comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& laudando c̃firmauer̃. Bertrandꝰ quoq de mornacio
pͥor d̾ podioleno. & d scõ pantalio. Stefanꝰ caput scole d
sc̃õ Paulo. Petrus gicardi. canonicꝰ de scõ paulo. Gillelos
gaucelmi clĩcꝰ dẽ sc̃o Paulo. Gillelesꝰ berergerii cłioꝰ ua
sionensis. hii om̃s cłici t̃t̾fuer̃ & testimoniũ ꝑhibet̃
uilleloꝰ de sco Paulo. Gillelosꝰ malianꝰ. Stephanꝰ armã¬
dꝰ. Petrus de ualle aurea. Stephanꝰ de castellone. Nai¬
mundꝰ de turribꝰ. Petrus dodo de ualriaco. Hiuc do¬
nacioni t̃tfuer̃ fr̃s de tẽplo: eãdẽ domũ ĩ habitantes
Ugo de bolbotone qͥ hoc donũ ĩ manu sua ĩꝑsona oĩũ frm¬
suscepit. Nostagnꝰ pb̃r. capellanꝰ eiꝰdẽ domꝰ de richarencbis
Raimundꝰ d̾ cruceolis. Bernard̃ d bouedone. Stepbanꝰ d̾
aurasica. Steplanꝰ pellicerii. Gillelmꝰ bruneti. Nicolaus
cellarariꝰ. Isti fr̃s de tẽploInt̾fuit eiã Arnaldus
aurasicensis sacͥsta ꝑ cuiꝰ manꝰ c̃scripta ẽ carta ista

Expanded text:
et laudando confirmaverunt; Bertrandus quoque de Mornacio, prior de Podioleno et de Sancto Pantalio; Stefanus, caputscole de Sancto Paulo; Petrus Gicardi, canonicus de Sancto Paulo; Gillelmus Gaucelmi, clericus de Sancto Paulo; Gillelmus Berergerii, clericus Vasionensis; hii omnes clerici interfuerunt, et testimonium perhibent. Gillelmus de Sancto Paulo; Gillelmus Malianus; Stephanus Armandus; Petrus de Valleaurea; Stephanus de Castellone; Raimundus de Turribus; Petrus Dodo, de Valriaco. Huic donacioni interfuerunt fratres de Templo, eamdem domum inhabitantes, Ugo de Bolbotone, qsuscepit; Rostagnus, presbiter, capellanus ejusdem domus de Richarenchis; Raimundus de Cruceolis; Bernardus de Bovedone; Stephanus de Aurasica; Stephanus Pellicerii; Gillelmus Bruneti; Nicolaus, cellararius; isti fratres de Templo. - Interfuit etiam Arnaldus, Aurasicencis sacrista, per cujus manus conscripta est carta ista,
Abbreviated transcription (Latin):
&e Retrꝰ om̃s parit̾ laudauer: e c̃cesser̃ & ĩmanu Rostagni
capellani anc cartã sic td̾endo illi supͣdicti posuer. hoc aut̃
iudit & audiuit & testificabit᷑ sẽꝑ. Geraldꝰ d balmis similit̃.
em̃dacionẽ fecit btͣndꝰ & uxor eiꝰ &e sup̃dicti eoꝵ filii. anno
ii. qͦ rex francoꝵ lodoitꝰ noĩe cũ exercitu suo ultmarinis

Expanded text:
etrus, omnes pariter laudaverunt et concesserunt, et in manu Rostagni capellani hanc cartam sic tradendo illi supradicti posuerunt. Hoc autem vidit et audivit et testificabitur semper Geraldus de Balmis; similiter emendacionem fecit Bertrandus, et uxor ejus, et supradicti eorum filii, anno II. quo rex Francorum, Lodoicus nomine, cum exercitu suo ultramarinis
Abbreviated transcription (Latin):
bolbotone cũ uxore sua donauit: Ego Guilłmꝰ corna¬
brocs ⁊ filii mei cõcedimꝰ fr̾ibꝰ de tẽplo aliã partẽ fassi¬
MI oebalmis ut habeant ⁊teneant eã donec chaluera
ueredes sui p̾fafã peciã efsinpace sine om̃i retmem̃to
relinquerent. Hoc donũ factũ fuit in p̃sencia muͥtori.
Deudem destagno magistri domꝰ dericharenchis in cinꝰ
manu hec donacio facta fuit. Nicholai capellami friͣs.
Ioħis capellani. fratris dalmacii derocha. fratris bnardi
faperti degramnano. Guiraldi de balmis. Latgerii de balmaᷤ
biuralor oleriei de grilione. Unn biraloi deauis auo. Poncii
trucci. ⁊ alioꝵ multoꝵ qͥ in domo. dericharenchis degebat :
fa̾ta carta ista m̃se iunio. Anno ab incarnato dño.

Expanded text:
Bolbotone cum uxore sua donavit, ego Guilelmus CornaBolbotone cum uxore sua donavit, ego Guilelmus Cornabrocs et filii mei, concedimus fratribus de Templo aliam partem fassiarum de Balmis ut habeantur et teneantuream donec Chalveira, et eredes sui, prefatam peciam eis in pace, sine omni retinemento, relinquerent. Hoc donum factum fuit in presencia multorum: Deudem de Stagno, magistri domus de Richarenchis, in cujus manu hec donacio facta fuit; Nicholai, capellani; fratris Johannis, capellani; fratris Dalmacii de Rocha; fratris Bernardi Riperti de Grainnano; Guiraldi de Balmis; Latgerii de Balmis; Guiraldi, clerici de Grilione; Wilelmi Giraldi de Avisano; Poncii Trucci; et allorum multorum, qui in domo de Richarenchis degebant. Facta carta ista mense junio, anno ab Incarnato Domino
Abbreviated transcription (Latin):
et dono me ipsum dõ ⁊ beate Mariȩ ⁊ sacrȩ miliciȩ tẽpli
salomonis ⁊ fr̃ibꝰ ibi dõ seruientibꝰ Ob hac dedicione &
donatione mea donamꝰ ego ⁊ fr̃ meus Guilłmꝰ cornabroc
inepotes mei indelic& Radulsus. Bertrannꝰ. Latgeriꝰ. pro
redẽptione animaꝵ nr̃ari & om̃iũ parentũ nr̃oꝵ quicqͥd
habemꝰ in castro de bolbotone uinipsi terratorio. scłt¬
in terris tã eultis. quã in cultis. insiluis. in nemoribꝰ. inaquis
imcursibꝰ aquaꝵ. & .iiiͦ. solidos in paratoriis nr̃is. ⁊ duas cũ¬
batas telaꝵ sine p̃cio parari annuatĩ donamꝰ. ex si aliqͦ casu
parateria ista destuerent᷑ : in terrã qua sita sunt.miiͦi p̃¬
dictos solidos eis censualiter habere concedimus. &
medietatẽ fasiarũ quas. habemꝰ interratorio debalmis.
nomine illã quȩ ẽ exoriente. Et sichaluenira deualria
uel heredes sui uellent aliqͥd contrapellare fr̃ibꝰ de
tẽplo infasciã illã quã pat̾ meus sibi interratorio de

Expanded text:
et dono me ipsum Deo, et Beate Mariæ, et sacræ miliciæ Templi Salomonis, et fratribus ibi Deo servientibus. Ob hac dedicione et donatione mea donamus ego et frater meus Guilelmus Cornabrocs, et nepotes mei, videlicet Radulfus, Bertrannus, Latgerius, pro redemptione animarum nostrarum et omnium parentum nostrorum, quicquid habemus in castro de Bolbotone et in ipsius terratorio, scilin terris tam cultis quam incultis, in silvis, in nemoribus, in aquis et in cursibus aquarum, et IIIIor. solidos in paratoriis nostris, et duas cumbatas telarum sine precio parari annuatim donamus; et si aliquo casu paratoria ista destruerentur, in terram qua sita sunt IIIIor. predictos solidos eis censualiter habere concedimus, et medietatem fassiarum quas habemus in terratorio de Balmis, nomine illam quę est ex oriente. Et si Chalvenira de Valriaz vel heredes sui vellent aliquid contrapellare fratribus de Templo, in fassciam illam quam pater meus sibi in terratorio de
Abbreviated transcription (Latin):
n dĩ et̃ns regis noĩe. ego Etͣndꝰ d bolbotone dono meipsũ aiõ
uolẽti & cord̾ puro & offero corpꝰ & animã meã ad seruiciũ & d̾tẽ¬
sionẽ rp̃iane fidei ĩ societatẽ militũ & c̃ftu tẽpli salomonis ut
dĩ &e dñs nr̃ ib̃s xp̃s mͥ e parentibꝰ mĩs peccata &e offensas nras ĩ¬
dulgeat. & celestispatȩ choeredes efficiat. Pdicte etiã cqfratrũ lau¬
dabili societati tb̃o. & ĩusꝰ & necessitates eoꝵ ꝑpetuo laudo si me
sine legitimo erede mori c̃tigerit. totã meã ereditatẽ. & ĩ suꝑ
dono eis tot᷑ uillũ honorẽ quã Hicholaus c̃sobͥnꝰ mñs ł pat̃ eiꝰ ugo
d̃ bolbotone tenebat. dũ ĩ scło essẽt. & ut hec oĩa ĩ antea ħant
ĩtegrũ: douo eis ĩ p̃senti ꝓ ĩ uestitura medietatẽ stagni s bol¬
botone & unã peciã d tra culta qua habebã uxta cõdaminã
p̃dicti. Ncholai. & alta peciã iuxta c̃daminã aptid scõ albanũ.

Expanded text:
n Dei Eterni Regis nomine; ego, Bertrandus de Bolbotone, dono meipsum, animo volenti, et corde puro, et offero corpus et animam meam ad servicium et defensionem Christiane fidei in societatem militum et confratrum Templi SaloIhesus Christus mihi et parentibus meis peccata et offensss nostras indulgeat, et celestis patriæ choeredes efficiat. Predicte etiam confratrum laudabili societati trado, et in usus et necessitates eorum perpetuo laudo, si me sine legitimo herede mori contingerit, totam meam hereditatem; et insuper dono eis totum illum honorem quem Nicholaus consobrinus meus vel pater ejus Ugo de Bolbotone tenebat, dum in seculo essent. Et ut hec omnia in antea habeant in integrum, dono eis in presenti pro investitura medietatem stagni de Bolbotone, et unam peciam de terra culta qua habebam juxta condaminam predicti Nicholai, et alteram peciam juxta condaminam apud Sanctum Albanum.
Abbreviated transcription (Latin):
pli p̾beniꝰ atq c̃cedimiꝰ & eis qͥ ĩdomo richarensis ł ĩp̃sen
neat̃ & possidat̃ totũ & abĩtegro ad faciendã eoꝵ uolun¬
tatẽ. hoc donũ ĩmanu Ugonis d̾ bolbotone qͥ magister
ad ẽ d domo ricarensis facimꝰ. Atq alioꝵ frm̃ qͥ p̃sen¬
tes ĩ hac p̃dicta domo s̃. scilicae Petͥ boni hominis. Rai
W. bruneti. Stephani & aurasica. & Geraldi de scõ
lauls. & ego Uo d bolbotone & nos p̃dict fr̃s charitatiue
tradimꝰ tͥ Bertrando đ soloruio afeu. tͥ lucie uxori eiꝰ & tͥ
lliꝑto. & laugerio filiis eoꝵ chabannariã quã arnaudꝰ asuc¬
cessoribꝰ ur̃is tenuit & facciã. Bnardi richerii & omẽm
t̾rã ꝙͣ extͣ t̾ritoriũ d bolbotone babebatis. &. xͦl soł d̾ ua
lancianis. e unũ pullũ cauallinũ d duob̾ annis. & dimi

Expanded text:
pli prebemus atque concedimus, et eis qui in domo Richarensis vel in preneant et possideant totum et ab integro, ad faciendam eorum voluntatem. Hoc donum in manu Ugonis de Bolbotone, qui magister adest de domo Ricarensis, facimus, atque aliorum fratrum qui presentes in hac predicta domo sunt, scilicet: Petri Bonihominis; Raima; Wilelmi Bruneti; Stephani de Aurasica; et Geraldi de Sancto Paulo, Et ego, Ugo de Bolbotone, et nos predicti fratres, charitative tradimus tibi, Bertrando de Solorivo, a feu, et tibi Lucie uxori ejus, et tibi Riperto, et Laugerio, filiis eorum, chabannariam quam Arnaudus a successoribus vestris tenuit, et facciam Bernardi Richerii, et omnem terram quam extra territorium de Bolbotono habebatis, et XL°. solidos de valencianis, et unum pullum
Abbreviated transcription (Latin):
aut femina ĩtellig̾e sine enganno meliꝰ potest. nos d ĩuestimꝰ
& fris d̾ tẽplo ĩuestimꝰ & ĩplenã possesionẽ mitimꝰ. Ut auc̃t hec
ura donatio stabilitatẽ. e securã sẽꝑ habeat firiitatẽ: ab
gone ł bolboto qͥ domu d richarensis regebat. &e cet̾is frĩbꝰ
accepimꝰ. septuaginta soł uet̾uo denarioꝵ melgoiriensiũ:
faccũ fuit donũ istud ĩ domo dñȩ neburgis apd̃ curtedonẽ.
ĩ eiꝰ p̃sencia &e alioꝵ multoꝵ. Bnardi uidelicae d misone. Arnul¬
fi d cedro .Nͥ. lautaldi. Rainundi isnardi d curtedone .Wͥ. alde
aurasicensis ĩ ciuitate aurasica. Mense. Maio. fr̃ã .uͭii. Anno ab ĩ¬
carnato saluatore. M cͦ.xl.uii. l̃itburgis & filii sui honorẽ istũ¬

Expanded text:
lius potest, nos deinvestimus, et fratres de Templo investimus, et in plenam possessionem mitimus. Ut autem hec nostra donatio stabilitatem et securam semper habeat firmitatem, ab Ugone de Bolboto, qui domum de Richarensis regebat, et ceteris fratribus accepimus septuaginta solidos veterum denariorum melgoiriensium. Factum fuit donum istud in domo dominæ Titburgis apud Curtedonem, in ejus presencia, et aliorum multorum; Bernardi, videlicet, de Misone; Arnulfi de Cedro; Wilelmi Lautaldi; Raimundi Isnardi de Curtedone; Wilelmi AAurasicencis, in civitate Aurasica, mense malo, feria VII°. anno ab Incarnato Salvatore M
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ut deus om̃ps peccata & offensas meas anichi ⁊ pa¬
rentib meis rehiteta. &uitani et̃ nam cõcedat : dono
e ꝑpetua. laudatione dimitto deo & bate turgimi marie.
& fr̃ib de t̾plo doniũ dericarencis iiabitantib tã p̃sen¬
tib quã quentib terꝑim illam qũa ex parte matriᷤᷤ
mee hab̾o interritorio de holbotons uxta luilium
heliõnis uersus occidentẽ. qͥue undiq cõ cludit᷑ t̾ra fr̃m
det̃p̃le ⁊ domꝰ dericare eis. Ut añt ista mea donacio
firmadrstabilis ꝑprtuo remianeat: debonis: de t̃plo
habui .xͦͫ soł. ⁊ dimidium ualencianoꝵ Suiũ palła¬
fridũ cũsella⁊ ⁊ freno. htuꝰ dõnationis testes sunt
Gialłmꝰ rauneti. Petr de bellomonde. Stefanꝰ pellixeriꝰ.
Nicõlaus xlaiuger. A uincialis ⁊ Petrꝰ fr̃ eiꝰ decastelbo
Facta carta istar ꝑmanũ arałidi s acriste atursicensis
frͣ .E.mensis nouembris Luna sex iatemplo¬

