comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoslap sonf eirtrr. adanꝰ priamũ bttenauer̃. Dec idõ troia perut qua nitese
potr dunss quidenm prtius pse itineruam ꝑdidirt it perine : anfor te cuscedes
sadsimulagũ abomnib seruabatir Quo modo ergo colebatur ut patriã custodiret & eiues
quesius nonualuit custodire custodes: Ecce qualib dus urbem romani seruandam secõ men¬
dafsogiudebant. Onimiui mis erabilem errorem & nobis suucensent. cũdedis eorunta¬
liadicus cum nec succensent auctorib suis quos utediscerent mercedẽ dederunt¬
doctoteso i sos insuꝑ e salario publico & honorib dignissimos habuer̃. Nepeapuduer¬
gilium quep pterea paruulilegunt ut uidelic& poeta magnus omniumq p̃clarisuimꝰ
atquoptimus teneris ebibitus amimis : non facile obliuione possit aideri scđm illudora¬
tu quesemel ẽ inbuta recens seruabit odorem testadiu. Apud huncergo uergiliũ
nẽ peiuno inducitur infestatroians. a eolo uentorũ regi aduersus eos inritando dice¬

Expanded text:
nt. Nec ideo Troja periit, quia Minervam perdidit. Quid enim prius ipsa Minerva perdiderat, ut periret? an forte custodes sed simulacrum ab hominibus servabatur. Quomodo ergo colebatur, ut patriam custodiret et cives, quae suos non valuit custodire custodes? CAPUT dasse gaudebant. O nimium miserabilem errorem! Et nobis succensent, cum de diis eorum talia dicimus, nec succensent auctoribdoctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe aput Vergilium, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dice
Abbreviated transcription (Latin):
beat ut habendis siccũ eis uiuat utcũtalib ẽ uiuendũ plerumq eñi ab eis docen¬
dis admonendis aliquando &iam ob iurgandis & corripiendis maledissimulat᷑
uelcum laboris pig& uelcum os eorum uerecundamur offendere uelcũ
inimicitias deui tamusne in pediant & noceant in istis tempora libus
rebus siue quas ad ipisci adhuc app&it nr̃a cupiditas siuequas ad mittere
formidat infirmitas. Ita ut quã uisbonis malorum uita displiceat &
ideocum eis non incidant in illam dapnationẽ quȩ postlancuita tabus
pracparacur s tamnen quia prepterea petatuce dipnabilib paredn duamerln uanl¬

Expanded text:
beat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docenbeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum os eorum uerecundamur offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc uitam talibus praeparatur, tamen, quia propterea peccatis eorum damnabilibus parcun
Abbreviated transcription (Latin):
& exaltat horribilit̃ caenum & suauiter flagrat unguentũ. Quidigitur in illa
rerum uastitatexp̃iani passis qđ ñ eis magis fidelit̃ ista considerantib: ad ꝓuec¬
tũ ualerẽte Primo qđ ipsa peccata quibus ds̃ in dignatus impleuit tantis cala¬
mitatib: mundũ humilit̃ cogitantes : quãuis longe absit a facino rosis. flagitiosis atq
impiis tam̃ nonusq adõ se a delictis deputant alienos ut nec tẽporalia peis mala
ꝑpeti se iudicent dignos. Excepto enim qđ unꝰ quisq qũa lib& laudabilit uiuens
edit in quib̧dã carnali concupiscentiae. & sinon ad facinora inmanitatũ & gur¬
gitẽ flagitiorum atq impiaetatis ab ominationẽ : ad aliquata men peccata uelra¬
raueltanto crebriora quantominora. Hocergo excepto quistandem facilerepe¬
ritur quieosdem ipsos ꝓpt̃ quoꝵ hor rendã suꝑbiã luxuriãq: &s a uaritiã. sicha

Expanded text:
et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPUTet exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPUTrerum vastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad profectum valeret? Primo, quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se judicent dignos. Excepto enim quod unusquisque, quamlibet laudabiliter vivens, cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum immanitatem et gurgitem flagitiorum atque impietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata vel rara vel tanto crebriora, quanto minora: hoc ergo excepto, quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam, luxuriam et avaritiam,
Abbreviated transcription (Latin):
non adeum ista ptinere diceremus. Itẽq: siomnib: easpetentib: dar& : ñ nisi propter
talia pͥima seruiendum illitẽ arbitraremur : necpios nos facere talis seruit sed pctius
cupidos & auaros. Haeccum ita sint quicũ qr bomi& mali parit afflictis. nonido ip¬
sidistineti non sunt : quia distinctũ nonẽ qđ utriq: ꝓpessis. Man& eñi disumi li¬
tudo passorũ &iã insimilitud ine passionum : & lic& sub eodẽ tormento non est
idemuirtus & uitium Namsicut sub uno igniaurũ rutilat. palea fumat & sub
eadem tribula stipulae cõminuntur frumenta purgantur: necido cumoleo aur¬
ca confunditur quia eodep̃ lipondere ex primitur : ita una eadẽq: uis hruensba¬
nos ꝓbatꝰ purificat eliquat : malos dãpnat uastat ext̃minat. Vnde in eadẽ afflicci¬
onemali dm̃ decestantur. atq blasphemant : bomia utẽ p̃cantur & laudant : tan
tum interẽ non qualia sed qualis quisq paciatur. Nam parimotu exagitatũ

