comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadriugẽtis anis: gẽtẽ autẽ cui ser¬
uierint iudicabo ego. Post hͦ uero exi¬
bũt cũ suppellectili multa: tu autẽ ibis
ad prẽs tuos cũ pace. mitritus ĩ senectu¬
te bona. Quarta uo gn̾acõe cõuertent
se huc. Nondũ enĩ impleta sũt peccata
amorueorũ usq ad huc. Cũ autẽ iam
sol erat ad ocrasum flãma facta ẽ. et

Expanded text:
quadringentis annis; gentem autem cui serquadringentis annis; gentem autem cui servierint, judicabo ego. Post haec vero exibunt huc cum suppellectili multa. Tu autem ibis ad patres tuos cum pace nutritus in senecta bona. Quarta vero generatione convertent se huc. Nondum enim impleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhuc. Cum autem jam sol erat ad occasum, fact
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm.24.ͫ Designifita . sacrisicii qd̾
abrahã offerre p̾ceptꝰ ẽ: cũ popostiss ut de
hiis q̃ crederet doceret᷑
A codem uisu cũ loqueretur ei deꝰ etiã
hoc ait ad illum. Ego deus qui edu¬
ui te de regione chaldeorũ ut dem tibi
terram hanc ut heres eiꝰ sis. Ubi cũ
interrogass abraħã scdm̃ quid stiret.
ꝙ heres eiꝰ esset: dixit ei deꝰ. Accipe mnͥ¬
uaccã iuuẽtam trĩnã. et caprã trimã
et arietem triniũ. et turturẽ et colũbã.
Accepit autem ille hec oĩa. et diuisit
illa media. et posuit ea tõtra faciem
alteru alteri. aues autẽ non diuisit: et
descenderut sicut scaiptũ est. aues supra
corpora que diuisa erãt: et ꝯsedit illis
abraham. Circa solrs autẽ occassĩ pa¬
uor irruit suꝑ abraham: et ecce timuor
tenebrosus magnus intidit ei: et dictũ
est ad abraham. Sciendo sties. qr pegͥ¬
nũ erit semen tuũ in t̾ra nõ ꝓpͥa. et in
seruitutẽ redigent eos. et affligẽt eos

Expanded text:
ione sacrificii, quod Abraham offerre praeceptus est, cum poposcisset, ut de his quae crediderat doceretur. In eodem uisu cum loqueretur ei Deus, etiam hoc ait ad illum: Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum, ut dem tibi terram hanc, ut heres sis eius. Ubi cum interrogasset Abraham secundum quid sciret, quod heres eius erit, dixit illi Deus: Accipe mihi iuuencam trimam et capram trimam et arietem trimum et turturem et columbam. Accepit autem illi haec omnia et diuisit illa media et posuit ea contra faciem alterum alteri; aues autem non diuisit. Et descenderunt, sicut scriptum est, aues supra corpora quae diuisa erant, et consedit illis Abram. Circa solis autem occasum pauor inruit super Abram, et ecce timor tenebrosus magnus incidit ei; et dictum est ad Abram: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
termiserat ut p̾us de charra id qd̾ ĩchoa¬
tũ fuerat cõpleretur ‸ͤ . dixit inquit dñs
ad abraham. exi de terra tua et cetera.
Postq dei uerba subĩgit̾. Et exit
abraham. quẽadmuodũ locutus ẽ ei dñs:
et abiit cũ eo loth. Abraham autem
erat quĩq et septuaginta ãnoꝵ cũ exiit

Expanded text:
termiserat, ut prius de Thara id quod incohatermiserat, ut prius de Thara id quod incohatum fuerat conpleretur: Et dixit, inquit, Dominus ad Abram: Exi de terra tua et cetera. Post quae Dei uerba subiungitur: Et exiit Abram, quem ad modum locutus est illi Dominus, et abiit cum eo Loth. Abram autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
A on ergo inde post mortem prĩs id est
post ducẽtos quĩq annos quib pr̃ eius
uixit egressus est : s annus de illo loco
ꝓfectionis eius qm̃ ip̃iꝰ septuagesinus
quĩtus erat ꝓculdubio prĩs qui eũ septu¬
agesmio suo auo genuerat. centesimꝰ
quadragesimusquĩtus fuisse colligitur.
dit ꝑ hͦ intelligendũ est more suo st̾ͥptu¬
rã redisse ad tempus qd̾ iam narracio
illa transierat: sicut superiꝰ cũ filios
fuisse in linguis et in gẽtib suis. et tñ
postea qiͣ hͦ eciã ĩ ordine tp̃oꝵ sequeret᷑.
et erat inquit omĩs terua labiũ unũ.
et uox una oĩb. Quom᷑. gͦ scdm̃ suas
genles. et scdin suas liuguas erãt. si
una erat oĩb: nisi qr ad illud qd̾ iam
trausierat recapitulando est reuersa nar¬
racio : Si ergo et hic cũ dictũ eẽt. et fue¬
rũt dies thare in charra quĩq et ducenti
anui et mortuus est thara in charra :
deinde striptura redeũdo ad id qd̾ ideo pre¬

Expanded text:
Non ergo inde post mortem patris, id est Non ergo inde post mortem patris, id est post ducentos quinque annos, quibus pater eius uixit, egressus est; sed annus de illo loco profectionis eius, quoniam ipsius septuagensimus quintus erat, procul dubio patris eius, qui eum septuagensimo suoquadragesimus quintus fuisse colligitur. Ac per hoc intelligendum est more suo Scripturam redisse ad tempus, quod jam narratio illa trfuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea, quasi hoc etiam in ordine temporum sequeretur: Et erat, inquit, omnis terra labium unum, et uox una omnibus. Quo modo ergo secundum suas gentes et secundum suas linguas erant, si una erat omnibus, nisi quia ad illud quod iam transierat recapitulando est reuersa narratio? Sic ergo et hic cum dictum esset: Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo prae
Abbreviated transcription (Latin):
re prĩs abrahã deinde legit᷑ et dix
dñs ad abraham. exi de terra tua. et
de cognacõe tua et de domo prĩs tui. et
cetera: non qr hͦ sequit᷑ in sermone libͭ
hͦ eciã in rerũ gestarũ tp̃e sequi estimã¬
dũ est. Erit quippe si ita est ĩsolubilis
questio. Post hec eñ uerba dei. que
ad abraham facta sunt: scriptura sic
loquitur. Et exiit abraham que admo¬
dum locutus est illi dñs: et abiit cũ eo
loth. Abraham autẽ erat quĩqz et lxx
annorũ. cũ exiit de charra. Quomodo
potest ħͦ uerũ ẽẽ: si post mortẽ patris
sui exiit de charra: Cũ enĩ eẽt thara
nuit abrahã: cui numero additis lxxu.
est de charra. fuĩt ãni cẽtũ quadragĩta
quĩq. Tot igitur ãnoꝵ erat thara. qñ
exiit abrahai de illa mesopotamie ci¬
nitate. Agebat enĩ amnũ etatis sue septu¬
agesimũ quĩtũ: ac ꝑ hͦ pr̃ eiꝰ qui eũ sep¬
iuagesimo amno suo generat agebat ut
dictũ est centesiuũ quadragesimũ et quĩtũ.

Expanded text:
is Abraham. deinde legitur: Et dixit Dominus ad Abram: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et cetera, non, quia hoc sequitur in sermone libri, hoc etiam in rerum gestarum tempore sequi existimandum est. Erit quippe, si ita est, insolubilis quaestio. Post haec enim uerba Dei, quae ad Abraham facta sunt, scriptura sic loquitur: Et exiit Abram, quem ad modum locutus est ei Dominus, et abiit cum eo Lannorum. cum exiit ex Charra. Quo modo potest hoc esse uerum, si post mortem patris sui exiit de Charra? Cum enim esset Tharanuit Abraham; cui numero additis septuaest de Charra, fiunt anni centum quadraginta quinque. Tot igitur annorum erat Thara, quando exiit Abraham de illa Mesopotamiae ciuitate; agebat enim annum aetatis suae septuagensimum quintum, ac per hoc pater eius, qui eum septuagensimo anno suo genuerat, agebat, ut dictum est, centensimum quadragensimum et quintum.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis: et benedicentur in te om̃s trb
terue. Hanc ꝓmissionẽ factã arbitrat᷑
eusebiꝰ septuagesimo quĩto ãno etatis
abrahe. tanꝙͣ mox ut facta est dechar¬
ra exierit abraham qm̃ stripture ꝯͣ dici
non p̃t ubi legitur. Abrahã erat quĩq
Sed si eo ũno facta est ista ꝓmissio: iã
utiq in charra cũ pr̃e suo demorabat᷑
abraham. Neqz eiiĩ inde exire poss: uisi

Expanded text:
nedicentur in te omnes tribus terrae. Hanc promissionem factam arbitratur Eusebius septuagesimo quinto anno aetatis Abrahae, tamquam mox, ut facta est, de Carra exierit Abraham; quoniam Scripturae contradici non potest, ubi legitur: Abraham erat septuagSed si eo anno facta est ista promissio, jam utique in Carra cum patre suo demorabatur Abraham, neque en
Abbreviated transcription (Latin):
gẽs esset. utrũ adu̾sus eã bellandũ fuiss:
sic ei respondit achior dux amonitarũ.
Aiudiat dñs nr̃ uerbũ de ore pueri sui.
et referam tibi ueritatẽ de ppło qͥ habitat
iuxta montana hec: et non exibit mẽ¬
datiũ de ore serui tui. Hec enĩ p̾rogemnes
ppłi ẽ chaldeoꝵ et antea habitauerunt
mesopotartuã. qr noluerũt sequi deos
patrũ suoꝵ. qui fuerũt in terra chaldeoꝵ
gloriosi: s declinauerũt de uia parẽtũ
suoꝵ. et adorauerũt deũ celi quẽ ꝯgno¬
uerũt: et piecerũt eos a facie deoꝵ suoꝵ
et fugerũt mesopotanuã: et habitauer̃t
ibi dies multos. Dixitq illis deꝰ eoꝵ
ut exirent de habitacione sua. et irent
in terram chanaã. et habitarẽt illit.
et cetera q̃ narrat achior ãmonites. Uñ
manifestũ est domũ thare ꝑsecucõem
passã fuisse a chaldeis pro uera pietate:
qua unus et uerꝰ ab eis colebatur dens.¬

Expanded text:
gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldaeorum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunt de uia parentum suorum et adorauerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiecerunt eos a facie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Tharae persecutionem passam fuisse a Chaldaeis pro uera pietate, qua unus et uerus ab eis colebatur Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
melos de chaiuelis dñi sui. et de oĩb
bonis dñ sui secũ: et exsurgẽs ꝓfectus
est ĩ mesopotanuã in c̾ũtatẽ nachor.
Isto et aliis sacre huiꝰ historie testimo¬
niis ostenditur eciã nachor frẽm abrahe
exisse de regione chaldeoꝵ. sedesq cõ¬
stituisse ĩ mesopotamia : ubi cũ frẽ suo
habitauerat abram. Cũ gͦ striptura
eũ non cõmemorauit. qñ ex gẽte chaldea
cũ suis ꝓfectus est thara et habitanit in
me sopotamia ubi non solũ abram filius
eiꝰ. uerũ eciã sara mrus. et loth nepos eiꝰ
ꝯmemorant᷑ ꝙ eos duxerit secũ: Cur
putanius: nisi forte qd̵ a paterna et fra¬
terna pietate desciuerat. et suꝑstitioni
adheserat chaldeoꝵ: et pꝰ ea inde̾. siue
penitendo. siue ꝑ secutionẽ passus quo
suspectꝰ haberetur. et ip̃e enugrauit: In
libro enĩ qui instribit᷑ iudich. cũ q̃reret
holofernes hostis israhelitaꝵ q̃ nã illa

Expanded text:
melos de camelis domini sui, et de omnibus melos de camelis domini sui, et de omnibus bonis domini sui secum, et exsurgens profectus est in Mesopotamiam in civitatem Nachor . Isto et aliis sacrae hujus historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor frater Abrahae exisse de regione Chaldaeorum, sedesque constituisse in Mesopotamia, ubi cum patre suo habitaverat Abraham. Cur ergo Scriptura eum non commemoravit, quando ex gente Chaldaea cum suis profectus est Thara, et habitavit in Mesopotamia, ubi non solum Abraham filius ejus, verum etiam Sarra nurus et Lot nepos ejus commemorantur, quod eos duxerit secum? Cur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna piadhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa
Abbreviated transcription (Latin):
iesta creditur ip̃a eẽ etiã sara uxor abrahe.¬
¶ Capłm̃ i3ͫ ¶ Que racio fecisse uide¬
atur ut ĩ trãsinigracõe thare qua chal¬
deos deserẽs ĩ mesopotanuã trãsunt:
nulla filii eiꝰ nathor facta sit mencio.
Enide narratur queadinodũ thara
cũ suis regionem religuerit chal¬
deoꝵ et uenerit ĩ mesopotam̃ã et habi¬
tauerit ĩcharra. Tacetur autẽ de uno
eiꝰ filio. qui uocabatur nathor tanꝙͣ
eũ nõ duxerit secũ. Nam ita narrat᷑
Et sumpsit thara abram filiũ suũ. et
loth filiũ aran filiũ filii sui. et sarã nu¬
rũ suam uxorem abram filii sui. et
duxit illos de regione chaldeoꝵ ire i
terrã chauaã: et uenit in charrã et
habitauit ibi. Ausquã ibi noĩatꝰ est
nathor: et uxor eius melcha. Sz iue¬
niemꝰ postea cũ sernũ suũ micteret abrã
ad accipiendũ uxorẽ filio suo psaat:
ita scriptũ. Et accepit puer decẽ cha

Expanded text:
Iesca creditur ipsa esse etiam Sarra uxor Abrahae.Iesca creditur ipsa esse etiam Sarra uxor Abrahae. CAPUT XIII. Quae ratio fecisse uideatur, ut in transmigratione Tharae, qua Chaldaeos deserens in Mesopotamiam transiit. nulla filii eius Nachor facta sit mentio. Deinde narratur quem ad modum Thara cum suis regionem reliquerit Chaldaeorum et uenerit in Mesopotamiam et habitauerit in Charra. Tacetur autem de uno eius filio, qui uocabatur Nachor, tamquam eum non duxerit secum. Nam ita narratur: Et sumsit Thara Abram filium suum et Loth filium Arran, filium filii sui, et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit illos de regione Chaldaeorum ire in terram Chanaan; et uenit in Charran et habitauit ibi. Nusquam hic nominatus est Nachor et uxor eius Melcha. Sed inuenimus postea, cum seruum suum mitteret Abraham ad accipiendam uxorem filio suo Isaac, ita scri
Abbreviated transcription (Latin):
defluẽtib. Proinde sicut ꝑ aquarum
diluiuũ una donius noe remauserat ad
reparandũ genus hũanũ: sic ⁊̃dilu¬
dũ una remanserat domꝰ thare: ĩ qua
custodita est plantacio ciuitatis dei.
Deuiq sicut illic enumeratis supͣ ge¬
nerationib ab adam usq ad noe suuul
cũ annoꝵ nieris. et exposita diluuiii
causa priꝰ ꝙͣ deus inciperet de archa fa¬
bricanda loqͥ ad noe dicitur. hee autẽ¬
gn̾ationes noe: ita et hic enumeratis
gn̾ationib ab illo qui est appellatus
sem filio noe usq ad abrahã. deiude ĩsi¬
gnis articulus siuiliter ponit᷑ ut di¬
catur. Hee sũt gn̾ationes thare. Thara
genuit abrain et nachor et aran et
aran genuit loth. Et mortuꝰ est aran
corã thara pr̃e suo in terra in qͣ natꝰ
est in regione chaldeoꝵ. Et sũpserũt
abran et nachor sibi urores: nomen
mulieris abram sara: et nouen mur¬
lieris nachor meltha. filia aran. Iste
aran pr̃ melche fuit: et p̃r iesta. Que

Expanded text:
defluentibus. Proinde sicut per aquarum defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diludum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqgenerationes Noe : ita et hic, enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur, ut dicatur, Hae sunt generationes Tharae. Thara genuit Abram et Nachor et Aran: et Aran genuit Lot. Et mortuus est Aran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram et Nachor sibi uxores: nomen mulieres Abram Sara, et nomen mulieris Nachor Melcha, filia Aran . Iste Aran pater Melchae fuit et pater Jescae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. i2ͫ ¶ De articulo tp̃is ĩ abra¬
hani. a quo sancte successionis nouus
ordo contexitur.
Unc iam uideamꝰ ꝓtursũ ciuitatis
dei enã ab illo artitulo tpĩs qui
factus est in patre abrahani: unde ĩci¬
pit ẽẽ notitia eiꝰ eiudẽtior: et ubi cla¬
riora legũtur ꝓmissa diuina q̃ nũc
in xp̃o uidemꝰ impleri. Sicut ergo
scriptura sancta iudicãte didicinius.
in regione caldeoꝵ natus est abrahã:
que terra ad regnũ assyriũ ꝑtinebat
Apud caldeos autẽ iarii etiã tũt suꝑ¬
sticiones ĩpie p̾ualebant. quẽ admodũ
ꝑ ceteras gentes. Una igitur thare
domus erat de qua natꝰ est abraham.
in qua uniꝰ ueri dei cultus et quãtũ
credibile est. in qua iã sola eciã hebrea
lingua remansit: ꝙͣuis et ip̃e sicut
iã manifestior dei ppłs in egypto: ita
in mesopotamia seruisse diĩs alienis
ihesu naue narrante referͣtur: ceteris
ex progenie illius heber in linguas
paulatim alias. et in naciones alias

Expanded text:
 CAPUT XII. De articulo temporis in Abraham, a quo sanctae successionis nouus ordo contexitur. Nunc iam uideamus procursum ciuitatis Dei etiam ab illo articulo temporis, qui factus est in patre Abraham, unde incipit esse notitia eius euidentior, et ubi clariora leguntur promissa diuina, quae nunc in Christo uidemus inpleri. Sicut ergo scriptura sancta indicante didicimus, in regione Chaldaeorum natus est Abraham, quae terra ad regnum Assyrium pertinebat. Aput Chaldaeos autem iam etiam tunc superstitiones inpiae praeualebant, quem ad modum per ceteras gentes. Una igitur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias
Abbreviated transcription (Latin):
dies thara in charra. Non sic autẽ acci¬
piendum est. quasi om̃s hos dies ibi
egerit: s qr om̃s dies uite sue qui fuerãt
anui ducenti quĩq ibi ꝯpleuerit: alioqͥn
nestietur qͦt auuos uixerit thara: qm̃
non legitur qͦto anno uite sue ĩ charuã
uenerit: et absurdũ est existimare ĩ ista
serie gn̾acõnũ ubi diligenter ꝯmemorat᷑
qͦt unuos quisq uixerit: huiꝰ soliꝰ mũm
auuorũ uite non ꝯmendatũ ẽẽ memorie.
Qd̾ enĩ quorũdã quos eadẽ striptura
cõmemorat tacẽtur ãni: nõ sũt ĩ hoc
ordine. in qͦ tpõꝵ dimimeracio de cessione
gignẽtiũ et genitoꝵ successione ꝯtexit᷑.
Iste autẽ ordo qui dirigit᷑ ab adam usq
ad noe et iude usq ad abrahani: sue¬

Expanded text:
est Thara in Charra. Non sic autem accipiendum est, quasi omnes hos dies ibi egerit, sed quia omnes dies uitae suae, qui fuerunt anni ducenti quinque, ibi conpleuerit; alioquin nescietur quot annos uixerit Thara, quoniam non legitur quoto anno uitae suae in Charran uenent; et absurdum est existimare in ista serie generationum, ubi diligenter commemoratur quot annos quisque uixerit, huius solius numerum annorum uitae non commendatum esse memoriae. Quod enim quorundam, quos eadem scriptura commemorat, tacentur anni, non sunt in hoc ordine, in quo temporum dinumeratio decessione gignentium et genitorum successione contexitur. iste autem ordo, qui dirigitur ab Adam usque ad Noe et inde usq
Abbreviated transcription (Latin):
tate distordie et abraham in t̾ra cha-¬
naam. loth autẽ eẽt ĩ sodomiis: oraculo
tercio dñs dixit ud abrahan. Respitiẽs
ocłis tuis uide a loco in q̃ nũc tu es
ad aquilonẽ. et africũ et orientẽ. et
mare. qr om̃em t̾ram quã tu uides tibi
dabo et semini tuo usq in stlm̃: et fa¬
tiã semen tuũ tãꝙͣ harenã terre. Si
potest aliis dinimerare hurenã lre:
et semen tuũ dinumerabitur. Surgẽs
painbula terrã in longitudinẽ eius
et in latitudinẽ eiꝰ: qm̃ tibi dabo ear.
In hac ꝓmissione utrũ sit eciã illa
qua pater factꝰ est oĩm gẽciũ: nõ eui¬
denter apparet. Polest enĩ uideri ad
hͦ ꝑtinere. et faciã semen tuũ tanꝙͣ
hareuã terue: qd̾ ea locucõe dictũ est
quã greci uocãt yꝑbolen. que utiq
tropita est. non propria. Quo tñ mͤ
ut ceteris tropis uti solere scripturam
nullus qui eam didicit ambigit. Iste
autem tropus id est modus locucõis

Expanded text:
tate discordiae, et Abraham in terra Chatate discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem esset in Sodomis, oraculo tertio dixit Dominus ad Abraham: Respiciens oculis tuis uide a loco, in quo nunc tu es, ad aquilonem et Africum et orientem et mare, quia omnem terram, quam tu uides, tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, et faciam semen tuum tamquam harenam terrae. Si potest aliquis dinumeraet semen tuum dinumerabitur. Surgens perambula terram in longitudinem ejus, et in latitudinem, quia tibi dabo eam . In hac promissione utrum sit etiam illa, qua pater factus est omnium gentium, non evidenter apparet. Potest enim videri ad hoc pertinere, Et faciam semen tuum tanquam harenam terrae, quod ea locutione dictum est. quam Graeci uocant hyperbolen; quae utique tropica est, non propria. Quo tamen modo, ut ceteris tropis, uti solere scripturam, nullus qui eam didicit ambigit. Iste autem tropus. id est modus locutionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tate discessit. Diuites quippe facti erãt.
pastores que multos pecoꝵ habe cepe¬
rant i quib int̾ se rixantib. eo modo
familiaꝵ suaꝵ pugnacõe distordiam
uitauerũt. Poterat quippe hinic ut
sunt hũana etiã inter ip̃os adiqua rixa
ꝯsurgere. Proinde hͦ malũ p̾cauentis
abrahe uerba ista sunt ad loth. Non sit
rixa inter me et te et inter pastores
meos. et inter pastores tuos: qr hoĩes
frẽs nos suuiꝰ. Nl onne ecte tota berra
aute te est: Discede a me. Si tu ĩ sini¬
strã. ego in dextra: uel si tu in dextram:
ego in smistram. Hinc fortassis effecta
est inter hoĩes pacifica ꝯsuetudo ut qñ
teruenoꝵ aliqͥd ꝑtiendũ ẽ. maior diuidat
minor eligat ¶ Capłm. ziͫ ¶ De
tertia ꝓmissione dei qua t̾ra chariaam
abrahe et semini eiꝰ ĩꝑpetuũ pollicet᷑
Um gͦ digressi essent separatĩq
habitarent abraham et loth neces-¬
sitata sustentande familie. non fedi¬

Expanded text:
tate discessit. Diuites quippe facti erant tate discessit. Diuites quippe facti erant pastoresque multos pecorum habere coeperant, quibus inter se rixantibus eo modo familiarum suarum pugnacem discordiam uitauerunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecauentis Abrahae uerba ista sunt ad Loth: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et inter pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Nonne ecce tota terra ante te est? Discede a me; si tu in sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo, ut, quando terrenorum aliquid partiendum est, maior diuidat, minor eligat. CAPUT XXI. De tertia promissione Dei, qua terram Chanaan Abrahae et semini eius in perpetuum pollicetur. Cum ergo digressi essent separatimque habitarent Abraham et Loth necessitate sustentandae familiae, non foedi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uxoren suã dixit sororẽ nichil mẽ¬
titus. Erat enĩ et hͦ qr ꝓpinqua erat
sangnĩe. sicut eciã loth eadẽ ppinqͥtate
cũ frĩs eiꝰ ẽẽt filiꝰ frater eiꝰ est dictus.
Itaq uxorẽ tatuit non negauit: cõ-¬
iugis tuendã pudicitiã ꝯmictẽs deo. et
hũanas iusidias tauẽs ut homo: qũi
si periculũ ꝙͣtũ caueri poterat nõ caue
in deũ. De qua re tõtra calũmãtẽ faustũ
manicheũ satis diximꝰ. Deniq factũ ẽ.
qd̾ de dño p̾sũpsit abrahã. Nam pharao
rex egipti qui eã sibi uxorẽ acceꝑat. gra¬
uiter afflictus marito reddidit. Ubi
absit ut credanꝰ alieno ꝯtubitu fuisse
pollutã: qr multo ẽ credibiliꝰ hͦ pha¬
raonem face afflictionib magnis nõ
fuisse ꝑiuissum.¬
¶ Capłii. 2o. ¶ De secessioue loth et
abrahe: q̃ illis salua caritate ꝯplatuit
Iĩ locũ unde uenerat: tũc loth frĩs
filiꝰ ab illo in t̾rã sodomorũ salua cari¬

Expanded text:
Ubi uxorem suam dixit sororem, nihil menUbi uxorem suam dixit sororem, nihil mentitus; erat enim et hoc, quia propinqua erat sanguine; sicut etiam Loth eadem propinquitate. cum fratris eius esset filius, frater eius est dictus. Itaque uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si pericuontra calumniantem Faustum Manichaeum satis diximus. Denique factum est, quod de Domitio praesumsit Abraham. Nam Pharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, grauiter adflictus marito reddidit. Ubi absit ut credamus alieno concubitu fuisse pollutam, quia multo est credibilius, hoc Pharaonem facere adflictionibus magnis non fuisse permissum. CAPUT XX. De secessione Loth et Abrahae, quae illis salua caritate conplacuitin locum unde uenerat, nunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salua cari
Abbreviated transcription (Latin):
¶Capłm. is.ͫ ¶ De iterato alloquio dei
ad abraham qͥ ei et semini eius chaua¬
an terra ꝓmictit᷑
Gressus gͦ abraham de charra sep¬
tuagesnuoquĩto ãno etatis sue tẽte¬
simo autẽ quadragesimo et qmĩto prĩs
sui. cũ loth filio frĩs sur. et sarra cõiuge
sua prexit in terrã chanaã: et ꝑuenit
usq ad sichem ubi rursus accepit diui¬
nũ oraculũ: de qͦ ita stptũ est. Et appuit
dũs abrahe: et dixit illi Semini tuo
dabo terrã hãc. Nichil hic de illo seiẽ
ꝓmissũ est in qͦ pr̃ factus ẽ oĩmi gẽciũ:
s de illo solo de qͦ pater est uniꝰ istaheli¬
tice gentis. Ad hͦ em̃ seĩe t̾ra illa possessa ẽ.¬
¶ Capłm . i9. ¶ De sare pudicitia ĩ egip¬
to ꝑ dnm custodita: qr abraham non
uxorem suã ẽẽ dixerat: s sororem.
Einde edificato ibi altari. et ĩuoca¬
to deo: abraham ꝓfectꝰ est inde. et
habitauit in heremo. atq inde ire in
egyptũ fams necessitate cõpulsus est.

Expanded text:
CAPUT XVIII De iterato adloquio Dei ad Abraham, quo ei et semini eius Chanaan terra promittitur. Egressus ergo Abraham de Charra septuagensimo quinto anno aetatis suae, centensimo autem quadragensimo et quinto patris sui, cum Loth filio fratris et Sarra coniuge perrexit in terram Chanaan et peruenit usque ad Sichem, ubi rursus diuinum accepit oraculum, de quo ita scriptum est: Et apparuit Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo terram hanc. Nihil hic de illo semine dictum est, in quo pater factus est omnium gentium, sed de illo solo, de quo pater est unius Israeliticae gentis; ab hoc enim semine terra illa possessa est. CAPUT XVIIII. De Sarrae pudicitia in Aegypto per Deum custodita, quam Abraham non uxorem suam esse dixerat, sed sororem. Deinde aedificato ibi altari et inuocato Deo Abraham profectus est inde et habitauit in eremo adque inde ire in Aegyptum famis necessitate conpulsus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Eram beatitudinẽ siue angelis siue
hommib ꝑ unũ deũ tribui etiam
platonicos defiuisse s utrũ hii qͦs ob h ͦ
ip̃m̃ colendos putãt uui tñ deo an etiã
sibi sacrificari ueluit eẽ querẽdũ. Caͫ. pͫ.
torem uniu̾sitatis intellexerĩt deuiarũt
colendo anglõs sen bonos sen malos ho-¬
nore diuino.

Expanded text:
Veram beatitudinem siue angelis siue hominibus per unum Deum tribui etiam Platonicos definisse: sed utrum hi, quos ob hoc ipsum colendos putant, uni tantum Deo, an etiam sibi sacrificari uelint, etorem uniuersitatis intellexerint, deuiarunt colendo angelos seu bonos seu malos honore diuino.
Abbreviated transcription (Latin):
irasti et ignostere posse. inter anticũ et
rem surdam ĩ exorabilem ẽẽ. salubriorem
melioremq mopi ꝙͣ potenti. nichil laxa¬
menti uel uenie habere si modũ excesseris.
periculosum ẽẽ in tot hũanis eruorib sola

Expanded text:
irasci et ignoscere posse, inter amicum atque rem surdam, inexorabilem esse, salubriorem melioremque inopi quam potenti, nihil laxamenti nec veniae habere, si modum excesseris; periculosum esse in tot humanis erroribus sola
Abbreviated transcription (Latin):
exarsit et turrib igneis suꝑfusis late ca
fluentib catiuã urbem finesq eiꝰ opp̾sit.
ita ut tecta domoꝵ talidis cĩnerib ꝑusta
et pͥgrauata corruorẽt. Cuiꝰ leuande cla¬
dis causa. senatus decẽ ãnoꝵ uectigalia

Expanded text:
exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa senatus decem annorum uectigalia
Abbreviated transcription (Latin):
nã et minturnis. 4ho. in crucem acti. et
misse ad septẽ milia seruoꝵ a quĩto metello
et gueo ẜuilio scipione oppressa sũt. In me¬
tellis qͦ atheniensiũ idem tuuiultꝰ ẜuilis.
as eraclito p̾tore discussus ẽ. Idem apud de lon

Expanded text:
nam et Minturnis CCCCL serui in crucem acti et Sinuessae ad quattuor milia seruorum a Q. Metello et Cn. Seruilio Caepione oppressa sunt; in metallis quoque Atheniensium idem tumultus seruilis ab Heraclito praetore discussus est; apud Delon
Abbreviated transcription (Latin):
supmna desperatõe coactus sit turpissimũ
pepigisset senatus uero fedus dissoluit et
mãtinũ dari numãtis p̾cepit. qͥ nudato
corꝑe manibusq post tergũ ligatis ante
portas numãtinoꝵ expositus. et ibi sic
usq ad noctem mauẽs a suis derelictus
ab hostib uero non susceptus est. Hec aũt¬
solis quatuor nuilib suoꝵ quadraginta
milia romanoꝵ non solũ sustinuit. s eciã
uicit pudendisq fedorib affocit. Et idẽ¬

Expanded text:
suprema desperatione perductus est, ut turpissimum pepigisset, senatus dissolvi foedus, et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lasolis quatuor millibus suorum quadraginta millia Romanorum non solum sustinuit, sed etiam vicit, pudendisque foederibus affecit. Igi
Abbreviated transcription (Latin):
finiti sic. Romanoꝵ miseria nullis cessat iu¬
diciis. Consiuuit᷑ enĩ morboꝵ malis int̾ca¬
pedo belloꝵ. et cũ foris cessatur a p̃lio agitur
introrsus ira de celo. Nã fabio gurgite iterũ
necatis enĩ in utero fetib futura ꝓle uacuauit
et ĩmaturi partus cũ peritulũ matrũ ex¬

Expanded text:
it. Sed Romanorum miseria nullis cessat indutiis; consumitur morborum malis intercapedo bellorum et, cum foris cessatur a proelio, agitur introrsum ira. de caelo. nam Fabio Gurgite iterum necatis in utero fetibus futura prole uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum ex
Abbreviated transcription (Latin):
minarẽtur si hoĩb miscerẽt᷑ etiã si ẽẽt
necessariꝰ ĩ subueniendo cõtactꝰ: Nam.
radiis solis et lune terra cõtiugitur:
nec istam cõtamiuat lucẽ. Miror autẽ¬
plurmũ tam doctos hoĩes qui cũcta cor¬
poralia et sensibilia ĩcorporalib et ĩ¬
telligibilib post ponenda iudicauerũt:
cũ agitur de beata uita. corꝑaliũ ꝯtrecta¬
cionũ facere mẽtionẽ. Ubi est illud plo-¬
tiui ubi ait. fugiendũ ẽ igitur ad cla¬
rissimã prĩam. et ibi patere tͥ oĩa. Que
igitur inquit classis aut fuga: nisi¬
snuilẽ deo fieri: Si g deo ꝙͣto similior
tante fit quisqz ꝓpinquior: mulla est
ab illo alia longinquitas ꝙͣ eiꝰ dissimi¬
litudo. Intorporali uero illi et̾no. et
ĩ comutabili. tãto ẽ aĩa hoĩs dissimilior.¬
quanto rerum tꝑaliũ mutabiliũq mpidior.

Expanded text:
minarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi esset minarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi esset necessarius in subueniendo contactus? Nam radiis solis et lunae terra contingitur, nec istam contaminat lucem. CAPUTplurimum tam doctos homines, qui cuncta corporalia et sensibilia prae incorporalibus et intellegibilibus postponenda iudicauerunt, cum agitur de beata uita, corporalium contrectationum facere mentionem. Ubi est illud Plotini, ubi ait: Fugiendum est igitur ad carissimam patriam, et ibi pater, et ibi omnia. Quae igitur, inquit, classis aut fuga? Similem Deo fieri.\' Si ergo deo quanto similior, tanto fit quisque propinquior, nulla est ab illo alia longinquitas quam eius dissimilitudo. Incorporali uero illi aeterno et incommutabili tanto est anima hominis dissimilior,quanto rerum temporalium mutabiliumque cupidior.
Abbreviated transcription (Latin):
demoues trauseant. s simul uinãt utͥq
cõtanunati. ac ꝑ h ͦ neutri beati: nisi
forte quis dicat more spongiarũ uel
huuistemodi rerũ mũdare demones
amitos suos ut tanto ip̃i sordidiores fiãt.
ꝙͣto fuĩt hoĩes eis uelut tergentib mũ¬
diores: Quod si ita ẽ cõtaminatiorib
dii miscentur demonib: qͥ ne ꝯtami¬
narẽt᷑ hõm ꝓpinquitatẽ cõtrectatõemq
uitarũt. Ain forte dii possint ab hoĩb
cõtaminatos mũdare denones. nec ab¬
eis cõtaminari: et eo mͦ non possũt et
hoĩes: Quis talia sentiat insi quem
falatissimi demones deceperũt: Quid
ꝙ si uideri et uidere. cõtauumat: Uidẽt
ab hoĩb dii qͦs uisibiles dicit. clarissima
mũdi lumina. et cet̾a sidera. tutioresq¬
rissimis mũdi liiũb qͦs deos opinãtur¬
uideri hoĩes. tũ radios suos t̾ras usq ꝑ¬
diffusi non cõtammãtur: et dii cõta¬

Expanded text:
daemones transeant, sed simul vivant utrique daemones transeant, sed simul vivant utrique contaminati, ac per hoc neutri beati? Nisi forte quis dicat more spongiarum vel hujuscemodi rerum mundare daemones amicos suos, ut tanto ipsi sordidiores fiant, quanto fiunt homines eis velut tergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatioribus dii miscentur daemonibus, qui ne contaminarentur, hominum propinquitatem contrectationemque vitarunt. An forte dii possunt ab hominibus contaminatos mundare deis contaminari, et eo modo non possent et homines? Quis talia sentiat, nisi quem fallacissimi daemones deceperunt? Quid quod, si uideri et uidere contaminat, uidentur ab hominibus di, quos uisibiles dicit, \'clarissima mundi lumina et cetera sidera, tutioresrissimis mundi luminibus, quos deos opinauideri homines, cum radios suos terras usque pdiffusi non contaminantur, et di conta
Abbreviated transcription (Latin):
mines id ꝯcupist̾e auderent cũ deoꝵ uel
demonũ bonoꝵ ꝯspectu uel colloquio fru¬
erentur. Et si intãtũ curio sitas ꝓderet᷑
ut uellẽt qͦuã pacto qͥspiã posset ĩuitũ
tangere deũ uel demonẽ qui nisi captũ
non p̃t passerẽ. Uidendo igr uisibusq
se p̾bendo et loquẽdo et audiẽdo; diitor¬
poraliter iisteri hoĩb possent. Hoc autẽ
modo deuiones si mistentur ut dixi et
non cõtammãtur. dii autẽ cõtanima¬
rentur. si misterẽt᷑ ĩcõtamiabiles dicũt
demones. et cõtaminabiles deos. Siañt
ꝯtaminãtur et demones : quid cõferũt
hoĩb ad uitã post mortẽ beatã. qͦs ꝯtami¬
nati mũdare non possũt ut eos mũdos
diis ĩcontaminatis possint adiũgere:
inter qͦs et illos medii constituti sũtͤ
duit si h eis beneficii non ꝯferũt. quid
prodest hõib demonũ amita mediatio cͤ
An nt post mortẽ non ad deos hoĩes ꝑ

Expanded text:
mines id concupiscere auderent, cum deorum vel mines id concupiscere auderent, cum deorum vel daemonum bonorum conspectu vel colloquio fruerentur: et, si in tantum curiositas progrederetur, ut vellent; quonam pacto quispiam posset invitum tangere deum, vel daemonem, qui nisi captum non potest passerem? 2. Videndo igitur visibusque se praebendo et loquendo et audiendo, dii corporaliter misceri hominibus possent. Hoc autem modo daemones si miscentur, ut dixi, et non contaminantur, dii autem contaminarentur, si miscerentur; incontaminabiles dicunt daemones, et contaminabiles deos. Si autem contaminantur et daemones, quid conferunt hominibus ad vitam post mortem beatam, quos contaminati mundare non possunt, ut eos mundos diis incontaminatis possint adjungere, inter quos et illos medii constituti sunt? Aut si hoc eis beneficii non conferunt, quid prodest hominibus daemonum amica mediatio? an ut post mortem non ad deos homines per
Abbreviated transcription (Latin):
Porro si non cõtaminãt᷑ sydera cũ uidẽt᷑
quos deos omĩs uisibiles dicit. nec demo¬
nes hoĩm cõtaminãt᷑ aspectu. ꝙͣuis de
ꝓximo uideantur: an forte uotib hu-¬
manis cõtaminarẽt᷑ qui acie nõ ꝯtami¬
nãtur oclõꝵ et ideo demones medios ha¬
bent per quos eis uoces hom̃ nuĩciẽtur.
sensib dicã : Non enĩ olfaciẽde ꝯtami¬
nari uel dii possent si adessent uel cum
ad sunt demones possũt uiuoꝵ corporũ
uaporib hũanoꝵ: si tãtis sacrifitioꝵ
cadauerinis nõ cõtammãt᷑ indoribus.
In gustãdi autẽ sensu nulla nc̃citate
reficiende mortalitatis urgẽt᷑. ut fame
adacti cibos ab hoĩb querãt: tactꝰ uo
in ptãte ẽ. Nam licet ab eo potissimũ
sesu contrectacio dicta uideat᷑ : hattenꝰ
tñ si uellent misterent᷑ hoĩb. ut uide¬
rẽt et uiderentur. audirẽt et audirẽt᷑:
Tangẽdi autẽ q̃ necessitas. Nã neq ho

Expanded text:
Porro si non contaminantur sidera, cum uidentur, Porro si non contaminantur sidera, cum uidentur, quos deos omnes uisibiles dicit: nec daemones hominum contaminantur aspectu, quamuis de proximo uideantur. An forte uocibus humanis contaminarentur, qui acie non contaminantur oculorum, et ideo daemones medios habent, per quos eis uoces hominum nuntientursensibus dicam? Non enim olfaciendo contaminari uel di possent, si adessent, uel cum adsunt daemones possunt uiuorum corporum uaporibus humanorum, si tantis sacrificiorum cadauerinis non contaminantur nidoribus. In gustandi autem sensu nulla necessitate reficiendae mortalitatis urgentur, ut fame adacti cibos ab hominibus quaerant. Tactus uero in potestate est. Nam licet ab eo potissimum sensu contrectatio dicta uideatur, hactenus tamen, si uellent, miscerentur hominibus, ut uiderent et uiderentur, audirent et audirentur. Tangendi autem quae necessitas?
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiter separatos hũana cõtractio
ꝯtaminare non possit. Deũ quidẽ sũ¬
mũ oĩm creatorẽ quẽ nos uerũ deũ di¬
cimus. sic a platone p̾dicari asseuerat.
ꝙ ip̃e sit solus qui non possit penuria
sermonis hũani qͣ nis orõne uel modi¬
ce ꝯpͥhendi: uix autẽ sapiẽtib uiris.
cũ se uigori aĩ ꝙͣtũ licuit a corꝑe remo¬
nerũt. intellectũ huiꝰ dei id qͦ interdũ
uelut ĩ altissimis tenebris ⁊ apidissimo
corustamiie lumẽ cãdidũ intermicare.
bili et ineffabili quadã pñcia et si ĩter¬
dũ. et si tanꝙͣ ⁊apidissimo corustamine
liuuẽ candidũ intermitãs. ad est tñ sapi
entiũ mẽtib. tñ se gͣtũ licuit a corpore
remonerũt. nec ab eis ꝯtaminari p̃t
Quid est ꝙ isti dii ꝓpterea ꝯstituũtur
longe in sublinu loco nec ꝯtrectatõe cõ¬
taminarẽtur hũana: Quasi uere aliud
corꝑa illa etherea sint: qiͣ uidere suffitiat
quoꝵ luce terra ꝙͣtũ sufficit illustratur.

Expanded text:
tos humana contrectatio contaminare non possit. Deum quidem summum omnium creatorem, quem nos uerum Deum dicimus, sic a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi; uix autem sapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id qvelut in altissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare bili et ineffabili quadam praesentia, etsi interdum, etsi tanquam rapidissimo coruscamine lumen candidum intermse quantum licuit a corpore remouerunt, nec ab eis contaminari potest: quid est quod isti di propterea constituuntur longe in sublimi loco, ne contrectatione contaminentur humana? Quasi uero aliud corpora illa aetheria quam uidere sufficiat, quorum luce terra, quantum sufficit, inlustratur.
Abbreviated transcription (Latin):
menda iudicauit. et aliꝙͣ to altiꝰ latuit
dubitait de illo demonũ p̾nceps. eũ q
temptari ip̃e ꝑmisit. ut hor̃em quem
gerebat ad nr̃e iutatois tparet exẽplũ
post illam uers tẽptacõem. cũ angeli
sicut striptũ est mninstrarẽt ei borui utiq
et sancti. ac ꝑ hͦ spiritib ĩmiũdis me¬
tuendi et tremendi. magis magisq
ĩnotescebat demonib ꝙͣtus ẽẽt: ut ei
iubenti quãnis in illo ꝯtẽptibilis uide¬
retur tarnis infirmitas. resistere malꝰ¬

Expanded text:
menda iudicauit et aliquanto altius latuit, menda iudicauit et aliquanto altius latuit, dubitauit de illo daemonum princeps eumque tentari ipse permisit, ut hominem, quem gerebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam uero tentationem, cum angeli, sicut scriptum est, ministrarent ei, boni utique et sancti ac per hoc spiritibus inmundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei iubenti, quamuis in illo contemtibilis uideretur carnis infirmitas, resistere nul
Abbreviated transcription (Latin):
reue: Uenisti ꝑdere nos. Clarũ est ĩ
hiis uerbus. ꝙ ini eis et tãta stia erat:
et caritas non erat. Penã quippe suã
fornidabant ab illo: non in illo iusticiã
diligebant. Tantũ uero eis ĩnotuit ꝙͣtũ
uoluit: tñi autẽ uoluit ꝙͣtũ oportuit.
S ĩnotuit non sicut anglĩs sauctis qui
eius scdm̃ id qd̾ dei uerbũ ẽ participata
et̾nitate ꝑfruũtur: s sicut eis teruendis¬
innotescendũ fuit. ex qͦꝵ tirãnica qͦdã¬
mͦ ptãte fuerat liberaturꝰ p̾destinatos
in suũ regnũ. et głiam semp ueracẽ:
et ueraciter sempiternã. Innotuit gͦ
demonib non ꝑ id qd̾ est uita et̾na et
lumen ĩcõmutabile qd̾ illuminat pios.
tui uidendo ꝑfidem que in illo ẽ corda
nũdantur: s ꝑ quedam tpalia sue u̾tutis¬
effecta et occultissima signa presencie
que angelicis sensib etiã malignorum
spirituũ potiꝰ ꝙͣ infirmitati hoĩ possẽt.
ẽẽ ꝯspitua. deniq qñ ea paululũ smpri¬

Expanded text:
rene? Venisti perdere nos? Clarum est in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuit non sicut angelis sanctis, qui eius, secundum id quod Dei Verbum est, participata aeternitate perfruuntur, sed sicut eis terinnotescendum fuit, ex quorum tyrannica potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum, et gloriam semper veracem, et veraciter sempiternam. Innotuit ergo daemonibus non per id quod est vita aeterna et lumen incommutabile, quod illuminat pios, cui videndo per fidem, quae in illo est, corda mundantur; sed per quaedam temporalia suae virtutiseffecta et occultissimae signa praesentiae, quae angelicis sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possint esse conspicua. Denique quando ea paululum subpri
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ nullus deus hoĩ misteat᷑ ut huic
lissimi sentiũt cũ quib uelut cũ ex cel¬
lentiorib placuit istã ex aminare ques¬
tionem. utrũ cultus plurimnoꝵ deorũ
prosit ad cõsequẽdã uitã beatã q̃ post
mortem futura ẽ: libro suꝑiore quesi¬
nimꝰ. qͦ pacto demones qui talib gau¬
dent qualia boui et prudentes hoĩes
auersantur et dãpuãt id ẽ sacalegia
flagiciosa. faciuorosa non de quolibet
hoĩe s de ipĩs diis fignenta poetaꝵ. et
magitaꝵ artiũ steleratã pumẽdãq uis¬
lentiam possint qiͣ ꝓpinquiores et amiꝰ¬
ciores diis bonis contiliare hoĩes bonos:
et hͦ nulla racione posse comꝑtũ ẽ. Pro
inde hic liber sicut in illiꝰ fue ꝓmisimꝰ.
disputationem cõtiuere debebit de drĩa
si quã uolunt ẽẽ non deoꝵ inter se quos
om̃s bonos dicũt nec differẽtia eoꝵ et
demonũ qͦꝵ illos ab hoisz longe lateq

Expanded text:
tamquam nullus deus homini misceatur, ut hinc tamquam nullus deus homini misceatur, ut hinc phorum ac nobilissimi, sentiunt, cum quibus uelut cum excellentioribus placuit istam examinare quaestionem, utrum cultus plurimorum deorum prosit ad consequendam uitam beatam quae post mortem futura est: libro superiore quaesiuimus, quo pacto daemones, qui talibus gaudent, qualia boni et prudentes homines auersantur et damnant, id est sacrilega flagitiosa facinerosa non de quolibet homine, sed de ipsis dis figmenta poetarum et magicarum artium sceleratam puniendamque uiolentiam, possint quasi propinquiores et amiciores diis bonis conciliare homines bonos; et hoc nulla ratione posse, compertum inde hic liber, sicut in illius fine promisimus, disputationem continere debebit de differentia si quam volunt esse, non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt; nec de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe lateque
Abbreviated transcription (Latin):
T bonos et malos deos
eẽ quidam opinati sunt
quidam uero de diis me¬
liora sentientes tmn eis ho¬
moris laudisqz tribuerũt.
Int nllũ deoꝵ malũ tre¬
dere auderent. Sed illi qui deos qͦsdã
bonos quosdam malos ẽẽ dixerũt. de¬
mones qͦq appellauerant noĩe deorũ.
quãꝙͣ et deos s rariꝰ noĩe demonũ.
Yta ut ip̃m iouẽ quẽ uolũt ẽẽ regem
ac principẽ ceterorũ ab homero fateãt᷑
demonem nũcupatũ. Hii autẽ qui oñis
deos non nsi bouos ẽẽ asserũt: et longe
p̾stanciores eis hoĩb qui ꝑhibentur boui
merito mouentur demonũ factis que
negare non possunt: eaq que nulloni
a diis quos oñis bonos uolunt cõnuicti
posse existimãtes drĩam inter deos et
demones ad hibere cogũt᷑: ut quicquid
eis merito displicet in operib uel affec¬
tib prauis quib uim suã manfestãt
otulti sp̃s id credant ẽẽ demonũ non
deoꝵ. S quia eosdem demones inter
hoĩes et deos ita medios ꝯstitutos putãt.

Expanded text:
t bonos et malos deos esse quidam opinati sunt: quidam vero de diis meliora sentientes, tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemones quoque appellaverunt nomine deorum: quamquam et deos, sed rarius, nomine daemonum, ita ut ipsum Iouem, quem uolunt esse regem ac principem ceterorum, ab Homero fateantur daemonem nuncupatum. Hi autem, qui omnes deos non nisi bonos esse adserunt et longe praestantiores eis hominibus, qui perhibentur boni, merito mouentur daemonum factis, quae negare non possunt; eaque nullo modo a dis, quos omnes bonos uolunt, committi posse existimantes differentiam inter deos et daemones adhibere coguntur, ut, quidquid eis merito displicet in operibus uel affectibus prauis, quibus uim suam manifestant occulti spiritus, id credant esse daemonum, non deorum. Sed quia eosdem daemones inter homines et deos ita medios constitutos putant,
Abbreviated transcription (Latin):
On eñ̃ uerũ est qd̾ idem platonitus
aut. platonẽ dixisse nullus deꝰ mi¬
scetur homini: et hot p̾cipuũ eoꝵ sub¬
luuitatis ait ẽe spemiuẽ: ꝙ nulla at¬
trectatõe hoĩi ꝯtaminantur. Ergo
demones ꝯtaminari fatetur: et ideo
eos a quib cõtaminãt᷑ mũdare non
possunt oñsq ĩmũdi pariter fuũĩt
et demones ꝯtractatõe hõm̃n et hoĩes¬

Expanded text:
on enim verum est quod idem Platonicus ait Platonem dixisse: Nullus deus miscetur homini; et hoc praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen, quod nulla attrectatione hominum contaminantur. Ergo daemones contaminari fatetur, et ideo eos a quibus contaminantur mundare non possunt, omnesque immundi pariter fiunt, et daemones contrectatione homin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inferiorib habeãt: et cũ diis celesti¬
bus in parte seruẽte cõm̃cti. cũ hoĩb
autẽ teruestrib in parte dñate sunit
miseri: Corpus quippe est seruã: sicut
etiã salustiꝰ ait. Auini nuperio: cor.¬
poris seruicio magis utimiur. diiũxit
autẽ ille. dilterũ nobis cũ diis: alterũ
cũ belus cõmune est. Qũi de hoĩb
loquebat᷑: quib sicut belius mortale
corpus est. Isti autẽ qͦs inter nos et
deos mediatores nobis ꝓdiderũt phĩ.
alterũ nobis cũ diis. alterũ cũ hõibus
ꝯmune est: sed sicut dixi tanꝙͣ ĩper¬
deiecti. Uñ eciam si quisꝙͣ propter hoc
qr nulla morte sicut aĩaliũ terrestaũ
animi eoꝵ soluũt᷑ a corꝑe: nec sic exi¬
stimandũ est eoꝵ torpus tanꝙͣ honora¬
torũ eternũ uehiculum: sed etermm
uintulum dampnatorum.

Expanded text:
cum inferioribus habeant, et cum dis caelesticum inferioribus habeant, et cum dis caelestibus in parte seruiente coniuncti, cum hominibus autem terrestribus in parte dominante sint miseri? Corpus quippe seruum est, sicut etiam Sallustius ait: \'Animi imperio, corporis seruitio magis utimur.\' Adiunxit autem ille: \'Alterum nobis cum dis, alterum cum beluis commune est,\' quoniam de hominibus loquebatur, quibus sicut beluis mortale corpus est. Isti autem, quos inter nos et deos mediatores nobis philosophi prouialterum nobis cum dis, alterum cum hominibus commune est; sed, sicut dixi, tamquam in perdeiecti. Unde etiamsi quisquam propter hoc  quia nulla morte, sicut animalium terrestrium, animi eorum soluuntur a corpore: nec sic existimandum est eorum corpus tamquam honoratorum aeternum uehiculum, sed aeternum uinculum damnatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
les igitur mediatores sũt inter hoĩes
et deos. ꝑ qͦs ad deoꝵ amcitias hoĩes
ambiant qui hͦ cũ hoĩb habeant det̾iꝰ.
qd̾ est in animãte meliꝰ id est animũ:
hͦ autẽ habent cũ diis meliꝰ qd̾ ẽ in
amamante deteriꝰ id ẽ torpus: Cũ enĩ
animãs id ẽ aĩal ex aĩa constet et corꝑe¬
uiciosa et infirina. melior terte torpore
eciam sanissimo atq firmissimo: qm̃
natura eiꝰ excellentior nec labe uiciorũ
postponitur corꝑi. sicut aurũ etiã sordidũ
argẽto seu plumbo licet purissimo cariꝰ
estimatur. Isti mediatores deoꝵ et hõm
cum diis haberit corpus etnũ. uitiosum
antem cũ hoĩb animũ. qiͣ religio qͣ uolũt
diis hoĩes ꝑ demones iũgi in corpe sit. nõ
in aĩo constituta. Que nam tandẽ istos
mediatores falsos atz fallates qiͣ capite
deorsũ nequitia uel pena suspendit ut
inferiorem aĩalis partẽ id est corpus
cũ superiorib. superiorẽ uero id ẽ aĩam

Expanded text:
les igitur mediatores sunt inter homines et deos, per quos ad deorum amicitias homines ambiant, qui hoc cum hominibus habent deterius, quod est in animante melius, id est animum; hoc autem habent cum diis melius, quod est in animante deterius, id est corpus? Cum enim animans, id est animal, ex anima constet et coruitiosa et infirma, melior certe corpore etiam sanissimo adque firmissimo, quoniam natura eius excellentior nec labe uitiorum postponitur corpori, sicut aurum etiam sordidum argento seu plumbo, licet purissimo, carius aestimatur: ista mediatores deorum et homcum dis habent corpus aeternum, uitiosum autem cum hominibus animum: quasi religio, qudiis homines per daemones jungi, in corpore sit, non in animo, constituta. Quaenam tandem istos mediatores falsos atque fallaces quasi capite deorsum nequitia vel poena suspendit, ut inferiorem animalis partem, id est corpus, cum superioribus, superiorem uero, id est animum,