comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uellent & quid intellegentib: quod am modo innuerent . miratis tantũ : q̃ fac¬
ta sunt : Alii uõ & facta mirati & intellecta assecuti : Tales nos in scola xp̃i esse
debemus : Quienĩ dicit xp̃m ꝓpterea tantũ fecisse miracula. ut ñ exnt isimira¬
cula : potest illũ dicere &iã nescire qđ ñ eẽt tẽpus pomorũ. quando ficus quae suut
marbore : Nenĩ erat illius pomi tẽpus sicut euuangelista testatur : & tam̃ esuri¬
ens: poma quarebat in arbore  Xp̃sne sciebat qđ rusticus sciebat : qđ nouerat arbo¬
riscultor ñ nouerat arboris creator : cũ ergo esuriens poma que siuit in arbore :
significauit se aliquid esurire & aliquid aliud querere & arborẽ illã sine fruc¬
tu& folus lenã repperit & maledix̃ &aruit : Suo darbor fecerat fructũ ñ affe¬
rendo quid culp&e arboris infecunditas : sed sunt qui fructũ uoluntate dare non pos¬

Expanded text:
sibi vellent, et quid intelligentibus quodam modo innuerent, mirati sunt tantum quia facsibi vellent, et quid intelligentibus quodam modo innuerent, mirati sunt tantum quia facta sunt: alii vero et facta mirati, et intellecta assecuti. Tales nos in schola Christi esse debemus. Qui enim dicit Christum propterea tantum fecisse miracula, ut non essent nisi miracula, potest illum dicere etiam nescire quod non esset tempus pomorum, quando ficus quaesivit in arbore. Non enim erat illius pomi tempus, sicut Evangelista testatur: et tamen esuriens poma quaesivit in arbore. Christus nesciebat, quod rusticus sciebat? Quod noverat arboris cultor, non noverat arboris creator? Cum ergo esuriens poma quaesivit in arbore, significavit se aliquid esurire, et aliquid aliud quaerere: et arborem illam sine fructu foliis plenam reperit, et maledixit; et aruit. Quid arbor fecerat fructum non afferendo ? Quae culpa arboris infecunditas? Sed sunt qui fructum voluntate dare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑgiscitur : xp̃o enĩ ille dormiebat : cuidictũ ẽ surge : &continuo surrex̃ :
Nemotã facile excitat inlectulo : quã facile xp̃s ui sepulchro : Tresaut̃ mor¬
les mortuos suscitauerit . quis nouit : ñ enĩ om̃a quaefecit scripta sunt : ioħs hoc
dicit: Multa alia signa fecit iłis : quȩ si scripta eeñt. arbitror totũmundũ
non posse libros capere : Multis ergo alibi sine dubio suscitati : sed non frustra
qua fiebat mira eeñt uidentib uera eent̃ intellegentib Suẽã dmodũ qui uid& litte¬
ras in codice optime scripto & ñ nouit intellegere : laudat quidẽ antiquaru
manũ ammirans apicũ pulchritudinẽ sed quid sibi uelint. quid indicent illȩ
apices nescit : Ꝙ ẽ oculis laudator m̃te ñ cognitus: Alius aut̃ & laudat arti¬
ficẽ : & capit intellectũ : Ille utiq ñ solũ uidere qđ cõmuneẽ om̃ib potest : sed
& iã legere qđ qui ñ didicit: potest : Itaq qui uider̃ xp̃i miracula & ñ intellexer̃ qͥd

Expanded text:
ergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto, quam facile Christus in sepulcro. CAPUT liter suscitaverit, quis novit? Non enim omnia quae fecit scripta sunt: Joannes hoc dicit, Multa alia fecit Jesus, quae si scripta essent, arbitror totum mundum non posse libros capere . Multi ergo sunt alii sine dubio suscitati: sed non frustra quae faciebat, mira essent videntibus, vera essent intelligentibus. Quemadmodum qui videt litteras in codice optime scripto, et non novit legere, laudat quidem antiquarii manum admirans apicum pulchritudinem; sed quid sibi velint, quid indicent illi apices nescit; et est oculis laudator, mente non cognitor: alius autem et laudat artificium, et capit intellectum; ille utique qui non solum videre quod commune est omnibus potest, sed etiam lege
Abbreviated transcription (Latin):
õd fuuangelicã lectionẽ quere cens sonuit in aurib: nr̃is aduertat hcritas
ura : dũ pauca loquar quȩdũs donauit: Adudeos dñs loquebat᷑ ils &r di¬
cebat eis Scrutamin scripturas in quib: putatis uos uitã a t̃nã habere
ipsȩ testimoniũ ꝑhibent deme: Deinde post paululũ: Ego inquit ueni
in nomine patris mei : & non accepistume : Dialius uenerit in nomine suo: ipsũ accipi

Expanded text:
ris, advertat Charitas vestra, dum pauca loquimur quae Dominus donat. Ad Judaeos Dominus loquebatur Jesus, et dicebat eis: Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me. Deinde post paululum: Ego, inquit, veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
suã cogat se confiteri. scit enĩ quiscit quiane moscit hominũ quȩs̃ hominis.
nisi sps hominis qui in ipso ẽ: Vnꝰ quisq in seintendens. peccatonẽse inuuuit
It aplane Ergo aut istã dimit tite: aut simul cũ illa penã legis excipite
ustus. Quisine peccatoẽ urm : prior in illã lapidẽmittat: Haec uox usti¬
tit e. pun atior percatre. sed napercatorib impleat lex. sed̃apuaor¬

Expanded text:
ntiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. justus: Qui sine peccato est prior in adulteram lapidem mittat. Haec vox justitiae est. Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus. Impleatur lex, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
est quiuos accusat : Moyses inquẽ uos speratis : Suenĩ crederetis morsi
crederetis forsitan &mihi : Deme enĩ illescripsit : Cũ aut̃ uerbis illius
ñcreditis quomodo potestis mihi credere : adhec ꝓposita nobis diumitꝰ
exore lectoris sedministerio saluatoris : audite pauca ñ numeranda sed
nimis attendimus a nob oculos auferamꝰ: Discipulis enĩ suis dñs loquebatur
&utiq: qđ illis loquebatur & nobis posteris loquebatur: Neq eñĩadillos ꝑ¬
tin& qđ ait : Ecceego uobiscũ sũ usq ad c̃sumationẽ scłi. sedadom̃s &iã postea
tellexer̃ quia cauete a ferm̃to pharis eorũ hocdictũẽ cauete adoctrina pha¬
riseorũ : Quae fuit docꝰ trina phariseorũ nisi quã modo audistis głam abiniuicẽ

Expanded text:
speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi: de me enim ille scripsit. Cum autem verbis illius non creditis, quomodo potestis mihi credere? Ad haec proposita nobis divinitus, ex ore Lectoris, sed ministerio Salvatoris, audite pauca non numeranda, sed nimis attendimus, a nobis oculos auferamus. Discipulis enim suis Dominus loquebatur: et utique quod illis loquebatur, et nobis posteris loquebatur. Neque enim ad illos tinet quod ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi : sed ad omnes etiam postea tellexerunt, quia Cavete a fermento Pharisaeorum, hoc dictum est, Cavete a doctrina Pharisaeorum . Quae fuit doctrina Pharisaeorum, nisi quam modo audistis? Gloriam ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
posuerat a peruit : Quidẽ zelũ dĩ habent sedñ scđ̃m scientiã : ignorante senĩ dĩ
ustitiã & suã uolentes c̃stituere iustitiae dĩnon sunt subuecti: Ignorare eñius
dõ ẽ ñ requirerẽ. hoc ẽ ferm̃to pharis eorũ abhoc cauere dñs iubas : Siseruuis
iubes et dĩs uibac : caueamus neaudiamus : Vt quid mich deitis dñe dñe
batur. foris sunt : audre nos nolunt: Ipsũ eugłm oder : falsa tostmo

Expanded text:
t quod clausum posuerat, aperuit. Quid est, Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constitueDeo est non requirere, hoc est fermentum Pharisaeorum. Ab hoc cavere Dominus jubet. Si servis jubet, et Dominus jubet, caveamus; ne audiamus, Utquid mihi dicitis, Dominebatur. Foris sunt, audire nos nolunt. Ipsum Evangelium oderunt, falsa testimo
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad decrepitã senectutẽ : braeua spatiũ ẽ : Qđ tã diu uxerat quid er ꝓfiuisscr
si adã mortuus eã :ꝰ quid diu ẽ ubi finis ẽ : hesternũ diẽ nemo reuocat: hodier¬
ius crastino irguetur ut traoniseat : Ipso paruo spatiobene uiuamꝰ : ut illo eam
undẽ ñ transeamꝰ: Et modo cũlo quimur utiq transimus : Uerba curront : &ore
uolant sic &as nr̃asic actus nr̃i sic honores nr̃i sicmiseria nr̃a totũ transt : ded¬

Expanded text:
u vixerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus. Et modo cum loquimur, utique transimus. Verba currunt, et horae volant: sic aetas nostra, sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
susẽ : sedincarne : Conp̃hensus ligatus flagellatus contumeliis affectus. post¬
tremo crucifixus sed incarne : Quid ex pauescis : uerbũ dũ man& ine t̃num:
Quire spuit istã di humilitatẽ : non uult sibi a mortifero tumore suꝑbiȩ sanita
tẽ srestitit ergo dñs iͥs xp̃s ꝑcarnẽ suã : carni nr̃ae sp̃ẽ : Suscepit eñi qđ noue¬
ramꝰ in hac tra : qđ hic habundabat nasci. & mori : Nascia mori habund abat:
re surgere & in a ternũ uiuere ñ hic erat : Inuenit hic uiles mercedes ter¬
restres : adtulit peregrinas calestes : Si ex pacis mortẽ : anare surrextionem :
Dedt tibi augxiliũ detribulationesia : nã uana remanserat salustua : Salutẽ ttaq

Expanded text:
sus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, possus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, postremo crucifixus, occisus; sed in carne. Quid expavescis? Verbum Domini manet in aeternum. Qui respuit istam Dei humilitatem, non vult sibi a mortifero tumore superbiae sanitastus per carnem suam carni nostrae spem. Suscepit enim quod noveramus in hac terra, quod hic abundabat, nasci et mori. Nasci et mori, hic abundabat: resurgere et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrestres, attulit peregrinas coelestes. Si expavescis mortem, ama resurrectionem. Dedit tibi auxilium de tribulatione sua: nam vana remanserat salus tua. Salutem itaque
Abbreviated transcription (Latin):
bat : sanabatur : Nnisi unꝰ : quia ipsa ẽ unitas : Quib: cũq sa displic& xp̃i
passio: suꝑbis̃ : Nolunt descendere : non sanantur : Ergo in quit crediturus sũ dĩo
dõ incarne : dm̃natũ exfemina dm̃ crucifixũ. flagellatũ mortuũ uulnera¬
tũ sepultũ: Absit ut credã dedõ: indignũ ẽ : Cor loquatur : ñceruix: Supbo
uidetur indigna dñi humilitas : idõ talib: longe fhȩ sanitas : Nolite extollere :
Siuissanari : descende : Expauescere pietas debuit : sixp̃s incarne mutabilis diceretur:
uerbũ : Man& ergodstuus immut abilis : Ouerax pi&as : Man& dstuus : poli
timere : ñperit ut ꝑipsũ nec tupereas : Mlan& nascitur exfemuna sed incarne
uerbũ aut̃ & matrẽfecit : quierat antequã fier&: Fecit sibi inqua fier& : in fans
fuit sed incarne: Suxit. creuit. alim̃ta sũpsit: P&ates cucurrit : ad iuuen¬
tã ꝑuenit sed incarne : Fatigatus dormiuit : sedincarne : Esuriem sitimq pas¬

Expanded text:
bat sanabatur, nonnisi unus: quia ipsa est unitas. Quibuscumque ista displicet Christi passio, superbi sunt: nolunt descendere, non sanantur. Et ego, inquit, crediturus sum Deum in carne, Deum natum ex femina, Deum crucifixum, flagellatum, mortuum, vulneratum, sepultum? Absit ut hoc credam de Deo; indignum est. Cor loquatur, non cervix. Superbo videtur indigna Domini humilitas, ideo a talibus longe fit sanitas. Noli te extollere: si vis sanari, descende. Expavescere pietas debuit, si Christus in carne mutabilis diceretur. Verbum Manet ergo Deus tuus immutabilis. O verax pietas: manet Deus tuus: noli timere, non perit; et per ipsum nec tu peris. Manet, nascitur ex femina; sed in carne. Verbum autem et matrem fecit. Qui erat antequam fieret, fecit sibi in qua fieret. Infans fuit; sed in carne. Suxit, crevit, alimenta sumpsit, per aetates cucurrit, ad juventam pervenit; sed in carne. Fatigatus dormivit; sed in carne. Esuriem sitimque pas
Abbreviated transcription (Latin):
tellegatis si spũ ambulatis : Dicoaut̃ : Sp̃u ambulate & concupiscentiis car¬
nis neꝑfeceritis : Sequatur neforte aliquid ut hoc quod hic obscurũ est
ineius sequentibus uerbis facilius possit intellegi: Dixienũ non fruftra

Expanded text:
telligatis, si Spiritu ambulatis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias cartelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis ne perfeceritis. Sequatur: ne forte aliquid, ut hoc quod hic obscurum est, in ejus sequentibus verbis facilius possit intelligi. Dixi enim, non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
nedecipias ꝓximũ tuũ sicut te : Si eni amas iniquitatẽ : ñ tediligis : P salmustes¬
tis ẽ : Qui aut̃ diligit iniquitatẽ : odit animã suã : si aut̃ odisti animã tuã qͥd ti¬
bi ꝓd ẽ quia diligis carnẽ tuã : sio disti animã tuã & diligis carnẽtuã : resurga ca¬
rotua. sed ut torqueatur animatua : Ergo anima prius diligendaẽ q̃ dõ subden¬
daẽ : ut ordinẽ suũ seruitus ista custodiat : Animadõ : animȩ caro serui& : Caro
tua anime tue : dõ serui& animatua : Debes regi : ut possis regere : Nã lucta ista
& comeditis inuicẽ : uidete aut̃ ne abin uic̃ẽ consumamini : Dicoaut̃ spu ambulate:
A płi uerba dico q̃ modo recitata s̃. deepła ipsius : Dicoaut̃ spũ aut̃bulate : & con¬
ne ꝑfeceritis : Quid sit aut̃ hoc : adiuuanted ño dicã ut potero : Adestote : ut in¬

Expanded text:
ne decipias proximum tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non diligis te. Psalmus tesne decipias proximum tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non diligis te. Psalmus testis est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Si autem odisti animam tuam, quid tibi prodest quia diligis carnem tuam? Si odisti animam tuam, et diligis carnem tuam, resurget caro tua; sed ut torqueatur anima tua. Ergo prius anima diligenda est, quae Deo subdenda est, ut ordinem suum servitus ista custodiat, anima Deo, animae caro. Vis serviat caro tua animae tuae? Deo serviat anima tua. Debes regi, ut possis regere. Nam lucta ista et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini. Dico autem, Spiritu ambulate. Apostoli verba dico, quae modo recitata sunt de Epistola ipsius: Dico autem, Spiritu ambulate et conne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tiuauit captiuitatẽ : uincit mortẽ : Quidẽ captiuitatẽ captiuauit : mortẽ ꝓcu¬
rauit diabolus : & ipse diabolus demorte xp̃i est captiuus : Ascendit in altũ :
Quid altius calo nouim : euidenter & ante oculos discipulorũ suorũ ascendit
incalũ : Hoc scimꝰ : hoc credimꝰ hoc fatemur : Dedit dona hominib:: Quaedona
spm scm̃ : Quitale dat donũ : Qualis ipseẽ : magnaẽ aut̃ misericordia dĩ: Donũ
& filius & sp̃s sc̃s : Quid nobis prestitit sp̃s scs : apł mn audi : K aritas inquit¬
dĩ diffusaẽ in cordib: nr̃is : Vnde tibi omendice caritas dĩ diffusa ẽ in corde
tuo quid aut̃ in .qu& caritas di diffusa ẽ incorde humano : habemꝰ inquid thes¬
aurũ istũ inuasis fictilib:: Quare inuasis fictilib: ut eminentia uirtus sit
dm̃ : habit& inteds̃ : & amet sedete : idẽ ad amorẽ suũ moueatte : accen¬
tio despũ scõ ẽ : diligis ꝓximũ tuũ. sicut teipsũ: Prius uide siia nosti diligere

Expanded text:
ptivitatem? Vicit mortem. Quid est, captivavit captivitatem? Mortem procuravit diabolus, et ipse diabolus de morte Christi est captivatus. Ascendit in altum. Quid altius coelo novimus? Evidenter et ante oculos discipulorum suorum ascendit in coelum . Hoc scimus, hoc credimus, hoc fatemur. Dedit dona hominibus. Quae dona? Spiritum sanctum. Qui tale dat donum, qualis ipse est? Magna est enim misericordia Dei: donum i: Charitas Dei, inquit, diffusa est in cordibus nostris. Unde tibi, o mendice, charitas Dei diffusa est in corde tuo? Quid, aut in quo charitas Dei diffusa est in corde humano? Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus. Quare in vasis fictilibus? Ut eminentia virtutis sit Deum, habitet in te Deus et amet se de te, id est ad amorem suum moveat te, accentio de Spiritu sancto est. Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Prius vide si jam nosti diligere
Abbreviated transcription (Latin):
& impletũ est paraui lucernã xp̃omeo in imicos eus induã confusione:
Martyres ñne testes sunt xp̃i. & testimoniũ ꝑhibent ueritati : sed si
diligentius cogitemus quando illi martyres ꝑhibent testimoniũ : ipse
sibi ꝑhib& testimoniũ : Ipse enĩ habitat in martrrib: ut ꝑhibeant
testimoniũ ueritati : Audiui unũ ex martrrib: ipsũ apłm paulũ: Nũ¬
ri apłi. ꝑhibeat stephanꝰ ipse sibi ꝑhib& testimoniũ quiabitat in
om̃ib: : Ipse enĩ : sine illis ds̃ ẽ : Illi sine illo quid sunt : deseipsodic¬

Expanded text:
et impletum est, Paravi lucernam Christo meo; inimet impletum est, Paravi lucernam Christo meo; inimMartyres nonne testes sunt Christi, et testimonium perhibent veritati? Sed si diligentius cogitemus, quando illi martyres perhibent testimonium, ipse sibi perhibet testimonium. Ipse enim habitat in martyribus, ut perhibeant testimonium veritati. Audi unum ex martyribus, ipsum apostolum Paulum: Numri Apostoli, perhibeat Stephanus; ipse sibi perhibet testimonium, qui habitat in omnibus. Ipse enim sine illis Deus est; illi sine illo quid sunt? 4. Chari
Abbreviated transcription (Latin):
nis cquaidatt losuenstis adlohannẽ : Tle erat lucerna ardens a lucens & ues
t quiel lacerã solisꝰ minicos euis nduã confusione suipiusu aut aefonto¬
Saptis mũ iohannis decelo ẽ anex hominib: ÷ audier̃ & tacuer̃ : Cogita uer̃ enim
apud secito : Sidixerimus ab hominib: lapidabit nos popłr : quia ꝓph&am
habent iohannem : Didixerimꝰ decaelo : dicturus ẽ nobis : Quare ergo noncre¬
didistisei : quia iohannes xp̃õ ꝑhibuit testimoniũ : Angusti in cordib: suis ques¬
tionib: suis : a in la queati laqueis sus : Res ponder̃ : Nescimus : Quȩ potuit alia
uox eẽ tenebrarũ : rectũ est quidẽ homini ut quando nescit : dicat nescio
Quando aut̃ scit & dicit nescio : testis ẽ contrase : Vtiq: nouerant excellen¬
tiã iohannis & quia decaelo erat baptismũ eius: sed nolebant ad quie sce¬
re cuitestimoniũ ꝑhibuit iohannes : At ubi dixer̃ nescimus : Respondit
eisiħis : Nec ego dicã uobis inqua potestate ista facio : & confessi sunt.

Expanded text:
t: Vos venistis ad Joannem. Ille erat lucerna ardens et lucens, et vos Utquid lucernam soli? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem floBaptismum Joannis de coelo est, an ex hominibus? Audierunt, et tacuerunt. Cogitaverunt enim apud se cito, Si dixerimus, Ab hominibus, lapidabit nos populus: quia prophetam habent Joannem. Si dixerimus, De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis ei? Quia Joannes perhibuit Christo testimonium. Angustati in cordibus suis quaestionibus suis, et illaqueati laqueis suis, responderunt, Nescimus. Quae potuit alia vox esse tenebrarum? Rectum est quidem homini, ut quando nescit, dicat, Nescio. Quando autem scit, et dicit, Nescio; testis est contra se. Utique noverant excellentiam Joannis, et quia de coelo erat baptismum ejus: sed nolebant acquiescere cui testimonium perhibuit Joannes. At ubi dixerunt, Nescimus: respondit eis Jesus, Nec ego dicam vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qu p̃mit ciue suum. quomodo hab& suscipert prgrinũ: ergo ꝑhordinẽ
prius declina amalo & facbonũ : prius accinge lũbos & tunc accende lucer¬
nã : & cũ lec feceris : securus expecta uitã & dies bonos quȩ repacem
& sequere eam & tunc bona fonte : dices dño : Feci qđ iussisti redde qđ

Expanded text:
qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, prius declina a malo, et fac bonum: prius accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fronte dices Domino, Feci quod jussisti, redde quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi usurus onera grandia nos portare. forte aliquid fodere forte aliquã
madnña erigere : ñ tibi iussit rẽlaboriosa : sed mẽbrũ qđ int̃ om̃a menbra
cato moues ipsũ tibi p̃cepit : Cohibe linguã tuã amalo : Nẽ labor erigere
fabricã &laborẽ tenere lingiã : comibe lingiã tiũ amalo: Noliloqui
m̃datiũ noli loqui criminationes noli loqͥ caluĩpnias noliloq falsa testi¬
monia nolilo qͥ blas phemias cohibelingiã tuã amalo: Vide quomoco
irasceris. siquis dete mala loquatur : Quomodo rasceris alteri quando dete
male loquitur : sic uascere tibi quando dealtero mila loquaris Labiatua
nelo quantur dolũ Qđ est intus in cordetuo. hoc dicatur foris: Nonaliud
pecrus cegat : a aliud lingua ꝓferat Dedina amalo & sac bonu da
quomodo disturus sũ ei uestinudũ. quadhuc uult spoli uestitũ sũ

Expanded text:
Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohibere: Cohibe linguam tuam a malo. Non est labor erigere fabricam; et labor est tenere linguam? Cohibe linguam tuam a malo. Noli loqui mendacium, noli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testimonia, noli loqui blasphemias: Cohibe linguam tuam a malo. Vide quomodo irasceris, si quis de te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. Labia tua ne loquantur dolum. Quod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliare vestitum? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
utilius ẽ timor dñi : sequitur: Quis ẽ homo qui uult uitã & diligit uidere di¬
es bonos : respondemꝰ : Om̃s nos uolumꝰ : Qđ sequitur & audiamus : Cohibe
linguã tuã amalo : & labiatua neloquantur dolum: Mododic Ergo
iã dudũ quando dicebam quis est homo qui uultuitã et diligit dies
uidere bonos: Om̃s respondemus ego Heia respondeat mihi ali¬
nonuis : et labiatua nelo quantur dolũ : Sd merce dẽ alacer: ad
opus piger. et cũ operanti redditur merces utinã indomotua. uel ope¬
ranti mercedẽ reddas : Nãsio quia ñ operanti ñ reddis : Quare : qui¬
a nichil operanti. nichil debes e ds̃ posuit mercedẽ : Quam mercede
uitã & dies bonos quã om̃s desideramus : & ad quos dies om̃s uenire conamur: Pro¬
missã mercedẽ : daturus ẽ : Quã mercedẽ : uitã & dies bonos : Et quisunt di¬
tanta ꝓposita mercede : uide amꝰ quid sit : lã enĩ mercede pollicitationis
& amore mercedis accensi paremꝰ iussionieius uire suras. latera lacertos

Expanded text:
utilis est timor Domini, sequitur: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondemus omnes, Nos volumus. Quod sequitur audiamus. Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Modo dic, Ego. Jamdudum quando dicebam, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondebamus, Ego. Eia respondeat mihi alim tuam a malo non vis, et labia tua ne loquantur dolum? Ad mercedem alacer, ad opus piger. Et cui non operanti redditur merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et dies bonos, quam omnes desideramus, et ad quos dies omnes venire conamur. Promissam mercedem daturus est. Quam mercedem? Vitam et dies bonos. Et qui sunt ditanta proposita mercede, videamus quid jussit. Jam enim mercede tantae pollicitationis et amore mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑquẽ uero uenerit lapis ille : contera eum : Offenditur in iacentẽ uenia
aut̃ suꝑ eũ cũ uenerit dealto iuidicare uiuos amortuos : Vae uidȩis. Cũ ia
cer& xp̃s humilit̃ offender̃ in eũ : Nonẽ dixer̃ homo iste adõ : qui soluit
sabbatũ : si filius di ẽ : descendat decruce : In sane. iacet lapis ideo rides : sed cũ
rides : cacus es : Cũ cȩcuses: offendis conquassaris : Cũ quassatus fueris: illo
modo iacente postea ueniente desuꝑ contereris.: Ergo unx̃ lapidẽ ia cob
Nũ quid idolũ fecit : significauit : ñ ad orauit. Modo ergo audi istũ natha

