comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ÷ in primitiua ȩcclesia deisrł in nrã electione de
gentibus inultima collectione reliquarũ sr ł quiuni¬
uersi suoquiq: tempore uerbo uitȩ debriari. inuiã pacis
ꝓperare Candorem ꝑ p&uȩlucis uideredesiderarent:
uipso autem candelabro. eruntquattuor sciphi innucis mo¬
dũ speruleq ꝑ singulos & bilia : sperulȩ subduob: cala¬
mis ꝑtria loca quisimulsex fiunt p̃cedentes de hastibi
uno. Diximus ipsũ candelabrum id ÷ scipitẽ candela¬
brimediũ De quocalami ꝓcedebant : dnim̃ saluatorem
de signare. decuius gratia iustiquicquid boni habent
acceperunt : Unde ipse in euangelio cumdixiss&
discipulis: Ego sum uitis uospalmites: Continuo sub¬
iunx̃: sicut palmes nom potest ferre fructum a se¬
m& ipso nisimanserit inuitȩ sic necuos nisi in me
manseritis : Quasi alis uerbis dicer& Ego sum cande¬
labrũ uosca lamimei: sicut calamus nonsepotest

Expanded text:
hoc est in primitiva Ecclesia de Israel, in nostra electione de hoc est in primitiva Ecclesia de Israel, in nostra electione de gentibus, in ultima collectione reliquiarum Israel, qui universi quique suo tempore verbo vitae debriari, in viam pacis properare, candorem perpetuae lucis videre desiderant. In ipso autem candelabro erunt quatuor scyphi, etc. dum, sphaerulaeque per singulos et lilia: sphaerulae sub duobus calamis per tria loca, qui simul sex fiunt, procedentes de hastili uno. Diximus ipsum candelabrum, id est, stipitem candelabri medium, de quo calami procedebant, Dominum Salvatorem designare, de cujus gratia justi quidquid boni habent, acceperunt. Unde ipse in Evangelio cum dixisset discipulis: Ego sum vitis, vos palmites, continuo subjunxit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis . Quasi aliis verbis diceret: Ego sum candelabrum, et vos calami mei: sicut calamus non potest se
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sperulȩ currerent suꝑnȩ donum r&ributionis
qua sicandorem liliorum odoremq: gaudenter expec¬
tarent. Id ÷ antelegem. sublege subꝓph&is.
Secundus ta lamus &ipse habebat tres sciphos. speru¬
las &lilia : Quia continentes illius temporis aeque
tres ordines scõrum in p̃fata distinctione tẽporũ
habebant: potum spiritalem de siderantes. uiam
mandatorum dn currentes. Et cȩlestia p̃mia prȩs¬
tulantes: Tertius similiter calamus tressciphos
&sperulas tria habebat lilia : Quia multierant con¬
iugatiantelegẽ. multi sublege multi in dieb ꝓphe¬
tarum : Qui uerbumdnꝰ audire: quiuiameius cur¬
rere quibonorũ prȩmia operum ab ipso ex pecta¬
regauderent: Itemexalio latere hastilis. & pri¬
mus calamus. & secundus. & testius trẽs. sciphos. &
sperulas. triaquoq: lilia habebat: Quia in nouo quoq
testamento. & indoctorib: &inc̃tinentib: & inconiuga¬
tis dõ deuotis. tres fuercordines tẽporũ distantium

Expanded text:
quasi sphaerulae currerent, supernae donum retributionis, quasi candorem liliorum odoremque gaudenter exspectarent: id est, ante legem, sub lege, sub prophetis. Secundus calamus et ipse habebat tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia continentes illius temporis aeque tres ordines sanctorum in praefata distinctione temporum habebant, potum spiritualem desiderantes, viam mandatorum Domini currentes, et coelestia praemia praestolantes. Tertius similiter calamus tres scyphos et sphaerulas, et tria habebat lilia: quia multi erant conjugati ante legem, multi sub lege, multi in diebus prophetarum, qui verbum Domini audire, qui viam ejus currere, qui bonorum praemia operum ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere hastilis, et primus calamus, et secundus, et tertius, tres scyphos et sphaerulas, tria quoque lilia habebat: quia in Novo quoque Testamento, et in doctoribus, et in continentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuere ordines temporum distantium:
Abbreviated transcription (Latin):
ro inabutudine Nongitudo ad longanimititem patientiȩ utinepositio¬
re altaris holocaus tidetum ÷ Latitudo adamplitodinẽ dilectionis
altitudo ꝑtin& ad sublimitatẽ spei ꝑ quamin laborumto lenentia
tem poralt̃ &hilirititedi lectionis sinceramentegiudemus. Vdis¬
autẽ cubitio longitudo e latitudo altaris quando sũmqasq e ꝑ¬
facti meccles iauri. Nullius alterias reiquã ꝑpeuȩ rexributionis
intuitu &ma la temporalia ae quanimiter ferent : & quȩq ualent ꝓ¬
ximis ꝑcaritatẽ boni impendunt: Item quu caritas patiens : be¬
nigna est . Patiens uidelic& utinlitã apximo mniariam toler&ibe¬
nignauttui aduersatolerat illiedam cumop habuerit officia pieca¬
tis exhibeat. Recte altare hiniamatis in longitudine &ilititu¬

Expanded text:
ro in latitudine, longitudo ad longanimitatem patientiae, ut in expositioro in latitudine, longitudo ad longanimitatem patientiae, ut in expositione altaris holocausti dictum est, latitudo ad amplitudinem dilectionis, altitudo pertinet ad sublimitatem spei, per quam in laborum tolerantia temporalium, et hilaritate dilectionis sincera mente gaudemus. Uniuautem est cubiti et longitudo et latitudo altaris, quando summi quique et perfecti in Ecclesia viri, nullius alterius rei quam perpetuae retributionis intuitu, et mala temporalia aequanimiter ferunt, et quaecunque valent proximis per charitatem bona impendunt. Item, quia charitas patiens est, benigna est. Patiens videlicet, ut illatam a proximo injuriam toleret: benigna, ut cujus adversa tolerat, illi etiam, cum opus habuerit, officia pietatis exhibeat. Recte altare thymiamatis in longitudine et in latitu
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiunt: quanta ipsuntus dilaedincunabdito uuilturdĩ reficiantur
mensura minus fuit quia quo sc̃ores quiq: inȩcclesiaeo sunt paaciores
Apte decis demlignis sochim quȩ albȩ spinȩ similia: &eẽ incorrupa¬
bilia diximꝓ utrũq altare fieri p̃cipitur : Quia nimirũ una ÷ fi¬
dei non ficte firmitas. Qu a omniõ cordaelectorum p̃muniriatq
ad suscipiendum ignem dilectionthi &offerendidõ uistutum liba¬
mina debent p̃parari. Quuomnib: generaliter pus illis cũ maiorib
loquitur a postolus dicens: Munde mus nos ab omni inquin am̃to
aculcus tollantiũ quosterre siue corporis nõĩ epeccato prime p̃uari¬
cationis nobis germinai re consuecit. Et quasi quadã bipenine sedalȩ
nendispurerat ignis quim hoca ltariuictina sinillotura incendebit
fur unĩ habens ctbitũ longitudinis. &adterum latitadinis. Duo s ue¬

Expanded text:
sufficiunt; quanta ipsi intus dulcedine in abdito vultus Dei reficiantur.sufficiunt; quanta ipsi intus dulcedine in abdito vultus Dei reficiantur.t, tanto mensura minus fuit, quia quo sanctiores quoque in Ecclesia, eo sunt pauciores. Apte de eisdem lignis sethim quae albae spinae similia, et esse incorruptibilia diximus, utrumque altare fieri praecipitur, quia nimirum una est fidei non fictae firmitas, quia omnium corda electorum praemuniri atque ad suscipiendum ignem dilectionis, et offerenda Deo virtutum libamina debent praeparari; quia omnibus generaliter pusillis cum majoribus loquitur Apostolus dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento aculeos titillantium, quos terra corporis nostri ex peccato primae praevaricationis nobis germinare consuevit, et quasi quadam bipenni sedulae non dispar erat ignis, qui in hoc altari victimas, in illo thura incendebat; fuit, unum habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, duos ve
Abbreviated transcription (Latin):
sȩçecelesȩ cunctis inexemplouistitum p̃fulgent istialtioris ardore des¬
rii bontem platione futurȩ beatitudinis &um corpore deenti: nonmi¬
nimũ ꝓpinquant: Apte illud ȩre hocuestiriauro p̃cipitur: Nesu
q plus alis m&allis sonorum aedia durabile ÷. Aoram uero quantims¬
no subcumbit tantum splendone prȩstatieramento: Underete aene
altire inquo carnes incendebantur. & sanguis fundebit᷑ uictimarum
illorum gestat tupam quie domitis &ueluddõ immolitis uolupta tibus
arnis ꝑseueranteruã ueritatis quã some linchoauere ꝑagunt : & hius
quoq ꝓximis incendendim crebro sermone p̃dicationis in sonant
oiro aureum altare illis conuenienter aptator : quam pliore gratia
suꝑnȩ daritatis in lustrentar : sedminus alis quȩ in secr&o deiterna
suauita tegustent docentes aperiunt : Minus eructare ꝓloquendo

Expanded text:
ctae Ecclesiae cunctis in exemplo virtutum praefulgent; isti altioris ardore desctae Ecclesiae cunctis in exemplo virtutum praefulgent; isti altioris ardore desiderii, contemplationi futurae beatitudinis etiam corpore detenti non minimum propinquant. Apte illud aere, hoc vestiri auro praecipitur: aes namque plus aliis metallis sonorum ac diu durabile est; aurum vero quantum sono succumbit, tantum splendore praestat aeramento. Unde certe aeneum altare, in quo carnes incendebantur, et sanguis fundebatur victimarum, illorum gestat typum, qui edomitis et velut Deo immolatis voluptatibus carnis, perseveranter viam veritatis, quam semel inchoavere, peragunt, quoque proximis incedendam, crebro sermone praedicationis insonant. Porro aureum altare illis convenienter aptatur, qui ampliore gratia supermae claritatis illustrantur, sed minus aliis quae in secreto de interna suavitate gustent, dicentes aperiunt, munus eructare proloquendo
Abbreviated transcription (Latin):
thimiama delignis rachini haben ecubitum longitudinis. &alterum
latitudinis. id÷ quadrangulum & dioscubitos inatitudine: sialtare
holo causti de quosu pradictum ÷ generalit̃ uitã designatius torum
qui carnem suam cotide crucifigere cũ uitiis & concupis centiis itq in
hostiam uiuentem do offerre consuer̃ : quid hocabta reinadolendum¬
thimuma factũ nsispocialem quoranda ꝑfectiorũ uitã signi ficat :
Nequit frustrain illo carnes animaliũ incendebant᷑ in hoc ado lebatur
incensum : Nisi quiamillo figurabaentur hi quinon scđm desideria
qui ma iorem̃tis ꝑfectione extinctis prorsus ac sopitis in lecebris ommni¬
barnis solid nõ oritionum uotaofferunt : Nilquidem decarne quod
semmpagn& : Nilde conscientia peccati unde conturbentꝰ ac paueanT
habentes : sed dulciũ ꝓfusione lacrimarũ optantes uenire & pare¬
reante faciemdi : Vnde apte hoc altire intus inucinia ueli& arcȩ
illud ante tab̵naculum foris positum : Qua nimirũ illinconspectu

Expanded text:
nis sethim habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum et duos cubitos in altitudine . Si altare holocausti de quo supra dictum est, generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hostiam vivente Deo offerre consuerunt, quid hoc altarethymiama factum erat, specialem quorumdam perfectorum vitam significat. Neque frustra in illo carnes animalium incendebantur, in hoc adolebatuincensum; nisi quia in illo figurabantur hi qui non secundum desideria qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt: nil quidem de carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, habentes, sed dulcium profusione lacrymarum optantes venire, et apparere ante faciem Dei. Unde apte hoc altare intus in vicinia veli et arcae, illud ante tabernaculum foris positum est; quia nimirum illi in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
opera haiberenon ilũ aferm̃tomiltiȩ & iequitiȩ astigita. sedee piro¬
gustine caritatis diunis digna conspectib: ueloes te crustula oleo
indubitanter in exemplũ uiuendiostendimus : quib: nimirũ oblationibus
consecrationra ꝑficitur dum ꝑ operabomi& cogitationes puras meritũ
nobis sci moniȩ dñõ donante conquirim ꝓ: Expl&is autẽ mandatis
huiu scȩ consecrationis ua ran & filiorũ ens : redit scriptura pcipere
de factura altaris incensi in quodem uron cotidunũ ad olere thimuma

Expanded text:
fermento malitiae et nequitiae castigata, sed et pinguetudinem charitatis divinis dignam conspectibus. Vel certe crustula oleo a esse quae agimus, indubitanter in exemplum vivendi ostendimus. Quibus nimirum oblationibus consecratio nostra perficitur, dum per opera bona et cogitationes puras, meritum nobis sanctimoniae Domino donante conquirimus. Expletis autem mandatis hujuscemodi consecrationis Aaron et filiorum ejus, redit Scriptura praecipere etiam de factura altaris incensi: in quo idem Aaron quotidianum adolere thymia
Abbreviated transcription (Latin):
Qund iobis interndecors & glaonȩ cõmendent facillme exhis quo¬
superius exposita intellegi ual& : Tanicasiamq habent sacer dotes
lncascum totum corp suum candore castitatis dedicant: Batheiston¬
cis cingunt : cumeandem castimonia cigilantimentis custodia cirtũ¬
spiciunt Ne conscientia illius desidiosiores ergabonorumoperum
&erotia remanecent Nepuctantim castimoniȩ ipsius &um casti¬
moniȩ meritũ minuant: quienim tanica talceri indutu sabsq: cingo

Expanded text:
quid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his ququid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his qusuperius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candori castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant, ne per jactantiam castimoniae, ipsius etiam castimoniae meritum perdant. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
baltheos &ethiaras ingloriã & decorem neque debaltheis corũ utrum
&ipsi opere plumarirañ anius coloris fieridebuerint aliquid decer¬
nitur. Dicendãigitur primodeb altheo pontificis quide quat tuor ills
colorib: nobilissimis acđo dignis factus÷ quua apte talehaber& ponti¬
fex quẽ singulcriuis tatum decoro semꝑ oportebat accingi apte
pontifex cariante flore colorum fulgentiũ accinctus incedebat:
quia sicat alius qui lib& nece ssa ÷ industru continentȩ p̃cingat᷑.
necaro repugnans spiritui internã mentis pacẽ aliquando conturb&
ita pontifex acdo etor fidelium edomito iã omni concupis cibili matuanii¬
misice corporis i psauistutum deb& gloria cirtumndari: utiuxtiem plũ
dis illius quie gressus  deradicenes se id ÷ dñi saluitoris sitiustitia
ongulũ lumborumenis & fidescinctonum renũ eius : Tanicȩ autemline¬
& balchei aethiare que filis uron inglorũ &deconom fierip̃ceptas

Expanded text:
balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum et ipso opere plumarii, an unius coloris fieri debuerint, aliquid decernitur. Dicendum est igitur primo de balteo pontificis, qui de quatuor illis coloribus nobilissimis ac Deo dignis factus est, quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi, apte pontifex variante flore colorum fulgentium, accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet, necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu animi sive corporis, ipsa virtutum gloria debet circumdari, ut juxta exemplum floris illius qui egressus est de radice Jesse, id Domini Salvatoris sit justitia, cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renultei ac tiarae, quae, filiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quib post pauca subungit : Cumq laueris patrem cũ filis aqua induas
aa ronuestim̃tirsuis id ÷ linea &tunica & suꝑ humerali erationali qđ
constringes baltheo : & ponesthiaram incapite eius & laminã scam̃ suꝑ¬

Expanded text:
quibus post pauca subjungit: Cumque laveris patrem cum filiis suisquibus post pauca subjungit: Cumque laveris patrem cum filiis suisAaron vestimentis suis, id est linea tunica superhumerali et rationali, quod constringes balteo, et pones thiaram in capite ejus, et laminam sanctam su
Abbreviated transcription (Latin):
operiant carnem : Ipsuinqui doperuantarnem turpitudinis suȩ
tofemnalia pontifioi & filus cius facies : Tucastitatis regulc̃ docebis
Tũ abstinendũ alixdr eo complexueis quisi cerdotio functuris intima¬
bis Mullitam̃ uolentum, huius in odicontinentiȩ iugũ in pones sed qui¬
cũq sacer dotes fieriacministerioseruire altaris uolunt. Ipsis ua
sponte uxorum serui eẽ desistent : Quodubi ꝑfecerint & siscepto
semel continentiȩ ꝓposito ministrosse scuĩarii atq altaris foreconsen¬
t̃instituat congaudensq spontaneȩ ipsorũ de uotiom dignũ sacer¬
dotio decos sapientiȩ patientiȩ omansu&udinis T eli spiritalis humi¬
su ꝑ addat: alioquinꝰ iniquitatis rei moriunt᷑ mortem nãq: cestis sim̃a
incurrit animȩ siquis luxorose uiuens sacerdotalẽ sibi usurpare
gradum p̃sumt: quisensus sub sequentib: quoq dniu erbis ad firmatꝰ

Expanded text:
operiant carnem . Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae. operiant carnem . Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae. Tu feminalia pontifici, et filiis ejus facies, tu regulam castitatis docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt, intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones, sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio altaris inservire volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quod ubi perfecerint, susceptoque semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consenter instituat, congaudensque spontaneae ipsorum devotioni dignum sacerdotio decus sapientiae, patientiae, mansuetudinis, zeli spiritualis, humisuperaddat; alioquin iniquitatis rei moriuntur. Mortem namque certissimam incurrit animae, si quis luxuriose vivens, sacerdotalem sibi usurpare gradum praesumit. Qui sensus subsequentibus quoque Domini verbis affirmatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ÷ feminalia hecquȩ adoperiendđa carnẽ turpitudins fieri man¬
dantur illã castimoniȩ portionẽ quȩ ab app&itu copulȩ coniugabs co¬
hib&r ꝓpriȩ designat sinequa ne mo ł sacerdotiũ suscipereuelediltaris
uxore ȩconiunctionis foedera soluerit : quoduidelic& genus uistutis
nulli ꝑ legemđ necessario imperaitũ seduoluntaria ÷ deuotione
dño offerendum dicente ipsodehoc : non om̃s apiunt uerbũ istud:
ad quam tam̃ benigna moxexoitatione cos quiposna inutat dicens
Qui potes tcipere caput: &x piulo postendemo quiud u xoremuelalios
cognatos & inplicam̃ta mundi huius ꝓptipsum reliquerint. Centu¬
plum pinittati haccta p̃miũ & in scło futuro aitã &xtiuam : Vnde
ceste gratia distinctionis non morses hoc indum̃to uestirfaaron&s
lios eiusiubar sicut depriorib: dictur uestiesq his ommib: aaron
fratremtuũ & filios eius cuneo sed facies in qui T feminalu linea ut¬

Expanded text:
 Feminalia haec quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem quae ab appetitu copulae conjugalis cohibet, proprie designat; sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris ut uxoreae conjunctionis foedera non solverit. Quod videlicet genus virtutis nulli per legem Dei necessario imperatum, sed voluntaria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: « Non omnes capiunt verbum istud Ad quam tamen benigna mox exhortatione eos qui possint invitat, dicens: « Qui potest capere capiat. » Et paulo post eisdem qui vel uxorem vel alios cognatos, et implicamenta mundi hujus propter ipsum reliquerint, centuplum promittit in hac vita praemium, et in saeculo futuro vitam aeternam. Unde certa gratia distinctionis non Moyses hoc indumento vestire Aaron et filios ejus jubetur, sicut de prioribus dicitur: « Vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum, et filios ejus cum eo, sed facies, inquit, feminal
Abbreviated transcription (Latin):
cnem quo duero sequitur Facies & feminaba linea atoperiant arnem
turpitudinissuȩ arenib: usq ad femina &utentur eis aaron & filueius
quandoin gredent᷑ tab̵naculũ testinom: uel quando ad ꝓpinquant adilta¬
reutm iistrent in scĩario neini quitatis reimoriantur. Adutrosq: simul
&aaron scilc& & filios eius : sicut &ã ipsi uerba manifeste ꝓbuant ꝑtine T
siq fituta aron ipsecuntis quȩ cõmemorant᷑ octo uestib: indutur : femina¬
lib: idelic& linen: tumcalineco hi a cinthina si ꝑhumeral rationalibaltheo

Expanded text:
ur mihi facies et feminalia linea ut operiant carnem turpitudinis suae a renibus usque ad femina et utentur eis Aaron et filii eius quando ingredientur tabernaculum testimonii vel quando adpropinquant ad altare ut ministrent in sanctuario ne iniquitatis rei moet Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet, sicque fit, ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, s
Abbreviated transcription (Latin):
capitib: ut p̃ter uigilaentẽ & circũ spectam corporeȩ castitatis custodiam
ipsiur &ã uisus auditus gustus &ol factis dõdignacistodatenent᷑ &ura: XXXI.¬

Expanded text:
capitibus, ut post vigilantem et circumspectam corporeae castitatis custodiam, capitibus, ut post vigilantem et circumspectam corporeae castitatis custodiam, ipsius etiam visus, auditus, gustus, et olfactus Deo digna, et custodia teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
ul &ium centib ciusa effictor runȩ : sic nimirum si castimonia can¬
nis sȩpe nonnallis castimoniam cordis adinit . Cuntanto segnius bonis
insistereo perib: curant quan tomine ꝑspiciunt qi nihilca stimomȩ custoda
aibsq a lioiũ augm̃ tobonorũ ualeit : que am̃ adtune tr bomi sactib ma gña
habenti gloruã conquirit: Demq uirginib stultis ni lastitar ꝓfut
carnis q̃ub ueniente sponso lim̃ defuit internȩ paritatis: Ne¬
cingantur ergo fili aaron tanicis lineis ut eastitaitem habeant sacer¬
dods: Ac cingantor baltheis ncipsa castitas ut remissa & neglegens
neuento elationis animũ ꝑflcendi aditũ pandit: uecrescente imiquta¬
te refriges cero facua t aritatẽ psorũ nebonorumgresnis operum
uetantia suȩ p̃ sumptionis in pedict : Nep̃ peditouistitũ curscipsi&unter¬
restris concupiscentiȩ sordib: polluta uilescat : & adultimum auctorẽ suum
adruinã suꝑbiendo inpellit: Accinctiaũ sacerdotes accipiant &thiaras in

Expanded text:
ntibus se causa efficitur ruinae. Sic nimirum castimonia carnis saepe nonnullis castimoniam cordis adimit, cum tanto segnius bonis insistere operibus curant, quanto minus perspiciunt, quia nil castimoniae custodia absque aliorum augmento bonorum valeat, quae tamen, adjunctis bonis actibus, magnam habenti gloriam conquirit. Denique virginibus stultis nil castitas profuit carnis, quibus veniente sponso lumen defuit internae puritatis. Accingantur ergo filii Aaron tunicis lineis, ut castitatem habeant. Sacerdotes accingantur balteis, ne ista castitas sit remissa et negligens; ne vento elationis animum perflandi aditum praebeat, ne crescente iniquitate, refrigescere faciat charitatem ipsorum, ne bonorum gressus operum jactantia suae praesumptionis impediat, ne praepedito virtutum cursu, ipsa etiam terrestris concupiscentiae sordibus polluta vilescat, et ad ultimum auctorem suum ad ruinam superbiendo impellat. Accincti autem sacerdotes accipiant et tiaras in
Abbreviated transcription (Latin):
Accipiatbeati hieronimi de hacquestione responsum,
Altaris inquodligna quȩ delignis paradis sunt noncre¬
mantur igneuicino: sed puriora redduntor: Necmirũ
hoc de scũ ario & interiorib: templi & altari thimia matis cre¬
dere: Cum &um amitam ligni genus ÷ uellini habens
in se similitudinem quanto plus arserit. tanto mundmnue

Expanded text:
accipiat beati Hieronymi de hac quaestione responsum. Altaris, inquit, ligna quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum hoc sanctuario et interioribus templi, et altari thymiamatis credere, cum etiam amianton ligni genus est, vel ligni habens in se similitudinem, quanto plus arserit, tanto mundiu
Abbreviated transcription (Latin):
Haccutem uestim̃ taerunt quȩ facient: Rationale & su ꝑ hume¬
uele : Tonicã & lincã strictam: cidar ̃ & balteũ : facientues tim̃ti
Accipisntq: aurum & hracinethũ & purpurã coccũq bistinctũ
&bussum : Quomodo haec singuli facta sint plenius in sequenti¬
b explicatur: Rationale autẽ pectonis hubitus si ꝑ humerale :
humerorum: Iuna & linea stricta id ÷ camisiatotum corpꝰope¬
riunt. Cidaris caputornat. baltheũ utrãq: toricã simul & suꝑ¬
humerale astius ad corpoastat: Quib: sexindum̃tisinferiuis septi¬
mũ iungit᷑ eoctauũ feminalia uidelic& linea ad cooperiendũ
carnemtur pitudinis : Etlãminaaurea suꝑcidarĩ qu& italo
nominis dñi c&eris altio romnib: eminebat: Lineam¬
autem strictam dicit quo adherebat corpori: &itaas taerat adstrio¬
tis manici sut nulla ei omninoruga in ax̃: Ascendebat autemusq
ad crura Unde & grecȩ paderis id ÷ talaris uocabatur : Hisocto
generib: uestium pontifex tempore sacrifici solebat indiu

Expanded text:
t vestimenta quae facient: Rationale, et superhumerale, tunicam et lineam strictam, cidarim et balteum. Facient vestimenta accipientque aurum et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum . Quomodo haec singula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt. Cidaris caput ornat, baltheum utrumque tunicam simul et superhumerale, artius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis, inferius septimum jungitur et octavum: feminalia videlicet linea, ad cooperiendam carnem turpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, eminebat. Lineaautem stricta dicitur, quoniam adhaerebat corpori, et ita arcta erat astrictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: unde et Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui,
Abbreviated transcription (Latin):
ta operepolimito: Quõ in humerisonera portare solemus quid
ꝑ superhumirale pontificis : nin labores bonorũ operum quȩ
iugntercoramdũo ferredeb& ostenduntur. Etapte primo desu¬
ꝑhumirale faciendo p̃cipitur. Quia quisquis ad sacerdotiũ ma¬
gisteriumq: popalidĩ ꝓmouendus ÷ . primũ eius debent ope¬
inecognosci : Vt dum hoc quod foras cmnib: pat& in rep̃hensibi¬
le paruerit: conuenient̃ ex tempore &iam in tegritas cordiser:
& fidei sinceritas scrut&᷑: Suꝑ hume raleergo quod in humeris
gestabat pontifex illuceuangelicũ onus accipiamꝑ deciuo dñs¬
uenire ab neg& sem&ipsum & tollat orucem suã cotidie & sequat᷑ me
Fitautemidem suꝑ humarale de aoro&he acinetho Aeporpara r&onta

Expanded text:
auro, etc. Quoniam in humeris onera portare solemus, quid per superhumerale pontificis, nisi labores bonorum operum, quae jugiter coram Domino ferre debet, ostenduntur? Et apte primo de superhumerali faciendo praecipitur; quia quisquis ad sacerdotium magisteriumque populi Dei promovendus est, primum ejus debent opera cognosci, ut dum hoc quod foras omnibus patet, irreprehensibile apparuerit, convenienter ex tempore etiam integritas cordis ejus, et fidei sinceritas scrutetur. Superhumerale ergo quod in humeris gestabat pontifex, illud evangelicum onus accipiamus, de quo Dovenire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me . Fit autem idem superhumerale de auro et hyacintho, ac purpura, co
Abbreviated transcription (Latin):
dendo factus ÷ : Atq ideo duo cirtoli in latere una &duo
sunt in altero : Quia nimirum duo euangelis tae
ꝑ suã figuram ad sumptionẽ indño humanȩ fragilita¬
tis : & duo alii uictoriã. quade eadem ad sumpta firrgi¬
litate ac morte triumphauit insinuaNT: Nam qua si le¬
uũ latus arcȩduos habuit circulos : Cum euangedistȩ
duo in carnationem diũ acpassionem figura reNT
similit̃ lateridextero duo ineraent circuli : Quaȩque
duo euingeliste resurrectionẽ atq ascensionemeius.
quȩ ad future gloriam uitȩ ꝑtinent figurabter
auro inducesq ꝑcirculos quis̃ inarceliterib: at port& in
eis qui sem perunt incirculis uecũquã extrahent᷑ ab eis.

Expanded text:
dendo factus est. Atque ideo duo circuli in latere uno, et duo dendo factus est. Atque ideo duo circuli in latere uno, et duo sunt in altero, quia nimirum duo evangelistae, per suam figuram assumptionem in Domino humanae fragilitatis; et duo alii victoriam, qua de eadem assumpta fragilitate ac morte triumphavit, insinuant. Nam quasi laevum latus arcae duos habuit circulos, cum evangelistae duo incarnationem Domini ac passionem figurarent. Similiter lateri dextero duo inerant circuli, quod aeque duo evangelistae resurrectionem et ascensionem ejus, quae ad futurae gloriamauro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahent
Abbreviated transcription (Latin):
incarnitiones ꝑomnes mundi plagas. inquib: sc̃a ȩcde¬
sia dilatatur çelebrari Nondẽ sinit: Et ꝑ cosdem augo¬
los quattuor quattuor circuli sint positi : Quia incunc¬
tis mundi finib: euangelium xp̃i. saluandis fidelium
cordib p̃dicatur: Duo autẽ circuli in latere uno &duo
sunt iualtero: Uel quia duo euangeliste discipula tui
saluatoris in carne p̃dicantis. & miracula facientis adhe¬
rebanT: Duo autem alii postresurrectionẽ ascensio¬
nemq eius ad çelos: ad fidemeius uenerunt
Uelquia in figura quattuor animalium : Duo qui ꝑ homi¬
uẽ &ui tulum designati sunt: Passionum & mortisci:
indicia preulerunt : Duo uero illi qui ꝑleonem &a
quilam p̃figurati sunt uictoriȩ quamortẽ destruxit
insignia demonstrarunt. Nomoquippedñs ꝑin
idemoblatus ꝓuobis in altaricrucis exstitit. Idem leo
fortiter subigendo mortem: A quila ad celos ascen¬

Expanded text:
incarnationis per omnes mundi plagas, in quibus sancta Eccleincarnationis per omnes mundi plagas, in quibus sancta Ecclesia dilatatur, celebrari non desinit. Et per eosdem angulos quatuor, quatuor circuli sunt positi; quia in cunctis mundi finibus Evangelium Christi salvandis fidelium cordibus praedicatur. Duo autem circuli in latere uno, et duo sunt in altero: vel quia duo evangelistae discipulatui Salvatoris in carne praedicantis, et miracula facientis adhaerebant; duo autem alii post resurrectionem ascensionemque ejus ad coelos, ad fidem venerunt: vel quia in figura quatuor animalium, duo qui per hominem et vitulum designati sunt, passionum et mortis ejus indicia praetulerunt; duo vero illi qui per leonem et aquilam praefigurati sunt, victoriae qua mortem destruxit, insignia demonstrarunt. Homo quippe Dominusidem oblatus pro nobis in altari crucis exstitit. Idem leo fortiter subigendo mortem, aquila ad coelos ascen
Abbreviated transcription (Latin):
& data ÷ ei corona. & exiit uincens ut uincer&.
Equus quippe albus ecclesia : eques qui illi prȩsꝗdebat
dñs ÷ : Quihabebat artum : quia contra potes tates
acreas adbella ueniebat: Dataq: ÷ ei coroni uictoriȩ.
quia regnũ mortis moriendo subuestit¬
Et quattuor circulos aurcos quospories ꝓquat tuor ar¬
&ȩ angulo s duo circuli sint in litero uno & duo in altero
Quit tuor circuliaurei: quat tuor sunt euangeliorum li¬
bri Ouimerito aurei sunt ꝓpter daritatem sa¬
pientiȩ qua fulgent : Merito circulis comparati:
quia eena ÷ ipsa dĩ sapientia quam p̃dicant : Neq
incipiens extempore : Neq: eẽ desinens & nadiui¬
nitas quam homoxp̃s accepit : Un de inminenteho¬
rasuȩ passionis p̃catur patrem dicens: Et nuncla¬
rificame tu pater apud tem&ipsum : claritate
quã habui prius quã mundus eẽ apudte: Ouat tuor
autem angulos hab& arta : Quia sacramexitum dominice

Expanded text:
et data est ei corona, et exiit vincens ut vinceret . et data est ei corona, et exiit vincens ut vinceret . Equus quippe albus Ecclesia, eques qui illi insidebat, Dominus est, qui habebat arcum, quia contra potestates aerias ad bella veniebat. Dataque est ei corona victoriae, qui regnum mortis moriendo subvertitEt quatuor circulos aureoscae angulos. Duo circuli sint in latere uno, et duo in altero. Quatuor circuli aurei quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui merito aurei sunt propter claritatem sapientiae qua fulgent. Merito circulis comparati, quia aeterna est ipsa Dei sapientia quam praedicant, neque incipiens ex tempore, neque esse desinens aeterna divinitas, quam homo Christus accepit. Unde imminente horae suae passionis, precatur Patrem dicens: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui prius quam mundus fieret apud te . Quatuor autem angulos habet arca, quia sacramentum dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ diligamus. Sed uecdum ꝑfectȩ quȩ siteris
felicitas capereualemus . At tamex quantũ capimus
hoc nonnisi abillo habemus: Et de aurabiscam auromun
dissimo intus & foris: facies suꝑcoronim aurecm ꝑcir¬
cuitum : Aycantus & foris auromun dissimo deaurat᷑:
quia ad sumpta a filiođi humana natura. & intus uir¬
opera p̃monstrabat : Cui nimirum arcȩ bene corona
aurea supra circumdari p̃cipitur : Quia apparens in¬
carne atq ad redemptionẽ huma nigeneris ueniens
filius dĩ cestum expectabat tempus &horã quanido
susceptã ꝓnobis mortem. cum ipsomortis auctore su¬
perar& : Atq: ad patrem uictor incȩlos ascender&.
Dehaccorona dicita postolus : Cum autẽ quimodico
quidẽ ab angelis minoratus ÷. Videmus ihm̃ ꝓpt̃
passionem mortis gloria & honore coronatum:
Dehac ina pocalipsin iohannes : Etuidi inquid & ecce
equus albus & qui sedebat suꝑ illum habebatartum

Expanded text:
patriam diligimus: sed necdum perfecte, quae sit ejus patriam diligimus: sed necdum perfecte, quae sit ejus felicitas, capere valemus, attamen quantum capimus, hoc non nisi ab illo habemus. dissimo intus et foris. Facies insuper coronam auream per circuitum. Arca intus et foris auro mundissimo deauratur, quia assumpta a Filio Dei humana natura, et intus virs sancti opera praemonstrabat. Cui nimirum arcae bene corona aurea supra circumdari pcarne, atque ad redemptionem humani generis veniens Filius Dei, certum exspectabat tempus et horam, quando susceptam pro nobis mortem cum ipso mortis auctore superaret, atque ad Patrem victor in coelos ascenderet. De hac corona dicit Apostolus: Eum autem qui modico quidem ab angelis minoratus est, vidimus Jesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum . De hac in Apocalypsi Joannes, Et vidi, inquit, et ecce equus albus, et qui sedebat super illum habebat arcum,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis qualiscumq in hacuita eẽ potest. Aequepia
benignitate complectitur : Donecadeius uisionem
ubicum extotocorde tota anima totauis tute diligams
intraremereamur: Altitudo quoq: arcȩ aptissime
crat cubiti unius & dimedii: Uidelic& ꝓpter signifi¬
cationem unicȩ spei. Quia ueldñs ipse cumcõe incar¬
ne nobiscum. futurȩ suae resurrectionis. & posterio¬
ris gloriȩ prȩstolabatur euentum . uel nos inter ad¬
uersa sȩculi: ꝓpter futuroiũ premia bonorum gaude¬
re semꝑammon&: Hab&ergo arta plenum cubi¬
tum in altitudine: Quia dns & saluator noster ple¬
nissime Nouerat ipse . &iam corruptibili adhuc con¬
uersatus in carne. quanta uellibim& ipsi. uel mem¬
brissus quȩ nos sumtus cẽ glora conseruata in fu¬
turo : Hab& & dimȩdium cubitũ altitudinis: Quia
Nõȩ quoq deuotionem paruitatis. libent̃ insuo cor¬
pore suscipit: quꝰ pia quidem intextione futuram

Expanded text:
dilectionis, qualiscunque in hac vita esse potest, aeque pia dilectionis, qualiscunque in hac vita esse potest, aeque pia benignitate complectitur, donec ad ejus visionem, ubi eum ex toto corde, tota anima, tota virtute diligamus, intrare mereamur. Altitudo quoque arcae aptissime erat cubiti unius et dimidii, videlicet propter significationem unicae spei, qua vel Dominus ipse cum esset in carne nobiscum, futurae suae resurrectionis, et posterioris gloriae praestolabatur eventum, vel nos inter adversa saeculi propter futurorum praemia bonorum gaudere semper admonet. Habet ergo arca plenum cubitum in altitudine, quia Dominus et Salvator noster plenissime noverat, ipse etiam corruptibili adhuc conversatus in carne, quanta vel sibimetipsi, vel membris suis, quae nos sumus, esset gloria conservata in futuro. Habet et dimidium cubitum altitudinis, quia nostrae quoque devotionem parvitatis libenter in suo corpore suscepit, qui pia quidem intentione futuram
Abbreviated transcription (Latin):
re poterant. longanimiter ferebat. VNius erat
cubiti latitudo archȩ : ob dispensationẽ ipsius domini¬
cȩcaritatis quae lectos suo sindo ad unare curauit.
Unde &xꝓcis supplicans pitridicebat. Non ꝓhis autẽ rogo
antium. sed ex peis qui credituri sunt ꝑ uerbũ corum
inme ut om̃ sunum sint. sicut tupat̃ in me &ego inte
Vt &ipsim nob̵ unum sint : & paulo post: Ꝙ notũ fecieis
nomentuũ & notum facũ. Vt dilectio qua medilexisti.
inipsis sit & ego imipsis, Habebit postunum cubitũ &ũ
semissem: Uidelic& obsignificationem nõȩ fragibtatis
quanecdũ in hacuita positi ꝑfecte uelipsidm diligere
uel dilectionẽ quã erganos hab&ds̃ conp̃hendere
sufficimus: Quin potius sicuta postolo teste. Expar¬
te cognoscimus & expaste ꝓphecamus. Ita rimir u &iã
expastediligimus : Hab&ergo areionũ cubitum.
hab& &dimidium: Quia dns umica nos pi&ate sibi ac pa¬
trias socundos diligit . & nostrȩquoq: capacitatem

Expanded text:
re poterant, longanire poterant, longanicubiti latitudo arcae, ob dispensationem ipsius Dominicae charitatis, qua electos suos in Deo adunare curavit. Unde et pro eis supplicans Patri dicebat: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sut et ipsi in nobis unum sint . Et paulo post: Et notum feci eis nomen tuum, et notum faciam, ut dilectio, qua me dilexisti, in ipsis sit, et ego in ipsis . Habebat post unum cubitum etiam semissem, videlicet ob significationem nostrae fragilitatis, qua necdum in hac vita positi, perfecte vel ipsi Deum diligere, vel dilectionem, quam erga nos habet Deus, comprehendere sufficimus: quin potius sicut, Apostolo teste , ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, ita nimirum etiam ex parte diligimus. Habet ergo arca unum cubitum, habet et dimidium, quia Dominus unica nos pietate sibi ac Patri associandos diligit, et nostrae quoque capacitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem se fecisse a serit : de his quȩcepit ibr̃ faccre
& docere: &ciues ipsius ad mirantes dicebant:
Undehuic sapientia hȩc &urtutes. sapientum uidelic&
referentes adea quȩ miranda dicebat: Uistures add
ea quȩ gerebat: Quoduero postduos cubitos &um se¬
missem arca in longitudine hibebat : Pote stadhc¬
manȩ tarditatem fragilitatis referri: Quȩdicta
udopera salcatoris sublimia. Necdũ put dignumeru
capere ualebant : Vnde & dequib: da musticis ens ac¬
tibus a ꝑtedictumest. Haec Non cognorr unt dis¬
cioulienis primũ sed quando glorificatus a st bs
similter & dedictis illus sublimiorib:: &erat uerbũ is¬
tud absconditum ab eis & non intellegebant quȩ dice¬
bantur: Habebat arca duos cubitos longitudinis:
Qua dñs in carne darus uerbo &actib apparebat:
Habebat & dimedium cubiti quia &iam tarditatem dis¬
cipulorũ quineedum ꝑfectidicta uelicta ipsius cape¬

Expanded text:
sermonem se fecisse asserit, de his quae coepit Jesus facere sermonem se fecisse asserit, de his quae coepit Jesus facere et docere . Et cives ipsius admirantes dicebant: Unde huic sapientia haec, et virtutes? sapientiam videlicet referentes ad ea quae miranda dicebat: virtutes, ad ea quae gerebat: quod vero post duos cubitos, etiam semissem arca in longitudine habebat, potest ad humanae tarditatem fragilitatvel opera Salvatoris sublimia, necdum prout dignum erat, capere valebat. Unde et de quibusdam mysticis ejus actibus aperte dictum est. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum, sed quando glorificatus est Jesus . Similiter et de dictis illius sublimioribus: Et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur . Habebat arca duos cubitos longitudinis, quia Dominus in carne clarus verbo et actibus apparebat. Habebat et dimidium cubiti, quia etiam tarditatem discipulorum, qui necdum perfecti dicta vel acta ipsius cape
Abbreviated transcription (Latin):
culi posuerit: Quȩ si o sephi uerba uiderimus. facile
quȩ stio solu&ur: Neque enim putandũ ÷ hominen
iud ȩum genere sacerdotalem. ingenio excellentis ii¬
mum & inscripturis diuinis simul & sȩcularib: doc¬
stis simũ ullatenus. hoc potuisse latẽre: Aitergo
facta ÷ autẽ &arca longitudinis quinq p almorum:
latitudinis trium: Vnde patex mani ferte. quia illuõ de¬
signat cubitũ : quẽ duo p almi complent Mesticeautẽ
longitudo arce. longanimẽ dĩ acredẽptoris nõĩ patierłiã
qua in terhomines conuersitus ⁊ insinuat. Latitudo am¬
plitudinem ipsã caritatis qua ad nosuenire &internos
habitare uoluit: Altitudo spẽ futurȩ sublimitatis. Qua
uel seipsũ post passionẽ suã glorificandum uelglori ficatu¬
rum eẽ prȩuidit : Unde &ccpte longitudo arcȩ duorũ¬
erat cubitorũ : ꝓpter ui delic& doctrinã &opera quib:
refulgebat in munido: Hincenĩ &euange lista lucas

Expanded text:
culi posuerit: quae, si Josephi verba viderimus, facile culi posuerit: quae, si Josephi verba viderimus, facile quaestio solvetur. Neque enim putandum est, hominem Judaeum genere sacerdotalem, ingenio excellentissimum, et in Scripturis divinis simul et saecularibus doctissimum, ullatenus hoc potuisse latere. Ait ergo: Facta est autem et arca longitudinis quinque palmorum, latitudinis trium . Unde patet manifeste, quia illum designat cubitum, quem duo palmi complent. Mystice autem longitudo arcae longanimam Domini ac Redemptoris nostri patientiam, qua inter homines conversatus est insinuat. Latitudo amplitudinem ipsam charitatis, qua ad nos venire, et inter nos habitare voluit. Altitudo spem futurae sublimitatis, quia vel seipsum post passionem suam glorificandum, vel glorificaturum esse praevidit. Unde et apte longitudo erat arcae duorum cubitorum, propter videlicet doctrinam et opera quibus refulgebat in mundo. Hinc enim et evangelista Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
q: dñs& salua tornoster cũ pitreminsionẽ a pudte ficit
Quin & posthancuitã in illudte tab̾naculũ quod imitabaris
quȩ prima omniũ in tab̵ naculo fieri iubeur Nonin¬
congrue ipsamdui & saluatoris nr̃i incarnationẽ de¬
signat . In quo sunt om̃sthesauri sipientiȩ &scientiȩ
absconditi : Quȩ uidelic& arta benedelignis sexhim
conpingniub&ur : Ligna quippe sechim. lcuis atq in¬
putribilis feruntur eẽ naturȩ : non multũ aqualita¬
te albe spinȩ distantia : Arca ergo delignis sexhim fac¬
ta est : quia corpꝰ dominicũ exmembris constabatomne
uitiorũ labecarentib: : & hec eadẽ sunt ligna spinis si¬
millima. Quia & sinon incarne peccati : tamexi insimi¬
litudine uenit carnis peccati. uta postłsait: sequitur
uius longitudo habcat duos semis cubitos: latitudo cubitũ¬
solent in terrogare cuius quantitatis sit ȩstimandus
cubitus quẽ mor ses uel i n artanoe. uel in factura tab̵na¬

Expanded text:
et Salvator noster cum Patre mansionem apud te faciet: et Salvator noster cum Patre mansionem apud te faciet: quin et post hanc vitam in illud tabernaculum quod imitabaris,quae prima omnium in tabernaculo fieri jubetur, non incongrue ipsam Domini et Salvatoris nostri incarnationem designat, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quae videlicet arca bene de lignis setim compingi jubetur. Ligna quippe setim levis atque imputribilis feruntur esse naturae, non multum a qualitate albae spinae distantia. Arca ergo de lignis setim facta est: quia corpus dominicum ex membris constabat omni vitiorum labe carentibus. Et haec eadem sunt ligna spinis simillima, quia etsi non in carne peccati, tamen in similitudine venit carnis peccati, ut Apostolus ait . Sequitur: Cujus longitudo habeat duos semis cubitos, solent interrogare cujus quantitatis sit aestimandus cubitus, quem Moyses vel in arca Noe, vel in factura taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Notandumq: diligentius. quod scũariũ dño facere filiii srahel
iubentur. Non expaste simile : sediuxtaomnẽ similitu¬
dinem tab̵naculi quodos tendit morisi omniũq uas orũ
incultum eius : Siutem a dangelorũ incȩlis consortia teni¬
dimus. Debemus uitã corũ interris. quantum non noxia
corpora tardant: Terreniq habstant astus mori¬
bundĩq mẽbra semꝑimitari : quod si forte requiris in
quo hoc ta b̵ naculũ cȩleste. homo terrigena. spiritalis
carnalis imitari ualcas. Diliguntđm & pximos: hocimi¬
tare : subueniunt miscris. & sinon angelis quomnes be¬
atisunt ceste hominib: hoc imitare. Humiles sunt.
mites sunt INuicem placati sunt : Diuinis parentiussis
oc inquantum uales imitare: Nihilmali. Nihilotiose
nihil iniuste locuntur agunt cogitan: Diuinis in¬
defessi laudib: uerbo &mente adsistunt. Hoc quax¬
tum potes imitare : & scũ arium drio iuxta exemplum
quod mor si inmonte monstratũ ÷ adificasti : Ueniens

Expanded text:
Notandumque diligentius, quod sanctuarium Domino facere filii Israel jubentur, non ex parte simile, sed juxta omnem similitudinem tabernaculi, quod ostendit Moysi, omniumque vasorum in cultum ejus. Si enim ad angelorum in coelis consortia tendimus, debemus vitam eorum in terris, . . . . quantum non noxia corpora tardant, Terrenique hebetant artus moribundaque membra, semper imitari. Quod si forte requiris, in quo hoc tabernaculum coeleste, homo terrigena, spirituales carnalis imitari valeas? Diligunt Deum et proximos: hoc imitare. Subveniunt miseris, etsi non angelis qui omnes beati sunt, certe hominibus: hoc imitare. Humiles sunt, mites sunt invicem, placati sunt, divinis parent jussis: hoc, in quantum vales, imitare. Nihil mali, nihil otiosi, nihil injusti loquuntur, agunt, cogitant divinis indefessi laudibus, verbo et mente assistunt: hoc quantum potes imitare, et sanctuarium Domino, juxta exemplum quod Moysi in monte monstratum est, aedificast
Abbreviated transcription (Latin):
digitos libri designant᷑ qi nimirũ & tabulȩ legis. digi¬
todĩ esse scriptȩ referuntur: &ineuangehodñs dis¬
trictionẽ legis temperaturus digito scribebat iN
terra dicens: Deadultera quã accusabant phariser
& scribȩ : si qui surm sine peccato : primus inillã la¬
pidẽ mittat: Digitus autemdi.: sp̃s dĩ intellegitur:
Unde illud quod matheus dnm dixisse re fest Siego
indigitođi eicio demonia lucasquiss exponendo di

Expanded text:
digitos libri designantur, quia nimirum et tabulae legis digidigitos libri designantur, quia nimirum et tabulae legis digito Dei esse scriptae referuntur: et in Evangelio Dominus districtionem legis temperaturus, digito scribebat in terra, dicens de adultera, quam accusabant Pharisaei et scribae: Si quis vestrum sine peccato est, primus in illam lapidem mittat . Digitus autem Dei, Spiritus Dei intelligitur. Unde illud quod Lucas Dominum dixisse refert: Si ergo in digito Dei ejicio daemo
Abbreviated transcription (Latin):
circuitũ & ipsi labio coronã interasilem altã quat tuor
digitis. Labiũ aureũ fitmense ꝑcircuitũ : quia doc¬
trinȩ sacrieloquis ꝑmundissima nobis p̃dicatorũ
fideliũ oraministrat᷑: Neq illorũ locutio quidiuiNia
nobis arcani tradider̃ humanȩ confabulationis
sermonib: ullatenus ad taminari consentiebat:
Quin potius nontantũ nociua. sed &otiosa hominũ uerba
graunterferre acredarguerecurabant. Ueloe s te
labium fitaur cũmensȩ ꝑ circuitũ : quia scriptura sc̃ã
omniex paste suȩlocutionis cũ rectem tellegit᷑. daritate
nobis sapientiȩ cȩlestis in sonat: Cuiuidelic& labio co¬
rona addit᷑ : Quia lingua p̃dicantium suis auditoribus
quattuor digitis alta fieri p̃cipitur : quiacelsitudo no¬
bis coronȩ ꝑennis. ꝑquattuor scĩeuangelii libros osten¬
ditur. Uel quia ꝑcustodiam euangelice fidei &operatio¬
nis ad coronã nosuitȩ ꝑuenireo port&: Pulchreq ꝑ

Expanded text:
circuitum, et ipsi labio coronam interrasilem, altam quatuor circuitum, et ipsi labio coronam interrasilem, altam quatuor digitis. Labium aureum fit mensae per circuitum, quia doctrina sacri eloquii per mundissima nobis praedicatorum fidelium ora ministratur, neque illorum locutio qui divina nobis arcana tradiderunt, humanae confabulationis sermonibus ullatenus attaminari consentiebat. Quin potius, non tantum nociva, sed et otiosa hominum verba graviter ferre ac redarguere curabant. Vel certe labium fit aureum mensae per circuitum, quia Scriptura sancta omni ex parte suae locutionis cum recte intelligitur, claritatem nobis sapientiae coelestis insonat. Cui videlicet labio corona additur, quia lingua praedicantium suis auditoribus quatuor digitis alta fieri praecipitur, quia celsitudo nobis coronae perennis, per quatuor sancti Evangelii libros ostenditur, vel quia per custodiam evangelicae fidei et operationis ad coronam nos vitae pervenire oportet. Pulchreque per