comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedib caltamꝰ corporeis: sed hoĩes qui ĩ tra
habitãt uel etiã ꝑcc̃ores ⁊ quoꝵ cõdiẽdis et
extĩguẽdis fetorib: apostolicũ salẽ dñs mi¬
sit Et hic mũdũ nõ celũ ⁊ t̾ram sed homĩes
qui sũt ĩ inũdo uel diligũt mũdũ oportet.
ĩtelligi: quib illuminãdis aplĩ missi sũt
Nõ potest ciuitas abscõdi supra mõtẽ posi¬
ta id est fũdata suꝑ ĩ signẽ magnãq iusti¬
tiã: quã siguificat etiam ip̃e mons ĩ quo¬
eq accendũt lucernã: et poiuĩt eam
sub modio Quid putas ita ẽẽ dictũ sub mo¬
dio: insi ut occultatio tantũ lucerne accipi¬
enda sit s Tãquã si diceret. Nemo accẽdit
luceruã. ⁊ occultat eã An aliquid etiã mo¬
dius significat: ut hoc sit ponere lucernã
sub modio suꝑiora fatere corporis cõmoda
quã pͥdicationẽ ueritatis⁊ ut ideo quisq
ueritatẽ nõ predicet dũ timet ne aliquid
ĩ reb tẽporalib ⁊ corpora lib moleste pa¬

Expanded text:
calcamus, sed homines, qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinguendis fetoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum, et terram, sed homines, qui sunt in mundo, vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis apostoli missi suntcivitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam ipse mons in queque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae pa
Abbreviated transcription (Latin):
lle igit: ego qui ob gehenne metũ
tali me carcere dãnauerã scorpionũ tã¬
tũ socius ⁊ ferarũ: sepe choris int̾eram
puellarũ pallebãt ora ieiuniis ⁊ et mẽs
desideriis estuabat: et ĩ frigido corpore so¬
la libidinũ ĩcendia pullulabãt Itaq
oĩ auxilio destitutus: ad ihũ iacebam
pedes ⁊ rigabã la trimis trine tergebã: et
repugnãtẽ carnẽ edomãdã ĩ edia subiciebã¬
Memimi me clamãtẽ diẽ trebro iurixisse
cũ nocte nec prius a pectoris cessasse uerbe¬

Expanded text:
lle igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis aestuabat in frigido corpore la libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebaMemini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
uicio siue ulla deformitate: sicut
ulla corruptione onere difficultate In qui¬
b tãta facultas: quãta erit felicitas ꝑ
ropt̃ qd̃ ⁊ spiritalia dicta sũt: cũ procul
dubio corpora sint futura nõ spũs Sec si¬
cut nũc corpus aĩale dicit᷑. qd̾ tamẽ cor¬
pris nõ aĩa ẽ: ita tũc spiritale corpꝰ erit

Expanded text:
vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est, ita nunc spirit
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ecce quia turpitudĩs sue macu
semetipam grauit̾ eruhescebat ĩtus: in¬
chil ẽẽ credidit qd̾ ueretũdaret᷑ foris Sed
ergo miramur frẽs: Mariã uemẽtẽ an
dñm suscipiẽtẽ: Suscipiẽtẽ dicã÷ an tra¬
hentẽ: Dicã melius trahentẽ ⁊ suscipiẽtẽ
Quia inmnirũ ip̃e eã ꝑ miscdĩam traxit
ĩtus: qui ꝑ mãsuetudinẽ suscepit foris
Sed iã textũ sc̃ euuãgelii ꝑcurrẽtes: ipm̃
quoqz ordiuẽ quo uenerit sa nãda uideamꝰ
Attulit a labastrũ pnguẽti: et stans retro
setus pedes dĩ ihũ lacrinus cepit. rigare

Expanded text:
ed ecce quia turpitudinis suae macsemetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sananda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit riga
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo cõfidentius iusticie precepta pplĩs
daret quo hec ip̃e nõ quasi nouicia di¬
dicisset sed belut hereditario iure a pro¬
gemtorib accepta seruaret. De sacerdota¬
li prosapia ortus ẽ: ut eo potentius mu¬
tationẽ sacerdotii preconizaret quo ip̃m
ad saterdotale genus ꝑtinere claresceret
Redẽptor etem̃ nr̃ ĩ carne apparẽs sicut
rex nobis fieri dignatus ẽ regnũ no-¬
bis celeste tribuẽdo: ita etiã pontifex
factus ẽ: semetip̃m pro nobis offeren
do hostiã deo ĩ odorem suauitatis ionde¬

Expanded text:
ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tus: ꝑ ꝓphãm dicit: ẽu cherub signaculũ
siilitudims: plenus sapĩa ⁊ ꝑfectus de¬
core Et subdit᷑ Dĩs lapis p̾ciosus oꝑimen¬
tũ tuũ: sardius. topazius. iaspis. crisolitus
ouix ⁊ berillus. saphirus. carbũculus. et
smaragdus. Ecce nouẽ dixit noĩa lapidũ:
qr profecto noue sũt ordines anglõꝵ Qui¬
b niunrũ ordĩb ille primꝰ angls̃ ideo or
paratione clarior fuit lc̃o .iiiͣ.¬

Expanded text:
tus per prophetam dicitur: Tu cherub signaculum similitudinis plenus sapientia, perfectus deco mox subditur: «Omnis lapis preciosus operimentum tuum: sardius, topazius, iaspis, chrisolitus, onix et berillus, saphirus, carbunculus et smaragdus». Ecce, novem diximus nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorubus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornparatione clarior fuit. Ex li
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ista que de sub sole ubi nichil ẽ insi la¬
bor ⁊ dolor ⁊ afflictio spũs ascẽdit deliciis
spualib afflues: Quid in delicias dixe¬
rim uirgitatis detus cũ inunere fecũdita¬
tis ⁊ hũilitatis ĩsigne distillãtẽ caritatis
fauũ miscdĩe uiscera ꝑlemtudinẽ gr̃e
progatiuã glie singulans: Ascendens
igit : de deserto regia mũdi: etiã an¬

Expanded text:
 ista, quae de sub sole, ubi nihil est nisi labor et dolor, et afflictio spiritus, ascendit deliciis spiritualibus affluens? Quidni delicias dixerim, virginitatis decus cum munere fecunditatis, humilitatis insigne, distillantem charitatis favum, misericordiae viscera, plenitudinem gratiae, praerogativam gloriae singularis? Ascendens igit
Abbreviated transcription (Latin):
Empus loquẽdi ẽ oĩ carm: cũ assu¬
mitur ĩcarnati u̾bi mater ĩ celũ. Nec ces¬
sare debet a laudibz humana mortalitas
cũ hoĩs sola natura supra ĩmortales sp̃s
exaltatur ĩ uirgine Sed de enꝰ gla nec si¬
lere deuotio patitur: nec dignũ aliquid
sterilis cõciꝑe cogitacio aut ĩerudita po¬
test locutio parturire Hinc ẽ: qd̾ ⁊ ip̃i ce¬
lestis curie principes ĩ cõsidera cõe tante
nouitatis clamãt nõ sine admiratione

Expanded text:
empus loquendi est omni carni, cum assumitur incarnati Verbi mater in coelum; nec cessare debet a laudibus humana mortalitas, cum hominis sola natura supra immortales spiritus exaltatur in Virgine. Sed de ejus gloria nec silere devotio patitur, nec dignum aliquid sterilis concipere cogitatio, aut inerudita potest locutio parturire. Hinc est quod et ipsi coelestis curiae principes in consideratione tantae novitatis clamant non sine admirat
Abbreviated transcription (Latin):
edicit de crimine confitetur latronem
se fuisse ob scelera pertussum uulgi er¬
rore celebratum nichil sibi cum mar¬
tiribus esse commune cum illis gloria¬
se autem pena retincret. Mirum in
modum uocem loquentis qui aderãt
audiebant personam tamen non ui¬
debant. Tunc martinus quod uidisset
exposuit iussit q ex eo loco a latere qd̃
ibi fuerat submoueri. atq ita popu¬
lum a supersticionis illius absoluit
crrore.¬

Expanded text:
edicit, de crimine confitetur: latronem edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut reliquas uirtutes eius¬
quas in ep̃atu egit agregias
erat haud longe ab opido proximus
monasterii locus ꝙͣ falsa hominũ oꝑi¬
nio pelut cũ sepultis ibi martuibus¬
sacrauerat. Nam et altare ibi a superio¬
ribus episcopis constitutum habebat̃.
sed martinus non temere adhibens
ĩ certis fidens ab his qui maiores na¬
tu trant posteris uel clericis flagitabat
nomen sibi martiris tempus q pal¬
sionis oftendi. Grandi se scrupulo ꝑ¬
moueri quod nichil certi sibi maiorũm
memoria tradidissct. ⁊¬
um aliꝙ̃diu ergo a loco illo se¬
abstinuisset nec derogans reli¬
giom quia incertus erat nec auctorita
tem uulgo accõmodans ne suꝑsticio
calestert quodam pautis setum adhi¬
bitis fratribus ad lora pergit deinde
super sepulchrum ipm̃ astans orauit
ad dominũ ut quis esset uel cuius me-¬
ritis sepultus ostenderet. Tunc con¬
uersus ad leuem uidit prope assisterẽ
umbram sordidam trucem ĩperat nõ¬
men meritumq ut loqucretur nomẽ

Expanded text:
ed ut reliquas virtutes ejusquas in episcopatu egit, aggrediar; erat haud longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, velut consepultis ibi martyribussacraverat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo seabstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ anglĩco ductu gressũ regẽte ⁊ luce cele¬
sti circũ fulgẽte pendulis cepit brachiis
mes iultitudo celestis exercitus
exanun eiꝰ corpori caput propriũ ab ip¬
so mõte ubi fuerat decollatus ꝑ duo fe¬
re milia deportãti usq ad locũ ĩ quo nũc
dei dispositõe ⁊ sua electione requiescit
humatũ: sine cessatione ymuris dulcisoĩs
deũ laudãs Sed⁊ celos petẽtia diuinorũ
spirituũ ĩnumerabilia agnaia sũt audita
canore ĩ effabilis suauitatis modulãtia
glia tibi dũe: adiũcto frequẽtius alleluya
Nã prout discerni potuit tãtus auditus:
uelut alt̾uatim chori anglĩci hec ⁊ alia
quoꝵ ĩtellectꝰ nõ potuit ꝑcipi cõtinebãt

Expanded text:
tum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis mes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos petentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant
Abbreviated transcription (Latin):
tib quodãmodo animis tradi ad ne¬
cem gloriosã cõmilitones uros uidistis Hac¬
tenus exempla sacra ĩserta codicib legeba
Sit nohis uirilis aninus: fides ĩuiolata
ꝑmaneat Iã cerno ante tribunal xp̃i stan¬
tes: eos quos neci paulo aute satelles regius

Expanded text:
 quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis tenus . exempla sacris inserta codicibus legebamsit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius
Abbreviated transcription (Latin):
crudelia p̾cepta reserãtur T̃radũtur neci:
quos ordo repperit numerãdi Leti ceruices
tis acceleratione cõtentio ꝑfecto scelere:
ut legio redeat iubetur Tlic mauricius
primiteriꝰ paululũ a satellitib regis segre¬
optimi: qd amore religiõis nullã uobis p̾¬

Expanded text:
crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percusstes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segreoptimi quod amore relegionis nullam uobis
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩpietas Cũ autẽ illa nollet acquiescere
uideret ⁊ cũ ille dissereret: ille substoma¬
chãs tedro dixit ei Uade ĩquit a me: ita ui¬
uas ÷ fieri nõ potest: ut filiꝰ istarũ lacruma¬
rũ pereat Quod ita illa accepit: ac si de ce

Expanded text:
ixisset, atque illa nollet acquiescere,videret, et mecum dissereret: ille jam substomachans taedio, Vade, inquit, a me; ita vivas: fieri non potest ut filius istarum lacrymarum pereat. Quod illa ita se acce
Abbreviated transcription (Latin):
fefellit eñ miolenter se tenẽtẽ ut aut eñ¬
reuocaret aut cũ ip̃o ꝑgeret:. et finxit se
eã nolle deserere donet facto uento naui¬
garet Et mentitus ẽ matri Et nolente
ĩ memoriã btĩ cypriam maneret ea no

Expanded text:
fefelli eam uiolenter me tenentem, ut aut reuocaret aut mecum pergeret, et finxi me amicum nolle deserere, donec uento facto nauigaret. et mentitus sum matri, et illi , memoria beati Cypriani, maneret ea no
Abbreviated transcription (Latin):
profũdi tentus ẽ: cũ tamẽ illa uidua ca
tu ⁊ gemitu nõ segnior: nõ desiebat oĩ
b horis or̃onũ suarũ de filio plangere ad
deũ Et ĩtrabãt ĩ cõspectu dei preces eiꝰ et
ipm̃i tamẽ dimittebat adhuc uolui et ĩuol¬
rogasset ut dignaret᷑: cũ filio suo colloqui

Expanded text:
olutatus sum, cum tamen illa uidua castu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolrogasset, ut dignaretur mecum conloqui
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ẽ de arteloquẽdi uel disserẽdi quicqͥd
de dimẽsionib figurarũ ⁊ de musicis ⁊ de
numeris: sine magna difficultate nullo
hominũ tradente intellexit. Icõ. unͣ.¬
etatis sue cõuenerat carthaginẽ
quidã manicheorũ ep̃s faustus nomĩe
magnus laquens diaboli: noĩatissimꝰ¬
rũ ⁊ ad prime discipliuis liberalib erudi¬
tus Et qr augustinus multa philosopho¬
b multa scripserat copiosissue delirans

Expanded text:
 de arte loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum, et de musicis et de numeris, sine magna difficultate, nullo hominum tradente intellexi, scis aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manichaeorum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli, et mrum peritissimus, et apprime disciplinis liberalibus eruditus. Et quoniam multa philosophous multa scripsit copiosissime delirans
Abbreviated transcription (Latin):
berauit eciã ds̃ ĩfirmitatẽ aspectus eiꝰ ra¬
diãs ĩ eũ hehemẽter: et cõtremuit amore
et horroie ⁊ et ĩueiit longe se ẽẽ a deo ĩ re¬
gione dissimilitudinis: tãquã audiret
uocẽ eiꝰ de excelso Cibus sũ grãdiũ: tresce
et mãducabis me Nec tu me mutabis ĩ¬
te sicut cibũ carnis tue: sed tu mutaberis

Expanded text:
berasti infirmitatem aspectus mei, radians in me vehementer, et contremui amore et horrore; et inveni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tanquam audirem vocem tuam de excelso: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me in te mutabis, sicut cibum carnis tuae; sed tu mutaberis
Abbreviated transcription (Latin):
bilis Tũc uero ĩuisibilia dei ꝑ ea que
facta ĩtellecta cõspexit ⁊ sed aciem figere
nõ ualuit: et. reꝑcussa ĩfirmitate reddi¬
tus solitis nõ secũ ferebat nisi amãtẽ
memoriã ⁊ quasi olefacta desiderantẽ
que comedere nõdũ posset Lectio¬

Expanded text:
 Tunc vero invisibilia tua, per ea quae facta sunt, intellecta conspexi; sed aciem figere non evalui: et repercussa infirmitate redditus solitis, non mecum ferebam nisi amantem memoriam, et quasi olfacta desiderantem quae comedere nondum posse
Abbreviated transcription (Latin):
nus ĩ octidẽte suꝑ ytaliã galliã ⁊ hyspa¬
mã: autonius uero ĩ oriente suꝑ asiam
nius lasciuus sororẽ octouiani uiorera
suã repudiasset ⁊ regine egipti cdeopatre
se cõiunxisset ⁊ octonianus cõtra auto¬
niũ ĩ asiam progredit᷑:: ac prius pedestri
post nauali prelio decercatur Octouiano
ubiq cedit uictoria⁊ antonius ⁊ cleopa¬
tra uicti fugiũt: ac semetipõs pre dolo¬
hit Et ĩ tm̃ auget rem publicã: ut dupli¬

Expanded text:
nus in occidente Ytaliam, Galliam et Hyspaniam, Antonius uero in oriente Asyam, Ponnius lasciuus esset, sororem Octauiani uxorem suam repudiauit et regine Egypti Cleopatre se coniunxit. Vnde Octauianus contra Antonium in Asyam progreditur ac prius pedestri post nauali prelio decertatur et ubique cesari uictoria cedit. Antonius et Cleopatra uicti fugiunt ac semetipsos pre dolohit et in tantum auget rem publicam ut p
Abbreviated transcription (Latin):
propiciacões sũt pro ualde malis eriã si
nulla sũt adiumẽta mortuorũ quales¬
cũq uiuorũ cõsolacões sũt Quib autẽ
prosũt aut ad hoc prosũt ut sit plena
remissio aut certe ut tolerabilior fiat
ipsa dampnatio

Expanded text:
is, etiam si nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
uiueret. Neq negãdũ est defũctorum
aĩas pietate suorũ uiuẽtiũ releuari.
cũ pro illis satrificiũ mediatori offert᷑:
uel elemosine ĩ ecclĩa fuĩt Sedeis hec pro¬
sũt: qui cũ uiuerẽt hec sibi ut postea pos¬
sẽt prodesse meruerũt Est enĩ quidã uũe¬
di modus nec tã bonus ut nõ requirat
ista post mortẽ: nec tã malus ut ei non
prosint ista post mortẽ Est uero talis in¬
bonꝯ ut hec nõ requirat: et ẽ rursus talis
ĩ malont nechiis ualeat cũ de hac uita tr̃a¬
sierit adiuuari Nuo circa hic om̃e meri
speret qd̾ hic neglexit: cũ obierit apud do¬
Emo ergo ista que pro defũctis cõmẽ¬
dandis frequẽtat ecclĩa illi aplice sũt adu̾

Expanded text:
 Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium posse relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt: sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possint prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, dum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritsperet quod hic neglexit, cum obierit, apud Dergo ista quae pro defunctis commendandis
Abbreviated transcription (Latin):
drĩs: fatuos ẽẽ iudicãdos qui tẽporti¬
liũ bonorũ uel copiã sectãtes uel ĩopiã me¬
tuẽtes amittũt eterna que nec dari possũt
ab hoĩb nec auferri Itaq si sal ĩfatuatũ
erũt hoĩes ꝑquos uobis error auferatur
cũ uos elegerit. ds̃ ꝑ quos errorẽ auferat
ceterorũ: Ergo ad nichilũ ualet sal infa¬
tuatũ: nisi ut mittatur foras ⁊ cõculcetur
abhoĩb Nõ itaq calcat᷑: ab hoĩb qui
patitur ꝑsecutionẽ: sed qui ꝑsetutionẽ
timẽdo ĩfatuat᷑. Calcari em̃ nõ potest in¬
si ĩferior Sed ĩferior nõ ẽ: qui quãuis cor¬
pore multa ĩ t̾ra sustineat corde tamen¬

Expanded text:
judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tame
Abbreviated transcription (Latin):
duri or ait illis Proiciat᷑. ĩ ignẽ iterũ ⁊ tũc
experiemur plemus ueritatẽ proicit᷑. iterũ.
iterũ resiliit ĩ cõbusta Qd̃̾ uidẽs ille durus
et tardus ad credẽdũ: dixit Iterũ t̾cia uice
proiciat᷑: et tũc sine dubio rei exitũ cogno¬
scemꝰ Proicit: t̃tio ⁊ nec tũc quidẽ cõburit᷑
sed ĩtegra abigne resilit ⁊ illesa Heretiti au¬
tẽ uisis tot signis nec tũc ad fidẽ uoluerũt.
conũti : sed ĩ sua manẽtes malicia distrittis¬
sime sibi ĩuitẽ ĩhibuerũt: ne miraculũ illud
ꝑ narrationẽ a licuiꝰ ad nr̃oꝵ noticiã deue¬
nret Sed nles quidã qui erat cũ illis qui
aliquãtulũ cõsenciebat fidei nr̃e noluit
celare qd̃ uiderat: sed plurib enarrauit
Factũ ẽ autẽ hoc apud montẽ regalẽ Simi¬

Expanded text:
 iterum ex tunc experiemini plenius veritatem: » projicitur iterum, iterum resiliit incombusta. Quod videns ille durus et tardus ad credendum, dixit iterum: « Trina vice projiciatur, et tunc sine dubio rei exitum cognoscemus: » projicitur tertio, nec tunc quidem comburitur, sed integra ab igne resiliit et illaesa. Haeretici autem, visis tot signis, ne tunc ad fidem voluerunt converti, sed in sua manentes malitia, districtissime sibi invicem inhibuerunt ne miraculum istud per narrationem alicujus ad nostrorum notitiam deveniret; sed miles quidam, qui erat cum illis, qui aliquantulum consentiebat fidei nostrae noluit celare quod viderat, sed pluribus enarravit. Factum est autem hoc apud Montem-regalem, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ũ autẽ uirũ audieris suspicio ti¬
bi nõ subeat nuptiarũ: sed recordare cõ¬
suetudĩs scripturarũ qd̃ sponsi uiri et
sponse uocent: uxores Querat diligẽs¬
lector: et dicat Cũ ioseph nõ sit pater
nis ordo deductus usq ad ioseph: Cui re¬
spondebimꝰ primũ nõ esse cõsuetudĩs
scripturarũ ut mulierũ ĩ generacõib
ordo texatur ⁊ deĩde ex una trib fuisse
ioseph ⁊ mariã unde ex lege eã accipere
togebat: ut propĩquã: et qd̃ simul cen¬
sentur ĩ bethleem uti ex una uidelicet

Expanded text:
uum virum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum, sed recordare consuetudinis scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et ilector et dicat: Cum Joseph non sit pater  Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut propinquam, et quod simul censetur in Bethleem, ut de una videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
pora: hic cõgeminatus ieiunodies Eet
si quãdo reficiẽdi successisset uolũtas
cib plerũq obuius qui mortẽ arceret
nõ delicias m̃istraret Dormire nõ prius
cupiditas: quã necessitas fuit. Et tamẽ
cũ quiesteret corpus uigilabat ammꝰ:
qui frequẽter ĩ somins aut lecta repetit
aut somnio int̾rupta cõtinuat ⁊ et aut
disposita gerit: aut gerenda pronũtiat
rodire domo nescia nisi Lcõ .iͣ.¬
cũ a decclĩam cõueniret: et hoc
ipm̃ cũ parentib ac propĩquis Domes¬
tico oꝑosa secreto forensi stipata cõmita¬
tuz nullo meliore tamẽ sui custode quã
seip̃a: que ĩcessu aspertuq denerabilis¬
nõ tã uestigiũ pedis tolleret quã gradũ
uirtutis attolleret Et cũ alios habeat
suoꝵ se habeat ip̃a custodẽ plures erũt
quos doceat si ip̃a se doceat que uirtu¬
tes magistras habet: quia quicquid
egerit disciplina est lcõ .iiiͣ.

Expanded text:
t siquando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius, qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non prius cupiditas quam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis. Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilisnon tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attolleret. Ut tamen alios habeat m autem suorum se habeat ipsa custodem: plures erunt de quibus discat, si ipsa se doceat quae virtutes magistras habet: quia quidquid egerit, disciplina est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
stidunt hũilem: Quãdo irrisit debilẽ:
Anãdo uitauit ĩ opẽ : Eos solos solita
cetus birorũ ĩuisere quos miscdĩa non
erubesteret: nec quos p̾teriret ueretũdia
Nichil toruũ ĩ oculis nichib ĩ u̾bis pro¬
cax uichil ĩ actu ĩueretũdũ ⁊ nõ gestus
fractior nõ ĩcessus solutior nõ uox pecu¬
lantior: ut ip̃a corporis species simula¬
crũ fuerit mentis ⁊ figura probitatis

Expanded text:
stidivit humilem? quando derisit debilem? stidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis
Abbreviated transcription (Latin):
it igit᷑: nobis tãquã in Lcõ .ĩ.¬
castitatis ⁊ forma uirtutis. Hinc sumã
tis exẽpla uruẽdi: ubi tãquã in exem¬
plari magisteria expressa probitatis
quid corrigere quid effugere quid tenere
debeatis ostendũt Primus discẽdi ardor
nobilitas magistri ẽ Quid nobilius
dei matre Quid splendidius ea quam
splendor elegit: Quid castius ea que
corpus sine corporis cõtagio gn̾auit:
erat nõ solũ corpore sed eciã mente: q̃
nullodoli ambitu sincerũ adulteraret
affectũ Corde hũilis u̾bo grauis: aĩo
prudẽs loquẽdi parcior legẽdi studiosi¬
or: nõ in ĩcerto diuiciarũ sed in prece
pauꝑis spem reponẽs ÷ ĩtenta operi ue¬
retũda sermone: arbitrum mentis non
hoĩem sed deũ querere nullũ ledere bene
uelle oĩb assurgere maiorib natu equa¬
lib nõ ĩuidere fugere iactanciã rationẽ
sequi amare uirtutem Lcõ . iiiͣ.¬
ãdo ista uel uultu lesit parẽtes:
Quãdo discessit a propĩquis: Quãdo fa¬

Expanded text:
it igitur vobis tamquam in icastitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tamquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effingere, quid tenere debeatis, ostendunt. 7. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? quid splendidius ea, quam Splendor elegit? quid castius ea quae corpus sine corporis contagione generaverat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fa
Abbreviated transcription (Latin):
dumittere mariã: accipe ĩ hoc nõ meã
sed patrũ sentenciã Propt hoc uoluit
ioseph dimittere eã propt̃ qd̃ ⁊ petrus
dum a se repellebat dices: exi a me dñe
qi homo pccõr sũ: propt̾ qd̾ et centurio
a domosua eũ prohibebat cũ diceret Dñe
nõ sũ dignus ut ĩtres sub tectũ ieum
Ita ergor ioseph ĩdignũ ⁊ pcc̃orẽ se repu¬
tans: dicebat. ĩtra se a tãta ⁊ tali nõ debe¬
re sibi ultra familiare p̾stari cõturbeniũ
cuiꝰ supra se mirabilẽ expauescebat dig¬
nitatẽ Boidebat ⁊ horrebat diuine presen¬
E
magnitudine: expauit centurio
presencie maiestatẽ horruit nimirũ et io¬
seph sicut homo tãti miraculi bonitatem
misteri profũditatẽ Et ideo uoluit occul¬

Expanded text:
hoc non meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se repellebat, dicens: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum : propter quod et Centurio a domo sua eum prohibebat, cum diceret: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contubernium, cujus supra se mirabilem expavescebat dignitatem. Videbat et horrebat divinae praesene magnitudinem, expavit Centurio praesentiae majestatem. Exhorruit nimirum et Joseph, sicut homo, hujus tanti novitatem, mysterii profunditatem: et ideo occulte volui
Abbreviated transcription (Latin):
ualeamus ẽ rãseñt cũcta: que tẽporalit̾
festiue celebrãtur Curate qui hiissollẽp¬
nitatib intestis: ne ab eterna sollempu¬
tate seꝑarenũ Auidem̃ prodest intesse
festis hominũ : si deesse cõtigat festis

Expanded text:
mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis
Abbreviated transcription (Latin):
tur Ali uãq ferro ꝑempti alii flãmas ex¬
usti: alii flagris uerberati alii uectib ꝑfo¬
rati ⁊ alii cruciati patibulo alii pelagi ꝑi¬
tulo submersi: alii uiui decoriati alii uĩ¬
tulis mãtipati: alii lingnis priuati abii
lapidib obruti abi frigore afflicti alii
famecruciati: alii uero truncatis mai¬
b siue deteris mẽbris cesis spectaculũ cõ¬
tumelie ĩ pplĩs nudi propt̃ nomen dr̃a
portauerũt Hii sũt triũ phatores ⁊ amiu
der: qui cõtempnẽtes sceleratorũ iussa

Expanded text:
tur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ ordines ad dei iudicia ac ministe¬
ria cõplenda testante sacro eloquio co¬
gnouimꝰ: quoꝵ principatus atq po¬
testates subtiliter ac mirabiliter dei¬
oĩpotentis nutu distĩgũtur ealibq¬
a primordio ĩcipiẽtis uite beatorum
spirituũ distĩctionib: suꝑna celorũ
regna a deo cõditore ĩꝑpetuũ mirabilit̃
collocata subsistũt Hiis oĩb frẽs caris

Expanded text:
lorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alia primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos ergo, fratres charis
Abbreviated transcription (Latin):
denda ẽ Hec ẽ eñi que dei pplm faciendo
monebat sꝑnere perituri luxus seculi
as lenocima mortalis uite declinare:
tarnis quoꝵ pudiciciã cũ hirgĩtatis
honore ĩtra cordis hospicia obserua
fructusq ẽẽ salutis ꝑpetue: sociamq¬
hãc eẽ angeloꝵ suis affirmabat exẽ¬
plis Dnde ⁊ ĩnumerabilis utriusq
sexus multitudo eiꝰ secuta est pestigi
gia: relictis nuptiarũ copulis¬

Expanded text:
denda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cofructum salutis perpetuae: sociam quoque esse angelorum suis affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copul
Abbreviated transcription (Latin):
uit igitur scdm̃ seculi fastũ lc̃o. ĩ.
rũt traditiones a magbalo castello maria
magdalene nũcupata ẽ Hanc nõ solũ ge¬
ueris sui dignitas berũ eciã prĩmonii iura¬
et parentũ successus splendidã reddiderãt:
ades ut duplicatus horior uoĩs extellẽtiã
cirtũquaq d: ffũderet Solent em̃ apud
hoĩes plus diuitũ quã ꝑauperũ sciri noĩa
Sed quia cerũ affluẽciã int̾dũ uoluptas
comes assequitur: adolescẽtioris uite tẽ¬

Expanded text:
uit igitur secundum seculi fastum clarissimis runt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalenæ nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonij iura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo vt duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus diuitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluētiā, interdum voluptas comes sequitur, adolesce
Abbreviated transcription (Latin):
tum turonice ecce petebatur. S
cũ crui a monasterio suo non facille
posset ruricius quidã unus ex ciub
uxoris langore simulat ad genua il¬
lius prouolutus ut egrederetur obti¬
nuit. Nan dispositis iam in itinere ci¬
uium turmis sub quadẽ custodia ad ci¬
uitatem usq deducitur. Mirũ in mod̃
incredibilis multitudo non solum ex
illo opido sed etiam ex uianis urbib
suffragro ferendo cõuenerat. Unaq
martinum ep̃atu ẽẽ dignissimũ felicẽ¬
q fore tali eccãm sacerdoti. pauci tamẽ
et nõnulli ex ipis qui ad constituen¬
dum ip̃m fuerant euocati ĩpie repu¬
gnabant dicentes scilisz contemptilẽ
cẽ personam indignũq ẽẽ episcopatu
hominẽ uultu despicabilem ueste sor¬
didum crine deformem

Expanded text:
tum Turonicae Ecclesiae petebatur; sed tum Turonicae Ecclesiae petebatur; sed cum erui a monasposset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omentia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem
Abbreviated transcription (Latin):
excepisse sentenciam. Tunc per duos
angelos iudici fuisse suggestũ hunc
esse pro quo martinus orarifi et ita ꝑ
eosdem angelos se iussum reduci ⁊ mar
tino redditum uiteq prestine restitutũ.
Ab hoc tempore beati uiri ouu¬
cuu nomen enctuit ut qui sctus
iam ab omnib habebatur potens etiã
et uere apostolicus haberetur. Lectio
et multum post dum agrum
cuiusdam honorati secundũ se¬
culum uiri preteriret damore et luctu
turbe plangentis exipitur. Ad quã ꝯ¬
sellicitus astitisset et quis esset hic fletꝰ
inquireret indicatur unũ e familia
seruulũ laqueo sĩbi uitam extorsisse
Quo cognito cellam in qua corpus
incubat ĩgreditur. Exclusis q omĩb
turbis superstratus corpori ali ꝙ̃tisper
rigitur. lento qz cognamine euisus as¬
surgere apprehensa beati uiri dextera ĩ
pedes constitit atq ita cum eo usq ad
uestibulum domus turba omni ĩspet¬
tante processit. lectio
ub codem fere tempore ad epã¬

Expanded text:
excepisse sententiam: tum per duos excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, tino redditum vitaeque pristinae restitutum. Ab hoc primum tempore beati viri nomen enituit, ut qui sanctus jam ab omnibus habebatur, potens etiam et vere apostolicus haberetur. VIII. Nec multo post, dum agrum Lupicini cujusdam honorati secundum saeculum viri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur. Ad quam sollicitus cum astitisset, et quis esset hic fletus inquireret; indicatur unum e familia servulum laqueo sibi vitam extorsisse. Quo cognito cellulam, in qua corpus jacebat, ingreditur; exclusisque omnibus turbis, superstratus corpori aliquantispererigitur; lentoque conamine enisus assurgere, apprehensa beati viri dextera, in pedes constitit; atque ita cum eo usque ad vestibulum domus, turba omni inspectante, processit. IX. ub idem fere tempus ad episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus autem in medio positum tristi
merencium fratrum freꝙ̃tabatĩ osficio.
unc martinus flens et eui lc̃.¬
Lans accurrit. tunc uero tota san¬
ctum spiritũ mente concipiens egredi¬
a cellula in qua corpus iacebat ceteros
iubet ac forib obseratis super examina¬
ta defuncti fratris membra prosternit̃
et cum aliꝙͣdui or̃oni ĩcubuisset. sensis¬
set q per spiritum dnĩ adesse uirtutem
crectus paululũ et in defuncti ora defixꝰ
horarum spacium intercesserat uidit
defunctum paulatĩ membris omĩb
moueri. et laxatis in usum uidendi
agens: cellulam cdamore cõpleuit.
Quo audito qui pro foribus astite
ta redditus uite statim baptis¬
mnum consecutus: plures poftra
uixit annos. Primusq apud nos
martim uirtutum uel materia uel te¬
stimoniũ fuit. idem tamen referre e¬
rat solitus. se corpore exutũ ad tribu¬
nal uidicis ductũ deputandũq obscu¬
ris locis et uulgaribus turbis tristẽ

Expanded text:
corpus in medio positum tristi corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixushorarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiteta redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem
Abbreviated transcription (Latin):
cius auitor et princeps arrianoꝵ grauis¬
simt insectatus multis q affectum ĩ¬
iuriis de ciuitate exturbauit.
edendum itaq tempori arbi¬
tratus ad insulã gallmariam
nomine cecessit comite quodã prebbitõ
magnatum uirtutũ uiro. hic aliꝙ̃¬
dui radicib uixit lexbarũ. Quo tpẽ
elleborũ uenenatũ ut ferũt gramen
i cibum sumpsit. Sed cum uĩ uene¬
ni in se grassantis uicina iam mor
ne repulit statim q omnis dolor fu¬
gatus est. Nec multo post cum scõ
hylario comperisset regis penitencia po¬
testatem indultam fuisse redeundi ro¬
me ei temptauit occurrere profectus q¬
me fuisset exceptus haud longe
sibi ab opido monasterium collocauit
Quo tempore se ci quidam cathecuminꝰ
iunxit cupiens sanctissimi uiri ĩstitui
nus discesserat. Et cum per triduũ defu¬
isset regressus examint corpus inuenit.
Sic q subite mortis fuerat ut absq
baptismate humanis rebus excederet.

Expanded text:
tius, auctor et princeps Arrianorum, grauistius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam mortne repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusqume fuisset susceptus, haud longe sibi ab oppido monasterium collocavit. Quo tempore se ei quidam catechumenus junxit, cupiens sanctissimi viri institui discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet.
Abbreviated transcription (Latin):
inde progressus cũ mediolanũ p̾terisset:
drabolus ei ĩ itinere humana specie as¬
sũpta se obiũ tulit quo tenderet querẽs
Cũq id a martino respõsũ accepisset. se
quo dñs uocaret tendere: ait ad eũ Quo¬
cũq ieris uel quecũq tẽptaueris: diabo¬
lus tibi adu̾sabit᷑. Tũc ei prophetica uo
de cõspectu eiꝰ inunicus euanuit lcõ .ĩ.¬
taq ut animo ac mẽte cõceperat matrẽ
gentilitatis absoluit errore patre ĩ ma¬
lis ꝑseuerãte: plures ta mẽ suo saluauit
exemplo Deĩde cũ heresis arriana per
totũ mũdũ ⁊ maxĩe ĩtra illiritũ pullu¬
lasset: cũ adu̾sus ꝑfidiã sacerdotũ solꝰ
pene acerrime repugnaret multisq sup¬
et ad extremum de ciuitate exire compũl¬
sus: italiam repetens cum intra gallias
quoq discessu sancti hylerii quim ad exi¬
lium hereticorum ius coegerat turbatã
ecclesiam comperisset mediolã fibi mo¬
nasterium fecit. Ibi quoq eum augen¬

Expanded text:
inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uocde conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque sup caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxen
Abbreviated transcription (Latin):
bus ligna subiceret ĩcendia maiora sup¬
poneret: tamẽ scũs laurẽtius has flam¬
mas fidei calore nõ sentit Et dũ xp̃i pre.¬
cepta cogitat: frigidũ ẽ illi om̃e qd̾ patitꝰ
Nes em̃ potest piscerib igniũ rormenta
sentire qui sensib ꝑadii refrigeria possi
aceat licet aute pedes Acõ. ixͣ. det¬
trrãm exusta caro corpus examme:
inchil tame detrimẽti patit᷑: ĩ tris cuiꝰ am̃¬
mus demorat᷑. ĩ celis Extendit. ergo super
flamarũ ignitos globos ⁊ sepius u̾satur
i latera laurẽtius: sed quãto plus penarũ
Nouo quoq admiratiomis genere alus
Aliũ torquet: et alii seuientis tormenta
mofituit ⁊deuotiore laurentiũ saluator.
supplicia attrociora fecerũt

Expanded text:
bus ligna subjiceret, incendia majora supbus ligna subjiceret, incendia majora supponeret; tamen sanctus Laurentius has flammas fidei calore non sentit: et dum Christi praecepta cogitat, frigidum est illi omne quod patitur. Nec enim potest in visceribus ignium tormenta sentire, qui sensibus paradisi refrigeria possiaceat, licet, ante pedes tyranni exusta caro, corpus exanime, nihil tamen detrimenti patitur in terris, cujus animus demoratur in coelis. Extenditur ergo super flammarum ignitos globos, et saepius versatur in latera; sed quanto plus poenarum Novo admirationis genere alius illum torquet, et alii saevientis tormenta proficiunt. Devotiorem Laurentium Salvatori supplicia atrociora fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
adicoprobadã deucrdem suã geminil sibi
ignẽ postulat: ut luctamine habito osten¬
dat ĩse plus posse amorẽ xp̃i quã penã tirã¬
ni Honoremꝰ igit᷑ frẽs carissum beatũ lau¬
rentiũ: qui dũ fide sua ꝑsecutoris flammas¬
uicit:ostendit nobis ꝑign̾e fidei gehenne
laurẽtiũ grano synapis possumus
cõꝑare: qui diu̾sis attritus passionib ꝑ totũ
orbẽ gr̃a sui meruit fragrare martirii. Qui
tus ⁊ uilis⁊ postea quã uexatus laceratus
exustus ẽ: uniu̾sis ꝑ totũ mũdũ ecclesiis
õdorĩ sue nobilitatis ĩfudit Recte igitur
rit: accendit: laurentius cũ patit᷑ ĩflãma¬
tur Illud feruorẽ attricionis sue euomit:
Hic ignẽ plurima rexatiõe aspirat Lc̃ .uiiiͣ.
ynapis ĩquã ĩ uasculo calido uapo¬
re decoquitur: laurẽtius ĩ craticu¬
la flãmarũ igne torquet᷑. Ardebat itaq
cendiis: sed maior illũ ĩ trinsecus xp̃i amo¬
ris filãma torquebat Et quãuis rex impro¬

Expanded text:
ad comprobandam devotionem suam geminum sibi ignem postulat; ut luctamine habito ostendat in se plus posse amorem Christi, quam poenam tyranni. Honoremus igitur, fratres, beatum Laurentium, qui dum fide sua vicit, ostendit nobis per ignem fidei gehennae aurentium grano sinapis possumus comparare, qui diversis attritus passionibus per totum orbem gratiam meruit sui fragrare martyrii, qui tus et vilis; posteaquam vexatus, laceratus, exustus est, universis per totum 364 mundum Ecclesiis odorem suae nobilitatis infudit. Recte igitur ritur, accenditur; Laurentius cum patitur, inflammatur: illud fervorem attritione sua movet; hic ignem plurima vexatione suspirat. inapis, inquam, in vasculo calido decoquitur; Laurentius in craticula flammarum igne torretur. Ardebat itaquecendiis; sed major illum intrinsecus Christi amoris flamma torrebat. Et quamvis rex impro
Abbreviated transcription (Latin):
nus papa urbis rome cũ ubo ⁊ exemplo mł¬
tos gentiliũ cõutisset ⁊ multa martirũ cor¬
fecerilt: ut eñ ⁊ clericos eiꝰ aut sacrificare co¬
geret aut diu̾sis supplicis cõsũmarẽt Dede¬
rũt etiã edictũ: qd̾ quicũq eos proderet om̃s
ẽqueti die tõprehensus beatus stepha¬
nus tũ multidĩe lericorũ: solus ante
tribunal iudicis ĩtrouit Nanẽsq ĩmo¬
bilis ad tẽplũ martis ducitur: ut uel ado¬
raret uel statĩ capite puniret᷑. Cũ ergo ad¬
locũ uenisset: orauit deũ ut tẽplũ destrue¬
ret Et statĩ maxĩa pars tẽpli corruit ÷ et

Expanded text:
nus papa urbis Rome cum uerbo et exemplo multos gentilium conuertisset et multa martyrum cor aut sacrificare cogerent aut diuersis suppliciis consummarent, dederuntque edictum quod quicumque eos proderet omnesequenti die comprehensus beatus Stephanus cum multitudine clericorum solus ante tribunal iudicis introiuit manensque immobilis ad templum martis ducitur ut ipsum adoraret aut statim capite puniretur. Quo dum uenisset orauit deum ut templum destrueret et statim maxima pars templi corruit; et m
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos pro quib curã gerimꝰ ꝑueni¬
re nisi qd pro eis sine altaris siue or̃onũ
sine elemosinarũ sacrificiis sollẽp inter
supplicamꝰ ⁊ quãuis nõ pr̃o quib luuit
oĩb prosint: sed hiis tãtũ quib dũ uiuũt
cõpatur ut prosilit Sed qi nõ discernimꝰ
qui suit: ꝯportet ea pro regeneratis õĩb
fatere ut nullus eoꝵ pret̾mittat᷑: ad quos
hec heneficia possĩt ⁊ debeãt ꝑuenire Ne¬
lius enĩ suꝑ erũt ista eis quib nec obsunt
nec prosũt: quã eis deerũt quib prosũt
Diligẽtius tanẽ facit hesc quisq pro neces¬
sartis sius: quo pro illo fiãt sumliter a
suis Corpori em̃ hũano quicquid ĩpen¬
ditur nõ est p̾sidiũ salutis sed hũauitã¬
tis officiũ scdm affectũ quo nemo umꝙͣ
sarnẽ suã odio habet Unde oportet ut
quã potest procarne proxin curã quis¬
gerat: cũ ille recesserit qui gerebat

Expanded text:
mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire: nisi quod pro eis siue altaris, siue orationum, siue eleemosynarum sacrificiis solemniter supplicamus. Quamuis non pro quibus fiuntomnibus prosint, sed his tantum pro quibus dum vivunt, comparatur, ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim supererunt ista eis quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt. Diligentius tamen facit haec quisque pro necessariis suis, quo pro illo fiant similiter a suis. Corpori autem humando quidquid impenditur, non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habet . Unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebat.