comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
allunt: inluxuriis degentes: quib domi¬
nus dicit. ue nob̃ diuitib qui habetis con-¬
solationem ur̃am: Pircipue aũt hi plan¬
gent se super eum qui eum pupugerunt:
Bagis aut̃ tolebunt miser. quia talem
ꝑdent dominum: quam quod tam aitro¬
cissimum inciderint tormentum: Etiam
amen: Quod ẽ apud latinos etiam. hoc apud
hebreos amen: utrumq aũt adu̾bium est
affirmantis: Dicit ergo etiam amen: ac
si ingeminando diceret uerum ẽ uerum¬
est et mutari nõ potest. quia plangent
se suꝑ eum omnes trib t̾re : dognoscit e
nim pro certo futurum. ꝙ tali sententia
nifeste ostenditur. quia anglłs qui hec io¬
cipium et finis: similiter et ip̃e iohannes
cos latinos et hebreos. principium est ele¬
mentoꝵ: quod enim apud nos. A. hoc ẽ
elementoꝵ apud hebreos: Quiel aũt sit
alpha .ꝙ. do. manifestat cum sub uingit
principium et finis: principium scilicet añ
qũe nullus: fuus uero. postquem nullus:

Expanded text:
tollentes, in luxuriis degentes, quibus Domitollentes, in luxuriis degentes, quibus Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Praecipue autem hi plangent se super eum, qui eum pupugerunt. Magis autem dolebunt miseri quia talem perdent Dominum quam quod atrocissimum inciderunt tormentum. Etiam: Amen. Quod est apud Latinos etiam, hoc apud Hebraffirmandi: ait ergo etiam amen, ac si ingeminando diceret, verum eest, et mutari non potest, quia plangent se super eum omnes tribus terrae. Cognoscite eum pro certo futurum, quod tali sententia nifeste ostenditur, quia angelus qui haec Joincipium et finis. Similiter et ipse Joannes pud Graecos, Latinos, et Hebraeos, principium est elementorum; quod enim apud nos A, hoc est elementorum apud Graecos. Quid autem sit alpha et omega, manifestat, cum subjungit: Principium et finis; principium scilicet, ante quem nullus, finis vero, post quem nullus;
Abbreviated transcription (Latin):
lit eum corporaliter. siue ad uitam siue
ul mortem: non aũt animalium quorum
iuis insanguine ẽ. et cum moriuntur esse
desmnunt oculus cum iudebit: sed potius
nulus hominum: Alia translatio dicit iui¬
Abit eum omnis oculus talẽ. qualem scili¬
ut despexerunt: et qualem credere nolue¬
uint: et tunc implebitur uidebit omnis ca¬
n salutare dei: Et qui eum pupugerunt.
bbauditur uidelunt eum: iudei scilicet
sni erucifixerunt eum lingua. sicut mareꝰ
liẽ. erat aũt hora tercia. et crucifixerunt
illum clamantes. reus ẽ mortis: et milites pr¬
ati. uidebunt eum qũe illudentes crucifice¬
nut: uidebunt aũt non ut iam contemp¬
uant sicut pruis i̾rricdant. insultent ac le¬
tentur: sed ut paueant. gemant. lugeant.
et tͥstentur. unde et subditur: et tunt plan¬
gent se suꝑ eum om̃s tͥb terre: id est om̃s
teprobi terrena desiderantes et ꝑ desiderium
diram habitantes: honorib semetipsos ex¬

Expanded text:
bit eum corporaliter, sive ad vitam, sive bit eum corporaliter, sive ad vitam, sive ad mortem; non autem animalium quorum vis in sanguine est, et cum moriuntur esse desinunt, oculus enim videbit, sed potius oculus hominum. Alia translatio dicit: Videbit eum omnis oculus talem, qualem scilicet despexerunt, et qualem credere noluerunt, et tunc implebitur: Videbit omnis caro salutare Dei . Et qui eum pupugerunt, subaudis videbunt eum, Judaei scilicet, qui crucifixerunt eum lingua, sicut Marcus dicit : Erat autem hora tertia, et crucifixerunt illum, clamantes: Reus est mortis; et milites Pilati videbunt eum quem illudentes crucifixerunt; videbunt autem non ut jam contemnant, sicut prius irridebant, insultent, ac laetentur, sed ut paveant, gemant, lugeant et tristentur, unde et subditur, et tunc plangent se super eum omnes tribus terrae, id est, omnes reprobi terrena desiderantes, et per desiderium terram inhabitantes, honoribus semetipsos ex
Abbreviated transcription (Latin):
his similia. Sed sicut filius est testis fidelis.
phibet testimonium cum dicit: Sp̃s estqui
uiuificat: et sp̃s ubi nult spirat: et paicl¬
sicut scuiptum est. sp̃s est qui testificatuꝵ
quoniam xp̃s ẽ ueritas: et ip̃e filius dicio
ille testimonium ꝑhibebit de mez unde sci¬
enclum ẽ quia sicut hi tres unum suno
eorum testimonium unitum est: qũaqla
sci significant predicatores: qui pluunt
ibis. et choruscant miraculis. Dequib per
ꝓbam dicitur. et nubib mandabo ne plu
super t̾ram. hoc ẽ super uineant imn¬
uem: Cum his nubib hoc est cum multi¬
tudine. scõrum uenturus ẽ dominus ad
indicium: quia in eorum cordib dominuᷤ
habitabit: unde ẽ dominus ueniet adur¬
ditium cum senib populi sui: Et iudebit
omnis oculus: Omnem oculum usitato
more locutionum pro om̃i homine posit
hic accipiamus: Omnis itaq oculus il est
miis homo qui tunc resuirexent. uide¬

Expanded text:
his similia. Sed sicut Filius est testis fidelis, his similia. Sed sicut Filius est testis fidelis, perhibet testimonium cum dicit: Spiritus est qui vivificat ; et: Spiritus ubi vult spirat ; et: Paraclesicut scriptum est: Spiritus est qui testificatur, quoniam Christus est veritas ; et ipse Filius dicit: Ille testimonium perhibebit de me . Unde sciendum est quia sicut hi tres unum sunt, sic eorum testimonium unicum est, quanquas significant praedicatores, qui pluunt verbis, et coruscant miraculis; de quibus per prophetam dicitur: Et nubibus mandabo ne pluant super eam , hoc est, super vineam imbrem. Cum his nubibus, hoc est, cum multitudine sanctorum venturus est Dominus ad judicium, quia in eorum cordibus habitabit; unde est: Dominus veniet ad judicium cum senioribus populi sui . Et videbit eum omnis oculus. Omnem oculum usitato more locutionum, pro omni homine positum hic accipiamus. Omnis itaque oculus, id est omnis homo, qui tunc resurrexerit, vide
Abbreviated transcription (Latin):
cum et multiplice Et septem sp̃ibus quil
conspectu throni sunt: Thronus dei sunt an¬
geli sc̃i et homines iustr: in quorum mentib
per fidem requiescit: unde anima iusti sedes
est sapientie:. incuius throni conspectu sp̃s
disponit: et ad dei amorem et proximorum
accendit dilectionem: ad quem etiam speci¬
alit̾ remissio ꝑtinet peccatorum que fit in
baptismate opere sp̃s sci: uude dominꝰ dit̃
apłis. accipite sp̃m sc̃m: quorum remis eris
peccata remititunt᷑ eis Quare septem sp̃
clicantur supra dictum ẽ: Et ab iħ̾r xp̃or
qui testis fidelis: quia de xp̃o erat plura lo¬
curus. iterum repetit eius ꝑsonam dicens
et ab iħ̾r xp̃o qui est testis fidelis. id est ue¬
rax: quoniam patri ꝑhibet testimonium di¬
cens uideis pater inme manens ip̃e facit opt¬
ra: et hec est uita eterna ut cognoscant te
snũ daret ⁊et ego ameip̃o non ueni: et mlta

Expanded text:
cum et multiplicem. Et a septem spiritibus, quae in cum et multiplicem. Et a septem spiritibus, quae in conspectu throni ejus sunt. Thronus Dei sunt angeli sancti et homines justi, in quorum mentibus per fidem requiescit. Unde est: Anima justi sedes est sapientiae . In cujus throni conspectu Spiridisponit, et ad Dei amorem et proximorum accendit dilectionem, ad quem etiam specialiter remissio pertinet peccatorum, quae fit in baptismate opere Spiritus sancti; unde Dominus dicit apostolis: Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis . Quare septem spiritus dicantur, supradictum est. Et a Jesu Christo, qui est testis fidelis. Quia de Christo erat plura locuturus, iterum repetit ejus personam, dicens: Et a Jesu Christo, qui est testis fidelis, id est verax, quoniam Patri perhibet testimonium, dicens Judaeis: Pater in me manens, ipse facit opera ; et: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te um unigenitum daret ; et: Ego a meipso non veni ; et multa
Abbreviated transcription (Latin):
lis comparata et̃nitati quasi nõ ẽ: ideoq
spetialiter ẽẽ habere dicitur qui semꝑ idem
est Erat uero: quia antequam de beata
uirgine nasceretur in tempore. cuncta cum
pr̃e fecit tempora: uixta illud. In principio
erat u̾bum: et omnia ꝑ ip̃m fc̃a sunt: uen¬
turum ẽ adiudicium: iuxta illud angłorũ
promissum sic neniet. quemadinodũ uidi¬
nisi filio congruiere iuideantur. et hanc gͣ¬
tiam eccła iustorum a pr̃e et filio atq sp̃n
unitas inseparabilis ẽ etiam operatio: quid
sibi uult quod solũmodo mentio fit filii
uł sp̃u sc̃i: Sed sciendum quia mo ẽ sacͤ
scripture. ut ibi unius fit mentio ꝑsone deꝰ
tͥuitate. tota simul tͥnitas intelligatur:
Ergo ubi ꝑsonam filii fidelib gram̃ tͥbu
mus: Iterum queritur. cum sit unus spiritꝰ
qui replet orbem t̾rarum. cur iohannes in
propt̾ septenariam id ẽ multiplicẽ eiꝰ compa¬
Nunc salomon dicit eundem spiritum une¬

Expanded text:
lis comparata aeternitati, quasi non est, ideoque lis comparata aeternitati, quasi non est, ideoque specialiter esse habere dicitur, qui semper idem est. Erat vero, quia antequam de beata Virgine nasceretur in tempore, cuncta cum Patre fecit tempora, juxta illud: In principio erat Verbum ; et: Omnia per ipsum facta sunt . Venturus est ad judicium, juxta illud angelorum promissum: Sic veniet quemadmodum vidiec non nisi soli Filio congruere videantur, et hanc gratiam Ecclesia justorum a Patre et Filio atque Spirunitas, inseparabilis est etiam operatio, quod sibi vult hoc, quod solummodo mentio fit Filii vel Spiritus sancti? Sed sciendum quia mos est sacrae Scripturae ut ubi unius fit mentio personae de Trinitate, tota simul Trinitas intelligatur. Ergo ubi in persona Filii fidelibus gratiam tribuemus. Iterum quaeritur, cum sit unus Spiritus qui replet orbem terrarum, cur Joannes in propter septenariam, id est multiplicem ejus ope Hinc Salomon dicit eumdem spiritum uni
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a misccłie precessent: quia adpacem dei
uenur possimus. bac dei gr̃a p̾uenti sumꝰ:
Generalit̾ aũt omiia que a deo ꝑcipimus.
sine infide siue iopere in abstinentia. in ie
iunio et in cetens gratis nob̃ adeo tribuñt᷑
sola ip̃ius miscđia Querendum ẽ in ħ loco
cur indato gr̃e nominato filio et sp̃u sc̃õ
ꝑsona pr̃is reticetur: Nam cum dicit ab eo
quod maxime ex hoc probat cum subiun¬
git qui uentuius ẽ adiudicium scilicet ut
reddat unicuiꝙ iuxta opera sua: pat̾ em̃
non iudicat quemqũa. s omne udicium
tledit filio. qui solus cum pr̃e et sp̃u sc̃o ht
ẽẽ quia semꝑ ẽ immutabilis: unde psalmista
tu aũt idem ip̃e es: Sunt enim angłi: sed
mutabilitatem passi sunt. quando unus
b cecidit: Sunt homines: sed mutabiles.
sicut primus homo mutatus ẽ. et ex iusto
fc̃s ẽ iniustus: ex bono impus: morta¬
li mortalis. Om̃is enim creatura mutabi¬

Expanded text:
gratia misericordiae praecesserit, quia ut ad pacem Dei gratia misericordiae praecesserit, quia ut ad pacem Dei venire possimus, a Dei gratia perventi sumus; generaliter autem omnia quae a Deo percipimus, sive in fide, sjunio et in caeteris, gratis a Deo nobis tribuuntur sola illius misericordia. Quaerendum est in hoc loco cur in dato gratiae, nominato Filio et Spiritu sancto, persona Patris reticetur? Nam cum dicit: Ab eoquod maxime ex hoc probat, cum subjungit: Qui venturus est, ad judicium scilicet, ut reddat unicuique juxta opera sua. Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , qui solus cum Patre et Spiritu sancto habet esse, quia semper est immutabilis, unde Psalmista: Tu autem idem ipse es . Sunt etiam angeli, sed mutabilitatem passi sunt, quando unus am cecidit. Sunt homines, sed mutabiles. sicut primus homo mutatus est, et ex justo factus est injustus, ex bono impius, ex immortali mortalis. Omnis enim creatura mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
tione consistit eccła: quia terrena om̃ia cal¬
cans mente celos habitat: dicens cum apło.
nr̃a conu̾satio in celis est: Quod si etiam e¬
lationem incontrauam partẽ intelligere uo¬
luerimus. neq in hoc asano intellectu rece.¬
dimus: quia multi a sua suꝑbia deiecti st̃
quia menbra sunt eccłe hec ꝑtinet reuela¬
tio: Impletum hoc cognoscimus in paulo
factus est piissimus predicator: Desuꝑbis
et humilem: Gr̃a uob̾
Gr̃a dicitur. gratis data sed nõ merces reddi¬
ta: sed uenia gratis collata: Que gm̃ specia¬
lit̾ in hoc ẽ accipienda. quia sine merito ho¬
minum misit ds filium suum: qui nos su¬
o sanguine reclemit et adfiliationem dei ꝑ¬
duxit: unde et sequitur et pax: quia uideli¬
cet ip̃e ꝑ suam passionem genus humanũ
deo pr̃i pacificauit: Et notandum quodñ
clicitur pax et gr̃a. sed p̃mittitur gr̃a ac de¬
unde subiungitur pax: quia nullus adpa¬
cem reconciliationis uenire poterit. nͥ hunc

Expanded text:
tione consistit Ecclesia, quia terrena omnia caltione consistit Ecclesia, quia terrena omnia calcans, mente coelos inhabitat, dicens cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est . Quod si etiam elationem in contrariam partem intelligere voluerimus, neque in hoc a sano intellectu recedimus, quia multi a sua superbia dejecti suquia membra sunt Ecclesiae, haec pertinet revelatio. Impletum hoc cognoscimus in Paulo,r, deinde factus est piissimus praedicator. De superbis et humilem. Gratia vobis. Gratia dicitur gratis data, non merces reddita, sed venia gratis collata, quae gratia specialiter in hoc est accipienda, quia sine merito hominum misit Deus Filium suum, qui nos suo sanguine redemit, et ad filiationem Dei perduxit. Unde et sequitur et pax, quia videlicet ipse per suam passionem genus humanum Deo Patri pacificavit. Et notandum quod non dicitur, pax et gratia, sed praemittitur gratia ac deinde subjungitur pax, quia nullus ad pacem reconciliationis venire poterit, nisi hunc
Abbreviated transcription (Latin):
coporalit᷑ uget: In dilectione enim dei trib
qualitatib sp̃itualit̾ excitatur: Ip̃e uero cor¬
poraliter ex materia calida et frigida humi¬
da et sicea componitur: Asia interpretatirr
clatio: Elatio aut̃e et in bonam partem po-
nituo: sed aliquando culmina iurtutum de¬
signad: In bono ponitur ut illud ysaie ponã
⁊ insuꝑbiam seculorum: sustollã te super
altitudinem t̾re: Altitudines t̾re sunt diui¬
tie: honores. dignitates: Suꝑ has altitudine ᷤ
deus ommipotens posuit petrum paulum. et
sters. qui primum funlamenta ecole iece¬
runt: Nam sicut cum montem quisquis
conscendit. eo paulif ꝑ cetera subiacentia de¬
spicit. quo adaltiora plus gressus tendit:
itaqͥ intentionem figere nititur insimimiᷤ.
eo amplius terrena despicit. quo amplius
eleuatur ad celestia: et quod prius inimo
positus suꝑ se credidit post ascendendo ꝓ¬
ficiens sub se ẽẽ cognoscit: In hac bona ela-¬

Expanded text:
corporaliter viget. In dilectione enim Dei, tribus corporaliter viget. In dilectione enim Dei, tribus qualitatibus spiritaliter excitatur. Ipse vero corporaliter ex materia calida et frigida, humida et sicca componitur. Asia, interpretatur elatio. Elatio autem et in bonam et in malamnitur, sed aliquando culmina virtutum designat. In bono ponitur, ut illud Isaiae : Ponam te in superbiam saeculorum. Sustollam te super altitudinem terrae. Altitudines terrae sunt divitiae, honores, dignitates. Super altitudines has Deus omnipotens posuit Petrum, Paulum, et caeteros qui primum fundamentum Ecclesiae jecerunt. Nam sicut cum montem quisquis conscendit, eo paulisper caetera subjacentia despicit, quo ad altiora plus gressus tendit, ita qui intentionem nititur figere in summis, eo amplius terrena despicit, quo amplius elevatur ad coelestia, et quod prius in imo positus super se credidit, post ascendendo proficiens, sub se esse cognoscit. In hac bona ela
Abbreviated transcription (Latin):
tem infusoria et septem lucernas: quall
etiam septiforn: in eccłam xp̃o coniungs
saias cõmemorat dicens apprehenclent seꝑ¬
em mulieres iurum unum indie illa dicẽ¬
ho panem nostrum comedemus et cet̾a. uir
pectitu dicens Panem nr̃m comedemus:
crpꝰ selicet tiuim nob̃ adeo datum mandu¬
sabuniis: uestimentis iurtutum ornabuu᷑.
uirum. Unde et salomon dicit quia sapien¬
na excidit sibi columpnas septem: Colump¬
uas septem excidit et fecit domum: qͥa ab
imore presentis scl̃i dura corda gentilium
sptiformi sp̃u implenda separauit: atꝙ
ad fortitudinem celestis edificii erexit: Rec¬
ti etiam hoc numero septenario qui cõstat
numen mysterium etiam unus homo ĩ se
continet qui utiq mẽbrum ẽ huiꝰ ecole: dũ
ꝙ quatuor constat humorib. quatuor pol¬
lit iuirutib: et diligit deum ex toto corde
suo et ex tota anuma sua. et ex tota uolun¬
tate sua Nam trib spintualũt et quatuor

Expanded text:
tem infusoria et septem lucernas; quam tem infusoria et septem lucernas; quam etiam septiformem Ecclesiam Christo conjungi Isaias commemorat, dicens: Apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Panem nostrum comedemus , etc. Vir istplectitur, dicens: Panem nostrum comedemus, corpus scilicet tuum nobis a Deo datum manducabimus, vestimentis virtutum ornabimur,virum. Unde et Salomon dicit , quia sapientia excidit sibi columnas septem, columnas septem excidit, et domum fecit, quia ab amore praesentis saeculi dura corda gentilium septiformi spiritu implenda separavit, atque ad fortitudinem coelestis aedificii erexit. Recte etiam hoc numero septenario, qui constatnumeri mysterium etiam unusquisque homo in se continet, qui utique membrum est hujus Ecclesiae, dum ex quatuor constat humoribus, quatuor pollet virtutibus, et diligit Deum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex tota voluntate sua. Nam tribus spiritaliter, et quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
tempus nõ longas moras innectit: et retͥbumn¬
onis dies quodam mͦ in ianuis consistit: Io-
usortem uenit brato iohanni: inqua sunt
septem ciuitates metropolitane. quarum ꝙ¬
put ẽ ephesus: Secl cum maior minor uim¬
gitur. p ne medietatem mundi occupant.
Huic tante regioni deus omnipotens ꝑsiã
iohannem: et ideo ille spetialiter ecclesus asit
suam dirigit prophetiam uerum quod lo¬
quitur septem eccłus asie utiꝙ om̃i eccłic di¬
cit: que cum una sit septenario numero cõ¬
prehenditur. quo sepe solet uniu̾sitas desig¬
nari. uxta illud septies in die laulem dixi
rarum idẽ uniu̾sam eccłam: dicitur etiam
septiformis a propha super dominum requi¬
eusse propt̾ septem idẽ multiplicia sua do¬
na que prestat fidelib: Una ẽ itaꝙ eccł̃a sĩs
unus ẽ sp̃s: unde et catholica grece:. icl est
repleta: unde et in zacharia legimus cande¬
labrum totum aureum habens suꝑ se sey¬

Expanded text:
tempus non longas moras innectit, et retributitempus non longas moras innectit, et retributionis dies quodammodo in januis consistit. Joanin sortem venit beato Joanni, in qua sunt septem civitates metropolitanae quarum caput est Ephesus; sed cum major minori jungitur, pene medietatem mundi occupant. Huic tantae regioni Deus omnipotens per suJoannem, et ideo ille specialiter ecclesiis Asiae suam dirigit prophetiam. Verbum quod loquitur septem ecclesiis Asiae, utique omni Ecclesiae dicit. Quae cum una sit, septenario numero comprehenditur, quo saepe solet universitas designari, juxta illud: Septies in die laudem dixi rarum, id est universam Ecclesiam; dicitur etiam septiformis a propheta super Dominum requievisse propter septem, id est multiplicia dona sua, quae praestat fidelibus. Una est itaque Ecclesia, sicut unus est Spiritus; unde et catholica Graece dicitur, repleta. Unde et in Zacharia legimus , candelabrum totum aureum, habens super se sep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone comprehencduntur doctorum uide¬
licet qui legunt et aliis exponunt: et audi¬
torum qui audiunt retinent et opere perfi¬
ciunt ea que in ea scripta sunt: Licet enumn
hic lib̾ multa habeat inse profunda myste¬
ua: tamen multa sunt ibi que ⁊ ad lit¬
teram custodita. magnam utilitatem et
salutem prestant suis obseruatorib: Ser¬
uant aũt ea que in ea scupta sunt. qui fi
hibita et implent iussa: metuunt minata
supplicia: amant promissa celestia Hĩc
autem liquido colligitur quante sit aucto¬
ritatis. quante ꝙ: eccellentie: cum iit̾ omnes
libros noui testamenti hec solum modo pro¬
phetia nominat᷑: quam qui obseruauent be¬
atus ẽẽ ꝑbibetur: Ad quod et subiungit. tẽ¬
pus enim prope est: iudicii scilicet quando
redditurus est unicuiq iuxta opera sua: ac
si diceret felyo qui fidei sacramento inbutus
et que in his uibentur custodrt. et que prohi¬
bentur nõ presumnit: quia et obseruationis

Expanded text:
personae comprehenduntur: doctorum videpersonae comprehenduntur: doctorum videlicet, qui legunt et aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt et retinent, et opere perficiunt ea quae in ea scripta sunt. Licet enim hic liber multa habeat in se profunda mysteria, tamen multa sunt ibi, quae etiam ad litteram custodita, magnam utilitatem et salutem praestant suis observatoribus. Servant autem ea quae in ea scripta sunt, qui fidhibita, et implent jussa, metuunt minata supplicia, amant promissa coelestia. Hinc autem liquido colligitur, quantae sit auctoritatis, quantaeque excellentiae, cum inter omnes libros Novi Testamenti hic solummodo prophetia nominatur, quam qui observaverit beatus esse perhibetur. Ad quod et subjungitur: Tempus enim prope est, judicii scilicet, quando redditurus est unicuique juxta opera sua. Ac si diceret: Felix qui fidei sacramentis imbutus, et quae in his jubentur custodit, et quae probibentur non praesumit, quia et observationis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quecumq ide incarnat o dei u̾bo siuem
diuinitate siuie inhumanitate cognouit:
Aliud uero uidit oculis corporeis: atq ali¬
ud oculis mentis: Oculis cordis udit diui¬
nitatem: oculis corporeis. humanitatem:
uidit eum ante omnia secula a patre geni¬
tum. cum patre omnia fecisse: udit infi¬
ne temporum natum ex matre pro nostra
salute: deicde passum aiusto homine sepul¬
tum: amortius resuscitatum: atꝙ in dext̾a
pr̃is subleuatum: deinde adiudicium uen¬
turum: uidit itaq hec omnia et testimoni¬
um ꝑhibuit: et scimus quia uerum ẽ testi¬
monium: Secl quõ fecit ioħs. hoc etiam fa¬
cit cotidie eccła: cuiꝰ menbrum ille fuit
et incuiꝰ figura hanc apołipsin uidit: acuiꝰ
ore testimonium illius non receclit: quia
indesinenter doctainis illius insistit: Beatꝰ
qui legit. et qui audiunt u̾ba prophetie
huiꝰ: et seruant ea que in ea scripta sunt:
Tempus eium prope est: In his uerb̃ duoꝵ

Expanded text:
est quaecunque de incarnato Dei Verbo, sive in est quaecunque de incarnato Dei Verbo, sive in divinitate, sive in humanitate cognovit. Aliud vero vidit oculis corporeis, atque aliud oculis mentis: oculis mentis vidit divinitatem, oculis corporeis humanitatem. Vidit eum ante omnia saecula a Patre genitum, cum Patre omnia fecisse. Vidit in fine temporum natum ex matre pro nostra salute, deinde passum, a justo homine sepultum, a mortuis resuscitatum, atque in dextera Patris sublevatum, deinde ad judicium venturum. Vidit itaque haec omnia, et testimonium perhibuit, et scimus quia verum est testimonium ejus. Sed quod fecit Joannes, hoc etiam facit quotidie Ecclesia, cujus membrum ille fuit, et in cujus figura hanc Apocalypsin vidit, a cujus ore testimonium illius non recedit, quia indesinenter doctrinis illius resistit. Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus, et servat ea quae in ea scripta sunt. Tempus enim prope est. In his verbis duorum
Abbreviated transcription (Latin):
non in sua natura apparuisse: sed potius per
angelum tantum inea forma inqua recog-¬
nosci ab hominib solet: quod hinic etiam ꝓ¬
bari potest quia si beatus panlus nuꝑ conuer¬
sus insua eum substantia uidisset: conscq̃ns
esset ut p̃omnib dilect.o discipulo sibiꝙ: ab
olescentia dicato non ꝑ angelum sed ꝑ semet¬
ipsum appareret: Quod dicit mittens ꝑ au¬
gelum suum seruo suo iohanni: morem sc̃o¬
rum patrum tenet qui insius clictis sic de se
quasi de alio loquuntur: Unde ẽ uir erat
mittissimus suꝑ omnes qui morabantur in
terra: et idem ioħ̃s sepe in euangłio suo hio
Iest discipulus ille quem diligebat ih̃s: Qͥ
testimonium ꝑhibuit u̾bo dei: Perhibuit te¬
stimonium u̾bo dei iohannes cum dixit. in
puncipio erat u̾bum. et om̃ia ꝑ ipsum facta
mus ꝑsonam cum ista dicimꝰ: sed utr̃aq
ostendimus naturam. Quod uero ait in
his quecumq uidit: sub intelligendum

Expanded text:
non in sua natura apparuisse, sed potius per non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quod hinc etiam probari potest, quia si beatus Paulus nuper conversus, in sua eum substantia vidisset, consequens esset, ut prae omnibus dilecto discipulo, sibique ab adolescentia dicato, non per angelum, sed per semetipsum appareret. Quod dicit: Mittens per angelum suum servo suo Joanni, morem sanctorum Patrum tenet, qui in suis dictis sic de se quasi de alio loquuntur. Unde est: Vir eramitissimus super omnes qui morabantur in terra , et idem Joannes saepe in Evangelio suo: Hic est testimonium Jesu Christi. Perhibuit testimonium verbo Dei Joannes, cum dixit : In principio erat verbum; et: Omnia per ipsum facta mus personas cum ista dicimus, sed utramque ostendimus naturam. Quod vero ait in his quaecunque vidit, subintelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
uisus etiam ab hominib quamdui opor¬
tiit donec quadiagesimo die ascendit in
celum: non deiiceps per cam substantiam
quam assumpsit ex nob̾ apparere uoluit:
unde non corporalem eiꝰ presentiam debemꝰ
requirere sed potius credere eum ẽẽ ubiꝙ
in diuina maiestate:. Totus itaq filuis dei
per diuinitatem erat in angło: totus cum
pr̃e et sp̃u sc̃o consistebat inicelo: quod nul¬
li alio posse tuibuitur nisi illi incorpore sim¬
pliciq nature que tota in celis reperitur: to¬
ta int̾ns: tota sine loco in locis: tota sine par¬
te reperitur in partib: Quid est autem mir̃
si post eius incarnationem angls apparens
similis filio hominis dicitur sicut insequen¬
tib inuenimus: cum etiam angl̃i qui multo
ante eius aduentum sc̃ĩs pr̃ib appauierunt
uiri uocantur: Quoͥ loco dicit autb̃tus am¬
brosuis: Credi etiam potest beato paulo a¬
postolo dominum post suam ascensionem

Expanded text:
visus est etiam ab hominibus quandiu oporvisus est etiam ab hominibus quandiu oportuit, donec quadragesimo die ascendit in coelum; non deinceps per eam substantiam quam sumpsit a nobis apparere voluit. Unde non corporalem ejus praesentiam debemus requirere, sed potius credere eum esse ubique in divina majestate. Totus itaque Filius Dei per divinitatem erat in angelo, totus cum Patre et Spiritu sancto consistebat in coelo quod nulli alii posse tribuitur, nisi illi incorporeae et simplici naturae, quae tota in coelis reperitur, tota in terris, tota sine loco in loco, tota sine parte in partibus. Quid est autem mirum, si post ejus incarnationem angelus apparens, similis filio hominis dicitur, sicut in consequentibus invenimus, cum etiam angeli qui multo ante ejus adventum sanctis patribus apparuerunt, viri vocantur? Quo in loco dicit beatus Ansbertus Ambrosius: Credi etiam potest beato Paulo apostolo Dominum, post suam ascensionem,
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: Hoc loco significauit. nõ ab ostensio¬
ne sed asigno positum intelligere debemus:
⁊ hoc ẽẽ dictum significauit. quod est sigil¬
lauit: Signum enim dicitur sigillum: Qͤ
in loco questio oritur. quare hoc dicatur: cũ
lsequeatib inueniamus dictum iohann ab
dum est quia sacra scriptura impus signo clau¬
litur: fidelib apentur: Non enim propter
sideles sciuos. sed propt̾ fures et latroneᷤ di¬
intie sub signo clauduntur: Dicendo ergo sig¬
nificauit et infidelib claudi et fidelib sp̃u¬
ali exeratio docuit aperui: unde et dameli di¬
aur uade quia clausi sunt signat.ꝙ sermo¬
ues usq ad tempus prefinitum: Mutens ꝑ
aligelum suum seruo suo iohanni: Iste ange¬
lis in figura xp̃i apparuit beato iohann: Qa
eum cum patre et spiritu sc̃o filius unus
senet. sicut insequentib uidebimus: cui xp̃s
lilit dictum ẽ non in sua natura. secl peran¬
gelum apparuit: sicut olim fecit patribus:
epleto enimi ministerio propt̾ quod uen̾at

Expanded text:
cavit. Hoc loco, significavit, non ab ostensione, sed a signo positum intelligere debemus, et hoc esse dictum significavit, quod est, sigillavit; signum enim dicitur sigillum. Quo in loco quaestio oritur: quare hoc dicatur cum in sequentibus inveniamus dictum Joanni ab us ; sed sciendum est quia sacra Scriptura impiis signo clauditur, fidelibus aperitur. Non enim propter fideles servos, sed propter fures et latrones divitiae sub signaculo clauduntur. Sed dicendo ergo, significavit et infidelibus claudi, et fidelibus spiritali exercitio docuit aperiri. Unde et Danieli dicitur: Vade, quia clausi sunt signatique sermones usque ad tempus praefinitum . Mittens per angelum suum servo suo Joanni. Iste angelus in figura Christi apparuit beato Joanni, quia enim cum Patre et Spiritu sancto Filius unus tenet, sicut in sequentibus videbimus. Cui Christus sicut dictum est non in sua natura, sed per angelum apparuit, sicut olim fecit patribus. Expleto enim ministerio propter quod venerat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c sc̃s: quia sicut sunt in separa¬
biles unitate: sic in separabiliter
locuntur. ⁊ docent sc̃oꝵ unitatẽ: Sci¬
endum uero. quia in hac reuelatio¬
ne sicut in sequentib aperte monstra¬
tur. aliquando loquit᷑ filius ex ꝑso¬
na sua qd̃ illi solum modo conue¬
nit: aliquando uero ex ꝑsona trini¬
tatis. Ideo q singule locutiones conside¬
rande sunt: que scilicet referende sũt
solũmodo ad humanitatẽ filii cli:
que autem ad totam trinitatem:
Uincenti dabo edere deligno uite.
qd̃ ẽ in ꝑadyso dei mei  Lignũ uite.
sapientia ẽ cdĩ patris: salomone ad te¬
stante qui dicit. lignũ uite ẽ his qui
app̃henderi nt eam: ⁊ qui tenuerit
eam beatus: quam utiq apłs xp̃m¬
esse testatur dicens. xp̃m dei iurtutẽ
⁊ dei sapientiam: Que recte lignum
uite dicit᷑: quia fidelib suis uitam
eternam tribuit: quos inp̃senti sati¬
at suo torpore: in futuro autem satia¬
bit sua contemplatione: unde psalmi¬
sta dicit. satiabor dũ manifestabitur

Expanded text:
ut sunt inseparabiles unitate, sic inseparabiliter loquuntur, et docent sanctorum unitatem. Sciendum vero, quia in hac revelatione sicut in sequentibus, aperte monstratur: aliquando loquitur Filius ex persona sua, quod illi solummodo convenit: aliquando vero ex persona Trinitatis. Ideoque singulae locutiones considerandae sunt, quae scilicet referendae sint solummodo ad humanitatem Filii Dei, quae autem ad totam Trinitatem. Vincenti dabo edere de ligno vitae, quod est in paradiso Dei mei. Lignum vitae, sapientia est Dei Patris, Salomone attestante, qui ait: Lignum vitae his qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus esse testatur, dicens Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Quae recte lignum vitae dicitur, quia fidelibus suis vitam aeternam tribuit, quos in praesenti satiat suo corpore, in futuro satiabit sua contemplatione. Unde Psalmista dicit: Satiabor dum manifestabitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. messis quidem multa operarii aũ
pauci: et postea populoꝵ multoꝵ officio
resultauit: aque enim multe popłi sun:
sicut insequentib leginus: Quod en ie
primum panci predicatores. hoc postel
totus munclus clamauit: Potest et uox
similis aquatum multarum caritas intel¬
ligi que fons et origo om̃iur donorum
spitualium: sicut ip̃e dominꝰ manife¬
stat cum dicit. in his duob mandaus
tota lex pendet et prophete: unde et ipie
in die magno festiuitatis. stans clamalas
diceus. quĩ stio. ueniat et bilat. ⁊ de ull¬

Expanded text:
t: Messis quidem multa, operarii autem t: Messis quidem multa, operarii autem pauci ; et postea populorum multorum officio resultavit. Aquae enim multae populi sunt, sicut in sequentibus legimus, quod enim primum pauci praedicatores, hoc postea totus mundus clamavit. Potest et vox similis aquarum multarum charitas intelligi, quae est fons et origo omnium donorum spiritualium, sicut ipse Dominus manifestat, cum dicit: In his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; unde et ipse in die magno festivitatis stans clamabat, dicens: Qui sitit, veniat et bibat; et de
Abbreviated transcription (Latin):
caminib ex ĩe producitur ad colorem au¬
ii:. ita et illi tͥbulatõne nouissimi temp¬
ris exurentur ut probentur uelut mũdis¬
simum aurũ:. et sicuti antrxp̃s crudelior
erit om̃ib ꝑsecutorib: ita ⁊ illi sc̃i fortio¬
res erunt om̃ib retro ante martyribus:
Nam ip̃e caminus ualidissimam tribula¬
tõnem significat. de qua dominꝰ licit: e¬
rit tunc tribulatio qualis nõ fuit neꝙ fi¬
et: Quod aũt alia translatio auricalcum
libani posuit: pro eo quod mons ip̃e i
uidea ẽẽ ꝑbibetur. liquido manifestaim
nouissuna corporis xͥ membra. in illis tlo
regionib uehementius ẽẽ uexanda camm¬
no tͥbulatõnis: ubi et dominꝰ eorum cru¬
Tcifixus ẽ ab impiis iudeis: Et uox eius¬
tanquam uox aquarum multarum. St¬
periꝰ legimus quod audiert uoce angl̃i
tanquam tube: hic aũt tanquam uoce
aquarum multarum: quia uidelicet yͥ¬
us ꝑ paucos predicatores sonuit. qui tu¬

Expanded text:
caminibus ex aere perducitur ad colorem aucaminibus ex aere perducitur ad colorem auri, ita et illi tribulatione novissimi temporis exurentur, ut probentur velut mundissimum aurum. Et sicut Antichristus crudelior erit omnibus persecutoribus, ita et illi fortiores erunt omnibus retro ante martyribus, nam ipse caminus validissimam tribulationem significat, de qua Dominus dicit: Erit tunc tribulatio talis, qualis non fuit, neque fiet . Quod autem alia translatio auricalchum Libani posuit, pro eo quod mons ipse in Judaea esse perhibetur, liquido manifestavit novissima corporis Christi membra in illis tunc regionibus vehementius esse vexanda camino tribulationis, ubi et Dominus eorum crucifixus eum multarum. Superius legimus quod audierit vocem angeli tanquam tubae, nunc autem tanquam vocem aquarum multarum, quia videlicet prius per paucos praedicatores sonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia accendunt nos adamorem dei. et
illummnant cognitõne diuina: De hoc
igne dominus in euangłio: ignem ue¬
ni mittere in t̾ram: Possunt et ꝑ oculos
angeli intelligi eminentiores et spiritu
nõ solum lucent. sed etiam arclent: dũ
u̾ba eorum lumen scientie simul et amo¬
ris incendium prebent: Possunt etiam
ꝑ oculos eloquia diuina intelligi: de
quib scuptum ẽ. luc̃na pedib meis u̾¬
bum tuum domine: et de ioseph. eloqui¬
um domini inflammauit eum. et ceta:
domini aliquando significant stabili¬
tatem eternitatis: aliquando uero hu¬
manitatem ꝑ quam ad nos uenit cog¬
nitio diuinitatis: aliquando predica¬
tores de quib scriptum ẽ. quam spetio¬
si pedes euangelizantium pacem: ali¬
quando uestigia umitationis eiꝰ: aliqũado
uer nouissima menbra: In hoc autẽ loco
proprie menbra eius significant: Que tem¬
pore antixp̃i igne trbulatõnis probabun¬
tur: Nam sicut auricalcum multis medi¬

Expanded text:
quia accendunt nos ad amorem Dei, et quia accendunt nos ad amorem Dei, et illuminant cognitione divina; de hoc igne Dominus in Evangelio: Ignem veni mittere in terram ; possunt et per oculos angeli intelligi eminentiores et spiritalnon solum lucent, sed etiam ardent, dum verba eorum lumen scientiae simul et amoris incendium praebent. Possunt etiam per oculos eloquia divina intelligi, de quibus scriptum est: Lucerna pedibus meis verbum tuum ; et de Joseph: Eloquium Domini inflammavit eum . Et pedesDomini aliquando significant stabilitatem aeternitatis; aliquando vero humanitatem, per quam ad nos venit cognitio divinitatis; aliquando praedicatores, de quibus scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem ; aliquando vestigia imitationis ejus, aliquando vero novissima membra. In hoc autem loco proprie membra ejus significant, quae tempore Antichristi igne tribulationis probabuntur; nam sicut aurichalcum multis medi
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e ẽ caput om̃ium eccłarum: capillos
aũt ꝑfectiores. qui capiti suo artius ad¬
herent: qui etiam candorem lane ha¬
bent: quia imitantur simplicitatem
et innocentiam capitis sui dicentis. di¬
scite a me ame quia mitis sum et humi¬
lis corde: et quib ip̃e dicit. Ego mitto
uos sieut agnos inmelio luporum: Per
niuem uero nouitas designatur resur¬
rectionis: lunde dominus claritatem fu¬
ture resurrectionis niueo candore expres¬
sit coram tͥbus cliscipulis: quando resplẽ¬
diuit facies eius tanquam sol: et uestrm̃¬
ta eius tanquam nꝑo: Hinc ẽ quod testis
resurrectionis eius angłs mulierib appa¬
rens. uestimenta alba tanquam nix fi¬
guraliter exhibuit: Et oculi eius uelut
flamina ignis: Oculi domini. dona sp̃i
suꝑ lapidem unum septem oculi sunt:
et insequentib dicitur: quod uiderit
iohannes agnum tanquam occisum
habentem cornua septem et oculos sep¬
tem qui sunt septem̃ sp̃c dei missi mom¬
nem t̾ram: Et bene. flaminei dicunt᷑:

Expanded text:
Ipse est caput omnium ecclesiarum . Per capillos autem, perfectiores qui capiti suo arctius adhaerent; qui etiam candorem lanae habent, quia imitantur simplicitatem et innocentiam capitis sui dicentis: Discite a me quia mitis sum et humilis corde ; et quibus ipse dicit: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum . Per nivem vero, novitas designatur resurrectionis. Unde Dominus claritatem futurae resurrectionis niveo candore expressit tribus discipulis, quando resplenduit facies ejus tanquam sol, et vestimenta ejus tanquam nix. Hinc est quod testis resurrectionis ejus angelus mulieribus apparens, vestimenta alba tanquam nix figuraliter exhibuit. Et oculi ejus sicut flamma ignis. Oculi Domini dona signifSuper lapidem unum septem oculi sunt ; et in sequentibus dicitur quod viderit Joannes agnum tanquam occisum, habentem cornua septem et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram. Et bene flammae dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuideus: Detalib dñs dicit. qui me
infisus fuerit coram hominib. con¬
sitbor ⁊ ego eum coram patre meo Iu-¬
deorum ergo nominis exp̾ssio. media¬
tors nr̃i est confessio: ac ꝑ hoc quicũ
q xp̃ianitatis nomine cense tur. spi¬
ritualit̾ uidei appellant᷑: qd̃ nomen
quando xp̃m negauerunt. dicentes.
hunc nescimus unde sit: quiq modo
iꝑte. modo occulte. semꝑ autem corde
acliam dei blasphemant: ad quoꝵ so
ꝑ paulum dicit᷑. confitentur se nosse
dm̃: factis autem negant: Blasphe¬
matur ita q eccl̃ia a iuders falsis:
quia electoꝵ uerb̃a ⁊ oꝑa reꝓbis in-¬

Expanded text:
talibus Dominus dicit: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo , Judaeorum ergo nominis expressio mediatoris nostri est confessio: ac per hoc quicunque Christianitatis nomine censentur, spiritualiter Judaei appellantur. Quod nomen quando Christum negaverunt, dicentes: Hunc nescimus unde sit . Quique modo aperte, modo occulte, semper autem corde Ecclesiam Dei blasphemant. Ad quorum sper Paulum dicitur: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Blasphematur itaque Ecclesia a Judaeis falsis, quia electorum verba a reprobis diju
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ⁊ mansionẽ apud eum faciemus.
in quib uerbis ostendit. quia ad eos¬
slã uenit in quib mansionẽ non in¬
uenit: Bene itaꝙ dicit᷑. qui ambulat
in medio septẽ candelabroꝵ aureorũ.
al si aperte cliceret᷑. tã cliu inf̾ electos
⁊ reprobos exhortationis uerbum discur¬
rit: quo usq inueniat apud qu̾e ꝑ ope¬
ra uirtutũ mansionẽ faciat: uel cerce
dũ quem libet electoꝵ intimo discreti¬
onis examine ꝓbandum. ad tempus
in temptatione deserit. atq ut alium
a temptatione eripiat. pio fauore pro¬
sequit᷑. tanqmͣ in medio septẽ candela

Expanded text:
us, et mansionem apud eum faciemus . In quibus verbis ostendit quia ad eos venit in quibus mansionem non invenit. Bene itaque dicitur: Qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum. Ac si aperte diceretur: Tandiu inter electos et reprobos exhortationis verbo discurrit, quousque inveniat apud quem per opera virtutum mansionem faciat. Vel certe dum quemlibet electorum intimo discretionis examine probandum ad tempus, in tentatione deserit: atque ut alium a tentatione eripiat, pio favore prosequitur, tanquam in medio septem candela
Abbreviated transcription (Latin):
indigne manducant. iudicium si¬
bi manducant ⁊ bibunt: Istud aut̃
manna qd̃ hic ꝓmittitur fidelib mo¬
do quidem in sacramento accrpiunt
ꝑfidem: quandoq autẽ in ueritate
ꝑ spẽm sumetur: ⁊ qd̃ nunc manet
absconditum. tunc erit manifeftũ:
Qui itaq uicerit. dabo illi manne
absconditum: .i. meã post finitos lu¬
uis uite labores contemplationẽ ile
conceclam: Hinc psalmista dicis
Satiabor dum manifestabit᷑ gła ui
Manna ⁊ enim int̾pretatur quid
hoc: nisi dere quam ante non uidi¬
mus: Istud enim manna nr̃ic ma¬
net absconditũ: uixta qd̾ apłs al̃¬

Expanded text:
indigne manducant, judicium siindigne manducant, judicium sibi manducant et bibunt. Istud autem manna quod hic promittitur fidelibus, modo quidem in sacramento accipiunt per fidem, quandoque hoc in veritate per spiritualem sumetur: et quod nunc manet absconditum, tunc erit manifestum. Qui itaque vicerit, dabo illi manna absconditum, id est, meam post finitos hujus vitae labores contemplationem illi concedam. Unde Psalmista dicit: Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Manna etenim interpretatur: Quid  Quid est hoc, nisi de re quam ante non vidimus. Istud enim manna nunc manet absconditum, juxta quod Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nabo: Gladius enim oris cl̃i. sermo¬
num illius ualida p̃cepta signifi¬
cat: paulo a testante qui dicit. ⁊
gladium sp̃c: quodẽ uerbum dei
Qui habet aurem. audiat. quid
sp̃ dicat eccd̃ĩis: qui utiꝙ qd̾ uni
illarum dicit. omnes ecclesias audi¬
re cupit: Uincenti desideria ꝓpria
demonum temptam̃ta. dabo ei mã¬
na absconditum: id ẽ me ip̃m tu¬
buam illi. qui sum panis uiuus
de celo descendens: quiq ideo factus
sum homo. ut panem angłoꝵ mã¬
ducaret homo: Hunc panem sig¬
nificabat olim illud manna. quo
filiis iscł datum ẽ inheremo. qd̾ qui
sp̃ualit̾ manducauerunt sicut no¬
yses. caron. ⁊ iosue. ⁊ si mortui sunt
corpore. immortales fuerunt mente
qui autem nichil aliud p̃ter qued
uidebant ibi intelligebant: mortui
sunt morte eterna: de quib clñs lict
uideis. patres ur̃i manducauerunt
manna. ⁊ mortui sunt: sicut ⁊ nune
qui digne corpꝰ ⁊ sanguinẽ cdñi acti¬
piunt uitam ibi sumunt: qui ar

Expanded text:
nabo. Gladius enim oris Dei sermonabo. Gladius enim oris Dei sermonem illius valida praecepta significat, Paulo attestante, qui dicit: Et gladium spiritus quod est verbum Dei . Qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Qui utique quod uni illarum dicit. omnes Ecclesias cupit audire. Vincenti desideria propria et daemonum tentamenta, dabo ei manna absconditum, id est meipsum tribuam illi qui sum panis vivus de coelo descendens, quique ideo factus sum homo, ut panem angelorum manducaret homo. Hunc significabat panem olim illud manna, quod filiis Israel datum est in eremo. Quod qui spiritualiter manducaverunt, sicut Moyses, Aaron, et Josue, et si mortui sunt corpore, immortales fuerunt mente. Qui autem nihil aliud praeter quod videbant ibi intelligebant, mortui sunt morte aeterna. De quibus Dominus dicit Judaeis: Patres vestri manducaverunt manna, et mortui sunt . Sicut et nunc qui digne corpus et sanguinem Domini accipiunt, vitam ibi sumunt: qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
erant imitatores: qui ad penitentiã
ortant᷑. cum dicit᷑ similit̾ peniten¬
tiam age: a factis scilicet nicholaita¬
rum. sicuit a factis ⁊ doctrina bala¬
Iam: Sin autẽ uenio tibi: ⁊ pugna¬
bo cum illis ingladio oris mei: Hor¬
tatus fuerat iam insuperiorib an¬
gelum ut penitentiã ageret. eo quod
ꝑmitteret quosclam tenere doctrinã
balaam uel nicholai: unde cũ dicit.
sin autem uenio tibi. ⁊ deinde sub¬
iungit. pugnabo cũ illis. ita ẽ accipi¬
endum tanquam diceret. pugnabo
tecum: quia uidelicet hec uerba ⁊ad
eos ꝑtinent qui p̃dictam doctrinã
sequebantur:⁊ ad eos etiam qui eos
non corrigebant: Pari enim ueatu
astringitur ⁊ ille qui praua docet.
⁊ ille qui praua docere tacens ꝑmit¬
tit: Talib utiq dicit dñs. uenio ti¬
bi. idẽ aduentum ire mee ⁊ tundic¬
tam tesentire faciam: ⁊ pugnabo cũ
illis ingladio oris mei. idẽ acritis
eloquioꝵ meoꝵ sententiis illos clãp¬

Expanded text:
erant imitatores, qui et ad poenitentiam erant imitatores, qui et ad poenitentiam hortantur, cum dicitur: Similiter poenitentiam age a factis scilicet Nicolaitarum, sicut a factis et doctrina Balaam. Sin autem venio tibi, et pugnabo cum illis in gladio oris mei. Hortatus jam fuerat in superioribus angelum ut poenitentiam ageret eo quod permitteret quosdam tenere doctrinam Balaam vel Nicolaitarum. Unde cum dicit: Sin autem venio tibi; et deinde subjungit: Pugnabo cum illis, ita accipiendum est, tanquam diceret, pugnabo tecum, quia videlicet haec verba et ad eos pertinent, qui praedictam doctrinam sequebantur, et ad eos etiam qui eos non corrigebant. Pari enim reatu astringitur et ille qui prava docet, et ille qui prava doceri tacens permittit. Talibus itaque dicit Dominus: Venio tibi, id est adventum irae meae et vindictam te sentire faciam, et pugnabo cum illis in gladio oris mei, id est acutis eloquiorum meorum sententiis illos dam
Abbreviated transcription (Latin):
rentes: balac autem qui elidens dici¬
tur carnem nr̃am: que plerum ꝙ
ammam elidit ad ꝑuersa opera tra¬
hendo. que debuerat dm uidere men¬
te:. ⁊ hoc ꝓmulieres. idẽ ꝑhuius scl̃i
delectationes ⁊ uoluptates: quarũ
dm̃ contemplantem: Docente igit᷑
balcam misit balac uoluptatum
amatrices coram filiis isił: quarũ
suasionib eclant de immolatis ⁊
fornicent᷑ cum eis: quia uidelicet spi¬
rituum inmundorum suasionib
caro delectata. ⁊ aspectum mentisip¬
sas cupitatumꝰ in lecebras deducit:
quarum amore ut dictum ẽ adcs̃¬
sensum rapitur: Ita habes ⁊ tu te¬
nentes doctrinam in colaitarum:
De factis nicholaitarum. uel quoᷤᷤ
signifitauerint suis actionib. satrs
supra diccum ẽ: Ita habes inquit
⁊tu. tenentes doctrinam nicholaita¬
rum: id ẽ sicut sunt inte qui secum¬
tur doctrinam balcam: ita sunt qͥ
secuntur doctrinam nicholaitarũ:
Qd̾ utiq illis dicitur. qui huius

Expanded text:
rentes; Balac autem, qui elidens dicirentes; Balac autem, qui elidens dicitur, carnem nostram, quae plerumque animam elidit ad perversa trahendo opera, quae debuerat Deum videre tota mente. Et hoc per mulieres, id est per hujus saeculi delectDeum contemplantem. Docente ergo Balaam, misit Balac voluptatum amatrices coram filiis Israel, quarum suasionibus edant de immolatis, et fornicentur cum eis, quia videlicet spirituum immundorum suasionibus caro delectata, ad aspectum mentis ipsarum cupiditatum illecebras deducit, quarum amore ut dictum est ad consensum rapitur. Ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. De factis Nicolaitarum, vel quos significaverint suis actionibus, satis supra dictum est. Ita habes, inquit, et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum, id est sicut sunt in te qui sequuntur doctrinam Balaam, ita sunt qui sequuntur doctrinam Nicolaitarum. Quod utique illis dicitur, qui hujus
Abbreviated transcription (Latin):
lenitos. qui pondus uirtutum ⁊ fidei
inse non habent. ideoq uani sunt:
balac autẽ qui elidens dicit᷑. huns
scli significat principes: quib nimi¬
lum bene congrint hoc qd̾ balac eli¬
sens uorat᷑: quia ꝓcul dubio dũ
huiuis terre principes semꝑ aliis fu¬
periores existere querunt: si quem
ad dignitatis sue culmen ascendere
nitentem conspitiunt. ꝓuirib ad
licet deponunt: Qui plerumq
suadentib heretis contra israhelitas.
hec ẽ uiros uidentes dm̃ pugnant.
ut de idola̾titis eclant. ⁊ fornicentur
a deo. illorũ praua dogiata sequen¬
do: Dum enim sua soria. quedam ⁊
dulcia preponunt in suis falsis dog¬
matib: quasi ꝑ pulchras mulieres
eos seclucere cupuint. ut comeclant
idolatita .i. ut sequantur illorum
doctrinam plenam omni spurtitia.¬
ibiq fornicentur. idẽ ut relicta ueri¬
tatis doctrina. ardentissimo libidi¬
nis incendio mendaciis ꝑuersorum
doctorum inhereant: Aliter: Balcam

Expanded text:
reticos, qui pondus virtutum et fidei reticos, qui pondus virtutum et fidei in se non habent, ideoque vani sunt. Balac autem, qui elidens dicitur, hujus saeculi significat principes. Quibus nimirum bene congruit hoc quod Balach elidens dicitur, quia procul dubio dum hujus terrae principes semper aliis superiores existere quaerunt, si quem ad dignitatis suae culmen ascendere nitentem conspiciunt, pro viribus ad lia deponunt. Qui plerumque suadentibus haereticis, contra Israelitas hoc est viros videntes Deum pugnant, ut de idolothytis edant, et fornicentur a Deo, illorum prava dogmata sequendo. Dum enim dulcia verba proponunt in suis falsis dogmatibus, quasi per pulchras mulieres eos seducere cupiunt, ut comedant idolothyta, id est ut sequantur idolorum doctrinam omni spurcitiaibique fornicentur, id est, ut, relicta veritatis doctrina, ardentissimo libidinis incendio, mendaciis perversorum doctorum inhaereant. Aliter: Balaam,