comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Muti ad uiuos aliquos ex mortuis. sicut econtrario pau¬
lus exiuuis in paradiso raptus ẽ diuina scriptura tes¬
tatur. Nam samuel defunctus ꝓpħa uiuo regi sauli eti¬
am futura p̃dixit: quãuis ñnulli ñ ipsũ fuisse qui po¬
cuisset magicis artib euocari. s aliquẽ sp̃m̃ tã malis
oꝑib congruentẽ. illius existiment similitudinẽ
figurasse. cũ liber eccłasticiis quẽ iħc filius si rach scrip¬
sisse traditur. et ꝓpter eloquii ñ nullã similitudinẽ
salomonis ꝓnuntiatur contineat in laude patrũ. qđ
samuel et mortuus ꝓpħauerit. S si et huic libro ex he¬
breorum quia in eorũ ñ ẽ canone contradicitur. quid
de moyse dicturi sumus. qui certe et in deuterono
mio mortuus: et in euangłio cũ helia qui mortuus ñ
ẽ. legitur apparuisse uiuentibus:¬

Expanded text:
ue ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Iesus filius Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deutmio mortuus , et in Evangelio cum Elia, qui mortuus non est, legitur apparuisse viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
bis regnũ: ñ ad sinistram. ubi erunt illi qui salui non
erunt. et idõ audient. Discedite a me maledicti in
ignẽ ȩteruũ. Nemo quippe ab illo igne saluabitur.
quia in suppliciũ ȩternũ illi om̃s ibunt: ubi uermes
eorũ ñ moriẽtur. et ignis eoꝵ ñ extinguetur.¬

Expanded text:
bis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non bis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
utriq mittendi sunt. et dextri scilicet et sinistri: Iuo
quippe igne utriq probandi sunt: de quo dictum est.
Dies enĩ declarabit: quia migne reuelabitur. E unius¬
cuiusq opus quale sit ignis ꝓbabit. Si gͦ utrũq ꝓbabit¬
ignis. ut si ciuus opus manserit. id ẽ. ñ fuerit igne consũp¬
tum quod suꝑ edificauit: mercedẽ accipiet: Sicinius aut̃¬
opus arserit dampnũ patietur: ꝓfecto ñ ẽ ipse ȩternus
ille ignis. In illũ enĩ soli sinistri nouissima et ꝑpetua dãp¬
natione mittentur. Iste aut̃ ignis dextros ꝓbat. S alios
eorũ sie ꝓbat. ut edificiũ quod suꝑ xp̃m fundam̃tũ ab eis
inuenerit eẽ constructũ. ñ exurat atq consumat. ali¬
os aut alit: idẽ ut quod suꝑ edificauert ardeat: dãpnũ¬
ui fiuint. ꝓfecto ad dexterã stabunt. et cũ ceteris audi¬
ent. uenide benedicti patrismei possidete paratũ uo¬

Expanded text:
utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si ergo utrumqignis, ut si cujus opus manserit, id est, non fuerit igne consumptum quod superaedificavit, mercedem accipiet, si cujus opus arserit, detrimentum patietur; profecto non est aeternus ille ignis. In illum enim soli sinistri novissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem ignis solos dextros probat. Sed alios eorum sic probat, ut aedificium, quod super Christum fundamentum ab eis inuenerit esse constructum, non exurat atque consumat; alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uo
Abbreviated transcription (Latin):
dicante dicendũ ẽ. discedite a me maledicti in ignẽ
ȩternũ: alt̃ iste qui purgatoriꝰ quippe appellat᷑. ꝓpt̾ eosqui
ꝑ eũ salui fiunt. ꝑ illũ enĩ qui futurus ẽ impiis. nullus
saluabit᷑: qͥa iuxta qđ scriptũ ẽ. hii ibunt in supplicium
ȩt̾num. Pistũ aut̃ ignẽ. qui et approbat et purgat:
doctor ait. si aut̃ ignẽ illũ loco isto uoluerimꝰ accipere
de quo dñs dicet sinistris. discedite a me maledicti in
ignẽ ȩternũ. ut in eis etiã isti eẽ credantur. qui edifi¬
cant supra fundam̃tũ. ligna. fenũ. stipulã. eosqui ex
illo igne post tempus ꝓ malis meritis imꝑtitũ liberet
bom meritũ fundam̃ti. qđ arbitrabimur dextros qͥb
dicetur. uenite benedicti patris mei possidete paratũ
uobis regnũ. nisi eos qui edificauert̾ supra fundamentũ¬
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos: S in illũ ignẽ de quo
dictum ẽ. sic tam̃ quasi ꝑignẽ. si hoc mͦ ẽ intelligendus.

Expanded text:
dicante dicendum est: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum ; alter iste, qui purgatorius proprie appellatur, propter eos qui per eum salvi fiunt. Per illum enim qui futurus est impiis, nullus salvabitur, quia juxta quod scriptum est: Ibunt hi in supplicium aeternum . Per istum autem ignem qui probat et purgat, ictus doctor ait: Si autem ignem illum loco isto voluerimus accipere, de quo Dominus dicit sinistris: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur, qui aedificant super fundamentum hoc ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni operis fundamentum; quid arbitramur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi eos qui aedificantum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est, Sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus,
Abbreviated transcription (Latin):
noe dicant᷑ eẽ sub t̾ris inferi. si corporalia
loca ñ sunt. aut unde inferi appellant᷑. si sub t̾ris
corporaliũ rerũ similitudines sic demonstrant᷑ :
ut qm̃ defunctoꝵ animȩ inferis dignȩ carnis
amore peccarunt: hoc ꝑ illas corporaliũ rerum
similitudines exhibeatur. qd̾ ipsi carni mortue
De his int̾rogante petro:

Expanded text:
 dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunt; aut unde inferi appellantur, si sub terris corporalium rerum similitudinem sic demonstrantur, ut cum defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, hoc per illas corporalium rerum similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuaeDe his interroganti Petro
Abbreviated transcription (Latin):
ille cui finitur. iterũ mori ñ cogit᷑ : Qm̃ aut̃ uniciuq
mortaliũ sub cotidianis uitȩ huiꝰ casib innumerabi¬
les mortes quodammͦ cõminent᷑. quãdiu incertum ẽ
quȩ ñ earum uentura sit: quero utrũ sacius sit
unã ꝑpeti moriendo: anom̃s timere uiuendo. Nec
ignoro quã citiꝰ eligat᷑ diu uiuere subtimore tot
mortium: quã semel moriendo nullam deinceps
formidare. S aliud ẽ qd carnis sensus infirmiter
pauidus refugit: aliud qd̃ mentis ratio diligenter
enucleata conuincit. Mala mors putanda ñ est:
quã bona uita p̾cesserit. Neq enĩ facit malã mor-¬
tem: nͥ qd̾ sequitur mortẽ. Non itasq multum¬
curandum ẽ eis qͥ necessario morituri sunt. quid
ligiosi pauperis mortẽ. int̾ lingentiũ canum linguas.
quam impii diuitis inpurpura et bysso: horrenda
illa genera mortiũ. quid mortuis obfuert̃. qͥ bene
uicerunt.

Expanded text:
ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itacurandum est eis qui necessario morituri sunt, quid ligiosi pauperis fuisse inter lingentium canum linguas, quam impii divitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt qui bene vixerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate dei. sic dicit. Quicunq de die indiẽ
ꝓficiendo renouatur in agnitione dĩ. iusticia
et sc̃itate ueritatis transfertur amore a tẽ¬
poralib ad eterna: in quo ꝓfectu et accessu
tenentẽ mediatoris fidem. cũ dies uitȩ huiꝰ
ultimus quenq cõꝑerit. ꝑducendus ẽ ad dm̃
quẽ coluit: et ab eo ꝑficiendus excipietur. ab
angłis scĩs: incorruptibile corpus in fine scłi

Expanded text:
Trinitate sic dicit: « Quicunque de die in diem Trinitate sic dicit: « Quicunque de die in diem proficiendo renovatur in agnitione Dei, justitiaque ac sanctitate veritatis, transfert amorem de temporalibus ad aeterna. In quo profectu et accessu, tenentem mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus, excipietur ab angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saecu
Abbreviated transcription (Latin):
um imminente
inorte animȩ a corpore separant᷑. angłos ibi adeẽ
fatendum ẽ. qui exeuntes a corporib iustoꝵ aĩas
suscipiunt: et pioꝵ receptacłis introducunt. Un¬
de cum in euangłio mentio diuitis et latari pau¬
ꝑis ageretur: sic scriptum ẽ. Contigit mori inopẽs
illum: et ferri ab angłis in sinu abrahȩ. Qua sen¬
tentia uerissime confirmat᷑. qd̾ in separatione
scãrum animarũ et egressu a corpore. angłoꝵ
semꝑ habeantur excubiȩ. Nam et sc̃s augusti¬
nus ex illa opinione disserens qua uoluit os¬
tendere si sciant mortui quid agant uiui. hoc
quoq in disputatione p̃dictȩ questionis int̾se.¬
rens dicit. Nisi enĩ eẽnt angłi qui possent int̾¬
ẽẽ et uuoꝵ et mortuoꝵ locis: non dixisset do-¬
minꝰ iħs. Cõntigit aut̃ mori in opem illum: et
ferri ab angłis in sinũ abrahȩ. Nunc gͦ hic. nẽ
ibi ẽẽ potuerunt: qui hunc illuc quẽ ds̃ uolu¬
it abstulerunt. Item idem doctor in libris de

Expanded text:
um, imminente morte, animae a corpore separantur, angelos ibi adesse fatendum est, qui exeuntes a corporibus animas justorum suscipiant, et piorum receptaculis introducant. Unde cum in Evangelio mentio divitis et Lazari pauperis ageretur, sic scriptum est: Contigit mori inopem illum, et deferri ab angelis in sinum Abrahae . Qua sententia verissime confirmamur, quod in separatione sanctarum animarum, et egressu a corpore, angelorum semper habeantur excubiae. Nam et sanctus Augustinus ex illa opinione disserens, qua voluit ostendere, si sciant mortui quid agant vivi, hoc quoque in disputatione praedictae quaestionis intersent. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abst
Abbreviated transcription (Latin):
incorporeus sp̃s tenetur in corpore: cur ñ post mor¬
ignis sit uidendo atq sentiendo. Ignem nãq eo ipso
patitur: qd̾ uidet. Et quia concremari se aspicit:
crematur. Sicq fit. ut res corporea incorporeã
exirat: dum ex igne uisibili ardor ac dolor ii.¬
inuisibilis trahitur: ut ꝑ ignem corporeum. mens
incorporea etiã corporea flamina crucietur. Quãuis¬
colligere dictis euangłicis possi. mus. quia incendiũ
anuma ñ solum uidendo s etiam exꝑiendo patiatur.
Ueritatis enĩ uoce. diues mortuus in infernũ dr̃ se-
pultus. cuiꝰ anima quia in igne teneat᷑ insinuat: qͥ
guat extremũ digiti sui in aquã. et refrigeret lin-¬
guã meã. quia crucior in hac flamina. Dum gͦ
peccatorẽ diuitẽ dampnatũ ueritas in ignib ꝑhi¬
bet: quisnam sapiens. reꝓboꝵ animas teneri ig¬
nib neget :.¬

Expanded text:
incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post morignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quo videt, et quia concremari se aspicit concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea flamcolligere ex dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dpultus, cujus anima quia in igne teneatur, insinuat vogat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri ignibus neget
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ funera. officiosa pietate curata sunt: et exe
quiȩ cȩlebratȩ. et sepultura p̾uisa. Ipsi quoq cum
uiuerent: de sepeliendis uel etiã transferendis suis cor¬
porib filiis mandauerunt. Et tobi sepeliendo mor¬
tuos dm̃ ꝓmeruisse. teste angło cõmendatur. Ipse qͦq
dñs die t̾cia resurrecturus. religiosȩ mulieris bonũ
opus p̃dicat. p̃dicandũq cõmendat: qd̾ unguen-¬
tum p̾ciosum suꝑ membra eiꝰ effuderit. atq hoc
ad eum sepeliendum fecerit. Et laudabilit̾ com¬
memorant᷑ in euangłio: qͥ corpus eiꝰ de cruce accep¬
tum diligent̃ atq honorifice tegendum sepelien-¬
dumq curarunt. Nerũ istȩ auctoritates ñ ad hoc
monent. qd insit cadauerib ullus sensus: s ad dei
puidentiã cui placent etiã talia pietatis officia.
corpora quoq mortuoꝵ ꝑtinere significant. ꝓpter
fidem resurrectionis astruendamᷤ

Expanded text:
justorum funera, offijustorum funera, offiquiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad deiprovidentiam cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam.
Abbreviated transcription (Latin):
et conditio sepulturȩ. seu pompa exequrarum
magis sint uiuoꝵ solatia. quã subsidia mortuoꝵ⁊¬
ñ tam̃ contẽpnenda et abicienda sunt corpora
defunctoꝵ. maximeq iustoꝵ atq fideliũ: quib
tanquã organis et uasis ad om̃ia bona oꝑa scs
usus ẽ op̃s. Si enĩ paterna uestis et anulus. ac siqͥd
huiusmodi ui tantũ cariꝰ ẽ posteris. in quantum
erga parentes maior affectus ẽ: quantomagis
indumenta gestamus: Ac ꝓinde corpori humano
quicqͥd impenditur. ñ ÷ p̃sidium salutis. s huma¬
nitatis officium: sed̾m affectũ qd nemo unquam
carnẽ suã odio habuit. Unde oportet ut quantũ
potest. ꝓ carne proximi curam gerat proximꝰ.¬
cũ ille recesserit inde qui gerebat. Et si hec fa¬
ciunt qͥ carnis resurrectionem ñ credunt: quan¬
tomagis debent facere qͥ credunt. ut corpori mor¬
tuo s tam̃ resurrecturo. et in et̾nitate mansuro.
sit impensum hunismodi officiũ: etiã quodãm
eiꝰdem fidei testimoniũ : Nam et antiquorum

Expanded text:
g. conditio sepulturae pompae exsequiarum, magis sunt vivorum solatia, quam subsidia mortuo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et ahujusmodi, in tantum posteris charus est, in quantum erga parentes major affectus est; quanto magis indumenta, gestamus » . Ac proinde quidquid humanoquidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebat: et si haec faciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt? ut corpori mortuo, sed tamen res impensum hujusmodi officium sit etiam quodammodo ejusdem fidei testimonium. « Nam et antiquorum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ gestis int̾eẽ ñ possunt: ita a defunctis cau¬
sȩ uiuentiũ nesciantur. Quã tam̃ ignorantiã scõrum
dentẽ omĩa dmñ sciunt. et scientẽ omĩa contẽplant᷑.
Nam et beatus gregorius in libris moraliũ loco illo
quo testimoniũ illud de uerbis iob tractare uidetur.
ubi ait. siue nobiles fuerint filii eius siue ignobiles
ñ intelligent: ita definiens dicit. Sicut enĩ hii qui ad¬
huc uiuentes sunt. mortuorũ aninaf quo loco habean¬
tur iguorant: i ta mortui uitã in carne uiuentium
post eos qualit̾ disponatur nesciunt: quia et uita
sp̃olonge ẽ a uita carnis. & sicuit corporea atq incor¬
porea diuersa sunt genera ita etiã distincta cogni¬

Expanded text:
mortuorum gestis interesse non possunt, ita a defunctis causae viventium nesciantur. Quam tamen ignorantiam sanctorum dentem omnia Deum sciunt, et scientem omnia contemplantur. Nam et beatus Gregorius in libris Moralium, loco illo quo testimonium illud de verbis Job tractare coepit, ubi ait: Sive nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit , ita definiens, ait: « Sicut enim hi qui adhuc viventes sunt mortuorum animas quo loco habeantur ignorant, ita mortui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis. Et sicut corporea et incorporea diversa sunt gener
Abbreviated transcription (Latin):
xor sublatus fuerit diabolus ut dampnet᷑ mulai el ccti
qui in corpore sunt inueniendi. ano ad iudicuĩ uemen¬
ce metu concutiendi sunt: uidentes tali sententia ini¬
piu eẽ punitũ. Quo terrore purgandi sunt: quia siquid
eis ex corpore adhuc peccati remanserit. metu ipso quo
diabolum dũ dampnari conspiciunt purgabuntur.
Hine ẽ quod ait iob. Cum sublatus fuerit impius. tre¬
mebunt angłi: et exterria purgabunt. Angłosiu¬

Expanded text:
 sublatus fuerit diabolus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc magis congruit illo scło beato. in quo om̃s scĩ
sine ullo beatitudinis suȩ defectu uicturi sunt. ut
aliqua ȩtatum differentia ibi futura sit: sic ibi
erit ut impedim̃to aut dedecori sine fine regnan¬
tib non sit. Itemq subiungit. Quod de ȩtate dixi¬
mus: hoc idem de statura licet intelligi. Utrũ ȩqͣ
surgentiũ corpoꝵ. et utrũ macri cũ eadẽ macie.¬
aut pingues eũ eadẽ pingnedine i refurrectione futi sit̃.

Expanded text:
hoc magis congruit illi saeculo beato, in quo omnes sancti hoc magis congruit illi saeculo beato, in quo omnes sancti sine ullo beatitudinis suae defectu victuri sunt, ut aliqua aetatum differentia ibi futura sit, sic erit ibi, ut impedimento aut dedecori sine fine regnantibus non sit. » Itemque subjungit: « Quod de aetate diximus, hoc idem de statura licet intelligi. » CAPUT XXIsurgentium corporum, et utrum macri cum eadem macie, pingues cum eadem pinguedine
Abbreviated transcription (Latin):
uł in mensura stature. s in mensura ȩtatis pleni¬
re. quã uł erant uł futuri erant ȩtate iuuenili.
Quamius nichil oberit etiam si erit infantilis uł
senilis corporis forma: ubi nec mentis nec ipsius
corporis ulla remanebit infirmitas. Unde etiã
predictus doctor sequent adiungit. Siquis in eo
corporis modo in quo defunctus ẽ. resurrecturum
unũ quẽq contendit: ñ ẽ cum illo laboriosa con¬
tradictione pugnandum. Iulianus quoq pome
rius. quid de hoc senserit non tacebo. Sane ait de
ȩtate nichil eẽ questionis existimo. qm̃ siue in ute¬
resurrecturi credunt᷑. ad quã ꝓfecto eẽnt si uiue¬
rent annis ꝓcedentib ꝑuenturi: quia si naturã
resurrectio reparauit: aliquid deesse plenitudi¬
ni naturȩ ñ poterit. Quod etiam predictus doctor
similit̾ fieri. et de his qui ꝓuecta ȩtate moriunt᷑.
iuuenis fuit: debilitate senectutis ablata. Aut si

Expanded text:
uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis pleniuel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis plenire, quam vel erant vel futuri erant etate iuvenili, quamvis nichil oberit, etiamsi erit infantilis vel senilis corporis forma, ubi nec mentis nec ipsius copraedictus doctor sequenter adjungit: « Si quis in eo corunumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradrius quid de hoc senserit  Libro de anima  non tacebo. « Sane, ait, de aetate nihil esse quaestionis existimo, quonresurrecturi creduntur, ad quam profecto essent, si viverent, annis subsequentibus perventuri; quia si naturam resurrectio reparabit, aliquid deesse plenitudini naturae non poterit. » Quod etiam praedictus doctor similiter fieri et de his qui provecta aetate moriuntur juvenis fuit, debilitate senectutis ablata. Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
Uerisq ꝑtinacit᷑ ac uarie de hac questione certantib.
beatissimus augustinus responsurũ se prebens. dicit.
Si dixerimus ad anĩci corporis modũ. quorũcũq ma¬
iorum corpora redigenda. ꝑibit de multoꝵ corporib
plurimũ: cũ ipse nec capillum ꝑiturii eẽ ꝓmiserit.
Restat gͦ ut suam recipiat quisq mensurã. quã uel
habuit in iuuentute. etiam si senex sit mortuus. uł
fuerat habiturus. si ẽ ante defunctus : atq illud qđ
cõmemorauit apłs de mensura ȩtatis plenitudinis
xp̃i. sic accipiamus dictum: ut nec infra nec ultra
iuuenilẽ formã resurgant corpora mortuoꝵ. s in
ȩtate et robore. usq ad quã xpm̃ hic peruenisse cog¬
nouimus. Circa xxx. quippe annos defimerunt ẽẽ
etiam scłi huius doctissimi homines iuuentutẽ: quȩ
cum fuerit spatio ꝓprio t̾minata. inde iam hominẽ
in detrimenta uergere grauioris aut senilis ȩta¬
tis: et ideo non eẽ dictum in mensura corporis.

Expanded text:
erisque pertinaciter ac varie de hac quaestione certantibus, beatus Augustinus responsurum se perhibens dicit: « Si dixerimus ad Dominici corporis modum quorumdam majorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo ut suam recipiat unusquisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiamsi senex sit mortuus, vel fuerat habiturus, si ante est defunctus. Atque illud quod commemoravit Apostolus de mensura aetatis plenitudinis sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus — circa XXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nichil boni in abscondito facis. ne a cunctis cog¬
nitus detesteris. finge te foris ẽẽ qđ intus ñ appetis.¬
S religio uera responda

Expanded text:
Quia nihil boni in abscondito facis, ne a cunctis cognitus detesteris: finge te foris esse quod intus non appetis. RELIGIO VERA RESPOND
Abbreviated transcription (Latin):
ria earũ accipiantur. Illud quoq dico qđ celeberrima
sit in hac re consuetudo fideliũ. cũ se morituris cõmen¬
dant: et memores eos fuisse p̃optant. Sicut martyrib
cũ morerent᷑ suꝑstitũ caroꝵ se familiaritas cõmenda¬
bat: sic cotidie piorũ turba fideliũ. euocandis ab hoc
scło electis ammab cõmittit. et ut sui semꝑ sint me-¬
mores poscit. Nec enĩ fides uiuentiũ id a transeuntib
posceret: si apud se incertũ haberet. quod in nullo eospos¬
sent adiuuare post mortẽ. S quia tantȩ auctoritatis sol-¬
licitudo ñ preterit. sequens rei multociens effectus ꝓ¬
babit: cũ ea quȩ pleriq uiuentes a morientib sibi fieri
mͥuidetur de hac obiecta questiuncła ratio: quã et si ip¬
sis uerbis ut ẽ a maiorib euoluta ñ inuenio. ipso tam̃ sen¬
su diffinitã ab doctorib puto. Quãquã et si aliquid ex
hoc ab eis definitũ reperero: illorum potius sententiã

Expanded text:
rium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima rium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima sit in hac re Ecclesiae consuetudo, cum se morituris commendat, et memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis animabus committit, et ut semper sui sint memores, poscit. Nec enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos juvare possent post mortem. Sed quia tantae auctoritatis sollicitudo non praeterit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri ihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio, ipso tamen sensu definitam ab auctoribus puto, quanquam etsi aliquid ex hoc ab eis definitum reperero, illorum potius sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
i sepultus diues in inferno. abrahã ꝓ frĩb orat.ut ad¬
moneantur ne et ipsi in loca torm̃toꝵ deueniant: qͦmͦ
piorũ anime et maxime in requie constitutȩ. caroꝵ su¬
ꝑstitũ creduntur sollicitudinẽ amisisse: Orare gͦ possunt
ꝓ salute iuuentiũ: in quantũ a dnõ ꝑmittunt᷑. Nam utiq
recordari ueracit᷑ possunt. quos in hoc scło positi dilexert̃:
sensũ enĩquo uiuentes cũ uiuentib ad fuert̾ ñ admisis¬
se. s liberiorẽ illic habere credende sunt: ubi onere corpo¬
rali grauari ñ possunt. Nam iuxta diuinã sententiã.
corpus corruptibile. aggrauat ammã. Ergo amma quȩ
nunc corpore grauatur. liberior corpore ab soluta efficit᷑.
Est gͥ ammȩ post mortẽ et sensus indeger. et memoria
plena. Ergo anima quȩ illic certo recordationis officio
utitur: ꝓximoꝵ dulcedinis recordatur. Recordans gͦ
quos amauit inscło. cõmendari eos potest p̾cib xp̃o: quã¬
quã nil aliud orationes fideliũ animarũ. quã deside¬

Expanded text:
i sepultus dives in inferno, Abraham pro fratribus orat, ut admoneantur, ne et ipsi in iniqua tormenta deveniant , quomodo piorum animae, et maxime in requie constitutae, charorum superstitum creduntur sollicitudinem amisisse? Orare ergo possunt pro salute viventium, in quantum a Domino permittuntur: nam utique recordari veraciter possunt, quos in hoc saeculo positi dilexerunt: sensum enim, quo viventes cum viventibus adfuerunt, non amisisse, sed liberiorem illic habere credendae sunt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est igitur animae post mortem et sensus integer, et memoria plena. Ergo anima quae illic certo recordationis officio utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo quos amavit in saeculo, commendare eos potest precibus Christo: quamquam nihil aliud orationes fidelium animarum, quam deside
Abbreviated transcription (Latin):
Si potest certum haberi. quando incipiat homo in
matris utero uiuere. extunc ueracit᷑ definiri potest.
quod et mori utiq potuisset: sicq eum qui uitã habuit
et mori potuit. resurrectionis tempore reparari. Nam
beatus augustinus hanc questionẽ non tam disserens
quã ꝓponens: int̾ cetera sic ait. Ex quo incipit homo
uiuere: ex illo utiq mori potest. Mortuuis uero ubicũ¬
q illi mors potuit euenire: quomodo ad resurrectio¬
quoq pomerius ait. Sane illi qui ꝓiciuntur ex ute¬
ro resurrecturi sunt siuixerint: non iudicandi s
puniendi erunt: quia cum eẽnt adȩ dampnatio¬
ne dampnati: ñ sunt suȩ dampnationis nexib ab solu
ti. Et tam̃ siue in utero. siue iam nati uita priuentur
infantes: in ea resurrecturi creduntur ętate. adquã
ꝓfecto eẽnt si uiuerent annis ꝓcedentib ꝑuenturi.
Quuia si naturã resurrectio reparauit: aliquid de eẽ¬

Expanded text:
Si potest certum haberi quando incipiat homo in matris utero vivere, ex tunc quoque veraciter definiri potest quod mori utique potuisset, sicque eum qui vitam habuit et mori potuit, resurrectionis tempore reparari. Nam et beatus Augustinus hanc quaestionem non tam disserens quam proponens, inter caetera sic dicit : « Ex quo incipit homo vivere, ex illo utique mori potest. Mortuus vero, ubicunque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectioquoque Pomerius ait: « Sane illi qui projiciuntur ex utero, resurrecturi sunt, si vixerunt, non judicandi, sed puniendi; quia cum essent Adae peccato damnatiti. Et tamen sive in utero, sive jam nati, vita priventur infantes, in ea aetate resurrecturi creduntur, ad quam profecto essent, si viverent, annis subsequentibus perventuri; quia si naturam resurrectio reparabit, aliquid dee
Abbreviated transcription (Latin):
apud memorias martyrũ sepelit᷑. hoc tantũ ꝓdest
defuncto. ut cõmendans eũ is qͥ suꝑstes ẽ martirũ
patrocinio. affectus ꝓ eo supplicationis augeat᷑. Cũ
rit locus nomine martiris uenerabilis: eidem ani¬
mam martiri dilectã comm̃dat. recordantis et
p̃cantis affectus. Qui tam̃ affectus cum defunctis
ac fidelib Rm̃is exhibet᷑: eũ ꝓdeẽ ñ dubium ẽ his
qui cũ in corpore uiuerent. talia sibi post hanc uitã
tumulato fides qua ita credit᷑. ut martiris apud¬

Expanded text:
apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum prodest defuncto, ut commendans eum is, qui superstes est, martyrum patrocinio, affectus pro eo supplicationis augeatur. Cum ccurrit animo locus nomine martyris venerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. Qui tamen affectus cum defunctis a fidelibus charissimis exhibetur, eis prodesse non dubium est, qui cum in corpore viverent, talia sibi post hanc vitam tumulato fides, qua creditur, martyris apud
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ. cunctam primȩ et scdę resurrectionis
excludit fabulam: ut alii primi alii nouissimi resur¬
recturi eẽ credantur. Item post aliqua idem dicit.
Hoc sentire debemus. quod quomodo leuis pluma uł
stipula. aut tenue siccumq folium. uento flatuq rap¬
tatur. et de terra ad sublime transfertur: sic ad ocłm
et nutũ dĩ omium mortuoꝵ corpora mouebunt᷑. para
resurrectio: immutatio uͦ tantum ad scos.

Expanded text:
surrectionem, cunctam primae et secundae resurrectionis surrectionem, cunctam primae et secundae resurrectionis excludit fabulam, ut alii primi, alii novissimi resurrecturi esse credantur. » Item post aliqua idem dicit: « Hoc sentire destipula aut tenue uel siccum folium uento flatuqtatur, et de terra ad sublime transfertur; sic ad oculum et nutum Dei omnium mortuorum corpora movebuntur, paratresurrectio, immutatio vero tantum ad sanctos.
Abbreviated transcription (Latin):
eatus iheronimus quorundã de resurrectione dispu¬
tantiũ sententias in epła sua quã ad mineruiũ scrip¬
sit int̾serens. ita dicit. Querimus cur de nouissima
tuba mortuos scripserit apłs resurrecturos. Quan¬
do enĩ nouissima dicitur: utiq aliȩ p̃cesserant. In
apocalipsi ioħis septem angłi describuntur cũ tu¬
bis. et uno quoq clangente primo uidelicet. scđo.
et tercio. quartoq. & quinto. et sexto: quid ꝑ singu¬
los actum sit indicatur. Nouissimo aut̃ id ẽ septi¬
mo claro tubȩ strepitu ꝑsonante. mortui suscitan¬
tur corpore: & qui prius habuerant corruptibilia.
incorrupta recipient. Pro eo tam̃ quod de resurrec¬
tione mortuoꝵ ait apłs om̃s resurrecturos eẽ in
mom̃ito et in ictu oculi. in nouissima tuba. tanta ait
p̃dictus doctor fiet celeritate resurrectio mortuoꝵ
onis tempus. mortuos de inferis resurgentes p̃ueni¬
re ñ ualeant. Quando enĩ dicit in puncto temporis.
et in motu ocłi atq mom̃to. futurã eẽ omĩum re-¬

Expanded text:
mus quorumdam de resurrectione disputantium sententias in epistola sua, quam ad Minervum scripsit, asserens, ita dicit: « Quaerimus cur de novissima tuba mortuos scripserit Apostolus resurrecturos . Quando enim novissima dicitur, utique aliae praecesserunt. In Apocalypsi Joannis septem angeli describuntur cum tubis, et unoquoque clangente, primo videlicet, secundo, et tertio, quartoque, et quinto, et sexto, quid per singulos actum sit, indicatur. Novissimo autem, id est septimo, claro tubae strepitu personante, mortui suscitantur, corpora, quae prius habuerant corruptibilia, incorruptibilia recipientes. » Pro eo tamen quod de resurrectione mortuorum ait Apostolus, omnes resurrecturos esse in momento, in ictu oculi, in novissima tuba, « tanta ut ait idem doctor celeritate fiet resurrectio mortuorum, s invenerit, mortuos de inferis resurgentes praevenire non valeant. Quando enim dicit, in puncto temporis, et in motu oculi atque momento futuram omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
ris familiarissimo mͥ dño idalio
clara redemptoꝵ omniũ exceptione conspicuũ
quo p̃senti anno pariter inurbe regia positi
passionis dñicȩ festum. festiuo cordiũ ardore
suscepimus. quis recolendo dignisq affatibus¬
ualeat explicare: Illo tunc actum ẽ: ut con¬
grua tantȩ festiuitatis silentia expetentes.
remotiorem secreti locum intraremus. Illie
diuinȩ passionis compluendi hymbrib: dis¬
cretis ambo stratib lectoꝵ excipimur. Ubi
dum et̾nȩ lucis speculo communtt̃ tangere¬
mur: sacra lectio in manib sumpta ẽ. Lectum
est indiuturno silentio dñicȩ tunc passionis
secreta. congestis ȩuangłioꝵ concordiis seru¬
tabamur. At ubi uentum ẽ ad quendam lec¬
tionis desiderabilem locum. quem nunc recor¬
dari ñ ualeo: concutimur: gemimus: suspira¬
mus. Sublime quoddam iubilum in nr̃is¬

Expanded text:
ris familiarissimo mihi in Domino Idalio,clara redemptorum omnium exceptione perspicuum, quo praesenti anno pariter in urbe regia positi passionis Dominicae festum festivo cordium ardore suscepimus, quis recolendum dignis valeat affectibus explicare? Illo tunc actum est, ut congrua tantae festivitatis silentia expetentes, remotiorem secreti locum intraremus. Illic divinae passionis compluendi imbribus, discretis ambo stratibus lectulorum excipimur, ubi dum aeternae lucis spiculo communius tangeremur, sacra lectio in manibus sumpta est. Lectum est in diurno silentio. Dominicae tunc passionis secreta, congestis Evangeliorum concordiis, scrutabamur. At ubi ventum est ad quemdam lectionis desiderabilem locum, quem nunc recordari non valeo, concutimur, gemimus, suspiramus. Sublime quoddam jubilum in nos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: debitum ẽ reddendum. Quid gͦ agit homo
timens. fugiens. occul tans se. ne inueniat᷑
ab inimico: Nunqͥd agit ut ñ moriatur: s¬
ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti
securitatẽ: s postulat dilationẽ. Quantum¬
libet diu differat᷑: ueniet quod differtur. Il¬
lam mortẽ timeamꝰ scdam: quȩ istam carnis
mortẽ excipit pͥmã. Seruemus gͦ sermonẽ dei.
infide ꝑuenturi ad spetiẽ: cum acceperimꝰ plenis¬
simã libertatẽ. De patrib enĩ mortuis olim. tale
dñs responsum iuideis dedit dicens. Ego sum

Expanded text:
est: debitum est reddendum. Quid ergo agit homo est: debitum est reddendum. Quid ergo agit homo fugiens, timens, occultans se, ne inveniatur ab inimico? Nunquid agit ut non moriatur? non, sed ut serius paulo moriatur: non accipit debiti securitatem, sed praestolationem. Quamtumlibet diu differatur, veniet tamen quod differtur. Illam mortem timeamus secundam, quae istam carnis mortem excipit primam. Servemus ergo sermonem Dei in fide, perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. De patribus enim olim mortuis tale Dominus responsum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
relictio corporis. depositio sarcinȩ grauis: s si alia
sarcina ñ portetur: qua homo in gehennam p̾ci¬
pitetur. De ipsa gͦ morte dñs dicit. Mortẽ non
uidebit in ȩternum: qͥ sermonẽ meũ seruauerit.
Non expauescamꝰ istam mortẽ: s illam timeamꝰ.
inciderunt in illam. Diccum ẽ aliquib. Adorate
idola. Quod si ñ feceritis. int̾ficiemini.: Aut quem¬
ad modum ille nabuchodonosor dixit. si ñ feceritiᷤᷤ.
mittemini in caminũ ignis ardentis. Multi ti-¬
iuerunt: et adorauerunt. Nolentes mori mor¬
tui sunt. timendo mortẽ quȩ ñ euaditur. incide-¬
runt in mortem quã euadere feliciter possent:
si istam quȩ ñ euaditur infeliciter ñ timerent.
Natus es homo: moriturus es. Quo ibis ut non
moriaris: quid facies ut ñ moriaris: It dñs tu¬
us necessitate moriturũ te consolaretur: uolun-¬
tate mori dignatus ẽ. Quando uides xp̃m mor¬
tuũ. dedignaris mori: Ergo moriturus es. Quo
euadas. hic ñ habes. Hodie sit. cras sit. futurũ

Expanded text:
Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennam praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dicit: Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit . Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus inciderunt in illam. Dictum aliquibus est: « Adorate idola: quod si non feceritis, interficiemini, aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit: Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis . Multi timuerunt, et adoraverunt, nolentes mori, et mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem, quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur infeliciter non timerent. » Natus homo es, moriturus es. Quo ibis ut non moriaris? Quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate te moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es; quo evadas hoc, non habes; hodie sit, cras sit, futurum
Abbreviated transcription (Latin):
redarguitur impietas: et qm̃ ꝓpter hoc ipsum habers
crucẽ ueniet. audi ipsum in euangłio ꝓtestantẽ.
cent peccatũ siuĩ sero: et frustra fatebuntur impiã
cecitatẽ. Quid aut̃ miraris si crucẽ afferens ueniet: ibi
et ipsa uulnera ostendet tunc. qm̃ uidebunt inqͥt
cum sublatus fuerit. ut ad iudicium adducatur.

Expanded text:
redarguitur impietas. Et quomodo propter hoc ipsum habens redarguitur impietas. Et quomodo propter hoc ipsum habens crucem veniet, audi ipsum in Evangelio protestantem, cent peccatum suum sero, et frustra fatebuntur impiam caecitatem. Quid autem miraris, si crucem afferens veniet, ubi et ipsa vulnera ostendet? Tunc videbunt, inquit, cum sublatus fuerit, ut ad judicium adducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis abscondantur. Tunc et stelle cadent. qndo
arparuerit signum filii hominis in cęlo. Sonsi¬
derasti quanta sit uirtus signi. hoc est crucis.
Sol obscurabitur: & luna non dabit lum̃ suum.
Crux uͦ fulgebit: et obscuratis luminib celi. de¬
lapsisq siderib sola radiabit: ut discas qm̃ crux & luna¬
fulgure suꝑabit. & quẽa amodũ ingrediente rege in
ciuitatẽ exercitus antecedit. preferens signa atq uex¬
illa regalia. et ambitu p̃parationis armisone annun¬
tiat regis introitum: Ita dño descendente de cȩlis. pre¬
cedet exercitus angłoꝵ & archangłorum qui signui
ferentes: diuinũ regis cȩlestis ingressĩ terris trem̃ti¬
b nuntiabunt. Item idem doctor post aliqua sic re¬
petit. S quare crux apparebit tunc. & quã ob causã
in eius prelatũ dns adueniet. ratio ꝑspicua ẽ: ut ag¬
noscant consiliũ mniquitatis sue. qui dnm̃ maiesta¬
tis crucifirert. ꝑ hoc enĩ signũ impudens udeorũ

Expanded text:
ni abscondantur. Tunc stellae cadent, quando ni abscondantur. Tunc stellae cadent, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo. Considerasti quanta virtus sit signi, hoc est, crucis: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum; crux vero fulgebit, et obscuratis luminaribus coeli, delapsisque sideribus sola radiabit: ut discas quoniam crux et lunarysostomus, quemadmodum ingrediente rege in civitatem, exercitus antecedit, praeferens signa atque vexilla regalia, et habitu praeparationis armisonae annuntiant regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum et archangelorum, qui signum ferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. » Item idem doctor: « Sed quare crux apparebit tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet? Ratio perspicua est, ut agnoscant consilium iniquitatis suae qui Dominum majestatis crucifixerunt; per hoc enim signum, impudens Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tia głȩ suȩ dicens. ꝓpter pseudo xpõs. et ꝓpter falsos
rem querens. lupum inueniat. Ob hoc predico tibi uin¬
ae amoseas ueri pastoris aduentũ. Hoc deait signums
hoc enĩ fuit uoluntas eius. ut primus aduentus laten¬
ter fieret: & quereret quod ꝑierat. Scds uͦ aduentus
ñ ita: s simplicitet ait. Quẽ admodũ inquit fulgur
exiens ab oriente apparet in occidente: ita erit aduen¬
ausfaii hominis. Subito om̃ib apparebit: nec erit. in
aigens quisquã int̾rogare siue hic siue illic ẽ xp̃c. Quẽ¬
admodũ em̃ fulgur cũ emieuerit ñ egemus in quire¬
re. si facta sit choruscatio: ita cum reuelatio p̃sene¬
tie eius effulserit. non indigemus int̾rogare anuie¬
nerit xp̃c. s quod queritur si cum cruce ueniet᷑.
subsequentia: T̃unc inquit quando uenturlis ẽ¬
xpe sol obscurabitur. et luna ñ dabit lum̃ suũ.
Panta eni erit eminentia splendoris in xporut etiã
clarissima cęli luminaria p̃ fuagore duum lumi¬

Expanded text:
iae suae dicens propter pseudo-christos, et propter falsos rem quaerens, lupum inveniat. Ob hoc praedico tibi unde dignoscas veri Pastoris adventum. Hoc dedit signum: haec enim fuit voluntas ejus, ut primus adventus latenter fieret, et quaereret quod perierat; secundus vero adventus non ita, sed simpliciter ait: Quemadmodum, inquit, fulgur exiens ab oriente apparet in occidente, ita erit adventus Filii hominis . Subito omnibus apparebit, nec erit indigens quisque interrogare sive hic sive illic est Christus. Quemadmodum enim cum fulgur emicuerit, non egemus inquirere si facta sit cntiae ejus effulserit, non indigebimus interrogare, an venerit Christus. Sed quod quaeritur, si cum cruce veniet, rsubsequentia: Tunc, inquit, quando venturus est, sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum. Tanta enim erit eminentia splendoris in Christo, ut etiam clarissima coeli luminaria prae fulgore luminis divi
Abbreviated transcription (Latin):
alios quid ipsi ꝑpeti relicti potuert̃. Nec illam tantȩ
beatitudinis claritatẽ apud iustoꝵ animas fuscat as¬
pecta pena reꝑboꝵ: quia ubi iam compassio miseriȩ
ñ erit. minuere ꝓculdubio beatoꝵ leticiã ñ ualebit.
Quid aut̃ mirũ. sidum iusti iniustoꝵ torm̃ta conspi¬
ciunt. hoc eis ueniet in obsequia gaudioꝵ. quando et¬
inpictura niger color substernitur: ubi albus ł erice¬
us clarior uideatur: E quãuis eis sua gaudia ad per-¬
fruendũ plenȩ sufficiant. mala tam̃ repboꝵ absq
dubio semꝑ aspiciunt: quia qui creatoris sui clarita¬

Expanded text:
i, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui clarita
Abbreviated transcription (Latin):
facile ñ occurrit. Hoc unũ tantũ de hac re in omeliis
papȩ gregorii legisse me recolo: ubi ait. Credendũ est
qđ ante retributionẽ extremi iudicii iniusti in reqͥe
quosdã iustos conspiciant: ut eos uidentes et conspi¬
cientes in gaudio. ñ solum de suo supplicio. s etiam¬
de illorum bono crucientur. Iusti uͦ in torm̃tis semꝑ
intuent᷑ imustos. ut in eorũ torm̃tis gaudni crescat:
quia malũ conspiciunt. qđ miscditer euasert̃. Tanto

Expanded text:
non facile occurrit. Hoc unum tantum de hac re in homiliis non facile occurrit. Hoc unum tantum de hac re in homiliis papae Gregorii legisse me recolo, ubi ait: « Credendum est quod, ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos aspiciant, ut eos videntes et conspicientes in gaudio, nde illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciun
Abbreviated transcription (Latin):
cce euangłista testante didicimus. qđ mortuo
Aiuite illo et sepulto in inferno. pauꝑe quoq illo
lararo in sinu abrahȩ inrequie collocato. et diues
in inferno collocatiis abrahã uł lararũ paupe¬
rem uiderit: et abraham diuitẽ illum positum in
torm̃tis aspexerit. Et hec siquidẽ ante aduentum
xp̃i ad inferos gesta eẽ accipimus. Ceterum cũ dñs
et saluator nr̃ ꝓ nobis om̃ib moriens ad inferna¬
in anima sola descendit: patriarchis. qui in locis
inferi tenebantur. cęlestis paradisi ianuã resera¬
uit. Quia gͦ ita ẽ qđ illos et de inferis eruit. et
in celesti regione collocauit: ñ immerito queritur.
utrũ mͦ abraham ceteriq scĩ de illo loco cȩlestis pa¬
radisi quo resurgente xpõ locati sunt. possint ita
uidere impioꝵ animas in inferno: sicut de loco illo un-¬
de moriente xp̃o educti sunt facere potuert̃. Hanc si¬
quidẽ questionẽ sicut mͦ hic a me uidetur ꝓponi. occu¬
pato michi diuersis negotioꝵ tumultib. ubi legerim

Expanded text:
ca evangelista testante, didicimus quod mortuo divite illo, et sepulto in inferno, paupere quoque illo Lazaro in sinu Abrahae in requie constituto, et dives in inferno collocatus Abraham vel Lazarum pauperem viderit, et Abraham divitem illum positum in tormentis aspexerit . Et haec siquidem ante adventum Christi ad inferos facta esse accepimus. Caeterum cum Dominus et Salvator noster, pro omnibus moriens, ad inferna anima sola descendit, patriarchis, qui in locis inferi tenebantur, coelestis paradisi januam reseravit. Quia ergo ita est, quod illos et de inferis eruit, et in coelesti regione locavit, non immerito quaeritur utrum modo Abraham caeterique sancti de illo loco coelestis paradisi, quo resurgente Christo locati sunt, possint ita videre impiorum animas in inferno, sicut de loco illo, unde moriente Christo educti sunt, facere poterant? Hanc siquidem quaestionem sicut modo hic a me videtur proponi, occupato mihi diversis negotiorum tumultibus, ubi legerim
Abbreviated transcription (Latin):
i ẽẽ scõꝵ animas in cęlo attestatione sacri
eloquii credimus: oportet ut iniquoꝵ animas in
inferno ꝑom̃ia eẽ credamus: qui a ex retributiõe
int̾ne iusticiȩ ex qua iam iusti głantur: necesse ẽ
ut inusti ꝑ om̃ia crucientur. Nam sicut electos
beatitudo glorificat: ita credi necesse ẽ quod adie
exitus sui ignis reprobos exurat

Expanded text:
i esse sanctorum animas in coelo attestatione sacri eloquii credimus, oportet ut et iniquorum animas in inferno esse per omnia credamus; quia ex retributione aeternae justitiae ex qua justi gloriantur, necesse est ut et injusti per omnia crucientur. Nam sicut electos beatitudo glorificat, ita credi necesse est, quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.
Abbreviated transcription (Latin):
o dinata sunt. I taq qͥrosistit petetati drchiationi lĩ restta
Quales eñĩ eẽ debeant hii qͥ imꝑant: ñ ẽ a subditis
discutiendũ. Et qͥdem pͥmis ȩccłȩ pastorib dñs dieit
Seitis quia reges gentiũ dnãntur eorũ: et qͥ potes¬
tatem erercent int̾ eos benefici uocantur: Uos au¬
tem ñ sic. Sed qͥ uult in uobis eẽ maior: erit om̃ium
seruus. Si c̃ filius hominis ñ uenit ministrari. s imis
trare sedtam̃ quia ñ om̃s tales fut᷑oseẽ p̃uidit sub¬
iccłoꝵ om̃iũ ꝑsonas in discͥpłis assumens. p̃monuit¬
dicens Suꝑ cathedram moisi sederunt seribȩ et pha¬
risei. Quȩ dicunt uobis facite. quȩ autem faciunt face¬
re uolide Imponunt enĩ in humeros hominũ onera
gͣuia et importabilia: digito autẽ suo nolunt ea mo¬
n quo illo uel illo minor es: ẽ ur gͦ¬
eis uł equalis uł suꝑior ñ es: Quanta uales. quȩ ipsi ñ
ualent. Non gͦ tͥ aut suꝑiores eẽ. aut etiam equales¬

Expanded text:
itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Quales enim esse debeant hi qui imperant, non est subditis discutiendum. 17. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: Scitis quia reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem exercent inter eos benefici vocantur; vos autem non sic, sed qui vult in vobis esse major, erit omnium servus; sictrare . » Sed tunc, quod non omnes tales futuros esse praevidit, subjector omnium personas in discipulis assumens praemonuidicens: « Super cathedram Mosi sederunt Scribae et Pharisaei. Quae vobis dicunt facite: quae autem faciunt, nolite facere: imponunt enim in humeros hominum onera gravia et importabilia: digito autem suo nolunt ea moIn quo illo, vel illo minor es? Cur ergo aequalis eis, vel superior non es? Quanta vales, quae ipsi non valent? Non ergo tibi aut su