comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Racn maticus &iam quidam donatistã cresconius
cum inuenis s& epłam meam qua primas partes quȩ
cius. libris quattuor respondi. ĩta sane. ut tribus peragerem
quod uniuersa responsio flagitabat. Sed cum uiderem de
sola maximanensium causa quosuos scismatichos dãpnauer
& eorum aliquos rursus in suis honoribus receperunt. baptis nũ
ab eis extra suã cõmunionẽ datum non repetiuerunt. respon¬
deri posse ad cuncta quae scripsit. &iam quartũ librum
addidi. in quo id ipsum quantũ potui diligenter atq euiden
ostendi. Hos autem quattuor libros quando scripsi. ĩam
contra donatistas leges dederat honorius imperator
Hoc opus : sic incipit. Quando adte cresconi mea scripta
peruenire possent ignorans.

Expanded text:
rammaticus etiam quidam Donatista Cresconius ccum inuenisset epistulam meam, qua primas partes, quaeeius libris quattuor respondi, ita sane, ut tribus peragerem, quod uniuersa responsio flagitabat. sed cum uiderem de sola Maximianensium causa, quos suos scismaticos damnauerunt et eorum aliquos rursus in suis honoribus receperunt baptismumque ab eis extra suam communionem datum non repetiuerunt, responderi posse ad cuncta, quae scripsit, etiam quartum librum addidi, in quo id ipsum, quantum potui, diligenter atque euidenter ostendi. hos autem quattuor libros quando scripsi, iam contra DoHoc opus sic incipit: Quando ad te, Cresconi, mea scripta pervenire possent ignorans.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ coniugi sue ne de formes pareret. ꝓponere in concubitu for¬
mosam solere picturam: nom̃ hominis qui hoc facẽ solebat.
quasi certum posui cũ sit incertum. quia memoria me
sefellit. Hoc autẽ soramis auctor medicine scripsit
regem ci prium facere solere. sed nomem eius proprium
non expressit. Hoc opus sic incipit. Contumelias
tuas et uerba maledica iuliane.¬

Expanded text:
tum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu fortum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane.
Abbreviated transcription (Latin):
nterca libri quatuor iuliam pelagiam quos supra
conmemoraui. uenerunt &iam in manus nostras: inqͥb
cõꝑi illa que ex eis decerpserat. qͥ ea comiti ualerio miserat:
non omnia eo modo quo iuliano dicta sunt ad eundem
comitem scripta: s non nulla eorum aliquantũ fuisse mu-¬
tata. Scripsi ergo sex libros ad u̾sus eos quatuor: s meoꝵ duo
primi. testimoniis sanctoꝵ quifidem catholicã post apło
defenderunt. Inliam in prudencia redarguit᷑: qui tanquã
mani cheorũ dogna nobis obiciendum putauit. quia exadam
trahi dicimus originale peccatum : quod per lauacrum
regenerationis nonsolum in maioribus. uerũ eciam inparuul
soluitur. Quantũ autem ipse iulianus quibusdã sententiis
suis ad iuuet mani cheos: in primi libri mei parte posteriore
monstraui. Ceteri autem nostri quatuor: redduntur ilt
singulis singuli. Uerum in huius tamtitamq elaborati
operis quinto uolumine. ubi conmemoraui de formẽ mari¬

Expanded text:
nterea libri quattuor Iuliani Pelagiani, quos supra commemoraui, . uenerunt etiam in manus nostras, in quibus comperi illa, quae ex eis decerpserat, qui ea comiti Valerio miserat, non omnia eo modo, quo a Iuliano dicta sunt, ad eundem comitem scripta, stata. Scripsi ergo sex libros, adversus illos quatuor; sed meorum duo primi, testimoniis sanctorum qui fidem catholicam post Apostolos defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem mari
Abbreviated transcription (Latin):
abepiphanio non continuo post paulũ siue cũ
paulo: sed aliis interpositis ponitur. Nontacetur sane
similia credidisse. Scđm aliquid tam̃ aduersatus eidicitur: sed quidsit
ipsũ aliquid ommino nondicitur Filastes aut̃ continuatim ponit
ambos sub singulis & ꝓprusnumeris quasi hereses duas. cũ dicat fotinum

Expanded text:
ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aliquid tamen adversatus ei dicitur; sed quid sit ipsum aliquid, omnino non dicitur. Philaster autem continuatim ponit ambos sub singulis et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt istos: & ad diderunt. xp̃m
non incarne uenisse
LXI
IATRITIAII
apatricio nuncupati: substantiam
carnis humanȩ non adõ sed adiabolo conditã dicunt
eaq sic fugiendã & detestandã putant: ut quidã corũ
ꝑhibeantur &iã morte sibi illata. carere carne uolu¬
isse
Lxii.

Expanded text:
secuti sunt istos, et addiderunt Christum non in carne venisse. LXI. PATRICIANI a Patricio nuncupati, substantiam carnis humanae non a Deo, sed a diabolo conditam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte sibi illata carere carne voluisse. LXII.
Abbreviated transcription (Latin):
Mali acqui: iracundia. concupiscentia: timor. iniquitas
Tũ quid ait bonos rector. bonos equos habet. malos non
habet: Sed ait. bonos incitat. malos restringit & reuocat
nde istisunt aequi: nempe sieos substantias dicimus uel
putamus. manicheorum fauemus. uelheremus insanae:
quod ut ab sit a nobis: catholice istos aequos intellegimus:
uicia nr̃a sunt. legi mentis exlege peccati resistunt. Nam
nobis haec uicia separata alicubi alibierunt : sed innobis
sanata nusquam erunt. Uerum tamen quare nonin

Expanded text:
mali equi, iracundia, concupiscentia, timor, iniquitas mali equi, iracundia, concupiscentia, timor, iniquitas » . Numquid ait, Bonus rector bonos equos habet, malos non habet? Sed ait, « Bonos incitat, malos restringit et revocat. » Unde isti sunt equi? Nempe si eos substantias dicimus vel putamus, Manichaeorum favemus vel haeremus insaniae: quod ut absit a nobis, catholice istos equos intelligimus vitia nostra, quae legi mentis ex lege peccati resistunt. Non a nobis haec vitia separata, alicubi alibi erunt, sed in nobis sanata nusquam erunt. Verumtamen quare non in
Abbreviated transcription (Latin):
quod nascendo non sensit. Aꝑtissime dicit quod dissensio
camnis & anime. ꝑ preuaricationem primi hominis innaturã
scuerterit : aꝑtissime dicit carnẽ libidinum uolutabrum
diuor soruimque uiciorum ita mutari indĩ templum sa¬
canumque uirtutum. cum in naturam regressa uigoris
sui agnoscit altricem. at que ausu deposito contumaciȩ.
moderationis anime conuingatur arbitrio: qualis fuit
cuminhabitanda paradisi secreta suscepit. anteqam¬
eet ueneno pestiferi serpentis infecta Quid ahuc aduer¬
sus me quos libros moliaris inquiris: Illum aspice. ãdũ¬
sus illum aliquid aude. quiheresis uraẽ uenenis antequã
nascerentur occurrit: & unde possint expelli haec antidota
preparauit. Quęsi satis nonsunt adhuc audi: In libro
deisa ac & anima ĩdem dicit. Bonus ergo rector malos
aequos restringit & reuocat. bonos incitat᷑: boni aequi sunt
quatuor. Prudentia. temperantia : fortitudo. uistitia.

Expanded text:
quod nascendo non sensit. Apertissime dicit, quod dissensio quod nascendo non sensit. Apertissime dicit, quod dissensio carnis et animae per praevaricationem primi hominis in naturam verterit. Apertissime dicit, carnem libidinum volutabrum diversoriumque vitiorum tunc mutari in Dei templum sacrariumque virtutum, cum in sui agnoscit altricem atque ausu deposito contumaciae moderantis animae coniugatur arbitrio, qualis fuit, cum inhabitanda paradisi secreta suscepitesset veneno pestiferi serpentis infecta. Quid adhuc adversus me quos libros moliaris, inquiris? Illum aspice, adversus illum aliquid aude, qui haeresis vestrae venenis antequam nascerentur, occurrit, et unde possent expelli, haec antidota praeparavit. Quae si satis non sunt, adhuc audi. 12. In libro de Isaac et Anima idem dicit: « Bonus ergo rector malos equos restringit et revocat, bonos incitat. Boni equi sunt quatuor, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia:
Abbreviated transcription (Latin):
bris repugnans legi mentis. Uides uertisse sein natura
animae carnis quẽ discordiam. & ꝑhas inimicicias nobis
habundare miserias non nisi dĩ misericordia finiendas
oli iam mihi aduersan namsi adhuc facis: cui uelqub
simul ad uers eris aduertisme nempe dixisti nihil mag
laborare. quam ut non intellegar. In quibus dam locis
sensus meos ad tuum pocius inter pretaris arbitrium.
abutens tardius culis cordibus hominum quite non
intelligunt. tacere pocius noluisse : quam respondess
potuisse uni meo quat tuor uoluminibus tuis. Ecce
fundit eloquentiae lucidum ac ꝑspicuum lumen an¬
brosius: non est ubi hereat lector. ubi caliget auditos
Manifestissime dicit apostolum ideo dixissẽ quis me lib¬
rabit decorpore mortis huius . quia om̃s sub peccato
nascimur. & ipse ortus inuicio est. Manifestissi me
natus ex uirgine uinculis obnoxiae generationis nature¬
que communis minime teneretur̃ & dam nasse peccatũ

Expanded text:
mbris repugnans legi mentis. Vides vertisse in naturam, mbris repugnans legi mentis. Vides vertisse in naturam, animae carnisque discordiam, et per has inimicitias nobis abundare miserias, non nisi Dei misericordia finiendas. Noli jam mihi adversari: nam si adhuc facis, cui vel quibus simul adverseris, advertis. « Me » nempe « dixisti nihil magis laborare, quam ut non intelligar. » Et in quibusdam locis sensus meos ad tuum potius interpretaris arbitrium, abutens tardiusculis cordibus hominum, qui te non intelligunt tacere potius noluisse, quam respondere potuisse uni meo, quatuor voluminibus tuis. Ecce fundit eloquentiae lucidum ac perspicuum flumen Ambrosius: non est ubi haereat lector, ubi caliget auditor. Manifestissime dicit Apostolum ideo dixisse, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? quia omnes sub peccato nascimur, et ipse ortus in vitio est. Manifestissime dnatus ex virgine vinculis obnoxiae generationis naturaeque communis minime teneretur, et damnasse peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ausu de posito contumatiae. moderacionis animę con¬
ungatur arbitrio. Qualis fuit cum inhabitanda
paradisi secreta suscepit: antequam ueneno pestiferi
serpentis infectus sacrilegam fam em sciret. diuinoꝵq
memoriam preceptorum anime sensibus inherentem.
ed acitatis studio preteriret. hinc peccatum manasse
ꝓditur tam quam corpore anima que genitoribus: du
corporis natura temptatur. anima malẽ sana cõpatitur
Quae si appetendum corporis refrenasset. in ipso ortu esset
extincta origo peccati. Quam uelud uirili infusa corpon
motu made factã anima: eciam sui uigore corrupto. aliens
grauis oneribus parturiuit. Hic certe apertissime atque sac¬
atissime ille tam excellenter tui doctoris ore laudatus docto
ambrosius declarauit. & quid esset. & unde eẽt. originale
peccatum: & unde contigerit illa prima confusio. quae
in oboedientia carnis fuit dissencientis ab anima. quamdis¬
caro concupiscat aduersus spm̃: uides unde sit lex inm̃¬

Expanded text:
moderantis animae coniugatur arbitrio, qualis fuit, cum inhabitanda paradisi secreta suscepit, antequam ueneno pestiferi serpentis infecta sacrilegam famem sciret diuinorumque memoliam praeceptorum animae sensibus inhaerentem edacitatis studio praeteriret. Hinc peccatum manasse proditur tamquam corpocorporis natura tentatur, anima male sanae compatitur. Quae si appetentiam corporis refrenasset, in ipso ortu esset exstincta origo peccati; quam velut virilis infusam corporis motu male feta anima, etiam sui vigore corrupto, alienis gravis oneribus parturivit » . 11. Hic certe apertissime atque satiatissime ille tam excellenter tui doctoris ore laudatus doctor Ambrosius declaravit, et quid esset, et unde esset originale peccatum, et unde contigerit illa prima confusio, quae inobedientia carnis fuit dissentientis ab anima, quam discaro concupiscat adversus spiritum, vides unde sit lex in me
Abbreviated transcription (Latin):
christianũ. Qua ꝓpt̾ si nullũ trahunt peccatum paruuli:
non sunt mortui: Si non sunt mortui : non est mortuus procis
qui ñ est mortuus nisi promortuis Tu autẽ iã inprimo libro
tuo contra nos clamans. dixisti xpm̃ etiam pro paruilis morauĩ
Nullo modo igitur negare permitteris eos trahere originale
peccatum. Nã mortui unde. si noninde: aut propt̃ quam
mortem pariulorũ mortuus. ẽ. qui non est mortuus nisi pro
nortus: eũq tu mortuũ propariulis confiteris Rediergo
neruꝰ ad illud quod ad romanos cȩperã dicere: cõmendat᷑
inquid suiã caritatẽ ds̃ in nobis. qm̃ cũ ad hucne peccatores

