comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentiae ut uideas istas tres pul¬
cherrimas genimas inuno regno
constructas. unam diadema facere
& unũ maiestatis imperium opti¬
nere. Serapien dixN. Isti tres
lapides lic& unius preciositatis
uniusq sint pulchritudinis terna
se diuisi sunt¬
ARNOBIUS DIXIT
Tũ diuisionem uidisti trium sed unũ
regnũ unius diadematis non uidisti.¬
Serapion dixt. & unũ diadema
uideo. sed in ipso diademate
cataditomatis artae sunc gemuniȩ
constrictaẽ. Ita hic naturaliter
inuno omnipotentiae chesauro positȩ.
illis tantum manifestantur quorũ
credulitas ut fides in tegra egerit.¬
aperiac ianuam chesauri huius
perpetui acpatefaciat. ut istam
trinitatis unitatem perfectam. &
ipsius unitas incegerrimam unitatẽ¬
semper fueric pater. & uerum filium
cuius fuerit semper pater. Nonenim
sicut homo ante filius si non fuerit
patris sui non potest effici pater filu
sui. Ita nichil enim non mutatur
in eo qui uerus ds.ẽ: sed immutabi¬

Expanded text:
gentiae, ut videas istas tres pulgentiae, ut videas istas tres pulcherrimas gemmas in uno regno constructas, unum diadema facere et unum majestatis imperium obtinere.--Serapion dixit: Isti tres lapides licet unius pretiositatis uniusque sint pulchritudinis, tamen a se divisi sunt.--Arnobius dixit: Tu divisionem vidisti trium, sed unum regnum unius diadematis non vides.--Serapion dixit: Unum diadema video, sed in ipso diademate cataclyzomatis arte sunt gemmae constructae. ita hic naturaliter in uno omnipotentiae thesauro positae, illis tantum manifestantur quorum credulitas egerit, ut fides integra aperiat januam thesauri hujus perpetui, ac patefaciat et istam Trinitatis unitatem perfectam, et ipsius unitatis integerrimam unitasemper fuerit Pater, et verum Filium, cujus semper fuerit Pater. Non enim sicut ante Filius si non fuerit Patris sui, non potest effici Pater Filii sui. Nihil enim mutatur in eo qui verus Deus est, sed immutabi
Abbreviated transcription (Latin):
Cgo quidem tres dixi. tũ mille con¬
cedis: Siergo mille lapides prae¬
ciosi uno diei lumine enormicatẽ
suae maiestatis ostendunt quomͦ
non pater & filius & sp̃s sc̃s unius
diuinitatis suam omnipotentiam
uno pandunt lumine deitatis
non oculis corporis sed oculis cordis
fidei sifuerit catholicae fenestra
ad aperta ut intret per eam sol
iusticae. & suo lumine radians.
uere tres lapides preciosos unius
meriti. unius maiestatis. unius
pulchritudims. unius diademat ĩ
unius quoq & regni euidenter osten¬
dat. non ut unum bonum alterum
meliorem putes. & sic unum magni¬
fices. ut ad inuriam alterius alterũ
magnificentiorem existimes. Unus¬
quisq enim lapis uerus ita est. ut
nichil dehabeat quo possit alterius
uerior autumari. Tantum . ẽ. ut
fides aperiat fenestras animorum.
quas sine
credulitate nr̃a nec
ds̃ ipse aliquando se patefecit. non
enim saluabitur. nisi qui credulitatẽ
suam fidei recte subdiderit. & ipsa
aperuerit ut dixi fenestras intelli¬

Expanded text:
go quidem tres dixi, tu mille concedis. Si ergo mille lapides pretiosi uno diei lumine ornatum sui splendoris ostendunt, quomodo non Pater et Filius et Spiritus sanctus unius divinitatis suae omnipotentiam uno pandunt lumine, deitatem non oculis corporeis, sed oculis cordis, si fuerit fidei catholicae fenestra adaperta, ut intret per eam sol justitiae, et suo lumine radiantur? Vere itaque tres lapides pretiosos unius meriti, unius majestatis, unius pulchritudinis, unius diadematis, unius quoque et regni evidenter ostendat, non ut unum bonum, alterum meliorem putes: ut sic unum magnifices, ut ad injuriam alterius alterum magnificentiorem existi mes. Unusquisque enim lapis verus ita est, ut nihil dehabeat quo possit alius verior aestimari; tantum et fides aperiat fenestras animorum, quas sine credulitate nostra nec Deus ipse aliquando patefecit. Non enim salvabitur nisi qui credulitatem suam fidei rectae subdiderit, et ipsa aperuerit fenestras intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quae penitus per uias istas ambu¬
lare non poterunt. nisi ipso mitio
uiarum ds creauerit in mentibus
eorum sapientiam. Unde psalmo
posse ambulare uias istas nisit.
gta inme ds: quia insordidam
pecatis. Sertpiondixit. Memo raui
lapidem quem reprobauer unt
adificantes eoquod factus sit iti
laput anguli. hic adõ factus sit.¬
& est mirabilis moculis iris.¬
ARSOSIUS SIXIT̃

Expanded text:
quae penitus per vias suas ambuquae penitus per vias suas ambulare non poterunt, nisi in ipso initio viarum Dominus creaverit in mentibus eorum sapientiam. Unde Psalmisposse ambulare vias istas, nisi crea in me Deus : quia in sordidamamur.--Serapion dixit: Memoravi lapidem quem reprobarunt aedificantes, eo quod factus sit in caput anguli ; hoc a Domino factum est mirabile in oculis nosArnobius
Abbreviated transcription (Latin):
tudo scã. quarta decima contemptꝰ
uentris. quinta decima studium
iuicesima liberalitas. uicesima pri¬
ma studium scientiae legidĩ. uice¬
sima scđa : amor optimarum
rerum. uicesima tertia contemptꝰ
temporalis głiae. uicesima quarta
affectatio głiae sempiternae. Hae
bulat sicut per prophetam dixi⁊.
Uiuo ego dicit dñs quia ego. iN¬
mambulabo
el &ego aro illorum pater e psi gror
michi infilios & filias dicit dñs om¬
nipotens. In his ergo omnibus uus
dĩ prior creata. ẽ. sapientia. Uus¬
niam quisapientiam dĩ prius hab¬
non coeperit: nec inuna deuusistis
incedere poterit. Sunt ergo istae.xi.
numerum assignantes qui libras
singulas & integerrimas noui &
ueteris testamenti inunam libram
istae librae per tria genera pophrũ
offerantur trinitatis auctori. idẽ.
uirginitatis. uiduitatis. acq̃ con¬
iugii. Totae autem .iii. istae lilis
integerrimae per uias suas ambilin¬
tes. una fide. una spe. una canaiti.

Expanded text:
tudo sancta, quinta decima contemptus tudo sancta, quinta decima contemptus ventris, decima sexta studium igesima prima liberalitas, vigesima secunda studium scientiae legis Dei, vigesima tertia amor optimarum rerum, vigesima quarta contemptus temporalis gloriae, vigesima quinta affectio gloriae sempiternae. Hae bulabat, sicut per prophetam dicit: Vivo ego Dominus, quia ego ambulabo in eis, et ero illorum Pater, et ipsi erunt mihi in filios et filias, dicit Dominus omnipotens . In his ergo omnibus viis Domini prior creata est Sapientia, quo qui sapientiam Dei prior habere coepit, nec unam de viis istis incedere poterit. Sunt ergo istae viaenumerum assignantes , qui libras singulas, et integerrime novi et veteris Testamenti in unam libramt tres istae librae per tria genera populorum offerantur Trinitatis auctori, id est, virginitatis, atque viduitatis et conjugii. Totae autem tres istae librae integerrime per vias suas ambulantes, una fide, una spe, una charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
& tres potestates ab augusto ordinacȩ
habeant. Strapion dixN. Ergo
primus inhis tribus imperatoribus
non est qui inter istos tres. prius
coepit tenere imperium:¬
ARNOBIUS DIXIT Inter homines
quidem ipse.ẽ. prior augustus. qui
prior coepit regnare solus & postea
istos aut generando aut eligendo
constituit: indiuino autem imperio
numquam inuenies unum ex his
tribus regnare sine alio. AR NOBI¬
porea corporea protulis sem exem¬
pla. quare nunc recolis mitium
uiarum dĩ permontes & colles &
fabricas uisibiles ducentem con¬
tentus es. nisi quia misticum diuinȩ
scripturae sensum insola historia
uidens & mitiarũ uiarum inquirens
Uias ipsas penitus non quaesisti: Crea¬
torem uero dm̃. eẽ. non solum litte¬
rarum indicio. uerum & iam ipsius
nrãe naturalis considerationis docem᷑
instinctu. Uiae autem dñi istae
sunt. Prima fides. Secunda spes.
tertia caritas. quarta perseueratio
longanimitas. tertia decima sollici¬

Expanded text:
et tertium potestatis ab augustis ordinatae et tertium potestatis ab augustis ordinatae habebunt.--Serapion dixit: Ergo primus in his imperatoribus non est, qui inter istos primum coepit habere imperium?--Arnobius dixit: Inter homines quidem ipse est prior augustus, qui prior coepit regnare solus; et postea istos aut generando, aut eligendo constituit: in divino autem imperio nunquam invenies ex his tribus unum regnare sine alio.--Serapiporea me protulisse exempla, quare nunc initium viarum Dei per montes et colles, et fabricas visibiles docentem contentus es, nisi quod mysticum divinae Scripturae sensum in solam historiam videns, et initium viarum inquirens, vias ipsas non quaesisti, creatorem vero Deum esse non solum litterarum judicio, verum etiam ipsius nostrae naturalis considerationis doceamus instinctu. Viae autem Domini istae sunt, prima fides, secunda spes, tertia charitas, quarta perseverantialonganimitas, quarta decima soli
Abbreviated transcription (Latin):
omnis urtus corum Iudices dat
dixerunt. Ex habundati deiiusibi¬
I mastate crinitate diccum sic
abar nobio. qui repeticis intentio¬
nibus serapioni exintegro satis
cognouimus factum. Si est aliud
quod serapion intim&: pandat.
atiprert dixit. Nonsit incon¬
qrium hoc quod animi inpulsu
nquiro. ut exprimas in hac sc̃a &¬
diuina trinitate. quis. ẽ. qui primũ
obain& locum. ARNOBIUS DIX̃
Pute primum obtin& locum.
Rrpondixit. Defilio quid dicis:¬
ARNOBIUS DIX̃II & ipse primum.¬
Letapen dixrt. Quid & iam despũ¬
sCÕ ARHOBIUS DIXIT
& ipse primum obtinet locum.¬
Serapion dixit. Crgo non est crini¬
TAS ARNOBIUS DIXIT
Trinicas ita est: ut nondicamus. pri¬
mus. secundus. tertius: sed unum.
ARNOBIUS DIXIT Pone tres
imperacoreꝰs in uno regno. munã
concortiam. in una sedle. mnuna suau¬
tate. muno amoris affectu. inuna
potentia. & quaere in ipsis qui primũ
locum pocestatis obtineat. sine du¬
bio quia toti tres augusti sunt: toti
tres primi sunt. Secundũ uero locũ

Expanded text:
ati dixerunt: Ex abundanti de invisibili majestate Trinitatis dictum sit ab Arnobio, quod repetitis intentionibus Serapionis ex integro salis cognovimus factum. Si est aliud quod Serapion intimet, pandat. X. --Serapion dixit: Non sit incongruum hoc quod animi impulsu inquiro, ut exprimas in hac sancta Trinitate, quis est qui primum obtinet locum? --Arnobius respondit: Pater primum obtinet locum. --Serapion dixit: De Filio quid dicis?--Arnobius dixit: Et ipse primum.--Serapion dixit: Quid etiam de SpArnobius dixit: Et ipse primum obtinet locum.--Serapion dixit: Ergo non est Trinitas.--Arnobius dixit: Trinitas ita est, ut non dicamus, primus, secundus, tertius: sed unum, t.--Arnobius dixit: Pone tres imperatores in uno regno, in una concordia, in una sede, in una suavitate, in uno amoris affectu, in una potestate, et quaere in ipsis qui primum locum potestatis obtineat. Sine dubio qui toti tres augusti sunt, toti tres primi sunt: secundum vero locum,
Abbreviated transcription (Latin):
subruerent. neq tempestatem ac ꝓ¬
cellarum turbines permouerent.
Merito ergo illi abinuicem separandi
turrem superbiȩ aedificantes lingua¬
rum confusione dampnati sunc:
utine unusquisq possit aduertere
ꝓximi sui loquelam. Isti uero qui
turrem fidei construebant: omniũ
linguarum scientia & agnitione
donati sunt: ut illud peccati. hoc
fidei probaretur indicium. Sed
iam nobis &iam deipsis aliquid
contrectandum.ẽ. margaritis.
in quibus pramo inloco fons & origo
omniium ponitur cum dieidi
REDO INOEO PATLI

