comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nihilergo offeremꝰ:
sicueniemꝰ addm̃. Etunde illũ placabimꝰ:
Offersane. intehabes qđ offeras. Noli extrinsecꝰ
tura comparare: seddic. In me sunt dsuota:¬
quaereddã laudes tibi. Noli extrinsecus
pecus qđ mactes inquirere: habes inte qđ oc¬
cidas
Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus :
corcontritũ & humiliatũ ds̃nonsꝑnit.

Expanded text:
Nihil ergo offeremus? sic veniemus ad Deum? Et unde illum placabimus? Offer; sane in te habes quod offeras. Noli extrinsecus thura comparare, sed dic: In me sunt, Deuquae reddam laudis tibi . Noli extrinsecus pecus quod mactes inquirere, habes in te quod occidas. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit.
Abbreviated transcription (Latin):
mor cordis est. Si semper man& caritas:
semper clamas. Si semꝑ clamas: semper
desideras. Si desideras. requiem recordaris:
& rugitus cordis tui antequẽ sit oport&
ut intellegas. Iamquale desiderium debeat
esseante oculos dĩ. considera. Numquid ut
moriatur inimicus nr̃: Quod quasi iuiste
optant homines. nam aliquando oramus
quod nondebemus: illud quod quasi iuste
orant homines uideamus. Non orant ut
moriatur aliquis. & ad illos hereditas ueniat.
Sed & illi qui orant utmoriantur inimici. au¬
diant dñm dicentem. Orate proinimicis
urĩs. Non ergo hoc orant utmoriantur:
sed hoc orant ut corrigantur Corrigantur¬
& mortui erunt inimici: iam enim correcti
nonerunt inimici. Etante te omne deside¬
rium meum. Quid sidesiderium ante
illum est & ipse gemitus non est ante illũ.
unde fieri potest quando ipsum desideriũ
iuocem suam hab& gemitũ: Id eo sequit᷑.
Et gemitus meus non est ab seonditus ate.

Expanded text:
mor cordis est. Si semper manet charitas, mor cordis est. Si semper manet charitas, semper clamas; si semper clamas, semper desideras; si desideras, requiem recordaris. Et rugitus cordis tui ante quem sit, oportet ut intelligas. Jam quale desiderium debeat esse ante oculos Dei, considera. Numquid ut moriatur inimicus noster, quod quasi juste optant homines? Nam aliquando oramus quod non debemus. Illud quod quasi juste orant homines, videamus. Nam orant ut moriatur aliquis, et ad illos haereditas veniat. Sed et illi qui orant ut moriantur inimici, audiant Dominum dicentem: Orate pro inimicis vestris . Non ergo hoc orent, ut moriantur inimici: sed hoc orent, ut corrigantur; et mortui erunt inimici; jam enim correcti, non erunt inimici. Et ante te omne desiderium meum. Quid si desiderium ante illum est, et ipse gemitus non est ante illum? Unde fieri potest, quando ipsum desiderium vocem suam habet gemitum? Ideo sequitur, Et gemitus meus non est absconditus a te.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ante homines
qui cor uidere non possunt. sed ante te est
omne desiderium meum. Sit desiderium
tuum ante illum: & pater quiuid& inoccul¬
to redd& tibi. Ipsum enim desiderium tuũ.
oratio tua est. Etsi continuũ desiderium.
continua oratio. Nonenim frustra dixit
apłs. sine intermissione orantes. Nũ quid
sine intermissione genu flectimus. corpus
prosternimus. aut manus leuamus. ut dicat
sine intermissione orate: Autsicut dicimus
nos orare. hoc puto sine intermissionẽ non
possumus facere. Est alia interior oratio.¬
sine intermissione oratio. quae est desiderium.
Quic quid aliud agas. sidefideras illud sabba¬
tum. non inter mittis orare. Sinonuis in¬
termittere orare: noli inter mit tere deside¬
rare. Continuum desiderium tuum. con¬
tinua uox tua est. Iacebis siamare destite¬
ris. Qui tacuerunt: De quibus dictum
est. qm̃ habundauit iniquitas refrigese&
caritas multorum. Frigus caritatis: silen¬
tium cordis est. Flagrantia caritatis. cla¬

Expanded text:
Non enim ante homines, qui cor videre non possunt: sed ante te est omne desiderium meum. Sit desiderium tuum ante illum; et Pater qui videt in occulto, reddet tibi . Ipsum enim desiderium tuum, oratio tua est: et si continuum desiderium, continua oratio. Non enim frustra dixit Apostolus, Sine intermissione orantes . Numquid sine intermissione genu flectimus, corpus prosternimus, aut manus levamus, ut dicat, Sine intermissione orate? Aut si sic dicimus nos orare, hoc puto sine intermissione non possumus facere. Est alia interior sine intermissione oratio, quae est desiderium. Quidquid aliud agas, si desideras illud sabbatum, non intermittis orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De quibus dictum est: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Frigus charitatis, silentium cordis est: flagrantia charitatis, cla
Abbreviated transcription (Latin):
nat noninra. Quomodo aquibusdã: Qui
illi dicunt. auerte faciem tuã apeccatis meis.
Qudn do apeccatis tuis auerait faciẽ suã. non
inira ate declinat. Auertat ergo faciẽ suam
a peccatis tuis: sednon auertat faciem suam ate.

Expanded text:
nat, non in ira; quomodo a quibusdam nat, non in ira; quomodo a quibusdam illi dicunt, Averte faciem tuam a peccatis meis . Quando a peccatis tuis avertit faciem suam, non in ira a te declinat. Avertat ergo faciem suam a peccatis tuis, sed non avertat faciem suam a te.
Abbreviated transcription (Latin):
ralia adessent. lratum dm̃ non ꝑtimer&. nisi ne
illud aufer&. Iste non ꝓpt̃ haectum& iratum.
quandoquidem & demnimicis suis dixit. ut edant
canes meas. Unde tim&. iratum: Ne auferat
quod amauit. Quid amauit : Uultũ tuum.
Ideo hanc putit. iram dni. siauertat ab illo uultũ
suũ. Dnẽ nedeclines inira aseruo tuo. Poss&
illi forte respondere hoc modo. Quid times
nedeclin& ate inira. magis siate declinauerit
inira noninte iundicabit. Suncurras in eum.¬
illumiratũ. uindicabit inte. Opta ergo potius
utdeclin& ate inira. noninira. Quid nouit
enĩ. quid desiderat : Ira eius non est. nisi auersio
uultus eius. Quid site faci& in delicus tuis.
& uoluptate gaudiorũ terrenorũ immortalem:
Respond& amator talis. Nolo. Quic quidmͥ
p̃ter illum est. dulce non est. Quic qͥd m̃ uult
dare dñs msꝰ. auferit totũ. & se mihid&. Nede¬
dines inira aseruo tuo. Forte ab aliquibus dedi¬

Expanded text:
ralia adessent, iratum Deum non timeret, nisi ne ralia adessent, iratum Deum non timeret, nisi ne illud auferret. Iste non propter hoc timet iratum; quandoquidem et de inimicis suis dixit, Ut edant carnes meas. Unde timet iratum? Ne auferat quod amavit. Quid amavit? Vultum tuum. Ideo hanc putat iram Domini, si avertat ab illo vultum suum. Domine, ne declines in ira a servo tuo. Posset illi forte responderi hoc modo: Quid times, ne declinet a te in ira? Magis si a te declinaverit in ira, non in te vindicabit: si incurras in illum iratum, vindicabit in te. Opta ergo potius ut declinet a te in ira. Non, inquit. Novit enim quid desiderat. Ira ejus non est nisi aversio vultus ejus. Quid si te faciet in deliciis istis et voluptate gaudiorum terrenorum immortalem? Respondet amator talis. Nolo; quidquid mihi praeter illum est, dulce non est: quidquid mihi vult dare Dominus meus, auferat totum, et se mihi det. Ne declines in ira a servo tuo. Forte ab aliquibus decli
Abbreviated transcription (Latin):
Magnifice nihil dici diuinius potest. Sentiunt
hoc qui uere amant. Alius uell& beatus &
inmortalis esse. Inhis quacliligit terenarum
concupiscentiarum uoluptatibus. & forte propt̃ea
dm̃ coleret & oraret. ut diu hic uiueret indelitus
suis. & non abeo aliquid perir&. quod terrena
possedit cupiditas. Nec aurum. nec argentũ.
nec siquid prediorum oblectar& oculos eius.
Nec amici morerentur nec filii. nec coniunx ne
clientes. In his delicus. uellet uiuere semper.
Sedquia nom potest semper: nouit enim se mortalẽ
forte adhoc colit dm̃. & ad hoc orat dm̃. & ad hoc
gemit dm̃. utista illi omiã. usque insenectutẽ
suppetant. Et sidicer& ei ds̃. ecce facio te inhis
immortalem. promagno bono acciper&. &ex
ultatione gaudiorum gratulatus nonse caper&.
Non uult hoc iste. qui unam petut adnõ. Sed
quid uult: Contemplare delectationem dñi.
ꝑ oms dies uitȩ suae. Rursus que alius qui hoc
modo. & haccͣusa coler& dm̃. si illa sibi tempo¬

Expanded text:
Magnifice, nihil dici divinius potest. Sentiunt hoc qui vere amant. Alius vellet beatus et immortalis esse in his, quas diligit, terrenarum concupiscentiarum voluptatibus: et forte propterea Deum coleret, et oraret, ut diu hic viveret in deliciis suis, et non ab eo aliquid periret quod terrena possidet cupiditas, nec aurum, nec argentum, nec si quid praediorum oblectaret oculos ejus, nec amici morerentur, nec filii, nec conjux, nec clientes; in his deliciis vellet semper vivere. Sed quia non potest semper, novit enim se mortalem; forte ad hoc colit Deum, et ad hoc orat Deum, et ad hoc gemit Deo, ut ista illi omnia usque in senectutem suppetant. Et si diceret ei Deus, Ecce facio te in his immortalem; pro magno bono acciperet, et exsultatione gaudiorum gratulatus non se caperet. Non vult hoc iste, qui unam petiit a Domino. Sed quid vult? Contemplari delectationem Domini per omnes dies vitae suae. Rursusque alius qui hoc modo et hac causa coleret Deum, si illa sibi tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Esuriui: & dedistis mihi manducare. &cetera
Etille. Cũuni exminimis meis istis fecistis:
mibi fecistis. Caclũterrae os tendit minimos
suos. Iam sursum uocatos & abhumilitate exal¬
tatos: cũ uni exminimis meis fecistis mihi fecistis.
Aduocauit ergo cȩlum sursum: & terrĩ discernere
populũ suum.

Expanded text:
Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, et caetera.Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, et caetera.Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Coelum terrae ostendit minimos suos jam sursum vocatos, et ab humilitate exaltatos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Advocabit ergo coelum sursum, et terram discernere po
Abbreviated transcription (Latin):
A quibus nisi amalis: dequibus hic postea non fit
mentio. Iam tamquã diiudicatis ad poenam
istos bonos: uide & distingue. Aduocauit
cȩlũ sursũ : & terram discernere populũ suũ.
Uocat & terram: non tamen conterendam: sed
discernendam. Primo enim concrẽtos uocauit.
quando locutus est ds̃ deoꝵ. Et uocauit terrã
asolis ortu: usqueadoccasũ. Nondũ discreue¬
rat: serui illi missi erant inuitare adnuptias.
qui congregauerant bonos & malos. Cũ uero
ds̃ deoꝵ manifestus ueni& & non silebit: sic
aduocauit cęlũ sursũ. ut iudic& cum illo.
Quod enĩ caelũ ipsi cęli: sicut quae terra ipsa &
terrȩ. sicut quae eccła ipsa eccłae. Aduocauit
caelum sursum: & terram discernere populũ.
Iam cũ cęlo terram discernit: id esł celum
cũ illo terrã discernit. Quomodo discernit
terram: Ut alios ponat ad dextrã alios ad
sinistrã. Terrȩ autẽ discrete quid dic& :
Uenite benedicti patris mei: percipite regnũ
quod uob̾ paratũ est aborigine mundi.

Expanded text:
A quibus, nisi a malis? De quibus hic postea non fit mentio, jam tanquam dijudicatis ad poenam. Istos bonos vide, et distingue. Advocabit coelum sursum, et terram discernere populum suum. Vocat et terram, non tamen concernendam, sed discernendam. Primo enim concretos vocavit, quando locutus est Deus deorum, et vocavit terram a solis ortu usque ad occasum; nondum discreverat: servi illi missi erant invitare ad nuptias, qui congregaverant bonos et malos . Cum vero Deus deorum manifestus veniet, et non silebit, sic advocabit coelum sursum, ut judicet cum illo. Quod enim coelum, ipsi coeli; sicut quae terra, ipsae terrae; sicut quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae. Advocabit coelum sursum, et terram discernere populum suum. Jam cum coelo terram discernit, id est, coelum cum illo terram discernit. Quomodo discernit terram? Ut alios ponat ad dextram, alios ad sinistram. Terrae autem discretae quid dicit? Venite benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
Id est aut sedm ipsam sapientiã.
quȩ dignata est hominẽ suscipere adsalutem
nr̃am. ut ipse homo sit. Lignum plantatum
seđm decursus aquarum. Potest enim hoc
intellectu accipi. quod inalio psalmo dicitur.
Si scires donum dĩ. & quis est quiate aquã petit. pe¬
tisses abeo
& dar& tibi aquam uiuam. unde quibiberit non
siti& in aeterũ. sed efficietur ineo. fonsaque salien¬
tis. inuitam aeternam. Aut scđm decursus aqua¬
rum. scđm populoꝵ peccata quia & aquȩ popłi
interpretantur inapocalipsi. & decursus non
absurde intellegitur lapsus. quod pertin& ad de¬
lictum. Lignum ergo illud id est dñs nr̃ deaquis
decurrentibus idest populis peccatoribus tra¬
hens eos inuia in radices disciplinȩ suȩ
Fructũ dabit

Expanded text:
id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Si scires donum Dei, et quis est qui a te aquam petit; petisses ab eo, et daret tibi aquam vivam, unde qui biberit non sitiet in aeternum; sed efficietur in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Aut secundum decursus aquarum, secundum populorum peccata, quia et aquae populi interpretantur in Apocalypsi ; et decursus non absurde intelligitur lapsus, quod pertinet ad delictum. Lignum ergo illud, id est Dominus noster, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, trahens eos in via in radices disciplinae suae, fructum dabit
Abbreviated transcription (Latin):
Hic filios homĩnum illa regula libenter accepe-¬
rim. deueteribus regeneratos perfidem. Hi
quippe quibusdam. scripturarũ locis obscuris.
tamquam clausis oculis dĩ exercentur. ut
quaerant & rirsus quibusdam locis manifestis.
tãquã apertis oculis dĩ in lummantur utgau¬
deant. Et ista inscĩs libris crebra opertio atq
adaꝑtio tamquam palpebrę sunt dĩ quae iN¬
interrogant. id est quȩ ꝓbant filios hominum.
qui neque fatigantur rerum obscuritatibus scd
exercentur. neque inflantur cognitione sed con¬

Expanded text:
Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in sanctis libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neque fatigantur rerum obscuritate, sed exercentur, neque inflantur cognitione, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Hic homo impius sidicat. ubi est
ista multitudo dulcedinis: Respondebo.
Quomodo tibi ostendam inmultitudinem huius
dulcedinis. quia palatum defebre iniquitatis
perdidisti: Melsinonnosses quambene saper&.
nondamasses nisigustasses. Palatum cordis.
non habes adhaec bona gustanda. quid tibi
faciam quomodo ostendã: Non est cui
dicere. gustate & uidete quã suauis est dñs.
Quã multa multitude

Expanded text:
ne! Hic homo impius si dicat: Ubi est ista multitudo dulcedinis? Respondebo: Quomodo tibi ostendam multitudinem hujus dulcedinis, qui palatum de febre iniquitatis perdidisti? Mel si non nosses, quam bene saperet non clamares, nisi gustasses. Palatum cordis non habes ad haec bona gustanda; quid tibi faciam? Quomodo ostendam? Non est cui dicere: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Quam multa multitud
Abbreviated transcription (Latin):
Neforte diceres non feci furtũ: nonfeci adul¬
teriũ. Quid: Si placuit tibi quifecit: non¬
ne ipso placito concurristi: Nonne por¬
tionẽ tuã cũ illo quifecit laudando posuis-¬
ti : hoc est enĩ fr̃s concurrere cũ fure. & po¬
nere cũ adultero partẽ tuã. Quia & sinonfa¬
cis & laudas quod fit: adstipulator es facti.
Qm̃ laudatur peccator in desideriis animae
suae: & qui iniqua gerit benedicitur.
Non facis mala: laudas male facientes. Hoc
enĩ paruũ malũ est : cũ adulteris portionẽ
tuã ponebas

Expanded text:
Ne forte diceres: Non feci furtum, non feci adulterium. Quid, si placuit tibi qui fecit? Nonne ipso placito concurristi? nonne portionem tuam cum illo qui fecit, laudando posuisti? Hoc est enim, fratres, concurrere cum furo, et ponere cum adultero portionem tuam: quia etsi non facis, et laudas quod fit, astipulator es facti; quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Non facis mala, laudas mala facientes. Hoc enim parvum malum est? Cum adulteris portionem tuam ponebas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlacendi affectꝰ inrepat. nedõ displiceat.
qui uult placere hominib Magnꝰ tremor
.ẽ. indocente fr̃smei : magnꝰ tremor. ẽ. nr̃ in
his uocib ur̃is. Credite cordinrõ: qđ uidere
non potestis. Scit ipse quimitescat nob̃ qui
ꝓpitus sit nob: cũ quanto subillo tremore
aduosloquim᷑. Cũ autẽ ipsũ aliquid sugge

Expanded text:
placendi affectus irrepat, ne Deo displiceat placendi affectus irrepat, ne Deo displiceat qui vult placere hominibus. Magnus tremor est in docente, fratres mei, magnus tremor est noster in his vocibus nostris. Credite cordi nostro quod videre non potestis: scit ipse qui mitescat nobis, qui propitius sit nobis, cum quanto sub illo tremore ad vos loquimur. Cum autem ipsum aliquid sugge
Abbreviated transcription (Latin):
Audi tui meo inquit dabis exultationẽ & letitiã.
Gaudebo audiendo te: non loquendo contratẽ.
Peccasti quid defendis: Loquiuis patere.
Audi: cede diuini suo cyb neꝑturberis &am¬
plius uulnereris. Commissũ . ẽ. nondefendat᷑.
in confessionẽ ueniat nonindefensionẽ Ad¬
hibes te defensor ẽ peccati tui: uinceris. Non
in nocentẽ patronũ adhibuisti. non. ẽ. tibi
utilis defensiotua. Quis es enĩ quite defen¬
das: Idoneus esto ad accusandũ te. Noli
dicere autnihil feci aut quid magnũ feci: aut
fecerunt & alii. Si faciendo peccatũ nihilte
dicis fecisse nshileris. nihilaccipies. Paratus
ẽ. ds̃ dare indulgentiã: claudis contratẽ. Ille
paratꝰ . ẽ. dare : noli opponere obicẽ defensio¬
nis sed aperi sinũ confessionis Audi tui meo
dabis exultationẽ & letitiã. Ipse don& ut
dicã qđ sentio: feliciores sunt qui audiunt.
quãquiloqui tur. Qui enĩ discit humilis.ẽ.
qui autẽ doc& laborat utnonsit suꝑb nemale

Expanded text:
Auditui meo, inquit, dabis exsultationem et laetitiam: gaudebo audiendo te, non loquendo contra te. Peccasti, quid defendis te? Loqui vis: patere, audi, cede divinis vocibus, ne perturberis et amplius vulnereris: commissum est, non defendatur; in confessionem veniat, non in defensionem. Adhibes te defensorem peccati tui, vinceris: non innocentem patronum adhibuisti, non est tibi utilis defensio tua. Quis es enim qui te defendas? Idoneus es tu ad accusandum te. Noli dicere, aut, Nihil feci; aut, Quid magnum feci; aut, Fecerunt et alii. Si faciendo peccatum nihil te dicis fecisse, nihil eris, nihil accipies; paratus est Deus dare indulgentiam, claudis contra te; ille paratus est dare, noli opponere obicem defensionis, sed aperi sinum confessionis. Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. Ipse donet ut dicam quod sentio. Feliciores sunt qui audiunt, quam qui loquuntur. Qui enim discit, humilis est: qui autem docet, laborat ut non sit superbus, ne male
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła catholica. nihil habentes simulatio¬
nis. conpaginati iunetura unititis. con¬
fessi sunt xp̃m̃. Caput quod precesserat.
sicut membra sequi concupierunt. Se
qui concupierunt: intormentis patientes
in confessione fideles. insermone ueraces.
Iiculabantur enim in ora interrogantium
sc̃ sagittas di: & uulnerabant adiram.
multos uulneriuerunt ad salutem. Hace
omĩa p̃roponimus nobis. & intuemur
ila. &optamus imitari. Haec sunt spec¬
tacula xpiãna: haecuident uid& de suꝑ¬
ds̃. adhaec ortatur. adhaec adiuuat. is
certaminibus premia ꝓponit & donat:
Ecce labia mea non ꝑhibebo. Uide netime.¬
as: & prohibeas labia tua. Dnẽ tu cogno¬
uisti quia est & incorde: quod sonat &
in labus¬

Expanded text:
In Ecclesia catholica nihil habentes simulatioIn Ecclesia catholica nihil habentes simulationis, compaginati junctura unitatis, confessi sunt Christum: caput quod praecesserat, sicut membra, sequi concupierunt. Sed qui concupierunt? In tormentis patientes, in confessione fideles, in sermone veraces. Jaculabantur enim in ora interrogantium se sagittas Dei, et vulnerabant ad iram; multos vulneraverunt et ad salutem. Haec omnia proponimus nobis, et intuemur illa, et optamus imitari. Haec sunt spectacula christiana, haec videt desuper Deus, ad haec hortatur, ad haec adjuvat; his certaminibus praemia proponit et donat. Ecce labia mea non prohibebo. Vide ne timeas, et prohibeas labia tua. Domine, tu cognovisti: quia est et in corde quod sonat et in lab
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. mala rixa. Ecce labia mea non prohi¬
bebo: dñe tucognouisti. Quomodo ille
quid cognouit: Dñs intus incorde ubi
non uid& homo: ideo & ille credidit. Ecce
cor hab&. iam hab& quod uideat ds̃: non
prohibeat labia sua. non prohib&. Quid
enim dicit: Credidi ꝓpter quod locutussũ.
Et quia locutus est quoderedidit: quaerens
quid retribuat dĩo pro om̃ibus quae retri¬
buit ei. adiungit. Calicem salutaris
accipiam: & nomen dñi inuocabo. Non
exorruit dñm dicentem. potestis bibere
calicem quem ego bibiturus sum: Con¬
fitetur enim per labia: quid habeat incor¬
de. Peruenit ad passionem & quia per¬
uenit ad passionem. hostis quid nocuit.
Nempe preciosa in conspectu dñi morsius-¬
toꝵ eius. Mortes in quas pagani saeui¬
erunt: in illis hodie reficimur. Natalẽ
martyrum celebramus: exempla mar¬
tyrum nobis proponimus. ad tendimꝰ
fidem quomodo inuenti quomodo
adtricti. quomodo steterunt ante iudices

Expanded text:
tuum mala rixa. Ecce labia mea non prohituum mala rixa. Ecce labia mea non prohibebo, Domine, tu cognovisti. Quomodo ille? quid cognovit Dominus? Intus in corde, ubi non videt homo. Ideo et ille, Credidi, inquit. Ecce cor habet, jam habet quod videat Deus: non prohibeat labia sua. Non prohibet. Quid enim dicit? Propter quod locutus sum. Et quia locutus est quod credidit, quaerens quid retribuat Domino pro omnibus quae retribuit ei, adjungit: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Non exhorruit Dominum dicentem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Confitetur enim per labia quod habebat in corde, pervenit ad passionem. Et quia pervenit ad passionem, hostis quid nocuit? Nempe pretiosa in conspectu Domini mors justorum ejus . Mortes in quas Pagani saevierunt, in illis hodie reficimur. Natalem martyrum celebramus, exempla martyrum nobis proponimus, attendimus fidem, quomodo inventi, quomodo attracti, quomodo steterunt ante judices.
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno salutis. Ecce labia non prohibo
dñe tu cognouisti. Necredat corde:
& pretimore labia ꝓhibeat annuntiare
quod credidit. Sunt enim xpĩani habent
fidẽ in corde: & su nterpaganos amaros.
misere urbanos. sordidos. infideles. in ep¬
tos. insultatores. Si exagitari coeperint
quia xp̃iani sunt: habent in corde fidem.
& timent confiteri perlabia. Prohibent
labia sua sonare. qui norunt sonare qđ
intus habent: sed reprehendit hoc dñs.
Quime confessus nonfuerit corim hominibus:
confundar deillo coram patre meo id est
non eum agnoscam. Quia erubuit me con¬
fiteri coram hominibus: non eum confite¬
bor coram patre meo. Dicant ergo labia.
quod. habet cor. Hoc contra timorem.
Habeat cor quoddicunt labia. hoc contra
simulationẽ. Aliquando enim timor
est: & nonaudes dicere quid nosti quod
credis. Aliquando simulatio est dicis.
& non habes in corde. Consentiant labia
tua cordi tuo quaerens pacem. Adeo tibi
ipsi esto placatus: nonsit ostuum & cor

Expanded text:
in ligno salutis. 16. Ecce labia mea non prohibebo, Domine, tu cognovisti: ne credat corde, et prae timore labia prohibeat annuntiare quod credidit. Sunt enim christiani, habent fidem in corde, et inter paganos amaros, misere urbanos, sordidos, infideles, ineptos, insultatores, si exagitari coeperint, quia christiani sunt; habent in corde fidem, et timent confiteri per labia, prohibent labia sua sonare quod norunt, sonare quod intus habent. Sed reprehendit hos Dominus, Qui me confusus fuerit coram hominibus, confundar de illo coram Patre meo , id est, non eum cognoscam: quia erubuit me confiteri coram hominibus, non eum confitebor coram Patre meo. Dicant ergo labia quod habet cor: hoc contra timorem. Habeat cor quod dicunt labia: hoc contra simulationem. Aliquando enim timor est, et non audes dicere quod nosti, quod credis: aliquando simulatio est, dicis, et non habes in corde. Consentiant labia tua cordi tuo. Quaerens pacem a Deo, tibi ipse esto pacatus: non sit inter os tuum et cor
Abbreviated transcription (Latin):
mea ds̃. non ex quo uberibus iurginis lactari cõepit.
Nam &ante utique sed abuberibus sinagogę. sicut

Expanded text:
mea Deus, non ex quo uberibus virginis lactari coepi, nam et ante utique; sed ab uberibus Synagogae, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
regnorũ dedauid paulo ante narraui. Non ergo
nibil significat & quod nomen mutatũ est. & id
dictũ est coram abimelech. Intendite mecum.
Omĩa enim quae dixi modo quasi ad manũ pertinent
pulsantis: nondum aꝑtum est. Pulsauimus cũ
ista diceremus: pulsatis & uos cum isti audiretis.
Ad huc pulsemus orando ut aperiat. Nominum
runt docti uiri: qui nobis nomina ex haebreo
ingrecam linquam. & inde inlatinam transfer¬
rent. Consulentes ergo nomina istx inuenimus
interpretari abimelech patris mei regnum: &
quid est achis: respondetur quomodo est.
Haec nomina ad tendamus : inde incipit nobis
aperire pulsantibus. Quomodo est: uerbum
est admirantis & non intellegentis: Ab imelech
patris mei regnum: dauid manu fortis. Infigura
xp̃i dauid: sicut golias infigura diaboli. Et qđ

Expanded text:
Regnorum de David paulo ante narravi. Non ergo Regnorum de David paulo ante narravi. Non ergo nihil significat, et quod nomen mutatum est, et dictum est coram Abimelech. 4. Intendite mecum. Omnia enim quae dixi modo, quasi ad manum pertinent pulsantis, nondum apertum est. Pulsavimus, cum ista diceremus; pulsastis et vos, cum ista audiretis: adhuc pulsemus orando, ut Dominus runt docti viri, qui nobis nomina ex hebraeo in graecam linguam, et inde in latinam transferrent. Consulentes ergo nomina ista, invenimus interpretari Abimelech, Patris mei regnum; et Quid est Achis? respondetur, QHaec nomina attendamus, inde incipit nobis aperiri pulsantibus. Si quest admirantis, et non intelligentis. Abimelech, Patris mei regnum: David, Manu fortis. In figura Christi David, sicut Golias in figura diaboli: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
quidem aperte dicit apłs. Haec autem infigura
contingebant m illis. scripta autẽ sunt propt̃
nos. in quos finis scłorũ obuenit: Sinihil
significat manna dequa dicit apłs. &cibum
spiritalem manducauerunt. Sinihil significat
quod diuisum est mare. & per medium ductꝰ
populus. ut euaderent persecutionẽ pharionis.
cum dicit apłs. Nolo enimuos ignorare fr̃s
quia patres nr̃i om̃s subnube fuerunt. & onis
in moyse baptiratisunt. innube &imari.
Si nihil significat quod ꝑcussa petra aquam ꝓ
ainibil denique significant duo filii abrabe¬
nati secundum ordinẽ nascendi hominũ. & tamen
ipsos duos filios duo testamenta appellat apłs.
uetus & nouum. & dicit. haec sunt duo testamenta.
quae sunt inallegoria: siergo illa nihil significant
quae uidetis auctoritate apostolica inmisterio
futurarum relum esse gesta. debemus arbitrari
nihil significare etiam hoc. quod uobis exlibro

Expanded text:
quidem aperte dicit Apostolus: Haec autem in figura quidem aperte dicit Apostolus: Haec autem in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit. Si nihil significat manna, de quo dicit Apostolus: Et cibum spiritualem manducaverunt: si nihil significat quod divisum est mare, et per medium ductus est populus, ut evaderent persecutionem Pharaonis, cum dicat Apostolus: Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari: si nihil significat quod percussa petra aqua prosi nihil denique significant duo filii Abranati secundum ordinem nascendi hominum, et tamen ipsos duos filios duo Testamenta appellat Apostolus, Vetus et Novum, et dicit: Haec sunt duo Testamenta, quae sunt in allegoria : si ergo illa nihil significant, quae videtis auctoritate apostolica in mysterio futurarum rerum gesta esse; debemus arbitrari nihil significare etiam hoc quod vobis ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Uidit eum rex ille apudquẽ latebat :
&ait suis. Ut quid mihi istum arrepticium
adduxistis. Numquid nam intriturus est
indomum meam: Et sic illũ dimisit. prociens
illum: & recessit indedauid incolumis. Pro
Psalmus dauid cummutauit uultũ suũ coram
abimelech: & dimisit eũ & abiit. Sed ille achis
erat non abimelech: nomen enim solum uidetur¬
non conuenire. Namres gesta prope ipsis uerbis
pariter designata est inpsalmis. quibus scriptum
Nam neque illud sine causa factum est. quamuis
sit factum: sed quia aliquid figurabat. Neque
hoc sine causa scriptum est: & nomine commutat᷑.
U idetis certe fr̃s profunditatẽ sacrainentorum.
Si nonest inmisterio. quod apuero golias occisus
est: non est inmisterio. quia inmutauit
uultũ suũ. & affectabat & tẏmpanitabat & cadebat
adostia ciuitatis. & adostia porte. & saliuae
decurrebant super barbam eius. Unde fieri
potest ut non hoc aliquid significar&. quando

Expanded text:
ejus. Vidit eum rex ille apud quem latebat, et ejus. Vidit eum rex ille apud quem latebat, et ait suis: Utquid mihi arreptitium istum adduxistis? numquidnam intraturus est in domum meam? Et sic illum dimisit projiciens illum: et recessit inde David incolumis per iPsalmus David, cum mutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit eum, et abiit. Sed ille Achis erat, non Abimelech. Nomen enim solum non videtur convenire: nam res gesta prope ipsis verbis pariter designata est in Psalmis, quibus scripta Nam neque illud sine causa factum est, quamvis sit factum; sed quia aliquid figurabat: neque hoc sine causa scriptum est, et nomine commutato. 3. Videtis certe, fratres, profunditatem sacramentorum. Si non est in mysterio, quod a puero Golias occisus est; non est in mysterio, quia immutavit vultum suum, et affectabat, et tympanizabat, et cadebat ad ostia civitatis et ad ostia portae, et salivae decurrebant super barbam ejus. Unde fieri potest ut non hoc aliquid significaret? quando
Abbreviated transcription (Latin):
facto mulieres cantauerunt głam daud. quod
saul percussiss& inmilibus. & dauid indenis
milibus. Hinc ille commotus. quod coeperat
habere maiorem głam perunam pugnã puer.
&um in laudibus omniũ. regi preponebatur:
ut se hab& pestilentia liuoris. & suꝑbia scłi. in¬
uidere coeperat & persequi. Tunc ille se ut
dixi contulerat adregem g&h: qui uocabat᷑
achis Suggestum est autem regi ipsi quod
illum apud se haber&. quimagnã głam habere
coeperat inpopulo iudeorum: & dictum est
illi. Nonne iste est dauid cui chorum fecerunt
mulieres israhelite dicentes. saul percussit in
milibus. & dauid indenis milibus: Si autem
ꝓpt̃ hanc głam inuidere illi coeperat saul.
nonne metuendumerat dauid. ne & ille rex
adquẽ confugerat uolens opprimere cũ. quem
poss& deuicino hostem habere si saluum
seruar&. Timuit & illũ: & sicut scriptum
est: mutauit uultum suum coram ipsis: et
affectabat & tẏmpanizabat adostia ciuitatis.

Expanded text:
facto mulieres cantaverunt gloriam David, quod facto mulieres cantaverunt gloriam David, quod Saül percussisset in millibus, et David in denis millibus. Hinc ille commotus, quod coeperat habere majorem gloriam per unam pugnam puer, et jam in laudibus omnium regi praeponebatur, ut se habet pestilentia livoris et superbia saeculi, invidere coeperat, et persequi. Tunc ille se, ut dixi, contulerat ad regem Geth, qui vocabatur Achis. Suggestum est autem regi ipsi, quod illum apud se haberet, qui magnam gloriam habere coeperat in populo Judaeorum, et dictum est illi: Nonne iste est David, cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saül percussit in millibus, et David in denis millibus? Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Saül, nonne metuendum erat David, ne et ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret? Timuit et illum, et, sicut scriptum est, mutavit vultum suum coram ipsis, et affectaba
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerimus
inscripturis secundum resgestas. quae nob
dedauid conscriptȩ sunt quando sit factum:
Et quamuis titulus psalmi inmisterio sic scriptussit.¬
t: tamen ductus est dere quae gesta est.
Siccredo & quod hic scriptũ est. cõmutauit
uultum suũ corum abimelech. & dimisit eũ
& abut. Scriptum esse sedinregnorum.
ubi omĩa nobis scripta sunt quae pertinent
adres gestas dauid sednoninuenimus hoc.
& tamen aliquid inuenimus. unde appareat
hoc esse tractum. Nam scriptum est: quia
cũ fuger& dauid persecutorem saul. contulit
latitabat. ut persecutionem sauliss euitar&.
Recens autem erat gloria eius: unde ꝓbene facto
meruit inuidiam quando goam interfecit
Inuna pugna: głam sccuritatem quae regni. &¬
inregno & populo comparauit. Saul autem
cum prouocante golia estuar&. prostrito golia
hostis esse coepit ei. percuius manum hostem
necauerat. & inuidit głae dauid: marime quia
populus inerultationẽ constitutus. &choro etiam

Expanded text:
Quaerimus in Scripturis secundum res gestas, quae nobis de David conscriptae sunt, quando sit factum: et quamvis titulus psalmi in mysterio sic scriptus sit, tamen ductus est de re quae gesta est. Sic credo et quod hic scriptum est, Cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit, scriptum esse in Regnorum libris, ubi omnia nobis scripta sunt quae pertinent ad res gestas David: sed non invenimus hoc, et tamen aliquid invenimus unde appareat hoc esse tractum. Nam scriptum est quia cum fugeret David persecutorem Saül, contulit latitabat, ut persecutionem Saülis evitaret. Recens autem erat gloria ejus, unde pro benefacto meruit invidiam, quando Goliam interfecit, et in una pugna gloriam securitatemque regni et regi et populo comparavit. Saül autem cum provocante Golia aestuaret, prostrato Golia hostis esse coepit ei, per cujus manum hostem necaverat, et invidit gloriae David: maxime quia populus in exsultatione constitutus, et choro jam
Abbreviated transcription (Latin):
Adbuc enim hodie cantauimus. neperdas cũ impus
ammam meam. & cũ uiris sanguinum uitã mcam.
Quid enim est ne cum impus perdas: Ne simul per¬
das. Quare tim& nesimul perdat.: Uideo emim
dictum dõ. quia modo simul nos pateris. quos
pateris simul. noli perdere simul. Et hoc hab&
totus psalmus quam uolo breuiter cũ scĩtate ur̃ã
considerare. quia & breuis est.

Expanded text:
Ad hoc enim hodie cantavimus, Ne perdas cum impiis Ad hoc enim hodie cantavimus, Ne perdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam. Quid enim est, Ne cum impiis perdas? Ne simul perdas. Quare timet ne simul perdat? Video enim dictum Deo, quia modo simul nos pateris, quos pateris simul, noli perdere simul. Et hoc habet totus psalmus, quem volo breviter cum Sanctitate Vestra considerare, quia brevis est.
Abbreviated transcription (Latin):
& non se tangentia ut put& unus quisque cũ proximo¬
fecerit quod solus sit. Haeccogitatio fr̃s. heliam tep̃¬
tauit tantum uirum. & dirit addm̃ sicut etiam apłs
cominemorat. Prophetas tuos occiderunt. altaria
tua suffoderunt. & ego remansi solus & querunt anͥinã
meam. Sed quiddicit illi responsum diuinum:
R eliqui mihi septem milia uirorũ. qui non curuauerunt
genua ante baal. Nondirit ei habes alios duos.
autres similes tibi. Noliͥnquit putarete solum.
alui inquit septemmilia sunt. & solumte putas.
Itaque hoc breuiter praccipimus utdicere coeperam.
intendat mecum fraterna scĩtas urã: & ad sit miscđã
dĩ in cordibus nris. utsic auob̃ intellegatur. ut fructi.
quis malus est in terrogans conscientiam suam
& male sibi renuntians. non arbitretur neminem
bonum esse. Quis quis bonus est non arbitretur
se solum bonum esse. & nontimeat bonus in comiir¬
tione malorum: quia ueni& tempus utinde segreget᷑.

Expanded text:
et non se tangentia, ut putet unusquisque cum proet non se tangentia, ut putet unusquisque cum profecerit, quod solus sit. Haec cogitatio, fratres, Eliam tentavit, tantum virum ; et dixit ad Deum, sicut etiam Apostolus commemorat: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffmeam. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Non dixit ei: Habes alios duos aut tres similes tibi. Noli, inquit, putare te solum. Alia, inquit, septem millia sunt, et solum te putas! Itaque hoc breviter praecipimus, ut dicere coeperam. Intendat mecum fraterna Sanctitas Vestra, et adsit misericordia Dei in cordibus nostris, ut sic a vobis intelligatur, ut fructifiquis malus est, interrogans conscientiam suam, et male sibi renuntians, non arbitretur neminem bonum esse: quisquis bonus est, non arbitretur se solum bonum esse; et non timeat bonus in commixtione malorum, quia veniet tempus ut inde segregetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit qui talis est. Quam quam multi mali mur¬
murent aduersus malos. quomodo ficilius unus sanus
fert duos aegrotos. quamduo egroti sẽ iuicẽ
singulos. Itaque hoc precipimus frs. area est eccła
huius temporis. sepe dirimus sȩpe dicimus. & paleam
hab& & frumentũ. nemo quaerat exire totam paleã.
nisi tempore uentilationis. Nemo ante tempus uenti¬
lationis deserat aream. quasi dumnon uult pati pee¬
catores. Non prȩter aream inuentus prius ab auibus
colligatur. quam in grediatur in horreum. Quomodo
autem hoc fr̃s dicamus. ad tendite. Grina cũ coepe¬
rint triturarę interpaleas. iam se non tangunt ita
quasi non se nouerunt. quia intercedit palea.
Etquicumque longius adtendit aream. paleam solã
putat. nisi diligentius intueatur. nisi manũ porrigat.
nisi spuoris idest flatu purgante discernat. difficile
peruenit ad discretionẽ grinorũ. Ergo aliquando
& ipsa grana ita sunt. quasi se iuncta ab inuicem

Expanded text:
cognoscit qui talis est; quanquam multi mali murcognoscit qui talis est; quanquam multi mali murmurent adversus malos, quomodo facilius unus sanus fert duos aegrotos, quam duo aegroti se invicem singulos. Itaque hoc praecipimus, fratres, Area est Ecclesia hujus temporis: saepe diximus, saepe dicimus, Et paleam habet et frumentum. Nemo quaerat exire totam paleam, nisi tempore ventilationis. Nemo ante tempus ventilationis deserat aream, quasi dum non vult pati peccatores: ne praeter aream inventus, prius ab avibus colligatur, quam ingrediatur in horreum. Quomodo autem hoc, fratres, dicamus attendite. Grana cum coeperint triturari, inter paleas jam se non tangunt; ita quasi se non noverunt, quia intercedit palea. Et quicumque longius attendit aream, paleam solam putat: nisi diligentius intueatur, nisi manum porrigat, nisi spiritu oris, id est, flatu purgante discernat, difficile pervenit ad discretionem granorum. Ergo aliquando et ipsa grana ita sunt, quasi sejuncta ab invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliter conceditur. cito tollitur. Floruit enim.
utflos feni. Omis autẽ caro. fenum. Aruit fenum
flos decidit. uerbum autem dnĩ man& in aeternum.
Poneergo dorsum adid quod cadit. & faciem adillud
quodman&. Euigilante xp̃o iam tempestas illa non
quati& cortuum. non opplebunt fluctus nauem tuã:
quia fides tua imperat uentis & fluctibus. & transi&
periculum. Adhoc enim pertin& fr̃s. totũ quic quid
dicit apłs deexuendo ueterem hominẽ. Trascimini.
& nolite peccare. Sol non occidat. super ira cundiam
uram. neque locum detis diabolo. Yetus ergo dabat
locum. nouus nondedit. Qui furabatur umnon furetur.
Uetus ergo furabatur. nouus non furetur. Ipse homo
est. unus homo est. Adã erat xp̃c sit. Uetus erat.
nouus sit. & cetera quae ibi secuntur. Sed psalmum
uideamus paulo diligentius. Quicum quisque profecerit
in eccła. necesse est patiatur malos mneccła. sednon cos

Expanded text:
temporaliter conceditur, cito tollitur. Floruit enim temporaliter conceditur, cito tollitur. Floruit enim ut flos feni. Omnis enim caro fenum: aruit fenum, et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum . Pone ergo dorsum ad id quod cadit, et faciem ad illud quod manet. Evigilante Christo jam tempestas illa non quatiet cor tuum, non opplebunt fluctus navim tuam: quia fides tua imperat ventis et fluctibus, et transiet periculum. Ad hoc enim pertinet, fratres, totum id quod dicit Apostolus, de exuendo veterem hominem. Irascimini, et nolite peccare: sol non occidat super iracundiam vestram: neque locum detis diabolo: vetus ergo dabat locum, novus non det. Qui furabatur, jam non furetur : vetus ergo furabatur, novus non furetur. Ipse homo est, unus homo est: Adam erat, Christus sit: vetus erat, novus sit; et caetera quae ibi sequuntur. 5. Sed Psalmum videamus paulo diligentius, quia cum quisque profecerit in Ecclesia, necesse est patiatur malos in Ecclesia. Sed non eos
Abbreviated transcription (Latin):
surgunt pro celle stagni huius. Uides malos florere.
bonos laborare. Tem̃ptatio est. fluctus est: & dubitat
anima tua. Ods̃. ipsa est iustitia tua utmali floreant.
boni laborent: Dicis dõ ipsa est iustitia tua. & ds̃
tibi ipsa est fides tua. Hacc enim tibi promisi. ad hoc
xpĩanus factus es utinscło isto floreres: Torqueris quia
hic mali florent. quicum diabolo postea torquebunt᷑.
Sedunde hoc dicis: Unde fluctibus stagni & tempes¬
tatis turbaris: Quia dormit iħc. id est quia fides tua
quae est deibu sopitaẽ in corde tuo. Quid facis ut
libereris : Excita ib̃m & dic. magister perimus.
Mouent enim incerta stagni perimus. Euigilauit ille.
idest reddit ante fides tua. Et adiuuante illo conside¬
rabilis manima tua. quia ea quaed antur modo malis.
non cumillis perseuerabunt. Aut enim uiuentes
eos deserunt. aut amorientibus desenintur. tibi autẽ
quod promit citur manebit maeternum. Illi quod

Expanded text:
Surgunt procellae stagni hujus, vides malos florere, Surgunt procellae stagni hujus, vides malos florere, bonos laborare; tentatio est, fructus est. Et dicit anima tua: O Deus, ipsa est justitia tua, ut mali floreant, boni laborent? Dicis Deo: Ipsa est justitia tua? Et Deus tibi: Ipsa est fides tua? Haec enim tibi promisi? ad hoc christianus factus es, ut in saeculo isto floreres? torqueris, quia hic mali florent, qui cum diabolo postea torquebuntur? Sed unde hoc dicis? unde fluctibus stagni et tempestate turbaris? Quia dormit Jesus, id est, quia fides tua quae est de Jesu, sopita est in corde tuo. Quid facis ut libereris? Excita Jesum, et dic, Magister, perimus . Movent enim incerta stagni: perimus. Evigilabit ille, id est, rediet ad te fides tua; et adjuvante illo, considerabis in anima tua, quia quae dantur modo malis, non cum illis perseverabunt: aut enim viventes eos deserunt, aut a morientibus deseruntur; tibi autem quod promittitur, manebit in aeternum. Illis quod
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. quia non uult xp̃c habitare cũ ira cundia tua.
Uidetur enim quasi ipse ate occidere. cum tũ ab ipso
occidas. Quia ira cum inuͬterauerit fit odium.
cum factum fuerit odium. iam homicida es.
Omnis enĩ quiodit frẽm homicida est sicut dicit
iohannes apłs. Item ipse dicit. quia omĩs quiodit
fratrem suũ. intenebris man&. Et non mirũ sulle
in tenebris man&. a quo occidit sol. Ad huc forte
pertin&. quod audistis etiãm in ȩuangelio.
Peniclitabatur nauigium in stagno. & dormiebat ihe
Nauigamus enim quod dam stagnum. & uentus
& ꝓcellȩ non desunt. temptationibus cotidianis huiꝰ
scłi ꝓpe ob pletu& nr̃m nauigium. Unde autem fit.
nisi quia dormit tħo.: Sinon dormir& inte iħ̃e.
tempestates istas non pater eris. sedtranquillitatem
haberes interius. Cumuigilate cum iħe quidem.
aut dormit iħe fidestua quae est decħu ob dormiuit.

Expanded text:
tuam; quia non vult habitare Christus cum iracundia tua. tuam; quia non vult habitare Christus cum iracundia tua. Videtur enim quasi ipse a te occidere, cum tu ab ipso occidas: quia ira cum inveteraverit, odium fit; cum factum fuerit odium, jam homicida es. Omnis enim qui odit fratrem suum, homicida est , sicut dicit Joannes apostolus. Item ipse dicit, quia omnis qui odit fratrem suum, in tenebris manet : et non mirum si ille in tenebris manet, a quo occidit sol. 4. Ad hoc forte etiam pertinet quod audistis in Evangelio: Periclitabatur navigium in stagno, et dormiebat Jesus . Navigamus enim per quoddam stagnum, et ventus et procellae non desunt: tentationibus quotidianis hujus saeculi prope oppletur nostrum navigium. Unde autem fit, nisi quia dormit Jesus? Si non dormiret in te Jesus, tempestates istas non patereris; sed tranquillitatem haberes interius, convigilante tecum Jesu. Quid est autem, dormit Jesus? Fides tua quae est de Jesu, obdormivit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia sumus in uicẽ menbra. Irascimini & nolite pec¬
care. Si propterea irasceris seruo tuo quia peccauit
netu ipse pecces irasceretibi. Sol non occidat super
ira cundiam uram. Intellegitur quidem secundum
tempus fr̃s. quia exipsa humana conditione. & infir¬
mitate mortalitatis quam portamus sub repit ira
Eice illam decorde antequam occidat lux ista uisibilis
nete deserat lux illa inuisibilis. Sed aliter bene intel
legitur. quia est noster sol iustitiae uentas xp̃e
Non iste sol quiadoratur apaganis & manicheis. &
uidetur etiam apeccatoribus. Sed& ille alius. cuius
ueritate natura humana inlustratur. ad quã gaudent
angeli. hominum autem infirmitate acies cordis.
& sitrepidant subradus eius ad eum tamen con¬
tẽplandum permandata purgantur. Cũ cocperit
iste sol in hominẽ habitare perfidem. non tantum
inte ualeat iracundia quae inte nascitur. ut occidat
super iracundiam tuam. Id est deserat xp̃c̃ mentẽ

Expanded text:
quia sumus invicem membra. Irascimini; et nolite pecquia sumus invicem membra. Irascimini; et nolite peccare. Si propterea irasceris servo tuo quia peccavit: ne et tu ipse pecces, irascere tibi. Sol non occidat super iracundiam vestram : intelligitur quidem secundum tempus, fratres; quia etsi ex ipsa humana conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed aligitur, quia est noster sol justitiae veritas Christus, non iste sol qui adoratur a Paganis et Manichaeis, et videtur etiam a peccatoribus; sed ille alius cujus veritate humana natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut occidat super iracundiam tuam, id est, deserat Christus mentem
Abbreviated transcription (Latin):
fis cum xp̃ĩano loquendam ueritatem. & cumpagano
mendatium. cum proximo tuo loquere. Proximus
tuus ille est. qui tecum natus est exadam & eua.
Ons prorimi sumus conditione teryene natiuitatis
&aliter frs illa spẽ cȩlestis hereditatis. Proximum
N on enĩ nosti quid sit apud dm. quomodo illum
prescierit ds̃. ignoras aliquando quẽ irrides adoran¬
tem lapides. conuertitur & adorat dm fortasse
religiosiuis quam tũ. qui eum paulo ante irridebas.
Sunt ergo prorimi nri latentes mhis hominibus
qui non dum sunt in eccła. & sunt longe a nobis.
latentes in eccła. Ideoque quinon scimus futura
unum quẽque proximũ habemus. nonsolum con¬
ditione mortalitatis humane qua in hanc terram
eadem sorte deuenimus. sed etiã spe illius hereditatis
quia nonscimus quod futurũ sit̃. quimodo nihil est
Engo adcendite cetera. uinduendo nouum hominẽ
& eruendo ueterem. deponentes inquit mendatium
loquimini uentãtem unus quisque cumprorimosuo

Expanded text:
 cum christiano loquendam veritatem et cum pagano mendacium. Cum proximo tuo loquere. Proximus tuus ille est, qui tecum natus est ex Adam et Eva. Omnes proximi sumus conditione terrenae nativitatis: sed aliter fratres illa spe coelestis haereditatis. Proximum Non enim nosti quid sit apud Deum, quomodo illum praesciverit Deus ignoras. Aliquando quem irrides adorantem lapides, convertitur, et adorat Deum, fortasse religiosius quam tu, qui eum paulo ante irridebas. Sunt ergo proximi nostri latentes in his hominibus, qui nondum sunt in Ecclesia; et sunt longe a nobis latentes in Ecclesia. Ideoque qui non scimus futura, unumquemque proximum habeamus, non solum conditione mortalitatis humanae, qua in hanc terram eadem sorte devenimus; sed etiam spe illius haereditatis, quia non scimus quid futurus sit qui modo nihil est. 3. Ergo attendite caetera in induendo novum hominem et exuendo veterem. Deponentes, inquit, mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo: