comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitas ostendit .÷ non credendo enim
possidebantur ab inimico. qui operatur
infiliis diffidentiae. in quibus & uos inquit̃
fuistis aliquando: cum uiueretis in illis
donis ergo gratiae suae quiaccepit dona
in hominibus captiuauit istam captiuita¬
tem .i & enim non credentes erant ut in¬
habitarent: namfides eos in de liberauit.
ut iamcredentes inhabitant indomodĩ.
facti & ipsi dom̃ dĩ & currus dĩ mili ũ
laetantium Iunde qui haec canebat inspũ
ea prȩuidens implecus &iam ipselactitia:
eructauit ymnumdicens. dñs ds̃ benedic¬
ius ÷ Benedictus dñs ds dedie indiem.
Quod non nulli codices habent. diecotidie:
quoduerius exprimeretur diem cotidie:
quam puto locutionem hoc significare
quod dictum est dedie indiem cotidie
quippehoc ait:usque infinem captiuat cap¬
tiuitatem : accipiens dona in hominibus.
& qm̃ currum illum ducit infinem. sequit᷑¬
& dicit prosperum iterfaciet nobis ds̃
sanitatium nostrarum ds noster dssal¬

Expanded text:
captivitas ostendit? Non credendo enim captivitas ostendit? Non credendo enim possidebantur ab inimico, qui operatur in filiis diffidentiae; in quibus et vos, inquit, fuistis aliquando, cum viveretis in illis . Donis ergo gratiae suae, qui accepit dona in hominibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitent in domo Dei, facti et ipsi domus Dei, et currus Dei millium laetantiuea praevidens, impletus etiam ipse laetitia, eructavit hymnum, dicens: Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus Deus de die in diem. Quod nonnulli codices habent, die quotidie. quod verius exprimeretur, die quotidie. Quam puto locutionem hoc significare quod dictum est, de die in diem. Quotidie quippe hoc agit usque in finem; captivat captivitatem, accipiens dona in hominibus. 29. Et quoniam currum illum ducit in finem, sequitur et dicit: Prosperum iter faciet nobis Deus sanitatum nostrarum, Deus noster, Deus sal
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis apostolus loquens id quod supra
commemoraui . sunicuique autem nostrũ
inquit data est gratia secũndum mensuram
donationis xp̃s .: Ac de inde sequitur. quod
&am hic sequitur.. propter quod dicit.
ascendit in altom. captiuauit capuuitatẽ.
dedndona hominibus : quod hic est accepisti
dona in hominibus . : Quid hoc & illa ueritate
concordiuscꝰ quid manifestius c sed quod de in¬
de adiungit : & enimqui non credunt in habi¬
tare. uel quod non nulli codices habent: &¬
enim non credentes in habitare.: Namquid
sunt aliud non credentes : nisi qui non credut̃
dequibus dictumsit: non est facilis intellec¬
ius. tam quam enimratio redderetur supe¬
riorum uerborum cum dictumesset: capti¬
uasti captiuitatem accepistidona in homini¬
bus: ita subiunctumẽst : & enimqui non
credunt in habitare.: Id est non credentes
uun habitarent.: Quid esthocr dequibus hoc
dicit anilla captiuitas ante quam transiret
inbonam captiuitatem: unde fuerit mala

Expanded text:
spiritualis Apostolus loquens id quod supra commemoravi: Unicuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac deinde sequitur quod etiam hic sequitur: Propter quod dicit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius? 27. Sed quid deinde adjungit? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod nonnulli codices habent, Etenim non credentes inhabitare. Nam quid sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus dictum sit non est facilis intellectus. Tanquam enim ratio redderetur superiorum verborum, cum dictum esset, Captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabitarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala
Abbreviated transcription (Latin):
Auticerte quia pereos quisic moriuntur
quanto securius tanto sublimius ecclesia
diffamatur : & quasi quibus dampennis
ex celsae laudis at tollitur neque enim
frustradictumest ante mortem neliudes
hominem quem quam: Onines ergoscidi
ab initio generis humani usqueadtempus

Expanded text:
: aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, : aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Omnes ergo sancti Dei ab initio generis humani, usque ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirant: metuendo neamittant
Qui autem meaudit. A t sapientia in¬
habitabit in spe & quiescit si netimore
cleros id est intermedias hereditates:
nondum inre. sed tamen inspe caelestis
hereditatis babitare : & terreni feli¬
citatis lamcupiditate conquiescere
Cum autem uenerit quod speramus
non iam interduas hereditates requieso¬
mus. sed in noua uera scuius uetusert
umbra regnabimus : qua propter&u¬
suntellexerimus quod dictum est sido¬
miatis intermedios leros: tam quam
si diceretur : simoriamini intermedo
cleros ut istam mortem carnis moreu
scriptura dormitionem uoca uerit
Haec est morsoptima ut incupiditatum
cobibitione a terrenis inspe caelestis here¬
ditatis homo usque infinem perseuerins
diem uitae huius ulumum claudat. Sicem̃
dormientes intermedios cleros erum pens
columbae deargentatae : ut tem pore quorꝰ¬
surgent rapiantur in nubibus in oburamep̃o
inaera & semperiam cumdño uiuant

