comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum eiusmodi nec cibum su¬
mere ad hoc ergo est liberali
donnu iauua ut lascuros crum¬
nosos et infames excludat ad
hoc iauitorem habet aut hostia¬
rium ne quis insulsus irruat
et ut sit qui dignos et admicten¬
dos reuerenter exapiat honeste
alloquatur solacietur Ignotis
iustruat nouitatis ignaros et
cum oportiuntas fuerit ad dum
introducat. ¶ Est et rerum
copia sine lux iocunditas
sine lascuna et usus rerum
licencio sus iuimo liber sed uir¬
tute incolium nam connunum
herodis aut pharaonis dumi
iuoderatam ad gestus salta¬
tricis aut feruorem uiii le¬
ticiam concipit fine traguo
exit et honnadio maculatur
hoc nec etiam gentilium gra¬
uitas approbat. ¶ Ualerius
auctor est ꝙ portiꝰ cato lucium
flauiuium sustulit a nuimero
senatorum quia aliquem daꝙp¬
uatum impie securi percusserat¬
nou tempore tauren supplien
sed ad arbitrium et spectaculũ
conuiuant muliercule cuius
amore tenebatur et lecto.
¶Ded et luciis flaccus et col¬

Expanded text:
cum hujusmodi nec cibum sucum hujusmodi nec cibum sumere . Ad hoc ergo est liberali domui janua, ut lascivos, criminosos, et infames excludat. Ad hoc janitorem habet, aut ostiarium, ne quis insulsus irruat, et ut sit qui dignos et admittendos reverenter excipiat, honeste alloquatur, solatietur ignotis, instruat novitatis ignaros, et cum opportunitas fuerit, ad dominum introducat. Est et rerum copia sine luxu; jucunditas sine lascivia; et usus rerum licentiosus, imo liber, sed virtute incolumi. Nam convivium Herodis, aut Pharaonis, dum immoderatam ad gestus saltatricis, aut fervorem vini, laetitiam concipit, fine tragico exit, et homicidio maculatur. Hoc etiam nec gentilium gravitas approbat. Valerius auctor est, quod Porcius Cato Lucium Flaminium sustulit a numero senatorum, quia aliquem damnatum impie securi percusserat, tempore tamen supplicii, sed ad arbitrium et spectaculum convivantis mulierculae, cujus amore tenebatur allectus. Sed et Lucius Flaccus, et col
Abbreviated transcription (Latin):
rit ait enim tauri mei et al¬
tilia mea occisai sunt et ubi re¬
deunti prodigo pater puis fo¬
cundum iustruxit comunum
ad conciliandam leticiam sim¬
phouiam admisit et chor occi¬
sus est uitulus sagniatus et
ne uestis abiecta coninium
deuenustet auulus et stola mi¬
instrorum officio in usum
undi et ornatum ꝓmitur de
ꝯclaui. ¶ Sicui cuitem dignis
liberalitatis hostia patent ita
sunt turpibus predudenda nc
et fatue uirgines licet pulsent
ad ramuam obstulticie notam
repulsam pacunitur ue forte
eiciantur adiuisse. ¶ Constat
enim quia turpius eicitur ꝙͣ
non admictitur hospes, et tu
sine nota eicitur si sua tur pi¬
tudiue deformet comuniuim
si quidem et ille deiectus est
qui uestem non habuit impcia¬
leui hoc antem licet nusticun
habecuit intellectum nichiloꝰ
in ipsa superficie auilitatis
prefuerunt rudunenta nam
et iuud fideliter souat ad lram
quod aplus precipit Si quis
frater nominatur fornicator
aut auarus aut ydolis sermes

Expanded text:
rit. Ait enim: Tauri mei et alrit. Ait enim: Tauri mei et altilia occisa sunt . Et ubi redeunti prodigo pater pius jucundum instruxit convivium, ad conciliandam laetitiam, symphoniam admisit et chorum. Occisus est vitulus saginatus, et ne vestis abjecta convivium devenustet, annulus et stola ministrorum officio in usum nudi et ornatum promitur de conclavi. Sicut autem dignis liberalitatis ostia patent, ita sunt turpibus praecludenda. Nam et fatuae virgines, licet pulsent ad januam, ob stultitiae notam repulsam patiuntur, ne forte ejiciantur admissae Constat enim quod Turpius ejicitur, quam non admittitur hospes, et tamen sine nota ejicitur, si sua turpitudine deformet convivium. Siquidem et ille ejectus est, qui vestem non habuit nuptialem. Haec autem licet mysticum habeant intellectum, nihsuperficie civilitatis praeferunt rudimenta. Nam illud quidem fideliter sonat ad litteram, quod Apostolus praecipit: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilitatis et oũ agendorum
ee magram et eorum q̃ in
conunis exercenda sunt offi¬
cia dispensare ¶ Cum suit
ergo plura ciulitatis precepta
inius qui omnibus pħis et sc¬
pien tibus autecellit et qui
quonis phõ ciuilior est ciuilis
regula uidetur merito autepo
locum ne forte houoracior te
sit iniuitatus et dicat tibi qui
te iuuitauit da hiuic locum
Et turit incipics cumi rubore
nouissinium locumi tenere ied
recumbe in nouissuno loco ut
cum te uiderit qui te iuuitait
dicat tibi Ascende superius¬
sumil discumbentibus ¶ De¬
iide hunc artitulum qiͣ gene¬
rali loco confirmans ait. Ois
eium qui se exaltat humilia¬
bitur et qui se humiliauerit
exaltabitur et licet religionis
pocuis qͣ ciuilitatis uideatur
edictum ego religionis foruia
a cuulitate non dundo au
nichil ciuilius sit ꝙͣ cultui uir¬
tutis insistere. ¶ Ceterum nec
ualinfragam adiictit legem
nec leticiam excludit nec lcui¬
cioreu resugit apparcitum gu¬
le tamen irritamenta non que¬

Expanded text:
civilitatis, et omnium agendorum esse magistram, et eorum quae in conviviis exercenda sunt, officia dispensare. Cum sint ergo plura civilitatis praecepta, illius qui omnibus philosophis et sapientibus antecellit, et qui quovis philosopho civilior est, civilis regula videtur merito anteponum, ne forte honoratior te sit invitatus, et dicat tibi, qui te invitavit: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Sed recumbe in novissimo loco, ut cum te viderit, qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superiussimul discumbentibus . Deinde hunc articulum, quasi generali loco confirmans ait: Omnis enim qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Et licet religionis potius quam civilitatis videatur edictum, ego religionis formam a civilitate non divido, cum nihil civilius sit, quam cultui virtutis insistere. Caeterum nec valvifragam admittit legem, nec laetitiam excludit, nec lautiorem refugit apparatum, gulae tamen irritamenta non quae
Abbreviated transcription (Latin):
sideranten duu sensus auime
et corporis seruentur incolu¬
mes et ipse uioleucia egritu¬
dis a gerendis non reuocet᷑
aliquod flagellum leue tamen
et infirmo tollerabile de manu
donum expectantem et ample¬
ccenten. ¶ Platonici ergo et
stoyci in templorum lucis et
porticibus uersabantur ut ad¬
moniti anctustioris habitaculi
sanctitate uichil aliud ꝙͣ de
uirtutibus cogitarent. ¶ Hant
⁊autem meditacionem nonhũt
uis et uernus. ¶ Didetur et
apostolus hiis quos ad ueram
erudit phiam sumptuari am
prescribere legeni dicens ha¬
bentes uictum et uestitum
hiis contenti sumus. ¶Cete¬
rim ut cum mei similibus
pinguiori nurerua utens un¬
tius agam. omnia que usus
neccessitatis aut uere houesta¬
tis alicuius in se aut in suis
adhibita racione et deducta
abutendi licencia exigit. in ali¬
mentorum ei indumentorũ
racoem̃ rcdant. nam et hoc
phia clientibus suis indulget
et soliꝰ immoderacionis coħib
interuperanciam

Expanded text:
siderantem, dum sensus animae siderantem, dum sensus animae et corporis serventur incolumes, et ipse violentia aegritudinis a gerendis non revocetur, aliquod flagellum, leve tamen, et infirmo tolerabile, de manu Domini exspectantem, et amplectentem. Platonici ergo, et Stoici in templorum lucis et porticibus versabantur, ut admoniti augustioris habitaculi sanctitate, nihil aliud quam de virtutibus cogitarent. Hanc autem meditationem non habeignis, et vermis. Videtur et Apostolus his, quos ad veram erudit philosophiam, sumptuariam praescribere legem, dicens: Habentes victum et vestitum, his contenti simus . Caeterum ut cum mei similibus, pinguiori Minerva utens, mitius agam, omnia quae usus necessitatis, aut verae honestatis alicujus in se, aut in suis, adhibita ratione, et deducta abutendi licentia exigit, in alimentorum et indumentorum rationem cadant. Nam et hoc philosophia clientibus suis indulget, et solius immoderationis cohibet intemperantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cum esset diues protempore
tamen et condicione et ihoros
eius dyogenes lutatis pedibus
conculcarei ut posset uaccare
phie elegit achademicun uil¬
saui ab urbe procul non io¬
lum desertam sed etiam pesti-¬
lentem ut cura assiduitate
morboriun libidinis impetus
fraugeretur discipuliqz sui
nullam aliaui sentirent uo¬
luptatem nͥ earum rerum qͣs
discerent ¶Est autem uici
omnibus precusci discipłis.
si comes sapiencie sobrietas
amoneatur quam utiqz tenere
non prit qui clamitant apud
insulsos ommia siccis dura ee
proposita. ¶ Ego quidem no¬
ui hominem longe inferiorem
platone iusi quia xpicaus est
nec licitum arbitror xpiamo
prererri uel platonem noui
inꝙͣ hominem egrotatiuum
morborum in cursu assiduo
dum tamen nou excrescant
super id quod ferre pot gande¬
ten. ut carius lascinia conte¬
ratur et spiritus erigatur et
roboretur in agnicionem dei
contemptum mundi et exer¬
cicium uirtutis et Id solum de¬

Expanded text:
cum esset dives, pro tempore cum esset dives, pro tempore tamen et conditione, et toros ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret, ut posset vacare philosophiae, elegit academiam, villam ab urbe procul, non solum desertam, sed etiam pestilentem, ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangeretur: discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem, nisi earum rerum, quas discerent. Est autem via omnibus praeclusa disciplinis, si comes sapientiae sobrietas amovetur. Quam utique tenere non possunt, qui clamitant apud insulsos « omnia siccis dura esse proposita. » Ego quidem novi hominem longe inferiorem Platone, nisi quia Christianus est, nec licitum arbitror Christiano praeferre vel Platonem: novi, inquam, hominem aegrotativum, morborum incursu assiduo, dum tamen non excrescant super id quod ferre potest, gaudentem, ut carnis lascivia conteratur, et spiritus erigatur, et roboretur in agnitionem Dei, contemptum mundi, et exercitium virtutis, et id solum de
Abbreviated transcription (Latin):
ut lucem uirtutum suarum
uerecunda laboris meditacoe
ipsi doctiores erant ¶ Imutati
ad cenam diligenter querebant
discubiti precurrerent subla¬
taqz mensa priores consur¬
gere et abire paciebantut¬
¶ Ex quibus apparet ceue
quoq tempore ꝙͣ parco et ꝙͣ
modesto seriuone his pñtibus
soliti suit uti maiores natu
in conunuis. adtibias egre¬
gia super ortum opera com
preheusa caruuue paugebãt
quo ad ea iiuitanda uirtutẽ
alacriorem redderent, quid hoc
splendidius: quid etiam utiliꝰ
certauune pubertas suum
cauis dedeciis reddebat deffunctai
piri cursu ctas ingredientes ac¬
⁊ tuosam uitam fauoris nutri¬
meritis ꝓsequebantur. quas
athenas: quam scolam que alie¬
ingena studia. huic domestice
discipliue pretulerim aude orie¬
bantur cauulli sapiones sabri¬
cii fabni et marcelli. Cac ne
singula romani imperu lui¬
nai percurrendo sun longior:
inde celi superioris clarissuua
pars diui cesaris effulserunt
ħ ualerus. ¶ Sed et Ipse plo

Expanded text:
in lucem uirtutum suarum in lucem uirtutum suarum uerecunda laboris meditatione ipsi doctores erant. Inuitati ad cenam diligenter quaerebantdiscubitu praecurrerent, sublataque mensa priores consurgere et abire patiebantur. ex quibus apparet cenae quoque tempore quam parco et quam modesto sermone his praesentibus soliti sint uti. Maiores natu in conuiuiis ad tibias egregia superiorum opera carmine conprehensa † pangebant, quo ad ea imitanda iuuentutem alacriorem redderent. quid hoc splendidius, quid etiam utilius certamine? pubertas canis suum decus reddebat, defuncta uiri cursu aetas ingredientes actuosam uitam feruoris nutrimentis prosequebatur. quas Athenas, quam scholam, quae alienigena studia huic domesticae disciplinae praetulerimbantur Camilli, Scipiones, Fabricii, Fabii, et Marcelli. At, ne singula Romani imperii lumina percurrendo, sim longior, inde superioris coeli clarissima pars divi Caesares effulserunt. Haec Valerius. Sed et ipse Plato,
Abbreviated transcription (Latin):
fert ualerius uini usum olim
romauis fenuius fuisse igno¬
tumi. ne semiel in aliquod dede¬
cus prolaberentur. quia ꝓximꝰ
a libero patre intemperaucie gra¬
dus ad incessam uenerem ee
consueuit. ¶ Conuinium ena
iolempne maiores constitue¬
runt. Idq caristia appellatum
est, qui preter coguatos et affi¬
ues ueno interponebatur.
ui si qua iiter neccessarias
personas querela eet orta a¬
pud sacra mense et inter hi¬
laritatem aiuiorum et sau¬
toribus concordie adhibit᷑
tolleretur seuectiu Iuuentus
ita cunulatum et cir cumspec¬
tum honorem reddebat taꝙͣ
ienores natu ai dolescencui
conuines patres eent ¶Quo¬
circa iuuenes ita seuectutem
die ut aliquem ex patribus
conscriptis aut propni quũ
aut pateruum amicum ad
curiami deducebant affixiqz
uallis expectabant donec redu¬
cendi ossicio fungerentur/ qua
quidem uoluntaria stacione
et corpora et ammos ad publi¬
ca officia impigre sustineuda¬
roborabant breuiqz processu

Expanded text:
fert Valerius vini usum olim fert Valerius vini usum olim Romanis feminis fuisse ignotum, ne scilicet in aliquod dedecus prolaberentur, quia proximus a libero patre intemperantiae gradus ad inconcessam Venerem esse consuevit. Convivium etiam solemne majores constituerunt, idque charistia appellatum est, cui praeter cognatos et affines nemo interponebatur, ut si qua inter necessarias personas querela esset orta, apud sacra mensae, et inter hilaritatem animorum, et fautoribus concordiae adhibitis, tolleretur. Senectuti juventus ita cumulatum et circumspectum honorem reddebat, tanquam majores natu adolescentium communes patres essent. Quocirca juvenes ita senectutem die, ut aliquem ex patribus conscriptis, aut propinquum, aut paternum amicum, ad curiam deducebant, affixique valvis exspectabant, donec reducendi officio fungerentur. Qua quidem voluntaria statione, et corpora et animos ad publica officia impigre sustineroborabant breuique processurarum
Abbreviated transcription (Latin):
labore uimo et cura iudiget¬
cito expletur nature neccessitas
frigus et faines simplici uesti¬
tu et cibo expelli pot ħ quideu
epycurus licet a turpi seqͣciun
grege contraxerit iusaune no¬
tam. ¶ Porro aristotiles docet
ci quibus sit uoluptatibus pre¬
cipue abstinendum. cum eium
de quinqz ꝑtito sensiuuui fonte
boluptas oriatur. Illam que est
gustus et tactus .i. cibi et uent̾s
solan hominubus comunem
diat ee cum beluis. Et idario
in pecudum ferorumq auimia¬
lium nimero habetur: quisquis
hac uoluptate ferarum occu¬
patur. ¶ Cetere ex tribus aliis
sensibus prosiciscentes homii
tautum proprie sunt. quis g̾
habeus aliquid humaui pudo¬
ris uoluptatibus istis ducibz
coeundi atqz comedendi qͥ
honuni cum sue atqz asio sura¬
conuiues gratuletur. hoc aristo¬
tiles. ¶ Socrates autem di
cebat multos homines ꝓptea
uelle uiuere ui ederent et bibe¬
rent. se bibere atqz ee ut uiue¬
ferre pudori, et propter uita
uiuendi perdere causas ¶Re¬

Expanded text:
labore nimio et cura ilabore nimio et cura iCito expletur naturae necessitas: frigus et fames simplici vestitu, et cibo expelli potest. Hoc quidem Epicurus, licet a turpi sequacium grege contraxerit infamiae notam. Porro Aristoteles docet a quibus sit voluptatibus praecipue abstinendum: « Cum enim de quinquepartito sensuum fonte voluptas oriatur, illam quae est gustus et tactus, id est cibi et ventris, solam hominibus communem dicit esse cum belluis, et idcirco in pecudum ferorumque animalium numero habetur, quisquis hac voluptate ferarum occupatur. Caeterae ex tribus aliis sensibus proficiscentes, hominum tantum propriae sunt. Quis ergo habens aliquid humani pudoris, voluptatibus istis duabus, coeundi atque comedendi, quae homini cum sue atque asino communes sunt, gratuletur? » Hoc Aristoteles. Socrates autcebat multos homines propterea velle vivere ut ederent et biberent, se bibere atque esse ut viveferre pudori, Et propter vitam vivendi perdere causas. Re
Abbreviated transcription (Latin):
et cuius edicto difficilimum
sit parere. Esto liceat contemp
ii iheꝵ stoicorum uilescat auc¬
toritas excludantur paripathe ͭͥ
dum uel epycurus uoluꝑtatis
assertor audicitur. ¶Testatur
enun ut de nr̃is taceam seneca
et multi alii clari uiter phos
ret oleribus et pouus et uilibus
cibis dicens eis ee uiuendun
qui a carnes et exquisite epule
ingenti cura et iniseria prepa¬
rantur. maioremqz penam habe¬
aut inquerendo ꝙͣ uoluptatem
in abntendo corpora autem nr̃a
cibo tantum et potu indigere.
ubi aqua et paius sit et cetera
hiis similia ibi nature satiffcm
quiquid supra fuerit non ad
uite neccessitatem spectare sed
ad uicium uoluptatis bibere
et comedere non deliciarum ar¬
dorem sed fitem fainemq restrui¬
gere qui cariubus uescantur in¬
digere etiam his q̃ nou sunt
carnium ¶ Qui autem simpli¬
ci uictu utantur eos carnes nõ
requirere sapiencie quoqz oꝑani
dare non possumius si meuse
habundariciam cogitenius que

Expanded text:
et cujus edicto difficillimum et cujus edicto difficillimum sit parere. Esto, liceat contemni Hieronymum, Stoicorum vilescat auctoritas, excludantur Peripatetici, dum vel Epicurus voluptatis assertor audiatur. Testantur enim, ut de nostris taceam, Seneca, et multi alii clari inter philoret oleribus, et pomis, et vilibus cibis, dicens esse eis vivendum, quia carnes et exquisitae epulae, ingenti cura et miseria praeparentur, majoremque poenam habeant in quaerendo, quam voluptatem in abutendo. Corpora autem nostra, cibo tantum et potu indigere. Ubi aqua et panis sit, et caetera his similia, ibi naturae satisfactum. Quidquid supra fuerit, non ad vitae necessitatem spad vitium voluptatis. Bibere, et comedere, non deliciarum ardorem, sed sitim famemque restinguere. Qui carnibus vescantur, indigere etiam his quae non sunt carnium. Qui autem simplici victu abutantur, eos carnes non requirere. Sapientiae quoque 341 operam dare non possumus, si mensae abundantiam cogitemus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dẽdũ ẽ et de ambulãdũ et dor¬
uuẽdũ et digendum et post ca
inflatis uetis incẽtina libidiuis̃
sustinenda, luxuriosa res uniũ
et cõtumeliosa ebrietas om¬
ii autem qui cum his mu¬
scetur uon eru sapiens.
¶Nec tales accipiauius cibos
quos aut difficult̾ digerere aut
comesos maguo parcos et per¬
ditos labore dolecunus. ¶ Dle¬
ri et pouiorum ac leguĩ
et facilior apparatus est et arte
impendiisq rocorum non iu¬
diget et sie cura sustentat
humanum genus moderateq
sumptus quia nec auide deuo¬
ratur quod irritamenta gule
non hz leuiori digestione con¬
coquetur, neno emim uno et
duobus cibis hisq uilibus
usqz ad inflacionem uentris
oueratur, que diuersitate car¬
uium et delectacione concipr¬
indoribus sumant et ad esumn
sui expleta esurie quasi captiuos
trahunt. ¶ Unde et morbi
ex saturitate nimia concitan¬
tur. multiqz impacicum gule
uonitu remediantur. et quod
turpiter ingesserunt turpius
egerunt. ¶Sed forte minis
austerus uidetur ee iherommiꝰ

Expanded text:
dum est, et deambulandum, et dormiendum, et digerendum, et postea inflatis venis incentiva libidinis sustinenda. Luxuriosa res est vinum, et contumeliosa ebrietas. Omnis autem qui cum his miscetur, non erit sapiens. Nec tales accipiamus cibos, quos aut difficulter digerere, aut comesos magno partos et perditos labore doleamus. Olerum, et pomorum, ac leguminum, et facilior apparatus est, et arte impendiisque coquorum non indiget, et sine cura sustentat humanum genus. Moderateque sumptus, quia nec avide devoratur, quod irritamenta gulae non habet, leviori digestione concoquitur. Nemo enim uno et duobus cibis, hisque vilibus, usque ad inflationem ventris oneratur. Quae diversitate carnium, et saporis delectatione concipidoribus fumant patinae, et ad esum sui expleta esurie quasi captivos trahunt. Unde et morbi ex saturitate nimia concitantur, multique impatientiam gulae vomitu remediantur, et quod turpiter ingesserunt, turpius egerunt. » Sed forte nimis austerus videtur esse Hieronymus,
Abbreviated transcription (Latin):
oun aꝑire, nec aͥs a quocumqz
uirtutis officio retardat᷑: hic n ͨ
cͥsticiam nec uultum nubilu
cõtingit in bous duce̾ nec cras¬
sum illum quẽ cicero auctore
lucilio seiel in uita risisse sc̃¬
bit magno opere aduurari
Assunt utiqz poluptates s que
lasciuia careant, ad est grauitas
sed que leticiam nou excludat
habẽt autẽ et h ꝯuinia sua sup̃¬
tuarias uel cibarias leges nõ
tñ ut reb s ut ꝑsonis pcant
Res eni q̃tenꝰ utilitas cuit ho¬
nestas exposcit effunde̾ nõ ue̾nt
s quid̃ in eis nichil saꝑienti
carum e̾ p̾ter usũ. ¶ Uidetur
aũt beatꝰ ieronimꝰ ad custo ͫ

Expanded text:
um aperire, nec aliquis a quocunque virtutis officio retardatur. Hic nec tristitiam, nec vultum nubilum contingit in bonis ducere, nec Crassum illum, quem Cicero auctore Lucilio, semel in vita risisse scribit, magnopere admirari. Adsunt utique voluptates, sed quae lascivia careant. Adest gravitas, sed quae laetitiam non excludat. Habent autem et haec convivia suas sumptuarias vel cibarias leges: non tamen ut rebus, sed ut personis parcant. Res enim quatenus utilitas, aut honestas exposcit, effundere non verentur. Siquidem in eis nil sapienti charum est, praeter usum. Videtur autem beatus Hieronymus ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Est gͦ ciuilit̾ ꝯumuari hilari
uultu larga manu diligenti
officio amenare conuiuium.
et quod in usun suppetit hĩta
singulis dispensare. non quid
ex tristicia uel ex neccessitate
cum hilarem datorem deus di¬
ligat. ¶ In usus istoꝵ licet et
catio ponere signa noius pre¬
ceptis qualia uiucat piaagorã
autiq̃ rerũ doctumqz platona
¶Porro cõuimia pħica om̃io
castigata et sius reglis liuitata
sũt ut q̃ u̾sant᷑ inhis possini
iuilla cibi aut potus ĩpendẽte
iuolestia suis officiis inseruire
soba eui sunt et oĩ luxuria casti¬
gata no ĩpedĩt socͣte ue poitã
iusticiã exeq̃tur a nͣcͣlis ĩquisi¬
cõe apłonẽ nõ reuocãt meoria
reꝵ gestar nõ excuciũt curie.

Expanded text:
 Est ergo civiliter convivari, hilari vultu, larga manu, diligenti officio amoenare convivium, et quod in usum suppetit, habita singulis dispensare, non quidem ex tristitia vel ex necessitate, cum hilarem datorem et Deus diligat. In usus istorum licet et Catio Ponere signa novis praeceptis, qualia vincant Pythagoran, Anytique reum, doctumque Platona. Porro convivia philosophica omnino castigata, et suis regulis limitata sunt, ut qui versantur in his, possint nulla cibi et potus impediente molestia, suis officiis inservire. Sobria enim sunt, et omni luxuria castigata, non impediunt Socratem ne positivam justitiam exsequatur: a naturali inquisitione Platonem non revocant, memoriam r
Abbreviated transcription (Latin):
uos iusi dampnose bibiuiurs
moriemur. multi hoc enumi
modis omnibus agrtur ut pa¬
terfaiilias cui impensa ꝑit
et operci dampuificetur. ¶Si
autem apud cepheum discum¬
batur opulencia et deffectus
racois ad insamia uergit
et facilune fit a bacho contur¬
sus ad martem. hoc enim in
sabulis expͥmunt Illa conu¬
uia centauroꝵ ubi bachi nõ
cessant muriera donec elici
modestiã cõuenire nõ fabłosos
cẽtauros crede sed ueros senriferi
eui sunt et aura sps̃ sui aut

Expanded text:
os, nisi damnose bibimus, os, nisi damnose bibimus, moriemur inulti. . Hoc enim modis omnibus agitur, ut paterfamilias, cui impensa perit et opera, damnificetur. Si autem apud Cepheum discumbatur, opulentia et defectus rationis ad insaniam vergit, et facillime fit a Baccho concursus ad Martem. Hoc enim in fabulis exprimunt illa convivia Centaurorum, ubi Bacchi non cessant munera, donec eliciamodestiam convenire, non fabulosos Centauros crede, sed veros. Semiferi enim sunt, et aura spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
philoso¬
trauseamus licet his qui re¬
i rum sbam perspicacius in tu
ratrix a conuumiis non põt
Cab ee ciuilibus cum nichil
ouinino officiosumi sit aut
auile, quod uon Illa pretrac¬
tei. Ip̃a est que uiuuersis
prescribit modum. et diuii
disponit officia: etiam plebe¬
iis et uulgaribus iuteresse
dignatur. Alioqun nichil ali¬
cubi recte procedit. uisi et ip¬
sa rebus asserat, quod uerbis
docet. ¶Quid enim prodest
uerbis inanibus uentilare in
scolis uirtutis officia, si non
actibus et uita solidentur.¬
¶ Dicunt᷑ tamẽ eẽ plebeia
qͥ ad modestiã inauiꝰ acce¬
dunt. et quasi phie soluta
legibz ab indiscipliuacoe aut
esuriem inuehũt a ꝑcitate, aut
aluxu et auidi ͭ ͤ furorẽ. ¶ SSi
apd̃ nasidienũ cõuine cõneniat
sordidꝰ displic cipparatꝰ domꝰ
incõpoĩta susurrus incruscatur
auaricia iliꝰ qui t̾cliuiis pest
cõuiuarum irrisoriã ꝓuocat
gulam ut cum aliphauis uiua¬
ria tota mu̾teruit submur¬
niurent Inuicem Illud horacii n¬

Expanded text:
philosotranseamus. Licet his qui rerum substantiam perspicacius intueratrix, a conviviis non potest abesse civilibus, cum nihil omnino officiosum sit, aut civile, quod non illa pertractet. Ipsa est quae universis praescribit modum, et dum disponit officia, etiam plebeis et vulgaribus interesse dignatur. Alioquin nihil aliud recte procedit, nisi et ipsa rebus asserat, quod verbis docet. Quid enim prodest verbis inanibus ventilare in scholis virtutis officia, si non actibus et vita solidentur? Dicuntur tamen esse plebeia, quae ad modestiam minus accedunt, et quasi philosophiae soluta legibus ab indisciplinatione, aut esuriem invehunt a parcitate, aut a luxu et aviditate furorem. Si apud Nasidienum convivae conveniant, sordidus displicet apparatus, domus incomposita susurriis incrustatur, et avaritia illius, qui tricliniis praeest, convivarum irrisoriam provocat gulam, ut cum Aliphanis vinaria tota inverterint, submurmurent invicem illud Horatii N
Abbreviated transcription (Latin):
licẽcie et opulenta uagis et qͥ
ad comuneui leticiam salua
tii modestia magis ꝙͣ ad phĩcu
rigore accedũt ¶ Ab hiis ergo
nasidia uite arcentur et qͥcũq
suꝑcilii gͣui ͭ ͤ et ĩ ameno uultu
adurissor hilaritatẽ offendit
Quicqͥd enii in olla ferueat
aut in coqͣua paret᷑ aut ꝯgestũ
sit in ꝓuptuario aut in mẽsa
resplendeat insipidu ẽ et ĩsul¬
fu si nõ hilaris uultꝰ indicio
sapore iugerat cariͭ ͫ ¶ Naui et
ipit̾ ut ĩ fabulis ẽ pauperis
hospicii acceptauͭ cõiuuiũ et mͣ̃g¬
uas reputauͭ delicias qs deuota

Expanded text:
licentiae, et opulenta magis et quae ad communem laetitiam, salva tamen modestia, magis quam ad philosophicum rigorem accedunt. Ab his ergo Nasidianitae arcentur, et quicunque supercilii gravitate, et inamoeno vultu admissorum hilaritatem offendit. Quidquid enim in olla ferveat, aut in culina paretur, aut congestum sit in promptuario, aut in mensa resplendeat, insipidum est, et insulsum, si non hilaris vultus indicio saporem ingerat charitatis. Nam et Jupiter, ut in fabulis est, pauperis hospitii acceptavit convivium, et magnas
Abbreviated transcription (Latin):
prolabuntur. nichil equide
pnti operi ex proposito insere¬
tur quod non sit racione uel
iorum subuixum in quib tñ
qui sequendum sit lectoris relui¬
quetur arbitrio ut ꝓcul a noie
meo faciam biciui et notcm
mencicudi sed hic hactenus uec
transeauiris in eppcureorium
castra et quod Ibi pro certo
fuerit exploratum in mediũ
proferatur nam adeorum sec¬
bitanter qui in omnibus pro¬
prie seruiunt uolurtati

Expanded text:
prolabuntur. Nihil equidem prolabuntur. Nihil equidem praesenti operi ex proposito inseretur, quod non sit ratione, vel ritate subnixum. In quibus tamen quid sequendum sit, lectoris relinquitur arbitrio, ut procul a nomine meo faciam vitium, et notam mentiendi. Sed haec hactenus. Nunc transeamus in Epicureorum castra, et quod ibi pro certo fuerit exploratum, in medium proferatur. Nam ad eorum secoscuntur, qui in omnibus propriae serviunt voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
clamatur ut taceam diceuti
bus ꝙ etiam nec uirtutis spe¬
ciosa laus est ini ore pecratoris
hoc hi soli faciunt quibus uiciũ
placet airrentes in mortem
nenune reuocante aut qui scil¬
uantur nuniti. nam quibus bo¬
na placent non a quo sed quid
dicatur actendunt. Et ex cau¬
sis dicendi dicta pensantes
gratum habent quicquid un¬
decumqz elicitum proficit ad
uirtutem. ¶ Non ergo quis
quid qua ue de causa scribam
diligeus lector actendat Et ubi
maledicta iuuenerit suicerꝰ
Iudex. Et uec iuindie nec odii
nec alterius affectionis motu
concussus testimonium de
malo perhibeat. Et uhi beue
dixero non me cedat michi tñ
pro nummo est. si inuocencie
mee gratis detrahitur a per¬
uersis quos emendari uellem
si me tamen beniguitatis iue
sauor exceperit. Quicquid
autem a presentibus paciar
spero auctore deo et caritate
qua urgeor ad scribendum
m prestante fiduciam ꝙ la¬
bori meo gracia non deerit
posterorum ¶ Odio si quide

Expanded text:
clamatur ut taceam, dicentibus clamatur ut taceam, dicentibus quod nec etiam virtutus speciosa laus est in ore peccatoris. Hoc hi soli faciunt, quibus vitia placent, currentes in mortem, nemine revocante, aut qui salvantur inviti. Nam quibus bona placent, non a quo, sed quid dicatur attendunt, et ex causis, dicentis dicta pensantes, gratum habent quidquid undecunque elicitum proficit ad virtutem. Non ergo quis, sed quid, quave de causa scribam, diligens lector attendat, et ubi male dicta invenerit, sincerus judex, et nec invidiae, nec odii, nec alterius affectionis motu concussus, testimonium de malo perhibeat, et ubi bene dixero, non me caedat. Mihi tamen pro minimo est, si innocentiae meae gratis detrahitur a perversis, quos emendari vellem, si me tamen benignitatis tuae favor exceperit. Quidquid autem a praesentibus patiar, spero, auctore Deo et charitate, qua urgeor ad scribendum, mihi praestante fiduciam, quod labori meo gratia non deerit posterorum. Odio siquidem,
Abbreviated transcription (Latin):
olent
qui mare ena¬
nigant illis
hr̃e graciam
et referre quorum beneficio pe¬
ricula enciserint accendu tur
igues. camores ex citantur
eriguntur et signa quibus
stillea uorago turbo caribdis.
saxa la tencia tractus et tena¬
citas cyrcium a nauigantib
que aut salubriter declinari
¶Sic ei hiis qui ea immuiere
denunciant quibus salus peri¬
clicatur humana rectissume
gracia debetur ex merito. Et
qui ecun merentibus nou re¬
pendit ingratus beneficii din¬
nus est salutis dispendium
sustiuere. uenio autem est
qui salutem uiciis nesciat i¬
pediri eaqz ex amore pxunor
notari ad fugam publice inter¬
est. ¶ Dita si quid̃ huinaua
quoius freto procellosior est
nec pñt uitari discrimma
nͥ suis denuincientur indiciis
ad hanc uero operam publice
utilitatis et tue iussionis sti¬
mulis urgeor licet in me i¬
chil aguoscam quod actenciore
prouocet auditorem. homo un¬
cui nec uita ad conscienciam
nec ad doctrinam sciencia nec
opera suppetunt ad exemplum
Unde iii me a pluribus cou¬

Expanded text:
olent qui mare enavigant, illis habere gratiam et referre, quorum beneficio pericula evaserunt. Accenduntur ignes, clamores excitantur, eriguntur et signa, quibus Scyllaea vorago, turbo Charybdis, saxa latentia, tractus et tenacitas Syrtium, a navigantibus queant salubriter declinari. Sic et his, qui ea imminere denuntiant, quibus salus periclitatur humana, rectissime gratia debetur ex merito: et qui eam merentibus non rependit, ingratus beneficii, dignus est salutis dispendium sustinere. Nemo autem est, qui salutem vitiis nesciat impediri, eaque ex amore proximorum notari ad fugam, publice interest. Vita siquidem humana, quodvis freto procellosior est, nec possunt vitari discrimina, nisi suis denuntientur indiciis. Ad hanc vero operam, publicae utilitatis, et tuae jussionis stimulis urgeor, licet in me nihil agnoscam, quod attentionem provocet auditorum. Homo uncui nec vita ad conscientiam, nec ad doctrinam scientia, nec opera suppetunt ad exemplum. Unde in mea plurimis con
Abbreviated transcription (Latin):
quis non appetenda sin recen¬
seat ei iugis materia mode¬
sti doloris et himulitatis occur¬
rit quocumqz se uertat inse
ipõ deicitur qui petit a douinio
confortari diceus humiliatꝰ
sum usq quaq uiuifica mue
Ego in quit in slagella para

Expanded text:
quis non appetenda sui recenquis non appetenda sui recenseat, ei jugis materia modesti doloris et humilitatis occurrit. Quocunque se vertat, in se ipso dejicitur, qui petit a Domino confortari, dicens: Humiliatus sum usquequaque, vivifica me Ego, inquit, in flagella para
Abbreviated transcription (Latin):
perhibent de eo. uerum qui
scipm Iguorat quid utiliter
nouit si ignoras inquit te
pulcherruua inter mulieres
abi post uestigia sodalium
et post greges oraculum ap¬
poluns est et descendisse de
scito teipsum non nescuui h
ethicus diceus, discite et o mi¬
seri causas cognoscite rerum
quid suimis, aut qui namz uie¬
turi gigniniur. ordo quis datꝰ
aut mete quai mollis flex
et unde. quis modus argento
quid fas optare quid asper
utise mĩmus habet pueri
carisqz ꝓpinquis quantum
clargiri deceat. quem te deu
ee iussit et humana qua
parte locatus es ii re. hec est¬
enim contemplacio qua diri¬
ꝑtitum parit fructum utilita¬
tem sui caritateni ꝓxum con¬
truptum inundi. amorem
dei an non est arbor bona
que tantam fructuum dulce¬
diuem asfert tantam afferi
utilitatem certe non suꝑbit
qui paruuilus est in occulis
suis duin quisqz que ad suui
uel absunt expectibilium im¬
merum cogitat quis de pau¬
pertate sua non erubescu si

Expanded text:
perhibent de eo. Verum qui perhibent de eo. Verum qui se ipsum ignorat, quid utiliter novit? Si ignoras te, inquit, pulcherrima inter mulieres, abi post vestigia sodalium, et post greges. Oraculum Apollinis est, et descendisse de id est scito te ipsum. Nonne scivit hoc ethnicus dicens: Discite, et o miseri causas cognoscite rerum, Quid sumus, aut quidnam victuri gignimur, ordo Quis datur, aut metae quam mollis flexus et unde, Quis modus argento, quid fas optare, quid asper Utile nummus habet, pueris charisque propinquis Quantum elargiri deceat, quem te Deus esse Jussit, et humana qua parte locatus es in re. Haec etenim contemplatio quadripartitum parit fructum, utilitatem sui, charitatem proximi, contemptum mundi, amorem Dei. Annon est arbor bona, quae tantam fructuum dulcedinem affert, tantam affert utilitatem? Certe non superbit, qui parvus est in oculis suis. Dum quisque quae adsunt vel absunt, expetibilium numerum cogitat, quis de sua paupertate non erubescit? Si
Abbreviated transcription (Latin):
Et eigo primũ
homunis sapienciam affectantis
quid ip̾e sit quid intra se quĩd
extra quid iusra quid supra
quid contra quid aute uel poit¬
ea si contemplari. inde est
rauerunt. sbam singulorum
arbitĩ sunt intuendam quã
et suas ii ounbus his ꝓpele.
an interisionem admittant et
susceptibilia contrariorum¬
suit. et an eis ipis aliquid
iuuematur aduersum. ꝓuide
quid̃ hec et diligenier. et si
in eo negligentiores extite¬
rut ꝙ su ipiũs noticiam
iii tanta rerum luce non us¬
secuti sunt et lucis in acces¬
sibilis noticiam perdiderunt
dum euanuerunt in cogitacio¬
uibus suis et diceutes se sa
pientes eẽ stulti facti suni
et obscuratum est iusipieus
operis testimonio deuenuscẽt.
Dati si quid̃ sunt in seusum
repbum quõd planum est his
qui apostolum plenius noue¬
runt. argumentum ad om̃ia
ualidissimum est ut de fide
et sunceritate singulorium cre¬
datur operibus suis. opera eni
q̃ facit aliquis testimonium

Expanded text:
Est ergo primum Est ergo primum hominis sapientiam affectantis, quid ipse sit, qui intra se, quid extra se, quid infra, quid supra, quid contra, quid ante, vel postea sit, contemplari. Inde est raverunt, substantiam singulorum arbitrati sunt intuendam, quanet suas in omnibus his proprietates, an intensionem admittant, et susceptibilia sint contrariorum, et an in eis ipsis aliquid inveniatur adversum. Provide quidem haec et diligenter, etsi in eo negligentiores exstiterint, quod sui ipsius notitiam in tanta rerum luce non assecuti sunt, et lucis inaccessibilis notitiam perdiderunt, dum evanuerunt in cogitationibus suis, et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt, et obscuratum est insipiens operis testimonio devenustent. Dati siquidem sunt in sensum reprobum, quod planum est his qui Apostolum plenius noverunt. Argumentum tamen ad omnia validissimum est, ut de fide et sinceritate singulorum credatur operibus suis. Opera enim quae facit aliquis, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quibus beneficio nature uel
gracie gerendorum serie
uiuotescit Sicut scriptum
est quod enm notum est dei
manifestum est in illis. deus
enum reuelauit illis non tii
corrupte nature aduersus
fimbriam magnifico fin¬
brias aut faleras erigo qͣi
Ipã ali quid bom habeat quod
non accepit cum certum su
quia sine ea nichil possumꝰ
facere agnuicio itͣ uerltatis
cultusqz uirtutis publica sui¬
guloriuu et om̃i et racõalis
nature uinuers alis incolu¬
mitus est contrarium uero
eius Ignorancia et odibilis et
Iuiiica propago eius uicium
eit. ¶ Et recte quid̾ ignoranꝰ
mater uici est quia numꝙ̃
ad eosterilis est ut non odi¬
bilum fructum pariat infe¬
lo thure litabis. hereat in stul¬
tis breuis ut seumuicia rã
aguicio quid̃ certitudinem
habet et uł in scĩa uł inifide
consistit sed fidei regula pau¬
lisper differatur ꝯuoniam
pectat ¶ Ceterum scieucia su
noticiam habet ꝯd̾ euenire nõ
pot si non meciatur uires

Expanded text:
quibus beneficio naturae, vel quibus beneficio naturae, vel gratiae, gerendorum series innotescit. Sicut scriptum est: Quod enim notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim revelavit illis . Non tamen corruptae naturae adversus gratiam magnifico fimbrias, aut phaleras erigo, quasi ipsa aliquid boni habeat quod non acceperit; cum certum sit quia sine ea nihil possumus facere. Agnitio igitur veritatis, cultusque virtutis, publica singulorum, et omnium, et rationalis naturae, universalis incolumitas est. Contrarium vero ejus ignorantia, et odibilis et inimica propago ejus, vitium est. Et recte quidem ignorantia mater vitii est, quia nunquam adeo sterilis est, ut non odibilium fructum pariat infelo thure litabis, Haereat in stultis brevis ut semiuncia recti. Agnitio quidem certitudinem habet, et vel in scientia, vel in fide consistit. Sed fidei regula paulisper differatur, quoniampectat. Caeterum scientia sui notitiam habet. Quod evenire non potest, si non metiatur vires
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitans inp̾mit ame
sanctitatem/ eiusdemq ruui¬
los multiphariam spargit
diuersar excercens carisina¬
ciam Illustratur et accenditꝰ
ad amorem honestatis et cul¬
tum uirtutis precedit ergo
sciencia uirtutis cultum qr
nemo potest fideliter appetere
quod iguorat et malum iisi
cogiitum sit utiliter non ca¬
uetur. IDorro sciencie thesau¬
rus nobis duobus modis ex¬
ponitur cum autem racionis
erercicio quod sciri pot intel¬
lectus iuueuit. aut quod ab¬
sconditum est reuelans gr̃ã
occulis ingereus patefacit sic
utiq aut per naturam aut
per grãm ad ueritatis agui¬
cioneni et scienciam eorum
que neccessaria sunt unus¬
quisqz pot accedere/ quoqz
magis nirere quilibet quasi
quend̃ librum sciendoruui
officio racionis aꝑtum gerit
in corde. in quo non modo ui¬
sibilium species rerumqz oun
natura depiuigitur sed ipius
opificis omi ininsibilia di
gito dei coscribuntur ad eo
quid ut nequaqmͣ ualeant
per Ignoranciam excusari

Expanded text:
inhabitans imprimit animae inhabitans imprimit animae sanctitatem, ejusdemque rivulos multifariam spargit, diversarum extiam illustratur, et accenditur ad amorem honestatis, et cultum virtutis. Praecedit ergo scientia virtutis cultum, quia nemo potest fideliter appetere, quod ignorat, et malum nisi cognitum sit, utiliter non cavetur. Porro scientiae thesaurus nobis duobus modis exponitur, cum aut rationis exercitio, quod sciri potest intellectus invenit; aut quod absconditum est revelans gratia oculis ingerens patefacit. Sic utique aut per naturam, aut per gratiam ad veritatis agnitionem, et scientiam eorum, quae necessaria sunt, unusquisque potest accedere. Quodque magis mirere, quilibet quasi quemdam librum sciendorum, officio rationis apertum, gerit in corde. In quo non modo visibilium species, rerumque omnium natura depingitur, sed ipsius opificis omnium invisibilia Dei digito conscribuntur. Adeo quidem ut nequaquam valeant per ignorantiam excusari,
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta uoluntas appetit et
racio ne declinet ad dexteram
uel sinistram qui sano affcũ
ad bonumi trahitur utam
aꝑit iam quand̾ unmortali¬
tatis assecuta est gloriam q̃d̃
forte iam senciebat qui in
suaiutate consciencie sue di¬
incedit non sperat aut exti¬
mescit. non contristatur aut
condolet alicui eorum qui q
sumnio et uero bono receden¬
do deficiunt. Eo forte fideles
aunnas inuitat sermo ꝓphe¬
ris tunoris aut spei nou auer¬
tatur a facie mea mee non
displiceat uoliutati implet
cuitem hec uita ouinem crea¬
turam quia sine ea nilla ẽ
substancia creature. omne
enum quod est eus participa¬
cione est Id quod est sz cum
sit ii ominibus per naturam
graciam sunt ergo quia in
eis ueritas est. Illustrantur
quia nni eis sapiencia est. bo¬
num diligunt. quia in eis
sons bonitatis et caritatis
est, Omius enim uirtus an¬
gelica uel humana quoddam
duunitatis uestigium est ra¬
cionali creature quoddammꝰ
impressum spiritus sauitꝰ

Expanded text:
corrupta voluntas appetit, et corrupta voluntas appetit, et ratio ne declinet ad dexteram vel sinistram, qui sano affectu ad bonum trahitur, viam aperit, jam quamdam immortalitatis assecuta est gloriam. Quod forte jam sentiebat, qui in suavitate conscientiae suae diincedit non sperat aut extimescit, non contristatur aut condolet alicui eorum, quae a summo et vero bono recedendo deficiunt. Et forte fideles animas invitat sermo propheris, timoris aut spei, non avertatur a facie mea, et meae non displiceat voluntati. Implet autem haec vita omnem creaturam, quia sine ea nulla est substantia creaturae. Omne enim quod est ejus participatione est id quod est. Sed cum sit in omnibus per naturam, gratiam. Sunt ergo, quia in eis veritas est. Illustrantur, quia in eis sapientia est. Bonum diligunt, quia in eis fons bonitatis, et charitatis est. Omnis etenim virtus angelica et humana, quoddam divinitatis vestigium est, rationali creaturae quodammodo impressum. Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
uou mouetur ab anima iam
in ea torporem mortis in¬
currit dum ergo totum ui¬
it ad eam totum disponit
que se non per partes infini¬
dit ꝑtibz sedtota est et oꝑat᷑
in uniuers et suigulis sc et
ds̃ aiam ꝑfecte uiuetẽ totã oc¬
cupat totam possidz regnat
et uigz in tota uullꝰ ei angulꝰ
exceptꝰ ẽ s quid ĩ aĩa angulũ
natẽ et tociꝰ duplici ͥ Ignara
partes tamen quas potuit sͥ
a distribuere bonorum uendi¬
cauit quas imquis uirtutes
utiqz quibus uiget et operat᷑
et sui experimentum facit si
nou ergo multiplicitate par¬
cium et quantitatis quad̾
discensione trescit. racione
tamen et intellectu appetitu
bom auersione mali manẽte
simplicitatis natura dilata᷑
Cum uero partes istas spiritꝰ
nplet deus enim spiritus
est. solida et perfecta est uita
amine. ¶ Cum enim intel¬
lectus donuni qui summe bo¬
nus est uisus sui acumine
quantum ualet et licet appͥhenͭ
et bonum quod ille uidet in¬

Expanded text:
non movetur ab anima, jam non movetur ab anima, jam in ea torporem mortis incurrit. Dum ergo totum vivit, ad eam totum disponitur, quae se non per partes infundit partibus, sed tota est, et operatur in universis et singulis. Sic et Deus animam perfecte viventem, totam occupat, totam possidet, regnat et viget in tota. Nullus ei angulus exceptus est. Sed quid in anima angulum naturae, et totius duplicitatis ignara. Partes tamen quas potuit, sibi a distributore bonorum vindicavit. Quas? inquis. Virtutes utique, quibus viget et operatur, et sui experimentum facit. Si non ergo multiplicitate partium, et quantitatis quadam distentione crescit, ratione tamen et intellectu, appetitu boni, aversione mali, manente simplicitatis natura dilatatur. Cum vero partes istas spiritus implet Deus enim spiritus est solida et perfecta est vita animae. Cum enim intellectus Deum, qui summe bonus est, visus sui acumine, quantum valet et licet apprehendit, et bonum quod ille videt, in
Abbreviated transcription (Latin):
que unuersos fonet
et singulos incolumitas uite
Nichil enum homimi p̾stãcus
uita eius in colunitate uite
Nichil salubrius hommen
uero constare ex anna ra¬
tionali et carne corruptibili
antiqui sapientes diffunerũt
Caro si quidem uiuit ab an¬
uia cum aliunde corpori ui¬
ta ce uon possit, quod semper
inhercie sue torpore quiescit. nͥ
spiritualis nature beneficio
moueatur. Hec autem h̃t
et ipã uitam suam deus et¬
erm uita amme est. quam
sentenciam modernorum qͥd
grauiter quidem. Et licet
uere metrica leuitate comple¬
xus est uita amme deus est
hec corporis. hac iugiente sol¬
uitur ħ pit hec destituente deo
dicut ergo corpori est uiuere
regetari moueri abanima
et a disposiciorie sui motibus
amme adquiescere, et ei quãd
obediendi ueccessitate con¬
cordare. sic et amma ex eo ui¬
uit sed suo in odo uegetatur
et uere mouer a deo et ei sub¬
iecta deuocione ob tempercit
et in omnibus adquieicit. si
quo miꝰ et eo minus uunt
nam et corpus qua parte sui

Expanded text:
quae universos fovet, et singulos, incolumitas vitae. Nihil enim homini praestantius vita ejus: incolumitate vitae, nihil salubrius. Hominem vero constare ex anima rationali, et carne corruptibili, antiqui sapientes definierunt. Caro siquidem vivit ab anima, cum aliunde corpori vita esse non possit, quod semper inertiae suae torpore quiescit, nisi spiritualis naturae beneficio moveatur. Haec autem habet et ipsa vitam suam. Deus etenim vita animae est. Quam sententiam modernorum quidam graviter quidem et vere, licet metrica levitate complexus est, Vita animae Deus est, haec corporis, hac fugiente Solvitur hoc, perit haec, destituente Deo. Sicut ergo corpori vivere est vegetari, moveri ab anima, et dispositione sui motibus animae acquiescere, et ei quadam obediendi necessitate concordare: sic et anima ex eo vivit, quod suo modo vegetatur, et vere movetur a Deo, et ei subjecta devotione obtemperat, et in omnibus acquiescit. Si quo minus, et eo minus vivit. Nam et corpus, qua parte sui
Abbreviated transcription (Latin):
nam in ueterum scriptis sicraru
dicuntur et latroues quicinqz
lege nou precipiente arma tractãt
Aeuci namq quibus lex nou utit
legenr unpugnant duos gladios
sufficere imperio xpĩano. euucui¬
gelii sacra cestatur ystoria ouĩs
alui eorum sunt cum gladus et
pientes. ¶ Illi ergo quid habent
muilitis qui uocati ex sacramento
non obtemperant legi sed in eo
nlicie sue gloriaui constare cre¬
dunt. si contemptibile sit sacer¬
docium. si ecclesie uilescat auctori¬
tas. si Ita dilataueruit regiumi
honiins ut xp̃i imperuim con¬
trahatur si laudes suas predicent
et se ipos salsis p̾couus mulceant
et extollant cum irrisione au¬
diencium mitantes militem
gloriosum. horiuu uirtus in eo
maxime elucessit. si cleriin et
liugius consodiant. sed quis est
usus iuilicie ordiuate tueri et¬
clesiam per fidiam impugnare
scicerdocium uenerari. pauperũ
ppulsare inurias pacare ꝓunꝰ
pro fratribus ut sacramenti do¬
cet concepcio fundere sanguuie

Expanded text:
Nam in veterum scriptis sicarii Nam in veterum scriptis sicarii dicuntur et latrones, quicunque lege non praecipiente, arma tractant. Arma namque, quibus lex non utitur, legem impugnant. Duos gladios sufficere imperio Christiano, Evangelii sacra testatur historia; omnes alii eorum sunt qui cum gladiis et pientes. Illi ergo quid habent militis, qui vocati ex sacramento non obtemperant legi, sed in eo militiae suae gloriam constare credunt, si contemptibile sit sacerdotium, si Ecclesiae vilescat auctoritas, si ita dilataverint regnum hominis, ut Christi imperium contrahatur, si laudes suas praedicent, et se ipsos falsis praeconiis mulceant et extollant, cum irrisione audientium, imitantes militem gloriosum. Horum virtus in eo maxime elucescit, si clerum, et telis confodiant. Sed quis est usus militiae ordinatae? Tueri Ecclesiam, perfidiam impugnare, sacerdotium venerari, pauperum propulsare injurias, pacare provinciam, pro fratribus, ut sacramenti docet conceptio, fundere sanguinem,