comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Id enĩ ait grã redẽptons: ut pat̾nũ chirographũ deleat ẽ
unꝰ quisq prose rationẽ reddat. Ceterũ quã multa sunt
diuinarũ testimonia litterarum. quae parentũ peccatis
obligant filios. numerare quis possit: cur enim peccaus
cham̃. & in eius filium chanaam uindicta prolata est uu
.ẽ curpeccatorũ achab. regis isrl: ĩn eiꝰ posteros poenadilat
est : ut quid legitur inscĩs libris. reddens peccata patiuĩ in
sinu filiorũ eorũ. post eos. et reddens peccata patrũ filus
usq int̾ciam & quartã progeniem: qui numerus: etiam
prouniuersitate accipi potest. Nũquid hȩc falsa sunt:
quis hoc dicit. nisi diuinorũ eloquiorũ aꝑtissimꝰ inimicus
sed carnalis generatio etiam populi dĩ. ꝑtinens ad cestam̃ti
uetus . quod in seruitutẽ generat. parentũ peccatis obligao
filios. sp̃italis autẽ regeneratio : sicut hereditatẽ. ita pęna.¬

Expanded text:
Id enim agit gratia Redemptoris, ut paternum chirographum deleat , et Id enim agit gratia Redemptoris, ut paternum chirographum deleat , et unusquisque pro se rationem reddat. Caeterum quam multa sint divinarum testimonia Litterarum, quae parentum peccatis obligant filios, numerare quis possit? Cur enim peccavit Cham, et in ejus filium Chanaan vindicta prolata est ? Cur  est ? Cur peccatorum Achab regis Israel in ejus posteros poena dilata est ? Utquid legitur in sanctis Libris, Reddens peccata patrum in sinum filiorum eorum post eos ; et, Reddens peccata patrum in filios usque in tertiam et quartam progeniem ? Qui numerus etiam pro universitate accipi potest. Numquid haec falsa sunt? Quis hoc dixerit, nisi divinorum eloquiorum apertissimus inimicus? Sed carnalis generatio etiam populi Dei pertinens ad Testamentum vetus, quod in servitutem generat , parentum peccatis obligat filios; spiritualis autem generatio, sicut haereditatem, ita poena
Abbreviated transcription (Latin):
tidõ dictum. ẽ: in xp̃o om̃s uiuificabuntur : qm̃ in illo ds̃
defimuit fidem om̃ib suscitans illum amortuis. Uestrum
autẽ dogina. id ꝑsuadere conatur. uelut inculpate p̾dica-¬
none naturȩ. & potentiȩ liberi arbitrii etlegis. siue naturalis.
sue per mo ysen datȩ : ut & si opus sit. necesse tam̃ non sit
alxpm pro ȩt̾na salute transire. eoquod per sacram̃ tum
miorts et resurrectionis eiꝰ. si tam̃ uel hoc putatis cõmodior
uia sit. ñ quod alia uia es se ñ possit. Unde quantum
uos detestari debeant xpiani: considerantes renuntiate uob̃.
esse uoluisti. ubi phier echielem dictũ legimus. quod non
nnt parabola qua dicebant parentes. uuas acebas edisse.
et dentes obstipuisse filiorum : nec morietur filius in peccp
patris. nec pater inpeccato filii : sed anima quȩ peccauei
ipsa morietur. non intelligis hancͤ promissionẽ testamena
noui & spiritalis hereditatis. ad alterũ scłm pertinentis

Expanded text:
Christo omnes vivificabuntur: quoniam in illo Deus definivit fidem omnibus, suscitans illum a mortuis . Vestrum autem dogma id persuadere conatur, velut inculpatae praedicatione naturae, et potentiae liberi arbitrii, et legis sive naturalis sive per Moysen datae, ut et si opus sit, necesse tamen non sit ad Christum pro aeterna salute transire: eo quod per sacramentum mortis et resurrectionis ejus si tamen vel hoc putatis commodior via sit, non quod alia via esse non possit. Unde quantum vos detestari debeant Christiani considerantes, renuntiate vobis icum testimonium esse voluisti, ubi per Ezechielem dictum legimus, Quod non erit parabola, qua dicebant, parentes uvas acerbas edisse, et dentes obstupuisse filiorum; nec morietur filius in peccato patris, nec pater in peccato filii, sed anima quae peccat ipsa morietur : non intelligis hanc esse promissionem Testamenti Novi, et spiritualis haereditatis ad alterum saeculum pertinentis.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m &iam ipsi tantum modo hominẽ dicunt
Mandata carnalia legis obseruant: circũcisionẽ scili¬
c& carnis. & cetęra. a quorũ onerib pernouũ testamen¬
tum liberati sumus Huic haeresi: epyxphanius sani¬
seos & el cheos ita copulat. ut sub eodẽ numero tanquam
una sit haeresis ponat. aliquid tamen inter esse signifi¬
cans: quã uis & in consequentib loquatur deillis. ponens
eos subnumero suo. Eusebius uero. elche seitarũ sec tam
commemorans: fidem inper secutione dicit nagandam
docuisse. & incorde ser uandam
ALENTINIANI

Expanded text:
m etiam ipsi tantummodo hominem dicunt. Mandata carnalia Legis observant, circumcisionem scilicet carnis, et caetera, a quorum oneribus per Novum Testamentum liberati sumus. Huic haeresi Epiphanius Sampsaeos et Elcesaeos ita copulat, ut sub eodem numero, tanquam una sit haeresis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam VALENTINIANI
Abbreviated transcription (Latin):
nos sumus. cuius imitamur fidem
uod aut̃ dixi. cum induerit incorruptionem & in mortalitaẽ
um non card & sanguis erit. scđ̾m corruptionem carnalem dictũ
et carnem non futuram. non scđ̾m substantiam: scđ̾m quã dni
corpus & iam post resurrectionem caro appellata est iIII¬
lio loco nsi quisq inquam uoluntatẽ mutauerit. bonũ operari
non potest. quod innr̃a potestate esse positum alio loco docet
ubi ait. aut facite arborem bonam. & fructum eius bonũ: aut facite
arborem malam. & fructum eius malũ: qđ non . ẽ. contra gram
inpotestate quod cum uolumus facimus: nichil tam inpotestate
quam ipsa uoluntas. ẽ. Sed preparatur uoluntas adño: Eo modo
ergo dat potestatem. Sic intelligendũ. ẽ. quod dixi. postea in
nr̃a potestate. eẽ : ut uel inseri bonitate dĩ. uel excidi eius seue¬
riate mereamur : quia in potestate nr̃a non .ẽ. nisi qd nrãm seqͥt᷑
uoluntatẽ. quae cum fortis & potens p̃paratur adño. facile fit opus

Expanded text:
nos sumus, cuius imitamur fidem. quod autem dixi: cum induerit incorruptionem et inmortalitatem, iam non caro et sanguis erit, secundum corruptionem carnalem dictum est carnem non futuram, non secundum substantiam, secundum quam et domini corpus post resurrectionem caro appellata est. Alio loco: nisi quisque, inquam, uoluntatem mutaucrit, bonum operari non potest. quod in nostra potestate esse positum alio loco docet, uli ait: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum, aut facite arborem malam et fructum eius malum. quod non in potequam ipsa voluntas est; sed praeparatur voluntas à Domino. Eo modo ergo dat potestatem. Sic intelligendum est et quod dixi postea, In nostra potestate esse, ut vel inseri bonitate Dei, vel excidi ejus severitate mereamur; quia in potestate nostra non est, nisi quod nostram sequitur voluntatem: quae cum fortis et potens praeparatur a Domino, facile fit opus
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus es idõ paruulos non in eorũ numero deputandos
quos ds̃ uult om̃s saluos ficri. quia ea salute quȩ hic int¬
genda est salui sunt ipsi. nihil trahentes omnino peccatian
ita te intolerabilior sequetur absurditas. Isto enĩ modo
beni uolentiorem facis dm̃ omĩbus ipussimis & sceleratissins
hominibus. quã in nocentissimis & purissimis ab om̃i labepn

Expanded text:
dicturus es, ideo parvulos non in eorum numero deputandos, dicturus es, ideo parvulos non in eorum numero deputandos, quos Deus omnes vult salvos fieri, quia ea salute, quae hic intelligenda est, salvi sunt ipsi, nihil trahentes omnino peccati. Atque ita te intolerabilior sequetur absurditas. Isto enim modo benevolentiorem facis Deum omnibus impiissimis et sceleratissimis hominibus, quam innocentissimis et purissimis ab omni labe
Abbreviated transcription (Latin):
& in agnitionem ueritatis uenire. sed idõ non ueniunt. qui a
ipsi nolunt: Cur tot milia paruulorum. qui non percepto
baptismate moriuntur. nonueniunt inregnũ dĩ. ubi certa
est agnitio ueritatis: Nunquid aut homines non sunt ut
non pertineant ad id quod dictũ est om̃s homines:Aut
aliquis poterit dicere . ds̃ quidẽ uult sed ipsi nolunt: qui non¬
dũ uelle seu nolle ista nouerunt. quando nec hi qui paruuili
baptizantur atq moriuntur &per illã grãm ad agnitionẽ
ueritatis quȩ in regno dĩ est certissima ueniunt. Idõueniunt:
quia ipsi renouari xp̃i baptismate uoluerunt: Cum ergo nec
illi propterea non baptitentur quia noluerunt. nec isti
pcopterta bapticentur quia uolunt: cur ds qui uult om̃s
homines saluos fieri & in agnitionẽ ueritatis uenire. tã ni¬
tos in regnũ suum ubi certa est ueritatis agnitio. qui nulloa
resistunt uoluntatis arbitrio patitur non uenire : nisi fora

Expanded text:
et in agnitionem veritatis venire, sed ideo non veniunt, quia et in agnitionem veritatis venire, sed ideo non veniunt, quia ipsi nolunt; cur tot millia parvulorum, qui non percepto Baptismate moriuntur, non veniunt in regnum Dei, ubi certa est agnitio veritatis? Numquid aut homines non sunt, ut non pertineant ad id quod dictum est, omnes homines? aut aliquis poterit dicere, Deus quidem vult, sed ipsi nolunt; qui nondum velle seu nolle ista noverunt, quando nec ii, qui parvuli baptizantur atque moriuntur, et per illam gratiam ad agnitionem veritatis quae in regno Dei est certissima veniunt, ideo veniunt, quia ipsi renovari Christi Baptismate voluerunt? Cum ergo nec illi propterea non baptizentur quia nolunt, nec isti propterea baptizentur quia volunt; cur Deus qui vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire, tam multos in regnum suum, ubi est certa veritatis agnitio, qui nullo ei resistunt voluntatis arbitrio, patitur non venire? 43. Nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ium bapti:antur reclamant. respuunt. reluctantur. & acci-¬
piunt tamen & inueniunt. & aperitur eis & intrant. in regnũm
dĩ ubi sit eis aeternitas salutis & agnitio ueritatis: longe plu-¬
aibus in fantibus in istam grãm non adoptatis. ab eo qui uult
om̃s homines saluos fieri. & in agnitionẽ ueritatis uenire. Quib:
dicere non potest uolui & noliustis: quia siuoluiss& quis eorũ
qui nondum habent uoluntatis suae arbitrium. uoluntati
eius omnipotentissime restitisset: Cur ergo non sic accipi¬
mus quod dictum est: qui oms homines uułt saluos fieri. &
in agnitionem ueritatis uenire quomodo & illud accipimus
quod idem dixit apostolus. per unius ustificationem in
om̃s homines ad iustificationem uitae: Hos enim om̃s uult
ds̃ saluos fieri & in agnitionem ueritatis uenire: in quos om̃s
perꝰ iustificationem u̾nius gr̃a peruenit ad iustificationem
uitae. nedicatur nobis: sids̃ om̃s homines uult saluos fieri

Expanded text:
cum baptizantur, reclamant, respuunt, reluctantur: et accicum baptizantur, reclamant, respuunt, reluctantur: et accipiunt tamen, et inveniunt, et aperitur eis, et intrant in regnum Dei, ubi sit eis aeternitatis salus et agnitio veritatis; longe pluribus infantibus in istam gratiam non adoptatis ab eo, qui vult omnes homines salvos fieri et in agnitionem veritatis venire. Quibus dicere non potest, Volui, et noluistis : quia si voluisset, quis eorum qui nondum habent voluntatis suae arbitrium, voluntati ejus omnipotentissimae restitisset? Cur ergo non sic accipimus quod dictum est, Qui omnes vult homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire; quomodo et illud accipimus, quod idem dixit apostolus, Per unius justificationem in omnes homines ad justificationem vitae ? hos enim omnes Deus vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire, in quos omnes per unius justificationem gratia pervenit ad justificationem vitae: ne dicatur nobis, Si Deus vult omnes homines salvos fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
ut his meritis debita illa reddatur. ac sic gr̃ã in aniter nuncupeas
tanquã grã nulla precesserit & cortetigerit. ut beatificũ bonii
peteretur adõ. ut quereretur ds̃. ut pulsaretur ad dm̃ frustas
sit scriptũ miscđia eius preueni& mẽ. frustra &iam nos pro
inimicis nr̃is uibeat orare si non est eius auersa & aduersa cost
conuertere. Sed ponis apłicum testimonium. & ab eo dicis pil¬
santibus aperiri. qui om̃s homines uult saluos fieri. & inas¬
nitionem ueritatis uenire. ut uidelic&e intellamus doced¬
tibus uobis. idõ non om̃s saluos fieri & in agnitionẽ uenbẽ
uenire. quia ipsi nolunt petere cum ds̃ uelit dare. nolunt quȩ¬
sere cum ds̃ uelit ostendere: no lunt pulsare cũ ds̃ uelit aperire.
Sedhunc sensum ur̃m. infantes illi ipsa sua taciturnitate con¬
uncunt. qui nec petunt nec quęrunt nec pulsant: immo &iam

Expanded text:
ut his meritis debita illa reddatur, ac sic gratia inaniter nuncupetur: ut his meritis debita illa reddatur, ac sic gratia inaniter nuncupetur: tanquam gratia nulla praecesserit, et cor tetigerit, ut beatificum bonum peteretur a Deo, ut quaereretur Deus, ut pulsaretur ad Deum; frustraque sit scriptum, Misericordia ejus praeveniet me ; frustra etiam nos pro inimicis nostris jubeat orare , si non est ejus aversa et adversa corda convertere. 42. Sed ponis apostolicum testimonium, et ab eo dicis pulsantibus aperiri, qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire : ut videlicet intelligamus, docentibus vobis, ideo non omnes salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire, quia ipsi nolunt petere, cum Deus velit dare; nolunt quaerere, cum Deus velit ostendere; nolunt pulsare, cum Deus velit aperire. Sed hunc sensum vestrum infantes illi ipsa sua taciturnitate convincunt, qui nec petunt, nec quaerunt, nec pulsant; imo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod scilic& appellatione graẽ bonos fieri homines fatali po¬
cessitate dicamus. cum uobis ora obstruant. & linguas prenant
qui loqui nondum ualent. Cum enim loquacissi me laboreuꝰ.
astruere acpersuadere quod pelagius inpalestinorũ ep̃orun
cognitione dampnauit. grãm dĩ scđm merita nr̃a dari. nulla
tamen merita potestis asserere paruulorum. perIdiscernantur qu
eorum in dĩ filios adoptantur ab eis qui sine huius grãe consecuitor
moriuntur. Calũp niaris me dicere nihil studii expectari ab
humana uoluntate debere. contra illud eiuiangelicum quo
ait dñs. petite & accipietis. quęrite & inuenietis. pulsatae & apen¬
etur uobis. Omis enim quipetit accipit. & qui quęrit inuent
& pulsanti aperietur: Ibi enim uos ut uideo ponere iã cȩpistis
merita grãm precedentia. quod est petere. quȩ rere. pulsare.

Expanded text:
quod scilicet appellatione gratiae, bonos fieri homines fatali nequod scilicet appellatione gratiae, bonos fieri homines fatali necessitate dicamus: cum vobis ora obstruant, et linguas premant, qui loqui nondum valent. Cum enim loquacissime laboretis astruere ac persuadere, quod Pelagius in Palaestinorum episcoporum cognitione damnavit, gratiam Dei secundum merita nostra dari; nulla tamen merita potestis asserere parvulorum, per quae discernantur qui eorum in Dei filios adoptantur, ab eis qui sine hujus gratiae consecutione moriuntur. 41. Calumniaris me dicere, « Nihil studii exspectari ab humana voluntate debere, contra illud evangelicum quo ait Dominus: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis: omnis enim qui petit, accipit; et qui quaerit, invenit; et pulsanti aperietur » . Ibi enim vos, ut video, ponere jam coepistis merita gratiam praecedentia, quod est petere, quaerere, pulsare;
Abbreviated transcription (Latin):
nia. plures amici iuisti in opes cõparentur: sic adulteria. stupra
fornicationes. malo cum quo natisumus addendȩ non sunt.
unde filii numerosiore stirpe nascantur. Aliud est quippe malo
bene uti quod iam inerat: & aliud est malũ perpetrare quod
nonerat. Illud enim est demalo tracto exparentibus uolunta.¬
rium bonũ facere: Hoc uero malum aparentibus tractum
alus malis iam proprus & uoluntarus aggerare. Sane inter est
quod mamona iniquitatis cum laude indigentibus erogatur.
Carnalis autem concupiscentia laudabilius continentiae ur
frenatur. quã fructibus impenditur nuptiarum. Tam nagi
est enim malum eius. ut eo non uti quam bene uti sit melus
Alia deinde mea uerba proponis. & multũ aduersus ea
nichil dicis. replicans quȩdam quȩ superiore disputatione
consũpta sunt. Quȩ si & ego repetere uelim. quis erit finis: Ints

Expanded text:
nia plures amici justi inopes comparentur: sic adulteria, stupra, nia plures amici justi inopes comparentur: sic adulteria, stupra, fornicationes, malo cum quo nati sumus, addenda non sunt, unde filii numerosiore stirpe nascantur. Aliud quippe est malo bene uti, quod jam inerat; et aliud est malum perpetrare, quod non erat: illud enim est de malo tracto ex parentibus voluntarium bonum facere; hoc vero malum a parentibus tractum aliis malis jam propriis et voluntariis aggerare. Sane interest, quod mammona iniquitatis cum laude indigentibus erogatur; carnalis autem concupiscentia laudabilius continentiae virtute frenatur, quam fructibus impenditur nuptiarum. Tam magnum est enim malum ejus, ut eo non uti, quam bene uti sit melius. CAPUT VIII. 40. Alia deinde mea verba proponis, et multum adversus ea nihil dicis, replicans quaedam quae superiore disputatione consumpta sunt: quae si et ego repetere velim, quis erit finis? Inter
Abbreviated transcription (Latin):
uel perpetratione polluti. inquantum homines sunt bonum
sunt. & idõ bonum est ut nascantur quia bonũ sunt: nec tamen
ut gignantur idõ adulteria. uel quȩq stupra facienda sunt.
Adquam nos absurditatem putas posse compelli. quia nuptias
demalo libidinis. bonũ prolis dicimus operari. Sed nullomͦ
ex hac nr̃a uera rectaq sententia. illud peruersum falsumq
confici tur. Neq enim quia dñs ait facite uobis amicos de
mamona iniquitatis. idõ adhuc addere iniquitatẽ debemus.
& furta rapinasq cõmittere. ut plures pauperes scõs. miscđia
largiore pascamus: Sicut ergo de mamona iniquitatis faciendi
sunt a mici qui recipient intabernacula aeterna. ita conuigib
deplaga peccati originalis. gignendi sunt filii. qui in uitam
regenerentur aeternam: Etquẽ ad modum furta. fraudes. depre¬
dationes adiciendae non sunt ut per iniquitates aucta pecu-¬

Expanded text:
vel perpetratione polluti, in quantum homines sunt, bonum vel perpetratione polluti, in quantum homines sunt, bonum sunt: et ideo bonum est ut nascantur, quia bonum sunt. 39. Nec tamen ut gignantur, ideo adulteria vel quaeque stupra facienda sunt: ad quam nos absurditatem putas posse compelli, quia nuptias de malo libidinis bonum prolis dicimus operari. Sed nullo modo ex hac nostra vera rectaque sententia illud perversum falsumque conficitur. Neque enim quia Dominus ait, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis ; ideo adhuc addere iniquitatem debemus, et furta rapinasque committere, ut plures pauperes sanctos misericordia largiore pascamus. Sicut ergo de mammona iniquitatis faciendi sunt amici, qui recipiant in tabernacula aeterna: ita conjugibus de plaga peccati originalis gignendi sunt filii, qui in vitam regenerentur aeternam. Et quemadmodum furta, fraudes, depraedationes adjiciendae non sunt, ut per iniquitates aucta pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ponere fieri xp̃ianos continuo suffocaroe. Nonest ergo
consequens ut parentibus regenerandos generantibus. &
propter hoc concũbentibus. demones minaciter & terrib¬
liter contradicant sicut tibi ipse confingis: quia ꝑ uuls
adiabolo inflictum in quo claudicat genus humanin
aliquid creante dõ gignitur. quod ex adam transferatur ad xp̃m.
cum legio demonum nec porcos inpotestate habere pocuerit. nisi
facert permittit diaboli persecutionibus coronas suscitare marti.¬
ribus. utens bene om̃ĩ genere malorum. adutilitatem bonorum
sed illis quoq coniugibus qui filiorum regenerationem uel
non cogitant uel &iam detestantur bonũ opus est nupciarum
generandi causa. cõmixcio legitima sexuum: cuius operis fructꝰ
est ordinata susceptio filiorũm. quãuis eo bono male utantur
& inco peccent. quod de impia uel propaganda. uel propagata
prole gloriantur. Homines enim qualib& peccati contagione

Expanded text:
ponere fieri christianos, continuo suffocaret. Non est ergo ponere fieri christianos, continuo suffocaret. Non est ergo consequens ut parentibus regenerandos generantibus, et propter hoc concumbentibus, daemones minaciter et terribiliter contradicant, sicut tibi ipse confingis; quia per vulnus a diabolo inflictum, in quo claudicat genus humanum, aliquid creante Deo gignitur, quod ex Adam transferatur ad Christum cum legio daemonum nec porcos in potestate habere potuerit, nisi facere permittit, diaboli persecutionibus coronas suscitare martyribus, utens bene omni genere malorum ad utilitatem bonorum. Sed in illis quoque conjugibus, qui filiorum regenerationem vel non cogitant, vel etiam detestantur, bonum opus est nuptiarum, generandi causa commixtio legitima sexuum, cujus operis fructus est ordinata susceptio filiorum: quamvis eo bono male utantur, et in eo peccent, quod de impia vel propaganda vel propagata prole gloriantur. Homines enim qualibet peccati contagione
Abbreviated transcription (Latin):
hominem condidit. sed bonũ quod ipse condidit malũ trahi
expeccato quod ipse non condidit. & sanat hoc malum quos
ipse non condidit inbono quod condidit. Cum autẽ nosu
dicamus demones institusse conubiũ nec seminalem sexus
utriusq mixtionem. nec diabolicũ opus esse causa generani
concubitũ conuigum qm̃ hec omĩa ds̃ instituit. & possen
esse omĩa sine concupiscentiae malo. si uulnus preuancai¬
onis unde sequeretur discordia carnis & sp̃s inflictum non
fuiss&e adi abolo. Nonne te respicis. & detua garrula lap¬
titate qua in ania fabulatus es erubescis. Quod scilic&
deprehendant demones in concubitu conuigatos. &
tanquam insua operatione deprehensos. non sinant gere¬
rare filios regeneratione liberandos. Quasi diabolus i
quod uell&̾ facerae. non ipsos maiores impios ad huc in
eiusdẽ diaboli positos potestate: quando cognosceret di¬

Expanded text:
hominem condidit: sed bonum quod ipse condidit, malum trahit hominem condidit: sed bonum quod ipse condidit, malum trahit ex peccato, quod ipse non condidit; et sanat hoc malum, quod ipse non condidit, in bono quod condidit. 38. Cum autem nos non dicamus, daemones instituisse connubium, nec seminalem sexus utriusque mixtionem, nec diabolicum opus esse causa generandi concubitum conjugum; quoniam haec omnia Deus instituit, et possent esse omnia sine concupiscentiae malo, si vulnus praevaricationis, unde sequeretur discordia carnis et spiritus, inflictum non fuisset a diabolo: nonne te respicis, et de tua garrula loquacitate, qua inania fabulatus es, erubescis; quod scilicet deprehendant daemones in concubitu conjugatos, et tanquam in sua operatione deprehensos, non sinant generare filios regeneratione liberandos? Quasi diabolus, si quod vellet faceret, non ipsos majores impios adhuc in ejusdem diaboli positos potestate, quando cognosceret dis
Abbreviated transcription (Latin):
dequa pelagiani quidem &iam litibus gloriantur. tanquã
de aliquo bono. sed eam scĩ gemitibus confitentur ut liberen
idenda contrarietate me dixisse calũpniaris. alios reos ex
bono alios scõs ex malo opere qm̃ dixi nuptiarum bonum
homines infideles infideliter utendo. in malum peccatumq eo¬
uertere: eoq modo concupiscentiae malum. conuertere fiddi
nuptias in usum uisticiae. Acper hoc non dixi alios reos exo
bono. sed ex opere malo. quo male utuntur bonis: nec alio
scõs exopere malo. sed ex opere bono. quo bene utunturni
Si non uis intelligere. aut site fingis non intelligere: noli M¬
trepere uolentibus & ualentibus intelligere.
ialiquis malus condi poss& inquis. nunquam inbonun
ablutione transir&: Eo modo diceres corpus quod mortale
conditum est fieri in mortale nonposse. & tamen ut illud ia
& hoc falsum diceres Non enim deus malum condidit: cum

Expanded text:
De qua Pelagiani quidem etiam litibus gloriantur, tanquam De qua Pelagiani quidem etiam litibus gloriantur, tanquam de aliquo bono: sed eam sancti gemitibus confitentur, ut liberen CAPUT VI. 30. Ridenda contrarietate me dixisse calumniaris, alios reos ex bono, alios sanctos ex malo opere: quoniam dixi, nuptiarum bonum homines infideles infideliter utendo, in malum peccatumque convertere; eoque modo concupiscentiae malum convertere fidelium nuptias in usum justitiae . Ac per hoc non dixi, alios reos ex opere bono, sed ex opere malo, quo male utuntur bonis; nec alios sanctos ex opere malo, sed ex opere bono, quo bene utuntur malis. Si non vis intelligere, aut si te fingis non intelligere; noli obstrepere volentibus et valentibus intelligere. aliquis malus condi posset, inquis, nunquam in bonum ablutione transiret. Eo modo diceres, corpus quod mortale conditum est, fieri immortale non posse: et tamen ut illud, ita et hoc falsum diceres. Non enim Deus malum condidit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa exdĩ opere bona sint. Quȩ idõ pudenda dicuntur.
quia plus in eis mouendis potestatis hab& libido quã ratio
Quae tamen non sinimus perpetrare quo prouocat ipsa com¬
motio: cum mẽbra cetera facili teneamus imperio. Quando
autem male utitur homo mẽbris bonis. nisi quando consen¬¬
tit eis. quȩ in nobis habitant cupiditatibus malis: Inquibus
libido preceteris turpis est: cui nisi resistatur. horrenda in mun.¬
da cõmittit: Quo malo bene non utitur. nisi sola pudicitia
coniugulis: Hȩc autem libido idõ malũ non est in beluis. qͣm
non repugnat rationi quacarent. Cur autẽ non creditis hominib
in paradiso constitutis. ante peccatũ diuinitus potuisse concedi.
ut tranquilla motione & conunctione uel cõmixtione
membrorũ. sine ulla libidine filios procrearent: aut in eis
uoluntatem: Anuobis libido parum est quia plac&. nisi
& talis placeat quae nolentes &iam repugnantesq sollicitat:

Expanded text:
et ipsa ex Dei opere bona sint. Quae ideo pudenda dicuntur, et ipsa ex Dei opere bona sint. Quae ideo pudenda dicuntur, quia plus in eis movendis potestatis habet libido, quam ratio: quae tamen non sinimus perpetrare quo provocat ipsa commotio, cum membra caetera facili teneamus imperio. Quando autem male utitur homo membris bonis, nisi quando consentit eis quae in nobis habitant cupiditatibus malis? In quibus libido prae caeteris turpis est, cui nisi resistatur, horrenda immunda committit. Quo malo bene non utitur, nisi sola pudicitia conjugalis. Haec autem libido ideo malum non est in belluis, quoniam non repugnat rationi, qua carent. Cur autem non creditis, hominibus in paradiso constitutis ante peccatum divinitus potuisse concedi, ut tranquilla motione et conjunctione vel commixtione membrorum sine ulla libidine filios procrearent; aut in eis voluntatem? An vobis libido parum est quia placet, nisi et talis placeat, quae nolentes etiam repugnantesque sollicitet?
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur. antequam persp̃m renascantur. quia per illa nascuns
concupiscentiam qua caro concupiscit aduersus sp̃m & adu¬
sum se cogit concupiscere sp̃m. Quae pugna: boni & mali
nulla ess&e sinemo peccass&e. Sicut autem ante hominis
iniquitatem nulla erat. ita post infirmitatem nulla erit
U ed alia rursus mea uerba proponis. & copiosissime disputas.
Dim eximparibus bonis compositi sumus. animũ corpori debere
dominari: Quorum alterum nobis cum diuinis. alterum cum
beliis cõmemoras esse cõmune. & idõ id quod est melius. id est
animum uirtute preditum dicis. & membris corporis bene & cupi¬
ditatibus imperare: nec consideras quod cupiditatibus non sic
imperatur ut mẽbris. Cupiditates enim malę̧ sunt. quas ratione
frenamus. contra quas mente pugnamus: Membra uero bona sunt.
quae uoluntatis mouemus arbitrio. exceptis genitalibus: quãuis

Expanded text:
nascuntur, antequam per spiritum renascantur; quia per illam nascuntur nascuntur, antequam per spiritum renascantur; quia per illam nascuntur concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, et adversum se cogit concupiscere spiritum . Quae pugna boni et mali nulla esset, si nemo peccasset. Sicut autem ante hominis iniquitatem nulla erat, ita post infirmitatem nulla erit. CAPUT V. 35. Sed alia rursus mea verba proponis, et copiosissime disputas: Quoniam ex imparibus bonis compositi sumus, animum corpori debere dominari: quorum alterum nobis cum diis, alterum cum belluis commemoras esse commune. Et ideo id quod est melius, id est, animum virtute praeditum dicis et membris corporis bene et cupiditatibus imperare. Nec consideras quod cupiditatibus non sic imperatur ut membris. Cupiditates enim malae sunt, quas ratione frenamus, contra quas mente pugnamus: membra vero bona sunt, quae voluntatis movemus arbitrio, exceptis genitalibus, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam bene utitur creaturis. Hoc ergo amore opus est
ut bonũ beatificum sit &pudicitia conuigalis. ut sit eius inter¬
tio quando utitur conuigis carne non inuoluptate libidins
sed in uoluntate propaginis. Siautem uicerit. & propter se
ipsam non propter filios propagandos fieri aliquid extorser
& uoluntas ueniale peccatum sit propter nuptias. xp̃ianas.
on autem dixi quod interpositis aliis ex libro meo uerbis
me dixisse dixisti idõ filios esse subdiaboli potestate. quia ds
corporũ cõmixtione nascuntur. Aliud est enim dicere
decorporum cõmixtione nascuntur: aliud qua decorpol
cõmixtione nascuntur. Non autẽ ibi causa mali est. qua
decorporum cõmixtione nascuntur. Neq enum & iamsi
natura humana primorum hominũ peccato uiciata noi
esset. possent filii nisi decorporũ cõmixtione generat
Sed idõ sub diabolo sunt qui decorporũ cõmixtione

Expanded text:
quisquam bene utitur creaturis. Hoc ergo amore opus est quisquam bene utitur creaturis. Hoc ergo amore opus est ut bonum beatificum sit et pudicitia conjugalis, ut sit ejus intentio quando utitur conjugis carne, non in voluptate libidinis, sed in voluntate propaginis; si autem vicerit, et propter se ipsam non propter filios propagandos fieri aliquid extorserit et voluptas, veniale peccatum sit propter nuptias christianas. CAPUT IV. 34. Non autem dixi, quod interpositis aliis ex libro meo verbis me dixisse dixisti, Ideo filios esse sub diaboli potestate, quia de corporum commixtione nascuntur. Aliud est enim dicere, qui de corporum commixtione nascuntur: aliud, quia de corporum commixtione nascuntur. Non autem ibi causa mali est, quia de corporum commixtione nascuntur: neque enim etiamsi natura humana primorum hominum peccato vitiata non esset, possent filii nisi de corporum commixtione generari. Sed ideo sub diabolo sunt, qui de corporum commixtione
Abbreviated transcription (Latin):
nemini posse conferri. per quod solũ homo potest ad ȩternũ
dĩ donũ regnũq perduci. Om̃ia proinde cetera quȩ uident᷑
inter homines habere aliquid laudis. uideantur tibi uirtutes¬
uerae. uideantur opera bona. & sine ullo facta peccato Qus
adme pertin& Hoc scio. quia non ea facit uoluntas bona Uo¬
tas quippe infidelis atq impia. non est bona: dicantur
scđm te huiusmodi uoluntates arbores bonae. sufficta
a pud dm̃ steriles sunt acperhoc non bonae. Sint interhomns
fructuosȩ. uiter quos sunt & bonae te auctore. telaudatore. his
&iam plantatore. dum tamen illud uelis nolis obtineam qui
amor mundi quo quisq amicus est huius mundi non est ado
amorq fruendi quibuscunq creaturis sine amore creatoris non
est adõ. Amor autem dĩ quo peruenitur ad dm. non est nusi a
quisq utitur &iam creaturis: Sine hoc amore creatoris. nullis

Expanded text:
nemini posse conferri; per quod solum homo potest ad aeternum nemini posse conferri; per quod solum homo potest ad aeternum Dei donum regnumque perduci. Omnia proinde caetera quae videntur inter homines habere aliquid laudis, videantur tibi virtutesverae, videantur opera bona, et sine ullo facta peccato. Quod ad me pertinet, hoc scio, quia non ea facit voluntas bona: voluntas quippe infidelis atque impia non est bona. Dicantur secundum te hujusmodi voluntates arbores bonae, sufficit quod apud Deum steriles sunt, ac per hoc non bonae: sint inter homines fructuosae, inter quos sunt et bonae, te auctore, te laudatore, si vis etiam plantatore; dum tamen illud velis nolis obtineam, quod amor mundi, quo quisque amicus est hujus mundi, non est a Deo; amorque fruendi quibuscumque creaturis sine amore Creatoris, non est a Deo: amor autem Dei quo pervenitur ad Deum, non est nisi quisque utitur etiam creaturis. Sine hoc amore Creatoris, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
intalibus me quod similiter non desipiam uelut censoriae
reprehendentem. Sed breuiter accipe. neforte cum in rebus ipsis
tantum erres. quantũ errari plurimũ potest. uidear tecum
certare deuerbis. Aut ergo intellige quod ait dñs. si oculus nequã
est totũ corpus tuũ tenebrosum erit: Sioculus tuus simplex
est totum corpus tuũ lucidum erit: & hunc oculũ agnosce
intentionem qua facit quisq quod facit. & perhoc disce eum.
qui non facit opera bona intentione fideibonȩ: hoc est eius
quae per dilectionẽ operatur totũ quasi corpus. quod illis
uelut membris operibus : tenebrosum esse hoc est plenum
iugredine peccatorum: Aut certe qm̃ saltem concedis opera
infidelium quȩ tibi eorũ uidentur bona: non tamen eos ad
sallutem sempiternã regnũq perducere: scito nos illud bonũ
hominum dicere. illam uoluntatẽ bonã. illud opus bonum.
sine dĩ grã quae datur per unũ mediatorẽ dĩ & hominum

Expanded text:
in talibus me quod similiter non desipiam velut censorie reprehendentem. Sed breviter accipe, ne forte cum in rebus ipsis tantum erres quantum errari plurimum potest, videar tecum certare de verbis. Aut ergo intellige quod ait Dominus, Si oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit; si autem oculus tuus simplex est, totum corpus tuum lucidum erit : et hunc oculum agnosce intentionem, qua facit quisque quod facit; et per hoc disce eum, qui non facit opera bona intentione fidei bonae, hoc est, ejus quae per dilectionem operatur, totum quasi corpus, quod illis, velut membris, operibus constat, tenebrosum esse, hoc est, plenum nigredine peccatorum. Aut certe quoniam saltem concedis opera infidelium, quae tibi eorum videntur bona, non tamen eos ad salutem sempiternam regnumque perducere; scito nos illud bonum hominum dicere, illam voluntatem bonam, illud opus bonum, sine Dei gratia quae datur per unum Mediatorem Dei et hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
antibus excepta est anotarus. uduti gesta constcerentur.
Nam & diem hab&. & consulem. Hanc inlibrum memoriae
nandandam . conferre curauimus Uersatur ibi quȩstio unde
sit malum: me asserente exortum fuisse hominis malum ex

Expanded text:
cantibus excepta est a notariis, veluti Gesta conficerentur; cantibus excepta est a notariis, veluti Gesta conficerentur; nam et diem habet, et consulem. Hanc in librum memoriae mandandam conferre curavimus. Versatur ibi quaestio unde sit malum: me asserente exortum fuisse hominis malum ex
Abbreviated transcription (Latin):
atq intelligi fas. ẽ. trina unitas quam catholica aeccłia colit.
supplex exoro expertus in me misccłiam tuam. ne homines cũ
quib michi apueritia in hominũ uictu fuit summa consensio
in tuo cultu ame dissentire permittas. Sic utiq orans: iamfide
retinebam. non solum conuersos ad dm̃ grã eius adiuuari ut
proficiant ac perficiantur. ubi ad huc dici potest promerito
conuersionis illorũ istam dari grãm: uerum &iam ut conuetant
ad dm̃ ad ipsam dĩ grãm percinẽre. quando quidem. pro eis oraut
quierant ab illo nimis auersi. atq ad illum conuerterentur
oraui Hic liber: sic incipit. Opitulante dĩ misericordia
Uodem tempore presbiterii mei. contra fortunatum quendã
manicheorum presbiterũ disputaui. qui plurimũ tẽporis
apud ipponem uixerat. seduxeratq tam multos. ut ꝓpter
ilos ibi eum delectar& habitare. Quae disputatio nobis alt̃.¬

Expanded text:
atque intelligi fas est, Trina Unitas, quam catholica Ecclesia colit, atque intelligi fas est, Trina Unitas, quam catholica Ecclesia colit, supplex oro, expertus in me misericordiam tuam, ne homines cum quibus mihi a pueritia in omni convictu fuit summa consensio, in tuo cultu a me dissentire permittas . Sic utique orans, jam fide retinebam, non solum conversos ad Deum gratia ejus adjuvari, ut proficiant ac perficiantur, ubi adhuc dici potest, pro merito conversionis illorum istam dari gratiam; verum etiam ut convertantur ad Deum, ad ipsam Dei gratiam pertinere: quandoquidem pro eis oravi qui erant ab illo nimis aversi, atque ut ad illam converterentur oravi. Hic liber sic incipit: Opitulante Dei misericordia.Eodem tempore presbyterii mei, contra Fortunatum quemdam Manichaeorum presbyterum disputavi, qui plurimum temporis apud Hipponem vixerat, seduxeratque tam multos, ut propter illos ibi eum delectaret habitare. Quae disputatio nobis alter
Abbreviated transcription (Latin):
dubitarem. sed quod inter me & illos quos ita sapere inuenerĩ.
nondũ. eẽt. ista questio dissoluta. quã tamen in alus longe pos¬
terioribus libris meis degenesi ad lit teram. scđm scripturas
scãs: quanta potui manifestacione dissolui. UIIII¬
lio loco. ꝓpterea inquam corporea diligendo peccamus. quia
spiritalia diligere & iusta iubemur. & natura possumus: & tinc
in ño genere optimi & beatissimi sumus. Ubi queri potest: quur
natura & non grã põtius dixerim. Sed contra manicheos de natis¬
ra questio uersabatur: & utiq id agit grã. ut sanata natura: qđ
uiciata natitrt non potest poss it ꝑ eum qui uenit querere &
saluũ facere quod perierat. Quã tamen grãm & iam tunc recolen
oraui ꝓfamiliaris simis meis. qui mortifero illo adhuc tenebant᷑
errore : & dixi. Ds̃ magne. ds̃ omnipotens. ds̃ sum mȩ bonitats
quẽ inuiolabilem & incorruptibilem atq̃ in cõmutabilẽ eredi

Expanded text:
dubitarem, sed quod inter me et illos, quos ita sapere inueneram, dubitarem, sed quod inter me et illos, quos ita sapere inueneram, nondum esset ista quaestio dissoluta. quod tamen in aliis longe posterioribus libris meis de Genesi ad litteram secundum scripturas sanctas quanta potui manifestatione dissolui. Alio loco: propterea, inquam, corporea diligendo peccamus; quia spiritalia diligere et iustitia iubemur et natura possumus, et tunc in nostro genere optimi et. beati sumus. ubi -quaeri potest, cur natura et non gratia possumus dixerim. sed contra Manicheos de natura quaestio uersabatur, et utique id. agit gratia, ut ista natura, quod uitiata non potest, possit per eum, qui uenit quaerere et saluum facere, quod perierat., quam tamen gratiam etiam tunc recolens oraui pro familiarissimis meis, qui mortifero illo adhuc tenebantur errore, et dixi: deus magne, deus omnipotens, deus summae bonitatis, .. quem inuiolabilem et i
Abbreviated transcription (Latin):
ordine ꝓprio tales quales sunt: sed nob malũ. eẽ. si illiciamur
a seducamur ab eis. si aut̃ caueamꝰ eos atq uincamus: decorũ
̃ gloriosum. Et hoc qui dicunt uidentur sibi ut id ꝓbent
lescripturis adhibere idonea testimonia. uel illud qđ scriptũ
÷̃ in libro iob tum diabolus describeretur hoc . ẽ. inicium
sigm̃ti dñi qđ fecit ad illudendũ ab angłis suis. uel illud
mpsalmo centesimo tercio ditico hic q̃uem finxisti ad il¬
lidendũ ei. Quã questionẽ quȩ non aduersus manichȩ os
quhoe non sentiunt. sed aduersus alios quihoc sentiunt
suscipienda. eẽt. atq soluenda: ꝑtractare atq enodare tunc no¬
lui. ne librũ multo quam uellem facere longiorem: cũ uiders
& iam si hoc concederetur. tam̃ debere manicheos poss e conuin¬
ci: introducentes insanissimo errore. mali naturam aet̃no bono
coȩt̾nam. Ideo ergo dixi. qđ interim incertum. ẽ: non qđ eo imnde

Expanded text:
ordine proprio tales, quales sunt, sed nobis malum esse, si inliciamur ordine proprio tales, quales sunt, sed nobis malum esse, si inliciamur et seducamur ab eis, si autem caueamus. eos atque uincamus, decorum atque gloriosum. et hoc qui dicunt, uidentur sibi, ut id probent, de scripturis adhibere idonea testimonia uel illud, quod scriptum est in libro Iob, cum diabolus describeretur: hoc est initium figmenti domini, quod. fecit ad inludendum ab angelis suis, uel illud in Psalmo centesimo tertio: draco hic, quem finxisti ad inludendum ei. quam quaestionem, quae non aduersus . Manicheos, qui hoc non sentiunt, sed aduersus alios, qui hoc sentiunt, suscipienda esset atque soluenda, pertractare atque enodare tunc nolui, ne librum multo, quam uellem, facerem longiorem, cum uiderem, etiamsi hoc concederetur, tamen debere Manicheos . ac iam posse conuinci introducentes insanissimo errore naturam mali aeterno bono coaeternam. ideo ergo dixi: quod interim incertum est, non quod ego inde
Abbreviated transcription (Latin):
peecato sed natura deditȩ. nosq quamquã sint inferidres. aliqua
tam̃ interiore uicmatate contingunt: non illas ideo malas
uberi oportere. quia nos cũ ea sequimur & corꝓore ea dili¬
imus mali sumus: quando quidẽ de illis hoc dixi. dequib
iiperius loqui coeperam dicens. Quamquã &iam si eisdem
uncedatur. inferiore alio genere animarũ non illici ad turpia.
um inde conficiunt aut illas natura malas. eẽ. aut istas sum¬
num bonũ: de his enim disputacionẽ usq adhunc locũ ꝑdu¬
n ubi dixxi. &iam si sunt animȩ qđ interim incertũ . ẽ. corpo¬
rus officus nonpeccato sed natura deditȩ. & cetera : quer
igo potest quur dixerim. qđ interim incertum. ẽ. cũ prorsus
dibitare non debuerim non . eẽ. tales animas. Sed hoc ideo
uixi: quia expertus sum qui dicerent diabolum & angelos
uꝰ bonos. eẽ. ingenere suo. & in ea natura inqua eos creauit ds̃.

Expanded text:
peccato, sed natura deditae nosque, quamquam sint inferiores, aliqua peccato, sed natura deditae nosque, quamquam sint inferiores, aliqua tamen interiore uicinitate conthaberi oportere, quia nos, cum eas sequimur et corporea diligimus, mali sumus, quandoquidem de illis hoc dixi, de quibus apertius loqui coeperam dicens: quamquam etiamsi eisdem concedatur inferiore alio genere animarum nos inlici ad turpia, non inde conficiunt aut illas naturas malas esse aut istas summum bonum — de his enim disputationem usque ad hunc loculum perduxi, ubi dixi: etiamsi sunt animae, quod interim incertum est, corporeis officiis non peccato, sed natura deditae et cetera - quaeri ergo potest, cur dixerim: quod interim incertum, cum prorsus dubitare non debuerim non esse tales animas. sed hoc ideo dixi,. quia expertus sum, qui dicerent diabolum et angelos eius bonos esse in genere suo et in ea natura, in qua eos creauit deus
Abbreviated transcription (Latin):
quam. quia non fecit qđ facere non potuit: summȩ iniquita¬
tis.ẽ & insaniae. Quur ergo inquiunt. paruuli tenentur
rei Respondetur: quia exeius origine tenentur qui non
fecit qđ facere potuit. diuinũ scilic& seruare mandatum
uod aut̃ dioxi. illȩ animę quicquid faciunt UII
si natura non uoluntate faciunt. id .ẽ. si libero & ad faci¬
endũ & ad ñfaciendũ motu animi carent. si deniq his abstinens
di ab oꝑe suo potestas nulla conceditur. peccato earũ tenere
non possumus: propterea non ꝑturbat deparuulis questio
qua ex illius origine rei tenentur qui uoluntate peccauit: quando
lbero & ad faciendum & ad nonfaciendum motu animi ñ carebat.
q ab oꝑe malo abstinendi summa potestas erat: qđ manichȩi
ditnebrarũ gerite non dicunt. quam fãbulosissime inducunt:
iꝗ naturã semꝑ malã. numquam bonam fuisse contendunt
sisunt animae qđ interim incertum .ẽ. corporeis officiis. non

Expanded text:
quam, quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitaquam, quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae, cur ergo., inquiunt, 'paruuli tenentur rei?\' respondetur, quia eius ex origine tenentur, qui non fecit quod facere potuit, diuinum scilicet seruare mandatum. quod autem dixi: illae animae quidquia faciunt, si natura, non uoluntate faciunt, id est si Libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi cdi ab opere suo potestas nulla conon possumus : propterea non perturbat de parvulis quaestio, quia ex illius origine rei tenentur, qui voluntate peccavit, quando libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi non carebat, eique ab opere malo abstinendi summa potestas erat. Quod Manichaei de tenebrarum gente non dicunt, quam fabulosissime inducunt, eamque naturam semper malam, nunquam bonam fuisse contendunt. 7. si sunt animae — quod interim incertum est — corporeis officiis non
Abbreviated transcription (Latin):
Unalum genus animarum. antequam bono misceret
habuiss& aliquam uoluntatem. sienĩ non habebat
sine peccato atq in nocens erat: & ideo nullomodo
malum. Cur ergo inqui unt peccatũ dicitis paruulorĩ
quorũ uoluntatem non tenetis ream: Respondetur nͥ
eos proprietate uoluntatis: sed origine reos teneri. Omis
Menim homo terrenus. quid est origine nisi adam : Pom
autem adã habebat utiq uoluntatem : qua uoluntate
cum peccass&. percatũ per eũ intrauit in mundum
temq in eo quod dixi. natura esse malȩ animȩUI
nullomodo queunt. si queritur quomodo accipiamꝰ
quod ait apłs. fuimus & nos natura fili i irae sicut & ceteri
respondemus naturam in his uerbis meis me intelligi uolu¬
isse illam quȩ proprie natura dicitur. inqua sine uitio
creati sumus Nam ista propter originem natura appel¬
latur : quȩ origo utiq hab& uitium. quod est contrana¬
turam. Ꝙ iterum in eo qđ dictum. ẽ. peccati reum teneri quẽ¬

Expanded text:
malum genus animarum, antequam bono misceretur, malum genus animarum, antequam bono misceretur, habuisset aliquam uoluntatem. si enim non habebat, sine peccato atque innocens erit et ideo nullo modo malum, \'cur ergo\', inquiunt, peccatum dicitis paruulorum, quorum uoluntatem non tenetis ream?\' respondetur non eos proprietate uoluntatis, sed origine reos teneri. omnis enim homo terrenus quid est origine nisi Adam? porro autem Adam habebat utique uoluntatem, qua uoluntate cum peccasset, peccatum per eum intrauit in mundum. Itemque in eo, quod dixi: natura esse malae tmimae nullo modo queunt, si quaeritur, quomodo accipiamus, quod ait apostolus: fuimus et nos natura filii irae sicut et ceteri, . respondemus naturam in his uerbis meis me intellegi uoluisse illam, quae proprie natura dicitur, in qua sine uitio creati sumus. nam ista propter originem natura appellatur, quae origo utique habet uitium, quod est contra naturam. et iterum quod dictum est: peccati reum tenere quem
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. uerissimum est
temq definitio peccati qua diximus. peccatũ est uo¬
luntas retinendi. uel consequendi qđ iusticia uetat. &
unde liberum est abstinere: propterea uera est. quia
id definitum est qđ tantũmodo peccatum est: non qđ
&iam poena peccati. Nam quando tale est ut idem sit
& poena peccati. quantum est qđ ual& uoluntas sub
dominante cupiditate: nisi forte sipia est ut or& auriluĩ.
luntas: Alioquin. totã cupiditas quã uoluntas ꝓprie
nuncupanda est : quȩ non est sicut manichei disputant
alienae naturae additamentum. sed nr̃ae uitium. aquo
non sanatur nisi gr̃a saluatoris. Quod si quisquã dicit.
&iam ipsã cupiditatẽ nihil. eẽ. aliud quã uoluntatẽ
sed uitiosam. peccatoq seruientem: non resistendũ est
nec de uerbis cum res const& controuersia facienda &ian
Sic enim ostenditur &iam sine uoluntate nullũ esse pau¬
tum. siue in opere siue in origine
ursus in eo quod dixi. iam quȩrere cȩperam utrũ illud

Expanded text:
non posse uerissimum est. Itemque definitio peccati, qua diximus: peccatum est uoluntas retinendi uel consequendi, quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere, propterea uerum est, quia id definitum est, quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati. nam quando tale est, ut idem sit et poena peccati, quantum est, quod ualet uoluntas sub dominante cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxiliumluntas. alioquin tota cupiditas quam uoluntas proprie nuncupanda est, quae non est, sicut Manichei desipiunt, alienae naturae additamentum, sed nostrae uitium, a quo non sanatur nisi gratia saluatoris. quod si quisquam dicit etiam ipsam cupiditatem nihil esse - aliud quam uoluntatem, sed uitiosam peccatoque seruientem, non resistendum est nec de uerbis, cum res constet, controuersia facienda. etiam sic enim ostenditur sine uoluntate nullum esse peccatum siue in opere siue in origine. Rursus in eo, quod dixi: iam quaerere coeperam, utrum illud