Expanded text:
acquirant, metuendo ne amittant. acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timore cleros, id est inter medias haereditates; nondum in re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habitare, et a terrenae felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod speramus, non jam inter duas haereditates requiescemus; sed in nova vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Quapropter etiamsi intellexerimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et semper jam cum Domino vivant
Abbreviated transcription (Latin):
siasticis ministeriis gradibus ordinati. quia
mathias sorte electus est quem primum per
a postolos legimus ordinatum : proinde
propterhereditatem quae fit testamento
tam quam perid quod efficitur id quodeffe¬
cit . nomine lerorum : testamenta ipsa sig¬
nificata sunt: Quam quam mihi& alius hinc
sensus occurrat nisi fallor anteponendus.
ut deros multo probabili us hereditates intel¬
legamus. ut qm̃ hereditas ueteris testa men¬
tiest quamuis inumbra significatiua futu¬
riterrena felicitas hereditas uero noui
testimen test aeterna in mortalitas
Dor mire sit intermedios cleros nec illã
lamquȩ rere ardenter : & adhucistam
expectare patienter : Namquidõ prop¬
terea seruiunt: uel potius propterea
seruire nolunt: dumquierunt in hacunta
& in hac terra felicitatem: ab latus est
somnus ab eis & nondormiunt. Inflam¬
mantibus enim cupiditatibus. agitati
inflagitia & facinori propelluntur:
nec omninorequies cunt desiderando ut

Expanded text:
siastici ministerii gradibus ordinati, quia siastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius propterea servire nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut
Abbreviated transcription (Latin):
re consensum Iubet igiur scriptura ut
intermedios cleros dormiant qui uel sunt
pennae columbae deargentatae: uel ex hoc
eis prȩstatur ut sint. ÷ porro siisticleri
duo testa menta significantur. quid aliud
a dmonemur : nisi ut extestamenta in¬
ter se consentire non repugnemus. sed
intellegendo adquies camus nos qu esimis
eorum concordiae signum atque documen¬
tum cum alterum aduersus alterum.
nihil dixissesentimus. & cum pacifica
amiratione. quasi extasis opere
monstramus. curautem incleristes¬
tamenta intellegantur. cum hoc no¬
men grecum sit quidem. sed testam̃tũ
nonitadicatur: haec causa est quia per
testamentum datur hereditas quae gre¬
& sortes ex promissionedi. partes heredita¬
tis uocantur : quae populo sunt distributae
unde tribus leui prȩceptaest non habere
sortem interfratressuos : quod ex eorum
decimis sustentaretur : Nam&cleros &c le¬
ricos hinc appellatus puto. qui sunt in eccle¬

Expanded text:
re consensum. Jubet ergo Scriptura ut re consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est, quia per testamentum datur haereditas, quae grae sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
cum loquitur ds̃ ad abraham dicit .⁊ Frit
testamentum interme &te . & omnesemen
tuum .. Quod grecus habet. intermedium
meum &tium. & intermedium seministui:
Item cum loqueretur ad noe dearcu innubi¬
bus : ad signum constituendum hoc uerbum
sȩpissime repetit & quod habent latinicodi¬
ces: interme &uos. uel interme &omnem
animam uiuam & si qua ibi talia dicuntur
intermedium meum & uestrum inuenit᷑
ingreco . quod est ana meson. Dauid quoq
& ionathan signum interse constituunt :
nealiud opinando dissideant. & quod lati¬
nedicitur interambos intermedium
amborum habet grecus: eodem uerbo
quod est anameson.: Opti me autem factũ est :
ut hocloco psalmihuius inter pretes nostri
nondicerent intercderos. quod latine locu¬
tioni usitatum est. sed intermedios cleros.
tam quam intermedium clerorum quod po¬
tius ingreco legriur: & quod dicisolet in
eis rebus ut dixi quae interse debeant habe¬

Expanded text:
cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia dicuntur; inter medium meum et vestrum, invenitur in Graeco, quod est, ἀνὰ μέσον. David quoque et Jonathan signum inter se constituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, inter ambos; inter medium amborum, habet Graecus eodem verbo, quod est, ἀνὰ μέσον. Optime autem factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habe
Abbreviated transcription (Latin):
intellegitur dictum . onus meum leue est :
nsiquiadat sp̃m scm perquem diffunditur &¬
caritas incordibus nostris ut ãmando libera¬
liter faciamus quod timendo. qui facit
seruiliter facit. nec est amicus recti quando
mallet si fieri possit id quod rectum est non
iuberi ÷ quaeri &iam potest curnonsit dictũ
sidormiatis incleris. sed intermedioscleros
Quid sit hoc intermedios. quod quidem siex¬
pressius transferrecur ex greco intermedi¬
um derum diceretur : quod innullo inter¬
pretum legi propterea credo quiatantun¬
dem ualet quod dictum est. intermedios
cderos Hic ergo  quid mihiuideatur ex¬
ponam. Saepe hoc uerbum adaliqua conet¬
ienda. atque pacanda neinter sedisside¬
int ponisolet sicut testa mentum interse
populum dõ constituente: hoc uerbum
scrptura ponit. Nam pro eo quod est in latino
imerme & uos. grecus habet : intermedium
meum & uestrum Sic de signo circũcisionis.

Expanded text:
intelligitur dictum, Onus meum leve est ; intelligitur dictum, Onus meum leve est ; nisi quia dat Spiritum sanctum, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , ut amando liberaliter faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medios cleros, quid sit hoc, inter medios cleros. Quod quidem si expressius transferretur ex graeco, inter medium clerorum diceretur; quod in nullo interpretum legi: propterea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis
Abbreviated transcription (Latin):
quam mirer quomodo positum sit hoc
uerbum in alio psalmo ubi dicitur inter
scapulas suas obumbrabit tibi & subalis ens
sperabis : cum sub alis obumbrarinon
possit. nisi quod a pactore fuerit¬
& latine quidem interscapulas. fortisse
uli quomodo ex utraque parte possit intellegi'
& ante & post: ut scapulas accipiamus quȩ
in medio caput habent. & in ebreo sit fortas¬
ssambiguum quod possit & hoc modointel¬
legi: sed quod ingreco est meta phrenisi non¬
nisi aposterioribus significat. quod est in¬
ter sca pulas ÷ Utrum propterea ibi est
iuri uiriditas. id est sapientia & caritas.
quia ibi sunt quodam modo radices alarum
anquia ibi portatur illa sarcina leuis.
Quidenim sunt uel ipsae alae. nisiduo prȩ¬
cepta caritatis in quibus totalex pendet &
prophecae  Quid ipsa sarc inaleuis nisi
ipsa caritas. quae in his duobus prȩceptis
impletur . Quic quid enim difficileest in
precepto: leue est amanti.: nec obaliud recte

Expanded text:
quam mirer quomodo positum sit hoc quam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed quod in graeco est μετάφρενα, nonnisi a posterioribus significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta charitatis, in quibus tota Lex pendet et Prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte
Abbreviated transcription (Latin):
es seuoluerunt ut dormire sit intermndi¬
oscleros. in eorum testamentorum auaa¬
ritatere quiescere: id est utriusq testi¬
menti testimoniis ad quiescere t quindi
aliquid ex his profertur & probatur
omnis intentio pacifica quiete finutur
Quod si ita est : quid aliud ad monerui
tur euangelitantes uirtu te multa : nisi
quia tunc eis dñs dabit uerbum ut euangi¬
Tarȩ pos sint sid ormiant intermedios
cleros Tunc enimeis uerbum ueritatos
ditur : Siauctoritas ab eis duorumtesta¬
mentorum non relinquatur ut ipsisin
& pennae columbae de argentatae quon
prȩdicatione incaelum gloria fertur
ec clesiae : Inter scapulas autem parsest
utiq: corporis. pars est circa regionem
cordis ÷ a posterioribus tamen. idesta daso
quam columbae illius deargentatae pirtẽ
inuiriditate auri essedicit. hoc est inuigo¬
re sapientiae.: Quem uigorem meliuis
nom puto intellegi posse : quam caritatem
Sed quare ad orso & nona pectore aquan¬

Expanded text:
esse voluerunt; ut dormire sit inter mediesse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio pacifica quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennae columbae deargentatae, quorum praedicatione in coelum gloria fertur Ecclesiae. 18. Inter scapulas autem: pars est utique corporis; pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quan
Abbreviated transcription (Latin):
tatae niuedealbabumur in sel mon
deargentitȩ dormiatis intermedioscle¬
ros niuedealbibuntur in selmon ut sub¬
intellegintur homines quipergratiam
remissionem accipiunt peccatorum
Unde &iam deipsa ecclesia diciturim
dĩ tenetur perprophetam dicentis
Si fuerint peccata uestra tam quam
phenicium: sicut niuem de albabo
tumest pennae columbae deargenta¬
dae: subaudiatur erius ut istesit sensis.
Quos quitam quim spolia speciei domus¬
diuidimini : si dormiatis intermedios
cleros. pennae columbae deargentatt
eritis. Id est in altiora eleuabimini
compagini tamen ecclesiae cohȩrentes
Nullam quippe aliam melius hic intella
puto columbam deargentatam quã ili
dequa dictumest. unaest columbamei
Deargentit aest autem : quia diuinis elani
esterudita. Eloquia namq dñi. alioloa
dicuntur. Argentum igne ex aminium
terrie purgatum septu plum ÷ magni
itaque aliquod bonum est dormire inte
medios cleros quae non nulli duo testunt

Expanded text:
tatae niue dealbabuntur in Selmon. tatae niue dealbabuntur in Selmon. deargentatae, dormiatis inter medios cleros, niue dealbabuntur in Selmon, ut subintellegantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt peccatorum. unde etiam de ipsa ecclesia dicitur in dei tenetur per prophetam dicentis: si fuerint peccata uestra tamquam Foenicium, sicut niuem dealbabo Vtum est: pennae columbae deargentatae, subaudiatur eritis, ut iste sit sensus: uos qui tamqudividimini, si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis; id est, in altiora elevabimim, compagini tamen Ecclesiae cohaerentes. Nullam quippe aliam melius hic intelligi puto columbam deargentatam, quam illam de qua dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Magnum itaque aliquod bonum est, dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
pluraliter hoc positum legitur.Sed ad¬
huc incertum est. utrum hae pennae.
a nõuos pennae ut ad ipsas pennas loqui
udeatur Utrumergo uerbis quae prȩces¬
serunt finitur ista sententia ut ordo sit
Dñs dibit uerbum euangelitantibusuntu¬
temulta si dormiaus intermedios ceror
Ouos pennie columbae deirgentiese l
Anbis quae sequuntur ut ordo sit. Si dormia¬
tis intermedios cleros pennie columbar
dear gentatȩ niuede albabuntur in sel mon
idest ipsie pennae dealbabuntur sidormn¬
itis intermedios cleros: ut illis hoc dicere
intelligitur quis pecieidomus tam quã
spolia diuiduntur. Id est sidormiatis in¬
ter medios cleros ouos quidiui dimim
specieidomus permanifestationem
sp̃s adurilitatem : ut alii quidem detur
perspm̃ sermosa pientiae: alii serino
scientiae secundum eundem spm: alii fides
alii genera curationum in eodem spũ &
ceteri Siergouos dormiatis intermedios
cleros . tunc pennie columbae deargen¬

Expanded text:
pluraliter hoc positum legitur. sed adpluraliter hoc positum legitur. sed adhuc} incertum est utrum hae pennae, an o uos pennae, ut ad ipsas pennas loqui uideatur. utrum ergo uerbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, si dormiatis inter medios cleros, o uos pennae columbae deargentatae, an his quae sequuntur, ut ordo sit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon, id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter medios cleros, ut illis hoc dicere intellegatur, qui speciei domus tamquam spolia diuiduntur, id est, si dormiatis inter medios cleros, o uos qui diuidimini speciei domus per manifestationem spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides, alii genera curationum in eodem spiritu, et cetera; si ergo uos dormiatis inter medios cleros, tunc pennae columbae deargen
Abbreviated transcription (Latin):
alios prophetas. alios pastores & doctores.
inopus ministerii. inaedificationem corpo¬
membra habet multa: omnia autẽ mẽbra
num quid omnes prophetae e num quid
omnes uirtutes o num quid omnes dona
habent curationum o num quid omnes
linguas loꝗuntur & Num quid omnes in¬
ter pretantur & Omnia autem haec opera¬
tur unus at queidem sp̃s. diuidens propria
unicuiq proutuult. & hȩc est species
domus cui spolia diuiduntur. ut amator eus
hac pulchritudine accensus exclamet. Dñe
cies domus alloquenda conuertit dicens.
Sidormieus intermedios cleros : pennae
columbae deargentatȩ & interscapulas
eius inuiriditate auri Prius hic quae¬
rendus est ordo uerborum quomodo fini¬
atur sententia quae utiq pendit cumdicit᷑ :
sidormiatis: deinde quod ait pennae
columbae deargentatȩ : utrum singulari
numero intellegendum est huius pennae.
Anplurali hae pennae: Sed singularẽ
numerum grecus excludit: ubi omnino

Expanded text:
alios prophetas, alios pastores et doctores, alios prophetas, alios pastores et doctores, in opus ministerii, in aedificationem corpomembra habet multa: omnia autem corporiNunquid omnes prophetae? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent curationum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Haec est species domus, cui dividuntur spolia: ut amator ejus hac pulchritudcies domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Prius hic quaerendus est ordo verborum quomodo finiatur sentesi dormiatis. deinde {quod ait: pennae columbae deargentatae, utrum singulari numero intellegendum est huius pennae, an plurali hae pennae. sed singularem numerum Graecus excludit, ubi omnino
Abbreviated transcription (Latin):
acsidiceretur : dilecti &iam specieidomus
aiuiderespolia : idest dilecti &iam addiui¬
denda spolia speciosam quippe domum
idest et desiam. Xp̃s fecii diuidendo illispo¬
la. sicui speciosum est corpus: distributione
membrorum. Spolia porrodicuntur
quaeuictis hostibus detrahuntur hoc quid
sit: euangelium nos ad moneat ubi legimis.
pemo intrat indomum forus. ut uasa eius
uripiat nisi prius alligauerit fortem
Alligauit ergo diabolum xp̃s. spiritalibus
uinculis superando mortem : & supercaelos
ibinferis a scendendo : Alligauit eum
sacramento incarnationis suae : quod nihil
ineo reperiens morte dignum. tamenest
permis sus occidere. acsic alligato abstulit
tam quam spolia uasa eius operabatur
quippe infiliis diffidentiae quorum infi¬
delitate ut ebatur aduoluntatem suam.
Haec uasa dñs mundans remissione pecca¬
torum haec spolia sc̃i ficans hostis erepta
prostrato atque alligato diuisitea specier
domus suae: Alios constituens a postolos:

Expanded text:
ac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus ac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad dividenda spolia. Speciosam quippe domum, id est Ecclesiam Christus fecit, dividendo illi spolia; sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit Evangelium nos admonet, ubi legimus: Nemdiripiat, nisi prius alligaverit fortemAlligavit ergo diabolum Christus spiritualibus vinculis; superando mortem, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apost
Abbreviated transcription (Latin):
niellegimus ds̃ iudiciumtuum regida.
uustitiam tuam filio regis. nescio ut rum
liud aliquid dictumest: quam filiotuo
rxergo est & paterunde uersiculus iste
osalmihuius rexuirtutum dilecti. ut roq
mnodo intellegi potest: cumitaq: dixisset.
añs dabit uerbum euangeliz antibus uirtute
mulia quia ipsa uirius ab eoregitur eique
milnat aquodatur : ipsein quit dñs quida¬
in uerbum euangeli⁊ antibus uiruitemulta.
rexestuirutum dilecti. Deinde sequitur
dlecii & speciei domus diuidere spolia.
Lepetitio pertinet ad commendationem
quan quam istam repetitionem non om¬
nes codices habeant:. & eam diligentiores
que signa uocantur. asterisci quibus agnos
uuolunt eanones se interpretatione sep¬
iuaginta: sed es se inhebrea quae talibus
insigniuntur notis. Sed siue repetatur.
siue semel dictum accipiatur quod positũ
est dilecti. sic intellegendum puto quod
sequitur & specieidomus diuidere spolia.

Expanded text:
intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores quae signa vocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniuntur notis. Sed sive repetatur, sive semel dictum accipiatur quod positum est, Dilecti; sic intelligendum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia,
Abbreviated transcription (Latin):
sit unus at que idem : Inueteribus aiem
libris crebraest locutio & ideo quindo sis¬
obscure fit & manifesiis suigeneris exen¬
plis intellegenda est sicut hõc locopsalm
hiuus quem tractamus sub obscure facti
fecit moyses sicut prȩcepit dñs moysi
Quia uero dictum est. rexuirtutũ dilecti
non facile est ut occurrat ipsum esse regem
uiriutum. qui est & dilectus.: Rexergo
uirtutum dilecti. sic intellegi porestacsi
diceretur rexuir utum suarum: quia
& rexui tutum est xp̃s. & dilectus est
idem ipsex p̃s quam ius non habeit iste
sensus tantam nec essitatem ut aliuthon
ualeat accipi: quia & pater potestimelli¬
gi rexiuruitum filii sui dilecti : cuidicit
ipsedilectus .⁊ omnia meatua sumt &ua
mea : Quod si forte quaerunt. ut rumdi
ut rum quis quam audeat hoc ab eonomen
auferre ubi a postolus dicit: Negiliten
saeculorum in mortali in uisibili solidõ
quia & si hoc deipsa trinitate dictumest
ibi est & ds̃ pater: Si autem non carnalit̃

Expanded text:
sit unus atque idem. In veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure facta Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur, rex virtutum suarum, quia et rex virtutum est Christus, et Dilectus est idem ipse Christus. Quamvis non habeat iste sensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, Omnia mea tua sunt, et tua mea . Quod si forte quaeritur utrum Deuutrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
leuauienim oculos meos in montes unut
uenetauxilium mihi: nec tamen aiplĩ
nieum abipsis proprie montibis . sedun¬
liumi meum adño qui fecit caelum &tano
unus quippe ipsorum montium maltm
pucellens cumdixis set quod piusililtom¬
nibus labora uerit : non autem egos in quat
sed gratiadĩ mecum. i Nequis ergo duer
&um montem speciosum forma praefls¬
is bominum. montibus filus hominum
cacpurare qm̃ non defierunst quiruin
dicerent. Aliohan nembaptis tuntai
beliam aliih eremium dut unum eipa¬
phetis sonuertit se adillos &ntn et eri
sus picamini: montes incaseaoit mantẽ
inquit in quo placuit do hasttare monte
it quidsuspicamini : Sicut enimlumen
illoouia aipsis dictumest ⁊ uos latntu¬
menmundi sed aliudillud dicts mes
lu menuerum quod inluminat omnem
hominem sic monterilo sealg oge alus
mons paratus incacumine snatipealu
nonteritaq. isti lun oreem porun¬
do glorcosi sunt quorum rt un usdu

Expanded text:
Levavi enim oculos meos in montes, unde Levavi enim oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: nec tamen auxilium meum ab ipsis proprie montibus; sed auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram . Unus quippe ipsorum montium multum excellens cum dixisset, quod plus illis omnibus laboraverit: Non autem ego, inquit, sed gratia Dei mecum . Ne quis ergo auderet etiam montem speciosum forma prae filiis hominum montibus filiis hominum comparare; quoniam non defuerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumen verum, quod illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus
Abbreviated transcription (Latin):
nifestus mons dñi paratus incaribns nea
montium: Ipseest mons incasatiis pet
paruulos gratia tam quamlactenus ri¬
endos omnons uber adroborander itq
ditandos donorum excellontidos atin¬
& ipsumlac unde fit caseus miro modo
ex ibundintia uisceruimma ternorũ
&& misericordia delecribiu parinar
neutri generis est non masculim ideo
non nulli latini non interprelari unt
monuemdi sed mons dñ putouitim
melius esse in selmon montemdi hoc
est in montemdĩ qui uocaturrdi bos
secundum intellectum quem ssprauit
montemuberem nequis auderet ex
Legitur quippe : iustiuatua sicut
montes dĩ unde a postolus ait ut
nossitnus iustiua di in ipso. de quibus exis¬
montibus: & alio loco dicitur
Inlumin anstu aib mirabiliter a monul
aerernis: Quia uitaeis acterna donitis
& pereos scã rum scripturarum eminet¬
sima auctoritas constituta est: sed inlim¬
nante ab eis illo cui dicitur. in luminint

Expanded text:
nifestus mons Domini, paratus in cacumine nifestus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum quem supra, utmontem uberem, ne quis auderet ex legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei in ipso . De quibus montibus et alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis ; quia vita eis aeterna donata est, et per eos sanctarum Scripturarum eminentissima auctoritas constituta est, sed illuminante ab eis illo cui dicitur, Illuminans tu.
Abbreviated transcription (Latin):
& corpore : pro indẽ quod in principio
erat uerbum lumen illud uerum ut umbra¬
culum meridianum fieret nobis. uerbum
caro factum est & habitauit in nobis dõ
scilicet homo tamquam lumini corpus ac¬
cessit & in eum credentes umbra proree¬
tionis operun : Nonenim de qualiumbra
dicitur transierunt omnia illa tamquã
umbra nec dequali umbra dicit a postolus
ne mouos iudicet incibo & in potu. aut in
parte diei festi. aut neo meniae auto
sabbatorum : quod est umbra futurorum
Sed de quali scriptumest. subumbra
alarum tuarum protegeme dumergo
discernit ille superca elestis reges suꝑ
columbam deargentatam : non sua mer¬
ta ex tollant non de propria uirtute
corfidint niue quippe dealbabuntur
in slmon. gratia candificabuntur in pro
sutem aliud pinguem qua muberem dice¬
re uestenim & mons istonombeeenidica¬
patus idest selmon: see nri ine ontncu
in telli ge debemus montedi montem
uberem montem incaseatun nisieun¬

Expanded text:
et corpore: proinde illud quod in principio et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protautem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatum, nisi eum
Abbreviated transcription (Latin):
quod paritura nuntiabatur : qũ non cog
Quidest obum brabittibi nisiumbrã faciet:
discernuntur super columbam de argentitã
niued ealbabuntur inselmon: Sel monquip¬
pe: inter pretatur umbra non enim meri¬
tis . aut uirtute propria discernuntur.
Quis enim te inquit discernit. Quid autem
habes quod non accepisti& ut ergo discernant᷑
ab impiis accipiunt remissionem peccatorũ.
ab illo quiait. si fuerint peccata uestra sicut
phenicium : tam quam niuẽ dealbabo: et ce
quo modo niuede albabuntur in sel mon ingra
creta sunt de quodictum est quod supra
commemoraui : sp̃s sc̃s superueniet inte.
& uirius altissimi obumbrabit tibi⁊ hoc est
umbram faciettibi: propterea quod nas¬
cetur exte sc̃m: uocabitur filius dĩ umbri
porro ista defensaculum intelligitur.
ab aestu concupiscentiarum carnalium:
Unde illa uirgo xp̃m non carna liter con¬
cupiscendo sed spiritalitercredendo con¬
cepit : Constat autem umbra. lumine

Expanded text:
quod paritura nuntiabatur, quoniam non cquod paritura nuntiabatur, quoniam non cQuid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? i Christi discernuntur super columbam deargentatam, nive dealbabuntur in Selmon. Selmon quippe interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo nive dealbabuntur in Selmon; in grcreta sunt: de quo dictum est quod supra commemoravi, Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine
Abbreviated transcription (Latin):
lauonem corporis xp̃i. quando quidem
ipsaest corpus xp̃i & dicuntur autem illi reges
utiq a regendo & quid magis quam carnis
concupis centias neregnet peccatum ineorũ
mortali corpore ad oboediendum desiderus
eus nec exhibeant membrasua arma ini¬
quitatis peccato sed ex hibeant sedõ tam quã
ex moriuis uiuentes & membrasua arma
iustitiae dõ Sic enim erunt reges primitus
discreti ab alieni genis: quia non sunt iugũ
ducentes cum in fidelibus.: Deinde discreti
concorditer interse muneribus propriis.
nonenim omnes a postoli aut omnes pro¬
phetae : Aut omnes dociores. automnes
dona habent curationum: aut omnes lin¬
guas loquuntur : Aut omnes inter pre¬
iamur omnia autem haec operatur
unus at que idem sp̃s : diuidens pro pria uni¬
cuiqu e prout uult: quemdando ille super¬
caelestis discernit reges supercolumbam
deargentatẽm: De quo spũ sco cumadeius
matrem gratia plenam missus angelus
loqueretur : quaerenti quo modo fieret

Expanded text:
cationem corporis Christi ; quandoquidem cationem corporis Christi ; quandoquidem ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utique a regendo: et quid magis quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim omnes apostoli, aut omnes prophetae, aut omnes doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult : quem dando ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De quo Spiritu sancto cum ad ejus matrem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
a postolorum ex quoduorum testamemorĩ
differentia clarius reuelataest: ipsia post
& beatimartyres ceterique iusti. tamqua
ametes & a retum filii usque ad hoc tempus
dormierunt intermedios cleros : regniter¬
reni felicitatem iam contempnentes & rg
caelorum aeternitatem sperantes & nondũ
tenentes : & quia tam benedor mierum
eis uelut pennis nuncuolitat & laudibus
exultatur ec clesia. columba scilicet
de argentata: ut haec eorum fama adin¬
tandum posteris inuitatis dumsic &um
ceteris dormiunt addantur pennae quib
usque infinems aeculi sublimiter predicet᷑
uelis: ille quiascendit superomnes caelos
ut adimpleret omnia . dumdis cernit reges¬
upeream id est super eandem columbam
a cargentatam : Sequitur eam a postolus
acdicit & ipsededit quosdam quide ma posto¬
los quos dam autem prophetas. quos dam
iero euangelistas . quos dam autem pastores
& doctores Namquid est aliud reges discer¬
nere supeream in opus ministerii: in aedifi¬

Expanded text:
Apostolorum, ex quo duorum Testamentorum differentia clarius revelata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem saeculi sublimiter praedicetucoelestis, ille qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia, dum discernit reges super eam, id est super eamdem columbam deargentatam. Sequitur enim Apostolus, ac dicit: Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Nam quid est aliud reges discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
quod mons syna : idest qui prius persequebat᷑
hebreus ex hebreis. secundum legem phari¬
seus.: Quid autem miremur. non enimaseipso:
sed quod sequitur a faciedi is rahel. de quo ipse
dicit : & super israhel dĩ. De quodñs dicit.
Ecceuere is rahelita. In quodolus non est.
hancergo pluuiam uoluntariam nullis prȩ¬
cedentibus meritis operum bonorum segre¬
gauit ds̃ hereditati suae & infirmata est.
Agnouit enim nonesse aliquid perseipsam
non uiribus suis sed gratiaedĩ tribuendo
esse quod est. Agnouit quod dictum est:
in infirmitatibus meis gloriabor : agnouit
quod dictum est noli altum sapere sedtime:
Agnouit quod dictum est:. humilibus autẽ
dat gratiam: & infirmatiest tuuero

Expanded text:
quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse dicit, Et super Israel Dei de quo Dominus dicit, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Hanc ergo pluviam voluntariam nullis praecedentibus meritis operum bonorum segregavit Deus haereditati suae. Et infirmata est. Agnovit enim non esse se aliquid per seipsum; non viribus suis, sed gratiae Dei tribuendum esse quod est. Agnovit quod dictum est: In infirmitatibus meis gloriabor . Agnovit quod dictum est: Noli altum sapere, sed time . Agnovit quod dictum est: Humilibus autem dat grat
Abbreviated transcription (Latin):
scitio bonȩ uoluntatistuae coronastinos.
stam pluuiam cum ds̃ transiret indeserto
id est prȩdicaretur ingentibus. caelidis¬
ullauerunt non tamena seipsis sed a facie
dĩ qm̃ & ipsigratia dĩ sunt quod sunt. e
&ideomons syna quia & ipse quiplusom¬
nibus illis laborauit. non ipseautem sed
gratiadĩ cum illo : ut abundantius distilla¬
ret ingentibus. idest indeserto:. ubi xp̃s
nonerat annuntiatus: ne superalienũ
fundamentum aedificaret. Ipse in quã
israhelitaerat. ex genere is rahel tribu
beniamin. & ipseergo in seruitutem
generatus erat dehieru salem terrena
quae seruit cum filiis suis. & ideo perse¬
quebatur ecclesiam: Nam quod ipse
commonuit sicut tunc qui secundũ carnẽ
generatus est per sequebatur eum qui
secundum sp̃m: It a& nunc sed misericor¬
diam consecutus est : quia ignorans fecit
in incredulitate : miramur ergo quod
caeli distillauerunt a faciedi ÷ magis miremur

Expanded text:
Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie Dei, quoniam et ipsi gratia Dei sunt id quod sunt. Et ideo mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebatur Ecclesiam. Nam, quod ipse commonuit, sicut tunc qui secundum carnem generatus est persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc . Sed misericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur
Abbreviated transcription (Latin):
intellegatur.: Si uero heredratem bu¬
orest intellectus: Si enimpropter hocdi
est hereditas dĩ infirmata. id est populi
infirmatus datalege qui alex sub imraus
quod & iam in a postolo sequiur
ubi iutem abundauit delictum: superabunda¬
uit gratia.: Namque abundante delicto:
mulii plicatae sunt infirmitates eorum
& postea accelauerunt. Quia ingemuert̃
& inuocauerunt. ut ipso adiuuante imple¬
ritur. quod ipsoiubente non implebatur:
est in his uerbis & alius sensus . qui probabi¬
uor mihiuidetur÷ multo enim congruen¬
uus inuellegitur ipsa gratia. pluuia uo¬
luntaria : Quia nullis prȩcedentibus operũ
meritis gratis datur.: Si enimgratia. lam
non ex operibus. : Alioquin. gratia lam
nonestgratia. Nonenim dignus sum
inquit uocari a postolus. quia persecu¬
uissum ecclesiam dĩ. Gratia autemdĩ sum
quod sum: haec est pluuia uoluntaria.
Noluntari e quippe genuit nos uerbo ueritatis.
haecest pluuia uoluntaria.: Inde alibidicit᷑.

Expanded text:
intelligatur; si vero haereditatem, faintelligatur; si vero haereditatem, facilior est intellectus. Si enim propter hoc dicta est haereditas Dei infirmata, id est populus Dei infirmatus data Lege, quia Lex subintravitquod etiam in Apostolo sequitur, Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Namque abundante delicto, multiplicatae sunt infirmitates eorum; et postea acceleraverunt : quia ingemuerunt, et invocaverunt, ut ipso adjuvante impleretur quod ipso jubente non implebatur. 12. Est in his verbis et alius sensus, qui probabilior mihi videtur. Multo enim congruentius intelligitur ipsa gratia pluvia voluntaria, quia nullis praecedentibus operum meritis gratis datur. Si enim gratia; jam non ex operibus: alioquin gratia jam non est gratia . Non enim dignus sum, inquit, vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei: gratia autem Dei sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit a postolus : anforte lex ipsa intel¬
le genda est inmonte syna quam destil¬
lauerunt caeli a faciedĩ ut terra moue¬
retur & & ipse est terre motus cum
conturbantur homines : quia legem
implere non possunt quod siua est
baec est & pluua uoluntaria de qua
consequenter dicit pluuiam uolun¬
tariam segregans ds̃ hereditatitu ae
quia non fecit sic ulligenti. &dudicia
sua non manifestauit eis segregauit
non quod ipsa infirmasit aua
cum ab infirmis non possit impu
populus data sibilege si ne ulla inb¬
ut abundaret delictum ⁊ Quoltea
sequitur : tu uero penfecistiea a
ita refertur quia secundum illudn
matam esse percarnem : quia carone
plet quod persp̃m impletur i desioro
tia legis impleretur in nobis qui nonsi¬
dum carnem ambulamus sed secuinua
quia plenitudo legis estcaritas & cms¬
ipsos sed sp̃m scm quidatus est nobis. haq
tuuero perfecisti eã ⁊ silegem perfeisi

Expanded text:
dicit Apostolus? An forte Lex ipsa inteldicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavinon quod ipsa infirma sit, seinfirmari, cum ab infirmis non possit imples, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero perfecistita refertur, quia secundum illud perfecta, matam esse per carnem, quia caro non implet quod per spiritum impletur, id est per  Ut justitia Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum quia plenitudo Legis est charitas ; piritum sanctum qui datus est nobis: hoc est, Tu vero perfecisti eam, si Legem perfecisse