comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et parricida. tyrannꝰ ñ rex. tem¬
plũ uetꝰ qͦd reu̾si de babylonia fi¬
lu transmigrationis ȩdificauert᷑
et uictores machabei purificaue¬
runt pꝰ sexcentos annos annos depo¬
suit. et aliud c̃didit. Unde illi hu¬
uisce oꝑis psũptio. Rũ qͥd illud opꝰ
stare debuit. aut placere dõ potu¬
it: Si dauid fidelis de tͥbu iida rex
in uentꝰ & eletꝰ scdm cor dĩ. do¬
mũ dño ȩdificare ñ debuit. di¬
cente illi dño ñ ȩdificabis domũ
nomini meo. eo qͦd sis uir bellator
et multũ sanguinẽ fuderis. qͦ mͦ
iste ñ qualiscũq sanguinis effusor
uerũ etiã uxoꝵ atq filioꝵ oceisor.
et domesticoꝵ sine amicoꝵ furi alis
int̾emptor. domũ debuit e difica¬
re dño: Non gͥ mirũ qͦd ab impio
factũ de rapinis atq expoliis re¬
gionũ adtã miserabile tãq horri¬
bile ꝑ uenit excidiũ. qͦ pꝰ ap̃i pas¬
sionẽ ẽstat illud ꝑ romanos in¬

Expanded text:
et parricida. tyrannus non rex, temet parricida. tyrannus non rex, templum vetus, quod reversi de Babylonia filii transmigrationis ędificaverunt et victores Machabei purificaverunt, post sexcentos annos deposuit et aliud condidit. Unde illi huiusce operis presumptio? Numquid illud opus stare debuit aut placere deo potuit? Si David fidelis de tribu Iuda rex inventus et electus secundum cor dei domum domino ędificare non debuit dicente illi domino: Non ędificabis domum nomini meo, eo quod sis vir bellator et multum sanguinem fundens, quomodo iste non qualiscumque sanguinis effusor, verum etiam uxorum atque filiorum occisor et domesticorum sive amicorum furialis interemptor domum debuit ędificare domino? Non igitur mirum, quod ab impio factum de rapinis atque ex spoliis regionum ad tam miserabile tamque horribile pervenit excidium, quo post Christi passionem constat illud per Romanos ir
Abbreviated transcription (Latin):
t taceã de gentiũ saltu xiiii.
cuiꝰ c̾densa ferro tc̃ tẽꝑis roma¬
ni imperii passĩ subuertebantur
et subuersa fuerant. ita ut totus
sub illo imꝑio iã sileret mundus
quando flos iste de uirga uel radi¬
ce iesse ascendit. excessa libani si ne
ipse libanꝰ qͦmͦ cecidert̃. circa h uiꝰ
floris ascensũ : Sũmũ libani uer¬
tice̾ ipsũ intellige tẽplũ. q scriptũ
est intacharia ꝓpħa. aperi libane
portas tuas. ut comedat ignis ce¬
dros tuas. Ipsas autẽ cedros uel ex¬
celsa libani pͥncipes gentis. quorũ
głȩ caput erat tẽplũ ipsũ qͦ augu¬
stius in mundo nullũ fuit. Qi uomͦ
iste libanꝰ cũ excelsis suis tẽcecidit
uel cadere cȩpit. Nimirũ magnai
et in recupera bilis casus eiꝰ initiuͣ
illud dicere ñ dubitauerĩ. qͦd he¬
rodes qͦ regnante ceciderat mag¬
nũ excelsũ regiȩ dignitatis. ab¬
latũ fuerat qͥpꝑe scept᷑u de tuda
et dua de femoribꝰ eiꝰ herodes in¬
qriã homicida multiplicit᷑. immo

Expanded text:
t taceam de gentium saltu, cuius condensa ferro tunc temporis Romani imperii passim subvertebantur et subversa fuerant, ita ut totus sub illo imperio iam sileret mundus, quando flos iste de virga vel radice Iesse ascendit, excelsa libani sive ipse libanus quomodo ceciderunt circa huius floris ascensum? Summum libani verticem ipsum intellige templum, quia scriptum est in Zacharia propheta: Aperi, libane, portas tuas, ut comedat ignis cedros tuas; ipsas autem cedros vel excelsa libani principes gentis, quorum glorie. caput erat templum ipsum, quo augustius in mundo nullum fuit. Quomodo iste libanus cum excelsis suis tunc cecidit vel cadere cepit? Nimirum magni et irrecuperabilis casus eius initium illud dicere non dubitaverim, quod Herodes, quo regnante ceciderat magnum excelsum regię dignitatis – ablatum fuerat quippe sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius –, Herodes inquam homicida multipliciter, immo
Abbreviated transcription (Latin):
dat oculos habenti et udenti di¬
catq illi. Uide ecce sol. Scriptũ est
enĩ. Insole posuit tab̾naculũ suũ.
hȩc dicta uel scripta deponuntur.
ñ ad ignaros uel cũ ignaris ista c̃¬
ferimꝰ. Uertat gͥ se tota intentio
sermonis ad iocunditate᷑. et aliqͣn¬
tulã cũ iocunditate nitat᷑ hab̾e
dignitate᷑. quatinꝰ et ipse sermo
plena fide. pleno fundat᷑ ore. cũ
grã humilitatis necessariȩ & qͥsqͥs
ista legere dignabit᷑. delectet᷑ atq
iocundet᷑. ꝓpt̾ landẽ talis filĩ.
proptꝰ honorẽ tanti masculi. et ꝓptͣ
er c̃cepit hc̃ et peꝑit. Ista sermonis io¬
cunditas risũ habeat illũ quẽ nomi¬
ne suo significauit isaac. beatę se¬
nectutis et emeritȩ fidĩ filiꝰ. quȩͥ ty¬
pus filii uel masculi huiꝰ extitit.
quẽ decrepita mat̾ scilicet antiqua
ȩccła pariens ꝑ uterũ madiȩ uirgi¬
nis ueracit᷑ dicere potest. sẽꝑq dicit
phetiȩ grͣȩ plenitudine sumemꝰ.

Expanded text:
dat oculos habenti et videnti, didat oculos habenti et videnti, dicatque illi: Vide, ecce sol. Scriptum est enim: « In sole posuit tabernaculum suum . haec dicta vel scripta deponimus, non ad ignaros vel cum ignaris ista conferimus. Vertat igitur se tota intentio sermonis ad jucunditatem, et aliquantulam cum jucunditate nitatur habere dignitatem, quatenus et ipse sermo plena fide, pleno fundatur ore, cum gratia humilitatis necessariae, ut quisquis illa legere dignabitur, delectetur atque jucundetur propter laudem talis Filii, propter honorem tanti masculi, et propter concepit hunc et peperit. Ista sermonis jucunditas risum habebat illum, quem nomine suo Isaac significavit, beatae senectutis et emeritae fidei filius, qui typus filii vel masculi hujus exstitit, quem decrepita mater, scilicet antiqua Ecclesia pariens per uterum Mariae Virginis, veraciter dicere potest, semperque dicit pheticae gratiae plenitudine sumemus,
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ fideliu. tã incarne de¬
gentiũ. quã deposito carnis onere
apuo inferos beatã spẽ expectantiũ
huiusce desiderii clamores emittebat.
et hȩc uniu̾sitas ꝓpt̾ unã eande̾ ꝙ
fidẽ ꝓpt̾ unã eandẽq expectationẽ
una mulier inutero habens existebat.
iud iã dicendũ nͥ qr mulier xii.¬
illa. peperit filiũ masculũ. ⁊loc
autẽ dicendo. qm̃ cupit animꝰ immo¬
rayi. & e̾e in c̃tẽplatione quasi magnȩ
immo ueracit̾ magnę festi uitatis.
et tͥ ũphalis gaudii ꝓ eo qͦd ds qͥ pro¬
miserat hoc semen benedictionis.
uerax apparuit. qͦ se impendet quã
inpartẽ sermo nr̃ sese aptabit .
In demonstratione. aut in narrati¬
onẽ Sundemonstrationẽ sese uerte¬
rit. si partũ illũ. sifiliũ. si masculu̾
illũ demonstrare uoluerit. hoc tale
ẽ hodie ac si meridiano tẽꝑe. cȩlo
sereno sole clarissimo fulgente in
ascensus stu sũmo. digitũ qͥs uten¬

Expanded text:
animarum fidelium tam in carne deanimarum fidelium tam in carne degentium quam deposito carnis onere apud inferos beatam spem exspectantium huiusce desiderii clamores emittebat, et hęc universitas propter unam eandemque fidem, propter unam eandemque exspectationem una mulier in utero habens existebat.id jam dicendum, nisi quia mulier illa peperit filium masculum? Hoc autem dicendo quomodo cupit animus immorari, et esse in contemplatione quasi magnae, imo veraciter magnae festivitatis, et triumphalis gaudii, pro eo quod Deus, qui promiserat hoc semen benedictionis, verax apparuit, et quo se impendet? Quam in partem sermo noster sese aptabit, in demonstrationem aut in narrationem? Si in demonstrationem se verterit, si partum illum, si filium vel masculum illum demonstrare voluerit, hoc tale est hodie ac si meridiano tempore coelo sereno, sole clarissimo, fulgente in ascensu sui summo, digitum quis inten
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd qr solos istos nob̾ eugłm iu
stos fȩcit. nullꝰ p̃ter istos erat qͥ ex¬
pectaret fidẽ et uictoriã di. ut
insermonibꝰ suis iustificaret᷑. et um¬
ceret cũ iudicaret᷑. Utiq qu̾auis
herodianȩ maliciȩ nubes horri¬
da cȩlũ obscuraret. ñ paucȩ in cȩ¬
lo erant stellȩ. luminis eiꝰdẽ clari¬
tate fulgentes. eiꝰdẽ fidei pulchri¬
tudine lucentes. et ꝓmissionis ef¬
fectũ suspirantes. clamabant a¬
nimȩ multȩ. quatinꝰ insermonaibꝰ
sius uerax et fidelis ds̃ appareret.
Existimo qͦd mulier illa in utero
habens ut sepedictũ ẽ. nullo umꝗͣ
tẽꝑe magis parturiendo exclama¬
uerit. nũꝗͣ magis ut pareret cru¬
ciata fuerit. Noli autẽ uiuentes
in corꝑe fideles illiꝰ tẽꝑis homines
solos debere intelligi corpꝰ illius
quã dicimꝰ mulieris in utero ha¬
bentis. Immo uniũsa dierũ uel
scłoꝵ eccła quanta exat ab origine
mundi ꝓgenita. om̃is multitado

Expanded text:
Numquid quia solos istos nobis evangelium Numquid quia solos istos nobis evangelium notos fecit, nullus preter istos erat, qui exspectaret fidem et victoriam dei, ut in sermonibus suis iustificaretur et vinceret, dum iudicaretur? Utique quamvis herodianę malitię nubes horrida celum obscuraret, non paucę in cęlo erant stellę luminis eiusdem claritate fulgentes, eiusdem fidei pulchritudine lucentes et promissionis effectum suspirantes. Clamabant animę multę, quatenus in sermonibus suis verax et fidelis deus appareret. Existimo, quod mulier illa in utero habens ut sepe dictum est nullo umquam tempore magis parturiendo clamaverit, numquam magis ut pareret cruciata fuerit. Noli autem viventes in corpore fideles illius temporis homines solos debere intelligi corpus illius, quam dicimus mulieris in utero habentis. Immo universa dierum vel seculorum ecclesia, quando erit ab origine mundi progenita, omnis multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
mo tyrannꝰ sederet in regno. ho¬
mo alienigena. predo aduena.
extraneus homicida. xi.¬
ualis putas tc̃ mentis habitus
iustis animabꝰ erat. Quos autẽ
illiꝰ teꝑis iustos dixerĩ. nisi illos qͥ
fidẽ et spe̾ siue expectationẽ ha¬
bebant. ꝓmissionis ad abrahã.
promissionis ad dauio. iuram̃ti ad
abrahã. iuram̃ti ad daxid. qͥ uideli¬
cet darid fidelis. dm̃ fortit̃ tenens.
miserere mei dix̃. utiustificeris in
sermonibꝰ tius et uincas cũ udi¬
caris. Taliũ unꝰ uel notissimꝰ detẽ¬
pore illo symeon nob̾ existit qͥ in hac
fide de clamando & reqͥrendo ueri¬
tatẽ dĩ. ueritatẽ ꝓmissi onis in
qua ds̃ maior homine sponte ho¬
minibꝰ uirauit. responsũ accipere
mertut ñ uisurũ se morte̾. nisi
tẽꝑe solus ꝓmissionis eiꝰ de̾ symeon
expectator extitit. Erant utiq
& ⁊ acharias et elisabetꝰ ambo iu¬
sti. erat et anna ꝓphetissa erant
et ioseph et mauia. Dicã adhuo.

Expanded text:
mo tyrannus, sederet in regno homo tyrannus, sederet in regno homo alienigena, praedo, advena, extra neus, homicida. CAPualis putas tunc mentis habitus iustis animabus erat? Quos autem illius temporis iustos dixerim nisi illos, qui fidem et spem sive exspectationem habebant promissionis ad Abraham, promissionis ad David, iuramenti ad Abraham, iuramenti ad David, qui videlicet David fidelis deum fortiter tenens: Miserere mei, dixit, ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris? Talium unus vel notissimus de tempore illo Symeon nobis exstitit, qui in hac fide declamando et requirendo veritatem dei, veritatem promissionis, in qua deus maior homine sponte hominibus iuravit, responsum accipere meruit non visurum se mortem, nisi tempore solus promissionis eiusdem Symeon exspectator exstitit? Erant utique et Zacharias et Elisabeth ambo iusti, erat et Anna prophetissa, erant et Ioseph et Maria. Dicam adhuc:
Abbreviated transcription (Latin):
libuit discordias regnũ cȩpisset. tẽ¬
pus erat. ut ꝓmissionis suȩ uerbũ
uerax ds̃ adimpleret. Sic eniͣ faerat
pͣdictũ. Non auferet᷑ sceptrũ de ui¬
da. et dua de femoribꝰ eiꝰ. doneo ueni¬
at qͥ mittendus ẽ. Qui mittendus
tuo ait ds̃ ad abrahã benedicentur
om̃s gentes. sic̃ ibide̾ ab iacob sub¬
iunctũ ẽ. et ipse erit expectatio
gentiũ. Ecce antẽ ueracit᷑ ab latũ
erat sceptrũ de uida . et dua de se¬
moribꝰ eiꝰ. quando herodes alieni¬
gena regno fuerat intrusus. qͥ et
occidit om̃s qͥ regũ generis e̾e ude¬
bant᷑. et ipsũ hircanũ. euiꝰ lenitate
ac mansuetudine fuerat ꝓuectus.
Ut gͥ uistificaret᷑ ds̃ in sermonibꝰ suis.
iã illud sem̃ qͦdđ abrahȩ ꝓ missũ et cũ
iuram̃to repromissũ fuerat. qͦd itide̾
ad dauid uiratũ fuerat. uenire o¬
portebat. nec longiꝰ differri. qm̃
sceptrũ de uida sic ablatũ erat
et dux de femoribꝰ eiꝰ ita defece¬

Expanded text:
libuit, discordias regnum cępisset, temlibuit, discordias regnum cępisset, tempus erat, ut promissionis suę verbum verax deus adimpleret. Sic enim fuerat predictum: Non auferetur sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius, donec veniat, qui mittendus est. Qui mittendus tuo, ait deus ad Abraham, benedicentur omnes gentes, sicut ibidem a Iacob subiunctum est: Et ipse erit exspectatio gentium. Ecce autem veraciter ablatum erat sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius, quando Herodes alienigena regno fuerat intrusus, qui et occidit omnes, qui regii generis esse videbantur, et ipsum Hircanum, cuius lenitate ac mansuetudine fuerat provectus. Ut igitur iustificaretur deus in sermonibus suis, iam illud semen, quod Abrahe. promissum et cum ium David juratum fuerat, venire oportebat, nec longius differri, quoniam sceptrum de Juda sic ablatum erat, et dux de femoribus ejus ita defece
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe inuisibilia uel in accessibilia
erant. adisset põpeius et cũ eo non
pauci uidissent. quȩ ñ licerent nisi
sac̾dotibꝰ intueri. Deinde cũ ut iã
dictũ ẽ herodes regnũ cȩpisset. &
antigonꝰ aristoboli filiꝰ cruitate̾ te¬
neret. idẽ ciuitas passa ẽ. et in tẽ¬
plo multi ꝑ empti st̃. herodi anni¬
tentibꝰ romanis. Et hȩc passio ihe¬
posolimoꝵ ciuitati cͥtigit ait lose¬
phus. marco agrippa et calidio ẽ¬
sulibꝰ centesima et octogesima qͥn¬
ta olĩpiade t̾cio m̃se incelebrati¬
one ieunioꝵ. tãꝗͣ reu̾sa calamita¬
te quȩ sub põpeio iuideis illata est.
Nã ex tẽ eodẽ die captiuitatis ui¬
ginti septẽ anni fuisse noscuntur
Cũ adhuc obsideret᷑ ciuitas ab he¬
rode et sosio legato. ꝑsuasit same¬
is supͣdictꝰ popło ut herode̾ accipe¬
rent. dicens ꝓptͣ peccata non pos¬
se eum decuari.
ũ gͥ alienꝰ herodes ꝑ tantas tãq
cruentas. quas cõmemorare

Expanded text:
tempore invisibilia vel inaccessibilia tempore invisibilia vel inaccessibilia erant, adiisset Pompeius et cum eo non pauci vidissent, quę non liceret nisi sacerdotibus intueri. Deinde cum ut iam dictum est Herodes regnum cępisset et Antigonus Aristoboli filius civitatem teneret, idem civitas passa est et in templo multi perempti sunt Herodi adnitentibus Romanis. Et hęc passio Iherosolimorum civitati contigit, ait Iosephus, Marco Agrippa et Calidio consulibus centesima et octogesima quinta olimpiade tertio mense in celebratione ieiuniorum tamquam reversa calamitote, quę sub Pompeio Iudeis illata est. Nam ex tunc eodem die captivitatis viginti et septem anni fuisse noscuntur. Cum adhuc obsideretur civitas ab Herode et Sosio legato, persuasit Sameus supradictus populo, ut Herodem acciperent, dicens propter peccata non posse eum devitari.ur alienus Herodes per tantas tamque cruentas, quas commemorare
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ cȩsaris iã uictoris uictũq
popeiũ usq inegiptũ ꝑsequen¬
tis. magnã sibimet uideę potesta¬
tẽ ꝓmeruit. et apud ictrice̾ ro¬
manoꝵ partẽ herodi filio uiã ad
regnũ optinenduꝰ magnis meri¬
tis aperiit. Sciendũ qͦq qͦdꝑ illã
hircani atq aristoboli. discordiã.
tẽplũ in iherosoluis semel& utert̃
magna cũ calamitate uiolatũ fuit
Primꝰ nãq ponpeiꝰ arsstobolũ uinc¬
tũ babens ciuitate᷑ aggressus con¬
tra socios aristoboli. et ꝑseditionẽ
inciuitatẽ receptꝰ. tẽplũ irrupit
cõmota atq cadente maxima tur¬
re. ꝑ quã aꝑta parte tẽpli. hostes
irrupert᷑. et om̃a udeoꝵ cȩde cõ¬
pleta st̃. Quidã enĩ occidebantur
a romanis. alii uͦ semet ipsos occi¬
debant. & ita cecidert᷑ uginti
duo milia iudeoꝵ. romanqꝵ uͦ pau¬
ci defuncti st̃. Nec uͦ parua inte̾¬
plo cõmissa st̃. dũ ea quȩ priori

Expanded text:
catur Cesaris iam victoris victumque catur Cesaris iam victoris victumque Pompeium usque in Ęgyptum persequentis magnam sibimet Iudee. potestatem promeruit et apud victricem Romanorum partem Herodi filio viam ad regnum obtinendum magnis meritis aperuit. Sciendum quoque quod per illam Hircani atque Aristoboli discordiam templum in Iherosolimis semel et iterum magna cum calamitate violatum fuit. Primo namque Pompeius Aristobolum vinctum habens civitatem aggressus contra socios Aristoboli et per seditionem in civitate receptus templum irrupit commota atque cadente maxima turre; per quam aperta parte templi hostes irruperunt et omnia Iudeorum cęde completa sunt. Quidam enim occidebantur a Romanis, alii vero semetipsos occidebant, et ita ceciderunt viginti duo milia Iudeorum, Romanorum vero pauci defuncti sunt. Nec vero parva in templo commissa sunt, dum ea, quę priori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. Predixerat de illo quidã
inc̃cilio uiriuistꝰ nomine sameus
p̃sente herode cũ ꝓcrimine fuis¬
set uocatꝰ staretq pur pura cir¬
cundatꝰ. armisq stipatꝰ. Uos inquit
uel legẽ accuso. qͥ tantã ei licentiã
dedistis. Scitote. qͦd is que̾ nc̃ ꝓptͣ
hircanũ uultis absoluere. quan¬
doq uos et ipsũ regetorquebit Ni¬
chil autẽ hȩc dicendo mentitus ẽ.
Nã herodes cũ regnũ cȩpisser. om̃s
in c̾cilio tc inuentos cũ ipso hircano
discordia cruenta tã romani
senatꝰ. quã uidaicȩ gentis regnũ
illi peperit. Deniq cũ Gauis cęsar.
et magnꝰ popeius totiꝰ orbis uiri¬
bus c̃fligtꝰ. et in uidea fres. hircanꝰ.
et aristobolꝰ de pͥncipatu atrociter
c̃tendt̾. antipat᷑ potens. et ut iã
dictũ e multas pecunias possi¬
dens. dũ in uidea fauet hircano.
uistiori qͥdẽ s segniori et in ro¬
mana re publica multis obse¬
quiis pluribꝰ impensis. gram mer¬

Expanded text:
pervenit Predixerat de illo quidam pervenit Predixerat de illo quidam in concilio vir iustus nomine Sameus presente Herode, cum pro crimine fuisset vocatus staretque purpura circumdatus armisque stipatus: Vos, inquit, vel legem acouso, qui tantam ei licentiam dedistis. Scitote, quod is, quem nunc propter Hircanum vultis absolvere, quandoque vos et ipsum regem torquebit. Nihil autem hęc dicendo mentitus est. Nam Herodes, cum regnum cępisset, omnes in concilio tunc inventos cum ipso Hircano discordia cruenta, tam Romani senatus quam Judaicae gentis regnum illi peperit. Denique cum Caius Caesar, et magnus Pompeius totius orbis viribus confligunt, et in Judaea fratres Hircanus et Aristobulus de principatu atrociter contendunt, Antipater potens, et, ut jam dictum est, multas pecunias possidens, dum in Judaea favet Hircano justiori quidem, sed segniori, et in Romana republica multis obsequiis, plurib
Abbreviated transcription (Latin):
sulibꝰ gaio demetͥo. et daio asyone.
herodes a romano senatu gr̃a cȩsa¬
ris augusti. et sauore marci antho¬
nii rex udeȩ decernit᷑. Nonerat
genere uideus. immo patre iduimeo
et matre arabrca ꝓgenitꝰ. Nicho¬
laus tam̃ damascenꝰ ut meminit
iosephꝰ. ait patrẽ huiꝰ herodis an¬
tipatrũ genere nobilissimu᷑. ru¬
deũ fuisse ex illis qͥ ad uideã de
babylone reu̾si st̃. Hec autẽ in qͥt
idẽ refert ad grãm herodis filu
eiꝰ. quẽ regẽ uidȩoꝵ c̃tigit fierr
cũ ñ e̾et regii. s nec udaici ge¬
neris. Nã antipat᷑ genere idu¬
meeͥ extitit. qͥq multas possidens
pecunias. totius uideȩ potesta¬
tẽ & tuitionẽ acesare suscepit.
amicus hircano regi et sacer¬
dotũ pͥncipi. Sꝰ cũ tardũ et segnẽ
hircanũ uidisset. pͥorẽ filiũ suũ
faselũ ducẽ in iherosolimis. scđdm iͦ
herodẽ. galileȩ tutore̾ ordinauit.
qͥ pꝰmodũ ut iã dictũ ẽ ad regnũ

Expanded text:
sulibus Caio Demetrio, et Caio Asiano, sulibus Caio Demetrio, et Caio Asiano, Herodes a Romano senatu gratia Caesaris Augusti, et favore Marci Antonii rex Judaeae decernitur; non erat genere Judaeus, imo patre Idumaeo, et matre Arabica progenitus. Nicolaus tamen Damascenus, ut meminit Josephus, ait patrem hujus Herodis Antipatrem, genere nobilissimum Judaeum fuisse, ex illis qui ad Judaeam de Babylone reversi sunt. Haec autem inquit, id est refert ad gratiam Herodis filii ejus, quem regem Judaeorum contigit fieri, cum non esset regii, sed nec Judaici generis. Nam Antipater genere Idumaeus exstitit, quique multas possidens pecunias, totius Judaeae potestatem, et tuitionem a Caesare accepit, amicus Hircano regi et sacerdotum principi. Sed cum tardum et segnem Hircanum vidisset, priorem filium suum Phaselum, ducem in HierHerodem Galileę tutorem ordinavit, qui postmodum ut iam dictum est ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Destia hȩc t̾ribilis quomͦ uii
Iuenit: Iuomͦ de mari ascendit.
Q uomͦ ante muliere᷑ quȩ erat pa¬
ritura in illa septe̾ capitũ draco¬
nis cruenta serie caput istud c̃¬
stitit. Nimirũ ꝑ magnas atq
in enarrabiles discordias. ꝑ bella
ciuilia bella plusꝗ̃ ciuilia Discordiȩ
sp̃s quẽ hȩc bestia spirauit mun¬
dũ uexauit. gentes afflixit. ciuita¬
tes & regna cedibꝰ eruentauit. t̾ras
fere om̃s europã et affricã. atq asyã
suo gentiũq fere om̃iũ sanguine
cõpluit. Sunt historiȩ. legunt qͥ uo¬
lunt tragedias generis humani. la¬
bores mundi. uere ut ait iohannes
in maligno positi. qͦd satis ab eiꝰ modi
effectis claruit. & clarũ ẽ legenti
atq intellegenti. Nos ad illã insanie
partẽ sũ mã tendimꝰ. qua adu̾sus se¬
pedictã et sepe dicendã muliere᷑ in
utero habentẽ sese ereait. dentesq
perisset deuoraret filiũ eius. Uiii.
et octogesima quarta olĩpiade. con¬

Expanded text:
estia hęc terribilis quomodo estia hęc terribilis quomodo venit? Quomodo de mari ascendit? Quomodo ante mulierem, quę erat paritura, in illa septem capitum draconis cruenta serie caput istud cstitit? nimirum per magnas atque inenarrabiles discordias, per bella civilia, bella plus quam civilia. Discordiae spiritus, quem haec bestia spiravit, mundum vexavit, gentes afflixit, civitates et regna caedibus cruentavit, terras fere omnes, Europam et Africam atque Asiam suo gentiumque fere omnium sanguine complevit. Sunt historiae, legant qui volunt tragoedias generis humani, labores mundi, vere, ut ait Joannes, in maligno positi. Quod satis ab ejusmodi effectis claruit, et clarum est legenti atque intelligenti. Nos ad illam insaniae partem summam tendimus, qua adversus saepe dictam et saepe dicendam mulierem in utero habentem sese erexit, dentesqueperisset, devoraret filium ejus. CAPUT et octogesima quarta Olympiade, con
Abbreviated transcription (Latin):
cornua ascribunt᷑. Iabebat in¬
quit corntia decẽ. Considerabã.
et ecce aliud cornu paruũ ortu᷑
ẽ de medio eoꝵ et cet᷑a. Hoc in quã
repugnare uidet᷑ Deniq aper
cornua ñ habet. Itaq bestiã illã
existimare uel dicere fuisse aprũ.
sic arbitram᷑ fuisse in ẽgritii sic̃
delphinũ silius appingere fluc¬
tibꝰ aprũ. Simul et hoc animad¬
uertendũ. qr regna ꝑsarũ et me¬
doꝵ quȩ in eade̾ uisione signifi¬
cata stͣ ꝑ ursũ et pardũ. in alia
iusione quȩ ostensa ẽ de futuris
regibꝰ eoꝵ dẽ regnoꝵ qͥ uidelicet
reges ꝑ cornua significari debu¬
ert᷑. ꝑ aliꝙ facies animaliũ demon¬
strata st̃. scilicet arietis et hirci.
qͥbꝰ cornua naturȩ dono ẽstat at¬
tribui. I gͥ qͦo scriptura tacuit
de nomine quartę bestiȩ. nobis
quoq tacitũ sit. ut qͥc qͥd ferocius
in bestiis cogitauerimꝰ. hoc roma¬
noꝵ formidolosũ imꝑiũ intelligamꝰ.¬

Expanded text:
cornua ascribuntur. Habebat, incornua ascribuntur. Habebat, inquit, cornua decem. Considerabam et ecce aliud cornu parvum ortum est de medio eorum et cetera. Hoc, inquam, repugnare videtur; denique aper cornua non habet. Itaque bestiam illam existimare vel dicere fuisse aprum sic arbitramur fuisse incongruum sicut delphinum silvis appingere, fluctibus aprum. Simul et hoc animadvertendum est, quia regna Persarum et Medorum, quia in eadem visione significavisione, quae ostensa est de futuris regibus eorumdem regnorum, qui videlicet reges per cornua significari debuerunt, per aliorum facies animalium demonstrata sunt, scilicet arietis et hirci, quibus cornua naturae dono constat attribui. Igitur quod Scriptura tacuit de nomine quartae bestiae, nobis quoque tacitum sit, ut quidquid ferocius in bestiis cogitaverimus, hoc Romanorum formidolosum imperium intelligam
Abbreviated transcription (Latin):
atq fortissimos. et exercitus in
p̃lus seuera districtione. distric¬
ta seueritate ordinatos. Ut in¬
terĩ nc̃ taceã de gentibꝰ ceteris.
gentẽ iudeã ista bestia comedit
atq cõminuit. et reliqua pedibꝰ
suus c̃culcauit. qr locũ destrurit.
et gente̾ ꝑcussit in ore gladii. &
eos qͥ reliqͥ fuert̃ incaptiuitatẽ
uendidit. atq disꝑsit. Non pro¬
inde romanũ imꝑiũ unũ fuis¬
se agnosoimꝰ excapitibꝰ draconis
rufi. qr iustã fȩcit quãuis nesci¬
ens undictã sanguinis xp̃i s qr
potestas eiꝰdẽ imperii xpm occi¬
dit. et martẏres xp̃i. ꝓ inde mag¬
nũ caput extitit int̾ om̃s impios.
qͥ tc̃ uidebant᷑ et erant utiq cor¬
pus. uel membra diaboli Ui.
minauit eã aper de silua. et sin
gularis ferꝰ depastꝰ ẽ eã. Quartã
illã t̃ribilẽ bestiã similitudine̾ apri
uel singularis feri fuisse autumant.
Nuic opinioni illud repugnans
eẽ iudetur. qͦd illi bestiȩ t̾ribili.

Expanded text:
atque fortissimos et exercitus in atque fortissimos et exercitus in preliis severa districtione, districta severitate ordinatos. Ut interim nunc taceam de gentibus cęteris, gentem Iudeam ista bestia comedit atque comminuit et reliqua pedibus suis conculcavit, quia locum destruxit et gentem percussit in ore gladii et eos, qui reliqui fuerunt, in captivitatem vendidit atque dispersit. Non proinde Romanum imperium unum fuisse agnoscimus ex capitibus draconis rufi, quia iustam fecit quamvis nesciens vindictam sanguinis Christi, sed quia potestas eiusdem imperii Christum occidit et martyres Christi; proinde magnum caput exstitit inter omnes impios, qui tunc vivebant et erant utique corpus vel membra diaboli. minavit eam aper de silvagularis ferus depastus est eam; quartam illam terribilem bestiam similitudinem apri vel singularis feri fuisse autumant. Huic opinioni illud repugnans esse videtur, quod illi bestie, terribili
Abbreviated transcription (Latin):
les qualiũ ue ferarũ similes ha¬
buerint facies de monstrari po¬
trut. cti sc̃ę scripturȩ testimonus.
At uͦ de isto capite serto ualde rufo.
qualis uel cui bestię similis in eo
facies fuerit demonstrari ñ po¬
test. qr scriptura ñ diaͣ. Ubi
danihel uisionẽ quatuor bestiarũ
uidit de futuris. hoc tantũ ait
Bestia quarta t̾ribilis atq mira¬
bilis et fortis nimis. dentes fer¬
reos habens magnos. comedens
atq cõminuens. & reliqua pedi¬
bꝰ suis c̃culeans. Dissimilis erat ce¬
teris bestiis. quas tuderat antea
Dix̃ qͦd cet̾is bestiis quas antea ui¬
derat ista erat dissimilis. scilicet
leȩne. Urso. atq pardo. et ñ dix̃
similẽ fuisse alicui ceterarum
bestiarũ quȩ p̃ter illas multȩ stꝰ
Terribilẽ eiꝰ fortitudine̾ t̾ribilit᷑
expressit. dicendo. dentes ferre¬
os habens magnos ꝑ qͦs nimirũ
intelligimꝰ romanȩ potentiȩ cͣ¬
sules siue imꝑatores. bellicosos.

Expanded text:
les qualiumve ferarum similes hales qualiumve ferarum similes habuerint facies, demonstrari potuit cum sanctę scriptur? testimoniis. At vero de isto capite sexto valde rufo, quali vel cui bestię similis in eo facies fuerit, demonstrari non potest, quia scriptura non dixit. Ubi Danihel visionem quattuor bestiarum vidit, de futuris hoc tantum ait: Bestia quarta terribilis atque mirabilis et fortis nimis, dentes ferreos habens magnos comedens atque comminuens et reliqua pedibus suis conculcans. Dissimilis erat cęteris bestiis, quas videram antea- Dixit quod cęteris bestiis, quas antea viderat, ista erat dissimilis scilicet leęnę, urso atque pardo et non dixit similem fuisse alicui cęterarum bestiarum, quę preter illas multę sunt. Terribilem eius fortitudinem terribiliter expressit dicendo: Dentes ferreos habens magnos; per quos nimirum intelligimus romanę potentię consules sive imperatores bellicosos
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo diuinitatis corꝑalit᷑. noli
talibꝰ scientiȩ tuȩ dare unũ. s
da merentibꝰ. idẽ humilibꝰ et his
qͥ pro eo qͦd pauꝑtatis et peccatoꝵ
humilẽ c̃scientiã habent ama¬
ro st̃ animo. Cũ enĩ talibꝰ dat᷑.
hoc uinũ letificat cor eoꝵ. et qua¬
dã obliuone bona obliiuscunt᷑
ȩgestatis suȩ. c̾fortati ab apło di¬
cente. qr quȩ stulta stͣ mundi
elegit ds ut c̾fundat sapientes.
& ignobilia mundi et cͣtẽptibi¬
lia elegit ds̃. et ea quȩ ñ fstͣ. ut
ea quȩ st̃ destrueret. Et nob̾ gͦ
si dederis uinũ. nos qͦq c̾fortati.
totiꝰ ȩgestatis nr̃ȩ obliti. nec ultra
memores doloris uel tͥsticiȩ scłi.
sapientes fortes. et nobiles. reges
tes se infirmare posse decretũ dĩ.
posse aũtere exctenta᷑ manũ dñi.
stultos. infirmos. fuisse atq igno¬
biles. de clamabimꝰ in laude̾ uic¬
toriȩ u̾bi dĩ. ꝓsequentes currũ
triũ phalẽ tant̾i uictoris.U¬
e singulis capitibꝰ draconis qua¬

Expanded text:
iter, noli talibus scientiae tuae dare vinum, sed da moerentibus, id est humilibus, et his qui pro eo quod paupertatis et peccatorum humilem conscientiam habent, amaro sunt animo. Cum enim talibus datur vinum hoc, laetificat cor eorum, et quadam oblivione bona obliviscuntur egestatis suae, confortati ab Apostolo dicente: « Quia quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes, et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret . » Et nobis ergo si dederis vinum, nos quoque confortati totius egestatis nostrae obliti, nec ultra memores doloris vel tristitiae saeculi, sapientes, fortes, et nobiles reges ttes se infirmare posse decretum Dei, posse avertere extentam manum Domini, stultos infirmos fuisse atque ignobiles declamabimus in laudem victoriae Verbi Dei, prosequentes currum triumphalem tanti victoris.e singulis capitibus draconis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatores et c̃sules. inde uidaicȩ
gentis quã ꝑ libanũ intelligi pla¬
cet. reges et thetrarchas atq sũ¬
mos sac̾dotũ pͥncipes. et int̾ istas.
altitudines siue magnitudines.
subortã humile̾ de domo daxid
Mariã uirginẽ. xp̃m parientẽ
dm̃ et hominẽ. et magnã uicto¬
riȩ uerbi dĩ c̾cipis admiratio¬
neͣ. qͦd in hc̃ mundũ in grediens.
nͥ quesiuit de altis uel sublimibꝰ
parentẽ hab̾e quẽpiã. solũ se sibi
sufficere sciens. absq ope huma¬
na ẽtra illiꝰ assur. idẽ diaboli su¬
ꝑbiã. ad optinendũ sibi regnũ.
ad possidendũ dauid patͥssui soluĩ.

Expanded text:
imperatores et consules: inde Judaicae imperatores et consules: inde Judaicae gentis quam per Libanum intelligi placet reges, et tetrarchas, atque summos sacerdotum principes, et inter istas altitudines sive magnitudines subortam humilem de domo David Mariam virginem Christum parientem deum et hominem, et magnam victorię verbi dei concipis admirationem, quod in hunc mundum ingrediens non quęsivit de altis vel sublimibus parentem habere quempiam, solum se sibi sufficere sciens absque ope humana contra illius Assur, id est diaboli, superbiam ad obtinendum sibi regnum, ad possidendum
Abbreviated transcription (Latin):
tellectꝰ. sp̃s c̾silii et fortitudinis.
sp̃s scientiȩ et pietatis. & reple¬
bit eũ sp̃s timoris dñi. Ecce qua¬
lis oppositio. Perspice hinc c̃den¬
sa saltꝰ. et libanũ cũ excelsis. inde
uirgã cũ flore suo. Quantũ ẽ
una uirga florifera. cõparatio¬
ne saltuũ c̃densoꝵ et montis li¬
bani cũ excelsis suis quȩ robo¬
ra magna uel altast᷑. ut puta
ligna cedroꝵ. At tam̃ quantũ
ualent edensa saltꝰ. et libanꝰ cũ
excelsis. cõparatione uirge huiꝰ.
et ascendentis de illa floris: Si
quidẽ c̃densa saltꝰ ferrosubuertunt᷑.
et libanꝰ cũ excelsis cadit. hȩc autẽ
uirga et flos eiꝰ totũ suscipit totuͣ
portat suꝑnę maiestatispondus.
et ñ cadit. ñ subuertit᷑. Dicamus
manifestiꝰ. quã uis sub istã metapho¬
rã quales translatȩ sint res ñ igno¬
ret mundus. ñ taceat uniuersus
qͥ in mundo ẽ eocłȩ chorꝰ. Perspi¬
ce hinc gentiũ quasꝑ c̾densassal¬
tus intelligimꝰ tyrannos ac duces.

Expanded text:
tellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientię et pietatis, et replebit eum spiritus timoris domini. Ecce qualis oppositio! Perspice hinc condensa saltus et libanum cum excelsis, inde virgam cum flore suo. Quantum est virga una florifera comparatione saltuum condensorum et montis libani cum excelsis suis, quę robure magna vel alta sunt utputa ligna cedrorum! Attamen quantum valent condensa saltus et libanus cum excelsis comparatione virgę huius et ascequidem condensa saltus, ferro subvertentur, et Libanus cum excelsis cadet: haec autem virga et flos ejus totum suscepit, totum portat supernae majestatis pondus, et non cadit, et non subvertitur. Dicamus manifestius, quamvis sub ista metaphora quales translatae sint res, non ignoret mundus non taceat universus, qui in mundo est Ecclesiae chorus. Perspice hinc gentium, quas per condensa saltus intelligimus, tyrannos ac duces,
Abbreviated transcription (Latin):
et doloris ñ recordent᷑ ãpliꝰ. Quale
nãq ẽ uinũ qͦd si det᷑ abbibendũ
regibꝰ. facit eos obluusci iudicioꝵ
et mutaye causã filioꝵ pauꝑis. si
autẽ det᷑ merentibꝰ. facit eos obliui¬
sci ȩgestatis suȩ et doloris ñ recorda¬
ri ãpliꝰ Profecto qm̃ parabola ẽ.
mystice uixta parabolarũ leges in¬
telligenda e̾ Uinũ gͦ istud sermo
sapientiȩ uel sermo scientiȩ ẽ. qͦd
si detͣ regibꝰ. idẽ suꝑbis apud quos
titiq regnat ȩbrietas. idẽ qͦs scien¬
tia inflat. obliuiscunt᷑ iudicioꝵ.
et mutant causã filioꝵ pauꝑis. idẽ
male examinant. sensũ scriptura¬
rũ. dũ ꝑ c̾tentionẽ sua defendunt.
et nulli cedere tolt᷑. et ab alus
benedicta qͥ filii st̃ pauꝑis. idest

Expanded text:
et doloris non recordentur amplius. Quale namque est vinum, quod si detur ad bibendum regibus, facit eos oblivisci iudiciorum et mutare causam filiorum pauperis, si autem detur merentibus, facit eos oblivisci egestatis suę et doloris non recordari amplius? Profecto quoniam parabola est, mystice iuxta parabolarum leges intelligenda est. Vinum ergo istud sermo sapientię vel sermo scientię est; quod si detur regibus, id est superbis, apud quos utique regnat ebrietas, id est quos scientia inflat, obliviscuntur iudiciorum et mutant causam filiorum pauperis, id est male examinant sensum scripturarum, dum per contentionem sua defendunt et nulli cedere volunt et ab aliis benedicta, qui filii sunt pauperis id est
Abbreviated transcription (Latin):
De forma qua dictũ ẽ. speciosus
forma p̃filiis hominũ. et de gladio
nusꝗ̃ angłos s sem̃ abrahȩ. idẽ huma¬
nã naturã appͣhende̾ habebat. ut nc̃
factũ ẽ. unde & apłica c̃gaudet fides
cũ dic̃. nusꝗͣ enĩ angłos app̃hendit.
s semͣ abrahȩ apphendit. Inde nc̃
nob̾ in laudẽ uictricis ueritatis diͣ
sermo cȩptꝰ peragendus est. iiii.¬
sceptȩ materiȩ nc̃ instat pulcher¬
rima pars. inuocata assit. et intͣ
eos me cõputet. qͥbꝰ uel qualibꝰ uinũ
ad bibendũ dandũ e̾e iudicat. Noli
inqͥt regibꝰ o lamuhel. noli regibus
dare uinũ. qr nullũ secretũ eͣ ubi
regnat ebrietas. ne forte bibant &
obliiuscant᷑ udicioꝵ. et mutent
causã filioꝵ pauꝑis. Da sicerã meren¬

Expanded text:
De forma qua dictum est: Speciosus forma prę filiis hominum, et de gladioangelos, sed semen Abrahę, id est humanam naturam, apprehendere habebat, ut nunc factum est; unde et apostolica congaudet fides, dum dicit: Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahę apprehendit. Inde nunc nobis in laudem victricis veritatis dei sermo cęptus peragendus est. 4. Isceptę materię nunc instat pulcherrima pars. Invocata adsit et inter eos me computet, quibus vel qualibus vinum ad bibendum dandum esse iudicat. Noli, inquit, regibus, o Lamuhel, dare vinum quoniam nullum secretum, ubi regnat ebrietas, ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum et mutent causam filiorum pauperis. Date,
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ de uirga quȩ ẽ beata uirgo
maria. et cur sp̃ui sc̃o placuerit
magis dicere de radice iesse quã
de radice dauid. et qͦmͦ dauid unctꝰ
fuerit rex in domo iesse patͥssui.
gestis. ꝑtinens ad florẽ qͥ de uirga
uel radice iesse ascendit. xx.¬
Laus csilii diuini. qͦo de humili
loco nascente xp̃o et herode̾ &
diabolũ delusit. et ars arte̾ fesellit.¬

Expanded text:
Item de virga, quę est beata virgo Maria, et cur spiritui sancto placuerit magis dicere de radice Iesse quam de radice David, et quomodo David unctus fuerit rex in domo Iesse patris gestis pertinens ad florem, qui de virga vel radice Iesse ascendit Laus consilii divini, quod de humili loco nascente Christo et Herodem et diabolum delusit et ars artem fefellit
Abbreviated transcription (Latin):
mundi cui uide lic& saluti om̃i¬
ũ. mirabilit cooperata est. illa
con uinetio captiue hester. &
regis assueri. Nã ꝑ illã occasionẽ
liberati sunt uidȩi. qui fieri de¬
bebant patres salutis. patres car¬
nis xp̃i. & si illa non duͣ hoc totu
sciebat. quando primũ ad cubile
incireu̾sisi fuit adducta: tam̃ sic
futurũ erat. Et quis accus& moy¬
sen de iniusticia. dicente̾ ad deuͬ
aut dimitte eis hane noxã: aut
si non facis. dele me de libro tuo
quẽ seripsisti .c. Quis itẽ accus&
apłm de iniusticia. dicentẽ opta¬
bã ipse ego anathema esse a xp̃o.
ꝓfratribus meis qui sunt cog¬
nati mei scđm carne̾ Sic ꝓfecto
nec hester accusari de iniusticia
potest. etiã si optass&e coniungi
in circũciso regi. ꝓ salute uel con¬
solatione suȩ gentis. etiã si non
euenir& periculũ tã magnũ qđ
post illã coniunctionẽ euenii.
Sola captiuitatis necessitas illã

Expanded text:
mundi, cui videlicet saluti omnimundi, cui videlicet saluti omnium mirabiliter cooperata est illa coniunctio captivę Hester et regis Assueri. Nam per illam occasionem liberati sunt Iudei, qui fieri debebant patres salutis, patres carnis Christi. Etsi illa nondum hoc totum sciebat, quando primum ad cubile incircumcisi fuerit adducta, tamen sic futurum erat. Et quis accuset Moysen de iniustitia dicentem ad deum: Aut dimitte eis hanc nois, dele me de libro tuo quem scripsisti? » Quis item accuset Apostolum de injustitia, dicentem: « Optabam ipse ego anathema esse a Christo pro fratibus meis; qui sunt cognati mei secundum carnem? » Sic profecto nec Hester accusari de injustitia potest, etiamsi optasset conjungi incircumciso regi pro salute vel consolatione suae gentis, etiamsi non eveniret periculum tam magnum, quod post illam conjunctionem evenit, sola captivitatis necess
Abbreviated transcription (Latin):
unius quod ẽ xp̃s. Itaq circũ cidi
testimoniũ erat fidei testimoniũ
credendi in xp̃m uent uruͣ. sine cu¬
ius fide nullus potest iustificari.
lusticiȩ igitur palmã obtin&. iusticiȩ
quȩ ex do est. dũ detestatur cubile
incircu̾cisoꝵ. sciens quia pͣter fide̾¬
seminis abrahȩ. cuus fidei circũ ci¬
sio signũ erat. rex ille quãuis sibi
misericons. dõ iniustus existebat.xuii.
utasne minus iusticiȩ. ne̾ opti¬
net tolerando id quod oderat
cubile incireũcisi quã si refugiss&.
ne ullomodo conuingeretur illi::
Ne quaquã. nã tu domine inquit
scis necessitatẽ meã & uera senten¬
tia est. necessitas parit coronã. Ue¬
re necessitas eius. necessitas fuit
pariens coronã. Et quis nouit
inquit mardocheus utrũ iccir¬
co ad regnũ ueneris ut in tali
tẽpore parareris: Nequaquã tan¬
ti debuit illi esse custodia corpo
ris ut p̃poner& eã cõmuni salu¬
ti suȩ gentis. immo saluti totius

Expanded text:
unius, quod est Christus. Itaque circumcidi unius, quod est Christus. Itaque circumcidi testimonium erat fidei, testimonium credendi in Christum venturum, sine cuius fide nullus potest iustificari. Iustitię igitur palmam obtinet, iustitie, quę ex deo est, dum detestatur cubile incircuseminis Abrahae, cujus fidei circumcisio signum erat, rex ille, quamvis sibi misericors, Deo injustus existebat. utasne minus iustitię nunc obtinet tolerando id, quod oderat cubile incircumcisi, quam si refugisset, ne ullo modo coniungeretur illi? Nequaquam, nam: Tu, domine, inquit, scis necessitatem meam, et vera sententia est: Necessitas parit coronam. Vere necessitas eius necessitas fuit pariens coronam. Et quis novit, inquit Mardocheus, uirum idcirco ad regnum veneris, ut in tali tempore parareris? Nequaquam tanti debuit illi esse custodia corporis sui, ut preponeret eam communi saluti suę gentis, immo saluti totius
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quod confiterur & dicit. Pec¬
cauimus dñe in conspectu tuo. &
iccirco traclidisti nos in manibus ini¬
micoꝵ nr̃oꝵ. Coluimus enĩ deos eoꝵ.
lustus es dñe. Hic iusticia est. nam
iustus in principio accusator est sui.
Deinde & amplius in eo iusticia est.
quod sicut iã dictũ est. đm hab&
testẽ. quia oderit głam iniquoꝵ. &
detestata sit cubile incircũ cisoꝵ.
& om̃is alienigenȩ. Si quidẽ tẽpore
illo. & ex quo ds̃ ad abrahã. facta ꝓmis¬
sione loquens circũcidetur ait in uo¬
bis om̃e masculinũ. & circu̾cidetis
carnẽ p̃putii ur̃i ut . signũ fȩderis
int̾ me & uos. ex tc inquã usq ad ad
& apłs dicit. & signũ accȩpit circũ¬
cisionis. signaculũ uisticiȩ fidei.
Nec p̃tereundũ. quod ualde con¬
gruũ fuerit illud signuͣ siue sig¬
naculũ uisticiȩ fider in ea qua semͣ
traicitur corporis. p᷑arte quia ui¬
delic& promissio cui abrahã credi
dit. seminis promissio fuit. seminis

Expanded text:
r et dicit: Peccavimus, domine, in conspectu tuo et idcirco tradidisti nos in manibus inimicorum nostrorum, coluimus enim deos eorum. Iustus es, domine. Hic iustitia est, nam iustus in principio accusator est sui. Deinde et amplius in eo iustitia est, quod sicut iam dictum est deum habet testem, quia oderit gloriam iniquorum et detestata sit cubile incircumcisorum et omnis alienigenę. Siquidem tempore illo et ex quo deus ad Abraham facta promissione loquens: Circumcidetur, ait, in vobis omne masculinum et circumcidetis carnem preputii vestri, ut sit signum fęderis inter me et vos, eet Apostolus dicit: « Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei . » Nec praetereundum quod valde congruum fuerit illud signum sive signaculum justitiae fidei, in ea qua semen nascitur parte corporis, quia videlicet promissio cui Abraham cdit, seminis promissio fuit, seminis
Abbreviated transcription (Latin):
tiis. uacare possent & intendere ut
meditari in illa lege dñĩ. & nec dũ
potuerunt. nec nͥ ex parte cogno¬
scere poterunt sensũ dnĩ: latentẽ
illic in factis figuratuus. & dictis
abscondendo thesaurũ tanti
p̃cii. iã tẽ ipse pͥmus fecit: qͦd ali¬
bi doc&. cũ dicit. Molite margari¬
tas urãs mutere ante porcos ne for¬
te c̃culeent eas: & cͣuersi elidant
uos. ltẽ sapientia doc& paruulis
ñ solidũ cybũ:s lac ẽẽ offerendũ.
Hoc in quã iã tẽ ipse fecitꝰ dũ uer¬
bi sui thesaurũ & margaritas se¬
cretoꝵ cȩlestiũ talit᷑ signauit. ut
nec porci inuenire possent: nec
paruuili pondere pͣssi deficerent.
ꝓfecto si tẽporis illius statũ respi¬
cias. homines aut c̃tẽptores. aut
nimis erant simplices: p̃ter pau¬
se amplior erat c̃silis sui c̃scios ha¬
bere dignatus ẽ. Exempli grã. Cho¬
re. & dathan atq abyron & cęt̃i
ꝓceres synaͬgȩ qͥ contra dnm̃. & con¬

Expanded text:
tiis, vacare possent, et intendere vel tiis, vacare possent, et intendere vel meditari in illa lege Domini, et necdum potuerunt, nec nisi ex parte cognoscere poterunt, senserunt Dominum latentem illic in factis figurativis et dictis abscondendo thesaurum tanti pretii iam tunc ipse primus fecit, quod alibi docet cum dicit: Nolite margaritas vestras mittere ante porcos, ne forte conculcent eas et conversi elidant vos. Item sapientia docet parvulis non solidum cibum, sed lac esse offerendum. Hoc, inquam, iam tunc ipse fecit, dum verbi sui thesaurum et margaritas secretorum cęlestium taliter signavit, ut nec porci invenire possent nec parvuli pondere pressi deficerent. Profecto si temporis illius statum respicias, homines aut contemptores aut nimis erant simplices preter pause amplior erat, consilii sui conscios habere dignatus est. Exempli gratia Chore et Dathan atque Abyron et cęteri proceres synagogę, qui contra dom
Abbreviated transcription (Latin):
latentia significari putamꝰ. Nã si
euisdẽ ꝓphetiȩ textũ in pͣcedentib
ac subsequentib attendas nimirũ
c̃stat dicta hȩc esse de sacrȩ legis
institutionẽ. quã ã dño in manu
lestib sacram̃tis. Quisqͥs hȩc atten¬
dis: ꝓfecto uerã & c̃ gruã ꝑspicis il¬
lã parabolã uerbi incarnati dicen¬
tis. Simile ẽ regnũ cęloꝵ thesauro
abscondito in agro: quẽ qui enuenit
homo abscondit. & p̾gaudio illius
uadit. & uendit uniũsa quȩ hab&.
& emit agrũ illũ. Si quidẽ lute¬
ratura illa insuꝑficie quodã modo
aggressus ẽ. s in eiusmodt agro. thesau¬
rus absconditus ẽ. sapientię cęlestis ł
thesaurus desidabilis : quẽ qui inue¬
nit. id ẽ qͥ intelligit: recte gratiulat᷑.
& ueracit᷑ dnõ dicit. Bonũ mͥ lex o¬
ris tui : suꝑ milia auri et argenti
Quanti hoc inuento delectati. uni¬
uersa quȩ habebant uendiderunt.
& agrũ eusmodi emerunt. ut ex¬

Expanded text:
latentia significari putamus? Nam si latentia significari putamus? Nam si eiusdem prophetię textum in precedentibus ac subsequentibus attendas, nimirum constat dicta hęc esse de sacrę legis institutione, quam a domino in manu lestibus sacramentis. Quiquis hęc attendis, profecto veram et congruam perspicis illam parabolam verbi incarnati dicentis: Simile est regnum cęlorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit Homo abscondit et pre gaudio illius vadit et vendit universa, quę habet, et emit agrum illum. Siquidem litteratura illa in superficie quodammodo agrestis est, sed in eiusmodi agro thesaurus absconditus est sapientię cęlestis, thesaurus desiderabilis, quem qui invenit, id est qui intet veraciter Domino dicit: « Bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti » Qui hoc invento delectati, universa quae habebant, vendiderunt, et agrum hujusmodi emerunt, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ sapientiȩ decus quantos sa¬
pientiȩ thesauros sub istis putas sig¬
nis. id ẽ litteris esse absconditos :
Quis explicare possit diuitias salutis:
quas illa mulier supra memorata in
illa pͥma uictoria scilic& ubi uictũ
ẽ & c̃tritũ pͥmũ caput. draconis
accepit reconditas sub illis litteris.
Ninc ẽ enĩ quod aput iherechielẽ dñs
ad eandẽ mulierẽ dicit. & ingressꝰ
sũ pactũ tecũ. & facta es mͥ. & laui
te aqua. & emundaui sanguinẽ exte.
& unxi te oleoͭ & uestiui te discorib
& caltiaui te iacinctino. & cinxi. te
byssoͥ & indu te subtilib & orna¬
ui te ornam̃to. & dedi armillas in
manib tuis. et torquẽ circa collũ
tuũ: & dedi in aurẽ suꝑ ostuũ. &
circulos aurib tuis. & coronã deco¬
ris tii capite tuoͭ & ornata es auro
& argento. & uestita es bysso. & poli¬
mito: & multis colorib Tantis. tãq
splendidis diuitiarũ nominibus:
qͥd nͥ sacram̃ta cęlestia sub illius
sacrȩ scripturȩ grosso uelamine

Expanded text:
uantum sapientiae decus, quantos sapientiae thesauros sub istis putas signis, id est litteris, esso absconditos? Quis explicare possit divitias salutis, quas illa mulier supra memorata in illa prima victoria, videlicet ubi victum est et contritum primum caput draconis, accepit reconditas sub illis litteris? Hinc est enim, quod apud Ezechielem Dominus ad eamdem mulierem dicit: « Et ingressus sum pactum tecaqua, et emundavi sanguinem tuum ex te, et unxi te oleo, et vestivi te discoloribus, et calceavi te hyantino, et cinxi te bysso, et indui te subtilibus, et ornavi te ornamento, et dedi armillas in manibus tuis, et torquem circa collum tuum, et dedi inaurem super os tuum, et circulos auribus tuis et coronam decoris in capite tuo, et ornata es auro et argento et vestita es bysso polimito et multis coloribus. Tantis tamque splendidis divitiarum nominibus quid nisi sacramenta cęlestia sub illius sacrę scripturę grosso velamine
Abbreviated transcription (Latin):
mantia ã reptili usq ad uolu¬
cres cȩli: penitet enĩ me fecisse eos.
Si gͦ rite ꝑpendis uanitatẽ serpen¬
tis blasphemi leuitatẽq inimici
p̃sũptuosi haud dubium quin
multũ rẽs illa magnos flatus eiꝰ
auxeritꝰ ut pitar& se omĩno auer¬
tisse ꝓpositũ di: uerbũq eius fe¬
cisse uacuũ ad ipsum reuerti.

Expanded text:
ntia, a reptili usque ad volucres cęli. Pęnitet enim me fecisse eos. Si ergo rite perpendis vanitatem serpentis blasphemi levitatemque inimici presumptuosi, haud dubium quin multum res illa magnos flatus eius auxerit, ut putaret se omnino avertisse propositum dei verbumque eius fecisse vacuum ad ipsum reverti.
Abbreviated transcription (Latin):
mũq exꝑim̃tum : ꝓptͣ quod uera¬
cit᷑ ex illo ad beatũ iob dictũ est.
Uirtus eiꝰ in lũbis eius: & potestas
eius inumbilico uentris eius. Per
luxuriã nãq quȩ uiris in lũbis:
& feminis inumbilico ẽ. rẽ tantã
effecit: ut uirtuosus sibi uideret᷑.¬
& potens. siue fortisꝰ quia scđm in¬
tentionẽ suã ñ parũ ꝓfecisse sibi
uistis ẽ in eo quod filios dĩ. filiis
siue feliab hominũ fecit c̃formes
ut nulla uł parua esset discretio.
generationis cai: & generationis
seth An parũ sibi uisus ẽ fecisse.
cũ is qͥ ꝓposuerat dicens. faciamꝰ
hominẽ ad imaginẽ & similitudi¬
nẽ nrãm talẽ. tãq diuersũ ꝓfer¬

Expanded text:
erimentum, propter quod veraciter de illo ad beatum Iob dictum est: Virtus eius in lumbis eius, et potestas eius in umbilico ventris eius. Per luxuriam namque, quę viris in lumbis et feminis in umbilico est, rem tantam effecit, ut virtuosus sibi videretur et potens sive fortis. Quia secundum intentionem suam non parvum profecisse sibi visus est in eo, quod filios dei filiis sive filiabus hominum fecit conformes, ut nulla vel parva esset discretio generationis Cain et generationis Seth. An parum sibi visus est fecisse, cum is qui proposuerat dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudine