comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii ueteris obseruantiam
iã terminandã ẽẽ doceret: Quod
antiquat᷑ & senescit: ꝓpe interitũ ẽ.
Quid qͦd muto patre pͥncipe uide¬
licet tẽ sacerdotũ ortus ẽ p̃cursor
dñi: nisi quia ipso apparente dño
lingua iã sacerdotii ueteris mag¬
na ex parte a doctrina sensus spiri¬
talis obmutuerat. solã litterȩ custo¬
diã curantib ac docentib scribis
& legisꝑitis. ĩmo & ipsã litterã ple¬
risq in locis ꝑ suas traditiones cor¬
rũpentib. iuxta qͦd eisdem dñs in
ȩuangłio sepius imꝓperare ꝓbat᷑:
Et qͥd qͦd diu sterili genitrice nas¬
cit᷑: nisi quia lex quȩ auxilio sacer¬
dotalis officii spiritalẽ deo sobolẽ
gignere iussa ẽ. neminẽ ad ꝑfectũ
adduxit: quia nimirũ suis culto¬
rib regni cęlestis ianuas aperire ñ
potuit: S factus sub lege auctor ip¬
se legis. sterilitatis obꝓbriũ legi ab¬
stulit. qui hanc spiritalit̾ intelligen¬
dã monstrauit: & suꝑnȩ beatitu¬

Expanded text:
eris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
enturus
in carne
demptor
noster.
multos
dispensa¬
tionis suȩ
testes p̃misit & nuntios: qui di¬
uersis cemporib diuersis isrłiti.¬
cȩ plebis tribubus orti. ñ diu̾¬
sa fide. s uno eodemq ꝑ omni¬
a sensu eiusdẽ incarnationis
misteriũ ꝓphecando p̃cinerent:
Horũ ultimus & quasi limes qͥ¬
dam legis ꝙ euangłii figurȩ ꝙ¬

Expanded text:
enturus in carne demptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̃nũ: ut oretis ꝓ filiis isrł. & ꝓ
cunctis peccatis eoꝵ semel in anno.
& paulo superiꝰ cũ ritũ eiꝰdem ex¬
piationis doceret: ait int̃ alia. Nul¬
lus hominũ sit in tabernaculo:
quando pontifex ingredit᷑ sc̃uariũ.
ut roget ꝓ se. & pro domosua. & ꝓ
uniu̾so cętu isrł: donec egrediatur.
Longum ẽ de singulis huiꝰ diei ceri¬
moniis scripturȩ testimonia po-¬
nere: longiꝰ multo singula sufficien
tur exponere. Unde hoc maxime
libet ur̃ȩ frat̃nitatis aurib intima¬
re: quã cõuenient̃ electũ sit tempꝰ.
in quo p̃cursoris dñi natiuitas. &
uirtus futura nuntiaret᷑. Septimꝰ
quippe mensis. & decima huiꝰ diessa¬
cratissimo huic oraculo dedicat᷑: qͥa¬
ille nimirũ nasciturus p̃dicebat᷑. qͥ
consũmationẽ obseruantiȩ legalis.

Expanded text:
t oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienttur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis,
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ stercora. Uaci Et maior facta ẽ iniqͥtas
filiȩ popłi mei. peccato sodomoꝵ. quȩ subuer¬
sa ẽ in momento: s̃ ñ cȩperunt in ea manis.
Tai Candidiores nararei eiꝰ niue: nitidiores
lacte: rubicundiores ebore antiquo: saphiro
pulchriores. Heth Denigrata ẽ suꝑ carbones
facies eoꝵ: &̃ ñ st̃ cogniti in plateis.Aabesit
cutis eoꝵ ossib: aruit & facta ẽ quasi lignũ.
Teth Melius fuit occisis gladio: quã int̾fectis
fame. Qm̃ in siti extabuer̃t: consũpti ab steri¬
litate terrȩ. ioth Mañ mulierũ misericordiũ
corerunt filios suos facti st̃ cibi eoꝵ in contri¬
tione filie popłi mei. Lc̃ .iii. Caph. Cõplemt

Expanded text:
tas filiae populi mei peccato Sodomorum quae subversa est in momento et non ceperunt in ea manus ZAI candidiores nazarei eius nive nitidiores lacte rubicundiores ebore antiquo sapphyro pulchriores HETH denigrata est super carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossibus aruit et facta est quasi lignum TETH melius fuit occisis gladio quam interfectis fame quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae IOTH manus mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contrit
Abbreviated transcription (Latin):
mbrã enĩ habens lex bonoꝵ futurorũ
ñ ipsã imaginẽ rerũ: ꝑ singulos annos eisdẽ
ipsis hostus quas offerunt indesinent̃ nũꝗͣ
potest accedentes ꝑfectos facere  lioquin
cessassent offerri. ideo qͦd nullã haberent
ultra conscientiã peccati cultores semel mun¬
dati: sed in ipsis cõmemoratio peccatoꝵ ꝑ singlos
annos fit. lmpossibile ẽ enĩ sanguine tauroꝵ
& hircoꝵ auferri peccata. Ideo ingrediens mun

Expanded text:
mbram enim habens lex bonorum futurorum non ipsam imaginem rerum, per singulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunt indesinenter, nunquam potest accedentes perfectos facere, alioquin cessasseultra conscientiam peccati, cultores semel mundati, sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Impossibile enim est sanguine taurorum et hircorum auferri pe
Abbreviated transcription (Latin):
Mem Propt̃ peccata ꝓphetarũ eĩ & iniqͥta¬
tes sacerdotũ eiꝰ. qͥ effudert̃ in medio eius
sanguinẽ iustoꝵ. Nun. Errauerunt ceci in
plateis: polluti st̃ sanguine. Cimnq ñ posseis:
tenuerunt lacinias suas. Samech Recedite
polluti: clamauert̃ eis. Recedite abite. noli¬
te tangere. Lurgati qͥppe sunt & commoti:
dixert̃ int̃ gentes ñ addet ultra ut habitet
in eis. Fe facies añi diuisit eos: ñ addet
ut respiciat eos. facies sacerdotũ ñ erubu¬
erunt: neq senum miserti sunt.L̃.
dixert̃ qͥs uidehit eos. Latere putabant eum:
quẽ occidebant. Latere dm̃. Ecce puta homo
erat. xp̃c sicut ceteri homines: nesciebat qͥd de
illo cogitaret᷑: Nunqͥd & ds̃ nescit: Ocor hu-

Expanded text:
MEM propter peccata prophetarum eius iniquitates sacerdotum eius qui effuderunt in medio eius sanguinem iustorum NUN erraverunt caeci in plateis polluti sunt sanguine cumque non possent tenuerunt lacinias suas SAMECH recedite polluti clamaverunt eis recedite abite nolite tangere iurgati quippe sunt et commoti dixerunt inter gentes non addet ultra ut habitet in eis FE facies Domini divisit eos non addet ut respiciat eos facies sacerdotum non erubuerunt neque senum miserti sunt dixerunt: Quis videbit eas? Latere putabant eum quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O co
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ñ uidet dm̃: p̃utat se ñ uideri a dõ dic
& isti recedendo ierunt in tenebras. ut ipsi
& ille quẽ crucifigebant. Illi deficiendo nec
illũ filiũ nec patrẽ uidebant. Si gͦ ꝙ ille uidebit
quare se patiebat᷑ teneri ab eis decidi ab eis
Quare si uidebat. uoluit consilia eoꝵ p̃ualer
in se: Quare. Quia homo erat ꝓpter hominẽ.
& ds̃ latens in homine. Quia uenerat nesci¬
entib exemplũ fortitudinis dare: ideo ipse
sciens omnia sustinebat. Lc̃ .I.i.¬

Expanded text:
ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia sustinebat. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutantes ꝑserutationes. Magnũ consiliũ
innocentiȩ. qͥndo ipsũ uidã penituit quod
tradidisset. xp̃m: &̃ ꝓiecit illis pecuniã quã
dederant. illi noluert eã mittere in garofi¬
latiũ: & dixert̃. Pecunia sanguinis ẽ. ñ illã
mittam̃ in garofilatiũ. Quid est garofila¬
tiũ: Arca dĩ: ubi colligebant᷑ ea quȩ ad
indigentiã seruoꝵ dĩ mittebant᷑. O homo.
cor tuulsit potius arca cui. ubi habitent di¬
uitiȩ dĩ: ubi sit nũmus dĩ. Mens tua: habeis
imaginẽ impatoris tui.Ui. Cũ gͦ hec ita
sint: qualis illa innocentiȩ simulatio fuit.
pecuniã sanguinis ñ mittere in areã: & ipsũ san¬
guinẽ mittere in conscientiã: Sed qͥd eis con¬
tigit: Defecert̃ scrutantes serutationes. Qude
Quia dicit qͥs uidebit eos id ẽ qͥa eos nemoi¬
debat. Hoc dicebant: hoc apua se opinabant᷑
qͦd nemo eos uideret. Uide qͥd contingat.
animȩ malȩ. Recedit a liice ueritatis ꝙ qͥa

Expanded text:
scrutantes scrutationes. Magnum consilium scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tradidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dixerunt: Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Quid est gazophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem mittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
tradat᷑ ꝑ nos. sed ꝑ discipłm suũ. Non occi¬
dat᷑ a nob̃: sed a iudice. Cotũ nos faciamꝰ:
s niebil fecisse uideam̃. E ubi est clamor¬
linguȩ crucifige: crucisige: Sic ceci estis:
lit & surdi sitis. Simulata innocentia: ñ ẽ
innocentia. Sumulata eqͥtas: ñ est ȩquitas
sed duplex iniqͥtas. Quia & iniqͥtas est: ꝙ̃
simulatio. Ibi gͦ isti defecert̃ scrutantes
scrutationes. Quanto acutius sibi erco¬
gitare uidebant᷑: tantomagis deficiebant:
qͥa a lumine ueritatis & ȩqͥtatis: in ꝓfuncda
consilioꝵ malignoꝵ demergebant᷑. Ic .u.
Iabet iusticia quandã lucẽ suã Perfundit
& illustrat animã inherentẽ sibi Anima
uͦ auertens se a luce iusticiȩ. quantõmagis
querit qͥd iniueniat contra iusticiã: tantoplus
a luce repellit᷑. & in tenebrosa dimergitur.
Merito gͦ & isti ꝑscrutantes qͦd contra ustũ
moliebant᷑: a iusticia recedebant. E qͥnto a
iusticia recedebant tantõ plus deficiebant:

Expanded text:
 discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamorlinguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
dissipatus ẽ. Teth Defixȩ st̃ in t̾ra portȩ
eiꝰ: ꝑ̃didit & contriuit uectes eiꝰ. regẽ el
& principes eius. In gentib ñ est lex: et
ꝓphȩ ei ũ inuenert̃ usionẽ a dño. ioth.
Sederunt in terrã: conticuert senes filiȩ
syon. Consꝑsert̃ cinere capita sua: uirgi¬

Expanded text:
issipatus est TETH defixae sunt in terra portae eius perdidit et contrivit vectes eius regem eius et principes eius in gentibus non est lex et prophetae eius non invenerunt visionem a Domino IOTH sederunt in terra conticuerunt senes filiae Sion consperserunt cinere capita sua
Abbreviated transcription (Latin):
tentoriũ suũ: demolitꝰ est tabernaculũ fuũ.
Obluioni tradidit dñs in syon festiuitatẽ
& sabbatũ: & obꝓbrio in indignatione fu-¬
roris sui regẽ & sacerdotẽ. Tai Reppulit
dñs altare suũ: maledixit scĩficationi suȩ.
Tradidit in manu inimicr: muros turriũ
eĩ. Uocẽ dedert̃ in domo dñi: sicut in die

Expanded text:
suum demolitus est tabernaculum suum oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et sabbatum et obprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem ZAI reppulit Dominus altare suum maledixit sanctificationi suae tradidit in manu inimici muros turrium eius vocem
Abbreviated transcription (Latin):
dexterã suã: a facie inimici. Q suecendit
in iacob: quasi ignẽ flãmȩ deuorantis in
giro. Lc̃ .ii. Deleth Tetendit arcũ suũ
quasi inimicus. Firmauit dexterã suã: qͥli
hostis. Et occidit om̃e qͦd pulchrũ erat
uisi: in tabernaculo filiȩ syon. effudit qͥs
ignẽ indignationẽ suã. He factus est dñs
uelut inimicus: p̃cipitauit isrł. Precipitauit
om̃a menia eĩ. dissipauit munitiones e

Expanded text:
ram suam a facie inimici: et succendit in Jacob quasi ignem flammae devorantis in gyro.  Daleth.  Tetendit arcum suum quasi inimicus, firmavit dexteram suam quasi hostis: et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion, effudit quasi ignem indignationem suam.  He.  Factus est Dominus velut inimicus: praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus: dissipavit munitiones e
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ lum̃ qͦd in te ẽ tenebrȩ st̃. ipsȩ tene¬
brȩ quantȩ erunt: Hoc ẽ si ipsa cordis
intentio qua facis qͦd facis. quȩ tͥ nota
est sordidat᷑ appetitu rerũ tẽporalium &
factũ. cuiꝰ incertus ẽ exit᷑. sordidũ & tene¬
brosũ est: Quia & si bene alicui ꝓueniat
qͦd tu ñ recta & munda intentione facis:
quomͦ tu feceris tͥ imputat᷑ ñ quomͦ illi ꝓue¬
nerit

Expanded text:
go lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenego lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est, Si ipsa cordis intentio, qua facis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; quomodo tu feceris, tibi imputatur, non quomodo illi pnerit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq faciat: sed qͦ animo faciat consideran¬
dũ est. Hoc ẽ enĩ lum̃ in nobis qͥa hoc nob
manifestũ ẽ bono animo nos facere qͦd
facim᷑. Om̃ẽ enĩ qͦd manifestat᷑ lumen ẽ.
Nã ipsa facta quȩ ad hominũ societatẽ
in nobis p̃cedunt incertũ habent exitũ:
& ideo tenebras ea uocauit. Non enĩ no¬
ui cũ pecuniã porrigo indigenti & peten¬
ti: qͥd inde aut facturus aut passurus sit.
Et fieri potest. ut uel faciat ex ea uel
ꝓpterea patiat᷑ aliqͥd mali: qͦd ego cũ da¬
rem ñ euenire uoluerĩ. neq hoc animo
dederĩ. Itaq si bono animo feci qͦd mͥ
cũ facerẽ notũ erat: ideo lum̃ uocat᷑.
Illuminat᷑ etiã factũ meũ: qualẽcunq
exitũ habuerit. Qui exitꝰ qm̃ incertus
dicit᷑. qͥa nouit qͥsq quo animo faciat.
etiã cũ malo animo facit: sed ipsũ lum̃
tenebrȩ st̃: qͥa ñ in suꝑna dirigit᷑ simplex
intentio. sed ad inferiora declinat᷑. ꝙ du¬
plici corde quasi umbrã facit. Sequitur.¬

Expanded text:
quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum hdicitur, quia novit quisque quo animo faciat, etiam cum malo animo facit: sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex intentio, sed ad inferiora declinatur, et duplici corde quasi umbram facit. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
rgo si in tra erit cor. id ẽ. si eo cordeii
quisq oꝑet̾ aliqͥd ut t̾renũ aliquid cõ-¬
modũ adipiscat᷑: quomͦ erit mundum
cor qͦd in tra uolutat᷑. Si autẽ in celo
mundũ erit: qͥa munda st̃ quecũq cȩ¬
lestia. Sordescit enĩ aliqͥd: cũ inferiori
miscet᷑ nature. Quãuis in suo genere
aurũ si misceat᷑: ita & anim᷑ nr̃ t̃renoꝵ
cupiditate sordescit: quãuis ipsa terra.
in suo genere atq sorde munda sit.
Celũ autẽ hoc loco ñ corporeũ accepe¬
rim: qͥa om̃e corp̃ ꝓ tr̃a habendum est.
Totũ enĩ mundũ debet contẽpnere: qͥ
sibi thesauritat in illo celo. Ergo de hoc
dictũ ẽ. celũ cęli dño: ĩd ẽ firmam̃to spiri¬
tali. Non enĩ in eo qͦd transiet constitie¬
re & collocare debemꝰ thesaurũ nr̃m ꝙ cor
nr̃m: sed in eo qͦd semꝑ manet. Celũ aut̃

Expanded text:
rgo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum cor quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in illo coelo de quo dictum est: Coelum coeli Domino , id est in firmamento spiritali; non enim in eo quod transit, constituere et collocare debemus thesaurum nostrum et cor nostrum, sed in eo quod semper manet: Coelum autem
Abbreviated transcription (Latin):
locus ita intelligendus ẽ: ut noueruus
omĩa oꝑa nr̃a tunc ẽẽ munda & place¬
re in conspectu dĩ. si fiant simplici corde.
id ẽ intentione suꝑna fine illo caritatis :
qͥa & plenitudo legis caritas. Oculũ ergo
hic accipe debemꝰ. ipsã intentionẽ qua
facimus qlueqͥd facim̾. Qũe si munda fu¬
erit & recta. & illud aspiciens qͦd aspici¬

Expanded text:
locus sic intelligendus est, ut noverimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu Dei, si fiant simplici corde, id est, intentione superna fine illo charitatis; quia et plenitudo legis charitas . Oculum ergo hic accipere debemus ipsam intentionem qua facimus quidquid facimus: quae si munda fuerit et recta, et illud aspiciens quod aspici
Abbreviated transcription (Latin):
lupos dñs p̃cepit. Sed ex fructib in qͥt
eoꝵ cognoscetis eos. Cũ enĩ ceperint
aliquib tẽptationib ea ipsa illis sub¬
trahi. uel negari. quȩ isto uelamine uel
consecuti st̃. uel consequi cupiunt: tune
necesse ẽ appareat. utrũ lupus in ouina
pelle sit an ouis ursua. Non enĩ ꝓpt̾ea
ornatu suꝑfluo debet aspectus hominũ
mulcere: xp̃ianos: qͥa illũ parcũ habitũ.
ac necessariũ. ut simulatores sepe usur¬
pant ut incautos decipiant: qͥa & ille
aliquando eis lupi se contegunt¬

Expanded text:
lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae aliquando eis lupi se contegun
Abbreviated transcription (Latin):
anifestũ est his p̃ceptis om
foris querentes mercedẽ
huic scło conformemͣ: & amittamꝰ ꝓmis¬
sionẽ tanto solidioris atq firmioris qͣn¬
to interioris beatitudinis. qua nos elegit
d̃s conformes fieri imaginis filii eiꝰ. In hoc
autẽ capitulo maxime animaduertendũ
ẽ ñ in solo rerũ corporearũ nitore atq
pompa. sed etiã in ip̃sis sordib luctuosis
ẽẽ posse iactantiã: & eo ꝑiculosiorẽ. quo
sub nomine seruitutis dĩ decipit. Qui gͦ
immoderato cultu corporis atq uestit᷑.
uel ceterarũ rerũ nitore fulget: facile
conuincit᷑ reb ipsis pomparũ scł̃i ẽe sec¬
tator. nec quẽquã fallit dolosa imagi¬
ne sc̃ĩtatis. Qui autẽ in ꝓfessione xp̃ia¬
nitatis mnusitato squalore ac sordib in¬
tentos in se hominũ oculos facit cũ ia
uoluntate faciat. & ñ necessitatẽ patiat᷑
cȩteris eiꝰ oꝑib potest conci. utrũ hoc
contẽptu suꝑflui cultꝰ an ambitione aliqͣ
faciat: qͥa & sub ouina pelle cauendos

Expanded text:
anifestum est his praeceptis, omforis quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis Filii ejus sui. In hoc autem capitulo maxime animadvertendum est, non in solo rerum corporearum nitore atque pompa, sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse jactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine servitutis Dei decipit. Qui ergo immoderato cultu corporis atque vestitus, vel caeterarum rerum nitore praefulget, facile convincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator. Nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis: qui autem in professione Christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id voluntate facit, non necessitate patitur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. Fur enĩ de foris rapit: tinea scm¬
dit interius. Fur abstulit diuitias eoꝵ.
tinea corrũpit uestes eoꝵ. qͦs psalmista
redarguens ait: qm̃ ds̃ dissipauit ossa
hominũ sibi placentiũ. Ossa enĩ uirtutũ¬

Expanded text:
ri. Fur enim deforis rapit, tinea scindit interius: Fur abstulit divitias eorumTinea corrupit vestes eorum quos Psalmista redarguens, ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
recte p̃ceperit quãuis faciẽ cotidiana
consuetudine lauemꝰ. unctis etiã capiti¬
b cũ ieuinam̃ nos ẽẽ debere. Quod si tur¬
pisimũ om̃s fatent᷑: intelligendũ ẽ hoc
p̃ceptũ ungendi caput & faciẽ lauandi
ad interiorẽ hominẽ ꝑtinere. Vngere gͦ
caput ad leticiã ꝑtinet: lauare autẽ faciẽ
ad mundiciã. Et ideo caput ungit. qͥ¬
lȩtat᷑ interius mente atq ratione. Hoc
enĩ recte accipiam caput qͦd in animã
p̃minet: & qđ cetera hominis menbra¬
regi & gubernari manifestũ ẽ. Ꝙ hoc
facit qͥ ñ foris querit leticiã: ut de lau¬
dib hominũ carnalit̃ gaudeat. Interiꝰ¬
gͦ gaudeat in ieninio suo: ẽo ipso qͦ sic
ieunando se auertit a uoluntate scl̃i
ut sit subdit᷑ xp̃o. Qui scdm hoc p̃cep¬
tũ caput unctũ habere desiderat: ita
& faciẽ lauabit. id ẽ cor mundabit qͦ
uisurus ẽ dñm: non int̃posito uelami
Lauamini inqͥt mundi estote. auferte
nequitias ab animis ur̃is: atq a consƿe¬

Expanded text:
recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditialaetatur interius mente atque ratione. Hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeeminet, et quo caetera hominis regi et gubernari manifestum est. Et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de laudibus hominum carnaliter gaudeat. Cargo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelaminlauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspe
Abbreviated transcription (Latin):
iam namq si uellet: & cune¬
tos suos aduersarios trucidas¬
set. Sed & quam terribilis
ueniat indicat. & tamen ad
ueniendum tardat: quia non
uult inuenire quos puniat.
Reatum nobis contemptus
nr̃i denuntiat dicens. Sic gͦ
omĩs ex uobis qui ñ renuntĩ¬
at omnib quȩ possidet: ñ
potest m̃s discipulus esse. Et
tam̃ sperandȩ salutis reme¬
dium confert: quia qui ꝑ
iram ñ potest ferri. ꝑ postu¬
late pacis uult legationem
placari. Lauate ergo fr̃s
torum: elemosinis tergite.
sacris hostiis expiate. Noli¬
te possidere ꝑ desiderium:
quȩ adhuc ꝑ usum minime
reliquistis. Spem in solo re¬
demptore figite: ad et̾nam
patriam mente transite.Si
enĩ in hoe mundo nichil
amando possidetis: etiã pos¬
sidendo cuncta reliquistis.
Ipse nobis gaudia desidera¬
ta concedit. qui nobis eternȩ
pacis remedia contulit. iħc¬

Expanded text:
iam namque, si uellet, et cunciam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus; et tamen sperandae salutis remedium confert, quia qui per iram non potest ferri, per postulatae pacis vult legationem placari. Lavate ergo, frattorum, eleemosynis tergite, sacris hostiis expiate. Nolite possidere per desiderium quae adhuc per usum minime reliquistis. Spem in solo Redemptore figite, ad aeternam patriam mente transite. Si enim nil in hoc mundo jam amando possidetis, etiam possidendo cuncta reliquistis. Ipse nobis gaudia desiderata concedat, qui nobis aeternae pacis remedia contulit,
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit dicens. Hora est.
Moxq assistentib ipse suis
manib linteum dedit: quod
ex more morientium sibi
contra faciem tenderetur.
Quo tenso: sꝑm emisit. Sieq
scã illa anima ad gaudia et̃¬
na ꝑueniens: a carnis cor¬
ruptione soluta est. Quem
morte sua imitatus est : nisi
eum quẽ in uita sua fuerat
contemplatus: Dicens enĩ
hora est de corpore exit: qua¬
& iħe ꝑactis omnib cum di¬
xisset consummatũ est. incli¬
nato capite tradidit sꝑm. Qd
igitur dñs fecit ex potestate:
hoc egit famulus ex uocatio¬
ne. E cce cotidianȩ hostiȩ. illa
missa legatio: quantã cum
rege ueniente gr̃ę pacẽ fecit.
Relinquat ergo omĩa qui
potest : qui autẽ relinquere
omĩa non potest. cum adhuc
rex longe est legationẽ mit¬
tat lacrimarum. elemosina¬
rum. hostiarum munera of¬
ferat. U ult enim placari p̃¬
cibus : qui scit quia portari
nͣ possit iratus. Quod adhuc
moram facit uenire: legatio¬
nem pacis sustinet. U enisset

Expanded text:
clamavit, dicens: Hora est. clamavit, dicens: Hora est. Moxque assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur. Quo tenso, spiritum emisit, sicque sancta illa anima, ad gaudia aeterna perveniens, a carnis corruptione soluta est. Quem,morte sua imitatus est, nisi eum quem in vita sua fuerat contemplatus? Dicens enim: Hora est, de corpore exiit, qus omnibus, cum dixisset “Consumatum est”, inclinato capite, tra- didit spiritum. Quod igitur Dominus ex potestate, hoc egit famu- lus ex uocatione: ecce cotidianae hostiae illa missa le- gatio, quantam cum rege ueniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo omnia, qui potest; qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat lacrimarum, elemosinarum, hostiarum munera offerat: uult enim placari precibus, qui scit, quia portari non possit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset
Abbreviated transcription (Latin):
fecissent: cum ecce anno
septimo. usq ad expectati
natalis sacras uigilias inco¬
lumis ꝑuenit. Sed lenis
hunc calor in uigiliis atti¬
git: atq ipso die natalicio
filiis suis se expectantib mis¬
sarum sollempnia implere
se posse recusauit. Illi uero
quia de eius erant pariter
egressione suspecti: simul
ad eum om̃s uenerunt. sese
unanunit̾ asstringentes:
ut die eodem nequaquam
acquiescerent missarum sol¬
lempnia celebrare. nisi pro
eis apud dm̃ isdem antistes
suus intercessor accederet.
Tunc ille compulsus in epi¬
scopii oratorio missas fecit:
& manu sua corpus domini¬
cum pacemq omnib tribuit.
Qui cuncto ministerio obla¬
ti sacrificu ꝑacto. ad lectulũ
rediit: ibiq iacens dũ sacer¬
dotes suos ac ministros cir¬
cumstetisse cerneret. quasi
uale ultimum dicens. de ser¬
uando eos uinculo karita¬
tis aminonebat: & quanta
debuissent concordia int̾ se
uniri predicabat. Cum su¬
bito inter ipsa sc̃ȩ exhortati¬
onis uerba: uoce terribili

Expanded text:
fecissent. Cum ecce anno septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi vero quia de ejus erant pariter egressione suspecti, simul ad eum omnes venerunt, sese unanimiter astringentes ut die eodem nequaquam acquiescerent missarum solemnia celebrari, nisi pro eis apud Dominum 1633 idem antistes suus intercessor accederet. Tunc ille, compulsus, in episcopii oratorio missas fecit, et manu sua corpus dominicum pacemque omnibus tribuit. Qui cuncto ministerio oblati sacrificii peracto, ad lectulum rediit, ibique jacens, dum sacerdotes suos ac ministros circumstetisse cerneret, quasi vale ultimum dicens, de servando eos vinculo charitatis admonebat, et quanta debuissent concordia inter se uniri praedicabat. Cum subito inter ipsa sanctae exhortationis verba, voce terribili
Abbreviated transcription (Latin):
quascumꝙ meritis tuis im¬
pares grͣarum actiones: &
cum sũsceperis uota. culpas
nr̃as orando excusa. Admit¬
preces intra sacrarium tuȩ¬
exauditionis: & reporta
nobis antidotum reconcili¬
ationis. Sit ꝑ te excusabile
quod ꝑ te ingerimus: fiat im¬
petrabile quod tota fide &¬
pura mente poscimus. Acci¬
pe quod offerimus. redona
quod rogamus: excusa quod
timemus. Sca maria suecur¬
re miseris: adiuua pusillani¬
mes: refoue flebiles. Ora pro
populo. interueni pro clero:
int̾cede pro deuoto femineo
sexii. Sentiant om̃s tuum
uiuiamen: quicumꝙ cele¬
brant tuam cominemorati¬
onem. Assiste parata uocib
poscentium: & repende no¬
bis optatum effectum. Sit

Expanded text:
quascunque meritis tuis imquascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitpreces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succurre miseris, juva pusillanimes, refove flebiles, ora pro populo, interveni pro cede pro devoto femineo sexu. Sentiant omnes tuum juvamen, quicumque celebrant tuam commemorationem. Assiste parata votis poscentium, et repende omnibus optatum effectum. Sit
Abbreviated transcription (Latin):
uida eris: & incorrupta
manebis. Paries quidem
filium: & uirginitatis non
patieris detrimentũ. Effici¬
eris grauida: & eris mater
semꝑ intacta. Senties pon¬
dera uentris: & pudorem
non perdes castitatis. Intu¬
mescunt ubera tua: & inta¬
cta manent genitalia tua.
At illa dixit. Ecce ancilla
dnͣi. Fiat michi secundum
uerbum tuum.
Ifelix obȩdientia. o insi¬
gnis gr̃a: quȩ dum humili
ter fidem dedit. celi in se opi¬
ficem corporauit. Impleuit
in ea dñs quod dudum pre¬
dixerat : obȩdientiam malle
quam sacrificium: & scienti¬
am di plusquam holocau¬
sta. Hȩc fuit uera obȩdien¬
tia. omni sacrificio gratior:
hȩc uoluntas cunctisꝰ hosti¬
is acceptior. Hec ꝓmeruit
głam: quam ipsa postmodũ
plausit. E cce ait: ex hoc be
impendere: quȩ singulari
tuo assensu mundo succur¬
risti perdito: Quas tibi
laudes fragilitas humani
generis ꝑsoluat: quod solo
tuo commercio recuperan¬
di aditum inuenit: Acci¬
pe itaꝙ quascumꝙ exiles

Expanded text:
vida eris, et incorrupta vida eris, et incorrupta permanebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At illa dixit: Ecce ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, o insignis gratia, quae dum fidem humiliter dedit, coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quod dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beaimpendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles,
Abbreviated transcription (Latin):
magis donaret integritatis
dignitatem. Nam qui terra.
mari. cęloq non capitur: in¬
tra unius corpusculi menbra
nuntiata. Faciet inquit
dñs nouum suꝑ terram:
femina circiundabit uirũ.
O femina suꝑ feminas be¬
nedicta: quȩ iuirũ omnino
non nouit. & uirum suo
utero circumdedit. Circũ¬
da uirum maria angło fi¬
dem dando: sine quã eua
perdidit uirum serpenti
angłs puellam uirili salu¬
tatĩone ignaram: terretur
uirgo nouitate uerborum.
Ađ quam angłs quod suꝑi¬
us pretulimus dixit. Ne
timeas maria: inuenisti enĩ
grãm apud dm̃. Ne inquit
a conspectu meo mater dñi
mei terrearis: ego concepti¬
onis tuȩ minister adueni.
& ut uirginitatem ñ amit¬
teres interuẽni. Ipse me mi¬
sit ad te: qui est nascituripͤ
ex te. Concipies enim &
paries filium: ñ cuuislibet
meriti hominem. sed totius
scłi saluatorem. Rẽcole ma
tu esse meriusti. Tu ibi pre¬
figurata es uirgo: tu ecce
concipies in utero: non de
uiro sed de sꝑu sc̃o. Et gra¬

Expanded text:
iperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra nio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpenti angelus puellam viri salutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, Mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. Recole, Martu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero, non de viro, sed de Spiritu sancto: et gra
Abbreviated transcription (Latin):
ignara consortii: impletur.
uterus nullo humano pollu¬
tus amplexu. Extat itaꝙ uir¬
go cum concipit: uirgo gra¬
iuda. uirgo cum parit: & uir¬
go post partum. Preclara
ergo illa uirginitas: & głosa
fȩcunditas. Exultat maria.
& matrem se lȩta miratur: ac
de spiritu scõ se peperisse gau¬
det. N ec quia peperit innu¬
pta terretur: sed quia genu¬
it cum exultatione miratur.
O audeamus ergo & nos frͣs
ginis xꝑi: quȩ dum despͥon¬
Sata ẽẽt fabro: cęli nupsit
architecto. Promittit᷑ enim
Hȩc illa audiens gaudet: cu¬
pit ꝙ effici mater:
Quid igitur mirum si sine
corruptione nascitur: qui de
scĩficatione concipit᷑: Non
enim decebat ut ille qui no¬
bis afferebat salutem: matri

Expanded text:
ignara consortii: impletur ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Exstat itaque virgo cum concipit, virgo gravida, virgo cum parit, et virgo post partum. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta miratur, et de Spiritu sancto se peperisse gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, ginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enim Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: Non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri
Abbreviated transcription (Latin):
ista salutatio: nuntius inte¬
rim cȩlestis exequitur. Ne
timeas maria: inuenisti gra̾m
apud dm̃. Ecce concipies in
utero & paries filium: & uo¬
cabis nomen eius iħm. At illa.
Quomodo inquit fiet istud:
qm̃ uirum non cognosco:. Et
angłs ad eam. Sp̃iritus ait
sc̃s suꝑueniet in te: & uirtus
altissimi obumbrabit tibi.
Ideoꝙ & quod nascetur ex te
scm̃: uocabitur filius dĩ. Iam
audisti quomͦ fiet hoc: respon
lem gignas. & uirginitatem
non amittas. filium proferas.
& post partum incorrupta
ꝑmaneas. O beata maria: se¬
culum om̃e captiuum. tuum
deprecatur assensum. Te do¬
mina mundus sibi suȩ fidei
obsidem fecit. Noli morari
uirgo nuntium: festinanter
responde uerbum. & suscipe
filium. Da fidem: & senti
uirtutem. Ecce inquit ancil¬
la dñi: fiat michi scdm uer¬
bum tuum.
Nec mora reuertit᷑ nuntius:
& uirginalem thalamum in¬
greditur xꝑc. Efficit᷑ subito
pregnans beata d̃i genitrix :
cula felix. Concepit mox ad
credulitatem uerbi uirilis

Expanded text:
ista salutatio, nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Dominum. Ecce concipies in utero et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. At illa: Quomodo, inquit, fiet istud, quoniam virum non cognosco? Et angelus ad eam: Spiritus, ait, sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi ob ambrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, respondlem gignas, et virginitatem non perdas; filium proferas, et post partum incorrupta permaneas. O beata Maria, saeculum omne captivum tuum deprecatur assensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secunbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, eur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinator. uelut ad centu¬
plum manũ porrigens. semꝑ
de sinistra transmisit ad dex¬
teram: & in cęlo reposuit su¬
dores suos. Nam & si hic oꝑa
eus uidentur: illuc operum
merita transierunt. Illius gͦ
in quantũ possumus uestigiis
insistamus: quib ꝑ illam ni¬
mis artam uiã ad cęli ampla
festinans. qua eum sequere¬
mur ostendit. It¬

Expanded text:
ratiocinator velut ad centuplum manum porrigens, semper de sinistra transmisit ad dexteram, et in coelo reposuit sudores suos. Nam et si hoc opera ejus videntur, illuc operum merita transierunt. Illius ergo in quantum possumus, vestigiis insistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad coeli ampla festinans, qua eum sequeremur, ostendit. R
Abbreviated transcription (Latin):
diinit᷑ nobis ad exemplũ patientiȩ &
confirmationẽ fidei preparato. uniuer¬
saliter quidem in omniũ scõrum com¬
memoratione letandũ est: sed in horũ
excellentia patrum merito est exul¬
tantius gloriandum: quos gratia dĩ
in tantum apicem inter omnia ec¬
clesiȩ menbra prouexit: ut eos in
corpore cui caput xp̃c est quasi
geminum constitueret lumen ocu¬
lorum. De quorum meritis atque
uirtutibus quȩ omnem loquendi
superant facultatem. nichil diuer¬
sum. nichil debemus sentire dis¬
cretum: quia illos et electio pa-¬
res. et labor similes. et finis fecit¬
esse aequales. Sicut autem et
nos experti sumus. & nostri pro¬
bauere maiores: credimus atque
confidimus. inter omnes labores
istius uitȩ. ad optinendam miseri¬
cordiam dei. semper nos speciali¬
um patronorum orationibus ad¬
iuuandos: ut quantum propriis
peccatis deprimim᷑: tantũ apł̃icis me-¬
ritis erigamur. ꝑ. xp̃m dñm nr̃m.¬

Expanded text:
divinitus nobis ad exemplum patientiae et divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales. Sicut autem et nos experti sumus, 327 et nostri probavere majores, credimus atque confidimus, inter omnes labores istius vitae, ad obtinendam misericordiam Dei, semper nos specialium patronorum orationibus adjuvandos: ut quantum propriis 328 peccatis deprimimur, tantum apostolicis meritis erigamur. Per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
borabat imperio: euiꝰ furor
ꝑ omĩum uiciorũ inflamina¬
tus excessus. in hunc eũ usq
torrentem suȩ precipitauit
insaniȩ: ut primus nomini
xꝑiano atrocitatẽ generalis
ꝑsecutionis inferret᷑: quasi ꝑ
scõrum neces gr̃a di possit ex¬
tingui: euiꝰ hoc ipsum erat
maximũ lucrum: ut contem¬
ptus uitȩ huius occiduȩ. ꝑ¬
ceptio fieret felicitatis ȩt̾nȩ.
Pretiosa ergo est in conspe¬
ctu dñi mors scorum eius:
nec ullo erudelitatis genere
destrui potest. sacram̃to cru¬
cis xꝑi fundata religio. Non
minuitur ꝑsetutionib eccła
sed augetur: & semꝑ domini¬
cus ager. segete ditiore uestit᷑:
dum grana quȩ singula ca¬
dunt. multiplicata nascunt᷑.
Unde duo ista prȩclara diui¬
ni seminis germina in quan¬
tam sobolem pullularint. be¬
atorum martyrum milia pro¬
testantur: quȩ apłicoꝵ. emu¬
la triumphorum urbẽ nr̃am
populis ambierunt: & quasi
ex multarum honore gẽma¬
rum. conserto uno diadema

Expanded text:
borabat imperio. Cujus furor borabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum millia martyrum protestantur; quae apostolicorum aemula triumphorum, urbem nostram pilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademat
Abbreviated transcription (Latin):
profecto conceperas: quando
professio tui amoris in dñm
trinȩ interrogationis est soli¬
data mysterio. Nec aliua ab
hac mentis tuȩ intentione que¬
situm est: quam ut pascendis
eius quẽ ut diligeres ouibus
cibum quo ipse eras opimat᷑
impenderes. Augebant quoꝙ¬
fiduciam tuam. tot signa mi¬
raculorum. tot dona carisma¬
tum: atꝙ exꝑimenta uirtutũ.
Iam populos qui ex circum¬
cisione crediderant erudieras:
iam antiochenam ȩccłam ubi
primũ xꝑiani nominis digni¬
tas est orta fundaueras: iam
pontũ. galatiam. cappadociã.
atq bithiniam legib euange¬
licȩ predicationis impleueras.
Nec ut dubius de prouentu
operis. aut de spacio tuȩ ig¬
narus ȩtatis. tropheũ crucis
xp̃i romanis arcib inferebas:
quo te diuinis prȩordinatio¬
us uas electionis & specialis
magister gentium paulus
occurrens. eodem tibi conso¬
ciatus est animo: quo omnis
innocentia. om̃is pudor. om¬
nisq libertas sub neronis la¬

Expanded text:
profecto conceperas quando profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quofiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinatiotuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis la
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ignorarent. quod ro¬
ma didicisset : Hic colluetan¬
tes philosophiȩ opiniones.
hic dissoluende erant terrenȩ
sapientiȩ uanitates: hie con¬
futandus demonum cultus.
hic om̃ium sacrificiorum un¬
pietas destruenda: ubi diligen
fuerat uanis erroribus insti¬
Ad hanc ergo tu urbem be
atissime petre apłe uenire ñ
metuis: & consorte głȩ tuȩ
paulo apło aliarum adhuc
ȩccłarum ordinationibus oc¬
cupato. siluam istam frem̃¬
tium bestiarum. & turbulen¬
tissimȩ profunditatis occea¬
num constantior quã cum
suꝑ mare gradereris ingre¬
deris. N ec mundi dominã
times romam: qui in caiphȩ
domo expaueras sacerdotis
ancillam. Numquid aut
iudicio pilati. aut sȩuitia iu¬
dȩorum. minor est uel in clau¬
dio potestas. uel in nerone
crudelitas : U incebat ergo
materiam formidinis uis amo¬
ris: nec estimabas terrori cȩ¬
consulis. quos susceperas dili¬
gendos. Hunc autẽ intrepidȩ
karitatis affectum. iam tunc

Expanded text:
gentes ignorarent quod Rogentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentuerat variis erroribus instiAd hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas paveos quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc