comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dig iba aplica utinam non tantumin poñe
ut umetiã expon̾e dignareris. Ita sane ob¬
sura sunt et mistice dicta ut tamen apa
At enm. ut reueletur in suo temꝑe. uec dli
aĩqͣuantum temporis ħ futurum sit: Deu¬
de sibuixit. iam enim misteriũ oꝑatur. mi¬
qui  tatis. Noc iniquitatis misterium
quomodolibet intelligatur quid sit aba¬
lia sic ab alio autem sic: quam dui tãmen
operetur occultum ẽ neq id expressit apł̃s.
tanquã homo ex eorum numero quib di-¬
ctum ẽ non est ur̃um scire temꝑa. Quam¬
iis enim ñclum int̾ eos erat quando eis ħ
slctum est. ad eorum tam̃ collegium atq
sotietatem non ambiginus ambiginus
pertue. Item quod sequitir tantũ qui mͦ
tenet teneat: donec de medio fiat. et tunc reue¬
labitur ille iniquus. quem dominꝰ ih̾c inter¬
ficiet sp̃u oris sui: docet nos antixp̃m mani¬
festum futurum. Siquidem ipsum iudetur
aliquanto euidentiore significatione tetigiˢ¬
se. int̾ficiendum sp̃u oris domini nr̃i ihuxp̃i

Expanded text:
lica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequitur: Tantum, qui modo tenet, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisse interficiendum spiritu oris domini Iesu Christi;
Abbreviated transcription (Latin):
curent fili lucis ẽẽ. et parato corde uigilan
qui nolunt ab illa hora tanquam a noctur¬
mosies comp̃hendi. Nam si ad caueudum ħ
malum. idest ne hora domini tanquãsur
aieniat imꝑatum. opus eẽt nosse tempo
rum spatia non diceret apłs. non opus ẽẽ
u h scriberet: s ħ eis potuis ẽẽ scbendum:
tanqua doctor ꝓuidentissimus udicaret.
Nunic autem nec illis ħ opus eẽ monstrauit.
quib sufficiebat ut scirent imꝑatis atꝙ
ꝯrimientib horam̃ dñi sicut furem ẽẽ uen¬
aram. atq ħ sciendo eẽnt ipsi uigilanter
parati postquantalibet temꝑa ueniret. et
sium seruauit modum. ut licet apłs non
tamen p̃sumeret alios docẽ. quod apliş do¬
minum dixisse cognouerat non est urũm
sire. Ponis etiam. quod idem ipse apłs di¬
ait. Non retinetis memoria. quia cum eẽm
apud uos hec dicebam uob̾. et nunic quid

Expanded text:
curent filii lucis esse et parato corde uigilare, curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non opus esse ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tanquam doctor providentissimus judicaret. Nunc autem nec illis hoc opus esse monstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo essent ipsi vigilanter parati post quantalibet tempora veniret; et suum servavit modum, ut licet apostolus, non tamen praesumeret alios docere quod Apostolis Dominum dixisse cognoverat, Non est vestrum scire. 10. Ponis etiam quod idem ipse dixit apestolus: Non retinetis memoria quia cum essem apud vos, haec dicebam vobis? Et nun
Abbreviated transcription (Latin):
nocte ueniet. Et cum dixerint par et securi
tas. tunc subitaneus illis apparebit int̾itus.
gient. Et h non dixit post quantum temꝑis
ħ futurum sit: s qͦu᷑ando futurum sit. idẽ
non quanta erit etatis breuitas. uel ꝓliritis.
s quantumlib& int̾uallũ sit. spaciumq tẽ¬
poris. non tamen h eis ueniet. malum nouis¬
simum: nisi cum dixerint pax et securitas
Quib uerbis udetur apls huius nouissimi
diei. uel spem uel timorem: ab ħ nr̃o temꝑe
remouisse: Non enim uidemus ipsos ama¬
tores huius seculi quib subitaneus appare¬
bat interitus: iam dic̾e par et securitas: Quis
gͦ scire sufficiat. satis ipse demonstrat dicets
bemus uobis scribe. uel sicut alii codicesha¬
bent. non opus habetis uob̾ scbi. nec secut
adiunxit. uos enim ipsi diligent̾ scitis. qũa¬
tum temporis restet. s ait. uos enim ipsi
diligent̾ scitis. quia bora domini sicut sul
in nocte ita ueniet: Noc gͦ scire opus est ul

Expanded text:
nocte, ita veniet; et cum dixerint, Pax et securnocte, ita veniet; et cum dixerint, Pax et securtas, tunc subitus veniet interitus, gient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolbemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut
Abbreviated transcription (Latin):
noscebant. quod iam uolebat agnosci. idest
primi aduentus sui quo in eum crederent.
qui alterum eus aduentum uellent expectat
uigilantes: quandocumq fiteurus eẽt. Quiens
aduentum domini non cognouerit primũ
ĩparare se non poteruͣnt ad scõm: credendo
in eum fidelit̾q ugilando. ne illũ tanquã
fur in tenebris comp̃hendat: suie tarouis
uenerit: siue citius quam sꝑatur. Dicit etiam
sicut admones apls paulus. in nouissimis
dieb instabunt temꝑa ꝑiculosa. ⁊ reliqua:
s numquid idõ docet temꝑa quȩ pat̾ posuit
in sua potestate: Aut icleo quisquam nouit
quam longa. uel breuia suit eadem ipsa: quȩ
fatendum est ẽẽ nouissima. Cogitare quippe
debemus. quam olim dictum sit: fr̃s nouissi¬
mahora est: Rursus eundẽ apłum dixisse cõ¬
memoras. De temꝑib audem ⁊ momentis ñ
neceẽ habemus scrib̾e uob̃. uos enim diligẽ¬
ter scitis: quia dies domini sicut fur ita ĩ¬

