comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ nomen. Greca enĩ lingua erit cõ¬
tencio. et hon terra ẽ: ex quib duob cõpo¬
sitũ uocabulũ est erichtonius. Uerum
qd̾ fatendũ est refellunt. et a suis diis
repellũt ista doctiores. qui hãc opinionẽ
fabulosam hinc exortam ferũt: qr ĩ tẽplo
uultani et minerue qd̾ ambo unũ habe¬
bant athenis expositꝰ ĩuẽtꝰ ẽ puer draco¬
ne iuolutꝰ. qͥ eũ significauit magnũ futu¬
rũ: et ꝓpter cõe tẽplũ cũ ẽẽnt ꝑentes eiꝰ igno¬
ti: uulcani et miuerne dc̃m ẽẽ filiũ. No¬
minis tñ eiꝰ originẽ. fabula illa potiꝰ ꝙͣ
ista designat historia. S qͥd ad nos: hͦ in
ueratib libris hoĩes ĩstruat religiosos : illd̃
ĩ fallatib ludis demones delectet ĩpuros;
qͦs tñ illi religiosi tãꝙͣ deos colũt. Et cũ
de illis hͦ negant ab oĩ eos crimine pur-¬
gare nõ possũt: qm̃ ludos eis postẽtib ex¬

Expanded text:
ditum nomen. Graeca enim lingua εριςconditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus conpositum uocabulum est Erichthonius. Verum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenis, expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Mineruae dictum esse filium. Nominis tamen eius originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in ueracibus libris homines instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet inpuros; quos tamen illi religiosi tamquam deos colunt, et cum de illis haec negant, ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
plures fuisse dicũt᷑ et liberipatres et her¬
cules. Hũc sane hertulẽ tuiꝰ ingencia
duodecien facta numerant. inter que
anthei affri necẽ nõ ꝯmemorãt ꝙ ea
res ad alterũ herculẽ ꝑtiuet. in eta mõ¬
te a seip̃o incẽsũ ꝓdũt suis lrĩs cũ ea
uirtute qͣ multa subegerat: morbũ tñ
quo languebat sustinere non posset.
Illo tp̃e uel rex. uel pociꝰ tirãnus bu¬
siris suis diis suos hospites ĩmolabat:
quẽ filiũ ꝑhibent fuisse neptuni. ex
matre lebia filia paphi. Uerũ non
credatur hͦ stuprũ ꝑpetrasse neptunus
ne dii accusentur: s poetis et theatris
ista tribuãtur: ut sit unde placentur.
Erichtomii regis athemensiũ. cuiꝰ no-¬
uissims annis ihus naue mortuus
reperitur. uultanus et minerua pentes
fuisse dicũtur. S qm̃ mineruã uirgi¬
nem uolũt: in amboꝵ ꝯtẽtione uulcanũ
cõmotũ effudisse auĩt semen in terra:
atq inde hoĩ nato obeam causã tale in-¬

Expanded text:
plures fuisse dicuntur et Liberi patres et Herplures fuisse dicuntur et Liberi patres et Hercules. Hunc sane Herculem, cuius ingentia duodecim facta numerant, inter quae Antaei Afri necem non commemorant, quod ea res ad alterum Herculem pertinet, in Oeta monte a se ipso incensum produnt suis litteris, cum ea uirtute, qua multa subegerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. Illo tempore uel rex uel potius tyrannus Busiris suis dis suos hospites immolabat, quem filium perhibent fuisse Neptuni ex matre Libya, filia Epaphi. Verum non credatur hoc stuprum perpetrasse Neptunus, ne di accusentur; sed poetis et theatris ista tribuantur, ut sit unde placentur. Erichthonii regis Atheniensium, cuius nouissimis annis Iesus Naue mortuus reperitur, Vulcanus et Minerua parentes fuisse dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuadiss incendit. Hos autẽ ludos ut in¬
stituerẽt: oraculo sunt eiꝰ ãmoniti. In
actira uero rex erithtonius ei ludos p̾mꝰ
instituit. Nec ei tñ. s eciã miuerne: ubi
p̾miũ uictorib oleũ ponebatur: qd̾ eiꝰ¬
liberũpatrẽ tradũt. Per eos ãnos a rege
uanto cretensiũ cuiꝰ apud alios aliud
nomen ĩuenimꝰ. rapta ꝑhibet᷑ europa:
et inde geniti radamãtꝰ. sarpedon. et mi¬
nos. quos magie ex eadem nuliere filios
iouis ẽẽ uulgatũ est. S taliũ deoꝵ cul¬
tores illud qd̾ de rege cretensiũ dixinus
historite ueritati: hoc autẽ qd̾ de ioue
poete cãtant. theatra concrepant: prłi
celebrant. uauitati deputant fabularũ:
ut ẽẽt unde ludi fierent placãdis nuimi¬
nib eciã falsis eoꝵ criminib. Hiis tẽ¬
porib hercules in siria clarus habebat᷑.
ded nimirũ alius non ille de quo supͣ
lotuti sumꝰ. Secretiore quippe historia

Expanded text:
inuasisset, incendit. Hos autem ludos ut ininuasisset, incendit. Hos autem ludos ut instituerent, oraculo sunt eius admoniti. In Attica uero rex Erichthonius ei ludos primus instituit, nec ei tantum. sed etiam Mineruae, ubi praemium uictoribus oleum ponebatur, quod eiLiberum tradunt. Per eos annos a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud nomen inuenimus, rapta perhibetur Europa, et inde geniti Rhadamanthus, Sarpedon et Minos. quos magis ex eadem muliere filios Iouis esse uulgatum est. Sed talium deorum cultores illud, quod de rege Cretensium diximus, historicae ueritati, hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, theatra concrepant, populi celebrant, uanitati deputant fabularum, ut esset unde ludi fierent placandis numinibus etiam falsis eorum criminibus. His temporibus Hercules in Syria clarus habebatur; sed nimirum alius, non ille, de quo supra. locuti sumus. Secretiore quippe historia
Abbreviated transcription (Latin):
ab exitu isrl de egypto usq ad obitũ iesu
naue diuumerantur.
Er hec tꝑa id est ab exitu istł ex egip¬
to usq ad mortẽ ihũ naue ꝑ quẽ ppłs
ideni terram repromissionis accepit: sacra
sunt instituta diis falsis a regibz gre cie.
q̃ memoriã diluuii et ab eo liberacionis
hõmi uiteq tũc erũnose modo ad alta.
modo ad plana migrantiũ solẽni celebri¬
tate reuocarũt. Nain et luꝑtoꝵ ꝑ sacram
uiã astensum atq descensũ sic interp̃tãt᷑
ut abeis significari dicãt hoĩes qui ꝓpter
aque ĩundacõem sũma monciũ petiue¬
rũt: et rursus eadem residente ad ima
redierunt. Hiis tẽporib dionisiũ qͥ eciã
liber pater dictus est. et post mortẽ deus
habitus: uitẽ ferũt ostendisse in actica
terra hospiti suo. Tunt apolliui delphi¬
co instituti sunt ludi nusici. ut placaret᷑
ira eiꝰ. qͣ putabant afflictas ẽẽ sterilitate
grecie regiones qr non defenderint tẽplũ
eiꝰ: ꝙ rex danaus tũ eassem terras bello

