comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di. Inueteri testamento cogno-¬
uimus. quod helias sit raptus in
cȩlum. Sed aliud est cȩlum ae¬
reum. aliud aethereum. Cȩlũ
quippe aereum terrȩ est praxi¬
mum. Unde et auescęli dicimus.
quia eas uolitare inaere uidemꝰ.
Incȩlum itaq aereum helias
subleuatus est. ut insecretam
quandam terrȩ regionem re-¬
pente duceretur. lbi in mag-¬
na iam carnis & sp̃s quiete uiꝰ.¬
ueret : quo usq ad finem mun¬
di redeat. & mortis debitum
soluat. Ille enim morte m clistu.¬
lit. non euasit. Recdemptor au.¬
tem ñr quia non distulit supe¬
rauit. eamq resurgendo con-¬
sumpsit : & resurrectionis suȩ
głam ascendendo declarauit.
otandum quoq.
est quod helias incurru
legitur ascendisse: ut
uidelicet aperte monstraretur
quia homo purus. adiutorio indi-¬
gebat alieno. Perangelos quipƿe
illa facta & ostensa sunt adiume¬
nta: qa nec adcȩlum quidem
aereum perse ascendere poterat.
quen naturȩ suȩ in firmitas gra-¬
uabat. Redemptor autem ñr non

Expanded text:
i, inquit, Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat: ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur, quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia neque ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non
Abbreviated transcription (Latin):
idixerimus qm̃ li.
societatem habenus cum
eo. et intenebris ambu-¬
lamus : mentimur. et non fa.¬
cimus ueritatem. Si autem
in luce ambulemus sicut et
ipse est inluce. societatem ha¬
qm̃ peccatum non habenus.
ipsi nos seducimus et ueritas
Sinnobis non est. Si confite.¬
amur peccata nr̃a. fidelis est
& iustus ut remittat nobis
peccata nr̃a : & emundet nos
abomini iniquitate. Si dixeri.¬
mus qm̃ non peccauimus : men-¬
dacem facimus eum: & uerbũ
siquis peccauerit. aduoca.¬
tum habemus apud patrẽ ihm̃¬

Expanded text:
dixerimus quoniam societatem habemus cum eo et in tenebris ambulemus, mentimur et non faciemus ueritatem: si autem in luce ambulemus, sicut et ipse est in luce, societatem haquoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et ueritas in nobis non est. si confiteamur pnobis peccata nostra, et emundet nos ab omni iniquitate. Si dixerimus quoniam non peccavimus; mendacem facimus eum, et verbumsi quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum nouum scribo uo.¬
bis. quod est uerum et in ipso
et inuobis. qm̃ tenebrȩ transi¬
erunt et lumen uerum iam
luc&. Quidicit se inluce esse
& fratrem suum odit: intene¬
bris est usq adhuc. Qui diligit
fratrem suum in lumine ꝑma-¬
net: et scandalum in eo non est.

Expanded text:
Mandatum novum scribo vobis, quod est verum et in ipso, et in vobis: quoniam tenebrae transierunt, et lumen verum jam lucet. Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Nam qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et
Abbreviated transcription (Latin):
unc idem pontifex hec audi¬
diens. concito cursu in palatium
perrexit : ac cumsuis cominilito¬
mbus derege tractare cȩpit.
Qui audientes. hildericum austra¬
siorum regem in adolescentia sua
regnum iuxta sui temporis ȩta.¬
tem optime disponentem: elegit
quȩdam pars francorum: uolen¬
tes eum regem habere. Nam
ebromus qui maior domus fue¬
rat cum rege lothario. theoderi¬
cum germanum cupiebat subro¬
gare fratri inregno. Ipse uero
ebroinus erat tunc odiosus iN
francos: quia metuebant huius
ponderis iugum: quod per eun¬¬
dem sustinuerunt subrege lotha.¬
rio. Relicto suo consilio. hildericũ
intoto sublimauerunt regno
francorum.

Expanded text:
unc idem pontifex haec audiens concitu cursu in palatium perrexit ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Childericum Austrasiorum regem in aduliscentia sua regnum iuxta suae temporis aetatem obtime disponentem, elegit quidam pars Francorum, volentes eum regem habere. Nam Ebroinus, qui maior domus fuerat sub rege Chlothachario, Theudericum germanum cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebruinus erat tunc odiosus inter Francos, qui metuebant huius ponderis iugo, quod per eundem sustenuerant sub rege Chlotachario; relicto suo consilio, Childericum in toto sublimaverunt regno Francorum.
Abbreviated transcription (Latin):
odie nobis iohanns uir¬
tus.herodis feritas cũ
refertur: confusa sunt
uiscera. corda tremue¬¬
tellectus. aufugit auditus. Aut qͥđ
constat insensibus humanis: quan¬
do perdit uirtutum magnitudinẽ
criminum magnitudo: herodes
inquit tenuit iohannem. et alli¬

Expanded text:
odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuetellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alli
Abbreviated transcription (Latin):
rem uadit iohannes : Sic udi¬
cat secdens in loco iudicis reus.
in loco uindicis in nocentiȩ per¬
secutor.
ogo ubirerum facies. uln
forma. ubi pudor. ubi exi¬
stimnatio publici cognito¬
ris. ubi ds̃. ubi homo. ubi fas. ubi
lex : ubi ipsius iura nature: di¬
mul omiuasunt herodes teagen¬
te. te iudicante. te uiuente con¬
Icer accusat. te diuulgat pro¬
ducta in publicum pęna. Iohannes
iniuriatur. causam custohe qui
requirit inte inueniet quod pu-¬
niat. et in iohanne quoddoleat.
Iohannes orbi notus. famȩ uirtu.¬
te cognitus. cȩlebratissimus fanc¬
litate. dumi attrahit ad se inqui¬
sitores iniuriȩ. facit ut tuu
cunctis in notescat incestus.
Agit ut te habeat confusio pu¬
blica. quem corrigere non ualu¬
it secreta correptio & priuata.¬
erodem iohannes

Expanded text:
rem vadit Joannes? Sic judirem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? ogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente concer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
dicitiȩ titulus. castitatis exemplũ.
penitentiȩ ina. peccatorũ ueuia.
fidei disciplina.
ohannes maior homine: par
angelis. legis sunima. euangelii
satio. apłorum uox. silentium ꝓ.¬
testis. totius meduas trinitatis.¬
ditur ad ulterȩ. addicitur salta¬¬
trici. Merito ergo confusa sunt
confudit ordinẽ. temerauit regnũ.
corrupit quicquid erat religionis.
quod legis. quod uitȩ. quodmorũ.
quod fidei. quod disciplinȩ. perdi¬
dit et confudit. Herodes sicarius
inciues. in nobiles latro. insocios
populator. indomesticos predo.¬
plebis interemptor. occisor fili¬
proprios parricida : inebrians
ꝑ manebat. Hinc est quod iohan¬
nis sanguinem pium. inpoculo
crudelitatis absorbuit. III.
edista lectio iam loquatur.
Herodes inquit tenuit
ĩohannem. & alligauit eũ. Qui
uincula soluerat peccatorum
peccatoris uinculis alligatur.
ut iuncta uenia locum ueniȩ
non relinquat. Alligauit eum.
et posuit in carcere. Herodes
tu adulterium facis. & in carce¬

Expanded text:
astitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; oannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium protestis, totius medius Trinitatis,ditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa suntconfudit ordinem, temeravit inperium, corrupit, quidquid erat religionis, quod legis, quod vite, quod morum, quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, populator in socios, in domesticos praedo, interemptor plebis, occisor filiorum, proprios parricida, inebrians permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carce
Abbreviated transcription (Latin):
tium sibi. Misi ergo tibi uirum
prudentem et scientissimum
hyram patrem meum filiũ muli.¬
eris de filiabus dan : cuius pater
tyrius fuit : qui nouerit opera.
ri mauro et argento. ere et
Ferro et marmore et lignis. in
purpura quoq et hiacinto et
bisso et coccino. er qui sciat

Expanded text:
tium sibi misi ergo tibi virum tium sibi misi ergo tibi virum prudentem et scientissimum Hiram patrem meum filium mulieris de filiabus Dan cuius pater Tyrius fuit qui noverit operari in auro et argento et aere et ferro et marmore et lignis in purpura quoque et hyacintho et bysso et coccino et qui sciat
Abbreviated transcription (Latin):
itte igitur mihi uirum
eruditum qui nouerit
operari in auro et argen¬
to ȩreid ferro. purpura coccino
& hyiacinto & qui sciat sculpere
cęlaturas. cum his artificibus
quos mecum habeo in uidȩa et
hierusalem: quos preparauit
dauid pater meus. Sed & ligna
cedrina mitte mihi. & cipressi¬
& pinea delibano. Scio enim quod¬
serui tui nouerint cȩdere ligna
delibano. et erunt serui mei cuni
seruis tuis: ut parentur mihi
ligna plurima. Domus enim quã
ȩdificare cupio. magna est ii¬
mis & inclita. Prȩterea opera¬
riis qui cęsuri sunt ligna cum¬
seruis tuis. dabo in cibaria tri¬
tici choros inginti milia. et
ordei choros totidem. olei quoq
ixit autem hyram rex
tyri per litteras quasmi¬
serat salomoni. Quia dile¬
xit dñs populum suum: iccirco
te regnare fecit super eum.
Et addidit dicens. Benedictus
dñs ds̃ isrł qui fecit cȩlum et ter¬
ram. qui dedit dauid regem fili¬
um sapientem et erucditum et
sensatum atq prudentem. ut
ȩdificaret domum dño & pala-¬

Expanded text:
itte igitur mihi virum eruditum, qui noverit operari in auro, et argento, aere, ferro, purpura, coccino, et hyacintho, et qui sciat sculpere caelaturas, cum his artificibus, quos mecum habeo in Judaea et Jerusalem, quos praeparavit David pater meus. Sed et ligna cedrina mitte mihi, et pinea, deservi tui noverint caedere ligna de Libano. Et erunt servi mei cum servis tuis, ut parentur mihi ligna plurima. Domus enim, quam cupio aedificare, magna est nimis et inclyta. Praeterea operariis qui caesuri sunt ligna servis tuis dabo in cibaria tritici choros viginti milia et hordei choros totidem olei quoque ixit autem Hiram rex Tyri per litteras quas miserat Salomoni quia dilexit Dominus populum suum idcirco te regnare fecit super eum et addidit dicens benedictus Dominus Deus Israhel qui fecit caelum et terram qui dedit David regi filium sapientem et eruditum et sensatum atque prudentem ut aedificaret domum Domino et pala
Abbreviated transcription (Latin):
Si clixerint ueni nobiscum.
insidiemur sanguini. abscon¬
damus tendiculas contra iN¬
sontem frustra. degluttianius
eum sicut infernus uiuenten:
et integrum quasi descendentẽ
in lacum: omnem pretiosam
substantiam repperiemus : im¬
plebimus domos nr̃as spoliis:
sortem mitte nobiscum: mar-¬
suppium unum sit omnium no¬
strum : filimi ne ambules cum
eis: prohibe pedem tuum ase¬
mitis eorum. Pedes enim eorũ
ad malum currunt: & festinant
ut effundant sanguinem.
rustra auten III.¬
iacitur rete. ante oculos
moliuntur fraudes contra ani-¬
mas suas. Sic semitȩ om̃is aua¬
ri: animas possidentium rapi-¬
unt. Sapientia foris prȩdicat.
inplateis dat uocem suam. Inca¬
pite turbarum clamitat. info
ribus portarum urbis profert
uerba sua dicens. Usquequo par¬¬
uuli diligitis infantiam. & stulti

Expanded text:
si dixerint veni nobiscum insidiemur sanguini abscondamus tendiculas contra insontem frustra degluttiamus eum sicut infernus viventem et integrum quasi descendentem in lacum omnem pretiosam substantiam repperiemus implebimus domos nostras spoliis sortem mitte nobiscum marsuppium unum sit omnium nostrum fili mi ne ambules cum eis prohibe pedem tuum a semitis eorum pedes enim illorum ad malum currunt et festinant ut effundant sanguinem frustra autem iacitur retmoliuntur fraudes contra animas suas. Sic semitae omnis avari, animas possidentium rapiunt. Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam: In capite turbarum clamitat, iribus portarum urbis. Profert uerba sua dicens: Usquequo, paruuli, diligitis infantiam, dispexi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: ut detur paruulis
astutia : adolescenti scientia
et intellectus. Audieus sapi-¬
ens sapientior erit: et intelle¬
gens gubernacula possidebit.
Anmaduertet parabolam &
interpretationem: uerba sapi.¬
entium et enigiata eorum.
Timor dñi: principium sapien¬
tiȩ. Sapientiam atq doctrinã.
stulti despiciunt. Audi filimi
disciplinam patris tui: & ne

Expanded text:
tur parvulis astutia adulescenti scientia et intellectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt audi fili mi discipl
Abbreviated transcription (Latin):
ancillȩ tuȩ. perfectam reni faciet
dñs tecum. Uiuit enim nabu¬
chodonosor rex terrȩ. et uiuit
uirtus eius quȩ est inte adcor.¬
reptionem omnium animarum
errantium. qm̃ non solum homi.¬
nes seruiunt illi perte : sed et
bestiȩ agri obtemperant illi.
Nunciatur enim industria ani¬
mi tui uniuersis gentibus. et
indicatum est omni seculo qm̃
tusolus bonus et potens es in
omni regno eius. et disciplina
tua omnibus prouintiis prȩdi¬
dicatur. Nec hoc latet quod lo¬
cutus est achior: nec illud igno¬
ratur quod ei iusseris euenire:
Constat enim dm̃nrm sic pecca.¬
tis offensum. ut manclauerit
perꝓphetas suos ad populum.
quod tradas eos ꝓpeccatis suis.
Et qm̃ sciunt se offendisse clm̃
suum filii ifrahel: tremortuus
super ipsos est: in super etiam
fames inuasit eos. et abaridita.¬
te aquȩ iam inter mortuos
computantur.

Expanded text:
ancillae tuae perfectam rem faciet ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur
Abbreviated transcription (Latin):
culum olofernis. nuntiantes eã.
Cuniq intrasset ante faciem
eius. statim captus est insuis
oculis olofernis. dixeruntque
ad eum satellites eius. Quiscon¬
tempnit populum hebreorum
qui tam cdecoras mulieres ha¬
bent. ut non prohis merito
pugnare contra eos debeamus:
idens itaq olofernẽ
iudith sedentem inconopẽo
quod erat expurpura & au.¬
ro & smnaragdo & lapidibus prȩ.¬
tiosis intextum. et cum infaci.¬
em eius intendisset : ad orauit
eum prosternens se super ter¬
ram. E leuauerunt autem¬
illam serui olofernis. iubente
domino suo. Tunc olofernis
dixit ei. Nequo anmo esto.
et noli pauere incorde tuo.
qm̃ ego numquam nocui uirũ
qui uoluit seruire nabuchodo.¬
nosor regi. Populus autem tu.¬
us sinon contempsisset me.
non alleuassem lanceam meam
super illum. Nunc autem dic mͥ
qua ex causa rͦecessisti abillis: et
placuit tibi ut uenisses ad cͥos.:¬
t dixit illi iudith.l.
Sume uerba ancillȩ tuȩ.
qm̃ sisecutus fueris uerba

Expanded text:
culum Holofernis et nuntiantes eam culum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba
Abbreviated transcription (Latin):
cumdescenderet montem
cirea hortum diei: occurre.¬
runt ei ex ploratores assẏriorum.
et tenuerunt eam dicentes.
Unde uenis. aut quo uadis: quȩ
respondit. Filia sum hebreoꝵ.
icleo ego fugi afacie eorum. qm̃
futurum agnoui quoddentur
uobis indepredationem pro eo
quod contempnentes uos nolu.¬
erunt ultro tradere se ipsos.
ut inuenirent misericordiam
in conspectu uestro. Hx de cau.¬
sa. cogitaui mecum dicens: Qiadã
ad faciem principis olofernis.
ut inclicem illi secreta illorum.
et ostendam illi quo aditu polsit
obtinere eos. ita ut noncadat
unus uir cle exercitu ens.
t cum audissentl.
uiri illi uerba eius. consi¬
cderabant faciem eius. &
erat in oculis eorum stupor. qm̃
mirabantur pulchritudinem
eius nimiis. Et dixerunt ad eam.
Conseruasti animam tuam. eo
quod tale repperisti consilium.
ut descenderes ad dnm̃ nostrum.
Hoc autem scias. qm̃ cumsteteris
inconspectu eius bene tibi faciet.
et eris gratissima incorde eius.
Duxeruntq illam acdtaberna¬

Expanded text:
cum descenderet montem, circa ortum diei, occurrerunt ei exploratores Assyriorum, et tenuerunt eam, dicentes: Unde venis? aut quo vadis? Quae respondit: Filia sum Hebraeorum, ideo ego fugi a facie eorum, quoniam futurum agnovi, quod dentur vobis in depraedationem, pro eo quod contemnentes vos, noluerunt ultro tradere seipsos, ut invenirent misericoin conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Unde factumest ut hedum ca¬
prarum accipiens detulisset do-¬
mi. Cuius cum uocem balantis
uir eius audisset. dixit. U̾idẽte
ne furtiuus sit : reddite eum
cdominis suis. quia non licet no.¬
bis aut edere ex furto aliquid.
aut contingere. Ad hȩc autem
uxor eius irata respondit Ola¬
nifeste uana facta est spes tua.
runt. Atque his et aliis huius¬
cemodi uerbis exprobrabat ei.

Expanded text:
Unde factum est, ut haedum caUnde factum est, ut haedum caprarum accipiens detulisset domi: cujus cum vocem balantis vir ejus audisset, dixit: Videte, ne forte furtivus sit, reddite eum dominis suis, quia non licet nobis aut edere ex furto aliquid, aut contingere. Ad haec uxor ejus irata respondit: Manifeste vana facta est spes tua, runt  Al. paruerunt. Atque his et aliis hujuscemodi verbis exprobrabat ei.
Abbreviated transcription (Latin):
ontigit autem ut quaclã
die fatigatus a sepultura
ueniens domum iactasset
se iuxta parietem et obdormis¬
set. et exnido hirundinum dor¬
mienti illicalida stercora inside¬
rent super oculos eius. fieretq
cȩcus. Hanc autem temptationẽ
ideo permisit dñs euenire illi.
ut posteris claretur exemplum
patientiȩ eius sicut et scĩ iob.
Nani cum ab infantia sua semp
dm̃ timuerit. et mandata eius
custodierit. non est contristatus
contra dm̃ quod plaga cęcitatis
euenerit ei. sed immobilis indĩ
timore permansit: agens grãs
dõ omnibus diebus uitȩ luȩ̨.
Nam sicut beato iob insultabant
reges: ita istiparentes et cognati eiꝰ
irridebant uitam eius dicentes.
Ubi est spes tua proqua elemosin.¬
as et sepulturas faciebas. Tobias
ita loqui quoniam filii sanctorum
sumus. et uitam illam ex pectamuᷤ
quam deus daturus est his qui
ficlem suam numquam mutant
uxor eius ibat adtextrinũ
opus cotidie. et delabore
manuum suarum uictum quem
consequi potuisset deferebat.

Expanded text:
ontigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicut et sancti Iob nam cum ab infDeum timuerit, et mandata ejus custodierit, non est contristatus contra Deum, quod plaga caecitatis evenerit ei, sed immobilis in Dei timore permansit, agens gratias Deo omnibus diebus vitae suae. nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas faciebas Tobias ita loqui: quoniam filii sanctorum sumus, et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his, qui fidem suam numquam mutant uxor ejus ibat ad opus textrinum quotidie, et de labore manuum suarum victum, quem consequi poterat, deferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
et turba ciuitatis multo
cum illa. Uiduam esse
aecclesiam. omnis anima quȩ
sponsi dñiq sui se morte ⁊edẽp.¬
tam memuit agnoseie. Diui¬
no autem nutu mulza dñm
turba. multa uicha comitabat᷑.¬
ut uiso tanto miraculo multites.¬
tes. multifierent dĩ lauclatores.
Quam cum uidisset. misericordia
motus super eam. dixit illi.
Noliflere. Desiste inquit qua¬¬
si mortuum Flere. quem mox
uiuum resurgere uidebis. Ilbi
mysticȩ nouati dogina confun¬
ditur. qui desua munditia suꝑ¬
be gloriatus humilem pęniten.¬
tum muncdationem euacuare
conatur : ueramq matre ȩccle-¬
siam de natorum suorum spi¬
ritali extinctione plorantem.
spe uitȩ redonandȩ negat con-¬
solari debere. Et pulchre e¬
uangelista dñm prius miscdia
motum esse super matrem ac
tur : ut in uno nobis exẽplum
imitande pietatis ostenderet.
in altero fidem mirandȩ pote.¬
statis astrueret.

Expanded text:
et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatuut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac tur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis flagłantiam reddit.
Planum namq est. & dulce ad
audiendum piis. quod discipuli
abierunt ingalileam in montem
ubi constituerat illis ihe: & uiden¬
tes eum adorauerunt.
ed non uacat a mysterio quod

Expanded text:
 flagrantiam reddit. Planum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ifac tum
est intrigesi¬
mo anno. in
quarto inqui¬
nta mensis
cum essem in
medio captiuo¬
rum iuxta
fluuium chobar : apertisunt
cȩli. et uidi uisiones dei:
quinta mensis. ipse est annus
quintus transmigrationis regis
ioachim: factum est uerbum
lñi ad hiezechiel filium buzi
sacerdotem interra chaldeorũ.
secus fluuium chobar. Et facta
est super eum ibi manus dñi .
et uidi et ecce uentus turbinis
ueniebat abaquilone. et nubes
magna et ignis inuoluens : et

Expanded text:
factum est in tricesimo anno in quarto mense in quinta mensis cum essem in medio captivorum iuxta fluvium Chobar aperti sunt caeli et vidi visiones Dei in quinta mensis ipse est annus quintus transmigrationis regis Ioachin factum est verbum Domini ad Hiezecihel filium Buzi sacerdotem in terra Chaldeorum secus flumen Chobar et facta est super eum ibi manus Domini et vidi et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone et nubes magna et ignis involvens
Abbreviated transcription (Latin):
hic inchaldea. hieremias in iu-¬
dea prophetauerunt. Sermo
eius nec satis disertus. nec ad mo¬
dum rusticus est : sed exutroq
medie temperatus. Sacerdos
et ipse sicut et hieremias : prin.¬
cipia uoluminis et finem. mag¬
nis habens obscuritatibus in uo-¬
luta : sed et uulgata eius editio:
non multum distat abhȩbraico.
Unde satis miror quid causȩ ex¬
titerit : ut si eosclem in uniuer.¬
sis libris habemus interpretes.
in aliis eadem. in aliis diuersa
transtulerint. Legite igitur
et hunc iuxta trans lationem
nr̃am. quia percola scriptus
& cominata. manifestiorem sen.¬
sum legentitibus tribuit. Si
autem amicimei et hunc sub¬¬
sannauerint: dicite illis quod
nemo eos conpellit ut scribant.
Sed uereor ne illud eis eueniat:
quod grecȩ significantius dicit
manducans senecias.

Expanded text:
hic in Chaldea, Jeremias in Judhic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola scriptus et commata, manifestiorem legentibus sensum tribuit. Si autem amici mei et hunc subsannaverint, dicite eis quod nemo eos compellat ut scribant. Sed vereor, ne illud eis eveniat quod Graece significantius dicitur, manducantes sannas.
Abbreviated transcription (Latin):
ES
POST¬
percussit
alexander
philippi
macedo
qui primus regnauit ingretia
egressus deterra cethim. dari¬
um regem persarum et medo¬
rum constituit prȩlia multa.
et omnium obtinuit muniti.¬
ones: et interfecit reges
terrȩ. et pertransiit usque
ad fines terrȩ : et accepit
spolia multitudinis gentium:
et siluit terra in conspectu
t congregauit uir tutem
exercituum fortem nimis.
et exaltatus est et eleua¬
tum cor eus : et obtinuit regi¬
ones gentium et tyrannos. et
factisunt illuntributum. Et
post hȩc decidit inlectum: &
cognouit quia moreretur. &
uocauit pueros suos nobiles
qui secum erant nutriti aiuue
ntute sua : et diuisit illis reg¬
num dum adhuc uiueret.
Et regnauit alexander annis¬
duodecim et mortuus est: et
obtinuerunt pueri eius regnũ
unusquisque in loco suo: et im¬
posuerunt sibiom̃s diademata
post mortem eius et filii eorum
post eos annis multis: et mult.¬
plicata sunt mala interra. Et
exiuit ex eis radix peccatrix
antiochus illustris filius anti

Expanded text:
est postpercussit Alexander Philippi Macedo qui primus regnavit in Graecia egressus de terra Cetthim Darium regem Persarum et Medorum constituit proelia multa et omnium obtinuit munitiones et interfecit reges terrae et pertransiit usque ad fines terrae et accepit spolia multitudinis gentium et siluit terra in conspectu t congregavit virtutem exercituum fortem nimis et exaltatum est et elevatum cor eius et obtinuit regiones gentium et tyrannos et facti sunt illi in tributum et post haec decidit in lectum et cognovit quia moritur et vocavit pueros suos nobiles qui secum erantntute: et dimisit illis regnum dum adhuc viveret. Et regnavit Alexander duodecim annis, et mortuus est: et obtinuerunt pueri ejus regnum unusquisque in loco suo: et imposuerunt sibi omnes diademata post mortem ejus; et filii eorum post eos annis multis; et multiplicata sunt mala in terra. Et exivit ex eis radix peccati Antiochus illust
Abbreviated transcription (Latin):
quasi planta pedis uituli. Et
scintillȩ quasi aspectus ex is
candentis. et manus hominis sub
penius eorum in quat tuor partib.
Et facies et pennas per quatuor
partes habebant : iuncteq erant
pennȩ eorum alterius ad alterum.
Non reuertebantur cum incede¬
rent : sed unum quodq ante:
faciem suam gradiebatur.
imilitudo aũte
uultus eorum facies hominis.
et facies leonis adextris ip
sorum quatuor. Facies autem¬
quatuor. et facies eorum et
pennȩ eorum : extente desuꝑ.
Duȩ pennȩ singulorum iunge¬
bantur : et duȩ tegebant cor-¬
pora eorum. Et unum quodq¬
eorum coram facie sua ambula

Expanded text:
si planta pedis vituli et scintillae quasi aspectus aeris candentis et manus hominis sub pinnis eorum in quattuor partibus et facies et pinnas per quattuor partes habebant iunctaeque erant pinnae eorum alterius ad alterum non revertebantur cum incederent sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur similitudo autem vultus eorum facies hominis et facies leosorum quatuor, et facies aquatuor. Et facies eorum, et pennae eorum extentae desuper: duae pennae singulorum jungebantur, et duae tegebant corpora eorum: et unumquodque coram facie sua ambula
Abbreviated transcription (Latin):
eleuabantur et rote sequen¬
tes ea. Quasi spiritus uitȩ.
erat inrotis. Et similituda
super capita animalium firna¬
nienti quasi aspectus christal
horribilis. et extenti suꝑ capita
eorum de super. Subfirmamento
autem. pennȩ eorum erecte alte¬
rius ad alterum. Vnum quodq
duabus alis uelabat corpus suũ.
et alterum similiter uelabatur.
t audiebam
sonum alarum. quasi sonũ
aquarum multarum: qua¬
si sonum sublimis dĩ. Cum am¬
bularent. quasi sonus erat
multitudinis : ut sonus castro¬
rum. Cumq starent. dsmitte.¬
bantur pennȩ eorum. Nam cũ
fieret uox supra firmamentũ
quod erat suꝑ capita eoꝵ stabarł̃
et submittebant alas suas.
Et super firmamentum quod
erat inminens capiti eorum:
quasi aspectus lapidis saphyri
similitudo throni. Et super
similitudinem throni. similitu.¬
do quasi aspectus hominis de¬
super.

Expanded text:
elevabantur et rotae, sequenelevabantur et rotae, sequentes ea: quia spiritus vitae erat in rotis. Et similitudo super capita  Al. caput animalium firmamenti, quasi aspectus crystalli horribilis, et extensi super capita eorum desuper. Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum: unumquodque duabus alis velabat corpus suum, et alterum similiter velabatur. Et audiebam sonum alarum, quasi sonum aquarum multarum, quasi sonum sublimis Dei: Cum ambularent, quasi sonus erat multitudinis ut sonus castrorum. Cumque starent, demittebantur pennae eorum. Nam cum fieret vox supra firmamentum, quod erat super caput eorum, stabant, et submittebant alas suas. Et super firmamentum, quod erat imminens capiti eorum, quasi aspectus lapidis sapphiri similitudo throni: et super similitudinem throni, similitudo quasi aspectus hominis desuper.
Abbreviated transcription (Latin):
Et similitudo animalium et aspe¬
ctus eorum : quasi carbonum ig¬
nis ardentium. et quasi aspecꝰ¬
ne fulgur egrediens. Et anim¬
alia
ibant et reuer teban¬
tur: insimilitudinem ful¬
guris coruscantis.
umque aspicerem anima¬
lia: apparuit rota uila
super terram iuxta anina¬
lia habens quatuor facies. Et
aspectus rotarum et opus earũ
quasi uisio maris. Et una simi¬
litudo ipsarum quatuor. et
aspectus earum et opera quasi
sit rota in medio rote. Per
quatuor partes ear um euntes
ibant. et non reuertebantur
cum ambularent. Statura
quoq erat rotis et altitudo &
horribilis aspectus. et totum
corpus plenuni oculis incircuitii
ipsarum quatuor.U¬
umq ambularent ani.¬
malia: ambulabant
pariter et rotȩ iuxta
ea. Et cum eleuarentur ani¬
malia cleterra: eleuabantur
simul et rotȩ. Quocumq ibat
spiritus: illuc eunte spiritu.
et rote pariter eleuabantur
sequentes eum: spiritus enun
uitȩ erat uirotis. Cum euntil
ibant. et cum stantib stabant
et cum eleuatis aterra: parite

Expanded text:
Et similitudo animalium, et aspectus eorum quasi carbonum ignis ardentium, et quasi aspecne fulgor egrediens et animalia ibant et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis umque aspicerem animalia apparuit rota una super terram iuxta animalia habens quattuor facies et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris et una similitudo ipsarum quattuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae per quattuor partes earum euntes ibant et non revertebantur cum ambularent statura quoque erat rotis et altitudo et horribilis aspectus et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum quattuor cumque ambularent animalia ambulabant paea: Et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. Quocumque ibat spiritus, illuc eunte spiritu, et rotae pariter levabantur, sequentes eum. Spiritus enim vitae erat in rotis. Cum euntibus ibant, et cum stantibus stabant: et cum elevatis a terra, pariter
Abbreviated transcription (Latin):
c̃õ igitur austasio abbati qui tunc
in prȩdicto monasterio sc̃ȩ atq
multitudini: audomarus cum ge¬
religiosa. sequentes quod scriptũ est.
Interroga patrem tuum et annunti.¬
abit tibi: maiores tuos & licent
tibi. Sc̃s uero austasius eos incli amo¬
re flagrare cernens. & inbeati audo¬
mari uuttu et uerbis gratiam¬
fuisse cognoscens diuinam. salubre
atq perfectum secundum sacrȩ sen¬
pturȩ auctoritatem prȩdictis dei
famulis dedit consilium : suadens
uidelicet utrisq aliquando simul.
aliquando separatum. ut subregu¬
lari disciplina secum indĩ persene¬
rassent seruitio. Ambo igitur di-¬
uino ardentes amore. spiritalis pa-¬
tris austasii sequentes consilium.
subsacrȩ regulȩ iugomente deuo¬
ta se subiecerunt. Beatus igitur
austasius in menso gaudio repletus.
eos monachorum consortio conti¬
nuo iunxit.

Expanded text:
cto igitur Austasio abbate , qui tunc cto igitur Austasio abbate , qui tunc in predicto monasterio sanctae atque multitudini preerat, Audomarus cum , sequentes quod scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi, et majores tuos, et dicent tibi . Sanctus vero Austasius eos Dei amore flagrare cernens, et in B. Audomari vultu et verbis gratiam cognoscens esse divinam, salubre atque perfectum secundum sacrae Scripturae auctoritatem praedictis Dei famulis dedit consilium, suadens videlicet utrisque aliquando simul, aliquando separatim, ut sub regulari disciplina secum in Dei perseverarent servitio. Ambo igitur divino ardentes amore, spiritalis Patris Austasii sequentes consilium, sub sacrae regulae jugum mente devota se subjecerunt. Beatus igitur Austasius immenso gaudio repletus, eos sancto monachorum consortio conjunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
audomarus exnobilibus et incli.¬
tis secundum sȩculi dignitatem &
infide catholica eruditis ortus fu.¬
it parentibus inconstantinensi regi.¬
et ineo spetialiter loco. qui aurea
tes prȩdictum puerum secundum
xp̃ianȩ religionis ritum acunabu.
lis diuina gratia suffragante inȩccle¬
siasticis nutriebant disciplinis.
unicum enim eum habelunt filiue¬
Riulfus uero post
p̃dictȩ coniugis suȩ obitum. et
puero ętate & gratia crescente. sua¬¬
ui iugo xp̃i ac leui diuina stimula
te audomaro filio suo. se subdere
studuit. Ambo igitur genitor
udelicet friulfis cum beato filio
suo complentes quod scriptum est
uade uende omnia quȩ habes & da
pauperibus & sequere me et habe¬
bis uitani ȩternam. mundo mortui
dõ uiui. caduci inopes. ꝑhennibus
locupletes: dõ subditi. diabolo re¬
nobium quod famoso nomine uocat᷑¬
situm. quodque ascȩ̃ memoriae
hibernense uiro beato columbano
abbate. in burgundie regione indĩ
nomine fuit fundatum. . TIII.¬

Expanded text:
Audomarus et nobilibus et inclytis secundum saeculi dignitatem et in fide catholica eruditis ortus fuit parentibus in Constantinense regiet in eo specialiter loco qui Aurea-Vtes praedictum puerum secundum Christianae religionis a cunabulis ritum divina gratia suffragante in ecclesiasticis nutriebant disciplinis: unicum enim Audomarum habebant filiumriulfus vero post praedictae conjugis suae obitum, et puero aetate et gratia crescente, suavi jugo Christi ac levi, divina famulante Audomaro filio suo se subdere studuit. 3. Ambo igitur, genitor videlicet Friulfus cum beato filio suo Audomaro, implentes quod scriptum est: Vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni; sequere me, et habebis vitam aeternam , mundo mortui, Deo vivi, caducis inopes, perennibus locupletes, Deo subditi, diabolo rebenubium, quod famoso nomine vocatvium, quodque a sanctae memoriae Hibernense viro, beato Columbano abbate, in Burgundiae regione in Dei nomine fuit fundatum. San
Abbreviated transcription (Latin):
moueri uidebatur. quasi quodam¬
modo rugitum thonitrin iuxta
possibilitatem artificis mentiebat᷑.
N hoc itaq loco sedem
sibi parauerat. atq iuxta eam
quasi collegam crucem dominicã
posuerat : filio suo regno tradito.
ipse infano huiusce modi residebat.
Illo itaq tempore eraclius arcent
tenebat imperii. uir arnus stre¬
nuus. lingua eruditus. corpore
decorus. & quam uis scł̃i actin de¬
ditus. totus tamenerat infide ca¬
tholicus : et ergadĩ cultores sup.¬
plex. beniuolus ac deuotus. Igitur¬
pergens filius chosdroȩ contra
eraclium. iuxta danubium mag¬
nũ fluuium cũ suo consedit ex¬
ercitu. Tandem inspirante clem̃¬
tia saluatoris itrisq principib
placuit. ut ipsi singuli in medio pon.¬
tis flumine dimicaturi conflige.¬
rent: & cuisors uictoriam contu¬
lisset. ipse sine dampno utriusq
exercitus imperium usur paret:
Decretum etiam cum iuramento
est: ut sialiquis exeorum populo
principi suo uenire inauxilium

Expanded text:
movere videbatur, quasi quodammovere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
se iuberet ut dm̃. & uocari se regẽ
regum: et clominũ clominantium.
Nec hoc ei solum suffecit ad suȩ dap¬
nationis interitũ : uerumetiam syri¬
am et palestinam cum subiugasset.
& ȩgyptum. regna quȩq intra et
bantur percirculum. suo crudelis.¬
simo subiceret dominatui: Hie¬
rusolimam adiit et ȩccbesias xp̃i
subuertit : totamq finitimam
regionem uastauit. incendit atq¬
dsepulchrum ergo dñi cum
uoluisset accedere territus
Arediit: sedtamen ligni
salutaris partem quam religiosa
regna ibi intestimonium uirtutis
reliquerat asportauit. Fecerat
namq sibi turrim argenteam. IN
qua inter lucentibus. gẽmis thronũ
extruxerat aureum. ubi solis qua¬
drigam et limȩ uel stellarum ima.¬
ginem collocauerat. atq ꝑ occultas
fistulas aquȩ meatus adduxerat.
ut quasi ds̃ pluuiam desuꝑ indere.¬
tur infundere: et dum subterra.¬
neo specu ȩquis incircuitu trahen¬
tibus circum acta turris fabrica

Expanded text:
se juberet ut Deum, ut vocaret se regem se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et bantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac ecclesias Christi subvertit, totamque finitimam regionem vastavit, incendit atqAd sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
postquam constantino augusto
contra maxentium tyrannũ ꝓpe¬
ranti adbellum signum crucis
cęlitus fuisset ostensum. & ipso
feliciter optinente triumphum¬
C et abhelena iam dicti principis
matre sc̃a crux fuisset inuenta.
atq ꝑsanitatem egroti et resusci¬
tationem mortui fuisset euidenti
indicio uirtutis declarata: regina
uoti compos effecta. ita salutare
lignum fecit secar permedium.
ut & crucem constantinopolim de¬
ferret ad filium : et crucem
hierusolimis theris argenteis con¬
usa consilio. scilicet ut ubi fuerat
menbris dominicis aptata supplicio:
ibidem glorificata ueneraretur
a populo.
ultorum itaq temporum la.¬
bente curriculo cum exigente
mole peccaminum flagellare per.¬
nutteret dñs populum xp̃ianum ꝑ
seuitiam paganorum: chosdroȩ
quidam ꝓfanus et impius regnum
acdeptus est persarum. Qui intantã
ꝓrumpere ausus est ꝓteruam: ut
abincolis uicinarum gentium quas
impetu uastans barbarico suo ne-¬
fanclo subiugauerat dominio. coli

Expanded text:
postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis consa sapiente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret Dominus populum Christianum per saevitiam paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli
Abbreviated transcription (Latin):
mas magus : sic enim interpre.¬
tatur nomen eius. quȩrens a-¬
uertere proconsulem a fide.
aulus autem qui¬
et paulus repletus spiritu
scõ: intuens ineumdixit.
Oplene omni dolo et omni fal¬
latia. Fili cliaboli. inimicȩ omnis
iustitiȩ dĩ. non desinis subuertere
uias dñi rectas. Et nunc ecce
manus dñi super te: et eris cȩ¬
cus non uidens solem usque ad
tempus. Et confestim cecidit
ineum caligo et tenebrȩ: et
circumiens quȩ rebat eum qui
ei manum daret. Ilinc pro con¬
sul cum uidisset factum credidit.
ad mirans suꝑ doctrina dÑi.
Et cum a papho nauigassent pau.¬
lus et qui cum eo uenerant. uene¬
runt pergentes pamphiliȩ. Io.¬
hannes autem discedens abeis.
reuersus est hierusolimam.
seuntes uenerunt antochiam

Expanded text:
mas magus sic enim interpremas magus sic enim interpretatur nomen ejus, quaerens avertere proconsulem a fide. Saulus autem, quet Paulus, repletus Spiritu sancto, intuens in eum, dixit: O plene omni dolo, et omni fallacia, fili diaboli, inimice omnis justitiae, non desinis subvertere vias Domini rectas. Et nunc ecce manus Domini super te, et eris caecus, non videns solem usque ad tempus. Et confestim cecidit in eum caligo, et tenebrae, et circuiens quaerebat qui ei manum daret. Tunc proconsul cum vidisset factum, credidit admirans super doctrina Domini. Et cum a Papho navigassent Paulus et qui cum eo erant, venerunt Pergen Pamphyliae. Joannes autem discedens ab eis, reversus est Jerosolymam. Pergen, venerunt Antiochi
Abbreviated transcription (Latin):
arnabas et paulus
reuersi sunt abhieru¬
solunis ex pleto mi¬
nisterio. ad sumpto
iohanne qui cog.¬
nominatus est᷑
marcũs. Erant autem in ȩccła
quȩ erat antiochiȩ prophetȩ
et doctores: inquibus barnabas
et sy mon qui uocabatur niger
et lucius cirenensis. et manaen
qui erat herodis tetrarchae
conlactaneus et saulusi i.¬
inistrantibus autem illis
dño et ieuinantibus: di¬
mihi barnaban et saulum: IN
opus quo assumpsi eos. Tunc ie¬
iunantes et orantes imponen-¬
tesq eis manus : diniserunt
illos. Et ipsi quidem missi ab
sp̃u scõ abierunt seleutiam.
et inde nauigauerunt cyprum.
It cum uenissent salamina.
predicabant uerbum dñi in sy¬
nagogis iudȩorum. Habebant
autem et iohannem in ministerio.
t cum per¬
ambulassent uniuersã
insulam usque ad paphũ.
magnum pseudo prophetam ui-¬
deum cui nomen erat barieu.
qui erat cum proconsule sergio
cersitis ad se barnaba et pau.¬
lo. desiderabat audire uerbũ¬
dñi. Resistebat autem illis heli¬

Expanded text:
autem et Saulus reversi sunt ab Hierosolymis expleto ministerio adsumpto Iohanne qui cognominatus est Marcus erant autem in ecclesia quae erat Antiochiae prophetae et doctores in quibus Barnabas et Symeon qui vocabatur Niger et Lucius Cyrenensis et Manaen qui erat Herodis tetrarchae conlactaneus et Saulus ministrantibus autem illis Domino et ieiunantibus dimihi Barnaban et Saulum in opus quod adsumpsi eos tunc ieiunantes et orantes inponentesque eis manus dimiserunt illos et ipsi quidem missi ab Spiritu Sancto abierunt Seleuciam et inde navigaverunt Cyprum et cum venissent Salamina praedicabant verbum Dei in synagogis Iudaeorum habebant autem et Iohannem in ministerio et cum perambulassent universam insulam usque Paphum magum pseudoprophetam Iudaeum cui nomen erat Bariesu qui erat cersitis Barnaba et Paulo, desiderabat Dei abDei. Resistebat autem illis Ely
Abbreviated transcription (Latin):
xeuntibus autem
apostolis. rogabant ut
sequenti sabbato loque¬
rentur sibi uerbahȩc. Cumq
dimissa esset synagoga. secuti
sunt multi iudȩorum et colen.¬
tium aduenarum paulum et
barnaban. Qui loquentes: sua¬¬
debant eis ut permanerent
mari uerbum. sequenti uero
sabbato pene uniuersa¬
ciuitas conuenit audire uerbum
UI
identes autem turbas iudȩi
repleti sunt zelo: et contra.¬
dicebant his quȩ apaulo di¬
cebantur blasphemantes.Tunc
constanter paulus et barnabas

Expanded text:
xeuntibus autem illis, rogabant, ut sequenti sabbato loquerentur sibi verba haec. Cumque dimissa esset synagoga, secuti sunt multi Judaeorum, et colentium advenarum, Paulum et Barnabam, qui loquentes suadebant eis, ut permanerent a Dei sequenti vero sabbato paene universacivitas convenit audire verbum ni videntes autem turbas Iudaei repleti sunt zelo et contradicebant his quae a Paulo dicebantur blasphemantes tunc constant
Abbreviated transcription (Latin):
tationis occursu. ait. Ex quo fac¬
laest uox salutationis tuȩ inaurib
meis: exultauit ingaudio infans
inutero meo.
tantorum nouitas gaudiorũ.
ut habere se inutero
ehy sabeth testaretur infantem.
quinec dum semet ipsum sentiens.
dominicum iam sentiret aduentũ:
Uere hic omnium beatissimus
paruulorum: qui intra uiscera.
aclhuc materna conclusus. adesse
saluatorem mundi quia necdum
sermone poterat. ꝓphȩtico gaudio
reuelauit. Nullus ignorat lem̃i
omnem paruulum materno abute¬
ro prodeuntem. inter ipsa lucis
ex ordia mestis concrepare uagiti¬
bus: solus baptista dñi. ultrale-¬
gem nascentum natiuitatẽ suam
lȩtitiȩ exultatione prȩuenit.

Expanded text:
tationis occursu, ait: Ecce, ex quo factationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit.