comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missi peticio non solum hrd
set et fice iussori competite In¬
ter ẽ eñi eiꝰ solui micħ pociꝰ
quam ip̃m ꝯuentum man¬
datiaccione intentere nec
inter ẽ soluendo sit nec ne
cum ualet: Et ait creditoris a¬
quidem nicħ int̾ẽẽ uerumd¬
bitorem hre extestõ accioe.

Expanded text:
petitio non solum heredi, sed et fideiussori competit: interest enim eius solui mihi, quam ipsum conuentum mandati actionem intendere: nec interest, soluendo sit nec ne.tum ualeret. et ait creditoris quidem nihil interesse, uerum debitorem habere ex testamento actionem:
Abbreviated transcription (Latin):
i res obligata ꝑfitei ꝯmis¬
sum fuerit relictas siꝗdem
scit eam testator obligatã
ab hrde luenda ẽ nsi anĩo
alio fuerit sinesciat. afidei¬
ꝯmissario. nisi .s. hanc uel
aliam rem relictum fuiss.¬

Expanded text:
i res obligata per fideicommissum fuerit relicta, si quidem scit eam testator obligatam, ab herede luenda est, nisi si animo alio fuerit: si nesciat, a fideicommissario nisi si uel hanc uel aliam rem relicturus fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
tamento nontenebitur.
Quod si h̃rs intulit suo
ieficium ut abalio occidere.
adhoc̾ ꝓcessit. cessabit ex¬
astimatõ. ¶ Sernus lega¬
denot. andi magis legatani
gracia ascributur. hodio
scribentis ꝑro non scriptis
hñtur. ¶ Siticie legatum
relictũe si arbitratu seiin¬
upsiss uiuo cestatore seiꝰ
decessiss. ⁊ ea mipsiss legat¬
um eideberi. ¶S ⁊siẜuꝰ m¬
ors impediss manumissio¬
nez.cum tibi legatum ẽet
sieu̾ mamuimississes. nicho
minꝯteretur tibi legatu.
quia perte non stetit. quo
mimis ꝑueniat ad lib̾tatẽ
Si pars hrdum noĩata sit ꝓ¬
inlegando uiriles partes hr¬
des debẽt siu̾on oms hrdi
ems põt intestõ suo cauere
ne leges intestõ suo locu
hantͦ qr nec tp̃raut loco a¬
ut ꝯdicione finiri obliga¬
cio hrdis iegatoꝵ nõie põt.¬

Expanded text:
tamento non tenebitur: quod si heres intulit suo aleficium, ut ab alio occideretuad hoc processit, cessabit aestimatio. Seruus legadenotandi magis legatarii gratia scribuntur, odio scribentis pro non scriptis habentur. Si Titiae legatum relictum est, si arbitratu Seii nupsisset, et uiuo testatore Seius decessisset et ea nupsisset, legatum ei deberi. Sed et si serui mors impedisset manumissionem, cum tibi legatum esset, si eum manumisisses, nihilo minus debetur tibi legatum, quia per te non stetit, quo minus perueniat ad libertatem. Si pars heredum nominata sit in legando, uiriles partes heredes debent, si uero omnes, herediestamento suo cauere, ne leges in suo testamento locum habeant, quia nec tempore aut loco aut condicione finiri obligatio heredis legatorum nomine pot
Abbreviated transcription (Latin):
estimacione trãndñ. ¶Itẽ
si res aliena uł hrditaria si¬
ne culpa hrdis ꝑierit. uł no
ꝯpareat. nicħ ampliꝯ quam
cauere eumoportebit. s sicu¬
lpahrdis res perierit.: stati
dampnadꝰ ẽ Culpaau̾t qua¬
liter sit existimanda. undea

Expanded text:
aestimationem praestandam'. Item si res aliena uel hereditaria sine culpa heredis perierit uel non compareat, nihil amplius quam cauere eum oportebit: sed si culpa heredis res perit, statim damnandus est. Culpa autem qualiter sit aestimanda, uidea
Abbreviated transcription (Latin):
bus eatem res legata fitꝰ
nrtes non ꝓhrditaria por¬
cione s ꝓuirili id legatũ
getur. dubium non ẽ. ꝗn
mortuo patre ad filium
ꝑtineat legatum. nec int᷑.¬
ẽ an patri hĩs exstiterit. nͨ
ness si ẜuo post mortẽ do¬
mini relictum segatim ẽ.
es legati quam alionis hõrs
dñoexistat. Quod fit ut he¬
reditati acqnisitu legatũ.
postea prde aliquo existẽte
adeuni ptineat p̃terquãsi
smis hrs aliqiis necc̾iꝰ aut

Expanded text:
bus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro uirili id legatum getur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem domini relictum legatum est,es legati, quam aliquis heres domino exsistat, quo fit, ut hereditati adquisitum legatum postea herede aliquo exsistente ad eum pertineat: praeterquam si suus heres aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Eum qui urographũ le¬
gau̾s cebitum legare. n
solum tabulas argiip̃ito
est uendicio. Nam si cyro¬
grapha ueneunt. nome
uenisse uidetur¶o ⁊ si no¬
men legetur:teingne id
ꝙ debebitur accipiendũ ẽ.
ut acciones aduersus debi¬
toremcedantur. ¶Si idem
ẜuus ⁊ legatus ⁊ liber esse
iussus sitͦ inter dumproce¬
tere solum legatu poterit
ut puta si infraudem credi¬
toris data erit lib̾tas uł siis
auerit ex pediet hrdi ip̃m
ibatu lib̃m prare mag̾ quã
extimacione Et emestima¬
tĩem ueram prabit. Ip̃m ne¬
r sidederit ex istente ⁊dicio¬
ne nuillum senciet dampn¬
um. Iam eĩ exstimacio post¬
ea non petitur ab eo homini
liberi. ¶Siduos fundos ha¬
rens cestator alteris mic hi
usum .f. alteru ticio leget
aditu michi legatarius
non debebit. S hr̃s cogetur
redimere aditum ⁊ prare.