Expanded text:
ab exitu Israel ex Aegypto usque ad Iesu Naue obitum dinumerantur. Per haec tempora, id est ab exitu Israel ex Aegypto usque ad mortem Iesu Naue, per quem populus idem terram promissionis accepit, sacra sunt instituta dis falsis a regibus Graeciae, quae memoriam diluuii et ab eo liberationis hominum uitaeque tunc aerumnosae modo ad alta, modo ad plana migrantium sollemni celebritate reuocarunt. Nam et Lupercorum per sacram uiam adscensum adque descensum sic interpretantur, ut ab eis significari dicant homines, qui propter aquae inundationem summa montium petiuerunt et rursus eadem residente ad ima redierunt. His temporibus Dionysum, qui etiam Liber pater dictus est et post mortem deus habitus, uitem ferunt ostendisse in Attica terra hospiti suo. Tunc Apollini Delphico instituti sunt ludi musici, ut placaretur ira eius, qua putabant adflictas esse sterilitate Graeciae regiones, quia non defenderint templum eius, quod rex Danaus, cum easdem terras bello
Abbreviated transcription (Latin):
nes bachaualia sacra. uel pociꝰ sacrile¬
gia sunt iustituta. De quoꝵ rabiosa
turpitudiue post tã multos ãnos sic
erubuit senatus: ut in urbe roma esse
ꝓhiberet. Per ea tꝑa perseus et uxor
eiꝰ audromeda postea ꝙͣ sũt mortui. sic
eos in telũ receptos ẽẽ crediderũt: ut
pmagines eoꝵ stellis designare. eorũq
appellare noĩb nõ erubesterẽt nõ timierẽt.¬

Expanded text:
nes Bacchanalia sacra uel potius sacrilenes Bacchanalia sacra uel potius sacrilegia sunt instituta, de quorum rabiosa turpitudine post tam multos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse prohiberet. Per ea tempora Perseus et uxor eius Andromeda postea quam sunt mortui, sic eos in caelum receptos esse crediderunt, ut imagines eorum stellis designare eorumque appellare nominibus non erubescerent, non timerent.
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃t ꝙͣtũ mali de hoĩm p̾sũpserint
cordib: ꝙ possent ista paciẽter ferre
mendatia: q̃ tñ etiã libenter ãplexist̃:
qui utiq ꝙͣto deuociꝰ ionẽ colũt: tãto
eos qui het de illo dicere ausi sũt seueriꝰ
punire debuerũt. Nũc u̾o nonsolũ eis
qui ista fiuxerint irati non sũt: s ut
talia fignienta eciã theatris a gerent
ip̃os deos potius iratos hr̃e tinuerunt.
superiꝰ loquebauiur. s illũ qui tũ her¬
cule seruiuit admeto: qui tñ sit ẽ deus
creditus ut plami ac pene omĩs unũ eũ-¬
dẽq apolliuẽ fuisse opiuẽt᷑. Tũc et li¬
uerpater bellauit in india qui multas
habuit in exertitu feĩas q̃ bache appellate
sunt: non tam uirtute nobiles ꝙͣ furore
Aliqui sane et uictũ scribũt istũ liberũ
et uiuctũ. nõnilli et occisum in pugna
a perseo. nec ubi fuerit sepultꝰ tacent:
et tñ eiꝰ uelut dei noĩe ꝑ ĩmũdos demo¬

Expanded text:
non potest quantum mali de hominum praesumserint non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timueruntsuperius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. Tunc et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tacent; et tamen eius uelut dei nomine per inmundos daemo
Abbreviated transcription (Latin):
mulserit et actraxerit. De fabro de¬
dalo et ycaro filio ꝙ sibi coaptatis pẽ¬
nis uolauerint. De edippo qd̾ mõstrũ
qd̾dam qd spinga dicebatur hũaua
facie quadrupedẽ. soluta ab q̃ illa pro¬
poni solebat uelut ĩsolubili questione.
suo p̾cipitio perire ꝯpulerit. De ãtheo
quẽ necaiit hertules ꝙ filiꝰ terre fue¬
rit: ꝓpter qd̾ cadẽs in terra fortiꝰ sole̾t
assurgere: et si qua forte alia p̾termisi.
Hee fabule bellũ adusq troianũ. ubi
scdm̃ librũ marcus uarro de ppłi roma¬
ni gẽte finiuit. ex occasione historiarũ.
q̃ res ueraciter gestas continẽt. ita sũt
ĩgeniis hoĩm ficte: ut non suit obpro¬
briis numinũ affixe. Porro autem
quitũq fiuxerũt a ioue ad stuprũ rap
aureũ appetiss ꝯcubitũ ubi intelligit᷑
pudiciciã mulieris auro fuisse corrup¬
tã q̃ illis tꝑib uel facta uel ficta. sũt
aut facta ab aliis et ficta de ioue. dici

Expanded text:
mulserit et adtraxerit; de fabro Daemulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpulerit; de Antaeo. quem necauit Hercules, quod filius terrae fuerit, propter quod cadens in terram fortior soleret adsurgHae fabulae bellum ad usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptaureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm i3 ͫ ¶ Qualiũ fabularum
fignienta exorta sint eo tp̃e qͦ hebren
iudices preesse ceperunt.¬
Erũ post mortẽ ihũ naue ppłs dei
iudices habuit: quib temporib
alteruauerũt apud eos. et hũilitates
laborũ ꝓ eoꝵ pctĩs. et ꝓsperitates ꝯso¬
lacionũ ꝓmiseratione dei. Hiis tꝑib
fabule ficte sut de triptolemo. ꝙ iubẽte
cerere anguibz. portatus alitib. ĩ digẽtib
terris fruenta uolando contulerit
De minotauro ꝙ bestia fuerit ĩclusa
laborinto: qͦ cũ intrassent hoĩes ĩ extri¬
cabili errore inde exire non poterant.
De ypocentauris qd equoꝵ hõmiqz fu̾it
natura ꝯuĩcta. De cerbero. ꝙ sit triceps
inferoꝵ canis. De frixo et helle eius
sorore ꝙ uecti ariete uolauerint. De gor¬
gone ꝙ fuerit crinita serpentib: et aspi¬
cientes quertebat in lapides. De belle¬
rofonte. ꝙ equo penuis uolante sit uectꝰ.
qui equus pegasus dictus est. De am-¬
phione ꝙ cithare suauitate lapides

Expanded text:
 CAPUT XIII.-- Qualium fabularum figmenta exorta sint eo tempore, quo Hebraeis Judices praeesse coeperunt. Post mortem Jesu Nave, populus Dei Judices habuit, quibus temporibus alternaverunt apud eos et humilitates laborum pro eorum peccatis, et prosperitates conso miserationem Dei. His temporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides
Abbreviated transcription (Latin):
historitos in hac opinnone secuti sunt.
post annos ampliꝰ ꝙͣ trecẽtos iã stdõ
argiuoꝵ phoroneo rege regnãte. ogi¬
gi dilumũ fuisse ꝯmemorãt. Sed qͦlib
tꝑe fuerit: iã tamen minerua tanqͣ
instauratã ferũt. uel conditam ciuitatẽ¬

Expanded text:
historicos in hac opinione seeuti sunt, historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquainstauratam ferunt uel conditam ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib ad istã uitã condoius dutẽdã
benefitia multa ꝯtulerũt: honores ab
eis meruisse diuinos. Minerua uero lõ¬
ge hiis antiquior. Nain temporibz ogi¬
gi ad locũ qui tritonis dr̃. uirgniali ap¬
paruisse fertur etate. Unde et tritonia
nũcupata est multoꝵ sane operũ ĩuẽt̾x :
et tanto ꝓcliuiꝰ dea credita: quãto mi¬
nus origo eiꝰ innotuit. Qd̾ enĩ de ca-¬
pite iouis nata canitur. poetis et fa¬
euaserũt nnisi qui in archa ẽẽ potuerũt.
quod gẽtiũ nec greca nec latiua nouit
historia: s tñ mains ꝙͣ postea tẽpore
deucalionis fuit inter striptores histo¬
rie non cõueuit. Nain uarro inde ex-¬
orsus ẽ librũ cuiꝰ mentionẽ superius
feci: et nichil sibi ex qͦ ꝑueniat ad res
romanas ꝓponit antiquius ꝙͣ ogigi
diluuiũ: h ͦ ogigi est factũ tp̃ib. Nrĩ
autẽ qui crouita scripserũt. priꝰ eusebiꝰ.
post ieronimꝰ qui utiq p̾cedentes aliqͦs

Expanded text:
mortalibus ad istam uitam commodius ducendam mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et faeuaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, hoc est Ogygi factum temporibus. Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit ex egipto ppłm suũ: relati sũt
in deoꝵ nͣm aliquot mortui ceca et
uana ꝯsuetudĩe. ac suꝑsticõe grecorũ.
In quib criasi regis ꝯuĩx melãthonii¬
ce et forbas filiꝰ eoꝵ qui post pr̃em rex
argioꝵ sextus fuit. et septimi regis
triope filiꝰ iasus. et rex nonꝰ stenelas
siue steneleus siue stenelus: uarie qͥp¬
pe in diu̾sis auctorib ĩuenitur. Hiis
temporib eciã mercuriꝰ fuisse ꝑhibet᷑
nepos atlantis ex maya filia quod
uulgatiores eciã lr̃e ꝑsonãt. Multarũ
autẽ artiũ peritꝰ claruit. qͣs et hoĩb
tradidit: qͦ merito eũ post mortẽ deũ
ẽẽ uoluerũt. sine etiã crediderũt. Poste¬
rior fuisse hercules dr̃. ad ea tñ tẽpora
ꝑtinẽs argioꝵ : ꝙͣuis nõnulli eũ mer¬
curio p̾ferant tp̃e. quos falli existimo.
S quolibet tꝑe nati suit: constat ĩter
historicos graues qui hec antiqͣ literis
mandauerũt ambos hoĩes fuisse. et qd̾

Expanded text:
eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis ex Maia filia, quod uulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit; quo merito eum post mortem deum esse uoluerunt siue etiam crediderunt. Posterior fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argiuorum; quamuis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Capłmi.sͬ ¶ Quoꝵ regũ etate moy¬
ses uatus sit: et quoꝵ deoꝵ iisdem tẽ¬
porib sit orta religio.
Um gͦ regnaret assiriis quartꝰ de¬
cuuꝰ safrus et sicioniis duodecimꝰ
orthopolis. et criasus qͥntus argiuis. na¬
tus ẽ in egipto moyses ꝑ quẽ ppłs dei
de seruitute egiptia liberatus est: in qua
eũ ad desiderandũ sui treatoris auxiliũ.
sic excerceri oportebat. Regnãtib me¬
moratis regib fuisse a quibusdã credit᷑
ꝓmetheus quẽ ꝓpterea ferũt deluto for-¬
masse hoĩes. qr optiuius sapĩe doctor fuis¬
se ꝑhibetur: nec tñ ostenditur qui eius
temporib fuerint sapientes. ffrater eiꝰ
athlas. magnꝰ fuisse astrologus dicit᷑.
Unde occasionẽ fabula ĩuenit. ut eũ
celũ portare ꝯsingeret: ꝙͣuis mõs eiꝰ
noĩe nũcupetur cuiꝰ altitudĩe potiꝰ teli
portatio in opinionem uulgi uenisse
uideatur. Multa q alia ex illis ĩgrecia
accepit. et quo regnãte deus ꝑ moysem

Expanded text:
CAPUT VIII. Quorum regum aetate Moyses natus sit, et quorum deorum eisdem temporibus sit orta religio. Cum ergo regnaret Assyriis quartus decimus Saphrus et Sicyoniis duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia accepit, et quo regnante Deus per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. ͫ ¶ Quorũ regũ tp̃e ioseph
in egipto defunctus est.
Egnãtib assiriorũ duodecimo
amicho et undecimo sicioniorũ
lemineo et argis adhuc manẽte
mirabiliter crestẽs mansit in egipto
cẽtũ quadragintaqͥnq ãnos trãquille
prius donec morerẽtur quib ioseph
notus fuit: deinde qr ĩuidebat᷑ ĩtre-¬
mentis eiꝰ. eratq suspectus quousq
inde liberaretur ꝑsecutionib : inter
quas tñ diuinitus fecũdata młtiplita¬
cione crestebat: et laborib p̾mebatur
intolerabilis seruitutis. In assiria uo
et grecia ꝑidẽ tp̃s regna eadẽ ꝑmanebãt

Expanded text:
 VII.-- Quorum regum tempore Joseph in Aegypto defunctus sit. Regnantibus Assyriorum duodecimo Mamito, et undecimo Sicyoniorum Plemnaeo, et Argis adhuc manente, mirabcentum quadraginta quinque annos, tranquille prius, donec morerentur quibus Ioseph notus fuit; deinde quia inuidebatur incrementis eius erantque suspecta, quo usque inde liberaretur, persecutionibus inter quas tamen diuinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intolerabilis seruitutis. In Assyria uero et Graecia per idem tempus regna eadem permanebant
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ steriles fuerãt ꝯsũpturi: et ob eũ
rex p̾fec̾at egypto. de tartere liberatum.
quo eũ cõiecerat integritas castitatis: ꝙͣ
fortiter soruans male amãti dũe. et male
credulo dño mẽtiture ueste etiã derelicta.
de manibz actrahentis aufugiẽs. nõ cõ¬
seusit ad stuprũ. Scdõ autẽ anno septem
ãnoꝵ steriliũ. iacob in egiptũ cũ suis oĩb
uenit ad filiũ agẽs ãnos cẽtũ et triginta.
sicut interrogãti regi ip̃e respondit. cũ
ioseph ageret triginta et nouẽ. ad tri¬
guita stil quos agebat qñ a rege hono¬
ratus ẽ additis septẽ ubertatis ãnus. et
duobus famis.

Expanded text:
septem steriles fuerant consumturi, et ob hoc eum septem steriles fuerant consumturi, et ob hoc eum rex praefecerat Aegypto de carcere liberatum, quo eum coniecerat integritas castitatis, quam fortiter seruans male amanti dominae et male credulo domino mentiturae ueste etiam derelicta de manibus adtrahentis aufugiens non consensit ad stuprum. Secundo autem anno septem annorum no sterilium Iacob in Aegyptum cum suis omnibus uenit ad filium, agens annos centum et triginta, sicut interroganti regi ipse respondit, cum Ioseph ageret triginta et nouem, ad triginta scilicet, quos agebat, quando a rege honoratus est, additis septem ubertatis et duobus famis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Capłm .xͫ ¶ De temporib iacos et
filii eus ioseph.
Egnantib assiriorũ deciuo rege baleo
et sicionioꝵ nouo mesapo qui eciã
cephĩsos aquibusdã traditur. si tñ duoꝵ
nõuni homo unus fuit ac nõ potiꝰ alterũ
ꝓ altero putauerũt fuisse hoĩem. qui in
suis posuerũt scriptis alterũ nomen . cũ
rex arginoꝵ tertiꝰ apis ẽẽt mortuus ẽ
ysaac ãnoꝵ cẽtũ octoginta. et reliquit
geminos suos ãnoꝵ tẽtũ et uiginti qͦꝵ
minor iacos ꝑtiuẽs ad tiuitatẽ dei de qͣ
scribimus. maiore utiq reprobato. habe¬
bat duodecim filios. qͦꝵ illũ qui uotabat᷑
ioseph mercatorib in egiptũ trãseũtib
fratres eiꝰ adhuc ysaac auo eoꝵ uiuẽte
uendiderãt. Stetit autẽ ante pharao¬
nem ioseph qñ ex huilitate quã ꝑtulit
sublimatus ẽ cũ triginta eẽt anuorũ.
qñ somnia regis diuine int̾pretatꝰ. pre¬
nũciauit septẽ ubertatis ãnos futuros
qͦrũ abũdanciã ꝓp̾olentẽ ꝯsequẽtes alii

Expanded text:
CAPUT IIII. De temporibus Iacob et filii eius Ioseph. Regnantibus Assyriorum decimo rege Baleo et Sicyoniorum nono Messapo, qui etiam Cephisos a quibusdam traditur si tamen duorum nominum homo unus fuit ac non potius alterum pro altero putauerunt fuisse hominem, qui in suis posuerunt scriptis alterum nomen, cum rex Argiuorum tertius Apis esset, mortuus est Isaac annorum centum octoginta et reliquit geminos suos annorum centum et uiginti; quorum minor Iacob pertinens ad ciuitatem Dei, de qua scribimus, maiore utique reprobato, habebat duodecim filios, quorum illam, qui uocabatur Ioseph, mercatoribus in Aegyptum transeuntibus fratres adhuc Isaac auo eorum uiuente uendiderant. Stetit autem ante Pharaonem Ioseph, quando ex humilitate, quam pertulit, sublimatus est, cum triginta esset annorum; quoniam somnia regis diuine interpretatus praenuntiauit septem ubertatis annos futuros, quorum abundantiam praepollentem consequentes alii
Abbreviated transcription (Latin):
eñi regnabat filius niui post matrem
semiranudẽ q̃ ab illo interfecta ꝑhibet᷑
ausa filiũ mater incestare concubitu.
Hanc putãt nõnulli cõdidisse babilonẽ:
quã quidẽ potuit ĩstaurare. Qñ autem
uel quoniͦ ꝯdita fuerit: in sextodecimo lib ͦ
diximꝰ. Filiũ porro niui et semuirami¬
dis qui matri successit in regnũ. quidã
etiã ip̃m uinũ: quidã uero diriuato apr̃e
uocabulo nmã uocãt. Sitionioꝵ autẽ¬

Expanded text:
enim regnabat filius Nini post matrem enim regnabat filius Nini post matrem Semiramidem, quae ab illo interfecta perhibetur, ausa filium mater incestare concubitu. Hanc putant nonnulli condidisse Babylonem, quam quidem potuit instaurare. Quando autem, vel quomodo condita fuerit, in sexto decimo libro diximus . Filium porro Nini et Semiramidis, qui matri successit in regnum, quidam etiam ipsum Ninum, quidam vero derivato a patre vocabulo Ninyam vocant. Sicyonio
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicũq in illis terris ppłi siue reges
ham igitur in eo regno apud caldeos.
storie multo sũt nobis ꝙͣ assirie notiores.
et ꝑ grecos ad latiuos. at deinde ad roma¬
nos qui eciã ip̃i latina sũt. tẽpoꝵ seriem
deduxerũt qui gentẽ ppłi romaui ĩ ori¬
ginis eius antiqͥtate rimuati sũt: ob hͦ
debentꝰ ubi opus est assirios memorare
reges: ut appareat quẽad modũ babilo¬
nia qͣiͣ p̾ma roma. cũ ꝑegrina in hoc
mũdo dei ciuitate ꝓcurrat. Res autẽ
qͣs ꝓpter ꝯparacionẽ ciuitatis utriusq¬
ubi et ip̃a roma qiͣ scdã babilonia ẽ
debemꝰ assumere. Qñ gͦ natus ẽ abra¬
ham scdĩ reges erant apud assirios niuꝰ
apud siciomios europs. Priui autẽ illic
belus. hic egialeus fuerũt. Cũ uo eg̾sso
abraham de babilonia ꝓmisit ei deus
ex illo magnã gentem futurã. et in eiꝰ
seĩe oĩm gẽtiũ benedictionẽ: assirii qͣrtũ
regẽ habebant. sicionii qͥntũ. Apud illos

Expanded text:
ut, quicumque in illis terris populi siue reges ut, quicumque in illis terris populi siue reges ham igitur in eo regno aput Chaldaeos raecae multo sunt nobis quam Assyriae notiores, et per Graecos ad Latinos ac deinde ad Romanos, qui etiam ipsi Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis eius antiquitate rimati sunt: ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges, ut appareat quem ad modum Babylonia, quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei ciuitate procurrat; res autem, quas propter conparationem ciuitatis utriusquubi et ipsa Roma quasi secunda Babylonia est, debemus assumere. 3. Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant, apud Assyrios Ninus, apud Sicyonios Europs: primi autem, illic Belus, hic Aegialeus fuerunt. Cum vero egresso Abraham de Babylonia, promisit ei Deus ex illo magnam gentem futuram, et in ejus semine omnium gentium benedictionem, Assyrii quartum regem habebant, Sicyonii quintum: apud illos
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse fateat᷑ eciã salustiꝰ romanꝰ historitꝰ.
plus tñ fama ꝙͣ re ip̃a. Nam loquẽs de
illis. atheuienisiũ inqͥt res geste sicuti ego
existimo satis ample magnifiteq fuere:
uerũ aliquãto minores tñ ꝙͣ fama ferũt᷑.
S qr ꝓuenere ibi scriptoꝵ magna ĩgenia.
ꝑ terrarũ orbem atheniensiũ facta pro
maximis celebrantur. ita eoꝵ qͥ fecere.
ciuitati non parua etiã ex krĩs et pħis
guerũt. Nam ꝙͣtũ actinet ad imperiũ:
nullũ maius p̾mis tẽporib ꝙͣ assirioꝵ
fuit: nec tã longe lateq diffusti. Quip¬
pe ubi uinus rex beli filiꝰ uniu̾sã aslã
q̃ tociꝰ orbis ad nimetũ parcĩ tertia dr̃.
ad maguitudinẽ uero dimidia reperitur:
usq ad libie fines subegisse traditur: solis
quippe indie in ꝑtib orientis nõ dñabat᷑.
Quos tiĩ eo defuncto semirams uxor
eiꝰ est aggressa bellando. Ita factũ est

Expanded text:
ruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus; ruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus; plus tamen fama quam re ipsa. Nam loquens de illis: \'Atheniensium, inquit, res gestae, sicuti ego existimo, satis amplae magnificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur. Ita eorum qui fecere uciuitati non parua etiam ex litteris et phguerunt. Nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex, Beli filius, uniuersam Asiam, quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem uero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orientis non dominabatur, quos tamen eo defuncto Samiramis uxor eius est adgressa bellando. Ita factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi huiꝰ uinu̾sali uocabulo nuĩcupamꝰ:
duo regna cernimus longe ceteris ꝓue-¬
nata atq distincta. Nlã quẽ illud prius
hͦ posteriꝰ: eo modo illud in oriente. hoc
in occidente resurrexit. Deniq in illiꝰ
fine huiꝰ mniciũ ꝯfestim fuit. Regna te¬
tera ceterosq reges. uelut appẽdices istoꝵ
dixerini. Amus gͦ iã stds̃ rex erat assi¬
riorũ qui pr̃i suo belo successerat regni
illiꝰ pͥmo regi qñ in terra caldeoꝵ natꝰ
ẽ abraham. Erat etiã tꝑe illo regnũ sici-¬
omoꝵ ad modũ paruũ: a quo ille uñcũq
doctissimus marcus uarro stribẽs de gẽte
ppłi romani. uelut antiqͦ tp̃e exorsus ẽ.
dis hiis enĩ sicionioꝵ regib ad atherẽses
ꝑuenit: a quib ad latiuos: inde ad ro¬
manos. S aute conditã rouiã in ꝯꝑacõe
regni assirioꝵ. ꝑ exigua ista memorãt᷑:
ꝙͣuis athenienses in grecia pli̾mũ cla¬

Expanded text:
mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenata adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente populi Romani, uelut antiquo tempore. exorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenienses peruenit, a quibus ad Latinos, inde Romanos. Sed ante conditam Romam in conparatione regni Assyriorum perexigua ista memorantur; quamuis Athenienses in Graecia plurimum cla
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. 2ͫ ¶ De teruene ciuitatis
regib atq tp̃ib: quib ab exortu abra¬
he stõꝵ tp̃a supputata ꝯueniũt.
Ocietas igitur usq quaq mortaliũ
diffusa ꝑterras. et in locorũ quãtis
tates et cupiditates suas quibusq sectã¬
tib dũ id qd appetitur aut nemini. aut
non oĩb sufficit: qr non est idipm̃ ad¬
uersus seip̃am plerũq diuidit᷑: et pars
partẽ q̃ preualet opprimit. Uictrici
enĩ uicta succũbit. dñationi st uel etiã
libertati. qualẽtũq pacẽ preferẽs ac
salutẽ ita ut magne fuerint admira¬
cioni: qui ꝑire ꝙͣ seruire maluerũt.
Nam in oĩb fere gẽtib quodã modo
uox nature ista ꝑsonuit ut subiugari
uictorib mallent. quib ꝯtingit unrti
ꝙͣ bellica oĩfaria uastacõe deleri Hint
factũ est ut non sine dei ꝓuidencia in
cuiꝰ ptãte est ut quisq bello aut subiu-¬
getur. aut subiuget: quidã eẽnt regno
p̾diti. quidã regnãtib subditi. S int̾

Expanded text:
 CAPUT II. De terrenae ciuitatis regibus adque temporibus, quibus ab exortu Abrahae sanctorum tempora subputata conueniunt. Societas igitur usquequaque mortalium diffusa per terras et in locorum quantisltates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodam modo uox naturae ista personuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
est albis quibusdam maculis siuuiliter
insignitus. mirũ quiddã et diuinitꝰ
sibi procuratũ eẽ credebant. Non enĩ ma¬
gnũ erat demonib ad eos decipiendos
fantasiam talis tauri quẽ sola terne¬
ret ostentare uacce cõcipienti atq pre¬
gnãti unde libido matris actraheret qd̾
in eius fetu iã corpaliter appareret. sicͭ
iacob de uirgis uariatis ut oues et ca¬
pre uarie nasterentur effecit. Qd̾ eñ
hoĩes colorib et corporib ueris: hͦ de¬
mones figuris fictis facilime possũt

Expanded text:
est albis quibusdam maculis similiter est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corporaliter appareret; sicut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. Quod enim homines coloribus et corporibus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Is tp̃ib rex argiuoꝵ apis
nanib transuectis in egiptũ cũ ibi
mortuus fuiss. factus ẽ serapis omniũ
maximꝰ egiptiorũ deus. Noĩs autẽ huiꝰ
tur non apis eciã post mortẽ. s serapis
appellatus sit: faciliuiã racõem uarro red¬
didit. qr enĩ artha in qua mortuꝰ ponit᷑
grete:. et ibi eũ uenerari sepultũ ceperũt
est. Et constitutũ est eciã de illo ut si¬
quieqͥs eũ hoĩem dixiss fuisse capitalẽ
penderet penã. Et qm̃ fere in oĩb tẽplis
ubi colebantur isis et serapis. erat eciã
sinuilacrũ qd̾ digito labiis ĩpresso ad¬
monere uideretur ut silenciũ fieret: hͦ
signifitare idem uarro existimat. ut
hoĩes eos fuisse taceretur. Ille autem
bos quẽ mirabili uanitate decepta egip¬
tus in honorẽ eiꝰ deliciis affluẽtibz ale¬
bat. qũ eũ siue sarcophago uinũ ue¬
nerabant᷑: apis non serapis uocabatur
Quo bone mortuo qm̃ querebat᷑ et re¬
periebatur uitulus coloris eiusderii. hͦ

Expanded text:
is temporibus rex Argivorum Apis navibus transvectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem hujus, cur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca in qua mortuus ponitur, graece; et ibi eest. Et constitutum est etiam de illo, ut quisquis eum hominem dixisset fuisse, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis impresso admonere videretur, ut silentium fieret; hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili vanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
¶Capłm 3ͫ ¶ Quib regnãtid apud
assyrios atz sicionios abrahe cẽtenario
ysaat de ꝓmissione sit natus: uel ip̃i
isaat sexagenario esau et iacob genimi
de rebecca sint editi
Dius tp̃ib etiã ysaat ex ꝓmissione
dei natus est tẽtenario pr̃i filius
abrade de sara cõuige q̃ sterilis et amis
iam spem plis amiserat. Tũc et assiriis
quĩtꝰ erat rex aralius. Ipĩ uero ysaac
sexagenario nati sut geniini esau et ia¬
cos qͦs ei rebecca uxor peperit. auo ear
abraham adhuc uiuente. et cẽtũ sexagĩ¬
ta etatis annos agẽte: Qui expletis
iẽtũ septuagintaquĩq defuntꝰ ẽ. regnã¬
tibz aput assirios xerse illo antiqͥore.
qui eciã balẽs uocabat᷑ et apud sicionios
thuriacho quẽ quidẽ thurimachũ stribũt
septimis regib. Regnũ autẽ argiuorũ
siniuil cũ abrahe nepotib ortũ ẽ ubi pͥmꝰ
regnauit inachus. Sane qd̾ p̾tereũdũ
non fuit. eciã apud sepulcrũ septirũ sui
regis thuriachi sacrificare siconios sole

Expanded text:
CAPUT III. Quibus regnantibus aput Assyrios adque Sicyonios Abrahae centenario Isaac de promissione sit natus, uel ipsi Isaac sexagenario Esau et Iacob gemini de Rebecca sint editi. Huius temporibus etiam Isaac ex promissione Dei natus est centenario patri filius Abrahae de Sarra coniuge, quae sterilis et anus iam spem prolis amiserat. Tunc et Assyriis quintus erat rex Arrius. Ipsi uero Isaac sexagenario nati sunt gemini, Esau et Iacob, quos ei Rebecca uxor peperit. auo eorum Abraham adhuc uiuente et centum sexaginta aetatis annos agente, qui expletis centum septuaginta quinque defunctus est, regnantibus aput Assyrios Xerse illo antiquiore, qui etiam Baleus uocabatur, et aput Sicyonios Thuriaco, quem quidam Thurimachum scribunt, septimis regibus. Regnum autem Argiuorum simul cum Abrahae nepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyonios solere
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes morte obita deũ ẽẽ factũ. siue opi¬
nati sũt siue uoluerũt. Nam et yo filia
inachi fuisse ꝑhibet᷑ q̃ postea ysis appellata
ut magna dea culta ẽ ĩ egypto: ꝙͣuis
alii scribant eã ex et hiopia ĩ egiptũ ue-¬
uisse regniã. etqlate iusteq ĩparauerit.
eisq multa comoda et lrãs instituerit.
hũc honorẽ illi habitũ ẽẽ diuinũ. pꝰea
ꝙͣ ibi mortua est: et tãtũ honorẽ ut
capitali crmine reus fieret. si quis
ean fuisse hoĩem diceret.

Expanded text:
homines morte obita deum esse factum siue opihomines morte obita deum esse factum siue opinati sunt siue uoluerunt. Nam et Io filia Inachi fuisse perhibetur, quae postea Isis appellata ut magna dea culta est in Aegypto; quamuis alii scribant eam ex Aethiopia in Aegyptum uenisse reginam, et quod late iusteque imperauerit eisque multa commoda et litteras instituerit, hunc honorem illi habitum esse diuinum. postea quam ibi mortua est, et tantum honorem, ut capitali crimine reus fieret, si quis eam fuisse hominem diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ duo illa ꝓmisit semini st eiꝰ terrã
chauaã. et in eiꝰ seĩe benedictionẽ cũctaꝵ
genciũ. hec ip̃a ꝓmissa sũt eciã filio
eiꝰ nepoti abrahe. qui ẽ appellatus pͤ
iacob post isrł. cũ iã belocus rex nonꝰ
assirie. et phoroneꝰ machi filiꝰ scds re¬
gnaret arguns lencippo adhuc aput
sicionios ꝑmariẽte. Hiis tp̃ib grecia
sub phoroneo argolito rege legũ et iu-¬
dicioꝵ quibusdam clarior fitã ẽ ĩstitutis
phegens tñ frater huiꝰ phoronei iunior:
cũ ẽẽt mortuus ad eiꝰ sepulcrũ tẽplũ ẽ
constitutũ in qͦ coleretur ut deꝰ. et ei bo¬
ues ĩmolarẽtur. credo honore tanto ideo
dignũ putarũt. qr in regni sui parte.
pater quippe lota ambobus distribuerat
in quibz eo uiuẽte regnarẽt. iste sacella
constituerat ad colendos deos: et docuerat
obseruari tꝑa ꝑ mẽses atq ãnos : qͥd
eoꝵ quatenus metirẽtur atq mͣiarẽt.
Hec in eo noua mirãtes rudes adhuc

Expanded text:
terram Chanaan et in eius semine benedictionem cunctarum gentium. Haec ipsa promissa sunt etiam filio eius, nepoti Abrahae, qui est appellatus primo Iacob, post Israel, cum iam Belocus rex nonus Assyriae et Phoroneus Inachi filius secundus regnaret Argiuis, Leucippo adhuc aput Sicyonios permanente. His temporibus Graecia sub Phoroneo Argolico rege legum et iudiciorum quibusdam clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepulcrum templum est constitutum, in quo coleretur ut Deus et ei boues immolarentur. Credo honore tanto ideo dignum putarunt, quia in regni sui parte pater quippe loca ambobus distribuerat, in quibus eo uiuente regnarent iste sacella constituerat ad colendos deos et docuerat obseruari tempora per menses adque annos, quid eorum quatenus metirentur adque numerarent. Haec in eo noua mirantes rudes adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ notiorib kĩs dicit. Is genus
indocile. et dispersum montib altis
ꝯposuit: legesq dedit. latiũq uocari
maluit: hiis qm̃ latuiss tutus ĩ oris.
ta. et pici prem stercem pociꝰ fuisse asse¬
uerent: a qͦ peritissimo agritola ĩuẽtũ
ferũt. ut fimo aĩaliũ agri fecũdarentur
ꝙ ab eiꝰ noĩe stertus est dictũ. Hũc quidã
stertuciũ uotatũ ferũt. Qualibet autẽ
ex tausa eũ saturnũ appellare uoluerint
certe tñ hũc sterten siue stercuciũ merito
agritulture fecerunt deũ. Picũ qͦ suui¬
liter eiꝰ filiũ in taliũ deoꝵ numerũ reci¬
perũt: quẽ p̾clarũ augurẽ et belligerato¬
rẽ fuisse asserũt. Pitus faunũ genuit
laurentũ regẽ stdm̃. etiã iste deꝰ illis
uel est uel fuit. Hos antẽ troianũ bellũ
diuinos honores mortus hõib detulerũt.

Expanded text:
Vergilius notioribus litteris dicit: Is genus Vergilius notioribus litteris dicit: Is genus indocile et dispersum montibus altis Conposuit legesque dedit Latiumque uocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. ta et Pici patrem Stercen potius fuisse adseuerent, a quo peritissimo agricola inuentum ferunt, ut fimo animalium agri fecundarentur, quod ab eius nomine stercus est dictum; hunc quidam Stercutium uocatum ferunt. Qualibet autem ex causa eum Saturnum appellare uoluerint, certe tamen hunc Stercen siue Stercutium merito agriculturae fecerunt deum. Picum quoque similiter eius filium in talium deorum numerum receperunt, quem praeclarum augurem et belligeratorem fuisse adserunt. Picus Faunum genuit, Laurentum regem secundum; etiam iste deus illis uel est uel fuit. Hos ante Troianum bellum diuinos honores mortuis hominibus detulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. ihͫ ¶De occasu regni argiuoꝵ:
quo tp̃e apud laurẽtes picus saturni
filiꝰ regnũ prĩs primus accepit.
Er ea tp̃a regnũ finitũ est argiuoꝵ
translatũ ad micenas. uñ fuit
agamenuon et exortũ est regnũ laurẽ¬
tũ. ubi saturni filiꝰ picus regnũ p̾mus
accepit. iudicãte apud hebreos femiua
delbora s per illã dei sp̃s id agebat. nã
eciã ꝓphetissa erat: cuiꝰ ꝓphecia miuꝰ
aperta est ꝙͣ ut possimꝰ eã siue diut̾na
expositõe de xp̃o demonstrare prolatam.
Iam ergo regnabant laurẽtes utiqz ĩ
italia. ex quib eiudencior ducitur origo
romana post grecos: et tñ adhuc regnũ
assiriorũ ꝑmanebat. ubi erat rex uicesi¬
mus et tertiꝰ lampares cũ p̾mus laurẽ¬
tum picus ẽẽ cepiss. Dehinꝰ pici pr̃e
saturuo. uiderint quid seuciãt talium
deoꝵ cultores qui negãt eũ hoĩem fuisse
de quo et alii stripserũt: ꝙ aute picũ
filiũ suũ in italia ip̃e regnauerit: et

Expanded text:
 CAPUT XV. De occasu regni Argiuorum, quo tempore aput Laurentes Picus Saturni filius regnum patris primus accepit. Per ea tempora regnum finitum est Argiuorum, translatum ad Mycenas, unde fuit Agamemnon, et exortum est regnum Laurentum, ubi Saturni filius Picus regnum primus accepit. iudicante aput Hebraeos femina Debbora; sed per illam Dei spiritus id agebat; nam etiam prophetissa erat, cuius prophetia minus aperta est, quam ut possimus eam sine diuturna expositione de Christo demonstrare prolatam. Iam ergo regnabant Laurentes utique in Italia, ex quibus euidentior ducitur origo Romana post Graecos; et tamen adhuc regnum Assyrium permanebat, ubi erat rex uicensimus et tertius Lampares, cum primus Laurentum Picus esse coepisset. De huius Pici patre Saturno uiderint quid sentiant talium deorum cultores, qui negant hominem fuisse; de quo et alii scripserunt, quod ante . Picum filium suum in Italia ipse regnauerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm .s. ¶ Quo regnãte apud ar¬
giuos quoue apd̾ assirios iatos ĩ egip
argiuoꝵ mortuus ẽ in egypto.
Huic filiꝰ argus successit in reguũ: ex
cuiꝰ noĩe et argi et ex hͦ argini appel¬
latisunt. Superioribz autẽ regibus
nõdũ uel lotus uel gẽs habebat hoc
nomen. Hoc regnãte apud argiuos
et apud sicionios eratho. apd̾ assirios
uero ad huc manẽte bales. mortuus ẽ
iacos in egipto annoꝵ cẽtũ quadragĩta
septem. cũ moriturus filios suos et ne¬
potes ex ioseph beuedixiss xp̃mq aꝑ
ne iude. non deficiet princeps ex iuda
et duc de femorib eiꝰ. Donet ueniãt
que reposita sunt ei; et ip̃e est exspec¬
tacio gẽtiũ. Regnanite autem argo
suis cepit uti frugib grecia et habere
segetes in agricultura: delatis aliũde
seminib. Argus qͣ post obitũ deus
hr̃i cepit: templo et sacrificiis hono¬
ratus. Qui honor eo regnãte ante
illũ delatus ẽ hoĩ prinato et fulmui¬
nato ciuidã omogyro eo ꝙ primus ad

Expanded text:
 CAPUT VI. Quo regnante aput Argiuos quoue aput Assyrios Iacob in AegypArgiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manente Baleo mortuus est Iacob in Aegypto annorum centum quadraginta septem, cum moriturus filios suos et nepotes ex Ioseph benedixisset Christumqne Judae: Non deficiet princeps ex Juda, ex dux de femoribus ejus, donec veniant quae reposita sunt ei, et ipse erit exspectatio gentium . Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia, et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrificiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum delatus est homini privato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tas cũ et in h stlo non sola cucurrerit:
s ambe utiq in gn̾e hũauo sicut ab
micio simul suo ꝓcursu tp̃a uariauerĩt.
Uerũ hͦ ideo feci: ut priꝰ ex qͦ aꝑciores
dei ꝓmissiones ẽẽ ceperũt. usq ad eius
ex uirgine natiuitatẽ. in qͦ nũc fuerãt
q̃ p̾mo ꝓmictebantur implenda: sine
interpellacõe a ꝯtrario alt̾iꝰ ciuitatis
ista que dei est proturrẽe distinctius
appareret: ꝙͣuis usq ad reuelationem
testamenti noui non in lumine. sz in
umbra cucuruerit. Nũc gͦ qd̾ ĩtermise¬
ram uideo ẽẽ faciendũ. ut ex abrahe
tp̃ib quoniͦ eniã illa cucurrerit quãtũ
satis uidetur actingã: ut hee inter se
possint ꝯsideratõe legẽtiũ cõparari.

Expanded text:
tas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, tas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine natiuitatem, in quo fuerant quae primo promittebantur inplenda, sine interpellatione a contrario alterius ciuitatis ista, quae Dei est, procurrens distinctius appareret; quamuis usque ad reuelationem testamenti noui non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, uideo esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quo modo etiam illa cucurrerit, quantum satis uidetur, adtingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium conparari.
Abbreviated transcription (Latin):
minibus disputata sũt
dei una. sclĩ huiꝰ ẽ altera
in qua est quãtũ ad
hõun genus ꝑtinet eniã
ista pegrina. exortu
et protursu. et de debitis
fimbus me scripturum
esse ꝓmisi. cũ prius inimicos ciuitatis
dei qui conditori eiꝰ xp̃o deos suos p̾ferũt
et liuore sibi ꝑniciosissimo atrociter in¬
uident xpĩanis. quãtũ me adiuuaret
eiꝰ gr̃a refellissem: qd̾ uoluminib decẽ
priorib feci. De hac uero mea quã m᷑
cõmemoraui triꝑtita ꝓmissione deciuiũ
sequẽtib quatuor libris anbaꝵ ẽ digestꝰ
exortus. Deinde procursus ab homine
primo usq ad diluuiũ libro uno qui ẽ
huiꝰ oꝑis qͥntus deciniꝰ. atq inde usq
ad abraham. rursũ ambe sicut in tp̃ib
ita et in nr̃is lrĩs cucurrerũt. S a pr̃e
abraham usq ad regũ tp̃s israhelitarũ.¬
et inde usq ad ip̃iꝰ in tarne saluatoris
aduentũ qͦusq septimꝰ decimꝰ liber tẽdit᷑:
sola uideturĩmeo stils cucurresse dei ciui¬

Expanded text:
minibus disputata sunt. Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus pertinet, etiam ista peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno, qui est huius operis quintus decimus, adque inde usque ad Abraham rursus ambae, sicut in temporibus, ita et in nostris litteris cucurrerunt. Sed a patre Abraham usque ad regum tempus Israelitaruet inde usque ad ipsius in carne Saluatoris aduentum, quo usque septimus decimus liber tenditur, sola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciui