comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵ animas accendit. ita ut inorto cellȩ cui benedie¬
tas inerat: ante eoꝵ occłas nudas septeni puellas mitce¬
te. que coram eis sibi inuicẽ manꝰ tenentes. &. duitius
ludentes. illoꝵ m̃tẽ ad ꝑuersitatẽ libitlius inflãmaret.
Led sc̃s ur decella conspiciens. lapsumq adhic tene¬
riorbꝰ discipłis ꝑtimescens idq ꝓsua soluis fieri ꝑse¬
cutione ꝑtractans: inuidiȩ locum dedit.atq oratoria
cuncta quę construxerat. substitutis prepositis ad¬
iunctis fr̃ibꝰ ordinauit: & paucis secũ monachis abla¬
tis habitationẽ mutauit loci. Moxq ut iur dei eius
odia humiliter declinauit: hunc omp̃s ds̃ t̾ribilit̾
ꝑcussit. Nam cum prȩdictꝰ prb̃r stans insolario Bene¬
dictum discessisse cognosceret & exultaret: ꝑdurante
immobiliter tota domus frabrica. hoc ipsum in qͦ
stabat solariũ cecidit: & ẜ enedicti hoster conterẽs

Expanded text:
discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedicdiscipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentis dñi infectum ueneno panẽ quasi ꝓbenedic¬
tione trausmitteret. Quem iur dei cum gr̃arũ actione
suscepit: s eum quȩ pestis lateret inpane ñ latuit.
dhoram uͦ refectionis illiꝰ exiucina filua coruus ue¬
nire consueuerat & panẽ de manui eiꝰ accipere. Quicũ
more solito uenisset : panẽ quẽ prbr transmiserat. uir
anulo homine possit inueniri. Tunc coruus aꝑto ore ex¬
pansis alis: cura eundẽ panẽ cȩpit discurrere atq cro¬
citare ac si aꝑte diceret: obedire se uelle. & tam̃ iussa
momor dit. leuauit & recessit. Post trium uͦ horaꝵ spa¬
eium abiecto pane rediit & de manu hominis dei
annonam quam consueuerat accepit. Uenerabilis autẽ
pater coutra uitam suã iardescere sacerdotis animũ ui-¬
dens illi magis qua sibi doluit. S predictus florencius
qui magistri corpꝰ necare ñ poruit: fead extiuguendas

Expanded text:
omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedicomnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas
Abbreviated transcription (Latin):
boni uiri miracła. quo plus bibo plus sicio. Gregor.¬
querent. &. sub lȩni redemptoris iugo ceruicem cor¬
dis edomarent : sic̃ inos prauoꝵ. ẽ inuidere aliis uir¬
tutis bonũ qđ ipsi habere ñ appetunt: uicine eccl̃iȩ
prb̃r florentius nomine. huiꝰ nr̃i subdiaconi florentia¬
ni auus. antiqui hostis malicia ꝑcussus scĩ uiri studi¬
is cepit emulari. eiꝰqͦq conuersatiomi derogare. qͦsq etiã¬
ille posset: ab illuis usitatione compescere. Cumq iã
conspiceret se eiꝰ ꝓuectibꝰ obuiare ñ posse & conuersatiois
illiꝰ opinionem crescere atq multos ad statum uite¬
melioris melioris ipso qͦ. opinionis eius preconio inde¬
sinenter uocari: inuidiȩ facibꝰ magis magisq sriccenfu
decerior fiebat. qͥa conuerfacionis illiꝰ habere appetebat
laudem. s habere laudabilẽ uitam nolebat. Qtri eiꝰdem
inuidiȩ tenebris cecatus. ad hoc usq ꝑductus et ut seruo

Expanded text:
boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio. CAPboni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio. CAPquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo
Abbreviated transcription (Latin):
S eñi postulata atq ꝑcepta: ad patris sui imꝑiũ con¬
citus prexit mauriis atq usq: ad eum locum quo
ab unda deducebat᷑ puer. ꝑt̾ram se ire existimans: suꝑ
aquam cucurrit. eumq ꝑcapillos tenuit. rapidoq cursu
rediit. Qui mox ut t̾ram tetigit: ad se reuersus post terga
respexit. & qͥa suꝑ aquas cucurrisset agnouit & qđ presu¬
mere ñpotiusset ut fieret : miratꝰ extremuit factum.
Reuersus ad patrem rem gestam reculit. Uir autem ue¬
nerabilis Benedictus. hoc ñ suis meritis. s obedientiȩ
factum dicebat. seq consciũ in illa iurtute ñ eẽ. quã
nesciens fecisset. S inhac humilitatis inutuȩ amica
contentione: accessit arbiter puer qͥ ereptus ẽ Nam
dicebat. Ego cum ex aqua traherer: suꝑ caput meũ
abbatis melotẽ uidebam atq ipsum me exaqͥs edu¬
cere considabam. Petrus Magna sunt ualde qͦ
uarras ad multoꝵ edificationẽ ꝓfitcura. Ego autem

Expanded text:
etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium conetenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedfactum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi scił tanta erat aquar̃ ꝓfunditas: ut spes ferra¬
menti reqͥrendi nulla iam essec. Itaq ferro ꝑdito
tremebundus ad maurũ monachũ cucurrit gothꝰ
dampnũ qđ fecerat nunciauit. & reatꝰ sui egit pę¬
nitenciani. Qd̃ maurꝰ qͦq monachꝰ. mox Benedicto
ferram̃tũ gotho reddidit dicens. Ecce labora & no¬
li coͣnstari. QUaclam uͦ die dum idem uenerabilis
Begesrius incella consisteret: predictus placidus puer
scĩ uiri monachꝰ ad hauriendam de lacu aquam egres¬
sus ẽ. Lui uas quo tenebat in aquam in caute sub¬
mitens. ipse quoq cadendo secutus ẽ. Quem mox
unda rapuit: & pene unuis sagitte cursu. at̾ra intror¬
sus trarit. Uir auten dei intra cellã positꝰ hoc ꝓtinus
agnouit: & Maurum festine uocauit dicens. frater
Maure curre: qͥa puer ille qͥ hauriendã aquã ꝑ rexe¬
lat in lacum cecidit. iamq eum longiꝰ unda trahit
Les mira & post petrũ apłm inusitata. Benecdictione

Expanded text:
ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requiubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. CAPUT Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
uate. Ualet enĩ om̃ps ds̃. etiam ur illo montis ca¬
cuminȩ aquam ꝓdiicere: ut uobis tanti itineris¬
laborẽ dignet᷑ aufferte. Qui euntes rupem mon¬
tis quam benedictus prȩdixerat. iam sudantẽ
inuener̃. Cumq in ea cõncauũ locum fecissent:
statim aqua repletꝰ. ẽ. Que tam sufficient᷑ emaiuit.
ut nunc usq ubertim defluat. atq ab illo mon¬
tis cacumine usq ad inferiora diriuet᷑. Nlioqͦ
tempore gothus qͥdam pauꝑ sp̃u ad conuers io¬
nem uenit. quem uir dñi Benedictꝰ libentissime
suscepit. Quadã uͦ die ei dari ferram̃tũ uissit qd
ad falcis sinulitudinem falcastrum uocat᷑: ut de loco
quodam uepres abscĩderet quatinus illic fieri ortus
deberet. Locus autẽ ipse quem inundandũ gothus
susceꝑat: suꝑ ipsam laci ripam iacebat. Cumq gothꝰ
idem densitatẽ liepriũ tociꝰ uirtutis annisti fuccide-¬
ret: ferrum de manubrio ꝓsiliens in lacum cecidit

Expanded text:
vate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur. CAPUT tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit,
Abbreviated transcription (Latin):
struxierat: tria sursumm in rupibꝰ montis erant
Et ualde erat fr̃ibꝰ laboriosum semꝑ ad lacii
descendere. ut aquam haurire debuissent. Maxime
quia indeuero montis latere: erat graue descenden¬
tibus. intimore ꝑicłm. Tunc collecti fr̃s exeisdem
tribus monasterus ad dei famulũ ẜeneNictum ue¬
ner̃ dicentes. Laboriosum nobis ẽ ꝓpt̾ aquã cotidie
usq ad lacum descendere. & iccirco necesse ẽ exodẽ
loco monasteria mutare. Quos blande consolat̾os
dimisit. & nocte eadem cũ paruo puerulo nomi¬
ne placido cuiꝰ suꝑiꝰ memoriã feci: eiꝰdem montis
ascendit rupem: ibiq duitiꝰ orauit. Et oratione
completa. tres pecras in eodẽ loco ꝓsigno posicit: atq
ad suũ cunctis illic nescientibꝰ monasteriũ rediit.
Cunq alio die ad eum ꝓnecessitate aquȩ prȩdicti
fr̃s iedissent: dixit. Ite. & rupẽ illam inqua tres
suꝑ inuicẽ positas petras inueneritis: in modico ca¬

Expanded text:
struxerat, tria sursum in rupibus montis erant, struxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico ca
Abbreviated transcription (Latin):
dei uenisset uidem monasteriũ. & constituta
hora expleca psalmodia sese fr̃s inorationẽ de¬
menti fubriam foras trahebat. Tunc eidem patͥ
monasterii pompeiano nomine & mauro dei fa-¬
mulo secreto dixit. Numqͥd ñ aspicitis qͥs ẽ qͥ istũ
monachũ foras trahit : Qui respondentes dixer̃.
Non. Qiubꝰ ait. Oremus ut uos etiam uideatis quẽ
iste monachꝰ seqͥt᷑. Cumq ꝑbiduũ esset oratum:
Maurꝰ monachꝰ iudit. ponpeianꝰ eiꝰdem monasterii
pater uidere ñ potuit. D ie gͥ alia: expleca oratio¬
ne uir dei oratorium egressus. stantem foris mo¬
nachum reꝑꝑit: quen ꝓcecitate corctis sui uirga
ꝑcussit. Qui ex illo diẽ irichil ꝑsuasionis ulters
anigro puerulo ꝑulit: s orationis studiũ immo¬
hilis ꝑmansit. Sicq antiquus hostis dominariũ
ausus ẽ. in eiꝰ cogitatione: ac si ipse ꝑcusus fuisset ex
uerbere.
Exuis autem monasteruis que iueodem loco con¬

Expanded text:
Dei venisset ad idem monasterium, et constituta Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dementi fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. Ex his autem monasteriis quae in eodem loco con
Abbreviated transcription (Latin):
spe suas soboles. ⁊ euitius Maurꝰum. tertulliꝰ uͦ
patricius placidũ tradidit. Eqͥbꝰ maurꝰ iunior cũ
uenis polleret moribꝰ magistri aduitor cepit exi¬
stere. Pacidus uͦ : pueriłis adhuc indolis annos
gerebat. In imno autẽ ex eis mnonasteriis que cir¬
cumqͣ construxerat qͥdam monachꝰ erat qui
adorationẽ stare non poterat. Sed mox ut se fr̃s ad.
sulrum orationis inclunassent: ipse egrediebat᷑ fo¬
ras & m̃te uaga t̾rena aliqua & transitoria agebat.
Ciunq ab abbate suo sepus fiusset admon̾itus. ad
uirum dei dictus ẽ: qui ipse qͦ. eiꝰ stulticie uehem̃t̾¬
increpauuit. E admonasteriũ reuersus: iux duobꝰ
diebꝰ uiri dei admonitionẽ tenuit. Nam die t̾tio
acdusum ꝓpͥum reu̾sus uagari tempore orationis
cȩpit. Qd ctm seruo dei ab̾ eodem monasterĩ patͣ
quem constituerat nunciatũ fuisset: dixit. Ego ue¬
nio. eurq ꝑmetiiet ipsum emendo. Cumq iur

Expanded text:
spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus tem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiincrepavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir
Abbreviated transcription (Latin):
intra cloustra noluit. certamitus campum quesiuit.
Uncle iclem qͦq uen̾abilis benedictus silibentet audis
citius agnoscis: qͥa tauuis ipse ñ tantos indociles de¬
deseruit. quantos in locis aliis ab anue morte
suscitauit. Petrus Ita. eẽ. ut doces. & manifesta
iatio & ꝓlatum congruum testimoniũ declarat.
Sed queso ut de uica tanti patris ad narrationis
ordinem redeas. Oregor Cum iur sc̃s dui in
eadem solitudine uirtututibꝰ signisq suctresce¬
ret: multi abeo in eodẽ loco ad om̃ipotentis dei fc̃
seruiciũ congregati. ita ut illic duodecim mo¬
nasteria cum omĩpotentis iesy xp̃i dñi opicula¬
tione construeret. inqͥbꝰ statutis patribꝰ duodenos
monachos deputauit. Paucos uero secũ retininit.
quos adhuc insua presentia aptius erudire ui-¬
dicauit. Cȩpere etiam tunc ad eum romane
urbis nobiles & religiosi concutrere. suosq ei filios
enũpotenti dño nutriendos dare Tunc qͦ bone

Expanded text:
intra clausintra clausUnde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae
Abbreviated transcription (Latin):
malis labor suꝑuaciuis. Maxime fi ẽ uicino cau¬
se suppetant. que fructum deo ualeant ferre me¬
liorem. Uir itaq sc̃s ꝓpter quẽ custodiendum sta¬
ret. qͥ om̃s unanimiter se ꝑsequentes cerneret :
Et sepe agit᷑ in animo ꝑfectoꝵ qđ silencio pret̾eun¬
dum non ẽ. Quia cum̾ laborẽ suũ sine fructu esse
considerant : in locum aliũ ad laborẽ cum fructu
nugrant. Unde ille qͦ. egregiꝰ predicator: qͥ dissol¬
luerum. qui cert̾amina passionũ ñ solum ipse ap¬
petit. sed ad tolleranda hȩc & alios ascendit: da¬
maci ꝑsecucionẽ passus: & ut potusset euadere
muirum fuẽ sportaq quȩsiuut. ẜ latenter depo¬
iu uoluit. Numquidnam paulum mortẽ dicunꝰ
tuniusse quam se ipse ꝓ iħu amore testat᷑ appetere:
Sed cii eodem loco minorẽ sibi fructum ad esse
co siet & grauẽ laborẽ: ad laborẽ se alibi cũ
fructii seruauit. fortis & enĩ preliator dei teneri

Expanded text:
malis labor supervacuus; maxime si e vicino caumalis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissollucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer depoi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praedicator Dei teneri
Abbreviated transcription (Latin):
& eripuit me demanu hecrodis ⁊ de om̃i expecta¬
tione plebis udeoꝵ Gregonꝰ Dyobũs modis
petre extia nos diicim᷑ quia aut ꝑcogitationis lap¬
sum subnosinet ipsos recedunꝰ aut ꝑ contempla¬
cionis gram suꝑnosinet ipsos letiamur. Ille itaq.¬
qui porcos pauit: uagatione mentis & immundi-¬
cie subsemet ipsum cecidit. Iste uͦ quẽ angłs soluit:
eiꝰq mentẽ uiextasi rapiut extra se qͥdem s super
semet  fuit. Uterq gͦ ad se redũt. quando & ille ab
errore oꝑis se collegit ad cor & ille a contempla¬
cionis culmine adhoc rediit. qđ incellectu cõmuni
E prius fuit. Uenerabilis gͥ SeNEDictus in illa
solicudine habitauit secum: inquantũ se intra
cogitationis claustra custodiuit. Nam qͦcienscũq
hunc contemplationis ardor in altum rapuit: se
ꝓcul dubio subse reliqͥtPerus Placet qđ
dicis. Sed queso respondeas: si deserere fr̃s debuit
qͦs semel suscepit Gregonꝰ Ut ego petre existi¬
mo. ibi adunati eguanimit̾ portancdi sunt mali:

Expanded text:
et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaqqui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali,
Abbreviated transcription (Latin):
pis poenitentiã eger reduiuuus ageret: octauo die lȩtus de
corpore exiuit. Perpende petre quȩso hunc dequo loquimꝰ
seuerũ quã dilectum dñs attendit. quẽ contristari nec aqͥ
modicũ ꝑtulit.
Petrus. Iomiranda sunt ual¬
de hec quȩ me inuenio nunc usq latuisse. Sed quid. ẽẽ
dicinius. qđ tales uiri mͦ nequeunt inueniriͤ
Gregorius

Expanded text:
pis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de pis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de corpore exivit. Perpende, Petre, quaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR. Admiranda sunt vale me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid esse dicimus quod modo tales viri nequeunt inveniri. GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
corpus defuncti. seq corã lecto illius cũ lacrimis in terrã dedit.
Cũq uehem̃ter fleret. in terrã caput tunderet. seq reũ mortis
illiui clamaret: repente is qui defunctus fuerat. anima recepit.
Qđ dũ multi qui circuastabant aspicerent: admirationis uocib
enuiisis coeperunt ãplius pregaudio flere. Cũq eum requirerent
ubi tuerit uł quomͦ redisset: ait. Letri ualde erant homines
qui me ducebant. ex quorũ ore ac narib ignis exibat quem
tolerare ñ potera. Cũq ꝑ obscura loca me ducerent: subito
pulchre uisionis iuuenis cũ aliis nobis euntib obuiã factus. ẽ:
qui me trahentib dixit. Reducite illu: quia seuerus prb̃r
plangit. E ius eni eum lacrimis dñs donauit. Qui scilicet re¬
uer susptinus de terra surrecit. eiq poenttentia agenti opẽ
iue interceslionis prebuit. Edũ ꝑdies septẽ de ꝑpetratis cul¬

Expanded text:
corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis cul
Abbreviated transcription (Latin):
ocrina nominat. In qua erat quidã uir utte ualde admi¬
rabilis nomine seuerui: eccłȩ beatȩ maniȩ dĩ genitricis et¬
semꝑ uirginis sacerdos. Hunc cũ quidã paterꝰ familias ad
xxtremii uenisset diem: misiis concite nuncis rogauit ut ad
se quantotius ueniret. siuisq orationib ꝓ peccatis eius int̾¬
cederet. ut acta de malis suis poenitentia. solutus. culpa ex
corpore exiret. Qui uidelicet s acerdos inopinate contigit.
ut adputanda uinea. ẽet occupatus. atq ad se uenientib
diceret. ante cedite. ecce ego uos iubsequor. Cũq uideret
sibi in eodẽ oꝑe parũ aliquid suꝑesse: paululũ mora fecit.
ut opus qđ minimii restabat expleret. Quo expleto: coepit
ad egrĩ ꝑgere. E unti uͦ: in itinere occurrentes ii qui prius uenerant
obiuã factisunt dicentes. Quare tardasti patir: Noli fatigari:
quia iam defunctus. ẽ. Quo audito ille contremuit. magniꝰq
uocib se intfectorẽ illius clamare coepit. Flens itaq ꝑuenit ad

Expanded text:
ir vitae valde admirabilis, nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
facta uenerabilis fortunati dii mͥ audire ñ licuit. quę
audire si liceat semꝑ uolo. Sed die alio. ide senȩx rem de
illo magis adhuc mirabile narrauit dicens.
eadẽ tudertina urbe marcellus quidã bone actionis uir:
cũ duab sororib suis habitabat. Qui eueniente molestia
corporis: ipso sacratissimo uesꝑacente iam sabbato pascha-¬
li defunctus. ẽ. Cuiꝰ corpus cũ longiũs c̾et. efferendũ: die
eodẽ sepeliri ñ potuit. Cũq mora. eẽt. teporis ad explendũ
debitũ sepulture: sorores eiuis morte illius afflicte cucurre¬
runt flentes ad uenerabilẽ fortunatii eiq magnis uocib
Camare oxeperunt: Icmius quia aplort uita aei. lepise un¬

Expanded text:
at, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae at, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia malecdixisti mn: ecce ꝑcussus iĩ: Sed pueros quos quie¬
listi iecipe et ꝓme rogo intede. Susceptos itas pucioo
tortuuat st dti dedit dicens. Uade citiuis. et eam suꝑ lacentis
coipuspice Perrexit itaq diatonus: atq ad gothu intregris¬
ius benedictã aqua suꝑ menbra illius asꝑsit. Res mira et
ueheniter stupenda. Mox ut aqua benedicta gothi coram
contigit ita om̃is tractaira solidata. ẽ. et saluti pristinę
cora restitita. ut hora eadẽ de lecto surgeret. et ascenso equo
ita coeptii iter ageret. ac ii nullã unquam lęsionẽ corpors
ꝑtulisiet. Factuq. ẽ: ut qui scõ uiro fortunato pueros cũ prȩ¬
cio reddere oboedientiȩ subiectus noluit: eos sine precio
poena iubactus daret. Hii gͥ ꝯplectis: studebat ad huc senex
de eo et alia narrare. Sed quia ñ nulli aderant. ad quos ex¬
hortandos occupabar. iãq diei tardior hora incubuerat:¬

Expanded text:
Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaeQuia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque pueruFortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuer
Abbreviated transcription (Latin):
non expediat. Dedidẽ gothus in cordis iui feritate ꝓmanens:.
negando discetsit. Die uͦ altera digressurus: rursũ ad ep̃m
uenit. Quẽ udẽ uerbus ꝓpredictis puerulis iterũ ep̃s rogauit.
Cunq adreddendũ nullo mͦ conientire uoluisiet: contristatus
ep̃s dixit. Stio qđ tͥ ñ expedit qđ me contristato discedis.
Quȩ uerba gothus despexit. atq adhospitium reuerfus. eosdẽ
pueros de quib agebatur. equis suꝑ impositoi. cũ suis homi¬
nib premiit. Ipse uͦ stati ascendens equũ: subsecutus. est.
Cũq in eadẽ ciuitate ante beati petri apłi ȩctłam uenuset:
equo eiio pes lapsus. est. Qui cũ eo corruit. et enus mor coxa
eros quos premiserat reduxit. et uiro uenerabili tortunato
mandauit dicens. Rogo te pater: mitte adme diaconum
tuu. Quius diaconus di adiacentẽ uenisset: pueros quos
madotur ol le ep̃o onino negiuerat. ad mediũ decduxit. cosq

Expanded text:
non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum venit, quem eisdem verbis pro praedictis puerulis iterum episcopus rogavit. Cumque ad reddendum nullo modo consentire voluisset, contristatus episcopus dixit: Scio quia tibi non expedit quod me contristato discedis. Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est. Cumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa eros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque
Abbreviated transcription (Latin):
uir tuenit iuodesee. Quiatt. homo ille ionge tat lio
ittil horinib quos uidemꝰ m̃ Nam quicquid ab omipoter¬
te do petuit: ita dũ peteret impetrauit. Cui hoc unum
narro miraculũ: qđ ad prȩsens animo ccurrit. Q uodã nanq
dic gothi uycta tudextinã ciuitatẽ uenerunt:. qui ad partes
rauenne ꝓꝑabant. Sed duios paruos puerulos de possessione
abstulerant: quȩ posiessio pretatȩ tudertine ciuitati subia¬
cebat. Hoc cũ uiro scissimo tortunato nunciatũ fuisset: ꝓtinꝰ
misit. atq coidẽ gothos adie fecit uocari. Quos blando sermone
alloquens: eorii p̾riui ãꝑitatẽ studuit placare. et post intu¬
lit dicens. Quale uliltis preciũ dabo: et puerulos quos abstu¬
qui prior eorũ. ẽẽ uidebatur: respondit dicens. Quicquid
aliud precipis facere parati sumus. nã istos puerulos nullate¬
nui reddemui. Qui uenerandus uir blande minatus. ẽ. dicens
Contristas me et ñ audis patrẽ tuũ. Noli me contristare. ne

Expanded text:
omo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de possessione abstulerant, quae possessio praefatae Tudertinae civitati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos abstuqui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Duo hesterno die uenerunt. qui me eicientes de corpore in
honu locũ duxerunt. Hodie aut unus misius. ẽ. qui dyeit.
uita duitius maniit. Nec tam̃ credendui. ẽ: quia locũ quẽ acceꝑat
ꝑdidit quia dubiũ non est qđ intercelloris sui precib potuit
post mortẽ melius uruere. qui et ante mortẽ studuit om̃ipo¬
tenti dño placere. Sed cur multa de eius uita dicemꝰ cũ nunc
usq ad corpus illius tot uirtutũ docum̃ta teneamꝰ: Demoni¬
acos quippe absoluere. egrotos curare. quotiens ex fide petitur
ut uiuens consueuerat: hoc indesinent facere. et apud mortua
sua ossa ꝑseuerat. Seo libet petre adhuc adualeriȩ¬
ꝓuintię partes narrationis meȩ uerba reducere. de quib me
eximia ualde miracula ex ore uenerabilis fortunati cuius longe
lipiuis menoriã tc̃i contigit aucdise. Qui erebro adme nunc
uo ueuens dũ facta m ueterũ narrat:. noua r fesmno nuu

Expanded text:
Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriovinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione
Abbreviated transcription (Latin):
tamuilii afiuis. eisq referentib siguati ntuisse co qouit
uoi am panis ille primis ẽẽt. et cinerib coopt sis qieit
Quare hunc minime signasti: Qui hec dicens signu cruicis
digito contra primas fecit. Quo signante: ꝓtinꝰ iminsiũ crepitiũ
dedit panis ac si ingens in ignib olla crepuisiet. Qiii dũ
coctui postmodũ fuiset: ab igne subtractus. ea cruce signa¬
tus inuentus. ẽ: quã ñ contactus sed fides fecerat. n eõetĩ¬

Expanded text:
amulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed fides fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. quis eos hinc łeuat Noxq ad eius uocẽ
tante aues uenerunt. quanti serpentes occisi fue¬
rant. Que asportantes singulos &e longius proiei¬
entes: locum habitationis illius minnctum om̃im᷑
aserpentibus reddiderunt. Petruis. O yig
uirtutis. quiel fuisse meriti dicimꝰ. quod eius om
tantum factus est proximꝰ ominipotens deus:
Giegonꝰ.

Expanded text:
ine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem ine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum a serpentibus omnimodo reddiderunt. PETR. Quid virtutis, quid fuisse meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
yid sihomo non fortasse ex malicia. sel ex
iudicem petre ociosus sermo reprebenditur.
quanto magis moxius Pensa gͦ quantum sit
dannabilis: qui amalicia non uacat. si & ille
sermo poepalis est qui a bonitate utilitatis uacat.
Petrus. Assentio. Gregon. Item uir dei
egit aliud. quod sileri nõn debeat. Cum enim
magna enus opinio longe lateq crebresceret.
quidam cliaconus longe positus acd eum ꝑgere
tuduit. ut eius se orationibus cõmenclaret.
Qui ad eius cellulam ueniens: omnem locum
per circuttum inuenit innumeris serpentibus
plenum. Cumq uehementer expauisset: ela¬
mauit dicens. Serue clei ora. Erat autem tũe
mira serenitas. Egressus uero florentius ad celũ¬
occulos de. palmas. tetendit: ut ilam pestem
sierit sciret dñs auferret. Ad eitus uocem subito
celum intonuit. atq idem tonitrus omanes illos
qui eiudem locum occupauerant serpentes: in¬
teretnit. Quas dum uir dei florentiusi inter¬
emptosispiceret: cdixit. Eeee oecidisti illos¬

Expanded text:
id si homo non fortasse ex malitia, sed ex  judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coeluoculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
sit. acradicitꝰ interra teneret᷑ ut palam daret᷑ intellis
qd suꝑ eum ipse ꝑse antiquus hostis sederet. quẽ tanto
uiroꝵ manꝰ mouere ñ possent. Difficultate gͥ facta di
urrum dei missum. ẽ. ut ueniret orando hostem re¬
pelleret. ut lapillẽ leuare potuissẽt. Qui mox uenit:
orationẽ faciens benedictionẽ dedit. Et tanta lapis
celeritate leuatus ẽ: ac fi nullum priꝰ pondus habuisset.
Turic in conspectu uiri dei placuit ut inloco eodem ẽrã
foderent. Euiam dum dui fodiendo altius penetrarent:
hererim illic idolitm fr̃s inuener̃. Quo adhoram casu
in cogͥnam ꝓrecto: exire ignis repente uisus ẽ atq in
cunctoꝵ monachoꝵ occłis qđ om̃e eiꝰdem coqͥnȩ edͥifi¬
ciuni consumeret᷑ ostendit. Cumq iaciendo aquiã.

Expanded text:
sit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, sit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset.Tunc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dirent quamius imaginẽ minime cernerent. Ut
enĩ discipłis sius ueuerabilis pat̾ dicebat. corporalibꝰ
eiꝰ occłis idem antiquus hostis teterrimꝰ & succens
apparebat. qui in eum ore occłisq flãmantibꝰ seuiri
uidebat᷑. Iam uͦ que diceret. audiebant om̃s. Prius
enĩ hunc uocabat ex nomine. Cui cum uir dei mi¬
nune responderet: ad eiꝰ mox contumelias erumpe¬
bat Nam cum
clamaret dicens. Benesticte
Benedicte &
eum sibi nullo mͦ respondi
conspiceret:
ꝓtimis adiungebat. Maledict
& ñ benedicte qͥd mecũ habes: Quid me ꝑsequeris:
S iam nunc expectanda funt contra dei famulũ ani¬
qui hostis noua certamina. cui pugnã qͥdem uolens
intulit. s occasiones tuctorie ministrauit iniritus.
adani die dum fr̃s habitacła eiꝰdem cellȩ con¬
struerent: lapis in mediũ iacebat quem medificiũ
leuare decrener̃. Cumq eum duo uł tres mouere ñ
possent: plitres adiuncti suint. S ita immobilis man¬

Expanded text:
dirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut dirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus.adam die dum fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit. qͣnto contra se aꝑte pu gnantẽ ipsum
magistrum malicie inuenit̾. Castrũ nanq qđ
cassinũ dr̃. in excelsi montis latere si tum est.
Qui uidelicet m̾ons distenso si nit hoc idem castrũ
rccipit. s ꝑtria milla in abcum se sub rigens: ue¬
lud ad aera cacumen tendit. U bi uetustissiuũ
fanũ fuit. in quo exantiquoꝵ more gentilium
a stuldo rusticoꝵ popło apollo coleba tur. Cirẽqq
eciam inculti demonũ luci suctreuerant in
quibꝰ adhuc eodem tempore infideliũ insana
multitudo sacrificuis sacrilegis insudabat. Ibi
itaq ur dei ꝑueniens. contriuit idolum subi̾tait
aram succidit lucos. atq in ipso templo apolli¬
nis. oracłm beati marcini fecit. Ubi uͦ ara eidẽ
nua ad fidem uocabat. S hȩc antiquus hostis tacite
ñ ferens: ñ occulte uł ꝑsomniũ s aꝑta uisione eiꝰdem
patris sẽ occłis ingerebat & magnus clamoribꝰ uim se
ꝑpeti conquerebatur. ita ut uoces illiꝰ etiam fr̃s au¬

Expanded text:
tulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem nua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres au
Abbreviated transcription (Latin):
sisq foras tribꝰ cellam clausit. Qui orationi instan¬
cius quã solebat incubuit. N ira res. Hora eadem
hunc incolumen atq ut priꝰ ualentẽ adeundem
iterum laborẽ misit: ut ipse qͦ parieten cum
fribus ꝑficeret de ciuꝰ se intẽritu antiqius hostis
Benediete insultare credidisset. E epit uͦ inter¬

Expanded text:
sisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instansisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
tiutultu ur̃ dei aduenit. Qui eundem ignẽ in
inorationẽ flexit: & eos qͦs fantastico repꝑit igne
deludi uocauit fr̃s ut occłos suos signarent mo¬
nuit. it & sanũ illud coqͥne edifictum edifteium
assistere cernerent. & flaminas qͦs antiqius hostis
fecerat ñuiderent. Rursus dum fr̃s parietem quia
res ita exigebat. paulo altuis edificarent: uir dei in
orationis stucdio intra cellule suȩ claustra morabat᷑.
hora malignus sp̃s uenit. Is qͥ mandatum det ulit
ux uerba compleuerat: & malignus sp̃s eundẽ
parietem qͥ edificabat᷑ euertit. atis: unum puerulũ
monachũ cuidã curał filtũ oppruens runia con¬
triuit. Qđ contristati om̃s ac rehem̃ter afflicti nou
dampno paretis s contritione fr̾is ueuerabili patri he¬
Ne Digło studuerunt cęlerit cum graui luctu nunci¬
are. Iunc idem pater ad se dilaceratum nuerũ de-
ferri uibet. Quem portare ñ uisi insago potuer̃:
quia collapsi saxa parietis eiꝰ ñ solũ menbra. sed etiã

Expanded text:
m esse, in in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur.hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
da que dicis. Nam inaqua expetra ꝓducta moy¬
sen. inferro uͦ qđ ex ꝓfundo aque rediit heliseum
in aque itinere petrum in corui obedientia heliam.
inluctu autẽ mortis inimici: dauid uideo. Et ꝑ
illuminat omnẽ hominẽ ueniẽtẽ in hunc mun¬
oum. Q de qͦ rursus rursus scriptum estͤ. De
plenitudine eiꝰ nos om̃s accepimus. Nam scĩ dei i¬
homines potuer̃ adño uirtutes habere. ñ etiam aliis
tradere. Ille autem signa uirtutis dedit subdicis.
qui se daturũ signum ione ꝓmisit inimicis rt
coram suꝑbis mori dignaret᷑. corã humilibꝰ resur¬
gere: quatinus & illi uiderent qđ contẽpuerent.
& isti qđ uenerantes amare debussent Ex quo
mysterio actum ẽ ut dum scꝑbi aspiciunt de¬
spectum mortis: humiles contra mortẽ acciꝑent
głiam potestatis. etrus Nreso te post hec ad
adalia demigrans lo¬
ca. ñ hostem muta¬
uit. Nam tanto post gra iriora pielia

Expanded text:
a: Nam in aqua ex petra producta, Moysem. In ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. in luctu autem mortis inimici, David video . Ut pilluminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, aad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia