comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pphetã ad filios isrł & dixit eis. Cur non dicatur nom̃ huius ꝓph
in oboedientiã populo : sequit᷑ scriptura dicens. Et uenit angelus dñi. & sedit suꝑ quercũ
quae erat inephra. Non absurde intelligitur iste angłs significatꝰ nomine uiri. ut postea
uerba dixit uenerit ad quertum memoratã & ibi sederit. Nomine enin
lere appellari angłos notũ est : quamuis eum qui ess& angłs appellatũ ẽẽ ꝓphetã ñ facis¬
le nec euident̃ occurrat. eũ sane qui ꝓpheca ess& dictũ angłm legimꝰ. Sed si angłoꝵ dicta
ꝓphetica nota sunt id est quib futura p̾nuntiauerunt.cur ñ possit angłs ꝓpheticae nomme¬
ł angłs dicit ad gedeon dñs tecũ potens infortitudine : nominatiuus casus ẽ ñ uocatiuus.

Expanded text:
phetam ad filios Israhel et dixit eis. cur non dicatur nomen huius proinoboedientiam populo, sequitur scriptura dicens: et uenit angelus domini et sedit sub quercum quae erat in Ephra, non absurde intellegitur iste angelus significatus nomine uiri, ut, posteaquam haec uerba dixit, uenerit ad quercum memoratam et ibi sederit. nomine enim uirorum solere appellari angelos notum est, quamuis eum, qui esset angelus, appellatum esse prophetam non facile nec euidenter occurrat; eum sane, qui propheta esset, dictum angelum legimus. sed si angelorum dicta prophetica nota sunt, id est quibus futura praenuntiauerunt, cur non possit angelus prophetae nom angelus dicit ad Gedeon, Dominus tecum potens in fortitudine, nominativus casus est, non vocatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
arguis
t incisiries suꝑ animã ñ facietis in corpore ur̃o. Suꝑ anim̃a dixit. suꝑ fu¬
n̾ mortui. de anima quippe dolor ẽ quae recessit. adhuc autẽ ad dolorẽ ꝑtin& luctus: in quoluc
egentes habent consuetudinẽ secare corpora sua. hoc fieri dĩ ꝓhib&. lxxii.¬
ta ut fornicent᷑ in prmcipes depopulosuo. Non de populo suo principes. sed depopulo suo for¬
nicent᷑ Eos quippe principes uult hic intelligiqui ꝓdus colebant᷑. sicut apłsdicrt.: scđm erin¬
cip̃e potestatis aeris. & ieugło dñs: nunc princeps mundi huĩ miss̃ ẽ foras: & ecce ueni¬
a princeps mundi & in me nihil in ueni& LxxIIi. Homo homo quicũq ad ultera

Expanded text:
arguis. Et incisiones super animam non facietis in corpore uestro. super animam dixit "super funus mortui"; de anima quippe dolor est quae recessit. ad hunc autem dolorem pertinet luctus, in quo luctu nonnullae gentes habent consuetudinem secare corpora sua. hoc fieri deus prohibet. Ita ut fornicentur in principes de populo suo. non de populo suo principes, sed de populo suo fornicentur. eos quippe principes uult hic intellegi, qui pro diis colebantur; sicut apostolus diis, et in euangelio dominus: nunc princeps mundi huius missus est foras, et: ecce ueniet princeps mundi et in me nihil inueniet. Homo homo quicumque adultera
Abbreviated transcription (Latin):
uaeritur quare ismabelitas scriptura a fratrib uenditꝰ est ioseph etiam ma Cxxiii.¬
dianitas uoc&. cum ismahel sit deagar filius abrahae: madianite uͦ de c& hura.
anquia scriptura dixerat de abraham qd munera dedit filuis concubinarũ suarum
agar scilic& & c& hure & dimiserit eos abisaac filio suo in t̾ram orientis unã gen

Expanded text:
uaeritur quare Ismahelitas Scriptura, quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Mauaeritur quare Ismahelitas Scriptura, quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismahel sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cethura? An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederit filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Cethurae, et dimiserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis, unam
Abbreviated transcription (Latin):
gypto.fient etatis anni ioseph triginta nouẽ. & iacobcentũ triginta: & nulla
uaestio. Sed qm̃ scriptura post mortem isaac ista narrauit. p̾uta
eiusdem aui sui mortẽ decem & septẽ annoꝵ fuisse. Qua ꝓpt̃ intelligam̃ de uita
isa actamquã multũ decrepiti senis tacuisse scripturã cum iam de iacob & eiꝰ filuis
loqueret᷑. uiuo tamen isaac decem & septem annoꝵ esse coepit ioseph. CXXII.
iacob adioseph: qd̾ ẽ somniũ hoc qd̾ somniasti. nũ quid ueniem
accipiatur. Quomodo intelligit᷑ de matre ioseph quae iam erat mortua: Vnde nec in
xgypto cum sublimaret᷑ putandũ ẽ hoc e̾e cõpletũ. quia nec pat̾ eũ ad orauit quando
eum uenit in aegyptũ. nec mat̾ olim defuncta potuit. In xp̃i gͦ
ẽ suꝑ omne nom̃. ut in nomine iłiu om̃e ienu flectat᷑ caelestium & terrestriũ & infernoꝵ

Expanded text:
gypto, fient aetatis anni Ioseph triginta nouem et Iacob centum triginta et nulla gypto, fient aetatis anni Ioseph triginta nouem et Iacob centum triginta et nulla quaestio. sed quoniam scriptura post mortem Isaac ista narrauit, putatur Ioseph post eiusdem aui sui mortem decem et septem annorum fuisse. quapropter intellegamus de uita Isaac tamquam multum decrepiti senis tacuisse scripturam, cum iam de Iacob et eius filiis loqueretur; uiuo tamen Isaac decem et septem annorum esse coepit Ioseph. Quod dicit Iacob ad Iosepli: quod est somnium hoc quod somniasti? numquid uenienteaccipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non in Aegypto, cum sublimaretur, putandum est hoc esse completum, quia nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potuit. in Christi est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infern
Abbreviated transcription (Latin):
erat pascens cũ fratrib oues: De inde narrat᷑ causa somnioꝵ que mad modũ odiosus
trib sit factus & uendit̾. Aut ergo eodem anno septimo decin¬
tomaior uenit in egyptũ. Ac ꝑ hoc utrolib& modo ꝑman& quaestio. Si enim decẽ &
septẽ annoꝵ fuit postmortem aui sui quando pat̾ eiꝰ centũ uiginti fuit. ꝓfecto an¬
no eiꝰ trigesimo & nono quando iacobuenit in xgẏptũ. centũ quad raginta duos
annos idem ia cob agere debuit. Euit autem tunc iacob centũ triginta. ac ꝑ hoc si
decẽ & septẽ annoꝵ ioseph in agẏptũ ẽ uendit̾. ante duodecĩ annõs quã moreretur¬
auus eiꝰ uendit̾ inuenit᷑. Decem enim & septẽ annoꝵ ẽẽ non potuit. nisi ante duode¬
nos mortis isaac: centesimo & octauo anno uitae patris sui iaco
cũ adiecerimꝰ uiginti duos annos quib iosephusq ad aduentũ patris sui fuit in e¬

Expanded text:
erat pascens cum fratribus < suis > oues. deinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus erat pascens cum fratribus < suis > oues. deinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus et uenditus. aut ergo eodem anno septimo decimo aut etiam aliquanto maior uenit in Aegyptum. ac per hoc utrolibet modo permanet quaestio. si enim decem et septem annorum fuit post mortem aui sui, quando pater eius centum uiginti fuit, profecto anno eius trigesimo et nono, quando Iacob uenit in Aegyptum, centum quadraginta duos annos idem Iacob agere debuit; fuit autem tunc Iacob centum triginta. ac per hoc, si decem et septem annorum Ioseph in Aegyptum est uenditus, ante duodecim annos quam moreretauus eius uenditus inuenitur. decem enim et septem annorum esse non potuit nisi ante duodenos mortis Isaac centesimo et octauo anno uitae patris sui Iacob. cum adiecerimus uiginti duos annos, quibus Ioseph usque ad aduentum patris sui fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti ia cob quando erat decem & septem. qͣuod uerum esse
trigesimo & nono anno ioseph non centũ triginta sed centũ quadraginta & duos
agere inueniret᷑ ia cob Si autẽ die mortis isaac nondũ erat añi
septẽ ioseph sed aliquantulo tẽpore post mortem auisui ad septimũ decimũ ꝑ¬
uenit annũ quo anno scriptura testante in agẏptum ẽ a fratrib uendit̾. pluri¬
mũ etiã quã centũ quadraginta duum annoꝵ esse debuit pat̾ eius quando est
n in agẏpto consecutꝰ. Scriptura quippe postea quã narrauit annũ uita
ultimũ isaac centesimũ & octogesimũ & eius mortẽ ac sepulturã. deinde cõmemo¬
rauit quẽad modũ digressus ess& esau a fratre suo de terra chanaan in montẽ seyr.¬
uel quã ꝓpagauit esau : post haec narrationẽ de ioseph sic intulit. habitabat autẽ
ia cob int̾ra chanaan : hae autẽ ꝓcreature iacob losephautẽ decem & septẽ annoꝵ

Expanded text:
uiginti Iacob, quando erat decem et septem Ioseph: quod uerum esse tricesimo et nono anno Ioseph non centum triginta, sed centum quadraginta et duos annos agere inueniretur Iacob. si autem die mortis Isaac nondum erat annorum decem et septem Ioseph, sed aliquantulo tempore post mortem aui sui ad septimum decimum peruenit annum, quo anno scriptura testante in Aegyptum est a fratribus uenditus, plurium etiam quam centum quadraginta duum annorum esse debuit pater eifilium in Aegyptum consecutus. Scriptura quippe posteaquam narravit annum vitae ultimum Isaac, centesimum et octogesimum, et ejus mortem ac sepulturam, deinde commemoravit quemadmodum egressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in monte Seiruel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem Iacob in terra Chanaan. haec autem procreaturae Iacob. Ioseph autem decem et septem annorum
Abbreviated transcription (Latin):
se uir & itxor de concubendo uelde abstinentia concubendi plactta habuerint. De inde
quia & istȩ iustificationes dicuntur. & meminimꝰ in illis iustificationib quae in exodo sub
hoc nomine aliae cõmemorant᷑ multa p̃cipi quae accipi ad ꝓprietatẽ ñ possint nec in nouo
testam̃to obseruent᷑ sicut de aure serui ꝑtundenda & siquid eiꝰ modiẽ : ñ absurde etiã
uid figurate dictum intelligit᷑. ut qm̃ sunt multae abstinentiae
ratam esse cũ rationabiles fuerint. hoc ẽ cũ eas apꝓbauerit ratio quae ad uicem uiri deb&
egere omnẽ animalẽ motionem quae fit ñ tantũ in appetendo uer
rationi motio illa consentiat.
uid est & misit eos moyses mille extribu & mil
eoꝵ sustentaret᷑¬

Expanded text:
se uir et uxor de concumbendo uel de abstinentia concumbendi placita habuerint. Deinde se uir et uxor de concumbendo uel de abstinentia concumbendi placita habuerint. Deinde quia et istae iustificationes dicuntur et meminimus in illis iustificationibus, quae in Exodo sub hoc nomine aliae commemorantur, multa praecipi, quae accipi ad proprietatem non possint nec in nouo testamento obseruentur — sicut de aure serui pertundenda et si quid eius modi est — non absurde etiam hic aliquid figurate dictum intellegitur, ut, quoniam sunt multae abstinentiae ratas esse, cum rationabiles fuerint, hoc est cum eas adprobauerit ratio, quae ad uicem uiri debet regere omnem animalemmotionem, quae fit non tantum in adpetendo uerurationi motio illa consentiat. Quid est: et misit eos Moyses mille ex tribu et mieorum sustentaret
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hiclex auctoritatem ui ro tribuat ñ mulieri quae uiro subdita ẽ: ut tunc
ꝑ soluenda sint uota mulieris siuir apꝓbauerit. Si autẽ rennuerit : non debeant᷑. Apłs
tam̃ cũ de concubitu connigatarũ loqueret᷑. ñ ibi maiorem auctoritatẽ uiro quã feminae
dedit. Sed uxori inquit uir debitũ reddat. similiter & uoxor uiro. Uxor ñ hab& potesta¬
ergo in hac re parẽ utriusq esse uoluit potestatẽ. puto qͥd nobis intelligendũ insinu& istã de c̃¬
conbendo uel ñ conbendo regulã ñ ꝑtinere ad ea uota ubi ñ habent paremuir & mulier potesta¬
tẽ. seduir maior est: ac ꝓpe eius solius est. Non enĩ ait lex uirũ ñ debere reddere uota sua
siucor ꝓhibuerit sed uxorem siuir ꝓhibuerit : unde ñ mihi uidet᷑ in huius modi uotis & de¬
finitionib atq obligationib: quae ad uersus anim̃a fiunt etiam ista debere accipi quae inter

Expanded text:
maxime quia cum hic lex auctoritatem uiro tribuat, non mulieri quae uiro subdita est, ut tunc maxime quia cum hic lex auctoritatem uiro tribuat, non mulieri quae uiro subdita est, ut tunc persoluenda sint uota mulieris, si uir adprobauerit, si autem rennuerit, non debeantur. apostolus tamen, cum de concubitu coniugatarum loqueretur, non ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminae dedit, sed, uxori, inquit, uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor non habet potestaergo in hac re parem utriusque esse uoluit potestatem, puto quod nobis intellegendum insinuet istam de concumbendo uel non concumbendo regulam non pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit. unde non mihi uidetur in huius modi uotis et definitionibus atque obligationibus, quae aduersus animam fiunt, etiam ista debere accipi, quae inter
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ ab ea : nisi auctor uir fuerit ꝑmittendo. Nam cũ ad peccatũ eiusdem uiri ꝑtinere uo¬
luerit si prius ꝑmiserit & postea ꝓhibuerit. etiam hic tam̃ ñ dixit ut faciat mulier qͣd uo¬
uerat : quia ꝑmissa prius auiro fuerat. Uliri doxit esse peccatũ qui abnuit qͣd prius con¬
cesserat. ñ tam̃ mulieri : uel ex hoc ꝑmissũ dedit ut tũ prius eiuir concesserit. postea
si phibuerit condẽpnet᷑. Utrũ autẽ ista etiam ad uota continentiae & concubitus abstinen¬
t̾iae ꝑtineat merito quaeritur. neforte ea tantũ intelligenda sint aduersus anim̃a u¬
ri quae sunt in cibis & potionib : qͣd uidetur & illud significare ubi dñs ait nonne ani¬
ma plus ẽ quã ȩsca. Et cũ de ieiunio p̃cipitur. ita p̃cipit᷑: affligetis animas ur̃as. Hescio
autẽ utrũ alicubi legi possit aduersus anim̃a dici uotũ qͣd de abstinentia concubitus fuerit.

Expanded text:
dantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uodantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibuerit contemnatur. Vtrum autem ista etiam ad uota continentiae et a concubitu abstinentiae pertineant, mento quaeritur, ne forte ea tantum intellegenda sunt aduersus animam uoueri, quae sunt in cibis et potionibus. quod uidetur et illud significare, ubi dominus ait: nonne anima plus est quam esca? et cum de ieiunio praecipitur, ita praecipitur: adfligetis animas uestras. nescio autem utrum alicubi legi possit aduersus animam dici uotum quod de abstinentia concubitus fuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
is anim̾a suã : manebunt ei. Deinde dicit de nuptas indomouiri sui ian
quid tale uouerit. De illa eñi prius dixerat quae in domo patris uouerat. & anteqũa red¬
der& nupserat. De hac gͦ quae indomomariti uouit. ita loquitur. Si autẽ indomo uiri
eius uotũ eiꝰ aut definitio quaaduersus anim̾a eiꝰ cũ iure iurando & audierit uir eius
rat uir eiꝰ quacũq die audierit. om̃a quaȩcumq exierint ex labis eiꝰ scđm uota
eiꝰ & scđm diffinitiones quae aduersus ammã eiꝰ ñ man& ei. uir eiꝰ circũ abstulit & dñs
mundabit eã . Om̃e uotũ & om̃e ius iurandũ uinculi affligere anim̃a. u
& definitiones quae suꝑ ipsam statu& ei : qm̃ tacuit ei die qua audiuit. Si autẽ circũ¬
ferens circum auferat eiꝰ post diem quã audiuit. & accipi& pecca
e ia uoluisse legẽ femina esse subuiro. ut nulla uota eiꝰ qua& abstinentiae causa uouerit red¬

Expanded text:
aduersus animam suam manebunt ei. deinde dicit de nupta, si in domo uiri sui iamaduersus animam suam manebunt ei. deinde dicit de nupta, si in domo uiri sui iam constituta aliquid tale uouerit. de illa enim prius dixerat, quae in domo patris uouerat et antequam redderet nupserat. de hac ergo. quae in domo mariti uouit, ita loquitur: si autem in domo uiri eius uotum eius aut definitio quae aduersus animam eius cum iureiurando et audierit uir eius rat uir eius quacumque die audierit. omnia quaecumque exierint ex labiis eius secundum uota eius et secundum definitiones quae aduersus animam eius non manet ei; uir eius circumabstulmundabit eam. Omne votum et omne jusjurandum vinculi affligere animam, viet definitiones, quae super ipsam, statuet ei; quoniam tacuit ei, die quo audivit. Si autem circumauferens circumauferat vir ejus post diem quem audivit; et accipiet pecca ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, red
Abbreviated transcription (Latin):
iaute facta fu¬
erit uiro & uota eiꝰ suꝑ eã scđm distinctionẽ labioꝵ eiꝰ quanta definĩuit ad uersus ani¬
m̃a suã & audierit uir eiꝰ. & tacuerit ei quacumq die audierit: & ita stabunt om̃a uota eiꝰ &
itiones eiꝰ quas definiuit aduersus animã suã stabunt. Si autẽ abnuer
manebunt : qm̃ uir abnuit abea & dñs mundabit eã. Femin̾a sub patre antequã nubat & sub
adhuic innuptae concesserat pat̾ uota ꝑsoluere. Si antequ̾ã ꝑsoluerit nupserit & uiro eiꝰ hoc
cognitũ ñ placuerit ñ ꝑsoluat. & sit om̃ino sine peccato: quia dñs mundabit. sicut dicit: idẽ
mundã iudicabit. Neq hoc contra dm̃ fieri putandũ ẽ cũ ipse dr̃ hoc p̃ceperit hoc uoluerit. Sequi¬
t᷑ autẽ de uiduis uel auiro abiectis. id est non sub potestate uiri constitutis aut patris: & earum
uota ad ꝑsoluendũ liberã ẽẽ dicit hoc modo. Et uotũ inquit uiduae & expulsa. quae cũq uouerit

Expanded text:
autem facta fuerit uiro et uota eius super eam secundum distinctionem labiorum eius, quanta definiuit aduersus animam suam, et audierit uir eius et tacuerit ei quacumque die audierit, et ita stabunt omnia uota eius et definitiones eius, quas definiuit aduersus animam suam, stabunt. si autem abnuensmanebunt, quoniam uir abnuit ab ea, et dominus mundabit eam. feminam sub patre antequam nubat et sub adhuc innuptae iam concesserat pater uota persoluere, si. antequam persoluerit, nupserit et uiro eius hoc cognitum non placuerit, non persoluat et sit omnino sine peccato, quia dominus mundabit eam, sicut dicit, id est mundam iudicabit; neque hoc contra deum fieri putandum est, cum ipse deus hoc praeceperit, hoc uoluerit. Sequitur autem de uiduis uel a uiro abiectis, id est non sub potestate uiri constitutis aut patris et earum uota ad persoluendum libera esse dicit hoc modo. et uotum, inquit. uiduae et expulsae quaecumque uouerit
Abbreviated transcription (Latin):
It congregauit iosephtriticũ sic̃ arenã maris multũ ual¬
de. quoadusq non potuit numerare : non enĩ erat numerus. Proeo dictũ ẽ ñ enĩ
erat numerus qđ nom̃ numeri om̃is usitati exceder& copia illa : & quomodo ap¬
pellaret᷑ ñ inueniebat᷑. Nã unde fieri potest. ut quãlib& ma
Et cõmemorat̾ ẽ ioseph sõniorũ suorũ quae uidit ipse. ad orauerant enĩ eũ fr̃s sui :
sed aliquid in illis somnus excelsius inquirendum est. Nonenĩ potest eomodo de patre
eiꝰ ac matre cõpleri quaȩ iã mortua fuerat. qđ de sole & luna cũ uidiss& apatre increpa¬
te audierat qui uiuebat.

Expanded text:
t congregauit Ioseph triticum sicut arenam maris multum ualde, quoadusque non potuit numerari; non enim erat numerus. pro eo dictum est: non enim erat numerus, quod nomen numeri omnis usitati excederet illa copia et quomodo appellaretur . non inueniebatur. nam unde fieri potest, ut quamlibet maEt commemoratus est Ioseph somniorum suorum, quae uidit ipse; adorauerant enim eum fratres sui. sed aliquid in illis somniis excelsius inquirendum est. non enim potest eo modo de patre eius ac matre compleri, quae iam mortua fuerat, quod de sole et luna cum uidisste audierat, qui uiuebat.
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Ubi autem uniuersi ibi & singuli. non autem ubi singuli continuo ibi uniuer
ula enim possunt esse sine uniuerso. uniuersi autẽ non possui
singulis quibq constare. Nam singuli quiq congregati uel in summã repu¬
tati. faciunt uniuersos. Notandum est sane cum ꝓpopulo offeruntur sacrifici
a. & ꝓpeccato sacrificia iussa esse offerri. & holo caustum & sacrificia salutaris. ꝓ
on autem salutaris sed consummationis tunc oblatum est quando sacerdo¬
tes sc̃i ficati sunt ut sacerdotio fungerentur: & haec obtulit moyses ꝓ aaron
re ꝓ se iussus est uitulum ꝓpeccato & arietem in holo caustum. Non autem
iussus est ꝓse offerre consummationis. quia tunc ideo oblatum est ut consũma¬
retur scĩficatione & sacerdotio fungi poss&. quo iam qm̃ fungebat᷑ ñ opus erat
eum iterum consummari .XXUII. Et ait moẏses ad aaron: Accede ad altare

Expanded text:
lit. ubi autem uniuersi, ibi et singuli: non autem ubi singuli, continuo ibi uniuersi. lit. ubi autem uniuersi, ibi et singuli: non autem ubi singuli, continuo ibi uniuersi. singula enim possunt esse sine uniuerso; uniuersi autem non possunt nisi ex singulis quibusque constare. nam singuli quique congregati uel in summam reputati faciunt uniuersos. Notandum est sane, cum pro populo offeruntur sacrificia, et pro peccato sacrificia iussa esse offerri et holocaustum et sacrificia salutaris; pron autem salutaris. sed consummationis tunc oblatum est. quando sacerdotes sanctificati sunt, ut sacerdotio fungerentur, et haec obtulit Moyses pro Aaroungens offerre pro se iussus est uitulum pro peccato et arietem in holocaustum; non autem iussus est pro se offerre consummationis, quia tunc ideo oblatum est, ut consummaretur sanctificatione et sacerdotio fungi posset, quo iam quoniam fungebatur non opus erat eum iterum consummari. Et ait Moyses ad Aaron: accede ad altare
Abbreviated transcription (Latin):
taris undelib& iussit offerri siue masculum siue feminam. dum tam̃ ñ nisi
cepit uitulum & arietem. difficile est inuenire : nisi forte uitulũ uoluit
sacrificium salutaris uniuersi populi. arietem autem ꝓ uno quoq tanqũ
ris sacrificii p̃cepisse unum qd uelut uniuersorum ess& appellauit sacrifici¬
um salutaris. Alterum autem ubi dixit siquisq obtulerit sacrificium salu¬
taris sui. ubi etiam differentiam reperiebamus quia in illo qͣd appellauit
alutaris ñ cõmemorauit adipem pectusculi offerend
sum pectusculum & brachium dextrum danda sacerdoti. Sed in illo ho
fieri iussit qͣd postea dicit sacrificium salutaris sui. qđ forte intelligitur singuloꝵ
q priuatum non publicum uniuersoꝵ. Nam & moyses obtul
cia salutaris. nec dictum est ibi salutaris sui. Credo. qm̃ ꝓpopulo uniuerso obtu¬

Expanded text:
taris undelibet iussit offerri siue masculum siue feminam, dum tamen nonnisi taris undelibet iussit offerri siue masculum siue feminam, dum tamen nonnisi  quare duo praecepit, uitulum et arietem, difficile est inuenire; nisi forte uitulum uoluit sacrificium salutaris uniuersi populi, arietem autem pro unoquoque tamquera salutaris sacrificii praecepisse: unum, quod uelut uniuersorum esset, appellauit sacrificium salutaris, alterum autem ubi dixit: si quisque obtulerit sacrificium salutaris sui. ubi etiam differentiam reperiebamus, quia in illo, quod appellauit salutaris, non commemorauit adipem pectusculi offerendum domino atque ipsum pectusculum et brachium dextrum danda sacerdoti: sed in illo hoc fieri iussit, quod postea dicit sacrificium salutaris sui: quod forte intellegitur singulorum quorumque priuatum, non publicum uniuersorum. nam et Moyses obtulit sacrificia salutaris nec dictum est ibi "salutaris sui"; credo, quoniam pro populo uniuerso obtu
Abbreviated transcription (Latin):
ad holo carposin ꝑtinere dicerentur. Quod uero ad iungit sine macula:
guatur. illares adducit ut tria superiora ꝓ peccato intelligantur : qm̃
superius ꝓ peccato principis hircum iussit offerri. & ꝓpecc̾ato cuiusq
ꝓprio cum peccat ante dnm faciendo unum ex his quae non oport& prae¬
t arietem: ꝓ peccato uero uniuersae sinagogae uitulum
ergo ut cum senatui loqueretur quid uniuersus populus offerre debe
at᷑. & hircus iubeatur ꝓpter principes. & aries ꝓpter ꝓprium unius¬
sq peccatum. & uitulus ꝓpt̾ peccatum uniuerse sin.
om̃s ꝓpria. Aiud quando cõmune peccatum est quod uno animofit &
una uoluntate Aiquid multitudine conparata committitur. Qd uero
sacrificia salutaris uitulum & arietem iub&. & iub& quae praecipua sunt.
uniuersi enim populi causa est. Precipiens autem antea de sacrificus salu¬

Expanded text:
ad holocarposin pertinere dicerentur. quod uero adiungit "sine macula"ad holocarposin pertinere dicerentur. quod uero adiungit "sine macula"distinguatur, illa res adducit, ut tria superiora pro peccato intellegantur, quoniam superius pro peccato principis hircum iussit offerri et pro peccato cuiusque proprio, cum peccat ante dominum faciendo unum ex his quae non oportet, praecepit arietem, pro peccato uero uniuersae synagogae uitulum. oportebat ergo, ut, cum senatui loqueretur quid uniuersus populus offerre debeat. et hircus iubeatur propter principes et aries propter proprium uniuscuiusque peccatum et uitulus propter peccatum uniuersae synaomnes propria, . aliud quando commune peccatum est, quod uno animo fit et una uoluntate aliquid multitudine comparata committitur. Quod uero sacrificia salutaris uitulum et arietem iubet, haec iubet quae praecipua sunt; uniuersi enim populi causa est. praecipiens autem antea de sacrificiis salu
Abbreviated transcription (Latin):
tur dñs in uobis. Quattuor genera sacrificiorũ de animalib: i
mendauit. holo caustum ꝑpeccato salutaris & consum mationis. Sed consũ¬
mationis. ad sacerdotis scĩficationem ꝑtin&. Tria ergo genera reliqua hic
praetipiuntur offerri. & dicitur hoc seniorib isrł ut ꝑtineat ad uniuer¬
sum populũ: sed hoc loco sacrificium ꝓpeccato hab& tria pecora. h
& arietem & uitulum : adholocaustum uero agnus ꝑtin&. & ad sacrifi¬
cium salutaris uitulus & aries. Qua ꝓpter non est sic distinguendum
it ꝓpeccato non intelligatur nisi hircus. tria uero uel qu¬
id est aries & uitulus & agnus : sed potius tria prima ꝓpeccato. id est quod
dictum est accipite hircum ex capris unum ꝓ peccato: & a rietem & uitulũ
subaudiatur ꝓpeccato. & reliquus sit agnus in holo carposini id est in holo
caustũ. Qd ideo cõmouendũ a nobis fuit. qm̃ poss& etiam ita di stingui ut
cum dictum ess& accipite hircum ex capris unum ꝑ peccato: reliqua iam

Expanded text:
tur dominus in uobis. quattuor genera sacrificiorum de animalibus superius commendauit: holocaustum. pro peccato, salutaris et consummationis: sed consummationis ad sacerdotis sanctificationem pertinet. tria ergo genera reliqua hic praecipiuntur offerri et dicitur hoc senioribus Israhel. ut pertineat ad uniuersum populum. sed hoc loco sacrificium pro peccato habet tria pecora: hircum et arietem et uitulum; ad holocaustum uero agnus pertinet et ad sacrificium salutaris uitulus et aries. quapropter non est sic distinguendum. ut pro peccato non intell in holocaustum, id est, aries, et vitulus, et agnus: sed potius tria prima pro peccato, id est, quod dictum est: accipite hircum ex capris unum pro peccato et arietem et uitulum. subaudiatur pro peccato et reliquus sit agnus in holocarposin, id est in holo caustum. quod ideo commonendum a nobis fuit, quoniam posset etiam ita distingui, ut, cum dictum esset: accipite hircum ex capris unum pro peccato, reliqua iam
Abbreviated transcription (Latin):
oyses dicit ad aaron & senatui isrł. Lo quere
dicens. accipite¬
dicens. accipite hircum ex capris unum ꝓpeccato. & arietem & uitulum
& agnũ agniculũ in holo carposin sine macula & uitulũ abob & arietẽ
in sacrificiũ salutaris ante dñm . & similã consparsã moleo. qm̃ hodie ui

Expanded text:
oyses dicit ad Aaron: Et senatui Israel loquere dicens, accipitdicens: accipite hircum ex capris unum pro peccato et arietem et uitulum et agnum anniculum in holocarposin sine macula et uitulum a bubus et arietem in sacrificium salutaris ante dominum et similam consparsam in oleo, quoniam hodie ui
Abbreviated transcription (Latin):
docto columnas & bases earum sedecim
scđm sup̃ dictã rationẽ aposteriorib tabernaculi scriptura dicit cum superius sex
xerit. intelligit᷑ annumeratis duab angularib octo fieri.
cxii. E.

Expanded text:
octo columnas et bases earum sexdecim secundum supradictam rationem a posterioribus tabernaculi Scriptura dicit, cum superius sex dixerit, intelligitur annumeratis duabus angularibus octo fieri. CXII.
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur expianda. Nã si diligent̃ consideret᷑. forte ipsum peccare nemouelit : sed ꝓpt̃ aliud
se habent. ñ sunt peccata nolentiũ nisi nescientiũ : quae discernunt᷑ apeccatis uolentiũ.
ibat & ex terminabitur anima illa de populo suo : qm̃ uerbum dñi contẽpsit & mandata
eiꝰ disꝑdit. Contritione conteret᷑ anima illa. peccatum eiꝰ in illa. Qua sint peccata qua fi¬
unt inmanu suꝑbiae id est suꝑbia cõmittunt᷑. scriptura ipsa in consequentib satis exposuit
dẽre : sed aut ignarũ contrafacere aut uictum. Quaȩ duo fortasse ꝑtineant ad illa peccata
que a nolentib fiunt. de quib: suꝑius quem ad modũ dõ ꝓpitiato expiarent᷑ ad monuit :
dicans : illa dum taxat curatione quae ꝑ sacrificia gerebant᷑. qualia facienda in hac scriptura
p̃cipiunt᷑ : quae si ꝑ ipsa attendant᷑ nulli pacto possunt mederi. Siautem res ipsa quoꝵ

Expanded text:
dicuntur expianda. Nam si diligenter consideretur, forte ipsum peccare nemo velit, sed propter alidicuntur expianda. Nam si diligenter consideretur, forte ipsum peccare nemo velit, sed propter alise habent, non sunt peccata nolentium, nisi nescentium; quae discernuntur a peccatis volentiumbat, et exterminabitur anima illa de populo suo; quoniam verbum Domini contempsit, et mandata eius dispersit; contritione conteretur anima illa, peccatum eius in illa. quae sint peccata quae fiunt in manu superbiae, id est superbia committuntur, scriptura ipsa in consequentibus satis exposuitud magni quidem pendere, sed aut ignarum contra facere aut uictum. quae duo fortasse pertineant ad illa peccata, quae a nolentibus fiunt, de quibus superius quemadmodum deo propitiato expiarentur admonuit ac dicans illa dumtaxat curatione, quae per sacrificia gerebatur, qualia facienda in hac scriptura praecipiuntur. quae si per se ipsa adtendantur, nulli peccato possunt mederi; si autem res ipsae quar
Abbreviated transcription (Latin):
halebh & iħs naue loquentes ad populũ isrł ne timerent in gredi terram ꝓmissionis. dixerunt
inter cetera. Uos autẽ ne timueritis populũ terre. qm̃ cib nobis sunt. Abscessit enim
eis. dñs autem in nobis : ne timueritis eos. Qd dictum est cib nobis sunt: in¬
telligi uoluerunt consumemꝰ eos. Qd uͦ ad iuixerunt abscessit tempus ab eis. dñs autẽ
in nobis : satis diligent̃ ñ dixerunt abscessit dñs ab eis. Impii quippe antiquitꝰ fue
rendi atq regnandi. abscesit inquit tempus ab eis : dñs autẽ in nobis. Nondixerunt
abscessit tempus ab eis & nr̃m successit. dñs autẽ in nobis non tempus. Illi eñ tempus habue¬
sint ipsa peccata nolentium : utrum quae anescientib cõmittunt᷑. an etiam possit recte
dici peccatũ esse nolentis quod facere conpellitur. Nã & hoc contra uoluntatẽ facere di
t gͦ facere. quia uult uiuere : & ideo ñ pseipsum appetendo ut falsa

Expanded text:
aleb et Iesus Naue loquentes ad populum Israhel, ne timerent ingredi terram promissionis, dixerunt inter cetera: uos autem ne timueritis populum terrae, quoniam cibus nobis sunt. abscessit enim tempus ab eis, dominus autem in nobis; ne timueritis eos. quod dictum est: cibus nobis sunt, intellegere uoluerunt "consumemus eos". quod uero adiunxerunt: abscessit enim tempus ab eis, dominus autem in nobis, satis diligenter non dixerunt. abscessit dominus ab eis — inpii quippe antiquitus fuerendi atque regnandi, abscessit, inquiunt, tempus ab eis, dominus autem in nobis. non dixerunt: abscessit tempus ab eis et nostrum successit, sed: dominus autem in nobis, non tempus. illi enim tempus habueuaeritur quae sint ipsa peccata nolentium: utrum quae a nescientibus committuntur; an etiam possit recte dici peccatum esse nolentis, quod facere compellitur: nam et hoc contra voluntatem facere dicVult ergo facere, quia vult vivere: et ideo non per seipsum appetendo ut falsum
Abbreviated transcription (Latin):
duertendũ ẽ dixisse angłm tãquã ex dñi
uctoritate. nonne ecce misi te cũ loqueret᷑ ad gedeon. Quis enĩ e
non dictũ ẽ nonne ecce misit te dñs: sed nonne ecce misi te

Expanded text:
dvertendum est dixisse angelum tanquam ex Domini auctoritate, Nonne ecce misi te? cum loqueretur ad Gedeon. Quis enim eunon dictum est, Nonne ecce misit te Dominus? sed, Nonne ecce misi te?
Abbreviated transcription (Latin):
aperi os tuum & instruam te: nunc autem dicit aperiam os tuũ & os eiꝰ & instruã
ios quae faciatis. sed qm̃ ad didit & loquetur ipse tibi ad populũ. uidet᷑ oris aꝑtio
pstita ꝓpt̃ qđ dicit inoyses linguae se tardioris. de uocis autem gracilitate nihil
ei dñs praestare uoluit. sed ꝓpter hoc adiutorium fratris ad iurxit qui possae
ea uti uoce quae populo docendo sufficer&. Qđ autem ait & dabis uerba mea
in os eius. ostendit qđ ealoquendo ess& daturus. Nam si tantum modo audiendo si
cut populo in aures dicer& deinde quod paulo post ait & loquet᷑ ipse tibi ad popu¬
lũ. & ipse erit tuũ os: & hic sub auditur adpopulum. & cumdicit tibi loquetur
ad populum. satis indicat in moyse principatum. in aaron ministeriũ. De inde
quod ait tu autem illi eris quae ad dm̃. magnum hic fortassis ꝑscrutandũ est sa¬

Expanded text:
Aperiam os tuum, et instruam te; nunc autem dicit, Aperiam os tuum et os ejus, et instruam Aperiam os tuum, et instruam te; nunc autem dicit, Aperiam os tuum et os ejus, et instruam vos quae faciatis: sed quoniam addidit, Et loquetur ipse tibi ad populum, videtur oris apertio praestita, propter quod dicit Moyses linguae se esse tardioris. de uocis autem gracilitate nihil ei praestare dominus uoluit, sed propter hoc adiutorium fratris adiunxit, qui posset ea uti uoce, quae populo docendo sufficeret. quod ergo ait: et dabis uerba mea in os eius, ostendit quod ea loquenda esset daturus: nam si tancut populo, in aures diceret. Deinde quod paulo post ait, et loquetur ipse tibi ad populum, et ipse erit tuum os, et hic subauditur, ad populum. Et cum dicit, tibi loquetur ad populum, satis indicat in Moyse principatum, in Aaron ministerium. Deinde quod ait: Tu autem illi eris quae ad Deum, magnum hic fortassis perscrutandum est sa
Abbreviated transcription (Latin):
sicut homo ꝑ inrationabilem ꝑturbationem ꝑ om̃a tenendũ est ubi tale aliquid
ptura dicit. ne de hoc eadem sepe dicenda sint : sed merito qu
iratus de fratre moysi dixerit qđ illi ipse loqueret᷑ ad populum. Videt᷑ enĩ tãquã
diffidenti non dedisse plenissim̾a facultatem quã daturus erat & ꝑ duos agi uo
luisse . qđ & ꝑ unũ poss& sicredidiss&. Ueruntam̃ eadem uerba om̃a diligen̾tius
onsignificant iratum dñm ꝓuindicta dedisse a aron. Sic enim di¬
cit. Nonne ecce aaron fratertuus leuites scio quia eloquens est: loquet᷑ ipse :
quib uerbis ostenditur ds̃ increpasse potius eum qui timer& ire qđ ipse ess& min̾
idoneus cum haber& fratrem ꝑ quem poss& ad populum loqui qd̾ uell&. qm̃
erat ipse gracilis uocis & linguae tardioris quanqu̾ã dedõ totũ sperare deber&.
Deinde eadem ipsa quae pauło ante ꝓmiserat & postea quã iratꝰ ẽ dictt. dicerat eñ

Expanded text:
sicut homo per irrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid sicut homo per irrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid Scriptura dicit ne de hoc eadem saepe dicenda sint. Sed merito quaeritur cur hic iratus de fratre Moysi dixerat, quod ipse illi loqueretur ad populum. Videtur enim tanquam diffidenti non dedisse plenissimam facultatem quam daturus erat, luisse, quod et per unum posset. si credidisset. uerum tamen eadem uerba omnia diligentius considerata non significant iratum dominum pro uindicta dedisse Aaron. sic enim dicit: nonne ecce Aaron frQuibus verbis ostenditur Deus increpasse potius eum, qui timeret ire quod ipse esset minus idoneus, cum haberet fratrem per quem posset ad populum loqui quod vellet; quoniam erat ipse gracilis vocis, et linguae tardioris: quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde eadem ipsa quae paulo ante promiserat, et posteaquam iratus est, dicit. Dixerat enim,
Abbreviated transcription (Latin):
uis fecit mutũ & audientẽ uiden¬
tem & cecum. non ne ego dñs ds̃: Sunt quidõ calumniant᷑ uel scripture potius
ueteris testamenti. quia dixerat dr̃ qđ ipse fecerit caecum & mutũ. Quidergo di
qui uident caeci fiant: Quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini scđm uitia
corporalia posse accidere quod ds̃ nolit: Sed eum iuste totum uelle nemo ambigit.
đ dñs dicit ad moysen : sed nunc uade tu & ego aperiam os tuum & instruamte
quae locuturus es. Satis hic appar& non tantum instructionem oris sed ipsã etiã
aꝑtionem ad dĩ uoluntatem & grãm ꝑtinere . Non enim ait tuaperios tuũ & ego
instruam te : sed utrumq ipse ꝓmisit aperiam & instruam. Alibi autem dicit in psal¬
mo dilata os tuum & adimplebo illud: ubi significat in homine uoluntatẽ accipi
qđ ds̃ donat uolenti. ut ad uoluntatis exordium ꝑtineat dila
t iratus iracundia dñs dixit. Que mad modum poss& intellegi irascens ds̃. quia ñ

Expanded text:
uis fecit mutum et audientem, uidentem et caecum? nonne ego dominus deus? sunt, qui deo calumnientur uel scripturae potius ueteris testamenti, quia dixerit deus, quod ipse fecerit caecum et mutum. quid ergo dicqui uident caeci fiant? quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini secundum uitia corporalia posse accidere, quod deus nolit? sed eum iuste totum uelle nemo ambigit. Quod dominus dicit ad Moysen: sed nunc uade, et ego aperiam os tuum et instruam te quae locuturus es. satis hic adparet non tantum instructionem oris sed ipsam etiam apertionem ad dei uoluntatem et gratiam pertinere. non enim ait: tu aperi os tuum et ego instruam te, sed utrumque ipse promisit: aperiam et instruam. alibi autem dicit in psalmo: dilata os tuum et adinplebo illud — ubi significat in homine uoluntatem accipiendi quod deus donat uolenti, ut ad uoluntatis exordium pertineat "dilaEt iratus iracundia dominus dixit. quemadmodum possit intelle
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ. Illud potius qđ sequit᷑ si fieripotest intelligat᷑. quid sibi uelit ideore¬
isse angłm ab interfectione cuius lib& eoꝵ quia dixit mulie
tem. sed quia stetit sanguis circum cisionis. ñ quia cuturrit sed quia stetit:
magnonisi fallor sacramento

Expanded text:
tendum. Illud potius quod sequitur si fieri potest intelligatur quid sibi velit, ideo retendum. Illud potius quod sequitur si fieri potest intelligatur quid sibi velit, ideo recessisse angelum ab interfectione cujuslibet eorum quia dixit muliertem, sed quia stetit sanguis circumcisionis, non quia cucurrit, sed quia stetit; magno nisi fallor sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
menta eiꝰ in montib sc̃ĩs diligit dñs portas syon. Inde enĩ psalmus incipit. nec aliqͥđ
de illo uel de illa dixerat cuius fundam̃ta intellegi uoluit dicens fundamenta eius
in montib sc̃is. Sed quia sequit᷑ diligit dñs portas syon: ergo fundam̃ta uel dñi
uel syon: & ad faciliorem sensum magis syon ut fundamenta ciuitatis accipiant᷑
m̃. id est & masculini & feminini & neutri: ingreco autẽ infeminino genere di
re non fundam̃ta syon sed fundam̃ta dñi. id est quae constituit dñs dequo dictum̃
ẽ edificans hierus alem dñs. Nec syon tam̃ nec dñm antea nominauerat cũ dicer &
fundam̃ta eiꝰ inmontib scĩs: sic & hic nondũ nominato infante dictũ ẽ occurrit ei
& quȩrebat eum occidere. ut de quo dixerit in consequentib agnoscamus.
quanquam & side moy se accipere quisquã uoluerit. ñ ẽ magnopere resis¬

Expanded text:
menta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid menta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dicens: fundamenta eius in montibus sanctis. sed quia sequitur: diligit dominus portas Sion, ergo fundamenta uel domini uel Sion, ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta ciuitatis accipiantur. men, id est masculini, et feminini, et neutri, in Graeco autem in feminino genere dicre non fundamenta Sion, sed fundamenta Domini, id est quae constituit Dominus, de quo dictum est: Aedificans Hierusalem Dominus. Nec Sion tamen nec Dominum antea nominaverat cum diceret, Fundamenta ejus in montibus sanctis, sic et hic nondum nominato infante dictum est, occurrit ei, et quaerebat eum occidere, ut de quo dixerit in consequentibus agnoscamus. Quanquam et si de Mose accipere quisquam voluerit, non est magnopere resis
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem obuiauit ei angelus & quaerebat eũ occidere. & as¬
to sepphora calculo circumcidit p̃putium filii sui. & ꝓcidit ad pedes eiꝰ & doxit
stetit sanguis circum cisionis infantis mei: & recessit ab eo ꝓpt̾ qđ dixit desiit
sanguis circumcisionis. Primũ quaeritur quem uolebat angelus occidere.
Nam cuiputabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorũ comitatui p̃fuit & a quo
cȩteri ducebantur : Anpuerum quaerebat occidere cuimat̃ circũ cidendo sub¬
uenit. ut ob hoc intelligat᷑ occidere uoluisse infantẽ quia ñ erat circum cisus. atq
incire p̾ceptũ circumcisionis seueritate uindictae: Qđ nita est incertum est
prius lntuo dequo dexerit quaerebat eum occidere: quia ignorat᷑ quẽ nisi ex con¬
sequentib reperiat᷑. Mira sane locutione et inusitata. ut prius dicer& occurrit ei
& querebat eũ occidere. de quo nihil ante dixerat. Sed talis est in psalmo. funda¬

Expanded text:
ctionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et assumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui; et procidit ad pedes eius et dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur: quem uolebat angelus occidere, ebat eum occidere? nam cui putabitur occurrisse nisi illi, qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? + quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit: quaerebat eum occidere, quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur: mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret: occurrit ei et quaerebat eum occidere, de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: funda
Abbreviated transcription (Latin):
e arca noe queri sol& utrum tanta capacitate quanta describitur animnalia
nña quȩ in eam ingressa dicuntur. & aescas eorum ferre potuerit. Qũã quȩsi¬
onem cubito geometricosoluit origenis. asserens non frustra scripturam dixisse
quod moyses omni sapientia ȩgẏptiorum fuerit eruditus qui geometricam
dilexerunt. Cubitum autem geometricũ dicit tantum ualere. quantũ nr̃a
ubita sex ualent. Siergo tam magna cubita intelligamus.

Expanded text:
e arca Noe quaeri solet, utrum tanta capacitate quanta describitur animalia omnia quae in eam ingressa dicuntur et escas eorum ferre potuerit. quam quaestionem cubito geometrico soluit Origenes adserens non frustra scripturam dixisse, quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilexerunt. cubitum autem geometricum dicit tantum ualere quantum nostra cubita sex ualent. si ergo tam magna cubita intellegamus,
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. Fadem quippe altitudo est cũ texunt᷑. quæ̧ longitudo ẽ cũ tenduntur
Qđ ne suspicari uideam̃. alioloco idipsum scriptura commemorans aitiẜt fec¬
runt airium qđ ẽ ad austrum tentoria atrii debysso torta centũ ꝑcentũ ude
centum cubita tentoriorũ ꝑcentũ cubita spatii: qđ tenebant uiginti columi
Deniq sequit᷑. & columnae eoꝵ uiginti. & bases earũ uigintigreae ualarus que
quen quaguntta cubitorũ tentoria. Postꝰ fedit ad posteriora taberna culii an qli¬
dat quemadmodum illae decem columnae spatiũ dequo loquebat᷑. atru conpl¬
tebant᷑. Quindecim cubitorum inquit. qđ ẽ adorsoͣ. Dorsui

Expanded text:
iorum. eadem quippe altitudo est cum texuntur, quae longitudo est cum tenduntur. iorum. eadem quippe altitudo est cum texuntur, quae longitudo est cum tenduntur. quod ne suspicari uideamur, alio loco id ipsum scriptura commemorans ait: et fecerunt atrium quod est ad austrum; tentoria atrii de bysso torta centum per centum, id est centum cubita tentoriorum per centum cubita spatii quod tenebant uiginti columnae. deinde sequitur: et columnae eorum uiginti et bases earum uiginti aereae. et latus quod quinquaginta cubitorum tentoria. Post haec redit ad posteriora tabernaculi, ut ostendat quemadmodum illae decem columnae spatium de quo loquebatur, atrii complectebantur. Quindecim cubitorum, inquit, quod est a dorso. Dorsu
Abbreviated transcription (Latin):
medio ẽ ab eo latere concludatur. & restent hinc atq inde ab ipso iota reliqu
partes. Poterant ergonumerari decem columnae in illo longo ordine partis oe¬
cidentalis tabernaculi interioris. sed cum illis octo adderentur duae qua fu¬
erant ultima in ordinib laterũ atrii aquilonis & austriꝰ
Nã & ille
decem quae ꝓprie ad atriũ ꝑtinerent a parte occidentis
unde &in¬
trabat᷑ ad tabernaculum. ternas habebant in saterib: &
quattuor
infronte. Vbi porta. erae atq: ita spatium usui sacrifici¬
oꝵ necessarium
intra atrium ante tabernaculũ amplectebatur. In ternis autẽ columnis que
fuerant alaterib tentoria erant debysso quindenorum cubitorũ. In quatau¬
or autẽ ubi porta erat. uelum erat uiginti cubitoꝵ acupicto opere uariatũ
Nec moueat qđ dicit scriptura quindecim cubitorũ tentoriũ altitudor colum
altitudo. Altitudinem quippe eandem dicit quae fuerat longitudo tenton¬

Expanded text:
medio est, ab eo latere concludatur et restent hinc atque inde ex ipso iota reliquae partes. poterant ergo numerari decem columnae in illo longo ordine partis occidentalis tabernaculi interioris, sed cum illis octo adderentur duae, quae fuerant ultimae in ordinibus laterum atrii aquilonis et austri. nam et illae decem quae proprie ad atrium pertinerent a parte occidentis, unde intrabatur ad tabernaculum, ternas habebant in lateribus et quattuor in fronte, ubi porta erat, atque ita spatium usui sacrificiorum necessarium intra atrium ante tabernaculum amplectebatur. in ternis autem columnis, quae fuerant a lateribus, tentoria erant de bysso quindenorum cubitorum; in quattuor autem, ubi porta erat, uelum erat uiginti cubitorum acu picto opere uariatum. Nec moueat quod ait scriptura: quindecim cubitorum tentoriorum altitudo lateri altitudo. altitudinem quippe eandem dicit, quae fuerat longitudo tentor
Abbreviated transcription (Latin):
inulti. Exposuisse intelligit᷑ scđi quid dixerit si potens ẽ aut infirm̾. hoc est si pauci sunt
aut multi. Nam quomͦ possent de monte ꝓspicientes sentire humanarũ uiriũ fortitudinem :¬
test & alius sensus esse multo congruentior ueritati qͣd ait. ascende¬
quã peregrinantes om̃a ꝑquirebant. Nam si de montis uertice eos putauerimꝰ conspexisse
terrã & explorasse. quomͦ possent exquirere om̃a quae moẏses exquirenda p̃cepit: quo
intrare ciuitates quas eos scriptura dixit intrasse. quo modo de il
rabat᷑ t̾ra. quia ipse erat quae ex ploraret᷑ : & ibi erat quidam dep̃ssior locus dequa ualle
botrus ablatꝰ ẽ¬

Expanded text:
ulti. exposuisse intellegitur, secundum quid dixerit: si potens est aut infirmus, hoc est: si pauci sunt aut multi. nam quomodo possent de monte prospicientes sentire humanarum uirium fortitudinem? potest et alius sensus esse multo congruentior ueritati. qquam peregrinantes omnia perquirebant. Nam si de montis vertice eos putaverimus conspexisse terram et explorare, quomodo possent exquirere omnia, quae Moyses exquirenda praecepit? Quomodo intrare civitates, quas eos Scriprabatur terra, quia ipsa erat quae exploraretur; et ibi erat quidam depressior locus,. de qua ualle botrus ablatus e
Abbreviated transcription (Latin):
bi iahel mulier quae occidit
quia intrauit ad eam. Animaduertendum ẽ non e̾e̾ consequens ut cũ scriptura dicat
de uiro qͣd intrauit ad aliquam feminã. iam etiam concubuisse credat᷑. Assidue quip¬
pe sic loquitur scriptura intrauit ad eã : ut nolit intelligi nisi qͣd ei mixt᷑ sit. Hic gͦ
ꝓpie dictum ẽ intrauit ad eam. id est in domũ eiꝰ intrauit: ñ ut ꝑhaet uerba intelligat᷑ concu¬

Expanded text:
bi Iahel mulier, quae occidit ipso Barac, quia intrauit ad eam: animaduertendum est non esse consequens, ut, cum scriptura dicit de uiro quod intrauit ad aliquam feminam, iam etiam concubuisse credatur. assidue quippe sic loquitur scriptura: intrauit ad eam, ut nolit intellegi nisi quod ei mixtus sit. hic ergo proprie dictum est "intrauit ad eam," id est in domum eius intrauit, non ut per haec uerba intellegatur concu
Abbreviated transcription (Latin):
đ ille qui ꝓxnnio suo somni¬
ũ narrauit qͣd audiuit gedeon ut de uictoria futura confirmaret᷑ dixit se uidisse m̃sã
ordeacii uoluentẽ in castris & ꝑcutientẽ tabernaculũ madian c¬
hoc intelligendũ arbitror qͥd de canib : quia ꝑ contẽptibilia mundi qͣd significat
gedeon a trecentis suis gladius dño & gedeon. idẽ huic gedeon. hoc significat
qͣd gladius id erat operaturus qͣd dño placer& & gedeon.
XLI.Q

Expanded text:
 ille, qui proximo suo somnium narrauit, quod audiuit Gedeon, ut de uictoria futura confirmaretur, dixit se uidisse mensam panis hordeacei uoluentem in castris et percutientem tabernaculum Madian hoc intelligendum arbitror quod de canibus, quia per contemptibilia mundi quod significat Gedeon a trecentis suis, Gladius Domino et Gedeon, id est huic Gedeon, hoc significat, quod gladius id erat operaturus quod Domino placeret et Gedeon. XLI.