comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsert beati qͥ inhabitant in domo tua. in scłasȩ¬
uloꝵ laudabt̃ te sinis enĩ tab naculoꝵ ȩt̾nȩ domꝰ
possessio ẽ. quȩ fundam̃ta ñ mutat. nec transfert᷑
ac alio maliũ locũ: Q enĩ plantati in domo st̃ di
pusm atriis illiꝰ effloruert̃: ut deflorib ad frugẽ
ueniant. possintq dicere. Ego autẽ sic̃ oliua ffuc¬
isera in domo oñi deniq uirsc̃s tabnacula p̃tire¬

Expanded text:
o tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Finis enim tabernaculorum, aeternae domus possessio est, quae fundamenta non mutat, nec transfertur de alio in alium locum. Qui enim plantati in domo sunt Domini, prius in atriis illius effloruerunt, ut de floribus ad frugem veniant, possintque dicere: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Denique vir
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ingenesi scripsimꝰ plenius dictũ ẽ. Hȩc gͦ
que quam diu uirũ habebatdm̃. sermonẽq
luit respond̾e. & audiuit filiamatristuȩ tues.
qͥ dereliqͥsti uirũ tuũ. & iterũ. Non ut oñm me
uocasti. neq ut patrẽ & pͥncipẽ uirginitatis tuae
Propterea inhoc eodẽ ꝓpħa plangitur. Quomͦ fac¬
ta ẽ meretrix cuntas fidelis syonꝰ. plena uiditii. mqͣ
iustitia dormiuit in ea. nc̃ autẽ latrones. S& hoc
notandũ qd qndodicit plures filii desertȩ magis
quã eiꝰ que habebat uirũ. ñ penitꝰ sy nagoga exchu¬
dat᷑ apartu .s. multitudo ei gentiũ p̃feratur &ip
dentiũ in xp̃o circũcisionis & gentium diuiserunt.
ut exutroq popło desertã pͥus atq pauꝑculã ȩdifica¬
rent hierusalẽ. Qđ autẽ inhebraico plętitia humi¬

Expanded text:
sim scripsimus, plenius dictum est. Haec ergo quae quamdiu virum habebat Deum, sermonem luit respondere, et audivit: Filia matris tuae tu es, quae dereliquisti virum tuum . Et iterum: Non ut Dominum me vocasti: neque ut patrem et principem virginitatis tuae : propterea in hoc eodem Propheta plangitur: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, Sion plena judicii: in qua justitia dormivit in ea, nunc autem latrones . Sed et hoc notandum quod quando dicit: Plures filii desertae, magis quam ejus, quae habet virum, non penitus synagoga excludatur a partu; sed multitudo ei gentium praeferatur. Edentium in Christo, Circumcisionis et Gentium diviserunt, ut ex utroque populo desertam prius atque pauperculam 628 aedificarent Jerusalem. Quod autem Hebraicum pro laetitia, h
Abbreviated transcription (Latin):
antiquũ statũ ad nõ restituendasit:. Ponit ma¬
nifestiꝰ qđ latebat. & sem̃ tuũ gentes heredita
agro tuo . Qdsenĩ etiã ciuitates desertas fatiat mua¬
bitare. ut excłȩ gentiũ in toto orbe consurgant. Uel
certe sem̃ dicendũ ẽ apłoꝵ & uidaici popłi reliqͥs¬

Expanded text:
antiquum statum a Domino restituenda sit, ponit maantiquum statum a Domino restituenda sit, ponit manifestius quod latebat: Et semen tuum gentes haereditabagro tuo ? Quod semen etiam civitates desertas faciet inhabitari, ut Ecclesiae gentium in toto orbe consurgant. Vel certe semen dicendum est Apo
Abbreviated transcription (Latin):
de funiculos. & clauos tuos conforta: ad huc indea¬
tris & insinistrisdilata. & sem̃ tuũ possi debi g¬
tes. & ciuitates desertas habitare faties. Cuidrac¬
rat. laudasterilisque ñ paris. rũpe funicula qͥbus
pͥus tenebaris astricta. & clama in confessionẽ dñi
que libos ñ habebas. nc̃ eidẽ p̃cipit᷑ insumilitudiẽ
tabnaculi moysi. qđ qͦndã habuit indeᷤͤeto. ut dilati
tentoriũ suũ pellesq distint&. & funieulos fatiatla¬
giores. & clauos qͥb firmat᷑ om̃e tentoriũ maltĩ
defigat & robor&. ne uentoꝵ flatib dissipet᷑ la
dextrãq penetr& & sinistrã. & neq̃quã uidarciti¬
bernaculi imitet᷑ angustias. qđ centũ longitudi¬
niscubita & qͥnqͣgintalatitudinis ambiebat. Nac
tẽpli breuitate claudat᷑. qđ sexaginta cubitaha¬
bebat inlongũ. & uigniti inlatũ: s ad dea trã aesi¬
nistrã locũ caꝑe necess&. ac neputemꝰ hoc uaxa
friuolã hebreoꝵ contentionẽ dici desyon. quem

Expanded text:
de funiculos, et clavos tuos conforta adhuc in dextris, et in sinistris dilata, et semen tuum possidebit gentes, et civitates desertas habitare facies. Cui dixerat: Lauda, sterilis, quae non paris; rumpe vincula, quibus prius tenebaris astricta, et clama in confessionem Domini, quae liberos non habebas, nunc eidem praecipitur in similitudinem tabernaculi Moysi, quod quondam habuit in deserto, ut dilatet tentorium suum, pellesque distentet; et funiculos faciat longiorefigat, et roboret, ne ventorum flatibus dissipetur. Ad dextramque penetret et sinistram, et nequaquam Judaici tabernaculi imitetur angustias, quod centum longitudinis cubitorum, et quinquaginta latitudinis ambiebat, nec Templi brevitate claudatur, quod sexaginta cubita habebat in longum, et viginti in latum. Sed ad dexteram et ad sinistram locum capere ne cesset . Ac ne putemus hoc juxta frivolam Hebraeorum contentionem dici de Sion, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ ẽt̃ que pͥus habuit uirũ. & postea desierit.
multoq plures habit᷑asit filios postrepudiũ qͣ
pͥus habuit sub uiro. Cũ ꝑspicue duarũ mulie¬
rũ ponat᷑ cõꝑatio. eiꝰ que uirũ habuit & dimis
de iudeis quoꝵ oculi auresq st̃ clause. si aꝑtã non
udeant urritatẽ De ap̃ianis ꝗͥd loqͣr nescio qͥ
dicente apło que st̃ allegoriea. & ad duo testam̃tis

Expanded text:
eamdem esse quae prius habuit virum, et postea habere desierit, multoque plures habitura sit filios post repudium, quam prius habuit suo viro. Cum perspicue duarum mulierum ponatur comparatio, ejus quae virum habuit et dimissde Judaeis, quorum oculi auresque sunt clausae, si apertam non videant veritatem. De Christianis quid loquar, nescio, dicente Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥd dicat᷑ difficile possit intellegi. ñqͥ
ignorẽ qͥd hoc capitulo uirprudentissimꝰ
dixerit. s qͦñ satis fatiatanimo meo. Poni
enĩ tropoloicũ diluuiũ. qđ int̾p̃tat᷑ mlab¬
tismo saluatoris. congerens exẽpla quam¬
plurima ut ẽ illud Dñs diluuũ in hbi¬
tare facit. &iterũ Suauis dñs expectani¬
b se indie tribulationis. & sciens tim̃ tesse
indiluuio itineris consũmationẽ facit qd
scilie& uniũ sa peccata in babrismo deleue¬
rit dicens inalio loco: Egosũ egosũ qͥ delo
iiqͥtates tuas: Om̃señ declinauert si¬
mul. inutiles faotist̃. ñ erat qͥfacer& mi¬
seri cordiã nec ueritatẽ. Neq erat sciena¬

Expanded text:
ifficile possit intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir prudentissimus dixerit, sed quo non satisfaciat animo meo. Ponit enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabitare facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummationem facit : quod scilicet universa peccata in baptismo deleverit, dicens in alio loco: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . Non erat qui faceret misericordiam, nec veritatem: neq
Abbreviated transcription (Latin):
tate donauit nos xp̃s. Si igit᷑ uaselectionis ad su¬
mens de isaia testimonium qd̾ nc̃ habemꝰ mma¬
nib adreꝓmissionis retulit filios. & ad eccłam
degentibus: siue exutroq popło congregatã
que deserta inuidȩis fuerat & relicta: quȩ uirũ

Expanded text:
rtate donavit nos Christus . Si igitur vas electionis, assumens de Isaia testimonium, quod nunc habemus in manibus, ad repromissionis retulit filios, et ad Ecclesiam de gentibus, seu ex utroque populo congregatam, quae deserta in Judaeis fuerat et relic
Abbreviated transcription (Latin):
do ponens anima suã uidit sem̃ longeuũ. & in
scientia sua ipse iustꝰ iustificauit plurimos. &
fortiũ diuisit spolia & ꝓtransgressorib rogauuit.
dans locũ poenitentiȩ: transit ad uocationẽ gen¬
tiũ. & qͥ m illo sint credit᷑i pleno sermone descri¬
bit. Quẽ qͥdẽ locũ & apłs paulus sub nomie sarrae
deqͦ dicit isaias. Lȩtare sterilis que ñ paris. crũpe
& clama que ñ partͥis. qͥa pluresfilu deserie magis

Expanded text:
in scientia sua ipse justus justificavit plurimos, et fortium divisit spolia, et pro transgressoribus rogavit, dans locum poenitentiae, transit ad vocationem gentium, et qui in illo sint credituri, pleno sermone describit. Quem quidem locum et apostolus Paulus sub nomine Sarae de quo dicit Isaias: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia pl
Abbreviated transcription (Latin):
edicer&. pat̾ ignosce eis. qđ ef̾̃ fatiunt
nesciunt
REBRO eustochiũ dixisse me noui. apłos & exan¬
gelistas ubi cũq deueteri instrum̃to pont̃ testi¬
multa ostendimꝰ posuisse eos exhebreo que in lax

Expanded text:
 ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt rebro, Eustochium, dixisse me novi, Apostolos et Evangelistas ubicumque de veteri Instrumento ponunt testimulta ostendimus posuisse eos ex Hebraeo, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
honestauit confident̃ triumphans de eis. Iniqͦs
autẽ cũ qͥb reputatꝰ marcꝰ euangelista latro¬
nes intellegit scribens. & crucifixert̃ cũ eodu¬
oslatrones unũ adextris. & unũ asinistris.
& ĩpleta ẽ seript᷑a quȩ dic̃. & cũ miqͥs reputatꝰ¬

Expanded text:
honestavit, confidenter triumphans de eis . Iniquos autem cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista latrones intelligit, scribens: Et crucifixerunt cum eo duos latrones: unum a dextris, et alterum a sinistris. Et impleta e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓubus. Ante om̃s colles generauit me. uixta
illud qd̾ alibi legimꝰ. Qͥs cognouit sensũ dñi
aut qͥsconsiliarius eiꝰ fuit: id ẽ nullus aut de
partuur ginis qd̾ difficult̃ possit exponi d¬
niq cũ mariȩ diceret᷑ ab angło c̃cipies&e pl¬

Expanded text:
avit me ; juxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sensum Domini: aut quis consiliarius ejus fuit ? id est, nullus; aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Denique cum Mariae diceretur ab Angelo: Concipies et p
Abbreviated transcription (Latin):
citiȩ dĩ ȩt̃no federe iungerent᷑. ponitedẽ¬
pla maloꝵ dicens. Qͦmͦ uniũso orbi peorint
humanũ sertiatũ ẽ genꝰ. cui uiraui neqͥq
t̃risinducendũ ẽẽ dilinuũ. & sponsio mei
huc usq seruata ẽ. nec unꝗͣ irrita fi&. sicui¬
ro ȩccłȩ meȩ quã mͥ redentisanguinemo

Expanded text:
citiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, humanum servatum est genus: cui juravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Gaude de eũom̃e malum dixerint aduersum
uos mentientes : Sicut enĩ uestim̃tũ consumi¬
tur uermib uel tẽpore: & sicut lanȩ atinea
deuorantur. sic ome persecutoꝵ obprobriũ
eũ persecutorib pertransibit. Unde & apłi
gloriabantur qd digni ẽẽnt habiti pro alnõ
pat contumelias. Gloriabant᷑ aite qdđ salus
ac iusticia dñi qui eis uictoriã & p̾mia reꝓmiserat id ẽ
dñs atq saluator ꝑmaneat inet̾nũ : siue inutraq ge¬

Expanded text:
um vos mentientes . Sicut enim vestimentum consumitur verme, vel tempore; et sicut lanae a tinea devorantur: sic omne persecutorum opprobrium cum persecutoribus pertransibit. Unde et Apostoli gloriabantur, quod digni essent habiti pro Domino pati contumelias . Gloriabantur autem, quia salus et justitia Domini, quae eis victoriam et praemia repromiserat, id est, Dominus atque Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
teruossẽꝑ nom̃ meũ blasphemat᷑ ingentib Esci¬
endũ qđ ingentib ñ habeat᷑ mhebreo. s absolute
nom̃ meũ ugit᷑ blasphemat᷑. ut subaudiat᷑ in
synagogis uris : qͥ dieb ac noctib blasphemant
saluatorẽ. & sub nomine ut sepe dixi narareno¬
rũ ter indie inxp̃i anoscongert̃ maledicta lilis
itaq blasphemantib & maledicentib dño. po¬
pulus eiꝰ deqͦ crebro iãdictũ ẽ idẽ popłsxpianꝰ.¬

Expanded text:
semper nomen meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in gentibus, non habeatur in Hebraeo, sed absolute, nomen meum jugiter blasphematur, ut subaudiatur, in synagogis vestris: qui diebus ac noctibus blasphemant Salvatorem, et sub nomine, ut saepe dixi, Nazarenorum, ter in die in Christianos congerunt maledicta. Illis itaque blasphemantibus et maledicentibus Domino, populus ejus de quo crebro jam dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
cos & dabit impios ꝓsepult᷑a. & diuitẽ ꝓmorte
sua : eoqđ iniqͥ tatẽ non fecerit. neq dolus fuerit
inore eiꝰ: & dñs uoluit conterere eũ minfirmita¬
te .lxx. Sic̃ ouis aduictimã ductꝰ ẽ. & sic̃ agnꝰ
corã tondente mutꝰ sic ñ aperuit ossuũ In bumi¬
litate iuditiũ eiꝰ sublatu ẽ. generationẽ eiꝰ qͥs
enarrabit: qͥa tollet᷑ de t̾ra uita eiꝰ ab iniqͥtatib¬

Expanded text:
te sua: eo quod iniquitatem non fecerit, neque dolus fuerit in ore ejus. Et Dominus voluit conterere eum in infirmitate. LXX: Sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus coram tondente mutus, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem illius quis enarrabit, q
Abbreviated transcription (Latin):
oueserrauimꝰ. & indiguimꝰ miscd̾a dĩdicens in
bola bonipastoris atq solliciti humerisreportata
est. Quȩ sint aut̃ iste oues. sequens uers ostendit
Homo inuia sua errauit. siue imꝰ qͥsq inuia sua dedma¬
uit: ut ꝓpͥum sequeret᷑ errorẽ. & rectã uiã deseren̾

Expanded text:
oves erravimus, et indiguimus misericordia Dei, dicentes in bola boni Pastoris atque solliciti humeris reportata est . Qui sint autem istae oves, sequens versus ostendit. Homo in via sua erravit; sive unusquisque in via sua declinavit, ut proprium sequeretur errorem, et rectam viam des
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & diuites ꝓmorte illiꝰ : qͥamiqͥtatẽ ñ fecit. neq
lũ more suo. & dñs uult mundare eũ aplaga. Hoc
testimoniũ cũ in actib apłoꝵ reginȩ candacis eu¬
nuchusreda ueberet᷑. & legens ñ intelliger&. in¬
t̃p̃tante phylippo suꝑpassione & nomine salua¬
risintellexit. & statĩ babtuatꝰ in agni sanguine¬

Expanded text:
et divites pro morte illius. Quia iniquitatem non fecit, neque dolum in ore suo: et Dominus vult mundare eum a plaga. Hoc testimonium, cum in Actibus Apostolorum reginae Candacis Eunuchus rheda veheretur , et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione et nomine Salvatoris, intellexit, et statim bapt
Abbreviated transcription (Latin):
gelixassyon. exaltamfortitudie uocẽ tuã qͥ
euangelizas hierusalẽ Isti pari dm uoce lau¬
dabant. & oculis uidebunt ad oculos. Qđ
aliis uerbis apostolus dicit fatre ad fatiem.
iustos. & aures eius in p̃cem eoꝵ. Hoc qđ
septuaginta transtulert̃. sic̃ hora suꝑ monts

Expanded text:
on. Exalta in fortitudine vocem tuam qui evangelizas Jerusalem. Isti pari Deum voce laudabunt, et oculis videbunt ad oculos. Quod aliis verbis Apostolus dicit: Facie ad faciem ; justos, et aures illius in precem eorum . Hoc quod Septuaginta transtulerunt, sicut ὥρα, id est
Abbreviated transcription (Latin):
est. uere dolint. dicens in eugłio Tristisẽ anima
mea usq ad mortẽ: & nc̃ anima mea t᷑bata ẽ Etnos
odotio flagellatũ. qd̾ aliis uerbis hebraico idioma¬
te lepra intelligit᷑. uaeta illud qd̾ inpsalmoscrip¬
tũ ẽ. & flagellu ñ ad ꝓpͥn qͣbit tabnaculo tuo &

Expanded text:
io: Tristis est anima mea usque ad mortem . Et: Nunc anima mea turbata est . Et nos odotio, flagellatum. Quod aliis verbis Hebraico idiomate lepra intelligitur, juxta illud quod in psalmo scriptum est: Et flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo .
Abbreviated transcription (Latin):
exultemꝰ & lȩtemꝰ in ea. Qenĩ illuminauert̃ sibi solẽ sci¬
entiȩ. & habent lucẽ sẽpit̾nã. quȩ credentib reꝓmissa
est. erit ł dñs lux ȩt̃na in die honeste ãbulant. & st̃
filuilucis & diei . & cognosct̃ eũ qͥdic̃ ad moxsen Vade
dic filus isrł. qͥẽ misit me &quẽ inscĩs ante cognoue¬
tespedes adñtiantis & p̃dicantis pacẽ. adñtiantis bo¬
nũ. p̃dicantis salutẽ. dicentis. Syon regnabit ds̃
tuus. Vox speculatoꝵ tuoꝵ leuauert᷑ uocẽ. simul
laudauert̃᷑ : qͥa oculũ adoculũ uidebt̃: cũ conuerte¬
rit dñs syon laxx. Sic̃ hora suꝑ montes. sic̃ pedes¬

Expanded text:
sibi lucem scientiae, et habent lumen sempiternum, quod credentibus repromissum est: Erit tibi Dominus lux aeterna , in die honeste ambulant, et sunt filii lucis et diei; et cognoscunt eum qui dicit ad Moysen: Vade, dic filiis Israel, qui est misit me : et quem in sanctis ante cognovetes pedes adnuntiantis et praedicantis pacem adnuntiantis bonum praedicantis salutem dicentis Sion regnavit Deus tuus vox speculatorum tuorum levaverunt vocem simul laudabunt quia oculum ad oculum videbunt cum converterit Dominus S
Abbreviated transcription (Latin):
romanos. quã spetiosi pedes euangelirantiũ bona
euangelirantiũ pacẽ. apłosintellegi uolens qͦri
dñs lauit pedes. ut mundi & pulchri e̾e̾nt adp̃di¬
candũ. & in toto orbe discurrerent: breuiqdxe
aptabit᷑. tp̃r oportuo audiuite. & indie salutis
ad uitor tuifui Vnde & infert apłs Ecce nẽ
tẽpacceptabile. ecce nẽ diessalutis Oportim
enĩ tp̃r ꝓcuctissanguinẽ fudit. qͣdo om̃s dedni¬

Expanded text:
Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem : Apostolos intelligi volens, quorum Dominus lavit pedes , ut mundi et pulchri essent ad praedicandum, et in toto orbe discurrerent, brevique aptabitur: Tempore opportuno audivi te, et in die salutis adjutor tui fui . Unde infert Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis . Opportuno enim tempore pro cunctis sanguinem fudit: q
Abbreviated transcription (Latin):
deradice eiꝰ ascend&: ut natiuitatis eiꝰ ascensũ sig¬
uificarae nmundo Sin autẽ ñ habeat spetiẽ
neq głam s forma illiꝰ erat ignobilis. & indefiti:¬
ensp̾filus hominũ: siue uthabet᷑ inhebreo des¬
cingere gladio tuo suꝑ fem᷑ tuũ potentissime:
pulchritudine & decore tuo. Q̾facile soluit᷑
Despectꝰ erait & ignobilis. qͣndopendebat incruce: &
factꝰ ꝓnobis maledictũ. peccata nr̃a portabat. &

Expanded text:
de radice ejus ascendet ; ut nativitatem ejus et ascensum sigde radice ejus ascendet ; ut nativitatem ejus et ascensum significet in mundo. Sin autem non habebat speciem neque gloriam; sed forma ipsius erat ignobilis et deficiens prae filiis hominum, sive ut habetur in Hebraeo, descingere gladio tuo super femur tuum, potentissime, pulchritudine et decore tuo ? Quod facile solvitur. Despectus erat et ignobilis quando pendebat in cruce, et factus pro nobis maledictum, peccata nostra portabat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eut aspectꝰ eiꝰ & formaeiꝰ pfiltis hominũ głampꝰ¬
niscrat resurrectionis enis Ex altabit᷑ & eleua¬
hit᷑ & sublimiserit ualde: ut humilitatẽ cruciꝰ
resurrectionis gła p̃sienir& Respondit ꝓpharũ
cor se mplesse offitiũ. & qͣntũ inse fuit bra¬
chiũ illiꝰ atq uirtutẽ om̃ib nͥtiasse in eo autẽ
qđ dic̃ qͥs credidit auditii nr̃o & brachiũ dñi cui
reuelatũ ẽ: raritatẽ credentiũ significat ex uidȩ
is. Qđq seqͥt᷑ ascend& sic̃ uirgultũ corã eo. procͦ
la& trinstulert᷑. adñtiauimꝰ sic̃ paruulũ corã eo
puirgulto s mmachusramũ int̾p̃tatꝰ ẽ. ut ad¬
suptũ ostender& hominẽ. qͥ ꝓcessit de utero
urgihali. deqꝰ infert sic̃ radix de t̾ra sitienti a
suienti aquila int̾ptatꝰ ẽ in uiã. ut uirginita¬
tispͥuilegiũ demonstrar& : qđ absq ullo huma¬
nosemine dȩ t̾ra pͥusinuia sit creatꝰ Iste ẽ deqͦ
& suplegnnꝰ. exia uirga de radice iesse. & flos

Expanded text:
rae filiis hominum, gloriam praemiserat resurrectionis: Exaltabitur et elevabitur, et sublimis erit valde: ut humilitate crucis resurrectionis gloriam praeveniret, respondit Prophetarum chorus se implesse officium, et quantum in se fuit, brachium illius atque virtutem omnibus nuntiasse. In eo autem quod dicit: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? raritatem credentium signif sicut virgultum coram eo; pro quo LXX transtulerunt, Annuntiavimus sicut parvulum coram eo: pro virgulto, Symmachus, ramum interpretatus est, ut assumptum ostenderet hominem qui processit de utero virginali. De quo infert: Sicut radix de terra sitienti. Pro sitienti, Aquila interpretatus est, invia, ut virginitatis privilegium demonstraret, quod absque ullo humano semine de terra prius invia sit creatus. Iste est de quo et supra legimus: Exiet virga de radice Jesse, et flos
Abbreviated transcription (Latin):
uitia ur̃a atq peccata nom̃ dĩblasphemat᷑ ingen¬
tib qͥb & merechiele dr̃ Contaminastis nomen
Luceat lum̃ ur̃m corãhominib ut uideant bonaoꝑa
ur̃a && glorificent patrẽ ur̃m qͥ ẽ in celis. Sic econt̾rio

Expanded text:
vitia vestra atque peccata, nomen Dei blasphematur in genvitia vestra atque peccata, nomen Dei blasphematur in gentibus? quibus in Ezechiele dicitur: Contaminastis nomen Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui est in coelis : sic econt
Abbreviated transcription (Latin):
de đrad pͥncipes iudxoꝵ Ad miramimi & ulula¬
te qm̃ uos causa estisrumȩ popłi. Porro ixta adia¬
G̃oaeN hoc possumꝰ dicere. qđ descendat mȩgyp¬
tũ huiꝰ scłi popłs dĩ ꝓpͥa uoluntate. ꝗ̃do amator ma¬
gis uoluptatũ ꝗͣ di eꝰ. & ñ audi& illudꝓpheticũ Cac
qͥ descendt̃ in egyptũ adauxiliũ. Qui cũ uitis fuȩ¬
rit delinitꝰ. & habitauerit in loco aq̃rũ & fluminũ.
qͥ castitatis ñ hab& siccitatẽ: tc̃ uiolent᷑ tradet᷑ auxcilus
ut dominent᷑ ei qͥ eũ postea inpeccato arguant atq
conumcant Ipsist̃ enĩ & inmici& umdices. deqͥb lo¬
gconꝰ & qͥdtͥ ẽ & uiȩ assyrioꝵ. ut bibas aquã flumi¬
nũ. qͥ igit᷑ descendit magẏptũ ut de encelsohie¬
rusalem adhumiliorade lapsẽ. uadensq hierico
alterã a gyptũ alatronib uulnera plura suscepit.
ditis magyptũ: & ab assyruspossidemini. captiuiq
estis: & ululare magis aclugere debetis. qͥa ꝓpt̾

Expanded text:
 ad principes Judaeorum: Admiramini, et ululate, quoniam vos causa estis ruinae populi. Porro juxta anagogen hoc possumus dicere, quod descendat in Aegyptum hujus saeculi populus Dei propria voluntate, quando amator magis voluptatum quam Dei est, et non audit illud propheticum: Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium . Qui cum vitiis fuerit delinitus, et habitaverit in loco aquarum et fluminum, qui castitatis non habet siccitatem: tunc violenter tradetur Assyriis, ut dominentur ei, qui eum postea in peccato arguant atque convincant. Ipsi sunt enim et inimici et vindices, de quibus lot et viae Assyriorum, ut bibas aquam fluminum . Qui igitur descendit in Aegyptum, et de excelso Jerusalem ad humiliora delapsus est: vadensque Jericho, alteram Aegyptum, a latronibus vulnera plura suscepit, distis in Aegyptum, et ab Assyriis possidemini, captique estis: et ululare magis ac lugere debetis; quia propter
Abbreviated transcription (Latin):
uũ & t̾ra noua: quȩ ego faciã in conspectu mes
ꝑmanere. Si enĩ de sc̃is scriptũ ẽ: om̃s quidẽ dor¬
miemꝰ s ñom̃s inmutabim᷑. & in quatuor psalmꝰ
titulis legit᷑. pro his qui in mutabunt᷑: quaro
magis hoc de cęlo acsole stellisq credendũ ẽ.
quando luna solis lum̃ accipiet. & sol septups
fulgore rutilabit: Unde & omis
creatura congemiscit & parturit.
cepectans reuelationẽ filiorũ filiori¬
aĩ ut mutetur inmelius. & non solũ
aniins hominũ que immortales sunt.
sed & corpora cõmutentur inglorifica¬
cam substantiam. Oportet enĩ corrup¬
tuu hoc induere incorruptionẽ. & mor¬
tale boc inciuere immortalitatẽ. Cũ autẽ

Expanded text:
conspectu meo . Si enim de sanctis scriptum est: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes immutabimur : et in quatuor psalmorum titulis egitur: Pro his qui immutabuntur: quanto magis hoc de coelo ac sole stellisque credendum est, quando luna solis lumen accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? Unde et omnis creatura congemiscit et parturit, exspectans revelationem filiorum Dei, ut mutetur in melius . Et non solum animae hominum, quae immortales sunt: sed et corpora commutentur in glorificatam substantiam. Oportet enim corruptivum hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. In petra exaltauit me. Huiꝰ enĩ latꝰ lancea
ꝑfodert̃. de quo exiuit sanguis & aqua. Q huiꝰ
fodert᷑ manus & pedes. dicente ipso dnõ saluatore.
Fodert̃ manꝰ meas & pedes meos: dinumerauert̃
omĩa ossa mea. Possumꝰ excisã petrã sepulchrũ
dicere saluatoris in quo conditus ẽ. & resurgenꝰ
amortius innumerabiles filios genuit : & ap¬
pellatus est abraham id est pat̾ multarũ gen¬
ciũ: sicut sara priꝰ sterilis int̾p̃tat᷑ eccła quȩ alio nomine ap¬
pellat sẏon: quã dñs c̃solatꝰ ẽ. & posuit deserta eiꝰ quafy

Expanded text:
exaltavit me. Hujus enim latus lancea perfoderunt, de quo exivit sanguis et aqua, et hujus foderunt manus et pedes, dicente ipso Domino Salvatore: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Possumus excisam petram, sepulcrum dicere Salvatoris, in quo conditus est, et resurgens a mortuis, innumerabiles filios genuit. Et appellatus est Abraham, id est, pater multarum gentium. Sicut Sara prius sterilis, interpretatur Ecclesia, quae alio nomine appellatur Sion, quam Dominus consolatus est, et posuit dese
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑a p̃dicit. qđ qͥuoluntate sua iacob descendit
megyptios. & tẽpore necessitatis ac famis ꝑegrina¬
tusẽ int̾ra gessen. postta ab assyrus qͦs mnnullo
leserat calũniã sustinuerat. & mbabylonẽ incap¬
nutatẽ translatꝰ sit. Vnde infert. & nc̃ qͥd mẽ¬

Expanded text:
entura praedicit. Quod qui voluntate sua in Jacob descendit ad Aegyptios, et tempore necessitatis ac famis peregrinatus est in terra Gessen : postea ab Assyriis, quos in nullo laeserat, calumniam sustinuerit; et in Babylonem captivitate translatus sit . Unde infert: Et nunc quid m
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea more tuo. & inumbra manꝰ meȩ pro¬
texi te: ut plantes cȩlos & fundes t̾rã. & dicas ad
sẏon popłs m̃s estu . Lxx. Ego sũ ego sũ ipse qui¬
consolor te: scito quȩ fueris & timueris ab homi¬
ne mortali & filio hominis. qͥ quasi fęnũ arefac¬
ti st̃: & oblitꝰ es dĩ factoris tui. qͥfecit cęlũ & fun¬
dauit t̾rã. & timebas sẽꝑ cunctis dieb faciẽ fu¬
roris tbulantis te : sic̃ cogitauit auferre te. E⁊
nc̃ ubi est furor tribulantis te: Cũ enĩ salua

Expanded text:
uerba mea in ore tuo, et in umbra manus meę protexi te, ut plantes cęlos et effundas terram et dicas ad Syon: Populus mconsolor te. Scito quae fueris et timueris ab homine mortali, et a filio hominis, qui quasi fenum arefacti sunt, et oblitdavit terram, et timebas semper cunctis diebus faciem furoris tribulantis te, sicut cogitavit auferre te; et nunc ubi est furor tribulantis te? Cum enim salva
Abbreviated transcription (Latin):
ut nequaꝙ iuuant iuxta litterã sed
iuxta sp̃m instaurantes naturalẽ legẽ
sto ipsi siunit lex. qui ostendt̾ opꝰ legis sc̃p¬
tũ incordib suis. Dequa lege significatur
in psalmo. Os iusti meditabit̾ sãpientiã. &
lingua enis loquet uidiciũ. Lex dĩ eiꝰ icor¬
de illuis & non supplantabunt᷑ gressus eu̾
St quia sciebat sp̃s ꝓphetalis multas ꝑsecudiones
credentib fore: ex hortat᷑ eos ad fortitudinem
imnio adeontẽptũ eoꝵ qui eos ꝑsecuturi sĩ. Qđ
a diis ineuangłio loquebatur. Nolite timere
eos qui occidunt corpus.: anmã autẽ ñ posfĩ
sccidere : s potiꝰ eũ timete qui potest aumã

Expanded text:
tra vivat juxta litteram, sed juxta spiritum, instaurantes naturalem legem sibi ipsi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . » De qua lege significatur in psalmo: « Os justi meditabitur sapientiam, a lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde illius: et non supplantabuntur gressus ejus . Et quia sciebat spiritus prophetalis, multas persecutiones credentibus fore, exhortatur eos ad fortitudinem, immo ad contemptum eorum qui eos persecuturi sunt. Quod et Dominus in Evangelio loquebatur: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ nescirae peocatũ. ꝓ nobis peccatũ factꝰ est
& sic̃ agnꝰ cũ ducit̾ aduictimã ñ repugnat. si
tẽ crucis. Hic agnꝰ ẽ incuiꝰ typomimolabat᷑ agiꝰ
cuiꝰ cruorlit̾ mpostib ext̃minatorẽ fugabat egs¬
ti. qͥ ñ solũ sanguine suo nosredemit: sed & lans
operint. ut algentes infidelitate sua ueste cale
tia & deiuditio sublatꝰ ẽ. siue ut lea transtule¬
runt. inhumilitate iuditiũ eiꝰ ablatũ ẽ. illudsiꝙ¬
nificat qd̾ de tribulatione atq iuditio ad patreͦ
uictor ascender&. siue qđ iudea om̃iũ indituñ
rep̃ssit ueritatẽ. s. absq ulla culpa seditioneu

Expanded text:
atum, pro nobis peccatum factus est, et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic rtem crucis. Hic agnus est in cujus typo immolabatur agnus, us cruor linitus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti ; qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate, sua veste caleftia et de judicio sublatus est; sive ut LXX transtulerunt, in humilitate judicium ejus ablatum est, illud significat, quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit; sive quod judex omnium, judicii non repererit veritatem;
Abbreviated transcription (Latin):
apłis loquebat᷑. om̃suos inhac nocte mie scanda¬
lũ sustinebitis. pot̾at eosqͥ adse missi fuerant de¬
clinare. qͥb occurrit intrepidus: & ultro se obtu¬
lit dicens. Quẽ quęritis: Qͥ statĩ cecider t̃ retror¬
sũ: uocẽ enĩp̃sentis dĩ ferre ñ pot̾ant Pulchrx̧q

Expanded text:
is loquebatur: Omnes vos in hac nocte in me scandalum sustinebitis, poterat eos qui ad se missi fuerant declinare, quibus occurrit intrepidus, et ultro se obtulit dicens: Quem quaeritis ? Qui statim ceciderunt retrorsum; vocem enim praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
minteritũ sui. sed mabsolutionẽ uilitatis
antiquȩ & nouationẽ futurę głȩ. quando
fuigebunt iusti ut sol. & ab euntib p̃t̾itis
aqs antiquis facta fuerint om̃ia noua
Quidam perire & ueterescere pro abolitione & mor¬
crnccipiunt: iuxta illud qđ in canonica epła legimꝰ.
Celi qui st̃ nc̃ &e t̾ra eodem uerbo reseruata sunt is¬
m. Qiterũ. E lementa ardentia soluentur. Quȩ
quidem && philosophoꝵ mundi est opinio: om̃a
quȩ cernimus igni peritura. Unde & apłs ꝑtran¬

Expanded text:
atis antiquae, et innovationem futurae gloriae; quando fulgebunt justi sicut sol ; et abeuntibus praeteritis atque antiquis, facta fuerint omnia nova. Quidam perire et veterascere, pro abolitione et morte accipiunt. Juxta illud quod in catholica Epistola legimus: Coeli qui nunc sunt et terra, eodem verbo reservata sunt igni. Et iterum: Elementa ardentia solventur . Quae quidem et philosophorum mundi opinio est, omnia quae cernimus igni peritura. Unde et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Confortet᷑ manꝰ tua. & exaltet᷑ dextera tux
łtiterũ. Cantate dño canticũ nouũ. saluabit sibi
dextera eiꝰ: & brachiũ scm̃ illius. Dextera enĩ ꝙ
brachiũ dñi ipse ẽ qͥ priꝰ ꝑditos saluauit sibi. ut
nullus perir& de his quos ei pat̾ dederat. Qđ aut̃
insulȩ uł animȩ scõꝵ quȩ in persecutionib mui¬
di istiꝰ firma indm̃ solidatȩ st̃ fide. uel ecclesiari
ex gentib multitudo dicat᷑. crebro exposumꝰ. I:
sic̃ brachiũ dni saluatorẽ: sic brachia eiꝰ quȩ poi
uidicent om̃s scõs possumꝰ intellegere. in qͥb ds mi¬
dũ iudicabit. Leuate incelũ oculos ur̃os. & uae¬
te sub t̾ra deorsũ: quia cęli sic̃ fumus liquescent:
& t̾ra sic̃ uestim̃tũ atteret᷑. & habitatores eꝰ se

Expanded text:
exaltetur dextera tua . Et iterum: Cantate Domino canticum novum: salvabit sibi dextera ejus, et brachium sanctum illius . Dextera enim et brachium Domini, ipse est qui prius perditos salvavit sibi, ut nullus periret de his quos ei Pater dederat . Quod autem insulae, vel animae Sanctorum, quae in persecutionibus mundi istius firma in Deum solidatae sunt fide, vel Ecclesiarum ex gentibus multitudo dicatur, crebro exposuimus. Et sicut brachium Domini, Salvatorem: sic brachia ejus quae populos judicent, omnes sanctos possumus intelligere, in quibus Deus mundum judicabit. Levate in coelos oculos vestros, et videte sub terram deorsum: quia coeli sicut fumus liguescent, et terra sic
Abbreviated transcription (Latin):
rore ac dolorib dormient: quia nec beneficus nec
toriñtis dĩ filiũ recipere uoluert᷑. Unde loquit ad
os. Ite inignẽ ȩt̾̃nũ. quẽ p̾parauit ds̃ diabolo & au¬
łis eiꝰ. Hoc ẽ qd̃ apłs ait. Peruenit enĩ suꝑ eos ira
nfinẽ. Hoc capitulo discimꝰ pro qualitate pecca¬
i ignẽ sibi unũquẽq succendere. Etqͦmͦ in eodẽ
manentes loco. & si dici potest lectulo alii sani st̃.
alii febriũ succendunt᷑ ardorib. ex diuersitate
humoꝵ atq pituitate diuersa supplitia sentien¬
tes: sic & ignis qui apeccatorib sucçendit᷑ mate¬
nã in peccatis habet & iniqͥtate : de qͦscriptũe. Ar¬
debit sic̃ ignis iniqͥtas. & sic̃ gram̃ siccũ ubitꝰ in

Expanded text:
rore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec rore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et a est quod et Apostolus ait: Pervenit enim super vos ira in finem . Hoc capitulo discimus, pro qualitate peccati, ignem sibi unumquemque succendere. Et quomodo in eodem manentes loco, et si dici potest lectulo, alii sani sunt, alii febrium succenduntur ardoribus, ex diversitate humorum atque pituitae diversa supplicia sentientes: sic ignis qui a peccatoribus succenditur, materiam in peccatis habet, et in iniquitate, de qua scriptum est: Ardebit sicut ignis
Abbreviated transcription (Latin):
merore dormietis. Nichil ꝓdest exhortatio. nec post
scelera spes salutis ẽ. Om̃s declinauert̃ simul: muti¬
les factist̃. Om̃s sibi ignem succendt̃. flãmãq corro¬
borant. Habent enĩ in se fenũ: ligna. stipulã. spi
Unde & in ꝓuerbis scriptũ ẽ. In multis lignis uig&
ignis. Sinautẽ paruus ignis grandẽ mat̾iã conp̾hen¬
dit: grandis flãma quanta populabit᷑ : Bicit᷑ & in e.¬
pistola quȩ fert᷑ adhebreos. qd t̾ra quȩ ꝓferet spinaᷤᷤ
illiꝰ in cõbustionẽ. Ergo qui acciucti st̃ flãmis atq cir¬
cũdati & sibi incendiũ roborauert᷑: ꝓuocant᷑ ad
salutẽ. & dicit̾ ad eos. ambulate in lumine ignis
ulri. & inflãmis quas succendistis: ut in pęnis atq
sipplitus discant dĩ potentiam. & redeant ad sa¬
lutẽ. Significat autẽ iudaici poplĩ uastitatẽ. qt̃ ro¬
manis traditi sint. & captiuitatẽ huc usq sustine¬
ant. De manu enĩ xp̃i hec facta sc̃ om̃ia. E inme¬

Expanded text:
erore dormietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salutis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enim in se fenum, ligna, stipulam, spinUnde et in Proverbiis scriptum est: In multis lignis viget ignis . Sin autem parvulus ignis grandem materiam comprehendit; grandis flamma quanta populabitur? Dicitur et in Epistola quae fertur ad Hebraeos, de terra, quae proferens spinas ccincti sunt flammis atque circumdati, et sibi incendium roboraverunt, provocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambulate in lumine ignis vestri: et in flammis quas succendistis, ut in poenis atque suppliciis discant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Significat autem Judaici populi vastitatem, qua Romanis traditi sunt, et captivitatis jugum hucusque sustinent. De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moe
Abbreviated transcription (Latin):
briũ hominũ: & cont̾ẽptu eoꝵ ne uincamini. Si¬
cut enĩ uestim̃tũ consumetur tempore. & sicut
lanȩ comedlentur atinea. iusticia aut̃ mea mȩt̾nũ
erit. & salus mea ingenerationes generationũ.
Qui supra dixerat lex amȩ egredietur. & udra¬
um meũ inlucem gentiũ. nc̃ adeosdem loquitꝰ
qui sciunt iuditũ eiꝰ & legem illiꝰ habent incor¬
dib suis ut omĩa cũ iudicio fatiant. & habeant

Expanded text:
inum, et contemptu eorum ne vincamini. Sicut enim vestimentum consumentur tempore, et sicut lanae comedentur a tinea. Justitia autem mea in aeternum erit, et solus mea in generationes generationum. Qui supra dixerat: Lex a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium: nunc ad eosdem loquitur, qui sciunt judicium ejus, et legem illius habent in cordibus suis, ut omnia cum judicio faciant, et habea
Abbreviated transcription (Latin):
ginta animab descendert̃ patres tui magyptũ. & ab
assyrus captiui uiolent᷑ abductist̃. Vnde dr̃ adeos
&nc̃ qͥd estis hic qͥd facitis int̾ra uidea. qͥ post necẽ ꝓ¬
pħarũ indĩ filiũ misistis manꝰ: Aut certe ad angłicas
potestates e p̾sidestẽpłi. angłis loqͥt᷑ ds qͥdhic facitis.
cur ñ relinqͥtispopłmblasphemante: Qđ & iosephus
refert aꝑtisrepente ianuis tẽpli & sponte reseratis.
qͣs multihomines clauđẽ uix poterant. uocẽ de aditis
tẽpli exisse dicentiũ: transeamꝰ exhissedib In qͦ consi¬
deranda sermonũ ꝓpͥctas. qđ ndixerint recedamus:
s transeamꝰ ad popłm gentiũ. Unde uelũ tt̃pliasũ¬
mousq deorsũ scissũ ẽ induas partes. ut om̃s iudeoꝵ
cerimoniȩ panderent᷑ Et ex eo tẽpore implet᷑.

Expanded text:
ginta animabus descenderunt patres tui in Aegyptum : et ab Assyriis captivi 605 violenter abdnc quid estis hic? quid facitis in terra Judaea, qui post necem Prophetarum, in Dei Filium misistis manus? Aut certe ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur Deus: Quid hic facitis, cur non relinquitis populum blasphemantem? quod et Josephus refert : apertis repente januis Templi, et sponte reseratis, quas multi homines claudere vix poterant, vocem de adytis Templi exisse dicentium: Transeamus ex his sedibus. In quo consideranda sermonum proprietas, quod non dixerint, recedamus, sed transeamus ad populum gentium. Unde et velum Templi a summo usque deorsum scissum est in duas partes, ut omnes Judaeorum caeremoniae panderentur, et eo tempore impleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
in syon & in cȩlestẽ herb̃n. siue in ȩcclesiã quã tuo ÷ͥ sa¬
guine p̃parasti. In qua cũ fuerint. gaudebt̾ leco
sempit̾na. & dicent. Onẽ: ut scuto bonȩ uoluns¬
tis tuȩ coronasti nos. Habebunt eñ gaudiũ atq lei¬
ciã: fugiente dolore & gemitu. Hoc urxta hebraicun
ceterũ uixta Lxx hierłm idest peccatrix anima ꝓuais¬
t᷑. ut induat fortitudinẽ brachii sui: & priora assi¬
mat oꝑa sic̃ fuerat antequã caderet. quando uersa¬
bat᷑ in die & luce. Tues eni inquit quȩ suꝑasti latã &
spatiosam uiã quȩ ducit ad mortẽ. & dissipasti drac¬
nẽ colubrũ tortuosũ. de qͦ & in salmis legit᷑. Tu en¬
fregisti capita draconũ in aquis. Alem̃to pͥoris fortu

Expanded text:
in Sion, et in coelestem Jerusalem, sive in Ecclesiam quam tibi tuo sanguine praeparasti: in qua cum fuerint, gaudebunt laetitia sempiterna, et dicent: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Habebunt enim gaudium atque laetitiam, fugiente dolore et gemitu. Hoc juxta Hebraicum. Caeterum juxta LXX Jerusalem, id est, peccatrix anima provocatur ut induat fortitudinem brachii sui, et priora assumat opera, sicut fuerat antequam caderet: quando in die versabatur et luce. Tu es enim, inquit, quae superasti latam et 592 spatiosam viam quae ducit ad mortem: et dissipasti draconem, colubrum tortuosum: de quo et in Psalmis legitur: Tu contrivisti capita draconum in aquis . Memento
Abbreviated transcription (Latin):
moysi quȩ olim in syna data ẽ. udiciumq eiꝰ inlucẽ
gentiũ ꝓcedit: per qđ statuit atq decreuit om̃sgen¬
tes esse saluandas. Ac ne forsitan putaremꝰ longo
post tẽpore qd ꝓmisit esse uenturũ: infert. Prope
ẽ uistꝰ m̃s. siue iusticia. Apc̃ enĩ apatre factꝰ ẽ nobiᷤᷤ
sapientia ae redẽptio. scĩtas ac iusticia: os om̃ia¬

Expanded text:
na data est; judiciumque meum in lucem gentium procedet, per quod statuit atque decrevit omnes gentes esse salvandas. Ac ne forsitan putaremus longo post tempore quod promisit esse venturum, infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis sapientia et redemptio , sanctitas ac
Abbreviated transcription (Latin):
cib intenebris & umbra mortis lux repentina surrex¬
it. Pro paradyso inciuꝰ loco nos delicias uercimꝰ in hebra
ñ debeat nisi gaudiũ &x lȩticia. cfessio & uox laudis. ut.
qđ incelis facturi st̃ scĩ cũ angłis dĩ. hoc ociã int̾ra iugi
in dñi laude meditent᷑. Adtendite adme popłs ms:
& trib mea audite. quia lex ame exiet: & iudicium
meũ in lucẽ popłoꝵ requiesc&. Prope ẽ uistꝰ m̃s. egres¬
sus ẽ saluator m̃s. & brachia mea popłos uidicabunt.
Me insule expectabt̃. & brachiũ meũ sustinebunt.
Lxx. Audite me audite me popis m̃s: &e reges ad me
adtendite. quia lex a me egrediet᷑. & uiditiũ meũ
inlum̃ gentiũ. Apppinquat cito iusticia mea. &
bunt. Me insulȩ expectabt᷑ : & inbrachio meo spe¬
rabt̃. Semel in hebraico dicit᷑ adtendite. scdo uixta

Expanded text:
tibus in tenebris et umbra mortis lux repentina surrexit. Pro paradiso, in cujus loco nos delicias vertimus, in Hebr Dei, aliud esse non debeat, nisi gaudium et laetitia, confessio et vox laudis, ut quod in coelis facturi sunt sancti cum Angelis Dei, hoc etiam in terra jugi in Domini laude meditentur. Attendite ad me, populus meus, et tribus mea, me audite: quia lex a me exiet, et judicium meum in lucem popsus est salvator meus: et brachia mea populos judicabunt. Me insulae exspectabunt, et brachium meum sustinebunt. LXX: Audite me, audite me, populus meus, et reges, ad me attendite: quia lex a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium. Appropinquat cito justitia mea, et bunt. Me insulae exspectabunt, et in brachio meo sperabunt. Semel in Hebraico dicitur: Attendite, secundo juxta
Abbreviated transcription (Latin):
de ost ut instaurẽ rumas syon: & deserta ꝰ nar᷑e
in saradẏsũ uoluptaus. & in orcũ dñi quõ planta¬
uit ds̃ ineden conra orientẽ. & inueniat᷑ uea pro
diuersis arborib gaudiũ atq lȩticia. confessio &
uox laudis: Hoc uidei acltorobabel :pora referẽ.
qđ post babylonicã uastiratẽ infraurata sit syon
ȩdificatũꝙ tẽplũ. & antiqua religio retidita: Sed
quomͦ supͣ dicit᷑ ad syon afferent filios tuos in ulnis: &
filias tuas suꝑ humeros portabunt. & ert̃ reges nu¬
tricu tui & reginȩ nutrices tuȩ:. & ecce isti delonge
uenient & illi ab aquilone & mari & usti de terra
australi: quando dicit syon. angustꝰ mͥ ẽ locus fac
mͥ spatiũ ut habitẽ. quȩ medioerit̾atẽ excludunt
illoꝵ tẽpoꝵ. nec suꝑ t̾renã hierlm ĩpleta noscunt᷑.
sic & hic loquit᷑ dñs ad eos qͥ ꝑsequnt᷑ qđ iustũ ẽ.¬

Expanded text:
t instaurem ruinas Sion, et deserta ejus mutem in paradisum voluptatis, et in hortum Domini quem plantavit Deus in Eden contra Orientem: et inveniatur in ea pro diversis arboribus gaudium atque laetitia, confessio et vox laudis? Hoc Judaei ad Zorobabel tempora referunt, quia post Babyloniae vastitatem instaurata sit Sion, aedificatumque Templum, et antiqua religio reddita. Sed quomodo supra dicitur ad Sion: Afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutricii tui, et reginae nutrices tuae. Et: Ecce isti de longe venient, et illi ab Aquilone et mari, et isti de terra australi; quando dicet Sion: Angustus mihi est locus: fac mihi spatium ut habitem, quae mediocritatem excludunt illorum temporum, nec super terrena Jerusalem impleta noscuntur: sic et hic loquitur Dominus ad eos, qui persequuntur qu
Abbreviated transcription (Latin):
tes multȩ addnm & ert̃ in popło. siue ut qͥdã uolunt
popłs appellat᷑ reliquiȩ irł credentiũ. & trib siue
de moyse indeuterononi cantico. Lȩtamini genteᷤᷤ
cũ popło eiꝰ Fro tribu quã nos int̾p̃tati sumꝰ. theodo¬
tale. qualis fuit & abraham qui rex appellatus ẽ
&s cȩt̾i sc̃ĩ: de quib scriptũ ẽ. Nolite tangere. xp̃os meõ.
Quid ẽ qđ iubet᷑ audire: Quia lex inquit a me egredi

Expanded text:
et erunt ei in populum . Sive ut quidam volunt, populus appellatur reliquiae ex Israel credentium; et tribus, sive cente nationibus Moyse in Deuteronomii Cantico: Laetamini gentes cum populo ejus . Pro tribu, quam nos interpretati sumus, Theodotale, qualis fuit et Abraham, qui rex appellatus est, et caeteri sancti, de quibus scriptum est: Nolite tangere Christos meos . Quid est quod jubetur audi
Abbreviated transcription (Latin):
syon: & coniolat᷑ ũ om̃ia deiera eiꝰ quasi paradysũ: & ea
quȩ adoc. dente st̃ quasi paracdysũ dñi. Exultationẽ &
lȩticia inuenient in ea: confessionẽ & uocẽ laudis. Dormi¬
entib indolere ac merore ꝑpetuo qui suecendert᷑ sibi
ignẽ & flãmas rol ustissimas esse fecert̃. uos qͥ ꝑsequi¬

Expanded text:
ejus quasi paradisum, et ea quae ad occidentem sunt, quasi paradisum Domini: exsultationem et laetitiam invenient in ea, confessionem et vocem laudis. Dormientibus in moerore ac dolore perpetuo, qui succenderunt sibi ignem, et flammas robustissimas esse fecerunt, vos qui persequi
Abbreviated transcription (Latin):
meo gentes sꝑabunt. Unde popłs loqui᷑ adbra¬
chiũ dñi. & eiꝰ dep̃catur aduentũ: & promissum
implorat auxiliũ dicens. Consurge. consurge. in¬
duere fortitudinem brachium dñi. Consur¬
ge sicut indieb antiquis. & omẽm tuã exeree
fortitudinẽ: ut qui ꝑ multa scła scõs tuos de
periculis eriusti. etiã nos tua fortudine ꝓtegas.
Tues enĩ qͥ ꝑcussisti superbũ. uulnerasti draco
ut ꝑ aquas uehementissimas & ꝓfundã maris
uiam popłs tuus repperir&. & egyptios fu¬
ger& persequentes. Qui gͥ ista fecisti. nc̃ qͦq

Expanded text:
meum gentes sperabunt. Unde populus loquitur ad brameum gentes sperabunt. Unde populus loquitur ad brachium Domini, et ejus deprecatur adventum, et promissum implorat auxilium dicens: Consurge, consurge: induere fortitudine, brachium Domini. Consurge sicut in diebus antiquis, et omnem tuam exerce fortitudinem, ut qui per multa saecula Sanctos tuos de periculis liberasti, etiam nos tua fortitudine protegas. Tu es enim qui percussisti superbum, vulnerasti draconut per aquas vehementissimas, et profunda maris, viam tuus populus reperiret, et Aegyptios fugeret pers
Abbreviated transcription (Latin):
Exurge. exurge hierłm : & in duere fortitudinẽ
brachii tui. Exurge sic̃ in principio diei : sic̃ gene¬
ratio sempit̾na. Nonne tues qui excidisti latitu¬
dinem. dissoluisti draconẽ: Nonne tues qui de¬
sertũ fecisti mare. aquas abyssi multas. qui posu¬
isti ꝓfundũmaris. uiam transitꝰ. his qui fuerant
liberati & redẽpti. adnõ enĩ reducent᷑ & uenient
in syon cũ lȩticia & exultatione ȩt̾na. In capite
enĩ eoꝵ laus. & lȩticia app̃hendet eos: fugiet dolor
& meror & gemitꝰ. Nom̃ hierłm quod hic alxex
additũ ẽ: nec in hebreo habetur. nec ullus trium
int̾p̃tũ posuit. unde abelo p̾notandũ ẽ. & sic eũ
superiori sensu sequens capitulũ copulandũ. Dñs
credentes inse fuerat cohortatꝰ dicens. Nolite ti¬
mere obꝓbriũ hominũ.: & blasphemias eoꝵ ne
metuatis. Salutẽq suã & iusticiã sempit̾nam eis
promiserat in auxilium. que ñ ẽ alia pret̾ xpm̃
brachiũ dñi. de quo supra dixerat in brachio

Expanded text:
exurge, exurge Hierusalem. indue fortitudinem brachii tui, exurge, sicut in priratio sempiterna. Nonne tu es quae excidisti latitudinem, dissolvisti draconem? Nonne tu es quae desertum fecisti mare, aquas abyssi multas: quae posuisti profundum maris viam transitus, his qui fuerant liberati et redempti? A Domino enim reducentur, et venient in Sion cum laetitia et exsultatione aeterna. In capite enim eorum laus et laetitia apprehendet eos. Fugiet dolor et moeror et gemitus. Nomen Jerusalem, quod hic a LXX additum est, nec in Hebraeo habetur, nec ullus trium Interpretum posuit, unde obelo praenotandum est, et sic cum superiori sensu sequens capitulum copulandum. Dominus credentes in se fuerat cohortatus, dicens: Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis. Salutemque suam et justitiam sempiternam eis promiserat in auxilium, quae non est alia praeter Christum, brachium Domini, de quo supra dixerat: Et in brachium
Abbreviated transcription (Latin):
rits dnm̃. Ad tendite ad petrã unde excisi estis.
& ad cauernã laci de qͥ p̃cisi estis. Ad tendite ad
abraham patrẽ urm: & ad saram quȩ peperit
uos: quia unũ uocaui eũ. & benedixi ei & mul¬
tiplicaui eũ. Consolabit᷑ gͦ dñs syon: & consola¬
bit᷑ om̃s ruiias eiꝰ. & ponet desertũ eiꝰ quasi de¬
lcias. & solitudinẽ eiꝰ quasi ortũ dni. Gaudiũ &¬
leticia inuenietꝰ in ea: grarũ actio & uox laudiꝰ.
ler. Audite me qͥ ꝑsequimini qđ iustũ ẽ: & que¬
itus dnm. Ad tendite in robustã petrã quã exei¬
distis. & infoueã laci quã fo distis. Respicite in
abraha patrẽ urm̃. & in sarã quȩ peperit uos
quia unꝰ erat & uocaui eũ & benedixi ei & di¬

Expanded text:
unde excisi estis: et ad cavernam laci de qua precisi estis. Attendite ad Abraham patrem vestrum: et ad Sarram que peperit vos: quia unum vocavi eum: et benedixi eum: et multiplicavi eum. Consolabitur ergo Dominus Syon: consolabitur omnes ruinas ejus. Et ponet desertum ejus quasi delicias: et solitudinem ejus quasi ortum Detur in ea, gratiarum actio et vox laudis. LXX: Audite qui persequimini quod justum, et quaeritis Dominum. Attendite in robustam petram quam excidistis, et in foveam laci quam fodistis. Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram quae peperit vos, quia unus erat et vocavi eum, et benedixi ei, et di