comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NVISIAIUS Itaq apud quattuor euangelistas decies cõmemoratũ
dñm usũ esse ab hominib. postresurrectionẽ. Semel. ad monum̃¬
tum mulieribus. Iterũ eisdẽ regredientib amonum̃to: initinere:
Torcio. petro. Q uarto: duob euntib incastellũ. Q uinto: plurib
in hierusalẽ ubi nonerat thomas. Sexto. ubieũ uidit thomas
Septimo. ad mare tyberiadis. Octauo. in monte galileae iuxta
matheũ. Nono. quod marcusdic̃. nouissime recũbentib undecĩ.
quia iam nonerant interracũ illo conuiuaturi. Decimo in ipsodie
ñiã deterra. sedeleuatũ innube cũ incaelo ascenderet. Sed ñomĩa scrip¬
ta st̃ sicut iohannes fatetur. Crebra enĩ erat cũ illis eiꝰ conuersatio
ꝑdies quad raginta priusquã ascendisset incaclũ: ñ tam̃eis pom̃s
quadragint᷑a . continuos apparuerat. sed quando uoluit & quibus

Expanded text:
nimus itaque apud quattuor euangelistas decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem egredientibus a monumento in itinere; tertio Petro; quarto duobus euntibus in castellum; quinto pluribus in Hierusalem, ubi non erat Thomas; sexto, ubi eum uidit Thomas; septimo ad mare Tiberiadis; octauo in monte Galilaeae secundum Matthaeum; nono, quod dicit Marcus, nouissime recumbentibus, quia iam non erant in terra cum illo conuiuaturi; decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra enim erat eius cum illis conuersatio per dies quadraginta, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes quadraginta continuos apparuerat. nam post di
Abbreviated transcription (Latin):
INIPAEOS QUI PA TROCINAS MENDACIIS SUIS SCRIBTURAS UOLUN
dmn inulla quae ibi putantur c̾ẽ. mendatia. non esse quod putantur.
sitt incelligant᷑. Deinde siqua ibi m̃datia manifesta sunt. imitan
qcites iudaizare cogebant. merito rep̃hensa atq correpta apaulo ẽ.
dietunc noceret. nec posteris adimitandum ualeret. Cũ enĩ scriptũ¬
et bene dm̃ fecisse cũ hebreis obstetricib. & cũ raap hieri contina me¬
ntnce. non idõ factum est qͥa m̃titae sunt. sed quia in homines dĩ mi¬
sencondes fuerunt. Nonẽ. itaq in eis remunerata fallatia. sed beni¬
quod fingitur. cũ ueraciter aliud exalio significandi causa tã multa
ingantur. Sigͦ nichil aliud significasset iħc in eoquod longius se
it finxit. incrito iudicaret᷑ esse mendaciũ. Porro autẽ sibene intelli¬
gatur &adid quod uoluit significare rest̾ratur. inuenitur esse miste
rum. Alioquin erunt cuncta mendatia. quae ꝓpt̃ quendã rerum

Expanded text:
eos qui patronas mendaciis suis scripturas uolunt onnulla, quae ibi putantur esse mendacia, non esse quod putantur, si recte intellegantur; deinde si qua ibi mendacia manifesta sunt, imitandgentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correpta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uest bene deum fecisse cum hebraeis obstetricibus et cum Raab Hiericuntina meretrice, non ideo factum est, quia mentitae sunt, sed quia in homines dei misericordes fuerunt. non est itaque in eis remunerata fallacia, sed beniquod fingitur, cum ueraciter aliud ex alio significandi causa tam multa fingantur. si ergo nihil aliud significasset Iesus in eo, quod longius se ire finxit, merito iudicaretur esse mendacium. porro autem, si bene intellegatur et ad id quod uoluit significare referatur, inrium. alioquin erunt cuncta mendacia, quae propter quandam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
operq cur plantando rigando a edificando et fundamentũ ponendo ti
liter pasci uerbo dĩ si non inde operatur aliorũ aedificationẽ gien
illi pigro seruo quid ꝓfuit accipere talentũ & abscondere. nec opems
lucra dominicaꝵ An ut ei auferretur infine. et ipse in exteriores tene¬
bras miteretur : Sic inquiunt & nos facimus : Legimus cũ fratribuss
qui adnos ab ȩstu sȩculi ueniunt fatigati : ut apud nos in uerbodĩ et in crin¬
nibus. psalmis hymnis canticis spiritalibus reqͥoscant : Allo quimur es
consolamur. ex hortamur: aedificantes in eis si quid eorũ uitac ꝓsuo grils
deesse perspicimus : Talia opera si non faceremus: periculose adomi
alimenta ipsa spiritalia sumeremus: Hoc enĩ dixit a postolus quinor

Expanded text:
operatur plantando, igando, aedificando et fundamentum ponendo, ita operatur plantando, igando, aedificando et fundamentum ponendo, ita taliter, id est pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro seruo quid profuit accipere talentum et abscondere nec operari lucra dominica? an ut ei auferretur in fine et ipse in exteriores tenebras mitteretur? sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi ueniunt fatigati, ut apud nos in uerbo dei et in orationibus, psalmis, hymnis, canticis spiritalibus requiescant. alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis. si quid eorum uitae pro suo gradu esse perspicimus. talia opera si non faceremus, periculose a domino alimenta ipsa spiritalia sumeremus; hoc enim dixit apostolus: qui no
Abbreviated transcription (Latin):
ssic uestit quanto magis uos modicȩ fideiꝰ Nolite ergo solliciti esse
dcentes quid manducabi mus aut quid bibemus aut quo operiemur:
sutt enm omnia. gentes inqͥrunt: Scit autem pater uester: quia his omnib:
idigas. Quacrite aditẽ primũ regnũ dĩ. siusticiã eius et omnia hȩc apponen¬
tur uobis: Nolite ergo solliciti eẽ in crastinũ : crastinus eni dies solicts
tegumento nostro esse securos : Quomodo ergo a postolus sentire aduerdi
dnm posso ut nos pracciperȩ ita cẽdebere sollicitos quid manducens
quid bibamus et unde cooperiamur ut ne se iam opificũ arcibis uscs
opera spiritalia in quiunt debemus accipere . de quibus alio loco derind
cuiq sicut dñs dedit: Egoplantaui a pollorigauit : sed ds̃ in crementid dc
Et paulo post : Vnus quisq suã mercedem accipict secundũ suũ labors been
sumus cooperarii : dĩ agricultura dĩ ȩdificatio estis. Secundũ gratũ qui
data ẽ mihi: ut spͥiens architestus fundamentũ posui Sicut ergo a psti

Expanded text:
citi esse, dicentes, Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? haec enim omnia gentes inquirunt. Scit autem Pater vester quia his omnibus indigetis. Quaerite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et omnia haec apponentur vobis. Nolite ergo solliciti esse in crastinum: crastinus enim dies sollicitus ictu et tegumento nostro esse securos. quomodo ergo apostolus sentire aduersus dominum posset, ut nos praeciperet ita esse debere sollicitos quid manducemus et quid bibamus et unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curiopera spiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus alio loco dicitur: unicuique sicut dominus dedit. ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit, et paulo post: unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. dei enim sumus cooperarii; dei agricultura, dei aedificatio estis. secundum gratiam quae data est mihi ut sapiens architectus fundamentum posui. sicut ergo apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
lonspicite uolatilia cȩli qm̃ non serunt . neque metunt neque congreganT
mrrea : & pater uester cael estis pascit illa: Non ne uos magis pluris estis illis:
Qus autem uestrũ cogitans potest adicere ad staturã suã cubitũ unũ : & de uesti

Expanded text:
conspicite uolatilia caeli, quoniam non serunt neque metunt neque congregant conspicite uolatilia caeli, quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea, et pater uestercaelestis pascit illa. nonne uos magis pluris estis illis? quis autem uestrum cogitans potest adicere a
Abbreviated transcription (Latin):
usioni tuae sc̃ẽ fr̃ aureli. tanto deuotius optemperare mȩoportuit: quantos
pitio tibi que sollicitudinẽ paternȩ & fraternae caritatis inspirans:
Atũ filus & fratribus nostris monachis qui beato a postolo paulo oboedire
uedegunt dicenti qui non uult operari non manduc&. permittenda sit
stalicentia uoluntatem. ac linguam tuam assumens in opus suũ . Imperauit
isi exte. ut hinc adte aliquid scriberem: Ad sit itaque ipse &iam mihi. quo
ta paream. ut ei me parere ex eius munore ipsa utilitate fructuosilaboris
iatlligam: Primum ergo uidendum quid dicant illius ꝓfessionis homines:
quoperari nolunt : Deinde si eos non recte senti re in uenerimus ad erũ uertamꝰ
dopifices laborant. praecepit a postolus cũ diceret. qui non uult operari. non
manduc&s: Neque enĩ euangelio posset eẽ contrarius: ubi ait ipse dñs Ideo
dco uobis. nesolli citisitis animȩ uestrae quid manducetis : Neque corpori ur̃o
qudinduamim: Ionne anima plus est quam esca. & corpus quam uestim̃tũ.

Expanded text:
sioni tuae, sancte frater Aureli, tanto devotius obtemperare me oportuit, quanto in interiori tuo, tibique sollicitudinem paternae et fraternae charitatis inspirans, utrum filiis et fratribus nostris monachis, qui beato Paulo apostolo obedire negligunt dicenti, Qui non vult operari, non manducet , permittenda sit ista licentia, voluntatem ac linguam tuam assumens in opus suum, imperavit mihi ex te, ut hinc ad te aliquid sita paream, ut ei me parere ex eius munere ipsa utilitate fructuosi laboris intellegam. Primum ergo uidendum quid dicant illius professionis homines qui operari nolunt, deinde, si eos non recte sentire inuenerimus, ad eorum correcuel opifices laborant, praecepit apostolus, cum diceret: qui non uult operari, non manducet. neque enim euangelio posset esse contrarius, ubi ait ipse dominus: ideo dico uobis, ne solliciti sitis animae uestrae quid manducetis neque corpori uestro quid induamini. nonne anima plus est quam esca et corpus quam uestimentum?
Abbreviated transcription (Latin):
ne uita pristina qͣsi suffocata inc̃scientia teneatur. sedhabeat tãquã
testum̃ti noui indulgentia figuratur. et p̃terita ultio aductus
luuio. Archiĩ qͥ apparet innubib. qͥnũquã nisi de sole resplendit.
quia illi ñ ꝑcunt indiluuio separati ab aeccłia qui in ꝓphetis &inomib¬
scripturis diuinis tãquã indi nubib agnoscunt xpĩ głam. &nquer̃
suam. Iam uͦ illud quod de uinea quod plantauit inebriatꝰ noc et

Expanded text:
ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam testamenti noui indulgentia figurata sit et praeterita ultio ad uetusluuio, arcum, qui apparet in nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluuio separati ab ecclesia, qui in prophetis et omnibus diuinisa. Iam uero illud, quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, n
Abbreviated transcription (Latin):
Unde apłs ait Neforte tẽptat uos. his qui tẽptat. Nã et alibi
scriptũ est: lemptat uos dñs ds̃ ur̃. ut sciat sidiligatis eum.
Et hoc ergo locutionis ut sciat dictũ c̾t̃. Ac si diceretur ut scire
uos faciat. Qm̃ uires dilectionis suae homini latent. nisi cxp̃¬
rimento &iam cidem innotescant. Simili locutione soluitus
times dm̃. quod significat nuncte feci cognoscere: In consequentib
loci illius dñs uidet. ut dicant hodic inmonte dñs apparuit:

Expanded text:
tentaverit vos is qui tentat . Nam et alibi scriptum est: Tentat vos Dominus, ut sciat si diligatis eum . Etiam hoc genere loquendi, ut sciat, dictum est, ac si diceretur, ut scire vos faciat; quoniam vires dilectionis suae hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant. Igitur Abraham tentatustimes deum tu, quod significat: "nunc te feci cognoscere". in consequentibuloci illius "dominus uidit", ut dicant hodie: in montem dominus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cerrae. in carne uenturus c̾e̾t quac de illo femore ꝓpagata est: Quȩ¬
ricur &iam et illud quid differant augarationes illicite ab illa peti¬
cione signi qua petiuit seruus abrahac ut ei ds̃ ostenderet ipsam ẽt
futura uxorem domini sui isa ac. aquã cũ petiuisset utbiberet.
quae ita fiunt ut mira ñ sint. sed a coniectorib uanitute suꝑstitiosa
Suggerebatur cñĩ tamquã homini ut signo aliquo exploraret
ipse quantus cẽt. id est qͣntũ apud dm̃ possit. quod uitiosẽ fit cũ

Expanded text:
errae in ea carne uenturus esset, quae de illo femore propagata est. Quaerendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petisset, ut biberet, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosasuggerebatur enim tamquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est quam multum apud deum posset; quod uitiose fit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sicu inptimũ. cũ audiat dicentẽ dm̃. Diligis ꝓximũ tuũ sicut¬
adosuĩ id÷ ut dõ placcut ñ faciens animac̾ suue. quomodo dignas
eiptic̃. Qui sibi malignꝰ ẽ: cui bonus crit: Orationes quippe ad¬
a pͥtntis dep̃care ut cibidimittunt᷑ Propt̃ hoc ergo aelemosinae
fanda sc̃ utcũ de p̃teritis peccatis dep̃cumur exaudimur nonut
nus pseuerantes. licentiã malefaciendi ꝑ alemosinas nos cõparure
irdimꝰ. Idõ autẽ dñs egdextris aelc̃mosinas abeis factas. & sinistris
nonfictas sẽ imputicturũ ẽc̃ praedixit. ut hinc ostenderet quantũ
nitnda peccata. Tales autẽ aelemosinas nondicendi sunt facere.
auuitum nolunt a consuctudine scelerũ imelius cõmutare: Suia
tios quodait quãdiu uni exminimis nonfecistis nec mibi fecistis.
oslendit cos nonfacere quando se facere exestimant. Sieni x piano esu

Expanded text:
facit in proximum, cum audiat dicentem Deum: Diliges proximum tuum tam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae, quomodo dignas llud est scriptum: Qui sibi malignus est, cui bonus erit? Orationes quippe ad Propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum pune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
eORTET quippe respondere his quidicunt aet̾ni illusigi
tantum modo arsuros. quipeccatis suis dignas ele mosinisi¬
cere neglexer̃. ꝓpt̃ illut quod ait apłs iacobus: Iudicui ui
sine miscđia. illis qui non faciunt miscdiam. Quiergo ta¬
unt inquiunt quãuis noncorrexerint ꝑditos mores. sedn¬
faric ac nequiter interipsas suas clemosinas uixerint. cunꝰ
miscdĩa illis futurũ ec̃. iudicium. Ut aut nondampnente
omimino: aut post aliquod tempus adampnatione liberentis¬

Expanded text:
estat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit efarie ac nequiter inter ipsas suas eleemosynas vixerit, cum misericordia illi futurum est judicium, ut aut non damnetur omnino, aut post aliquod tempus a damnatione novis
Abbreviated transcription (Latin):
moderatissiis carnalib epulis uagaturos. Inqͥb: cybu
tantus ac potus. ut nonsolũ nullã modestiã teneant. seđ̃m
quoq ipsius incredulitatis excedant. Nullo modo eñi stp
nisl carnalib credi. Longũ ẽ. autẽ inpellere ad singuli srs¬
telligi fortẽ. quia ipse genꝰ humanũ potuit tenere captium
Uasa uero eiꝰ quae fuerat erepturꝰ fiddes suos futuros quili
uissimã partem quac remanebat usq ad terminũ seculi ml
annos appellauerit eo loquendi modo quo pars significat᷑ in
mandauit in mille generationes idc̃. inom̃s. Et misit inqut
illũ in abyssũ utiq diabolũ misit in abyssũ: quo nomine sig¬
nificata ẽ. multitudo innum crabilis impiorũ. Quorũ imale¬
nitate aduersus acccłiam dĩ multũ ꝓfunda st̃ corda: Nonquoꝰ
ibi ante diabolus nonerat. sedidõ illuc dicitur missus. qͥa cxdo¬
ut siꝑ cũ ut noi seduceret iamgentes: donee finiantur mille anni¬
dutisant adpartẽ diaboli. Hoc̃ quippe inscło isto prorsus latet

Expanded text:
immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exvit super eum ut non seduceret gentes donec finiantur mille anninon pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet,
Abbreviated transcription (Latin):
aingustus tribulationis artabitur. urguebitur concludetur
ec inlici ã suã dtseret quac uocabulo c̃. appellata castiorum.
Quod uero ait : Et descendit ignis decaclo & comedit cos. non ex¬
dreinũ pͥutandi ẽ. id esse supplitiũ quod erit cũ dicetur discedite
ignis decido ueniet in ipsos. Hic autẽ bene intelligit᷑ ignis decȩlo
de psa firmitate scorũ: quia non cessuri sunt scuientib ut corum
Et ipse erit ignis qui comedet eos: & hocadõ. quia demuncre
eꝰinsuperabiles fiant scĩ unde excruciantur inimici.

