comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi maiestatis eius potentia talia fieri
ꝑmisisset. sicut in euangłio dictum ẽ.
Non haberes in me porestatẽ: nisi tibi
datum fuisset desuꝑ. Clamat enam que
paritur humana susceprio. blasphemas
uoces & impias murmurationes abitiens.
Dicit enim longe a se fieri uerba: que
delicta parturiunt. Salus enim erat scẽ
anime sermones delinquentiũ non ha¬
bere. sed uirtute parientiȩ libens susti¬
neret. quod diuina dispensatione pate¬
retur. sicur ipse in ȩuangłio dicit. Pa¬
ter si fieri potest transeai a me calix iste.
Er̃ subumaxit. Uerumptamͣ non sicut
ego uolo. sed sicut tu. Dicit ȩtiam a
sua dicens ẽe̾ peccata. sicut & in alio
psalmo ipse dicturus ẽ. Ogͣ tu scis in¬
sipientiã mea̾: et delicta mea a te non
sunt abscondita. Audianus ergo uocẽ
menbr&ꝵ ex ore capitis. et intelligamus
ex nrã ꝑsona merito fuisse locutum.
qui se hostiam obrulit pro salute cunc¬
toꝵ. Unde apłs dicit eum qui non no¬

Expanded text:
nisi majestatis ejus potentia talia fieri nisi majestatis ejus potentia talia fieri permisisset; sicut in Evangelio dictum est: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data fuisset desuper . Clamat etiam quae patitur humana susceptio, blasphemas voces, et impias murmurationes abjiciens; dicit enim longe a se fieri verba quae delicta parturiunt. Salus enim erat sanctae animae, si sermones delinquentium non haberet; sed virtute patientiae lubens sustineret, quod divina dispensatione pateretur; sicut ipse in Evangelio dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste ; et subjunxit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Dicit etiam a msua dicit esse peccata; sicut et in alio psalmo ipse dicturus est: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Audiamus ergo vocem membrorum ex ore capitis, et intelligamus ex nostra persona merito fuisse locutum, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum: unde Apostolus dicit: Eum qui non no
Abbreviated transcription (Latin):
derelictus. S hec et his similia ad hu¬
manitatẽ respiriunt exprimendã. Cȩ¬
terum nec in ipsa passione absens illi cre-¬
denda ẽ fuisse diuinitas. cum dicat
apłs. Si cognouissent. numquã ancnͣ
głe crucifixissent. S passus ẽ impassi¬
bilis per passibilẽ quam suscepit huma¬
nirarẽ. et immortalis mortuus ẽ: & qui
numquã moritur resurrexit. De quo
loco pater cyrillus ita pulchre locutus ẽ
Gratia uero dĩ pro omnib gustauit mor¬
tẽ. tradens ei propriũ corpiis. quamuis
naruralit᷑ ipse uira sit. & resurrectio mor¬
tu&r. Similit᷑ et beatus ambrosius. Idem
patiebatur & non panebatur. moriebat᷑¬
& non moriebatur. sepeliebatur. & non se¬
peliebatur. resurrexit et non resurrexit.
Sic et hominẽ dicimus hodie pati. mori
sepeliri. cum tamen anima eius nullo
fine claudatur. Qua propt᷑ detelictum
se sub interrogatione testatur: quia re¬
uera manib impi& tradi non poterat.

Expanded text:
derelictus? Sed haec et his similia ad huderelictus? Sed haec et his similia ad humanitatem respiciunt exprimendam. Caeterum nec in ipsa passione absens illi credenda est fuisse divinitas, cum dicat Apostolus: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed passus est impassibilis per passibilem quam suscepit humanitatem; et immortalis mortuus est, et qui nunquam moritur resurrexit. De quo loco Pater Cyrillus ita pulchre locutus est : Gratia vero Dei pro omnibus gustavit mortem, tradens ei proprium corpus, quamvis naturaliter ipse vita sit et resurrectio mortuorum. Similiter et beatus Ambrosius : Idem patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurrexit, et non resurrexit. Sic et hominem dicimus hodieque pati, mori, sepeliri, cum tamen anima ejus nullo fine claudatur. Quapropter derelictum se sub interrogatione testatur, quia revera manibus impiorum tradi non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
dispensans cui futura cuncta
p̃sentia sunt: quasi iam ui¬
cina passione ꝑmorus exela¬
mat. as as ins. Hec tamen uerba accipiẽ¬
da sunt ab humanitatis ipsius natura.
Naturã autem e̾ẽ dico uirtutẽ uigorẽq:
substantiae. Nam & repentio ipsa affec¬
rum necessariae orationis ostendit. ut il¬
lũ geminato nomine carissimus filius
inuocaret. quẽ sibi non mundanã sa¬
lutẽ sed claritatẽ ȩtͣnae maiestaris no¬
uerar utiq p̃staturũ. Os̃ sermo grecus
ẽ: qui latne inter pͣtatur timor. Pro
qua re ut arbitror. maiores nr̃i dm̃ a
timore appellandũ ẽẽ uoluerunt. Un¬
de quidã ait gemiliũ poetarũ. Pri-¬
mus morbe deos fecit timor. Nam cũ
dicit respice in me: celerrimũ sibi resur¬
rectionis ꝓuenire depͣcatur auxilium.
Sequitur Quare me dereliquistis Istud qͣ¬
re nullam afferre cognoscitur questionẽ
ut ille sapientiȩ magister consubstantialis
suȩ morte turbatus. ut quasi nescius
interroget patrẽ. quare ab eo fuerit

Expanded text:
dispensans, cui futura cuncta praesentia sunt, quasi jam vicina passione permotus exclamat: Deus, Deus meus. Haec tamen verba accipienda sunt ab humanitatis ipsius natura. Naturam autem dico esse virtutem vigoremque substantiae. Nam et repetitio ipsa affectum necessariae orationis ostendit; ut illum geminato nomine charissimus Filius invocaret, quem sibi non mundanam salutem, sed claritatem aeternae majestatis noverat utique praestaturum. Δέος sermo Graecus est, qui Latine interpretatur timor. Pro qua re, ut arbitror, majores nostri Deum a timore appellandum esse voluerunt: unde quidam ait gentilium poetarum: Primus in orbe deos fecit timor. Nam cum dicit: Respice in me, celerrimum sibi resurrectionis provenire deprecatur auxilium. Sequitur, quare me dereliquisti? Istud quare, nonnullam afferre cognoscitur quaestionem; ut ille sapientiae Magister consubstantialis suae morte turbatus, ut quasi nescius interroget Patrem, quare ab eo fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Item moyses quibusdã tribubus transior¬
danen terram sorte diuisit. Ihͣs quoq filuis
naue terram repromissionis filus isrł sor¬
dit latentem. Pt̃ in salomone legitur. Con¬
tradictiones cobibet sors: et inter potentes
definit. In nouo quoq testamento idest in as
te se dicit uocatum scđ̾m propositum eius
qui omnia operatur scđ̾m consiliũ uolun¬
scribens ait. Gratias in quit agentes do pa¬
tri qui idoneos nos fecit in parte sortis scđ.
m lumine. S cum multa legantur taͣ in
ueteri quam in nouo testamento sortib fu¬
isse diuisa: nemo ausus ẽ negare ꝑ eã di¬
uinitus ee monstratũ. quod mens deuota.
petitione supplici postulauit.

Expanded text:
Item Moyses quibusdam tribubus trans JorItem Moyses quibusdam tribubus trans Jordanem, terram sorte divisit. Jesus quoque filius Nave terram repromissionis filiis Israel sordit latentem . Et in Salomone legitur: Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit . In Novo quoque Testamento, id est in Ate se dicit vocatum secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium volunscribens dicit: Gratias, inquit, agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine . Sed cum multa legantur tam in Veteri quam in Novo Testamento sortibus fuisse divisa, nemo ausus est negare per eam divinitus esse monstratum, quod mens devota petitione supplici postulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad sortem. quȩ eius scitatem corpo .h.¬
ris ambiebat quam dicit euangelista desuꝑ
contextam fuisse per totum. catbolica pro¬
batur ȩccłia. quȩ nullatenus humano dis¬
cerpanda. datar arbitio: s integra arq
iniuolabilis quasi ex sorte unicuiq diuma
semꝑ largitate prestatur. Ipsa ẽ conterta
desuper. quam nemo diuidit. nemo dis¬
rumpit. sed perpetua stabilitate firmissi¬
ma in unitatis sue robore ꝑseuerat: de qui
ipsa ueritas dicit. Tu es petrus & suꝑ hano
petram ȩdificabo ȩccłiam meã: et porta
inferi non pͣualebunt aduersus eam. Qã
fac tum et ȩuangelista testarur dicens. Post¬
quam crucifixerunt eũ diuniserunt sibi uesti¬
menta eius. sortem mittenres. Uerum ista
sors in scripturis diuinis tam sepius cõmo¬
moratur: ut magnũ nescio quid diuini
iudicii uideatur gestare archanũ. Scrip¬
tum ẽ enim in leuitico unam sortẽ año da¬
ri.et iani apoᷤmpeio. idest transmissori.

Expanded text:
venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corpovenit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit evangelista desuper fuisse contextam per totum, catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perpetua stabilitate firmissima, in unitatis suae robore perseverat; de qua ipsa Veritas dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Quod factum et evangelista testatur, dicens: Postquam crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Verum ista 76 sors in Scripturis divinis tam saepius commemoratur, ut magnum nescio quid divini judicii gestare videatur arcanum. Scriptum est enim in Levitico unam sortem Domino dari, et unam apopompaeo , id est transmissori.
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑsecutione facta truculentium
iudeꝙꝵ ne in maiorẽ numerũ conualesee¬
rent querebantur extingui. Sequitur
ȩtiã incredulitaris eoꝵ de testabilis obstina¬
tio: ut non aliquid transitorie aut casu¬
alirer fecisse uideantur. S dicit eos con¬
siderasse et conspexisse: et cor eq. lapide¬
uni tot miracilis non fuisse mollitum.
Petrȩ scisse sut. terra tremuit. solamicᷤ¬
tu se tenebroso ne tantum scelus tuder&.
abscondit: et pro dolore inquitas ipsꝙ
oculis defixis. in sa. crilegio suo man
na sacramenta contineat. tam̃
hio nescio quod manis parturi¬
tur archanũ: quod alia uestimenta sua
dicit ee̾ diuidenda. aliam uestem ad sor¬
tom nichilominus ꝑducendã. Uestim̃ta
illa que diuisa sunt scripturas significant
prophetarti. uel reliquarũ cȩlestitͣ lectio¬
num. quas heretici praua inter pretatioe
diuidentes. pilan militib scelerata se diui¬
sione coniungunt. Lunica uero illa quę

Expanded text:
quando persecutione facta truculentium quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui. Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casualiter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansna sacramenta contineat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta sua dicit esse dividenda, aliam vestem ad sortem nihilominus perducendam. Vestimenta illa, quae divisa sunt, Scripturas significant prophetarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpretatione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
enim tãstui Ptum tam infirmũ uidet᷑
incredulis: quam cũ audiunt dm̃ dei filiũ
crucifixum panter et sepultũ.  sed placuit
num. incomp̃hensibile mẏsteriũ. Unde aut
rectis mentib prouent salus: aut ꝑuersis
sensib generatur interitus.
inumerauer unt omnia ossa mea.
Ipsi uero considerauerunt et conspexerant
orma crucis mira proprietate de¬
picta ẽ: ut omne corpus in ea sio
dicatur extensum. quatinus eius
ossa humanis oculis numerabilia uiderent᷑
et quod caro suꝑducta cęlauerat. nimia
tensione corporis appareret. Sed uidea¬
mus utrum pena dicenda sit an rribu¬
nal. dampnatio an discepratio. ubi qua¬
si in regali solio constitutus. increpantẽ
reliquit reum. confitentẽ reddidit pro¬
tinis absolutũ. Quo facto ille humani
generis miseraror eximius: quid scis suis
prestaturus e̾e̾t. in latronis subita confes¬
sione monstrauit. Omumerata sunt ȩtiã
ossa eius idest apłi siue reliqui xp̃iani:

Expanded text:
enim tam stultum, tam infirmum videtur enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? Sed placuit num, incomprehensibile mysterium: unde aut rectis mentibus provenit salus, aut perversis sensibus generatur interitus.inumeraverunt omnia ossa mea; ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me. Forma crucis mira proprietate depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis suis praestaturus esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etiam ossa ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauit lacerendos ẽẽ putauerunt. Sic
future cause iistamuni crucifixione pre¬
dicte sunt Foderunt autem non transito¬
rie debemus accipere: quia terra runc ua¬
rios fetus geriamat. quando hominũ stu¬
dio cognoscitur exarata. Quod contigir in
corpore dm̃ saluatoris. Illud enu clauis
affixũ lancea ꝑforatũ: fructum nobis in¬
tulit sua fine mansurũ. Q pr t̾ am
non ꝑtimescinius dicer: dñ carne assũ:
dm̃ mortuum pio salute cuncto de
pater augustinus mirabilit᷑ et salito more
declamauit dicens. Res uetusta erat ut ho¬
mo moreretur. Quod ne semꝑ ualeret in
homine. res noua facta ẽ ut ds moreretur
sicut apłs ait. Hos aurem predicamus xp̃m̃
et hunc crucifixum. Et ne filiũ uirginis ut
quidã dementiũ purant alium fortasse sen¬
tires: adiecit xp̃m iniq dei uirtutẽ et
dei sapientiam. quia quod stultum ẽ
de .s. ient usẽ  hominib et quod infir¬
mum est dei.fortius ẽ hominib Quid

Expanded text:
ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic futurae causae in ista Domini crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine fine mansurum. Quapropter jam non pertimescimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde Pater Augustinus mirabiliter et solito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo moreretur; quod ne semper valeret in homine, res nova facta est ut Deus moreretur; sicut et Apostolus ait: Nos autem praedicamus Christum, et hunc crucifixum . Et ne filium Virginis ut quidam dementium putant alium fortasse sentires, adjecit: Christum utique Dei virtutem, et Dei sapientiam: quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
a multis. crederetur a plurimis. Et̃ ne dm̃
quispiam dubitaret. in cuius passione tot
et tanta miracula conuenissent. ꝑ uniuer¬
sum mundum tenebre facte sunt. terra tre¬
muit. perrȩ scisse sunt: ut orbis passũ eui¬
denter suum testaretur auctorẽ. Sic istam
crucifixionẽ torum mirabile habere decuit:
quȩ templum pii redemproris excepit. Qua¬
propter merito a xp̃o electa ẽ crux: in qua
et singularit᷑ occumberet. & communi sorte¬
morte moreretur. Et quamuis passionis do¬
minice ad litteram simplex hic uideatur ẽẽ
narratio: tamen aliquid nobis ex spiritalit᷑
sentiendũ actus iste significat. Manus
xpͣi iudei uolauerunt: quando eius mira¬
culs millatenus credere maluerunt. Manus
enim significant operationes: quas in diuer¬
soꝵ inguorib iedicus cȩlestis exercuit:
ut eꝙ obstinata duritia signoꝵ. uirtutib mol¬
liretur. Pedes quoq foderunt: dum eius a¬
postolos per quos sides xp̃iana in gentib

Expanded text:
a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenissent, Per universum mundum tenebrae factae sunt, terra tremuit, petrae scissae sunt ; ut orbis passum evidenter suum testaretur auctorem. Sic istam crucifixionem totum mirabile habere decuit, quae templum pii Redemptoris excepit. Quapropter merito a Christo electa est crux, in qua et singulariter occumberet, et communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram simplex hic videatur esse narratio, tamen aliquid nobis et spiritualiter sentiendum actus iste significat. Manus Christi Judaei violaverunt, quando ejus miraculis nullatenus credere maluerunt. Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coelestis exercuit, ut eorum obstinata duritia signorum virtutibus molliretur. Pedes quoque foderunt, dum ejus apostolos, per quos fides Christiana in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut pars eius superior cȩlos petat. infe¬
nor terras non deserat. fixa infernoꝵ. ima
contingat: & uelut quibusdam brachis ex¬
tonsis. latitudo eius totius partes apperat
mundi. lacens uero quatuor cardines or¬
uis designat. Sic in paruo posira. cuncta
uidetur eẽ complexa. De cruce dm̃ dico
que de penali malo peccatox. facta ẽ beata
redemptio: postea retribuens salutis bonũ
que pridem dabat interitũ. Patibulum sa¬
lutare. mors indicans uitam. humilitas
diumam proclamans summitatẽ. ut xpm
orbom. xp̃m quoq ad inferna per figurã¬
ait̃ crucis ẽẽ cognoscas. Quod si ferro trimcatus
aut ignib fuisset absumprus. aut lapidib
oppressus. aut fluctib demersus. aut alia
qualib& morte pͣuentus. quo signo rogo
diabolus pelleretur. quo uexillo frons xp̃i¬
ano tuta mansisset. qua figura corporis et
amme firmaretur infirmitas.s N ulla mors¬
potuit: nisi quȩ nobis ꝑfectȩ salutis indicia
tem nrãm at altius configeretur. inderetur

Expanded text:
est, ut pars ejus superior coelos petat, inferior terras non deserat, fixa infernorum ima contingat, et velut quibusdam brachiis extensis, latitudo ejus totius partes appetat mundi, jacens vero quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae de poenali malo peccatorum, facta est beata redemptio: postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum: patibulum salutare, mors indicans vitam, humilitas divinam proclamans summitatem; ut Chriorbem, Christum quoque ad inferna per figuram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christianorum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitaspotuit, nisi quae nobis perfectae salutis indicia tem nostram, ut altius configeretur, videretur
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ ad primas uoces se fuisse transinissum
sed diabolica reluctatione tardatus. uicesimo
primo die ad eum potusset descendere. ut
uotis eius satisfacere potuisset. Quapropt᷑
et hic psalmus non inmerito tali calculo
noscitur collocatus. qui diaboli ꝑuersitate
destructa. medicinalis passionis dona reserua¬
int. Cuius benefitio humanũ genus ab etͣ¬
na morte liberatũ. ad perpetuȩ salutis do¬
na ꝑuenit.

Expanded text:
sum est, ad primas preces se fuisse transmissum, sum est, ad primas preces se fuisse transmissum, sed diabolica reluctatione tardatum; vicesimo primo die ad eum potuisse descendere, ut votis ejus satisfacere potuisset . Quapropter et hic psalmus non immerito tali calculo noscitur collocatus: qui diaboli perversitate destructa, medicinalis passionis dona reseravit; cujus beneficio humanum genus ab aeterna morte liberatum, ad perpetuae salutis dona pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
lutariter instruamur in humanis reb &. iã
beatos temporalit᷑ ex aliqua parte a domma
derelinqui. cum tamen eos ad bona aetna
tutionis suȩ uirture ꝑducat. Hunc felicit᷑
flentes audimus ꝑ quem sic possumus refi¬
q sic defici. si defixo animo in eodem meream᷑
affligi. Odura corda iude&ꝵ. o insensatȩ men¬
tes. numquã onmino credentiũ. Nonne hic
solus psalmus ad passionem credendã suffi¬
cere debuisset: quem sic euident᷑ de se ueri¬
tas ipsa pͣdicauit . Et ne aliqua corda duris¬
simis excusationib linquerentur. sequintur
inter alios alii de hac re psalim. euidenti et
manifestissima prophetatione conscripti. ade.¬
eẽ ambigiũ. quod tantis pͣconiis cognosci¬
tur fuise uulgatũ. Continet autem pͣsentis
psalmi numerus. et alia rerum sacramenra
ꝙlestium. Nam cum propheta danhel
nib ebdomadib suam orationẽ domino u¬
gier immolasset ut que e̾e̾nt israhelitico po¬
pulo furura cognosceret. angelica uoce respon¬

Expanded text:
lutariter instruamur in humanis rebus etiam beatos temporaliter ex aliqua parte a Domino derelinqui, cum tamen eos ad bona aeterna tuitionis suae virtute perducat. Hunc feliciter flentes audimus, per quem sic passumus refici, si defixo animo in eodem mereamur affligi. O dura corda Judaeorum! o insensatae mentes nunquam omnino credentium! Nonne hic solus psalmus ad Passionem credendam sufficere debuisset, quam sic evidenter de se Veritas ipsa praedicavit? Et ne aliqua cordibus durissimis excusatio relinqueretur, sequuntur inter alios de hac re psalmi, evidenti et manifestissima prophetatione conscripti, id ambiguum, quod tantis praeconibus cognoscitur fuisse vulgatum. Continet autem praesentis psalmi numerus et alia rerum sacramenta coelestium. Nam cum propheta Daniel tribus hebdomadibus orationem suam Domino jugiter immolasset, ut quae essent Israelitico populo futura cognosceret, angeli voce respon
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣiana religione declarata c̾um
magna exultatione imperat diuer-¬
sis errantib quarinus priorib claustris con¬
grua fide patefactis. ipsum regem dominũ
in suis pectorib admitrere mereantur. Au¬
ferri enim pͣcepit portas moriis. quȩ prm¬
cipe diabolo positȩ comprobantur. Quȩ ido
portȩ sunt appellatȩ. quia per ipsas transe¬
unt homines sua facta portantes. et resuic¬
tuales studiosissime deferentes. Igłȩ
nales sunt posite: ut ꝑ istas caducas
ostenderet illas sine sine mansuras.
Nam quod adam diabolo faciente legem
plendo reparauit. P leuatȩ sunt enim portȩ
et̃nales. idest baptismatis grã. chrismatis ho¬
late sunt portȩ etͣnales: per quas rex gloriȩ¬
mirare dignarus est.¬

Expanded text:
iana religione declarata, cum magna exsultatione imperat diversis errantibus, quatenus prioribus claustris congrua fide patefactis, ipsum regem Dominum in suis pectoribus admittere mereantur. Auferre enim praecipit portas mortis, quae a principe diabolo positae comprobantur. Quae ideo portae sunt appellatae, quia per ipsas transeunt homines sua facta portantes, et res victuales studiosissime deferentes. Et elenales sunt positae, ut istas caducas ostenderet, illas sine fine mansuras. Nam quod Adam diabolo faciente, legemplendo reparavit. Elevatae sunt enim portae aeternales, id est baptismatis gratia, chrismatis holatae sunt portae aeternales, per quas Rex gloriae dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
gloriȩ. nisi qui ipsas condidit. et continet
summitates. Stupenda laus: miranda
conclusio. Nec poruit ab alio quicquã
dignum dici. nisi ab ipso qui solus suã
pͥualet enarrare potentiã. Cognoscite
magistri secularium litteraru᷑ hinc sche¬
mata. hinc diuersi generis argumenta.
hinc diffinitiones. hinc disciplinarũ omnnũ.
profluxisse doctrinas. quando et in his litte¬
ris posita cognoscitis. que ante scolas urãs longe
prius dicta fuisse sentitis.
tionib derelictis. uero & pio domino fide-¬
liter seruiatur. Quid enim iniustius. quam
non deserere qui nos madam fecit ẽẽ mortaless
Quid beatius. quam illum sequi qui huma-¬
num genus inflictam mortem fecit euaderes.
S presta domine ut qui portas miscđiȩ tuę
lauachro sce̾ regenerationis intrauimus nul-¬
lis inde peccatis impellentib exeamus. Hu-¬
merus autem huns psalmi ad uigii tres
litteras latmoꝵ. fortasse ꝑtineat. que eloquen-¬

Expanded text:
gloriae, nisi qui ipsas condidit et continet gloriae, nisi qui ipsas condidit et continet summitates. Stupenda laus, miranda conclusio! Nec potuit ab alio quidquam dignum dici, nisi ab ipso qui solus suam praevalet enarrare potentiam. Cognoscite, magistri saecularium litterarum, hinc schemata, hinc diversi generis argumenta, hinc definitiones, hinc disciplinarum omnium profluxisse doctrinas, quando in his litteris posita cognoscitis quae ante scholas vestras longe prius dicta fuisse sentitis. tionibus derelictis, vero et pio Domino fideliter serviatur. Quid enim justius quam eum deserere qui nos in Adam fecit esse mortales? Quid beatius quam illum sequi qui humanum genus inflictam mortem fecit evadere? Sed praesta, Domine, ut qui portas misericordiae tuae lavacro sanctae regenerationis intravimus, nullis inde peccatis impellentibus exeamus. Numerus autem hujus psalmi ad viginti tres litteras Latinorum fortasse pertineat, quae eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
iste rex gloriȩ s dñs untutũ ipse ẽ rexgłȩ.
ic etiam schema pulcherrimũ factũ
est. quod apud grecos dr̃ anaḋ plo¬
sis. apud latmos congeminatio. dic¬
tionis. quȩ fit aut inuersum. aut in reperiti¬
one uerb&r. Ei quoniam eadem reuoluta stͣ.
expositio superior et hic habunde suffitiat.
Nlam ut iudeos confunderet. magnificen
posinit. Nunc autem breuit᷑ culmen touus
laudis et ueritatis adiecit. iam non solum
fortem non potentẽ. non in proelio mag¬
num. sed dominoͥ ipsarum dicit e̾e̾ untutũ.
Rex autem ẽ głȩ. qui facit se glorificantes
utiq gloriosos. sicur per ẏsaiam dicitur.
G lorificantes me ego glorisi cabo. quia uni¬
cuiq potestatẽ. uirturem et cetera dona rri-¬
buit ut uult. Gloria enim dicitur celebre
p̃comum. et frequentata laudatio. Sunt
quidem domino donante angłi glociosi.
potestates. throm. dominationes. & aliȩ
porentissimȩ creaturȩ : sed nullus ẽ rex

Expanded text:
iste Rex gloriae? Dominus virtutum ipse est Rex gloriae. iste Rex gloriae? Dominus virtutum ipse est Rex gloriae. Hic etiam schema pulcherrimum factum est, quod apud Graecos dicitur anadiplosis, apud Latinos congeminatio dictionis, quae fit aut in versu, aut in repetitione verborum. Et quoniam eadem revoluta sunt, expositio superior et hic abunde sufficiat. Nam ut Judaeos confunderet, magnificentposuit; nunc autem breviter culmen totius laudis et veritatis adjecit; jam non solum fortem, non potentem, non in praelio magnum, sed Dominum ipsarum dicit esse virtutum. Rex autem est gloriae, qui facit se glorificantes utique gloriosos, sicut per Dominum dicitur: Glorificantes me ego glorificabo . Qui unicuique potestatem, virtutem caeteraque dona tribuit, ut vult. Gloria enim dicitur celebre praeconium, et frequentata laudatio. Sunt quidem, donante Domino, et angeli gloriosi, Potestates, Throni, Dominationes, et aliae potentissimae creaturae; sed nullus est Rex
Abbreviated transcription (Latin):
detur ꝑ tertiam spetiem diffinitionis que gre-¬
ce dicitur poedes. lane qualitatiua. Oñs
fortis et potens. dominus potens in prelio.
Quod si discutias soli xp̃õ probabitur con¬
uenire. Gloriosi enim possunt et terrarum
principes dici. Rex gloriȩ nemo potest nisi
solus altisimus inueniri. Huic ignur inter¬
rogatiom siout iam dictum ẽ subiuncta re¬
sponsio ẽ ubi bene singulis uerbis arguitur
iudei populi nefanda presumptio fortis enĩ
contra illos dicitur. qui eum cum gladiis et
fustib tenendum ee̾ putauerunt. Potens
quem illi quasi impotentẽ pontio pilato tra-¬
diderunt. Additum ẽ quoq potens in pͣlio.
ne illi in concertarione sua aliquid pͣualu¬
isse crederentur. Oeniq cum ad eum te¬
nendum uenissent audierunt. Ego sum.
Et omnes testante iohanne euangłista re-¬
trorsum protinus corruerunt. Sic dñs sal¬
uator ꝑ uirtutes suas nobis euidenter edic̾¬
tus ẽ. ac si proprio uocabulo panderetur.

Expanded text:
finitionis, quae Graece dicitur ποιότης, Latine qualitativa: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. Quod si discutias, soli Christo probabitur convenire. Gloriosi enim possunt et terrarum principes dici: Rex gloriae nemo potest nisi solus Altissimus inveniri. Huic igitur interrogationi, sicut jam dictum est, subjuncta responsio est: ubi bene singulis verbis arguitur Judaici populi nefanda praesumptio. Fortis enim contra illud dicitur, quia eum cum gladiis et fustibus tenendum esse putaverunt. Potens, quem illi quasi impotentem Pontio Pilato tradiderunt. Additum est quoque potens in praelio, ne illi in concertatione sua aliquid praevaluisse crederentur. Denique cum ad eum tenendum venissent, audierunt: Ego sum, et omnes, teste Joanne Evangelista, retrorsum protinus corruerunt . Sic Dominus Salvator per virtutes suas nobis evidenter edictus est, ac si proprio vocabulo panderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
D
subiunxit insine. Prius aixerat generalit᷑
querentiũ dominum qui se non ambiunt
preponi. sed suo ordme suoq fme contenti stͣ
ut uel minimã partem in xp̃i regna merean¬
cur accipere. S quia sunt et alii nimio calo
te fidei feruentes qui operum bonitate pre
lis faciat quod in iacob fecisse declaratur.
qui posterius narus primatum senioris fra¬
tris accepit.

Expanded text:
d subjunxit in fine? Prius dixerat generaliter quaerentium Dominum, qui se non ambiunt praeponi; sed suo ordine suoque fine contenti sunt, ut vel minimam partem in Christi regno mereantur accipere. Sed quia sunt et alii nimio fidei calore ferventes, 82 qui operum bonitate nonnillis faciat quod in Jacob fecisse declaratur, qui posterius natus, primatum fratris senioris acc
Abbreviated transcription (Latin):
criminũ eterna crutiatione dãp¬
cabit me: & illic iter ẽ qͦ ostendã illi sa¬
lutare dei.
oe contra illos ponitur: qui india¬
ni laudes dñi canere p̃sumebant
Sacrificiũ laudis honorificau
me: non quale scelerati canunt. sead qͥ¬
le pura mens consueuit offerre. Ipsum
eñ sacrificiũ laudis honorat dnm̃. qd̾
puritate fidei & actionũ probitate fu¬
erit immolatũ. Sequitur quoq ꝙ il¬
lic iter ẽ. Iter appellat beatissim̾a psal
modiam. Sed hec uia ubi ducat expo¬
nit. quo ostendam illi salutare dei. Glo¬
riosa semita que ducit ad cȩli terreque
creatore. Ueru̾ istud iter quod dictũ ẽ.
non pedibus sed sanctis mentib ambu¬
latur. Quod si puro corde gradiamur.
nos ducit ad xp̃m: fitq nobis illa scala
iacob. que ascendentes ꝑducebat ad ce¬
condisio. los

Expanded text:
criminum aeterna cruciatione damcriminum aeterna cruciatione damcabit me, et illic iter quo ostendam illi salutare Dei. Hoc contra illos ponitur, qui indigni laudes Domini canere praesumebant. Sacrificium laudis honorificabit me; non quale scelerati canunt, sed quale pura mens consuevit offerre. Ipsum enim sacrificium laudis honorat Dominum, quod puritate fidei et actionis probitate fuerit immolatum. Sequitur quoque: Et illic iter est; iter appellat beatissimam psamodiam. Sed haec via ubi ducat exponit, quo ostendam illi salutare Dei. Gloriosa semita, quae ducit ad coeli terraeque Creatorem. Verum istud iter, quod dictum est, non pedibus, sed sanctis mentibus ambulatur. Quod si puro corde gradiamur, nos ducit ad Christum, fitque nobis illa scala Jacob quae ascendentes perducebat ad cConclusio ps
Abbreviated transcription (Latin):
ic facta est apostro Seripiat.¬
phe id ẽ conuersio. ad illos sei¬
licet peccatores quos superiuᷤᷤ
uetar dm̃ narrare preconia. Dicit
eñ Intelligite: id ẽ fideliter obedite.
& ne hoc omnibus peccatoribus crede¬
res dictum. addidit qui obliuisc imi¬
ni dñm. Peccator enĩ qui supplicat
& se humili satis factione castigat:
non obliuiscitur dñm. Oẜ ideo de qui¬
bus hoc dictum sit. breui complexio¬
ne monstrauit. In mensum crimen:
negligentia non ferenda obliuisca
uisci deũ. qui animã dedit. car-¬
nẽ pascit.&. fideles ab om̃i aduer¬
sitate defendit. Amentia ẽ certe il¬
lũ memoria carere. qu̾e presentem
semper constat existere. Sed quio¬
bliuiscuntur dnm: nisi qͥ p̃cepta
ipsius iniqua p̾suptionȩ contẽp¬
nunt Sequitur. Nequando rapi-¬
at. & non sit qui eripiat. Quando
diabolus raꝑit. ẽ qui eripiat ad sa¬
lutem. Quando dñs ad uindictam
trahit. non est qui liberare possit.
Addictũ ẽ quippe cũ &s ipse auctor

Expanded text:
ic facta est apostrophe, id est conversio ad illos scilicet peccatores quos superius vetat Domini narrare praeconia. Dicit enim: Intelligite, id est fideliter obedite. Et ne hoc omnibus peccatoribus crederes dictum, addidit, qui obliviscimini Dominum. Peccator enim qui supplicat, et se humili satisfactione castigat, non obliviscitur Dominum. Et ideo de quibus hoc dictum sit, brevi complexione monstravit. Immensum crimen, negligentia non ferenda oblivisci Dominum, qui animam dedit, carnem pascit, et fideles ab omni adversitate defendit. Amentia est certe illum memoria carere, quem praesentem semper constat existere. Sed qui obliviscuntur Dominum, nisi qui praecepta ipsius iniqua praesumptione contemnunt? Sequitur: Nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, est qui eripiat ad salutem: quando Dominus ad vindictam trahit, non est qui liberare possit addictum; quippe cum et ipse auctor
Abbreviated transcription (Latin):
denda. Significat᷑ enĩ a parte totũ.
Om̃ meȩ sunt om̃s fere siluarũ iu-¬
m̃ta in montib & boues.
ausã reddidit quare ab ipso
non expetat quadrupedũ ĩmo¬
lationes dicens quia a te pere¬
re nolo qđ meũ eẽ cognosco. Quod
forte pauper non habet. dũ aut non
ualuit caꝑe. aut minus potuit enu¬
trire. S petit fidẽ rectã confessionẽ¬
q deuot̾a. quã om̃s dare ipso miserã¬
te p̃ualent. etiã qͥ nulla terrena pos¬
sessione gratulantur. Sub hoc igitur
sensu ꝑ enumerationes reliquas cur¬
rit Addidit. Lum̃ta in montib & boueᷤ.
ne qͥs de facultate confisus minus con¬
scientie oꝑam daret dũ se crederos.
pecudũ ĩmolationibus expiarȩ qđ
iniqua m̃te deliquisset. Porest &s allo
modo intelligi. Feras siluarũ genteᷤᷤ
significant. qui inscłi istius nemorib
superstitione ferocissima uersaban¬
tur. Ium̃ta in montib sunt sĩplices
in eccła catholiea constituti qͥ ica¬

Expanded text:
denda. Significatur enim a parte totum.denda. Significatur enim a parte totum.m meae sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus et boves. Causam reddit quare ab ipso non exspectat quadrupedum immolationes, dicens: Quia a te petere nolo quod meum esse cognosco; quod forte pauper non habet, dum aut non valuit capere, aut minus potuit enutrire; sed petit fidem rectam, confessionemque devotam, quam omnes dare, ipso miserante, praevalent, etiam qui nulla terrena possessione gratulantur. Sub hoc igitur sensu per enumerationes reliquas currit. Addidit, jumenta in montibus et boves; ne quis de facultate confisus, minus conscientiae operam daret, dum se crederet pecudum immolationibus expiare, quod iniqua mente deliquisset. Potest et alio modo intelligi: ferae silvarum gentes significant, quae in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur; jumenta in montibus, sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in ca
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sacͥficia que post quã fuissent
ĩmolata. ignis ueniens desuper absu¬
mebat quȩ latine tota incensa dice¬
bantur. Hec xp̃c ueniens respuit.
qͥa ipse uera uictima fuit Aliud ẽ
holocaustũ quod dñs ante conspectũ
suũ semper eẽ pronumtiat scilicet
quando mens nr̃a diuino amorȩ sue¬
censa peccata sua tribularione de¬
coquit & ad illius holocausti si militu¬
dinẽ om̃ia uitia sua cruciatu cor-¬
poreo ex usta consumit
neque de gregib tuis hẏrcos.
er hunc uersũ & duos alios qͥ
secuntur breuiter enumerat.
quȩ se respuere profitetur. Hec fi-¬
gura dicitur brachilogia idẽ bre¬
uis locutio. cũ plura paucis amples¬
tuntur. Sed ne audito holoc austo.
recurreret. aperte renuit consire.¬
tudinẽ prior̾e ut spiritaliter in¬
telligeret quod in similitudine p̃-¬
missa gerebatur. Sed cũ hec duo
respuit uniuersa primi temporis
sacͥficia designat modis oĩb exclu¬

Expanded text:
sunt sacrificia, quae, postquam fuissent sunt sacrificia, quae, postquam fuissent immolata, ignis veniens desuper absumebat; quae Latine tota incensa dicuntur. Haec Christus veniens respuit, quia ipse vera victima fuit. Aliud est holocaustum, quod Dominus ante conspectum suum semper esse pronuntiat; scilicet quando mens nostra divino amore succensa, peccata sua tribulatione decoquit, et ad illius holocausti similitudinem omnia vitia sua cruciatu corporeo exusta consumit.neque de gregibus tuis hircos. Per hunc versum et duos alios qui sequuntur, breviter enumerat quae se respuere profitetur. Haec figura dicitur brachylogia, id est brevis locutio; cum plura paucis amplectimur. Sed ne audito holocausto recurreret, aperte renuit consuetudinem priorem, ut spiritualiter intelligeretur quod in similitudine praemissa gerebatur. Sed cum haec duo respuit, universa primi temporis sacrificia designat modis omnibus exclu
Abbreviated transcription (Latin):
& rursus Qui ẽ misit me. Sed ꝑseru¬
tandũ ẽ cur istud nom̃ essentie solus
sibi uendicet deus Tunc enĩ quando
dictum ẽ erant angeli erant celestia.
erant terrena. om̃ia sicut esse decre-¬
ta sunt. Sed quia illa sola ẽ & infec-
ta natura. nec aliquando cepit ex tẽ¬
porȩ & intrib personis deitas una
subsistit. erito ẽẽ solus dicitur as.
qͥa ut sit nullius indiget. sed semper
uirtutis propriȩ uigore consistit.
Est ibi & aliud saeramentũ quod una
sillaba tribus litteris continetur. ut
usta aut̾e tua inconspectu meo st̃ sẽꝑ.
Uloriosus doctor & perfectissimꝰ
institutor iudaicũ popłm uo¬
iens a rebus carnalibus amoue¬
ducere pecudũ sacͥficia iã non dicit
exquirenda. nec eũ ex inde argui pos¬
se testarur. si minime ammaliũ uic¬
timas ĩmolaret. Sed holocausta illa
potiꝰ in conspectu suo danda cõmemo-¬
rat que humiliato corde piis altari¬
bus offeruntur. Holocausta aut̃ dicta

Expanded text:
; et rursum, Qui est misit me. Sed perscru; et rursum, Qui est misit me. Sed perscrutandum est cur istud nomen essentiae solus sibi vindicet Deus? Tunc enim quando dictum est, erant angeli, erant coelestia, erant terrena omnia, sicut esse decreta sunt. Sed quia illa sola est infacta et aeterna natura, nec aliquando coepit ex tempore, et in 166 tribus personis Deitas una subsistit, merito solus esse dicitur Deus: quia, ut sit, nullius indiget, sed semper virtutis propriae vigore consistit. Est ibi et aliud sacramentum, quod una syllaba tribus litteris continetur, ut usta autem tua in conspectu meo sunt semper. Gloriosus doctor et perfectissimus institutor Judaicum populum volens a rebus carnalibus amoveducere, pecudum sacrificia iam non dicit exquirenda; nec eum exinde argui posse testatur, si minime animalium victimas immolaret; sed holocausta illa potius in conspectu suo danda commemorat, quae humiliato corde piis altaribus offeruntur. Holocausta autem dicta
Abbreviated transcription (Latin):
cõpleuerunt. sicut legitur. qui hab&
aures audiendi audiat. Popłs meus:
significat plebem deuotam. O loquar
sub audi ꝓfutura. Quod si non audie
non negligas. quia contemplatio mea
obedientiam tribuit audienti: Testi¬
ficare uero est ueno ẽ testimoniũ di¬
cerȩ quod utiq iniudicio facturus ẽ
dominus. quando unius cunisq facta
discerneret. Tunc enim fidelibus suis
testimoniũ dabit. cũ dicturus ẽ ẜ su¬
riui em̃ & degistis michi manducare:
Cisquȩ similia. Sequitur. Qm̃ de us
tuus ego sum. Hoc erat quod popłin
audire sub contestatione premonebat.
ut deus ille generalis & uolentium &
nolentium esset ipsius proprie qui
eũ pura mente diligeret. Nã eumdi¬
cit tuus fidelem sibi eũ fuisse mons¬
trauit Repetitio en̾i ista deusdeus.
ment̾ẽ solidat ne semel dicta laberen¬
tur. Istud uero sũ propͥum diuini-¬
tatis ẽ uerbũ. quod tempore non mu
sicut moysi scriptũ est. Ego sũ qui sũ

Expanded text:
compleverint; sicut legitur: Qui habet compleverint; sicut legitur: Qui habet aures audiendi audiat . Populus meus significat plebem devotam. Et loquar, subaudi profutura; quod si non audiernon negligas; quia contemplatio mea obedientiam tribuit audienti. Testificari vero est testimonium dicere; quod utique in judicio facturus est Deus, quando uniuscujusque facta discernet. Tunc enim fidelibus suis testimonium dabit, cum dicturus est: Esurivi, et dedisti mihi manducare , eisque similia. Sequitur: Deus Deus tuus ego sum. Hoc erat quod populum audire sub contestatione praemonebat; ut Deus ille generalis et volentium et nolentium esset ipsius proprie qui eum pura mente diligeret. Nam cum dicit, tuus, fidelem sibi eum fuisse monstravit. Repetitio enim ista, Deus Deus, mentem solidat, ne semel dicta laberentur. Illud vero sum, proprium Divinitatis est verbum, quod tempore non mutsicut Moysi responsum est, Ego sum qui sum
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. E contrario uero quȩ imp̃ia st̃
agunt. et in eo quod sacͥficia deo consu¬
eta celebrant. sanctificandos se eẽ diuidi
iusticiam eiꝰ: quoniam deus
iudex est.
uperiori parte excolit cȩlos signi¬
ficans uiros iustos quibus urbs
cȩlestis dispensatio condonatur
Nodidit. qm̃ deus iudex ẽ. Ac si diceret
qui nescit falli. E sicut om̃ia manifes¬
te nouit. ita & sine rep̾hensione discer¬
nit. Hoc enĩ ueraciter ac propriȩ de do
dicitur cui nichil negatur nichil sup¬
primitur:. quẽ nec factũ aliquod later
cui nec quod iudicetur absconditur
Au di popłs meus & loquar isrł. et testi¬
ficabor tibi. d̾s d̃s tuus ego suor
entum est ad secundam sectionem
inqua iã ueritas ipsa ex persona
propria loquitur. Deus enim qui
uerba sua non uult incassũ suscipi. ne
ut legitur porci pretiosa dispergant
Dicit ad popłm. udi idẽ deuote susei¬
pe. Illos enĩ audire dicimus. qͥ p̃cepta

Expanded text:
rantur: econtrario vero quae impia sunt rantur: econtrario vero quae impia sunt agunt; et in eo quod sacrificia Deo consueta celebrant, sanctificandos se esse dijudijustitiam ejus: quoniam Deus judex est. uperiora excolit, per coelos significans viros justos, quibus verbi coelestis dispensatio condonatur. Addidit, quoniam Deus judex est; ac si diceret, qui nescit falli; et sicut omnia manifeste novit, ita et sine reprehensione discernit. Hoc enim veraciter ac proprie de Deo dicitur, cui nihil negatur, nihil supprimitur, quem nec factum aliquod latet, cui nec quod judicatur abscondituruar; Israel, et testificabor tibi: Deus Deus tuus ego sum. Ventum est ad secundam sectionem, in qua jam Veritas ipsa ex persona propria loquitur. Deus enim, qui verba sua non vult incassum suscipi, ne ut legitur porci pretiosa dispergant, dicit ad populum: Audi, hoc est devote suscipe. Illos enim audire dicimus qui praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
tur Congregate illi scõs euis qui or¬
dinant testam̃tũ eiꝰ super sacͥficia
unc synagoga xp̃i uerba facit ad
angłos qui ministerio suo in fi¬
nẽ scłi scõs de uniuerso mundo si¬
cut legitur congregabunt. Dicit em̃
ipse dñs in euangelio Mittet angelos
suos. & congregabunt ante eũ om̃s gen¬
tes & separabit eos abinuicem sicut᷑
pastor segregat oues ab hedis. Se qͥtur
Qui ordinant testam̃tũ eius super sacͥ¬
ficia. Ordinare dicimus testamentũ.
eos qui actib bonis. restiruunt ea quȩ
in testam̃ti seriȩ cognouerunt. ut hoᷤ¬
pitẽ suscipere. elemosmam dare. cari¬
tati studerȩ. Hoc enĩ super sacrificia
pecudũ dño constat acceptũ. ut actu¬
um illi magis probitas offeratur. Siue
ut quidam uoluerunt. potest & hoc
de iudeis accipi. per yromam id ẽ per
irrisionẽ. quando uilem rem laudando
suggillat. Ac si diceret eos dño congre¬
gare qui in officio sanctitaris cõmemo¬

Expanded text:
 Congregate illi sanctos ejus, qui or Congregate illi sanctos ejus, qui ordinant testamentum ejus super sacrificia. Nunc Synagoga Christi verba facit ad angelos, qui ministerio suo in fine saeculi sanctos de universo mundo, sicut legitur, congregabunt. Dicit enim ipse Dominus in Evangelio: Mittet angelos suos, et congregabunt ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem, sicut pastor segregat oves ab haedis . Sequitur, qui ordinant testamentum ejus super sacrificia. Ordinare dicimus testamentum eos qui actibus bonis restituunt ea quae in testamenti serie cognoverunt, ut hospitem suscipere, eleemosynam dare, charitati studere. Hoc enim supra sacrificium pecudum Domino constat acceptum, ut actuum illi magis probitas offeratur. Sive, ut quidam voluerunt, potest hoc et de Judaeis accipi per ironiam, id est, per irrisionem, quando vilem rem laudando suggillat; ac si diceret: Eos Domino congregate, qui in officio sanctitatis commo
Abbreviated transcription (Latin):
Canet enĩ tuba. & mortui resurgent.
Incireuitu eius repestas ualida. Non
incõpetenter aduertitur qm̃ cũ ipso
iusti sedentes sicut promittitur in
euangelio iudicabunt.
Aduocauit cȩlũ de sursũ q terrã
ut discerneret popłm suuor.
oc certe facturus ẽ in illo iudicio
Sed terra rationabiliter for¬
tasse dicitur sursum uocata.
que nẽ in uno loco noseitur constit u¬
tuta. Celũ autẽ cũ sit de suꝑ ubie
ũ sursũ uocauit. Sed celũ hic. omẽm
iustũ debemus accipere. Terrã pec¬
catorem. Quia ille spiritali se conuer¬
satione dño prestante purificat. iste
quia in primo aduentu om̃s indiscrete
uocauerat: ut admoniti in hoc scło cor¬
rigi debuissent. sicut in euangelio dic̃
Et exierunt in exitus uiarũ & uocaue¬
runt quoscũq inuenerunt malos & bo-¬
nos. In fine aut̃ mundi aduocat: ut iu
stos iam discernat ab impiis ne ulteriꝰ
sicut hic confusi habitationib miscean

Expanded text:
canet enim tuba, et mortui resurgent . canet enim tuba, et mortui resurgent . In circuitu ejus tempestas valida non incompetenter advertitur, quoniam cum ipso justi sedentes, sicut promittitur in Evangelio, judicabunt. Vers. 4. Advocabit coelum sursum, et terram ut discerneret populum suum. Hoc certe facturus est in illo judicio. Sed terra rationabiliter fortasse dicitur sursum vocata, quae nunc in imo loco noscitur constituta. Coelum autem cum sit desuper, ubi illud sursum vocavit? Sed coelum hic, omnem justum debemus accipere, terram peccatorem; quia ille spirituali se conversatione, Domino praestante, purificat, iste quia in primo adventu omnes indiscrete vocaverat; ut admoniti, in hoc mundo se corrigere debuissent; sicut in Evangelio dicit: Et exierunt in exitus viarum, et vocaverunt quoscunque invenerunt bonos et malos . In fine autem mundi coelum advocat; ut jam justos discernat ab impiis, ne ulterius, sicut hic, confusis habitationibus miscean
Abbreviated transcription (Latin):
abolo et angłis eiꝰ. Inde & alibi dicit.
Tacui nũquid semꝑ tacebo: Nam
quod sequitur ignis in conspectu eiꝰ.
ardebit magni uidicis sicut dictũ
ẽ p̃clarus aduentus mystica uirtu¬
te describitur. Ignis enĩ preire di¬
citur ut qͥ ẽ palea se formidet arsu¬
rũ. Addidit E incireuitu enis tem¬
pestas ualida. Hec tempestas non uen¬
tis agitur nec ꝓcellis seientibus ex¬
citatur. sed diuina potentia uehe¬
mens consurget sp̃c ut area añi ȩqͥ¬
tatis sententia uentiletur. Tunc fru¬
menta sequestrata a paleis: hoc est
bonos discernt ab impiis. Que iuoi-¬
catio merito tempestas dicitur. qm̃
& inprouisa ueniet & indisceptati¬
onẽ suã nimia celeritatȩ raptabit.
Ualida qͦq decenter adunctum est
Nam quã sit potens hinc datur in¬
telligi. ut om̃e genus hominũ pro
suis meritis in momentanea celerita¬
te discernat. sicut apłs dicit. In mo¬
mento inictu ocłi in nouissima tuba.

Expanded text:
abolo et angelis ejus . Inde et alibi dicit: abolo et angelis ejus . Inde et alibi dicit: Tacui, tacui, nunquid semper tacebo ? Nam quod sequitur, ignis in conspectu ejus ardebit: magni Judicis, sicut dictum est, praeclarus adventus mystica virtute describitur. Ignis enim praeire dicitur; ut qui est palea, se formidet arsurum. Addidit, et in circuitu ejus tempestas valida. Haec tempestas non ventis agitur, nec procellis saevientibus excitatur; sed divina potentia vehemens consurget spiritus, ut area Domini aequitatis ejus sententia ventiletur; tunc frumenta sequestrabit a paleis, hoc est bonos discernet ab impiis. Quae judicatio merito tempestas dicitur, quoniam et improvisa veniet, et in disceptationem suam nimia celeritate raptabit. Valida quoque decenter adjunctum est; nam quam sit potens hinc datur intelligi, ut omne genus hominum pro suis meritis momentanea celeritate discernat; sicut Apostolus dicit: In momento, in ictu oculi, in novissima tuba;