comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facti colluuione: sea etiam aspectus intentione cõmit¬
titur. Magna hȩc uidentur ac nimis seuera: sea in mag¬
no munere uon superflua. quando tanta est leuitarũ
gr̃a: ut de his moyses in benedictionib aiceret. Date
leui uiros eius. date leui manifestos eiꝰ. date leui for¬
tem suffragii eius. & ueritatẽ eius uiro sc̃õ. que temp¬
tauerunt in temptationib. maledixerunt. suꝑ aquam
contradictionis. Qui dicit patri suo & matri. non noui
te. & fr̃s suos non cognouit. & filios abdicauit: hic cus¬
todiet uerba tua. & testamentum tuum obseruabit. Illi
ergo uiri eiꝰ. & manifesti eiꝰ. qui nichil in corde doli
habeant. nichil fraudis occultent: sed uerba eiꝰ custo¬
diant. & in corde suo conferant: sicut conferebat &
maria. Qui parentes officio suo non nouerit pre¬
ferendos. qui uiolatores oderint castitatis. pudicitiȩ
ulciscantur uuuriam. nouerint officioꝵ. tempora. qd̾

Expanded text:
facti colluvione, sed etiam aspectus intentione commitfacti colluvione, sed etiam aspectus intentione committititur. 256. Magna haec videntur, ac nimis severa, sed in magno munere non superflua; quando tanta est levitarum gratia, ut de his Moyses in benedictionibus diceret: Date Levi viros ejus, date Levi manifestos ejus, date Levi sortem suffragii sui, et veritatem ejus viro sancto, quem tentaverunt in tentationibus, maledixerunt super 70 aquam contradictionis. Qui dicit patri suo et matri: Non novi te; et fratres suos non cognovit, et filios suos abdicavit: hic custodit verba tua, et testamentum tuum observavit . 257. Illi ergo viri ejus, et manifesti ejus, qui nihil in corde doli habeant, nihil fraudis occultent, sed verba ejus custodiant, et in corde suo conferant, sicut conferebat et Maria : qui suos parentes officio suo non noverint praeferendos, qui violatores oderint castitatis, pudicitiae ulciscantur injuriam, noverint officiorum tempora; quod
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam contra officiũ. ñ nũqu̾a ꝓmissum soluere:
sacramentũ custodire: ut herodes qui iurauit quia
quicqͥd petitus esset. daret filiȩ herodiadis. & necẽ iob̃is
p̃stitit ne ꝓmissum negaret. Nam de iepthe. qͥd aicam.
qui immolauit filiam: quȩ sibi uictori pͥma occurrerat.
quo uotum impleret. qd̾ spoponderat: ut quicqͥa sibi
primo occurrisset offerret do: Meliꝰ fuerat nichil
tale ꝓmittere: qu̾a ꝓmissum soluere parriciãio. Hȩx
quanti sit consilii ꝓspicere. ñ ignoratis. Et ido eligit᷑
leuita. qui sacrarium custodiat: ne fallatur consilio. ne
fidẽ deserat. ne mortẽ timeat. ne quia intemꝑantiꝰ ge¬
rat. ut specie ipsa grauitatẽ p̾ferat. Nec solum animũ.
sed etiam oculos continentes habere quam deceat: ne
uel ipse frontem sobrietatis fortuitus uiolet occursus:
Qm̃ qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam:
adulterauit eam in corde suo. Ita adulterium ñ solũ

Expanded text:
st etiam contra officium, nonnunquam promissum solvere, st etiam contra officium, nonnunquam promissum solvere, sacramentum custodire, ut Herodes qui juravit quoniam quidquid petitus esset daret filiae Herodiadis, et necem Joannis praestitit ne promissum negaret. Nam de Jephte quid dicam qui immolavit filiam quae sibi victori primum occurrerat, quo votum impleret quod spoponderat ut quidquid sibi primum occurrisset offerret Deo? Melius fuerat nihil tale promittere, quam promissum solvere parricidio. 255. Haec quanti consilii sit prospicere, non ignoratis. Et ideo eligitur levita, qui sacrarium custodiat, ne fallatur consilio, ne fidem deserat, ne mortem timeat, ne quid intemperantius gerat, ut specie ipsa gravitatem praeferat: nec solum animum, sed etiam oculos continentes habere quem deceat; ne vel ipse frontem sobrietatis fortuitus violet occursus; quoniam: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, adulteravit eam in corde suo . Ita adulterium non solum
Abbreviated transcription (Latin):
auctori debitũ: licet ut oꝑa tua in beneficientia & ad¬
iumenta hominum conferas. atq opẽ feras necessitati¬
bus aut pecunia. aut officio. aut etiam quocuq mune.¬
re. qd̃ late patet in ur̃o misterio. Pecunia autẽ subue.¬
nias aebito: obligatum liberes officio: ut seruanda sus¬
cipias. quȩ metuat amittere qui deponenda credidit.
Officium est gͥ. depositũ seruare. ac redaere. Sed int̾au̾
commutatio fit. aut tempore aut necessitate. ut non sit
officium reddere qd̃ acceꝑis: ut si quis contra patriã opẽ
barbaris ferens pecuniam aꝑtus hostis reposcat. aut si¬
cui reddas. cum assit qui extorqueat. Si furenti restitu¬
as. cum seruare non queat: si insamenti gladiũ aeposi¬
tum n neges. quo se ille interimat. nonne soluisse contra
officiũ est: Si furto quesita sciens suscipias. ut fraude¬
tur qui amiserat: ñne contra officium est:¬

Expanded text:
auctori debitum, licet ut opera tua in beneficentiam et adauctori debitum, licet ut opera tua in beneficentiam et adjumenta hominum conferas, atque opem feras necessitatibus, aut pecunia, aut officio, aut etiam quocumque munere; quod late patet in vestro ministerio: pecunia, ut subvenias: debito, ut obligatum liberes: officio, ut servanda suscipias, quae metuat amittere, qui deponenda credidit. 253. Officium est igitur depositum servare ac reddere. Sed interdum commutatio fit, aut tempore, aut necessitate, ut non sit officium reddere quod acceperis; ut si quis contra patriam, opem Barbaris ferens, pecuniam apertus hostis reposcat: aut sicui reddas, cum adsit qui extorqueat: si furenti restituas, cum servare non queat: si insanienti gladium depositum non neges, quo se ille interimat, nonne solvisse contra officium est? Si furto quaesita sciens suscipias, ut fraudetur qui amiserat, nonne contra officium est
Abbreviated transcription (Latin):
missũ ẽ tibi Primum ut alta dĩ uideas. qd̃ est sapien¬
tie: deinde ut excubias ꝓ ppło deferas. qd̃ est iustitiȩ.
castra aefendas. tabernaculumq tuearis. qd̃ est forti¬
tuainis: te ipsum continentẽ ac sobriũ p̾stes. qd̃ ẽ tem
etiam hi qui foris sunt. sed communitatẽ suꝑiorũ or¬
dinum quam sapientiȩ iudicauerunt. cum sapientia
fundamentũ iustitiȩ opus sit qd̃ manere non potest
nisi fundamentum habeat. Fundamentũ autẽ om̃iũ
xp̃c est. Prima gͦ fides quȩ est sapientię. ut salomon
aicit secutus patrẽ: mitium sapientiȩ timor añi. Et
lex dicit. D iliges dm̃ tuum: diliges ꝓximum tuum.
Pulchrum ẽ enim. ut grãm tuam atq officia in socie¬
tatẽ humani generis conferas. Sed pͥmum illud deco¬
rum est. ut qd̾ habes p̾ciosissimũ hoc est mentẽ tuã:
qua nichil habes p̾stantiꝰ. dõ deputes. Cum solueris

Expanded text:
missum est tibi? Primum ut alta Dei videas, quod est sapienmissum est tibi? Primum ut alta Dei videas, quod est sapientiae: deinde ut excubias pro populo deferas, quod est justitiae: castra defendas, tabernaculumque 68 tuearis, quod est fortitudinis: te ipsum continentem ac sobrium praestes, quod est etiam hi qui foris sunt: sed communitatis superiorem ordinem quam sapientiae judicaverunt; cum sapientia fundamentum sit, justitia opus sit, quod manere non potest, nisi fundamentum habeat. Fundamentum autem Christus est . 252. Prima ergo fides, quae est sapientiae, ut Salomon dicit, secutus patrem: Initium sapientiae timor Domini . Et lex dicit: Diliges Dominum Deum tuum, diliges proximum tuum . Pulchrum est enim ut gratiam tuam atque officia in societatem humani generis conferas. Sed primum illud decorum est, ut quod habes pretiosissimum, hoc est, mentem tuam, qua nihil habes praestantius, Deo deputes. Cum solveris
Abbreviated transcription (Latin):
nant leuite. & constituendo castra rursum ipsum tab̾¬
naculum ipsi statuant. Alienigena quicũq accesserit.
morte moriatur. Tu gͦ electus ex om̃i numero filioꝵ
isrł. inter sacros fructus quasi pͥmogenitus estimatꝰ.
p̃positus tabernaculo. ut p̾tendas in castris scitatis &
fidei. ad quȩ si alienigena accesserit. morte moriet᷑:
positus. ut. oꝑias arcam testamenti. Non enim om̃s ui¬
aent alta misterioꝵ quȩ oꝑiuntur a leuitis. ne uideant
qui uidere ñ debent. & sumant qui seruare n possunt.
Moyses deniq circũcisionẽ uidit sꝑitalẽ. sea oꝑuit eã
ut in signo circu̾cisionẽ p̾scriberet. Uidit azima ueri¬
tatis & sinceritatis: uidit passionẽ dñi. oꝑuit arimis
corporalib arima ueritatis. oꝑuit passionẽ añi. agni
ue uituli immolatione. & boni leuitȩ seruauerunt mis¬
terium fidei suȩ tegmine: & tu mediocre. putas qd̃ com¬

Expanded text:
nant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabenant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabernaculum ipsi statuant. Alienigena quicumque accesserit, morte moriatur . 250. Tu ergo electus es ex omni numero filiorum Israel, inter sacros fructus quasi primogenitus aestimatus, praepositus tabernaculo, ut praetendas in castris sanctitatis et fidei, ad quae si alienigena accesserit, morte morietur, positus ut operias arcam Testamenti. Non enim omnes vident alta mysteriorum, quia operiuntur a levitis; ne videant qui videre non debent, et sumant qui servare non possunt. Moyses denique circumcisionem vidit spiritualem: sed operuit eam, ut in signo circumcisionem praescriberet. Vidit azyma veritatis et sinceritatis, vidit passionem Domini: operuit azymis corporalibus azyma veritatis, operuit passionem Domini, agni vel vituli immolatione. Et boni levitae servaverunt mysterium, fidei suae tegmine; et tu mediocre putas quod com
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnta ĩ ueritate: Disce sac̾aos & leuita qͥd sit lauare uestim̃¬
ta tua. ut mundũ corpꝰ celebrandis exhibeas sacram̃tis. Si
ppłs sine ablutione uestimentoꝵ suorũ prohibebat᷑¬
accedere ad hostiam suam: tu illotus mente pariter & cor¬
pore: audes ꝓ aliis supplicare: audes aliis ministrare:
Non mediocre officium leuitarũ: de quib dicit dñs.
eoꝵ erunt isti: & erunt michi leuitȩ Michi enim scifi¬
caui primogenitũ in terra egypti. Cognouimꝰ quia nꝰ
in ceteros leuitȩ computantur. sed om̃ib preferuntur:
qui eliguntur ex om̃ib & scĩficantur. ut pͥmogenita fruc¬
tuum atq pͥmitię quȩ dño deputantur. in quib eꝰ uotoꝵ
solutio. & redemptio peccatoꝵ Non accipies inquit eos
in ipso. Ipsi tollant tabernaculum & om̃ia uasa eiꝰ. & ip¬
si ministrent in eo: & in circuitu tabernaculi castra ip¬
si constituant. & ꝓmouendo tabernaculum ipsi depo¬

Expanded text:
quanta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenquanta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenta tua, ut mundum corpus celebrandis exhibeas sacramentis. Si populus sine ablutione vestimentorum suorum prohibebataccedere ad hostiam suam, tu illotus mente pariter et corpore audes pro aliis supplicare, audes aliis ministrare? 249. Non mediocre officium levitarum, de quibus dicit Dominus: eorum erunt isti, et erunt mihi levitae. Mihi enim sanctificavi primogenitum in terra Aegypti . Cognovimus quia non inter caeteros levitae computantur, sed omnibus praeferuntur, qui eliguntur ex omnibus, et sanctificantur; ut primogenita fructuum atque primitiae quae Domino deputantur, in quibus est votorum solutio, et redemptio peccatorum. Non accipies, inquit, eos in ipso. Ipsi tollant tabernaculam et omnia vasa ejus, et ipsi ministrent in eo, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituant, et promovendo, tabernaculum ipsi depo
Abbreviated transcription (Latin):
& ordinationis p̾rogatiuam impedimenta generentur.
cum etiam delicta obesse nͨ soleant. si lauachri remissa
fuerint sacramento. Sed intelligere debemꝰ: qd̾ in con¬
pȩ est gͥ in baptismate relaxatur: qd̃ legis est in conui¬
gio ñ soluitur. Quomͦ autẽ potest hortator ẽẽ uiduita¬
tis: qui ipse conuigia frequentauerit: Inoffensũ autẽ
exhibendum. & immaculatũ ministeriũ. nec ullo conu¬
gali coitu uiolandum cognoscitis: qͥ integri corꝑe. in¬
corrupto pudore. alieni etiã ab ipso consortio con¬
iugali sacri ministerii grãm recepistis. Qd̾ eo ñ p̃te¬
rii. quia in plerisq abditiorib locis cũ ministeriũ
gererent uł etiã sacerdotiũ filios susceꝑunt. & ia tã¬
qͣm usu ueteri aefenat᷑. qñdo ꝑ int̾ualla dierũ sacͥficiũ de¬
ad sacrificiũ purꝰ accederet: insuꝑ ut ĩuetĩ testam̃to legi
mꝰ & lauabant uestim̃ta sua. Si ĩ figura tanta obseruantia