Expanded text:
angustias tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum. Quod uero ait: et descendit ignis de caelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eoret ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
Gog & magog. Et trahet cas inbellũ. quarũ numerꝰ ẽ. ut ami
maris. Ad hoc gͦ tunc seducet: ut in hoc bellũ trahat: uth
tea modis quib poterat ꝑmala multa & uaria seducebat sam
tietur: uniuersa scilicet ciuitas xpĩ ab uniuersa diaboli ciuitat
endȩ tãquã sint aliqui in aliqua parte terrarũ barbari consitis
siue quas quidã suspicantur getas & massagetas Toto naqui¬

Expanded text:
Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' et uaria seducebat. tietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitateendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas pro
Abbreviated transcription (Latin):
eni ligatus ẽ. diabolus & inclusus in abysso. ut ñ seducat iãgentes.
exqͥb constat acccłia. quas antea seductꝰ tenebat antequã essent
aeccłia. Neque enĩ dictũ ẽ. ut non seduceret aliquẽ. sed ut non
qui constat ex mille annis. aut om̃s annos quib deinceps hoc
scłm pagendũ ẽ. Nec sic accipiendũ c̃. quod ait ut non sedu¬
ceret gentes donec finiant̃ mille anni. quasi postea sit seduc
turꝰ. sed illa loquutione dictũ c̃. quae inscripturis aliquo¬
tiens in uenit̾ qualis ẽ. in psalmo. sic oculi nrĩ ad dnm̃ dm̃nrm̃
solui breui tẽpore. Si hoc c̃. diabolo ligari & includi aeccłiã
nonposse seducere: Haec gͦ erit solutio ut possit: Absit
Numquã enĩ ab illo acccłia seducetur. p̃destinata ante mind¬
stitutionẽ: & tam̃bic erit &iam illo tẽpore quo soluendus e di
qui succedunt nascendo morientibus: DIGOO FMAGOG U¬
TCUMfiniti fuerint mille anni soluetur sathanas decuso&
sua ad seducendas nationes: quac st̃ inquattuor angulosda

Expanded text:
ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas teEcclesiae. Neque enim dictum est, ut jam non seduceret aliquem, sed ut non qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: ut non seduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducaut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: sic oculi nostri ad dominum deusolui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et eius. et tamen hic erit etiam illo tempore, quo soluendus est dqui succedunt nascendo morientibus. CXXVIII. Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
rqitur Dsenĩ qui oꝑatur incis & uelle & oꝑari ꝓbona uoluntute. hȩc
est usticia dĩ hoc ÷ quod ds̃ donat homini cũ iustificat impium. Hanc
diusticiã ignorantes suꝑbi iudaei & suã uolentes constituere. iusticiae
di nonsunt subiecti. Hi suꝑbi deiciunt᷑ uthumilis inseratur holeaster.
aillibunt inte̾nebias exttriores. Sunt enĩ modo in exteriorib tenebris
indͥe correptio desperanda non est. quã sicontẽpserint ibunt intene¬
btis cteriores. ubi correptionis locus nonerit. Qm̃ as lux est et cenebix̨

Expanded text:
st enim, qui operatur in eis et uelle et operari pro bona uoluntate. Haec est iustitia dei; hoc est, quod deus donat homini, cum iustificat impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de unde correctio desperanda non est, quam si contempserint ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit; quoniam Deus lux est, et tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩorum. Et merito nomen eius amaritudo interpretatur. ipsar
num signantur. unum nocentiũ. alterum prestare nolentiun
meror corum. Quorũ nisi quib nichil ꝓdest cũ habcat unde
ꝓdesse possit: Ds̃ autẽ ambos occidisse dictus est: Tercius uer¬
mulieri non iungitur. significat tempus exquo reges plebi iu¬
deoium ceperunt de tribu uida nonfieri. Illo gͦ tempore qͦus¬

Expanded text:
ur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa eumano, unum nocentium, alterum prodesse nolentium."maeror eorum." quorum ? nisi quibus nihil prodest, cum habeat, unde prodesse possit mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat qu
Abbreviated transcription (Latin):
condendas. hoc ẽ. exoncrandas sarcinis laboriosis. ex quib ȩccłia
confessio dicitur. & confessioni a maritudo misceatur ut penitencia
ceruus ad fontes aquarũ ꝑuenire ad semeri abrahae. Quac non cog¬
noscente fetatur. quia de illa predictũ ẽ. popłs quẽ non cognoui
scruiuit michi: Accepit in occulto anulum. monile. &iurgam
Uocatione signatur. iustificatione decoratur. glorificatione ex al¬
sed non eam inuenit peccati ex ꝓbratio. quã mutauit confessionis
amaritudo. Postea uero iam publicis. signi. anuli. morulis &

Expanded text:
tondendas — hoc est exonerandas sarcinis laboriosis — ex quibus ecclesConfessio dicitur, Confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentiaceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exalsed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et
Abbreviated transcription (Latin):
ine atit hunubitur. Dicitur itacundis. Accepisti alapam.
olis uerere quac uidentur. scd quac non uidentur. Postremo
nundo concupiscentia carnis c̃. & concupiscentia oculorum.
uibitio scłi. Hoc modo tria illa notata sunt. Nam concu¬
psenta carnis uoluptitis infamiae amatores significat.
encupiscentia oculorũ curiosus. ambitio scłi supbus. Qui¬
pnittit. & nihil ẽ. ipse demelioribus. qui iam ꝓfecto bene
sb inquerentibus presto est.

Expanded text:
exaltabitur : dicitur iracundis, Accepisti alapam, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non videntur. Quae  concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. promittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est.
Abbreviated transcription (Latin):
ln se e ficiunt ace peribunt. pdidisti omnẽ quifornicat᷑ abste. Qbi sab¬
den fancationẽ animac humanae. qͥa ñ adherens quisq dõ. adheret
mino: Unde beatus apłs iohannes dicit. Siquis dilexerit mundum.
aucoosatris ñc̃ in illo. Et apłs iacobus dicit. Adulteri. nescitis quia
misda huiꝰ mundi. inimica ẽ. dõ. Breuiter ergo definitũ c̃. ñ posse
hibot dilectionẽ dĩ. qui habuerit dilcctionẽ mundi. & inimicũ dĩ esse
quancus c̃e. uoluerit mundi. Adhoc etiam ꝑtinet quod dñs in euuan¬
lio diait. Nemo potest duob dñis seruire. &reliqua. Et condudit¬
ia. Non potestis dõ seruire. & mãmonȩ. Ista gͦ generalis utdictũ ẽ. animȩ
fircatio om̃a omĩno ñ se continens. quia ñ adheretur dõ. dũ adhere¬
tur mundo.¬

Expanded text:
 se faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subralem fornicationem animae humanae, qua non adhaerens quisque deo adhaeret mundo. unde beatus apostolus Iohannes dicit: si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in illo. et apostolus Iacobus dicit: adulteri, nescitis, quia amicitia huius mundi inimica est deo? breuiter ergo definitum est non posse habere dilectionem dei qui habuerit dilectionem mundi et inimicum esse dei qui amicus esse uoluerit mundi. ad hoc etiam pertinet quod dominus in euangelio dicit: nemo potest duobus dominis seruire: aut eni: non potestis deo seruire et mamonae. ista est ergo generalis, ut dictum est, animae fornicatio omnia omnino in se continens, qua non adhaeretur deo, dum adhaeretur mundo
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. quae iam in ipso homine mediatore xpõ tħu capite nrõ
nsirgente cõpleta c̃. Intraspe certa meditator tã quã sit p̃sens¬
quac̃ teneatur. quae utiq uita nonerit scđm carnc̃ sic̃ iam
xpĩ uita ñ ẽ. scđ̾m carnem. Carnẽ nãq hoc loco ñ ipsã cor¬
poris nri substantiã quã dñs &iam post resurrectionẽ suã
carnẽ appellat dicens. palpate & uidete quia sp̃s carnẽ &ossa¬
temq carnis uult intelligi. quae tc̃ non innobis sic̃ iam in
xp̃o non ẽ. Hanc enĩ ꝓprie carnc̃ nominabat. cũ de ipsa re¬
surrectione satis cuident̾ loqueret᷑ et diceret: caro & sanguis

Expanded text:
am, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnetemque carnis vult intelligi quae tunc non erit in nobis sicut jam in Christo non est. Hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere ut bene a ger& : Prius ergo demonstrare debemus beatũ a posto¬
ũ paulũ opera corporalia seruos dĩ operari uoluisse quae finem haberenT
innagnã spitalem mercedem. adhocut ipsouictu et tegumento a nullo
ndigẽrent. sed manibus suis hȩç sibi procurarent : deinde ostendere
euin gelida dle popcerta depubis nomnulli non sclõ pigitiã s. des
tan ua fouei a poselieo procerto t exemplo non ess consilaa
ducet et quidel ẽnde contexit it exipsa cirtumstantia letcions apuo
declirt ⁊ senrtenetia Pendntiamus in quit uobis frattos mortit uo sum s¬

Expanded text:
intellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beatum apostointellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beatum apostolum Paulum opera corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procurarent; deinde ostendere euangelica illa praecepta, de quibus nonnulli non solum pigritiam, sam suam fouent, apostolico praecepto et exemplo non esse contrarirari, nec manducet, et quid deinde contexat, ut ex ipsa circumstantia lectionis adpareat declarata sententia. denuntiamus, inquit. uobis, fratres, in nom
Abbreviated transcription (Latin):
dnisse. qui non uulto perari nec manduc&: Redderetur illis dubia sen¬
ntia eorum. nisi cetera dominica uerba considerantes. inuenirent
iliquid unde ꝓbarent eũ deuictu et uestitu corporali non curando lo¬
utũ fuisse cũ diceret. nolite solliciti esse quid manduc&is & quid
hibntis & quo uestiamini : uel ut si animo aduerterent quod ait: hȩc eni
nna gentes quȩ runt: Ibi enĩ ostendit de ipsis corporalibus et temporali¬
ns sedixisse : Ita ergo si hoc solũ de hacre dixisset apostolus. qui non uult
operari net manducet . Possent hȩc uerba in aliam traduci sententiam
sinuero multis alus locis ẽpistolarũ suarũ quid hinc sentiat apertissi¬
ne doceat : Superfluo conantur & sibi et ceteris caliginem obducere.
i quodutilitor illa caritas mom &. non solũ facere nolint. sed nec intellige¬
r ipsi aut abaluis intelligiuelint : N ontimentes quod scriptũ est : Nol uit

Expanded text:
dixisse: qui non uult operari, nec manducet, redderetur illis dubia sentedixisse: qui non uult operari, nec manducet, redderetur illis dubia sententia eorum, nisi cetera dominica uerba considerantes inuenirent aliquid, unde probarent eum de uictu et uestitu corporali non curando locutum fuisse, cum diceret: nolite solliciti esse quid manducetis et quid bibatis, et quo uestiamini, uelut si animo aduerterent quod ait: haec enim omnia gentes quaerunt; ibi enim ostendit de ipsis corporalibus et temporalibus se dixisse. ita ergo, si hoc solum de hac re dixisset apostolus: qui non uult operari, nec manducet, possent haec uerba in aliam traduci sententiam; cum uero multis aliis locis epistularum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas monet non solum facere nolint, sed nec intellegere ipsi aut ab aliis intellegi uelint, non timentes quod scriptum est: noluit
Abbreviated transcription (Latin):
uult non manduco : Ita se isti arbitrantur a postolicae et euangelias
obtem perare sententiae. cũ et euangelium credunt de non curanda corpo¬
li et temporali uitae huius indigentia prȩcepisse : & a postolũ deopere a
cibo spiritali dixisse qui non uult operari non manducet. Nec anten
quasi alius diacret dum qui dem in paribolis et in si militudinibus loquen
iuitu et tegumento sp̃iritali monusse ut non indesint solliciti sorui
sicut dicit cũ uos ad traxerint adiuditia. nolite cogitare. quidlo qua¬
an: dabitur enĩ uobis in illa hora quidlo quamini. Non enĩ uos estis quilo¬
uimimni sed s̃p̃s patris uestri quiloquitur inuobis Sermo qui ppe sapientiae
oicalis est. de quo illos noluit cogitare. ꝓmittens quod eis nichil inde
elietis prȩstaretur : A postolũ autẽ iam more a postolico a pertius disseren¬
im. et magis ꝓpriae quam figurate loquentem. sicut multa ac pene omĩa
eschabent in epistolis a postolicis propriae de opere corporali cibo que

Expanded text:
 non manducet. ita se isti arbitrantur apostolicae et euangelicae obtemperare sententiae, cum et euangelium credunt de non curanda corporali et temporali uitae huius indigentia praecepisse et apostolum de opere et cibo spiritali dixisse: qui non uult operari, non manducet. Nec adtendunt, quia, si alius diceret dominum quidem in parabolis et in similitudinibus loquentem de uictu et tegumento spiritali monuisse, ut non inde sint solliciti serui eius — sicut dicit: cum uos adtraxerint ad iudicia. nolite cogitare quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora quid loquamini; non enim uos estis qui loquimini, sed spiritus patris uestri. qui loquitur in uobis. sermo quippe sapientiae spiritalis est, de quo illos noluit cogitare promittens, quod eis nihil inde sollicitis praestaretur — apostolum autem iam more apostolico apertius disserentem et magis proprie quam figurate loquentem, sicut multa ac paene omnia sese habent in epistulis apostolicis, proprie de opere corporali ciboque
Abbreviated transcription (Latin):
indebita cupiebant sicut ad corinthios dicit : Quis militat suis stipendis
umquam :quis plantat uineam. et de fructu ei non edet : Quis pascre gre¬
gem et delacte gregis non percipit : Ergo quod sibi debebatur accipe
re noluit : ut exemplo eius cohercerenitur : qui sibi non ita ordinati it

Expanded text:
indebita cupiebant. sicut ad Corinthios dindebita cupiebant. sicut ad Corinthios dumquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non pre noluit, ut exemplo eius cohercerentur, qui sibi non ita ordinati i
Abbreviated transcription (Latin):
tuandos id nonin queti fuimus interuos neque pane gatis duliqr
manducauimus sedinlabore & fatigatione die ac nocte operandato¬
utrto gra uarerius. Non quia non habuerimus potestatẽ. sedit nosnetir
farnan daremus uobis qua nos imitare miani : Nã et cũ apas ussusen
hoc uobis precipiebamus quõ siquis non uult operari nec manduco
Audiuimus enim quosdã interuos ambulare inquiete: nichloperats
sed cunose agentes: His aut̃ẽ quiei modi sunt. prȩcipimus et obse cans
in dño ilũ xp̃o. ut cũ silentio operantes. suũ panem manducent
Quid adhȩc dici potest: quando quidẽ ne cuiquã liceret posta ho
ꝓuoluntate non pro caritate interprȩtari. exemplo suo docut qua pta¬
perit: illi enĩ tam quam a postolo prȩdicatou euangelu militi x p̃ plittit¬
ri uineȩ pastori gregis constituerat dñs ut de euangelio uiueret It amer
ipse stipendium sibi debitũ non exegit ut se formam daret eis. qui exigent

Expanded text:
uia noninquieti fuimus inter uos neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione die ac nocte operantmus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. nam et cum apud uos essemus, hoc uobis praecipiebamus, quoniam, si quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim quosdam inter uos ambulare inquiete nihil operantes, sed curiose agentes. his autem, qui eius modi sunt, praecipimus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent. quid ad haec dici potest, quandoquidem ne cuiquam postea liceret hoc pro uoluntate, non pro caritate interpretari, exemplo suo docuit quid praeceperit? illi enim tamquam apostolo praedicatori euangelii, militi Christi, plantatori uineae, pastori gregis constituerat dominus, ut de euangelio uiueret; et tamen ipse stipendium sibi debitum non exegit, ut se formam daret eis qui exigere
Abbreviated transcription (Latin):
puecepi  &ud ꝓmisi  dimittere debita urã. Quid p̃cepi: ut & ros dimi¬
itis debitoribus uris Quomodo potestis haeo facere : sinon diligũs inimicosꝰ
s isoli debent dicere dimitte nobis debita nostra. sicut & nos dimatimus
deb itoribus nris quidiligunt inimicos: Nescio quid faciam: nescio qud
dicam : Diccurus enim uobas sum sunimicos uros nondiligitis nolste ori

Expanded text:
praecepi? Quid promisi? Dimittere debita vestra. Quid praecepi? Ut et vos dimipraecepi? Quid promisi? Dimittere debita vestra. Quid praecepi? Ut et vos dimittatis debitoribus vestris. Quomodo potestis hoc facere, si non diligatis inimicos? i? Si soli illi debent dicere, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, qui diligunt inimicos; nescio quid faciam, nescio quid dicam. Dicturus enim vobis sum: Si non diligitis i
Abbreviated transcription (Latin):
oa Quia & saclus inimicus erat aecclesiae. sic oratũ est ꝓillo. factis est
cus: Nonsolum destitit esse ꝑ secutor. sed laborauit. ut esset adiutor: & suer̃
quaeras. oratum est contra illũ. sed contra eiꝰ malitiã non naturã: Oa
eci contra malitia ii micitu. ila moriatur aille uut: Sienim mortius
fuert inimi custuus. quasi inimicam cariusti. seduet amicum uenisti: Siautem
norcua fuert malitia  eius & inimicum inuensti: Adhuc dicet: qus potest:¬
uus aluafead: Beia illud faciat. in cordibus uestris. Et ego scio pauei
lua facunt: magni sunt qui facunt. spirtales faciunt: Numꝰ quid tales
sut omines in ecdesia fideles ad altare accedentes. corpus & sangunem xp̃i
sumentes. Numquid tales sunt omnes: Et tamen omnes dicunt dimtte
sobis debita nrã. sicit & nos. dimittonus debitoribus nr̃ĩs: Si respond eat
lis deus: quidaine petitis ut faciã quod ꝓmisi. quando uos non facitis quod

Expanded text:
ora: quia et Saulus inimicus erat Ecclesiae; sic oratum est pro illo, factus est ora: quia et Saulus inimicus erat Ecclesiae; sic oratum est pro illo, factus est amicus. Non solum destitit esse persecutor, sed laboravit ut esset adjutor. Et si verum quaeras, oratum est contra illum: sed contra ejus malitiam, non naturam. Ora et tu contra malitiam inimici tui: illa moriatur, et ille vivat. Si enim mortuus fuerit inimicus tuus, quasi inimico caruisti, sed nec amicum invenisti. Si autem mortua fuerit malitia ejus: et inimicum amisisti, quis illud fecit? Deus illud faciat in cordibus vestris. Et ego scio, pauci illud faciunt, magni sunt qui faciunt, spirituales faciunt. Numquid tales sunt omnes in Ecclesia fideles ad altare accedentes, corpus et sanguinem Christi sumentes? numquid tales sunt omnes? Et tamen omnes dicunt, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si respondeat illis Deus: Quid a me petitis ut faciam quod promisi, quando vos non facitis quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim tibi ꝓdest malum inimici tui: Simalum nullũ haberet. nec inimicustuis
esset Honum illi opta. finit mala. & nonerit inimicus: Non enĩ in imica et
tibi millo natura humana. sedculpa. Nun quid ideo tibi est inimicus. quod ha¬
bet animam & carnem hoc est quodtu : anonã habes : animã hab&: Carnem
habes. carnem habet. consubstantialis tuus est: Si mul deterra facti estis adnĩo
animatrestis hoc est ille quod &tu. respice fratrem tuum.: Primo duo paren¬
tes nrĩ erant. adã. &aeua  Ille pater. illa mater: ergo nos fratres: Omitam
originem primam: Deus pater. aecclesia mater. ergonos fratres Sedi nomi¬
cus meus. paganus est. uideus est. hereticus est : & unde iã dudũ dixi fiat udus¬
castua sicut incaelo & interra. : Oaecclesia inimicus tuus est paganus. iudeus
haereticus termest Sicaelũ est inuocã patrẽ qui est in caelis. & ꝓinimestus

Expanded text:
enim tibi prodest malum inimici tui? Si malum nullum haberet, nec inimicus tuus enim tibi prodest malum inimici tui? Si malum nullum haberet, nec inimicus tuus esset. Bonum illi opta, finiat mala, et non erit tibi inimicus. Non enim inimica est tibi in illo natura humana, sed culpa. Numquid ideo tibi est inimicus, quod habet animam et carnem? Hoc est quod tu: animam habes, animam habet; carnem habes, carnem habet. Consubstantialis tuus est: simili de terra facti estis; a Domino animati estis. Hoc est ille quod tu: respice fratrem tuum. Primi duo parentes nostri erant, Adam et Eva; ille pater, illa mater: ergo nos fratres. Omittamus originem primam: Deus pater, Ecclesia mater: ergo nos fratres. Sed inimicus meus Paganus est, Judaeus est, haereticus est; et unde jamdudum dixi, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. O Ecclesia, inimicus tuus est Paganus, Judaeus, haereticus: terra est. Si coelum es, invoca Patrem qui est in coelis, et pro inimicis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiana mundatione ista dimitte nobis debita nostra. sicut & nos dimittimus deb¬
ribus nostris: quid facietis habetis in imicos: Quis enim uiuat in hac terra. non
habens inimicum : Intendite uobis diligite illos Nullo modo tibi pocest fot¬
cere saeuiens immicus. quatum tibi noces: sinon diligis inimicũ: Ille enim noce¬
re potest aut uille tuae. aut petori tuo. a ut domui tuae. aut seruo tuo. aut an¬
cille tuae. aut filio tuo. aut conuigi tuae. aut ut multum. si illi datum fuert
potestas carni tuae: Num quid quomodo tuanimae tuae. Extendite uos
adistam perfectionẽ carissimi: exhortor uos Sednum quid ego illud donau
uobis : Ille uobis donauit. cui dicitis. fiat uoluntas tua. sicut in caelo. ita et nter¬
ra. Tam̃: non uobis uedeatur in possibile: Egoscio. ego noui. ego probaui esse ho¬
mines xpĩanos qui diligunt in imicos suos: Si uobis in possibile usum fuert
non faciatis. Primo credite posse fieri. & orate ut fiat inuobis uoluntas dei. Qud

Expanded text:
t quotidiana mundatione ista, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; quid facietis? Habetis inimicos: Quis enim vivat in hac terra non habens inimicum? Intendite vobis, diligire illos. Nullo modo tibi potest nocere saeviens inimicus, quantum tibi noces, si non diligis inimicum. Ille enim nocere potest aut villae tuae, aut pecori tuo, aut domui tuae, aut servo tuo, aut ancillae tuae, aut filio tuo, aut conjugi tuae; aut, ut multum, si illi data fuerit potestas, carni tuae? Numquid, quomodo tu, animae tuae? Extendite vos ad istam perfectionem, charissimi, exhortor vos. Sed numquid ego illud donavi vobis? Ille vobis donavit, cui dicitis, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. Tamen non vobis videatur impossibile: ego scio, ego novi, ego probavi esse homines christianos, qui diligunt inimicos suos. Si vobis impossibile visum fuerit, non faciatis. Primo credite posse fieri: et orate, ut fiat in vobis voluntas Dei. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
non paucitatem xp̃ianam sedmultitudiniẽ consolari & scio quia hoc desideratis
Audire dimittte ut dimitatu iobis xp̃s dixit : Et uos inorationie quddictis

Expanded text:
non paucitatem christianam, sed multitudinem consolari: et scio quia hoc desideratis audire. Dimittite, ut dimittatur vobis, Christus dixit . Et vos in oratione quid dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
esnis miyoihu Nũquidnam igitur fideles feminȩ sexũ corpo¬
sanisrunt: Sed quia ibi renouantur adimaginẽ di ubi sexus
mulis est ibi factus ẽ. homo adimaginẽ dĩ. ubi sexus nullus ẽ.¬
hocesispumentis suae Eur ergo uir ꝓpterea ñdebeat uelare
qi mago est etgloria dĩ. mulier autẽ debet quia gła est uiri.
Quasmulier ñ renouetur in spũ mentis suae qui renouatur
magnitione dĩ. scđm imaginem eiꝰ quicreauit illum. Sedqͥa
siurati pars illa rationis. quae ad tẽporalia gubernanda de¬
flactitus. ut non maneat imago dĩ. nisi exqua parte mens ho¬
uinus aeternis rationib conspiciendis uel consulendis adhe¬
scit. Quam non solũ masculos sed &iam feminas habere ma¬
isfestum est. Ergo meorũ m̃tib cõmunis natura cognoscitur.
ncarũ uero corporib ipsius unius mentis distributio siguratur

Expanded text:
quidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? Sed quia ibi renovantur ad imaginem Dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem Dei, ubi sexus nullus espiritu mentis suae. Cur ergo vir propterea non debet caput velare, quia imago est et gloria Dei; mulier autem debet, quia gloria viri est, quasi mulier non renovetur spiritu mentis suae, qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit illum? Sed quifigurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
am̃. aliud poticipem di: Dĩnatura pcccare non potest: particeps
uerodiꝰ abillo accipit ut peccare non possit. Seruandi autẽ gradus
erant diuni muneris. ut primo daretur liberũ arbitriũ quo possit
sumamilla ciuitate dĩ. & una in omnib: & inscparabilis insingulis uo¬
uintas libera. ab omni malo liberata. & impleta omnibono: fruens in¬
aesitienter acternorũ iocunditute gaudiorũ. Ibi erit maximũ sabbatũ¬
ñ abens uesperã. quod cõmendauit dñs in primis operib suis. ubi le¬

Expanded text:
deum, aliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non illius civitatis, et una in omnibus, et inseparabilis in singulis voluntas libera, ab omni malo liberata, et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gaudiorum, oblita culparunon habens uesperam, quod commendauit dominus in primis operibus mundi, ubi le
Abbreviated transcription (Latin):
N aute niuiste putant quidã utꝓpeccatis qualibet magnis
paruo sclicet tempore ꝑpetratis poena quis quȩd ampnetur
stporis unde puniretur ad misit. Octo enĩ genera pęnarũ in lege
seripsit tuluis: Dampnũ. uincula. uerbera. talionẽ. ignominiã.
exilum mortẽ. scruitutẽ  Qudborũ c̃. quod in breui tepus pro
ciuusque peccati celeritate coherceat. Ut tanta uindicet᷑ mora.
minc morte multat᷑. numquid mora qua occiditur quue ꝑ
austrunt. de societute uiuentiũ: Quod ẽ. autẽ deciuitate ist a
lis hominis supplicio scdac mortis auferre. Sicut enĩ ñ effitiunt
lags huius ciuitutis ut in eam quisque reuocctur occisus: sic nec
atno: sed non ad tendunt. quia non ꝓpt̃ acqualitatẽ tẽporis. sed
ꝓpter uicis situdinẽ mali. quod ut qui male fecerit mala pacia¬

Expanded text:
 iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aettemporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, mine morte mulctatur, nunquid mora qua occiditur, quae pauferunt de societate viventium. Quod est autem de ista Civitate li homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec aeterno? nec attendunt non propter aequalitatem temporis, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patia
Abbreviated transcription (Latin):
facit. nonualeat sustinere. Sedtunc taliscaro qualis nc uo¬
sic̃ talis erit& mors qualis nc̃ nonẽ. Nonenĩ nulla sedsepti
mors animã nollentẽ tollit acorpore : scđa mors anina dole¬
tẽ tenet in corpore. Ab utraq morte cõmuniter id habeur ut
quod non uult anima de suo corpore patiatur. Hoc igitur¬
erit tunc incorporib dãpnatorũ: quod nc̃ esse scunꝰ inaninis
eo loco dolet ubi leditur corpus. Dolet ituque anima cuar¬

Expanded text:
ummum dolorem facit, non ualeat sustinere. est, sicut talis erit et mors, qualis nunc non est. non enim nulla, sed sempmors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis eo loco dolet ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus cor
Abbreviated transcription (Latin):
humane naturac suscepit ꝓnobis. Hoc suspendit inligi
maledictũ ẽ ꝑ morsen: ubi mors dãpnata ẽ. ne regnantꝰ n
dictti ẽ. ne periret: Qua propt̃ ꝑ xp̃i tale peccatũ dinu¬
nr̃m peccatũ: ut nos liberartm̃ ne regnante peccatons
peccato xp̃i: ex peccato tam̃ hominis &iam inxp̃o factiqui
adam corpus assumpsit. Dixerat autẽ ds̃ in paradyso. quadci
tigeritis morte moriemini: hoc ẽ. maledictũ quod pepni
in ligno. Ille neget xp̃m maledictũ : qui negat & mortium
Qui autẽ confitetur mortuũ: negare non potest mortẽ deps¬
to esse. Et obhoc &iam ipsũ peccatũ uocari audiat apłml

Expanded text:
humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen: ubi mors damnata est ne regnaret, et maledicta est ut periret. Quapropter per Christi tale peccatum drum peccatum. ut nos liberaremur, ne regnante peccato nos peccato Christi, ex peccato tamen hominis etiam in Chri Christum. dixerat autem deus in paradiso: qua die tetigeritis, morte moriemini. hoc est maledictum, quod pependit in ligno. ille neget Christum maledictum qui negat et mortuum; qui autem confitetur mortuum, et negare non potest mortem de peccato esse et ob hoc etiam ipsam peccatum uocari. audiat apost