comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intrat in os comquinat homin̾e. s qͥ
ꝑcedit ex ore hoc coinquinat homiñe¬
sententia si tota cle ore corpors
accipiatur. absurda est. Neq eñs qũe
non coinquinat cib. coinquinat uoni¬
tus. Cibus quippe in os intrat. uominꝰ
ex ore procedit. s proculdubio priora
uerba ꝑtinent ad os carnis ubi diete
non quod intrat in os coinquinat
hominem. posteriora autem ad os cor¬
dis ubi ait. s qͦd procedit ex ore com¬
quinat.
i hoc uerum est. quare ydolotitis¬
non uescimur: Apłs ait. Non po¬
testis calicem dñ bibere. & calicem cie¬
monioꝵ. Sciendum gͥ quod cibi ꝙ om¬
nis dei creatura ꝑ se munda sint. ses
ydoloꝵ & demonum inuocatio. ea fa¬
cit immunda. U. el y
unc accedentes discipisli eius.
dixerunt ei. Scis quia pharisei
audito hoc uerbo scandalizati sunt:
tatio quam ñ plantauit pat̾ m̃s q¬
lestis eradicabitꝰ᷑.¬
harisei quoꝵ religio ẽ in cdiscer¬
nendis cibis scandalizati sunt.
idest offensi sunt. S calon enim seu

Expanded text:
quinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominesententia si tota de ore corporis accipiatur absurda est. Neque enim quem non coinquinat cibus, coinquinat vomitus. Cibus quippe in os intrat, vomitus ex ore procedit; sed procul dubio priora verba pertinent ad os carnis, ubi dicit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem HIERON. Posteriora autem ad os cordis, ubi ait: Sed quod procedit ex ore, coinquinat. Sic hoc verum est, quare idolothynon vescimur? Apostolus ait: Non potestis calicem Domini bibere et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod cibi et omnis Dei creatura per se munda sint, sed idolorum et daemonum invocatio ea facit immunda. M. 135X Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito hoc verbotatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitharisaei quorum religio est in discernendis cibis, scandalizati sunt, id est offensi sunt. Scandalon enim seu
Abbreviated transcription (Latin):
non comedunt. & alia multa quȩ
tradita sunt illis seruare. baptismata
calicum & urceoꝵ & eramentoꝵ & le¬
ctoꝵ. & alia similia his faciunt mul-¬
foro sub audis redeuntes nisi
lauentur non comedunt. Fru-¬
stra sic baptizantur. dum in nomine
saluatoris non abliuntur. Baptisma¬
ta urceoꝵ & calicum dicit. ablutiones
uasoꝵ. quas faciunt uidei ut ipsi mun¬
di uideant᷑ in corpore. ñ curantes pec¬
cata infidelitatis a se expellere. At uͦ
inuanum uasoꝵ baptismata seruant
qui cordium suoꝵ & corꝑoꝵ sordes
negligunt. Unde paulꝰ. Uoluntas
dei est ut abstineatis uos a forncati¬
one. ut sciat unusquisq ur̃m suum
uas possidere in scĩficatione & honore.
Suꝑstitiosa hominum traditio p̃ci¬
pit̾ crebriꝰ lauari ob manducandũ.
& alia huiꝰ modi inutilia. s necessaria
doctrina ueritatis iubet eos qͥ panẽ
uitȩ manducare desiderant. crebro
elemosinarum. lacrimarum. alioꝵq
iusticiȩ fructuum fomento sua oꝑa
rritum fecistis mandatum dei ꝓpt̃

Expanded text:
lta qaae tradita sunt illis servare, baptismata calicum et urceorum et aeramentorum et lectorum, et alia similia his faciunt mulforo, subaudis redeuntes, nisi laventur, non comedunt; frustra sic baptizantur, dum in nomine Salvatoris non abluuntur; baptismata urceorum et calicum dicit ablutiones vasorum, quas faciunt Judaei, ut ipsi mundi videantur in corpore, non curantes peccata infidelitatis a se expellere. At vero in vanum vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Unde Paulus: Voluntas Dei est, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore . Superstitiosa hominum traditio praecepit saepius lavari ob manducandum, et alia hujusmodi inutilia; sed necessaria doctrina veritatis jubet eos qui panem vitae manducare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum, aliorumque justitiae fructuum fomento sua opera rritum fecistis mandatum Dei propter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ilia uenit. & adorauit eñ di¬
diem. Sine prius saturari filos i
ANon est emm bonum sume¬
re panem filioꝵ & mittere eanib.
qͦd dicit. futurum ẽ ut & uos
gentes salutem conseq uamini. s priꝰ
oportet aliquos saltem uideos qui
antiqua electione filis d̃ nominant᷑.
pane cȩlesti refici. & sic tandem gen¬
tib uitȩ pabula ministrari. Le¬
anes dicuntur ethnici propt̃
ydo latriam. qui esui sangui¬
mi dediti & cadauerib mortuoꝵ
feruntur in rabiem. O mi ͭ ͥ conu̾sio.
Quondam nsrł erat filius. nos canes
& postea dictum est de eo. cireumde¬
derunt me canes multi. At illa
dixit. Etiam ddñe. Nam & catelli ed̾t
de micis. quȩ cadunt de mensa dño¬
rum suoꝵ.¬

Expanded text:
venit et adoravit eum didixit: Sine prius satiari filios. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. quod dicit. Futurum est ut et vos gentes salutem consequamini, sed prius oportet saltem aliquos Judaeos, qui antiqua electione filii Dei nominantur, pane coeli refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Canes dicuntur ethnici propter idololatriam, qui esui sanguinis dediti et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. O mira conversio! Quondam Israel erat filius, nos canes. Et postea dictum est de eo: « Circumdederunt me canes multi . » « At illa dixit: Etiam, Domine: nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
stodiant: Ham d̾s dixit. Honora
patrem & matrem. & qui maledixe¬
rit patri uł matri morte moriatur.
onor in scͥpturis. ñ tantũ in
salutationib & officiis deferendis. qͣn¬
tum in elemosinis & munerim oblati¬
one sentitur. Unde apł̃s. Honora uidu¬
as. quȩ uere uiduȩ sunt. Hoc ẽ da eis.
Qui gͦ ddebitis obsequiis parentes in¬
dignos iudicauerit. morte morietur
eterna. U os autem dicitis. qͥcũꝙ
dixerit patri uł matri munus qͦdcũq