Expanded text:
et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debempae est igitur in baptismate relaxatur: quod legis est in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit? 248. Inoffensum autem exhibendum et immaculatum ministerium, nec ullo conjugali coitu violandum cognoscitis, qui integri corpore, incorrupto pudore, alieni etiam ab ipso consortio conjugali, sacri ministerii gratiam recepistis? Quod eo non praeterii, quia in plerisque abditioribus locis cum ministerium gererent, vel etiam sacerdotium, filios susceperunt: et id tamquam usu veteri defendunt, quando per intervalla dierum sacrificium dead sacrificium purus accederet, ut in veteri Testamento legimus ; et lavabant vestimenta sua. Si in figura tanta observantia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ntet esse graues. ñ bilingues. nͨ multo uino dedi¬
tos. non turpe lucrum sectantes: habentes misteriũ fidei
in conscientia pura. Et hi autẽ ꝓbentur primũ. & sic mi¬
nistrent: nullũ crimen habentes. Aduertimꝰ quanta in
nobis requirantur: ut abstinens nimiũ sit a uino minist᷑
añi. ut testimonio bono fulciatur. ñ solũ fideliũ. sed etiã
ab his qui foris sunt. Decet enim actuum oꝑumq nr̃oꝵ
testem esse publicã existimationẽ. ne derogetur muneri.
ut aui uidet ministrum altaris congruis ornatũ uirtu¬
tib auctorẽ p̾dicet. & dnm̃ ueneretur. qui tales seri¬
los habeat. Laus enim anĩ ubi munda possessio: &
e castimonia autẽ quid loquar. quando una tan¬
tum. nec repetita ꝑmittitur copula: Et in ipso gͦ
coniugio lex est ñ iterare coniugium: nec scdȩ coniugis sor¬
tiri coniunctionẽ. Qd̃ plerisq mirum uidetur: cur etiã
ante baptismum iterati conuigii ad electionẽ muneris

Expanded text:
tet esse graves, non bilingues, non multo vino deditet esse graves, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura . Et hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. 66 246. Advertimus quanta in nobis requirantur: ut abstinens sit a vino minister Domini, ut testimonio bono fulciatur non solum fidelium, sed etiam ab his qui foris sunt. Decet enim actuum operumque nostrorum testem esse publicam existimationem, ne derogetur muneri; ut qui videt ministrum altaris congruis ornatum virtutibus, auctorem praedicet, et Dominum veneretur, qui tales servulos habeat. Laus enim Domini, ubi munda possessio, etsciplina. 247. De castimonia autem quid loquar, quando una tantum , nec repetita permittitur copula? Et in ipso ergo conjugio lex est non iterare conjugium, nec secundae conjugis sortiri conjunctionem. Quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris
Abbreviated transcription (Latin):
obluterat uitioꝵ imagines De quib ait dauid. Dñe in
ciuitate tua ad nichilum deduces imagines ipsoꝵ. Cũ
enim pinxerit hierłm dñs ad imaginẽ suã: tc aduersari¬
oꝵ om̃is umago delet᷑.¬
d̾ si ęugłio ani etiam ppłs ipse ad despicientiã opu̾
informatus atq institutus est: quantomagis leuitas
õportet terrenis non teneri cupiditatib. quoꝵ ds portio
est: Nam cum diuideretur a moyse possessio terrena ppło
patrum: excepit leuitas as a terrenȩ possessionis consortio
qd̃ ipse illis esset funiculũ hereditatis. Unde ait dauid.
Dñs pars hereditatis meȩ. & calicis mei. Deniq sic appel¬
latur leuita: ipse mĩs. uł ipse ꝓ me. Magnũ gͦ munꝰ eiꝰ.
ut de eo dñs dicat. ipse ms: uel quẽ admodũ petro dixit.
natum. hospitalem. docibilẽ. non auarũ. ñ litigiosum. do¬
niui suȩ bene p̃positum: addidit. Diaconos similit᷑ opor¬

Expanded text:
oblitterat vitiorum imagines. De quibus ait David: Domine, in oblitterat vitiorum imagines. De quibus ait David: Domine, in civitatetua, 65 ad nihilum deduces imagines eorum . Cum enim depinxerit Hierusalem Dominus ad imaginem suam, tunc adversariorum omnis imago deletd si Evangelio Domini etiam populus ipse ad despicientiam opum informatus atque institutus est; quanto magis vos levitas oportet terrenis non teneri cupiditatibus, quorum Deus portio est? Nam cum divideretur a Moyse possessio terrena populo parum, excepit levitas Dominus a terrenae possessionis consortio, quod ipse illis esset funiculus haereditatis . Unde ait David: Dominus pars haereditatis meae, et calicis mei . Denique sic appellatur levita ipse meus, vel ipse pro me. Magnum ergo munus ejus, ut de eo Dominus dicat: Ipse meus; vel quemadmodum Petro dixit natum, hospitalem, docibilem, non avarum, non litigiosum, domui suae bene praepositum, addidit: Diaconos similiter opor
Abbreviated transcription (Latin):
di relinquat. Sepe qd̃ auarus summa congesserit solli¬
citudine. p̾cipiti effusione. dilacerat heres luxuriosus:
& diu quesita turpis elluo p̾sentiũ cecus. futuri imꝓuidꝰ.
quadã absorbet uoragine. Sepe etiam sꝑatus successor
inuidiam partitȩ adquirit hereditatis: & cele-¬
ri obitu extraneis additȩ successionis transcribit cõpen¬
dia. Quid gͦ uane araneam texis. quȩ inanis & sine fruc¬
tu est. & tãqu̾a casses suspendis inutiles diuitiarũ copi¬
as: quȩ & si fluant nichil ꝓsunt: immo exuent te ima¬
gine dĩ. & induunt terreni imaginẽ: Si tiranni ali¬
cuiꝰ imaginẽ habeat: ñne obnoxiꝰ ẽ dãpnationis: Tu
deponis imaginẽ ȩterni imꝑatoris: & erigis in te ima¬
ginẽ mortis. Sice magis ide ciuitate animȩ tuȩ imagi¬
nem aiaboli: & attolle imnaginẽ xp̃i. Hȩc in te fulgeat.
in tua ciuitate hoc est in anima tua resplendeat: quȩ

Expanded text:
di relinquat? Saepe quod avarus summa congesserit sollidi relinquat? Saepe quod avarus summa congesserit sollicitudine, praecipiti effusione dilacerat haeres luxuriosus: et diu quaesita turpis helluo, praesentium caecus, futuri improvidus, quadam absorbet voragine. Saepe etiam speratus successor invidiam partae acquirit haereditatis, et celeri obitu extraneis aditae successionis transcribit compendia. 244. Quid ergo vane araneam texis, quae inanis et sine fructu est, et tamquam casses suspendis inutiles divitiarum copias: quae etsi fluant, nihil prosunt; immo exuunt te imaginem Dei, et induunt terreni imaginem? Si tyranni aliquis imaginem habeat, nonne obnoxius est damnationi? Tu deponis imaginem aeterni imperatoris, et erigis in te imagiginem mortis. Ejice magis de civitate animae tuae imaginem diaboli, et attolle imaginem Christi. Haec in te fulgeat, in tua civitate, hoc est, anima resplendeat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Absconderat enim rachel simulachra. đoꝵ eiꝰ aurea &
argentea. Itaq si sapientia. si fides. si contemptus scłi.
si gr̃a tua abscondat omnẽ ꝑfidiam: beatus eris. quia
non respicies in uanitates & insanias falsas. An mediocre
ñ conturbat᷑. Qui enim respicit: conturbat᷑. Et uanis¬
sime quidẽ. Quid est enim congregare opes. nisi uanũ:
Quia caduca querere. uanum ẽ satis. Cur autẽ congre¬
gaueris. qui nescias an possidere liceat tibi: Nonne ua¬
nũ est. ut meditetur dieb ac noctib. conficiat iter. quo
aggregare possit thesauri aceruos. merces congreget.
conturbetur ad pretium: ne forte minoris uendat quam
emerit. aucupetur locoꝵ p̾tia. & subito aut latronis in
se inuidiam famosȩ negotiationis excitet. aut ñ expec¬
tatis sereniorib flatib dum lucrũ querit. naufragum
impatiens mare incidat. An non conturbetur etiã ille
uane. qui summo labore coaceruat. qd̃ nesciat eui here¬

Expanded text:
Absconderat enim Rachel simulacra deorum ejus aurea et Absconderat enim Rachel simulacra deorum ejus aurea et argentea. 241. Itaque si sapientia, si fides, si contemptus saeculi, si gratia tua abscondat omnem perfidiam, beatus eris; quia non respicis in vanitates et insanias falsas . An mediocre , non conturbatur; qui enim respicit conturbatur, et vanissime quidem. Quid est enim congregare opes, nisi vanum; quia caduca quaerere vanum est satis? Cum autem congregaveris, qui scias an possidere liceat tibi? 242. Nonne vanum est ut mercator noctibus ac diebus conficiat iter, quo aggregare possit thesauri acervos, merces congreget, conturbetur ad pretium, ne forte minoris vendat quam emerit, aucupetur locorum pretia, et subito aut latrones in se invidia famosae negotiationis excitet, aut non exspectatis serenioribus flatibus, dum lucrum quaerit, naufragium impatiens morae incidat? 243. Annon conturbatur etiam ille vane, qui summo labore coacervat, quod nesciat cui haere
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ. illic facie ad faciem. ubi plena ꝑfectio: quia
ꝑfectio om̃is in ueritate est. Ergo dum hic sumꝰ. serue
mus imaginẽ: ut ibi ꝑueniamꝰ ad ueritatẽ. Sit in nob̾
imago iustitiȩ. sit imago sapientiȩ : quia uenietur ad il¬
lum diẽ. & scđm imaginẽ estimabim᷑. Non inueniat in
te aduersaris imaginẽ suam: ñ rabiẽ. ñ furorẽ. In his enĩ
imago nequitiȩ est. Aduersariꝰ enim diabolꝰ sicut leo
rugiens querit que occidat: quẽ deuoret. Non inueniat
auri cupiditatẽ. ñ argenti aceruos. ñ uitioꝵ simulachra.
ñ auferat tibi uocẽ libertatis. Uox enim libertatis illa eͣ:
ut dicas. Ueniet huiꝰ mundi princeps: & in me inue¬
met nichil. Itaq si securus es: qd̃ nichil in te inueniat:
cum uenerit ꝑscrutari. dices illi qd̃ dixit. ad laban iacob
patriarcha. Cognosce si quid tuoꝵ est apud me. Merito
beatus iacob: apud que nichil laban suum potuit repꝑire.

Expanded text:
videmus: illic facie ad faciem, ubi plena perfectio; quia videmus: illic facie ad faciem, ubi plena perfectio; quia perfectio omnis in veritate est. mus imaginem, ut ibi perveniamus ad veritatem. Sit in nobis imago justitiae, sit imago sapientiae; quia venietur ad illum diem. et secundum imaginem aestimabimur. 240. Non inveniat in te adversarius imaginem suam, non rabiem, non furorem; in his enim imago nequitiae est. Adversarius enim diabolus sicut leo rugiens quaerit quem occidat, quem devoret. Non inveniat auri cupiditatem, non argenti acervos, non vitiorum simulacra; ne auferat tibi vocem libertatis. Vox enim libertatis illa est, ut dicas: Veniet hujus mundi princeps, et in me inveniet nihil . Itaque si securus es quod nihil in te inveniat, cum venerit 64 perscrutari, dices illud quod dixit ad Laban Jacob patriarcha: Cognosce si quid tuorum apud me est . Merito beatus Jacob, apud quem nihil Laban suum potuit reperire!
Abbreviated transcription (Latin):
lum quando unusquisq surgit in suo ordine. primitiȩ
xp̃c. deinde hi qui sunt xp̃i. qui in aduentũ eiꝰ credide¬
runt. deinde. finis. Tradito enim regno dõ & patri. &
euacuatis om̃ib potestatib. ut apłs aixit: ꝑfectio incipit.
Hic gͦ impedimentũ. hic infirmitas etiã ꝑfectoꝵ. illic
plena ꝑfectio. Ido & dies illos requirit uitȩ ęt̾nȩ. qui
sunt. nͨͦ qui p̾tereunt: ut cognoscat quid sibi desit. quȩ
terra sit repmissionis ꝑpetuos fructus ferens. quȩ pͥma
apud patrem mansio. quȩ scda. quȩ tertia: in quib ꝓ
petenda: in quib ꝑfectio. in quib ueritas est. Hic um¬
bra. hic imago: illic ueritas. Umbra in lege. imago in
ȩugłio: ueritas in celestib. Ante agnus offerebatur. of
homo. quasi recipiens passionem: & offert se ipsum qͣsi
sacerdos: ut peccata nr̃a dimittat. Hic in imagine. ibi
in ueritate: ubi apud patrẽ ꝓ nobis quasi aduocatus
interuenit. Hic gͦ in imagine ambulamꝰ. in imagine

Expanded text:
surget in suo ordine: Primitiae Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt, deinde finis . Tradito enim regno Deo et Patri, et evacuatis omnibus potestatibus, ut Apostolus dixit, perfectio incipit. Hic ergo impedimentum, hic infirmitas etiam perfectorum, illic plena perfectio. Ideo et dies illos requirit vitae aeternae, qui sunt, non qui praetereunt; ut cognoscat quid sibi desit, quae terra sit repromissionis perpetuos fructus ferens, quae prima apud patrem mansio, quae secunda, quae tertia, in quibus ppetenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, hic imago, illic veritas. Umbra in Lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus . Ante agnus offerebatur, offhomo, quasi recipiens passionem; et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata nostra dimittat: hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud patrem pro nobis quasi advocatus intervenit. Hic ergo in imagine ambulamus, in imagine
Abbreviated transcription (Latin):
Iinmo eo magis beatus: qͥa erat dõ diues. Aliis em̃ quã
sibi diuitẽ prestat: ut iste erat. qui tempore fanis ci¬
bum a uidua petebat. largiturus ut ydria farinȩ ꝑ
triennium & sex menses ñ deficeret. & cotidianꝰ usus
olei uas uiduȩ & inopi sufficeret ac ministraret. Ne¬
rito ibi uolebat petrus esse. ubi istos uidebat: merito
in monte cum xp̃o in gła apparuerunt: quia & ipse pau¬
ꝑ factus est cum aiues esset. Nullum gͦ admunculũ p̾s¬
tant diuitiȩ ad uitã beatã. Qd̃ euuidenter añs demon¬
turabuntur. Beati qui nc̃ fletis: quia ridebitis. Itaq pau¬

Expanded text:
Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam sibi divitem esse praestat, ut iste erat, qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae per triennium et sex menses non deficeret, et quotidianos usus olei vas viduae inopi sufficeret ac ministraret . Merito ibi volebat Petrus esse, ubi istos videbat . Merito in monte cum Christo in gloria apparuerunt; quia et ipse pauper factus est, cum dives esset. 15. Nullum tant divitiae ad vitam beatam. Quod evidenter Dominus monturabuntur. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Et a
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ michi lucra fuerunt: hec duxi ꝓpter xp̃m de¬
trimenta esse. Aadiait. Propter que om̃ia damno
duxi: & ȩ̨stimo stercora. ut xp̃m lucrifaciã. Deniq
inoyses damnũ suũ credidit thesauros esse egyptioꝵ:
& opprobrium anĩcȩ crucis pͣtulit. Nec tunc aiuies cũ
abundaret pecunia. nec postea pauꝑ cum egeret
alimento: nisi forte tunc alicui minꝰ beatus uidere¬
tur fuisse. cum in deserto cotidiana alimonia sibi
& ppło suo aeforet. Sed qd̃ summi boni ac beatitu¬
ainis nemo negare audeat: mauna ei hoc ẽ panis
angłoꝵ ministrabatur e celo. carnis quoq cotidiana
pluuia totiꝰ plebis epulis redundabat. Heliȩ quoq
scõ panis ad uictum deerat si quereret᷑: sed ñ uideba¬
tur deesse. quia ñ querebat᷑. Itaq diurno coruoꝵ ob¬
sequio mane panis: caro ad uesꝑam deferebat᷑. Num¬
quid ido minꝰ beatus: quia erat pauꝑ sibi: Minime.

Expanded text:
Quae mihi lucra fuerunt, haec duxi propter Christum deQuae mihi lucra fuerunt, haec duxi propter Christum detrimenta esse . Et addidit: Propter quem omnia damna duxi, et aestimo ut stercora, ut Christum lucrifaciam . 13. Denique Moyses damnum suum credidit thesauros esse Aegyptiorum, et opprobrium Dominicae crucis praetulit: nec tunc dives cum abundaret pecunia, nec postea pauper cum egeret alimento; nisi forte tunc alicui minus beatus 74 videretur fuisse, cum in deserto quotidiana alimonia sibi et populo suo deforet. Sed quod summi boni ac beatitudinis nemo negare audeat, manna ei, hoc est, panis Angelorum ministrabatur e coelo: carnis quoque quotidiana pluvia totius plebis epulis redundabat . 14. Eliae quoque sancto panis ad victum deerat, si quaereretur : sed non videbatur deesse, quia non quaerebatur. Itaque diurno corvorum obsequio mane panis, caro ad vesperam deferebatur. Numquid ideo minus beatus, quia pauper erat sibi? Minime.
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. Neq enim parũ beatus moyses: cum egyptioꝵ
uallatus ppłis & mari clausus. ꝑ fluctus sibi & ppło
patrum pedestrẽ uiam piis meritis inuenisset. Quan¬
do autem fortior. quã tunc cũ extremis circuuentus
quando beatiorẽ se credidit. quam tunc quando me¬
diꝰ stetit inter uiuos ac mortuos. & obiecto sui sta¬
tuit mortem. ne ad uiuoꝵ transiret. agmina a cada¬
uerib mortuoꝵ: Quid de puero danihel loquar.
qui tã sapiens erat. ut inter leones fame exaspatos
enꝰ a metu ut possit epulari. nec uereretur ne ad
pastum exemplo sui feras ꝓuocaret: Est gͦ & in dolore
uirtus: quȩ sibi bonȩ suauitatẽ exhibeat conscientię
Et ido maitio ẽ. qd̃ ñ minuat dolor uirtutis uoluptatẽ.
icut gͦ nulla uirtuti decessio beatitudinis ꝑ dolo¬
rem: ita etiam nulla accessio ꝑ uoluptatẽ corꝑis.
aut commodoꝵ grãm. De quib pulchre apłs ait.

Expanded text:
gratiam. Neque enim parum beatus Moyses, cum Aegyptiorum gratiam. Neque enim parum beatus Moyses, cum Aegyptiorum vallatus populis, et mari clausus, per fluctus sibi et populo patrum pedestrem viam piis meritis invenisset . Quando autem fortior, quam tunc cum extremis circumventusquando se beatiorem credidit, quam tunc quando medius stetit inter vivos ac mortuos, et objectu sui statuit mortem, ne ad vivorum transiret agmina a cadaveribus mortuorum ? Quid de puero Daniele loquar, qui tam sapiens erat, ut inter leones fame exasperatos, enus a metu, ut posset epulari, nec vereretur, ne ad pastum exemplo sui feras provocaret ? 12. Est ergo et in dolore virtus, quae sibi bonae suavitatem exhibeat conscientiae; et ideo indicio est, quod non minuat dolor virtutis voluptatem. Sicut ergo nulla virtuti decessio beatitudinis per dolorem, ita etiam nulla accessio per voluptatem corporis aut commodorum gratiam. De quibus pulchre Apostolus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ. & in uia peccatoꝵ non stetit. & in cathedra
pestilentie ñ sedit: sed in lege dñi fuit uoluntas eiꝰ
Et alibi. B̾ eati immaculati in uia: qui ambulant
in lege añi. Innocentia gͥ & scientia: beatũ faciunt.
Bonȩ qͦq oꝑationis mercedẽ eẽ beatitudinẽ uitȩ ȩtͣ̾nȩ:
superius aduertimꝰ.
estat gͥ. ut spreto patrocinio uoluptatis aut do¬
loris metu. quoꝵ alterum quasi infractũ & mol¬
liculum. alterum quasi euiratũ & infirmũ aespuit:
in ipsis dolorib uitã beatam manere demonstrat.
Od̃ facile doceri potest: cum legerimꝰ. B eati estis.
cum uobis maledicent & ꝑsequentur: & dicent om̃e
malum aduersum uos ꝓpter iustitiam. Gauaete & ex¬
ultate: qm merces ur̃a copiosa est in celo. Sic enim
ꝑsecuti sunt & ꝓpħas: qui erant ante uos. Et alibi.
Oui uult uenire post me: tollat crucẽ suam & se¬
na suauitatis uirtus compriit & cohercet. ipsa sibi
aomesticis opib abundans. uel ad constantiam uł ad

Expanded text:
ia peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit: sed in lege Domini fuit voluntas ejus . Et alibi: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . 9. Innocentia igitur et scientia beatum faciunt. Bonae quoque operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae superius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinio voluptatis, aut doloris metu quorum alterum quasi infractum et molliculum, alterum quasi eviratum et infirmum despuit, in ipsis doloribus vitam beatam eminere demonstret. Quod facile doceri potest, cum legerimus: Beatcum uos maledicent et persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in cpersecuti sunt et prophetas, qui erant ante vos . Et alibi Qui vult venire post me, tollat crucem suam, et sena suavitatis virtus comprimit et coercet, ipsa sibi domesticis opibus abundans, vel ad conscientiam, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ sibi reddendam arhitrabat᷑. Sed tam̃ quauis
ꝑfectus. adhuic ꝑfectiora querebat. Inualescebat. uu¬
riȩ dolore quasi homo: sed uincebat quasi bonꝰ uules.
tolerabat quasi athleta fortis. Patientię autẽ finis pro¬
missoꝵ expectatio. Et ido dicebat: Notũ mͥ fac dñe finẽ

Expanded text:
mercedem sibi reddendam arbitrabatur. Sed tamen quamvis mercedem sibi reddendam arbitrabatur. Sed tamen quamvis perfectus, adhuc perfectiora quaerebat. Incalescebat injuriae dolore, quasi homo: sed vincebat quasi bonus miles; tolerabat quasi athleta fortis. Patientiae autem finis, promissorum exspectatio, et ideo dicebat: Notum fac mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. deinde expetebat maledici sibi: quia maledicto
reseruauerit. Primo aixit. Ido maledicit mn. quia añs
dicit illi. ut maledicat. Habes humilitatẽ: quia quȩ
aiuinitus imꝑabantur. equanimiter quasi seruulꝰ ferenda
arbitrabatur. Iterum dixit. Ecce filiꝰ mis qui exiuit. de
nentre meo: querit animam meã. Habes iustitiam. Si
enim a nrͣis grauiora patimur: cur indigne ferimꝰ. quȩ
inferuntur ab alienis: Tertio ait. Dimitte illũ ut ma¬
ledicat: qm dixit illi añs. ut uideat humiliationẽ meã.
& retribuet mͥ dñs ꝓ maledicto hoc. Nec solum conuitian¬
tẽ ꝑtulit. sed etiam lapidantẽ & sequentẽ illesũ reliquit:
quin etiam post uictoriam petenti ueniam libent᷑ igno
uit. Qd̃ ido inserui: ut ęuugłico sp̃u scm̃ dauid non
solum in offensum. sed etiam gratũ fuisse conuitianti
docerẽ: & delectatum potiꝰ ꝗͣ exasꝑatũ iniuriis. ꝓ quib

Expanded text:
scientia: deinde expetebat maledici sibi, quia maledicto scientia: deinde expetebat maledici sibi, quia maledicto reservaverit. Primo dixit: Ideo maledicit mihi, quia Dominus dixit illi ut maledicat . Habes humilitatem; quia ea quae divinitus imperantur, aequanimiter quasi servulus ferenda arbitrabatur. Iterum dixit: Ecce filius meus qui exivit de ventre meo, quaerit animam meam . Habes justitiam; si enim a nostris graviora patimur, cur indigne ferimus quae inferuntur ab alienis? Tertio ait: Dimitte illum ut maledicat; quoniam dixit illi Dominus, ut videat humiliationem meam, et retribuat mihi Dominus pro maledicto hoc . Nec solum conviciantem pertulit, sed etiam lapidantem et sequentem illaesum reliquit , quin etiam post victoriam petenti veniam libenter ignovit. 237. Quod ideo inserui, ut Evangelico spiritu sanctum David non solum inoffensum, sed etiam gratum fuisse convicianti docerem, et delectatum potius quam exasperatum injuriis, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ut sim contentꝰ conscientia mea. etiam si me eiꝰ ob¬
iectu alienũ nouerim: sed cupio abluere ingenui pudo¬
ris notam. Tamquã infirmꝰ gͦ oculum ꝓ oculo. & aentem
ꝑ dente exigo: & conuitium conuutio repenao. Si uero in
ipsum qui ꝓfert uitium. & si ñaũ ꝑfectus. ũ retorqueo
contumeliam: & si influat ille conuitus. & inundet aures
fectus sim. benedico maledicentẽ. sicut benedicebat & pau¬
lus qui ait. Maledicimur. & benedicimꝰ. Audierat enĩ
aicentẽ. Diligite inimicos ur̃os: orate ꝓ calumpniantib
& ꝑsequentib uos. Ido gͦ paulꝰ ꝑsecutionẽ patiebatur &
sustinebat. quia uincebat: & mitigabat bumanũ affectũ
ipositȩ merceais gr̃a: ut filiꝰ dĩ fieret. si ailexisset inimicũ
paulo ñ fuisse. edocere possumꝰ. Qui primo quidẽ cũ ma¬
lediceret ei filiꝰ semei. & crimina obiceret: tacebat & hu¬
miliabatur. & silebat a bonis suis. hoc est bonoꝵ oꝑum con¬

Expanded text:
tus, ut sim contentus conscientia mea, etiamsi me ejus obtus, ut sim contentus conscientia mea, etiamsi me ejus objecti alienum noverim: sed cupio abluere ingenui pudoris notam, tamquam infirmus. Ergo oculum pro oculo, et dentem pro dente exigo, et convicium convicio rependo. 233. Si vero is sum qui proficiam, etsi nondum perfectus, non retorqueo contumeliam: etsi influat ille convicium, et inundet aures perfectus sim, benedico maledicentem, sicut benedicebat et Paulus; qui ait: Maledicimur, et benedicimus . Audierat enim dicentem: Diligite inimicos vestros, orate pro calumniantibus et persequentibus vos . Ideo ergo Paulus persecutionem patiebatur, et sustinebat, quia vincebat et mitigabat humanum affectum propositae mercedis gratia; ut filius Dei fieret, si dilexisset inimicum.Paulo non fuisse edocere possumus. Qui primo quidem cum malediceret ei filius Semei et crimina objiceret, tacebat et humiliabatur, et silebat a bonis suis , hoc est bonorum operum con
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ dolor. De quo satis nos psalmi que in p̾fatione po¬
suimꝰ precepta instruunt. Pulchre autẽ & hoc accidit:
ut scripturi de officiis ea p̾fationis nr̃ȩ assertione utere¬
supra ut oportebat p̃strinximꝰ. que̾aa modũ unusqͥsq
cauere possit. ne excitetur accepta iniuria. uerentes ne
p̾fatio plixior fieret. nunc de eo uberiꝰ disputandum
arbitror. Locus enim oportunꝰ est: ut in partib tẽ¬
pantiȩ dicamꝰ. quẽ admodũ reprimat᷑ iracundia.
&ia itaq genera esse hominũ iniuriã accipientium
in scripturis diuinis demonstrare uolumnꝰ. si posstumꝰ Unũ¬
I est eoꝵ. quib peccator insultat: conuitiator in quietat.
His quia aeest iustitia. puaor crescit: augetur dolor
Hoꝵ similes plurimi de meo ordine: de meo numero.
Nam mͥ infirmꝰ si quis iniuriam faciat: forsitan licet
infirmꝰ.donẽ initiriã meã. Si crimen obiciat: ñ sũ tan¬

Expanded text:
riae dolor. De quo satis nos psalmi quem in praefatione poriae dolor. De quo satis nos psalmi quem in praefatione posuimus , praecepta instruunt. Pulchre autem et hoc accidit, ut scripturi de Officiis, ea praefationis nostrae assertione uteresupra, ut oportebat, perstrinximus quemadmodum unusquisque cavere possit, ne excitetur accepta injuria, verentes ne praefatio prolixior fieret, nunc de eo uberius disputandum arbitror. Locus enim opportunus est, ut in partibus temperantiae dicamus quemadmodum reprimatur iracundia.riam accipientium in Scripturis divinis demonstrare volumus, si possumus. Unum est eorum quibus peccator insultat, conviciatur, inequitat. Iis quia deest justitia, pudor crescit, augetur dolor. Horum similes plurimi de meo ordine, de meo numero. Nam mihi infirmo si quis injuriam faciat, forsitan, licet infirmus, donem injuriam meam. Si crimen objiciat, 62 non sum tan
Abbreviated transcription (Latin):
appetitus neq p̾currat rationẽ neq deserat: neq pre¬
currendo ꝑturbet. atq excludat. eamq deserendo destitu¬
at. Perturbatio tollit constantiam. destitutio ꝓdit ig¬
nauiam. accusat. pigritiam. ꝑturbat. enĩ ment̾e.
atiꝰ se ac longiꝰ fundit appetitus: & tãqu̾a efferato
impetu frenos rationis suscipit. nec ulla sentit aurigȩ
moderamina. quib possit reflecti. Unde plerũq ñ so¬
lũ animꝰ exagitatur. amittitur ratio: sed etiã infłamat᷑
uultus uł iracundia. uł libidine. pallescit timore. uo¬
luptate se nͨ capit. & nimia gestit lȩtitia. Hȩc cũ fiunt.
abicitur illa naturalis quedam censura. grauitasq moꝵ:
nec teneri potest illa. quȩ in reb gerendis atq consiliis
sola potest auctoritatẽ suam. atq illud qd̃ deceat tene¬
re constantia. Erauior autẽ appetitus ex indignatione.
nimia nascitur: quã acceptȩ plerumq accendit iniu¬

Expanded text:
appetitus neque praecurrat rationem, neque deserat; ne praeappetitus neque praecurrat rationem, neque deserat; ne praecurrendo perturbet atque excludat, eamque deserendo destituat. Perturbatio tollit constantiam, destitutio prodit ignaviam, accusat pigritiam. Perturbata enim mente latius se ac longius fundit appetitus, et tamquam efferato impetu frenos rationis non suscipit, nec ulla sentit aurigae moderamina, quibus possit reflecti. Unde plerumque non solum animus exagitatur, amittitur ratio; sed etiam inflammatur vultus, vel iracundia, vel libidine: pallescit timore, voluptate se non capit, et nimia gestit laetitia. 229. Haec cum fiunt, abjicitur illa naturalis quaedam censura, gravitasque morum: nec teneri potest illa quae in rebus gerendis atque consiliis sola potest auctoritatem suam, atque illud quod deceat tenere, constantia. 230. Gravior autem appetitus ex indignatione nimia nascitur, quam acceptae plerumque accendit inju
Abbreviated transcription (Latin):
animi sui. Ipse enim sibi & obseruandus & circũspi¬
ciendus est: & ut aduersum se cauendus. ita etiã destitu¬
endus. Sunt enim motus in quib est appetitus ille: qui
quasi quodam ꝓrumpet impetu. Unde grece ormẽ dici¬
tur. quod ui quadã se repente ꝓripiat. Non mediocris
in his uis quedam animi atq naturȩ est: quȩ tamen
uis gemina est. una in appetitu. altera in ratione posita.
quȩ appetitum refrenans. & sibi obedientẽ p̾stet. & ducat
quo uelit: & tãqu̾a sedulo magisterio edoceat qͥd fieri.
qͥa ue uitari oporteat. ut bonȩ dũatrici optẽꝑet. Sol¬
liciti enim debemꝰ esse. ne quid temere aut incuriose
readitur: tamen ab omnib examinatur
ec uerbum habemꝰ: i qͦ possimꝰ nos excusare. Nã
& si uis quedam naturȩ in om̃i appetitu sit. tam̃ idẽ ap¬
petitus rationi subiectus est lege naturȩ ipsiꝰ. & obedit
ei. Unde boni speculatoris est ita p̾tendere animo: ut

Expanded text:
animi sui; ipse enim sibi et observandus et circumspianimi sui; ipse enim sibi et observandus et circumspiciendus est: et ut adversum se cavendus, ita etiam de se tuendus. Sunt enim motus, in quibus est appetitus ille, qui quasi quodam prorumpit impetu; unde Graece ὁρμὴ dicitur quod vi quadam se repente proripiat. Non mediocris in his vis quaedam animi atque naturae est. Quae tamen vis gemina est, una in appetitu, altera in ratione posita, quae appetitum refrenet, et sibi obedientem praestet, et ducat quo velit: et tamquam sedulo magisterio edoceat quid fieri, quid evitari oporteat, ut bonae domitrici obtemperet. 228. Solliciti enim debemus esse, ne quid timere aut incuriose redditur, tamen ab omnibus examinatur. Nec vero habemus, in quo nos possimus excusare Nam etsi vis quaedam naturae in omni appetitu sit; tamen idem appetitus rationis subjectus est lege naturae ipsius, et obedit ei. Unde boni speculatoris est ita praetendere animo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter gͦ & in fabrica humani corporis grata est uniꝰ¬
curꝰq mnenbri portio. Sed plꝰ incõmune cõpositio men¬
broꝵ apta delectat: qd̃ ita sibi quadrare & conuenire
gularum actionum miodos seruet. ordinẽ quoq & con¬
stantiam aictoꝵ atq oꝑum moderationũq custodiat.
in eiꝰ uita decorũ illud excellit. & quasi in quodã specu¬
lo elucet. Accedat tamen suauis sermo. ut conciliet sibi
affectũ audientium: gratumq se uel familiarib uel ci¬
uib uel si fieri potest om̃ib p̾beat. neq adulantem se
neq adulandum cuiq exhibeat. Alterum enim calli¬
ditatis esł: uanitatis alterum.
on despiciat quia de se unusqͥsq: & maxime uir op¬
timꝰ sentiat. Hoc enĩ mͦ discet deferre bonis reue¬
rentiam. Nam neggligere bonoꝵ udicia. uel arrogan¬
tiȩ uel dissolutionis est: quoꝵ alterũ suꝑbiȩ scribitur.
alterum neggligentiȩ.¬
aueat. etiam motus

Expanded text:
Similiter ergo et in fabrica humani corporis grata est uniuSimiliter ergo et in fabrica humani corporis grata est uniuscujusque membri portio: sed plus in commune compositio membrorum apta delectat, quod ita sibi quadrare et convenire gularum actionum modos servet, ordinem quoque, et constantiam dictorum atque operum, moderationemque custodiat, in ejus vita decorum illud excellit, et quasi in quodam speculo elucet. 235. Accedat tamen suavis sermo, ut conciliet sibi affectum audientium, gratumque se vel familiaribus, vel civibus, vel, si fieri potest, omnibus praebeat. Neque adulantem se, neque adulandum cuiquam exibeat; alterum enim calliditatis est, vanitatis alterum. 226. Non despiciat quid de se unusquisque et maxime vir optimus sentiat; hoc enim modo discit bonis deferre reverentiam. Nam negligere bonorum judicia vel arrogantiae, vel dissolutionis est: quorum alterum superbiae ascribitur, alterum negligentiaveat etiam motus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ & decorũ ẽ scđ̾m naturam uiuere. scđ̾m naturã de
gere. & turpe c̃ qd̾ sit contra naturã. Ait enĩ apłs qͣsi
interrogans. Decet mulierẽ ñ uelatam orare deum:
Nec ipsa natura docet uos. Qd̃ uir quidẽ si comã habe¬
at. ignominia est illi : qm̃ contra naturã ẽ. Et iterum
dicit. Mulier uͦ si capillos habeat: gła ẽ illi. Est enĩ
ra ipsa dispensat: quã seruare debemꝰ. Utinã & inno
mutaret. Habes hoc decorũ generale: quia fecit ds
mundi istiꝰ pulchritudinẽ. Habes & ꝑ partes: quia cum
faceret ds lucem & diem. noctẽ q distingueret. cũ con¬
deret celum & terras. & maria separaret. cũ solẽ. & lunã
& stellas constitueret lucere suꝑ terrã: ꝓbauit singula.
Ergo decorũ hoc. qd̃ in suigulis mundi partib nitebat.
in uniuersitate resplenduit: sicut ꝓbat sapientia dicens.
Ego eram eui applaudebat. cum letaretur orbe ꝑfecto.

Expanded text:
quod et decoruquod et decorugere, et turpe est quod sit contra naturam. Ait enim Apostolus quasi interrogans: Decet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam habeat, ignominia est illi; quoniam contra naturam est ? Et iterum dicit: Mulier vero si capillos habeat, gloria est illi . Est enim ra ipsa dispensat, quam servare debemus: 60 utinamque mutaret! 223. Habes hoc decorum generale, quia fecit Deus mundi istius pulchritudinem. Habes et per partes, quia cum faceret Deus lucem, et diem noctemque distingueret , cum conderet coelum, cum terras et maria separaret, cum solem et lunam et stellas constitueret lucere super terram, probavit singula. Ergo decorum hoc, quod in singulis mundi partibus elucebat, in universitate resplenduit, sicut probat Sapientia, dicens: Ego eram cui applaudebat . . . . . cum laetaretur orbe perfecto .
Abbreviated transcription (Latin):
manę. Et ido aixit ꝓpħa. Dñs regnauit. decorẽ in¬
auit. Deinde alibi dicit: te decet hẏmnꝰ ds in syon.
Hoc est dicere. Nonestum est. ut te timeamꝰ. te diliga¬
mus. te p̃cem᷑. te honorificemꝰ. Scriptum ẽ enĩ. O mĩa
ur̃a honeste. fiant. Sed possumꝰ te hominẽ timere:
ailigere. rogare. honorare: hẏmnꝰ specialiter do di¬
mus dõ. Mulierẽ quoq in habitu ornato orare con¬
uenit. S: specialit᷑ eã decet orare uelatã. & orare ꝓmit¬
le: qd̾ ꝑ uniuersitatẽ funditur honestatis. & quasi
in toto spectatur corpore. est etiam speciale qd̃ in parte.
aliqua nitet. Illud generale ita ẽ. ac si equabilẽ forinam.
atq uniuersitatẽ honestatis in om̃ actu suo habeat con¬
cinentẽ. cum om̃is sibi eiꝰ uita consentit. nec in illo
aliqua re discrepat. Hoc speciale: qd̾ aliquẽ actũ in su¬
is habet uirtutib p̃minentẽ. Simul illua aduerte.

Expanded text:
manae. Et ideo dixit Propheta: Dominus regnavit, decorem inmanae. Et ideo dixit Propheta: Dominus regnavit, decorem induit. Deinde alibi dicit: Te decet hymnus, Deus, in Sion ; hoc est dicere: Honestum est ut te timeamus, te diligamus, te precemur, te honorificemus; scriptum est enim: Omnia vestra honeste fiant . Sed possumus et hominem timere, diligere, rogare, honorare: hymnus specialiter Deo dimus Deo. Mulierem quoque in habitu ornato orare convenit: sed specialiter eam decet orare velatam, et orare promitle, quod per universitatem funditur honestatis, et quasi in toto spectatur corpore: est etiam speciale, quod in parte aliqua enitet. Illud generale ita est, ac si aequabilem formam atque universitatem honestatis in omni actu suo habeat concinentem; cum omnis sibi ejus vita consentit, nec in ulla aliqua re discrepat: hoc speciale, cum aliquem actum in suis habet virtutibus praeeminentem. 222. Simul illud adverte
Abbreviated transcription (Latin):
opinione. distinguit᷑. Nam & si in aliquo uideatur.
excellere. tamen in radice est honestatis. s flore pꝰcipuo
ut sine ea aecidat. in ea floreat. Quid est enim honestas.
nisi quȩ turpitudinẽ quasi mortẽ fugiat: Quid uero
inhonestum. nisi qd̾ ariaditatẽ ac mortẽ afferat. Uiren
ti gͥ substantia uirtutis. decorũ illud tãquã flos emicat.
quia radix salua ẽ. At uero ꝓpositi nr̃i radice uitiosa.
nichil germinat. Habes hoc in nr̃is aliquanto expͣs¬
siꝰ. Dicit enim dauid. Dñs regnauit. decorẽ induit.
Et apłs ait: sic. ut in die honeste ambulate. Q uod
greci dicunt ẽuscemos. Hoc autẽ ꝓprie significat. bo¬
no habitu. bona specie. Ds̃ gͥ primu̾ hominẽ cũ con¬
deret. bona habitudine. bona menbroꝵ compositione.
formauit: & optimã ei speciem dedit. & remissionẽ
spũ. infudit ei grãm. qui uenerat in serui forma. &
in hominis speciẽ assumpsit decorẽ redemptionis hu¬

Expanded text:
opinione distinguitur. Nam etsi in aliquo videatur opinione distinguitur. Nam etsi in aliquo videatur excellere, tamen in radice est honestatis, sed flore praecipuo, ut sine ea decidat, in ea floreat. Quid enim est honestas, nisi quae turpitudinem quasi mortem fugiat? Quid vero inhonestum, nisi quod ariditatem ac mortem afferat? Virente igitur substantia virtutis, decorum illud tamquam flos emicat, quia radix salva est: at vero propositi nostri radice vitiosa, nihil germinat. 59 220. Habes hoc in nostris aliquanto expressius. Dicit enim David: Dominus regnavit, decorem induit . Et Apostolus ait: Sicut in die, honeste ambulate . Quod Graeci dicunt εὐσχημόνως, hoc autem proprie significat, bono habitu, bona specie. Deus ergo primum hominem cum conderet, bona habitudine, bona membrorum compositione formavit, et optimam ei speciem dedit. Remissionem  spiritu, et infudit ei gratiam, qui venerat in servi forma, et in hominis specie assumpsit decorem redemptionis hu