comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s miuor deo patre. quia ñ sic asfimnta ẽ¬
creatura inqua appareret sp̃s sc̃s. sicut
assumptus ẽ filius hõis inqua forma ip¬
suis uerbidei ꝑsona p̃sentaret᷑. nonut
haberet u̾bum dei. sic̃ alii sc̃i sapienteᷤᷤ
s preparticipib suis. Non ułiq qd̾ am¬
plius habebat u̾bum. ut ẽẽt qmͣ ceteri ex¬
cellentiore sapientia. s qd̾ ipsum u̾bum
erat. Aliud ẽ enim u̾bum incarne: aliud
u̾bum caro. Idẽ aliud ẽ. ubum in homĩe:
aliud u̾bum homo. Caro enĩ ꝓhomine
posita ẽ. in eo qd̾ ait. u̾bum caro factum
ẽ. sic̃ ⁊ illud. Et uidebit om̃is caro partoer
salutare dei. Non enĩ sine amina uł sine
mente. s itaom̃is caro: acsi diceret᷑ orm̃s
homo. Non gͦ sic ẽ assumpta creatura in
qua appareret sp̃s sc̃s. sic̃ assumpta e̾. caro
illa. s humana illa forma ex uirgine
maria. Neq enĩ columbam beatificauit
sp̃s. uł illum flatũ. uł illum ignem sibiq
ẜ ꝑsone suȩ inunitatem habitumq cõ¬

Expanded text:
s minor Deo Patre, quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque con
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sẽs. an sine ulla distinctione ꝑsona¬
rum sic̃ dicit᷑ unus ds & solus. idẽ. ipsa
trintas ꝑ illas creaturȩ formas patͥb
apparuerit. Deinde qd̃ libet hotum
imientum. uisum ue fuerit. utrum
ad hoc optis tantũmͦ creatura formata
sit inqua ds sic̃ tunc oportiusse iudi¬
cauit humanis ostenderet᷑ aspectib: an
angłi qui iam erant itam mittebant᷑
ut ex ꝑsona dei loquerent᷑ assrimentes
corporalem speciem de creatura corꝑea i
usum ministerii sui sic̃ cuiq opus eẽt.
aut ipsum corpꝰ suum cui ñ subdunt᷑.
s subditum regunt. inspecies quas uel¬
lent accõmo datas atq aptas actionib
sus mutantes atq u̾tentes. scdm attri¬
butam sibi a creatore potentiam. Postre

Expanded text:
ctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura forsit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset, aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore potentiam. » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͥ anteqͣm hoc fecisset ut uir ituꝰ
apparuit abrahȩ: An illa forma uera
ñ erat: Possem ista querere. si unus
apparusset abrahȩ idemq dei filius
crederet᷑. Cum uͦ tres uisi fint. nec qͥs¬
qmͣ in eis uł forma uł ętate uł potesta¬
te maior ceteris dictus ẽ. cur non hic
accipiamꝰ. uisibilit̾ insuiatam ꝑcrea¬
turam uisibilem trinitatis eqͣlitatem
atq intrib ꝑsonis unã eandemq sub¬
stantiã. Nam ne qͥs qͣm putaret sic inti¬
matum unũ intrib fuisse maiorẽ et
eum dñm dei filiũ intelligendum. duõ
autẽ illos angłos eiꝰ. quia cum tres uisi
sint. uni dño illic loquit᷑ abraham: scã
sepͥtura futuris talib cogitationib atq
opmnionib contradicendo. ñ pret̾misit
occurrere qñ paulo pꝰ dnos angłos diẽ
uenisse ad loth: in quib & ille iuir ui¬
stus. quide sodomor incendio meruit
lib̾ari ad unũ dũm loquit᷑. Sic emin

Expanded text:
ur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel aetate, vel potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
hiõis iudicabit. ut uerum sit qd̾ ait. cũ
uenerit filius hõis: tunc congregabũ¬
tur aute. eum oms gentes: & ñ filius
hõĩs uidicabit: ut uerũ sit qd̾ ait. ego
ñ udicabo. & ego ñ quero głam meam.
c̃. qui querat & iudicet. Nam sedmid
qd̾ iniudicio ñ forma dei. s forma filii
hõis apparebit: nec ipse pater iudicabit.
Scđm hoc gͦ dictum ẽ. pater ñ uidicat
quenqͣm: s om̃e uidicium dedit filio.
Quod utrũ ex illa locntione dictum sit:
qͣm supta ꝯmemorautmꝰ uͥ ait. sic dedit
fileo habere uitam in semet ipso. ut sig¬
nificaret quia sic genuit filiũ an ex illa
tauit & donauit illi nomen qd̾ ẽ. suꝑ om̃e
nom̃. Hoc enim de filio hõis dictum ẽ. secũ¬
dum quẽ dei filius excitatus ẽ. a mortuis.
ille quippe informa dei equalis patͥ. ex qͣ
se exmaniuit formã serui accipiens. in
ipsa forma serui & agit & patit᷑. & accip̃.
quȩ consequent̾ contexuit apłs. humi¬

Expanded text:
hominis judicabit ut verum sit quod ait: Cum hominis judicabit ut verum sit quod ait: Cum venerit Filius hominis tunc congregabuntur ante eum omnes gentes. Et non Filius hominis iudicabit, ut uerum sit quod ait: ego non iudicabo et: ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et iudicet. nam secundum id quod in iudicio non forma dei, sed forma filii hominis apparebit, nec ipse pater iudicabit. secundum hoc enim dictum est: pa ter non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. quod utrum ex illa locutione dictum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio habere uitam in semet ipso, ut signifitavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen. Hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem Dei Filius excitatus est a mortuis. Ille quippe in forma Dei aequalis Patri, ex quo se exinanivit, formam servi accipiens, in ipsa forma servi et agit, et patitur, et accipit, quae consequenter contexit Apostolus: Humi
Abbreviated transcription (Latin):
cabit. ñinhumilitate inqua uidicatus
ẽ. Ceterum di formã inqua equalis ẽ. pat:
ꝓculdubio impti ñ uidebunt. Non enim
sunt mundicordes. Beati enĩ mundicor¬
des: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. E. ipsa uisio
ẽ facie ad faciem: que summũ premium
ꝓmitit᷑ iustis. & ipsa fiet cum tradet
regnum deo & patri. In quo & sue
forme uisionem uult intelligi. subie¬
cta do unirisa creatura ⁊ ipsa inqua
filus dei filius hõis factus ẽ. qi sedin
hanc & ipse filus tunc subiectꝰ illi
erit. qui ei subiecit omĩa. ut fit d̾s oĩa
in om̃ib. Alioquin si filius dei iudex
ego diligam eum .&. ostendam me ipsũ
illi: Quappt̃ filius hõis uidicaturus
ẽ: nec tam̃ ex humana potestate s ex
ea qua filius dei ẽ. Et rursus filius di
uidicaturus ẽ. nec tam̃ in ea forma appa¬
rens inqua ds equalis ẽ patri: s in ea
qua filius hominis ẽ. Itaq utrumq
dici potest. s filius hois udicabit:
& ñ filius hominis uidicabit. Quia filiꝰ

Expanded text:
ilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura et ipsa, in qua filius dei filius hominis factus est, quia secundum hanc et ipse filius tunc subiectus illi erit, qui ei subiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. alioquin si filius dei iudex ego diligam eum et ostendam me ipsum illi? quapropter filius hominis iudicaturus est, nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua filius dei est; et rursus filius dei iudicaturus est, nec tamen in ea forma apparens., in qua deus est aequalis patri, sed in ea qua filius hominis est. Itaque utrumque dici potest, et: filius hominis iudicabit, et: non filius hominis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ iħc etiam sp̃s sc̃ĩ filius. aut ꝙ̃¬
filius suus credi aut intelligi potest.¬
& ubi sonuit & clarificaui & it̾um cla¬
rificabo ñ nͥ patris ꝑsonã fatem̃. Res¬
ponsio quippe ẽ ad illam dñi uocem
qua dixerat. Pater clarifica filium tu¬
um. Qd non potuit dic̃e insi deo patri
Hic autẽ ubi scͥptum ẽ. sdixit dñs d̾s
QQadam: cur ñ ipsa tͥmtas intelligat᷑:
nichil dici potest:
similiter etiam quod scͥptum ẽ.¬
et dixit ds ad abrabam. exi de t̾ra
tua & de cognatione tua. & de do¬
mopatristui: ñ ÷ aꝑtum. utrum so¬
la uox facta sit ad aures abrahȩ. an
& ocłis euis aliquid apparuerit. Pau¬
lopost autẽ aliqnͣto aꝑtius dictum ẽ.
Et uisus ẽ. dñs abrahȩ: & dixit ei. Se¬
mini tuo cdabo t̾ram hanc. S nec ibi

Expanded text:
Neque enim Jesus etiam Spiritus sancti filius, aut etNeque enim Jesus etiam Spiritus sancti filius, aut etiam suus filius credi aut intelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri Hic autem ubi scriptum est, Et dixit Dominus Deus ad Adam, cur non ipsa Trinitas intelligatur, nihil dici potest. 19. Similiter etiam quod scriptum eEt dixit Dominus ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, non est apertum, utrum sola vox facta sit ad aures Abrahae, an et aliquid oculis ejus apparuerit. Paulo post autem aliquanto apertius dictum est, Et visus est Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo ter
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑsonam dei patͥs ñ intelligam nescio
quanqͥdem ꝑsona eius ostendit᷑. & in
ea uoce cum iħc in monte coram trib
dicipłis prefulgens apparuit: &. in illa qͣñ
suꝑ baptizatum columba descendit. et
in illa ubi ad patrem de sua clarifica¬
tione clamauit eiq responsiun ẽ. Et cla¬
rificaui & it̾um clarificabo. Non quia
fieri potuit uox sine oꝑe filii & sp̃s sc̃i:
trinitas quippe inseparabilit̾ oꝑat᷑. sed
quia ea uox facta ẽ. quȩ soluis ꝑsonã
patͥs ostenderet. sic̃ humanã illam for¬
mã ex uirgine maria trinitas oꝑata
ẽ: s soluis filii ꝑsona ẽ. Uisibilem nãq
filii soluis ꝑsonam: inuisibilis tͥmtas
oꝑata ẽ. Nec nos aliqͥd ꝓhibet illas uo¬
ces factas ad adam. ñ solum a tͥnitate
factas intelligere s etiam ꝑsonam de¬
monstnͣtes eiꝰdem trinitatis accipere.
I biem̃ cogimur non nͥ patͥs accipere uͥ
dictum ẽ. Hic ẽ. filius meus dilectus.

Expanded text:
ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens apparuit ; et in illa, quando super baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clarificavi, et iterum clarificabo . Non quia fieri potuit vox sine opere Filii et Spiritus sancti Trinitas quippe inseparabiliter operatur; sed quia ea vox facta est, quae solius personam Patris ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim cogimur, nonnisi Patris accipere, ubi dictum est, Hic est Filius meus dilectus .
Abbreviated transcription (Latin):
lare ibi dm̃. nͥ in aliqua corꝑea forma.
nullo mͦ potuisse. Nam & solas uoceᷤ
factas quas audiret homo. nec aliqͣm
formã uideret. dici potest. Nec quia scͥp¬
tum ẽ. abscondit se adam afacie dei.
cominuo sequit᷑. ut soleret eiꝰ faciem
uide. Quid si enĩ ñ qͥdem ipse uidere
poterat. s uideri ipse metuebat ab
eo. cuiꝰ uocem audierat. & de ambulan¬
tis p̾sentiam senserat. Nam &s caindĩr
deo a facie tua abscondam me idiosa¬
teri cogim᷑ eum solere cern̾e faciem
dei corporeis ocłis inqualibet forma
uisibili qmͣus de facinore suo uocem
int̾rogantis secũq loquentis audisset.
Cuiꝰmocti autẽ loquela tunc cds extĩo¬
rib hoĩum aurib insonaret. mari¬
me ad pͥmũ hõiem loquens & inuenite
difficile ẽ: & ñ hoc isto sermone fusce¬
pimꝰ. Ueruntam̃ si sole uoces & sonitũ
fiebant quib quȩdam sensibilis p̃sen¬
tia pͥmis illis hominib preberet᷑: cur

Expanded text:
lare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma lare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audierat, et deambulantis praesentiam senserat? Nam et Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
bilis maneat: s fieri potuit. ut a ꝑso¬
na ad ꝑsonam occulte scͥptura tͣnsiret.
& cum patrem dixisse narrasset fiat
lux. & cetera quȩ ũbum fecisse cõme¬
morat᷑ iam filiuin indicaret loqui ad
pͥmũ hoĩem. non aꝑte hoc explicans
s eis quipossent intelligendum inti
tum possit mentis acie penetrare. ut
ei liquido appareat. uł posse etiam pa¬
parere. ꝑgat in hȩc scrutanda si potest.
etiã uerbis enuntianda atq tractanda.
Res tamen qnͣtum ad hoc scͥpturȩ tes¬
timoinũ attinet ubi ds cum homine
loquutus ẽ: quantũ existimo occulta
est. ꝯ uia etiam utrum soleret adam
corporeis ocłis dm̃ uidere. ñ euident̃
apparet eum p̃sertim magna sit que¬
stio cinꝰmodi ocłi eis aꝑti fuerunt.
qñ uetitum cybum gustau̾unt. Hi
eñ ante qͣm gustassent: clausi erant.
Iiiud tantum ñ temere dixerim. si
paradysum corporalem quendam lo¬
cum ipsa scͥptura insinuat: deambu¬

Expanded text:
bilis maneat? Sed fieri potuit ut a persobilis maneat? Sed fieri potuit ut a persona ad personam occulte Scriptura transiret, et cum Patrem dixisse narrasset, Fiat lux, et caetera quae per Verbum fecisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc explicans, sed eis qui possent intelligendum intimtum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse etiam Paparere, pergat in haec scrutanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambu
Abbreviated transcription (Latin):
N eq enĩ dici potest uocem solam factã
ubi deambulasse dictus ẽ d̾s. aut eum
qui deambulabat ñ fuisse uisibilem:
cum & adam dicat qd se absconderit a
facie dei. Quis erat gͦ ille: Utrum pa¬
ter. anfilius. an sp̃s sc̃s: An om̃ino
d̾s indiscrete ipsa trinitas. in forma
hominis homini loquebat᷑. Conterio
quidem ipsa fcͥpture nusqͣm transire
sentit᷑ a ꝑsona adꝑsonam. s ille ui¬
det᷑ loqui ad pͥmum hominẽ. quidi¬
cebat. fiat lux. & fiat firmam̃tum.
Et cetera ꝑ illos singłos dies. Quem dm̃
patrem solemꝰ acciꝑe. dicentẽ ut fi¬
at quicquio fac̾e uoluit. O mĩa enĩ
labat in parachso ad uesꝑam. & ab
eius facie se in medio ligni paradrsi
peccator absconderat: cur iam ñ ipse
intelligat᷑ apparuisse abrahe & moysi
& quib uoluit quẽ ad modum uoluit ꝑ
fubiectam sibi cõmutabilem atq uisibi¬
lem creaturã. cum ipse in se ipso atq ĩ
suba sua quaẽ. incõmutabilis atq uisi¬

Expanded text:
Neque enim dici potest vocem solam factam Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus? An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos dies; quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim per labat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso atque in substantia sua qua est incommutabilis atque invisi
Abbreviated transcription (Latin):
pace catholica pacifico. studio requira¬
imis. parati corrigi. si frat̾nȩ ac recte
rep̾hendim̃. parati etiam si ab inmi¬
couera tam̃ dicente mordem᷑ utrũ
indiscrete ds apparuerit. patrib nr̃is
anteqm̃ xp̃c ueniret in carne an ali¬
qua ex trinitate ꝑsona. an sĩgillatun
quasi ꝑ uices:
tum ẽ. locutum dm̃ cum homine
quem de limo finxerat. si excepta figu¬
rata significatione. ut rei geste fides &̃
ad luteram teneat. ista tractamꝰ: inspẽ
hominis uidet᷑ ds̃. cum homine tunc
loquutꝰ. Non quidem expresse hoc in
libro positum ẽ. s cͥcunstantia lectioniᷤᷤ
hid resonat. Maxime illo quod scͥptum
ẽ. uocem dei audisse adam deambulã¬
tis in paradyso ad uesꝑam. & abscon¬
disse se iu medio ligni quod erat in
paradyso deoq dicenti adam ubi
es. respondisse. Audiui uocẽ tuam
& abscondi me a facie tua. qm̃ nudꝰ
sum. Quomͦ enĩ posfit ad litt̾am in¬
telligi talis dei deambulatio & collo¬
cutio. nͥ inspecie humana ñ uideo.

Expanded text:
pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices. tum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. quid aliud qm ipsum clamarent.
qm̃ de patre inqͥunt dictum ẽ. inuisi¬
bili soli deo:  tam̃ possem querere adhu
quomͦ ante susceptam carnẽ habitu ẽ.
inuentus ut homo. qnͣdoqͥdem pedes ei¬
loti sunt. & humanis eprilis eptilatus
ẽ. Quom istud fier oterat eiun adhus
informa dei ẽẽt. ñ rapinam arbitrat᷑
ẽẽ equalis deo. Nunquid enim iam

Expanded text:
Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt, dictum est, Invisibili soli Deo . Et tamen possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus e
Abbreviated transcription (Latin):
bitau̾it: neq hic gͦ euident̃ apparet
utrũ aliqua ex trinitate ꝑsona. an
ds ipse trinitas de quo uno deo dic̃¬
tum ẽ. dñm dm̃ tuum adorabis. & il¬
li soli seruies: uisus fuerit abrahȩ.
Subilice autẽ mambrȩ tres uiros uidit.
quib & inuitatis hospicioq susceptis.
& epulantib ministrauit. Sic tamen
scͥptura. illam rem gestam narrare cȩ¬
pit. ut ñ dicat uisi sunt ei tres uiri. s
uisus ẽ. ei dñs. atq inde consequenter
rationẽ de trib uiris qͦs abraham per
płalem min̾um inuitat. ut hospicio suᷤ¬
cipiat.&. postea singłariter sic̃ unum
alloquit᷑. &. sic̃ unus ei de sara filium pol¬
licet᷑. quẽ dñm dicit scͥptura sic̃ ineuis¬
dem narrationis exordio. uisus ẽ. inqͥt
dñs abrahȩ. Inuitat gͦ & pedes lauat.¬
toriam consicłationẽ postulat iste scͥp¬
ture locꝰ. Si enim uir unꝰ uisus frusser.
iam illi quidicunt & pͥusqmͣ de uirgi¬
ne nasceret᷑ ꝑsuiam sub̾am uisibilem¬

Expanded text:
bitaverit: neque hic ergo evidenter apparet, utrum aliqua ex Trinitate persona, an Deus ipse Trinitas, de quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit Abrahae. Sub ilice autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter rationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur; et sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejusdem narrationis exordio, Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, ettoriam considerationem postulat iste Scripturae locus. Si enim vir unus visus fuisset, jam illi qui dicunt et priusquam de Virgine nasceret
Abbreviated transcription (Latin):
dum carne assumpta sub̾a eiꝰ conspi¬
cua mortalib obłis fuit. & mortalis
alias columba alias ignis apparuit.
Unde ñ trintati aiunt. s singulariter
& ꝓpͥe patri tantũ conuenit: qd̃ dictũ
ẽ. Immortali inuifibili soli deo. Et qui
solus ht̃ immortalitatẽ .&. liicẽ in acces
nec uicłe potest. Omissis gͦ istis. qui nec
animȩ sułam imusibilem nosse potu¬
erunt. uñ longe remotũ ab eis erat. ut.
nossent uinꝰ & soluis dei. idẽ. patris et
filii & sp̃s sc̃i. ñ solum imusibilem uer̃
& incõmutabilem ꝑmane sub̾am. ac ꝑ¬

Expanded text:
dum carne assumpta, substantia ejus conspidum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit; et mortalis, alias columba, alias ignis apparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immortali, invisibili, soli Deo; et, Qui solus habet immortalitatem, et lucem inhabitat nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae substantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nossent unius et solius Dei, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti, non solum invisibilem, verum et incommutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
dicente ipso dño. Nolite timere eos qui
corpus occidunt. animã uͦ ñ possunt
occidere. Aut uͦ etiam sp̃s sc̃s carnẽ
assumpsit. De quo utiq sine dubio tur¬
babunt᷑. siꝓpter cartiem mortalis ẽ. filiꝰ
quomͦ accipiant patrem tantũmͦ sine
filio & sine sp̃u sco habere ĩ mortalitatẽ:
qnͣdoquidem sp̃s sc̃s non assumpsit
de patre tantũmꝰ dictum ẽ. quia soluᷤ
habet ĩmortalitatẽ. Quo circa ita se ar¬
bitrant᷑ &. ante incarnationẽ. ꝑ se ipsũ
mortalem assumpsit filium posse cõ¬
uincere: quia ipsa mutabilitas. non
incõuenienter mortalitas dt̃. Sed̾i
coipus uł in aliqmͣ alteram fub̾am
mutat᷑ & uertit᷑: s in ipsa sua sub̾a
quie quid alio mͦ nunc e̾. ac fuit se¬
cundum id desticit ẽẽ. qd̾ erat: mortale
dep̾hendit᷑. Quia itaq inquiunt ante
apparuit patrib nr̃is. ñ inuna eadem¬
q specie s multi formiter aliter atq
alit̾: & uisibilis ẽ. ꝑ se ipsum qua non¬

Expanded text:
dicente ipso Domino, Nolite timere eos qui dicente ipso Domino, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere : aut vero etiam Spiritus sanctus carnem assumpsit, de quo utique sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et sine Spiritu sancto habere immortalitatem; quandoquidem Spiritus sanctus non assumpsit de Patre tantummodo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Quocirca ita se arbitrantur et ante incarnationem per se ipsum mortalem Filium posse convincere, quia ipsa mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secorpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur: sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, anteapparuit patribus nostris, non in una eademque specie, sed multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
qui ista ñ de filio nec de sp̃n sc̃o. s tan¬
tum de patre accipi uolunt: dieunt ui¬
sibilem filium ñ ꝑ carnem de uirgine
assumptã. s etiam antea ꝑ se ipsum.
N am ipẜinquiunt apparuit ocłis patrũ.
Q uib si cdixeris quomͣ gͦ insibilis ꝑ se ip¬
sum filius. ita & mortalis ꝑ se ipsum: ut
constet uobis qd̾ tantũmͦ de patre uultiᷤᷤ
intelligi qd̃ dictum ẽ. qui solus habet
ĩmortalitatem. namsi ꝓpter mortẽ sus¬
ceptam mortalis ẽ filius. ꝓpter banc sini¬
te ut & usibilis: respondent nec ꝓpter
hauc se mortalem filium dicere. s sicut
& ante insibilem: ita & ante mortalem.
N am supter carnem filium dicunt ẽẽ.
mortalem iam ñ pater sine filio solus
hr immartalitatẽ: quia & u̾bum eiꝰ per
qd̾ facta sunt omĩa ht̃ ĩmortalitatem.
Heq enim quia carnem assumpsit mor¬
talem. ideo amisit ĩmortalitatẽ suam:
quando quidem nec animȩ humanȩ ħ
accidere potuit. ut cum corꝑe morrẽt᷑.

Expanded text:
qui ista non de Filio nec de Spiritu sancto, sed tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus si dixeris, Quomodo ergo visibilis per se ipsum Filius, ita et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantummodo de Patre vultis intelligi, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec propter hanc se mortalem Filium dicere; sed sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Filium dicunt esse mortalem, jam non Pater sine Filio solus habet immortalitatem; quia et Verbum ejus, per quod facta sunt omnia, habet immortalitatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur,
Abbreviated transcription (Latin):
los. die qͥdem in columna nubis. et
ostendebat illis uiam: nocte autem
in columna ignis. Et non deficie-¬
bat columna nubis die: & colum

Expanded text:
los, die quidem in columna nubis, et ostendebat illis viam; nocte autem in columna ignis: et non deficiebat columna nubis die, et colum
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. Iam hoc scđm formã serui die¬
tum ẽ. scłm qmͣ cdictũ ẽ. ego ñ iudico
quenqͣm. Si gͦ missus dr̃. in qnͣtũ appa¬
ruit foris inc̾atura corꝑali: quiintus
in natura sp̃uali ocłis mortaliũ sepi¬
ꝑ occultus ẽ: iam in promtu ẽ. intelli¬
gere etiã de sp̃u sc̃o. cur missus et
spetieᷤᷤ ex temꝑe in qua uisibi
descendit. siue cũ decem dieb ꝑactis
post eiꝰ ascensionẽ die pentecostes fa¬
ctus ẽ subito de cęlo sonus quasi fer¬
ret᷑ flatiis uehemens. & uisȩ sunt illis
linguȩ diuisȩ sic̃ ignis qui & inisedit
suꝑ unũquenq eoꝵ. Hȩc oꝑatio uisi¬
bilit̾ exp̃ssa . & ocłis oblata mortalib.
missio sp̃s sc̃i dicta ẽ. Non ut appare¬
ret eiꝰ ipsa sub̾a qua &. ipse inuisibilis

Expanded text:
ueni? iam hoc secundum formam serui dicueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etispecies ex tempore, in qua uisibildescendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
in ea apparuit. Qm̃ illa quȩ coram cor¬
poreis ocłis foris gerunt᷑. ab int̾iore appa¬
ratu nature sp̃ualis existunt: ꝓptea con¬
uenient̾ missa dicunt᷑. Forma porro il¬
la suscepti hõis. filii ꝑsona ẽ. ñ etiam
patris. Quaꝑpter pat̾ iniusibilis. una
cum filio secum imnisibili eundem filiũ
uisibilem faciendo: misisse eum dictus
ẽ. Quisi eomͦ uisibilis fieret. ut cũ pa¬
tre inuisibilis ẽe. defisteret. idẽ. si sub̾a
in uisibilis uerbi increat᷑am iusibilem
mutata & transiens uerteret᷑: itamissꝰ
a patre intelligeret᷑ filius. ut tantum
missus. ñ etiam cum patre mutens in¬
uenrent. Cum uͦ sic accepta ẽ forma
serui. ut maneret incõmutabilis for¬
ina dei: manifestum ẽ. qd apatre & filio
ñ apparentib factum sit qd appareret
infilio. id ẽ. ab imusibili patre cũ in¬
uisibili filio. idem ipse filius uisibilis
micteret᷑. Cum gͦ ait. & a me ipso non

Expanded text:
in ea non apparuit. quoniam illa quae coram corin ea non apparuit. quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur ab interiore apparatu naturae spiritalis exsistunt, propterea conuenienter missa dicuntur. forma porro illa suscepti hominis filii persona est, non etiam patris. quapropter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ factum ẽ. ut mitteret᷑. Ergo a patre
&. falio missus ẽ idem filius. quia u̾bum
uattise. pse filius. Quis enim se tam sacͥ¬
lega opinone induãt ut putet temꝑale
ũbum a patre factum eẽ. ut et̃mnis filiꝰ
mitteret᷑. &. in carne appareret ex tem¬
pore: s utiq in ipso dei u̾bo. qd̾ erat
in pͥncipio apuo dm̃ & d̾s erat. inipsa
seilicet sapientia di sine tempore erat:
quotemꝑe illam incarne apparere
oporteret. Itaq cum sine ullo unitio
temꝑis inpͥncipio ẽet. uerbum. ⁊ u̾bum
caro fieret & habitaret in nob̾. Que pleni¬
tudo temꝑis cum uenisset. misirds fili¬
um suũ factum ex muliere. idẽ. factum
intemꝑe: ut incarnatum u̾bum hõib
appareret. qd̾ in ipso uerbo sine temꝑe
erat. in quo temꝑe fieret. Ordo quippe
tempoꝵ: inet̾na dei sapientia sine tẽ¬
pore ẽ.Cumitaq hoc a patre & filio fa¬
ctum ẽẽt. ut in carne filus appareret.
congruenter dictus ẽ. missus ille qui in
ea carne apparuit misisse autẽ ille: qͥ

Expanded text:
tum est ut mitteretur. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia Verbum Patris est ipse Filius. Quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale verbum a Patre factum esse, ut aeternus Filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? Sed utique in ipso Dei Verbo quod erat in principio apud Deum et Deus erat, in ipsa scilicet Sapientia Dei, sine tempore erat, quo tempore illam in carne apparere oporteret. Itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset Verbum, et Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Quae plenitudo temporis cum venisset, misit Deus Filium suum, factum ex muliere , id est, factum in tempore, ut incarnatum Verbum hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne app
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Omiitamꝰ gͥ eos. quinimis carnali¬
ter nat̾am uerbi dei atq sapientiam
quȩ inse ipsa manens innouat o m̃ia.
quẽ uiticum dei filium dicimꝰ: non
solum mutabilem uerũ etiam uisi¬
bilem ẽẽ. putai̾tunt. Hi enim multũ
crassum cor diuinis reb inquirendis:
audatius qm religiosus attulerunt.
Amina qitppe cum sit substantia sp̃ua¬
lis cumq etiam ipsa facta sit uec per
bilis. qd illi de uerbo ipso atq ipsa
dei sapientia. ꝑqm facta ẽ. anima cre¬
didunt: cum sit illa ñ inuisibilis
tantũ. qd̾ & amuna est: s etiam incõ¬
nuitabilis. qd̾ anima non ẽ. Eadem
quippe incõmutabilitas eiꝰ. cõiemora¬
ta ẽ. ut diceret᷑. In seipsa manens i¬
uouat omia. & isti qͥdem ruinam er¬
roris fui diuinarũ scͥpturarũ testimo¬
niis quasi fuletre conantes. adhibent
pauli apłi sententiã. &. qd dictum est
de uno solo deo. in quo ipsa trinitas in¬
telligit᷑. tantum de patre ñ & de filio.
ꝙ de sp̃i sc̃o dictum accipiunt. Regi

Expanded text:
ilis. Omittamus igitur eos qui nimis carnaliter naturam Verbi Dei atque Sapientiam, quae in se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per bilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantum de Patre, non et de Filio et de Spiritu sancto dictum accipiunt, Regi
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñ recolamseo ex oꝑe possit intel¬
ligi. dictum enim de illo ẽ quȩ uen¬
tura sunt annũtiabit uobis. & utiq
angłs grece: latine nuntius interpre¬
tat᷑. De dño autem iħu rp̃o euidentis¬
sime leginus apuo ꝓpham. qd̾ magni
consilii angłs dictus sit cum& sp̃s

Expanded text:
tum non recolam, sed ex opere possit intelligi: dictum enim de illo est, Quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique Angelus graece, latine Nuntius interpretatur: de Domino autem Jesu Christo evidentissime legimus apud prophetam, quod magni consilii Angelus dictus sit : cum et S
Abbreviated transcription (Latin):
filius intelligit᷑ missus una eademq
oꝑatione patris & filii inseparabilit̃ ẽẽ.
factam. Non utiq incle separato sp̃usc̃o.
de quo apte dr̃. I nuenta ẽ. inutero hñs
de sp̃u sc̃o. Nlam etiam suta queramꝰ: eno¬
cͥatius fortassis qd̾ dicimꝰ apparebit. Quo¬
mͦ misit ãs filiũ sium: Iusfit ut ueni¬
ret atq ille iuibenti obtemꝑans uenit.
an rogauit. antantũ mͦ admoniuit. s qd̾¬
libet hortuim sic uerbs titiq factume. Dei
autẽ ũbum ipse c̃ dei filius. Quaꝑter cum

Expanded text:
Filius intelligitur missus, una eademque Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separato Spiritu sancto, de quo aperte dicitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei fili
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ de aduentu suo futuro dicere.
aliꝯtis cogat ut dicamꝰ etiam a se ipso
missum filiũ ẽẽ. quia ille marie conceꝵ¬
tus et partus opatio tͥntatis ẽ: qua creaũ
omĩa creantur. Et quomͦ iam inquit pa¬
ter eum misit si i pse se misit. Cui pͥmum
respondeo querens ut dicat si potest. qͦmͦ
eum pater scificanit. supse se sc̃ĩficauit.
U trumq eñ ipse dñs ait. Quẽ pater in¬
quit sc̃ificaitit & misit in hunc mundũ:
uos dicitis quia blasphemant qm̃ dicit
filius dei sum: Atio autẽ loco ait. E pro
eis sc̃ifico meipsum. Item quero quomͦ
eum pater tuaclidit. supse se tradidit. tel¬
q enĩ dicit parilus apłs. Quifilio inquit
ꝓpͥo non peꝑcit: s ꝓ nobis om̃ib tradisᷤ
eum. Alibi autẽ de ipso saluatore ait. Q
me dilexit & tradidit semet ipsũ ꝑ me.
Credo respondebit si ꝓbe ista sapit: quia
una uoluntas ẽ. patris & filii. & inse para¬
bilis oꝑatio. Sic gͦ intelligat illam incar¬
nationem & ex itrgine natuutaten ia

Expanded text:
intelligitur de adventu suo futuro dicere, . 9. Fortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a se ipso missum esse Filium; quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est, qua creante omnia creantur. Et quomodo jam, inquit, Pater eum misit, si ipse respondeo quaerens, ut dicat, si potest, quomodo eum pater sanctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blFilius Dei sum . Alio autem loco ait: Et pro eis sanctifico me ipsum . Item quaero quomodo eum Pater tradidit, si se ipse tradidit? Utrumque enim dicit apostolus Paulus: Qui Filio, inquit, proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Alibi autem de ipso Salvatore ait: Qui me dilexit, et tradidit se ipsum pro me . Credo respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
deo natus ẽ. in hoc munclo erat. qd̾ autẽ
de maria natus ẽ. in hunc mundũ mis¬
sus aduenit. Proinde mutia patre sine
sp̃u sc̃o ñ potuit. Non solum qi ittelligi¬
tur ꝑat̃ cum eũ mifit. idẽ. fecit ex femina.
ñutiq sine sp̃u suo fecisse: uerũ etiam qd
manifestissime atq aꝑtisfime ineuang̾lio
dr̃ uirgin marie querenti ab angło qͦ¬

Expanded text:
deo natus est, in hoc mundo erat; quod autem deo natus est, in hoc mundo erat; quod autem de Maria natus est, in hunc missus aduenit. proinde mitti a patre sine spiritu sancto non potuit, non solum quia intellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine spiritu sancto fecisse, uerum etiam quod manifestissime atque apertissime in euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab angelo: qu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s inissus ẽ. uͥerat. Nam & ille qui non
inuenit locum qͦ eat a facie dei. & dicit.
si ascendero in cȩlum tu ibi es. si descendo
iminfernum ades. ubiq uolens intelligi
presentem dm̃. pͥus noĩauit sp̃m eiꝰ. Nam
sic ait. Quo ibo a sp̃u tuo.&. quo a facie
tua fugiam: Quo circa. si & filius q sp̃s
sẽs. illuc mutit᷑ ubi erat: querendum ẽ.
quomͦ intelligatur ista missio siue filii
siue sp̃s sc̃i. Pater enim solus nusqͣm legr̃.
missuis. & de filio qͥdem ita scribit apłs.¬
Cum atttẽ plemtudo temꝑis misit as filiũ
suum factũ sub lege factũ ex muliere ut
eos qui sub lege erant redimeret. Adisit
inquit filium suum factum ex inuliere. Qͦ
noĩe quis catholicus nesciat ñ cum pͥuatio¬
nem uirgintatis. s differentiã sexus. he¬
breo loquendi more significare uoluisse:
Cum itaq ait misit ds filiũ situm factũ ex
muliere: satis ostendit eo ipso missum
filium. quo factus ẽ. ex mmiliere. Quꝰo gͦ de

Expanded text:
s missus est ubi erat. Nam et ille qui non invenit locum quo eat a facie Dei et dicit: Si ascendero in coelum, tu ibi es, et si descendero in infernum, ades, ubique volens intelligi praesetnem Deum, prius nominavit Spiritum ejus. Nam sic ait: Quo abibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? quocirca si et Filius et Spiritus sanctus illuc mittitur ubi erat, quaerendum est quomodo intelligatur ista missio, sive Filii, sive Spiritus sancti. Pater enim solus nusquam legitur missus. Et de Filio quidem ita scribit Aposis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere. Quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quod ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
ficari scͥpͥtum ẽ. S in his conuicti. ad
illud se conuertunt. ut dicant maior
ẽ quimutit qmͣ qui nutit᷑. Prt inde
maior ẽ patre filio. quia filuis apatre
se missum assidue cõmemorat. Malor
ẽ. s spu sc̃õ. quia de illo dixit iħe. Qm
titroq imnor ẽ. qr & pater eũ mutit
sic̃ ꝯmemorauimꝰ &s filius cum dicit.
missus sit filius. Ego inquit a patre
exii. &. ueni in hunc mundũ. Ergo a
patre exire. & uenire inhunc mundũ:
hoc ẽ. muti. Quid gͥ ẽ qd̃ de illo idem
ipse ȩuangłista dicit in hoc inundo erat.
& mundus ꝑ ipsum factus ẽ: & nundus
eum ñ cognouit. Deinde conungit. In
a patre. & uenit in hunc mundum. et
in hoc mundo erat. illuc gͦ missus ẽ. uͥ
erat. Nam & illud qd̾ scͥptum ẽ in ꝓpħa
dm̃ dicere. cęlum & t̾ram ego impleo.
si de filio dictum ẽ. ipsum eñ ñ nulli
Ubiq enim erat: qui ait. celum & t̾ram
ego impleo. Si autẽ de patre dictum ẽ.

Expanded text:
ITATE II, T. V. Sed in his conuicti ad ITATE II, T. V. Sed in his conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maior est pater filio, quia filius a patre se missum assidue commemorat; maior est et spiritu sancto, quia de illo dixit Iesus: quem troque minor est, quia et Pater eum mittit, sicut commemoravimus, et Filius cum dicit: t quo quomodo missus sit Filius? Ego, inquit, a Patre exii et veni in hunc mundum. Ergo a Patre exire, et venire in hunc mundum, hoc est mitti. Quid igitur est quod de illo idem ipse evangelista dicit: In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit: deinde conjungit: In a Patre et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat: illuc ergo missus est ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ambo filii dicant᷑ nec ambo geniti s
ille unus filuis unigenitꝰ. hic autẽ sp̃s
sc̃s nec filius nec genitus. quia si genitus
utiq filius. alio loco sid̾s donau̾it ⁊ qͣn¬
tumdonau̾it disseremꝰ. Ueruntam̃ hic¬
euigilent si possunt. qͥ hoc etiam suffra¬
gari putaũunt. quasi ad demonstnͣdũ
patrẽ filio maiorem. quia dixit filius. Pat̃
clarifica me. Ecce & sp̃s sc̃s clarificat
eum. Nunqͥdnã & ipse maior ẽ illo: Por
de filii accipiet. & ideo de eius accipiet.
qr omĩa quȩ ht̃ pater ipsius sunt. ma¬
Unde cognoscit᷑ qd̾ om̃ia quȩ ht̃ pater ũ
glificat pater. Quod sit ille qui glificat
eo quẽ głificat maior ẽ: siuant ut equa¬
les sinnt qui se inuicem głificant. scrip¬
tum ẽ autẽ qd̾ & filius glificet patrem.
Egote inquit glificaui suꝑ t̾ram: sane
caueant ne putet᷑ sp̃s sc̃s maior ambob.
quia glificat filium quẽ głificat pater.
ipsum autẽ nec a patre aiec a filiogli¬

Expanded text:
non ambo Filii dicantur, nec ambo geniti, sed ille unus Filius unigenitus, hic autem Spiritus sanctus nec filius nec genitus, quia si genitus utique Filius, alio loco, si Deus donaverit, et quantum donaverit, disseremus . CAPUT Ievigilent, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat eum: numquidnam et ipse major est illo? Porrde Filii accipiet, et ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; maunde cognoscimus, quod omnia, quae habet pater, non  filium, quem glorificat pater. quod si ille qui glorificat eo quem glorificat maior est, sinant, ut aequales sint qui se inuicem glorificant. scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. ego, inquit, te glorificau i super terram. sane caueant, ne putetur spiritus sanctus maior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre nec a filio gl
Abbreviated transcription (Latin):
se intelligi. sic̃ ÷ qd̾ ait. mea doctrina
ñ ÷ mea: s eiꝰ quime nnsit. Nam ex for¬
ma serui pot̾ accipi sic̃ iam in libro
suꝑiore tractauimꝰ. & ex forma di inqͣ
sic eqͣlis ẽ. patri: ut tam̃ de patre sit.
Indei quippe forma sicut ñ ÷ alius fi¬
lius aliud uita eiꝰ s ipsa uita filius ẽ.
id qd̾ dictũ ẽ. dedit filio utam. ñ ali¬
ud intelligit᷑. quã genuit filium qui
ẽ. uita. sic etiam cum dr̃. dedit filio do¬
ctrinam. bñ intelligit᷑ genuit filiũ qui
ẽ. doctͥna. Ut qđ dictum ẽ. mea doctri¬
na ñ ẽ. mea. s eius quimisit me sic in¬
telligat᷑. ac sidictumsit. Eg̃o ñ sum a
me ipso. s ab illo qui me misit. Nam⁊¬

Expanded text:
se intellegi, sicut est quod ait: mea doctrina se intellegi, sicut est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. nam et ex forma serui potest accipi, sicut iam superiore libro tractauimus, et ex forma dei, in qua sic aequalis est patri, ut tamen de patre sit. in dei quippe forma sicut non est aliud filius, aliud uita eius, sed ipsa uita filius eiusid quod dictum est: dedit filio uitam non aliud intellegitur quam: genuit filium, qui est uita, sic etiam cum dicitor: dedit filio doctrinam, bene intellegitur: genuit filium, qui est doctrina, ut quod dictum est: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit, sic intellegatur, ac si dictum sit: "ego non 25 sum a me ipso, sed ab illo qui me misit.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem facientẽ. Ex hac gͦ regula. qua
ita loquunt᷑ sc̃ͥpͥturȩ. ut non aliũ alio
minerẽ. s tantũ ueliit ostende. quis
de quo sit. ñ nulli eum sensum conce¬
ꝑunt. tanqͣm minor filius diceret᷑. Qui¬
dam autẽ nr̃i indoctiores. & inhis mi¬
in me eruditi. dum hȩc scđm foriã
serui conant᷑ acciꝑe & eos rectus intel¬
lectus ñ sequit᷑: ꝑturbant᷑. Qd̾ nec ac¬
cidat: tenenda ẽ. hȩc regula. qua ñ¬
ẽ. minor filius s qd̾ de patre sit inti-¬
mat᷑. Quib uerbis ñ in equalitas.
ẜnatiuitas eius ostenditur
unt gͦ quedam inscĩs libris
ut dic̃e ceꝑam ita posita. ut
Ambiguum sit qͦnam referenda sunt.
utrum ad illuo qd̾ ꝓpter assumptam cre¬
atam minor ẽ. filius. an ad illud qd̾ qmͣ¬
uis equalis. tam̃ quia de patre sit incu¬
cat᷑. ẜ mͥ quidem uidet᷑. si eo mͦ ambi¬
guum ẽ. ut explicari discerniq non
possit: ex utralibet regła sine ꝑicło poᷤ¬

Expanded text:
Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita loquuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed nativitas ejus unt ergo quaedam in sanctis Libris, ut dicere coeperam, ita posita, ut ambiguum sit quonam referenda sint: utrum ad illud quod propter assumptam creaturam minor est Filius; an ad illud, quod quamvis aequalis, tamen quia de Patre sit indicatur. Et mihi quidem videtur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex utralibet regula sine periculo pos