comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utem tertio fugatoiam assyrio et obsidione laxata seminate et
metite plantate uineas et fructus earum comedite. Siquidem
parue urbis huius reliquiae quae nunchostili uallantur exercitu
et eua suras se eẽ non credunt tantum recipilnt rerum omnium
habundantiam acfelicitatem ut instar arboris altara dice fundate
pomis densissimis impleantur. De hierus alem enim et demonte
sion egredientur reliquiae etimplebunt terram iudam non suo
merito sed dĩmisericordia immozelo quo aduersus impios zelatus e
populum suum Propter ea hec dicit dñs deregeassiriorum
non in trabit ciuitatem hanc et non iacietibi sagitam ne coccupauit
eam lrpeus et non mittet in circuitueius aggerem. Inuia quauens
ꝑ eam reuertetur et urbem hanc ingredictur hecdicit dñs. ẜ rotega¬
q ciuita temistam et saluabo eam propterme et ꝓpt̃ dauidseruũ mei
Propter futurorum spem presentem exctit̾ mecum¬

Expanded text:
autem tertio, fugato jam Assyrio et obsidione laxata, seminate, et autem tertio, fugato jam Assyrio et obsidione laxata, seminate, et metite, et plantate vineas, et fructus earum comedite. Siquidem parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitpomis densissimis impleantur. De Jerusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Juda, non suo merito, sed Dei misericordia, imo zelo quo adversus impios zelatus est populum suum. « Propterea haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, et non jaciet ibi sagittam. Nec occupabit eam clypeus, et non mittet in circuitu ejus aggerem. In via qua venit, per eam revertetur, et urbem hanc non ingredietur, dicit Dominus. Protegamque civitatem istam, et salvabo eam propter me et propter David servum meum. » Propter futurorum spem praesentem excutit metum
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur. porro in annotertio seminate etmetite. et reliqua.
Notandum autem quod in libro esaie ubi uerba ipsius prophete ad
regem etechiam descripta sunt ita narratur. Comede hoc anno
que spontenascuntur. et anno secundo pomis uescere. In anno autẽ
tercio seminate et metite et plantate uineas et come dite fructum ean¬
et mittetid quod saluatum fuerit dedomoiuda et quod reliquum ẽ
radicem de orsum et faciet fructum sursum. quia dehierus alem
exibunt reliquie et saluatio de montesion. zelus dni exercituum
faciethoc Nunc ad ipsum ezechiam loquitur. hoc erit inquid signun
eorum quae futura praenuntio quod hoc anno ea comedas quesponti
nascuntur siue iuxta septuaginta que prius seueras anno autem se¬
cundo iuxta simmachum pomis uescere siue iuxta eosdem. quae de
preteritis segetib: et cadente in terram semine pulullarint. In anno

Expanded text:
nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandum autem quod in libro Isaiae ubi verba ipsius prophetae ad regem Ezechiam descripta sunt, ita narrantur: « Comede hoc anno quae sponte nascuntur, et anno secundo pomis vescere. In anno autem tertio seminate et metite, et plantate vineas, et comedite fructum eet mittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum, quia de Hierusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion, zelus Domini exercituum faciet istud . » Nunc ad ipsum Ezechiam loquitur: Hoc erit, inquit, signum eorum, quae futura praenuntio, quod hoc anno ea comedas, « quae sponte nascuntur, » sive, juxta Septuaginta, « quae prius severas. » Anno autem secundo, juxta Symmachum, pomis vescere, sive juxta eosdem, quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno
Abbreviated transcription (Latin):
osis arboribus sed etfoeno et gramini herbisq domatum que frugib
inpedimenta sunt et antemarcescunt quam ad maturitatem per¬
ueniant. itaq et sessionem etegressum et introitum tuum ante cog¬
noui et insaniam quia contra me dibaccaturus eras prophetisuatici¬
nantibus sum locutus perquosolim dicturum eẽ tenoueram.
incelum ascendam suꝑ sidera celiponam thronum meum erosimilis
altissimo itaq furortu us et superbia preuenit in aures meas¬
et nequa quamultrate portabo ut intellegas quod potiusti nontuis
potuis sete uiribus sed meo arbitrio. Merebantur enimimpiegente
et infructuos earbores ut perte quasi securim et serram meamꝰ succi¬
derentur et caderent. Itaq ponam circulum siue chamum in naribustus
ut blas phemantia ora constringam et nequaquam ultratalia loqui
audeas frenumq initiam labustuis quodtuam ferociam domet et te

Expanded text:
osisque arboribus, sed freno et gramini herbisque domatum, quae frugibus osisque arboribus, sed freno et gramini herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et marcescunt priusquam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, egressum et introitum tuum ante cognovi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras prophetis vaticinantibus sum locutus. Per quos olim dicturum esse te noveram: « In coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo . » Itaque furor tuus et superbia peet nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te
Abbreviated transcription (Latin):
men pascuȩ etherbatectorum que exaruit ante quam matu resceret.
habitationemtuam etegres sumtuum. et introitum tuum cognoui.
et in sani amtuam contrame cum fures aduersum me. Superbia tua as¬
cenditin aures meas ponam ergo circulum in naribustuis. et frenum
in labiistuis etreducam te inuiam perquam uenisti.
Iaec ex persona dĩ contra uerba assrrii sentienda sunt quod adblasphe¬
miam eius sicresponderit dñs. Num ignoras quod hecquae fecisti mea fe¬
ceris uoluntait et haece gofutura p̃dixerim. ac ꝑtefaciendamandaueri.
ltaq quod olim decreui hoc expletum esttem prut colles id ẽ principes
qui interse ante pugnabant et ciuita tes munitissime contrahente ma¬
num meam nec solitum prebente auxilium eradicarentur et contremes¬
cerent acperirent. et conpararentur non oliue et uineae et fructu¬

Expanded text:
men pascuae, et virens herba tectorum, quae exaruit, antequam maturesceret. men pascuae, et virens herba tectorum, quae exaruit, antequam maturesceret. Habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuum cognovi, et insaniam tuam contra me cum fureres adversum me. Superbia tua ascendit in aures meas. Ponam ergo circulum in naribus tuis, et frenum in labiis tuis, et reducam te in viam per quam venisti, » etc. Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est, principes, qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur, et contremiscerent, ac perirent, et compararentur non olivae, et vineae, fructu
Abbreviated transcription (Latin):
sios ut maior e& ad rogantia dnm̃blasphemanti. altitudo montium
etiuga libani excelsacedri. et abietes uel permoeta foram decunctis
gentibus accipiendum ẽ et principibus earum. uel dehierus alem que¬
ẽ libanus cedri et habietes potentes qui que etoptimates. altitudo sum¬
mitatis et saltus carmelitemplum ẽ quodq. infert. Ego fodietbibi
aquam et sic caui uestigio pedismei om̃s riuos aggerum uel obhocdix̃
quia promultitudine exertitus omnia fluenta siccauerit ut puteos
sibi foderi conpulsussit uel quia omnes populos quos aquae significant
suo uas tauit exercitu.
Tum quid non audisti que olimfecerim exdieb. antiquis. Ego plas maui
illud etnunc adduxi et factum est in eradicationẽ collium conpugnan¬
tium et ciuitatum munitarum. Habitatores eorum breuiatam anu
contremuerunt et confusi sunt. facti sunt sicut foenum agri. et gra¬

Expanded text:
tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principibus earum, vel de Hierusalem quaest Libanus, cedri et abietes, potentes quique et optimates, altitudo summitatis et saltus Carmeli templum est. Quod infert: « Ego fodi et bibi aquam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
quaedep̃catus esme supersenna eherib rege assiriorum audiui
Iste est sermo quem locutus est dñs deeo spreuite et subsanna uit te
uirgo filiasion Post tergum tuum caput mouit filia hierus alem
cui exprobrasti et quem blas phemasti contraquem exaltastiuo cem
et eleuas tun excelsum oculostuos contra scm̃ isrł. et reliqua.
eniq erechias audacterdnm dep̃catur Nec misitadisaiam ut
prius fecit nec ipse propheta pergitad eum sed nuntios mĩtit
qui dĩ responsum deferant ad eum uirgosion et filia hieru salem
quaeideo uirgo dicitur et filia qui a cunctis gentibus simula cramor¬
tuorum adorantibus hec sola conseruat castitatẽ religionis dĩ.¬
et unius diuinitatis cultum et que edmaiorem blas phemiam concitaretꝰ
p̃senti non respondit post ab euntemmouit capud suum certadeultione
secura depoena. inmanu seruorum tuorum nec ipse pte sed ꝑseruos

Expanded text:
Quae deprecatus est me super Sennacherib rege Assyriorum, audivi. Quae deprecatus est me super Sennacherib rege Assyriorum, audivi. Iste est sermo quem locutus est Dominus de eo: Sprevit te et subsannavit te virgo filia Sion. Post tergum tuum caput movit filia Hierusalem. Cui exprobrasti et quem blasphemasti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excelsum oculos tuos? Contra sanctum Israel, » et reliqua. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur, nec misit ad Isaiam ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios misit qui Dei responsum deferant ad eum: « Virgo Sion, et filia Hierusalem. » Quae ideo virgo dicitur et filia, quia cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem, religionis Det unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorum, nec ipse per te, sed per servos
Abbreviated transcription (Latin):
pugnasse autem senna cherib contra egrptios et obsidisse pelusuim
iamq exstructis aggeribus urbe capienda uenissetharacham regem
et hiopum in auxilium narrat hero dotus
taq cum accepisset ez echias litteras de manununtiorum. et legisseo
Leas ascenditin domum dni  expandit eascoram dño etadorauit in con¬
spectu eius dicens. onẽ ds̃ isrł qui sedes supercherubim tuesds̃ solus
regum omnium terrae tufecisticaelum et terram. inclinadnẽ
aurem tuam etaudi a peri dñe oculos tuos etuide et audiomnia uer¬
ba senna cherib quimisit ut exprobaret nobis dm̃ uiuentem et cetera
rius erechias dñi timore ꝑterritus orare serare intemplonon aude¬
bat uelliberas fundere preces nunc autem qui audit saam dicentẽ
netimeas a facie uerborum quae audisti etreliqua audacter dñm dep̃
Misit autem isaias filios amos ad erechiam dicens haecdicit dñs ds̃isrł

Expanded text:
Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopiorum in auxilium, narrat Herodotus. « taque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum et legisset eas ascendit in domum Domini et expandit eas coram Domino et oravit in conspectu eius dicens Domine Deus Israhel qui sedes super cherubin tu es Deus solus regum omnium terrae tu fecisti caelum et terram inclina aurem tuam et audi aperi Domine oculos tuos etba Sennacherib, quae misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » et reliqua. Prius Ezechias Domini timore perterritus, orare in templo non audebat, vel liberas fundere preces: nunc autem, quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum quae audisti , » et reliqua, audacter Dominum deprecatur. « Misit autem Isaias filius Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
spiratus non di sed aduersarii et auditonuntior euertens adt̃rãsua
corruat gladio ut duo pariter quae optabat et echias audiret
se ab obsidione liberandum et in imicum in sua terra moriturum esse
Neuersus estigitur rabsaces et inuenit regemassiriorum expugnantem
Nlobnam audierat enim quod recessissetdelachis. Cum que audisset
de tharacha rege ethiopiae dicentes ecceegressus est ut pugnetadue¬
sum te etiret contra eum misitnuntios ade zechiam dicens. haecdicite
erechie regeiudaee. Non teseducat ds̃tuus in quohabes fiduciam neq
dicas non tradetur hierusalem in manu regis assiriorum. etreliqua¬
ux ta uoluntatem dĩ rabsaces deseruit obsidionem hierusalẽ et perrex
ad dominum suum quẽ uel capta ł. deserta lachis inuenit obpugnantẽ
lobnam senna cheribautem occurrens regi ethiopum misit ad ezecbi
nuntios et epistolas ut eos quos uiribus non coepit sermone terreret

Expanded text:
spiritus non Dei, sed adversarii. Et audito nuntio, revertens ad terram suam spiritus non Dei, sed adversarii. Et audito nuntio, revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter quae optabat Ezechias audire, se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra moriturum esse. Reversus est igitur Rapsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recessisset de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae dicentes: Ecce ingressus est, ut pugnet adversum te, et iret contrEzechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum, » etc. Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsidionem Jerusalem, et perrexit ad dominum suum, quem vel capta, vel deserta Lachis, invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret.
Abbreviated transcription (Latin):
sacco adtemplum pergit depalatio principes sacerdotum non stolis
sed cilicus mittit adisaiam coopertos et dixit. Dies hec tribulati¬
onis nre correpitionis dĩblas phemie hostium. ponitq similitu¬
dinem parturientis feminae et dolentis quae ad partumus que
ꝑuenit et generare non possit. si quomodo audiat dñs ds̃tuus
perpetimur sed tuum dicimus dnm et hanchabemus ultionis
fiduciam qmuiuens ds̃ blasphematur acultore idolorum
mortuorum Leua ergo orationem nr̃am iacentẽ proreliquis
populi quae obsidentur. preuenit eosisaias quia eo spũ quo fu¬
turanoscebat᷑ absentem regem audierat. haec inquid dicite
domino uro quedicit dñs. Nolitimere uerba quibus nontu sed
ego sumblas phematus Nec dico omnia que regiasirio faciem
ne meamuidear iacta repotentiam sed quia dandussit ei

Expanded text:
sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non possit. « Si quomodo audiat Dominus Deus tuus. perpetimur, sed tuum dicimus Dominum; et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur, a cultura idolorum mortuorum. « Leva ergo orationem nostram jacentem pro reliquiis populi quae obsidentur. » Praevenit eos Isaias , quia eo spiritu quo futura noscebat, etiam absentem audierat. Haec, inquit, dicite domino vestro: Haec dicit dominus: « Noli timere verba quibus non tu, sed ego sum blasphematus, nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei
Abbreviated transcription (Latin):
admaiores blas phemias prouocaret
enitq heliachim filius elchie prepositus domus et sobnascriba
etiohae filius a saph a comentariis ad erechiam scissis uestibus
et nunciauerunt ei uerba rapsacis. Quecum audissete zechias.
scidit uestimenta sua et opertus est sacco ingressusq ẽ domum dñĩ
et misit elia chim p̃positum domus. et sobnam scribam et senes desa¬
cerdotibus opertos saccis adisaam prophetã filium amos qui
dixerunt ei hec dicit ezechias dies tribulationis et increpationis
et blas phemie diesiste. Venerunt filiiusq ad partum et ui¬
res non habet parturiens. et reliqua. Scindunt uestimenta sua
quia rabsacenaudiunt blas phemantem scidit etrex uestem suã
qui a propopuli et suis peccatis eẽ credebat. quia rabsaces . usque
ad portam uenit hierusalem et contra dnm̃ talia sit locutus.
Mira regis humilitas et prudentia dimisso regi ocultu. obuolutus

Expanded text:
ad majores blasphemias provocaret. « ad majores blasphemias provocaret. « Venitque Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna scriba et Johae filius Asaph a commentariis ad Ezechiam, scissis vestibus, et nuntiaverunt ei verba Rapsacis. » CAPUT XIX. « Quae cum audisset Ezechias, scidit vestimenta sua, et opertus est sacco, ingressusque est domum Domini, et misit Eliacim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus, opertos saccis, ad Isaiam prophetam filium Amos. Qui dixerunt ei: Haec dicit Ezechias: Dies tribulationis, et increpationis, et blasphemiae dies iste. Venerunt filii usque ad partum, et vires non habet parturiens, » etc Scindunt vestimenta sua, quia Rapsacen audiunt blasphemantem. Scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis esse peccatis credebat, quod Rapsaces usque ad portam venit Hierusalem, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus
Abbreviated transcription (Latin):
ut decebat esse subuersos. Est autememath urbs coelessiriae
que nunc epiphania dicitur. luxta e mes sanut supra monuimus
arphad urbs damasci quam expugnatam a rege asiriorum
ethieremias scribit isepharuam. quod numero plurali libros
uel litteras sonat nomen est locorum. de quibus asiritrans mi¬
grantes. habitauerunt insamaria ut in locorum libris inuenimis
derum in esaia hoc quoq iscabulum. eẽ ciuitatis apparet ibi aꝑ
dicitur ubiest ds̃ urbis sepharuam tam et siplu raliter dictum.
ut thebarum. athenarium. Porro anaetaua uetus edicio quisi
tionem etapud eos significat. sotest etita distingui ut dicatur
ane et gaue ut aquila transtulit siue anaetaua ut noster uertit inter¬
pres sinautem ait tantis diis presentibus decem tribus uicimus facile
quanto magissolam hierusalem unodõ presule uincemus. Vereius¬
tus e zechias omnia agens cum consilio prohibuit eiresponderi ne eũ

Expanded text:
ut decebat, esse subversos. Est autem Hemath urbs Celesyriae, ut decebat, esse subversos. Est autem Hemath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphad urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremia scribit. Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in Locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte dicitur: « Ubi est Deus urbis Sepharvaim ? » tametsi pluraliter dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus editio, quasi tionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait tantis diis praesentibus quinque tribus vicimus facile, quanto magis solam Hierusalem uno Deo praesule vincemus? Vere justus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere, ne eum
Abbreviated transcription (Latin):
siti eẽ capiendos simulq in lecebram iuingittimori ut quos ter¬
rore non iuncit ꝑsuasione decipiat. et dicit expersona regis
facite mecum benedictionem. hoc ẽ facite quod in urãm bene¬
dictionem proficiat. benediciteregi assirio. et tum dominum
confitemini. ut premia consequamini donecreuertar deegypi
uel capta lobna redeam. habitate inurbeura et rebus uris frue¬
mini et postea ducam uos insimilem terrae urae terram quan
tamen non nominauit quia similem ei inuenire non potuit sed
similitu dinem ponit. Hoc enimuult unus quisq: inquonatus est
aliiputant terram mediae eis repromitti que terrae iudeae
similitu dinem habeattam insitu quam infructibus.
Quod ait rabsaces interalia quibus dm̃ blasphemabat clamans
ostendit harum omnium ciuitatum siuegentium disseruis se
samaritas. et quia non erant diisedidola meritocultores uanita

Expanded text:
siti esse capiendos. Simulque illecebra mitigat timorem, ut quos tersiti esse capiendos. Simulque illecebra mitigat timorem, ut quos terrore non vicit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: Facite mecum benedictionem, hoc est facite quod in vestram benedictionem proficiat, benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini; donec revertar de Aegypto vel capta Lobnam redeam: habitate in urbe vestra, et rebus vestris fruimini, et postea ducam vos in similem terrae vestrae terram, quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed similitudinem ponit. Hoc enim unusquisque vult in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, clamans Ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
gimus hancdinguam: et non loquaris nobis uidaice audiente populo
qui est suꝑ murum Responditq eis rabsaces. Num quid addnm̃tuũ
potius ad uiros quisedent supermurum ut comedant stercora sua
etbibant urinam suam uobiscum et cetera
ibsaces accusatio exechietestimonium est quia captis iudeae ur¬
bibus in dnõ confisussit et confortauit populum ut in dnõsperarent
unde rapsaces distruere uult que ille construxit. et dicitad popula
non seducatuos er echias et non uobis tribuat fiduciam super dñõ dõ
quod autemelia chim et sobna et iohae. humiliter de precantur
rabsacen ut siri a cae loqueretur. Nunc sensum habet quid necesse ẽ
populum falsis terroribus commoueri et uanamiactare iirtutẽ
loquere lingua quam populus non nouit namet nos lingue
tuae habemus scientiam ad quod ille arroganter. Num ait ad
dominum tuum et ad temisit medominus meus et reliqueusq

Expanded text:
gimus hanc linguam, et non loquaris nobis Judaice, audiente populo, gimus hanc linguam, et non loquaris nobis Judaice, audiente populo, qui est super murum. Responditque eis Rabsaces, dicens: Nunquid ad Dpotius ad viros qui sedent super murum, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quia necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem. « Loquere linguam quam populus non novit. Nam et nos linguae tuae habemus scientiam. Ad quod ille arroganter: Nunquid, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me dominus meus? » et reliqua u
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet duo milia equorũ pollicetur quorum ascensoresetechias.
non haberet ñ dein becillitate populiuenit quasie quitandugnari
sed de obseruatione preceptorum dĩ quimorsi precepit nerexisrł
equos etuxores sibi multiplicaret. sinaut̃ inquid meminimũ seruorũ
regis senna cheribsustinere nonuales quomodo tantumillius po¬
tentiam sustinebis. adidautem quod dixit responderis mihi in dno.
dõ confidimus callide respondit se non suauoluntate sed dnĩ uenis¬
se preceptis Dixit dñs ad me Ascende suꝑt̃rã et disperde eam
et est argumentum Certe sine dnĩ uoluntate huc uenire non po¬
teram cum autem uenerim et multas urbesceperim et pars
hierus alemmaneat intacta manifestum est me eius uoluntate uenisse
ixerunt aut̃ heliachim filius elchiae et sobna etioaerapsaci
precamur ut loquaris nobis seruistuis syriacae siquidem intelle¬

Expanded text:
ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, quia Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram et disperde eam, » et est argumentum. Certa enim sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Hierusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixerunt autem Eliacim filius Helciae et Sobna et Joahe Rabsaci: Precamur ut loquaris nobis servis tuis Syriace, siquidem intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tra didisse manus assrrus et prodidisse hierusalem et excepta arce
sion ettem plo assyrios. totam urbem cepisse quemetiam sobnam
cum beliachim adrapsacen exisse quidem putant. Rabsacen autem
relictum sonat alii autemputant eum samaritenfuisse etideo
hebraicam scis se linguam. et tam audacter etimpiednm̃ plas phe¬
masse quia quasi quaedam contraria fortitudosua ad rogantia
imit tabatur ꝓphetas qui dicebant haec dicit dñs istedixitꝰ. haec
dicit rexmagnus rexassyriorum ac primum. quiadixit. confidisuꝑ
egyptum falsum est nulla enim narrathistoria quod eztinas
phara onis auxilium postularet quodq infert sires ponderis mihi.
in dño dõ confidimus uerũ ẽ sed iungitrur sum mendacium ueritati.
quia abstulit exechias excelsacius et altaria. haec enĩ ñ contra dm̃
sed prodõfecit ut distructa ido latria et ueteri errore iuberetdm̃adora¬
ri inhierusalem ubi fuit templum eius. quique ut paucitatẽ obsessoru

Expanded text:
tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Hierusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem relictum sonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia imitabatur prophetas qui dicebant: « Haec dicit Dominus. » Iste dixit: « Haec dicit rex magnus rex Assyriorum. » Ac primum, quia dixit: « Confidis super Aegyptum, » falsum est. Nulla enim narrat historia quod Ezechias Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed subjungit rursum mendacium veritati, « quod abstulit Ezechias excelsa ejus et altaria. » Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut destructa idololatria et caetero errore, juberet Deum adorari in Hierusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes uolitante didicerum. pronter egratatione regisceae etiam
cursum signi clarissimi commutatum quam nones se opinationẽ mean
dscripturae scaẽ fidem dierum uerbates tatur. Ix e posi alia

Expanded text:
tes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Ezechiae, etiam tes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Ezechiae, etiam cursum signi clarissimi commutatum, quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae fidem Dierum verba testantur , quae di
Abbreviated transcription (Latin):
iorarum spatus reuerte returadortum suum et poene duplex dies fier
Nunc legimus quod intem pr̃ ulo hoc est ieo demanno. quo hec gesta sun
omnia miscrit berodachbaladam filius baladan rexbabilonis lib
e munera adezechiam. Non asoraddonqui sennacherib patri apudas
÷ regnum successerat decuius seu morte seuutia scriptura conticus
Ix quo ꝑspicuum est aliud fuissetunc regnum assiriorum et aliud
biloniorum Deniq samaria nidẽ decmtribus coepere assirii: u
auteri thierusaiem postea legimus coepisse caldeos quorum rex
abuchodonosor fuit. Et quia apud eos astrorum obseruantia est
stellarumq cursus longo usu exercitatione cognitus quod et indñ
natiutate monstratur Intellexerunt solem reuersum dieispatia
nupplicata seruire eum quem solum dm̃ id est solem putabant.¬
cumq causas huius miraculi rationemq perquirerint fama ꝑ om̃s gen¬

Expanded text:
horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fierhorarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fierNunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno quo haec gesta sunt omnia, miserit Berodach Baladan, filius Baladan rex Babylonis, libros et munera ad Ezechiam, non Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Syrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est, aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, sex tribus cepere Assyrii, Judam autem et Hierusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit.. Et quia apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus, longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia duplicata, serviere ei quem solum deum, id est, solem putabantCumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gen
Abbreviated transcription (Latin):
rursum incelum ascendit et omnem illamumbram legis ueritatis
radus inlustrauit. oscurare uelans caustra reserans etomnia tectao
letatus est aute n aduetu eorum ezechias et ostendit eis domum
matum et aurum et argentum et pigmentauaria. Vnguenta qu
et domur i uasorum suorum et omnia quae habere potueratinthes au
suis Non fuit quod non ostenderet eis ex echias indomosua et in omnis¬
tatesua. Supralegimus quarto decimo anno regis eecmae. ascen
senna cheribregem assiriorum suꝑ omnes uuitates iudamunitas
ec coepisseeas et postea obsidisse lachis transisse lobnam misisse hies¬
lem partem exercitus sui cesaq ꝑangelum centum octoginta quino
exercitus eius etipsum fugis senineuen interfectumq a filis in fanodi
etregnasse proeo a saradon filium eius. ł grotasse er echiam et recepis
prophetae nantio sospitatem factum signum in credibile ir soldecen

Expanded text:
ursum in coelum ascendit, et omnem illam umbram legis, veritatis radiis illustravit , obscura revelans, clausa reserans, et omnia tecta dLaetatus est autem in adventu eorum Ezechias, et ostendit eis domum aromatum, et aurum et argentum, et pigmenta varia. Unguenta quoque et domum vasorum suorum, et omnia, quae habere poterat in thesauris suis. Non fuit, quod non monstraret eis Ezechias in domo sua, et in omni potestate sua . » Supra legimus , decimo quarto anno regis Ezechiae ascendisse Sennacherib, regem Assyriorum, super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Jerusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano Dei sui, et regnasse pro eo Asarhadon filium ejus; aegrotasse Ezechiam, et recepisse, propheta nuntio, sospitatem; factum signum incredibile, ut sol decem
Abbreviated transcription (Latin):
ortuus est ergo helisa eus et sepeli erunte ũl a trunculi quoq de mos
uenerunt interram ipsoanno. cuidam autem sepelientes hominem
uidentes latrunculos et proiecerunt cadauer in sepulchro helisi
Quodambulauit et tetigitossa helisaei . et reuixit homo et stetit
suꝑpedessuos. Quid significat haec resuscitatio cadaueris mori
ꝑcontactum ossum helisaei niuita fidelium que in morte xp̃i uerao
constat Quicumq ergo firma fide tangit mortem xp̃i et spemsuas
ueraciter in iso conlocat sine dubio particepserit resurrectionise
Dicit enim ipsa ueritas. ego sum resurrectio et uita qui credit inme e¬

Expanded text:
ortuus est ergo Elisaeus, et sepelierunt eum; latrunculi quoque de Moab ortuus est ergo Elisaeus, et sepelierunt eum; latrunculi quoque de Moab venerunt in terram ipso anno: quidam autem sepelientes hominem videntes latrunculos, projecerunt cadaver in sepulcro Elisaei, quod ambulavit, et tetigit ossa Elisaei, et revixit homo, et stetit super pedes suos . » Quid significat haec resuscitatio cadaveris mortui per contactum ossium Elisaei, nisi vitam fidelium, quae in morte Christi veraciter constat. Quicunque ergo firma fide tangit mortem Christi, et spem suam veraciter in ipso collocat, sine dubio particeps erit resurrectionis ejus. Dicit enim ipsa Veritas: « Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, n
Abbreviated transcription (Latin):
regi iaculo ꝑcutere terram et cum ꝑcutit tribus uicibus et stat
irascitur contraeum quod non sepius terram ꝑcuteret. ita et doc¬
toribus precipitur p̃dicationis iaculo terram hoc est carnales
percutere sed qui hoc minus studio se agunt merito increpatio¬
ne diuina arguntur. Quid est trib: uicibus terramiaculo ꝑcutere
nisi trinitatis fidem carnalibus ꝑdoctrinam insinuare sed cum
hoc satis doctor agit homines : sq ad fidem. ꝑducit necesse esi ut ad huc
instet uerbo donec illos doceat quinq: sensib corporisimperare. bons¬
q: operibus quae persenarium numerum exprimuntur. studium u¬
pendere nec non et scientiam spiritalem. in stanter meditari qu
septifornis sp̃s gratia iiscripturis sacris constituit atq ad salutem
huma igen tris gemino testamemedidit qui autem solam fidem
sir e operibus lonis et meditatione legis dĩ sibi sufficere credunt. ad
eta libi scriptum ẽ. hiqui ignorat ignorabitur

Expanded text:
regi jaculo percutere terram. Et cum percutit tribus vicibus, et stat, regi jaculo percutere terram. Et cum percutit tribus vicibus, et stat, irascitur contra eum, quod non saepius terram percuteret; ita et doctoribus praecipitur praedicationis jaculo terram, hoc est carnales, percutere. Sed qui hoc minus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? Sed cum hoc satis doctor agit, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet que operibus quae per senarium numerum exprimuntur studium impendere, necnon et scientiam spiritualem instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine operibus bonis et meditatione legis Dei sibi sufficere credunt ad . » Et alibi scriptum est: « Qui ignorat ignorabitur
Abbreviated transcription (Latin):
et doctrina unde non debet doctor propter auariciam neglegere
animarum curam sed magis perpietatem adaeternam ꝑtendere
requiem quod significat aphec inter pretatur enim continebit
uel ad prehenditꝰ. undeidem apłs enumeratisuitiis que auariciam
comitantur. ad predictum discipulum intulit dicens. Tuautem
homo dĩ haec fuge. sectareuero iusticiam. pietatem. fidem carita¬
tem pacientiam mansuetudinem. certabonum certamen fidei
id prehendae uitam eternam in quouocatus es. Etait helisaeus
ad regem tolle sagittas. quicumtulisset rursum dixit ei.
percute iaculo terram et cum ꝑcussisset tribus uicibus et stetisset
iratus est contraeum uirdĩ etait. si percussisses quinqui es
aut sexies siue septies ꝑcussisses syriam usq ad consumationem
nunc autem tribus uicibus percuties eam. Ecce propheta mandat

Expanded text:
et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam, negligere et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam, negligere animarum curam, sed magis per pietatem ad aeternam pertendere requiem, quod significat Apher, interpretatur enim continebit vel apprehendit. Unde idem Apostolus, enumeratis vitiis quae avaritiam comitantur, ad praedictum discipulum intulit, dicens: « Tu autem, homo Dei, haec fuge. Sectare vero justitiam, pietatem, fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem. Certa bonum certamen fidei; apprehende vitam aeternam in qua vocatus es . » « Et ait Eliseus ad regem: Tolle sagittas. Qui cum tulisset, rursum dixit ei: Percute jaculo terram. Et cum percussisset tribus vicibus, et stetisset, iratus est contra eum vir Dei, et ait: Si percussisses quinquies aut sexies sive septies: percussisses Syriam usque ad consummationem. Nunc autem tribus vicibus percutiens eam, » etc. Ecce propheta mandat
Abbreviated transcription (Latin):
em plissuis dñs actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem
fenes tram aperiremandat. etiacere sagittam quialum ine scien¬
tiae et uere doctrinae suos hortatur primum in lustrari. et sicia
cila uerborum mittere et ait helisaeus. sagitta salutis. et sagit¬
ta salutis contrasrriam sercutiesq syriam in aphec doneccon¬
sumes eam sagit ta ergo salutis dñi est p̃dicatio scã cum decenter
exhibetur. et spiritalium ostium. certissima inter fectio siper¬
seueranter agitur nec fas est ut aliquando dispensator uerbi dĩ
segnitertor peat cuiussum est ut gregis dominici curam gerat
qui amultum ob ẽ de uotis auditoribus sunercia preualet᷑ docto¬
ribus. Dicit enim propheta. clamanecesses. et apłs adtimotheum
tuos. et aduentum ipsius et regnum eius. Predica uerbum insta
oportune in portune. argue obsecra. increpa. in omnipatientia.

Expanded text:
emplis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem emplis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem fenestram aperire mandat, et jacere sagittam, quia lumine scientiae et verae doctrinae, suos hortatur primum illustrari, et sicut jacula verborum mittere. « Et ait Elisaeus: Sagitta salutis Domini, et sagitta salutis contra Syriam. Percutiesque Syriam in Aphec, donec consumas eam. » Sagitta ergo salutis Domini est praedicatio sancta, cum decenter exhibetur, et spiritalium hostium certissima interfectio, si perseveranter agitur. Nec fas est ut aliquando dispensator verbi Dei segniter torpeat, cui jussum est ut gregis Dominici curam gerat, quia multum obest devotis auditoribus, si inertia praevalet doctoribus. Dicit enim propheta: « Clama, ne cesses . » Et Apostolus ad Timotheum: tuos, et adventum ipsius, et regnum ejus. Praedica verbum, insta opportune, importune, argue, obsecra, increpa in omni patientia
Abbreviated transcription (Latin):
et contrahostem antiquum precepit preliari. Arcus enim nonnumqu
in sacro eloquio proipsos acro eloquio ponisolet quod ex utroq testa¬
mento uelut excornu et chorda constat. Peruetus quippetestamen¬
tum figuratur cornu propterduriciam pernouum uero quod incar¬
nato dnõ factum est significatur corda et dum cordatrahitur cor¬
nu curuatur quia cum testamentum nouum discutitur aduritia
litterae uetus inclinatur et adintellectum spiritalem flectitus
quia rigor eius duritia e non tenetur. sagute enim sunt hec ipsa uer¬
ba que doctores proferunt unde beneetiam descis doctoribus
per prophetam gentilitatem in gredientibus dicitur cumsagit
et arcu ingredienturilluc. nos ergo cumscripturae sacrae dicta
pensamus arcum intendimus cum uerba doctrinedamus sagittas
emittimus sonitq helisaeus manus suas supermanus regis. Cum ex¬

Expanded text:
et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio, pro ipso sacro eloquio poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam. Per Novum, quod incarnato Domino figuratum est, signatur chorda, et dum chorda trahitur, cornu curvatur, quia cum Novum Testamentum discutitur, a duritia litterae Vetus inclinatur, et ad intellectum spiritualem flectitur, quia rigore ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba quae doctores proferunt. Unde etiam bene de sanctis doctoribus, per prophetam gentilitatem ingredientibus dicitur: « Cum sagittis acutis et arcu ingredientur illuc . » Nos ergo cum Scripturae sacrae dicta pensamus, arcum intendimus: cum verba doctrinae damus, sagittas emittimus. Ponitque Elisaeus manus suas super manus regis, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
confessio peccatorum. et penitentia sacerdotum iudicio ꝑagendaest
qui habent scientiam discernendi intermundum et inmundum. et
lepre maculam diuidicare et aut condempnare aut mundum decerner¬
cenditq ad eum io as rexisrł et flebat corameo dicebatq patermi
patermi currus isrł et aurigacius et ait helisacus. afferarcumet
sagittas. cumq ad tulis set ad eum arcum et sagiitas. dixit ad regen
israhel Pone manumtuam superarcum etcum posuis setille manum
suam suꝑ posuit helisaeus manus suas manibus regisetait. Aperi
fenestram orientalem. cumq apperuis set dixit helise us iacesagitũ
etiecit. Et aithe lisaeus sagitta salutis dñĩ et sagitta salutis contrasrruas
ꝑcutiesq syriam in aphec donec consumes eam et cetera.¬
Quidest quod propheta regis isrł iubet arcum et sagiitam adferre
nisi quod redemptor nr̃ rectoribus ecclesiae armis spiritalibus seindi

Expanded text:
confessio peccatorum, et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est; confessio peccatorum, et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est; qui habent scientiam discernendi inter mundum et immundum, et leprae maculam dijudicare, et aut condemcenditque ad eum Joas rex Israel, et flebat coram eo, dicebatque: Pater mi, Pater mi, currus Israel et auriga ejus. Et ait illi Elisaeus: Affer arcum et sagittas. Cumque attulisset ad eum arcum et sagittas, dixit ad regem Israel: Pone manumsuam, superposuit Heliseus manus suas manibus regis et ait: 'Aperi fenestram Orientalem'. Cumque aperuisset, dixit Heliseus: 'Iace sagittam'. Et iecit. Et ait Heliseus: 'Sagitta salutis Domini et sagitta salutis contra Syriam. Percutiesque Syriam in Afech, donec consumas eam'. Et aQuid est quod propheta regi Israel jubet arcum et sagittam afferre, nisi quod Redemptor noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui,
Abbreviated transcription (Latin):
ut distribuerent tam artificibus sed infide tractabanteam de uotio¬
nem ostendit eorum de quibus sermo est quitantum studu une¬
ugione habuerint ut nullus dubitarit qui pecuniam diũ sinc ali¬
cuius fraudis suspitione tractarent et hancde erario sublatum
fideliter artificibus ad muniendam domum prout in singulis opus eẽt¬
offerent. Vnde necesseest ut considerenthi quispirttalem peci¬
niam uerbidĩ ad dispensandum conseruis suis operarios scilicet diuins
accipiebant quanta fide quantaq discretione illisopus est. quibus n¬
tio de eadem pecunia. red denda est. ut studeant nonminus fideles in
spiritalibus in ueniri quam isti incorporalibus fuerint inuenti
Pecuniam uero prodelicto et pecuniam propeccatis non inferebant
intemplum dñi quia sacerdotum erat. Ha ec sententia ostendit quis
non quis proprio arbitrio. facile secredere debet sed sciat quod magis

Expanded text:
ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, » etc. Devotiout distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, » etc. Devotionem ostendit eorum de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habuerint, ut nullus debitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam domum, prout in singulis opus esseofferrent. Unde necesse est ut considerent hi, qui spiritalem pecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis, accipiebant; quanta fide, quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est, ut studeant non minus fideles in spiritalibus inveniri, quam isti in corporalibus fuerunt inventi. « Pecuniam vero pro delicto, et pecuniam pro peccatis non inferebant in templum Domini, quia sacerdotum erat. » Haec scientia ostendit, quod non quis proprio arbitrio facile se credere debet, sed sciat quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
nrãe humilitati reuelare ad nrãe epulas refectionis concedere dignatus
est Suntitemaliatante profunditatis que scĩ sp̃s solum modo scientiae
pateant nrae uero capacitatis ꝑ omnia mensuram transcendant.
Tribulae autem illos figurate de monstrant quimundam orationen
ex conscientia pura et fide non ficta offerunt dõ et cum prophetadi¬
cere possunt. dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectutuo:
Tube autem quid aliud sunt quam p̃dicatores scĩ. quunto toorbeter¬
rarum uocem euangelicae p̃dicationis emittunt. quorũ ꝑsone ꝑu
prophetam dictum est Clama necesses quasi tuba exalta uocem̃ tuã
et adnuncia populo meo scelera eorum et domuiia cobpeccata eorũ
et psalmista. Inomnem terram ait exsiuit sonus eorum et infines
orbis terrae uerba eorum.
Sequitur et non fiebat ratiohis hominibus quiaccipiebant pecunt aioti

Expanded text:
nostrae humilitati revelare, ad nostrae epulas refectionis concedere dignatus nostrae humilitati revelare, ad nostrae epulas refectionis concedere dignatus est. Sunt item alia tantae profunditatis, quae sancti Spiritus solummodo scientiae pateant, nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant. Thuribula autem illos significare demonstrant qui mundam orationem ex conscientia pura et fide non ficta offerunt Deo, et cum Propheta dicere possunt: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Tubae autem quid aliud sunt, quam praedicatores sancti, qui in toto orbe terrarum, vocem evangelicae praedicationis emittunt? Quorum personae per prophetam dictum est: « Clama, ne cesses, quasi tuba, exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . » Et Psalmista: « In omnem terram, ait, exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Sequitur: « Et non fiebat ratio his hominibus, qui accipiebant pecuniam,
Abbreviated transcription (Latin):
driae templidñi et fuscinulae. et tribula et tubae etom neuas aureũ
et argenteum de pecunia que inferebatur intemplum dñi. significat
quod alia debet eẽ ratio formandorum uasorum in ministerium dñi
iia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus. quia alia
debet eẽ doc trina quarude sinbuuntur ad fidem. et aliaquaiam ꝑ fecti
instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem uasa domus dni
illipossunt intellegi quiiam aptisunt ad capienda munera diuina
ethabiles fiunt adminis terium dĩ Nam ydriae eossignificare possunt
quia quam sapientiae diuine in secontinent. fus cimi lequoque doctores.
spiritales quorum officium est doctrina corpus et sanguinem dñi creden¬
tibus distribuere in fide libus ab negare nec non et spiritalemalimoniam
uerbicuiq prout conuenit dispertiri quia sunt in uerbis di non nulla quae

Expanded text:
hydriae templi Domini, et fuscinulae, et thuribula, et tubae, et omne vas aureum, hydriae templi Domini, et fuscinulae, et thuribula, et tubae, et omne vas aureum, et argenteum, de pecunia, quae inferebatur in templum Domini. » significat quod alia debet esse ratio formandorum vasorum in ministerium Domini, alia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus; quia alia debet esse doctrina, qua rudes imbuuntur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illi possunt intelligi qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunt qui aquam sapientiae divinae in se continent; fuscinulae quoque, doctores spiritales, quorum officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, nec non et spiritalem alimoniam verbi cuique, prout convenit, dispertiri. Quia sunt in verbis Dei nonnulla quae