comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In capadocia etiã uentu equas ꝯcipere
eosdemq fetus non ampliꝰ triennio ui-
aliis ĩmuuerabilib mirabilib q̃ histo¬
ria nõ factorũ et trãsactoꝵ. s manẽtiũ¬
lotorũ tenet. nͥr antẽ aliud agẽti ea ꝑse¬
qui nmis longũ est. Reddãt ratõem si
possũt infideles isti qui nolũt diuinis
lrĩs credere. quid aliud ꝙͣ non putantes
eas ẽẽ diuinas. eo qd̾ res habeãt ĩcredibiles:
sicuti hoc est unde nũc agiuiꝰͤ Non
eñ adiuictit inquiũt ulla racio. ut caro
ardeat: nec absumatur⁊ doleat. neqz
moriatur: raciociuatores uidelic magni
qui de oĩbz rebus qͣs ẽẽ mirabiles cõstat
possent reddere rationẽ. Reddãt gͦ de

Expanded text:
In Cappadocia etiam uento equas concipere, In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuealiis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum et transactolocorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. lieddant ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
tam fagidũ dieb ut non bibat᷑. tam
feruidũ noitib ut nõ tangat᷑. In epiro
aliũ fontẽ in qͦ faces ut ceteris extingũ¬
tur accense: s nõ ut in ceteris accendũt᷑
extiucte. Asbeston archadie lapidem
ꝓpterea sic uocari: qd accensus semel iã
non possit extingui. Lignũ cuiusdam
ficus egiptie non ut ligna cetera ĩ aqͥs
natari s mergi: et qd̾ est nurabilius
cũ in ymo aliꝙͣ du fuerit: inde ad aque
super ficiem rursus emergere qñ made¬
factũ debuit humoris pondere pregraua¬
ri. Ponia in terra sodomoꝵ gigni quidẽ.
et ad maturitatis faciem ꝑuenire. s
morsu pressu ue temptata. in fuinũ ac
fauillai corio fatescente uanestere. Pir-¬
ritẽ lapidem ꝑ sicũ tenentis manũ si
uehemenciꝰ p̾matur adurere: ꝓpter qd̾
abigne nomen accepit. In eadẽ ꝑ side
gigni eciã lapidem seleuitẽ: tuiꝰ ĩt̾iorẽ
candorem cũ luna crestere atqz deficere.

Expanded text:
tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
sti. et tñ eadẽ uera ẽẽ nõ sit ãbignũ
¶Erũtamen hoĩes infideles qui cum¬
diuina uel p̾terita uel futira miracula
p̾dicanius q̃ illis experienda non ualemiꝰ
ostendere: racionem a nobis eaꝵ flagitãt
rerũ. Quã qm̃ non possumꝰ reddere. ex¬
cedũt eĩ uires mẽtis hũaue : existimãt
falsa ẽẽ que diciuiꝰ: ip̃i de tot mirabili¬
bz reb quas uel uidere possumꝰ uel ui¬
demus debent redde̾ racõem. Qd̾ si fieri
ab hoĩe non posse ꝑuiderint. fatendũ est
eis non ideo aliquid non fuisse. uel nõ
qũquidem sũt ista de quib suuiliter nõ
p̃t. Non itaqr ꝑgo ꝑ pluriuia q̃ mãda¬
ta sunt lrĩs non gesta atq transacta.
s in locis quibusq manẽtia: quo si
quisꝙͣ ire uoluerit et potuerit: utrũ ua
suit explorabit. S panca cõmemioro.
digrigentiuũ siciłie salem ꝑhibẽt cum
fuerit admotus igui uelut in aqua flues¬
cere: cũ uero ip̃i aque: uelut in igne crepi¬
tare. Dipud garamãtas quẽdã fontem

Expanded text:
sci, et tamen eadem uera esse non sit ambiguum. Verum tamen homines infideles, qui, cumdiuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem
Abbreviated transcription (Latin):
ethne montes estuãt incendia. de qͦ uifra. taᵒ.¬
stz ethuã ab ea ꝑte qua eurus et a fritus
flant hr̃e spelũcas pleuas sulphure et uso
ad mare deductas q̃ spelũce recipientes ĩ se
fluctus uentũ causant. qui agitatꝰ ignem
giguit ex sulphure. unde fit ꝙ uidr̃ incẽdiũ.

Expanded text:
Ethne monte extant incendia. In cuius ab ea parte qua Eurus, et Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris, et usque ad mare deductas; quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure, unde fit quod videtur incendium.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ardentis. illic erit fletus et stridor
deuciũ: tñt iusti fulgebũt sicut sol in
regno prĩs sui : et illud. sic ibũt ĩiusti
in suppliciũ et̾nũ: iusti autẽ in uitam
eternã: et in ꝓphetis. qd̾ ꝯmemiorare
longũ est. nũt ille. nũt iste ordo si qͥs

Expanded text:
ignis ardentis, illic erit fletus et stridor ignis ardentis, illic erit fletus et stridor dentium; tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; et illud, Sic ibunt isti in supplicium aeternum; justi autem, in vitam aeternam . Et in Prophetis, quod commemorare long
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iudicem uiuoꝵ atq
diaboli: cuiusmodi sup¬
pliciũ sit futurũ diaboli
et oĩm ad eũ ꝑtiuenciũ in hͦ libro nobis
ꝙͣtũ ope diuina ualebiuiꝰ diligẽtiꝰ dispu¬
tandũ est. Ideo autẽ hũc tenere ordiuẽ
malui ut postea disserã de felicitate scõꝵ:¬
qm̃ ulrũq cũ torporib̾ erit: et iutredi¬
biliꝰ uidetur ẽẽ ĩ eteruis corꝑa durare
truciatib: ꝙͣ sine dolore ullo in eterno
penã non debere ẽẽ incredibilẽ demuon¬
strauero: adiuuabit me plurinũ ut
multo faciliꝰ om̃i carens molestia ĩmor¬
talitas corꝑis in stĩs futura credatur
Nec a diuinis ordo iste abhorret eloqͥis
ubi aliqñ quidem bonoꝵ bñtudo pͥus
ponitur. ut ẽ illud qui bona fecerũt
in resurrectionem uite. qui autẽ ma¬
la egerũt in resurrectionẽ iudicii: s
aliqñ et posteriꝰ: ut est. nictet filius
hoĩs angelos suos. et tolligent de regno
eiꝰ oĩa scandala. et mictẽt in caminũ

Expanded text:
rum, iudicem uiuorum adqdiaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate sutrumque cum corporibus erit et incredibilius uidetur esse in aeternis corpora durare cruciatibus quam sine dolore ullo in aeterna poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii; sed aliquando et pohominis Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum
Abbreviated transcription (Latin):
que uiuebant in terra perisse diluuio :
Sit gͦ et aĩam uiuẽtẽ et spm̃ uite etiã
in peccorib ĩuenimꝰ sicut stͥptura ꝯsueuit¬
loqui: et tũ hͦ qͦ loco ubi legit᷑ oĩa que
uite. cũ dixiss sp̃m. S intellexinus
more dixisse. cũ aĩalia id est aĩata corꝑa
uellet intelligi. quibz in esset ꝑ aĩam
autẽ ꝯdicõe obliuistim̃. quẽ ad modũ loqͥ

Expanded text:
quae uiuebant in terra perisse diluuio? quae uiuebant in terra perisse diluuio? Si ergo et animam uiuentem et spiritum uitae etiam in pecoribus inuenimus, sicut loqui diui; et cum hoc quoque loco, ubi legitur, Omnia quae vitae, cum dixisset spiritum? Sed intelligimus more dixisse, cum animalia, id eat animata corpora, uellet intellegi, quibus inesset per animam autem conditione obliuisci
Abbreviated transcription (Latin):
grecus non pnoen sicut ibi legitur sed
pneuma posuiss: nec sic eẽt ꝯsequens
pueuma ut dc̃n est. nõ solũ de creatore s
etiam de creatura dici solere manifestũ ẽ
S cũ dixiss in quiũt sp̃m non adderet
cũ dixiss factus est homo in aĩam uiuẽtẽ.
non adderet uiuẽtem. nisi aĩa uitã signi¬
ficaret: que illi diuinitus ĩꝑtitur dono
sp̃s dei. Cũ enĩ uiuit aĩa in quiũ̃t ꝓprio
uite sue mͦ est. quid opus erãt addere ui¬
uentẽ: nisi ut ea uita intelligeret᷑ que
nisi diligẽter ꝓ hũaua suspicõe ꝯtendere:
et st̾pturas sitãs negligenter actendere.
Quid eiñ magnũ erat. nõ ire longius
s in eodem ip̃o libro paulo superiꝰ legere
producat terua aĩam uiuẽtẽ qñ aĩantia
terrestria cũcta creata sunt: Demde ali¬
quãtis interpositis in eodẽ tñ ip̃o libro qͥd¬
que habent spm̃ uite. et oĩs qui erat suꝑ
aridam mortuus est cũ insinuaret oĩa

Expanded text:
graecus non πνοήν, sicut ibi legitur, sed graecus non πνοήν, sicut ibi legitur, sed πνεῦμα posuisset, nec sic esset consequens,πνεῦμα, ut dictum est, non solum de Creatore, sed etiam de creatura dici solere manifestum est. 4. Sed cum dixisset, inquiunt, spiritum, non adderet  dixisset: Factus est homo in animam, non adderet uiuentem, . nisi animae uitam significaret, quae illi diuinitus inpertitur dono Spiritus Dei. Cum enim uiuat anima, inquiunt, proprio suae uitae modo, quid opus erat addere uiuentem, nisi ut ea uita intellegeretur, qunisi diligenter pro humana suspicione contendere et scripturas sanctas neglegenter adtendere? Quid enim magnum erat non ire longius, sed in eodem ipso libro paulo superius legere: Producat terra animam uiuentem, quando animalia terrestria cuncta creata sunt? Deinde aliquantis interpositis, in eodem tamen ipso libro qquae habent spiritum uitae, et omnis, qui erat super aridam, mortuus est, cum insinuaret omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nisi spm̃ siue hoĩs de qͦ ait apłs. qͥs enĩ
scit hõm que sũt hoĩs nisi sp̃s hoĩs qui
in ip̃o est: siue pecoris. sicut in salonionis
libro scriptũ est. quis sat si sp̃s hominis
astendet sursum in celũ. et sp̃s pecoris de¬
stendat deorsum in teruã. siue istũ corpo¬
est ubi in ꝑsalmo cãtatur. Iguis. grãdo
nix. glacies. sp̃s tempestatis: sue iam
non creaturã. s creatorẽ sicut est de quo
dicit dñs in euãgelio. accipite spm̃ sctm
eũ corporeo sui oris significãs flatu: et
ubi cut. ite baptisate om̃s gẽtes ĩ noĩe
prĩs et filii et sp̃s stĩ. ubi ip̃a trinitas ex¬
cellentissime. et euidentissime ꝯmendata
est: et ubi legitur deus sp̃s ẽ: et a liis
plurimis sacraꝵ lrãꝵ locis. In hiis qͥppe
oĩb testimoniis scripturaꝵ quãtũ ad gͤtos
actinet non pnoen uidiniꝰ striptũ esse
s pneuma: quãtũ autẽ ad latinos non
insufflauit in faciem eiꝰ spũam uite si

Expanded text:
iritum, siue hominis de quo ait apostolus: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est? siue pecoris sicut in Salomonis libro scriptum est: Quis scit si spiritus hominis ascendat sursum in caelum et spiritus pecoris descendat deorsum in terram? siue istum corpoest, ubi in Psalmo canitur, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis : sive jam non creatum, sed Creatorem, sicut est de quo dicit Dominus in Evangelio, Accipite Spiritum sanctum; eum corporei sui oris significans flatu. Et ubi ait, Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : ubi ipsa Trinitas excellentissime et evidentissime commendata est. Et ubi legitur, Deus spiritus est . Et aliis plurimis sacrarum Litterarum locis. In his quippe omnibus testimoniis Scripturarum, quantum ad Graecos attinet, non πνοήν videmus scriptum esse, sed πνεῦμα: quantum autem ad Latinos, nonInsufflavit in faciem ejus spiritum vitae; si
Abbreviated transcription (Latin):
non est malũ qñ auget peccantium
ꝯcupistenciã. ita nec mors bonũ ẽ qñ
auget patienciũ glĩam: cũ uel illa ꝓ
iniquitate deseritur et efficit p̾uarici¬
tores. uel ista ꝓ ueritate sustipit᷑ et
efficit martires. At ꝑ hͦ lex quidem
mala: stipendiũ ẽ pctĩ. S quẽ admo¬
dũ i̾iustitia male utitur nõ tñ malis
s eciã bonis: ita iusticia bene non tñ
bonis sz eriã malis. Hinc fit ut et ma¬
li male lege utãtur ꝙͣuis sit lex bonũ:
mortis malo. quo aĩe et corꝑis societas
seꝑaratur.
Uapropter qd̾ actinet ad corꝑis
mortẽ id ẽ seꝑacionẽ aĩe a corꝑe

Expanded text:
non est malum, quando auget peccantium non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum,  mortis malo, quo animae et corporis societas separatur. Quapropter quod adtinet ad corporis mortem, id est separationem animae a
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur lege que bona est: ita iusti bñ
cendum ualeret: eciã ip̃am legẽ qua
ꝓhibetur pctm̃n non dubitauit dicere
uirtutem ẽẽ pcti. A culeus inqͥt mortis
pctm̃n est: uirtus autẽ pcti lex. Ueris¬
sime oĩno . Auget enĩ ꝓ hibitio desideriũ
operis illiciti: qñ iustcia non sic diligi¬
tur: ut peccandi cupiditas eiꝰ delecta¬
cione uincatur. Ut autẽ diligat᷑ et
delectet uera iusticia: nõ nisi diuina
subuenit grã. S ne ꝓpterea lex puta¬
retur malũ. qm̃ uirtus ẽ dicta pectati:
ideo ip̃e alio loco uersãs huiõi questionẽ.
itaq inquit lex quidem sancta: et
mandatũ sanctũ. et iustũ et bonũ. Qd̾
gͦ bonũ est inqͥt: michi factũ ẽ mors :
dibsit. S pctĩn ut appareat pcm̃ per
bonũ inͥ oꝑatũ est mortẽ: ut fiat super
additur: cũ pectãdi aucta libidine eciã
lex ip̃a ꝯtẽpnitur. Cur hͦ cõmemorã¬
dum putanimꝰ: Quia stilitz sicut lex

Expanded text:
utuntur lege, quae bona est, ita iusti beneutuntur lege, quae bona est, ita iusti benecendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat super additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex
Abbreviated transcription (Latin):
grediemini. Qd̾ tũt timendũ fuerat
ut nõ peccaret᷑ nũc sustipiendũ ẽ ne
peccetur. Sic ꝑ ĩeffabilem dei mĩam
et ip̃a pena uitioꝵ transit in armã
uirtutis. et fit iusti meritũ. etiã sup¬
pliciũ peccatoris. Tñc enĩ mors est
adquisita peccando: nũc ĩpͥetur iusti¬
cia moriendo. Uerũ hͦ in sitĩs marti¬
rib quib alterutrũ a ꝑsecutore ꝓpoĩt᷑.
ut aut deserãt fidẽ aut sufferant mor¬
tem. Iusti enĩ malũt credendo ꝑpeti:
qd̾ sũt p̾mi iniqui non credendo ꝑꝑessi
Nisi enĩ peccassent illi nõ morerẽtur:
peccabũt autẽ isti: nisi moriant᷑. Mortut
sũt gͦ illi qr pectauerũt: nõ peccant
isti qr morũtur. Factũ ẽ ꝑ illorũ cul¬
pani ut ueniretur ĩ penã: fit ꝑ istoꝵ
penam. ne ueniatur in culpã: non
qr mors bonũ aliqd̾ facta ẽ q̃ antea
gr̃am. ut mors quã uite ꝯstat esse
contrariã instrumẽtũ fieret per quod

Expanded text:
grediemini. Quod tunc timendum fuerat, grediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur, nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitur, ut aut deserant fidem aut sufferant mortem. Iusti enim malunt credendo perpeti, quod sunt primi iniqui non credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur; peccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui ergo sunt illi, quia peccauerunt; non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut ueniretur in poenam; fit per istorum poenam, ne ueniatur in . culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae anteaam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. Fidei autẽ robore atq certa¬
mine ĩmaiorib dũtaxat etatibus
etiã mortis fuerat superandus timor.
qd̃ in sauctis martirib maxime emi¬
nuit. Cuiꝰ ꝓfecto certaminis esset
nulla uictoria. nulla glĩa: qr nec
ip̃m oĩno poss ẽẽ certamen: si post
lauacrũ regeneracionis iã saucti non
possent mortẽ ꝑpeti corꝑalẽ. Cũ par¬
nulis autẽ baptizandis qͥs nõ ad xp̃i
gr̃ani ꝓpterea potiꝰ curreret. ne a cor¬
pore soluerentur: Ditq ita non ĩuisi¬
bili p̾mio ꝓbaretur fides: s iã nec fi¬
des eẽt: cõfestim sui oꝑis querendo et
sumendo mercedem. Nũc uero maiore
et mirabiliore gr̃a saluatoris. ĩ usus
iusticie pct̃i pena ꝯuersa est. Tũc
enĩ dictũ ẽ hoĩ. morieris si peccaueris:
nũt dicitur martiri: morere ne pecces.
Tũc dictũ est. si mandatũ trãsgressi
fueritis morte moriemini: nũt dicit᷑.
si mortẽ recusaueritis mãdatũ trãs¬

Expanded text:
uidetur. Fidei autem robore adque certauidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Christi gratiam propterea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, morte moriemini; nunc dicitur: Si mortem recusaueritis, mandatum trans
Abbreviated transcription (Latin):
hũana uitiata atq mutata ẽ. ut repu¬
gnãtem pateret᷑ ĩ mẽbris i̾obedienciam
ꝯcupistendi. et obstringeretur necessita¬
te moriendi: atq ita id qd̾ uicio pena¬
q factus ẽ id est obnoxios pct̃o mortiq
generaret: a quo pct̃i uinculo si ꝑ me¬
diatoris xp̃i grãm soluũt᷑ infantes.
hanc solam mortem ꝑpeti possũt. que
aĩam se iũgit a corpore: ĩ scdam uero
illã sine fiue penalem liberati a pctĩ
obligatõe non trauseant.¬
regeneracionis sunt absoluti a pctõ:
nõ auferat᷑ mors id est pena pcti
¶ quẽ uero mouet tur uel ii
ꝑ gr̃am reatus aboletur: iã ista questio
ꝑuuloꝵ tractata ẽ at soluta ubi dictũ
est. ad hͦ relinqͥ aĩe experimẽtũ seꝑa¬
tionis a torꝑe. ꝙͣuis ablato iã crimim
nexu: qũ si regeneratõis satiamẽtũ
ꝯtinuo sequeretur ĩmortalitas corpis
ip̃a fides eneruaretur: que tũc ẽ fides
qñ exspectatur in spe. qd in re nõdũ

Expanded text:
humana uitiata adque mutata est, ut repuhumana uitiata adque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inoboedientiam concupiscedi et obstringeretur necessitate moriendi, adque ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati uinculo si per Mediatoris Christi gratiam soluuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam seiungit a corpore; in secundam uero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non transeunt.regenerationis absolunon auferatur mors, id est, poena peccati. Si quem vero movet, cur vel ipsam uorum per gratiam reatus aboletur; jam ista quaestioum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum
Abbreviated transcription (Latin):
non cũ crearetur s cũ peccaret et puuiret᷑.
hͦ genuit ꝙͣtũ quidẽ actinet ad pct̃i ori
ginem et mortis. Non enĩ ad infantilẽ
hebetudiuẽ et infirmitatẽ animi et tor¬
poris quã uidenus in ꝑuulis uel pctõ
uel pena ille redactus est. quẽ deꝰ uoluit
ẽẽ tanꝙͣ pͥmordia catuloꝵ: qͦꝵ parentes
in bestialem uitã mortẽq deiecerat: sicut
em̃ scriptũ est. homo cũ in honore ẽẽt nõ
intellexit. ꝯparatꝰ est petorib nõ ĩtelli¬
gentib et suuilis factus ẽ illis: nisi ꝙ
infantes infirmiores etiã cernimꝰ ĩ usu
tanꝙͣ se tanto attollat excellẽtiꝰ supra
cetera aĩancia uis hũana. ꝙͣtomagis ĩpe¬
tũ suũ uelut sagilta cũ arcus extenditur
retrorsũ reducta distulerit. Ilon gͦ ad ista
infantilia rudimẽta p̾sũpcione illitita
et dãpnatione iusta plapsus et ĩpulsus
est pͥmus homo: s hactenꝰ in eo nat᷑a

Expanded text:
non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem adtinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pecoribus non intellegentibus et similis factus est illis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usutamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quanto magis inpetum suum, uelut sagitta cum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit; — non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumtione inlicita et damnatione iusta prolapsus uel inpulsus est primus homo; sed hactenus in eo natura
Abbreviated transcription (Latin):
nisi malis poss accidere: non deberet bõã
bonis ẽẽ. s nulla. Cur enĩ esset ulla pe¬
na: in quib non ẽent ulla punienda:
hoĩes ita fuisse institutos. ut si nõ pectas¬
sent nullũ mortis experirẽtur genus: s
eosdem pͥmos peccatores ita fuisse morte
multatos. ut eciã quicqͥd eoꝵ stirpe eẽt
exortũ. eadẽ pena teneret᷑ obnoxiũ. Non
enĩ aliud ex eis ꝙͣ qd̾ ip̃i fuerant naste¬
retur ꝓ magnitudine quippe culpe illiꝰ
ceteris. Neqz eni ita hõ ex hoĩe: sicut hõ
ex puluere. Pulius nãq hoĩ faciendo
materies fuit: homo autẽ hoĩ gignendo
parens. Proinde qd̾ est t̾ra nõ hͦ ẽ caro:
ꝙͣuis ex terua facta sit caro. Qd̾ est autẽ
parẽs homo: hͦ est et ꝓles hõ. In p̾mo
igitur hoĩe. ꝑ feminã in ꝓgeniẽ trãsiturũ
uniu̾sum genus hũanũ fuit: qñ illa ꝯ¬
ingũ copula diuinã sentenciam sue dãp¬
nationis excepit. Et ꝙ homo factus est

Expanded text:
nisi malis posset accidere, non deberet bonis nisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Cur enim esset ulla poena, in quibus non essent ulla punienda? homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illiuceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignendo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro, quamuis ex terra facta sit caro; quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum uniuersum genus humanum fuit. quando illa coniugum copula diuinam sententiam suae damnationis excepit; et quod homo factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
hͦ est deo deserte. quãtulacũq ꝓpria uita
ex qua eciã et ĩmortales sũt non desistẽte
ꝯferre. Uerũ in dãpnacõe nouissima
ꝙͣuis homo sentire nõ desiat. tñ qr
serisus ip̃e nec uoluptate suauis nec
quiete salubris. s dolore penalis est.
non ĩmerito mors potiꝰ est appellata
ꝙͣ uita. Ideo autẽ scdã: qr post illam
pͥmã est qua fit coherenciũ diremptio
naturarũ: siue dei et aĩe. siue aĩe et tor¬
poris. De pͥma igitur corꝑis morte dici
pt̾. ꝙ bonis bona sit: et malis mala.
Scdã uero sine dubio sicut nullorum
bonorũ ẽ: ita nulli bona.
On eñi dissinuilanda nastit᷑ q̃stio
utrũ reuera mors qua separãtur
quoniꝰ poterit obtineri ꝙ ip̃a etiã sit pẽa
pectati. Hanc enĩ p̾mi hoĩes nisi pecca¬
uissent. perpessi utiq nõ fuissent. Quo
igitur pacto bona ẽẽ possit bonis: q̃ acade̾
non poss nisi malis: S rursus si non¬

Expanded text:
hoc est Deo deserente, quantulacumque propria uita, hoc est Deo deserente, quantulacumque propria uita, ex qua et inmortales sunt, non desistente, conferre. Verum in damnatione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est potius appellata quam uita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium diremtio naturarum, siue Dei et animae siue animae et corporis. De prima igitur corporis morte dici potest, quod bonis bona sit, malis mala; secunda uero sine dubio sicut nullorum bonorum est, ita nulli bona. Non autem dissimulanda nascitur quaestio, utrum re uera mors, qua separantur quomodo poterit obtineri quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccavissent, perpessi utique non fuissent. Quo igitur pacto bona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Sed rursus si non
Abbreviated transcription (Latin):
non fiat ꝙͣ cũ aĩa corꝑi sic fuerit copu¬
lata ut nulla direptione separentur:
mirũ uideri pt̃ quomiꝰ. corpus ea morte
dicatur occidi qua nõ aĩa deseritur. s
aĩatũ sentiensq crutiatur. Nã in illa
pena ultima ac sempiterna de qua suo
loco diligenciꝰ disserendũ est: recte mors
poris quo nã mi᷑. cũ uiuat ex aĩa: Non
enĩ aliter p̃t ip̃a corporalia q̃ post resur¬
rectionem futura sunt sentire tormẽta.
An qr uita qͣlistũq aliqd̾ bonũ est dolor
antẽ malũ: ideo nec uiuere corpus dicẽ¬
dumi ẽ. ini quo aĩa non uiuendi causa
ẽ s dolendi: Uiuit itaq ex deo: cũ ui¬
int bene. Non enĩ p̃t bene uiuere: nisi
deo in se oꝑante qd̾ bonũ est. Uiuit autẽ
corpus ex aĩa. cũ aĩa uiuit in corpore. seu
uiuat ip̃a seu non uiuat ex deo. Impioꝵ
nãq ĩ corporib uita non aĩaꝵ s corpoꝵ
uita est: quã possunt eis aĩe eciã mortue

Expanded text:
non fiat, quam cum anima corpori sic fuerit copunon fiat, quam cum anima corpori sic fuerit copulata, ut nulla diremtione separentur: mirum uideri potest quo modo corpus ea morte dicatur occidi, qua non anima deseritur, sed animatum sentiensque cruciatur. Nam in illa ultima poena ac sempiterna, de qua suo loco diligentius disserendum est, recte mors poris quonam modo, cum uiuat ex anima? Non enim aliter potest ipsa corporalia, quae post resurrectionem futura sunt, sentire tormenta. An quia uita qualiscumque aliquod bonum est, dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, in quo anima non uiuendi causa est, sed dolendi? Viuit itaque anima ex Deo, cum uiuit bene; non enim potest bene uiuere nisi Deo in se operante quod bonum est; uiuit autem corpus ex anima, cum anima uiuit in corpore, seu uiuat ipsa seu non uiuat ex Deo. Inpiorum namque in corporibus uita non animarum, sed corporum uita est; quam possunt eis animae etiam mortuae,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. 2ͫ De ea morte que aĩe semꝑ
uicture uttũq accidere p̃t: et ea cui torpꝰ
obnoxiũ est.
Ed de ip̃o genere mortis uideo mͥ
paulo diligentius disserendũ. Qͣ¬
uis enĩ aĩa hũana ueraciter ĩmortalis
ꝑhibeatur: habet tñ quãdã etiã ip̃a mor¬
tem suã. Nam ideo dicitur ĩmortalis.
qr mͦ quodã quãtulocũq non desit
uiuere atqz sentire corpus autẽ ideo
mortale qũ deseri onini uita p̃t: nec
ꝑ seipm̃ aliqͣtenꝰ uiuit: mors igitur
aĩe fit cũ eã deserit deus: sicut corꝑis
cũ id deserit aĩa. Ergo utriusq rei id ẽ
totiꝰ hoĩs mors ẽ cũ aĩa a deo deserta
deserit corpus. Ita enĩ nec ex deo uiuil
ip̃a. nec corpus ex ip̃a. Huiõi autem
tociꝰ hoĩs mortẽ illa sequit᷑: quã scdãm
mortẽ diuinoꝵ eloqͥoꝵ appellat auttori¬
tas. Hãc saluator significauit ubi ait
Eũ timete qui habet ptãtem et corpꝰ
et aĩam ꝑdere in gehẽnã. Qd̾ cũ ante

Expanded text:
De ea morte, quae animae semper utcumque uicturae accidere potest, et ea, cui corpus obnoxium est. Sed de ipso genere mortis uideo mihi paulo diligentius disserendum. Quamuis enim anima humana ueraciter inmortalis perhibeatur, habet tamen quandam etiam ipsa mortem suam. Nam ideo dicitur inmortalis, quia modo quodam quantulocumque non desinit uiuere adque sentire; corpus autem ideo mortale, quoniam deseri omni uita potest nec per se ipsum aliquatenus uiuit. Mors igitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est, cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus ex ipsa. Huius modi autem totius hominis mortem illa sequitur, quam secundam mortem diuinorum eloquiorum appellat auctoritas. Hanc Saluator significauit, ubi ait: Eum timete, qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam. Quod cum ante
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ad dei gr̃am ꝑtinẽtes ciues sanctoꝵ
angłoꝵ in btã uita mauẽtiũ. ita spiri¬
talib corꝑib induentur. ut neq peccẽt
ampliꝰ neq moriantur. ea tñ ĩmortali¬
tate uestiti. q̃ sicut angłoꝵ nec peccato
possit auferri: natura quidẽ manente
tarnus s nulla oĩno carnali corruptibi¬
litate et tarditate manẽte. Seqͥtur autẽ
q̃stio necessario ꝑtractanda. et dño deo
ueritatis adimuãte solur̃da: si libido mẽ¬
broꝵ ĩobedienciũ expito ĩobediẽtie in
illis primis hõib cũ illos diuina gr̃a
deseruiss exorta est. uñ in suã muditatẽ
oclõs aperuerũt. id est curiosiꝰ adu̾terũt
et quia impudẽs motus uolũtatis arbito
resistebat pudenda texerũt: quomͦ. essent
filios ꝓpagaturi si ut creati fuerãt sine
p̾uaritatõe marisissent. S qr et liber
iste claudendus ẽ. nec tanta ista questio
in sermonis angustias coartanda: in eueni

Expanded text:
homines ad Dei gratiam pertinentes, ciues sanctorum homines ad Dei gratiam pertinentes, ciues sanctorum angelorum in beata uita manentium, ita spiritalibus corporibus induentur, ut neque peccent amplius neque. moriantur; ea tamen inmortalitate uestiti, quae. sicut angelerum, nec peccato possit auferri; natura quidem manente ca s, sed nulla omnino carnali corruptibilitate uel tarditate remanente. Sequitur autem quaestio necessario pertractanda et Domino Deo ueritatis adiuuante soluenda: Si libido membrorum inoboedientium ex peccato inoboedientiae in illis primis hominibus, cum illos diuina gratia deseruisset, exorta est; unde in suam nuditatem oculos aperuerunt, id est eam curiosius aduerterunt, et quia inpudens motus uoluntatis arbitrio resistebat, pudenda texerunt: quo modo essent filios propagaturi. si, ut creati fuerant, sine praeuaricatione mansissent. Sed quia et liber iste claudendus est nec tanta quaestio in sermonis angustias coartanda, in eum
Abbreviated transcription (Latin):
quib oĩb apostolicis u̾bis superiꝰ locuti
suuiꝰ. Corpus igit᷑ aĩale in qͦ p̾mũ hoĩez
adam fctm ẽẽ dicit apłs. sic̾ erat factum.
non ut mori oĩno non poss: s ut non
moreretur nisi homo peccass. Ilam illd̃
qd̵ spiritu uiuificãte spiritale erit et in¬
mortale mori ommino non poterit. sicut
aĩa treata est ĩmortalis. q̃ lit pcto mor¬
tua ꝑhibeatur carẽs quadã uita sua hoc
et btẽ uiuere poterat: tñ ꝓpria quadã
licz misera uita sua nõ desmit uiuere. qr
ĩmortalis est creata: sicut eciã desertores
anglĩ lic scdm̃ modũ quẽdã mortui surit
pectando. qr fontẽ uite deseruerũt qͥ deus
est quẽ potando sapienter bteqz poterant
uiuere : tñ nõ sic mori potuerũt ut om¬
nimodo non desisterent uiuere alz sentire.
qũi ĩmortales creati sũt: atq ita ĩ stdãm
mortem post ultimũ p̾cipitabũt᷑ iudiciũ:
ne illit uita careant. qnquidẽ etiã sensu
cũ dolorib futuri sunt non tarebũt. S

Expanded text:
stolicis uerbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit apostolus, sic erat factum, non ut mori omnino non posset, sed ut non moreretur, nisi homo peccasset. Nam illud, quod spiritu uiuificante spiritale erit et inmortale, mori omnino non poterit, sicut anima creata est inmortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera, uita sua non desinit uiuere, quia inmortalis est creata; sicut etiam desertores angeli, licet secundum quendam modum mortui sint peccando, quia fontem uitae deseruerunt, qui Deus est, quem potando sapienter et beate poterant uiuere, tamen non sic mori potuerunt, ut omni modo desisterent uiuere adque sentire, quoniam inmortales creati sunt; adque ita in secundam mortem post ultimum praecipitabuntur iudicium, ut nec illic uita careant, quando quidem etiam sensu, cum in doloribus futuri sunt, nori\'carebunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ homo nõ est corpus solũ uel aĩa sola:
s qui ex aĩa coustat et corꝑe. Hoc quidẽ
uerũ est ꝙ nõ totus homo s pars melior
hoĩs aĩa ẽ. nec totus homo s inferior
hoĩs pars est: s cũ est utrũq ꝯuĩctũ. simił
habet hoĩs nomen : qd̾ tñ et singula non
amictũt: eciã cũ de singulis loqͥtur. Quis
eñ dicere ꝓhibetur. cotidiani quadã lege
sermonis homo ille defunctꝰ est et nũt in
requie est uel in penis. tũ de aĩa sola hoc¬
possit dici: et illo aut illo loco hõ ille se¬
pultus est. cũ hͦ nisi de solo torꝑe nõ possit
intelligi: An dicturi sũt sic loqui st̾ptu¬
ram non solere diuinã: Imo uero ita illa
nobis in hͦ attestatur: ut eciã cũ duo ista
ꝯuĩcta sunt ut uiuit homo tñ etã singla
hoĩs uocabulo appelletur. aĩam scz ĩterio¬
rem hoĩem. corpus antẽ exteriorẽ hoĩem
uotãs: tanꝙͣ duo sint hoĩes. cũ simul utrĩq¬
sit homo unus. S intelligendũ ẽ scdm̃

Expanded text:
pus solum uel anima sola, sed qui et anima constat et corpore. Hoc quidem uerum est, quod non totus homo, sed pars melior hominis anima est; nec totus homo corpus, sed inferior hominis pars est; sed cum est utrumque coniunctum simul, habet hominis nomen; quod tamen et singula non amittunt, etiam cum de singulis loquimur. Quis enim dicere prohibetur cottidiani quadam lege sermonis: Homo ille defunctus est et nunc in requie est uel in poenis. cum de anima sola possit hoc dici, et: Illo aut illo loco homo ille sepultus est, cum hoc nisi de solo corpore non possit intellegi? An dicturi sunt sic loqui scripturam non solere diuinam? Immo uero illa ita nobis in hoc adtestatur, ut etiam cum duo ista coniuncta sunt et uiuit homo, tamen etiam singula hominis uocabulo appellet, animam scilicet interiorem hominem, corpus autem exteriorem hominem uocans, tamquam duo sint homines, cusit homo unus. Sed intelligendum est, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
loqui uolunt. et stripturaꝵ lotucões non
aduertũt non hͦ solũ dici exire ex ore dei
qd̾ ẽ equalis eiusdemq uature: audiãt
uel legant qd̾ deo dicente striptũ ẽ. qm̃
tepidus es. et neqz talidus neq frigidus
incipiam te enomere ex ore meo milla
itaq causa est. cur aꝑtissime loquente
resistamus apło: ubi abspiritali corpore
corpus aĩale disternẽs. id est ab illo ĩ quo
futuri sumꝰ. Hoc in qͦ nũt sumꝰ ait. Se¬
minatur corpus aĩale: surget corpꝰ spiri¬
tale. Si est corpus aĩale. est et spirita-¬
le: sicut scriptũ est. factus est p̾mꝰ homo
adam in aĩam uiuẽtẽ: nouissimꝰ adam

Expanded text:
loqui uolunt et scripturarum locutiones non loqui uolunt et scripturarum locutiones non aduertunt, non hoc solum dici exire ex ore Dei, quod est aequalis eiusdemque naturae, audiant uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus es et neque calidus neque frigidus, incipiam te reicere ex ore meo. Nulla itaque causa est, quur apertissime loquenti resistamus apostolo, ubi ab spiritali corpore corpus animale discernens, id est ab illo in quo futuri sumus hoc in quo nunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale; si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuente
Abbreviated transcription (Latin):
s deo flante creatã uoluit intelligi. sic
tiĩ factũ ut in corꝑe aĩali qd̾ fit aĩa ui¬
uente sicut illa aĩalia uiuerent. de quib
dixit ꝓducat terra aĩam uiuẽtem. et que
itidem dixit habuisse in se spm̃ uite. ubi
noĩe. S enĩ dei flatus ĩ qͥunt. dei ore exisse
intelligitur: quẽ si aĩam crediderimꝰ. ꝯse¬
quẽs erit ut eiusdem fateam᷑. ẽẽ substancie.
partẽq illiꝰ sapĩe que dicit ego ex ore altis¬
simi ꝓdiui: non quidem dixit sapienciã
ore dei efflatã fuisse: sz ex eius ore ꝓdisse
Sicut autem nõ possumus. non de nr̃a
natura qua hoĩes sumꝰ. s de isto aere tirtũ¬
fuso quẽ spirando at respirando ducimiꝰ
ac reducimꝰ flatũ facere cũ sufflamꝰ: ita
om̃ps deus non de sua natura. neq subia¬
centi creatura. s eciã de nichilo potunt fla¬
tum fatere: quẽ corpori hoĩs inserendo
inspirasse uel in sufflasse ꝯuenientissiẽ
Uerũtamen ut sciant isti qui destripturis

Expanded text:
 Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam uiuentem, et quae itidem dixit hnomine. 5. Sed enim Dei flatus, inquiunt, Dei ore exisse intelligitur, quem si animam crediderimus, consequens erit ut ejusdem fateamur esse substantiae, paremque illius Sapientiae, quae dicit, Ego ex ore Altissimi providi . Non quidem dixit Sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex ejus ore prodisse. Sicut autem nos possumus, non de nostra natura qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac respirando ducimus ac reducimus, flatum facere cum sufflamus: ita omnipotens Deus, non de sua natura, neque de subjacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse vel insufflasse convenientissime tamen ut sciant isti, qui de scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
eñ flatus ille corporeus de carmis ore ꝓcedẽs.
substãcia erat sp̃s st̃i atq natura s potues
signifitatio qua intelligeremꝰ ut dixi spm̃
sanctũ patri esse filio q tõmunẽ: qr nõ eis
autẽ iste sp̃s ĩscripturis scĩs greto uotabulo
uit qñ eũ corꝑali sui oris flatus significãs
distipulis dedit: et locis oĩb diuinoꝵ elo¬
quioꝵ nã aliter mͥ uinquã nũcupatus oc¬
currit. Hit uero ubi legitur et fiuxit deus
hoĩem puluerẽ de terra et insufflaint siue
ĩspirauit in faciẽ eiꝰ spm uite. non ait
freꝙ̃cius legitur: unde nõnulli eciã latim
ꝓpter differenciã hͦ uocabulũ nõ spm̃ sed
flatũ appellare maluerũt. Hoc em̃ et in
greto. etiã in illo loco apud ysaiã. ubi deus
dicit om̃em flatũ ego feci. om̃em aĩam
sine dubitatõe significãs. Quod itaq gͣte¬

Expanded text:
enim flatus ille corporeus, de carnis ore procedens, substantia erat Spiritus sancti atque natura, sed potius significatio, qua intelligeremus, ut dixi, Spiritum sanctum Patri esse Filioque communem, quia non Scripturis sanctis graeco vocabulo vit, quando eum corporalis sui oris flatu significans, discipulis suis dedit: et locis omnibus divinorum eloquiorum non mihi aliter unquam nuncupatus occurrit. Hic vero, ubi legitur, Et finxit Deus minem pulverem de terra, et insufflavit, sive inspiravit in faciem ejus spiritum vitae; non ait frequentius legitur: unde nonnulli etiam Latini, propter differentiam, hoc vocabulum non spiritum, sed flatum appellare maluerunt. Hoc enim est in graeco etiam illo loco apud Isaiam, ubi Deus dicit, Omnem flatum ego feci , omnem animam sine dubitatione significans. Quod itaq
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑacione iustissima. mortis in eis etiam
corꝑalis necessitas facta est: cũ qua nos
necessitate nati suiriꝰ. Propter qd̾ apłs
non ait: corpus quidem moriturũ ẽ ꝓpter
pctmn: s ait corpus quidem mortuũ est ꝓpt̾¬

Expanded text:
separatione justissima, mortis in eis etiam separatione justissima, mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua nos necessitate nati sumus Propter quod Apostolus non ait, Corpus quidem moriturum est propter peccatum; sed ait, Corpus quidem mortuum est pro
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qd̾ tibo ac potu egebat ne fame affice¬
retur ac siti. et nõ ĩmortalitate illa absolu¬
ta atq indissolubili. s ligno uite a mortis
necessitate ꝓhibebatur. atq ĩiuẽtutis fło¬
re tenebat᷑. non spiritale s aĩale fuisse
non dubiũ est: neqͣꝙͣ tñ moriturũ. nisi
in dei p̾dicentis minãtisq sententia delin¬
quendo cormuss. et alimẽtis quidẽ etiam
extra paradisum non negatis. a ligno tñ
licet aĩali. donec spiritale obedientie me¬
rito fieret. poss in paradiso nisi peccasset
habere ꝑpetuã. Quaꝓpter eciã si mortẽ
istam manifestã qua fit aĩe a corpore sepa¬
ratio intelligamꝰ simul signifitatam.
in eo qd̾ deus dixerat. qua die ederitis
ex eo morte moriemini: non ideo debet
absurdũ uideri. qr nõ ea prorsus die a cor¬
pore sunt soluti: qui tibũ interdictũ mor¬
tiferũq sũpserũt. Ea quippe die mutata
ĩdeteriꝰ uiciataq natura. atq a ligno uite

Expanded text:
eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeeius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, sed animale fuisse non dubium est, nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamelicet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere perpetuam. Quapropter etiamsi mortem istam manifestam, qua fit animae a corpore separatio, intelligamus simul significatam in eo quod Deus dixerat, Qua die ederitis ex illo, morte moriemini ; non ideo debet absurdum videri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdictum mortiferumque sumpserunt. Eo quippe die mutata in deterius vitiataque natura, atque a ligno vitae
Abbreviated transcription (Latin):
at bibendi. talib corporib auferetur. Uñ
et spiritalia erũt. non qr corpora esse desi¬
stant: s qr spũ uiuificante subsistent.¬
¶ Capłm. 23ͫ ¶ Quid intelluendũ sit de
corꝑe aĩali et de corꝑe spiritali ut qͥ morũit᷑
in adam: qui uo uiuificantur in xp̃o.
Ain sicut ista que habent aĩam uiuẽtẽ
nõdũ spm̃ uiuificantem aĩalia dicũt᷑
corpora. nec tñ aĩe sunt s corꝑa ita illa
spiritalia uocãtur corꝑa. Absit tñ ut sp̃s
ea credamꝰ futura. s corꝑa carnis habitura
substãciam: s nullã tarditatẽ. corrupcõe¬
q tarnalem. spũ uiuificante passura.
Tũt iam non terrenus s celestis hono
erit: non qr corpus qd̾ de terra factũ est.
non ip̃m erit. s qr douo celesti iã tale erit:
ut eciã celo intolendo non amissa natura.
s mutata qualitate cõueniat. Primus
est non in sp̃m̃ uiuificãtem: qd ei post obe¬
diencie meritũ seruabat᷑. Ideo corpus

Expanded text:
ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde et spiritalia erunt, -non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu uiuificante subsistent. CAPUT XXIII. Quid intellegendum sit de corpore animali et de corpore spiritali, et qui moriantur in Adam, qui uero uiuificentur in Christo. Nam sicut ista, quae habent animam uiuentem, nondum spiritum uiuificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora: ita illa spiritalia uocantur corpora; absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu uiuificante passura. Tunc iam non terrenus, sed caelestis homo erit; non quia corpus, quod de terra factum est, non ipsum erit; sed quia dono caelesti iam tale erit, ut etiam caelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate conueniat. Primus est, non in spiritum uiuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalitatis induentur ut nõ nisi
ueluit possibilitate non necessitate ues¬
cantur. Qd̾ angli̾ qͣ uisibiliter et trat¬
tabiliter apparentes. non qr indigebãt
s qr uolebant et poterant. ut hoĩb
ꝯgruerent sui ministerii quadã huma¬
nitate fecerũt. Neq enĩ in fantastate
angłos edisse credendũ est. qñ eos hõies
hospitio susceperũt: quãuis utrũ angłi
ẽent ignorantib sinuli nobis iudigẽcia
uesci uiderentur. Unde est qd̾ ait an¬
gelue in libro thobie uidebatis me man¬
dutare: s uisu ur̃o uidebatis: id est uctitate
reficiendi corꝑis sicut uos facitis me cibũ
sumere putabatis. Sz si forte de angelis
aliud credibiliꝰ disputari potest: terte fides
xp̃iana de ip̃o saluatore non dubitat. qd̾
ẽciam post resurrectionẽ iam quidẽ spirita¬
li carne. s tnĩ uera. cibũ ac potũ cũ discipłis
sumpsit. Non eñ pt̃as s egestas edendi

Expanded text:
inmortalitatis induentur, ut non nisi inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed egestas edendi
Abbreviated transcription (Latin):
uti potest: atq ita discit quid intersit.
utrũ inhereat ꝯmuni oib bono. an ꝓpͥo
delectetur. De quippe amiãs donatur
sibi. ut inde timorib. meroribusq ꝯpletꝰ
cãtet in psalmo. si tñ mala sua sentit.
q iam dicat: fortitudinẽ meã ad te cu¬
stodiam. Hec et si qua alia comodius
diti possunt de intelligende spiritaliter
paradiso. nemine ꝓhibente dicãt᷑. dũ tñ
et illiꝰ historie ueritas fidelissima rerũ
gestarũ narratõe ꝯmendata credatur¬
¶ Capłm.22ͫ De corporib sanctoꝵ
post resurrectionẽ: que sic spiritalia erũt
ut nõ in sp̃m̃ caro uertatur
SOrpora ergo iustorũ q̃ ĩ resurrectõe
futura sunt. neq ullo ligno ĩdige¬
bunt qͦ fiat ut nullo morbo uel senec¬
tute ĩueterata moriãt᷑. neq ullis aliis
corꝑalib alimẽtis quib esuriendi at
siciendi qualiscũq molestia deuitetur
qm̃ terto et oĩmodo ĩuiolabili munere

Expanded text:
uti potest, adque ita discit, quid intersit, uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: tusque iam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatur. CAPUT XXII. De corporibus sanctorum post resurrectionem, quae sic spiritalia erunt, ut non in spiritum caro uertatur. Corpora ergo iustorum, quae in resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere