comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es procucurhita. Respondisse ionã tristis dixisse dnm̃. nonsi illud doler&. qđ exusta c̾ẽt
cucurbita. quantomagis sibi cure ẽ ẽ oporter& ante plebis salutẽ. Ꝙideo exĩdiũ quod
paratũ totiur hi fuerat̃ remouisse. nec mora nunciatur imperatorẽ iussise ut recederent
Que tunc plebis totius lȩcitia fuit. quitotius populi plausus quȩ grã. Erat aut̃ dies
quose se dñs ꝓnobist̾radidit. quod inȩedesia patientia relaxatur. Certatm hoo ñ¬
tuare milites inruentes in altaria osculi significare pacis insigne. Tunc agnoritquod
ds̃ uermẽ ante lucinũ ꝑcusserat. ut tota ciuitas seruaretur. Hȩx gestasunt ad que utinã
finita se d grauiores motꝰ futuros plena cõmotionis imperialia ũba indicant. Ego tyrannꝰ
appellor. & plus &iam quã turamꝰ. Mamcũ imperatore comite sobsecratent ut ꝓdir&

Expanded text:
es pro cucurbita? Respondisse Jonam: Tristis. Dixisse Dominum, si illud doleret quod exusta esset es pro cucurbita? Respondisse Jonam: Tristis. Dixisse Dominum, si illud doleret quod exusta esset cucurbita, quanto magis sibi curae esse oportere tantae plebis salutem! Et ideo excidium, quod paratum toti urbi fuerat, removisse. 26. Nec mora, nuntiatur imperatorem jussisse, ut recederentQuae tunc plebis totius laetitia fuit! qui totius populi plausus! quae gratiae! Erat autem dies quo sese Dominus pro nobis tradidit, quo in Ecclesia poenitentia relaxatur. Certatim hoc nuntiare milites, irruentes in altaria, osculis significare pacis insigne. Tunc agnovi quod Deus vermem antelucanum percusserat, ut tota civitas servaretur. 27. Haec gesta sunt, atque utinam jam finita! sed graviores motus futuros plena commotionis imperialia verba indicant. Ego tyrannus appellor, et plus etiam quam tyrannus. Nam cum imperatorem comites obsecrarent uti prodiret
Abbreviated transcription (Latin):
luntati est mihi. Nonego me uallabo circũ fusione populoꝵ. nec altaria tencbonutã.
obst̾trans scaꝓ altarib gratius in molabor. Norrebam quippe animo cũ armatos aabasi licã ecłȩ
oceupandã. missos cognoscerem nedũ basilicã undicant aliquas trages fier&e. quẽ ꝑniciẽ
tatius uergeroꝵ ciuitatis. Orabam netante urbis uel totius italice busto suꝑuiuerẽ de¬
testabar inuidiã fundendi cruoris. offerebã uigulũ meũ: aderant gothi tribuni adorirbar
esdicens. Propterea uos possessio romana suscepit. ut ꝑturbationis publicȩ uos prebeatis
minstros. quo transibitis. si hȩc deleta suerint exigrbatur ame ut cõpescerẽ populũ. refe¬
dictis illi abierunt. Ego inbasilica ueteri totũ exegi diẽ indedomũ cubitũ me recepi
contristatus quoquesit quod arrinissee cueurbita. Dm̃ quoq dexisse ad prophetã. Sitristis

Expanded text:
luptati est mihi. Non ego vallabor circumfusione populorum, nec altaria tenebo vitam luptati est mihi. Non ego vallabor circumfusione populorum, nec altaria tenebo vitam obsecrans, sed pro altaribus gratius immolabor. 9. Horrebam quippe animo, cum armatos ad basilicam Ecclesiae occupandam missos cognoscerem; ne dum basilicam vindicant, aliqua strages fieret, quae in perniciem totius vergeret civitatis. Orabam ne tantae urbis vel totius Italiae busto superviverem. Detestabar invidiam fundendi cruoris, offerebam jugulum meum. 855 Aderant Gothi tribuni, adoriebar eos, dicens: Propterea vos possessio Romana suscepit, ut perturbationis publicae vos praebeatis ministros? Quo transibitis, si haec deleta fuerint? 10. Exigebatur a me, ut compescerem populum. Refedictis, illi abierunt: ego in basilica veteri totum exegi diem. Inde domum cubitum me recepi, contristatus quoque sit, quod aruisset cucurbita. Deum quoque dixisse ad prophetam: Si tristis
Abbreviated transcription (Latin):
seruarent sideserant pleni. carceres negotiatorib palatina omĩa officia hocẽ memoriales
agentes inrebus apparitores diũsorũ amitũ temperare a processu iubentur specie que
seditioni int̾ ẽe̾ ꝓibelunt᷑ honoratis multaminabatur granissima. nisiba silicã traderent.
feruebat ꝑsecutio acsi aperuissent portã proruptu. In omẽ facinꝰ uidebantur. Courmor
ipse a comitib & tribunis. ut baslicȩ fiera matura traditio. dicentib imperatorẽ uirȩ suo
uti. eo quod inpotestate eiꝰ essent omia. Respondisi ame petera quod meũ c̾ẽt. id ẽ fundũ
meũ argentũ meũ ius huiꝰmodi meũ me non refrarigaturũ quãquã om̃ã quȩ meast̃.
essent pauperũ. Uerũ ea quȩ diina imperatoriȩ potestatinonẽ ẽ subrecta. si patri¬
moniũ petitur inuadie. si corpꝰ occurram uultis inuincla rapere. uultis in mortẽ uo¬

Expanded text:
servarent fidem. Erant pleni carceres negotiatoribus. 7. Palatina omnia officia, hoc est, memoriales, servarent fidem. Erant pleni carceres negotiatoribus. 7. Palatina omnia officia, hoc est, memoriales, agentes in rebus, apparitores diversorum comitum temperare a processu jubentur, specie qua seditioni interesse prohibebantur: honoratis multa minabantur gravissima, nisi basilicam traderent. Fervebat persecutio: ac si aperuissent portam, prorupturi in omne facinus videbantur. 8. Convenior ipse a comitibus et tribunis, ut basilicae fieret matura traditio, dicentibus imperatorem jure suo uti, eo quod in potestate ejus essent omnia. Respondi, si a me peteret, quod meum esset, id est, fundum meum, argentum meum, quidvis hujusmodi meum, me non refragaturum; quamquam omnia quae mei sunt, essent pauperum: verum ea quae sunt divina, imperatoriae potestati non esse subjecta. Si patrimonium petitur, invadite: si corpus, occurram. Vultis in vincula rapere? vultis in mortem? vo
Abbreviated transcription (Latin):
nos misissent & uela suspenderent populi pastem eoꝑgerem. Egotamenmansi
inminere missam facere cȩpidũ offerro raptũ cognoui apostolo castulũ quendĩ
quẽ presbrteroꝵ dicennt arriani. Hunc aut̃ inplatea offenderant transeuntes a marissinȩ¬
i flere & orare inipia oblationẽ dõ coepi ut suburnnde. nec cuiꝰ sanguis incausa edesiȩ fiera
cerce ut mis sanguis ꝑsalute ñ solũ populi sed anam ꝓ ipsis impiis effunderetur. Quid multa
missis presbyteris &dia conib eripiii imuriȩ uirũ condẽnationes ilico grauissimȩ deter¬
nunt᷑. primo in corpus om̃e mercatoꝵ : itaq scĩs dieb ebdomadis ultimȩ quib solebant
debitdꝵ laxari uincula. stridunt catenȩ. inponunt᷑ collo innocentiũ. exigunt᷑ . cc. pondo
auri infratotũ triduũ. respondent iliut setantũ aut duplũ sepeterent᷑ daturos. dũ modo

Expanded text:
nos misissent, et vela suspenderent, populi partem eo pergere. Ego tamen mansi nos misissent, et vela suspenderent, populi partem eo pergere. Ego tamen mansi in munere, missam facere coepi. 5. Dum offero, raptum cognovi a populo Castulum quemdam, quem presbyterum dicerent Ariani. Hunc autem in platea offenderant transeuntes. Amarissime flere, et orare in ipsa oblatione Deum coepi, ut subveniret, ne cujus sanguis in causa Ecclesiae fieret: certe ut meus sanguis pro salute non solum populi, sed etiam pro ipsis impiis effunderetur. Quid multa? Missis presbyteris et diaconibus, eripui injuriae virum. 6. Condemnationes illico gravissimae decernuntur: primo in corpus omne mercatorum. Itaque sanctis diebus hebdomadis ultimae, quibus solebant debitorum laxari vincula, stridunt catenae, imponuntur collo innocentium, 854 exiguntur ducenta pondo auri infra totum triduum. Respondent aliud se tantum aut duplum, si peterentur, daturos, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
o omubr eoili fardi silcetes due presde c odesia accipe quid agatur postridie qua
accenit litteras tuas quib significaueras. quod exagitarent somnia tua moles inquies¬
tudinũ grauiũ coepit moueri neiam porcinã hoc ẽ extra murana basilici patebat seu
basilica noua hocẽ intramurana que maior ẽ cõuenert̃ me primo uiri comites aenisto¬
nam ut & basilicã traderẽ & procurarẽ nequidpopulus turbarũ moutra. Nes¬
pondi quod errator donis templũ dĩ tradi a sacerdote nom posse. ad clamatuĩ ẽ seene¬
indit inepelesia obim prescetus conuenit. cepit suadere uelut porcian ab aslica
cederemꝰ. populus itdam auit: i tanunc discessũ ẽ ut intimaturũ se imperatori
dicer&. Sequentidit erat aut̃ dominica post lectiones adque tractatũ de misis¬
cathecuminis sombolum aliquibus competentibus in baptisterus tradebam baslicã
illic nuntiatũ est mihi comperto quod ad porcinam basilicam depalatio deta

Expanded text:
 epistolis fere sollicite quaeris de aecclesia, accipe quid agatur. Posttridie quam accepi litteras tuas, quibus significaveras, quod exagitarent somnia tua, moles inquietudinum gravium cepit moveri. Nec iam Porciana hoc est extramurana basilica petebatur, sed basilica nova hoc est intramurana, quae maior est. Convenerunt me primo viri comites consistoriani et ut basilicam traderem et procurarem, ne quid populus turbarum moveret. Respondi, quod erat ordinis, templum Dei tradi a sacerdote non posse. Adclamatum est sequenti die in aecclesia, etiam prefectus eo venit, cepit suadere, velim Porciana basilica cederemus. Populus reclamavit. Ita tunc discessum est, ut intimaturum se imperatori diceret sequenti die. Et cathechumenis, symbolum aliquibus competentibus in baptisteriis tradebam basilicae. Illic nuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
terius nobilis artis peritũ. optat offerre certamini. Cur inmaiorib reb repudi¬
atis uel inminorib uelle consuestis. Nonmetuit arma non barbarus qui mortẽ
ñtim&. qui nulla carnis uoluntate retinetur. Certe sidñs huic noscertamini
deputauit. frustra ꝑuigilis tot noctib & diebus custodias exibitis implebitur¬

Expanded text:
terius nobilis artis peritum, optat offerre certamini. Cur in majoribus rebus repuditerius nobilis artis peritum, optat offerre certamini. Cur in majoribus rebus repudiatis, quod vel in minoribus velle consuestis? Non metuit arma, non barbaros, qui mortem non timet, qui nulla carnis voluptate retinetur. 7. Certe si Dominus huic nos certamini deputavit, frustra pervigiles tot noctibus et diebus custodias exhibuistis et
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendũ non tradendũ acceperĩ. Deinde consulere. me &iam impera¬
toris. saluti qui anec mihi expeter& tradere nec ille accipere. Accipiant em̃ uocẽ
liberis sacerdotis. siuult sibi esse consultũ. recedat axp̃i in iuria hȩc plena humi¬
litatis sunt : & ut arbitror plena affectus eiusquẽ impperatori deb& sacerdos. sed
quia lucta nobis est nonsolũ ad uer¬
sus carnẽ & sanguinẽ. sed & iam quod gra¬
uius ẽ aduersus spiritalia nequitiȩ :
que sunt incęlẽstib Temptator ille dia¬
bolus ꝑministeos suos certamen
augetur. uulnerib: corporis mei experi¬
endũ arbitratur. Scio fr̃s uubera
hȩc quȩ proxpo excepimꝰ nonesse uul¬
nera quibus uita non amittitur sed propagatur. Sinite quȩso esse certamen . spec¬
tatores uos esse dec&. Considerate quasiquidẽ hab& ciuitas. uel athloeam uelal¬

Expanded text:
custodiendum, non tradendum acceperim. Deinde consulere me etiam imperacustodiendum, non tradendum acceperim. Deinde consulere me etiam imperatoris saluti; quia nec mihi expediret tradere, nec illi accipere; accipiat enim vocem liberi sacerdotis, si vult sibi esse consultum, recedat a Christi injuria. 6. Haec plena humilitatis sunt, et, ut arbitror, plena affectus ejus quem imperatori debet sacerdos. Sed quia lucta nobis est non solum adversus carnem et sanguinem; sed etiam, quod gravius est, adversus spiritalia nequitiae, quae sunt in coelestibus , tentator ille diabolus per ministros suos certamen auget, vulneribus corporis mei experiendum arbitratur. Scio, fratres, vulnera haec, quae pro Christo excipimus, non esse vulnera, quibus vita non amittitur, sed propagatur. Sinite, quaeso, esse certamen: spectatores vos esse decet. Considerate quia si quidem habet civitas vel athletam, vel al
Abbreviated transcription (Latin):
oboriatur saluti. Ego enĩ iam didici non timere sed uobis timere plus cȩprꝰ
Sinite queso urm̃ sacerdotem congredi habemꝰ aduersarius qui lacessit. Aduer¬
sarius enĩ nr̃ diabolus sicut leo rugiens circuit querens quẽ deuor&. Ut apłs
dicit accepit sine dubio. accepit non fallimur sed ad mouemur tẽptandi huiꝰ modi
potestatem ne forte corporis mei uulneribus possim a fidei intencione reuocari
Legitis & uos quia multis his tẽptauit scm̃ iob diabolus. ad postremũ potestatẽ
huiꝰ modi petiit & accepit ut tẽptar& corpꝰ eius. Ađ ꝑfudit cũ ulceribus cũ ẽẽt¬
ꝓpositũ ut eccłe uas iã traderemꝰ hoc responsi reddidi. Me side mt̃is aliquid
posceretur aut fundus aut domꝰ aut aurũ aut argentũ id quod mei uiris eẽt
libenter offerre templo dĩ nichil posse sed decerpere nec tradere illud qđ

Expanded text:
oboriatur saluti. Ego enim jam didici non timere: sed vobis timere plus coepi. oboriatur saluti. Ego enim jam didici non timere: sed vobis timere plus coepi. Sinite, quaeso, vestrum sacerdotem congredi: habemus adversarium qui lacessit; adversarius enim noster diabolus, sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, ut apostolus dixit . Accepit sine dubio, accepit non fallimur, sed admonemur tentandi hujusmodi potestatem; ne forte corporis mei vulneribus possim a fidei intentione revocari. Legistis et vos quia multis his tentavit sanctum Job diabolus: ad postremum potestatem hujusmodi petiit, et accepit, ut tentaret corpus ejus, quod perfudit ulceribus. positum ut Ecclesiae vasa jam traderemus, hoc responsi reddidi: me, si de meis aliquid posceretur, aut fundus, aut domus, aut aurum, aut argentum, id quod mei juris esset, libenter offerre: templo Dei nihil posse decerpere, nec tradere illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nequis grauioris poene metu factũ int̾p̃tetur. Scitis & uos ipsi qđ imperatoeil
soleam deferre noncedere subplitus. melibent̃ offerre nec metuerẽ qur parant᷑.
Utinã essem securus qđ ȩxcłesiam hereticis minime traderetur ad palatiũ im¬
peratori. Sirẽ libent̃ si hoc congruero sacerdotis offitio. ut inpalatio magis
certamenrẽ quã in ȩcclesia. sed in consistorio non reus soleat. xp̃s eẽ sed uidex causã
fidei in ȩcdesia agendam quis abnuat: Siquis confidit huc ueniat. inclinatũ im¬
uel imperatoris udiciũ . quod lata lege pate fecit. quo inpugnat fidẽ uel sperata
ambientẽ quorũdã studia non requirat. non cõmitto ut quisquã uendat iniu¬
riam xxp̃i. Circũ fusi similes armorũ crepitꝰ quib uallata est ȩccła fidẽ non
terrent meã sed mentẽ exagitant: nedũ me tenetis ꝑniciosũ aliquid ur̃ę

Expanded text:
ne quis gravioris poenae metu factum interpretetur. Scitis et vos ipsi quod imperatoribus ne quis gravioris poenae metu factum interpretetur. Scitis et vos ipsi quod imperatoribus soleam deferre, non cedere: suppliciis me libenter offerre, nec metuere quae parantur. 3. Utinam essem securus quod Ecclesia haereticis minime traderetur? Ad palatium imperatoris irem libenter, si hoc congrueret sacerdotis officio; ut in palatio magis certarem, quam in Eccfidei agendam in ecclesia quis abnuat? Si quis confidit, huc vel imperatoris judicium, quod lata lege patefecit, quod impugnat fidem: vel sperata ambientium quorumdam studia non requirat. Non committo, ut quisquam vendat injuriam Christi. 4. Circumfusi milites, armorum crepitus, quibus vallata est Ecclesia, fidem non terrent meam: sed mentem exagitant, ne dum me tenetis, perniciosum aliquid vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
IDE O uos pret̾̃ solitũ sobito esse turbatos. adque ad seruantes mei. Miror qđ hoc
conuenitũ. ut qđ uellẽ abirẽ hinc: & siqui uellent sequendi potestatẽ haberent
Metiustis ergo ne excłesiam desererẽ. &dũ saluti meȩ timro uos relinquerẽ.
Sedquid &̧ipse mandauerim potuistis aduertere desȩrendȩ ȩcdȩ mihi uolun¬
tatẽ subt̾e̾ non posse. qui a plus dnm̃ mundi quas sȩculi huius imperatorẽ timei
Sane sime uis aliqua ab ducero ab ȩcclesia canẽ mieã. exturbari posse non mentẽ
paratũ me essẽ : ut si ille facert quod sol& esse eregiȩ potestatis ego subirẽ qđ sac̃¬
dotis ẽẽ consueuit. Quid ergoturbamini uolens nũquã uos deseram coactus rt¬
pugnare non noui. dolere potero. Potero flere. potero gemere. aduersus arma mi¬
lites gothos quoque lacrimȩ meȩ arma sunt. Talia ẽnĩ monim̃ta sunt : sacereoits
alit̃ nec debeo nec possũ resistere. fugire autẽ & relinquere eccdesiam non solro.

Expanded text:
ideo vos praeter solitum subito esse turbatos, atque asservantes mei. Miror 864 quconventum; ut quo vellem, abirem hinc: et si qui vellent, sequendi potestatem haberent. Metuistis ergo ne Ecclesiam desererem, et dum saluti meae timeo, vos relinquerem? Sed quid et ipse mandaverim, potuistis advertere: deserendae Ecclesiae mihi voluntatem subesse non posse; quia plus Dominum mundi, quam saeculi hujus imperatorem timerem: sane si me vis aliqua abduceret ab Ecclesia, carnem meam exturbari posse, non mentem: paratum me esse, ut si ille faceret, quod solet esse regiae potestatis; ego subirem, quod sacerdotis esse consuevit. 2. Quid ergo turbamini? Volens numquam vos deseram, coactus repugnare non novi. Dolere potero, potero flere, potero gemere: adversus arma, milites, Gothos quoque lacrymae meae arma sunt; talia enim munimenta sunt sacerdotis. Aliter nec debeo, nec possum resistere: fugere autem et relinquere Ecclesiam non soleo;
Abbreviated transcription (Latin):
Baptismũ decȩlo ẽ an ex hominibus. Ꝙñ potuert̃ respondere ei uidei sibaptismũ
iohannis ñ soluert̃ uidȩi. auxentius soluit baptismũ xp̃i : Nlonistud ex homi¬
nib ẽ baptismũ sed decȩlo quod detulit nobis consilu magni angłs. ut uisti¬
ficemꝰ dõ. Cur igitur rebaptiz andos auxentius fideles populos putaba f¬
baptizatos innomine trinitatis. cũ apostolus dicat. Una fides. una baptisma.

Expanded text:
annis de coelo est, an ex hominibus ? Et non potuerunt respondere ei Judaei. Si baptismum Joannis non solverunt Judaei, Auxentius solvit baptismum Christi? Non enim istud ex hominibus est baptismum, sed de coelo, quod detulit nobis consilii magni Angelus , ut justificemur Deo. Cur igitur rebaptizandos Auxentius fideles populos putat, baptizatos in nomine Trinitatis; cum Apostolus dicat: Una fides, unum baptisma :
Abbreviated transcription (Latin):
clat̾o nonerubesco: Nonenim quem admo¬
dum laudatur abstudiosis theatricarum
Nugarum. uel auriga. uel uenator. uel
quilib& histrio & alaudatoribus suis in¬
uitantur Alii laudatores exhortantur
ut pariter clament. & cum omnes clama¬
uerint: plerumq illo uicto erubescunt :
nonita est dẽ noster: Laudetur uolun¬
tate: ametur caritate: grat uitum sit quod
amatur. & quod laudatur: Quid est gra¬
tuitum: ipse propt̃ se : non propt̃ aliud :
Si enim laudas dm̃ ut d& tibi aliquid ali¬
ud. iam nongratis amas dm̃: Erubesce.
si te uxor tua propt̃ diuitias amar& :
& forte te paupertas acceder& : deadul¬
terio cogitar&: Cum ergo te a coniuge

Expanded text:
ato non erubesco. Non enim quemadmodum laudatur ab studiosis theatricarum nugarum vel auriga, vel venator, vel quilibet histrio, et a laudatoribus suis invitantur alii laudatores, exhortantur ut pariter clament; et cum omnes clamaverint, plerumque illo victo omnes erubescunt: non ita est Deus noster; laudetur voluntate, ametur charitate; gratuitum samatur et quod laudatur. Quid est gratuitum? ipse propter se, non propter aliud. Si enim laudas Deum, quod tibi det aliquid, jam non gratis amas Deum. Erubesce, si te uxor tua propter diet forte si tibi paupertas accideret de adulterio cogitaret. Cum ergo te a coniuge
Abbreviated transcription (Latin):
quod dixi: sustinui quisimul contrista¬
retur & non fuit : & consolantes
& non inueni: hoc est non fuit: Quod
enim superiore uersu dixit : sustinui
quisimul contristaretur. hoc sequenti
uersu & consolantem: Quod autem

Expanded text:
quod dixi: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni; hoc est, non fuit. Quod enim superiore versu dixit, Sustinui qui simul contristaretur; hoc sequenti versu, et consolantes. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
altera subiecta: sed superior repetita
sententia est: quam sententiam
si retractemus: qu estionon¬
nulla poterit obo riri: Numquid
enim discipuli eius non sunt contris¬
tati quando ductus est ad passionem:
quando ligno suspensus: quando
mortuus usq: ad eo cortristati ut illa
mairia magdalena quae prieum uidit¬
gaudens: lugentibus nunttaret quid
LO

Expanded text:
altera subjecta, sed superior repetita sententia est. Quam sententiam si retractemus, quaestio nonnulla poterit oboriri. Numquid enim discipuli ejus non sunt contristati, quando ductus est ad passionem, quando ligno suspensus, quando mortuus? Usque adeo contristati, ut illa Maria Magdalene, quae primo eum viditgaudens lugentibus nuntiaret quid lo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum beneui uert ÷ siaendetim labetis
num quã maleiuxis sens. sia uobis hiberetis¬
nunquam bene uixissetis psallit eaũt
nomineius : date gloriam laudieius:
Totam intentionem nostram in laudem
dimiuit: nihil nobis relinquit unde lau¬
demir gloriemur inde magis & guidea¬
mus illi inhaereamus. in illolaudemur.
audistis cum legeretur a postolus. uidere
uocationem uestram fratres : quia non
mulii sapientes secundum carnem. non

Expanded text:
ipsum bene vivere? Si aeternum haberetis, ipsum bene vivere? Si aeternum haberetis, nunquam male vixissetis; si a vobis haberetisn bene vixissetis: Psallite autem nomini ejus. 4. Date gloriam laudi ejus. Totam intentionem nostram in laudem Dei mittit; nihil nobis relinquit unde laudemur. Gloriemur inde magis, et gaudeamus; illi inhaereamus, in illo laudemur. Audistis cum legeretur Apostolus: Videte vocationem vestram, fratres; quia non multi sapientes secundum carnem, no
Abbreviated transcription (Latin):
antur hominibus operamea. Attende
alio loco. luceant opera uestra cormn
hominibus ut uideant bona facta uestra
uos glorificandos facitis operabona
Respondetur quod ipsedixit dequibdĩ
talibus Amendico uobis perceperum
mercedem suam &iterum ⁊ Alioquin.
mercedem non habebitis apud patrenim̃
qui in caelis est ergo inquies debeo abson¬
dere operamea: ne faciam coramhominb
non: sed quida it o luceant operauestu
coram hominibus. Ancepsergo remamo
hacmibidicis cauete facerȩ iustitiamurin
corã hominibus. hac mihidicis. luceamtop
seruire duobus dominis diuersa iubentibus:
quam nec uni diuersuubenti.: namandñs¬
non diuersa iubeo. finem attende. infinẽ
canta. quo fine facias uide ⁊ sudeo facis:
ut tuglorificeris. hoc prohibui Si autem
ideo ut ds̃ glorificetur. hociussi psallits
Uos psallite. ille laudetur ÷ uos beneiuiu¬
te: ille glorificetur unde enim habets

Expanded text:
antur ab hominibus opera mea? Attendite antur ab hominibus opera mea? Attendite it: Luceant opera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra vos glorificandos facitis opera bona, respondetur quod ipse dixit de quibusdam talibus: Amen dico vobis; perceperunt mercedem suam. Et iterum: Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est . Ergo, inquies, debeo abscondere opera mea, ne faciam coram hominibus? Non. Sed quid ait? Luceant opera vestra coram hominibus. Anceps ergo remanebo: hac mihi dicis, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus; hac mihi dicis, Luceant opservire duobus dominis diversa jubentibus, quam nec uni diversa jubenti. Non, ait Dominus, diversa jubeo. Finem attende, in finem canta; quo fine facias, vide. Si ideo facis ut tu glorificeris, hoc prohibui; si autem ideo ut Deus glorificetur, hoc jussi. Psallite i vestri. Vos psallite; ille laudetur: vos bene vivite; ille glorificetur. Unde enim habetis
Abbreviated transcription (Latin):
sinon potestis uerborum Non enĩ uerbis
iubilatur: sed solus guidentium sonitus
redditur quasi parturiemis : & parturi¬
entis cordis. in uoce laetitiae. reiconcep
tae. quae uerbis explicari non possit.
Iubilatedõ omnisterra Nemoiubilet
in parte. nemo inquam iubi let in parte
omnis terra iubilet: catholica iubilet.
catholicatotum tenet: quicumque
partem tenet : & atoto prȩcius est
ullulare uult. non iubilare.
IUBI LATE DÕ OMNIS TERRA
psallite autem nominieius: Quid dixit
psallentibus uobis. benedicatur nomei.
Quid sit autem psallere. heridixi: & credo
meminisse caritatem uestram psalleres
organum &iam assumere: quod psalio¬
rium dicitur : & pulsu atq. opere minui
uocibus concordare Siergo iubilatisa
ds̃ audiat. psallite &iam quod homins¬
& uideant & audiant. sed non nominius¬
Cauete enim facere iustitiam uramcoñ
hominibus : ut uid eamini ab eis. & prom̃
cuius nomen inquies psallam ut non iudt¬

Expanded text:
si non potestis verborum. Non enim verbum si non potestis verborum. Non enim verbum jubilatur, sed solus gaudentium sonitus redditur, quasi parturientis et parientis cordis. Jubilate, tae, quae verbis explicari non possit. Jubilate Deo, omnis terra: nemo jubilet in parte. Nemo, inquam, jubilet in parte: omnis terra jubilet, Catholica jubilet. Catholica totum tenet: quicumque partem tenet, et a toto praecisus est, ululare vult, non jubilare. Jubilate Deo, omnis terraPsallite autem nomini ejus. Quid dixit? Psallentibus vobis benedicatur nomen ejus. Quid sit autem psallere, heri dixi, et credo meminisse Charitatem Vestram. Psallere, est organum etiam assumere, quod psalterium dicitur, et pulsu atque opere manuum vocibus concordare. Si ergo jubilatis, quod Deus audiat, psallite etiam quod homines videant, et audiant: sed non nominiCavete enim facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Et propter cujus nomen, inquies, psallam, ut non vide
Abbreviated transcription (Latin):
psalmusiste est ad uersum prae sumptionem
& superbiam iudicorum. profide gentiũ
adeandem spem resurrectionis uocatarum:
Quodam modo fratres mei : animã psalmi
audistis in hoc quod dixi. in hoc quod pro¬
pusui tota uestra suspendatur intentio:
hincuos nulla cogititio auertat contra
praesumptionem diciur iudaeorum qui
deiustificationibus legis sperabant sibi
resurrectionem : & crucifixerunt xp̃m
qui primus resurrexit. non membra resur¬
rectura solos udaeos habiturs. sed omnes
qui ineum credidissent idestom nesgen¬
tes : Inde coepit. Iubila tedõ qui omnis
terra. Xonergo sola iudaea uidete fr̃s
quemad modum commendetur uniuersi¬
tas ecclesiae toto orbe diffusie. & non
solum dolete iudieos quigratiam istim
gentib: inuidebant. sed plus hereucos
plangite : Sienim dolendi sunt qui colletq
non sunt. quanto amplius quicollecti diui¬
sisunt. Iubilatedõ omnisterra quidest
iubilate : inuocemerumpite gaudiorũ:

Expanded text:
psalmus iste est adversus praesumptionem psalmus iste est adversus praesumptionem et superbiam Judaeorum, pro fide Gentium ad eamdem spem resurrectionis vocatarum. 2. Quodammodo, fratres mei, animum Psalmi audistis. In hoc quod dixi, in hoc quod proposui, tota vestra suspendatur intentio; hinc vos nulla cogitatio avertat: contra praesumptionem dicitur Judaeorum, qui de justificationibus Legis sperabant sibi resurrectionem, et crucifixerunt Christum qui primus resurrexit, non membra resurrectura solos Judaeos habiturus, sed omnes qui in eum credidissent, id est omnes gentes. Inde coepit: Jubilate Deo. Qui? Omnis terra. Non ergo sola Judaea. Videte, fratres, quemadmodum commendetur universitas Ecclesiae toto orbe diffusae; et non solum dolete Judaeos qui gratiam istam Gentibus invidebant, sed plus haereticos plangite. Si enim dolendi sunt qui collecti non sunt, quanto amplius qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis terra. Quid est, Jubilate? In voce erumpite gaudiorum
Abbreviated transcription (Latin):
manam carnis corruptionem. aitillis.
erratis nescientes scripturas. neq uirtutẽ
dĩ. In resur recuone enim neq nubient
neque uxores ducient: neque enim incipi¬
entmori sederunt aequales angelis di
demonstrauit quod ibisit necessaria succes¬
sio ubidoletur decessio: Ibi quia decesso¬
res nonerunt nec successores quaeruntur
Adhocenim subiecit: non enim incipient
mori: uerum iamen . quia iuda ei tene¬
bant & si carnaliter spemresurrectionis
futurae : gauisi sunt responsum esse sadu¬
caeis cum quibus illis erat dehacanci piti
& obscura questione certamen tenebanł
ergo iudaei spem resurrec uonis mortu¬
orum & solise adbeatam uitam resur¬
recturos putabant propter opus legis.
propter iustificationes scripiurarum
quas habebant soli iudaei . & gentes
non habebant crucifixus est xp̃s: caeci¬
tas ex parte israhel facta est : in pleni¬
tudo gentium intraret: hocapostolo
dicente & coepit &iam gentibus pro¬
mitti resurrectio mortuorum

Expanded text:
manam carnis corruptionem, ait illis: manam carnis corruptionem, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent: neque enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei . Demonstravit quod ibi sit necessaria successio, ubi doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec successores quaerentur. Ad hoc enim subjecit: Non enim incipient mori. Verumtamen quia Judaei tenebant, etsi carnaliter, spem resurrectionis futurae, gavisi sunt responsum esse Sadducaeis, cum quibus illis erat de hac ancipiti et obscura quaestione certamen. Tenebant ergo Judaei spem resurrectionis mortuorum; et solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant propter opus Legis, et propter justificationes Scripturarum, quas habebant soli Judaei, et Gentes non habebant. Crucifixus est Christus; caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus promitti resurrectio mortuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
prepterea sadducatis quinegant futuram
resurrecuonem: iuda ei respondere non
poterant proponentibus questionem quã
dño proposuerumt idem saducaei: hincenĩ
intellegimus eos hanc questionem soluere
non poruisse : quia dño soluente mirati suũ
proponebant ergo saducaei questionem de
quadam muliere quae habuit septe miuro s.
non simul: sed succedentes sibi: erat enim
hoc legis ad populum propagandum: ut
qui forte sine liberis de fungereiur. frater
eius si haberet acciperet uxoremeius:
adresuscitandum semen fratrisuo.
Proposita ergo illa muliere quae habuit
septem uiros omnes moriuos sine liberis &
adhoc officium implendum ducentis fra¬
tris uxorem. dixerunt quaerentes in re¬
surrecuonem cuius eorum erit uxor.
Procul dubio iudaei non fauigarentur non
deficerent in ista questione. sinontalia
sibi inresurrectione sperarent. qualia
agebant in hacuita: dñs autem aequali¬
tatem angelorum promittens. non hu.¬

Expanded text:
Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram resurrectionem, Judaei respondere non poterant proponentibus quaestionem, quam Domino proposuerunt iidem Sadducaei. Hinc enim intelligimus eos hanc quaestionem solvere non potuisse, quia Domino solvente mirati sunt. Proponebant ergo Sadducaei quaestionem de quadam muliere, quae habuit septem viros; non simul, sed succedentes sibi. Erat enim hoc legis ad populum propagandum, ut qui forte sine liberis defungeretur, frater ejus, si haberet, acciperet uxorem ejus, ad suscitandum semen fratri suo . Proposita ergo illa muliere, quae habuit septem viros omnes mortuos sine liberis, et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem, dixerunt quaerentes: In resurrectione cujus eorum erit uxor? Procul dubio Judaei non fatigarentur, non deficerent in ista quaestione, si non talia sibi in resurrectione sperarent, qualia agebant in hac vita. Dominus autem aequalitatem Angelorum promittens, non hu
Abbreviated transcription (Latin):
ASCRIBITUR INTITULO
psalmus iste. infinem canucũ psalmi
rosurectionis In finem cum audius
iuellegite dicente a postolo: finisenim
lnis xp̃s. adiustitiam omni credenti.
Quomodo ergo hiccantetio resurreuo
uois resurrectio: quantum ipsea peri
fe &donare dignatur audieus. resurrec¬
uonem enim xp̃i ani nouimus incapite
nostro iam factam & in membris fuiurã
haccest spes nostra : ad hoccredimus ad hoc
durmus & perseueramus inianta malig¬
niiate huius saeculi. consolantenos spẽ
intequam spes fiatres. Resenimerit
cum &nos resurrexerimus & in caelestiũ
babitum commutati. aequales angelis
facti fuerimus Quis hoc sperare auder&
nisi ueritas promitteret  hanc autem spẽ
promissam sibi iuda ei tenebant. & debonis
& quasi iustis operibus multum gloriaban¬
iur quod acceperant legem secundum
quamuiuendo & hic haberent bona carna¬
lu & inresurrectione mortuorum talia
sperabani de qualibus hic gaudebant:

Expanded text:
scribitur in titulo psalmus iste, In finem, canticum Psalmi resurrectionis. In finem cum auditis, ristum intelligite; dicente Apostolo: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quomodo ergo hic cantetur resurrectio, et cujus resurrectio, quantum ipse donare et aperire dignatur, audietis. Resurrectionem enim Christiani novimus in capite nostro jam factam, et in membris futuram. Haec est spes nostra: ad hoc credimus, ad hoc duramus, et perseveramus in tanta malignitate hujus saeculi, consolante nos spe, antequam spes fiat res. Res enim erit cum et nos resurrexerimus, et in coelestem habitum commutati, aequales Angelis facti fuerimus. Quis hoc sperare auderet, nisi veritas promitteret? Hanc autem spem promissam sibi Judaei tenebant; et de bonis et quasi justis operibus multum gloriabantur, quod acceperant Legem secundum quam vivendo et hic haberent bona carnalia, et in resurrectione mortuorum talia sperabant de qualibus hic gaudebant.
Abbreviated transcription (Latin):
uorem Non est ergo quo fugiatur
abillo nisiad illum. siuis euadere iratum
fuge ad placitum: Om̃ firmamentum
ieum & refugium meum estu:
pirmimentum meum quid est uperte
sum firmatus extesum firmus : Qm̃ fir¬
mamentum meum & refugium ⁊neum
tues ut fiam firmus exte sic ubi fuero
infirmatus inme. refugum adte. firriũ
enim te facit grada xp̃i & immobilem
aduersus omnes temptationes minnci
sed ibiest humana fragilitas ibi est ad huc
prima captiuitas. ibi est lex in membris
repugnans legimentis . & caiptiuum
uolens ducere in legem peccati: Ad huc
corpus quod corrumpitur ad grauat as imã
Quintum lib& firmussis ex gritia dt̃ quã¬
diu adhuc portas terrenum uas in quo
thes aiurus est d aliquid etiam deipsorase
fictili formidindum est : Ergo firmamen¬
tum meum estu: ut firmus sim inisto
sieculo iduersus omnes temptationes
sed simultae sunt & turbant me: refugium
meum tues: Ad hoc enim confitebor in¬
firmitatem meam ut simtimidus tam¬

Expanded text:
tiorem. Non est ergo quo fugiatur tiorem. Non est ergo quo fugiatur ab illo, nisi ad illum. Si vis evadere iratum, fuge ad placatum. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Firmamentum meum, quid est? Per te sum firmus, et ex te sum firmus. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu: ut fiam firmus ex te, sicubi fuero infirmatus in me, refugiam ad te. Firmum enim te facit gratia Christi, et immobilem adversus omnes tentationes inimici. Sed ibi est et humana fragilitas, ibi est adhuc prima captivitas, ibi est et lex in membris repugnans legi mentis, et captivum volens ducere in lege peccati : adhuc corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quantumlibet firmus sis ex gratia Dei; quamdiu adhuc portas terrenum vas, in quo thesaurus est Dei, aliquid etiam de ipso vase fictili formidandum est . Ergo firmamentum meum es tu, ut firmus sim in hoc saeculo adversus omnes tentationes. Sed si multae sunmeum tu es. Ad hoc enim confitebor infirmitatem meam, ut sim timidus tan
Abbreviated transcription (Latin):
erit & reuixit perierit & inuentus est
ecce ipse ds̃ factus est locus refugitui:
qui primo erat metus fugaetuae. In locũ
munitum inquit esto mihi: ut siluum
facias me non ero saluus nisunte : nisitu
fueris requies mea sanari non poterit
aegritudo mea: Leuame a terra inteia¬
ceam ut surgam in locum munitum:
Quid munitius cum adillum locum con¬
fugeris dic mihi quos aduersarios for¬
midabis  quis insidiabitur & perueniet
adte nescio quis dicitur demontis uero¬
ceclamis secum imperator transir&
non dete loquor. respexis se illedicitur &
dixisse: nec ego dete: Contempserat impe¬
ratorem cum insignibus armis exercitu
potente : unden delocomunto: si securus
ille in altaterra: quo modo tu in eo a quo
factum est caelum & terro esto ergo
mihi indm̃ protectorem & in locum mu¬
nitum : ut saluum facias me: Ego simihi
alium locum elegero: saluus esse non po¬
tero: Elige certe homo siinueneris muni¬

Expanded text:
erat, et revixit; perierat, et inventus est . erat, et revixit; perierat, et inventus est . Ecce ipse Deus factus est locus refugii tui, qui primo erat metus fugae tuae. In locum munitum, inquit, mihi esto, ut salvum facias me. Non ero salvus nisi in te: nisi tu fueris requies mea, sanari non poterit aegritudo mea. Leva me a terra; in te jaceam, ut surgam in locum munitum. Quid munitius? Cum ad illum locum confugeris, dic mihi quos adversarios formidabis? quis insidiabitur, et perveniet ad te? Nescio quis dicitur de montis vertice clamasse, cum imperator transiret, Non de te loquor: respexisse ille dicitur et dixisse, Nec ego de te. Contempserat imperatorem cum insignibus armis, et exercitu potente. Unde? De loco munito. Si securus ille in alta terra; quomodo tu in eo a quo factum est coelum et terra? Esto ergo mihi in Deum protectorem, et in locum munitum, ut salvum facias me. Ego si mihi alium locum elegero, salvus esse non potero. Elige certe, homo, si inveneris, muni
Abbreviated transcription (Latin):
tor: quam maltierant xp̃iani quorum
erit ille persecutor: tamen quando con¬
uersus est omnes quise precesserant
superauit : Ergo dic dõ quod audis inpsal¬
mo in tesperaui dñe non confundar in
aeternum intua iustitia non in mea erue
me & exime me : Inlina ad meaurem
tuam: Et haec confessio est humilitatis:
quidicit inlinaad me: confitetur quia
iac& : tamquamȩger prostratus medico¬
co stanti: Deniq uidequia ȩgerloquitur
ad me iacula inimici perueniant: ego
enim me protegere non possum: & parũ
est in protectorem: ad didit᷑: In locum¬
meus: Vbi est quod ab illo fugiebis adim.
& te inter paradisi ligna abscondebas. ubi est
quod eius faciem formidabis adquem gau¬
dere consueueris abisti & peristi. captiua¬
tus es: &ecceuisitiris & eccenondimitte¬
ris: & ecce dimittuntur nonaginta nouẽ
oues in montibus: & quaeritur ouis per¬
dita. &eccedicitur deinuenta: mortuus

Expanded text:
tor , quam multi erant Christiani quorum tor , quam multi erant Christiani quorum erat ille persecutor! Tamen quando conversus est, omnes qui se praecesserant superavit. Ergo dic Deo quod audis in Psalmo: In te speravi, Domine; non confundar in aeternum: in tua justitia, non in mea, erue me, et exime me. Inclina ad me aurem tuam. Et haec confessio est humilitatis. Qui dicit, Inclina ad me, confitetur quia jacet tanquam aeger prostratus medico stanti. Denique vide quia aeger loquitur:ad me jacula inimici perveniant, ego enim me protegere non possum. Et parum est, in protectorem; addidit, et in locummeus. Ubi est quod ab illo fugiebas, Adam, et te inter paradisi ligna abscondebas? Ubi est quod ejus faciem formidabas, ad quem gaudere consueveras ? Abiisti, et periisti: captivatus es, et ecce visitaris, et ecce non dimitteris; et ecce dimittuntur nonaginta novem oves in montibus, et quaeritur ovis perdita; et ecce dicitur de inventa ove: Mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
put̃abant illi quiperlitteram gloriabantur.
& gratiam respuebant: Nam dictum
esł ialioloco iudica medñe secundum
iustitiam meam: Certe nongloriabatur
insua iustitia sed reuoca ad a postolum:
Quid enim habes quod non accepisti.
& sic dic iustitum tuam: ut memineris
quod acceperis eam : & non eam inuideas
accipientibus : Nam & ille phariscus
tam quam ado accepiss& dicebit: gratus
Quare : inde enim tedelectat quia bonus
es quod alter malus est: Deniq quid
addidit in iusti: raptores. adulteri:
sicut & publicanus iste : hociam non est
exultare sed in sultare: Illeautem capti¬
uus nec oculos id caelum audebat leuare:
sed percuebat pectus suum dicens: Dñe
propitius estomihi peccatori: parum
itique est ut illud quod inte est bonum
agnoscas quod ado sit : nisi etiam inde non
te extollas super illum qui nondũ hab&.
qui fortassecumacceperit: transiet te
Quando enimerat saulus stephanilapida¬

Expanded text:
putabant illi qui per litteram gloriabantur, putabant illi qui per litteram gloriabantur, et gratiam respuebant. Nam dictum est alio loco: Judica me, Domine, secundum justitiam meam . Certe non gloriabatur in sua justitia. Sed revoca ad me Apostolum: Quid enim habes quod non accepisti ? et sic dic justitiam tuam, ut memineris quod acceperis eam, et non eam invideas accipientibus. Nam et ille Pharisaeus, tanquam a Deo recepisset, dicebat: Gratias quare? Inde enim te delectat quia bonus es, quod alter malus est? Denique quid addidit? Injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicanus iste. Hoc jam non est exsultare, sed insultare. Ille autem captivus nec oculos ad coelum audebat levare; sed percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori . Parum itaque est, ut illud quod in te est bonum agnoscas quod a Deo sit, nisi etiam inde non te extollas super illum quid nondum habet; qui fortasse cum acceperit, transiet te. Quando enim erat Saulus Stephani lapida
Abbreviated transcription (Latin):
istum hoc exclamantem: Ds̃ intesperaui
dñe non confundar in aeternum: Iam
confusus sum uel non in aeternum : Quo¬
modo enimnon st confusi ꝗbdicitur
quem fructum habuistis in his inquibus
nunc erubescitis  Quid ergo fiet necon¬
funda inur maeternum rꝰ accedite adeũ
& in luminamini & uultus uestrinon
crubescent : Confusi estis madam: rece¬
dite ibadam: Accedite adxpmiam non
intua: Si enim in mea: ero ex illis dequibus
illeait: Ignorantes dĩ iustitiam & suam
iustitiamꝰ uolentes constituere: iustitae
di non sunt subiecti: Ergo in tua iustitia
non in mea . quia mea quid prȩcessit
iniquitas : Qcum ełto iustus tua iustitia
erit: quia iastitia mihi abste data iustus
ero & sic erit mea ut tua sit. id est abste
mibidata : In eum enim credo quiuistifi¬
cat impium: ut deputetur fides mea
adiustitiam: Erit ergo & sic iustitia mea:
non tamen tam quam propria mea
nontimquam ameipso miidata: sicut

Expanded text:
istum hoc exclamantem. 3. Deus, in te speravi; istum hoc exclamantem. 3. Deus, in te speravi; Domine, non confundar in aeternum. Jam confusus sum; vel non in aeternum! Quomodo enim non est confusus, cui dicitur: Quem fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis . Quid ergo fiet, ne confundamur in aeternum? Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Confusi estis in Adam: recedite ab Adam, accedite ad Christum, in tua; si enim in mea, ero ex illis de quibus ille ait: Ignorantes Dei justitiam, et suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ergo in tua justitia, non in mea. Quia mea quid? Praecessit iniquitas. Et cum ero justus, tua justitia erit: quia justitia mihi abs te data justus ero; et sic erit mea, ut tua sit, id est abs te mihi data. In eum enim credo qui justificat impium, ut deputetur fides mea ad justitiam . Erit ergo et sic justitia mea; non tamen tanquam propria mea, non tanquam a meipso mihi data: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Per in oboedientiam autem captiui facti
sumus : quia ipseadim non oboediendo
peccauit: Dictum est autem ab eodem
a postolo quod & uerum est : quia omnes
iadam moriuntur: in quo omnes pecca¬
tiui: quia primus homo de terra terrenus
secundus homo decaelo caelestis. qualis
terrenus tiles & terrem & qualis caelestis
tales & caelestes. Sicut portauimus imagi¬
nem terreni: portemus & imaginem eius
quide cielo est: Primus homocaptiuos
liberauit. Sicut enim inadam omnes mo¬
riuntur : ita inxp̃o omnes uiui ficabuntur
Sed in adim moriantur percarnis natiui¬
tatem inxp̃o liberantur percordis fidem
Nonerat in potestate tua ut non nascereris
exadam: est in potestite tua ut credas
inxp̃m: Quaintumcumq: ergo ad primum
hominem pertnere uolueris ad capti¬
uititem pertinebis: &quid est perti¬
nere uoluersis iut quid est pertinebis
sam pertines exclama : quis meliberabit
decorpore mortis huius  ludiamus ergo

Expanded text:
Per inobedientiam autem captivi facti Per inobedientiam autem captivi facti sumus, quia ipse Adam non obediendo peccavit. Dictum est autem ab eodem Apostolo, quod et verum est, quia « omnes in Adam moriuntur, in quo omnes peccaulum: primus homo, inquit, de terra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; qualis caelestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque liberavit. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Sed in Adam moriuntur per carnis nativitatem; in Christo liberantur per cordis fidem. Non erat in potestate tua ut non nascereris ex Adam; est in potestate tua ut credas in Christum. Qantumcumque ergo ad primum hominem pertinere volueris, ad captivitatem pertinebis. Et quid est, pertinere volueris? aut quid est, pertinebis? Jam pertines: exclama, Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Audiamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus omnibus uersibus suis. aliud tibi
dicit: Non de illis seloqui quihomines
nescio qui qui nescio quando inruentibus
hostibus inbabyloniam captiui ducti sunt
ex hierusalem: sed quid dicit psalmus:
quid u nisi quod audistis ab apostolo.
pernos metipsos nihil sumus: commen¬
dat nobis quia quicquid sumus illius mise¬
ricordia sumus : quicquid autem exnobis
sumus mali sumus. Quare ergo captiui
& quare nomine captiuitatis commend&t
ipsigratia liberatoris a perit. ipse dicit
a postolus. Condelector legidĩ secundum
legem in membris meis repugnanter
legimentis meae: & captiuum me ducen
tem in lege peccati quae est in membris
meis: Eccehabes ducicaptiuum: Quid
ergo commendat iste psalmus quod
sequitur ibi a postolus: Infelixego homo
quis meliberabit de corpore mortis hu¬
Quare ergo primi :: namdictum est
quare captiui : quantum arbitror & hoc
elucet: qm̃ in comparatione filiorum
ionadib omnis inoboedientia culpataest.

Expanded text:
rogatus omnibus versibus suis aliud tibi rogatus omnibus versibus suis aliud tibi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? per nosmetipsos nihil sumus: commendat nobis, quia quidquid sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. Quare ergo, captivi? et quare nomine captivitatis commendatur ipsa gratia liberatoris? Aperit, ipse dicit Apolegem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem tem in lege peccati, quae est in membris meis. Ecce habes duci captivum. Quid ergo commendat iste psalmus? Quod sequitur ibi Apostolus: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huQuare ergo primi? Nam dictum est, quare captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est.
Abbreviated transcription (Latin):
seruiens. Quid est dñi spontaneus: in me
botibi: Si enim disciplina apostolica seruũ
monet : ut homini dño suo nontamquã
exnecessitate sed exuoluntate seruiat:
& libenter seruiendo seincorde liberum
faciat: quanto magis dõtota & plena
& libenti uoluntate seruiendum est
qui uidet ipsam uoluntatem tuam: Nam
siseruus tibi non exanimo seruiat: manus
eius. faciem eius prȩsentiam potes uidere :
cor eius non potes: & tamen ait illis
a postolus: non adoculum seruientes : Et
quid est non adoculum: Quid ergo uisuras
est dñs meus quomodo illi seruiam. ut dicas
mihi non ad oculum seruientes.: adiecit.
ducti sunt: talis fuit ionadab id est hoc no¬
men ipsius interpretatur : Qui sunt ergo
qui primi captiui ducti sunt. filu i srabel
ciptiui: primi & secundi & tertii: sed pro
his psilmus aut dehis psalmus qui primi
ducti sunt non hoc sonat. Idem ipse
psalmus discussus. perscrutatus. inter¬

Expanded text:
serviens. Quid est, Domini spontaneus? In me serviens. Quid est, Domini spontaneus? In me bo tibi . Si enim disciplina apostolica servum monet ut homini domino suo, non tanquam ex necessitate, sed ex voluntate serviat; et libenter serviendo se in corde liberum faciat; quanto magis Deo tota, et plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntatem tuam? Nam si servus tibi non ex animo serviat, manus ejus, faciem ejus, praesentiam ejus potes videre; cor ejus non potes: et tamen ait illis Apostolus, Non ad oculum servientes. Et quid est, Non ad oculum? Quid ergo, visurus est dominus meus quomodo illi serviam, ut dicas mihi: Non ad oculum servientes? adjecit:  . Talis fuit Jonadab; id est, hoc nomen ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qui primi captivi ducti sunt? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmus discussus, perscrutatus, inter