comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quemq hominẽ sub constitutioib
stellarũ putant. Et hoc in adiu¬
toriũ sui erroris assũmunt qd
noua stella eriit cũ dñs incar-¬
ne apparuit. Cuiꝰ fuisse facum
eandem que apparuit stellam
putant. S si euuangłii uerba
pensamus. qͥbꝰde eadem stella di-¬
citur: usq dũ ueniens staret.
supra ubi erat puer: dũ ñ pu-¬
er ad stellã. s stella adpuerum
cucurrit. sidici liceat. ñ stella
fatũ pueri. s fatũ stelle is qͥ
apparuit puer fuit. S absit
hominũ: solus hanc conditor
qͥ creauit ad ministrat. Neque
enĩ. ꝓpt̾ stellas homo. sstelle ꝓ.¬
pt hominem facte sunt Et si
stelia fatũ hominis dicit᷑ ip¬
sis suis ministeriis sub ẽẽ homo
ꝑ hibetur. Certe cũ iacob de
utero egrediens pͥoris frĩs plan¬
tã teneret manu: pͥor ꝑfecte
nequa quã egredi potuit. nisi
⁊ subsequens inchoass. Et tam̃
cũ uno tempore eodẽq mo¬
m̃to utrũq mat̾ funderet:
ñ una utriꝰq uit& equalitas

Expanded text:
quemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidhominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
Ñuideant. cũ scriptũ sit. uide¬
ant oꝑa urã bona. et głificent
patrẽ urm̃ qͥ in cęlis est: s ut ꝑ
hoc quod agimꝰ. laudes ex terius
ñ queramꝰ. Sic aut̾ sit opꝰ inpu-¬
blico. quatinꝰ intentio maneat
in occulto: ut et debono oꝑe ꝓxi¬
mis p̾beamꝰ erẽplũ. ⁊ tam̃ ꝓ inten¬
tione qua dõ soli placere querimꝰ
semꝑ optemꝰ secretũ. Thesaurus

Expanded text:
eant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secret
Abbreviated transcription (Latin):
homini simile dicit᷑. qͥbo¬
nas margaritas querit. sed
unã pͣtiosã in uenit. quã¬
uendens emit. qͥa qͥ cȩlestis
uite dulcedine̾. in quan¬
fecte cognouerit. ea que
in t̾ris amauerat. libent᷑

Expanded text:
i simile dicit, qui bonas margaritas quaerit, sed unam pretiosam invenit, quavendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quanfecte cognoverit, ea quae in
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatꝰ. Peccata nr̃a p̃te¬
rita imbaptis matis ꝑcepti
one donata sunt. et tam̃
post baptisma multa com¬
misimus. s lauari iterũ
baptismatis aqua ñ pos¬
sumꝰ Quia gͦ ⁊ pꝰ baptis¬
ma inqͥnauimꝰ uitã. bap¬
tizemꝰ lacrim is conscien¬
petenteqͥ exẽa bonis dele¬
ctati discessimꝰ. ad eã ma¬
lis amaricati redeamus.:

Expanded text:
tat. Peccata nostra preterita in baptismatis perceptione nobis donata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrimis conscienpetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
gi innuunt qd in regionem
suã ꝑuiã aliã reuertuntur.
In eo nãq qd̃ ãmoniti faciunt:
nobis ꝓfecto insimiant qͥd faci-¬
amꝰ. Regio qͥipe nr̃a paradysu
est  ad quã iħu cognito redire
ꝑ uiã qua uenimꝰ ꝓhibemun.
A regione ⁊ enĩ nr̃a: suꝑbiendo.
in obediendo: uisibilia sequendo.
cybũ uetitũ gustando discessimꝰ
S ad eã necesse e̾ ut flendo. obȩ¬
diendo. uisibilia contẽpnendo.
atq appetitũ carnis refre nans¬
do redeamus. G ꝑ aliã uiã ad
regionẽ nrãm regredimꝰ: qm̃ qͥ

Expanded text:
gi innuunt, quod in regionem gi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad r
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dir̃. Dirigat᷑ oratio mea. sic̾ incen¬
sũ inconspectu tuo. ꝑmyrrã uͦ.
carnis nre̾ mortificatio figuratur.
Unde scã eccła desis oꝑariis. usq
ad mortẽ. ꝓdõ certantibꝰ. dicit. Ma-¬
nus meȩ distillauert̃ myrram.
Nato gͦ regi aurũ offerimꝰ. si in
conspectu illiꝰ claritate superne
sapientie resplendemꝰ. Thus offe¬
rimus: si cogitationes carnis ꝑscã
orationũ studia in ara cordis
incendimꝰ. ut suaue aliqͥd deo.
ꝑ cęleste desideriũ redolere ua-¬
leamus. Myrrã offẽrimꝰ: si carniᷤ
uitia ꝑ abstinentiã mortificamꝰ.
hoc mortale corpꝰ flurui luru¬
rie de seruire. Sicut deqͥbꝰ dã¬
ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Conputruerunt
iumenta instercore suo. Ium̃ta
qͥppe instertore suo conputresce̾
est: carnales homines in fetore
lururiȩ uitã finire. Myrrã gͦ
dõ offerimꝰ: quando hoc mortale
corpꝰ. alururie putredine. ꝑ con¬
dimentũ continentie custodi¬
mꝰ aaagnũ uͦ nobis aliqͥd ma¬

Expanded text:
 dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire. Sicut de quibusdaitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid ma
Abbreviated transcription (Latin):
cis muneribꝰ pͣdicant.
uro regẽ. ture dm̃: myr¬
ra mortalẽ. Sunt uͦ non¬
nulli heretici: qͥ hunc dm̃
credunt: s ubiq regnare
nequaquã credunt. Hii
ꝓfecto thus offerunt: sed
offerre ei aurũ nolunt.
Et stͣ ñ nulli qͥhunc regẽ
existimant : s dm̃ negant
Hii uidelicet ei aurum
offerunt: s offerre thus
nolunt. Et st̃ ñ nulli qͥ
hunc dm̃ ⁊ regẽ fatent᷑.
s assũpsisse carne̾ mortale̾
negant. Nii nimirũ ei
aurũ ⁊thus offerunt: s offerre
myrrã assũpte mortalitatis no¬
lunt. Nos itaq nato dnõ offeramꝰ
aurũ: ut hunc ubiq regnare fate¬
amur. Offeramꝰ thus ut credamꝰ.
quod is qͥ intempore apparuit. dr̃
ante tempora extitit. Offera mꝰ
myrrã: ut eũ quẽ credimꝰ in sua
chuinitate impassibile̾. crecdamꝰ
etiã in nra fuisse carne mortalẽ.
testante qͥait. Thes aurꝰ desiderã¬
bilis: reqͥescit in ore sapientis. Thu¬

Expanded text:
t, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne testante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thu
Abbreviated transcription (Latin):
ta recipit᷑. Cũ eniꝰ hoc
reddit᷑ quod acceptũ fu¬
pendit᷑ qd acceptũ nͣ est.
accepta hac u̾bi petuma
usuras soluitis:. ⁊ curate
ut exeo qͦd audistis etiã
alia studeatis intellig̾e
que nͣ audistis. quatinꝰ
alia ex aliis colligentes.
etiã illa discatis ex uob̾¬
met ipsis agere que
necdu ex p̾dicatoris
ore didicistis. Pigrũ gͦ seruĩ qua
sententia feriat audiamꝰ. Tollite ab
eo talentũ: ⁊ date. ei qͥ habet dece̾
talenta. Oportunũ ualde uidebat᷑.
ut cũ malo seruo unũ talentit

Expanded text:
ta recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fupenditur quod acceptum non est. accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗ tunc fidelis seruus supra mul¬
ta constituit᷑ quando de uicta oĩ
corruptionis molestia de ȩternis
gaudiis in illa cęlesti sede gla̾t᷑.
Lunc ad dnĩ sui gaudiũ ꝑfecte in¬
tromictit᷑. quando męt̾na illa pa¬
tria assuptus. at que angłoꝵ cetibꝰ
aͣmirtus. sic interiꝰ gaudec demu¬
nere: ut ñsit iã quod erteriꝰ doleat
decorruptione. Seruus aut̃ qͥ oꝑari

Expanded text:
tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat de corruption
Abbreviated transcription (Latin):
niũ interrenis actibꝰ implica¬
re: lucrũ spiritale nͣ querere cor
aterrenis cogitationibꝰ num quã
leuare: Sunt namq non nulli
qͥ donũ intelligentie ꝑceꝑunt:. sed
tam̃ sola que carnis sunt sapiunt
ut faciant mala: bene autem
facere nesciunt. Sed dñs qͥ talenta
contulit rationẽ positurꝰ redit.
qͥais qͥ nunc pię spiritalia dona
tribuit. districtȩ in iuditio me
portet penset. Seruus qͥ geminata
talenta retulit adnõ laudatur.
at que ad eternã remunationẽ
ꝑ ducit᷑: cũ ei uoce dnĩca dicit᷑. Euge
serue bone et fidelis quia suꝑ pau

Expanded text:
nium in terrenis actibus implicanium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiuntut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merportet pensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei voce dominica dicitur: Euge, serve bone et fidelis, quia su
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. Sis qͥ quinq talenta
acceꝑat alia qͥnq lucratꝰ
est: qͥa sunt ñ nulli. qͥ et¬
si in t̾na ac mistica pene¬
trare nes ciunt. ꝓ intenti¬
one tam̾ suꝑne patrie.
docent recta quos posst:
de ipsis erterioribꝰ que-
acceꝑunt. Dũq se acarnis
petulantia. at̾s renarum
rerũ ãbitu.atq auisibi¬
liũ uoluptate custodi-¬
unt: abhis etia alios ad¬
monendo conpescunt. Et sunt non¬
nulli qͥ quasi duobꝰ talentis ditati.
in cellectũ atq oꝑationẽ ꝑcipiunt:
subtilia de in ternis intelligunt.
mira in exterioribꝰ oꝑant᷑. Cunq
intelligendo et oꝑando aliis pͣdi¬
cant quasi duplicatũ de negotio
lucrũ reportant. Bene autꝰ alia
qͥnq et alia duo in lucrũ uenisse
referunt᷑: qͥa dũ utq sexui pͣdica¬
tio impendit᷑. quasi accepta talenta
geminant᷑. Sis qͥ unũ talentũ
acceꝑat abiens fodit int̾ra. et ab¬
scondit petuniã dnĩ sui. Talentũ
in t̾ra ab scondere eꝰ acceptũ inge¬

Expanded text:
qui quinque talenta acceperat alia quinque lucratus est, quia sunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum inge
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s h̾mi. sollicite
considerare nos ad monet:
nenos qͥ plus ceteris in
hoc mundo accepisse ali-¬
qͥd cernimur. ab auctore
mundi grauiꝰ inde iudi¬
cem᷑ Cũ enĩ augent᷑ dona:
rationes etiã crescunt do¬
noꝵ. lanto gͦ esse humilior

Expanded text:
rissimi, sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo es
Abbreviated transcription (Latin):
ministratione̾ meruit. ab in t̾noꝵ
intellectu ad huc uacuus fuit.
Unũ gͦ talentũ qd incellectũ si¬
gnificare dirimꝰ. illi dari debuit:
qͥbene erteriora que acceꝑ at mi¬
nistrauit. Quod cotidie in sc̃a
eccła cernimꝰ qr pleriq du bene
ministrant exteriora que acci¬
piunt. ꝑ ad iunctã grãm ad in¬
tellectũ qͦ mysticũ ꝑ ducunt᷑:
ut etiã de int̾na intelligentia
polleant. qͥ exteriora fidelit᷑ ad¬
ministrant. Generalis etiã sen¬
tentia mox subdit᷑ qͦ dicit᷑. Omĩ
enĩ habenti dabit᷑ ⁊ habundabit.
Ei autͥ qͥ ñ habet. et qͦd uidetur

Expanded text:
ministrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum baccipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et
Abbreviated transcription (Latin):
portuit gͦ te dare pecu¬
nia me nũmulariiᷤ: iego
ueniens recepissẽ utiq qd̃
meũ ẽ cũ usura. Ex u̾bis suis
seruus constringit᷑. cũ dñs
dic̃. Neto ubi ñ semino: et
congrego ubi ñ sparsi Acsi
aꝑte dicat. Si iurta tuã
sententiã ⁊ illud erqͥro qd̃
ñ dedi: quanto magis ate
exqͥro quod ad erogandũ

Expanded text:
rtuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum
Abbreviated transcription (Latin):
bis excusatiois redit dicens.
Dñe. scio quia homo durus es.
metis ubi non seminasti. ⁊ con¬
gregas ubi n sparsisti: & tuens
inuisse se dicit. in lucrũ talentũ
erpendere:qͥ hoc solũ timere de¬
buerat ne hoc sine lucto ad dnm
reportaret Sunt enĩ pleriq intra
imaginẽ tenet qͥ melioris uite¬
uias aggredi metuunt. et
tamꝰ iacere in sui dorporis
ignauia ñ ꝑtimescunt. Cũ¬
q se peccatores conside¬
rant. sc̾itatis uias arripere
trepidant. et remanere in
suis in iqͥtatibꝰ ñ formidant
Quoꝵ bene petrꝰ adhuc ĩ infir¬
mitate positus. speciẽ tenet.
cũ uiso miracło pisciũ dir̃.
Eri ame cine̾ : qr homo pee¬
cator.sũ. Immo site peccato¬
rem consideras: oportet ut
ate dnm̃ ñ repellas. S qͥ id¬
circo melioris habitꝰ uias
⁊ rectioris uite app̃ hendere
arce̾ nolunt. qr infirmos
se e̾ẽ conspiciunt: quasi pec¬
catores se fatent᷑ ⁊ dñm

Expanded text:
 dicens: « domine, scio quia durus es; metis ubi non seminasti, congregas ubi non sparsisti, et timens isse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique in imaginem tenet, qui meliorem vitam aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in ea carne quã assũp¬
serat ab iit incȩlũ: Carnis enĩ locꝰ
propriȩ terra est. Que qͣsi ad
peregrina ducit᷑. dũ ꝑ redẽp¬
torem nrm̃ in cęlo collocat᷑
S homo iste ꝑegre ꝓficis cenꝰ
seruis suis bona sua tradi¬
dit : quia fidelibꝰ suis spiri¬
talia dona con cessit. Et u¬
ni qͥdem dedit quinq talen¬
ta: alii duo. alii uͦ commi¬
sit unumOnq et enĩ sunt
corporis sensus: uidelicet
uisus auditus. gustus. odo¬
ratus. &. tactus. ꝗnq gͥ ta-

Expanded text:
qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
sed prius uia exerceat laboris.
ꝑcalicem ꝑtingitur ad maie-¬
statem. Simens ur̃a appetit
quod demulcet : pͥus bibite
quod dolet Et sic ꝑ amarũ
poculũ confectionis. ꝑuenit̾
ad gaudium salutis. Iam nͥ
dicam uos seruos: quia seru¬
us nescit qͥd faciat dñs eiꝰ.
Uos aut̃ dixi amitos. qͥa omã¬

Expanded text:
sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amicos, q
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta est dignitas homi¬
nũ. esse amicos dĩ. Sed audi¬
stis głam dignitatis: audite
et laborem certaminis. Si feteri¬
tis que ego p̾cipio uobis. mici
mei estis: si ea que precipio
uobis facitis. Acsi aꝑte dicat.
Gaudetis de culmine: pensate
qͥbꝰ laboribꝰ uenit᷑ ad culmen.
Certe cũ filii zebedei inter-¬
ueniente matre quererent
ut unꝰ addextris dĩ et alius
a sinistris sedere debuissent.
audierunt. Potestis bibere
calicem quẽ ego bibiturus fu

Expanded text:
Quanta est dignitas homiQuanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus su
Abbreviated transcription (Latin):
cũ occidit᷑. Cuiꝰ dilectionis sũ mã
expͥmit. cũ sub iungit. Naiorem hac
dilectionem nemo habet: ut ani¬
mam suã ponat quis ꝓamitis suis.
Mori etiã ꝓmimicis dĩs uenerat.
& tam̃ positurii se animã ꝓamicis
dicebat: ut ꝓfecto nobis ostenderet.
qͥa cum chiligendo lucrũ facere
de inmicis possumꝰ. Ria amici sunt
ipsi qui ꝑsequunt᷑. Sed ecce nos
usq amnortem nemo ꝑ sequit᷑.
Unde gͦ ꝓbare possumꝰ. andili¬
gamꝰ amicos: Sed est quod-
impace scȩ̨ ȩcclȩ fieri debeat.
unde clarescat si ꝑsecutionis
tempore mori ꝓdilectione
iohes baptista ait O habet duaᷤᷤ
tunicas : det non habenti.
Dergo intranquillitatis tẽpo¬
re nondat ꝓdõ tunicam suã:
quando inꝑsecutione daturus
est animã suã: Nirtus gͦ
caritatis ut in uicta sit in ꝑ¬
turbatione. nutriat᷑ ꝑ miseri-¬
cordiã in caritate: Quatenꝰ om¬
mipotenti dõ pͥmũ discat
Oquanta est miscdia condito¬
ris nr̃i. Serui digni non
fuimus : & amici uocamir.

Expanded text:
am exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur.
Abbreviated transcription (Latin):
g dnica: & multa sunt et
unũ. Multa ꝑdiuersitate
oꝑis: unũ in radice dilectio.¬
nis. Qualit᷑ autem ista
dilectio sit tenenda. ipse
insinuat. qui in pleris quȩ
scripturȩ suȩ sententiis.
& amicos iubet diligi inse. et inimi

Expanded text:
nica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimi
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est principatꝰ eoꝵ. In ipsa ista
passione qua cetiderant ꝑ mortem
carnis: undete quantũ fuerit culm̃
mentis. Unde hoc nͥ quia conforta¬
tus est principatus eoꝵ. Sed sic
magni forsitan pauci sunt Sub-
iunxit. Oinumerabo eos & super
arenã multiplicabunt᷑. Totum
mundum fr̃s aspicite: martyribus
plenus est. Iam pene tot qͥ uide¬
amus non sumus. quot ueritatis
testes habemus. Nõ gͦ numerabi-¬
les. nobis suꝑ harenã multiplica¬
ti sunt: qͥ qͦntist̃ a nob̾ conp̃hendi ñ posst᷑
ut amicus uocet᷑ dĩ. se se inse con-¬
spitiat : dona autem quȩ ꝑcipit
suꝑ se nichil suis meritis tribu¬
at. ne ad inimicitias erumpat.
Unde & subdit᷑. Non uos me ele¬
gistis. sed ego elegi uos: & posui uos
ut eatis & fructũ afferatis. Posin
ad gram Wlantaui ut eatis uolen

Expanded text:
tatus est principatus eorum. In ista ipsa passione qua ceciderunt in mortem carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum? Sed sic magni forsitan pauci sunt. Ideo subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Totum mundum, fratres, aspicite, martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus, quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles, nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volen
Abbreviated transcription (Latin):
apatre suo quȩ nota fieri
uoluit seruis suis ut eos afficeret
amicos suos. nͥ gaudia in terne cari¬
sui amoris imprimit: Dũ enim
audita suꝑna celestia amamus.
amata iam nouimꝰ quia amor
ipse noticia est. Omã ergo eis nota
fecerat: quiã terreiis esideris
im mutati. amoris sut facibꝰ arde¬
bant. Istos uͦ amicos dĩ aspexerat
ꝓpha cum dicebat. Uichi autem
nimis honorificati sunt amici tui
ds. Amicꝰ enĩ. quasi animi custos
uocatur. Qa gͥ psal mista ꝓspexit
electos dĩ amundi huiꝰ amore se¬
paratos. custodire in mandatis ce¬
lestibꝰ uoluntatem di: miratꝰ est
amicos dĩ dicens. Michi autem
nimis honorificati sunt amici tui
ds̃. Et tam quam si abeo ꝓtinꝰ
causaᷤ honoris tanti nobis insi¬
nuari que reremus: ꝓtinꝰ ad iunxit.
Nimis confortatus est principa¬
tus eoꝵ. Ecce electi dĩ carnem
domant. spm̃ roborant. demonibꝰ
imperant uirtutibꝰ choruscant
p̾sentia despiciunt. eternã patriã
cũ uoce moribꝰ p̾dicant. eã etiã

Expanded text:
re suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charisui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce
Abbreviated transcription (Latin):
dum rem diligimꝰ temporalẽ. uerã
ammittimus dilectionẽ. Omnis qͥppe
qͥ nr̃a tollit: iniiicus est. Sed si odio
raptorem in teriꝰ uigilemꝰ Qui-
numquã melius uincitur. nͥ cum
raptor. exterior amat᷑. Una qͥppe
si &e ipse diligit᷑ qͥ ad uersat᷑. Hinc
est quod ipsa ueritas & crucis pati

Expanded text:
dum rem diligimus temporalem, veram dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Ver
Abbreviated transcription (Latin):
et inimicũ diligit ꝓpt̾ dm̃. Nã
sunt non nulli qͥ diligunt ꝓxi¬
mos. sed ꝑ affectũ cognationis et
carnis qͥbꝰ tamen in hac dilectio¬
ne sacra eloqͥa non contradict᷑:
sed aliud est quod sponte in¬
pendit᷑ nat᷑ȩ. aliud quod pͣceptiꝰ
dominicis ex caritade debetur
obedientiȩ. Hi nimirum et ꝓxi¬
mum diligunt: et tam̃ illa subli-¬
mia dilectionis p̾mia non assecun¬
tur.: qͥ amorem suũ nonspirita¬
lit̾ sed carnalit̾ mpendunt. Pro¬
inde cũ dñs diceret. Hoc est
mandatũ meũ ut diligatis in¬
uicem: ꝓtinus addidit sicut
dilexi uos. Acsi aꝑte dicat Ad
temporalium delectationẽ trabit.
infirmiorem contra nos ꝓrimũ
excitat: qͥ ea que diligimus au.¬
ferre moliat᷑. Hec curat anti¬
quus hostis hȩc faciens ut ter¬
rena tollat: sed ut saritatem
in nobis feriat. Nam in odio
repente exardescimus : &dũ foris in¬
uicti esse cupimus. in tus grauiter
ferimur Dum foris parua defendimꝰ.
intus ammittimus maxima: quia

Expanded text:
iligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos.temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uos cuncta sacra eloqͥa
Adnicis plena sint pre¬
ceptis: quid est quod dedilectiõe
quasi desingulari mandato
dñs dicit. hoc est p̾ceptum meũ
ut diligatis inuicem: nisi
quia ome̾ mandatũ de sola
dilectione est. & omã unum
p̃ceptũ sunt: Sa quic quid
p̃cipit᷑: insola caritate soli

Expanded text:
um cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ fixa mͣte mansura dãpna ꝑtimesci
ñ doletis. Tolerate gͦ adu̾sarios ur̃os:
s ut fr̃s diligite quos toleratis. Etͣna
pͣmia ꝓdãpnis tẽporalibꝰ querite:
ne qͥsquã ur̃m suis se uiribꝰ hanc
implere posse confidat. s obtine̾
quando petit᷑ largiri qͦdiubet
Cũ continue pulsat᷑ inp̃ce: c̃cite opi¬

Expanded text:
Si enim fixa mente mansura damna pertimescitnon doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd hora cenȩ nͥ finis ẽ munoi. Inqͦ
nimirũ nos sumꝰ: sic̃ iã dudũ paulꝰ
testat᷑ dicens. Nos sumꝰ inqͦs sines
cenȩ cũ uocamur: tanto minꝰ debe¬
mꝰ ex cusarea conuiuio dĩ. qͦnto ꝓ¬
pinqͦsse iã cernimꝰ finẽ scli. qͥ enĩ¬

Expanded text:
Quid hora coenae nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus sicut jamdudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus, in quos fines est cum vocamur, tanto minus debemus excusare convivio Dei, quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Idci
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in extremo ỹꝑabit᷑. rectũ fuit
ut hoc ñprandiũ s cena uoca retua.
S qͥs ꝑ hc̃ seruũ qͥ apatre familias
ad in uitandũ mittit᷑ n p̃dica¬
toꝵ ordo signat᷑: deqͦ iudelȩcet
ordine qͦmuis ad huc indigni

Expanded text:
extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habite amari ñ possunt : qͥa earũ
sapor ignorat᷑ Osenĩ amare ualeat.
qͦd ignorat. Pinde psalmista nos ad mo¬
scitis: si hanc minime gustatis. S cy¬
bũ uite expalato cordis tangite ut ꝓ¬
bantes eiꝰ dulcedinem amare ualca
os acybo et̃ne dulcedinis clausit. Unde
nos quoq nati in hac ꝑegͥnatione¬
huiꝰ erumne huc fastidiosi iã uenimꝰ.
nescimꝰ qͥd desid̾are debeamꝰ. Tantoq se
ampliꝰ fastidii nr̃i moruꝰ exaggera t.
quanto magis ab efu illiꝰ dulcedi¬
nis animus elongat. Et eo iã int̾nas
delitias non appetit quo eas come¬
dere diu longeq de sueuit. fastidio
gam. Et qͥa gustare intꝰ noluimꝰ pa¬
ratã dulcedinem. amamꝰ foris miseri
famen nr̃am: s suꝑna nos pietas ñ dese¬
rentes se deserit. Con temptas enim
illas delitias ad memorie nr̃e occłos
reuocat. easq nobis ꝓponit imꝓmis¬
sione:torporẽ excutit. atq ut fastidũ
nrm̃ repellere debeamꝰ inuitat. Nã¬

Expanded text:
n habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatos a cibo internae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, nec scimus quid desiderare debeamus, tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto se magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio gamur; et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram; sed superna nos pietas nec deserentes se deserit, contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponens in promissionem, torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat.
Abbreviated transcription (Latin):
in qua p̃senti eius uisione
semꝑ ammoniti. nichil ali¬
ud agere quam eius uocare¬
laudibus gaudent. Dixit
Quomͦ in quit fieri potest
ut concipiam pariamq fili¬
liumi: que in castimonio uir¬
ginitatis uitam consum ma¬
re disposui: Non enĩ quasi
meredula uerbis angłi qͦmͦ
hec impleri ualeant reqͥrit:
s certa quia oportebat imple¬
ri quod tunc angło audie¬
bat. ⁊ prius aꝓpħa dictum
legerat. quo id ordine com¬
plendum sit int̾rogat᷑: qr
uidelicet ꝓpħa qui hoc futu¬
rum p̃dixit quomͦ fieripos¬
set ñ dixit: s angelo dicen¬
dum reseruauit. Respon¬
N dens autem angłs: dixit ei.
Spiritus sanctus suꝑuemet¬
N inte: ⁊ uirtus altissĩmi obũ

Expanded text:
in qua praesenti ejus visione in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacarlaudibus gaudent. Dixit Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant, inquirit, sed certa quia oportebat impleri quod et tunc ab angelo audiebat, et prius a propheta dictum legerat, quo id ordine implendum sit, interrogat: quia videlicet propheta qui hoc futurum praedixit, quomodo fieri posset non dixit, sed angelo dicendum reservavit. Respondens ergo angelus dixit ei: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Alti
Abbreviated transcription (Latin):
Aderat enim tẽpus quore¬
dempto ꝑ eius sanguinem
mundo rex agnosceretur:
non solum domus dauid .s
& totius eccłiȩ: immo om̃iũ
conditor ⁊ rector scłoꝵ Un¬
de recte angelus postquã
dixit. ⁊ dabit illi dominus as
sedem dauid patris eiꝰ. con¬
tinuo subiunxit: ⁊ regnabit
in domo iacob inet̾num. Do-¬
mum namq iacob ęccłiã di¬
cit uniu̾sam: que ꝑfidem
& confessionem xp̃i
ad patriarcharũ ꝑtinet sor¬
tem siue in his qui patriar¬
charum stirpe carnis orri¬
ginem duxerunt: seu in illis
qui de aliis nationib carnalit̾
editi spiritali laua chro st̃
in xp̃o renati. In qua uidelicet
domo regnabit in et̾num: &
regni eius nonerit finis. Reg¬
nat quippe mea in p̃senti
uita. cum electorum corda
ꝑfidem ⁊ dilectionẽ suam in¬
ħabitans regit. atq ad ꝑci¬
pienda suꝑnȩ retributioniᷤᷤ
dona continua ꝓtectione
gub̾nat᷑: regnat in futura.
cum eodem finito statu tẽ¬
poralis exilĩ ad habitationẽ
patrie celestis introducit:

Expanded text:
Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit:
Abbreviated transcription (Latin):
quippe homines nos in miquita¬
tib concipim᷑: & in delictis nasci¬
mur. Quotqͦt autẽ donante d̾o
ad uitam p̃ordinati sumus ȩt̾nã:
eaqua ⁊ spiritu sancto renascim᷑.
nari dignatus. mox sanctus natꝰ
est: quia sine inquitate conceptꝰ ẽ.¬
filius dei natus est: quia oꝑante¬
Possumus sane in eo quod dicit᷑ ⁊
uirtus altissimi obumbrabit tibi:
altius quidã de sacram̃to dominicȩ
incarnationis intelligere. Obum¬
brarienim nobis dicimus cum
feruente meridiano sole. uelar¬
borem mediam. uel aliud qͥdlibet
umbraculi genus inter nos : solẽ
opponimus: quo ardorẽ eius uel
lucem nobis tolerabiliorem redda¬
mus. Redemptor gͥ ñr ñ in merito
solis luce uel ardore designatur᷑.
qui nos ueritatis scientia illustrat:¬
& amore inflammat. Unde ipse
ꝑ ꝓpħam dicit. Uobis autẽ ti¬
mentib nom̃ meum: orietur sol
iusticiȩ. Cuiis uidelicet solis ra

Expanded text:
quippe homines in iniquitaquippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur.nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate conceptus eus natus est: quia sinePossumus sane in eo quod dicitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, altius quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito solis luce vel ardore designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore iper prophetam dixit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur Sol justitiae . Cujus videlicet solis rad
Abbreviated transcription (Latin):
modis inea diuinȩ suȩ po¬
tentiȩ efficatiam ostendit.
quia ⁊ m̃tem illius ad eo quantũ
humana fragilitas patit᷑: ab om̃i
uitioꝵ sorde castificanit: ut celesti
digna e̾et partui: & in utero illiꝰ
scm̃ ac uenerabile redemptoris
nr̃i corpus sola sui oꝑatione crea¬
ente tactu carnem de carne
uirginis sacroscãm de inteme
denuo uirtutem altissum nomi¬
nauit: iuxta hoc qd̵ dominus
cum eiꝰdem sp̃c aduentũ disci¬
to. Obum brauit autẽ beatȩ
dei gentrici uirtus altissimi:
quia sp̃c sẽs cor illiꝰ cũ impleurt
ab omni estu concupiscentie
carnalis temperauit ⁊ mun¬
dauit a desideriis cemporalib
ac donis celestib mentẽ simul
illius consecrauit ⁊ corpus. Idoq
⁊ quod nascetur exte sẽm̃: uo¬
cabitur filiꝰ dei. Quia de scĩ¬
ficatione sp̃c concipies: scm̃ erit
quod gignitur. Congrint con¬
ceptioni natiuitas: ut quȩ
contra humanȩ conditionis
morem uirgo concipis. supra hu¬
modum. dei filiũ generes. Om̃s

Expanded text:
modis, in ea divinae suae potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coelesti digna esset partu; et in utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui operatione creavirili attactu, carnem de carne virginis sacrosanctam intemerdenuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discito . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit, et corpus. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humodum Dei Filium generes. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
statis quam di filius et̾nalit᷑
habuit. hanc idem homo
natus ex tempore acceꝑit:
ut una in duab nat᷑is
ꝑsona ẽẽt mediatoris
ac redemptoris nr̃i. Et da¬
bit illi domimis d̾s sedẽ da¬
uid patris eius. Sedem da¬
uid. regnum dicit isrłiticȩ
plebis: qͦd suo tempore
uibente pariter ⁊ iuuan¬
te domino fideli deuotio¬
ne gub̾nauit. D ed gͦ dñs
redemptori nr̃o sedem
dauid patris eius. quando
hunc de genere dauid in¬
carnari disposuit : ut po¬
pulum quem dauid tẽpo
regnum: de quo apłs ait.¬
Qui eruit nos de potesta-¬
te tenebrarum ⁊ transtu¬
lit in regnum filii clarita¬
tissue hic est quod idẽ
populus diuino ammo¬
nitus instinctu cum passu¬
rus ille iherusolimam pro¬
peraret. in eius laudem
gaudens decantabat. be¬
nedictus qui uenit in no¬
mine dñi. rex isrł. & ui
xta alium euangelistã
benedictum quoduenit
regnum patris nr̃i dauid.

Expanded text:
statis quam Dei Filius aeternaliter statis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporregnum de quo AposQui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritais suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnu
Abbreviated transcription (Latin):
cat: & quare gr̃a eam plenã
diceret. diligent̾ edocet.
Ne timeas inquit maria. inue¬
nisti gr̃am apud dm̃. Ecce con¬
cipies in utero ⁊ paries filiũ:
⁊ uoc abis nom̃ eius iħm. Hic
erit magnus: ⁊ filius altissimi
uocabitur. Notandus sollert̾
ordo u̾boꝵ. ⁊tanto artius est.
cordi inserendus: quato ma¬
nifestius patet. quia in his tota
redemptionis nr̃e summa con¬
sistit. Nam manifessime dũm
rum di patris ⁊ uerum homi¬
nis matris filium p̃dicauit.
Ecce inquit concipies mu
tero & paries filium. Ignosce
de carne uirginis assumpsisse
substantiam carnis. Hic erit
magnus: & filius altissimi
uocabitur. Confitere eundẽ
etiam dm̃ uerum de đo uero.
ȩt̾no patri filium semꝑ ẽẽ co¬
ȩt̾num. Quod autẽ futuro
tempore dicitur hic erit mag¬
nus . filius altissimi uocabit᷑.
non ita intelligendum est qd̾
dominus xp̃c ante partum
uirginis non fuerit: s itahoc
potius dictum intelligamꝰ :
quia potentiã diuinȩ maie¬

Expanded text:
cat, et quare gratia plenam cat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Domrum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae maje
Abbreviated transcription (Latin):
collatum est. ut pͥma int̾ fe¬
minas glorissimũ uirginitati¬
do munus offerret. Unde
iure angelico aspectu simul
⁊ affacii meruit ꝑfrure: quȩ
angłicam studuit uitã imita¬
rI. Uere gr̃a erat plena: cui
ipsum ꝑ que gr̃a & ueritas
facta est. iħm xp̃m generare
donatum. Et ideo uere dñs
cum illa erat. quã ⁊ prius nouo casti¬
tatis amore. aterrenis ad celestia
desideria substulit: ⁊ post modũ
mediante humana natura om̃i
plenitudine diuinitatis conse¬
crauit. Uere benedicta in
mulierib: que sine exemplo
muliebris conditionis cum de¬
core uirginitatis gauisa. ẽ. ho¬
nore parentis: quodq uͥginẽ
matrem decebat filium dei¬
ꝓcreauit. Que post quã more
humane fragilitatis & uisione
angelica & insolita ÷ salutati¬
one turbata. mox idẽ angłs
eam repetito sermone. ne ti¬
meat hortatur̾: qͦdq maxime
timorem repeller e consueuit.
quasi bene cognitã ac dome¬
sticam ꝓprio eam nomine uo¬

Expanded text:
collatum est, ut prima inter fecollatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ẽet nutricius fidelissimus.
quiq ⁊ ꝓ eo paruulo scd̾m legẽ
hostias ad templum offerr&.
⁊ eum instante ꝑsecutionis
articulo in egiptũ cum matre
ferret acreferret: aliaq illi
ꝑ plura quȩ assumpte huma¬
nitatis fragilitas poscebat. ne¬
cessaria ministraret. Nec mul¬
tum obfuit siquis illu madtẽpꝰ
eius filium credidit: cum p̃di¬
cantib apłis pꝰ ascensionẽ eiꝰ
cunctis palam credentib qd̾
de uirgine natus e̾ẽt patuerit.
Hec p̃tereundũ qd̾ beata di
genitrix meritis p̃cipuis etiã
nomine testimonium reddit̾:
int̾p̃tat᷑ enim stella maris: ⁊ ipsa
quasi sy dus eximi̾i int̾ fluctꝰ
seculi labentis gr̃a pͥuilegii spe¬
cialis refulsit. Ingressus autem
angłs ad eam dixit. Aue gr̃a
plena dñs tecũ. b enedicta tu in
mulierib Que salutatio qͣntũ
humane consuetudini maudita.
tantũ. ẽ. beatȩ mariȩ dignitati
congrua. Uere ⁊ enĩ gr̃a erat
plena cui diuino munere

Expanded text:
nostri esset nutritius fidelissimus: nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere
Abbreviated transcription (Latin):
testates aerias debellare ⁊ ab ea¬
rum tyrannnde mundum ue¬
niebat eriꝑe. Ad uirginem des¬
ponsatam uiro cui nomen erat
ioseph de domo dauid: ⁊ nom̃
uirginis maria. Quod dicitur
de domo dauid. ñ tantũ adioseph.
s etiam ꝑtinet ad mariam. Le-¬
gis namq erat p̃ceptum. ut de
sua quisq tribu ac familia du¬
ceret uxorẽ: apło quoq attes¬
tante qui ad thimoteũ scribens
mine dauid ortus est dominus: qr
incorrupta eiꝰ genitrix ueram
de stirpe dauid originẽ duxit.
Cur autẽ ipse non de simplici
uirgine s: desponsata uiro con¬
cipi⁊ nasci uoluerit. plurime
apatrib rationabiles causȩ ꝓ¬
feruntur: equib ꝑmaxima est.
ne uelut stupri rea dampnare¬
tur. si uirũ non habens filium
ꝓcrearet. deinde ut in his etiã
quȩ domestica cura naturalit̾
exigebat: puerꝑa solatio sustẽ¬
taretur uirili. Oportebat gͦ be-¬
atã mariã habere uirũ: qui ⁊¬
⁊ nati ex ea domini ac saluatoris

Expanded text:
testates aereas debellare, et ab eatestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens,mine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui t nati ex ea Domini ac Salvatoris