et a grecis crra uocantur. Crudum
sed et multi temporis aliquid coctum uocatur: Assũ.
quod ardeat quasi arsum. Elixum eoquod in aqua
sola decoquitur: Lixa enim aqua dicitur. ab eo quod
sit soluta. unde et solutio libidinis luxtis: et menbra
loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quan¬
do ardet in oleo. Salsum quasi sale asꝑsum. demptis

Expanded text:
fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Apud ueteres enim solitum erat in ꝓpatulo ues¬
ci et communit̃ epulari: ne singularitas luxuriam
gigneret. Est autem cena uesꝑtinus cibus: quã uesꝑ.¬
tinam antiqui dicebant. In usu enim ñ erant pran-¬
dia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur.
uł quod omne animal eum adpetait. Pan enĩ grece
omne dicitur. Cibariꝰ ẽ qui ad cibum seruis dat᷑.
nec delicatus. Fermentatiꝰ fermentis confectus. Ari¬
mus ñ fermentatus. nam azimus ẽ sine fermento
sinccrus. Acrisimus leuiter fermentatur quasi
acroazimus. Siligineus panis frum̃ti genere non cu¬¬
patur. Siligo enim genus ẽ tritici. Rubidus recoc¬¬
tus et rubefactus. Subcinericius cinere costus et
reuersatus. Ipse ẽ et focatius. Glibaniciꝰ in testa
coctus. Sfungia panis aqua diutissime laxatus. si¬
nilam modicam accipit et fermentũ modicum.
et habet humectationes plus quam omnis panis.
unde et sfungiȩ nom̃ accepit. Placentȩ sunt quȩ

Expanded text:
ant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
compositũ. Crapula ẽ in moderata uoracitas. quasi
cruda epula. cuius cruditate grauatur cor. et stoma¬
rus indigestus afficitur. In moderata enĩ uoracitas
uitium ẽ. sed tantum id est salutis quantũ sustenta¬
tioni naturȩq sufficiat. Lentaculum est primus cibꝰ
quo ieiunium soluitur. unde et noncupatum. Hi¬
gidius. Nos ipsi ieiunia ientaculis leuibus polluimꝰ
Prandium ab apparatu edendi dictum. ꝑprie autẽ
ueteres prandium uocabant omnium militũ cibum
ante pugnam. unde est illud. Iudicis adloquium
prandeamꝰ: tamquam ad inferos cenaturi. Meren¬
da est cibus. qui declinante die sumitur quasi post¬
meridiem edenda. et ꝓxima cenȩ unde et antece-¬
nia a quibusdã uocantur. Item merendare quasi
meridie edere. Adnona tractum ẽ a tempore quo
romani ueteres ad cibos aduocabant᷑. Sic marcialis.
die ꝑsȩ faciunt. Cenam uocari a cõmunione uescenti¬
um. cenon quippe greci cõmune dicunt. unde et
cõmunicantes. quod cõmuniter idest parit̃ conueni¬

Expanded text:
conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius 109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis die Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dicunt: unde et communicantes quod communiter, id est pariter, conveni
Abbreviated transcription (Latin):
Solidus numerus ẽ qui longitudine
et latitudine et altitudine conti¬
netur. ut sunt piramidesqui in
modum flammȩ consurgunt ita
tunditas ita
Spericus autem numerus ẽ quia circula-¬
to numero multiplicatus. a se inchoat et
in se conuertitur. ut uerbi gr̃a. quinqͥes
quini uicesies quinquies. Hic eirculus
dum in se ipsum multiplicatꝰ fuerit fa
cit speram id est quinquies xxu. cxxu.

Expanded text:
Solidus numerus est qui longitudine et latitudine uel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, itatunditas, ita IMG 15 - sphericus autem numerus est qui a circulato numero multiad se convertitur, ut, verbi gratia, quinquies quini, viginti quinque. Hinc circulus, dum in se ipsum multiplicatus fucit sphaeram, id est, quinquies XXV, CXXV.
Abbreviated transcription (Latin):
hec omnia ꝑtinent et ligaturȩ ex secrabilium
remediorum. quȩ ars medicoꝵ condẽpnat.
si ue in precantationibꝰ siue in caracteribus
uł in quibus cumq rebus suspendendis atq li¬
gandis. in quibus omnibus ars demonum est:.
ex quadam pestifera societate hominum et an¬
głoꝵ malorum exorta. Unde cuncta uitanda st̃
a xp̃iano. et omni penitus execratione repudi¬
anda. atq dampnanda. Auguria autẽ auium.
friges pͥmi inuenerunt. Prestigium uero mer-¬
curius primus dicitur inuenisse. Dictum autẽ
prestigium quod prestringat aciem oculorum.
Aruspicineã artem primus etruscis tradidisse
dictasse. quã die et mortuus ẽ. Quos libros
romani ex tusca lingua in ꝓpriam mutauer̃.
De pa ga¬
is .X.¬

Expanded text:
haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca lingua in propriam mutaverunt. De paganis .
Abbreviated transcription (Latin):
li signa describunt. siderum q cursu nascentiũ
mores. actus. euenta predicare conantur. idest
quis quali signo fuerit natus. aut quem ef¬
fectum habeat uitȩ qui nascitur. Hisunt qui
uulgo matematici uocantur. cuius suꝑsticionis
genus constellationes latini uocant: id est notati.¬
ones siderum quomodo se habeant cũ quisq nasci
tur. Prunum autem idem stellarũ int̃pretes
magi non cupaliantur: sicut de his legitur qui in
mo exinde natiuitatẽ alicuiꝰ. de cęlo interpreta¬
retur. Oroscopi dicti quod horas natiuitatis
hominũ speculant᷑. dissimili et diuerso fato.
Sortilogi sunt qui sub nomine fictȩ religionis
ꝑ quasdam quas scõrum sortes uocant. diuina¬
tionis scientiam ꝓfitentur: aut quarumcũq
scripturarũ inspectione futura ꝓmittunt:
Salisatores uocati sunt. quia dum eis menbroꝵ
quecumq partes salierint. aliquid sibi ex inde
ꝓsperum seu triste significare p̃dicunt. Ad

Expanded text:
li signa describunt, siderumque cursu nascentium li signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notatiotur. § 7. Primum autem iidem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur in evanmo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dies enim et horas in agendis negotiis oꝑibusq
custodiunt. et quid ꝑsingula tempora obserua¬
re debeat homo intendunt: hi etiam exta pecu-¬
dum inspiciunt: et ex eis futura p̃dicant. Augu¬
res sunt qui uolatus auium et uoces intenduñ:
aliaq signarerum uł obseruationes in ꝓuisas
hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam
auspicia sunt quę iter facientes obseruant. Dicta
autem sunt auspitia quasi auium aspicia et
auguria quasi auium garria. hoc ẽ auiũ uoces
et linguas. Item augurium quasi auigeriũ:
quod aues gerunt. Duo sunt autem genera au¬
spiciorum. unum ad oculos. alterum ad aures
ꝑtinens. Ad oculos scilicet uolatus: ad aures
uox auium. Phitonissȩ a phitio apolline dictȩ
quod is auctor fuerit diuinandi. Astrologi
dicti eo quod in astris auguriantur. Genetlia¬
tici appellati ꝓpter natalium considerationes
dierum. Geneses enim hominũ ꝑ duodecim cȩ¬

Expanded text:
dies enim et horas in agendis negotiis operibusque dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim cae