Expanded text:
 Eum, qui chirographum legat, debitum legare, non solum tabulas argumento est uenditio: nam cum chirographa ueneunt, nomen uenisse uidetur. Sed et si nomen legetur, benigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones aduersus debitorem cedantur. Si idem seruus et legatus et liber esse iussus sit, interdum procedere solum legatum poterit, ut puta si in fraudem creditoris data erit libertas: uel siauerit, expediet heredi ipsum statuliberum praestare magis quam aestimationem. etenim aestimationem ueram praestabit: ipsum uero si dederit, exsistente condicione nullum sentiet damnum: iam enim aestimatio postea non petitur ab eo hominis liberi. Si duos fundos habens testator alterius mihi usum fructum, alterum Titio leget, aditum mihi legatarius non debebit: sed heres cogitur redimere aditum et praest
Abbreviated transcription (Latin):
deterior sit legatarii
ꝯdicio. ¶ Cum bonorũ
parte legatadubium
sit. utrum rerum par
rua rerumpartes eẽ le¬
gatas existimauerunt.
S oportet hrdi succur¬
riut ipeeligat. sine re¬

Expanded text:
deterior fit legatarii condicio. Cum bonorum parte legata dubium sit, utrum rerum partrua rerum partes esse legatas existimauerunt. sed oportet heredi succurri, ut ipse eligat, siue re
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur res repudiata fuis¬
se prois. ¶ Si pocula quis le¬
item si lana legetur.⁊ ex eai¬
pra scriptis ꝯsistere ⁊ tere
riꝙ exstat. Quam sña pu¬
to ueram. si modo ñmuta¬
uerit testator uolimtate.
set et si lancez leganit ⁊ ma¬
ssam fecerit. mox poculum.
debebitur poculum tominã
gate comus imposita sit de¬
u̾ebitur legatario nisi testa

Expanded text:
idetur res repudiata fuisse heredis. Si pocula quis leitem si lana legetur et pra scriptis consistere et deberi quod exstat: quam sententiam puto ueram, si modo non mutauerit testator uoluntatem. Sed et si lancem legauit et massam fecit, mox poculum, debebitur poculum, durante gatae domus imposita sit, debebitur legatario, nisi testa
Abbreviated transcription (Latin):
mimeum eẽ promittere ñ
debet. s furtis ⁊ noriis so¬
lutum eẽ ꝓmittere debeb¬
it. ou itadare debebit
ut enz hre liceat Sanitas
aũt ẜu ad ꝓprietate eius
nichil ꝑtinet. Set obidꝙf̾
urtu fecit ẜuus aut noxã
nocuit enenit quominus
eum hre dño liceat. Sicut
tem transfere licebit adeũ
propria fuerit testoris et
copiameiꝰ habet brs morã
facere non tebet set eã abso¬
Gsi res alibi sit quamubi
retitur. primũ ꝗtem ꝯstat
ibi ẽẽ prandam ubi relic¬
ta est nisi alibi testator uo¬
luit. namsi alibi uoluit.
ibi pranda ẽ ubi testator
uolint. uł ubi uerisimileẽ
eum uoluisse. Et itaauł.
scribit tam in ꝓpriis ꝙ̃ ma¬
lienis legatis ¶S si alibi te¬
licta ẽ. alibi aũt ab hrte tr¬
anslata ẽ. dolo .i.euis nisi
ibi pͥstetur ubi petitur. hrs
ꝯtempnabitur toli su nõie
Ceteruz si sine dolo ibi pra¬
bitur quo transculit /S si
id petatur. ꝙ pondere num̃¬
ro mensuraꝯtinetur si ꝗ¬
demcertum corpo iegatu

Expanded text:
num eum esse promittere non debet, sed furtis et noxiis solutum esse promittere debebit, quia ita dare debet, ut eum habere liceat: sanitas autem serui ad proprietatem eius nihil pertinet: sed ob id, quod furtum fecit seruus aut noxam nocuit, euenit, quo minus eum habere domino liceat, sicutidem transferre licebit ad eumpropria fuit testatoris et copiam eius habet, heres moram facere non debet, sed easi res alibi sit quam ubi petitur, primum quidem constat ibi esse praestandam, ubi relicta est, nisi alibi testator uoluit: nam si alibi uoluit, ibi praestanda est, ubi testator uoluit uel ubi uerisimile est eum uoluisse: et ita Iulianus scripsit tam in propriis quam in alienis legatis. sed si alibi relicta est, alibi autem ab herede translata est dolo malo eius: nisi ibi praestetur ubi petitur, heres condemnabitur doli sui nomine: ceterum si sine dolo, ibi praestabitur, quo transtulit. Sed si id petatur quod pondere numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum
Abbreviated transcription (Latin):
otheca illa ibi prãbitur ubi
relictinti᷑ ẽ nisi alia mens.¬
fuerit testantis ¶Sin ueroñ
fuit certa spes ibi erit pr̃an¬
dum ubi petitur. ¶Icaq si
stichus sit legatꝯ ⁊culpa he¬
redisnapareat. debebit esti¬
macione eiꝯ prare. S sicul

Expanded text:
otheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mensfuit testantis: sin vero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur. Itaque Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem e
Abbreviated transcription (Latin):
minisse aut oportet euz qui
dampnatus hoc solum fu¬
ndum uendere ñgratis dãp¬
nari hoc facere. setͦ hoc solu
uendat nero precio. Quodsi
certo pcio sit dampnatꝯ fa¬
cete necesse habebit tanti u¬
endere. quanti damppiatꝯ ẽ
actum acquiret. ¶ Sibrdl¬
uerit. noͣn. igente cãm. uł
ansorie agentez nichil hoc
nocebit legritaris. Quid gͦ

Expanded text:
minisse autem oportet eum, qui damnatur hoc solum 'fundum uendere', non gratis damnari hoc facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio. Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatus est.ictum adquiret. Si herediuerit non agentem causam uel lusorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis. quid erg
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qui rescripser̃t hoĩe
iegato ac torem ñ posse eli¬
gi ͤ. ¶ Sidecerto fundo sensit᷑
testator nec appareat dequo
cogitauit. electõ hrdis erit

Expanded text:
tur, qui rescripserunt homine legato actorem non posse eligi. Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit
Abbreviated transcription (Latin):
ri sibi poterit.⁊ ꝓficiet legatũ
adlibacione uinculi pigno
⁊ apud patre peculiu remã¬
sit ꝯstitit legatum. sum em̃
filius iure suo non utitur. re
quis rem sibilegatã ignor¬
ans ad huc legauerit. post¬
ea cognouerit. ⁊ nolinit.ad se
ꝑtinere legatũ ualebit. qrͣ¬

Expanded text:
ri sibi poterit et proficiet legatum ad liberationem uinculi pigno apud patrem peculium remansit, constitit legatum: cum enim filius iure suo non utitur, retquis rem, sibi legatam ignorans adhuc, legauerit, postea cognouerit et uoluerit ad se pertinere, legatum ualebit, q
Abbreviated transcription (Latin):
quasi neclegatum quide
sit. ⁊ ideo dicimus nec ꝯfus¬
as ẜuitutes si forte prediu
p̃dio meo debuerit ẜintu¬
tes. s et integra furti accio
manebit. Si ẜis legatus
sit eicuins nõie furtiag̾e

Expanded text:
quasi nec legatum quidem sit: et ideo dicimus nec confusas seruitutes, si forte praedium dio meo debuerit seruitutes, et integra furti actio manebit, si seruus legatus sit ei, cuius nomine furti age
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur. puto tp̃s. ĩmi
abima trima die pracionis
exdie completi .xiiii. anni
stimcecede nisi euidens illa
mens ꝓbaretur. testatoris
aliud senciẽtis. ¶ Sititõ .x. q̃
ego debeo legauero. et rog¬
uero cadem ceditori pr̃are.fi¬
dei comissu quide incredi¬
toris ꝑsona non ualet quia
nichil euls inter ẽ b̃ro uero

