comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ouines sapiencie et scĩe
che sauri absconditi et in quo
habitat plenitudo diuiuitatis
corporaliter extraxit inscissa
tamien substancia et ꝓduxit in
terram peregrinacionis ur̃e
et plautauit in medio ecclesie
ut ab eo Illustretur per sciam
roboretur per uirtutẽ et exultet
plenuui sit gaudium a deo et
in deo gaudium quod nemo tollet
ab ipsa ¶ Accedat ergo ad arbo¬
rem ducente grã qui abducente
concupiscencia deliquit in arbo¬
rem/ quoniam salus nr̃a ab
cadem procurata est in ligno
quia mors ante processit a lig¬
no, accedat sed contrariis pas¬
sibus/ quouiam contrariis ex¬
pedit curari contraria ¶Et
quia nou fuerat hommnem
deiecturus temptator nͥ in men¬
te eius elacio precessisset a ti¬
more concipiat unde humilie¬
tur sub potenti manu dei qui
exaltari desiderat in dic uisita¬
cionis abstineat a licitis qui
presumpsit Illicita et incendiũ
concupiscencie ordinata miti¬
get caritate, delectetur in his

Expanded text:
sunt omnes sapientiae et scientiae sunt omnes sapientiae et scientiae thesauri absconditi, et in quo habitat plenitudo divinitatis corporaliter , extraxit, inscissa tamen substantia, et produxit in terram peregrinationis nostrae, et plantavit in medio Ecclesiae, ut ab eo illustretur per scientiam, roboretur per virtutem, et exsulteplenum sit, gaudium a Deo, et in Deo, gaudium quod nemo tollet ab ipsa. Accedat ergo ad arborem, ducente gratia, qui abducente concupiscentia deliquit in arborem, quoniam salus nostra ab eadem procurata est in ligno, quia mors ante processit a ligno. Accedat, sed contrarius passibus: quoniam contrariis expedit curari contraria. Et quia non fuerat hominem dejecturus tentator, nisi in mentem ejus elatio praecessisset, a timore concipiat unde humilietur sub potenti manu Dei, qui, exaltari desiderat in die visitationis. Abstineat a licitis, qui praesumpsit illicita, et incendium concupiscentiae ordinata mitiget charitate. Delectetur in his,
Abbreviated transcription (Latin):
froudescit uirga metallo pla¬
ne qͥd penarun lateat in ter¬
reuis uel quid in hiis pos¬
sit mereri solus aguoscit
qui de arbore sciencie ranũ
boue operacionis. auellit eoq
auulso alter non defficit qͥa
quo am pluiz ex̾centur eo
magi. succrescunt et pro¬
ficiunt sciencie et uirtute¬
¶ Non tameu eatenus ua¬
ronis aut gẽcium iusisto uesti¬
giis ut quempiam credam ad
scicun aut uirtute ꝓp̾is arbiti
sius uiribus peruenire. ¶Ia¬
teor graciaui in electis oꝑari
et uelle et ꝑfic̾e Ipam beneroz
sola ducit ad uitã/ et quẽqz bom
uoti compote facit lactea ħ est
iunocẽcie maĩfesta caudore
et alimentoꝵ sedulitate nuit̾cis
explet officium et sola prepa¬
rat ad ꝓfectuui nam siue ea
ꝓficit nillus ¶ Clamat ħ in
uore tube preuaricatorib ut
redeant ad cor, eisqz ad arborẽ
scĩe amoto gladio uersatili
et flamineo ducatum in pa¬
triam promictit et in gressum
¶Plus dicau ĩpain arborẽ
sciencie et liguumi uite in quo

Expanded text:
frondescit virga metallo. Plafrondescit virga metallo. Plane quid poenarum lateat in terrenis, vel quid in his possit mereri, solus agnoscit, qui de arbore scientiae ramum bonae operationis avellit. Eoque avulso, alter non deficit, quia quo amplius exercentur, eo magis succrescunt et proficiunt scientiae et virtutes. Non tamen eatenus Maronis, aut gentium insisto vestigiis, ut credam quempiam ad scientiam aut virtutem propriis arbitrii sui viribus pervenire. Fateor gratiam in electis operari et velle et perficere, ipsam veneror sola ducit ad vitam, et quemque boni voti compotem facit. Lactea haec est, innocentiae manifesta candore, et alimentorum sedulitate nutricis explet officium, et sola praeparat ad profectum. Nam sine ea proficit nullus. Clamat haec in voce tubae praevaricatoribus, ut redeant ad cor, eisque ad ardorem scientiae, amoto gladio versatili et flammeo, ducatum in patriam promittit et ingressum. Plus dicam: ipsam arborem scientiae, et lignum vitae, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tota uita ꝓficiẽtis hoĩs cõsec̃tur
excisum deligno scieuaie pre¬
tendit ¶ed quis cito auellet
rauuui cum uel ipsau arbore
i. quid fieri oporteat ppauci no¬
uerunt Nunquid ranu
facile iuuotescet ubi pͥmulti¬
tudine desipiencim et male
agencium ipsa arbor occulitur¬
¶ Doc ipsumi forte seusit et
uaro, qui licet ueritatis esset in¬
uarus et in tenebris gencium
ambularet ad elisios campo
felicium et cari genitoris con
Ranium hunc proserpine qͥ
proserpentent et erigentem
se a uiciis uitaui iuiuit con¬
secraret au ergo accipe que
per agenda prius lacet ar¬
bore opaca aureus et folus
et leuto uiuine ranius
iuuoui inferne dictir sac̾
hunc tegit ouuus lucus
ei obscuris claudunt conual¬
libuz umbre sed uon aute
datur telluris operta subire
auricomios ꝙͣ quis descripsit
ab arbore fetus hoc sͥ pulchra
suuni ferri ꝓserpina nnuiris
iusticuit primo auulso nou
defficit alter aureus et sinuli

