comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et in primis epłȩ partibꝰ iam ꝓuiribꝰ demonstrauimꝰ. Quȩ utiq acha¬
ia uicina cohertus c̃ macedoniȩ. in quibꝰ locis degens cum fingła
quȩq pagrasset cuangłiũ p̃dicans in his dum taxat finibꝰ in quib
xp̃c ante non fuerat p̃dicatꝰ. et agnitione dei replesset uniũsa:
dicit ulteriꝰ se locum non habere in his regionibꝰ. hoc ẽ. locum nullũ
desideriũ suum uidendi cos qui romȩ st̃ debeat ad implere: qđ con¬
ceptum ex multis annis gerebat. Dilatũ enim fuerat et dissimulatũ:
donec omnem locum in quo xp̃c non fuerat p̃dicatꝰ agnitione euã¬
diens udebo uos: non ita accipiendum ẽ. quasi tam paruo amore pau¬
lus erga romanos ten̾ct᷑. ut eos intransitu tantummꝰ et aliorsum ꝑgens
primo inquit ex parce fruitꝰ fucro uob̾. Inquo utiq in ipsoꝵ indet᷑
ponere potestate quomꝰ ab eis int̾positũ debeat relixart. Et ꝑ hoc quo¬
dam mͦ amorẽ ipsoꝵ erga se inuitat et nutrit. Ut si ipse insaciabilit̃

Expanded text:
e partibus jam pro viribus demonstravimus, quae utique Achaia vicina, et cohaerens est Macedoniae. In quibus locis degens cum singula quaeque peragrasset Evangelium praedicans in his duntaxat finibus, in quibus Christus ante non fuerat praedicatus, et agnitione Dei replesset universa, dicit ulterius se locum non habere in his regionibus, hoc est, locum nullum desiderium suum videndi eos qui Romae sunt, debeat adimplere: quod conceptum ex multis annis gerebat, dilatum autem fuerat, et dissimulatum, donec omnem locum, in quo Christus non fuerat praedicatus, agnitione Evandiens videam vos, non ita accipiendum est, quasi tam parvo amore Paulus erga Romanos teneretur, ut eos in transitu tantummodo et ad alia rursuprimo, inquit, ex parte fruitus fuero vobis; in quo utique in ipsorum videtur ponere potestate, quando ab eis iter propositum debeat relaxari, et per hoc quodammodo amorem ipsorum erga se invitat et nutrit, ut si ipsi insatiabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
side. peccatum ẽ. Beat quisdicitur non solum si faciat ea quȩ compe¬
tit s et si non faciat ea que ^ competit. Ut ille beitꝰ dr̃ qui non abit in
consilio impioꝵ: et ille nichil ominꝰ beatꝰ qui ambulat in lege dnĩ. Ille gͦ¬
Ita et in p̃senti loco apls. Beatꝰ inquit. qui non iudicat semet ipsum inet
qd ꝓbat. S cuiꝰ oꝑis sit ista bcatitudo uideamꝰ. Multi st̃ qui ꝓbant
aliquid bon facert. U erbi grã qui audientes de p̃mis castitatis ꝓbii
et statuunt caste uiuert. s ꝓcessu temporis uł subripiente negligentia
uł suꝑante libidine. id qđ obseruandum ꝓbauerant maculant et cor¬
rũpunt. Et c̃ infelix iste: qui inco qđ obscruare decreuerat. uictꝰ semet¬
ipsum uidicat et condeminat. Beatꝰ uͦ ille c̃ qui in eo qđ ꝓbat et statu¬
it ita ꝑmanet fixus et stabilis: ut in nullo semet ipsum uidicet in

Expanded text:
ile probat. Beatus quis dicitur, non solum si faciat ea quae compeile probat. Beatus quis dicitur, non solum si faciat ea quae competit, sed et si non faciat ea quae non competit; ut ille beatus dicitur qui non abiit in consilio impiorum : sic ille nihilominus beatus, qui ambulat in lege DomiIta et in praesenti loco Apostolus: Beatus, inquit, qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Sed cujus operis sit ista beatitudo videamus. Multi sunt qui probant aliquid boni facere, verbi gratia, qui audientes de praemiis castitatis probant et statuunt caste vivere, sed processu temporis, vel subripiente negligentia, vel superante libidine, id quod observandum probaverant maculatur et corrumpitur: et est infelix iste, qui in eo quod observare decreverat victus, semetipsum judicat et condemnat; beatus vero ille est qui in eo quod probat et statuit ita permanet fixus et stabilis, ut in nullo semetipsum judicet, in
Abbreviated transcription (Latin):
ten codie: Fufidem quam babes apd temecipsum habe coram dõ
Fidem hic illam dic̃. qua credit quis manducare omĩa. Sic̃ supradrẽ
alius ercdit manducare omia : Ille sine dubio qui credit qđ nichil in
creaturis dei commune. nichil in mundum sit. Sed sufficit inquit tibi
habe coram dõ huiꝰmodi fidem. Non tam̃ idento coegendus ẽ etalĩ
ut omĩa manducet: qui non dum habet talem fidem ut credat oii
et : manducancda Q d aut̃ dixit habe penes temetipsum. iactantiam
re secat. ne magis in ostentatione sit qđ credimꝰ qͣm imurtute. Ad¬
didit aut habe coram dõ: ut docerit satis agendum nob. non ut apd̃
homines fides nr̃a diffamet᷑ s ut apd dm̃ ꝓbetur. Multum ẽ. aut̃ coram
dõ habere ꝓbabilem fidem. Qpd̃ dm̃ enim etiam apłoꝵ sides parua
uidicatur. Unde chicit᷑ ad petrum. M odice fidei quare dubitisti. i d¬
circo g̃ uere magmis ẽ . qui coram dõ habet ꝓbabilem fidem. Beatꝰ qͥ

Expanded text:
Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in creaturis Dei commune, nihil immundum sit; sed sufficit tibi, inquit, habere coram Deo hujusmodi fidem: non tamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute. Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est coram Deo habere probabilem fidem: apud Deum enim etiam apostolorum fides parva judicatur. Unde dicitur ad Petrum: Modicae fidei, quare dubitasti ? Idcirco vere magnus est, qui coram Deo habet probabilem fidem. Beatus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta nonsint ficut fuer̃ uidę qui osculum labus dabat. et ꝓditionem co¬
de tractabat. Osculum uero fidelis. primo ut diximꝰ castum sit: tum
deinde pacem in se simplicitatemq habeat in caritate non ficta. Sa

Expanded text:
ta non sint, sicut fuerunt Judae, qui osculum dabat labiis, et proditionem cota non sint, sicut fuerunt Judae, qui osculum dabat labiis, et proditionem corde tractabat. Osculum vero fidele, primo, ut diximus, castum sit, tum denique pacem simplicitatemque habeat in charitate non ficta. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
sit scriptor libelli illius qui pastor appellat᷑: quȩ scriptura ualde mͥ
utilis uidet᷑. et ut puto diumnitꝰ inspirata. Qđ uͦ nichil ei laudis
asscripsit. Illa opinor ex causa quia uidet᷑ sicut scriptura illa dedi¬
rat post multa peccata ad pęnitentiã fuisse conũsus. et idõ oppbri¬
um ci aliqđ scripsit. didicerat enim abscriptura non imꝓperare
homini conuti se appeccato. neq laudis aliquid tribuit: qđ ad huc
positꝰ erat sub angło penitentiȩ a quo tempore oportuno xp̃o rursũ
debet offerri. Intelligit᷑ aut̃ qđ simul habitauerint: hiquoꝵ salu¬
tatio sociata ẽ. Salutate filologum et uiliam. nertum. et sorort̃ ciꝰ
cio dirigitur. Salutate in uicem in oscło scõ. Et hoc sermone aliisq ñ
nullis similibꝰ mos eccłiis traditꝰ: ut post orationes osculo se mincem sus¬
cipiant frĩ. hoc aut̃ osculum scm̃ appellat apłs: quo nomine illud docit
primo ut casta sint oscula quȩ in ȩcliis dant᷑. cum deinde ut simula¬

Expanded text:
sit scriptor libelli illius qui Pastor appellatur, quae scriptura valde mihi utilis videtur, et ut puto divinitus inspirata: quia vero nihil ei laudis ascripsit, illa, opinor, est causa quia videtur, sicut scriptura illa declarat, post multa peccata ad poenitentiam fuisse conversus, et ideo neque opprobrium ei aliquod scripsit; didicerat enim ab Scriptura non improperare homini convertenti se a peccato; neque laudis aliquid tribuit, quia adhuc posita erat sub angelo poenitentiae, a quo tempore opportuno Christo rursum deberet offerri. Intelligitur autem quod simul habitaverunt hi, quorum salutatio sociata est. Stio dirigitur. Salutate invicem in osculo sancto. Omnes nullis similibus mos Ecclesiis traditus est, ut post orationes osculo se invicem suscipiant fratres. Hoc autem osculum sanctum appellat Apostolus, quo nomine illud dicit, primo, ut casta sint oscula, quae in ecclesiis dantur: deinde, ut simula
Abbreviated transcription (Latin):
abundantia benedictionis uenturꝰ sit ad eos. in quo et uemientis grã
et suscipientũ parit merita designant᷑. d ep̃cor gͥ uos frs ꝑ dñm nr̃m¬
escam uob̾cum. Licet in suꝑioribꝰ dixerit. scio enim qm̃ ueniens ad
uos in abundantia benedictionis xp̃i ueniam: nichilominꝰ tamen
sciebat etiam in his quȩ manifeste futã cognouerat. orationem cẽ.
necessariam. Quȩ utiq si uerbi causa non fuisset ad hibita: sequę¬
ret᷑ sine dubio non impleri qđ fuerat ꝓphetatum. Quis gͦ ẽ qui
nat. uł despiciat orationes ȩcdȩ postulare: ctiam si inseriores meritis
ct̃ udeant᷑ hi a quibꝰ oratio postulat᷑: Ecce enĩ paulus apłicis p̃ditus
mneritis: non solum romanos orare ꝓse s et corinchios adhorta¬
tur. Uide aut̃ et qͣm ualidis eos astringit religiosisq sacramenas ꝑ¬

Expanded text:
abundantia benedictionis Christi venturus sit ad eos. In quo et venientis gratia, abundantia benedictionis Christi venturus sit ad eos. In quo et venientis gratia, et suscipientium pariter merita designantur. Certus enim de dispigere vobiscum. Licet in superioribus dixerit: Scio enim quoniam veniens ad vos in abundantia benedictionis Christi veniam, nihilominus tamen sciebat etiam in his quae manifeste futura cognoverat, orationem esse necessariam, quae utique, verbi causa, si non fuisset adhibita, sequeretur sinnat orationes Ecclesiae postulare, etiam si inferiores esse videantur hi a quibus oratio postulatur? Ecce enim Paulus apostolicis praeditus meritis, non solum Romanos orare pro se, sed et Corinthios adhortatur. Vide autem et quam validis eos astringit religiosisque sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc g cum consũmauero et assignauero eis fructum hunc: ꝓficiscar
puos in hispaniam. Scio enim qm̃ ueniens ad uos. in abundantia
benedictionis xp̃i ueniam. Uide quanta cautala consignat᷑um se
fructum offerentium reꝓmittit. Quo putas signaculo fructũ scĩ op¬
is consignat apłs: Illo puto quo imago dei expͥmit᷑. hoc ẽ. ut in cõ¬
plendo oꝑe milla sit aliene cogitationis ad mixtio. non laus ab ho¬
minibꝰ querat᷑: s ut in simplicitate cordis qui tribuit tribuat et
non extristicia. Hilarem enm datorẽ diligit dĩ. Et cę̧tã his simi¬
la. qui obseruat in oꝑe dei: opꝰ suum signaculo dunnȩ naginis
signat. Cum gͦ inquit hȩc consũmauero: tunc ꝑ uos ad hispaniam ꝓsi¬
ciscar ꝓ mitit sane grande mmiinꝰ romanis. et dic̃: Scio cium qm̃
ueniens ad uos inhabundantia benedictionis xp̃i uenian: Qđ non
hȩc scire de futuris qđ non solum in benedictione xp̃i: uerum et in

Expanded text:
 cum consummavero, et assignavero eis fructum hunc, proficiscar per vos in Hispaniam. Scio autem quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam. Vide cum quanta cautela consignaturum se fructum offerentium repromittit. Quo putas signaculo fructum sancti operis consignat Apostolus? Illo puto, quo imago Dei exprimitur, hoc est, ut in complendo opere nulla sit alienae conversationis admistio, non laus ab hominibus quaeratur, sed ut in simplicitate cordis qui tribuit, tribuat, et non ex tristitia : Hilarem enim datorem diligit Deus . Et caetera his similia qui observat in opere Dei, opus suum signaculo divinae imaginis signat. Cum ergo, inquit, hoc consummavero, tunc per vos ad Hispaniam proficiscar. Promittit sane grande munus Romanis, et dicit: Scio enim quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam: quod non hoc scire de futuris, quod non solum in benedictione Christi, verum et in
Abbreviated transcription (Latin):
fectior ut uerꝰ sit ille eiꝰ sermo quem dixit. Quia p̃terita obliuiscens.
ad futura me extendo ad ꝓfectum sequens palmã suꝑne uocationis
Q d aut̃ dicit placuit macedoniȩ et achaiȩ collationem aliquam fa¬
cere in puuꝑes scõꝵ: subtilit̾ et uerecunde dum corinthios laudat
hortat᷑ romanos. Facilius cnim deuotȩ mentes ad benefaciendum: ex¬
emplis qͣm sermonibꝰ inuitant᷑. S et in eo qđ addit placuit enim et
debitores st̃ eoꝵ : quid aliud sentire uult romanos nisi ut si achiui
et semetipsos his eisdem factos ec̃. debitoresꝰ Neq enim soli macedone
carnalibꝰ eis debeant ministrare. s et romani. Et idõ pari conditio¬
ne debitores st̃. S de illis tantum ꝓnuntiat : ut et isti se nouerint

Expanded text:
erfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita obliviscens erfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita obliviscens ad futura me extendo, ad perfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit, Placuit Macedoniae et Achaiae collationem aliquam facere in pauperes sanctorum, subtiliter et verecunde dum Corinthios laudat, hortatur Romanos: facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis, quam sermonibus invitantur. Sed in eo quod addit, Placuit, et debitores sunt eorum, quid aliudet semetipsos his eisdem factos esse debitores? Neque enim soli Macedonescarnalibus eis debeant ministrare, sed et Romani, et ideo pari conditione debitores sunt; sed de illis tantum pronuntiat, ut et isti se noverint
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis abundantia gaudũ eoꝵ et ꝓfunda pauꝑtas coꝵ. abunda¬
ut adduntias simplicitatis coꝵ. Qm̃ scđ̾m untutem testimonum phi¬
dic macedonibꝰ. Ita rursum cohortat᷑ et corinthios dicens. Sic̃ ioĩ¬
ergi commminionem pauꝑum quȩ sit in ierłm ꝓmti fuerint dic̃. Et
consilium in hoc do. hoc enim uob expedit: qui non solum facere
s et uelle cepistis ab anno priore: nũc aut̃ et facto ꝑficite. S et in
reliquis de hac eadem scõꝵ communone ꝓseguit᷑: et pꝰ aliquanta addit.
rata ẽ. ab anno priort. et ur̃a emulatio ꝓuocauit multos. Qđ aut̃ post
set macedoniam et achaiam ꝓficisceret᷑ hicrusolianã dicens. quia post¬
qͣm fuero ibi necesse ẽ: mͥ et romam uide. Ex his aut̃ om̃ibꝰ uerbcol¬
ligitur: quia non solum pͥma ad corinthios s et scda ante scriptaẽ.
qͣm hec ad romanos qͣm habemꝰ in manibꝰ. Simulq illud adueraitur
qđ quanto posttrior paulus in unaquaq inuenit᷑ epła tanto et ꝑ¬

Expanded text:
tas eorum abundavit ad divitias simplicitatis, quoniam secundum virtutem testimonium perhidit Macedonibus, ita rursum cohortatur et Corinthios dicens, Sicut in omnerga communionem pauperum, quasi in Jerusalem prompti fuerunt, dicit, et consilium in hoc do, hoc enim vobis expedit, qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore, nunc autem et facto perficite, sed et in reliquis de hac eadem sanctorum communione persequitur, et post aliquanta addit, rata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit multos. Quod autem post set Macedoniam et Achaiam, proficisceretur Hierosolymam, dicens, quia postquam fuero ibi, necesse est me et Romam videre . Ex his autem omnibus verbis colligitur, quia non solum prima ad Corinthios, sed et secunda ante scripta est, quam haec ad Romanos quam habemus in manibus: simulque illud advertitur quod quanto posterior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et p
Abbreviated transcription (Latin):
teret satanan sub pedes nrõs uelocit᷑. Uerbi causa siquis agonem susce¬
ꝑit castitatis si usq ad finem in maculata conscientia ꝑdurauerit:
reges et p̃sides cum fiducia confiteat dnm iħ m xp̃m et usq ad sinc̃¬
uicit. Sed et qui concoriliam ꝑseuerant̃ colit dissensionis demonem
sub pedibꝰ conteret: Qui mansuetudinẽ seruat. iracundię satanan
pacientiȩ uestigiis calcat. Hoc ẽ. nmirũ qđ dñs in euangłio dicit. Ec¬
ce dedi uob potestatem calcandi suꝑ serpentes et scorpiones: et suꝑ

Expanded text:
teret Satanam sub pedibus nostris velociter: verbi causa, si quis agonem susceteret Satanam sub pedibus nostris velociter: verbi causa, si quis agonem susceperit castitatis, si usque ad finem immaculata conscientia perduraverit, reges et praesides, cum fiducia confiteatur Dominum Jesum Chrivicit. Sed et qui concordiam perseveranter colit, dissensionis daemonem sub pedibus conterit: qui mansuetudinem servat, iracundiae Satanam patientiae vestigiis calcat. Hoc est nimirum quod Dominus in Evangelio dicit : Ecce, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super
Abbreviated transcription (Latin):
salomoni qui erat pacificꝰ suscitauit sathanan qui ẽ. contrariꝰ pacis.
S sic̃ his quos apłs docet si ata agant et tales se exhibeant quales
ciꝰ sermo descripsit ꝓemñdatione uitę ꝓmittit sub pedibꝰ eoꝵ adõ pacis
sathanan uelocit᷑ cont̾endum: ita nichilominꝰ dĩ pacis ei qui pacem
eiꝰ non in corde puro et conscientia munda seruauerit. suscitat sata¬
nan idẽ. aduersarium. ut qui. bonum pacis neglexerit impugnatio¬
num. amaritudines ꝑferat: et ita demum pacis qͣm temerauit dulce-¬
dinem in oppugnatione. positꝰ recordet᷑. Ex utroq igitꝰ edificem scrip¬
turȩ diuinȩ loco. quo uł suscitare ds̃ satanan dicit negligentibꝰ. uł
conterere ac subde studiosis: ut illis agones concitet istis deꝓstrato
aduersario palmam uictoriȩ tribilat. et uirtutis p̃mia largiat᷑. Possumꝰ
aut̃ et ꝑsingłos quosq agones si legitime cercemꝰ dicere : qđ dĩ con¬

Expanded text:
Salomoni, qui erat pacificus suscitavit Satanam, qui est contrarius paci. Salomoni, qui erat pacificus suscitavit Satanam, qui est contrarius paci. Sed sicut his, quos Apostolus docet, si satagant et tales se exhibeant quales ejus sermo descripsit pro emundatione vitae promittit sub pedibus eorum a Deo pacis Satanam velociter conterendum: ita nihilominus Deus pacis ei qui pacem ejus non in corde puro, et conscientia munda servaverit, suscitat Satanam, hoc est, adversarium, ut qui bonum pacis neglexerit impugnationum amaritudines perferat, et ita demum pacis, quam temeravit, dulcedinem in oppugnatione positus recordetur. Ex utroque aedificemur Scripturae divinae loco, quo vel suscitare Deus Satanam dicitur negligentibus, conterere ac subdere studiosis, ut illos ad agones concitet, istis de prostrato adversario palmam victoriae tribuat, et virtutis praemia largiatur. Possumus autem et per singulos quosque agones, si legitime certemus, dicere, quod Deus con
Abbreviated transcription (Latin):
lociter. Querit᷑ in hoc loco quem dixerit sathanan subpedes eoꝵ
quibꝰ scribit. adõ uelocit̃ conterendum. Si enun ad unam ꝑsonam
reserat᷑. illam scilicet de qua in cu angło dicit᷑. Ecce uideo sathanan
sic̃ fulgur de cęlo cadentem. quiq sathanas humano generi indicat᷑
aduersus : uidehit᷑ : si uere dicit paulus quȩ dicit quȩ dicit qđ sub
pedes coꝵ quibꝰ tunc scribebat uelocit̾ conterat᷑: ultra iam non eẽ.
satanas qui agones et certamina et ꝑsecutiones credentibꝰ exciteo qđ
utiq non adimttit fides rerum. S uidet᷑ mͥ in hoc loco satanandi¬
xissȩ: omẽm sp̃m qui credentibꝰ aduersat᷑. Sathanas aut̃ in nr̃a lingu.
aduersarius int̾pretat᷑. Quicquid gͦ animȩ tedenti ad dm̃ resistit et
aduersat᷑. et quiqͥd paci eiꝰ contrarium ẽ: hoc ei sathanas eẽ. nominat᷑.¬
Idõ deniq p̃misit dicens. ds̃ pacis hoẽ. ds̃ cun pax placet: conteret eum qͥ

Expanded text:
. Quaeritur in hoc loco quem dixerit Satanam sub pedibus eorum, quibus scribit, a Deo velociter conterendum: si enim ad unam personam referatur, illam scilicet, de qua in Evangelio dicitur: Ecce video Satanam sicut fulgur de coelo cadentem quique Satanas humano generi indicatur adversus, videbitur utique, si vere dicit Paulus quae dicit, quod sub pedibus eorum quibus tunc scribebat velociter conteratur, ultra jam non esse Satanas, qui agones et certamina et persecutiones credentibus excitet, quod utique non admittit fides rerum. Sed videtur mihi in hoc loco Satanam dixisse omnem spiritum, qui credentibus adversatur: Satanas autem in nostra lingua adversarius interpretatur. Quidquid ergo animae tendenti ad Deum resistit, et adversatur, et quidquid paci contrarium eIdeo denique praemisit, dicens: Deus pacis, hoc est, Deus cui pax placet, conterat eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
dandi eccłas occupatione decentꝰ et in his locis fundandi ubi nullum
sidei p̃cesserat fundam̃tum. Exemplũ aut̃ de Esaia sumptumẽ: et his¬
dem ex integro uerb quibꝰ apd ꝓpħam logitur positum. Nunc uero ulte¬
rtuis locum non habens in his regionib desiderium aut̃ habens uenire
ad uos iam ex multis p̃cedentibꝰ annis: cum inispamam ꝓficiscar sꝑc

Expanded text:
dandi Ecclesias occupatione detentus, et in his locis fundandi, ubi nullum dandi Ecclesias occupatione detentus, et in his locis fundandi, ubi nullum fidei praecesserat fundamentum. Exemplum autem de Isaia sumptum est, et iisdem ex integro verbis, quibus apud prophetam legitur, positum. Nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis, cum in Hispaniam profici
Abbreviated transcription (Latin):
rum rectorib et diligenti intentione struanda: ut neq loqui aliquid
udeant᷑ eoꝵ quȩ ꝑ ipsos non effecerit xp̃c. neq alienos labores et stu¬
dia decolorent. Loquit᷑ aut̃ quis ea quȩ ꝑse non efficit xp̃c hoc modo.
sidoquatur de continentia et doceat cum ipse continens non sit: ul si
loquat᷑ de sũbrietate uł de iusticia uł de largiendis opibꝰ et contemnẽ¬
dis facultatib ꝓ regno dei. et in ipso qui hȩc docet nichilhoꝵ effecerit
xp̃c. Et idõ formam sui apłs ponit: et dicit ea se loqui et ea cęteris p̃di¬
non ẽ. nuntiatum de eo uidebunt: et qui non audier̃ intelligent. Obser
quibꝰ a millo fuerat nuntiat᷑: et ut illiꝰ ntelligerent quia nullo ante. an¬
dicissent. Et ista ut opmor causa fint quȩ eum frequent ꝓponentem
romam ꝑgere ꝓhibebat: Sicut dicitł pter qđ et impidiebar pluri¬
mum uenire ad uos. Non ut in aliis dicit impeditꝰ a sathana: s fani¬

Expanded text:
rum rectoribus, et diligenti intentione servanda, ut neque loqui aliquid videantur eorum quae per ipsos non effecerit Christus, neque alienos labores et studia decolorent. Loquitur autem quis ea quae per se non efficit Christus hoc modo, si loquatur de continentia et doceat, cum ipse continens non sit: vel si loquatur de sobrietate, vel de justitia, vel de largiendis opibus, et contemnendis facultatibus pro regno Dei, et in ipso qui haec docet, nihil horum effecerit Christus. Et ideo formam sui Apostolus ponit, et dicit ea se loqui, et ea caeteris praedinon est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent. Observquibus a nullo fuerat nuntiatus, et ut illi de eo intelligerent, quod a nullo ante didicissent. Et ista, ut opinor, causa fuit quae eum frequenter proponentem Romam pergere prohibebat, sicut dicit: Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos; non, ut in aliis dicit, impeditus a Satana , sed fun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpaulo et silea seditionẽ commnouentibꝰ turb: semetipsum dederit
ut apłos discedendi faceret lib̾tatem. Sosi pat̾ quoq qui his uingit᷑

Expanded text:
essalonicam pro Paulo et Sila seditionem commoventibus turbis, semetipsum dederit, essalonicam pro Paulo et Sila seditionem commoventibus turbis, semetipsum dederit, ut apostolis discedendi faceret libertatem. Sosipater quoque qui his jungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ qđ adõ ẽ. grã ẽ. Nichil ergo ex debito ẽ. Quis enim prior dedit illi
et retribuitꝰ ei : Grã gͦ ẽ. quitquid habetis: quiᷤ non fuit. et ẽ. accipi¬
ens ab eo qui semꝑ fuit. et ẽ et erit in ec̃num: Salutat uos timothe¬
us adutor ms: et lucius. et iason. et sosi pater cognati mei. Uidet᷑ mͥ
de iistis quos sequestrauit ab omĩ cata logo salutantium plus aliqͥa
sensisse. deniq thimotheum adutorẽ suum dicit: et om̃s simul cognatos
suos. Et quidem de timotheo plenissime. refertur in actibꝰ apłoꝵ: qđ sue
rit derbȩus ciuis. filius mulieris uiduȩ fidelis. ex patre gentili. de quo
et ipse paulus dic̃ quia ꝓptea rogauerat cum ꝑmanert effeso: ut de¬
nuntiet quibꝰdam ne alit̾ doceant neq attendant fabulis et genta¬
logusifimtis. S et lucium quidã ipsum phibent ẽẽ lucam qui cuan¬
głium scripsit: ꝓ eo qđ soleant nomina intdum scđm patriam de¬
clinationem. int̾dum etiam scđm grecam romanamq ꝓferri. Iason

Expanded text:
omines a Deo, gratia est, nihil ex debito habent: Quis enim prior dedit illi et retribuetur ei ? Gratia ergo est, quidquid habet is, qui non fuit et est, accipiens ab eo qui semper fuit, et est, et erit in aeternum. Salutat vos Timotheus adjutor meus et Lucius et Jason et Sosipater cognati mei. Videtur mihi de istis quos sequestravit ab omni catalogo salutantium plus aliquid sensisse. Denique Timotheum adjutorem suum dicit, et omnes simul cognatos suos; et quidem de Timotheo plenissime refertur in Actibus apostolorum quod fuerit Hebraeus civis, filius mulieris Judaeae fidelis, ex patre gentili: de quo et ipse Paulus dicit: quia propterea rogaverit eum permanere Ephesi, ut denuntiet quibusdam, ne aliter doceant, neque attendant fabulis et genealogiis infinitis. Sed et Lucium quidam ipsum perhibent esse Lucam, qui Evangelium scripsit, pro eo quod soleant nomina interdum secundum patriam declinationem, interdum etiam secundum Graecam, Romanamque proferri. Jason
Abbreviated transcription (Latin):
pluria in eis cui opis hobent: da titulum nominis tin. et scribe
et apd uictores. inquiunt scłares ñ illius qui ex greco translatus est.
s illi qui transtulit nom̃ titulis tenet. h oc aut̃ totum mͥ donant: ñ
amore mei s odio auctoris. U erumegͦ qui plus conscientiȩ meȩ qͥm
nomini defero etiam si adde aliqua uideor. et explere quȩ de sunt
aut bitulare: quȩ longua st̃: furari tam̃ titulumeiꝰ qui fundam̃ta oꝑ¬
iffiecit. et construendi edificũ materiam p̃buit. rectum ñ putossit. Sa¬
ne inarbitrio legentis cum opus ꝓbauerit: oꝑis meritum cui uelit asscri

Expanded text:
plurima in eis tui operis habentur, da titulum nominis tui, et scribe:et apud auctores, inquiunt, saeculares, non illius, qui ex Graeco translatus est, sed illius qui transtulit nomen, titulus tenet. Hoc autem totum mihi donant non amore mei, sed odio auctoris: verum ego, qui plus conscientiae meae quam nomini defero, etiamsi addere aliqua videor, et explere quae desunt, aut breviare quae longa sunt; furari tamen titulum ejus, qui fundamentum operis jecit, et construendi aedificii materiam praebuit, rectum non puto. Sit sane in arbitrio legentis, cum opus probaverit, operis meritum, cui velit ascri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Posuit in eis uerba signoꝵ ^ et᷑ ꝓdigia eoꝵ int̾ra cham. ut filios ifrł
castigata egipto libarent. S illi uix raroq potuer̃ ex egyptioꝵ gente
conuertere. P aulus accepta potestate signoꝵ et ꝓdigioꝵ. non unam gen¬
tem neq duos aut tres p̾łos s om̃s ab ierłm incircuitu usq ad hilyricũ
nationes ac ppłos p̃dicatione uerbi et oꝑum uirtutumq potentia. ad

Expanded text:
ra Chanaan , ut filios Israel castigata Aegypto liberarent, sed illi vix rarumque potuerunt ex Aegyptiorum gente convertere; Paulus accepta potestate signorum et prodigiorum non unam gentem neque duos aut tres populos, sed omnes ab Jerusalem in circuitu usque ad Illyricum nationes ac populos praedicatione verbi, et operum vi
Abbreviated transcription (Latin):
cor inquit non st̃ aliem oꝑis uerba. nec alienoꝵ gestoꝵ laudator effi
tium uerbo in me et oꝑe expleuit. Uerbo p̃dicationis. oꝑe signoꝵ et ꝓ¬
digioꝵ. Quȩ aut̃ sit differentia inter signa et ꝓdigia: et in aliis iam latiꝰ
diximꝰ. et in p̃senti loco compendiosius explicabimꝰ. Signa appellant᷑ in
quibꝰ cum sit aliquid mirabile. indicat᷑ aliquid futurum. ꝓdigia uͦ sunt¬
in quibꝰ tantummꝰ mirabile aliquid ostendit᷑. Signa gͦ et ꝓdigia quasi¬
quȩ utrumnq contineant dixit. Scriptura tam̃ diuina intdum tenet
istas ꝓprietates: int̾dum aut̃ abusiue ꝓdigia ꝓsignis et signa ꝓꝓdiguis¬

Expanded text:
or, inquit, non sunt alieni operis verba, nec alienorum gestorum laudator effictium verbo in me et opere explevit, verbo praedicationis, opere signorum et prodigiorum. Quae autem sit differentia inter signa et prodigia, et in aliis jam latius diximus, et in praesenti loco compendiosius explicabimus. Signa appellantur, in quibin quibus tantummodo mirabile aliquid ostenditur. Scriptquae utrumque contineant dixit. Scriptura tamen divina interdum tenet istas proprietates, interdum autem abusive et prodigia pro signis, et signa
Abbreviated transcription (Latin):
nunc eos qui excirtumcisione crediderant. nunc etiam eos qui ex gẽ¬
tibꝰ adũsum se muicem suꝑbientes refrenat ac reprimit. doceret non
cẽt penitꝰ uidicandos eos qui in legis obseruationibꝰ demorant᷑: Quan¬
doquidem ctiam xp̃c in carne sua circumcisionis minister extiterit: Si¬

Expanded text:
nunc eos qui ex circumcisione crediderunt, nunc etiam eos qui ex gennunc eos qui ex circumcisione crediderunt, nunc etiam eos qui ex gentibus adversum se invicem superbientes erant, refrenat ac reprimit, doceret non esse penitus judicandos eos, qui in legis observationibus demorantur, quandoquidem etiam Christus in carne sua circumcisionis minister exstiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
discrepabunt. et ait. Suscipite iucem sic̃ et xp̃c suscepit uos: quia nul¬
lus horruit immunditias. nec reputauit alicui delicta sua. Nichil ergo
de immunditia animalium uidicetis: sic̃ nec ille inmuditias creden¬
tium reputauit. Et qui in suꝑioribꝰ dixerat qui aut̃ manducat non man¬
ducantem non uidicet. ds̃ enim illũ assumpsit. hic dixit quia xp̃c sus
cepit uos. ut ostendet unum atq idem eẽ. a dõ suscipi et axp̃o. A dd̃it
aut̃ et hoc qđ honor dei sit suscipi a xp̃o. Quos enim suscipit xp̃e: do¬
cet eosita agere debe. ut uidentes homines oꝑa eoꝵ bona. glorisicent
onis ad stabiliendas ꝓmissiones patrum. Duplici modo intelligi potest.
siue ꝓ eo qđ circumcisionẽ incarne sua ipse suscepit. Ut manifestissi¬
me nosceret᷑ qđ ex semine abraham ueniens cui ꝓmiserat ds̃ quia in se¬
mine suo benedicerent᷑ om̃s gentes. compleret insemetipso quȩ patribꝰ

Expanded text:
discrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et Christus suscepit vos, qui nuldiscrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et Christus suscepit vos, qui nullius horruit immunditias, nec reputavit alicui delicta sua. Nihil ergo de immunditiis animalium judicetis, sicut nec ille immunditias credentium reputavit. Et qui in superioribus dixerat: Qui autem manducat, non manducantem non judicet, Deus enim illum assumpsit, hic dixit, quia Christus suscepit vos; ut ostenderet unum atque idem esse, a Deo suscipi et a Christo. Addit autem et hoc quod honor Dei sit suscipi a Christo: quos enim suscipit Christus, docet ita agere debere, ut videntes homines opera eorum bona, glorificent onis ad stabiliendas promissiones patrum duplici modo intelligi potest: sive pro eo quod circumcisionem in carne sua ipse suscepit, ut manifestissime nosceretur quod ex semine Abraham veniens cui promiserat Deus quod in semine suo benedicerentur omnes gentes , compleret in semetipso quae patribu
Abbreviated transcription (Latin):
pauls in quibꝰdam epłis alioꝵ uocabula secum uingit et dicit. piulus ci
sostenes fr̃ : et alibi. paulus et siluanꝰ et timotheus: puta non inanit fac¬
tum ꝑ hoc ostendit quia duobꝰ uł tribꝰ muno positis. spc̃ sc̃s unum de cis
sensum atq unum clicuerit sermonem: Ut qui ecdas docere cupiebant.
imum docere om̃is atq unum saꝑe. ipsi priꝰ unum se dicere et unum sa¬
xp̃i. Unum nanq osdicit᷑: ubi unus atq idem ꝑdiũsoꝵ ora sensus et
dit scdm iħm xp̃m. Posset enim fieri ut et in malicia aliqui unanimit̃
consentirent. et unum sapent in penis: ob hoc gͦ addidit scđm iħm xp̃m
Qui aut scđm iłm xp̃m sapit: sine dubio omẽ qđ bonum ẽ. sapit. Post¬
hȩc ait. ꝓpt̃ qđ suscipite inincem: sic̃ et xp̃c suscepit uos in hore dei.
Q đ dic̃ suscipite inuicem. illud referendum ẽ. qđ pͥmo ꝓposuerat ubi
occasione mundoꝵ uł inmundoꝵ ciboꝵ diuersa sentientes ab inuncem

Expanded text:
Paulus in quibusdam Epistolis aliorum vocabula secum jungit, et dicit, Paulus et Sosthenes frater , et alibi, Paulus, et Silvanus, et Timotheus , puto non inaniter factum, sed per hoc ostenditur quod duobus vel tribus in uno positis Spiritus sanctus unum de eis sensum in uno elicuerit sermone, ut qui Ecclesias docere cupiebant unum dicere omnes atque unum sapere, ipsi prius unum se dicere et unum sa. Unum namque os dicitur, ubi unus atque idem per diversorum ora sensus et idit, secundum Jesum Christum. Posset enim fieri ut et in malitia aliqui unanimiter consentirent et unum saperent in pejus: qui autem secundum Jesum Christum sapit, sine dubio omne quod bonum est, sapit. Propter quod suscipite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Quod dicit suscipite invicem, ad illud referendum est, quod primo proposuerat, ubi occasione mundorum, vel immundorum ciborum adversa sentientes ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
rint ab om̃i inquinam̃to. et effecti suerint uasa scã: ut ita demum quis
repletꝰ uideat᷑ om̃i pace si in plenitudinc crediderit trinitatis ꝓpt̃ hoc
deniq subiungit apłs et dic̃. Releat uos omni gaudio et pace mcredẽ¬
do: ut abundetis inspe it uirtute sp̃c scĩ. Si enim qui credit uirtute scĩ
sp̃c muniat᷑. certum ẽ. qđ plenitudinem gaudii semꝑ habeat et plenitu¬
nitate repleci om̃i scientia: ita ut possitis et alios monere. Eadem ratione
qua supradiximꝰ repleri om̃i gaudio et omi pace credentes: et iam hic
plenos cẽ. bonitate et om̃i scientia eos ad quos fit sermo confirmat. Si¬

Expanded text:
verint ab omni inquinamento, et effecti fuerint vasa sancta, ut ita demum quis verint ab omni inquinamento, et effecti fuerint vasa sancta, ut ita demum quis repleri videatur omni pace, si in plenitudine crediderit Trinitatis. Propter hoc denique subjungit Apostolus, et dicit, Repleat vos omni gaudio, et pace in credendo, ut abundetis in spe, et virtute Spiritus sancti. Si enim qui credit, virtute sancti Spiritus muniatur, certum est quod plenitudinem gaudii semper habet, et plenitulectione, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere. Eadem ratione qua supra diximus repleri omni gaudio et omni pace credentes, etiam hic plenos esse bonitate, et omni scientia eos ad quos fit sermo confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
rando gentes. dm̃ spei inuocat suꝑ eos qui sꝑant in cum. a quo eisꝰ be¬
nedictionis munus p̃catur augeri E st aut̃ benedictio huiꝰ modi: ut
repleantur omi gaudio et om̃i pace. Similit̃ aut̃ et ꝓpħa in quodam loco
dicit. Et erit in diebꝰ eł iusticia et multitudo pacis usq quo auferatur luna.
S quia hȩc de xp̃o dicunt᷑: in illo recte possumꝰ multitudinẽ pacis aduertẽ.
ꝓ eo qd pacificauit ꝑ sangumem crucis suȩ non solum quȩ in terra st̃ ẜetiam
quȩ in cęlis st. In om̃ibꝰ aut̃ quomͦ possit impleri hoc qđ p̃tat᷑ apłs ut re¬
pleantur om̃i gaudio et om̃i pace. difficile michi uidet exponi: Maxime
re. et ex parte ꝓpħare. S ego puto in eo habe posse credentes plenitudi¬
nem pacis. cum reconciliant᷑ dõ patri ꝑ sidem scđm uerbum ꝑ auli dicen
filio dei ꝑ sanguinem crucis eiꝰ et cum scõ spĩu sociant᷑: cumse emunda¬

Expanded text:
rando gentes Deum spei invocat super eos qui sperant in eum, a quo eis berando gentes Deum spei invocat super eos qui sperant in eum, a quo eis benedictionis munus precatur augeri: est autem benedictio hujusmodi, Ut repleantur omni gaudio et omni pace. Similiter autem et Propheta in quodam loco dicit: Et erit in diebus ejus justitia et multitudo pacis, usquequo auferatur luna . Sed quia haec de Christo dicuntur, in illo recte possumus multitudinem pacis advertere, pro eo quod pacificavit per sanguinem crucis suae non solum quae in terra sunt, sed etiam quae in coelis sunt . In omnibus autem quomodo possit impleri hoc quod precatur Apostolus, ut repleantur omni gaudio et omni pace, difficile mihi videtur exponi, maxime re, et ex parte prophetare ; sed ego puto in eo habere posse credentes plenitudinem pacis, cum reconciliantur Deo Patri per fidem secundum verbum Pauli dicentFilio Dei per sanguinem crucis ejus, et cum sancto Spiritui sociantur cum se emunda
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sermonem de radice iesse meliꝰ quidem in explanatione ipsiꝰ ꝓphȩ
d̾saiȩ uisum ẽ. disscri: et inp̃senti tam̃ loco dicit̾. qm̃ iesse interp̃catur
in nr̃a luigua ẽ. michi. In aduentu gͦ xp̃i om̃is qui credidit ei. conuemi¬
ent̃ dixit .c̃. michi Ille enim de quo moyses dix̃ quiẽ. misit me aduos
ipse ẽ. michi: hoc ẽ. in ipsum credo quic̃. non qui ex nichilo factusc̃.
ut impiis placet: s qui ẽ. et semꝑ ẽ. et hoc ei nomenẽ: et ipse ẽ qui surrex̃
ex radice iesse. et in ipso gentes spabunt: ꝓ qua miscłia quam ab eo con¬
setuti st̃. Is qui semꝑ erat nasceret᷑ ex radice iesse ad salutem gentibꝰ dan¬
dam. ꝓhac in quam sibi collata miscd̾ia gentes honorant et magnisi¬
cant dm̃. Ds̃ aut̃ spci repleat uos om̃i gaudio incredendo: ut ab undecis in
spe m uirtute spc̃ scĩ. Qui suꝑius dixerat qđ in ẽsaia scriptum ẽ. et in cogentes
tes srabunt credent: adiecisset sine dubio ds̃ aut̃ fidei. ut nunc abspe-¬

Expanded text:
hunc sermonem de radice Jesse melius quidem in explanatione ipsius prophetae Isaiae visum est disseri. Et in praesenti tamen loco dicitur, quomodo Jesse interpretatur in nostra lingua est mihi. In adventu ergo Christi omnis qui credit ei, convenienter dixit, Est mihi. Ille enim de quo Moyses dixit: Qui est, misit me ad vos , ipse est mihi, hoc est, in ipsum credo, qui est, non qui ex nihilo factus est, ut impiis placet, sed qui est, et semper est, et hoc ei nomen est, et ipse est qui surrexit ex radice Jesse, et in ipso gentes sperabunt. Pro qua misericordia, quam ab eo consecuti sunt, is qui semper erat nascitur ex radice Jesse ad salutem gentibus dandam, pro hac, inquam, sibi collata misericordia gentes honorant et magnificant Deum. Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo, ut abundetis in spe, et virtute Spiritus sancti. Qui superius dixerat, quia in Isaia scriptum est, Et in eo gentes tes credent, adjecisset sine dubio, Deus autem fidei, sed nunc a spe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ didicit unusquisq debet etiam alium monere: et hui modi cum
condiscipłis habe colloquia. quibꝰ se et moneant inuicem. et ȩdificent
Potest enim confferre plurimum eruditionis altna collatio. sicum cari¬
tate habeat᷑: et deꝓfundioribꝰ quibꝰq uł obscurioribꝰ expectet᷑ crudi
toꝵ ꝑfectoꝵq sententia. scđm qđ et moyses dicit. Introga patres tuos
it annuntiabłe tibi: p̃sbiteros tuos et dicent tͥ. Audatius aut̃ scripsi¬

Expanded text:
quod didicit unusquisque, debet etiam alium monere, et hujusmodi cum condiscipulis habere colloquia, quibus se et moneant invicem, et aedificent: potest enim conferre plurimum eruditionis alterna collatio, si cum charitate habeatur, et de profundioribus quibusque vel obscurioribus exspectet ert, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi: presbyteros tuos et dicent tibi. Profunditas mys
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe in alterutrum: scłm iħm xp̃m. In hoc paulus patriarcharũ more. et
ꝓpħarum quoꝵ benedictiones scriptȩ referunt᷑. benedictiones tribuit ro¬
m anis: ex oranscis dari adõ ut id ipsum sapiant in altutrum. Grandisẽ
ista benedictio: ut unum sapiant om̃s. atq unum sentiant. Et sicut sibi:
tatis grã : saluator in euangliis ꝓnuntiat. quia si duo uł tres inunum
consenscrint de om̃i re quatunq petierint adõ fiet cis. Et itum desemet¬
ipso dic̃. quia ubi fuerint duo uł trescongregati in nomine meo. hoc est
unum atq idem sentientes in nomine xp̃i inquit: ero in medio eoꝵ. Uis
et aliud acciꝑe exemplum quomodo unum sentientibꝰ xp̃c medius fiat:
uide in actibꝰ apłoꝵ quomodo post ascensionemdiũ. Cum cleuassent

Expanded text:
 secundum Jesum Christum. In hoc Paulus patriarcharum more et prophetarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est ista benedictio, ut unum sapiant omnes atque unum sentiant, et sicut sibi utatis gratia? Salvator in Evangelio pronuntiat, quia Si duo vel tres in unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem sentientes in nomine Jesu Christi, inquit, ero in medio eorum . Vis et aliud accipere exemplum, quomodo unum sentientibus Christus medius fiat? vide in Actibus apostolorum , quomodo post ascensionem Domini, cum elevassent,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ. imꝓperia imꝓꝑantium tͥ ceͣdecunt suꝑ me. In hoc ui¬
det᷑ ostende quia et xp̃c non sibi placens nec rapinam arbitrans eẽ.
se equalem dõ: s semet ipsum exinaniuit. S uolens hominibꝰ placere
imppcria imꝓꝑantium tͥ cetider̃ suꝑ me. Qd cindentius fiet. si eaquę
in euangłio scripta st̃ recolamꝰ: quomͦ ut ꝓdeẽt hominibꝰ et saluos face¬
ret cos. cum peccatoribꝰ et cum publicanis manducabat et bibebat
non ꝓhibebat contĩgere pedes suos et lacrimis suis rigare. uł capillis
dec̃gere ac mirra pungere. et ꝑ hoc impꝑantes et exꝓbrantes iudei
dicebant: Quia hic si ꝓpħa cẽt. sciret utiq quȩ et quał ẽ. mulier quȩ
tangit cum quia peccatrix ẽ. Qđ si requiras cur exemplum qđ de psal¬
xp̃m: ita possumꝰ explanare qr sicut dix̃ qui me recipit recipit eum
qui me misit. ita et hoc accipi potest quia qͥ michi impꝑat. imꝓꝑat

Expanded text:
cut scriptum est: improperia improperantium tibi ceciderunt super me. In hoc videtur ostendere, quia et Christus non sibi placens nec rapinam arbitrans esse se aequalem Deo , semetipsum exinanivit, sed volens hominibus placere,Improperia improperantium tibi ceciderunt super me . Quod evidentius fiet, si ea, quae in Evangelio scripta sunt, recolamus, quomodo ut prodesset hominibus et salvos faceret eos, cum peccatoribus et cum publicanis manducabat et bibebat,non prohibebat contingere pedes suos, et lacrymis suis rigare, vel capillis detergere, ac myrrha perungere, et pro hoc improperantes et exprobrantes Judaei dicebant, quia Hic si propheta esset, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed si requiras, cur exemplum, quod de PsalChristum, ita possumus explanare, quia sicut dixit: Qui me recipit, recipit eum qui me misit , ita et hoc accipi potest, quia qui mihi improperat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃eos qui neq uisuri neq intellecturi dicunt᷑. Qui aut̃ intelligunt
quȩ scripta st̃: illud sine dubio inuenient qđ consequent̾ ad iuingitꝰ.
ut ꝑ pacientiam et consolationem scriptarum spem habeamꝰ ad dm̃. Con¬
solationem nanq ex scripturis non ille qui neq credit neq intelligit:
s ille qui et credit et intelligit capit. Ds̃ aut̃ patientiȩ et consolationis.¬
tientia adõ ẽ. Cum gͦ dr̃ dĩ patientiȩ hoc ẽ. qđ uidet᷑ ostendi: quiadĩ cũ
his ẽ. qui habent in se uircutem patientiȩ: Sicut cum dr̃ ds̃ iusticiȩ. ostẽ¬
dit᷑ in his eẽ. ds̃ qui seruant iusticiam. Similit̾ et ds̃ ueritatis et ds̃ sapi

Expanded text:
propter eos, qui neque visuri, neque intellecturi dicuntur. Qui autem intelligunt propter eos, qui neque visuri, neque intellecturi dicuntur. Qui autem intelligunt quae scripta sunt, illud sine dubio invenient, quod consequenter adjungitur: Ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus ad Deum. Consolationem namque ex Scripturis non ille, qui neque credit neque intelligit, sed ille qui et credit et intelligit, capit. Deus autem patientiae et solatiitientia a Deo est. Cum ergo dicitur Deus patientiae, hoc est quod videtur ostendi, quia dicitur Deus cum his esse, qui habent in se virtutem patientiae: sicut cum dicitur Deus justitiae, ostenditur in his esse Deus, qui servant justitiam. Similiter et Deus veritatis, e
Abbreviated transcription (Latin):
nos scriptum c̃: quia abraham duos filios habuit. unum de ancilla et unũ
de lib̾a: ut nos sciamus quia hȩc st̃ allegorica et hȩc st̃ duo testamenta¬
Ppter nos et illud scriptum ẽ. quia ppłs manducauit manna in deserto.
et bibit aquam de petra: ut nos intelligeremꝰ quia sp̃ualem escam man¬
ducauer̃ et spũalem potum biber̃. bibentes de sequenti petra. q̃ petra
crat xp̃c. Et hȩc atq alia huiꝰ modi erant mysteria: quȩ occulta . st̃ tempo¬
ribꝰ c̨t̃nis: manifestata aut̃ nc̃ ꝑscriptãs ꝓpħeticas: et aduentum dñi et
st̃ ꝓpt̃ nos scripta st̃: de priore ppło dicit ꝓpħa quia aure audietis et
non audietis. et uidentes uidebitis et non intelligetis. De nob aut̃ dicitꝰ
quia quibꝰ non ẽ. nuntiatum de eo uidebunt: et qui non audier̃ intel¬
ligent. Consida gͦ ex hoc ꝓpt̾ quos quȩ scripta st̃ scripta uideant᷑. Q
enim scribunt᷑. sine dubio ꝓpt̾ eos scribunt᷑ qui intellecturi. st̃: non

Expanded text:
m cum in lege dicitur quia « Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de lib. Propter nos et illud scriptum est, quia populus manducavit manna in deserto, et bibit aquam de petra , ut nos intelligeremus quia spiritalem escam manducaverunt, et spiritalem potum biberunt, bibentes de sequenti petra, quae petra erat Christus . Et haec atque alia hujusmodi erant mysteria, quae occultata sunt temporibus aeternis, manifestata autem nunc per scripturas propheticas, et adventum Domini esunt propter nos scripta sunt, de priori populo dicit propheta, quia aure audietis, et non audietis, et videntes videbitis, et non intelligetis . De nobis autem dicit, quia quibus non est nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent . Considera ergo ex hoc propter quos quae scripta sunt scripta videantur; quae enim scribuntur sine dubio propter eos scribuntur qui intellecturi sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicit᷑ unus quisq urm̃ ꝓximo placeat: necessaria distinctio soci¬
atur quȩ in quo placendum sit ꝓximo eiudent̃ ostendat. cum dicit
in bono ad edificationem. Cum gͦ bene agimꝰ et bene docem: placemꝰ
ꝓximo et ȩdificamꝰ cum. Noneium głam ab hominibꝰ querendã monet.
s edificationem de actu et sermone nro ꝓximis dandam. sicut et in eo
qđ dicit saluator. ut luceat lux ur̃ã coram hominibꝰ. et uidentes oꝑa
urã bona glorificent patrẽ ur̃m qui incelis ẽ. ꝑ qđ non utiq ad quȩ

Expanded text:
autem dicitur, unusquisque vestrum proximo placeat, necessaria distinctio sociatur, quae in quo placendum sit proximo evidenter ostendat, cum dicit in bono ad aedificationem. Cum ergo bene agimus, et bene docemus, placemus proximo, et aedificamus eum: non enim gloriam ab hominibus quaerendam monet, sed aedificationem de actu et sermone nostro proximis dandam, sicut et in eo quod dicit Salvator: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patr
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ adulterium commitit: Nunquam ꝓfecto. Si gͦ diligas ꝓxnnum nec
liter et cȩta mandata logis si sit erga ꝓximum dilectio: absq aliquo labo
re seruant᷑. Puto enim et in hoc uolit nos apłs aliquid compendiosius
discere. Namsi diligentiꝰ requitis is qui sit ꝓximus nr̃. disces meuangho
illum ẽẽ. ꝑximum nr̃m qui uenit et iacentes nos uulneratos a latrombꝰ
et nuidatos a demomibꝰ iumento corporis sin suꝑ posuit: et ad stabulũ
eccłe detulit: et stabulario ꝓcura nr̃a et diligentia. uł ipsi paulo uł qͥ¬
om̃i eccłe p̃ẽ. duos denarios noui ac ueris testamenti ad nr̃ȩ curȩ con¬
cessit expensas. hunc gͦ ꝓximum si diligamꝰ: omẽm legem et uniuersa¬
mandata in ipsiꝰ amore complemꝰ. f mis enim legis ap̃e: ad iusticiam om̃i
crenenti. Net fieri ullo pacto potest qͣui ex toto corde: extotis. iusctrib

Expanded text:
ejus adulterium committit? Non profecto: si ergo diligas proximum, nec ejus adulterium committit? Non profecto: si ergo diligas proximum, nec liter et caetera mandata, si sit erga proximum dilectio, absque alire servantur. Puto tamen, quod in hoc voluit Apostolus aliquid compendiosius dicere. Nam si diligentius requiras, qui sit proximus noster, disces in Evangelio illum esse proximum nostrum, qui venit et jacentes nos vulneratos a latronibus, et nudatos a daemonibus, jumento corporis sui superposuit, et ad stabulum Eccesiae praeest duos denarios Veteris ac Noui Testamenti ad nostrae curae concessit expensas. Hunc mandata in ipsius amore complemus. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti, nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex toto corde et ex totis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. In hoc sermone credentiũ quorunq negligentes et desides animas
uinculo artiore constringit ut nichil sine fide agant. nichil absq fi¬
de dieant. nec absq fide aliquid cogitent: Qina siue quid gesscris si¬
ne fide. siue locutꝰ fueris. siue etiam cogitaueris peccas. Hoc idem ẽ. qđ
in aliis dicit: Siue manducatis siue bibitis siue aliud quid facitis. omĩa
in głam dei facite. S requirat aliquis si et heretici quȩ faciunt quia se

Expanded text:
. In hoc sermone credentium quorumque negligentes et desides animas vinculo arctiore constringit, ut nihil sine fide agant, nihil absque fide dicant neque cogitent, quia sive quid gesseris sine fide, sive locutus fueris, sive etiam cogitaveris, peccas. Hoc idem est quod in aliis dicit : Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia ad gloriam Dei fa