comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentes luctum. ȩterna lȩticia
perfruantur.
eati qui esuriunt & situits
iusticiam: quia ipsi saturabun¬
tur. lam istos amatores dicit
ueri & inconcussi boni. Illo
enim cibo saturabuntur. de
quo ipse dñs dicit: meus cibus
est ut faciam uoluntatẽ patris
mei quod est iusticia. & illa
aqua de qua quisquis biberit
ut idem dicit fiet in eo fons
aquȩ salientis in uitã ȩternã.
Heati misericordes: quia ipso¬
rum miserebitur. Beatos ẽẽ
dicit. qui subueniunt miseris:
qm̃ ita eis rependetur. ut de
miseria liberentur.
eati mundo corde: qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Quam ergo
stulti sunt. qui dm̃ istis ex¬
teriorib oculis quęrunt cũ
corde uideat᷑. sicut alibi scri¬
ptum est: & in simplicitate
cordis quęrite illum. Hoc ẽ
enim mundũ cor: quod est
simplex cor. Et quẽ admodũ
lumen hoc uideri non potest.
nisi oculis mundis: ita nec
ds̃ uidetur nisi mundum sit
illud quo uideri potest.
Beati pacifici: qm̃ ipsi filii
di uocabuntur. In pace perfe¬

Expanded text:
tentes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptcordis, quaerite illum, hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi mundum sit illud quo videri potest. 9. Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. In pace perfe
Abbreviated transcription (Latin):
mus : sed media tantũ eorum
testimonio contemplamur.
Singuli senas alas habent: qͥa
de fabrica tantum mundi quȩ
in sex dieb facta sunt. in pre¬
senti seculo nouimus. Quod
clamat ter sc̃s alter ad alterũ:
trinitatis in una diuinitate
demonstrant my sterium.

Expanded text:
mus, sed media tantum, eorum mus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ propħam testatur angelus
ret: nullum ẽẽ locum eui an¬
geli non prȩsint. P rȩsunt enĩ
& auspiciis oꝑum hominum.
Hie est ordo uel distinctio an¬
gelorum: qui post lapsum
malorum in cȩlesti uigore ste¬
terunt. Nam post quam a¬
po statȩ ceciderunt: hii ꝑse¬
uerantia ȩternȩ beatitudinis
solidati sunt. Unde & post
cȩli creationem in principio
repetitur. fiat firmamentum.
& uocatum est firmamentuͣ
cȩlum: nimirum ostendentes
quod post ruinam angłorum
malorum. hii qui ꝑmanserunt
firmitatẽ ȩternȩ ꝑseuerantiȩ
consecuti sunt: nullo iaͣ lapsu
auersi. nulla suꝑbia cadentes :
sed firmit᷑ in di amore & con¬
templatione manentes. nichil
aliud dulce habent. nisi eum
a quo creati sunt. Quod au¬
tem duo seraphin in isaia le¬
guntur: figuralit᷑ ueteris &
noui testamenti significationẽ
ostendunt. Quod uero faciem
& pedes di operiunt: quia pͣ¬
terita ante mundum & futu¬
ra post modum scire nͣ possu¬

Expanded text:
per Prophetam testatur angelus per Prophetam testatur angelus ret nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelormalorum in coelesti vigore steterunt. Nam post quam apostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum, hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possu
Abbreviated transcription (Latin):
quia int̾ eos & dm̃ nulli alii an¬
geli consistunt. Et idõ quantũ
uicinius coram eo consistunt:
tanto magis el aritate diuini lu¬
minis inflaminant᷑. Unde &
ipsi uelant faciem & pedes se¬
dentis in throno dĩ: & iccirco
cȩtera angłorum turba. uidere
dĩ essentiam plene non ualet:
Hec igitur uocabula agminũ
angłorum. ita sunt specialia
ordinum singulorum: ut tam̃
sint ex parte commnunia omni¬
um. Nam dum throni sedes dĩ
in quorumdam angłorum or¬
dines specialit̃ designent᷑: tam̃
ꝑ psalmistam qui sedes super
cherubin dicitur. Sed idõ isti
ordines angłorum priuatis no¬
minibus appellantur: quia
hoc ipsum officium in propͥo
ordine plenius acceperunt.
Et cum sint omnib cõmunia :
proprie tamen & nomina suis
ordinib deputant᷑. Unicuiq
enim sicut predictum est pro¬
pria officia sunt iniuncta: quȩ
promeruisse eos in mundi con¬
stat exordio. Nam quia an¬
geli & locis & hominib pͣsunt:

Expanded text:
quod inter eos et Deum nulli alii anquod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei, et idcirco caetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valet Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 designentur, tamen per Psalmistam, Qui sedes super cherubim , dicitur. 27. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum offordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bant ei.
Nominationes sunt hii qui eti¬
am uirtutib & principatibus
preminent: qui pro eo quod
cȩteris angłorum agminibus
dominantur. dominationes
uocantur.
Ghroni sunt agmina angłoꝵ:
qui latino eloquio sedes dicun¬
tur. Et uocati throni: quia il¬
lis conditor presidet. & per eos
iudicia sua disponit.
Cherubin autem. & ipsi sub¬
limes cȩlorum potestates. & an¬
gelica ministeria ꝑhibentur:
qui ex hebraico in linguã nr̃am
int᷑pretantur scientiȩ multitu¬
do. Sunt enim sublimiora
agmina angłorum: qui pro eo
quod uicinius positi. diuina
scientia cȩceris amplius pleni
sunt: cherubin. id est plenitu¬
do scientiȩ appellantur. Ipsa
sunt duo animalia suꝑ propi¬
tiatorium arche. ficta ex metal¬
lo: ꝓpt̃ significandã angelorũ
presentiam. in quorum medio
ostenditur ds̃.
Seraphin quoꝙ similiter mul¬
titudo est angłorum: qui ex he¬
breo in latinum ardentes uel
incendentes interpretantur.
Qui ideo ardentes uocantur:

Expanded text:
bant illi . Dominationes sunt hi qui etiam virtutibus et principatibus praeeminent; qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dovocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angbraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur,
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. N on dixit qui reliqui¬
stis omĩa: hoc enim & socrates
fecit philosophus. & multi alii
diuitias contempserunt: sed
qui secuti estis me. quod ꝓprie
apłorum est atꝙ credentium.
In regeneratione cum sederit
filius hominis in sede maiesta¬
tis suȩ. quando ex mortuis de
corruptione resurgent incor¬
rupti. sed ebitis & uos in soliis
iudicantium: condempnantes
duodecim trib isrł. quia uo¬
bis credentib illi credere nolu¬
erunt. Hic discimus cum suis
discipulis iudicaturum iħm.
Unde & alibi iuideis dixit. Si

Expanded text:
it, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus illi credere noluerunt. discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si
Abbreviated transcription (Latin):
tur confident̃. reliquimus
omĩa. Et quia non sufficre
tantum relinquere. iungit
quod ꝑfectum est: & secuti
sumus te. Fecimus quod
iussisti: quid igit᷑ nobis dabis
illis. Amen dico uobis: qđ¬

Expanded text:
nfidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis eis: Amen dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. post ea paulũ secutus.
usꝙ ad confessionẽ eius ser¬
uiens dño sine crimine. Nam
neq uxorem umquã habens
neꝙ filios. septuaginta & qͣt¬
tuor annorum obiit inbithi¬
nia plenus sꝑu sc̃o. Qui cum
iam scripta essent euangłia.
ꝑ matheum quidem in iudȩa.
ꝑ marcum autẽ in italia. sc̃o
instigante sꝑu in achaiȩ par¬
tibus hoc scripsit ȩuangeliũ:
significans etiam ipse in pͥn¬
cipio ante alia ẽẽ descripta.
Cui extra ea quȩ ordo ȩuan¬
gelicȩ dispositionis exposcit
ea maxime necessitas laboris

Expanded text:
um, postea Paulum secutus usque ad consummationem ejus, serviens Domino sine crimine. Nam neque uxorem umquam habens, neque filios: septuaginta et quatuor annorum obiit in Bithynia plenus Spiritu sancto. Qui cum jam scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcum autem in Italia: sancto instigante Spiritu, in Achaiae partibus hoc scripsit Evangelium: significans etiam ipse in principio, ante suum alia esse descripta. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea
Abbreviated transcription (Latin):
citationib seducti excedereñ
a ueritate elaboraret. De¬
hinc in principio ȩuangłii
iohannis natiuitate presum¬
pta cui ȩuangłm scriberet.
& in quo electos seriberet in¬
dicaret: contestans in se cõ¬
pleta ẽẽ quȩ essent ab alus
inchoata. Cui ideo post bap¬
tismum filii d̃i a ꝑfectione
generationis in xꝑ̃o impletȩ.
repetendȩ a principio nati¬
uitatis humanȩ potestas ꝑ

Expanded text:
nibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nativitate praesumpta: cui Evangelium scriberet, et in quo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis inchoata. Cui ideo post baptismum Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repetendae a principio nativitatis humanae, potestas
Abbreviated transcription (Latin):
dño iudicabit. Atq ita fit :¬
ut in iudicio ut diximus duo
sint ordines bonorum. Sed
& reproborũ duos ibi futuros
ordines dño narrante compe¬
rimus: unum eorũ qui fidei
xp̃ianȩ mysteriis initiati. oꝑa
fidei exercere contempnunt.
dite a me maledicti in ignem
ȩt̃num. qui paratus est diabo¬

Expanded text:
Domino judicabit. Atque ita fit Domino judicabit. Atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo sint ordines bonorum. Sed et reproborum quoque duos ibi futuros ordines, Domino narrante, comperimus: unum eorum qui fidei Christianae mysteriis initiati opera fidei exercere contemnunt, qdite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
nia sua partt̃ reliquerunt. sed
de his tantum quȩ habebant
cotidianas dare elemosinas pau¬
peribus xꝑi curabant. Unde
audituri sunt in iudicio. Ue¬
nite benedicti patris mei. põs¬
sidete preparatũ uobis regnũ
a constitutione mundi: esuri¬
ui enim & dedistis michi man¬
ducare. sitiui & dedistis michi
bibere. Et cȩtera: quorum &
in superiorib huius euangłu
dñs meminit cum principe
quodam interrogante quid
boni faciendo uitam posset
habere ꝑpetuam: si uis. inqͥt
ad uitam ingredi. serua man¬
data. N on homicidiũ facies:
non furtum. ñ falsum testimo¬
nium dices. honora patrem tu¬
um & matrem: & diliges pro¬
ximum tuũ sicut te ipsum.
Ergo qui mandata dñi ser¬
uat. ad uitam ingredit᷑ ȩter¬
nam: qui autẽ non solum
mandata seruat. uerũ etiam
consilium dñi quod de con¬
tempnendis mundi diuitiis
ac luxib tribuit sequitur: ñ
tantum uitam ꝑcipiet ipse.
sed etiam de uita aliorum cũ

Expanded text:
nia sua pariter reliquerunt, sed nia sua pariter reliquerunt, sed de his tantum quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus Christi curabant. Unde audituri sunt in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: esurivi enim et dedistis mihi manducare, sitivi et dedistis mihi bibere , et caetera. Quorum et in superioribus hujus Evangelii Dominus meminit cum principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non furtum, non falsum testimonium dices, honora patrem et matrem, et diliges proximum tuum sicut te ipsum Supra. Ergo qui mandata Domini servat, ad vitam ingreditur aeternam: qui autem non solum mandata servat, verum etiam consilium Domini, quod de contemnendis divitiis ac luxibus tribuit, sequitur, non tantum vitam percipiet ipse, sed etiam de vita aliorum cum
Abbreviated transcription (Latin):
N emo putet duodecum tan¬
tum apłos. quia pro iuda
preuaricante mathias electus
est. tunc ẽẽ iudicaturos: sicut
nec duodecim solȩ trib isrł
iudicandȩ. Alioquin trib
leui quȩ tercia decima est.
iniudicata recedet: & beatis¬
tercius decimus est apłs: qͥa
cum ipse dicat. Nescitis quia
angłos iudicabimus: quanto
magis secularia: Sciendum
namꝙ est om̃s qui ad exemplũ
apłorum sua reliquerunt om¬
nia. & secuti sunt xp̃m. iudi¬
ces cum eo uenturos: sicut eti¬
am om̃e genus mortaliũ esse
iudicandum. Quia enim du¬
odenario numero sepe solet
in fcripturis uniuersitas desi¬
gnari. ꝑ duodecim sedes apło
rum iudicantium omĩum nu¬
merositas. & duodecim tribus
isrł: uniuersitas eoꝵ qui iui¬
dicandi sunt ostendit᷑. Unde
notandum. quod duo sunt or¬
dines electorũ in iudicio futu¬
ri: unus iudicantiũ cum dño.
de quib hoc loco memoratur.
qui reliquerunt omĩa & secu¬
tisunt illum: alius iudicando¬
rum ã dño. qui ñ quidem om¬

Expanded text:
nemo putet duodecim tantum apostolos, quia pro Juda praevaricante Matthias electus est, tunc esse judicaturos, sicut nec duodecim solae sunt tribus Israel judicandae, alioqui tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedet, ettertius decimus est apostolus,cum ipse dicat: Nescitis quoniam angelos judicabimus, quanto magis saecularia? Sciendum namque est, omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti sunt Christum, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designari, per duodecim sedes aporum judicantium omnium numerositas, et per duodecim tribus Israel universitas eorum qui judicandi sunt ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri: unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum: alius judicandorum a Domino, qui non quidem om
Abbreviated transcription (Latin):
introducunt mille annos post
resurrectionẽ dicentes. nobis
tunc centuplũ omĩum rerũ
quas dimisimus. & uitam ȩt̃¬
nam ẽẽ reddendam: ñ intel¬
ligentes quod si in cȩteris di¬
gna sit repromissio. in uxo¬
ribus appareat turpitudo:
ut qui unam pro dño dimi¬
serit. centuplum accipiat in
futuro. Sensus igitur iste ẽ.
Qui carnalia pro saluatore
dimiserit: spũalia recipiet.
Quȩ comparatione & merito
sui ita erunt: quasi paruo
numero. centenarius nume¬
rus comparetur. U̾nde ait
& apłs. Qui unam tantum
agros dimiserat: quasi nichil
habentes. & omĩa possidentes.
Notandũ quod in euangło
marci ita seriptum ẽ. Nemo
est qui reliquerit domum.
aut fr̃s. aut sorores. aut pa

Expanded text:
introducunt mille annos post introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centuplum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est, qui carnalia pro Salvatore dimiserit spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus qui unam tantum agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes . Notandum quod in Evangelio Marci ita scriptum est: Nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores,
Abbreviated transcription (Latin):
iam iudicatus est: quia non
credit in nomine unigeniti
filii di. Qui qm̃ nec uerbo
tenus xꝑ̃m colere uoluerunt.
nec uerba saltem eius quibus
coarguant᷑ in iudicio merent᷑
audire: sed ad hoc tantum ue¬
niunt in iudiciũ. ut cum eis
qui udicant᷑ peccatorib in
dampnationẽ mittantur eter¬
nam. Et omĩs qui reliquerit
domũ. uel fratres. aut sorores.
aut patrem. aut matrẽ. aut
uxorem. aut filios. aut agros.
propt̃ nomen meum: centuplũ
accipiet. & uitam ȩt̾nam pos¬
sidebit. Multi autem erunt
primi nouissimi: & nouissimi
primi. Locus iste cum illa
sententia congruit: in qua
saluator loquitur. Non ueni
pacem mittere. sed gladium:
patre suo. & matrem a filia.
& nurum a socru: & inimici
hominis domestici eius. Qui
ergo ꝓpt̾ fidem xꝑi & predi¬
cationem euangłii om̃s affe¬
ctus contempserint. atꝙ diui¬
tias. & scłi uoluptates. isti cen¬
tuplum recipient: & uitam
eternã possidebunt. Ex occa¬
sione huius sententiȩ quidã

Expanded text:
 quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei . Qui quoniam nec verbo tenus Christum colere voluerunt, nec verba saltem ejus quibus coarguantur in judicio merentur audire. Sed ad hoc tantum veniunt in judicium ut cum eis qui judicantur peccatoribus in damnationem mittantur aeternam. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filien meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici ejus . Qui ergo propter fidem Christi et praedicationem evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tes duodecim trib isrł: quia
uobis credentib illi credere
noluerunt. In hac quippe
pro nomine eius laborantes.
in alia premium sperare dñs
docuit. id est in regeneratio¬
ne cum uidelicet in uitam
immortalem fuerimꝰ resur¬
gẽdo regenerati: qui in uitam
caducam fueramꝰ mortalit̃
geniti. Quia procul dubio
duȩ sunt generationes. si mili¬
ter duȩ sunt adoptiones: duȩ
& resurrectiones. Una ge¬
neratio est. sed quam dñs di¬
cit. nisi quis renatus fuerit
ex aqua & sp̃u scõ. non intra

Expanded text:
tes duodecim tribus Israel, quia tes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus credere noluerunt. In hac quippe vita pro nomine ejus laborantes in alia praemium sperare Dominus docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, qui in vitam caducam fueramus mortaliter geniti. Quia procul dubio duae sunt regenerationes, similiter sunt duae adoptiones, duae et resurrectiones. Una regeneratio est de qua Dominus dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
sua reliquerant. De quib &
apl̃s ait. Tanquam nichil
habentes: & omĩa possidentes.
Potest hoc sane quod ait. acci¬
piet centies tantũ nunc in tẽ¬
pore hoc. domos. & fr̃s. & so¬
rores. & matres. & filios. &
agros. cum persecutionibus
ꝑ significationẽ altius intel¬
ligi. Centenarius quippe
numerus de leua translatus
in dexteram. licet eandem in¬
flexu digitorum uideat᷑ tene¬
re figuram. quam habuerat
denarius in leua. numeri ta¬
men quantitatis magnitudi¬
ne suꝑ crescit: quia uidelicet
om̃s qui ꝓpẽ regnum dĩ tem¬
poralia spernunt: etiam in
hac uita ꝑsecutionib plenis¬
sima eiusdem regni gaudia
fide certa degustant. atꝙ in ex¬
pectatione patriȩ celestis quȩ
iure in dextera significatur.
omĩum partẽ electorum since¬
rissima. dilectione fruunturl¬
In regeneratione cum sederrt
filius hominis in sede maiesta¬
tis suȩ. quando ex mortuis de
corruptione resurgent incor¬
rupti. sedebitis & uos in solus
iudicantium. condempnan¬

Expanded text:
ino reliquerant, de quibus et Apostolus ait: Tanquam nihil habentes et omnia possidentes. Potest sane hoc, quod ait: Accipiet centies, tantum nunc in tempore hoc, domos et fratres et sorores et matres et filios et agros cum persecutionibus per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit, quia videlicet omnes, qui propter regnum Dei, et temporalia sperant, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruunturIn regeneratione, cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando et ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnan
Abbreviated transcription (Latin):
aut patrem. aut matrẽ. aut
uxorem. aut filios. aut agroᷤ
ꝓpt̃ nomen meum: centuplũ
accipiet. & uitam ȩternam
possidebit. S ensus igitur iste
est. Qui ꝓpt̃ euangelium
xꝑi carnalia reliquerit. spi¬
ritalia bona recipiet : quȩ
comparatione & merito sui
ita erunt. quasi paruo nume¬
ro centenarius numerus cõ¬
paretur. qui nimirũ a fr̃ib
atꝙ consortib propositi sui
qui ei spiritali glutine colli¬
tiorem etiã in hac uita reci¬
piet caritate. Lege actus
apłorum quia multitudinis
credentium erat cor unum &

Expanded text:
aut patrem aut matrem aut aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Sensus igitur iste est: Qui propter Evangelium Christi carnalia reliquerit, spiritalia bona recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Quia nimirum a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino collitiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege Actus apostolorum, quod multitudinis credentium erat cor unum, et
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratione : proculdubio
mortuorum resurrectionem
nomine uoluit regenerationis
intelligi. Sic Enim caro nr̃a¬
regenerabitur ꝑ incorruptio¬
nem: quẽ admodum ẽ anima
nr̃a regenerata ꝑ fidẽ. Quid
ergo de paulo dicemꝰ: Num¬
quid tertius decimꝰ iudicabit:
Iuomodo in centum quin¬
quaginta piscib ingentem
numerum scõrum. & in qͥnq
uirginib innumerabiles uir¬
gines. quomodo in quinꝙ fra¬
tribus illius qui torquebatur
ad inferos milia populi iuidȩ¬
orum. & septem uirorum de
quib heliȩ dicitur. milia mi¬
lium. sic in duodecim sedib
ñ duodecim homines: sed ma¬
gnus numerus perfectorum.
Orbis enim terrarũ quattu¬
or designatis partib continet᷑.
nitate: qm̃ ter quaterm du¬
odecim faciunt. ꝑfectum nu¬
merum significat. Duodecĩ
tribus isrł. totus isrł: duode¬
cim tribus sunt. Sicut enu
iudicaturi ex toto mundo:
sic iudicandi ex toto mundo
erunt. Et omĩs qui relique¬
rit domũ. uel fr̃s. aut sorores.

Expanded text:
regeneratione, procul dubio regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi. Sic enim caro nregenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. Quid ergo de Paulo dicemus? Nunquid tertius decimus judicabit? Quomodo in centum quinquaginta tribus piscibus ingentem numerum sanctorum, et in quinque virginibus innumerabiles virgines, quomodo in quinque fratribus illius qui torquebatur apud inferos millia populi Judaeorum et septem millia virorum, de quibus Eliae dicitur, millia millium, sic in duodecim sedibus n duodecim homines, sed magnus numerus perfectorum. Orbis enim terrarum quatuor designatis partibus contineturnitate, quoniam ter quaterni duodecim fiunt, perfectum numerum significat. Duodecim ergo tribus Israel, totus Israel duodecim tribus sunt, sicut enim judicaturi ex toto mundo, sic et judicandi ex toto mundo erunt. Et omnis qui reliquerit domum vel fratres aut sorores
Abbreviated transcription (Latin):
Iuodenario quippe nume¬
ro uniuersa quȩdam signifi¬
cata est iudicantiũ multitu¬
do: propt̾ duas partes septe¬
narii. quo significat᷑ plerumq
uniuersitas. Quȩ duȩ partes
id est tria & quattuor altera
ꝑ alteram partem multipli¬
catȩ: duodecĩ faciunt. Iã & qͣttuor
ter. & tria qͣter. duodecĩ st̃: & si qua
alia huiꝰ duodenarii numeri quȩ ad
hoc ualeat ratio reperit᷑. Alioqͥn. qm̃
in locũ iudȩ traditoris apł̃m mathiã le-¬
gnmͣ ordinatũ. apl̃s paulus qui plus
illis omnib laborauit. ubi ad
iudicandum sedeat ñ habebit:
Qui profecto cum aliis scĩs
ad numerum iudicũ se perti¬
nere demonstrat cum dicit:
N escitis quia angelos iudi
cabimus. De ipsis quoꝙ iu¬
dicandis in hoc numero duo¬
denario similis causa ẽ. Non
enim quia dictum est iudi¬
cantes duodecim tribus isrł.
trib leui quȩ tertia decima
est ab eis iudicanda non erit.
aut solum illum popłm non
etiam cȩteras gentes iudica¬
bunt. Quod autem ait in

Expanded text:
uodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas; quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iucabimus? De ipsis quoque judicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Judicantes duodecim tribus Israel, tribus Levi, quae tertia decima est, ab eis judicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam caeteras gentes judicabunt. Quod autem ait In
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs ñ accepistis sp̃m
seruitutis iterũ in timore:
sed accepistis sp̃m adoptionis
filiorum: in quo clamamus
abba pater. S ecunda adop¬
tio erit. de qua idem apłs
ait: sed & ipsi intra nos inge¬
miscimus adoptionem filioꝵ.¬
expectantes redemptionẽ cor¬
poris nr̃i. Prima resurrectio
est: de qua dñs dicit. Uenit
hora & nunc est: quande
mortui audient uocem filii dĩ.
& qui audierint uiuent. Et
in apocalipsi. Beatus qui ha¬
bet partem in resurrectione
prima: in eo secunda mors
nͨ habebit potestatẽ. Secunda
resurrectio erit: de qua dñs
dicit. Nolite mirari hoc. qͥa
uenit hora in qua om̃s qui
in monumentis sunt audient
uocem filii dĩ. & procedent qͥ¬

Expanded text:
epistis spiritum servitutis in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Secunda adoptio erit de qua idem apostolus ait: Sed et ipsi inter nos ingemiscimus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri . Prima resurrectio est de qua Dominus dicit: Veniet hora et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent . Et in Apocalypsi: Beatus qui habet partem in resurrectione prima: in eis secunda mors non habebit potestatem . Secunda resurrectio erit de qua Dominus dicit: Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ordines angłorum & digni¬
tates intelliguntur. Et pro hac
ipsa distributione officiorum:
alii throni. alii dominationes.
alui principatus. alii potestates
dicuntur. pro certis dignitatib
quib inuicem distinguntur.
Uirtutes angelicȩ. quȩd am
ministeria perhibentur: ꝑ quas
signa & miracula in mundo fi¬
unt. propt quod & uirtutes di¬
cuntur.
otestates sunt: quib uirtutes
aduerse subiecte sunt. Et in de
potestatum nomine nuncupan¬
tur: quia maligni sꝑc eorum¬
potestate cohercentur: ne tan¬
tum mundonoceant quantum
cupiunt.
Irincipatus sunt hii qui ange¬
lorum agminib pręsunt: qui
pro eo quod subditos angelos.
ad explendum ministerium di¬
uinum disponunt. principatꝰ
uocabulum acceperunt. Nam
alui sunt qui amministrant:
alii qui assistunt. sicut & per
danihelem dicitur: milia mi¬
lium ministrabant ei. & decies
milies centena milia assiste

Expanded text:
tur, ordines angelorum et dignitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spirpotestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assiste
Abbreviated transcription (Latin):
hel mittitur. Unde & eo tem¬
pore quo erat dñs nasciturus
& triumphaturus de mundo:
gabrihel uenit ad mariam. ut
illum annuntiaret. qui ad de¬
bellandas aereas potestates
humilis uenire dignatus est.
Michahel intͣpretatur quis
sicut ds̃. Quando enĩ aliquid
in mundo mirȩ uirtutis fit: hie
archangelus mittitur. Ex ipso
opere nomen eius est: quia ne¬
mo ualet facere quod facere po
curatio uel medicina di. Ubi¬
cumq enim curandi & meden¬
di opus necessarium est. hic ar¬
changelus a dõ mittitur: & inde
medicina di uocatur. Unde &
ad tobiam idem archangelus
missus. oculis eius curationem
adhibuit: & cȩeitate detersa
uisum restituit. Nominis enĩ
intͣpretatione: & angłi officiũ
designatur. Urihel interpreta¬
tur ignis di: sicut legimus ap¬
paruisse ignem in rubo. Legi¬
mus etiam ignem missum de¬
hroni autem. & dominationes.
& principatus. & potestates. &
uirtutes. quib uniuersam cȩle¬
stem societatem apłs complecti¬

Expanded text:
el mittitur. 11. Unde et eo temel mittitur. 11. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere pracuratio, vel medicina Dei; ubicunque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. 14. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit; nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum dehroni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complecti
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur.
Archangłi. greca lingua:
summi nuntis intͣpretantur.
Qui enim parua uel minima
annuntiant. angłi: qui uero
summa. archangłi nuncu¬
pantur. Archangeli dicti:
eo quod primatum teneant
inter angłos. Archos enim
grece: latine princeps intͣpre¬
tatur. Sunt enim duces & pͥn¬
cipes: sub quorũ ordine uni¬
cuiq angłorum officia depu¬
tata sunt. Nam quia archan¬
geli angłis presunt: ⁊ acharias
propheta testatur dicens. Ec¬
ce angłs qui loquebat᷑ in me
egrediebatur: & angelus aliꝰ
egrediebat᷑ in occursum eius.
& dixit ad eum. Curre. lo¬
quere ad puerum istum di¬
cens: absꝙ muro habitabitur
iherir salem. Si enim in ipsis
res disponerent: nullo modo
hoc quod homini diceret an
gelus. ab angelo cognouisset.
uidam autem archangłoꝵ.
priuatis nominib appellant᷑:
ut ꝑ uocabula ipsa in opere
quid ualeant designetur. Ga
brihel hebraice: in linguam
nr̃am uertitur fortitudo di.
Ubi enim potentia diuina uel
fortitudo manifestabitur: gabri¬

Expanded text:
dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis nimas disponerent, nullo modo hoc, quod homini digelus, ab angelo cognovisset. 9. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. 10. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabri
Abbreviated transcription (Latin):
ne domini dispensationem si pri¬
mus ipse baptisma hominibus
daret. phariseorum et scribarum
carperet iniuidiosa contentio. Sed
sunterrogare uoluissent in qua
potestate baptiraret statim audi¬
rent. baptismum iohannis un¬

Expanded text:
mini dispensationem, si primus ipse baptisma hominibus daret, Pharisaeorum et scribarum carperet invidiosa contentio: sed si interrogare voluissent in qua potestate baptizaret, statim audirent: Baptismus Joannis un
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ. Apud euuangelistã matheũ
fert᷑ dixisse iohannes: ego qͥdem uos
baptiro in aqua in penitentiã. Ob
hoc gͦ baptieabat aqua ioħ̃s. ut om̃s
quos ad pęnitendũ xp̃oq creden-¬
dum psuadere potuisset. sui signa-¬
culo baptismatis ab infidelium &
impęnitentũ turbis secerneret: qui
ne hoc sibi baptisma sufficere ad
salutẽ crederent: sed ad xp̃i potus
baptisia festinarent. consequenter
adiunrit: ille uͦ baptirabit uos spũ
scõ. Baptitat quippe spũ scõ. qui
munere sp̃s scĩ peccata dimittit: &
accepta remissione peccatoꝵ etiã sp̃s
eĩdem grãm tribuit. Nã & dationẽ
carismatũ in sp̃ũ. baptisma sp̃s recte
uocari testat᷑ ipse: qui ascensurus in
cęlũ discipłis ꝓmittit dicens. Ioħ̃s
qͥdem baptirauit aqua. uos autem
baptizabimini spũ scõ ñ post multos

Expanded text:
Spiritu sancto. Apud evangelistam Matthaeum Spiritu sancto. Apud evangelistam Matthaeum fertur dixisse Joanntentiam . Ob hoc ergo baptizabat aqua Joannes, ut omnes quos ad poenitendum Christoque credendum persuadere potuisset, sui signaculo baptismatis ab infidelium et impoenitentium turba secerneret: qui ne hoc sibi baptisma sufficere ad salutem crederent, sed ad Christi potius baptisma festinarent, consequenter adjunxit: Ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Baptizat quippe Spiritu sancto, qui munere Spiritus sancti peccata dimittit; et accepta remissione peccatorum, etiam Spiritus ejusdem gratiam tribuit. Nam et dationem charismatum in Spiritu baptisma Spiritus recte vocari testatur ipse qui ascensurus in coelum discipulis promittit, dicens: Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipse acciꝑe. sed alteri accipiendã ꝑ¬
mittere uoluisset. insignũ ꝓmissionis
eiꝰdem calciamentũ suo de pede solu¬
tum. & qͥ hanc acciperet dare uidebat᷑.
Et quia iohannẽ merito uirtutum
popłi xp̃m eẽ credebant: sponsũ ꝓfec-¬
to eccłȩ credebant. S ed ipse ioħs ut
qͥs sit ostendat. ait. Qui habet sponsa
sponsus est: amicus autẽ sponsi qͥ stat
&̾ audit eum: gaudio gaudet propt᷑
uocẽ sponsi. Non gͦ se sponsũ patit᷑
credi. ne amicitiã sponsi ꝑdat: quod
ẽ absolutionẽ caltiam̃toꝵ eiꝰ se clignũ
non eẽ testari. Deniq moyses & io¬
sue cũ duces synagoge constitue¬
rent᷑. caltiamentũ soluere p̃cepti st̃:
ut intelligerent eũ qui hȩc sibi¬
mandabat sponsũ id est dñm syna¬
gogȩ credendũ: se autẽ amicos spon¬
si in eo qͦd eidem synagoge p̃essent
appellari & ẽe debere. Ego baptira¬
ui uos aqua: ille uͦ baptirabit uos

Expanded text:
non ipse accipere, sed alteri accipiendam pnon ipse accipere, sed alteri accipiendam permittere voluisset, in signo permissionis ejusdem calceamentum de pede solutum ei qui hanc acciperet dare jubebatur. Et quia Joannem merito virtutum populi Christum esse credebant, sponsum profecto Ecclesiae credebant. Sed ipse Joannes, ut quis sit ostendat, ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . Non ergo se sponsum patitur credi, ne amicitiam sponsi perdat, quod est ad solutionem calceamentorum ejus se dignum non esse testari. Denique Moyses et Josue cum duces Synagogae constituerentur, calceamentum solvere praecepti sunt, ut intelligerent eum qui haec mandabat sponsum, id est, Dominum synagogae credendum; se autem amicos sponsi, in eo quod eidem synagogae praeessent, appellari et esse debere. Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos
Abbreviated transcription (Latin):
forma subinfert᷑. Nã sequit᷑. Et p̃di¬
cabat dicens. Ueniet fortior me post
me. Fortis qͥdem ẽ multũ: qͥ in con¬
fessionẽ peccatoꝵ. fortior qui in re-¬
missionẽ baptirat. Fortis qui sp̃m scm
habere dignꝰ est: fortior qͥ tribuere.
Fortis quo in natis mulierũ maior
nemo ẽ. fortior cui minorato paulo
minꝰ ab angelis omĩa subiecta st̃ sub
pedib eĩ. fortis qͥ regnũ cȩloꝵ prmus
uenit p̃dicare: fortior qͥ hoc solus po¬
tuit dare. Cuius nͣ sum dignꝰ inquit
ꝓcumbens soluere corrigiã calciam̃toꝵ
eiꝰ EEt si ad hoc tantũ ministerium
quo calciam̃toꝵ eiꝰ corrigiã ꝓcũbens
solueret. se dignũ fateret᷑. magne ꝓ¬
fec̾to ẽet deuotionis indiciũ: nunc
autẽ pre mirȩ humilitatis uirtute
ne hoc quidem ministerio se fungi
posse testat᷑. Quod si mysterio inten¬
dimus. patet legis decretũ: quia qui
debitã sibi iure ꝓpinquitatis uxorem

Expanded text:
forma subinfertur. Nam sequitur: Et praediforma subinfertur. Nam sequitur: Et praedicabat dicens: Venit fortior me post me. Fortis quidem est multum qui in confessionem peccatorum, fortior qui in remissionem baptizat; fortis, qui Spiritum sanctum habere dignus est; fortior, qui tribuere: fortis, quo in natis mulierum nemo major est; fortior, cui minorato paulo minus ab angelis omnia subjecta sunt sub pedibus ejus: fortis, qui regnum coelorum primus venit praedicare; fortior, qui hoc solus potuit dare: Cujus non sum dignus, inquit, procumbens solvere corrigiam calceamentorum ejus . Et si ad hoc tantum ministerium quo calceamentorum ejus corrigiam procumbens solveret se dignum fateretur, magnae profecto esset devotionis indicium; nunc autem, prae mirae humilitatis virtute, ne hoc quidem ministerio digne se fungi posse testatur. Quod si mysterio intendimus, patet legis decretum: quia qui debitam sibi propinquitatis jure uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
significet qͥ carnẽ suã crucifixerunt
cũ uiciis & concupiscentiis. Et quia
scriptũ est quotquot gͦ in xp̃o bap¬
tirati estis xp̃m induistis: cũ tales xp̃o
intentione seduli amoris adherent.
quasi pilis cameli uestiti. yzona pelu
cia lumbos accingunt᷑. Locusta ꝓpter
breuẽ uolatũ: mobilẽ iudaice gentis
animũ. quo int̾ dñm & idola sursum
deorsũq ferebat᷑ insinuat. Mel siluestre
dulcedinẽ naturalis ingenii qua incul¬
ti exterarũ nationũ popłi reficiebant᷑
significat: & dũ ex utroq popło dñs
quos in unitatẽ sui corporis qͦd est
ȩccła docendo traiciat eligit. locustis
nimirũ & melle siluestri pascit᷑: quia
ex ea quȩ instabili intentione cȩlestia
quęsierat: & ex illa gente quȩ t̾renȩ
solũ philosophiȩ saporẽ nouerat. mul¬
tos in sua menbra conuertit. Descrip¬
to autẽ iohanne. loco. ministerio. ha¬
bitu. & alim̃to: mox etiã p̃dicationis

Expanded text:
significet qui carnem suam crucifixerunt significet qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Et quia scriptum est: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis ; cum tales Christo intentione seduli amoris adhaerent, quasi pilis cameli vestiuntur, et zona pellicea circa lumbos accinguntur. Locusta propter brevem volatum mobilem Judaicae gentis animum, quo inter Dominum et idola sursum et deorsum ferebatur insinuat. Mel silvestre dulcedinem naturalis ingenii qua inculti externarum nationum populi reficiebantur significat. Et dum ex utroque populo Dominus quos in unitatem sui corporis, quod est Ecclesia, docendo trajiciat eligit, locustis nimirum et melle silvestri pascitur; quia et ex ea quae instabili intentione coelestia quaesierat, et ex illa gente quae terrenae solum philosophiae saporem noverat, multos in membra sua convertit. Descripto autem Joannis loco, ministerio, habitu et alimento, mox etiam praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
rena. & auditores suos idem docu¬
isse signat᷑. Constat nanq ꝑ lũbos
sepe luxuriã designari. Unde ꝓpt̃
hanc cõpescendã & castitatis głam
nanciscendã. dñs p̃cepit. Sint lumbi
tiȩ fundit᷑ edomuit: lumbos utiq
rona pellicia cinxit. Locustis quȩ
alacrit᷑ a terra euolant. sed citius
ad terrã recidunt. & melle siluestri
qͦd simul edebat. breuitas pariter &
dulcedo pͣdicationis eiꝰ intimat᷑: qͥa
& libent̃ a populis audiebat᷑ p̃dicais.
& citissime dño ueniente p̃dicationi
ac baptismati suo tͣminũ posuit. Quod
si quis habitũ siue uictũ iohannus
ad figurã dñi saluatoris interp̃tari
desiderat oportunũ ducens. ut quẽ
ꝓphetando monstrabat. etiã uiuen-¬
do signauerit: libent̃ huĩ est inten¬
tio sequenda. Intelligendũq quod
pili cameli ꝓpt̃ ciliciũ . eos qͥ peccata
penitendo. ieiunando. ꝙ flendo abst̃¬
gere curant.zona pellicia propter
mortẽ anĩmantis de quo fit: illos

Expanded text:
rena, et auditores suos idem docurena, et auditores suos idem docuisse signatur. Constat namque per lumbos saepe luxuriam designari: unde propter hanc capessendam et castitatis gloriam nanciscendam Dominus praecepit: Sint lumbi tiae funditus edomuit, lumbos utique zona pellicea cinxit. Locustis, quae alacriter a terra evolant, sed citius ad terram redeunt, et melle silvestri quod simul edebat, brevitas pariter et dulcedo praedicationis ejus intimatur, quia et libenter a populis audiebatur praedicans, et citissime Domino veniente praedicationi ac baptismati suo terminum posuit. Quod si quis habitum vel victum Joannis ad figuram Domini Salvatoris interpretari desiderat, opportunum ducens ut quem prophetando monstrabat etiam vivendo significaverit, libenter hujus est intentio sequenda; intelligendumque quod pili cameli propter cilicium eos qui peccata poenitendo, jejunando, et flendo abstergere curant; zona pellicea, propter mortem animantis de quo fit, illos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i uiciorũ subripientiũ contagio¬
ne purgant᷑: uixta eũ qͥ dixit. Laua¬
bo ꝑ singulas noc̃tes lectũ meum:
lacrimis meis stratũ meu̾ rigabo.
Vnde recte iordanis riuus iudicii
interp̃tat᷑: quia nimirũ electi quo
sollicitius suã conscientiã discuti¬
endo examinant. eo latiores ex in¬
timo cordis fonte lacrimarũ fluui¬
os fundunt: ut quia minꝰ ꝑfectos
se esse dep̃hendunt. sordes suȩ fragili¬
tatis undis pęnitentiȩ deluant.¬
Sequitur. Et erat ioħs uestitus
pilis cameli: & rona pellicia cirea
lumbos eiꝰ : &̃ locustas & mel siluestre
edebat. Quantũ ad litterã. indum̃¬
ti & escȩ uilitas. quȩ solitariũ & peni¬
tentiȩ pͣconem decebat ostenditur:
sed & figurate pili cameli e quibus
ciliciũ fit. penitentia uel continen¬
tia qua & ip̃se exercebat᷑ ꝯ ceteros
instituebat exprimit᷑. Cona pellicia
que ex mortuo tollit᷑ animante:
& ipsũ mortificasse menbra sua ter¬

Expanded text:
omni vitiorum subripientium contagioomni vitiorum subripientium contagione purgemur iuxta eum, qui dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum; lacrimis meis stratum meum rigabo. Unde recte Iordanis 'rivus iudicii' interpretatur, quia nimirum electi quique, quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrimarum fluvios fundunt, et quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes suae fragilitatis undis penitentiae dSequitur: Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus, et locustas et mel silvestre edebat. Quantum ad litteram indumenti et escae, vilitas quae solitarium et poenitentiae praeconem decebat ostenditur. Sed et figurate pilis cameli, e quibus cilicium fit, poenitentia vel continentia, qua et ipse exercebatur et caeteros instituebat, exprimitur. Zona pellicea quae ex mortuo tollitur animante, et ipsum mortificasse membra sua ter
Abbreviated transcription (Latin):
repmissionis induxit: quia nimirũ
popłs fideliũ non statĩ post baptisma
cęlestis patriȩ potest gaudia subire: sed
pruo longis uirtutũ exercendus ago¬
nibus: ac deinde ppetuis supnȩ beatitu¬
dinis est donandus munerib. Quo aut̃
fructu p̃dicauerit ioħs. consequenter
ostenditur: cũ dicit᷑. Et egrediebatur
mitȩ uniuersi: & baptirabant᷑ ab illo
in iordane flumine. confitentes pec¬
cata sua. Patet litterȩ sensus: quia
qui uicinores uel doc̃tiores erant.
primi affluentes uerbũ suscepere
uisionẽ supnȩ pacis amauerint.
in iudee & iherusolimitarũ appel-¬
latione designatos. Nam tales
maxime tunc ad iohannẽ in deser-¬
to ꝓ accipiendo baptismate exisse
credendi sunt: tales etiã nunc au-¬
dito dĩ uerbo. de prisca sua con¬
satione egredi. ac solitudinẽ uitȩ
spiritualis ad exemplũ fideliũ doc¬
torũ constat aggredi: quia nimirum
gati. quasi cotidiano iordanis baptis¬
mate lacrimis suȩ cõpunctionis ab

Expanded text:
ionis induxit: quia nimirum populus fidelium non statim post baptisma coelestis patriae gaudia potest subire, sed primo longis virtutum exercendus agonibus, ac deinde perpetuis supernae beatitudinis est donandus muneribus. Quo autem fructu praedicaverit Joannes, consequenter ostenditur cum dicitur: Et egrediebatur mitae universi, et baptizabantur ab illo in Jordane flumine, confitentes peccata sua. Patet litterae sensus, quia qui viciniores vel doctiores erant, primi affluenter verbum suscepere visionem supernae pacis amaverint, in Judaeae et Hierosolymitanorum appellatione designatos. Nam tales maxime tunc ad Joannem in desertum pro accipiendo baptismate exisse credendi sunt. Tales etiam nunc audito Dei verbo de prisca sua conversatione egredi, ac solitudinem vitae spiritualis ad exemplum fidelium doctorum constat ingredi; quia nimirum et, quasi cotidiano Iordanis baptismate, lacrimis nostre compunctionis ab
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ: plantemus in nob̾ caritatẽ.
gaudiũ. pacem. patientiã. bonitatẽ.
benignitatẽ. mansuetudinẽ. conti¬
nentiã. & cȩtera fructus sp̃s insignia:
quatinꝰ in illa die mundo corpore.
& pura conscientia ad altare dñicũ
cõmunicari sacram̃tis. qͥ uiuit & re¬
gnat cũ patre in unitate sp̃s scĩ ds̃.¬

Expanded text:
vitiorum, plantemus in nobis charitatem, vitiorum, plantemus in nobis charitatem, gaudium, pacem, patientiam, bonitatem, benignitatem, fidem, mansuetudinem, continentiam, et caetera fructus Spiritus insignia, quatenus in illa die mundo corpore et pura conscientia ad altare dominicucommunicare sacramentis, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus