comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuari ht̃ uid̾ent se cõtẽpti ab uxore
pͥncipis aut regis induc̾ent iuroc
niseditõnes mou̾ent in regno aut
rector regni aut cuutas tyrãnꝰ aut̃
nõ sic se ht̃ s corde elatus alio᷑ u̾tẽp¬
it pp̃ qd̃ nec ip̃e nec ꝑsone sibi m̃c¬
te alus sunt beniuole. ea gͦ que hc̃ ue¬
caret illis ¶Sexto decet u̾m regem
eẽ mod̾atũ in cibis et uenereis nea
suis sb̃ditis hc̃atur ĩ contẽptu. uam
bruis s qui ebruus. tyranni aut̃
hot ñ faciũt. nam cũ uõ intendant
nisi cõmod̾ ꝓp̾um ut bonũ pectunio¬
siun et delectabile qr maxime delecta¬
tõ sensibilis est in cibis et uen̾eis. tyrã¬
ni absq freno frũtur uoluptatibus
perari nõ sunt. S uolunt uideri tẽ¬
perati eẽ. Estimaur enĩ reputari ab
hoĩbus felices si singsis diebus aspiciã¬
tur eẽ in cõmessatoĩbus et ebrietatibꝰ
et in cõuuis affiuentibus nõ tñ sic se
hr̃e deb̾ent. dato enĩ qd̃ temꝑam̃to
carerent ue contẽpn̾entur appłi̾e ne

Expanded text:
ari habet, viderent se contemni ab uxore regis aut principis. inducerent viros ut seditiones moverent in regno aut bonus rector regni aut civitatis. Tyrannus autem non sic se habet, sed corde elatus alios contemnit: propter quod nec ipse nec personae sibi coniunctae aliis sunt benivolae. Ea igitur quae habet vecaret illis. Sexto decet verum regem esse moderatum in cibis, et venereis, ne a subditis habeatur in contemptu: nam sobrius, sed qui ebrius. tyranni autem hoc non faciunt: nam cum non intendant nisi commodum proprium ut bonum pecuniom et delectabile, qua maxima delectatio sensibilis est in cibis et venereis, tyranni absque fraeno fruuntur voluptatibus perati non sunt, sed nolunt videri temperati esse. Existimant autem reputari ab hominibus felices, si singulis diebus aspiciantur esse in commensationibus, et ebrietatibus, et in conviviis affluentibus: non tamen sic se habere deberent. dato enim quod temperamento carerent ne contemnantur a populis, non
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e ccͣ dĩna. qr ħ decet ẽẽ finis et cõple¬
rũtũ alioꝵ. ad hoc enĩ sunt singula or
est s siłat forte se talem eẽ¬
Que et qd̾ sunt cautele quibus tyran¬
nus uititur se in suo diũo ꝑsuare.

Expanded text:
re circa divina: quia hoc debet esse finis et complementum aliorum, ad hoc enim sunt singula ordest, sed simulat se talem eQuae et quot sunt cautelae, quibus tyrannus nititur se in suo d
Abbreviated transcription (Latin):
Ido bñ se h̃t illa .x. narrait ꝑ singu¬
la est aut̃ pͥmũ qd̃ spectatad.u: re¬
gem facẽ ut maxime procuret bona
coĩa et regni redditus studeat expẽ¬
dere in bonũ cõe uł in bonũ regni.
S ut ait ph̃s. eos t̾buũt m̾et̾cibus¬
¶ẜo spectat ad rectum rectorem reg¬
ni nõ solum redditus et oblatõues
dire ex obseruare. Qd̾ tyranui licet
se fac̾e siłant nõ tñfaciũt ĩmo trͣ
alioꝵ rapiũt et uira regni nõ obs̃¬
uant ¶Ftio decet regẽ et pͥncipem ñ¬

Expanded text:
ideo bene se habet illa decem narrare per singula. Est autem primum quod spectat ad verum regem facere, ut maxime procuret bona communia, et regni redditus studeat expendere in bonum commune, vel in bonum regni: sed ut ait Pho spectat ad rectum rectorem regni non solum redditus et oblationes dire et observare. quod tyranni licet se facere simulant, non tamen faciunt, immo bona aliorum rapiunt, et iura regni non observant. Tertio decet regem, et p
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere. S apparere d ꝑsona gͣ¬
ius et reu̾enda qd̃ congrue sũ iltute
fĩ uõ pot̾. Idõ uerus rex uere uirtuo¬
sus existit. tyrãnus aut̃ nõ est. S
se eẽ siłat. Qrͣto spectat ad regem
nec in fibabus net ĩ uxoribus uet in
ꝑsona nec in aliqͥbus alus er si contin¬
ge̾t aliquẽ ex regno forefac̾e nõ pp̃
cõtumeliam uł pp̃aliqmͣ libidinosã
uoluntatẽ explendam. s pp̃ bonũ cõe
et iusticie ip̃m punire debent. ħ aut̃
tyrãni nõ faciũt. S qr ip̃i ĩtendũt
bonũ pectuniosũ et delcãbile ĩ uiriã¬
tur cuubus ĩ uxoribus ĩfiliabus et
rapũt ip̃m bona. Quto decet reges
et principes nõ solũ hre fambaies et
uxores ꝓp̾as ut siit famli̾ares bñuo¬
le uxoribus p̾dcõꝵ. Nam młres ual¬
de inclinãt uiros ad uolũtates ꝓpͥ̾as.
eo qd̃ qͥl ualde uclinatur ut uolit

Expanded text:
 sed apparere debet persona gravius et reverenda, quod congrue sine virtute fieri non potest: ideo verus rex vere virtuosus existit: tyrannus autem non est, sed esse se simulat. Quarto spectat ad regem, nec in filiabus, nec in uxoribus, nec in ersona, nec in aliquibus aliis: et si contingeret aliquem ex regno forte facere, non propter contumeliam vel propter aliquam libidinosam voluntatem explendam, sed propter bonum commune et iustitiae ipsum punire debet. hoc autem tyranni non faciunt, sed quia ipsi intendunt bonum pecuniosum et delectabile, iniuriantur civibus in uxoribus, et in filiabus, et rapiunt eorum bona. Quinto decet reges et principes non solum habere familiares, et uxores proprias ut sint familiares et benivolae uxoribus praedictorum: nam mulieres valde inclinant viros ad voluntates proprias, eo quod quilibet valde inclinatur ut noli
Abbreviated transcription (Latin):
unt ad suũ cõplem̃tũ. ꝯsiliũ gͦ mu¬
lieris qr est debiluis et ĩualidius ꝙͣ
consiliũ uirile citius uenit ad suũ
conplemĩtũ. Cetĩs gͦ paribus si qͥs
statim oꝑari deb̾et nec posset ad
illũ negociũ sufficientẽ delib̾atõm
hre eligibilius eẽt młiebre consili¬

Expanded text:
unt ad suum complementum. Consilium ergo mulieres, quia est debilius et invalidus quam consilium virile, citius venit ad suum complementum. Ceteris ergo paribus si quis statim operari deberet, nec posset ad illud negocium sufficientem deliberationem habere; elegibilius esset consili
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ualidam et deficit a ualitudine ui¬
ri qd̾ aut̃ femine nõ sunt robuste
cor ͤ nõ est ex boĩtate ꝯplexionis. S
ex malicia. sollicies enĩ carnus in
ipĩs magis arguit hũndanciã fleu
gis ꝓportõnatũ aĩe. pp̃ qd̾ magis ob¬
sequitur ei et aĩa existens in tali cor ͤ
lib̾ius utitur oꝑibus ꝓpriis et expedi¬

Expanded text:
invalidam. Et deficit a valitudine viri. Quod autem foeminae non sint robustae corpore, non est ex bonitate complexionis, sed ex malitia, mollicies enim carnis in ipsis magis arguit abuntandiam flegmmagis proportionatum animae: propter quod magis obsequitur ei: et anima existens in tali corpore, liberius utitur operibus propriis, et expedi
Abbreviated transcription (Latin):
anuciciam ꝯtͣbũt et ut firmiꝰ se
diligant uł pp̃ aliqd̃ aliud bonũ
bia et fuĩt adĩuicem exͥffines ¶ Sex¬
tum bonũ pp̃ qd̃ est ciuitas cõsti¬
ruta est uiu̾e eligabilr̃ et uirtuo¬
se nai magis possunr puniri deli¬
ꝙͣtes et malefici si hoĩes suł con¬
uiuaut in ciuitate qułi si morerent᷑
disꝑsim et uitam solitariam ducẽt
Iude est gͥ qd̾ innore pene młti de¬
seruiũt male face et assuescũt ad
oꝑatõnes bonas qd̃ faciendo dispo¬
nũtur ut fiant boni et u̾cuosi. Nͦ¬
niam gͥ uirtutes et oꝑa uirtuosa
pp̃ iuu̾e eligiblr̃ et uir tuose qrͣe si
a maiori fine et a maiori bouo eqr
intendr̃ ĩ re accidenda est eus no¬
unitas loci ꝯiutatio cõnubioꝵ cõ¬
pugnatõis gr̃a ꝯmutatõ reꝵ ⁊ c̃¬

Expanded text:
amicitiam contrahunt, et ut firmius se amicitiam contrahunt, et ut firmius se diligant, vel propter aliquod aliud bonum, nubia et fiunt ad invicem affines. Sextum bonum propter quod est civitas constituta, est vivere eligibiliter et virtuose. Nam magis possunt puniri delinquentes et melefici, si homines simul convivant in civitate, quam si morarentur dispersim. et vitam solitariam ducerent. Inde est igitur quod timore poenae multi desinunt malefacere, et assuescunt ad operationes bonas: quod faciendo, disponuntur, et fiunt boni, et virtuosi. Quoniam igitur virtutes et opera virtuosa proter vivere eligibiliter et virtuose. Quare si a maiori fine, et a maiori bono quod intenditur in re accipienda est eius nounitas loci, communicatio connubiorum, compugnationis gratia, commutatio re
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Nam hoĩes in eadem cuntare
existentes desermũt sibi adiutam
solicarie morerent᷑ ¶Ttio fc̃a fũ cĩ¬
tas cõpugaiatoĩs gr̃a et pp̃ nõ ĩ uistũ
pati. Nam qr homo unꝰ solicariã
uitam ducens uõ est sufficieus re¬
sistẽ in pugnacõnibus et iutare
ĩiurias et ĩusticias sibi fc̃as consti¬
tuta sũ cuutas ut hõ qui solicita¬
rius se nõ pot̾ tueri ab hostibus
exñs pars młtitudinus tute et absq
fortitudine uiueret ¶Qrͣto fuit
ciuitas ordinata pp̾cõmuratõnes
et cõtractus. Dicebatur .n. supͣ cũ
de legibus tractabamꝰ qd̾ face cõ¬
genciũ et erat ꝓpriũ hũauo gni qr
enĩ ullt ht̃ oĩa sufficĩa ad uitam¬
nisi cõmutet ea in quibus hũudat¬
ĩ illi aquibus deficit id̾o ncce fuer̃t
emprõnes uendicõnes cõmutatões
et ꝯtcͣtus que oĩa qr facilius fuĩt
fuit hoĩes ciuuras ut hoĩes simł ꝯ¬
ordinatur est coĩcatõ cõnubiorũ
Nam hoies sił cõuuẽtes ad ĩuicẽ

Expanded text:
vere. Nam homines in eadem civitate existentes deserviunt sibi ad vitam,solitarii morarentur. Tertio facta fuit civitas compugnationis gratia, et propter non iniustum pati. Nams resistere impugnantibus, et vitare iniurias et iniustias sibi factas; constituta fuit civitas, ut homo qui solicitarius se non potest tueri ab hostibus existens pars multitudinis, tute et absque formidine viveret. Quarto fuit civitas ordinata propter commutationes et contractus. Dicebatur enim supra cum de legibus tractabamus,quod facere comgentium, et erat proprium humano generi: quia enim nullnisi commutet ea quibus ab illa a quibus deficit, ideo necessariae fuerunt emptiones, venditiones, commutationes, et contractus, quae omnia quia facilius fiunt fuit civitas, ut homines simul cordinatur, est communicatio connubiorum. Nam homines simul conviventes ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
quid nͣle hñis impetum ad auitatem
constiturã tñ ñ efficitur nec ꝑficitur
ciuitas nisi ex oꝑe et uidustria hoꝰ
Que aut̃ ex arte hũana efficiũt poris
ne et bono ad qd̾ ordinãtur ut pons¬
sime scimꝰ quid sit domus et qͣlic de¬
beat eẽ domus. si scimꝰ ip̃am eẽ fr̾eã

Expanded text:
 habemus impetum ad civitatem constituendam: non tamen efficitur, nec perficitur civitas, nisi ex opere, et industria hominum. Quae autem ex arte humana efficiuntur, difne et bono, ad quod ordinantur. ut potissime scimus quid sit domus, et qualis debeat esse domus, si sciverimus ipsam esse f
Abbreviated transcription (Latin):
quid est regnũ. Nami regnũ supͣ ci¬
uitatem ur᷑ addere młtitudinẽ no¬
biliũ ⁊ in genioꝵ. Est enĩ ciuitat
pars regni et in regno ẽ maior mł¬
rituto et sunt ples nobiles er ĩge¬
nui ꝙͣ ĩ ciuitare una. Potest ergo
sic diffuuri regnũ qd̃ est młtituto
magna in qͣsunt mlti nobiles ⁊ in¬

Expanded text:
regnum. Nam regnum supra civitatem videtur addere multitudinem nobilium et ingenuorum. Est enim civitas pars regni; et in regno est maior multitudo, et sunt plures nobiles et ingenui, quam in civitate una. Potest ergo sic diffiniri regnum, quod est multitudo magna. in qua sunt multi nobiles et in
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis et rocuis regni. Decet enĩ
rex si sit uerus et rectus idem inten¬
dere iuuua cuie et ĩ tota citate ⁊ ĩ
regno toto. nam cura ꝑuigili studẽ
d ut quil cuus uirtuose se h̃eat ut
roca cuntas uͥtuose existat et ut to¬
tum regnũ bũ et uirtuose uinat. s
si quilz ciuis dz uirtuose se hr̃e. qr ẜ¬
ingenuos ẽẽ magis bonoc et uirtuo¬
sos ꝙͣ ciues alios pp̃ qd̾ regem ip̃m
tãqmͣ oĩbus excellẽtõrem decet eẽ op¬

Expanded text:
itatis, et totius regni. Debet enim rex, si sit verus et rectus idem intendere in uno cive, et in tota civitate, et in regno toto. Nam cura pervigili studere debet, ut quilibet civis virtuose se habeat, ut tota civitas virtuosa existat, et ut totum regnum bene et virtuose vivat. Sed si quilibet civis debet virtuose se haberingenuos esse magis bonos et virtuosos quam cives alios: propter quod regem ipsum tanquam omnibus excellentiorem decet esse op
Abbreviated transcription (Latin):
no et cuutate nam si cuntas et regnũ
pͥnci ͭ᷑ ordinant᷑ ad uiram bonam et il¬
tuosam hĩtatores regni et ppłm ex¬
istentem inciuitate et reguo o eẽ
talem qd̃ uiuat bũ et uirtuose. Inde
bonis credũt gͦ mlti ec̃ ciies er esse
de reguo si in regno hẽant domos
mltas possõnes magnas s magis
sunt de regno hñdantes ĩ oꝑibus iuir¬
tuosis et obsuantes leges rectas et
statuta regni qmͣ hñtes nobilitatẽ

Expanded text:
no. Nam si civitas et regnum principaliter ordinatur ad vitam bonam et virtuosam, habitatores regni et populum existentem in civitate et regno,oportet esse talem, quod vivat bene et virtuose. Inde bonis: Credunt ergo multi esse cives, et esse de regno, si in regno habeat domos multas possessiones magnas: sed magis sunt de regno abundantes in operibus virtuosis, et observantes leges rectas, et statuta regni, quam habentes nobilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
finire quid sit ciuitas sex bona ad
que ciuitas ordinatur. est euĩ ciui
q̃dam iocũditas et delectatio iam młi¬
lis sine socio iocũda est possessio. Si
quis .n. magna młtitudine auri et
argenti polłet et oĩbus uictualibus
hñdaret et ñ nõ uiu̾et ĩsocietate ut
alui suam magnificẽciam ꝑciꝑentet
ut eis sua bona coĩcare posser ñ młtũ
reputaret illa frã est gͦ cĩtas ut hoĩes
suuł ĩ uno loco uiuẽtes iocũde et de¬
lectabłr cõu̾sentur ¶ Scd̾a est cuu

Expanded text:
finire quid sit civitas, sex bona ad quae civitas ordinatur. Est enim civitquaedam iocunditas et delectatio: nam nullius sine socio iocunda est possessio. Si quis enim magna multitudine argenti et auri polleret, et omnibus victualibus abundaret,m et si non viveret in societate, ut alii suam magnificentiam perciperent, et ut eis sua bona communicare posset, non multum reputaret illa. Facta est ergo civitas, ut homines simul in uno loco viventes, iocunde et delectabiliter conversentur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
de pͥncipe oñdc̃o qͣlis debeat rẽ pͥn¬
ceps et det̾iaiumꝰ de consilio decla¬
rando qͣles debent ẽẽ consiliarii et
que et quot sunt illa ctͣ que ht̃ eẽ
consiliũ Restat ẜm ordinẽ p̾taxa¬
tam ut seqͣmur de p̾corio sũ de iudi¬

Expanded text:
de prinicipe, ostendendo qualis debeat esse princeps, et determinavimus de consilio, declarando quales debent esse consiliarii: et quae et quot sunt illa circa quae habet esse consilium. Restat secundum ordinem praetaxatum ut exequamur de praetorio, sive de iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto mag̾ accipient finẽ ex equiõ¬
nes uidicõꝵ qre cũ uidex indicãdo
reos ẜm leges nõ tantaᷤ ĩniciciam
ĩ currat ꝙͣtam si iudicarer eos arbitb
ꝓprio ne uidex timore ĩ iuncicie in¬
clinatur diffãt debito fini uidicia
cũ cõmutenda sufficient᷑ enĩ uidex
excusatur cã ẜm positas leges aliꝙͥ
agere s lege cõpulsus dr̃ talem sñiã
promulgare

Expanded text:
inem executione iudiciorum. Quare cum Iudex iudicando reos secundum leges non tantam inimicitiam incurrat, quantam si iudicaret eos arbitrio proprio, ne iudex timore inimicitiae inclinatus differat debito fini iudicia cum committenda: sufficienter enim iudex excusatur, cum secundum positas leges aliquid agere, sed lege compulsus dicitur talem sententiam promulgare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtũ pol ͤ est ꝑ legem oĩa dec̾mina¬
re et ꝙͣ potissuua arbit̾o iudicũ cõ¬
mitere¶ Scd̾ã uia sic oñdictur nã
facilus et melius nr̃ quid rectum
et quid iustũ si ĩ mlt̾o tpr̃e diligẽ¬
ti consid̾atõne discutiatur ꝙͣ siopoe¬
et magno consilio delib̾are possint
qͣles debeant leges fr̾i iudices u̾o
pp̃ instanciam ꝑciũ et qr nõ debent
lites ꝓ longari. S repͥmi nõ tãtã
exretur qnͣtũ poᷝ ͤ ẽ sunt oĩa legibꝰ
det̾minanda et panca disc̾tõni indi¬
cũ cõmitenda ¶Eertia uia sic de¬
claratur uani conditores legũ le¬
ges fr̾unt in ułi et defuturie dicẽ¬
tes quicũq sic egi̾t sic puniatur ig¬
norantes an amicus uł ĩ muicꝰ sit ã¬
si scirent qd̾ amitus forte obligare¬
tur ĩ uidicando et penaui galliarẽt
Si uo nnicus indinarẽt᷑ forte ĩ ꝑtẽ
oppoĩtam et puuicõnẽ aug̾ent ñc̃

Expanded text:
minari, et quam paucissima arbitrio, iudicium committere. Secunda via sic ostenditur, nam facilius et melius videtur quid rectum et quid iustum, si illud multo tempore diligenti consideratione discutiatur, quam si oporet magno consilio deliberare possint quales debeant leges fieri: iudices vero propter instantiam partium, et quia non debent lites prolongari, sed deprimi, non tamen retur, quantum possibile est sunt omnia legibus determinanda, et pauca discretioni iudicum committenda. Tertia via sic declaratur, nam conditores legum leges ferunt in universali et de futuris, dicentes quicunque sic egerit, sic puniatur, ignorantes an amicus, vel inimicus sic ilsi scirent quod amicus, forte obliquerentur in iudicando, et poenam palliarent: si vero inimicus, inclinarentur forte in partem oppositam, et punitionem augerent. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
incusantꝰ eiũ det̾minate ꝑsone ad
quas est amare et odire et sepe talia
annexũ hñt ꝓpͥum comodũ ic̾o in¬
dex de facili obligatur yam anian¬
tes er odienter et aliqd̾ tẽperale cõ¬
modũ consid̾antes nõ eqͥlr̃ indicant
tĩaie et ꝙͣtũ poucissura et arbitͥo

Expanded text:
Incusantur enim determinatae personae, ad quas est amare vel odire, et saepe talia annexum habent proprium commodum. Ideo iudex de facili obliquatur: nam amantes, et odientes, et aliquod temporale comodum considerantes, non aequaliter iudicant: terminare, et quam paucissima arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
cat dep̃sentibus et deti̾atis ad quos
est amare et odire et qͥbus ꝓpͥũ cõmo¬
dum annexũ est sepe ¶ Arͣta ma
ad oscendend̃ hoc id̾ sic dedlarari pͭ
sam ut infra pacebit or aliqͣ cõmit

Expanded text:
cat de praesentibus et determinatis, ad quos est amare, et odire, et quibus proprium commodum annexum est saepe. Quarta via ad ostendendum hoc idem, sic declarari potest. nam ut infra patebit oportet aliqua commit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdruplici uia ĩuestigare possumꝰ
qrͣra u̾õ tangit ui ͦ. poł. pͥma uia
sic p nam pautõres sunt legũ. q̃ di¬
tores ꝙͣ uidices iudicantes ẜm le¬
ges iam cõditas. Nam inqͣlibet ani
exorta nicuutate illa ꝑ leges tñ cõ¬
ditas ĩ una cuutare regulari post
cuutates mlr̾e ĩmo illa eadem cimi¬
tate inque leges cõducũtur cõueĩt
płes ẽẽ uidices ꝙͣ legũ conditores
Nam leges si uiste sint debent esse
qiͣ in mortales et ĩmutadilitates
qr ccͣ eas nlła aut iodica murarõ
fi̾ d. uidices tũ iudicantes ẜ ip̃as

Expanded text:
possumus. quarta vero tangitur I. Polit. Prima via sic patet. nam pauciores sunt legum conditores, quam iudices iudicantes secundum leges iam conditas. Nam in qualibet ciexorta in civitate illa: per leges tamen conditas in una civitate regularis possunt civitates multae. Immo illa eadem civitate in qua leges conduntur contingit plures esse iudices, quam legum conditores. Nam leges si iustae sint, debent esse quasi immortales et immutabiles: quia circa eas nulla aut modica mutatio fieri debet. Iudices tamen iudicantes s
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩ ipm̃ tenduꝰ et sic est spes nicħ̾ ẽ
enĩ aliud spes ꝙͣ tend̾e̾ in aliqd̃ bonũ
ar̃duuĩ. ctͣ enim bona ab solute sũpta
tñ est spes ctͣ aliqͣ bona uisi hẽant rõu
ardu qrͣ si tendimꝰ ĩ bonũ arduum
dr̃ esse spes. s si a tali bono deficuus
ht̃ esse desperatio. spes ergo et desperatõ
płr uł ut ip̃m agredim᷑ et sic est auda¬
uindcãm et sic est ira uł atali uin¬
dicta deficimꝰ et sic est mausue tudo.
Cum gͦ unõ possint plibus moĩs uaria¬
ri urĩ motus et nrẽ affectõnes ĩ uniu̾¬
so .xii. erunt passiones. sex ꝑtinẽtes ad
cõcupiscibilẽ et .ui. ad irascibilem de
quidus oĩbus in rectoricis diffusis di-¬
xiiiꝰ hic aut̾ sufficiat suꝑficialit̾ per¬

Expanded text:
ut in ipsum tendimus, et sic est spes. nihil est enim aliud spes quam tendere in aliquod bonum arduum. Circa enim bona absolute sumpta tamen est spes circa aliqua bona, nisi habeant rationem ardui. quare si tendimus in bonum arduum, dicitur esse spes. Sed si a tali bono deficimus, habet esse desperatio. Spes ergo, et desperatio ut ipsum aggredimur, et sic est audavindictam, et sic est ira: vel a tali vindicta deficimus, et sic est mansuetudo. Cum ergo non possint pluribus modis variari nostri motus et nostrae affectiones, in universo duodecim erunt passiones. sex pertinentes ad concupiscibilem, et sex ad irascibilem. De quibus omnibus in Rhetoricis diffusius diximus. haec autem sufficiant superficialiter per
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ pro ut uero quietam᷑ ĩ eo
existit in nobis gaudiũ et delectatõ
auior gͥ desideriũ et delectatio sum̃t᷑
ticia sumũtur ru mali. nam prout
nalũ nob̾ displicet est odiũ prout u̾o
ipm̃ fuginiꝰ est ab hoĩatio. S prout
eo adepro dolemꝰ ht̃ esse t̾sticia¶uiso
qũo accipiũtur passiones cõcupistibi¬
lic restat uidere quõ sum̃de sunt pas¬

Expanded text:
desiderium: prout vero quietamur in eo, existit in nobis gaudium et delectatio. Amor ergo, desiderium, et delectatio sumuntur stitia, sumuntur respectu mali. Nam prout malum nobis displicet, est odium: prout vero ipsum fugimus, est abominatio: sed prout eo adepto dolemus, habet esse tristitia. Viso quomodo accipiuntur passiones concupiscibiles: restat videre, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ire. si quis aut̾ laborare uellet cuilz
posset ĩueĩre nonĩ ꝓpͥũ. S cũ ostat de
re et de u̾bis nĩme est curãd enuatis
titu sensitiuo. appetitus enĩ ĩ cellc̾¬
tuiuis qr nõ est uirtus incorͤ sine
nõ est uirtus affixa organo ab hiꝰ
passionibus est se motus erit gͦ oĩs
passio ut hic de passione loqͥm᷑ in ap¬
petitu sensitiuo. sensituius autẽ
appetitus ut supͣ diffusuiꝰ dixinꝰ dĩ¬
dr̃ ĩ irascibilem et cõcupiscibilem
p̾dc̃e gͦ passiones sic distingũtur
.ab hoĩatio. delectatio. et tͥsticia. ꝑtinẽt
ad concupiscibilẽ. Nelique u̾o sex ad
irascidilem spectant. nu̾s aut̃ passio¬
nũ cõcupiscibilis sic accipit pot̾ qr oĩs
passio et oĩs motus anime ꝑtinens
erga bonũ ꝑ cõcupiscibilẽ tͥpͬ pacĩa¬

Expanded text:
irae. Si quis autem laborare vellet, cuilibet posset invenire nomen proprium. Sed cum constat de re, de verbis minime est curandum. Enumeratis titu sensitivo. Appetitus enim intellectivus quia non est virtus in corpore, sive non est virtus affixa organo, ab huiusmodi passionibus est semotus. Erit ergo omnis passio ut hic de passione loquimur in appetitu sensitivo. Sensitivus autem appetitus ut supra diffusius diximus dividitur in irascibilem, et concupiscibilem. Praedictae ergo passiones sic distinguuntur. abominatio, delectatio, et tristitia, pertinent ad concupiscibilem. reliquae vero sex ad irascibilem spectant. Numerus autem passionum concupiscibilis sic accipi potest: quia omnis passio et omnis motus animae pertinens erga bonum per concupiscibilem tripli
Abbreviated transcription (Latin):
tio. timor. audacia. ira. ⁊ mansuetu¬
do. Conputaᷤt᷑ .i. supͣ mausuetudo ĩt̾
uirrutes s ħ est pp̃ uocabuloꝵ penu¬
riam ut ait. ph̾s . iiiͦ. ech̃. mansue do
enĩ ꝓpͥe noĩare uidetur passionẽ oppã
ire. S cum sit q̃dam uirtur uit̾ irã
et mansuetudinẽ qr uirturẽ ilam ꝓ¬
prio noĩe uoĩare nescimꝰ noĩamus

Expanded text:
r, audacia, ira, et mansuetudo. Comparabatur enim supra mansuetudo inter virtutes: sed hoc est propter vocabulorum penuriam, ut ait Philosophus 4. Ethic. Mansuetudo enim proprie nominare videtur passionem oppositam irae. Sed cum sit quaedam virtus inter iram et mansuetudinem, quia virtutem illam proprio nomine no
Abbreviated transcription (Latin):
Restat ex sequi de t̾tia ꝑte hꝰ pͥmi li¬
bri ostendendo quas passiones et quos
motus aĩ reges et principes debeant
ĩmutari s cũ hoc sciri nõ possit nͥ pͥus
sciuĩmus quot sunt hiꝰ passiones et q̃¬

Expanded text:
Restat exequi de tertia parte huius primi libri, ostendendo quas passiones, et quos motus animi reges et principes debeant imitari. Sed cum hac sciri non possit, nisi prius sciverimus quot sunt h
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcontiuẽtes. Hu aut̃ diffu̾nt a p̾mis.
Nam molles ulłam pugmͣ nec aliꝙ
difficile sustin̾e possũt In conti ͭ ͤ s u̾o
pugnam sustinent. s ĩ sustinẽdo defi¬
cũt. ꝯtin̾e .ii. ut ip̃m nom̃ designat

Expanded text:
incontinentes. Hi autem disserunt a primis. Nam molles nullam pugnam, nec aliquid difficile sustinere possunt. Incontinentes vero pugnam sustinent, sed in sustinendo deficiunt. Continere enim, ut ipsum nomen designat
Abbreviated transcription (Latin):
alibus domesticis. S ⁊ bestus silues¬
air enĩ qd̃ hoĩm ad bestias et ad
alia alia est nistũ bellũ. ꝑ se eñ lo¬
ꝙ̃do hoĩes iuste possinit talia cape
et ordinare ea ĩ usũ ꝓp̾um ¶Furtĩa
ad hoĩes ꝑ se ñ est iustũ bellũ. Si
enĩ hoĩes aliqui contͣ alios iuste del¬
aliquo modo forefaciũt uł fore fe¬
cerũt ĩ ipõc delinquit gꝰ dõ offendẽ¬
do hoiẽm ꝑ se tũ loꝙ̃do nõ delinqͥt
offendendo bestias. Si aut̃ ĩ offen¬
in offeusam hoĩs ut ĩ offensã ꝓpͥi pos¬