Expanded text:
super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem: veniet super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem: veniet autem super eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. Vae Judaeis, quia offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filius Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo ergo audite, Nath
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei cũ et sub arbore fici uidite: & agnouit in illo diunitate
bitis calin apertũ : & agelos dĩ ascendentes & descendente ssuꝑfilum
nomanis. Recolamus uetercistoriã conscriptã in libro sc̃o. idẽ ingenesi
quando aeobinloco obdormiuit : Lapidem ad capud posuit : & uisomnis
uidit scalã at̾ra ꝑtingentẽ usq ad calũ. & dñs incũbebat suꝑ ea: Angłi
a terra ascendebant : & descendebant suꝑ eã. Hoc uidit ia cob: Somniũ homi¬
nis ñ scriberetur : nisi magnũ in illũ aliqđ figuraretur misteriũ & magnũ aliqͥd
pphetatũ inilla uisione intellegeretur : Deniq ipse ia cobquia intellex̃ quid
uiderit : posuit ibi lapidem a ꝑfudit oleo : Nagnoscitis drisma : agnoscite
& xp̃m: Ipse ẽ enĩlapis quẽ rȩꝓbauer̃ aedificantes : ipse factus ẽ in capud anguli:
Ipseẽ lapis de quo ipse dix̃: Quicũq: offenderit in lapidẽ illũ : conquass abitur

Expanded text:
dixit ei, Cum esses sub arbore fici, vidi te; et agnovit in illo divinitatem, dixit ei, Cum esses sub arbore fici, vidi te; et agnovit in illo divinitatem, bitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. Recolamus veterem historiam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesi. Quando Jacob in loco obdormivit, lapidem ad caput posuit; et in somnis vidit scalam a terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant per eam. Hoc vidit Jacob. Somnium hominis non scriberetur, nisi magnum in illo aliquod figuraretur mysterium, et magnum aliquid prophetatum in illa visione intelligeretur. Denique ipse Jacob quia intellexit quid viderit, posuit ibi lapidem, et perfudit oleo . Nam agnoscitis chrisma: agnoscite et Christum. Ipse est enim lapis, quem reprobaverunt aedificantes; ipse factus est in caput anguli . Ipse est lapis, de quo ipse dixit: Quicumque offenderit in lapidem illum, conquassabitur:
Abbreviated transcription (Latin):
heli : sibene intellegamus : ñ ad ipsũ ꝑtina solũ : Ipseqͥp¬
pe dñs iħs subficu uidit om̃e genꝰ humanũ: isto enĩ loco
intellegitur ꝑ arborẽ fici : significasse percatũ : Nubiq
hoc significat : sed hoc loco ut dixi ea scilic& significandi
congruentia  qua nostis primum hominẽ quõ peccauit. folus
ficulneis fuisse subtectũ : Hisfoliis enĩ pudenda texer̃ quando depecca¬
to suo erubuer̃ : & quȩ ds̃ illis menbra : ipsi sibi pudenda fecer̃ : Non
enĩ erubescendũ est deo peredĩ : sed confusionẽ p̃cessit causa peccati:
Sinon p̃cessiss& iniquitas : nũ quã erubescer& nuditas : Nudi enĩ erant : &
non confundebantur : Non enĩ cõmiserant : unde ren con funderentur:
Hoc dixi : Quare : ut ꝑficũ intellegamꝰ significatũ eẽ peccatũ: Quid ẽ
ergo cũ esses subficu uidte : cũesses subpeccato : uidite : Et ad rẽgestã
quidẽ respiciens : recordatus ẽ nathanahel sefuisse subficu. ubi non

Expanded text:
solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa peccati. Si non praecessisset iniquitas, nunquam erubesceret nuditas. Nudi enim erant, et non confundebantur. Non enim commiserant unde confunderentur. Hoc autem dixi, quare? Ut per ficum intelligamus significatum esse peccatum. Quid est ergo, Cum esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu, ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
habundant in isto scło : Qm̃ quando etas uergit ad finem & senex plenẽ que¬
relis & nullis gaudiis int̃om̃s tribulationes quib: conteritur genꝰ humanũ.
ñ quer̃ homines nisides bonos & uitã uolunt longã quã hic habere ñ pos¬
sunt. Quia & longa hominis uita tanta breuitate constringitur : ut uni¬
uersi scłi illius latitudinẽ quasi unagutta ad uniuersũ mare : Quidergo

Expanded text:
abundant in isto saeculo. Quoniam quando aetas vergit ad finem, et senex plenus est querelis, et nullis gaudiis. Inter omnes tribulationes, quibus conteritur genus humanum, non quaerunt homines nisi dies bonos, et vitam volunt longam, quam hic habere non possunt. Quia et longa hominis vita tanta brevitate constringitur ad universi saeculi illius latitudinem, quasi una gutta ad universum mare co
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ iacob Nostis qui in scola xp̃i eruditi estis : ⁊ acob ipsũ cẽ & isrł: Duos
nomina : Nã homo : unꝰ fuit: Primũ nom̃ iacob quando natus ẽ accepit
qđ interp̃tatur sub plantator: Quando aut̃ illi geminatis prior natus est
frat̃ esau & iuenta ẽ manꝰ illius minoris inpede maioris : Tenebat pedes
trustio p̃cedenti nascendo: postea & ipse secutusẽ: Stppt̃ hoc factõ quia
plantã tenuit fratrisuo appellatus ẽ iacob id ẽ sub plantator P ostea uero
rane perest congti a hiominis : e gomisteniũ e ergosaoroñ uie e ngr ps cor¬

Expanded text:
 Jacob. Nostis qui in schola Christi eruditi estis, Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati sunt, prior natus est frater Esau, et inventa est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo praecedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuit fratri suo appellatus est Jacob , id est, Supplantator. Postea vero cum rari potest angeli et hominis? Ergo mysterium est, ergo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
do audis ecce uere i frahelita: ueni& tibi inm̃tẽ isrł: Cũ uenerit tibi mm̃tẽ
isrł : ueni& tibi in m̃tẽ somniũ illius : in somnio scalẽ uidit a t̃ra usq adcalũ
& dnm̃ suꝑ in cũbentẽ : angłos dĩ ascendentes & descendentes: Hoc sonium
ia cobuidit : posthoc aut̃ appellatus est isrł : id ẽ post paululũ ueniens de
meso potamia & agens it̃ : Siergo iacob uidit scalã quiẽ & ifrl appellatus
est aut̃ & nathanahel iste uere israhelita in quodolus ñ ẽ. Id eo cũmirat

Expanded text:
ta; veniat tibi in mentem Israel: cum venerit tibi in mentem Israel, veniat tibi in mentem somnium illius, in quo somnio scalam vidit a terra usque ad coelum, Dominum superincumbentem, Angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc somnium Jacob vidit. Post hoc autem appellatus est Israel: id est, post paululum veniens de Mesopotamia et agens iter. Si ergo Jacob vidit scalam, qui est et Israel appellatus; est autem et Nathanael iste
Abbreviated transcription (Latin):
non cruci figeretur : Sixp̃s ñeruci figeretur : sanguis ille p̃tiosus ñ funderetur
di sanguis ille non funderetur : orbis t̃rarũ non redimeretur : Quia ergo nobis
ꝓficit cecitas eorũ : ideo aminore maior fr̃ supplantatꝰ ẽ & appellatꝰ ẽ mi¬
totus isr ł : Nilli quimodos: sed filii ipsorũ quitunc er̃ : Nãmodo isti ꝑ ui¬
assuas ambulantes : ibunt adloca sua transibunt addã pnationẽ ꝓp&uã
Quando aut̃ factus fuerit un popłs totus. fi& illud qđ canimꝰ. Saciabor
dũ manifest abitur głatua : Dũ uenerit ꝓmissio quȩ nobis ꝓmittitur

Expanded text:
non crucifigeretur: si Christus non crucifigeretur sanguis ille pretiosus non funderetur: non crucifigeretur: si Christus non crucifigeretur sanguis ille pretiosus non funderetur: si sanguis ille non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. Quia ergo nobis profuit caecitas illorum, ideo a minore fratre major supplantatus est, et appellatus est mitotus Israel: non illi qui modo sunt, sed filii ipsorum qui tunc erunt. Nam modo isti per vias suas ambulantes ibunt ad loca sua, transibunt ad damnationem perpetuam. Quando autem factus fuerit unus totus populus, fiet illud quod canimus: Satiabor, dum mani
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃ eũdũ qđ potest fortasse sua sponte urm aliquẽ cõmouere quid sibi uult qđ
ẽ. uocatus abrã : Quȩrite inscripturis : & uidebitis superius ante quã ac¬
ciper& aliud nom̃ ñ ẽ uocatus nisi abram. postea quã accepit nẽ. uocat
nisi abraam : Iste aut̃ iacob quando accepit aliud nom̃: eadẽ uerba audi¬
uit : Non uocaberis ia cob: sed uocaberis isrł. Querite scripturas & uidete
quĩ a utr̃uq semꝑ uocatus ẽ & ia cob & isrł: Accepto alio nomine abra¬
ham : ñ ẽ aliud uocatus nisi abraham: Accepto aut̃ alio nomine
ia cob: & iacobuocatus ẽ & isrł: Nom̃ abrahae : in hoc scło expli¬
candũ fuit: Hic ẽ enĩ factus pat̃ multarũ gentiũ . unde nom̃ acce¬
pit : Nom̃ aut̃ isrł : ad alterũ scłm ꝑtin& ubiuidetmꝰ dñ: populus ergo dĩ. po
pulus xp̃ianꝰ in hoc tẽpore : & iacob ẽ & isrł : Ia cobinre i srł in spe: Subplan¬
tatꝰ ẽnĩ fr̃is dr̃ populus minor populi maioris : Nũ quid nos supplantauim uideos :

Expanded text:
sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod est vocatus Abram. Quaerite in Scripturis, et videbitis superius antequam acciperet aliud nomen, non est vocatus nisi Abram: posteaquam accepit, non est vocatus nisi Abraham. Iste autem Jacob, quando accepit aliud nomen, eadem verba audivit, Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et videte quia utrumque semper vocatus est, et Jacob et Israel. Accepto alio nomine Abram, non aliud est vocatus nisi Abraham: accepto alio nomine Jacob, et Jacob vocatus est, et Israel. Nomen Abrahae in hoc saeculo explicandum fuit: hic est enim factus pater multarum gentium, unde nomen accepit. Nomen autpulus Christianus, in hoc tempore et Jacob est et Israel; Jacob in re, Israel in spe. Supplantator enim fratris dicitur populus minor populi majoris. Numquid nos supplantavimus Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
rit : & claudũ facer& : Ergo uolens uictus ẽ : potestatẽ enĩ habuit ponen¬
di uirtutẽ suã & potestatẽ habuit assumendi eã : Nirascitur uictus quia
ñ irascitur crucifixus : Nã & benedix̃ eũ dicens: Nuocaberis ia cob: sed
isrł : tusubplantator factus es uidens dm̃: & tetigit sicut dixi femur eiꝰ :
& fecit eum claudicare : At tende ia cobpopłm iuidȩorũ : in illa milia sequen¬
tiũ & p̃cedentiũ ium̃tũ dñi : quiuncti apłis ad orabant dm̃ & clamalant¬

Expanded text:
claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem suam, et potestatem habuit assumendi eam . Non irascitur victus, quia non irascitur crucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et praecedentium jumentum Domini, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ queritis & ego aurũ quero qđ queritis & ego quero sed ñ ibi quȩritis
ubi possũ inuenire : ergo auditeme : ubi possũ inuenire uobis ñtollo: locũ uobis
ostendo : Immo sequantur om̃s eũ : qui nouit ubn sit qđ querimus : Sic & nunc
quia desideratis uitã . & dies bonos: non uobis possumus dicere nolite de¬
siderare uitã & dies bonos: Sed illud dicimꝰ nolite hocquere. hoc scło uitã
a dies bonos ubi eẽ boni ñ possunt : Nne uita ipsa morti similis ẽ : dies
aut̃ ipsi ꝓperantes transeunt : quia hodiernus dies ext̃nũ exclusit :
Crastinꝰ deo nascitur : ut excludat hodiernũ: Ipsidies nonstant tuqua¬
re cũillis uisstare : desideriũ ergo ur̃m qđ uultis uitã & dies bonos non
solũ ñreprimo sed &iã ueem̃tius accendo : Prorsus queri teuiã querite
dies bonos sedubi poss̃ inuenir ibi quȩrantur : Vultis em̃ audire mecũ¬

Expanded text:
Aurum quaeritis, et ego aurum quaero: quod quaeritis, et ego quaero; sed non ibi quaeritis Aurum quaeritis, et ego aurum quaero: quod quaeritis, et ego quaero; sed non ibi quaeritis ubi possimus invenire. Ergo audite me, ubi possimus invenire: vobis non tollo, locum vobis ostendo: imo sequamur omnes eum qui novit ubi sit quod quaerimus. Sic et nunc, quia desideratis vitam et dies bonos, non possumus vobis dicere, Nolite desiderare vitam et dies bonos: sed illud dicimus, Nolite hic quaerere in hoc saeculo vitam et dies bonos, ubi boni esse non possunt. Nonne vita ipsa morti similis est? Dies autem ipsi properantes transeunt; quia hodiernus dies hesternum exclusit: crastinus ideo nascitur, ut excludat hodiernum. Ipsi dies non stant: tu quare cum illis vis stare? Desiderium ergo vestrum, quo vultis vitam et dies bonos, non solum non reprimo, sed etiam vehementius accendo. Prorsus quaerite vitam, quaerite dies bonos: sed ubi possunt inveniri, ibi quaerantur. CAPUT VI. 6. Quid a
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura : & dicit : Quis est homo qui uult uitã & diligit uidere diesbonos :
sic int̃rogauit scriptura ut scir& quidilli responderetur : Sciens qđ om̃s ho¬
mines uitã querent & dies bonos: Prodesiderio ipsorũ int̾rogauit : tã quã si¬
bi de om̃iũ corde responderetur ego uolo : sic dix̃ quis ẽ homo qui uult ui¬
tã &diligit uidere dies bonos : quẽ ad modũ &iã ista hora qua uob loquor
cũ audistis me dixisse. quis ẽ homo qui uult uitã & diligit uidere dies bonos:
om̃s respondistis incorde ur̃o ego : Nã & ego qui uobiscũ loquor : uitã uolo &
dies bonos : đ queritis uos: hoc quero & ego : Quomodo sit hesaurũ nobis om̃i
b: ess& necessariũ & ego ad aurũ una uobiscũ ꝑuenire uolens & e& alicubi
in agro ur̃o in loco ure potestati subdito & uiderẽ uos querentes aurũ & di¬
cerẽ uobis quid queritis responderetis michi aurũ. & ego uobis dicerem.

Expanded text:
Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogavit Scriptura, ut sciret quid illi responderetur: sciens quod omnes homines vitam quaererent, et dies bonos. Pro desiderio ipsorum interrogavit, tanquam sibi de omnium corde responderetur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quemadmodum etiam ista hora, qua vobis loquor cum audistis me dixisse, Quid est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondistis in corde vestro, Ego. Nam et ego qui vobiscum loquor, vitam volo et dies bonos: quod quaeritis vos, hoc quaero bus esset necessarium, et ego ad aurum una vobiscum pervenire volens, et esset alicubi in agro vestro, in loco vestrae potestati subdito, et viderem vos quaerentes aurum, et dicerem vobis, Quid quaeritis? responderetis mihi, Aurum. Et ego vobis dicerem,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽ : Et sict̃ dixi : habundat gemitus usq: ad decrepitã senec tutam :
Hoc totũ modicũ : & breueẽ : Et tam̃ quomodo queritur ab ominib: quanta
diligentia . quant o labore. quanta cura . quanta uigilantia quanto opere
quer homines ut diu hic uiuant & sene scant : ipsũ aut̃ diu uiuere quid ẽ ni¬
si ad finẽ currere : habuisti hesternũ diẽ : habere uis& crastinũ diem:
Sedcũ iste transierit & crastinꝰ minꝰ illũ habes : Ideo opta s ut lucescat dies
ut ꝓomquet tibi quotuñiuis puenire : Ex hibes aliquã sollẽ pnita tẽ amicis
tuis audisibi abene optuntib: Dicit tibi : Multos annosiułas : & ueniat qđͣ
illidixer̃: Quid ÷ ut uemant ami & aoini & ñuis ut ueniat finis annorion:
dtudia tua contrarias : ambulare uis & ꝑuenire ñuis : Uerum tam̃ ut dirxi¬
sitanta cura inẽ hominib: ut cotidans magnis ꝑpetuisq laborib cupi¬
ant ut tarde moriantur. quanta cura agendũ ẽ. ut nũ quã moriantir:

Expanded text:
tam senectutem. Hoc totum modicum et breve est: et tamen quomodo quaeritur ab hominibus? Quanta diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habuisti hesternum diem, habere vis et crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, minus illum habes. Ideo optas ut lucescat dies, ut propinquet tibi quo tu non vis pervenire. Exhibes aliquam solemnitatem amicis tuis, audis ibi a bene optantibus dici tibi, Multos annos vivas: vis ut veniat quod illi dixerunt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ambulare vis, et pervenire non vis. CAPUT Isi tanta cura inest hominibus, ut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam moriantur?
Abbreviated transcription (Latin):
ratis dĩiustitiã : Telũ dĩ habetis. sed ñ scđm scientiã : Ignorantes enĩdĩ iustitiã
& ur̃am uolentes c̃stituere iustitiaedĩ ñ estis subiecti : Suidẽ aliud ignorare
dĩ ustitiã & suã uelle constituere nisi dicere ego scifico ego uistifico : qđ ego dedero:
hoc scm̃ẽ : Dimit tedõ : qđ dĩ ẽ. Agnosce homo qđ hominis ẽ ignorans dĩ iustitiã &
tuã uis constituere : Iustificaremeuis fufficit tibi ut meiustificeris : Deanti¬

Expanded text:
rantes Dei justitiam, zelum Dei habetis, sed non secundum scientiam. Ignorantes enim Dei justitiam, rantes Dei justitiam, zelum Dei habetis, sed non secundum scientiam. Ignorantes enim Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti. Quid est aliud, ignorare ei justitiam, et suam velle constituere, nisi dicere: Ego sanctifico, ego justifico; quod ego dedero, hoc sanctum est? Dimitte Deo quod Dei est: agnosce, homo, quod hominis est. Ignoras Dei justitiam, et tuam vis constituere. Justificare me vis: sufficit tibi ut mecum justificeris. CA
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsedicat & ꝓse quicapudẽ : & ꝓcorpore suo qđẽ eccła. Quia & in nobis capud
loquitur ꝓcorpore : Audi ꝓcapite : Resurrex̃ amortuis : inuenit discipulos he¬
sitantes dubitantes p̃gaudio ñ credentes : Aperuit illis sensũ ut intellegerent
scripturas : & dix̃ eis : Sua sic scriptũ ẽ : & sic oportebat x p̃mpati. &resurgere¬
amortuis t̃tiodie. Habes ꝓcapite : dicat & corpore : & p̃dicare i nomine eius
penitentiã & remissionẽ peccatorũ ꝑom̃s gentes : incipientib: ab hierus alẽ Di¬
cat ergo eccła inimicissiuis : dicat: Dicit plane ñ tac& : sed si illi audiant : Ers au¬
distis testimonia : iã nosciteme : Scrutam iniscripturas in quib: speratis uos uitã
u& nã habere : ipsȩ testimoniũ ꝑhibent deme : Quadxi ñ sunt demeo sed decbũ
mei : & tam̃ adhuc aduers amini adhuc t̃gi uersamini : Quomodo potestis michi
credere głam abinuicẽ expectantes &głam quȩ a solo dõẽ ñ querentes : quia igno¬

Expanded text:
 se qui caput est, et pro corpore suo quod est Ecclesia, quia et in nobis caput loquitur pro corpore. Audi pro capite: Resurrexit a mortuis, invenit discipulos haesitantes, dubitantes, prae gaudio non credentes; aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, Quia sic scriptum est, et sic oportebat cari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Dicat ergo Ecclesia inimicis suis, dicat. Dicit plane, non tacet: sed illi audiant. Fratres, audistis testimonia, jam noscite me. Scrutamini Scripturas, in quibus vos speratis vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me. Quae dixi, non sunt de meo, sed de Domini mei, et tamen adhuc aversamini, adhuc tergiversamini. Quomodo potestis mihi credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est, non quaerentes? Quia igno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bieilliexe plũ ñuerbũ T uescapud quais iudie: Acerã debtsire quaili
nonset psriculo sũ sequi. Immotupse quouis ea segui. illucdebes ambulart

Expanded text:
praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi non sit periculosum s
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ : Tuaut̃ cathecuminꝰ diceris audiens : & surdus es : Aures enĩ corporis patentes
habes : quia uerba q̃dictas audis. sed aures cordis ad hucdausas habes quia qđ dic¬
tũ ẽ ñ intellagis : Disput ao nondissero : Eccepaschaest : Danom̃ ad baptisinũ. Siñte
excitet festuuitas ducat ipsa curiositas. ut sciał quiddictũ sit: Suinanducat carnẽ
meã & bibit sanguinẽ meũ : inme man&c & ego inillo: Ot scias qͥd dictũ st : pulsa
& apeneturtibi: & u tibidico pulsa & aperietur tibi : ia & ego pulso a perimnichi
tãgrãm regenerationis accedereñ morentur. quanta nobis cura et̃ debi&& in
edificandis fidelib: ut ꝓ sit eis qđ accedunt : ñ sibi tales epulas iniudicium
manducent & bibant : Ut aut̃ non inudiciũ manducent & bibant: bene ui¬
seruatt exorib ur̃is reddite qđ exigistis: Vir a femina exigis castitate

Expanded text:
us diceris, diceris Audiens, et surdus es. Aures enim corporis patentes us diceris, diceris Audiens, et surdus es. Aures enim corporis patentes habes, quia verba quae dicta sunt audis: sed aures cordis adhuc clausas habes, quia quod dictum est non intelligis. Disputo, non dissero. Ecce Pascha est, da nomen ad Baptismum. Si non te excitat festivitas, ducat ipsa curiositas: ut scias quid dictum sit, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo. Ut scias mecum quid dictum sit, pulsa, et aperietur tibi. Et ut tibi dico, Pulsa, et aperietur tibi: ita et ego pulso, aperi mihi. tam gratiam regenerationis accedere non morentur: quanta nobis cura esse debet in aedificandis fidelibus, ut prosit eis quod accedunt; non sibi tales epulas in judicium manducent et bibant? Ut autem non in judicium manducent et bibant, bene viservate uxoribus vestris. Reddite quod exigitis. Vir, a femina exigis castitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ uita at̃ne ad manducandã carnẽ suã & bibendũ sanguinẽsuum:
& fideles estis. quid dixerit: nostis : Suiaut̃ int̾uos ad huc catecuni¬
ni uł audientes uocantur : potuer̃ eẽ cũlegeretur audientes : Nũ qͥd adin¬
tellegentis : ergo sermonr̃ ad utrosq dirigitur : Suiã manducant carnẽ
tati festinent : Peristos dies magistrati pascunt : xp̃scotidie pascit . m̃sa ipsiusẽ illa
in medio constituta : Quid causeẽ oaudientes ut m̃sã uideatis & ad epulas non acceda¬
tis : & forte modo cũ eugłm legeretur dixistis in cordib: urĩs. Putamꝰ quidẽ qͥd dicit
caro mea uere esca ẽ & sanguism̃s uere potus ẽ : qm̃o manducatur caro dñi & bibit᷑ san¬
guis dm̃ : putamꝰ qđidic̃ : qui sc̃trate clausit ut hocnescias : uelatũ ẽ sed si uol ueris erit
reuelatũ : Accede adꝓfessionẽ : & soluistiquestionẽ : Qđ enĩ dix̃ hñis iłs iã fideles no

Expanded text:
bendum sanguinem suum. et fideles estis, quid dixerit, nostis. Qui autem inter vos adhuc Catechumeni, vel Audientes vocantur, potuerunt esse cum legeretur audientes, numquid et intelligentes? Ergo sermo noster ad utrosque dirigitur. Qui jam manducant carnem tati festinent. Per istos dies magistri pascunt, Christus quotidie pascit, mensa ipsius est illa in medio constituta. Quid causae est, o Audientes, ut mensam videatis, et ad epulas non accedatis? Et forte modo cum Evangelium legeretur, dixistis in cordibus vestris: Putamus quid est quod dicit, Caro mea vere esca est, et sanguis meus vere potus est? Quomodo manducatur caro Domini, et bibitur sanguis Domini? Putamus quid dicit? Quis contra te clausit, ut hoc nescias? Velatum est: sed si volueris, erit revelatum. Accede ad professionem, et solvisti quaestionem.