Expanded text:
inueniatur, puto tempus annua bima trima die praestationis ex die completi quarti decimi anni statim cedere, nisi euidens alia mens probaretur testatoris aliud sentientis. Si Titio decem quae ego debeo legauero et rogauero eadem creditori praestare, fideicommissum quidem in creditoris persona non ualet, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
subodicione sit relictũ
legatum põt dicicessare
annuam adiectõne.qr
dies incertus appellatur
ꝯdicio. Cuiꝯguit ꝙ tre¬
batio estimat. sicui lege
uulgarem hanc clausu¬
lam cessare. Itein silege¬
tur pecuna que march¬
a ẽ uł uinuꝙ ẽ ĩ apothe¬
cis dicendu est cessare
non solum ad p̾cedencia
tendi galiꝯ aquiliꝯ offi¬

Expanded text:
sub condicione sit legatum relictum, potest dici cessare annuam adiectionem, quia dies incertus appellatur condicio. Cui congruit quod Trebatius existimat, si cui legeti erit, uulgarem hanc clausulam cessare. Item si legetur pecunia quae in arca est uel uinum quod in apothecis est, dicendum est cessare non solum ad praecedentitendi Gallus Aquilius, Ofili
Abbreviated transcription (Latin):
lienus ẜuus infuga sit si¬
ne culpa hrdis. item dici po¬
test. Nam ⁊malieno culpa
ad mitti põt. cauebit. aut sic
ut si fuerit app̾hensus. aut
ip̃e aut estimacio prẽtur Q¬
nod ⁊ in ẜuo ab hostibcap¬
to ꝯstat ¶O sistichus aut pã¬
phylus legetur.⁊ alter ex his
uel infugͦasit uł hostes dicẽ¬
dumerit᷑ p̾sente prari aut
ab sentis eristimacione ẽo¬
ẽ facturus legatario. Qua ra¬
cione placuit.⁊ si alterdeces

Expanded text:
lienus servus in fuga sit sine culpa heredis, idem dici potest: nam et in alieno culpa admitti potest: cavebit autem sic, ut, si fuerit adprehensus, aut ipse aut aestimatio praestetur: quod et in seruo ab hostibus capto constat. Sed si Stichus aut Pamphilus legetur et alter ex his uel in fuga sit uel apud hostes, dicendum erit praesentem praestari aut absentis aestimationem: toest facturus legatario. qua ratione placuit et, si alter deces
Abbreviated transcription (Latin):
ui quartã partẽ .b. legare
uoluit dimidiam scripsit.
lus legare uoluit. ⁊ mino
scripsit ualebit legatũ.
¶Siqus nam sumar fili¬
ab leganerit. ut ⁊ ce po¬
stuma sentiret.siea non
eẽt nata sustit suꝑstitiso¬
lidum debebitur. Dõp.
legata sit. ꝙ̃is salter in
alterisolam deberi partẽ
¶ Hr̃s adiecto ei nõie cuiꝯ¬
damquihrs non dare
dampnato totum̾ lega¬
tum cebet. nam ⁊ siou¬
os exħrdib suis noĩatĩ
quidampnasset.⁊alter.
hrditate non ad isset. qui
adisset totumdeb̾et. si par¬
tez eius qui non adisset
ad eũ qui nonadisset per¬
uenerit. ¶ Sit̾icio ⁊ postu¬
mis legatum sit. ñ nato
postumo. totum ticius
uendicabitis ⁊ si te statõr
ticio ⁊ postumo uiriles
partes dariuoluisset.
singuł tantumdẽ lega¬
sse. Q uod ita accipien¬
dum ẽ. nisi enidenssit.
ꝯtraria sña testatoris.¬
¶ Siuni exhrdib fuerit
legatum. Hoc deberiei
officio iudicis familie
herciscunde manifestͤ¬

Expanded text:
ui quartam partem bonorum legare voluit, dimidiam scripsit. lus legare voluit et minus scripsit, valebit legatum. Si quis unam summam filiabus legaverit, ut etiam de postuma sentiret, si ea non est nata, superstiti solidum debebitur. Pomponlegata sit, quamvis alter in alteri solam partem Heres adiecto ei nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare damnatus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem non adisset, qui adisset totum deberet, si pars eius qui non adisset ad eum qui adisset peruenerit. Si Titio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes dari uoluisset singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi euidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudicis familiae herciscundae manifest
Abbreviated transcription (Latin):
qui m̃s est nonqii meꝯ
erit. s ꝯdictio taraccipi
debet. quatems meus er¬
it. ut sitotum abienauer¬
it. iegatum extingͤuatur
si partem pro ea p̾artede¬
datur. que testatoris mor
cator partẽ alienasset. re¬
liqua dum̾tarat partem
deberi placet. q uia ⁊ siad¬
iecisset aliqͥuid ei fundo
cederet. ¶ Si ita scriptũ
sit. uiciꝯ ticiꝯ hrs meus
aut meuis hrs m̃s .x. seio
dato. cum utro nent sei¬
us aget. ut sicum iio ac¬
tum sit. ⁊ solutum alter
liberetur quasi siduo
rei ꝓmittendi in solidũ
obligati fuissent: ꝙid
ergosiab altero partem

Expanded text:
qui meus est", non "qui meus erit". sed condicio talis accipi debet "quatenus "meus erit", ut, si totum alienaverit, legatum exstinguatur, si partem, pro ea parte debeatur, quae testatoris morttator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, cederet. Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus decem Seio dato', cum utro uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent. quid ergo si ab altero partem
Abbreviated transcription (Latin):
de instituto. cum his in
suam tutela uenisset pe¬
cunam legauit. ⁊ asub¬
stituto hrde legatu re¬
toꝵ ad eirr modu con¬
cepta sit. uelutiq̃ afilio

Expanded text:
de instituto, cum is in tutelam suam uenisset, pecuniam legauerit et a substituto herede legata retorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯbuodies none apposi¬
tus: ꝑ inde si forte pure
legatumẽ. ex hacadiec¬
cione ꝓrogabitur Qno
ro presetidie. Et ait ymus
⁊ labeo presẽns deberi a¬
uãnis igitur suꝑ uacua
sit had iectõ qñtum ad
uim. ⁊ ad effectũ legati
ꝑtin̾et. tñ ad hoc ꝓfici¬
at ut presentidie lega

Expanded text:
ibus dies non est adpositus: proinde si forte pure legatum est, ex hac adiectione prorogabitur. Quiro praesentia? et ait Seruius et Labeo praesens deberi. quamuis igitur superuacua sit haec adiectio, quantum ad uim et effectum legati pertinet, tamen ad hoc proficiet, ut praesenti die lega
Abbreviated transcription (Latin):
icreditoritu Tp̃.
tus meo aduersus euz
ercepcione id ꝙ ei debeo
legem utile legatume
quia remissa ei excep
si legetur michꝰ legatũ¬

Expanded text:
creditori meo, tutus aduersus eum exceptione, id quod ei debeo legem, utile legatum est, quia remissa exceptio si legetur mihi, legatu
Abbreviated transcription (Latin):
axit. ⁊ alii fundo adiecit.
Uidendum est utrimi¬
ne eam quoq partem
legatarius petiturus
sit. an hoc minus qua¬
si fundi ticiani eẽ desi¬
erit cum nr̃a destinaci¬
one fundoꝵ nõia. ⁊ domꝰ
no natura ꝯstituerentur
Et magis ẽ. ut ꝙ alii des¬
tinatum ẽ ademptum
esfeuideatur. ¶Et sin¬
auem legauero.⁊ speci¬
aliter meain ascripsero

Expanded text:
axit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur. et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse uideatur. Si nauem legauero et specialiter meam adscripsero
Abbreviated transcription (Latin):
dum erit .i. sepius ceberi
si hoc testator uoluerit
¶Quod si rem emissẽ que¬
michi legatam usq ad
precium ꝙ michi ab est
cõpetet micħ ex testõ ac
cio. Et multo magis hoc
dicendũ ẽ. si duob tes¬
tamentis michi eadem
res legatasit. s alter me
restituere rogauerit.uł
ip̃am remuł aliud ꝓea
aut si subdicione legas¬
ser dandi quid. ꝓea na
hac tenꝯ sũ prãturus.i.

Expanded text:
dum, id est saepius deberi, si hoc testator uoluerit. Quod si rem emissem mihi legatam, usque ad pretium quod mihi abest competet mihi ex testamento actio. Et multo magis hoc dicendum est, si duobus testamentis mihi eadem res legata sit, sed alter me restituere rogauerit uel ipsam rem uel aliud pro ea, aut si sub condicione legasset dandi quid pro ea: nam hactenu
Abbreviated transcription (Latin):
pure repetita indebim¬
sens debebitur. ¶Siqs
pliues sticho hns stichũ
leganerit. si non aparer
cequo sticho senserit. ꝙ̃¬
sors elegerit debet prare
si particuritatis. aliqd
extestbagat. non amplis
quam partem haleb is
quiex testõaget. Q uod
si seꝑatim siouidẽ en icẽ¬
tis sime apparuerit. ad¬
empcione apriore leg¬
arario facta ad scõm le¬
gatuͫ testatore ꝯnol¬
asse soliim posteriorez
alegatu ꝑuenire plac
Sinaut hoc minime a¬
pparere pot. prouirili
porcione ad legatumo
om̃s uenire s. nisi ip̃e
cestator exscriptura e¬
manifestissimꝰ ẽẽ utrũ¬
q eoꝵ solidum. iccipe

Expanded text:
pure repetita uidebsens debebitur. Si quis plures Stichos habens Stichum legauerit, si non apparet, de quo Sticho sensit, quem elegerit debet praestare. Si parti ciuitatis aliquid ex testamento agat, non plus quam partem habebit is qui ex testamento aget: quod si separatim, si quidem euidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem conuolasse, solum posteriorem ad legatum peruenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro uirili portione ad legatum omnes uenire: scilicet nisi ipse testator ex scriptura manifestissimus est utrumque eorum solidum accipe
Abbreviated transcription (Latin):
ciendñ ẽ eos demũ fidei¬
comissum posse relinq̃re
lo erauit.⁊ corneuannz
ꝓsempniano nomina¬
int. cebebitur sempnia
non debebitur. q uod si
quis cum nellet uestem
tił appellacione nestemꝰ
tineri. pãp. scribit ueste
non deteri. q nẽ admod̾
siquis putet auri appel
mutabilia sunt. hoĩm.
mutabilia. si quis hrde᷑
instituerit.⁊ ita leganerit.
quisquis gallicanaꝵ rerũ¬
esto tot dare ab homnib
brdib uiteri legatum
el dum tarat optare possu¬
iuis: ¶Lato.ut. cumcer¬
ta res aut ꝑsonalegatur.
ita. Qui meꝯ erit cu mo¬
riar hrs dato ⁊ coĩs sit.to¬
tum deberi ẽ rebaciũ uero
respondisse partem deberi

Expanded text:
ciendum est eos demum fideicommissum posse relinquerelo errauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianon debebitur. quod si quis, cum uellet uestem tilis appellatione uestem contineri, Pomponius scribsit uestem non deberi, quemadmodum si quis putet auri appellmutabilia sunt, hominum mutabilia. Si quis heredes instituerit et ita legauerit: 'quisquis mihi Gallicanarum reruesto dare', ab omnibus heredibus uideri legatum, el dumtaxat optare possumus. Labeo ait, cum certa res aut persona legatur ita: 'qui meus erit cum moriar, heres dato' et communis sit, totum deberi. Trebatium uero disse partem deberi
Abbreviated transcription (Latin):
itascriptũ sit. sicui leg¬
auerobis semel eihrs
⁊eidem duas qnͣtitates
ascripserit. uł duos fun¬
coan utrumq debeatur
Et ait aristo. unu uide¬
rilegatum. Namꝙ. adẽ¬
ptume/ nec datum nide¬
riscõ scelsi ⁊ marcelli sm̃¬
legata sepiꝯ ascripta. idẽ
hoc subiecit semel prari
uelle.⁊ hante inpletum
testamentu fecerit. ip̃o̾
inderi nire cetera legata
adempta s ꝙ magis erit
ademptu. non emiappa¬
ret. ⁊ ait posse dici erigu¬

Expanded text:
it adscriptum: 'si cui legauero bis, semel heres eidem duas quantitates adscripserit uel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum uideri legatum: nam quod ademptum est, nec datum uideri secundum Celsi et Marcelli senlegata saepius adscripta idem hoc subiecit semel praestari uelle et hoc ante impletum testamentum fecerit, ipso iure uideri cetera legata adempta. sed quo magis erit ademptum? non enim apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
ualere. qr ciuił m̾da
tur accio ꝓ honorari.¬
exstipulatu michidebe¬
res. Silegaueris micħ.
utile ẽẽ legatum utne¬
q falcidia ħdiminuat.¬

Expanded text:
ualere, quia ciuilis mihi datur actio pro honorarex stipulatu mihi debes si legaueris, utile esse legatum, ut neque Falcidia hoc minuat
Abbreviated transcription (Latin):
netur. piuero filio nõ
ad missa falcidiaquiaer.
piona suasibi filiꝯ oblig¬
ari non posset. ac pater n
ut his s ut pͥater roga¬
riuidetur. Et ideo si fi¬
no rogatus sit pater pr
mortem suamꝙ ad se
puenit ex legato uł l
ditate fiuio relictis resti¬
tuere isq unio patred̾¬
cedat. oĩo patrez id reten¬
turum qm fideionris¬
sum ex ꝑsona patris sui¬
uires accepͥit. Põp.¬
i michi ⁊tibieatem res
iegata fuerit teinde die
legaticedente heres
tibi exstitero lib̾m mͥ
hrditario legato pete̾¬
cur ait. ¶ Siquis ẜ uos
quos gadib hãt eo te¬
stamento ꝙ rome mori¬
ens fecerit. trrouo quo
mortuꝯ fuerit. ħ̾rte nda¬
re micħ dampnauerit. ra¬
tum ẽẽ legatum ⁊ angis¬
uel in crdicionez. nł into
si subalia ⁊ alia ꝯdicione
legatum ademptum est.
nonissima adempcio spec¬
tanda e. ¶ Interdum cñ
in legatis non posteriors
precetens scriptura ualet.
nam suta scripsero ꝙ tici¬
o infraleganero. id neq
doneq lego ꝙ in fralega¬

Expanded text:
neretur, ipsi uero filio non admissa Falcidia, quoniam ex persona sua sibi filius obligari non posset ac pater non ut heres, sed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturum, quoniam fideicommissum ex persona patris uires acceperit. 12 Pi mihi et tibi eadem res legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi hereditario legato peterculus ait, si quis seruos quos Gadibus haberet eo testamento, quod Romae moriens fecerit, triduo quo mortuus fuerit heredem dare mihi damnauerit, ratum esse legatum et anguuel condicione uel in tosi sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademptio spectanda est. interdum tamen in legatis non posterior, sed praecedens scriptura ualet: nam si ita scripsero: 'quod Titio infra legauero, id neque do neque lego', quod infra lega
Abbreviated transcription (Latin):
cerutro reliquum petere.
Itemerit. ⁊ si alter partẽ
prohis in hoĩes singul
tra cã legatum sit. Que
mine legato dunsio ⁊ce¬
datur. nec inter est dimi¬
sa ea sũma. anꝯuincta po¬
aut pro omnib certa pe¬
cunia legata non posse ĩ¬
iunitum hrdem partem
pecunie partez mancipi
d ꝙ apud hostes ẽ. legari¬
ne iussu patris optari po¬
sse. nec antead itam hrdi¬
tatem putat ꝙ uerumẽ.
ẜuo alieno legatum uel
hrditas datur fideicomit

Expanded text:
erutro reliquum petere. idem erit et si alter partem pro his in homines singultra causa legatum sit, quemamine legato diuisio concedatur. nec interest, diuisa ea summa an iuncta poaut pro omnibus certa pecunia legata non posse inuitum heredem partem pecuniae, partem mancipid apud hostes est legasine iussu patris optari posse nec ante aditam hereditatem putat, quod est seruo alieno legatum uel hereditas datur, fidei committ
Abbreviated transcription (Latin):
iqui unu filium habeb¬
at. cum codicillos aden¬
scripsisset decessit intest¬
atus. hrde eo rehicto ꝙ̃ ⁊ po¬
stea ꝓcreanit. ãgnacione
sui brdis nemo dixerit¬
codicillos enanuissetig¬
itur si nich̾ tunc de postu¬
mis sꝑanit.⁊ codicilli nõ
ꝓparte  dimidia filiꝰ adꝙ̃
codicillꝰ facto ẽ soluereco¬
pellitur. non ⁊ postumus.
S ⁊ si codicillos reliqsset
duod suꝑstibus filiis de¬
cedens cum putaret alte

Expanded text:
qui unum filium habebat, cum codicillos adripsisset, decessit intestatus herede eo et quem poprocreauit. adgnatione sui heredis nemo dixericodicillos euanuissetur si nihil tum de postumis sperauit, et codicilli non e dimidia filius, ad quem codicillus factus est, soluere compellitur, non etiam postumus. sed et si codicillos reliquisset duobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alter
Abbreviated transcription (Latin):
insula legata si cobusta
tib restitutur: nisi mo¬
ra intercesserit hrdis.
legari posse ueluti quic¬
quid illa ãcilla pepisset
ꝯstiterit. uł ita. Ex nino
ꝙ infundo meo nascitu¬
rum ẽ uel fetus tm̃dato.¬
¶ Siusum fructu hãm
enmq legauerim. nisi
postea prietate eius nac¬
tus simimitilem lega¬
tume̾. ¶ Siquis post te¬
stam̃tum factum fun¬
do ticiano legato partẽ
legatario põt. et simił
ẽ causa alliuionis ⁊ ma¬
xime si exalio ag᷑ ꝗ fuit
eiuscum testin faceret.¬

Expanded text:
odum insula legata, si combusta tibus restituitur, nisi mora intercesserit heredislegari posse, ueluti 'quidquid illa ancilla peperisset', constitit: uel ita 'ex uino quod in fundo meo natum est' uel 'fetus tantum dato'. Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est. Si quis post tentum factum fundo Titiano legato partem legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
humamorem eẽ hanc sẽ¬
tenciam. ut filius hic quã¬
uis non sit meadem fam¬
tur ¶ uberi qui institinh¬
eredes uire non possunt.
nec ꝯtra .t. bonorum posses¬
sionem petere possunt ħ
ũt uerb instituinõ pos

Expanded text:
humaniorem esse hanc sententiam, ut filius hic, quamuis non sit in eadem famtur.Liberi, qui institui heredes iure non possunt, nec contra tabulas bonorum possessionem petere possunt. haec autem uerba 'instit
Abbreviated transcription (Latin):
agis admittatur non qu¬
o minus adhibeatur osfic̃
mani et si tam ignomino¬
sam duxerit uxorem fin¬
us. ut dedetori sittam rp̃i
quam patri mulierez talẽ
hre. dicemus et exea natũ
ad bonoꝵ rossõnem aui ad¬
mitti. cum possit amus in
te is qui demoffitioso cog¬
niturus est merita nepo¬
tis quam patris eis delie¬
to. ne potem q̃ ex eo retin¬
uerat. dederit madoptio¬
nem. ne pos iste ad contra
lia est. qui et ip̃e ad mitti.
potuit ad tonorum pos. 3¬

Expanded text:
agis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad bonorum possessionem aui admitti, cum possit auus iurte is, qui de inofficioso cogniturus est, ‹quam› merita nepotis patris eius delicto nepotem, quem ex eo retinuerat, dederit in adoptionem, nepos iste ad contra lia. qu‹i› et ipse admitti potuit ad bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
pprinquus faisum testa¬
mentum accusaret. ac pꝰ
ꝓbasset. ncet dies ei pe tẽde
possõnis quam forte c̾tos
accusationis petere debint
cessisse uidetur actũ quia
Noc ꝓposito accusationem

Expanded text:
propinquus falsum testamentum accusaret ac post probasset, licet dies ei petendae possessionis, quam forte certus accusationis petere debuit, cessisse uidetur, attamen quia hoc proposito accusationem
Abbreviated transcription (Latin):
norantia non pro de est.
quominus dies cedat. et
io hrounstituto et ante
aptas tabulas dies cedit.
Satis est eĩ scire mortuũ
eẽ. seq proximũ cogna¬
tum fuisse copiamq eo¬
grum quos consuleret hũi¬
se. scientiamenim non
hanc accipique uiris ꝑ¬
rudentibꝰ sit. set eam qu¬
am quis aut ꝑ se hanc. aut
consulenco prudentioreᷤ¬

Expanded text:
norantia non prodest, quo minus dies cedat, et ideo heredi instituto et ante apertas tabulas dies cedit. satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque eorum quos consuleret habuisse: scientiam enim non hanc accipi, quae iuris prudentibus sit, sed eam, quam quis aut per se habeat aut consulendo prudentiore
Abbreviated transcription (Latin):
eruus conoru possessio¬
nem petendo ad mittere
recte põt. si pretor decon¬
ditione eius certus sit
nam et absentiet non
petenti dari boru pos¬
sessio põt. si hoc ip̃m p̃¬
tor non ignoraret. ergo
et femina poterit aliiͦ
tonorum possessionez
petere ¶Impubes nec
bonorum possessione.
ad mittere nec iudiriu
sine tutoris aũcte. accipe¬
re põt. quia tutor pupu¬
lo et pater infanti filio
ronorum possessonem
petere possunt. ¶dies qu
tutorant pater sit cedere

Expanded text:
ervus bonorum possessionem recte admittere potest, si praetor de condicione eius certus sit: nam et absenti et non petenti dari bonorum possessio potest, si hoc ipsum praetor non ignoret. ergo et femina poterit alii bonorum possessionem petere. Impubes nec bonorum possessionem admittere nec iudicium sine tutoris auctoritate accipere potest. Quia tutor pupillo et pater infanti filio bonorum possessionem petere possunt, dies, quibus tutor aut pater scit, cedere
Abbreviated transcription (Latin):
moritur fuit. ¶In uicto
riis et corporibus bonoꝵ
rossessio agnosci põt.pide
siue actoru̾m nõie admit
tit quis alius recte ꝯpetit
ronorum possessio. S ⁊ si
nemo petat lagnouerit.ro¬
norum Possessionem no¬
mine municipii. habebit
municipium conorm
rossessionem pretoris edi¬
habuit de pecuno castren¬
si uel quasi castrensi S
et eius qui apud hostesd¬
cessit. ad bonorum possessio¬
nemadmitti posse quai¬
nis inẜuitute decedat. mui

Expanded text:
moritur fuit. Inuito riis et corporibus bonorum possessio adgnosci potest. proinde siue actor eorum nomine admittat siue quis alius, recte competet bonorum possessio: sed et si nemo petat uel adgnouerit bonorum possessionem nomine municipii, habebit municipium bonorum possessionem praetoris edihabuit de peculio castrensi uel quasi castrensi. Sed et eius, qui apud hostes decessit, bonorum possessionem admitti posse, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtribunaliquia n d̾cre¬
tum ceplano interponi.
norum possessione scien
dr promĩ si plures sint.
quibus conoꝵ possessio
conpetit. quorum umus
admisit ronorum posse¬
ssionem ceteri non adm
suum. ant tempore bono¬
rum possessionis finito
exclusi sunt. iut antein¬
ortui sunt. quam petierĩt.
qui ad misit. ad crescũt
Ehee portiones que cete¬
ris ꝯpeterent si petissẽt
bonoꝵ possessionẽ Pauł.¬

Expanded text:
tribunali, quia neque decretum de plano interponi nnorum possessione sciendi: proinde si plures sint, quibus bonorum possessio competit, quorum unus admisit bonorum possessionem, ceteri non admisuum aut tempore bonorum possessionis finito exclusi sunt aut ante mortui sunt quam petierunt qui admisit, adcrescent etiam hae portiones, quae ceteris competerent, si petissent bonorum possessionem. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
nec non ab intestato
habentibus nis legiti¬
mum .ł. non habentib.
pꝑcapit is dimimutio¬
nem. Quam uis eĩ iure
ciuili deficiant liberiꝗ
dit eorum capitis dim¬
imitionem pretor. legũ
quoq tuendarumca da
te tabule non ꝯtinẽtur
edicto. quia notas utte¬
ras non ẽẽ pedius scripb

Expanded text:
nec non ab intestato habentibus ius legitimum vel non habentibus propter capitis deminutionem. quamvis enim iure civili deficiant liberi, dit eorum capitis deminutionem praetor. legum quoque tuendarum causatae tabulae non continentur edicto, quia notas litteras non esse Pedius lib
Abbreviated transcription (Latin):
mus dicere ita accipien¬
da sunt. uniuersitatis cu¬
iusq suscessionem. qua su¬
cceditur iis mortui. sus¬
cipiturq eius rei comod̾
⁊ incomodũ. nã fũ soluẽdo st̃
bõa sũ ñ sc̃. siue dã pnũ hñt.
siue lucrum. si ue incorpo¬
ribus sunt siue in accõni¬
mina appellabuntur. ħer¬
editas aut tonoꝵ ue posse¬
ssio ut labeo scribit. non u¬
tiq rerum possessio accipi¬
enda est. Est enim iuris i¬
agis quam corporis posse

Expanded text:
lemus dicere, ita accipienda sunt uniuersitatis cuiusque successionem, qua succeditur in ius demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo sunt bona siue non sunt, siue damnum habent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in actionina appellabuntur. Hereditatis autem bonorumue possessio, ut Labeo ‹sc›ribit, non uti rerum possessio accipienda est: est enim iuris magis quam corporis posse
Abbreviated transcription (Latin):
i. siꝗs afilio . S.i s ꝗd sial c decedas uiuo cesta
Quid eñi dicemꝰ. siticiꝯ
ꝯstituere nouit utrier fi¬
nIIs tutor ẽẽ uelit. Iti aui
recte trtor dabitur. ticiꝰ
si uoiet illi fuio m̾eo tu
retore curatorẽ poscilitis
causa suꝑuacuum ẽquia
altero anctore cum aite¬
ro agi põt. Notest̾.¬
et si alrio tutela se excus¬
are potest. cum res separa¬
te̾ sint. aut tmñ alteriꝯ tu¬
tormanet. Pap̃.¬
ure ñro tiitela cõnm li¬
teroꝵ matri testõ patris
frustra mandatur. nec
si ꝓuincie p̃ses imꝑicia
lapsꝯ patris uoluntate
seqndam decreuerit suc¬
cessor eiꝰ sentencia qua
leges nr̃e nõ ꝓomitunt
recte seq̃tur ¶ Honoris
pat̾ aceteris tutorib qb
negocia gerenda manda¬
uit̾ raciones acciꝑe noli¬
it. ¶ ꝓpt litem ioffici¬
osi cesti oromand i ex¬
hrdato filio curtutorem
pater ded̾ emitẽ ap̃tore

Expanded text:
 esto"; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse velit? Ita autem recte tutor dabitur: "Titius si volet illi filio meo tutraetore curatorem posci litis causa supervacuum est, quia altero auctore cum altero agi potest. Modestietsi alterius tutela se excusare potest, cum res separatae sint, attamen alterius tutor manet. Papure nostro tutela communium liberorum matri testamento patris frustra mandatur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uoluntatem sequendam decreuerit, successor eius sententiam, quam leges nostrae non admittunt, recte sequetur.Honoris pater a ceteris tutoribus, quibus negotia gerenda mandauit, rationes accipere uoluit.Propter litem inofficiosi testamenti ordinandam exheredato filio, cui tutorem pater dedit, eundem a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
agnatitutor non obicit
ideoq patrinis sorore
ꝯsaguinea hñtis fris
filii. legitimꝰ erit tutor
nec an̾uta patruo magͤ
uel mat̾tera fr̃is fuliis ne
sint tutores obstat ¶S¬
urdꝰ et mutꝰ nec legi¬
timi tutores ẽẽ possũt.
cum nec testõ nec aliom̃õ
utilit̾ dari possunt. ꝑauł..¬

Expanded text:
gnati tutor, non obicitur, ideoque patruus sororem consanguineam habentis fratris filii legitimus erit tutor, nec amita patruo magno vel matertera fratris filiis ne sint tutores obstat. Surdus et mutus nec legitimi tutores esse possunt, cum nec testamento nec alio modo utiliter dari possint. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
cte tutelam decerm. pos¬
se enim aliquos uł absẽ¬
tes fu riosos ẽẽ que sña
utilitatis gra ad miten¬
daest. ut unicecernatur
aniinistratõ anergo¬

Expanded text:
cte tutelam decerni: posse enim aliquos uel absentes uel furiosos esse: quae sententia utilitatis gratia admittenda est, ut uni decernatur administrat
Abbreviated transcription (Latin):
d ħca cognita pretorẽ
statuere cebere meliue
ẽ. utrum cebeat satisda¬
re patrono libiq eiꝰ an
non ut si ꝑsonahonesta
sit. remitatur ei satisda¬
uel minꝰ honestariti
ibi dicendimẽ. satisdacd¬

Expanded text:
causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare patronus liberique eius an non, ut, si persona honesta sit, remittatur ei satisdauel minus honesta sit, ibi dicendum est satisda
Abbreviated transcription (Latin):
tris. ¶ Item p ꝯrium quoq a¬
it. Simulier diuorcio fcõ nõ
fecerit eaque senatꝯ ꝯsulto p̃¬
cipiuntur. ut liceat patri nõ
agnoscere non eo ꝑtinere. ut
filiꝰ natus suũ̾niris dicere ñ
it᷑a alere eum cogatur.si ꝯsti

Expanded text:
tris. Idem per contrarium quoque ait, si mulier divortio facto non fecerit ea, quae senatus consulto praecipiuntur, ut liceat patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non pater alere eum cogatur, si
Abbreviated transcription (Latin):
et alt̾i se aut in mͥm̾. aut in
concubinatu dare. Ego ꝗ¬
tem probo incubina adm̃i¬
dum ei comibium. si patro¬
nũ inuitu deserat. Quippe
cum honestiꝯ sit patrono u¬
b̾tam cõcubina. quã matrẽ¬

Expanded text:
et alteri se aut in matrimonium aut in concubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum invitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matre
Abbreviated transcription (Latin):
i filio puberi pao̾.¬
tertutorem ant impubi
curatorem decerit. citra ĩ¬
asicionẽ p̃ter eos ꝯfirma¬
re debet. Hermog̃¬

Expanded text:
i filio puberi pater tutorem aut impuberi curatorem dederit, citra inquisitionem praetor eos confirmare debebit. Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
te mortuo. agnatis defer¬
tur cutel.a. ¶ Intestata ĩt
uidetur. non tantuzis
qui testin non fecit. s et
his qui testõ ubis suistu¬
tores non dedit. qñtum
enimao tutelim ꝑtinet
intestatꝯ ẽ Itemdicimo
situtor testõ dato ad huc
fuio impulere manere
decesserit. nam cutela eio
adagnatum reuertetur¬
cognacione ꝯnicti sĩt.
quasi apat̾re ꝯgnati ue¬
iti frater eodem patre
natꝯ fr̃ĩs filiꝯ nepos ue
ex eo Item patruꝰ. ⁊ pa¬
trui filio nepos ueereo.

Expanded text:
te mortuo adgnatis defertur tutela. intestatus autem videtur non tantum is qui testamentum non fecit, sed et is qui testamento liberis suis tutores non dedit: quantum enim ad tutelam pertinet, intestatus est. idem dicemus, si tutor testamento datus adhuc filio impubere manente decesserit: nam tutela eius adcogn‹a›tione iuncti sunt, quasi a patre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris filius neposue ex eo, item patruus et patrui filius neposue ex eo.
Abbreviated transcription (Latin):
decessisse quis supeat. ite
erit dicendu nec enĩ ni¬
se quẽ obisse crecͥebat¶ Si
postumis dederit tutores.
miq uiuo eo nascantur.
andacio ualeat.⁊ magis
ẽ ut utił dacio fiat. ⁊ siui¬
uo eo nascantur. ¶d̾
uam fore c̾to certiꝯͣẽ. setꝰ
nicħominꝰ cum quis of¬
fert satisdacionez. ut solꝯ
aministret: audiendus ẽ
ut edicto canetur d rec
hanc ꝯdicionẽ. ⁊ si ip̃i uel¬
int satisdare. nam ⁊ si p¬
si ꝑati sunt satisdare. nõ
debent excludi alt̾iꝯ obło¬
ne. s ĩ pleta udeucet ab
omnib satisdacione os
ti nec cumsatis dacio ne
cebeat. uel quidsi iam in¬
uita flagicia intutela ad¬
misit. non ne magis rep¬
eui ⁊ reiciatutela qua sola
io ministrare debeat nec
satis non dantes temere
ne ꝑbati ⁊ ydonei acq ho¬
nestitutores ⁊ si satis ñ
tent non debent reicyan
imo nec iubendi sũt satis¬
dare. ¶ Duplex igiturcãe
cognicio ẽ una exꝑsona
enis qui obtulit satisda¬
cionem qniset quał e. aua

Expanded text:
essisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim vise, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique vivo nascantur, an datio valeat? et magis est, ut utilis datio fiat uo eo nascantur. 17 Iuam fore certo certius est: sed nihilo minus cum quis offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed rehanc condicionem, si et ipsi uelint satisdare: nam et si ipsi parati sunt satisdare, non debent excludi alterius oblatione, sed impleta uidelicet ab omnibus satisdatione omnes ti nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere ne probati et idonei atqu‹e› honesti tutores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare.Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem, quis et qualis est, alia
Abbreviated transcription (Latin):
Ium codicie ideo alios tu¬
tores dare significass ꝯ
uomiar cestodatos quoso¬
am defunctos aut excu¬
sacionẽ hre posse copiss
an nicħominꝰ quieor
unuent. nec excusati eet

Expanded text:
um codicillis ideo alios tutores dare significasset, quoniam testamento datos quosdam defunctos aut excusationem habere posse comperisset, an nihilo minus qui eorum viverent nec excusati esse
Abbreviated transcription (Latin):
nꝯfirmando tutore n pre¬
tor inquirere debet. anou¬
rauenit patris noluntas
mortis tp̃r tutores non
uinere uel curatores scri¬
psit pater. nansiante ã¬
nos. ut spacio medio pote
celata nel ignorataemers¬
erit imꝓbitas. aut inim¬
icicie cum patre ex arsert.
ꝯtractũ dampnosũ miscu

Expanded text:
nfirmando tutore hoc praetor inquirere debet, an duraverit patris voluntas: mortis tempore tutores non iure vel curatores scripserit pater. nam si ante annos, ut spatio medio potuecelata vel ignorata emersit improbitas, aut inimicitiae cum patre exarserunt,ntractum damnosum miscu
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam tutor datꝰ est.
ꝑinde in omnib et ad i¬
mistracioĩs ⁊ accessiomb
ire ꝯueniri posse ata
ceteros tutores quieotẽ
testõdatisunt. ¶Ncius
ticiꝯ hrtes instituit fili¬
os suos pupillaueris eta¬
tis eisq nis u̾bis tutores¬

Expanded text:
notitiam tutor datus est, perinde in omnibus et administrationis et accessionis iure conveniri posse atque ceteros tutores, qui eodem testamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit filios suos pupillaris aetatis eisq
Abbreviated transcription (Latin):
dem fiet. et si intestatu
decessisse patrem pupilli
nõie defendatur. faisu
ue testm nõie pupillidi¬
catur. et si patriiꝯ exstet.
legitimꝰ tutor futurꝰ ab¬
tutores eent curatorem
ut sine ullo litis p̾mdici¬
o instus tutor accor pupi¬
llo adea fiat litem. Cñ aut
ire patruus quetutore
legitimũ sibi dicebat pu¬
criminareture. ⁊ ad se legi¬
tima hroitate ꝑtinere
tendat aiu trtore petẽ¬

Expanded text:
Idem fiet, si intestatum decessisse patrem pupilli nomine defendatur falsumve testamentum nomine pupilli dicatur et si patruus exstet legitimus tutor futurtutorem habenti tutor ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat. Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pucriminaretur et ad se legitimam hereditatem pertinere contenderet, alium tutorem peten
Abbreviated transcription (Latin):
datis uucim ticlũ tutorẽ
co. siis non niuit.tunc:
ganm plaucium tutorẽ
cͦo Ticio uixerat. et tutelã
gesserat. de inde mortuns
erat treb. negat ad plau¬
cium ꝑtinere tutelam
lateocontra ꝓculꝯ ꝙ labo

Expanded text:
datis: "Lucium Titium tutorem do. si is non vivit, tum Gaium Plautium tutorem do" Titius vixerat et tutelam gesserat, deinde mortuus erat. Trebatius negat ad Plautium pertinere tutelam, Labeo contra, Proculus quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquis itatecerit filiis in¬
is tutore to mea ꝯdicio¬
ne ẽ ut tam filiis q̃ fma¬
br dedisse uidetur finoꝵ
eĩ.ippellacione ⁊ filie cõ¬
tinentur. ¶ Siquis fui¬
otutorem decerit.⁊ ꝑiu¬
res filios habeat. anom

Expanded text:
i quis ita dederit "filiis meis tutorem do", in ea condicione est, ut tam filiis quam filiabus dedisse videatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur. Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an om
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit noiuerit. et ĩpi¬
bere ita dilexit. ut eũ hro
uissit pretor magistratus
firmare. his caucione qu¬
oq accrꝑe debuerunt nec
magistratuu excusat de¬
cretu int̾ronere põt qͣm
pinosicionez idoneis ꝓ¬
mnciatis. uñ sequitur.
ut si tutele tp̃r soluento

Expanded text:
uoluerit, nouerit et impuberem ita dilexit, ut eum hereiussit praetor magistratus confirmare: hi cautionem quoque accipere debuerunt nec magistratuum excusat. decretum interponere potest quam per inquisitionem idoneis pronuntiatis. unde sequitur, ut, si tutelae tempore solvendo
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo rem saluam fore
¶S sicurator a matre testõ
datꝰ sit filis eiꝯ decreto cõ¬
firmatur ex inasicione.
scriptꝰ ẽ. añ ñ iustõ testõ
aut ñait lege p̾cipiebat᷑
⁊firmandꝯ ẽ adtutelam
gerenda. pm̃ ac siex testõ
tutor eẽt. id ẽ. ut satisda¬
cio ei remitãt᷑. Paur¬

Expanded text:
pupillo rem salvam fore. Sed et si curator a matre testamento datus sit filiis eius, decreto confirmatur ex inquisitionescriptus est aut non iusto testamento aut non ut lege praecipiebatur, confirmandus est ad tutelam gerendam perinde ac si ex testamento tutor esset, id est ut satisdatio ei remittatur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
sunt moto si legata fii
non iffectõne ꝓpria set
inhonore patris merue¬
runt. Bbis fidei missi
manumisso nõ inre cutor
cestõ datur. post lib̾tate
itaq redditam exnolim¬
tate restatoris ad tutela
uocatur Impuberi uibto
patronꝰ frustra tutorem
dabit. s uoluntate eius
si fites in quisicionis cõ

Expanded text:
i non affectione propria, sed in honorem patris meruerunt. Verbis fideicommissi manumissus non iure tutor testamento datur: post libertatem itaque redditam ex voluntate testatoris ad tutelam vocatur. Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed voluntatem eius, si fides inquisitionis
Abbreviated transcription (Latin):
ri: iteoq ⁊ illi clau̾suͥle st
subiecti. ut si cui maior
pars turoꝵ tec̾nat. isgera
ꝙ maior pars eligat qͣuis
u̾ta edicti adtest aͦm̃tarios
ptineant. ¶ Test am̃to daeꝰ
postumo tutor nodumẽ
tutor nisi postumꝰ edat᷑.
atutela fuerit. et hic eade̾
partum tecoquoq ꝙ añ¬

Expanded text:
ri. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamvis verba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatura tutela fuerit, et hic eadem partum, de eo quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
undo  hrditatem insfĩtutus
hrdis suo locupletiorez hr¬
ditatem suam relinq̃ret..
¶ S et̃ ħ imputab̾r mulieri
quod demimita sunt mul¬
ta inhrditate dum hic con¬
templacione uentris nõ at¬
tigit hiditatem. ¶d̾.¬
uere in possessione decesseri
hrs eius eadem accione pre¬
cium irditatis ã muliere ex¬
ceteraq onera hrditatis in¬
dendumest. et michi uidet᷑
posse dici legatarios pocius
cũ muliere usuros hac accio¬
ne qr et ipoꝵ inter fuit adiri
hrditatem. ¶ Lbtaci plane
subueniendu erit aduerꝰ
ssarias cogatur.is pr̃are q
do p̃torem succurre oport̾e.¬

Expanded text:
undo hereditatem institutus heredi suo locupletiorem hereditatem suam relinqueret. sed et hoc imputatur mulieri, quod deminuta sunt multa in hereditate, dum hic contemplatione ventris non attigit hereditatem. Idere in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium hereditatis a muliere exceteraque onera hereditatis, uidendum. et mihi uidetur posse dici legatarios potius cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem.Libertat‹i› plane subueniendum erit aduersussarias cogatur is praestaredo praetorem succurrere oporte