comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis qͥs renasci contempserit. ex
uisibili sacramento aquȩ & sp̃u sc̃o.
& in hoc neglectu uitam fimerte: a
regno dĩ in ꝑpetuum exclusus erit.
Quicumq uͦ non ꝑcepto regenerati¬
onis lauacro pro xp̃i confessione mo¬
riuntur: tantum eis ualec ad dimit¬
tenda peccata. quantum si ablueren-¬
tur sacro fonte baptismatis. Qͥ eñi
dixir siquis non renatus fuerit ex
aqua & spũ non intrabit in regnũ
oeloꝵ. alia sententia istos fecit excep-¬
tos: ubi non minus generalit᷑ ait.
qui me confessus fuerit coram ho¬
minib confitebor eum coram patͤ
meo. Equidẽ sangius & aqua quȩ de
lum parit᷑ ꝑtulerunt. Deniq si quos
in fide xp̃i & in caritate ñ ficta radi¬
catos. excludat articulus mortis a sa-¬
cramento baptismi: constat qr ñ ex¬
cluduntur a salute. Martyres enim
sunt coram dõ. si puro corde marty¬
rio parati erant: & baptizati sunt in
igne uł sp̃u iuxta quod dñs p̃dixit
apłis. Uos autem baptizabimini

Expanded text:
Quisquis renasci contempserit ex visibili sacramento aquae et Spiritu sancto, et in hoc neglectu vitam finierit, a regno Dei in perpetuum exclusus erit. Quicunque vero non percepto regenerationis lavacro, pro Christi confessione moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum, alia sententia istos fecerit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . Equidem sanguis et aqua quae de elum, pariter pertulerunt. Denique si quos in fide Christi et in charitate non ficta radicatos, excludat articulus mortis a sacramento baptismi, constat quia non excluduntur a salute. Martyres enim sunt coram Deo, si puro corde martyrio parati erant, et baptizati sunt in igne et Spiritu, juxta quod Dominus praedixit apostolis: Vos autem baptizabimini in
Abbreviated transcription (Latin):
frigoris & feruoris. Cui beati iob sen¬
tentia consentit dicentis. Ad calore
nimiũ transibunt ab aquis niuũ.
Uel stridor dentium prodit indignan¬
tis affectum. eo qͦd sero unũquemq
peniteat. sero ingemiscat. sero irascat᷑.
sibi. qui tam ꝑuicaci improbitate de¬
liquerit. Intellexistis hȩc omnia:
Dieunt ei. Etiam. Ait illis. Id̾o om̃is
scriba doctus in regno cȩloꝵ. similis
de thesauro suo noua & uetera.
magistris ñ tantum audientib¬
s & intelligentib dignũ testimoniũ
reddit. sub nomine patrisfamilias se
comparans. & illos propt̾ scientiã seri¬
bas nuncupans. Fesi dicat. Quia in¬
tellexistis. ido dico uobis quod om̃is scri¬
ba doctꝰ. idest om̃is scribens in corde
suo quȩ a me audit sicut uos & alii in
regno cȩloꝵ qͦd est eccłia: similis ẽ mͥ
qui sum paterfamilias. quia dñs exer¬
cituũ udelicet hominum & angłoꝵ:
& qui profero de thesau ro cordis mei.

Expanded text:
frigoris et fervoris. Cui beati Job senfrigoris et fervoris. Cui beati Job sententia consentit, dicentis: Ad calorem nimium transibit ab aquis nivium . Vel stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum, simide thesauro suo nova et vetera. magistris, non tantum audientibus, sed intelligentibus dignum testimonium reddit, sub nomine patrisfamilias se comparans, et illos propter scientiam Scribas noncupans. Ac si dicat: Quia intellexistis, ideo dico vobis, quod omnis Scriba doctus, id est, omnis scribens in corde suo quae a me audit, sicut vos et alii in regno coelorum, quod est Ecclesia, similis est mihi, qui sum paterfamilias, quia Dominus exercituum, videlicet hominum et angelorum, et qui profero de thesauro cordis mei
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ comparatur eocłia. uł p̾dicatio eu¬
angeliea: quȩ quasi pisces de mari tra¬
hat. homines a scło in lumen ueri so¬
ontexuerunt sibi apł ex utroq de¬
stamento sagenam eugłii. & usq
hoctie in fluctib huius scħ tenditur.
capiens bonos ac malos. In fine aute
muncdi trahetur ad litus. & discernent᷑
pisces boni in celum. mali in gehenñã.
aucent angħi
ꝑ resurrectionẽ sagenã impletã.
quia tunc eccłia p̃destinatos omnes
continebit. Et secus litus. hoc ẽ post fi¬
nem mundi officio sibi iniuncto quo¬
dammodo iudicantes qͦd ꝑ sedere intel¬
ligitur. eligent bonos in uͥasa sua. idest
meterna tabernacula. malos uͦ ne ui¬
deant głam dei. mitent foras in in¬
fernum seilicet. Et hoc ẽ qd sequit᷑.
Sic erit in consummatione scħ. Exib̾t
angħ & separabunt malos dde medio
ibi erit fletus. & stridor dentium.¬
letus de ardore. stridor dentium so¬
let excitari de frigore. Ubi duplex
ostenditur ẽẽ gehenna. id est nimii

Expanded text:
e comparatur Ecclesia vel praedicatio evangelica, quae quasi pisces de mari trahat, homines a saeculo in lumen veri soContexuerunt sibi apostoli ex utroque Testamento sagenam Evangelii, et usque hodie in fluctibus hujus saeculi tenditur, capiens bonos ac malos. REMIG. In fine autem mundi trahetur ad littus, et discernentur pisces boni in coelum, mali in gehennam. Educent angeli per resurrectionem sagenam impletam, quia tunc Ecclesia praedestinatos omnes continebit. Et secus littus, hoc est, post finem mundi sibi officio injuncto quodammodo judicantes, quod per sedem intelligitur, eligent bonos in vasa sua, id est, in aeterna tabernacula; malos vero, ne videant gloriam Dei, mittent foras, in infernum scilicet. Et hoc est quod sequitur: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio ibi erit fletus et stridor dentium.letus de ardore, stridor dentium solet incitari de frigore. Ubi duplex ostenditur esse gehenna, id est, nimii
Abbreviated transcription (Latin):
num ad naturalem. alterum ad ratio¬
nalem. tͣ̃cium ad moralem parte in¬
telligit᷑ ꝑtinere. Si enim homo ita cre¬
atus est ut ꝑ id qͦd in eo p̃cellit. attmn¬
gat illud qͦd cuncta p̃cellit. idest unũ
uerum optimũ dm̃ sine qͦ nulla nat᷑a
subsistit. nulla doctna instruit. nullus
usus expedit: ipse queratur ubi nobis
secura sunt omnia. ipse cernat᷑. uͥ nob̾
certa sunt omnia: ipse diligat᷑. uͥ nobis
recta sunt omnia. Bene gͦ dixit plato
di huiꝰ imitatorem. oognitorẽ. amatorẽ
ẽẽ sapientẽ. cuius participatione beatꝰ
sit. Bene dixit summũ bonũ ẽẽ dm̃. un¬
de uult ẽẽ plilosophũ amatorẽ dĩ. itt
qm̃ phylosophia ad beatam uita tendit.
fruens d̾o sit beatus. Et sciendũ ẽ qͦd

Expanded text:
num ad naturalem, alterum ad rationum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem partem intelligitur pertinere. Si enim homo ita creatus est, ut per id quod in eo praecellit, attingat illud quod cuncta praecellit, id est unum verum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullius usus expedit, ipse quaeratur, ubi nobis secura sunt omnia: ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia. Bene ergo dixit Plato: Dei hujus imitatorem, cognitorem, amatorem esse sapientem, cujus participatione beatus fit. Benedixit, summum bonum esse Deum, unde vult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam vitam tendit, fruens Deo, sit beatus. Et sciendum est quo
Abbreviated transcription (Latin):
x his duob p̃ceptis diliges dm̃
ꝓpħasq pendere. Hic phisica ẽ qm̃ on
nes omnium naturarum causȩ in dõ
creatore sunt. Hic ethyca: qm̃ uita bona
& honesta ñ aliunde format᷑: quam eũ
ea quȩ diligenda sunt quẽadmodũ dili¬
genda sunt diliguntur. hoc ẽ d̾̃s & ꝓxi¬
mus. Hic logica. qm̃ uerttas lumenq
animȩ rationalis. ñ nͥ ds̃ ẽ. Hic etiam
laudabilis rei publioȩ salus. Neq enim
conditur & custodit᷑ optima euittas nisi
fundam̃to & uinculo fidei. firmeq con¬
cordiȩ. cum bonum cõmune diligitur
qͦd sũmũ ac uerissimũ ds ẽ. atq in illo
inuicẽ sincerissime se homines diligt̃.
cum ꝓpt̾ illum se diligunt. cui qͦ ani¬
mo diligant occultare ñ possunt. Idem
in octauo libro de ciuitate dĩ. Fortassis
qui platonẽ phylosophis gentium p̾¬
latum acutꝰ uttellexisse laudantur. ali¬
quid tale de dõ sentiunt. ut in illo in¬
ueniatur & causa subsistendi. & ratio
intelligendi. & ordo uiuendi: quoꝵ u¬

Expanded text:
x his duobus praeceptis: Diliges Deum prophetasque pendere. Hic physica est, quoniam omnes omnium naturarum causae in Deo creatore sunt. Hic ethica, quoniam vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea quae diligenda sunt, quemadmodum diligenda sunt, diliguntur, hoc est, Deus et proximus. Hic logica, quoniam veritas lumenque animae rationalis, nonnisi Deus est. Hic etiam laudabilis reipublicae salus. Neque enim conditur et custoditur optima civitas, nisi fundamento et vinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac verissimum Deus est, atque in illo invicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui quo animo diligant, occultare non possunt. Idem in octavo de civitate Dei. Fortassis qui Platonem philosophis gentium praelatum acutius intellexisse laudant, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inveniatur et causa subsistendi, et ratio intelligendi, et ordo vivendi, quorum u
Abbreviated transcription (Latin):
quia uoluntatis crimen ꝑ facto
pensatur: inuidia ꝑ ageret re qͦd
uoluntate iam fecerat. Festinat do¬
minꝰ in bonũ salutis fideliũ. qd̃
iudas oꝑatur: s ñ sibi. Multi qͥp¬
pe bonum ut iudas faciunt: sed
nuehil ꝓficit illis. Hoc aute neno
sciuit dscũbentiũ: ad quid dipetes
Quidam enim putabant qr lociulos
habebat iudas. qͦd dicit ei ihẽ. emo

Expanded text:
quia voluntatis crimen pro facto quia voluntatis crimen pro facto pensatur, invidia perageret re, quod voluntate jam faceret. Festinat Dominus in bonum salutis fidelium, quod Judas operatur, sed non sibi. Multi quippe bonum ut Judas faciunt, sed nihil proficis illis. Hoc autem nemo scivit discumbentium, ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, quod d
Abbreviated transcription (Latin):
dedit iudȩ symonis scariothis. Et post
buecelłã: tunc intronut in illũ sa¬
thanas. Dñs ꝑ bucellã tinctam.
suũ expͥmit traditorẽ: fortassis ꝑ
panis tuictionẽ. illiꝰ significans
fictionẽ. Non enĩ omĩa quȩ intin¬
guntur abluuntur: s ñ nulla tin-¬
gunt᷑ ut inficiantur. Si autẽ bo-¬
nũ aliqͦd hȩc tinctio significat: ei¬
dem bono ingratum ñ immerito
secuta ẽ damnatio. Nota qr intra¬
uerat sathanas in cor iudȩ quando
pactꝰ ẽ cũ iudeis p̃cium de sangui¬
ne dñi: ut ait lucas. Uenerat gͦ ad
cenam. habens diabolum in cogi¬
tatione: pꝰ panẽ uͦ intrauit in eũ.
cor immittendo iniquas ꝑsuasiones
cogitationib iniquoꝵ. S ñc intel¬
ligere debemꝰ. a diabolo uidam ple¬
nius ẽẽ possessum: sicut apł qͥ iam
post resurrectionẽ acceꝑant
sp̃m sc̃m̃ insufflante d̾ño
& dicente. accipite sp̃m sc̃m. postea
pleniꝰ acceꝑuit in die pentecostes.¬
s p̃dixit. dans in se potestate̾: ut

Expanded text:
scariotis. Et post buccellam tunc introivit in illum Satanas. Dominus per buccellam tinctam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem, illius significans fictionem. Non enim omnia quae intinguntur abluuntur, sed nonnulla tinguntur ut inficiantur. Si autem bonum aliquod haec tinctio significat, eidem bono ingratum non immerito secuta est damnatio. Nota quia intraverat Satanas in cor Judae, quando pactus est cum Judaeis pretium de sanguine Domini, ut ait Lucas. Venerat ergo ad coenam, habens diabolum in cogitatione; post panem vero intravit in eum, cor, immittendo iniquas persuasiones cogitationibus iniquorum. Sed nunc intelligere debemus a diabolo Judam plenius esse possessum, sicut apostoli qui jam post resurrectionem acceperant Spiritum sanctum insufflante Domino et dicente? Accipite Spiritum sanctum , postea plenius acceperunt in die Pentecostessed praedixit, dans in se potestatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bat ih̾c. ñ płꝰ om̃ib s familiariꝰ: ut
adolescentẽ. ut cognatum. ite uirgi¬
nem: in qͦ formam contemplatiuoꝵ
ut scͥptor gestoꝵ cum ad se ugniret
tanquam de alio loqueretur. Per si¬
num significat᷑ secretum: de qͦ bibie
diuinitatis sacram̃tum. Innute gͦ¬
D. huic sẏmon petrus: & dicit ei.
Qͥs ẽ de qͦ dicit: Itaq cũ recubu
isset ille supͣ pectus ihũ: dieit ei.
Dñe quis ẽ: Respondit ih̾c. Ille est:
cui ego intinctum pane̾ porrexero.
Nterrogat petrus iob̃em non u̾bis.
s nutu corꝑis. ioħes dñm familia¬
Eri consilio: cui sũmissa uoce
exprimit ꝓditorẽ. F.cxxiiii.¬

Expanded text:
bat Jesus non plus omnibus, sed familiarius, ut adolescentem, ut cognatum, ut virginem, in quo formam contemplativoruut scriptor gestorum cum ad se veniret, tanquam de alio loqueretur. Per sinum significatur secretum, de quo bibit divinitatis sacramentum. Innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei: Quis est de quo dicit? pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego intinctum panem porrexero. Interrogat Petrus Joannem non verbis, sed nutu corporis, Joannes Dominum familiari consilio, cui submissa voce exprimit proditorem. A. 124I
Abbreviated transcription (Latin):
pilatum. Et facti sunt amici hero¬
des & pilatꝰ in ipsa diȩ: nã antea
inimici erant ad inuicem. Oyod
ueste alba induitur dñs. indiciũ ẽ
immaculatȩ passionis: qm̃ agnꝰ d̃i
ablaturus sit peccata mundi. In alba
ueste ẽ illusus: quia in casta carne
ẽ passus. Uel ita. Qͦd hic alba ueste
illuditur & iuxta alios engłistas pur¬
purea uł coccinea geminum expͥmit
marcyrii genꝰ. unde ȩccłia dicit am¬
mirando. Dilectꝰ m̃s candidꝰ & rubi¬
cundꝰ : candidꝰ scilicet actione. rubi¬
cundꝰ sanguine. Et ipsa ȩccłia uariis
membroꝵ suoꝵ flosculis uernans:
in pace lilia gignit. in bello rosas.
Nefandissimum fedꝰ herodis & pi¬
lati in occisione xp̃i successores eoꝵ
hereditario iure custodiunt: quan¬
do gentiles & iuidei genere & religio¬
ne ausidentes. in xp̃i anis ꝑsequendis.

Expanded text:
um. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die; nam antea inimici erant ad invicem. Quod veste alba induitur Dominus, indicium est immaculatae passionis, quoniam Agnus Dei ablaturus sit peccata mundi. In alba veste est illusus, quia in casta carne est passus. Vel ita: Quod hic alba veste illuditur, et juxta alios Evangelistas purpurea vel coccinea, geminum exprimit martyrii genus. Unde Ecclesia dicit admirando: Dilectus meus candidus et rubicundus , candidus scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipsa Ecclesia variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas Nefandissimum foedus Herodis et Pilati in occisione Christi successores eorum haereditario jure custodiunt quoniam gentiles et Judaei genere et religion
Abbreviated transcription (Latin):
ANam remisi uos ad illum: & ecce
nichil ddignum morte actum ẽ ei.
Emendatum gͦ illum dimittam.
lagris eum asfligã quantũ iubetis:
tantũmͦ dimittite eum innoxium.
Quantum studiũ ctimittȩndi ih̃m
querat pilatus. attende. Primo di¬
cit se nichil cause in eo inuenisse.
Deide nittit eum ad herodẽ: po¬
stremo confirmat nichil dignum
morte eẽ in eo. S tand̾e queni ab¬
solure. iudicio: crucifixit ministerio.
xclamauit autẽ¬

Expanded text:
Nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum ergo illum dimittam. Flagris eum afficiam, quantum jubetis, tantummodo dimittite eum innoxium. Quantum studium dimittendi Jesum quaerat Pilatus, attende. Primo dicit se nihil causae in eo invenisse, deinde mittit eum ad Herodem, postremo confirmat nihil dignum morte esse in eo. Sed tandem quem absolvit judicio, crucifixit ministerio. Exclamavit aute
Abbreviated transcription (Latin):
fixus: hora sexta manib militum.
lli autẽ clamauerunt.¬
Tolle colle: crucifige eum. Gyar
ta crudelitas: quȩ ñ solũ occidẽre
s etiam crucifigere eum desiderat
Clauis affigi ad lignum dñm que¬
runt : ne dolor cito finiatur. ¶ͦd
criminando & quasi ratiocinando
fatere iudei nequeunt: postulan¬
do & uociferando ꝑficiunt. Hunc
ordinẽ seuiendi: monstrat ȩccłiasti¬
ca hẏstoria etiam tenuisse marty¬
rum ꝑsecutores. A.cxcu.
ixit eis pilatus. Rege̾ ur̃m cruci¬
figam: Responderunt pontifies¬

Expanded text:
fixus, hora sexta manibus militum. fixus, hora sexta manibus militum. Illi autem clamaveruntTolle, tolle, crucifige eum. BEDA. Quanta crudelitas quae non solum occidere, sed etiam crucifigere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, ne dolor cito finiatur. Quod criminando et quasi ratiocinando facere Judaei nequeunt, postulando et vociferando perficiunt. Hunc ordinem saeviendi monstrat Ecclesiastica historia, etiam tenuisse martyrium persecutores. A. 195X Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Responderunt pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
paschȩ. hora quasi sexta: & dicit ni¬
ꝑatio ẽ latine. Iudei etiam qͥ ma-¬
gis locuntur latine quam grece:
libentius utuntur isto greco u̾bo.
arasceue erat. id est sexta feria qͣ
p̃parabant necessaria sabbato: qua
die p̃cepit moyses duplo colligi
manna ꝓpt̃ sabbatum. Et erat
ille dies tunc temꝑis pasche: qr
illo die pascha uideoꝵ contigit. ut
simul eẽt & p̃ꝑatio sabbati & pa¬
scha. qd̾ incepit nocte p̾cedenti. Uł
ita potest distingui. Erat aut̾e pa¬
rasceue. pasche hora. idest hora diei
pasche quasi sexta: quia nondum
erat sexta hora ꝑfecta. s incepta.
quando pilatus sedit ꝓ tribunali.
Et dum duceret᷑ ih̾c &ꝰ cetera gere¬
rentur: completa ẽ hora sexta. ex
qua tenebre fuerunt usq ad no¬
nam. ¶arcus aut̃ẽ dicens. erat
hora tertia & crucifixerunt eum:
occulte uoluit ostendere eos magis
dũm crucifixisse qui hora tertia
clamauerunt ut crucifigeretur. ꝗͣ
illos qͥ principi suo obedierunt.
Kinguis uideoꝵ hora tͣtia ẽ cruci¬

Expanded text:
sexta, et dicit Juratio est Latine. Judaei etiam, qui magis loquuntur Latine quam Graece, liberius utuntur isto Graeco verbo. Parasceve erat, id est, sexta feria, qua praeparabant necessaria Sabbato, qua die praecepit Moyses duplo colligi manna propter Sabbatum. Et erat ille dies tunc temporis Paschae, quia illo die Pascha Judaeorum contigit, ut simul esset praeparatio Sabbati et Pascha, quod incoepit nocte praecedenti. Vel ita potest distingui: Erat autem parasceve Paschae hora, id est, hora diei Paschae quasi sexta: quia nondum erat sexta hora perfecta, sed incoepta, quando Pilatus sedit pro tribunali. Et dum duceretur Jesus, et caetera gererentur, completa est hora sexta, ex qua tenebrae fuerunt usque ad nonam. Marcus autem dicens, Erat hora tertia, et crucifixerunt eum, occulte voluit ostendere eos magis Dominum crucifixisse, qui hora tertia clamaverunt, ut crucifigeretur, quam illos qui principi suo obedierunt Linguis Judaeorum hora tertia est cruci
Abbreviated transcription (Latin):
Am dit. Pecusatur & tacet qui defen¬
bro sione non indiget: nec accusationẽ¬
su tacendo confirmat. s despicit non
INrefellendo. Ambiant defendi: qͥ ti
Hment uinci. Melior ẽ causa quȩ ñ de¬
cao fenditur: & ꝓbat᷑. Sus anna tacut¬

Expanded text:
Accusatur et tacet, qui defensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui iment vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacu
Abbreviated transcription (Latin):
uł punirer. Uerum cdiuna ꝑuiden¬
tia ne qua uideis excusatio remane¬
ret quasi non ipsi s romani xp̃m
crucifixerint: herodes qui iudeus e¬
rat remisit eum pilato. Herodes
autem uiso ih̃u: gauisus ẽ ualde.
Erat enim cupiens ex multo tẽꝑe
uidere eum. eo qͦd audiret multa

Expanded text:
vel puniret. Verum divina providenvel puniret. Verum divina providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixissent, Herodes, qui Judaeus erat, remisit eum Pilato. Herodes autem, viso Jesu, gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre eum, eo quod audiret mu
Abbreviated transcription (Latin):
di huiꝰ: & in me non habet qͥcqu̾ã.
¶d aurẽ fuerat obiectum quia tri¬
buta cesari dari ꝓhiberet: quasi aꝑ¬
tum inuidoꝵ mendaciũ p̾ses nichi¬
li ꝑendens p̃termittit. Potuit enim
fieri illum audiuisse qͦd dñs dixerat.
redlite cesari quȩ cesaris sunt: & quȩ
t illi inualescebant dicentes. Cõ¬
mouit ppłm docens ꝑ uniu̾sam
uideam: & incipiens a galylea usq
hue. Hic sermo accus antiũ. &
eum qui accusatur docet in noxium:
& accusatores ꝑu̾sos. Docuisse enim
populum: non criminis. s indiciũ
constat eẽ uirtutis. Pilatꝰ autẽ
audiens galileam: int̾rogauit si ho¬
mo glabileus ͤ. Et ut cognoute qͦd
de herodis potestate eẽt: remisit eũ
ad herodem : qui & ipse ierosolimis
erat illis dieb. Pilatus ne contͣ
eum quẽ insontẽ cognouerat senten¬
tiam dare ogeretur. misit illũ he-¬
rodi: ut ipse potiꝰ qui esꝰ patriȩ te¬
trarches existebat eum uł absolu̾et

Expanded text:
di hujus, et in me non habet quidquam . di hujus, et in me non habet quidquam . Quod autem fuerat objectum, quia tributa Caesari dari prohiberet, quasi apertum invidorum mendacium praeses nihili pendens praetermittit: poterat enim fieri illum audivisse quod Dominus dixerat: Reddite Caesari quae Casaris sunt, et quae li invalescebant, dicentes: Commovit populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic sermo accusantium et eum qui accusatur docet innoxium, et accusatores perversos. Docuisse enim populum, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cognovit quod de Herodis potestate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Hierosolymis erat illis diebus. Pilatus, ne contra eum quem insontem cognoverat, sententiam dare cogeretur, misit eum Herodi, ut ipse potius, qui ejus patriae tetrarcha existebat, eum vel absolveret,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iꝑse cdixisset. Pilato uͦ legis igna¬
ro int̾roganti an ipse eĩt rex iudeoꝵ.
cdicitur tu dicis: quia ꝑ fid̾e p̃sentis
confessionis salus gentium ẽ. A. clxxxi.
go in hoc natus sum. & ad hoc ue¬
n in mundum : ut testimoniũ ꝑhi-¬
beam ueritati. Om̃is qui ẽ ex uerita
nego me regem: quia ego in hoc natꝰ
sum ut ostendam qͦd sum. Non ẽ
ꝓducenda hȩc sillaba hoc tanqu̾ã
cticeret in hac re: s corripienda tanꝗͣ
dixerit ad hanc rem uł ad hoc natus
sum. In greco namq nichil ẽ huiꝰ
locutionis ambiguum. Unde mani¬
festum ẽ eum hic memorasse tẽpora¬
lem natiuitatẽ : non ęt̃nam. Quod
ẽ gr̃e ꝑ qu̾a dat ueritas credere in
re quid responderer ihe. quia non
fuit dignus: s iterum exiuit.
Dt ait ad principes sacerdotum.
& turbas. Nullam inuenio causam
in boc homine. Hoc ẽ qͦd ipse
pridie quam pateretur nt̃ alia disci-
pulis ait. Uenit enim princeps mun-¬

Expanded text:
Christum ipse dixisset. Pilato autem legis ignaChristum ipse dixisset. Pilato autem legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur, Tu dicis, quia per fidem praesentis confessionis salus est gentium. A. 181X Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam vernego me esse regem, quia in hoc natus sum, ut ostendam quod sum. Non est producenda haec syllaba hoc, tanquam diceret, in hac re; sed corripienda, tanquam dixerit, ad hanc rem, vel ad hoc natus sum. In Graeco namque nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum hic memorasse temporalem nativitatem, non aeternam. Quod est gratiae, per quam dat veritas credere in re quid responderet Jesus, quia non fuit dignus, sed iterum exivit. Et ait ad principes sacerdotum et turbas: Nullam invenio causam in hoc homine. Hoc est quod ipse, pridie quam pateretur, inter alia discipulis suis ait: Venit enim princeps mun
Abbreviated transcription (Latin):
ixro itaq ei pilatus. Ergo rex es
tu: Respondit ih̃e. Tu dicis: qr
rex sum ego. Non timute. se re¬
gem confiteri: s ita dictum librauit.
ut nec se regem negaret. nec talem
se regẽ fateretur ẽẽ. cuiꝰ regnum
putaretur ẽẽ de hoc mundo. Qua-¬
si diceret. Si putas me regem ẽẽ
hinc: carnalis carnalit̾ sapis. Maluster¬
Iyod aut̾ẽ pilatus & si int̾roget.
firmit̾ tam̃ sentiat ihm̃ ẽẽ regem
ideoꝵ. illud qͦq confirmat. quod
etiam alibi suprascribit in titulo rex
iuideoꝵ. trib linguis. ebraice grece &
latine. ut & ebrei & greci & romani
cognoscerent. qm̃ & pilatus sciebat eũ
regem iudeoꝵ ẽẽ. Propt̾ qͦd apparet
cum qua reuerentia requirebat de ih̃u.
& ꝓuocabat ppłm ut ihm magis ad
ctimittendum peterent quã barraban.
Reuerentiȩ autem pilati illud etiam
fuit signum : qͦd lauans manꝰ suas
dixit. Innocens ego sum a sanguine
respondisse tanquam de pͣteritis tu
dixisti. quia semꝑ ex lege uenturum

Expanded text:
ixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit ei Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non timuit se regem confiteri, sed ita dictum libravit, ut nec se regem negaret, nec talem regem se fateretur esse, cujus regnum putaretur esse de hoc mundo. Quasi diceret: Si putas me regem esse hinc, carnalis carnaliter sapis. Quod autem Pilatus etsi interroget, firmiter tamen sentiat Jesum esse regem Judaeorum, illud quoque confirmat, quod etiam alibi suprascribit in titulo: Rex Judaeorum, tribus linguis, Hebraice, Graece et Latine; ut et Hebraei, et Graeci, et Romani, cognoscerent quoniam et Pilatus sciebat eum regem Judaeorum esse. Propter quod apparet cum qua reverentia requirebat de Jesu, et provocabat populum, ut Jesum magis ad dimittendum peterent quam Barrabam. Reverentiae autem Pilati illud etiam fuit signum, quod lavans manus suas, dixit: Innocens ego sum a sanguine respondisse, tanquam de praeteritis, Tu dixisti, quia semper ex lege venturum
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit me tͥ: maiu̾s peccatũ habꝙ.
lus peccat liuore tradens in nocen¬
tem occidendum: quam qui occidit
tumore alteriꝰ maioris potestatis.
Pilatus autem sub cesare erat: eũ¬
q in uideam romani p̃sidem mise¬
rant. Itaq data erat pͥotestas sibi¬
desuꝑ̃. uidelicet a romanis: s in hoc
desuꝑ datur uniu̾sa potestas. quia
non est nͥ a d̾o. Exinde querebat
pilatus dimitterẽ eum. Priꝰ etiã
querebat dimittere. eũ Ergo exin¬
de ita expone. Exinde. idest ꝓꝑter
hoc ne peccaret occidens inocente:
eum illi tradiderant. E u̾dei autem
clamabant dicentes. Si hunc dumtt¬
tis: ñ es amicus cesaris. Omnis
qui se regem facte: contradicit &¬
sari. Non sic potuit contempne¬
re pilatus cesar̾em quemad modũ
legem gentis alienȩ: de qua suꝑiꝰ
dixerant. nos habemꝰ legẽ. & sed̾m
lege̾ tlebet mori. P ilatꝰ gͥ eũ
audisset hos sermones. ad duxit
foras ihm̃ & sedie ꝓ tribunali in
loco qui dictt᷑ lithostrotos hebraice¬

Expanded text:
tradidit me tibi, majus peccatum habet. Plus peccat livore tradens innocentem occidendum, quam qui occidit timore alterius majoris potestatis. Pilatus autem sub Caesare erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Itaque data erat sibi potestas desuper, videlicet a Romanis: sed in hoc desuper datur universa potestas, quia non est nisi a Deo . Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Prius etiam quaerebat dimittere. Ergo exinde ita expone: Exinde, id est, propter hoc, ne peccaret occidens innocentem, eum illi tradiderant. Judaei autem clamabant, dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit Caesari. Non sic potuit contemnere Pilatus Caesarem, quemadmodum legem gentis alienae, de qua superius dixerant: Nos habemus legem, et secundum legem debet mori. Pilatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum et sedit pro tribunali, loco qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
latus autem conuocatis prinei¬
pib sacerdotum. & magistratib
& plebie: exiuit ad eos foras. & dixit
eis. Obtulistis michi hunc hominem:
quasi auertentẽ ppłm. N.L. Ecce
adduco uobis eum foras: ut cognosca¬
ts quia in eo nullam causam inue¬
mo ex his in quib eum accusatis.

Expanded text:
latus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, exivit ad eos foras, et dixit eis: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum. A. L. Ecce adduco vobis eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam ex his invenio, in quibus eum accusatis.
Abbreviated transcription (Latin):
siluit dñs apud principes. ut imple¬
retur ꝓpħia de illo. sicut agnus corã
tondente se fuit sine uoce. Quȩ simi¬
litudo de ageno data ẽ: ut suo silen¬
tio ñ reus s innocens habeatur.
Non enim ut conscus conuicitur:
s ut mansuetus ꝓ aliis immolat᷑.¬
icit ergo ei pilatus. Michi non lo¬
queris: Nescis quia potestat̾e habeo

Expanded text:
siluit Dominus apud principes, ut impleretur prophetia de illo: Sicut agnus coram tondente se, fuit sine voce . Quae similitudo de agno data est, ut suo silentio non reus, sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur sed ut mansuetus pro aliis immolaicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestat
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa turba dicens. Tolle h̾e:
crucifige crucifige. A. clxxxiiii.¬
icit eis pilatus. Accipite eũ uos:
go enim: non inuenio in eo cau¬
esponderunt ei iudei. Nos legem
habemus: & scdłm legẽ debet mori:
quia filium tł se fecit. Fece ma

Expanded text:
turba dicens: Tolle hunc, crucifige, crucifige. A. 189X Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, go enim non invenio in eo cauResponderunt ei Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se
Abbreviated transcription (Latin):
tabant autẽ principes sacerdotũ
ꝙ scribe: constant᷑ accusantes eum.
Iccusantib principib & scribis dm̃n
apud pilatum respondit pauca. apd̾
herodem nulla: ne dumit teret᷑. ꝙ ern¬
cis utilitas differret᷑. Et iustũ erat
ut pilato qui inuitus sententũ fere¬
bat ex aliqua parte responderet: herodi
uͦ & cet̃is qui contra legẽ innoxiũ
damnabant. sicut indignis. nichil.
U̾bi uͦ tacet. quasi agnus ꝓ grege
immolandꝰ patientiam pͣstat. uͭ re¬
spondet quasi pastor ꝓ ouib contra
lupos. & contra latrones pugnat.

Expanded text:
tem principes sacerdotum et Scribae constanter accusantes eum. Accusantibus princibus et Scribis Dominum apud Pilatum, respondit pauca, apud Herodem nulla, ne dimitteretur, et crucis utilitas differretur Et justum erat ut Pilato, qui invitus sententiam ferebat, ex aliqua parte responderet; Herodi vero et caeteris, qui contra legem innoxium damnabant, sicut indignis, nihil. Ubi vero tacet, quasi agnus pro grege immolandus, patientiam praestat; ubi respondet, quasi pastor pro ovibus contra lupos et contra latrones pugnat.
Abbreviated transcription (Latin):
re ab eo fieri. Int̾rogabat autem il¬
lum multis sermonib: at ipse ni¬
chil illi respondebat. Iacuit
dñs coram herode. qr iactantiam
declinabat: & herodis crudelitas ñͥ
merebatur uidere diuina. fortasse
in herode significant᷑ impii: qui si
legi ñ crediderint & ꝓpħis. mirabilia
xp̃i non uidebunt in eugłio.

Expanded text:
ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat. Tacuit Dominus coram Herode, quia jactantiam declinabat, et Herodis crudelitas non merebatur videre divina. Fortasse in Herode significantur impii, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi non videbunt in Evangelio.
Abbreviated transcription (Latin):
In octauo duo. Marcus. lucas. In nono duo.
lucas iohannes. In decimo. ꝓpria sunt
uniuscuiꝰq. Singulis uͦ libris eugłii. ab
uno incipiens usq ad finem libroꝵ dispar
numerus inerescit. Hic nigro colore scͥp¬
qui usq ad decem procedens indicat. pri¬
or numerus in quo sit canone reqͥrendꝰ.
Cum gͥ aꝑto codice capitulum scire uolu¬
eris cuius canonis sit. ex subiecto nume¬
ro doceberis: & recurrens ad uolumina
singuloꝵ. repperies in quib uł eadem
uł uicina dixerunt. Huc usq ieronimꝰ.

Expanded text:
In octavo, duo: Marcus, Lucas. In nono, duo: In octavo, duo: Marcus, Lucas. In nono, duo: Lucas, Joannes. In decimo propria sunt uniuscujusque. Singulis vero libris Evangelii, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit. Hic cifris expressotatum, qui usque ad decem procedens, indicat, prior numerus in quo sit canone requirendus. Cum igitur aperto codice capitulum scire volueris, cujus canonis sit, ex subjecto numero doceberis; et recurrens ad volumina singulorum, reperies in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Hucusque Hieronymus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut beatus aic augustinꝰ. clau̾e ẽẽ
auream si aperire non ualeat. & quid
obest eam ẽẽ ligneam. si bene aꝑiat: In¬
tp̃tationes quid̾e paucas intersermiꝰ. qr
infine oꝑis ordine alphabeti locabimꝰ
om̃s ad eugl̃ium ꝑtinentes. ut inde lector
prout oportunitas dabit argumnenta
eliciat. Ait enim arator. A nomine se¬
pe uidemus argumenta trabi. docum̃¬
taq maxima gigni. Hic qͦq notandũ
censuimus. qͦd ait ieronimus in p̾fatio¬
ne ad papam damasum. Canones quos
eusebius casariensis ep̃c alexandrinũ se¬
cutus ammonium: in decẽ numeros or¬
dinauit. sicut in groco habentur ex p̃ssimꝰ.
Qͦs cum legeris. similitudines euangłista¬
rum. & singularitates scire ualebis. In
canone pͥmo. concordant om̃s. In sccło.
tres. Matheus. Marcus. lucas. In tertio tres.
Matħs. Lucas. iohannes. In quarto tres:
matħs. marcus. iohannes. In quinto duo:
matłis. lucas. In sexto duo: matheus. mar¬
cus. In septimõ duo. Matħs. iohannes.

Expanded text:
ut beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si aperire non valeat? et quid obest eam esse ligneam, si bene aperiat? Interpretationes quidem paucas interserimus, quia in fine operis ordine alphabeti locabimus omnes ad Evangelium pertinentes, ut inde lector, prout opportunitas dabit, argumenta eliciat. Ait enim Arator: A nomine saepe videmus Argumenta trahi documentaque maxima gigni. Hic quoque notandum censuimus quod ait Hieronymus in praefatione ad papam Damasum: « Canones quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur expressimus. Quos cum legeris, similitudines evangelistarum et singularitates scire valebis. In canone primo concordant omnes. In secundo, tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio, tres: Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto, tres: Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto, duo: Matthaeus, Lucas. In sexto, duo: Matthaeus, Marcus. In septimo, duo: Matthaeus, Joannes.
Abbreviated transcription (Latin):
iussu sanat. In hoc gͦ qͦd seruo centuri¬
onis non dedignatur occurrere. cũ ad fi¬
lium reguli dedignaret᷑ ire. nr̃a retun-¬
ditur suꝑbia. quia in hominib ñ na¬
turam qua ad unaginem dei facti st̃.
s honores & diuitias ueneramur. Aubꝰ¬
idete distinctionem. Regulus iste
dnm̃ ad domum suam descendere
cupiebat. centurio indignum se ẽẽ dice¬
bat. Hic cessum est elationi. illic conces¬
sum est humilitati. tanquam huic
diceretur. Noli mn tedium facere. p̾sen¬
tiam meam uis in domo tua. uerbo
possum filium tuũ sanare. Centurio
alienigena. credidit me uerbo hoc pos¬
se facere. uos nͥ signa & ꝓdigia uide¬
ritis non creditis. Credidit homo
sermoni quem dixit ih̃c. & ibat. Iam

Expanded text:
jussu sanat. In hoc ergo quod servo centurijussu sanat. In hoc ergo quod servo centurionis non dedignatur occurrere, cum ad filium reguli dedignaretur ire, nostra retunditur superbia; quia in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur. Videte distinctionem. ALBINUS. Regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat, centurio indignum se esse dicebat. Hic cessum est elationi, illic concessum est humilitati, tanquam huic diceretur: Noli mihi taedium facere, praesentiam meam vis in domo tua, cum verbo possim filium tuum sanare, centurio alienigena credidit me verbo hoc posse facere, vos nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Credidit homo sermoni quem dixit Jesus, et ibat
Abbreviated transcription (Latin):
illum eẽ saluatorẽ. a quo salu¬
tem querebat. s in fide dubitauit in
hoc qͦd presentiam enis petiuit. Ag¬
noscens itaq dñs cor diffidentis: argũ¬
it illius diffidentiam dicens. Nisi signa
& prodigia uideritis. non creditis. Au
rodigia sunt. quȩ aliud porten Gu¬
dunt. Et dicitur prodigiũ quasi ti¬
proditium. quod porro dicat. idest nꝰ
significet aliquit futurum. Illa gͥ quȩ
tunc fiebant. illa quȩ nunco aguntur
portendebant.
mne prodigium est signum. s ñ
conuertitur. quia signum est tam
de pͣterito & p̃senti quam de futuro. ꝓ¬
digium autem ẽ tantum de futuro.:
Signum fuit de p̾senti. qͦd dñs aquam
uertit in uinum: designans glam suã.
sicut circulus significat in p̾sentiarũ ui¬
num uenale. Signum de preterito est.
uestigium pedum in nue apparens.
Dicit ad eum regulus. Dñe. descende priꝰ¬
quam moriatur filius m̃s. Dicit ei iħe.
Uade filius tuus uiuit. GregoRiuS.
Ndicans se non  eẽ ubi inuitatur. solo

Expanded text:
illum esse Salvatorem, a quo salutem quaerebat; sed in fide dubitavit in hoc, quod praesentiam ejus petivit. Agnoscens itaque Dominus cor diffidentis, arguit illius diffidentiam, dicens: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. AUGUST. Prodigia sunt, quae aliquid portendunt. Et dicitur prodigium quasi porrodicium, quod porro dicat id est, significet aliquid futurum. Illa igitur quae tunc fiebant, ea quae nunc aguntur, portendebant.mne prodigium est signum, sed non convertitur, quia signum est tam de praeterito et praesenti quam de futuro; prodigium autem est tantum de futuro. Signum fuit de praesenti quod Dominus aquam vertit in vinum, designans gloriam suam sicut circulus significat in praesentiarum vinum venale. Signum de praeterito, est vestigium pedum in nive apparens. « Dicit ad eum regulus: Domine, descende priusquam moriatur filius meus. Dicit ei Jesus: Vade, filius tuus vivit. ndicans se non deesse ubi invitatur, solo
Abbreviated transcription (Latin):
nde dñs alibi de hoc int̾rogatus
respondit. Hoc moyses ꝓpter du
gitaret libello repudii dato iam sine
periculo eam posse alteri nubere. te¬
merariam iracundiam facile temꝑa¬
ret. ut & uxorem nullatenꝰ occideret.
& eã abicere uł penitus omitteret uł
differret. Qui gͦ dimittendi moras
quesiuit. significauit se nolle discichũ.
idetur quia libellus int̾ cetera Mi
causas repudii & licentiam nu gis¬
bendi alteri continebat. cum dñs oꝑa test
legis excedens om̃s molestias excepta
causa fornicationis pro fide coniu¬
gii sustineri iubeat. & adulterȩ sed̾o
nubere uiro ꝓhibeat. Qͦd siquis ta¬
lem duxerte priore uiro iuuente.
sub adulteris crimine sit. Propt̾ea
in causa fornicationis licet dimntere
uxorem. quia illa primo ẽẽ uxor
noluit. quȩ fidem marito ñ seruauto:
& quia scriptura dicit. Qui ad ulterã
tenet. stultus & impius est. Quisqͥs
tamen causa formcationis uult abice¬
re uxorem. prior debet ẽẽ a fornicatio¬
ne purgatus.

Expanded text:
nde Dominus alibi de hoc interrogatus, respondit: Hoc Moyses propter dgitaret libello repudii dato, jam sine periculo eam posse alteri nubere, temerariam iracundiam facile temperaret, ut et uxorem nullatenus occideret, et eam abjicere vel penitus omitteret vel differret. Qui ergo dimittendi moram quaesivit, significavit se nolle dissidium. Videtur quia libellus inter caetera, causas repudii et licentiam nubendi alteri continebat: cum Dominus opera legis excedens, omnes molestias, excepta causa fornicationis, pro fide conjugii sustineri jubeat, et adulterae secundo viro nubere prohibeat. Quod si quis talem duxerit, priore viro vivente, sub adulterii crimine sit. Propterea in causa fornicationis licet dimittere uxorem; quia illa primo esse uxor noluit, quae fidem marito non servavit, et quia Scriptura dicit: Qui adulteram tenet, stultus et impius est . Quisquis tamen causa fornicationis vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus.
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur bactroperite. qͦd con¬
temptores sch & omĩa ꝓ nichilo du¬
centes. cellarium secum uehant.
Neq duas tunicas. Non hoc dicit ut
in seithie frigore quis una tunica
contentus eẽ debeat. s qͦ in tunca
uestimentũ intelligamꝰ. ne alio uesti¬
ti aliud nobis futuroꝵ timore reser¬
uemus. Neq caltiamenta. Et pla¬
to p̃cepit duas corporis summitates
non ẽẽ uelandas. nec assuefieri debere
molliciȩ caput & pedes. Cũ eñi hȩc
habuerint firmitatem. cetera robu¬
stiora sunt. N eq uirgam. Qui
añ habet auxilium. cur baculi p̾sidi¬
um querat: Dignus ẽ oꝑariꝰ cibo.
Tantum accipite. quantum uobis ẽ
necessarium in uictu & uestitu. Beda
atis ostenditur qͦd dñs ñ ꝓhibutt
Ieis ferre necessaria ad sustentatio¬
nem huius uitȩ. qͦd eis egerent cũ opꝰ
eẽt. s ut monstraret hȩc eis deberi ab
illis quib p̾dicarent. TeRon¬
ex hystorice. ceterum scd̾m ana¬
gogem. aurum ꝓsensu. argen¬

Expanded text:
appellantur bactroperitae, quod conappellantur bactroperitae, quod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. Non hoc dicit, ut in Scythiae frigore quis una tunica contentus esse debeat; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamenta. Et Plato praecepit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae caput et pedes. Cum enim haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam. Qui Domini habet auxilium, cur baculi praesidium quaerat? Dignus est operarius cibo. Tantum accipite, quantum vobis est necessarium in victu et vestitu. BEDA. Satis ostenditur quod Dominus non prohibuit eis ferre necessaria ad sustentationem hujus vitae, quod eis egerent cum opus esset; sed ut monstraret haec eis deberi ab illis, quibus praedicarent. Haec historice, caeterum secundum anagogen, aurum pro sensu, argen
Abbreviated transcription (Latin):
quii uenustate nemo crederet pol¬
licentib regnum cȩloꝵ. dat potestatẽ
ingracula faciench. ut magnitudin̾e
promissoꝵ probet magnitudo signoꝵ.
Ratis accepistis gratis date. GRebꝰ
ynt ñnulli qui nũmoꝵ p̾mia
ex orcdinatione ñ accipiunt. s ꝓ hu¬
mana gr̃a sacros ordines largiuntur.
Hii nimirum ñ gratis dant. qr nũmũ
fauoris expecunt. Unde ꝓpħa bene
describit uistum eẽ. qui ęxeutit manꝰ
suas ab omni munere. Et bene ad¬
iunxit ab om̃i. quia alud munus ẽ
ab obsequio. idest a subiectione inclebi¬
te expensa. aliud a mamii. qͦd ẽ pecu¬
nia. aliud a lingua qͦd ẽ fauor.
olite possidere aurum. neq argentũ
neq pecuniã in zonis ur̃is. non
peram in uia. neq panem. neq duas¬
tunicas. neq caltiamenta: neq uirg̃a:
dignus ẽ enim mercennariꝰ cibo suo
i possiderent aurũ apħ crederent᷑ lell
non causa salutis hominũ. s cau¬
sa lucri p̾dicare. Non per̃a in uia.
Hinc arguit philosophos. qͥ uulgo

Expanded text:
crederet possidentibus regnum coelorum, dat potestatem miracula faciendi, ut magnitudinem promissorum probet magnitudo signorum. Gratis accepistis, gratis date. GREGOR. Sunt nonnulli qui nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed pro humana gratia sacros ordines largiuntur. Hi nimirum non gratis dant, quia nummum favoris expetunt. Unde propheta bene describit justum esse, qui excutit manus suas ab omni munere . Et bene adjunxit, ab omni; quia aliud munus est ab obsequio, id est, a subjectione indebite expensa; aliud a manu, quod est pecunia; aliud a lingua, quod est favor. Nolite possidere aurum, neque argentum neque pecuniam in zonis vestris, non peram in viatunicas, neque calceamenta, neque virgam. Dignus est enim mercenarius cibo suo. Si possiderent aurum apostoli, crederentur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Non peram in via. HIERON. Hinc arguit philosophos, qui vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
re. Multa in parabolis lo¬
quitur. quia si cuncta pa¬
rabolice loqueretur. absq e¬
molumento recessissent auditores. Teroni¬
arabola est¬
rerum in natura discrepantiũ.
sub aliqua similituctine facta cõꝑatio.
qui exiens de simi patris uenit in
mundum: ad seminandum ꝑ se ac ꝑ
suos hominib uerbum ueritatis. qͦd
apud patrem uidit. Et dũ semi¬
nat. quedam cecideruint secus uiã
& conculcata suno: & uenerunt uolueres
celi & comederunt ea. Beda

Expanded text:
 Multa in parabolis loquitur; quia, si cuncta parabolice loqueretur, absque emolumento recessissent auditores. Parabola estrerum in natura discrepantium sub aliqua similitudine facta comparatio. qui exiens de sinu Patris, venit in mundum ad seminandum per se ac per suos hominibus verbum veritatis, quod apud Patrem vidit. Et dum seminat, quaedam ceciderunt secus viam, t conculcata sunt, et venerunt volucres c
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ẽ: quia corpꝰ xp̃i in humana for¬
ma impassibili. incorruptibili localt̃
& inuisibilit̾ in cęlo ẽ: quousq in iu¬
dicio om̃ib appareat. Hinc ieronimꝰ
in minori breuiario psalmo centesimo
tricesimo octauo. Exurrexi. & adhuc
sum tecum. Tempꝰ significat qͦ ad¬
huc ẽ ad dexteram patris: donec ue¬
mat iudicare uiuos & mortuos. Fu¬
gustinꝰ in canticũ graduũ psalmo
centesimo uicesimo septimo. Absens ẽ
qui nobis declit arram sanguinis sui.
id̃ est xp̃c sponsus nr̃: s absens corꝑe.
p̃sens maiestate. Iddem septuagesimo
quinto capitulo iõhannis. Sursum ẽ
dñs: s etiam hic est ueritas. Corpus
enim dñi in qͦ resurrexit uno loco eẽ
potest: ueritas eius ubiq diffusa est.
Idem ꝑsalmo septuagesimo quinto.
Si patre̾ uł filium scłm diuinitatẽ
cogitas: ubiq p̾sens ẽ. Si autẽ filiũ
sic intelligis quomodo uisus ẽ in car¬
ne int̾ homines. & crucifixus & resur¬

Expanded text:
vero est, quia corpus Christi in humana forvero est, quia corpus Christi in humana forma impassibili, incorruptibili, localiter et invisibiliter in coelo est, quousque in judicio omnibus appareat. Hinc Hieronymus in minori Breviario psalmo centesimo trigesimo octavo: Exsurrexi et adhuc tecum sum: « Tempus significat, quo adhuc est ad dexteram Patris, donec veniat judicare vivos et mortuos. » Augustinus in Canticum graduum psalmo centesimo vigesimo septimo: « Absens est, qui nobis dedit arrham sanguinis sui, id est, Christus sponsus noster, sed absens corpore, praesens majestate. » Idem septuagesimo quinto capitulo Joannis: « Sursum est Dominus, sed etiam hic est veritas. Corpus enim Domini in eo resurrexit uno loco esse potest, veritas ejus ubique diffusa est. » Idem psalmo septuagesimo quinto: « Si fratrem vel Filium secundum divinitatem cogitas, ubique praesens est. Si autem Filium sic intelligis, quomodo visus est in carne inter homines, et crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
mutere nullus audet: quanto magis
in Q corde polluto. quã inimundi¬
tiam d̾s suꝑ omĩa execratur. Nã ꝙ
loseph iustu̾s ꝓpt̾ea in sindone mun¬
da ꝙͥ noua inꝰuoluit: quia p̾figura¬
bat corpꝰ dñi accepturos. tã mundani
mentẽ debere habere quã nouam.
cdđm ẽ: qd uisibiles speties panis
& uini sensib nr̃is subiacent. equȩ
post conserationẽ. ut ante. O culis
eñi sine om̃i delusione cernimꝰ. ꝙ
forma & colorem tã panis ꝗͣ uim:
gustu & odoratu absq fallacia ꝓba¬
mꝰ saporẽ. tactu calidũ uł frigidũ.
molle uł durum sentimꝰ: aurib sũ¬
ctione ꝑcipimꝰ. Unde ambrosiꝰ. N
chil falsũ putandum ẽ in sacrificio
ueritatis: ueluti fit magoꝵ p̃stigus.
uͥ delusione quada fallunt᷑ oculi. it
uideat᷑ eẽ qͦd ñ ẽ om̃ino. Prestigiu
autẽ quasi prestrigĩ dã. eo quod
p̃stringat aciem oculoꝵ: cuiꝰ inuen¬
cor mercuriꝰ dã fuise. Tertiũ

Expanded text:
nullus mittere audet, quanto magis nullus mittere audet, quanto magis in corde polluto, quam immunditiam Deus super omnia exsecratur? Nam et Joseph justus propterea in sindone munda et nova involvit, quia praefigurabat corpus Domini accepturos tam mundam mentem debere habere quam novam. Secundum est, quod visibiles species panis et vini sensibus nostris subjacent aeque post consecrationem ut ante. Oculis enim sine omni delusione cernimus et formam et colorem tam panis quam vini, gustu et odoratu absque fallacia probamus saporem, tactu calidum vel frigidum, molle vel durum sentimus, auribus fractionem percipimus. Unde Ambrosius: « Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, velfalluntur oculi, ut videatur esse quod non est, omnino. » Praestigium autem quasi praestigium dicitur, eo quod praestingat aciem oculorum, cujus inventor Mercurius dicitur fuisse. Tertium