Expanded text:
subruerent, neque tempestatum ac prosubruerent, neque tempestatum ac procellarum turbines permoverent. Merito igitur illi abinvicem separandi, turrim superbiae aedificantes, linguarum confusione damnati sunt, ne unusquisque posset advertere proximi sui loquelam. Isti vero qui turrim fidei construebant, omnium linguarum scientia et agnitione donati sunt, ut illud peccati, hoc fidei probaretur indicium. Sed jam nobis etiam de ipsis aliquid tractandum est margaritis, in quibus primo in loco fons et origo omnium ponitur, cum dicitur: 3. CREDO IN DEO PAT
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicar&. Deniq & in bellis ciuilib
rum habitus par. & sonus uocis.
idem & mos unus. ẽ. atq eadem in¬
stituta bellandi. nequa doli sub rep¬
tio fiat: symbola discreta unusquisq
dux. suis militib tradit. quae latine¬
uel signa uel indicia nominantur.
ut si forte occurrerit quis dequo
dubitetur. interrogatus symbolum.
prodat si sic hostis an socuus. Ideuro
deniq haec non scribi cartulis. aut
menbranis. sed retineri incordibus
tradiderunt. ut certum. eẽt. neminẽ
exlectione quae interdum peruenire
&iam ad infideles sol&: sed ex apłorũ
traditione didicisse. Discessuri igitur
ut diximus ad predicandum: istud
unanimitatis & fidei suae apostoli
indicium posuere. nonsicut filii
noe discessuri ab alterutro. turrẽ
ex latere cocto & bicumine cor¬
quae starent aduersum faciem inimi¬
ci. elapidibus uiuis & margaritis.
dominicis aedificantes. quae neque
uenti impellerent. neq flumina

Expanded text:
praedicaret. Denique et in bellis civilibuspraedicaret. Denique et in bellis civilibusrum habitus par, et sonus vocis idem, et mos unus est, atque eadem instituta bellandi: ne qua doli subreptio fiat, symbola distincta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine signa, vel indicia nuncupantur: ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis, vel socius. Idcirco denique haec non scribi chartulis aut membranis, sed retineri credentium cordibus tradiderunt, ut certum esset haec neminem ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex Apostolorum traditione didicisse. Discessuri igitur, ut diximus, ad praedicandum, istud unanimitatis et fidei suae Apostoli indicium posuere, non sicut filii Noe discessuri ab alterutrum turrim ex latere cocto et bitumine conquae starent adversus faciem inimici, e lapidibus vivis et margaritis dominicis aedificantes: quam neque venti impellerent, neque fulmina
Abbreviated transcription (Latin):
sibi norma prius futurae p̃dicatio¬
nis in commune constituunt. neforte
aius ab alio abducti: diuersum aliquid
hisqui afidem xp̃i inuitabantur
exponerent. Om̃s igitur inuno positi.
& spũ scõ repleti: breue istud futurȩ
sibi ut diximus p̃dicationis indicium
conferendo in unum: quod sentiebat
unusquisq componunt: atq hanc
credentib dandam. eẽ. regulam sta¬
tuunt. Iymbolum autem hoc mul¬
tis & iustissimis ex causis appella¬
ri uoluerunt. Symbolum enim
grece: & indicium dici potest & cor¬
latio: hoc .ẽ. quod plures mnunum con¬
ferunt. Id enim fecerunt apłi in
his sermonibus: munũ conferendo
unusquiq quod sensit. Indicium autẽ¬
autem uel signum: idcirco dicitur
simulabant se esse apłos xp̃i. & lucri
alicuius uel uentris gratia. ad pre¬
dicandum proficiscebantur. nomi¬
nantes quidem xp̃m. sed non inte¬
gris traditionum lineis nuntiantes.
I denco igitur studii indicium posu¬
ere.per quod agnosceretur is. qui

Expanded text:
normam sibi prius futurae praedicationormam sibi prius futurae praedicationis in commune constituunt, ne forte alii alio abducti, diversum aliquid his qui ad fidem Christi invitabantur, exponerent. Omnes igitur in uno positi, et Spiritu Sancto repleti, breve istud futurae sibi, ut diximus, praedicationis indicium, in unum conferendo quod sentiebant unusquique, componunt, atque hanc credentibus dandam esse regulam statuunt. Symbolum autem hoc multis et justissimis ex caussis appellari voluerunt. Symbolum enim Graece et indicium dici potest et collatio, hoc est quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt Apostoli in his sermonibus, in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem, vel signum idcirco dicitur, simulabant se esse Apostolos Christi, lucri alicujus, vel ventris gratia ad praedicandum proficiscebantur, nominantes quidem Christum, sed non integris traditionum lineis nunciantes. Idcirco istud indicium posuerunt, per quod agnosceretur is qui C
Abbreviated transcription (Latin):
bus explanar&. sed ut simpliciter¬
& fideliter dicta: ad arumentum
sui dogmatis traheret. cum in his
uerbis sc̃s sp̃s prouiderit nichil am¬
biguum. nichil obscurum. nichil a
reliquis dissonans poni: quia inhis
uere conpletur prophetia quȩ dicit
Uerbum enim consummans & bre¬
uians iaequitate: quia uerbum
breuiatum faci& dñs super teruno.
Nos ento. uel simplicitatem suam uer
bis apostolicis redlere & adsignare
temptabimus : uel quae omissa ui¬
dentur aprioribus adimplere. Sed
ut manifestius fiat. argumentũ uer¬
bi huius ut diximus breuiati causã
qua haec traditio eçclesus data ẽ:
aborigene repetimus. Tradunt mus¬
pres
nr̃i. quod post ascensionem dñi. cum
perꝰ aduentum sci sp̃s. supra singulos
quosqi apostosos igne⁊ linguae sedis.¬
sent: ut loquelis diuersis uarusque
loquerentur. per quod eis nulla gens
ꝯtera. nulla linguae barbaries ma¬
accessa uideretur & inuia: p̃ceptum
e nationes. Discessuri itaq ab inuicẽ.

Expanded text:
tibus explanaret, sed ut simplicitertibus explanaret, sed ut simpliciter fideliterque dicta, ad argumentum sui dogmatis traheret, cum in his verbis Sanctus Spiritus providerit, nil ambiguum, nil obscurum, nil a reliquis dissonans poni: quia in his vere completur prophetia, quae dicit, Verbum enim consummans et brevians in aequitate: quia verbum breviatum faciet Dominus super terram . Nos ergo simplicitatem suam, vel verbis Apostolicis reddere et signare tentabimus, vel quae omissa videntur a prioribus, adimplere. Sed ut manifestius fiat argumentum verbi hujus, ut diximus, breviati, caussam qua haec traditio Ecclesiis data est, ab origine repetemus. 53 2. Tradunt majores nostri, quod post Ascensionem Domini, cum per adventum Spiritus Sancti, supra singulos quosque Apostolos igneae linguae sedissent ut loquelis diversis variisque loquerentur, per quod eis nulla gens extranea, nulla linguae barbaries inaccessa videretur et invia: praeceptum i nationes. Discessuri itaque ab invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
ad scribendum anĩmus. tam non
est cupidus quam nec idoreus.
scienti non esse absq periculo mul¬
Otorum iudicus ingenium tenue
T&uile commic teres Sed qm̃ ut cũ
uenia tui dixerim. temierẽ in epła
anobis maxima cum reuerentia
suscipiuntur adstringis ut aliquid
tibi defide scłm symboli traditioi¬
nem rationemq componam. quam¬
uis supra uires ñas sit pondus p̃¬
cepti. Non enim me lat& sententia¬
Culla Sapientum huae prope admo¬
dum dicit. quia dedõ & iam uera
dicdre persculos um .e. Tamen si
expositionis ate impositae necessi¬
tatem oratioñibus iuues. dicere
aliqua oboelientiae magis reueren¬
tia quam ingenu praesumptione
temptibunus. S uac quidem nontam
perfactorum exercitus digna indentur.
quam ad paruulorum in xp̃o & inta¬
pientium lib rentur auditum. Qqu¬
dem comperi nonnullos inlustrium
tractatorum. aliqua de his pie &
breuiter edidisse. Fotinum uere
hereticum scio eatenus conserpsisse.
non ut rationem dictorum audien¬

Expanded text:
ad scribendum animus tam non est cupidus, quam nec idoneus, scienti non esse absque periculo, multorum judiciis ingenium tenue et exile committere. Sed quoniam, ut cum venia tui dixerim, temere in Epistola a nobis maxima cum reverentia suscipiuntur, astringis, ut aliquid tibi de fide secundum Symboli traditionem rationemque componam: quamvis supra vires nostras sit pondus praecepti non enim me latet illa sententia sapientum, quae probe admodum dicit, quia de Deo etiam vera dicere periculosum est, tamen si petitionis a te impositae necessitatem orationibus juves, dicere aliqua obedientiae magis reverentia, quam ingenii praesumptione 52 tentabimus: quae quidem non tam perfectorum exercitiis digna videantur, quam quae ad parvulorum in Christo, et incipientium librentur auditum. Equidem comperi nonnullos illustrium Tractatorum aliqua de his pie et breviter edidisse. Photinum vero haereticum scio eatenus scripsisse, non ut rationem dictorum audien
Abbreviated transcription (Latin):
sit contraria: Sic̃ enĩ nix calorẽ
ñ recipit. nã statim soluitur. & lux
ñ recipit tenebras. nã statim discu¬
tit: infuso enĩ lumine. tenebrarũ
horror aufertur: sicut a moto
igne. niuium rigor desinit: ita
& anima quȩ uitã e reat. mor¬
tem non recipit: non moritur:
Anima autẽ mortẽ non recipit:
Anima ergo: non moritur. Habe.¬

Expanded text:
sit contraria? Sicut enim nix calorem sit contraria? Sicut enim nix calorem non recipit, 407 nam statim solvitur: et lux non recipit tenebras, nam statim discutit infuso enim lumine, tenebrarum horror aufertur, sicut admoto igne, nivium rigor desinit, ita et anima quae vitam creat, mortem non recipit, et non moritur: anima autem mortem non recipit; anima ergo non moritur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
.so. subuersuseris. & cũ innocente
innocens eris. Assiduitate enim
atq imitatione. quȩdã similitudi¬
nis imago formatur. Idõq ad didit.
Im̃ tu inluminas lucernã meã dñe:
& enim qui ad ꝓpinquat lumini.
citius inluminatur: & plus in eo
splendor ȩcerni luminis refulg&
eꝓximo: Ergo anima quae ad¬
heret illi ininsibili bono dõ. atq
inmortali: & ipsa corporea haec
fugit: & terrena & mortalia dere¬
linquit: Fitq illius similis qđ de¬
siderat. & in quo uiuit. & pascitur:
& quia in mortali intendit: non
ẽ. ipsa mortalis: Que enĩ peccat.
moritur. non utiq aliqua sui dis¬
solutione. sed merito moritur dõ.
quia uiuit peccato. Ergo quȩ ñ
peccat nonmoritur: quia man&
insubstantia sui. man& inuirtute
&głia. Nã quomodo substantia
.N. Et cui anima infunditur: uita in fundicur.
A quo anima discedit. uita discedit.¬
Anima ergo.: uita est. Iuo¬
modo potest mortẽ recipere. cum

Expanded text:
so perversus eris, et cum innocente so perversus eris, et cum innocente innocens eris : assiduitate enim atque imitatione quaedam similitudinis imago formatur. Ideoque addidit: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine . Etenim qui appropinquat lumini, citius illuminatur, et plus in eo splendor aeterni luminis refulget e proximo. Ergo anima quae adhaeret illi invisibili bono Deo, atque immortali, et ipsa corporea haec fugit, et terrena, et mortalia derelinquit, fitque illius similis quod desiderat, in quo vivit et pascitur; et quia immortali intendit, non est ipsa mortalis. Quae enim peccat, moritur; non utique aliqua sui dissolutione, sed merito moritur Deo, quia vivit peccato. Ergo quae non peccat, non moritur; quia manet in substantia sui, manet in virtute et gloria. 42. Nam quomodo substantia quae vitam infundit? Et cui anima infunditur, vita infunditur: a quo anima discedit, vita discedit.ma ergo vita est. Quomodo enim potest mortem recipere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuit ut concupisceret: non ut
uerũ cognos ceret. Errat igitur
oculus: ubi errat affectus. Affectꝰ
ergo: decepcio. ẽ. Deceptio: uisus.
& idõ tibi dicitur. neq capiaris ocu
lis: id .ẽ. non capiatur animatua.
Mulier enĩ uirorũ preciosas ani¬
mas capit. Deceptio: auditus
Deniq multo blancdimento sermonis
mulier fornicaria sepe iuuenel cor
seduxit. decepit. inlusit E rgo Paqu.¬
eis nos credamus. & retibus his quȩ
decipiunt & mnludunt: quia corda
temptantur. impediuntur cogita¬
ciones: quȩ impediuntur uisu:
impeduntur auditu: ore. tactii:
sapore: Nonsequamur in lecebrola
& seductoria: sed sequamur illud
qđ bonũ. ẽ. Illi adhertamꝰ. illud
imitemur: illius presentia. illius
cõmunicatio nos meliores faciat.
A ores nr̃os colorẽ illiꝰ quaedã nos
societate inform&. Quienimbono ad¬
heret. adsumit inde quod bonum. ẽ.
Quia scriptum. ẽ: Cum scõ sc̃s eris. &
cum electo electus eris: & cũ peruer¬

Expanded text:
quaesivit ut concupisceret, non ut quaesivit ut concupisceret, non ut verum cognosceret. Errat igitur oculus, ubi errat affectus. Affectus ergo deceptio est, deceptio visus. Et ideo tibi dicitur: Ne capiaris oculis tuis , id est, non capiatur anima tua. Mulier enim virorum pretiosas animas capit . Deceptio est auditus. Denique blandimento multo sermonis mulier fornicaria saepe juvenis cor seduxit, decepit, illusit . 41. Ergo non laqueis nos credamus et retibus iis quae decipiunt et illudunt; quia corda tentantur, impediuntur cogitationes, quae impediuntur visu, impediuntur auditu, odore, tactu, sapore. Non sequamur illecebrosa et seductoria: sed sequamur illud quod bonum est, illi adhaereamus, illud imitemur, illius praesentia, illius communicatio nos meliores faciat, mores nostros coloret, illius quaedam nos societas informet. Qui enim bono adhaeret, assumit inde quod bonum est; quia scriptum est: Cum sancto sanctus eris et cum electo electus eris, et cum perver
Abbreviated transcription (Latin):
corpore: & tamquã ębria ꝑturba.¬
tionib eiꝰ uacill& & fluit&. Nec sese
ecredat. atq eiꝰ delectacionib:
ut cõmittat se eius sensibus: Nã &
oculds. eꝰ error & fraus. ẽ: quia
fallitur Uisu: & auris. ciꝰ decep¬
tio quia & auditu inluditur:
& sapor eiꝰ deceptio. ẽ: Deniq non
otiose dictum. ẽ Oculitui recta
uideant: & lingua tua non loquȩͣ¬
tur peruersa: Quod non. eẽt. dictũ:
nisi frequent̃ errarent. Midisti mere¬
tricẽ. captus es. uultu eiꝰ. & formã
decoram putasti Errauer̾ oculitui.
ꝑuersa uider̃: alia nuntiauerunt.
Nã siuere uidissent: uidissent defor¬
mẽ meretricis affectũ: in horren.¬
tẽ ꝓcatiẽ. indecentẽ inpudicitiã.
marcentes libidines. tetram cotllu.¬
animi uulnera: conscientiȩ cicatrice:
Qui uiderit inquit mulierẽ. ad cori¬
cupiscendã eam: Uides quod iste
falsum quesiuit: qui ñueritatẽ. sed
adulteriũ requisiuit Uidere enĩ

Expanded text:
corpore, et tamquam ebria perturbacorpore, et tamquam ebria perturbationibus ejus vacillet et fluitet, nec se ei credat atque ejus delectationibus, ut committat se ejus sensibus. Nam et oculus ejus error et fraus est, quia fallitur visus: et auris ejus deceptio est, quia et auditus illuditur: et sapor ejus deceptio est. Denique non otiose dictum est: Oculi tui recta videant . Et: lingua tua non loquatur perversa . Quod non esset dictum, nisi frequenter errarent. Vidisti meretricem, captus es vultu ejus, et forma decoram putasti: erraverunt oculi tui, perversa viderunt, alia nuntiaverunt. Nam si vere vidissent, vidissent deformem meretricis affectum, inhorrentem procaciam, indecentem impudicitiam, marcentes libidines, tetram colluanimae vulnera, conscientiae cicatrices. Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam . Vides quod iste falsum quaesivit, qui non veritatem, sed adulterium requisivit. Videre enim
Abbreviated transcription (Latin):
ris. quia culpa: non natura defecit.
Deniq quasi exutus & liber dicit.
Placebo dño: in regione uiuorum.
Illa .ẽ. enim uerã regio. Deniq illã
animarũ requiẽ. dicitꝰ. Terram¬
dicit. eẽ. uiuentium. quo peccata
ñpenetretͥ. ubi uirtutum uiuit
głia. Ista autem regio. plena. ẽ.
mortuorum. quia plena est delic¬
torum. Deniq dictũ. ẽ. Dimitte
mortuos sepelire mortuos suos.
Sed & supra similiter ait. Animaeiꝰ
inbonis demorabitur: & semen eiꝰ
hereditabit t̾ram. hoc . ẽ.
anima tim̃tis dm̃ habitat inbonis.
potest & iam de eo accipi: quisit in
corpore : ut & ipse si timeat dm̃ in
bonis habitet. & incelestibus sic.
& possideat corpꝰ suũ & dominetur e
quasi inseruitutẽ redacto: & posside¬
at hereditatẽ głiae: & celestiũ pro.¬
missorũ: Nnde & nos siuolumus
post mortẽ corporis huiꝰ inbonis
eẽ: caueamꝰ ne ad glutine᷑ iur ani.¬
ma nr̃a huic corpori: ne cõmisce¬
atur. ne inhereat. ne trahatur a

Expanded text:
ris, quia culpa, non natura defecit. 39. ris, quia culpa, non natura defecit. 39. Denique quasi exutus et liber, dicit: Placebo Domino in regione vivorum . Illa est enim vivorum regio. Denique illam animarum requiem dicit terram esse viventium , quo peccata non penetrant, ubi virtutum vivit gloria. Ista autem regio plena est mortuorum, quia plena delictorum, meritoque dictum est: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sed et supra similiterin bonis demorabitur, et semen ejus haereditabit terram , hoc est, anima timentis Deum habitabit in bonis, potest etiam de eo accipi qui sit in corpore; ut et ipse si timeat Deum, in bonis habitet, et in coelestibus sit, et possideat corpus suum, et dominetur ei quasi in servitutem redacto, et possideat haereditatem gloriae et coelestium promissorum. 40. Unde et nos si volumus post mortem corporis 406 hujus in bonis esse, caveamus ne agglutinetur anima nostra huic corpori, ne commisceatur, ne inhaereat, ne trahatur a
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ inquietũ. id qđ erubescendũ.
id qđ ꝓcellosum. & ad om̃ĩa uitia
in lecebrosum.ẽ. conquiescat & iaceat.
sepulcri : relinquatur rabies eiꝰ exa.¬
nimis: & emortua cõpago uiscerũ-
int̾ram resoluatur: Id auc̃ qđ fami¬
liare uirtutib amicũ disciplinus.
studiosum głiae. sequax boni. dõ
subditum. ẽ. adillud sublime euo¬
let: & cũ illo puro & ꝑpetuo bono.
atq in mortali maneat ipsi adhereat.
& cũ ipso sit: dequo cognationem
ducit: ut quidã ait: Cuiꝰ & genꝰ sumꝰ:
Non enĩ animã mori cũ corpore
manifestũ. ẽ: quia non . ẽ. de corpore:
Non . eẽ. aut̃ eam decorpore scriptu¬
ra multis modis edocs : Flam &
adam adño dõ nr̃o accepit sp̃m uitȩ:
& factus . ẽ. in animam uiuentẽ: &
dauid ait: Conuertere anima mea
in requiẽ tuã: quia dñs benefecit mͥ
& inquo benefecerit: audi: Quia libe.¬
rauit inquit pedes meos alapsu:
Uides gratulari eũ mortis huius
remedio: quia finis. ẽ. factus erro.¬

Expanded text:
erubescendum, id quod procellosum, et ad omnia vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, sepulcri, relinquatur rabies ejus exanimis, et emortua compago viscerum in terram resolvatur: id autem quod familiare virtutibus, amicum disciplinis, studiosum gloriae, sequax boni, Deo subditum est, ad illud sublime evolet; et cum illo puro et perpetuo bono atque immortali maneat, ipsi adhaereat; et cum ipso sit de quo cognationem ducit, ut quidam ait: Cujus et genus sumus ? Non enim mori animam cum corpore manifestum est, quia non est de corpore. Non esse autem eam de corpore Scriptura multis modis edocet. Nam et Adam a Domino Deo nostro accepit spiritum vitae, et factus est homo in animam viventem . Et David ait: Convertere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit mihi . Et in quo benefecerit, audi: Quia liberavit, inquit, pedes meos a lapsu . Vides gratulari eum mortis hujus remedio, quia finis factus est erro
Abbreviated transcription (Latin):
Coronȩ enĩ dies expectatur ab omnib:
ut intra eũ diẽ et uicti erubescant.
& uictores paͥ mã adipiscant᷑ uicto¬
riae: Illud quoq ñ reliqͥuit oͬcultũ:
eoqđ superiores uideantur qui ante
generati sunt: infirmiores qui postea.
Cõparauit enĩ utero mulieris partus
qui intẽpore senectutis Defecit enĩ
multitudine generationis hoc scłm.
tãqꝗ uulua generantis. & tanquam
sencdcens crtatura robur iuuentutis
suȩ. uelut marcenti iã uiriũ suarũ
ugore deponit. Ergo dũ expectatur
plenitudo tẽporis. ex pectant animȩ
remunerationẽ debitam. Alias ma.¬
n& pena. alias głia. & tam̃ nec illa
interim sine in uiria. nec iste sine
fructu sunc. Nam & illȩ uidentes
seruantib legem dĩ. repositam. eẽ.
mercedem głiae: conseruari earũ
ab angelis habita cula: sibi autem
dissimulationes. & contumatia e
supplicia futura. & pudorẽ. & con

Expanded text:
Coronae enim dies exspectatur ab omnibus; Coronae enim dies exspectatur ab omnibus; ut intra eum diem et victi erubescant, et victores palmam adipiscantur victoriae. Illud quoque non reliquit occultum eo quod superiores videantur qui ante generati sunt, infirmiores qui postea. Comparavit enim utero mulieris partus qui tempore senectutis. Defecit enim multitudine generationis hoc saeculum tamquam vulva generantis, et tamquam senescens creatura robur juventutis suae, velut marcenti jam virium suarum vigore, deponit. 47. Ergo dum exspectatur plenitudo temporis, exspectant animae remunerationem debitam. Alias manet poena, alias gloria; et tamen nec illae interim sine injuria, nec istae sine fructu sunt. Nam et illae videntes servantibus legem Dei repositam esse mercedem gloriae, conservari earum ab Angelis habitacula, sibi autem dissimulationis et contumaciae supplicia futura, et pudorem et con
Abbreviated transcription (Latin):
ngansiones. eẽ. apud patrem suũ. quas
sius pergens ad patrem discipulis pre.¬
parar&. Sed ęsditie usus sum scriptis:
ue cognos cant gentiles ea quȩ inphi¬
losophiae libris mirantur. translata
denr̃is: atq u̾tinã non suꝑflua his
& inutilia miscuissent: ut dicerent
animas hominũ parit̃. ac bestiarũ
eẽ. cõmunes. earũq summũ pre¬
miũ si magnos phȩlosophorum
animȩ in apes. aue luscinias demi¬
garent.
Ut qui ante hominũ genꝰ sermone pa¬
uissent. postea mellis dulcedine. auc
cantꝰ suauitate mulcerent Satis fue¬
rat dixisse illis. qđ liberatȩ animae
decorporib aiders petere ͥ id .ẽ. locũ
qui ñ uideretur quẽ locũ: infernum
dicimꝰ: Deniq & scriptura habitacula
illa animarũ prompcuaria nuncu.¬
pauit: quȩ occurrens querelȩ huma.¬
nȩ. eoqđ iusti s precesserunt. uideantur
usq ad iuditii diẽ ꝑplurimũ scilic&
temporis. debita sibi remuneratione

Expanded text:
mansiones esse apud Patrem suum, quas mansiones esse apud Patrem suum, quas suis, pergens ad Patrem, discipulis praepararet . Sed Esdrae usus sum scriptis, ut cognoscant gentiles, ea quae in Philosophiae libris 408 mirantur, translata de nostris. Atque utinam non superflua his et inutilia miscuissent; ut dicerent animas hominum pariter ac bestiarum esse communes, earumque summum praemium, si magnorum philosophorum animae in apes aut luscinias demigrarent; ut qui ante hominum genus sermone pavissent, postea mellis dulcedine, aut cantus suavitate mulcerent. Satis fuerat dixisse illis quod liberatae animae de corporibus αἴδην peterent, id est, locum qui non videretur, quem locum latine infernum dicimus. 46. Denique et Scriptura habitacula illa animarum promptuaria nuncupavit : quae occurrens querelae humanae, eo quod justi qui praecesserunt, videantur usque ad judicii diem, per plurimum scilicet temporis, debita sibi remuneratione
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq cor regis inmanu dĩ: Et abeo
regicur & gubernatur: cor repletur
m̃te: quia mens animae principa¬
le . ẽ: & uirtus animae. ẽ. Non
eã uirtutẽ dico quȩ in lacertis:
sed quȩ inconsiliis. tẽperantia.
pietace. iusticia. ẽ: Si corhomini
inmanu dñi: multomagis anima
Si anima in manudĩ. ẽ. utiq non
anima nr̃a sepulebro simul eum
corpore includitur. nec busto tenet᷑.
sed quiete pia fungitur: & idõ frustra
homines preciosa struunt sepulcra:
qu asi ea animae non solius cor.¬
poris receptacula sint animarum
autem superiora. eẽ. habita cula:
scripturae testimonus ualde ꝓbatur
Si quidẽ & in esdra libris legimus.
quia cũ uenerit iuditi dies: redd&
t̾ra defunctoꝵ corpora.: & puluis
redd& eas quȩ intumulis requiescunt
reliquias mortuorũ & habitacu.¬
la inquit reddent animas. quȩ his
cõmendatȩ sunt: & reuelabitur altis
cationes: dequib dicit dñs. Multas

Expanded text:
Denique cor regis in manu Domini, et ab eo Denique cor regis in manu Domini, et ab eo regitur et gubernatur. Cor repletur mente, quia mens animae principale est, et virtus animae. Non eam virtutem dico quae in lacertis, sed quae in consiliis, temperantia, pietate, atque justitia est. Si cor hominis in manu Domini, multo magis anima. Si anima in manu Dei est, non utique anima nostra sepulcro simul cum corpore includitur, nec busto tenetur: sed quiete pia fungitur. Et ideo homines frustra pretiosa struunt sepulcra, quasi eae animae, et non solius corporis receptacula sint. 45. Animarum autem superiora esse habitacula Scripturae testimoniis valde probatur. Siquidem et in Esdrae libris legimus: Quia cum venerit judicii dies, reddet terra defunctorum corpora, et pulvis reddet eas quae in tumulis requiescunt, reliquias mortuorum. Et habitacula, inquit, reddent animas quae his commendatae sunt, et revelabitur Altisstationes de quibus dicit Dominus, multas
Abbreviated transcription (Latin):
illud diuinũ quod ait dñs. Potes¬
tatẽ habeo ponendi animã meam.
& potestatem habeo iterum sumen¬
di eam. Uides igitur. quia non
moritur cũ corpore. quȩ & morit᷑¬
& resumitur. & in manꝰ dĩ patris
cõmendatur: Sed forte dicas. spe-¬
ciale. eẽ: quod xp̃i. ẽ & quamuis
ille quȩ sunt hominis susceperit:
tam̃ quiꝰ alteriꝰ. ẽ. causa. & istud
astruere. ne tempus gͣeraniꝰ: audi
dicentẽ. Quis scis an nocte hac.
a te anima tua reposcatur nuqͥd
dixit moriatur intẽ anima tua:
repetitur: man&: quod interimitur.
non man&. Q uomodo enim inte¬
rimitur. dequa dixit sapientia dĩ.
non timendũ quẽquam: Quipo¬
test corpus occidere. animã aut̃
non potest: Dequa dicit ꝓpheta
Anima mea: inmanibus tuis
semper. Semper inquit: non in
tempore: & tũ commenda ani¬
mã tuã inmanus dñi. ñ solũ cũ
recedit ẽ corpore: sed &iam cũ. ẽ.
incorpore. ẽ. in manib dm̃. quia
non uides eam unde ueniat auc qͦ
uadat. Est & inte: ẽ & cum dõ.

Expanded text:
ait Dominus: Potestatem habeo ponendi animam meam; et potestatem habeo iterum sumendi eam . Vides igitur quia non moritur cum corpore, quae et ponitur et resumitur, et in manus Dei Patris commendatur. Sed forte dicas speciale esse quod Christi est, et quamvis ille quae sunt hominis susceperit, tamen quia alterius est causae et istud astruere, ne tempus teramus, audi dicentem: Quid scis an nocte hac a te tua anima reposcatur ? Numquid dixit: Moriatur in te anima tua? repetitur, manet: quae interimitur, non manet. Quomodo enim interimitur, de qua dixit Sapientia Dei, non timendum quemquam qui potest corpus occidere, animam autem non potest ? De qua dicit propheta: Anima mea in manibus tuis semper . Semper, inquit, non in tempore. 44. Et tu commenda animam tuam in manus Domini: non solum cum recedit e corpore, sed etiam cum est in corpore, est in manibus Domini; quia non vides eam unde veniat, aut quo vadat. Est enim in te, et est cum Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. ẽ: ad eredendum cuius sisa¬
enter craiccasti. iccreo quȩso ut mehi
quid & iam de anima xp̃i sentiendũ
sit: iubeas explicari. Ita enim a
maioribus nr̃is semper est traditũ
quod xp̃i corpus aduicem animȩ
communis ipsius filii dĩ habitis
anima sit: nec accessione uitals
sp̃s indigens fuerit. cui fons uit
inhabitans potuit conferre qđ iint¬

Expanded text:
ratione, et ad credendum cuivis sufficiratione, et ad credendum cuivis sufficienter tractasti; idcirco quaeso ut mihi quid etiam de anima Christi sentiendum sit, jubeas explicari. Ita enim a majoribus nostris semper est traditum, quod Christi corpus ad vicem animae communis, ipsius Filii Dei habitus animarit; nec accessione vitalis spiritus indigens fuerit, cui inhabitans fons vitae potuit conferre q
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus carnem. nenon ueritatem
humani corporis. sed quandam eũ
sulc qpisse putemꝰ imagiiẽ Pleq enĩ
consumit in mensitatem fili dĩ ue¬
ritas carnis. aut ueritatẽ carnis
inmensitas dĩtatis. dũ unũ radiat
uirtutibus suis: aliud docetur in¬
firmitatibus nr̃is. Unus tamen
assumptis. & glorificatur in pro¬
prus. cum & affici non dedignat᷑
n& genitoris Genuit ergo ala¬
ria: & non genuit filium dĩ ge¬
nuit quando secundum carnem
quando depatre sine mitio exstitit
filius Genuit: quando ex ea uer¬
ut habitar& innobis. Non genuit.
quando in principio erat ds uerbũ.
quod originem prestitit uniuersis.
Molite ergo expartu uirginis deter¬
minare originem uerbi dĩ. Nolite
deuirgine genitum corpus coȩt̃ñũ
dicere dĩtati. quia mediator dĩ
& hominũ homo ihe xp̃s prima
natiuitate coet̃nus patri seda par¬
ticeps temporis nr̃i. In illa auc̾¬
tor .ẽ. temporis. mista particeps. ẽ.

Expanded text:
novimus carnem, ne non veritatem novimus carnem, ne non veritatem humani corporis, sed quamdam eum suscepisse putemus imaginem. Neque enim consumit majestatem Filii Dei veritas carnis; aut veritatem carnis, immensitas deitatis; dum unum radiat virtutibus suis, aliud docetur infirmitatibus nostris. Unus autem assumptis, et glorificatur in propriis; cum et affici non dedignatur t genitoris. Genuit ergo Maria et non genuit Filium Dei: genuit, quando ex ipsa secundum carnem quando de Patre sine initio exstitit Filius: genuit, quando ex hac Verut habitaret in nobis ; non genuit quando in principio erat Deus Verbum, quod originem praestitit universis. Nolite ergo partu virginis determinare originem Dei Verbi: nolite de virgine genitum corpus coaeternum dicere deitati; quia Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus prima nativitate coaeternus est Patri, secunda particeps temporis nostri; in illa auctor temporis, in ista particeps est a
Abbreviated transcription (Latin):
analogiae diuersae iungentiS
inuno atq eodem homine & utrũ¬
q in solubili unitate coniun¬
xit. & neutrum ex alterius parti¬
cipatione confudit. Sic ergo immo
multo in comprehensibilius atq sub¬
limius natus. ẽ. susceptione perfecti
hominis dematre filius dĩ. qui est
ꝑ omnipotentiam singularem geni¬
tis omnibus non facultas tantum
sed & causa nascendi. Secundum
hominem inquam deuirgine natꝰ
est ds̃. eo pacto quo cum corpore
nasci docetur & animus. non qui a
utriusq est una substantia. Sed qr
ex utrdq fit una persona. non alius
homo corpus & animus: sic post
dĩ & hominis filius. Et sicut iti
homine uno aliud corpus & aliud
animus. sic inuno mediatore aliud
dĩ. & aliud hominis filius sunt.
idem tamen & non alius dĩ quam
hominis filius. quamuis ꝓpter aliud
dĩ & ꝓpter aliud hominis filius.
non abinicio carnis coepisse dicimꝰ
filium dĩ. ne temporalem eredac
aliquis ditatem. ab ȩtnitate filiidĩ

Expanded text:
analogiae diversa jungentis analogiae diversa jungentis in uno atque eodem homine, et utrumque insolubili unitate conjunxit, et neutrum ex alterius participatione confudit. Sic ergo, imo multo incomprehensibilius atque sublimius natus est susceptione perfecti hominis de matre Filius Dei, qui est per omnipotentiam singularem genitis omnibus, non facultas tantum, sed et causa nascendi: secundum hominem, inquam, de virgine natus est Deus; eo pacto quo cum corpore nasci docetur et animus: non quia utriusque est una substantia, sed quia ex utroque fit una persona: non alius homo corpus, et alius animus; Dei et hominis Filius. Et sicut 348 in uno homine aliud corpus et aliud animus; sic in uno mediatore aliud Dei, aliud hominis Filius: sed idem tamen et non alius Dei quam hominis Filius: quamvis propter aliud Dei, et propter aliud hominis Filius. Non ab initio carnis coepisse dicimus Filium Dei, ne temporalem credat aliquis deitatem. Non ab aeterno Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ex matre dicitur. quia ex hac sibi
corpus aptauit inquo nasci possit.
non quia antequã nasceretur quan¬
tũ adse attin&. ipsa penitus non
fuiss& & hic si uerborum cotidiani
sermonis contemplator ac tendas.
contaria ꝓponimꝰ. obpugnant ia
predicamus. & inhis tamen uerum
lonsta. eẽ. quod dicimus. ex matris
itero cum corpore scimus animã
nasci. sed &iam matre priorem
udeamus animam praedicari in
hllo mater animam gignit. sed
tamen & iam inipla matre non
nsi animus uiuit. sine quo ne pla
quidẽ potest. eẽ. quae genuit
taq si originem animantis poten¬
tiae requiramus: prior. ẽ. matre
& ex hac rursum nata uidetur. eẽ
umple. Prior inquam animaper
quam mater .ẽ. animata. prior
mater per quam filio nata uidet᷑¬
& anima. sed non mater incarnẽ
animã uertit. nec carnẽ in animã
cõmutauit. sed animatã carnẽ
deutero matris idest carnis. &
animȩ totius hominis auctor
exhibuit: Qui per dispensationẽ

Expanded text:
ex matre dicitur, quia ex hac sibi ex matre dicitur, quia ex hac sibi corpus aptavit, in quo nasci posset: non quia antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa penitus non fuisset. Et hic si verborum vim, quotidiani sermonis contemplator attendas, contraria proponimus, oppugnantia praedicamus: et in his tamen verum constat esse quod dicimus. Ex matris utero cum corpore scimus animam nasci: sed etiam matre priorem videmus animam praedicari. In filio mater animam gignit: sed tamen etiam in ipsa matre non nisi animus vivit, sine quo ne ipsa quidem potest esse quae genuit. Itaque si originem animantis potentiae requiramus, prior est matre, et ex hac rursus nata videtur esse cum sobole: prior, inquam, anima, per quam mater est animata; prior mater, per quam in filio nata videtur et anima: sed non mater in carnem animam vertit, nec carnem in animam commutavit; sed animatam carnem de utero matris, idem carnis et animae et totius hominis Creator exhibuit: qui per dispensationem
Abbreviated transcription (Latin):
Ad inquisitionẽ nos in cõprehensibilium
rerũ noua int̃rdgandi curiositate
conpellis. & ideo nonnisi quibusdã
exemplorũ liniam̃tis poterit expli¬
cari quod queris. Patere igitur me
paffirmato. afferrem alterius questi¬
onil. quia cũ ca non pfide sui. sel pro
ineca mẽ conicias explicar qd ardo
sed ita me eredere adpresens puta.
ut intelligere facilius possis sta que
dixero: Finganus eigo sicut pleriq
uolunt. cẽ. inmundo animam gae¬
ralem quae sic ineffabili motu semi
cuncta uiuific&: ut non sit concrea
cum genitis. seduitam prest& ips̃
gignendis Nempe cum hȩc inutqi
passibilem materiam ad partus sus
formatura peruenerit. unam scum
facit. eẽ. personam eius rei. Quam
non eandem constat habere substan¬
tiam. & fit operando anima. & pa¬
ciente materia ex duob substancus
unus homo. cum aliud anima
doceatur aliud caro. sicq animã
nasci fateamur exutero. quã aduce¬
rum uenientem uitam dicimus con¬
tulisse concepto. Nasci inquam

Expanded text:
Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum, nova interrogandi curiositate compellis: et ideo non nisi quibusdam exemplorum lineamentis poterit explicari quod quaeris. Patere igitur me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum eam non pro fide sui, sed pro in ea me conjicias explicare quod credo; sed ita me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. Fingamus ergo, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae sic ineffabili motu semina cuncta vivificet, ut non sit concreta cum genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in uterum passibilem, materiam ad usus suos formatura pervenerit, unam secum facit esse personam ejus rei, quam non eamdem constat habere substantiam: et fit operante anima et patiente materia, ex duabus substantiis unus homo; cum aliud anima doceatur, aliud caro: sicque animam nasci fatemur ex utero, quam ad uterum venientem vitam dicimus contulisse concepto. Nasci, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ obsti¬
nate tenes aliam rationem. eẽ. episco¬
pi. aliam laici ad compendium con¬
certacionis tribuo quod postulas.
nec mẽ pigebit loco tecum facientẽ
manum conserere. Expone michi¬

Expanded text:
m obstinate tenes, aliam esse rationem episcopi, aliam laici, ad compendium concertationis, tribuo quod postulas: nec me pigebit locum te faciente, manum tecum conserere. Expone mihi
Abbreviated transcription (Latin):
huius: & quod.ẽ. grauius uincula
tẽptationum quae nos alligant.
& ad iiuriã captiuitatis astringant
quadam lege peccati: Deniq inexitu
ipso uidemus. quemadmodum ani¬
ma decidentis paulatim soluat sẽ
uinculis carnis. & ore emissa ẽ uol&
tamquã carcereo corporis huius ex.¬
uta gurgustio. Deniq festinabat
& iam sc̃s dauid. deloco hoc peregri¬
nationis exire dicens Aduena ego
sum apud te. & peregrinus sicut

Expanded text:
hujus, et quod est gravius, vincula hujus, et quod est gravius, vincula tentationum, quae nos alligant, et ad injuriam captivitatis astringunt quadam lege peccati. Denique in exitu ipso videmus quemadmodum anima decedentis paulatim solvat se vinculis carnis, et ore emissa evolet tamquam carcereo corporis hujus exuta gurgustio. Denique festinabat etiam sanctus David de hoc loco peregrinationis exire, dicens: Advena ego sum apud te