comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicaturi gentes: feruente ca¬
lore ꝑsecutionis tanquã a demo¬
nio meridiano defecerunt in tor
dum cecider̃t. Adextris autẽ dicã
qui cadunt. Nostis quia cũ appa¬
ruerit ipsum tribunal ubi cũ xp̃o
año iudicabt̃ qui uoluert̃ esse &
sole & dȩmonio meridiano: hoc ait
Et oues pon& a dextris. hedos autẽ
a sinistris: & udicabuntur. Multi
erunt qui udicabt̃. s pauciores
ert̃ quam illi qui ante tribunal
stabunt : quia illi tanquã mille
illi tanquã dena milia. Adextris
positis quid dicturus ẽ: Esuriui
ꝙ dedistis mͥ manducare: hospes
fui & suscepistis me. Aanifestũ ẽ
quia his dic& qui habentes substan¬
tiam huius scłi unde ista huma¬
na faciant: tamen & ipsi cum illis
regnab̃t. quia illi tanquã milites.
p̃bentes. sub uno tamen imꝑatore
ꝙ miles & ꝓuincialis in regno est.
Miles fortis ꝓuincialis deuotus.
Ailes fortis orationib pugnat ad¬
uersus diabolũ: deuotus ꝓuincia¬

Expanded text:
et judicaturi gentes, fervente caet judicaturi gentes, fervente calore persecutionis tanquam a daemonio meridiano defecerunt in tormdum, ceciderunt. 10. A dextris autem dicam qui cadunt. Nostis quia cum apparuerit ipsum tribunal, ubi cum Christo Domino judicabunt qui voluerunt esse et sole et daemonio meridiano, hoc ait et oves ponet a dextris, haedos autem a sinistris;» et judicabuntur. Multi erunt qui judicabunt, sed pauciores erunt quam illi qui ante tribunal stabunt: quia illi tanquam mille, illi tanquam dena millia. A dextris positis quid dicturus est? «Esurivi, et dedistis mihi manducare; hospes fui, et suscepistis me.» Manifestum est quia his dicet qui habent substantiam hujus saeculi, unde ista humana faciant. Tamen et ipsi cum illis regnabunt: quia illi tanquam milites,  Provinciales, sub uno tamen Imperatore et miles et provincialis in regno est. Miles fortis, provincialis devotus: miles fortis orationibus pugnat adversus diabolum, dovotus provincia
Abbreviated transcription (Latin):
sedebit qui plus omnib laborauit:
An duodecim sedes ꝑfectio ẽ tri-¬
bunalis: Nã milia sedebunt. in
duodecĩ sedibus sedebunt. S unde
mͥ ꝓbas. ait aliquis. quia & paulus
inter uidices erit: Audi illũ dicentẽ.
Hescitis quia angelos uidicabimꝰ:
Iudicabimus inquit. Et ipse ñ du¬
bitauit in p̾sumptione qua credidit
cõputare se inter illos. qui iudica¬
bunt cum xp̃o. Quia gͦ udicabunł
fectus. uade uende omnia tua. &
Uis mecum uidicare. & ñ iudicari:
Ille contristatus abscessit. S multi
hoc fecerunt. & multi hoc faciunt.
Ergo isti cum illo iudicabunt
S multi ꝓmittunt sibi. quia iudi¬
cabunt cum xp̃o. quia dimittunt
omnia sua & sequunt᷑ xp̃m. Sed
habent de se presumptionẽ. habent
quendam typũ & suꝑbiam quam
ds solus potest nosse: & nͣ possunt
euitare dȩmoniũ meridianum.
id ẽ casum feruentis caloris nimiȩ
ꝑsecutionis. Cales multi cũ essent
illo tempore qui omnia sua distri¬

Expanded text:
sedebit qui plus omnibus illis laboravit? sedebit qui plus omnibus illis laboravit? An duodecim sedes perfectio est tribunalis? Nam millia sedebunt in duodecim sedibus. Sed unde mihi probas, ait aliquis, quia et Paulus inter judices erit? Audi illum dicentem: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Judicabimus,» inquit. Et ipse non dubitavit in praesumptione, qua credidit, computare se inter illos qui judicabunt cum Christo. Qui ergo judicabunt fectus, vade, vende omnia tua, et Vis mecum judicare, et non judicari. Ille contristatus abscessit ; sed multi hoc fecerunt, et multi hoc faciunt: ergo isti cum illo judicabunt. Sed multi promittunt sibi quia judicabunt cum Christo, quia dimittunt omnia sua et sequuntur Christum, sed habent praesumptionem de se, habent quemdam typhum et superbiam, quam Deus solus potest nosse, et non possunt evitare daemonium meridianum, id est, casum ferventis caloris nimiae persecutionis. Tales multi cum essent illo tempore, qui distri
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ caput & corpus: Saluator
& ȩccła. Quomͦ ergo dictum ẽ. cadeil
a latere tuo mille & dena milia a
dextris tuis: Cadent enĩ a demonio
meridiano. Magnus terror fr̃s. a
latere xp̃i cadere. a dextris xp̃i ca¬
dere. Quomͦ cadent a latere: Quare
illi a latere. illi a dextris: Quare
mille a latere. & dena milia a dextͥs:
Quid ẽ a latere mille: Quia pauei¬
ores sunt mille quam dena milia
quȩ a dextris cadent. Qui st̃ isti:
Modo planum erit in nomine xp̃i.
postoli scilic& qui dimisert̃ omĩa.
& secuti sunt eũ. Nam & petrus
illi ait. Ecce nos dimisimus omnia
& secuti sumus te. Et hoc illis pro¬
misit. Sedebitis suꝑ duodecĩ sedes
uidicantes duodecim tribus isrł.
Holite putare. quia ipsis solis ꝓ¬
misit dñs. Ubi enim sedebit paulꝰ
apłs qui plus illis omnib laborauit
si non ibi sedebunt nisi duodecim:
Ille enim terciusdecimus ẽ. Nam
de duodecĩ cecidit uidas. in locum

Expanded text:
Quid est caput et corpus? Salvator Quid est caput et corpus? Salvator et Ecclesia. Quomodo ergo dictum est, «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis?» Cadent enim a daemonio meridiano. Magnus terror, fratres, a latere Christi cadere, a dextris Christi cadere. Quomodo cadent a latere? Quare illi a latere, illi a dextris? Quare mille a latere, et dena millia a dextris? Quid est, a latere mille? Quia pauciores sunt mille, quam dena millia quae a dextris cadent. Qui sunt isti? Modo planum erit in nomine Christpostolis scilicet, qui dimiserunt omnia, et secuti sunt eum. Nam Petrus ait illi, «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te;» et hoc illis promisit, «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Nolite putare quia ipsis solis promisit Dominus. Ubi enim sedebit Paulus apostolus, qui plus omnibus illis laboravit , si non ibi sedebunt nisi duodecim? Ille enim tertius decimus est. Nam de duodecim cecidit Judas; in locum
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ inueniret᷑. qui durar&. ad¬
uersus tantos & tam longos crucia¬
tus: Multi defecerunt. & credo
illi defecert qui de se p̃sumpserunt
qui non habitabant in adiutorio
altissimi & in ꝓtectione dei celi.
qui non dixerunt dño susceptor m̃s
es: qui ñ sub umbra alarũ eius spe¬
rauerunt. s uirib suis multũ dede¬
runt: deiecti sunt adeo. ut ostende¬
ret illis quia ipse ꝓtegit. ipse tem¬
perat temptationes. ipse tantũ ue¬
nire ꝑmittit. quantum potest fer
ti uultis nosse: Sequitur & dicit
Cadent a latere tuo mille. & dena
milia a dextris tuis. ad te autẽ ñ
adꝓpinquabit. Tui dicitur hoc.
Recordamini uerba illa saule sau¬
le quid me ꝑsequęris quando ipsũ
nemo tangebat. & dicebat qͥd me
ꝑsequeris: Numquid ñ in nobis
se computabat quando dicebat
qui uni ex minimis meis fecit. mͥ¬
fecit: Nonne in nobis se ipsum
computabat: Non enĩ diuisa st̃
ab inuicẽ membra. caput & corpussi

Expanded text:
tandem inveniretur qui duraret adtandem inveniretur qui duraret adversus tantos et tam longos cruciatus? Multi defecerunt: et, credo, illi defecerunt qui de se praesumpserunt, qui non habitabant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli; qui non dixerunt Domino, «Susceptor meus es;» qui non sub umbra alarum ejus speraverunt, sed viribus suis multum dederunt. Dejecti sunt a Deo, ut ostenderet illis quia ipse protegit, ipse temperat tentationes, ipse tantum venire permittit, quantum potest ferrti, vultis nosse? Sequitur, et dicit: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis: ad te autem non appropinquabit.» Cui dicitur hoc? Recordamini verba illa: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Quando ipsum nemo tangebat, et dicebat, «Quid me persequeris?» numquid non in nobis seipsum computabat? Quando dicebat, «Qui fecit uni ex minimis meis, mihi fecit» ; nonne in nobis seipsum computabat? Non enim divisa sunt ab invicem membra, caput et corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
inimici quod multi festinarent ad
martyriũ . & tanto plures credereis
in xp̃m quanto plures paciebant᷑:
dixerunt apuo se. Nos occisuri
sumus genus humanum: Cot mi¬
lia quȩ credunt in hoc nomine
Si occiderimus om̃s ꝓpe nullus in
terra remanebit. Cepit sol feruere.
cepit feruere estus. Audite enĩ qͥd
rate sagittã uolantẽ ꝑ diem. & de¬
moniũ meridianũ. Sagitta uolans
ꝑ diem quid erat: Qui confessus fu¬
erit se esse xp̃ianũ. feriatur. Quis
fidelis eam mortis celeritatẽ decli¬
nar&: Illud autẽ si se confitet᷑ xp̃ia¬
num non occidatur. s torqueat᷑ do¬
nec neget. si se negauerit dimittat᷑:
dȩmoniũ meridianũ erat. Al ulti gͦ
non negantes in tormentis deficie¬
bant. Tandu enĩ torquebant᷑ donec
negarent. Pseuerantib aut̃ in ñ
negando xp̃m quod facturꝰ erat
gladius uno ictu occidendo corpꝰ
auimã ad dm̃ mittendo: hoc facie¬
bant diuiturna tormenta. S quis

Expanded text:
inimici quod multi festinarent ad inimici quod multi festinarent ad martyrium, et tanto plures crederent in Christum, quanto plures patiebantur, dixerunt apud se, Nos occisuri sumus genus humanum, tot millia quae credunt in hoc nomine, si occiderimus omnes, prope nullus in terra remanebit. Coepit fervere sol, coepit fervere aestus. Audite enim quid rate sagittam volantem per diem, et daemonium meridianum. Sagitta volans per diem quid erat? Qui se confessus fuerit christianum, feriatur. Quis fidelis eam mortis celeritate non declinaret? Illud autem, Si se confitetur christianum, non occidatur; sed torqueatur, donec neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium meridianum erat. Multi ergo non negantes, in tormentis deficiebant; tamdiu enim torquebantur, donec negarent. Perseverantibus autem in non negando Christum, quid facturus erat gladius, uno ictu occidendo corpus, animam ad Deum mittendo? Hoc faciebant et diuturna tormenta: sed quis
Abbreviated transcription (Latin):
rem. unde ds̃ liberauit ęccłam suã
Dignetur attendere caritas urã.
Primo quod imꝑatores & reges scłi
putauerunt se ꝑsequendo tollere
posse de terra nomen xp̃i & nom̃
confiteretur xp̃ianũ. feriretur.
Quicũq noluit feriri. negauit
se xp̃ianũ. Sciens quid mali face¬
r&. ꝑuenit ad illum sagita uolans
ꝑ diem. Quic̃q aut̃ non curauit
pͣsentẽ uitã s certus sꝑauit futu¬
ram: declinauit sagittam. uolantẽ
ꝑ diem. confessus ẽ se xp̃ianum. ꝑ¬
cussus carne liberatus ẽ spũ: exspe¬
ctare cȩpit positus apud dm̃ in qͥ¬
ete etiam redemptionẽ coeꝑis sui
in resurrectionẽ mortuoꝵr euasit a
temptatione illa a sagitta uolante
ꝑdiem. Ergo quicq confessus fue¬
rit se xp̃ianũ. feriatur. Quomͦ sagit¬
ta uolans ꝑ diem fuit: Nondum
erat demoniũ meridianũ flagrans
uehementi ꝑsecutione. & facien
magnos estus etiã fortib Audite e¬
nim quid secutũ sit Cũ uidissent

Expanded text:
rem, unde Dominus liberavit Ecclesiam suam, rem, unde Dominus liberavit Ecclesiam suam, dignetur attendere Charitas vestra. Primo, quod imperatores et reges saeculi putaverunt se persequendo tollere posse de terra nomen Christi et nconfiteretur christianum, feriretur. Quicumque noluit feriri, negavit se christianum, sciens quid mali faceret; pervenit ad illum sagitta volans per diem. Quicumque autem non curavit praesentem vitam, sed certus speravit futuram, declinavit sagittam volantem per diem, confessus est se christianum: percussus carne, liberatus est spiritu; exspectare coepit positus apud Deum in quiete, etiam redemptionem corporis sui in resurrectione mortuorum: evasit a tentatione illa, a sagitta volante per diem. Ergo, Quicumque se confessus fuerit christianum, feriatur; quomodo sagitta volans per diem fuit. Nondum erat daemonium meridianum, flagrans vehementi persecutione, et faciens magnos aestus etiam fortibus. Audite enim quid secutum sit: cum vidissent
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ dixerat de his qui exie¬
rant in petrosis: Exorto sole inqͥt
aruerunt: quia non habebant altã
radicẽ. Hi sunt ergo qui ad horã
gaudent ad uerbũ. & cũ ꝑsecutio
facta fuerit ꝓpter uerbũ: arescͣt.
Quare arescunt: Quia ñ habebat̃
ritas. Hoc enĩ dicit apłs. ut in
caritate radicati & fundati. Quo¬
mͦ enm radix omniũ maloꝵ ẽ cu¬
piditas: sic radix ẽ omniũ bonoꝵ
caritas. Nostis hoc: & sepe dictũ
ẽ. S quare uolui hoc cõmemorare:
Ut intelligatis psalmũ: quia dȩmo¬
niũ meridianũ ꝓpter ęstum uehem̃¬
tis ꝑsecutionis positum ẽ. Sic enĩ
dñs dicit. Ortus ẽ sol & aruit her¬
ba: quȩ radicem ñ habebat. Et ex¬
ponens nobis quid ẽ a sole arescere¬
herbam: dixit quia facta ꝑsecutio
ne non manent illi in fidem. quia
altam radicẽ non habebant. Recte
hic intelligimus dȩmonũ meridianũ
ꝑsecutionem uehementẽ: qualis fuit
illa ꝑsecutio aliquando fr̃s cõmemo¬

Expanded text:
Quid enim dixerat de his quae exieQuid enim dixerat de his quae exierant in petrosis? «Exorto sole,» inquit, «aruerunt, quia non habebant altam radicem» . «Hi sunt» ergo «qui ad horam gaudent ad verbum, et cum persecutio facta fuerit propter verbum, arescunt.» Quare arescunt? «Quia non habebant ritas: hoc enim dicit Apostolus, «Ut in charitate radicati et fundati» . Quomodo enim radix omnium malorum cupiditas , sic radix omnium bonorum charitas est. Nostis hoc, et saepe dictum est: sed quare hoc volui commemorare? Ut intelligatis Psalmum, quia daemonium meridianum propter aestum vehementis persecutionis positum est. Sic enim Dominus dicit: «Ortus est sol, et aruit herba, quia radicem non habebat.» Et exponens nobis quid est a sole herbam arescere, dixit, quia persecutione facta non manent illi, «quia altam radicem non habebant.» Recte hic intelligimus daemonium meridianum persecutionem vehementem. Qualis fuit illa persecutio aliquando, fratres, commemo
Abbreviated transcription (Latin):
bris. & capit eos. Sunt autẽ qui¬
dam qui nouerunt se ad futurã
spem uocatos. quia quod nob̾ pro¬
misit ds non ẽ de ista terra. non
ẽ de ista uita: quia ille om̃s tẽp¬
tationes sunt tolerande ut illud ac¬
cipiamus. illud adquiramus quod
nobis ꝓmisit ds in eternũ. Nor̃t
ista. s quaudo ceꝑit ꝑsecuto instare
uehementius. agere minis. pęnis. tor¬
mentis. aliquando cȩdunt: & scien¬
tes tanquã in die cadunt. Quare
autẽ in meridie: Quia multũ fer¬
u& ꝑsecutio. Maiores estus dix̃ me¬
ridiẽ Attendat hoc caritas ur̃a de
scripturis me ꝓbantem. Quando de
seminante dicebat dñs. quia exiit
seminans seminare. & aluid cecidit
in uiã bonã. aliud in petrosa. aliud
int̾ spinas: dignatus ẽ ipse exponere
similitudinem: & cũ ueniss& ad pe¬
trosa ait hoc. Hi sunt qui audul̃
uerbum. ꝙ ad horam gaudent ad
uerbũ. & in tribulatione quȩ fit ꝓpt̾
uerbum. continuo scandalitantur.

Expanded text:
bris, et capit eos. Sunt autem quibris, et capit eos. Sunt autem quidam qui noverunt se ad futuram spem vocatos; quia quod nobis promisit Deus, non est de ista terra, non est de ista vita; quia istae omnes tentationes tolerandae sunt, ut illud accipiamus, illud acquiramus quod nobis promisit Deus in aeternum; norunt ista: sed quando coeperit persecutor instare vehementius, agere minis, poenis, tormentis, aliquando cedunt, et scientes tanquam in die cadunt. 8. Quare autem in meridie? Quia multum fervet persecutio: majores aestus dixit meridiem. Attendat hoc Charitas vestra de Scripturis me probantem. Quando de seminante dicebat Dominus, quia exiit seminans seminare, et aliud cecidit in viam, aliud in petrosa, aliud inter spinas; dignatus est ipse exponere similitudinem, et cum venisset ad petrosa, hoc ait: «Hi sunt qui audiunt verbum, et ad horam gaudent ad verbum; et in tribulatione quae fit propter verbum, continuo scandalizantur.»
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnũ a negocio ꝑ ambulante
in tenebris. & ꝓpter sagitam uo¬
lantẽ ꝑ diem a riuna & demonio
meridiano. Quid ẽ timendũ in
nocte. & quid in die: Cũ quisq
ignorans peccat. tanquã in nocte
peccat. Cum aut̃ sciens peccat. tan¬
quam in die peccat. Duo gͦ illa le¬
uiora. ipsa sunt grauiora quȩ re¬
petita sunt. Intendite. ut diligente
hoc si dñs annuerit exponatur uo¬
bis. Obscurum ẽ enim. & erit mag¬
nus fructus si intellexeritis. Cemp¬
tationem quȩ fit in ignorantib
leuis cimorem nocturnũ appella¬
uit: & tẽptationẽ quȩ fit in scien
cogant: sed possunt cito declinata
Si ꝑsecutor instat & uehementer
terr& ignorantes. id ẽ nondum fir¬
mos in fide. nec scientes quod ad
hoc sint xp̃iani ut futurã uitam
sperent. cũ ceꝑint terreri de malis
temporalib: putant quod deseruit
Non enim norunt ut dixi quod
ad hoc sunt xp̃iani. ut p̾sentia su¬
perent & fut᷑a sperent. lnuenit il¬
los negocium ꝑambulans in tene¬

Expanded text:
nocturnum, «a negotio perambulante in tenebris;» et propter sagittam volantem per diem, «a ruina et daemonio meridiano.» Quid est timendum in nocte, et quid in die? Cum quisque ignorans peccat, tanquam in nocte peccat: cum autem sciens peccat, tanquam in die peccat. Duo ergo illa leviora; ipsa sunt graviora, quae repetita sunt. Intendite, ut diligenter hoc, si Dominus annuerit, exponatur vobis: obscurum est enim, et erit magnus fructus si intellexeritis. Tentationem quae fit in ignorantibus levis, timorem nocturnum appellavit; et tentationem quae fit in scientcogant, sed possunt cito declinata Si persecutor instat, et vehementer terret ignorantes, id est nondum firmos in fide, nec scientes quod ad hoc sunt christiani, ut futuram vitam sperent; cum coeperint terreri de malis temporalibus, putant quod deseruit non norunt enim, ut dixi, quia ad hoc sunt christiani, ut praesentia superent, et futura sperent: invenit illos negotium perambulans in tene
Abbreviated transcription (Latin):
oculis tuis considerabis. non leue.
uidere impium florentẽ in hoc
scło .&. habere ad illum oculos ut
consideres fide quod passurus est¬
ille in fine si se non correxerit:
quia qui mͦ tonare uolunt poste a
sulminantur. Uerũtamen oculis
tus considerabis. & retributionem

Expanded text:
«oculis tuis considerabis;» non est leve «oculis tuis considerabis;» non est leve videre impium florentem in hoc saeculo, et habere ad illum oculos, ut consideres fide quid ille passurus est in fine, si se non correxerit: quia qui modo tonare volunt, postea fulminantur. «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
paratum ẽ ab origine mundi: uenit
demoniũ meridianũ. id ẽ feruens
estus ꝑ secutionis uebement̃ terre¬
n s. & ceciderunt multi a spe sedis
iudiciariȩ. de quib dictum est. ca¬
dent a latere tuo mille. & multi a spe
remunerationis obsequioꝵ suoꝵ de
quib dictum ẽ. Et dena milia a dex¬
tris tuis. Aate autem id ẽ ad caput
& corpus non appropinquabit ruia
& dȩmoniũ meridianũ. qmͣ nouit
peccatoꝵ uidebis. Quio ẽ hoc: Qua¬
re ueriuntam̃: Quia licuit ĩpiis
suꝑbire in seruos cuos: licuit impiis
ꝑ sequi seruos. Impune ergo erit
impiis. quia ꝑsecuti sunt seruos cu¬
enim tu ꝑmiseris. & magis inde tui
non bonũ qđ ꝑ nescientes actum ẽ.
eis retribue tur. Mopus ẽ. ut o¬
culos fidei habeamus. & uideamus
quia exaltantur ad tempus . ꝙ. plan¬
gent in ȩternum. & quib datur po¬
testas in seruos dei temporalit᷑. di¬
cetur eis. Ite in ignem eternũ qui
paratus ẽ diabolo & angelis eius.
S si habeat quisq oculos sicut

Expanded text:
ne mundi;» venit daemonium meridianum, id est, fervens aestus persecutionis, vehementer terrens, et ceciderunt multi a spe sedis judiciariae, de quibus dictum est, «Cadent a latere tuo mille;» et multi a spe remunerationis obsequiorum suorum, de quibus dictum est, «Et dena millia a dextris tuis. Ad te autem,» id est, ad caput et corpus, «non appropinquabit,» ruina et daemonium meridianum; quoniam novit peccatorum videbis.» Quid est hoc? quare «verumtamen?» Quia licuit impiis superbire in servos tuos, licuit impiis persequi servos tuos. Impune ergo erit impiis, quia persecuti sunt servos tuenim tu permiseris, et magis inde tui non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporaliter, dicetur eis: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Sed si habeat quisque oculos, sicut dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
in alto ẽ refugium cuũ: Multi enĩ
sic sibi faciunt refugiũ dei. quo fu¬
giant a temporalib estib In alto
enim ẽ refugium dei. ualde in oc¬
culto ẽ quo fugias ab ira uentura:
intus alcissimũ posiusti refugiũ
tuũ. Non accedent ad te mala:
& flagellum ñ apꝓpinquabit ta¬
bernaculo tuo: qm̃ angelis siuis man

Expanded text:
in alto est refugium tuum? Multi enim sic sibi faciunt refugium Dei, quo fugiant a temporalibus aestibus. In alto est enim refugium Dei, valde in occulto est, quo fugias ab ira ventura. Intus «altissimum posuisti refugium tuum. Non accedent ad te mala, et flagellum non appropinquabit tabernacul
Abbreviated transcription (Latin):
omnib uiis tuis. in manib porta¬
bunt te ne unquã offendas ad la¬
piden pedẽ tuũ. Ista sunt uerba
quando illũ temptauit. S quia
diligentius consideranda sunt.
ne uos fatigemus differamꝰ in cras¬
tinũ: quia & crastino debet᷑ uobis
sermo. ut ab illo loco psalmi rursus
incipiamus ꝓpt̃ tedium ur̃m: ne
cũ uolumus finire res obscura
p̃cipitemus. & ñ ꝑueniant ad in

Expanded text:
s tuis. In manibus tollent te, nequando offendas ad lapidem pedem tuum.» Ista sunt verba quando illum tentavit. Sed quia diligentius consideranda sunt, ne vos fatigemus, differamus in crastinum quia et crastino debetur vobis sermo, ut ab isto loco Psalmi rursus incipiamus, propter taedium vestrum; ne cum volumus finire res obscuras, praecipitemus, et non perveniant ad in
Abbreviated transcription (Latin):
teste didicimus. ubi eum ꝙ longe
ante passionẽ & sub die passionis &
in ipsa cruce orasse meminimꝰ: nusꝗͣ
hoc eum tota die fecisse legimus.
Pinde conuenient̃ ꝑ extensas manꝰ
tota die c̃tinuationem bonoꝵ oꝑum
intelligere possumus: a quoꝵ nũquã
destinatis in ȩt̃nam salutẽ non aut̃
omnib hominib nec ipsis int̾ quos
facta sunt eius bona oꝑa ꝓfuerunt:
ideo consequent̃ adiecit. Num quid
mortuis facies mirabilia: Hoc enĩ
si de his dictũ putauerimꝰ quorum
caro exanimis facta ẽ: mirabilia
magna facta sunt mortuis. cũ qͥdã
mortis ascendit: magnũ mortuis mi¬
raculũ factum ẽ. Significat aut̃
isto uerbo quo ait. numqͥd mortu¬
is facies mirabilia. homines corde
ita in ortuos. ut eos ad uitam fidei
tanta xpĩ mirabilia ñ mouerent
Neq enim ꝓpt̾ea dixit nͣ eis mi
rabilia fieri. quia ñ ea uident: sed
quia non eis ꝓsunt. Nam sic hic ait.
tota die expaudi manus meas ad te.

Expanded text:
teste, didicimus, ubi eum et longe teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum intelligere possumus, a quorum nunquaaedestinatis ad aeternam salutem, non autem omnibus hominibus, nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna mirabilia facta sunt mortuis, cum quidamvictor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;»
Abbreviated transcription (Latin):
nificare sol&. quãuis in greco nͣ ita
sit: semꝑ quippe in ea lingua dies
feminino genere dicitur: ꝙ ido nr̃os
sic interp̃tari puto. artius questio col¬
ligabitur. Quomͦ enĩ toto tempore.
si nec saltem uno toto die manus
extendit incruce: Porro si totum
ꝓ parte accipiendũ esse dicamꝰ. quia
isto genere locutionis uti etiam sca
scriptura consueuit. ñ mͥ occurrit
exemplũ totum ꝓ parte etiã tc̃ posse
accipi. quando ipsum uerbũ addit᷑
& dicitur totũ. Nam in eo quod
dixit dñs in euuangelio sic erit filiꝰ
hominis in corde terrȩ trib diebus
& trib noctib: ideo totum ꝓ parte
non insolenter accipit᷑ quia ñ ait
totis trib dieb & totis trib noctib.
Linus quippe medius fuit totus dies.
duoꝵ aut̃ partes primi ultima. ulti¬
mi prima. Si autẽ crucẽ non suam
in hac ꝓphetia p̾salmi. signauit his
uerbis. s orationẽ quam eũ ex forma
serui fudisse deo patri ȩuuangelio

Expanded text:
nificare solet: quamvis in graeco non ita nificare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic interpretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauerat caro & sanguis s pat̾
eius qui in cęlis ẽ. ut petrus dicer&
tu es xp̃c filius dei uiui. uidentes eũ
tradi ac tanta ꝑpeti m̾ala. qm̃ non
eũ uidebant qualẽ uolebant. quia
ñ egrediebatur id ẽ ñ manifestabat᷑
in uirtute & potentia sua. s in suis
interiorib occultus omnia quasi su¬
ꝑatus atq inpotens ꝑferebat: infir-¬
mati sunt ab mopia uelut subtracto
S quod sequitur tota ie extendi
manus meas ad te: Quomͦ accipi
oporteat merito quęritur. Si enun
in eo quod ait extendi manus meas.
crucis patibulũ intellexerimꝰ: quomͦ
intellecturi sumus tota die: Nũquid
tota die pependit in ligno: cũ & nox
ad totũ diem ꝑtineat: Si aut̃ hoc
loco diẽ uoluit intelligi qui prȩt̃
noctem dies appellari solꝙ: etiam
talis diei quando crucifixis ẽ iã
pars prima ꝙ ñ parua transierat.
Si autem diem ꝓ tẽpore positum
uelimus accipere. maxime quia hoc
nomen genere feminino posuit. qd̃
in latino eloquio non nisi tempꝰ sig¬

Expanded text:
sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est, ut Petrus diceret, «Tu es Christus Filius Dei vivi» , videntes eum tradi, ac tanta perpeti mala; quoniam non eum videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus sig
Abbreviated transcription (Latin):
id est post noctem infidelitatis
in luce fidei p̾ueniat dm̃: donec
ueniat salus illa in cuius non dũ
re. s iam spe salui facti sumus.
eamq cũ pacientia fidelit̃ ex.¬
fulgebunt in regno patris sui sicut
sol. S sol spũaliter non corꝑalit̾ sic̃
luc& iste de celo quem facit oriri suꝑ
& iniustos: deniq iste sol. in conspecti
ẽ non solũ hominũ uerumetiã peco¬
rum minutissimarũq muscarum.
Quod enĩ quorlib& uilissimoꝵ ani

Expanded text:
id est, post noctem infidelitatis id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fidelitefulgebunt in regno Patris mei sicut sol . Sed sol spiritualiter; non corporaliter, sicut lucet iste de coelo, quem facit oriri super . Denique iste sol in conspectu est non solam hominum, verum etiam pecorum minutissimarumque muscarum: quod enim quorumlibet vil
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in scło isto quȩdam eius¬
membra. ut in eis sit maior hu¬
militas. & suꝑ ipsũ corpus id est
unitatem scõꝵ atq fideliũ cui
caput ẽ xp̃c transeunt irȩ dei.
non aut̃ mauent: quia ñ de fide¬
li sed infideli ẽ dictũ. ira d̃i ma¬
n& suꝑ eum. Et terrores dĩ con¬
quia omne quod accidere potest
etiam si non accidat. prudenter
tumetur. Et aliquando t̾rores
ipsi ita conturbant animũ cogi¬
tantis. circ̃pellentib malis: ut
sicut aqua undiq circũ fluere
uideantur. & simul circũdare
metuentem. Et quia ȩccłȩ in
hoc mundo peregrinanti ista
non desunt. dĩmͦ in his. mͦ in il¬
lis membris eius usquequaq con¬
tingunt: ideo dixit tota die. con¬
tinuationem significans temꝑis.
donec fimatur hoc scłm. Et sepe
amici & noti periclitantes scd̃m
quib dicit apłs. Om̃s me dere¬
liquerunt: non illis imputetur
S ut quid hȩc omnia nisi ut
oratio huius scĩ corꝑis mane

Expanded text:
etiam in saeculo isto quaedam meetiam in saeculo isto quaedam meejus, ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conquia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundquibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane,
Abbreviated transcription (Latin):
ignis flatu reꝑcussus inflãmetur ar-
etiam tribulationes corꝑis xp̃i. Neq
enim in solo capite sũt facte. cũ &.
saulo sit dictum. quid me ꝑsequeris.
& ipse iã paulus tanquã electũ m¬
brum in eodem corpore positꝰ dicat.
Ut suppleã quȩ desunt p̃ssurarũ
Sreppulisti orationẽ meam. auertis
faciem tuã a me: In ops sũ ego &¬
⁊ in laborib a uiuentute mea: exal¬
I tatus autem humiliatus & contur¬
batus. in me transierunt irȩ tuȩ
simul: longe fecisti a me amicũ.
& notos meos a miseria. Contige.¬
runt & contingunt omnia hec
in m̃bris corporis xp̃i. & auertit
d̃s ab orantib faciem ñ exaudi-¬
endo ad id quod uolunt. quando
sibi nesciunt non expedire quod
petunt. & mops ẽ eccła cũ esurit¬
& sitit: peregrina unde sacietur
in patria. & in laborib ẽ a ui-¬
uentute sua. Ipsum enĩ corpus
xp̃i: & in alio psalmo dicit. Se-¬
pe expugnauert̃ me a iuuentu¬
te mea. Et adhoc exaltantur

Expanded text:
ignis flatu repercussus inflammetur ardeignis flatu repercussus inflammetur ardeetiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum , repulisti orationem meam, avertis faciem tuam a me? Inops sum ego, et in laboribus a juventute mea; exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus. In me transimul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ & manifestabuntur cogitati¬
ones cordis. & laus erit ate uncuiq
nunc in ista uita. in ista peregrina¬
tione. in hac luce fidei quȩ in cõpa¬
ratione tenebrarum infideliũ iam ẽ
dies. s in comparatione diei ubi ui-¬
debimus facie ad faciem. ad huc nox
ceatur oratio. quod nobis quantũ
expediat nullis ut opinor uerbis
explicari pocest. differtur bonum
quod in ȩternũ dabitur. & mala
transitura crebrescunt: ideo sequit᷑
Ut quid anẽ repellis orationẽ mea:
Hoc & in illis uerbis dictũ ẽ. Us
ds̃ m̃s respice in me: ut quid me
dereliquisti: Causa cognoscenda
ꝓposita ẽ: non tanquam sine cau-¬
sa hoc facer& dei culpata sapien¬
tia. lta & hic. Ut quid dñe rep¬
pulisti orationem meã: Cuius
tamen rei causa si diligenter ad¬
uertatur. iam suꝑius indicata ẽ.
Ad hoc enĩ oratio scõꝵ dilatione
tanti beneficii & tribulationũ ad-¬
uersitate quasi repellitur: ut tanquã

Expanded text:
brarum, et manifestabuntur cogitatibrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox eceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hoc et in illis verbis dictum ess meus, respice in me; utquid me dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
bunt nisi mittantur: Sicut scrip¬
tum ẽ. Quam speciosi pedes eoꝵ
qui auñciant pacẽ. qͥ anñtiant bo¬
na. Ipsi sunt medici curantes a la
plantat est aliquid aut qui rigat:
s qui incrementũ dat ds. Ideo &
ego ad ñm clamaui. Hoc ẽ. Dñm
ut saluus essem inuocaui. Quomͦ
aut̃ inuocarẽ. nisi crederem: Quo¬
mͦ aut̃ crederẽ. nisi audirẽ: Sed
ut audita crederem ipse attraxit.
quia ñ occulta morte cordis non qͥ¬
lib& medicus s ipse excitauit.
Nlam multi audiert̃: quia in õ¬
nem terrã exiuit sonus eoꝵ. & in
fines orbis terrȩ uerba eoꝵ. Sed
non omniũ est fides. Nouit do¬
minus qui sunt eius. Ac ꝑ hoc
nec credere potuissem. nisi me di
uocando & suscitando & trahen¬
do a tenebris eduxiss: & ad lumen
fidei ꝑduxiss Ideo sequit᷑. Et mane
oratio mea prȩueni&e te. Iam mane
post ea quam nox infidelitatis & te¬
nebre transierunt. quod mane ut
me. s quia restat illa clarificatio
ubi illuminabuntur occulta tene¬

Expanded text:
bunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latplantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum : sed non omnium est fides ; et novit Dominus qui sunt ejus . Ac per hoc, nec credere potuissem, nisi me Deivocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tene
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternũ ess& ꝓmutebas: Non ne
tu dixisti. si dereliquerint legẽ me-¬
am & in uidicuis meis ñ ambulaue¬
rint & mandata mea ñ custodierĩt
& testam̃tũ meũ ꝓpbanauerint.
manebit tamen ꝓmissio mea. un-¬
plebitur uiratio mea: Se mel uira¬
ui in sco meo. Intus in secreto qͦdã.
in ipso fonte unde ꝓphete bibert̃
qui nobis hȩc erue tuauert̃. semel
mentiar. Exhibe ergo quod uirasti
redde quod ꝓmisisti. Sublatum ẽ
de isto dauid: ne exspectaretur in
ista dauio. Exspecta gͦ qđ ꝓmisi.
Nouit illuo & ipse dauid. Uide
ergo quid dicat. Tu uͦ reppulisti.
& ad nichilum deduxisti. Ergo ubi
est quod ꝓmisisti: Distulisti xp̃m¬
tuũ. Quamuis tristia quędã enu-¬
mer&e. in hoc tamen uerbo reficit
nos. Man& omnino d̃s quod ꝓmi¬
sisti. Nam xp̃m tuũ ñ abstulisti
s distulisti. Huic ergo dauio in qͦ
sꝑabant ignari ꝓmissa sua deum
cõpleturũ uidete quid accidit. ut
ꝓmissa dei firmius in alio sꝑata

Expanded text:
eternum esset promittebas? Nonne eternum esset promittebas? Nonne tu dixisti: «Si dereliquerint legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, et mandata mea non custodierint, et testamentumanebit tamen promissio mea, implebitur juratio mea? Semel juravi in sancto meo, intus in secreto quodam, in ipso fonte, unde prophetae biberunt, qui nobis haec ructaverunt. Semel, mentiar. Exhibe ergo quod jurasti, redde quod promisisti. Sublatum est de isto David, ne exspectaretur in isto David. Exspecta ergo quod promisi. Novit illud et ipse David. Vide enim quid dicat: Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti. Ergo ubi est quod tuum.» Quamvis tristitia quaedam enumeret, in hoc tamen verbo reficit nos: manet omnino, Deus, quod promisisti; nam Christum tuum non abstulisti, sed «distulisti.» Huic ergo David, in quo sperabant ignari promissa sua Deum completurum, videte quid accidit, ut promissa Dei firmius in alio sperata
Abbreviated transcription (Latin):
illo dauid dixit. & errar& cũ ui¬
destruxit ea in dauid. ut cũ uides
ea in illo non impleta quȩ necesse
ẽ impleri quȩras alterum in quo
ostendantur impleri. Ita etiam de
maiorem adoratũ a minore: cum
scriptũ sit. maior seriuiꝙ minori.
Et cum in illis duob p̃cedentib ui¬
deris ñ impletũ: exspectes duos płos
in quib impleatur. quod ñ mendax
deus polliceri dignatur. Ecce ex se¬
mine tuo dixit dauid ponam suꝑ
sedẽ tuam. ꝓmisit ex semine eius
in ȩternũ aliquid. & natus ẽ salo¬
mon. Factus ẽ autem tante sapien¬
tiȩ. ut ꝓmissio dei de semine dauid
in illo putaretur impleta. S ceci
fallere quem sciebat casurum non
in eo poner& ꝓmissũ suũ. s post ca¬
sum eius respiceres tu dm̃. & flagi¬
tares ꝓmissũ tuũ. Ergo dñe m̃titꝰ
es: Nom imples quod ꝓmisisti.
ñ exhibes quod uirasti: Forte hic di¬
ꝑseueraturũ: Utiq sciebas. Quare
gͦ in non ꝑseueraturo mͥ quod in¬

Expanded text:
illo David dixit, et erraret, cum diillo David dixit, et erraret, cum didestruxit ea in David. Ut cum vides ea in illo non impleta quae necesse est impleri, quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam in majorem adoratum a minore, cum scriptum sit, Major serviet minori t cum in illis duobus praecedentibus vides non impletum, exspectes duos populos in quibus impleatur, quia non mendax Deus polliceri dignatur. Ecce ex semine tuo, dixit ad David, ponam super sedem tuam . Promisit ex semine ejus in aeternum aliquid; et natus Salomon, factus est tantae sapientiae, ut promissio Dei de semine David in illo putaretur impleta: sed cecifallere, quem sciebat casurum, non in eo poneret promissum suum, sed post casum ejus respiceres tu Deum, et flagitares promissum. Ergo, Domine, mentitus es? Non imples quod promisisti? non exhibes quod jurasti? Forte hic diperseveraturum? Utique sciebas. Quare ergo in non perseveraturo mihi quod a
Abbreviated transcription (Latin):
eius in terrã collisti. miniusti di¬
es sedis eius. ꝑfudisti eũ c̃fusione.
Quid ẽ hoc: Iua omĩa ꝓmisisti
tu uͦ ista contraria fecisti. Ubi
sunt ꝓmissiones ad quas paulo ante¬
gaudebamus. de quib cã alacrit᷑
plaudebamꝰ de quib securi gratu¬
labamur: Quasi alius ꝓmiserit.
alius euerterit. Quod mirandum ẽ:
ñ alius. s tu uͦ. Tu qui ꝓmittebas. tu
qui confirmabas. tu qui ꝓpt̾ dubita¬
tionem humanã etiam iurabas: illa
ꝓmisisti. & ista fecisti. Ubi tenebo¬
tuũ iusiurandũ: U bi inueniã ꝓ¬
ter& ds. aut falsum iurar&: Quare
ergo illa ꝓmisit. & ista fecit: Ego di¬
co. quia ista fecit. ut ꝓmissa firma¬
r&. S quis ego qui hoc dico: Ui¬
deamus si hoc ueritas dicat. Tunc
non erit. mnane quod tico Dauid
positus erat cui ꝓmitterentur hec¬
omnia in semine eius quod ẽ xp̃c
ta sunt ad dauid exspectabant ho¬
mines ea impleri in dauio. Puide
ne quisquã xp̃ianus cũ dicerce de
xp̃o dixit. alius dicer& non. s de

Expanded text:
ti. Minuisti dies sedis ejus; perfudisti eum confusione.» Quid est hoc? Illa omnia promisisti; tu vero ista contraria fecisti. Ubi sunt promissiones ad quas paulo antegaudebamus, de quibus tam alacriter plaudebamus, de quibus securi gratulabamur? Quasi alius promiserit, alius everterit. Quod mirandum est, non alius; sed, «Tu vero,» tu qui promittebas, tu qui confirmabas, tu qui propter dubitationem humanam etiam jurabas, illa promisisti, et ista fecisti. Ubi tenebo jusjurandum tuum, ubi inveniam pteret Deus, aut falsum juraret? Quare ergo illa promisit, et ista fecit? Ego dico quia ista fecit, ut promissa firmaret. Sed quis ego qui hoc dico? Videamus si hoc veritas dicit; tunc non erit inane quod dico. David positus erat cui omnia in semine ejus, qui est Chrio quae dicta sunt ad David, exspectabant homines ea impleri in David. Proinde ne quisquam Christianus cum diceret, de Christo dixit, alius diceret. Non, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Ut non ea ꝓ rerũ terrenary
mercede faciamus. Cunc enim ñ
directa s curua sunt. Huc usq
psalmũ istum multi codices ha¬
bent. s in ñnullis legitur alius ul¬
tuus uersus: & opus manuum
nrarũ dirige. Cui uersui dili¬
gentes & docti p̃notant stellam
quos asteriscos uocant. quib sig¬
nificant ea quȩ in hȩbreo uel aliis
interp̃tib grecis reꝑiuntur. in sep¬
tuaginta uero interp̃tatione ñ st̃.
Quem uersũ si uelimus exponere:
id mͥ uidetur habere sententiȩ.
quod omnia bona oꝑa nrã unum
opus ẽ caritatis. ꝑlenitudo enim
legis caritas. Nam suꝑiore uersu
cum dixiss & oꝑa manuũ nr̃arũ
dirige suꝑ nos: isto ultimo ñ oꝑa
tanquã ultimo uersu uolens osten¬
dere ipsa oꝑa unũ opus esse. id ẽ
ad unum opus dirigi. Cunc enĩ
recta sunt oꝑa cum ad hunc unũ
finem dirigunt᷑. Finis enĩ p̃cepti
ẽ caritas de corde puro & consci¬
entia bona & fide non ficta. O pꝰ

Expanded text:
nos:» ut non ea pro rerum terrenarum nos:» ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt. Huc usque psalmum istum multi codices habent; sed in nonnullis legitur alius ultimus versus, «Et opus manuum nostrarum dirige.» Cui versui diligentes et docti praenotant stellam, quos asteriscos vocant, quibus significant ea quae in hebraeo vel aliis interpretibus graecis reperiuntur, in Septuaginta vero interpretatione non sunt. Quem versum si velimus exponere, id mihi videtur habere sententiae, quod omnia bona opera nostra, unum opus est charitatis: plenitudo enim Legis charitas . Nam superiore versu cum dixisset, «Et opera manuum nostrarum dirige super nos;» isto ultimo non «optanquam ultimo versu volens ostendere ipsa opera unum opus esse, id est, ad unum opus dirigi. Tunc enim recta sunt opera, cum ad hunc unum finem diriguntur: finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Opus
Abbreviated transcription (Latin):
hora in eis uiuenit᷑. in qua ita si
reficimur. ex ęstu& anima nr̃a.
illoꝵ dierũ desiderio sitiat arden¬
ter. atq uehement̃. ut illic reple¬
amur. ibi satiemur. ibi dicamus
quod hic pͣdicimus. Satiati sumꝰ
mane miscđia tua. & exultauimꝰ
& iocundati sumus in om̃ib di-
dieb malignis adhuc dicamus
quod sequitur. Et respice in ser¬
uos tuos. & in oꝑa tua. Ipsi enĩ
serui tui oꝑa tua sunt ñ solũ
ut homines sint. s etiã ut sint
serui tui. id ẽ obedientes uissis
tuis. Ipsius enun sumꝰ figmentum
non solum in adam s etiã creati
parauit d̃s ut in illis ambulemus.
Deus enim ẽ qui oꝑatur in nobis.
Et dirige filios eoꝵ Ut sint recti
cõmoti sunt pedes. quia peccatoꝵ
intuenti displicere ceꝑat ds quasi
ista nesciens. quasi ista non curans.
& ab humana generatione dissimu¬
ꝑ nos. Unde dr̃. Signatum est
suꝑ nos lum̃ uultus tui dnẽ. Et
oꝑa manuũ nr̃arum dirige suꝑ

Expanded text:
hora in eis invenitur in qua ita simhora in eis invenitur in qua ita simreficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, et jucundati sumus in omnibus didiebus adhuc malignis dicamus quod sequitur: «Et respice in servos tuos, et in opera tua.» Ipsi enim servi tui opera tua sunt, non solum ut homines sint, sed etiam ut sint servi tui, id est obedientes jussis tuis. Ipsius enim sumus figmentum, non solum in Adam, sed etiam creati aeparavit Deus ut in illis ambulemus . Deus est enim qui operatur in nobis «Et dirige filios eorum:» ut sint recti commoti sunt pedes, quia pacem peccatorum intuenti displicere coeperat Deus, quasi ista nesciens, quasi ista non curans, et ab humani generis gubernatione dissimu nos.» Unde dicitur, «Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine» . «Et opera manuum nostrarum dirige super
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s illi dies. ideo satiant. Non
enim suecedentib cedunt. ubi ñ
ẽ aliquio quod ñ ueniendo ñdũ
sit: & ueniendo iam ñ sit. Om̃s
simul sunt: quia unus ẽ qͥ stat.
non transit: ipsa ẽ ȩt̾nitas. Hii
sunt dies. de quib ar̃. Quis est
homo qui uult uitam. & diligit
dies uidere bonos: Hii dies &
alio loço anni appellantur. ubi do
dr̃. Tu autem idem ipse es. &
anni tui ñ deficient. Non enĩ
anni sunt qui ꝓ nichilo habent᷑.
aut dies sunt qui sicut umbra
declinauert̃: s dies sunt qui sunt.
quoꝵ numerum notũ sibi fieri
p̃cabatur qui dicebat. notũ mͥ fac
dñe finẽ meũ. quo ꝑueniendo ꝑ¬
maneã. & nichil ulterius iam
requirã. & numerũ dierũ meoꝵ
qui ẽ. utiq qui ẽ. ñ qui non est:
quia dies isti de quib & illic con¬
sequenter dicit. ecce ueteres posu¬
isti dies meos non sunt. quia non
stant. non manent. celerruna mu-¬
tabilitate transcurrunt. nec una

Expanded text:
illi omnes dies; ideo satiant. Non illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod non veniendo nondum sit, et veniendo jam non sit. Omnes simul sunt, quia unus est qui stat et non transit: ipsa est aeternitas. Hi sunt dies de quibus dicitur: «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos» ? Hi dies et alio loco anni appellantur, ubi Deo dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Non enim anni sunt qui pro nihilo habentur, aut dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum facquo perveniendo maneam, et nihil ulterius jam requiram, «et numerum dierum meorum qui est;» utique «qui est,» non qui non est. Quia dies isti, de quibus et illic consequenter dicit, «Ecce veteres posuisti dies meos» , non sunt, quia non stant, non manent, celerrima mutabilitate transcurrunt; nec una
Abbreviated transcription (Latin):
deputans. repleti sumus inquit
mane miscđia tua. Ergo in his ue¬
lut nocturnis laborib ꝙ dolorib
ꝓphetia ẽ nobis accensa sicut lu¬
cerna in obscuro loco: donec dies
lucescat & lucifer oriatur in cor¬
dib nr̃is. Beati enĩ mundi corde
quia ipsi dm̃ uidebt̃. Cunc reple¬
buntur eo bono iusti qd̵ uc̃ esuri¬
unt ꝙ sitiunt: cũ ꝑ fidẽ ambu¬
lantes ꝑegrinantur adnõ. Unde
& illud dicitur. replebis me leticia
cum uultu tuo. mane astabunt
& contemplabuntur. & sicut alii
interp̃tes dixerunt. satiati sumus
mane miscđdia tua: tunc satiabun-¬
tur. Sicut enim alibi ait. satiabor
dr̃ ostende nobis patrem & suffic̃
ipsum illi. quod donec fiat nichil
bomi nobis sufficit. nec deb& suf¬
ficere. ne desiderium nrm in uia re-¬
maneat. quod donec ꝑueniat exten¬
dendũ ẽ. Repleti sumus miscđia
tua. Et exultauimus. & delectati
sumus in omnib dieb nr̃is. Bies
ille dies ẽ sine fine. Simul sunt

Expanded text:
deputans: «Repleti sumus,» inquit, deputans: «Repleti sumus,» inquit, «mane mislut nocturnis laboribus, et doloribus prophetia nobis accensa est: sicut lucerna in obscuro loco donec dies illucescat, et Lucifer oriatur in cordibus nostris: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriet sitiunt, cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino. Unde et illud dicitur, Replebis me laetitia cum vultu tuo: mane astabunt et contemplabuntur. Et, sicut alii dixerunt interpretes, Satiati sumus mane misericordia tua. Tunc satiabuntur; sicut enim alibi ait: Satiabor dicitur, Ostende nobis Patrem, et sufficit ipsum illi» : quod donec fiat, nihil boni nobis sufficit; nec sufficere debet, ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus matua; et exsultavimus, et jucundati sumus» «in omnibus diebus nostris.» Dies ille, dies est sine fine. Simul sunt