comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desudat. cognoscẽdi u̾bũ. ad coi.¬
tũ magis ꝗͣ ad scientiã referẽdũ.
qͣsi hoc qͥsq negau̾it. ⁊ eaᷤᷤ ĩep¬
tias qͣs redarguit: aliqñ pru.¬
dens qͥspiã potuerit suspicari.
Dem̃ uult docẽ. q̃d donec siue
usq adu̾biũ: certũ tẽpꝰ signi.¬
ficet. qͦ cõpleto: fiat id q̃d usq

Expanded text:
bum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hãc ẽẽ scͥpture diuine ꝯsue.¬
tudinẽ nouerimꝰ. ut spõsaᷤ appel.¬
let uxores. sic̃ seq̃ntibꝰ deut̾ono.¬
mii testimoniis approbat᷑. Siqͥs
inqͥt ĩuen̾it uͥginẽ despõsatam
uiro ĩ cãpo ⁊ uĩ faciẽs dormie.¬
rit cũ ea: moriat᷑. qr uiolauit
uxorẽ ꝓximmi sui. Et ĩ alio loco.
Si aut̃ fu̾it adolescẽtula despõsa.¬
ciuitate ⁊ doriierit cũ ea: edu.¬
cetis utrũq ad portã ciuitatis
illiꝰ. ⁊ lapidabunt᷑ lapidibꝰ ⁊ mo.¬
rient᷑. Adolescẽtula qͥdẽ qi nõ ꝓcla.¬
mauit in ciuuitate. uir aut̃ quia
humiliauit uxorẽ ꝓximi sui: et
Necnõ ⁊ alibi. Quis ille homo eui des.¬
põsata ẽ uxor.⁊ nõ accep̃ eã: ua.¬

Expanded text:
cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cuuxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsacivitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non t in civitate: vir autem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et Necnon et alibi: Et quis ille homo, cui desponsata est uxor, et non accepit Al. a
Abbreviated transcription (Latin):
Maria q̃ ad gabrihelẽ respõdat.
dicẽs: qͦmͦ erit hoc qr uirũ nõ
cognoi. qͥd de ioseph loqͣt᷑ aus-¬
culta. fili qͥd fecisti nob̾ sic:ꝰ Ec.¬
ce pat̾ tuꝰ ⁊ ego dolẽtes q̃reba.¬
mus te. Nõ hic uideoꝵ ut pleriq
argum̃tant᷑. nõ illudentiũ uox
maria ꝯfitet᷑. Nõ qͦ ut sepiꝰ ĩdi.¬
uatoris: s qͦ ad famã marie cõ.¬

Expanded text:
Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox Maria confitetur. Non quod ut superius indivatoris; sed quod ad famam Mariae co
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat eã. Sicii aut̃ scrupulꝰ
cõmouet᷑. qͣre despõsata ⁊ nõ po¬
tiꝰ siñ spõso. siue ut scͥpt᷑a appellat
marito. uͥgo ꝯceꝑit: sciat tͥplicẽ
fuisse rõnẽ. Primo ut ꝑ genealo.¬
giã ioseph. cuiꝰ maria cognata
erat: origo quoq marie mõstraret᷑.
Scđ̾o ne uixta legẽ moysi adult̾a
lapidaret᷑ a ppło. Tercio: ut ad
egiptũ fugiẽs hab̾et solaciũ potiꝰ

Expanded text:
at eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uͥginẽ. id ẽ aalma. nõ betͥula:
Adu̾sꝰ qͦs in alio  cõ petẽtiꝰ disseremꝰ.
Deniq excepto ioseph. ⁊ helisabeth
⁊ ipsa maria. paucisq admodũ:
siqͦs ab his audisse possumꝰ esti.
dixerint saluatoris. Ut ibi.
Et uenit in spũ in tẽplũ. haut
dubiũ qͥn simeon. Et cũ intro.¬
ducerẽt parẽtes puerũ iħm.
ut facerẽt de illo scđm ꝯsuetu.¬
dinẽ legis. Et alibi. Et erat pat̾
illiꝰ ⁊ mat̾ admirãtes suꝑ his
que dicebant᷑ de eo. Et rursũ.
Et ibãt parẽtes eiꝰ ꝑ annũ ĩ ierłm
in sollẽm die pasche. Ac demñ.
Et cõpletis diebꝰ cũ reu̾terent᷑:

Expanded text:
LMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestidixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnum̾abilia suꝑ hoc exẽpla cõ¬
gerere. ⁊ om̃em lacessẽtis ꝓcacita.¬
tem: testimonioꝵ nube celare.
Uerũ adhuc pauca subiciã: ut his
similia ipse sͥ lector ĩueniat. Lo.
qͥt᷑ in genesi sermo diuinꝰ. Et tra.¬
dider̃ iacob deos alienos qͥ erãt

Expanded text:
innumerabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
ab ꝑ u̾bũ dm̃i. ⁊ sepelier̃ eũ ĩ gech
ꝓpe domũ phogor. ⁊ nemo scrt
sepulchrũ usq indiẽ istũ. Certe
hodiemꝰ dies.⁊ illiꝰ tẽporis estimã.¬
dus est: qͦ historia ipsa ꝯtexta ẽ.
Siue moysen dicere uolueris aue.¬
torẽ pentateuchi. suie grã ciꝰdẽ
instauratorẽ oꝑis nõ recuso. Nẽ
hoc q̃rit᷑ ut id q̃d dictũ ẽ usq
in diẽ istũ. ad illã referat᷑ etatẽ
sub terebunto cõdita fuerãt repta:
aut moysi tumulũ ĩuestigatũ.
q obiae asserit pꝰ donec ⁊ usq
ẽẽ ĩciꝑet. q̃d tãdui nõ fuit. quã¬
du usq cõpleret᷑ ⁊ donec. Ꝙn

Expanded text:
 verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque co
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph fili dauid ne timueris
tabat occulte dimitt̾e eã. In¬
tm̃ suũ nõ eeͣ qͥ ꝯceptꝰ fuerat:
cõfidebat. S iã satis dicendi
magis ꝗͣ respõdendi studio dis.¬
putatũ ẽ cur ioseph pat̾ dñi.
cur maria appellata sit ꝯuix. In
quo ⁊ hoc breuit̾ ꝯtinet᷑. cur fr̾s

Expanded text:
Joseph, fili David, ne timueris tabat occulte dimittere eam. m suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ peccasse. ce id̾o in adã id ẽ in carnẽ
q̃ ex adã ꝓpagata ẽ tãꝙͣ. in carcerẽ
trudi. Illã uͦ opinionẽ q̃d ex una fiãt
õs am̃e. nec discut̾e uolo. nͥ necesse sit.
Atq utinã ista de qͣ nc̃ agimꝰ si uera
ẽ. sic̃ abs te defẽdat᷑: ut hoc necesse
iã nõ sit. Quãuis aut̃ desid̾em. rogẽ.
uotis ardẽtibꝰ exoptẽ. expectẽ. ut ꝑ te
mͥ dñs huiꝰ rei auferat ignorãtiã :
tñ si q̃d absit minime meruero. pa.¬
tiẽtiã mͥ petã a dño dõ nr̃o. in quẽ
si credimꝰ. ut aliqͣ nob̾ nõ aꝑiri
oẽ pulsantibꝰ nullo mͦ adu̾sꝰ eum

Expanded text:
n carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nul
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatorẽ. Nã uł tãtũdẽ ualet.
tñ scͥptũ ẽ cor mũdũ crea in me
ds̃. Nec id̾o putari pot̾ am̃a. hoc
iusticie. sic iã existẽs fĩgit᷑ ꝯforma.¬
tione doctrine. Nec illud q̃d ĩ eccłi.¬
aite scͥptũ ẽ. tuc̃ ꝯu̾tet᷑ ĩ t̾rã puluiꝰ

Expanded text:
dem ualet tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
re. &e nͥ fallor suꝑfluũ: cũ sufficiat.
siqͥd mͥ in hoc credit᷑. nõ eo factũ
aĩo qͦ putat᷑. nec oĩno fuisse mee¬
uolũtatis aut dispositioĩs. aut cõ.¬
secisionis. aut saltẽ cognitiõis
ut fieret. ħ si ñ credũt q̃d teste¬
deo loqͦr: qͥd ãpliꝰ faciã ñ habeo.
Ego tñ absit ut eos credã ħ tue scĩ.¬
si post hanc attestationẽ meã si
in noticiã eoꝵ uen̾it. fac̾e̾ uoluerĩt:
ꝗͣ nõ recte faciãt oe tu uides. Qd̾̃¬

Expanded text:
 nisi fallor, superfluum: cum sufficiat si quid mihi in hoc creditur, non eo factum animo, quo putatur; nec omnino meae fuisse voluntatis, aut dispositionis, aut consensionis, aut saltem cogitationis, ut fieret. Hoc si non credunt, quod Deo teste loquor, quid amplius faciam non habeo. Ego tamen absit, ut eos credam, haec tuae sanct bonum. Quod si post hanc attestationem meam, si in notitiam eorum venerit; facere voluerint; quam non recte faciant, et tu vides.
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ dicẽ: s nõ potestis illa porta.¬
re mͦ. H his qͣntũ ad me attinet.
oẽ hoc deputẽ nec qͥ hoc sciã me
indigner indignũ ne hoc ipso oẽ
ꝯiuncar ĩdignior. Multa enĩ alia
similit̾ nescio. q̃ cõm̾are uł num̾a.¬
re nõ possũ. & ħ tolerabilit̾ igno.¬
rarẽ nͥ metuerẽ ne aliꝗͣ istaꝵ opi¬
nionũ ꝯtͣ illud q̃d firmissima re.¬
tinemꝰ fide ĩcautis obreꝑet m̃tibꝰ.
hoc me nõ tem̾e sẽtire ꝓfiteor eã
q̃ uera ẽ: nõ adu̾sari robustissime
paruulos hoĩes recẽtissime natos
posse lib̾ari.

Expanded text:
e, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibhoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimaeparuulos homines recentissime natos posse liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ad eũ reu̾tit᷑. s ad dñm a qͦ illi
datꝰ ẽ. Uerũ q hoc testimoniũ ita
dẽtiã tuã. ne talibꝰ testimoniis. ex
his angustiis me coneris eruere.
Nã licet nemo faciat optãdo ut
uerũ sit q̃d uerũ nõ ẽ. tñ si fieri
posset optarẽ ut ħ sentẽtia uera
eẽt. sic̃ opto ut si uera ẽ abs te

Expanded text:
tamen ad eum revertitur, sed ad Dominum a quo illi datus est. Verum quia hoc testimonium ita dentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. Nam licet nemo faciat optando, ut verum sit quod verum non est: tamen si fieri posset, optarem ut haec sententia vera esset; sicut opto
Abbreviated transcription (Latin):
defũctꝰ ẽ. de qͦ nõ si isti uera dicũt
solliciti eẽ debeamꝰ. ne in sinu abrahe
peccãs in flãmas illiꝰ diuitis deiciat᷑.
Cur eñi nõ oe pꝰ hoc corpꝰ peccari possit.
si &e añ potint.ꝰ Postremo lõge aliud
ẽ in adã peccasse. uñ dic̃ apłs. in qͦ¬

Expanded text:
defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, unde dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
mitti opinant᷑ in corꝑa. Nã oe ab
his hoc idẽ q̃rit᷑ si am̃e ĩculpate
obedient̾ ueniũt qͦ mittunt᷑. cur
in paruuł si nõ babtizati uitã istã
finierĩt puniunt᷑ : Eadẽ ꝓrsꝰ in
ut᷑q sentẽtia difficultas ẽ. Illi sibi
uident᷑ de hac q̃stione faciliꝰ exire.¬
qͥ am̃as asseuerãt ꝓ m̾itis uite pͥo.¬
ris singłas singłis corꝑibꝰ ĩplicari.
hoc eñi putãt eẽ in adã mori in
carne scilie q̃ ꝓpagata ẽ ex adã.
supplicia pende: a qͦ reatu inqͥũt¬
gr̃a xͥ lib̾at pusillos. cũ magnis.
magnis. s in alia suꝑiore uita pec¬
care am̾as. & iñ p̾cipitari in carc̃es
carneos. nõ credo. nõ adqͥesco. ñ ꝯsẽtio.
Primo qm̃ ꝑtimesco qͦs circuitꝰ id agũt
isti. ut pꝰnescio qͣnta uolumina scłoꝵ
it̾um ad istã sarcinã corruptibił carꝰ.¬
nis &e supplicia pẽdẽda redeundũ
sit. qͣ opinione qͥd orribiliꝰ cogitari
possit ignoro. Deiñ qͥs tandẽ iustꝰ

Expanded text:
mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exireanimas asseverant pro meritis vitae prioris, singulas singulis corporibus implicari. Hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam, supplicia pendere: a quo reatu, inquristi liberat pusillos cum magnis. magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificant᷑. Contͣ eccłie fundatis.¬
simũ morẽ nemo sẽtiat. uͥ ad bab.¬
tismũ si ꝓpt̾ paruuloꝵ sola corꝑa
curreret᷑. babtizãdi offerrent᷑ mor.¬
tui. Que cũ ita sit: q̃rẽda causa
atq reddẽda ẽ qͣre dãpnent᷑ am̃e
que noue creant᷑ singłis qͥbꝰq nas.¬

Expanded text:
undatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nas
Abbreviated transcription (Latin):
mors &e ꝑ unũ hoĩem resurrectio
mortuoꝵ Sic̃ eñi in adã om̃s
moriunt᷑. sic oe in xxp̃o om̃s ui.¬
uificabunt᷑. ꝑ hãc em̃ apłicam
euident̾ elucet. neminẽ ire ĩ mor.¬
tem nͥ ꝑ adã. neminẽ ire ĩ iitã

Expanded text:
rectio mortuorum ? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ male egerunt in resurrec.¬
tionẽ iudicii. Qd hic gͦ de illis in.¬
fantibꝰ ĩtelligendũ est qͥ priꝰꝙͣ pos.¬
sẽt agere bene uł male siñ babtismo
corpore exuti sũt: Nicħ hic de ta.¬
libꝰ dictũ est. S si caro eoꝵ id̾o nõ
resurget q nec boni aliqͥd eger̃ nec
mali: nec illoꝵ resurrecta ẽ qui
ꝑcepta babtismi gr̃a. in illa etate
defũcti st̃: in qͣ nicħ bene uł male
ag̾ẽ potuer̃.Si aut̃ illi int̾ scõs re.¬
surgẽt. id ẽ int̾ eos qͥ beñ eger̃: int̾
qͦs &e illi resurrecti st̃. nͥ int̾ eos qui
male eger̃. ne aliqͣs humanas am̾aᷤᷤ
credamꝰ corpora nõ recept᷑as: siue
in resurrectionẽ uite siũ in resur.¬
rectionẽ uidicii. Que sentẽtia pͥꝰꝗͦ
refellat᷑: ipsa nouitate iã displicet.
Deiñ qͥs ferat si credãt se illi qͥ ad bab.¬
tismũ cũ sins paruuł currũt ꝓpt̾
carnes eos nõ ꝓpt̾ am̾as currere :
Beatꝰ qͥdẽ cipͥanꝰ nõ aliq̃d decretũ cõ.¬

Expanded text:
Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii. Quid hic ergo de illis infantibus intelligendum est, qui prius quam possent agere vel bene vel male, sine baptismo corpore exuti sunt? Nihil hic de talibus dictum est. Sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid fecerunt, nec mali; nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia, in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene vel male agere potuerunt. Si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum con
Abbreviated transcription (Latin):
inuificari oĩno nõ posse. Qͥ aut̃
ñ uiuificant᷑ ĩ &ͦ: restat ut in ea
uulos nasci. oe oĩs credit eccłia:
oe ipse iã ꝯtͣ iouinianũ disputãs.
& exponens ionã ꝓpħã sic̃ pau.¬
lo ante cõm̾aui: fide ueracissima
in paruuł causã reqͥro. q neq
uideo eẽ ullũ in illa etate pecem.
nec a deo dãpnari aliꝗͣ credo. ꝙͣ.
ind̾it nullũ hab̾e pecẽm. An for.¬
te dicendũ ẽ ĩ paruulo carnem
solã ee pecci. nouã uͦ illi am̾am
fieri. qͣ scđ̾m dei p̾cepta uiuẽte
in adiutorio gre xͥ. & ipsi carni
edomite ac subiugate possit in.¬
corruptiõis m̾itũ cõꝑari. s qr in
paruulo am̾a nõdũ id ag̾e pot̾.¬
carni eiꝰ adqͥritꝰ: q̃d illiꝰ moribꝰ ñdũ
potuit. si aut̃ siñ ullo sacram̃to
am̾a paruuli exierit. ipsa qͥdem
in et̾na uita erit. uñ eã nullum
pecẽm potuit seꝑare. caro uͦ eiꝰ
nõ resurget in xͦ. nõ ꝑcepto añ
mortẽ illiꝰ sacram̃to.ꝰ hãc opimo.

Expanded text:
ivificari omnino non posse. Qui autem non vivificatur in Christo, restat ut in ea uulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima in paruulos causam requiro, quia neque uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potcarni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ noũ qͥd ipsis paruuł in secreto
iudicioꝵ suoꝵ bone cõpẽsationis
reseruet ds̃: S hocͫ ĩm̾ito dici
religione. tale aliqͥd oe nesciẽtes.
patiunt᷑. uł sacram̃to xͥ iã ĩbuti st̃.
qr siñ societate uniꝰ mediatoris. lib̾a.
p̾stari. Nc̃ aut̃ cũ ista q̃stio nõ pos.¬
sit absolui. nͥ oẽ de his paruuł respõ.¬
deat᷑ qͥ pꝰ grauissimos cruciatꝰ sine
sacram̃to xͥane societatis expirant:
q̃ circa eos cõpẽsatio cogitãda ẽ qͥbꝰ
insuꝑ &e dãpnatio p̃parata est.
Nã & de babtip̾mo paruuloꝵ in
eodẽ libro nõ qͥdẽ sufficient̾. s qͣn.¬
tũ illi oꝑi satis eẽ uidebat᷑. ut cũq

Expanded text:
go nouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' sed hoc non inmerito dici religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter, sed quantum illi operi satis esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
uersutia decipiendis hom̃ibꝰ.
s dĩ gr̃a ꝓuidẽtia ꝓnũtiandis
rebꝰ futuris ꝓpħice cõstituta. Nec
uere fuerat in errore iudeoꝵ. qͥ ñ
solũ nouerat. s &ẽ instant̾ ⁊ acͥter
p̾dicabat eos errare. qͥ putabant
gentibꝰ imponenda uł iustifica.¬
tioni quoꝵq fideliũ necessaria.
Qd̾ aut̃ dixi eũ factũ uideis tanꝙͣ.
iudeũ.⁊ tanꝗͣ. gentilẽ gentilibꝰ nõ
m̃tiẽtis hastu. s cõpatiẽtis affectu.
quemadmodũ dixxerĩ mͥ parum
uisus es attendisse: immno ego
fortasse nõ satis hoc expla are po¬
tuerĩ. Neq eñi hoc id̾o dioci quod
miscđit̾ illa simulau̾it. s qͥa sic
ea nõ simulauit que faciebat
similia gentibꝰ. que tu quoq cõ¬
memorasti. atq in eo me q̃d non
ingrate fateor adiuuisti. Cũ eñi
abs te quesissem in epła mea. qͦmͦ¬

Expanded text:
uersutia decipiendis hominibus uersutia decipiendis hominibus sed dei prouidentia praenuntiandis rebus futuris prophetice constituta, nec uere fuerat in errore Iudaeorum, qui non solum nouerat, sed etiam instanter et acriter praedicabat eos errare, qui putabant gentibus inponenda uel iustificationi quorumque fidelium necessaria. Quod autem dixi eum factum Iudaeis tamquam Iudaeum et tamquam gentilem gentilibus non mentientis astu sed compatientis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus es adtendisse, immo ego fortasse non satis hoc explanare potuerim. neque enim hoc ideo dixi, quod misericorditer illa simulauerit, sed quia sic ea non simulauit, quae faciebsimilia gentibus, quae tu quoque commemorasti atque in eo me, quod non ingrate fateor, adiuuisti. cum enim abs te quaesissem in epistula m
Abbreviated transcription (Latin):
est in illis etatibꝰ examinãda iusti.¬
cia. De ingemoꝵ uͦ diu̾sitate qͥd di.¬
cã que qͥdẽ in paruuł latet. s ab
ipsis exordiis nat᷑alibꝰ ductũ appa.¬
ret in gradibꝰ quoꝵ nõnulli tam
tardi &e obliuosi st̃: ut ne pͥma
qͥdẽ discẽ litt̾aꝵ elem̃ta potuer̃.
Quidã uͦ tãte st̃ fatuitatis. ut nõ
multũ a pecoribꝰ differãt: qͦs mo.¬
riones uulgo uocãt. Respõdetur
fortasse corpora hoc faciũt. Sed
nũqͥd scd̾m hãc sentẽtiã ꝙͣ. defẽdi
uolumꝰ. am̾a sibi corpꝰ elegit. &
in eligẽdo cũ falleret᷑ erraũ: aut
cũ in corpꝰ cogeret᷑ intͣre. necessitate
nascẽdi alia corpora p̾ocupãtibꝰ
am̾aꝵ turbis: ipsa aliud nõ ĩueñ.
&e sic̃ in spectacło aliqͦ locũ. ita
carnẽ nõ quã uoluit. s quã ualuit
occupaint.: Nũqͥd ħ oe talia dic̾e
possumꝰ. uł sentire debemꝰ: Doce gͥ
qͥd sẽtire. qͥd dic̾ẽ debeamꝰ. ut ꝯstet¬

Expanded text:
 examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeam
Abbreviated transcription (Latin):
ista ignorãte dõ fieri. aut eũ nõ posse
resistẽ faciẽtibꝰ aut ĩiuste ista facere.
uel ꝑmittere. Nunqͥd nã sic̃ am̾alia
irationalia recte dicimꝰ in usus dari
natis excellẽtioribꝰ & si uiciosis. sic̃
aꝑtissime in eugło uidemꝰ porcos ad
usus desid̾atos ꝯcessos eẽ demonibꝰ.
hoc ce de hoĩe recte possumꝰ dicere:
Animal ẽ eñi. s rationale. & si mortale.
Am̃a ẽ rationał in illis m̃bris. q̃ tãtis
afflictionibꝰ penas luunt. Ds̃ bonꝰ ẽ.
õino dem̃tis ẽ. Tantoꝵ gͦ maloꝵ
que fiũt in paruuł: usta causa di.¬
cat᷑. Nẽpe cũ maiores ista partiunt᷑.
solemꝰ dicẽ. aut sic̃ in iob m̾ita exxa.¬
minari. aut sic̃ in herode pecca pu.¬
niri. & de qͥbꝰdã exẽplis que ds̃
manifesta ẽẽ uoluit. alia q̃ obscura

Expanded text:
on posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia quae obscura
Abbreviated transcription (Latin):
ieremiã ꝓmissũ ẽ daturu dm̃ testa.¬
m̃tũ nouũ domui uida. no scd̾m
testam̃tũ q̃d disposuit patͥbꝰ eoꝵ: nõ
tñ arbitror ipsũ dnm fallacit̾ a pa-¬
rẽtibꝰ circũcisũ. Aut si hoc ꝓpt̾ etatẽ
minime ꝓhibe̾at. nec illud arbitre.
eũ dixisse fallacit̾ leproso. quẽ certe
nõ illa ꝑ moysen p̾cepta obseruatio
sed ipse mundauerat. Uade ⁊ offer
ꝓ te sacͥficiũ q̃d p̾cepit moyses in
testimoniũ illis. Nec fallacit̾ ascen.¬
dit ad diem festũ usq ad eo ñ causa
ostentationis corã hõibꝰ ut ñ euident̾
asced̾it s latent̾. At em̃ dix̃ idẽ apłs.
Ecce ego paulus dico uob̾. qͥa si circũ.

Expanded text:
 daturum deum testamentum nouum domui Iuda non secundum testamentum, quod disposuit patribus eorum, non tamen arbitror ipsum dominum fallaciter a parentibus circumcisum. aut, si hoc propter aetatem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter leproso, quem certe non illa per Moysen praecepta obseruatio, sed ipse mundauerat: uade et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses in testimonium illis; nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non euidenter ascenderit, sed latenter. At enim dixit idem apostolus: ecce ego Paulus dico
Abbreviated transcription (Latin):
rũ his qͥ ideo ħ dicũt ne credat᷑
mͦ ds̃ sic̃ illã unã nouas am̃as q̃
nõ erãt facẽ. s ex illa una q̃ iã erat
eas creare uł ex fonte aliqͦ. siũ the-¬
sauro qͦdã quẽ tũc fec̃ eas mittere:
facile respõdet᷑. &ẽ illis sex diebꝰ młta
dm̃ creasse ex his natis qͣs tũ crea.¬
u̾at: sic̃ ex aqͥs alites & pisces. ex
t̾ra aut̃ arbores. fenũ. am̾alia. s q̃d
ea q̃ nõ erãt tc̃ fecerit manifestũ est.
Nulla eñi erat auis. nullꝰ piscis. nul.¬
la arbor. nullũ am̃al. & bene ĩtelli.¬
git᷑ ab his creatis reqͥeuisse. q̃ ñ erãt
nec de illa una originalit̾ there. nec
ꝓ delictis ante carnẽ cõmissis. caneiᷤᷤ
uĩcłis cõpedire. s nouas ereare singłaᷤᷤ¬

Expanded text:
eo dicunt ne credatur modo Deus, sicut illam unam novas animas quae non erant, facere; sed ex illa una quae jam erat, eas creare, vel ex fonte aliquo sive thesauro quodam quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa Deum creasse ex his naturis quas jam creaverat, sicut ex aquis alites et pisces; ex terra autem arbores, fenum, animalia: sed quod ea quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. Nulla enim erat avis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal: et bene intelligitur ab his creatis requievisse, quae non erant, nec de illa una originaliter trahere, nec pro delictis ante carnem commissis carneis vinculis compedire, sed novas creare sing
Abbreviated transcription (Latin):
do nat᷑as: ne scͥpt᷑e geneseos ꝯtͣdicat᷑. uͥ
aꝑtissime legit᷑ ꝯsũmasse dm̃ oĩa oꝑa
sua. Nã &e q̃d scͥptũ ẽ eũ reqͥeuisse. utiq
a creãdis nouis creat᷑is ĩtelligẽdũ est.
nõ a gub̾nãdis. qi tuc̃ ea q̃ nõ erãt fec̃.
ut deinceps nõ ea que nõ erãt. ẜ ex
his q̃ iã erãt. crearet & face̾t qͥcqͥd
face̾t. Ita utrũq uerũ eeͣ mõstrat᷑.

Expanded text:
e geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis. quia tunc ea, quae non erant, fecit, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque ueru
Abbreviated transcription (Latin):
ornatissimũ atq ordinatissimũ dare.
s nos usta sẽtire nõ posse. Que si sẽtire.¬
mꝰ. delectatiõe in effabili mulceremꝰ.
ꝓfert numerose scłm. Uñ musica id
ẽ sciẽtia sensꝰue modulãdi. ad ãmo.¬
nitionẽ magne rei oẽ mortalibꝰ ratio.¬
nales am̾as habẽtibꝰ. dĩ largitate
cõcessa ẽ. Uñ si homo faciẽdi artifexe
carminis. nouit qͣs qͥbꝰ moraᷤᷤ uocibꝰ
tͥbuat. ut illud q̃d canit᷑ decedẽtibꝰ
& suecedẽtibꝰ sonis pulcherime so.¬
nat. currat &e tͣnseat. qͣntomagis ds̃
artibꝰ p̃ferẽda ẽ. nulla in nat̾is nas.¬
cẽtibꝰ & occidẽtibꝰ tẽpoꝵ spacia. que
tãꝙͣ sillabe ac u̾ba ad particłas huiꝰ
scłi ꝑtinẽt. in hoc labentiũ rerum
tãꝙͣ mirabili cãtico. uł breuiꝰ uel
ꝓductiꝰ ꝗͣ modulatio p̾cognita oe
p̾finita deposcit p̾terire ꝑmittatꝰ
Hoc cũ õe de arboris folio dixerĩ oe
de nr̃oꝵ num̾o capilloꝵ. qͣntomagiᷤᷤ
de hõis ortu. & occasu. cuiꝰ tẽꝑalis

Expanded text:
simum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur.profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue. modulandi ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibconcessa est. Unde si homo faciendi carminis artifex novit quas quibus moras vocibus tribuat, ut illud quod canitur decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat ac transeat; quanto magis Deus, artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis
Abbreviated transcription (Latin):
poribꝰ exeũt: qͣ eqͥtate dãpnant᷑ si
noue create nullo suo p̾cedẽte pec̾co.
s uolũtate creatoris singłe singłis
nascẽtibꝰ adheser̃. qͥbꝰ eas amãdis ille
creauit e dedit. qͥ utiq nou̾at q̃d una¬
queq eaꝵ nulla sua culpa siñ babtis.
aĩas fieri peccatͥces. uł puniat ĩnocẽtes.
neq negare fas nob̃ ẽ. eas q̃ siñ xp̃i
sacram̃to de corporibꝰ exierĩt ot̃ paruu.¬
loꝵ. nõ nͥ in dãpnationẽ trahi: obsecͦ
s sic̃ illa una uni. ita singłis singłe.ꝰ
Ca uͦ q̃ dicunt᷑ alia ꝯtͣ hãc opinionẽ:
facile puto me posse refellere. sicuti
die. & septimo reqͥeuerit. si nouas adhuc
aĩas creat. Qbꝰ si dixerimꝰ q̃d in supͣ.¬

Expanded text:
poribus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismoanimas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum non nisi in damnationem sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex eu
Abbreviated transcription (Latin):
tñ iã nõ morit᷑. ce mors illi ultͣ nõ
dnabit᷑. Illud uͦ q̃d in libro adu̾sꝰ
rufinũ posuisti. qͦsdã huic sentẽtie
calũmari. q̃d dm̃ dare am̃as adulte.¬
rinis ꝯceptibꝰ uideat᷑ indignũ unde
conant᷑ astruere m̾itis geste ante
carnẽ uite. am̾̃as qͣsi ad ergastula
mũdi iuste posse ꝑduci: nõ me mo.¬
uet multa cogitãtẽ. qͥbꝰ ħ possit ca.¬
lũma refutari. Et q̃d ipse respõdisti
nõ eẽ inciũ sem̃tis in tritid q̃d fur.¬
to dr̃ eẽ sublatũ. s in eo qͥ frum̃ta
furatꝰ ẽ. nec icc̾co t̾ram nõ debuisse
gremio suo semina ꝯfouere. qr sator¬
ea ĩmũda ꝓieterit manu: elegan.¬
tissima similitudo ẽ. qͣ & antequã
legerẽ. nullas mͥ obiectio ista de ad.¬
ulterinis fetibꝰ in hac q̃stione facie.¬
bat angustias: gen̾alit̾ ĩtuẽti młta
si habeat prudentẽ piũq ꝯsid̾ato¬
rẽ. ĩ effabilẽ laudẽ creatori excitat.
qͣntomagis creatio nõ cuisibet am̃ał

Expanded text:
n iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ in paruuł peccẽt. ut ĩdigeãt in
sacram̃to xͥ remissione pecẽi peccã.¬
tes in adã. ex qͦ caro ẽ ꝓpagata pec̾c̾i.
Aut si nõ peccãt. qͣ iusticia creatoris ita
pecco obligant᷑ alieno. cũ exiñ ꝓpaga.¬
tis m̃bris mortalibꝰ inserunt᷑: ut eas nͥ
ꝑ eccłam subuentũ fuerit dãpnatio
ꝯseqͣt᷑. cũ in eaꝵ potestate nõ sit. ut eiꝰᷤ
possit gr̃a babtismi subueniri. Tot

Expanded text:
paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam. ex quo caro est propagata peccati, aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri. tot
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ me adiuuat dẽ. ut litt̾e qͣs ad
te scͥbo pͥus ad te ꝑueniãt: ꝙͣ ad quẽꝙͣ.
a qͦ latiꝰ disꝑgant᷑. Fattor em̃ nec mͥ
hoc fieri uelle de tuis ad me: q̃d de
meis ad te factũ iustisime expostu.¬
las. Tñ placeat nob̾ inuicẽ nõ tm̃
caritas. uerũ ã lib̾tas amicitie. ne
Doce gͦ q̃d doceã. nã ut doceã multi
a me flagitãt. eisq me sic̃ alia młta:
ce hoc ignorare ꝯfiteor. Et forsitan qͣuiᷤᷤ
in os meũ uerecũdẽt᷑: tñ ap̃d se dicũt.
Tu es magister in ifrł oe ħ ignoras: Qd̾̃
qͥdẽ dñs ei diaẽ qͥ erat unꝰ illoꝵ: qͦs de-¬
lectabat uocari rabbi. Uñ oẽ ad uerum
magistrũ nocte uen̾at. qr fortassis eru.¬
bescebat discẽ: qͥ doc̾ẽ ꝯsueu̾at. Me aut̃
magistrũ potiꝰ audire: ꝙͣ uelut magis.¬
trũ delectat audiri. Recolo em̃ qͥd dixe.¬
rit eis: qͦs p̃ cet̾is elegit. Uos in qͥt nolite¬

Expanded text:
litterae, quas ad te scribo, prius ad te perueniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. fateor enim nec mihi hoc fieri uelle de tuis ad me, quod de meis ad te factum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas, uerum etiam libertas amicitiae, nedoce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis qͥbdã coep̃is cẽsuit. S cotͣ
cipͥan aliꝙͣ. opinonẽ uͥ q̃d uidẽdũ
fint fortasse nõ p̾̃uidit: sẽtiet qͥsq
q̃dlibet. Tantũ ꝯtͣ apłicã manifestis.¬
delicto om̃s in cõdẽpnationem
duci p̾dicat: ex qͣ cõdẽpnatione

Expanded text:
censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi. quod uidendum fuit. fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestisdelicto omnes in condemnationem duci praedicat. ex qua condemnatione
Abbreviated transcription (Latin):
naꝰ Forte eñi ꝓpt̾ea nõ diaẽ ma.
la. s tm̃ nõ bona: id ẽ nõ talia
ut illis hoĩes bom fiãt. aut siñ
illis. boni nõ fiãt. Uellẽ me do¬
cẽt benigna sinceritas tua utrũ
simulate qͥsꝗͣ sc̃s orientał cũ
romã uen̾it. ieuinet sab̃b̾o. ex¬
cepto illo die paschał uigilie.
Qd̾ si malũ ẽẽ dixxerimꝰ nõ solũ
romanã eccłiã. s oẽ multas ei
incinas. ⁊ aliqͣnto remotiores
dãnabimꝰ: uͥ mos idẽ tenet᷑ ⁊¬
manet. Si aut̃ nõ ieuinare sab.¬
bato malũ putauerimꝰ. tot ecłiaᷤ
oriẽtis ⁊ multo maiorẽ orb̾ xp̃ia.¬
ni partẽ qͣ tem̾itate cͥminabimꝰ.¬

Expanded text:
na? forte enim propterea non dixit mala sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant. uellem me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excepto illo die paschalis uigiliae. quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam ecclesiam sed etiam multa ei uicina et aliquanto remotiora damnabimus, ubi mos idem tenetur et manet. si autem non ieiunare sabbato malum putauerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabim
Abbreviated transcription (Latin):
q̃reret᷑ occisi st̃ : in honore mr̃m
nire sentẽtiã. Sic̃ eñi paulo ante
natiõe opinionũ uera eẽt ĩcuͥpatã
substãtiã creatoris & a nr̃oꝵ pecc̃oꝵ
societate remotissimã: intebar ostẽ.¬
dere. Et id̾o q̃cũq illaꝵ ueritate
poss ꝯuĩci ce repudiari. ad curã
ĩtẽtionis mee ꝙͣ tẽ habebã ñ ꝑtine.¬
bat: qñqͥdẽ cũctis diligẽtiore dis.¬
putatiõe discussis. q̃cũq illaꝵ rec.¬
te uĩcet cet̾as: me securisfimo fie.¬
ĩuictũ ꝑsistẽ demõstrabã. Nũc̃ uͦ
unã uolo si possũ rõnẽ rectã elig̾e
mꝰ defẽsiõe in his q̃ cõm̾aui. de illo
libro u̾b̃ meis attentiꝰ ĩtuens: ualidã
firmãq nõ uideo. Nã uelut firma.¬
m̃tũ eiꝰ illud ẽ. q̃d ibi dixi. Qs aũ
noũ qͥd paruuł de quoꝵ cruciatibꝰ
duricia maioꝵ ꝯtũdit᷑ aut exer.¬

Expanded text:
quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum nire sententiam. sicut enim paulo ante tuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieinvictum persistere demonstrabam. Nunc vero unam volo, si possum, ratione recta eligere us defensionem, in his quae commemoravi de illo libro, verbis meis attentius intuens, validam firmamque non video. 20. Nam velut firmamentum ejus illud est, quod ibi dixi: Quis autem novit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum contundit
Abbreviated transcription (Latin):
Q s qͣle fit & cur mͥ in ista ꝗͣ habemꝰ
in manibꝰ q̃stione nõ sufficiat. ĩtima.¬
bo ce eũ ipsũ de t̾tio libro locũ secerp.¬
tũ. his lita̾s ĩserã. Lã ita se ht̃. De
cruciatibꝰ aut̃ corporis qͥbꝰ affligunt᷑
paruuli. qͦꝵ ꝑ etatẽ nulla pecc̾a st̃:

Expanded text:
quale sit, et cur mihi in ista, quam habemus in manibus quaestione, non sufficiat, intimabo, et eum ipsum de tertio libro locum excerptum his litteris inseram; nam ita se habet: De cruciatibus autem corporis quibus affliguntur parvuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
estis sub lege. Uñ uelut colligis
apparet. qͥ sub lege ẽ nõ dispẽsati.¬
ue ut nr̃os putas uoluisse maio.¬
res. s uere ut ego intelligo: eũ
admodũ apłs culpat. Neq enĩ hoc
cũ ꝓpt̾ circũcisionẽ arbitror dice.
aut illa sacͥficia que tuc̃ facta a

Expanded text:
estis sub lege, unde, uelut colligis, apparere, qui sub lege est, non dispensatiue, ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut ego intellego, eum ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datiũ ñ sit m̃datiũ. Qd̾ si absur.¬
dũ ẽ. cur gͦ nõ aꝑte dicis officiosũ
uocabulũ officii: Qd̾ ambrosiꝰ nr̃ nõ
timuit. qͥ suos qͦsdã libros utiliũ p̾cep.¬
tionũ plenos de officiis uoluit appͤllare.
An si officiose m̃tiat᷑ qͥsq culpandus ẽ.
si dispensatiue approbandꝰ Rogo
te m̃tiat᷑ uͥ legerit qͥ hoc putat. quia
⁊ in hoc magna questio ẽ. sit ne aliqũo
m̃tiri uiri uiri boni: unmo uiri xͥani
qualibet dictũ ẽ. sit in ore ur̃o. est: est.
nõ. nõ: ⁊ qͥ cũ fide audiut̃. ꝑdes om̃s
magna questio est. Eligat q̃d uoluerit

Expanded text:
mendacium non sit mendacium. quod si absurmendacium non sit mendacium. quod si absurdum est, cur ergo non aperte dicis officiosum uocabulum officii, quod Ambrosius noster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos de officiis uoluit appellare. an, si officiose mentiatur quisque, culpandus est, si dispensatiue, adprobandus? rogo te. mentiatur, ubi legerit,  et haec magna quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, immo uiri Christiani. qualibus dictum est: sit in ore uestro \'est, est; non, non\', et qui cum fide audiunt: perdes omnes, et magna quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
tas grã dei adiuta nõ fuerit: sub
se reũ tenet.⁊ p̾uaricatorẽ potiꝰ
dãnat. qͣm lib̾at pecc̃orẽ: qͣntoma.¬
gis illa que significatiois causa
p̾cepta st̃. circũcisio ⁊ cet̾a que
gre reuelatiõe latiꝰ innotescente.
necesse fuerat aboleri: iustificare
neminẽ pot̾õt. Nõ tñ id̾o fuerãt
tanꝗͣ diabolica gentiũ sacrilegia
fugienda. & cũ ipsa grã iam in.
ciꝑet reuelari. que umbris talibꝰ
fuerat p̾nunciata. s ꝑmittẽda
paululũ eis maxcime qͥ ex illo
ppło cui data sũt uen̾ant. pea
uͦ tanꝗͣ cũ honore sepulta sint.
a xͥanis om̃ibꝰ uireparabiliter
deserẽda. Hoc aut̃ q̃d dicis ñ dis.¬
pensatiue ut nr̃i uoluere maio¬
res qͥd sibi uult oro te.: Aut eñi
hoc ẽ q̃d ego appello officiosũ m̃da.¬
tiũ. ut hec dispensatio sit officiũ
uelut honeste m̃tiendi. aut quid
aliud sit om̃ino nõ uideo: nͥ forte
addito noĩe dispensatioĩs. fit ut

Expanded text:
tas gratia dei adiuta non fuerit, sub tas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat, quam liberat peccatorem, quanta magis illa, quae significationis causa praecepta sunt, circumcisio et cetera, quae gratiae reuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant. postea uero tamquam cum honore sepulta sint a Christianis omnibus inreparabiliter deserenda. Hoc autem, quod dicis \'non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores\'. quid sibi uult? oro te. aut enim hoc est, quod ego appello officiosum mendacium, ut haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo, nisi forte addito nomine dispensationis fit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ xp̃s mnortuꝰ ẽ gͣtis. hoc declarat
⁊ q̃d ipse cõm̾orasti. euacuati estis
a xp̃o. Q in lege iustificamim: a gr̃a
excidistis. Illos itaq arguit qͥ se
iustificari in lege credebãt. nõ qͥa
legitua illa in eiꝰ honore a qͦ man¬
data st̃ obseruabat intelligẽtes. ⁊ qͥa¬

Expanded text:
gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: Euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et q
Abbreviated transcription (Latin):
possũ dico. adu̾sꝰ eos qͥ hãc opinionẽ
qͣ credunt᷑ am̃e. sic̃ illa una singłis
fieri. labefactare conant᷑. S cũ ad
penas uentũ ẽ paruuloꝵ: magniꝰ
mͥ crede coartor angustiis. nec qͥd
respõdeo ꝓrsꝰ ĩuenio. nõ solũ eas
penas dico qͣs ht̃ pꝰ hãc uitã illa
dãpͣtio qͦ necesse ẽ tͣhant᷑ si de cor
to. s eas ipsas q̃ in hac uita dolẽtibꝰ
nob̾ u̾sant᷑ ante ocłos. Quas enum̾a.¬
re si uelĩ priꝰ tẽpꝰ ꝙͣ exẽpla deficiẽt.
Languescũt egͥtudinibꝰ dorq̃nt᷑ dolo.¬
ribꝰ. fame &e siti cruciant᷑. debilitãt᷑
m̃bris. pͥuant᷑ sensibꝰ. uexant᷑ ab

Expanded text:
possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necessto, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibu
Abbreviated transcription (Latin):
uauerit iue ex ideis siue exe gẽtibꝰ
eũ in baratrũ diaboli deuolutii: ita
ego hãc uocẽ tuã om̃ino cõfirmo. et
trũ diaboli deuolutũ. Ed querũ anl:
Sed sic̃ tu simulationẽ apłoꝵ ab huiꝰ
apłi ueracẽ tũc in his om̃ibꝰ cõu̾sa¬
tionẽ ab huiꝰ tp̃ris qͣmiuis minime
simulata cerimoniaꝵ udaicaꝵ eb¬
seruatiõe secerno: qm̃ tuc̃ fuit appi¬
bãda nõ destãda: ita qͣmius legeri¬
mꝰ lex ⁊ ꝓpħe usq ad ioħem bb̾am.

Expanded text:
ive ex Judaeis, sive ex Gentibus, eum in barathrum diaboli devolutum; ita ego hanc vocem tuam omnino confirmo, et hrum diaboli devolutum. Quid quaeris amplius? Sed sicut tu simulationem Apostolorum abapostoli veracem tunc in his omnibus conversationem ab hujus temporis, quamvis minime simulata, cerimoniarum Judaicarum observatione secerno; quoniam tunc fuit approbanda, nunc detestanda. Ita quamvis legerimus, Lex
Abbreviated transcription (Latin):
illis ũbris rerũ ante fut᷑aꝵ. tuẽ iã
uenientiũ atq p̾sentiũ. ut in illoꝵ
uideoꝵ uocatiõe. qͦs p̾sẽtia carnis
dñi. ⁊ apłica tp̃ra sic inuenerãt:
om̃ĩs illa actio cõsum̾et᷑ ũbraꝵ.
hoc eis suffecisse ad cõm̃. lationẽ.
ut nõ tanꝙͣ detestanda. ⁊ similis
ydolatͥe uitaret᷑. ultͣ uͦ nõ haberet

Expanded text:
iam uenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini et apostolica tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
homo in aliqͦ delicto. uos qui
spũales estis: instruite huiꝰmo.¬
di in spũ lenitatis. intendẽs
te ipsũ ne ⁊ tu tẽpteris. Uide
si nõ dixẽ fieri tãꝙͣ. ille. ut illũ
lucͥfacias. nõ utiq ut ipsũ de.¬
lictũ fallacit̾ ag̾e̾t. aut se id
hab̾e simularet. s ut in alt̾ius
delicto qͥd õẽ eͥ accid̾e posset at.¬
tend̾et. atq ita alt̾i tãꝙͣ. sͥ ab
alt̾o uellet : misericordit̾ subue.¬
niret. hoc ẽ ñ m̃tiẽtis hastu sed
cõpatic̃tis affectu. Sic uideo. sic gẽ¬
tili. sic cuilib homini paulꝰ in er.¬
rore uł pecc̃o aliqͦ ꝯstituto. non
simulãdo q̃d nõ erat. s cõpatiẽdo
qi ee potuisset. tãꝗͣ qͥ se hom̃inẽ
me ipsũ & recole. ł si habes ꝯscͥpta.
relege u̾ba tua in illa epła tua
tatis affectu. cũ quedã me in te
cõmisisse expostulasseᷤᷤ. gͣuit̾ sub¬
iũxisti. in hoc ledit᷑ amicicia. in¬
hoc necessitudinis uira uiolant᷑.

Expanded text:
icto, uos, qui icto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto, quid etiam sibi accidere posset, adtenderet atque ita alteri, tamquam sibi ab altero uellet, misericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu sed compatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non erat, sed compatiendo. quia esse potuisset, tamquam qui se hominem me ipsum et recole uel, si habes conscripta, relege uerba tua in illa epistula,tatis affectu, cum quaedam me in te commisisse expostulasses, grauiter subiunxisti: In hoc laeditur amicihoc necessitudinis jura violantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nat᷑alibꝰ ramis ñ extͣ s in arbo.¬
re ꝯstitutis nescio q̃d dispensato.¬
rie simulatioĩs uelam̃ ostendit.ꝰ
Cur factꝰ tanꝗͣ gentił gẽtibꝰ quod
sentit docet. q̃d agit sẽtit. Factꝰ
dit in pectore. aliud ꝓmit ĩ u̾b̾.
in factis. in scͥptis: Sed absit
hoc saꝑe. Utͥsq eñ debebat ca.¬
iitatẽ de corde puro. ⁊ ꝯsciẽtia
bona. ⁊ fide nõ ficta. ac ꝑ hoc
om̃ibꝰ oĩa factꝰ ẽ: ut om̃s lucͥ.¬

Expanded text:
et naturalibus ramis non extra, sed in arboet naturalibus ramis non extra, sed in arbore constitutis nescio quod dispensatoriae simulationis uelamen obtendit? cur factus tamquam gentilis gentibus, quod sentit, docet, quod agit, sentit, factus dit in pectore, aliud promit in uerbis, in factis, in scriptis? sed absit hoc sapere. utrisque enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. ac per hoc om