comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niret hoc idem dicit acturũ
Quia ꝓfecto ꝑ huius inspira-¬
tionem coroborandus erata-¬
nimus discpłoꝵ. ne mundũ
qui contra se fremebat argue¬
re timerent. Exponens ergo
sententiam suam dominus
adiunxit. De pecc̃o quidem:
quia non crediderunt in me.
peccatum in credulitatis qͣsi
speciale posuit. quia sicut fi¬
des origo uirtutum: ita so¬
lidamentum est uitiorũin
increcdulitate ꝑsistere. domi¬
no t̾ribilit̃ atrestante qui di¬
cit. Qui autem nõ credit: ĩa

Expanded text:
nerit hoc idem dicit acturum, nerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non cred
Abbreviated transcription (Latin):
cognominet. Quia nimirũ
corda discipuloꝵ que recessꝰ
ip̃ius mesta reddidisset. hu¬
ius consolaretur et recrearet
aduentus. Sed et singulis
quibzq fidelium uel de pec¬
cati ꝑpetͣcione merentib uł
cõmuni scl̃i huiꝰ afflictione
laborantib. dũ spem uenie
et miscd̃ie celestis inspirat:
ꝓfecto ab angore tristicie
mentem illustrando suble-¬
uat. Quia uero sp̃c idẽ m̃e¬
ti quam replet. non solum
uim diuine caritatis infũ-¬
dit interius. uerum etiam
carnali timore depulso ad
increpandam prauitatem
maloꝵ fiduciam prestat:
recte fubditur. Et cum ue¬
nerit: ille arguet mũdum
de pecc̃o. et de iufticia. et de
iudicio. Claret nanq quod
guebat mundum idẽ sec¬
tatores mundi. de peccato
sue increcdulitatis. Arguebe
de iusticia quia uidelicet
iusticiam fidelium nollẽt
imitari. Arguebat de iudi¬
cio. uidelicet quare diabolũ
qui iam iudicatus ac dãna¬
tus erat. sequerentur.Sed
non sine causa. sp̃m cum ue¬

Expanded text:
cognominet, quia nimirum cognominet, quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Sed et singulis quibusque fidelium vel de peccati perpetratione moerentibus, vel communi hujus saeculi afflictione laborantibus, dum spem veniae et misericordiae coelestis inspirat, profecto ab angore tristitiae mentem illustrando sublevat. Quia vero Spiritus eidem menti, quam replet, non solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Claret namque quodguebat mundum, id est, sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam fidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
quia non poterat ipse int̾ra
positus dare sp̃m discipłis
hec loquitur: eũ aꝑte lega¬
tur quia post resurrectione
apparens eis insuflauit. et
dicit eis. accipite sp̃m sã¬
ctum: sed. quia ip̃o in t̾ra
posito et corporaliter conu̾¬
sante cũ eis non ualebant
illi erigere mentem ad si¬
tienda munera gr̃e celestis.
ascendente autem ip̃o ad
celos et illi omne de¬
siderium suũ illo tͣnffe-¬
rebant. iuxta hoc qd̾ alibĩ
audierunt. Ubi est thesau-¬
rus tuus. ibi et cortuu erit.
Ideoq capaces sp̃s iam fac¬
ti erant. non ultra de mor¬
te eius contristati.sed de ꝓ¬
missionis eius munere le¬
tati. luca attestante qui ait
Et fcĩ est. Dum bene cdice¬
ret illis: recessit ab eis. et
ferebatur in celum. Et ip̃i
adorantes reg̾ssi sunt in
iherłm cũ gaudio magno.
et erant semꝑ intemplo
laudantes et benedicentes
deum. Patet autẽ nec labo¬
riosa expositione indiget.
cur eundem sp̃m paracli¬
tum. id est consolatorem

Expanded text:
quia non poquia non popositus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixit eis, Accipite Spiritum sanctum, sed quia, ipso in terra posito et corporaliter conversante cum eis, non valebant ad eum erigere mentem, ad sitienda munera gratiae coelestis. ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Patet autem, nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum paracletum, id est, consolatorem
Abbreviated transcription (Latin):
myst̾ium nec dum intelligere:
nec dum poterant imitari.
Maiestatem uero ascensionis
statim ut uidere cognouer̃t.
totisq animi uotis ut sequi
mererentur optabant. Sed
quia hec locutus sum uobis:
tͥsticia impleuit cor uestrum.
sciebat dominus ipse quid
hec sua uerba in discpłoꝵ
cordibz agerent. quia uideli¬
cet tristiciam magis de ab-¬
sces su quo eos desereret:
qͣm de ascensu quo patrem
peteret: leticiam generarent
Unde benigne consolando
subiunxit. Sed ego u̾itatem
dico uobis: expeclit uõbis
ut ego uadam. Expectit ut
forma serui ur̃is subtrahatͤ
aspectib. quatinus amor
diuinitatis arctiꝰ ur̃is infiga¬
tur mentib. Expedit ut no¬
tam uobis formam celo in¬
feram. quatinus maiore per
hoc desiderio. illuc suspire¬
tis. sicq suspensis ad celes¬
tia cordibus ur̃is: ad acci¬
piencla iam sc̃i sp̃s dona ca¬
paces fiatis. Si enim non a¬
biero:paraclitus non ueni¬
et ad uos. Si autem abiero:
mittam eum ad uos. Nõ

Expanded text:
mysterium necdum intelligere, mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non
Abbreviated transcription (Latin):
illi erant illustrandi patefe¬
cit. quatinꝰ instante hora
passionis eiusd̾e. minus ꝓ il¬
lius morte dolerent.quem
post mortem ad celos suble¬
uandũ non dubitarent. mi¬
nus de sua desolatione trepi¬
darent: qui abeunte uadelicet
domino sp̃s sc̃i gr̃a cõsolandos
se ẽẽ sꝑarent. Uado inquit
ad eum qui misit me: et
nemo ex uobis interrogat me:
Quo uadis. Ac siaꝑte dicat.
Reuertor ascendendo ad eũ
qui me incarnari constituit.
et tanta tamqz manifesta erit
eiusdem ascensionis claritaͤ.
ut nemini ur̃m opꝰ sit int̾ro¬
gare quo uadam. uidentib
cunctis quia ad celos ꝑgam.
bene autem cũ deascensione
sua dixisset. uado ad eum qui
me misit: addidit. Et nemo
ex uobis int̾rogat me. Quo
uadis. Suꝑiꝰ nanq cũ cle sua
passione ꝓtestaretur dicens.
quo ego uado uos non potes-¬
tis uenire. int̾rogauit eum
petrus. etait Dñe: quo uadis:
Responsum q est ei. Quo ego
uado non potes me modo seqͥ.
sequeris autem post ea. Quia
nimirum passionis mortisq

Expanded text:
strandi, patefecit, quatenus instante hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abeunte licet Domino, Spiritus sancti gratia consolandos esse sperarent. Vado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opus sit interrogare quo vadam, videntibus cunctis quia ad coelos pergam. Bene autem cum de ascensione sua dixisset: Vado ad eum qui me misit, addidit: Et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Superius namque cum de sua passione protestaretur, dicens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortisque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam exhibuit:sed
de se dubitantib cognitio¬
nis sue speciem abscondit.
uerba quidem contulit.
duriciam intellectus incre¬
pauit. scripture sacre mys¬
teria que de ipso erant aꝑ¬
uit. et tamen quia adhuc
in eorum cordib peregrinꝰ
erat a fide: ire se longrus fĩ¬
xit. fingere nãq cõponere
dicimus. Unde et composito¬
res luti. figulos uocamus.
Nichil ergo simplex u̾itas ꝑ
duplicitatem fecit. secd talẽ
se eis exhibuit in corpore: qͣ¬
lis apud illos eras in mente
Probandi autem erant si ii
qui eum et si nec dũ ut de¬
um diligerent: saltem ut
ꝑegrinũ amare potuissent.
Sed quia ẽe extranei a cari¬
tate non pot̾ant. hii cũ
quib u̾itas gradiebatur: eũ
ad hospicium qͣsi ꝑegrinum
uocant. Cur autem dicimꝰ¬
uocant. cum illic scͥpitum
sit. et coegerunt eum: Ex

Expanded text:
suam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit, Scripturae sacra mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen qui adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, ire se longius finxit; fingere namque componere dicimus, unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent, saltem ut egrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimuvocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemꝰ moritur in suo
pec̃co. Illis barrabas dimitti¬
tur. nõbis xp̃c occiditur. pro
sona pariter uoce cantemus.
Hec est dies. qͣm fecit domi¬
nus exultemus et lecemur
in ea. Igni tam illã rũpheã
et paradisi ianuam qͣm nul-¬
lus potuit effringere. hodie
xp̃c cũ latrone reserauit.
Hodie dixit xp̃c ad angłos.
Aꝑite michi portas iusticie.¬
et ing̾ssus in eas confitebor
domino. Que cũ semel aꝑta
est nũqmͣ credentib claudi¬
tur. Ex eo tẽpore quo passus
est dominus usq ad presentẽ
diem. hec porta clausa est. et
reserata. Clausa est pectorib
et incredulis. reserata est iustiᷤ
et martires intͣuerunt. ꝑ hanc
cotidie de toto mundo iustoꝵ
anime ingrediuntur. Due
enim sunt porte. porta para¬
disi. et porta eccł̃ie. ꝑ portam ec¬
clesie. intͣmus in portam pa-¬
radisi. Ita ergo debemus uiue¬
re ne eiciamur de domo illa.
et eiecti foras a bestiis deuorem᷑.
stans in paradisi ianua loqui¬

Expanded text:
blasphemus mblasphemus mpeccato. Illis Barabbas latro dimittitur; nobis Christus occiditur. Pro sona pariter voce cantemus: Haec est dies quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea . Ignita romphaea et paradisi januam, quam nullus potuit effringere, hodie Christus cum latrone reseravit. Hodie dixit Christus ad Angelos: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino; quae cum semel aperta est, nunquam credentibus clauditur. Ex eo tempore quo passus est Dominus usque ad praesentem diem, haec porta et clausa est et reserata: clausa est peccatoribus et incredulis, reserata est justis et martyres intraverunt, per hanc quotidie de toto mundo justorum animae ingrediuntur. Duae enim sunt portae, porta paradisi, et porta Ecclesiae: per portam Ecclesiae intramus in portam paradisi. Ita ergo debemus vivere, ne ejiciamur de domo illa, et ejecti foras a bestiis devoremur: stans in paradisi janua loqui
Abbreviated transcription (Latin):
exquoquamꝰ peccatoꝵ. De qͦ
igne dominus ait. Ignem ue¬
ni mittere in t̾ram et quem
uolo ut arcleat. Desiderat do
caritas dei. Illi ꝑdiem sabba¬
ti non ambulant initinere
ꝑdiderunt enim eum qui
dixit: Ego sum uia. nos aũt
dicimus. Beati immaculati
in uia. qui ambulant in lege
domini. Et it̾um. uiam ueri¬
tatis elegi. Et uiam iustifica¬
tionum tuaꝵ doce me. Illi de
spinis dominum coronauer̃t.
nos aũt si fuerimus lapides
preciosi nr̃m dominum coro¬
nabimus. Capud imꝑatoꝵ
scl̃i istius ornant diademata
nos ideo in capite nr̃i regis
imponimur. ut ornemur a
capite. Illi non receperunt
xp̃m. et suscepturi funt an¬
tixp̃m. nos recepimus hu¬
milem filium dei. ut habe¬
amus post ea triumphantẽ
Et ad extremum ñr hircus
ante domini immolatur al
tare. illoꝵ hircus antixp̃s cõ¬
sputꝰ et maledictus ꝓicitur
in solitudinem. łe.iiii.¬
nt̃ latro cũ domino in¬
gressus est. inparadisũ.
illoꝵ latro homicida atos

Expanded text:
excoquamus peccatorum; de quo excoquamus peccatorum; de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut ardeat ? Desiderat Domcharitas Dei. Illi per diem sabbati non ambulant in itinere; perdiderunt enim eum qui dixit, Ego sum via : nos autem dicimus, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini; et iterum, Viam veritatis elegi; et, Viam justificationum tuarum doce me . Illi de spinis Dominum coronaverunt: nos autem si fuerimus lapides pretiosi, nostrum Dominum coronamus. Caput imperatorum saeculi istius ornant diademata: nos ideo in capite nostri regis imponimur, ut ornemur a capite. Illi non receperunt Christum, et suscepturi sunt antichristum: nos recepimus humilem Filium Dei, ut habeamus postea triumphantem. Et ad extremum, noster hircus ante Dominum immolatur in altari: illorum hircus antichristus consputus et maledictus projicitur in solitudinem. Noster latro cum Domino ingressus est paradisum: illorum latro homicida atque
Abbreviated transcription (Latin):
em nouam dico. sed que
inscripturarum uocib
compbatur. Hec dies et una
de septem: et extia septem est.
Hec dies que appellatur oc¬
taua. Unde et in quibdam
psalmorum titulis suꝑ scͥbit᷑
pro octaua. Hec est in qua si¬
nagoga finitur. et ecclia nas¬
citur. Hec est in cuius nume¬
ro. octo anime seruatest̃ ĩ ar¬
cha noe. Et quid me necesse
est. infinita replicare: Dies
me deficiet. si uoluero om̃e
diei istius exponere sacram̃
uniuersa sabbati gr̃a etan¬
tiqua illa festiintas ppłi iu¬
deorum diei istiꝰ sollennita¬
te mutata est. Illi in sabbato
non faciebant opus seruile
nos in die dominica. hoc est
in die resurrectionis opus
serule non facimus. quia
peccatis et uiciis non serm¬
mus. Qui enim facit pecc̃m:
seruus est pecti. Illi de domib
suis non egrediebantur. et
nos de domo xp̃i non egredia-¬
mur. simus enim inecclia.
lli non accendebant. lc.iii.
ignem die sabbati. nos econ¬
trario accendamus in nobis
ignem sp̃c sc̃i. et omne uicũ

Expanded text:
em novam dico, sed quae Scripturarum vocibus comprobatur. Haec dies et una de septem, et extra septem est: haec est dies quae appellatur octava; unde et in quibusdam Psalmorum titulis superscribitur, Pro octava . Haec est dies in qua Synagoga finitur, et Ecclesia nascitur: haec in cujus numero octo animae servatae sunt in arca Noe. Et quid mihi necesse est infinita replicare? Dies me deficiet, si voluero omne diei istius exponere sacramenuniversa sabbati gratia et antiqua illa festivitas populi Judaeorum diei istius solemnitate mutata est. Illi in sabbato non faciebant opus servile: nos in die dominica, hoc est in die resurrectionis, opus servile non facimus; quia peccatis et vitiis non servimus: Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Illi de domibus suis non egrediebantur: et nos de domo Christi non egrediamur; sumus enim in Ecclesia. Illi non accendebant ignem in die sabbati: nos e contrario accendamus in nobis ignem Spiritus sancti, et omne vitium
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m in humanis ac̾tib
diuina gessisse myft̾i¬
a et in reb uisibilib inuisi¬
bilia exercuisse negotia: lec¬
tio hodierna monstraiit.
Ascendit inqͥt in nauiculã
et tͥnffretaiit et uenit in
ciuitatem suam. Nonne
ip̃e est qui fugatis fluctib
maris ꝓfunda nudauit.
ut israheliticus ppłs inter
stupentes undas sicco nes¬
tigio uelut montiũ cõca
ud transiret: Nunne hic
est qui petri pedib mari¬
nes uertices inclinaint.
it it liquidum humanis
glib solidũ preberet obse¬
quium: Et quid est qd̃ ip̃e
sibi maris sic denegat serm¬
tutem. are breuissimi lacitͣn¬
situm sub mercede nautica
tͣnffretaret. Ascendit inqͥt ĩ
nauiculã. tͣnffretauit. Et qͥd
nobis conferre remedia sam¬
tatis. Quia medicꝰ qͥ non fert
infirmitates: curare nescit.
Et qͥ non fuerit cũ infirmo
infirmatus: in firmo non
potest conferre sanitatem.
Xp̃s ergo siĩ suis mansisset
uircutib: cõmune cũ ho¬
minib nichil haberet. Et
nisi implesset caris ordi¬

Expanded text:
m in humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et quid nobis conferre medicamenta sanitatis, quia medicus qui non fert infirmitates, curare nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nihil haberet; et nisi implesset carnis ordi
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ocłos adhuc lã¬
tebat humanos. Uirtutib
emm et signis comparaba¬
tur ꝓpħ̾is qui ꝑ ip̃m fecerant
et ip̃i uitutes. Percis autem
dare ueniam quia penes homi¬
nem ñ est. et est singulare d̾i¬
tatis insigne. deũ ẽe illum
pectorib inserebat humanis.
ꝓbat hoc pharisaicus liuor.Nã
cũ dixisset remittuntur tĩbi
pec̾ca responderunt pharises
Hic blasphemat. Quis enim
potest pecc̃a dimittere. nͥ solus
deus. p̾harisee qui sciendo
nescis. confitendo negas. cũ
testaris impugnans: sideus
est qui remittit pecca. curtͥ
Ecce inqͥt agms dei. qui tol¬
lit pec̃ca mundi. Ut autem
possis maiora capere eius di¬
uinitatis. insignia: audi eũ
pectoris tui penetͣsse secreca.
Aspice eum ad cogitationũ
tuaꝵ latebras peruenisse. in¬
tellige eum pectoris tui mi
dasie consilia. Et cũ udisset

Expanded text:
hominem oculis adhuc lahominem oculis adhuc latebat humanis; virtutibus enim et signis comparabatur prophetis, qui per ipsum fecerant et ipsi virtutes: peccatis autem dare veniam, quia penes hominem non est, et est singulare deitatis insigne, Deum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc Pharisaicus livor: nam cum dixisset: Remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat, quis enim potest peccata remittere nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris, impugnas: si Deus est qui remittit peccata, cur Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere ejus divinitatis insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum; aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse; intellige eum cordis tui tacita nudare consilia. Et cum vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tis.: ut fidei aliene suffra¬
gio paralitici anima ani
curaretur qͣ. corpus. Respi¬
ciens inqͥt fidem illorum.
luntates. ñ expectare igno¬
rantiũ fidem. ñ infirmi
stulta desideria ꝑserucari.
sed ad alt̾ius fidem subue¬
nire: Et reuera fr̃s. quando
medicus languentium que
rit aut respicit uoluntate.
cũ semꝑ contraria desideret
et requirat intirmus: Hĩ
est qd̃ nunc ferrum ñc igñe
nunc amara pocula inge¬
rit et apponit inuitis. ut cu¬
ram sani sentiant. ꝙͣ senti¬
re non poterant egrotantes.
Et si homo iniurias despicit.
maledicta contẽpnit. ut
sauciatis menbris sponte ui¬
tam conferat et salutem. ꝙͣ¬
tomagis xp̃s medicus bom¬
tate diuina.morbis saucios
peccatoꝵ et frenesi criminũ
laborantes. ad salutem etiã
luceret nobis quẽad modĩ
despicit uoluntates: et ad
salutaria nos remedia ꝑe¬
trahit et ꝑurget inuitos. Fi
l mãt. remittuntur tibi pec¬
cte tua. Hec dicens deum
se uolebat intelligi. qui ꝑ

Expanded text:
picit, ut fidei alienae suffrapicit, ut fidei alienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum. luntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam luceret nobis quemadmodum Cdespicit voluntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, et perurget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃snaui sed nauis indiget
xp̃o quia sine celeste ꝓ rgu¬
bernatore nauis eccłie ꝑmũ
tum non ualet ꝑuenire. Hec
diximus fĩs quantũ intelli̾¬
gentiam sp̃ualem uerũ ĩp̃iꝰ
hystorie ordinem ꝓsequamͦ.
tranffretauit et uenit in ci¬
uitatem suam. Creator re¬
rum. orbis dñs.post ea quã
in carne. cepit habere huma¬
nam patriam cepit ciuitatiᷤ
nudaice ẽẽ ciuis parentes ha¬
ip̃e parens. ut inuitaret a¬
mor. attraheret caritas. uini¬
ciret affectio. suaderet huma¬
nitas quos fugarat dñatio.
metus disꝑserat. et fecerat iuᷤ
potestatis extorres. Uenit in
ciuitatem suam. et obtuler̃t
fide fili. dimitiunt᷑ tibi per-¬
cata tua. Audit ueniam
et tacet paraliticus necul¬
lam respondet gram. qura
plus corporis qͣm anime ten¬
debat ad curam. et tempo¬
rales erũnas resoluti corpo¬
ris sic deflebat: ut et̾nas pe¬
nas resolutionis anme ñ
defleret gratiorem sibi pre¬
sentem uitam iudicansqͣ.
futuram. Merito xp̃s offe

Expanded text:
get navi, sed navis indiget Christo, quia sine coelesti gubernatore navis Ecclesiae petum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem transfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum orbis Dominus, posteaquam in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis, parentes coipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, et fecerat vis potestatis exteros. Venit in civitatem suam. Et obtulerunt ide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet parallam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito ergo Chris
Abbreviated transcription (Latin):
extum lectionis euͣnge
ad loquencdum largius ua¬
care. Sed querenclum prns
est an hec apud math̾m ip̃a
sit lectio. que apud lucam
subappellatione cene describi¬
tur. Et quidem sunt ñ nulla
que sibi dissona ẽẽ iuideant᷑.
quia hic prandium illic ce¬
na memoratur. Hic quri ad
nuptias ñ dignis uefub in¬
traint repulsus est illic nul¬
lus qui intrasse dr. repulsus
ẽẽ phibetur. Qua ex re ra¬
te colligitur. qd̾ et hic ꝑ mip¬
tias presens eccłia. et illicꝑ
cenam et̾num et ultimũ
cõuiuum designatur. Ca
et hanc non nulli exituri in¬
trant: et ad illud quis quis
semel intrauerit: ulterius
non exibit. At siqͥs forte con¬
cendat hanc eandem ẽẽ lec-¬
tionem. ego melius puto sal¬
ua fide alieno intellectuni ce¬
dere: quam contentionib
deseruire. Qm̃ et intelligi
congrue forsitan potest. qr
deproiecto illo qͥcum nup¬
uali ueste ñ uenerat. qd̾ lu¬
cas tacuit: matheus dixit.
Qd̃ uero ꝑ illũ cena. ꝑ hune
aut̃ẽ prandiũ dicitur: neqͣ¬

Expanded text:
extum lectionis evangelad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, neq
Abbreviated transcription (Latin):
abitur. et qui sehumiliat ex¬
altabitur. Uallis et enim ĩ
pleta crescit. mons autem
et collis humiliatus decrescit.
Quia nimirũ in fide mediã¬
toris dei et hominum homi¬
nis xp̃i iħ̃u et gentilitas ple-¬
nitudinem gr̃e accepit: et iu¬
dea ꝑerrorem ꝑfidie hoc un-¬
de tumebat ꝑdidit. Omnis¬
ergo uallis implebitur: qr
corla humiltum sacre doc¬
trine eloquio uirtutũ gr̃a re-¬
plebuntur uxta hoc qd sc̃ͥp¬
tum est. Qui emittit fontes
inconuallib. Et uncle rursi
dicitur. Con ualles habundla¬
bunt frumento. Amontib
nanq aqua dilabitur aina
lupbas mentes ueritatis dis¬
trina deserit. Sed fontes in
conuallib surgunt: qui
mentes humilium uerbu
predicationis accipiunt. an
uidemus. iam conualles b¬
mento habuncdare consyr-¬
cimus. Quia illorum ora pa¬
bulo ueritatis ĩpleta sunt
qui mites ac simplices. lur
mundo despicabiles ẽẽ usie

Expanded text:
abitur, et omnis qui se humiliat exabitur, et omnis qui se humiliat exaltabipleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit. Quia nimirum in fide mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae, hoc unde tumebat perdidit. mplebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse
Abbreviated transcription (Latin):
ysaie ꝓpħ̾e. Uox clamantis in
deserto parate uiam domini.
rectas facite semitas eius. Idẽ
uero ioh̾es baptista reqͥsitꝰ qͥs
esset: respondit. Ego uox cla¬
mantis in deserto. Qui sicut
ante a nobis dictum est: ideo
uox aꝓpħa uocatus est quia
uerbum preibat. Quid autẽ
clamaret aꝑitur. cũ subditur.
parate uiam domini rectas
facite semitas eius. Om̃is qui
fidem rectam et bona oꝑa pre¬
dicat. quid aliud quam ne¬
nienti domino ad corda audi¬
enciũ uiã parat: ut hec uis
gr̃e penetret ut lumen u̾ita¬
tatis illustret. et ut rectas deo
semitas faciat. dum mũdas
in animo cogitationes per
sermonem bone predicatio¬
nis format: Omnis uallis
implebitur. et omnis mons
et collis humiliabitur. Quid
hoc loco uallium nomine nͥ
humiles. quid montiũ et col¬
lium nisi suꝑbi homines de¬
signantur: In aduentu igit᷑
redemptoris uales implece.
monteᷤ uero et colles humilia¬
ti sunt. quia uixͣ eius uocẽ
omnis qui se exaltat humili¬

Expanded text:
etae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, montes vero 1518 et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humili
Abbreviated transcription (Latin):
et iohes qui xp̃c ẽẽ credebatur
ꝓpha ẽẽ innotuit: impletũ
est qd̵ de xp̃o siuis precursor
p̾cdixit. Illum oportet crescere.
me autem minui. In estima¬
et ioh̾es decreuit. qͥa cessauit
dici qd̃ non erat. Igit᷑ qm̃ et
idem iohes ideo inscĩtate ꝑ¬
stitit. quia in cordis humili¬
tate ꝑdurauit: et multi ic

Expanded text:
et Joannes qui Christus esse credebatur propheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimaet Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi i
Abbreviated transcription (Latin):
quib dara dedit. secl tamen
baptismum suũ in remissi¬
onem peccatorũ dare non po¬
tuit. Remissio et enim pecca¬
torum. in solo nobis baptis¬
mo xp̃i tribuitur. Notandum
quoq qd̃ dicitur. predicans
baptismũ penitentie in re-¬
misionem peccatoꝵ. Qm̃ bap¬
tismum qd̾ petcata solueret
quia dare non poterat: pre¬
dicabat. Ut sicut incarnatũ
uerbum patris p̾currebat u̾¬
bo predicationis: ita baptis-¬
mum penitentie quo pecc̃a
soluuntur. precurreret suo
baptismate quo pecc̃a solui
non possunt. Et quia eius ser

Expanded text:
quibusdam dedit, sed tamen baptismum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat. Ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis: ita baptismum poenitentiae quo peccata solvuntur praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt. Sicut scr
Abbreviated transcription (Latin):
minui. Ecce cũ promira oꝑ¬
atione uirtutum talis eẽt.
ut xp̃c ẽẽ crederetur: non
solũ xp̃m se nõ ẽẽ respondit.
sed etiam corrigiam calcia¬
menti eiꝰ soluera. id est in¬
carnationis eius inyst̾ium
ꝑscrutari se ñ dignũ ẽẽ ꝑhi¬
buit. Eius ẽẽ sp̃osam eccłiã
credebant: qui hunc xp̃m
Ac si diceret. Ego non sum
sponsus. secl amnicus sponsi sũ.
Nec ꝓpter uocem suam. sed
ꝓpter uocẽ sponsi se gaudere
ipse ueritazis uocem aucdie¬
bat intus. ut loqueretur fo¬
ris. Quod bene gaudium ĩ¬
pletum dicit: quia qͥsqͥs de
sua uoce gaudet: plenũ gau¬
dium non habet. Aquo sub¬
ditur. Illum oportet crescere
me autẽ minui. Qua in re q̃¬
blicanis comedentẽ. int̾ pec¬
catores ambulantem intu

Expanded text:
us. Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum se non esse respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari, se non dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re qu cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intue
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebat qui et ex idea
quosdam et multos exgẽ¬
tib reclempturus erat: per
regem gentium et principã
iudeorũ predicationis eius
tẽpora desigñatus. Quia aĩ
gentilitas colligenda ent
et iudea ꝓ culpa ꝑfidie all¬
genda. ip̃a quoq descripts
t̾ren principatus ostendss
Qm̃ et in romana re pull¬
ca unus p̾fuisse describius
et iudee regno per qͣrtam
ꝑtem plurii principabar
Uoce enim nnñ redempiul
dicitur. Omne regnum in
seip̃m diuisum desolabitur.
liquet ergo quod ad fitiem
regni. indealꝑuenerat: q̃ tot
regib diuisa seruiebat. Apte
quoq non solum quib regib.
sed quib etiam sacerdotib
actum sit demonstratur. Yt
quia illum ioh̾es baptista p̃¬

Expanded text:
veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum, praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ccaui. Simul etiam. ut ille qui
homini dimittebat intellige¬
retur deus. Intuenddum saneꝙͣ¬
ti ꝓpria cuiusq fides apud deu̾
ualeat: ubi t̾ati ualuit aliena.
ut totus homo repente id est.
exterius interiusq iam saluatꝰ
exurgeret. aliorinq meritis
aliꝰ relaxaretur. Et ceperunt co¬
gitare sc̃be et pharisei dicentes.
Quis est hic qui loquitur blas

Expanded text:
ccavi, simul etiam ut ille qui ccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturatũ mysteriis. ad noticiã
xp̃i ꝑuenitur. hoc est ad enis hu¬
militatem fidei pietate descen¬
ditur. Et bene domꝰ iħu teguilis
cũtecta describitur. quia sub cõ¬
tentibili litterarum uelamine
si assit qui reseret doctor: diui¬
na spualis gr̃e iurtꝰ inuenitur
Qd̾ aũt cũ ecto deponitur. sig¬
nificat ab homine in ista carꝰ¬
ne adhuc constituto xp̃m deb̾e
cognosci. Quorum fidem ut
iidit: dixit. Nomo remuitcũttur
tibi pec̾ca tua. Hominẽ dñs
a paralysi curaturꝰ: primo pec¬
catorũ uincula dissoluit. ut
ostenderet eum obnex̾ culpa¬
rum. artuũ dissolutione dãp¬
nari nec nisi his relaxatis. m¬
brorũ posse tccuperatione sana¬
ri. Sic et illi paralitico qui iu¬
xta ꝓbaticam piscinam diua
sanato a dño dr. Ecce sanus fac¬
tus es.iam noli peccare. ne dete¬
rius tibi aliquid cõtingat. Et
bene his cui pec̾ca dimittebant᷑
homo uocatur. quia hoc ip̃o qd̃
homo erat ñ posset dicere. non pe¬

Expanded text:
Scripturarum mysteriis ad notitiam Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non pe
Abbreviated transcription (Latin):
pantiam. et iusticiam appellãt
Et ñ inuenientes qua parte il¬
lum inferrent p̃turba: ascen¬
derunt suꝑtectũ ꝑtegulas. Ue¬
siderant paraliticũ xp̃o offerre
sod: ba int̾posita ab om̃i parte
se cluduntur. Quia sepe anima
post infimi torporis desidiam
ad deum resipiscens suꝑneq
gr̃e remedio cupiens in nouari.
prisce cõsuetucinis obstaculo
retardatur. Sepe int ip̃as orati¬
onis secrete dulcedines. et qua¬
si suaue cũ dño colloquium t᷑¬
ba cogitationum int̾ueniens
aciem mentis ne xp̃c uideat᷑
int̾ eludit. Et qͥd int̾ hec agen¬
dum: Non utiq ininsimis ex¬
terius qua tbe tumultuantur
remanendũ. sed tectũ domus¬
in qua xp̃c docet ascendendum.
id est sacre scripture sullimitas
est appetenda. lexq dm̃ cũ psal¬
mista die noctuq meditanda.
In quo em̃i corrigit iunior uiã
suam: incustodiendo inqͥt ser¬
mones tuos. Et su miserunt il¬
lum cũ lecto in mediũ anteiħm.
Patefacto tecto eger ante ih̾m̃
submittitur: quia reserandis

Expanded text:
pellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domusin qua Christus docet ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Ex uob̾ intelligite qͥd pa¬
raliticus cõseqͣtur. Quid est a¬
cilius dicere. dimittũtur tibi
pec̃ca. an dicere surge et am¬
bula: Utrũ sint paralitico
pec̃ta dimis .a: solꝰ noueratil
dimittebae. Surge autem et
ambula. tam ille qui surge¬
bat qͣmhii qui surgentem ui¬
debant approbare poterant. fit
igitur carnaler signum ut
ꝓbetur sp̃uale. Ut aũt sciatis
quia filius hominis potestatẽ
habet in t̾ra dimittere pecĩa.
Si et deus est. iuxta memora¬
tum ysaie testimonium qui
delet iniquitates nr̃as. et filiꝰ
hominis potestatem habet in
terra dimittendi pecca: ergo
idem. ip̃e et deus et filius homi-¬
nis est. Ut et homo xp̃c ꝑdiui
tico. Tibi dico. surge tolle lectũ
tuũ. et uade in domũ tuam.
Sp̃ualit̾ de lecto surgere ẽ ani¬
mam se acarnalib desideriis
ubi egra quiescebat abstrahe¬
re. Lectum uero tollere est ĩpã
quoq carnem ꝑcontinentie
frena correptam. spe celestirũ

Expanded text:
ttere: ex vobis intelligite quid pattere: ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filius hominis est, ut et homo Christus petico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus deubi aegra quiescebat, extrahere. Lectum vero tollere, est ipsam quoque carnem per continentiae frena correctam, spe coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dimittit: quib dimitte¬
di tribuit potestatem. Et ideo xp̃c
uere deus ẽẽ ꝓbatur: qͥa dimit.¬
tere pec̾ca quasi deus potest. Ue¬
rum deo testimoniũ reddunt.
sed ꝑsonam xp̃i negando fallũ¬
tur. Errant itaq iudei qui
cũ xp̃m et deum ẽẽ. et pec̾ca di¬
mittere posse credant: ih̾m ta¬
men xp̃m ẽẽ non credunt. Sed
multo dem̃tius errant arriant
qui cũ ih̃m et xp̃m esse et pec̃ca
posse dimittere. eungelicis uer¬
bis deuicti negare non aude¬
ar ichilominus tamen d̾m
neAñtiment. At ip̃e ꝑfidos
saluare desiderans. et occultoꝵ
cognitione et uirtute operũ de¬
um se ẽẽ manifestat. Respon¬
dens eñ dix̃ ad illos. Qud cogi¬
tatis in cordib ut̃is. Eidem nã¬
ꝙ deo qui dic̃ ego sũ egosũ in
qui deleo iniquitates tuas.
pientissimꝰ ad orator ait. Eut
nim solus nosti corda om̃iun
filiorũ hominũ. Eadem ergo
inqͥt maiestate et potena q̃
cogitationes ur̃as intueor: pos¬
sum et hominib delicta dimi¬

Expanded text:
quoque dimittit, quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui Christum et Deum esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius errant Ariani, qui cum Jesum et Christum esse, et peccata posse dimittere Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui dsapientissimus adorator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum. Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimi
Abbreviated transcription (Latin):
et querebant eñ inferre etꝑ
nere ante eũ.Ciratio paralĩ¬
tici huiꝰ anime post diut̾nã
illecebre carnalis inertian
ad xp̃m suspirãtis indicat
saluatione. Que primo õ¬
um miniftris qui eam sulle¬
uent. et xp̃o afferant. id est lo¬
nii doctorib qui sp̃e saluati¬
onis opemq inteccessionis sug¬
gerant indiget. Qui bene mr¬
co narr̃ate .iiiiᵒ. fuisse reppẽti¬
głii libris om̃is predicantiũ
uirtꝰ om̃is sermo firmatur.
seu quia quattuor sunt uirtu¬
tes quibz ad ꝓmerendam sos¬
pitatem fiducia mentis erigi¬
tur. Dequib in eterne sapientie
laude dicitur. Sobrietatem eñi
et sapientiam docet et iusticiã
et uirtutem quib utilius ni¬
chil est. in uita hominib. Qs̃

Expanded text:
t quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperigelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominib
Abbreviated transcription (Latin):
iedens docuerit qn scrib̾ ⁊
phariseis cõsi dentib paraliti¬
cum curauit lucas breuiandi
gr̃a p̃teriit: se matheus et mͣr¬
cus qui narr̾at. q̃stione facere
uident᷑. Qm̃ quidem matheus
in ciuitate sua. martꝰ in caphar¬
naum hoc eũfecise testantur.
Que difficilius solueretur:
si matheus etiam nagarech no¬
minaret. Nunc uero uel ipsa
galilea in qua erat nazareth
intelligenda est dicta ciuitaᷤᷤ
xp̃i. ad distinctione uidelicet re¬
gionis transmarine geraf e¬
norum de qͣ tr̃astretando sicut
mathoris scͥbit uenerat galile¬
am. uel certe ip̃a capharnaũ
ciuitas xp̃i est dicta. ꝙ̃ non na¬
scendo sed untutib illustran¬
do suã ip̃e fecerat. Et ecce uiri¬

Expanded text:
edens docuerit, quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi causa praeterit; sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur, quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testatur . Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea, in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerazenorum: de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Neq enim cũ ip̃is non
erat: quib presens corpora¬
liter apparebat. Sed tamen
iam se ẽe cũ illis denegat: a
quorum mortali corpore car¬
nis ĩmortalitate distabat. ¶d̃
illic cũ ip̃is positus fatetur. ñ
se ẽe cũ ip̃is: hoc quoq hic si¬
tu corporis inclicat. cũ ad huc
nauigantib. ẽẽ se iam in li-¬
tore demonstrat.

Expanded text:
cum . Neque enim cum ipsis non cum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueri etiam potest. cur
discipulis in mari labo¬
rantib post resurrectionem
suam dominus in lictore ste¬
tit: qui ante resurrectionem
suam coram discipłis sins in
fluctib maris ambulauit. Cmꝰ
rei iacio festine cognoscitur.
si ip̃a que tunc in erat causa
pensetur. Quid et enim ma-¬
re nisi p̾sens scł̃m signat. qd̾
se causarum tumultib. et un¬
dis uite corruycibilis illidit:
Quid ꝑsoliditatem littoris. nͥ
illa ꝑpetuitas quietis et̾ne fi¬
guratur: Quia igitur cbisci¬
puli adhuc fluctib mortał
uite merant: in maci labo¬
rabant. Quia autẽ redemp¬
tor ñr iam corruptionem car¬
nis excesserat post resurrectio¬
nem suam in littore stabat.
Ac si ip̃m resurrectionis sue
myst̾ium reb discipłis loq̃¬
retur dicens. Iam uobis in
mari ñ appareo: quia uobis¬
cum in ꝑturbat nis fluctib
ñ sum. Hinc est eñi quod in
alio loco post resurrectionẽ
suam eisdem disciplis dicit.
Hec sunt u̾ba que locutus sũ
ad uos: cũ adhuc ẽẽm uobis¬

Expanded text:
eri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobis