comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
procreati & enoch translatus sit & noe pereuntis mundi renouatur effectus est & mel¬
chisedech summi sacerdotis exemplum. sed in istis non diuina acceptio id est specialis illa
familiaritas & fauor ostendicur. sedipsorum iustitia declaratur. Adabraham uerodĩ fre¬
quens allo quutio & quasi conuictus. acper singula dispensatio probationis promissa proemia
&inposteros recordatio uimmira diuinae acceptionis ostendunt. similiter & circaceteros
su pradictos peculiaris quaedam diuinitatis fauor & quasi ꝑsingulos uitae actus palã disper¬
suta gubernatio precipuum gratiae declarat auxilium. A Quare hocad futurum scłm
dicimus ꝑtinere cumin p̃sente gesta sint. c Quia unaquȩq res exeffectu ꝑspicitur &ea est
facticausa. quae facientes intentio  Proba harum acceptionũ causas ad futura respicere ac

Expanded text:
progenerati ; et Enoch translatus sit; Noe pereuntis mundi renovator effectus; et Melprogenerati ; et Enoch translatus sit; Noe pereuntis mundi renovator effectus; et Melchisedech, summi sacerdotis exemplum. Sed in istis non divina acceptatio, id est, specialis illa familiaritas et favor ostenditur; sed ipsorum justitia declaratur. Ad Abraham vero Dei frequens allocutio et quasi convictus, ac per singula dispensatio, probationis promissa praemia, in posteros recordatio, vim miram divinae acceptationis ostendunt. Similiter et circa caeteros supra dictos, peculiaris quidam divinitatis favor, et quasi per singulos vitae actus palam dispensata gubernatio, praecipuum gratiae declarat auxilium. D. Quare haec ad futurum saeculum dicimus pertinere, cum in praesenti gesta sint? M. Quia unaquaeque res ex effectu perspicitur, et eadem est facti causa, atque facientis intentio. D. Proba harum acceptationum causas ad futura respicere. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuam uocamus acceptationem siue uocationis. A Eam scilic& quads̃ quosdam homines
uel populos specialis gratiae beneficio sibi conciliare dignatur. plusq circa eos : quam circa
ceteros homines diuinȩ indulgentiae. & quasi familiares fauores ostendit A Quod sunt
acceptionis ACDecem A Daordinem acceptationum AC Prima est beati abrahȩ. Secunda
isaao tertia lacob & exeonatorum duodecim patriarcharum. Quarta tribus iuda. Quinta
totius populi in aegrpto. Sexta scĩdauid. Septima domus ipsius dauid. & peripsum totius
nem quam sibi ueniens dĩfilius ex genere dauid. & pereum exabraham. atq exadam omni¬
umnr̃m saluti remissioneq prospexit. Decima omnium gentium perdispensationem in¬
carnationis ipsiusdĩ & saluatoris ñri AQuidergo iusti & dõ placentes ante abraham homines
nonfuerunt A fuerunt quidem quippecumfili idĩ appellati sunt qui ex sedh. fuerunt

Expanded text:
uam vocamus acceptationem sive vocationem? M. Eam, scilicet, qua Deus quosdam homines vel populos specialis gratiae beneficio sibi conciliare dignatur, plusque circa eos quam circa caeteros homines divinae indulgentiae et quasi familiares favores ostendit. D. Quot sunt acceptationes? M. Decem. D. Da ordinem acceptationum. M. Prima est beati Abrahae; secunda, Isaac; tertia, Jacob et ex eo natorum duodecim patriarcharum; quarta, tribus Juda; quinta, totius populi in Aegypto; sexta, sancti David; septima, domus ipsius David, et per ipsam totius nem; quam sibi uniens Dei Filius ex genere David, et per eum ex Abraham atque ex Adam, omnium nostrum saluti remissionique prospexit: decima, omnium gentium per dispensationem incarnationis ipsius Dei et Salvatoris nostri. D. Quid ergo? Justi et Deo placentes ante Abraham homines non fuerunt? M. Fuerunt quidem: quippe cum filii Dei appellati sint qui ex Seth fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
itd aptiz atorum indumenta & sacerdotum uestes & dominici corporis participatio & singula
ilia qua e omnia trpis monstrare. non ad regularem doctrinam. sed ad expositionem textus per¬
tnent A Quaratione figuras siuetrpos. ad futurum saeculum dicimus pertinere de quia
ueteris quidem testamenti figurae ad nouum intentionerespiciunt nouum autẽfuturae
uitae beatitudinem repromittit . & sic omnia ad futuri saeculi. spemexipsa intentione curr̃
DEPRAEDICTIONIBUS

Expanded text:
ut baptizatorum indumenta, et sacerdotum vestes, et dominici corporis participatio, et singula ut baptizatorum indumenta, et sacerdotum vestes, et dominici corporis participatio, et singula alia: quae omnia typis monstrare, non ad regularum doctrinam, sed ad expositionem textus pertinet. D. Qua ratione figuras sive typos ad futurum saeculum dicimus pertinere? M. Quia Veteris Testamenti figurae ad Novum intentione respiciunt; Novum autem figurae vitae beatitudinem repromittit; et sic omnia ad futuri saeculi spem ex ipsa intentione currunQuid est praedictio
Abbreviated transcription (Latin):
dientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi sic etiam ꝑ oboedientiã unius ho¬
minis iusti constituentur multi. Regnabi tenim mors ab adam usq: ad morsen etiam in eos
quinon peccauerunt in similitudine trans gressionis ade qui est forma futuri id est trpus
Ingreco enim trpus speciali terlegitur. Secundo ergo adam idest xp̃igratia forma. uttipis
suit trans gressionis adae ꝑ contrarium scilic& figurata : Quartus inodus ẽ cumgratis mesi
cum baptizatiestis inmorte ihiũ xp̃i. baptiratiestis. quidenim utb aptisinate gratius ubia peccato
purgamur & quod filidi efficimur. aut mortem istius atquamipsequoq quieam fuerat sponte
sun pturus tamenmestus accessit. A Quae alia trpis accidunt. &c Temporum differentia nã
quiedim ante legemsunt ut abel a fratre occisus xpi passione p̃figurabat. & noe arcam eclesiam
a cetera similia qua ed amuero sublege ut ipsius morsi mors & iesugloria quaedam subgratia

Expanded text:
dientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi: sic etiam per obedientiam unius hominis, iusti constituentur multi. Regnavit enim mors ab Adam usque ad Mosen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem transgressionis Adae, qui est forma futuri , id est, typus. In Graeco enim, typus, specialiter legitur. Secundi ergo Adam, id est, Christi, gratia, forma vel typus fuit transgressionis Adae per contrarium, scilicet, figurata. Quartus modus est, cum gratis moesta enim baptizati estis, in morte Jesu Christi baptizati estis . Quid enim aut baptismate gratius, ubi a peccato purgamur, et quo filii Dei efficimur; aut morte moestius, ad quam ipse quoque qui eam fuerat sponte sumpturus, tamen moestus accessit? D. Quae alia typis accidunt? M. Temporum differentia. Nam quaedam ante Legem sunt, ut Abel a fratre occisus Christi passionem praefigurabat : et Noe arca Ecclesiam ; et caetera similia. Quaedam vero sub Lege, ut ipsius Moysi mors, et Jesu gloria. Quaedam sub Gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
Pullum gratiarum sp̃mscm qui scit omnium gratiarum. Idest carismatum distributor
tione cum labitur. autcerte intrasepti formis sp̃s gratiam cum de linqu&. quidam ꝓpt̃
septemdies ꝑquos uitae humanecursus reuoluitur septie shine dictũ ẽẽ confirmant eo qđ
absq peccato uitae ipsius cursus eẽ non possunt:
DEEC CLESIABRTEN
Iuidest quod in ecclesiastenlegimus. Et florebit amicdalum & inpinguabitur locusta
& dissipabitur capparis qm̃ibit homo indomo aeternitatis suae Tradunt prohaeo hu

Expanded text:
pullum gratiarum spiritum sanctum, qui sit omnium gratiarum, id est charismatum, distributor. pullum gratiarum spiritum sanctum, qui sit omnium gratiarum, id est charismatum, distributor. tione cum labitur aut certe intra septiformis spiritus gratiam, cum delinquit. quidam propter septem dies per quos uitae humanae cursus reuoluitur septies hic dictum esse confirmant, eo quod absque peccato uitae ipsius cursus esse non possit. DE ECCLESIASTE. Quid est, quod in Ecclesiaste legimus: et florebit amygdalum et inpinguabitur locusta et dissipabitur capparis, quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
Quisunt pullicoruorum dequibus scribitur. Et pullis coruorũ inuocantibus eum fideles¬
an filios significat de in fidelibus procreatos. Quid indicatur in hoc quod legimus. Ante faci
emfrigoris eius quis subsistit temptationum perhaecfrigusostenditur LxU
Quaratione appellantur ancipites illis cõrumgladii dequibus scribitur. & gladii ancipi¬
tes in manibus eorum. Eladii accipitesdicuntur quod in iudicio corpus atq: animã
punire simul possunt & aliter quod puniant & supplicio p̃sentis paene & metus
futurae. Ethincest illud quod in eodem psalmo canitur dño canticum nouum quoq. mundi
purgamenta creduntur denationibus acregibus iudicabunt. DE PROUERBIIS
seriuus amicitiae &pullus gratiarum fabulentur tecum. quidhic sequitur. Ceruum ami¬
citiae accipiendum hicquidam putant xp̃otius dilectionis & caritatis magistrum.

Expanded text:
Qui sunt pulli corvorum de quibus scribitur: Et pullis corvorum invocantibus eum ? Resp. FidelesQui sunt pulli corvorum de quibus scribitur: Et pullis corvorum invocantibus eum ? Resp. Fideles filios significat de infidem frigoris eius quis subsistit? Tentationum per haec frigus ostenditur. Qua ratione appellantur ancipites illi sanctorum gladii de quibus scribitur: et gladii ancipites in manibus eorum? Gladii ancipites dicuntur, quod in iudicio corpus atque animam punire simul possunt. et aliter, quod puniant et supplicio praesentis poenae et metu futurae. et hinc est illud, quod in eodem psalmo canitur: domino canticum nouum, quod qui mundi purgamenta creduntur de nationibus ac regibus iudicabunt. DE PROUERBIIS SALAMONIS. Ceruus amicitiae et pullus gratiarum fabuletur tecum; quid hic sequemur? Ceruum amicitiae accipiendum hic quidam putant Christum totius dilectionis et caritatis magistrum,
Abbreviated transcription (Latin):
quaeseprius habuerat peccat lege captiuum. &exordia uiriorum al petrãquȩ est xp̃s
elidit Sac pae in scripturis dicitur. Confite bortibidñe. Qualiat hoc intellegendũe
Non semper paenienti a uideturs gnificare confessio . Namconfrebor interdum poni
pralaudabo uel grarias agam. uel proglorificabodñm. lxii.
nperfectum meum inquit iuder int oculitui. & in librotuo omnes stribentur. quae hie¬
significontia est. oculidi nperfectum nr̃m uident quiads̃ hominem etiam priusquã
formeur agnoset . & aliter  erfectum nr̃m uidit roculidĩ. quia cogitat ones nr̃as
tam aiequã proficiantur intras icit. in libro a iranscribentur omnes. quia omnes hemi
nis uonabsq eius uoluntate nasccirtur dqui a omnos uoluntates nrae apudeum plerissi¬
ac preterxp̃m nemo ineiserit quia dõ pleni ea quaedi non sunt recipere nom possunt lxui

Expanded text:
quae se prius habuerat peccati lege captiuam, et exordia uitiorum ad petram quae est Christus quae se prius habuerat peccati lege captiuam, et exordia uitiorum ad petram quae est Christus elidit. Saepe in scripturis dicitur: confiteor tibi domine; qualiter hoc intellegendum est? Non semper paenitentiam uidetur significare confessio, nam confitebor interdum ponitur pro laudabo uel pro gratias agam uel pro glorificabo dominum. Inperfectum meum, inquit, uiderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur; quae hisignificantia est? Oculi dei inperfectum nostrum uident, quia deus hominem etiam priusquam formetur agnoscit; et aliter: inperfectum nostrum uident oculi dei, quia cogitationes nostras etiam antequnes non absque ejus voluntate nascuntur, vel omnes voluntates nostrae apud eum plenissiebuntur, ac praeter Christum nemo in eis erit qui, Deo pleni, ea quae Dei non sunt recipere non possunt. Int.
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. excussitaquae prophetis quia a postoli generati sunt recte appellantur fili
fectum cybumuitae consummatiane sensuserigitur. Igitur ut supradiperat. Si non
himiliter sentieham idẽsi non humilia & terrena cogitabam. sed exactaui aninã meã.
bocest sedadcaelestiamente conscendi. Haec mihi fiat retributio. ut animãmeã intellec¬
tus consummatio consequatur. Peatus inquitqui restituit tibi quodrisinuisti nobis
Quidhic intellegendum est. psalmus hic decaptiuitate iudaeorum cumin babyllonem duc¬
ti sunt & depeccatoribus quiexpulsi ec clesia confusione traduntur intellegi potest
Hicergo secundum historiim utquidamopinantur significatur cyrus rex qui hanc restitu¬
opinationem subuersal abylonerestituit. &usq. ad paruulos eiꝰ. illic omni in ternitions
desaeuit. Interiore uaro sensu babylonii uice mille reftituit qui eam captiuã dixit

Expanded text:
tantur? Excussis itaque prophetis, quia apostoli generati sunt, recte appellantur filii tantur? Excussis itaque prophetis, quia apostoli generati sunt, recte appellantur filii erfectum cibum vitae consummatione sensus erigitur. Igitur supra dixerat: Si non humiliter sentiebam, id est, humilia et terrena cogitabam: sed exaltavi animam meam, hoc est, sed ad coelestia mente contendi: haec mihi fiat retributio, ut animam meam intellectus consummatio consequatur. Int. Beatus, inquit, qui restituet tibi quod tu restituisti nobis quis hic intellegendus est? Psalmus hic et de captiuitate Iudaeorum, cum in Babyllonem ducti sunt, et de peccatoribus qui expulsi ab ecclesia confusioni traduntur intellegi potest. hic ergo secundum historiam, ut quidam opinantur, significatur Cyrus rex qui hanc restitutionem subuersa Babyllone restituit et usque ad paruulos eius illic omni internecione desaeuiit. interiore uero sensu Babylloni uicem ille restituit qui eam captiuam ducit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dualiter intellegendumẽ illud. Eccehereditas dñi fili imercesfructus uentris sicut
sagittae inmanu potentis ita filu excusorum. De futuris seibiloqui propheta signis¬
ait qui postillam sessionem refugendi tempus declarat Id est posteaquam dederit dilec¬
tissuis somnum ostenditq̃ futura sit illa resurrectio scorum. dumdicit eccehereditas
dñi filii merces fructus uentris. Ipsaitaq dñi esthereditas infiliis quam promerce de
fructus uentris indeptus est . quia saluatorfructus ẽ uentris cuiu sutiq mercesẽ ut eigem
hereditas sint quasi perfidem generat infilios. Sagittȩ autem a postoli recte appellantus
qui orbemterrae quasibiuolatuperagrantes doctrinasua infidelium corda penetrar
quos filio sexcusorum id est prophetarum optime ꝓphetadesignat. Namutiq: cũ in pro¬
phetiasua excutiuntur prophetae. Quid aliudinillis nisunuentia postolimani fes

Expanded text:
ualiter intellegendum est illud: ecce hereditas domini filii, merces fructus uentris; sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum? De futuris se ibi loqui propheta significat qui post illam sessionem surgendi tempus declarat; id est, posteaquam dederit dilectis suis somnum, ostendit quae futura sit resurrectio illa sanctorum, dum dicit: ecce hereditas domini filii, merces fructus uentris. ipsa itaque domini est hereditas in filiis quam pro mercede fructus uentris indeptus est, quia saluator fructus est uentris cuius utique merces est, ut ei gentes hereditas sint quas per fidem generat in filios. sagittae autem apostoli recte appellantur qui orbem terrae quasi uolatu peragrantes doctrina sua infidelium corda penetrarunt; quos filios excussorum, id est prophetarum, optime propheta designat. nam utique cum in prophetia sua excutiuntur prophetae, quid aliud in illis nisi inuenti apostoli manife
Abbreviated transcription (Latin):
sa expͣluit umbra. figuralit̃ autem ꝑlunae defectum eclesiae persequutionis intellegun᷑
quando martrrium caedibus & effusionem sanguinis tamquam ab illo defecto & obscura¬
infirmi. sed sicut ista postdirectum perspicua in lustratione clarescit. adeo ut nihildetri¬
mentis sensisse uideatur. Ita ecclesia postquam ꝑ martrrii confessionem suã prox posangu¬
nem fuderit maiore fidei claritate fulg&. atq in signiore lumine decorata semetipsa¬
latius in toto orbediffundit

Expanded text:
ssa expalluit umbra. 3. Figuraliter autem per lunae defectum Ecclesiae persecutiones intelliguntur ssa expalluit umbra. 3. Figuraliter autem per lunae defectum Ecclesiae persecutiones intelliguntur quando martyrum caedibus et effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscurainfirmi. Sed sicut ista post defectum perspicua illustratione clarescit, adeo ut nihil detrimenti sensisse videatur, ita Ecclesia, postquam per martyrum confessionem suum pro Christo sanguinem fuderit, majore fidei claritate refulget, atque insigniori lumine decorata semetipsalatius in toto orbe diffundit
Abbreviated transcription (Latin):
Luna nondeficit sedumbratur nediminutionem sentit corporis. sed obiectu obum bran¬
tis terrae casumpatitur luminis. hancenimphilo sophi non habere lumen proprin
sed eandem a sole inluminare defendunt & quia eandem mensionem distatasole ut
permediam terram siquid directum trahiciatur contingere possit solem subterram.
Lunam autem superterrã & quia usq ad lunarem circulum terrae umbra extenditur
ad eoeuenit nonnumquam ut solis radu obicientes emoleterrȩ uelumbra adeam nonp¬
ueniant Patitur autem hoc quinta decimaluna. quo adusq quam diucentrum atq ũb
obstantis terrae exeat. uideatq solem uela sole uideatur: Consta tergo luna ex solis radiis
lumen accipere & dumobi ec to terraẽ solem non aspexerit tunclumen ammittere
uamdicunt stoiciomnem terram montibus claudi quorum umbra fertur luna subtto non
parere unde & lucanus. lamfebetoto fratrem cum redderit orbemterrarũ subita peru¬

Expanded text:
Luna non deficit, sed obumbratur, nec diminutionem sentit corporis, sed objectu obumbrantis terrae casum patitur luminis. Hanc enim philosophi non habere lumen proprium, sed eamdem a sole illuminari defendunt; et quia ea dimensione distat a sole, ut per mediam terram si quid directum trajiciatur, contingere possit solem sub terram, lunam autem supra terram; et quia usque ad lunarem circulum umbrae terrae extenditur, ideo evenit nonnunquam ut solis radii, objiciente se mole terrae vel umbra, ad eam non perveniant. 2. Patitur autem hoc quintadecima luna, quousque centrum atque umbram obstantis terrae exeat, videatque solem vel a sole videatur. Constat ergo lunam ex solis radiis lumen accipere, et dum objectu terrae solem non aspexerit, tunc lumen amittere. Nam dicunt stoici omnem terram montibus claudi, quorum umbra fertur luna subito non apparere. Unde Lucanus: Jam Phoebe totum fratri cum redderet orbem, Terrarum subita percu
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimus omnibus rebellis eestttS alo mompocificusutq inl pace regnũa dnm ftraut
Danihel. iudiciumdĩ utiq in presbiterorum iudicio sententiam diuinae disceptationis ex hibuit
unde quid mirum si futura profetauerint quorum etiam nomina sicut resedo c& prophege
sonant sediam deuariis uocabulis interpretationem ponamus. Alleluia uoxxp̃i ad patren¬

Expanded text:
fortissimus omnibus fere bellis exstitit. Salomon, pacificus: utique in pace regnum administravit. fortissimus omnibus fere bellis exstitit. Salomon, pacificus: utique in pace regnum administravit. Daniel iudicium dei utique in presbyterorum iudicio sententiam diuinae disceptationis exhibuit. unde quid mirum, si ii futura prophetauerint quorum etiam nomina, sicut res edocet, prophetiam sonant? sed iam de uariis uocabulis interpretationem ponamus. DE UARIIS UO
Abbreviated transcription (Latin):
surgens siue ipse leuans. Stephanus normaura greco autem sermone coronatus Pontius dedi¬
nans consilium Pilatus osmalleatoris Barrabbas. filius magistri eorum absq dubio iudeorũ
& recte nam haec ciuitasdauid in monte constructaẽ. Babrlon confusio. siuetrans latio
edhiiopia. tenebrae :  egrptus tribulatio siue tribulationis. Srrus angustia. Romani
mandatum siue temptatio uel an foramea: ş enno. uallis gratuita quidam a estimant appel¬
lata hanc uallem gennon quac est uatamurum hierusalem. Nebrei trans gressoris. S aducci
iustificati F arisaei. diuisi G alilei uolubiles. Sa maritani custodes eo quol ab abilloni is
illuc ad custodiam collocat sint iudaeorum. cum inceteris. tunc &in hoc abundante. loquitur
scriptura omnis sacra quamuere diuina sit acpletamisteri is. quando ita congruant rebus
nomina effectibus que respondeant. Sicut dauid quiẽ iprimitur in latinum fortis manu. iuq

Expanded text:
surgens siue ipse leuans. Stephanus norma uestra. Graeco autem sermone coronatus. Pontius declisurgens siue ipse leuans. Stephanus norma uestra. Graeco autem sermone coronatus. Pontius declinans consilium. Pilatus os malleatoris. Barabbas filius magit recte; nam haec civitas David in monte constructa est. BabyloAethiopia tenebrae. Aegyptus tribulatio siue tenebrae. Tyrus angustia. Romani mandatum siue tentatio uel amphora mea. Gehenna uallis gratuita; quidam aestimant appellatam hanc a ualle Gehennon quae est iuxta murum Hierusales. Hebraei transitores. Sadducaei iustificati. Pharisaei diuisi. Galilaei uolubiles. Samaritae custodes, eo quod a Babylloniis illic ad custodiam conlocati sint Iudaeorum. Cum in ceteris tum et in hoc abundanter liquet, scriptura omnis sacra quam uere diuina sit ac plena mysteriis, quando ita congruant rebus nomina effectibusque resp
Abbreviated transcription (Latin):
auctor Maria inluminatrix si uestellamaris sed sermone sirum domina. Simon pone me¬
morem uel oboediens. Petrus agnoscons. Bariona filius columbae srrum pariter & hebreum
Cephas. petrus srrumest. Saulus mirabilis. Paulus temptatio. respicientes. uel securitas.
ndreas uirilis grecumest. la cobus supplantator Iohannes dñigratia. Philyppus os
limpadarum. Bartholomeus filius suspendentis aquas. Thomas. abrssus. uel geminus. unde
adidimus grecedicitur Matheus donatus. Itemappellatus est leui. lebeus circulus id esta corde
ipse est& taddeus ipseest iudas ia cobi .C dnnaneus possidens siue possessio. Itẽ autemdictus
simon. auico canna ipseest & telotes. S carioth memoriaedm̃ uel memoria mortis. hoc uero
nomen appellatus est iudas. auico in quonatus est. M arcus excelsus mandato. Lucas ipse con¬

Expanded text:
auctus. Maria inluminata siue stella maris, sed sermone Syro domina. Simon pone maeauctus. Maria inluminata siue stella maris, sed sermone Syro domina. Simon pone maerorem uel oboediens. Petrus agnoscens. Bariona filius columbae, Syrum pariter et Hebraeum. Cephas Petrus, Syrum est. Paulus mirabilis. Saulus tentatio respicientis uel securitas. Andreas uirilis, Graecum est. Iacobus supplantator. Iohannes domini gratia. Philippus os lampadarum. Bartholomaeus filius suspendentis aquas. Thomas abyssus uel geminus, unde et Dydimus Graece dicitur. Matthaeus donatus, idem appellatus est Leui. Lebbeus corculus, id est a corde, ipse est et Thaddeus, ipse est et Iuda Iacobi. Chananaeus possidens siue possessio; ita autem dictus Simon a uico Chana, ipse est et zelotes. Iscarioth memoriale domini uel memoria mortis; hoc uero nomine appellatus est Iudas a uico in quo natus est. Marcus excelsus mandato. Lucas ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
populum uel diudicans supernos. Nabae latratus. Basa pinguitudo uelam seculi
uelorbis ⁊ amrim psalmus uel canticum meum Omru crispansmeus. Achaph. frater
patris ⁊ ezabel. fluens sanguinem uelubi eststerquilinium Ochoras ad prehendens dm̃.
oram qui estexcelsus sed melius sublimatur. Ieu ipse uelest. Ioatha robustus Tacharia
memordñi. Sella umbra eius uel p&itio. Marachim consolans, Faceias, aperiens Nelia dñidĩ
delisei dĩmeisalus A sech saluator. Iohel incipientedõ si ue estds̃ Amos potens aut fortis. aut
populum de uellens. Abdias seruus dñi. Iona columba ueldolens Micha qui s est iste Naum
gemens siue consclatio. Abbacuo amplexus. Sophonias abscondens eam. Ageus. festus siue
plempnis. Tacharia memordñi . Malachias. angelus meus. łsaias. salus dñi Hieremia ex¬
odsusdñi. E zechihel fortitudo dñi . Danihel iudiciumdĩ. Iudith. laudans. aut iudea. Ioses

Expanded text:
populum uel diiudicans supernos. Nabe latratus. Baasa pinguedo. Haelam saeculi populum uel diiudicans supernos. Nabe latratus. Baasa pinguedo. Haelam saeculi uel orbis. Zamrim psalmus uel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluens sanguinem uel ubi est sterquilinium. Ochozias adprehendens dominum. Ioram qui est excelsus, sed melius sublimabitur. Iehu ipse uel est. Joatha robustus. Zaccharia memor domini. Sella umbra eius uel petitio. Manahem consolans. Facias aperiens. Helias domini dei. Heliseus dei mei salus. Osee saluator. lohel incipiente deo siue est deus. Amos potens uel fortis aut populum deuellens. Abdia seruus domini. Iona columba uel dolens. Micha quis iste. Naum germen siue consolatio. Habacuc amplexans. Sophonias abscondens eam. Aggeus festus siue solemnis. Zaccharia memor domini. Malachias angelus meus. Esaia solus domini. Hieremia excelsus domini. Hiezechiel fortitudo domini. Daniel iudicium dei. ludith laudans aut Iudaea. Ioseph
Abbreviated transcription (Latin):
insule holo caustum uel sacrificium Dauid de side rabilis siue fortis manu. ł onatha
columbae. donum ueldñidonum. Abisalon. pater pacis. s alomon. pacificus. idest ecde¬
siastes seucontionator Item& idithun id est dilectuscdnĩ. Robaim latitudo populi
Abia. paterdñs A sa. tollens siue sustulens. Losafath. dñi udicium. Iorai quis est
excelsus. Achazias. ad prehendens dm̃. Athalia tempusdñi loas sperans siuetem¬
poralis. A masias populum tollens Otias fortitudo dñi Atarias auxilium dñi.
catha est perfectus Agaz ad prechindens ÷techias fortiudo dnĩ Mannasses
obliuic sus. uel quod oblitus est tamon fidelis uel nutrituis. Losias ubiest
incensum dñi uel dinũi salus, Ioachias robustus Ioachim cuius est pracparatio E liachim
dĩ resurrectio leconias preparatio dñi Sedechias iustusdnĩ. Terohoton diiudicans

Expanded text:
insulae holocaustum uel sacrificium. Dauid desiderabilis siue fortis manu. Ionatham insulae holocaustum uel sacrificium. Dauid desiderabilis siue fortis manu. Ionatham columbae donum uel domini donum. Abessalon pater pacis. Salamon pacificus, idem est ecclesiastes, id est contionator, idem et Idia, id est dilectus domini. Roboam latitudo populi; Abia pater dominus. Asa tollens siue sustollens. Iosaphat domini iudicium. Ioram quis est excelsus. Achazias adprehendens dominum. Athalia tempus domini. Ioas sperans siue temporalis. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo domini. Azarias auxilium domini. Isatha est perfectus. Adhaz adprehendens. Ezechias fortitudo domini. Manasses obliuiosus uel quid oblitus est. Amon fidelis uel nutritius. Iosias, ubi est incensum uel domini salus. Ioachaz i robustus. Ioachim cuius est praeparatio. Eliacim dei resurrectio. Iechonias praeparatio dei. Sedecias iustus domini. Ieroboam diiudicans
Abbreviated transcription (Latin):
beatus. Neptalim conuersantes. Beniamin filius dexterȩ. Effraim frugifer siue
ubertas. uel augentius latine Manasses oblitus. Esau rubeus siue aceruus lapidum.
Cȩdar tenebrae uel meror lob magus ueldolens A malech. populus lambens siuerelin¬
quens M orses ad sumptio uelliniens Aaron monsfortitudinis Farao denudanscũ
si ue dissipator eius sed farao nomenest non hominis sed dignitas. sicut & apud nos augusti
appellantur regis cumpropriis nominibus censeantur ł arao tamen ille submersus inmure
gloriosus Debbora apis. uelloquax. G edeon temptatio iniquitatis eorum. Abi melech
patermeus rex Thola uermiculus uel coccinnum. T air in luminans. Gephthe ape¬
riens uel a pertus. Aesebon. cogitatio uel cingulum meroris. Achaialon uiuensdõ ud
uidensdõ Abdo seruuseius Samson soliorum uel solis fortitudo Dalila paupercula
uel situla. Neli dĩmeus S amuhel nomeneiusds̃ s aul. expetitus siue p&itio ł sai

Expanded text:
beatus. Neptali conuersantes. Beniamin filius dexterae. Ephraim frugifer siue beatus. Neptali conuersantes. Beniamin filius dexterae. Ephraim frugifer siue ubertas uel Augentius Latine. Manasse oblitus. Esau roboreus siue aceruus lapidum. Cedar tenebrae uel maeror. Iob magus uel dolens. Amalec populus lambens siue restinguens. Moses adsumptio uel liniens. Aaron mons fortitudinis. Pharao denudans eum siue dissipator eius; sed Pharao nomen est non hominis sed dignitatis, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Pharao tamen ille submersus in mare gurans. Delbora apis uel loquax. Gedeon tentatio iniquitatis eorum. Abimelec pater meus rex. Thola uermiculus uel coccinum. Iair inluminans. Iepte aperiens uel apertus. Esebon cogitatio siue cingulum maeroris. Achialon uiuens deo uel uidens deum. Abdo seruus eius. Samson sol eorum uel solis fortitudo. Dalila paupercula uel situla. Heli deus meus. Samuel nomen eius deus. Saul expetitus siue petitio. Iessai
Abbreviated transcription (Latin):
tuos est &misit Noe requies Sem nominatus Cam calidus la fet latitudo. Lech
declinans siue uinctus. M elchisedech. rexiustus. Abrabam pater excelsus Abraba
notandum quodutrisq nominibus. id est abrahȩ uel sarrȩ tantum a litteram dn squ
ad diderit quae tamen a pud hebreos pere. legitur. Agar. aduena uel conuersa. Is
auditiodĩ. I saac risus nontam ut quidam putant ideo sic appellatus quia sarra nsm
sed quod abraham quitunc utiq prior risiss& indicatur. Rebecca patientia siue
quae multum acceperit. la cob. subplantator Israhel uir uidensdm̃ sed melus
princepscumdõ. Lia laboriosa. Rachel ouis. ueluidensdm̃. DEPATRIA RCIA¬
Ruben uidens filius siue uidenis in medio. Simeon. audienti tristitias. Leui ad positus
siue additus. luda. confitens siue glorificans. ⁊ abulon habitaculum pulchritudins¬
ł sacharest mercis. Dan iudicium autiudicans. E ath. tamptatio. Aser. latitudo siue

Expanded text:
rtuus est et misit. Noe requies. Sem nominatus. Cham calidus. Japheth latitudo. Lot rtuus est et misit. Noe requies. Sem nominatus. Cham calidus. Japheth latitudo. Lot declinans siue uinctus. Melchisedec rex iustus. Abram pater excelsus. Abraam notandum quod utrisque nominibus, id est Abraae uel Sarrae, tantum a litteram dominus addiderit quae tamen apud Hebraeos per e legitur. Agar aduena uel conuersa. Ismael auditio dei. Isaac risus, non tamen, ut quidam putant, ideo sic appellatus, quia Sarra riserit, sed quod Abraam qui tunc utique prior risisse indicatur. Rebecca patientia siue quae multum acceperit. Iacob supplantator. Israhel uir uidens deum, sed melius, princeps cum deo. Lia laboriosa. Rachel ouis uel uidens deum. RRuben uidens filius siue uidens, in medio. Symeon audienti tristitias. Leui adpositus siue additus. Iuda confitens siue glorificans. Zabulon habitaculum pulchritudinis. Isachar est merces. Dan iudicium aut iudicans. Gad tentatio. Aser latitudo siue
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam fili carissime superiore libro propositionibus tuis seretulit. lam crebra respon¬
Csio & uereor neassiduȩ interrogationes ut fit plerumq legenti generent ex sati&a¬
te fastidium meonuno nomine eaquespoponderam opus uariaturus ad nectam sin¬
gula quaeq ut ordine ipsomagis clareant perspeciessuas diuident. actitulis suis sub¬
dens & primo ueniam adhebreorum nominum interpr&ationem equibus certa
quaeq & celebriora breuitatis causa ponam:
Adonai in latinum significat dñs Sabaoth exercituum siue uirtutum. aut aliqui
uolunt omnipotens I hs saluator Natareus sc̃s Messias unctus id est xp̃s.
uita siue calamitas miror unde apud hebreos interp̃tatio huius nominis tam diuer¬
sasit pisi forte ideo quod eadem & edendo homini uitam attulerit. & trans grediendo
calamitatem: aiquodmulier aliis interdumuita. aliis calamitas. Abel
luctus ud miserabilis Cam posiessio uellamentatio ł noch. dedicatio Matusala mo¬

Expanded text:
oniam, fili carissime, superiore libro propositionibus tuis se rettulit iam crebra responsio, et uereor, ne adsiduae interrogationes, ut fit plerumque, legenti generent ex satietate fastidium, meo nunc nomine ea quae spoponderam opus uariaturus adnectam singula quaeque, ut ordine ipso magis clareant, per species suas diuidens ac titulis suis subdens. et primo ueniam ad Hebraeorum nominum interpretationem e quibus certa quaeque et celebriora breuitatis causa ponam. DE NOMINIBUS HEBRAICIS. Adonai in Latinum significat dominus. Sabaoth exercituum siue uirtutum aut, ut aliqui uolunt, omnipotens. Iesus saluator. Nazareus sanctus. Messias unctus, id est Christus. uita siue calamitas; miror, unde apud Hebraeos interpretatio huius nominis tam diuersa sit, nisi forte ideo, quod eadem et edendo homini uitam adtulerit et transgrediendo calamitatem, aut quod mulier aliis interdum uita, aliis est calamitas. Abel luctus uel miserabilis. Cain possessio uel lamentatio. Enoch dedicatio. Matthusala mo
Abbreviated transcription (Latin):
iammona diuitiae. Serafim figurae uelimagines melius quam incendia. Se rafim
uel serafin. ardentes uelincendentes iurta illud qui facit angelossuos sp̃s & ministros
suos ignem urentem. Ergo uirtutes incaelis eẽ confirmant quid m̃ laudent & inministeria
metiantur. Cerubim scientiae multitudo ceterum cherubim ipsum. in scã scõrum
duotantum significant animalia Alii uero loci ubi hoc nomen legitur aut puecuram
aliquã indicant aut uari& atem.

Expanded text:
Mammona diuitiae. Theraphim figurae uel imagines melius quam incendia. Seraphim Mammona diuitiae. Theraphim figurae uel imagines melius quam incendia. Seraphim uel Seraphin ardentes uel incendentes iuxta illud: qui facit angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem. ergo Seraphin uirtutes in caelis esse confirmant quae deum laudent et in ministeria diuersa mittantur. Cherubin scientiae multitudo, ceterum Cherubin ipsum in sancta sanctorum duo tantum significantur animalia; aliis uero locis, ubi hoc nomen legitur, aut picturam aliquam indicat aut uarietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
datedñm la enim unum est dedecim nominibusdĩ qui apud hebreos habentur. Ama
na eẽ confirmat adeo non commutatione metris significat. ut quidam existimant
uel sp̃s prophetici refectionem. Sunt etiam quidiappsalma & ideo inreputent utex
hoc siue ꝑsonarum siue sensum intellegatur eẽ conuersio O sanna saluificans siue salum
fac Osi enim saluifica interpr&aturꝰ anna. interiectio est interpretantis. ergo integre
dicitur Osianna sed dumcorripitur autcorrumpitursonat. O sansia estautem senss
saluum fac. ut subaudiatur uel populorum isrł. uel totum mundum Rama excelsa
ineuangelio. uox in rama audita est. id est in excelsis. est tamen&ciuitas quirama appe¬
latur Racha uanus autinanis Rabbi magistermeus srrumest Abba pater man
quid. Manna quid est hoc A nahema perditio Maranatha dñs noster uenit
strumest A nathema autem mara natha. sicut quidim dicunt perditio in aduentumdñ

Expanded text:
date dominum; ia enim unum est de decem nominibus dei quae apud Hebraeos habentur. Amen rna esse confirmet a deo, non conmutationem metri significat, ut quidam existimant, uel spiritus prophetici refectionem. sunt etiam qui diapsalma et ideo scribi putent, ut ex hoc siue personarum siue sensuum intellegatur esse conuersio. Osanna saluifica siue saluum fac. Osia enim saluifica interpretatur, anna interiectio est deprecantis, ergo integre dicitur Osianna; sed dum corripitur aut corrumpitur, sonat Osanna; est autem sensus: saluum fac, ut subaudiatur uel populum Israhel uel totum mundum. Rhama excelsa, in euangelio: uox in rhama audita est, id est in excelsis. est tamen et ciuitas quae Rhama appellatur. Racha uanus aut inanis. Rabbi magister meus, Syrum est. Abba pater, et hoc Syrum est. Man quid? Manna quid est hoc? Anathema perditio. Maranatha dominus noster uenit, Syrum est. Anathema autem Maranatha, sicut quidam dicunt, perditio in aduentum domini.
Abbreviated transcription (Latin):
uid significat quod in eodem legimus mundum in malignum eẽ positum. RQuod a deo
mundus inmalignosit positus quoduita hominum inmundum uenientium sit malig¬
na hoc modo etiam illud patebit quod scriptum ert quiadies malisunt
ris dĩ Inquibus tamen spiritaliumopera significantur omnia autem illa operatur
prolata sunt. Siquis tamen in predictarum questionum disputationibus attulerit
quae magis probentur reprehendens pertinatiam quae in plerisq: eẽ sol& non abnuo

Expanded text:
Quid significat quod in eodem legimus, mundum in malignum esse positum ? Resp. Non quod a Deo Quid significat quod in eodem legimus, mundum in malignum esse positum ? Resp. Non quod a Deo mundus in maligno sit positus, sed quod vitia hominum in mundo viventium sint maligna. Hoc modo etiam illud patebit quod scriptum est: Quia dies mali sunt itatis, spiritus timoris Dei . In quibus tamen spiritualia opera significantur. Omnia autem illa operatur prolata sunt. Si quis tamen in praedictarum quaestionum disputationibus attulerit quae magis probentur, reprehendens pertinaciam quae in plerisque esse solet, non abnuo
Abbreviated transcription (Latin):
łtitem cum autem uenerit paradrtus que megomittam uobis sp̃mueritatis quia patre
procedit ille testimonium perhibebitdeme. perhib& ergo testimonium pater. cum
dicit hicest filius ineus dilectus. filius cumdicit ego & pater unumsumus sp̃s scscum de eo
dicitur. Et uidit spm̃ dĩ descendentem sicut columbam decȩlo &uenientem superse
Quid est quo drursuminepistola profertẽe proquonondebeat orare. peccatum usq admor¬
tem RVtiq usq ad mortem peccati. ille peccatur quiin huius temporalis uitae cursum
paenitentiae non agit hacratione. illud quoq oport& intelligi. qui autem blasphemaue¬
rit in spm̃ scm̃ non remittuntur ei neq hic neq infuturum blasphematenim quidi
unis promissis spũ iscominime credens. inquo estremissio peccatorum reconciliari
dõ in hac uitae persatis factionis opera detractat

Expanded text:
et item: cum autem uenerit paraclitus quem ego mittam uobis, spiritum ueritatis, qui a patre et item: cum autem uenerit paraclitus quem ego mittam uobis, spiritum ueritatis, qui a patre procedit ille testimonium perhibet de me. perhibet ergo testimonium pater, cum dicit: hic est filius meus dilectus, filius, cum dicit: ego et pater unum sumus, spiritus sanctus, cum de eo dicitur: et uidit spiritum dei descendentem sicut columbam uenientem super se. Quid est, quod rursum in epistula sua profert esse pro quo non debeat orari peccatum usque ad mortem? Utique usque ad mortem peccat ille peccator qui in huius temporariae uitae cursu paenitentiam non agit. hac ratione illud quoque oportet intellegi: qui autem blasphemauerit in spiritum sanctum non remittitur ei neque hic neque in futurum. blvinis promissis, Spirituique sancto minime credens, in quo est remissio peccatorum, reconciliari Deo in hac vita per satisfactionis opera detrectat. Int.
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s. quid in hoc indicatur R Similehuicloco &iam mihi illud uidetur quodipsem
euangelio suo dẽpassione xp̃iloquiturdicens. unus militum lancea latuseiuss a perut
& continuo exiuit aqua& sanguis & qui uidit testimonium perhibuit. Ipse in eodemdeisũ
supraditerat enim indinato capite tradidit sp̃m. Quidam ergo ex hoc ita disputant
a quabaptis mum sanguis uid&ur indicare martrrium Sp̃suero ipseesi quipermarto¬
riuntransit ad d̃m. plurestamen hic ipsaminter pretationem misticm intellegunt
trinitatem eo quod perfectamipsam perhibeat testimonium xp̃o. aqua patrem indi¬
cuons quidipse desedicit medereliquerunt fontemaquae uiue. Sanguinem x p̃m
autentria dexp̃o testimonium ita perhibent. Ipso ineuangelio loquente E gosuom
quitestimonium perhibeodeme & testimnonium perhibei deme qumisit inepuces

Expanded text:
et spiritus; quid in hoc indicatur? Simile huic loco etiam illud mihi uidetur, quod ipse in et spiritus; quid in hoc indicatur? Simile huic loco etiam illud mihi uidetur, quod ipse in euangelio suo de passione Christi loquitur dicens: unus militum lancea latus eius aperuit et continuo exiit sanguis et aqua; et qui uidit testimonium perhibuit. et in eodem ipse de Iesu supra dixerat: inclinato capite tradidit spiritum. quidam ergo ex hoc ita disputant: aqua baptismum, sanguis uidetur indicare martyrium, spiritus uero ipse est qui per martyrium transit ad dominum. plures tamen hic ipsam interpretatione mystica intellegunt trinitatem, eo quod perfecta ipsa perhibeat testimonium Christo: aqua patrem indicans, quia ipse de se dicit: me dereliquerunt fontem aquae uiuae, sanguine Christum autem tria de Christo testimonium ita perhibent ipso in euangelio loquente: ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibuit de me qui misit me pater.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo dicitur ds̃ in temptator malorum est & ipseneminem temptat cumnihilo
minus a reptum sit. Temptatuos dñi ds̃ uester temptatio dñi probatio appellatur
Neq: enimille quem quam temptat in passionibus acconcupiscentiis nr̃is illa temptatio
estcum humilitate dicitur adño est temptatio Cum probatiglorificamur &ideodns
intemptator malorum est. DEEPISTOLA IONANNI
Quomodo perfecta caritas ferasmittit timorem Cumrursusscribatur timordñ castus
permanens in sacculum saeculum R Quisquis dm̃diligit utiq ab sq dõeẽformidat hncest
tinordi qui perman& in saeculum sacculi. Igitor hictimor deperfectadm̃caritate
descendit. Atuero aliustimor illadetemporalibis rebusnascitur quorum saepe amise¬
nemueremur hunctimorem forismittit diuinae perfectiocaritatis
temihannes inepistola sua ponit tria sunt quitestimonilum perhibent aqua. sangus

Expanded text:
Quo modo dicitur: deus intentator malorum est et ipse neminem tentat, cum nihilo minus scriptum sit: tentat uos dominus deus uester? Tentatio domini probatio appellatur; neque enim ille quemquam tentat in passionibus, sed a concupiscentiis nostris illa tentatio est, cum humiliati deicimur. a domino est tentatio, cum probati glorificamur, et ideo dominus intentator malorum est. DE EPISTULA IOHANNIS. Quo modo perfecta caritas foras mittit timorem, cum rursum scribatur: timor domini castus permanet in saeculum saeculi? Quisquis deum diligit, utique absque deo esse formidat. hic est timor dei qui permanet in saeculum saeculi, igitur timor hic de perfecta domini caritate descendit; ac uero alius timor ille de temporariis rebus nascitur quarum saepe amissionem ueremur. hunc timorem foras mittit diuinae perfectio caritatis. Item Iohannes in epistula sua ponit: tria sunt quae testimonium perhibent, aqua, sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
eusenim comparationem nihilincor poreu mest sicut necimmortale. nec in uisibile
diu senimmodus est quod haec uerba solidiuinitati conueniunt. alius quodecreatu ris
loquimur sicut animabus uelangelis A Quomodo sexdiebus dĩ dr eperatus est &
septimodie requie uissa si nec faciens aliquid labor&: ut necessaria & requie scredatur
pensatione ae prouidentia omniscreatura renoueũr. aut const&. sed hoc significatumẽ
quod post illos sȩedies nullammundo in cognitam substantialem speciem aut naturam nouã
inexpertamq creauerit N Quomodo ds̃ mundum fecerit possumus quaerere ha Roc
temerarimagis quam caute requir&ur: Nullius enim diuinae ereaturae modum homine
lu& agnoscere Namsiscir& quis quo modo exnihilo aliqua facta sunt creatoriutiq: DENIS

Expanded text:
ejus enim comparatione nihil incorporeum est, sicut nec immortale, nec invisibile. ejus enim comparatione nihil incorporeum est, sicut nec immortale, nec invisibile. Alius enim modus est quo haec verba soli divinitati conveniunt, alius quo de creaturis loquitur, sicut animabus vel angelis. D. Quomodo sex diebus Deus dicitur operatus esse, et septimo die requievisse, si nec faciens aliquid laborat, ut necessaria ei requies credatur, pensatione ac providentia omnis creatura renovetur et constet; sed hoc significatum est, quod post illos sex dies nullam mundo incognitam substantialem speciem, aut naturam novam inexpertamque creavit. D. Quomodo Deus mundum fecerit, possumus quaerere? M. Hoc temerarie magis quam caute requiritur. Nullius enim divinae creaturae modum homini licet agnoscere: nam si sciret quis quomodo ex nihilo aliqua facta sunt, Creatori utique
Abbreviated transcription (Latin):
naria & costa eua A Ignis quomodo probatur factus. autunde. uel quando n fac
tum qui demer generali scriptura possumus ad probare. cumds̃ dedõ qui fecit caelum
&terram mare &omniaquaeineissunt: quia utiq etiamignis in eis est &speciali pro¬
quibus antedirerat. qm̃ ipsedixit& facta sunt. & rursus. benedicite omnia opera
alia factus sit A nexaliquodubitantur. plures enimuolunt caelestium luminarium
ec̃ particulam quippeetiam. nunc frequenter uidimus homines certomodo. ignem
exsolis radiis mutuari. quod siita est primodie factus est. Sed sapientius hoc serip¬
tura lumenquam ignem uocauit ut exmeliore usu nomenacciper&. A Da septimã
ereaturarum differentiam. ACQuodomnia quae exaliquo facta sunt. uel exquibus
iliqua facta sunt corporea sunt. Incorporea autem neq ipsa exaliquo. neq exipsis
facta sunt aliqua. Haec uero incorporea accipienda sunt . non sicutds̃ incorporeus ds̃

Expanded text:
naria; ex costa, Eva. Ignis quomodnaria; ex costa, Eva. Ignis quomodtum quidem et ex generali Scriptura possumus approbare, cum dicitur de Deo: Qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt : quia utique etiam ignis in eis est. Ex speciali proquibus ante dixerat: Quoniam ipse dixit, et facta sunt . Et rursus: Benedicite, omnia operaalia, factus sit, an ex aliquo, dubitatur. Plures enim volunt coelestium luminarium esse particulam; quippe enim nunc frequenter videmus homines certo modo ignem ex solis radiis mutuari: quod si ita est, primo die factus est. Sed sapientius hoc Scriptura lumen quam ignem vocavit, ut ex meliore usu nomen acciperet. D. Da septimam creaturarum differentiam. M. Quod omnia quae ex aliquo facta sunt, vel ex quibus aliqua facta sunt, corporea sunt: incorporea autem neque ipsa ex aliquo, neque ex ipsis facta sunt aliqua. Haec vero incorporea accipienda sunt, non sicut Deus incorporeus dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
tatione scõrum Notandum autem inornamentis quodeorum quae uelingenio. uelartib
fiunt in hominibus causa est reliquorum uero indõ : A Da quartam differentiam ꝯ
quod quȩ dam simul& uelut subito create emerserunt: ut in eaquae primis diebus
diximus facta. idestherbas. luminaria. natantia. &
uolatilia nec nonterrena
dameorum rationem cete¬
ris praesunt. ut rationabilia. quaed amuero usui habentur. ut caelestialumina¬
ria qua edam naturae necessi tate obsequuntur ut aues & quadrupedis & similia
Da sextam differentiam. NC Quod ea qua eceteris praesunt Idestrationabilia uoluntat
acratione mouentur. quaeuero usu aut necessitate obsequuntur matura mouentus
Afa quac exaliquo facta sunt quod mater eas habuerunta Gexterram aquas. aerem
ignem lumen costam QDa insengulis originis suas. Y Exterra uirentia plan¬
taria &animalia. Exaquis firmamentum mare natantia. acuolatilia. simulautẽ

Expanded text:
tationem sanctorum. Notandum autem in ornamentis, quod eorum quae vel ingenio vel artibus tationem sanctorum. Notandum autem in ornamentis, quod eorum quae vel ingenio vel artibus fiunt, in hominibus causa est; reliquorum vero in Deo. D. Da quartam differentiam. M. Quod quaedam simul et velut subito creata emerserunt, ut ea quae primis diebus diximus facta, id est herbas, lvolatilia, necnon terrena dam eorum ratione caeteris praesunt, ut rationalia; quaedam vero usui habentur, ut coelestia luminaria. Quaedam naturae necessitate obsequuntur, ut aves et quadrupedes, et his similia. Da sextam differentiam. Quod ea quae caeteris praesunt, id est, rationalia, voluntate ac ratione moventur; quae vero usu aut necessitate obsequuntur, natura moventur. Ea quae ex aliquo facta sunt, quot materias habuerunt? Sex: terram, aquas, aerem, ignem, lumen, costam. Da singulis origines suas. Ex terra virentia, plantaria et animalia. Ex aquis firmamentum, mare, natantia et volatilia. Simul autem
Abbreviated transcription (Latin):
uidentium oculis. indigebant & mare in ornatum donec autlocumsuum reciper&. autani¬
malibus impler&ur & terra in composita p̃ter habitantium uel nascentium usum &i nra¬
tionabilia animalia sine homines regimine in epta. & erbeabsente animalium usus super¬
flue itaomnia egerunt inuicem ut his quae ꝑdies sex facta sunt uel his quae cottidie fiunt.
sedutiam diximus aliud ẽẽ in compositum. aliud utile in compositum aliquid ꝑseutile alten
declaratur Anor namento ipso aliquaest differentia. Se ł st namaliqua in sexdiebus
ornata sunt. ut caelum luminaribus & terra herbis & piscibus mare quaedam done
mundus uiuit ornantur & marenauigiis & terra aedificiis & ceteris quaehumano
construuntur ingenio & homo ipsescientia quaedamuero decoremsuum infuturore¬
cipient ut corpus incorruptionem & mortalia in mortalitatẽ. & caeleste regnum habi¬

Expanded text:
videntium oculis indigebant; et mare inornatum, donec aut locum suum reciperet, aut anividentium oculis indigebant; et mare inornatum, donec aut locum suum reciperet, aut animalibus impleretur; et terra incomposita, praeter habitantium vel nascentium usum; et irrationabilia animalia, sine hominis regimine inepta; et herbae, absente animalium usu, superfluae. Ita omnia egent invicem vel his quae per dies sex facta sunt, vel his quae quotidie fiunt. Sed, ut jam diximus, aliud esse incompositum, aliud utile incompositum, aliquid per se utile alteri declaratur. D. In ornamento ipso aliqua est differentia? M. Est. Nam aliqua in sex diebus ornata sunt: ut coelum luminaribus, et terra herbis, et piscibus mare. Quaedam donec mundus vivit ornantur, ut mare navigiis, et terra aedificiis et caeteris quae humano construuntur ingenio, et homo ipse scientia. Quaedam vero decorem suum in futuro recipient, ut corpus incorruptionem, et mortalia immortalitatem, et coeleste regnum habi