comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enuineratione falsus iuistus confuta¬
tur: & sub specie mulieris tam suũ
ꝗͣ eccłiȩ meritum parit᷑ cõm̃datur.
Oculis terrena concupierat. s hos
penitendo conterens flebat. Capil¬
los composuerat: s iam inde lacri¬
mas tergebat. Ore suꝑba dixerat: s
nunc pedes dñi osculabatur. Quot
gͦ in se habuit oblectam̾̃ta: tot de
se inuenit holocausta. Domus phari
glorificatur mulier penitens. lacrimis
pedes dñi rigans: non phariseus inere¬
dulus. qui nec aquam pedib dedit.
Humor lacrimarum intra nos est:
quia gentilitas conu̾sa etiã sanguiñe
fundit. cum uideus nec exteriora tri¬
buit. Lacrimis pedes dñi rigat: qͥ
scĩs eius in tribulatione compatitur.
affectu compassionis inclinatus. Capil¬
lis pedes domini tergit: qui ex suꝑ¬
fluis bonis suis indigentib caritatẽ
impendit. Rigat uͦ lacrimis redẽpto¬
ris pedes. s capillis suis non tergit:
qui utcũq ꝓximoꝵ dolori cõpatit᷑.
s tam̃ ex suꝑfluis suis ñ miseretur

Expanded text:
enumeratione falsus justus confutatur, et sub specie mulieris tam suum quam Ecclesiae meritum pariter commendatur. Oculis terrena concupierat, sed hos poenitendo conterens flebat. Capillos composuerat, sed jam inde lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed nunc pedes Domini osculabatur. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Domus Pharisglorificatur mulier poenitens, lacrymis pedes Domini rigans, non Pharisaeus incredulus, qui nec aquam pedibus dedit. Humor lacrymarum intra nos est, quia gentilitas conversa etiam sanguinem fundit, cum Judaeus nec exteriora tribuit. Lacrymis pedes Domini rigat, qui sanctis ejus in tribulatione compatitur, affectu compassionis inclinatus. Capillis pedes Domini tergit, qui ex superfluis bonis suis indigentibus charitatem impendit. Rigat vero lacrymis Redemptoris pedes, sed capillis suis non tergit, qui utcunque proximorum dolori compatitur, sed tamen ex superfluis suis non miseretur
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit sp̃m. idest caro xp̃i: quȩ si¬
ne anima remansit. Caro dicit᷑ xp̃c
tria hȩc tres xp̃i: sed unus xp̃c.
Fac gradum de homine. ut meliꝰ
intelligas: & quere. Ubi est aplłs pau-¬
lus modo:: Siquis respondeat in
requie cum xp̃o: uerum dicit. Item
siquis respondeat: romȩ in sepulcho:
& ipse uerum dicit. Illud de anina.
hoc de carne. Nam ex quo consorti¬
um carnis & animȩ hominis nom̃
accepit: utrumlibet eoꝵ etiam sepa¬
ratim nomen hominis cenuit. Eigo
xp̃c dictus est sola caro: quȩ ex po-¬
testate uerbi posuit animam & re¬
sumpsit. Cũ etiã quislibet homo
nobis : caro ponit animam: poͬte¬
state tamen animȩ in habitan¬
tis carnem. Unde autem ꝓbas:
quod sola caro xp̃c appelletur:
Quia cum dicimus credimus
in dm̃ patrem. adiungimꝰ etam
nos credere in ih̃m xpm filium
eꝰ: & ibi totum intelligimꝰ. S cũ
dicimꝰ. crucifixus & sepultis. iola
caro intelligitur: quȩ sine anima

Expanded text:
tradidit spiritum, id est caro Christi, quae sitradidit spiritum, id est caro Christi, quae sine anima remansit. Caro dicitur Ctria haec tres Christi, sed unus Christus. Fac gradum de homine, ut melius intelligas, et quaere. Ubi est apostolus Paulus modo? Si quis respondeat, in requie cum Christo, verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud de anima, et hoc de carne. Nam ex quo consortium carnis et animae, hominis nomen accipit, utrumlibet eorum etiam separatum nomen hominis tenuit. Ergo Christus dictus est sola caro, quae ex potestate Verbi posuit animam et resumpsit. Cum etiam quilibet homo nobis, caro ponit animam, potestate tamen animae inhabitantis carnem. Unde autem probas quod sola caro Christus appelletur? Quia cum dicimus, credimus in Deum Patrem, adjungimus etiam nos credere in Jesum Christum Filium ejus, et ibi totum intelligimus. Sed dicimus, crucifixus et sepultus, sola caro intelligitur, quae sine anima
Abbreviated transcription (Latin):
est pax nr̃a : qui fecit utraq unũ.
Ex hoc ouili dictum ẽ de illis. qͥ
saluandi erant in isrł: de quibus
dñs dixit. Non sum missus: nͥ ad
oues quȩ ꝑierunt domꝰ urł. Hoc
id̾o dixit. qr p̃sentiam corporalem
non exibuit nisi populo illi. Ad
gentes enim ñ ꝑrexit s misit suos.
in quib locutus est ipse. Propt̃ea¬
pat̃ me diligit. quia ego pono a¬
nim̾ã meã: & iterum sumo eam.
Iropt̾ea apparet. qͦd pat̾ me din¬
git: quia ego ex caritate morior ꝓ
saluandis ouib non ex iudeorum
uiolentia coactꝰ. Moriar in qu̾a. scili¬
cet ad breue tempus : & resurgam.
Uerbum ex qͦ suscepit hominẽ idest
carne̾ & anim̾a. nũꝗͣ deposuit ani¬
m̃a: ut eẽt anima ab uerbo separa¬
ta.S caro posuit animam quando
exspirauit: qua redeunte. surrextt
Mors gͦ ad tempꝰ carn̾e & animã
seꝑauit : s ñ animã a uerbo dei.
Absit em̃ ut qͥ animã latronis non
deseruit: a sua separaretur. Xp̃c gͥ

Expanded text:
est pax nostra, qui fecit utraque unum . est pax nostra, qui fecit utraque unum . » Ex hoc ovili dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . » Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit, nisi populo illi; ad gentes enim non perrexit, sed misit suos in quibus ipse locutus est. SERMO DEme Pater diligit, quia ego pono animam meam et iterum sumo eam. Propterea apparet quod Pater me diligit, quia ego ex charitate morior pro salvandis ovibus, non ex Judaeorum violentia coactus. Morior, inquam, scilicet ad breve tempus, et resurgam. Verbum ex quo suscepit hominem, id est carnem et animam, nunquam deposuit animam, ut esset anima a Verbo separata. Sed caro posuit animam, quando exspiravit; qua redeunte, surrexit. Mors ergo ad tempus carnem et animam separavit, sed non animam a Verbo Dei. Abiit enim ut qui animam latronis non deseruit, a sua separaretur Christus: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gas: quos toleres. qͦs caueas. Diligen¬
dus est pastor. tolerandꝰ ẽ mer-¬
cennariꝰ. cauendꝰ latro. Mercen¬
nariꝰ enim canonice intrat: uera
doceo. qͣmius intentione sinistra.
fur uͦ male intrat: falsa docet. &
me pat̃ & ego agnosco patrẽ.
Oyod filiꝰ agnoscit patrẽ ꝑ se.
& dm̃ nemo uidet nͥ ꝑ filiũ: ma¬
nifestum ẽ ex hoc capitulo & ex eiꝰ¬
concanonicis capitulis. A. xci.¬
T animam meam pono ꝓ
ouib meis. Nec ẽ probatio di¬
lectionis: ad patrem & ad oues.
Sic & petrus tertio confitens amo¬
rem: iubetur pascere oues. & ꝓ eis
mori. C enete. quia xp̃c ẽ uerbũ:
anima caro. Non defuerunt here¬
tici. apollinariste dicti. qͥ ausi st̃
dogmatizare. quod xp̃c non eẽt
nisi uerbum & caro sine anima.
t alias oues habeo Ixc .ii.¬
quȩ non sunt ex hoc ouili: &
illas oportet me adducere. & uocẽ
meaͣ audient: & fiet unum ouile.
& unus pastor. U num ouile ẽ:
unitas in xp̃o. Unde paulus. Ipse

Expanded text:
gas, quos toleres, quos caveas. Diligengas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, et et ego agnosco Patrem. » Quod Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus canonicis capitulis. « mam meam pono pro ovibus meis. » Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amorem jubetur pascere oves, et pro eis mori. Tenete, quia Christus est verbum, anima, caro. Non defuerunt haeretici Appollinaristae dicti, qui ausi sunt dogmatizare quod Christus non esset nisi Verbum, et caro sine anima. « Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. » Unum ovile est unitas in Christo. Unde Paulus: « Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Manete in carne: ssarium
propt᷑ uos. Ab ipso namq pastore
om̃s audierano. Si uos perseciti fu¬
erint ir una cuutato. fugite in
aliam. In mereennario gͦ rep̾hen¬
ditur non urꝑis fuga sed mentis.
s quod sua qũrit non quȩ ihũ
xp̃i. Ego sum pastor bonus: &
cognosco meas. & cognoseunt me
meȩ. Cognosco meas. idest diligo:
& meȩ ailigunt me. In bonis est̾
ostium: ostiarius: pastor. oues. In
malis fures: latrones: mercenna¬
rius: lupus. Dñs dicit se ẽẽ ostiũ
& pastorem: s si consideremus ꝓ¬
prietates. xp̃e nec pastor:ͤ nec osti¬
um. similitudine autem. & pastor.
& ostium. & ouis. Tamquã enim
oius ad immolandum ductus ẽ.
anua est in capite: ꝑastor in cor¬
pore. Dixit petro: pasce oues meas.
Quasi diceret. Quid michi dabis.
quia amas me. Hoc da michi
si amas me: pasce oues meas. ꝑ
ianuam intra: nam qui ex alia
parte ascendit. ille fur ẽ & latro.
In his ꝑsonis inuenies quos dili¬

Expanded text:
ait: Manere in carne necessarium ait: Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos persecuti fuerint in una civitate fugite in aliam . In mercenario ergo reprehenditur non corporis fuga, sed mentis: et quod sua quaerit, non quae Jesu Christi. Ego sum pastor bonus. Et cognosco meas, et cognoscunt me meae. Cognosco meas, id est diligo, et meae diligunt me. In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures, latrones, mercenarius, lupus. Dominus dicit se esse ostium et pastorem. Sed si consideremus proprietates, Christus nec pastor est, nec ostium, similitudine autem et pastor, et ostium, et ovis. Tanquam enim ovis ad immolandum ductus est. Janua est in capite, pastor in corpore. Dixit Petro: « Pasce oves meas . » Quasi diceret: Quid mihi dabis, quia amas me? Hoc da mihi: Si amas me, pasce oves meas. Per januam intra; nam qui ex alia parte ascendit, ille fur est et latro. In his personis invenies quos dili
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c lupus. mentes non corꝑa dilani¬
ans: caulas fidelium assidue circui¬
ens. de quo dicitur. disꝑgit oues.
Tunc enim disꝑgit: cum alium ad
luxuriam ꝑtrahit. alium in auari¬
tiam incendit. alium in suꝑbiam
erigit. Hune inuidia stim̾ulat: il¬
lum fallacia supplantat. Quasi gͦ
lupus gregem dissipat: cum fideles
diabolus ꝑ temptationes necat.
ercennarius aut̾e uidens lupũ
fugit. quia mercennariꝰ ẽ: & non
diligit in ouib xp̃m. s lac ꝙ lanã.
Pauartom non libere ardii ar¬
guere: & exc̃imunicandũ ñ audit
excõmunicar ne ꝑdat cõmoditatẽ
humanȩ amicitie & ne ineurrat
molestias huranarum inimietti¬
arum. Fugit gͦ quia tatet. tacet. qr
timet. Fuga animi timor ẽ: ne ꝑ¬
dat quȩ diligit Corpore stat: spũ
fugit. Qd ille non faciebat qui di¬
oebat. Et si corpore absens sum: sp̃u
bi fugiuit si cedum ꝑticitioni: ut
hit s catn utiltoi e rum fugi¬
endo seruabat. sicir quadam lo x

Expanded text:
spiritus lupus, mentes, non corpora dilanispiritus lupus, mentes, non corpora dilanians, caulas fidelium assidue circuiens, de quo dicitur, dispergit oves. Tunc enim dispergit, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam incendit, alium in superbiam erigit. Hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat; cum fideles diabolus per tentationes necat. videns lupum, fugit; quia mercenarius est, et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam. eccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum inimicitiarum. Fugit ergo, quia tacet; tacet, quia timet. Fuga, animi timor est, ne perdat quae diligit. Corpore stat, spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: Etsi corpore absens sum, spiribi fugiunt, sed cedunt persecutioni, ut bat, se autem utilitati eorum fugiendo servabat sicut quodam loco
Abbreviated transcription (Latin):
cennariis occasione. a filus ueritate
annuntiatur. filii eternam here¬
ditatem patris patienter expectant:
mercennarii temꝑalem mercede
rius itaq ẽ. qui locum pastoris
tenet. s lucrum ammarũ ñ que¬
rn: quia terrenis commodis inhi¬
at. & honore prelationis gaudet.
Utrum tamen mercennariꝰ stte ñ
bene dinoscitur nisi cum lupus ac¬
cedit: qui indicat quo animo
grex a quoq custodiatur. U enit
autem lupus: cum quilibet iniu-¬
stus & raptor fideles opprimit. Fu-¬
git gͦ qui pastor ẽẽ udebatur. & ñ
erat: non inutando locum. sed sub¬
trahendo solatium. Tacet emm: &
non auder resistere in iusticiȩ.
De quo ꝑ ꝓpħam dicitur. Non ascen¬
distis ex aduerso. neq opposuistis
murum pro domo isrł: ut staretis
in prelio in die dñi. Ex aduerso
ascendere est. prauis libera ratione
contraire. Murum opponere & sta¬
re in prelio in die dñi. pro domo
isrł ẽ: cum ex auctoritate iustitiȩ
fideles contra ꝑuersoꝵ in iustitiam
uendicamus. Est etiam malignus

Expanded text:
cenariis occasione, a filiis veritate annuntiatur. Filii aeternam haereditatem patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem rius itaque est, qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene dignoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus, cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere injustitiae, de quo per Prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso ascendere, est pravis libera voce contra ire. Murum opponere, et stare in praelio in die Domini pro domo Israel, est cum ex auctoritate justitiae fideles contra perversorum injustitiam vindicamus. Est etiam malignus
Abbreviated transcription (Latin):
eum foras. Qyod clausis oculis
natus ẽ: dicunt ẽẽ ꝓ peccato pa¬
rentum. S xp̃c tot᷑um sanat. extͣ
oculos: & cor intus aperit. Totiens
int̾rogando: ut diceret magistrũ
fecerant. quem ingrati docentem
ꝓiecerunt: s quia expulsus ẽ. ma¬
dixit ei. Tu credis in filium d̃i:
Respondit ille & dixit. Quis ẽ
dñe ut credam in eum: His u̾bis
ostendit adhuc inunctus. se ia du¬
dum cor ad credendum paratum
habuisse. s in quem creclere deheat
ignorasse. Et dixte ei ihe. Et indi¬
sti eum: & qui loquitur tecũ ipse
est. At ille ait. Credo domini. Et
ꝑcidens: Aoraur eun. Iam dñs
lauat inuncto faciem cordis. iam
mentis oculos illuminat: s ille c̃¬
fitetur non tantum filium homi¬
nis. s etiam dĩ. Et dixit ei ih̃c.
In iadicium ego in hunc mundũ
ueni: ut qui non uident uideant.

Expanded text:
eum foras. Quod clausis oculis eum foras. Quod clausis oculis natus est, dicunt esse pro peccato parentum. Sed Christus totum sanat extra oculos, et intus cor aperit. Toties interrogando ut diceret, magistrum fecerant, quem ingrati docentem projecerunt; sed quia expulsus est, madixit ei: Tu credis in Filium Dei? Respondit ille et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum? His verbis ostendit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. At ille ait: Credo, Domine. Et procidens, adoravit eum. Jam Dominus lavat inuncto faciem cordis, jam mentis oculos illuminat, et ille confitetur non tantum filium hominis, sed etiam Dei. Et dixit ei Jesus: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vide
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit oculos meos. Scimus autem.
quia peccatores d̃s̃ non audit.
s: siquis dei cultor ẽ. & uolunta¬
tem eus facit: hunc ex audit. Ad¬
huc inunctus loquitur: nam &
peccatores. audit ds. Si enim non
audiret: frustra publicanus pectꝰ
ꝑcutiendo diceret. Domine: propitiꝰ
no habere ad uoluntatem exandi-¬
ri a dõ. Ad uoluntatẽ dȩmones ex¬
auditi sunt: ꝑmissi ire in porcos.
Ad uoluntatem princeps eoꝵ dia¬
bolus: a quo petitus iob temptari.
non est negatus. ut c̃et hic ꝓbatꝰ.
ille confusus. Aliquando d̾s quasi
iratus. dat qͦd petis: & ꝓpitiꝰ ne-¬
gat qͦd petis. Quando bonum peti¬
tis: in cumbite orationib ut sumatis.
Quid prosit. & quid non: medicus
nouit. A scło non est auditro.:
quia quis aꝑuit oculos ceci nati.
Nisi eẽt hic a dõ: non poterat face
libere ueritatem confitetur. Hoc enĩ
non nͥ a dño: nec a discipulis fie¬
ret: nisi d̾s in eis. Responder̃t &
dixerunt ei. In peccatis natus es
totus: & tu doces nos: Et eiecert

Expanded text:
Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicanus pectus percutiendo diceret: Domine, propitiusno habere ad voluntatem exaudiri a Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confusus. Aliquando Deus quasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et quid non, medicus novit. A saeculo non est auditum quia quis aperuit oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo non poterat libere veritatem confitetur. Hoc enim nonnisi a Domino, nec a discipulis fieret, nisi Deus in eis. Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ꝓpħauit quia ih̾c moriturus
erat᷑. ꝓ gente. & ñ tantũ ꝓ gente.
s ut̾ filios dĩ qui erantꝰ dnsꝑsi c̃¬
gregaret in unum. Cayphas de
missus ẽ dñs morte eius saluandas.
S quia uiderat euangłista quando
scͥpsit euangłm uocationẽ gentium:
addit de illis dicens. S ut filios dei
qui erant disꝑsi congregaret: ut eẽt
unum ouile. & unus pastor. Hic do¬
cemur etiam homines malos ꝓphe¬
tiȩ spu futura p̃dicere: qͦd tamen
euangłista diuino tribuit sacram̃to.
quia caẏphas anni illiꝰ sũmꝰ sacer¬
dos erat. Ds̃ autẽ constituit sũmũ
sac̾dotẽ unum. cui mortuo unus
succederet: s ꝑ ambitionẽ postea e¬
uenit ut plures ẽẽnt. & ꝑ annos sin¬
gulos suis uicib ministrarent. Forte
etiam uno anno plures ãmi nistra¬
bant: ex quib sorte exibat qui in¬
censum poneret. qͦd ñ licebat nisi
summo sacerdoti. ut de zacharia
runt ut int̾ficerent eũ. Ih̃c gͦ¬

Expanded text:
uia Jesus moriturus erat pro gente et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. Caiphas de missus est Dominus morte ejus salvandas. Sed quia viderat evangelista quando scripsit Evangelium, vocationem gentium, addidit de illis dicens: Sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret, ut esset unum ovile et unus pastor . Hic docemur etiam homines malos prophetiae spiritu futura praedicere, quod tamen evangelista divina tribuit sacramento, quia Caiphas anni illius summus sacerdos erat. Deus autem constituit summum sacerdotem unum, cui mortuo unus succederet, sed per ambitionem postea evenit ut plures essent, et per annos singulos suis vicibus ministrarent. Forte etiam uno anno plures administrabant, ex quibus sorte exibat qui incensum poneret, quod non licebat nisi summo sacerdoti, ut de Zacharia runt ut interficerent eum.
Abbreviated transcription (Latin):
os: s abiit in regionem iuxta deser¬
tum. in eiuitatem quȩ dicitur esfrẽ:
& ibi morabatur cum discipulis suis.
ogitauerunt magis definite quã
priꝰ int̾ficere eum: s ipse uiuendi
exemplum dedit ciscipulis. Non eñ
ẽ peccatum: si fideles oculis ꝑseqͥn¬
tium se subtrahant. Qͦd aut̾e uadit
effrem quȩ interp̾tatur fructificatio.
figurat transitũ ad eccłiam gentiũ.

Expanded text:
onem juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequentium se subtrahant. Quod autem vadit Ephrem, quae interpretatur fructificatio, figurat transitum ad Ecclesiam gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. auferens inde & confringens
altare dñi aureum. & mensam ꝓposi¬
tionis. & candelabrum. & cetera aurea.
& statuit in templo. iouis simulachrũ.
& multos ꝓ custodia legis trucidauit.
int̾ quos mat̾ illa septem filioꝵ. oo¬
ronam martyrii cum sobole meruio.
S uidas machabeus de genere sacer¬
dotah arma corripiens aduersus
duces antiochi. expulit eos de iudea:
& templũ emundans. noua altaria
& ornamenta faciens dedicauit ea
cum templo. quinta die mensis
noni qui apud nos december appel

Expanded text:
navit, auferens inde et confringens navit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, et mensam propositionis, et candelabrum et caetera aurea, et statuit in templo Jovis simulacrum, et multos pro custodia legis trucidavit, inter quos mater illa septem filiorum, coronam martyrii cum sobole meruit. Sed Judas Machabaeus de genere sacerdotali, arma corripiens adversus duces Antiochi, expulit eos de Judaea , et templum emundans, nova altaria et nova ornamenta faciens, dedicavit ea cum templo quinta die mensis noni, qui apud nos December appel
Abbreviated transcription (Latin):
cit annis: octauo anno. decimo die
mensis septimi. qui a nobis septem¬
ber appellatur. dedicauit. Quȩ di-¬
es & antea ꝑ legem erat statuta
sollemnis: ita ut in ea tab̾naculũ
om̃e ꝑ singulos annos maioribus
hostus expiari deberet. Deniq zacha¬
rias pat̾ iohannis baptiste eistlem
expiationib ad altare cdeseriens.
adueniente angło de dominice my¬
sterio natiuitatis instruitur. S hoc
templum post annos quadringen¬
tos triginta incenderunt chaldei : &
ierłm destructa populum isrł in
babyloniam captiuauerunt. Qui pꝰ
annos septuaginta regnantib ꝑsis
in patriam remissus. reedificauit cẽ¬
plum ꝑ annos quadraginta sex. & t̃¬
tia die mensis duodecimi quem nos
uocamꝰ martium. opꝰ ad finẽ ꝑductũ
est. Cui operi prefuerunt ⁊ orobabel.
charias. Inde post annos ferme tre¬
centos. & quinquaginta sex. antiochꝰ
rex grecoꝵ nefandissimus fraude cap-¬
ta ierłm. templũ sordib idoloꝵ ꝓfa¬

Expanded text:
cit annis, octavo anno decimo die cit annis, octavo anno decimo die mensis septimi, qui a nobis September appellatur, dedicavit. Quae dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias, pater Joannis Baptistae . eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo, de Dominicae mysterio nativitatis instruitur. Sed hoc templum post annos quadringentos trigenta incenderunt Chaldaei, et Jerusalem destructa, populum Israel in Babyloniam captivaverunt. Qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissus, reaedificatur templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem perductum est. Cui operi praefuerunt Zorobabel charias. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex, Antiochus rex Graecorum nefandissimus, fraude capta Jerusalem, templum sordibus idolorum profa
Abbreviated transcription (Latin):
gignendo dedit. Dissensio iterum
facta ẽ. inter iudeos. propt̾ sermones
hos. Dicebant autem multi ex ipsis.
Demonium habet. & insanit: quid
eum auditis: Alii dicebant. Uerba
hec. non sunt demonium habentis.
Numquid dęmonium potest oycoꝵ
comp̾hendentes lucem .CXXXII
templi erat. Chenon grece: dicitur
nonum. Quandocũq nouum aliqͥd
fuerit dedicatum: encheniũ uocatur.
Iam & usus habet hoc uerbum. Siqͥs
noua tunica induatur: encheniare.
quasi initiare dicitur. Enchenia
non ad pͥmam templi ȩdificationem:
s ad ultimam ꝑtinent. qͦd eo facile
colligitur. quia hieme facta referun¬
tur. Prima dedicatio a salomone tẽ¬
pore autumni. media a zorobabel.
& ihu sacerdote. tempore ueris. ulti¬
ma a uida machabeo. tempore hie¬
mis facta ẽ: quando specialit̃ consti¬
tutum est. ut eadem dedicatio per
om̃s annos in memoriam sollemp¬
nib officiis reuocaretur. Hec autem
fuit causa. scd̃ȩ & tertiȩ dedicatioĩs.
Quia salomon templũ segtem ꝑfe¬

Expanded text:
Patre meo dissensio iterum facta est inter Iudaeos propter sermones hos dicebant autem multi ex ipsis daemonium habet et insanit quid eum auditis alii dicebant haec verba non sunt daemonium habentis numquid daemonium potest caecorum comprehendentes lucem. CAPUT Ctempli erat. Caenon Graece dicitur novum. Quandocunque novum aliquid fuerit dedicatum, encaenium vocatur. Jam et usus habet hoc verbum. Si quis nova tunica induatur, encaeniare, id est initiare dicitur. Encaenia non ad primam dedicationem templi, sed ad ultimam pertinent, quod eo facile colligitur, qua hieme facta referuntur. Prima dedicatio a Salomone tempore autumni; media a Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis facta est: quando specialiter constitutum est, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus officiis revocatur. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis. Quia Salomon templum septem perfe
Abbreviated transcription (Latin):
uitate. P reterire dñs dicit᷑.
quia in uia peccatoꝵ non stetit. Ce¬
eum a natiuitate uidit: quia mi¬
sertus est nr̃e mortalitatis. Cecus
enim iste humanum genus est: ha-¬
bens cecitatem ab adam. Illo namq
peccante. uitium ꝓ natura moleuit:
unde scđm mentem ceci nati sumꝰ.
Et int̾rogauerunt eum discipuli esꝰ.

Expanded text:
US. Praeterire Dominus dicitur, quia in via peccatorum non stetit . Caecum a nativitate vidit, quia misertus est nostrae mortalitatis. Caecus enim ille, humanum genus est habens caecitatem ab Adam. Illo namque peccante, vitium pro natura inolevit, unde secundum mentem caeci nati sumus. Et interrogaverunt eum disci
Abbreviated transcription (Latin):
& merui erant. Mortem uidere
uł guetdri. est eam experiri.
amquid tu maior es pͥatre nr̃o
abraham qui mortuui ẽ: Et ꝓ¬
pħȩ mortui sunt. Qu̾e te ipsum
facis: Relpoudit ih̃c. Si ego għ

Expanded text:
et mortui erant. Mortem videre vel gustare est eam experiri. « Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est. Et prophetae mortui sunt. Quem teipsum faci
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. sexta etate rectimere uent.
sexta feria. sexta hora moriturus.
ante sex dies paschȩ uenit betham¬
am : ut lazari resuscitatio artius
cusabiles iuidei confunderent᷑. trac¬
tantes de morte tanti suscitatoris.
sublimat bethaniam. quasi agnꝰ
ad uictimam uenturus ierosoliña.
ut uerum pascha habeamus.

Expanded text:
condidit, sexta aetate redimere venit, condidit, sexta aetate redimere venit, sexta feria, sexta hora moriturus, ante sex dies paschae venit Bethaniam, ut Lazari resuscitatio arctius cusabiles Judaei confunderentur, tractantes de morte tanti suscitatoris. sublimat Bethaniam, quasi agnus ad victimam venturus Hierosolymam, ut verum pascha habeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. filius hominis ñ uenit animas
ꝑdere: s saluare. Et abierunt in ali¬
ud castellũ. Helẏas multos moge
affecit: & ꝓpria manu. & igne em¬
uitus impetrato. In euiꝰ exemplũ
cum uoluissent apħ petere ignẽ de
qlo ad consumendum eos qui sibi
hospitium non p̃stiterant. rep̃hen¬
dit dñs in eis uoluntatẽ uindican¬
di: animadu̾tens eos non amore
correptionis s odio desicerare uin¬
dictam. Uerbis apł petri. anamas
& uxor eius ex ammes cecideriunnt:
non odio sed iusta uindicta. Paulꝰ
etiam quendam peccatorem traddit
sathanȩ in interitum carnis: utt ani¬
scitis cuiꝰ spũ signati estis. & ideo
uultis ꝑ odium. qͦd non licet illis
qui serui dĩ sunt. uindictã exeree¬
re. Sane ꝑfecta uirtus & pie consulit.
& iuste uidicat ubi expedit: qr nilla
est iracundia. ubi caritatis ẽ plenitu¬
hẽ gͦ ante sex dies pascȩ uenit becha¬
niam: ubi fuerat lazarus mortuus
quem suscitauit ih̾e. Qyi sex dieb
omnia fecit. qui sexta die homin̾e

Expanded text:
tis. Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare. Et abierunt in aliud castellum. Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato . In cujus exemplum, cum voluissent apostoli petere ignem de coelo ad consumendum eos qui sibi hospitium non praestiterant, reprehendit Dominus in eis voluntatem vindicandi, animadvertens eos non amore correctionis, sed odio desiderare vindictam. Verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus exanimes ceciderunt, non odio, sed justa vindicta . Paulus etiam quemdam peccatorem tradidit Satanae in interitum carnis, ut aniscitis cujus spiritu signati estis, et ideo vultis per odium, quod non licet illis qui servi Dei sunt, vindictam exercere. Sane perfecta virtus et pie consulit, et juste judicat ubi expedit; quia nulla est iracundia, ubi charitatis est plenitudies paschae venit Bethaniam, ubi fuerat Lazarus mortuus, quem suscitavit Jesus. Qui sex diebus omnia fecit, qui sexta die hominem
Abbreviated transcription (Latin):
spicio suscepit. Pixerunt gͦ uide
ad eum. Quinquaginta annos non¬
dum habes. & abraham uidisti
Dieit eis ih̃e. Am̃ am̃ cdieo uobis: an¬
teꝗͣ abraham fieret ego sum. Hon
ait fui. s sum. quia diuinitas temps
non habet. Eb inturtu carnis ad airi¬
nitatem trahit: s duri ut lapides.
putant hoc ẽẽ blasphemiam. I ule¬
runt gͦ lapides: ut iacerent i eũ.
Ihc̃ autem abscondit se: & exunt de
tẽplo Quem intelligere non poterint
obruere querebant: s dñs se iundi¬
care noluit. qui pati uenerat. Et idõ
se abscondit. ut daret nobis exemplui
dandi locum ire: uł id̾o ut ostende¬
ret quia ipsa ueritas eis abscondit᷑.
qui eus uerba sequi contemnunt.¬
& fugit mentem quan ͤ inuenit hu¬
milem. Nota quia in considerati
iudei dixerunt ad dñm. quinqua¬
guita annos nondum habes: sunt
qui fingunt ab incarnatione usq
ad passionem multo plures annos
quam ex hystoriis colligamus.

Expanded text:
spitio suscepit. Dixerunt ergo Judaei spitio suscepit. Dixerunt ergo Judaei ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisDixit eis Jesus: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret ego sum. » Non ait fui; sed sum, quia Divinitas tempus non habet. Ab intuitu carnis, ad divinitatem trahit; sed, duri ut lapides, putant hoc esse blasphemiam. « Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. » Quem intelligere non poterant obruere quaerebant: sed Dominus se vindicare noluit, quia pati venerat. Et ideo se abscondit ut daret nobis exemplum dare locum irae, vel ideo ut ostenderet quia ipsa veritas eis absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt, et fugit mentem, quia non invenit humilem. Nota quia inconsiderate Judaei dixerunt ad Dominum: Quinquaginta annos nondum habes? Sunt qui fingunt ab incarnatione usque ad passionem multo plures annos quam ex historiis colligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Et si dixero quia ñ scio eũ.
ero similis uobis mendax. S scio
eum: & sermoner euis seruo. Ser¬
monem patris ut tlui loquẽbatͫ.
& ipse erat uerbum patris qui ho¬
minibus loquebatur. Sigͦ eignoui¬
sent ꝑairen. lium eiꝰ recepułent:
quẽ uox patris goritirat in bap .s
mate. in monte. n alin huiꝰ modi.
Idõ coi tra oe quod dieunt quem
te.psum facis. rifert głam suam ad
patrem dicens. Si ego solus siue patͤ
gloritico me ipsum. s ut simulatores:
exultauit sꝑando: ut uideret intel¬
ligendo. Quod ait diem meũ. in¬
certum potest eẽ unde dixerit: u¬
trum diem dñi temporalem in car¬
ne. an diem. qui nec ortum seit nec
oceasum. S utrumq abrahã uidie.
Quando enim misit seruum suum
petere uxorem filio suo ysaac. ait.
Pone manum sub femore meo: &
iura ꝑ dm̃ cęli. Quid hoc sibi mult:
nisi qͥuia significabatur de genere
abrabȩ dm̃ ģli uenturum in car¬
ne.: Qui rep̃hendunt carnem xpͥ
rep̾hendunt factum abrahȩ. N bua

Expanded text:
eum. Et si dixero quia non scio eum, ero similis vobis, mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. » Sermonem Patris ut Filius loquebatur: et ipse erat Verbum Patris qui hominibus loquebatur. Si ergo cognovissent Patrem, Filium ejus recepissent. quem vox Patris glorificabat in bapmate, in monte, in aliis hujusmodi. Ideo contra hoc quod dicunt: quem teipsum facis, refert gloriam suam ad Patrem, dicens: Si ego solus sine Patre glorifico meipsum sicut simulatores, exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Quod ait: diem meum, incertum potest esse unde dixerit, utrum diem Domini temporalem in carne, an diem qui nec ortum scit nec occasum, sed utrumque Abraham vidit. Quando enim misit servum suum petere, uxorem filio suo Isaac, ait: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid hoc sibi vult, nisi quia significabatur de genere Abrahae Deum coeli venturum in carne. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
udeus: quia & scłm p̾sentẽ statũ
maior ei gr̃a confertur. & scd̾m pͣte¬
ritum de maiori feditate extrahit᷑.
Nullus utiq tantũ potest diligere.
quantum ea quȩ in plurib donis.
plurib ꝑsonis diligit. Et conu̾¬
sus ad mulierẽ: dixit symoni.
Uides hanc mulietem: Intraui
in domũ tuam. aquam pẽdibus

Expanded text:
Judaeus, quia et secundum praesentem statum Judaeus, quia et secundum praesentem statum major ei gratia confertur, et secundum praeteritum de majori foeditate extrahitur. Nullus utique tantum potest diligere, quantum ea quae in pluribus donis, pluribus personis diligit. Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: Vides hanc mulierem? intravi in domum t
Abbreviated transcription (Latin):
dens symon dixit. Estimo: quia is
cui plus donauit. At ille dixit ei.
Recte iuidicasti. Qua sententia su¬
ꝑb apud se phariseus coniuncitur:
& sicut freneticꝰ funem portat ex qͦ
liget᷑. Hominum iudicio plꝰ fortas
pliꝰ diligat. qui ampliꝰ debuit. si
tantum grãm consequatur. Duo de¬
bitores de quib symoni paradignia
opponit᷑. utrumq popłm designant.
fenerator uͦ creatoiem: qui lucrũ
querit illius nummi. quem in
nobis fabricatus ẽ ad imaginem
suam. Minus debet populis cui
legis decalogus ꝑ seruum datus est:
plus autem cui gr̃a uitȩ exernȩ per
filium ẽ commissa. Id̾o uidei ꝑ dena-¬
rium. xp̃iani ꝑ centenariũ nume-¬
rum fenꝰ accumulat᷑. s utrisq per
quinariũ multiplicat᷑: quia qͥnq
sensus in hac uita debet uterq cultui
rationis mancipare. Et quia nullus
sius uirib. si dĩ gr̃a salui facti sumꝰ.
recte dicitur. Non habentib illis
unde redderent: donauit utrisq
Plus gͦ diligit eccłia gentium quã

Expanded text:
 dixit: Aestimo quia is cui plus donavit. At ille dixit ei: Recte judicasti. Sua sententia superbus apud se Pharisaeus convincitur, et sicut phreneticus funem portat ex quo ligetur. Hominum judicio plus fortassplius diligat qui plus debuit, si tantum gratiam consequatur. Duo debitores, de quibus Simoni paradigma opponitur, utrumque populum significant, fenerator vero Creatorem, qui lucrum quaerit illius nummi, quem in nobis fabricatus est ad imaginem suam. Minus debet populus, cui legis Decalogus per servum datus est: plus autem, cui gratia vitae aeternae per Filium est commissa. Ideo Judaei per denarium, Christiani per centenarium numerum fenus accumulatur, sed utrique per quinarium multiplicatur, quia quinque sensus in hac vita debet uterque cultui rationis mancipare. Et quia nullus suis viribus sed Dei gratia salvi facti sumus, recte dicitur: Non habentibus illis unde redderen diligit Ecclesia gentium quam
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd assidue calidam soleat suscipe
potionẽ. Macrobius theodosius dicto gen
composito nomine a potu cylicos: qͦd
pocili genus una littera immutata.
calicẽ dixit. Unde hoc nom̃ memoriȩ
constat infixum.
Idem psalmo lxx iiii.

Expanded text:
eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. » Macrobius Theodosius dicit gentcomposito nomine a potu cylicos, quod poculi genus una littera immutata, calicem dixit. Unde hoc nomen memoriae constat infixum. Idem psalmo LXXI
Abbreviated transcription (Latin):
quod est xp̃c a corpore abscidit᷑
proprio. idest a iudaico populo. & dat᷑
puellȩ de gentib hoc est romanȩ ȩccłiȩ
& puella dat matri suȩ adulterȩ. ui¬
delicet sẏnagoge in finem crediturȩ.
Corpus iohannis sepelitur. caput in
disco locatur: quia littera quasi hu¬
mo tegitur. s sp̃c in altari honorat᷑
initis enim legis temporib. & cũ
iohanne consepultis. discipuli eiꝰ
idest auditores legis carnalib in se ob¬
seruantiis extinctis. quasi iohannis cor¬
pore sepulto. ueniunt ex lege ad euan¬
gelium. ex littera ad sp̃m in qͦ profi¬
cientes dño conunguntur.

Expanded text:
quod est Christus, a corpore absciditur proprio, id est a Judaico populo, et datur puellae de gentibus, hoc est, Romanae Ecclesiae; et puella dat matri suae adulterae, videlicet Synagogae, in fine crediturae. Corpus Joannis sepelitur, caput in disco locatur, quia littera quasi humo tegitur, sed spiritus in altari sumitur Finitis enim legis temporibus, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus, id est auditores legis, carnalibus in se observantiis exstinctis, quasi Joannis corpore sepulto, veniunt ex lege ad Evangelium, ex littera ad spiritum, in quo proficientes Domino conjunguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
obseruat. Qui autem sine meritis so¬
la baptismi gr̃a saluantur: magni
quidem erunt. s ñ aliquib maiores.
Qͥ uult gͦ de maiorib eẽ suscipiat
paruulos ꝓ amore xp̃i. qͦd ẽ ipsimm
suscipi in eͦis. id est puerili simplicita¬
ueat. Hinc paulus philippenses uo¬
cat gaudium suũ & coronã. Illo au¬
tem usu quo de certissime futuris ut
ĩã de existentib loquimur. accipe di¬
ctum: hie est maior in regno çloꝵ
& supiꝰ. quis putas maior ẽ Uel
ita. hic est maior: idest habens cau¬
scan dalrrauerit unum de pu

Expanded text:
observat. Qui autem sine meritis soobservat. Qui autem sine meritis sola baptismi gratia salvantur, magni quidem erunt, sed non aliquibus majores. Qui vult ergo de majoribus esse suscipiat parvulos pro amore Christi, quod est ipsum suscipi in eis, id est, puerili simplicitaora confoveat. Hinc Paulus vocat Philippenses gaudium suum et coronam. Illo autem usu, quo de certissime futuris ut jam de existentibus loquimur, accipe dictum, hic est major in regno coelorum: et superius quis putas major est? Vel ita? Hic est major, id est, habens causcandalizaverit unum de
Abbreviated transcription (Latin):
uerant de principatu: dñs in domo
docet eos suꝑbiam in humilitatem
mutare. Principes enim laborant. hu¬
miles quiescunt. Pariulus ñ ꝑse¬
uerat in ira. ñ meminit lesionis: non
in pulchar muliere delectatur. honorẽ
ambitione non appetit. Tale ẽ gͦ qͦd
tis: non intrabitis in regnum cęloꝵ.
xod autẽ marco referente cõplexus
est puerum. significat humiles dignos
ẽe suo complexii. qui uere possunt gła¬
ri ac dicere. Leua eiꝰ sub capite meo:
& dextera illiꝰ amplexabitur me. Oyi
cũq gͦ humiliauerit se sicut paruulꝰ
iste. hic est maior in regno cȩloꝵ. Siqͥs
uult primus ẽẽ: erit omnium nouis¬
simus. & minister. Et qui susceꝑit u¬
num paruulum talem in nomine
meo: me suscipit. Ii futuro qͥdẽ
scõꝵ collegio: nulla erit offitiorum
p̾latio. Uerũtam̃ ibi sc̃itate maior
eris int̾ aliquos. uł etiam uns de
pͥmis: sodm quod hic iuuante ratio¬
nis industria magis sequeris formã
uirtutis. quam natura duce puer

Expanded text:
verant de principatu. Dominus in domo docet eos superbiam in humilitatem mutare. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Parvulus non perseverat in ira, non meminit laesionis, non in pulchra muliere delectatur, honorem ambitione non appetit. BEDA. Tale estis non intrabitis in regnum coelorum. Quod autem Marco referente complexus est puerum, significat humiles dignos esse suo complexu, qui vere possunt gloriari et dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplparvulus iste, hic major est in regno coelorum. Si quis vult primus esse, erit omnium novissimus et minister. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. In futuro quidem sanctorum collegio, nulla erit officiorum praelatio. Verumtamen ibi sanctitate major eris inter aliquos, vel etiam unus de primis, secundum quod hic juvante rationis industria magis se queris formam virtutis, quam natura duce puer
Abbreviated transcription (Latin):
dum maris extrema cdamnatio signat᷑.
Qui gͦ ad sc̃itatis speciem deductus
uerbo siue exemplo cetos destruit: me¬
lius eẽt ei ut terrena acta constringe-¬
rent eum sub exteriori habitu ad mor-¬
tem: quia si solus caderet. tolerabilius
in inferno cruciaretur. Aliter.
sis iumentoꝵ oculis. aguntur ingirũ.
Sub asim quide nomine: gentilis po-¬
pulus frequent̾ in scripturis nuncu¬
pat᷑. Hic alligatus ẽ ad molã. hoc ẽ
ad lapideos deos. cirea qͦs oyeis oeulis
erroris sui gẏro ꝑtrahtr᷑:. & sic cũ sua sa¬
crilega mola demergitur Nuctib iuci¬
candi sch̃. Sensus gͦ est. Meluis eẽt xp̃i
ano ꝑ cuiꝰ scandalum fr̃is sui uł sub¬
diti sibi ꝑeunt. si paganus eẽt: qr nͥ
tantam pęnam pagani patiunt᷑ inin¬
mus quendam in nomine tuo
eicientem demonia. & ꝓhibuimꝰ
eum: quia ñ sequit᷑ nobiscum. Ih̃c aute

Expanded text:
dum maris, extrema damnatio signatur. dum maris, extrema damnatio signatur. Qui ergo sanctitatis ad speciem deductus, verbo sive exemplo caeteros destruit, melius esset ei ut terrena acta constringerent eum sub exteriori habitu ad mortem. Quia, si solus caderet, tolerabilius in inferno cruciaretur. HILAR.sis jumentorum oculis aguntur in gyrum. Sub asini quidem nomine, gentilis populus frequenter in Scripturis nuncupatur. Hic alligatus est ad molam, hoc est, ad lapideos deos, circa quos caecis oculis erroris sui gyro pertrahitur, et sic cum sua sacrilega mola demergitur fluctibus judicandi saeculi. Sensus ergo est: Melius esset Chriano, per cujus scandalum fratres sui vel subditi sibi pereunt, si paganus esset; quia non tantam poenam pagani patiuntur in inmus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum, quia non sequitur nobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
maris. Qui scandalizat᷑ pͥaruulus
ẽ: maiores enim scandala non recipi-¬
unt. Recte gͦ qui scandalizari potest
pusillus appellatur: quia magnꝰ qͥc¬
quid patiatur. ñ declinat a fide. Sed̾m
ritum ꝓuintię loquitur de mola asina¬
ria: qͦ maioꝵ criminũ ista apud uete¬
res iudeos pęna fuit. ut in ꝓfundum
ligato saxo ad collum rei demergerent᷑.
Hȩc sententia generalis est. tam ad om¬
nes qu̾a ad apłos: qui si de honore
contendere ꝑsisterent quis eoꝵ maior
eẽt. ꝑderent ꝑ suum scandalũ illos qͦs
ad fidem uocabant. Sensus ẽ. Expe¬
dit. id est multo meliꝰ ẽ pro culpa bre¬
uem penam accipere: quam ȩternis
seruari crutiatib. Non eñi undica-¬
bit d̃s bis in id ipsum. Uel ita. beda ĩ or̃a¬
xpedit. hoc est multo melius ẽ in¬
noxium pęna atrocissima. temꝑali
tamen. finire uitam corpoream: quã
ledendo frẽm. mortem animȩ ꝓmere¬
ri ꝑpetuam. Si tamen de ueritate scan¬
cireuitus ac labor expͥmitur: & ꝑ ꝓfun-¬

Expanded text:
RON. Qui scandalizatur, parvulus est. Majores enim scandala non recipiunt. Recte igitur qui scandalizari potest, pusillus appellatur. Quia magnus quidquid patiatur, non declinat a fide. Secundum ritum provinciae loquitur de mola asinaria, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuit, ut in profundum, ligato saxo ad collum, rei demergerentur. Haec sententia generalis est tam ad omnes quam ad apostolos, qui si de honore contendere persisterent, quis, eorum major esset, perderent per suum scandalum illos, quos ad fidem vocabant. Sensus est: Expedit, id est, multo melius est, pro culpa brevem poenam accipere, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim judicabit Deus bis in idipsum? Vel ita: Expedit, id est, multo utilius est, innoxium poena atrocissima temporali tantum finire vitam corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae promereri perpetuam. Si tamen de veritate scancircuitus ac labor exprimitur, et per profun
Abbreviated transcription (Latin):
Strarium qͦd alibi dicit: qui uos sꝑnte
Hoc enim uult intelligi in tantũ eũ
illo ñ ẽẽ aliquem: in quantum ẽ adi¬
Ssus illum. & in tantum aduersꝰ illũ ñ
Cẽ. in quantum cum illo ẽ: sicut iste qui¬
P in hoc qͦd in nomine xp̃i uirtutes faci¬
Cebat non erat contrarius discipulis. s
in hoc. qͥd in societate eoꝵ non erat.
Unde dñs dixit eis: nolite ꝓhibere eũ.
Untatem ęccłiȩ debebant ei suadere.¬
Enon illud in qͦ cum illis erat ꝓhibere:
Usicut catholica eccłia ñ improbat in he¬
Ireticis sacramenta communia. in quib
nobiscum sunt: s diuisionẽ a nobis.
AL & sententias ueritati aduersas. Hac
ti sententia doctus dicit apł̃s. sue occasio¬
ne. siue ueritate. xp̃c annuntietur: in
hoc gaudeo & gaudebo. c lxxiii

Expanded text:
trarium, quod alibi dicit: Qui vos spernit, Hoc enim vult intelligi, in tantum cum illo non esse aliquem, inquantum est adversus eum; et intantum adversus illum non esse, inquantum cum illo est, sicut iste qui in hoc quod in nomine Christi virtutes faciebat, non erat contrarius discipulis, sed in hoc, quod in societate eorum non erat. Unde Dominus dixit eis: Nolite prohibere eum. Unitatem Ecclesiae debebant ei suadere, non illud in quo cum illis erat, prohibere, sicut catholica Ecclesia non improbat in haereticis sacramenta communia, in quibus nobiscum sunt, sed divisiones a nobis et sententias veritati adversas. BEDA. Hac sententia doctus dicit Apostolus: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, in hoc gaudeo et gaudebo M. 179II
Abbreviated transcription (Latin):
scandalis. Necesse ẽ enim: ut uemi¬
ant scandala. Uerũtam̃ ue homini ꝑ¬
Le& quem scandalum uenit. Sicut ne¬
N cesse ẽ ignem calere. niuem uͦ frigere¬
Eita etiam necesse ẽ ut iniquitas mun¬
O di errorib pleni. scandala pariat: ꝑ¬
fectoꝵ uͦ caritas pietatis oꝑib lucrit.
Ueriuntam̃ quia nulla necessitas co¬
gio humana corda ẽẽ iniqua. quȩ
tamen quia iniqua sunt. necessario
sandala mouent: id̾o ue illi. curꝰ ui¬
tio uenunt. In qua generali senten¬
tia: ꝑcutitur iudas. Edeo en̾i maxi¬
me ait uenire scandala: quia ad sa¬
cramentũ reddendȩ nobis ȩt̾nitatis.
omnis in eo passionis humilitas ẽẽt
explenda. In hoc namq ignorantia
plurimũ detinetur humana: qd sub de¬
formitate crucis. eternȩ glȩ dominũ
noluit accipere. Et quid mundo tam
periculosũ. quam non recepisse xp̃m :¬

Expanded text:
scandalis. Necesse est enim ut veniant scandala. Verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Sicut necesse est ignem calere, nivem vero frigere, ita etiam necesse est, ut iniquitas mundi erroribus pleni, scandala pariat; perfectorum vero charitas, pietatis operibus luceat. Verumtamen quia nulla necessitas cogit humana corda esse iniqua, quae tamen quia iniqua sunt, necessario scandala movent, ideo vae illi cujus vitio veniunt. In qua generali sententia percutitur Judas. Ideo enim maxime ait venire scandala, quia ad sacramentum reddendae nobis aeternitatis omnis in eo passionis humilitas esset explenda. In hoc namque ignorantia plurimum detinetur humana, quod sub deformitate crucis, aeternae gloriae Dominum nolit accipere. Et quid mundo tam periculosum, quam non recepisse
Abbreviated transcription (Latin):
nuim tibi ẽ ad uitam ingredi debi¬
lem uł claudum: quam duas manus
uł duos pedes habentem mitti in. Beda.¬
ignem eternum. Qyia supra docu in.
qui scanctalrzant: cum parũ distet¬
in uitio. fallere uł falli. Scandalirat
autẽ: qui dicto uł facto minus recto.
occasionem dat ruinȩ. Aut bonũ Mal
sicut ibi. Bonum ẽ confidere in dño:
quam confidere in homine. Et si
oculus tuus scandalizat te: erue eũ.
& proice abste. Bonum tͥ ẽ luscũ in
uitam intrare: quam duos oculos

Expanded text:
ngredi debilem vel claudum, quam duas manus, vel duos pedes habentem mitti in ignem aeternum, etc. Quia supra docuerat qui scandalin vitio fallere vel falli. Scandalizat autem, qui dicto vel facto minus recto occasionem dat ruinae. Aut bonum legesicut ibi: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine Et si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Bonum tibi luscum in vitam intrare, quam duos
Abbreviated transcription (Latin):
putant dnm nr̃m quatuor formis
animalium figurari. Ipse ẽ enĩ homo.
quia natus est ex maria: leo quia for¬
tis ẽ.: uitulus. quia hostia: aquila. qr
resurrectio.

Expanded text:
putant Dominum nostrum quatuor formis animalium figurari. Ipse enim est homo, quia natus est ex Maria, leo quia fortis est, vitulus quia hostia, aquila quia resurrectio.