comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& lumen in eo. Sex. Post hec si¬
militudo quatuor animalium
& uisio eoꝵ & narratio uisionis.
Septem. & inmedio animaliũ
quasi carbones ignis. Octo. Quis
pot̾ ista minutatim exponere:
Quis ita ẽ capax sp̃c dĩ: ut hȩc
sacramenta dilucidet: O porte¬
bat accusatores ereatoris & d̃i
ꝓpħarum pͥmũ intelligere quȩ
dicuntur a ꝓpħis: & pꝰ ea crimi¬
nari. Qui enĩ uere accusat: ea
debet accusare quȩ nouit. Si
uero heretici necꝓpe quidẽ sunt
intellectui diuino : quomodo
rationabilit̾ accusant quod eos
nescire conuincimus: Discant
quis inhac uisione sit sensus.
Primũ apparet sp̃c auferens.
sedõ nubes magna in spu auferens-¬
te. tercio splendor in eircuitu sp̃e
auferentis. quarto ignis refulgẽs.
quinto inmedio eius sicut usio
electri. haut dubiũ quin in me¬
dio ignis. sexto splendor. in eod̾e
electro. Confiteor libenter a sa¬
piente. & fideli uiro dictam
sententiã quã sepe suscipio de
deo: & uerum dicere ꝑiculosum ẽ

Expanded text:
st haec similitudo quatuor animalium, et visio eorum, et narratio visionis: ecce septem. Et in medio animalium, quasi carbones ignis: ecce octo. Quis potest ista minutatim exponere? Quis ita est capax spiritus Dei, ut haec Sacramenta dilucidet? Oportebat accusatores Creatoris, et Dei prophetarum primum intelligere quae dicuntur a prophetis, et postea criminari. Qui enim vere accusat, ea debet accusare, quae novit. Si vero haeretici ne prope quidem sunt intellectui divino, quomodo rationabiliter accusant, quos eos nescire convincimus? Discant, quis in hac visione sit sensus. Primum apparet spiritus auferens; secundo nubes magna in spiritu auferente; tertio splendor in circuitu spiritus auferentis; quarto ignis refulgens; quinto in medio ejus sicut visio electri, haud dubium quin in medio ignis; sexto splendor in eodem electro. Confiteor libenter a sapiente, et fideli viro dictam sententiam, quam saepe suscipio. De Deo et vera dicere periculum est.
Abbreviated transcription (Latin):
qui captuius
ẽ ꝓpt̾ peccata¬
sua sustinet
captiuitatẽ.
Nam cum
causa peccati derelicta fuerit a
deo. & captiuitatem sustinens
comprehensa sit a nabugodono¬
sor atq eiecta de t̾ra scã inbabilo¬
niam usq ꝑducta sit: pauci tam̃
iusti qui erant in ppło non obeul¬
pam suam sustinuerunt capti¬
uitatem: s obid ne peccatores
qui fuerant iugo captiuitatis
oppressi. om̃ino subsidium non
haberent. fingamus quippe pec¬
catorib in babiloniam ab ductis
iustos inantiquis finib resedisse:
fiebat ut nunquam peccatores
remedium consequerentur. Dis¬
posuit igitur clemens & benig¬
nus & hominum amator ds in¬
ter supplicia quib peccatores
punit. etiam uisitationis suȩ
miscere pietatem: nec immode¬
rata pena miseros premere.
Semꝑ talis ẽ ds̃. Non excruciat

Expanded text:
qui captivus est propter peccata sustinet captivitatem. Nam cum itudo Judaeorum causa peccati derelicta fuerit a Deo, et captivitatem sustinens comprehensa sit a Nabuchodonosor, atque ejecta de terra sancta, in Babyloniam usque perducta sit: pauci tamen justi, qui erant in populo non ob culpam suam sustinuerunt captivitatem, sed ob id ne peccatores, qui fuerant jugo captivitatis oppressi, omnino subsidium non haberent. Fingamus quippe, peccatoribus in Babyloniam abductis, justos in antiquis finibus resedisse: fiebat ut numquam peccatores remedium consequerentur. Disposuit igitur clemens et benignus, et hominum amator Deus inter supplicia quibus peccatores punit, etiam visitationis suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus pater: non longo tempore
incõmonitũ ppłm dereliquit.
Quintus ẽ annus. Quantum
cemporis int̾cessit. Quinq anni
interfluxer̃t. ex quo captiui serui¬
unt. Scatim descendit sp̃c sc̃s̃ ape¬
ruit cȩlos: ut hi qui captiuitatis
iugo premebantur. uiderent ea
quȩ uidebant᷑ apph̃a. Dicentes
quippe & aꝑti sunt cęli quodam
& ipsi intuebant᷑ cordis oculis
quȩ illx etiã oculis carnis aspexe¬
rat. & factus ẽ sermo dñi ad ier ecbi¬
el filium buxi sacerdotem. Ser¬
mo dñi qui inprincipio erat
apud patrẽ ds uerbũ. sermo qͥ
credentes efficit deos. Si enim
illos dixit deos adquos sermo
dm̃ factus ẽ. & non pot̾ solui
scriptura. & ad quoscumq ser¬
mo di factus ẽ facti sunt dii:
ierechiel quoq ds̃ fuit. quia
factus ẽ sermo dñi adeum. Ego
dixi dii estis. & filii altissimi
om̃s. Uos uero sicut homines
moriemini: & quasi unus expͥn¬
cipib cadetis Ubi habes innouo

Expanded text:
tissimus pater, nec longo tempore tissimus pater, nec longo tempore incommonitum populum dereliquit. Quintus est annus. Quantum temporis intercessit? Quinque anni interfluxerunt ex quo captivi serviunt. Statim descendit Spiritus sanctus, aperuit coelos, ut hi qui captivitatis jugo premebantur viderent ea quae videbantur a propheta. Dicente quippe eo; et aperti sunt coeli, quodammodo et ipsi intuebantur oculis cordis, quae ille etiam oculis carnis aspexerat: 890 Et factus est sermo Domini ad Ezechielem filium Buzii sacerdotem. Sermo Domini, qui in principio erat apud Deum Patrem, Deus Verbum, sermo qui credentes efficit Deos. Si enim dixit illos deos, ad quos sermo dei factus est, et non potest solvi Scriptura, ad quoscumque sermo Dei factus est, facti sunt dii. Ezechiel quoque Deus fuit, quia factus est sermo Dei ad eum: Ego dixi: Dii estis, et filii altissimi omnes. Vos vero ut homines moriemini, et quasi unus ex principibus cadetis . Ubi habetis in novo
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis. & aduoca tibi alios
socios ministerii tui ut cuneti pa¬
riter eos qui aliquando decepti st̃
erudiatis ad fidẽ. E audiũ enim
penitentiã agente: quã supra no¬
naginta nouem iustos quib non
opus ẽ penitentia. Exultat om̃is
creatura: collectatur & applaudit
his qui saluandi sunt. Nunc ex¬
pectatio creatiuȩ reuelationẽ filioꝵ
di expectat. & licet nolint hi qͥ
scripturas apłleas int̾polaueruã
istius modi sermones meẽ libris
bari. expectat ibi tamen om̃is erea¬
tura filios dĩ quando liberentur
adelicto quando auferantur de
a xp̃o. Uerũ iam tempus ẽ ut de
presenti loco aliqua tangamus.
Uidit ꝓpħa nonuisionẽ. s uisiones.
di. Quare non uidit unã. s pluri¬
mas uisiones. Audi dñm pollicen¬
tem. atq dicentẽ. Ego uisiones
multiplicaui. Quinta mensis:
hic annus quintus. captiuitatis
regis ioachim. Tricesimo anno
ȩtatis ierechielis & quinto captiui¬
tatis ioachim ꝓpħa mittitur ad
uideos. Non despexit elemen¬

Expanded text:
nerationis, et advoca tibi alios socios ministerii tui ut cuncti pariter eos, qui aliquando decepti sunt, erudiatis ad fidem. Gaudium enim poenitentiam agentem, quam supra nonaginta novem justos, quibus non est opus poenitentia . Exsultat omnis creatura, collaetatur, et applaudit his qui salvandi sunt. Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat . Et licet nolint ii, qui Scripturas Apostolicas interpolaverunt, istiusmodi sermones inesse libris bari, exspectat tamen omnis creatura filios Dei, quando liberentur a delicto, quando auferantur  Aa Christo. Verum jam tempus est, ut de praesenti loco aliqua tangamus. Vidit Propheta non visionem, sed visiones Dei. Quare non vidit unam, sed plurimas visiones? Audi Dominum pollicentem atque dicentem: Ego visiones multiplicavi . Quinta mensis Hic annus quintus captivitatis regis Joachim: trigesimo anno aetatis Ezechielis, et quinto captivitatis Joachim, Propheta mittitur ad Judaeos. Non despexit clemen
Abbreviated transcription (Latin):
plina dĩ: neq deficias correptus
Nullus ẽ enim inquit apłs filiꝰ:
qui cũ peccauerit. non flagellet᷑
apatre. & ad hoc mirabilit̾ addi¬
dit dicens. In disciplina ꝑseuera¬
ce. tanquã fili is uobis offert seds.
Quis enĩ filius ẽ quẽ non corripit

Expanded text:
plina Dei, neque deficias correptus plina Dei, neque deficias correptus Nullus est enim, inquit Apostolus, filius, qui cum peccaverit, non flagelletur a patre. Et ad hoc mirabiliter addidit dicens: In disciplina perseverate. Tamquam filiis vobis offert se Deus . Quis enim filius, quem non corripit
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis sud dario rege cecinit.
Inuenimus etiam aggeum mul¬
tosq alios ppħarum hisdem ꝓ¬
pħasse temporib Ex quib indi¬
catur dm̃ non tantũmodo puni¬
re peccantes: uerũ & miscđiam
miscere suppliciis Quod si du¬
bitas audi uoces tormenta pati¬
entiũ. quomodo sacrate uocib¬
& cruciatib suis elementiã d̃i
eloquant᷑. Cibabis nos pane
lacrimarũ. & potũ dabis nobis
in lacrimis in mensura. Non ait
in different̾ inlacrimis: s in la¬
crimis in mensura. Miscdiam
quippe d̃i inpondera. Si non eẽt
utile conuersioni peccantiũ adhi¬
bere tormenta peccãtib: nunquã
misericors & benignus d̃s penis
scęlera puniret. S: quasi indul¬
gentissimus pat̾. adhoc corripit
filiũ ut erudiat: quasi ꝓuiden¬
tissimus magister seueritatem
frontis lasci uuͣ discipłm castigat.
ne amari se sentiens ꝑeat. Uide
salomonẽ sapientissimũ omniũ.
qͥd de dĩ correptionib suspicetur.
fĩli noli eẽ pusillaninuis in disci¬

Expanded text:
tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis clementiam Dei eloquantur: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos in lacrymis et in mensura. Non ait indifferenter, in lacrymis; sed, in lacrymis et in mensura. Misericordia quippe Dei in pondere. Si non esset utile conversioni peccantium adhibere tormenta peccantibus, nunquam misericors et benignus Deus poenis scelera puniret: sed quasi indulgentissimus pater ob hoc corripit filium, ut erudiat: quasi providentissimus magister ita severitate frontis lascivum discipulum castigat, ne amari se sentiens pereat. Vide Salomonem sapientissimum omnium, quid de Dei correptionibus suspicetur: Fili, noli esse pusillanimis in disci
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmate deludunt. quare xͦ
filius hominis appellatur. Ego
affirmo eũ filiũ hominis fuisse.
Nam qui passiones assũpsit hu¬
manas: necesse ẽ ut ante passionẽ
susceꝑit natiuitatẽ. Neq enĩ po¬
tuit humanos affectus. uerba.
consuetudines. crueẽ mortẽ susci¬
ꝑe: si non reciꝑet humanitatis
exordiũ. & consequens erat na¬
tiuitatẽ eius auferentes. auferre
etiã passionẽ: & simplicit̾ dicere
non ẽ crueifixus iħ̃e. Nunc uero
crucẽ confiteris & non erubescis:
Iudeis scandalũ p̾dicas crucifixũ
& gentib stulticiã. & minus scan¬
dalũ passione uel morte erubes¬
cis natiuitatẽ eius confiteri:
Nimirũ plus scandaliẽ iħmna¬
tũ fuisse quã mortuũ. Aut si scan¬
dalũ xp̃iana fides non ueretur.
cur times dicere minora qui ma
natiuitas illiꝰ non ex semine uiri
& mulieris somno conuenientis
eẽ credat᷑: s uxta ꝓpħȩ eloquiũ
dicentis. ecce uirgo inutero con¬

Expanded text:
phantasma eludunt, quare Christus phantasma eludunt, quare Christus filius hominis appellatur? Ego affirmo filium hominis eum fuisse. Nam qui passiones assumpsit humanas, necesse est ut ante passionem susceperit nativitatem. Neque enim potuit humanos affectus, verba, consuetudines, crucem, mortem recipere, si non reciperet humanitatis exordium. Et consequens erat, nativitatem ejus auferentes, auferrent etiam passionem, et simpliciter dicere: Non est crucifixus Jesus. Nunc vero crucem confiteris, et non erubescis. Judaeis scandalum praedicas crucifixum, et gentibus stultitiam , et minus scandalum passione vel morte, erubescis nativitatem ejus confiteri. Nimirum minus scandali est, Jesum natum fuisse, quam mortuum, aut si scandalum Christiana fides non veretur, cur times dicere minora, qui  nativitas illius non ex semine viri, et mulieris somno convenienti esse credatur, sed juxta prophetae eloquium dicentis: Ecce virgo in utero con
Abbreviated transcription (Latin):
plicet quia adoꝑa creatus es: Non
us tuum opus fieri uisticiam
sapientiam. castitatẽ. N on uis
tuum opus eẽ fortitudinẽ aliasq
uirtutes: Igitur incaptiuitatẽ
ducunt᷑ qui ꝓpt̾ peccata sua ser¬
uitutis meruere supplicia. & uenit
sunt inuinculis egredimini: &
eis qui uersant᷑ intenebris uidete.
& nos quidẽ fuimus inuinculis
peccatoꝵ: & nos aliquando uersa¬
bamur intenebris: Aduersũ rectores
tenebrarũ mundi istius concer¬
tantes. uenit ih̃c omniũ ꝓpħarũ
uocib predicatꝰ. dicens ligatis ex¬
ite : & constitutis incenebris aspi¬
cite. Uis audire iherechiel filiũ
hominis incaptiuitate predicantẽ.
& iste tẏpus erat xp̃i. E factũ ẽ¬
inquit intricesimo anno inquar¬
co mense. inquinta mensis. & ego
eram in medio captiuitatis: secus
flum̃ chobar & aꝑti sunt cęli.
Secus ergo flum̃ chobar. iezechi¬
piens erat quasi triginta annoꝵ
secus flumͣ iordanis & aꝑti sunt
eli dicitur fili hominis. Quis
heretici qui natiuitatẽ illius in

Expanded text:
i qui ad opera natus es? Non vis opus tuum fieri justitiam, sapientiam, castitatem? Non vis tuum opus esse fortitudinem, aliasque virtutes? Igitur in captivitatem ducuntur, qui propter peccata sua seritutis meruere supplicia. Et venitsunt in vinculis: Egredimini, et iis, qui versantur in tenebris: Videte. Et nos fuimus in vinculis peccatorum, et nos aliquando versabamur in tenebris, adversum rectores tenebrarum mundi istius concertantes: venit Jesus omnium prophetarum vocibus praedicatus, dicens ligatis: Exite: et constitutis in tenebris: Aspicite. Si autem vis audire Ezechielem filium hominis in captivitate praedicantem, et iste typus erat Christi: Ideo factum est, ait, in trigesimo anno in quarto mense, in quinta mensis, et ego eram in medio captivitatis secus flumen Chobar, et aperti sunt coeli. Secus fluvium ergo Chobar Ezechipiens erat quasi triginta annorum secus fluvium Jordanem, et aperti sunt eli dicitur: Fili hominis. Quis mihi haeretici, qui nativitatem illius ut
Abbreviated transcription (Latin):
iram: quȩ abhereticis inciratore
reprehenditur. Poteram quidem
multas historias retexere adhȩc
ꝓbanda que dixi: s ne uidear
aꝓposito recedere. compendium
facio sermonis. Pro positum quip¬
pe michi ẽ explanare de eo. qđ
ꝓpter peccata sua captuius ab¬
ductus sit ppłs isrł. & ne forte
aliquis arbitretur peccatores
adeo traditos ab eo ulterius non
gubernari. & semel incaptiuitatẽ
redactos uldra dispensationem
eius & misciam non mereri: pre¬
sentem locum diligentius con¬
si deremus. Daniel non peccauit.
ananias. azarias. misahel. apee¬
cato immunes fuerunt. & tamen
captiui effecti sunt. ut ibi positi
captiuum ppłm consolarentur.
& ꝑ exhortationem uocis suȩ pę¬
nitentes in ihrłm restituerent:
castigatos ꝓtempore. S eptuagin¬
ta quippe annis seruitutis sup¬
plicia pependerunt. ac sic deinde
in sedes ꝓpͥas reuersi sunt: quia
sc̃s ꝓpħarum sermo deiectos a¬
nimos subleuauerat. Uerum

Expanded text:
iram, quae ab haereticis in Creatore iram, quae ab haereticis in Creatore reprehenditur. Poteramus quidem multas historias retexere ad haec probanda quae dixi, sed ne videar a proposito recedere, compendium facio sermonis. Propositum quippe mihi est explanare de eo, quod propter peccata sua captivus abductus sit populus Israel. Et ne forte aliquis arbitretur peccatores a Deo traditos, ab eo ulterius non gubernari, et semel in captivitatem redactos, ultra dispensationem ejus, et misericordiam non mereri, praesentem locum diligentius consideremus. Daniel non peccavit, Ananias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis suae poenitentes in Jerusalem restituerent castigatos pro tempore. Septuaginta quippe annis servitutis supplicia pependerunt, ac sic deinde in sedes proprias reversi sunt, quia sanctus prophetarum sermo dejectos animos sublevaverat. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes:s quasi pius pater tor¬
mentis clementiam sotiat. Si
aut̃ ius agnoscere uera eẽ quȩ
dicimus: uide quid acciderit
in egyptia famȩ. Si uoluisset
int̾ficere tantum egiptios & pu¬
nire cruciatos inseptempnali
fame. fecisset utiq quod uoluerat.
& neq ioseph inegyptum descen¬
disset. neq pharao uidisset sõ¬
nium dehis que egypto fuerant
euentura: nec regi fuisset ostensũ
aprincipe uinariorum eẽ quen¬
tuisset regi somnium int̾pretari.
Nune uero ut cernis d̾s flagellat
quasi pat̾: parcit aut̃ non solu̾
isrł: uerum & egyptiis: cum ali¬
ani sint abeo ꝓpter ꝓpriam man¬
suetudinem. & manifestum
ẽ quia boni di opus suꝑ eos exer¬
ceatur. dum ioseph descendit
inegyptum. dum pharao somniis
ammonetur. dum princeps uni
interpretem indicat. dum inter¬
pres disserit usa atq ita uber¬
tatis tempore frugib congrega¬
ts. posterioris famis penuria
uncitur. E quib om̃ib ꝑspi¬
cuum ẽ non ẽẽ immoderatam

Expanded text:
nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique quod voluerat, et neque Joseph in Aegyptum descendisset, neque Pharao vidisset somnium de his, quae Aegypto fuerant eventura, nec regi fuisset ostensum a principe vinariorum, esse quessit regi somnium interpretari. Nunc vero, ut cernis, Deus flagellat quasi pater, parcit autem 878 non solum Israel, verum et Aegyptiis, cum alieni sint ab eo, propter propriam mansuetudinem. Et manifestum est quia boni Dei opus super eos exerceatur, dum Joseph descendit in Aegyptum, dum Pharao somniis admonetur, dum princeps vini interpretem indicat, dum interpres disserit vasa, atque ita ubertatis tempore, frugibus congregatis, posterioris famis penuria vincitur. E quibus omnibus perspicuum est non esse immoderatam
Abbreviated transcription (Latin):
locũ inquo ait si conuersus fue¬
ris es restituam te.
edici corporum egrotan¬
tibus assistentes & uitta
disciplinam arcis suȩ
uolentes curare eos qui in infir¬
mitatib constituti sunt. uident
tristia. iocumda ꝑtractant. & in
alienis calamitatib merore ꝓpͥo
conficiuntur. Semꝑ enim conuer¬
satio eorum ingemitu: semper
incuris ẽ. Numquã cum ecis
consortium habent: cũ uulnera¬
tis. cum his quorum carnes im¬
commodis uariis debilitantur.
qui febribus estuant. qui dolore
torquentur iugi seruitio ꝑseueratł
& siquis eorum uult implere me¬
dicinam. non indignatur. non ob¬
liuiscitur ꝓpositi artis suȩ: pꝰquã
cum his fueris quos sermo prefa

Expanded text:
locum in quo ait: Si conversus fueris, restituam te . 839 Medici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefa
Abbreviated transcription (Latin):
Inpresenti isrł ꝓiudeoꝵ ppło ac¬
cipe. Abiit suꝑ omnẽ montem
‸excelsũ: & subiit usq ad om̃e
lignũ nemorosũ. Si consideres
phariseum ascendentẽ templum
cum suꝑbia. & non ꝑcutientem
pectus suũ neq mala ꝓpria sen¬
tientẽ. quomodo dicat grãs

Expanded text:
in praesenti pro Judaeorum populo accipe abiit super omnem montem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemorosum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomodo dicat: Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
di saluatorẽ ineuangeliis predi¬
cantẽ. Cũ multiplicatȩ fuerint
iniquitates. refrigescet caritas
multoꝵ. Qui aut̃ ꝑseuerauerit¬
usq in finẽ: iste saluus erit. E in
alio loco. faciet signa & ꝓdigia
incȩlo & int̾ra: ad decipiendos si
fieri potest etiam electos. Cantaq
incredulitas uniuerso humano
generi futura ẽ: ut saluator nr̃¬

Expanded text:
di salvatorem in Evangelio praedidi salvatorem in Evangelio praedicantem: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, refrigescet charitas multorum: qui autem perseveraverit in finem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet signa et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ:  Si intellexisti duos ppłos isrł
eẽ dimisi eam. & dediꝰ libellũ repu¬
dii. Dimisĩ enĩ uere d̾s ppłm isił.
& dedit ei libellum repudii. ut
sequens firmat exemplũ. Iubet lex
moysi mulieri displicenti iuro suo
dari libellũ repudii & dimitti eã:
& cunc licere uiro ut altam ducat.
Iuxta hunc sensũ intellige accipi¬
entes iuideos libellũ repudii: & om̃i¬
no ad ño derelictos. Ubi enim iam
apud eos ꝓpħa. ubi signa uirtutũ:
ubi manifestatio di  Non templũ
non uictimȩ. non alius qui libet
cultus uoluminib legis expressus.
Eiecti sunt de regionib suis: atq
ita dedit dñs libellum repudii isrł.
Post eos nos qui inscripturis iuder
uocamur. iudei aut̃ ꝓpt̾ tribum
iuda exciuius saluator stirpe des¬
cendit. conuersi sumus ad dñm:
& nouissima nr̃a quȩ utinã saltem
in hoc tempore non complerentur.
similia futura sunt peccatis iuda
immo peiora. & ut credas incon¬
sũmatione scłi deteriora nobis euen¬
tura quã euenerunt iudeis: au¬

Expanded text:
e. Si intellexisti duos populos Israel criptum esse: Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel et dedit ei libellum repudii, ut relinquens firmet exemplum. Jubet lex Mosi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos, nos, qui in Scripturis Judaei vocamur. Judaei propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe descendit, conversi sumus ad Dominum, et novissima nostra, quae utinam saltem in hoc tempore non complerentur. Similia futura sunt peccatis Juda imo pejora. Et tu credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura, quoniam venerunt Judaeis, au
Abbreviated transcription (Latin):
primi sensũ. Accusatur isrł
& dicit᷑. Audiens congregatio iu¬
da. quod ob peccata sua isrł tra¬
ditus sitcaptiuitati. non egit
penitentiam. nec conuersa est
adme: s intantũ peccatis pec¬
ta cumulauit. ut adeooꝑationẽ
iutiorum eius iustior inueniatur
isrł. Deinde ꝓpħa p̃dicare uibet᷑
ad ifrł. ut quia uida peior illo
pio futuras eẽ. & ad pͥstinã redituros
concordiam. Quod ut planius fi¬
at. ipsius scripture uerba ponen¬
da sunt. Se
dixit dñs ad
me indiebus
disti quid fecit
mͥ habitatio

Expanded text:
primi sensum. Accusatur Israel primi sensum. Accusatur Israel et dicitur: Audiens congregatio Juda, quod ob peccata sua Israel traditus sit captivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intantum peccata peccatis cumulavit, ut ad comparationem vitiorum ejus justior inveniatur Israel. Deinde propheta praedicare jubetur ad Israel, ut quia Juda pejor illo rio futuros esse, et ad pristinam redituros concordiam. Quod ut planius fiat, ipsius Scripturae verba ponenda sunt: Et dixit Dominus ad me in diebus disti quid fecit mihi habit
Abbreviated transcription (Latin):
psum primũ lectionis sermonẽ
qͥꝑse obscurus ẽ. debemus excut̾ẽ:
ligendi. ad altiorem sensũ ueni¬
re poterimꝰ. In regnoꝵ libris fert᷑
historia quȩ docet post salomonis in¬
teritum temporib toboam .xii.
tribus fuisse diuisas: id ẽ.xri
uocatas eas ẽẽ isrł. duab uero
prefuisse roboam & uocatas ẽẽ iu¬
dam. Quȩ discissio ꝓpłi: iuxta
fidem libri usq inpresentẽ diem
ꝑmanet Neq in aliquib uolu¬
minib inue  nitur
& uda sub
uno rursus
imꝑio redi-¬
gantur. Pri¬
mus itaq
peceauit isrł
sub ieroboam & ceteris successorib
eius: & tanta peccauit. ut adeo
traderet᷑ in captiuitatẽ & serui¬
ret ap̃ assirios usq ad presentẽ
diem. & iuda peccauit. traditqꝰ
ẽ.babyloniis non usq adhodi¬
ernum diem ut scriptura testa¬
tur. s .lxx. annis: dequibus
iheremias ꝓpħ auit & daniel.
Si intellexisti bistoriã quȩ in reg¬
noꝵ libris scripta ẽ. considera uer¬
ba ꝓpħȩ: & uidebis eumdem ex¬

Expanded text:
psum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, ligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Roboam, et vocatas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed ut Scriptura testatur septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considera verba prophetae, et videbis eumdem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ytacuit: s ñẽ inqͥt conuersa adme preua¬
ricatrix uida in toto corde suo. s
inmendatio: ut ostenderet eos
qui conuertuntur si non ex toto¬
corde conuertuntur inmendatio
non inueritate conuerti. Qua ꝓpt̾
legamus ueteri testamenti histo¬
rias & ꝓpħas: & si quos iustificatoᷤ
inuenerimus. imitem᷑ easquȩ illi
iustificati sunt. Legamꝰ euangelia.
&. om̃e nouũ cestamentũ. Legamꝰ
in cordib nr̃is. uiuentes iuxta p̃¬
cepta celestia. ut non tradatur
& nobis libellus repudii. s cohe
& uidebimꝰ quod plenitu dine
gentiũ eccłiam dei introeunte
in nouissimis saluetur isił sed̾m
illud eloquiũ. Cum aut̃ pleni¬
tudo gentiũ intirierit: tunc om̃is
isrł saluus erit. Ee fiet unus grex
& unus pastor. docens in cõmu¬
ne ppłm suũ magnificare om̃po¬

Expanded text:
tacuit; sed non est, inquit, conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, verum in mendacio. Ut ostenderet eos, qui convertuntur, si non ex corde convertantur, in mendacio non in veritate converti. Quapropter legamus Veteris Testamenti historias et prophetas, et si quos justificatos invenerimus imitemur ea, per quae illi justificati sunt. Legamus Evangelia et omne Novum Testamentum, legamusin cordibus nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur et nobis libellus repudii, sed cohaet videbimus quod plenitudine gentium Ecclesiam Dei introeunte, in novissimis salvetur Israel, secundum illud eloquium: Cum autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus pastor , docens in commune populum suum magnificare omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
Quando peccamus duro contra
dm̃ corde. nichil aliud facimus
nisi cũ lapide fornicamur: quan¬
do inuoluntate peccamꝰ. mecha¬
mur subtus om̃e lignũ nemoro¬
sum. & inbis om̃ib non ẽ conuer¬
sa. ad me preuaricatris iuda. ex
toto corde suo: s inmendatio.

Expanded text:
Quando peccamus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus, nisi cum lapide fornicamur. Quando in voluptate peccamus, moechamur subtus omne lignum nemorosum. Et in his 876 omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
predicauerant sinagogis. aduos di¬
centes erat missus sermo: s quia
crata uoce loquitur. Illoꝵ peccato
salus gentib facta ẽ ad relandum
eos. Igitur multa peccata illius po¬
płi fecerunt eum adnõ derelinqui.
& nos ad spem salutis uenire: qui
alienati eramus testamentoꝵ dĩ &.
repmnissionis. Unde & enĩ mͥ nescio¬
ubi alicubi extra scãm t̾ram nato. nc̃
derepmissionib disputare: & credẽ

Expanded text:
praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus sermo; sed quiacra voce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc de repromis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib conp̃hensa ẽ. inquibus
mechabatur habitatio isrł di¬
misi eam. & dedi ei libellum re-¬
pudii. Dimist enĩ ppłm isrł &
eieci eos in assyrios: & dedi ei
libellum repudii in manu eius.
& non timuit preuaricatrix iui
da pꝰ tanta que passus ẽ isrł
dimissus adeo: & accipiens li¬
bellũ repudii dediinmanꝰ suas.
Debuerat a uitiis su is iuda conuer¬
ti. & ꝑ aliena peccata correptus. simi
lia sibi precauere. qui non solũ pecca¬
re non desiit. s pͥstina scelera dupli¬
cauit: intantũ ut ad comꝑationem
eiꝰ congregatio isrł quȩ prius fuerat
exipsa dampnata sit iustior. E dedi
ei libellum repudii in manus eius:
& non timuit preuaricatrix iuda

Expanded text:
ibus moechabatur habitatio Israel. Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non ti
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis dicitur. Ignis pee¬
catorib. lumen iustis. & beatus
qui habet partẽ in resurrectione
prima. Si quis seruauerit laua
uer inscda resurectione seruatur.
iste peccator ẽ. qui ignis indiget
baptismo. qui conbustione purga¬
tur. ut quicquid habuerit lig¬
noꝵ. feni. & stipulȩ. ignis¬
ille consumat. Quam obrem
cũ talia nobis pꝰmortẽ residere
uideamꝰ. scripturas diligentissimȩ
lecticantes. reponamus eas in cor¬
cepta nitamur. ut ande excessionis
diem si fieri pot̾. peccatoꝵ sordib
emundati cum scĩs ualeamus as¬

Expanded text:
in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit lavacvero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in corcepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum Sanctis valeamus as
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ scõ & igne baptitat. s quo
sc̃s baptiretur sp̃u scoͣ. & is qui pꝰ
fidem & misteriũ di rursus adsce¬
lera conuersus ẽ. cruciatu purgitͤ
in cendii. Beatus qui lauachrũ
non indiget: miserabilis aut̃.s
om̃i fletu dignus. qui pꝰ lauacbrũ
spũ baptitandus ẽ igne. Utrumq
siquidem habet baptisma iħe.
Exiit namq uirga de radice iesse.
& flos de radice eius ascendet.
Uirga. peccatorib. flos iustis. Sic

Expanded text:
ue igne baptizet; sed quo sanctus baptizetur Spiritu sancto, et is qui post fidem et magisterium Dei rursum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus qui lavacrum avacro non indiget. Miserabilis autem et omni fletu dignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siquidem habet baptisma Jesus: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ui: s uniu̾sã uerã. Qmͦ contͣplantationẽ meã con-¬
u̾sa es inamaritudinẽ & facta ẽ uitis
aliena: Post hȩc sequit᷑. Si ablu
ta fueris nitro & multiplicaueris
‸tibi poamam maculata es incon¬
spectu meo ini iniquitatib tus
dicit dñs. Ergo ne hoc arbitran¬
dũ ẽ. quia anima peccatere nitro
conata sit purgare masculas suas.
& assumens poamam quȩ oritur
ext̾ra. immunditiã delictorum
a se mundare conteu̾it. unde nẽ
adeã loquitur sermo diuinus
si abluta fueris nitro & multipli¬
caueris tibi poamã. maculata es.
inconspectil meo inini quitatib
tius dicit dñs. An id quod est
uerius estimandũ ẽ. quia ut sa¬
⁊ uirtute. ita & dei sermo om̃i
uirtute sit plenus. & babeat isti¬
usmodi fortitudinẽ quȩ possit

Expanded text:
vi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam convvi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conversa es in amaritudinem, et facta es vitis aliris nitro, et multiplicaveris tibi herbam poam, maculata es in conspectu 867 meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Ergone hoc arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo, in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. An id quidem verius existimandum est, quia ut sasunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit
Abbreviated transcription (Latin):
lida atq integra: quomodo uideo
inmultis debilia atq mutilata :
Itaq non solũ primi hominis aĩa.
s uniuersoꝵ adimaginẽ & similitu¬
dinẽ di facta ẽ: & antiquior ẽ hȩc
imago quȩ dĩ ẽ. imagine tabuliꝙͣ.
pꝰea nob̃̾ induimꝰ obpeccatũ. Unde
debemus magnoꝑe laborare. ut qͦ¬
modo delinquentes portaumus
imaginẽ t̾restris. ita adpenitentiã
conuersi portemꝰ imaginẽ cȩlestis.
adquã & uniuersa primũ condita
creatura ẽ. ob cuius in malũ con¬
uersionẽ nunc peccantes sermocor¬
ripiens ait. Q uomodo conuer¬
sa es in amaritudinẽ uitis aliena:
Ego plantaui te uitẽ fructiferã.
uniuersã uerã. & ante diximus
& nunc eadem plenius ut intel¬
ligatis repetimus. quia ds̃ bonã
plantauit uineã hominis animã.
s ipsa uitio sui aduersus condi¬
toris deprauata sit uoluntatem.
Ego aut plantauite uitẽ frucdtiferã. uniu̾sã
uerã. Nex parte uerã & m̃dacẽ ex parte planta¬

Expanded text:
lida, atque integra; quomodo video lida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Itaque non solum primi hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei facta imago quae Dei est, imagine Zabuli, quam postea nobis induimus ob peccatum. Unde debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum condita creatura est, ob cujus in malum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem plenius ut intelligatis, repetimus, quia Deus bonam plantavit hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte planta
Abbreviated transcription (Latin):
‸ adte gentes uenient abextremo t̾rȩ
& dicent. Quam falsa possederunt
patres nr̃i simulachra. nec ẽ in illis
utilitas. Quomodo abextremo t̾ĩȩ
Qui nam isti quȩ ueniunt abextre¬
mis: ᷤ Sunt alii primi t̾rȩ: sunt
alii nouissimi. Qui sunt isti pri¬
mi : ᷤᷤ S apientes scłi. nobiles. diui¬
tes. optimates. Qui sunt extremi:
Stulta mundi elegit ds. ut con¬
fundat fortia. & ea quȩ non erant
ut destruat quȩ sunt. Uenient
inorbem t̾rarũ. Om̃ia gͥ bona inno¬
bis & ꝓpt̾ nos condidit ds̃. s nosmet¬
ipsi maliciã atq peccata ꝓpͥa nobis
attraximus uoluntate. Unde & in
presenti lectione ꝑ ꝓph̃am nunc
querit᷑ ds̃. & quod̾amodo dubius
inquirit. quocꝰ inquibda amara
sit amma quã dulcẽ ipse condidãt.
& ait. Quomodo conuersa es in
amaritudinẽ uitis aliena : Quod
dicit tale ẽ. Ego feci pedes quib
ingederet᷑ humanũ genus: qua
causa factũ ẽ ut claudicent plu¬
rimi: Ego feci om̃ia menbra ua-¬

Expanded text:
venient ab extremo terrae, et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas . Quomodo ab extremo terrae Quinam isti qui veniunt ab extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient in orbem terrarum . Omnia igitur bona in nobis et propter nos condidit Deus, sed nosmetipsi malitiam atque peccata propria in nobis attraximus voluntate. Unde et in praesenti lectione per prophetam nunc queritur Deus, et quodammodo dubius inquirit, quomodo in quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra va
Abbreviated transcription (Latin):
suo. qui non egit dolũ in lingua
sua: nec fecit ꝓximo suo malum.
& obꝓbriũ non accepit adu̾sus
ꝓximos suos. Non etiam his ex¬
ꝓbremus qui apeccatis adpeni¬
tentiam conuertunt᷑: scriptura
dicente non inꝓperes uiro conuer¬
tenti apeccatis. Oꝓpbrium non
accepit aduersus ꝓximos suos.
Adnichilũ deductus ẽ inconspec¬
tu eius malignus: timentes aut̃
materiã illiꝰ ignis habemus in
nobis. primũ recipiemꝰ nr̃a delic¬
ca. S dicit mͥ aliquis de audien
id quod ab apło dictum ẽ. si cuiꝰ
opus arserit detrimentũ patie¬
tur. ipse aut̃ saluus erit. sic tam̃
quasi ꝑignẽ: cur uero dupplicia¬

Expanded text:
suo, qui non egit dolum in lingua sua, nec fecit proximo suo malum, et opprobrium non accepit adversus proximos suos . Nos etiam non his opprobremus qui a peccatis ad poenitentiam convertuntur, Scriptura dicente: Ne improperes viro convertenti a peccatis . Opprobrium non accepit adversus proximos suos: ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, timentes autem materiam illius ignis habemus in nobis, primum recipiemus nostra delicta. Sed dicet mihi aliquis de audientid quod ab Apostolo dictum est: Si cujus opus arserit, detrimentum patietur: ipse autem 863 salvus erit, sic tamen quasi
Abbreviated transcription (Latin):
plicia recipere peccata. & nos du¬
Uoluntarie peccantib nobis pꝰ cog¬
nitionem ueritatis: iam ultra non
aut̃ qued̃a expectatio iudicii wignis
zelus comedere habent aduersa-¬
rios: ꝓpħatum ẽ de his qui apiscato¬
rib & uenatorib deꝓfundo & mon¬
tib sunt abstraeti. quomodo recipi

Expanded text:
plicia recipere peccata, et nos duVoluntarie peccantibus nobis post cognitionem veritatis jam ultra non autem quaedam exspectatio judicii ignis, zelus comedere habens adversarios . Prophetatum est de his qui a peccatoribus et venatoribus de profundo in montibus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dm̃ ea pͥmũ cõminantẽ quȩ
tristia sunt. & ea deinceps in feren¬
tem quȩ leticiã p̾beant audientib
Occidit & uuificat: ꝑcutit &¬
sanat. Ipse dolorem fecit. & rursũ
restituit. ꝑcussit & manus eius
sanauerunt. Semꝑ is ergo qui
iustus ẽ intellectu pio consideret¬

Expanded text:
semper Deum ea primum comminantem quae semper Deum ea primum comminantem quae tristia sunt; et ea deinceps inferentem quae laetitiam praebeant audientibus. Occidit, et vivificat: percutit et sanat; ipse dolorem facit, et rursum restituit, percussit, et manus ejus sanaverunt . Super his ergo, qui justus e
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. nisi ut pͥmũ ꝓpt̾ ligna ignis
tibi detur. qui consumat fenũ lig¬
gna uel stipulã: Ds̃ quippe nrͣ
ap̃ eos qui possunt intelligere di¬
tibi derelinquens demanifestiorib
intellectũ. Neq enĩ id quod ad
imaginẽ & similitudinẽ suam ꝑ¬
manet ignis iste consumit: non
ꝓprias creaturas. sed suꝑedificata.
ligna.fenum. stipulam. Locus
ẽ difficilis ad int̾pretandũ. nimii
sudoris egens. ut euͣ primis seda
consentiant. Reꝓmissiones legi
dupplices in iusticias eoꝵ. Neces¬
sario appositum ẽ primũ. Primũ
quippe ꝓpt̾ iniusticias tormenta
ꝑpetimur. deinde ꝓpt̾ iusticiam
coronam᷑. Neq enimecontrario añ
tribuenda sunt uista. & sie red-¬
denda peccata: ut cessantib bonis
uitia ȩt̾na ꝑmaneant. s ante reci¬
piemus mala & deinde bona:
ut sublatis uitiis. uirtutes ꝑma¬
neant inȩt̾num. Obserua omnẽ
thesaurũ scripturarũ. & inuenies

Expanded text:
quitur, nisi ut primum propter ligna ignis quitur, nisi ut primum propter ligna ignis tibi detur, qui consumat lignum, fenum, vel stipulam? Deus quippe noster apud eos qui possunt intelligere ditibi derelinquens de manifestioribus intellectum. Neque enim 862 id quod ad imaginem et similitudinem suam permanet, ignis iste consumit, non proprias creaturas: sed superaedificata ligna, fenum, stipulam. Locus est difficilis, et ad interpretandum nimii sudoris egens, ut cum primis secunda consentiant. Repromissiones legimduplices injustitias eorum; necessario appositum est, primum: primum quippe propter injustitias tormenta perpetimur, deinde propter justitiam coronamur. Neque enim econtrario ante tribuenda sunt justa, et sic reddenda peccata, ut cessantibus bonis vitia aeterna permaneant, sed ante recipiemus mala, et deinde bona, ut, sublatis vitiis, virtutes permaneant in aeternum. Observa omnem thesaurum Scripturarum, et invenies
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe ille qui pꝰ credulitatem
& baptismũ audierit dñm dicentẽ.
Dimissa sunt tibi peccata: ne ultra
adhuc inꝑfecto sensu ab apłoꝵ
uestigiis recedentes aut in uista
gesserimus aliqua aut certe in
utrũ ne egredientes de p̾senti scło.
si babuerimꝰ uicia uł uirtutes. recipiem¬
ꝓuirtutib premia .&. dimittentur
nobis ea quȩ scientes peccauimus.
amplectemur ꝓdelictis. neq reci¬
piemus premia ꝓuirtutib. S neu¬
trum hoꝵ uerũ ẽ: quia & ꝓpecca¬
tis torquebim᷑. & ꝓ iusticia recipiemꝰ
premia quȩ merem᷑ Si enĩpost.
fundamentũ iħu xp̃i non solum
intuo corde aurũ & argentũ & la¬
pidem preciosũ si cam̃ habes aliqͥd
auri uel argenti suꝑedificaueris.
uerum & ligna fenum. stipulam:
quid tibi uis fieri cuͣ anima educta
an ꝓpt̾ lignũ fenũ. stipulam foris
residere. & ꝓauro & argento & lapide
precioso nich̃ ĩ hismercedis accipere:
S neq equũ ẽ hoc. Quid igitur se¬

Expanded text:
nempe ille qui post credulitatem nempe ille qui post credulitatem et baptismum audierit Dominum dicentem: Dimissa sunt tibi peccata , nec ultradhuc imperfecto sensu ab apostolorum vestigiis recedentes, aut injusta gesserimus aliqua, aut certe in utrumne egredientes de praesenti saeculo, si habuerimus vitia vel virtutes, recipiembus praemia, et dimittentur nobis ea quae scientes peccavimus; an plectemur pro delictis, neque recipiemus praemia pro virtutibus. Sed neutrum horum verum est, quia et pro peccatis torquebimur, et pro justitia recipiemus praemia quae meremur. Si enim post fundamentum Jesu Christi, non solum in tuo corde aurum, et argentum, et lapidem pretiosum si tamen habes aliquid auri vel argenti superaedificaveris; verum et ligna, fenum, et stipulam, quid tibi vis fieri cum anima sejunctan propter lignum, fenum, et stipulam foris residere? et pro auro, argento, et lapide pretioso nihil mercedis accipere? Sed neque hoc aequum est. Quid igitur se
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ difficultatẽ nobis int̾¬
pretationis obitiunt. Siue enĩ
intelligimus ea coherere suꝑiori¬
b. nichilominus de retribuendis
suppliciis ꝑtimescimus. si ue¬
non uidentur herere cũ suꝑiorib
quȩ depiscatorib & uenatorib
diximus: & sic non modicum
nobis scrupulũ generant. &
retribuam illis primũ dup¬
plices intelligentias eoꝵ & pec¬
cata ipsorum: in quib contamina¬
uerunt t̾ram inmorticinis abho¬
minationũ suarũ: & in iquitatib
sius. quib impleuerunt heredi¬
pretes sicut & cetera scdm dispen¬
sationẽ suã auferre uoluerunt:
d̾s uiderit. Nos istũ locũ cũ cet̾is
editionib conferentes inuenimꝰ
positum. & retribuã illis pͥmum
du plices inusticias eoꝵ : ut osten¬
datur quod etiã si ex posterius
factis digni facti sunt beatitudine
di: attamen quia aliquando pec¬
cauerunt. & humanis uitiis nͣ
carebant. pͥmũ oportere eos sua re
ciꝑe delicta. & uide si non uera sit
ratio. Quis peccata non recipit.:

Expanded text:
difficultatem nobis interpretationis objiciunt: sive enim intelligamus ea cohaerere superioribus, nihilominus de retribuendis suppliciis pertimescimus: sive videtur non haerere cum superioribus, quae de piscatoribus et venatoribus diximus, et sic non modicum nobis scrupulum generant. Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum, et peccata ipsorum in quibus contaminaverunt terram meam, in morticinis abominationum suarum, et iniquitatibus suis, quibus impleverunt haeredipretes, sicut et caetera, secundum dispensationem suam 861 auferre voluerunt, Deus viderit. Nos istum locum cum caeteris editionibus conferentes invenimus positum: Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum: ut ostendatur quia etsi ex posterioribus factis digni effecti sunt beatitudine Dei, attamen quia aliquando peccaverunt, et humanis vitiis non carebant, primum oportet eos recipere sua delicta. Et vide si non vera sit ratio, quis peccata non recipit?
Abbreviated transcription (Latin):
lia fecerimus: Uide benignitatẽ
& seueritatẽ di. Neq enĩ benignꝰ
tantũ ẽ & non seuerus. neq seuerꝰ
tantũ & non etiam benignus. ẽ.¬
Si benignus eẽt tantummodo bo¬
nitatẽ eius contempneremꝰ. si se¬
uerus desꝑatio nos nos salutis
ꝓpt̾ peccata quȩ fecimus p̾cipita¬
ret inuitia. Nunc uero quasi ds
necessariã quippe habemus ho¬
mines bonitatẽ eius obpenitentiã:
& seueritatẽ ob delicta. & benignꝰ¬

Expanded text:
lia fecerimus. Vide benignitatem lia fecerimus. Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim benignus tantum est et non severus, neque severus tantum et non etiam benignus. Si benignus esset tantummodo, bonitatem ejus contemneremus, si severus, desperatio nos salutis propter peccata quae fecimus praecipitaret in vitia: nunc vero quasi Deus? necessariam quippe habemus homines, et bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta, sicqu
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus in tanto numero eccłiarũ
fidem difficile repperiri. Tunc
erant fideles uere quando mar¬
tirũ uictimȩ feriebantur. quan¬
do cruentas ex sequias ꝑsecuti.
tristes ad eccłiam reuertebantur:¬
& om̃is erat multitudo lugentiũ.
quando cathecumini in prima
statim fide deferendo martirio
docebantirr. quando muliercule
re signa de celo. tunc fiebant por¬
tenta det̾ra. Tunc erant pau¬
ci quidẽ s uere fideles: angustã
& artam ingredientes uiam quȩ
ducit aduitam. Nunc uero qnͣ
facti sumus plures. quia diffici¬
le ẽ plures ẽẽ bonos. neq enim
mentit᷑ ihc dicens multi uocati
periuntur qui habeant fidem
& ueritatẽ. & beatitudine digni
sint. Sic itaq dicit. primũ ꝓpt̾
ea quȩ acciderant isrł noluit ad¬
me conuerti. De nrͣis loquitur
peccatis: qui legentes ea quȩ
ramis non peꝑeit. quantomagis
nec nobis parcet as.  Si illos glo¬
riantes eẽ se oliuã bonã. & deta¬
dice patriarcharũ abraham.
com̃agis nec nobis parcet si simi-¬

Expanded text:
idemus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo martyrio docebantur, quando mulierculaere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures quia difficile est plures esse bonos, neque enim mentitur Jesus dicens: Multi vocati, periuntur qui habeant fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter ea quae acciderant Isrme converti, de nostris loquitur peccatis, qui legentes ea, quaeramis non pepercit Deus, quanto magis neque nobis parcet Deus: si illos gloriantes esse se olivam bonam et de radice patriarcharum, Abraham,to magis neque nobis parceretur si simi
Abbreviated transcription (Latin):
in lignũ & lapidem: & in his om̃ib
non ẽ conuersa adme preuaricatrix
iuda extoto corde suo: s inmendatiũ.
Nontimuit exhis quȩ fecerat isrł
ut coto corde conuerteret᷑ ad me:
& deposito mendatio in quo ꝑseui¬
rabat. uere ageret penitentiam.
& dixit dñs adme. Iusti ficauit
animã suam isrł. apreuari¬
catrice iuda. Peccata isrł
cũ
iudȩ uitiis comparata:
iustificant quodamodo ammã
Seius. Uade & lege sermones istos
ad aqui lonẽ. Si intellexisti histo¬
riam: uideamus quid inbis mis
ticus sermo significet. Uocatio
gentiũ expecato isrł habuit exor¬

Expanded text:
pidem: et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda, ex toto corde suo, sed in mendacium : nec timuit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentiu