comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ iusticia pateris deuotioni tue pat̾no affecꝰtu ꝯpatimꝰ.
& in quib scd̾m dm̃ possitmꝰ grata tͥ uolumꝰ subsidia mi¬
nistrare. Inde ẽ qd̾ uixta uotum & petitionẽ tuã litt̾aes
nr̃as tam archiẽpis ꝗͣ. ep̃is regni francoꝵ. & regi. comitib
atq baronib quẽadmodũ tua deuotio requirebat studui¬
mꝰ destinare. quarũ ꝯtinentiã ex transcͥptis pot̾is eu¬
dent̃ agnoscere. Si gͦ dilecte in xpo fili tu ꝓ domo ifrł
tribulationib subiaces. debes sꝑare ꝙ. dabit dñs de tribulati¬
one auxiliũ. ⁊ in ipsius miscdia ꝯfidentes de om̃i p̃ssura
eripiet. & ad portũ quietis gr̾a sua ꝑducet. Age gͦ fili. &
murũ tutissimũ te ꝓ eccła tua sicuti hactenꝰ ita & dein¬
ceps non pigriteris opponere. immo ꝯtͣ eos qͥ fidẽ penitꝰ
abnegaruntꝰ quos &e̾ exꝯmunicationis uincło p̃cepimus
innodari uirilit̃ studeas dimicare. & donec exꝯmunicati
fuerint si te suꝑ aliqͦ in uis forsitan uoluerint euocare.

Expanded text:
 iusticia pateris, deuotioni tue paterno affectu compatimur et in quibus secundum deum possumus, grata tibi uolumus subsidia ministrare. Inde est quod iuxta uotum et petitionem tuam litteras nostras tam archiepiscopis quam episcopis regni Francorum et regi, comitibus atque baronibus, quemadmodum tua deuotio requirebat, studuimus destinare, quarum continentiam ex transcriptis poteris euidenter agnoscere. Si ergo, dilecte in Christo fili, tu pro domo Israel tribulationibus subiaces, debes sperare quia dabit dominus de tribulatione auxilium et in ipsius misericordia confidentes de omni pressura eripiet et ad portum quietis gratia sua perducet. Age ergo, fili, et murum tutissimum te pro aecclesia tua sicuti hactenus, ita et deinceps non pigriteris opponere, immo contra eos qui fidem penitus abnegarunt, quos etiam excommunicationis uinculo precepimus innodari, uiriliter studeas dimicare et donec excommunicati fuerint, si te super aliquo in ius forsitan uoluerint euocare,
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitas nimia. & in ueritate supplicanti non est neganda ue¬
& eius conuige nr̃am materterã ꝓ uob̾ nos dep̃cari. Quib
honestate quicquid offense aduersum uos habe̾amꝰ omĩno
laxamꝰ. ⁊ totiꝰ rancoris nubilũ abstergimꝰ. & uos de cetero
in grãm et res aduos ꝑtinentes in tutelam regĩa benigne
suscipimus.

Expanded text:
asperitas nimia et in ueritate supplicanti non est neganda ueet eius coniugem, nostram materteram, pro uobis nos deprecari. Quibus et pro nostra honestate quicquid offense aduersum uos habebamus, omnino laxamus et totius rancoris nubilum abstergimus et uos de cetero in gratiam et res ad uos pertinentes in tutelam regiam benigne suscipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quatinꝰ eũ districtiꝰ moneatis quatinꝰ custodes su¬
os de uilla iureliac̾ remoueat. mala quȩ ecclȩ irrogauit
emendet. cartã ꝯpositionis contͣ priuilegia predecessoꝵ
burgensib ꝯtͣ eũ in sua ꝯspiratione nullũ prebeat au¬
xilium uel fauorẽ. ⁊ ure uirando ꝓmutat se cõmuniȩ
ipsi nullas uires ulteriꝰ prebiturũ. Si uͦ infra .xxx.
dies pꝰ cõmonitionẽ ur̃am quȩ p̃dicta sunt adimplere
contẽpserit. in ꝑsonã eiꝰ excõmunicationis. in t̾ram uͦ
interdicti sententĩa renouetis. ⁊ ab omnib p̃cipia

Expanded text:
mus, quatinus eum districtius moneatis quatinus custodes sumus, quatinus eum districtius moneatis quatinus custodes suos de uilla Vizeliaci remoueat, mala quae aecclesiae irrogauit emendet, cartam compositionis contra priuilegia predecessoruburgensibus contra eum in sua conspiratione nullum prebeat auxilium uel fauorem et iureiurando promittat se communiae ipsi nullas uires ulterius prebiturum. Si uero infra XXX-ta dies post commonitionem uestram quae predicta sunt adimplere contempserit, in personam eius excommunicationis, in terram uero interdicti sententiam renouetis
Abbreviated transcription (Latin):
Aitisiod ep̃is. salt & apłicã bñdictionẽ. Tantũ iam malicia
apłice filiam uireliac̾ eccłam excreuit ut culpa nimia e̾ẽ
ꝓculdubio uideat᷑. si malicia eiꝰ maneat impiinita. Pret̃
ila siquidẽ mala quȩ iam pridẽ ei &e instigando burgenses
ad ꝑsecutionẽ eiꝰ &e diuersis aliis modis ausu temerario ir¬
rogauit. in uilla uizeł nuꝑ milites suos & homines ini-¬
micoꝵ suoꝵ ꝯstituit. & dnium ꝓ uoluntate sua in ead̾
uilla ꝯtͣ ius antecessoꝵ suoꝵ usurpat. burgenses etiam
memoriȩ p̃p eũs antecessor nr̃ afflictionib & angusti¬
I illius eccłȩ affectione pat̾na cõpatiens & in maliciã
antedicti comitis feruore debito in ardescens. a corpore
ipsiꝰ diuina interdixit officia celebrari. Qm gͥ idẽ comes
ita datus: in reꝓbũ sensum. ita ocłos m̃tis ab intuitu et̾ne
dãnationis auertit. ut nec flagellatꝰ etiã a sua potuerit
malicia cohibi. ꝑ p̃sentia uob scripta p̃cipiendo manda¬

Expanded text:
iscopis salutem et apostolicam benedictionem. Tantum iam malicia apostolice filiam Vizeliacensem ecclesiam excreuit, ut culpa nimia esse proculdubio uideatur si malicia eius maneat impunita. Preter illa siquidem mala, quae iam pridem ei et instigando burgenses ad persecutionem eius et diuersis aliis modis ausu temerario irrogauit, in uilla Vizeliaci nuper milites suos et homines inimicorum suorum constituit et dominium pro uoluntate sua in eadem uilla contra ius antecessorum suorum usurpat, burgenses etiam memoriae papa Eugenius antecessor noster, afflictionibus et angustiis illius aecclesiae affectione paterna compatiens et in maliciam antedicti comitis feruore debito inardescens, a corpore ipsius diuina interdixit officia celebrari. Quoniam igitur idem comes ita datus est in reprobum sensum, ita oculos mentis ab intuitu aeternae damnationis auertit ut nec flagellatus etiam a sua potuerit malicia cohiberi, per presentia uobis scripta precipiendo manda
Abbreviated transcription (Latin):
omno .P. abbi uizeł.fr̃.m. Floriacensis abbs pacem que
Dagłizat᷑ hominib bonȩ uoluntatis. Literis ur̃is lectis
earũq tenore diligentiꝰ retractato. qd̾ mͥ consultiꝰ uisum ẽ¬
dilectioniur̃e rescribo. Pax ur̃a si uenalis uob̃ ꝓponeret᷑
que uos & a tante tribulationis angaria leuaret. ur̃osq
aduersarios humiliaret et unanimes exhilaret: care ualde
emenda uideretur. dum mͦ eccła ur̃a status sui rectitudinem
et libtatis priuilegia illibata seruaret. Porro frẽm ur̃m sic
habere suspectum ut se comes ei ex toto cõmittat. uos eiꝰ ar¬
bitrium declinetis: durum ualde uidet᷑. Libratis itaq
hinc inde causis. quȩ utiliꝰ uidicamus dicimꝰ ut expectetis
legatos quos ad dnm̃ papam direxistis. & eũ uenerint respon¬
sum diũ p̃p & priuilegia eccłe ur̃e domno abbi ostendite.
& tunc demũ negociũ ur̃m eiꝰ arbitrio fidelit̾ cõmutite.
N eq enĩ eredimus eũ aut pͥuilegiis ur̃is aut p̃ceptis dñi pp̃

Expanded text:
 frater M. Floriacensis abbas; pacem quae evangelizabatur hominibus bonae voluntatis. Litteris vestris lectis, earumqdilectioni uestrae rescribo. Pax uestra si uenalis uobis proponeretur, que uos et a tante tribulationis angaria leuaret uestros que aduersarios humiliaret et unanimes exhilaret, care ualde emenda uideretur, dummodo ecclesia uestra status sui rectitudinem et libertatis priuilegia illibata seruaret. Porro fratrem uestrum sic habere suspectum, ut cum se comes ei ex toto committat, uos eius arbitrium declinetis, durum ualde uidetur. Libratis itaque hinc inde causis quae utilius iudicamus dicimus, ut expectetis legatos quos ad domnum papam direxistis, et cum uenerint, responsum domni papae et priuilegia aecclesiae uestre domno abbati ostendite et tunc demum negocium uestrum eius arbitrio fideliter committite. Neque enim credimus eum aut priuilegiis uestris aut preceptis domni papae
Abbreviated transcription (Latin):
3 .G. d̾ chora abb̃es suꝑ decima ⁊ parrochiali uire curꝰdam
uille ipsiꝰ uiteliac̾ abħis ⁊ quadam pecunia quã idem
abb̃s de chora a quibdã burgensib .G. ⁊ W. de uizeli¬
aco mutuo dicit᷑ suscepisse agitari dinoscitur discretiõi¬
tue audiendam terminandamq ꝯmisimus. ꝑ p̃sentia
itaq scripta tͥ mandamus. quatenꝰ ꝯgruo loco ⁊ tp̃r
utrãq partem ante tuam presentiã euoces. ⁊ ratiõib
utrimq diligenter auditis ⁊ plenarie cognitis : causam
ipsam iusticia mediante decidas. data Signie .u. leł feb̃rii.

Expanded text:
es super decima et parrochiali iure cuiusdam uillae ipsius Vizeliacensis abbatis et quadam pecunia, quam idem abbas de Chora a quibusdam burgensibus G et W. de Vizeliaco mutuo dicitur suscepisse, agitari dinoscitur, discretionitue audiendam terminandam que commisimus. Per presentia itaque scripta tibi mandamus, quatenus congruo loco et tempore utramque partem ante tuam presentiam euoces et rationibus utrimque diligenter auditis et plenarie cognitis, causam ipsam iusticia mediante decidas. Data Signie V Kal. Februarii.
Abbreviated transcription (Latin):
gii corroboraremꝰ. qd̾ et facimus: excõmunicantes
abb̃i eiusdem loci siue monachis de ipsis inferat eccłiis
seu decimis. tam ipse quã aliqua immissa ꝑsona ua¬
leat minuere. aut in aliam transferre parrochiam.
Siquis uͦ regum. sacerdotũ. abb̃m. iudicum. aut
scłarium ꝑsonarum contra hanc nr̃e institutionis pagi¬
nam uenire tẽptauerit. ꝑcussus apłico Anasthemate.
potestatis honorisue suȩ dignitate careat. reumq se
coram diuino uidicio cognoseat. Et nisi ea quȩ a se
male sunt acta defleuerit. a sacratissimo corpore di et
districtȩ ultionis subiaceat. Cunctis autẽ eidẽ loco
hic fructum bonȩ actionis reciprant. et apud distri¬
ctum iudicem premia ȩternȩ pacis inueniant.
criptũ ꝑ manũ bonefacii notarii regionarii

Expanded text:
gii corroboraremus, quod et facimus, excommunicantes gii corroboraremus, quod et facimus, excommunicantes calumniam abbati eiusdem loci siue monachis de ipsis inferat aecclesiis seu decimis tam ipse quam aliqua immissa persona ualeat minuere aut in aliam transferre parrochiam. Siquis uero regum, sacerdotum, abbatum, iudicum aut secularium personarum contra hanc nostrae institutionis paginam uenire temptauerit, percussus apostolico anathemate potestatis honoris ue suae dignitate careat reum que se coram diuino iudicio cognoscat et nisi ea quae a se male sunt acta defleuerit, a sacratissimo corpore dei etdistrictae ultionis subiaceat. Cunctis autem eidem loco hic fructum bonae actionis recipiant et apud districtum iudicem premia aeternae pacis inueniant. Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
neq eundem abbem ꝓ ordinatione fua aliqͥd dare
neq ep̃e ciuitatis ipsius parrochiȩ nͥ ab abbate ipsiꝰ¬
monasterii inuitatus ibidem publicas missas agat.
neq stationes in eodem cenobio indicat. ne seruoꝵ
dei quies quoeunq mͦ ppłari conuentu ualeat ꝑtͦbari.
neq mansionaticos exinde presumat exigere. Susce¬
ptionem autẽ fideliũ aut religiosoꝵ uiroꝵ atq bene¬
ficientia ꝗͣ iubet apłs cunctis exhibendam ꝓ possi¬
bilitate loci et facultatũ non modo ibidem fieri de¬
negamius. uerũ etiam suademꝰ. De cetero notũ fieri
uolumꝰ qr deuenerunt ad nos dep̾catiuȩ luterę
gerardi ep̃i Augustucdunensis eccłȩ ꝓ decimis quatuor
n̾i. necñ scĩ leodegarii quas ipse predictus abbas ab
eodem ep̃o impetrauerat. sicuti antecessores eius
ab ep̃is ipsius sedis ꝑ succedentia tempora ordinati
fecisse noscuntur. ut sub confirmatione nr̃i priuile¬

Expanded text:
neque eundem abbatem pro ordinatione sua aliquid dare. neque eundem abbatem pro ordinatione sua aliquid dare. Neque episcopus ciuitatis ipsius parrochimonasterii inuitatus, ibidem publicas missas agat neque stationes in eodem cenobio indicat, ne seruorum dei quies quocunque modo populari conuentu ualeat perturbari, neque paratas aut mansionaticos exinde presumat exigere. Susceptionem autem fidelium aut religiosorum uirorum atque beneiam, quam iubet apostolus cunctis exhibendam, pro possibilitate loci et facultatum non modo ibidem fieri denegamus, uerum etiam suademus. De cetero notum fieri uolumus quia deuenerunt ad nos deprecatiuae litterae Gerardi episcopi Augustudunensis aecclesiae pro decimis quatuor ni necnon Sancti Leodegarii, quas ipse predictus abbas ab eodem episcopo impetrauerat, sicuti antecessores eius ab episcopis ipsius sedis per succedentia tempora ordinatis fecisse noscuntur, ut sub confirmatione nostri priuile
Abbreviated transcription (Latin):
suggestione deceptus audeat uel presumat contra tuũ
honorem o uenerabilis Eldrade abba qualicũq mͦ
insurgere in tua uta. aut de tuo honore molestias
tibunferre. uel de omnib reb monasterii que t
tiusq decessorib a nob nr̃isq antecessorib ꝑ pagina
priiuilegii concessa atq firmata sunt aliqͣs inuasiones
ues rapinas siue iuolentias inferre. si n uult auctoritate
di et scĩ petri et nr̃a apłica ex c̃omunicatione a
ingressu eccłe esse disiunctum. Hoc qͦq capitulo p̾senti
subiuing imꝰ ut locum auariciȩ secludamꝰ. nulli unqͣ
de regibus. nulli de ep̃is uel sacerdotib uel de qͥb c̃q
fidelib ꝑ se suppositamue ꝑsonã de ordinatione
euiscdlem abb̃is uel clericoꝵ aut prb̃roꝵ. uel de largi¬
tione chrismatis aut consecratione basilicȩ. uel de
quib cunq causis ad idem monasterium ꝑtinentib
audere in qualibet specie exenii loco quicguiã acciꝑe

Expanded text:
suggestione deceptus, audeat uel presumat contra tuum suggestione deceptus, audeat uel presumat contra tuum honorem, o uenerabilis Eldrade abba, qualicumque modo insurgere in tua uita aut de tuo honore molestias tibi inferre uel de omnibus rebus monasterii, que tibi tuis que decessoribus a nobis nostris que antecessoribus per paginam priuilegii concessa atque firmata sunt, aliquas inuasiones uel rapinas siue uiolentias inferre, si non uult auctoritate dei et sancti Petri et nostra apostolica excommunicatione a ingressu aecclesiae esse disiunctum. Hoc quoque capitulo presenti subiungimus ut locum auariciae secludamus, nulli unquam de regibus, nulli de episcopis uel sacerdotibus uel de quibuscumque fidelibus per se suppositam ue personam de ordinatione eiusdem abbatis uel clericorum aut presbiterorum uel de largitione chrismatis aut consecratione basilicae uel de quibuscunque causis ad idem monasterium pertinentibus audere in qualibet specie exenii loco quicquam accipere
Abbreviated transcription (Latin):
censu quolibet concedere ꝑ futura tẽpora patiatur. s
censum tantumꝰ in testamento traditionis a fundatorib
qui ex eodem monasterio hanc scãm sedem romanã
heredem fecerunt. etiã delegatam unã uidelicet libram
argenti annis singulis successores nr̃i accipientes. piȩ
paternitatis suffragiũ eidẽ monasterio. et tͥ fuccessorib q
tius ac monachis subiamdicti patris benedicti regula
ibidem degentib sollicitudine pastorali uigilanter
contra om̃s infestantes impendere studeant. Itẽ ẽstitiumꝰ
ut obeunte abbate p̾dicti monasterii non alius ibi
quacunq obreptionis astutia ordinetur nͥ quem
consensus monachoꝵ scd̾m timorẽ d̾ĩ et institutionẽ
regłe beati benedicti elegerit. et huiꝰ aplicȩ Sedis
pontifex preuiderit ordinandũ. Unde constitumus
aut abbas aut comes uel qualiscũq magna paruaq
ꝑsona auariciȩ eupiditate corruptꝰ aut̃ diabolica

Expanded text:
censu quolibet concedere per futura tempora patiatur, sed censu quolibet concedere per futura tempora patiatur, sed censum tantummodo in testamento traditionis a fundatoribus, qui ex eodem monasterio hanc sanctam sedem Romanam heredem fecerunt, etiam delegatam, unam uidelicet libram argenti, annis singulis successores nostri accipientes, piae paternitatis suffragium eidem monasterio et tibi successoribus que tuis ac monachis sub iam dicti patris Benedicti regula ibidem degentibus sollicitudine pastorali uigilanter contra omnes infestantes impendere studeant. Item constituimus ut obeunte abbate predicti monasterii non alius ibi quacunque obreptionis astutia ordinetur, nisi quem consensus monachorum secundum timorem dei et institutionem regulae beati Benedicti elegerit et huius apostolicae sedis pontifex preuiderit ordinandum. Vnde constituimus aut abbas aut comes uel qualiscumque magna parua que persona, auariciae cupiditate corruptus aut diabolica
Abbreviated transcription (Latin):
ut muilli imꝑatoꝵs. nulli unꝗͣ regum. nulli antistitũ.
muilli quacunq predito dignitate. nulli cuiguã alii
de omnib reb mobilib et immobilib quȩ eidem
monasterio a iam dictis fundatorib uel ab alii
quibuscunq ꝑsonis collate et concesse sunt. uel in
futurum a quib libet de ꝓprio fuerint iure condonatȩ.
sub ciuuslibet causȩ occasionisue specie minuere uel
auferre liceat. neq suis usib applicare. s cuncta
quȩ ibi oblata sunt uel offerre contigerit. a p̃sentis
indictionis quintȩ tẽpore illibata et sine inqͥetudine
in sustentatione iam dicti monasterii et usib abb̃m
et monachoꝵ sub regula patris benedicti ibi deo
militantiũ uolumꝰ atq p̃cipimꝰ possideri. ea uidelicet
conditione ut nullus successoꝵ nr̃oꝵ pontificũ in hac
scã sede cui dõ auctore seruimꝰ unꝗͣ uel usquã quiddam
de eisdem reb cuiꝗͣ. beneficiare. cõmutare. aut sub

Expanded text:
ut nulli imperatorum, nulli unquam regum, nulli antistitum, ut nulli imperatorum, nulli unquam regum, nulli antistitum, nulli quacunque predito dignitate, nulli cuiquam alii de omnibus rebus mobilibus et immobilibus, quae eidem monasterio a iam dictis fundatoribus uel ab aliis quibuscunque personis collate et concesse sunt uel in futurum a quibuslibet de proprio fuerint iure condonatae, sub cuiuslibet causae occasionis ue specie minuere uel auferre liceat neque suis usibus applicare, sed cuncta quae ibi oblata sunt uel offerre contigerit a presentis indictionis quintae tempore illibata est sine inquietudine in sustentatione iam dicti monasterii et usibus abbatum et monachorum sub regula patris Benedicti ibi deo militantium uolumus atque precipimus possideri, ea uidelicet conditione ut nullus successorum nostrorum, pontificum in hac sancta sede cui deo auctore seruimus, unquam uel usquam quiddam de eisdem rebus cuiquam beneficiare, commutare aut sub
Abbreviated transcription (Latin):
RCNGIOSO ABͣBI UINTELIACENSIS
eusdem monasterii in ꝑpetuum.
¶ uotiens illa a nob̃ tribui sꝑant᷑.
quȩ rationi incunctanter conuenuitI.
animo nos decet libenti concedere. et
petentium desideriis congruũ imꝑtite suffragũ. Nabh
poeo qr postusasti a nob quatinus priuilegium secdis aplie
monasterio uiaeliaco cui prȩee dinosceris. qd constat olim
n Geratdo nobilisimo & xp̃ianissimo iuiro. neenons et
priberta ix ore erꝰ in honore dñ et saluatoris nri uis episde
ani nr̃i iħu xp̃i constructũ in regno birgundie. ita
parrochia augustudunensi. in pago aualensi. qd̃ed a
prefatis fundatorib beato petro apłoꝵ prineipi ldellu
deuotione et testam̃ti pagina collatum ẽ facere deb̾emꝰ
ueliti a predecessorib pię memoriȩ nicholao papu
atq Ioħe iam dudum factum constat fuisse. inclinati
precib tuis libenter fieri decreuimꝰ. ꝑ ꝗd apostolice
auctoritatis priuilegiũ confirmamus atq statiumus

Expanded text:
RABILI ABBATI VIZELIACENSIS EIVSDEM MONASTERII IN PERPETVVM. QVOTIENS ILLA a nobis tribui optantur quae dationi incunctanter conueniunt, animo nos decet libenti concedere et petentium desideriis congruum impertiri suffragium. Atque ideo, quia postulasti a nobis quatinus priuilegium sedis apostolicae monasterio Vizeliaco, cui preesse dinosceris, quod constat olim a GERARDO nobilissimo et christianissimo uiro necnon et BERTA uxore eius in honore domini et SaluatoChristi constructum in regno Burgundiae, in parrochia Augustudunensi, in pago Aualensi quodque a prefatis fundatoribus beato Petro apostolorum principi liberali deuotione et testamenti pagina collatum est, facere deberemus, ueluti a predecessoribus nostris piae memoriae Nicholao papa atque Iohanne iam dudum factum constat fuisse, inclinati precibus tuis libenter fieri decreuimus. Per quod apostolicae auctoritatis priuilegium confirmamus atque statuimus
Abbreviated transcription (Latin):
senonum. Quo utrimq conuenientes. et plura hinc inde
conquerendo conferentes. cum pacis uestigia nulla pateres.
tandem rogati regis diem requisite iusticie in submo¬
nitione sua distulit. Rex aũ Ludouicus epipħioꝵ diem
fecit apud uizeliacum. et suscepit eum abbas obsecutusq
est ei diligenter. Quo regresso. inuidia ductus comes
mandauit abbati diem apud altisiodoꝵ. Qui diem
suscipiens ꝓ tanto quanto sibi competeret. misit ad papã
legatos qui eum consulerent quid suꝑ hoc faceret. Illi uͦ
accepto ab eo consilio. et cauto secreto cõmisso. reuersi sunt.
a monasterio qd̾ adiacet moreto. cũ beatẽ genitricis marie

Expanded text:
Senonum. Quo utrinque convenientes, et plura hinc inde Senonum. Quo utrinque convenientes, et plura hinc inde conquerendo conferentes, cum pacis vestigia nulla paterent, tandem rogatu regis diem requisitae justitiae in submonitione sua distulit. Rex autem Ludovicus Epiphaniorum diem fecit apud Vizeliacum, et suscepit eum abbas, obsecutusque est ei diligenter; quo regresso, invidia ductus comes mandavit abbati diem apud Altissiodorum; qui diem suscipiens pro tanto quanto sibi competeret, misit ad papam legatos qui eum consulerent quid super hoc faceret. Illi vero accepto ab eo consilio, et caute secreto commisso, reversi sunt. a monasterio quod adjacet Moreto cum B. Dei genitricis Mari
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. assignatq tibi diem in presentia pape alȩxandi
in oc tauis pasche. interim se suaq in manu apłici et
in manu regis cõmittens. Ꝙ cũ hec dixissent. licentiãq
redeundi ab eo petissent. nec impetrassent pre nuia
ira. paululum digressi reuersi sunt ad hospitiũ suũ.
in monasteriũ sc̃ĩ stepħi. qd̾ contiguũ ẽ eidẽ urbi.
simulantes quasi in crastinum ad curiam comitis eẽnt
redituri. noc te uero conscensis equis uizeliacũ rediert.
Abbas autẽ declinans furorẽ insanientis comitis. abiit in
franciam.
Abbas uͦ abiit ad alexandrum papã. significans ei qua¬
liter et quã iniuste ipse et eccla uiceliacensis a comite
grauaretur. Inde ꝓfectus ẽ ad regem conquestus in aurib
eiꝰ suꝑ iniusta uexatione qua premebatur a comite. Qui
motus tam compassione conquerentis quã cõmonitione
alexandri pape. mandauit comiti diem colloquii in urbe

Expanded text:
consistit, assignatque tibi diem in praesentia papae Alexandri consistit, assignatque tibi diem in praesentia papae Alexandri in Octavis Paschae; interim se suaque in manu apostolici, et in manu regis committens. » Et cum haec dixissent, licentiamque redeundi ab eo petiissent nec impetrassent prae nimia ira, paululum digressi reversi sunt ad hospitium suum in monasterium Sancti Stephani, quod contiguum est eidem urbi, simulantes quasi in crastinum ad curiam comitis essent redituri. Nocte vero conscensis equis Vizeliacum redierunt. Abbas autem declinans furorem insanientis comitis, abiit in Franciam. Abbas vero abiit ad Alexandrum papam, significans ei qualiter et quam injuste ipse et ecclesia Vizeliacensis a comite gravaretur. Inde profectus est ad regem, conquestus in auribus ejus super injusta vexatione qua premebatur a comite; qui motus tam compassione conquerentis, quam commonitione Alexandri papae, mandavit comiti diem colloquii in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus comes frustratus a ꝓposito. ꝓposuerat nanq tali
conditione uizeliacum suo mancipare dñpo. collecto ĩpetu
uesaniȩ suȩ recessit. Instante autem die misit abbus ad
comitem disesie. maiores eccłe sue. gilonem tunc pͥorem¬
et Gaufredum angligenam suppriorem. atq Gislebertũ
helemosinarium. Quib ille dixit ut se sequerentur
niuernis. ibidem eos auditurus. Qd cum fecissent. ex
parte abbatis renunciauerunt ei diem assignatam. ro¬
gantes ut alteram ꝓpinquiori loco assignaret. Renuente
illo diei renunciationem uel commutationẽ susciꝑe aut
dare. subintulerunt. Domnus abbas uizeliacensis tibi
respondet ꝑ nos qd̾ mandato tuo stare nullo teneatur
iure. et si denuo ꝑ uiolentiam uolueris illum fatigare.
ipse te appellat ad audientiam apłicam. ad quã dnĩuns
uizeliacensis monasterii ꝓprie spectat. et ad audientiam
dnĩ regis sub cuiꝰ ꝓtectione et custodia idẽ monasteriũ

Expanded text:
» Protinus comes frustratus a proposito proposuerat namque tali » Protinus comes frustratus a proposito proposuerat namque tali conditione Vizeliacum suo mancipare dominio collecto impetu vesaniae suae recessit. Instante autem die, misit abbas ad comitem Desesiae majores ecclesiae suae, Gilonem tunc prioremet Gaufredum Angligenam superiorem, atque Gislebertum eleemosynarium. Quibus ille dixit ut se sequerentur Nivernis, ibidem eos auditurus. Quod cum fecissent, ex parte abbatis renuntiaverunt ei diem assignatam, rogantes ut alteram propinquiori loco assignaret. Renuente illo diei renuntiationem vel commutationem suscipere aut dare, subintulerunt: « Dominus abbas Vizeliacensis tibi respondet per nos, quod mandato tuo stare nullo teneatur jure, et si denuo per violentiam volueris illum fatigare, ipse te appellat ad audientiam apostolicam, ad quam dominium Vizeliacensis monasterii proprie spectat, et ad audientiam domini regis, sub cujus protectione et custodia idem monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
suos ne ad se uenirent. Ilico uocauit Ioh̃em caprarium et
paucos senioꝵ eccłȩ. misitq eos confestim in hospitiun
ad burgenses suos in hec uerba. Uobis qui fidelitatẽ abbi
debetis et ȩccłȩ mandat et precipit abbas ꝑ ipsam fidelitatẽ
quam sibi urastis et sibi debetis. ut recedentes ab hoc
tiranno quantotius ad illum ueniatis. E statim uener̃t.
Et cum de questione comitis hinc inde multa conferrent.
rogauerunt hurgenses abbatem quatinus in tanta necessitate
sibi et illis consuleret. tempusq redimeret. recipiens diem
comitis sub tali conditione ut in eo tantũ comiti faceret
quantum deberet. Acquieuit abbas suoꝵ consiliis. manda¬
uitq comiti dicens. Qm ex improuiso tirannice inuasisti
domum meam. licet omnino iniustum sit qd̾ exigis: suscipio
tam̃ diem tuũ sicut uiolentiã passus. assignatũm apud alti¬
siodoꝵs : tantum ibidem facturus. quantũ debere me ꝓbabo.

Expanded text:
suos, ne ad se venirent. Illico vocavit Joannem Caprarium, et suos, ne ad se venirent. Illico vocavit Joannem Caprarium, et paucos seniorum ecclesiae, misitque eos confestim in hospitium ad burgenses suos in haec verba: « Vobis qui fidelitatem abbati debetis et Ecclesiae, mandat et praecipit abbas per ipsam fidelitatem quam sibi jurastis, et sibi debetis, ut recedentes ab hoc tyranno quantocius ad illum veniatis; » et statim venerunt. Et cum de quaestione comitis hinc inde multa conferrent, rogaverunt burgenses abbatem, quatenus in tanta necessitate sibi et illis consuleret, tempusque redimeret, recipiens diem comitis sub tali conditione, ut in eo tantum comiti faceret, quantum deberet. Acquievit abbas suorum consiliis, mandavitque comiti dicens: « Quoniam ex improviso tyrannice invasisti domum meam, licet omnino injustum sit quod exigis, suscipio tamen diem tuum sicut violentiam passus, assignatum apud Altissiodorum, tantum ibidem facturus quantum debere me probabo.
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus ꝓculdubio caꝑetur. et domus illiꝰ publicaretur.
Quo audito. stupefacti sunt om̃s. et plures pre timore ac¬
cesserunt ad eum. Quib adstantib dixit. Qm̃ negauit
michi abbas iusticiam. inuestrui me de iure meo. Usolo itaq
ut abiurato abbate fidelitatem michi faciatis. et amodo
abbati aut monachis nullam consuetudinem ꝑsoluatis. Ad
hec burgenses responderunt. Nos fidelitatẽ iurauimꝰ abbati
et ȩccłȩ. Iniustum gͦ et turpissimum iuidetur absq causa
quantum ad nos peierare. Unde petimus ate dari nobis induci-¬
unt ire ad eum. Quib ille dixit. Eligite ex uobis duos uel
tres qui abbati uerbum ur̃m et uobis illius responsum ꝑfe¬
rant. Surrexit gͥ simon de siliuniaco & durannꝰ alburg qui
comitis impietati precipue fauebant. ueneruntq cum paucis
ante abbatem. E innotuit sermo abbati qd̾ comes detinuisset

Expanded text:
inventus procul dubio caperetur, et domus illius publicaretur. inventus procul dubio caperetur, et domus illius publicaretur. Quo audito stupefacti sunt omnes, et plures prae timore accesserunt ad eum; quibus astantibus dixit: « Quoniam negavit mihi abbas justitiam, investivi me de jure meo: volo itaque ut abjurato abbate fidelitatem mihi faciatis, et amodo abbati aut monachis nullam consuetudinem persolvatis. » Ad haec burgenses responderunt: « Nos fidelitatem juravimus abbati et Ecclesiae; injustum ergo et turpissimum videtur absque causa quantum ad nos pejerare; unde petimus a te dari nobis inducis ergo, inquiunt, ire ad eum. » Quibus ille dixit: « Eligite ex vobis duos vel tres qui abbati verbum vestrum, et vobis illius responsum perferant. » Surrexit igitur Simon de Silviniaco, et Durannus Alburg, qui comitis impietati praecipue favebant, veneruntque cum paucis ante abbatem, et innotuit sermo abbati, quod comes detinuisset
Abbreviated transcription (Latin):
rii. is enĩ iniunctum sibi nuncium ꝑferebat. dixit abbati.
Si placet dieni comitis a me tͥ denominatum susciꝑe. bene.
Sin autẽ: cones faciet sicut de negata sibi a te iusticia.
Sic abo recessit. et peiora dictis comiti retulit. Abbas uͦ
iiit. consilium. misitq nuncios qui ad hec uerba respon¬
derent. Qui euntes: occurrerunt satellitib comitis. dñm
suum cum multa uesania uenientẽ uizeliacũ p̃euntib.
Et subito tirannus irrumpens in monasteriũ. inuasit offi¬
cinas monasterii. Misitq ꝓtinꝰ precones ꝑ omnẽ uillam
iuzeliaci et esconii. et scĩ petri. mandans omnib hominib
monasterii ut pariter congregati presentię suȩ in crastinũ
adstarent. At illi unanimiter om̃s mandatũ eiꝰ contẽpser̃t.
Tunc ille furia inuectus. contra morem oppidi clamare fecit
ꝑ preconem suũ qd̾ omis qui ante conspectũ suũ ñ ueniret.

Expanded text:
rii is enim injunctum sibi nuntium perferebat dixit abbati: rii is enim injunctum sibi nuntium perferebat dixit abbati: « Si placet diem comitis a me tibi denominatum suscipere, bene; sin autem, comes faciet sicut de negata sibi a te justitia. » Sic Abo recessit, et pejora dictis comiti retulit. Abbas vero iniit consilium, misitque nuntios qui ad haec verba responderent; qui euntes occurrerunt satellitibus comitis, dominum suum cum multa vesania venientem Vizeliacum praeeuntibus. Et subito tyrannus irrumpens in monasterium, invasit officinas monasterii, misitque protinus praecones per omnem villam Vizeliaci et Esconii et Sancti Petri, mandans omnibus hominibus monasterii, ut pariter congregati praesentiae suae in crastinum astarent. At illi unanimiter omnes mandatum ejus contempserunt. Tunc ille furia invectus contra morem oppidi clamare fecit per praeconem suum, quod omnis qui ante conspectum suum non veniret,
Abbreviated transcription (Latin):
sit coram omnib ꝓcurationum fortuitarũ remissionẽ.
quam pater suus fecerat. et scripto confirmauit. suiq
sigilli munimine corroborauit.
ita ut desꝑaretur. Sed cum humiliatus uota solueret
deo. tandem conualuit. petiuitq scõꝵ suffragia in oratorio
beatȩ et intemeratȩ uirginis mariȩ apud anicinum
urbem uallauensium. Inde reuersus corpore quidem ad
patriam. animo autẽ ad inditum sibi odium guilelmi
abbatisiuizeliacensis. mandauit eidem ut sibi iusticiam
de non exhibito sibi salmario exequeretur. in presentia
sua : et iudicio curiȩ suȩ niuernis staret. Respondit abbas.
Sꝑabam fecisse me pacem cum comite de omnib querelis
preteriti temporis. Uerum tam̃ qr ego rudis et de huius
monasterii confuetudinib nondum plene instructus
uideor. loquar cũ maiorib natu uille huius et cum ceteris
sapientib. et scd̃m consilium celitus nobis indultum. ꝑ
ꝓprios comiti nuncios respondebo. Abo aũ de montegalgue¬

Expanded text:
ictam procurationum fortuitarum remissionem, quam pater suus fecerat, et scripto confirmavit, suique sigilli munimine corroboravit. ita ut desperaretur; sed cum humilitatis vota solveret Deo, tandem convaluit, petivitque sanctorum suffragia in oratorio Beatae et intermeratae Virginis Mariae apud Anicinum urbem Vallavensium. Inde reversus corpore quidem ad patriam, animo autem ad inditum sibi odium Guillelmi abbatis Vizeliacensis, mandavit eidem ut sibi justitiam de non exhibito sibi salinario exsequeretur in praesentia sua, et judicio curiae suae Nivernis staret. Respondit abbas: « Sperabam fecisse me pacem cum comite de omnibus querelis praeteriti temporis: verumtamen quia ego rudis, et de hujus monasterii consuetudinibus nondum plene instructus videor, loquar cum majoribus natu villae hujus, et cum caeteris sapientibus, et secundum consilium coelitus nobis indultum per proprios comiti nuntios respondebo. » Abo autem de Monte-Gualgue
Abbreviated transcription (Latin):
comite de iouiniaco. ⁊ Stepħo de petraꝑtuis. et hugone
de tornella. ut cũ ad legitiniã etatem ꝑuenissent. iterato
prescriptam remissionem concederent. Abbas autenz¬
Ob gratiam uero scriptȩ confirmationis et conseruande
pacis in ꝑꝓetuum. diffinitum est qd abbas septingentas
ubras daret comiti. et de ꝓeuratione illius diei ducentas
quinquaginta tres libras ꝑsolueret. eo pacto interue¬
niente qd̾ comes sequenti festi ꝓcurationem penitus
dimiteret. et iterum de alia ꝓcuratione non nͥ centũ
libras exigeret. His ita compositis et hinc inde concordatis.
hora diei sexta pulsantib signis celebrauerunt fratres
sacri festi sollemnia. Et accedens comes ad altare. de illata
monasterio satisfecit inuiria. reposuitq iuxta condictũ
ꝓ recti executione uiginti libras. & sequenti die ingressꝰ
capitulum fr̃m presidente abbate coram omnib conces

Expanded text:
comite de Joviniaco, et Stephano de Petrapertuis, et Hugone comite de Joviniaco, et Stephano de Petrapertuis, et Hugone de Tornella, ut cum ad legitimam aetatem pervenissent, iterato praescriptam remissionem concederent. Ob gratiam vero scriptae confirmationis et conservandae pacis in perpetuum diffinitum est quod abbas septingentas libras daret comiti, et de procuratione illius diei ducentas quinquaginta tres libras persolveret, eo pacto interveniente, quod comes sequentis festi procurationem penitus dimitteret, et iterum de alia procuratione non nisi centum libras exigeret. His ita compositis et hinc inde concordatis, hora diei sexta pulsantibus signis celebraverunt fratres sacri festi solemnia. Et accedens comes ad altare, de iliata monasterio satisfecit injuria, reposuitque juxta condictum pro recti exsecutione viginti libras. Et sequenti die ingressus capitulum fratrum, praesidente abbate, coram omnibus conces
Abbreviated transcription (Latin):
abbas ad sepulchrum beatȩ mariȩ magdalenȩ. ibiq deo
debita sollennitatis celebria ꝓ tempore ꝑsoluit. Et il¬
lurescente die. descendit ad esconium. deoq sacrã hostiam
optulit. Quem insecutus Renaldus de merloto fratruelis
suus cum duranno alburg. rogauit quatinus ibidem
requiesceret modicũ. Miserat quippe apd̾ gibriacum qͥ
sibi necessariam refectionẽ pararent. Ascenditq renaldꝰ.
⁊ locutus ẽ de compositione pacis cum comite. Reuocato gͥ
abbate talis compositio ꝓcessit. ut comes de uiolationẽ
monasterii publice ad altare satisfaceret. de usurpata
ꝓcuratione iuginti libras resolueret. remissionem quan
pater fecerat de fortuitis ꝓcurationib ipse denuo concede̾t
et scripto confirmaret. renaldum quoq frẽm suum et
guidonem eque frẽm suum. sororẽq hec ipsa omĩa ꝯced̾e
faceret. data fidei pollicitatione et obsidib. ignaro uice¬

Expanded text:
abbas ad sepulcrum beatae Mariae Magdalenae, ibique Deo abbas ad sepulcrum beatae Mariae Magdalenae, ibique Deo debita solemnitatis celebria pro tempore persolvit, et illucescente die descendit ad Esconium, Deoque sacram hostiam obtulit. Quem insecutus Renaldus de Merloto fratruelis suus cum Duranno Alburg, rogavit quatenus ibidem requiesceret modicum. Miserat quippe apud Gibriacum, qui sibi necessariam refectionem pararent. Ascenditque Renaldus, et locutus est de compositione pacis cum comite. Revocato igitur abbate talis compositio processit, ut comes de violatione monasterii publice ad altare satisfaceret, de usurpata procuratione viginti libras resolveret, remissionem quam pater fecerat de fortuitis procurationibus ipse denuo concederet, et scripto confirmaret; Renaldum quoque fratrem suum, et Guidonem aeque fratrem suum, sororemque haec omnia concedere faceret, data fidei pollicitatione et obsidibus, Ignaro vice
Abbreviated transcription (Latin):
ut a grauaminib eccl̃ȩ iuz eliacensis quȩ filia beati petri et
alodium romanȩ ecclȩ existebat desisteret. S induratũ est
cor pharaonitici comitis. et ꝓ dulci fonte duriciam induit
lapidis. Apłica gͥ simul et regalia monita sꝑnens cũ graui et
multo exercitu equitũ et peditum atq ꝓmiscui uulgus
quasi hostilem obsessurus ppłm in ipsa beate mariȩ mag¬
dalene sacra sollennitate uizeliacum uenit. Quo ingresso:
ꝓtinus fr̃s cessauerunt a diuinis officiis. seorsum summissa
uoce in capella genitricis dĩ clausis ostiis claustri deo
debita uota soluentes. indignum utiq iudicantes sacra
sacrilego pandere. Abbas aũ descendit apd̾ scm̃ petrũ.
Comes aũ monasterium ingressus more solito s comitatus
insolito descendit in hospitio. negatãq sibi a fratrib
ꝓcurationẽ ipse sibi de suo exhibuit. In ipsa nocte ascendit¬

Expanded text:
ut a gravaminibus Ecclesiae Vizeliacensis, quae filia beati Petri et ut a gravaminibus Ecclesiae Vizeliacensis, quae filia beati Petri et alodium Romanae Ecclesiae existebat, desisteret. Sed induratum est cor Pharaonitici comitis, et pro dulci fonte duritiam induit lapidis. Apostolica igitur simul et regalia monita spernens, cum gravi et multo exercitu equitum et peditum atque promiscui vulgus, quasi hostilem obsessurus populum, in ipsa beatae Mariae Magdalenae sacra solemnitate Vizeliacum venit: quo ingresso, protinus fratres cessaverunt a divinis officiis, seorsum submissa voce in capella Genitricis Dei clausis ostiis claustri Deo debita vota solventes, indignum utique judicantes sacra sacrilego pandere. Abbas autem descendit apud Sanctum Petrum; comes autem monasterium ingressus more solito, sed comitatu insolito descendit in hospitio, negatamque sibi a fratribus procurationem ipse sibi de suo exhibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes satellites eiꝰ. domos eccłe ꝓtinꝰ occupauerunt. ostra
reliqua fregerunt. monachos impellentes ciciderunt. et
de substantia monasterii dñm suum inuitis fr̃ib ea nocte
in hospitio monasterii ꝓcurauerunt. Fr̃s aũ statĩ eruces
et capsellas deposuerunt. altaria nudauerunt. et diuinum
declinauit abbas apd̃ campũ mollem. sequenti uero apud
gibriacum. Inde misit ad regem. ipse autẽ ꝓfectus est ad
romanũ pontificem. qui regressus a concilio turonico.
in dolensi monasterio degebat. S quia rex expeditionem
tunc mouerat in aruernenses. noluit ex asꝑare comitem.
monuit tam̃ ut ꝓpositam litem differret donec ipse ab ex¬
peditione rediret. Alexander quoq recogitans scisma quo
infirmabatur ȩccła. ⁊ ueritus neforte si aliquantulum
durius erga scłi principes ꝓcederet. grauiori scandalo ȩcclam
affligeret. simplici tantum scripto cominonuit comitem.¬

Expanded text:
videntes satellites ejus, domos ecclesiae protinus occupaverunt, ostia videntes satellites ejus, domos ecclesiae protinus occupaverunt, ostia reliqua fregerunt, monachos impellentes caeciderunt, et de substantia monasterii dominum suum invitis fratribus ea nocte in hospitio monasterii procuraverunt. Fratres autem cruces et capsellas deposuerunt, altaria nudaverunt, et divinum declinavit abbas apud Campummollem; sequenti vero apud Gibriacum: inde misit ad regem, ipse autem profectus est ad Romanum pontificem, qui regressus a concilio Turonico in Dolensi monasterio degebat: sed quia rex expeditionem tunc moverat in Arvernenses, noluit exasperare comitem, monuit tamen ut propositam litem differret, donec ipse ab expeditione rediret. Alexander quoque recogitans schisma quo infirmabatur Ecclesia, et veritus ne forte si aliquantulum durius erga saeculi principes procederet, graviori scandalo Ecclesiam affligeret, simplici tantum scripto commonuit comitem,
Abbreviated transcription (Latin):
usurpatas ꝓcurationes quas pater illius ꝑieło maris actus
remiserat. et eo cũ matre in capitulo urzeliaci concedente
confirmauerat. contra ius fasq ab eccła repetiit. Neganti
abbati qd̾ iniuste reposcebatur. diffidationem mandauit.
Interuenientib autẽ amicis utriusq partis. inierunt colloqͥũ
supra stagnum de nouerria. si forte obortam controuersiã
pacificare possent. Interpellanti itaq comiti suꝑ predictam
exactionem. respondit abbas qr qd̾ pater dimiserat. et ipse
concesserat. nec ab eo repetendum nec a se redaendum erat:
presertim cũ ipse inuestitam eccłam hac dimissione patris
et sua concessione inuenerit. & subito tirannus iracundia
motꝰ. frendens et insaniens uizeliacum uenit. Erat aũ
uigilia natiuitatis precursoris xp̃i. Ingressusq monasteriũ.
cum fr̃s audito aduentu eiꝰ claustra sua signassent. irruit
ip̃e et primus accepta securi ostium fregit coquine. Qd

Expanded text:
usurpatas procurationes, quas pater illius periculo maris actus usurpatas procurationes, quas pater illius periculo maris actus remiserat, et eo cum matre in capitulo Vizeliaci concedente confirmaverat, contra jus fasque ab Ecclesia repetiit. Neganti abbati quod injuste reposcebatur, diffidationem mandavit. Intervenientibus autem amicis utriusque partis, inierunt colloquium supra stagnum de Noverria, si forte obortam controversiam pacificare possent. Interpellanti itaque comiti super praedictam exactionem, respondit abbas, quia quod pater dimiserat, et ipse concesserat, nec ab eo repetendum, nec a se reddendum erat, praesertim cum ipse investitam Ecclesiam hac dimissione partis, et sua concessione invenerit. Et subito tyrannus iracundia motus, frendens et insaniens, Vizeliacum venit erat autem vigilia nativitatis praecursoris Christi, ingressusque monasterium, cum fratres audito adventu ejus claustra sua signassent, irruit ipse, et primus accepta securi ostium fregit coquinae. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. Nuctore autẽ scismatis octouiano qui appellatus est
uictor ab hac uita infeliciter exempto : subrogatus est a
scismaticis guido cremonensis. qui de auctorib electionis
ꝑsonas eoꝵs qui ouino colore mendacium supprimunt mores
gulelini abbatis et fratrum suoꝵ diffamare insistebat.
Sola quippe uizeliaci deditione cupidus. inuidiȩ morbo
aduersus abbatem afficiebatur . qui prauis conatib eius
tam strenue quã callide resistebat. Unde illiꝰ magnani¬
mitas potissimum enituit : qd̾ insimulanti eque ut depre¬
danti restitit. Ea ꝓpter cũ dolus iniudie in se ipso contabes¬
cens nichil penitus ꝓficeret. et ab omĩ destitueret᷑ uire.
tandem post posita iusticia. honestate spreta. contẽpta
religionis reuerentia : rabiem uesanie suȩ tirannica te¬
meritate armauit. Cunq tergiuersando ut inique agẽt
laboraret. et nullani causam iuste affugendi ȩccłam inueniret.

Expanded text:
sedit. Auctore autem schismatis Octaviano, qui appellatus est sedit. Auctore autem schismatis Octaviano, qui appellatus est Victor, ab hac vita infeliciter exempto, subrogatus est a schismaticis Guido Cremonensis, qui de auctoribus electionis personas eorum qui ovino colore mendacium supprimunt, mores Guillelmi abbatis et fratrum suorum diffamare insistebat. Sola quippe Vizeliaci deditione cupidus, invidiae morbo adversus abbatem afficiebatur, qui pravis conatibus ejus tam strenue quam callide resistebat, Unde illius magnanimitas potissimum enituit, quod insimulanti aeque ut depraedanti restitit. Eapropter cum dolus invidiae in seipso contabescens nihil penitus proficeret, et ab omni destitueretur jure, tandem postposita justitia, honestate spreta, contempta religionis reverentia, rabiem vesaniae suae tyrannica temeritate armavit. Cumque tergiversando ut inique ageret, laboraret, et nullam causam juste affligendi Ecclesiam inveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
sua presentia. Sed et sardinia et sicilia cum omni cala¬
bria. omĩs quoq orientalis eccła et hispania deuotuns
obedientiȩ caput humiliter alexandro catholico papȩ
cluniacensis et guilelmus abbas uizeliacensis. Cogitauerͣt
autẽ actionem renunciationis cluniacenses ꝓponere contra
iizeliacenses. s conscii suȩ iniusticiȩ et romanȩ rectitudinis.
conticuerunt om̃s. nec etiã ex inde ausi fuerunt mutire.
cum plurime huiusmodi controuersie hinc et inde in eodẽ
concilio ꝓponerentur et terminarentur. sicut fuit causa
parisiensium clericoꝵ et monachoꝵs cenobii scĩ germani
de pratis. que plenius uentilata iniustis clerscoꝵ uocib
eternum silentium imposuit. Alexander gͥ soluto concilio
sinodali. bituricam in urbem quȩ caput ẽ aquitaniȩ
rediit. Procedente dehinc tẽpore autũpni. senonitan
ciuitatem adiit : ibiq ꝑ decem et octo mensium curricła

Expanded text:
sua praesentia. Sed et Sardinia et Sicilia, cum omni Calasua praesentia. Sed et Sardinia et Sicilia, cum omni Calabria, omnis quoque orientalis Ecclesia, et Hispania, devotum obedientiae caput humiliter Alexandro catholico papae Cluniacensis, et Guillelmus abbas Vizeliacensis. Cogitaverunt autem actionem renuntiationis Cluniacenses proponere contra Vizeliacenses; sed conscii suae injustitiae et Romanae rectitudinis conticuerunt omnes, nec etiam exinde ausi fuerunt mutire, cum plurimae hujusmodi controversiae hinc et inde in eodem concilio proponerentur et terminarentur; sicut fuit causa Parisiensium clericorum et monachorum coenobii Sancti Germani de Pratis, quae plenius ventilata injustis clericorum vocibus aeternum silentium imposuit. Alexander igitur soluto concilio synodali, Bituricam in urbem, quae caput est Aquitaniae, rediit. Procedente dehinc tempore autumni Senonicam civitatem adiit, ibique per decem et octo mensium curricula
Abbreviated transcription (Latin):
alexandro quatinꝰ libertatẽ et possessiones eccłe sue atq
immunitatem banniarũ monasterii sui ab antecessorib
suis prescriptarum tercio plenius confirmaret. Cui ille
pium assensum prebuit. et terciũ ei priuilegiũ dedit.
Inde turonicam metropolim urbem adiit. et coneslium
ibidem tenuit omniũ ep̃oꝵ lugdunensium. narbonensiũ.
uiennensium. bituricensium. senonensiũ. remensium.
rothomagensium. turonensium. burdegalensiũ. ausci¬
tanensium. alpensium apenninarũ. et maritimarun.
centum quinq numero : cantuariensium etiam atq
eboracensium. scothoꝵ quoq et hiberniensium. sed et
abbatũ et diuerse ꝓfessionis ꝑsonarũ gratanter undiq
aduenientiũ. Nam et germanoꝵ ep̃i plures occulte scri¬
pserunt alexandro pape. obedientiam et omnimodan
reuerentiam ꝓ loco et tempore illi humiliter exhibentes.
Italie uͦ nonminima pars affuit partim scripto. partim

Expanded text:
Alexandro quatenus libertatem et possessiones ecclesiae suae, atque Alexandro quatenus libertatem et possessiones ecclesiae suae, atque immunitatem banniarum monasterii sui ab antecessoribus suis praescriptarum tertio plenius confirmaret. Cui ille pium assensum praebuit, et tertium ei privilegium dedit. Inde Turonicam metropolim urbem adiit, et concilium ibidem tenuit omnium episcoporum Lugdunensium, Narbonensium, Viennensium, Bituricensium, Senonensium, Remensium, Rothomagensium, Turonensium, Burdegalensium, Auscitanensium, Alpensium, Apenninarum, et Maritimarum, centum quinque numero: Cantuarensium etiam atque Eboracensium, Scotorum quoque et Hibernensium; sed et abbatum et diversae professionis personarum gratanter undique advenientium: nam et Germanorum episcopi plures occulte scripserunt Alexandro papae, obedientiam, et omnimodam reverentiam pro loco et tempore illi humiliter exhibentes. Italiae vero non minima pars affuit, partim scripto, partim
Abbreviated transcription (Latin):
Liberasti uerbum tuii. Statimq rex uelocissimũ
equum cui insidebat reducens. ꝓtinus ire ꝑrexit.
Touthonici autẽ ualde confusi insecuti sunt eũ. rogantes
ut rediret ad imꝑatorem paratũ ꝓsequi omĩa que hen¬
rieus ꝓ posuerat. Nt ille paruipendens ea que dicebant᷑.
decipulam quã euaserat ex horruit dicens. Feci qd meum
fuit. Sic soluto conuentu. rex in regnum suũrediit.
bituricoꝵ. et in dolense monasteriũ qd̾ ÷ apd̾ castrũ
radulfi. ibiq hiemauit. Et sequenti tp̃r quadragesune
accessit ad ludouicũ regem in urbe parisioꝵ. A quo
susceptus honorifice. scd̾m morem romane eccłe portauit
ipse rosam auream dnĩca qua cantatur Letare ihrłu.
Peractisq paschalib sollenniis. consecrauit basilicam mo¬
nasterii beati germani de pratis. eui preerat hugo de
moncellis. monachus ȩccłȩ uireliacensis. Illuc iterũ accessit
guillelmꝰ abbas uireliacensis. petens a surmo pontifice

Expanded text:
Liberasti verbum tuum. » Statimque rex velocissimum Liberasti verbum tuum. » Statimque rex velocissimum equum cui insidebat reducens, protinus ire perrexit. Theutonici autem valde confusi insecuti sunt eum, rogantes ut rediret ad imperatorem paratum prosequi omnia quae Henricus proposuerat. At ille parvipendens ea quae dicebantur, decipulam quam evaserat exhorruit, dicens: « Feci quod meum fuit. » Sic soluto conventu rex in suum regnum rediit. Bituricorum, et in Dolense monasterium, quod est apud Castrum Radulphi, ibique hiemavit: et sequenti tempore Quadragesimae accessit ad Ludovicum regem in urbe Parisiorum. A quo susceptus honorifice secundum morem Romanae Ecclesiae, portavit ipse rosam auream Dominica qua cantatur Laetare, Jerusalem. Peractisque paschalibus solemniis consecravit basilicam monasterii B. Germani de Pratis, cui praeerat Hugo de Moncellis, monachus Ecclesiae Vizeliacensis. Illuc iterum accessit Guillelmus abbas Vizeliacensis, petens a summo pontifice