Expanded text:
christianum. Quapropter, si nullum trahunt peccatum parvuli, christianum. Quapropter, si nullum trahunt peccatum parvuli, non sunt mortui. Si non sunt mortui, non est mortuus pro eis, qui non est mortuus nisi pro mortuis. Tu autem jam in primo tuo libro contra nos clamans, dixisti, « Christum etiam pro parvulis mortuum. » Nullo modo igitur negare permitteris eos trahere originale peccatum. Nam mortui unde, si non inde? aut propter quam mortem parvulorum mortuus est, qui non est mortuus nisi pro mortuis? Eumque tu mortuum pro parvulis confiteris. Redi ergo mecum ad illud quod ad Romanos coeperam dicere. 9. Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
modo hic negare ꝑmitteris : non nisi ꝓhis. quimor¬
tui sunt: mortuum fuisse ihm. Quos igitur hocloco
intellegis mortuos. & Numquideos quidecorpore
exierunt: quis ita desipiat. uthoc sapiat: Eomodo itaq
intelligimus mortuos. ꝓ̃ quib omĩb unꝰ mortuus . ẽ xp̃c: q̃uo¬
modo alibi dicit. & uos cũ ẽẽtis mortui in delictis & preputio
carnis uestrae. uiuificauit cum illo. Ac perhoc unꝰ inquid pro
omnib mortuus est. ergo om̃s mortui sunt. Ostendens fien
non potuisse ut moreretur nisi ꝓmortuis. ex hoc enĩ probauit
oms mortuos. eẽ. quia proomĩb mortuus est unꝰ Inpingo in¬
culco: infercio recusanti Accipe : salubre ẽ nolomoriaris
unꝰ pro omib mortuus . ẽ ergo om̃s mortui sunt. Uide quia
consequens esse uoluit ut intelligantur om̃s mortui: si pro
omĩb mortuus . ẽ: Quia ergo non incorpore : restat ut in
neg&. nemo dubitet : qui se non negat aut dubitat esse

Expanded text:
modo hic negare permitteris, nonnisi pro his qui mormodo hic negare permitteris, nonnisi pro his qui mortui sunt, mortuum fuisse Jesum. Quos igitur hoc loco intelligis mortuos? numquid eos qui de corpore exierunt? Quis ita desipiat ut hoc sapiat? Eo modo itaque intelligimus mortuos, pro quibus omnibus unus mortuus est Christus, quomodo alibi dicit: Et vos cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis vestrae, vivificavit cum illo . Ac per hoc, unus, inquit, pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt: ostendens fieri non potuisse ut moreretur nisi pro mortuis. Ex hoc enim probavit omnes mortuos esse, quia pro omnibus mortuus est unus. Impingo, inculco, infercio recusanti: accipe, salubre est, nolo moriaris. Unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt. Vide quia consequens esse voluit, ut intelligantur omnes mortui, si pro omnibus mortuus est. Quia ergo non in corpore, restat ut in o neget, nemo dubitet, qui se non negat aut dubitat esse
Abbreviated transcription (Latin):
nmanos ut grãdĩ cõmendetur periħm xp̃m: tamen quia
epłam totam hic recolere & pertractare ñ possumus.: ualde
enim longũ ẽ: ex isto capite quod agitur consideremus ubi ait
&ceptis paruulis uis pꝰ utan ubi si abste querã si non sunt
inter peccatores habendi. quomodo proeis mortuus .ẽ. qui
ꝓpeccatorib mortuus. ẽ. respondebis non ꝓsolis peccatorib
mortuum quã uis sit etiam pro peccatorib moraiuis
Quod quidẽ nusquã legis indiuinis auctoritatib mortuũ
scilicet. ẽẽ xp̃m : etiam procis qui nullum habuer̃ omnino
peccatum. Sed attende: quam ualidis testimoniis urgem
Tu dicis etiam propeccarib mortuum: ego dico non ñisi
ꝓpeccatorib mortuum. ita ut responderẽ cogaris : sinullo
peccato paruuli obtricti sunt : non eẽ. proparuulis moraui
Dicit enĩ ad chorinthios. qm̃ unꝰ pro omib mortuus est.
ergo om̃s mortuisunt. & ꝓom̃ib mortuus est Nullo

Expanded text:
Romanos, ut gratia Dei commendetur per Jesum Christum: tamen quia Romanos, ut gratia Dei commendetur per Jesum Christum: tamen quia Epistolam totam hic recolere et pertractare non possumus, valde enim longum est; ex isto capite quod agitur consideremus, ubi ait,exceptis parvulis vis putari. Ubi si abs te quaeram; si non sunt inter peccatores habendi, quomodo pro eis mortuus est, qui pro peccatoribus mortuus est? Respondebis non pro solis peccatoribus mortuum, quamvis sit etiam pro peccatoribus mortuus. Quod quidem nusquam legis in divinis auctoritatibus, mortuum scilicet esse Christum etiam pro eis qui nullum habuerunt omnino peccatum. Sed attende quam validis testimoniis urgearis. Tu dicis etiam pro peccatoribus mortuum: ego dico nonnisi pro peccatoribus mortuum; ita ut respondere cogaris, si nullo peccato parvuli obstricti sunt, non esse pro parvulis mortuum. Dicit enim ad Corinthios: Quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est . Nullo
Abbreviated transcription (Latin):
q uisi quod sequitur. sic & uos existimate uos mortuos. eẽ pecca¬
q: uuiere autẽ dõ in xp̃o iħu Nũ quid dicturi sumus peccato
nortuum fuisse iħm. quod nullũ habuit umquam: absit
Ettam quod mortuus ẽ peccato: mortuus. ẽ semel. Mors enĩ
ñ peecatũ nr̃m significauit: quo utiq ipsa mors accidit. cui
nora mortuus. id ẽ ut mortalis ñ eẽt. ulteruis. peccato dicitur
nonuuis. Quod ergo ipse significauit in similitudine carnis
perati: hoc ꝑ eiꝰ grãm nos agimus in carne peccati. Ut quomodo
ile monendo similitudini peccati peccato mortuus prȩdicatur.
la qucũq in illo fuerit baptizatus. id ẽ. peccato. sed in xp̃o simili¬
do nos ueracit. eidẽ rei cuiꝰ illa fuerit similitudo monatur
Et quomodo in illi us uera carne uera mors fuit. sic fiat
locus : site ab ista prauitate non cor rigit: nimis obduruisti
Quãuis enim sibi conexa sint omnu quib agit. scribens ad

Expanded text:
sequitur: Sic et vos existimate vos mortuos esse peccasequitur: Sic et vos existimate vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu? Nunquid dicturi sumus peccato mortuum fuisse Deum, quod nullum habuit unquam? absit. Et tamen quod mortuus est, peccato mortuus est semel. Mors enim ejus peccatum nostrum significavit, quo utique ipsa mors accidit, cui morti mortuus est. Id est ut mortalis non esset ulterius, peccato dicitur mortuus. Quod ergo ipse significavit in similitudine carnis peccati, hoc per ejus gratiam nos agimus in carne peccati, ut quomodo ille moriendo similitudini peccati, peccato mortuus praedicatur: ita quicunque in illo fuerit baptizatus moriatur, id est peccato. Sed in Christo similitudo, nos veraciter eidem rei cujus illa fuerit similitudo moriamur, et quomodo in illius vera carne vera mors fuit, sic fiat locus si te ab ista pravitate non corrigit, nimis obduruisti. Quamvis enim sibi connexa sint omnia quibus ait, scribens ad
Abbreviated transcription (Latin):
non merito. Frustra omnino contenditis nec ab origeneali peccat
paruulos regeneratione mundari. non hoc ostendit quiduxit.
quicũq bap̃tizati sumus in xpo. inmorte eius bapazati sumus
Dicendo enim quicumq: non Paruulos fecit exceptos
Quid est autẽ in morte xpi baptizari. nisi peccato moriꝰ¬
Unde etiam defeipso idem alio locodicit. Quod enim
mortuus . ẽ. peccato mortuus. ẽ semel: quod utiq dictũ ẽ
ꝓpter similitudinẽ carnis peccati. propt̃ quod & mas¬
num misteriũ . ẽ crucis eiꝰ. ubi & uetus homonr̃ simul
acsitus ẽ ut cuacuaretur corpus peccati. Si ergo in ap̃o par¬
qlibaptizantur. ĩnmorte eius baptilzatitur. Si in morte eius
iupcet antur: mortis eiꝰ similitudini conplantati. pec cato utiq mori¬
aneur. Quod enim mortuus. ẽ. peccato. mortuus. ẽ semel: quod
utem uiuit. uiuit dõ. Et quid ẽ. complantari similitudini mortis

Expanded text:
non merito. 7. Frustra omnino contenditis, nec ab originali peccato non merito. 7. Frustra omnino contenditis, nec ab originali peccato parvulos regeneratione mundari. Non hoc ostendit, qui dixit, Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ejus baptizati sumus. Dicendo enim, Quicumque, non utique parvulos fecit exceptos. Quid est autem in morte Unde etiam de ipso idem alio loco dicit: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel . Quod utique dictum est propter similitudinem carnis peccati, propter quod et magnum mysterium est crucis ejus, ubi et vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati. Si ergo in Christo parvuli baptizantur, in morte ejus baptizantur. Si in morte ejus baptizantur, mortis ejus similitudini complantati peccato utique moriuntur. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo. Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis locupletem eẽ. munerib: uelitis. nolitis paruulos credere co¬
fitemini in xp̃m. ꝑ corda & ora gestantium. Ergo et adipsos peraro
dñica illa sententia. qui non crediderit condemnabitur. Qua
causa. qua iustitia: si nullum trahunt originale peccatum
Quod autem dicis hinc potius suos approbat. q̃uod ante pr¬
prium uoluntatis obsequium. hoc quod in eis fecit. beneficionĩ
sublimcit augmentis. Si ergo hinc suos istos approbat. profec¬
to illos quib hoc non donat non approbat suos. Porro cũ & ipsi
eadem causa sint eius. quia condidit eos. cur non et ipsos eodem
modo approbat suos: Hinc defato uel de acceptione ꝑsonarum
nihil negatis: iam ergo nobisçum grãm confitemini Quid enĩ ẽ
aliud. ubinihil illorũ est: in una igitur eademq causa alius reln¬
quitur iustitia iudicante nonfato: alius as sumitur grã prestante

Expanded text:
tis locupletem esse muneribus. » Velitis nolitis, parvulos credere cotis locupletem esse muneribus. » Velitis nolitis, parvulos credere confitemini in Christum per corda et ora gestantium. Ergo et ad ipsos pertinet dominica illa sententia: Qui non crediderit, condemnabitur . Qua causa, qua justitia, si nullum trahunt originale peccatum? Quod autem dicis, « Hinc potius suos approbat, quod ante proprium voluntatis obsequium, hoc quod in eis fecit beneficiorum sublimat augmentis: » si ergo hinc suos istos approbat; profecto illos quibus hoc non donat, non approbat suos. Porro cum et ipsi eadem causa sint ejus, quia condidit eos; cur non et ipsos eodem modo approbat suos? Hinc de fato, vel de acceptione personarum nihil negatis. Jam ergo nobiscum gratiam confitemini. Quid est enim aliud, ubi nihil illorum est? In una igitur eademque causa, alius relinquitur justitia judicante, non fato; alius assumitur gratia praestante,
Abbreviated transcription (Latin):
dequo eliguntur ut renascantur. Nascuntur enĩ percarnis
tisunt ante mundum: Cũ autẽ dixisset apostolus ds erat
inxp̃o mundũ reconcilians sibi: quomodo id faciat.: mox ad¬
iunxit atq ait. Non reputans illis delicta eorũ Totus ergo
nundus ex adam reus. dõ ñ negante mitnũ formationis. opere
sioseminib institutis: quãuis pat̾na pręuaricatione uitiatis.
a cũ perap̃m reconciliatur. mundus demundo liberatur. coliberainte.
qui uenit inmundũ. non demundo eligendus. sed electurus: p
meritorum electione sed grãe: quia reliquiae ꝑ electionẽ gã
huiꝰ concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit. ãc or
hoc generatio trahit. moxq subiunri. ergo quod generatue
regeneretur. ut similiter quia ñ potest aliter quod tractum t
remittatur:. frustra identidem conaris obtegere: Quod suꝑfiũ
bitptis mum putatis in paruulis. dicentes misteriorũ xp̃i grãm mus¬

Expanded text:
de quo eliguntur ut renascantur. Nascuntur enim per carnisde quo eliguntur ut renascantur. Nascuntur enim per carnisti sunt ante mundum. Cum autem dixisset Apostolus, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi; quomodo id faciat, mox adjunxit, atque ait, Non reputans illis delicta eorum . Totus ergo mundus ex Adam reus; Deo non negante manum formationis operi suo, seminibus institutis quamvis paterna praevaricatione vitiatis: et cum per Christum reconciliatur mundus, de mundo liberatur; eo liberante qui venit in mundum, non de mundo eligendus, sed electurus; non meritorum electione, sed gratiae: quia reliquiae per electionem grHujus concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, ac per hoc generatio trahit; » moxque subjunxi, « Ergo quod generatum est regeneretur, ut similiter, quia non potest aliter, quod tractum est remittatur » : frustra identidem conaris obtegere quod superfluum Baptismum putatis in parvulis, dicentes « mysteriorum Christi gratiam mul
Abbreviated transcription (Latin):
Na enĩ & ipse fuit demundo. & electus e. inde. ut ñ eet. de
mundo. Quis hoc dixerit xp̃ianꝰ: Nec sccdm hoc enim quod
homo ee. dignatus. ẽ filius dĩ. demundo fuit. quid ita nisi quia
Mllo peccatum nunquã fuit : propt̃ quod omis homo prius mun¬
do nondõ nascitur: & ut dõ nascatur demundo eligitur qui
renaseitur ut etiam nonsit demundo. Propt̃ quod abeo princeps¬
huĩ mundi eicitur foras si c̃ testatur ipse dicens. Nunc uidiciũ
emundi. Nunc princeps huiꝰ mundi eicit᷑ foras: Nisi forte eo
usq urã progredietur audacia. ut dicatis. non demundo ȩligi
pariuuilos quando haptismo eiꝰ abluuntur: de quo dictũ ẽ.
as eat in xp̃o: mundũ rectincilians sibi. Ad istã reconciliati¬
onẽ si negratis paruulos pertinere negantes.eẽ. demundo:
qua fronte nescio uiuatis inmundo. Porro si eos fatemini cũ
ncorous x p̃itranseunt: demundo eligi: necesse. ẽ. ut ei nascant᷑

Expanded text:
Neque enim et ipse fuit de mundo, et electus est inde ut non esset de Neque enim et ipse fuit de mundo, et electus est inde ut non esset de mundo. Quis hoc dixerit christianus? Nec secundum hoc enim quod homo esse dignatus est, Filius Dei de mundo fuit. Quid ita, nisi quia in illo peccatum nunquam fuit, propter quod omnis homo prius mundo, non Deo nascitur, et ut Deo nascatur de mundo eligitur qui renascitur ut jam non sit de mundo? Propter quod ab eo princeps mundi ejicitur foras, sicut ipse testatur, dicens: Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . 5. Nisi forte eo usque vestra progredietur audacia, ut dicatis non de mundo eligi parvulos, quando Baptismo ejus abluuntur, de quo dictum est, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Ad istam reconciliationem si negatis parvulos pertinere, negantes eos esse de mundo; qua fronte nescio vivatis in mundo. Porro si eos fatemini, cum in corpus Christi transeunt, de mundo eligi; necesse est ut ei nascantur,
Abbreviated transcription (Latin):
deillo qui a opera eiꝰ mala sunt: Numquid terrae acmaris.
cęli. ac siderum mala sunt. opera: sed utiq mundus iste ho¬
mines sunt. Nec abisto mundo quisquam liberandus eligꝰ
promundi uita. quod non fecisset. nisi mundum inuenisset i
morte. Quis. ẽ mundus de quo dicebat iudeis. uos de hocmun-¬
do estis. ego non sũ de hoc mundo: Postremo quis est mund
de quo elegit iħs discipulos suos ut iã de mundo non essens
& eos de quo iã nerant ipse mundus odiss&: Sic enĩ loquteas
alnator mundi. lux mundi. sic inquam loquitur: hec mando uob
aligatis inuicem Simundus uos odit. scitote quiame priorem
uodis odio habuit. Side mundo eẽtis.: mundus quod suum
att diligeret. Quia uero demundo non estis sed ego elegi uos
aemendo propterea odit uos mundus Si non ađ didisset ego
osilai demundo: putarposset ita dixisse demando ñ estis:
quce ad modum deseipso dixerat: ego nonsũ de hoc mundo

Expanded text:
de illo, quia opera ejus mala sunt ? Numquid terrae ac maris, de illo, quia opera ejus mala sunt ? Numquid terrae ac maris, coeli ac siderum mala sunt opera? Sed utique mundus iste homines sunt. Nec ab isto mundo quisquam liberandus eligitpro mundi vita; quod non fecisset, nisi mundum invenisset in morte. Quis est mundus de quo dicebat Judaeis, Vos de hoc mundo estis; ego non sum de hoc mundo ? Postremo, quis est mundus de quo elegit Jesus discipulos suos, ut jam de mundo non essent, et eos de quo jam non erant, ipse mundus odisset? Sic enim loquitur Salvator mundi, lux mundi; sic, inquam, loquitur: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Sierat diligeret: quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus . Si non addidisset, ego elegi vos de mundo; putari posset, ita dixisse, de mundo non estis, quemadmodum de se ipso dixerat, Ego non sum de hoc mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ : omĩa quae inmundo sunt concupiscentia carnis est:
& concupiscentia oculorũ. & ambitio seculi. quȩ non est apatre.
sed exmundo est. Non enim cęlũ & terra non sunt apatre ꝑfiliu.
aut angłi . sidera. arbusta. animalia. homines. non sunt : apatre
perfiliũm. quantũ quidẽ attinet ad ipsit̃ substiam qua homins
sunt: sed mundi princeps. ẽ diabolus. & mundus inmaligno posi¬
tus ẽ: oms utiq homines. qui reisunt dãnationis aet̾naẽ: si non
inde liberentur ut ñ iam ꝑtineant ad principẽ peccattirum:
redẽpti eos anguine qui in remissionẽ fusus. ẽ. peccatorum:
Huic ergo mundo cuiꝰ princeps. ẽ dequo ait qui uitit mundũ:
ecce uenit princeps mundi & in mẽ nihil inueniet. huic inquã
mundo nascitur homo donec renascatur in eo qui uicit mun¬
dum : & in quo nihil inuenit princeps mundi. Quisest emim
mundus de quo dicit saluator mundi & uictor mundi. non potess
mundus odisse uos. mẽ aut̃ odit. quia ego testimonium ꝑhibo

Expanded text:
concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi; quae non est a Patre, sed ex mundo est . Non enim coelum et terra non sunt a Patre per Filium; aut Angeli, sidera, arbusta, animalia, homines non sunt a Patre per Filium, quantum quidem attinet ad ipsam substantiam qua homines sunt: sed mundi princeps est diabolus, et mundus in maligno positus est, omnes utique homines qui rei sunt damnationis aeternae, si non inde liberentur, ut non jam pertineant ad principem peccatorum, redempti eo sanguine qui in remissionem fusus est peccatorum. Huic ergo mundo, cujus princeps est, de quo ait qui vicit mundum , Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet: huic, inquam, mundo nascitur homo, donec renascatur in eo qui vicit mundum, et in quo nihil invenit princeps mundi. 4. Quis est enim mundus, de quo dicit Salvator mundi et victor mundi, Non potest mundus odisse vos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo
Abbreviated transcription (Latin):
preuaricationis ad ẽ: qui ẽ forma futuri. Dedit enĩ ex se
formã posterissuis quã uis peccata propria non habentib
ut peccati pat̾ni contagione morerentur. qui per eiꝰ carna-¬
lem concupiscentiam gignerentur: sed nonsicut delictũ
inquit ꝙ donatio. Si enĩ ob unius delictũ multi mortui st̃.
mulco magis giãdĩ &. donũ ingrã unuiꝰ hominis iħu xp̃i. n¬

Expanded text:
praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Dedit enim ex se praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Dedit enim ex se formam posteris suis, quamvis peccata propria non habentibus, ut peccati paterni contagione morerentur, qui per ejus carnalem concupiscentiam gignerentur. Sed non sicut delictum, inquit, ita et donatio. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mmus abira ꝑ ipsũ. Si enĩ cũ inimici essemꝰ recoticiliati
sunꝰ dõ per mortẽ filii eiꝰ: multomagis reconciliati salui erimꝰ
inuta ipsius. hoc est illud quod alibi dicitur. ds erat in xp̃o
mundũ reconcilians sibi: Deinde hic sequitur: non solum
uitem sed & gloriantes indõ. perdnm̃ nrm̃ iħm xp̃m Non¬
idum inquit salui. sed &̃ gloriantes: per quẽ nunc & recon¬
eliationẽ accepimus Et tanquã causa quereretur quare ꝑ
unum mediatorẽ hominẽ fiat ista reconciliatio : propt̾ hoc
Quid ergo egit lex: Itane illa reconciliare non potuit: non
inquid usq enĩ ad legem : peccatũ in mundo fuit. Hoc est.
nec lex potuit auferrẽ peccatũ : peccatũ autem non deputa¬
batur. cũ lex non esset. Erat quidẽ peccatũ sed non deputa¬
batur. quia non cognoscebatur : perlegem enĩ sicut alio loco
Regnauit autẽ & in his qui non pẽccauerunt. Quare igit᷑
sinon peccauerunt : audi quare. Insimilitudinẽ inquit

Expanded text:
inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Hoc est illud quod alibi dicitur, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Deinde hic sequitur: Non solum autem, sed et gloriantes in Deo, per Dominum noum, inquit, salvi, sed et gloriantes. Per quem nunc et reconciliationem accepimus. Et tanquam causa quaereretur, quare per unum Mediatorem hominem fiat ista reconciliatio: Propter hoc,n quo omnes peccaverunt. Quid ergo egit lex? Itane illa reconciliare non potuit? Non, inquit, Usque enim ad Legem, peccatum in mundo fuit: Hoc est, nec lex potuit auferre peccatum. Peccatum autem non deputabatur cum Lex non esset. Erat quidem peccatum, sed non deputabatur, quia non cognoscebatur. Per Legem enim, sicut in alio loco Regnavit autem et in his qui non peccaverunt. Quare igitur, si non peccaverunt? Audi quare: In similitudine, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit. Sed hoc loco sic appellaui mundũ quẽ ad modum
dñs ubi ait: ẽcce uenit princeps mundi Non enim cęli & terrae.
& omnium quȩ ꝑ uerbum hoc ẽ ꝑ eundẽ ipsum xp̃m facta sunt:

Expanded text:
qui dicit. Sed hoc loco sic appellavi mundum, quemadmodum qui dicit. Sed hoc loco sic appellavi mundum, quemadmodum Dominus, ubi ait, Ecce venit princeps mundi . Non enim coeli et terrae et omni
Abbreviated transcription (Latin):
prome quia mihi non inuides conttadiceres
TITO autem pro emio ubi etiã laborasti sicut soles.
probare quod p̃dico dm̃. eẽ. hominũ conditorẽ: mea deinde
uerba ntet proponis. ubidixi mundo non dõ nasci hominẽ : qui
leconcupiscentia carnis nascitur: dõ autẽ nasci cũ ex aquaͤspũ
rnascitur. Quib meis uerbis sic insidiaris: ut asseras hinc in¬
telligimẽ debere di xisse. quod ad diabolum pertineat quic¬
quid ad mundũ pertinet. quia scilicet alibi dixerã eos de corpo¬
sũ comiatione nascuntur ad ius diaboli pertinere: asserendo
utiq̃ depotestate erui tenebrarum cum regeneratur in xp̃o
Respondeo ergo calumniae tuae. Ita enim mẽ uis putari ap-¬
pelas se mundũm ad potestatem diaboli pertinentẽ. tanquam
caelum & terrã & omiã quae in eis sunt: uel di abolus fecent u&
diabolus teneat. Hoc nondico. & detestor: redarguo & damno

Expanded text:
pro me quia mihi non invides contradiceres.pro me quia mihi non invides contradiceres. CAPUT II. 3. Finito autem prooemio, ubi etiam laborasti, sicut soles, probare quod praedico, « Deum esse hominum conditorem; » mea deinde verba proponis, ubi dixi, « Mundo, non Deo nasci hominem, qui de concupiscentia carnis nascitur; Deo autem nasci cum ex aqua et spiritu renascitur » . Quibus meis verbis sic insidiaris, ut asseras hinc intelligi me debere dixisse, quod ad diabolum pertineat quidquid ad mundum pertinet: quia scilicet alibi dixeram, « eos qui de corporum commixtione nascuntur ad jus diaboli pertinere; » asserendo utique, « de potestate erui tenebrarum, cum regenerantur in Christo. » Respondeo ergo calumniae tuae. Ita enim me vis putari appellasse mundum ad potestatem diaboli pertinentem, tanquam coelum et terram et omnia quae in eis sunt, vel diabolus fecerit, vel diabolus teneat. Hoc non dico, sed detestor, redarguo, et damno
Abbreviated transcription (Latin):
Iane uero tanca in paruulis mala.: tu qui non in uides ñ uides
Honus est ds̃: iustus est ds̃. Ex cranea prorsus mali est nulla
natura : quae nr̃ae naturae. scđm manicheos credatur admixta:
Unde sunt ñ dico inmorib sed iͣpsis ingenuis cũ quib nascunt᷑
tanta hominũ mala: si non ẽ. humanã origo uitiata. nonẽ.
massa dãmnata: Quid quod homo fatuitatis expers. & ab in¬
iudiac stimulis alienũs : ipsam sic describis inuidiã. ut in tua
descriptione hoc uitium & peccatũ appareat: et pena peccati
An non est peccatũ diabolicum in uidia: An ñ ẽ poena
peccati quae protinus ipsum dequo oritur. uexat auctorem
Hec uerbatua sunt: & tam̃ diuturna loquacitate uisus tibi
ẽ acutissimȩ disputasse : unũ idemq uitiũ peccatũ poenãq
peccati eẽ non posse: Sed forte quiꝰ inuidus non es: uix tandẽ
inudiã in alio libro uidert potuisti. dequa hȩc diceres. & tibi

Expanded text:
Itane vero tanta in parvulis mala, tu qui non invides, non vides? Itane vero tanta in parvulis mala, tu qui non invides, non vides? Bonus est Deus, justus est Deus: extranea prorsus mali est nulla natura, quae nostrae naturae secundum Manichaeos credatur admixta: unde sunt, non dico in moribus, sed in ipsis ingeniis cum quibus nascuntur tanta hominum mala, si non est humana origo vitiata, non est massa damnata? Quid, quod homo fatuitatis expers et ab invidiae stimulis alienus, ipsam sic describis invidiam, ut in tua descriptione hoc vitium et peccatum appareat et poena peccati? Annon est peccatum diabolicum invidia? annuo oritur vexat auctorem? » Haec verba tua sunt: et tamen diuturna loquacitate visus tibi es acutissime disputasse, « unum idemque vitium peccatum poenamque peccati esse non posse. » Sed forte quia invidus non es, vix tandem invidiam in alio libro videre potuisti de qua haec diceres, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
quos certe si abubere raptos abstulerit ultimꝰ dies. miror si aib
dicere habitaturos cũ sapientia p̃ter regnum dĩ. quo eos boni
Nisiueri saluatoris grã redẽptos liberet a falsi insipienaa
laudatoris. ut omittã natura fatuos. multo amplius lugendo
scriptura teste quã mortuos. Quos quidẽ: & abisto tanto
malo potest dĩ grã ꝑsanguinẽ mediatoris eruere. Sedunde
potuer̃. in tantum malum ruere. si diuino iudicio nulla orist¬
ni debetur pęnauiciate: Ec ce merito rep̃hendisti eos &
grauit̃.: qui uel suꝑseder̃ scienda cognoscere: uel non fani
ignorata culpare. Num quid hoc de his. qui ex cordes nati sunt
pocest dicere : Nec tamen eis subdõ iusto unde id accidere
potuerit inuenturus es. sinulla exparentib trahuntur meri-¬
n filiorum: Sed in uidendo tibi inquadã meridi ȩ compertȩ
uertacis sine obumbram̃to ignorationis. ut loqueris insammꝰ:

Expanded text:
quos certe si ab ubere raptos abstulerit ultimus dies, miror si audes quos certe si ab ubere raptos abstulerit ultimus dies, miror si audes dicere habitaturos cum sapientia praeter regnum Dei, quo eos « bonunisi veri Salvatoris gratia redemptos liberet a falsi insipientia laudatoris. Ut omittam natura fatuos, multo amplius lugendos Scriptura teste quam mortuos . Quos quidem et ab isto tanto malo potest Dei gratia per sanguinem Mediatoris eruere: sed unde potuerunt in tantum malum ruere, si divino judicio nulla origini debetur poena vitiatae? 2. Ecce merito reprehendisti eos et graviter, « qui vel supersederunt scienda cognoscere, vel non formidant ignorata culpare. » Numquid hoc de his qui excordes nati sunt, potes dicere? Nec tamen eis sub Deo justo unde id accidere potuerit inventurus es, si nulla ex parentibus trahuntur merita filiorum. « Sed invidendo tibi, in quadam meridie compertae veritatis sine obumbramento ignorationis, » ut loqueris, « insanimus. »
Abbreviated transcription (Latin):
ESPONSU ASTTA MBROTUO
TORCIO RESPONDͣT ET QUAO
Ad erit dñs ut non solum ueritas: seđ
etiam caritas tibi exhibeatur a nobis
Quae duo quis quis tenuerit: nec fatuis
nec inuidus erit. Dequib uitus inpn¬
cipio memorati tui libri multa dixisti
Nã & error ueritate: & liuor cantate
pellendus est. In hac autẽ tua disputa¬
tione cũ destultitia loquereris: dicens
eam matrẽ omnium. eẽ uitiorum.
ad hibuisti testimoniũ descriptura ubi
legitur : neminẽ diligit dis nisi eum qui cũ sapientia habitat
Quere itaq diligent̾ utrũ habitare cũ sapientia puerilisuanitas.
possit: ꝑ quã necesse. ẽ. ex infantia paruulus transeat. qui tamen
transit. & considera qui primus fructꝰ nascatur deradice quam
laudas. & quanta in contrarium mutatione opus habeat ut
diligritur adõ. qui nisi eum qui habitat cũ sapientia neminẽ
diligit. In p̃destinatis utiq paruulis quod odit absumens ut
etiam ipsos auanitate liberatos. cũ sapientia diligat habitantes

Expanded text:
esponsum est jam libro tuo tertio; respondeatur et quarto: aderit Dominus, ut non solum veritas, sed etiam charitas tibi exhibeatur a nobis. Quae duo quisquis tenuerit, nec fatuus, nec invidus erit. De quibus vitiis in principio memorati tui libri multa dixisti. Nam et error veritate, et livor charitate pellendus est. In hac autem tua disputatione cum de stultitia loquereris, dicens « eam matrem esse omnium vitiorum, » adhibuisti testimonium de Scriptura, ubi legitur, Neminem diligit Deus, nisi eum qui cum sapientia habitat . Quaere itaque diligenter, utrum habitare cum sapientia puerilis vanitas possit, per quam necesse est ex infantia parvulus transeat, qui tamen transit: et considera qui primus fructus nascatur de radice quam laudas; et quanta in contrarium mutatione opus habeat ut diligatur a Deo, qui nisi eum qui habitat cum sapientia neminem diligit; in praedestinatis utique parvulis quod odit absumens, ut etiam ipsos a vanitate liberatos cum sapientia diligat habitantes:
Abbreviated transcription (Latin):
malum. ut tamen cius motibus quibus repugnantibus resistund
non careant in hac uita. Non eos autem habebunt in illa:
ibi absorbebitur mors inuictoria. Propt̃ hanc itaq concu¬
piscentiam . motusq ipsos quibus ita resistitur ut tamen sint
in nobis. potest quisq sc̃s iam sub grãpositus dicere ista omĩa
quȩ hic esse dixi uerba hominis nondum sub grã positi sed
sub lege: quod hic ostendere longum est. & ubi hoc ostendetĩ

Expanded text:
malum, ut tamen ejus motibus, quibus repugnantibus resistunt, malum, ut tamen ejus motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac vita: non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in victoriam. Propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsos, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus jam sub gratia positus dicere ista omnia, quae hic esse dixi verba hominis nondum sub gratia positi, sed sub Lege. Quod hic ostendere longum est, et hoc ubi ostenderim
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter ostendi Inisto ergolibro & hoc quod dictum est. ego
autem carnalis sum. & deinde cetera usq ad eum locum ubi
adhuc sub lege. nondum sub grã constitutum. bene facere
uolentem. sed uictũ concupiscentia carnis male facientem:
Acuius concupiscentiae dominatu. non liberat nisi grã dĩ per
nr̃is. uincit carnis concupiscentias ne consentiamus eis ad male
faciendum . sed potius bona faciamus. Unde quidem iam euer¬
titur hercsis pelagiana: quȩ uult non exdõ nobis. sed ex nobis
esse caritatem: qua bene ac pie uiuimus. Sed in illis libris quos
aduersus eos edidimus. & iam spiritalis hominis iamq sub grã
constituti. melius intelligi uerba ista monstrauimus: propter
carnis corpus quod spiritale nondum est: Erit autem in
resurrectione mortuorum. & propter ipsam carnis concupiscen¬
tiã : cum qua ita confligunt scĩ non ei consentientes ad

Expanded text:
diligenter ostendi. In isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego diligenter ostendi. In isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego autem carnalis sum; et deinde caetera usque ad eum locum, ubi adhuc sub Lege, nondum sub gratia constitutum, bene facere volentem, sed victum concupiscentia carnis male facientem . A cujus concupiscentiae dominatu non liberat, nisi gratia Dei pnostris vincit carnis concupiscentias, ne consentiamus eis ad male faciendum; sed potius bona faciamus. Unde quidem jam evertitur haeresis Pelagiana, quae vult, non ex Deo nobis, sed ex nobis esse charitatem qua bene ac pie vivimus. Sed in illis libris quos adversus eos edidimus, etiam spiritualis hominis jamque sub gratia constituti melius intelligi verba ista monstravimus, propter carnis corpus, quod spirituale nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum; et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti, non ei consentientes ad
Abbreviated transcription (Latin):
TOLI AD ROSANOS
UM PRESBITER adhuc essem. contigit ut apud carcha¬
ginem inter nos qui simul eramus. ad romanos apłi epła
legeretur . ꝙ quędam interrogabar afrĩbus: Quibus cũ
sicut poteram responderem: uoluerunt scribi potius quę
dicebam. quam sine litteris fundi. Obi cumis obtemperarẽ.¬
liber unus accessit superioribus opusculis meis
n quo libro. quod autem ait inquam scimus quia lea spiri
talis est. ego autem carnalis sum. satis ostendit non posse imples
legem nisi abspiritalibus. quales facit grã dĩ. quod utique
non expersona apłi accipi uolui. qui iam spiritalis erat. sed
hominis sublege positi. nondum sub grã. Sic enim prius hec
uerba sapiebam: quȩ postea ᷝ qͣuibusdam diuinorum tractato
ribus eloquiorum. quorũ me mouer& auctoritas. consederui
diligentius. & uidi &iam de ipso apło posse intelligi quod au
scimus qm̃ lex spiritalis est: ẽgo autem carnalis sum. Quod
in eis libris quos contra pelagianos nuper scripsi. q̃uantũ potui

Expanded text:
toli ad Romanos. 1. Cum presbyter adhuc essem, contigit ut apud Carthaginem inter nos qui simul eramus, ad Romanos Apostoli Epistola legeretur, et quaedam interrogabar a fratribus: quibus cum, sicut poteram, responderem, voluerunt scribi potius quae dicebam, quam sine litteris fundi. Ubi cum eis obtemperaremliber unus accessit superioribus opusculis meis. In quo libro: Quod atalis est; ego autem carnalis sum, satis ostendit non posse inpleri legem nisi ab spiritalibus, quales facit gratia dei. quod utique non ex persona apostoli accipi uolui, qui iam spiritalis erat, sed hominis sub lege positi, nondum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis quibusdam diuinorum tractribus eloquiorum, quorum me moveret auctoritas, consideravi diligentius et vidi etiam de ipso Apostolo posse intelligi quod ait, Scimus quoniam Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum: quod in eis libris quos contra Pelagianos nuper scripsi, quantum potui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit possunt. quime tangis mon asse¬
runt : dicentes sic esse inpatre filiũ quo modo uas inuase.
quasi duo corpora carnaliter opinantes. ita ut filius intret
inpatrẽ. tã qua uas minus inuas maius. Unde & tale nom̃
hic error accepit : ut mctangis inos graece diceretur Angio
quippe illa lingua: uas dicitur: Sed introitus unius uasis
in alterũ : latine uno nomine non potest dici. sicut graece
EIEUCHIANE

Expanded text:
dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error accepit, ut μεταγγισμός graece diceretur: ἀγγεἶον quippe illa lingua vas dicitur: sed introitus unius vasis in alterum, latine uno nomine non potest dici, sicut graece SELEUCIAN
Abbreviated transcription (Latin):
TEM dixxi. neq inscite distinguitur. qđ sit aliud imago & simili¬
tudo dĩ. aliud adimaginem & similitudinem dĩ. sicut hominẽ
sactũ accipimus: quod non ita est intelligendum quasi homo
non dicatur imago dĩ. cum dicat apłs. uir quidem ñ deb&
ulare caput cum sit imago & głia dĩ. Sed dicitur & iam adimagi¬
nẽ dĩ: qđ unigenitus nondicitur. qui tantũmodo imago .ẽ: non

Expanded text:
tem dixi: neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo dei, aliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut ad imaginem factum accepimus. quod non ita est intellegendum, quasi homo non dicatur imago dei, cum dicat apostolus: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; sed dicitur etiam ad imaginem dei, quod unigenitus non dicitur, qui tantummodo imago est, non
Abbreviated transcription (Latin):
tem quod in quinto libro dixi. ubi cõmemorantur matres ingene¬
ationibus euuangelicis. non eas positas nisi cum patribus.: uerum
at quidem. sed adrem dequa agebatur non pertin&. Agebatur

Expanded text:
item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in geneitem quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus, uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur