comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Item uillare monasterium quod sc̃s philibertus olim construxe¬
parauit. Uenerabilis herlumus in proprio solo mona¬
sterium becti edificans: primus eidem monasterio prefuit. Cui
abbas ibi prefuit. Durandus. monachus sc̃i audoeni. Scd̾s: Almo¬
dus ex abbas scĩ michaelis de monte. Tercius garinus. Monachus
scĩ michaelis. Quartus htigo. monachus troarnensis. Quintus:
robti duo cenobia cadomi edificauit unum uirorum ⁊ alterum
feminarum. Monafterio monachorum. primus abbas prefuit.
Rob̾tꝰ. Quintus eudo: Sextus: Alannus: Septimus: petrus:¬
temainil. restaurauerunt monasterium scĩ ebrulfi apud uticum
S quia idem ułłs cum suscepisset habitum monachi apud bec¬
cum. dederat eundem locum beccensi monasterio unde etiam
lanfrancus qui postea fuit abbas cadomi cum trib monachis
illo directus ẽ. ad habitandum: ideo dedit uillam russeriȩ ȩcełe
becci ꝓ cominu ⁊catione eccłe scilicet ebrulsi. Primus abbas p̾fuit

Expanded text:
Item Villare monasterium, quod sanctus Philibertus olim construxerio. Venerabilis Herluinus in proprio solo monasterium Becci aedificans, primus eidem monasterio praefuit, cui abbas ibi praefuit Durandus monachus Sancti Audoeni; secundus Almodus, exabbas Sancti Michaelis de Monte; tertius Garinus monachus Sancti Michaelis; quartus Hugo monachus Toarnensis; quintus HRoberti, duo coenobia Cadomi aedificavit, unum virorum, et alterum feminarum. Monasterio monachorum primus abbas praefuit Robertus, quintus Eudo, sextus Alanus, septimus Petrdmesnil, restauraverunt monasterium Sancti Ebrulfi apud Uticum. Sed quia idem Willelmus cum suscepisset habitum monachi apud Beccum, dederat eumdem locum Beccensi monasterio; unde etiam Lanfrancus, qui postea fuit abbas Cadomi, cum tribus monachis illo directus est ad habitandum; ideo dedit villam Russeriae ecclesiae Becci, pro commutatione ecclesiae Sancti Ebrulfi. Primus abbas praefuit
Abbreviated transcription (Latin):
mannie. Quartus. hisgotus. prior cadomi. hic ordinem emenda¬
uit. Quintus: Mlłs. Sextus.: reinfredus. eiusdem loci monachi:
Septimus: freherius. monachus clumaiensis.
ceꝑat eundem locum ꝓposse suo emendare: fuerunt abbates
fuit rogerius mon achus eiusdem loci qui ao huc suꝑ est.
custodes fuerunt noddulfus abbas scĩ coichaelis ⁊ post ipsum tͥheo¬
dericus gemmeter quorum prior dedit uticum ⁊ bellum mon¬
dellum hunfrido de uetulis. Sequens uero medietatera buni
euraret quando bernaium ueniss et. Primus ibi factus e st.: Cui c̃ pmodũ Uils rexan¬

Expanded text:
mannorum; quartus Hisgotus prior Cadomi; hic ordinem emendamannorum; quartus Hisgotus prior Cadomi; hic ordinem emendavit; quintus Willelmus, sextus Reinfridus ejusdem loci monachi; septimus Freherius monachus Cluniacensis. coeperat eumdem locum pro posse suo emendare, fuerunt abbates fuit Rogerus monachus ejusdem loci, qui adhuc superest.custodes fuerunt Radulphus abbas Sancti Michaelis, et post ipsum Theodoricus Gemmetici, quorum prior dedit Uticum, et Bellum-montellum Hunfrido de Vetulis, sequens vero medietatem Burgi us ejus, ut inde se procuraret, quando Bernaium venisset. Primus ibi factus est abbas Vit
Abbreviated transcription (Latin):
fiscanni in honorem summe trinitatis aliud in monte tũba.
i.in honorem scĩ michaelis. Tercium rothom̃ inueneratione
sc̃i petri. scĩq audoeni multas possessiones que eis apaganis
ablate fuerant restituendo restaurauit. licet ricardus filiꝰ eiꝰ
płrima predicta ad dendo ⁊ ordinem monachicum in eisponendo. ip¬
sa consummauerit. Monasterio fiscannensi primus abbas p̃fuit
Włłs cluuiacensis monachus ⁊ habuit sub regimine suo monaft̾iũ
sci benigni diuionis. s cẽ tͥnitatis fisc̾. scĩ germani parisiensis. sc̃i fa¬
ronis meldis scĩ michaelis de monte tumba. ⁊ alia monasteria fere
.xxxͣ. Seãs abbas fiscann. Iohannes langobardus. tercius. Wlls
monachus sc̃ stephani cadomi. Quartus: Rog̾ eiusdem loci mona¬
chus: Quintus: henricus monachus cluniacensis. In mona¬
st̾io scĩ michaelis iam fuerunt abbates. fere .xiiͫ quorum decẽ
habuerunt de extraneis monasteriis. Hildebertus pͥmus

Expanded text:
Fiscanni in honorem sanctissimae Trinitatis; aliud in monte Tumba Fiscanni in honorem sanctissimae Trinitatis; aliud in monte Tumba in honorem sancti Michaelis; tertium vero Rothomagi in veneratione sancti Petri sanctique Audoeni, multas possessiones, quae eis a paganis ablatae fuerant restituendo restauravit; licet Ricardus filius ejus plurima praedia addendo, et ordinem monasticum in eis ponendo, ipse consummaverit. Monasterio Fiscannensi primus abbas praefuit Willelmus Cluniacensis monachus; et habuit sub regimine suo monasterium S. Benigni Divionis, S. Trinitatis Fiscannensis, S. Germani Parisiensis, S. Faronis Meldis, S. Michaelis de Monte Tumba, et alia monasteria fere triginta. Secundus abbas Fiscannii Joannes Longobardus; tertius Willelmus monachus S. Stephani Cadomi; quartus Rogerius ejusdem loci monachus; quintus Henricus monachus Cluniacensis. In monasterio S. Michaelis jam fuerunt abbates fere quatuordecim, quorum decem habuerunt de extraneis monasteriis. Hildebertus primus
Abbreviated transcription (Latin):
libet de ducum normannie piis oꝑib inedificatione siue reedifi¬
catione monasteriorum aliquoͣ uel breuiter cominemorare.
Rollo igitur qui ⁊ rob̃tꝰ angustia temporis pꝰ baptisinum pre¬
uentus: nullum monasterium uel instituit uel renouauit s sic̃
suꝑius iam diximus multas possessiones plurib eccłiis ⁊ mona-¬
um gemmeticesse qđ sc̃s philib̾tus construxerat. s bastingus pa¬
ganus oestruxerat. restaurauit. In quo fuerunt abbates a scõ
philib̃to usq: ad ext̾minium eiusdem monasterii uiguiti. A
restauratione uͦ que sub martino abbate facta ẽ. quem gerboch
comitissa pictauensis cum duodecim monachis a monasterio
scĩ cypriani pictauis misit Will̃o frĩ suo duci normannie usq
ad annum.m.c.L.iiii. dominice incarnationis quo ifte cata¬
logus abbatiarum normannie factus est a nobis: fuerunt
rimus ricardus filius Wlłi ducis. tria monasteria unum

Expanded text:
libet de ducum Normanniae piis operibus in aedificatione, sive reaedifilibet de ducum Normanniae piis operibus in aedificatione, sive reaedificatione monasteriorum, aliqua vel breviter commemorare. Rollo igitur qui et Robertus angustia temporis post baptismum praeventus, nullum monasterium vel instituit vel renovavit, sed sicut superius jam diximus, multas possessiones pluribus ecclesiis et monaum Gemeticense, quod sanctus Philibertus construxerat, sed Hastingus paganus destruxerat, restauravit, in quo fuerunt abbates a sancto Philiberto usque ad exterminium ejusdem monasterii viginti: a restauratione vero quae sub Martino abbate facta est, quem Gerloc comitissa Pictaviensis, cum duodecim monachis, a monasterio Sancti Cypriani Pictavis misit Willelmo fratri suo duci Normanniae, usque ad annum 1154 Dominicae Incarnationis, quo iste Catalogus abbatiarum Normanniae factus est a nobis, fuerunt rimus Ricardus, filius Willelmi ducis, tria monasteria, unum
Abbreviated transcription (Latin):
Inter quos magister hugo lothariensis i scientia literare uni
⁊humili religione maxime efflonut. hic multos libros edidit.
quos quia uulgo habentur: non oportet enuraerere
francorum ⁊ alii consulares uiri ⁊ potentes imprediis suis edificaue¬
rant s: propter habundantiam diuitiarum nunium dissoluta e¬
rant. monachos noui ordinis cisterciensis scilicet i caxturiensis nec¬
ñ etiam canonicos quos prediximus uitam suam substricta religi¬
one agere. rubore suffusi uł sponte uł inuiti coacti uidelicet a regib
sprisbipib monachos ordinatissimorum monasteriorum scilicet
cluniaci. maioris monasterii becci. Cadomi. Et aliorum eque in re¬
ligione uiuere studentium ad se euocant & ad eorum exemplum
uitam suorum subditorum conformare satagunt. Ad regimen
etiam abbatiarum minus religiosarum assumuntur plurimi
abbates de illis monast̾iis que inreligione aliis precellere uide¬

Expanded text:
inter quos magister Hugo Lothariensis, et scientia litterarum et inter quos magister Hugo Lothariensis, et scientia litterarum et humili religione maxime effloruit. Hic multos libros edidit, quos, quia vulgo habentur, non oportet enumerare. Francorum, et alii consulares et potentes in praediis suis aedificaverant, sed propter abundantiam divitiarum nimium dissoluta erant, monachos novi ordinis Cisterciensis scilicet et Carthusiensis, necnon etiam canonicos, quos supra diximus, vitam suam sub districta religione agere; rubore suffusi, vel sponte, vel inviti, coacti videlicet a regibus et pontificibus, monachos ordinatissimorum monasteriorum, scilicet Cluniaci, Majoris Monasterii, Becci, et aliorum aeque in religione vivere studentium, ad se evocant, et ad eorum exemplum vitam suorum subditorum conformare satagunt. Ad regimen etiam abbatiarum minus religiosarum, assumuntur plurimi abbates de illis monasteriis, quae in religione aliis praecellere vide
Abbreviated transcription (Latin):
illo monasterio ꝓmast̾ie ꝓ maiori religione ex petierat sauinnei¬
um. hic quia ꝓ uelle suo ñ ei obtemperabant monasteria sibi
subdita: auctoritate eusenii pape romani pontifis subdidit se
iomnia monastia sua cist̾ciensi ordini. Et ex inde p paucos annõ
ut deo libus posset uacare. relicta cura monasteriorum in monas¬
terio elarenallis deo ⁊sibi uaͣns delituit. successit in regimine sa
enfis uir ad modum litte ratus ⁊ religiosus habctum canonieirei¬
gularis assimens cum aliquib discipulis siuis extra urbem par istꝰ
in loco ubi erat quedam capella scĩ uictoris martẏris cepit mona¬
ftorium elificare dericorum. Assumpto autem illo ad epõpatũ
cautalanensium uenerabilis geldoinus discipłs eius prrmus. ab¬
bas ibi factus ẽ. Sub cuius regimane multi elerici nobiles sclarib
uanuimis litt̾is inftructi: ad illum locum habiattari conuenert̃.

Expanded text:
illo monasterio, pro majori religione expetierat Savinneiillo monasterio, pro majori religione expetierat Savinneium Hic quia pro velle suo ei non obtemperabant monasteria sibi subdita, auctoritate Eugenii Romani pontificis, subdidit se, et omnia monasteria sua Cisterciensi ordini, et exinde post paucos annos, ut Deo liberius posset vacare, relicta cura monasteriorum, in monasterio Claraevallis Deo et sibi vacans delituit. Cui successit in regimine Savensis, vir admodum litteratus et religiosus, habitum canonici regularis assumens cum aliquibus discipulis suis, extra urbem Parisiensem in loco, ubi erat quaedam capella Sancti Victoris martyris, coepit monasterium aedificare clericorum. Assumpto autem illo ad episcopatum Cathalaunensium, venerabilis Geldoinus discipulus ejus, primus abbas ibi factus est. Sub cujus regimine multi clerici nobiles saecularibus et divinis litteris instructi, ad illum locum habitaturi convenerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
foris ebraudi dr in confinio andegauensem ⁊ pictauensium soli
congregans eis petronillam abbatissim prefecit. Qua mortua:
successit ei in regimine eiusdem monasterii mathildis soror gau¬
Uitalis heremita optimus seminiuerbis
inconfinio nordmannie ⁊ minoris britannie. inuico sauinneio mona¬
sterium edificans. modernas institutuciones in aliquib cift̾ciensien¬
sib similes monachis sins imposuit. huic successit baiocensis gaufri¬
dus cerasiensis monachus. uir ad modum litteratus ⁊ in religione
feruens. hic multa monastĩa edificauit ⁊ consuetudines priorib ar¬
tiores sauiniensib imposuit. Cuipꝰ euanum anglicũ qui paruo tẽ¬
pore eidẽ monastio prefuit: succesiit uenerabilis serlo de uale ba¬
donis iuxta baiocas qui fuerat predicti ganfridi in scł̃o discipłs
⁊ monachatũ succeꝑat pꝰcum eo in monast̾io cesariensi. s relicto

Expanded text:
Fons-Ebraldi dicitur in confinio Andegavensis et Pictavensis soli Fons-Ebraldi dicitur in confinio Andegavensis et Pictavensis soli congregans, eis Petronillam abbatissam praefecit; qua mortua successit ei in regimine ejusdem monasterii Mathildis soror AndegavVitalis eremita optimus seminiverbius, in confinio Normanniae et Minoris Britanniae, in vico Savinneio monasterium aedificans, modernas institutiones in aliquibus Cisterciensibus similes, monachis suis imposuit. Huic successit Bajocensis Gaufridus, Cerasiensis monachus, vir admodum litteratus et in religione fervens. Hic multa monasteria aedificavit, et consuetudines prioribus arctiores Saviniensibus imposuit. Cui post Evanum Anglicum, qui parvo tempore eidem monasterio praefuit, successit venerabilis Serlo de Vallebadonis juxta Bajocas, qui fuerat praedicti Gaufridi in saeculo discipulus, et monachatum susceperat prius cum eo in monasterio Cerasiensi; sed relicto
Abbreviated transcription (Latin):
cisterciensis ordo inceptus ẽ. andreas genere italus de ualle bru¬
tiorum monachus effloruit ⁊ in bititricensi pago monasteriũ
fuerat abbas quinciani inpictauensi solo:⁊ Rob̃tus de arbrexo ⁊
Uitalis heremita. qui fuerat capellanus comitis moritolii. hi
singłi singła monast̾ia edificauerunt. Bernardus quia nolebat
monasterium quintiani quod actenus lib̾um fuerat monachĩ
cluniaci subici. cum pascalis papa ei ex inde iuim inferret: illd̾
relmquens aduitus auenerabili iuone carnot̾ episcopo:⁊ Rotrone
comite moritanie in loco siluestri qui tẏron dr cenobium in hono¬
rem scĩ saluatoris construxit. Hic omnes ad seuenientes susci¬
piebat ⁊ artes quas nouerant legitimas infra monasterium ex¬
ercere precipiebat. Cuc successit & ilłmꝰ pictauensis uir litteratꝰ
⁊ admodum religiosus. Rob̾tus de arbrexo uir aptus ad
lucrandas animas ⁊ predicandum uerbum dei. cenobium quod

Expanded text:
Cisterciensis ordo incoeptus, Andreas genere Italus de Valle BruCisterciensis ordo incoeptus, Andreas genere Italus de Valle Brutiarum, monachus effloruit, et in Bituricensi pago monasterium, fuerat abbas Quinciaci in Pictavensi solo; et Robertus de Arbrexo; et Vitalis eremita, qui fuerat capellanus comitis Moritolii: hi singuli singula monasteria aedificaverunt Bernardus, quia nolebat monasterium Quinciaci, quod hactenus fuerat liberum, monachis Cluniaci subjici, cum Paschalis papa ei exinde vim inferret, illud relinquere adductus a venerabili Ivone Carnotensi episcopo, et Rotrone comite Moritaniae, in loco silvestri, qui Tiron dicitur, coenobium in honorem sancti Salvatoris construxit. Hic omnes ad se venientes suscipiebat, et artes quas noverant legitimas infra monasterium exercere praecipiebat. Cui successit Willelmus Pictaviensis, vir litteratus et admodum religiosus. Robertus de Arbrexo, vir aptus ad lucrandas animas et praedicandum verbum Dei, coenobium quod
Abbreviated transcription (Latin):
labore condiderunt. ⁊ sacra illis nomina sollerti ꝓuisione in po¬
suerunt ut ẽ. domus di. clarauallis. elemosina. curia di.⁊ alia
pluria. huiusmodi. quib auditores solo nominis nectare inui¬
tantur festinanter exꝑiri: quanta sit ibi beatitudo que tam spe¬
ciali denotetur uocabulo. Mutti nobiles & diuites ⁊ ꝓphundi sop histe
ꝓnouitate singularitatis ad eos concurrerunt ⁊ m usitatem Anstru¬
ordo cisterciensis ingabillonensi parrochia exortus est cartus iensis
etiam in episcopatu gramnopolitano ad inuentus est. Genus hoc
heremitarum sub priore agit nec numerum tercium decimum¬
eorum multitudo transcendit. Unusquisq incella sua priuatis
dieb separatus ab aliif orat. dormt. ⁊ manducat. Que tamen
celle contigue ⁊ loco coniuncte sunt. Festis dieb ad ecclĩam ⁊ ad
mensam conueniunt. ⁊ de spualib humiliter inter se conferunt

Expanded text:
labore condiderunt, et sacra illis nomina solerti provisione impolabore condiderunt, et sacra illis nomina solerti provisione imposuerunt, ut est, Domus Dei, Claravallis, Eleemosyna, Curia Dei, et alia plura hujusmodi, quibus auditores solo nominis nectare invitantur festinanter experiri quanta sit ibi beatitudo, quae tam speciali denotatur vocabulo. Multi nobiles et divites, et profundi sophistae pro novitate singularitatis ad eos concurrerunt, et inusitatam distriordo Cisterciensis in Cabillonensi parochia exortus est, Carthusiensis etiam in episcopatu Grannopolitano adinventus est. Genus hoc eremitarum sub priore agit; nec numerum tertium decimum multitudo transcendit: unusquisque in cella sua privatis diebus separatus ab aliis orat, dormit, et manducat; quae tamen cellae contiguae et loco conjunctae sunt. Festis diebus ad ecclesiam et ad mensam conveniunt, et de spiritualibus inter se conferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quagesimo primo. s otsuuinus qui erat abbas cuiusdam monast̾ii
inuiennensi ꝓuincia. natione lothariensis factus est quintus abbas
cyst̾ciensis. excepto rob̾to abbate molimensi. qui illum ordinem in¬
choauerat. s querimonia molismensium ⁊ uissu urbani pape ut
predictum est ad prius monasterium redire compulsus est uel fu
cift̾cium incoluit:⁊ tanta uirorum copia illuc confluxit. ut inde ab
batie quingente a nonagesimo octauo anno incarnationis dnĩce
usq ad annum eiusdem diuine incarnationis.m. l.ii. consurgereñ
⁊ hac de causa ingenerali capitulo ubi annuatim mediante mense
septembris apud cisteruum abbates ⁊ etiam ep̃i qui assumpti st̃
de illo ordine conueniunt. quatinus neglegentie que omnino
in tot & tantis conuentib nequeunt euitari emendentur. hac
de causa inquã tͣantum multiplicabantur abbatie eiusoem or¬
dinis statutum est: ut amplius nullam nouam abbatiam in¬
stituerent. Indeseitis atq siluestribus locis monasteria proprio

Expanded text:
e 1151, Gotsuinus qui erat abbas cujusdam monasterii in Viennensi provincia, natione Lothariensis, factus est quintus abbas Cisterciensis, excepto Roberto abbate Molismensi, qui illum ordinem inchoaverat; sed querimonia Molismensium, et jussu Urbani papae, ut praedictum est, ad prius monasterium redire compulsus fuerat. JamCistercium incoluit, et tanta virorum copia illuc confluxit, ut inde fere abbatiae quingentae a 1098 anno Incarnationis Dominicae, usque ad annum ejusdem divinae Incarnationis 1152 consurgerent. Et hac de causa in generali capitulo, ubi annuatim, mediante mense Septembris, apud Cistercium abbates, et etiam episcopi, qui assumpti sunt de illo ordine conveniunt, quatenus negligentiae, quae omnino in tot et tantis conventibus nequeunt evitari, emendentur. Hac de causa, inquam, quia tantum multiplicabantur abbatiae ejusdem ordinis, statutum est ut amplius nullam novam abbatiam instituerent in desertis atque silvestribus locis, monasteria proprio
Abbreviated transcription (Latin):
siddione. Iobunum uͦ est ei redditum. quando pacificatus est cum eo
gaufridus fr̃ suus. hac condicione inter posita qđ rex daret ei singli
annis mille libras anglice monete. ⁊ duo milia andegauensium.
Ed ita deo fauente discordia que diui durauerat inter eos. mense

Expanded text:
sidione. Lobdunum vero est ei redditum, quando pacificatus est cum eo sidione. Lobdunum vero est ei redditum, quando pacificatus est cum eo Gaufridus frater suus, hac conditione interposita; quod rex daret ei singulis annis mille libras Anglice monete, et duo milia libras Andegavensis; et ita Deo favente discordia, que diu duraverat inter eos, mense
Abbreviated transcription (Latin):
a brincensi ep̃o uͭiͣ. feria. Ipse uͦ sequenti sabbo. altare beate ma¬
rie in cripta aquiloni nouiter reedificatum consecrauit. In qͦ
altari reposuimus reliquias uestimentorum ut putamus ipsiꝰ
dne nr̃e quas inpixide plumbea inueteri ara ibidem repperamꝰ
n pago parisiacensi cappa saluatoris nr̃i monasterio argentoi
lo reuelatione diuina reꝑta ẽ. inconsutulis ⁊ sub rufi coloris qͣm
sicut litere cum ea reꝑte indicabant: gloriosa mat̾ illius fecit
sionis domini. cura meridiem ꝑmettiam fere horam. circłs maximae
latitudinis apparuit uncutuitu solis ignei ⁊ cerulei coloris. Obuit
uolłmꝰ primogenitus filius henrici regis anglorum ⁊ sepultus est ra¬
dinges ad pedes henrici regis pro aui si. Obiit nichilominus
actululfus primus ep̃s de carloil. Quiit etiam gisleb̾tus de ganth.
H enricus rex anglorum cepit castr̃ mirebeltum ⁊ chinonem longa ob¬

Expanded text:
Abrincatensi episcopo 6 feria; ipse vero sequenti sabbato altare beate MaAbrincatensi episcopo 6 feria; ipse vero sequenti sabbato altare beate Marie in cripta aquilonali noviter reedificatum consecravit. In quo altari reposuimus reliquias vestimentorum, ut putamus, ipsius domine nostre, quas in pixide plumbea in veteri ara ibidem reppereramus. In pago Parisiacensi cappa Salvatoris nostri monasterio Argentoilo divina revelatione reperta est, inconsubtilis et subrufi coloris; quam, sicut litere cum ea reperte indicabant, gloriosa mater illius fecit sionis Domini, circa latitudinis apparuit in circuitu solis, ignei et cerulei coloris. Obiit Guillermus primogenitus filius Henrici regis Anglorum, et sepultus est Radingis ad pedes Henrici regis proavi sui. Obiit nichilominus Adalulfus, primus episcopus de Carloil. Obiit etiam Gislebertus de Gant.Henricus rex Anglorum cepit castrum Mirebellum, et Chinonem longa ob
Abbreviated transcription (Latin):
in ius ꝓprium reuocauit. Ex hereditauit etiam comitem rob̾tum de
basemuilla cognatum suum: quia ab ipso desciuerat. Nichilomi¬
nus cum papa adriano pacem fecit. concedendo ei consecrationes
episcopoꝵ regni sui & ducatus sicut antiquitus eashabuit ȩccłia
romana. unde discordia fuerat inter patrem suum regem roge¬
rium. Iin nocentium ⁊ eugenium romanos pontifices. Idem uͦ
apłicꝰ concessit ei regnum sicilie. ⁊ ducatum apulie. & principatũ
capuȩ. In octauis pentecostes hugo rothom̃ archiep̃e. ⁊ Rotro¬
cus ebrouensis ⁊ ricardus constanciensis. ⁊ herb̾tꝰ abrincensis ep̃i:
apud moretonium leuauerunt corpus beati firmati. Cum autẽ
archi ep̃c ex inde ad montem scĩ michaelis orationis ⁊ nos uisitan-¬
digr̃a ueniss ⁊ nos sua iocunda ex hortacione ⁊ collocutione. ꝑ¬
.iiiͦiͬ. dies ex hylarasset altare crucifixi fecit consecrari ab ħb̾to

Expanded text:
in jus proprium revocavit. Exhereditavit etiam comitem Robertum de in jus proprium revocavit. Exhereditavit etiam comitem Robertum de Basenvilla cognatum suum, quia ab ipso desciverat. Nichilominus cum papa Adriano pacem fecit, concedendo ei consecrationes episcoporum regni sui et ducatus, sicut antiquitus eas habuit ecclesia Romana; unde discordia fuerat inter patrem suum regem Rogerium, et Innocentium et Eugenium Romanos pontifices. Idem vero apostolicus concessit ei regnum Sicilie et ducatum Apulie et principatum Capue. In octavis pentecostes Hugo Rothomagensis archiepiscopus et Rotrocus Ebroicensis et Ricardus Constantiensis et Herbertus Abrincatensis episcopi apud Moretonium levaverunt corpus beati Firmati. Cum autem archiepiscopus inde ad Montem sancti Michaelis orationis et nos visitandi gratia venisset, et nos sua jocunda exhortatione et collocutione quatuor dies exhilarasset, altare crucifixi fecit consecrari ab Herberto
Abbreviated transcription (Latin):
pagulma irex henricui e tiestigio ilium serigau e tome inqua
pogtun preis in in datione qͥ bis facta ñ mocdica tome in quadã
insula eiusdem fluminis in ecclesiola antiqua inuentum est inquodam
sarco phago corpus beati bartholomei apłi. totum integrum excepto
corio qđ remansit beneuenti. quando ocho imꝑator capta eadem ciui-¬
tate corpus predicti apłi transtulit romam suut due tabule erȩȩ de-¬
monstrant scripte litteris grecis ⁊ latinis que reꝑte fuerunt cum corꝑe
apłi. Reꝑtum est etiam in eadem ȩccłia corpus paulini nolani
ep̃i Gaufridꝰ fr̃ henrici regis anglorum ex pulso hoello comite
britannie. cepit nanneticam ciuitatem. consentientib ciuib
Wilłmꝰ rex sicilie ciuitatem barum. funditus euertit pret̾ eccłiã
scĩ nicholai. quia ciues illius gretis fauentes nequissime contra ipsũ
conspirauerant. Grecos etiam terra ⁊ mari idem rex suꝑauit.⁊ de
spoliis eorum locupletatiis ẽ & ea que ꝑdiderat castella: & ciuitateᷤᷤ

Expanded text:
Henricus e vestigio illum subsecutus est. Circa hoc tempus inundatione Tyberis facta non modica, Rome in quadam insula ejusdem fluminis, in ecclesiola antiqua, inventum est in quodam sarcofaco corpus beati Bartholomei apostoli, totum integrum excepto corio, quod remansit Beneventi, quando Otho imperator capta eadem civitate corpus predicti apostoli transtulit Romam, sicut due tabule eree demonstrant, scripte litteris Grecis et Latinis, que reperte fuerunt cum corpore apostoli. Repertum est etiam in eadem ecclesia corpus Paulini Nolani episcopi. Gaufridus frater Henrici regis Anglorum, expulso Hoello comite Britannie, cepit Nanneticam civitatem, consentientibus civibus. Guillermus rex Sicilie civitatem Bar funditus evertit, preter ecclesiam sancti Nicholai; quia cives illius Grecis faventes, nequissime contra ipsum conspiraverant. Grecos etiam terra et mari idem rex superavit, et de spoliis eorum locupletatus est, et ea que perdiderat castella et civitates
Abbreviated transcription (Latin):
cum optimatib suuis tractauit. Quod quia matrieuis impdirtor̃
plaruit: intmisia e. ad tempus illa erpedicio heuric̃ ep̃te b irtonier
sisadam premisso chesauro suio ꝑ abbatem Eiureraceuri abĩor lrentia
begil auq uati satenter recessit ab anglia. Ideo rex henricus. omnia
appusit apiid duidsant. Inpurificatione sce Manis fuit rorcdomas
a poleuerti edom ada locutus est cum rege francorum luido. ued
monfuio nor marnie & francie. Inde rediens rothom̃ uenosunt
adoum therricus fi andrensium comes a axor euis a neicia ipsiers

Expanded text:
cum obtimatibus suis tractavit. Quod quia matri ejus imperatrici cum obtimatibus suis tractavit. Quod quia matri ejus imperatrici non placuit, intermissa est ad tempus illa expeditio. Henricus episcopus Winthonie, clam premisso thesauro suo per abbatem Cluigniacum absque licentia regis et quasi latenter recessit ab Anglia. Ideo rex Henricus omnia cappulit apud Wisant. In purificatione sancte Marie fuit Rothomagi; et in sequenti ebdomada locutus est cum rege Francorum Ludovico in confinio Normannie et Francie. Inde rediens Rothomagum, venerunt ad eum Terricus Flandrensium comes, et uxor ejus, amita ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
peleritus rex alemannorum remam ꝑrexit. & ab adriano pap ar
contra romanorum uoluntatem receptus. un eccłia betipetri ur
imperatonem abea est consecratus. Holens autem ultra pgrecli selicet
in apisliam condixerant enim sibi ꝑlegatos suos ipse a marnelum¬
pator constantinopolum qui duxerat sororem eiuis ut uenierteso er
auiersis partib pesumndarent regnum apulie. ⁊ regem euis eotl̃m.
nutata ꝓtinuis uoluntate in patriam suam se recepit. Ner tam̃
uollo regi apulie bellum defait. Nlam rob̾tus comes de base uilla
qui erat cognatus euis ⁊ Ricardus de lingeure. comesandrie. ame¬
tantes regem mortuum cum ñ essec egrotauerat eparp. sell tamen
postea conualuit: ꝑ regnum apulie grautter.de baoho doRunio
ꝑo trca festium sẽ ch ĩchaelis henricus rer anglorum habito couicilio
a pue & intestre de conquirendo regno hibmie.⁊ e lło frĩ suo. dando

Expanded text:
Fredericus rex Alemannorum Romam perrexit, et ab Adriano papa Fredericus rex Alemannorum Romam perrexit, et ab Adriano papa contra Romanorum voluntatem receptus et in ecclesia beati Petri in imperatorem ab eo est consecratus. Volens autem ultra progredi, scilicet in Apuliam,--condixerant enim sibi per legatos suos ipse et Manuel imperator Constantinopolitanus, qui duxerat sororem ejus, ut venientes ex diversis partibus pessundarent regnum Apulie et regem ejus Guillermum--mutata protinus voluntate in patriam suam se recepit. Nec tamen Guillermo regi Apulie bellum defuit. Nam Robertus comes de Basevilla, qui erat cognatus ejus, et Ricardus de Ling. comes Andrie, putantes regem mortuum, cum non esset,--egrotaverat enim, sed tamen postea convaluit--per regnum Apulie graviter debachati sunt. Circa festum sancti Michaelis Henricus rex Anglorum, habito concilio apud Wincestre, de conquirendo regno Hibernie et Guillermo fratri suo dando,
Abbreviated transcription (Latin):
teꝰ combureret henrico fratri suo. S opita discordia que erat
inter regem anglorum. henr̃. ⁊ roger̃. filium milonis de gloe¬
cestria propter turrem gloecestrie. hugo de mortuo mari uir
arrogantissimus ⁊ de se presumens m uniuit castella sua contͣ
regem. Ilico rex henricus obsedit omnia castella ipsius. id÷ bru¬
ge. Wigemore. Clauberi. quorum uitimum pꝰ aliquantulũ
temporis cepit ⁊ destruxit. Quinto decimo kł iulii pͥma
hora noctis: eclẏpsis lune accidit. Oense uilio. noñ eiꝰ¬
dem hugo de mortuo mari pacificatus est cum rege henrico. red¬
ditis castellis. bruge.:⁊ uigemore. Oarnerius abbas ma¬
maioris monasterii moritur:⁊ suct̃. nob̾ natione brito.  Mortiio
roget᷑ fi lio milonis dde gloecestre comite herefordensi. sucẽ ei oaut̾s
frater eiuis inpaternam hereditatem tantum. Nlam comitatum he¬
retort ⁊ ciuitatem gloecestrie rex henricus retinrtt in mame iuar

Expanded text:
te occumberet, Henrico fratri suo. Sopita discordia, que erat te occumberet, Henrico fratri suo. Sopita discordia, que erat inter regem Anglorum Henricum et Rogerium filium Milonis de Gloecestria propter turrem Gloecestrie, Hugo de Mortuomari, vir arrogantissimus et de se presumens munivit castella sua contra regem. Ilico rex Henricus obsedit omnia castella ipsius, id est Bruge, Wigemore, Cleoberei, quorum ultimum post aliquantulum temporis cepit et destruxit. 15 Kalendas Julii, prima hora noctis, eclypsis lune accidit. Mense Julio, Nonis ejusdem, Hugo de Mortuomari pacificatus est cum rege Henrico, redditis castellis Bruge et Wigemore. Garnerius abbas Majorismonasterii moritur, et successit Robertus natione Brito. Mortuo Rogerio fillo Milonis de Gloecestria, comite Herefordensi, successit ei Gauterus frater ejus in paternam hereditatem tantum; nam comitatum Herefort et civitatem Gloecestrie rex Henricus retinuit in manu sua.
Abbreviated transcription (Latin):
in estimabilis profunditatis. Hatus est lundonie pridie
lł martii. fr̾. n. filiꝰ henrico regi anglorum ex uxore sua regina¬
anglorum alienor ⁊ uocatus est henricus. Henricus rex angloꝵ
ex hereditauit ulłmꝰum peuurel de nothingeham causa ueneficii
qd̃ fuerat ꝓpinatum. Rannulfo comiti cestrie. Inconsortio huius
pestis. plures participes ⁊ conscii extitisse dicuntur. hoc anno fre¬
quenter terremotus. ꝑ totam quad ragelimam accidit inburgundia
tem scĩ mich aelis t̾remotum sensimus: ante solis ortum. Mortuo
rob̾to exoniensi ep̃õ: succ̃. rob̾tus. de canus salesberie. Mortiuis est
balduinus de reduiers. ⁊ sucẽ. Ricardꝰ filius eius. Dominica post
octab̾ pasche uidelrcet .iiͦiͬi. idus aprilis henricus rex apud ua¬
rengefort fecit optimates anglici regni uirare fidelitatem Wlło
primogenito suo de regno anglie ⁊ si idem puer in matura mor¬

Expanded text:
inestimabilis profunditatis. Natus est Lundonie pridie inestimabilis profunditatis. Natus est Lundonie pridie Kalendas Martii, feria 2, filius Henrico regi Anglorum ex uxore sua regina Alienor, et vocatus est Henricus. Henricus rex Anglorum exhereditavit Willermum Peurel de Nothinguehan, causa veneficii, quod fuerat propinatum Ranulfo comiti Cestrie. In consortio hujus pestis plures participes et conscii extitisse dicuntur. Hoc anno frequenter terremotus per totam quadragesimam accidit in Burgundia tem sancti Michaelis terremotum sensimus ante solis ortum. Mortuo Roberto Exoniensi episcopo, successit Robertus decanus Salesberie. Mortuus est Balduinus de Redivers, et successit Ricardus filius ejus. Dominica post octavam pasche, videlicet 4 Idus Aprilis, Henricus rex apud Warengefort fecit obtimates Anglici regni jurare fidelitatem Guillermo primogenito suo, de regno Anglie; et si idem puer immatura mor
Abbreviated transcription (Latin):
bciuiu is srrsie siigellus heliensis. wllm norebicensus. hugo du mei¬
mensis. adalusfus carliuensis. Affuerunt ide nonnanma iur reli¬
sipus aidemins aenulfue i exoruensis herbtus abimcenses pi. a¬
ferunt comites regni illiuis ⁊ de regno francorum Teorde tieus co¬
mer hanarensis i alii plures.  Facta ẽ. eclẏpsis lune dm̃ca
ante natale domim.¬
⁊ henriuis epit reuotare i iuspprumorbesi castellad illas
que adcoronam regni ꝑtinebant. castella nouiter facta destruendo. &
expellendo de regno maxime flandrenses ⁊ deponendo quosdam ima¬
ginarios ⁊ pseudo romites. quib rex stepħs stephanus omnia pene
ad fiscum ꝑtinentia mimis caute distribuerat. Factus est t̾re
motus. xuͦ. kł marcii maxime in burgundia ad eo ut ter in nocte fe¬
stiuitatis scẽ pͥsce uirginis sentirentur apud eluuiatum ⁊ quod dam
castellum qd̾ erat desertum haud ꝓcul acluniaco situm absortum
iret in abissum ⁊ spacium in quo castellum fuerat repleretur aqua

Expanded text:
lterius Roffensis, Nigellus Heliensis, Willermus Nothvicensis, Hugo Dunelmensis, Adalulfus Carlivensis. Affuerunt et de Normannia vir relipus Bajocensis, Arnulfus Lexoviensis, Herbertus Abrincensis episcopi. Affuerunt comites regni illius, et de regno Francorum Theodericus comes Flandrensis, et alii plures. Facta est eclypsis lune dominica ante natalem Domi Henricus cepit revocare in jus proprium urbes, castella, villas, que ad coronam regni pertinebant, castella noviter facta destruendo, et expellendo de regno maxime Flandrenses; et deponendo quosdam imaginarios et pseudocomites, quibus rex Stephanus omnia pene ad fiscum pertinentia minus caute distribuerat. Factus est terremotus 15 Kalendas Februarii , maxime in Burgundia, adeo ut ter in nocte festivitatis sancte Prisce virginis sentiretur apud Cluniacum; et quoddam castellum, quod erat desertum, haud procul a Cluniaco situm, absortum iret in abyssum; et spatium, in quo castellum fuerat, repleretur aqua
Abbreviated transcription (Latin):
scĩbrioci. uald. onanus comes de richemont ueniers de anglia
in minorem britanniam obsectit urbem rodonensem & cepit eam
fugato eudone incetomite inctricosuo. Hoc anno fulgura
⁊ tempestates mense uilio frequenter in normaniia aceiderunt.
Unde in plurib locis messis ꝑut. ⁊ homines sulgurati interiert̃.
uoseruta ẽ. habundantia pluine que cepit medio mense au¬
gusti que impeliuit & collectionem messium ⁊ subsequentem
seminum sparsionem. Ex qua iugi mundatione plurnar ano
que qun clutauit: mutte turres ⁊ ȩccłie ⁊ antiꝙ macerie innor¬
maruia ⁊ angua corruerunt.  Podulfus de felgeriis cep̃¬
mannia ⁊ anglia corruerunt
hatde causa maiori pars britannorum receꝑunt. coenaten .Oui¬
narur inducen britannie ex cepto iohanne dolensi qui ad huc

Expanded text:
i Briocci. Conanus comes de Richemont veniens de Anglia in minorem Britanniam, obsedit urbem Redonensem et cepit, fugato Eudone vicecomite vitrico suo. Hoc anno fulgura et tempestates mense Julio frequenter in Normannia acciderunt. Unde in pluribus locis messis periit, et homines fulgurati interierunt. Subsecuta est habundantia pluvie, que cepit medio mense Augusti, que impedivit et collectionem messium et subsequentem seminum sparsionem. Ex qua jugi inundatione pluviarum, que diu duravit, multe turres et ecclesie et antique macerie in Normannia et Anglia corruerunt. Radulfus de Fulgeriis cepmannia et Anglia corruerunt.hac de causa major pars Brittannorum receperunt comitem Conanum in ducem Brittanie, excepto Johanne
Abbreviated transcription (Latin):
fratre suo qui duxerat belictam rotronis comitis moritonie
⁊ cui idem rex dederat castr̃ dorcasinum partem burgi tegula¬
riensis. ⁊ quendam uirum castri uernolii uoracib flammis
tradidit. Castra etiam nannetis curtis apparatu bellico cingeis
nich ei nocuit. Paucis ex inde dieb euolutis datis induciisinter regẽ
⁊ ducem. dux preparauit se ad transfretandum. S antequam tran¬
siret: rex fecit reddere treguas. Nichilominus camen dux ppositũ
transfretandi deserens: auram ad transeundum aptam iusta na-¬
ualia oꝑiebatur. In quo potest ammaduerti ꝓbitas ⁊ audatia eius.
n capitulo cisteriensi statutum est ne amplius aliquam nouam
abbatiam construerent. quia numerus abbatiarum de illo ordine
usq: ad quingentas fere abbatias processerat. Uortuo conra¬
do imperatore romanorum ut predictum est successit fredericꝰ
nepos eius.

Expanded text:
fratre suo, qui duxerat relictam Rotronis comitis Moritonie, fratre suo, qui duxerat relictam Rotronis comitis Moritonie, et cui idem rex dederat castrum Dorcasinum, partem Burgi Tegulariensis, et quendam vicum castri Vernolii, voracibus flammis tradidit. Castrum etiam Nannetiscurtis apparatu bellico cingens, nichil ei nocuit. Paucis exinde diebus evolutis, datis induciis inter regem et ducem, dux preparavit se ad transfretandum; sed antequam transiret, rex fecit reddere treguas. Nichilominus tamen dux propositum transfretandi deserens, auram ad transeundum aptam juxta navalia operiebatur; in quo potest animadverti probitas et audatia ejus. In capitulo Cisterciensi statutum est, ne amplius aliquam novam abbatiam construerent, quia numerus abbatiarum de illo ordine usque ad quingentas fere abbatias processerat. Mortuo Conrado imperatore Romanorum, ut predictum est, successit Fredericus nepos ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
uero uocatus a gisleb̾to de tegulariis combuxit brueboles castr̃
hugonis de nouo castello ⁊ alteram quandam munitionem ina¬
culfi uillam cognominatam. sitam indorcasino pago. Ex inde
rediens inrormanniam ⁊ affligens richerium de aquila qui ho¬
stib eius subsidium ferebat. coegit eum de pace tenenda obsides.
dare ⁊ municionem bomolini. ubi raptores ex excominunicatoᷤ
receptabat: igni tradidit. sirca uero finem augusti collocatis
militib ad custodiam normannie. ipse in andegauensem comi¬
tatum ꝑgens obsedit munitionem montis sorelli ubi uigi ob¬
sidione coartans in cdusos ulłm dominũ ipsius castri qui par¬
tes fr̃s sui uiuabat. cum aliis płib militib cepit. Hoc itaq in¬
fortuno ⁊ aliis plurib gaufridus frater eus afflictus coactur:
cum illo reconciliari. Interea rex francorum de absentia ducis na¬
ctus oportunitatem. instigante eum maxime comite rob̾to

Expanded text:
vero vocatus a Gisleberto de Tegulariis, combuxit Brueroles castrum vero vocatus a Gisleberto de Tegulariis, combuxit Brueroles castrum Hugonis de Novo castello, et alteram quandam munitionem, Malculfivillam cognominatam, sitam in Dorcasino pago. Exinde rediens in Normanniam, et affligens Richerium de Aquila, qui hostibus ejus subsidium ferebat, coegit eum de pace tenenda obsides dare, et munitionem Bomolini, ubi raptores et excommunicatos receptabat, igni tradidit. Circa vero finem Augusti collocatis militibus ad custodiam Normannie, ipse in Andegavensem comitatum pergens, obsedit munitionem Montis Sorelli, ubi jugi obsidione coartans inclusos, Willermum dominum ipsius castri, qui partes fratris suis juvabat, cum aliis pluribus militibus cepit. Hoc itaque infortunio et aliis pluribus Gaufridus frater ejus coactus est cum illo reconciliari. Interea rex Francorum de absentia ducis nactus oportunitatem, instigante eum maxime comite Roberto
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit excepta turre que in alto sita ẽ. Denegabat enim idem
hugo predicto duci debitum famulatum ⁊ inimicos eius intra
cast᷑ gornaci fouebat. OOediante autem mense augusto.
ludouicus rex exercitum suum ficit transire sequanam apud
mellentum quod dux audiens: & ipse suas copias ꝑ pontem u̾¬
nonis traducens concito gradu cum aliquantis expeditis militib
ad u̾nolium. ad qđ regem festinare ab exploratorib audierat. ten¬
debat. Cum subito & illelmus de paceio mandauit ei quatinus
paceium rediret. ad qđ rex cum exercitu maximo ueniebat. Ille
impiger ⁊ nescius more insubueniendo suis. retro acto capite eqͥ
tanta festinatione cum sociis remeauit. ut antequam paceium ꝑ¬
uenirent: plurimi equorum suorum aut mortui. aut pene mor¬
tui inuia remanerent. Audito ducis adduentu maturiore usus con¬
silio. noluit terram eius intrare.s ipso die medantum rediit. Dux

Expanded text:
tradidit, excepta turre, que in alto monte sita est. Denegabat enim idem tradidit, excepta turre, que in alto monte sita est. Denegabat enim idem Hugo predicto duci debitum famulatum, et inimicos ejus extra castrum Gornaci fovebat. Mediante autem mense Augusti, Ludovicus rex exercitum suum fecit transire Sequanam apud Mellentum; quod dux audiens, et ipse copias suas per pontem Vernonis traducens, concito gradu cum aliquantis expeditis militibus ad Vernolium, ad quod regem festinare ab exploratoribus aulierat, tendebat. Cum subito Willermus de Paceio mandavit ei, quatinus Paceium rediret, ad quod rex cum exercitu maximo veniebat. Ille impiger et nescius more in subveniendo suis, retroacto capite equi tanta festinatione cum sociis remeavit, ut antequam Paceium pervenirent, plurimi equorum suorum aut mortui aut pene mortui in via remanerent. Audito ducis adventu rex maturiore consilio usus, noluit terram ejus intrare; sed ipso die Medantum rediit. Dux
Abbreviated transcription (Latin):
partem & ilcasini que ẽ anter andelam ⁊ itam flumina que ad
ducatum normannie ꝑtinet. S gaitfridus comes andegauoꝵ
pꝰ mortem hent᷑ regis anglorum concissit eam ad tempus ludo¬
uico ragi francorim sicut ⁊ multa alia de dominicis t̾ris ducat
normannie concesserat. quib dam magnatib eiusdem ꝓum¬
cie ut eos faceret hoc modo promptiores ad ferendum sibi auxiliũ
insubiciendo sue dicioni predictum comitatum. Cotidie itaq:
dux henticus in eam populatores mittebat ad querendum iue¬
tualia hominib & iumentis sui exercttus. Destruxit etiam ibi
⁊ igna cradidit castellum bacheriuille ⁊ duo alia castella chi¬
treyum ⁊ strypneium combuxit. Hoc idem significante fumo
francis qui exaltera parte ytte fluminis castra posuerant: nec
aliquod suis axnium ferentib. Munitionem etiam hugonis
de gornacho quam feritatem nominant assultu capiens. igni

Expanded text:
partem Wilcasini, que est inter Andellam et Ittam flumina, que ad partem Wilcasini, que est inter Andellam et Ittam flumina, que ad ducatum Normanie pertinet. Sed Gaufridus comes Andegavorum post mortem Henrici regis Anglorum concessit eam ad tempus Ludovico regi Francorum, sicut et multa alia de dominicis terris ducatus Normannie concesserat quibusdam magnatibus ejusdem provincie, ut eos faceret hoc modo promptiores ad ferendum sibi auxilium in subjiciendo sue ditioni predictum comitatum. Cotidie itaque dux Henricus in eam populatores mittebat ad querendum victualia hominibus et jumentis sui exercitus; destruxit etiam ibi et igni tradidit castellum Bascheriville, et duo alia castella Chitreium et Stripinneium combussit. Hoc idem significante fumo Francis, qui ex altera parte Itte fluminis castra posuerant, nec aliquid suis auxilium ferentibus, munitionem etiam Hugonis de Gornaco, quam Feritatem nominant, assultu capiens igni
Abbreviated transcription (Latin):
licis martẏris socii sci adacti attulit secum ⁊ gratuito dedit illud ecde¬
sie becensi. Puslulante ꝑnitiosa doctrina henrici heretici
maxime in guasconia: suscitauit dñs sp̃m puelle uinioris in illa
prouincia ad eandem heresim confutandam. ꝑtriduum namq in
unaquaq: septimana iacebat absq uoce sensum etiam absq flatu.
⁊ rediens pꝰ modum ao se. dicebat beatam mariamorare ꝓ popło x̾ano
nr̃a sapienter & catholice disserebat.⁊ pretipue heresim henrici
conuincens: plurimos ab eo seductos ad sinum scẽ matris ȩccłie re¬
uocabat. pli Gradita ut predictum est munitione nouimer¬
cati ludouico regi francoꝵ: idem rex exercitum suum usq caluum¬
montem recio cauit. At henticus dux nor mannorum collecta ñ mi¬
nima manu electorum militum ⁊ peditum. castramentatus est
uixta fluuium andelle. ubi residens aliquandui afflxit illam

Expanded text:
licis martyris, socii sancti Audacti, attulit secum, et gratuito dedit illud ecclelicis martyris, socii sancti Audacti, attulit secum, et gratuito dedit illud ecclesie Becci. Pullulante pernitiosa doctrina Henrici heretici, maxime in Guasconia, suscitavit Dominus spiritum puelle junioris in illa provincia ad eandem heresim confutandam. Per triduum namque in unaquaque septimana jacebat absque voce, sensu, et etiam absque flatu; et rediens postmodum ad se, dicebat beatam Mariam orare pro populo chnostra sapienter et catholice disserebat; et precipue heresim Henrici convincens, plurimos ab eo seductos ad sinum sancte matris ecclesie revocabat. Tradita, ut predictum est, munitione Novimercati Ludovico regi Francorum, idem rex exercitum suum usque Calvummontem revocavit. At Henricus dux Normannie, collecta non minima manu electorum militum et peditum, castrametatus est juxta fluvium Andelle; ubi residens aliquandiu afflixit illam
Abbreviated transcription (Latin):
uindemia nira temꝑanea s uinum carius quam fuerat anno
pret̾ito. Iccuco fiebant uulgo etiam infrantia tab̃ne ceruisie
⁊ medonis. qdđ nr̃a memoria in recto actis temporib ñ fuit au¬
ditum Gaufridus artur qui transtulerat hẏstoriam
de regib britonum de britannico in latinum fit ep̃c scĩ asaph
in angłia xuii. In octo eorum sunt monachi in episcopalib se¬
dib. hoc in aliis prouinciis aut nusquam aut raro inuemies.
S ideo in anglia hoc reꝑitur quia primi predicatores angloꝵ
scilicet. Auꝰ. Mellitus. Iustus. Laurentius. monachi fuerunt
In aliis octo epłalib sedib canonici scłares Inuia: canoniti regulares.
Codem anno ioħs romanus qui fuerat monachus a puero sũ sase.
⁊ pꝰ abbas scẽ Marie incapitolio romano ⁊ relicta eadem abbatia factꝰ
fuerat monachus becci ꝑ rexit romam ⁊ inde rediens caput beati fe¬

Expanded text:
vindemia temporanea; sed vinum carius quam anno vindemia temporanea; sed vinum carius quam anno preterito; idcirco fiebant vulgo etiam in Francia taberne cervisie et medonis, quod nostra memoria in retroactis temporibus non fuit auditum. Gaufridus Artur, qui transtulerat historiam de regibus Britonum de Britannico in Latinum, fit episcopus Sancti Asaph s, in Anglia decem et septem. In octo eorum sunt monachi in episcopalibus sedibus--hoc in aliis provinciis aut nusquam aut raro invenies; sed ideo in Anglia reperitur, quia primi predicatores Anglorum, scilicet Augustinus, Mellitus, Justus, Laurentius, monachi fuerunt --in aliis octo episcopalibus sedibus canonici seculares; in una canonici regulares. Eodem anno Johannes Romanus, qui fuerat monachus a puero Sancti Sabe, et post abbas Sancte Marie in Capitolio Romano, et relicta eadem abbatia factus fuerat monachus Becci, perrexit Romam, et inde rediens caput beati Fe
Abbreviated transcription (Latin):
anno die inuentionis scẽ crucis mortua est mathildis uxor stephi
oħs monachus sagiensis fit secundus ep̃c insule man que ẽ int̾
angliam ⁊ hibniam ꝓpinquinquior tamen anglie quam hib̃¬
nie. Unde ⁊ ep̃c eius subiacet archiep̃o eboracensi. Primus ibi fu¬
erat ep̃c Wimundus monachus sauiniensis.s ꝓpter crudelitatẽ
suam expulsus fuit ⁊ priuatus oculis. CGortuus est wilłs
comes uiromannorum relinquens paruulum filium nomine hu¬
gonem ⁊ unam filiam sub tutela Galeranni comitis mellentis ne¬
potis sui. Hos infantes susceꝑat ex uxore sua iuniore. filia Wlłi
ducis aquitanorum. Primogenitam namq ludouicus rex fran¬
corum duxerat exqua genuit duas filias. O oritur nicħ¬
ominus henricus filius dauid regis scotorum. Moritur ⁊
iunior Wlłs de roumara suꝑstite adhuc wlło patre suo reliqͦns
duos filios nattos ex sorore ull̃i comitis de alba marla.
nimis carum ⁊ duri saporis fuit. Hoc autem anno fuit

Expanded text:
 mortua est Matildis uxor Stephani s monachus Sagiensis fit secundus episcopus insule Man, que est inter Angliam et Hiberniam, propinquior tamen Anglie, quam Hibernie; unde et episcopus ejus subjacet archiepiscopo Eboracensi. Primus ibi fuerat episcopus Wimundus monachus Saviniensis; sed propter crudelitatem suam expulsus fuit et privatus oculis. Mortuus est Willercomes Viromandorum, relinquens parvulum filium nomine Hugonem, et unam filiam sub tutela Galeranni comitis Mellenti, nepotis sui. Hos infantes susceperat ex uxore sua juniore, filia Willermi ducis Aquilanorum. Primogenitam namque Ludovicus rex Francorum duxerat, ex qua genuit duas filias. Meritur nichilominus Henricus filius David regis Scotorum. Moritur et junior Willermus de Romara, superstite adhuc Willermo patre suo, relinquens duos filios natos ex sorore Willermi comitis de Albamarla. nimis carum et duri saporis fuit. Hoc autem anno fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tͣncaret. ⁊ sic saluus fieret quidum hoc faceret: expirauit. Mi¬
chael monachus becci factus ẽ. abbas pͦtelli infestiuitate sc̃ĩ tho¬
me apłi. Eugeniis papa Iohannem romene eccłie car¬
dinasem prbm cognomento paparo destinauit legatum in
coobant ep̃i h bͥnie erpeteliqua tria aliis episcopis eiusdem insule subiciens uniciuꝙ eorum.

Expanded text:
truncaret, et sic salvus fieret. Qui dum hoc faceret, expiravit. Mitruncaret, et sic salvus fieret. Qui dum hoc faceret, expiravit. Michael monachus Becci factus est abbas Pratelli, in festivitate sancti Thome apostoli. Eugenius papa Johannem Romane ecclesie cardinalem presbiterum, cognomento Paparo, destinavit legatum in, et tria reliqua tribus aliis episcopis ejusdem insule; subjiciens unicuique eorum,