Expanded text:
alibus domesticis, sed etiam bestiis sylvesait enim, quod hominum ad bestias et ad alia animalia est iustum bellum. per se enim loquendo homines iuste possunt talia facere, et ordinare ea in usum proprium. Furtiva ad homines per se non est iustum bellum. Si enim homines aliqui contra alios iuste belaliquo modo fore faciunt vel forefecerunt in ipsos. Delinquit ergo homo offendendo hominem: per se tamen loquendo, non delinquit offendendo bestias. Si autem in offenin offensam hominis, ut in offensam proprii pos
Abbreviated transcription (Latin):
tur eẽ licita p̾ditĩa uita ut qd lici¬
tura eẽt nõ solũ hoc dep̾dari et acci
quo recusant facere qd̾ tenetur
umq nlli est ĩ uiria facienda ꝑse
loꝙ̃do uita furatiua uł p̾datina
d illicita indicari d .n. quis de ꝓpͥo
uiu̾e nõ deusurpatõne alieni. qr gͥ
decer ipõs ciues et mlto magis re¬
ges et prĩcipes uiu̾e inta uirtuosa
Si uolunt domus asperas debite gu¬
bnare. decet eos scire quot sũt iute
Capłm .uiii. qd̾ cuies et młto magis reges ⁊
priucipes nõ debent in finitas possessiones

Expanded text:
tur esse licita praedativa vita. ut quod licitum esset non solum hos depraedari et accipquo recusant facere quod tenentur. Verum quia nulli est iniuria facienda, per se loquendo, vita furativa vel praedativa debet illicita iudicari debet enim quis de proprio vivere, non de usurpatione alieni. Quia igitur decet ipsos cives, et nullo magis reges, et principes vivere vita virtuosa; si volunt domus proprias debite gubernare, decet eos scire quot sunt vitae. Quod cives, et multo magis reges et principes non debent infinitas possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
aur᷑ iuuentes expistibus. S fura¬
tiuã uitam dutunt uiuẽtes ex ra¬
pina ⁊ furto ꝯuenit aut̃ pos mo¬
dos uiuẽdi conbinare. qr quidam
uiuũt pascualr̃ eruenatiue quidã
pastualr̃ et piscatiue. quidã ño ue¬
natiue et furatiue. qͥdam aut̃ ex
oĩbus uam expastuis et piscibus
uenatoĩbus et furtis uirã q̃runt
hoꝵ aut̃ modoꝵ modꝰ uiuendi fu¬
ratinus est dĩo illicitus. ali u̾o mo¬
di possũt eẽ liciti. uiu̾e enĩ ex pas¬
cuis ut uiu̾e ex agris et ali̾bus do¬
mesticis cuiꝰ modi siunt omĩs boues
ad nutrim̃tũ arboꝵ et plauraꝵ tã¬

Expanded text:
tem, ex piscibus: sed furativam vitam ducunt viventes ex rapina et furto. Contingit autem hos modos vivendi conbinare: quia quidam vivunt pascualier et venative: quidam pasualiter et piscative: quidam vero venative et furtive: quidam autem ex omnibus, nam ex pascuis, et piscibus, venationibus, et furtis vitam quaerunt. Horum autem modorum modus vivendi furtivus omnino illicitus est, alii vero modi possint esse liciti. Vivere enim ex pascuis, ut vivere ex agris, et animalibus domesticis cuiusmodi sunt oves, et boves ad nutrimentum arborum, et planta
Abbreviated transcription (Latin):
usu ext̾ĩoꝵ rr̃ consurgit
alia er ala uita. sũ aliꝰ et alius mo¬
dũs uiuendi sicut .n. uidemꝰ ĩ ali¬
is alibus et bestus ꝗd̃ nõ õs utũtꝰ
eisdem rebus net om̃t hist eũdem
Nam aliqͣ ałia uiuũt ex h̾bis aliqua

Expanded text:
usu exteriorum rerum, consurgit alia et alia vita, sive alius et aliud modus vivendi. Sicut enim videmus in animalibus et bestiis, quod non omnes utuntur eisdem rebus, nec omnes habent eundem Nam aliqua animalia vivunt ex herbis, aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ter reseruabr̃ int̃ ipõs eqͣlitas et iusti¬
cia nõ erit int̾ illos cõtẽptus et ĩui¬
dia nõ erit hẽbit unus uñ aliũ con¬
tempnat nec u ͫ ei ĩuidiat uidens se
ei qͣ eqͣles existere et nõ eẽ magnũ
excessum int̃ipõc. Huic aut̃ uirtuti
atrestatur qd̾ solũ et karãdas et
das eẽ exꝑsoiis medus ¶ Decet gͦ re¬
ges er principes adhibere cautelas ut
tibus efficiantur reliqui uimis dĩtes
pr̃nas possessiones uendere nec qͥbus lz
udiffe̾nt̾ liceat qͣscũq possõnes eni̾e
adhibita enĩ debita diligencia ccͣep̃
tas resernari int̃ cues
iiii.qr expedit ppło cũ magna reuerã¬

Expanded text:
 reservabitur inter ipsos aequalitas et iustitia, et non erit inter illos contemptus et invidia: non enim habebit unus unde alium contemnat, nec unde ei invideat videns se ei quasi aequalem existere, et non esse magnum excessum inter ipsos. Huic auctoritati attestatur, quod Solon, et Charondas, et das esse ex personis mediis. Decet ergo reges et principes adhibere cautelas, uttibus efficiantur reliqui nimis divitesivibus paternas possessiones vendere; nec quibuslibet indifferenter liceat quascunque possessiones emere, adhibita enim debita diligentia circa etas reservari inter Quod expedit populo cum magna reveren
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabilr̃. uiuer nam młtũ dĩtes ad
młtum pauꝑes uesciũt rõnabilr se
hr̃e. s modica occasione sũpta eis ma¬
nifeste nocent sic ⁊̃ młtũ pauꝑes ad
uimiũ dĩres nestiũt se rõnabłr ge̾re
In sidiantur enĩ eis qũõ possint asturo
et latent̾ eor dep̾dar bona. S si m
ppłõ siut młte ꝑsone me ͤ cessabunt
et facillime rõm obediet. Nam si una
pars cuutatis fit sr̃ ingeuua sr̃porẽ¬
tes et sr̃ diues alia u̾ohuit ꝯͣria sit sr̃¬
egena sr̃ debilis ⁊ ualde uił difficile ẽ
rõm sequi. nam hii quid̃ iudelicer sr̃¬
uidelicet pauꝑes mĩme hñt amant
principes .i. potentes ⁊ dĩtes ħ aut̃ ut
ibi sb̃ditur sunt ualde notiua cuutati.
Ut gͦ sit muruus amor int̾ ciues bo
t cia ma suĩtur ex eqͣlitate et iustĩa
que est ẜmanda in ciuutate. nam ut
ait ph̾s. excedentes in enfortuniis poten

Expanded text:
rationabiliter vivet. Nam multum divites ad multum pauperes nesciunt rationabiliter se habere, sed modica occasione sumpta eis manifeste nocent. Sic etiam multum pauperes ad nimium divites nesciunt se rationabiliter gerere insidiantur enimeis quomodo possint astute et latenter eorum depraedari bona. Sed si in populo sint multae personae mediae, cessabunt quia facilius rationi obediet. Nam si una pars civitatis sit superingenua, superpotens, et superdives: alia vero huic contraria sit superegena, superdebilis et valde vilis, difficile est rationem sequi. Nam ii quidem scilicet supvidelicet pauperes minime amant principes, id est potentes et divites: haec autem ut ibi subditur sunt valde nociva civitati. Ut ergo sit mutuus amor inter cives, bTertia via sumitur ex aequalitate et iustitia, quae est servanda in civitate: Nam ut ait Philosophus excedentes in
Abbreviated transcription (Latin):
litas et iusticia. S dĩtes penitus uel¬
lent pͥncipari et sb̃peditare alios. alu
uero contͣ nutentes discretõm faci¬
ent et si contingat pauꝑes oprinere
qr pͥnci ͭ ͥ nõ nou̾u̾t male tractabũt
duutes et pocentes ¶ Qrͣta ia sũtur
ut uitetur ĩ iudia contẽptus. Nairi

Expanded text:
alitas et iustitia, sed divites penitus volent principari, et suppeditare alios. Alii vero contra nitentes dissensionem faciunt, et si contingat pauperes obtinere, quia principari non noverunt, male tractabunt divites et potentes. Quarta via sumitur, ut vitet
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat płres filios qmͣ alr̃ suitreden¬
tibuc filiis in h̾editates ꝑentũ solu
tes dĩditur canto minꝰ ꝑticipiatu¬
nus quisq de illo eẽ nõ pot̃. qd̾ sꝑ ci¬
ues heant possõnes eqͣtas nͥ totidem si¬
ln ꝓcedant ab uno ciuium quot pro¬
cedunt ab alio. S qr aliqͣ cõnubia
sunt oĩno stilia aliqͣ u̾o sunt fecũdio¬
ra qmͣ alia nõ est po ᷝ ͤ statu̾e ĩ ciuita¬
te om̃s ciuies hr̃e eqͣlem nũm filioꝵ¬

Expanded text:
habeat plures filios quam alter, succedentibus filiis in haereditates parentum solutpartes dividitur, tanto minus percipiat unusquisque de illo, esse non poteses habeant possessiones aequatas, nisi totidem filii procedant ab uno civium. quot procedunt ab alio: sed quia aliqua connubia sunt omnino sterilia, aliqua vero sunt foecundiora quam alia, non est possibile statuere in civitate omnes cives h
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aut̃ dup ͬ contingent ĩuirie et
uirgia in cuutare. pͥmo qr paupes
cũ dicantur nesciĩt fornias fr̾eut
gꝰ alis filui. ni pauꝑũ ĩflati eo qd̃ ui¬
debant se plus aluc indĩcus hũdare
ĩ iustificabunt ĩ eos et fient ĩuirie ĩ
orientur int̾ cuies nõ solũ exꝑte fi¬

Expanded text:
c autem dupliciter contingent iniuriae, et iurgia in civitate. Primo quia pauperes cum ditantur nesciunt fortunas ferre, ut ergo aliis. Filii enim pauperum inflati, eo quod videant se plus aliis in divitiis abundare, iniustificabunt in eos, et fient iniuriae in orirentur inter cives non solum ex parte fi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾tia ex ꝑte uirtutũ quas decens est
hr̃e ciuer ¶pͥma uia sic pr. Nam ad
rectũ regimen ciuitatis nõ pot̾ i
poni lex ut cuies hẽant possessiouer
eqͣte̾s nisi constituatur qd̾ hẽant eqͣ¬
les filios frustra .n. po᷑ lex que cõ

Expanded text:
Tertia, ex parte vitutum, quas decens est habere cives. Prima via si patet. nam ad rectum regimen civitatis non potest imponi lex, ut cives habeant possessiones aequatas, nisi statuatur quod habeant aequales filios: frustra enim ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ad bonũ regim̃ cuutatis suffinit
tiues possessiones hr̃e eqͣtas nisi aliquid
det̾imiuerur de qnͣtitate possõnũ illaꝵ
possent enĩ ciuies a deo modicas possõ¬
ut oꝑa lib̾alitatis de fatili ex̾cere nõ
ualent. Nursus hñddo possõnes eqͣtas
possent in hũdare ĩ eis et a deo delicõ¬
tos esse¬

Expanded text:
quod ad bonum regimen civitatis sufficit re possessiones aequatas, nisi aliquid determinetur de quantitate possessionum illarum: possent enim cives adeo modicas possopera liberalitatis de facili exercere non valerent. Rursus habendo possessiones aequatas possent ita abundare in eis, et adeo deliciotos esse
Abbreviated transcription (Latin):
tatis filios dĩnũ nõ e ͤ ĩsolentes. qrͣe
cũ filu dĩcũ ut pli̾mũ sint magnam¬
mi et magis cordis si uideant se esse
despectos er pauꝑes exaltatos nõua¬
leutes se cõtin̾e fient in solentes et t᷑¬
babint alios ¶ Ecia uia ad ostendẽd̾̃
legẽ fellee nõ eẽ decẽten de eqͣtõne
possessionũ sũtur exꝑre uirtutum

Expanded text:
ilios diuturnum non esse insolentes. quare cum filii divitum ut plurimum sint magnanimi et magni cordis si videant se esse despectos et pauperes exaltatos non valentes se continere, fient insolentes, et turbabunt alios. Tertia via ad ostendendum legem Phaleae non esse decentem de aequatione pos
Abbreviated transcription (Latin):
eiuĩ ad pͥncipem om̃ curam hr̃e neci¬
ues suit in solentes er ne sibi ĩ uicem
ĩ uirias inferant. S si in ouitate
staruitur pauꝑes eqͣri dĩtibus ĩ pot¬
sessioiuibus acti dͦ maguas dotes abeis
pauꝑes dĩdenur possessio dĩtũ ĩ plres
ꝑtes qmͣ pauꝑum et filu dĩtũ pauꝑi

Expanded text:
enim ad principem, omnem curam habere ne cives sint insolentes, et ne sibi invicem iniurias inferant: sed si in civitate statuitur pauperes aequari divitibus in possessionibus, accipiendo magnas dotes ab eis, pauperes, dividitur possessio divitum in plures partes, quam pauperum: et filii divitum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ciũc ꝑ que se concẽptibiles reddũt
Nam cũ nõ q̃rant bonũ cõe. s delecta¬
tõnes corporic ut płimũ nõ sunt
sobrii s gulosi uł uõ suut casti. S
dant oꝑain uenereis et qr h agen¬
tes se contẽpcibiles reddunt de faci¬
li ĩ uadũtur. ¶ Exemplũ hoꝵ utre¬

Expanded text:
e se contemptibiles reddunt. Nam cum non quaerant bonum commune, sed delectationes corporis, ut plurimum non sunt sobrii sed gulosi, vel non sunt casti, sed dant operam venereis: et quia hoc agentes se contemptibiles reddunt, de facili invaduntur. Exemplum horum re
Abbreviated transcription (Latin):
comũtat᷑ in tyramiũ. nam si ñ ĩ ui¬
riatur sb̾ditis est continẽt et sobruis
et nõ eligit uitam bestialẽ et cõtep̃¬
tibilem honorat insignes et auos
existentes in regno ut reqͥrit eoꝵ
status nõ de pauꝑat uec oprimat eos
et ĩ oĩbus se ht̃ nõ ut tyrannꝰ s ut
uerus rex inducit om̃s existentes ĩ
regno ad amorem eius et rollit ab

Expanded text:
convertatur in tyrannum. Nam si non iniuriatur subditis, si est continens et sobrius, et non eligit vitam bestialem et contemptibilem, si honorat insignes, et alios existentes in regno ut requirit eorum status; non depauperet nec opprimat eos, et in omnibus se habet non ut tyrannus, sed ut verus rex: inducit omnes existentes in regno ad amorem eius, et tollit ab
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannos ĩuadũt uidentes lucra ma¬
gua et honorer magnos existenter
ĩ ipĩs Quto fuĩt uisydie tyrannis
ab aniquibus nõ ut possideant monar¬
chiam s ut uideantur fac̾e actõues
aliquas singulares. uolũt enĩ aliqui
ẽẽ in aliquo noĩe uł in aliqͣ fama id̾o
ut uoĩetur faciũt aliquid mirabile
et aliqd̃ singulare fcm̃ et qr insurge̾
contra tyranuũ reputa ut ppłi ual¬
de stupend̾. Ido contͣ ip̃m in surgũt

Expanded text:
tyrannos invadunt, videntes lucra magna, et honores magnos existentes in ipsis. Quinto fiunt insidiae tyrannis ab aliquibus, non ut possideant monarchiam, sed ut videantur facere actiones aliquas singulares.Volunt enim aliqui esse in aliquo nomine velin aliqua fama; ideo ut nominentur faciunt, aliquid mirabile et aliquod singulare factum: et quia insurgere contra tyrannum reputant populi valde stupendum, ideo contra ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
se ledi ab eo raro aut̃ nũqmͣ ĩuade¬
reut ip̃m bestie gͥ ur płimũ timo¬
re conpulse insidiantur hoĩ erĩba
tur est s̃ uiria qmͣ passi sunt ab ipõ
rem eẽ melle qr est appetitus est¬
pene ĩ iũdcãm. qr ergo sit delectabi¬
le est usdictas ex postẽ mlti ĩ sidi¬
autur tyranno et pp̃ uehem̃tem
iram alñ ĩuadunt ip̃m uolentes
latͥus ĩ uirias iũdicare t̾tio insi¬
diantur aliqui tyramio et alñ ꝑi

Expanded text:
edi ab eo, raro aut nunquam invaderent ipsum: bestiae ergo ut plurimum timore compulsae insidiantur homini et intur, est iniuria quam passi sunt ab ipso:rem esse melle, quia est appetitus poenae in vindictam: quia ergo sic est delectabile vindictam exposcere, multi insidiantur tyranno, et propter vehementem iram aliquando invadunt ipsum volentes latas iniurias vindicare. Tertio insidiantur aliqui tyranno, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝑarrem eo qd̃ p̾ficierur melioꝵ
et industͥor s si ꝑ h̾editatem ħ fi¬
at expoᷤ regnũ qĩ sorti casui et for¬
tune. Nam in c̾tũ est qͣlis debeat ẽẽ
filus ad quẽ spectabitheẽ regiam
dignitarẽ ab solute gꝰ loꝙ̃do meliꝰ
est pͥncipem p̾stituẽd̾ eẽ ꝑ elcõnem

Expanded text:
er artem, eo quod praeficietur melior et industrior. Sed si per haereditatem hoc fiat, exponentur regnum quasi forti, casui, et fortunae: nam incertum est qualis debeat esse filius, ad quem spectabit habere regiam dignitatem. Absolute ergo loquendo, melius est principem praestituendum esse per electionem
Abbreviated transcription (Latin):
filus magis reputabit bonũ regni
eẽ bonũ suũ et ardencius sollicitabẽ
ctͣtale bonũ Imo qr tota sper prĩs re¬
qͥescit infilus et ninio ardore mouẽ¬
tur prẽs erga dilectõm filioꝵ. Id̃o
rex oĩ cura qmͣ poti̾t mouebr̃ ad pro¬
curaud̾̃ bonũ starũ regni si cogitet
ip̃m ꝑ uenire ad dñiũ filioꝵ. ph̃s.¬

Expanded text:
abit bonum regni esse bonum suum, et ardentius solicitabitur circa tale bonum. Immo quia tota spes patris requiescit in filiis et nimio ardore moventur patres erga dilectionem filiorum: ideo omni cura qua poterit movebitur ad procurandum bonum statum regni, si cogitet ipsum provenire ad dominium filiorum. Ph
Abbreviated transcription (Latin):
te qĩti dubitans an meluis sic digͥ¬
tatem regiam ire per elcõnem an
ꝑ h̾editatem dubitare uidetur an
meluis sit constituere domũ arte uł
sorte. naui si ꝑ elcõm p̾ficiant᷑ aliqͥs
in regẽ uidetur tale regnũ nõ ẽẽ

Expanded text:
te quaesiti, dubitans An melius sit regiam dignitatem ire per electionem, an per haereditatem: dubitare videtur, an melius sit constituere dominium arte, vel forte. Nam si per electionem praeficiatur aliquis in regem, videtur tale
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad aqm̃ capiendam prohibent
obsidentes tunt medi ͭ ͤ cera poti̾t dul¬
tum indulce conuertitur defendum
est ⁊ ad munionẽ obsidenda ĩ miagra
copia acceptũ et uinũ ne expotu soliꝰ
aque bellatores a deo debellicentur
qd̾ uõ possint u̾lr̃ resistere obsidenti¬
buc ¶Ostenso que sũt remedia ad ha¬
benda ccͣfaiiẽ et sirim ꝑ que obsessa
muiitõ de iũci consueuit. Nestat iu¬
dere que sunt remedia ad hibenda
ne ꝑpugnam obsessa niunitõ deuĩcã
tur. debent gͦ ad ciuitatem uł ad cas¬
trum obsessum deꝑtari ĩ magna co¬
pia sulphur pix oleum ad cõbuit ad̾
machiaᷤ hostiũ. fr̾a ⁊ et ligna funt
ad mu nẽ obsessam iudebita hũdancia
reportauda ut ꝑ ligna hasse saguta¬

Expanded text:
, ad quam capiendam prohibent , ad quam capiendam prohibent obsidentes: tunc mediante caera poterit dultum in dulce convertitur. Deferendum est etiam ad munitionem obsidendum in magna copia acerum, et vinum, ne ex potu solius aquae bellatores adeo debilitentur, quod non possint viriliter resistere obsidentibus, Ostenso quomodo sunt remedia adhibenda contra famem, et sitim per quae obsessa munitio devinci consuevit: restat videre, quae sunt remedia adhibenda, ne per pugnam obsessa munitio . Debent ergo ad civitatem, vel ad castrum obsessum deportari in magna copia sulphur, pix, oleum ad comburendum machinas hostium. Ferra autem et ligna sunt ad munitionem obsessam in debita abundantia deportanda
Abbreviated transcription (Latin):
talibus attendend̾ ut ꝑsone debiles
et in utiles nõ ualentes ꝓficere ad
defentõm munitoĩs obsesse. si ꝯmo¬
de fĩ porest sunt ad ꝑtes alias tuͣsunt¬
tende. tales .n. consumũt et ꝯm̃dunc
que deb̾ent bellatoribus errogari.¬
¶ Eursus si timeatur de ĩ opia uictu¬
aliũ bestie que sũt ĩnuũtõne obses¬
sa a quibus obsessi possunt ꝯmode
abstiuere sunt occidende ⁊ sũt ꝯmedẽ¬
tali casu cõuiedenda sunt mlta que
adesum uetat ꝯ̃s usus. ¶ Uico qũo niu¬
nitõ obsessa uitat ue capratur fame¬
obsessi ne deuĩcantur ꝑ sitim nam
aũꝙͣ aliqui eos odsident ꝓẜuidere de¬
bent qd̾ ad talem muĩtõm ꝑgaut
in qͣsit aqͣꝵ copia qd̾ si uero ibi ũ
suit fontes fodiᵈi sũt putei. ꝙ si ⁊
locus sit sictus ut ibi nec putei fĩ pos¬
suit fieude suit cist̾ne ut celestiumn
defcĩ. Qd̾ si munitõnes obsesse suit
itͣ mare et nõ possĩt hr̃e aqmͣ nisi sai¬

Expanded text:
talibus attendendum, ut personae debiles, talibus attendendum, ut personae debiles, et inutiles, non valentes proficere ad defensionem munitionis obsessae, si commode fieri potest, sunt ad partes alias transmittendae: tales enim consumunt, et comedunt, quae deberent bellatoribus erogari. Rursus si timeatur de inopia victualium, bestiae quae sunt in munitione obsessa, a quibus obsessi possunt commode abstinere, sunt occidendae, et comedentali casu comedenda sunt multa, quae ad esum vetat communis usus. Viso quomodo munitio obsessa vitat, ne capiatur fameobsessi ne devincantur per statim. Nam antequam aliqui eos obsideant, providere debent quod ad talem munitionem pergant, in qua sit aquarum copia: quod si vero ibi non sint fontes, fodiendi sunt putet: quod si etiam locus sit siccus, ut ibi nec putet fieri possint: fiendae sunt cisternae, ut caelestium ssa sit citea mare, et non possit habere aquam nisi san
Abbreviated transcription (Latin):
tum et ex bonis ꝓprus munitõis obses¬
se ĩ pugnent. si aut̃ timeatur de diut᷑¬
nitate tprĩs ut qd̾ ꝑ mlt̾a tpr̃a debeat
obsessio ꝑdurare max nne mumẽda
est ciuitas uł castrũ obsesslm milio
uam miliũ int̃ cũ iuiꝰ putrefit et
plus durare ꝑhibent᷑. copia at̃ carn¬
um salitarũ nõ est p̾t̾ mutenda salic
⁊ młtitudo młtũ est expediens inuin¬
tõm obsesse eo qd̾ ad mlt̾a sit utilis¬
aliqmͣ obsidendam ꝙͣtũ ad uictum
nõ solum artendend̾ est ut magna
copia uictualiũ deferatur ad miũtõ
obsessam. S ⁊̾ ut uictualia delata ꝑ
temperatos erogatores ꝑ familias dis¬
pensentur. uũ si fĩ posset si ciuitas
obsessa eẽt magna et ũ posset aliũ¬
de recuꝑare iuctũ uiqͣlibet cotfta a
uitatis uictualia reduci deb̾ent ad hor¬
rea publica et ꝑte et temꝑate ꝑui
ros ꝓuidos dispe nsare qd̃ si miũtõ
obsessa modici eẽt ambitus hoc effi

Expanded text:
tum, et ex bonis propriis munitionis obsestum, et ex bonis propriis munitionis obsessae in pugnent ipsam. Si autem timeatur de diuturnitate temporis, ut quod per multa tempora debeat obsessio perdurare, maxime munienda est civitas vel castrum obsessum milio: nam milium inter cetera minus putrefit, et plus durare perhibetur. Copiaetiam carnium salitarum non est praetermittenda. Salis etiam multitudo multum est expediens munitioni obsessae eo quod ad multa sit utilisaliquam obsidendam, quantum ad victum non solum attendendum est, ut magna copia victualium deferatur ad munitionem obsessam, sed etiam ut victualia delata per temperatos erogatores per familias dispensetur. Unde si fieri posset si civitas obsessa esset magna, et non posset aliunde recuperare victum, in qualibet contrata civitatis victualia reduci debent ad horrea publica, et parte, et temperate per viros providos dispensare. quod si munitio obsessa modici esset ambitus, hoc effi
Abbreviated transcription (Latin):
On sufficit scire qũo capiãt᷑¬
edificande sunt muntõnes
et qͣles muros debent hr̃e
er quõ debent eẽ sice nisi sciatur quo
sunt muniẽde ut nõ defacili de uĩci
possint. Dicebatur enĩ supͣ t̾plicem
eẽ modũ. de iũcendi muĩtõnes iudel
ꝑ faneui sirim et pugnam sic gͦ mu¬
niende sunt muatõnes obsesse ne a¬
liquo hoꝵ m ͦ possint de iũci. Ne .ii.
fame deuĩcantur tͥa sunt attendenda.
udelicet  ut fruñta auena or¬
deum et cybaria singła et uinũsa
pabula que possunt deseruire ad uic¬
tum deportanda sunt ad municõm
obsessam pͥus qmͣ obsideatur ab extͣ¬
neis er si tiuretur ab obsessione aut
recolleccõm frugũ ex alus locis ꝓpru¬
quis sunt talia ad quirenda ne muĩ¬
tõnes obsessa obcarencia uictus pos¬
sit pari defcm̃ quidꝙͥ aut̃ ñ pot̃ ad mu¬
iicõm defr̾i uł si deferretur nõ mlt̾ũ
eẽt litile castro uł cuutati obsesse ro¬
tum est igni cõburend̾ ne obsidentes
sr̃ueientes. Inde capiant emolumẽ¬

Expanded text:
on sufficit scire, quomodo aedificandae sunt munitiones, et quales muros debent habere, et quomodo debent esse sitae, nisi sciatur quomodo sunt muniendae, ut non de facili vinci possint. Dicebatur enim supra, triplicem esse modum devincendi munitiones: videlicet per famem, sitim, et pugnam. Sic ergo muniendae sunt munitiones obsessae. ne aliquo horum modorum possint devinci. Ne enim fame devincantur, tria sunt attendenda, videlicet ut frumenta, avena, ordeum, et cibaria singula, et universa pabula, quae possunt deservire ad victum, deportanda sint ad munitionem obsessam, prius quam obsideatur ad extraneis: et si timetur de obsessione ante recollationem frugum, ex aliis locis propinquis sunt talia acquirenda, ne munitio obsessa ob carentiam victus possit pati defectum. Quicquid autem non potest ad munitionem deferri vel si deferretur non multum esset utile castro vel civitati obsessae totum est ignis comburendum; ne obsidentes supervenientes inde capiant emolumen
Abbreviated transcription (Latin):
et alia p̾panda qd̃ si nõ deficiant loco
eoꝵ adhiberi potũnt cͥnes equini
uł capilli młierũ. Necitat .n. uegẽ¬
cuis qd̃ cũ romans nu̾oꝵ copia de¬
fecisset et uõ possent machiunas re¬
ꝑare ad resfistend̾ bellatoribus mu¬
lieres romane ab usis cuibus eos
suis maritis tradiderunt ꝑ quos
mathi s reꝑatis adu̾sarioꝵ impetũ
repulerũt maluerũt .n. ut ait ue¬
gecius ille pudicissime femine cum
maritis uiuere deformato capite ꝙͣ
seruire hostibus uitegris c̾nbus st̾¬
ł ad munitõnes deporda cornua
bestiaꝵ ad reformandũ bolistas et
artus er coria cruda ad regend̾ ma¬
ch ᷤ et alia edificia ne ab adũsarus per
incendia cõburant᷑ ¶Hus enĩ cautel
et ꝑ ea que dcã sunt resistere potũut
obsessi ue eoꝵ munitõnec ꝑ pugnam
ab obsidenribus de uĩcantur

Expanded text:
o eorum adhiberi poterunt crines equi, vel capilli mulierum. Recitat enim Vegetius, quod cum Romanis nervorum copia defecisset, et non possent eorum machinas reparare adresistendum bellatoribus mulieres Romanae abscissis crinibus suis maritis tradiderunt: per quos machinis reparatis adversariorum impetum repulerunt. Maluerunt enim ut ait Vegetius illae pudicissimae foeminae cum maritis convivere deformato capite, quam servire hostibus integris crinibus. S ad munitiones deportanda cornua bestiarum ad reformandum ballistas, et arcus: et coria cruda ad tegendum machinas, etalia aedificia, ne ab adversariis per incendia comburantur.His etiam cautelis, et per ea quae dicta sunt resistere poterunt obsessi; ne eorum munitiones per pugnam ab obsidentibus devincantur