Expanded text:
noscebant, quod iam uolebat agnosci, id est noscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quin sua potestate? aut ideo quisquam novit quam longa vel brevia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse novissima? Cogitare quippe debemus quam olim dictum sit, Filioli, novissima hora est . 8. Rursus eumdem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus scribere vobis: vos enim ipsi diligenter scitis quia dies Domini sicut fur in
Abbreviated transcription (Latin):
utteras ea ipsi didicerant. ꝑ easdem pote¬
rant alii quoq in his gentib disce: in qͥb
apłi auctoritatem ꝓphicam cominenoabãt:
Cur gͦ eis dictum ẽ. non est ur̃um scire. uel
si ita intelligendum ẽ. non ẽ ur̃um doce
tempora quȩ pat̾ posuit in sua potestate.
quandoquidem sic ea docebant: cum hii ĩ
quorum litt̾s discerentur. ꝑ illos innotesce¬
bant: Unde credibilius ẽ non dm̃ noluisse
sciri quod uoluit predicars: s noluisse pre¬
dicari: quod uidebant non utilit̾ sciri::
Cur ergo inquis de temꝑib cognoscendis.
bonus seruus cognoscat temꝑum finem. s:
ut omni tempore in oꝑe bono ugilet: qi
nescit temporum finem: Non monet ut
tempora que pater posuit in sua potesta¬
dis p̃paratione inimitemur apłos. Unde iã
supra satis locutus sum. Arguit autem ui¬
deos quare tempus non cognoscant dicẽs.
hypocritȩ faciem celi ꝓbare potestis. et re-¬
liqua: quoniam ad illud tempus non ag¬

Expanded text:
litteras ea ipsi didicerant, per easdem potelitteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo eis dictum est: Non est uestrum scire uel, si ita intellegendum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum noluisse sciri, quod noluit praedicari, sed noluisse praedicari, quod uidebat non utiliter sciri. \'Cur erg-o\', inquis, \'de temporibus cognoscendis bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestadis praeparatione imitemur apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli potestis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cog
Abbreviated transcription (Latin):
quib p̾sentib int̾rogatus ẽ p̃sens. nec illi
tam sc̃ĩ magniq doctores ȩcclam doc̾e po¬
tuerunt: An respondebitur hȩc non do
rum est. quod ea que futura sunt sc̃õrũ
ꝓph̃arũ uocib cognoscuntur: qui fierent pͥusqũ a
fierent inquis. eaquȩ fueͬra erant uolun-¬
tate diuina hominib sunt locuti.S: si ue¬
ueratio tua satis admiratione plenum ẽẽ
dicit. si ea ds que ỹdici uoluit. ad hominũ
sensus penitus. ñ posse ꝑuenire constituit
quanto maiore admiratione plenum ẽ siea
quȩ ꝓphe hominib sunt locuti: hȩc apłi uł
scire sunt ꝓhibiti: uel docere: Quomodo
autem ꝓphȩ ista de quib agitur tempore.
docentes. non intelligerentur ab apłis. sun
istam mensuram temꝑis ꝓph̃antes. quomͦ
non docerent quod intellexerunt. quando
ꝑ eorum p̃conium et ipsi ꝓphe innotescebãt
qui eos suis libris  ocuerunt. Et ideo ꝑ qͣs

Expanded text:
quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docrum est, quod ea. \'quae futura sunt, sanetorum prophetarum uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent\', inquis, \'ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituit\', quanto maiore admiratione plenum est, si ea, quae prophetae hominibus sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti uel docere! quo modo autem prophetae ista, de quibus agitur. tempora docentes non intellegerentur ab apostolis, istam mensuram temporis prophetantes, quo modo non docerent, quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi prophetae innotescebant, qui eos suis libris ista docuerunt? et ideo per quas
Abbreviated transcription (Latin):
porib cum hic in carne uiuerent. dominũ
ẽẽ uenturum: & tamen quis dubitet eos
p̃cipue iugilasse. ⁊ seruasse quod omnib di
Nondum sane intelligo. quo nam modo ac¬
cipi debeat. quoo scͥpsit scĩtas tua. ꝓpterea
dixisse dominum apłis. non est urum nosse
temꝑa uel moinenta. quȩ pat̾ posuit in sua
potestate. quoniam secutus ad iunxit. s eri¬
tis michi testes in iherusalem et in uidea et
in samaria: ⁊ usq ad ultimum t̾rȩ. Quem
scͥpture sensum. sic exponis ut dicas. Non
gͦ apłos testes consummationis mundi. s
nominis et resurrectionis suȩ uoluit intel¬
ligi. Non quidem ille ait non est ur̃tim p̃¬
dicare tempora: s non ẽ urum nosse Uerũ
si ita uis intelligi quod ait non est ur̃um
scire. ac si diceret. non est urũm scientes
facere idest non est ur̃umꝰ doce quis nr̃um
doce auoeat. uel se scire p̾sumat. quod õs
ille magiste̾r nec eos discipulos docuit. a

Expanded text:
poribus, cum hic in carne viverent, Dominum poribus, cum hic in carne viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos praecipue vigilasse et servasse quod omnibus di CAPUT II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse Dominum Apostolis, Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate; quoniam secutus adjunxit, Sed eritis mihi testes in Hierusalem et in Iudaeam et in Samariam et usque ad ultimum terrae. quem scripturae sensum sic exponis, ut dicas: \'Non ergo apostolos testes consummationis mundi sed nominis et resurrectionis suae uoluit intellegi ? . non quidem ille ait: \'Non est uestrum praedicare tempora\' sed: Non est uestrum nosse. uerum si ita uis intellegi, quod ait: Non est uestrum scire. ac si diceret: Non est uestrum scientes facere, id est non est uestrum hoc docere, quis nostrum docere audeat uel se scire praesumat, quod deus ille magister nec eos discipulos docuit, a
Abbreviated transcription (Latin):
licantu. an mane: ne cum repenteuenerit.
inueniat uos dormientes. Quod autem
uob̾ dico omnib dico uigilate: Quib enim
omnnib dicit nisi ȩlectis et dilectis suis: ad
ipus eus pertinentib quod ẽ eccła: Non
solum enim illis quib Etunc audientib
loquebatur. s etiam illis qui fuerunt post
llos ante nos. et ad nos ipsos: et qui erunt
post nos: usq ad euis nouissimũ aduen¬
dum. Numquid autem omnes inuen¬
turus est diẽs ille in hac uita: Aut quisꝙͣ
dicturus est quod non ad defunctos ꝑtineat¬
uos dormientes: Cur itaq dicit quod ad
eos solos ꝑtineat. qui tunc erunt. nisi qr eo
modo ad omnet quomodo dixi: Tunc enĩ
unicuq ueniet dies ille cum uenerit ei di¬
es ut talis hinc exeat. qualis ui dicandus
est illo diez ac ꝑħ iugilare debet omnis
ueniat aduentus. Imꝑatum autem eũ in-¬
ueniet ille dies. quem imꝑatũ inuenerit
suȩ uitȩ huius ultius dies Certe enim hoc
saltem manifestum erat apłis. uon eorum tẽ¬

Expanded text:
cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiavos dormientes? Cur itaque omnibus dicit, quod ad eos solos pertineat qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quomodo dixi? Tunc enim unicuique veniet dies ille, cum venerit ei dies ut talis hinc exeat, qualis judicandus est illo die. Ac per hoc vigilare debet omnis Domini adventus. Imparatum autem inveniet ille dies, quem imparatum invenerit suae vitae hujus ultimus dies. Certe enim hoc saltem manifestum erat Apostolis, non eorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ante eum omnes gentes. et cet̾a. usq ad illd̃
ubi ait. ⁊ ibunt hĩi in supplicium et̾nam: u¬
sti autem in uitam et̾nam. Hoc enim nulluc
ambigit. de rp̃i aduentu nouissimo: et de si¬
ne seculi fuisse p̃dictum. Nam et illas quinq
et quinq uirgines: non defuerunt. qui ñ
contemptibili disputatione doc̃e uoluerint.
adhunc euis aduentum qui nunc sit ꝑ eccle¬
siam ꝑtinere .S. hȩc non sunt temere polli

Expanded text:
gentes; et caetera usque ad illud, ubi ait, Et ibunt hi in supplicium aeternum; justi autem in vitam aeternam. Hoc enim nullus ambigit de Christi adventu novissimo et de fide saeculi praedictum fuisse. Nam et illas quinque et quinque virgines , non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere voluerint, ad hunc ejus adventum, qui nunc fit per Ecclesiam, pertinere. Sed haec non sunt temere polli
Abbreviated transcription (Latin):
des ꝓph̃e danielis uel ꝓpt̃ dierum breuiati¬
onem fuisse turbatas. uel illo iam tempore
non fuisse completas. s in fine seculi eẽ com¬
plendas. Non enum ante passionem domi¬
ni implete sunt. Quod qui putant rectissi¬
me tua sententia refelluntur q̃ dixisti.
Haec gͦ abbominatio siiam completa fuerat.
quomodo dominuis monet et dicit cum uide

Expanded text:
das prophetae Danihelis uel propter dierum breuiatidas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuisse turbatas uel illo iam tempore non fuisse completas, sed in fine saeculi esse complendas: non enim ante passionem domini impletae sunt. quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, quia dixisti: Haec ergo abominatio si iam completa fuerat, quo modo dominus monet et dicit: Cum uide
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ ħ existiment. ita scilicet dictos breuio¬
res dies futuros. sieut fuit longior dies ih̾u
naue orante tamen lucas euuangelista &
hanc dierum breuiationem: ⁊ abhomina¬
tionem desolationis quȩ duo ipse non dixit.
s matheus marc̾usq dixerunt: ad euersio¬
nem ihrłm docuit ꝑtin̾e: alia cum eis dicẽs
aꝑtuis. de hac eadem re quȩ illi posuerunt
obscurus. Nam iosephꝰ qui uidaicam scͥpsit
historiam talia mala dicit illi populo tunc
accidisse: ut uix credibilia uiderentur: Un¬
de non immerito dictum est talem tribula¬
tionem nec suisse ab initio creaturȩ nec fu¬
turam. S et si tempore antixꝑi talis aut
maior forsitan erit. intelligendum ẽ de illo
populo dictum: quod ei talis ampluis futu¬
ra non erit. Si enim antixp̃m illi primitus
et p̃cipue recepturi sunt: facturus est tũc
idem populus tribulationem: potus qũa
passurus. Non estꝰ cur putemus ebdoma¬

Expanded text:
qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuioqui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
pugnationem ihrłm ꝑtine. id quoo dictũ
est de abhominatione desolationis. et qd̃
lictum est dde dierũ breuiatiane ꝓpter ele-¬
cłos: quia et si ea ipse non dixit. dixit tam̃
aꝑtius cet̾a de ħ ipso: quo et ista ꝑtiñemon¬
arauit. Non enim debemus ambigere qͣn¬
do euersa est ihrłm. fuisse in illo poyulo
Aectos dĩ qui ex curcumcisione crediderant
siue fuerant credituri: electi ante constituti¬
onem mundi: ꝓpt̾̃ quos breuiarentur dies
ille ut tolerabilia mala fierent. Nam quidã
conuenientius intellexisse mͥ uidẽtur. mala
ipsa significata nomine dierum: sicut dicti
sunt dies mali in aliis scͥpture diuinȩ locis:
Neq enim dieq isnali sunt. s ea quȩ fuint ĩ eis.
Ipsa gͦ dicta sunt breuiari. ut dõ donante to-¬
lerantiam minus sentirentur: ac sic quȩ ma¬
gna sunt breuia fierent. S siue isto modo in¬
telligenda sit dierum illa breuiatio. siue qd̃
ad pauctratem redigentur siue quod cursu
celeriore solis breuiarentur. non enun desũt

Expanded text:
uod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sine isto modo intellegenda sit dierum illa breuiatio sine quod ad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore breuiarentur — non enim desunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. ut percutiat conseruos suos. & epulet᷑
cum ebriosis: non ẽ filius lucis s tenebrarũ
et ideo tanquam fur dies ille comp̃bendet.
Quod unusquisq debet etiam de die huuis
uitȩ suȩ nouissimo formidare. In quo enĩ
quemq inuenerit suus nouissimꝰ dies. inħ
eum comp̃hendet mundi nouissimꝰ dies.
quoniam qualis in die isto quisq morit᷑.
talis in die illo udicabitur: Adħ ꝑtinet qd̃
in euuangelio scõm marcũ scͥptum ẽ ui¬
gilate ergo qi nescitis quanddo dominus

Expanded text:
uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur cum ebriosis, non est lucis sed tenebrarum et ideo eum tamquam fur dies ille comprehendet. quod unusquisque debet etiam de die huius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vig
Abbreviated transcription (Latin):
amatorib mundi dicentes. moram facie
domitꝰ meus: Alia ẽ gͦ ignorantia tempo¬
tum. alia labes morum. amorq uiciorum
Nam et apłs paulus quando dicebat. non
auo moueamini mente. neq t̾reamini siue
ꝯuerbum siue ꝑ epłan tanquam ꝑ nosmis¬
sam. quasi instet dies domini: nolebat utiq
ut crederent eis qui iam ꝓpinquare domi
arbitrabantur aouentum: nec tamen
uolebat ut tanguã seruus ille dicerent.
moram facit dominus meus uenire: et
traderent se suꝑbiȩ luxuriȩq ꝑdendos S
sic eos nolebat de ꝓpinquante die nouissi¬
mo falsis auscultare rumorib. ut tamen uells
ns paratos ad aduentum dominisui. lumbis
accinctis lucernisq ardentib opperiri. Qui¬
b dicit. Uos autem fr̃s non estis in tenebris:
ut dies ille dios tanquam fur comp̃hendat.
Omnes enim uos filii lucis estis: et filii diei
Nonsumus noctis: neq tenebrarũ. Ille autẽ
qui sic dicit. moram facit dominus meus

Expanded text:
amatoribus mundi dicentes: Moram facit amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum amorque uitiorum. nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbum siue per epistulam tamquam per nos, quasi instet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum. ille autem, qui sic dicit: Moram facit dominus meus
Abbreviated transcription (Latin):
euis: Quos moies licet breuiter: ido magisf
bonus curauit exprim̾e. idest suꝑbiamat
luxuriam: ne quod dicebat moram facit
dominus meus desiderio domino sui dic̃e
crederetur. quo ardebat ille qui dicebat. si¬
tuut anua mea ad deum uiuum: quando
ueniam et apparebo ante faciem dĩ. Dicend̃s
enim quando ueniã. moras ꝑpeti molestefe¬
rebat. qr etiam quo tempore acceberatur de¬
siderio tardum uioetur. Quomodo autẽ
tardus ẽ aduentus euis. uel quomͦ longe
suturus ẽ. cum ipsi apłi tempore quo ad¬
huc eraut in carne. dixerint. nouissima
hora ẽ. quant᷑oͣs a domino audierint. non
nescimus et nos: quantum adme atainet
dico. et eos qui ħ mecum nesciunt. Et tñ
quib dictum ẽ non est ur̃mi scire temꝑa
quȩ pater posuit in sua potestaadiligebant
eius manifestationem. et dabant conser¬
ius in temꝑe cibaria nec ꝑcutiebant ens
dominando eis: nec luxuriabantur cum

Expanded text:
eius. quos mores licet breuiter ideo magister eius. quos mores licet breuiter ideo magister bonus curauit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne, quod dicebat: Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in carne, dixerint: Nouissima hora est, quamuis a domino audierint: Non nescimus et nos — quantum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissi¬
mo et uenera¬
bilit̾ suscipien¬
esichio: augu¬
stinus in domi¬
no salutem Acce¬
pi litteras uenerationis tuȩ quib ualde
salubrit̾ exortaris: ut saluatoris nr̃i diliga¬
tur et desideratur aduentus: Facis hut s¬
uus bonus eusdem patris familias. auid
lucrorum domini tui: & uolens hab̾e plu¬
rimos sotios dilectionis. qͣ ipse p̾cipue et
ꝑseueranter accenderis. Intuentes igitur
quod comiemorasti de apło. qr dominũ
dixit redditurum coronam iustitiȩ nontã¬
tum sibi. s et omnib qui diligunt mauife¬
stationem eus. ita recte uiuimus. et in h̾ scso
tanquam perigrini agimus. cũ se in hac di¬
lectione cor nr̃um ꝓficient̾ extendit. siue
citius. siue tardius ueniat quam putat᷑.
cuius manifestio fideli caritate diligitur:
et pio desiõatur affectu. Seruus quippe ille
qui dicit. moram facit dominus meus. et
ꝑcutit conseruos suos. manducat et bibit.
cum ebriosis. non utiq diligit manifesta¬
onem eus. Et morib enim: apparet anunꝰ

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VEXERABILITER SUSCIPIEXHESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat et bibit cum ebriosis, non utique diligit manifestationem eius; ex moribus enim appai;et animus
Abbreviated transcription (Latin):
in se ipso. quando est uiuos uidicaturꝰ et mor¬
tuos. ita ꝓmitatur ut ꝓpinquare dicatur:
et quod in ultimo sermonis scõm matheũ
ipse omnino aduentus euident̾ expͥmit᷑ cuiꝰ
superius quib dam signis ꝓpinquitas intel¬
ligenda monstratur. Ad h quippe apud ma¬
theum sermo ipse concluditur: Cũ autẽ uene¬
rit inquit filius hominis. in maiestate sua
et omnes angli cum eo: tunc sedebit super.

Expanded text:
in se ipso, quando est uiuos indicatoras et morin se ipso, quando est uiuos indicatoras et mortuos, ita promittitur, ut propinquare dicatur, et quod in ultimo sermonis secundum Matthaeum ipse omnino aduentus euidenter exprimitur, cuius superius quibusdam signis propinquitas intellegenda monstratur. ad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem uenerit filius hominis, inquit, in maiestate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe est estas Ita et uos cum uideritus haet
omnia scitote quia ꝓpe ẽ iam in hostis. ẽ uuc
ergo scinus ꝓpe ẽẽ cum uideritis non aliqua
eorum s haec omnia. in quib et ħ est. quod
uidebitur filius hominis ueniens. et mittet
angłos suos. de quatuor mundi partib id est
de toto orbe t̾rarum congregat ȩlectos suos. Qd̃
tota hora nouissuna facit. ueniens in menbriᷤ¬
siuis tanquam in nubib uel in ipsa tota ȩccl̃a
quod est corpus eius. tanquam in nube mag¬
na fructificante atq crescente in uniu̾so mun-¬
do. ex quo cȩpit p̃dicare ac dic̾e. agite peniten¬
tiam appropinquauit enim regnum cȩlorũ:
ita ut fortasse omnia quȩ ab his trib euuange¬
listis dicta sunt de eius aduentu. diligentius
pertini̾e. quod cotidie uenit. in corꝑe suo quod
est ȩccła. de quo aduentu suo dixit. amodoui¬
debitis filium hominis sedentem a dextris
iurtutis. ⁊ uenientem in nubib caeli. excep¬
tis his locis. ubi ab eo ille aduentus ultimus

Expanded text:
uideritis haec omnia, scitote, quia prope est in ianuis. Tunc ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est ecclesia, de quo aduentu suo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, exceptis his locis, ubi ab eo ille aduentus ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
care non possim. tam̃ sic̃ scio ñ ea cor¬
pore fieri. utinã sic scirẽ qͦmͦ discerne
guant᷑ uise eoꝵ qͦs error uł impietas
plerũꝙ derudit. qͣndo uisis pioꝵ atq
scõꝵ similia pleraq narrantur. Quoꝵ
exempla si cõmemorare uoluissẽ. tẽpꝰ
mͥ potiꝰ quã copia defuisset. In dm̃ mi
sericordia uegeteris. domine beatissi¬
me & uenerabilis & desiderabilis fr̃.¬

Expanded text:
care non possim, tamen sicut scio non ea corcare non possim, tamen sicut scio non ea corpore fieri, utinam sic scirem, quo modo discguantur uisa eorum, quos error uel impietas plerumque deludit, quando uisis piorum atque sanctorum similia pleraque narrantur! quorum exempla si commemorare uoluissem, tempus mihi potius quam copia defuisset. memor nostri in domini misericordia uegeteris, domine beatissime et uenerabilis et desiderabilis fr
Abbreviated transcription (Latin):
liebat᷑ aꝑuit: ꝙ continuo sic̃ illi in
quit oculi carnis tuȩ ntiq in dormi¬
ente atq in lectulo iacente muinc ua¬
ita cũ defunctꝰ fueris. nichil agenti¬
b oculis carnis tuȩ uita tͥ inerit qͣ
iuuas. sensusq quo sentias. Caue iam
deinceps. ne uitã manere post mortẽ¬
dubites. Ita sibi homo fidelis. ablatã
dicit huiꝰ rei dubitationẽ. Quo docen¬
te. nͥ ꝓuidentia & miscdia dĩͤ Ista
narratione dixerit aliqͥs. tante rei nos
non soluisse s auxisse qͦstionẽ: E uigi¬
lat homo & dormit homo cotidie. ꝙ
cogitat homo. Dicat unde fiant ista
sim. lia formis. sumiba qͣlitatib. sum¬
lia motib corpoꝵ. nec tam̃ materie cor¬
porali: dicat si potest. Si autẽ ñ potest
qͥo se p̃cipitat de rarissimis aut inex¬
ꝑtis quasi definitã ferre sententiam.
cũ conturua & cotidiana ñ soluat.
Ego autẽ qũauis qͦmͦ fiant ista uelut
corporea sine corpore ũbis ꝓrsus expli¬

Expanded text:
liebatur aperuit continuo. Sicut, inquit, liebatur aperuit continuo. Sicut, inquit, isti oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo jacente nunc vaita cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae, vita tibi inerit qua vivas, sensusque quo sentias. Cave jam deinceps ne dubites vitam esse post mortem. Ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius rei dubitationem quo docente nisi prouidentia et misericordia dei? Ista narratione dixerit aliquis tantae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. lat homo et dormit homo cotidie et cogitat homo. dicat, unde fiant ista similia formis, similia qualitatibus, similia motibus corporum nec tamen materie corporali. dicat, si potest; si autem non potest, quid se praecipitat de rarissimis aut inexpertis quasi definitam ferre sententiam, cum continua et cotidiana non soluat? ego autem quamuis, quo modo fiant ista ueluti . corporea sine corpore, uerbis prorsus expli
Abbreviated transcription (Latin):
nosceret᷑ int̾rogauit. Nespondit iste
qͦd eũ bene pleneq cognosceret. Tũ ille
quesiuit. ubi se nossetNec memoriȩ de¬
fuit. qͥd iste identide responderet. To
diendos eo duce uenerat qua recentis¬
suos recordabat᷑ facilitate narrauit.
Nic ille ꝑcunctatꝰ ẽ. utrĩinã id qͦd nar¬
rauerat in sõms uidisset. anuigi¬
laus. Respondit. In sõnis. Atilli. be¬
ne inqͥt recolis: uerũ ẽ. in somnis il¬
la uidisti. S etiã nunc in sõms te ui¬
dere scias. Noc cũ audisset iste. ita eẽ
credidit. atq id responsione firma¬
uit. Tunc qͥ hominẽ docebat adiecit ꝙ
ait. Ubi ẽ mͦ corpꝰ taũ: Ille respondit
In cubiculo meo. Scisne inqͥt ille ineo¬
dem corpusculo nunc illigatos eẽ ꝙ el-¬
ausosar ociosos oculos tuos. nichilq il¬
lis oculis te uidere: Respondit. Scio.
me uides: Ad hoc iste ñ inueniens qͥd
responderet obticuit. Cui hesitanti.
ille qͦo his int̾rogationibꝰ docere mo¬

Expanded text:
nosceretur, interrogauit; respondit iste, nosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cognosceret, tum ille quaesiuit, ubi se nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem responderet, totdiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolis; uerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: \'Scio\'me uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui hille quod his interrogationibus docere mo
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ frũm expectationẽ ñ iã longa dis¬
pntatione suspendere. Marrabo autẽ
unũ aliqͥd breuit̃. unde cogites. fr᷑ gel
degit. & romȩ suae artis exercitatione
p̃polluit. ut hominẽ religiosũ nosti.
atq erga pauꝑum curã impigra mĩa
facillimoꝙ animo benignissimũ: aubi¬
tabat tamen aliqͣndo ut mͦ nob̾ retulł.
cũ adhuc eẽt adolescens ꝙ in his elemo¬
sinis feruentissimꝰ. utrũ eẽt ulla ui
apparuit  in sõnis conspicius uiue¬
nis & dignꝰ intendi. eiq dixit. Seqͤre
me. Qũẽ dũ seqͤret᷑. uenit ad qͦnd̾a ci¬
uitatẽ. Ubi audire coepit a dextra
parte sonos suauissimȩ cantilenȩ ul
tra solitã notãq suauitatẽ. Tunc il¬
le intento quid nã eẽt. art ẏmnos
ni. Euigilauit. & somniũ fugit. tan¬
tũq de illo qͣntũ de sõno cogitauit.
Alia uͦ nocte ecce idemipse uiuenis eid̃t
rursꝰ apparuit. atq ab illo utrũ cog¬

Expanded text:
torum fratrum expectationem non iam longa distorum fratrum expectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter, unde cogites. frater ndegit et Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem religiosum nosti atque erga pauperum curam inpigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis rettulit, cum adhuc esset adulescens et in his elemosynis feruentissimus, utrum esset ulla uitapparuit illi in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendi eique dixit: "Sequere me". quem dum sequeretur, uenit ad quandam ciuitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suauissimae cantilenae utra solitam notamque suavitatem; tunc ille intento quidnam esset, ait hymnos ni. euigilauit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de somnio cogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cog
Abbreviated transcription (Latin):
to minꝰ id qͦꝙ in nob̃ qͦd uita contii¬
Auigilantes dormientesq exꝑimur.
qͦ pacto fiat explicare sufficio. Nã cĩ
ad te dictarẽ hanc epłam. teipsũ ani¬
mo contuebar. te utiq absente atq ni¬
ciente: ꝙ qͦmͦ possis his ũbis mouerise¬
cundũ notitiã quȩ mͥ de te in est imagi¬
nabar: atꝙ id quonã mͦ in animo me
fieret. caꝑe aut inuestigare ñ poterã.
certꝰ tam̃ ñ fieri corporeis molib nec
corporeis qͣlitatib. cũ corpori similli¬
niũ fieret. Floc interĩ habeas. ut ab oc¬
cupato ꝙ festinante dictatũ. In duode¬
cuno autẽ libro eor qͦs de genesi sepͥst
uersatur hec qͣstio uehement̃. & multis
exẽplis rerũ exꝑtarũ atq credibibier
auditarũ dispntatio illa siluescit. O
in ea potuerimꝰ uł effecerimꝰ. cũ lege¬
ris uidicabis: si tam̃ dñs dignet᷑ dona¬
re. ut eos mͥ libros qͣntũ posstim congri¬
enter em̃datos iam liceat edere: & mul¬

Expanded text:
anto minus id quoque in nobis, quod uita continanto minus id quoque in nobis, quod uita continua uigilantes dormientesque experimur, quo pacto fiat, explicare sufficio. nam cum ad te dictarem hanc epistulam, te ipsum animo contuebar te utique absente atque nesciente et, quo modo possis his uerbis moueri, secundum notitiam, quae mihi de te inest, imaginabar; atque id quonam modo in animo meo fieret, capere ac inuestigare non poteram certus tamen non fieri corporeis molibus nec corporeis qualitatibus, cum corpori simillimum fieret. hoc interim habeas ut ab occupato et festinante dictatum. in duodecimo autem libro eorum, quos de genesi scripsi, uersatur haec quaestio uehementer et multis exemplis rerum expertarum atque credibiliter auditarum disputatio illa siluescit. quid in ea potuerimus uel effecerimus, cum legeris, iudicabis, si tamen dominus donare dignatur, ut eos mihi libros, quantum possum, congruenter emendatos iam liceat edere et mul
Abbreviated transcription (Latin):
ferri. uł locis corꝑalib contineri. Hu
iꝰ gͥ rei tractatꝰ. si tam̃ ad liquidñ a
calib quales nos sumꝰ examinari
potest. curã atq oꝑam negotiosissi¬
mã postulat. ac ꝑ hoc mentẽ ab his
occupationibꝰ ociosissimã. Si autẽ
breuiter uis audire qͥd mͥ uideat᷑:
nullomͦ arbitror animã ecorpore exi¬
re cũ corpore. Uisiones autẽ ille fu¬
turoꝵq p̃dictiones qͦmͦ fiant. ille
iã explicare conet᷑ : qͥ nouit qua ui
efficiant᷑ in uno qͦꝙ animo tanta cũ
cogitat. Uidemꝰ eñi planeq cernins
in eo fieri multarũ rerũ iunsibilum
& ad cȩt̾eros sensꝯ corporis ꝑtinentu
innumerabiles imagines. que ñ urc
tantũ qͥa fiunt. qͦd manifestũ ẽ. Qua
ui & qͦmͦ fiant. qͥsqͥs potuerit explic¬
re. que om̃ia certe cotidiana sunt ati
continua: audeat p̃sumere aliqͥd a
diffinire. etiã de illis rarissums uisis
Ego autẽtanto minꝰ hoc audeo qͥ¬

Expanded text:
ferri, vel locis corporalibus contineri. Hujus ferri, vel locis corporalibus contineri. Hujus igitur rei tractatus, si tamen ad liquidum a talibus quales nos sumus, examinari potest, curam atque operam negotiosissimam postulat ac per hoc mentem ab his occupationibus otiosissimam. si autem breuiter uis audire, quid mihi uideatur, nullo modo arbitror animam e corpore exire cum corpore. Visiones autem illae futurorumque praedictiones quo modo fiant, ille iam explicare conetur, qui nouit, qua ui efficiantur in unoquoque animo tanta, cum cogitat. uidemus enim planeque cernimus in eo fieri multarum rerum uisibilium et ad ceteros sensus corporis pertinentium innumerabiles imagines, quae nunc ntantum, quia fiunt, quod manifestum est, qua ui et quo modo fiant, quisquis potuerit explicare — quae omnia certe cotidiana sunt atque continua —, audeat praesumere aliquid ac definire etiam de illis rarissimis uisis. ego autem tanto minus hoc audeo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimo ac uenãbili
e desiderabili fr̃i ꝙ con¬
sacerdoti meo euodio¬
ꝙ qͥ mecũ frẽs in dño salutẽ. frͣ iste
nomine barbarus seruus di. iã diu
apud ypponẽ constitutꝰ. ꝙ ñbi dĩ
feruidꝰ ac studiosꝰ auditor. deside¬
rauit ad tuã scĩtatẽ littas nr̃as. In
eũ salutẽ debitã dicimꝰ. litt̾is autẽ
sc̃itatis tuae qͥb ingentes texiusti
serendi. ꝙ acͥmonia intelligendi.¬
Duarũ sane epłarũ tuarũ qͥb mul¬
ta o magna conqͥris. una nescio qͦ¬
modo oberrauit. & duu quȩsita ñ
potuit repperiri : alt̃a uͦ quȩ inuen¬
ta ẽ habet cõmendationẽ suauissi¬
mã serui łi boni & casti adolescen¬
tis qͦmͦ ex hac uita migrauerit. & qͥb
iusionũ frat̃narũ attestationib me¬
ritũ eiꝰ nobis insinuari potuerit.
Deinde ex hac occasione ꝓponis & uer¬
sas. de anima obseurissimã qͦstionẽ
utrũ cũ aliqͦ corpore egrediat᷑ e cor¬
pore quo possit ad corporalia loca

Expanded text:
BEATISSIMO AC VENERABILI ET DESIDERABILI FRATRI ET CONSACERDOTI MEO EVODIOS ET MECUM FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Frater iste nomine Barbarus seruus dei est iam diu apud Hipponem constitutus et uerbi dei feruidus ac studiosus auditor. desiderauit ad tuam sanctitatem litteras nostras, in eum salutem debitam dicimus. litteris autem sanctitatis tuae, quibus ingentes texuisti serendi et acDuarum sane epistolarum tuarum, quibus multa et magna conquiris, una nescio quomodo aberravit, et diu quaesita non potuit reperiri: altera vero, quae inventa est, habet commendationem suavissimam servi Dei boni et casti adolescentis, quomodo ex hac vita migraverit, et quibus visionum fraternarum attestationibus meritum ejus vobis insinuari potuerit. Deinde ex hac occasione proponis et versas de anima obscurissimam quaestionem, utrum cum aliquo corpore egrediatur e corpore, quo possit ad corporalia loca
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑborum: Et cum fr̃ nollet fr̃ib: in malis
se ẽe coniunctum: quantomaͬgis uult in
bonis constituta coniunx uirum in malis
habere separatum: Lege ipsum locum in
euuangłio. Tꝑi est uox pia: crede dõ. Doles
uidelicet conuigem mortuam: et putas si
eam laudauero. quod meis affatib console¬
ris: Disce quod doleas: si cum illa non eris: An
magis tͥ dolendum ẽ. quod ame nundũ lau¬
datur: quam mͥ quod ate non amatur.: Ilã
utiq si amares: cum illa eẽ post mortem de¬
siderares. Quod ꝓfecto non eris:si qualis es
talis eris. Ama gͦ cuius exigis laudem: ne qd̾
mendacit̾ exigis iuste negem. Et alia manu:
Dñs nob p̃stet de tua salute gaudere: dñe di¬
lectissime et honorabilis fã¬

Expanded text:
superborum! et cum frater nollet fratribus in malis superborum! et cum frater nollet fratribus in malis se esse coniunctum, quanto minus uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere separatum! lege ipsum locum in euangelio: Christi est uox pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis f
Abbreviated transcription (Latin):
correctus: Mittamus munera sp̃ui conuigis
tuȩ. tu l imitationem. ego laudem. quamꝗͣ
sicut supra dixi laudem ab hominib iam
illa non querat. imitationẽ uero tuã tan¬
tum querit etiam defuncta: quantum di¬
lexit etiã dissimilem uiua: faciã de illa qd̃
uis. cum tu feceris quod & ego uolo et illa:
Si enim diues ille suꝑbꝰ atq impius sicut
in euuangłio dñs loquitur. qui indueba¬
tur pur pura et bisso. ⁊ epulabatur cotidie
splendide. cũ malorum meritorum pȩnas
apud inferos lueret. neq de digito contẽp¬
ti ante ianuam suam pauꝑis aquae stillã
impetrare potuisset. recordatus est quinq
fr̃s suos. et rogauit ad eos eundem paupe¬
rem mitti. cuius requiem in sinu habrahȩ
longe ꝓspitiebat. ne ⁊ ipsi uenirent in illũ
tormentorum locum. quanto magis tua
conuinx te recordatur. quanto magis te
casta non uult ad penas uenire mechorũ:
si fr̃s suos nec suꝑb ad penas uoluit uenire

Expanded text:
correctus? mittamus munera spiritui coniugis correctus? mittamus munera spiritui coniugis tuae. tu imitationem. ego laudem. quamquam, sicut supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat, imitationem uero tuam tantum quaerit etiam defuncta, quantum dilexit etiam dissimilem uiua. faciam de illa, quod uis, cum 15 tu feceris. quod et ego uolo et illa. Si enim diues ille superbus atque impius. sicut in euangelio dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinu Abrahae longe prospiciebat, ne et ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
D̾s attendatur xꝑc cogitetur: apłs audiat᷑
dicens: Tollens gͦ menbra xꝑi: faciam m̃¬
bra meretricis: Si qualisqimq ep̃i amici
tui uerba sꝑnis: in corde tuo: corpus dñi tui
cogita in corꝑe tuo. Postremo quoniã de
die ini diem differendo peccas. cum extre¬
mum diem tuum nescias: nunc ꝓbabo ꝗͣ¬
tum ab ore nr̃o laudes ciprianȩ desideres:
Certe si adhuc in scola rethoris discipulis¬
uerba uenderem: pͥus ab eis mertedẽ sume¬
rem: Uendere tibi uolo laudem pudicissi¬
mȩ uxoris tuȩ: prius mͥ mercedem oa pu¬
dicitiam tuam. Da inquã et accipe:. Hu¬
manum dico ꝓpt̾ infirmitatem tuam
Puto quod non sit ate digna cipͥana euius
laudib antiponas amorem concubinarũ
tuarum: quod utiq facies si ꝑmanere in
alo amare: quã ad istas laudes ꝑuenire
malueris. Quid michi uis extorquere po¬
scendo: cum ꝓte udeas eẽ quod posco:
Quid p̃caris subiectus: quod potes iubere

Expanded text:
deus adtendatur, Christus cogitetur. apostolus audiatur deus adtendatur, Christus cogitetur. apostolus audiatur dicens: Tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? si qualiscumque episcopi amici tui uerba spernis in corde tuo, corpus domini tui cogita in corpore tuo. postremo quonam de die in diem differendo peccas, cum extremum diem tuum nescias? Nunc probabo, quantum ab ore nostro laudes Cyprianae desideres. certe. si adhuc in schola rhetoris uerba discipulis uenderem, prius ab eis mercedem sumerem. uendere tibi uolo laudem pudicissimae uxoris tuae: prius mihi mercedem da pudicitiam tuam: da. inquam, et accipe. humanum dico propter infirmitatem tuam: puto, quod non sit a te digna Cypriana, cuius laudibus anteponas amorem concubinarum tuarum, quod utique facies, si permanere in illo amore quam. ad istas laudes peruenire malueris. quid mihi uis extorquere poscendo, cum pro te uideas esse, quod posco? quid precaris subiectus. quod potes iubere