Expanded text:
tota vita proficientis hominis consecratur. tota vita proficientis hominis consecratur. tutis ramum excisum de ligno scientiae praetendit. Sed quis cito avellet ramum, cum vel ipsam arborem, id est quid fieri oporteat perpauci noverint? Nunquid ramus facile innotescet, ubi prae multitudine desipientium, et male agentium ipsa arbor occulitur? Hoc ipsum forte sensit et Maro, qui licet veritatis esset ignarus, et in tenebris gentium ambularet, ad Elysios campos felicium, et chari genitoris consramum hunc Proserpinae, quae proserpentem et erigentem se a vitiis vitam innuit, consecraret. Ait ergo. Accipe quae peragenda prius: latet arbore opaca Aureus et foliis, et lento vimine ramus, Junoni infernae dictus sacer, hunc tegit omnis Lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae. Sed non ante datur telluris operta subire, Auricomos quam quis decerpit ab arbore fetus, Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus Instituit; primo avulso, non deficit alter Aureus, et simili
Abbreviated transcription (Latin):
ui coguicione uirtutem in oꝑe
uitami in Iocunditate mutuet᷑
¶Racionis. Itaqz acuien
ererceat ut disceruat inter
bonumi et malum et in ipis
bouis aut malis quid cui pre¬
ponderet aguoscat Iugi deinide
curet sollicitudine ue partem
suam faciat de teriorem sedio¬
to conatu mentie et corporis
pre eligendis inseruiat ipse
quoqz labor dulcescat sͥ. Et
totam amaritudinem rexum
pucium ut ait beatus grego¬
rius spe temperet futurorum¬
¶ Dam et propheta die noc¬
tuqz sub expectacione dei sui
cibatur lacrims et sic lugen¬
tibus ueritas lpã que nec fallu
nec fallitur ueram beatitudinẽ
repuusit. ¶ Nec uereatur qͥs
ad arborem sciencie boui et mali
manum extendere p̾ie ꝓhibi¬
cionis ex ͦ quia exulem et erro¬
neum ad illam tuuitauit ille
qui docet hominem scienciam¬
¶ Et iuxta ꝓmissionẽ ꝓphĩcam
Ignaro indicat quid sit bonum
in arbore ergo scĩe quasi quid̃
uir ͭ ͥ ramus nascitur ex quo

Expanded text:
in cognitione, virtutem in opere, in cognitione, virtutem in opere, vitam in jucunditate mutuetur. Rationis itaque acumen exerceat, ut discernat inter bonum et malum, et in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoscat: jugi deinde curet sollicitudine, ne partem suam faciat deteriorem, sed toto conatu mentis et corporis, praeeligendis inserviat. Ipse quoque labor dulcescat sibi, et totam amaritudinem rerum praesentium, ut ait beatus Gregorius, spe temperet futurorum. Nam et propheta diu noctuque sub exspectatione Dei sui cibatur lacrymis: et sic lugentibus veritas ipsa, quae nec fallit, nec fallitur, veram beatitudinem repromisit. Nec vereatur quis ad arborem scientiae boni et mali manum extendere, primae prohibitionis exemplo, quia exsulem et erroneum ad illam invitavit ille, qui docet hominem scientiam, et juxta promissionem propheticam, ignaro indicat quid sit bonum. In arbore ergo scientiae quasi quidam virtutis ramus nascitur, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
et ubi cecideris in errorem.¬
¶ Recolo autem nos aberrasse
ibi p̾uum ubi impulsus et
euersus est homo ut caderet
prenaricacione mandati quau¬
do ad uetitum sciencie lignum
suadente diabolo temerariamt
et iucantam manum extendͭ
ab iude eium peccatum accepta
occasione per mandatum seduxit
me. et per Illud orcidit Ipuiqz
mandatum operatum est in
me ominem concupiscenciam
quia semper nitimur in ueti¬
tum quod non licet acrius urit¬
¶ Ad arborem sciencie manũ
extendit gulam impleuit, et
contra promissum fallacis iui¬
mci et secuidum interdutum
uetaris dei ob tenebratus est
hoiuio Et in esuriem ꝓstrauis
fedus feriens cum morte et pac¬
tum faciens cum inferuo boui
tamieu et mali scieus factus
est per experienciam et multi¬
plici mmiserie locum secit in se¬
¶ Ergo aligno sciencie dui
prohibitus illud ascenderet a
ueritate uirtute uita decidit
et demaiit homo nec reuerte¬
tur ad bitam nͥ ad arboren
sciencie redeat. Et inde ueritate

Expanded text:
et ubi cecideris in errorem.et ubi cecideris in errorem. Recolo autem nos aberrasse ibi primum, ubi impulsus et eversus est homo, ut caderet praevaricatione mandati, quando ad vetitum scientiae lignum, suadente diabolo, temerariam et incautam manum extendit. Abinde enim peccatum, accepta occasione per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Ipsum namque mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, quia semper Nitimur in vetitum, -- Quod non licet, acrius urit. Ad arborem scientiae manum extendit, gulam implevit, et contra promissum fallacis inimici, et secundum interdictum veracis Dei, obtenebratus est homo, et in esuriem prostratus, foedus feriens cum morte, et pactum faciens cum inferno. Boni tamen, et mali sciens factus est per experientiam, et multiplici miseriae locum fecit in se. Ergo a ligno scientiae dum prohibitus illud ascenderet, a veritate, virtute, vita cecidit et deviavit homo, nec revertetur ad vitam, nisi ad arborem scientiae redeat, et inde veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
namqz lapis offensionis Et
petra scandali gradientes in
se quos accipit erigit et corro¬
borat ut humiliati in se in
eo gloriantes audacter et libere
preconentur quia ouiria in
eo posurinus qui nos confor¬
tat uia si quidem hec uirtus
est duobus int̾iecta et artata
liuii tibus coguicione .s. et exer¬
citio bomi nosse namqz bouũ
et non facere meritum dap¬
nacionis non uia beatitudĩs
unĩ inquis hanc uiam ingre¬
dicir q̃ in inuio sum et nou
in uia in tauta uarictaie
uiarum Ignotarum aduena et
peregrinus cuius occuli laugue¬
riuit pre iuopia, et fere iani
defficiunt. quibus eam decernã
iudiciis. ut ad te tranquillitatis
gaudii peruemiam quod pro¬
mictis: Est inꝙͣ uia sublimis
celo mauifesta sereno lactea
nouien hz sereua tͥ celui ne
turbetur pre iudignacione oc¬
culus auime tire et facile lacte¬
am hanc aguosces uiani redi
ad te patrum suscipe monume¬
ta. et ibi intuere diligenter
uͥ a uia deslereris gressum

Expanded text:
namque lapis offensionis et namque lapis offensionis et petra scandali , gradientes in se quos accipit, erigit et corroborat, ut humiliati in se, in eo gloriantes, audacter et libere praeconentur, quia omnia in eo possumus, qui nos confortat. Via siquidem haec virtus est, duobus interjecta et arctata limitibus, cognitione scilicet et exercitio boni. Nosse namque bonum et non facere, meritum damnationis est, non via beatitudinis. Unde, inquis, hanc viam ingrediar, qui in invio sum, et non in via? In tanta varietate viarum ignotarum advena et peregrinus, cujus oculi languerunt prae inopia, et fere jam deficiunt, quibus eam discernam indiciis, ut ad id tranquillitatis et gaudii perveniam, quod promittis? Est, inquam, via sublimis coelo manifesta sereno. Lactea nomen habet. Serena tibi coelum, ne turbetur prae indignatione oculus animae tuae, et facile lacteam hanc agnosces viam. Redi ad te, patrum suspice monumenta, et ibi intuere diligenter, ubi a via deflexeris gressum,
Abbreviated transcription (Latin):
entencie fame
non struo calumpmiam que
ueatitudinem ẽẽ diffunt le¬
tum semper et quietunt tran¬
quille uite stãtum sed inter¬
pretacione siistra et uicio¬
sa execucione arbitror infitͣ¬
¶ Ad eo quidem ut cum epy¬
curei sint plurimi .i. uani sec¬
tatores uoluptatis,/ nomen
hoc pauci ꝓfiteantur erube¬
scunt euum dici quod sunt et
ꝓpam turpitudinem occultare
uituntut nouuine alicus duin
nou tam uoui ee cupiunt ꝙͣ
uideri. ¶ Si uero dissinicioni
fidelis detur iuterpres, et sen¬
tencie commodus executor qͥ
mauun apponat ori .i. qui fa¬
cicit quod loquetur / nichil ue¬
rius aut rectius apud stoicũ
et paripateticum eẽ conuincec
quos ad te Iocundo graudis
uie compendio cum preceꝑis
introducam. ¶Ne tamen
ullam eo quo epycurei difsi¬
nicio tendit uiam potes eam
tibi in calce libri quasi in sine
uie conabor aperire. ¶Est
auten ardua et arta plana
tameu et recta diligentibus
deuni, quo ducente, doceute et
subuehente nou offendit qͥs
ad lapidem pedem suumi Ipse

Expanded text:
ententiae tamen non struo calumniam, quae beatitudinem esse definit laetum semper et quietum tranquillae vitae statum, sed interpretatione sinistra, et vitiosa exsecutione, arbitror infamatam. Adeo quidem, ut cum Epicurei sint plurimi, id est vani sectatores voluptatis, nomen hoc pauci profiteantur. Erubescunt enim dici quod sunt, et propriam turpitudinem occultare nituntur nomine alieno, dum non tam boni esse cupiunt, quam videri. Si vero diffinitioni fidelis detur interpres, et sententiae commodus exsecutor, qui manum apponat ori, id est qui facit quod loquitur, nihil verius et rectius apud Stoicum, et Peripateticum esse convinces, quos ad te, jucundo grandis viae compendio, cum praeceperis, introducam. Ne tamen ullam eo, quo Epicurei diffinitio tendit, viam putes, eam tibi in calce libri, quasi in fine viae, conabor aperire. Est autem ardua et arcta, plana tamen et recta diligentibus Deum, quo ducente, docente et subvehente, non offendit quis ad lapidem pedem suum. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
siginenti poetici phice ueritatis
inuoluit archana licet aute
de prima corrupcione specia¬
liter dictum sit. pot et de sui¬
gulis maifesta racione mõ¬
strari quia uatura honinis
ab adolescentia sua proua
est ad malumi ut ex quo libõ
licet depresso ceperit uti ar¬
bitrio per se cadat sponte in
culpam et inde merito suo
preceps prolabatur in penã¬
¶ Exigi tamen ne quaꝙͣ pot
ad boninu nͥ gracia dei suppoãt
manum suam laca est ergo
epycureorum uia et hanc du ͬ
ducit ad mortemt per pericula
tamen per errores per ama¬
ritudines et per omnimodas
uanitates ut letum et quie
in ea nullus iuueniat uel ad
illum tandem ea ducente
perueniat. ¶Nam ut bea¬
titudo possideatur non uanis
sed ueris insistendum est
bonis uana enum cultorem
sum perturbant in tenebͥs
exteriores ad fletum suunr oc¬
culorum stridorem deucum
tuultum curium et barias
pressuras et penas inferoru
apud quos nullus ordo sed

Expanded text:
figmenti poetici, philosophicae veritatis figmenti poetici, philosophicae veritatis involvit arcana. Licet autem de prima corruptione specialiter dictum sit, potest et de singulis manifesta ratione monstrari, quia natura hominis ab adolescentia sua prona est ad malum; ut ex quo libero, licet depresso, coeperit uti arbitrio, per se cadat sponte in culpam, et inde merito suo praeceps prolabatur in poenam: erigi tamen nequaquam potest ad bonum, nisi gratia Dei supponat manum suam. Lata est ergo Epicureorum via, et haud dubiam ducit ad mortem, per pericula tamen, per errores, per amaritudines et per omnimodas vanitates, ut laetum et quiet in ea nullus inveniat, vel ad illum tandem, ea ducente, perveniat. Nam ut vera beatitudo possideatur, non vanis, sed veris insistendum est bonis. Vana enim cultorem suum proturbant in tenebras exteriores, ad fletum oculorum, stridorem dentium, tinnitum aurium, et varias pressuras, et poenas inferorum, apud quos nullus ordo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lupiate ei in mundo amore
nanign sui soluere nou pot
auchorau precidit et funẽ
su et patriarihe pudicus fi¬
lius pallium reliquit adul¬
iere ne adulteru crumne in¬
uolueretur. ¶ Quintus ma¬
turitatem ciuilemi ꝓuiui et
etatem depingit uicuiam
seuectuti iuimo que ipsaui
iam ingreditur senectutem
nam et patrum honores re¬
colit maiorum memoriam
ueneratur et quasi ad tumu¬
lum anchise solempues cele
ludos In his ipis exili sui nu¬
seria recognoscit dumn uero
hinc iigreditur trausit ad
ui ͫ et amissis palinuro et
iiseno duce .s. nauigu dor¬
muitante et temerario p̾lu¬
iuicentore cum tam frigescat
asfectus uiresqz defficiant nõ
taui seuectuteui seutu ꝙͣ senũ
et uelud quend̃ desceusum
ad iuferos ubi quasi rebus
iuuitiliter gestis tocius ãuacte
uite recoguoscai errores et
discat alia uia incedeudum
ec hus qui uolunt ad dulces
lauime complerus et fatale
rouem gemine doctrine ui¬
res decsarcisse. dun uanitate

Expanded text:
luptate et immundo amore luptate et immundo amore navigii sui solvere non potest anchoram, praescindit et funem. Sic et patriarchae pudicus filius pallium reliquit adulterae, ne adulterii crimine involveretur. Quinta maturitatem civilem promit, et aetatem depingit vicinam senectuti, imo quae ipsam jam ingreditur senectutem. Nam et Patrum honores recolit, majorum memoriam veneratur, et quasi ad tumulum Anchisae solemnes celebret ludos, in his ipsis exsilii sui miseriam recognoscit. Dum vero hinc egreditur, transit ad sextam, et amissis Palinuro et Miseno, duce scilicet navigii dormitante, et temerarii praelii incentore, cum jam frigescat affectus, viresque deficiant, non tam senectutem sentit quam senium, et velut quemdam descensum ad inferos, ubi quasi rebus inutiliter gestis, totius anteactae vitae recognoscat errores, et discat alia via incedendum esse his, qui volunt ad dulces Laviniae complexus, et fatale ronem geminae doctrinae vires declarasse, dum vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
narrant aut ueris falsa ꝑ¬
miscet eo ꝙ multiloquio pec¬
cata de cẽ non pũt. ¶Porro
tercius uarios iuuentutis
quidem ut ait ethicus In her¬
bis iuuenis tandem custode
remoto gandet equis cam¬
bus qz et ap̾ci ger mine cam¬
pi cerens in uicium flecti
moiitoribus asper utiliuum
tardus ꝑrouisor prodigus
eris ¶ Prima ergo etas
nuitricem secunda custodem
h Tercia quo liberior eo
faciłius errat noudum ta¬
men procedit ad crumina
Quartus Illicitos amores con¬
citiat et igneui imprudenter
conceptiuu in pectore adamã¬
tis infelicem perducit rogu
ueqz eium in inconcessis fa¬
taleui beatitudinem ee sub
nuilus agebait ui parilus
suga irrefragabiliter appre¬
ixusa enacuare que erant
paruuli. ¶ Unde ui ad me¬
moratum ethicum redeamiꝰ
conuersis studiis etas aui¬
iusqz uirilis etas querit opes
et aniacias inserunt honori
ꝯmisisse cauet quod mox un¬
tare laboret ergo et uirilis
etas puerilia et iuuenilia
erubescit et si a peruersa uo¬

Expanded text:
narrat, aut veris falsa pnarrat, aut veris falsa permiscet, eo quod multiloquio peccata deesse non possunt. Porro tertius varios juventutis, quidem, ut ait ethicus: Imberbis juvenis tandem, custode remoto, Gaudet equis, canibusque, et aprici gramine campi. Cereus in vitium flecti, monitoribus asper, Utilium tardus provisor, prodigus aeris. Prima ergo aetas nutricem, secunda custodem habet, tertia quo liberior, eo facilius errat, nondum tamen procedit ad crimina. Quarta illicitos amores conciliat, et ignem imprudenter conceptum in pectore, ad amantis infelicem producit rogum. Neque enim inconcessis fatalem beatitudinem esse, sub vulus, agebat ut parvulus, fuga irrefragabiliter apprehensa, evacuare quae erant parvuli. Unde, ut ad memoratum ethicum redeamus: Conversis studiis, aetas, animusque virilis Quaerit opes et amicitias, inservit honori, Commisisse cavet, quad mox mutare laboret. Ergo et virilis aetas puerilia, et juvenilia erubescit, et si a perversa vo
Abbreviated transcription (Latin):
nec sensus credaui gentiliũ.
sutiendos dum modo uitent᷑
errores hꝰpsium diuina pru¬
dencici in eueide sua sub inuo¬
lucro ficticii comenti inuisse
uisus est socrodum dietatum
gradus sex librorum distin¬
ctiouibus prudenter expressit
quibus condictionis humane
dum odisseam iuutatur or¬
tumt expriere uisus est et
processum ipsum qz quem
educit et prouehit producit
et deducit ad iuanes. ¶Na
eueas qui fingitur ibi auimus
sic dictus eo ꝙ est corporis ha¬
cis placet habitator est demas
corpus et abhis componi tur
eneas ut siguificet ammã
quasi caruis tugurrio habi¬
tantem sic etiam ueptunũ
ennossigeui eo ꝙ sigeum
in habitei ¶ Primus Itaq
liber eneidos sub ymagine
nanfragii incinifestas infã¬
cie que sins procellis agetatur
exponit tiuisiones. Et infine
suo habundancia cibi et potꝰ
adulta prosilit ad leticiam
conuialem in consinio ergo
adolescencie prodeunt collo¬
quiorum commercia et eor
intemperies aut fabulas

Expanded text:
nec sensus credam gentilium nec sensus credam gentilium fugiendos, dummodo vitentur errores, hoc ipsum divina prudentia in Aeneide sua, sub involucro fictitii commenti, innuisse visus est Maro, dum sex aetatum gradus, sex librorum distinctionibus prudenter expressit. Quibus conditionis humanae, dum Odysseam imitatur, ortum exprimere visus est et processum, ipsumque quem educit et provehit, producit et deducit ad manes. Nam Aeneas, qui ibi fingitur animus, sic dictus, eo quod est corporis hacis placet, habitator est, δέμας corpus, et ab his componitur Aeneas, ut significet animam quasi carnis tugurio habitantem. Sic etiam Neptunum ennosigaeum, eo quod Sigaeum inhabitet. Primus itaque liber Aeneidos, sub imagine naufragii manifestas infantiae, quae suis procellis agitatur, exponit tunsiones, et in fine suo, abundantia cibi et potus adulta, prosilit ad laetitiam convivalem. In confinio ergo adolescentiae prodeunt colloquiorum commercia, et eorum intemperies aut fabulas
Abbreviated transcription (Latin):
nata est ad malum natur̃a
hominis cuius quasi queda᷑
irifancia preceps sit iunoces
duni a colloquiis peruerten¬
tihus et peruersis abstiunt
siluit homo et mansit iuuo¬
ceus inmissosopore obdõr¬
unuit inuocens exper gefac¬
tus et agnosceus auxilium
siuule quod ei fabricauerai
deus inuocenter locutus est
magnalia dei. ¶Sed ex quo
factus uerbosior per hostium cu¬
riositatis eductus excreuit cumi
temptatore uerbi connuercium
quasi ab infancia adolesceus
concepto calore intununt et
preuaricatus mandatum cuiꝰ
custodia ad glicun fuerat pro¬
futura corruptus est ut ex¬
tunc iirabili et iuuincibili
lege coudictiois inflicte sͥ
uino reluctetur carrius et
spiritus ut nulla racione cõ¬
poni possuit inisi illius grã
intercedat qui fecit utrͣq unii
et carnem in electorum siue
faciat aspũ ab sorberi. Si
uerbis gentilium ut licet
ipiauo qui solis eiectis diui¬
num et deo placens per in¬
habitantel gram ẽe credit
ingenuuir et si nec uerba

Expanded text:
nata est ad malum natura nata est ad malum natura hominis, cujus quasi quaedam infantia praecessit innocens, dum a colloquiis pervertentibus et perversis abstinuit. Siluit homo et mansit innocens, immisso sopore obdormivit innocens, expergefactus et agnoscens auxilium simile, quod ei fabricaverat Deus, innocenter locutus est magnalia Dei. Sed ex quo factus verbosior per ostium curiositatis eductus, exercuit cum tentatore verbi commercium, quasi ab infantia adolescens, concepto calore intumuit, et praevaricatus mandatum, cujus custodia ad gloriam fuerat profutura, corruptus est, ut extunc mirabili et invincibili lege conditionis inflictae, sibi unio reluctetur carnis et spiritus, ut nulla ratione componi possint, nisi illius gratia intercedat, qui fecit utraque unum, et carnem, in electorum fine, faciet a spiritu absorberi. Si verbis gentilium uti licet Christiano, qui solis electis divinum, et Deo placens, per inhabitantem gratiam, esse credit ingenium, etsi nec verba,
Abbreviated transcription (Latin):
cum cetera ammalia prona
serautur in terram celum et
que celestia sunt crecta digni¬
iate corporis et amme con¬
templari hi tamen suo sed
talpe quod̃ nature uicio depͥ¬
nuntur profecto deterior est
queui culpa maculat eo qui
nature laborat imperio nec
credas altum sapere qui uature
cousortes nou tam uirtute ꝙ
bicnz uult p̾ire sed quid in gre¬
ge isto talparum arctuo cecitutẽ
uisi ꝙ aliorum fons eẽ uidetur
abeo namqz siaturiunt ruuili
uiciorum ut quasi in corpore
uno uideas confluxisse rapaci¬
tatem leouis seuiciam tigridis
gulam lupi barietatem pardi
fraudes uulpis tenacitatem
cirpie inmiundiciam suis pe¬
tulanciam hirci superbiaui
equi scoliditatem asimi obsti¬
nacoem muli toxicium ydre
ing̾dinem corui et quisquid
aliud peruersitatis infundẽ
potuit honnui teterrima creci¬
tura. ¶ Nau ad eo uniuersa
hec incorumoda profluxerunt
diun uomi et mali sciam en
suuili tudinem dei pmitit
per rapiuãm Exiluide nicti¬

Expanded text:
cum caetera animalia prona cum caetera animalia prona ferantur in terram, coelum, et quae coelestia sunt erecta dignitate corporis et animi contemplari. Hi tamen suo, sed talpae quodam naturae vitio, deprimuntur. Profecto deterior est, quem culpa maculat, eo qui naturae laborat imperio. Nec credas altum sapere, qui naturae consortes, non tam virtute, quam vitiis vult praeire. Sed quid in grege isto talparum arguo caecitatem, nisi quod aliorum fons esse videtur? Ab eo namque scaturiunt rivuli vitiorum, ut quasi in corpore uno videas confluxisse rapacitatem leonis, saevitiam tigridis, gulam lupi, varietatem pardi, fraudem vulpis, tenacitatem harpyiae, immunditiam suis, petulantiam hirci, superbiam equi, stoliditatem asini, obstinationem muli, toxicum hydrae, nigredinem corvi, et quidquid aliud perversitatis infundere potuit homini teterrima creatura. Nam ab eo universa haec incommoda profluxerunt, dum boni et mali scientiam et similitudinem Dei promittit per rapinam. Exinde incli
Abbreviated transcription (Latin):
cit nescio quid solidum semꝑ
pollicetur in posterum ut in
onnubus amatoribus et se¬
quacibus suis nec buum ab
micio duxerit ad perfectum aui
boti compotem fecerit ¶ Huic
et ꝙ auarus in mediis opib
esurit potens et presidens in
sinumo fastuio seruit in pro¬
sundo luru uoluptuosu gau¬
dii desfectus augit et saine pcꝰ
et gracie ini toto tumore inaiis
glorie bilescit cun ista nou pa¬
tent iuinium cecus est cumu unꝰ¬
quisqz eorum qui uersantur in
his sͥ quod appetit de esse fatrai
¶Suut tamen quorum &e¬
culos ita perstrinxit malicia
ut que per se lucent nequeant
intueri sic occulis capti talpe
lucis benesici non agno¬
scunit et inuatis gandentes
tenebris ederuut aerem purio¬
reui nec uiuere queuut si diu¬
cius arceautur ab humo et la¬
tebris suis. ¶ Nomie ial pa¬
rum gerunt ymaginem qui
semper in humo uer seutur
quorum tota conuersacio in
terra depͥiuitur ut nichil al¬
tum sapiant uil diuinum sed
nec humanum quid̃ est cuius

Expanded text:
cit, nescio quid solidum semper cit, nescio quid solidum semper pollicetur in posterum, ut in omnibus amatoribus et sequacibus suis, nec unum ab initio duxerit ad perfectum, aut voti compotem fecerit. Hinc est quod avarus in mediis opibus esurit, potens et praesidens, in summo fastigio servit in profundo luxu: voluptuosum gaudii defectus angit, et famae procus et gratiae, in toto tumore inanis gloriae vilescit. Cui ista non patent, nimium caecus est, cum unusquisque eorum qui versantur in his, sibi quod appetit, deesse fateatur. Sunt tamen quorum oculos ita perstrinxit malitia, ut quae per se lucent, nequeant intueri. Sic oculis capti talpae, lucis beneficium non agnoscunt, et innatis gaudentes tenebris, oderunt aerem puriorem, nec vivere queunt, si diutius arceantur ab humo et latebris suis. Nonne talparum gerunt imaginem, qui semper in humo versantur, quorum tota conversatio in terra deprimitur, ut nihil altum sapiant vel divinum? Sed nec humanum quidem, cujus est,
Abbreviated transcription (Latin):
gun uicmatur ut sine labore
et difficultate labi et non pos¬
sit erigi ad boua sine labore
et erectus sine difficultate ei
grã stare non possit parit
itaqz uicia filias utiqz non
filios sine dolore sed ꝓculdubio
ad dolorem sed in dolore filios
sed plane ad gandium nou
dolorent ergo epycureus uersa¬
tur in dolore cuius uita filros
parit aut silias et semper pu¬
tes aut futuras ingemiscit au¬
gustias. ¶Nain aut ut ce¬
tera taceam presentibus nõ
letatur aut si cecus nou est
dum rerum metitur exitus
ea tanꝙͣ abeuncia et sugieu¬
cia deplorat letis et emiusta¬
re negatum est uͥ quic le tetur
in illis que beatum faciuui
aut ad perpetuam prosicut
uitam. ¶ Preterit neuuqz
nuimidus hic et omnia deside¬
rabilia eius quau tunlibet
blandiatur incantis et dulces¬
sue fallacie propinet illecebͣs
nouissima eius quoius absin¬
chio amariora sunt. ¶Et quia
racio pritem statum eus imꝑ¬
fectum ee usqz quaqz conumi¬

Expanded text:
gini vicinatur, ut sine labore gini vicinatur, ut sine labore et difficultate possit labi, et non possit erigi ad bona sine labore, et erecta, sine difficultate et gratia stare non possit. Parit itaque vitia, filias utique non filios sine dolore, sed procul dubio ad dolorem, sed in dolore filios, sed plane ad gaudium, non dolorem. Ergo Epicurus versatur in dolore, cujus vita filios parit, aut filias, et semper praesentes, aut futuras ingemiscit angustias. Nam, ut caetera taceam, praesentibus non laetatur, aut si caecus non est, dum rerum metitur exitus, ea tanquam abeuntia et fugientia deplorat. Laetis etenim stare negatum est, nisi quis laetetur in his, quae beatum faciunt, aut ad perpetuam proficiunt vitam. Praeterit namque mundus hic, et omnia desiderabilia ejus. Quantumlibet blandiatur incautis, et dulces fallaciae suae propinet illecebras, novissima ejus quovis absinthio amariora sunt. Et quia ratio praesentem statum ejus imperfectum esse, usquequaque convin
Abbreviated transcription (Latin):
iocuida et transquilla frui nõ
pot cui ceperit libido domunari
maluit facere quod libuit ꝙͣ
quod iussus est et proiectus
ini locum miserie in terrant la¬
boris iuissus est ut ei et senun
suo terra spiuas et tribulos
gernumet et insudore uultus
comedat panem sunt qui u
rectitudiue uoliuitatis obedieus
sie difficultate et labore ple¬
naui poterat hr̃e uoluptatem
¶Siquidem ad neccessitatem
et uoluptatem parata inuene¬
rat ounua uultus autem sicui
his placet qui curiosius scru¬
tautur uerborum origineu
dicitur a uolendo et sudor eius
laboreur et angustias iuidicat
corrupte uo ͭ ͥ si ergo sudaͬ ineo
qui confirmat cor honuins.
et etiam in sumendo quod len¬
ficat quid est quod sine labore
sͥ natura mortalis credat ui¬
peccatrici sentencia creatoris
in torsit parit ergo in dolore
filios uirtutum q̃ sine labore
parit sobolem uiciorum . ¶ Na¬
tura namqz peccatrix ad ma¬
lum proua est et corrupta ab
adolescenua sua que etas ori¬

Expanded text:
jucunda et tranquilla frui non jucunda et tranquilla frui non potest, cui coeperit libido dominari. Maluit facere quod libuit, quam quod jussus est, et projectus in locum miseriae, in terram laboris missus est, ut ei, et semini suo, terra spinas et tribulos germinet, et in sudore vultus sui comedat panem suum , qui in rectitudine voluntatis obediens, sine difficultate et labore plenam poterat habere voluptatem. Siquidem ad necessitatem et voluptatem, parata invenerat omnia. Vultus autem, sicut his placet, qui curiosius scrutantur verborum originem, dicitur a volendo; et sudor ejus, laborem et angustias indicat corruptae voluptatis. Si ergo sudatur in eo quod confirmat cor hominis, et etiam in sumendo quod laetificat, quid est, quod sine labore sibi natura mortalis credat inpeccatrici sententia Creatoris intorsit. Parit ergo in dolore filios virtutum, quae sine labore parit sobolem vitiorum. Natura namque peccatrix ad malum prona est, et corrupta ab adolescentia sua, quae aetas ori
Abbreviated transcription (Latin):
isi dissimulet
contenciosus q̃ tunc dissinuila¬
ri racio non pernuctit ex su¬
perioribus luce clarius liquet
epycuros numꝙͣ assequi sinẽ
suum. ¶ Cum enim ad trau¬
quillai aspirent uitam et
ad libidiuem explendam pħeut᷑
quod male libet pot sapienter
implere hoc per ĩsta babylonis
fluenta nullus assequitur
Illos quoqz epycurcorum nouũe
censendo ar bitror qui suani
uolunt in omuibus implere
uoluntatem. ¶Naui cui res
libidini seruiunt in uoluptatẽ
transit asfectus. si affectui af¬
fectus non pareat quo magis
bis torqueris magis si tanien
libido sit in uoliuitate alioqn
interdum uelle quod non potes
iocundum est et fructuosum
si forte esurias et sicias iusti¬
ciaui laboriosum tamen.
¶Nuridus Itaqz epytureis
plenus est eo ꝙ in tauta mul¬
titudine houn panci sunt qui
non fanuleutur libidini.i
corrupte boliunitati sz laboriose
uo ͭ ͥ s nexibus uon impliciti aut
uulli aut pociores sunt de loco
uoluptatis exclusus est homo
ex quo libido p̾ualuit eoꝙ uita

Expanded text:
isi dissimulet contentiosus, quae tamen dissimulari ratio non permittit, ex superioribus luce clarius liquet, Epicureos nunquam assequi finem suum. Cum enim ad tranquillam aspirent vitam, et ad libidinem explendam se retrquod male libet, potest sapienter implere hoc per ista Babylonis fluenta nullus assequitur. Illos quoque Epicureorum nomine censendos arbitror, qui suam volunt in omnibus implere voluntatem. Nam cum res libidini serviunt, in voluptatem transit affectus. Si affectus affectui non pareat, quo magis vis, torqueris magis, si tamen sit libido in voluntate. Alioquin interdum velle quod non potes, jucundum est et fructuosum, si forte esurias et sitias justitiam, laboriosum tamen. Mundus itaque Epicureis plenus est, eo quod in tanta multitudine hominum, pauci sunt, qui non famulentur libidini, id est corruptae voluptati, sed laboriosae voluntatis nexibus non impliciti, aut nulli, aut pauciores sunt. De loco voluptatis exclusus est homo, ex quo libido praevaluit, eo quod vita
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui sunt incantatores. ario¬
li. aruspices. phicii. uultiuoli.
ymagiarii. comiectores. chiro¬
mantici. specularii. mathena¬
tici. Sallissatores. dortilegi.
augures

Expanded text:
Qui sint incantatores, arioli, aruspices, physici, vultivoli, imaginarii, conjectores, chiromantici, specularii, mathematici, salissatores, sortilegi, augures
Abbreviated transcription (Latin):
cu uidetur exp̾mere mauife¬
stam et uitam illorum depin¬
gere qui in omnibus que sua
suit post tergum faciunt:
Si quidem non meum ied
alienum est et prosecto inte¬
merate ueritatis occulum quo
apud fauuliarem altissum
stor pourt auimam suam pro
ouibus suis, Cuius si queris
ofsicium apũd iam dictum
Ipẽ requiram oues meas et
uisitabo eas sicut pastor uisi¬
tat gregem suum in die qu
suerit in mẽdio ouium suarũ
dissipatarum ¶ Educam eas
de unbe congregiabo de caliguis
inducam eas in terraui suam
et pascami eas in montibus
isel in riius et in ciuictis sedi¬
bus terre in pascius ubexrinus
in montibus excelsis erunt
pascue earum requiescent in her¬
bis uirentibus et in pascius
pinguibus pascentur super mo¬
tes ysrl pascauieas et accubare
faciam quod perierat requira
quod abiectum erat reducani
quod confractum fuerat alliga¬
bo et quod infirmum erat soli¬
consolidabo et quod puigue et
forte custodiam ¶Hec est enĩ

Expanded text:
tii videtur exprimere manifetii videtur exprimere manifestam, et vitam illorum depingere, qui in omnibus quae sua sunt, post tergum faciunt? Siquidem non meum, sed alienum est, et profecto intemeratae veritatis oraculum, quo apud familiarem Altissimistor animam suam ponit pro ovibus suis . Cujus si quaeris officium, apud jam dictum s meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum, in die quando fuerit in medio ovium suarum dissipatarum. Educam eas de nube, et congregabo de caligine, inducam eas in terram suam, et pascam eas in montibus Israel, in rivis, et in cunctis sedibus terrae, in pascuis uberrimis, in montibus excelsis erunt pascua earum, requiescent in herbis virentibus, et in pascuis pinguibus pascentur super montes Israel. Pascam eas, et accubare faciam, quod perierat requiram, quod abjectum erat reducam, quod confractum fuerat, alligabo, et quod infirmum erat consolidabo, et quod pingue et forte custodiam . Haec est enim
Abbreviated transcription (Latin):
bunaritum ierophancias qͦq
scute sorbicione castrari et
postꝙͣ in pontificatum sue¬
riit allecte piros esse desinere
¶ In immensum pagura
protendetur. si ea perstriux̾ o
que ir hac parte tragici ora¬
tores, connici, satyric poete
ut de phis ethicis theologis
taceam prodidcrunt. sed tam
uec ouines istos ar bitror suf¬
fecisse ad hant nou dico ma¬
liciam delendam auit repri¬
mendam sed nec ad exponen¬
daui si dixero ꝙ multi sunt
et facte sura in deuoracoem
omnium bestiarum a gri et
disperse funt. Quid s ciliud
adeẽ docet ezechielis ħ iup̾cacio
et increpacio nisi pastoribus ab¬
ee que adee debueraut. et ad¬
ee que abee oportuit: ꝓpterea
ħ dicit doninius Ecce̾ ego ĩpe
super pastores et requiram
gregem meum de manu eor
et cessare eos faciaut ut ultra
non pascant gregem meuui
nec pascaui amplius pasto¬
res semetipos et liberabo gre¬
gem meum de ore eorum et
uon erit ultra eis in escaut.
¶ Honne tyranirdem sacerdo¬

Expanded text:
bimaritum; ierofontas quoque bimaritum; ierofontas quoque cutae sorbitione castrari et postquam in pontificatum fuerint electi, viros esse desinere. In immensum pagina protendetur, si ea perstrinxero, quae in hac parte tragici, oratores, comici, satyrici, poetae, ut de philosophis, ethicis et theologis taceam, prodiderunt. Sed tamen nec omnes istos arbitror suffecisse ad hanc, non dico malitiam delendam, aut reprimendam, sed nec ad exponendam. Si dixero quod multi sunt et factae sunt in devorationem omnium bestiarum agri, et dispersae sunt . Quid sibi aliud adesse docet, Ezechielis haec et imprecatio, et increpatio, nisi pastoribus abesse quae adesse debuerant, et adesse quae abesse oportuit? Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego ipse super pastores, et requiram gregem meum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem meum, nec pascant amplius pastores semetipsos et liberabo gregem meum de ore eorum, et non erit ultra in escam eis . Nonne tyrannidem sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
magis exoruai ¶ Di quidem
doaissum uiri nox est pudicicia
in primis ee retiuendam qua
auussa omius uixtus ruit iii.
hac nuliebrium uirtutum p̾ͥn¬
cipatus est hec paupereui com¬
mendat diuitem extollit defor¬
mem rediuut exornat pulcin
uenie iueretur de maioribus
quorum sanguinem sobole fur ͣ
non uiciat bene de liberis quibz
net de matre erubesceudumi
nec de patre dubitandum est
bene in p̾mis de se quam a con¬
tumelia corporis alieui uendi¬
cat captiuitatis nulla meuor
calanutas est ꝙͣ cid alienam
libidinem trahi ¶ Uiros con¬
sulatos illustrat eloquencie.
in nomen eternum trausfert
gloria iuilitaris triumphos
noue gentis consecrat multa
que per se cara ingenia uo¬
bilitant mulier proꝑrie uir¬
tus pudicicia est. ¶ Iheroui¬
uius testis est ꝙ anteꝙͣ re¬
ligio xpiana fulgeret in mũdo
unicubas semper habuisse in¬
ter matronas decus per Illas
sortuue muliebri sacra fieri
solitum nullum sacerdotem
uigauium nullumi flauiẽ

Expanded text:
magis exornat. Siquidem magis exornat. Siquidem doctissimi viri vox est, pudicitiam inprimis esse retinendam, qua amissa omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram. Bene meretur de majoribus, quorum sanguinem sobole furtiva non vitiat: bene de liberis, quibus nec de matre erubescendum est, nec de patre dubitandum est: bene in primis de se, quam a contumelia alieni corporis vindicat. Captivitatis nulla major calamitas est, quam ad alienam libidinem trahi. Viros consulares illustrat eloquentia, in nomen aeternum transfert gloria militaris, triumphosque novae gentis consecrat. Multa sunt, quae per se clara ingenia nobilitant, mulierum proprie virtus, pudicitia est. Hieronymus testis est, quod antequam religio Christiana fulgeret in mundo, unicubas semper habuisse inter matronas decus; per illas Fortunae muliebri sacra fieri solitum: nullum sacerdotem bigamum, nullum flaminem
Abbreviated transcription (Latin):
reui raro dicit sapienti incunda
coniugia quia multa iucoui¬
moda adiixta impciis. ¶ Et
quouiõdo diuicie et honores et
corporum santates et cetera
que in dr̃a nominanius nec
bona nec mala sunt sed uelud
in meditullio posita usu et euen¬
tu uel boua uel mala siunt
Ita et uxores sitas in bonorum
malorum ue confuno grane
uero et uiro sapienti uenire in
dubium utruui bonant an ma¬
laui ducturus sit Si ergo tau¬
ta est molestia impciarum que
proculdubio bone sunt et a duo
iustitute ut eas sapieus refor¬
iuidet quis uͥ demens ipsant
approbei uoluptatem que illi¬
cita est et tota uersatur in sor¬
dibus quam houunes culpant
et deus ꝓculdubio condempna¬
bit nam cum hee due uolupta¬
tes .s. gule et ueneris quodam¬
modo brutorum suit altera por¬
ci imimundiciam altera et hit¬
ci uidetur habere seiorem ¶Ut
euri pudicicia iuter uirtutes
ciuiet sic peculantia ir uicis
abiectissua est et cum illa utqͣ
deceat sexum nulrebrem tamic

Expanded text:
rem, raro dicit sapienti ineunda rem, raro dicit sapienti ineunda conjugia, quia multa incommoda admista sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores, et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona, nec mala sunt, sed velut in meditullio posita, usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas in bonorum malorumve confinio. Grave ergo esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam an malam ducturus sit. Si ergo tanta est molestia nuptiarum, quae procul dubio bonae sunt, et a Domino institutae, ut eas sapiens reformidet, quis nisi demens eam approbet voluptatem, quae illicita est, et tota versatur in sordibus, quam homines culpant, et Deus procul dubio condemnabit? Nam cum hae duae voluptates, scilicet gulae et Veneris, quodammodo brutorum sint, altera porci immunditiam, altera et hirci videtur habere fetorem. Ut enim pudicitia inter virtutes eminet, sic petulantia in vitiis abjectissima est: et cum illa utrumque deceat sexum, muliebrem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dans modo perituro locum prom¬
deret et fatale couditorium sa¬
milicri ac uiro faceret nuilier
non niuius misericors ꝙͣ pu¬
dica nec Istud dii sinant ut
eodem tempore duorum iuichi
lrimorum hominum duo funera
spectem malo mortuum im¬
pendere qmͣ uium occidere
¶ Sidm̃ hanc oracionem
iubet ex area corpus mariti sui
tolli atqz Illi que uacabat cruci
asfligi usus est niles ingemo
prudentissune femiue posteroq
die populus muiratus est qua
iracione mortuus esset in cruce¬
hiis uerbis refert petronius pro
libitu appellabis ita tauien ex
facto accidisse ephesi ei flauia¬
nus auctor est. ¶ Qulier em¬
qz tradit impietatis sue et sce¬
leris parricidalis et adulterii luis¬
se peuas nou quideu solus est
in mulieꝵ iepciis ridendis aut
expͥmendis petrouius. Gri¬
bit becitus Iherominius quia
tote eripidis tragedie in mulie¬
ris maledicta sunt et quod epy¬
curus ꝙͣqmͣ methodorus disci¬
pulus eis leõtiõ habuerit uxo¬

Expanded text:
dans, modo perituro locum providans, modo perituro locum provideret, et fatale conditorium familiari ac viro faceret. Mulier non minus misericors quam pudica: Nec istud, inquit, dii sinant, ut eodem tssimorum hominum duo funera spectem. Malo mortuum impendere quam vivum occidere.' Secundum hanc orationem iubet ex arca corpus mariti sui tolli atque illi, quae vacabat, cruci affigi. Usus est miles ingenio prudentissimae feminae, posteroque die populus miratus est, qua ratione mortuus isset in crucehis verbis refert Petronius, pro libitu appellabis. Ita tamen ex facto accidisse Ephesi, et Flavianus auctor est. Mulieremque tradit impietatis suae, et sceleris parricidalis, et adulterii poenas luisse. Non quidem solus est in mulierum ineptiis ridendis, aut exprimendis Petronius. Scribit beatus Hieronymus, quia totae Euripidis tragoediae in mulieres maledicta sunt, et quod Epicurus, quanquam Metrodorus discipulus ejus Leontion habuerit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero sanguniens fraterqz
carualis contempuens mr̃is
gre sauuliaritatem. hec omiia
mor indumnenta usurpet. ir
sragrant nec deceut nec pa¬
sceudo reficunt. Et hoc est forte
ꝙ uestes esau placiusse scri¬
buntur in iacob et cas aut
nou usus aut odorem suauita¬
tis dedisse patri nou scribitur
esau. ¶ Ham duui bou
abutitur sensibus integris
gratus ee non pt. ergo uaua
bouorinu species nec saciat
nei letificat nec liberat nec
exaltat. ¶Ieurro aduersus
luxuriaui auariciam ceuodo¬
que d̾ superius dicta sunt uirĩ
affectacio quod̃ modo hactenus
mansit intacta que et si liber¬
tritis et celcituduns uideatur
afferre suffragi a ueritate
utriusq ꝑuiciosius abduxit
errante. hec ẽ em q̃ puiciosiiͫ
iuiducit pestẽ et tirauiudis ꝓ¬
curas ortu cõpagenꝰ quietis
et pacis qua nichil salubrius
est molitur extinguere si¬
quidem hec fluima caritatem
extingunt hiis quibus uitã
negatur. ¶In his tauta¬
lus laborat in sabulis citra

Expanded text:
Si vero sanguineus, fraterque Si vero sanguineus, fraterque carnalis, contemnens matris gratiae familiaritatem, haec omnia morum indumenta usurpet, nec fragrant, nec decent, nec pascendo reficiunt. Et hoc est forte quod vestes Esau placuisse scribuntur in Jacob, et eis aut non usus, aut odorem suavitatis dedisse patri non scribitur Esau. Nam dum bonis abutitur, sensibus integris gratus esse non potest. Ergo vana bonorum species nec satiat, nec laetificat, nec liberat, nec exaltat. Porro adversus luxuriam, avaritiam, cenodo superius dicta sunt: virium affectatio quodammodo hactenus mansit intacta, quae, etsi libertatis et celsitudinis videatur afferre suffragium, a veritate utriusque perniciosius abducit errantem. Haec est enim quae perniciosissimam inducit pestem, et tyrannidis procurans ortum, compagem quietis et pacis, qua nihil salubrius est, molitur exstinguere. Siquidem haec flumina charitatem exstinguunt his, quibus vita negatur. In his Tantalus laborat in fabulis citra
Abbreviated transcription (Latin):
archa conseruat ¶ Dn sunt
utiqz quos ex ouini carue dñs
preelegit uerumptanien qui
sunt in diluuio aquarum mul¬
tarum ad eum nou approxi¬
mabunt. ¶ Et quidem amor
conmodi de quo prẽdictum est
Has quasi mare alterum fuu¬
dit aquas et inualescente ma¬
licia belud catharactis celi aper¬
tis uarias pluit domiuirs in
augmientum diliuni deluiquẽ¬
di occasiones permictens ut
subiecta grã qui in sordibus est
sordescat amplius et queui ppo
conuinctit arbitrio quasi ulei¬
scens ferit uon quo appetitum
eutem aut leticiam mentis
aut uaturalem libertatis amo¬
rem aut ciumneridi meritum
ducami in cruuine sed nichil
istorum quod pollicetur asfert
eoquidem modo quo queritur
contrarium pocius operatur
effectum. ¶ Dec autem ouimia
boua sunt si eis doceute gracia
recte silius aduersus carnem
luctans et sauguiem et a
patre gandii et exultacioiis be¬
uediceudus btatur. Et eiide
quasi florido frugisero et fo¬
cundo iuduitur uestuuento

Expanded text:
arca conservat. Hi sunt arca conservat. Hi sunt utique, quos ex omni carne Dominus praeelegit. Verumtamen qui sunt in diluvio aquarum multarum, ad eum non approximabunt. Et quidem amor commodi, de quo praedictum est, has quasi in mare altum fundit aquas, et invalescente malitia, velut cataractis coeli apertis, varias pluit Dominus, in augmentum diluvii, delinquendi occasiones; permittens ut subtracta gratia, qui in sordibus est, sordescat amplius, et quem proprio committit arbitrio, quasi ulciscens ferit. Non quod appetitum entem, aut laetitiam mentis, aut naturalem libertatis amorem, aut eminendi meritum ducam in crimine; sed nihil istorum quod pollicetur, affert; eo quidem modo quo quaeritur, contrarium potius operatur effectum. Haec autem omnia bona sunt, si eis, docente gratia, recte filius adversus carnem luctans et sanguinem, et a patre gaudii et exsultationis benedicendus, utatur, et eisdem quasi florido, frugifero, et jucundo induitur vestimento.