comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis diuine benedictionis oper& attende ł tut tibi noiũ
& impossibileeẽ ñ debeatqđ in xp̃i substantiã t̃rena
& mortalia cõmutant᷑. teipsũ quiiã in xp̃o es regenerat᷑
in t̃roga Dudũ alienꝰ auita. pere grinꝰ amisericordia.
a salutisuia intrinsecus mortuus exulabar: Subito ini¬
ciatꝰ xp̃i legib & salutarib: mrsteriis innouatꝰ. in corp̾
ecdȩ ñ uidendo sed credendo transisti. & defilio ꝑ diti¬
onis adoptiuus dĩfieri occulta puritate meriusti
Inm̃ suraui sibiliꝑmaners. maior fact̾es teipso inui¬
sibilit̃ si nequantitatis augm̃to : Cũ ipseatq idẽ esses.
multo alt̃fidei ꝓcessib: egetuiti In exterioreni hil

Expanded text:
dictionis operetur, quomodo tibi novum et impossibile esse non debeat, quod in Christi substantiam terrena et mortalia commutantur, teipsum qui jam in Christo es regeneratus, interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis vita intrinsecus exsulabas. Subito initiatus Christi legibus et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti, et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es teipso invisibiliter sine quantitatis augmento. Cum ipse atque idem esses, multo aliter fidei processibus exstitisti, in exteriore nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ex hislectori amplioraugeatur sensus & confirm&
patrum auctoritas¬
suis &ait. Accipite & comedite hoc ẽ corpus meũ
Audiant qui uolunt extenuare hoc uerbũ corpr̃s
qđ non situera caro xp̃i. qua e nunc insa cram̃to
quȩdã
tus sit carnis & sanguinis ineo ad modũ sacram̃to.
ut dñsmentiatur & non situera caro eus neq uerꝰ
sanguis. in quib. ueramors xp̃i adnuntiat᷑ : Cũ ipsa
ueritas dicat hoc ẽ corpus meum. similit̃ & decalice.
bibite inquit exhocomnes. hicẽ enĩ sanguis meus
Nouites tamenti. Non qualis cumq sed qui ꝓuob
effund& inremissi onẽ peccatorum. Necitaq. dix̃
cũ fregit & dediteis panẽ. hȩc ẽ ł in hoc mysterio ẽq̃uedã¬
uirtus ł figura corporis mei. sed ait non ficte hocecor
& bibit sanguinẽ meum in meman& &ego inillo
Vnde miror quiduelint nunc quidã dicere. ñ in re
esse ueritatem carnis xp̃i uel sanguinis. sed insa

Expanded text:
ex his lectori amplius augeatur sensus, et confirmetur ex his lectori amplius augeatur sensus, et confirmetur Patrum auctoritassuis, et ait: Accipite et comedite: hoc est corpus meum, etc. Audiant qui volunt extenuare hoc verbum corporis, quod non sit vera caro Christi, quae nunc in sacramentoquaedam virtus sit carnis et sanguinis in eo admodum sacramento, ut Dominus mentiatur, et non sit vera caro ejus, neque verus sanguis, in quibus vera mors Christi annuntiatur, cum ipsa Veritas dicat: Hoc est corBibite, inquit, ex hoc omnes, hic est enim sanguis meus Novi Testamenti, non qualiscunque, sed qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum. Nec itaque dixit cum fregit et dedit eis panem, haec est, vel in hoc mysterio est quaedavirtus vel figura corporis mei; sed ait non ficte: Hoc estet bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Unde miror quid velint nunc quidam dicere, non in re esse veritatem carnis Christi vel sanguinis, sed in sa
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ de hoco perequẽ olim telegis sedicis. & siquid
in eo rep̃henderis aut dubitaueris remandare ñ pi¬
geat:
quia & sinilinco legentib dignum scripsi q iẽ cuilib&
puero dedicaui. ta menad intellegentiã huius mrs¬
totũ spiritale ẽ qđ celebrat᷑ in hoc sacram̃to: quia sp̃iẽ
quiuiui ficat & operatur in eo credentibus a utẽ dĩgne
& ꝑcipientib uitã. Non credentibus uero & indigne
illud manducantibus uereiuditiũ dãpnationis
łaciteni hoccorpus & sanguis quod ipsum fecis sex pm̃
incrucelegimus dũ um eorũ quierant cũ eo in patibu¬
lo c̃fitenti para drsũ prestitit. alteri ueroscilic&
blas phemanti mortis iuditiũ d&minauit Addidi
autẽ huic responsioninraẽ expositũ qđ decaena
ex hocmrs terio inmatheo exposuerã ut & exipso
considerare quaeas quid intelligibilius credendĩ
& hunc expositum in eodem libello adiungasquatin

Expanded text:
nostrum de hoc opere, quem olim te legisse dicis, et si quid nostrum de hoc opere, quem olim te legisse dicis, et si quid in eo reprehenderis, aut dubitaveris, relegere non pigeat. Quia etsi nil in eo legentibus dignum scripsi, quem cuilibet puero dedicavi, tamen ad intelligentiam hujus mystotum spiritale est quod celebratur in hoc sacramento, quia spiritus est qui vivificat et operatur in eo credentibus et digne percipientibus vitam, non credentibus vero et indigne illud manducantibus, vere judicium damnationis. Facit enim hoc corpus et sanguis, quod ipsum fecisse Christum in cruce legimus, dum uni eorum qui erant cum eo in patibulo confitenti paradisi praestitit regnum; alteri vero, scilicet blasphemanti mortis judicium determinavit. Addidi autem huic responsioni nostrae expositum, quod de coena ex hoc mysterio in Matthaeum exposueram, ut ex ipso considerare queas, quid intelligibilius credendum et hoc expositum in eodem libello adjungas: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
censionem parit̃ c̃fitentes incruentã cael ebramus
in ecđis sacrificii seruitutem. Sic &iã admrsticas be¬
nedictiones accedimꝰ & scĩficam̃ pasticipesscĩ corprs
& p̃tiosi sanguinis xpĩ omniũ nr̃orũ redẽptoris effecq:
Honut cõmunẽ carnẽ ꝑcipientes qđ absit. nec utui¬
riscĩficati & uerbo c̃iuncti scđm dignitatis unitatẽ.
aut sic̃ diuinã possidentis habitationẽ seduereuiuifica¬
tricẽ & ipsius uerbi ꝓpriam factã. Vi taenimnatura¬
Am̃ am̃dico uob nisi manduca ueritis carnẽ fili ho¬
minis & biberitis eius sanguinem. non tam̃ eã ut
hominis unius ex nobis existimaredebemur
Quomodo enim iuxtanaturã suã uiui fica trix eẽ
caro hominis poterit. sed utuere propriam eius fac
uultoredere quaeñ intellegit. Habes ad p̃ses dilec¬
tissime qua eoccurrere potuer : quõ pars animȩ ineȩ
mihies celare ñ debui quaelo quiuto portuit m.¬
nime potui. tuautem uelim relegas libelluim

Expanded text:
censionem pariter confitentes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem; sic etiam ad mysticas benedictiones accedimus, et sanctificamur, participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi omnium nostrum redemptoris effecti, sicut communem carnem percipientes, quod absit: nec ut viri sanctificati et Verbo conjuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut divinam possidentis habitationem, sed ut vere vivificatricem, et ipsius Verbi propriam factam; vita enim naturaAmen, amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus, quomodo nihil juxta naturam suam vivificatrix ecaro hominis poterit? Sed ut vere propriam ejus factvult credere quae non intelligit. Habes ad praesens, dilectissime, quae occurrere potuerunt, quoniam pars animae meae es mihi, celare non debui quae loqui ut oportuit minime potui. Tu autem velim relegas libellum
Abbreviated transcription (Latin):
redeptis̃ fideles. &sicut sc̃s testat᷑ cipriañ. neca qua
ꝑ aquã populu s ablutus undeb aptismisi gnificatur.
x ꝑ sanguinẽ xp̃s qui exeonos redem it ac ꝓhoc intelle¬
ueritas carnis : & sanguinis. Non alterius quã xp̃i¬
& tam̃ in mrsterio & figura. Necigit᷑ mirũ sifigura
hoc mysteriũ ẽ & huius misterii uerba tropica locu
tus ẽ nob scilic& ds̃ pat̾ infiliosuo. quicũ sitsplendor
głae & figura ł caracter sicut alii codices habent sub¬
uacuum aueritatesicut nec caracteres łfiguras
uacuas eẽ dicimꝰ litterarũ aui & potestate earũ cũ
eas dẽ figuras tropicelitteras uocamus. Dequosane
intellectu in eo delibello quemtelegis setestaris ꝓpriũ
capitulũ edidi. Hoc mrsteriũ ut & ueritas intellegat᷑
nec tam̃ figuracẽ neg&. Quia in p̃sentiarum sicut ex
partescimus quicquidscimus dedõ. & ex parte teste

Expanded text:
redempti sunt fideles. Et sicut sanctus testatur Cyprianus, nec aqua redempti sunt fideles. Et sicut sanctus testatur Cyprianus, nec aqua per aquam populus ablutus unda baptismatis significatur, et per sanguinem Christus, qui ex eo nos redemit: ac per hoc intelliveritas carnis est et sanguinis, non alterius quam Christi, in mysterio tamen et figura. Nec igitur mirum si figura hoc mysterium est, et hujus mysterii verba tropica locuttus est nobis, scilicet Deus Pater, in Filio suo, qui cum sit splendor gloriae et figura, vel character, sicut alii codices habent, subvacuum a veritate, sicut nec characteres vel figuras vacuas esse dicimus litterarum a vi et potestate earum, cum easdem figuras tropice litteras vocemus. De quo sane intellectu in eodem libello meo, quem te legisse testaris, proprium capitulum edidi, ut hoc mysterium et veritas intelligatur, nec tamen figura esse negetur. Quia impraesentiarum sicut ex parte scimus, quidquid scimus de Deo, et ex parte teste
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ueritas eẽ testatur inapto. &si crediderint hoc ee
ut quida credunt. Nihi lominus illud facinus incurruN
eo qđ falsocredunt. Quia non sicdictũ est ut fas sit eũ denti buorari¬
Vnde tunc facinus ẽ sicredatquis illitunccrediderunt
quib: dicebat. nisimanducaueritis carnẽ filii hominis
& non potuer̃ ferre quiamales apuer̃. &ideo siquis dic̃
hanc carnẽ & hunc sanguinem sicipsa eẽ absq. mr̃ste¬
rio & sacram̃to nec in figurã exparte sumendam ut illi
&ideo fortebeatus agustinus hocita sapere magnũ
facinus eẽdicit. Alio quin quomodo ips eidẽq tã egre
gius doctor contrasedicer& ut recolo insermonib:
ad neophitos. Hoc accipite in quit in paneqđ pe¬
penditinligno. & decalice. Hoc accipite aitin
pependerit incruce quã caro. Neq aliud ꝓfluxerit
piunt credentes id ÷ carnẽ & sanguinẽ ciui admisc&
aqua in quib renatis sacram̃tis. &ideo hȩc duo mis¬
cent᷑ incalice. A qua in quarenati . & sangui sinquo

Expanded text:
 veritas esse testatur in aperto. Et si crediderint hoc ita esse ut quidam credunt, nihilominus illud incurrunt facinus, eo quod falso credunt, quia sic dictum est ut fas sit eum dentibus vorarUnde facinus esse si credat quis, sicut illi tunc crediderunt quibus dicebat: Nisi manducaveritis carnem filii hominis; et non potuerunt ferre, quia male sapuerunt. Et ideo si quis dicit hanc carnem et hunc sanguinem sic ipsa esse absque mysterio et sacramento, nec in figura ex parte sumendam, ut illiipat. Et ideo forte beatus Augustinus hoc ita sapere, magnum facinus esse dicit. Alioquin quomodo ipse idemque doctor tam egregius contra se diceret, ut recolo, in sermonibus ad Neophytos. Hoc accipite, inquit, in pane, quod pependit in ligno; et de calice: Hoc accipite, ait inpependerit in cruce, quam caro; neque aliud profluxerit piunt credentes, id est carnem et sanguinem cui admiscetur aqua, in quibus renati sunt sacramentis, et ideo haec duo miscentur in calice. Aqua, in qua renati; sanguis quo
Abbreviated transcription (Latin):
uictima ab a&no interituani mã saluat. quaeillã
nob̵ mortẽ unigeniti ꝑmrsterium reparat. Qui
lic& surgens a mortuisiã ñ morit᷑. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑ : Iam̃ inseipso in mortalis atq. incor¬
ruptibilit̃ uiuens. ꝓnobiterũ in hocmrsterios acrȩ
oblationis immolat᷑ Euis quippeibicorp̃sumit᷑
Ciuscaro inpopuli s alute pastit᷑. Eius sanguis nĩã¬
in manꝰ infideliũ. sed inora fideliũ fundit᷑ Hincergo
passionẽ unigeniti filii sẽꝑimitat᷑. Quis enĩ fidelium
habere dubium possit in ipsa immolationis hora. ad
sa c̃ dotis uocẽ caelos aperire . In illo ihũ xp̃i mrsterio.
angelorũ choros ad eẽ sũmis imasociari. Terrã caeles¬
tib iungi. unũ quid ex ui sibilib: atq in uisibilib. fieri

Expanded text:
victima ab aeterno interitu animam salvat, quę illam victima ab aeterno interitu animam salvat, quę illam nobis mortem unigeniti per mysterium reparat. / Qui licet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. ejus caro in populi salute patitur, ejus sanguis non jin manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo passionem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena caelestibus iungi, unum quoddam ex visibilibus atque invisibilibus fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ. Quia &ipsa responsio quando in t̃roga¬
ti confitem᷑ xpm̃ cottidie in mrsterio immolariad
celebrationẽ ꝑtin& sacramenti qđ semel factũ ẽ
quando immolatus ẽ ꝓsalute mundi inseipso ac
ꝑ hoc quia siccredimꝰ spiritalit̃ fieri nec istudest
si neipso qđ tunc gestum ẽ sac ramento nec illud
reiteratur in facto ut moriat᷑ xp̃s sedimmolat᷑ ꝓ
incurramus. Quia sicut ut ips eidẽ doctorait.
sacramentũ fidei fidesẽ. siccorpus xpĩ & sanguis
in hoc sacram̃to ueracaro & sanguis ẽ . nihilẽ autẽ in
quit aliud crederequã fidem haberȩ ꝓpt̃ fidet sacra¬
m̃tũ quia & ipsaresponsio adcelebrationẽ ꝑtin&
sacramenti. ex quodat᷑ intellegi quia ñ om̃s continuo
quibeatũ agustinũ legunt eũ intellegunt. cuius rei
sa cram̃ta beatus gregorius indełogorum libro iIͦIi.
dõ lacrimarũ sacrificia. cottidianas carnes eius &
sanguinis hostias immolare. Haec nãq singularit̃

Expanded text:
sacramentum, quia et ipsa responsio quando interrogasacramentum, quia et ipsa responsio quando interrogati confitemur Christum quotidie in mysterio immolari, ad celebrationem pertinet sacramenti, quod semel factum est quando immolatus est pro salute mandi in seipso. Ac per hoc quia sic credimus spiritualiter fieri, nec istud est sine ipso quod tunc gestum est sacramento; nec illud reiteratur in facto ut moriatur Christus, sed immolatur pro incurramus. » Quia sicut ipse doctor dicit, sacramentum fidei fides est: sic corpus Christi et sanguis in hoc sacramentoiud, inquit, credere, quam fidem habere propter fidei sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti. Ex quo datur intelligi, quia non omnes qui beatum Augustinum legunt, intelligunt. Cujus rei sacramenta beatus Gregorius in Dialogorum libro quarto Deo lacrymarum sacrificia, quotidianas carnis ejus et sanguinis hostias immolare. » Haec namque singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe maximehaustu interioris assume: Acdeinde
nec dubit& quisquã primarias creaturas nutu poten¬
tiae p̃sentia maiestatis indominici corpr̃s transi reposse
naturã. Cũ ipsũ hominẽ uideatartificio caelestis mi¬
sericordiexpĩ corp̃ effectũ Haec sc̃orũ fides carissime.
quãuis multi ex hoc dubitent quia ille integerman& :
ut hoccorp̃xp̃i & sanguis cẽpossit: Qui ñ crederent si
uidissent duo decĩ cophinos fragm̃torũ & septẽ sportas
Nã exipsaxp̃i benedictionemanauit tantau bertas.
& ñ aliud fuit qđ comestũ ẽ & qđ sublatũ nisi ipsipanes¬
quinq aut septẽ quanto magis quia uerbũ carofac¬
tũ ẽ. pullulat uerbi caro &manat in sacram̃to uber
in his omnib: ut opinor beatus agustinus a reliquis
scĩs patrib: quuinquã plurimis hoc ita eẽ ut saluator
xp̃i & sanguissic̃ sacramentum fidei fides ẽ. Nihil
enĩ ẽ crederealiud ait. quã fidẽ haberȩꝓpt̃ fidei

Expanded text:
suscipe, et maxime haustu in teriori assume. » Ac deinde: suscipe, et maxime haustu in teriori assume. » Ac deinde: « Nec dubitet quisquam primarias creaturas nutu potentiae, praesentia majestatis, in Dominici corporis transire posse naturam, cum ipsum hominem videat, artificio coelestis miseridordiae, Christi corpus effectum. » Haec sanctorum fides, charissime, quamvis multi ex hoc dubitent quomodo ille integer manet, et hoc corpus Christi et sanguis esse possit. Qui non crederent, si vidissent duodecim cophinos fragmentorum, et septem sportas,a Christi benedictione manavit tanta ubertas; et non aliud fuit quod comestum est, et quod sublatum, nisi ipsi quinque panes aut septem. Quanto ergo magis, qui Verbum caro factum est , pullulat Verbi caro, et manat in sacramento ubertin his omnibus, ut opinor, beatus Augustinus a reliquis sanctis Patribus, qui in quamplurimis hoc ita esse, ut Salvator i fides est. Nihil enim est aliud credere, ait, quam fidem habere propter fidei
Abbreviated transcription (Latin):
c̃firmatineo opere ad populũ ubides a cram̃to corpr̃sxp̃i
& sanguini sut p̃tuli loquit᷑. Quos secutus subtilissimꝰ
disputator p̃fat̾ pat̃ agustinus ut dixi. hoc accipite in qͥt
in pane qđ pependitinligno. & hocaccipite in calice
tea biber̃ incalicecredentes qđ fuder̃ incruceseuientes
Hinc qq̃ eusebius emissenus. receda tergo inquit
omne in fidelitatis ambiguũ quando quidem quiaue¬
torẽ muneris ipse&iã & testisueritatis. Nã inuisi¬
bilis sacerdos uisibilescreaturas insubstantiã corpr̃r
& sanguinis sui uerbo suosecr&a potestate conuertit
itadicens. Accipite & edite hoc ẽ enĩ corpus meũ
& scĩficatione rep&ita. accipite & bibite hic ẽ san¬
guis meus. Ergo inquit ad nutũ p̃cipientis dnĩ re¬
pente exnihilo substiter̃ excelsa caelorũ ꝓfunda
fluctuũ iasta terrarum: Paripotentia inspirita lib
sa cram̃tis: Verbienĩ p̃cipit uirtus & reiseruit effectꝰ

Expanded text:
firmat in eo opere ad populum ubi de sacramento corporis Christi et sanguinis loquitur. Quos secutus subtilissimus disputator praefatus Pater Augustinus, ut dixi: « Hoc accipite, inquit, in pane quod pependit in ligno, et hoc accipite in calice tea biberunt in calice credentes, quod fuderunt in cruce saevientes. » Hinc quoque Eusebius Emissenus: « Recedat ergo, inquit, omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos, visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et edite, hoc est enim corpus meum; et sanctificatione repetita: Accipite et bibite, hic est sanguis meus. Ergo sicut, inquit, ad nutum praecipientis Domini repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum: pari potentia in spiritalibus sacramentis, ubi praecipit virtus rei servit effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ ẽ in nouã creaturã trans formati& innouati¬
ut ex hac nouacreatura uiuamus. Dicit &iã beatusagus¬
tinus cuiuste cõmoueri sententi a dixisti dehacread
boni faciũ ep̃m inepisto lasua Sicut & nos inquitso¬
lemus loqui dediepassionis xp̃i ꝑsingulas sollẽ pni¬
tates paschȩ. Hodie in quim̃ resurrectio xp̃iẽ quȩ
ante plures annossemel factaẽ lic& ꝑ totcurricula
annorũ ipsa cadẽq. reuoluta eẽ dicat᷑ ut & eẽ ipsa credat᷑
& ñ nisi insemel facta intellegat᷑ & ideouere ñm̃tit᷑
quidic̃. hodiexp̃i resurrectio ẽ qr i psa eadẽq ẽ quodã mͦ
ꝓptreuolutionum temporis. Deinde addidit p̃fatus
doctor ut modũ loquendi intellegeremus ñ qđ sibi c̃tra¬
rius eẽ credat᷑ aut p̃missã sententiã suã ad neophitos
uenit refellere sed ut intelligere potuis semꝰ qđ a libitro¬
picedictũ eẽ mons trauerat . neq m̃tit᷑ inquit quiint̃¬
lari quia ex ipsȩ similitudinererũ earũ quarũs acra¬

Expanded text:
ormati et innovati, ex hac nova creatura vivamus. Dicit enim beatus Augustinus , cujus te commoveri sententia dixisti, de hac re ad Bonifacium episcopum in epistola sua: « Sicut et nos, inquit, solemus dicere de die passionis Christi per singulas solemnitates Paschae; hodie, inquimus, resurrectio Christi est, quae ante plures annos semel facta est, licet per tot curricula annorum ipsa eademque revoluta esse dicatur, ut et esse ipsa credatur, et nonnisi semel facta intelligatur. Et ideo vere non mentitur qui dicit, hodie Christi resurrectio est, quia ipsa eademque est quodammodo propter revolutionem temporis. » Deinde addidit praefatus doctor, ut modum loquendi intelligeremus, non quod sibi contrarius esse credatur, aut praemissam sententiam suam ad neophytos velit referre, sed ut intelligere possemus, quod alibi tropice dictum esse monstraverat. « Neque mentitur, inquit, qui intelari; quia ex ipsa similitudine rerum earum quarum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
scribens ad solem posui. sed in soliditate fidei ex
caritatexp̃i interius spũ solidante semina uitae
sȩui. Vn de uotorũ filicensura fide & dilectionis
gratia &iamint̃ mundi turbines. praesertim
dum nr̃t suis discordiarum anfrictibus pgene
labitur orbis. effusa suꝑmagnates contentione
imperii diuino arbitrio quorum litemultum
diuque concussus. tandẽ occulta qua ea p̾rinci¬
pio ꝑpartes hinc inde concreuerant. delictorũ
habenis ubiq concupiscentiarum refusis. iam
sua sũ mos feriunt fulgora montes. It aut ni¬
hil nos tras nisi confusio undique ꝑsingula
horarum spatia reꝑcutiat aures

Expanded text:
scribens ad solem posui, sed in soliditate fidei et charitate Christi interius spiritu solidante semina vitae sevi. Unde, votorum filii, censura fidei, et dilectionis gratia etiam inter mundi turbines, praesertim dum nostrarum suis discordiarum anfractibus pene labitur orbis, effusa super magnates contentione imperii, divino arbitrio, quorum lite multum diuque concussus, tandem patent occulta, quae a principio per partes hinc inde concreverant, delictorum habenis ubique concupiscentiarum refusis, jam sua summos feriunt fulgura montes; ita ut nihil nostras nisi confusio undique per singula horarum spatia repercutiat aures:
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTISSIMO FILIO ET UICE XP̃I
praesidente magistro monasticae discipli¬
nae alternis successibus ueritatis cundiscipulo
Nouit igitur nec ambigo tua experimento
disciplinarum sollertia. quod arsenius noster
quem nr̃a nunc nobis saecula. hieremiamalte¬
rũ tuler abillo. infidei temihi cõmi serit rati¬
one. Propter quod a primȩ uo in defessus
curut teraperedeinterundas. Sed fateortibi
magis melotam patris supra uerticem ꝓ fuisse.
quã deni que subuectũ ftu te congratulor eua¬
sussene quoq uicundor non inuacuũ cucurrisse
Iuia n es secutus iuuenilia ut adsolent desideria
quiditinis p̃muntur inuiti disciplinarum com¬
pedibus sed radicatus fidexp̃i ultroneus morib
& uita cottidie ad meliora d nõ iuuantȩ ꝑficis
Neq ut frequentertibi obiecerã su praglacie
sciens silere noluit: Vnde ad huc suspecti sumus. quid di dispensa
exeo ulterius uelit : quẽ iam in spicimꝰ ꝓmissionib mertorũ hiene
diuinitꝰ acgitari:

Expanded text:
ilectissimo filio, et vice Christi praesidenti, magistro monasticae disciplinae, alternis successibus veritatis condiscipulo. Novi igitur, nec ambigo tua experimento disciplinarum solertia, quod Arsenius noster, quem nostra nunc nobis saecula Jeremiam alterum tulerunt ab illo, in fidei te mihi commiserit ratione: propter quod a primaevo indefessus curavi te rapere de inter undas; sed fateor tibi magis melotam patris supra verticem profuisse: qua denique subvectum te congratulor evasisse, me quoque jucundor non in vacuum cucurrissen es secutus juvenilia, ut assolent, desideria, qui diutinis premuntur inviti disciplinarum compedibus, sed radicatus fide Christi ultroneus moribus et vita quotidie ad meliora, Domino juvante, proficis. Neque, ut frequenter tibi objeceram, supra glaciesciens silere noluit. Unde adhuc suspecti sumus quid Dei dispensatio ex eo ulterius velit, quem jam inspicimus promissionibus meritorum hinc inde divinitus agitari.
Abbreviated transcription (Latin):
firmat auctoritas. qr caro mea uere ẽcib: & sanguis
nis uere ẽ potus. Receda tergo omne in fidelitatir
ambiguũ quando quidẽ qui auctor ÷ muneris ipse
&ia testis ẽ ueritatis : Nã inuisibilis sacerdos. uisibi¬
lescreatitras in substantiã corpr̃s & sanguinis sui¬
uerbosuos ecr&a potestateconuestititadicers Accipite
& edite hoc ẽ enĩ corpmeũ & scĩficationerep&ita
Accipite & bibite hic ẽs anguis mr̃ Ergosicut ad nutũ
praecipientis dñi repente exnihilo substiter excelsa
caelorũ. ꝓfunda fluctuũ uasta t̃rarũ. paripotentia
inspĩtalib: sac iam̃tis uerbi p̃cipituirtꝰ & seruit

Expanded text:
firmat auctoritas: quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum: quando quidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam et invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis suiverbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et comedite; HOC EST CORPUS MEUM: et sanctificatione repetita: it, et bibite; hic est sanguis meus . Ergo sicut ad nutum praecipientis Domini repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum, pari potentia in spiritualibus sacramentis Verbi praecipit virtus, et servit
Abbreviated transcription (Latin):
braponunt᷑. Ut quoscũ xpo unius passionis causa
deuinxerat unius &iã loci religio copular&¬
ETINFRΑ Hoc ẽ ibi requiescere ubi & hostia xp̃s
est & sacerdos. Scilic& ut & ꝓpitiationẽ deoblatio¬
nehostiae consequantur. & benedictionẽ functi¬
onẽq sacerdotis accipiant : EXDIA LOGOBASI¬

Expanded text:
bra ponuntur: ut quos cum Christo unius passionis causa bra ponuntur: ut quos cum Christo unius passionis causa devinxerat, unius etiam loci religio copulart, hoc est, ibi requiescere, ubi et hostia Christus est et sacerdos; scilicet ut et propitiationem de oblatione hostiae consequantur, et benedictionem functionemque sacerdotis accipiant. Inter ca
Abbreviated transcription (Latin):
dendo accipere non tantum insacram̃to quod &
multimali faciunt sedusq ad spr pasticipationẽ¬
manducemus & bibȩmus & in dnĩ corpore tã quã
mẽbra maneamus &ut eiusspũ ueg&emur &in¬
multi modo nob̵ cũmandacant & bibunt tem¬
poraliters acramenta qui habebunt infine a &er¬
ec teergo subara martrres collocant᷑. quia
suꝑ aram xp̃s inponitur. Recte subal¬
tario iustorũ animȩrequiescunt. quia suꝑ alta¬
recorpus dnĩ offertur. Nec in merito illic iusti
uindicta sanguinis postulat᷑ ubi &iã ꝓpeccatorib¬
xpĩ sanguieffundit᷑. Conueniente s igit᷑ & quas.
pquodã consortio ibi martrribus sepultura decre¬
taẽ ubi mors dnĩ cottidiecelebrat᷑ sicutipseait
Quotienscũq hae feceritis mortẽ dñĩ annunti abitis
donecueniat. Scilic& ut qui ꝓpt̃ mortẽ eius mortui
fuerint sacram̃ti eius mysterio requiescant
Non in merito inquã consortio quodã illicoccisis¬
& tumulus constituit᷑ ubioccisionis dominicȩmẽ¬

Expanded text:
dendo accipere, non tantum in sacramento, quod et multi mali faciunt, sed usque ad spiritus participationemanducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur,multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter Sacramenta, qui habebunt in fine aeterecte ergo sub ara martyres collocantur, quia super aram Christus imponitur, recte sub altario justorum membra requiescunt, quia super altare corpus Domini offertur; nec immerito illic justi vindicta sanguinis postulatur, ubi etiam pro peccatoribChristi sanguis effunditur. Convenienter igitur, et quasi pro quodam consortio ibi martyribus sepultura decreta est, ubi mors Domini quotidie celebratur, sicut ipse ait, Quotiescumque haec feceritis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat : scilicet ut qui propter mortem ejus mortui fuerant, sub sacramenti ejus mysterio requiescant. Non immerito, inquam, consortio quodam illic occisis tumulus constituitur, ubi occisionis Dominicae mem
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est ergo panis decaelo descendens. siquis ex ipso
manducauerit non mori&ur in a&ernum
Sed qđ ꝑtin& inquit aduirtutẽ sacramenti non qđ
ꝑtin& ad ui sibilem sacram̃tũ. &quimanducat
intus ñ foris quimanducat corde non qui p̃mitdente

Expanded text:
o descendens; ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed s̃ inquit quidam qui non credunt
Ipsidicebant durus ẽ hic sermo. quis eũ potestaudire
Sedut docer& nos &iam ipsum crederedoniesse.
Non meriti. sicut inquit dixiuobis. Nemouenit
ad menisicui datum fuerit a patremeo:

Expanded text:
Sed sunt, inquit, quidam, qui non credunt. Ipsi dicebant, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Sed ut doceret nos etiam ipsum credere doni esse, non meriti: Sicut, inquit, dixi vobis, nemo venit ad me, nisi cui datum fuerit a Patre meo.
Abbreviated transcription (Latin):
magnus inactiuauita simplex autẽ in fide &errabat
panemistum. quẽ sumimus. sed figuram qͥ eẽ
Hocautẽ audientes duosenes quod dicer& hunc ser¬
monẽ scientes quia magna e& uita eq & conuersa¬
tio cogitauer̃ quia in nocent̃ & simplicet̃ dicer&
hoc & uener̃ ad eum & dicuntei. Ab ba sermonẽ
audiuimuscuiusdam infidelis quidicit. quia
panis que sumimus. non naturalis corpus xpĩ
sed figuraẽ eius. Senex aiteis. Ego sum quihoc
dixi. illiautem rogabant eum dicentes. Nonsic
teneas abba sed sicut ecła catholica tradidit
Nosautẽ credimus quia panis ipse corp̾xp̃i est.¬
plas maut hominem adimaginem suã. & nemo
sotest dicere quia non ẽ imagodĩ in conp̃hensibi¬
us. it a & panis quẽ d ix̃ quia corpus meum est cre¬
dimus quia secundum ueritatem corp̾ẽxp̃i
Senex autẽ aiteis. Nisi remipsam cognouero
Nonmihisatis facit p&itio urã . Illia ut ẽ dixer̃
ad eum Dep̃cemurdm̃ ebdomada hac demrs¬
terio hoc & credimus qui ad s̃ reuelat nobis

Expanded text:
magnus in hac actpanem istum quem sumimus, sed figuram ejus esse. Hunc autem duo senes audientes quod diceret hunc sermonem, scientes quia magna esset vita ejus et conversatio, cogitaverunt quia innocenter et simpliciter diceret hoc. Et venerunt ad eum, et dicunt ei: Abba, sermonem audivimus cujusdam infidelis, qui dicit quia panem quem sumimus non naturale corpus Christi, sed figura est ejus. Senex ait: Ego sum qui hoc dixi. Illi autem rogabant eum dicentes: Non sic teneas, abba, sed sicut Ecclesia catholica tradidit. Nos autem credimus quia panis ipse corpus Christi est, etplasmavit hominem ad imaginem suam, et nemo potest dicere quia non est imago Dei incomprehensibilis; ita et panis quem dicit quia corpus meum est, credimus quia secundum veritatem corpus est Christi. Senex autem ait eis: Nisi rem ipsam cognovero, non mihi satisfaciet petitio vestra. Illi autem dixerunt ad eum: Deprecemur Dominum hebdomada hac de mysterio hoc, et credimus, quia Dominus revelat nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ immolatũ dñm nr̃m & incenso adstantẽ
uideris sacerdotẽ. atq in p̃cantẽ om̃sq pariter
p̃tioso llo imbui sanguine. adhucte eẽ cũ hominib:
arbitraris. & non continuo animo translatus in
caelos. omnẽq demente sensũ carnis excludens
Nuda anima sensuq mundissimo eaquaesunt
beniuolentia . qui sursum sed& addexterã patris
sacrificitamentẽ pr̃. hominũ manib: c̃tin&ur
traditurque lambere cupientibus eum. & cum
beneratione conplecti. fitque hoc totum. sub
Ecordiaes cãlargitio. quando hiquiista depen¬
dunt quidoperent᷑ intellegunt. Nã dicented nõ
nisi manduca ueritis carnẽfilii hominis & biberitis
sanguinẽ eius. ñ habebitis uitam in uobis: Sic sa¬
crem̃sȩ cõmunicare deb&is ut nihil prorsus deueri¬
tate corporis xp̃ĩ & sanguinis ambigatis Hoc enĩ
ore sumit᷑. qđ fide creditur. & frustraabillis
amenres pond&ur. a quibus contra id quod accipitꝰ
disputatur

Expanded text:
Nam, cum immolatum Dominum nostrum et incenso astantem videris sacerdotem, atque imprecantem, omnesque pariter pretioso illo imbui sanguine, adhuc te esse cum hominibus arbitraris, et non continuo animo translatus in coelos, omnemque de mente sensum carnis excludens, nuda anima, sensuque mundissimo ea quae sunt benevolentia! qui sursum sedet ad dexteram Patris, sacrificii tamen tempore hominum manibus continetur, traditurque lambere cupientibus eum, et cum benedictione complecti, fitque hoc totum sub cordiae sancta largitio, quando hi qui ista dependunt, quid operentur intelligunt, nam dicente Domino: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitissanguinem eius non habebitis uitam in uobis, sic sacre mense communicare debetis ut nichil prorsus de ueritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur. Et frustra ab illis amen respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ipsũm anducantes eum id÷ ipsum accipienter
a& nãuitã . quam non habebamus ex nobir¬
bat᷑ inmanibus suis. Hocuere quomodo fieripos¬
sitin homine quis intelligat qui senĩ portat᷑
inmanib suis r manib enĩ aliorũ potest portari
homomanib: suis nemoportat᷑. Quomodo intel¬
ligat᷑ in ipsodđ scđm litterã non inuenimꝰ. in xp̃o
autẽ in uenimꝰ. Ferebatur enim xp̃s inmanib: suis

Expanded text:
ipsum, manducantes eum, id est ipsum accipientes vitam aeternam, quam non habebamus ex nobibatur in manibus suis. Hoc vero quomodo fieri possit in hoin manibus suis? Manibus aliorum potest portari homo, manibus suis nemo portatur. Quomodo intelligatur in ipso David secundum litteram. non invenimus; in Christo autem invenimus. Ferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
anceps factussũ. timeo adorare terrã. nedam¬
nobis ad manducandã & ad salutem dedit
Nemo illã carnẽ manducat nisi prius ad ora uerit
inuentum est que mad modum ador& talesca bel
lum pedum dnĩ & non solũ non peccamus ado¬
rando sed pecamus non adorando.¬

Expanded text:
Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnobis ad manducandum ad salutem dedit. Nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit. Inventum est quemalum pedum Domini, ut non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentem ubi erat prius. Quid sibi uult hoc¬
uos scandalitat: putastis quia de hoc corpore
qđ uid& is partes facturus sum. & mẽbramea
consessurus & uobisdaturus. quid si ergo uide¬
ritis filiũ hominis ascendentem ubi erat prius.
certequi integerascendere potuit consum iñ potuit
Ergo & decorpore acsanguinesuo. dedit nobis
salubrem refectionem: & tã magnã breuiter
soluit desua integritate questionem: Manducent
ergo qui manducant. & bibant quibibunt.
esuriant & siciant. Uitam manducent uitam
bibant. Illud manducare reficiẽ Sed sic refice
ris ut non deficiat undereficeris. Illud bibere
quid ÷ nisiuiuere manducauitam bibeuitã
habebisuitam & inte graẽuita. Tunc autẽ hoc
erit id ÷ uita unicuiq eritcorpus & sanguis xp̃i.
si qđ in sacramento uisibiliter sumitur. in ipla
ueritate spĩtalit̃ manduc&. spĩtalit̃bibatur

Expanded text:
ascendentem ubi erat priusascendentem ubi erat priusomini: « Putatis quia de hoc corpore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo de corpore et sangsalubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de sua integritate quaestionem. Manducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt; esuriant et sitiant: vitam manducent, vitam bibant. Illud maris, ut non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid est, nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam, habebis vitam, et integra est vita. Tunc autem hoc erit, id est vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate spiritaliter manducetur, spiritaliter bibatur
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus ueracẽ magistrũ diuinum redẽp¬
torẽ humanum saluatorẽ. cõm̃dantẽ nobis p̃tiũ
nrm̃ sanguinẽ suum. Locutus ẽ enim nobis
decor pore & sangui nesuo quorũ corp̾dix̃ escã.
sangunẽ potum. Sacram̃ tũ fideliũ agnoscunt
fideles. Audientes autẽ quidaliud quã quiaudiunł.
cũ ergo cõmendans talemȩscã & talẽ potum dicer&
Nisimanducaueritis carnẽm eã & biberitis sangui¬
nẽ meũ non habebitis uitã in uob. & hoc dicer& de
uita quis alius quã ipsauita: Critautẽ illi homini
mors non uita. quimendacemputauerit uitã
Scandalitatis discipuli es non quidẽ omnes sed plu¬
rimi. Dicentes apud sem& ipsos. Durus ẽ hic
sermo. Quis eũ potestaudire. cũ autẽ hoc dñs
apud semetipsũ cognouiss&. & murmura cogi¬
tationis audiss& cogitantib: nec sonantibus uoce.¬
respondit. ut seauditosesse cognoscerent & talia
cogitaredesinerent. Quid ergores pondit u
hoc uosscandalizat: siergo bderitis filiũ hominis

Expanded text:
udivimus veracem Magistrum, divinum Redemptorem, humanum Salvatorem, commendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo: corpus dixit escam, sanguinem potum. Sacramentum fidelium agnoscunt fideles. Audientes autem quid aliud quam audiunt? Cum ergo commendans talem escam et talem potum diceret, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis et hoc diceret de vita, quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam; scandalizati sunt discipuli ejus, non quidem omnes, sed plurimi, dicentes apud se ipsos, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Cum autem hoc Dominus apud semetipsum cognovisset, et murmura cogitationis audisset, cogitantibus, nec voce sonantibus respondit, ut se auditos esse cognoscerent, et talia cogitare desinerent. Quid ergo respondit? Hoc vos scandalizat? Si ergo videritis Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
manducare corpus eius & sanguinem bibere.
Quimanducatinquit carnẽ meã &bibit sanguinẽ¬
meum in me man& & ego in illo. Hocergo ẽ man¬
ducare illã aescam &illumbibere potum in xpõ
manere &illũ manentẽ insehabere. De inde ait¬

Expanded text:
manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac pe
Abbreviated transcription (Latin):
illicautẽ saci&as. Satiabitͥinquit ꝓph&a dũ mani festa¬
bit̃głatua Transi tergo xp̃s in nob dehocsđo ad patrẽ
transeamꝵ & nosin illo: Quiacũ illo simulom̃s siqꝰ mẽ¬
bra c̃numeram una ꝑsona & unũ corp̾sumꝰ Quiautẽ
ad huc resident ꝑdesidiã suꝑ ollas carniũ & neglegen¬
tiã. ñ cũ illo hinotrans eunt neq festinant ad patriã
Id circopaschanũ quã ritecaelebrant qr pascha atran¬
situ nominat᷑. Undeuotorũ fili trans eam̃ hinc fes¬
tinantes succentis m̃tib: & calciatis in p̃paratione
euangłii pacis pedib:. ut ad illaresurrectionis gau¬
dia quantotius uenire ualeamus: ł ꝓP¬

Expanded text:
illic autem satietas. Satiabimur, inquit Propheta, dum manifestaillic autem satietas. Satiabimur, inquit Propheta, dum manifestabitur gloria tua . Transit ergo Christus in nobis de hoc saeculo ad Patrem, transeamus et nos in illo, quia cum illo simul omnes, si ejus membra connumeramur, una persona et unum corpus sumus. Qui autem adhuc resident per desidiam super ollas carnium et negligentiam, non cum illo hinc transeunt neque festinant ad patriam. Idcirco Pascha nunquam rite celebrant, quia Pascha a transitu nominatur. Unde, votorum fili, transeamus hinc festinantes succinctis mentibus et calceatis in praeparatione Evangelii pacis pedibus, ut ad illa resurrectionis gaudia quantocius venire valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmed &is illũ festinantes. Estenĩ phaseid ÷ transit̃ dni
Alio quindesidia torpentes & hic in scđi actib remoran¬
tes. ñ digne cõmedunt paschaui delic& carnes agni.
& ideo satis tim̃dũ talib: necũ egrptiis nocte perimant᷑¬
dũ sopore peccati p̃munt᷑. Vastant᷑ enĩ ab angelo quo¬
quã intꝰ cͣscientia : saluant᷑ uero lũbis succ incti & calciati
pedib: baculoxpĩ sustentati ad patriã hinc quantotius
sũ mom̃tis ardore ł desiderio festinantes. Estenĩ phaseid÷
transit̃ dnĩ. Puta sergo bñe qđ lateat dm̃ ullius c̃scientia.¬
ñ dicosi criminib: ẽ obuoluta uerũ ignauia sitorpeat n
caritateñ ficta festinꝰ transeat. deagni carnib: iure ñ cõ¬
medit qr legẽ in hociubentis uiolat: ꝓpterea quotiens
ea pcipimꝰ at tollamꝰ m̃tes indesideriũ & ꝑ ardorẽ fideifes¬
tinemꝰ ad tantã saci&atẽ uisionis qr nimirũ hicgustꝰ ẽ

Expanded text:
Comedetis illum estinanter. Est enim phase, id est transitus Domini. Comedetis illum estinanter. Est enim phase, id est transitus Domini. Alioquin desidia torpentes, et hic in saeculi actibus remorantes non digne comedunt Pascha, videlicet carnes Agni; et ideo satis timendum talibus, ne cum Aegyptiis nocte perimuntur, sopore peccati premantur. Vastantur enim ab angelo, quoquam intus in conscientia. Salvantur vero lumbis succincti, et calceati pedibus, baculo Christi sustentati, ad patriam hinc quantocius summo mentis ardore vel desiderio festinantes. Est enim phase, id est transitus Domini. non dico si criminibus est obvoluta, verum ignavia si torpeat. charitate non ficta, festinus transeat, de Agni carnibus jure non comedit, quia legem in hoc jubentis violat. Propterea quoties ea percipimus, attollamus mentes in desiderium, et per ardorem fidei festinemus ad tantam satietatem visionis, quia nimirum hic gustus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex his aut eoctũ aqua sed assas tantũ ignipassionis xp̃i
cũ lactucis agrestib absq ferm̃to Id÷ ut in auimis sinceri¬
tatis & ueritatis eas comedamus absq. ferm̃to corrupti
b uirgines generant᷑ Vnde constat qđ nulli periculo¬
sius eac̃tingunt: quã luxuriosi dincesti: ꝓpterea pri¬
mnũ hoc loco & lexcastitatis in renibs̃ quorũ scrutator : dĩ
ꝑseipsũ affigit᷑ Nasi qui uxorib: debitũ reddunt in
lege n poss addm̃ neq ad panes ꝓpositionũ neq adulla
legis consecra tanisi prius saltẽ triduo ł coamplius
sci ficent᷑ accedere : quanto magis si uolumus pane illũ
qui decȩlo descendit & agnidĩ carnes digne comedere
necesse ẽ ab omnib: peccatio perib: uacarepuri ficationẽ-¬
inpedib: nedũ sumꝰ inuia istius scđi. a serpente mordeam᷑
Etbaculũ inmanib: dequolegit᷑ in psalmo uirgatua &
baculus tuus ipsa me c̃solatar̃. Quib. ita p̃missis. sicait:

Expanded text:
quid ex his aut coctum aqua, sed assas tantum igni passionis Christi quid ex his aut coctum aqua, sed assas tantum igni passionis Christi cum lactucis agrestibus absque fermento, id est, ut in azymis sinceritatis et veritatis eas comedamus absque fermento corruptiobus virgines generantur. Unde constat quod nulli periculosius ea contingunt quam luxuriosi et incesti. Propterea primum hoc loco et lex castitatis in renibus, quorum scrutator est Deus, per seipsum affigitur. Nam si qui uxoribus debitum reddunt in lege, non possunt ad Deum, neque ad panes propositionum, neque ad ulla legis consecrata, nisi prius saltem triduo vel eo amplius sanctificentur, accedere; quanto magis si volumus panem illum, qui de coelo descendit, et Agni Dei carnes digne comedere, necesse est ab omnibus peccati operibus vacare, purificationemin pedibus; ne dum sumus in via istius set baculum in manibus; de quo legitur in Psalmo: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Quibus ita praemissis, sic ait:
Abbreviated transcription (Latin):
significationẽ : itanec agnꝰ nisiut ille intellegat᷑ uerus
aduenisse agnꝰ qui exlege multotiens p̃figurabat᷑ & uera
m̃tis innocentia ꝑ eũ cunctis patescer&: Cxerũ quãuis
heđ dicat᷑ mihi ꝓqualitate meriti & obfuscatione delicti.¬
tantiẽ omnino p̃cii ꝓmundiuitaquanti : & carox põi
nimirũ qr nihil aliud mihi quã carox pĩ. Sedideorurs
hed fit poenitenti ꝓmisterioait maledicta facinorum
& peccata expi& sicuti & agnus leuioa quaeq: Hinc &
prius canit᷑ agñdĩ quã comedat᷑ꝰ quatinꝰ ꝓ hocfides inca¬
lescat quia ipsius ẽ caro immolata ꝓnob ut collatrurs
peccatamundi Impl& autẽ hoc sac ram̃tũ ad expiationẽ
ꝓpeccatis nr̃is eaq demũ c̃traximꝰsi noscessem̃ ab his &ita
comedimꝰ utiubem᷑ In unascilic& domo quȩ ẽ scã dĩuiui
eccła extraquã nullifasẽ edere agnicarnes. Neq crudũ

Expanded text:
significationem, ita nec agnus nisi ut ille intelligatur verus significationem, ita nec agnus nisi ut ille intelligatur verus advenisse agnus, qui ex lege multoties praefigurabatur, et vera mentis innocentia per eum cunctis patesceret. Caeterum quamvis haedus dicatur mihi tanti est omnino pretii pro mundi vita, quanti est et caro Christi; nimirum quia nihil aliud est mihi quam caro Christi. Sed ideo rursus haedus fit poenitenti pro mysterio, ut maledicta facinorum et peccata expiet, sicut et agnus leviora quaeque. Hinc et prius canitur Agnus Dei quam comedatur, quatenus per hoc fides incalescat, quia ipsius est caro immolata pro nobis, ut tollat rursus peccata mundi. Implet autem hoc sacramentum ad expiationem pro peccatis nostris, quae demum contraximus, si nos cessemus ab his, et ita comedimus ut jubemur, in una scilicet domo, quae est sancta Dei vivi Ecclesia, extra quam nulli fas est edere agni carnes; neque crudum
Abbreviated transcription (Latin):
sinto ues indextrisdem̃ t̃restituti Sic qq̃ & postlaua¬
crũ idẽ quiagnꝰ ẽiustis. fit & peccatorib heđ: quatin
ꝓhoc &ipsi iustic̃stituant᷑ ut nemoa carnexp̃ĩ & sangin¬
ne extraneus deput &. nisiqui seipsũ culpis exigentib:
iosciderit
Iccequalis eordo : Nã quin manducat carnẽ xp̃ineq. bibit
eĩ sanguinẽ ꝓculdubio necuitã hab& in semanentem
Etquicũq indigne comederit . ñ uirtutẽ carnis sediudiciũ
sibi sumit Porrosiquis peccator : &iã peccaredesiit.
lic& heđ ei tam̃ caroxpĩ sacram̃tũ efficit᷑: ut ꝑhoc & ipse
aduerã in nocentiã redeat & intagnos adextris connume¬
r& Illȩ uero quisẽ ꝑdeinceps post lauacrũ ꝓtegentedõ
incorpr̃ manser̃ nullis obuoluti criminib: digneaccipiunt
agni carnes & potant᷑ s anguine. Verũ tam̃ & sitaloquimꝰ
Non estimandũ qđ hic autille aliud accipiat quã xpĩcarnẽ

Expanded text:
sint oves in dextris clementer restituti: sic quoque et post lavasint oves in dextris clementer restituti: sic quoque et post lavacrum idem qui agnus est justis, fit et peccatoribus haedus, quatenhoc et ipsi justi constituantur, ut nemo a carne Christi et sanguine extraneus deputetur, nisi qui seipsum culpis exigentibus absciderit. 3. Ecce qualis est ordo: nam qui non manducat carnem Christi, neque bibit ejus sanguinem, procul dubio nec vitam habet in se manentem; et quicunque indigne comederit, non virtutem carnis, sed judicium Dei sumit. Porro si quis peccator est, et jam peccare desiit, licet haedus, ei tamen caro Christi sacramentum efficitur, ut per hoc et ipse ad veram innocentiam redeat, et inter agnos a dextris connumeretur. Illi vero qui semper deinceps post lavacrum, protegente Deo, in corpore manserunt, nullis obvoluti criminibus, digne accipiunt agni carnes et potantur sanguine. Verumtamen si ita loquimur, non aestimandum quod hic aut ille aliud accipiat, quam Christi ca
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ uerũ sua benignitate agnus seuuitulus uerbi di¬
Alio quin quo modo int̃agnos quos addextris locabit
peccator uenia recepta ouiscentesima restitu&. nisi gra¬
tia unit xp̃i . iã ineo unũ corp inueniat᷑ n uerũ tam̃ nec
mirũ sim hocmysterio xp̃s ꝓpeccatorib: quasi hedus
accipit. qui inlege quã sȩpesubfigura hrrcus immolat
Vndequia duab. constat substantiis duo ex legehyrci
simul: inlo coofferriiubent᷑ : quorũ unus ꝓpeccatis sorte
d nõ mactat᷑. alt̃ uero uiuens assumit᷑. quẽ emisarium
lex uocat: & suꝑ ei caput om̃s iniquitates filiorũ isrł
c̃fitendo uniuersadelicta atq peccata eorũ in p̃cabaNt.
& sic adheremũ mittebat᷑ portans om̃a peccata filiorũ i srł
legis & peccata nrã suꝑs&ulit: Etadheremũ ubinon a¬
ginta & nouẽ oues in deserto reliquerat festiñ reuolauit
in carne peccatũ ut quierantedi asinis trisiurelo candi

Expanded text:
bitur, verum sua benignitate agnus seu vitulus, Verbi dibitur, verum sua benignitate agnus seu vitulus, Verbi dialioquin quomodo inter agnos, quos a dextris locabit, peccator, venia recepta, ovis centesima restituetur, nisi gratia unitus Christi jam in eo unum corpus inveniatur? Verumtamen nec mirum si in hoc mysterio Christus pro peccatoribus quasi haedus accipitur, qui in lege quam saepe sub figura hircus immolatur; unde, quia duabus constat substantiis, duo ex lege hirci simul uno in loco offerri jubentur. Quorum unus pro peccatis sorte Domino mactatur, alter vero vivens assumitur, quem emissarium lex vocat, et super ejus caput omnes iniquitates filiorum Israel coufitendo universa delicta atque peccata eorum imprecabantur, et sic ad eremum mittebatur, portans omnia peccata filiorum Israellegis et peccata nostra super se tulit, et ad eremum ubi nonaginta et novem oves in deserto reliquerat, festinus revolavit. in carne peccatum, ut qui erant haedi a sinistris jure locandi,