comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ualebant. Sp̃alis autẽ uir diuidi¬
cat omĩa id÷ discernit & ꝓbat omĩa.
que audit et uidet: & cogitat qͥd sit
uerum & falsum. qͥd bonũ & malum.
& cognoscit uera ẽẽ que p̃dicamꝰ : uł
discernit omĩa genera hominũ car¬
nalium. Ipse autẽ a nemine iudicat᷑:
telligere ⁊ penetrare intellectũ & sa¬
pientiã dñi qui omĩa fecit: Quis.
subaud̃ homo instruat & doceat
siue corrigat ipsũ dm̃. & dicat. hoc &
illud ñ bene fecisti.ita debes corrigere
istud. & ita meliorare illud: Sub̃
nullus. Insuꝑ magnificabit & lau-¬
dabit sensum dñi & in tellectũ eiꝰ atq
potentiam. si cognouerit ab illo oĩa
ẽẽ facta: dicens eũ sapient̃ cuncta
fecisse. Nos autẽ sensum xp̃i habemꝰ.
nati. qui omĩa nouit cũ patre & fi¬
lio. Et est sensus. Ideo quia nemo
potest penetrare intellectũ & sapi-¬
entiã di. nisi ipso donante: iccirco
nemo debet dubitare. quin ista uera

Expanded text:
are non valebant. Spiritalis autem vir dijudiare non valebant. Spiritalis autem vir dijudicat omnia, id est discernit et probat omnia quae audit, videt, et cogitat: quid sit verum et falsum, quid sit bonum et malum, et cognoscit vera esse quae praedicamus, vel discernit omnia genera hominum carnalium: ipse autem a nemine judicatur,telligere et penetrare intellectum et sapientiam Domini quo omnia fecit? quis, subaudis homo, instruat, et doceat, sive corrigat ipsum Dominum, et dicat: Hoc et illud non bene fecisti, ita debes corrigere istud, et ita meliorare illud? subaudis nullus. Insuper magnificabit et laudabit sensum et intellectum Domini atque potentiam, si cognoverit ab illo omnia esse facta, dicens eum sapienter cuncta fecisse. Nos autem sensum Christi habemnati, qui omnia novit cum Patre et Filio; et est sensus: ideo quia nemo potest penetrare intellectum et sapientiam Dei, nisi ipso donante, idcirco nemo debet dubitare quin ista vera
Abbreviated transcription (Latin):
a pecore. ipsa ratione ñ bene utitur. qr
animalis dictus ẽ ab anima. carnalis
& corpore. Stulticia ẽ enĩ illi subaud̃
qd̃ audit de mist̃iis dei: & ñ pot̃ intel¬
ligere. Quia spiritalit̃ examinatur.
dere: a spiritalib uiris dudicat᷑ &
condẽpnatur. Philosophi humana
sapientes & heretici apud corinthios
degentes. ut facilius animos audito¬
rũ ꝑuertere possent. & a rectitudinis
statu deicere: sua praua doginata ho¬
nesto sermone polibant. Ideoq dixit
parũꝑ suꝑius: non loqͥmur nos in
uerbis doctis humane sapĩe. Dice¬
bant enĩ culto sermone. quod hu¬
mana natura ñ reciꝑet. ut d̃s incom¬
p̾hensibił. i incorporeus homo fieri pos¬
set: nec eẽt credibile ut uirgo homi¬
sine semine uirili conciꝑet. aut pꝰ partũ
iuirgo esse posset: nec posse fieri. ut hõ
post mortẽ de puluere t̾re resurgeret. &¬
talia luculentissimo sermone confere¬
bant: & ut crederet᷑ stultũ ẽe̾ dicebañ.
id eo quia ꝑ humanã sapientiã penet᷑¬

Expanded text:
, tamen ipsa ratione non bene utitur, quia animalis dictus est ab anima, carnalis et carne. Stultitia est enim illius, subaudis quod audit de mysteriis Dei; et non potest intelligere, quia spiritaliter examinatur, dere, a spiritalibus viris dijudicatur et condemnatur. Philosophi mundana sapientes, et haeretici apud Corinthios degentes, ut facilius animos auditorum pervertere possent, et a rectitudinis statu deficere, sua prava dogmata honesto sermone poliebant. Ideoque dixit parumper superius: Non loquimur nos in verbis doctis humanae sapientiae. Dicebant enim culto sermone quod humana natura non reciperet ut Deus incomprehensibilis et incorporeus homo fieri posset, et nec esse credibile ut virgo homisine virili semine conciperet, aut post partum virgo esse posset, nec posse fieri ut homo post mortem de pulvere terrae resurgat, et alia luculentissimo sermone proferebant: et ut hoc credatur stultum esse dicebant, ideo quia ipsi per humanam sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
credere uolentib : xp̃m dĩ uirtutẽ
& dei sapientiã. subaud p̃dicamꝰ ẽẽ.
x p̃s uirtus dei patris est: quia ꝑ illum
ds̃ pat̾ omĩa fecit. Ipse ẽ & sap̃ia eius.
que dicit ꝑ salomonẽ. Ego sapĩa ex
ore altissimi ꝓdiui pͥmogenita. Et de
qua psalmista ad dm̃ patrẽ. Omĩa
uit hõib. Uerbi gr̃a: sicut homo per
uerbũ manifestat uoluntatẽ suam.
manifestau nom̃ tuũ hõĩb. Quia

Expanded text:
rtutem et Dei sapientiam, subaudis praedicamus esse. Christus virtus Dei est Patris, quia per illum Deus Pater omnia fecit, ipse est etiam sapientia ejus, quae dicit per Salomonem: Ego sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita ; et de qua Psalmista ad Deum Patrem: Omnia, vit hominibus; verbi gratia: sicut homo per verbum suum manifestat voluntatem suam. manifestavi nomen tuum h
Abbreviated transcription (Latin):
uia peccata que a regno celoꝵ sẽpa¬
rant. & que apłs cõmemorat alibi
siue stagnũ liquefiunt quidẽ. s ñ
deficiunt ꝑ ignẽ: ita illi pondere pec¬
catoꝵ grauati remanebt̃ in igne. &¬
sustinebunt ñ deficiendo. Dies enĩ
dnĩ declarabit: id ÷ dies udicii & uin¬
dicte dñi. manifestabit omĩa oꝑa ho¬
minũ. Quia in igne reuelabitur. id:
dunt doctores. qd̾ quantũ spaciũ aeriᷤᷤ
occupauit aqua in diliuo. que om̃s
montes transcendit. & ut philosophi
definiunt usq ad circulũ lune ꝑuẽ¬
nit. tantũ spaciũ occupabit ignis
in die iudicii: in quo ꝓbabunt᷑ electi
sicut aurũ. & quorundã leuia pec¬
cata consument᷑. impiis ibi remanen-¬
tib. Dicit enĩ beatꝰ effrem. qͥa tantus
t̾ror inuadet om̃s in die illa & bonos
& malos dũ uiderint infernũ arden¬

Expanded text:
via peccata, quae a regno coelorum sepavia peccata, quae a regno coelorum separant, et quae Apostolus commemorat alibi, sive stannum liquefiunt quidem, sed non deficiunt per ignem, ita illi pondere peccatorum gravati, remanebunt in igne, sustinebunt poenas non deficientes. Dies enim Domini declarabit, id est, dies judicii et vindictae Domini manifestabit omnia opera hominum, quia in igne revelabitur, id ores, quod quantum spatium aeris occupavit aqua in diluvio, quae omnes montes transcendit, et ut philosophi definiunt usque ad circulum lunae pervenit, tantum spatium occupabit ignis in die judicii. In quo probabuntur electi sicut aurum, et quorumdam levia peccata consumentur, impiis ibi remanentibus. Dicit enim beatus Ephraem quia tantus terror invadet omnes in die illa et bonos et malos, dum
Abbreviated transcription (Latin):
festum erit in die iudicii. Sicut gͦ
aurũ sensũ ꝑfectum. ꝑ argentũ eloqͥa
in corrupta. ꝑ lapides p̃ciosos qui ab
igne ñ liquefiunt. uirtutes intellexi¬
mus: ita ꝑ lignũ fenũ. stipulam. pͣua
doctrina ac mala oꝑatio accipi potest.
Alit̾. ꝑ aurũ. argentũ. et lapides p̃cio¬
sos possumꝰ intelligere bona oꝑa. iur¬
tutesq p̃claras. Per fenũ uͦ. lignĩstipu¬
lam. leuia peccata. sicut ẽ ociosus ser¬
mo. risus inhonestus. & cet̾a talia. Per
plũbum uͦ & ferrũ atq stagnũ. que
scĩ doctores addunt: grauia & imina¬
nissima peccata. que a regno celorũ
separant. Igit᷑ sicut aurũ & argentũ.
& lapides p̃ciosi igne ꝓbant᷑. & tam̃ ñ
consumunt᷑: ita in die iudiciĩ qͥ ha-¬
buerit bona oꝑa & bonã p̃dicatio¬
nẽ. licet ꝑ ignẽ transeat. nullã penã
fenũ uł stipula. siue ut ligna conbu¬
runt᷑ ab igne. tam̃ ñ remanebunt
in igne. s mundati & purgati ascen¬
dent ad dñm. At qui habuerint gra¬

Expanded text:
tum erit in die judicii. Sicut ergo per aurum sensum perfectum, per argentum eloquia incorrupta, per lapides pretiosos qui ab igne non liquefiunt, virtutes intelligimus, ita per ligna, fenum, ac stipulam, prava doctrina et mala operatio accipi potest. Aliter: per aurum, et argentum, et lapides pretiosos, possumus intelligere bona opera virtutesque praeclaras: per fenum vero, lignum, stipulam, levia peccata, sicut est otiosus sermo, risus inhonestus, et caetera talia. Per plumbum vero, et ferrum, atque stannum, quae sancti doctores addunt, gravia et immanissima peccata, quae a regno coelorum separant. Igitur sicut aurum, et argentum, et lapides pretiosi igne probantur, et tamen non consumuntur, ita in die judicii qui habuerint bona opera et bonam praedicationem, licet per ignem transeant, tamen nullam poenam fenum vel stipula, sive ut ligna comburentur ab igne, tamen ipsi non remanebunt in igne, sed mandati et probati ascendent ad Dominum. At qui habuerint gra
Abbreviated transcription (Latin):
dei sapiãm que abscondita ÷ in miste¬
rio: id÷ in obscuritate intelligentie.
rabilis sapĩa latet. uł quod meluis :
sapiãm substantialẽ que ẽ uerbũ dĩ
patris: que loquitur ꝑ sapĩam. E go
sapĩa ex ore altissimi ꝓdiui pͥmogeui¬
ta. Istam gͦ sapĩam loq̃bantur apłi:
ta erat: qͦmͦ loq̃bant᷑ illam: Philoso¬
phis utiq ⁊ potentib huius secłi erat
abscondita: & illis erat manifestata
ꝑ semetipsam. Uñ sequitur. Quam

Expanded text:
Dei sapientiam, quae abscondita est in mysterio, id est in obscuritate intelligentiae. rabilis sapientia latet; vel, quod melius est, sapientiam substantialem, quae est Verbum Dei Patris, quae loquitur per sapientiam: Ego sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita . Istam ergo sapientiam loquebantur apostoli, ta erat, quomodo loquebantur illam? philosophis utique et potentibus hujus saeculi erat abscondita, et illis erat manifestata per seipsam. Unde sequitur: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
funda misteria dĩ & presentiã illus.
quia unius substantie ẽ cũ patre &
filio. Quis enĩ scit hominũ que sunt
in corde hominis: nisi sp̃s hominis qͥ
in ipso estꝰ Subaud̃ nullus. Et ẽ sen¬
sus. Sicut que sunt hominis nemo

Expanded text:
udis mysteria Dei, et praescientiam illius, quia unius substantiae est cum Patre et Filio. Quis enim scit hominum quae sunt in corde hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? subaudis nullus. Est sensus: sicut quae in homine sunt nemo
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. quia ñ ÷ sonus. nec in cor ho¬
minis humana sapientis ascendit. qi
cor id÷ intellectus hominis illuc de¬
bet ascendere. que premia p̃paraũ
ds̃ his qui diligunt eũ. id÷ qͥ in eũ
ñ offendunt corde. uerbo & oꝑe. Nob̾¬

Expanded text:
audivit, quia non est sonus; nec in cor hoaudivit, quia non est sonus; nec in cor hominis humana sapientis ascendit, quia cor, id est intellectus hominis, illuc debet ascendere; quae praeparavit Deus his qui diligunt eum, id est, qui eum non offendunt corde, verbo,
Abbreviated transcription (Latin):
impassibilis mansit. Uideamꝰ ex hoc
aliquã similitudinẽ. Rutilante sole.
& clara lampade lumen fundente.
radius & splendor eius illustrat ⁊ per¬
fundit arborẽ. Dum gͦ adeunt eandẽ
arborẽ homines cũ securib inciden¬
dam. nunqͥd erigendo ⁊ deponendo
secures. incidunt radiũ solis. li¬
cet arborẽ incidant: Sic utiq sicut
impassibilis manet radius solis. licet
semꝑ uideatur feriri suꝑ arborẽ quã
illustrat: ita illa diuinitas que omĩa
implet impassibilis mansit. qnuis
quẽ replebat in cruce passionẽ fuf¬
ferret. Multa possunt ex hoc dici. s
ista pauca dicta sufficiant: tenentes
nequaqmͣ ad c ucifigendũ eũ uideos
ac milites romanoꝵ cõpellerent. Ipsi
enĩ illũ crucifixerunt: qui ad cruci¬
figendũ suaserunt. Et ipsi iudeorũ
eũ crucifigerent: si filiũ dei ueracit̃¬
ẽẽ crederent. S sicut scriptũ ÷ in
ysaia. quod oculus corporis ñ uidit qr
ñ÷ corpus neq color. nec auris corꝑis

Expanded text:
impassibilis mansit. Videamus ex hoc aliquam similitudinem. Rutilante sole, et ex clara lampade fundente lumen, radius et splendor ejus illustrat et perfundit arborem; dum ergo adeunt eamdem arborem homines cum securibus incidendam, nunquid erigendo et deponendo secures incidunt radios solis, licet arborem incidant? Sic utique sicut impassibilis manet radius solis, licet semper videatur, ferit insuper arborem quam illustrat: ita illius divinitas, quae omnia implet, impassibilis mansit, quamvis ille quem replebat in cruce passionem sufferret. Multa possent ex hoc dici, sed ista pauca dicta nobis sufficiant tenentibus nequaquam ad crucifigendum eum Judaeos ac milites Romanorum compellerent. Ipsi enim illum crucifixerunt qui ad crucifigendum suaserunt, et ipsi principes crucifigerent, si Filium Dei esse veraciter crederent. Sed, sicut scriptum est in Isaia: Quod oculus corporis non vidit, quia non est corpus neque color; nec auris corporis
Abbreviated transcription (Latin):
genita ẽ a deo patre ante omĩa secła.
a tempore ꝯceptionis illius hominis
quẽ assũpsit in utero uirginali. in eodẽ
homine plenissime mansit. & eadem
gła ⁊ potestas que erat in uerbo. cepit
habitare in homine: & factus ẽ ipse ñ¬

Expanded text:
nita est a Deo Patre ante omnia saecula, a tempore conceptionis illius hominis quem assumpsit in utero virginali, in eodem homine plenissime mansit, et eadem gloria et potestas, quae erat in Verbo, coepit habitare in homine, et factus est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
euacuet᷑ crux xp̃i. Heretici ⁊ philosophi
p̃dicabant in sapĩa uerbi. hoc ẽ culto &
polito sermone: ut placerent suis au¬
ditorib & ipsi apparerent docti. Neloẽ
in sapĩa uerbi p̾dicabant. quia ea que
mundus id ÷ amatores huiꝰ mundi &e
philosophi humane sapĩe stulta p̾di¬
cabant. ñ p̾dicabant illi uerbi grã

Expanded text:
ucifixi Christi. Haeretici et philosophi praedicabant in sapientia verbi, hoc est culto et polito sermone, ut placerent suis auditoribus, et ipsi apparerent docti: vel etiam in sapientia verbi praedicabant, quia ea quae mundus, id est amatores hujus mundi et philosophi humanae sapientiae, stulta putant, non praedicabant
Abbreviated transcription (Latin):
dei esset natus ex uirgine. sine se¬
mine uiri: eo qd̃ humana natura
hoc ñ amiiteret. Dũ ꝑ inuocati¬
onẽ eiusdẽ filii dĩ apłi mortuos su¬
scitabant. euacuabatur ⁊ destrue¬
batur eoꝵ sapĩa : & illi stulti repu¬
tabantur. Si gͦ apłi humanã sapĩã¬

Expanded text:
Dei esset natus ex virgine sine semine viri, eo quod humana natura hoc non admitteret; dum per invocationem ejusdem Filii Dei apostoli mortuos suscitabant, evacuabatur et destruebatur eorum sapientia, et ipsi stulti reputabantur. Si ergo apostoli sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nissem ad uos frẽs. non ueni in sulli¬
mitate sermonis. id÷ in facundia elo¬
quentiȩ aut sapĩe mundane. qr nicħ
uob̾ ꝑ humanã sapiãm polito sermo
ibi sunt testimonia incarnatioĩs eius.
passionis. mortis. resurrectionis. ascen¬
sionisq ad celos. & aduentus ad iudi¬
cium. Non enĩ iudicaui scire me aliqͥd

Expanded text:
nissem ad vos, fratres, veni non in sublimitate sermonis, id est in facundia eloquentiae, aut sapientiae mundanae, quia nihil vobis per humanam sapientiam polito sermonangelium, quia ibi sunt testimonia incarnationis ejus, passionis, mortis, resurrectionis ascensionisque ad coelos, et adventus ad judicium. Non enim judicavi me scire aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Comp̃hendit omĩa mist̾ĩa ꝑtinentia
ad humanitatẽ eius. Ille enĩ crucifi¬
gitur: qui antea nascitur. Ille sepelit᷑
qui moritur. Iile resurgit: qui mortuꝰ
fuerat. Ac sidic̾et aliis uerbis. Quia.
uos idonei ñ eratis ad capienda mist̾ĩa
alta diuinitatis xp̃i. licet multa sapĩa
in me eẽt. iudicaui siue statui & de¬
creui in animo meo ea tm̃mͦ mist̾ia
uob̾ p̃dicare. que ad humanitatẽ xp̃i¬
ꝑtinent: & que uos penetrare posse¬
tis. Et ego in infirmitate corporis ⁊
timore mentis & tremore multo mẽ¬
broꝵ fui apud uos o corinthii. Forsitan
corꝑe: & timebat nimiũ ne coruithii
ab ipsis pseudo apłis decepti recede¬
rent a rectitudine fidei. quã ab ipso
ꝑceꝑant. Uelalit̃. In infirmitate
sensus fuit apud illos: quia qͦd̃amͦ
more &ẽ ⁊ tremore erat: timens int̾fici
in ꝑsuasibilib humane sapĩȩ uerbis.
id ÷ ñ inphilosophico & culto sermone
p̾dicaui uobis xp̃m. ut uos deciꝑem¬

Expanded text:
comprehendit omnia mysteria pertinentia ad humanitatem ejus. Ille enim crucifigitur, qui ante nascqui moritur; ille resurgit, qui mortuus fuerat; ac si diceret aliis verbis: Quia vos idonei non eratis ad capienda alta mysteria Divinitatis Christi, licet multa sapientia in me esset, judicavi sive statui, et decrevi in animo meo ea tantummodo mysteria vobis praedicare, quae ad humanitatem tinent, et quae vos penetrare possetis. Et ego in infirmitate, subaudis corporis, et timore mentis, et tremore multo membrorum fui apud vos, o Corinthii! Forsitan corpore, et timebat nimium, ne iab ipsis pseudoapostolis decepti, recederent a rectitudine fidei quam ab ipso perceperant. Vel aliter: in infirmitate sensus fuit apud illos, quia quodammomore etiam et tremore erat timens interfici non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis; id est non philosophica et culto sermone praedicavi
Abbreviated transcription (Latin):
humanã sapiãm transcendit. Et ẽ
sensus. Quod homines stultũ putant
ẽẽ ut deus pater omp̃s filiũ suũ ad pas¬
sionẽ & mortẽ ꝑferendam mitteret
in mundũ: omnẽ sapientiã philoso¬
phicã antecedit. Et quia penetrari
stultũ est: s sapientius onuĩ sapientia
humana. Et quod infirmũ ÷ dei. for¬
tus ẽ hominib. Id÷ quod illi pu-¬
tant & dicunt ẽẽ infirmũ. qd̾ filius
dei potuisset mori : fortius ÷ om̃ib
hominib. & omĩ fortitudine gygan¬
tũ. Quomͦ Quia mortẽ quã gy¬
gantes euadere ñ potuerunt: in¬
firmitas crucifixi xp̃i suꝑauit.
Quãobrẽ infirmũ dei quod illi di¬
cunt ẽẽ infirmũ ñ ÷ infirmũ: qr
infirmitas xp̃i magna uictoria ẽ.
Suꝑ auit enĩ diabolũ: suꝑauit¬

Expanded text:
humanam sapientiam transcendit, et est sensus: Quod homines stultum putant esse, ut Deus omnipotens Pater Filium suum ad passiones, ad mortem perferendam mitteret in mundum, omnem sapientiam philosophicam transcendit; et quia penetrari stultum est, sed sapientius omni sapientia mundana; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus, id est quod illi putant et dicunt infirmum esse, quod Filius Dei potuisset mori, fortius est omnibus hominibus, et omnium fortitudine gigantum. Quomodo? quia mortem quam gigantes evadere non potuerunt, infirmatas crucifixi Christi superavit. Quamobrem infirmum Dei, quod illi dicunt esse infirmum, non est infirmum, quia infirmitas Christi magna victoria est. Superavit enim diabolum, su
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ suoꝵ. & acetu electoꝵ : sicut
latro uł homicida. siue quilibet
reus a bonis sententia iudicis diui¬
dit᷑. & manib tortoꝵ in carcerẽ mit¬
debetis illud iuolare. Fideles allo qͥt᷑:
in quib ds ꝑfidem & dilectionẽ habitat.
emo uos seducat: id÷
nemo falsoꝵ hominũ blandiendo
decipiat uos. Si quis uidet᷑ sapiens¬

Expanded text:
fidelium suorum et coetu electorum, sicut fidelium suorum et coetu electorum, sicut latro vel homicida, sive quilibet reus a bonis sententia judicis dividitur, et malus tortorum in carcerem mitdebetis illud violare. Fideles alloquitur, in quibus Deus per fidem et dilectionem habitat. Nemo vos seducat, id est, nemo falsorum hominum blandiendo decipiat vos. Si quis videtur in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ceꝑint illa ꝓbari. & consumi: lic&e
ipse ñ ꝑeat sicut sequentia manifes¬
tant. Ipse autẽ saluus erit. sic tam̃ qͣsi
ꝑ ignẽ sub̾ transiens: & ab igne purga¬
tus & expiatꝰ. Nã et in hac uita ele¬
cti aduersitatib & infirmitatib ꝓ¬
bant᷑. in modũ auri & argenti ue¬
luti abigne: sicut tres pueri & scĩ
marcyres. nec non etiã beatꝰ iob. Qui
uͦ leuia peccata attrahunt purgan¬
tur ab illis. qͥa tͥbulationib incen¬
dunt᷑ in hoc scło: uł pꝰ mortẽ in ig¬
ne purgatorio. uł alia afflictione.
ant᷑. Tam̃ qd̾ sine illiciente amore
ñ habuit: utiq sine urente dolore
ñ ꝑdet. Qui uͦ plũbum coaceruant
sibi. plerũq in hoc scło incipiunt
cruciari: & ex parte pati. que infu¬
turum plenius passuri sunt.
escitis qm̃ templũ di estis. id est
iusti. Siquis autẽ templũ dĩ uiola¬
uerit. ids siquis se ipsũ corrũpit pec¬
cando. uł alios praua doctrina. sicut
exemplo. disꝑdet illũ d̾s de numero

Expanded text:
dum coeperint illas probari et consumi, licet ipse perierit, sicut sequentia manifestant, Ipse autem salvus erit; sic tamen quasi per ignem, subaudis transiens, et ab igne purgatus et expiatus. Nam et in hac vita electi adversitatibus et infirmitatibus probabuntur in modum auri et argenti ab igne, sicut tres pueri et sancti martyres, necnon etiam et beatus Job. Qui vero levia peccata attrahunt, purgantur ab illis qui a tribulationibus incenduntur in hoc saeculo, vel post mortem in igne purgatorio, vel alia afflictione, antur. Tamen quod sine illicito amore non habuerunt, utique sine urente dolore non perdent. Qui vero plumbum coacervant sibi, plerumque in hoc saeculo incipiunt cruciari et ex parte pati quae in futurum plenius passuri sunt. Nescitis quia templum Dei estis? id est justi. Si quis autem templum Dei violaverit, id est, si quis seipsum corripuerit peccando, vel alios prava doctrina, sicut exemplo, disperdet illum Deus de numero
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã temporalẽ. deponat illã auit
sit sapiens apud dm̃ in futurũ. Hoc
duplicit̾ potest intelligi: & distingui
hoc mͦ. Si quis uult uerã sapientiã
habere. hic distingue. in hoc scło stul¬
tus fiat. id ÷ hoc credat de xp̃o qd̾
sapientib huiꝰ scłi stultũ uidetur.
Alit̃. Si quis uidet᷑ sapiens ẽẽ in ħ¬

Expanded text:
sapientiam, deponat illam, ut sit sapiens apud Deum in futurum. Hoc dupliciter potest intelligi et distingui hoc modo: si quis vult veram sapientiam habere, hic, distingue in hoc saeculo, stultus fiat, id est hoc credat de Christo, quod sapientibus hujus saeculi stultum videtur. Aliter: si quis videtur sapiens esse in
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quos potentes huius seculi & phi¬
iosophi stultos deputabant. & ꝓ nu
chilo ducebant. Et infirma mundi
elegit ds̃ ut confundat sapientes.
id ÷ ut mendaces ostendat & erube¬
scere faciat philosophos & potentes
huius seculi. Apłos appellat infir-¬
ma mundi. uł quia stulti uideban¬
tur sapientib huius mundi et in¬
firmi in sensu atq intellectu mun¬
dano: uł ꝑꝑ infirmitatẽ filii dei
quã p̃dicabant. Hideamus quomͦ
ꝑ ista infirma mundi ostendebat
mendaces potentes & fortes huius
seculi: & quomͦ faciebat eos eru¬
bescere. Predicantib apłis miste¬
ria humanitatis filii dei. a philo¬
sophis contradicebant᷑ omĩa. qͣsi
mendacia. Precipiebant apłi sibi
afferri mortuos duos uł quinq
tionẽ filii dei crucifiri suscitabant.
apparebant philosophi & poten¬
tes mundi mendaces. & illi ueraces.
Et ignobilia mundi .i. que. sine no¬
mine dignitatis erant. & contẽpti¬
bantur. Et ea q̃ ñ sunt subaudit᷑
elegit. eosdẽ scił apłos qui nullius

Expanded text:
tas, quos potentes hujus saeculi et philosophi stultos deputabant, et pro nihilo ducebant: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: id est ut mendaces ostendat, et erubescere faciat philosophos et potentes hujus saeculi. Apostolos appellat infirma mundi, vel quia stulti videbantur sapientibus hujus saeculi, et infirmi sensu atque intellectu mundano; vel propter infirmitatem Filii Dei quem praedicabant. Videamus quomodo per ista infirma mundi ostendebat mendaces, potentes, et fortes hujus saeculi, et quomodo faciebat eos erubescere; praedicantibus apostolis mysteria humanitatis Filii Dei, dum a philosophis contradicerentur omnia quasi mendacia, praecipiebant apostoli afferri mortuos duos, sive quin per invocationem Filii Dei crucifixi suscitabant, apparebant philosophi et potentes mundi mendaces, et illi veraces. Et ignobilia mundi, id est, quae sine nomine dignitatis erant, et contemptibantur, et ea quae non sunt, subaudis elegit eosdem scilicet apostolos qui nullius
Abbreviated transcription (Latin):
que designant᷑ ꝑ aurũ. & lapides. siue
argentũ. que manebunt qͥa ñ consum̃¬
tur ab igne: s potuis ꝓbabunt᷑. sicut
ꝓbat᷑ aurũ. Si cuiꝰ opꝰ arserit in igne.¬
id÷ illius qͥleuia peccata habuerit.
que uelut stipula consument᷑. detͥ¬
mentũ patiet᷑. id÷ penas sustinebit.¬

Expanded text:
quae designantur per aurum et lapides, sive argentum, quae manebunt, quia non consumentur ab igne, sed potius probabuntur sicut probatur aurum. Si cujus opus arserit in igne qui levia peccata habuerit, quae velut stipula consumentur, detrimentum patietur, id est poenas sustinebit
Abbreviated transcription (Latin):
delitate manentib & ñ intelligñtib
uirtutẽ & sapiãm dei. stulticia ẽ filiũ
dei dicere crucifixũ. Credentib ⁊ fidem
habentib quod ꝑ passionẽ eius st̃ redẽpti.
uirtus dĩ ẽ ipsa passio: quia ꝑ illã me¬
rentur saluari. Scriptũ ÷ in ysaia. ꝑdã
ds dat ꝑdit. siue reꝓbat: s humanã quã
ipsi homines sibi adinuenert̃ dõ ꝑmit¬
tente dialecticã uideł cet̾asq artes. ꝑ
quas sperant se sapientes eẽ: illã ad ni¬
chilũ deducit & stulticiã ẽẽ manifestat.
Ubi sapiens Ubi scriba᷑ hoc ad iude¬
oꝵ sapientes. scribas uideł ⁊ phariscos
ꝑtinet. Ubi inqͥsitor uł ꝯqͥsitor huiꝰ
secłiꝰ Hoc ad philosophos gentiũ. qͥ
ris creaturarũ. & maxime ad astrolo¬
gos ꝑtinet. qui cursu ⁊ modatione
duodecĩ signoꝵ edocti. solis qͦ & lune
ac quinq planetarũ. dixert̃ omĩa q̃
in terris aguntur consistere: & dm̃
non curare de his que in terris agun¬
tur. neq de hominib neq de aninian¬

Expanded text:
e manentibus et non intelligentibus virtutem Dei et sapientiam, stultitia est Filium Dei dicere crucifixum; credentibus vero et fidem habentibus quod per passionem sunt redempti, virtus Dei est ipsa passio, quia per illam merentur salvari. Scriptum est enim, in Isaia Deus dat, perdit sive reprobat, sed humanam quam ipsi homines sibi adinveniunt Deo permittente, dialecticam videlicet, caeterasque artes per quas sperant sapientes esse, illam ad nihilum deducit, et stultam esse manifestat. Ubi sapiens? ubi scriba? Hoc ad Judaeorum sapientes, scribas videlicet et Pharisaeos, pertinet, ubi inquisitor vel conquisitor hujus saeculi? Hoc ad philosophos pertinet genris creaturarum, et maxime ad astrologos, qui cursu et moderatione duodecim signorum, solis quoque et lunae, et quinque planetarum, dixerunt omnia quae in terris aguntur consistere, et Deum non curare de his quae in terris aguntur, neque de hominibus, neque de animan
Abbreviated transcription (Latin):
sermo agr̃. Sic fecit abraham. qñ
dirit ad dm̃. In quo scire potero. qd̾
daturꝰ es mͥ terrã hanc in possessio¬
artes apud illos p̃cipue uiguerunt: iõq¬
ꝓ nichilo ducunt simplicẽ doctrinã fi¬
deliũ. Nos autẽ p̃̾dicamus xp̃m cruci¬
firũ. uideis quidẽ scandalũ. id ÷ rixam.

Expanded text:
sermo agitur. Sic fecit Abraham, quando sermo agitur. Sic fecit Abraham, quando dixit ad Deum : In quo scire potero quod daturus es mihi terram hanc in possessioartes apud illos praecipue viguerunt, ideo pro nihilo ducunt simplicem doctrinam fidelium. Nos autem praedicamus Christum crucifixum: Judaeis quidem scandalum, id est rixa
Abbreviated transcription (Latin):
tuit nasci de uirgine. Sic ẽ resusci¬
tauit eũ a mortius: licet illi negarent
resurrectionẽ. Nam quia ñ cognouit
mundus id ÷ amatores mundi & phi¬
losophi ꝑ sapientiã suam mundanã
dm̃ patrẽ in dĩ sapĩa id÷ infilio qͥ ẽ
sapia dei patris: placuit deo subaud̃
patri ꝑ stulticiã p̾dicationis id÷ p̾¬
dicationẽ eũgłii quã illi stulticiam
dicebant saluos fac̾e̾ credentes. Sen¬
sus huiꝰmodi ẽ. Quia sapientes huius
seculi confidentes in sapientia huma¬
na. noluert̃ credere in xp̃m qui est
sapĩa dei. neq in illo cẽ uoluerunt
cognoscere dm̃ patrẽ. uł quia nolu¬
erunt credere uera eẽ q̃ in sapĩa dĩ
erant id÷ in eugłio: ꝑmisit illos ds̃
perire in sua incredulitate: & pla-¬
cuit ei ꝑ illam p̾dicationẽ quã illi
putabant eẽ stulticiã. saluos facere
illos qui credere uoluert̃. Qm̃ iudei
signa petunt. In hoc qd̾ credunt deo
omĩa possibilia eẽ. quert̃ semper
signa: quomͦ illud factũ sit de quo

Expanded text:
tuit nasci ex virgine, sic etiam resuscitavit eum a mortuis, licet illi negarent resurrectionem. Nam quia non cognovit mundus, id est amatores mundi et philosophi, per sapientiam suam mundanam Deum Patrem, in Dei sapientia, id est in Filio, qui est sapientia Dei Patris; placuit Deo, subauditur Patri, per stultitiam praedicationis, id dicationem Evangelii, quam illi stultitiam dicebant, salvos facere credentes. Sensus hujusmodi est: quia sapientes istius saeculi, confidentes in sua sapientia humana, noluerunt credere in Christum, qui est sapientia Dei, neque in illo etiam noluerunt cognoscere Deum Patrem, vel quia noluerunt credere vera esse quae in sapientia Dei erant, id est Evangelio, permisit eos Deus perire in sua incredulitate, et placuit ei per illam praedicationem quam illi putabant esse stultitiam, salvos facere illos qui credere voluerunt. Quoniam et Judaei signa petunt, in hoc quod credunt Deo omnia possibilia esse, quaerunt semper signa quomodo illud factum sit, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Apłis p̾dicantib misteria humanitatis¬
ihũ xp̃i filii dei uidelicet quomͦ natꝰ :
ex uirgine. & miracula multa fecit¬
& quomͦ uidei illũ crucifirert̃ innocent᷑.
& quomͦ ipse resurgens ascendit ad ce¬
los. scandalitabantur udĩ. id÷ rira¬
bantꝰ᷑ siue contendebant. dicentes
nullomͦ boc ẽẽ uerũ ut uirgo pareret.
ut ipsi filiũ dei int̾fecissent s magũ
quendam. acuius discipłis dicunt in¬
uenta eẽ illa que in eugłio de eius

Expanded text:
dicantibus mysteria humanitatis Filii Dei, videlicet quomodo natus est ex Virgine, quomodo miracula multa fecit, quomodo Judaei Christum crucifixerunt innocentem, et quomodo ipse resurgens ascendit ad coelos, scandalizabantur Judaei, id est, rixabantur sive contendebant, dicentes nullo modo esse verum ut virgo pareret, ut ipsi Dei Filium interfecissent, sed magnum quemdam a cujus discipulis dicunt inventa esse illa, quae in E
Abbreviated transcription (Latin):
quia nobis ꝓmissus ẽ. Nec nascetur
ex iuirgine: s dauid resurget & ipse
erit nr̃ messias. Similit philoso
ratio mundana & philosophoꝵ sci¬
entia penetrare ñ poterant. cons¬
tricti stulticiã ẽẽ illa dicebant. Ipsi
enĩ dicebant uirginẽ sine semine
uiri ñ posse parere: & resurrectionẽ
negabant. Ipsis aũ uocatis iudeis
subaud̃ ad fidẽ xp̃i. & grecis id⁊ gen¬

Expanded text:
quia nobis promissus est: nec nascetur ex Virgine, sed David resurget, et ipse erit noster Messias. Similiter philosratio mundana et philosophorum sapientia penetrare non poterat, constricti stultitiam esse illud dicebant. Ipsi enim dicebant virginem non posse sine semine viri parere, et resurrectionem negabant. Ipsis autem Judaeis vocatis, subaudis ad fidem Christi, et Graecis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
scimus quia scis filius dei. tam̃ fi
ueracit᷑ pot̾ant credere illũ esse
filiũ dei. uidentes illũ iterũ post
facta miracula esurire. sitire. fati¬
gari. Sciebant quidẽ illũ eẽ ꝓmis¬
sum in lege. s nesciebant qd̃ pote-¬
statẽ quã in hoc mundo t̾enebant.
ne principũ. Si enĩ cognouissent.
sub aud̾ principes huius seculi illũ eẽ
filium di: ñqͣm dnm głe crucifirissent.¬

Expanded text:
scimus quia tu es Filius Dei; tamen non veraciter poterant credere illum esse Filium Dei, videntes illum iterum post facta miracula esurire, sitire, fatigari. Sciebant quidem illum esse promissum in lege, sed nesciebant quod potestatem, quam in hoc mundo tenebant, ne principum. Si enim cognovissent, subaudis principes hujus saeculi, illum esse Filium Dei, nunquam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
roborabã: & ostendebã uerũ ẽẽ quod
philosophi ur̃i & pseudo apłi non
poterant agere. Hoc autẽ iccirco facie¬
bam. ut fides ur̃a ñ sit in sapĩa. hominũ
humana tĩnmͦ sapientiũ: s in uircute
dei. hoc ẽ inuirtute miraculoꝵ. ꝓbetur.
Sapiãm aũ diuinã loquim᷑ int̾ ꝑfectos.
in fide & sensu: qui ualent eam caꝑe.
ꝑfectos hic appellat. apłos aliosq cre¬
& socii essent & adiutores in officio p̾-¬
dicationis: sicut erat timotheus. titus.
sostenes. aliiq qmplurimi. Et ẽ sen¬
sus. Nos quid̾e habemus sapientiã
diuinã. s uos ñ potestis eam capere.
neq tc̃ pot̾atis: quia ad huc paruuli.
ꝓbamini eẽ in sensu. Sapiãm uͦ non
huius seculi. id÷ sapĩam mundanã¬

Expanded text:
roborabam, et ostendebam vera esse: quod philosophi vestri et pseudoapostoli non poterant agere. Hoc autem idcirco faciebam, ut fides vestra non sit in sapientia hominum, humana tantummodo sapientium, sed in virtute Dei, hoc est in virtute miraculorum probetur. Sapientiam autem divinam loquimur inter perfectos in fide et sensu, qui valent eam capere. Perfectos hic appellat apostolos aliosque cre socii essent et adjutores in officio praedicationis, sicut erat Timotheus, Titus, Sosthenes, aliquando quamplurimi, et est sensus: Nos quidem habemus sapientiam divinam, sed vos non potestis eam capere neque tunc poteratis, quia adhuc parvuli probamini esse in sensu. Sapientiam vero non hujus saeculi, id est, mundana
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ꝓ salute illoꝵ. cum nemo hõiũ
semꝑ possit intentus ẽẽ orationib aut
gr̃arũ actionibꝰ Nam sicut inscrip¬
turis patrũ legimus. apłs ab hora pri¬
ma usq ad quintã labori manuũ in¬
sistebat. Ab hora aũ quinta usq ad de¬
cimã p̃dicatioĩ oꝑã dabat. Post deci¬

Expanded text:
illorum, cum nemo hominum semper possit intentus esse orationibus aut gratiarum actionibus. Nam sicut in scripturis Patrum legimus, Apostolus ab hora prima usque ad quintam operi manuum insistebat; ab hora autem quinta usque ad decimam praedicationi operam dabat; post deci
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit credere infiliũ suũ. Gr̃a dr̃
gratis data. Et ñ ĩmerito remissio
dentib meritis. Quia in om̃ib diuites
facti estis in illo: hoc est in xp̃o. In qͥb
reb erant illi diuites effecti: In fide.
in doctrina. in diu̾sitate linguarum.
in efficacia miracłoꝵ. Iste sunt uet̾is¬

Expanded text:
cognoscit credere in Filium suum; gratia dicitur gratis data. Et non immerito remissio dentibus meritis. Quod in omnibus divites facti estis in illo, hoc est in Christo. In quibus rebus illi erant divites effecti? in fide, in doctrina, in diversitate linguarum, in efficacia miraculorum. Istae sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
& deinde ꝑcussit malos. Uerecunde
& enĩ mentes nisi fu̾int palpaudo re-¬
prehense. ita ut ex aliis reb audiant
quod in consolationẽ sumant: ꝑ incre¬
pationẽ durã ꝓtinꝰ ad desꝑationẽ ca¬
dunt. Expectantib reuelationẽ dñi

Expanded text:
et deinde percussit malos. Verecundae et deinde percussit malos. Verecundae etenim mentes, nisi fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant quod in consolationem sumant, per increpationem duram protinus ad desperationem cadunt. Exspectantibus revelationem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uobis desit in ulla gr̃a. id ⁊ neq in
fide neq in doctrina. neq indiu̾sita¬
te linguarũ: neq inu̾tute miracłõꝵ.
Questio oritur in hoc loco. Si corinthii
diuites erant in omĩ uerbo & in oĩ
scientia. & si tanta grã erant repleti.¬
locis dicat illos contentiosos ẽẽ. ⁊ in suꝑ
addat. ad uerecundiã uram dico. Que
hoc modo soluitur. Sic̃ nom̃ib eccłiis
ita apud corinthios tunc tẽporis erant.
actione. alloquens eos qui in fide bonisq
oꝑib ꝑfecti erant. ab undantes diuitiis
spiritalib ut ipsi semꝑ in melius ꝓfi¬
cerent. sicq postinodũ fortit̾ cepit re¬
darguere. illos qui in fide errabant. dis¬
sensionesq seminabant: more ꝑitissi¬
mi medici agens. qui uulnus secandũ
uidens s egrũ timidũ ẽẽ conspiciens.
diu palpat sana membra subitoq ꝑ¬
cutit. More aẽ arietis. qui primũ hu¬
miliato capite incedit: s postmodũ
fortit̾ ferit. Primũ enĩ laudaũ bonos.

Expanded text:
in fide, neque in doctrina, neque in diversitate linguarum, neque in virtute miraculorum. Quaestio oritur in hoc loco: si Corinthii divites erant facti in omni verbo et in omni scientia, et si tanta gratia erant repletlocis dicat illos contentiosos esse, et insuper addat, ad verecundiam vestram dico? Quae hoc modo solvitur: Sicut in omnibus ecclesiis cet et malorum, ita apud Corinthios tunc temporis erant. actione, alloquens eos qui in fide bonisque operibus perfecti erant, abundantes divitiis spiritalibus, ut ipsi semper in melius proficerent, sicque postmodum fortiter coepit redarguere illos qui in fide errabant, dissensionesque seminabant, more peritissimi medici agens, qui vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpat sana membra, subitoque percutit: more etiam arietis, qui primum humiliato capite incedit, sed postmodum fortiter ferit. Primum enim laudavit bonos,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ meo semꝑ pro uob̾. Cum dixit
apłs gr̃as ago deo idt̃ laudes: ñ sine
causa addidit meo. Cum enĩ omnium
creaturarũ unus sit d̾s ꝑ naturã. acq
potentiã eo qd̾ sit creator omniũ. illoꝵ

Expanded text:
Deo meo, semper pro vobis. Cum dixit Apostolus: Gratias ago Deo, id est laudes, non sine causa addidit meo. Cum enim omnium creaturarum unus sit per naturam atque potentiam, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
die iudicii : qñ om̃s tam boui qm
mali ad iudiciũ uocabunt᷑. Et quos
in ista primauocatione inuen̾̃it deus
omp̃c bene laborantes : illos utiq in
scda ñ uocabit ad hoc ut dampnet cũ
reprobis qui audituri sunt ite in ignẽ
electis. quib dicturꝰ est. Uenite bñ-¬
dicti patris mei: ꝑcipite regnũ quod¬
uobis paratũ ÷ ab origine mundi.
In om̃ib enĩ uera par apparebit. sic̃
sequentia manifestabunt. fidelis ds̃
ꝑ quẽ uocatiestis in societatẽ filii eiꝰ¬
legimus qd petro ueniente ad donũ cor¬

Expanded text:
die judicii, quando omnes, tam boni quam die judicii, quando omnes, tam boni quam mali, ad judicium vocabuntur; et quos in ista prima vocatione invenerit Deus omnipotens bene laborantes, illos utique in secunda non vocabit ad hoc ut damnet cum reprobis, qui audituri sunt: Ite, maledicelectis, quibus dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum vobis paratum ab origine mundi . In omnibus enim verax apparebit, sicut sequentia manifestabunt. Fidelis Deus, per quem vocati estis in societatem Filii ejulegimus , quod Petro veniente ad domum Cor
Abbreviated transcription (Latin):
apparet: quia ñ uidetur iam a nob̾
nisi mente. Ui debitur autẽ in die
iudicii. quando se manifestabit o̾ĩb
dabit electis głam. quã eis ꝓmisit:
uitã sine fine mansurã. Uñ apłs alias.
Mortui inquit estis pec̾co: ⁊ uita ur̃ã
abscondita ẽ cum xp̃o in deo. Cumaũ
xxp̃s apparuerit uita urã. tunc ⁊ uos
apparebitis cũ ipso ingła: quia eritis
si cut angłi dei incelo. Et quod mauis
ẽ similes ei erimꝰ sp̃u. uidebiꝰ enĩ eũ
sicuti est. Qui & confirmabit uos. id÷
Non dic̃ sine pecc̃o s sine crimine: id÷
sine capitali pec̾co quod a regno celoꝵ
in cogitatione. Un de iohesait. Si di¬
xerimus quia pecc̃m ñ habemus nos¬
ipsos seducimus: & u̾itas in nob̾ ñ est.
Quod aũ dicit confirmabit uos usq
in finem. hoc exposuit subnectens in
oꝑa sua. Due aũ sunt uocationes.
Una ẽ que fit singłis hominib: qͣndo
ab hac uita ꝑ mortẽ corꝑis transeunt.
uocati a deo. Altera erit generalis in

Expanded text:
apparet, quia non videtur a nobis nisi mente. Videbitur autem in die judicii, quando se manifestabit omnibus dabit electis gloriam quam eis promisit, et vitam sine fine mansuram; unde Apostolus alias: Mortui, inquit, estis peccato et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum autem Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria , quia eritis sicut angeli Dei in coelo, et quod majus est: Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Qui et confirmabit vos, id est Non dicit sine peccato, sed sine crimine, id est sine capitali peccato, quod a regno coelorum in cogitatione. Unde et Joannes ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Quod autem dicit: confirmabit vos usque in finem, hoc exposuit, subnectens: Inopera sua. Duae autem sunt vocationes: una est quae fit singulis hominibus, quando ab hac vita per mortem corporis transeunt vocati a Domino: altera erit generalis in
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Potest ⁊ de ministĩo apłatus intel¬
ligi: quod ei gratis adeo collatũ ẽ. Scrip¬
si inquit uobis pauca ex plurib que
in corde meo firma habentur ꝓꝑ grãm
illam ꝓ capacitate auditoꝵ expende
do illud sine errore & mendacio. scẽq
uiuendo & miracuł uirtutũ testifican¬
do. głam ꝓpriã ñ querendo. neq pro
lucris tẽporalib hec omĩa: s ꝓ remu¬
u̾atione et̾ne uite agendo. Ille sc̃ificat
cat ore confirmat miracłis: exornat
scã ꝯũsatione. & qui ñ querit suam
laud̃e s dei. Ut fiat oblatio gñtiũ ac¬
cepta. id÷ ut gentes offerant dõ per
me in gr̃arũ actione. & sit ipsa obla¬
tio amabilis ei & scificata ꝑ baptismũ.

Expanded text:
dicit. Potest et de ministerio apostolatus inteldicit. Potest et de ministerio apostolatus intelligi, quod ei gratis a Deo collatum est. Scripsi vobis, inquit, pauca ex pluribus, quae in corde meo firma habentur propter gillam pro capacitate auditorum expenderdo illud sine errore et mendacio, sancteque vivendo, et miraculis virtutum testificando, gloriam propriam non quaerendo, neque pro lucris temporalibus haec et omnia, sed pro remuneratione aeternae vitae agendo. Ille sanctificacat ore, confirmat miraculis: exornat sancta conversatione, et qui non quaerit suam laudem, sed Dei; ut fiat oblatio gentium accepta, id est, ut gentes offerantur Deo per me in gratiarum actione, et sit ipsa oblatio amabilis ei, et sanctificata per baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
ximi repleci om̃i scientia. ita ut possi¬
tis alterutrũ monere. id÷ inuicẽ uos ca¬
stigare & corriꝑe. ꝑfectos itaq blande
ex parte. Audaciꝰ licet sit cõparatiuus
gradus: in hoc tam̃ loco ꝓpositiuo po¬
nitur quod ẽ audacter. id÷ cũ auda¬
cia ⁊ securitate. Ideoq dix̃ ex parte.
quia multa sciebat ipse incorde. que
ñ ꝓferebat ore. & que illi ñ poterant
caꝑe : ex quib partẽ scribebat eis. Uel
etiã iccirco dicit exparte. quia iam le
gebant illi epłas qͣs aliis eccłiis destina¬
uerat: & que illi ñ legebant ex parte
in hac inserere studuit. Unde sequit᷑.
Tanqͣm in memoriã uos rediicens. sub¬
aud̃ iã legisse mea dicta. in quib dã
meis epłis. Quod tale est: acsi aliis
uerbis diceret. Dũ reduxi ad memoriã¬
uos legisse mea dicta: pauciora uob
mͥ adeo: ut sim minister iħu xͥ ingñtib
Grãm hic appellat sapientiã quã p̃õib¬
apłis acciꝑe meruit: ut beatus augꝰtinꝰ

Expanded text:
scientia, ita ut possitis alterutrum monere, id est invicem vos castigare et corripere. Perfectos in fide blande , fratres, ex parte. Audacius, licet sit comparativus gradus, in hoc tamen loco pro positivo ponitur, quod est audacter, id est cum audacia et securitate. Ideoque addidit, ex parte, quia multa sciebat ipse in corde, quae non proferebat ore, et quae illi non poterant capere, ex quibus partem scribebat eis; vel etiam epistolas ejus, quas aliis ecclesiis destinaverat; et quae ibi non legerant ex parte, in hac inferre studuit. Unde et subditur: Tanquam in memoriam vobis reducens, subaudis jam legisse mea dicta in quibusdam epistolis meis: quod tale est, acsi aliis verbis diceret: Dum reduxi ad memoriam legisse vos jam mea dicta, pauciora vobis a Deo, ut sim minister Jesu Christi gentibus. Gratiam hic appellat sapientiam, quam pis accipere meruit, ut beatus Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
logo huius epłe narrantur. & qͣsi¬
adduxit: ostendens nullũ suis me¬
ritis fuisse saluatũ. quia omnes
& iudei & gentiles sub pecc̃o tene¬
bantur. sed ꝑ grãm đsI.

Expanded text:
logo hujus Epistolae narrantur: et q adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebantur, sed per gratiam Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
de paganis uidelicet qͥ extͣ eccłiam
sunt: Noͣm dehis qui intꝰ sunt
in eccłia. uos iudicatis siue discer¬
nitis: Id ÷ uos potestis satis discer-¬
ex his qui in eccłia sunt. Nam eos
te expellite: ne eiꝰ miseria alii uici¬
ent᷑. Uł quicqͥd mali in uob̾ ẽ: aufer

Expanded text:
 extra Ecclesiam sunt? Nonne, de his qui intus sunt, in Ecclesia, vos judicatis? sive discernitis, id est nonne vos potestis satis discerex his qui in Ecclesia sunt. Nam eos te expellite, ne ejus miseria alii vitientur. Vel, quidquid mali in vobis est, aufer
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi uob̾ in epła. ne cõmiscea¬
mini fornicariis. id÷ ne similes
illis efficiamini: uł nolite in tere̾e illoꝵ
societati. Miserat eis apłs paruã epłam.
qualis erat ille qui uxorẽ patͥs habe¬
bat: s choritii male incellexert̃. pu¬
tantes qd̾ de infidelib gentilib dicer&e.
ñ de fidelib idõq reppetit ista. & cor-¬
rigit eos inquiens. Non utiq forni¬
cariis huiꝰ mundi. id s ñ dixi uł scͥp¬
si de fornicariis huiꝰ mundi. paganiᷤᷤ
uidelicet: s de illis qui st̃ int̾ uos.
Alioquin debueratis de hoc mundo
exisse: id: si paganis iterũ cõmissce¬
remini. ad paganismũ transeundo.
hac uita tͣnsisse. quã illis misceri.
peccatis ꝑmanere uultis: meliꝰ eẽt
uob̾ mori & exire a corpore. Cõ¬
miscet᷑ fornicario quis aut forni¬
cando: aut etiã illi in aliquo famu¬
latu cibi uł potꝰ. uł colloquio fa¬
uendo. uł ñ increpando. Iccirco aut̃
melius ÷ abhac uita exire. quã inpec¬
catis manere. qͥa quanto amplius

Expanded text:
cripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel ne velitis interesse illorum societati. Miserat eis Apostolus parvam epqualis erat ille qui uxorem patris habebat. Sed Corinthii male intellexerant hoc, putantes quod de infidelibus gentibus diceret, non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrigit eos, inquiens: Non utique fornicariis hujus mundi, id est non dixi vel scripsi de fornicariis hujus mundi, paganis videlicet, sed de illis qui sunt inter vos. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse, id est, si paganis iterum commisceremini ad paganismum transeundo, hac vita transisse, quam illis misceri. peccatis permanere vultis, melius esset vobis mori et exire a corpore. Commiscetur fornicario quis, aut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quanto amplius
Abbreviated transcription (Latin):
niter ex uno pane cõmunicate. qr
illa oblatio unus panis ẽ: & cõmunis
debet ẽẽ om̃ib. Si quis esurit domi
manducet : id÷ qui impatiens ẽ nec
uult ieiunare cum ceteris. domi ter¬
reno pane uescatur. Ut ñ in uidi-¬
ciũ conueniatis: id÷ ne corpus xꝑi
rep̾hensibilit̾ ꝑcipiatis ad dampna¬
tionẽ urãm. Cetera autẽ subaud̃
que restant inordinata: cũ uen̾o
disponam.
De spiritalib aut̃ subaud̃ miste¬
riis. nolo uos ignorare frẽs: id:¬
qm̃ cum gentes essetis. Reducitur
ab apło corintbiis uitȩ pristinȩ con¬
uersatio. in noticiam: ut ex eius ꝯ¬
sidatione crescant in nouã ꝯu̾satio
in mendacio & errore. qr illa cultu¬
ra nichil erat. sic iam xp̃iani diui
bant obsequi. Gentes autẽ siue gñ¬
tiles appellantur. qui ab errore pa¬
trũ suoꝵ in quo nascuntur. in reli¬
gionẽ melioris uitȩ ñ cõmutantur.
unde &. geus. quȩ sic manet ut ge

Expanded text:
niter ex uno pane communicetis: quia niter ex uno pane communicetis: quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit, domi manducet, id est qui impatiens est nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur, ut non in judicium conveniatis, id est ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis ad damnationem vestram. Caetera autem, subaudis quae restant inordinata, cum venero disponam. De spiritualibus autem, subaudis mysteriis, nolo vos ignorare, fram cum gentes essetis. Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversatin mendacio et errore, quia illa cultura nihil erat, sic jam Christiani efbant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut ge