comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
horum unum ñ expedit. aliud expedit.
diuñ oportet quidimittit bene fat᷑ ⁊ qͥ
ñ dimittit: melius facit: d dici oportet¬
ñ dimittat. ⁊ ñdimittat: quia et si licet
ñ expedit: du ergo pꝰssumus dic̾e meliꝰ
ẽẽ. inf̾idelem coniugem ñ dimitt̾e qͣmuiᷤᷤ
liceat et dimitt̾e. quemadmodum rects dici¬
mus meluis eẽ ⁊ quod licet et expedit. quam
id quod licet expedit
uut antem bono malentimaiũ. ẽ. sic ma¬
sibimet adincta qͣtnor differentias fariũt.
ans adult̾io. Bñ utitur malo concupiscẽtiã
restringens comibio. Sieut ergomeliꝰ ẽ. bñ
uti bono. quam bene uti malo. tum sit u¬
trumq bonum: itaqui dat nuptum uir¬
ginem suam benefacit.⁊ quiñ dat nuptũ
melius fatit.
iuilt nubat tm̃ in dño. Beatior aũerit si
sic ꝑmansit secundũ meum consilium.
atis ostendit beatam. c̾ẽ. in dño etiã pꝰ mortẽ
uirut̾um nubentem fidelem. Si in codẽ

Expanded text:
unum horum non expedit, aliud expedit, unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet, Qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit: sed dici oportet, Non dimittat; quia etsi licet, non expedit. Sic ergo possumus dicere melius esse infidelem conjugem non dimittere, quamvis liceat et dimittere; quemadmodum recte dicimus melius esse quod et licet et expedit, quam id quod licet, nec expeditut autem bono male uti malum est, sic masibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. ans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. uult nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium, satis ostendit beatam esse in domino etiam post mortem uiri iterum nubentem fidelem, sed in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
idetur apł̃s de patre loqui tum ditit. ser¬
uet nirginem suam. ⁊ det nuptum uir
simili scͥpturarum locutione demonstͣnt.
tum sit inusitatissima.
darum siͥpturarum. nt stiamus alia õmibꝰ
communit̾ precipi. alia singłis. quibusq
gñib ꝑsonarum. ut ñ solum ad uniu̾sũ
statumualitudinis s ad suam ꝓpͥam
infirmitatẽ meditma ꝑtineat. In suo quippe
gñe turandum. ẽ. quod ad melius genꝰ non
potest erigi.gitur et qui matmonioum
nubendo. ł ñ nubendo. alt̾a de infideli ꝯuige¬
dimittendo. ł ñ dimitendo. auquid simile¬
.ẽ. in u̾b̾ apłi aliquid̾ simile. ẽ. Simile quidẽ
illud quod et ibidicit. Preceptum domnuñ
dominꝰ. quale aut̃ ẽ p̃ceptum domim. ñ ha-¬
beo: tale. ẽ. ñ dit̃ dominꝰ. Et quale.ẽ ꝯsiliũdo:
tale. ẽ. egodico. Illud autem dissimile.ẽ. qr
de nubendo et ñ nubendo. potest diti hoc
bene fieri. illud melius. qm̃ utrumq ex¬
infideli dimittendo. ł ñ dimittendo. qm̃

Expanded text:
us de patre loqui, cum dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirgsimili scripturarum locutione demonstrant. cum sit inusitatissimdarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum; ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad infirmitatem medicina pertineat. In suo quippe genere curandum est, quod ad melius genus nopotest erigi. Igitur et qui matrimonio nubendo, dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile invenitur, aliquid dissimile: simile quidem illud quod et ibi dicit: Praeceptum Domini non Dominus. Quale est enim, Praeceptum Domini non habeo; tale est, Non dicit Dominus: et quale est, consilium do; tale est, ego dico. Illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius; quoniam utrumque exinfideli dimittendo vel non dimittendo, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
paganoꝵ .s. hab̾c cum eis qͣndam similitudinẽ.
eo quod multos colatis dõs. Uerumuos eis lõge
det̾iores. quod illi ea colunt q̃ sunt. s ꝓ diisco¬
lendañ sunt. Sunt enim et idola . s ad salu¬
tẽ nicħ sunt Et qui colit arborem ñ quidem
arando. s adorando. ñ id iolit qͦd uꝰꝗͣ. ẽ s qͦd¬

Expanded text:
paganorum, sed habere cum eis quandam similitudinem, eo quod multos colatis deos; uerum uos eis esse longe deteriores, quod illi ea colunt, quae sunt, sed pro diis colenda non sunt; sunt enim et idola, sed ad salutem nihil sunt. et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit, quod nusq
Abbreviated transcription (Latin):
gxas age dõ. Hoc sane quid enimpeuiᷤᷤ
si ad iaginem cre. atus. cognocodeo
eras ingratus. Hoi ẽ ꝓrsus hõc ẽ glifica¬
redeumn. gr̃as ag̾e de̾o. Norunt fideles
ubiet quando duatur gr̃as aganuido¬
minodõ nr̃o. Qus antrm grariasagit
domisio nsi qui sutsum cor habet ad
dominum. E rgo illi rulpabiles quistͤ
mexiabiles Q ma cognoscentes deum
nͣsiuit deum głificau̾unt. nec gr̃as ege¬
runt s quid s euanuerunt in cogi¬
tationib suis Uñ euanuerunt nͥ quia
suꝑbi fuerunt. E uanestit et fumus:
i aitum surgendo. Et magis ignis
lucet et roborat᷑. humiliuis apprehen¬
dendo. E nanuerunt ingogitationib
sins et obscuratum. ẽ. insipiens corcoꝵ.
E tiuam tumus cum sit igni alitior obturꝰ
e Deniq attende quod sequitur⁊ ui
de uñ tota causa pendeat. Dicentes
enim se. ec̃. sapientes stultifacti sunt.
Sibiarntando quod prestit̾at deus tuls
quod dedat ac Ergo suꝑbis Ip̃e ab sod¬

Expanded text:
as agere Deo? Hoc sane. Quid enim pejus, si ad imaginem creatus, cognito Deo eris ingratus? Hoc est prorsus, hoc est, glorificare Deum, gratias agere Deo. Norunt fideles ubi et quando dicatur, Gratias agamus Domino Deo nostro. Quis autem gratias agit Deo, nisi qui sursum cor habet ad Dominum? Ergo illi culpabiles qui sunt inexcusabiles, quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, nec gratias egerunt. Sed quid? Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Unde evanuerunt, nisi quia superbi fuerunt? Evanescit et fumus in altum surgendo, et magis ignis lucet et roboratur humilius apprehendendo. Evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Etiam fumus, cum sit igne a Denique attende quod sequitur, et vide unde tota causa pendeat: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Sibi arrogando quod praestiterat Deus, tulit quod dederat Deus. Ergo superbis ipse abs
Abbreviated transcription (Latin):
Et oꝑa manuum tuarum sunt celi. Et
fundau̾unt. E rgo si et telos manib et
t̾ram manib non solum hominem
manib si celos u̾bo. ⁊ t̾ram u̾bo. E rgo &
hominem u̾bo. Quod u̾bo hoc manu
et quod manu hot u̾bo. Non enim hu¬
manis membris statura dĩ distincta
.ẽ. qui ubiq totus. ẽ. ⁊ nullo continet᷑
loco. Q nod gͦ u̾bofetit sapientia fec̃.¬

Expanded text:
Opera manuum tuarum sunt coeli; et fundaverunt Ergo si et coelos manibus et terram manibus, non solum hominemt si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fec
Abbreviated transcription (Latin):
no metitur. portatur adaream. iͥtulat᷑.
uentilat᷑. Post canta ꝑiula celi ⁊ tem¬
pestatum ⁊ labores rusticanorum. cu-¬
ramq dñorum. mittitur in horreum
frumentum purgatum. Uenit hienp̾
et quod purgatum erat: ꝓfert᷑ et ꝓhi¬
citur. imprudentie indet᷑ur. S ut non
sit imprudentia spes facit. Non gͦ ille
pepertit sibi. Quia et pat̾ illi ñ peꝑtit:
s ꝓ nobis omnib tradidit eum. Et̃ de¬
ñ reddet hec. ẽ imprudentia s tu illã
nosti. Isti aut̃ si tognouissent: numꝗͣ¬

Expanded text:
no metitur, portatur ad aream, trituratur, no metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et dnon reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illam: isti autem si cognovissent, nu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃acurantur. Iam uͦ similia quasi liga¬
menta membris et uuln̾ib nr̃is adħi¬
bita: illa sunt. Quod ꝑ feminam decep.¬
tos ꝑ feminam natꝰ homo homines. mor¬
talil mortales. mortuos morte lib̾auit.
Que inprudentia in xp̃o: Nonne
ip̃s ẽ. dĩ uͥtꝰ ⁊ dei sapientia: An ilãdũ
inprudentiam suam de qͣ dit̾ apł̃s.
stultum dei sapientiꝰ. e. hominib impru¬
dentiam mneam. Hoc populum quod in
meirriserunt qui sibi urtlent᷑. ee̾. sapiẽte
tu scis quare fieret. tu sus imprudentiã
meam Quidenim tam simile imprudẽ¬
cie quam tum haberet in potestate. una
uoce suos ꝑsecutores ꝓst̾nere pat̾et᷑ se te-¬
ueri flagellari conspi colaphizari.spi-¬
nis coronari. ligno affligi: Imprudẽtie
simile ẽ. stultum uidetur. s stultũ hoc
suꝑat omnes sapientes. Stultum quidẽ
.ẽ. S et granum quando cadit in t̾ram.
si nemosuiat consuetudinem agrico¬
larum: stultum uidetur. labor̃e mag.¬

Expanded text:
nostra curantur. iam uero similia quasi liganostra curantur. iam uero similia quasi ligamenta membris et uulneribus nostris adhibita illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberauit.quae imprudentia in Christo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore mag
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui medetur nuln̾i torporis addidit¬
afthibet quedam contraria sũ frigidũ
cando ł humudo surum uel qͥd aliud
hunismodi adhibet etiam quedam si¬
milia suit lintheolum uel rotundo
nulu̾ rotundum. ł longum ob lõgo
ligaturam q ip̃am non eandem mẽ¬
bris omnib s similem similib coap¬
tat su sapientia dĩ hominem turanᷤ
se ip̃am exibuit ad sanandum. Ipsa
meditꝰ ip̃a meditina. Quia gͦ ꝑ suꝑ¬
biam homo lapsus.ẽ. humilitatem
adhibuit ad sanandũ. Serpentis sa¬
pientia decepti sumus. dĩ stultitiali¬
beramur. Quemadmodum aut̃ illa
sap̃ia uotabatur. erat añ stultina con¬
dempnentib dm̃. su ista que noiatur
stulticia sapientia. ẽ. uintentib diabo¬
lum. Nos immortalitate male usi sumuᷤ
ut moreremur xp̃t mortalitate bene us
ẽ ut uiu̾emus. Corrupto animo femine
ingressus. ẽ morib integro corꝑe femine
ꝓcessit salus. Ad eadem contraria ꝑtinet
quod etiam exemplo uurtutum eiꝰ uitia.

Expanded text:
lneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmodum autem illa sapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum, sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo uirtutum eius uitia
Abbreviated transcription (Latin):
appellant. Tam parna tã exigua ꝓpe
nobilitaret᷑. Elegit ꝙͦ infirmos pauꝑeᷤ indot¬
tos. ñ quia reliquit firmos diuites sapiẽteᷤ
nobiles s sup̃os pͥmos elig̾et m̾ito diuitia¬
rum suarum m̾ito substantiarum. m̾ito
natalium sibi eligi uid̾ent᷑. Atq inflati
de hisreb salutem humilitatis ñ reciꝑẽt
sins qua nemo potest redire ad illã uitã.
unde nõ lab̾emur nͥ ꝑ suꝑbiam. S forte¬

Expanded text:
tam parva, tam exigua, prope tam parva, tam exigua, prope nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent, sine qua nemo potest redire ad illam vitam, unde non laberemur nisi per superbiam.
Abbreviated transcription (Latin):
sultabant eam in arte pudoris ꝯstituãt.¬
uare aut primo ignobiles. pautoᷤ
imperitos ⁊ impolitos eleg̾it deuᷤ
cum haberet ante ottulos suoĩ turbã
magnam in comparatione quidem
illorum pauperum pautiores s in
gen̾e suo mulcos diuites nobiles. dot¬
tos sapientes. quos pꝰea etiam colleg̃:
exponit apłs satͣmentum. Infirma
huius mundi elegit deus. ut confũdat
fortia. Et stultã huius mundi elegit
deus ut confundat sapientes. Et igno-¬
bilia huius mundi elegit ds ⁊ ea quȩ
Uen̾at enim docere humilitatem et ex¬
pugnare suꝑbiam. uen̾at humił dĩ
nullo mͦ hic prius altos quereret. qui
tam humilis uen̾at. Primo qr elegit
nasui de illa femina q̃ desponsata
erat fabro. Non elegit gͦ ãplos nataleᷤᷤ
nem hac t̾ra nobilitas superbiret.
Lon elegit saltim nasti in amplissi¬
ma tiuicate s natꝰ. ẽ in bethleem iide¬
ea q̃ nec tiuitatis nomine nuntupat᷑.
Hodieq illam intole loti illuis uillã¬

Expanded text:
sultabant, eam in pudoris asultabant, eam in pudoris auare autem primo ignobiles, paucos imperitos et impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et ignobilia hujus mundi elegit Deus, et ea quae Venerat enim docere humilitatem, et expugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo amplos natales, ne in hac terra nobilitas superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem Judae, quae nec civitatis nomine nuncupatur. Hodieque illam in
Abbreviated transcription (Latin):
conceptꝰ ẽ contunens ominia. Natꝰ ẽ gig¬
nens omma. Mortuus . ẽ uimifuans̃
omnia. S post triduum resurrex̃:
ascendit incelum. Et humanam qͣm
acceꝑat carnem. ad patris dext̾am tol¬
locauit. Murabile. ẽ. tr̃s. et hoc quidẽ¬
est quod tredere impii nolunt. Mirabi¬
le . ẽ. hominem resurrexisse in tarne et
in celum ascendisse trmcarne. S mlto
.ẽ. miserabilius totum mundum rẽ
tam intredibilem tredidisse. Qd. ẽ
incredibilus deum talia fecisse. an
mundum trede potuisse: Quod si et
plinis ⁊ omnino quantum ad setuli
doctms ꝑtinet impolitos ñ peritos gͣ¬
matita nõ armatos dialetica. pistato¬
res xp̃itum retib fideiad mare scł̃i.
pautissimos misit Quid dico pautis¬
simos: Duodeum misit. Et tamen ꝑ
eossic omnigen̾e pisuum impleuit
eccłas. ut plurimi etiam ex ip̃is sapiẽ¬
dib scłi. quib indebat᷑ ignominiosa
crux xp̃i ea in fronte signent᷑. Et de qua
erubescendum putabant. nob̾q in¬

Expanded text:
conceptus est continens omnia, natus est gignens omnia, mortuus est vivificans omnia: sed post triduum resurrexit, et ascendit in coelum, et humanam quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et plinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare saeculi paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur ignominiosa crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua erubescendum putabant, nobisque in
Abbreviated transcription (Latin):
minia dñe in sap̃ia fecisti. Gomiam
sapiennia in xp̃o feristi. Ille tontẽptꝰ
ille expalpatꝰ ille consputꝰ ille spinis coro¬
natꝰ. ilie trutifixꝰ omnia millo fecisti Au
diquid ex illo tuo nilite nunties hõib
quid ex illo p̾cone sĩo predices gentib

Expanded text:
mnia in sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
um in tarne manifestatꝰ. ẽ filius dĩ in
hunc mundum missus. ẽ. in plenitu¬
dine temporis factus ex femina. Quia
enimun sapientia dei non pot̾at mundꝰ
cognost̾e ꝑ sapientiam dm̃. qm̃ lux lutet
in tenebris: tenebre eam ñ comp̃hed̾unt.
Platuit d̃o ꝑstultitiam predicatꝗonis

Expanded text:
um in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: pla
Abbreviated transcription (Latin):
muit Teneat pisiator quod pe dułt no¬
bilissimiis disputator. abscondistih
a sapientib et prudentib et reue lasti
ca pariuilis. Abscondisti suꝑb et reue¬
lasti humilib. Que sunt ip̃a. Non
enimitunl dic̾et celum et t̾ram attende.¬
bat et quasi manu demonstrabat t̃ dic̾et
het Quisenim ñ iudit hec  uidẽt boni
indent mali. Quia fatit solem suum
oriri suꝑ bonoset malos. Que sunt gͦ
ista: omnia mubi tͣdita st̃ a dño meo.

Expanded text:
muit. Teneat piscator, quod perdidit nobilissimus disputator. Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et revelasti humilibus. Quae sunt ipsa? Non enim cum hoc diceret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Quae sunt ergo ista? Omnia mihi tradita sunt a Patre meo
Abbreviated transcription (Latin):
et habitauit in nob̾: Siuit enim t᷑atio
ua e̾ ad sanitatem su istacuratio
peccatores sanandos refitiendosq scepit
Et quemadmodum mediti tum alligant
uuln̾a ñ incomposite s apte id fatiunt
ut uintuli utilitatem quedam pultͥtudo
etiam consequat᷑. su meditina sapientie
ꝑ hominis susceptionem actominodata¬

Expanded text:
ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nost
Abbreviated transcription (Latin):
rii Et sup̃e humilit̾ natꝰ. ẽ. in discipulo¬
rum nobilitate iactare se uoluit sonele¬
git reges. aut senatores aut philosophoᷤ
aut oratores. umo uͦ elegit plebeios pau¬
peres indoctos. piscatores. Petrꝰ pistator.
tiprianus orator. Nisi fidelit̾ precedet
piscator. ñ humilit̾ sequeret᷑ orator. Nõ
de sequisquam desperet abiectꝰ teneat
xp̃m et spes eius falsa non erat.¬
genꝰ humanum et dars gr̃am suã
hominib intelligẽtib quia gr̃a illiꝰ est.
ñ m̾ita eorum Et ne quelibet ꝑsona glo¬
riaret᷑ in tarne: infirmos elegit. Nam
inde ñ . ẽ. electꝰ etiam ille nathanael. Qr
enun tͥ uidetur ut puplicanum in the¬
loneo sedentem eligeret matheum ⁊ nõ
electurus S si ip̃os primoselegisset doc¬
trinesue u̾ito se electos putarent. Ita il¬
lorum scientia laudaretur. ⁊ laus xp̃i
tortassis ideo ss dic̾et electum quiã dot¬
trina eiꝰ m̾int eligi. Dominus nr iħ c xp̃c¬

Expanded text:
i ipse humiliter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo vero elegit plebeios, pauperes, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum, et spes ejus falsa non eritgenus humanum, et dare gratiam suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , eted si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus Christi fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus meruit eligi. Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
ibi filius intelligit. et sibi ⁊ patͥ
ditatẽ ut pat̾ non sit sapiens de se
ip̃o s de filio. Nei sapientia sapien¬
diumgenint s ea sapientia ditatur.
pat̾. sapiens. cẽ. quam genuit. u enim
Atper hoc si pat̾ ñ intelligit ip̃e sibi. sꝰ
filiuis intelligit patͥ: ꝓfecto fuliꝰ patrẽ
sapientem farit. Et li hor ẽ dõ. eẽ qͦd
saꝑe. et ea illi essentia ẽ q̃ sapientia nõ
filius a patre quodu̾um. ẽ. s a filio po¬
tuis pater h̃t ee̾ntiam. quod absurdis¬
simum atq falsissimum. ẽ. Est gͦ deus
pat̾ sapiens ea que ip̃e sua. ẽ sapĩa. Etfi¬
lius sapientia patͥs. de sapientia qͦd .ẽ.¬
quod. ẽ. pat̾ de quo. ẽ genitus filus. Oͦ¬
circa consequent ẽ. et intelligens pater
ea que ip̃e sua. ẽ. intelligentia. Neq enĩ
ẽẽt sapiens qui non ẽẽt intelligens. filiꝰ
autem intelligentia patͥs de intelligẽ¬
cia genitꝰ quo est pat̾.
tos filios suos. ut eos fatiat mem¬
bra predestinatiunti filii sui. Non ea

Expanded text:
bi Filius intelligit, et sibi et Patrditatem, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapidicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim Ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et sisapere, et ea illi est essentia quae Sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens ea, quae ipse est, sua Sapientia; et Filius sapientia Patris de sapientia quod est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater. tos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea
Abbreviated transcription (Latin):
Iste sunt t̾te quattuor quas ꝑturbatiõeᷤ
notant. Timor et tͥstiria amor et letitia.
quemadiodum uanitatem existimẽt
i̾itatẽ: stit stuporẽ deputant sanitatẽ
gnorantes su hominis animum quẽ¬
ad modum corporis membrum desꝑatiꝰ
egrotare. quando et doloris amisit sensum.

Expanded text:
Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum.
Abbreviated transcription (Latin):
idete quemadmodum nob̃ abstu¬
lit głam ut daret głam. abstulit noᷤ¬
tram ut daret suam. Abstulit manem¬
ut daret plenam. Abstulit nutantem
ut daret solidam. Quanto gͦ gła nr̃a for¬
cior ẽ.⁊ formior quia in deo .ẽ. Nongͦ in
te debet gloriari quod ꝓhibuit u̾itas:
lacut enĩ deo quo maxime hu¬
mane supbiam presumptionis
extingueret. ut ñ gloriet᷑ om̃is caro
coram ipso. i÷ omnis homo. Nñde
autẽ ñ głetur caro coram ipso nisi
de meritis suis: Qus quidem potuit
berantis. lta gͦ ñ glorietur om̃is caro
coram ipso. Non enim głantur miꝰti
sum cui dicunt. gła mea & exaltãs
caput meum. Ac ꝑ hoc ad omnẽ ho¬
minem ꝑtinet qđ scriptum ẽ. ut ñ
gloriet᷑ omnis caro coram ipso. Ad iꝰ¬
dos autẽ illud. Qui głatur in domĩo
głetur. hoc enim apłs aꝑtissime ostẽ¬
dit. Qui cum dixisset ut non głetur
omnis caro coram ipso: ne putarẽt
sci sine gloria se remansisse mox ad¬
didit. Ex ipso autem uos estis in xp̃o

Expanded text:
idete quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam, abstulit nostram, ut daret suam; abstulit ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuitberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
a porro iustitia que iuit in se ¶ atͣ.
fitimur. ut cumq partitipes itacum ĩ se
ip̃a sit iusticia. etiam nob fit iustitia c̃ eiᷤᷤ
coh̾endo iuste unumus. Et tanto magiᷤ
minus ue iusti sumus quanto illi mãgiᷤ
minus uechoħemꝰ. Uñ scͥptum . ẽ. deuni¬
genito filiodĩ cum sit utiq patͥs sap̃ia¬
indomino głiat᷑ Est plane ille sum̃muᷤ
deus uera institia uel illeu̾us ds summa
sit sibi a quo habet ut sit.

Expanded text:
a porro iustitia, quae uiuit in se ipsa, ficimur utcumque participes, ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapiesse iustitia". est plane ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa sibi sit, a quo habet, ut sit.
Abbreviated transcription (Latin):
S illi superbirent si non pruis elig̾et piᷤ.¬
catores. E legit diuices. s du̾ent. merito
diutiarum̃ suarum seelectos.eẽ. nͥ pri¬
mo elegisset pauperef. Clegit imꝑato¬
res pꝰea. S melius ut romam cum uen̾i
imperator deposito diademate ploret
ad memoriã pi̾tatoris. ꝗͣnt pi̾cator ploret
ad memoriã iꝑatoris. Infirma ii m . e. d.¬

Expanded text:
sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mund
Abbreviated transcription (Latin):
Nfirmus carne iħe s noli tu infirma¬
ri. In illius infirmitate tu fortis esto.
Quia quod infirmum . ẽ. dei fortiꝰ est
hominib. Sub hatrerum imagine
adam qui erat forma futuri prebuit
nob̾ magnam indicium sacramẽti
immodens in illo prebuit. Nam ⁊ dor¬
nuens m̾int acciꝑe uxorẽ. et de costa eiꝰ
facta. ẽ. uxor. Q uomam de xp̃o ĩ iriue
Quia mfirmitas xp̃inos fant forte Magna
ibi imago precessit. Potunit dl tarnemde¬
trah̾e homini unde fac̾et feminam: et
magis ndetur quasi congruere potiuᷤ¬
se. fiebat enim sexͦ infirmior ⁊ magis de
carne infirmitas fieri debiit quam de
osse. Ossa enim carne firmiora sunt. ñ
detrax̾ carnem uñ fat̾et mulierẽ sed de¬
trax̃ os. E t detratto osse formata. ẽ muli¬
er. ⁊ in loco ossis caro adimpleta. ẽ. Pot̾¬
at ꝑ osse os redie. Poterat ad fauendam
nsulierem non costam s carnem detͣ¬
here. Quid gͥ signifuauit. facta . ẽ. mu¬
uer in costã tamquam fortis adam facłꝰ¬

Expanded text:
nfirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere uxorem, et de costa ejus facta est ei uxor : quoniam de Christo in cruce Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: fac
Abbreviated transcription (Latin):
Seneg domimis: abscondisti heta saprẽ¬
ti et prdentib sine ab illis qrumul¬
diplitib disputationib ⁊ sollertissima
inquisuione ad inuestigationẽ trea¬
ture peruen̾unt. s ereatorẽ minime
cognon̾unt sine abillis qui cognos¬
centes dm̃. ñ su dm̃ glorificai̾unt.
aut gĩas eg̾̃unt⁊ indere ꝑfecte at lalu¬
brit᷑ ñ potuerunt quia suꝑbi fuer̃t. Abso

Expanded text:
 Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus: sive ab illis qui multiplicibus disputationibus et solertissima inquisitione ad investigationem creaturae pervenerunt, sed Creatorem minime cognoverunt; sive ab illis, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt et gratias egerunt, et videre perfecte aut salubriter non potueru
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia abusione
uerbi et in malo. ꝯ¬
suetudine quidem
stͥpt᷑arum nr̃arum.
Nam que madmodũ
loquuntur auctoreᷤᷤ
mundi quid ad nos:
habesmn genesi libro.
E rat ibi serpens sapientior om̃ib bestisᷤ

Expanded text:
sapientia abusione verbi et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum, nam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝑ oratorẽ pistatoreni. s de pisiato¬
re lutratꝰ ẽ imꝑatorẽ. Magnꝰ ciprianꝰ
orator s prius petrꝰ pistator ꝑquem pꝰea
crełet ñ tantum orator s etiam imꝑator
Nullus nobilis primo electꝰ.eͣ nullus doctꝰ
quia infirma mundi elegit. ut ꝯfund̾et
Et modo magnam laudem habet orator
si potuerit intelligi pistator. Si enim
senatorem dic̾et senator dignitatis meẽ
m̾uto electus sum. Postremõ sipriꝰ elig̾et
imperatorem dic̾et imperator. Potesta¬
tis meam̾ito electꝰ sum. Quiestant et
differantur isti paululum. Quiescãt
ñ omictantur ñ contempnant᷑ s ali¬
quantulum differant᷑. qui possunt
gloriari de semet ip̃is in semet ip̃is Da
michiinquit illum piscatoremdamͥ
idiotam damͥ imꝑium da michieum
cum quo ñ dignatur loqui senator
nec quando emit piscem. Ip̃m inquit
da. hunc si impleuero. manifestum
crit quodego fatio. Quamquam
et senatorẽm et oratorem et imꝑatorẽ
ego sum facturus. quandotumq fac¬

Expanded text:
de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscatosenatorem, diceret senator: Dignitatis meae merito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da mihi imperitum, da mihi eum cum quo non dignatur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanquam et senatorem et oratorem et imperatorem ego sum facturus: quandocumque fac
Abbreviated transcription (Latin):
udunmus filium ãi dicentẽ. Confiteor
tͥ pat̾ domine celi et t̾re. Quid ei ꝯfitet᷑:
inqua eum laudat᷑. Quia abscondisti in¬
quit hec a sapientib it prudentib et re-¬
uelasti ea pariuilis. Qui sunt sapientes et
quib paulus dint. uͥ sapiens uͥ striba.
ubi conquisitor huiꝰ scł̃i: Nonne stultã
feĩ deussapientiam huiꝰ mundi etiam
nunt ad huc fortasse queris qui st̃ isti.
forteillisunt. qui multũ de dõ dispu¬
tantes falsa dix̾unt. inflati dottnis suis¬
dñi inuenire et tognost̾e minime poruert᷑.

Expanded text:
Audivimus Filium Dei Cicentem, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae. Quid ei confitetur? In quo eum laudat? Quia abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Qui sunt sapientes et quibus Paulus dicit: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suisDeum invenire et cognoscere minime potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. cẽ. solem. Deum. eẽ aliquid subluiter¬
quod eminet in treat᷑a. Attendens enĩmag.¬
intudines ⁊ pulcritudines ⁊ fortitudines
intien̾unt: Actusati sunt consumentes
tempora sua et otiupationes disputatio¬
num suarum in ꝑserucanda et quodãmͦ
metienda treatura. Quesierunt meatꝰ
sid̾um int̾ualla stellarum itin̾a celesti¬
um corporum. ita ut computationib.
quib dam ad eam stientiam ꝑueniren.
ut p̃dic̾ent defectum soł defectum lune
⁊ quando p̃dicẽt eueniret. ea die ⁊ ea ora
tantum et tanta parte ⁊ quanta parce
illi predix̾ant. Magna industria. mag¬
na sollertia. S iͨ treatorem strutati sũt
positum non longe a se ⁊ ñ inuen̾unt.
Quemsi unienissent: hab̾ent apud se. Op¬
time itaq rectissime accusatisunt. qmͣ
a quo ista facta atq ordinata sunt ñ in¬
uen̾unt q querere neglex̾unt Tu aut ñ
ualde turas giros sid̾um et celestium t̾re¬
norum ue cõrꝑum num̾ios ignores. Uide
pultͥtudinem mundi ⁊ lauda ꝯsilium

Expanded text:
sublimiter eminet in creatura. Attendentes enim magnitudines et pulchritudines et fortitudines cusati sunt, consumentes tempora sua et occupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora, tantum et tanta parte, ex quanta parte illi praedixerant. Magna industria, magna solertia. Sed ibi Creatorem scrutati sunt positum non longe a se, et non invenerunt. Quem si invenissent, haberent apud se. Optime itaque et rectissime accusati sunt, qa quo ista facta atque ordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neglexerunt. Tu autem non valde cura, si gyros siderum et coelestium terrenorumve corporum numeros ignores. Vide p
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia enim enis a constitutiõe mun¬
di ꝑ ea que facta sunt intellecta ꝯspi¬
tiuntur. Fuerunt gͦ quidam. Non sic̃
moyses famulus dei. nõ sũ multi ꝓpħe.
ista intuentes et intelligentes aduiti
sp̃u d̃i. Quem sp̃m fide hauser̃t. fau¬
tib pietatis biberunt ore int̾ioris ho¬
minis ructau̾unt. Nongͦ tales S fue¬
runt alii dissimiles. qui ꝑ istam creat᷑a
potuerunt ꝑuenire ad mtelligendum
treatorem. et dic̾e de his quẽ fec̃ deuꝰ¬
Ette que fecit deus. ecte q̃ fecit gub̃nat
et tontinet. Ille ip̃e qui fec̾ sua p̃sentia
ista q̃ fecit. Potuerunt hoc dic̾e. Nam
ip̃os et mnactib apłorum commnemora¬
int apłs paulus. U iuidixiss dedõ
in illo enim inuimus mouemur et
sumus. Quoniam apud athenẽseᷤ
loquebat᷑. ubusti doctissimi extit̾ant.
ad uinxͣ continuo. Siut et quidam
setundum uos dix̾unt. Non . c̃ leue
quoddix̾unt qm̃ in dõ iuuimꝰ ⁊ mo¬

Expanded text:
isibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Fuerunt ergo quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentes, adjuti Spiritu Dei, quem Spiritum fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: Ecce quae fecit, gubernat et continet; ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo enim vivimus et movemur et sumus; quoniam apud Athenienses loquebatur, ubi isti doctissimi exstiterant, adjunxit continuo, Sicut et quidam secundum vos dixerunt . Non est leve quod dixerunt: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ista sapienua ꝑ stultiuam p̃ditationiᷤ
qua tredentes sauant᷑ eu̾titur. Si enĩ
possibilitas naturalis ꝑ lib̾um arbi¬
trium et ad cognostendum qͦmͦ uiu̾e
debeat. et ad beneuuendum suffit̃ sibr ͦ xp̃c
trutis. Cur non etiam egp hit exclamem:
Immo exclaminabo et istis intrepitabo do¬
lore xp̃iano. Euatnati estis a xp̃o qui in
natura iustifiramini a gr̃a extidistis. Ig¬
norantes enim dĩ iustiriam ⁊ ur̃am uolẽteᷤᷤ
constituere iusticie d̃i non estis subiecti.
Sic̃ enimfinis legis ita etiam bumane ua¬
t᷑e uitiose saluator xp̃c ẽ ad iustitiam om̃i
ti me putes laudib men ut iniuriam
faciantib precedentib sanctis. Nec p̃sumã
inquam in sapientia u̾bi ne euatuetur
trux xp̃i. s stͥpturarum auctoritate ꝯtẽtꝰ
simplititati ponus studeo quam tumo¬
ri S melus inquis ratione quisquam
testimoniis edocetur. Quidg: Quamra¬
cionem afferre potes si part̾um prediceᷤᷤ
destimoniis tredit᷑. quamratio uestiat᷑¬

Expanded text:
stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit sibi, ergo candalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omnici me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis, nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturarum auctoritate contentus, i obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas testimoniis creditur, quam ratio uestigat
Abbreviated transcription (Latin):
eum suebat. secundum aliquid adhut
nesuebat. suebat indelicet sponsum filiũ
de tuiꝰ plenitudine omnes acripent. S q
su exenis plenitudine ip̃e aiceꝑat bapti¬
ꝑ quemlibet daretur. siue extellentioriᷤ
gr̃eministrum sine inferioris sine per
tenteni fructus hominem. siue sexage¬
ni siue tͥceni. siue ꝑ frumentum siue
per paleam. Noñ ip̃i illuis. ẽẽ cognos¬
et głan meam quamuis utiq a dominͦ¬
impẽtitum atq donatum. Baptismꝰ aũ m̃s
nemo eorum dixit omnino. Neq enim om¬
uiumequalis .ẽ. gła. Nec ministrant eqͣlit̾¬
omnes nec equali prudontia sunt omnes
prediti. Et in enuangelizando alius alio
meluis operat᷑. Et ideo diti pocest illius
alio doctior ex ip̃a doctrina salutari. Aliꝰ
antẽ auo manus in is ue. baptrzatꝰ dici
ñ potest. siue ab inferiore siue a maiore

Expanded text:
eum sciebat, secundum aliquid adhuc eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptiper quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognoset gloriam meam, quamuis utique in domininpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore
Abbreviated transcription (Latin):
ot̾at enim si uoluisset dominus ih̾t sui
baptisim potestatẽ dare alicui ł aliqͥb
p̃cipuis seruis quosiam fecisset amitoᷤ suo ᷤᷤ
Qualibus ait. Iam uos ñ ditam seruos sed
amicos. Ut que madmodum ꝑ uirgam flo-¬
rentem demonstratꝰ .ẽ a aron sacerdos. ita in
eiis eccłia. nͥ plura et maiora miratula fasta
sunt ꝑanquod signum demonstrarentur
extellentioris sanctitatis ministriet dis¬
pensatores mist̾iorum. quisoli baptizare
deb̃ent. S si hoc fieret quͣmnuis eis a dño
attͥbutꝰ tamen ip̃orum iam baptismꝰ dic̾et᷑
situt baptismus ioħis fuit. Ideo panlus gr̃aᷤ
agit deo. qͦd neminem ip̃orum baptizane¬
rat. qui tamquam obliti intunis nomĩe
baptizatieẽnt. ꝑ hominum se nomina
dundebant Cnenum tmualet baptis¬
mus ꝑ hominem contemptibilem qͣnũ
tognoscit᷑ Quod in ip̃o dño iob̃s ꝑ illam
columbe speciem se diditisse testatur. nã
scd̾m quod aliud dix̾it. et ego nestiebã eũ
ñ planc uideo. Pisi quia setundũ aliquid¬

Expanded text:
oterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantucognoscitur; quod in ipso domino Iohannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum
Abbreviated transcription (Latin):
erdam sapientiam sapientium ⁊ prudẽ¬
tiam prudentium reꝓbabo. Nonenm
suam in eis ꝑdit. et reꝓbat quam ip̃e dona¬
uit s quam si arrogant. qui ñ habent ip̃iꝰ.
Uñ cominemorato isto ꝓphetito testimo¬
mosequitur et dit̃ apłs. Uͥ sapiens uͥ scͥba
uͥ conquisitor huuis seculi. Nonne stultã
fecit deus sapientiam huuis mundi:
amqm̃ indłi sapientia ñ cognoũ munduᷤ
ꝑsapientiam deum: placiut d̃o ꝑ stulti-¬
tiam p̃dicationis saluos fac̾e credentes.

Expanded text:
erdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donavit; sed quam sibi arrogant qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio, sequitur et dicit Apostolus: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus fecit Deus sapientiam huius mundi? Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam predicationis salvos facere credentes.
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam reꝓbabo. Si secundũ siͥptͣas
disputare et ea duere quib demonstrare
conemur nat᷑am humanam neq ĩ par¬
nulis medito indig̾e quia sana .ẽ. et inma¬
iorib sibi ip̃am ad iusticiam si uelit pꝰse
suffit̾e. Acute quippe uident᷑ hec diti.
s in sapientia u̾bi qua enatuat᷑ truxxp̃i.
Lon .t. ista sapienua desursum descendenᷤ.

Expanded text:
nantis. Hoc si secundum Scripturas nam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens.
Abbreviated transcription (Latin):
iserabiles tenebras manimo humano
qui suit quemadmodum debeat leo¬
nem domare. ⁊ nestit quẽ admodũ debe¬
at uiu̾e. An et hoc ut sciat sufficit ei li-¬
berum arbitrium lexq naturał: Hec
.ẽ. sapientia u̾bi qua euatnatur crux xp̃i.
S quid dixit: ꝑdam sapientiam sapientiũ¬

Expanded text:
iserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare, et nescit quemadmodum vivere. An et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? Haec est sapientia verbi, qua evacuatur crux Christi. Sed qui dixit, Perdam sapientiam sapient
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumatis de dõ ⁊ quantũ p̃ribuati
hominib. quia maledictꝰ om̃is qui spẽ
quando uoluerunt dic̾e ego sum pauli
ego apollo. suam ꝑsonam̃ potiꝰ assũsit
quam caltaret et contempn̾et ux xp̃m
glorifitaret. Numquid paulus ꝓ uob̃
crurifixꝰ . ẽ. ant in nomine pauli bap¬
tratiestis: Repellit a se: s ut mittat
ad xp̃m. Honuuit a sponsa amari pro
sponso: s nec amicos sponsi. Amiti enĩ
sponsi apłi. Hinc sponso et ille humilis
ioħs qui putabat᷑ xp̃c: ⁊ elabat. Uñ ait. nõ

Expanded text:
esumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur C
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dei sapientius . ẽ. hominib Et quod in-¬
firmum. ẽ dĩ: fortuis. ẽ. hominib. Hoc
quasi stultum et infirmum tamqͣm uͥture¬
sua sapientes et fortes contempnunt: sed b
ẽ. gr̃a que sanat infirmos. Non suꝑbe iat¬
tantes falsam beatitudinem suami. s humi¬
lit̾ potins u̾am miseriam confitentes.

Expanded text:
m Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam confitentes.
Abbreviated transcription (Latin):
putare te rnuiriam fat̾e montib st̃is. qͣndo
dix̾is auxilium meum ñ a montib s a
dño. qui fec̃ telũ ⁊ t̾ram. Ip̃i montes hoc tͥ
clamant. Mons erat qui clamabat. Audio
in uob̾ stismaca fieri. Et unusquisque
ur̃m dit̃. Ego sum pauli. ego apollo. ego
tephe. ego aut̃ xp̃i. leuam occulos in istũ
montem. audi quid diat. Et ne in ip̃o mõte

Expanded text:
facere montibus sanctis, quando dixeris, Auxilium meum non a montibus, sed a Domino, qui fecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum mont
Abbreviated transcription (Latin):
ditebant ego quidem sum pauli. ego
aũ apollo. ego autem cephe. Quamuis
ñ ꝑimpiorum s sc̃orum nomina. ip̃i¬
tamen impia susmata fatiebant. Hoc
ip̃orum erat ꝓpͥum detestabile uitiũ.
Quod u̾o suebant xp̃m ꝓ se. ẽẽ. crucifixũ
⁊ se in in eiꝰ nomine baptizattĩs. ñ erro¬
ris carum s diu̾m apud eos muneris
erat. Hauc dĩ u̾tatem in iniquitate
suoꝵ scismatum detinebant. Hani
approbans beatissimus paulus ñ ꝑ il¬
la nitia destructa etiam istam destru-¬
it s ꝑ hant confirmatã illa em̃dãda
conumtit. Numquid paulus ꝓ nob̾cru¬

Expanded text:
dicebant, Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego autem Cephae: quamvis non per impiorum, sed sanctorum nomina, iptamen impia schismata faciebant; hoc ipsorum erat proprium detestabile uitium. quod uero sciebant Christum pro se esse crucifixum et se in eius nomine baptizatos, non erroris eorerat. Hanc Dei veritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. Hanc apprehendens beatissimus Paulus, non per illa vitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda convincit. Numquid Paulus pr