comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualde si ñ uis. Qd si cibum hũc deside¬
ras ⁊ angłica ministia ñ suꝑbia s hu¬
milis magis ambitione reqͥris. audi
qͦmͦ scriptum sit de dño. qͥ a tẽptan¬
te diabolo ⁊ suadente ut de lapidĩb
faceret panes. restitit ⁊ clixit. Non
in solo pane uiuit homo.s in omni
ubo qd̾ ꝓceclit de ore dei. Deinde tem¬
ꝑtationib suꝑatis ⁊ temptatore fu¬
gato. accesserunt angłi ⁊ ministra¬
ꝯsolari aĩa tua aliis. si uis in ci me¬
moria delectari. Cum esuris currere
suadet ad panem. At tu potius aucdi
dicentẽ. Non in solo pane uiuit Iomo.
Cur .i. tauta uarietate clistħeris. ut
mͦ cibum. mͦ potum. mͦ uestem. aĩi lect.
nͥ ꝓ sola corꝑis nec̃caria sustentatiõe
reqͥras. qui in uno .i. in u̾̃lo dĩpotes
h omĩa inuenire: Mãgna enim est:
om̃em saporem hñs. ⁊ odoris delectationẽ.
requies est uera ⁊ sincera. suauis ⁊ salu¬

Expanded text:
valde, si non vis. 2. Quod si cibum hunc desidevalde, si non vis. 2. Quod si cibum hunc desideras, et angelica ministeria non superba, sed humili magis ambitione requiris; audi quomodo scriptum sit de Domino, quia tentante diabolo, et suadente ut de lapidibus faceret 834 panem, restitit, et dixit: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Deinde tentationibus superatis, et tentatore fugato, accesserunt angeli, et ministraconsolari anima tua in aliis, si vis in Dei memoria delectari. Cum esuris, currere suadet ad panem: at tu potius audi dicentem, Non in solo pane vivit homo. Cur enim tanta varietate distraheris, ut modo cibum, modo potum, modo vestem aut lectum, nisi pro sola corporis necessaria sustentatione requiras, qui in uno, id est in verbo Dei, potes haec omnia invenire? Manna enim est, omnem saporem habens, et odoris delectationem; requies est vera et sincera, suavis et salu
Abbreviated transcription (Latin):
onfitenti humilit̾ ⁊ deuote gr̃as
refenti. ñ inm̃ito ampliora bnficia ꝑ.¬
mittunt᷑. Nam qͥ fideł inuenit᷑ in mo¬
clico: iure ꝯstituit᷑ supͣ multa. sic eꝯtͣ¬
rio accipiendis indignꝰ est. qͥ fu̾it de
acceptis ingͣtus. Itaq de uote illi gr̃aꝵ
actioni respondet sp̃c ñ id solum in.¬
Credo in hiis scapłis geminã ꝓmissio¬
nem dñi intelligendam.s. uite eiꝰ que
nũc est. ꝑit̾ ⁊ fut᷑e. Si enim solum ꝑ¬
mitt̾et regnum. ⁊ in itinere deesset
uiaticum: om̃ino ꝯq̃rerent᷑ hoĩes ⁊
responderent. Magnũ quidem est qd̾
ꝓmittit᷑: s ꝑueniencli illue nulla fa¬
custas dat᷑. ꝓ pt̾ea: qui post hoc scl̃mui
te pmisit. Qd enim iam exeusationis
halrs o homo : ꝑfecto obstructũ est os
loq̃ntium iniqua. Qͥd pliis afferet ad
in uia: helye utiq cib allatꝰ est ab ã¬
gelo quo nullus in humana ꝯsuetu¬
scapłise tanta tñ in eo fortitudo col
cibum ab angłis ministͣri: mirũ

Expanded text:
Confitenti humiliter, et devote gratias referenti, non immerito ampliora beneficia promittuntur. Nam qui fidelis invenitur in modico, jure constituetur super multa: sicut e contrario accipiendis indignus est qui fuerit de acceptis ingratus. Itaque devotae illi gratiarum actioni respondet Spiritus: Non id solum, inCredo in his scapulis geminam Dei promissionem intelnunc est, pariter et futurae. Si enim solum promitteret regnum, et in itinere deesset viaticum, omnino conquererentur homines, et responderent: Magnum quidem est quod promittitur, sed perveniendi illuc nulla facultas datur. Propterea qui post hoc saeculumte promisit . Quid jam excusationis habes, o homo? Profecto obstructum est os loquentium iniqua. Quid plus afferet iniin via? Eliae utique cibus allatus est ab angelo, quo nullus in humana consuetuua: tanta tamen in eo fortitudo collcibum ab Angelis ministrari? Mirum
Abbreviated transcription (Latin):
a sp̃u sc̃õ. ad celanclum uidelicet tam
in ꝯp̃hensibile sacmentum. De ꝑtectio¬
ne qͦ idem iste ꝓpħa ait. Obumbsti suꝑ
caput meũ in cdie belli. Sicut enimui¬
dens ancipitrem uenientem mat̾ ex¬
panclit alas suas. ut pulli sulrant ⁊ hi¬
beant tutum refugium. sic
sinu extensa est. illa sũma
uͦ sub ip̃is qͦ scapłis ⁊ umbracłm salu¬
firmo capiti. ⁊ splendor infirmꝰ ocłis
nocet. nͨ est solis culpa s infirmitatiᷤ.
sic̃ ⁊̃ sol iusticie est. uñ ⁊ dicit᷑. Noli
nimirum ẽẽ iustꝰ. Non qd̾ iusticia bona
na ñ sit: s qr dum adhuc infirmi su¬
mus oꝑtet ip̃am nob̾ gr̃am temꝑari.
ne forte elationis. aut incliscretionis
nire: putatis q auarꝰ aut inops factꝰ
est ds: inpotens aut in exorabilis: Ab¬
sit hoc ꝓrsus. absit. s ip̃e cognoscit fig¬
m̃tum nr̃m. ⁊ scapuł suis obunbrabit
q ⁊ si ñ dat ad sacietatem. dat ad sustẽ¬
tationem.⁊ si cauet nob̾ a feruore ni¬

Expanded text:
et tam incomprehensibile sacramentum. 4. De protectione quoque idem iste propheta ait: Obumbrasti super caput meum in die belli . Sicut enim videns venientem accipitrem mater expandit alas suas, ut pulli subeant, et habeant tutum refugium: sic sinu extensa est summa illa evero sub ipsis quoque scapulis et umbraculum salufirmo capiti, et splendor infirmis oculis nocet, nec est solis culpa, sed infirmitatis: sic etiam Sol justitiae est. Unde et dicitur: Noli nimium justus esse . Non quod justitia bona non sit; sed quia, dum adhuc infirmi sumus, oportet ipsa bona gratia temperari, ne forte elationis aut indiscretionis nire? Putatis quia avarus aut inops factus est Deus, impotens aut inexorabilis? Absit hoc, prorsus absit! sed ipse cognovit figmentum nostrum, et scapulis suis obumbrat  etsi non dat ad satietatem, dat tamen ad sustentationem: etsi cavet nobis a fervore ni
Abbreviated transcription (Latin):
cdiligentib te. Sub hiisitaq sca¬
enim abscondunt᷑. sub hiis ab incur
culum salubre refrig̾at nos. ⁊ repel¬
lit nimirum soł feruorem. sub hiis
Qm̃ abscondit me in tab̾nacło suo in
die maloꝵ .i. clum adhuc cdies mali
sunt. ⁊ in t̾ra aliena sumꝰ q̃ data ẽ in
manꝰ imꝑii. in qͣ ñ est regnum pacis.
ñ d̾s pacis regnat in ea. Nam si regnat:
qͥd est qd̾ orantes licimꝰ. Adueniat re¬

Expanded text:
diligentibus te . Sub his itaque scaenim abscondimur: sub his ab incursculum salubre refrigerat nos, et repellit nimium solis fervorem: sub his m abscondit me in tabernaculo suo in die malorum : id est, dum adhuc dies mali sunt, et in terra aliena sumus, quae data est in manus impii, in qua non est regnum pacis, nec Deus pacis regnat in ea. Nam si regnat, quid est quod orantes dicimus: Adveniat re
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ multi montis hꝰ iam se credt
app̾hendisse sup̃ma. cũ ꝯstet cos eiꝰ
app̾hendisti. si xp̃m clarificatum nũ¬
dum ind̾e meriusti. Mox ut dux tuuᷤ
te xp̃e collocauerit in su̾mo. apparet
tibi in habitu alieno. ⁊ te corã induit᷑
lumine sic̃ uestim̃to. Et sic̃ eiugelis¬
ta testat᷑ fiunt mox uestim̃ta eiꝰ alba
sic̃ nix. ⁊ qualia ñ pͭ fullo facere suꝑ
t̾ram. qr ille diuine sapie splendor qui
ab alto speculationis u̾tice ꝓspicitur
oĩo diffiniri ñ pͣ ꝑ humani sensus
prudenciam. Animadũte gͦ qr aliam ĩ
ualle. ⁊ aliam uestem xp̃c ht̃ ĩ monte
In ualle sane uestem ht̃ integram. sed
cit penitꝰ simplex u̾itas scismatum
tegras. S multũ int̾est int̾ uestem
integram ⁊ uestem głosam. uultis
uestiũ eiꝰ diffirenciam nosse. ⁊ int̾ uestẽ
⁊ uestem distinctionẽ aꝑtam actipere:
Distingue gͦ int̾ doctrinam ⁊ doctrinã
⁊ inuenies uestiũ differenciã. O qͣn¬
tũ ÷ int̾ doctrinam qua docent᷑ t̾rena

Expanded text:
d multi montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertice prospicitur, omnino definiri non potest per humani sensus prudentiam. Animadverte ergo quia aliam in valle, et aliam vestem Christus habet in monte. In valle sane habet vestem integram, sed cit penitus simplex veritas schismatum tegras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus differentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctionem apertam accipere? Distingue ergo inter doctrinam et doctrinam, et invenies vestium differentiam. O quantum est inter doctrinam qua
Abbreviated transcription (Latin):
timentes se. Estima si potes dig¬
nitatis sublimitatem. scd̾m grãm
glorificantem. Quicumq enĩ spũ
dei aguntur. hii filii sunt dei.
Si autem filii ⁊ heredes. heredes
quidem dei. coheredes autẽ xp̃i.
Ostatue nr̃e aspectum uere ter¬
ribilem scd̾m pene addictionem.

Expanded text:
timentes se. Aestima, si potes, digtimentes se. Aestima, si potes, dignitatis sublimitatem, secundum gratiam glorificantem: Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Si autem filii, et haeredes. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . O statuae nostrae aspectum vere terribi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem dei in ĩiustici detinent: Attẽ¬
de gͦ magnitudinem statue nr̃e in
consideratione tulpe. altitudinem ĩ
ꝯsid̾atione gr̃e. terrorem in conside¬
ratione pene. O uere culpe magni¬
tudinem. ⁊ scd̾m tulpam orignalem
⁊ scd̾m culpam actualem. Et ꝓ
culpa originali audi quid de hoĩe
d̾r hoĩ. homo cum in honore
esset non intellexit comparatꝰ
est iumentis insipientibus ⁊
similis factus ÷ illis. Et de
culpa actuali accipe uotem ĩ ꝓpe¬
rii. In om̃i colle sublimi. ⁊ sub
om̃i ligno frondoso tu ꝓst̾nebariᷤ
O uere ⁊ gr̃e altitudinem. quã
scd̾m grãm iustificantem. quam
scd̾m grãm confirmantem. tam
scd̃m grãm glorificantem. Metire
si uales sublimitatis celsitudinẽ
scd̃m grãm iustificantem. Nam
qͣntum distat ortus ab occidente.
longe fecit a nobis iniquitates
nr̃as. Suscipe ⁊ eminencie alti¬
tudinem scd̃m grãm ꝯfirmantẽ¬
Qm̃ scd̾m altitudinem celi a t̾ra
corroborauit miscd̾iam suam suꝑ

Expanded text:
t. Attende ergo magnitudinem statuae nostrae in consideratione culpae; altitudinem, in consideratione gratiae; terrorem, in consideratione poenae. Quaere culpae magnitudinem, et secundum culpam originalem, et secundum culpam actualem. Et pro culpa originali audi quid de homine dicitur homini: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Et de culpa actuali, accipe vocem improperii: In omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu prosternebaris O vere gratiae altitudinem, tam secundum gratiam justificantem quam secundum gratiam confirmantem, quam secundum gratiam glorificantem! Metire si vales sublimitatis celsitudinem, secundum gratiam justificantem: Nam quantum distat ortus ab occidente, longe fecit a nobis iniquitates nostras . Suscipe et eminentiae altitudinem, secundum gratiam confirmantem secundum altitudinem coeli terra corroboravit misericordiam suam super
Abbreviated transcription (Latin):
es ne forte oporteat uelis noliᷤ
qñq interiꝰ uel exterius talem
fore. int̾ius apud te in tua ex¬
istimatione. uel exteriꝰ etiam
coram aliis in tita actione. In¬
terius inqm ex ꝓposito ⁊ studio
uoluntatis. uel exteriꝰ ex defectu
⁊ fluxu humane corruptibilita¬
tis. Et qm multi sunt qͥ nullo¬

Expanded text:
es, ne forte oporteat velis nolis, es, ne forte oporteat velis nolis, quandoque interius vel exterius talem forte, interius apud te in tua existimatione, vel exterius etiam coram aliis in tua actione. Interius, inquam, ex proposito et studio voluntatis, vel exterius ex defectu et fluctu humanae corruptibilitatis, et q
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmodo animũ statitur. qñ
litatem diuino quodam nutu sue
ei corruptibilitatis imrago ꝓponi¬
tur. Disce traq homo. disce cõ¬
fidenciam tui. si subito ⁊ semel
non potes. gradatim saltem. ⁊
ꝑ tempoꝵ int̾ualla deponere. stude
satage. de te humiliora sẽꝑ magis
magisq sentire. ut ad ueram ꝑ¬
fectamq humilitatem possis
uel sero ꝑting̾e. hec sunt consũ¬
mate caritatis inconcussa fun¬
damen ta. hec sunt etne
securitatis regnantis anime fir¬
ma munim̃ta. Depone arrogan¬
ciam. depͥme suꝑbiam. contere
ꝑu̾sam illam de tua uirtute fidu¬
ciam. lacta in dño curam tuam.
Omnẽ uirtutem. omẽm fortitudi¬
nem. omẽm industriam tuam
reputa. uelut cinerem ⁊ fauillã.
Quid alud nouit fauilla qm om̃i
turbini cedere. ĩmo ad quẽlibet
uel tenuem flatum dissilite. quie¬
tisq locum sue deserere: Congrua
satis corruptele nr̃e forma. ⁊
imago cõuenienter expressa in
tinere ⁊ fauilla. uide gͦ quisqͥs

Expanded text:
quodammodo statuitur, quando quodammodo statuitur, quando liationem divino quodam nutu suae ei corruptibilitatis imago proponitur. Disce itaque, homo, disce confidentiam tui si subito, et semel non potes, gradatim saltem et per temporum intervalla, deponere stude; satage de te humiliora semper magis magisque sentire, ut ad veram perfectamque humilitatem possis vel sero pertingere. Haec sunt consummatae charitatis inconcussa fundamenta, haec sunt aeternae securitatis regnantis animae firma munimenta. Depone arrogantiam, deprime superbiam, contere perversam illam de tua virtute fiduciam, jacta in Domino curam tuam. Omnem virtutem, omnem fortitudinem, omnem industriam tuam reputa velut cinerem et favillam. Quid aliud notavit favillam quam omni turbini cedere, imo ad quemlibet, vel tenuem flatum dissilire, quietisque suae locum deserere? Congrua satis corruptelae nostrae forma, et imago convenienter expressa in cinere et favilla. Vide, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
latio que ꝯsumptura ÷ adu̾sarioᷤ.
Ignis enĩ eoꝵ non extinguitur.
⁊ uermis eoꝵ non moriet᷑. soꝵ
utiq qui ducunt in bono dies
suos. ⁊ in puncto ad inferna des¬
cendunt. Ex his om̃ib ut arbitror
ꝑpendis qmͣ sit horrendum incid̾e
in manus dei uiuentis. Quid his
terribiliꝰ dici. Quid his horribiliꝰ
potest excogitan: Et intuitus
inquit eius erat terribilis. Qd̃
autem de statua dr̃. stabat ꝯtra
te: non multa eget exposit̾one.
Tunc ꝓculdubio contra unũquem¬
libet huiꝰmodi statua erigitur.
qñ speculantis animi feditas. in¬
firmitas. calamitas oculis eius
lietur. conterat᷑. Arguam te inqͥt
⁊ statuam contra faciem tuam.
Diuinitus arguitur. qñ diuina
inspiratione iam tactus.
animꝰ conscientie ꝓpria accusati-¬
one confundit᷑. Et quasi contra
faciem ꝓpriam p̃uaricatrix anima
statuitur. qñ infeditatis sue cõ¬
sideratione contra semet ipãm
ꝑ increpationem seuire uidet᷑.
Contra speculantis itaq statua

Expanded text:
tio quae consumptura est adversarios. Ignis enim eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur. Eorum utique qui ducunt in bono dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnibus, ut arbitror, perpendis quam sit horrendum incidere in manus Dei viventis. Quid his terribilius dici, quid his horribilius potest excogitari? Et intuitus, inquit, ejus erat terribilis. Quod autem de statua dicitur, stabat contra te, non multa eget expositione. Tunc procul dubio contra unum quemlibet hujusmodi statua erigitur, quando speculantis animi foeditas, infirmitas, calamitas oculis ejus lietur, conteratur: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Divinitus arguitur, quando divina inspiratione jam tactus animus conscientiae propriae accusatione confunditur. Et quasi contra faciem propriam praevaricatrix anima statuitur, quando in foeditatis suae consideratione contra semetipsum per increpationem servire videtur. Contra speculantis itaque animum statua
Abbreviated transcription (Latin):
cum exteriꝰ in actione turpiter
cadiuit. Ad hoc namq ꝓculdu¬
bio non nulli ꝑmutunt᷑ in ac¬
tione deformiter cadere. ⁊ aurũ
suum in argentum. argentũ in
es. es in ferrum. ferrum in testã
mutare ut ex ꝓprio defectu. ⁊ qͣsi
ꝑ exꝑim̃tum discant quid de
ꝓpria uirtute. ⁊ fortitudine sen.¬
tire debeant. llideamꝰ gͦ quomͦ
quos dam contingat iuxta ostense
imaginis formam quasi de su¬
mis bonis pene usq in extrema
mala ꝑ uarios corruptionũ defectꝰ
corruere. ⁊ uelut aureum caput
in testeos pedes terminare. ut
discamus in quolibet uirtutũ
culmine moꝵ ruinam timere.
ut satagamus semꝑ ⁊ ubiq
uere ⁊ ꝑfecte humilitatis formã
modumq tenere.

Expanded text:
er cadunt. Ad hoc namque procul dubio nonnulli permittuntur in actione deformiter cadere, et aurum suum in argentum, argentum in aes, aes in ferrum, ferrum in testam mutare, ut ex proprio defectu, et quasi per experimentum discant, quid de propria virtute et fortitudine sentire debeant. Videamus ergo quomodo quosdam contingat, juxta ostensae imaginis formam, quasi de summis bonis pene usque in extrema mala per varios corruptionum defectus corruere, et velut aureum caput in testeos pedes terminare, ut discamus, in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, ut satagamus semper et ubique verae et perfectae humilitatis formam modumque tenere.
Abbreviated transcription (Latin):
multa inuestigatione.ł ad miratõe
digna non sunt. Sed quod hanc sta¬
tuam grandem. sublimẽ. terribilẽ
audiuimus. ad triplicem considera¬
tionem recte accõmodare possumꝰ.
humane siquidem uite conditio q̃
in hac statua sigurat᷑. qͣmus unũ¬
quodq sccl̃m aliquid in singulis
inuenitur. specialius tñ ⁊ expre¬
ssius ex uno grandis. ex altero sub¬
limis. ⁊ ex alio inuenitur terribił.
Una itaq humane condicionis
consideratio ⁊ ĩmanis est. ex ea
parte qua subiacet condicioni tor¬
ruptioni. ⁊ sublimis est ex ea ꝑte
qua reseruatur reꝑationi. ⁊ ter¬
ribilis ex ea parte qua patet ꝑ¬
ditioni. Llultis audire quanta
ĩmanitas corruptionis: Cui cõ¬
parabo te. uel cui assimilabo te
filia ierłm. cui exequabote. et
consolabor te uirgo filia syon: Ma¬
gna uelut mare contricio tua.
Quis medebitur tui uultis ag¬
noscere tͣnta sit sublimitas reꝑa

Expanded text:
multa investigatione, vel admiratione multa investigatione, vel admiratione digna non sunt. Sed quod hanc statuam grandem, sublimem, terribilem audivimus, ad triplicem considerationem recte accommodare possumus. Humanae siquidem vitae conditio, quae in hac statua figuratur, quamvis unumquodque secundum aliquid in singulis invenitur, specialius tamen, et expressius, ex uno grandis, ex altero sublimis, et ex alio invenitur terribilis. Una itaque humanae conditionis consideratio et immanis est, ex ea parte qua subjacet corruptioni; et sublimis est ex ea parte qua reservatur reparationi; et terribilis ex ea parte qua patet perditioni. Vultis audire quanta immanitas corruptionis? Cui comparabo te, vel cui assimilabo te, filia Hierusalem; cui exaeguabo te, et consolabor te, virgo filia Sion? Magna velut mare contritio tua. Quis medebitur tui? . Vultis agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ꝙ ĩ qͣlibet uͥtutũ culm̾e oporteat
moꝵ ruinam tiniere.
Uid est
statira nisi effigies hu¬
mana : Quid itaq est
statuam. hoc est similitudinem hu¬
manam ꝑ uisionem cernere: nisi
humane uite modum uel ordinẽ
quasi ꝑ speculum ⁊ in enigmate
oculo contemplationis aspicere:
Tu rex inquit uidebas. ⁊ ecce quasi
statua una grandis. Si modum uł
qualitatem humane utte ꝑscruta¬
ri uelis. si ad dignitatem conditi-¬
te uerteris. uidebis te in singulis
deficere. ⁊ nichil hoꝵ ad plenũ pos¬
se comprehendere. Llide gͦ in in¬
tuentis otulis qmͣ grande est qd̃
ab ipsius aspectu oĩo comp̃hendi
non potest. Statira inquit magna
illa. ⁊ statura sublimis stabat
contra te. ⁊ intuitus eiꝰ erat
terribilis. Bene autem post qm
magnam dixit. ⁊ sublimẽ fore
adiungit. si quidem aliud est ẽẽ
magirum. ⁊ aliud est esse altum.
NIam ⁊ ager magnus dicit᷑
qui tam̃ nulla altitudine attol¬
litur. Sic sane quedam pene in¬
comp̃hensibilia sunt. que tam̃ẽ

Expanded text:
 in quolibet virtutum culmine oporteat morum ruinam timere. Quid est statua, nisi effigies humana? Quid itaque est statuam, hoc est similitudinem humanam per visionem cernere, nisi humanae vitae modum, vel ordinem, quasi per speculum, et in aenigmate oculo contemplationis aspicere? Tu rex, inquit, videbas, et ecce quasi statua una grandis . Si modum vel qualitatem humanae vitae perscrutari velis, si ad dignitatem conditite verteris, videbis te in singulis deficere, et nihil horum ad plenum posse comprehendere. Vide ergo in intuentis oculis quam grande est, quod ab ipsius aspectu omnino comprehendi non potest: Statua, inquit, illa magna, et statura sublimis, stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Bene autem postquam magnam dixit, et sublimem forte adjungit. Siquidem aliud est esse magnum, et aliud est esse altum. Nam et ager magnus dicitur, qui tamen nulla altitudine attollitur. Sic sane quaedam pene incomprehensibilia sunt, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destimuit. hos ⁊ uocauit. ⁊ qͦs
uocauit. hos ⁊ ustificauit. Qͦs
autem iustificauit. illos ⁊ magni¬
ficauit. Iluitis ⁊ illud nosse qͣn¬
tus sit terror diuine ꝑtussionis:
Quis inquit nouit potestatem
ire tue.⁊ p̃ timore tuo iram tuã
dinumerare.: Neuelatur enũ ua dei.
de celo suꝑ omnem impietatem ⁊

Expanded text:
ocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit . Vultis et illud nosse quantus sit terror divinae percussionis? Quis, inquit, novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare? . Revelatur enim ira Dei de coel
Abbreviated transcription (Latin):
ed qui rep̾hendenda ut iam
diximꝰ fecit. uideamꝰ qmͣ recta
de deo senserit in eo qd̃ dixit.
Cum potestas regia sit pͥncipalis ⁊ sũ¬
ma. qͥd ÷ regẽ ħ dr̃e. nisi ex intimo aĩe
sensu ħ fortiter ĩ mobilit̾q tenere.
Quid ÷ h danielem a rege audire. nisi
intimũ aĩe sensum ueram animi deuo¬
tionem. nec deb̾e nec posse latere:llel
in eo fortassis qd̃ alia daniel a deo discit
alra ⁊̃ a rege audit. sacra script᷑a misti¬
ce i̾nuit. qr in deuotionis nr̃e usum.
alia sunt q̃ ex diuina reuelatione disci¬
mꝰ. alia q̃ ex insita nobis rationis uiua¬
titare ꝑpendimꝰ. Qd̃ aũ de deo loqũes

Expanded text:
ed quia reprehendenda, ut jam diximus, fecit, videamus quam recta de Deo senserit in eo, quod dixitCum potestas regia sit principalis et summa, quid est regem hoc dicere, nisi ex intimo animae sensu hoc fortiter immobiliterque tenere? Quid est hoc Danielem a rege audire, nisi intimum animae sensum, veram animi devotionem non debere, nec posse latere? Vel in eo fortassis quod alia Daniel a Deo discit, alia etiam a rege audivit sacra Scriptura mystice innuit, quia in devotionis nostrae usum alia sunt quae ex divina revelatione discimus, alia quae ex insita nobis rationis vivacitate perpendimus. Quod autem de Deo loquens
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciã. solus d̾s ÷ qui nouit cor
oĩum filioꝵ homimũ. Sagaciter
nich̾ominꝰ dep̾hendit sũmani eẽ¬
potestatem q̃ danidi potuit fu¬
turoꝵ atq gerendoꝵ ordinẽ ⁊ dis¬
positionẽ ꝓ beneplacito reuelare. Qͥs
n. asiꝰ qm d̾s diuinũ ꝯsiliũ ei ma¬
nifestare potuit: Iuxta illud quod
ysaias dicit. Qans nouit sensu̾ dñi

Expanded text:
sententiam, solus Deus est, qui novit cor sententiam, solus Deus est, qui novit cor omnium filiorum hominum. Sagaciter nihilominus deprehendit summam potestatem esse quae Danieli potuit futurorum, atque gerendorum ordinem et dispositionem pro beneplacito revelare. Quis enim alius quam Deus divinum consilium ei manifestare potuit? Juxta illud, quod Isaias dixit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt deoꝵ ⁊ dñs regum. Nam ⁊ si sint
qͥ dicant᷑ dii. nonne in celo siue ĩ t̾ra
scd̾m illud. Ego dixi dii estis. nũcupa¬
tiue qͥdem sic dici possunt: nam quod
regum. Quia testante apło ñ ÷ pote¬
stas nisi a deo. Iam qd̃ alii aliis p̾sunt.
quod uiri uirtirtum inciis ⁊ pas¬
sionib suis dñari possunt. ex sũ¬
mi regis sane munere accipiunt.
tim ad nectit cũ dicit. Qura po¬
tuisti aꝑire sacram̃tum ħ. Ex eo .n.
qd̾ sibi secreta cordis sui. ex eo ire
p̃terito. alt̾m de fut᷑o sub imo eod̾
tp̃i reuelauit. mira ingenii iniua¬
citate. sũme diuitatis reuelationẽ
ꝑpendit. Ex eo aũ qd̾ de sui cordis
secreto audiuit: ⁊ uerũ ꝓbauit.
uer̃ ⁊ illud ẽẽ collegit qd̾ de diui¬
tatis ꝯsilio ł ꝓposito interim ꝑ
exꝑienciã ꝓbare ñ potuit. Prudent̾
gͥ aĩadu̾tit sũmam sapienciã cẽ
q̃ dameli potuit in tã tinebroso
humani cordis abysso aliene ꝯscientie
secreta aꝑire. Nam scd̾ salomoniᷤᷤ

Expanded text:
t Dominus regum. Nam etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra, secundum illud: Ego dixi: Dii estis , nuncupative quidem sic dici possunt: nam quod regum. Quia, testante Apostolo: Non est potestas nisi a Deo . Nam quod alii aliis praesunt, quod viri virtutum vitiis et passionibus suis dominari possunt, ex summi Regis sane munere accipiunt. tim adnectit, cum dicit: Quia potuisti aperire sacramentum hoc. Ex eo enim, quod sibi secreta cordis sui, ex eo item praeterito, alterum de futuro, sub uno eodemque tempore revelavit, mira ingenii vivacitate, summae divinitatis revelationem perpendit. Ex eo autem, quod de sui cordis secreto audivit, et verum probavit, verum et illud esse collegit, quod divinitatis consilio vel proposito interim per experientiam probare non potuit. Prudenter igitur animadvertit summam sapientiam esse, quae Danieli potuit in tam tenebroso humani cordis abysso alienae conscientiae secreta aperire. Nam, secundum Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam. Conterebat ergo ieremi¬
as exaspautem domũ isrł inadamante¬
⁊ in silice eo qd̾ eẽt attrita fronte ⁊ du¬
to corde stansq in porta domꝰ dñi an¬
nuntiabat eis scelera eoꝵ. uerba eoꝵ
ñ tim̃s nͨ uultꝰ eoꝵ. Hunc lapidem te¬
nec in manib rex ile fortis ⁊ potens
in prelio. in quo deiectus est fortis ar¬
matus & uir bellicosus ab adolescentia
sua. Preuasuit enim dd̾ in philistum
in funda & lapide in nomine dm̃. Uides
certe qualib armis ille adolestentusuᷤᷤ ⁊
contemptꝰ ⁊ stat᷑a pusillus deiecerit
goliam gigantẽ immanissimũ eo qd̾
doctꝰ eẽt a dño doctas hĩe manꝰ ad p̃lium.
& digitos suos ad bellũ Habebat sa¬
ne arma ñ carnasia sed potentia a d̾o
ad destructõnem munitonũ ⁊ erat in
eis pugnans. & destriiens omẽm altitu¬
oinem extollentem se adu̾sus sciãm
dei. ⁊ in captiuitatem redigens omẽm
intlłc̾m in obsequium xp̃i. Suꝑ õs

Expanded text:
faciem tuam . Conterebat ergo Jeremifaciem tuam . Conterebat ergo Jeremias exasperantem domum Israel in adamante et silice, eo quod esset attrita fronte et duro corde, stansque in porta domus Domini, annuntiabat eis scelera eorum, verba eorum non timens, nec vultus eorum. Hunc lapidem tenet in manibus rex ille fortis et potens in praelio, in quo dejectus est fortis armatus, et vir bellicosus ab adolescentia sua. Praevaluit enim David in Philisthaeum in funda et lapide in nomine Domini. Vides certe qualibus armis ille adolescentulus et contemptus et statura pusillus dejecerit Goliam gigantem immanissimum, eo quod doctus esset a Domino doctas habere manns ad praelium et digitos suos ad bellum. Habebat sane arma non carnalia, sed potentia a Deo ad destructionem munitionum, et erat in eis pugnans et destruens omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigens omnem intellectum in obsequium Christi. Super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uintam autem petram
apud popłm illũ eẽ dubitare qͥs
audeat quen ꝓpħa domini int̃ cetera
ꝓphie dogmata beatificat: Beat᷑ popłs
quis neget quos dñs cibauit adipe fru¬
enimꝰ exultatõnem thesaurrauit suꝑ
eos. Animadu̾tis ut arbitror quale sit
⁊ hunc lapidẽ iit̃ cet̃os possidere. qui flu¬
it iocunditatis melle & satiat iutrau¬
tem in gaudium dñi sui int̃na dulce¬
dine. Quale queso erit quociens opor¬
tunum fu̾it de petra melle sat᷑ari. ⁊ de
torrente uoluptatis in uia bibere ⁊ in¬
ebriari: Hic est quint᷑ ille ut dc̃m ÷
lapis qui dictꝰ est mat᷑itas iocundiratis
Nil ergo lenitatis habeat nil ei caducũ
nil carnale sapiat. ad magnam autẽ
mat̾itatis grauitatem a̾unũ ꝯponat.
qui solum hoc esurit ⁊ sitit qd̾ de hoc
ed ille ut arbitror dimicabat in
lapide sexto cui dictũs a dño. Ecce
dedi faciem tuam ualent̾orem facieb
eorum. ⁊ frontẽ tuã duriorem frontib
eoꝵ. Ut adamantem ⁊ ut sisicem dedi

Expanded text:
uintam autem petram apud populum illum esse dubitare quis audeat, quem Propheta Domini inter caetera prophetiae dogmata beatificat? Beatus, inququis neget, quos Dominus cibavit adipe fruexsultationem thesaurizavit super eos. Animadvertis, ut arbitror, quale sit etiam hunc lapidem inter caeteros possidere, qui fluit jucunditatis melle, et satiat intrantem in gaudium Domini sui interna dulcedine. Quale, quaeso, erit quoties opportunum fuerit de petra melle saturari, et de torrente voluptatis in via bibere et inebriari? Hic est quintus ille, ut dictum est, lapis, qui dictus est maturitas jucunditatis. Nil ergo levitatis habeat, nil ei caducum, nil carnale sapiat, ad magnam autem maturitatis gravitatem animum componat, qui solum hoc esurit et sitit, quod de hoc ed ille, ut arbitror, dimicabat in lapide sexto, cui dictum est a Domino: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut silicem dedi
Abbreviated transcription (Latin):
tationis ꝑtinet satis ꝯuenient̾ in¬
duci. si sapiencia nos ad altiorem utel¬
ligentiam ⁊ t̾ram aliam. aliosq fines
⁊ alios ocłos cogitandos non uocaret.
Nam si caput sapientis recte spirita¬
liter intelligit᷑. necesse ÷ ut t̾ram qͦ
⁊ fines eꝰ ꝓpter ocłas stultoꝵ mistice
⁊ ñ corꝑalit̾ int̾pretem᷑. Sicut gͦ
hic mundus uisibilis ht̾ t̾ram sirã
⁊ celum suum. sic hõ ht̾ t̾ram suam
⁊ celum suũ. Nam ⁊ ip̃e hõ mundꝰ ÷ͥ.
⁊ minor mundus dictꝰ ÷ hõ. hiuꝰ tra ẽ¬
caro eius. ⁊ celum eiꝰ anima eus.
Sed in ħ mundo maiore intra celũ

Expanded text:
tationis pertinet, satis convenienter intationis pertinet, satis convenienter induci; si Sapientia nos ad altiorem intelligentiam, et terram aliam, aliosque fines, et oculos alios cogitandos non vocaret. Nam, si caput sapientis recte spiritualiter intelligitur, necesse est ut terram quoque et fines ejus propter oculos stultorum mystice et non corporaliter interpretemur. Sicut ergo hic mundus visibilis habet terram suam et coelum suum, sic homo habet terram suam, et coelum suum. Nam et ipse homo mundus est et minor mundus dictus est homo. Hujus terra escaro ejus, et coelum ejus anima ejus. Sed in hoc mundo majore intra coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua porrectos asserimꝰ. Quis iustoꝵ
ħ potuit ut ambitum t̾re ocłis lustra¬
ret. ⁊ tam longinqͤ spacia que multoꝵ
labore annoꝵ uix confici potuissent ⁊ u¬
na uisione ꝑtutreret: Ridicłm ÷ uel
ħ togitare qi scnptura de uisione corꝑa¬
li dixerit. ⁊ de ista t̾ra uisibili. ocłi stul¬
toꝵ in finib t̾re. nisi forte quis in
his u̾bis ħ sig̾cari credat qsd̾ stulti
quiq ⁊ carnalis uite amatores. quia
t̾rena bona tota m̃tis intencione sẽ¬
ꝑ ambiunt ꝓ eis adipiscendis ac qͦ¬
rendis usq ad exteras nationes. ⁊ sepe
usq ad ultimos sines t̾rarum discurrt᷑.
⁊ ꝓpterea illit ocłos hr̃e dicunt᷑. qd̾
cogitatione ac desiderio semꝑ illue in¬
tendunt. Sapiens aũ qui ad ea que
sursũ sunt m̃tem erexit ⁊ intencione
dirigit: ip̃e ocłos in capite suo hãt
ꝓ eo t ad id qd̾ sũmum oĩum ac
pͥncipaliter adipiscend̾ intendat.
Posset ħ qͣntum ad u̾itatem int̾pre¬

Expanded text:
ne sua porrectos asserimus. Quis justorum ne sua porrectos asserimus. Quis justorum hoc potuit, ut ambitum terrae oculis lustraret, et tam longinqua spatia, quae multorum labore annorum vix confici potuissent, una visione percurreret? Ridiculum est vel hoc cogitare, quod Scriptura de visione corporali dixerit. De terra ista visibili: Oculi stultorum in finibus terrae, nisi forte quis in his verbis hoc significare credat, quod stulti quique et carnalis vitae amatores, qui a terrena bona tota, mentis intentione semper ambiunt, pro eis adipiscendis ac quaerendis usque ad exteras nationes, et saepe usque ad ultimos fines terrarum discurrunt: et propterea illic oculos habere dicuntur, quod cogitatione ac desiderio semper illuc intendunt. Sapiens autem qui ad ea, quae sursum sunt mentem erexit et intentionem dirigit, ipse oculos in capite suo habeat, pro eo quod ad id quod summum omnium ac principale est adipiscendum intendat. Posset hoc, quantum ad veritatem interpre
Abbreviated transcription (Latin):
toto latere ñ sinat. In morte rachel cõ¬
tempło supra rõnem ascendit. in intro¬
itu beniamin in egyptum ꝯtemplat̾o
usq ad umnaginationem descendit. in de¬
oscłatione beniamin ⁊ ioseph diuine
reuelationi humana ratio ad plaudit.
unc restat
inquirere qui sint isti fines
t̾re. qui cõmemorati sunt. ⁊
ubi sunt. s ⁊ q̃ sit t̾ra ip̃a. ⁊ ubi sit
in cuiꝰ finib sunt ocłi stultoꝵ. qri nõ
respiciunt ad caput suu̾ ut uideant
⁊ ñ ambulent in tenebris. Primũ gͦ
q̃ramus que sit t̾ra ista. ⁊ ubi sit t̾ra
ista. Scimꝰ aũ qr in hoc mundo t̾ra est
t̾ra una. ⁊ sic̃ supͣ celum nicħ huius¬
modi ÷ qd̃ in ip̃o celo ñ est. ita sub
t̾ra nicħ ÷ nͥ forte qd̾ inr t̾ra est. Et si
dicimꝰ de t̾ra ista qi in finib eiꝰ occuli
stultoꝵ sunt i quomͦ ħ stare potent:
Magis eni ꝑspicaces qmͣ cecos ocłos
p̾dicamus quos usq ad sines t̾re iusio¬

Expanded text:
toto latere non sinat. In morte Rachel contoto latere non sinat. In morte Rachel contemplatio supra rationem ascendit, in introitu Benjamin in Aegyptum, contemplatio usque ad imaginationem descendit, in deosculatione Benjamin et Joseph, divinae revelatione humana ratio applaudit.unc restat inquirere qui sint isti fines terrae, qui commemorati sunt, et ubi sunt, sed et quae sit terra ipsa, et ubi sit, in cujus finibus sunt oculi stultorum, qui non respiciunt ad caput suum ut videant, et non ambulent in tenebris. Primum ergo quaeramus, quae sit terra ista, et ubi sit terra ista. Scimus autem quod in hoc mundo terra est terra infima et sicut supra coelum nihil hujusmodi est, quod in ipso coelo non est, ita sub terra nihil est, nisi forte quod in terra est. Et si dicimus de terra ista, quod in finibus ejus oculi stultorum sunt quomodo hoc stare non poterit. Magis enim perspicaces quam caecos oculos praedicamus, quos usque ad fines terrae visio
Abbreviated transcription (Latin):
sibilib. ꝑ ioseph illud genꝰ meditatio¬
nis qd̾ ÷ in morib. Comp̃hensio siqͥ¬
dem rerum inusibilium ꝑtinet. ad ĩ¬
telligentiam puram. cir conspectio uͦ
moꝵ ꝑtinet ad prudentiam ueram.
Intelligenciam puram dicimꝰ q̃ ÷ sine
admixtione imaginis: prudentiam
aũ ueram ad differenciam eiꝰ que
dr̃ prudentia carnis. Prudencia u̾a
⁊ de adquirendis multiplicandis. cõ¬
seruandis ueris bonis: prudencia aũ
carnis ÷ de bonis transitoriis. scd̾m ꝙͥ
fili huĩ secli dicunt᷑ prudenciores
filiis lutis. Pociens gͦ ioseph suꝑ col¬
lum beniamin ruit. qͦtitns meditatio
in ꝯtempłonem desinit. Tunc beniamin
frẽm suum suꝑ se ruentem excipit. qñ
ex studio meditationis animꝰ in ꝯtempło¬
nem surgit. sunc beniamin ⁊ ioseph os.¬
cła iungunt. qñ diuma reuelatio. ⁊ hu¬
mana rõcinatio in una u̾itatis attesta¬
tione ꝯsenciunt. uides ne quomͦ scrip.
tura diuina cuta unam eandemq rem
significationis modum alt̾nat. ubiq

Expanded text:
sibilibus; per Joseph, illud genus meditationis quod est in moribus. Comprehensio siquidem rerum invisibilium pertinet ad intelligentiam puram, circumspectio vero morum pertinet ad prudentiam veram. Intelligentiam puram dicimus, quae est sine admistione imaginationis; prudentiam autem veram, ad differentiam ejus quae dicitur prudentia carnis. Prudentia vera est de acquirendis, multiplicandis, conservandis veris bonis; prudentia autem carnis est, de bonis transitoriis, secundum quam filii hujus saeculi dicuntur prudentiores filiis lucis . Toties ergo Joseph super collum Benjamin ruit, quoties meditatie in contemplationem desinit. Tunc Benjamin fratrem suum super se ruentem excipit, quando ex studio meditationis, animus in contemplationem surgit. Tunc Benjamin et Joseph oscula jungunt, quando divina revelatio et humana ratiocinatio in una veritatis attestatione consentiunt. Videsne quomodo divina Scriptura circa unam eamdemque rem significationis modum alternat, ubiqu
Abbreviated transcription (Latin):
celestia nullo m̃tis affectu requirunt
ita tandem carnis delectatione cetant᷑.
⁊ uoluptatum alecebris sopiuntur.
ut nec cogitare ualeant a quib bonig
ceciderint. neq ad que mala sint ꝑuen¬
turi ꝓspicere. Quid gͥ isti nisi ĩ tenebris
ambulant. qui ita praua delectatione ce¬
cati sunt. ut nec uera bona possint co¬
gnosc̾e. nec uera mala ꝓuidere : Quas
tenebras intꝰ patiunt᷑ qui lucem p̾sen¬
tem ñ uident. ⁊ illud bonum ñ possũt
agnoscere. cuiꝰ p̃senciam nulla ualent
adu̾sione declinare: Quare ħ nisi quia
stulticia extecauit ocłos eoꝵ. qm̃ in fin¬
b t̾re illos defixerunt. statuentes ap̃ se.
ocłos suos declinare in t̾ram: Sed ne
forte ꝯtrarium quis putet qd̾ hic stultꝰ
ut cõmemoratum est. oculi stultoꝵ
in finib t̾re ẽẽ ꝑhibentur. Uidet᷑ enĩ
quasi utrumes affirmatum qd̃ uideant
⁊ non uideant. tum utrumq tñ ue¬
rum simul eẽ non possit qd̾ uideant

Expanded text:
coelestia nullo mentis affectu requirunt; coelestia nullo mentis affectu requirunt; ita tandem carnis delectatione caecantur, et voluptatum illecebris sopiuntur, ut nec cogitare valcant a quibus bonis ceciderint, neque ad quae mala sint perventuri prospicere. Quid igitur isti, nisi in tenebris ambulant, qui ita prava delectatione caecati sunt, ut nec vera bona possint cognoscere, nec vera mala praevidere? Quas tenebras intus patiuntur qui lucem praesentem non vident, et illud bonum non possunt agnoscere, cujus praesentiam nulla valent aversione declinare? Quare hoc? nisi quia stultitia excaecavit oculos eorum: quam in finibus terrae illos defixerunt, statuentes apud se oculos suos declinare in terram. Sed ne forte contrarium quis putet quod hic stultuut commemoratum est, oculi stultorum in finibus terrae esse perhibentur. Videtur enim quasi utrumque affirmatum, quod videant et non videant, cum utrumque tamen verum simul esse possit, quod videant
Abbreviated transcription (Latin):
saporem suum quo reficit᷑ donec ꝑue¬
qͦ trahat necesse ÷ ip̃a sapĩa ꝯcupiscen¬
cia. ab eo aũ quo sapĩa sursum trahit:
⁊ ꝯcupiscencia deorsum. quasi diuisio ÷
tenebraꝵ alute. ⁊ que ab inde corda deor¬
sum descendunt a luce defuuit. que
uͦ ascendunt in luce sunt. Qui entin
ad uanitatem descendunt. a ueritate
deficiunt. ⁊ qui a ueritate definunt:
deficrunt a luce. qr ueritas lux ÷. Et nõ
deficit ip̃a lux. s ip̃i a luce deficiunt
qñ tenebre siunt. quia tenebre ñ sunt
lux. nec illuminant᷑ a luce ut luceant:
Tamen ip̃a luxlucet ⁊̃ in tenebris. s
tenebre eam non comphenderunt. ut
eam uise suscipiant. ⁊ participes eiꝰ
fiant. qm̃ tenebre luci cõmunicare ñ
possunt. Iste gͦ sunt tenebre in quib
ambulant stulti qui t̾rena sapunt
⁊ non intelligentes honorem suum
comparati sunt uim̃tis insipientib
⁊ similes fc̃i sunt illis. Nam qr
more ium̾toꝵ sola t̾rena appetunt. ⁊

Expanded text:
saporem suum quo reficitur, donec pervesaporem suum quo reficitur, donec perveque trahat necesse est ipsa concupiscentia. Ab eo autem quo Sapientia sursum trahit, et concupiscentia deorsum, quasi divisio est tenebrarum a luce: et quae corda deorsum descendunt a luce deficiunt; quae vero ascendunt in luce sunt. Qui enim ad vanitatem descendunt, a veritate deficiunt, et qui a veritate deficiunt, deficiunt a luce; quia veritas lux est. Et non deficit ipsa lux, sed ipsi a luce deficiunt, quando tenebrae fiunt; quia tenebrae non sunt lux, nec illuminantur a luce ut luceant. Tamen ipsa lux lucet etiam in tenebris, sed tenebrae eam non comprehendunt , ut eam in se suscipiant, et participes ejus fiant, quoniam tenebrae luci communicare non possunt. Istae ergo sunt tenebrae in quibus ambulant stulti: qui terrena sapiunt et non intelligentes honorem suum, comparati sunt jumentis insipientibus et similes facti sunt illis . Nam quia more jumentorum sola terrena appetunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
xͤ. ⁊ caput xͥd̾s. Ego inquit pͥncipium
qui ⁊ loquor uobis. hoc enĩ pͥncipium
ip̃m ÷ caput nr̃m ad qd̾ sapiens ocłos
suos erexit. nunc ad illud intendendo ꝑ
fidem. ut post modũ in illud oculos suoᷤ
hr̃e possit. illud ꝯtemplando ꝑ spẽm.
ad hoc pͥncipium ⁊ ad caput istud ut
ocłos leuemꝰ: scriptura nos admonet
dicens. Si consurrexistis ꝯ xͦ q̃ sursũ¬
÷ ꝯ xͦ in deo. Nam ubi mortui sumus
ibi saꝑe ñ debemus. sed ibi sapere de¬
bemus ubi uitam habemus. Si mor¬
tui sumus suꝑ t̾ram. quomꝰ sapimꝰ
suꝑ t̾ram. Quis enĩ mortuis sentit.:
Ibi ttaq sentire debemus. ubi uitam
habemus: ibi sapere ubi uita nr̃a ab.¬
scondita est ꝯ xp̃o in deo. ubi xp̃c est.
ad dext̾am dei sedens. Quid ÷ sapere.:
Amare ip̃m est sapere. Amor eñĩ ip̃e
sapor ÷.⁊ dilectio ip̃a sapm̃a est. Ama¬
re itaq q̃ sursum sunt. ħ ÷ saꝑe ea
q̃ sursum sunt: qr ip̃a dilectio illuc
trahit ubi ÷ qd̾ diligit᷑. ⁊ ht̃ int̾im

Expanded text:
 Deus: Ego, inquit, principium, qui et loquor vobis . Hoc enim principium ipsum est caput nostrum: ad quod sapiens oculos suos erexit, nunc ad illum intendendo per fidem, ut postmodum in illud oculos suos habere possit, illud contemplando per speciem. Ad hoc principium et ad caput istud, ut oculos levemus Scriptura nos admonet, dicens: Si consurrexistis cum Chro in Deo . Nam ubi mortui sumus, ibi sapere non debemus; sed ibi sapere debemus, ubi vitam habemus. Si mortui sumus super terram, quomodo sapimus super terram? Quis enim mortuus sentit? Ibi itaque sentire debemus, ubi vitam habemus; ibi sapere, ubi vita nostra abscondita est cum Christo in Deo, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens. Quid est sapere? amare ipsum, est sapere. Amor enim ipse sapor est, et dilectio ipsa sapientia est. Amare itaque quae sursum sunt, hoc est sapere ea, quae sursum sunt; quia ipsa dilectio illuc trahit, ubi est quod diligitur: et habet interim
Abbreviated transcription (Latin):
iii ad ꝯtemplandam sapĩam: erroreᷤᷤ¬
q ⁊ stultitiam. Deinde ꝯsiderans qr
uera sap̃ta hominis alia non est:
qm uera bona querere. ⁊ amare qͥ
sursum sunt. ubi rex nrͣ ÷ qui nos
itirco p̃cessit. illuc ascendens. ut
quo seq̃remur ostenderet. attendens
qͦ qmͣ difficile sit t̾renis delectatio¬
nib assuetum ad desideria et̾noꝵ
erigere. adumxit ⁊ ait. Quid ÷¬

Expanded text:
ivi ad contemplandam sapientiam, erroresqivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Deinde considerans quod vera sapientia hominis alia non est, quam vera bona quaerere, et amare quae sursum sunt, ubi rex noster est: qui nos idcirco praecessit, illuc ascendens, ut quo sequeremur ostenderet. Attendens quoque quam difficile mentem terrenis delectationibus assuetam ad desideria aeternorum erigere, adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
que uident. siue in his que ñ uident
ueritatem non uideant. Uisibilia
enĩ tm̃ ꝑ intentionem et desid̾ium
uident. ⁊ inuisibilia non uident
Et in his que uident putant bonũ
eẽ quod non est: ⁊ in his q̃ ñ uident
nesciunt bonum ẽẽ qd̃ est. Itaq nu¬
qmͣ ueritatem uident. ⁊ ideo in te¬
nebris ambulant. ⁊̃ in his que iu¬
dent. Excecauit enĩ corda eoꝵ delecta¬
tio carnis. ⁊ illecebra uoluptatum ut
u̾tatem non uideant. quia mens falsa
dulcedine inebriata. dum ħ solum qd̃
in p̃senti dulce ⁊ iocundum uidet᷑
cogitat. nec reminisci potest quanta
dulcedo sit eoꝵ bonoꝵ a quib au̾sione
sua corruit. nec ꝓuidere qnͣta sit ama¬
ritudo illoꝵ maloꝵ suꝑueniencium ad
qͣm semꝑ p̃cipitationis sue ruina festi¬
nat. Et nota quomͦ se consequit᷑ sen¬
tentia ueritatis. Suꝑiꝰ namq iste
ꝯsiderata uanitate rerum mundanaꝵ
contemptis om̃ib ad ꝯtemplandam
sapĩam se transtulit dicens. Transi¬

Expanded text:
ent, veritatem non videant. Visibilia enim tamen per intentionem et desiderium vident, et invisibilia non vident. Et in his quae vident, putant bonum esse, quod non est; et in his quae non vident, nesciunt, bonum esse, quod est. Itaque nusquam veritatem vident, et ideo in tenebris ambulant etiam in his, quae vident. Excaecavit enim corda eorum delectatio carnis et illececebra voluptatum, ut veritatem non videant. Quia mens falsa dulcedine inebriata dum hoc solum, quod in praesenti dulce et jucundum videtur, cogitat, nec reminisci potest quanta dulcedo sit eorum bonorum a quibus aversione sua corruit, nec providere quanta sit amaritudo malorum supervenientium, ad quam semper praecipitationis suae ruina festinat. Et nota quomodo se consequitur sententia veritatis. Superius namque iste considerata vanitate rerum mundanarum, contemptis omnibus ad contemplandam sapientiam se transtulit, dicens: Trans
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑: ñ ultra alium finem ubi ip̃i fintᷤᷤ
finunt᷑. Intendunt ad fines desiderii
sui: ñ ad fines iuditii sui. Ad delectonẽ
carnis sus. ⁊ ad uoluptatũ suaꝵ illete.¬
bras ocłos aꝑunt. ⁊ quid ultra pꝰ ea
fut᷑m sit ñ atrenduit. Ideo stulti sunt
qͥ in media uia finem faciunt. ubi nõ
Cor stultoꝵ ubi leticia ÷. ⁊ tor sapientiũ
Om̃ib dieb utte tue memorare nouissi¬
ma tua. ⁊ in et̾num ñ peccabis. Pro¬
pt̾ea stulti pectare ñ tuntat. qr ad so¬
lam respiciunt pectati delectationem.
ñ aũ ꝓspiciunt q̃ deinde seqͥtur delecta¬
tionis dampnationẽ. Oculi stultoꝵ in

Expanded text:
nitur; non ultra alium finem, ubi isti fines nitur; non ultra alium finem, ubi isti fines finiuntur. Intendunt ad fines desiderii sui, non ad fines judicii sui. Ad delectationem carnis suae, et ad voluptatum suarum illecebras oculos aperiunt, et quid ultra postea futurum sit non attendunt. Ideo stulti sunt qui in media via finem faciunt, ubi non Cor stultorum ubi laetitia est et cor sapientium omnis diebus vitae tuae, memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Propterea stulti peccare non timent, quia ad solam respiciunt peccati delectationem, non autem respiciunt quae deinde sequitur, delectationis damnationem. Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ ad iniqͥtatem. post iniqͥ¬
tatem ad mortẽ. pꝰ mortem ad dam¬
prationẽ. Unusquisq ait scrpt᷑a
temptat᷑ a ꝓpria ꝯcupiscentia abstra¬
ctus ⁊ illectus. Concupiscentia eñi tũ
tonceꝑit: parit pecc̃m. pett̃m autem
tũ ꝯsũmatum fuerit. gñat mortẽ.
Concepit dolorem ⁊ peꝑit iniquitatẽ.
lutm uoluptatũ delectationes fines
t̾re sunt. ⁊ delectõnes qͥdem carnis
seqͥtũr mors carnis. mortem uͦ carmꝰ
sequit᷑ ultio dampnationis. Igitur
fines t̾re unum finem hñt. mortem
quo extipiunt᷑ ⁊ ꝯsumunt᷑. mors
aũ finem ht̃. dampnationẽ quo exci¬
pit᷑ ⁊ ꝯsũmatur. Delectationes enĩ
carnales morte ꝯsumũtur ut ampliꝰ
ñ sint. Mors uͦ carnis dampnatione cõ¬
su̾matur ut semꝑ sit. Istos fines stulti
ꝯsiderare nolunt qui ocłos hnͣt in fi.¬
nib t̾re. Tantũmͦ eñĩ pͥmos fines t̾re
intuent᷑ circa t̾ram. ubi t̾ra ip̃a fi.¬

Expanded text:
voluptatem ad iniquitatem, post iniquivoluptatem ad iniquitatem, post iniquitatem ad mortem, post mortem ad damnationem. Unusquisque, ait Scriptura, tentatur a propria concupiscentia abstractus, et illectus. Concupiscentia enim, cum conceperit, parit peccatum; peccatum autem, cum consummatum fuerit, generat mortem . Conalium voluptatum delectationes fines terrae sunt, et delectationes quidem carnis sequitur mors carnis. Mortem vero carnis sequitur ultio damnationis. Igitur fines terrae unum finem habent mortem quo excipiuntur, et consumuntur; mors autem finem habet damnationem, quo excipitur et consummatur. Delectationes enim carnales morte consumuntur, ut amplius non sint; mors vero carnis damnatione consummatur, ut semper sit. Istos fines stulti considerare nolunt, qui oculos habent in finibus terrae. Tantummodo enim primos fines terrae intuentur circa terram, ubi terra ipsa fi
Abbreviated transcription (Latin):
postea uit ꝑ culpam in t̾ram ⁊ sub
nis iuncta. ⁊ qͣdam amicitia copulata.
sic̃ celum celestib iunctum ÷ ⁊ federa¬
tum. ⁊ tͥra usq ad t̾rtna. ⁊ cesũ usq
ad celestia. Ergo t̾rena fines sunt t̾re:
⁊ celestia fines celi. qr t̾ra uscy ad
t̾rena ⁊ ñ ultra. ⁊ celum usq ad ce¬
lestia ⁊ ñ ultra. Perra ꝑ ꝯcupiscenciã
tendit se usq ad t̾rena. ⁊ celum ꝑ sa¬
pientiam tendit se usq ad celestia.
deorsum. ⁊ ideo in ꝯtrariũ alteri ut̃s¬
q se tendit. ⁊ utrumq cũ ꝑuen̾it
quo tendit. ibi finem facit ⁊ ñ ultͣ
se tendit. Ergo fines t̾re t̾rena sunt
quo t̾ra carnis ꝑ desid̾ium carnale
tendit᷑. Et ht̃ quidem t̾ra nr̃a alium
finem iudicii. s desid̾ii alium finem ñ
iuditium ultra ducet᷑. ꝑ desiderium
qͥdem ꝯcupiscentia tendit᷑ ad t̾rena:
s ꝑ iuditium post t̾rena in t̾ram du¬
citur. post t̾ram ad gehennam. ꝑ con¬
cupiscintiam ad uoluptatem. post

Expanded text:
postea ivit per culpam in terram, et sub postea ivit per culpam in terram, et sub nis juncta et quadam amicitia copulata, sicut coelum coelestibus junctum est et foederatum, et terra usque ad terrena, et coelum usque ad coelestia. Ergo terrena fines sunt terrae, et coelestia fines coeli; quia terra usque ad terrena et non ultra, et coelum usque ad coelestia et non ultra. Terra per concupiscentiam tendit se usque ad terrena, et coelum per sapientiam tendit se usque ad coelestia. deorsum: et ideo in contrarium alteri utrumque se tendit. Et utrumque cum pervenerit quo tendit, ibi finem facit et non ultra se tendit. Ergo fines terrae terrena sunt, quo terra carnis per desiderium carnale tenditur. Et habet quidem terra nostra alium finem, judicii, sed desiderii alium finem non judicium ultra ducitur. Per desiderium quidem concupiscentia tenditur ad terrena; sed per judicium post terrena in terram ducitur post terram ad gehennam. Per concupiscentiam ad voluptatem, post