Expanded text:
ne, ut Deus Omnipotens peccata et offensas meas michi et parentibus meis remittat et vitam eternam concedat, dono, et perpetua laudatione dimitto Deo, et Beate Virgini Marie, et fratribus de Templo domum de Ricarencis inhabitantibus tam presentibus quam sequentibus, terram illam quam ex parte matris mee habeo in territorio elsonis versus occidentem, que undique concluditur terra fratrum de Templo et domus de Ricarencis. Ut autem ista mea donacio firma et stabilis perpetuo remaneat, de bonis de Templo habui XIcim, solidos et dimidium valencianorum, et unum palafridum cum sella et freno. Hujus donationis testes sunt:Guilelmus Bruneti; Petrus de Bellomonte; Stefanus Pellicerius; Nicolaus, clavigerFacta carta ista per manum Arnaldi, sacriste Aurasicensis feria V°., mensis novembris, luna sext
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpli. manibus quoꝵ hoc factũ fuit: Facta carta ista õse
Iunio. Anno ab in carnato dño. Młłmo.C.L.i. fixi .in. lrna .n.
& hanc uendicionẽ ienitionẽ laudauerunt fr̃s des malemet
scilic& illi qui girmani eoꝵ non sunt ⁊ hane laudando ꝑ
bonã fidem obsculati sut supra seript os fr̃s. Dalmacius

Expanded text:
Templi, manibus quorum hoc factum fuit. Facta carta ista mense Templi, manibus quorum hoc factum fuit. Facta carta ista mense junio, anno ab Incarnato Domino millesimo C.L.I., feria III., luna II. Et hanc vendicionem et emtionem laudaverunt fratres des Malcanetz, scilicet IIII qui girmani eorum non sunt, et hanc laudando, per bonam fidem obsculati sunt suprascriptos fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ateat omibꝰ hominib p̾sentibꝰ atq futuris quod ego
darinꝰ malcanet: ⁊ ego fostagnus malcanet uendidimꝰ
frĩbꝰ de tẽplo illud quod nos habekamus & iuste possidere
putabamꝰ in prato qd pat̃̾ nr aberengario borco ⁊ afiliis
suis habuit. & amicoꝵ nr̃oꝵ cõsilio. xiiᵒʳ. solidos inde
habuimus. ⁊ pro his numis quos ab eis accepimꝰ: nosmet
inr̃os ap̃dicto prato oĩo expoliauimꝰ. et eos inuestrui¬
mus ad om̃em uoluntatẽ suã faciendã. huius uendi¬
cionis & expoliacionis p̾sentes testes isti fuerunt.
bgo ademarii dñs eoꝵ. & Aibelina mat̾ ipsiꝰ igonis.
dode camereto. Ponciꝰ dalinacii. Raimbaldꝰ. De cost. Ugo de
tasciras. ⁊ petrꝰ filiꝰ enis. Petrus do. Ymꝰ berengarii dasionensis
candineus. Bertrannꝰ deauisano. Camaretus. Poncius mirapez.
Nicolans berbiariꝰ. Petrꝰ mauracii. quoꝵ cõsilio ilaudam̃to
hoc fecerunt. Nicͥolaus capellanꝰ ⁊ nicholauꝰ clauiger fr̃s

Expanded text:
ateat omnibus hominibus presentibus atque futuris: quod ego, Marinus Malcanetz, et ego, Rostagnus Malcanetz, vendidimus fratribus de Templo illud quod nos habebamus, et juste possidere putabamus, in prato quod pater noster a Berengario Bolco, et a filiis suis habuit, et amicorum nostrorum consilio, XIIIIcim solidos inde habuimus; et pro his numis quos ab eis accepimus, nosmet et nostros a predicto prato omnino expoliavimus, et eos investivimus, ad omnem voluntatem suam faciendam. Hujus vendicionis et expoliacionis presentes testes isti fuerunt: go Ademarii, dominus eorum, et Aibelina mater ipsius Ugonis; Do de Camereto; Poncius Dalmacii; Raimbaldus de Cost; Ugo de Taiseiras, et Petrus filius ejus; Petrus Do; Wilelmus Berengarii, Vasionensis canonicus; Bertrannus de Avisano; Camaretus; Poncius Mirapez; Nicolaus Berbiarius; Petrus Mauracii: quorum consilio et laudamento hoc fecerunt; Nicholaus, capellanus, et Nicholaus, claviger, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. ⁊ fuscardo. ⁊ Guilłmo d̾ bouanteia: scutario
Rainaldi francesce ꝑ quẽ filio suo mã dauit ut hoc
quod ipse fecerat. laudaret. ⁊ confirmaret.
go frinces filius ramald frances in illo die inquo ap̃ uillam rotmami

Expanded text:
mundo; et Giscardo; et Guilelmo de Bovanteia, scutario mundo; et Giscardo; et Guilelmo de Bovanteia, scutario Rainaldi Francesc, per quem filio suo mandavit ut hoc quod ipse fecerat laudaret et confirmaret.go Frances, filius Rainaldi Frances, in illo die in quo apud villam Rotmani
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus d̾ mirmanda. Ugo d̾labalasta. Frior d̾ scõ marcello.
Ponciꝰ gontardi. ugo lobet. W. d̾ mon maira. U. d̾alon
filiꝰ igonis. U. artandi d̾ alõ. Rateriꝰ d̾ sauatea. Bartolomeuꝰ
d̾ualenera. Poneiꝰ airaudi d̃montilio. Cotarel .U. berengarii.
&i tricastrinensi ciuitate. Geraldꝰ ademarii liudauit &
confirmauit. ĩ audiencia. Raimũ di d̾pet᷑ laptai & Poncii
b̾gonno. & fris Nicholai capellam. & łoł. S. d̾ balmaᷤ.
& Geraudi d̾balmas. & costantini d̃ scõ ł. ẜ Iteni huiꝰ di¬
missionis. ⁊ laudationis quã uxor p̾scripti Rainaldi fecit
nomine Gigona in castello d belueder. Testes sunt
Nicolaꝰ pb̃r cappellanꝰ. Raunũ d̃ d cruceolis. Et Gĩcar¬
dus fr̃s. de t̃plo. Item filius iam. dicti Ramalii
nomine francese. confirmando laudauit quod pat̃
imat᷑ sua fecerat᷑ uixta uillã quã apellant. mors.
Presentibꝰ supra dictis fr̃ib Nicolao sacerdote. ⁊ Rai¬

Expanded text:
Petrus de Mirmanda; Ugo de la Balasta, prior de Sancto Marcello; Petrus de Mirmanda; Ugo de la Balasta, prior de Sancto Marcello; Poncius Gontardi; Ugo Lobetz; W. de Monmaira; W. de Alon, filius Ugonis; W, Artaudi de Alon; Raterius de Savazca; Bartolomeus de Valencza; Poncius Airaudi, de Montilio; Cotarelz; W. Berengarii. Et in Tricastrinensi civitate, Geraldus Ademarii laudavit et confirmavit, in audiencia Raimundi de Petralapta; et Poncii Bergonno; et fratris Nicholai, capellani; et Petri W. de Balmas; et Geraudi de Balmas; et Costantini de Sancto P. Item, hujus dimissionis et laudationis quam uxor prescripti Rainaldi fecit, nomine Gigona, in castello de Belveder, testes sunt; Nicolaus, presbiter, cappellanus; Raimundus de Cruceolis; et Gicardus; fratres de Templo. Item, filius jamdicti Rainaldi, nomine Francesc, conflrmando laudavit quod pater et mater sua fecerant, juxta villam quam apellant Mors, presentibus supradictis fratribus: Nicolao, sacerdote; et Rai
Abbreviated transcription (Latin):
re qdͥrepetit s& irã dĩ cũ uida ꝓditore ĩ currat : ⁊ͥabere¬
ditate ⁊ beneficio nr̃o omino sit. expers facta ẽ hecdo¬
nacio ⁊ guirpicio ĩ castello q Sauazea dieit᷑. ĩ domo cuiꝰdã
militis scilic& nomine Raterii. ĩ manu ugonis debolbotone
militis tẽpli. ⁊ bauli domꝰ S̾richarenchas : ⁊ G̃uiscardi fñs
militũ tẽpli: aqͥbꝰ caritatiue delemosinis tẽpli accepimꝰ.cic.
solidos ualentimensis monete. ⁊ ẽ facta hec laudacio ĩ mense
octobrio. fa .ni. lxna.xxuiiii. Anno ab ĩ carncione dm̃i mͦ.iͦ.i.
Testes huiꝰ donacionis ⁊guirpicionis suut Siliuio d̃ claireu
qͥ ĩ ter locutor huiꝰ cause fuit .W.Ugo d̾ montilio qͥ hane
donacionẽ laudauit ⁊ cõfirmauit. & .W. agullos qͥsinulit̃
placitator fuit. & ego fulcheriꝰ dcarpentra uidi ⁊ audiui
& talit᷑ sub seribendo testimoniũ ꝑibeo: ł Iordans d̾ petͣ¬
lapta. Petrus d̾seruna. bengariꝰ d̾ scõ paulo. Petrus ðlaia.

Expanded text:
re quod repetit, set iram Dei cum juda proditore incurrat, et hab ereditate et beneficio nostro omnino sit expers. Facta est hec donacio et guirpicio in castello quod Savazca dicitur, in domo cujusdam militis scliicet nomine Raterii, in manu Ugonis de Bolbotone, militis Templi, et bauli domus de Richarenchas, et Guiscardi fratris, militum Templi, a quibus caritative, de lemosinis Templi accepimus CCC. solidos valentiniensis monete; et est facta hec laudacio in mense octobrio, feria II., luna XXVIIII., anno ab incarnacione Domini M°.C°.L°. Testes hujus donacionis et guirpicionis: Silvio de Claireu, qui interlocutor hujus cause fuit: W. Ugo de Montilio, qui hanc donacionem laudavit et conflrmavit; et W. Agullos, qui similiter placitator fuit; et ego, Fulcherius de Curpentraz, vidi et audivi, et taliter subscribendo testimonium peribeo; Jordans de Petralapta; Petrus de Serinna; Berengarius de Sancto Paulo; Petrus de Laia;
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pignore. nõ remansit dnariꝰ. Pretea p̃fata domꝰ đ ri¬
charensis habebat ꝓpignore ĩ supdicto onore .xii. soł
ualentinensis monetȩ. qͦs illis p̃sticerat Ugo đ bolbo¬
tone: Husꝰ donacionis & laudacionis. testes s̃ qͥ uidr̃ &¬
simiaua. Haimund đ montls. filiꝰ lautaldi. u. dͦ montel
Accũ fuit hoc apud castellũ đ gigundur. Anno. G c̃ xlxͦi.
ab ĩcarnato ubo s̃ mense nouibo. frã iu. luna xiiauũdũ¬

Expanded text:
in pignore non remansit denarius, Preterea prefata domus de Richarensis habebat pro pignore, in supradicto honore, XII. solidos valentinensis monete, quos illis prestiterat Ugo de Bolbotone. Hujus donacionis et laudacionis testes sunt, qui Simiana; Raimundus de Montelsz, filius Lautaldi; Guilelmus de Montelz; Actum fuit hoc apud castellum de Gigundaz, anno M°.C°.XL°.VI°. ab Incarnato Verbo, in mense novimbrio, feria III°., luna XII
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ nob̾ & parentibꝰ nr̃is peccata nr̃a remuttat. & ĩsuꝑ
uitã et̾nã c̃cedat. donamꝰ e ꝑpetuo ĩmanu frĩs llaimundi
ł crusoł. & dñe tiburgis aurasicensis atq filii sui. wiaura¬
sicensis laudamꝰ & absq oĩ retinim̃to dõ & sacrȩ miliciȩ
tẽpli salomonis c̃cedimꝰ totũ & ex t̃tegro qͥcqid ĩ castello

Expanded text:
tra remittat, et insuper vitam eternam concedat, donamus, et perpetuo, in manu fratris Raimundi de Crusolis, et domine Tiburgis Aurasicensis, atque filii sui Wilelmi Aurasicensis, laudamus, et absque omni retinimento Deo et sacre milicie Templi Salomonis concedimus, totum et ex integro quicqid
Abbreviated transcription (Latin):
liunt a& humani uiris auctoritas precipit ut dona¬
ciones. empeiones. uendiciones. siue alie tausactiones.
scriptura posteris notificentur: ut ꝑpetuum uigorẽ obti¬
ne.uit. & stabiles & inconcusse semꝑ ꝑmaneant: Ea ꝓpt̃
ego. brunissendis. q̃ fui legitima uxor. Petͥ ygonis. & filu
damus. & inmanu magist᷑ Ugonis de bolbotone ꝑpetuo
telinqͥmꝰ. totũ & exintegro quicquid habemꝰ. uł hab̾e
debemꝰ. siue hoc̃. siue femina. ꝑnos. in toco territorio de
bolbetone. in terris cultis. & heremis. in aqͥs. & pratis. in bos¬
chii. & garricis. sicut uadit aqua de lecio: usq ad terricoriũ
de auisano: Uimili qͦ modo d̾ co q babebamꝰ in toto terri¬
torio d̾ richarenchis sicut uadit aqua d̾ olleria usq ad ter¬
ritoriũ d̾ colontellis. & usq ad territoriũ s ualriaco totuo
& ab integro. absq ullo retinimento cãdẽ facimꝰ dinacionẽ
dõ & domui d̾richarenchis & fr̃ĩbꝰ ibi xp̃o famulantibꝰ tã p̃sen

Expanded text:
ini et humani juris auctoritas precipit ut donaciones, empciones, vendiciones, sive alie transactiones, scriptura posteris notificentur, ut perpetuum vigorem obtineant, et stabiles et inconcusse semper permaneant. Eapropter: ego Brunissendis, que fui legitima uxor Petri Ugonis, et filii damus, et in manu magistri Ugonis de Bolbotone perpetuo relinquimus, totum et ex integro, quicquid habemus vel habere debemus, sive homo, sive femina per nos, in toto territorio de Bolbotone, in terris cultis et heremis, in aquis et pratis, in boschis et garricis, sicut vadit aqua de Lecio usque ad territorium de Avisano. Simili quoque modo de eo quod habebamus in toto territorio de Richarenchis, sicut vadit aqua de Olleria usque ad territorium de Colonzellis, et usque ad territorium de Valriaco, totum et ab integro, absque ullo retinimento, eamdem facimus donacionem Deo, et domui de Richarenchis, et fratribus ibi Christo famulanti
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus rebus quoniam fragiles terreneq sunt: ad soluil
corporis pertinent cultum: nemo melior nemo iustior effici
potest. Erant quidem ueritatis cognicione dignissimi: quã
scire tantopere cupiuerunt. atq ita: ut eam rebus om̃ibus
anteponerent. Nam et abiecisse quosdam res familiareᷤ su¬
as et renũciasse cunctis uoluptatibus constat: ut̃ solã nu¬
damq uirtutem nudi expeditiq sequerentur.Iantum a¬
pud eos iuitutis nomen et auctoritatis ualuit: ut in ipsa
essẽ sũmi boni premium predicarent. Sed neq adepti st̃
id: quod uolebant. et operam simul atq industriam per

Expanded text:
quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam per
Abbreviated transcription (Latin):
Ene habet. Iacta sunt funda¬
menta ut ait Sximuiꝯ orator
Ueꝵ nos non fundamenta
solum iecimus: que firma
et ydonea eent operi ꝑferen¬
do. sed magnis robustisq
molibus edificium totũ pe¬
ne usq ad sũmam ꝑduxĩꝰ.
Restat id quod multo faci¬
lius est. uel tegere uel or¬
nare: sine quo tamẽ pͥora
opera et ĩutilia sũt ⁊ ĩgͣta

Expanded text:
ene habet, iacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum nos non fundamenta solum iecimus quae firma et idonea essent operi perferendo, sed magnis robustisque molibus aedificium totum paene usque ad summa perduximus. restat, id quod est multo facilius, uel tegere uel ornare, sine quo tamen priora opera et inutilia sunt et ingra
Abbreviated transcription (Latin):
Ellem michi. qñ ueritas in obscu¬
ro latere adhuc existimatur. uel
errore atq impicia uulgi uariis
uel phĩs prauitate ingenioꝵ tur¬
bantib eam pocuis. ꝙͣ illustrãtibꝰ
Et si non qualis in. M tullio fuit.
quia precipua et ad mirabłis fuit
aliquam tñ proximã eloquẽcie cõ¬
tingere facultatem : ut quãtũ ue¬
ritas in sua ꝓpria ualeat. tantũ ingenii quoq uiribꝰ insa exere¬
ret se aliqñ et discussis ꝯuictisq tam publicis: ꝙͣ eorũ qui sapi¬
entes putatur. erroribus: hũano gemͣ clarissimũ lumen ĩfret
Ouod quidem duab ex caĩs fieri uellem: uel ꝙ magis possent
tredere hoĩes ornate ueritati. qui eciã mẽdacio credunt. capti

Expanded text:
ellem mihi, quoniam ueritas in obscuro latere adhuc existimatur uel errore atque inperitia uulgi uariis tis uel philosophis prauitate ingeniorum turbantibus eam potius quam inlustrantibus, etsi non qualis in Marco Tullio fuit, quia praecipua et admirabilis fuit, aliquam tamen proximam eloquentiae contingere facultatem, ut quantum ueritas ui sua propria ualet, tantum ingenii quoque uiribus nixa exereret se aliquando et discussis conuictisque tam publicis quam eorum qui sapientes putantur erroribus humano generi clarissimum lumen inferret. quod quidem duabus ex causis fieri uellem: uel quod magis possent credere homines ornatae ueritati, qui etiam mendacio credunt capti
Abbreviated transcription (Latin):
sepe reputãti pͥorem illum gene¬
ris humani statum et miru
pariter et indignũ uideri solet: ꝙ
Unius scl̃i stulticia religiones ua¬
rias suscipietis: deosq multos
ẽẽ credentis: in tanta subito igꝰ¬
racionẽ sui uentũ ẽ: ut ablata
ex oculis ueritate. neq religio
dei ueri neq humanitatis raco
teneretur. Hominib non in ce¬
lo sũmu bonu querentib: sed in terra. Quam ob cãm pro¬
fecto scłoꝵ ueteꝵ nuitata felicitas est. Ceperunt em relicto
parente et ꝯstitutore oĩ deo insensibłia digitoꝵ suoꝵ fignẽ¬
ta uenerari. Que prauitas quid effecerit aut quid maloꝵ
attulerit: res ip̃a dedarat. Auersi nãq a sũmo bono. qd̾ ideo
hratum ac seminiternu est. Quia uideri. tangi comprehẽdi

Expanded text:
saepe reputanti priorem illum generis humani statum, et mirum pariter, et indignum videri solet, quod unius saeculi stultitia religiones varias suscipientis, deosque multos esse credentis, in tantam subito ignorationem sui ventum est, ut ablata ex oculis veritate, neque religio Dei veri neque humanitatis ratio teneretur, hominibus non in coelo summum bonum quaerentibus, sed in terra. Quam ob causam profecto saeculorum veterum mutata felicitas est. Coeperunt enim, relicto parente et constitutore omnium Deo, insensibilia digitorum suorum figmenta venerari. Quae pravitas quid effecerit, aut quid malorum attulerit, res ipsa declarat. Aversi namque a summo bono, quod ideo beatum ac sempiternum est, quia videri, tangi, comprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
Agno et excellenti in¬
genio uiri cum se doc¬
trine penitus dedissent.
quicquid laboris pote¬
rat impendi contemp¬
tis omnibus et priua¬
tis et publitis actionibꝰ
al inquirende ueritatis
studium contulerunt
existimantes multo ẽe
preclarius humanaꝵ
diuinarũq rerun ĩue¬
stigare ac scire rõnem
ꝙͣ struendis opibus aut cuniulandis honoribus inherere.
Quibus rebul quoniam fragiles terieneq sunt ad soluis
corporis pertinent cultum: nemo melior nemo iustior effici
potest. Erant quidem ueritatis cognicione dignissimi quã
scire tantopere cupiuerunt. atq ita: ut eam rebus om̃bus
anteponerent. Nam et abiecisse quosdam res familiareᷤ su¬
as et renũciasse cunctis uoluptatibus constat ut solã ni¬
damq uirtutem nudi expeditiq sequerentur. Iantum a¬
pud eos uitutis nomen et auctoritatis ualuit: ut in ipsa
esse sumi boni premium predicarent. Sed neq adepti st̃
id: quod uolebant. et operam simul atq industriam per

Expanded text:
agno et excellenti ingenio uiri cum se doctrinae penitus edidissent quicquid laboris poterat impendi contemptis omnibus et priuatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse praeclarius humanarum diuinarumque rerum inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaerere: quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam per
Abbreviated transcription (Latin):
Ellem michi qu̾ ueritas in obscu¬
ro latere adhuc existimatur uel
errore atq imꝑicia uulgi uariis
bantib eam pocus ꝙͣ illustrãtibꝰ
Et si non qualis in A tullio fuit
quia precipua et ad mirabłis fuit
aliquam tñ proximã eloquẽcie cõ¬
tingere facultatem: ut quãtũ ue¬
r̾itas in sua ꝓpria ualeat. tantũ ingeni quoq uiribꝰ insa exere¬
ret se aliqñ. et discussis ꝯuictisq tam publicis ꝙͣ eorũ qui sapi¬
entes putatur. eiroribus. hũano gem̾̃ clarissimũ lumen ĩ fret¬
Ouocl quidem chuiab ex caĩs fieu uellem: uel ꝙ mazis possent
tredere hoĩes ornate ueritati. qui eciã mẽdacio credunt. capti
oracionis ornatu lenocimoq uerborum uel certe ut ip̃i ꝑh̾r suis
amus potissimu: quib ꝑlacere sibi et confidere solent. oppri¬

Expanded text:
ellem mihi, quoniam ueritas in obscuro latere adhuc existimatur uel errore atque inperitia uulgi uariis bantibus eam potius quam inlustrantibus, etsi non qualis in Marco Tullio fuit, quia praecipua et admirabilis fuit, aliquam tamen proximam eloquentiae contingere facultatem, ut quantum ueritas ui sua propria ualet, tantum ingenii quoque uiribus nixa exereret se aliquando et discussis conuictisque tam publicis quam eorum qui sapientes putantur erroribus humano geQuod quidem duabus ex causis fieri vellem: vel quod magis possent credere homines ornatae veritati, qui etiam mendacio credunt, capti orationis ornatu, lenocinioque verborum; vel certe, ut ipsi philosophi suis armis potissimum, quibus placere sibi et confidere solent, oppr
Abbreviated transcription (Latin):
diuinaruq rerum ĩue¬
stigare ac scire rõnem.
ꝙͣ struendis opibus aut cumiulandis honoribus inherere.
Quibus rebus quoniam fragiles terreneq sunt ad soluis
corporis pertinent cultum: nemo melior nemo iustior effici
potest. Erant quidem ueritatis cognicione dignissimi: quã
scire tantopere cupiuerunt. atq ita: ut eam rebus om̃ibus
anteponerent. Nam et abiecisse quosdam res familiareᷤ su¬
as et renũciasse cunctis uoluptatibus constat: ut solã nu¬
damq uirtutem nudi expeditiq sequerentur. Iantum a¬
pud eos iuitutis nomen et auctoritatis ualuit: ut i ipsa
essẽ sumi boni premium predicarent. Sed neq adepti st̾
id: quod uolebant. et operam simul atq industriam per

Expanded text:
ue rerum inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaerere: quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam per
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sibi post aliqͦt tempꝰ duos cultel¬
los appauit. quibꝰ in utrisq sui mani¬
cis absconsis palaciũ petit. ati sequen¬
dam aut augusti utilitatẽ si ad eum ĩ¬
tronitte̾tur locuturũ promisit. Ad quẽ
augustus duos sibi familiares qui eiꝰ
uerba susciꝑent. patricios misit. Qui cũ
ad peredeũ uenissent ille ad eos quasi
aliquid eis secrecius dicturus. propius
accessit. atq ambos utraq manu gla¬
diis quos absconsos habebat fortiter ul¬
nerauit. ita ut statim ĩ terrã corruerẽ¬
tur expirarẽt. Sic sansonis illiꝰ fortissi¬
mi ex aliqua ꝑte nõ ab similis suas in¬
iurias ultus est. et ꝓ amissione duorũ
luminũ. duos ĩꝑatori uiros utilissimos

Expanded text:
Qui sibi post aliquod tempus duos cultellos aptavit, quibus in utrisque suis manicis absconsis, palatium petiit, atque se quaedam ad Augusti utilitatem, si ad eum intromitteretur, locuturum promisit. Ad quem Augustus duos sibi familiares, qui ejus verba susciperent, patricios misit. Qui cum ad Peredeum venissent, ille ad eos, quasi aliquid eis secretius dicturus propius accessit, atque ambos utraque manu gladiis, quos absconsos habebat, fortiter vulneravit, ita ut statim in terram corruerent, et expirarent. Sic Samsonis illius fortissimi ex aliqua parte non absimilis, suas injurias ultus est, et pro amissione duorum luminum, duos imperatori viros utilissimos
Abbreviated transcription (Latin):
am. cuiꝰ germanũ
godibertum extinxerat. duxit uxorem.
Beneuentunũ uero exercitum. cuiꝰ nuxi¬
lio regnũ adeptus erat. multis ditutum
muneribꝰ remisit ad propria. Aliquã¬
tos tumẽ ex eis secum habitaturos re¬
tinuit. lurgissimas eis tribuens posses¬
siones.
Ui posten quam cõperit. b̾tari ꝓ¬
fugum scithiam appetisse. et ap̃
cacanũ demorari. eidẽ cacano auaioꝵ
regi per legatos mandauit. ut si b̾tari
in suo regno detineret. cum langobar¬
dis et secum pacem quã hactenus ha¬
bueuat. deinceps habere nõ poss. Hec
auarus rex audiens. adscito b̾tari dixͥ
eum auares cum langobardis inmici

Expanded text:
am, cuius germanum Godepertum extinxerat, duxit uxorem. Beneventanum vero exercitum, cuius auxilio regnum adeptus erat, multis dotatum muneribus remisit ad propria. Aliquantos tamen ex eis secum habitaturos retenuit, largissimas eis tribuens possessiones. Qui postquam conperit Perctarit profugum Scithiam appetisse et aput cacanum demorari, eidem cacano Avarum regi per legatos mandavit, ut, si Perctarit in suo regno detineret, cum Langobardis et secum pacem, quam hactenus habuerat, deinceps habere non possit. Haec Avarum rex audiens, adscito Perctarit, dixit eum Avares cum Langobardis inimici
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i ih̾u xp̃i. et de ascensione eius
retur. ac per oĩum aures bti huiꝰ ru¬
moris uolueret᷑ opinio. et qm̃ antiqͥ
moris erat apud romanos ut ꝓuĩci¬
arum iudices. si quid forte noui in
hiis quas regebant promĩciis accidis¬
set. uł pͥncipi uł senatui nũciarẽt. uti
ne ex hiis que gerebant ignorare ali¬
quid uiderent᷑. De resurrectione a mor
iam ĩ om̃em locum fuerat ꝓuulgat᷑
pylatus tybeno pͥncipi refert. B ⁊ de
cetis murabilibus eius. ⁊ ire post mor¬
tem cũ resurrexiss. a ꝙͣpłimis iam d̾s
esse crederetur. Tyberius q̃ cõpererat
retulit ad senatum. Senatus autez
rei iudicium fuerat delatum. s auc¬
toritatẽ suã p̾uenerat uulgi senten¬
cia. Lex enĩ erat antiquitus designa¬
ta. ne quis apud romanos deus ha¬
beretur nisi senatus decreto et snĩa cõ¬
firmatus. Porro aut̃ ꝓ u̾o hoc erat
ꝙ agebatur ne diuina uirtus huma¬
nis putaret a sertoribꝰ indig̾e. Cũq
secundũ ea que p̃diximus remuss se¬

Expanded text:
i Jesu Christi et de ascensione ejus eretur, ac per omnium aures beati hujus rumoris volveretur opinio, et quoniam antiqui moris erat apud Romanos ut provinciarum judices si quid forte novi in his quas gerebant provinciis accidisset, id vel principi vel senatui nuntiarent, quo nihil ex his quae gerebantur ignorare aliquid viderentur, djam in omnem locum fuerat pervulgata, Pilatus Tyberio principi refert, sed et de caeteris mirabilibus ejus, et ut post mortem, cum resurrexisset, a quamplurimis jam Deus esse crederetur. Tyberius quae compererat retulit ad senatum. Senatus autem rei indicium fuerit delatum, sed auctoritatem suam praevenerit vulgi sententia. Lex etenim erat antiquitus designata, ne quis apud Romanos deus haberetur, nisi senatus decreto et sententia confirmatus. Porro autem pro vero hoc erat quod agebatur, ne divina virtus humanis putaretur assertoribus indigere. Cumque secundum ea quae supra diximus renuisset se
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid retractem.. eiusmoĩ legũ ue¬
tus erat decretum. ne qͥs d̃s ab ĩꝑato¬
re consecraret᷑. nisi a senatu ꝓbatus
scit. Marchus emiliꝰ de do̾ su̾o albur¬
sitatur. et nͥ hom̃i deus placi̾t. d̾s nõ
ent. hõ iam dõ ꝓpicius esse debebit. Ty¬
berius ergo cuiꝰ tp̃r nomẽ xp̃ianũ in
seculũ ĩtrauit. ãnunciatã sibi ex syria
palestina que illic u̾itatẽ istius diuita¬
tis reuelauerant. detulit ad senatum
cum p̃rogatiua suffragii sui senatus
qr nõ ip̃e ꝓbauerat respuit. Cesar in
suĩa mansit. cõminatus ꝑiculũ accu¬

Expanded text:
aliquid retractemus ejusmodi legum vetus erat decretum, ne qui deus ab imperatore consecraretur, nisi a senatu probatus. . Scit M. Aemilius de deo suo Albursitatur. Nisi homini Deus placuerit, Deus non erit; homo jam Deo propitius esse debebit. Tiberius ergo, cujus tempore nomen christianum in saeculum introivit, annuntiatum sibi ex Syria Palaestina, quod illic veritatem illius divinitatis revelaverat, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit; Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accu
Abbreviated transcription (Latin):
Danti tunc ab eis p̃cdari pontifi¬
ces et nobiles sacerdotes. diuersis
penad generib⁊ extincti sunt ut tuiderẽt
si quid auri uł argenti propriũ uł ecta¬
stitum haberent et dum quererẽt urguẽ¬
tibus penis facilius ederentur. I terũ cru¬
delibus tormentis oblato res urg ebant

Expanded text:
anti tunc ab eis praeclari pontifices et nobiles sacerdotes diversis poenarum generibus exstincti sunt, ut traderent si quid auri vel argenti proprium, vel ecclesiasticum haberent! Et dum quae erant, urgentibus poenis facilius proderentur, iterum crudelibus tormentis oblatores urgebant
Abbreviated transcription (Latin):
triumphos marti¬
rum bt̃oꝵ ad enar¬
randa que gesta
sunt auxilium ex¬
posco diuinũ. ut qͥ
illis p̾stitit suꝑan¬
drinccorium. michi indigno et ĩmeri¬
to. quantulacũq uerboꝵ porrigat or¬
namenta. Tunc et enĩ ualebo que desi¬
derata sunt indicare. si ip̃i dignantur
pro me misero dñm supplicare. Septi¬
mus namq agebatur annus crudelis
simi regis hunerici. et ecce antiquus ho¬
stis ueterms utiq anguis trisulcis lin¬
gue uenena uibrans. crilla quẽdam
arrionuanitaꝵ epm̃ ministro usus est
subuertens et obtinens animũ regis
cruenti ut ita suuaderet. nõ posse eu
pacatum atq longeuũ obtinere regnũ
insi nomẽ ꝑderet mnnocentiũ. Qui ta¬
men dei iudicio post nõ multos dies tur
pissima morte preuentus. scatens uer

Expanded text:
triumphos martyrum beatorum ad enarranda quae gesta sunt auxilium exposco diuinum, ut qui illis praestitit superandi uictoriam, mihi indigno et inmerito quantulacumque uerborum porrigat ornamenta. Tunc etenim ualebo quae desiderata sunt indicare, si ipsi dignentur pro me misero domino supplicare. II Septimus namque agebatur annus crudelissimi atque impiissimi regis Hunirici, et ecce antiquus hostis, ueternosus utique anguis, trisulcis linguae uenena uibrans, Cyrila quondam Arriomanitarum episcopo ministro usus est, subuertens et obtinens animum regis cruenti, ut ita suaderet, non posse eum pacatum atque longaeuum obtinere regnum, nisi nomen perderet innocentum. Qui tamen dei iudicio post non multos dies tur- pissima morte praeuentus scatens uer
Abbreviated transcription (Latin):
bulis nutrirentur. et sic endẽ atq iteꝵ
tali crudelitate furentes. ab eoꝵ contagio¬
ne nullus remansit locus inmurus. P¬
sertim in ecc̃iis. basilicisq scõꝵ. cimiteriis
uł monasteriis sceleratius se mebant ut
maioribꝰ incendiis domos orationis ma¬
gis quã urbes cunctaq oppida concrem̃¬
rent. Ubi forte uenerabilis aule clausã
repererant portas. certatim ictibꝰ dextra¬
lium aditim resembant. ut recte tunc
diceretur. Quisi in silua lignor secinib
conciderunt iunuas eius ĩ id ip̃m. in secu¬
ri et ascia deiecerunt ea. incenderũt igni

Expanded text:
bulis nutrirentur: et sic eadem atque iterum bulis nutrirentur: et sic eadem atque iterum tali crudelitate furentes, ab eorum contagione nullus remansit locus inmunis. Praesertim in ecclesiis basilicisque sanctorum, cymiteriis vel monasteriis sceleratius saeviebant, ut maioribus incendiis domus orationis magis quam urbes cunctaque oppida concremarent. Vbi forte venerabilis aulae clausas reppererant portas, certatim ictibus dextralium aditum reserabant, ut recte tunc diceretur: quasi in silva lignorum securibus consciderunt ianuas eius in id ipsum: in securi et ascia deiec
Abbreviated transcription (Latin):
ppls ille crudelis ac
seuus Wandalice gẽ¬
tis. affrice miserbi¬
lis attigit fines. tnͣs¬
uadand fucili trnsitu ꝑ angustias ma¬
ris. qd̾ int̾ hyspaniã affricãq equor est.¬
Hoc magnũ et spaciosum bissenis mili¬
bus angusto se lumite cohartunit. Tum¬
siens igitur quantitas uinu̾sa. callidita¬
te geisenci ducis. ut fumã sue genti terri¬
bilem faceret. ilico statuit om̃em multitu¬
dinẽ numerari. usq ad illam diẽ que
huic luci uterus ꝓfuderat uentris. Qui re¬
perti sunt senes niuenes. ꝑuuli. serm uł
diũ. octoginta milia nuinerati. Que opi¬
mo diuulgatu usq ĩ hodiernũ a nescienti¬
bus armatoꝵ tantus numerus estimat᷑
cũ sit nuĩc exiguus et infirmus.
Nuemientes igitur pacritã quietam
promĩciam. spetiositatẽ totius t̾re flo¬
rentis quaqͣ uersimi ĩpietatis agnum¬
bus impendebant. deuastando depopula¬
bantur incendio atq homicidiis totum
ext̾minãtes. S nec arbustis fructiferis
omino parcebant. ne forte quos antra

Expanded text:
populus ille crudelis ac saevus Wandalicae gentis Africae miserabilis attigit fines, transvadans facili transitu per angustias maris, quod inter Hispaniam Africamque aequor hoc magnum et spatiosum bis senis milibus angusto se limite coartavit. Transiens igitur quantitas universa calliditate Geiserici ducis, ut famam suae terribilem faceret gentis, ilico statuit omnem multitudinem numerari, usque ad illam diem quam huic luci uterus profuderat ventris. Qui reperti sunt senes, iuvenes, parvuli, servi vel domini, octoginta milia numerati. Quae opinio divulgata, usque in hodiernum a nescientibus armatorum tantus numerus aestimatur, cum sit nunc exiguus et infirmus. Invenientes igitur pacatam quietamque provinciam, speciositatem totius terrae florentis quaquaversum, impietatis agminibus impetebant, devastando depopulabantur, incendio atque homicidiis totum exterminantes. Sed nec arbustis fructiferis omnino parcebant, ne forte quos antra
Abbreviated transcription (Latin):
Erim per singulos dies auges¬
cente p̾dicatione uerbi diuini
per dei ꝓuidenciã ex ethiopie regioĩ¬
ni etiam nũc a feminis regi tãꝙͣ uo¬
lippus responsis scĩ sp̃s iussus pͥmo
ex om̃ib gentib mist̾ium fidei et sa¬
cramentũ baptisim tradidit. et uelud
quasoã eum dõ p̾mitias oĩum conse¬
crat nationũ. Hunc oppinio tenet ad
pr̃iam terram regressum scĩam dei sũ¬
genis gentibꝰ sicut sibi tradita fuerat
predicusse. In quo rebus ip̃is cõpleta
est per eum ꝓphecia que dicit. Ethyo¬
pia p̾ueĩet manus eius deo. Dum
hec ita agunt᷑ paulus uas electioĩs
nõ ex homĩbꝰ neq per hoĩem s ꝑ re
suscitauit a mortuis ĩ apłatum uoca¬
tur. celesti ad se uoce delata

Expanded text:
Verum per singulos dies augescente praedicatione verbi divini, per Dei providentiam ex Aethiopiae regionini, etiam nunc a feminis regi. lippus responsis sancti Spiritus jussus primo ex omnibus gentibus mysterium fidei et sacramentum baptismi tradidit, et velut quasdam cum Deo primitias omnium consecrat nationum. Hunc opinio tenet ad patriam terram regressum, scientiam Dei sumgenis gentibus, sicut sibi traditum fuerat, praedicasse. In quo rebus ipsis completa est per eum prophetia quae dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Dum haec ita aguntur, Paulus vas electionis nsuscitavit a mortuis in apostolatum vocatur, coelesti ad se voce delata
Abbreviated transcription (Latin):
et si quid mornatu ip̃ius ĩuentũ fu̾at
abstulit. qui se ob hanc causã uanita¬
te solita. apud indoctos homines albõ
uidisse iactubat.
Situr helinichis extincto albom reg¬
num eius ĩuadere conatus ẽ. s mi

Expanded text:
et si quid in ornatu ipsius inventum fuerat et si quid in ornatu ipsius inventum fuerat abstulit. Qui se ob hanc causam vanitate solita aput indoctos homines Alboin vidisse iactabat. 29. Igitur Helmechis, extincto Alboin, regnum eius invadere conatus est. Sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
lectuli capud ne tolli aut euaginari po¬
scit. fortiter cõligauit. Et iuxta consili¬
um peredei. helmichis interfectorẽ omĩ
bestia crudelior introduxit. Albom itaq
subito de sopore exꝑrectus malũ quod
ĩmiebat intelligens. manũ citius ad
spatam porrexit.⁊ Quam strictius religa¬
prehenso tumẽ scabello subpedaneo. se cũ
eo per aliqd̃ spaciũ defendit. S heu pro
dolor uir bellicosissimꝰ et sũme aud. acie
nichil contra hostem p̃ualens. quasi
unus de inhertib interfectus ẽ. Umus¬
q muliercule consilio periit. qui ꝑ tot
hostiũ strages. bello famosissimꝰ extitit
Cuiꝰ corpus cũ maximo langobardorũ
fletu et lamentis. sub cuiusdã scule ascẽ¬
sum que palacio erat contigua sepultũ
est. Ffunt aut̃ statum ꝓcerus. et ad bella
ꝑagenda toto corꝑe coaptatus. hurꝰ tu¬
mulũ nrĩs in diebus geselꝑtus qͥ dux
ueronensiũ fuerat apperiens spatã eius

Expanded text:
lectuli caput, ne tolli aut evaginari polectuli caput, ne tolli aut evaginari possit, fortiter conligavit, et, iuxta consilium Peredeo Helmichis interfectorem omni bestia crudelior introduxit. Alboin subito de sopore experrectus, malum quod imminebat intellegens, manum citius ad spatham porrexit; quam strictius religaprehenso tamen scabello subpedaneo, se cum eo per aliquod spatium defendit. Sed heu pro dolor! vir bellicosissimus et summae audaciae nihil contra hostem praevalens, quasi unus de inertibus interfectus est, uniusque mulierculae consilio periit, qui per tot hostium strages bello famosissimus extitit. Cuius corpus cum maximo Langobardorum fletu et lamentis sub cuiusdam scalae ascensu, quae palatio erat contigua, sepultum est. Fuit autem statura procerus et ad bella peragenda toto corpore coaptatus. Huius tumulum nostris in diebus Giselpert, qui dux Veronensium fuerat, aperiens, spatham eius
Abbreviated transcription (Latin):
mox cum helmichis qui regis sclpos h
est armiger et cõlactuneus erat ut regẽ
interficeret miit. Qui regine ꝑsiuasit. ut
ip̃a peredeum qui erat uir fortissimꝰ in
hoc consiliũ adsciret. Perideus cũ regine
suadenti tanti nefas consensũ adhibere
nolset. illa se noctu ĩ lectulo sue uestiarie
cum qua peredeus stupri consuetudinẽ
habebat subposint. Ubi perideus rẽ nes¬
cius ueniens. cũ regina cõcubuit. Cũq
illa patrato iam scelere ab eo queret. qͣm
se eẽ estimaret. et ip̃e nomẽ sue amice qmͣ
ip̃e putabat nomĩass. regnia subiũxit.
¶equaꝙͣ ut putas. s ego rosemũda sũ
inquid. Certe nunc talem rem peridee ꝑ¬
petratã habes. ut uut tu albom intficies
aut ip̃e te suo gladio extinguet. Tunc
ille intelligens malum qd̃ fecit. quod
sponte noluerat. tali modo in regis ne¬
cem coactus assensit. Tunc rosemunda
dum se albom meridie sopori dedisset. mͣg¬
nũ in palacio silenciũ fieri p̾cipiens. oĩa
alia arma subtrahens. spatam illius ad

Expanded text:
mox cum Helmichis, qui regis scilpor, hoc est armiger, et conlactaneus erat, ut regem interficeret iniit. Qui reginae persuasit, ut ipsa Peredeo, qui erat vir fortissimus, in hoc consilium adsciret. Peredeo cum reginae suadenti tanti nefas consensum adhibere nollet, illa se noctu in lectulo suae vestiariae, cum qua Peredeo stupri consuetudinem habebat, supposuit; ubi Peredeo rem nescius veniens, cum regina concubuit. Cumque illa patrato iam scelere ab eo quaereret, quam se esse extimaret, et ipse nomen suae amicae, quam esse putabat, nominasset, regina subiunxit: "Nequaquam ut putas, sed ego Rosemunda sum", inquit. "Certe nunc talem rem, Peredeo, perpetratam habes, ut aut tu Alboin interficies, aut ipse te suo gladio extinguet". Tunc ille intellexit malum quod fecit, et qui sponde noluerat, tali modo in regis necem coactus adsensit. Tunc Rosemunda, dum se Alboin in meridie sopori dedisset, magnum in palatio silentium fieri praecipiens, omnia alia arma subtrahens, spatham illius ad