comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime due sonant ꝑsone: Sediu¬
dei qui eatenus loquentẽ dñm qua¬
si sapienter auclierant. cum dixisset
ego et pater unum sumus. amplius
uim uerborum euis ferre non ualen¬
tes. quia ipsi lapidea corda gestabãt:
ad lapides cucurrerunt. Nam seqͥt᷑.
Sustulerunt lapides iudei: ut laptda¬
rent eum. Uerum quia ille nec tunc
rientia brachia suo nutu continuit.¬
⁊ adhuc eos alloquitur. Responclit
eis iħs. Multa oꝑa bona ostendi uob̃
ex patre meo: uidelicet insanitatib
infirmorum. massidua exhibitione
doctrine ⁊ miracłoꝵ. que uniuersa
expatre sedicit ostendisse: ut se indi¬
caret eius ꝑomnia głiam requirere.
Propter quod inquit eorum opus
melapidatis: Et responderunt ei,
De bono opere nou lapidamꝰ te: sed de
blasphemia Quam qͣm inuiti ⁊ nolẽ¬
tes confitentur: nec possunt negare
multorum beneficioꝵ bona sibi axp̃o
impensa fuisse. S miseri quicqiuid
ille desua. et patris equalitate dixe¬

Expanded text:
apertissime duae sonant personae. Sed Juapertissime duae sonant personae. Sed Judaei, qui eatenus loquentem Dominum quasi patienter audierant, cum dixisset: Ego et Pater unum sumus, amplius vim verborum ejus ferre non valentes, quia ipsi corda lapidea gestabant, ad lapides cucurrerunt. Nam sequitur: Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent eum. Verum quia ille nec tunc rientia brachia suo nutu continuit, et adhuc eos alloquitur. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo. Videlicet in sanitatibus infirmorum, in assidua exhibitione doctrinae et miraculorum, quae universa ex Patre se dicit ostendisse, ut se indicaret ejus per omnia gloriam quaerere. Propter quod, inquit, eorum opus lapidatis me? Et responderunt ei: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia. Quanquam inviti et nolentes confitentur, nec possunt negare multorum beneficiorum bona sibi a Christo impensa fuisse, sed miseri, qui quod ille de sua et Patris aequalitate dixe
Abbreviated transcription (Latin):
angłicamr⁊ humanam creaturã: ⁊ sit ꝑ¬
uenit ad illud quod maiusõmnibus
⁊ dixit. In principio erat u̾bum. Hoc
uero quod dei filius habuit ante scła
manitatẽ. Et nemo potest rapere: de
manu patris mei. Supra dixit non ra¬
piet quisquam demanumea: hic dic̃
nemo potest rapere demanu patris
mei. ut li quito incelligeremus hoc ur-¬
se eẽ. credeudum. qui non ceteri scĩ ꝑ
grãm acceperit ex tempore. sed uerus
semꝑ extiterit dei filius: Quod etiam
subsequenti sententia ostendit: cum
dicit. Ego ⁊ paterunum sumus. Uñ
inquid sumus: una nob̃ substantia.
una diuinitas. ꝑfecta equalitas: Qͥ¬
bus uerbis non solum iudeorum queᷤ¬
tionem qui cemptantes anipse esset
xp̃s interrogabant absoluit: uerũ
etiam hereticorum quos futuros p̃ui-¬
dit uisania quam sit de cestanda mõc¬
trauit. Sabellius nãq domatizat u¬
uam. eẽ. ꝑsouam patris et filii. quẽ
reuincit cumdicit. Ego ⁊ pater. ubi

Expanded text:
angelicam et humanam creaturam et sic pangelicam et humanam creaturam et sic pervenit ad illud quod majus est omnibus, et dixit: In principio erat Verbum. Hoc vere vero quod Dei Filius habuit ante saecula humanitatem. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra dixit: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Hic dicit: Nemo potest rapere de manu Patris mei, ut liquido intelligeremus hoc, virse esse credendum qui non, utam acceperit ex tempore, sed verus semper exstiterit Dei Filius. Quod etiam subsequenti sententia ostendit cum dicit: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una divinitas, perfecta aequalitas. Quibus verbis non solum Judaeorum quaestionem, qui tentantes an ipse esset Christus interrogabant, absolvit, verum etiam haereticorum quos futuros praevidit insaniam, quam sit detestanda, monstravit. Sabellius namque dogmatizat unam personam esse Patris et Filii, quem convincit cum dicit, Ego et Pater, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cum superati constantia morientium
corpora illoꝵ aut ignibus exurenda tͣ¬
debant. aut aquis dissoluenda in mer¬
mo potest rapere demanu eius quiscõs
intercertamina ut uincant adiuuat.
et uictores incelis coronat. Quib etiã
uerbis illorum redarguit temerita¬
tem: qui sibi mortis laqueos tetende¬
rant: Scultissime enim de eus nece
cogitabant. cum nonsolum inip̃m n¬
chil possent agere. cierum etiã neminẽ
desuis possent auferre. Uerĩ ne hec di¬
cendo suam uideretur głiam querere:
totam hanc potentiam ad patrẽ refert
subuingens. Pater m̃s quod dedit mi¬
chi maiis omnibus est. Hoc quod de¬
us pater mediatori dei et hominum
dedit maius omnibus ẽ: quia dedre
illi ut sit eius unigenitus filius nec
natura cdissimilis nec uirtute inferioꝵ.
nec tempore posterior: et hoc gignendo
dedit. quia deus dm̃ genuit. hoc est qd̃
maius est omnibus. Idcirco idẽ iohannes
locutus deuerbo dei. transcendit omnẽ

Expanded text:
eum superati constantia morientium, eum superati constantia morientium, corpora eorum aut ignibus exurenda tradebant, aut aqua dissolvenda immermo potest rapere de manu ejus, qui sanctos inter certamina ut vincant adjuvat, et victores in coelis coronat. Quibus etiam verbis illorum redarguit temeritatem, qui sibi mortis laqueos tetenderant; stultissime enim de ejus nece cogitabant, cum non solum in ipsum nihil possent agere, verumetiam neminem de suis possent auferre. Verum ne haec dicendo suam videretur gloriam quaerere, totam hanc potentiam ad Patrem refert, subjungens: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est. Hoc quod Deus Pater mediatori Dei et hominum dedit, majus omnibus est. Dedit illi, ut sit ejus unigenitus Filius, nec natura dissimilis, nec virtute inferior, nec tempore posterior. Et hoc gignendo dedit, quia Deus Deum genuit: hoc est quod majus omnibus est. Idcirco idem Joannes locuturus de Verbo Dei, transcendit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
uite s eliter intrando Unde sequit᷑
Et ego uĩtam et̾nam. doeis: Hec sunt
illa que pollicitus est daturum oui¬
bus suis. nulla uinquam ariditate
marcentia. sed indefectiua am eni¬
tate uernantia. Et non peribunt
inquid ineternum. quia pastor eoꝵ
⁊ saluator talis ẽ:apud quẽ nichil
om̃ino possit perire: Hidebantur
quidem perire scĩ martyres ocłis in¬
sipientium. cum hanc mortalem ui¬
tam ꝑtormenta a mictebant: s
non ꝑibant in eternum. quia soluti
uinculis arnis. debita sibi p̃mia axͦ
nim quos semel predestinandõ xp̃c
assumpserit non ulla ius cliabolice
temptationis: non inmanitas hu¬
mane persecutionis depotestate euiꝰ
potest auferre. Nã et si sunt qui
post ꝑceptam grãm denuniero oui¬
um xp̃i ꝑeunt. hicerte inłi ocłis
oues non fuerunt. Nitebantur qui¬
dẽ ꝑsecutores rapere pios confessores
xp̃i demanu eius cum eos torm̃tis
ammas a xpõ alienas efficerent. uel

Expanded text:
vitae feliciter intrando, unde sequitur: vitae feliciter intrando, unde sequitur: Et ego vitam aeternam do eis. Haec sunt illa pascua quae pollicitus est se daturum ovibus suis, nulla unquam ariditate marcescentia, sed indefectiva amoenitate vernantia. Et non peribunt, inquit, in aeternum, quia pastor eorum et salvator talis est, apud quem nihil eorum omnino possit perire. Videbantur quidem perire sancti martyres oculis insipientium, cum hanc mortalem vitam per tormenta amittebant: sed non peribant in aeternum, quia, soluti vinculis carnis, debita sibi praemia a nim quos semel praedestinando Christus assumpserit, nulla vis diabolicae tentationis, non immanitas humanae persecutionis de potestate ejus potest auferre. Nam et si sunt quidam qui post perceptam gloriam de numero ovium Christi pereunt, hi certe in Dei oculis oves non sunt. Nitebantur quidem persecutores rapere pios confessores Christi de manu ejus, cum eos tormentisanimas a Christo alienas efficerent; vel
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Sed uos non creditis. Causã¬
q cur nõ crederent reddens subdit:
quia non estis ex ouibus meis
Oues suas fideles et sibi obse¬
quentes dicit. qui eũ pastorẽ clili¬
gunt et secuntur. aꝙ ad pascua et̾¬
ne saciatis boni pastoris uestigia se
quendo ꝑuenunt. Ergo hos qui in
exouibus suis: quia uidebat eterne¬
ne iam ꝑdicioni preparatos. nec sui
sanguinis precio aduitã perpetuã
cõparandos. Oues mee uocẽ meam
audiunt: et ego agnosco eas. et se¬
cuntur me. U sitato more scẽ scrip¬
ture: cognoscere proeligere ponit̃.
Unde scriptum est: Nouit dñs qui
sunt eiꝰ. Nescire uero: ꝓimprobare
Iilum uero deus ignorat. quẽ digñ
eterne uite non approbat. Unde im¬
piis inuidicio dicturus ẽ. nescio uos:
Oues engo xp̃iuocẽ eiuis audiunt: qͥa
preceptis euis animo obediunt. et
ip̃e eas cognoscit. quia ut apłsꝰ de se
et innocentie eius uias incedendo: ⁊
post cum eo ad gaudia sempiterne

Expanded text:
irebat. Sed vos non creditis. Causamirebat. Sed vos non creditis. Causamque cur non crederent reddens, subdit: Quia non estis ex ovibus meis. Oves suas, fideles et sibi obsequentes dicit, qui eum pastorem diligunt et sequuntur, atque ad pascua aeternae satietatis boni pastoris sequendo vestigia perveniunt. Ergo hos qui in ex ovibus suis, quia videbat jam aeternae perditioni praeparatos, nec sui sanguinis pretio ad vitam perpetuam comparandos. Oves meae vocem meam audiunt, et ego agnosco eas, et sequuntur me. Usitato more sanctae Scripturae agnoscere pro eligere ponitur. Unde scriptum est: Novit Dominus qui sunt ejus . Nescire vero pro improbare. Illud enim Deus ignorat, quod dignum aeternae vitae non approbat. Unde impiis in judicio dicturus est: Nescio vos . Oves ergo Christi vocem ejus audiunt, quia praeceptis illius ex animo obediunt. Et ipse eas cognoscit, quia ut ipse Apostolet innocentiae ejus vias incedendo, et post cum eo ad gaudia sempiternae
Abbreviated transcription (Latin):
aditũ calumpnie obstrueret: et qͥa
ip̃e xp̃c ẽ. futuris fidelib suis aꝑta
uoce panderet. Respondit enim eis
dicens. Loquor uob̃: et non credi¬
tis. Ecce aꝑtissime ostendit: quod
ip̃e sit xp̃s. Dicens enim loquoꝵ uo¬
b: ostendit se uerbum hoc est filiũ
dei coeternũ et consubstantialem.
patri. Tãquam diceret. Ego semꝑ¬
me filium. dei. eẽ. opersĩ adtestatione
pronuntio. s uos ur̃a infidelitate ee¬
cati. nec michi loquenti creditis. nec
oꝑa que facio adtendere uultis: quia
si digne consideraretis. dei me eẽ. fili¬
um. proculdubio agnosceretis. Oꝑa
inquit que ego facio innomine pa¬
tͥs mei: ip̃a testimonium. ꝑhibent
de mẽ ot nota quod suoꝵ oꝑum om¬
nẽ gliam deo patri adscribit: cũ ea
in eius se nomine facere asserit. Ip̃a
ergo oꝑa que faciebat cecos in lumi-¬
nando. paraliticos sanitati restituẽ¬
do. de paucis panib multa milia ho¬
reddebant quod eẽt uerus filius dei.

Expanded text:
aditum calumniae obstrueret, et quia aditum calumniae obstrueret, et quia ipse Christus est, futuris fidelibus aperta voce pandere auderet. Respondit enim eis dicens: Loquor vobis, et non creditis. Ecce apertissime ostendit, quod ipse sit Christus. Dicens enim, loquor vobis, ostendit se Verbum, id est, Filium Dei, coaeternum et consubstantialem Patri; tanquam diceret: Ego me Filium Dei esse semper operum attestatione pronuntio; sed vos vestra infidelitate caecati, nec mihi loquenti creditis, nec opera quae facio attendere vultis. Quae si digne consideraretis, Dei Filium me esse procul dubio crederetis. Opera quae, inquit, ego facio in nomine Patris mei, ipsa testimonium perhibent de me. Et nota quod suorum operum omnem gloriam Deo Patri ascribit, cum ea in ejus se nomine facere asserit. Ipsa ergo opera quae faciebat, caecos illuminando, paralyticos sanitati restituendo, de paucis panibus multa millia hotimonium reddebant, quod esset verus Filius Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
templum cli ⁊ dici et eẽ. debemus. a¬
pło dicente: Uos estis templum dei
uiui: Circundederunt ergo eum iudei:
et dixerunt ei. Quo usq animam nofrã
tollis: Situes xp̃c: dic nobis ꝑalam.
A pparet cur p̾miserit euuangłista:
hiemps erat: Circunderunt enim
dñm. non studio agnoscende ueri¬
tatis: sed grã ingerende tẽptationis
et ferende calumpnie. ut inuenirẽt
rent: Quousq aiunt animã nrãm
tollis: Causantur quod animas eoꝵ
in certas ac suspensos eos dimittendo
tolleret: qui ad hoc uenerat ut ani¬
mas inse credentiũ saluaret. Si cues
rũ tantum hominẽ futurũ ⁊ regem
ceteris excelsiorẽ uenturũ credunt:
quod etiam posteri eoꝵ usq inp̃sens.¬
piant. dementissime arbitrari non
cessant. Uolebant ergo ut se cdñs xp̃m
eẽ. diceret: quatenus possent eum qͣ¬
si augusto repugnantẽ. et imꝑium
sibi usurpantẽ. presidis potestati
dñs ita prudent̾ a ͤ temꝑate suam
responsionem curũtulit. ut ⁊ illis

Expanded text:
i et esse debemus, Apostolo dicente: Vos estis templum Dei vivi . Circumdederunt ergo eum Judaei, et dixerunt ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Apparet cur praemiserit evangelista, hiems erat. Circumdederunt eum Judaei, non studio agnoscendae veritatis, sed gratia ingerendae tentationis, et struendae calumniae, ut invenirent rent. Quousque, aiunt, animam nostram tollis? Causantur, quod animas eorum incertos ac suspensos eos dimittendo tolleret, qui ad hoc venerat, ut animas in se credentium salvaret. Si tu es rum tantum hominem futurum, et regem caeteris excelsiorem venturum crediderunt, quod etiam posteri eorum usque in praespiant, dementissime arbitrari non desinunt. Volebant ergo ut se Dominus Christum esse diceret, quatenus possent eum quasi Augusto repugnantem, et imperium sibi usurpantem, praesidis potestati ominus ita prudenter ac temperate suam responsionem circumtulit, ut illis
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime in istis quod dñs dixerat. In
non uident uideant.⁊ qui uident ce¬
ci fiant. Ceci enim facti fuerant legis
legem nescientes. et meum qui auc¬
tor legis erat credentes. Agnoscebant¬

Expanded text:
d dixerat ipse non videntes videant, et videntes caeci fiant. Caeci enim facti sunt Pharisaei legem nescientes et in auctorem legis credentes. Nicode
Abbreviated transcription (Latin):
tentissimus adorandum stare solitꝰ
erat: At que ideo ex eius nomine co¬
gnominari ceperat. Solent autem
porticus quib illud templũ cinge¬
batur: nomine templi appellari.Si
ergo cunc dei filius intemplo inquo
sangs brutorũ aliimalium. funde¬
batur uoluit corporaliter ambulare:
multomagis nunc domum sue eccłie
nus stare solebat ꝑambulare non
despexit: multomagis penetralia
nr̃orum corlium sue presentia ma¬
iestatis lignabitur illustrare. si tam̃
mentes nrãs porticum eẽ. salomonis.
idẽ sieas timoris sui pleuas initiũ
sapientie uiderit. Neq enĩ putare
debemus. quod hec tantũ domus ĩ
qua adorandum conuenimꝰ: tẽplũ

Expanded text:
tentissimus ad adorandum stare solitus tentissimus ad adorandum stare solitus erat, atque ideo ex ejus nomine cognominari coeperat. Solent autem porticus quibus templum illud cingebatur, nomine templi appellari. Si ergo tunc Dei Filius in templo, in quo sanguis brutorum animalium fundebatur, voluit corporaliter ambulare, multo amplius nunc domum suae ecclesiae,nus, stare solebat, perambulare non despexit, multo magis penetralia cordium nostrorum suae praesentia majestatis dignabitur illustrare: si tamen nostras mentes porticum Salomonis, id est, si eas timoris sui plenas, qui est initium sapientiae, viderit. Neque enim putare debemus, quod haec tantum domus, in qua ad adorandum co
Abbreviated transcription (Latin):
tio sollempnib frequentaret᷑ officiis.
Que constitutio. usq ad tempora sal¬
uatoris seruata est: sicut exhac sq̃
euanglii lectione datur intelligi
Uerum hec obseruatio ab illis cepta.
salubriter nunc in scã eccłia uenera¬
biliterꝙ. haberi dignoscitur. cum ꝑ
annos sibi iugiter sub cedentes anni¬
uersaria dedicationis eccłie diuinis
laudib a popło fidelium deuote
satis extolitur. tantoq propensius
ac maiore studio celebrat᷑. quanto. eẽ.
gratissima redemptori non dubitat᷑.
adeo ut in hac die ip̃m templũ intra¬
re. et cliuinitatis sue misteria popło
pandere dignatus sit. Sane ꝑ asꝑita
tẽ hienis duritia denotatur in fideli¬
tatis. que inmentibus quorũdã iu¬
deorum tũt erat: quib conueniebat
illud quod dñs alibi dicit. qm̃ habũ¬
dabit iniquitas: refrigescet caritas
multoꝵ. Et ambulabat iħs intẽplo:
inporticu salomonis. Porticũ salomo¬
nis dicit. inqua rex ille quondam po¬

Expanded text:
tio solemnibus frequentaretur officiis. tio solemnibus frequentaretur officiis. Quae constitutio usque ad tempus salvatoris servata est, sicut ex sancti evangelii lectione datur intelligi. Verum haec observatio ab illis coepta, salubriter nunc in Ecclesia, venerabiliterque haberi dignoscitur, cum per annos sibi jugiter succedentes, dies anniversaria dedicationis ecclesiae divinis laudibus a populo fidelium devote satis excolitur tantoque propensius ac majori studio celebratur, quanto esse gratissima redemptori non dubitatur adeo ut in hac die ipsum templum intrare, et divinitatis suae mysteria populo pandere dignatus sit. Sane etenim per asperitatem hiemis, duritia denotatur infidelitatis, quae in mentibus quorumdam Judaeorum tunc erat, quibus conveniebat illud quod Dominus alibi dicit: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis. Porticum Salomonis dicit, in qua rex ille quondam po
Abbreviated transcription (Latin):
encenia in hierosolimis. et hy¬
emps erat. Et ambulabat ihc iutem¬
plo inporticu salomonis. Etrł
nchenia plurali numero uocabat᷑
festiuitas dedicationis templi:
qm popłs iudeorum exantiqua patrũ
consuetudine ꝑannos singłos celebra¬
re solebat Enceniare nãq grece: ini¬
ciare uł inchoare dicitur. Uerum nõ
abre. eẽ. credendum ẽ: quod sc̃s euuã¬
guista tempus quoꝙ quo ista delicatõ
facta ẽ. intimare curauit dicens: Et
hyemps erat: ꝑ hoc quippe ostencdit
quod hec encenia ñ ad primam tẽpli
dedicationẽ: sed adeam que ultima
fuit ꝑtinet. T̃ercio nãq: templum
ip̃m dedicatum insacris litteris inue¬
nimus. Prima siquidem eius declica¬
tio: a salomone inmagna głia et re¬
gnitotius pace autumpni tempore
facta est. Sccła azorobabel ⁊ iesu sac¬
mnigrationis. ueris tẽpore ꝑfec¬
ta est. Uercia auicda machabeo et
ft̾ib eius hyemis tempore ꝑacta est:
quando etiam specialiter cõstitutũ
est. ut singłis annis hec eadẽ dedica¬

Expanded text:
encoenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis, etc. . Encaenia plurali numero, vocabatur festivitas dedicationis templi, quam populus Judaeorum ex antiqua patrum consuetudine per annos singulos celebrare solebat. Encaeniare namque Graece initiare, vel inchoare Latine dicitur. Verum non ab re esse credendum est, quod sanctus evangelista tempus quoque quo ista dedicatio facta est, intimare curavit, dicens: Et hiems erat. Per hoc quippe ostendit, quod haec encaenia non ad primam templi dedicationem, sed ad eam quae ultima fuit pertineret, ter namque templum ipsum dedicatum in sanctis litteris invenimus. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone, magna gloria, et totius regni pace autumnali tempore facta est. Secunda Zorobabel et Jesu saconis, veris tempore perfecta est. Tertia a Juda Machabaeo et fratribus ejus, hiemis tempore facta est, quando etiam specialiter constitutum est, ut singulis annis haec eadem dedica
Abbreviated transcription (Latin):
lo axpianis iiris sinagoga uideoꝵ et lucꝰ
ualentinianorum incendio concremata
sunt: propterea quod iudei uel ualenti¬
miani insultarent monachis exxp̃ianis.
Ualentimanoꝵ enĩ heresis: triginta dõs
colit S de huius modi facto: comes ori¬
entis ad imꝑatorẽ relationẽ direrit. Qua
accepta. imꝑator preceperat ut sina¬
goga abepiscopo locire edificaretur.in
monachos uero uindicaret᷑. Sẽd hiuus
p̃cepti tenor cum ad aures ꝑuenisset
uenerabił uiri ambrosii ep̃i: direxit ad
imꝑatorẽ epistolam. qr ip̃e intẽpore ex¬
currere non poterat qua illum cõuenit
ut id quod abeodẽ statutũ fuerat reuo¬
caret seruariq sibi debere abillo audiẽciã.
Quisi dignus non eẽt. qui abillo aucdi¬
ret᷑: Dignus etiam non eẽt. qui pro illo

Expanded text:
lo a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus lo a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurrere non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo
Abbreviated transcription (Latin):
mique cum ex tenderetur riguerat. sa¬
natum est conssione. ꝑ idẽ tempus cum
uir illustris probus puerum suũ notar¬
um qui spũ in mundo grauiter uexabat᷑
direxiss ad ep̃m: egressum urbe eum di¬
misit diabolus. timens adiurũ scm̃ ꝑdu¬
ci. Atq ita puer quam dui medilani apd̾
epm̃ fuit nulla millo diaboli dñatio aꝑ¬
paruit. S ubi egrecsus demedio lanio eꝰ
et prope urbẽ ꝑuenit: idc̃ sp̃s qui illũ
anteaͥ abuerat uerare cepit. Qui cumĩ¬
terrogaretur: abexor tistis cur qͣm dui fuis¬
s mediolani non in illo apparuiss: con¬
fessus est. diabolus timuisse  ambrosiũ.
et ideo recessiss ad tẽpus. atq expectass
i illo loco ubi ab illo recesserat. donec
reuerteret᷑. Quo reuertente: quod uas de¬
seruerat repetiss. Extincto itaque ma¬
rimo posito theodosio imꝑatore. medio¬
lanum ambrosio uero ep̃o constituto aqͥ¬
leie in partib orientis in quodam castel¬

Expanded text:
inique cum extenderetur, obriguerat, sainique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quamdiu Mediolani fuisset, non in illo apparuisset; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castel
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe non tam̃ oꝑe. in causa maleficioꝵ
aiudice corqueret᷑: aliud quã int̾ro¬
gabat᷑ confiteri cepit. Clamabat enĩ
ab angelo maiora sibi tormenta ad
hiberi eo qui custodiret ambrosium
a popłor inep̃m̃. cacumen decti eccłie
conscendens medio noctis sacrificauit.
S quanto instancius ⁊ sollicicus oꝑa
maligna exercebat. tanto msamor popu¬
li circa fidem catholicam. ⁊ dni sacer¬
dotem cõualescebat. Misisse etiam se
demonesqui illum necarent fatebatur.
S demones renunciasse se minime ñ
etiam nec ad fore s domus inqua ma¬
nebat ep̃c. qm̃ ignis insuꝑabił om̃ẽ illd
eclificium communiret: ut etiã lõge po¬
siti urerentur. Atque ita cessasse artes su¬
as: quib aduersus cdñi sacerdotẽ. se ali¬
quit posse arbitrabatur. Auus etiam gla¬
diũ ferẽs ad cubicłm usc ꝑuenit. ut
interficeret sacerdotẽ. S cum eleuasset
postq̃m confessus est: brachium qued

Expanded text:
nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium;a populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non setiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset postquam confessus est, brachium quod
Abbreviated transcription (Latin):
deuere: ascendens protribunali. de ea¬
dẽ questione que fuerat proposita ser¬
endi corporis eus causa. scclam ad ma¬
ximũ suscepit legͣtionem. Aput quem
quam constitutionẽ egerit qui uolue¬
rit cognoscere: ip̃ius legationis epłam
ad ualentinianũ iumiorem datam.
cum legerit ad ꝓbrabit. Nob̾ enĩ ali¬
enum aꝓmissione usum est illam in¬
serere: ne̾ aduincte epłe ꝓlixitas fastidi¬
ui legenti afferret. Ip̃m uero mari¬
muni a cominunionis consortio segre¬
gauit: admonensut esfusi sanguinis
dnĩ sui: Et qd̾ est grauuis in nocentis
ageret penitentiam: si sͥ apd̾̃ dm̃ uel¬
lec eẽ. consultum. S ille cumpeniten¬
ciam declinat suꝑb sp̃u non solum fu¬
turam s etiam p̾sentem salutem aml¬
sit regnumq qd̾ male arripuerat. fi¬
nem ineo quodammͦ timore deposuit ut
ꝓcuratorem serei publice nõ imperato¬
rem fuisse confiteret᷑: Mortua uero ui¬
stina cum quidam arusper in nocentiꝰ

Expanded text:
tenere, ascendens pro tribunali, de eatenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, serendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius
Abbreviated transcription (Latin):
uiso coniersus: fidem qm expugnabat
cepit ip̃e defendere. Fuert̃ etiam duo cu¬
bitularii tc̃ temporis grãui imperatoris.
deheresi arrianoꝵ: qui tractanti ep̃o ques¬
tionẽ proponerent. Ad quã audiendã
altero die: ad basilicam portianã se ad¬
futuros promiserant. Crat enĩ questio
de incarnatioẽtln. S alio die miseren¬
di homines suꝑbie tumore completi.
nec memores promissoꝵ contempnentes
dĩ in sacerdote ip̃ius. nec plebis expec¬
tantis considerantes inuiriam. In memo
tet ut mola asmaria collo eius alliget᷑
et demergatur in profundum maris:
conscendentes redam. qm̃ quasi gratia
gestanch. cuutatẽ egressi sunt: expectã¬
te sacerdote uel plebe in eccłia cõstituta.
S huius contumatie quis finis fuit:
horrresco referens. Subito et enim preci¬
pitati dereda. animas emiserunt: atq¬
que corpora eorum sepulture sunt tradi¬
ta. Sc̃s uero ambrosius cum ignoraret
quod fcm̃ eẽt. nec diutius poss plebẽ

Expanded text:
Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemortet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs sius. uUnus itaq exip̃a multitudme. sub¬
to arreptus sp̃u inmundo clamare cepit.
Itator queri eos ut ip̃e torquebatur: qui ne¬
garet martyres. uł qui non crederẽt intm¬
tatis imitatẽ. quandocet ambrosi. at illi
bac uoce confusi. qui conuerti debuerãt.
et clignã tali confessiõe agere penitenti¬
am:.I npiscinam de mersum homine neca¬
uert. ꝑfidie homicicliũ ad iungentes:
reduxte enim illos adhunc fine sũmane¬
cessitas. Sẽs uero ambrosius ep̃c maiors
humilitatis uir factus donatam sibi adño
grãm reseruabat: crescebatq coticlie fide
et amore corã dõ. et coram hominib. ꝑ
ide tempiis erat quidam uit de heres ar¬
tianoꝵ: acerrimus nimium disputator
et durus atq inconuertibił ad fidẽ catho¬
licam. Isconstitutus in eccłia tractante ep̃o:
uidit ut ip̃e post modũ loquebat᷑ angłm
ad aures ep̃i tractantis loquentẽ ut u̾ba
angłi popło epẽ renuntiare uideretur.

Expanded text:
sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subisanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosum narrabat peccunia cõꝑasle
homines. qui se uexari abimmundis spi¬
ritib mentirentur: atq ut ab illo sicut
et amartẏrib se torqueri dicerẽt. Sed hoc
iudaico more loquebantur arriame sup¬
pares scilicet eorum. Illi enim de dño di¬
cebant:. Qm̃ inbelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ hic eicit demonia: Isti de martyri¬
b uel dedñ sacerdote loquebant᷑. quod
nõ dei gratia que ꝑ ip̃os oꝑabatur im¬
muncli sp̃s pellerentur: s adcepta pe¬
cunia se torqueri mentirentur: Clama¬
bant enim demones. Scimus uos mar¬
tyres. S arrians dicebant. slescimꝰ. eẽ
martyres. Iam hoc et in euangłio legiñ.
tequisis dei filius: et uidei dicebant. Hic
autẽ unde sit nescimus. S non hic tẽs¬
timonium accipitur demonum. s cõ¬
fessio. Unde miseriores arriani uł uider.
ut quos confitentur demones. illi negẽt.
Ds̃ tam̃ qm̃ gram eccłie sue augere con¬
sueuit nõ passus est diu insultari apfidis

Expanded text:
Ambrosium narrabat pecunia comparasse Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis
Abbreviated transcription (Latin):
leut ad cancellos ꝑuenire quib scõꝵ na¬
boris et felicis martyrum. abiniuiria se¬
pulchra defendebantur. S ubi scõꝵ mar¬
tirum corpora sunt leuata. et in lecticis
posita: multoꝵ ibi sanate egritudines
ꝑdocentur. Cecus etiam seuerus nõĩe
qui nunc usq in eadẽ basilica que dicit᷑
ambrosiana. quo martirum corpora st̃
translata religiose seruit. ubi uestẽ mar¬
tirum attigit. statim lum̃ recepit. Ob¬
sessa etiam corpora abspiritib immun¬
dis curata: sumima cum gr̃a domum
repetebant. S his beneficiis martyrũ
in quantum crescebat fides eccłie catho¬
lice: intantum aruarnoꝵ ꝑfidia mi¬
nuebatur. Deniq ex hoc tempore. sẽda¬
ricepit ꝑsetutio que iustine furore ac¬
cendebatur: Ut sacerdos de eccłia pelleret᷑.
uam̃ qm̃ intra palatium multitudo ar¬
rianoꝵ cum iustina constituta ridebat
tantam dei grãm. quam eccłie sue ca¬
re dignatus est. uenerabilemq uirũ

Expanded text:
lent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Nalent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae care dignatus est: venerabilemque virum
Abbreviated transcription (Latin):
grecli. S dñs quide aduersarus suis eccł̃ie
sue tͥumphos donare consueuit. ad eccl̃ic
sue mummentum militum corda con¬
uertit: ut auersis scutis eccł̃ie fores ser¬
uarent nec egredi climitterẽte. s ingredi
eccłiam plebem catholicam minime ꝓ¬
iberent. Nec hoc satis erat. missis militi¬
b. nisi ut etiam procatholica fide. cũ
plebe pariter ad clamarent Hoc intẽ¬
pore. pͥmum antiꝑ hone. hymu ⁊ ui
gilie meccłia mediolanensi celebiu ceꝑeẽ.
Quiis celebritatis ceuocio: utꝙ in hedier¬
num dicm non solum uieadẽ eccł̃ia. uerã
uasuis: se sacerdoti reuelanerunt. Crant
eum in basisica positi: inqua sunt hodie
corpora naboris et felicis martyrum. Sed
sci martires narboꝵ et felix: celebertime
foequẽtabantur. ꝑrothasii uero et gerua¬
si martẏrum: ut nomina ita et iam se¬
pultura in nota erat. In tantum ut supͣ
ip̃oꝵ sepulchra ambusarẽt om̃s qui uel¬

Expanded text:
gredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae gredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem ecclesia, verum vasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
infelicior ceteris nomine euthimius.: In
tantum furorẽ excitatus est: ut iuxta eccł̃iã
sibi domuni pararet. atq in eadẽ carrum
constitueret: quo fatilius raptum suꝑ posi¬
tum carpento. a dexiliũ de duceret. S iniqͥ¬
tas euis: inuerticẽ euis descencuit. Post an¬
nunri enim eodẽ die quo illum rapere sear¬
bitrabatur: in eodem carpentompositus.
dẽ eadẽ como ip̃e ad exilium destinatus
est. Reputans sibi iusto iudicio de id in
se esse conu̾sum ut in eo carpento dirigeret᷑
ad exilum. quod ip̃e parauerat sacerdoti.
Cui non minimũ solatii sacertos prebuit.
damdo sumptus uel alia que erant neces¬
saria. Sed hec confessio hominis: nec mu¬
lieris furorẽ. nec uefanorum arianorum
clementiam tepressit. Maiore ⁊ enim ac¬
censi amentia: basilicam portionam in¬
uadere nitebant᷑. Exercitus etiam armatus
ad custodiendas fores eccłie est directus
ut nemo auderet catholicam eccłiam in¬

Expanded text:
infelicior caeteris, nomine Euthymius, in infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam in
Abbreviated transcription (Latin):
prehenso uestimento sacerdotis. cum illũ
ad trahere uellet ad partem mulierum.
ut ab ip̃is cesus eccłia pelleretur: audi
uit ut ip̃e solitus erat referre. Et liego ĩ¬
dignus tanto sacerdocio sum: tam̃tibi
non conuenit uel professioni tue. inqͣ¬
lẽ. cumq sacerdotẽ manus inicere: Unde
deberet uereri cũ iudicum. ne illi aliqͥt
euemiret. Quod dictum: ercitus mnͦfirma¬
uit. Nam alio die mortuam ad sepul¬
chrum utq deluxit. grãm procontu¬
melia rependens. S hoc fcm̃. non leuẽ
aduersariis incussit metum: pacẽ qͣue
sacerdote. mediolamũ reuertit᷑. Ibiq
insidias sustinuit. Que munerib
atq honorib aduersum scm̃ uirum obla¬
tis:. popłos excitabat. S infirmoꝵ animi.
talib promissis decipiebantur. ꝓmittebat
enim tͥbunatus et diuiersas alias dignita¬
tes: hisqui illum de eccł̃ia raptũ. adexiliũ
ꝑduxissent. Quod cum multi conarentur.
s deo presule ꝑficere non ualerent: Unus

Expanded text:
prehenso vestimento Sacerdotis, cum illum prehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque masacerdote, Mediolanum revertitur, ibiquinsidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus
Abbreviated transcription (Latin):
ibidẽ cẽ. dm̃ sacerdotem. Insellula le
ad eantẽ domum ad quam ille inuitatꝰ¬
aduenerat. portari fecit: atq oranti et ĩ¬
ponenti manus. uestimenta attigit. Ne
cum exosclaretur: statim sanitate recepta
ambulare cepit. ut impleretur illud
dñicum dictum ad apłos. Etiam ma¬
iora his facietis: credentes in nomine
meo:. Quod tam̃ signum sanitatis ut
mirabile fuit. Itarĩ iam nec occultũ. Nã
ego hoc in eadẽ regione post annos plu¬
rimos scĩs iuris referentib: positus inur¬
be cognoui Sirmium uero cum adordi¬
uancium episcopum anemiũ ꝑtexiss
ibiqͦue iustine tunc temporis regine po¬
tentia multitudine co adunata de ec¬
cłia pellerentur. Ut non ab ip̃o s abhe¬
reticis arrianis epc̃ in eadem eccł̃ia ordi¬
naret᷑ eetꝗque constitutus intͥbunali.
nichil curam eoꝵ que amuliere excita¬
bant᷑. una deuirginibus arrianoꝵ In pu¬
dentior ceteris. tribunal conscendens: ad¬

Expanded text:
ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, ap
Abbreviated transcription (Latin):
deret uirum. proditus itaq et ad duc¬
tus mediolanium: cum intelligeret cir¬
ca se uoluntatẽ dei. Nec se diucius pos¬
se resistere: postulauit non se nisi a
catholico debere epp̃ baptizari. Sollicitã
enim: habebat ꝑficdiam artianorũ.
daptizatus itaq. fertur omĩa eccłias¬
tica officia implesse. atq octauo die
ep̃s orcdinatus ẽ. Simima gr̃a et leticia
cunctoꝵ. Ergo postannos aliquot
ordinationis sue. ad urbẽ romam hor
est ad ꝓpriũ solum ꝑrerit. Ibi qͤue scam
puellam de qua supra memorauumus.
cui manum offerre solitus erat. Indo¬
mo propa cum germana sicut relique¬
rat inuenit. Iam matre defuncta. ate¬
que cum illa dexteram illius oscłaret᷑:
subuidens ait illi. Ecce ut dicebam tͥ:
sacerdotis manus oscłaris. ꝑidẽ tẽpus
cum trans tiberĩ apud quendam claus¬
simum inuitatus sacrificium in domo
offerret:. que dam balue atrix que para¬
litica in lecto iacebat. cum cognouiss

Expanded text:
roderent virum. Proditus itaque et adducroderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset
Abbreviated transcription (Latin):
magis magisq clamabat. ꝑeccatũ tu¬
um suꝑ nos. At ille cum uideret nichil
suam itentionem posse ꝓficere fugã
ꝙͦ noctis medio ciuitatem: cumticinũ
seire putauit. manc ad portã cuuitatis
mediolanensis quero mana dicitur in¬
uenitur. Deus enim eccłie sue catholi¬
ce murum ꝑabat aduersum imnmicos
suos. et turcim erigebat dauid cõtra fa¬
pit: quod uidices ad se directi. ad sacer¬
b p̃fectus quia u̾bum eus impleretur ĩ
ambrosio. Dixerat erum proficiscenti cũ
mandã ab eodẽ darentur ut moris est:
Pendente itaq relatione. Iterũ fugã pa¬
rauit: atque inpossellõe cuiusdam le¬
ontii clarissimi uui. aliquandiu delitu¬
it. Sed ubi relationi responsum est: ab
eodem leontio proclitur. ꝑ receptũ enũ
erat uicario: ut in sisteret reb ꝑficien¬
ais. Aui iniuncta sibi cum uellet imple¬
re. ꝓposito edicto conuenit om̃i. ut h
uellent sibi consulere reb que suis ꝓ¬

Expanded text:
magis magisque clamabat: Peccatum tumagis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam e noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra fapit, quod judices ad se directi ad sacerrobus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: scopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, p
Abbreviated transcription (Latin):
futurus ep̃c.: Illtiora conscendit. Citne
contra consuetuainẽ suam tormentaꝵ
somo uisit adiberi. Quod cum faceceatͥ
poriss uishilominꝰ ad clamadat. Peccasl
tuuta suꝑ nas. S non similitet i sporlõ
uocib sius sanguinẽ dominicum effu¬
derunt dicentes. saguis huius suꝑnos.
Isti uero catituminũ scientes. fideli uo¬
ce remissionem illi peccatoꝵ omĩum ꝑ
baptismi grãm ꝓmittebant. Gunc ille
turbatus. reuertens domum philosophi¬
am ꝑfiteri uoluit: futurus uerus philo¬
sophus xp̃i qui contemptis secłaribus
pompis piscatorum secutur̾ eẽt. uest¬
gia. qui xp̃o popłõs congregart̃ non
fucis uerboꝵ s simplici sermone et uere
fidei ratione. qui missi sine pera. sine
urga. etiam ipõs philosophos conuerte¬
runt. Quod ubi ne faceret est. reuocatꝰ.
publicas mulieres publice ad se ingre¬
cdi fecit. adhoc tantum ut uisis his. po¬
płi intentio reuocaretur. Aduero popłs

Expanded text:
futurus episcopus, altiora conscendit: tunc futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus
Abbreviated transcription (Latin):
splendide causas ꝑorauit. ut eligeret᷑
auiro illustri probo tunc prefecto pre¬
torii. ad consilium tͥbuendum. Post
quod: consularitatis suscepit insignia
ut regeret liguriam emiliã q e proiũ¬
cias: uenit que medio lamum. ꝑ idem
cẽpus mortuo auxentio arriane ꝑfidie
ep̃o. qui dionisio beate memorie confes¬
sore adexilium destinato Incurs abat
eccłĩam: cum popłs ad seditionẽ sur¬
geret impetendo ep̃o eẽt q illi cura se¬
dande seditionis nepopłs ciuitatis ĩ
ꝑicłm sui conuerteret᷑: ꝑ rexit ad eccl̃iã.
Ibiq cum ad loqueret᷑ plebẽ: subito uox
fertur infantis in popło sonuisse. am¬
brosium ep̃m. Ad cuius uoci sonitum.
totius popłi ora conuersa sunt ad cla¬
mantis. ambros ep̃m:
Ita qui antea turbulentissime disside¬
bant. quia et arriani sibi et catholici
sibi ep̃m cupiebant: suꝑatis alteru¬
hoc ille cognito egressus eccłiam tͥbu¬
nal sibi ꝑars precepit. qiuippe mox

Expanded text:
splendide causas peroravit; ut eligeretur splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alteruuo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox