comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genter clausisti. aut claudere neglexisti. Quid
ẽ. autem claudere ostium: hoc ostium tanquã
duas habet ual uas. cupiditatis & timoris
Aut cupis aliquid terraenũ. & hac intrat: aut
times aliquid terrenum. & hac intrat. Timoris
ergo & cupiditatis ianuam claude contra dia-¬
bolum: aperi ad xp̃m. Quomodo ipsas ualuas
aperis ad xp̃m.: cupiendo regnum caelorum.
timendo ignem gehennarum: Percupiditatẽ
scłi diabolus intrat: perdesiderium aeternae
uitae xp̃s intrat: pertimorem pęnarum tempo¬
ralium diabolus intrat: pertimorẽ ignis ȩter
ni. xp̃s intrat ł cce martyres clauserant ianuã
contra diabolum: xp̃o aperuer̃. Promisit eis
multa mundus iste: riserunt clauser̃ ualuã
cupiditatis cõntrãdiabolum: Minatusẽ mundꝰ
iste bestias. ignes. cruces nontimuer̃. Clauser̃
timoris ualuam. contra diabolum. Uideamus
si aperuerunt eã xp̃o. Qui confessus inquit¬

Expanded text:
genter clausisti aut claudere neglexisti. 4. Quid genter clausisti aut claudere neglexisti. 4. Quid est autem claudere ostium? Hoc ostium tanquam duas habet valvas; cupiditatis, et timoris. Aut cupis aliquid terrenum, et hac intrat; aut times aliquid terrenum, et hac intrat. Timoris ergo et cupiditatis januam claude contra diabolum, aperi ad Christum. Quomodo ipsas valvas aperis ad Christum? Cupiendo regnum coelorum, timendo ignem gehennarum. Per cupiditatem saeculi diabolus intrat, per desiderium vitae aeternae Christus intrat: per timorem poenarum temporalium diabolus intrat, per timorem ignis aeterni Christus intrat. Ecce martyres clauserunt januam contra diabolum, Christo aperuerunt. Promisit eis multa mundus iste: riserunt, clauserunt valvam cupiditatis adversus diabolum. Minatus est mundus iste bestias, ignes, cruces: non timuerunt, clauserunt timoris valvam contra diabolum. Videamus si aperuerunt eas Christo: «Qui confessus me,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
effunde p̃cem tuã: ubi solus uidet ille qui re¬
munerat. Nam in abscondito te dñs iħc xp̃c
iussit orare : sed si agnoscas cubiculumtuum:
& mund is ubi rogas dm̃. Cum autem oratis¬
inquit. nolite. ẽẽ sicut hypocritae qui stant
in plateis & uicis orantes. ut uideantur abho¬
minib Tu autem cumoras: intra incubiculũ
tuum & claude ostium. & dep̃care dñmtiũ
in occulto. & qui uidet mocculto reddet tibi
Si homines reddituri sunt: effunde ante homi¬
nes p̃cemtuã. Si ds̃ redditurꝰ. ẽ: effunde ante
eum p̃cem tuã: et claude ostium netemptator
in grediatur. Temptator noncessat pulsare ut
irrumpat. si clausum inuenerit transit ldeo
apostolus quia in nr̃a potestate. ẽ ostium clau.¬
dere. ostium cordis non parietum: Ibi enim &
cubiculum: quia ergo in potestate nr̃a. ẽ. hoc ostiũ
claudere: neq detis inquit locum diabolo. Et enĩ
si intrauit & possedit: attende qui a tu negle¬

Expanded text:
effunde precem tuam, ubi solus ille videt qui reeffunde precem tuam, ubi solus ille videt qui remunerat. Nam in abscondito te Dominus Jesus Christus jussit orare: sed si agnoscas cubiculum tuum, et mundes, ibi rogas Deum. «Cum autem oratis,inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus, quia in nostra potestate est ostium claudere: ostium cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negli
Abbreviated transcription (Latin):
ceret uoce ad dñm clamaui: forte non
frustra additumẽ mea. Multi enim cla¬
mant addm̃. non uoce sua. sed uoce corporis
sui homo ergo interior inquo cȩpit habitare
xp̃c ꝑfidem : uoce sua. non instrepitu labiorũ.
sed in affectu cordis clamet addũm. Non ubi
homo audit: ibi ds̃ audit. Nisi uoce pulmonũ
& laterum & linguae clames: homote non¬
dixit dep̃catus sum. Clamant enim addñm:
& qui blasphemant. Insuperiore uersu clamorẽ
posuit: in sequenti clamorem exposuit. Quasi
exigeretur: quo clamore clamasti addm̃: ad
dm̃ inquit dep̃catus sum. Clamor meus dep̃catio
mea: non conuitium. non murmur. nonblas
phetia
in conspectu eiꝰ ubi uidet: Qbi autem nonuidet:
Ita enim dicimus ubi uidet: quasi alicubi ñ uidet
Sed inisto cętu rerum corporalium uident et ho¬
mines: uident & animalia Ille autem uidet:¬
& ubi homo non uidet. Nam cogitationẽ tuam
nullus hominũ uidet. ds autẽ uidet lbi ergo

Expanded text:
ceret, «Voce ad Dominum clamavi;» forte non frustra additum est, «mea.» Multi enim clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo ergo interior, in quo coepit habitare Christus per fidem , voce sua, non in strepitu labiorum, sed in affectu cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te nondixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominum et qui blasphemant. In superiori versu clamorem posuit, in sequenti clamorem exposuit. Quasi exigeretur, Quo clamore clamasti ad Dominum? «Ad Dominum,» inquit, «deprecatus sum:» clamor meus, deprecatio mea; non convicium, non murmur, non blasphemia.in conspectu ejus? Ubi videt, Ubi autem non videt? Ita enim dicimus, Ubi videt, quasi alicubi non videat. Sed in isto coetu rerum corporalium vident et homines, vident et animalia: ille autem videt et ubi homo non videt. Nam cogitationem tuam nullus hominum videt, Deus autem videt. Ibi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quid omnino egit in se ut prorsus eum pecunia
non attẽpt&. aut nihil in eo excitet delectationis.
quamuis superabilis. quã uis contẽptibilis. quã uis
non solum cui non consentiat. sed cumqua nec pug¬
nare dignetur: In est tamen aliqua delectationis¬
nat: nec regnat. In est tamen & quasimoratur
in carne mortali: quod non erit. Ducitur enĩ
tocum in uictoriã : sed postea. Modo autem corpus
quidem mortuũ est ꝓpter peccatum. et ideo eidẽ
corpori in est peccatum. Et si non regnat pecca¬
tum: sp̃s autem uita ẽ ꝓpt̃ iustitiã: Si autẽ qui
suscitauit xp̃m amortuis habitat inuobis. qui

Expanded text:
quid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia quid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationnat, nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habitat in vob
Abbreviated transcription (Latin):
& digitos tuos adbellum Manifesta enim sunt
inquit: oꝑa carnis. Quae sunt: fornicationes.
immunditiae. idoloꝵ seruitus. luxuria. uene¬
ficia. contentiones. inimicitiae. ebrietates. come¬
sationes. & his similia quae p̃dico uobis sicut
p̃dixi. qm̃qui talia agunt: regnum dĩ nonpos¬
sidebunt: Non qui aduersus talia confligunt.
sed qui talia agunt. Cum enĩ confligis. aliud
opus ẽ : cum uincis aliud opus.ẽ. Cũ pacem
& requiem habes: aliud opus. ẽ: Haec dum
exemplis demonstro paucis: aduertite. Sug¬
geritur aliquod lucrũ. delectat. habet frauidẽ.
sed magnũ. ẽ. lucrum: Delectat: non consentis.
Pugnã uide: ad huc suadetur. adhuc instatur.
adhuc deliberatur. Ergo qui pugnat: periclita¬
tur. Uidimus pugnã. cętera uideamus. Con¬
tempsit iustitiam. ut fraudem faceret: Victus. ẽ.:
contẽpsit lucrum. ut iustitiae seruiret: Uicit:
in his tribus. Uictum doleo. pugnanti metuo:
uictori congaudeo. Sed etiam ille qui uicit. num¬

Expanded text:
 digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim sunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, luxuria, veneficia, contentiones, inimicitiae, ebrietates, comessationes, et his similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, num
Abbreviated transcription (Latin):
ut tibi caro. qui obtẽperas dño: torquęris aseruo
Numquid si non prius tudõ. ut deinde tibi caro. po¬
teris dicere haec uerba: Benedictus dñs ds̃ meus
qui docet manus meas inplium. & digitos meos
adbellum:: preliari uis indoctus: damnaberis
uictus Primo ergo tẽ subdas dõ: deinde illo docen¬
quae secuntur inp̃liandi periculo constitutus.

Expanded text:
ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente quae sequuntur, in praeliandi periculo constitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi iam quod necpugnet erit: nec quod ticillet
Totumc edit in pace: Nonenim contraria natura
contra aliam naturã pugnat: sed tanquã indomo
maritus & uxor si aduersus se dissentiant: moles¬
tus & periculosus: labor. Si maritus uincatur.
& uxor dominetur: paxperuersa. Si autẽ uxor
marito dominanti subiciatur: pax recta: Nontam̃
aliud ex alia natura: quia ex homine facta muli-¬
er uiro. Caro tua. coniunx tua. famula tua: quod¬
libet deputa: opus ẽ. ut subicias. Et sipugnas:
ut ꝓ sit pugnas. hoc enĩ expedit inferius subici
superiori: ut & ille qui sibi subici uult quod. ẽ.
inferius. subiciatur superiori se. Agnosce ordinẽ:
quȩre pacem: Tu dõ. tibi caro. Quid iustius: quid
pulchrius : Tu maiori: tibi minor. Seruitũ ei qui
fecit te: ut tibi seruiat quod factum . ẽ ꝓpter te
Non em̃ hunc ordinem nouimꝰ. neq ordinẽ hunc¬
cõmendamus. tibi caro. & tu dõ: sed tu dõ. & tibi
caro. Si autẽ contẽpnis tũ do: nunquã efficies

Expanded text:
Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam efficies
Abbreviated transcription (Latin):
ubi habundant spectacula. In agro securius lõquerer.
Quidsit exi allegoria. ñ ibi forte didicissent homines:
nisi inscripturis dĩ. E rgo qđ dicimꝰ allegoriã figura eẽ.:
sacram̃ tũ figuratũ allegoriaest. Et qͥd hic accipimꝰ.
ascendit suꝑ pennas uentoꝵ: Diximꝰ bepe accip

Expanded text:
ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accip
Abbreviated transcription (Latin):
sedqͥa muisibilis: uentꝰ. Qua uis res corporea: corpora
impellens. tam̃ qͥa humani oculi aciem fugit: est autẽ
anima inuisibilis. Propt̾eabene intelligimꝰ animas
homipi : & factꝰ: homo in animã uiuentẽ. Ergouenti:
animȩ in allegoriua ñ absurdȩ accipiunt᷑. Uidete autẽ:
peputetis pominata allegorie pantomimi aliqͥdme
cedunt: cõmunia nobissunt. etiã cũ reb ludieris. & p̃
honestis. Tam̃ locũsuũ habent istauerba in ȩccła: & locũ
suu̾ inscena. Nonenĩ egodixi qđ apłs ñdix̃. cũ de duob
filus abrahȩ dicer&: quȩ sunt inqͥt in allegoria. Allegoria
dr̃ cũ aliqͥd aliud uidet᷑ sonare in uerbis: & aliud ix̃
xp̾c. nũqͥd tumor t̾rae: Ꝙ sic multa. aliud uident᷑
sonare. aluid significare: & uocatur allegoria. Naqͥ
putat me decheatro dixisse allegoriã: put& & dñm
deamphiteathro dixisse paraboła. Uidẽ qͥd faciat ciuitas:

Expanded text:
sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas homini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid mecedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scefiliis Abrahae diceret: «Quae sunt,» inquit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in Christus : numquid tumor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ÷ accipere adlitterã : autquȩ suN pennȩ uentorũ.
aut uerẽ qͦmͦ inpictura facturi nobis sumꝰ uentos uolap
Motꝰ qͥdã & qͣsi fluctꝰ acris impelleas: qđ potest ꝓuirib
adlittera. ueluti ꝓpͥae factũ increatura ista uelocitate
uerbi. fortasse cõm̃dat scriptura. Deqͣ uelocitate : ła¬
N or̃ homines: qͦmͦ illa facilitas cõm̃dabat᷑ inpelle.
Nichiltã facilius ab homine: qua pellis extenditur.
Sic & hic in sinuans dñm uel uerbũ eiꝰ ubiq p̃sentẽ. uelo¬
citate motꝰ nichil deserere: qͥa tu ñ noueras aliqͥd
uento uelocius. Ambulat inqͥt suꝑ pennas uentor&.
id÷ uelocitas eiꝰ superat ue locitatẽ uentoꝵ: ut ꝑpennas
uentoꝵ intelligas uelocitatẽ uentoꝵ. & uerbũdĩ in¬
telligas uelocius om̃ib uentis. & sic inpͥma facie con¬
siderationis. pulsemꝰ ad aliqͥd interius. & figurate aliqͥd
nobis indicent iste luterȩ. Uentos qͥde: ĩptelligimꝰ
infigura ñ ab surde animas: N̾ qͥa uentꝰ est anima.

Expanded text:
st accipere ad litteram. Aut quae sunt pennae ventorum? aut vero quomodo in pictura, facturi nobis sumus ventos volanmotus quidam et quasi fluctus aeris, impellens quod potest pro viribus. ad litteram, veluti proprie factum in creatura ista. Velocitatem verbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampnorunt homines. Quomodo illa facilitas commendabatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13. Ventos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima,
Abbreviated transcription (Latin):
scitis quid.ẽ. cantus. ẽ cum latide dĩ Si laudas
dm̃ & non cantas: nondicis hymnũ: Si cantas
& non laudasdm̃: non dicis hrmnum: Silaudas
aliud quod non ꝑtinet adlaudem dĩ: & si can¬
tando laudas. nondicis hymnũ hymnus gͦ
tria ista habet: & cantum. & laudem: & dĩ
Quid. ẽ ergo ymnus omĩb scĩs eius. Accipi¬
ant scĩ ẽius: ymnũ dicant scĩ eiꝰ Hymnum:
quia hoc .ẽ. quod accepturi sunt infinẽ. hym¬
nũ sempiternũ Ideo alio loco dicit psalmꝰ.
sacrificium laudis glorificabitme. & ibi ẽ. uia
qua ostendam illi salutare meũ : & beati qui

Expanded text:
scitis quid est? Cantus est cum laude Dei. Si laudas Deum, et non cantas, non dicis hymnum: si cantas, et non laudas Deum, non dicis hymnum: si laudas aliud quod non pertinet ad laudem Dei, etsi cantando laudes, non dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, et cantum, et laudem, et Dei. Quid est ergo, «Hymnus omnibus sanctis ejus?» Accipiant sancti ejus hymnum, dicant sancti ejus hymnum; quia hoc est quod accepturi sunt in fine, hymnum sempiternum. Ideo alio loco dicit psalmus, «Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi est via qua ostendam illi salutare meum» : et, «Beati qu
Abbreviated transcription (Latin):
chisedech. Et ad ipsum dñm qui iurauit sermo
& dixisti. tues sacerdos in aeternum scđm ordi¬
nem melchi sedech: ipsesacerdos in aeternum.
dñs est adeatris tuis Ipse inquam sacerdos in ae¬
ternum de quo iurasti. dñs. ẽ adextris tuis. quia
cidem dñomeo dixisti sede adextris meis. quo¬
adusq ponam inimicos tuos scabellum pedum
tuorum. Iste ergo dñs qui ẽ ad extris tius. de quo
iurasti & cui iurasti dicens. tues sacerdos in ae¬
ternum scđ̾m ordinem melchisedech
Conquas¬
sabit indie irae suae reges

Expanded text:
chisedec;» et ad ipsum Dominum qui juravit, sermo et dixisti, «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec;» ipse «sacerdos in aeternum, Dominus est a dextris tuis;» ipse, inquam, «sacerdos in aeternum,» de quo jurasti, «Dominus» est «a dextris tuis:» quia eidem Domino meo dixisti, «Sede a dextris meis, quoadusque» «ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Iste ergo Dominus qui est a dextris tuis, de quo jurasti, et cui jurasti dicens, «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec, Conquassavit» «in die irae suae reges
Abbreviated transcription (Latin):
idest interra chanaan: quando ibi patres habita¬
uerunt abraham. isaac. & iacob: antequã eam
acciperent hereditatẽ. insemine suo paucissimi
erant: & in colae in ea Nonnulli autẽ codices
habent non paucissimi & incole sed paucissimos
& in colas. Ubi apparce eos quĩ ita int̾pretatist̃.
grecã fuisse locutionẽ secutos Quae transferri
non potest in latinum. nisi cũ absurditate : quae
ferri omnino nonposset: Sienĩ ipsam totã locu¬
tionem trans ferre conemur : dicturi sumꝰ in ẽo
ẽẽ. illos numero breui paucissimos. & incolas in
ea Quod autẽ ait grecus in ea eẽ. illos: hoc est
latine cum essent: Quod uerbũ. non potest casus
accusatuius sequi: sed nominatiuus. Quis enĩ
dicat cũ essent paucissimos. sed cũ eẽnt paucis
breui. paucissimi & incolȩ in ea . transierunt
degente ingentẽ. & deregno inpopulũ alterũ.
repetitio est eius quod dixerat: degente ingentẽ

Expanded text:
id est, in terra Chanaan. Quando ibi patres habitaverunt Abraham, Isaac et Jacob, antequam eam acciperent haereditatem, in semine suo paucissimi erant, et incolae in ea. Nonnulli autem codices habent, non, «paucissimi et incolae;» sed, «paucissimos et incolas.» Ubi apparet eos qui ista ita interpretati sunt, graecam fuisse locutionem secutos, quae transferri non potest in latinum, nisi cum ea absurditate, quae ferri omnino non possit. Si enim totam ipsam locutionem transferre conemur, dicturi sumus, «In eo esse illos numero brevi, paucissimos et incolas in ea». Quod autem ait graecus, «In eo esse illos,» hoc est latine, «Cum essent:» quod verbum non potest casus accusativus sequi, sed nominativus. Quis enim dicat, Cum essent paucissimos? sed, Cum essent paucibrevi, paucissimi et incolae in ea; transierunt de gente in gentem, et de regno in populum alterum.» Repetitio est ejus quod dixerat, «de gente in gentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Noluit enim talis esse cuidiceret᷑.
intra ingaudium dñitui : sed talis dequo dicatur.
ꝓicite eum intenebras exteriores
Et oratio eius.
fiat inpeccatum

Expanded text:
Noluit enim talis esse cui diceretur, «Intra in gaudium domini tui;» sed talis de quo dicitur, «Projicite illum in tenebras exteriores» . «Et oratio ejus fiat in peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ agere. Usq infinẽ scł̃i me ꝑduc: ñ indimidio
dierũ meoꝵ. Et ꝑfice mihi dies exiguos: ut dones mͥ
postea dies aet̾ nos. Quare gͦ de exiguitate dierum
reqͥsisti: Quare uis audire: Ingeneratione &¬
Ingeneratione &

Expanded text:
mecum agere. Usque in finem saeculi me perduc, non in dimidium dierum meorum; et perfice mihi dies exiguos, ut dones mihi postea dies aeternos, Quare ergo de exiguitate dierum requisisti? Quare? Vis audire? «In generatione generationum
Abbreviated transcription (Latin):
N eoteros . ẽ. enim grece. quod est etiam inillo
loco ubidictum est: in quo corrigit iunior
uiam suam. hoc autem nomen cõmparati¬
uum.ẽ : & ideo bene intelligitur incõꝑatio¬
ne maioris. Duos ergo populos hic agnos¬
camus. qui etiam in rebeccȩ utero luctabant᷑.
quando non exoꝑib sed ex uocante dictum
est ei. maior serui& minori. Sed contẽptũ
sedicit minor hic: ideo factus. ẽ. maior
quia ignobilia & contẽptibilia mundi elegit
ds̃. & ea quae non sunt tanquã sint : ut quae
suã iustitiã constituere uoluer̃. ignorantes
iustiti amdĩ. Iste autem iunior non est oblitꝰ:
quia non suã uoluit habere iustitiã sed dĩ.
dequa nunc dicit:
ustitia tua iustitia in ae

Expanded text:
 est enim graece, quod est etiam in illo loco ubi dictum est, «In quo corrigit junior viam suam?» Hoc autem nomen comparativum est, et ideo bene intelligitur in comparatione majoris. Duos ergo populos hic agnoscamus, qui etiam in Rebeccae utero luctabantur; quando «non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Major serviet minori» . Sed contemptum se dicit hic minor; ideo factus est major: quia ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut quae ssuam justitiam constituere voluerunt, ignorantes justitiam Dei : iste autem junior non est oblitus, qui non suam voluit habere justitiam, sed Dei, de qua etiam nunc dicit, «Justitia tua justitia in ae
Abbreviated transcription (Latin):
tua in aeternum: in tellectum da mihi &
uiuam: Intellectum poscit iste iunior. quem
sinon haber& : non suꝑ seniores intelligera&e.
sed eum poscit intribulatione & necessitate:
Quod in telligat quam sit contẽp̃nendum qđ ei
possunt aũferre ꝑsequentes in imici aquib
se dicit. ẽẽ. contẽptũ : Ideo dixit & uiuam:
Quasi eousq tribulatio necessitasq peruenerit.
ut ꝑ inimicorũ ꝑ sequentium manus uita ista
finiatur: uiu& in aet̾num qͥ tẽporalib p̃ponit
iustitiam. quae man& in aet̾num: Quae iustitia
intribulatione & necessitate martyria sunt
dĩ. hoc. ẽ. testimonia:ꝓquib sunt martyres
coronati

Expanded text:
tua in aeternum, intellectum da mihi, et vivam.» Intellectum poscit iste junior; quem si non haberet; non super seniores intelligeret: sed eum poscit in tribulatione et necessitate, quo intelligat quam sit contemnendum quod ei possunt auferre persequentes inimici, a quibus se dicit esse contemptum. Ideo dixit, «et vivam:» quia si eo usque tribulatio necessitasque pervenerit, ut per inimicorum persequentium manus vita ista finiatur; vivet in aeternum, qui temporalibus praeponit justitiam, quae manet in aeternum. Quae justitia in tribulatione et necessitate martyria sunt Dei, hoc est testimonia, pro quibus sunt martyres coronati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hoc ibi misteriũ:: ido doc& datalege. ut c̃uincerent᷑
peccatores: & ad grãm accipiendã medicũ inuocarent.
Unde ille c̃uictꝰ:: que inse trans figurat paulꝰ apłs dic̾s.¬

Expanded text:
quia hoc ibi mysterium est, ideo docet datam Legem, ut convincerentur quia hoc ibi mysterium est, ideo docet datam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Quasuias suas notas fecit moysi: Quare moy senelegit:
Ex moyse intellige omsiustos. om̃sscõs. Unũ posuit:
om̃s occurrant: Iam̃ ꝑ moysen data ÷ lex: & hab&
aliqđ obscurũ traditio ipsa legis. Adhoc enĩ data ÷
lex : ut c̃uinceretur languidus. & medicũ implor ar&
Ipsa÷ uia occultadĩ. lã dudũ audieras: quisanat
om̃s languores tuos. Languores : inȩgrotis latebant
Datist̃ qͥnq libri morsi: cincta÷ piscina qͥnq porticib
Produx̃ languidos. ut ibi iacerent: ut ꝓderent᷑ ñ ut
sanarent᷑. Quinq porticꝰ ꝓdebant languidos. ñ curabaN:
piscina curabat descendente uno. & hoc piscina t᷑bata.
Turbatio piscinȩ: inpassione dñi. Ueniens enĩ &ignotꝰ
aqua. id÷ t̃bauit popłm. Et in tota illa ꝑt̾batione
aqua. unꝰ sanabat᷑: qͥa in passione dñi unitas sanatur.
Quip̃t̃ unitatẽ fuerit: & si iaceb it inporticib sanari
ñ poterit. Et si ten& legẽ: ad salute ñꝑuenit. E rgo

Expanded text:
Quas vias suas notas fecit Moysi? Quara Moysen elegit? Ex Moyse, intellige omnes justos, omnes sanctos: unum posuit, omnes occurrant. Tamen per Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, ut convinceretur languidus, et medicum imploraret. Ipsa est via occulta Dei. Jamdudum audieras, «Qui sanat omnes languores tuos.» Languores in aegrotis latebant, dati sunt quinque libri Moysi: cincta est piscina quinque porticibus; produxit languidos, ut ibi jacerent, ut proderentur, non ut sanarentur. Quinque porticus prodebant languidos, non curabant; piscina curabat descendente uno, et hoc piscina turbata : turbatio piscinae in passione Domini. Veniens enim et ignotus aquam, id est, turbavit populum; et in tota illa perturbatione aquae unus sanabatur, quia in passione Domini unitas sanatur. Qui praeter unitatem fuerit, etsi jacebit in porticibus, sanari non poterit: etsi Legem tenet, ad salutem non pervenit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
abundar& grã. Ncrudelit̃ hoc fecit ds: sed consilio
medicinȩ. Aliqͣndo enĩ homo uidet᷑ sibi sanꝰ: & ae¬
grotat. Et ineo qđ ȩgrotat &ñsentit: medicũ ñ quȩ¬
rit. Auget᷑ morbus crescit molestia. quęritur
medicus: & tot̾u sanatur corpus. Notasfecit uias
suas moysi. Filuis isrł uoluntates suas.

Expanded text:
abundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio abundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim videtur sibi homo sanus, et aegrotat; et in eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur. «Notas fecit vias suas Moysi; filiis Israel voluntates s
Abbreviated transcription (Latin):
rixa inse ipso unde dic̃: iudeo alia leg̾e in m̃brismeis
repugnantẽ legi m̃tis meae. & captiuũ meducentẽ
sublege peccati. quȩ÷ inm̃brismeis. Cognouit se
inmiseria. ingemitu. in rixa. & contentione: ipse
secũ sibi ñ concordans. a se dissonans. a se resiliens.
& qͥd ait optans pacẽ. pace̾ uerã. pacẽ suꝑnam :¬
Infelix ego homo. qͥsme lib̾abit decorpore mortis huiꝰ:
suꝑ abundauit gra. Unde autẽ abundauit peccatũ: Lex
autẽ subintrauit: ut habundar& peccatũ. Quare lege
subintrante abundauit peccatũ: Quia nolebant se
confiteri homines peccatores. additalege. factisunt &
p̾uaricatores. Prȩuaricator eni ñ est quisq: nisiculegẽ
abundar & gr̃a. Ergo ut dicere cȩpera. qͥa hoc÷ in lege
magnũ misteriuĩ: ideo eã datã ut crescente peccatõ
humiliarent᷑ suꝑbi. humiliati c̃fiterent᷑: c̃fessi sana¬
rent᷑. Istȩ sunt uiȩ occultȩ. qͣsnotas fec̾ morsi ꝑque̾
legẽ dedit: quapeccatũ abundar&. ut super¬

Expanded text:
legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem sub lege peccati, quae est in membris meis.» Cognovit se in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? superabundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem erabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut super
Abbreviated transcription (Latin):
mundi tenebrarum harum: diabolum scilic& &
quo dr̃. & mundus eum non cognouit. Exime me
de inimicis meis dñe: quia adte confugi Deinimi¬
cis meis: non iudam. sed qui impleuit iudã: illũ
pacior uisum. illum expugno non uisum. Acce-¬
pit enim buccellam iudas & intrauit in eũ satanas.
ut iste dauid ꝑsecutionẽ pateretur afilio suo
Quam multos iudas implet satanas: indigne ac-¬
cipientes buccellas adiudicium suum:. Qui enĩ
manducat et bibit indigne: iudicium sibi man¬
ducat et bibit: Nonmalũ est quoddatur: sed
bonum malꝗ in iudiciũ datur. Bene eẽ non po¬
test. male accipienti quod bonum. ẽ: E rgo exi¬¬
me me abinimicis meis. quia adte confugi Ergo
si descedero in infernum ad es Quid ergo restat.
si assũpfero pennas meas ut colu mba & uolabo
in extrema maris. id ẽ ut sp̃e habitem infine
scłi: & enim illuc manus tua deducet me. & ꝑ¬
ducet me dextera tua. Exime me abinimicis

Expanded text:
mundi tenebrarum harum;» diabolum scilicet emundi tenebrarum harum;» diabolum scilicet equo dicitur, «Et mundus eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» scendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
fugi Qui aliquando ate fugi: ad te confugi
Fugit enĩ adam afacie dĩ & abscondit se inter
ligna paradisi: ut deillo diceretur in libro iob:
Tanquam seruus fugiens dum suũ: & consecutus. ẽ.¬
umbram:. Eugi t afacie dñi sui : & consecutus est
umbram: Adumbram enĩ fug it: int̾ ligna paradi¬
si Ue siꝑmanserit inumbra: nepostea dicatur.
transier̃ omĩa tanquã umbra. Eximeme deinimicis
meis Non ego hic inimicos homines cogito Non
.ẽ. uõbis colluctatio aduersus carnẽ & sanguinem:
sed aduersꝰ: Quod aduersus principes & potesta¬
tes. rectores mundi Cuiꝰ mundi: Non enim caeli
et terrae:. Non enĩ regunt: quod nonfecer̃: rectores
mundi. Sed cuiꝰ mundi: tenebrarum harum:
Quarũ tenebrarũ utiq iniquoꝵ Fuistis enĩ aliquan-¬
do tenebrae: nunc autem lux indño. Rectores
mundi tenebrarũ harum. rectores iniquorum:
contra hos habetis luctamen: magnũ: P relium nobis
.ẽ. : hostem non uidere & uincere. Aduersus rectores

Expanded text:
fugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principes et potestates, rectores mundi.» Cujus mundi? Non enim coeli et terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores
Abbreviated transcription (Latin):
oncoturnices concupier̃.
sed carnes. Quia uero & coturnix caro est: & inisto
psalmo non loquitur deamaricatione illoꝵ inquib
non ẽ. beneplacitum dõ. sed defide electorũ quod
.ẽ. uerũ sem̃ abrabae: ipsu ntelligendi sunt petisse
ut uenir& unde amaricantiũ murmura pmeren¬
tur lam inuersu qui sequitur. it pane caeli satu¬
rauit eos:

Expanded text:
on coturnicem concupiverunt, sed carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ ait : Potestis bibere calicẽ quẽ ego bibiturus sũ:
Iamgͦ martrr paratꝰ adiuctimã scam: dicit. calic̃e
salutaris accipiam. Accipia calicẽ xp̃i: biba passionẽ dhp̃i
Caue. nedeficias. Sed nom̃ dñi inuocabo. Quigͦ defecer̃.¬

Expanded text:
Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Jam ergo martyr paratus ad victimam sanctam dicit. «Calicem salutaris accipiam:» accipiam calicem Christi bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecer
Abbreviated transcription (Latin):
Calice salutaris accipiam. Quid calicẽ salutarẽ: Nonne
ipse dñs dedit: Detuo aliqͥd retribua sipotes. Non
dixerim nefeceris: nolidetuo retribuere. Non uult ds̃
detuo sibi retribui. Sidetuoretribuis: peccatũ retribuis.
Om̃a enĩ quȩ habes: ab illo habes. Iuĩ peccatũ solum
habes. Nonuult sibi retribui detuo. desuo uult: qͦmꝰ
agricola det̾ra qu̾a seminauit. Si sege tẽ adtuleris:
de agricolȩ retribuisti. Sispinas: detuo obtulisti.
U eritatẽ retribuere: inueritate dm̃ lauda. Sidetuo
uolueris: m̃tieris. Quilo qͥt᷑ m̃datiũ: desuo loqͥtur.¬
Quiloqͥt᷑ ueritatẽ : dedõ loqͥt̃. Quid÷ autẽ accipere
calicẽ salutaris. nisi passionesdñi imitari: Hoc mar¬
tyres fecer̃. Hoc suꝑbientib dix̃. & sedes sublimes
iã quęrentib : & conuallẽ plorationis deuitantibus.
qͥ uolebant sedere unꝰ addexterã. alius adsinistram.

Expanded text:
«Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne «Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne ipse Dominus dedit? De tuo aliquid retribue, si potes. Non, dixerim; ne feceris, noli de tuo retribuere; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. Non vult sibi retribui de tuo, de suo vult. Quomodo agricolae, de terra quam seminavit, si segetem attuleris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obtulisti. Veritatem retribue, in veritate Dominum lauda: si de tuo volueris, mentieris. Qui loquitur mendacium, de suo loquiturqui loquitur veritatem, de Dei loquitur. Quid est autem accipere calicem salutaris, nisi passiones Domini imitari? Hoc martyres fecerunt. Hoc superbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerentibus, et convallem plorationis devitantibus, qui volebant sedere, unus ad dexteram, alius ad sinistram.
Abbreviated transcription (Latin):
buistiblasphemias. Quidgͦ ille: Confitere. ignosco.
Retribuo & ego: sed ñ qđ pmalis turetribuisti: Iu
retribiustimalaꝓbonis: ego retribuo bonaꝑmalis.
Cogitagͦ anima omis retributionesdĩ: cogitando om̃a
mala factatua. Quamulta enĩ mala factatua: t̾a multae
retributioneseiꝰ. Et qͥd illiofferes: Fortẽ exenior.
tributionesciꝰ. Hoc sacrifitio delectat᷑. Benedic anima
mea dñm: sacrificiũ laudis glorificauit me. Immola
do sacrificiũ laudis: & redde altissimo uota tua
Laudarise uultds: & hoc ut tu ꝑfitias. ñ ut ille subli¬
met᷑. Nonest om̃ino: qđilli retribuer&. Et qđ exi¬
git: ñsibi sedtibi exigit: libi ꝓderit: tibi seruatur.
N onhoc ate amat. qđ illũ augeat: sed qđ te adillu ꝑdu-¬
cat. Propt̾ea quȩrebant martr res: deficiebant quo¬
rent. nisicalice̾ salutaris accipiã. & nom̃ dñi inuocabo.
Quid retribuas dño: Cogitabas eni: & ñ inueniebas.

Expanded text:
buisti blasphemias. Quid ergo ille? Confitere, ignosco. buisti blasphemias. Quid ergo ille? Confitere, ignosco. Retribuo et ego, sed non quod tu retribuisti: tu retribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando omnia mala facta tua: quam multa enim mala facta tua, tam multae bonae retributiones ejus. Et quid illi offeres forte xeniorum? tributiones ejus, hoc sacrificio delectatur: «Benedic, anima, Dominum. Sacrificium laudis glorificabit me: immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua» . Laudari se vult Deus; et hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. Non est omnino quod illi retribuere: et quod exigit, non sibi, sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a te amat, quod illum augeat, sed quod te ad illum perducat. Propterea quaerebant martyres, deficiebant quorent, nisi, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo» . Quid retribues Domino? Cogitabas enim, et non inveniebas:
Abbreviated transcription (Latin):
Etcui: Homines ministeriũsuũ : usq admortẽ do
retribuer̃. Quid: Qđille ñ donauerat. Quid deder:
qđ ñ acceꝑant. Retribuit gͦ mͥ ille uere solus. qͥsolus
donat: sed ñ retribuit peccatis nr̃is. Nã retributiones
nobisaliȩ debebant᷑: & aliȩ redditȩsunt. Noli inquit
obliuisciom̃s retributioneseiꝰ. Nontributiones : sed
retributiones. Aliud enĩ debebat᷑: & redditũ est qđ n̾ꝰ
retribuit mihi. Retribusti tumala ꝓbonis: & re¬
tribuit ipse bona ꝑmalis. Quomͦ retribuisti tũ o homo
do mala ꝓbonis: Quipͥus fuit blasphemꝰ & ꝑsecutor.
& iniuriosus. Retribuisti blasphemias. Proquib
bonis: Primoqͥaes : sedestlapis. Deinde qͥa uiuis:
& similitudiñe suam: Noli quȩrere qͥ dei retribuas:
similitudine ipsius illi retribue. Nonplusquęrit: nu¬
musuũ exigit. Iuautẽ ꝓgratiis agendis. ꝓhumilitate:
ꝓobseqͥo ꝓcultu religioso. id÷ phis om̃ib bonis quae
debebas dõtuo ꝓbonis quȩ accepisti qua doxi: retri¬

Expanded text:
s ministerium suum usque ad mortem Deo retribuerunt. Quid, quod ille non donaverit? Quid dederunt, quod non acceperint? Retribuit ergo ille vere, qui solus donat: sed non retribuit peccatis nostris; nam retributiones nobis aliae debebantur, et aliae redditae sunt. «Noli,» inquit, «oblivisci omnes retributiones ejus:» non tributiones, sed «retributiones.» Aliud enim debebatur, et redditum est quod non retribuit mihi.» Retribuisti tu mala pro bonis; retribuit ipse bona pro malis. Quomodo retribuisti tu, o homo, Deo mala pro bonis? Qui prius fuisti blasphemus, et persecutor, et injuriosus , retribuisti blasphemias. Pro quibus bonis? Primo, quia es: sed est et lapis. Deinde, quia vivis: et similitudinem suam ? Noli quaerere quid ei retribuas: similitudinem ipsius retribue illi, non plus quaerit; nummum suum exigit . Tu autem pro gratiis agendis, pro humilitao, pro cultu religioso, id est, pro his omnibus bonis quae debebas Deo tuo, pro bonis quae accepisti, quae dixi, retri
Abbreviated transcription (Latin):
butioneseius. Si obliuisceris: iacebis. tacebis. N autẽ
poter̃ ante oculostuos. eẽ. retributiones dni. nisi ante
oculostuos fuerint peccatatua. Nonsit ante oculos
tuos delectacio p̃teriti peccati: sed sit ante oculostuos
dapnatio peccati: Dãpnatio a tẽ: remissio ado:
siderantes marty res quoꝵ etiam hodie memoriã

Expanded text:
utiones ejus.» Si oblivisceris, tacebis. Non autem poterunt ante oculos tuos esse retributiones Domini, nisi ante oculos tuos fuerint peccata tua. Non sit ante oculos tuos delectatio praeteriti peccati, sed sit ante oculos tuos damnatio peccati: damnatio a te, remissio a Deo. siderantes martyres, quorum etiam memoriam hodie
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. nisi quia tibi tribuebas. quia grãm dĩ
non agnoscebas. quia consilium dñi circate
repbabas. Nam uide quid ad iungat. Qm̃
in amaricauer̃ eloquiũ dñi

Expanded text:
hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium Domini circa te reprobabas? Nam vide quid adjungat: «Quoniam inamaricaverunt eloquia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cordis tui & cor impenitens. thesaurizas tibi irã
indie irae. & reuelationis iusti iudiciidĩ: qui red¬
det unicutq srd̾m oꝑasua. Non enĩ modo sic
longanimis insustinendo: ut nunquam iustus
in iudicando. Distribuit tempora uocatte nunc.
exortat᷑ te nunc. expectat donec facias. & tu tar
incertum fecit. ut nescias quando hinc emigrabis:
Etcũ cotidiesꝑas teemigͣre aliquando conuertas:
& in hoc magna esꝰ miscđia: Cęterum si statuisset
diem: omĩb faceret ab undare peccata desecuri-¬
tate. Dedit ergo spem ueniae. ne desperando am-¬
plius pecces: & desꝑatio timenda . ẽ. inpeccatis.
Uidete uocem desperantis. ad augenda peccata: &
uidete uocẽ sꝑantis ad augenda peccata. Et quo

Expanded text:
tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Non enim modo sic longanimis in sustinendo, ut nunquam justus in vindicando. Distribuit tempora: vocat te nunc, exhortatur te nunc; exspectat donec resipiscas, et tu tardincertum fecit, ut nescias quando hinc emigrabis; et cum quotidie speras te migrare, aliquando convertaris: et in hoc magna ejus misericordia. Caeterum si statuisset diem omnibus, faceret abundare peccata de securitate. Dedit ergo spem veniae, ne desperando amplius pecces. Et spes, et desperatio timenda est in peccatis. Videte vocem desperantis ad augenda peccata, et videte vocem sperantis ad augenda
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo concipiat semen. quomodo plerumq
afferat : quod non ẽ seminatũ: Vides. & conside
ratione tua tanquam in terrogas eã. & ipsa
inquisitio. int̾rogatio est. Cum autẽ inquisie¬
ris amhmirans. & ꝑscrutatus fueris. & magnã
uim. magnã pulchritudinẽ p̃claramq uirtu

Expanded text:
quomodo concipiat semen, quomodo plerumque quomodo concipiat semen, quomodo plerumque afratione tua tamquam interrogas eam; et ipsa inquisitio interrogatio est. Cum autem inquisieris admirans, et perscrutatus fueris, et magnam vim, magnam pulchritudinem, praeclaramque virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Quib dam sensum dedit & intellectum: & immor¬
talitatem: sicut angłis. Quib dam dedit sensũ
& intellectum cũ mortalitate : sicut hominib
Quib dam dedit sensum corporis. nec intellectũ
nec tmmortalitatẽ dedit : sicut pecorib. Quib¬
dam uero nec sensum nec intellectum. nec unmor¬
talitatem : sicut herbis. lignis lapidib. Iam̃
& ipsa ingenere suo deeẽ nonpossunt. Et gra¬
dib quib dam ordinauit creaturam aterra
usq incaelum. auisibilib ad inuisibilia. a
mortalib adimmortalia. Ista contextio crea¬
turae. ista ordinatissima ꝑ ulchritudo abimis
ad summa conscendens. a sũmis adima des-¬
cendens. nusquã interrupta. sed dissimilib
tẽperata : tota laudat dm̃. Quare ergo tota
laudat dm̃.: quia cum eã consideras. & pulcͥram
uides: tu in illa laudas dm̃. Uox quaedam est
mutae terrae: species. Terrȩ: attendis & uides esꝰ
speciem: uides eiꝰ fęcunditatem. uides eiꝰ uires.

Expanded text:
quibusdam dedit sensum, et intellectum, et immorquibusdam dedit sensum, et intellectum, et immortalitatem, sicut Angelis; quibusdam dedit sensum et intellectum cum mortalitate, sicut hominibus; quibusdam dedit sensum corporis, nec intellectum, nec immortalitatem dedit, sicut pecoribus; quibusdam vero nec sensum, nec intellectum, nec immortalitatem, sicut herbis, lignis, lapidibus: tamen et ipsa in genere suo deesse non possunt, et gradibus quibusdam ordinavit creaturam, a terra usque ad coelum, a visibilibus ad invisibilia, a mortalibus ad immortalia. Ista contextio creaturae, ista ordinatissima pulchritudo, ab imis ad summa conscendens, a summis ad ima descendens, nusquam interrupta, sed dissimilibus temperata, tota laudat Deum. Quare ergo tota laudat Deum? Quia cum eam consideras et pulchram vides, tu in illa laudas Deum. Vox quaedam est mutae terrae, species terrae. Attendis et vides ejus speciem, vides ejus fecunditatem, vides ejus vires,
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen ait. Confiteor tibi dñe pater caeli & terre.
Confessio. ẽ ergo inlaude. Proinde quid accipien¬
dum: confiteantur tibidñe omĩa opera tua:
laudent te oꝑatua õmĩa.
Sedtalis quęstio redit ad lau¬
dem: qualis erat inconfessione. Si enim ꝓptẽa
confiteri non poterit terra. ligna & quaeq in sen¬
sata. quia uocem nonhabent confitendi: ideo
nec laudabunt. quia uocem non habent p̃dican¬
di Nonne tamen omiã tres illi pueri enume.¬
rant de ambulantes inter flãmas innoxias.
quib spacium erat nonsolum non ardendi. sed
etiam laudandi dm̃: Omĩb dicunt acȩlestib
usq ad terrena: benedicite: hẏmnum dicite.
et suꝑ exaltate eum in scła: ł cce quomodo dicuNt
hymnũ Nemo hoc sentiat: quod mutus lapis.
aut mutum animal. habeat rationẽ intelligen¬
dĩ dm̃. hoc qui putauer̃: multum aueritatẽ
aberratier̃. Ds ordinauit omiã. & facit omĩa

Expanded text:
atum? Et tamen ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» atum? Et tamen ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Confessio est ergo in laude. Proinde quid accipiendum, «Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua?» Laudent te omnia opera tua. Sed talis quaestio redit ad laudem, qualis erat in confessione. Si enim propterea confiteri non poterunt terra, ligna et quaeque insensata, quia vocem non habent confitendi; ideo nec laudabunt, quia vocem non habent praedicandi. Nonne tamen omnia tres illi pueri enumerant, deambulantes inter flammas innoxias; quibus spatium erat, non solum non ardendi, sed etiam laudandi Deum? Omnibus dicunt a coelestibus usque ad terrena: «Benedicite, hymnum dicite, et superexaltate eum in saecula» . Ecce quomodo dicunt hymnum. Nemo hoc sentiat, quod mutus lapis aut mutum animal habeat rationem intelligendi Deum: hoc qui putaverunt, multum a veritate aberraverunt. Deus ordinavit omnia, et fecit omnia:
Abbreviated transcription (Latin):
& non inte rẽmaneat nisi opus eius: nonte
dimittet miseratio eius. Si autem tu nondimit¬
tis operatua: erit seueritas eius in oꝑatua.
non est opus eiꝰ: ligna non sunt oꝑa eius. pe¬
cora. bestiae. pisces: uolatilia. non sunt opera eiꝰ:
plane & haec opera eius: Et quomodo ei confi¬
tebuntur & haec: uideo quidem in angelis.
confiteri illi opera eius. Et enim oꝑaeius sunt
angłi: & homines opera eius sunt. Etcũ con¬
fitentur ei homines. oꝑa ẽiꝰ illi confitentur
Num quid ligna & lapides uocem habent con¬
fessionis : prorsus confiteantur ei omĩa oꝑa
eius. Quiddicis : & terra & ligna omĩa oꝑa esꝰ
Si omiã laudant. cur non omĩa confitentur :
Confessio enim non peccatorum tantũ dicitur.
sedee laudis: neforte ubicũq audi tis confes¬
sionẽs pucetis iam nonesse nisi peccati:. Usq
adeo enim hoc putatur: ut quando sonuerit de
diuinis eloquiis. continuo sit consuetudo pecꝰ¬

Expanded text:
et non in te remaneat nisi opus ejus, non te et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non est opus ejus? ligna non sunt opera ejus? pecora, bestiae, pisces, volatilia non sunt opera ejus? Plane et haec opera ejus. Et quomodo ei confitebuntur et haec? Video quidem in Angelis confiteri illi opera ejus; etenim opera ejus sunt Angeli: et homines opera ejus sunt; et cum confitentur illi homines, opera ejus illi confitentur: numquid ligna et lapides vocem habent confessionis? Prorsus confiteantur ei omnia opera ejus. Quid dicis? Et terra et ligna? Omnia opera ejus. Si omnia laudant, cur non omnia confitentur? Confessio enim non peccatorum tantum dicitur, sed et laudis: ne forte ubicumque auditis confessionem, putetis jam non esse nisi peccati. Usque adeo enim hoc putatur, ut quando sonuerit de divinis eloquiis, continuo sit consuetudo pec