comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitror tibidne pat̃ cȩli & t̃rae qr abscondistihȩc
as apientib & prudentib & reuelasti ea paruulis:
Hincrursũ psalmista ait: Custodiens paruulos
dñs: Hinc magist̃ gentiũ dicit : Facti sumꝰ pariuili.
in medio urm : hinc discipłos ammonens ait:
superiores sibi inuicẽ arbi trantes: Nam q iniquus
quisq: inferiorẽ se omne quẽ cogit putat : ediuerso
iustus studeat. ut superiorẽ quẽ lib& ꝓximũ ad¬
elationẽ : bene utrãq partẽ ammonuit dicens.
superiores sibi inuicẽ arbitantes: Ut in cogita
ille mesibi: Ut cũ abutraq parte cor inferius
Sedhanchumilitatis form̃a. reꝓbi qr leuiatha
huiꝰ menbra sunt. cognoscere. uł tenere c̃tep¬
nunt : qr & siquando humilesse specie tenus
ostendant. humilitatis uim seruare intrin¬
secus neglegunt : Quib sepe accidit. ut quã do
unu qđ lib& bonũ.uł minimũ faciant. a malis
suis om̃ib respectũ ꝓtinus mentis auertant:
atq: hoc qđ uł extremu bonũ fecerint. tota

Expanded text:
fiteor tibi, Domine, pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum atelationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitatille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius Sed hanc humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽe. meliorẽ : Discant ergo quomodobumi¬
hari ꝓximis debeant qui adhuc quoloco apud
dm̃ babeantur nesciunt : si sic electi etiã illis
humiliant. quib: iã semꝑint̃na uidicia ante¬
positos dep̃hendunt: hoc autẽ. eẽ ꝓpriũ spe¬
cimen electorũ sol& : qđ dese semꝑ sentiunt
in fraquã sunt : hinc nãq: ab eodem đđ dicit᷑
sinon humilit̃ sencieba: si exaltaui animãmea:
Hinc salomon ad sapientiã uocat paruulos dic̃s¬

Expanded text:
esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiesse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium spespecimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos voc
Abbreviated transcription (Latin):
alienis meritis pensat: Nã quasi grandẽ se con¬
spicit : quis quisse suꝑ aliena merita elatione
cogitationis extendit: Saul autẽ rȩpb in bono
quocceperat non ꝑmansit : & fastu susceptae potes¬
tatis intumuit: At contradaud semꝑ dese humi¬
lia sentiens eiusdẽq: saul se cõparationi post¬
ponens . post quã feriendi locũ repperit & peꝑcit :
eidem seuienti aduersario. humili se ꝓfessione
ꝓstrauit dicens: Quẽ ꝑsequeris rexisrł: quẽ ꝑse¬
queris. canem mortuũ & pulicẽ unũ : & certe
iam unctus in regemfuerat . iam ex orante
samubele. & corpu supse olei fundente didi¬
cerat . quod eũ duiina grã. saule reꝓbato
ad regnigabernacula possidenda seruabat
&̾ tamen ꝑsequenti aduersario. mente sẽ himi
lisubsternebat. cui diuino iudicio prelatũ
.eẽ. se nouerat : Illiitaq sehumilite post pone¬
bat : cui pelectionis gram. in cõparabilit̃ nouerat

Expanded text:
alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conalienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. At contra David, semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit, eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat
Abbreviated transcription (Latin):
quasi desublime respicit : qr dũꝑintentione c̃tra
auctorẽ nititur. aestimare sibi quẽ lib& similem
dedignatur: Quod apte etiã menbris eiꝰ cõgruit.
qr om̃s iniqui ptumorẽ cordiselati. cunctos quos
cernunt suꝑbiae fastu despiciunt : & siquando
ex terius ueuerant᷑ intus tam̃ insecreto cordis ubi
apud se insua aestimatione magnisunt. cunctoꝵ sibi
uitã. meritũq: post ponunt: Eosq infrase essȩ
respicuint. qr pelatã cogitationẽ cordis incuiꝰdã
sealtitud inis arceposuerunt : Quib bene ꝑ pro¬
pħam dicitur: Uae quis apientes estis in oculis ur̃is
& corã nobis m&̾ ipsis prudentes: hinc etiã paulusait :
Nolite prudentes ee  apud uosm& ipsos : Hinc ad¬
saulẽ : diuina increpatione dicitur: Nonne cum
esses paruulus inoculis tuis. caput te constitui
intribubus isrł : Paruulus quippe in oculis suis
est : qui in eo qđ sem& ipsũ cõsiderat. in parẽ se

Expanded text:
quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmSaul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel . Parvulus quippe in oculest qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se
Abbreviated transcription (Latin):
posse iudicauit: & tanto magis infra se
cecidit : quanto magisse cõtragłam sui cõdito¬
ris erexit : Namque ex altabat libera seruitus
deiecit captiua libertas: Qualibertate nunc
ut nullu timeat effrenatur: sed ipsa grauitatis
refrenatione restringitur : Suꝑno etũ iudicio
cunctamirabilit̃ ordinante. uinxit illũ lib̾tas
quã appeeut qe nunc om̃imodo ñ timens omibus
suppliciis subiac&. quielementis etiã suꝑ. eẽ. poterat.
si unũ quẽ debuit timer e uoluiss& : Vnũ quẽ ꝓfecto
timer&. om̃ia possidens: qui nunc ununiontimens
nullũ uidelie& q nec dm̃: sedneq: hoc qđ p assurus ẽ.
metuit : cui felicius nimirũ fuerat. timendo uitare
supplicia qua nontim̃do tolerare: Appetitũ ita que
suꝑbiş sue remediũ. in saniã in sensibilitatis inuenit :
&quia puectu trans gredi cuncta non potuit: despectu
studiosedescribi f᷑. cũꝓtinus sub infertur: Omne¬
sublime uid&: Id est cunctos uelut infrase positos

Expanded text:
posse judicavit; et tanto magis infra se posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens Nullum videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu studiose describitur, cum protinus subinfertur: litas.---Id est, cunctos velut infra se positos
Abbreviated transcription (Latin):
gignit: Aliter enitim & c̃uigem uxor amans
alit̃ tim& ancilla dñm peccans : sic ergo iste¬
fuerat c̃ditus quatinus timore lȩto. auctorẽ suũ
& amans metuer& & metuens a mar& : sed sua
ꝑuersitate talis factus ẽ. ut nullũ timer&
Ei quippe a quo c̃ditus fuerat : sub. ẽẽ despexit:
ta tñĩ ds suꝑ om̃ia est : ut ipse sub nullosit : Leuia¬
than uero ĩste. eiꝰ celsitudinis culmen aspiciens.
ius ꝑuersae libertatis appecut : ut supra ess& ceteris
& nulli sub ess& dicens: Ascendã suꝑ altitudinẽ
nubium : & ero similis altissimo : Cuiꝰ eo ipsosimi
subditus: ambi it eiꝰ celsitudinẽ. & hoc qđ imitari
si participatione uere celsitudinis. cõtentus
fuiss&: seddũ priuatã celsitudinẽ suꝑbe aꝑpetut.
iure ꝑdidit participatã : Relicto enĩ eo cui
debuit inherere principio : suũ sibi appetiuit
quodã modo eẽ. principiũ: Mlicto eo qui
uere illi sufficere poterat : se sibi sufficere

Expanded text:
gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso simisubditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
ta leuiathan istius indicauit. aꝑte p̃dicens
omne quoelectos exterius uehementer
obprimit. om̃e quod interius suggestione
sua rȩꝓbis blandit̃ in fundit : mox in ma¬
nitatẽ uirtutis illius breuiter insinuans
paretur ei: Potestas eiꝰ suꝑterrã cunctis
eminentior ꝑhibetur quia & siactionis suae merito
in frahomines cecidit. om̃e tamen hominũ genus
naturȩ angłicȩ c̃ditione transcendit: Quã uis
eñĩ internae felicitatis beatitudinẽ ꝑdidit: natu¬
rae tam̃ suae magnitudinẽ nonamisit : Cuiꝰ adhuc
uirib humana om̃ia superat : lic& scĩs hominib:
meritoꝵ suoꝵ deiectione subiaceat. Unde &risdẽ
sc̃ĩs. contrahunc decer tantib eo retributionis suȩ
meritũ crescit : quo ille abris uincitur. qui ꝑnaturȩ
potentiã quasi iurt se hominib: suꝑ. eẽ. gloriatur:
timerẽ debuiss&. timore uidelic& sobrio timore
securo : nontimore quã foras caritas mittit. sed

Expanded text:
nta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens nta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans avit.---Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen humanum genus naturae angelicae conditione transcendit. Quamvis enim internae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. timere debuisset, timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
igne dãpnatis: que nunc eti ã causa.ẽ. ut non
orent sc̃ĩ bomines ꝓ hominib infidelibus
impiisq de functis : Quide eis utiq quos aet̃¬
no deputatos supplicio iã nouerunt: ante illũ
udicis iusti conspectũ. orationis suae meritũ
causari refugiunt: Quod si nunc quoq uiuen¬
tes iusti mortius & dãpnatis in uistis minime
c̃paciuntur. quando adhuc aliquid udicabi¬
le desuacarne seꝑpeti etiã ipsi nouerunt.
quanto districtius tunc iniquorũ tormenta
respiciunt quando ab om̃i uicio corruptionis
exuti. ipsi iam iusticiae uicinius atq arcius
in herebunt : Sic quippe eoꝵ mentes. ꝑ hoc
qđ iustisimo iudici inherent. uis districtionis
absorb& : Ut om̃ino eis nonlibeat. quic quid
abillius int̾nȩ regule subtilitate discordat:
Sed& suborto occasionis articulo. haec c̃tra
origeanistas breuit̃ diximus: ad eũ quã p̃ter¬
misimus. exponendi ordinẽ recurramus:
ost quã misericors dñs callida machinam̃¬

Expanded text:
io deputatis. Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machiname
Abbreviated transcription (Latin):
Quiaigitur redeptor nr̃ corda regit humiliũ.¬
& leuia than iste. rexdicitur suꝑborũ aꝑte
cognoscimus qđ eiudentissimũ rȩꝓborũ signũ
supbia est. At cõtrahumilitas. electorũ
Cũ ergo quãquisque babeat agnoscitur : sub
quorege milit& inuenitur: Unusquis qau
quasi quendã titulũ portat operis. quo facile
ostendat subcuꝰ seruiat potestate rectoris:
Unde & peuangeliui dicit᷑: Ix fructib eorũ
cognosceus eos: he igit᷑ nos leuiathan istius
m̃bra ułmira faciendo fallerent: aꝑtũ signũ
dns quo de p̃hendiualeant de monstrauit dicens:
Ipse ucꝰ rex supuniuersos filios suꝑbie i&uua
&esi quando fitas peciembumilitatis assumunt
Q cuie calla tegii e ailia achioree denulat᷑
Quuero subregehumilitatis niltant semꝑ pauidi.
a e umilatere cir cũ fpecti aduersũ iacula ela¬
tionis pugnant  quasi contra ueruentes ictas.
saumagis insuocorpore oculũ custodiunt . dũ

Expanded text:
Quia igitur Redemptor noster corda regit humiliumQuia igitur Redemptor noster corda regit humilium Leviathan iste rex dicitur superborum, aperte cognoscimus quod evidentissimum reproborum signum superbia est, at contra humilitas electorum. Cum ergo quam quisque habeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde et per Evangelium dicitur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etsi quando fictam speciem humilitatis assumunt,, cum ex alia tegitur, ex alia actione denudatur. Qui vero sub rege humilitatis militant, semper pavidi, atque ex omni latere circumspecti, adversum tionis pugnant, et quasi contra venientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
eritis sicut diiscientes bonũ & malũ. iste dic̃
Non .ẽ. urm nosse tẽpora uł momenta : quȩ
pater posuit insua potestate : Ille ut uolun¬
tas diuina despici. & ut possit ꝓpria suaderi
dicit cur p̃cepit uobis ds̃. ut ñ comederetis
ex om̃iligno parad r̃si & paulo post scrt
menbra sua loquit᷑ dicens Nullũ pratũ sit qđ
ñ ꝑtranseat luxuria nr̃a. coronemꝰ nos rosis
antequã marcescant. ubiq: relinquamussigna
leticiae nrãe : Iste menbris suis prenunciat
dicens: Plorabitis & flebitis uos mundusiste
gaudebit: Ille nihil aliud mentes sibi subdi
tas doc& quã celsitudinis culm̃ appetere:
cuncta aequalia mentis tumore transceri¬
dere. societatẽ om̃ium hominiu alta ela¬
tione transire. ac sese & cõtrapotentiam
conditoris erigere. sicut de eis ꝑpsalmstã
dicitur transierunt in dispositionẽ cordis
spineã coronã adcrucẽ. ad lanceam atq:
ad mortẽ ueniens menbra sua ammon&
dicens Si quis mihi ministrat: me sequat᷑

Expanded text:
ientes bonum et malum ; iste dicit: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Ille ut voluntas divina despici, et ut possit propria suaderi, dicit: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? Et paulo post: Scit membra sua loquitur, dicens: « Nullum pratum sit, quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit tas docet, quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositione cordis; spineam coronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur .
Abbreviated transcription (Latin):
ceditur : cũ non eiꝰ dñs cruciatib delectatur:
Iniqui eñi gehenne ignib traditi. quofine
semꝑ arðebunt : & quia certũ est quod pius
at q omp̃sds. non pascitur cruciatib iniquoꝵ
cur cruciantur miseri sinon expiantur
Quib: cicius respondebimus qđ om̃ps dsquia¬
pus ẽ miferorũ cruciatuñ pascitur & autẽ
iustus .ẽ. ab iniquorũ ultione in ꝑpe taiũ non
sed atur : sed iniquihomines aeterno supplicio
& quidẽ sua iniquitate puniuntur: & tamen
ad aliquid c̃ opemantur i scilic & ut iusti omis
Ainad ouideart gaudia quepcipunt : Einifas
respiciant supplicia quae euaserunt: Ut
conspiciunt. que eiꝰ adiutoriouitare potuerunT :
At inquiunt. & ubi ẽ. qđ scĩ sunt. si pinimicis
sius quos tunc ardere uiderint ñ orabunt. quib:
utq dictũ est. ꝓinimicis aris orate : Sedciciuꝰ
respondemus: Orant ꝓinimicis suis. eo tẽpore
quo possunt ad fructuosã poenitentiã eoꝵ cor¬

Expanded text:
caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum, cur cruciantur miseri si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, et quidem sua iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid concremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supconspiciunt quae ejus adjutorio viceru--At inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius respondemus: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
culpacũ fine : Iustus nimirũ est om̃psd s: & quod
non aeter nopeccato cõmissũ. aet̾nonon deb&
puniri tormento: Iuib cicius respondemus qđ
recte dicerent. si iud ex iustus districtusq ueni¬
ens. noncorda hominũ. sed facta pensar& : hniqͥ
eñi ideo cũ fine deliquerunt : quia cũ fine uixer̃:
Uoluissent quippe. sine fine uiuere : ut sine fine
potuissent in iniquitatib ꝑmanere: Nam magis
appetunt peccare : quã uiuere: & ideo hic semꝑ
uiuere cupiunt: ut numquã desinant peccare
dũ uiuunt: Ad districti ergo uidicis iusticiã
ꝑtin&. ut num quã careant supplicio: quoꝵ mens
in hac uita nũquã uoluit carere peccato:
Et nullus detur iniquo t̃minus ultionis & quã¬
diu ualuit. habere noluit t̃minũ eriminis:
At in quiunt nullus iustũ crudelitatib pascitur
& delinquens seruus auisto dño idcir cocedi
p̃cipit᷑. ut anequicia corrigat᷑ : Ad aliquideiꝰ

Expanded text:
culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod non aeterno peccato commissum est, aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã quippe : ueritasdicit : Ibunt hi insuppliciũ
aet̃ num: iusti autẽ inuitã aeternã : Si igit᷑ hoc
uerũ non .ẽ. quodminatus .t̃ : neq illud uerũ ẽ.¬
qđ pmusit: At in quiunt ideo aet̃ nam poena pes¬
cantib minatus ẽ. ut eos apeccatorũ ꝑpetracio¬
ne cõpescer&.: & ereaturȩsuae aet̃nasupplicia
minari debiit ñ inferre: Quib cicuis responde¬
mus: si falsaminatus est. ut ab iniusticia corri
ger&: etiã falsa est pollicitus ut adiusticiã ꝓuo
car& : & quishanc eoꝵ uesaniã toler& quidũ
ꝓmissionib: suis rȩpbor supplicia finirias serunt
as sertione sua. etiã electorũ premia. remunera¬
tionesq confundunt :: Quis hanc eoꝵ uesaniam
toler&. qui conant᷑ astruere uerũ non. eẽ. quođ
ueritas de art̃no igne minatus est : &dũsatagun
dm̃ ꝑhibere misericordem nonuerent᷑ predicart
fallacem: At inquiunt. sine fine puniri ñ deb&:

Expanded text:
tipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium tipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Si igitur hoc verum non est quod minatus quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatugeret, etiam falsa est pollicitus, ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non debet
Abbreviated transcription (Latin):
pinquitate ponitur : undeait apłs: Quod antiquatꝰ
& senescit : ꝓpe interitũ est: Leuiathan itaq iste.
aeftimabit ab rssũ quasi senescentẽ : & reꝓborum
corda sic fatuat. ut suspectionẽ eis deuenturo uidi¬
tio qđ quasi finiatur in fundat: Abrssũ namque
senescere aestimat : qui terminari quandoq in
suppliciis suꝑnã adũ aduersionẽ putat: Igitur
antiquus iste ꝑsuasor. inmbrissuis id ẽ in mentib:
iniquoꝵ. futuras poenas quasicerto fine determinat.
ut eoꝵ culpassine termino correctionis extendat :¬
& eomagis hic peccata ñ finiant. quo illi aestimant
peccatoꝵ supplicia finienda: Sunt eñĩ nunc etiã
qui idcir copeccatis suis ponere finẽ neglegunt :
qr habere quandoq finẽ futura suꝑse iudicia
suspicantur : Quib: breuiterrespondemus
Siquandoq finienda sunt supplicia rȩꝓborũ quãdoq¬
ergo finienda sunt &iã gaudi ab eatoꝵ: Fer sem&¬

Expanded text:
pinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur pinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est in mentibus iniquorum, futuras poenut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt ergo et gaudia beatorum. Per seme
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo ꝓpb̃ȩ. & dabunt signa magna & ꝓdigia: ita
ut inerrorẽ inducant᷑ sifieri potest etiã electi:
Semita igit᷑ post leuiathanluc&: & quoꝵ corda peneqat.
eoꝵ opera ꝓdigiis inlustrat: Ut nimirũ tanto altius
eorũ mentes in erroris tenebrasteneat. quanto ꝑ eos
foris quasi potentius lucẽ demiraculis ostendat :
sed sunt ñ nulli qui in memoria uerba ꝓphetica. &
signaque exhib& &utra supplicia ad que decipiens
trahit horũ cordaleuia thaniste. & sc̃ĩtatis often¬
tatione non int̃cipit: in alia se eis inlusione c̃ponit:
Quosd a namq hec scientes. sed tam̃ p̃sentẽ uitã dili¬
gentes conspicit. quoꝵ ꝓtinus mentib uentura sup¬
plicia leuigat. finienda quandoq diftrictionis
uidicia asserit. & deceptos callide ad p̃sentes uolup¬
tates rapit: Vnde & apte : mox subditur : Aestima
p̃hensibiliaq iudicia. abyssus solearit nomine
designari : psalmista testatur dicens: Iudiciatua :¬
abrssus multa: senectus uero. aliquando ꝓfinis pro¬

Expanded text:
pseudoprophetae, et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penetrat, eorum opera prodigiis illustrat, ut nimirum tanto altius eorum mentes in erroris tenebris teneat, quanto per eos foris quasi potentius lucem de miraculis ostentat. Sed sunt nonnulli qui in memoria 1132 et verba propsigna quae exhibet, et vera supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox subditur: CAprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex altabosoliũ meũ : iste humanogeneri apa¬
radisi sedib: expulsodicit: Ecce uenio &
habito in mediotui: Illedicit. sedebo iN
monte testamenti in laterib aquilonis: ĩste
dicit : Igo autẽ sũ uermis & ñ homo ob ꝓbriũ
hominu & abiectio plebis : Illedicit. Ascendã
suꝑaltitudinẽ nubiũ. & erosimilis alissimo :
iste dicit:: Cũ in formadĩ ess & ñ rapinã
arbitratus .ẽ. tẽ se aequalẽ dõ sed sem& ipsũ
exin aniut formã seruiaccipiens: Et per
menbrasua loquit᷑ dicens Dñe. quissim ilistibi :
Ille ꝑmenbra sua loquitur dicens. nesciodnm.
& isrł non dimitto. Iste ꝑsem& ipsũ dicit :
sidixero ꝗ ñ nouieũ : ero similis uobis mendax:
Sed noui eũ: & sermonẽ eiꝰ seruo Ille dicit.
regna om̃ia oftendens dicit. tibidabo potesta¬
tẽ hanc uniiersã. & głam illorũ & mihitra¬
ditasunt. &cui uolodo illa: Istedicit: Cali¬

Expanded text:
exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paexaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo : » Iste, « Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ; » et per membra sua loquitur, dicens: « Domine, quis similis tibi ? » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nescio Deum, et Israel non dimitto . » Iste per semetipsum dicit: « Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis, mendax: sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: regna omnia ostendens dicit: « Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa . » Iste dicit: « Cali
Abbreviated transcription (Latin):
bria. inlusiorũ ꝓbra. passionũ tormenta to¬
lerauit : ut suꝑbũ non. eẽ. hominẽ docer&. hu¬
milis đ s : Quanta ergo humilitatis uirtus ẽ.
ꝓpt̃ quã solã ueracit̃ edocendã. is quisine aesti¬
matione magnus ẽ usq ad passionẽ factus ẽ.
paruus : Quia eñi originẽ ꝑdicioni nrae se
p̃buit suꝑbia diaboli : strumentũ redep̃tio¬
nis nrãe .ẽ. humilitas di: Hostis quippe nr̃
int̃ om̃ia cõditus uideri suꝑ om̃ia uoluit ela¬
tus redẽptor autẽ nr̃ magnus manens super
omia fieri int̃ om̃ia dignatus ẽ. paruis: sed
melius & elationis causã de tegimus & funda¬
mentahumilitatis aperimus. sibreui cõme¬
moratione ꝑstringamꝰ. quid mortis auctor
quiduitȩ conditor dicat Ille nãq ait incelũ
conscendã: iste autẽ ꝑ propħam dicit: Reple¬
ta .ẽ. malis animamea: & uita mea in infer¬
no ad ꝓpinquauit: Illedicit. suꝑ astra celi

Expanded text:
bria, irrisionum opprobria, passionum tormenta tobria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diabolinventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum conscendam : » iste autem per Prophetam dicit: « Repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra astra coeli
Abbreviated transcription (Latin):
panimabus uris reddituri : Audiant illi
cũ dedecepta potestategloriant᷑. hoc qd abrahe
uoce ardenti diuiti dicitur. mement fili.
& recepistibona inuitatua : Audiant isti
cũ c̃tra rectores suos inquerela ꝓsiui unt
hoc qđ murmuranti popło morsi & atron.
uocib: respondetur : Nec conranos est mur¬
mur uestrũ : sed c̃tra dñm : Nos eñĩ quid sumꝰ.
Audiant illi. turbabuntur in conspectu ci
patres orphanorũ & iudices uiduarũ : audiarT
isti. qđ contra c̃tumaciã sub litoꝵ dicitur:
Qui resistipote stati : dĩ ordinationi resistit
Audiant simui om̃s: Dssuꝑbis resistit.
humilib autẽ dat gram: Audiant oins
Inmundus . ẽ. apuddm̃ : om̃is qui exaltat cor
qđ magistra ueritas doc& dicens: Discite
ame ql mitissũ : & humilis corde : Ad hoc
nãq unigenitus dĩfilius formã infirmitatis nr̃ȩ
suscepit ad hoc inuis ibilis ñ solũ uisibilis. sed ẽtiã
despectus apparuit. Ad hoc c̃tu meliarũ ludi¬

Expanded text:
animabus vestris . » Audiant illi, cum de accepta potestate gloriatur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: « Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum dicitur: « Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . » Audiant simul omnes: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor quod magistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quo gradiantur oftendant: Quorũ etiã
casus. utilitate ñ modica electoꝵ ꝓuectbus
seruit : & illoꝵ lapsũdũ conspiciunt. desuo
statu contremescunt: &ruina que illos dap̃¬
nat istos humiliat: Discunt enĩ insuperni
adiutori i ꝓtectione c̃fidere : dũ plerosque
conspiciunt desuis uirib: cecidisse: Quando
ergo bene agere uidentur rȩꝓbi: quasi planũ
iter electis sequentib monstrant : Quando
uero in lapsũ nequiciae corruunt : electis post
se ꝑgentib quasi cauendã suꝑbiae foueã osten¬
dunt: Eat ergo leuiathañ iste. & solis radios
subdat : atq aurũ lutimore subiciat :
Scit om̃psds. adelectoꝵ suoꝵ solaciũ bene
uti malorȩ ꝓborũ : quandohii qui ad illum
ꝑuenturi sunt. & suis ad eũ meritis ꝓficiunt.¬
& saepe in eo qđ suꝑbesapiunt. alienis lapsib
corriguntur: sed sihec leuiathan agit
ineis etiã quos claros aliquauirtus ostendit.

Expanded text:
sunt, viam, qua gradiantur, ostendant, quorum etiam sunt, viam, qua gradiantur, ostendant, quorum etiam casus utilitate non modica electorum provectibus servit, quia illorum lapsum dum conspiciunt, de suo statu contremiscunt, et ruina, quae illos damnat, istos humiliat. Discunt enim in superni adjutoris protectione confidere, dum plerosque conspiergo bene agere videntur reprobi, quasi planum iter electis sequentibus monstrant; quando vero in lapsum nequitiae corruunt, electis post se pergentibus quasi cavendam superbiae foveam ostendunt. Erat ergo Leviathan iste, et solis sibi radios subdat, atque aurum luti more subjiciat. Scit omnipotens Deus ad electorum suorum solatium bene uti malo reproborum, quando hi qui ad illum perventuri sunt, et suis ad eum meritis proficiunt, et saepe in eo quod superbe sapiunt, alienis lapsibus corriguntur. Sed si haec Leviathan iste agit in eis etiam quos claros aliqua virtus ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis sub tilius ꝑpendamus: saepe enĩ
& apta eoꝵ bona electoꝵ suorũ usib ꝓfutu¬
rã dispensat: Nam non nulli mundum
nequaquã funditus deserentes. non ꝑseuȩ¬
raturi angustũ iter arripiunt : sed ad
querendã angustã uiã. exemplosuo eos
quiꝑ seueraturisunt Acceti duttt:
Unde plerũq cõtingit ut ipsũ hoc qđ̃ bene uident᷑
uiuere. ñ sibi sedaliis pocius electis uiuant : dũ
exemplis suis adbene uiuendi studia ꝑseueratu¬
pos alii ñ ꝑseueraturi ꝓuocant : Iaepeenum
quosdã uidemꝰ uiã ingredi. ad locũ ꝓpositũ festi¬
nare : quos alii q euntes conspiciunt. sequuntur
eũdemq parit̃ locũ petunt: sed fit plerũq ut
ruente aliquo inplicationis articulo. post se
redeant quip̃ibant : & hi ad locũ ueniant qui se¬
quebantur : Itanimirũ sunt : quiñ ꝑseueraturi
uiã scitatis arripiunt: Idcirco enĩ uirtutis
iter ñ ꝑuenturi inchoant : ut eis qui ꝑuenturi

Expanded text:
ordinis subtilius perpendamus. Saepe enim ordinis subtilius perpendamus. Saepe enim ut aperta eorum bona electorum suorum usibus profutura dispenset. Nam nonnulli, mundum nequaquam funditus deserentes, non perseveraturi angustum iter arripiunt, sed ad quaerendam angustam viam exemplo suo eos, qui perseveraturi sunt, accendunt. Unde plerumque contingit, ut ipsum hoc, quod bene videntur vivere, non sibi, sed solis potius electis vivant, dum exemplis suis ad bene vivendi studia perseveraturos alios non perseveraturi provocant. Saepe enim quosdam videmus viam ingredi, ad locum propositum festinare, quos alii, quia euntes conspiciunt, sequuntur, eundemque locum pariter petunt; sed fit plerumque ut, irruente aliquo implicationis articulo post se redeant qui praeibant, et hi ad locum perveniant, qui sequebantur. Ita nimirum sunt qui non perseveraturi viam sanctitatis arripiunt. Idcirco enim virtutis iter non perventuri inchoant, ut eis, qui perventuri
Abbreviated transcription (Latin):
& castitas in notescit :: At qy idõ ostensa diucasti¬
das. cir cauite finẽ ꝑditur : q cooꝑta suꝑbia usq
ad finẽ incorrecta retinetur : Alius elemosinis
uacat ꝓpria distribuit : sed tam̃ multis in iusa¬
ciisseruit. uł fortasse linguã in detractionib:¬
exerit: & fit plerũq ut his qui misericors sue¬
rat: iuxta uitȩ suae terminiũ. rapacitatis &
crudelitatis stmulis in ardescit Qđ ualde
iuditio iusto agitur. ut ꝑdat & ante homi nes
unde hominib placuit: qui hoc unde dõ displi¬
cuit. corrigere nũ quã curauit: Alius pa
cientiaȩ stud & sed inuidere aliis. & seruare
incorde maliciã non cau& : Fit quandoq:
in paciens : q diulatuit dolens: hi itaque
& ꝑaliquid aurũ sunt : & ꝑaliquid lutum:
Atq hoc aurũ quasilutum sternitur : quando
occultis peccatis exigentib etiã uircus que
publice claruerat dissipatur: Sed opere
preciũ credimus: sunhis uirtutẽ suꝑNi

Expanded text:
et castitas innotescit. Atque ideo ostensa diu cariet castitas innotescit. Atque ideo ostensa diu caritas circa vitae finem perditur, quia cooperta superbia usque ad finem incorrecta retinetur. Alius eleemosynis vacat, propria distribuit, sed tamen multis injustitiis servit, vel fortasse linguam in detractionibexerit, fit plerumque ut is, qui misericors fuerat, juxta vitae suae terminum rapacitatis et et crudelitatis stimulis inardescat. Quod valde judicio justo agitur, ut perdat et ante homines unde hominibus placuit, qui hoc unde Deo displicuit corrigere nunquam curavit. Duatientiae studet, sed dum invidere aliis, et servare in corde malitiam non cavet, fit quandoque impatiens, quia diu latuit dolens. Hi itaque et per aliquid aurum sunt, et per aliquid lutum sunt. Atque hoc aurum quasi lutum sternitur, quando occultis peccatis exigentibus etiam virtus, quae publice claruerat, dissipatur. § 1: Sed operae pretium credimus, si in his virtutem superni
Abbreviated transcription (Latin):
subiciat. uł aurũ hoc est uirosscĩtatis clariate
fulgentes. quasilutũ sibi uiciis comquinando
substernat: sedcicius respondemus qr aurũ quod
prauis eiꝰ ꝑsuasionib: quasi lutũ sterni potuerit:
aurũ ante di oculos numquã fuit : Quieni seduci
quandoq: ñ reuersuri possunt : quasi habitã sc̃ita
tẽ ante oculos hominũ uidentur amittere : sed
eã ante dĩ oculos nũ quã habuerunt: Parpe nãꝗ
homo multis occulte peccatis inuoluit᷑. & inupa
aliqua uirtute magnus uidet᷑: Quar ipsa quoq
uirtus in anescens deficit :  dũ in notescit ho¬
minib: ꝓculdubio laudat᷑. eiꝰq: laus inhi anter
appetitur : Vnde fit ut & ipsa uirtus. ante dĩ
oculos uirtus nonsit : dũ abscondit quod displic &.
ꝓdit qđ plac&: Quae itaq eẽ merita apud dm̃
possunt quando & mala occulta sunt. & bona pu¬
blica : Plerũq enisicut diximus. lat& suꝑbia.

Expanded text:
subjiciat, vel aurum, hoc est viros sanctitatis claritate subjiciat, vel aurum, hoc est viros sanctitatis claritate fulgentes, quasi lutum sibi vitiis coinquinando substernat. Sed citius respondemus, quod qui pravis ejus persuasionibus quasi lutum sterni potuerit, aurum ante Dei oculos nunquam fuit. Qui enim seduci quandoque non reversuri posstem ante oculos hominum videntur amittere, sed eam ante oculos Dei nunquam habuerunt. Saepe namque homo multis occulte peccatis involvitur, et in una aliqua virtute magnus videtur, quae ipsa quoque virtus inanescens deficit, quia, dum innotescit hominibus, procul dubio laudatur, ejusque laus inhianter appetitur; unde fit, ut et ipsa virtus ante Dei oculos virtus non sit, dum abscondit quod displicet, prodit quod placet. Quae itaque esse merita apud Deum possunt, quando et mala occulta sunt, et bona publica? Plerumque enim, sicut diximus, latet superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quasilutũ sternere. ẽ : in quibdã uitȩ muna¬
diciã pinlicita desideria cõculcare: Vt hi i¬
etiã sordidis eiꝰ uestigiis seruiant : quic̃tra illum
prius. uirtutũ splendore rutilabant: Antiquus
itaq hostis. alios tunc subspeciȩ scĩtatis inludit:
alios autẽ ꝑfoeda uicia uitȩ carnalis inter cipit:
Ded tunc per haec aꝑte cras sabitur : nunc autem
multorũ cordib occulte dominat᷑ Sicut paulus
castitatẽ fideliũ. ꝑ carnis uicia sternit: Tociens
aurũ uelut lutũ calcat : quociens sensũ continen¬
tiũ . ꝑ inmunda desideria dissipatħ Qđ tunc
tanto uehementius ꝑ agit: quanto sue perdite
libertati cõmissus. hoc qđ appetit effrenacius
ricorsds̃ fieri ista ꝑmittat. ut leuiathan iste:
siue nunc ꝑsuggestiones callidas. siue tunc per
dapnatum il lũ quẽ repl& hominẽ. uł solis
sibi radios. id .ẽ. doctos quosq sapientes quȩ

Expanded text:
enim quasi lutum sternere, est in quibusdam vitae munenim quasi lutum sternere, est in quibusdam vitae munditiam per illicita desideria conculcare, ut hi etiam sordidis ejus vestigiis serviant, qui contra illum prius virtutum splendore rutilabant. Antiquus itaque hostis aliis tunc sub specie sanctitatis illudit, alios autem per foeda vitia vitae carnalis intercipit. Sed tunc per haec aperte grassabitur, nunc autem multorum cordibus occulte dominatur, sicut Pauluscastitatem fidelium per carnis vitia sternit. Toties aurum velut lutum calcat, quoties sensum continentium per immunda desideria dissipat. Quod tunc tanto vehementius peragit, quanto, suae perditae libertati commissus, hoc quod appetit, effrenatius ricors Deus fieri ita permittat, ut Leviathan iste, seu nunc per suggestiones callidas, sive tunc per damnatum illum quem replet hominem, vel solis sibi radios, id est doctos quosque sapientesque
Abbreviated transcription (Latin):
adgrauat: quipauariciã terrena miltiplicans per¬
catisui se obpressione coangustat: Rursu luti nomi¬
ne losron fordidũ sapiens designat᷑ sicut peudẽ
inbaapuarũ multarũ: Acsidicer& Aperuisti
mam pꝰ dicatruibtuis inter docetrinas huiuis selud
sord ua a terbena sipientes: Ferlitũ quoꝙ deside¬
riu sordidȩ uoluptatis exprimit᷑: sic̃ psalmistan
dipretansait. Eripemȩ deluto ut ñ inhereamꝰ
Luto quippe inherere .ẽ. sordidis desiderus cõcu¬
piscentiae carnalis inquinari: Hoc igitur loco
saugi claritas scitatis accipitur: Iutũ uero uł
tpena rũ rerũ a uariciã uł prauarũ contagia
doctrinarũ uł sordescar naliũ uoluptatum
nil obstat intellegi Iuia eñimultos leuia¬
than iste. qui intrascam aeccłam fulgore uis¬
aciae resplendere uidebantur tunc uł terre¬
narũ rerii c̃ cupiscentia uł errantis doctrinae
cotagio uł carnalib sibi uoluptatib subicit.
aurũ sib ꝓcul dubio. quasi lutũ sternit: Aurũ

Expanded text:
aggravat, qui per avaritiam terrena multiplicans, peccati sui se oppressione angustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum sapiens designatur. Sicut per aquarum multarum . Ac si diceret: Aperuisti iter praedicatoribus tuis inter doctrinas hujus saeculi sordida et terrena sapientes. Per lutum quoque desiderium sordidae voluptatis exprimitur, sicut Psalmista deprecans ait: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Luto quippe inhaerere, est sordidis desideriis concupiscentiae carnalis inquinari. 28. Antiquus hoaurum claritas sanctitatis accipitur, lutum vero vel terrenarum rerum avaritiam, vel pravarum contagia doctrinarum, vel sordes carnalium voluptatum nil obstat intelligi. Quia enim multos Leviathan iste, qui intra sanctam Ecclesiam fulgore justitiae resplendere videbantur, tunc vel terrenarum rerum concupiscentia, vel errantis doctrinae contagio, vel carnalibus sibi voluptatibus subjicit, aurum sibi procul dubio quasi lutum sternit. Aurum
Abbreviated transcription (Latin):
seritur : Color optimus mutatur : cũ splendor
in nocentiae in infidelitatẽ uertitur culpae :
renarum rerũ multiplicitas. aliquando sordidũ
sapiens iniqua doctrina : aliquando autẽ deside¬
rii car nalis inleeebradesignat᷑: Perlutũ qurpe
terrenarĩ rerũ miltiplicitas figuratur: sic̃ ꝑabacuc

Expanded text:
seritur. Color optimus mutatur, cum splendor seritur. Color optimus mutatur, cum splendor innocentiae in foeditatem vertitur culpae. renarum rerum multiplicitas, aliquando sordidum sapiens iniqua doctrina, al quando desiderii carnalis illecebra designatur. Per lutum quippe terrenarum rerum multiplicitas figuratur, sicut per Habacuc
Abbreviated transcription (Latin):
Calix aureus babylon: Quid eni babilonis no
mine. nisi huiꝰ mundi gła designatur : Quae
calix aureus dicitur : quia dũ pulchra. ee
tẽporalia ostentat. stultas mente s insui c̃cupis¬
centiã debriat ut speciosa tẽporalia appetant
& inuisibilia pulcra contẽpnant: Hoc aureo
calice. prima sponte sua a eua debriata. est:
dequahistoria ueritas dicit qr cũ uetitũ lignũ
c̃cupiscer&. uidit qđ ess& pulchrũ uisi. aspectuq
delectabile & comedit : Aureus ergo calix.
babilon .ẽ : qr dũ uisum exterioris pulchritudi¬
nis ostendit. sensĩ internȩ rectitudinis subtrahit:
Rursũ auri nomine splendor sc̃itatis accipitur :
sicut iudaicũ populum. absplendore iusticiȩ
ad nequiciae tenebras cõmutatũ. hieremias
deplorat dicens: Quomodo obscuratũ est aurũ.
mutatus ẽ. color optimus : Sicut enĩ & superui
diximus. aurũ obscuratur cũ subsequentibus
in iquitatũ texebris. iusticiae pulchritudo de¬

Expanded text:
Calix aureCalix auremine, nisi hujus mundi gloria designatur? Quae calix aureus dicitur, quia dum pulchra esse temporalia ostentat, stultas mentes in sua concupiscentia debriat, ut speciosa temporalia appetant, et invisibilia pulchra contemnant. Hoc aureo calice prima sponte sua Eva debriata est, de qua historia veritatis dicit, quia cum vetitum lignum concupisceret, vidit quod esset pulchrum visu, aspectuque delectabile et comedit . Aureus ergo Babylon calix est, quia dum visum exterioris pulchritudinis ostendit, sensum internae rectitudinis subtrahit. Rursum auri nomine splendor sanctitatis accipitur, sicut Judaicum populum a splendore justitiae ad nequitiae tenebras commutatum Jeremias deplorat dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Sicut enim superius diximus, aurum obscuratur, cum subsequantibus iniquitatum tenebris, justitiae pulchritudo de
Abbreviated transcription (Latin):
in mecallis auro fulgentius sponsi caput aurũ dicite
rẽ tus humanitas. exdiuinitatis sue nobis clarita¬
te principat᷑: Rursũ auri nomine splendor sup¬
ne ciuitatis accipitur : sic hanc iobs se uidissi
testat dicens: Ipsaciuitas auromundo simile ui¬
tro mundo: Aurũ namq t quo ulla euutas confat:
simile uitro dicit᷑: ut & paurũ cdara i& ꝑuitiruã
ꝑspieua designet᷑: Rursũ auri nomine paritas
intimatur : sic̃ angłm quẽ sibi loqui isdẽ ions
aspexit. ad mamillas ⁊ onã aurea cinctũ uidit :
Quia nimirũ suꝑnorũ ciuiũ pectora. dũ poenali
iã nequaquã timore subiecta sunt : atq: ase
uicis simxculla scissione soluunt᷑: ex sola se¬
Raritate constringunt: onã quippe aurtã
circa mamillas habere ẽ : cunctos mutabiliũ
cogitationũ motus ꝑsolius iã amoris uincula
restringere : Rursum auri nomine nitor głȩ
tẽporalis exprimit᷑ sicut ꝑ propħam dicitur:

Expanded text:
in metallis auro fulgentius, sponsi caput aurum dicitur, in metallis auro fulgentius, sponsi caput aurum dicitur, quia ejus humanitas ex divinitas suae nobis claritate principatur. Rursum auri nomine splendor supernae civitatis accipitur, sicut hanc Joannes se vidisse testatur, dicens: Ipsa civitas aurum mundum simile vitro mundo . Aurum namque ex quo illa civitas constat, simile vitro dicitur, ut et per aurum clara, et per vitrum perspicua designetur. Rursum auri nomine charitas intimatur, sicut Angelum quem sibi loqui idem Joannes aspexit , ad mamillas zona aurea cinctum vidit, quia nimirum supernorum civium pectora dum poenali jam nequaquam timori subjecta sunt, atque a se vicissimharitate constringuntur. Zonam quippe auream circa mamillas habere est cunctos mutabilium cogitationum motus per solius jam amoris vincula restemporalis exprimitur, sicut per prophetam dicitur: