comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii crucis illius portantes infronte quod
inimici in caluatiae loco fixerunt: appel¬
lantur filii chore. Illis cantatur iste psalmꝰ
tatur intellegamus. Quid intellecturi sumꝰ.
inquem intellectũ psalmus iste cantatur:
Audeo dicere. Inuisibilia enim eius: acreatura
mundi per ea quae facta sunt intellecta cons¬
piciuntur. Heia fratres auiditatem meam
capite: desiderium hoc meum communi¬
cate: simul amemus. simul in hac siti ex¬
ardescamus. simul ad fontem intellegendi
curramus. Desideremus ergo uelut ceruus
fontẽ: excepto illo fonte. quem propter
remissionem peccatoꝵ desiderant baptirandi
& iam baptitati. desideremus illum fontẽ
dequo scriptura alia dicit. qm̃ apudte est
fons uitȩ. Ipse enim fons & lumen est: qm̃
in lumine tuo uidebimus lumen. Si &
fons est & lumen est: merito intellectus
est quia & satiat animam auidam sciendi:
& omis qui intellegit luce quadam non
corporali. non carnali. non exteriore: sed

Expanded text:
filii crucis illius, portantes in fronte quod filii crucis illius, portantes in fronte quod inimici in Calvariae loco fixerunt, appellantur filii Core: illis cantatur iste psalmustatur, intelligamus. Quid intellecturi sumus? in quem intellectum psalmus iste cantatur? Audeo dicere: invisibilia enim ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Eia, fratres, aviditatem meam capite, desiderium hoc mecum communicate: simul amemus, simul in hac siti exardescamus, simul ad fontem intelligendi curramus. Desideremus ergo velut cervus fontem, excepto illo fonte quem propter remissionem peccatorum desiderant baptizandi, et jam baptizati desideremus illum fontem, de quo Scriptura alia dicit: Quoniam apud te est fons vitae. Ipse enim fons et lumen est: quoniam in lumine tuo videbimus lumen . Si et fons est, et lumen est; merito et intellectus est, quia et satiat animam avidam sciendi; et omnis qui intelligit, luce quadam non corporali, non carnali, non exteriore, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Filios chore inuenimus. & in alus
psalmoꝵ titulis etiam tractasse nos memi¬
nimus. & loquutos esse quid sibi hoc nomen
uelit. Ita tamen comiemorandus est iste
titulus. ut non nob̃ quasi preiudic& quod
iam diximus: ut de inceps nondicamus.
N on enim ubi cumque diximus: ons ad fue.¬
runt. Chore. fuerit aliquis homo sicut
fuit: habueritque filios qui appellarentur
filu chore. Nos tamen archanũ sacra¬
menti scrutemur: utnomen hoc inmyste¬
rium quod grauidum est pariat. Magni
enim sacramenti res est: utxp̃iani appellen¬
tur filu chore. Unde filii chore: Filu
sponsi. filui xp̃i. Dictisunt enim xp̃iani:
filii sponsi. Quare ergo chore xp̃c. quia
chore interpraetatur caluaria. Multo
remotius est hoc. Quaerebam quare chore
xp̃c. Intentius quaero quare xp̃c ad calua¬
riam pertinere uidetur. Nonne iam occur¬
rit in loco caluariae crucifixus : occurit
omnino. Ergo filii sponsi filii passionis
illius: Filii redempti sanguine illius:

Expanded text:
mus. Filios Core invenimus et in aliis Psalmorum titulis , et jam tractasse nos meminimus, et locutos esse quid sibi hoc nomen velit: ita tamen nunc commemorandus est iste titulus, ut non nobis quasi praejudicet quod jam diximus, ut deinceps non dicamus: non enim ubicumque diximus, omnes adfuerunt. Core aliquis homo fuerit, sicut fuit, habueritque filios qui appellarentur filii Core : nos tamen arcanum sacramenti scrutemur, ut nomen hoc mysterium, quo gravidum est, pariat. Magni enim sacramenti res est, ut Christiani appellentur filii Core. Unde filii Core? Filii sponsi, filii Christi. Dicti sunt enim Christiani, filii sponsi . Quare ergo Core Christus? Quia Core interpretatur Calvaria. Multo remotius est hoc. Quaerebam quare Core Christus: intentius quaero quare Christus ad Calvariam pertinere videatur. Nonne jam occurrit in loco Calvariae crucifixus ? Occurrit omnino. Ergo filii sponsi, filii passionis illius, filii redempti sanguine illius,
Abbreviated transcription (Latin):
tufacies quia in medio diluuio es. ambulans
in hoc scło.: Nonenim nonaudit tales doctores.
nonaudit tales superbos. aut non ex eorũ uerbis.¬
cotidianas patitur in corde suo persecutiones.
Quidergo dicat iste iam iustificatus & presumens
dedõ. quia circumdatus diluiuo isto.
Tumihi
es refugium. appressura quae circuidedit

Expanded text:
tu facies, quia in medio diluvio es, ambulans tu facies, quia in medio diluvio es, ambulans in hoc saeculo? Num enim non audit tales doctores, non audit tales superbos, aut non ex verbis eorum quotidianas patitur in corde suo persecutiones? Quid ergo dicat iste jam justificatus et praesumens de Deo, qui circumdatur diluvio isto? Tu mihi es refugium a pressura quae circumdedit
Abbreviated transcription (Latin):
Aliunde manat. axpo uenit. Haec uuabillo est.
quicum ess& altus. humilis uenit. Quid enim
aliud docuit humiliando se. factus oboediens
usque ad mortem. mortem autem crucis. Quid
aliud docuit soluendo: quod nondebebat. ut
nos adebito liberar&. Quid aliud docuit
baptizatus. qui peccatum non habebat. crucifixus
qui reatum non habebat: Quid aliud docuit
nisi hanc humilitatem.: N onmmerito ait.
egosum uia & ueritas & uita. In hanc ergo hu¬
militatem propinquatur addm̃: quia prope. ẽ.
dñs. his quiobtriuerunt cor. Indiluuio autem
aquarũ multarũ. extollentium se aduersum
dm̃. & docentium superbas impietates: ad eum
non appropinquabunt. Tuautem quid qui¬
etiam iustificatus es. intermedias aquas illas
es: Undique fr̃s mei &iam confitemur pec¬
cata. perstrepunt circanos aquae illae diluuu.
Non sumus impso diluuio: sed cireuindamur
ab ipso diliuuio. Premunt nos. sednon opprimunt.
Urgent nos : sednondemergunt. Quid ergo

Expanded text:
aliunde manat: a Christo venit. Haec via ab illo est, aliunde manat: a Christo venit. Haec via ab illo est, qui cum esset altus, humilis venit. Quid enim aliud docuit humiliando se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ? Quid aliud docuit solvendo quod non debebat, ut nos a debito liberaret? Quid aliud docuit baptizatus qui peccatum non fecit, crucifixus qui reatum non habebat? Quid aliud docuit, nisi hanc humilitatem? Non immerito ait: Ego sum via et veritas et vita . In hac ergo humilitate propinquatur ad Deum, quia prope est Dominus his qui obtriverunt cor . In diluvio autem aquarum multarum extollentium se adversus Deum, et docentium superbas impietates, ad Deum non appropinquabunt. etiam justificatus es, inter medias illas aquas es? Undique, fratres mei, etiam cum confitemur peccata, perstrepunt circa nos aquae illae diluvii. Non sumus in ipso diluvio, sed circumdamur ab ipso diluvio. Premunt nos, sed non opprimunt, urgent nos, sed non demergunt. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa doctrina est. Alius dixit est gens con¬
traria tenebrarũ.: quae rebellauit aduersus dm̃.
ipsi facit peccare homines: in hoc diluiuo aquarũ
multarũ addm̃ non appropinquabunt. Quae
est illa aqua uera quae manat deintimo fonte purȩ
uenȩ ueritatis.: Quae illa aqua est fr̃s. nisi quae
doc& confiteri dño: Quae est illa aqua. nisi
quae dicit. bonum est confiteri dño: Quae est
illa aqua. nisi quaedoc& hanc uocem. Dixi. pro
Ego dixi. dnẽ miserere mei: sana animam meam
qm̃ peccaui tibi. Haee aqua confessionis peccatoꝵ.
haec aqua humiliationis cordis. haec aquã uiae
salutaris abicientis se. nihil dese prȩsumentis.
nihil suae potentiae suꝑbiae tribuentis. Haec
aqua innullis alienigenarũ libris est. non
inepicureis. non insthoicis. noninmanicetis.
nonin platonicis. Ubi cumque etiã mueniunt᷑
optima praeceptu morum: & discipline humilitictis:
tamen inista noninuenitur uia humilitatis huuis.

Expanded text:
et ipsa doctrina est. Alius dixit, Est gens conet ipsa doctrina est. Alius dixit, Est gens contraria tenebrarum, quae rebellavit adversus Deum, ipsa facit peccare homines. In hoc diluvio aquarum multarum ad Deum non appropinquabunt. Quae est illa aqua, illa vera quae manat de intimo fonte purae venae veritatis? Quae illa aqua est, fratres, nisi quae docet confiteri Domino? Quae est illa aqua, nisi quae docet, Bonum est confiteri Domino ? Quae est illaEgo dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi? Haec aqua confessionis peccatorum, haec aqua humiliationis cordis, haec aqua vitae salutaris, abjicientis se, nihil de se praesumentis, nihil suae potentiae superbe tribuentis. Haec aqua in nullis alienigenarum libris est, non in epicureis, non in stoicis, non in manichaeis, non in platonicis. Ubicumque etiam inveniuntur optima praecepta morum et disciplinae, humilitas tamen ista non invenitur. Via humilitatis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ populum eiꝰ Benedictio eiꝰ. aut dnẽ tua
est salus. & super populum tuum benedictio
tua : sedeumcoeperit dni est silus. non ad illũ
sed deillo dicit. Ibi conuersus est adillum
&ait. & suꝑ populum tuum benedictio tua.
Sic & hic cum audis primo adte. deinde addm̃:
Quid est indiluuio aquarum multarum.
Quinatant indiluiuo aquarũ multarũ: non
appropinquant addm̃. Quid est diluiuum
aquarum multarũ: Multiplicitas uanarũ
aquȩ seduna aqua: siue sacramenti baptismi.
siue doctrinȩ salutaris. Sed ipsi doctrina qua
irrigamur perspm scm̃ dicitur. Bibe aquam
detus uasis. & deputeorum tuorũ fontibus.
a distos fontes. nonaccedunt impii: sedcredentes
ineum qui iustificat impium um iustificati
accedunt. Aliae aquae. multȩ doctrinȩ inqui¬
nant animas hominũ: quod paulo ante dicebam.
Alia doctrina est. fatum fecit: alia doctrina casus
mihi fecit. fortuna fecit. Casibus reguntur
homines. nulla prouidentia aliquid geritur.

Expanded text:
edictio ejus: aut, Domine, tua est salus, et super populum tuum benedictio tua: sed cum inciperet, Domini est salus, non ad illum, sed de illo dicens; ibi conversus est ad illum, et ait, Et super populum tuum benedictio tua. Sic et hic cum audis primo ad te, deinde ad eum, nQuid est, in diluvio aquarum multarum? Qui natant in diluvio aquarum multarum, non appropinquant ad Deum. Quid est diluvium aquarum multarum? Multiplicitas variarum aquae, sed una aqua, sive sacramenti baptismi, sive doctrinae salutaris. De ipsa doctrina qua irrigamur per Spiritum sanctum, dicitur: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Ad istos fontes non accedunt impii, sed credentes in eum qui justificat impium , jam justificati accedunt. Aliae aquae multae, multae doctrinae inquinant animas hominum, quod paulo ante dicebam. Alia doctrina est, Fatum mihi fecit. Alia doctrina, Casus mihi fecit, fortuna fecit. Si casibus reguntur homines, nulla providentia aliquid geritur:
Abbreviated transcription (Latin):
smagoga non ab S surde intellegitur. Cui
congruit. & quod dicitur. Dnĩs iñ templo scõ
suo. dns incaelo sedes eius. Uerbum in homine.
uel ipse filius hominis qui est incaelis. Oculi
eius in pauperem respiciunt. autquem suscepit
opertionem atque adaꝑtionem oculorum.
quod nomine palpebrarũ ꝓbabile est positum
mortem resurrectionẽque eius accipere possumꝰ.
ubi ꝓbabit filius hominis discipulos suos. &
territos sua passione acresurrectione lȩtificatos.
Diis interrogat iustum &impium. iam decelo
gubnans aeccłam. Qui autem diligit iniqui¬
tatem odit animam suam. Quarẽ hoc ita sit.
consequentia docent. Pluit enim suꝑ peccato.¬
res laqueos. Scd̾m suꝑiorem expositionem
accipiendum. & omnia cetera usque infinem.¬

Expanded text:
synagoga, non absurde intelligitur. Cui synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicitur, Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus? id est, Verbum in homine, vel ipse Filius hominis qui in coelis est. Oculi ejus in pauperem respiciunt: aut quem suscepitOpertionem atque adapertionem oculorum, quod nomine palpebrarum probabile est positum, mortem resurrectionemque ejus accipere possumus, ubi probavit filios hominum discipulos suos, et territos sua passione, et resurrectione laetificatos. Dominus interrogat justum et impium: jam de coelo gubernans Ecclesiam. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: quare hoc ita sit, consequentia docent; Pluet enim super peccatores laqueos, secundum superiorem expositionem accipiendum, et omnia caetera usque
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Fortasse ꝓ eo sit positum aequitatẽ uidit
facies eius. acsidiceretur. aequitas uisa est. in faciȩ
euis. Ia est. ineuis notitia. lacies enim dĩ est
potentia. quadignis innotescit. Aut certe
aequitatem uidit facies eius. quia non se praeb&
cognoscendum malis sed bonis. & ipsa est aequi.¬
tãs. Si quis autem liam sinagogam uult
intellegere. adpassionẽ dñi referat psalmum.
& deuideis dicat. qm̃ quae perfecisti destrurerunt.
acdeipso dño iustus autem quidfecit. Quem
tamquam destructorẽ legis arguebant. cuius
praecepta peruerse uiuendo. & ea contẽpnendo.
acsua statuendo destruxerant. Utipse dñs
scđm hominẽ loquatur. utsol& dicens: IN
dño confido. quomodo dicitis mime meae.
trans migra inmontes sicut passer. Propter
terrores scilie& corum qui illum ad prehendere.
& cnicifigere cupiebant. cum peccatores sagit¬
tare uolentes rectos corde. id est qui xp̃o eredi¬
derunt. Inobscura luma. idest repleta peccatorib

Expanded text:
 fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa est aequitas. 12. Si quis autem lunam synagogam vult intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem loquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
.Ego attuli fecunditatem:
ipsi retribuebant sterilitatẽ. Ego uitam:
ipsi mortem. Ego honorẽ: ipsi contumelias.
Ego medicinã: ipsiuulnera. Et irihis omĩb
quaeretribuebant: utique sterilitas erat.
Hanc sterilitatẽ in arbore maledixit: ubi¬
fructũ cũ quaerer& noninuenit. Folia
nonerant. Cide inuerbis numerositatem:

Expanded text:
Ego attuli fecunditatem, ipsi retribuebant sterilitatem; ego vitam, ipsi mortem; ego honorem, ipsi contumelias: ego medicinam, ipsi vulnera; et in his omnibus quae retribuebant, utique sterilitas erat. Hanc sterilitatem in ficu maledixit Dominus, ubi cum quaereret non invenit, folia non erant. Vide enim in verbis numerositatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba cortrans¬
figentia amorem excitantia: unde dicitur in
canticis canticoꝵ: qm̃ uulnerata caritate ego
sum. Dicit enim uulneratam se esse caritate
Amare sẽ dicit. aestuare se dicit. suspirare
sponso: unde accepit sagittam uerbi. Sagit¬
tae tuae acutae potentissime. & transfigentes
& efficientes acutae potentissim e

Expanded text:
erba cor transfigentia, amorem excitantia. Unde dicitur in Canticis canticorum: Quia vulnerata charitate ego sum . Dicit enim vulneratam se esse charitate, id est, amare se dicit, aestuare se dicit, suspirare sponso, unde accepit sagittam verbi. Sagittae tuae acutae, potentissimae: et transfigentes, et efficientes: acutae, pot
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur eis quimale uiuunt. in quo¬
rum medio est popłs ille qui suscepit mi¬
scđam dñi. In medio urm est populus
bene uiuens: circuidate sion. Sed quomodo
complectimini eam: Nolite scandalis cir¬
cumdare : sed caritate circuindate. Ut qui
uiuunt bene in medio urm: eos imitemini
& eoꝵ imitatione xp̃o cuiꝰ. Membra sunt
in corpore complectimini. Cireuindate sion:
& complectimini eam:
Narrate inturribus

Expanded text:
Dicatur eis qui male vivunt, in quorum medio est populus ille qui suscepit misericordiam Dei: In medio vestrum est populus bene vivens, Circumdate Sion. Sed quomodo? Complectimini eam. Nolite scandalis circumdare, sed charitate circumdate; ut qui bene vivunt in medio vestrum, eos imitemini, et eorum imitatione Christo, cujus membra sunt, incorporemini. Circumdate Sion, et complectimini eam. Narrate in turribus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sepe dixim.
quia illi sunt recti corde qui secuntur in hac
uita uoluntatẽ dĩ: uoluntas dĩ est aliquando
utsanussis. aliquando ut egrotes. Si quando
sanus es dulcis est uoluntas dĩ. & quando ae¬
grotas amara est udluntas di: non recto corde
es. Quare: Quia nonius uoluntatẽ tuam
dirigere aduoluntatẽ dĩ: sed dĩuis curuare
adtuã. Illa recta est: sed tu curuus. Uoluntas
tua corrigenda est adillã. non illa curuanda
est adte: & rectũ habebis cor. Bene est inscło:
benedicatur dĩ quia consolatur. Laboratur
in scło. benedicatur ds̃ quia emendat & pro¬
bat: & eris recto corde dicens. Benedicam
dnm in omĩ tẽpore. semꝑ laus eius in ore meo.

Expanded text:
Quod saepe diximus, quia illi sunt recti corde, qui sequuntur in hac vita voluntatem Dei. Voluntas Dei est aliquando ut sanus sis, aliquando ut aegrotes: si quando sanuses, dulcis est voluntas Dei, et quando aegrotas, amara est voluntas Dei; non recto corde es. Quare? Quia non vis voluntatem tuam dirigere ad voluntatem Dei, sed Dei vis curvare ad tuam. Illa recta est, sed tu curvus: voluntas tua corrigenda est ad illam, non illa curvanda est ad te: et rectum habebis cor. Bene est in hoc saeculo, benedicatur Deus qui consolatur: laboratur in saeculo, benedicatur Deus quia emendat et probat: et eris recto corde dicens, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo
Abbreviated transcription (Latin):
riemini: & cadetis sicut diabolus. Quid uob̃
ꝓdest medicina mortalitatis: Superbus dia¬
bolus: tamquam angelus non habens carnem
mortalem. Tuautẽ quia accepisti mortalẽ
trenem. & nec hoc tibi ꝓdest ut tanta infir¬
mitate humilieris: sicut unus ex principibus
cades. Ipsa est ergo grã beneficui dĩ prima.
redigere nos ad confessionem infirmitatis.
ut quicquid bonissumus. quicquid potentes
sumus m illo simus. ut qui głatur indnõ
glorietur. Quando infirmor inquit. tunc
potenssum. Proiniquitate erudisti hominẽ :
& tabescere fecisti sicut araneam animam
Uerum tamen uane conturbatur

Expanded text:
riemini , et cadetis sicut diabolus. Quid vobis riemini , et cadetis sicut diabolus. Quid vobis prodest medicina mortalitatis? Superbus diabolus, tanquam angelus non habens carnem mortalem: tu autem qui accepisti mortalem carnem, et nec hoc tibi prodest, ut tanta infirmitate humilieris, sicut unus ex principibus cades. Ipsa est ergo gratia beneficii Dei prima, redigere nos ad confessionem infirmitatis, ut quidquid boni possumus, quidquid potentes sumus, in illo simus: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quando infirmor, inquit, tunc potens sum . Pro iniquitate erudisti hominem: et tabescere fecisti sicut araneam animam Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
in regno caelorum. filii autem regni id est
iudȩi ignorantes dĩ iustitiã. & suã uolentes
statuere. ibunt intenebras exteriores: re¬
cordamini fidem illam centurionis unius
expopulogentiũ. Itaque inse infirmus.
ita non fortis ut dicer&: non sum dignus.
ut subtectum meum intres. Non erat dignꝰ
qui xp̃m domo reciꝑ&: &iam corde reci¬
peretur. Et enim magister ille humilita¬
tis filius hominis. iam inuenerat in eius
pectore ubi caput inclinar&: ad hoc uerbũ
centurionis. dñs respiciens ad sequentes
se dixit. Amendico uob: innullo inueni
tantam fidem inisrahel. Hunc infirmum
inueni. israhelitas fortes inueni: ut inter
utrosque dicer&. non est opus medicus san is.
sedmale habentibus. Propter hocergo.
id est propt̾ hanc humilitatem: multi ab o
riente & occidente uenient. & recumbent
cum̃ abraham & isaac & iacob in regno cae¬
lorum. Filu autem regni: ibunt intene¬
exprincipibus cadetis. Sicut homines mo¬

Expanded text:
in regno coelorum, filii autem regni, id est in regno coelorum, filii autem regni, id est Judaei ignorantes justitiam Dei, et suam volentes statuere, ibunt in tenebras exteriores; recordamini fidem illam Centurionis unius ex populo gentium, ita in se infirmi, ita non fortis ut diceret: Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Non erat dignus qui Christum domo reciperet, et jam corde receperat. Etenim magister ille humilitatis, Filius hominis jam invenerat in ejus pectore ubi caput reclinaret. Ad hoc verbum Centurionis Dominus respiciens, ad sequentes se dixit: Amen dico vobis, in nullo inveni tantam fidem in Israel . Hunc infirmum invenit, Israelitas fortes invenit, ut inter utrosque diceret: Non est opus medicus sanis, sed male habentibus . Propter hoc ergo, id est propter hanc humilitateriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in teneex principibus cadetis: sicut homines mo
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti animã meam inquit. erudiendo me
ꝓiniquitate. Quando eruditio infirmum
fecit: quaedam fortitudo erat uitium.
Uideo: quosdam praeuolasse & intellexisse :
sed acelerioribus non sunt deserendi tar¬
diores. ut pariter uiam sermonis carpant.
hoc dixi. hoc intellegite: sieruditio iusti
dĩ hanc infirmitatem fecit fortitudo
quaedam erat uitium. Fortitudine qua¬
dam displicuit homo. uterudiretur in¬
firmitate: quia superbia quadam displi¬
cuit. uterudiretur humilitate. Fortasse
dicunt om̃s suꝑbi: ideo uicerunt multi
ab oriente & occidente uenientes. utrecum¬
bant cum abrabam & isa ac. &iacob. in regno
caelorum. Quare uicerunt. Quia fortes
esse noluerunt. Quid est fortes esse nolue¬
runt: Dese presumere timuerunt. iustitiã
suã non constituerunt. utiustitiae dĩ subi¬
cerentur. Denique quando dixit dñs hoc.
multi ab oriente & occidente uenient. &
recumbent cumabraham & isaac &iacob

Expanded text:
fecisti animam meam, inquit, erudiendo me fecisti animam meam, inquit, erudiendo me pro iniquitate. Quando eruditio infirmum fecit, quaedam fortitudo erat vitium. Video quosdam praevolasse, et intellexisse: sed a celerioribus non sunt deserendi tardiores, ut pariter viam sermonis carpant. Hoc dixi, hoc intelligite: Si eruditio justi Dei hanc infirmitatem fecit, fortitudo quaedam erat vitium. Fortitudine quadam displicuit homo, ut erudiretur infirmitate: quia superbia quadam displicuit, ut erudiretur humilitate. Fortes se esse dicunt omnes superbi. Ideo vicerunt multi ab oriente et occidente venientes, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: quare vicerunt? Quia fortes esse noluerunt. Quid est, fortes esse noluerunt? De se praesumere timuerunt: justitiam suam non constituerunt, ut justitiae Dei subjicerentur . Denique quando dixit Dominus hoc, Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
gis inquit dolorem in pȩcepto: dedolore
prȩceptum mihi facis. Formas ipsum
dolorem meum.: non eum relinquis infor¬
mem. sed formas illum. & formatus dolor
ms inflictus ate prȩceptũ mihi erit ut
uberer ate. E ingis enim dictũ est dolo¬
rem : formas dolorem. Plasmas dolorẽ:
non simulas dolorem. quomodo fingit
artifex. Vnde & figulus dicitur. afigen¬
do. Ergo. ꝓiniquitate erudisti hom̃inẽ
Uideo me in malis. uideo me inpoena: & apud
te non uideo iniquitatẽ. Siergo ego in
poena sum. & apudte iniquitas non est
nonne restat. ut ꝓiniquitate. erudieris
hominẽ: Et quomodo erudisti.: Dic
ipsam eruditionem. oidithun. quomodo
eruditus es. Et tabescere fecisti sicut ara¬
ntam animã meã. Haec esteruditio. Quid
tabidius aranea: Animal ipsum dico
quamquã & ipsis telis aranearum quid
tabidius. Adtende & ipsum animal. quã
tabidum est. Pone supra leuiter digitũ:
ruina est. Nihil omninotabidius: Talem

Expanded text:
gis, inquit, dolorem in praecepto, de dolore gis, inquit, dolorem in praecepto, de dolore praeceptum mihi facis. Formas ipsum dolorem meum: non eum relinquis informem, sed formas illum: et formatus dolor meus inflictus a te praeceptum mihi erit, ut liberer a te. Fingis enim, dictum est, dolorem, formas dolorem, plasmas dolorem, non simulas dolorem: quomodo fingit artifex, unde et figulus dicitur a fingendo. Ergo, Pro iniquitate erudisti hominem. Video me in malis, video me in poena, et apud te non video iniquitatem. Si ergo ego in poena sum et apud te iniquitas non est, nonne restat ut pro iniquitate erudieris hominem? 18. Et quomodo, erudisti? Dic ipsam eruditionem, o Idithun, quomodo eruditus es? Et tabescere fecisti sicut araneam animam meam. Haec est eruditio. Quid tabidius aranea? Animal ipsum dico. Quanquam et ipsis telis aranearum quid tabidius? Attende et ipsum animal quam tabidum est. Pone supra leviter digitum, ruina est: nihil omnino tabidius. Talem
Abbreviated transcription (Latin):
Mul¬
tum est quod intellegit iste idithiui.
siquis cum illo intellegat: siquis cum
illo transiliat. Dicit enim argutionibus
dĩ se defecisse : & uut ase amoueri flagella
quod ipse est quifecit illum. Quod fecit
ipse reficiat: & qui creauit ipse recreat.
Sed tamen qui ita defecit ut uelit se. & recreari
& reformari: & sine causa putamus factum
Totum quod defeci. quod infirmussũ. quod
deimo clamo: hoc totũ ꝓiniquitate. & in
hoc erudisti. non damnasti. Promiquitate
erudisti hominem. Audi hoc planius exalio
psalmo. Bonum est mihi quia humiliastime.
utdiscam iustificationes tuas. Ethumiliatꝰ
sum & bonum est mihi. Et poena est: &
gra est. Quiseruat post penam. quiper grãm
exib& penam: ipse est enim dequodictum
est. humiliatussum & saluum mefecit. &
bonum est mihi quodhumiliastime. ut
discam iustificationes tuas. Proiniquitate
erudisti hominem. Et quod scriptum
est quifingis dolorem in prȩcepto: dodici

Expanded text:
Multum est quod intelligit iste Idithun: si quis cum illo intelligat, si quis cum illo transiliat. Dicit enim in argutionibus Dei se defecisse, et vult a se amoveri flagella, quoniam ipse est qui fecit illum. Qui fecit, ipse reficiat; et qui creavit, ipse recreet. Sed tamen quod ita defecit, ut velit se et recreari et reformari, sine causa putamus, fratreTotum quod defeci, quod infirmus sum, quod de imo clamo, hoc totum pro iniquitate: et in hoc erudisti, non damnasti: Pro iniquitate erudisti hominem. Audi hoc planius ex alio psalmo: Bonum est mihi, quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Et humiliatus sum, et bonum est mihi: et poena est, et gratia est. Quid servat post poenam, qui per gratiam exhibet poenam? Ipse enim est de quo dictum est, Humiliatus sum, et salvum me fecit : et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Pro iniquitate erudisti hominem. Et quod scriptum est, Qui fingis dolorem in praecepto , Deo dici
Abbreviated transcription (Latin):
datur. & quaerentibus manifestatur. & pulsaN¬
tibus aperitur. Anforte mortis portȩ sunt cor¬
porales sensus & oculi. quia pertisunt homini
cum deligno uetito gustass&. aquibus exal¬
tantur quibus dicitur. ut quaerant non quae
uidentur. sed quae non uidentur. Quia quae
uidentur temporalia sunt. quae autem nonuident᷑
aeterna sunt. Et porte sunt filiae sion. sacramen¬
ta & mitia fidei. qui pulsantibus aperiuntur.
ut ꝑueniatur adocculta filii. Non enim
oculus uidit. aut aurs audiuit. aut incor ho¬
minis ascendit. quae praeparauit ds̃ diligentibus
sẽ. hucusque est clamor pauperum. quem

Expanded text:
datur, et quaerentibus manifestatur, et pulsandatur, et quaerentibus manifestatur, et pulsantibus aperitur. An forte portae mortis sunt corporales sensus et oculi, qui aperti sunt homini cum de ligno vetito gustasset , a quibus exaltantur, quibus dicitur ut quaerant non quae videntur, sed quae non videntur; quia quae videntur temporalia sunt, quae autem non videntur aeterna sunt : et portae sunt filiae Sion, sacramenta et initia fidei, quae pulsantibus aperiuntur, ut perveniatur ad occulta Filii? Non enim oculus vidit, aut auris audivit, aut in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Huc usque est clamor pauperum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
non. Exaltatur enim homo millo non solũ
quem gestat. quod caput aeccłae est: sed etiam
quis quis nr̃m est inceteris menbis. Et ex altabit᷑
abomnibus prauis cupiditatibus. quae sunt portae
mortes quia perillas itur in mortem. Mors
autem iam ipsa lȩtitia inperfruendo. cumquisq
adipiscitur. quod ꝑdite concupiuit. Radix . ẽ.
enim omnium malorum cupiditas. Et ꝓpt̃¬
ea porta mortis est. quia mortua est uidua. quae
indelitus uiuit. ad quas delitias percupiditates
tamquam ꝑportas mortis peruenitur. Sunt
autem portae filiae sion omiã optima studia:
perque uenitur aduisionem pacis in scã aeccła.
Inhis igitur portis bene adnunciantur uniuersȩ
laudes dĩ. utnon detur scm̃ canibus: neque
piciantur margaritae ante porcos. qui malunt
pertinaciter latrare. quam studiose quaerere.
aut qui nec latrare. nec quaerere. sed insuarum
uoluptatum coeno uolutari. Cũ autẽ in bonis
studus laudes dĩ annuntiantur. petentibus

Expanded text:
on? Exaltatur enim homo in illo non solum quem gestat, quod caput Ecclesiae est, sed etiam quisquis nostrum est in caeteris membris; et exaltatur ab omnibus pravis cupiditatibus, quae sunt portae mortis, quia per illas itur in mortem. Mors autem est jam ipsa laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit: radix est enim omnium malorum cupiditas ; et propterea porta mortis est, quia mortua est vidua quae in deliciis vivit : ad quas delicias per cupiditates tanquam per portas mortis pervenitur. Sunt autem portae filiae Sion, omnia optima studia, per quae venitur ad visionem pacis in sancta Ecclesia. In his igitur portis bene annuntiantur universae laudes Dei, ut non detur sanctum canibus, neque projiciantur margaritae ante porcos ; qui malunt pertinaciter latrare, quam studiose quaerere, aut qui nec latrare nec quaerere, sed in suarum voluptatum coeno volutari. Cum autem in bonis studiis laudes Dei annuntiantur, petentibus
Abbreviated transcription (Latin):
malis. tantis peccatis oneratussũ. tanta
scelera clamant deconscientia mea. quomodo
audeo accedere adeum: Quomodo: Si
humiliaueris te perpenitentiã. Si erubesco¬
ait agere penitentiã. Accede ergo ad eum
& illuminaberis: & uultus tuus non erubes¬
c&. Sienim timor erubescendi reuocatte
apaenitentia. paenitentia autẽ facit tẽ acce¬
dere addm̃. nonuides quia poenã gestas
inuultu. quia idõ erubuit uultus. qm̃ non
non uult agere penitentiã: sicut ad testatur
Iste in ops clamauit. & dñs exau

Expanded text:
malis, tantis peccatis oneratus sum, tanta malis, tantis peccatis oneratus sum, tanta scelera clamant de conscientia mea, quomodo audeo accedere ad Deum? Quomodo? Si humiliaveris te per poenitentiam. Sed erubesco, ais, poenitentiam agere. Accede ergo ad eum, et illuminaberis, et vultus tuus non erubescet. Si enim timor erubescendi revocat te a poenitentia, poenitentia autem facit te accedere ad Deum: non vides quia poenam gestas in vultu, quia ideo erubuit vultus tuus, quonon vult agere poenitentiam? Sicut attestatur Iste inops clamavit, Et Dominus exau
Abbreviated transcription (Latin):
& illuminamini : & uultus ur̃i non erubescent.
Non erubesc& uultus. nisi suꝑbi. Quare: Quia
elatus uult esse. Et quando fuerit passus con¬
tumeliam aut ignominiã. aut casũ scłi. aut¬
aliquã afflictionẽ: erubescit. Sed nolitimere :
accede ad eum. & non erubesces quicquid tibi¬
fecerit inimicus. Uidetur te suꝑior esse apud
homines: sed tũ apud dm̃ suꝑior illo es
Ego cocpi: ego ligaui. ego inter fe̾ci. Quam
supenores sibi uidentur qui ista dicunt. quam
sibi uidebantur iuidaei quando dñm colafira.¬
bant. quando fpuebant infaciẽ eius & decanna
percutiebant caput. quando spinis coronabant.
quando tunica ignominiosa circũdabant.
quã superiores erant. Et ille uidebatur
inferior. quia ꝓcidebat adostia portae:
sedille non erubescebat. Lumen enĩ erat uerũ :
quod illumin& omẽm hominẽ. uenientẽ iN
hunc mundũ. Sicut ergo lumen non potest
confundi: sic & illuminatũ confundi non
sinit. Accedite ergo ad eum & illuminamini:

Expanded text:
 illuminamini: et vultus vestri non erubescent. Non erubescet vultus nisi superbi. Quare? Quia elatus vult esse, et quando fuerit passus contumeliam, aut ignominiam, aut casum secualiquam afflictionem, erubescit. Sed noli timere, accede ad eum, et non erubesces. Quidquid fecerit tibi inimicus, videtur te superior esse apud homines: sed tu apud Deum superior illo es. Ego cepi, ego ligavi, ego interfeci. Quam superiores sibi videntur qui ista dicunt! Quam superiores videbantur sibi Judaei quando Dominum colaphizabant, quando spuebant in faciem ejus, et de canna percutiebant caput, quando spinis coronabant, quando tunica ignominiosa circumdabant! Quam superiores erant! Et ille videbatur inferior, quia procidebat ad ostia portae: sed ille non erubescebat. Lumen enim erat verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sicut ergo lumen non potest confundi, sic et illuminatum confundi non sinit. Accedite ergo ad eum, et illuminamini
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. Ait enĩ adabrihã. Qm̃ obaudis¬
ti uocẽ meam. & non pepercisti filio tuo
dilecto propterme: benedicens benedicamtẽ
&inplendo implebo semen tuũ sicut stellas
caeli. & harenam maris. & benedicentur iN
semine tuo om̃s gentes terrȩ. Et pene ubiq
xp̃c aliquo in uoluero sacramenti. predicatꝰ¬

Expanded text:
dicavit; ait enim ad Abraham: Quoniam obaudisdicavit; ait enim ad Abraham: Quoniam obaudisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Et pene ubique Christus aliquo involucro sacramenti praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
eo pibente deposuit. quo iubente leuauerat
Q uioptemperauerat utferir&. optemperauit
ut parcer&. Vbique oboediens. nusquam
tumidus. Uttamen implcretur sacrificium.
& sine sanguine nondiscederetur. inuentus
est aries herens inueprecornibus. ipse im¬
molatus est. Peractum est sacrificium.
quȩrequidsit figura xp̃i. inuoluta sacramentis
Denque utuideatur discutitur. utuideatur
pertractatur Ut quod inuolutũ est euoluat᷑.
Isaac tamquã filius unicus dilectus figuram
habens filii dĩ. portans ligna sibi. quomodo
xp̃s crucem portauit. Ille postremo ipse
aries xp̃m significauit. Quid est enim herere
cornibus. nisi quodam modo crucifigi.
Figura est ista dexp̃o. Continuo prẽdicanda
erat eccła. prenuntiato capite. prenuncian¬
dum erit & corpus. Coepit sp̃s dĩ. coepit ds
abrabam predicart uel eccłim. & tulit figuraim
x pm̃ figurate predicabat. cccłam aperte pre¬

Expanded text:
eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremo ipse aries Christum significavit. Quid est enim haerere cornibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite praenuntiandum erat et corpus: coepit Spiritus Dei, coepit Deus ad Abraham praedicare velle Ecclesiam, et tulit figuram. Christum figurate praedicabat, Ecclesiam aperte prae
Abbreviated transcription (Latin):
toto terrarũ orbe diffusa: Uere dico caritati
dicimur. & om̃s xp̃i signo signamur. Obs¬
Puto propterea quia uidebant inspũ contra
eccłam homines facturos esse particulas. &
de xp̃o nontantam litem habituros. de eccła
magnas contentiones excitaturos. Ideo illud
unde maiores lites futurae erant. Planius
predicatum. apertius propħatum est. ut
adiuditiũ illis ualeat. quiuiderunt & foras
fugerunt. Exempli gratia. unũ comemora¬
bo. Abraham pater nr̃ fuit. non ꝓpt̃ pro¬
paginem carnis. sed ꝓpter imitationẽ fidei.
Iustus & placens dõ ꝑfidem. suscepit filium
sibi ꝓmissum isaac. desara sterili uxore sua
insenectute sua. Iussus est immolare dõ eum
filium. necdubitauit. nec disceptauit. nec
deiussu dĩ disputauit. nec malũ putauit.
quod iubere optimus potuit. Durit filium
suũ adimmolandũ. inposuit ei ligna sacrificũ.
ꝑuenit ad locũ. erexit dexterã ut ꝑcuter&.

Expanded text:
toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati dicimur, et omnes Christi signo signamur: obsputo propterea quia videbant in Spiritu, contra Ecclesiam homines facturos esse particulas, et de Christo non tantam litem habituros, de Ecclesia magnas contentiones excitaturos. Ideo illud unde majores lites futurae erant, planius praedictum et apertius prophetatum est, ut ad judicium illis valeat qui viderunt, et foras fugerunt. 9. Exempli gratia unum commemorabo. Abraham pater noster fuit, non propter propaginem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de Sara sterili uxore sua in senectute sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret,
Abbreviated transcription (Latin):
foras fugerunt ame. & qui cognouerunt.
Quid est eccła exierunt foras. & hereses & scismata
contra eccłam fecerunt. Hodie hominẽ inuenis
uerbi gritia natũ in parte donati. nescit quid scit
eccła: ubinatus est ten&. non illi euelli con¬
suetudinẽ quam suxit cum lacte nutricis
Illum da quiuoluitur cotidie inscripturis.
qui legit qui predicat. Ita netandem non
ibi uid&. postula ame & dabo tibi gentes
hereditatem tuam. & possessionem tuam ter¬
minos terre. Non ibi uid& commemorabunt᷑
& conuertentur ad dm̃m uniuersi fines terrae
Et adorabunt inconspectu eius. om̃s patriae
gentiũ : Siuides ibi totius orbis unitatem.
quid foris fugis utnon solum ipse patiaris.
uerum & aliis facis cecitatẽ: Quiuidebant
me. idest quinouerant quid sit eccła qui eam
inscrituris intuebantur. foris fugerunt ame:
Putatis enim fr̃s mei quia illi om̃s qui fecerunt
hereses perloca & partes. non nouerant inscrip¬
turis dĩ. quia eccła non est predicata. nisi

Expanded text:
foras fugerunt a me, id est, qui cognoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricisillum da qui volvitur quotidie in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ? non i convertentur ad Dominum universi fines terrae  et adorabunt in conspectu eius omnes patriae gentium ? Si vides ibi totius orbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim, fratres mei, quia illi omnes qui fecerunt haereses per loca et partes, non noverant in Scripturis Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Id est non corporea uoce
quȩ cũstre¬
pitu uerberati aeris ꝑmitur. seduoce cordis
quae hominib sil&. dõ autem sicut clamor
ronat. Qua uoce susanna exaudita est. & dequã
uoce ipse dñs precipit. ut incubiculis. id est in
secretis cordis. sine strepitu oretur. Nec facile
quisquam dixerit hacuoce oriri. sinullus
uerborum sonus reddatur excorpore. qm̃
& silentes cum in cordibus oramus. Nalienȩ
ab effectu orantis cogitationes inter currunt.
nondũ dici potest. uoce mea addnm clamaui.
Neq hoc recte dicitur. nisi cum sola anima nihil
carnis nihilq carnaliũ intentionũ inorationẽ
ad trahens loquitur dño: ubi solus audit.
Clamor autẽ etiã iste dicitur. propt̾ uim ipsus
intentionis.
Exaudiuit me demonte sco
suo. M

Expanded text:
id est, non corporis voce, quae cum strepitu verberati aeris promitur; sed voce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce ipse Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: m
Abbreviated transcription (Latin):
aiubentibus fratribus
& co epĩs meis inpositum
esse ad tractandũ nouerit
&iam caritas ur̃a: uoluerunt
uthinc om̃s aliquid audiamus. Ab illo
enĩ om̃s audiamus: a quo pariter discimus.
& incuius scola condiscipuli sumus. Titulꝰ
ipsius moram nob non facit: breuis est
enĩ ad intellegendũ. maxime nutritis iN
eccła dĩ non difficilis. hab& enim.
Ipsi dauid psalmus

Expanded text:
ubentibus fratribus et coepiscopis meis impositum esse ad tractandum, noverit charitas vestra. Voluerunt ut hinc omnes aliquid audiamus. Ab illo enim omnes audimus, a quo pariter discimus, et in cujus schola condiscipuli sumus. Titulus ipsius moram nobis non facit; brevis est enim, et ad intelligendum, maxime nutritis in Ecclesia Dei, non difficilis. Habet enim, Ipsi David. Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
peritas: est quaedam terrena aduersitas. Exutroq
laudandus est ds̃: ut cytharitemus. Quie est terrena
prosperitis: Cum sanisumus secundum xarnem
cũ habundant omnia quibus uiuimus. cumincolu:¬
mitas nri seruatur. cum fructus large proueniunt.
cumsolem suum oriri facit superbonos & malos.
& pluit super iustos & iniustos. Haec omnia ad

Expanded text:
peritas, est quaedam terrena adversitas: ex utroque peritas, est quaedam terrena adversitas: ex utroque laudandus est Deus, ut citharizemus. Quae est terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem, cum abundant omnia quibus vivimus, cum incolumitas nostra servatur, cum fructus large proveniunt, cum solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omnia ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut tactae resonent. Nonplectrum dico quo tan¬
guntur : sed lignum illud dixi concauum cui
super iacent. cui quodammodo incumbunt. ut
exillo cumtanguntur treme factȩ. & exilla con¬
cauitate sonum concipientes. magis canore red¬
dantur. Haec ergo lignum cythara in inferiore
parte hab&: psalterium insuperiore. Haec dis¬
tinctio. Iubemur autem modo confiteri incythara:
& psallere in psalterio decem cordarũ. Nondixit
inpsalterio cythara. decem cordarum: neque in
hoc psalmo neque.sinon fallor alicubi. Legant
& considerent melius & otiosius filii nñ lectores:
tamen quantum mihi uideor meminisse. multis
locis inuenimus. psalteriũ decem cordarum. cytharã
decẽ cordarum nusquã mihi lectũ. occurrit. Me¬
mentote cytharam exinferiore parte habere : quo
sonat psalterium exsuperiore. Ex inferĩore uitã:
ut semꝑ sit laus eius inore nr̃o. & benedicamus dnm̃
in omni tempore. Est enim terrena quaedam pros¬

Expanded text:
ut tactae resonent: non plectrum dico quo tanut tactae resonent: non plectrum dico quo tanguntur, sed lignum illud dixi concavum cui superjacent, cui quodammodo incumbunt, ut ex illo cum tanguntur tremefactae, et ex illa concavitate sonum concipientes, magis canorae reddantur: hoc ergo lignum cithara in inferiore parte habet, psalterium in superiore. Haec est distinctio. Jubemur autem modo confiteri in cithara, et psallere in psalterio decem chordarum. Non dixit in cithara decem chordarum, neque in hoc psalmo, neque, si non fallor, alicubi. Legant, et considerent melius et otiosius filii nostri Lectores: tamen quantum mihi videor meminisse, multis locis invenimus psalterium decem chordarum, citharam decem chordarum nusquam mihi lectum occurrit. Mementote citharam ex inferiore parte habere quo sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore vita, idut semper sit laus ejus in ore nostro, et benedicamus Dominum in omni tempore . Est enim quaedam terrena pros
Abbreviated transcription (Latin):
.Hoc enim etiam modo cantauimꝰ.:
hoc ore consono exprimentes. corda nr̃a docebamꝰ.
Nonne id egit institutio in nomine xp̃i iugiliarũ
istirũ. ut ex isto loco cytharȩ pellerentur. & ecce
ipse iubentur sonare: Confitemini inquit dño
incithara. inpsalterio decem cordarum psallite
ei. Nemo conuertat cor adorgana theatriea.
Quod ei iubetur inse hab&: sicut alibi dicitur
In mesunt ds̃ uota tua. quae reddam liudationes tͥ
Meminerunt qui pridem affuerunt. quando quid
inter psalterium & citharam sicut potiumus ser¬
monem discreuimus: & ad intellectu omnium
perducere interim conati sumus. Quantum
autẽ effecerimus uiderint qui audierunt: & nunc
nonmportune repetimus. utenista diuersitate
duorũ instrumentorũ musicorũ. diuersitatem
factorum humanorũ. Inueniamus significatam
perhaec. inplendam autẽ peruitam nostram.
Cyhari lignum illud concauũ tamquã tympanũ.
pendente testitudine. Cuiligno corde innitunt᷑:

Expanded text:
Hoc enim etiam modo cantabamus, hoc ore consono exprimentes, corda vestra docebamus. 5. vers. 2. Nonne id egit institutio in nomine Christi Vigiliarum istarum, ut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo convertat cor ad organa theatrica. Quod ei jubetur, in se habet, sicut alibi dicitur: In me sunt Deus vota, quae reddam laudis tibi . Meminerunt qui pridem affuerunt, quando quid intersit inter psalterium et citharam, sicut potuimus, sermone discrevimus, et ad intellectum omnium perducere interim conati sumus: quantum autem effecerimus, viderint qui audierunt. Et nunc non importune repetimus, ut in ista diversitate duorum instrumentorum musicorum, diversitatem factorum humanorum inveniamus, significatam per haec, implendam autem per vitam nostram. Cithara lignum illud concavum tanquam tympanum pendente testudine, cui ligno chordae innituntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Exaudi& illũ
non deterra tantum. ubi sepetit clarificari. uerũ
etiam decelo ubi iam adderteram patris inter¬
pellans pronobis. diffudit inde sp̃m scm̃ super
credentes in se
Inpotentatibus salus dextere

Expanded text:
exaudiet illum, non de terra tantum, ubi se petiit clarificari ; verum etiam de coelo, ubi jam ad dexteram Patris interpellans pro nobis , diffudit inde Spiritum sanctum super credentes in se. In potentatibus salus dexter
Abbreviated transcription (Latin):
utrapiat pauperem
Hoc addolũ pertinet.
Quod autem sequitur
Adtrahit enim significat. quibus potest cruciati¬
bus affligendo ad se adducit. Item duo quae
se quuntur ipsa sunt.
Inmuscipula sua hu

Expanded text:
ut rapiat pauperem; hoc ad dolum pertinet: quod autem sequitur,attrahit enim significat, quibus potest cruciatibus affligendo ad se adducit. 28. vers. 10. Item duo quae sequuntur, ipsa sunt. In muscipula sua hu