comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bicq: quȩ erat ancilla uitioꝵ facta ẽ amica : emundata & abluta ꝑbaptismũ a sor¬
dib: peccatoꝵ : Pulchrȩ st̃ genȩtuȩ sicut turturis. Iurturis natura ẽ ut sica su c̃¬
iugẽ ꝑdiderit : aliũ ultra ñ reqͥrat . Turturiergo assimilat᷑ ecła q ex quo xp̃s
p̃sentia corporali mundũ de seruit & cȩlos petut: eđa in cius a more tenacis sume
ꝑseuerat. Rcere cipit ullũ adulterinũ a matorẽ : qr contẽ pnit mundũ & c̃cupis¬
centiascius & solius sponsisui paldiritudinẽ inte c̃tẽplat᷑. Genis aut̃ turturisgenas
cedȩ conparat q ingenis manime uere cundia apparet : & phocpudor &uere¬
cundia ecđde ostendit᷑ quoerubescit aliquid sȩdũ & qđ sponso suo displiceat ꝑpetra
rant᷑ . Ne collũ cibireficiendo corporaministrant᷑: Sermones etiã qͥbus
archananitiũ de monstrent᷑ ꝑ collifistulã egredicnt᷑ : sic doctoresscĩ &cibũ
nob salutaris doctrinȩ ministrant: & etiã secreta scripturarũ nob̵manifes¬

Expanded text:
i, emundata et abluta per baptismum a sordibus peccatorum. « Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis. » Turturis natura est, ut si casu conjugem perdiderit, alium ultra non requirat. Turturi ergo assimilatur Ecclesia, quia sentia corporali deseruit, et coelos petiit, Ecclesia in ejus amore tenacissime perseverat; nec recipit ullum adulterinum amatorem: quia contemnit mundum et omnes concupiscentias ejus, et solius sponsi sui pulchritudinem mente contemplatur. Genis autem turturis genas Ecclesiae comparat: quia in genis maxime verecundia apparet, et per hoc pudor et verecundia Ecclesiae ostenditur: quia erubescit omne foedum, et quod sponso suo displiceat, perpetam per collum cibi reficiendo corpori ministrantur. Sermones etiam, quibus arcana mentium designantur, per colli fistulam egrediuntur. Sic doctores sancti et cibum nobis salutaris doctrinae ministrant, et etiam secreta Scripturarum nobis manifes
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ floriđ. Lectꝰ edȩ c̃ qualis cũq tranquillitas ł requies p̃sentis uitȩ. Nã quasi
escit cũ aliquantula pace sibi c̃cessa fruit᷑ : Bed hiclectuł floriđẽ hoc ẽuarieta¬
us exeqͥt᷑ Tigna domorũ nr̃arũ cedrina . Domꝰ ecłȩ st̃ fideliũ c̃uenticula ꝑ orbẽ
tendendũ qđ tigna admunim̃tũ domꝰ st̃. laquearia adornatũ. Ideoq ꝑtigna
designant᷑ doctores quorũ doctrina fulcit᷑ a sustentat᷑ ecła. ꝑlaque aria uero¬

Expanded text:
r floridus. » Lectulus est qualiscunque tranquillitas, vel requies praesentis vitae. Nam quasi escit, cum aliquantula pace sibi concessa fruitur. Sed hic lectulus floridus eet quod tigna ad munimentum sunt domus, laquearia ad ornatum. Ideoque per tigna designantur doctores, quorum doctrina fulcitur et sustentatur Ecclesia: per
Abbreviated transcription (Latin):
Vl etiã oculos habet colũbarũ qr scientiã diuinarũ scripturarũ. casto &
simplici intuitu intellegit spi tales & diui nos sensus in ea requirens. Nã qm
ligit᷑. Ecce tupulcher es dilectemi & decor. Post quã spons sponsã suã de¬
Eccetupulcher es dilectemi & decorus. Aosi diceret : Iuquidẽ mepulchrã
in opere e cogitatione eẽdicis sed ego omnẽ hano puldri tudinẽ ate
me credo habere & cognosco Iuenĩ es pulcher & decorus. Iues fonstotius
boni a quic ꝗd ego boni habco tua grã habeõ Purder aut̃ & decor dr̃ qt ediui

Expanded text:
lumbarum habet, quia scientiam divinarum Scripturarum casto et simplici intuitu intelligit, spirituales et divinos sensus in ea requirens; nam quoligitur. « Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus. » Ac si dEcce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus. » Ac si diceret: Tu quidem me pulchram in opere et cogitatione esse dicis, sed ego omnem hanc pulchritudinem a te me credo habere et cognosco. Tu enim es pulcher et decorus, tu es fons totius boni, et quidquid boni habeo, tua gratia habeo Pulcher autem et decorus dici
Abbreviated transcription (Latin):
qr nesciunt resistere malȩdoc trinȩ : sed omã que sibi in ponunt᷑ amalis doctorib:
to e transier marerubrũ. Eqͥtatũ aut̃ suũ illã multitudinẽ dicit : qr sicut auri¬
ga curriu p̃ẽ it ads̃ illi plebi p̃erat ꝓtegens illã & defendens & ad t̃rã reꝓmissio¬
nis introducens. Hiuc suo equitatui assimilauit amicã suã q̃msicut illepopłs

Expanded text:
quia nesciunt resistere pravae doctrinae, sed omnia quae sibi imponuntur a pravis doctoribus, quia nesciunt resistere pravae doctrinae, sed omnia quae sibi imponuntur a pravis doctoribus, to, et transierunt mare Rubrum . Equitatum autem suum illam multitudinem dicit: quia sicut auriga currui praeest, ita Deus illi plebi praeerat, protegens illam et defendens, et ad terram repromissionis introducens. Huic suo equitatui assimilavit amicam suam; quoniam sicut ille populus
Abbreviated transcription (Latin):
feruorib denigratã : Mec c̃sideras qđ pulcdrasis int̃mulieres .÷. ñ ad tendis uirtutũ
spiritaliũ pulchritudinẽ qͣp̃ ceteris decoraris. licet tẽtationib: denigreris. Sier
go ignoraste .i. si hanc dignitatẽ & formositatẽ tuã ñ recognoscis : egredere deme¬
o c̃sortio & abip̃uestigia gregũ hoc ÷ seq re&imitare doc trinã errantiũ hereticoꝵ
qͥ c̃tẽto uero pastore unius gregis multos sibi greges qͦacer uauerunt : Et pasce hedos
tuos ÷ peccatores & erroneos .I. auditores. Iuxta tab̵na cula pastoꝵ. Hoc ÷ scđm
doc mata herecicorũ Vnꝰ enĩ paston ẽtxp̃s quiunũ habet gregẽ id ẽ unitatẽ catholicȩ
ecđe. Pastores uero multi st̃ heretici : qui gregẽ deceptoꝵ hominũ sibi ag gregant. quos
diabolo pascunt: De qͥb: & psalmista. Bicit oues in inferno positi st̃ mors depasceteos
Oues uocant᷑ in hoc locomali ñ ꝓpt̃ simplicitatẽ ł in pocentiã. sed ꝓpt̃ hebstudinẽ :

Expanded text:
ec consideras quod pulchra sis inter mulieres, id est non attendis virtutum spiritualium pulchritudinem, qua prae caeteris decoraris, licet tentationibus denigreris. Si ignoras ergo te, id est si hanc dignitatem et formositatem tuam non recognoscis, egredere de meo consortio, et abi post vestigia gregum; hoc est, sequere et imitare doctrinam errantium haereticorum, qui contempto vero pastore unius gregis, multos sibi coacervaverunt greges. « Et pasce haedos tuos, » id est peccatores et erroneos auditores juxta tadogmata haereticorum. Unus enim pastor est Christus, qui unum habet gregem, id est unitatem catholicae Ecclesiae. Pastores vero multi sunt haeretici, qui gregem deceptorum hominum sibi aggregant, quos diabolo pascunt: de quibus et Psalmista: « Sicut oves in inferno positi sunt. » Oves vocantur in hoc loco mali, non propter simplicitatem vel innocentiam, sed propter hebetudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
eius głam quasi unigeniti a patre. N qualẽ cũq: sed quasi unigeniti a patre. Dubum¬
bra illius quã desiderã sedi qr in eius ꝓtectione c̃fido & ab eo int̃aduer sa gubnari
qr ꝓtectionẽ illius exoptat int̃ p̃sentis uitȩ aduersa : Oruc ł illius dulcis gutturi meo
ẽ qr expectat ꝑfru specie uisionis illius & satiari dulcedine daritatis eius. Intro
duxit merex incellã uinariã ordinauit in me Κaritatẽ. Olla uinaria eđa ẽ in
qua ẽ iunũ euangelicȩ doc trinȩ : In hanc ergo cellã amica sponsi introducit᷑ quando
ex om̃ib: gentib: in unã ecłam fideles adunant᷑. Ordinauit inꝗđ in mecaritatẽ inter
oñs urtutes primatũ tenet caritas qua ipsa subsistit eđa. Maritas ergo in eđ a ordi
nat᷑ r ñ temere nec c̃fuse sed ordinate tenenda ẽ di & ꝓximi dilectio Ds̃ enĩ diligen
dẽ spͥ omã tͥoto corde tota anima : om̃ib: iurib: omi m̃te : ꝓximꝰ diligendẽ deinde :

Expanded text:
us, gloriam quasi Unigeniti a Patre ; non qualemcunque, sed quasi Unigeniti a Patre. Sub umbra illius, quam desiderabam, sedi: quia in ejus protectione confido, et ab eo inter Ecclesia, quia protectionem illius exoptat inter praesentis vitae adversa. « Fructus illius dulcis gutturi meo est, » quia exspecto perfrui specie visionis illius, et satiari dulcedine charitatis illius. « Introcellam vinariam, ordinavit in me charitatem. » Cella vinaria est Ecclesia, in qua est vinum evangelicae doctrinae. In hanc ergo cellam amica sponsi introducitur, quando ex omnibus gentibus in unam Ecclesiam fideles adunantur. Ordinavit inquit in me charitatem. Inter omnes virtute primatum tenet charitas, qua ipsa subsistit Ecclesia. Charitas ergo in Ecclesia ordinatur: quia non temere, nec confuse, sed ordinate tenenda est Dei et hominis dilectio. Deus enim diligendus est super omnia toto corde, tota anima, totis viribus, omni m
Abbreviated transcription (Latin):
RIS Multe filiȩ congregauerunt diuitias:
tu super gressaes uniuersas
SA INFallax gratia. & uanaẽ pulcritudo: mulier
timens dnm ipsa laudabitur. ramnus¬
IΛU Date ei defructu manuum suarũ : & laudent
e amin portis operas eius:¬

Expanded text:
res multae filiae congregaverunt divitias tu supergressa es universas sin fallax gratia et vana est pulchritudo mulier timens Dominum ipsa laudabitur thau date ei de fructu manuum suarum et laudent eam in portis opera eius
Abbreviated transcription (Latin):
auino carnẽ meã : & animũ meũ trans ferẽ ad sapien¬
tiã : deuitarẽq: stultitiã. de not uiderẽ quid ess& uti¬
le filius hominũ : Quo facto : opus ẽ subsole numerum
dierũ uite sue magni ficaui operamea
Aedificaui mihi domos plantaui uine as : feciortos
& pomeria & conseui ea cunctis generis arborib:. &
extruxi mihi piscinas aquarũ ut in rigarẽ siluã ligno¬
rũ germinantium. Possedi seruos & ancillas multãq fa¬
milia habui : Armenta quoq: & magnos ouium greges:
ultraomnes qui fuerunt ante me in hierus alom: Co¬
aceruaui mihi argentũ & aurũ : & substantias regum
hac ꝓuintiarũ : Fec imihi cantatores & cantatrices &
delitias filiorũ hominũ : Scifos &urceos : in ministerio
aduina fundenda : & suꝑgressus sũ opibus omnib: qui
fuerunt ante in hierusalẽ: Sapientia quoquȩ : ꝑse
uerauit mecũ : & omĩa quȩ desiderauerunt oculimei
non negaui eis: Nec ꝓhibuicorqu in omni uoluntate

Expanded text:
nsferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientiumma est: «Omnia quecunque desideraverunt oculi mei non negavi eis nec prohibui cor meum quin omni voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
renascens. grrat ꝑmeridiem : & flectit᷑ ad aquilonẽ:
lustrans uniuersa. in circuitu ꝑgit sp̃s: & incirculo
suo reuertetur: Omnia flumina intrant inmare :
&mare non redundat: Ad locũ unde exeunt flumi¬
na reuertuntur: ut iterum fluant: Cuncte res dif¬
ficiles : non potest homo explicare sermone: Non sa¬
turatur oculus uisa : nec auri simpletur auditu.¬

Expanded text:
eridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles: non potest eas homo explicare sermone. Non saturatur oculus visu, nec auris
Abbreviated transcription (Latin):
spirant omnia & nihil hab& homo uimento amplius: Cunc
ta subiacent uanitati : & omnia ꝑgunt ad unũ locũ : O&erra
facta sunt : & interrã parit̃ reuertuntur
Quis nouit si sp̃s filiorũ adã ascendat sursũ : & si sp̃s ium̃¬
torũ descendat deorsũ : & dep̃hendi nihil essemelius quã
laari hominẽ in operaesuo & anc esse partẽ illius : Quis
enĩ qumadduc& ut post se futura cognoscat  uertime¬

Expanded text:
spirant omnia, et nihil habet homo jumento aspirant omnia, et nihil habet homo jumento ata jacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt, et in terram revertuntur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendit sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet, ut post se futura cognoscat?
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ quod fuit: i psũ quod futurũ ẽ: Quid ẽ quod futurũ ẽ
ipsũ quod faciendũ ẽ : Nihil subsole nouum nec uala
quis quã dicere : ecce hoc recens ẽ lã enĩ p̃cessit in secu¬
lis quȩ suerunt ante nos. Non ẽ priorũ memoria sed nec
eorũ quidẽ quȩ postea futura sunt: Erit cordatio apud
eos : qui futuri sunt in nouissimo: Ego ec clesiastes qui fui
rex isrł in hierusalẽ : & ꝓposui inanimo meo quȩ rere
inuestigare sapient᷑ de omnib: que fiunt sub sole

Expanded text:
Quid est quod fuit? ipsum quod futurum est. Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Nihil sub sole novum, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est: jam enim praecessit in saeculis; quae fuerunt ante nos Non est priorum memoria: sed nec eorum quidem, quae postea futura sunt, erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. EGO ECCLESIASTES fui rex Israel in Jerusalem, Et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de o
Abbreviated transcription (Latin):
triam meã : & que subcelo studiosissime laboraui : lia¬
biturus heredẽ postme quẽ ignoro : utrũ sapiens an
stultus futurus sit : & dominabit᷑ in laboribus meis qui¬
bus desudaui: & sollicitꝰ fui & ẽ quic quã tamuanum:
Vndecessaui : renuntiauitq: cormeam ultra laborare¬
subsole : Nãcũ alius labor& insapientia & doctrina
& sollicitudine : homini hotiosoquȩ sita dimitat: Q
hoc ergo uanitas & magnũ malũ : Quid enĩ pderit homi

Expanded text:
triam meam quae sub sole studiosissime laboravi hatriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor mesub sole. Nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine, homini otioso quesita dimittit. Et hoc ergo vanitas et magnum malum. Ad litteram hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& ad labores inquib: frustra sud auerã : uidi i n omni¬
bus uanitatẽ & ad flictionẽ animi & nibil ꝑ manere
subsole : Transiui ad contẽ plandã sapientiam : erro¬
resq: & stultitiã : Quid in quã homo ut sequi poss& regẽ
factorẽ suum : &uidiquiatantũ prȩcedera sapientia
stultitia quantum differt. lux a tenebras : Sapiente soculi
in capite eius : stultus intenebris ambulat: & didici quodunꝰ
utriusq: ess& interitus : & dixi in cordemeo: Siunus & stul¬
ti & meus occasuserit : quid mihi ꝓdest : quod maiorem
sapientiae dedi operã: Locutusq: cũ mente mea anĩ¬
aduerti quod hoc quoq: ess& uanitas : Non enĩ memo¬
ria sapientis similit̃ ut stulti in ꝑ p&uum . & futura
tẽ pora obliuione : cuncta parit̃ operient : Moritur
doctꝰ similit̃ ut in doctus & id circo teduit me uite meae :¬
Videns mala esse uniuersa subsole : & cuncta uanitatẽ
atq: ad flictionẽ sp̃s : rursus decestatus sum. omnem indus¬

Expanded text:
n omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum et futura tempora oblivione cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem indus
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectusuo : dedit ds̃ sapientiã & scientiam & l&ici¬
ã: pec catori aũt dedit afflictionẽ & curã suꝑfluam
& addat & congregot et tradat ei qui placuit dõ: Sed & hoc
uanitas & cassa sollicitudo. mentis:
Omnia tẽpus habent : & suis spatus transeunt uniuer
sa subcelo: Tẽpus nascendi : & tẽ pꝰmoriendi: Tẽpus plan¬
tandi : & tẽpꝰ euellendi quod plantatũ ẽ : tẽ pus occidendi.
tẽpus flendi : & tẽpus ridendi : Tẽpus plangendi : & tẽ pꝰ
saltandi: tẽpus spargendi lapides : & tẽpuscolligendi : Tẽ¬
pus amplex sandi : & tẽpus longe fieri a cõplexibus : tẽpus¬
endi : tẽpusi tacendi : & tempus loquendi : Tẽpusdilectio¬
nis : & tẽpus hodu: tẽpusbelli : & tẽpus pacis: Quid hab& am

Expanded text:
ntiam et scientiam et laetitiam peccatori autem dedit adflictionem et curam superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui placuit Deo sed et hoc vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis transa sub caelo. tempus nascendi et tempus moriendi. tempus plantandi et tempus euellendi quod plantatum est. tempus occidendi Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Teendi tempus tacendi et tempus loquendi tempus dilectionis et tempus odii tempus belli et temp
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ intrepidusꝓperat : Cuius notator extiterat. Ibiq: sicut
longe obtauerat cunc tunueniens : ꝓsperatoriianeris sui grec¬
tes innumeris rependit Nãq: locũ adiens . loculumibidẽ inuenit.

Expanded text:
ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit
Abbreviated transcription (Latin):
pate facto alcctere euacuatoque locel lothesaurũ inuentũ uni¬
us sportellȩ conclusitsinu. Quaesporta poenes penes nos quasi
noua habetur. Quib: patratis om̃ib: in piusead sunꝰ sotũ quos su¬
pra sermoretulit acinomannicaurbe ꝓfectosquȩ rente sx ipsi.
non aquesia diu benedictione frustrati : Tuncq primũ sibuna¬
mutuo pate fecere siui iti neris ciusã . quia scilic& & ipsireuelatione diuina
ad moniti adcor p̾beatȩ scolasticȩieranT deferendũ INoxq cũ festina¬
tione retrogradũ iter armipientes festinato simulregredi curabanT por¬
tantes quasinuenerant do nodiuino p̃ciosissimas margaritas : Interea
diuinitus ꝑalta suentia noctis : ꝓibuit eosmora sinnes tere ireundo:

Expanded text:
patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimemutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas. A Romadivinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo
Abbreviated transcription (Latin):
miscracione flectendenda uit sẽꝑ uox & oratiosuae causȩ c̃ueniat Haeo
te precepta ad ꝓnunciacionis laudẽ deducuntatibi onestatẽ & tue cacse
fidẽ efficient .R. Quid ẽ qđ paulo ante corporis moderacionẽ dixisti
eõ seruandã A. dixi quia neces sarie obseruandũ est ut recta sit facies
ne labra detorque ant neim inodicus hiactus nictus distendat ne supinꝰ
pres sa su ꝑcilia in finitũ enĩ inhis quoq: reb mom̃tũest quia nichil potist¬
plicert qđ nondat& & ut u murcus tullius capud artis ost dicoro qđ sacias labra

Expanded text:
miseratione flectenda, ut semper vox et oratio suae causae conveniat. Haec miseratione flectenda, ut semper vox et oratio suae causae conveniat. Haec te praecepta ad pronuntiationis laudem deducunt, et tibi honestatem et tuae causae fidem effiesse observandam?--ALB. Dixi quia necessarie observandum est, ut recta sit facies, ne labra detorqueantur, ne immodicus hiatus distendat rictum, nepressa supercilia. Infinitum enim in his quoque rebus momentum est, quia nihil decet et, ut ait M. Tullius, 'caput artis est decere, quod facies'. Labra
Abbreviated transcription (Latin):
quã quintã parteartis r& horicae ct̃ in principio nr̃e disputacionts meim nitedi¬
xis semagister A. pronunciatio est uerborũ dignitas uocis sensibus a cõmodatio
lita sindecentur ꝓnuncictur c̃tẽptũ in risionẽ que merctur.nisi forte tibi dño mi
rex aliter uid eatur. .H. Mnichine quaquã alicor sedhuuis quoq: partis priecep¬
ta scquaenda uł uitia cauenda uelimut dicas A. Prmo & qrcere deb& uocis a sp̃s.
moderatio & corporis & linguemotus quȩ nontã artis sunt quã laboris
in flata uł anhelata uł in saucib frendentia necoris in anitateresonan¬
tia Naspera frendentib dentib Ñ hiantib labis ꝓlata sed prestum
tientur & unũ quodq uerbũ legiamo ac centude cortur. nec iminoderato
clamore uociferet᷑ uł ostentationis causi frangat᷑ oratio. Verũ ꝓlocis
reb ꝑsonis causis & tẽporib: dispensanda ẽ Nã alia simplicitate narranda
suns alia auctorita te suadenda. alia cũ indignacione deꝓmenda . Alia

Expanded text:
quam quintam partem artis rhetoricae esse in principio nostrae disputationis memini te dixisse, magister.--ALB. Pronuntiatio est verborum dignitas, vocis sensibus accommodatio lita, si indecenter pronuntietur, contemptum irrisionemque meretur, nisi forte tibi, domine mi rex, aliter videatur. CAR. Mihi nequaquam aliter. Sed hujus quoque partis praecepta sequenda vel vitia cavendmoderatio, et corporis et linguae motus, quae non tam artis sunt, quam laboris.inflata vel anhelata, vel in faucibus frendentia, nec oris inanitate resonantia, non aspera frendentibus dentibus, non hiantibus labris prolata, sed pressimcientur, et unumquodque verbum legitimo accentu decoretur, nec immoderato clamore vociferetur, vel ostentationis causa frangatur oratio; verum pro locis, rebus, personis, causis et temporibus dispensanda est. Nam alia simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia
Abbreviated transcription (Latin):
eequiesas neforat in currães offendĩ inhereticos patans te meibi posseinue¬
minles al̃ muior a mele herctiti distinguebant: tãquã ponsa it᷑ rogaret :ub
pas cas ubicubes & ipseres ponderet iineridie cubo in australiparte. Siignor aste opu

Expanded text:
fendam et incurram in haereticos, putans te me ibi posse invenire. Hunc versum male haeretici distinguebant, tanquam sponsa interrogaret: Ubi pascas, ubi cubes? et ipse responderet: In meridie cubo et in australi parte. « Si ignoras te,
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃solatione sponsi suixpĩ int̃angustias : & sicut tab̵ nacula expellib: mortuoꝵ
cũ uitiis & c̃cupiscentusmortificant : Nolite me c̃siderare qđ fusca
sim qr decolorauit mesol. Dammȩ fideles & dẽo de uote : nolite me c̃si¬
derare qđ simfusca .i. qđ tribulationib: aficiari qđ ꝑsecuttionib: opprimar:
fuscauit: Ac sidiceret interiorẽ meram pul chritudinẽ cogitate & illã

Expanded text:
et consolatione sponsi sui Christi inter angustias. Et sicut tabernacula ex pellibus mortuocum vitiis et concupiscentiis mortificant. « Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. » O animae fideles et devotae Deo, « nolite me considerfuscavit. Ac si diceret: Interiorem pulchritudinem meam cogitate, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus olco .÷. spũ scõ : hoc oloũ offusũ ÷ quando haec grã quã xp̃s singularit̃.
nominis apĩ. Et bene nonstillatũ scd effu sũ oleum dicit᷑ q̃ t abundant̃
ueteris hominis & renouate st̃ in xp̃o. Bene aut̃ feminino generedicunt᷑ qr animȩ
nosco & iudeo nihilme meis iurib: boni posse agere : tua gr̃a metrahe ad tui imita¬
tionẽ Deleciã cũcȩlũ ascenderis traheme poste. utte soqͥ merear : In troduxit me
rex incellaria sua. Hic loqͥt᷑ eđ ad exp̃o sponsosuo ad animas fideles. incellariasua
llaria di st̃ ȩt̃nabeatitudo & suꝑnȩ patriȩ gaudia. Inquȩ iã introductaẽ ecła¬
ꝑfidẽ & spẽ quandoq: introducet᷑ ꝑrẽ. Exultabimꝰ & letabimur inte. Dedonis
inꝗt tuis exul tabim &lȩtabim᷑. Sedqr scimꝰ hoc ñ nr̃i eẽ meriti. inte ñin nobis exul¬

Expanded text:
tu sancto. Hoc oleum effusum est, quando haec gratia quam Christus singulariter nominis Christi. Et bene non stillatum, sed effusum oleum dicitur, quia abundantveteris hominis, et renovatae sunt in Christo. Bene autem feminino genere dicuntur: quia annosco, et video me nihil meis viribus boni posse agere, tua gratia trahe me ad tui imitationem; vel etiam cum 506 coelum ascenderis, Trahe me post te, ut te sequi merear. Introduxit me Rex in cellaria sua. Hic loquitur Ecclesia de Christo sponso suo ad animas fideles. Cellaria Dei sunt aeterna beatitudo, et supernae patriae gaudia, in quae introducta espem, et quandoque introducetur per rem. Exsultabimus et laetabimur in te. De donis inquit tuis exsultabimus et laetabimur. Sed quia scimus hoc non nostri esse meriti, in te, non in nobis exsul
Abbreviated transcription (Latin):
Rocordantes etiã quiatu austeritatẽ legis uborib: doo trinȩ euangelicȩ tẽpera¬
& nullus ẽ rectus nisiqͥ tediligit . Qđ a desuis pressuris. Nigra sũ sed formosa filiȩf¬
ierłm. Hic rursus loqͥt᷑ ecła ad scã sanimas : Migra sũ qr ꝑsecutiones patior : sed
formosa sũ uircutib: Ofiliȩ ierłm idẽ oanimȩ fideles nigrasũ idẽ deformis ꝑse¬
cutionib: &erũ nisquas sustineo sed formosasũ decore uirtutũ. Quo modo
aut nigra sit ł quo modo formosa : ostendit cũ subdit. Bicut tabnaculacedar
sicut pelles salomonis: Itaeni distinguit᷑ : Nigra sũ sicut tab̵ naculacedar
formosa sicut pelles salomonis. Eedar filius fuit is mael: Int̃p̃tat᷑ tenebre:¬

Expanded text:
Recordantes etiam quia tu austeritatem legis uberibus doctrinae evangelicae temperaet nullus est rectus nisi qui te diligit. Ecclesia de suis pressuris: « Nigra sum, sed formosa, filiae Hierusalem. » Hic rursus loquitur Ecclesia ad sanctas animas: Nigra sum, quia persecutiones patior, sed formosa sum virtutibus, o filiae Hierusalem, id est animae fideles. Nigra sum, id est, deformis persecutionibus et aerumnis quas sustineo, sed formosa sum decore virtutum. Quomodo autem nigra sit, et quomodo formosa, ostendit cum subdit: « Sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. » Ita enim distinguitur: Nigra sum sicut tabernacula Cedar, formosa sicut pelles Salomonis. Cedar filius Ismaelis fuit, qui interpre
Abbreviated transcription (Latin):
lereignora Iugũ inquit meũ suaue est & onus meũ loue. Labor iosior
ẽ enĩ huius mundi amor quã xp̃i quiod enĩ in ilio anima quaert ca
transit a recedit uł anĩtẽ deserituł ab amantẽ deseritur. tena¬
atigitur animi ordinẽ suũ R. Qui sẽ ordoanimȩ a ut dilig
animas dileccione nutriat afoueat his enũ sacrifici is purgata at que
urtutum quadriga de qua paulo ante egimus ad glestis regni a¬
cõ temiis dileccionis pennis secłm hoc nequã trans uolare
ce icedat R. fiat fiat gracia diuna donante.:

Expanded text:
lere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laboriosior lere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laboriosior est enim hujus mundi amor, quam Christi. Quod enim in illo anima quaerit, non transit et recedit, vel amantem deserit, vel ab amante deseritur. Teneat ergo anima ordinem suum. CAR. Quis est ordo animae?--ALB. Ut diligat, animas dilectione nutriat et foveat. His enim sacrificiis purgata atque ex, et in hac virtutum quadriga, de qua paulo ante egimus, ad coelestis regni arcem geminis dilectionis pennis saeculum hoc nequam transvolare concedat. CAR. Fiat, fia
Abbreviated transcription (Latin):
A. bene iitel legis & uere sed ꝗd tibi iusticiauidetur ec̃ nisi cani¬
tasdĩ ciusq mandatonũ obseruancia Κ. Et hoc agnosconichil
acuislĩ auistius immonullã aliã eẽ nisi stã R. nũqud non
fortitu dinẽ et̃ cornis qua ostis anticus uincitur & aduersa
mundiforticer tolerant᷑  R Cerno e qͥdẽ nec aliquid hac uicto¬
ra laudabilius estimo .A. ante tẽperancia ñ ẽ quac libidinẽ
refrenat auaniciã reprimit. omnes animiim petussedat
re speciespulchras dulcossapores. sonossua ues odores flagrantes ta
iocundos honoresce feliatates sđi haecine amare facile estani me que
ueluduo litiles umbrȩ recedunt & dm̃ ñ a maro quiest ȩt̃ napul critudo
ꝑpetuus honor indeficiens felicitas maximecũ diuine scripturȩ nil
aliud nob̵ cũ agant nisi ut diligamꝰ dm̃ae dnm nr̃m ex tora anima & exco
tam̃te& primũ xr̃m tã quã nos in& ipsos. Nã promis sũ abemꝰ abillo quis al¬

Expanded text:
telligis et vere. Sed quid tibi justitia videtur esse, nisi charitas Dei ejusque mandatorum observatio? CAR. Et hoc agnosco. Nihil hac justitia justius, imo nullam aliam esse nisi istam.--ALB. Nunquid non fortitudinem esse cernis, qua hostis antiquus vincitur, et adversa mundi fortiter tolerantur? 331 CAR. Cerno equidem, nec aliquid hac victoria laudabilius aestimo.--ALB. An temperantia non est, quae libidinem refrenat, avaritiam reprimit, omnes animi impetus sedatre species pulchras, et dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi? Haec ne amare facile est animae, quae velut volatilis umbra recedunt; et Deum non amare, qui est aeterna pulchritudo,petuus honor, indeficiens felicitas? Maxime cum divinae Scripturae nil aliud nobiscum agant, nisi ut diligamus Deum et Dominum nostrum ex te, et proximum nostrum, tanquam nosmetipsos. Nam promissum habemus ab illo, qui fal
Abbreviated transcription (Latin):
alienos loquidesiderat Cũ in om̃i parte uite honestitaspornecessiria est
orasime in serinonib: quia fere cuiusq: inones seirmo ꝓbat nisitibi magist᷑
aliut uideatur .A. Michi uero de a crenichil aliud uidem potest. Ac ideo
consuetudinaria sermocinacione uerba sintlecta bonesta iucida sim plicra
planaore. Vultu quieto faciȩ composita sine m moderata caccyno clamo¬
renullo ꝓlatec Nãbonus mođ est in loquendo tam quã in auibu lando clem̃t̃
ire sine siltu si ne mora quatenus om̃a medii moderaminis tẽperancia
fulgeant quae estuna de uͦii uirtutib:. De quib caeterequascra dicib:
paedint urtutes in quibus est anime nobilitas uite dignitas morũ onestis

Expanded text:
alienos loqui desiderat. Cum enim in omni parte vitae honestas pernecessaria sit, alienos loqui desiderat. Cum enim in omni parte vitae honestas pernecessaria sit, maxime in sermonibus, quia fere cujusque mores sermo probat, nisi tibi, magister, aliter videatur.--ALB. Mihi vero de hac re nil aliud videri potest, ac ideo consuetudinaria sermocinatione verba sint lecta, honesta, lucida, simplicia, plano ore, vultu quieto, facie composita, sine immoderato cachinno, clamore nullo prolata. Nam bonus modus est in loquendo, tanquam in ambulando, clementer ire, sine saltu, sine mora, quatenus omnia medii moderaminis temperantia fulgeant, quae est una de quatuor virtutibus, de quibus caeterae tanquam radicibus procedunt virtutes, in quibus est animae nobilitas, vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ar m& laudẽ uiuenus magnũ que ct̃ sorat multis cacentaib solũ audura Mc̃ luos ipsa ui¬
ciũ consit ambitio frequenter tam̃ cause uir tutũ est. Discat ab ad olas¬
ancia ñ reformidare ante multos loqui Vt eũ neo metus frangat
nec ultra modũ reuerenciar & ard& utdũ omnib: oratoris sit opib:
instructus animiquoq: p̃stancia & oris fiducia illiñ de sit .R. Qua¬
ꝓpt̃ ut nuchi uidetur illisermocinandiracio quicausis ciuilil: & negocus secu¬
laribus intereẽ aestimandisur s. mox apuericianiul tostudio habenda est.
uocis quo qde & uerborũ eercitacio ut ib uieuntiȩ tatr ad suescat uocis
fiducia& uerbonũ copia & decenticorporis motis ut sine formidine faciat in
publicis quaestionib: qđ cã c̃suctudine gessit in priuatis. A. Uere intellegis
& optime ꝓsequeris nã ut in castnismiles. sic indomo orator deb& crudi¬
de trahere ñ possit. Nec enĩ in onestis uerbis intersuos utideb& quionestis int̃

Expanded text:
Amet laudem juvenis, magnumque sciat esse, multis tacentibus, solum audiri. Nam licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen 329 causa virtutum est. Discat ab adolescentia non reformidare ante multos loqui, ut eum nec metus frangat, nec ultra modum reverentia retardet, ut cum omnibus oratoris sit opibus instructus, animi quoque praestantia et fiducia oris illi non desit. CAR. Quapropter, ut mihi videtur, illis sermocinandi ratio, qui causis civilibus et negotiis saecularibus interesse aestimandi sunt, mox a pueritia multo studio habenda est. Vocis quoque et verborum exercitatio, ut ab ineunte aetate assuescat, vocis fiducia et verborum copia, et decenti corporis motu, ut sine formidine faciat in publicis quaestionibus, quod cum consuetudine gessit in privatis.--ALB. Vere intelligis et optime prosequeris. Nam ut in castris miles, sic in domo orator debet erudidetrahere possit. Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet, qui honestis inter
Abbreviated transcription (Latin):
Dẽ perancia est racionabilis inilibidinẽ at querualia sdurectos
impetus animi firma & moderata dominacio Eius partessiu T conitunen¬
cia clem̃cia enodesta. Continencia est ꝑquã orĩus malacupiditas
pquã tocius uite motus scuinanimi seuincorporis motus ubiq: honesti cura¬
dm̃ sed miror nos xp̃i anos suilli philo sophi has urtutes obillarũ tan¬
cũ dignitatẽ uł laudaẽ uite seruatierunt. Curnos ab his in mulas
miserandi quã murandi sumus quia plurimiex nr̃is sunt quos neo
ter ror penarũ nec gła p̾miorũ ad decone uiciorũ ad uirtutũ
dignitatẽ r euorat .N. Agnosco & sino lacrinus ñ dicomultos
eẽ tales ac tam̃ rogo ut quã breuiter possis edisseras quo modo e
excollentes iurtutes in nr̃a religione xp̃iana in telle gende ado
obseruande sint: A. Non notibi uidetur sapiencia eẽ quia ds̃ scđm
modulũ humane mĩtis intellegit᷑ & timetur & futurũ euis

Expanded text:
emperantia est rationabilis in libidine atque in aliis non rectis impetus animi firma et moderata dominatio: ejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Continentia est, per quam omnis mala cupiditas per quam totius vitae modus seu animi seu in corporis motibus ubiqpud Dominum  Mss., Deum. Sed miror nos Christianos, si illi philosophi has virtutes ob illarum tantum dignitatem vel laudem vitae servaverunt, cur nos ab iis in multis miserandi quam mirandi sumus, quia plurimi ex nostris sunt, quos nec terror poenarum, nec gloria praemiorum ad virtutum dignitatem revocat. CAR. Agnosco et sine lacrymis non dico multos esse tales. Attamen rogo, ut, quam breviter possis, edisseras quomodo hae excellentes virtutes in nostra religione Christiana intelligendae atque observandae sint?--ALB. Nonne tibi videtur sapientia esse, qua Deus secundum modulum humanae ment
Abbreviated transcription (Latin):
speculator ad esto. Cumque solitudinis huius locũ aliquẽ lumine
clarissimoradiare conspexeris niuei montis adinstar. nocato certis

Expanded text:
speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato cert
Abbreviated transcription (Latin):
monosterium euersu iri. Hac itaq patrđ euersione & mulcs esfluentio
annorũ curriculis idemlocus adheremũ redactus cepto eẽstrarũ qͥuipti
oferat habitatio hominũ usq: quo regni francoꝵ gubernacula adeptꝰ
eddodo ueus filius da goberti .: Qucq: ut erat iurnobilissimus rerũ ammi

Expanded text:
nobium condit. 2. Hac itaque patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum admi
Abbreviated transcription (Latin):
exterius quidẽ uilẽ interius aũt retinon tẽ magiup̃tumargari¬
tas. Proforibus aũt̃ petrȩsclicae sũ ꝑpositȩ p̃fixa eran notamina:
quorũ interius busta iacebant ꝑ issi cut du obrauerat inuentis.

Expanded text:
exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis
Abbreviated transcription (Latin):
rare. supientiam: Et in uerbis meis intende acor¬
cde tuo: &dica in equitate sp̃s uir tutis : quus po¬
suit ds: ino perasua abinitio : & in ueritate enun¬
tio &scientiam. ei: in iudicio di operai sius abinitio:
& ab institutione ipsorũ elistinxit par tes illoꝵ:
& initia ipsorũ ingentib suis Orauit in & num
operaillorũ. Mec esurierunt nolborauerun :¬
& non lestiterunt. ub operibus suis: Vnus quisc
pximum sibi nongusta uit uscran&e uum: Rlonsis
in credibilis uerbo illius: Dos łia ds interrã res¬
pexit : & impleuit illũ bonis sius. Anima. autem
omnis uitalis denuntiauit ande faciem ipsius.
& ipsa iterum reuersi o illorum

Expanded text:
pientiam et in verbis meis adtende in corde tuo et dico in aequitate spiritus virtutes quas posuit Deus in opera sua ab initio et in veritate enuntio scientiam eius in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implomnis vitalis denuntiavit ante faciem ipsius, et ipsa iterum reversio illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur patria : & atribus impiis deseritur i Mul¬
ta edie uidit oculus meus: & forciora caidit auris
meaza
In si nagoga peccantium exar debit gnis  & ingen¬
te. incredibili exardescit ira: Non exorauer̃
ꝓpec cats suis antiquigigan tes: quides truxer̃
considen tes sue uir tuti: Et non peꝑcit. peregri¬
len tem sẽ. in sũis peccatis Qsicut sex centa
milia peditum qui congregatisunt induriciam
cordis iui & siunus fuiss& ceruicatus. mirũ
sifuis in munis: Misericor diccenĩ & ira est: cum
illo : potens exhoratio & ef fundens iram: sẽcim¬
dum misẽricor clicm succm Sicor reptio illius ho¬
minis scđm o perasũ e iudicat: non ef fugi& in ra¬
lec tum pe regrinationis. illiui:
ondicas ado cibs condar: & ex sum mo. quis mei. me.¬
Imo rabitur. InI populo magno non agnos car:
quae.ẽ. enĩ cnimamea. In tam in mensã cre atura.a

Expanded text:
tabitur patria et a tribus impiis deseretur multa talia vidit oculus meus et fortiora horum audivit auris mea in synagoga peccantium exardebit ignis et in gente incredibili exardescit ira non exoraverunt pro peccatis suis antiquis gigantibus qui destruxerunt confidentes suae virtuti et non pepercit peregrilentes se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, potens exoratio, et effundens iram. Secundum misericordiam suam, sic correptio illius. Hominem secundum opera sua judicabit. Non effugiet in ralectum peregrinationis ipsius. on dicas: A Deo abscondar, et ex summo quis mei memorabitur? In populo magno non agnoscar. Quae est enim anima mea in tam immensa creatura?
Abbreviated transcription (Latin):
nutua uicis studine p̃dis : que sibia parentib: iure herahtario relictis possidebat : Nãq
isdẽager flonacensis scilic& regulis tc̃fis c̃erat : Qiub auditis rex libentis sime annuit
eius p̃cib: & desideriũ illius quod diu dilatione creuerat cõpleriiudi cauit. Igituir abu¬
trisq: partib: matuȩ cõmutationes factes: memonito ab batedante qđ a genitorib: ei

Expanded text:
utua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans quia in antiquis est sapiencia arerũ p̃teritarũ cogni¬
moreputans eciã sicut postearei probauit euentus. ꝓpter hoo
ipsum e ũ dñ mp̃misis se. Compellanti exondine reiges tȩtexẽ histo¬
Ad hec senex paululũ terrȩ defigensas pectus. uocemq: infra fauces
re preiia digna rependis dõ fauenteꝰ puto me otius negotiotuo finẽ
ꝑfectionis mponere : quati nusꝑquibus laborem tantiiti neris ad sũp¬

Expanded text:
cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit histoemonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces bentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perfectionis imponere, quatenus pro his quibus laborem tanti iti
Abbreviated transcription (Latin):
& inconspictu timentiũ laudate eũ. Imideo disꝑsit uos
ut̃gentes quȩ ignorant dm̃i ut uos narretis mirabilia eius
gauit nos ꝓpt̃ iniquita tes nr̃as. & ipse saluauit nos ꝓpter
miscđiam suam: Audite ergo quȩ fecit uobiscũ. & cũtimo
re & tremore confitemini illi Regemq scłoꝵ ex altate inope¬

Expanded text:
et in conspectu gentium laudate eum quoniam ideo dispersit vos inter gentes quae ignorant eum ut vos narretis mirabilia eius gavit nos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos propter misericordiam suam aspire et tremore confitemini illi regemque seculorum: laudate e
Abbreviated transcription (Latin):
Epus enim suum ꝓbet unus quisque. & sic insemeipso tantũ głam
habebit & non in altero: Onus quisq: enim : onussuũ portabit
Cõmunicet aut̃ his quicate zizatur uerbo: hiquise catezirat
inom̃ibus bonis: Nolite errare : ds̃no n i inridetur y Quȩ enim
seminauerit homo hȩc & meta. Qm̃ qui seminat in carne sua

Expanded text:
pus autem suum probet unusquisque, et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Unusquisque enim onus suum portabit. Communicet autem is qui catechizatur verbo, qui se catechizat in omnibus bonis. Nolite errare. Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Quoniam qui seminat in carn
Abbreviated transcription (Latin):
ei qͥdã deturba: Magist̃ : dic fr̃imeo : ut diuidat mecũ hereditatẽ i
A tille : dixit ei: homo : quisme constituit iudicẽ aut diuisorẽ suꝑuos:
Mixit que adillos. Uidete & cauete abõni auaritia: quia nonin ab un¬
dantia cuiusquã uita eius ẽ. exhis quȩ possid& Dixit aut̃ similitu¬
dinẽ adillos dicens:: Hominis cuiusdã diuitis uberes fructꝰ ager

Expanded text:
dat mecum haereditatem. At ille dixit illi: Homo, quis me constituit judicem aut divisorem super vos? Dixitque ad illos: Videte, et cavete ab omni avaritia; quia non in abundantia cujusquam vita ejus est, ex his quae possidet. Dixit autem similitudinem ad illos, dicens: Homin
Abbreviated transcription (Latin):
Plena mistri cordia: & fructibus bonis: Iudicans sine simulatione: Fruc¬
tis aut̃ iusticiȩ in pace seminatur facientib pacẽ: einde bella in
uobis. nonne hinc ex concupiscentiis ur̃is quȩ militant in menbris urĩs :
concupiscitis. & ñ habetis. occiditis & relatis: et non potestis adipisci:
Pitigatis &belligeratis. ñ habetis ꝓp̃t̃ quod non postulatis: Poritis
Adulteri: nescitis quia amicitia huius mundi iimica ẽ di:ͣ quicũ que
ergo uoluerit ancus eẽ scłihuius: inimicꝰ dei constituet᷑ Aut pu¬
resistit: humilib aut̃ dat gr̃am: Subditi igitur estote dõ. resistite
aut diabolo & fugix auobis. Ad ꝓpinqua te aut̃ dõ. & adppinqua¬
Ibit uobis

Expanded text:
icans sine simulatione fructus autem iustitiae in pace seminatur facientibus pacem unde bella et lites in vobis nonne hinc ex concupiscentiis vestris quae militant in membris vestris concupiscitis et non habetis occiditis et zelatis et non potestis adipisci litigatis et belligeratis non habetis propter quod non postulatis petitis adulteri, . nescitis quia amicitia huius mundi inimica est dei? quicumque ergo uoluerit amicus esse saeculi huius, inimicus dei constituitur. Et presistit, humilibus autem dat gratiam. subditi igitur estote deo: resistite autem diabolo, et fugiet a uobis. adpropiate deo, et adpropinquabit uobis
Abbreviated transcription (Latin):
totũ hominẽ sanũ feci insabbato : nolite iudicare scđm
faciẽ : sed iustũ iudiciũ iudicate: Dicebant ergo quid am
exhierosolimis . Nonne hicẽ quẽq̃ r̃ int̾ficere : ecce palã
loqͥt᷑ : et nihil ei dicunt: Num quid uere cognouer̃ princi¬
pesquia hicẽ xp̃s: Sed hunc scimꝰundesit: x p̃saut̃ cũ uene

Expanded text:
inem sanum feci in sabbato nolite iudicare secundum faciem sed iustum iudicium iudicate dicebant ergo quidam ex Hierosolymis nonne hic est quem quaerunt interficere et ecce palam loquitur et nihil ei dicunt numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus sed hunc scimus unde sit Christus autem
Abbreviated transcription (Latin):
contra płm tuum quẽ eduxisti det̾ra ȩgypti inforti¬
tudine magna et inmanurobusta: Nequȩso dicant
ȩ grptii callide edux̃ eosut int̾ficeret in montibus.
et deler& de t̾ra Iuiescat ira tua: et esto placabilis suꝑ
nequitiam płi tui: Recordare abraham. &isa ac. et
isrł seruoꝵ tuoꝵ: quib iurasti ꝑte mexipsũ dicens
Multiplicabo sem̃urm̃ sicut stellas cęli : et uniuersã t̃rã

Expanded text:
titudine magna et in manu robusta ne quaeso dicant Aegyptii callide eduxit eos ut interficeret in montibus et deleret e terra quiescat ira tua et esto placabilis super nequitia populi tui recordare Abraham Isaac et Israhel servorum tuorum quibus iurasti per temet ipsum dicens multiplicabo semen vestrum sicut stellas caeli et
Abbreviated transcription (Latin):
ardentis. Et quis est ds̃ quieripiat uos demanu mea: Respon¬
dentes sidiao misac. & abdenago dixerunt nabucho dono sor¬
regi Nonoportetiios dedicrẽ respondere tibi. Ecce enim deus
noster quen colimus potest eriperenos de camino ignis ardentis
& demanib: tuis orex liberare . Quod si noluerit: notum tibi sit
rex quia deos tuos noncolimus. &statuam auream quã erexisti
non adoramus. Ttinc nabucho donosor repletus est furore.
& aspectus facieuilliusimmut atus est suꝑ sidrac musac & abdenago
łtp̃cepit ũt succenderetur fornax septuplum quam succendi
solebat &uiris fortissimis de exercitu suo iussit : ut ligatis pedibus
sidrac misac & ab denago. mit terent eos infornacem ignis arden¬
tis. Et confestimuiru illi uincti cumbracis suis. & thiaris & calcia¬
mentis & uestibis. missi sunt in medium fornacis ignis ardentis.
Vam uissio regisurguebat. Fornax aut̃: succensa erat nimis Porro
uirosillos quimiscrant sidiac. misac. & abdenago: inter fecit flamina

Expanded text:
respondentes Sedrac Misac et Abdenago dixerunt regi Nabuchodonosor non oportet nos de hac re respondere tibi ecce enim Deus noster quem colimus potest eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis rex liberare quod si noluerit notum tibi sit rex quia deos tuos non colimus et statuam auream quam erexisti non adoramus tunc Nabuchodonosor repletus esspectus faciei ejus immutatus est super Sidrac: Misac: et Abdenago. Et precepit ut succenderetur fornax septuplum quam succendi consueverat. Et viris fortissimis de exercitu suo jussit: ut legatis pedibus Sidrac: Misac: et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentem. Et confestim viri illi vincti cum brachiis suis et tiaris: et calciamentis et vestibus: missi sunt in medium fornacis ignis ardentis: nam jussio Regis urgebat. Fornax autem succensa erat nimis. Porro viros illos
Abbreviated transcription (Latin):
tum tubȩ &fistulę &cytharę. sambucȩ psalteru. & simphoniȩ
& uniuersi generis musicorum: cadentes ad orate statuam
auream. quam constituit nabucho do nosor rex. Siquis autẽ
non prostratus ad orauerit: ẽadem hora mit tetur in caminũ
tubȩ fistulȩ. &crtharę sambucae. & salterii simphoniȩ
& om̃is generis musicorum : cadentes omnespłi. & trib & linguȩ
ad orauer̃ statuam auream. quã constituerat nabuchodono¬
sortex Statimque et inpso temport: accesser̃ iuri caldti

Expanded text:
citharae, sambucae, psalterii et symphoniae, et universi generis musicorum, cadentes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittatur in fornacem tube: fistule: et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et omnis generis musicorum: cadentes omnes populi et tribus et lingue adoraverunt statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldei: