comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdã uidcat᷑ eẽ qđ dicturi sumꝰ. Xp̃m enĩ du¬
pussimũ ꝓnunciauerunt & immortalẽ factũ: & cũ
bona p̃dicatione eiꝰ meminerunt. Xp̃ianos uero pol¬
lutos inquit & contaminatos & errore implicatos
ẽẽ dicunt: & multis calib aduersus eos blasphemus
utunt᷑. Deinde subicit uelut oracula deoꝵ blasphe.¬
mantiũ xpianos. Et post hȩc: de xp̃o autẽ inquit
interrogantib si est ds: ait hecate. Qm̃quidẽ in¬
mortalis anima post corpus ut incedit nosti. a sapi.¬
entia autẽ abscisa semꝑ errat: uiri piecate prestan.¬
cissuni est illa anima. Hanc colunt aliena ase ueritate:
Deinde post uerba huiꝰ quasi oraculi. sua ipse c̃texens.
pussuũ igitur uirũ inqͥt eũ dixit. & eiꝰ animã sicuti
& alioꝵꝵ pioꝵ post obitũ immortalitatẽ dignatã: et
hane colere xp̃ĩanos ignorantes Interrogantib autẽ
inqͥt. cur ergo damnatus ẽ: oraculo respondit dea:

Expanded text:
quibusdam uidquibusdam uidpiissimum pronuntiauerunt et inmortalem factum et cum bona praedicatione eius meminerunt; Christianos uero pollutos, inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum blasphemantium Christianos et post haec: \'De Christo autem, inquit, interrogantibus si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem inmortalis anima post corpus ut incedit, nosti; a sapientia autem abscisa semper errat. Viri pietate praestantissimi est illa anima; hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba huius quasi oraculi sua ipse contexens: Tiissimum igitur uirum, inquit, eum dixit et eius animam, sicut et aliorum piorum, post obitum inmortalitate dignatam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea:
Abbreviated transcription (Latin):
apollinis uersus: in quib & isti sunt ut qͣntũ satest
inde decerpã: Indm̃ uero inqͥt generatorẽ. & in regem
ante omĩa. quẽ treinit & celũ & terra atq mare. & in¬
ftrnoꝵ abdita: & ipsa numina ꝑhorrescunt: Quoꝵs
lex est pater: quẽ ualde scĩ honorant hȩbrei. Tali oracu.¬
lo dei sui apollinis: porphirius tã magnũ dm̃ dixit
hebreoꝵ. ut cũ & ipsa numina ꝑhorrescant:. Cũ ergo
ds̃ iste dixerit. sacrificans dus eradicabit᷑: miror
qđ ipse porphirius ñ ꝑhorruerit. & sacrificans dus
eradicari ñ formidauerit. Dicit eciã bona philosophus
iste de xp̃o. quasi oblitus illius de qua paulo ante lo.¬
cuti sumꝰ contumeliȩ suȩ: aut qͣsi in somnis du eiꝰ ma-¬
ledixerint xp̃o. & euigilantes eũ bonũ eẽ cognoueria:
digneq laucdauerint. Deniq canquã mirabile aliqͥd
atq incredibile ꝓlaturus: pret̃ opinionẽ inqͥt ꝓfecco

Expanded text:
Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est inde decerpam: In Deum uero, inquit, generatorem et in regem ante omnia, quem tremit et caelum et terra adque mare et infernorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Denique tamquam mirabile aliquid adque incredibile prolaturus: Traeter opinionem, inquit, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩi suscipiant dm̃ Sic enĩ exposuit uersus a pollinis.
ubi aiudicib recta sentientib xp̃m dicit occisũ: tãqͣm
illis iuste iudicantib merito sit ille punitꝰ. Uiderit
quid de xp̃o uact̾s mendax apollinis dixerit. atq
iste crediderit: aut fortasse uatẽ qđ non lix̃ dixisse
iste ipse confinxerit: quã sibi constet uł ipsa oracula
inter se faciat conuenire: postea uidebimꝰ. Hic tam̃:
udȩos tanquã dĩ susceptores recte dicit iudicasse de
xp̃o. qđ cũ morte pessima excruciandũ eẽ censueruit:
Dĩ itaq iudeoꝵ cui phibet testimoniũ: audiendus
fuit dicens. Sacrificans dus eradicabit᷑: nisi dñotan.¬
tum. Sed ad manifestiora ueniamꝰ & audiamꝰ quã
magnũ dñ dicat eẽ iudȩoꝵ. Itẽ adea quȩ int̾roga.¬
uit apollinẽ quid melius. uerbũ. siue ratio. an lea:
respondit inqͥt uersib hȩc dicens. Ac deinde subicit

Expanded text:
Iudaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit uersus Apollinis, Iudaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit ille punitus. Viderim quid de Christo uates mendax Apollinis dixerit adque iste crediderit aut fortasse uatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit. Quam sibi constet uel ipsa oracula inter se faciat conuenire, postea uidebimus; hic tamen Iudaeos. tamquam Dei susceptores, recte dicit iudicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Iudaeorum, cui perhibet testimonium, audiendus fuit dicens: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino tantum. Sed ad manifestiora ueniamus et audiamus quam magnum Deum dicat esse Iudaeorum. Item ad ea, quae interrogauit Apollinem, quid melius, uerbum siue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec dicens.\' Ac deinde subicit
Abbreviated transcription (Latin):
losophiã ꝑtinentiũ uelut diuina responsa: ut ipsa uer.¬
ba eiꝰ quead modũ exgreca lingua in latinã interp̃ta.¬
ta sunt ponã incerroganti inqͥt quẽ dm̃ placando
reuocare posset uxorẽ suã axp̃ianismo: hȩc ait uersib
apollo. Dcinde: uerba uelut apollinis ista sunt. Forte
magis poteris in aqua impressis litteris scribere.
aut adinflans leues pennas ꝑ aera auis uolare: quã
pollutȩ reuoces impiȩ uaxoris sensũ. Pergat quomͦ
uult in anib fallacus ꝑscuerans. & lam̃tari fallacus
mortuũ dm̃ cantans: quẽ ludicib recta sentientibus
ꝑditũ pessima inspeciosis ferro uincta mors interfecit:
Deindo post hos uersus apollinis. qͥ non stance metro
latinc interp̃tati sunt: subiunxẽ atq ait. In his qͥdẽ:
irremediabilẽ sententiã  manifestauit dicens. qm̃
udei suscipiunt dm̃. magis quã isti. Ecce ubi deco.¬
lorans xp̃m. iudeos p̃posuit xp̃ĩanis: conficens quod

Expanded text:
losophiam pertinentium uelut diuina responsa, ut ipsa uerlosophiam pertinentium uelut diuina responsa, ut ipsa uerba eius, quem ad modum ex Graeca lingua in Latinam interpretata sunt, ponam: \'Interroganti, inquit, quem deum placando reuocare possit uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult inanibus fallaciis perseuerans et lamentari fallaciis mortuum Deum cantans, quem iudicibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis ferro uincta mors interfecit.\' Deinde post hos uersus Apollinis, qui non stante metro Latine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inremediabile sententiae eorum manifestauit dicens, quoniam Iudaei suscipiunt Deum magis quam isti.\' Ecce, ubi decolorans Christum Iudaeos praeposuit Christianis, confitens quod
Abbreviated transcription (Latin):
romani: ut nullũ deoꝵ preter ipsũ colerent sacrificus:
Ipse c̃. ds̃: a quo responsũ accepit abrahã insemine
tuo benedicentur om̃s gentes. qđ in xp̃o fieri qͥ scdmn
carnẽ de illo semine exortus est idemipsi qͥ remanser̃
hiuus nomuiniis inimici uelint nolint ue cognoscunt.
Ipse est ds̃ cuius diuinus sp̃s peos locutus ẽ Quoꝵ
predicta atq cõplcta ꝑ ȩccłam quã uidemꝰ toto orbe
diffusam: in libris supcriorib posui Ipse est ds̃: quẽ
uarro doctissimꝰ romanoꝵ iouẽ putat. quãuis nesciens
quid loquatur. Qđ tam̃ ideo cõmemorandũ putaui:
qm̃ uir tantȩ scientiȩ. nec nullũ istũ diñ potuit excisti.
mare nec uilẽ. Hunc enĩ eum eẽ credidit: quẽ summũ¬
dm̃ putauit. Postremo ipse ẽ. ds̃ quẽ doctissimꝰ philo.¬
sophoꝵ quãuis xp̃ĩanoꝵ acerrimꝰ inunicus. etiã per
appellat. in quib ecequit᷑ atq conseribit rerũ ad phi¬

Expanded text:
Romani, ut nullum deorum praeter ipsum colerent sacrificiis ?\' Romani, ut nullum deorum praeter ipsum colerent sacrificiis ?\' Ipse est Deus, a quo responsum accepit Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod in Christo fieri, qui secundum carnem de illo semine exortus est, idem ipsi qui remanserunt huius nominis inimici, uelint nolintue, cognoscunt. Ipse est Deus, cuius diuinus Spiritus per eos locutus est, quorum praedicta adque conpleta per ecclesiam, quam uidemus toto orbe diffusam, in libris superioribus posui. Ipse est Deus, quem Varro doctissimus Romanorum Iouem putat, quamuis nesciens quid loquatur; quod tamen ideo commemorandum putaui, quoniam uir tantae scientiae nec nullum istum Deum potuit eximare, nec vilem. Hunc enim eum esse credidit, quem summum putavit Deum. Postremo ipse est Deus, quem doctissimus philosophorum, quamvis Christianorum acerrimus inimicus, etiam per appellat, in quibus exsequitur adque conscribit rerum ad phi
Abbreviated transcription (Latin):
immundissimi sp̃s tanquã dus sacrificari uolunt: Tam̃
qđ de uiris consensu diximꝰ. satis eẽ arbitror unde
appartat ꝑ hanc definitionẽ noncẽ popłm cuius tes
publica cẽ dicat᷑. in quo iusticia non est. Si enĩ dicuił
non spiritib immundis sed dus bonis atq scĩs in
sua re publica seruisse. romanos: nũquid cadẽ totiens
repetenda sunt quȩ iã sacis immo ultra quã satis est
diximus: Quis cruĩ ad hunc locũ ꝑsuperiores huius oꝑis
libros ꝑuenit. qui dubitare adhuc possit malis & impuris.
doemonib seruisse romanos. nisi uł nimiũ stolidus. uł
impudentissime contentiosus : Sed ut taceã quales
sint quos sacrificus colebant: in lege ueri dĩ scriptum est.
Sacrificans dus eradicabit᷑: nisi dño tantũ: Nec bonis
igitur nec malis dus sacrificari uoluit: qͥ hoc tũ tanta
ds̃ est aut unde dignus ꝓbatur cui deberent obtẽperare

Expanded text:
inmundissimi spiritus, tamquam dis sacrificari uolunt: tamen inmundissimi spiritus, tamquam dis sacrificari uolunt: tamen quod de iuris consensu diximus satis esse arbitror, unde appareat per hanc definitionem non esse populum, cuius res publica esse dicatur, in quo iustitia non est. Si enim dicunt non spiritibus inmundis, sed dis bonis adque sanctis in sua re publica seruisse Romanos: numquid eadem totiens repetenda sunt, quae iam satis, immo ultra quam satis est diximus? Quis enim ad hunc locum per superiores huius operis libros peruenit, qui dubitare adhuc possit malis et inpuris daemonibus seruisse Romanos, nisi uel nimium stolidus uel inpudentissime contentiosus? Sed ut taceam quales sint, quos sacrificiis colebant: in lege ueri Dei scriptum eat: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Nec bonis igitur nec malis dis sacrificari uoluit, qui hoc cum tanta Deus est aut unde dignus probatur, cui deberent obtemperare
Abbreviated transcription (Latin):
Seruiens autẽ dõ animus: recte imperat corpori. In¬
quo ipso animoratio dõ subdita: recte imperat libidini.
uitusq cęteris. Quaꝓpter ubi homo dõ non seruit. qͥd
inco putandũ est eẽ iusticiȩ. quandoquidẽ dõ non ser¬
uiens nullo modo potest iuste animꝰ corpori. aut huma¬
na ratiouitus imperare: Etsi in homune calis non est
ulla iusticia: ꝓculdubio nec in hominũ coetu. qui ex
hominib talib constat. Non est hic ergo iuris ille con¬
sensus qͥ hominũ multitudinẽ popłm facit: cuius res
dicitur eẽ res publica Nam de utilitate qͥd dicã. cuiꝰ
ctiã cõmunione sociatꝰ coctus hominũ. sicut sese habet
ista definitio popłs nuncupatur: Quãiuis enĩ si diligen.¬
ter attendas. nec utilitas sit ulla uiuentiũ qͥ uiuunt
impie. sicut uiuit oñis qͥ non seruit dõ scruitq docmo¬
nib tantomagis inpisunt qͣntomagis sibi cũ sint

Expanded text:
Seruiens autem Deo animus recte imperat corpori, inSeruiens autem Deo animus recte imperat corpori, inque ipso animo ratio Deo Domino subdita recte imperat libidini uitiisque ceteris. Quapropter ubi homo Deo non seruit, quid in eo putandum est esse iustitiae? quando quidem Deo non seruiens nullo modo potest iuste animus corpori aut humana ratio uitiis imperare. Et si in homine tali non est ulla iustitia. procul dubio nec in hominum coetu, qui ex hominibus talibus constat. Non est hic ergo iuris ille consensus, qui hominum multitudinem populum facit, cuius res dicitur esse res publica. Nam de utilitate quid dicam, cuius etiam communione sociatus coetus hominum, sicut sese habet ista definitio, populus nuncupatur? Quamuis enim, si diligenter adtendas, nec utilitas sit ulla uiuentium, qui uiuunt inpie, sicut uiuit omnis, qui non seruit Deo seruitque daemonibus, tanto magis inpiis, quanto magis sibi, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
retur nisi ꝑ iniusticiã rem publicã stare augeriq non
posse: hoc ueluti ualidissimũ positũ erat. iniustũ cẽ
ut homines hominib dominantib seruiant. quã tam̃
iniusticiã nisi sequat᷑ imperiosa ciuitas cuiꝰ est magna
res publica non eã posse ꝓiunciis imperare: responsũ
est a parte iusticiȩ. ielco iustũ cẽ qđ talib hominib sit
utilis seruitus. & ꝓutilitate eoꝵ ficri cũ recte fit: id est
cũ imꝓbis aufertur iniuriarũ licentia & domiti melius
se habebunt quia indomiti deterius habucr̃: subditũq
est ut ista ratio firmaret᷑. ueluti a natura sũptũ nobile
exemplũ: atq dictũ est. Cur igitur ds̃ homini. animꝰ
imperat corpori. ratio libidini. cę̧terisq uiciosis animi
partibus : Pane hoc exc̃plo satis edoctũ est quibusdã
esse utilẽ seruitutẽ : & dõ quid ẽ ut seruiat᷑ utile cẽ om̃ib

Expanded text:
retur nisi per iniustitiam rem publicam stare augerique non retur nisi per iniustitiam rem publicam stare augerique non posse, hoc ueluti ualidissimum positum erat, iniustum esse, ut homines hominibus dominantibus seruiant; quam tamen iniustitiam nisres publica, non eam posse provinciis imperare. Responsum est a parte iustitiae ideo iustum esse, quod talibus hominibus utilis seruitus, et pro utilitate eorum fieri, cum recte fit, id est cum inprobis aufertur iniuriarum licentia, et domiti melius se habebunt, quia indomiti deterius se habuerunt; subditumque est, ut ista ratio firmaretur, ueluti a natura sumtum nobile exemplum adque dictum est: \'Quur igitur Deus homini, animus imperat corpori, ratio libidini ceterisque uitiosis animi partibus?\' Plane hoc exemplo satis edoctum est quibusdam esse utilem seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile esse omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Ecsi non popłs nec res popłi: sed qualiscũq multi¬
tudinis. quȩ popłi nomine digna non est: Ac ꝑ hoc si
res publica res est popłi. & popłs non ẽ: qͥ consensu
non sociatus. c̃. iuris. Nõn est autẽ ius ubi nulla iusticia
est. ꝓcul dubio colligitur ubi iusticia non est. non esse
rem publicã. Iusticia porro: ea uirtus ẽ. quȩ sua cuiq
distribuit. Quȩ igitur iusticia est hominis quȩ ipsũ
hominẽ dõ uero tollit. & immundis doemonib subdit:
Hoccine est sua cuiq distribuere: An qͥ fundũ aufcit
ei aquo emptus. ẽ. & tradit ei qui nichil habet iuris in¬
eo iniustus. ẽ. & qui se ipsũ aufert dominanti dõ a quo
factus est & malignis seruit spiritib iustus est: Disputa.¬
tur certe acerrime atq fortissime incisdẽ ipsis de re pub¬
lica libris. aduersus iniusticiã ꝓiusticia: Et qm̃ cum
prius ageret᷑ ꝓiniusticiȩ partib contra iusticiã. & dice¬

Expanded text:
nem; et si non populus, nec res populi. sed qualiscumque multinem; et si non populus, nec res populi. sed qualiscumque multitudinis, quae populi nomine digna non est. Ac per hoc, si res publica res est populi et populus non est, qui consensu non sociatus est iuris, non est autem ius, ubi nulla iustitia est: procul dubio colligitur, ubi iustitia non est, non esse rem publicam. Iustitia porro ea uirtus est, quae sua cuique distribuit. Quae igitur iustitia est hominis, quae ipsum hominem Deo uero tollit et inmundis daemonibus subdit? Hocine est sua cuique distribuere? An qui fundum aufert eius, a quo emtus est, et tradit ei, qui nihil habet in eo iuris, iniustus est; et qui se ipsum aufert dominanti Deo, a quo factus est, et malignis seruit spiritibus, iustus est? Disputatur certe acerrime adque fortissime in eisdem ipsis de re publica libris aduersus iniustitiam pro iustitia. Et quoniam, cum prius ageretur pro iniustitiae partibus contra iustitiam et dice
Abbreviated transcription (Latin):
na respublica. qͥa nũquam fuit res popłi. quã dęfinitio¬
nem uoluit cẽ rei publice. Popłm enĩ eẽ definiuit cęcũ
multitudinis iuris consensu. & utilitatis cõmunione soci¬
atũ. Quid autẽ dicat iuris consensũ. disputando expli¬
cat: ꝑ hoc ostendens gerisine iusticia non posse rẽ publi¬
cam. Ubi ergo iusticia uera non est: nec ius potest cẽ.
Qđ enĩ iure fit: ꝓfecto iuste fit. Qđ autẽ fic iniuste:
nec iure ficri potest Non ciuĩ iura dicenda sunt uł putan¬
da. iniqua hominũ constituta: cũ illud etiã ipsius eẽ di¬
cant qđ de iusticiȩ fonte manauerit. falsũq et̃ qđ aqui¬
busdã non recte sentientib dici solet: id eẽius qđ ei qͥ
plus potest utile est. Quocirca : ubi non est uera iusticia.
uris consensu sociatus coctus hominũ non potest cẽ. et
ideo nec popłs: uixta illã scipionis uł ciceronis dęfinicio¬

Expanded text:
na res publica, quia numquam fuit res populi, quam definitiona res publica, quia numquam fuit res populi, quam definitionem uoluit esse rei publicae. Populum enim esse definiuit coetum multitudinis iuris consensu et utilitatis communione sociatum. Quid autem dicat iuris consensum, disputando explicat, per hoc ostendens geri sine iustitia non posse rem publicam; ubi ergo iustitia uera non est, nec ius potest esse. Quod enim iure fit, profecto iuste fit; quod autem fit iniuste, nec iure fieri potest Non enim iura dicenda sunt uel putanda iniqua hominum constituta, cum illud etiam ipsi ius esse dicant, quod de iustitiae fonte manauerit, falsumque esse, quod a quibusdam non recte sentientibus dici solet, id esse ius, quod ei, qui plus potest. utile est. Quocirca ubi non est uera iustitia, iuris consensu sociatus coetus hominum non potest esse et ideo nec populus iuxta illam Scipionis uel Ciceronis definitio
Abbreviated transcription (Latin):
non miserrimã iudicet: Quã tamen quicũq sic habet
ut eius usũ referat ad illius finẽ quã diligit ardentis.¬
sime. ac fidelissime sperat: non absurde dici etiã nunc
beatus potest. spe illa potius quã re ista: Res ista uero
sine spe illa: beatitudo falsa & magna miscria est:
Noncnĩ ueris animi bonis utitur: qm̃ non est uera
sapientia quȩ intntionẽ suã inhis quȩ prudent̃ discernit.
gerit forticer. cohibet cẽperant̃. iusteq distribuit: non in
illũ dirigit finc̃ ubierit dĩ omĩa in om̃ib ȩt̃nitate certa: et
ac dilucide expediã qđ in scdõ huius operis libro me de¬
monstraturũ eẽ ꝓmisi: scđm dęfinitiones quib apud cicero.¬
nem utitur scipio in libris de republica. nũquã rẽpubli¬
cam fuisse romanã. Breuit̃ enĩ: rempublicã defiit esse
rem popłi. Quȩ diffuutiosi uera est: nũquã fuit roma.¬

Expanded text:
non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitur, quoniam non est uera sapientia, quae intentionem suam in his, quae prudenter discernit, gerit fortiter, cohibet temperanter iusteque distribuit, non in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnibus, aeternitate certa et ac dilucide expediam, quod in secundo huius operis libro me demonstraturum esse promisi, secundum definitiones, quibus aput Ciceronem utitur Scipio in libris de re publica, numquam rem publicam fuisse Romanam. Breuiter enim rem publicam definit esse rem populi. Quae definitio si uera est, numquam fuit Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m. qui preesse dilexerit non ꝓdeẽ. Itaq abstucdio
cognoscendȩ uericatis nemo ꝓhibetur: qđ ad laudabile
ꝑtinet ociũ. Locus uero superior. sine quo regi popłs
non potest: & si ita tencatur atq ad ministret᷑ ut decet.
camen indecenter appetitur. Quam obrem: otiũ scm̃
querit caritas ueritatis. Negotiũ iustũ: suscipit neces.¬
sitas caritatis. Quã sarcinã sinullus imponit: ꝑcipi.¬
endȩ atq intuendȩ uacandũ est ueritati. Si autẽ im.¬
ponitur. suscipienda est ꝓpter caritatis necessitatem.
sed nec sic omnimodo ueritatis delectatio descrenda est.
Nec subtrahatur illa suauitas: & oppͥmat ista necessitas.
atq ꝑfecta. non ꝑ quã mortales transeant nascendo atq
moriendo. sed inqua immortales maneant nichil ad uer.¬
si omnino patiendo: quis est qui illã uitã uel beatissimã
neget. uł incius cõparatione istã quȩ hic agitur qͣntis.¬
libet animi & corporis eat̾narũq rerũ bonis plena sit

Expanded text:
e. Itaque a studio cognoscendae veritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium. Locus vero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur atque administretur, ut decet, tamen non decenter appetitur. Quamobrem otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium justum suscipit necessitas caritatis, quam sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum est veritati; si autem imponitur, suscipienda est propter caritatis necessitatem: sed nec sic omni modo ueritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suauitas et obprimat ista necessitas. adque perfecta, non per quam mortales transeant nascendo adque moriendo, sed in qua inmortales maneant nihil aduersi omnino patiendo: quis est qui illam uitam uel beatissimam neget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ moriturũ est ꝓpter peccatũ sed ait corpus qͥdẽ
mortuũ est ꝓpter peccatũ: sp̃s autẽ uita est ꝓpter
iusticiã. Deinde subiunxit: Si autt̃ sp̃s cus qui susci.¬
tauit xp̃m amortius habitat in uob̃: qui suscitauit
axp̃m amortius uiuificabit & mortalia corpora urã. ꝓpt̃

Expanded text:
quidem moriturum est propter peccatum, sed ait: Corpus quidem quidem moriturum est propter peccatum, sed ait: Corpus quidem mortuum est. propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. Deinde subiunxit: Si autem spiritus eius, qui suscitauit Christum a mortuis, habitat in uobis: qui suscitauit Christum a mortuis uiuific
Abbreviated transcription (Latin):
indĩ prȩdicentis minantisq sententiã delinquen.¬
do corruisset. & alim̃tis quidẽ etiã extra paradisũ
non negatis. a ligno tam̃ uitȩ ꝓhibitus tradicus eẽt
tempori uetustatiq finiendus: in ea dũtaxcat uita
quã incorpore licet animali donec spirit᷑ale oboe.¬
dientiȩ meritofieret. posset in paradiso nisi peccas.¬
set habere ꝑpetuã. Quaꝓpt̃ etiãsi mortẽ istã ma.¬
nifestam qua fit animȩ acorpore separatio intelli.¬
gamus simul sigiuficatã in eo qđ ds̃ dixerat. qua
die ederitis exeo morte moriemini: non ideo debet
absurdum uideri. quia non o ꝓrsus die a corpore
sunt soluti. quo cibũ interdictũ mortiferũq sũpser̃
Eo quippe die mutata indeterius uitiataq
natura. atq alignouitȩ separatione iustissina mor.¬
cis ineis etiã corporalis necessitas facta est: cũ qua nos
necessitate nati sumꝰ. ꝓpter qđ apłs non ait corpus

Expanded text:
in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquenin Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamen uitae prohibitus traditus esset tempori uetustatique finiendus, in ea dumtaxat uita, quam in corpore licet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere perpetuam. Quapropter etiamsi mortem istam manifestam, qua fit animae a corpore separatio, intellegamus simul significatam in eo quod Deus dixerat: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini: non ideo debet absurdum uideri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdictum mortiferumque sumserunt. Eo quippe die mutata in deterius uitiataque natura adque a ligno uitae separatione iustissima mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua nos necessitate nati sumus. Propter quod apostolus non ait: Corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tem animalia dicuntur corpora. nectam̃ animȩ
sunt sed corpora: ita illa spiritalia uocant᷑ corpora:
Absit tamen ut sp̃s ea credamus futura. sed corpora
carnis habitura substantiã: sed nullã tarditatem
corruptionẽq carnalẽ sp̃u uiuificante passura
Tunc iam non t̾renus sed cȩlestis homo erit: non qͥa
corpus qđ de terra factũ est non ipsũ crit. sed quia
dono cȩlesti iã tale erit: ut etiã cȩlo incolendo non
amissa natura. sed mutata qualitate conueniat
Primus autẽ homo de terra terrenus in animã uiuen.¬
cem factus est non in sp̃m uiuificantẽ: qđ ei ꝑ obocdi.¬
entiȩ meritũ seruabat᷑. Ideo corpus eius qđ cibo ac
potu egebat ne fame afficeretur ac siti. & non immor.¬
talitate illa absoluta atq in dissolubili sed ligno
uitȩ amortis necessitate ꝓhibebatur. atq in uiuen.¬
tutis flore tenebatur. non spirit̾ale sed animale
fuisse non dubiũ est: nequaquã tam̃ moriturũ nisi

Expanded text:
tem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae tem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora: ita illa spiritalia uocantur corpora; absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu uiuificante passura. Tunc iam non terrenus, sed caelestis homo erit; non quia corpus, quod de terra factum est, non ipsum erit; sed quia dono caelesti iam tale erit, ut etiam caelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate conueniat. Primus autem homo de terra terrenus in animam uiuentem factus est, non in spiritum uiuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, sed animale fuisse non dubium est, nequaquam tamen moriturum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
congruerent: sui ministerii quadã humanitate fecer̃
Neq cnũ infantasmate angłos edisse credendũ ri est.
quando cos homines hospicio susceperunt: quamuis
utrũ angłi essent ignorantibus. cũ simili nob̾ indigen.¬
tia uesci uiderent᷑. Unde est. qđ ait angłs in libro
tobiȩ. Videbatis me manducare. sed uisu ur̃o uideba.¬
tis: idest necessitate reficiendi corporis. sicut uos facitis
me cibũ sumere putabatis. Sedsi forte doangłis aliud
credibilius disputari potest: certe fides xp̃ĩana de ipso
saluatore non dubitat qđ etiã post resurrectionẽ iã
quidẽ inspirit᷑ali carne. sed tam̃ uera: cibũ ac potum
cum discipłis sumsit. Non enĩ potestas sed egestas eden.
di acbibendi talib corporib aufertur. unde spiri.¬
talia crunt: non quia corpora eẽ desistent. sed quia
spu uiuificante subsistent. Nam sicut corpora ista
quȩ habent animã uiuentt̃ nondũ sp̃m iuuifican.¬

Expanded text:
congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed di ac bibendi talibus corporibus auferetur, unde et spiritualia erunt, non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu vivificante subsistent. Nam sicut ista quae habent animam uiuentem, nondum spiritum uiuifican
Abbreviated transcription (Latin):
ribus meroribusq cõpletus cantet in psalmo: si tam̃
mala sua sencit: Adme ipsũ curbata. ẽ anima mea
Correptusq iam dicat. Fortitudinẽ meã adte custo.¬
diam. Hȩc & siqua alia cõmodius dici possunt de
intelligendo spirit᷑alit̃ paradiso. nemine ꝓhibente
dicantur: dũ tãmen& illius historiȩ ueritas fidelisima
rerũ gestarũ narratione cõmendata credat᷑¬
ourora ergo iustoꝵ quȩ in resurrectione futura
sunt: neq ullo ligno indigebunt qͦ fiat ut nullo mor.¬
bo uł senectute inueterata moriant᷑. neq ullis alus
corporalib alimentis quib esuriendi ac sitiendi qͣlis.¬
cunq molestia deuitetur: qm̃ certo & omĩmodo inui.¬
olabili muncre ĩmortalitatis induent᷑: ut ñ nisi si
uelint possibilitate ñ necessitate uescant᷑: Qđ angli
quoq uisibilit̃ & tractabilit̃ apparentes. ñ qͥi indi.¬
gebant sed quia uolebant & poterant ut hominib

Expanded text:
ribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen ribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: Ad me ipsum turbata est anima mea; correctusque iam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatursunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. prudentiã. fortitudinc̃. temperantiã. atq usti.¬
ciam: & ligna eiꝰ om̃s utiles disciplinas. & lignoꝵ fructꝰ
mores pioꝵ: & lignũ uitȩ ipsam bonoꝵ omniũ matrẽ
sapientiã. & lignũ scientiȩ boni & mali trans gressi man-¬
dati experimentũ. Poenã enĩ peccatorib: bene utiq
qm̃ iuste constituit ds̃: sed non suo bono experit᷑ homo.
Possunt hȩc etiã in ȩccła intelligi ut ea melius accipiamꝰ
tanquã ꝓphetica indicia precedentia futuroꝵ: para.¬
disum scilicet ipsã eccłam: sicut de illa legit᷑ incanti.¬
cis canticoꝵ. Quattuor autẽ paradisi flumina. quat.¬
num scientiȩ boni & mali. ꝓpriũ uoluntatis arbitriũ.
Nec seipsã quippe homo diuina uoluntate contẽpta.
nisi ꝑniciose uti potest: atq ita discit quid intersit
utrum inhereat cõmuni om̃ib bono. an ꝓprio delec.¬
tetur. Sẽ quippe amans. donatur sibi ut inde timo.¬

Expanded text:
uirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iustiuirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iustitiam, et ligna eius omnes utiles disciplinas, et lignorum fructus mores piorum, et lignum uitae ipsam bonorum omnium matrem sapientiam, et lignum scientiae boni et mali transgressi mandati experimentum. Poenam enim peccatoribus bene utique, quoniam iuste, constituit Deus, sed non suo bono experitur homo. Possunt haec etiam in ecclesia intellegi, ut ea melius accipiamus tamquam prophetica indicia praecedentia futurorum; paradisum scilicet ipsam ecclesiam, sicut de illa legitur in cantico canticorum; quattuor autem paradisi flumina quatnum scientiae boni et mali proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde non nulli totũ ipsũ paradisũ ubi primi homines
parentes generis humani scẽ scripture ueritate fuisse
narrantur. ad intelligibilia referunt: arboresq illas
& ligna fructifera in uirtutes uitȩ moresq conucrtud.
tanquã uisibilia & corporalia illa nonfuerint: seel intel.¬
libiliũ significandoꝵ cause eo modo dicta uł scripta sud:
quasi ꝓpterea non potuerit c̃ẽ paradisus corporalis. quia
potest etiã spirit̾alis intelligi: tanquã ideo nonfuerint
duȩ mulieres agar & sara. & ex cis duofilii abrahȩ. unꝰ
de ancilla & unus delibera: quia duo testam̃ta incis fi¬
gurata dicit apł̃s. Aut ideo de nulla petra morse ꝑcu-¬
tiente aqua defluxerit: quia potest illic figurata signi.¬
ficatione etiã xp̃s intelligi: eodẽ apło dicente. Petra
autem: erat xp̃s Nemo itaq ꝓhibet intelligee paradi-¬
sum uitã beatoꝵ: quattuor eius flumina quattuor

Expanded text:
Unde nonnulli totum ipsum paradisum, ubi primi homines Unde nonnulli totum ipsum paradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta sint. Quasi \' propterea non potuerit esse paradisus corporalis, quia potest etiam spiritalis intellegi; tamquam ideo non fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo testamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo de nulla petra Moyse percutiente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat Christus. Nemo itaque prohibet intellegere paradisum uitam beatorum, quattuor eius flumina quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
re uetita simul erat mirabili dĩ grã prestabat᷑: tam̃
& alios sumebant cibos pręter unã arborẽ quȩ fu.¬
erat interdicta. non quia ipsa erat malũ: sed ꝓpter
cõmendandũ purȩ & simplicis obocdientiȩ bonũ.
quȩ magna uirtus est rationalis creaturȩ sub ereatore
dño constitutȩ. Nam ubi nullũ malũ tangebatur:
ꝓfecto si ꝓhibitũ tangeret᷑. sola in oboedientia pecca.¬
batur. Ale batur ergo aliis quȩ sumebant: ne animalia
corpora molestiȩ aliqͥd esuriendo acsitiendo sentirea.
Deligno autẽ uitȩ ꝓpterea igustabatur. ne mors
eis undecũq subriperet: uł senectute confecta
decursis tẽporum spaciis incerirent: tanquã cętera
essent alimento. illud sacram̃to: ut sic fuisse accipi¬
atur lignũ uitȩ in paradiso corporali. sicut in spi¬
ritali. hoc est intelligibili paradiso sapientie dĩ.
de qua scriptũ est. Lignũ uitȩ est: amplectentib eã.¬

Expanded text:
re vetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur: tamen re vetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur: tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa erat malum, sed propter commendandum purae et simplicis obedientiae bonum, quae magna virtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobedientia peccabatur. Alebantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum vitae in paradiso corporali, sicut in spirituali, hoc est intelligibili paradiso, Sapientia Dei, de qua scriptum est, Lignum vitae est amplectentibus ea
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalẽ futurã : Sicut enĩ sp̃s carni seruiens non incon¬
grue carnalis. ita carospũi seruiens recte appellatͥur
spiritalis: non quia in sp̃m conuertetur sicut non nulli
putant exeo qđ scriptum ẽ. seminat᷑ corpus animale
surget corpus spirigale sed qͥa spiritui sũma & mira.¬
bili obtemperandi felicitate subdetur usq ad implen.¬
dam ĩmortalitatis indissolubilis securissimã uoluntatẽ:
omni molestiȩ sensu. omi corruptibilitate & carditate
detracta. Non solũ enĩ non erit tale quale nunc est in
quauis optima ualitudine. sed nec tale quidẽ quale
fuit in pͥmis hominib ante peccatũ: qui licet mori¬
turi non essent nisi peccassent. alim̃tis tam̃ ut homi.
nes utebantur: nondũ spiritalia sed ad huc animalia
corpora terrena gestantes quȩ licet senio non uete.¬
rascerent ut necessitate ꝑducerent᷑ ad mortẽ. qui
status eis de ligno uitȩ qđ in medio paradisi cũ arbo¬

Expanded text:
spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non inconspiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis, non quia in spiritum conuertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi penes utebantur, nondum spiritualia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non veterascerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno vitae, quod in medio paradiso cum arbo
Abbreviated transcription (Latin):
scõs inresurrectione habituros ea ipsa in quib hic
laborauerunt corpora. ut nec earũ carni aliqͥd corrup¬
tionis uł difficultatis. nec eoꝵ beatitudini aliquid
doloris & infelicitatis possit accidere : inde nunc
scõꝵ animȩ defunctoꝵ ideo non habent grauẽ mor.¬
tem qua separatȩ sunt acorporib suis: qͥa caro eoꝵ
requiescit inspe. quas libet sine ullo iam sensu¬
contumelias accepisse uideatur. Non enĩ sicut placoni
uisum est corpora obliuionẽ desiderant: sed poctius quia
meminerunt quid sibi adõ sit ꝓmissũ qui neminẽ fallit.
qui eis etiã de capilloꝵ suoꝵ integritate securitatem
dedit resurrectionẽ corporũ in quib dura multa ꝑpessi
sunt: nichil ineis ulterius tale sensuri desiderabiliter
& patienter expectant. Si enum carnc̃ suã non oderant.
quando eam suȩ menti infirmitate resistentẽ spirit᷑ali
iure cohercebant. quantomagis eam diligunt etiã ipsã

Expanded text:
sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laborauerunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis uel difficultatis nec eorum beatitudini aliquid doloris et infelicitatis possit accidere? Csanctorum animae defunctorum ideo non habent grauem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensucontumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora obliuione desiderant, sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securitatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quando eam suae menti infirmitate resistentem spiritali iure cohercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
animas sine ullo ad miserias pristinas reditu inet̃na feli.¬
citate constituit: & ut xp̃o aduersaret᷑ resurrectianẽ
incorruptibiliũ corpoꝵ negans. non solũ sine terrenis
sed sine ullis omino corporib eas asseruit insẽpit̾nũ c̃ẽ.
uicturas: nec tam̃ istae qualicũq opinione pręcepit
saltem ne dus corporatis religionis obsequio subderen.¬
tur. Quid ita nisi quia eas quãuis nulli corpori
sociatas non credidit illis et̃ meliores: quaꝓpt̃ si non
audebunt istisicut cos ausuros eẽ non arbitror dus
beatissimis & tam̃ in et̃nus corporib constitutis huma.¬
nas animas ante ponere. cur eis uidetur absurdũ
qđ fides xp̃iana predicat. & pͥmos homines ita fuisse
conditos. ut sinon peccassent nulla morte asuis corpo.¬
rib soluerent᷑. sed ꝓmeritis oboedientiȩ custodicȩ
immortalitate donati. cũ eis uiuerent inȩt̃nũ: & talia

Expanded text:
animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felianimas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas adseruit in sempiternum esse uicturas. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne dis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas, quamuis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, dis beatissimis et tamen in aeternis corporibus constitutis humanas animas anteponere: quur eis uidetur absurdum, quod fides Christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut, si non peccassent, nulla morte a suis corporibus soluerentur, sed pro meritis oboedientiae custoditae inmortalitate donati cum eis uiuerent in aeternum; et talia
Abbreviated transcription (Latin):
inde rursus miseriȩ pristinȩ oblitus & cupiditate
habendi corporis uictus. redeat ad labores erũnasq
mortalium: illi uero qui stultã duxerint uitã ad cor.¬
pora siuis meritis debita siue hominũ siue bestiarum.
de ꝓximo reuoluant᷑. In hac itaq durissima conditio¬
ne. constituit etiã bonas atq sapientes animas. quib
non talia corpora distributa sunt. cũ quib semꝑ atque
immortaliter uiuerent. ut neq incorporib ꝑmanere.
neq sine his possint inȩt̃na puritate durare. De qͦ
platonico dogmate. iã inlibris supcriorib diximus
xp̃iano temport̾ crubuisse porphiriũ: & non solum
ab animis humanis remouisse corpora bestiarũ. uerũ
etiam sapientiũ animas ita uoluisse de corporcis nexi.¬
bus liberari. ut corpus om̃e fugientes: beatȩ apud
patrem sine fine teneant᷑. Itaq ne axp̃o uinci uide.¬
retur uitã scĩs pollicente ꝑpetuã. etiã ipse purgatas

Expanded text:
inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibus non talia corpora distributa sunt, cum quibus semper adque inmortaliter uiuerent, ut neque in corporibus permanere neque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Platonico dogmate iam in libris superioribus diximus Christiano tempori erubuisse Porphyrium et non solum ab animis humanis remouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita uoluisse de corporeis nexibus liberari, ut corpus omne fugientes beatae aput Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo uinci uideretur uitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas
Abbreviated transcription (Latin):
ante ponere: q̃uib ds̃ sũmus apud platonẽ munus
ingens indissolubilẽ scilicet uitã. id est ęternũ cũ suis
corporib consortiũ pollicet᷑. Optime autẽ cũ homi.¬
nib agi arbitratur idem plato. si tamen hanc uitã
pie iusteq ꝑegerint ut a sius corporib separati. in
ipsoꝵ deoꝵ qui sua corpora nũquã descrunt reci.¬
piantur sinu: scilicet immemores supera ut conuera
reuisant. rursus & incipiant in corpora uelle reueiti:
qđ iurgilius explatonico dogmate dixisse laudat᷑:
Ita quippe animas mortaliũ nec insuis corporibus
semꝑ esse posse eocistimat. sed mortis necessitate dissolui:
nec sine corporib durare ꝑpetuo. sed alt̾nantib uicib
indesinenter uiuos ex mortus. & exuuus mortuosfieri
putat: ut acȩitris hominib hoc uideantur differre
sapientes qđ post mortẽ feruntur ad sidera. ut aliqͣn.¬
to diutius in astrosibi congruoquisq requiescat. atq

Expanded text:
anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet uitam, id est aeternum cum suis corporibus consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus separati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinum, . Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ immortalibus. diligentius si ds̃ uoluerit infine
huius operis disserendum est: nunc de corporib pri.
moꝵ hominũ qđ institiumꝰ explicemꝰ. qm̃ nec mors
ista quȩ bona ꝑhibetur bonis nec tam̃ paucis intelli¬
gentib siue credentib. sed om̃ib nota est qua fit ani.¬
mȩ acorpore scparatio. qua certe corpus animancis
qđ euidenter uiuebat euident̃ emoritur: eis potu.¬
isset accidere. nisi peccati meritũ sequeretur. Licet
enim iustoꝵ ac pioꝵ animȩ defunctoꝵ qđ in requie
uiuant dubitare fas non sit: usq adco tam̃ cis melius
eẽt cũ suis corporib bene ualentib uiuere. ut ctiã
illi qui om̃imodo eẽ sine corpore beatissimũ exxisti.¬
mant: hanc opinionẽ suã. sententia repugnante
conuincant. Neq enĩ quisquã audebit illoꝵ sapicntes
homines siue morituros siue iã mortuos id est aut caren.¬
tes corporib aut corpora relicturos dus immortalibus

Expanded text:
eorum inmortalibus diligentius, si Deus uoluerit, in fine eorum inmortalibus diligentius, si Deus uoluerit, in fine huius operis disserendum est. morum hominum quod instituimus explicemus; quoniam nec mors ista, quae bona perhibetur bonis nec tantum paucis intellegentibus siue credentibus, sed omnibus nota est, qua fit animae a corpore separatio, qua certe corpus animantis, quod euidenter uiuebat, euidenter emoritur, eis potuisset accidere, nisi peccati meritum sequeretur. Licet enim iustorum ac piorum animae defunctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mortuos, id est aut carentes corporibus aut corpora relicturos, dis inmortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
cur non credant terrenũ eẽ posse corpus incelo: cũ terra
uniuersa libretur in nichilo. Fortassis enĩ de ipso medio
mundi loco eo qđ in eũ coeant quãq grauiora etiã argu.¬
mentatio ueri similior habeatur. illud dico. si dumi.¬
nores quib int̾ animalia terrestria cȩtera etiã hominẽ
faciendũ cõmisit plato potuerunt sicut dicit ab igne
remouere urendi qualitatẽ. lucendi relinquere quȩ
per oculos emicaret: itane dõ sũmo concedere dubitaba.¬
mus cuius ille uoluntati potestatiq concessit ne mori.¬
antur quȩ orta sint: & tam diuersa tã dissimilia id est
corporea & incorporea sibimet cd̃neoca nulla possint
dissolutione sciungi. ut de carne hominis cui donac¬
immortalitatẽ corruptionẽ auferat. naturã relinqͣt.
congruentiam figurȩ membroꝵq detincat. detrahat
ponderis tarditatem :¬
io defide resurrectionis mortuoꝵ & de corporib

Expanded text:
quur non credant terrenum esse posse corpus in caelo, cum terra quur non credant terrenum esse posse corpus in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medio mundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argumentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam dicorporea et incorporea, sibimet connexa, nulla possint dissolutione sinmortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum et de corporibus