comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ duob tantũ scĩs. moyse ui¬
delicet et helya tnͣffiguratam
in monte hominis xp̃i speciẽ
uidere. bonũ maximũ duxit:
quis sermo explicare. qͥs sensꝰ
ualet ꝯp̾hendere. qͣnta sĩt gau¬
dia iustoꝵ. cum accesserint
ad syon montem. ⁊ ad ciuita.¬
tem dei uiuentis iherusalem.
et multoꝵ miliũ angelorum
frequentiã: ip̃mq ciuitatis e¬
iusdem artificẽ et ꝯdicorẽ deũ.
ñ per specłm et enignia u si¬
cut nunc agit᷑: s facie ad fa¬
ciem ⁊spexerint: De qua uisi¬
one dicit ip̃e petrus: loquens
de dño fidelib. In quem nũc
quoq ñ uidentes creditis: quẽ
cũ uideritis. exultabitis letici¬

Expanded text:
cum duobus tantum sanctis, Moyse vicum duobus tantum sanctis, Moyse videlicet et Elia, transfiguratam in monte hominis Christi speciem videre bonum maximum duxit, quis sermo explicare, quis sensus valet comprehendere, quanta sint gaudia justorum, cum accesserint ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Hierusalem , et multorum millium angelorum frequentiam, ipsumque civitatis ejusdem artificem, et conditorem Deum non per speculum, et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem conspexerint? De qua visione dicit ipse Petrus, loquens de Domino fidelibus: In quem nunc quoque non videntes creditis, quem cum videritis, exsultabitis laeti
Abbreviated transcription (Latin):
sicut alius eunͣgelista
ffatur nesciebat quid dice¬
sr: in eo quod in celesti cõ¬
ilatione. tabernacla faciẽda
pitauit. In illa nãq celestis
ui gl̾a. domꝰ necessaria non
er ubi diuine ꝯtẽplatõnis
luce om̃ia pacificante aura ad¬
u̾sitatis alicuiꝰ timenda nulla
remanebit: testante aplo io-
haune: qui eiusdem superne
tiuitans claritatẽ describens
dicit. inter alia: et templũ ñ
uidi in ea. Dñs enim om̃ps
templum illius est: ⁊ agnus.
Sed bene nou̾at quid cliceret
cũ ait. dñe bonũ est nobis hic
ẽẽ: quia re u̾a solũ hominis
bonũ est int̾re in gandiũ alñi
sui et huic atomplando ineter¬
num assistere. Letio t¬
nde merito nichil um¬
qͣm u̾i boni habuisse ꝓu¬
fandus est. eui reatu suio ẽti ge¬
te ꝯtingit nũqͣm sui faciem
uidere creatoris. Quod si beatꝰ
petrus glorificatã xp̃i humani¬
tatẽ ꝯtemplatus. tanto asfici-¬
tur gaudio. ut nullatenꝰ ab eiꝰ
intuitu uelit secerni: quid pu

Expanded text:
gelista testatur, nesciebat quid diceret, in eo quod coelesti conversationi tabernacula facienda putavit. In illa namque coelestis vitae gloria domus necessaria non erit, ubi divinae contemplationis luce omnia pacificante, aura adversitatis alicujus timenda nulla remanebit, teste apostolo Joanne qui ejusdem supernae civitatis claritatem describens, dicit inter alia: Et templum non vidi in ea, Dominus enim omnipotens templum illius est, et agnus . Sed bene noverat quid diceret, cum ait: Domine, bonum est hic esse; quia revera solum hominis bonum est intrare in gaudium Domini sui, et huic contemplando in aeternum assistere; unde merito nihil unquam boni veri habuisse putandus est, cui reatu suo exigente contigit nunquam sui faciem videre creatoris. Quod si beatus Petrus glorificatam Christi humanitatem contemplatus, tanto afficitur gaudio, ut nullatenus ab ejus intuitu velit secerni, quid put
Abbreviated transcription (Latin):
eatam et glorificam dñi¬
n corporis maiestãtem et
scõꝵ corporũ claritatẽ. nullus ĩ
iudicio reproboꝵ uidere putan¬
dus est: tantũ uidebunt ĩ quẽ
infircerunt et plangent super
l om̃s tribus u̾re. At tũ ꝑacto
iudicio sublati fuerint impii
ne uideant gl̾am dei: tũc iusti
ad ꝯtemplandam perpetuo gło-¬
riã regni eius. et ip̃i pro modu¬
lo suo incorruptionis luce tͣnffi¬
gurati intrabunt: unde dicit
apłs. qui reformauit corpꝰ hu¬
militatis nr̃e ⁊figuratum cor¬
pori claritatis sue. Lectio. nͭ¬
i autẽ querit aliqͥs qͥd

Expanded text:
em glorificam Dominici corporis majestatem, hanc sanctorum corporum claritatem nullus in judicio reproborum videre putandus est. Tantum videbunt in quem transfixerunt, et plangent se super eum omnes tribus terrae. At cum peracto judicio sublati fuerint impii, ne videant gloriam Dei, tunc justi ad contemplandam perpetuo gloriam regni ejus, et ipsi pro modulo suo incorruptionis luce transfigurati intrabunt: unde dicit Apostolus: Qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . i autem quaerit aliq
Abbreviated transcription (Latin):
nite excessus ita se habuit. Nõ
autẽ de eupatore anchiochi fi¬
lio imrii que gesta sunt nat¬
rabimꝰ. breuiantes mala que
in bellis gesta sunt. Hit enũ¬
uit me uolumine illo. Et di¬
rit ad me. fili hominis: uent̾
tuus comedet et uiscera tua cõ¬
plebunt᷑ uolumine isto. quod
ego do tͥ. Et comedi illud: et
fcm est in ore meo sicut mel
dulce.

Expanded text:
vitae excessus ita se habuit nunc vitae excessus ita se habuit nunc autem de Eupatore Antiochi filio impii quae gesta sunt narrabimus breviantes mala quae in bellis gesta sunt hic sue volumine illo: Et dixit ad me: Fili hominis, venter tuus comedet, et viscera tua complebuntur volumine isto, quod ego do tibi. Et comedi illud: et factum est in ore meo sicut mel dulce.
Abbreviated transcription (Latin):
runt: et de ignitis lapidibus
igne ꝯcepto. obtulerunt sacͥs¬
cium post bienulum. et incen¬
sum. et lucernas: et panes ꝓ¬
positonis posuerunt. L̾co . ui¬
uib gestis: rogabãt do¬
minũ prostrati in t̾ram.
ne amplius malis talib incide¬
rent: sed et si qͣndo petcassent. ⁊
ab ip̃o mitius corriperent᷑. et ñ
blasphemis ac barbaris hominiꝰ¬
b traderent. Qua die autẽ tem¬
plũ ab alienigenis pollutũ fue¬
rat. contigit eadem die purgan¬
onẽ fieri: uicesima et qͥnta die¬
mensis qui est casleu. Et cũ
lencia dieb octo egerũt in mo¬
dum tab̾naculoꝵ: recordantes
quod ante modicũ temporis diẽ
solennẽ tabernaculoꝵ in mõti¬
rant. Propt̾ quod tyrsos et ra¬
mos uirides et palmas p̾fere¬
bant ei: qui prosperauit mũda¬
ri locũ suũ. Et decreuerũt con¬
muni p̾cepto. et decceto uniu̾se
genti iudeoꝵ: om̃ib annis a¬
gere dies istos.
t anthiochi quidẽ qui
appellatus est nobilis:

Expanded text:
runt et de ignitis lapidibus runt et de ignitis lapidibus igne concepto obtulerunt sacrificia post biennium et incensum et lucernas et panes propositionis posuerunt quius gestis rogabant Dominum prostrati in terram ne amplius malis talibus inciderent sed et si quando peccassent ut ab ipso mitius corriperentur et non blasphemis ac barbaris hominibus traderentur qua die autem templum ab alienigenis pollutum fuerat contigit eadem die purgationem fieri vicesima et quinta mensis qui fuit casleu et cum laetitia diebus octo egerunt in modum tabernaculorum recordantes quod ante modicum temporis diem sollemnem tabernaculorum in montirant propter quod tyrsos et ramos virides et palmas praeferebant ei qui prosperavit mundari locum suum et decreverunt communi praecepto et decreto universae genti Iudaeorum omnibus annis agere dies istos t Antiochi quidem qui appellatus est Nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
quosq et uicinos temporib in¬
sidiantes et euentũ expectãtes.
designaui filiũ meũ anthiocũ
regem: quẽ sepe recurrens in
superiora loca et regna. multis
ur̃m ꝯmendabã: et scripsi que
subiecta st̃. Orate itaq nos:
et peto memores beneficioꝵ pu¬
blite et pͥuatim: ut unusqͥsq
⁊seruet fidem ad me et ad filiũ
mcũ. Confido enim eũ mode¬
stei et humane acturũ: et se¬
quẽtẽ propositũ meũ cõmu¬
Gitur homicida et blasphemꝰ
pessime pertussus: et ut ipse
alios tractauerat. peregre in
montib miserabili obitu ui¬
tam finiuit. Tranfferebat au¬
tẽ corpus philippus collactane¬
us eius: qui metuens filiũ
antiochi. ad ꝑtholomeũ filo-¬
metorẽ in egyptũ abiit. Macha-¬
beus autẽ et qui cũ illo erant.
dño se protegente templum
quidẽ et ciuitatẽ recepit: a¬
ras autẽ quas alienigene
per plateas struxerant. itẽq
delubra de molitus est. Et pur¬
gato templo aliud altare fece¬

Expanded text:
quosque et vicinos temporibus inquosque et vicinos temporibus insidiantes et eventum expectantes designavi filium meum Antiochum regem quem saepe recurrens in superiora regna multis vestrum commendabam et scripsi ad eum quae subiecta sunt orate itaque vos et peto memores beneficiorum publice et privatim ut unusquisque conservet fidem ad me et ad filium meum confido enim eum modeste et humane acturum et sequentem propositum meum commugitur homicida et blasphemus pessime percussus et ut ipse alios tractaverat peregre in montibus miserabili obitu vita functus est transferebat autem corpus Philippus conlactaneus eius qui metuens filium Antiochi ad Ptolomeum Filometora in Aegyptum abiit Macchabeus autem et qui cum illo erant Domino se protegente templum quidem et civitatem recepit aras autem quas alienigenae per plateas extruxerant itemque delubra demolitus est et purgato templo aliud altare fece
Abbreviated transcription (Latin):
ed non cessantib do¬
lorib. suꝑuen̾at enim
in eum iustũ dei iudiciũ: des¬
perans scripsit ad iudeos ĩ mo¬
dum dep̾catõnis epłam. hec
⁊tinentẽ. Optimis ciuib iu-¬
deis płi̾mã salutẽ. et bñ ua-¬
lere. et eẽ felices: rex et pͥnceps
anthiochus. Si bene ualetis
et filii ur̃i. et ex sẽtentia uolus
cuncta st̃: maximas agimus
grãs. Et ego in infirmitate
ꝯstitutus. nr̃i autẽ benigne
memor: reu̾sus de persidis lo¬
cis et infirmitate gͣui app̾hen-¬
sus necessariũ duxi pro com¬
muni utilitate curam hab̾e:
ñ desperans memetip̃m. sed
spem multam habeo effugien¬
di infirmitatẽ. Respiciens aũt
quod et pater m̃s quibz tempo¬
rib in locis superiorib ducebat
ex̾citũ. ostendit qui post se su¬
sciperet pͥncipatũ. ut si quid ⁊tͣ¬
rii accideret. aut difficile nũtia¬
retur: scientes hii qui in regi¬
onib erant. cui eẽt rerũ sum¬
ma derelicta. ñ turbarent᷑. Ad
hec ꝯsid̾ans de proximo potẽtes

Expanded text:
ed non cessantibus doloribus supervenerat enim in eum iustum Dei iudicium desperans scripsit ad Iudaeos in modum deprecationis epistulam haec continentem optimis civibus Iudaeis plurimam salutem et bene valere et esse felices rex et princeps Antiochus si bene valetis et filii vestri et ex sententia vobis cuncta sunt maximas agimus gratias et ego in infirmitate constitutus vestri autem benigne memor regressus de Persidis locis et infirmitate gravi adprehensus necessarium duxi pro communi utilitate curam habere non desperans memet ipsum sed spem multam habeo effugiendi infirmitatem respiciens autem quod et pater quibus temporibus in locis superioribus ducebat exercitum ostendit qui post se susciperet principatum ut si quid contrarium accideret aut difficile nuntiaretur scientes hii qui in regionibus erant cui esset rerum summa derelicta non turbarentur ad haec considerans de proximo potentes
Abbreviated transcription (Latin):
et dissipabunt᷑. Et int̾ibunt
are ur̃e et ꝯfringent᷑: et cessa¬
bunt ydola ur̃a. Et ꝯt̾entur
delubra ur̃a: et delebunt᷑ oꝑa
ura. Et sadet interfectꝰ in me¬
dio ur̃i: et scietis quia ego dñs.
t relinqͣm in uob̾ .ui.
eos qui fu gerint gladi¬
um in gentib: cũ dispeisero uos
in t̾ris. Et recordabunt᷑ mei li¬
b̾ati ur̃i in gentib ad qͣs capti¬
ui ducti st̾: quia ꝯtriui cor eoꝵ
fornicans et recedens a me: ⁊ otu¬
los eoꝵ fornicantes post ydola
sua. Et displicebunt sibimet
super malis que fecerunt in u-¬
niu̾sis abhominationib suis:
et scient quia ego dñs ñ frustͣ
locutus sum. ut fac̾em eis ma¬
lum hoc. Hec dicit dñs deus.
pedẽ tuũ: et dic. Heu. heu. ad
me et peste ruituri st̾. Qui lon¬
ge est peste moriet᷑: qui autem
prope. gladio corruet. Et qui d̾e¬
a ego dñs: cum fuerint inter¬
fecti ũri in medio ydoloꝵ ur̃o¬
rum. in circuitu ararũ ur̃aꝵ:
in om̃i colle excelso. et in cun¬

Expanded text:
t dissipabuntur: Et interibunt arae vestrae, et confringentur: et cessabunt idola vestra, et conterentur delubra vestra, et delebuntur opera vestra. Et cadet interfectus in medio vestri: et scietis quoniam ego Dominus. t relinquam in vobis eos, qui fugerint gladium in gentibus, cum dispersero vos in terris. Et recordabuntur mei liberati vestri in gentibus, ad quas captivi ducti sunt: quia contrivi cor eorum fornicans, et recedens a me; et oculos eorum fornicantes post idola sua: Et displicebunt sibimet super malis quae fecerant in universis abominationibus suis. Et scient, quia ego Dominus non frustra locutus sum, ut facerem eis malum hoc, Haec dicit Dominus Deus: pedem tuum, et dic: Heu, ad omnesdio, fame et peste ruituri sunt. Qui longe est, peste morietur: qui autem prope, gladio corruet: Et qui reia ego Dominus, cum fuerint interfecti vestri in medio idolorum vestrorum, in circuitu ararum vestrarum, in omni colle excelso: et in cun
Abbreviated transcription (Latin):
di iuxta fluuiũ chobar. Et ce-¬
cidi in faciẽ meã. Et ingressꝰ
est in me sp̃c. et statuit me su¬
per pedes meos: et locutꝰ est ad¬
me et dixit mͥ. Ingredere et in-¬
cludere in medio domus tue.
Et tu fili hõis. ecce data sũt
super te uincula. et ligabunt te
in eis: et ñ egredieris in medio
eoꝵ. Et linguã tuã adherere
faciã palato tuo. et eris mutus.
nec quasi uir obiurgans: quia

Expanded text:
di iuxta fluvium Chobar et cecidi in faciem meam et ingressus est in me spiritus et statuit me super pedes meos et locutus est mihi et dixit ad me ingredere et includere in medio domus tuae et tu fili hominis ecce data sunt super te vincula et ligabunt te in eis et non egredieris in medio eorum et linguam tuam adherescere faciam palato tuo et eris mutus nec quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et erit in obsidionẽ: et cirtũ¬
dabis eã. Signũ ẽ domꝰ isrł .ii.
t tu dormies super la tꝰ
tuũ sinistrũ: et pones
iniquitatẽ domꝰ isrl super eo.
numero dierũ quib dormies
super illud: et assumes iniqͥta¬
tes eoꝵ. Ego autẽ dedi tͥ anos
iniquitatis eoꝵ. numero die¬
rum trecentos. et nonaginta
panis. Et ĩmittam in uos fa¬
mem et bestias pessimas. usq
ad internetionẽ. et pestilentia
et sanguis tͣnsibunt perte. et
cladium inducam super te:
ego dñs locutus sum. Lc̃o .uͣ.¬
t factus est sermo dñi
ad me dicens. Fili ho¬
minis: pone faciẽ tuã ad mõ-

Expanded text:
bsidionem, et circumdabis eam: signum est domui Israel. t tu dormies super latus tuum sinistrum, et pones iniquitates domus Israel super eo, numero dierum quibus dormies super illud, et assumes iniquitatem eorum. Ego autem dedi tibi annos iniquitatis eorum, numero dierum trecentos et nonaginta panis. Et immittam in vos famem, et bestias pessimas usque ad internecionem: Et pestilentia et sanguis transibunt per te, et gladium inducam super te. Ego Dominus locutus sum. Cap. VI.Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, pone faciem tu
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis et ignote lingue:
quoꝵ ñ possis audire sermo¬
nes. Et si ad illos mittereris:
ip̃i audirent te. Domus autem
isrl̾ nolunt audire te: quia no¬
lunt audire me. Om̃is quippe
domus isrl̾. attrita fronte est:
et duro corde.
cce dedi faciẽ tuã ualen¬
tiorẽ faciebz eoꝵ: ⁊ fron¬
tem tuã duriorẽ frontib eoꝵ.
ut adamantẽ et ut silicẽ: dedi
faciẽ ⁊uã. Ne timeas eos neq
metuas a facie eoꝵ: quia domꝰ
exasperans est. Et dixit ad me.
fili hominis: om̃s sermones
meos quos loquor ad te assu¬
me in corte nio: et aurib tuis
audi. Et uade ingredere ad
tͣnsmigrationẽ ad filios popłi

Expanded text:
et ignotae linguae quorum non possis audire sermones et si ad illos mittereris ipsi audirent te domus autem Israhel nolent audire te quia nolunt audire me omnis quippe domus Israhel adtrita fronte est et duro corde ce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontt adamantem, et ut silicem dedi faciem tuam: Ne timeas eos, neque metuas a facie eorum: quia domus exasperans est. Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos, quos loquor ad te, assume in corde tuo, et auribus tuis audi: Et vade, ingredere ad transmigrationem, ad filios pop
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ locutꝰ fuero tͥ:
aperiam os nũ ⁊ lices
ad eos. Hec dicit dñs d̾s. Qui
audit audiat. et qui qͥescit qͥes-¬
cat: quia domꝰ exasperans est.
Et tu fili hominis sume tibi
laterẽ et pones eũ corã te: et de¬
scribes in eo ciuitatẽ ihrłm. et
ordinabis adu̾sus eã obsidionẽ.

Expanded text:
um autem locutus fuero tibi aperiam os tuum et dices ad eos haec dicit Dominus Deus qui audit audiat et qui quiescit quiescat quia domus exasperans est et tu fili hominis sume tibi laterem et pones eum coram te et describes in eo civitatem Hierusalem et ordina
Abbreviated transcription (Latin):
bum dñi dei. Hec dicit dñs d̃s
montib et collib: rupib et
uallib. Ecce ego inducã super
uos gladiũ. et disperdã excel¬
sa ur̃a et demoliar aras ur̃as.
et ꝯfringam simulachra ur̃a:
et deiciã interfectos ur̃os ante
ydola ur̃a. Et dabo cadauera
filioꝵ isrł ante faciẽ symula¬

Expanded text:
s montibus et collibus rupibus et vallibus ecce ego inducam super vos gladium et disperdam excelsa vestra et demoliar aras vestras et confringentur simulacra vestra et deiciam interfectos vestros ante idola vestra et dabo cadavera filiorum Israhel ante faciem simula
Abbreviated transcription (Latin):
In pcc̃o suo moriet᷑: et ñ erunt
in memoria iusticie eius quas
fecit. sanguinẽ u̾o eius de ma¬
nu tua reqͥram. Si autem tu
annũtiau̾is iusto. ut ñ peccet
iustus. et ille ñ peccau̾it: uiuẽs
uiuet. qͥa annũtiasti erꝰ et tu
aĩam tuã lib̾asti.

Expanded text:
suo morietur; et non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Si autem tu annuntiaveris justo, ut non peccet justus, et ille non peccaverit, vivens vivet, quia annuntiasti ei, et tu animam tuam liberasti.
Abbreviated transcription (Latin):
feritatẽ: quia uirtutẽ suã pre¬
teritarũ penarũ recordatio ro¬
borabat: tormentis expertus
multis. morte tandem assecu-¬
turũ se uitam: tota nichilomi¬
nus intentione desiderans. ut
qui iã erat xp̃i nominis inter
multa tormentoꝵ flagella ꝑ¬
fectus ꝯfessor. fieri mortis
multatione mereret᷑ ⁊ martyr.
unc memorata pari ui¬
sioꝵ ciuitas. ut sedes re¬
gia. et auentu galloꝵ ac gre¬
manoꝵ. et nobilitate polleha
quia erat salubris aere. iocuida
flumine. fecunda t̾ris. arboi¬
b nemorosa. et uineis ub̾rima:
ꝯstipata ppłis. referta ⁊mertiis
ac uariis ⁊meatib: unda flu

Expanded text:
feritatem, quia virtutem suam praeferitatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. unc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeat
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi plures ei ⁊ ꝓbatos
uiros adhibuit: illiq dixit. Si
petro et paulo: ita sit tetũ in oĩ¬
b quocũq te u̾teris. Esto robu¬
stus: tu enĩ maximã ⁊ innume¬
rabilẽ ppłi mltitudinẽ introdu-¬
ces in uerã reꝓmissionis terrã
filioꝵ isrł. Et dans pacẽ om̃ib:
dicantes: appulerunt portui are-¬
latensiũ ciuitaus. Et exinde
quibdam in partes necessarias
ꝓut ei uisũ fuerat destinalis:
idem macharius dyonisius. qͥ
sedis apłice pͥmilegio tradente
sibi beato clemente petri apł̃i
successore. u̾bi diuini semina
gallicis gentib eroganda susce-¬
ꝑat: beatssimi pͥncipis apłoꝵ.
et magistri sui informatꝰ exem¬
tilitatis feruere cognouit erro-¬
rem. illuc intrepidus et calore
fidei armatꝰ accessit: ac lutetiã
octrinaq p̾clarus. mira¬
culis coruscans et uirtu¬
tum signis: que acheniensiũ
magister. paulo docente didice¬
rat. galliis ministrauit: nõ ue¬
ritus incredule gentis expetere

Expanded text:
verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: SicPetro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus,aedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemtilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam octrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere
Abbreviated transcription (Latin):
a semper uirgine maria. cum
ĩe fec̾it mundũ. in locato est di¬
nsorio natus. Quappt̾ ñ uidet᷑
equũ. ut gratis accepto agro p̾¬
parem domũ: in qͣ ei filii adop¬
nonis per nr̃m ministeriũ re-¬
nascant᷑. Sed et de eius precio:
captiuoꝵ est sepultura ꝯpara¬
ta. Propterea rationabile iudi¬
atur ut p̾cio sumã locũ: ubi il¬
liqui in ꝯmercio sanguinis il¬
liuis morte int̾cedente. de captiui¬
te dyaboli et mortis perpetue
laptizati fuerint. redimant᷑
Cõmutationẽ u̾o precii tu pau-
perib largieris: qui te illi de
potentis semper in om̃ib et u¬
biq comitante auxilio. iuxta fa¬
cultatẽ suarũ uiriũ. utq no¬
uus adhuc aduena poterat. in
mino seruientiũ clericorũ ex
more ꝯstituit: ꝓbatasq perso¬
nas honore secũdi ordinis am¬
pliauit: incessanter restituẽs
pplos creatori: quos a deuio cul¬
tu reuocau̾at creature.

Expanded text:
a semper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi dev, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena poterat, in mino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdam lisbiũ uirũ honoratissi¬
diderat. et illi fidelit̾ adherebat.
allocutus est dicens. Uir ill ustis¬
sime. quia iã oꝑante grã ihesu
do in credulitate et ⁊fessione sc̃
sui nominis benedictione bapus¬
matis ⁊secratur. et cotidie fid̃¬
liũ numerus augmentat᷑ uil¬
num batismatis ibi ꝯstruere
nas sacramentoꝵ ministris cele¬
brantib. ppłs deo dignus possit
ifluere: ⁊ carismata diuina ꝑciꝑe.
ui lisbius: gratis .uiii.
ĩquit eum pat̾ beatissime

Expanded text:
quemdam Lisbium, virum honoratissiristum crediderat, et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime, quia jam operante gratia Jesudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, vismum baptismatis ibi construere, nas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset ruere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatissime,
Abbreviated transcription (Latin):
huc tota aĩa mea in me ẽ. Stãs¬
q super eũ occidi eũ: sciebã enĩ
quod uiu̾e ñ poterat post ruinã.
Et tuli dyadema quod erat in ca-¬
put eius. et armillã de brachio
illius: et attuli ad te dñm me¬
pprehendens autẽ dauid
uestimenta sua scidit.
omnesq uiri qui erant cũ eo: ⁊
planxerunt et fleuerunt. ⁊ ieiu¬
nauerunt usq ad uesperã super
saul et super ionathan filium
eius. et super pplm dñi. et super
domũ isrl. quod corruissẽt gla¬
dio. Dixitq dauid ad iuuenem
qui nuntiau̾at ei. Unde es: Qui
respondit. siliꝰ hõis aduene amale¬
chite. ego sũ. Et ait ad eũ dauid.
Quare ñ timuisti mitt̾e manũ

Expanded text:
in me est stansque super eum occidi illum sciebam enim quod vivere non poterat post ruinam et tuli diadema quod erat in capite eius et armillam de brachio illius et adtuli ad te dominum medprehendens autem David vestimenta sua scidit omnesque viri qui erant cum eo et planxerunt et fleverunt et ieiunaverunt usque ad vesperam super Saul et super Ionathan filium eius et super populum Domini et super domum Israhel quod corruissent gladio dixitque David ad iuvenem qui nuntiaverat ei unde es qui respondit filius hominis advenae amalechitae ego sum et ait ad eum David quare non timuisti mittere ma
Abbreviated transcription (Latin):
pariter. Uidentes autẽ uiri isrł
qui erant tnsuallem. ⁊ trans
iordanẽ. quod fugissent uiri
altera uenerũt philistiĩ
ut expoliarent int̾fectos: et inue¬
nerunt saul et tres filios eius ia¬
centes in monte gelboe. Et p̾cide¬
runt caput saul. et expoliauer̃t
eum armis: et miserũt in t̾rã
philistinoꝵ per cirtuitũ. ut ãnũ¬
tiaret᷑ in templo ydoloꝵ et in
ppłis. Et posuerunt arma eius
in templo astaroth: corpus uero
eius suspenderunt ĩ muro bethsã.
Quod cũ audissent habitatores¬
uiri iabes galaad quetũq fecis¬
sent philistiim saul: surrexerũt
om̃s uiri fortissimi. et ãbulaue¬
runt tota nocte. et tulerũt cada¬
uer saul. et cadau̾a filioꝵ eius
de muro bethsan: uenerũtq ia¬
bes et ebusserũt ea ibi: ⁊ tule¬
runt ossa eoꝵ et sepelierunt ĩ
nemore iabes: ⁊ ieiuna uerunt

Expanded text:
pariter videntes autem viri Israhel pariter videntes autem viri Israhel qui erant trans vallem et trans Iordanem quod fugissent viraltera, venerant Philisthim, ut exspoliarent interfectos, et invenerunt Saul et tres filios ejus jacentes in monte Gelboe. Et praeciderunt caput Saul, et exspoliaverunt eum armis: et miserunt in terram Philisthinorum per circuitum ut adnuntiaretur in templo idolorum et in populis et posuerunt arma eius in templo Astharoth corpus vero eius suspenderunt in muro Bethsan quod cum audissent habitatores Iabesgalaad quaecumque fecerant Philisthim Saul surrexerunt omnes viri fortissimi et ambulaverunt tota nocte et tulerunt cadaver Saul et cadavera filiorum eius de muro Bethsan veneruntque Iabes et conbuserunt ea ibi et tulerunt ossa eorum et sepelierunt in nemore Iab
Abbreviated transcription (Latin):
amuhel autẽ mortuus est.
plãxitq eũ om̃is isrł: et
sepelierunt eũ in ramatha urbe
sua. Et saul abstulit magos. et
ariolos de t̾ra: et int̾fecit eos qͥ
gregatiq st̾ philistiim. ⁊ uenert̃
et castra metari st̃ in sunam. Cõ¬
gregauit aut̃ et saul uniu̾sum
isrl̾: et uenit in gelboe. Et uidit
saul castra philistiim. ⁊ timuit:
et expauit cor eius nimis. Con¬
suluit q dñm: et ñ respondit ei
neqz per somnia. neq per sacri¬
prophetas.¬
ixitq saul ad armigerũ
suũ. Euaginã gladium
tuũ et percute me: ne forte ueni¬
ant incircsicisi isti. et int̾ficiant
me illudentes mͥ. Et noluit ar-¬
miger eius: fuerat enĩ nimio
timore perterritꝰ. Arripuit itaq
saul gladiũ: et irruit suꝑ eũ.
Quod cũ iudifset armiger eiꝰ.
nidelicet quod mortuus eẽt saul-
irruit etiã ip̃e suꝑ gladiũ suum.
et mortuus est cum eo. Lc̾o. iii.¬
ortuus ẽ gͦ saul et tres
filii eius. et armiger illiꝰ.
et uniũsi uiri eius in die illa

Expanded text:
amuel mortuus est, planxitque eum omnis Israel, et sepelierunt eum in Ramatha urbe sua. Et Saul abstulit magos, et hariolos de terra, et interfecit eos, qui gregatique sunt Philisthiim, et venerunt, et castrametati sunt in Sunam: congregavit autem et Saul universum Israel, et venit in Gelboe. Et vidit Saul castra Philisthiim, et timuit, et expavit cor ejus nimis, Consuluitque Dominum, et non respondit ei, neque per somnia, neque per sacerprophetas.ixitque Saul ad armigerum suum evagina gladium tuum et percute me ne forte veniant incircumcisi isti et interficiant me inludentes mihi et noluit armiger eius fuerat enim nimio timore perterritus arripuit itaque Saul gladium et inruit super eum quod cum vidisset armiger eius videlicet quod mortuus esset Saul inruit etiam ipse super gladium suum et mortuus est cum eo ortuus est ergo Saul et tres filii eius et armiger illius et universi viri eius in die illa
Abbreviated transcription (Latin):
saul. et super ion achan filiũ
eius: et p̾cepit ut doc̾ent filios
indeoꝵ arcũ. situt scriptũ est in
libro iustoꝵ: et ait. Consid̾a isrł
pro hiis qui mortui st̾: super ex¬
celsa tua uulnerati. Incliti isrł¬
super montes tuos interfecti st̃.
quomͦ ceciderunt fortes: Nolite
annũtiare in geth. neq annũ¬
tietis in competis ascalonis: ne
forte letent᷑ filii philistiim. ne
exultent filii incircũcisoꝵ. Mon¬
tes gelboe nec ros nec pluuie ue¬
niant super uos. neq sint agri
primitiaꝵ: quia ibi abiectus ẽ
clypeus fortiũ clypeus saul: qͣsi
non ẽẽt unctus oleo. a sanguine
int̾fectoꝵ. ab adipe fortiũ. Sa¬
gitta ionathan nũqͣm abiit re-¬
trorsũ: et gladius saul ñ est reu̾¬
sus inanis. Saul et ionathan
amabiles et decori in uita sua:
in morte quoq ñ sunt diuisi.
Aquilis uelociores: leonibz for¬
tiores. Filie iherł̾m super saul¬

Expanded text:
nathan filium ejus et praecepit ut docerent filios Juda arcum, sicut scriptum est in libro Justorum. Et ait: Considera Israel, pro his qui mortui sunt super excelsa tua vulnerati. Inclyti super montes tuos interfecti sunt quomodo ceciderunt fortes nolite adnuntiare in Geth neque adnuntietis in conpetis Ascalonis ne forte laetentur filiae Philisthim ne exultent filiae incircumcisorum montes Gelboe nec ros nec pluviae veniant super vos neque sint agri primitiarum quia ibi abiectus est clypeus fortium clypeus Saul quasi non esset unctus oleo a sanguine interfectorum ab adipe fortium sagitta Ionathan numquam rediit retrorsum et gladius Saul non est reversus inanis Saul et Ionathan amabiles et decori in vita sua in morte quoque non sunt divisi aquilis velociores leonibus fortiores fili
Abbreviated transcription (Latin):
in deliciis: qui p̾bebat ornam̃ta
aurea cultui ur̃o. Quom̃ cecidert̃
fortes in p̾lio: Ionathan in extel¬
sis tuis occisus es. Doleo super
et amabilis super amorẽ mulie¬
rum. Sicut mater unicũ amat
filiũ: ita ego te diligebã. Quom̃

Expanded text:
qui praebebat ornamenta aurea cultui nostro. Quomodo ceciderunt fortes in praelio? Jonathas in excelsis tuis occisus es? Doleo super et amabilis super amorem mulieris. Sicut mater unicum amat filium, ita et ego te diligebam. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq dauid ad ado .ui¬
lescentẽ qui nũtiabat ei.¬
Unde scis quia mortuus est sai
et ionachan filius eius: Ait al¬
lescens qui nuntiabat ei. Casu
ueni in montẽ gelboe: et sail
incũbebat super hastã suã. Pi¬
ro currus et equites appropine¬
bant ei. Et ꝯũsus post terguin
suũ: uidensq me nocauit. Cu
cũ respondissẽ adsũ: dixit mi

Expanded text:
ixitque David ad adulescentem qui nuntiabat unde scis quia mortuus est Saul et Ionathan filius eius ait adulescens qui narrabat ei casu veni in montem Gelboe et Saul incumbebat super hastam suam porro currus et equites adpropinquabant ei et conversus post tergum suum vidensque me vocavit cui cum respondissem a
Abbreviated transcription (Latin):
erũ ubi scĩ uiri uirtꝰ pre
magnitudine sua la tere
non potuit: ꝯfluebant ad eũ¬
plurimi. corporis aĩeq remedia
postulantes. Net u̾o ubi dator
hylaris. et quod daret habũde
aderat: spei sue munere frustͣ¬
bant̾. Cũq mira gesta laudũ
p̃conia sequerent᷑. eiusq nom̃¬

Expanded text:
 ubi sancti viri virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia sequerentur, m
Abbreviated transcription (Latin):
illustratũ ⁊merciis parss
plebs traiectensiũ parit̾ ꝯgregs¬
ta. ep̃m sibi fieri elegit: ⁊ in b¬
co magistri succedere acclams¬
uit. Regalis quoq celsitud
ac palatinoꝵ ꝓcerũ multiude
eius opinione cognita: illi
alio pontifi ali sine mea
imerunt sublimari. At uir
nansuetus om̃i bonitate refer¬
qis. et in humilitatis gradib
ppo fundatꝰ: indignum se
isteriis sacerdotalib mul
denegauit prosecutionib.
Grandis inquit fr̃s mei ho-¬
n ẽ pontificalis: s graue põ¬
ius istius est honoris. Indig¬
qũ me fore pronũtio: suscipe-¬
re quod uultis nequeo: ures
nͥ ñ suppetũt: sc̃ĩtatis oꝑa ñ
presto assunt. Uite innocẽtis
rgulã me tenere nequaqm
cognosco: ideo gubernacłm et¬
desiastice rectitudinis accipere

Expanded text:
illustratum commerciis parcimplebs Trajectensium pariter congregata episcopum fieri elegit, et in loco magistri succedere acclamavit. 9. Regalis quoque celsitudo ac palatinorum procerum multitudo, ejus opinione cognita, illum in solio pontificali sine mora constituerunt sublimari. At vir mansuetus, omni bonitate refertus, et in humilitatis gradibus a Christo fundatus, indignum se mysteriis sacerdotalibus, multis denegavit prosecutionibus. Grandis, inquit, fratres mei, honor est pontificalis; sed grave pondus istius est honoris. Indignum me fore pronuntio; suscipere quod vultis, nequeo; vires mihi non suppetunt; sanctitatis opera non praesto assunt; vitae innocentis regulam me tenere nequaquam cognosco: ideo gubernaculum ecclesiasticae rectitudinis accipere
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ip̃i magis ab angłis tor¬
gna prefecto dicentes. Dñe ad-¬
iuua nos. Nam et nos magis
ab angłis cedim̃. et igne crema¬
mur: ut iã nec loqui net stare
possimus. S anctus u̾o quintin
suo defendebat auxilio. Rictio¬
uarꝰ prefectꝰ dixit. Per deos iu¬
ro quia magus ẽ: et malefie
sua p̾ualent. Tunc iussit eurs
in carcere mancipari dicẽs. Dl¬
cite eũ in obscuriori loco: lb
nec lumen uideat. nec ullus de
ppło xp̃iano ad eũ ingredi pos¬
sit. Sanctus u̾o quintinꝰ psalle¬
bat dicens. Eripe me dñe ab ho-¬
mine malo. a uiro iniquo libe¬
ra me: quia cogitauerũt sup¬
plantare gressus meos.tota die
astituerunt p̾lia. Acuerũt lin
guas suas sieut serpentes: ue-¬
nenũ aspidũ sub labiis eorum.
Et in secura nocte cũ se sopori
dedisset: apparuit ei angelus
media ciuitate: ꝯforta et corro¬
lora omnẽ xpłm. ut credant

Expanded text:
rent ipsi magis ab angelis torunt perfecto dicentes . Domine adiuua nos . nam| nos magis flagellis cedemur . et ignem cremamur .| ut iam nec loqui nec stare possimus. Sanctus uero quin| tinus um defen| debat auxilium. Perfectus dixit per deo iuro quia| magus est et maleficiae suae praeualent . tunc| iussit eum in carcere recide dicens. Ducite eum in obs| curiorem locum . ubi nec lumen uideat . nec ullus de| populo ad eum ingredere possit. Sanctus quintinus| psallebat dicens. Eripe me domine ab homine malo| a uiro iniquo libera me . quia cogitauit subplant\a/re| gressus meus tota die constituit prelia aquit lin| guas suas sicut serpentes uenenum aspidum sub la| biis eius . Et insecuta nocte cum se supore dedisset| Apparuit angelus media ciuetatem . confortare| et conrobora omnem populum ut credant
Abbreviated transcription (Latin):
et omniũ nr̃m creatorẽ. Ricti¬
ouarus dixit. Quintine. recede
ab hac stultitia quã tenes: ⁊
sacrifica diis. S anctus qͥntinꝰ
respondit. Stultus ñ sum: sed
sapientiam quero. Nã illi stul-¬
ti st̃ qui tibi obaudiunt: ⁊ sa¬
tatis fidei et lum̃ iusticie nesci¬
unt: s sunt in tenebris: ⁊ in ig¬
ne perpetuo cremabuntur. uñ¬
Accede nunc: ⁊ sacrifica
diis. Nam si nolueris: ꝑ deos
celũ et t̾ram. mare et om̃ia q̃
in eis sunt: quia ñ ꝑtimesco
penas tuas. Celerius fac quod
go tibi. ꝑ gloriam uirtutis

Expanded text:
et omnium nostrorum creatorem. “R”iciouarus dixit| Quintini . recede ab hanc stulticia . qua teneris et| sacrifica diis. Quintinus respondit Stultus| non sum sed sapienciam quero . nam illi stulti sunt| qui tibi obaudiunt . et satatem fidei et lumen iusticiae non scient . sed| sunt in tenebris et in igne perpetuo cremabuntur| RAccede nunc . et sacrifica diis .| nam si nolueris per deocelum et terram mare et omnia que in eis| sunt quia non pertemisco menas tuas celerius| fac quod go tibi| per gloriam uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
dam sapientẽ dicit. Ducem te
ꝯstituerũt noli extolli: s esto
in illis quasi unus ex illis.
Linc etiam petrus ait. Non
dñantes in clero: s forma fa¬
cti gregi. Et tam̃ ñ nũqͣm gra-¬
nit̾ delinquit᷑: si int̾ peru̾sos
plus eqͣlitas qͣm disciplina cũ¬
stodit᷑. Quia enĩ falsa pietate
superatꝰ ferire hely delinquen¬
tes filios noluit: apud distric¬
tum iudicẽ semetip̃m cũ fili¬
is crudeli damnatione ꝑrus¬
sit. Unde necesse est. ut recto¬
rem subditis: et matrem pie¬
tas. et patrẽ exhibeat discipli¬
na. dtq int̾ hec sollicita circũ¬
spectione prouidendũ est: ne
aut districtio rigida. aut pie

Expanded text:
dam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut district
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc tanquam alterum
dauid Dominus inuenit
secundum cor suum cui
tuto cõmilteret secretissi :¬
mum atq sacratissimum
cordis. sui arcanum : cui
tanquã alteri dauid in=¬
certa et occulta sapientie
suę manifestauit.

Expanded text:
uem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tuto committeret secretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum: cui tanquam 743 alteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Chanance et facies
turpis. usqz quo in hac fide
stas: et quã dui te possum
sustinere: Sacrificabis duis
te adducere ad fidẽ bonã. ut
derelinquas deos et adores
habet in uitam tuã et in
mortẽ. Et ait rex ad cum.
adhuc in stulticia tua stas

Expanded text:
dixit ei. canineae . et| facies turpis . usque quo in hac fide stas et quam diu te| possum sustinere Sacrificas deis  adduci te in fide bona ut de| relinquas deos tuos et adores habit in uitam et in mortem tuam . et dixit rex ad| huc in hac stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat: per quã ad celsitudi-¬
nem uenirent. Ac si aperte di¬
catur. Iam uos locus delectat
celsimdinis: sz prius nia exer-¬
ceat laboris. Per calicẽ gͦ: ꝑtin¬
git᷑ ad maiestatẽ. Si mens ur̃a
appetit quod demulcet: prius
bibite quod dolet. Sic sic per a-¬
marũ poculum ꝯfectionis: per-¬
uenit᷑ ad gaudiũ salutis. iiiͣ.¬
Am ñ dicã uos seruos: qͥa ser¬
uus nescit quid faciat dñs eiꝰ.

Expanded text:
tudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus
Abbreviated transcription (Latin):
la feci uobis. Que st̾ omnia
que audiuit a patre suo. que
nota fieri uoluit seruis suis.
ut eos efficeret amicos suos:
nisi gaudia int̾ne caritatis.
nisi illa festa superne patrie:
que nr̃is coudie mentibz per
aspirationẽ sui amoris impri-¬
mit: Cũ enĩ audita suꝑcelesti¬
a amainus. amata iã nouimꝰ:
quia amor ip̃e noticia est. riii¬
mnia gͦ eis nota fecerat:
quia t̾renis desideriis im-¬
mutati. amoris summi facib
ardebant. Istos u̾o amicos dei
aspexerat ꝓph̃a cũ dicebat: mͥ
autẽ nimis honorificati sunt
amici tui d̃s. Amicꝰ enĩ: quasi
animi custos uocat᷑. Quia gͦ
psalmista perspexit electos dei
a mundi huius amore sepa-¬
ratos. custodire in mandatis
celestib uoluntatẽ dei: miratꝰ
est amicos dei dicens. mͥ autẽ¬
nimis honorificaci st̾ amici tu¬
i d̾s. Et tãqͣm si ab eo protinꝰ
causas tanti honoris nobis ĩ-¬
sinuari quereremus: ilico ad¬
iunxit. Nimis ꝯfortatꝰ est pͥn¬
ciꝑatus eoꝵ.¬

Expanded text:
is. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri voluit servis suis, ut eos perficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autenimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eo
Abbreviated transcription (Latin):
Os amici
mei estis.
O qͣnta est
ditoris nr̃i.
Serui digni
ñ fuimus:
et amici uocamur. Qnͣta est
dignitas hõminũ: ẽẽ ami̾cos
dei. Sed audistis gl̾am dig¬
nitatis: audite et laborem
certaminis. Si feceritis que
ego p̾cipio uobis. Lunici inqͥt¬
mer estis: si ea que p̾cipio faci-¬
us. Ac si aperte dicat. Gaudẽ¬
tis de culmine: pensate quibr
laborib uenitur ad culm en.
erte dum filii zebe iiͭ.¬
dei int̾ueniente matre
ouererent. ut unus a dextris
di. et alius a sinistris sedere de¬
luissent: audierunt. Docestis
bibere calicẽ quẽ ego bibiturꝰ

Expanded text:
os amici mei estis. O quanta est ditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ et ip̃e creatura ẽ. et crea¬
tura ꝯditorẽ suũ patrẽ appella¬
re potest: stultũ fuit. nõ et sui.
et celi. et t̾re dñm: uel patrem
similit̾ appellare.

Expanded text:
Si enim et ipse creatura est, et creatura conditorem sui patrem appellare potest, stultum fuit non et suum et coeli ac terrae Dominum vel Patrem similiter appellare.
Abbreviated transcription (Latin):
nomͦ gͦ potest castitani
testimoniũ perhilert cl¬
ruptus: Aut quomodo pacem
potest p̾dicare: cuiꝰ animus seꝑ
in lite est: Quo pacto etiam il¬
suetudinẽ qualit̾ seruabit ĩcoi¬
stans: Quom᷑ in qͣm possumus
ad mrtyrii głam peruenie.
dicat dñs. nolite possidere auis
Nolite possidere inquit aurum.
hoc aurũ habẽtib dicit. Unde
si habentib aurũ possidere prohi¬
uet: ñ habentiũ cupiditatẽ qua
rena ꝯdemnat: Et li qui proyͥa
retinent amitt̾e iubent᷑: illi qui
aliena diripiunt qͣm grauiter
unt enĩ pleriq fr̃es qͥ cũ
humili loco geniti fu̾int.
et nullas a parentibz diuicias cõ¬
secuti sint. tanta auaricie cupidi¬
tate iactant᷑: ut putent se sine
ciusa natos. nisi aurũ quoquo
mͦ possederint. Existimantes e¬
nim sicut ait ꝓpħ̾a. uitam homi¬
num ꝯpositã ad lucrũ: nõ dubi¬
tant undelibet ex malo acqͥrere:
atqz ita huius modi homines
dũ lugrũ auri q̃runt damnum
saluns inueniunt. L¬

Expanded text:
o ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiam vensuetudinem qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite possidere aurum . Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter unt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
d cuiꝰ arbitriũ totus orbis
ginis arbitrio ꝯditor mundi in¬
fans nutrit᷑: et sub eius defensi¬
one protegunt᷑ regna terrarun
cũ ip̃o p̾ciosa uirgo maria fugit
in egiptum: et qui tocũ mũdi
quasi in statera suspensũ tent
in cruce ꝯfixũ uirgo maridit¬
nens aspexit. Qui p̾sentia ma¬
iestatis et celo nũqmͣ defuit: alẽ¬
dentẽ iterũ in celũ oculis ꝓpriis
⁊ templasse uirgo maria credit.
O beatissima et scissima omniũ
feminarum maria. que felicit
et felicius celos penets: qͥa
sedere ad dexteram patris
ignoras.

Expanded text:
d cujus arbitrium totus orbis ginis uberibus conditor mundi infans nutritur. Et sub cujus defensione proteguntur regna terrarum, cum ipso virgo Maria fugit in Aegyptum. Et qui totum mundum quasi in statera suspensum tenet, in cruce confixum virgo Maria cernens aspexit. Qui praesentia majestatis e coelis nunquam defuit, ascendentem etiam in coelum oculis propriis contemplata esse virgo Maria creditur. O beatissima et sanctissima omnium feminarum Maria! quam feliciter et felicius coelos penetrans, quia sedere ad dexteram Patris non ignoras.
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ quib ante predix̾at. qͣm¬
diu fecistis hec uni de mini-¬
mis istis. m fecistis: se ĩ pau¬
ierẽ professus est fuisse uesti-¬
uim. Et ad ꝯfirmandũ tam
boni oꝑis testimoniũ: in eodẽ
se habitu quẽ pauꝑ acceperat
est dignats ostendere. Quo
uiso uir beatissimꝰ. ñ in głam
est elatus humanã: s bonita¬
tem dei in suo opere cognoscẽs.
um eẽt annoꝵ duodeuigini:
ad baptisma ⁊uolauit. Nec
satim militie renũciauit iti¬
bum sui pretib euictus: cui
ꝯtuberniũ familiare p̾stabat.
Etenim tnͣsacto tribunatꝰ sui
tempore: renuntiaturũ se scło
pollicebatur. Qua martinus

Expanded text:
ui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
unt enĩ pleriq fr̃es. qul
cũ humili loco genin fu¬
erint. et nullas a parentib de¬
uitias ꝯsecã sint. tanta ais¬
putent see causa nato.
Existir ͤs enim sicut ait
sanior altius gemere. qͦd ni¬
chil simile fecissent: cũ utiq
plus habentes. uestire paupe¬
rem sine sua nuditate potuis
setuta cũ se sopori dedis¬
set: iudit xp̃m clamidis sue
qua pauperem texerat parte
nuestitũ. Intueri diligentissi-¬
me dnm: uestẽq quã ded̾at
iubetur agnoscere. Mox ad
angłoꝵ circunstantiũ multi-¬
clara dicentẽ. Martinꝰ adhuc
cathecuminus: hac me ueste¬

Expanded text:
unt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaputent se sine causa natos,existimantes enim, sicut aitsanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent; cum utique plus habentes, vestire pauperem sine sua nuditate potuissent. cuta, cum se sopori dedisset, vidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte vestitum. Intueri diligentissime Dominum, vestemque quam dederat, jubetur agnoscere. Mox ad angelorum circumstantium multiclara voce dicentem: Martinus adhuc catechumenus