comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comparatus : & tamen nos etiam humo
pentes infirmmi. & uixillius momenti
terhomines. audemus tractareista.
sta exponere : & putamꝰ nos aut cape¬
rposse cum cogitamus: aut capidum
mus: Quare ista dixi: Forte enĩ
it haec uerba quis quã mihi iustedicat
tergo codicem: Quod exceditm̃¬
am tuam : quid sum is inmanũ tuã:
ndei committis linguam tuam: Ad
respondeo: Multi heretici ab un¬
dãt : & ad hoc eos ds̃ ab undari permisit.
ne semper lacte nutriamur. & inbruta
intellexerunt quo modo cõmendar&ur
diuinitas xp̃i. sapuerunt sicut uoluert̃:
non autem sapiendo fidelibus catholicis
quaestiones molestissimas intulerunt :
Coeperunt ex agitarꝗ & fluctuare corda
fidelium: iam tuno necessitas facta est
spirit᷑alib: uiris. qui aliquid secundum diui
ransin euangelio. sed etiam intellexerant:.
ut contra arma diaboli. xpi arma profer¬
rent : & dexp̃i diuinitate. aduersus fal¬

Expanded text:
comparatus: et tamen etiam nos humi comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritualibus viris, qui aliquid secundum divinrant in Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus fal
Abbreviated transcription (Latin):
Haec persona tributa est matheo : qua
merationib: dñi regiam seriem prose¬
us est quem ad modum ess& dñs per
pemn regiam de semine dauid regis:
as autem. qm̃ coepit a sacerdotio. zacha
pucerdotis faci ensmentionem patris io¬
inns baptistae. uitulo deputatus est :¬
u agna uictima uitulus erat in sacri¬
inosier dotum : Marco homo xp̃c
anto aas signatus est : quianeq dere
potestate aliquid dixit : neq desa¬
ntio coepit: sed tantum ab homi
ipo ex orsus est: Hiom̃s prope det̃.¬
s. id est de his quae inter ragessit do¬
unitate eiꝰse est iohannes sublimium
pcator & lucis aeternae atq inter¬
u fixis oculis contemplator : Dicunt᷑
am & pulli aquilarum aparentib sic
bari : patris scilic& ungue suspendi.
indis solis opponi : Qui firme contẽ¬
atus fuerit. filium agnoscitur : si acie
dpita uerit. tamquam adulterinus ab
gue dimittitur: Iamergo uidete
um sublimia loqui debuit: qui est aqui

Expanded text:
Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope de terrenis, id est de iis quae in terra gessit Douila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam dicer& principium sum:
sed tam quam dicer&. principium me
credite : Quod in sermone greco ut
dixi euidenter appar& ubi femimꝰ ge¬
neris est principium: Velut si uell&
dicere seesse ueritatem : & dicentib:
tuquis es respondere debuisse : uerita¬
tem: Cum uideatur ad id quod dic¬
tum est tuquises debuisse responde
Ire : Veritas: Idest ueritas sum : Sed
atius respondit. cum uider& eosita
dixisse tuquises. ac sidicerent:
Qm̃ abstẽ audiuimus. isi credideri¬
tis quia egosum: quid te esse credimꝰ :
Ad hoc respondit . Principium: Tam¬
quam dicer&. principium mecrech¬
te: Et addidit: Qui & loquor uobis:
dest. quia humilis propteruos fac¬
tus. adista uerba descendi: Nam st
principium sicuti est ita maner& a¬
pud patrem. ut non lper& formam
serui & loqueretur hominib:: quo mo¬
do ei crederent. cum in firma corda¬
intelligibi le uerbum sine uoce senss¬
bib audire non possent: Ergom¬
quit credite me esse principium : quia

Expanded text:
tanquam diceret, Principium sum; tanquam diceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone graeco, ut dixi, evidenter apparet, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis es? respondere debuisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credemus? ad hoc respondit, Principium: tanquam diceret, Principium me credite. Et addidit, quia et loquor vobis: id est, quia humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Nam si principium sicuti est, ita maneret apud Patrem, ut non acciperet formam servi et homo loqueretur hominibus; quomodo ei crederent, cum infirma cordaintelligibile Verbum sine voce sensli audire non possent? Ergoquit, credite me esse principium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
linnouat om̃a: Principium est cui
atum est tu autem idem ipse es. & an¬
itui non de fitient : Principium ait.
u& lo quor uobis : Principium me
idite : nemoriamini in peccatis ur̃is:
nquam enim in eo quod dixerunt.
mcipium: Idest principium. me
nedite: In greco namq: elo qui o. dis¬
arnitur quod non potest inlatino:
nigre cos enim. femimini generis
s principium : sicut apud nos lex
fneris feminini est. quae apud illos
at masculim: sicut & sapientia & a¬
uanos & apud illos generis femi¬
nini est: Consuetudo lo cutionis
idõ ꝑ diuersas linguas uariat gene¬
ra uocabulorum : quia in ipsis rebus
non inuenis sexum : Non enim sapi¬
entia uere femina est. cum xp̃c sit
dĩ sapientia & xp̃c appelletur ge¬
nere masculino: sapientia femini¬
no: Cum ergo dicerent iud aei tu
quis es: ille sciebat esse ibi quosdam
credituros. & idõ dixisse tuquis es:
ut scirent quid illum credere debe¬
rent : respondit : Principium : Non

Expanded text:
et innovat omnia; principium est, cui et innovat omnia; principium est, cui dictum est, Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quia et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, rincipium; id est, Principium me credite. In graeco namque eloquio discernitur, quod non potest in latino. Apud graecos enim femini generis est principium, sicut apud nos lex generis feminini est, quae apud illos est masculini: sicut sapientia et apud nos et apud illos generis feminini est. Consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non enim sapientia vere femina est, cum Christus sit Dei Sapientia , et Christus appelletur genere masculino, sapientia feminino. Cum ergo dicerent Judaei, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam credituros, et ideo dixisse, Tu quis es? ut scirent quid illum credere deberent, respondit, Principium: non
Abbreviated transcription (Latin):
quis transcend& uirib: suis Leua
illuc ille qui patri dixit : uolo ut ubi
egosum & ipsi sint mecum: Hocitiq
promittens. nemoriamur in peceis
sum : prorsus nhil aliud mihi uidetus
his uerbis dixisse. quam hoc. nisi eta
nsuris : bene : dõ gratias: quia dix̃
iscredi deritis: non dixit. isicoepe¬
ns: Quis enim hoc capiat : Aut ue
quia ausussum dicere. & uisi estis in¬
idlegere. aliquid detanta in effabili tate
uepstis : Siergo non capis fideste
llerat: Idõ & dñs non ait. nisi coepe¬
nsquia ego sum : sed quod poterant
ic nisi credideritis. quia ego sum.
uemini in pec catis urĩs: Et illisem¬
pterrenas apientes. & secundum car¬
im & audientes & respondentes. quid
nurerunt: Tuquis es : Non enim
um dixisti. nisi credi deritis quia ego
im addi disti quis esses Quis es ut
ndamus: Et ille Principium:
ut quod est esse: principium muta¬
i non potest : principium in seman& :

Expanded text:
quis transcendet viribus suis? Levet quis transcendet viribus suis? Levet illuc ille qui Patri dixit, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Hoc itaque promittens ne moriamur in peccatis sum: prorsus nihil aliud mihi videtur his verbis dixisse quam hoc, Nisi credvestris. Bene, Deo gratias, quia dixit, Nisi credideritis: non dixit, Nisi ceperitis. Quis enim hoc capiat? Aut vere, quia ausus sum dicere, et visi estis intelligere, aliquid de tanta ineffabilitate cepistis? Si ergo non capis, fides te liberat. Ideo et Dominus non ait, Nisi ceperitis quia ego sum; sed quod poterant dixit, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. 11. Et illi semper terrena sapientes et semper secundum carnem audientes et respondentes, quid ei dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quid esses. Quis es, ut credamus? Et ille, Principium. Ecce quod est esse. Principium mutari non potest: principium in se manet,
Abbreviated transcription (Latin):
& statio incorpore iacentis: mortua
est locutio in linguatacentis : Quiqqud
mutatur et est quod non erat : uido
ibi quandam uitam in eo quod est:
mortem in eo quod fuit: Deniq de
mortuo cum dicitur. ubi est homo ile
respondetur. fuit: Oueritas. quac
uere es : Nam in om̃ib: actionib & no¬
timab nr̃is & in om̃i prorsus agitau¬
one creaturȩ. duo tempora in uenio p¬
teritum & futurum: prȩsens quaeros
nihil stat Quod dixi. iam noneste
quod dicturus sum. nondum est: Quod
fȩciiam non est : quod facturus sum
non dum est: quod uixi iam non est :
quod uicturus sum nondumest: Pre¬
teritum & futurum inuenio. in om̃
motu rerum: Inueritate quaemana
preteritum & futurum non inuemo
sed solum prȩsens : & hoc in corrupt¬
biliter : quod increatura non est: Os¬
cute rerum mutati ones: in uenies fut
& erit: Cogita dm̃. in uenies est:
V bi fuit & erit esse non possit: Vt
ergo & tusis: transcende tempus: Sed

Expanded text:
et statio in corpore jacentis, mortua et statio in corpore jacentis, mortua est locutio in lingua tacentis: quidquid mutatur et est quod non erat, video ibi quamdam vitam in eo quod est, et mortem in eo quod fuit. Denique de mortuo cum dicitur, Ubi est homo ille? respondetur, Fuit. O veritas quae vere es! Nam in omnibus actionibus et motibus nostris, et in omni prorsus agitatione creaturae duo tempora invenio, praeteritum et futurum. Praesens quaero, nihil stat: quod dixi, jam non est; quod dicturus sum, nondum est: quod feci, jam non est; quod facturus sum, nondum est: quod vixi, jam non est; quod victurus sum, nondum est. Praeteritum et futurum invenio in omni motu rerum: in veritate quae manet, praeteritum et futurum non invenio, sed solum praesens, et hoc incorruptibiliter, quod in creatura non est. Discute rerum mutationes, invenies Fuit et Erit: cogita Deum, invenies Est, ubi Fuit et Erit esse non possit. Ut ergo et tu sis, transcende tempus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui du: diebant : Et si peccatoreserant:
homines erant: Quidergo facio : Quid
sit ipsum esse : dicat cordi: intus dicat.
in tus loquatur: homo interior audiat:
mens capiat : Vere esse : enim semper
eodem modo esse: Nes enim aliqua quȩ¬
lib& om̃ino quasi coepidis putare. & des¬
titi quaerere : Forte quod audiui. uolo
loqui : auditui meo d& exultationem.
& ur̃o cum loquor: Resenim quaeli¬
b& prorsus qualicumq excellentia. si
mutabilis est: nonuere est: Non enĩ
est ibi uerum esse : ubi est & non esse :
Q uic quid enim mutari potest: mutatũ.
non est quod erat: Si non est quode¬
rat : mors quedam ibi facta est: Per¬
emptum est aliquid ibi quod erat. &¬
non est : Nigredo mortua est in capite
albescentis sens: pulcritudo mortua
est : in corpore fessi & in curui senis:
Mortuae sunt uires incorpore languen¬
tis. mortua est statio in corpore ambu¬
lantis mortua est ambulatio in cor¬
pore stantis: mortua est ambulatio

Expanded text:
qui audiebant? Et si peccatores erant, qui audiebant? Et si peccatores erant, homines erant. Quid ergo facio? Quid sit ipsum esse, dicat cordi, intus dicat, intus loquatur; homo interior audiat, mens capiat vere esse: est enim semper eodem modo esse. Res enim aliqua, quaelibet omnino: quasi coepi disputare, et destiti quaerere; forte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultationem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi verum esse, ubi est et non esse. Quidquid enim mutari potest, mutatum non est quod erat: si non est quod erat, mors quaedam ibi facta est; peremptum est aliquid ibi quod erat, et non est. Nigredo mortua est in capite albescentis senis, pulchritudo mortua est in corpore fessi et incurvi senis, mortuae sunt vires in corpore languentis, mortua est statio in corpore ambulantis, mortua est ambulatio in corpore stantis, mortua est ambulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ubique est: audiat interrogan af¬
fectum: & intellegendi prest& ef¬
fectum : Nam ego quibus uerbis: &
si forte aliquid capio. ducere pos¬
sum quod capio ad corda ura : Quis¬
nam sufficit sonus: Quae suppecit
cloquentia: Quae uires intellegendi:
Quae facultas proferendi : Di cam ergo
Credo praesentem: om̃ino non dubito:
ipse enim dixit. ecce ego uobiscum
tionem seculi: Odñe ds̃ noster : quid
est quod aisti. nisi credi deritis qui aego
sum: Quid enim non est corum quae
fȩcisti e Num quid caelum non est:
Num quid terranon est: Num quid
non sunt ea quȩ in caelo & in terra
sunt: Numquid homo ipseciu lo¬
queris non est: Numquid angłs
quem mittisnon est: Si om̃asunt
haec quaeper te facta sunt : quid
est quod tibi proprium quid dam te¬
nuisti. ipsum esse quod aliis non de¬
disti: ut tusolus esses: Nam quo¬
modo audio egosum qui sum. quasi
alia non sint : & quo modo audio nisicre¬
dideritis quia egosum : illi enim non erant.

Expanded text:
ubique est, audiat interrogandi afubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? 10. Dicam ergo DCredo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobiscum tionem saeculi . O Domine Deus noster, quid est quod aisti, Nisi credideritis quia ego sum? Quid enim non est eorum quae fecisti? Numquid coelum non est? numquid terra non est? numquid non sunt ea quae in terra et in coelo sunt? numquid homo ipse cui loqueris non est? numquid angelus quem mittis non est? Si omnia sunt haec quae per te facta sunt, quid est quod tibi proprium quiddam tenuisti ipsum esse, quod aliis non dedisti, ut tu solus esses? Nam quomodo audio, Ego sum qui sum; quasi alia non sint? et quomodo audio, Nisi credideritis quia ego sum? Illi enim non erant
Abbreviated transcription (Latin):
mgs adnos. intellegere quid dictũ
sit egosum quisum. & qui est misit
caduos: Et si forte caper& mo¬
ses illi ad quos mittebatur cape¬
sent : Distulit ergo dñs quod capere¬
homo non poss& : & ad didit quod ca¬
pereposset: ad iunxit enim et ait:
Ego sum ds̃ abraham & ds̃ isa ac. & ds̃
ia cob Hoc potes capere Nam ego
sum quisum. quaemens capere potest:
Quid ergonos:Cud ebimus ne aliquid
dicere ex hoc quod dictum est. ego
sum quisum : uel potius ex hoc quod
dnm dicere audistis. nisi credideritis
quia eggosum. moriemini inpeccatis
ur̃is Ita ne his uiribus meis tantillis &
pene nullis. audebo disputare.: quid sit
quod ait dñs iħc xp̃c. isi credideritis
quia egosum : Audebo ipsum dnm̃ in¬
terrogare : Audite me in terrogantẽ
potius quam disputantem : magis quȩ¬
rentem. quam prȩsumentem : poti¬
us discentem. quam docentem : & cer¬
te in me uel perme &iam uos interro¬
gate: Presto est etiam ipse dñs qui

Expanded text:
magis ad nos, intelligere quid dictum magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod caperehomo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputare quid sit quod ait Dominus Christus, Nisi credideritis quia ego sum? Audebo ipsum Dominum interrogare: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docentem, et certe in me vel per me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
cgosum: quia sic dixerat & ds̃ moysi.
ago sum quisum: Quis digne eloqua¬
urquid sit. sum: Mit tebat ds̃ ꝑ
ugelum suum seruum suum moysen
Aberandum ex aegipto populum
im: Legistis quod audistis. & nos¬
s. com memorotamen: Mit tebat¬
rementem: ex cusantem: sed oboedi¬
item: Cumergo excusar&. ait dõ.
uem loqui inangelo intelligebat :
axerit mihi populus. qui est dr̃ qui
mł te: quidei dicam: Et dñs ad
llum. Ego sum quisum: Et repe¬
nunt: Dices filiis is rahel: Qui est.
msit me aduos: Non ait & ibi ego
sam ds̃. aut ego sum mundi fabricator
ut ego sum om̃ium rerum creator:
ut ego sum ipsiuspopuli liberandi ꝓpa¬
ntor : sed hoctantum. ego sum qui
n. & dices filiis isrł . qui est: Non
didit qui est ds̃ uester : qui est dr̃
trum uestrorum : sed tantum hoc
hnit. qui est .misit me ad uos: For¬
t multum erat & adipsum moẏsen
icut multum est & ad nos: & multo

Expanded text:
it ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, it ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat: Si dixerit mihi populus, Et quis est Deus qui misit te, quid eis dicam? Et Dominus ad eum, Ego sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est; non addidit, Qui est Deus vester, qui est Deus patrum vestrorum, sed tantum hoc dixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo
Abbreviated transcription (Latin):
disper& & sun cruce latro saluatis est
ante paululum homicida: Post pau¬
lulum accusatus. conuictus. dampnat.
suspensus . liberatus: Nolimirari : Vbi
conuictus. ibi dampnatus. Se dibili¬
beratus ubi mutatus: In hoc ergopo¬
pło cuidñs loquebatur. erant qui mn
pec cato suo fuerant morituri : erant
etiam qui in ipsum quilo quebatur fu¬
erant credituri. & ab om̃i pec cato lie¬
Irandi: Tamen hoc attende quodat
est si non credi deritis quia ego sumꝰ
Egosum: Quid: Nihil addidit
Et quia nihil addidit: multum est qđ
cõmendauit: Ex pectabiu enim
ut dicer& quid ess&: nec tamen dix̃
quod ex paectabatur ut dicer&: o¬
te nisi credideritis quia ego sum x
nisi credideritis quia ego sum dĩfilus
nisi credideritis quia ego sum uerba
patris : nisi credideritis quia ego
onditor mundi : nisi credideritis quia
ecreator : factor & refactor : nisi hoc
iredideritis quia ego sum: moriemini
npeccatis uris: Multum est ipsum

Expanded text:
desperet? Et si in cruce latro salvatus est, desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. 8. Tamen hoc attende quod aiest, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ecreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Multum est quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Tuit eos inspem: ad iunxit enim: Siñ
credideritis quia egosum : moriemini
in peccatis ur̃is: Ergo si credideritis
quia ego sum : non moriemini in pecca¬
tis ur̃is: Reddita spes est disperanti¬
bus: excitatio facta est dormientibus.
cordibus euigi lauerunt: in depluri¬
mi crediderunt. sicut euangelii ipsi¬
us consequentia testantur: erant
enim illic menbra xp̃i : quae non dũ
adheserant corpori xp̃i : & in illo po¬
pulo a quo crucifixus est. a quo in ligno
sus pensus est. a quo suspenrisus qst
aquo lancea uulneratus ẽ. a quo felle &
aceto potatus est Erant menbra xpi
pro quib: dixit. pater ignosce illis. qua
nesciunt quid faciunt: Quid autem
conuersio non ignoscitur : si fusus ꝓpi¬
sangius ignoscitur:. Quis homicidi
desper&: Si inspem rediturus est: aqo
&iam xp̃c occisus est: Credi derunt i¬
de multi : donatus est eis sanguis xp̃i ut
magis eum biberent quo liberarentur.
quam rei de illo effuso tenerentur : Vis

Expanded text:
vit eos in spem; adjunxit enim, Si non vit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem conversChristi agnoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est, a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi, donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent, quo liberarquam rei de illo effuso tenerentur: quis
Abbreviated transcription (Latin):
sunme in quit credideritis: cum peccato
quidem natiestis. sed in peccato ur̃o mo¬
rituri non estis: Tota ergo infelicitas¬
iudeorum ipsa erat non peccatum ha¬
bere sed in peccatis mori: Hoc est. quod
deb& fugere omis xp̃ianus. Propt̃
hoc ad baptismum curritur: propter hoc
qui aegritudine uel aliunde periditan¬
tur. sibi desiderant sub ueniri : Propt̃
hoc etiam sugens paruulus. amatre pus
manibus ad ecclesiam fertur: nesine
baptismo exeat. & in peccato quo natꝰ
est moriatur: In felicissima conditio.
misera sorsistorum : quideore ueridi¬
co audierunt. in peccato ur̃o moriemi¬
ni: Vnde tamen hoc eis contingat. ex¬
in illa multitudine quȩ dnm̃ audiebat.
& cos fuisse qui credituri erant: Qua¬
si in om̃s autem processerat seueris¬
sima illa sententia. in peccato ur̃o mo¬
riemini: ac ꝑhoc & illis qui creditu¬
ri erant spes illa ablata: illi sȩuie¬
bant. illitimebant : Immo nontime¬
bant. sed iam desperabant: Reuoca¬

Expanded text:
si in me, inquit, credideritis, cum peccato si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitasJudaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis christianus: propter hoc ad Baptismum curritur; propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis contingat, exin illa multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revoca
Abbreviated transcription (Latin):
tum est morieminii peccatis uestris:
Nemo ergo dicat fr̃s. de hoc mundo non
sum : Quis quis es homo de hocmundo
es : sed uenit ad te qui mundum fȩcit : &¬
liberauitte de hocmundo : Si delectatte
mundus : semꝑ uis esse inmundus: Si au¬
tem iam noste delectat hic mundus: iã
tues mundus : Verum tamen siper ali¬
quam infirmitatem. Ad hucte delectat
mundus : Habit& inte qui mundat te.¬
& erismundus: Si autẽ fueris mundus :
non remanebis inmundo : nec audies
quod audierunt ui daei. moriemini in
peccatis uestris : Om̃s enim cum pec¬
cato natisumus: om̃s uiuendo ad id quod
nati sumꝰ ad didimus magis demun¬
do factisumus: quam tunc quando depa¬
rentib nr̃is natisumus: Et ubi essemꝰ :
si ille non uenir& qui non habebat pecca¬
tum : ut soluer& omnepeccatum : In
quem iuda ei quia non credebant merito
audierunt. moriemini in peccatis uestris:
Quia non habere peccatum nullo modo po¬
tiustis. quicum peccatonatiestis: sed tam̃

Expanded text:
tum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. tum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. Nemo ergo dicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato nati estis, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
.* in principio erat uerbum. & uerbum
t apud dm̃. & ds̃ erat uerbum: Ego
noinquit de supernis sum : uos de hoc
indo estis: ego non sum dehoc mundo:
ungo uobis . quia moriemini in peccatis
Exposuit nobis fratres. quid in¬
gi uoluerit : uos de hoc mundo estis:
iuppe dixit. uos de hocmundo estis.
a peccatores erant : quia iniqui erant:
uinsi deles erant : quia terrena sapie¬
t: Nam quid uobis uidet᷑ de scis apos
Quantum inter erat interiudae
posto los: Quantum intenebras &
uni quantum inter fidem & infideli¬
ñ quantum inter pietatem & in pie¬
en quantum inter spem & d speratio¬
di quantum inter caritatem & cupi¬
ditatẽ: Multum ergo inter erat: Quid
ergo : qui a tantum intererat : apłi demun¬
do non erant: Sed quid eis ait ipse dñro
Ego uos de hocmundo elegi: Qui ergo de¬
hoc mundo erant. facti sunt non demun
do : & pertinere ceperunt ad eum per
quem factus est mundus : Isti autem re¬
manserunt esse demundo. quibus dic¬

Expanded text:
ret, In principio erat Verbum, et Verbum ret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem, quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? SEgo vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti do, sed pertinere coeperunt ad eum, per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse in mundo, quibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
cut serpentes terram manducatis: Quid
est terram manducatis :Terranis pascia¬
mini : terrenis delectamini: terrenis in hi¬
Tatis sursum cornon habetis : Vos dedeor¬
sum estis: ego de supernis sum: Vos de
mundo hoc estis: ego non sum de hocno¬
do: Quomodo enim erat demundo pr
quem factus est mundus : Om̃s demin¬
do post mundum : quia prius mundus
& sic homo demundo: Prius autem r¬
nt uerbum : om̃a peripsum facta sunt:
cergo erat ille de supernis : De quibus
upernis : Deaere : Absit: ibi & aues
olitant : Decȩlo quoduidemus : Et
ercum eunt : De angłis: Neque hoc in¬
taligatis. Per illum & angeli facti sunt:
pirquem omnia facta sunt : De quibus
ao supernis xp̃c : Ab ipso patre : Ni
V dõ superius : qui uerbum genuit
is cogitatione tua. omnͤ quod factũ
s. uniuersam om̃ino creaturam : om̃e
orpus : omnem conditum sp̃m̃ : omnem
in quo quo modo mutabilem: totum ex¬
de: sicut excessit iohannes ut continge¬

Expanded text:
cut serpentes terram manducatis. Quid cut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos de deorsum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem Chrerat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. De quibus ergo supernis Christus? Ab ipso Patre. Nihil illo Deo superius, qui Verbum genuit das cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut continge
Abbreviated transcription (Latin):
Quod & istis: Quo ego uado. uosueni¬
re non potestis: Non abstulit spem.
sed p̃ dix̃ dilationem: Quando enim
hoc dñs discipulis loquebatur: tunc
non poterant uenire quo ille ibat : sedp¬
stea uenturi erant : Isti autem num quar
quibus praescius dixit. inpeccato urõ n
Iriemini : His autem auditis uerbis. q¬
modo solent carnea cogitantes. & ea¬
dum carnem uidi cantes. & scđm caulo¬
dicit. quo ego uado. uos non potestis um¬
re: Stulta uerba : & omnino insipien¬
tiaplena: Quid enim : non poterant il¬
io uenire quo ille perrexiss& : si in ter¬
ficer& sem& ipsum: Num quid ipsin
erant morituri : Quid est ergo numqui
interfici& sem& ipsum. qui adixit quo
ego uado uos non potestis uenire s Side
morte hominis dicer& : quis homomora
tem: sed quo ibat ipse post mortem:
Illi autem non intellegentes. ista respon¬
derunt : Et dñs ad eos qui terram sape¬
Ibant. quid ait : Et dicebat eis. Vosat
deorsum estis : Idõ terram sapitis. qunsi¬

Expanded text:
Quod et istis: Quo ego vado, vos veniQuod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3. His autem auditis verbis, quomodo solent carnea cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carndixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim? non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis homo non tem, sed quo ibat ipse post mortem. Illi itaque non intelligentes, ista responderunt. 4. Et Dominus ad eos qui terram sapiebant, quid ait? Et dicebat eis: Vos de deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo: Confundantur & reuerean¬
tur eqiͤrentes animam meam: Culpa¬
uit qui non requi rerent : dam nauit qͥu
requirerent: Malum esti enim non qde¬
rere animam xp̃i : sed quomodo eam quat¬
sicrunt discipuli : Et malum est quaere¬
re animam xp̃i : sed quomodo eam iudaer
quaesi erunt : Iili enim ut haberent : istiut
perderent: Deniq isti quia sic quaere¬
bant more malo : corde peruerso : quid
secutus adiunxit: Quaer ͤtis me: Et
neputetis quia bene me quaertis: in pec¬
cato ur̃o moriemini: Hoc est xp̃m̃ male
quȩrere in pec catosuo mori: Hoc est
illum odisse. perquem posset so¬
lum saluus esse: Cum enim homi
red debant isti mala probonis : Praenun¬
tiauit ergo illis dñs. dixitq sententiam :¬
praescius quod in suo peccato morent᷑.
de inde ad iunxit. quo ego uado. uos non
potestis uenire : Hoc & discipulis alio
lo co dixit: nec tamen eis dixit. in pec¬
cato ur̃o moriemini: Quid autem dix̃.

Expanded text:
in Psalmo, Confundantur et revereanin Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quomodo eam quaesierunt discipuli; et malum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim hominreddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit?
Abbreviated transcription (Latin):
GnCIA quoluit et
QUAEAUDIS¬
TIS: ET DNEMO Apprac¬
hendit eum : quia non dum uenerat
horaeiꝰ: Hinc disputatum est domi¬
nicadie. quod ipse donare dignatus est.
in timauimus caritati ur̃ȩ : quaredictũ
sit non dum uenerat
hora eius
nepositum xpm̃ subali qua necessita¬
te fatali ulla impietas auder& im pro¬
be suspicari: Nondum enim uene¬
rat hora qua exordine suo secundum
ea quae prȩdicta sunt de illo. noi mo¬
ri cogeretur inuitus: sed occideret᷑
Iparatus: Modo autem de ipsa pas¬
sione sua quae posita erat non in eius
necessitate. sed potestate. locutus est
dño mors. profectia suit. illo unde
uenerat : & unde non discesserat:
Ego in qui ł uado : & qua eretis me¬
non desiderio : sed odio: Nam illum postea¬
quam abscessit ab oculis hominum. in qͥ¬
sierunt: & qui oderunt. & qui amabant:
Illi per sequendo: illi habere cupiendo:
Inpsalmis ait ipse dñs perpro phetam
Perut fuga ame & non est qui requirat
animam meam. Et iterum ait loco alio

Expanded text:
 voluit, et quae audistis: et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus . Hinc disputatum est dominico die, quod ipse donare dignatus est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; ne positum Christum sub aliqua necessitate fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae praedicta sunt de illo, non mori cogeretur invitus, sed occideretur paratus. 2. Modo autem de ipsa passione sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est o enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non discesserat. Ego, inquit, vado, et quaeretis menon desiderio, sed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominus per prophetam, Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam : et iterum ait alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
ur sanguis ille non funderetur :
nredimeretur: Agamus itaq: grãs.
uotestati diuinitatis. & miserationi
sirmitatis eiꝰ : & de occultata potenti
nun iudaei non nõuerant: unde illis
dictum est. neq me nostis. neq
iimmeum: Et de carne suscep
quam iuda ei nouerant. & cuius pa¬
um sciebant : unde illis alio loco dix̃.
tri : & unde illo maior est pater : Illuduer¬
bum est: illud caro: illud dr̃ est. illud ho¬

Expanded text:
sanguis ille non funderetur, redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus, de occulta potentia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est: « Neque me nostis, neque Patrem meum. » Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant. Unde illis alio loco dixit:tri, et unde illo major est Pater: illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud ho
Abbreviated transcription (Latin):
Certe accepisti potestatem iudi candi
quia filius hominis es: ece aderis
udicio resurgent corpora: Deipso ii¬
las dic aliquid: hoc est dedi scretione
laorum & malorum: Et hoc audi:
subene fecerunt in resurrectionem uitȩ.
dumale aegerunt in resurrectionẽ uidi¬
u uperius autem cum deresurrectio
mentium & animarũ loqueretur:
ninquid fecit discretionẽ. Sed om̃s
qui ludient uiuent. quia obaudiendo
quest At urro resurgendo & ꝓcedendo
de monumentis. non om̃s ad uitam acter¬
nim ibunt: sed qui bene fecerunt: qui
litem male: ad iudicium: Hic enim ui-¬
dicum pro poena posuit: & erit dirẽp¬
uo & non qualis modo est: Nam &
modo separamur. non locis sed moribus:
isflibus. desideriis. fide spe. carita¬
tt: Simul enim cum miquis uiuimus.
sed non una uita est omniũ: In occulto
drimmur: In occulto separamur: Quo¬
modo grana in area. non quomodo in
horito. Et separantur grana in area.
& miscentur: Separantur cum a palta

Expanded text:
Certe accepisti potestatem judicandi, Certe accepisti potestatem judicandi, quia filius hominis es; ecce aderis in judicio, resurgent corpora: de ipso judicio dic aliquid, hoc est de discretione malorum et bonorum. Et hoc audi: Qui bona fecerunt, in resurrectione vitae; qui mala egerunt, in resurrectionem judicii. Superius cum de resurrectione mentium et animarum loqueretur, numquid fecit discretionem? Sed omnes qui audient, vivent; quia obaudiendo vivent. At vero resurgendo et procedendo de monumentis, non omnes ad vitam aeternam ibunt, sed qui bene fecerunt: qui autem male, ad judicium. Hic enim judicium pro poena posuit. Et erit diremptio, et non qualis modo est. Nam et modo separamur non locis, sed moribus, affectibus, desideriis, fide, spe, charitate. Simul enim cum iniquis vivimus; sed non una vita est omnium: in occulto dirimimur, in occulto separamur; quomodo grana in area, non quomodo grana in horreo. Et separantur grana in area, et miscentur: separantur, cum a palea
Abbreviated transcription (Latin):
audient uocem filii dĩ : & qui audiem
uiuent: Nondixit om̃s mortui dudo
& qui audierint uiuent: Mortuoseni
iniquos uolebat intelligi: Et numqu
om̃s inqui obaudiunt euu angelio.s
Aꝑte dicit apłs: Sed non om̃s oboedig
euuangelio: Tamen qui audiunt uug
Quia om̃s qui obaudiunt euuangelo.
tranfient ad uitam aeternã ꝑfidem
non tamen om̃s obaudiunt: & hoc nox
est: At uero infine om̃s qui sunt in
monumentis. hoc est iusti & in iusti. di¬
dient uocem eius & procedent Qu¬
modo uͥoluit dicere & uiuent: Ons
enim ꝓcedent : sed non om̃s uiuent:
Ineo quippe quod supra dixit. & qu
audierint uiuent: in ipsa obauditine
uitam aeternam intellegi uoluit: e
beatam quam non om̃s habebunt. qu
de monumentis ꝓcedent: Iam om̃s gͥ
& ꝑ commemorationẽ monumentorũ
& expressionem ꝓcessionis de monunti¬
tis. aꝑte intelligimꝰ corporũ resurracti¬
cedent: Et ubi. In iudiciũ: Sions
audient & om̃s procedent : quasi totũ
confusum est: nichil uideo discretu

Expanded text:
audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Non dixit, Omnes mortui audient, et qui audierint vivent: mortuos enim iniquos volebat intelligi. Et numquid omnes iniqui obaudiunt Evangelio? Aperte dicit Apostolus, Sed non omnes obaudiunt Evangelio . Tamen qui audiunt, vivent; quia omnes qui obaudiunt Evangelio, transient ad vitam aeternam per fidem: non tamen omnes obaudiunt, et hoc nunc est. At vero in fine, omnes qui sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent; in ipsa obauditione vitam aeternam intelligi voluit et beatam, quam non omnes habebunt qui de monumentis procedent. Jam ergo et commemoratione monumentorum, et expressione processionis de monumentis, aperte intelligimus corporum resurrecticedent. Et ubi judicium, si omnes audient, et omnes procedent? Quasi totum confusum est; nihil video discretum.
Abbreviated transcription (Latin):
tempn&e petentẽ: Uidete ergo &
adtendite quid uelim dicere: & si
forte non possim: catholica fides
hoc hab&. firmata spũ dĩ in sc̃ĩs eiꝰ.
contra. hereticam prauitatẽ: quia
patris & filii opera inseparabilia
sunt: Quid est quod dixi: Quo¬
modo ipse pater & filius in separabsa
sunt: sic & opera patris & filii in senoa¬
bilia sunt: quomodo pater & filusus

Expanded text:
temnit petentem. Videte ergo et temnit petentem. Videte ergo et attendite quid velim dicere, etsi forte non possim. Catholica fides hoc habet, firmata Spiritu Dei in sanctis ejus, contra omnem haereticam pravitatem, quia Patris et Filii opera inseparabilia sunt. Quid est quod dixi? Quomodo ipse Pater et Filius inseparabiles sunt, sic et opera Patris et Filii inseparabilia sun
Abbreviated transcription (Latin):
quod patris & filii opera non sunt i se¬
parabilia: hoc est quod uolo si possum
loqui caritati uestrae : sed scđm illa uer¬
ba dni qui potest capere capiat: qui au¬
tem capere non potest. non mihi as¬
scribat sed tarditati suae : & conuertat
se ad illum. qui cor aperit. ut infun.¬
dat quod donat: Postremo & si quis¬
quam propterea non intellexerit. qui¬
a non a me sic dictum est ut dici debu¬
it : ignoscat humanae fragilitati: &
supplic&e diuinae bonitatiꝰ: Habe.¬
mus enim in tus magistrum xp̃m̃:
quicquid ꝑ aurem uestrã & os meũ
capere non potueritis In corde ues¬
tro: ad eum conuertimini qui & me
doc& quod loquor: & uobis quem¬
ad modum dignatur distribuit:
Qui nouit quid d& & cui d&: aderit
petenti : ad apori& pulsanti Et si
forte non dederit. nemo se dicat
desertum: Forte enim aliquid da¬
re differt: sed neminẽ esurientẽ
relinqu&: Sienim non dat ad ho¬
ram: exertet quaerentẽ: non con¬

Expanded text:
quod Patris et Filii opera non sunt sequod Patris et Filii opera non sunt separabilia. Hoc est quod volo, si possum, loqui Charitati vestrae: sed secundum illa verba Domini, Qui potest capere capiat . Qui autem capere non potest, non mihi adscribat, sed tarditati suae; et convertat se ad illum qui cor aperit, ut infundat quod donat. Postremo et si quisquam propterea non intellexerit, quia non a me sic dictum est ut dici debuit, ignoscat humanae fragilitati, et supplicet divinae bonitati. Habemus enim intus magistrum Christum. Quidquid per aurem vestram, et os meum capere non potueritis, in corde vestro ad cum convertimini, qui et me docet quod loquor, et vobis quemadmodum dignatur distribuit. Qui novit quid det, et cui det, aderit petenti, et aperiet pulsanti. Et si forte non dederit, nemo se dicat desertum. Forte enim aliquid dare differt, sed neminem esurientem relinquit. Si enim non dat ad horam, exercet quaerentem, non con
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ds fiat firmamentũ: & caetera
in uerbo eius continuo facta. cui rei¬
ad testatur & psalmus. dicens. ipse
dixit & facta sunt. ipse mandauit
& creata sunt: quomodo post mun-¬
dum factum requiem quasi ut cessa¬
r& requi rebat. qui iniubendo num¬
quam labora  at. Ergo illa mis¬
tica sunt: & ꝓpterea ita posita ut no.¬
bis requiem speremus post hanc
uitam: sed si bona  fȩcerimus: ideo
dñs retundens impudentiam & er¬
rorem iudeorũ. & ostendens eos non
recte sapere de dõ: ait illis. scanda¬
litantibus quod sabbato operabat᷑¬
S hominum sanitatem: Paterm̃s
Susquemodo operatur: & ego operor:
Nolite ergo hoc putare. quia sabbato
ita requieuit pater meus. ut ex
illo non operetur: sed sicut ipse
nunc operatur. operor  ego : Sed
sicut pater sine labore: sic & filius
sine labore: dixit ds̃. & facta sunt:
D ixit xp̃s languenti. tollt grabattũ
tuum. & uade in domum tuã: Et fac¬
tum est: Catholica autẽ fides hab&:

Expanded text:
m est firmamentum ; et caetera m est firmamentum ; et caetera in verbo ejus continuo facta: cui attestatur et Psalmus dicens, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt : quomodo post mundum factum requiem quasi ut cessaret requirebat, qui in jubendo nunquam laboraverat? Ergo illa mystica sunt, et propterea ita posita, ut nobis requiem speremus post hanc vitam, sed si bona opera fecerimus. Ideo Dominus retundens impudentiam et errorem Judaeorum, et ostendens eos non recte sapere de Deo, ait illis scandalizatis quod sabbato operabatur hominum sanitatem, Pater meus usque modo operatur, et ego operor: nolite ergo hoc putare quia sabbato ita requievit Pater meus, ut ex illo non operetur; sed sicut ipse nunc operatur, operor et ego. Sed sicut Pater sine labore, sic et Filius sine labore. Dixit Deus, et facta sunt: dixit Christus languenti, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, et factum est. 3. Catholica autem fides habet,
Abbreviated transcription (Latin):
Quetem uero ꝓpterea appellauit scrip¬
tura : ut nos ad moner&e post bona opera
raquicturos: Sic enim scriptum habemꝰ
ingenesi Et fęcit ds̃ omnia bona ual¬
de & requieint ds̃ die septimo: ut tũ
homo cum adtendis ipsum dm̃ post bo¬
na opera requi euisse. non tibi speres
requiem. nisi cum bona fueris opera.¬
tus: Et quem ad modum ds̃ postͣquã
fptit hominẽ ad imaginem & similitudi.¬
nẽ suam sexta die. & in illo ꝑfycit om¬
ma opera sua bona ualdt requieuit
septimo die : sic & tibi requiem non
speres. nisi cum redieris ad similitu¬
dinem inqua factus es. quã peccan¬
Sdo ꝑdidisti: Non enim ds̃ laborasse
dicendus est: qui uissit & facta sunl :
Qlus est qui post tantam facilitatem qua¬
si post laborem uelit requiescere: si
iussit & aliquis ei resistit. siiussit &
non est factum. & ut fier& laborauit:
merito dicatur post laborem requie¬
uisse : Cum uero & in iꝑso libro genese¬
os legamus dixit ds& facta est ux:¬

Expanded text:
Quietem vero propterea appellavit ScripQuietem vero propterea appellavit Scriptura, ut nos admoneret post bona opera requieturos. Sic enim scriptum habemus in Genesi, Et fecit Deus omnia bona valde, et requievit Deus die septimo : ut tu homo cum attendis ipsum Deum post bona opera requievisse, non tibi speres requiem, nisi cum bona fueris operatus: et quemadmodum Deus posteaquam fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam sexto die, et in illo perfecit omnia opera sua bona valde, requievit septimo die; sic et tibi requiem non speres, nisi cum redieris ad similitudinem in qua factus es, quam peccando perdidisti. Non enim Deus laborasse dicendus est, qui dixit et facta sunt. Quis est qui post tantam operis facilitatem quasi post laborem velit requiescere? Si jussit et aliquis ei restitit, si jussit et non est factum, et ut fieret laboravit; merito dicatur post laborem requievisse: cum vero et in ipso libro Geneseos legamus, Dixit Deus, Fiat lux