Expanded text:
n nisi propter talia praemia seruiendum illi esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormento non est idem uirtus et uitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat palea fumat, et sub eadem tribula stipulae comminuuntur frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem praeli pondere exprimitur: ita una eademque uis inruens bonos probat purificat eliquat, malos damnat uastat exterminat. Unde in eadem adflictione mali Deum detestantur adque blasphemant, boni autem precantur tum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum
Abbreviated transcription (Latin):
ursu cũ int̃ im piosperegrinat᷑ exfide uiuens siue l nilla ftabilitate sidis aẽ nae qũ amiinc ex¬
pectat ꝑpacientiã quo adusq: iustitia comertatur iniuditium eincepsa deptura
per excellentiam uictoriã ultimã & pacem perfectam Hocopere atelnsatto¬
cellinesus cepi magnũ opus & arduũ seddĩ ad iutor nr est Nãscio quib uirib: opisit ut
persuadeatur suꝑbis quantasit uirtus humilitatis quafit utomma terrena cacumina
tẽporali mobilitate ntantia non humano usurpata fastu sed diuna gratia donata
celsitudo transcendat. Rexeñ & conditorciuitatis huius deoqualoqui institaip us in
scriptura populisui sententiã dininae legis aperuit quadietumest Ossiperbis resis¬
tit. humilibus autem datgretiam Hlocuero quod di est suꝑlȩ quoq animȩ sps
lflatus affectat  amatq sibii laudibus diqͥpartere. sub iectis&

Expanded text:
abilitate sedis aeternae, quam nunc exspectat per patientiam , quoadusque justitia convertatur in judicium , deinceps adeptura per excellentiam victoria ultima et pace perfecta, hoc opere a te instcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor noster est. Nam scio quibus uiribus opus sit. ut persuadeatur superbis quanta sit uirtus humilitatis, qua fit ut omnia terrena cacumina temporali mobilitate nutantia non humano usurpata fastu, sed diuina gratia donata celsitudo transcendat. Rex enim et conditor ciuitatis huius, de qua loqui instituimus, in scriptura populi sui sententiam diuinae legis aperuit, qua dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hoc uero, quod Dei est, superbae quoque animae spiritus inflatus adfectat amatque sibi in laudibus dici: Parcere subiectis
Abbreviated transcription (Latin):
Anmen & iamilli romani xpi romꝗni infestisunt quibus prept̃ xp̃mbarbari permeri
tistantur haet martrrũ lo ca &basiliceapłorum: quae inilla uastatione urbis adsafu¬
gientes suos alienos q trcceper. H locus quecruentus saetiebat inimcus : ibi accip¬
ibat linitim trucidateris furor illo ducebantur amiseran tid e hostib quibus &iã exira
ipsaloca pepcerant ndneo: in currerent quis imile miseri cordĩ non habebant. Quit¬
men e iamipsi a libi truces atq hostilimore saeuientes : postea qua ad lo ua illa ueniibant.

Expanded text:
Barbari pepercerunt? Testantur hoc martyrum loca et basilicae Apostolorum, quae in illa vastatione Urbis ad se confugientes suos alienosque receperunt. Hucusque cruentus saeviebat inimicus; ibi accipiebat limitem trucidatoris furor: illo ducebantur a miserantibus hostibus quibus etiam extra ipsa loca pepercerant, ne in eos incurrerent, qui similem misericordiam non habebant. Qui tamen etiam ipsi alibi truces
Abbreviated transcription (Latin):
rus ingrecia lacidemonĩ & at henionses coepereurbes actqi nationes subigere Vbicu¬
nẽ deminando causa belli habere miximã gloriã in macimo imperio pitarudbiẽ
mugns malis agitat es contera humanĩ genus hac hibici nefcis sel teice asta lamina
seuucis etriunplabuat esuis celeris laudẽģloriã nomi nabat . Qñ laudatur Inquid

Expanded text:
rus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque nationes subigere, libidirus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque nationes subigere, libidinem dominandi causam belli habere, maximam gloriam in maximo imperio putare\', etmagnis malis agitat et conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceler
Abbreviated transcription (Latin):
uer Ergo sponsoa fratre in latã mortẽ quando femina illa flebat. tuncse contra matrẽ
ciuitatẽ tantas trage bellasse & tantahinc & inde cognati cruoris effusione uicis sero¬
maga udebat. Quid mihiobtendit᷑ nom̃ laudis nom̃q uictoriȩ remotis obstaculis in¬
sane opinionis facinora nudacermũnt᷑. nud a pensent᷑. nuda iudicentur. causadicat᷑
albe sicuttroiȩ adulteriũ dicebatur. nulla talis. nulla similis inuenitur. tantũ utresi¬
des mouer& tullus inarma . Viros & iã desueta triumphis agmina. illo itaq uitio tan¬
tũ scelus ꝑ petratũe socialis belliatq cognati. quod uitiũ sallustius magnũ transeunt᷑
attingit : Cũ enĩ laudans breuit̃ antiquiora cõmemorass& tẽpora. Quando ui ta hominũ
sine cupi ditate a gitabatr & sua cuq satis placebant. posteaiuero inquid qũã inasia er¬

Expanded text:
uerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem uerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem ciuitatem tanta strage bellasse et tanta hinc et inde cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda iudicentur. Causa dicatur Albae, sicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur; tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli adque cognati, quod uitium Sallustius magnum transeunter adtingit. Cum enim laudans breuiter antiquiora commemorasset tempora, quando uita hominum sine cupiditate agitabatur et sua cuique satis placebant: Postea uero, inquit, quam in Asia Cy
Abbreviated transcription (Latin):
prius amici uicimi quippe atq cognati : unicuriatorũ desponsata fuerat oratiorum sorer
Iaetpostra qua sponsi spolia: Inuictore fratre conspex: ab eodẽ frare qͥm fleuit occisa est
humaniorhuiꝰ hunius feminȩ quã uni uersi populi romani mihi fuisseuidet᷑ affectus illa
quȩ uirũ ĩafidemedia retinebat. autforte & iã ipsũ fratrẽdolens quieũ occiderat cuuso¬
rorẽ promiserat : puto qđ ñ culpabilit̃ fleuerit. Vndeenĩ apud uergiliũ prius aeneas lau¬
dabilit̃ dol&s : hostẽ eiã sua ꝑemptũ manus. unde martellus syracusanã ciuitatẽ reco¬
lenseiꝰ paulo anteculmen &gloriã submanus suas subito concidisse cõmunẽ cogitanscom¬
ditionẽ flendo miseratusẽ : Quaeso ab humano impetremus affectu utfeminas ponsũ
suũ afratresuoꝑemptũ sine crimine fleuerit Si ueri hostes aseuictor& iã cũ laudefle¬

Expanded text:
prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; haec postea quam sponsi spolia in uictore fratre conspexit, ab eodem fratre, quoniam fleuit, occisa est. Humanior huius unius feminae quam uniuersi populi Romani mihi fuisse uidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retinebat, aut forte etiam ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem promiserat, puto quod non culpabiliter fleuerit. Unde enim aput Vergilium pius Aeneas laudabiliter dolet hostem etiam sua peremtum manu? Unde Marcellus Syracusanam ciuitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas subito concidisse communem cogitans condicionem flendo miseratus est? Quaeso ab humano inpetremus adfectu, ut femina sponsum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se uictos etiam cum laude fle
Abbreviated transcription (Latin):
nutio ciuitatis. al banãq illã quã filiusaentae ereauit ascanus romae mater propior ap¬
saquõ troia atiulio hostilio regeprouocata conflix̃. Confligens autẽ : & adflictaẽ & ad flx
donet multorũ teder& paridefectione certaminũ Tunceuentũbelli detergeminis hincatq
in difr̃ibi placuit experiri a romanis tresoratii ab albanis aute trescuratii processer̃ acuriatis
tribus oraoiduo: ab uno autẽ oratio trescuriatis uperati & extinctis. Iaroma extitit uic¬
ttibendade &i a incertamine extremo ũt desex unus redire domũ ciudãpnũ hutrisq
culuctus nisiaeneae strrpi nisi ascanĩ posteris nisi proliueneris nisi nepotib: iouis Nam
& hocplus quã ciuile bellũ fuit : quando filiaciuitas cũ ciuitate matrepuȩ nauit. Acessit
aliud huc tergeminoꝵ pugnȩ ultimȩ atrox atqho rrendũ malũ. Nã uterant ambo populi

Expanded text:
nutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipnutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixit, confligens autem et adflicta est et adfiixit, donec multorum taederet pari defectione certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus placuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus, nisi Aeneae stirpi nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus Iouis? Nam et hoc plus quam ciuile bellum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox adque horrendum malum. Nam ut erant ambo populi
Abbreviated transcription (Latin):
socerosq pugna commissaẽ & raptoresilli &iã superabantur & crebro fugientes ir¬
terdomos suas grauius foedabant pristias quã ius & ipsas pudendas lugendas que ui¬
torias. Hictam̃ romulus desuoꝵ iã unrtute desperans iouẽ rogauit u starent : atq ille
hacoccasione nomen statoris inuenit. Nec finis eet tantimali nisiraptae illȩ laceratis
crimbus enuarent & prouolutae parentib: irã eoꝵ iustissimã non armis uictricibus
sed sũpplici pietate sedarent. De indetitũ tatiũ regem sabinorũ sotiũ regniromulus
ferre compulsusẽ Germani consortes in paciens sed quando & istũdiu tolerar&. qui
xffinitatis societatis diuinitatis. quae postremo subtotduis tutorib: uit aciuitatũ
ñ solũ suosed &siã romanoꝵ inbellũ albani prouocatis . quia uidelic & pax numae
tã longauiluerat qua crebrestrages ro ma albani que exercitus fuerꝰ. & utriusq uõmi¬

Expanded text:
socerosque pugna commissa est, et raptores illi etiam superabantur et crebro fugientes insocerosque pugna commissa est, et raptores illi etiam superabantur et crebro fugientes inter domos suas grauius foedabant pristinas, quamuis et ipsas pudendas lugendasque uictorias. Hic tamen Romulus de suorum iam uirtute desperans Iouem orauit ut starent, adque ille hac occasione nomen Statoris inuenit; nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent et prouolutae parentibus iram eorum iustissimam non armis uictricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium regem Sabinorum socium regni Romulus ferre conpulsus est, germani consortis inpatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui adfinitatis, societatis diuinitatis? quae postremo sub tot dis tutoribus uita ciuitatis? non solum suo, sed etiam Romanorum in bellum Albani prouocati sunt, quia uidelicet pax Numae tam longa uiluerat! Quam crebrae strages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque commi
Abbreviated transcription (Latin):
prrrusoccidit Romamautẽ soceros interficiebant in proelus. queru iafilias amplexor¬
bantur inthualamis. Ilit uictori subdita dolere tanti suor morte potut nont imere
ille socuetate bel lantib parentu suor mortos procedentib uiristimetent NoUe deuit¬
tib dolebant Nectimore habentes liberũ necdolorẽ :N ã propt Interitu cuiũ pripin¬
quorũ fiatrũ parentũ Autpie craciebantur autcrudelitꝰ lasta bantur uictorus pa¬
ritorũ. huc accedebat quoduts alt̃na bellorũ alique parentũ ferro amiser urosli¬
que utrorũ q ferro e parentes & uiros. Nequeeni & apucd romanos parua fuer illa dis¬
crimina si quidẽ ad opsi dionẽ quoque ꝑ uentũ ẽ ciuitatis. dausisq portis setuebantur qui¬
bus dolo aꝑtis admis sisq hostib intramoenia imipsoforo scelerata & nimis atrex lnt̃ generos

Expanded text:
Pyrrhus occidit. Romani autem soceros interficiebant in praeliis, quorum jam filias amplexaPyrrhus occidit. Romani autem soceros interficiebant in praeliis, quorum jam filias amplexabantur in thalamis. Illa victori subdita, dolere tantum suorum mortem potuit, non timere: illae sociatae bellantibus, parentum suorum mortes procedentibus viris timebant, redeuntibus dolebant, nec timorem habentes liberum, nec dolorem. Nam propter interitum civium, propinquorum, fratrum parentum aut pie cruciabantur. aut crudeliter laetabantur uictoriis maritorum. Huc accedebat, quod, ut sunt alterna bellorum, aliquae parentum ferro amiserunt uiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiros. Neque enim et aput Romanos parua fuerunt illa discrimina, si quidem ad obsidionem quoque peruentum est ciuitatis clausisque portis se tuebantur; quibus dolo apertis admissisque hostibus intra moenia in ipso foro scelerata et nimis atrox inter generos
Abbreviated transcription (Latin):
propinquoꝵ & confinũ istȩ uictoriȩ constiter̃ sp̃pt̃ unũ caesarẽ socerũ. & unũ generũ
nꝰ pompeium iã mortua caesaris. filia uxore pompei quanto & quã iusto tdolores instinctu
lucanus exclamat bella ꝑ hematios plusquã ciuilia cãpos iusq datũ sceleri canimus.
Vicer̃ ergoromani utstrage socerorũ manib: orutitas abeoꝵ filiab: ã plexus mistrabiles ex¬
torquerent
Necille auderent flerepatres acisos. neoffenderent iuctoris marits quatid huc illis pugnan¬
tib proquib facerent uota nesciebant. Ta lib nuptiis populũ romanũ nonuenus puabiello¬
na donaut ait fortasis alleto illa infernafuria iã eis fauente iuna neplus hmilbdiao¬
but licentiae qua cũ eꝰ p̃cib contra aenean fuerat exutata ando maha felicius captiua
tat̃ Qua illa coniugia romana nupser̃ lic& serules tam posteius amplexus nullus aranoa

Expanded text:
propinquorum et confinium istae uictoriae propinquorum et confinium istae uictoriae ejus Pompeium, jam mortua Caesaris filia, uxore Pompeii, quanto et quam justo doloris instinctu Lucanus exclamat, Bella per Emathios plus quam civilia campos, Jusque datum sceleri canimus! Vicerunt ergo Romani, ut strage socerorum manibus cruentis ab eorum filiabus amplexus miserabiles extorquerent; nec illae auderent flere patres occisos, ne offenderent victores maritos; quae adhuc illis pugnantibus, pro quibus facerent vota nesciebant. Talibus nuptiis populum Romanum non Venus, sed Bellona donavit: aut fortassis Alecto illa infernalis furia, jam eis favente Junone, plus in illos habuit licentiae, quam cum ejus precibus contra Aenean fuerat excitata. Andromacha felicius captivata est, quam illa conjugia Romana nupserunt: licet serviles, tamen post ejus amplexus nullum Trojanorum
Abbreviated transcription (Latin):
tas t anto plures ad hibendos puta uit. Credo desperans pauciores illos subquib in compara¬
tionepioris uitae melius uixerat: Non sufficere adopitu landũ grandita tis uae. Primo
enĩ subipsis regib excepto numa pompilio dequo iã supra loquutussũ. quantũ malũdiscorhic¬
sicertaminis fuit qđ fratr̃e romuli coggit occidi. Quomodo neciuno quetũ iouesuo¬
iã fouebat romanos rerũ dominos gentẽq togatã. Nec uenus ipsa aentides suas potint ad¬
iuuare ut bono & equo more coniugio mererent᷑. Clades quetanta inruit huius inopiȩ
ut eadolo raperent mox quecom pellarentur pugnarecũ soceris & miserȩ feminȩ. non¬
dũ ex iniuria maritus c̃ciliate iã parentũ sanguine dotarent᷑ a teni uicer̃ in hac con¬
flictione romani uici nosis uospuantis e qua multis utrĩq uulnerib a funerib tam

Expanded text:
tas, tanto plures adhibendos putauit; credo, desperans pauciores illos, sub quibus in conparatas, tanto plures adhibendos putauit; credo, desperans pauciores illos, sub quibus in conparationem peioris uitae melius uixerat, non sufficere ad opitulandum granditati suae. Primo enim sub ipsis regibus, excepto Numa Pompilio, de quo iam supra locutus sum, quantum malum discordiosi certaminis fuit, quod fratrem Romuli coegit occidi! iam fouebat Romanos rerum dominos gentemque togatam, nec Venus ipsa Aeneidas suos potuit adiuuare, ut bono et aequo more coniugia mererentur, cladesque tanta inruit huius inopiae, ut ea dolo raperent moxque conpellerentur pugnare cum soceris, ut miserae feminae nondum ex iniuria maritis conciliatae iam parentum sanguine dotarentur? At enim uicerunt in hac conflictione Romani uicinos suos. Quantis et quam multis utrimque uulneribus et funeribus tam
Abbreviated transcription (Latin):
uiua satasit n cpmor audeb̵t̃ eã dicere ignobilẽ. Duperegrim deã ciuẽ romanã stdlhocto leoꝵ
psidio quos numerart quispetest. indigenas & aliemgenas qlestes. terrestras. infernos marines.
fentanos fluuniales & it uarrodicit. cirtos atq: incertos. inomnib: q generibdex. sicut ina¬
nimalib: mares e feminas sub hocergototdeoꝵ presidio confatut a roma nonta magnis ehe¬
rendiscladib: qualos exmultis pauca cõmemorabo agitari affligi quedebuit Iimis enimul¬
tos deos grandifumo suo tãquã signodato adtuitionẽ congragauerat : quib: tẽpla altaria
sacrificia saceidotes infaituendo atq p̃bendo ũmũ uerũ dmñ cui un haertae gestadebent᷑
offender&. Et felicior quidẽ cũ paucio rib: uix̃ : Sed quanto maior factaẽ. sicut naues nau¬

Expanded text:
cumque nata sit, non, opinor, audebunt eam dicere ignobilem di peregrini deam ciuem Romanam. Sub hoc tot deorum cumque nata sit, non, opinor, audebunt eam dicere ignobilem di peregrini deam ciuem Romanam. Sub hoc tot deorum praesidio quos numerare quis potest, indigenas et alienigenas, caelites terrestres infernos, marinos fontanos fluuiales, et, ut Varro dicit, certos adque incertos, in omnibusque generibus deorum, sicut in animalibus, mares et feminas? — sub hoc ergo tot deorum praesidio constituta Roma non tam magnis et horrendis cladibus, quales ex multis paucas commemorabo, agitari adfligique debuit. Nimis enim multos deos grandi fumo suo tamquam signo dato ad tuitionem congregauerat, quibus templa altaria, sacrificia sacerdotes instituendo adque praebendo summum uerum Deum, cui uni haec rite gesta debentur, offenderet. Et felicior quidem cum paucioribus uixit, sed quanto maior facta est, sicut nauis nau
Abbreviated transcription (Latin):
sset : alios pre uidendos existimauit : quos illis priarib: siuecũ romulo iã rema transie¬
rant siue quandoq ab ȩ uersafuerant transituri ueltã qua fugitiuis custodes adiberas
pilius constituerat Nã psius sumũ tẽplũ nondum habebat ious. R ex quippe
tarqunius ibicapito lium fabricauit : sclapius autẽ abepidauro ambiut adromã utpertis¬
sim medicus inurbe inurbe nobilissima artẽ gloriosius ex erter&. mat̃ eiã deoꝵ nes ciõun
Arapos sinuntẽ in dignũ etũ erat utũ eius filius iancolli captulino p̃sideres adhc ipsabn loco
ignobilibutitar  quȩ tam̃ siomniũ deoꝵ mat ẽ: Nonsolũ secuta ẽ romã quosdã filios suos
uerul alios pcesit & io sequituros s̃miror sane supsapepererit ernocinoce falũ qui longe pes¬
iia uenit ex aegrpto: Vtrũ eia deafebris exlla natasit uiderit scolapius pronepos enius:sedunde¬

Expanded text:
isse: alios prouidendos existimauit, quos illis prioribus, qui siue cum Romulo iam Romam transieisse: alios prouidendos existimauit, quos illis prioribus, qui siue cum Romulo iam Romam transierant, siue quandoque Alba euersa fuerant transituri, uel tamquam fugitiuis custodes adhiberetpilius constituerat. Nam ipsius summum templum nondum habebat Iouis; rex quippe Tarquinius ibi Capitolium fabricauit; Aesculapius autem ab Epidauro ambiuit ad Romam, ut peritissimus medicus in urbe nobilissima artem gloriosius exerceret; Mater etiam deum nescio unde a Pessinunte. Indignum enim erat, ut, cum eius filius iam colli Capitolino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latitaret. Quae tamen si omnium deorum mater est, non solum secuta est Romam quosdam filios suos, uerum et alios praecessit etiam secuturos. Miror sane, si ipsa peperit Cynocephalum, qui longe postea uenit ex Aegypto. Utrum etiam dea Febris ex illa nata sit, uiderit Aesculapius pronepos eius; sed unde
Abbreviated transcription (Latin):
luctũ e&sdadẽ a pollinẽ significasse plorantem : deinde mox regẽ aristonicũ uictũ e cap¬
tũ c̃e ñ tiatũ ẽ qhẽ uinciuti que apollo nolebat & nolebat & hocs uilapidis &ia lacrimis
indicabat. Vnde nonus quequaq: Inc̃grue quã uis fabulosis tamenueritatis similib
mores demonũ describuntur carminib: poetarũ na camillũ dianadoluit apuduergi¬
lium & pallantẽ moriturũ hertulis fleuit hincfortassis & numa pompilius pauet habun¬
dans sed quodonante nesciens nec requirens. cũ cogitar& ociosus. quib nadiis tuende
ro manã salutẽ regnũq cõmuter& : Nec uerũ illũ atq omni potentẽ sũmũ dm̃ cura¬
reopinaretur. ista terrena atq recolere troianos deos quos ae neas ad dux erat
neq tro ianũ neque sabiniensem abipso enea conditũ regnũ diu conserua repotu¬

Expanded text:
luctum et cladem Apollinem significasse plorantem. Deinde mox regem Aristonicum uictum et capluctum et cladem Apollinem significasse plorantem. Deinde mox regem Aristonicum uictum et captum esse nuntiatum est, quem uinci utique Apollo nolebat et dolebat et hoc sui lapidis etiam lacrimis indicabat. Unde non usquequaque incongrue quamuis fabulosis, tamen ueritati similibus mores daemonum describuntur carminibus poetarum. Nam Camillam Diana doluit aput Vergilium et Pallantem moriturum Hercules fleuit. Hinc fortassis et Numa Pompilius pace abundans, sed quo donante nesciens nec requirens, cum cogitaret otiosus, quibusnam dis tuendam Romanam salutem regnumque committeret, nec uerum illum adque omnipotentem summum Deum curare opinaretur ista terrena, adque recoleret Troianos deos, quos Aeneas aduexerat, neque Troianum neque Lauiniense ab ipso Aenea conditum regnum diu conseruare potu
Abbreviated transcription (Latin):
perhumanorũ animee motus accidunt qua stam̃ plerũq contracoꝵ fieri uolunta tefor
Nonsole fabulȩ multem̃tientes & uix uerialiqud uel indicantes uelsignis icaunt se deria
ipsaro mana confietur instoria. Neq aliunde apollo illecumanis cũ aduersus aches
regẽq stratonicũ bellaretur : quatridio flenisse nunciatuse quo prodigio. haruspices
territi cũ id simulachrũ inmareputa uissent ẽẽproiciendũ cuanssenes iteir esens te
atq retuler̃ t ale prodigũ & antiochi & ꝑsis bello in code apparius se figmento & quiaro¬
manis felicit̃ prouenisset ex senatus consulto eidẽ apollonisio donare missatestatist̃.
Tunc uelut peritiores acciti harus pices ies ponder̃ simulachri a pollins Eletũ. I dõ prospe¬
rũ eẽ romanis qm ciupana coloniã grecaeẽt siisq terris undeaccitus eet idẽ ipsigretiae

Expanded text:
per humanorum animorum motus accidunt; quas tamen plerumque contra eorum fieri uoluntatem per humanorum animorum motus accidunt; quas tamen plerumque contra eorum fieri uoluntatem non solae fabulae multa mentientes et uix ueri aliquid uel indicantes uel significantes, sed etiam ipsa Romana confitetur historia. regemque Aristonicum bellaretur, quatriduo fleuisse nuntiatus est; quo prodigio haruspices territi cum id simulacrum in mare putauissent esse proiciendum, Cumani senes intercesserunt adque rettulerunt tale prodigium et Antiochi et Persis bello in eodem apparuisse figmento, et quia Romanis feliciter prouenisset, ex senatus consulto eidem Apollini suo dona missa esse testati sunt. Tunc uelut peritiores acciti haruspices responderunt simulacri Apollinis fletum ideo prosperum esse Romanis, quoniam Cumana colonia Graeca esset, suisque terris, unde accitus esset, id est ipsi Graeciae,
Abbreviated transcription (Latin):
inraebant In probibelloq tẽptabant. Annhnleorũ fiebat utposse pax illa ꝑsistere: sieñ
bellis & iã tũroma laes sabatur : nec armis arma obui a ferebantur: quib modis agelat᷑
ut nulla pugna superati . nullo martio impetu terrii sedarentur inimici his modis sẽꝑ
agertur & scꝑ romadausis iã portis pacata regnarts qđ s̃ inpetestate nonfuit Nonergo
toma pac̃ habuit qũ a diudĩeeꝵ sid quã diuhomines fintimi cirtũ quaq noluer̃ quitã mulls
bello prouocauer̃ nisifertedi tales &iã id hominiuendere audebt qđ alius hono uolut lue
noluic. Interẽ quidẽ iã uitioꝓ prio malas mentes q̃uatenꝰ sinant᷑ istidomo nes ueltertese
uel excitare s edsisẽꝑ hocpossent : nec aliud secreciore a superiort poteftate cortrac&
conatũ scpealit̃ agertur. seꝑ in potestatehaberent paces bellicasq uictoras qus igfere

Expanded text:
inruebant inprobi belloque tentabant, an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim inruebant inprobi belloque tentabant, an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis etiam tum Roma lacessebatur nec armis arma obuia ferebantur: quibus modis agebatur, ut nulla pugna superati, nullo Martio impetu territi sedarentur inimici, his modis semper ageretur et semper Roma clausis Iani portis pacata regnaret. Quod si in potestate non fuit, non ergo Roma pacem habuit, quamdiu di eorum, sed quamdiu homines finitimi circumquaque uoluerunt, qui eam nullo bello prouocauerunt; nisi forte di tales etiam id homini uendere audebunt, quod alius homo uoluit siue noluit. Interest quidem iam uitio proprio, malas mentes quatenus sinantur isti daemones uel terrere uel excitare; sed I si semper hoc possent nec aliud secretiore ac superiore potestate contra eorum conatum saepe aliter ageretur, semper in potestate haberent paces bellicasque uictorias, quae semper fere
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũẽ qđ inruentib sibi in portune inimicis resistere cogebat. Nonauiditas ad ipis¬
cendȩ laudis humanȩ sed necessitas tuendȩ salutis & libertatis itasit plane. Nã postquam
reseoꝵ sicit scribit ipses alustius legibus morib agris auctasatis prosperasatisq pollens ui¬
debatur sicut pleraq mortaliũ habentur : Inuidia exopulentia ortaẽ : Igttur reges popu¬
liq finitimi bellotẽptarepauci ex anncis auxilioẽe: Naciteri moetu ꝑculsi aperieulis
aberant : Aͥo mani domi mli ciat Intenti festinareparare. alius aliũ hortari hestib
obiuam ire libertatẽ patriã: parentesq armis tegere : post ubipericula uirtute ppulerant
sotus aaq amitis auxilia portabant. magisq dandis quã accipiendis beneficuis ancitis
parabant : Decent̃ ins artib: romacreuit sed regnante numa uttã longa paxeẽt utrũ

Expanded text:
Romanorum est, quod inruentibus sibi inportune inimicis resistere cogebat non auiditas adipisRomanorum est, quod inruentibus sibi inportune inimicis resistere cogebat non auiditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum, sicut scribit ipse Sallustius, legibus moribus agris aucta satis prospera satisque pollens uidebatur, sicut pleraque mortalium habentur, inuidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare; pauci ex amicis auxilio esse, nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare parare, alius alium hortari, hostibus obuiam ire, libertatem patriam parentesque armis tegere. Post ubi pericula uirtute propulerant, sociis adque amicis auxilia portabant magisque dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant. Decenter his artibus Roma creuit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax esset, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
famari Idoneauero causa ut magnũ eẽt imperiũ curcẽ debere in quietũ non nelin cor¬
po ribͥ hominũ satiusẽ modicã staturã cũ sanitate habere. quã ad molẽ aliquã gigant eã
ꝑpetius afflictionib ꝑuenire. Neccũ ꝑueneris requiescere. sed quanto grauiorib m̃ẽbris
Tanto maiorib: agitarimalis : quid autẽ malis eẽt acnonpotius plurimũ bonise a tempora
ꝑdurarent quae ꝑstrinẽ salustius. ubiait. Igtur initio reges. na lnterris nomen imperũ
id primũ fuit diuersis pars ingenũ. alii corpus exercebant. eiã cũ uita hominũ sinecupi¬
ditate agitabatur suacuiq satis placebant : anuttã multũ augeritur imperiũ debuit
fieri quoduergilius decestatur dicens. Deterior done paulatim adecolor aȩtasi& belli
rabies & amor succes sit habondi sed plane pratantis bellis susceptis ẽ gestis iusta defensio

Expanded text:
famari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, quur esse deberet inquietum? Nonne in corfamari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, quur esse deberet inquietum? Nonne in corporibus hominum satius est modicam staturam cum sanitate habere quam ad molem aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, nec cum perueneris requiescere, sed quanto grandioribus membris, tanto maioribus agitari malis? Quid autem mali esset, ac non potius plurimum boni, si ea tempora perdurarent, quae perstrinxit Sallustius, ubi ait: \'Igitur initio reges nam in terris nomen imperii id primum fuit diuersi pars ingenium, alii corpus exercebant; etiamtum uita hominum sine cupiditate agitabatur, sua cuique satis placebant\'. An ut tam multum augeretur imperium, debuit fieri quod Vergilius detestatur, dicens: Deterior donec paulatim et decolor aetas Et belli rabies et amor successit habendi? Sed plane pro tantis bellis susceptis et gestis iusta defensio
Abbreviated transcription (Latin):
contuler Cur imperio romano ⁊ ipatẽpora laud abilia ub nu qua psterisrestirepilio
& nutili oraerant sacra ũ insuituerent᷑ quã cũ instituta culebiarontis : At uitunt
nondũ enont sedutessem ad debantur Postea uero ia merant queitey dosent turo¬
diebantur. quidergĩ qđilli. qua dragintatres uelit ali nolunt triginta t nouemanmi
intam longa pace transactis. Regnante numa & postea socris insitatis dis qua e psis qui
eisde saceris fuerant inuitati. iãp̃sidib atq tutorib iux posttũ multos annos ab urbe condita
usq ad augus tum promagno miraculo unus cõmemorat᷑ annus. post primũ bellũ punicũ
ebelli portas romani claudere potuer. a nrespondent quo dnisi assiduis sibiq continuo¬
suocedentib: bellis po manũ imperiũ tã longelateq ñ poss& augeri. & ta grandi gloria dif¬

Expanded text:
contulerunt, quur imperio Romano per ipsa tempora laudabilia id numquam postea praestiterunt? contulerunt, quur imperio Romano per ipsa tempora laudabilia id numquam postea praestiterunt? An utiliora erant sacra, cum instituerentur, quam cum instituta celebrarentur? Atqui tunc nondum erant, sed ut essent addebantur; postea uero iam erant, quae ut prodessent custodiebantur. Quid ergo est, quod illi quadraginta tres uel, ut alii uolunt, triginta et nouem anni in tam longa pace transacti sunt regnante Numa, et postea sacris institutis disque ipsis, qui eisdem sacris fuerant inuitati, iam praesidibus adque tutoribus uix post tam multos annos ab Urbe condita usque ad Augustum pro magno miraculo unus commemoratur annus post primum bellum Punicum, quo belli portas Romani claudere potuerunsuccedentibus bellis Romanum imperium tam longe lateque non posset augeri et tam grandi gloria dif
Abbreviated transcription (Latin):
erane. quanbagallis ipsaroma capta &incensa ẽ : Seduts auditu acitissimi metuq ue¬
lerrimi aduocẽ anseris ctordier ut saltm cu pitolinũ colle quiram suon etetes rtur
Caeterũ adalia defendenda seruss redirecõ monita. hi& iã nima ropilus sc casrrtru
to mili adiuuise creduntur : uttoto regnisui tẽpore pact habere& Rit portas que be¬
us patono ausolent daudere eomerito scilice qui aromanis multa sacraconstituit : Il
uero homini ranto otio gratulandũfuit simodoi dreb salubrib scar inpendent ⁊ per¬
nitio sis ũma curiositate neglata. dm̃ uerũ uerapaetate ꝑ quitere. Nuncaite noner
dncontuler: aludotium Sedeũ minus fontisse decpisent sctisũ minime nepperissent:
uanto em̃ minuseũ occupatũ inuener tantomagis ipsioccupauer AIÃ qVIdIPt rolet
ste ne quibieraib destalos sib uelilli ciuitati consouare putauerit narrapto diti quod

Expanded text:
Ilium erant,. quando a Gallis ipsa Roma capta et incensa est; sed ut sunt auditu acutissimi motuque celerrimi, ad uocem anseris cito redierunt, ut saltem Capitolinum collem, qui remanserat, tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius sunt redire commoniti. CAPUT VIIII. An illam pacem, quRomuli adiuuisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet et Iani portas, quae bellis patere adsolent, clauderet, eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi uero homini pro tanto otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset inpendere et perniciosissima curiositate neglecta Deum uerum uera pietate perquirere. Nunc autem non ei di contulerunt illud otium, sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime repperissent. Quanto enim minus eum occupatum inuenerunt, tanto magis ipsi occupauerunt. Nam quid ille molitus sit et quibus artibus deos tales sibi uel illi ciuitati consociare potuerit, Varro prodit, quod,
Abbreviated transcription (Latin):
solla duefuit : adhucarinis rempublicã recuperare moliebatur horũ bon inicioꝵ
nondũ malos euentus habuit. Quidergo melius ciues illius urbis facere petuer̃
quiahonesaus quid fidelius quid iomana parentela dignius qua meliori causeremano
quis aorres seruare &s contra parricidã romanȩ reipublice portas laudere ãduxesti
inquantũ eritiũ uertere : adtenidant adefensores deoras̃ deseruerint diũ acdulteros
fiiã s sedius tiorib es partib fidẽ constantis simã puissimãq seruantẽ eãq deleniã
di is causiparciũ sillanarĩ ciiseruantis urbẽ miseri portas elaustrar
potus qũ infelicũ defeneres Nonergo ili e iã tincabeis cũ dest reretur la tores feliern¬

Expanded text:
Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum nondum malos euentus habuit. Quid ergo melius ciues urbis illius facere potuerunt, quid honestius, quid fidelius, quid Romana parentela dignius quam meliori causae Romanorum ciuitatem seruare et contra parricidam Romanae rei publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam diis causa partium Syllanarum, cui servantes urbem miseri portas clauserant; potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, euer
Abbreviated transcription (Latin):
udeos mortius dec piendos qui rursus easdẽ terras habitarent & hic eas de terras artos
simo euerteritur multo ferocius atq crudelius quaddi agratis. Nãtune & multilnde
fuge r̃ & multicaptiuati saltim inseruitute uixer Pormo autẽ fimbria priusedetũ
proposuit necui partoret᷑ atq urbem totã totosq ine diomines incendio conerema uit:
łoo meruit ilium nagrecis quossua in ritauerat iniquitate : sedaromanis quossua cala¬
os tate yp agaui rae. Duisillis cãmunib adhaeorepellenda nibib iuuantib seugđ ue
rimiẽ nu hil uadentib Numquid & tunc abscessertomis adrtisarsꝙ relitis Diuquibus
Alndopidũ staterat postantiquos grecorũ ignes ruinasꝙ reparitũ. Siaute abi cesserant
caulami lequiro & opidanorũ quidẽ quanto inuenio meliorem. tantode teriere leo
ratũs incendit uelpotius penitus extinexit. Aadhuc aute meliorũ partiũ ciuiliũ

Expanded text:
ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes simo, euerteretur, multo ferocius adque crudelius quam olim a Graecis? Nam tunc et multi inde fugerunt et multi captiuati saltem in seruitute uixerunt; porro autem Fimbria prius edictum proposuit, ne cui parceretur, adque urbem totam cunctosque in ea homines incendio concremauit. Hoc meruit Ilium non a Graecis quos sua inritauerat iniquitate, sed a Romanis quos sua calamitate propagauerat, dis illis communibus ad haec repellenda nihil iuuantibus seu, quod uerum est, nihil ualentibus. Numquid et tunc Abscessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus illud oppidum steterat post antiquos Graecorum ignes ruinasque reparatum? Si autem abscesserant, causam requiro, et oppidanorum quidem quanto inuenio meliorem, tanto deteriorem deoratus incendit uel potius penitus extinxit. Adhuc autem meliorum partium ciuilium
Abbreviated transcription (Latin):
fratre palam constat ocisi. non ab hostib ñ ab alienis: Siaut ꝑpetrauit aut lmpe¬
rauit hoc remulus magis ipsefiut romanorũ quã paris troianorũ caput: Curigitur
troiãnis iñ cietce pro uocauit ille alienȩ coniugis raptor & eorunde deoꝵ tute lã romanis
inuitauit᷑ istesuifris extinctor : siautẽ illud scelis facto imperiot: enrti muli alienumẽ
qm̃ debuit utiq umdicaritota hocilla ciuitas fect qđ ietac̃t epsit. & noniã f̃ratrem:
sed paerẽ quo dẽ penuso ccidi uterq eñ fuit conditor iubialt̃ scielere ab latus nenꝑimisusẽ
sia hagatot none ut arbtror qł ditat᷑. quidimalitioia meruerit uteã du desererent
qus po naer trrgu ÷ quid bomiroma ut eã duhihabitarent quoposit augero dsrqued
quo to sidefugro a sea distos quos parit̃ deceperent contiler: immouero & allio manserant

Expanded text:
fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut impefratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse regnator. Non est, ut arbitror, quod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui, et quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent, contulerunt; immo uero et illic manserunt
Abbreviated transcription (Latin):
tium qua intro ianos parꝗdis adulteriu uindicare debuer. Na& ipsiroman antiqui
instupro detectas ueste sacerdotes uiuas &iã defediebant adulteras autẽ feminas. quã uis
aliqua dã pnatione nulla t am̃ morte plectebant.: usq ad eo grauius queputabant alyta
nib: dis plicerent uto ffensi paridis facto desertã tioiã ferroignibusq donarent. Magistos
contra romanos mouert romulifiat̃ occisus quã contratroianos grecus maritus inlisus
magis inritar& parricidiũ nascentis : quã regnantis adulteriũ ciuitatis. Nec ad causã
quã nunc agimꝰ interẽ : utrũ hocfieri romulus iusserit autro mulus fecerit. qđ multi
in pudintia negant : multi pudore dubntant : multidolere dissimulane. Net nos itaq inea
rediligentius requirenda ꝑ multoꝵ scrpptorũ ꝑpensa testimonia demoremur romuli

Expanded text:
tium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui tium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque adeo grauius quae putabant adyta nibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro ignibusque donarent, magis eos contra Romanos moueret Romuli frater occisus quam contra Troianos Graecus maritus inlusus; magis inritaret parricidium nascentis quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit aut Romulus fecerit, quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur: Romuli
Abbreviated transcription (Latin):
uel mars ex concubitu filiȩ numitoris romulũ gignere inmedio relinquamꝰ. Nam penetalis
questio & iã descripturis nr̃is oboritur qua queritur utrũ preuaricatores angelicũ filiab: ho¬
minũ concubuerint. Vndenatisgigantib: idẽ nimiũ grandib: hacfertib uiris. Tunc terra
conpleta ẽ proinde adutrũq: interimodonã disputatio referatur. Sienĩ ueras quȩ a pud¬
illos dematre aeneae e depatre romuli lectitant᷑ quomodo poss̃diis adulteria displi¬
cere hominũ quȩ inseipsis c̃cordit̃ fersiautẽ falsas. Nec sic quidem poss̃ irasciueris adulte
riis humanis qui& ia falsis delectantur suis. hucaccedit qm̃ sullud demarte non credit᷑
ut hoc quoq deuenere ñ credat᷑. Nullo diuini concubitus obtentu matris romulicausade¬
fenditur łuit autẽ sacerdos illauestalis. e idõ dii magis in romanos sacrilegũ illud flagi¬

Expanded text:
uel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam paene talis uel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam paene talis quaestio etiam de scripturis nostris oboritur, qua quaeritur, utrum praeuaricatores angeli cum filiabus hominum concubuerint, unde natis gigantibus, hoc est nimium grandibus ac fortibus uiris, tunc terra conpleta eillos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur; quomodo possunt diis adulteria displicere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt; riis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagi