comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacitas cogitationes suoꝵ. qua uoces om̃ium. Linguȩ
flagellum times. flagellum sanguinis ñ times: Habet
& sanguis uocẽ suam. quȩ clamat ad dm̃: sicut clama¬
uit in abel. Quid de matre loquar. quȩ spectabat leta
filioꝵ quot funera. tot trophea: & morientium uocib
tãqu̾a psallentium cantib delectabatur. pulcherrimã
uentris sui citharã in filiis cernens. & pietatis armoniã.
omni lirȩ numero aultiorem:
Quid de bimulis loquar. qui ante. palmam uictoriȩ
acceperunt. quam sensum naturȩ:
uid de scã agne. quȩ in auarũ maximaru rerum
posita periculo. castitatis & salutis. castitatẽ protexit.
salutem cum immortalitate commutauit:
on p̾tereamꝰ etiam sc̃m laurentiuᷤ: qui cũ uideret

Expanded text:
tacitas cogitationes suorum, quam voces omnium. Linguae tacitas cogitationes suorum, quam voces omnium. Linguae flagellum times, flagellum sanguinis non times? Habet et sanguis vocem suam, qua clamat ad Deum, sicut clamavit in Abel . 202. Quid de matre loquar, quae spectabat laeta filiorum quot funera tot trophaea, et morientium vocibus tamquam psallentium cantibus delectabatur, pulcherrimam ventris sui citharam in filiis cernens, et pietatis harmoniam omni lyrae numero dulciorem ? 203. Quid de bimulis loquar, qui ante palmam victoriae acceperunt, quam sensum naturae? Quid de sancta Agne, quae in duarum maximarum rerum posita periculo, castitatis et salutis, castitatem protexit, salutem cum immortalitate commutavit? 204. Non praetereamus etiam sanctum Laurentium, qui cum videret
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ adtexam: Qui cum parua manu aduersus exercitus
regios pugnans: desertus a suis. & cum duob tantũ relic¬
tus reparauit bellum. Auertit hostem: fugitantes suos
ad societatẽ reuocauit triumphi. Habes fortitudinem
bellicam. in quo non mediocris honesti ac decoris forma
est: qd̃ mort̾ẽ seruituti preferat ac turpituami. Q uid
autẽ de
martirum dica passionib Et ne
longis euagem. nũ minorẽ de suꝑbo rege antiocho ma¬
chabei pueri reuexerunt triumpbũ. qũa parentes proprii:
Siquidẽ illi armati: isti sine armis uicerunt.
tetit inuictus septẽ pueroꝵ chorus. regiis cinctus
legionib. Defecerunt supplicia: cesserunt torto¬
res: non defecerunt martires. Aliꝰ corio capitis exutꝰ.
speciem mutauerat. uirtutẽ auxerat: aliꝰ lingũa iussꝰ
amputandã ꝓmere. responait. Nos solꝰ añs auait
loquentes: qui audiebat moysen tacentẽ. Plus auait

Expanded text:
ham fratrem ejus attexam; qui cum parva manu adversus exercitus ham fratrem ejus attexam; qui cum parva manu adversus exercitus regios pugnans, desertus a suis, et cum duobus tantum relictus reparavit bellum, avertit hostem, fugitantes suos ad societatem revocavit triumphi? 201. Habes fortitudinem bellicam, in qua non mediocris honesti ac decori forma est; quod mortem servituti praeferat ac turpitudini. Quid autem de martyrum dicam passionibus? Et ne longius evagemur, non minores de superbo rege Antiocho Machabaei pueri revexerunt triumphos, quam parentes proprii. Siquidem illi armati, isti sine armis vicerunt . Stetit invicta septem puerorum cohors, regiis cincta legionibus: defecerunt supplicia, cesserunt tortores, non defecerunt martyres. Alius corium capitis exutus, speciem mutaverat, virtutem auxerat. Alius linguam jussus amputandam promere, respondit: Non solum Dominus audit loquentes, qui audiebat Moysen tacentem. . Plus audit
Abbreviated transcription (Latin):
ti arbitrarentur. deniq rex antiochus lisiȩ filiꝰ. qͥ cũ
centũ uiginti hominũ milib armatus uenerat. & tri¬
ginta auob elefantis. ita ut ad ortum solis ꝑ singulas
fortitudine. pace̾ rogaret. Itaq eleazariis heredẽ uir¬
tutis suȩ pacẽ reliquit. Sed hȩc triumphoꝵ sunt.
uersis ꝓbatur: spectemꝰ iude machabei exitum. Is enĩ
post uictum nichanorẽ regis demetrii ducẽ. securior
aduersus uiginti milia exercitus regii. cum octingentis
uiris bellũ adorsus. uolentib his cedere ne multitudi¬
ne opprimerentur. gloriosam magis mortẽ quã turpẽ
fugam suasit: ne crimen inquit nr̃ȩ relinquamꝰ głȩ.
Itaq commisso p̾lio. cum a primo ortu diei in uesꝑam
dimicaretur. dextrum cornu in quo ualidissimã manũ
aduertit hostium aggressus facile auertit. Sea dũ fugi¬
gientes sequitur. a tergo uulneri locum p̾buit. Ita glo

Expanded text:
ti arbitrarentur. Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum ti arbitrarentur. Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum centum vinginti millibus hominum armatis venerat et cum triginta duobus elephantis; ita ut ab ortu solis per singulas fortitudine, pacem rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. Sed haec triumphorum sint. versis probatur: spectemus nunc Judae Machabaei exitum . 54 Is enim post victum Nicanorem regis Demetrii ducem, securior adversus viginti millia exercitus regis, cum nongentis viris bellum adorsus, volentibus his cedere, ne multitudine opprimerentur, gloriosam magis mortem, quam turpem fugam suasit: Ne crimen, inquit, nostrae relinquamus gloriae. Itaque commisso praelio, cum a primo ortu diei in vesperam dimicaretur, dextrum cornu, in quo validissimam manum advertit hostium, aggressus facile avertit. Sed dum fugientes sequitur, a tergo vulneri locum praebuit: ita glor
Abbreviated transcription (Latin):
bei ae uno eis miraretur milite. Namq eleazarꝰ cũ suꝑ¬
eminentem ceteris elefantũ lorica uestitum regia aduer¬
teret: arbitratus qd̾ in eo rex esset. cursu concitus in me¬
iecto gladio interemit eam. Itaq cadens bestia opp̾ssit
eleararum: ato ita mortuus est. Quanta gͥ uirtus ani¬
mi: primo ut mortẽ non timeret. & deinde ut circum¬
fusus legionib inimicoꝵ inconfertos raꝑetur hostes.
medium penetraret. aginen. & contẽpta morte. ferotior.
abiecto clippeo utraq manu uulneratȩ molẽ bestiȩ su¬
biret ac sustineret: post intra ipsam succideret. quo
pleniore feriret ictu. Cuiꝰ ruma inclusus magis qͣm
opp̾ssus. suo est sepultus triumpho. Nec fefellit. opinio
uirum : quamuis reguis fefellerit ambitus. Tanto ete¬
nim uirtutis spectaculo defixit bostes
mermem¬
occupatum incursare. non ausi post casum ruentẽ. bes¬
tiȩ sic trepidauerunt. ut impares se om̃s uniꝰ uirtu¬

Expanded text:
baei de uno ejus milite considerate . Namque Eleazarus cum supbaei de uno ejus milite considerate . Namque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in mejecto gladio interemit eam. Itaque cadens bestia oppressit Eleazarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi! Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quam oppressus, suo est sepultus triumpho. 198. Nec fefellit opinio virum, quamvis regius fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermemoccupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtu
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine mentis & fidĩ clamauit. Stet sol. Stetit. do¬
nec uictoria consummaret᷑. Gedeon in trecentis uiris
de ingen Eti ppło & acerbo hoste reuexit tri¬
umphum. Ionathan adolescens. uirtutẽ fecit in mag¬
no p̾lio. Quia de machabeis loquar: Sea pris de
ppło dicam patrum. qui cum essent parati ad repuis
die lacessiti sabbati. maluerunt uulnerib offerre nuda
corpora qũa repugnare. ne molarent sabbatũ. Itaq
om̃s leti se morti optulerunt. Sed machabei considan¬
tes qd hoc exemplo gens om̃is possit ꝑire sabbato: etiã
ipsi cum in bellum ꝓuocarentur. ulti sunt innocentiũ
necem frm̃ suoꝵ. Unde postea stimulator rex antiochus
cum bellum accenderet ꝑ auces suos. lisiam nichauorẽ
gorgiam: ita cui orientalib suis. & assiriis attritꝰ ẽ
copiis. ut quadraginta octo milia in medio campi a tri¬
bus milib ꝓsternerentur. & uirtutẽ ducis iudȩ macha¬

Expanded text:
nitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donec victoria consummaretur. Gedeon in trecentis viris de ingenti populo et acerbo hoste revexit triumphum . Jonathas adolescens virtutem fecit in magno praelio . Quid de Machabaeis loquar ? 196. Sed prius de populo dicam Patrum, qui cum essent parati ad repugnadie lacessiti sabbati, maluerunt vulneribus offerre nuda corpora, quam repugnare, ne violarent sabbatum. Itaque omnes laeti se obtulerunt morti. Sed Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabbato etiam, cum ipsi in bellum provocarentur, ulti sunt innocentium necem fratrum suorum. Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicanorem, Gorgiam, ita cum Orientalibus suis et Assyriis attritus est copiis, ut quadraginta et octo millia in medio campi a tribus millibus prosternerentur. 197. Virtutem ducis Judae Macha
Abbreviated transcription (Latin):
affluebant: Numqͥd auaritiam census. aut uolupta¬
tis studia cupiditatesq excitauit: Numqͥd triũ regũ
iniuriosa contentio. aut seruoꝵ contumelia in iram
excussit: Numqͥd gła sicut leuẽ extulit. qui imp̃ca¬
batur grauia. si umqu̾ã uł ñ uoluntariam celauisset
culpam. uł reueritus esset multitudinẽ plebis qͦ minus
annuntiaret eam in conspectu om̃ium: Neq eni con¬
sentaneȩ sunt uitiis uirtutes. sed sibi constant. Quis
igit᷑ tam fortis. qu̾a sc̃s iob: Cui scđs adindicari po¬
test. qui parem uix repperit:¬
ed fortasse aliquos bellica defixos gła tenet: ut pu¬
tent solam esse p̾liarem fortitudinẽ. & ido me ad
hȩc deflexisse. quia illa nr̃is deforet. Qu̾a fortis ihc na¬
ue: ut uno p̾lio quinq reges captos ꝓsterneret cũ po¬
pulis suis. Deinde cum aduersum gabaonitas surgeret
p̃lium. & uereretur ne nox impediret uictoriã: mag¬

Expanded text:
affluebant? Numquid avaritiam census, aut voluptaaffluebant? Numquid avaritiam census, aut voluptatis studia cupiditatesque excitavit? Numquid trium regum injuriosa contentio, vel servorum contumelia in iram excussit? Numquid gloria sicut levem extulit, qui imprecabatur gravia sibi, si umquam vel non voluntariam celavisset culpam, vel reveritus esset multitudinem plebis, quominus annuntiaret eam in conspectu omnium? Neque enim consentaneae sunt vitiis virtutes, sed sibi constant. Quis igitur tam fortis quam sanctus Job: cui secundus adjudicari potest, qui parem vix reperited fortasse aliquos bellica defixos gloria tenet, ut putent solam esse praeliarem fortitudinem; et ideo me ad haec deflexisse, quia illa nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos sterneret cum populis suis ! Deinde cum adversum Gabaonitas urgeret praelium, et vereretur ne nox impediret victoriam, mag
Abbreviated transcription (Latin):
quandam. quȩ uirtutẽ effeminat. Nichil enĩ tã contra¬
rium fortitudini: qua lucro uinci. Erequent᷑ pulsis
hostib. & inclinata in fugam aduersarioꝵ acie. dũ exu¬
uiis cesoꝵ capitur pͣliator inter ipsos quos strauit mise¬
randus occubuit: & triumphis suis delectȩ legiones dum
spoliis occupantur. hostem in se reuocarunt qui fuge¬
rat. Fortitudo gͥ tam immanẽ pestẽ repellat & ꝓtegat.
nec temptetur cupiditatib. nec fran¬
gat᷑ me¬
tu: quia uirtus sibi constat. ut. fortiter om̃ia ꝑsequat᷑
uitia. tãqu̾a uirtutis uenena: iracundiã uelut qui¬
busdam ꝓpulset armis. quȩ tollat consilium. & tãquam
egritudinẽ uĩtet. Głȩ quoq caueat appetentiam: quȩ
frequenter nouit immoderatiꝰ expetita. semꝑ autẽ usur¬
pata. Quid hoꝵ scõ iob uel in uirtute defuit. uł in ui¬
tio obrepsit: Quomodo laborẽ egritudinis. frigoris.

Expanded text:
quamdam, quae 52 virtutem effeminet. Nihil enim tam contraquamdam, quae 52 virtutem effeminet. Nihil enim tam contrarium fortitudini, quam lucro vinci. Frequenter pulsis hostibus, et inclinata in fugam adversariorum acie, dum exuviis caesorum capitur praeliator, inter ipsos quos stravit, miserandus occubuit: et triumphis suis dejectae legiones dum spoliis occupantur, hostem in se revocaverunt, qui fugerat. 193. Fortitudo igitur tam immanem pestem repellat et proterat, nec tentetur cupiditatibus, nec frangatur metu; quia virtus sibi constat, ut fortiter omnia persequatur vitia, tamquam virtutis venena: iracundiam velut quibusdam propulset armis, quae tollat consilium, et tamquam aegritudinem vitet. Gloriae quoque caveat appetentiam, quae frequenter nocuit immoderatius expetita, semper autem usurpata. 194. Quid horum sancto Job vel in virtute defuit, vel in vitio obrepsit? Quomodo laborem aegritudinis, frigoris,
Abbreviated transcription (Latin):
ciaerit aduersi. idq graue. & acerbum putet᷑: ita feras.
ut nichil preter naturam accidisse putes. cũ legeris
Nudus sum natus. nudus exibo: quȩ dñs dedit. dñs ab¬
stulit. Et utiq & filios amiserat. & facultates. Ser¬
uesq in om̃ib ꝑsonam sapientis & iusti: sicut ille ser¬
uauit qui ait. Sicut dño placuit ita factum ẽ: sit
nomen añi benedictum. Et infra. Sicut una insi¬
pientium mulierũ locuta es. Si bona suscepimꝰ de
mediocris nec discreta a ceteris animi fortitudo. quȩ bel¬
lum cum uirtutib gerat. sed quȩ sola defendat orna
menta uirtutum om̃ium. & iudicia custodiat: & quȩ
inexpiabili p̾lio aduersus om̃ia uitia decernat. In uic¬
ta ad labores. fortis ad ꝑicula. rigidior aduersꝰ uolup¬
tates. dura aduersus illecebras. quib aurẽ deferre nes¬
ciat: nec ut dicitur. aue dicat.
Decuniam neggligat. auaritiam fugiat tãqua labẽ

Expanded text:
ciderit adversi, idque grave et acerbum putetur, ita feras, ciderit adversi, idque grave et acerbum putetur, ita feras, ut nihil praeter naturam accidisse putes, cum legeris: Nudus sum natus, nudus exibo. Quae Dominus dedit, Dominus abstulit ; utique et filios amiserat et facultates. Servesque in omnibus personam sapientis et justi, sicut ille servavit qui ait: Sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Et infra: Sicut una insipiest igitur mediocris nec discreta a caeteris animi fortitudo, quae bellum cum virtutibus gerat; sed qumenta virtutum omnium, et judicia custodiat; et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia decernat, invicta ad labores, fortis ad pericula, rigidior adversus voluptates, dura adversus illecebras, quibus aurem deferre nesciat, nec ut dicitur ave dicat; pecuniam negligat, avaritiam fugiat tamquam labem
Abbreviated transcription (Latin):
dicat postea. idõ ista incidi: ñ arbitrabar posse eueni¬
re. Deniq nisi explorentur aduersa. cito occupant: ut
in bello impuisus hostis uix sustineatur. & si imparatos
inuenerit. facile opprimet. Ita animũ mala in explorata
plus frangunt. In his gͥ duob illa ẽ animi excellentia: ut
pͥmũ animꝰ tuus bonis exercitatus cogitationib. inundo
corde qd̃ uerum & honestũ est indeat. beati enĩ mundo
corae. quia ipsi etiã dm̃ uidebunt. atq id qd̃ honestũ est
solum bonũ iudicet: deinde uullis ꝑturbetur occupationi¬
bus. nullis cupiditatib fluctuet. Neq uͦ id facile. quisqũa
facit. Quid enim tam difficile. qͣm despicere tãqu̾a ex
arce aliqua sapientiȩ opes. aliaq om̃ia. quȩ plerisq
uidentur magna & p̾celsa. Deinde ut iudiciũ tuum
stabili ratione confirmes: & quȩ iudicaueris leuia.
tamqu̾a nicbil ꝓfutura contemnas. Deinde ut si quia ac¬

Expanded text:
dicat postea: Ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse evenidicat postea: Ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse evenire. Denique nisi explorentur adversa, cito occupant. Ut in bello improvisus hostis vix sustinetur, et si imparatos inveniat, facile opprimit: ita animum mala inexplorata plus frangunt. 190. In his igitur duobus illa est animi excellentia, ut primum animus tuus bonis exercitus cogitationibus, mundo corde quod verum et honestum est videat: Beati enim mundo corde, quia ipsi etiam Deum videbunt : atque id quod honestum est solum bonum judicet: deinde nullis perturbetur occupationibus, nullis cupiditatibus fluctuet. 191. Neque vero id facile quisquam facit. Quid enim tam difficile quam dispicere tamquam ex arce aliqua sapientiae opes, aliaque omnia quae plerisque videntur magna et praecelsa? Deinde ut judicium tuum stabili ratione confirmes, et quae judicaveris levia, tamquam nihil profutura contemnas? Deinde ut si quid ac
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam: ut nullis ꝑturbari animꝰ possit errorib. nullis
frangi molestiis. nullis suppliciis cedere. quȩ difficile. qͥdẽ¬
sustinentur. Sed quia om̃ia supplicia gratuoꝵ supplici¬
oꝵ uincuntur formidine: idõ si consilio firmes animũ
tuum. nec a ratione discedendum putes: & ꝓponas aiuini
iudicii metu ꝑpetui supplicii tormenta. potes animi su¬
paret: illud ingenii. si quis potest uigore mentis p̾uidere
quȩ. futura sunt. etiã qu̾a ante oculos locare quid possit
accidere. & quid agere debeat si ita acciderit diffinire.
Interdum duo & tria simul uoluere animoq coniciat:
aut singula aut coniuncta accidere posse. & aut singłis
aut conunctis disponere actus quos intelligat ꝓfuturos.
Fortis gͦ est uiri ñ dissimulare cum aliquid immineat.
sed p̃tendere & tãqu̾a explorare de specula quadã m̃tis.
& obuiare cogitatione ꝓuida reb ꝓfuturis: ne forte

Expanded text:
stantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis stantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis frangi molestiis, nullis suppliciis cedere. Quae difficile quidesustinentur: sed quia omnia supplicia graviorum suppliciorum vincuntur formidine, ideo si consilio firmes animum tuum, nec a ratione discedendum putes, et proponas divini judicii metum, perpetui supplicii tormenta, potes animi suparet: illud ingenii, si quis potest vigore mentis praevidere quae futura sunt, et tamquam ante oculos locare quid possit accidere, et quid agere debeat, si ita acciderit, definire; interdum 51 duo et tria simul volvere animo, quae conjiciat aut singula aut conjuncta accidere posse, et aut singulis aut conjunctis disponere actus quos intelligat profuturos. 189. Fortis ergo est viri non dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tamquam explorare de specula quadam mentis, et obviare cogitatione provida rebus futuris, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
plactant dõ. ut p̃tendat in nobis uirtus xp̃i. & ita simus
nos curuati imꝑatori. ut menbra nr̃a arma iustitiȩ sint:
arna ñ carnalia. in quib peccatum regnet. sed arma for¬
tia dõ quib peccatum destruatur. moriatur caro nr̃a. ut
in ea om̃is culpa moriatur. & quasi ex mortuis uiuentes.
ac decoris officii stipendia fortitudinis.¬
ed quia in om̃ib quȩ agimꝰ. ñ solum quid honestum
sea etiã qͥd possibile sit querimꝰ: ne forte. aggrediam᷑ aliqͥ¬
qd̃ ñ possimꝰ exequi. Unde nos tempore ꝑsecutionis de ci¬
uitate in ciuitatẽ. concedere. imino ut uerbo isto utar. fuge¬
re uult dñs. ne temere aliquis dum martirii desiderat glo¬
riam. offerat ꝑiculis quȩ fortasse caro infirmior. aut re¬
missior animꝰ ferre ac tolerare ñ queat. Nec rursus ꝓpt̃ igna¬
p̃parandus est animꝰ. exercenda mens. stabilienda ad con-¬

Expanded text:
placeant Deo; ut 50 praetendat in nobis virtus Christi, et ita simus placeant Deo; ut 50 praetendat in nobis virtus Christi, et ita simus nostro probati imperatori, ut membra nostra arma justitiae sint, arma non carnalia in quibus peccatum regnet, sed arma fortia Deo quibus peccatum destruatur: moriatur caro nostra, ut in ea omnis culpa moriatur; et quasi ex mortuis viventes, et decori officii stipendia fortitudinis. Sed quia in omnibus quae agimus, non solum quid honestum, sed etiam quid possibile sit quaerimus, ne forte aggrediamur aliqquod non possimus exsequi. Unde nos tempore persecutionis de civitate in civitatem concedere, immo ut verbo ipso utar, fugere vult Dominus; ne temere aliquis dum martyrii desiderat gloriam, offerat se periculis, quae fortasse caro infirmior, aut remissior animus ferre ac tolerare non queat. CAPUT XXXVIIpraeparandus est animus, exercenda mens, stabilienda ad con
Abbreviated transcription (Latin):
tas autem ad om̃ia utilis. Exerceat gͦ te pietas ad iustitiã.
continentiã. mansuetudinẽ: ut fugias uuenilia oꝑa. con¬
firinatus & radicatꝰ in gr̃a. Bonũ fidei subeas certamen.¬
ie mercium. ꝓhibetur humanis legib: quantomagis qui
fidĩ exercet militiam ab om̃i usu negotiationis abstinere
aebet. agelli sui contentus fructib. si habet. si ñ habet. sti⁊¬
penaioꝵ fructu suoꝵ: Siquidẽ bonꝰ testis ẽ qui dicit.
Iuuenis fui & senui: & non uidi iustum derelictũ. nec se¬
men eiꝰ querens panẽ. Ea est enim tranquillitas animi.
& temꝑantia: quȩ neq studio querendi afficitur. neq eges¬
tatis metu angitur. Ea est etiam quȩ dicitur uacuitas ani
mi ab angorib: ut neq in dolorib molliores simꝰ. neq:
in ꝓsꝑis elatiores. Qd̾ sihi ad capessendam rẽ publicam
adhortantur aliquos. & hȩc p̃cepta dant. quantomagis

Expanded text:
tas autem ad omnia utilis. 184. Exerceat ergo te pietas ad justitiam, tas autem ad omnia utilis. 184. Exerceat ergo te pietas ad justitiam, continentiam, mansuetudinem; ut fugias juvenilia opera, confirmatus et radicatus in gratia bonum fidei subeas certamen: nne mercium prohibetur humanis legibus; quanto magis qui fidei exercet militiam, ab omni usu negotiationis abstinere debet, agelluli sui contentus fructibus, si habet: si non habet, stipendiorum suorum fructu! Siquidem bonus testis est qui dicit: Juvenis fui, et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem . Ea est enim tranquillitas animi et temperantia, quae neque studio quaerendi afficitur, neque egestatis metu angitur. mi ab angoribus; ut neque in doloribus molliores simus, neque in prosperis elatiores. Quod si hi qui ad capescendam rempublicam adhortantur aliquos, haec praecepta dant, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis: Tribulatio patientiam oꝑatur. patientia
autẽ ꝓbationẽ: ꝓbatio autẽ spem. Uide quot certamina.
& una corona. Qd̾ preceptũ non aat. nisi qui est confor¬
tatus in xp̃o iħu: cuiꝰ caro requiem ñ habebat: Afflictio
undiq : foris pugnȩ. intus timores. Et qu̾auis in ꝑiculis.
in laborib plurimis. in carcerib. in mortib positꝰ. ani¬
mo tamen ñ frangebatur. sed p̾liabatur. adeo. ut poten¬
ad officia ȩccłȩ accedunt. despitientiam rerũ humana¬
rum habere debere aoceat. Si gͦ mortui estis cum xp̃o
ab elementis huiꝰ mundi quid adhuc uelut uiuentes de
Mortificate gͦ menbra ur̃a. quȩ sunt suꝑ terrã. Et hec
quidem adhuc om̃ib fidelib: tibi autẽ fili contemptũ
diuitiarũ. ꝓfanarum qͦq & aniliũ fabularum suadet
acclinationẽ. nichil ꝑmittens. nisi qd̃ te exerceat ad pi¬
etatem: quia corporalis exercitatio nulli rei usui est: p̃ie¬

Expanded text:
fortitudinis: Tribulatio patientiam operatur, patientia fortitudinis: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem ? Vide quot certamina, et una corona. Quod praeceptum non dat, nisi qui est confortatus in Christo Jesu, cujus caro requiem non habebat. Afflictio undique: foris pugnae, intus timores. Et quamvis in periculis, in laboribus plurimis, in carceribus, in mortibus positus; animo tamen non frangebatur, sed praeliabatur, adeo ut potendmodum eos qui ad officia Ecclesiae accedunt, despicientiam rerum humanarum habere debere doceat. Si ergo 49 mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc velut viventes de Mortificate ergo membra vestra, quae sunt super terram . Et haec quidem adhuc omnibus fidelibus: tibi autem, fili, contemptum divitiarum, profanarum quoque et anilium fabularum, suadet declinationem, nihil permittens nisi quod te exerceat ad pietatem; quia corporalis exercitatio nulli rei usui est: pie
Abbreviated transcription (Latin):
quatur propositum animi ac uoluntatem:
ꝑ minimis habeat: & quasi suꝑflua despitienda magis
qua expetenda ducat. Scła. ut ea quȩ sũma sunt om̃s
q res in quib honestas p̃ponderare cernit᷑. p̃clara animi
intentione usq ad effectum ꝓsequatur. Quid enim tam
p̃clarum. qũa ut ita animum informes tuum: ut neq ai¬
uitias. neq uoluptates. neq honores in maximis constituas.
neq in his studium om̃e conteras: Qd̃ cum ita affectus
animo fueris: necesse ẽ ut illud honestum ac decorũ p̃¬
ponendũ putes. illicq mentẽ ita intendas tuam. ut qͥcqͥd
acciderit quo frangi homines solent. aut patrimonii
amissio. aut bonoris imminutio. aut obtrectatio infide.¬
lium. quasi suꝑior nͨ sentias: deinde ut te salutis ipsius
ꝑicula ꝓ iustitia suscepta ñ moueant. Hȩc uera forti¬
tudo est. quam habet xp̃i athleta: qui nisi legitime certa¬
uerit. non coronatur. An mediocre tibi uidetur p̃ceptũ

Expanded text:
quatur propositum animi ac voluntatem? quatur propositum animi ac voluntatem? pro minimis habeat, et quasi superflua despicienda magis quam expetenda ducat. Secundo, ut ea quae summa sunt, omnes quae res in quibus honestas et illud πρέπον cernitur, praeclara animi intentione usque ad affectum persequatur. Quid enim tam praeclarum, quam ut ita animum informes tuum ut, neque divitias, neque voluptates, neque honores in maximis constituas, neque in his studium omne conteras? Quod cum ita affectus animo fueris, necesse est illud honestum ac decorum praeponendum putes, illique mentem ita intendas tuam, ut quidquid acciderit quo frangi animi solent, aut patrimonii amissio, aut honoris immunitio, aut obtrectatio infidelium, quasi superior non sentias. Deinde ut te salutis ipsius pericula pro justitia suscepta non moveant. 182. Haec vera fortitudo est, quam habet Christi athleta, qui, nisi legitimo certamine, non coronatur. An mediocre tibi videtur praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
absconderet. Salomon quoq ait: Eripe eum. qui aucit᷑
ipse aristotiles transtulerint. aꝑtũ est. satis: qu̾aqͣm etiã
qui tam fortiter ꝑtulit impetus diaboli: & uicit. eum
uxtut mentis suȩ: Neq uero de eiꝰ aubitandũ fortituai¬
ne: eui dicit añs. Accinge sicut uir lumbos tuos. suscipe
altitudinem & uirtutẽ. omnẽ autẽ inuiriosum humilia¬
to. Apłs quoq ait: habetis fortissim̾a consolationem.
Est gͥ fortis. qui se in dolore aliquo consolatur. Et reue¬
ra uire ea fortitudo uocatur. quando unusquisq se ipsũ
uincit. iram continet. nullis illecebris emollitur. atq
inflectitur. non aduersis ꝑturbatur. ñ ex tollitur scđis. &
quasi uento quodã uariarũ rerũ circũfertur mutatione.
Quid autẽ excelsiꝰ & magnificentiꝰ qũa excercere men¬
tẽ. afficere carnẽ. in seruitutẽ redigere. ut obediat impio.
consiliis obtẽꝑet. ut in adeundis laboribus impigre exe¬

Expanded text:
absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum qui ducitur absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum qui ducitur ipse Aristoteles transtulerint, apertum est satis. Quamquam etiam qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine, cui dicit Dominus: Accinge sicut vir lumbos tuos, suscipe altitudinem et virtutem: omnem autem injuriosum humiliato . Apostolus quoque ait: Habetis fortissimam consolationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera jure ea fortitudo vocatur, quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis illecebris emollitur atque inflectitur, non adversis perturbatur, non extollitur secundis, et quasi vento quodam, variarum rerum circumfertur mutatione. Quid autem excelsius et magnificentius, quam exercere mentem, afficere carnem et in servitudinem redigere; ut obediat imperio, consiliis obtemperet, ut in adeundis laboribus impigre exse
Abbreviated transcription (Latin):
riosam fortitudinẽ accepimꝰ. qui per fidem magni¬
tudine animi obstruxerunt ora leonum. extinxerunt uir¬
tut᷑e ignis. effugerunt aciem gladii. eualuerunt de infir¬
mitate. fortes. qui non comitatu & legionib succincti cõ¬
munẽ cum multis uictoriam s nuda uirtute animi sin¬
gularem de ꝑfidis retulerunt triumphũ. Qu̾a insuꝑa¬
bilis damel: qui circa latera sua rugientes ñ expauit. leones
Fremebant bestiȩ: & ille epulabatur. Non gͥ in uirib cor
poris lacertis tantũmodo fortituainis gła ẽ. sed magis
in uirtute animi. Neq in inferenda. sed in depellenda
iniuria lex uirtutis est. Qui enim nͨ repellit a socio iniu¬
riam si potest: tã est in uitio qu̾a ille qui facit. Unde
sc̃s moyses hinc prius orsus est testamenta bellicȩ forti¬
tuainis. Nam cũ uidisset hebreũ ab egyptio iniuiriã acci¬
pientẽ. defenait. ita ut egyptiũ sterneret: atq in arena

Expanded text:
riosam fortitudinem accipimus, qui per fidem magniriosam fortitudinem accipimus, qui per fidem magnitudine animi obstruxerunt leonum ora, exstinxerunt virtutem ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate fortes : qui non comitatu et legionibus succincti communem cum multis victoriam, sed nuda virtute animi singularem de perfidis retulerunt triumphum. Quam insuperabilis Daniel, qui circa latera sua rugientes non expavit leones! Fremebant bestiae, et ille epulabatur . CAPUT XXXVI. Forporis et lacertis tantummodo fortitudinis gloria est, sed magis in virtute animi: neque in inferenda , sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si potest, tam est in vitio, quam ille qui facit. Unde sanctus Moyses hinc prius orsus est tentamenta bellicae fortitudinis. Nam cum vidisset Hebraeum ab Aegyptio injuriam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium sterneret, atque in arena
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittit sibi. Alioquin. fortitudo sine iustitia. iniqui¬
tatis materia est. Quo enim ualidior est. eo ꝓmtios:
ut inferiorẽ opprimat: cum in ipsis reb bellicis iusta bel¬
la an iniusta sint. spectandum putet᷑. N ũqu̾a aauid nͥ
lacessitus bellum intulit. Itaq prudentiã fortitudinis
comitẽ habuit in p̃lio. Nam & aduersꝰ goliam immanẽ.
mole corporis uirum singłari certamine. dimacaturus:
arma quib oneraret᷑ respuit. Uirtus enĩ suis lacertis
magis qͣm alienis integum̃tis nititur. Deinae eminꝰ qͦ
grauiꝰ feriret. ictu lapidis hostem interemit: postea nũ¬
qua nisi consulto año bellum adorsus. Id̾o in om̃ib uic¬
tor pꝰliis. usq ad summã senectutẽ manu ꝓitus. bello
auersum tẏtanas suscepto ferocib bellator miscebat᷑
agmiinib. gloriȩ cupidus. incuriosus salutis.
ea ñ hȩc sola p̾clara fortitudo ẽ. Sed etiã illoꝵ glo¬

Expanded text:
committit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquicommittit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquitatis materia est. Quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem opprimat; cum in ipsis rebus bellicis justa bella an injusta sint, spectandum putetur. 177. Numquam David nisi lacessitus bellum intulit. Itaque prudentiam fortitudinis comitem habuit in praelio. Nam et adversus Goliam immani mole corporis virum singulari certamine dimicaturus, arma quibus oneraretur, respuit ; virtus enim suis lacertis magis quam alienis integumentis nititur. Deinde eminus, gravius feriret, ictu lapidis hostem interemit. Postea numquam nisi consulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad summam senectutem manu promptus, bello adversum Titanas suscepto, ferocibus bellator miscebatur agminibus gloriae cupidus, incuriosus salutis. 178. Sed non haec sola praeclara fortitudo est; sed etiam illorum glo
Abbreviated transcription (Latin):
lentiȩ delectamur utilitate.
d sumin̾a ñ om̃ib eadem semꝑ officia debent᷑. nec
ꝑsonarũ semꝑ. sed plerumq causarũ & tempoꝵ.
prelationes sunt: ut uicinum quis interdum magis
quã fratr̃e. adiuueris. qm̃ & salomon dicit. Melior uici¬
nus in primo. qm fr̃ longe habitans. Et iđo plerũq
amici se beniuolentiȩ quisq cominittit. qu̾a fr̃is neces¬
situaini. Tantum ualet beniuolentia: ut plerũq pig¬
unc de fortitudine
tractems. quȩ uelut excelsior ceteris. diuiditur in res
bellicas & domesticas. Se bellicarum rerum studium a
nr̃o officio iam alienũ uidetur: quia animi magis qu̾a
corporis officio intendimꝰ. Nec ad arma iam spectat.
usus nr̃: sed ad pacis negotia. Maiores autẽ nr̃i ut ib̾e
natie. hicrobaal. Samson. dauid: summã reb quoq bel¬
licis retulere głam. Est itaq fortituao uelut. excelsior
ceteris: sed nũquã incomitata uirtꝰ. Non eni se ipsam

Expanded text:
lentiae delectamur sedulitate. lentiae delectamur sedulitate. 174. Ad summam, non omnibus eadem semper officia debentur, nec personarum semper, sed plerumque causarum et temporum praelationes sunt, ut vicinum quis interdum magis quam fratrem adjuverit. Quoniam et Salomon dicit: Melior vicinus in proximo, quam frater longe habitans . Et ideo plerumque amici se benevolentiae quisque committit, quam fratris necessitudini. Tantum valet benevolentia, ut plerumque pigNunc de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domesticas. Sed bellicarum rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis negotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobaal, Samson, David summam rebus quoque bellicis retulere gloriam. 176. Est itaque fortitudo velut excelsior caeteris, sed numquam incomitata virtus; non enim seipsam
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentia esse non poterat. Aade quia sc̃s iacob pat̾¬
ne degenerẽ domꝰ. uirtuti p̾ferre ñ poterat. Nichil autẽ¬
tam consotiabile qũa cum equitate iustitia: quȩ uelud
compar & socia beniuolentiȩ facit. ut eos quos pares
nobis credimus diliganius.
abet autẽ in se beniuolentia etiam fortitudinẽ. Nã
cum amicitia ex beniuolentiȩ sorte ꝓcedat: non dubitat
pro amico grauia uitȩ̃ sustinere pericula. Et si mala
inquit michi euenerint per illum: sustineo
Deniuolentia etiam gladiũ iracũdis extorqͤre consueuit
Beniuolentia etiam facit: ut amici uulnera utilia. qm
uoluntaria iniici oscula sint. Benuolentia facit. ut
unꝰ fiat ex plurib: qm̃ si plures amici sint. unum fiunt:
in quib unus spiritus & una sententia est.
imul aduertimꝰ. etiam correptiones in amicitia gra¬
tas esse: que aculeos habent. dolorem non habent.
Compunginur enim censoriis sermonib: sed beniuo¬

Expanded text:
benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob patebenevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem domtam consociabile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amicitia ex benevolentiae fonte procedat, non dubitat pro amico gravia vitae sustinere pericula: Et si mala mihi, inquit, evenerint per illum, sustineoenevolentia etiam gladium iracundiae extorquere consuevit. Benevolentia facit ut amici vulnera utilia quam voluntaria inimici oscula sint . Benevolentia facit, ut unus fiat ex pluribus; quoniam si plures amici sint, unus fiunt, in quibus unus spiritus et una sententia est. Simul advertimus etiam correptiones in amicitia gratas esse, quae aculeos habent, dolorem non habent. Compungimur enim censoriis sermonibus, sed benevo
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑcipienaȩ gr̃ę necessitudine. misterioꝵ cõmunione.
Hȩ enim etiã appellationes necessitudinũ: reuerentiam
filioꝵ. anctoritatẽ & pietatẽ patrũ. germanitatẽ. frm
sibi uendicant. Multum gͥ ad cumulandũ spectat. heni¬
uolentiam necessitudo gr̃ȩ.
auiuant etiam pariũ studia uirtutum. Siquidẽ beni¬
uolentia etiam moꝵ facit similitudinẽ. Deniq iona¬
tha filiꝰ regis imitabatur sc̃i dauid mansuetudinẽ: ꝓpter
qd̃ diligebat eum. Unde & illud cũ scõ sc̃s eris. ñ solũ ad
conũsationẽ: sed etiam ad beniuolentiam diriuandũ tude¬
tur. Nam utiq & filii noe simul habitabant. & ñ erat in
his moꝵ concordia. Habitabant etiã in domo patris esau
& ia cob: sed discrepabant. Non enĩ erat beniuolentia int̾
cos: quȩ sibi preferret alterum. sed magis contentio. quȩ
pͣriperet benedictionẽ. Nam cum alter p̃durus. alter man¬
suetus esset: inter dispares mores & studia cõpugnantia

Expanded text:
piendae gratiae necessitudine, mysteriorum communione. Haec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filiorum, auctoritatem et pietatem patrum, germanitatem fratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benvolentiam necessitudo gratiae. 171. Adjuvant etiam parium studia virtutum. Siquidem benevolentia etiam morum facit similitudinem. Denique Jonathas filius regis imitabatur sancti David mansuetudinem, propter quod diligebat eum . Unde et illud: Cum sancto sanctus eris , non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivandum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia,
Abbreviated transcription (Latin):
& octo annoꝵ: quẽ admodũ nemo ante eũ. Telo itaq
uicit suꝑiores. Et uos filii zelum di sumite. Exqͥrat
nos dĩ zelus & deuoret: ut unusquisq ur̃m aicat.
mus tuę comedit me. Sit gͦ dĩ relus. ñ iste humanꝰ
qu̾e inuidia generat: sit inter uos pax quę superat
omnẽ sensum. & amate. uos muicẽ. Hichil caritate
aulciꝰ: nichil pace gratiꝰ. Et uos ipsiscitis: qd̃ pre
ceteris uos semꝑ dilexi & diligo. Quasi uniꝰ patris
filui: coaluistis in affectũ germanitatis. Quȩ bo¬
na sunt tenete. & ds pacis & ailectionis erit uobiscũ
in año iħu: cui est honor & gła. magnificentia. po¬

Expanded text:
et octo, quemadmodum nemo ante eum . Zelo itaque ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus et devoret; ut unusquisque vestrum dicat: mus tuae comedit me . Sit ergo Dei zelus, non iste humanus quem invidia generat. 155. Sit inter vos pax, quae superat omnem sensum. Amate vos invicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace gratius. Et vos ipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, magnificentia, po
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Nemo potest queri. quia captiui redempti sunt:
nemo potest accusare quia tempłu dĩ est ȩdificatũ: ne¬
mo potest maignari. quia humandis fideliũ reliquiis
spatia laxata sunt: nemo potest dolere. quia in sepul¬
turis xp̃ianoꝵ requies defunctoꝵ est. In his trib ge¬
nerib: uasa ęccłȩ etiam initiata confringere. conflare.
uenaere licet. Opus est. ut de ęccła mistici poculi for¬
ma non exeat: ne ad usus nefarios sacri calicis ministe¬
rium transferatur. Id̾o intra ęccłam primũ quesita st̃
uasa quȩ nritiata ñ essent: aeinde cõminuta. postremo
conflata. ꝑ minutas erogationes dispensata egentib
captiuoꝵ quoq p̾tiis ꝓfecerunt. Qõ si desunt noua.
& quȩ nequaqua initiata uideantur: in Iniiusmodi qͦs
supra aixi usus om̃ia arbitror pie posse conuerti.

Expanded text:
vit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: vit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra Ecclesiam primum quaesita sunt vasa quae initiata non essent: deinde comminuta, postremo conflata, captivorum queque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, in hujusmodi quos supra dixi usus, omnia arbitror pie posse converti.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. E surun & dedistis michi manaucare: siti¬
ni. & aedistis michi bibere: hospes eram. & collegistis me
Et infra. Qd̾ eram uni hoꝵ fecistis: michi fecistis. Quos
iliores thesauros habet iħs. qua eos ni quib amat uide
ri: Hos thesauros aemonstrauit laurentiꝰ: & uiait qd
eos nec ꝑsecutor potuit auferre. Itaq ioaclim qui aurũ
in obsidione seruabat. nec aispensabat aliioine cõparan¬
de & aurũ uidit eripi. & se in captiuitatẽ aeduci. Lau¬
rentiꝰ qui aurũ eccłȩ maluit crogare pauꝑib qũa ꝑsecu
pit coronã. Numqͥa dictũ ẽ scõ laurentio. ñ aebuis ti
erogare thesauros ȩccłȩ. uasa sacramentoꝵ uenaere:
Opus ẽ: ut quis fide sincera & ꝑspicaci ꝓuidentia mu¬
nus hoc impleat. Sane si in suuꝰ aliquis airiuet eino¬
lumentũ: crimen ẽ. Sin uero pauꝑi erogat. captiuũ
rediniit: iniscdia est. Nemo potest dicere.cur pauꝑ ui¬

Expanded text:
scriptum est: Esurivi, et dedistis mihi manducare: sitiscriptum est: Esurivi, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et collegistis me . Et infra: Quod enim uni horum fecistis, mihi fecistis . Quos meliores Jesus habet thesauros, quam eos in quibus amat videri? 141. Hos thesauros demonstravit Laurentius, et vicit, quod eos nec persecutor potuit auferre. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare pauperibus, quam persecutpit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vi
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ. quo redimitur pudicitia: seruatur castitas. Hos
gͦ maluit uobis liberos tradere: qua aurũ reseruare.
Hic niuerus captiuoꝵ. hic ordo p̾stantior ẽ. quã spe¬
cies uasculoꝵ. Euic muneri ꝓficere debuit aurum re¬
aemptoris: ut reaineret piclitantes. Agnosco infusum¬
me auro. sanguinẽ xp̃i non solum irrutilasse. uerũ eti¬
am diuine opationis imp̃ssisse uirtutẽ redemptionis
mmunere. Tale aurum sc̃s martyr laurentis dño reser¬
uauit. Aquo euin quererentur thesauri ȩccłȩ. ꝓmisit de
monstraturũ. Et sequenti die paupes adaurit. Int̾ro¬
gatus ubi essent thesauri quos ꝓmiserat: ostenait pati¬
pes di dicens. Hi sunt thesauri ȩccłȩ. Et uere thesauri
in quib xp̃c est: in quib fides ẽ. Demq apłs ait. Ha¬
beniꝰ thesaurũ in uasis fictilib Quos meliores thesau¬
ros habet xp̃c: quã eos in quib se esse arxit: Sic enini

Expanded text:
aurum quo redimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos aurum quo redimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos ergo malui vobis liberos tradere, quam aurum reservare. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris, ut redimeret periclitantes. Agnosco infusum auro sanguinem Christi non solum irrutilasse, verum etiam divinae operationis impressisse virtutem redemptionis munere. 140. Tale aurum sanctus martyr Laurentius 104 Domino reservavit, a quo cum quaererentur thesauri Ecclesiae, promisit se demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes dicens: Hi sunt thesauri Ecclesiae. Et vere thesauri, in quibus Christus est, in quibus fides est. Denique Apostolus ait: Habemus thesaurum in vasis fictilibus . Quos meliores thesauros habet Christus, quam eos in quibus se esse dixit? Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
An ignoramnꝰ quantũ auri atq argenti de templo
am̃ assyrii sustulerint: Nonne meliꝰ conflat sacer¬
dos ꝓpter alimoniã pauꝑum: si alia subsidia desint.
quę sacrilegus contaminat. asportat hostis: Nonne
dicturus est añs: cur passus es tot mopes fame moruᷤ
Certe habebas aurũ: ministrasses alimoniã. Cur
Timui. ne templo dĩ ornatus acesset. Respondeo. Au¬
rũ sacramenta ñ querunt: neq auro placent. quȩ au¬
ro non eniuntur. Ornatus sacramentoꝵ: redemptio
captiuoꝵ est. Et uere illa sunt uasa p̾tiosa: quȩ redi¬
munt anmas de morte. Ille uerus thesaurus est ani:
qui oꝑatur qd̾ sanguis er oꝑatus ẽ. Tunc uas añici
sanguinis agnosco: cum in utroq uidero redemptio¬
nem: ut calix ab hoste redimat. quos sanguis a pecca¬
to redemit. Qu̾ã pulchrũ: ut cũ agmina captiuoꝵ¬
ab ȩccła rediminitur. dicatur. Hos xp̃c redemit. Ecce

Expanded text:
An ignoramus quantum auri atque argenti de templo An ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerint ? Nonne melius conflant sacerdotes propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam ut sacrilegus contaminata asportet hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame mori? Et certe habebas aurum, ministrasses alimoniam. Cur Timui ne templo Dei ornatus deesset? Responderet: Aurum sacramenta non quaerunt: neque auro placent, quae auro non emuntur. Ornatus sacramentorum redemptio captivorum est. Vere illa sunt vasa pretiosa, quae redimunt animas a morte. Ille verus thesaurus est Domini, qui operatur quod sanguis ejus operatus est. Tunc vas Dominici sanguinis agnoscitur, cum in utroque viderit redemptionem; ut calix ab hoste redimat, quos sanguis a peccato redimit. Quam pulchrum, ut cum agmina captivorab Ecclesia redimuntur, dicatur: Hos Christus redemit! Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tũ possumꝰ uiuemꝰ: & plus int̾dũ qmͣ possumꝰ.
ai ppeti. qũa p̃tendere inclementiam: ut nos ali¬
quando in inuidiam incidamꝰ. qd̾ confregerimꝰ
uasa mystica. ut captiuos redimerem. Qd̃ arria¬
nis displicere poterat: nec tam factum aisplicere.¬
quã ut esset qd in nobis rep̾henaeret᷑. Quis autẽ ẽ
tã aurus. imunitis. ferreus. eui aispliceat qd̃ homo
redimitur a morte. femina ab impuritatib barbaroꝵ.
quȩ grauiores morte sunt. adolescentuli. uł pueruli.
uł infantes ab idoloꝵ contagus: quib mortis metu
inquinabant᷑: Qũa causam nos & si ñ sine cautione
aliqua gessimꝰ. tam̃ ita in ppło ꝓsecuti sumꝰ: ut confi¬
teremur. multoq fuisse commodiꝰ astrueremꝰ. ut am¬
mȩ anõ qua aurũ seruaret᷑. Qui enĩ sine auro inisit
apłos: & ęccłas sine auro congregauit. Aurum eccła
habet. non ut seruet. sed ut eroget: & subueniat in ne¬
cessitatib. Quid opus est custodire: qd̾ nichil adiuuet:

Expanded text:
 plus interdum quam possumus. am perpeti, quam praetendere inclementiam; ut nos aliquando in invidiam 103 incidimus, quod confregerimus vasa mystica, ut captivos redimeremus, quod arianis displicere potquam ut esset quod in nobis reprehenderetur. Quis autem est tam durus, immitis, ferreus, cui displiceat quod homo redimitur a morte, femina ab impuritatibus barbarorum, quae graviores morte sunt: adolescentulae, vel pueruli, vel infantes ab idolorum contagiis, quibus mortis metu inquinabantur? 137. Quam causam nos etsi non sine ratione aliqua gessimus; tamen ita in populo prosecuti sumus, ut confiteremur, multoque fuisse commodius astrueremus, ut animas Domino quam aurum servaremus . Qui enim sine auro misit apostolos, Ecclesias sine auro congregavit. Aurum Ecclesia habet ; non ut servet, sed ut eroget, et subveniat in necessitatibus. Quid opus est custodire quod nihil adjuvat?
Abbreviated transcription (Latin):
maius. quod minus sit. quod cuiq aptum tempori
gͦ manifestet iustitias di: incensum imponat. Bene¬
dic añe turtutem ipsiꝰ: opera in anuum eiꝰ suscipe:
ut grãm propheticȩ benedictionis inuemat

Expanded text:
majus, quod minus sit, quod cui aptum tempori majus, quod minus sit, quod cui aptum tempori ergo manifestet justitias Dei, incensum imponat: Benedic, Domine, virtutem ipsius, opera manuum ejus suscipe ; ut gratiam prophaeticae benedictionis inveniat