comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. E horum autẽ ab imagine factũ coronȩ. & ex
eo ita uocatũ. Unde & ȩccłiasticus liber scribit stantẽ sacerdo¬
tẽ ante aram. & in circuitu eiꝰ coronã frm. Chorus autẽ¬
ꝓprie multitudo canentium ẽ: quiq apud eos ñ minꝰ a
decẽ constat canentib. apud nos autẽ incerto numero a
primꝰ inuexit quando ꝑcussa egypto decẽ plagis &
sterio functa repperitur. Postea multos non solũ uiros s:
etiam feminas spu diuino completas dĩ cecinisse inysteria.
moysen dauid ꝓpħam in magno mysterio ꝓdit eccła
Hic enĩ a pueritia in hoc munꝰ a dõ specialit᷑ electus.
thesaurꝰ eẽ ꝓmeruit. Cuiꝰ psalteriũ idcirco cũ melodia
cantilenarũ suauiũ ab ȩccła frequentat᷑: quo faciliꝰ ani¬
mi ad compunctionẽ flectant᷑. Primitiua autẽ eccła ita
psallebat. ut modico flexu uocis resonare faceret psallen
tẽ: ita ut ꝓnuntianti uicinior esset qu̾a canenti. Propt᷑¬
stituta cantandi: ut quia uerbis ñ cõpungunt᷑. suauita¬

Expanded text:
docuit. Chorus autem ab imagine factus coronae, et ex eo ita vocatus. 2. Unde et Ecclesiasticus liber scribit: Stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronas fratrum . Chorus eproprie multitudo canentium est. Quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus; apud nos autem incerto numero a primus invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, esterio functa reperitur. Postea multos non solum viros, sed etiam feminas Spiritu divino completas, Dei cecinisse mysteria. Moysen, David prophetam, in magno mysterio prodit Ecclesia. Hic enim a pueritia in hoc munus a Deo specialiter electus, esse promeruit. Cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut mi, ut pronuntianti uicinior esset quaest instituta, ut qui verbis non compunguntur, suavita
Abbreviated transcription (Latin):
statuerunt: ut uel hac legali quodamꝰ necessitate coustric¬
ti. his saltẽ dieb uacare dño cogerent᷑. ac dierũ uitȩ suȩ
quos totos uelut quosdã fructus fuerant uoraturi.: uel

Expanded text:
statuerunt, ut, vel hac legali quodammodo necessitate constricstatuerunt, ut, vel hac legali quodammodo necessitate constricti, his saltem diebus vacare Domino cogerentur, ac dierum vitae suae, quos totos quasi quosdam fructus fuerant voraturi, velut
Abbreviated transcription (Latin):
dum ac ieiunandũ eẽ. & caste continenterq uiuendũ: licet¬
& aliud sacram̃ti mysterium expͥmat᷑. qd̾ quadraginta di¬
eb eadẽ ieiunia celebrantur. Lege & enim moysaica gene¬
raliter uniu̾so ppło est p̾ceptũ decimas & pͥmicias offer¬
re dño dõ. Itaq dum in hac sententia pͥncipia uolun¬
tatũ consũmationesq operũ nr̃oꝵ referre ad dĩ grãm mo¬
neam᷑: in supputatione tam̃ quadragesimȩ sũma ista lega¬
lium decimarũ expletur. Totũ enĩ anni tempus tri¬
guita sex dierum numero decimat᷑. Subtractis enĩ a
quadragesima dieb dnĩcis quib ieiunia resoluunt᷑ his di¬
eb quasi ꝓ totiꝰ anni decimis ad eccłam concurrimꝰ. actu
ũq nr̃oꝵ oꝑationẽ dõ in hostiã iubilationis offerimus.
contenti sunt. quẽ ꝓfecto illis qui ꝑ totũ anni spacium
aeliciis ac negociis scłarib implicant᷑ . ẽccłarũ principes

Expanded text:
dum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet etdum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadraginta diebus eadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum, decimas et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in hac sententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admoneamur, in supputatione tamen Quadragesimae, summa ista legalium decimarum expletur. Totum enim anni tempus triginta sex dierum numero decimatur. Subtractis enim a Quadragesima diebus Dominicis, quibus jejunia resolvuntur, his diebus quasi pro totius anni decimis ad Ecclesiam concurrimus, actuum operationem Deo in hostiam jubilationis offerimus. contenti sunt. Quem profecto illis qui per totum anni spatium deliciis ac negotiis saecularibus implicantur, Ecclesiarum principes
Abbreviated transcription (Latin):
ex ieiunio moysi & heliȩ & ex engłio: quia totidẽ diebus
dñs ieiunauit. demonstrans eugłm ñ dissentire a lege & ꝓpħ̃is
In ꝑsona quippe moysi lex. in ꝑsona helye ꝓpħȩ accipiuntur.
inter quos xp̃c in monte głosus apparuit. ut euidentiꝰ emi¬
neret qd̃ de illo dicit apłs. testimoniũ habens a lege & ꝓpħis
In qua gͦ parte anni congruentiꝰ obseruatio quadragesimȩ¬
constitueretur. nisi confinis atq contigua aũicȩ passioni e
Quia in ca significatur hȩc uita laboriosa. cui etiam opus
ẽ continentia ut ab ipsis mundi illecebris ieiunemꝰ. uiuen¬
rius est ꝑfectio beatitudinis nr̃ȩ. Creatura autẽ septenario
figuratur quȩ adhereat creatori. in quo declarat᷑. unitas tri¬
nitatis. ꝑ uniuersũ mundũ temporaliter annuntiata. Et
quia mundꝰ a quattuor uentis delineat᷑. & a quattuor ee¬
uariat᷑ decẽ quat᷑ aucta in quadraginta consũmant᷑. Q uo
numero ostenditur ab om̃i tempoꝵ delectatione abstinen¬

Expanded text:
ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimconstitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laest continentia, ut ab ipsius mundi illecebris jejunemus, vivenrius est pefiguratur quae aderat Creatori, in quo declaratur unitas Trinitatis per universum mundum temporaliter annuntiata. Et quia mundus a quatuor ventis delineatur, et a quatuor elevariatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur, quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
in capite eccłȩ qd̃ corpus ȩccłȩ sꝑaret in fine̾. dies añicus¬
id est octauus qui & primꝰ in festiuitate susccessit. Appa-¬
dieb colligetis manna. in die autẽ sexto duplũ colligetis.
Sextus enim dies parascheue quȩ aute sabbatũ ponit᷑. sabba¬
tum autẽ septima est dies. qu̾a sequitur anĩcus. in qͦ pͥmũ
manna de celo uenit. Unde intelligant udei iam tc̃ pla¬
tu eẽ iudaico sabbato dñicam nram iam tc̃ indicatu qd̾ in
sabbato ipsoꝵ. gr̃a dĩ de celo ad eos nulla descendit. sed in
sca dñica in qua primũ eã d̾s pluit

Expanded text:
in capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominin capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominicus octavus, qui et primus, in festivitate successit. Appadiebus colligetis manna, in die autem sexto duplum colligetis . Sextus enim dies est parasceve, qui ante sabbatum ponitur, sabbatum autem octavus dies est, quem sequitur Dominicus in quo primum manna de coelo venit. Unde intelligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico sabbato Dominicam nostram, jam tunc indicatum quod in sabbato ipsorum gratia Dei de coelo ad eos nulla descenderit, sed in nostra Dominica in qua primum Dominus eam pluit
Abbreviated transcription (Latin):
sanxerunt: quia in eo dñs ac redemptor nr̃ a mortuis
resurrexit. Quiq ido dnĩcus appellatur: ut in eo a terre¬
nis oꝑib uel a mundi illecebris abstinentes tantũ diunis
cultib seruiamꝰ. dantes scilicet diei huiꝰ honorẽ & reue¬
rentiam. ꝓpter reuerentiam resurrectionis nr̃ȩ. qu̾ã ba¬
eccła quȩ in ꝑegrinatione mortalitatis inuenta est. &x¬
ori ppło mitio corꝑaliter celebratu legimꝰ.ut figura eẽt
in requiẽ. Unde & sabbatum requies interpretat᷑. D ies
ratus ẽ. & ex illo cepit. habere festiuitatẽ suam. Ipse est
enim primꝰ dies. qui post septimũ repperitur octauus. Un¬
de & in eccłasten ad duoꝵ testam̃toꝵ significationẽ dicit᷑.¬
da illi septẽ & illi octo. Primo enim solum celebrandũ sab-¬
batũ traditũ ẽ qui erat antea requies mortuoꝵ. Resur
a mortuis ñ moreret᷑. mors illi ultra ñ añaret᷑. Iam post¬
qu̾a facta ẽ talis resurrectio in corpore xp̃i. ut p̾iret

Expanded text:
sanxerunt, quia in eodem Redemptor noster a mortuis resurrexit, ideo Dominicus appellatur, ut in eo a terrenis operibus vel mundi illecebris abstinentes, tantum divinis cultibus serviamus, dantes scilicet diei huic honorem et reverentiam, propter spem resurrectionis nostrae, quam hauniversa, quae in peregrinatione mortalitatis inventa est, exsore populo in otio corporaliter celebratum legimus, ut figura esset in requiem, unde et sabbatum ratus est, et ex illo coepit habere festivitatem suam. Ipse est enim dies primus, qui post septimum reperitur octavus, unde et in Ecclesiaste ad duorum Testamentorum significationem dicitur: Illi septem, idem illi octo. Primo enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resua mortuis, non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Jam postquam facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret
Abbreviated transcription (Latin):
e coniugatis lex naturȩ a scło ẽ. Ds em̃ fecit adam
& dedit ei adiutoriuĩ euã cũ ꝓcreationis subsecuta
sententia aicens. crescite & multiplicamini & replete
terrã. Sed facta eadẽ mulier priꝰ solacio ꝗͣ coniugio
fuit. donec de paradiso iobedientia eiceret. qͦs intra
paradisũ obȩdientia tenuisset. ac ps beate sedis exces¬
sũ mulierẽ suã pulsꝰ agnosceret. libro geneseos dicente
& cognouit adã uxorẽ suã. & concepit & peperit filiũ.
Orgo adiectũ laborẽ nuptiȩ p̾cesserunt. & tribulos &
spinas passuri. p̾uos adiere conuentus. subsecuta st̃
in ꝓcreationib tedia. unde & pariturȩ tale p̾cesserit
edictũ. in dolore inquit & in merore paries filios: qͦs
rent. Unde & apłs p̾dicat & dic̃: Tribulationẽ carniᷤ
habebt̃ huiꝰ modi. Non tm̃ coniugioꝵ in honorabiles

Expanded text:
e conjugatis lex naturae a saeculo est. Deus enim fecit Adam, et dedit ei adjutorem Hevam cum procreationis subsecuta sententia, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Sed facta eadem mulier prius solatio quam conjugio fuit, donec a paradiso inobedientia ejiceret quos intra paradisum obedientia tenuisset, ac post beatae sedis excessus mulierem suam pulsus agnosceret, libro Geneseos edocente: Et cognovit Adam mulierem suam, et concepit, et peperit filium . 2. Ergo adjectum laborem nupts adjecere conventus; secuta in procreationibus taedia, et parituram aliud praecessit edictum: In dolore, inquit, et moerore paries filios Gen.rent. Unde Apostolus praedicans ait: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi . Non tamen conjugiorum inhonorabile
Abbreviated transcription (Latin):
gia aut̃ tantũ ꝑ se bona sunt: ꝑ ea uͦ quȩ circa illa sunt
nicationẽ unusqͥsq uxorẽ habeat. Qd̃ aut̃ ñ unꝰ &
multȩ s unꝰ & una copulant᷑: ipsa pͥma diuinitꝰ facta
coniunctio in exemplũ ẽ. Nam cũ dñs homine figurass.
eiq parẽ necessariã ꝓspexisset. una de costis eiꝰ mutu¬
atꝰ. unã illi feminã finxit: sicq adã & mulier eua uno
int̾ se nuptu functi. form̾a hominib de originis auc¬
toritate & pͥma dĩ uoluntate sanxert᷑. Itẽ scd̃m sp̃uales
mentũ. Numerꝰ autẽ matrimonii. a maledicto uiro
cepit. Primꝰ lameth duab maritatus. tres in unã car¬
nẽ effecit. Sed dicit quis qd̃ & patriarche simul & plu¬
rib uxorib usi sunt. Ergo ꝓfecto nob̾ licebit habere
plures. sane licebit: s si qͥ adhuc typi alicuiꝰ futuri sa¬
cram̃ti suꝑsunt. quib plures nuptiȩ sigurent᷑. Scd̾as
autẽ nuptias ꝓpt̾ incontinentiã eẽ iubet apłs. Meliꝰ ẽ¬

Expanded text:
gia autem tantum per se bona sunt; propter ea vero quae circa illa sunt, nicationem unusquisque suam uxorem habeat . Quod autem non unus et multae, sed unus et una copulantur, ipsa prima divinitus facta conjunctio in exemplum est. Nam cum Deus hominem figurasset, eique parem necessariam prospexisset, unam de costis ejus mutuatus, unam illi feminam finxit, sicque Adam et mulier Heva, unis inter se nuptiis functi, formam hominibus de originis auctoritate et prima Dei voluntate sanxerunt. Item secundum spirituales mentum. 4. Numerus autem matrimonii a maledicto viro coepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed dices quod et patriarchae simul pluribus uxoribus usi sunt; ergo propterea licebit nobis ducere. Sane licebit, si qui adhuc typi alicujus futuri sacramenti supersunt, quibus plures nuptiae figurentur. Secundas autem nuptias propter incontinentiam jubet Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Oia eni septenariꝰ numerꝰ solet in scripturis ad qͣn¬
dã ꝑfectionẽ inysticã apparere. in tercia ebdomada lu¬
nȩ pascha celebratur. id ẽ dies qui de his occurrerit a qͥu¬
to decimo in uigesimũ primu. Sed nec solum ꝓpt̾ tem¬
pus tercium quia inde incipit ebdomada tercia. s etiã
ꝓpter ipsam conũsionẽ lunȩ. Tunc enĩ illa ab inferiori¬
b ad suꝑiora coũtitur. Et hȩc nobis de luna similitudo
assumitur. de insibilib ad inuisibilia. & de corꝑalib ad
sp̃ualia sacram̃ta transire. ut magis magisq huic scło
cem studii nr̃i quȩ ad inferiora uergebat ad suꝑiora con¬
uertamꝰ. ad illamꝰ scilicet eternã contemplationẽ iminu¬
tabilis ueritatis. Usq ad uicefim̾a uͦ prim̾a ido pascha ce

Expanded text:
Quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quaQuia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam perfectionem mysticus apparere, in tertia hebdomada lunae pascha celebratur, id est, qui dies occurrerit a quarta decima in vicesimam primam. 6. Sed et non solum propter tempus tertium, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conversionem lunae. Tunc enim illa ab inferioribus ad superiora convertitur, et haec nobis de luna similitudo assumitur, de visibilibus ad invisibilia, et de corporalibus ad spiritualia sacramenta transire, ut magis magisque huic saeculo cem studii nostri, quae ad inferiora vergebat, ad superiora convertamus, ad illam scilicet aeternam contemplationem immutabilis veritatis . 7. Usque ad vic
Abbreviated transcription (Latin):
brat᷑. & resurrectione cõmendat᷑. Hic transitꝰ a nobis mͦ¬
agit᷑ ꝑ fidẽ quȩ nobis dat᷑ in remissionẽ peccatoꝵ qͣndo
consepelimͣ cũ xp̃o ꝑ baptismu. quasi a mortuis transeun¬
tes de peiorib ad meliora. de corꝑalib ad sp̃ualia. de
głȩ. Propter ipsum datur initium nouȩ uitȩ ad qu̾a
erȩ. & exuere ueterẽ. expurgantes uetus fermentũ ut
simꝰ noua consꝑsio. q̃m pascha ur̃m immolatus ẽ xp̾c.¬
ꝓpter hanc gͦ uitȩ nouitatẽ primꝰ mensis in anni men¬
sib celebrationi huic attributus est. Nam ipse dicit᷑ m̃sis
nouoꝵ. Quia uͦ in toto tempore scłi nunc terciũ tempus
apparuit. idõ resurrectio dm̃ triduana est. Primu est
eiũ tempus ante legẽ. scd̾m sub lege. terciu̾ sub gr̃a. ubi
iam manifestũ ẽ sacram̃tum qd̃ erat ante in ꝓpħico eni¬
ginate occultũ. Hoc gͣ & in lunari numero significatur.

Expanded text:
t resurrectione Domint resurrectione Dominagitur per fidem, quae nobis datur in remissionem peccatorum, quando consepelimur cum Christo per baptismum, quasi a mortuis transeuntes de pejoribus ad meliora, de corporalibus ad spiritualia, de diem. propter ipsum initium nouae uitae, ere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Copter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti gmate occultum. Hoc ergo et in lunari numero significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aor uero paschale sacram̃tu qd̃ nc̃ in saluatoris nr̃i
mysterum manifestissime celebratur. in ueteri testa¬
mento figuraliter pͥmũ gestũ ẽ. qnͣdo agno occiso pas¬
cha celebrauit ppłs dĩ in egypto cuiꝰ figura in ueritate.
cõpleta ẽ in xp̃o. qui sicut ouis ad immolandũ ductus
lis resurrectionis ñ solũ ꝓ eo celebramꝰ qd̃ in eodem a
mortuis resurrexit. s etiam ꝓ aliis sacram̃tis quȩ per
cundẽ significantur. Quia enĩ sicut dicit apłs mortu¬
us ẽ ꝓpter delicta nr̃a. & resurrexit ꝓpter iustificatio¬
nem nr̃ãm: transitus quidam de morte. ad uit̾a in illa pas
sione. qm̃ paschin grece dicit᷑ pati. s transitus hebreo
uerbo pascha appellatur. Qd̃ & maxime eugłista exp̃ssit.
cum celebraretur a dño pascha cũ discipłis. Cum uidis¬
set inquit iħc. quia uenit hora eiꝰ ut transiret de hoc
mundo ad patre. Transitus gͦ de hac uita mortali in aliã
uit᷑a ĩ mortalẽ. hoc ẽ de morte ad uitã in passione dñi cele¬

Expanded text:
am vero paschale sacramentum quod nunc in Salvatoris nostri mysterium manifestissime celebratur, in Veteri Testamento figuraliter primum gestum est, quando agno occiso, Pascha celebravit populus Dei in Aegypto: cujus figura in veritate completa est in Christo, qui sicut ovis ad immolandum ductus lis resurrectionis non solum pro eo celebramus, quod in eodem a mortuis resurrexit, sed etiam et pro aliis sacramentis quae per eumdem significantur. Quia enim, sicut dicit Apus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram, transitus quidam de morte ad vitam, in illa passsione, quoniam παθεῖν Graece dicitur pati, sed a transitu Hebraeo verbo pascha appellatum est. Quod et maxime evangelista expressit, cum celebraretur a Domino pascha cum discipulis: Cum vidisset, inquit, Jesus quia venit hora ut transiret de hoc mundo ad Patrem . 3. Transitus ergo de hac vita mortali in aliam vitam immortalem, hoc est, de morte ad vitam, in passione e
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitatẽ lunȩ nomine in scripturis sepe uocatur.
Qd̃ uͦ anmuersariꝰ dies paschalis ñ ad eundẽ redit an¬
n diem siciitputa dies quo creditur dñs uatus. hoc fit.
ꝓpter diem añicũ & lunam. Nanifestũ est eium quo die do¬
minꝰ crucifixus sit. & in sepulchro fuerit. & resurrexerit.
Adiuncta enim ẽ ipsoꝵ dierũ obseruatio. & ꝑ uicenũ conci-

Expanded text:
ine in Scripturis saepe vocatur. Quod vero anniversarius dies paschalis non ad eumdem redit anni diem, sic ut puta dies quo creditur Dominus natus, hoc fit propter Dominicum diem et lunam. Manifestum est enim quo die Dominus crucifixus sit, et in sepulcro fuerit et resurrexerit. Adjuncta est enim ipsorum dierum observatio
Abbreviated transcription (Latin):
palmarũ multitudo plebium obuiã ei clamauert. osanna
benedictus qui uenit in nomine. dm̃ rex isrł. In ramis pal¬
marum significabatur uictoria qua erat dñs mortem
moriendo suꝑaturus. & tropheo crucis de diabolo mortis
principe triumphaturus. In asello autẽ quẽ sedendo ierłm
atq regendo ꝑducebat ad uisionẽ pacis. Hoc autẽ die sym¬
bolum cõpetentib traditur. ꝓpter confinẽ dñicȩ paschȩ
sollempuitatẽ: ut qui iã ad dĩ grãm ꝑcipiendã festinant.¬
fidem quam confitentur agnoscant. Uulgus antẽ ideo
eundem capitilauium uocat. quia tunc moris ẽ lauan¬
di capita infantum qui ungendi sunt: ne forte ob¬
seruatione qͣdragesimȩ sordidata ad unctionẽ accederem

Expanded text:
palmarum multitudo plebium obviam ei, clamaverunt: Hosanna! benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel . In ramis enim palmarum significabatur victoria, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus: et tropaeo crucis, de diabolo mortis principe triumphaturus. In asello autem super quem sedendo atque regendo, perducebat ad visionem pacis. Hoc autem die Symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae Paschae solemnitatem, ut qui ad Dei gratiam percipiendam festinant,fidem quam confiteantur agnoscant. Vulgus ideo eum diem capitilavium vocant, quia tunc moris est lavandi capita infantium qui ungendi sunt, ne forte observatione Quadragesimae sordidata ad unctionem accederent
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ. lib̾tas. & possessionĩ restitutio. quȩ p̃tio fuerant
comparatȩ. Septem & enĩ septies multiplicati quinquage¬
nariũ ex se generaut numerũ. assumpta monade qu̾a ex
futuri scłi figura p̾sumptã eẽ maioꝵ. auctoritas tradit.
bit enĩ ipsa & octaua semꝑ & pͥma. immo ipsa ẽ semꝑ una¬
quȩ ẽ om̃is aies. Necesse est enĩ sabbatismũ animarũ ppłi di
illuc occurrere. atq ibi compleri ubi datur parsbis qui oc¬
to sicut quidam disserens salomonis dicta sapient̃ exposuit.
lacirco autẽ totiꝰ quinquaginta dies post dñi resurrectionẽ

Expanded text:
um libertas, et possessionum restitutio, quae pretio fuerant comparata. Septem etenim septies multiplicati quinquagenarium ex se generant numerum, assumpta monade, quam ex futuri saeculi praesumptam esse, majorum auctoritas tradit. Fit enim ipsa et octava sempquae est omnis dies. Necesse est enim sabbatismum animarum populi illuc occurrere atque ibi compleri ubi datur pars his qui octo, sicut quidam disserens Salomonis dicta sapienter exposuit . Idcirco autem totius quinquagesimae dies post Domini resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
quem xp̃c ꝓmisit exibuit: quẽ ait ñ esse uenturũ. nisi ip¬
se ascenderet in celum. Deniq dũ porta cęli xp̃c intrasset.
decẽ dieb int̾positis intremuit subito orantib apłis locus.
guis omniũ gentiũ dĩ magnalia loquerent᷑. Aauentꝰ itaq
lemnitatẽ transmisit in posteros: eaq de causa pentecos¬
ten celebratur. & dies ipse ꝓinde insignis habet᷑. Concor¬
aat autẽ festiuitas hec eugłica. festiuitati legis. Illic enim
postea qm agnꝰ immolatus ẽ int̾positis quinquaginta dieb
data est lex moysi scripta digito dĩ. Hic postquã occisꝰ ẽ
xp̃c. qui tamquã ouis ad immolandum auctus est celebra¬
tur uerũ pascha : & int̃positis quinquaginta dieb datur
ẏcȩ etatis numero constitutos. Siquidẽ hec festiuitas ali¬
ua obtinet sacram̃tu. Constat enim ex septimana septima¬
narũ. Sed dierũ quidẽ septimanȩ generant eandẽ pente¬
costen. in qua fit peccati remissio ꝑ spm scm̃: annoꝵ uͦ sep¬

Expanded text:
us promisit, exhibuit, quem ait non esse venturum, nisi ipse ascenderet in coelum. Denique dum portam coeli Christus intrasset, decem diebus interpositis, intremuit subito, orantibus apostolis, guis omnium gentium Dei magnalia loquerentur. Adventus itaqlemnitatem transmisit in posteros, eaque de causa Pentecostes celebratur, et dies ipse proprie insignis habetur. Concordat autem haec festivitas Evangelii cum festivitate Legis. Illic enim posteaquam agnus immolatus est, interpositis quinquaginta diebus, data est lex Moysi scripta digito Dei: hic postquam occisus est Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, celebratur verum Pascha; et interpositis quinquaginta diebus, datur discipulos Mosaicae aetatis numero constitutos, siquidem et haec festivitas aliud obtinet sacramentum. 4. Constat enim ex septimana septimanarum , sed dierum quidem septimanae generant eamdem Pentecosten, in qua fit peccati remissio per Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
apostolos fecisse meminimꝰ. Sic enĩ dicit. Pactũ ẽ au¬
tẽ ut dum apollo esset corinthi. paulus ꝑagratis suꝑio¬
rib partib ueniret ephesum. Ibiq cum inuenisset
quosdã discipłos. dixit ad illos. Si sp̃m scm accepistis
credentes: Ut illi dixerunt ad euͦ. Sed neq si sp̃c sc̃s
est audiuimꝰ. Dixitq eis. In quo gͦ baptirati estis : At
illi dixerunt. In ioħis baptisinate. Ait autẽ paulꝰ. Ioh̾s
baptirauit baptisnu penitentie plebi dicens in eũ qui

Expanded text:
stolorum apostolos fecisse meminimus. Sic enim dicitur: « Factum est, dum Apollo esset Corinthi, ut Paulus, peragratis superioribus partibus 470 veniret Ephesum, ibique cum invenisset quosdam discipulos, dixit ad illos: Si Spiritum sanctum accepistis credentes? At illi dixerunt ad eum: Sed neque si Spiritus sanctus est, audivimus. Dixitqilli dixerunt: In Joannis baptismate. Ait autem Paulus: Joannes baptizavit baptismo poenitentiae populum, dicens, in eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
pisset samaria uerbũ dm̃: miserunt ad eos petrũ &
iohannẽ. Qui cũ uenissent: orauerunt ꝓ eis ut accipe¬
Tantũ uͦ baptizati erant in nomine anĩ nr̃i iħu xp̃i. Tunc
detur dññi inuocamꝰ. Hoc autẽ a quo potissimu fiat.
quemadmodũ papa sc̃s innocentiꝰ scripsit subiciã. Dicit
enĩ non ab alio qũa ab ep̃o fieri licere. Nam presbiteri
licet sint sacerdotes: pontificatus tanĩ apicẽ non habent.
Hoc autẽ solis pontificib deberi. ut uel consignent. uel
paraclitũ sp̃m tradant. Q d̃ non solũ ȩccłiastica consue
quȩ asserit petrum & iohannẽ esse directos. qui iã bapti-¬
gere licet. sed qd̾ ab ep̃o fuerit consecratũ. ñ tam̃ frontẽ
ex oleo eodẽ signare qd̃ solis debet cp̃is cũ tradunt sp̃m¬
scm̃. Hec sunt pauca ex multis. quȩ ꝓbabiliũ uiroꝵ. noui¬
mus ꝑcepisse doctrinis. quoꝵq eloquia ꝓinde quibꝰdã in
locis a nob̾ int̾iecta cẽ noscunt᷑: ut sermo nosber paternis
sententiis fiRm etUR:¬

Expanded text:
pit Samaria verbum Dei, miserunt ad illos Petrum, et Joannem. Qui cum venissent, oraverunt pro eis, ut accipesed tantum baptizati erant in nomine Domini Jesu Christi. Tunc detur, Dominum invocamus. Hoc autem a quo potissimum fiat, quemadmodum papa sanctus Innocentius scripserit, subjiciam; dicit enim, non ab alio quam ab episcopo fieri licere, nam presbyteri, licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non hHoc autem pontificibus solis deberi, ut vel consignent, vel paraclitum Spiritum tradant, non solum consue quae asserit Petrum et Joannem esse directos, qui jam baptigere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum; non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episc. Haec sunt pauca ex multis quae probabilium virorum novimus percepisse doctrinis, quorumque eloquia proinde quibusdam in locis a nobis interjecta esse noscuntur, ut sermo noster paternis sententiis firmaretur
Abbreviated transcription (Latin):
coma scõꝵ. Nam & apłs comã ꝓ uelamine eẽ dicit. Proide
iam ñ oportet ut uelentur crinib capita eoꝵ qui dño con¬
secrantur. s tantũ ut reuelent᷑. quia qd̃ erat occultũ in
sacram̃tũ ꝓphetiȩ iam i eugłio declaratũ ẽ. Ueniamꝰ gͥ
nunc ad sacratissimos ordines clericoꝵ: eoꝵq originem

Expanded text:
m et Apostolus comam pro velamento esse dicit . Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur: quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est. CAPUT nunc ad sacratissimos ordines clericorum, eorumque orig
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ. Hȩc ex bisso confecta rotunda erat qͣͤsi spera media.
& hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem
latitudo aurei ẽ circuli. quȩ regũ capita cingit. Utruq
signũ itaq exprimit᷑ in capite clericoꝵ: ut impleat᷑ etiã
te. uos estis genus electũ. regale sacerdotiũ. Querit᷑ autẽ
cur sicut apud antiquos nazareos ñ ante coma nutritur.
& sic tondetur. Sed qui hȩc exquirt̃. animaduertant
qͥd sit int᷑ illud ꝓpħicũ uelam̃tũ. & hanc engłii reuelati¬
onem de qua dicit apłs. cum transieritis ad xp̃m auferet᷑

Expanded text:
dotum. Haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, dotum. Haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem latitudo aurea aurei est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam te: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de
Abbreviated transcription (Latin):
eli ꝓphȩ iubet᷑. dicente dño. Et tu fili hominis sume
tibi gladium acutum. & duces suꝑ caput tuũ & barbam: uide¬
lcet quia & ipse sacerdotali genere dõ in ministerio scĩfi¬
cationis seruiebat. Hoc & nazareos illos priscillam & aqui¬
lam in actib apłoꝵ primos fecisse legimꝰ. paulũ quoq
apłm. & quosdã discipuloꝵ xp̃i. qui in huiusmodi cultu
imitandi extiterunt. Est autẽ in clericis tonsurȩ signu̾
qd̾dam. qd̃ in corpore figurat᷑. s in animo agit᷑. Scilicet
hoc signo irreligiositatis uitia resecantur. & criminibus
carnis nr̃ȩ quasi criuib exuam᷑. atq inde innouati sensi¬
b ut comis rudib enitescamꝰ. expoliantes nos uixta apłm
ueterẽ hominẽ cu actib suis. & in duentes nouũ qui reno
uat᷑ in agnitionẽ di. Qua renouationẽ in m̃te oportet
fieri. & in capite demonstrari. ubi mens noscitur habitare.
istimo figurari. suꝑiꝰ inferiꝰq circuli corona relinqͥt᷑.

Expanded text:
li hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam ; videlicet quia et ipse ex sacerdotali genere Deo in ministerio sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus, Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Christi, qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitur: scilicet ut hoc signo vitia in religione resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, exspoliantes nos, juxta apostolum, veterem hominem cum actibus ejus, et induentes novum qui renvatur in agnitione Dei . Quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. istimo figurari. Tiara enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt scripta sed tam̃ tradita custodut᷑. Sed illa quidẽ
tur sicut diũ passio. & resurrectio & ascensio in cȩlum. &
aduentus sp̃s sc̃i quȩ reuoluto adie anni ob memoriã cele
ꝑ diu̾sa loca seruantur. sicuti ẽ qd̃ alii ieiuuant sabla¬
to. alii non. alii cotidie cõmunicant. alii certis diebus.
aliis nullꝰ pret̾inittitur quo ñ offerat᷑ sacrificiũ. alii sab-¬
bato tantũ & dñico. alii tantũ dñico. & si quid aliud huiꝰ¬
cemodi animaduerti potest: totum hoc genꝰ reru̾ ut qͥ¬
stituerunt. Nec disciplina in his melior ẽ graui pruden¬
dͥq xp̃iano. nisi ut eo modo agat quo agere uiderit ȩccle¬
slã ad qu̾a forte deuenerit. Qd̃ enĩ neq contra fidẽ neq
contra mores bonos habetur: indifferent᷑ sequendũ. &
nter eoꝵ inter quos uiuitur societatẽ seruandũ ẽ. ne
ꝑ diu̾sitatẽ obseruationũ: scismata generentur:

Expanded text:
nt quidem scripta, sed tamen tradita custodiuntur . Sed illa quidem, tur, sicut Domini passio et resurrectio, et ascensio in coelum, et adventus Spper diversa loca observantur, sicuti est 412 quod alii jejunant Sabbato, alii non, alii quotidie communicant, alii certis diebus, ab aliis nullus dies praetermittitur quo non offeratur sacrificium, alibi Sabbato tantum et Dominico, alibi tantum Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut qustituerunt, nec disciplina in his melior est gravi prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque contra mores bonos habetur, indifferenter sequendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est, ne per diversitatem observat
Abbreviated transcription (Latin):
currunt. loquentes quȩ ñ oportet. Predicat autẽ idẽ
apłs dampnationẽ habere uiduas: quȩ post ꝓpositũ
continentiȩ nubere cupiunt. Cum enĩ inquit luxu
riatȩ fuerint: in xp̃o nubere cupiunt. habentes damp¬
nationẽ. quia pͥmã fidẽ irritã fecerunt. id ẽ quia in
eo qd̾ pͥmo uouerunt nͨ steterunt. Nec tam̃ ait nubunt
s: nubere uolunt. Multas enĩ earũ reuocat a nubendo
ñ amor p̾clari ꝓpositi. s aꝑti dedecoris timor. Igitur
quȩ nubere uolunt. & ido ñ nubunt quia impune
ñ possunt. qua meliꝰ ñ uouerent & nuberent qm ure¬
rent᷑. id ẽ qͣm occulta flamina concupiscentię uastaren¬
tur. quas penitet ꝓfessionis & piget confessionis. Quȩ
nisi correctȩ cor dirigant. & dĩ timore rursũ libidi¬
nẽ uincant. in mortuis deputande sunt. si in deliciis
agant. Unde dicit apłs. Quȩ autẽ in deliciis ẽ. uiuens

Expanded text:
currunt, loquentes quae non oportet. 5. Praedicat autem idem currunt, loquentes quae non oportet. 5. Praedicat autem idem Apostolus damnationem habere viduas, quae post propositum conthabentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt, id est, quia in eo quod primo voverant, non steterunt. Nec tamen ait, nubunt, sed nubere volunt; multas enim earum revocat a nubendo 452 non amor praeclari propositi, sed aperti dedecoris timor. 6. Igitur quae nubere volunt, et ideo non nubunt, quia impune non possunt, hae melius non voverent et nuberent quam urerentur , id est, quam occulta flamma concupiscentiae vastarentur, quas poenitet professionis, et piget confusionis, quae nisi correctae cor dirigant, et Dei timore rursum libidinem vincant, in mortuis deputandae sunt, si in deliciis agant. Unde dicit Apostolus: Quae autem in deliciis agit, vivens
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. si sc̃oꝵ pedes lauit. si tribulationẽ patientibus
subministrauit. hoc est egrotis uł in carcere positis.
si om̃e opus bonuͦ subsecuta ẽ. breuit᷑ unuersa conclu¬
dens. ut in om̃ib sit exemplum uiuendi. Et itm̃. Anꝰ¬
sint similiter in habitu sco. utiq ut ipse earũ incessus¬
& motus. & uultus. & sermo. silentiũ. quandã sacrȩ
continentiȩ p̾ferat aignitatẽ. Post hec adiecit. Non cri¬
iuinatrices. nͨ multo uino seruientes. s parũ utentes.
Nam solent heȩ etates corꝑis frixere luxuriã. umo se
dedere ꝓ libidine. Post hec addidit. Bene docentes.
ut prudentiã doceant. Docere quidẽ illis ꝑmisit s fe¬
minas. & hoc ñ in ęccłia s pͥuatĩ. Nam hoc genꝰ mu¬
liercularũ solet ẽẽ garrulũ. Vnde & curiosas & u̾bo¬
sas quasdã uiduas idẽ apłs notat: & hoc uitiũ uenire
aomos. dum nullo timore oetentȩ. nec mariti potesta¬
ti subiectȩ sunt. ñ solum ociosȩ. uerũ etiã curiosȩ ais¬

Expanded text:
t, si sanctorum pedes lavit, si tribulationem patientibus subministravit, hoc est, aegrotis, vel in carcere positis, si omne opus bonum subsecuta est; breviter universa concludens, ut in omnibus sint exempla vivendi. Et iterum: Anus similiter in habitu sancto ; utique ut ipse earum incessus, motus, vultus, sermo, silentium quamdam sacrae continentiae praeferat dignitatem. 4. Post haec adjecit: Non criminatrices, non multo vino servientes, sed parvo utentes. Nam solent hae aetates, quae corporis frixere luxuria, vino se dedere pro libidine. Post haec additur: Bene docentes, ut prudentiam doceant. Docere illis quidem permisit, sed feminas; et hoc non in ecclesia, sed privatim; nam hoc genus muliercularum solet esse garrulum. Unde et curiosas, et verbosas quasdam viduas idem Apostolus notat, et hoc vitium dicit uire domos , scilicet dum nullo timore detentae, nec mariti potestati subjectae, non solum otiosae, verum etiam curiosae dis
Abbreviated transcription (Latin):
aua ad qũa helias missus ẽ. Scribitur & sunamitis indua
tat & iudith ammirabilis uidua. quȩ de holoferno assy
legitur quȩ dñm cognouit infantẽ: quȩ meruit grãm
diuiuitatis eiꝰ agnoscere. antequ̾a potuisset uerbũ eiꝰ
audire. Cuiꝰ quidẽ gradꝰ uirginitati pene conuunictꝰ
gii interceptum exinde sexui renuntiat. Dicit enim.
Uidua eligatur ñ minꝰ annoꝵ sexaginta. umiꝰ uiri
uxor. Unde consequens ẽ. ut quȩ plurimis fuit nexa
maritis. careat nomine uduitatis. Qualis eẽ uidua

Expanded text:
a, ad quam Helias missus est, et vidua Sunamitis, illa ammirabilis vidua, qulegitur, quae Dominum cognovit. Ipsa namque meruit gratiam divinitatis ejus agnoscere, antequam potuisset verbum ejus audire . 2. Cujus quidem gradus virginitati pene conjunctus  viri conjugium transactum, exinde sexui abrenuntiat. Dicit enim: Vidua eligatur non minus annorum sexaginta, unius viri uxor . Unde consequens est, ut quae plurimis fuit nexa maritis, careat nomine viduitatis. Quales autem vidua
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos ordinationẽ talib facere. nec ligunt qui ec¬
clesiȩ ꝓsint. s quos uel ipsi amant. uel quoꝵ sunt ob¬
sequiis deliniti. uel ꝓ quib maloꝵ quispiã rogauerit¬
& ut deteriora dicam. qui ut ordinarentur muneri¬
bus impetrauerunt. Taceo de reliquis. alii successores
filios uel parentes faciunt & conantur posteris p̾su¬
latus relinquere dignitatẽ. cum hoc nec moyses ami¬
cus dĩ facere potuit. sed iħm de alia tribu elegit. ut
scirems principatum in ppło dĩ nͨ sanguine defendeu¬
dum eẽ: s uitȩ meritis. Interdum autẽ & iuxta meri
ficis. Qd̾ autẽ his qui post baptismũ aliquo mortali
peccato corruptus ad sacerdotiũ ñ ꝓmoueat᷑. lex ipsa
testatur. Moyses enim in lege pͣcepit sacerdotib: ne
postea sꝑnentib sacerdotib isrł post malachiã imꝑ¬
perauit ds dicens: uos sacerdotes qui polluistis nom̃ me¬
um. & dixistis: In quo pollumꝰ eum: Offertis suꝑ al¬

Expanded text:
plurimos ordinationem talibus facere: nec eligunt qui Ecplurimos ordinationem talibus facere: nec eligunt qui Ecclesiae prosint, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit; et ut deteriora dicam, qui ut ordinarentur, muneribus impetrarunt. Taceo de reliquis. Alii successores filios vel parentes faciunt, et conantur posteris praesulatus relinquere dignitatem, cum hoc nec Moyses amicus Dei facere potuit, sed Josue de alia tribu elegit, ut sciremus principatum in populo non sanguine defendendum esse, sed vitae meritis . Interdum autem et juxta meritficis. Quod autem is, qui post baptismum aliquo mortali peccato corruptus, ad sacerdotium non provehatur, lex ipsa testatur. Moyses enim in lege praecepit sacerdotibus, postea offerentibus sacerdotibus Israel per Malachiam improperavit Deus, dicens: Vos sacerdotes qui polluistis nomen meum, et dixistis: In quo polluimus te? Offertis super al
Abbreviated transcription (Latin):
terea ab om̃ib: conuenientib constituit᷑. ac ñ minꝰ a
trib p̾sentib ceteris tam̃ consentientib testimonio lit¬
terarum. Huic autẽ dũ consecratur datur baculus.
ut eiꝰ inditio subditam plebem uel regat uel corri-¬
gat. uel infirmitates infirmoꝵ sustineat. Datͣ & anulꝰ
toꝵ. Nam multa sunt quȩ a carnalium munꝰq intel¬
ligentium sensib occultantes sacerdotes quasi sub sig¬
naculo condunt. ne indignis quibq sacram̃ta di aꝑi¬
um eccłȩ assumuntur. eadem auctoritas apłica monet.¬
& dicit: manus cito nemini imposueris. Et iterũ. Non
neophitum. ne in suꝑbiam elatus putet se ñ tã mini-¬
sterium humilitatis qm ad mmistrationẽ scłaris po¬
testatis adeptum. & condempnatione suꝑbiȩ sicut di¬
abolus ꝑ iactantiã deiciatur. Quomͦ em̃ ualebit scłaris
homo sacerdotii magisterium adimplere. cuiꝰ nec offi¬
cium tenuit. nec disciplinam agnouit: Aut qͥd docere
poterit. cum ipse non didicit: Nunc uero sepe cernims

Expanded text:
 convenientibus instituitur, ut non minus a tribus praesentibus, caeteris tamen consentientibus testimonio litterarum. Huic autem dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur torum. Nam multa sunt, que a carnalium minusque intelligencium sensibus occultantes sacerdotes quasi sub signaculo condunt, ne indignis quibusque sacramenta dei aperium Ecclesiae assumantur, eadem auctoritas apostolica docet et dicit: Manus cito nemini imposueris . Et iterum: Non neophytum , ne in superbiam elatus, putet se non tam ministerium humilitatis quam administrationem saecularis potestatis adeptum; et in condemnationem superbiae, sicut diabolus, per jactantiam dejiciatur. Quomodo enim valebit saecularis homo sacerdotii magisterium adimplere, cujus nec officium tenuit, nec disciplinam cognovit? aut quid docere poterit, cum ipse non didicerit? Nunc vero saepe cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
cunctoꝵ debet eẽ receptaculum Laicus enĩ unũ aut
duos suscipiens. impleuit hospitalitatis officiũ. Ep̃c¬
si ñ om̃s recipiat. inhumanꝰ ẽ. In negotiis autẽ scłarib
dirimendis oportet eum causã merito discernere ñ gr᷑a.
Neq emͦ sic debet ep̃c suscipe potentẽ. ut contristet con¬
tra iusticiam pauꝑem. neq ꝓ pauꝑe auferre iusticiam
a potente. Non defendat imꝓbum. ne sc̃a indigno cõ¬
mittenda arbitretur. neq arguat & impugnet cuiꝰ
suetudo. patientia. sobrietas. moderatio. abstinentia.
siue pudicitia. ut ñ solum ab oꝑe immundo se absti¬
neat. s: etiã ab oculoꝵ iactu & uerbi & cogitationis er-¬
rore. ita ut dum nullũ in se uitiũ regnare ꝑmittit.
impetrare apud dm ueuiã ꝓ subditoꝵ facinorib uale¬
at. Qui enĩ ista sectatus fuerit. & dĩ minister utilis erit.

Expanded text:
cunctorum debet esse receptaculum? Laicus enim unum aut cunctorum debet esse receptaculum? Laicus enim unum aut duos suscipiens implevit hospitalitatis officium, episcopus, nisi omnes receperit, inhumanus est. In negotiis autem saecularibus dirimendis oportet eum causam merito discernere, non gratia, neque enim sic debet episcopus suscipere potentem, ut contristet contra justitiam pauperem, neque pro paupere auferat justitiam a potente. 20. Non defendat improbum, nec sancta indigno committenda arbitretur, neque arguat, aut impugnet, cujua Apostolum mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia, sive pudicitia, ut non solum ab opere immundo se abstineat, sed etiam a jactu oculi, et cogitationis errore, ita ut dum nullum vitium in se regnare permittit, impetrare apud Deum veniam pro subditorum facinoribus valeat. Qui enim ista sectaverit, et Dei minister utilis erit,
Abbreviated transcription (Latin):
nare nisi comꝓbatum. nullũ excõmunicare: nisi dis¬
cussum. Quiq ita humilitate parit᷑ & auctoritate
p̾esse debet. ut neq ꝑ nimiã humilitatẽ suã subditoꝵ
uitia conualescere faciat. neq ꝑ immoderatã auctorita¬
tẽ seueritatis potestatẽ exerceat. s tanto cautiꝰ erga
cõmissos agat: quanto duriꝰ a xp̃o iudicari formidat.
Tenebit qͦ illã suꝑ eminentẽ donis om̃ib caritatẽ. sine
om̃i inquinam̃to carnis sit munda & libera. Intͣ hȩc
oportebit eum sollicita dispensatione cura pauꝑum
gerere. esurientes pascere. uestire iudos. susciꝑe pere¬
grinos. captiuos redimere. uiduas ac pupillos tueri.
ꝑuigilem in cunctis exhibere curã ꝓuidentiã & distribu¬
tione discreta. In quo etiam & hospitalitas ita erit p̾ci¬
pua: ut om̃s cũ benignitate & caritate suscipiat. Si eui
om̃s fideles illud euugłicũ audire desiderent. hospes

Expanded text:
nare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi disnare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi discussum. Quique ita humilitatem pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Teneat quoque illam supereminentem donis omnibus caritatem, sine to carnis sit munda et libera. Inter haec oportebit eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, suscipere peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam, providentiam et distributionem discretam. 19. In quo etiam hospitalitas ita erit praecipua, ut omnes cum 424 benignitate et charitate suscipiat. Si enim omnes fideles illud evangelicum audire desiderant: Hospes
Abbreviated transcription (Latin):
bet. qui alios ad bene uiuendum ammonere studet. ita
ut in om̃ib semetipsum formã uiuendi p̾beat. cunctosq
ad bonum opus doctrina & opere ꝓuocet. Cui etiã scien¬
tia scripturarum necessaria est. quia si ep̃o tantũ sc̃a sit
uita. sibi soli potest ꝓdesse sic uiuens. porro si & doctrina
& sermone fuerit eruditus. potest ceteros quoq instru¬
ere & docere & suos aduersarios ꝑcutere. qui nisi refuta¬
ti fuerint atq conuicti possunt facile simplicium corda
ꝑuertere. Huiꝰ autẽ sermo debet ẽẽ purus. simplex. &¬
uitatis & gr̃e. tractans de misterio legis. de doctrina fidei.
de uirtute continentiȩ. de disciplina iusticiȩ. unũqu̾eq
pferat. Cuiꝰ p̃ ceteris speciale officium ẽ. scripturas legere
ꝑcurrere canones. exempla scoꝵ imitari. uigiliis. ie¬
iuniis. orationib incumnbere. cũ fr̃ib pacẽ habere.
nec quẽqu̾a ex menbris suis discerpere. nullũ dãp-¬

Expanded text:
bet qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita bet qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat, cunctosque ad bonum opus et doctrina et opere provocet. Cui etiam et scientia Scripturarum necessaria est, quia si episcopi tantum sancta sit vita, sibi soli potest prodesse sic vivendo. Porro si et doctrina et sermone fuerit eruditus, potest quoque caeteros instruere, et docere suos, et adversarios repercutere; qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile queunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet evitate et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae: unumquemque proferat. Cujus prae caeteris speciale officium est, Scripturas legerercurrere canones, exempla sanctorum imitari, vigiliis, jejuniis, orationibus incumbere, cum fratribus pacem habere, nec quemquam in membris suis despicere, nullum dam
Abbreviated transcription (Latin):
re am̃. iuisi quȩ terrena oꝑa non fecit. iugũq delicti nͦ
traxerit. nec uinculis peccatoꝵ fuerit alligata. Sed quid
plura subitiam: Si enim His qui iam in episcopatu uel
m p̃sbiterio est positus mortale aliqd̃ peccatũ admiserit.
ñ debet offerre panes año: quantomagis si ante oramati
Qua ꝓpter quia lex peccatatores a sacerdotio reniouit.
consideret se unusquisq & sciens qd̃ potentes potent᷑
tormenta patientur. Retrahat se ab hoc ũ tam honore
quam onere. & alioꝵ locum qui digin sunt ñ ambiat
occupare. Qui enii in erudiendis atq instituenais
ad uirtutẽ ppłis preest. necesse est ut in om̃ib sc̃s sit.
& in nullis rep̾hensibilis habeat᷑. Qui enim aliũ de pec¬
catis arguit: ipse a peccato debet eẽ alienꝰ. Nam cum
qua fronte subiectos arguere poterit. cum illi statim
possint correpti ingerere. ante te doce quȩ recta sunt
episcope: Qua ꝓpter qui ne gligit recta facere. desinat
recta docere. Primitus quippe semetipsum corrigere de¬

Expanded text:
re Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugiplura subjiciamus? Si enim is qui tam in episcopatu, vel in presbyterio positus, mortale peccatum aliquod, admiserit non debet offerre panes Domino, quanto magis ante unusquiQuapropter quia lex peccatores a sacerdotio removet, consideret se unusquisque, et sciens, quia potentes potenter tormenta patientur , retrahat se ab hoc non tam honore quam onere, et aliorum locum qui digni sunt non ambiat occupare. Qui enim iad virtutem populis praeerit, necesse est ut in omnibus sanctus sit, et in nullo reprehensibilis habeatur. Qui enim alium de peccatis arguit, ipse a peccato debet esse alienus. Nam cum qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi statim possit correptus ingerere: Ante te doce quae recta sunt, o episcope! « Quapropter qui negligit recta facere, desinat recta docere; prius quippe semetipsum corrigere de
Abbreviated transcription (Latin):
institutionis esse iudeoꝵ traditio docet. Nam & ipsi le
uantes. Est autẽ lectio non parua audientiũ edifica¬
tio. Unde oportet. ut quando psallit᷑. psallat᷑ ab om̃ib
Nam & si tunc suꝑueniat quisq cũ lectio celebrat᷑. adoret
tantũ dm. & p̾signata fronte aurẽ sollicite. accõmodet
Patet tempus orandi cũ om̃s oramꝰ : patet cũ uoluerit¬
aliquis orare priuatim. Obtentu orationis ne ꝑdideriᷤᷤ
lectionẽ: quia ñ semꝑ eam quilibet paratã potest ha¬
bere. cum orandi potestas in ꝓmptu sit. Nam nec po¬
test paruam nancisci utilitatẽ ex lectionis auditu.
Siquidẽ oratio ipsa fit pinguior. dum mens recenti
lectione saginata ꝑ diuinarũ reruͦ quas nuꝑ audiuit
imagnies currit. Nam & maria soror marthȩ quȩ se¬
dens ad pedes ihu sorore negglecta. uerbũ intentiꝰ au¬
diebat : bonã partẽ sibi elegisse dni uoce firmat᷑. Ido
& diaconꝰ clara uoce silentiũ admonet. ut siue dũ psal¬

Expanded text:
institutionis esse Judaeorum traditio docet. Nam et ipsi legvantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibNam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psal