Expanded text:
stodiant? Nam Deus dixit: Honora stodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem ; et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur . Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosynis et munerum oblatione sentitur: Unde Apostolus: Honora viduas quae vere viduae sunt . Hoc est, da eis. Qui ergo debitis obsequiis parentes indignos judicaverit, morte morietur aeterna. Vos autem dicitis: Quicunque dixerit patri vel matri
Abbreviated transcription (Latin):
tui transgrediuntur traditionẽ
senioꝵ: Non enim lauant manꝰ suas.
cum panem manducant. Beda ĩ m̃s¬
harisei sp̃ualia uerba carnalit̃
intelligentes. lauamim mundi
estote. & munclamini qui fertis uasa
dñi. non recte accipiebant hane mun¬
ditiam. Nam hoc dictum ẽ de cordis
s oꝑis castigatione. & ñ solum de la¬
uando corpore ut ipsi putabant. Igi¬
tur aqͥua exterius loti conscientiȩ liuo¬
re polluti. non ad uerbum audiendũ.
non quasi ad mecticum. s ad questio¬
num pugnas coneurrunt. De ñ lotis
itaq manib corporis uituꝑant disci¬
pulos. cum in oꝑib eoꝵ nichil im¬
mundditiȩ inueniant. Animaꝵ nãq
manus. idest oꝑa. sollicite lauabant.
Communia quid̃e uocabant uidei.
omĩa inmunda. Ipse autẽ respon¬
dens ait illis. Quare & uos transgre¬
dimii mandatum dei. Propt̃ traditi¬
um uos precepta dei propter
Ntraditionem hominũ negliga¬
tis. quare meos arguitis quod semoꝵ
iussa paruipendant. ut dei seita cu-¬

Expanded text:
tui transgrediuntur traditionem seniorum? Non enim lavant manus suas cum panem manducant. BEDA. Pharisaei spiritualia verba carnaliter intelligentes: Lavamini, mundi estote ; et: Mundamini qui fertis vasa Domini , non recte accipiebant hanc munditiam. Nam hoc dictum est de cordis et operis castigatione, et non solum de lavando corpore, ut ipsi putabant. Igitur aqua exterius loti, conscientiae livore polluti, non ad verbum audiendum, non quasi ad medicum, sed ad quaestionum pugnas concurrunt. De non lotis itaque manibus corporis vituperant discipulos, cum in operibus eorum nihil immunditiae inveniant. Animarum namque manus, id est opera, sollicite lavabant. Communia quidem vocabant Judaei omnia immunda. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditiCum vos praecepta Dei, propter traditionem hominum negligatis, quare meos discipulos arguitis, quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita cu
Abbreviated transcription (Latin):
ant accrpere deo consecrata. ne sacri¬
legii crimen incurrant. Uel ita po¬
test legi sub interrogatione. O pat̾
o mat᷑. munus quod ex me datur tͥ¬
ad uictum & uestimentum. proderit
tibi ad saluandam animam: Mini¬
me. quia tu ñ curas nͥ de corpore.

Expanded text:
ant accipere Deo consecrata, ne sacriant accipere Deo consecrata, ne sacrilegii crimen incurrant; vel ita potest legi sub interrogatione: O pater, o mater, munus quod ex me tibi datur ad victum et vestimentum, proderit tibi ad salvandam animam? Minime, quia tu non curas nisi de corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis mandatum dei propt traditio¬
nem sirãm. P receperat dñs imbe¬
cillitati & penuriȩ parentum consu¬
lens ut filii eos honorarent in necessa¬
riis etiam uitȩ. Hanc legem phari¬
sei subuertentes. ut impietatem sub
nomine pietatis inducerent. docuert̃
filios melus facere si deo uero patri
uouerent ea quȩ parentib offerenda
erant. Unde ipsi parentes egeni fie¬
bant: & oblatio liberoꝵ sub occasione
dei in lucra sacerdotum cedebat. Sie
lege litteram.¬
eus iussit ꝑ moysen scilicet ho¬
norari parentes. s qui cumq
dixerit patri uł matri & cetera. uos
illud dicitis. quia quicumq hoc dicat.
uos illum instruitis ad dicendũ. Uos
inquam in hoc instruitis malos fili¬
os. ut dicant. O pat̃ o mat̾. munus
quodcumq est ex me oblatũ subau¬
dis in templo. tͥ ꝓderit in anima.
Uel ita. filios dicere parentib compel¬
litis. munus qͦd cumq est ex me offe¬
rendum deo in tuos consumo eibos.
tibiq prodest o pat̾ & mat̃. ut time¬

Expanded text:
istis mandatum Dei propter traditionem vestram. Praeceperat Dominus, imbecillitati et penuriae parentum consulens, ut filii eos honorarent in necessariis etiam vitae. Hanc legem Pharisaei subvertentes, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt filios melius facere, si Deo vero Patri voverent ea quae parentibus offerenda erant. Unde ipsi parentes egeni fiebant, et oblatio liberorum sub occasione Dei in lucra sacerdotum cedebat. Sic lege litterameus jussit, per Moysen scilicet, honorari parentes; sed quicunque dixerit Patri vel matri, etc., vos illud dicitis, quia quicunque hoc dicat, vos illum instruitis ad dicendum. Vos, inquam, in hoc instruitis malos filios ut dicant: O pater, o mater, munus quodcunque est ex me oblatum, subaudis in templo, tibi proderit in anima. Vel ita: Filios dicere parentibus compellitis. Munus quodcunque est ex me offerendum Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut time
Abbreviated transcription (Latin):
contemnunt. Uerũtam̃ qͦd super¬
est date elemosinam. & ecce omnia
munda sunt uobis. Qyod neces¬
sario uictui & uestimento superest da¬
te pauꝑib uxta p̾ceptum iohannis.
Qui habet duas tunicas. det ñ ha¬
benti. Uel ita. Quod superest. reme-¬
dium facite de ur̃o scelere. Date scli¬
cet elemosinam. quia sicut aqua ee¬
tinguit ignem. ita elemosina extin¬
guit peccatum. Qui uult ordinate
dare elemosinam. a se ipso debet inci¬
pere. & eam sibi primum dare. id est
miscđiam sibi facere. Est eñi elemo¬
sina opus misccd̾iȩ. uerissimeq dicã
ẽ miserere animȩ tue placens deum

Expanded text:
contemnunt. Verumtamen quod supercontemnunt. Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Quod necessario victui et vestimento superest, date pauperibus, juxta praeceptum Joannis: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Vel ita: Quod superest, remedium facite de vestro scelere. Date eleemosynam, quia sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Qui vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare, id est misericordiam sibi facere. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
apud se. Et ingressus recu
intra se reputans dicere. quare ñ
bantur nobiliores atq doctis¬
tes iudei. Et ait dñs ad illun
Nunc uos pharisei quod dͥeforis ẽ
calicis & catim mundatis. ꝗͥd aute
uitus ẽ ur̃m. plenum ẽ rapina ꝙ
iniquitate.
unditiam carnis exteriꝰ obser¬
uatis: & animȩ turpitudinem
retinetis. Calix est uas uitreum. Catii
fictile de terra. Per hec significatiu
fragilitas human corporis in qͣ ert¬
rius p̃tendunt sc̃itatem & simulant
iustitiam. sed intus sunt uitioꝵ sorde
deformes. Stulti. nonne qui fect
quod deforis ẽ. etiam id quod denitꝰ
est fecit: Qui utramꝰ hominis na¬
turam fecit. utramq mundare desi-¬
derat. Hoc dicitur contra maniche¬
os. qui ammã tantum a d̾o. sarne
uero putant a diabolo creata. hoc
etiam contra illos qui corporalia
peccata. fornicationẽ uidelicet furtia.
rapinam quasi grauissima detestat̃
apłs iram. scilicet suꝑbiam & auan¬
tiam quȩ ẽ ydoloꝵ seruitus. ut lena

Expanded text:
ecubintra se reputans dicere, quare nonbantur nobiliores atque doctiores Judaei. Et ait Dominus ad illum: Nunc vos Pharisaei quod deforis est calicis et catini, mundatis; quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Munditiam carnis exterius observatis, et animae turpitudinem retinetis. Calix est vas vitreum; catinum fictile de terra. Per haec significatur fragilitas humani corporis, in quo exterius praetendunt sanctitatem et simulant justitiam, sed intus sunt vitiorum sorde deformes. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam quod de intus est fecit? Qui utramque hominis naturam fecit utramque mundare desiderat. Hoc dicitur contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc etiam contra illos qui corporalia peccata, fornicationem videlicet, furtum, rapinam, quasi gravissima detestantuApostolus, iram scilicet et superbiam et avaritiam, quae est idolorum servitus , ut levia
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ furca rationis obtun-¬
dit. idest moysi & ysaie increpatione
ut & nos hereticos uerbis seriptur
iincamus. Simulatores iudei tre¬
s quidem labioꝵ dicunt. magist
semius qui uerae es. exterioreinss nin¬
dntam commendant.s quia imnminua
mente uertati contractieunt. nequlisꝰ

Expanded text:
Pharisaeorum furca rationis obtundit, id est, Moysi et Isaiae increpatione, ut et nos haereticos verbis Scripturae vincamus. Simulatores Judaei strepitu quidem labiorum dicunt: Magister, scimus quia verax es , exterioremque munditiam commendant; sed quia immunda mente ver
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut indicet se non sub lege ẽẽ. im
mo dnm legis. qui ñ timet contagiũ
cum alios potius liberet. Ex pietate a¬
it uolo. sanans eo genere quo fuerat
obsecratus. cum diceretur si us potes
me mundare. Imꝑando subiunxit.
mundare: in quo maiestatis aꝑitur
potentia. Nichil enim medium ẽ. urt̃
opus dei & p̃ceptum. quia int̾ p̃ceptũ
est opus. Dixtt enim & facta sunt.
candi in homine. Stant portitores.
quia non ualent sicut prius ad mor¬
tem trahere. Loqui ihu est. monita
salutis infundere. unde languidꝰ ad
uitam erigitur bonis actib. & sic
rclclitur matri ȩccłie. Timent oñs.
qr uniꝰ exemplo multi corrigunt᷑.L

Expanded text:
sed ut indicet se non sub lege esse, imo sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet contagium, cum potius alios liberet. Ex pietate ait, volo, sanans eo genere quo fuerat obsecratus, cum diceretur: Si vis, potes me mundare, imperando subjunxit: « Mundare; » in quo majestatis aperitur potentia. Nihil enim medium est inter opus Dei et praeceptum, quia inter praeceptum est opus. Dixit enim, et facta sunt. candi in homine. Stant portitores, quia non valent sicut prius ad mortem trahere. Loqui Jesu, est monita salutis infundere: unde languidus ad vitam erigitur bonis actibus, et sic redditur matri Ecclesiae. Timent omnes, quia unius exemplo multi corriguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecte post doctrinam fiunt miracu le¬
la: ut ꝑ uirtutem sermo firmaret᷑.
scđ̾m marcum genu flectens. ut lucas
ait in faciem procidit. quod humilita¬
tis est & pudoris. ut unusquisq de suȩ
uitȩ maculis erubescat. confessionem ue¬
recundia non reprimit. sed dececto uul¬
nere remedium querit. Uoluntati dñi
curationis potestatem leprosus tribuit.
nec quasi incredulus dubitat. s suȩ col¬
luuionis conscius. ñ p̾sumit dicere mun¬
da me dñe & muncdabor. Dum hice a
lege exclusus se dñi potestate curari po¬
stulat. supra legem eẽ grãm indicat. Si¬
cut enim potestatis auctoritas in dño.
ita in isto fidei constantia declaratur.
Et extendens manum. tetigit eum di
cens. Uolo. Mundare. Et confestim
muncdata est lepra eius. Extendens
ex humilitate. docens nos nullũ sꝑne¬
re ꝓ aliqua corporis maculatione᷑. Lex
tangi leprosos ꝓhibet. s de eo ñ erat
prohibitum qui dñs legis est. Tetigit
gͥ non quin sine tactu sanare posseo.

Expanded text:
ON. Recte post doctrinam fiunt miracula, ut per virtutem sermo firmaretur. m Marcum genu flectens, ut Lucas ait, in faciem procidit: quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed detecto vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius, non praesumit dicere: Munda me, Domine, mundabor. Dum hic a lege exclusus, se Domini potestate curari postulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Extendens ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset,
Abbreviated transcription (Latin):
icut posteritati suȩ fidelis man¬
danit antiquitas. hodie saluator
a chaldeis est adoratus. hodie fluenta
iordanis benedictione proprii baptis¬
matis conseerauit. hodie inuitatꝰ ad¬
nuptias aquas uertit in uinum .X¬

Expanded text:
icut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator a Chaldaeis est adoratus; hodie fluentia Jordanis, bendictione proprii baptismatis consecravit; hodie invitatus adnuptias, aquas vertit in vinum
Abbreviated transcription (Latin):
espere facto curant᷑ infirmi.
quando scilicet granum triti¬
ci in terra moritur. Beda.¬
olis occubitus qͦd lucas ponit.
mortem significat illiꝰ qͥ dixio.
quandiu in mundo sum. lux sum
mundi. Plures egroti sanant᷑ post
mortem xp̃i quam antea. quia cal¬
cato regno mortis ꝑ totum orbem
dona fidei transmisit ꝑ ministros
suos. Unde psalmista canit. Iter fa¬
cite ei qui ascendit suꝑ occasũm. Suꝑ
occasum dñs ascendit᷑. quia unde
in passione occubuit. inde maiorem
suam głam resurgendo manifestauit.

Expanded text:
em facto, curantur infirmi quando scilicet granum tritici in terra moritur. Solis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt mundi . Plures aegroti sanantur post mortem Christi quam antea; quia calcato regno mortis, per totum orbem dona fidei transmisit per ministros suos. Unde Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestabit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. & si dimissa fuerit manere innup¬
tam. Quie quid uris iubetur. hoc con¬
sequent̾ redundat ad feminas. Neq
enim adultera uxor dimittenda ẽ: &
uir mechus tenendꝰ. Aliȩ sunt leges
cesarum. aliȩ xp̃i. Apud illos in uris
pudicitiȩ frena laxantur. apud nos
qd non licet feminis equȩ non licet
uiris. & eadem seruitus pari conditi¬
one censetur.

Expanded text:
nis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris jubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Aliae sunt leges Caesarum, aliae Christi. Apud illos in viris pudicitiae frena laxantur, apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris: et eadem servitus pari conditione censetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis corporeus est: nec lignis nutri¬
tur. nec suecensione indigec: & ẽ in¬
extingiubilis creatus a dõ ab ipsa mun

Expanded text:
ignis corporeus est, nec lignis nutritur, nec succensione indiget et est inexstinguibilis creatus a Deo ab ipsa mun
Abbreviated transcription (Latin):
ic nimirum iohannes p̾dicabat.
& postea intellectus concipitur: sic ioħis
p̾dicatio anteibat aduentum xp̃i nunti¬
ando. Ideoq ohannes uocatur uox xp̃i.
idest uerbi qͦd erat in principio apud dm̃.
qͦd in iohanne clamat ad uideos surdos.
ꝑ peccata longe positos. indignationis
clamore dignos.

Expanded text:
ic nimirum Joannes praedicabat: et postea intellectus concipitur, sic Joannis praedicatio anteibat, adventum Christi nuntiando. Ideoque Joannes vocatur vox Christi, id est « Verbi quod erat in principio apud Deum , » quod in Joanne clamat ad Judaeos surdos, per peccata longe positos, indignationis clamore dignos.
Abbreviated transcription (Latin):
ministraretur ei. s ut ministra¬
rẽt: & cdlaret animam suam redemp¬
tionem pro multis. Syi ꝓponte
exemplum. Pro multis inqͣuit: id est
ꝑ credentib ñ ꝓ omnib hominib.
ult quidem deus om̃s saluos fieri:
s si accedant ad eum. Non eñi sic
uuilt. ut nolentes saluentur: s uolen¬
tes. Medicꝰ in publico om̃s ostendit
se uelle saluare: si tamen ab egris
requiratur. Non ẽ enim uera salus:
si nolenti tribuatur. fides ẽ enim.
quȩ dat salutem: quam nisi mens
susceꝑit tota uoluntate non solum

Expanded text:
ministraretur ei, sed ut ministraret, et daret animam suam redemptionem pro multis. Sui proponit exemplum. Pro multis, inquit, id est pro credentibus, non pro omnibus hominibus. Vult quidem Deus omnes salvos fieri, sed si accedant ad eum. Non enim sic vult, ut nolentes salventur, sed volentes. Medicus in publico ostendit se velle salvare, si tamen ab aegris requiratur. Non est enim vera salus, si nolenti tribuatur. Fides est enim quae dat salutem, quam nisi mens susceperit tota voluntate, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
serius. Irustra & illi immoderata
quesierant. & isti inde dolebant: cũ
ad summitatẽ uirtitum ñ potentia
s humilitatẽ ueniatur.  obis enĩ
forma datur. ne sequamur dños scła¬
res: s humiliemus nos inuicẽ & in
nobis commissos. Unde recte ꝑ quen¬
dã sapientem dicitur. Ducem te con¬
stituerunt. noli extolli: s esto in illis
quasi unus ex illis. Hinc etiã petrus.
Non dñantes in clero: s forma facti
gregis. Et tam̃ ñnum qu̾a grauius
delinquitur. si int ꝑu̾sos plus equali¬
tas quam disciplina custodiat᷑. Q uia
enim falsa pietate suꝑatus ferire heli
delinquentes filios noluit: apud distri-¬
ctum uidicem se ipsum cũ filiis erude¬
li ctamnatione ꝑcussit. Unde necesse
ẽ ut rectorem subditis & matrem pie¬
tas. & ꝑatrem exhibeat disciplina.:
atq sollicite ꝓuidendum. ne aut di¬
strictio rigidã. aut pietas sir remissa.
rincipes gentium dominantͥ eoꝵ.
idest populoꝵ gentium: & fit relatio

Expanded text:
IERON. Frustra et illi immoderata quaesierant, et isti inde dolebant, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. BEDA. Nobis enim forma datur, ne sequamur dominos saeculares, sed humiliemus nos invicem et in nobis commissos. Unde recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina teneatur. Quia enim falsa pietate superatus, ferire Eli delinquentes filios noluit , apud districtum judicem seipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina, atque sollicite providendum ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Principes gentium dominantur eorum, id est populorum gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ meum dare uobis quadã p̃roga
ꝑsonaꝵ acceptio apud dm̃. s timen¬
tium eum. Eigo uos qͦq regnũ dei ac¬
cipietis: si digni fueritis. Uel ita.
on ẽ meum clare uobis. scilicet suꝑbis:
hoc enim adhue erant. Si uultis adci¬
pere: prius humiliamini. Mec iii.
bati sunt apħ quia isti ausi sune
hoc ꝑ matrem petere: quantomagis
turbarentur. si petitio eoꝵ suscepta
fusset: Id̾o neq dixit non sedebitis.
ne auos confunderet. neq sedebitis ne
ceceros irritaret: s tanquam benignꝰ
pat̃ sic respondit. ut int̾ frẽs concor¬
dia non rumꝑetur. & om̃s sꝑarent.
Nam quod uni aut duob spẽcialiter
ñ ꝓmittitur: a cunctis sꝑat᷑. I ħc
autem uocauit eos ad se ꝙ ate. Seitis
quia principes gentium dominant᷑

Expanded text:
Non eNon epersonarum acceptio apud Deum, sed timentium eum. Ergo vos quoque regnum Dei accipietis, si digni fueritis. Vel ita: Non est meum dare vobis, scilicet superbis, hoc enim adhuc erant. Si vultis accipere, prius humiliamini. M. 203IIbati sunt apostoli, quia isti ausi sunt hoc per matrem petere, quanto magis turbarentur, si petitio eorum suscepta fuisset? Ideo neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritaret. Sed tanquam benignus pater sic respondit, ut inter fratres concordia non rumperetur, sed omnes sperarent. Nam quod uni aut duobus specialiter non promittitur, a cunctis speratur. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur
Abbreviated transcription (Latin):
alix dã passio & martyriũ: qr cũ
mensura bibit᷑. Ait illis. Calicaẽ qͥdẽ
meũ bibetis: & baptismo meo qͦ ego
iacobus ab herode capite truncatus
sit: ioħ̾s autem propria morte uttã
finierit. S si noscamꝰ eum missũ in
feruentis olei dolium: uidebimꝰ eiꝰ ani¬
mum martyrio non defuisse. & eum
calicem confessionis bibisse. Hinc au¬
gustinus de bono coniugali. Sicut ñ
est impar meritum patientiȩ in pe-¬
tro qui passus ẽ. & in iohanne qͥ passo
non est: sic non est impar merttum
continentiȩ in ioħe. qui nullas exꝑtꝰ
ẽ nuptias. & in abraham qͥ filios ge¬
nerauit. Hinc etiam ieronimꝰ in ma-¬
iori breuiario. ꝑsalmo centesimo qͥnto
decimo. Monachi debent habere puri-¬
tatẽ martẏrũ: siquidẽ & ipsi martyres
sunt. Qd enim faciunt angłi inglis.
hoc monachi psallentes die ac nocte fa¬
ciunt in terris. Sedere autẽ ad dex¬
teram meã & sinĩstr̃a ñ ẽ meũ dare
uobis: s quib paratũ ẽ a patre meo.

Expanded text:
Calix dicitur passio et martyrium, quia cum mensura bibitur. » Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et baptismo meo quo egoJacobus ab Herode capite truncatus sit, Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si noscamus eum missum in ferventis olei dolium, videbimus ejus animum martyrio non defuisse, et eum calicem confessionis bibisse. Hinc Augustinus de bono conjugali: « Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generavit. » Hinc etiam Hieronymus in majori breviario, psalmo centesimo quinto decimo: « Monachi debent habere puritatem martyrum, siquidem et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psallentes die ac nocte faciunt in terris. Sedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo.
Abbreviated transcription (Latin):
suriit corpore. ut diabolo tribue¬
retur temptandi occasio. & uincere
guta dierum ieunio. sciebat totidem
ctieb aquas abyssi effusas. exploratã re-¬
promissionis terram. moys legẽ a dõ
datam. filios isrł totidem annis in here¬
mo pane angłoꝵ uixisse. Magi
UM uͦ sensit post ieiunium esurire

Expanded text:
suriit corpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretginta dierum jejunio, sciebat totidem diebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane angelorum vixisse. Cum vero sensit post jejunium esurire
Abbreviated transcription (Latin):
yi rei attestatur quod ioħes natus
xp̃c in cruce exaltatur. Qui de sursũ
uenit. supra om̃s est. Qui est de t̾ra.
de terra est & de terra loquitur. qͥ de
celo uenit supra om̃s est. Et qͦd uidit

Expanded text:
i rei attestatur, quod Joannes natus Christus in cruce exaltatur. Qui de sursum venit, supra omnes est. Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de coelo venit, su
Abbreviated transcription (Latin):
di origine.
ltrix flamina uitioꝵ cremationẽ
habet: lumen ñ habet Ignis ille ad ẽ¬
solationẽ ñ lucet: & tamen. ut magis
torqueat ad aliquid lucet. Nã reꝓbi
se uisuri sunt in inferno. ut magis
doleant: quia & diues in sinu abra¬
hȩ lazarum uidit.

Expanded text:
di origine. ltrix flamma vitiorum cremationem habet, lumen non habet. Ignis ille ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat, ad aliquid lucet. Nam reprobi se visuri sunt in inferno, ut magis doleant; quia et dives in sinu Abrahae Lazarum vidit .
Abbreviated transcription (Latin):
ic gͦ lege. Terra neptalim galyleȩ
gentium. hoc est quȩ est in galylea.
uł quȩ est ipsa galilea gentium. ꝙ quȩ
est uia maris ultra iordanem. iudit lu¬
cem. Populus qui sedebat in tenebris
peccatoꝵ. est gentilis populus. de quo
magnam. idest crederet in xp̃m. qͥ lux
est mundi. Y doloꝵ cultus & quelibet
pessima oꝑa sunt umbra mortis. qr
significant animȩ mortem. sicut um¬
bra significat aliquod corpus¬
T circiuibat ih̃e totam galy¬

Expanded text:
ic ergo lege: Terra Nephthali Galilaeae gentium, hoc est, quae est in Galilaea, vel quae est ipsa Galilaea gentium, et quae est via maris ultra Jordanem, vidit lucem. Populus qui sedebat in tenebris peccatorum, est gentilis populus, de quo magnam, id est, crederet in Christum, qui lux est mundi . Idolorum cultus et quaelibet pessima opera sunt umbra mortis, quia significant animae mortem, sicut umbra significat aliquod corpust circuibat Jesus totam Gali
Abbreviated transcription (Latin):
ecunia in zonis clausa. ẽ sapi¬
entia ñ erogata. Et scriptum
est. Sapientia abscondita & thesaurꝰ
absconditus: quȩ utilitas in itrisq
officium doctoris accipiens. debet op̃¬
primi seculariũ negotioꝵ oneribus
neq resolui desideriis carnalib neq
sibi cõmissum talentum uerbi sub
otio lenti torporis abscondere.

Expanded text:
ecunia in zonis clausa, est sapientia non erogata. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus absconditus, quae utilitas in utrisque? GUST. Nullus ergo officium doctoris accipiens, debet opprimi saecularium negotiorum oneribus, neque resolvi desideriis carnalibus, neque sibi commissum talentum verbi sub otio lenti corporis abscondere.
Abbreviated transcription (Latin):
retardatur. sepe int̾ orationes & suaue
colloquium cum dño. turba cogitatio¬
num aciem mentis. ne xp̃c uideat᷑ int̃¬
cludit. Tunc gͦ tectum domtꝰ in qua
xp̃c docet est ascendendum. idest sacrȩ
scͥpturȩ sublimitas appetenda. lexq
dñi cĩe nocteq meditanda. Patefacto
tecto eger ante ihm̃ summittit᷑. quia
reseratis scͥpturȩ mysteriis ad notitiã
gulis describitur. quia sub uili litteraꝵ
uelamine si sit qui reseret. quuna spũa¬
lis gr̃e uirtus inuenitur. Qd autẽ cum
lecto deponitur. significat ab homine
adhuc in ista carne constituto xp̃m
debere cognosci. De lecto surgere est: a¬
nimam se a carnalib desideriis abstra¬
here. Dicit gͦ. Surge de torpore negli¬
gentiȩ. & corpus in cuiꝰ desideriis ia¬
ciusti. in exercitia bonoꝵ oꝑum attolle.
& sic domum habitationis ȩt̃nȩ ingre.¬
dere. Uel ire in domum est. redire ad
int̾nam sui custodiam. ne iterũ pec¬
cent.

Expanded text:
retardatur, saepe inter orationes et suave retardatur, saepe inter orationes et suave colloquium cum turba Domino cogitationum aciem mentis ne Christus videatur intercludit. Tunc ergo tectum domus in qua docet Christus est ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas appetenda, lexque Domini die noctuque meditanda. Patefacto tecto, aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturae mysteriis ad notitiam scribitur, quia sub vili litterarum velamine, si sit qui reseret divina, spiritualis gratiae virtus invenitur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine adhuc in ista carne constituto Christum debere cognosci. De lecto surgere est animam se a carnalibus desideriis abstrahere. Dicit ergo: Surge de torpore negligentiae, et corpus in cujus desideriis jacuisti in exercitia bonorum operum attolle et sic domum habitationis aeternae ingredere. Vel ire in domum est redire ad internam sui custodiam, ne iterum peccet.
Abbreviated transcription (Latin):
sinȩ mora salus in iussu eiꝰ com¬
pletur. Unde merito qui aderant re¬
lictis blasphemiis stupentes ad laudẽ
conuertuntur tantȩ maiestatis. nec ti¬
merent si crederent sane. & diligerent
ꝑfecte. Curatio ꝑaralytiei. indicat ani¬
mȩ saluationẽ suspirantis ad xp̃m.
post illecebrȩ carnalis inertiam. Quȩ
primo indiget ministris qui eam xp̃o
afferant. iclest doctorib. qui sꝑem inter¬
cessionis suggerant. Marco narrante
quatuor portitores fuerunt siue quia
quatuor eugłistis pͣdicantiũ iurtus
firmatur. sine quatuor uirtutib fidu¬
cia mentis ad ꝓmerendum sospitatẽ
erigitur. De quib in et̾ne sapientiȩ
laude dicitur. Sobrietatẽ & sapientiã
docet. & iustitiam & urtutẽ. Has
nonnulli prudentiam. fortitudin̾e̾. tem
siderantib paralyticum offerre xp̃o
turba obsistit. quia sepe anima post
corporis desidiam suꝑna gr̃a renouari
cupiens. prisca consuetudine peccatoꝵ

Expanded text:
sine mora salus in jussu ejus comsine mora salus in jussu ejus completur. Unde merito qui aderant relictis blasphemiis stupentes ad laudem convertuntur tantae majestatis, nec timerent si crederent sane et diligerent perfecte. Curatio paralytici indicat animae salvationem suspirantis ad Christum post illecebrae carnis inertiam. Qui primo indiget ministris, qui eam Christo afferant, id est doctoribus, qui spem intercessionis suggerant. Marco narrante quatuor portitores fuerunt, sive quia quatuor evangelistis praedicantium virtus firmatur, sive quatuor virtutibus fiducia mentis ad promerendam sospitatem erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: « Sobrietatem, et sapientiam docet, et justitiam, et virtutem . » nonnulli prudentiam, fortitudinem, tempesiderantibus paralyticum offerre Christo; turba obsistit, quia saepe anima post corporis desidiam superna gratia renovari cupiens prisca consuetudine peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt gͥ uisibile signum. ut probet᷑ inuisi¬
bsis. Lectum tolle. ur qͦd futo testimo¬
numi infirmitatis. sit probatio santatiᷤ.
s autẽ sciatis & cẽta usq illue
ait paralytico. uerba st̃ eugłistȩ.
Quasi dicat lectorib euangħi. Illi
murmurabant de hoc quod dixerat di¬
mittuntur tͥ peccata. s ego dico uobis
eum dixisse paralytico surge. ut ꝑ sana¬
tionem enis sciatis. quia filius hõminis
& tunc habuit. & habet potestatẽ dimit¬
tencdi ꝓeccata. Uel uerba xp̃i possunt
cẽ ita. Uos cogitatis qͦd ñ possim dimit¬
tere peccata. s ut sciatis quia filiꝰ ho¬
minis idest ego hoc potest: ai. idest di¬
cit. ipse filius hominis paralẏtico. sur¬
ge. Et confestim surgens corã illis
tulte lec̾tum in quo iacebat. & abiit
in domum suam magnificans dm̃. Et̃
bant dm̃. Et repleti sunt timore di¬
centes. quia uidimꝰ mirabilia hodie.
Et glorificauerunt dm̃. qui dedie po¬
testatem talem hominibus.
agna dei uirtus ostenditur. ubi

Expanded text:
itur visibile signum ut probetur invisibile. Lectum tolle ut quod fuit testimonium infirmitatis sit probatio sanitatis. Ut autem sciatis, » etc. usque illuc: « ait paralytico; » verba sunt evangelistae, quasi dicat lectoribus Evangelii: Illi murmurabant de hoc quod dixerat: « Dimittuntur tibi peccata; » sed ego dico vobis eum dixisse paralytico: « Surge, » ut per sanationem ejus sciatis quia Filius hominis, et tunc habuit, et habet potestatem dimittendi esse ita: Vos cogitatis quod non possim dimittere peccata, sed ut sciatis quia Filius hominis id est, ego hoc potest, ait hoc est, dicit ipse Filius hominis paralytico: Surge. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam, magnificansans Deum. Et repleti sunt timore, dicentes quia vidimus mirabilia hodie. Et glorificaverunt Deum qui dedit potestatem talem hominibus. » Magna Dei virtus ostenditur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitas. Uerum euangłii scͥp¬
tura indifferent̃ & cliẽ aximoꝵ pro
pascha. & ꝓ dieb azimoꝵ ponere
pascha solet: unde lucas: dies festus
arimoꝵ qui dicitur pascha. Itẽ io¬
hannes cũ pͥmo azimoꝵ diȩ̃. id est

Expanded text:
solemnitas. Verum Evangelii scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum ponere pascha solet, unde Lucas dicit, dies festus azymorum qui dicitur pascha. Item Joannes, cum primo azymorum die, id est
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nis inhiare. cunctoꝵ autẽ fideliũ
renuntiare om̃ib. hoc ẽ sic terrena
gerere. ut tam̃ tota mente ad celestia.
t factum est in sabbato se¬
cundo primo cum transiret
ih̾c ꝑ sata. uellebant esuri¬
entes discipuli eiꝰ spicas.
& manducabant confricantes manibꝰ.¬

Expanded text:
aeternis inhiare, cunctorum autem fidelium, aeternis inhiare, cunctorum autem fidelium, renuntiare omnibus, hoc est, sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia t factum est in sabbato secundo primo, cum transiret Jesus per sata, vellebant esurientes discipuli ejus spicas et manducabant, confricantes manib
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum p̃sens in udicio uidet᷑. Mittamꝰ
qͦ legationem ad eum nobis placandũ.
ie gͦ om̃is ex uõbis qui non re¬
nuntiat om̃ib quȩ possidet. ñ
Pot̾est m̃s ẽẽ discipulus. O uandoqͥ¬
dem non potest bene edificare. qui ñ
compitat sumptus. nec secure potest
occurrere qui non p̃mittit legationẽ.
gͦ nec meus potest ẽẽ discipulꝰ qui ñ
renuntiat omnib. Hic docetur quod
edificare turrim. facere pacem cum
fortiore. nichil ẽ aliud quam ẽẽ disci¬
pulum xp̃i. p̃parare uͦ sumptus uel
mittere legationem ad faciendã pa¬
cem. nichil aliud ẽ quam renuntia¬
re om̃ib quȩ possidemus. Int̾ quȩ
ꝙ amor ꝓximoꝵ & animã nr̃a quã
quidam accipiunt ꝓ temporali uita
intelliguntur. & quam sic possidere
debemus. ut ñ nos impediat ad et̃¬
na. Distat sane int̾ renuntiare om̃i¬
bus & relinquere omĩa. quia paucoꝵ
ꝑfectoꝵ ẽ relinquere omĩa. & solis

Expanded text:
nondum praesens in judicio videtur. Mittamus nondum praesens in judicio videtur. Mittamus ergo legationem ad eum nobis placandum, ergo omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Quandoquidem non potest bene aedificare qui non computat sumptus, nec secure potest occurrere qui non praemittit legationem: ergo nec meus potest esse discipulus qui non renuntiat omnibus. Hic docetur quod aedificare turrim, facere pacem cum fortiore, nihil est aliud quam esse discipulum Christi; praeparare vero sumptus, vel mittere legationem ad faciendam pacem, nihil aliud est, quam renuntiare omnibus quae possidemus. Inter quae et amor proximorum et anima nostra, quam quidam accipiunt pro temporali vita, intelliguntur, et quam sic possidere debemus, ut non nos impediat ad aeterna. Distat tamen inter renuntiare omnibus, et relinquere omnia; quia paucorum perfectorum est relinquere omnia et solis
Abbreviated transcription (Latin):
milib occurrere ei. qui cum iuginti
milib uenit ad se: Alioquin ad huc
illo longe agente. legationem mittens
rogat ea quȩ pacis sunt. Sirex a re¬
ge pacem querit: multomagis nos
infirmi cum d̾o pacem habere debemꝰ.
Quasi committere bellum cum deo ẽ.
aliquem intelligere ex meritis salua¬
ri ab eo iuste. Uerum hac similitudi¬
ne ostenditur. nullum ad głam ꝑtin¬
gere posse. nisi seueri udicis sententia
temperetur ꝑ miscd̾iam. In ẽspectu
enim eius. om̃nis homo im̃ꝑfectus.
Sicut gͦ p̾meditatio necessaria ẽ ad
cauendam inimici irrisionẽ. ita ne¬
cessaria est ad impetrandã iudtieis
miscdiam. Fortasse malum opꝰ a nobis
abseidimꝰ. s nũquid ratione cogitatio¬
nis ñȩ reddere sufficimꝰ : Quasi eum
decem nulib occurrit d̃o. qui offert
oꝑa decem mandatoꝵ quȩ exteriꝰ ges¬
srt . s d̃s quasi cum duplicato numero
contra uenit. cum uix p̾paratum in
solo oꝑe discutit simul de oꝑe & cogita¬
tione. Longe adhuc ẽẽ dicitur. quia

Expanded text:
m vigenti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Si rex a rege pacem quaerit, multo magis nos infirmi cum Deo pacem habere debemus. Quasi committere bellum cum Deo est, aliquem intelligere ex meritis salvari ab eo juste. Verum hac similitudine ostenditur, nullum ad gloriam pertingere posse, nisi severi judicis sententia temperetur per misericordiam. In conspectu enim ejus omnis homo imperfectus. Sicut ergo praemeditatio necessaria est ad cavendam inimici irrisionem, ita necessaria est ad impetrandam judicis misericordiam, fortasse malum opus a nobis abscidimus; sed numquid rationem cogitationis nostrae reddere sufficimus? Quasi cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera decem mandatorum, quae exterius gessit; sed Deus quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix praeparatum in solo opere, discutit simul de opere et cogitatione. Longe adhuc esse dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ercunctari libet quomͦ parentes
inimicos diligere. Et de uxore ueritas
dicit. qͦd d̾s coniunxit. homo ñ sepa¬
ret. Et paulus ait. Uiri diligite uxo¬
ꝑpendimus. utrumq agere ualemus.
ut & ꝑximos diligamꝰ. & adu̾sarios in
uia dei odiendo nesciamus. Sic nimi¬
rum ꝓximis odium exhibere debemꝰ:
ut in eis & diligamus qͦd sunt: & ha¬
beamus odio quod indei nobis itine¬
re obsistunt. Et ut hoc demonstraret
agondum dñs. mox addidit dicens.
dhuc autem & animam suam. Tunc
etenĩ animã nr̃am bene odimꝰ: cũ eiꝰ
carnalib desideriis ñ adquiescimꝰ. sed
baulando crucẽ dñm sequimur. Qe
gͦ contempta ad meliꝰ ducit᷑. quasi ꝑ
odium amatur. Huic doctrinȩ de ẽ¬
temptu mundi & de abiectione corꝑis
annectitur. sub comparatione turris
ecd̃ificande de ꝑseuerantia. ad quam
necess aria est cũ humilitate patientia.
Residicat. Ita debetis odisse. crucẽ ba¬
ulare. uenire post me. quia sie consũ¬
mabitur fidei edificium. sic uenit᷑ ad

Expanded text:
ercunctari libet quomodo parenteinimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait: Viri, diligite uxoecepti, utrumque agere valemus, ut et proximos diligamus, et adversarios in via Dei obediendo nesciamus. Sic nimirum proximis odium adhibere debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei itinere obsistunt nobis. Et ut hoc demonstraret agendum Dominus, mox addidit, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim animam nostram bene odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, sed bajulando crucem, Dominum sequimur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Huic doctrinae de contemptu mundi et de abjectione corporis annectitur sub comparatione turris aedificandae de perseverantia, ad quam necessaria est cum humilitate patientia. Ac si dicat: Ita debetis odisse, crucem bajulare, venire post me; quia sic consummabitur fidei aedificium, sic venitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
consummare: Omne qͦd agimus.
ꝑuenire ꝑ considerationem debemus.
Si gͥ in fundamento fidei ꝑfecte uitȩ
sublimitatem ꝑ assumptam patientiã
scħ p̃paremꝰ. Hoc enim int̾ t̾renum
& cȩleste edificium distat. qͦd t̾renũ
edificium construitur expensas colli¬
gendo. celeste autem disꝑgendo. Seden¬
tes gͥ computemus. idest a tumultib
mundi quiescentes diligent̾ discernamꝰ
erogandam ẽẽ temporalem substantiã.
& cor auertendum a cupiditatib. &
animam p̃parandam contra scl adu̾¬
sa. Alioquin deficientes in ȩdificio bo¬
nȩ oꝑationis irrisionẽ patiemur ab
inuicis. ex nr̃o defectu gratulantibus.
quia iuxta pauli uocem spectaculum
facti sumus mundo. & angłis & homi¬
nib. Aut quis rex iturus committe¬
re bellum aduersꝰ alium regẽ. nonne

Expanded text:
d agimus, praevenire per considerationem debemus. Si igitur in fundamento fidei perfectae vitae sublimitatem per assumptam patientiam saeculi praeparemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium construitur expensas colligendo, coeleste autem dispergendo. Sedentes igitur computemus, id est, a tumultibus mundi quiescentes, diligenter discernamus erogandam esse temporalem substantiam et cor avertendum a cupiditatibus et animam praeparandam contra saeculi adversa. Alioquin deficientes in aedificio bonae operationis, irrisionem patiemur ab inimicis ex nostro defectu gratulantibus; quia juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Aut quis rex, iturus committere bellum adversus alium
Abbreviated transcription (Latin):
uum ẽ quioquid agis. etiã si rectum
uideatur. Ideo oꝑa tenebrȩ dicunt᷑.
quia incertum habent ȩxitum. Si gͦ
lumen qͦd in te est tenebrȩ sunt. tene¬
brȩ quantȩ erunt: Edest si intentio
sordidatur appetitu temporaliũ. te¬
nebre factoꝵ sordidȩ & ualde tenebro¬
se erunt. tum ꝓpt̾ turpem & confusũ
intentionis finem. tum quia oꝑis exi¬
tus in se dubius est.

Expanded text:
vum est quidquid agis, etiamsi rectum vum est quidquid agis, etiamsi rectum videatur. Ideo opera tenebrae dicuntur, quia incertum habent exitum. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt? Id est, si intentio sordidatur appetitu temporalium, tenebrae factorum sordidae et valde tenebrosae erunt, tum propter turpem et confusum intentionis finem, tum quia operis exitus in se dubius est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ trium sit ꝓbabilius. consideret᷑.
De temporalib sustentationib in¬
quit dñs. Nolite solliciti ẽẽ quid eda¬
tis uł quid induamini. Et cum ait
querite primum regnum d̃ĩ & hȩc
omnia apponentur uobis. non ait.
deinde ista querite. s ait. & hȩc omĩa
apponentur uobis. scilicet etiam n̾
querentib. Quomͦ autẽ non querat
aliquis quod p̃catur dm̃ ñ uideo.
Nunc de sacramento corporis uide¬
amus. Orientales ñ cotiche cenȩ dñi¬
&e communicant. nec tam̃ ꝓptea
damnant eos eocłiarum rectores.
Sine scandalo enim possunt hoc fa¬
cere & non facere. seslicet uł cotidie
sumere uł ñ cotidie sumere. Non gͦ
hic panis in illis partib intelligit᷑
cotidianus. nam magni peccati cri¬
mine arguerent᷑ qui ex eo cotdie
ig pura intentione oꝑa dirigis
ad dm̃. ad quem omĩa referenda
sunt. ex debito fine intentionis sunt
oꝑa lucis. & si non ita hominib uide¬
atur. Si uͦ ꝑuersa est intentio. pra-¬

Expanded text:
 trium probabilius sit, consideretur. De temporalibus sustentationibus inquit Dominus: Nolite solliciti esse quid edatis, aut quid induamini . Et cum ait: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia apponentur vobis , non ait, deinde ista quaerite, sed ait, et haec omnia apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui precatur Deum, non video. Nunc de sacramento corporis videamus. Orientales non quotidie coenae Dominicae communicant, nec tamen propterea damnant eos Ecclesiarum rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus intelligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie pura intentione opera dirigis ad Deum, ad quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentionis sunt opera lucis, etiamsi non ita hominibus videatur. Si vero perversa est intentio, pra