comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pictatis intranquillitatem fidẽi & uirtutum atq caritatis
Q uod si dixerimus auertens semitas inquietem hoc est in pacem :
sub auditio necessaria erit ibi huius modi. auertens semitas sub¬
Si auerteris
asabbato pedem tuũ facere uoluntatem tuã indiae scõ meo. &uo¬
& glorificaueris eum.: ueldnm. uelsabbatum. uoxta illud
Videant opera urã bona: & glorificent patrem ur̃m. qui in celis :¬
Dũ non facis uoluntates tuas iđ actiones carnales & ꝓprias. imitans
xp̃m quidixit. Nonueni facere uoluntatem meam & dum hac
feceris non in uenitur uoluntastua ut loquaris sermonẽ sub audi¬
tur otiosum. uł sermonẽ blas phemiae siue idolis conuenientẽ
Haec omã breui & planatione conprehendi possunt. quia replica¬
iđ sipibueris actionẽ tuã prauã indiae sabbati. ne commacules illud
tius uolunt᷑abus. &ignem litis & detractionis atq odu non succen
dinẽ terra hoc ÷ in altitudinẽ aeternae soliditatis. quia hoc solum¬

Expanded text:
pietatis, in tranquillitatem fidei et virtutum atque charitatis. Quod si dixerimus avertens semitas in quietem, hoc est in pacem, subauditio necessaria erit ibi hujusmodi, avertens semitas, subSi averteris a sabbato pedem tuum facere voluntatem tuam in die sancto meo, et voet glorificabis eum vel Dominum vel sabbatum, juxta illud: « Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis dum non facis voluntates tuas, » id est actiones carnales et proprias, imitans Christum qui dixit: « Non veni facere voluntatem meam . » Dum haec feceris « non invenitur voluntas tua, ut loquaris sermonem, » subaudis otiosum, vel sermonem blasphemiae, sive idolis convenientem. Haec omnia brevi explanatione comprehendi possunt, quia replica, id est, si prohibueris actionem tuam pravam in die sabbati, ne commacules illud tuis voluntatibus, et ignem litis et detractionis atque odii non succenddinem terrae, » hoc est in altitudinem aeternae soliditatis, quia hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
dequadicitur Herusale m que edificatur ut ciuitas. Et illud Fundam̃tũ
cius in montibus sc̃is: diligit dñs partassion Quarto &iam modo hueru¬
salẽ appellatur unaquȩq: anima fidelis quȩ inmonte sion ho in contẽpla¬
uone mentis consisut : dicit̃ ergo eclesiȩ primitiue exiudeis: aplis
udelic& alisq: credentibus. Surge in luminare iuerusalem Cadendo
uel iacenit : dicitur ut surgat. Et illa carruerac ii fidelibus & iacebat
inuitiis : ideoq dicitur ci Surge ꝑfidem adbona opera agenda: õpra
uiuideis : surge ingentibus: Quececidistiꝑ negationẽ : sarge ꝑuerã
consossionẽ. Que cecidisti inuitus: surge in uirtutibus Et past quã
resur rexeris inluminare. id÷ accipe sidem xp̃i. quiaue nit lum̃ tuun
quod tibiom̃s ꝓphete ꝓm̃i sit cebant uenturũ ad redẽptionẽ tua
lud inquã lumen uenit tibi quodinluminat omnẽ homiͦ nẽ ue

Expanded text:
de qua dicitur: « Jerusalem quae aedificatur ut civitas . » Et illud: « Fundamentum de qua dicitur: « Jerusalem quae aedificatur ut civitas . » Et illud: « Fundamentum ejus in montibus sanctis, diligit Dominus portas Sion . » Quarto etiam modo Hierusalem appellatur unaquaeque anima fidelis, quae in monte Sion, hoc est, in contemplatione mentis consistit. Dicitur ergo Ecclesiae primitivae ex Judaeis apostolis videlicet aliisque credentibus: « Surge, illuminare, Jerusalem. » Cadenti vel jacenti dicitur, ut surgat. Et illa corruerat in infidelibus, et jacebat in vitiis, ideoque dicitur ei: Surge per fidem ad bona opera agenda, o primin Judaeis, surge in gentibus. Quae cecidisti per negationem, surge per veram confessionem. Quae cecidisti in vitiis, surge in virtutibus. Et postquam exsurrexeris, illuminare, id est, accipe fidem Christi, quia venit lumen tuum, quod tibi omnes prophetae promittebant venturum ad redemptionem tuam. Illud inquam lumen venit tibi quod « illuminat om
Abbreviated transcription (Latin):
gentes tune ae m poris seruiture sint eis. & ca meli acdromedes.
madian &efa de sabauenientes aurũ deserant & tus. & om̃s ouesce¬
dar congregentur &arietes nabaiot adofferendũ dõ suꝑ altare
templi qđ illi extruxerunt. & cetera uentura sint eis que hic
narrantur. Sed hȩc om̃a nos falsissima & uanissi ma deputantes.
adecclesiam primitiuam ea referimus que collecta ÷ exiudeis in
apłis uidelic& quiante dñi passionem crediderunt. & in illis qui
postillius presurrectionẽ ascessionemq: ad celos. p̃dicantibus aplis
salem quattuor modis intelligitur in sacro eloquio Primum intelli¬
gitur ad sensũ litcere herusalẽ ciuitas magtia que olim iebus & inde
egregius p̃dicator. Illa aut que sur sumesthue rusalem libera ÷ Tertio¬
appellatur huerusalem p̃sens eclesia id ÷ congregatio fidelium &electoꝵ
in pacc dñi consututa : & in uisione & contemplatione illius sursũ eleuat&

Expanded text:
gentes tunc temporis serviturae sint eis, et cameli ac dromades gentes tunc temporis serviturae sint eis, et cameli ac dromades Madian et Epha de Saba venientes, aurum deferant et thus: et omnes oves Cedar congregentur, et arietes Nabaioth ad offerendum Deo super altare templi quod illi exstruxerunt, et caetera ventura sint eis quae hic narrantur. Sed haec omnia nos falsissima et vanissima deputantes, ad Ecclesiam primitivam ea referimus, quae collecta est ex Judaeis, in apostolis videlicet qui ante passionem Domini crediderunt, et in illis qui psalem quatuor modis intelligitur in sacro eloquio. Primum intelligitur ad sensum litterae Hierusalem civitas magna, quae olim Jebet et inde egregius praedicator: « Illa autem quae sursum est Jerusalem, libera estens Ecclesia, id est congregatio fidelium et electorum in pace Domini constituta, et in visione, et contemplatione illius sursum elevata,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere om̃s succes sores eius. quieodẽ spũ sco replai fuerunt : ut
& noui testamenti Sp̃s enim sc̃s quido cuit esaiam: transiuit ꝑ
succesisiones ad apłos. ldeo autemdicit. Amodo &usq insempiternũ
sub̵ non redent uerba mea de oietuo & de oiese ministui: quia eit¬
euuangelio non succed& alialex. Vnde & ihoannes euuange listadicit
Se uidisse angelũ habente muangeliũ & num: qui angelus p̃figura
trinam dequa ipsedixit. Celũ & terratransibunt: uerbacũt
& quedamuana somnia sibi fingentes. referunt hȩc om̃a ad tẽpus
mille annoꝵ quod dicunt se regnaturos cũ xp̃osuo. quẽ nos anti¬
xp̃m dicimus : & ꝑ hieru salem istam uolunt intelligere illam
aureã &cnatã quã autumant descendere decelo Cuuis ioħs en
euuange lista facit mentionẽ in apocalipsi sua: ꝑ quã nos sem eccłam
intelligimus que ÷ or nata uarus ordinibus. & diuersis uir titib
icunt adu &iam ipsi falsiloqui grauati somno errors: quõ dom̃s

Expanded text:
intelligere omnes successores ejus, qui eodem Spiritu sancto repleti fuerunt, ut et Novi Testamenti. Spiritus enim sanctus qui docuit Isaiam, transivit per successores ad apostolos. Ideo autem dicit, amodo et usque in sempiternum, subaudis non recedent verba mea de ore tuo et de ore seminis tui: quia Evangelio non succedet alia lex. Unde et Joannes evangelista dicit se vidisse angelum habentem Evangelium aeternum . Qui angelus praefigurtrinam; de qua ipse dixit: « Coelum et terra transibunt, verba autem et quaedam vana somnia sibi fingentes, referunt haec omnia ad tempus mille annorum, quo dicunt se regnaturos cum Christo suo, quem nos Antichristum dicimus: et per Hierusalem istam volunt intelligere illam auream et ornatam, quam autumant descendere de coelo, cujus Joannes evangelista facit mentionem in Apocalypsi : super quam nos sanctam Ecclesiam intelligimus, quae est ornata variis ordinibus et diversis virtutibus. Dicunt etiam ipsi falsiloqui gravati sermone erroris, quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem in cordib apłaꝵ. aliarũq credentum: te nebrȩ infidelitatis
operuerunt iudeos terrena solũ modo commoda appetentes. quia ui¬
dentes eius miracula credere noluerunt. Vnde & dñs ipsedicit. Ego
ad hoc ueni inmundum: ut uide intes non uideant & qui uident cecifiant
unigeniti a patrȩ In apłis si quidẽ uisa ÷ gła quia illis uide ntibus mi¬
racula fecit . I Et ambulabunt gentes inlumine tuo oprimitiua ec

Expanded text:
per fidem in cordibus apostolorum aliorumque credentium, tenebrae infidelitatis per fidem in cordibus apostolorum aliorumque credentium, tenebrae infidelitatis operuerunt Judaeos, terrena solummodo commoda appetentes: quia videntes ejus miracula credere noluerunt. Unde et ipse Dominus dicit : « Ego ad hoc veni in mundum, ut videntes non videant, et qui vident caeci fiantejus quasi unigeniti a Patre . » In apostolis siquidem visa est gloria, quia illis videntibus miracula fecit. « Et ambulabunt gentes in lumin
Abbreviated transcription (Latin):
uenix p̃s ꝑ incarnationis misterium: a quo in luminaberis. si fidẽ cius
& salo mon dedicanti tem plũ in figura apparuit. Negimus quod quando
moy ses ȩdifica uit taber naculũ. & salo montẽ plum. gła dñi ostensa :
eis. que p̃ figurabat filiũ dĩ qui est gła patris sicutidẽ pat̾ dixitei Ex¬
surge gła mea. & respondit illi gła sua Ex surgã diluculo. Uel &iam
ꝑ hoc quod gloria dñi ÷ quicquid mirabile fit incelo & incęlo & interra
Possumus & hoc referre adgłam miraculoꝵ ipsius Gła enim dñi fuit:
quando aqua inuinum conuersa est. mortius suscitati. leꝓsi mundati
raculorũ eius suꝑ te ornata est ut tuglorificeris. I Sequitur quia ecce
tenebre sub infidelitatis operient terrã: hoc est udeos terrena
solum modo querentes & terrena sapientes. ca& naliter illud intelle¬
peccatorũ populos : sub operiet. Dño apparente in mundo & fulgente

Expanded text:
us per incarnationis mysterium, a quo illuminaberis, si fidem ejus t Salomoni dedicanti templum in figuram apparuit. Legimus, quod quando Moses aedificavit tabernaculum, et Salomon templum, gloria Domini ostensa est eis quae praefigurabat Filium Dei, qui est gloria Patris: sicut idem Pater dixit ei: « Exsurge, gloria mea. » Et respondit illi gloria sua: « Exsurgam diluculo. » Vel etiam per hoc quod gloria Domini est, quidquid mirabile fit in coelo et in terra, possumus et hoc referre ad gloriam miraculorum ipsius. Gloria enim Domini fuit quando aqua in vinum conversa est, mortui sunt suscitati, leprosi mundati, raculorum ejus super te orta est, ut tu glorificeris. Sequitur: « Quia ecce tenebrae, » subaudis infidelitatis, « operient terram » hoc est, Judaeos, terrena solummodo quaerentes et terrena sapientes, carnaliter illud intellipeccatorum, « populos, » subaudis operiet. Domino apparente in mundo, et fulgente
Abbreviated transcription (Latin):
u iolentus appellatur : qua totũ mundum int̃ spatiũ triũ annoꝵ
et semis ꝑ acta sua passione redimendo sibi subegit Sicut re¬
quifidem uidentur habere sed operabona non habent: ideo dixto
E tuene rit eis redemptor quiredeunt ab iniquitate ad iacob dicit dñs
Sequitur Hoc fedus meum id ÷ pactum uel testamentum eis¬

Expanded text:
iolentus appellatur, quia totum mundum inter spatium trium annorum et semis peracta sua passione, redimendo sibi subegit: sicut requi fidem habere videntur, sed opera bona non habent: ideo dixit, « et venerit eis Redemptor qui redemit ab iniquitate ad Jacob, dicit Dominus. » Sequitur: « Hoc foedus meum, » id est, pactum vel testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tricio inuiis iđ in acttionibus eorum: quia uastati & contritis
abͦstib & modo uastantur adiabolo
qui pacem attulit mundo. nescierunt credendo in eum. & non
est iudicium sub̵ discretionis in terbonũ & malum. uł &iã non ÷
rectitudo in gressibus eoꝵ. Semitae eorũ incuruates eis :
a rectitudine ad iniquitatẽ. afide ad infidelitatẽ
imitatur eorum opera ignorat pacem. iđ xp̃m Propt̃¬

Expanded text:
id est, in actionibus « eorum, » quia vastati et contriti et modo vastantur a diabolo. « qui pacem attulit mundo « nescierunt » credendo in eum « et non est judicium, » subaudis, discretionis inter bonum et malum, vel etiam non est n gressibus eorum. Semitae eorum incurvatae sunt eis, a rectitudine ad iniquitatem, a fide ad infidelitatem. Omnis qui imitatur eorum opera, ignorat pacem, id est Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ÷ : qui iudeorũ consilus ad quicuerit. quomodo abel ad quieuit
cam dicenti ingrediamur in cãpũ: interficietur ab eis. Vł quise
cõmiscuerit eorũ consilus plenis ueneno & corũ fucrit opera imitatus : mo¬
rietur morte aet̃na Sequit᷑ Et quod confotũ ÷ iđ enutritũ gouis
flatu suo intes ficit aues ꝑ aera uolantes ꝑregulũ qui souis aspidũ
nascitur: debemꝰ intellegere antixpm̃. qui & populo iudeorũ nascet
Et quiflatuiđ uerbo & doctrina sua interfic & plurimos scoꝵ : ad patriã

Expanded text:
hoc est, qui Judaeorum consiliis acquieverit, quomodo Abel acquievit Cain dicenti, Egrediamur in campum, interficietur ab eis . Vel qui se commiscuerit eorum consiliis plenis veneno, et eorum fuerit opera imitatus morietur morte aeterna. Sequitur. « Et quod confotum est, » id est, enutriflatu suo interficit aves per aera volantes. Per regulum qui ex ovis aspidum nascitur, debemus intelligere Antichristum, qui ex populo Judaeorum nascetur, et qui flatu, id est verbo et doctrina sua interficiet plurimos sanctorum, ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
mitu. Ita illorũ meditatio & doctrina nichil utilitatis hab&.
dũ non uident mente xp̃m intus latere. Uł
ut colũbe Colũba aliquando inbonã partẽ ponitur. ut in aeuuan¬
gdio dicitur credentib. simplices estote ut colũbe: Aliquando in con¬
trariã partẽ utillud Effraim factus ÷ quasi colũba : non habens
Relinquet᷑ uobis domus urã deserta. Multiplicate sunt enĩ mniqui¬
tates nr̃e corãte : sub̵ quia nonsolũ scripturã sacrã contẽpsimus.
uerũ &iã te auctorẽ cius. Et peccata inquiunt nra responder̃
peccare scilic&. tradentes eum pilato & dicentes reus ÷ mortis. &
qđ in &uuangelio dicitur. Qui mihi ministrat mesequatur:
ut loqueremur calũ pniam hoc ÷ blas phemiam & trans gres¬
Concepimꝰ sub̵ malitiã:

Expanded text:
mitu, ita illorum meditatio et doctrina nihil utilitatis habet, mitu, ita illorum meditatio et doctrina nihil utilitatis habet, dum non vident Christum mente intus latere. Velut columbae. Columba aliquando in bonam partem ponitur, ut in Evangelio dicitur credentibus: Simplices estote ut columbae . Aliquando in contrariam partem, ut illud, « Ephraim factus est quasi columba, non habens Relinquetur vobis domus vestra deserta . » « Multiplicatae sunt enim iniquitates coram te, » subaudis, quia non solum Scripturam sacram contempsimus, verpeccaverunt scilicet tradentes eum Pilato et dicentes, « Reus est mortis . » « quod in Evangelio dicitur: « Qui mihi ministrat me sequatur . » « Ut loqueremur calumniam, » hoc est blasphemiam, « et transgresCo
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobis repromissus erat inlaege & ꝓphaetis. dicentes. Emitte lucẽ
tuã & ueritatem tuã: Etecce tenebre sub̃ infidelitatis uł anti
xp̃s Splendorẽ sub aet̃ne pat̾nitatis & pectauimus: & intendiris
errorũ & peccatorũ ambulauimꝰ
Palpauimꝰ sic̃ caeci pariaetẽ
iđ sacrã scripturã : & quasi absq: oculis at trectauimꝰ: ludei
cotidiae palpabant quasicaeci pariaetẽ : quia legentes sacrã scriptu¬
rã xp̃m non cernunt mente ibilatere. quia folia & crustas tantũ¬
modo tangunt Impegimꝰ meridiae : hoc ÷ in mersimꝰ nos legen¬
do inscriptura diuinorũ eloquiorũ quasi intendoris quae inluctꝰ ÷
tui. Quã diu enĩ legit̾ morses : uelam̃ ÷ positũ suꝑcor eorũ Rugie¬
mꝰ quasi ursi om̃s : & quasi colũbe meditantes gememꝰ Meditatio ui¬
deorũ quã habent inscriptura rugitui ursi & gemitui colũbe cõparatꝰ.
quia sicut ursus nihil utilitatis in suo rugitu hab& & colũba in suo ge¬

Expanded text:
qui nobis repromissus erat in lege et prophetis, dicentes: « Emitte lucem tuam et veritatem tuam : » et « ecce tenebrae, » subaudis, incentes: « Emitte lucem tuam et veritatem tuam : » et « ecce tenebrae, » subaudis, infirrorum et peccatorum « ambulavimus. » « Palpavimus sicut caeci parietem, » id est, sacram Scripturam, « et quasi absque oculis attrectavimus. » Judaei quotidie palpant quasi caeci parietem, quia legentes sacram Scripturam, Christum non credunt mente ibi latere, quia folia et crustas tantummodo tangunt. « Impegimus meridie, » hoc est, immersimus nos legendo in Scriptura divinorum eloquiorum « quasi in tenebris » quae in luce tui. » Quandiu enim legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum. « Rugiemus quasi ursi omnes, et quasi columbae meditantes gememus. » Meditatio Judaeorum quam habent in Scriptura, rugitu. leonis et gemitui columbae comparatur: quia sicut ursus nihil utilitatis in suo rugitu habet, et columba in suo ge
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse predixit dicens Auferetur auo¬
bis regnum dĩ Etecce relmquetur uobis domus urã desẽr¬
dens a nobis ingentibus mansit
Et quare hoc actumsit : in subsequentibus manifestaet
cum subiungitQuia corruit in platea ueritas: &equitas non potuit
in gredi Cor ruit idẽ nonstetit nec mansit ueritas xp̃s in plaica
hocest in illis quide sideria sua sequebantur: & equitas non potuit
ingredi ad eoda iudecium ꝓpt̃ in fidelitatem. quia ꝑsi dẽ habitat
incor dibus clectorum. luxta qđ paulus dicit Habitare x p̃m ꝑ
pit in uobis Platon grece : latine allitudone dicitur. Etest sensus
nillis qui ꝑ latitudinem huius uite ambulant id ÷ inseribis & pha
dep̃datus. sicut in reuelatione sc̃ĩ scephani. denicode molegius¬
i nde & egregius predicator dicit iudeis credentib: quorũ bona
diripuerunt in fideles. Rapinam inquiens bonorũ : cũ gaudio
suscepistis  Et uidit dñs & malum apparuit inoculisei quia non ÷

Expanded text:
quod ipse praedixit dicens: « Auferetur a vobis regnum Dei . » Ecce relinquetur vobis domus vestra deserdens a nobis in gentibus mansitsit, in subsequentibus manifestant, cum subjungunt: « Quia corruit in platea veritas,, et aequitas non potuit ingredi. » Corruit, id est non stetit nec mansit veritas Christus in platea, hoc est, in illis qui desideria sua sequebantur: et aequitas non potuit ingredi ad corda Judaeorum propter infidelitatem, quia per fidem habitat in cordibus electorum, juxta quod Paulus dicit, « Habitare Chrispit in vobis . » Platon Graece, Latine a latitudine dicitur. Et est sensus: In illis qui per latitudinem hujus vitae ambulabant, id est, in scribis et Phauia ab illis est depraedatus sicut in revelationem sancti Stephani de Nicodemo legimus. Unde et egregius praedicator dicit Judaeis credentibus, quorum bona diripuerunt infideles: « Rapinam, inquiens, bonorum cum gaudio suscepistis . » « Et vidit et malum apparuit in oculis ejus, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ petsis: dicit dñs in euuan gelio Multiueniunt ab orente
& occidente: & cetera Etquando time bunt nomendm̃i: cũ uene¬
rit ipse filius dĩ ꝑ incarnationis misterium inmundum: uel cum
uenerit ad gentes ꝑ predicationem & orationẽ apostolorũ quasi
fluuius uiolentus hoc ÷ uelo citer & cũ uiolentia currens. quẽ
sp̃s dñi cogit uenire adrełme̾dũm genꝰ humanum. & ueneritsi¬
on id ÷ populo uideo rx inse credenti. uel &iam a̧ccłȩ redẽptor xp̃s
Eteis &iã uenerit quiredeunt ab iniquitate infidelitatis & nega¬
tionis ad iacob dicit dñs hoc ÷ ad illos qui supplantant uitia¬
ꝑ ilius dĩ fluuio comparatur : quia doctrinesue fluenta nobis dedit
& corda eleecorum suorum aqua salut arisatiat id÷ sp̃s scĩgra¬

Expanded text:
Filium illius, dicit Dominus in Evangelio: « Multi venient ab Oriente Filium illius, dicit Dominus in Evangelio: « Multi venient ab Oriente et Occidente, » et caetera. Et quando timebunt nomen Domini? Cum venerit ipse Filius Dei per incarnationis mysterium in mundum, vel cum venerit ad gentes per praedicationem et orationem apostolorum: quasi fluvius violentus, hoc est velociter et cum violentia currens, quem Spiritus Domini cogit venire ad redimendum genus humanum: et venerit Sion, id est, populo Judaeorum in se credenti vel Ecclesiae redemptor Christus: et eis etiam venerit qui redeunt ad iniquitate infidelitatis et negationis ad Jacob, dicit Dominus, hoc est ad illos qui supplantant vitia. Filius Dei fluvio comparatur, quia doctrinae suae fluenta nobis dedit, et corda electorum suorum aqua salutari satiat, id est, Spir
Abbreviated transcription (Latin):
pheticus de inter fectione iudeorũ que facta ÷ aromanis inquib
dñs uenit p̃paratꝰ aduindictã contrasuos inimicos indut̾ lorica
iustitiȩ &galea salutis nunc uero defide gentiũ loquitur que a
quat tuor mundi partib concurrerunt adfidem. audiente sp̃di¬
cationẽ apłoꝵ. Eta mebunt inquid timore sco & filiorũ quiab
occidente sunt nomen dñi : id ÷ nomen patris. de quo dicit filius
Pat̃ mani festaui nomentuũ hominibus Et quiabortu solis sunt
timebunt glori ã eius filiũ uidelic& dĩ patris. quiuenit in nomine
Est timores seruilis quotim& seruus dominũ suũ neab illo flagell&ur¬
& est timor amoris quotim& filius patrẽ. ne abillo deer ditur. de quo
dicitur Limor dñi castus ꝑ man& & initiũ sa pientię timoroñi¬
Etbeatꝰ uir quit m& dñm. timore scõ dequo̾ hic dicitur deistis qui
ab occidente & ortu solis timebunt nomen dñi patris uelgloriam siue

Expanded text:
pheticus de interfectione Judaeorum, quae facta est a Romanis, in quibus pheticus de interfectione Judaeorum, quae facta est a Romanis, in quibus Dominus venit praeparatus ad vindictam contra suos inimicos, indutus lorica justitiae et galea salutis: nunc vero de fide gentium loquitur, quae a quatuor mundi partibus confluxerunt ad fidem, audientes praedicationem apostolorum. Et timebunt, inquit, timore sancto et filiorum, qui ab occidente sunt nomen Domini, id est, nomen Patris, de quo dicit Filius: « Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . » Et qui ab ortu solis sunt, timebunt gloriam ejus, Filium videlicet Dei Patris: qui venit in nomine est timor servilis, quo timet servus dominum suum, ne ab illo flagelletur. Est timor amoris quo timet filius patrem ne ab illo exhaeredetur, de quo dicitur: Timor Domini castus permanet. EtBeatus vir qui timet Dominum, » timore sancto: de quo et hic dicitur. De istis qui ab occidente et ortu solis timebunt nomen Domini Patris, vel gloriam sive
Abbreviated transcription (Latin):
cens e uideis ꝑ manus romanoꝵ ¶ Indutus est uestimentis ultionis
sub sicutrex & suis militib romanis et opertꝰ ÷ quasi pallio teli id ÷
ultionis Sicut aduindictam sub quqlib& rex p̃ paratur: ita : illein¬
sub̵ uideis : ut qualia secerunt. talia reqe perent: Et uicis sit udinem
inimicis suis sub̵ uenit reddere. Occider unt ꝓph&as qui aduentũ
illius p̃nuntiabant. & ipsu capud cũ apłis suis: int̃fectis & ipsi aromanis
insulis id ÷ ciuitatibus iudeorũ uicẽ redd& delendo & destruendo
eas ꝑ aduentũ roma nore : et timebunt qui ab hoccidente nom̃ dñi
& quiab artu solis gloriameius cũ uenerit quasi fluuius uiolentus
que sp̃s dñi cogit. Et uenerit sion redẽptor &eis quirede unt ab ini¬
quitate adiacob dicit dñs Superius locutus cłocutus. sermo ꝓ¬

Expanded text:
cens ex Judaeis per manus Romanorum. « Indutus est vestimentis ultionis, cens ex Judaeis per manus Romanorum. « Indutus est vestimentis ultionis, » subaudis sicut rex, et suis militibus Romanis, « et opertus est quasi pallio zeli, » id est ultionis. « Sicut ad vindictam, » subaudis quilibet rex praeparatur, ita est ille in » subaudis Judaeis, ut qualia fecerunt, talia reciperent, « et vicissitudinem inimicis suis, » subaudis, venit reddere. Occiderunt prophetas qui adventum illius praenuntiabant, et ipsum caput cum apostolis suis, interfecti sunt et ipsi a Romanis. « Insulis, » id est, civitatibus Judaeorum « vicem reddet » delendo et destruendo eas per adventum Romanorum. « Et timebunt qui ab occidente nomen Domini, et qui ab ortu solis gloriam ejus: cum venerit quasi fluvius violentus quem spiritus cogit, et venerit Sion redemptor, et eis qui redeunt ab iniquitate ad Jacob, dicit Dominus. » Superius locutus est sermo pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sal uabit amorte: resuscitando eum amortius. Et est sensus
udeis in in fidelitate ꝑ manentibus. ds̃ pater saluauit filũ suum
aꝑsec utione illorum & saluabit &iam infuturo: & iustitia eius
id ÷ filius illius qui iustificat om̃s electos. Ipse confirmabit eum
hoc ÷: letificabit desalute gentium. Dicamus & aliter Illis no¬
lentibus conuerti ad penitentiam uerã. ds̃ pat̾ saluabit sibi creden
lerunt Ipsa confirma uit eũ qui uoluerit aberrore conuerti
ut nonsius meritis sed illius miscđa saluetur. Iustitia enim :
ut creator creaturesue parcat. que suis meritis. non poterat saluari
Indutus ÷ iustitia ut lorica & galeam habuit incapite. quando
electos suos in secredentes aꝑ secutione inicorum liberauit pug¬
nando ꝓ eis. Et miscđam suam circaillos fundendo aliter Iuxta
uindictã quã ꝑ romanos effudit suꝑ iudeos quiita uener unt paraa
appellatur galea & lorica: quia ipse in ipsis uenit uindictã suã exer¬

Expanded text:
um a mortuis. Et est sensus: Judaeis in infidelitate permanentibus, Deus Pater salvavit sibi Filium suum a persecutione illorum, et salvabit etiam in futuro: et justitia ejus, id est, Filius illius, qui justificat omnes electos, ipse confirmabit eum, hoc est, laetificabit de salute gentium. Dicamus et aliter: Illis nolentibus converti ad poenitentiam veram, Deus Pater salvavit sibi credenteptuaginta transtulerunt ipsa confirmabit eum qui voluerit ab errore converti, ut non suis meritis sed illius misericordia salvetur. Justitia enim est, ut Creator creaturae suae parcat, quae suis meritis non poterat salvari. « Indutus est justitia ut lorica, et galeam habuit in capite, » quando electos suos in se credentes a persecutione iniquorum liberavit, pugnando pro eis, et misericordiam suam circa illos fundendo. Aliter: Juxta vindictam quam per Romanos effudit super Judaeos, qui ita venerunt parati, appellatur galea et lorica: quia ipse in ipsis venit vindictam suam exer
Abbreviated transcription (Latin):
cuis sedño penite ntia meonum: quia non erat simplici coade
Et uidit inquid dñs penitentiã uideorum id÷ cognouit qđ non pu¬
ro ex corde hac agerent seduerbotenus: & malum apparuit ino¬
culis eius. quia none rat expura intenione Et putabant seuoce
ad ꝓpinquaredõ & de cipere ominipotentẽ uerbis. qui non desiderat
labia sed corda : quia non ÷ iuditium discretionis boni&e mali ułñ ÷
iuditiũ inuideis int̾ puritatẽ & simulationẽ. uł in eoꝵ penitentia
non erat iuditium rectitudinis. I Et uidit ds̃ sub̵ pat̃ quia non ÷ uir.

Expanded text:
ntiam eorum, quia non erant simplici corde. Et vidit, inquit, Dominus poenitentiam Judaeorum, id est, cognovit quod non puro ex corde hoc agerent, sed verbo tenus. Et malum apparuit in oculis ejus, quia non erat ex pura intentione, et putabant se voce appropinquare Deo, et decipere omnipotentem verbis, qui non desiderat labia, sed corda. Quia non est judicium discretionis boni et mali: vel non est judicium in Judaeis inter puritatem et simulationem, vel in eorum poenitentia, et non est judici
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rae & alterã obturat cauda neincantetur: Ita & illi t̃renis reb: ad¬
harentes obtura uer̃ aures mentis nexp̃i p̃dicationẽ reciperent
Opera &iã illoꝵ & consilia tlis aranearũ cõparant᷑ : quia sicut ara¬
nae fra gilẽ texunt telã. & nonualent in ea capere. nisi muscas.
& culices. neq uͥlius utilitatis sunt . It & corũ consilia &opera. fra¬
gilia & inutilia fuer̃. neq ualuerunt aliquẽ capere & decipere nisi
simplices & stultos Exouo : ꝓdu atur foetus. Et ideo ꝑ oua : debemus
intellegere eorũ corda & consilia Oua aspidaĩ ruperunt : quando hoc
quod incordae blas phaemiae & inuidie tenebant uerbis hostenderunt
dicentes. reus ÷ mortis & crucifigae talẽ Telas &iã ꝓdixerunt &tecu

Expanded text:
terrae, et alteram obturat cauda ne incantetur: ita et illi terrenis rebus adterrae, et alteram obturat cauda ne incantetur: ita et illi terrenis rebus adhaerentes obturaverunt aures mentis, ne Christi praedicationem reciperent. Opera etiam illorum et consilia telis aranearum comparantur, quia sicut araneae fragilem texunt telam, et non valent capere in ea nisi muscas et culices, neque ullius utilitatis sunt: ita et eorum consilia et opera fragilia et inutilia fuerunt, neque valuerunt aliquem capere et decipere, nisi simplices et stultos. Ex ovo producitur fetus, et ideo per ova debemus intelligere eorum corda et consilia. Ova aspidum ruperunt, quando hoc quod in corde blasphemiae et invidiae tenebant, verbis ostenderunt dicentes: Reus est morti
Abbreviated transcription (Latin):
quando dixerunt Omã quae precepit nobis dñs & audiemus
& faciemus Tunc &iã locuti sunt mendatiũ &blaphaemiam:
quando dixerunt dño Demoniũ habes. &mbe hebsebub eicit.
demonia. Et multa alia in numerabilia. Non ÷ qui in uoc&
suis. uł dũdicunt messias nondũ uenit Conce per̃ laborẽ ad¬
uersus xp̃m quia laborauerunt in eius inter fectionẽ : Et pepere¬
run iniquitatem ꝓeo quod ÷ parient iniquitatẽ. cũ receperoit
anti xp̃m Oua aspidũ ruperunt. & telas araneae texuer̃
Aspis serpens ÷ callidissimus : qui audiens primã uocem in canta¬
toris unã aurẽ ad t̾rã p̃mit. & alte rã cauda sua obturat nepos¬
sit ad in cantari Ideoq iudaei aspidi cõparantur : quia
uenenati erant. iuxta quodiohannes baptista his in properat.
dicens Genimina uiperarũ & sic̃ aspis unã aurem adherere facit

Expanded text:
quando dixerunt: « Omnia quae praecepit nobis Dominus, audiemus quando dixerunt: « Omnia quae praecepit nobis Dominus, audiemus et faciemus . » Tunc enim locuti sunt mendacium et blasphemiam, quando dixerunt Domino: « Daemonium habes, et in Beelzebuth ejicis daemonia , » et multa alia innumerabilia. « Non est qui invocet suis: vel dum dicunt: Messias nondum venit. « Conceperunt laborem » adversus Christum, quia laboraverunt in ejus interfectione, « et pepererunt iniquitatem » pro eo quod est parient iniquitatem, cum receperint Antichristum. « Ova aspidum ruperunt et telas araneae texuerunt. » Aspis serpens est callidissimus, qui audiens primam vocem incantatoris unam aurem ad terram premit, et alteram cauda sua obturat ne possit incantari. Ideoque Judaei aspidi comparantur quia venenati erant, juxta quod Joannes Baptista eis improperat, dicens: « Genimina viperarum . » Et sicut aspis unam aurem adhaerere facit
Abbreviated transcription (Latin):
illius sub traxerunt a uobis ne & audir&. sub aios tẽpore tribulationis
Modo demonstrat s̃ quare ꝑ miserit es duci in captiuitatem totiens
Et quare non ex audierit cos uł quare lange fuerint adõ iuddic& ppt̃
idolatriã Manus enim ur̃aẽ pollute sunt sanguine iusto¬
rum : & digiti uestri iniquitate Om̃s scripturae testan¬
tur  iudaeos semper propͥtos esse ad fundendum sanguinem
prophatarum & iustorum. Vnde legimus : quo d ma¬
nasses rex uida repleuerit hierusalem sangiune in nocentũ¬
aporta usq: ad portam. Et non solum prophaerum sanguinem fu¬
derunt: sed ipsius dñi capud omnium ꝓphaerum. Sic &iã
stephanus testatus ÷ in actibus apłorũ Quẽ prophaetarũ non sunt
ꝑ secuti patres ur̃ĩ. quilo cuti sunt deaduentu iusti. Hieremiã
lapidauer̃: Isaiã secauerunt. Eredielem inbabilonem ꝑ¬
emerunt Labia urã locuta sunt mendatium: & lingua urã
iniquitatem. iđ blas phaemiã fatur Locuti sunt mendacium:

Expanded text:
llius subtraxerunt a vobis « ne exaudiret, » subaudis vos tempore tribulationis. Modo demonstrat quare permiserit eos duci in captivitatem totiens, et quare non exaudierit eos, vel quare longe fuerint a Deo, videlicet idololatriam. « Manus enim vestrae pollutae sunt sanguine » justorum « et digiti vestri iniquitate. » Omnes Scripturae testantur Judaeos semper promptos esse ad fundendum sanguinem prophetarum et justorum. Unde legimus quod Manasses rex Juda repleverit Hierusalem sanguine innocenta porta usque ad portam. Et non solum prophetarum sanguinem fuderunt, sed ipsius Domini capitis omnium prophetarum. Sic etiam Stephanus testatus est in Actibus apostolorum . Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri, qui locuti sunt de adventu justi? Jeremiam lapidaverunt, Isaiam secuerunt, et Ezechielem in Babylone peremerunt . « Labia vestra locuta sunt mendacium, et lingua vestra iniquitatem, » id est blasphemiam, « fatur. » Locuti sunt mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
Minimus id ÷ humilis quilib& . quisȩ ꝓxp̃i nomine humiliauerit. scđm quod dñs p̃ci¬
pit. qui uoluerit interuos incioreẽ. sit seruusur dicens cum apło Mihimi

Expanded text:
Minimus, id est humilis quilibet qui se pro Christi nomine humiliaverit, secundum quod Dominus praeciMinimus, id est humilis quilibet qui se pro Christi nomine humiliaverit, secundum quod Dominus praecipit: « qui voluerit inter vos major esse, sit servus vester , » di
Abbreviated transcription (Latin):
tu scui Sc̃a eccła que inp̃senti lug& & de plorat sua & aliorũ
peccata uł quia differtur a regno: indie iuditu accipi& conso¬
lationem sicut ipse dñs dixit Beat ilugentes qm̃ ipsi conso¬
atmites qr̃ ipsipos sidebunt terram Nonge neraluer
deomnibus hominibus hoc accipiendũ: sed deelecas ange¬
lis & hominibus uslis. qui completodie iuiditi simul rema¬
nebunit cũdõ ad possidendũ eter nalic̃ regnum celeste.
tradiitis impiis in supplitium eterne dãpnationis cũ patre
euium diabolo & uidentes sc̃iuigiter creatorem suum:
iã amplius peccare non poterunt Germen plantationis
mee opus manus meȩ ad glarificandum : sub ipsi clecuerun
Angliboni & apłi coteriq credenaes. qui sidẽ qua habent ope¬
ribus bonis adernant: ipsi sunt ger men planitationis dñi¬
ergo eretiui ingłam & laudem nominis mei Est plantatio nonbona

Expanded text:
tus tui. Sancta Ecclesia, quae in praesenti luget et deplorat sua et aliorum tus tui. Sancta Ecclesia, quae in praesenti luget et deplorat sua et aliorum peccata, vel quia differtur a regno, in die judicii accipiet consolationem. Sicut ipse Dominus dixit: « Beati lugentes, quoniam ipsi consoati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. » Non generaliter de omnibus hominibus hoc accipiendum est, sed de electis angelis et hominibus justis: qui completo die judicii simul remanebunt cum Deo ad possidendum aeternaliter regnum coeleste, traditis impiis in supplicium aeternae damnationis cum patre eorum diabolo: et videntes sancti jugiter Creatorem suum, jam amplius peccare non poterunt. « Germem plantationis meae, opus manus meae ad glorificanduAngeli boni et apostoli caeterique credentes, qui fidem quam habent operibus bonis adornant, ipsi sunt germen plantationis Domiego creavi in gloriam et laudem nominis mei . » Est plantatio non bona
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam. dequadicitur in cantico canticorum. Pulera ut luna
Felceta ut sol Eccła aũt idcirco lun& comparatur: quiasicut
luna mut uatum lumen asole accpit. & ab illo omnemsplendorẽ
hab& abillo percipit Ideoq dicit Lunatua non minuetur
quia in p̃senti scdo aliquando mninuitur eccla aliquando augetꝰ
ainuitur : cũ aliquis inhereticã prauita aem cadit uł postbap¬
asinum in peccatis moritur Auge tur aũt̃ cũ cotidie nume
nuo extremo iuditio & dampnatis repbis: soliuli tuncre¬
manebunt ex quibus post modum nullus minuetur. neq &iã
augebitur Quantum aũt adlit terã ꝑtin& dicitbeatus i si¬
dorus in libro creaturarum quod trans acto die iuditu solmer¬
cedem labaussui ꝑcipi& uixta illud ꝓph&e. Lucebit inquid sol
semtm pliciter & nonueniet ad occasum post modum. neq
solneq: luna : sed inardine suo quocreati sunt scabunt ne impu
intormentis positi ꝑ fruantur eiuũ luce subterra. iuxta illud

Expanded text:
Ecclesiam, de qua dicitur in Cantico canticorum: « Pulchra ut luna, electa ut sol. » Ecclesia autem idcirco lunae comparatur, quia sicut luna mutuatum lumen a sole accipit, et ab illo omnem splendoremuidquid boni habet, ab illo percipit. Ideoque dicit luna tua non minuetur, quia in praesenti saeculo aliquando minuitur Ecclesia, aliquando augetur. Minuitur, cum aliquis in haereticam pravitatem cadit, vel post baptismum in peccatis moritur. Augetur autem, cum quotidie numernito extremo judicio et damnatis reprobis, soli justi tunc remanebunt: ex quibus nullus postmodum minuetur, neque etiam augebitur. Quantum autem ad litteram pertinet, dicit beatus Isidorus in libro creaturarum, quod transacto die judicii sol mercedem laboris sui percipiet, juxta illud prophetae: « Lucebit inquit sol septempliciter . » Et non veniet ad occasum postmodum neque sol, neque luna; sed in ordine suo quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis positi perfruantur eorum luce sub terra. Juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
suis
erit in presenti eccła uł &iam indie uiditu: erit suꝑ mille uel suꝑ gentẽ fortissi¬
Intem pore eius id ÷ intem pore aduentus xp̃i. uel intẽpore oportuno. uł cons¬
tituto. cum miserit filius hominis angelossuos. ut congreg& de regno eius om̃a
scandala subito siue in seperate fi&istud. hoc ÷ constituetur ille qui humilis
& paruulus suerit in oculis suis. suꝑ multa bona patrie cȩlestis. dequib gitude¬

Expanded text:
is fuerit in praesenti Ecclesia, vel etiam in die judicii, erit super mille vel super gentem fortissi» In tempore ejus, id est, in tempore adventus Christi, vel in tempore opportuno vel constituto: cum miserit Filius hominis angelos suos ut congregent de regno ejus omnia scandala, subito sive insperate fiet istud, hoc est constituetur ille qui humilis et parvulus fuerit in oculis suis, super multa bona patriae coelestis, de quibus gaude
Abbreviated transcription (Latin):
alis inp dicatione sonores factis ut aes aludoctues quod signatur ꝑ curum a&
argentũ ut iluid Rescurus desiderabilis requiȩscit enore sapientis. Alii
fortes in side: ut mcurtr res efficerentur Vt esprianus aluq qũã plu¬
rini  E tonã uisitattionẽ tuã pacẽ & p̃ positos tuos ustiticm dio

Expanded text:
alii in praedicatione sonori facti sunt ut aes, alii doctores: quod signatur per aurum et alii in praedicatione sonori facti sunt ut aes, alii doctores: quod signatur per aurum et argentum, ut illud thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis. Alii fortes in fide, ut martyres efficerentur, ut Cyprianus, aliique quamplurimi. « Et ponam visitationem t
Abbreviated transcription (Latin):
uanste amorte &̃na: etredẽptortuus fortis ia cob. id: qui quondã feci
iacobfortem. ut possit luctaricũ angło. & teredemi sanguine meo ul
&iam scies qui egosum redẽptontuus qui sortitudinẽ tribuo supplanta¬
tribus uitioũ ut semꝑ resistere possint insidus demonum ꝓProaere
afferã aurũ &ꝓferro afferã ale gentum. Et ꝓlignis aes & ꝓlopidib:
ferrum Perligna & lapides accipiuntur duricordes & stulti adq insen¬
seti idolu ꝓdõ colentes. quicredentes conuersi sunt in aliquã utilit atem
ecche : quod significatur ꝑserrum & es. & rursum monscratur idipsũ
in auro & ar gento unde ipsi accedunt ad ꝑfectũ fidei sensum eror¬
fessione pur atri Ueldiam ꝑliaes & serrum debemus intellegere eos
qualcuus erant ualitattis ingentibus sedhius matertis diuer ses gratiȩ qua

Expanded text:
vans te » a morte aeterna « et redemptor tuus fortis Jacob, » id est, qui quondam feci vans te » a morte aeterna « et redemptor tuus fortis Jacob, » id est, qui quondam feci Jacob fortem ut posset luctari cum angelo, et te redemi sanguine meo: vel etiam, scies quia ego sum Redemptor tuus, qui fortitudinem tribuo supplantatoribus vitiorum, ut semper resistere possint insidiis daemonum. « Pro aere afferam aurum, et pro ferro afferam argentum, et pro lignis aes, et pro lapidibus ferrum. » Per ligna et lapides accipiuntur duri corde et stulti atque insensati, idola pro Deo colentes: qui credentes conversi sunt in aliquam utilitatem Ecclesiae, quod significatur per ferrum et aes: et rursum monstratur idipsum in auro et argento, unde ipsi accedunt ad perfectum fidei sensum et confessionem puram. Vel etiam per aes et ferrum debemus intelligere eos qui alicujus erant utilitatis in gentibus: sed his mutatis diversae sunt gratiae quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et ponã teguudium id ÷ ut semꝑ gaude as ingeneratione iudeoꝵ & gene¬
rationẽ gentium uł in oma futura tempora. Hoc&iã quod dicit none¬
rat quiꝑte transir& ita potest intelligi Nonerat quiꝑte transira¬
erat illius populi : ut p̃tercuntes ꝑuiam benedicerent uxtt operantes
siut legimus boot fecisse quando dixitmes soribus Dñs uobiscum
Seccta id ÷ percipies lacgentium. hoc simplicẽ doctinã & simplicem fidẽ
doctorũ gentium : & mammilla regum laccaberis. id ÷ doctrinis a plorũ
aliorũq doctorũ epulaberis dequibus regibus & principibus diatur
onscituesdos principes suꝑ omnẽ terrã Sugentes hic significant illos qui
deftentilitate pleni sapienti a toenerunt adside mi & docuerunt multos
daires aliis simplicẽ doc trinam xalus solidum crbum: Sequitur &
sces oeccta cum sue ris instructa doccrinis magistrouũ. quia ego dñs sal¬

Expanded text:
Et ponam te gaudium, hoc est ut semper gaudeas, in generatione Judaeorum, et generatione gentium, vel in omnia futura tempora. Hoc etiam quod dicit, non erat qui per te transiret, ita potest intelligi. Non erat qui per te transirerat illius populi, ut praetereuntes per viam benedicerent juxta operantes, sicut legimus Booz fecisse quando dixit messoribus: « Dominus vobt, o Ecclesia, id est percipies lac gentium, hoc est simplicem doctrinam et simplicem fidem doctorum gentium, et mamilla regum lactaberis, id est doctrinis apostolorum aliorumque doctorum epulaberis. De quibus regibus et principibus dicitur: « Constitues eos principes super omnem terram . » Sugentes hic significant illos, qui de gentilitate pleni sapientia venerunt ad fidem, et docuerunt multos dantes aliis simplicem doctrinam, et aliis solidum cibum. Sequitur: Et scies, o Ecclesia, cum fueris instructa doctrinis magistrorum, « quia ego Dominus sal
Abbreviated transcription (Latin):
glauficabo : idem de signantur ꝑ pedes qui& sursũ ꝑ abie tombuxũ¬
& pinum. apłi uide lic& & p̃dicatues. sequaces eorum quoꝵ locus eccła¬
est. que abipsis ÷ fundata. Ideo autẽ apłi & predicattues pedes dñi
dicuntur: quia ab eis portatus :÷ ꝑ uniuer sũ orbem. uix ta quod ꝑ
ꝓphetam olimdixerat in habitabo in illis & in ãbulabo. Unde
uclaliter pedes dñi dicuntur predicattues: quia sicuti totũ corpus
pedes partant. Ita illieccłam suis doctrinis miraculis que exemiplis
sustinent: Locũ inquid pedum mecuũ glorificabo : id ÷ eccłam quã sun¬
dauerunt apłi ecuumq suoces scaes. multitudine credentiũ ex cr

Expanded text:
 iidem designantur per pedes et rursum per abietem et buxum, apostoli videlicet et praedicatores et sequaces eorum, quorum locus est Ecclesia, quae ab ipsis est fundata. Ideo autem apostoli et praedicatores pedes Domini dicuntur, quia ab eis portatus est per universum orbem, juxta quod per prophetam olim dixerat: « Inhabitabo in illis, et inambulabo . » Unde tantes . Vel aliter: Pedes Domini dicuntur praedicatores, quia sicuti totum corpus pedes portant, ita illi Ecclesiam suis doctrinis miraculisque et exemplis sustinent. Locum inquit pedum meorum glorificabo, id est Ecclesiam quam fundaverunt apostoli eorumque successores, mult
Abbreviated transcription (Latin):
leguntur illi qui post quã ecđe sunt sotiati. uurides in sideox tat r̃
Diuor sitas inquidur baiã diuersos ordines signisicat. & quibus om¬
nibus sc̃a adiunata ÷ eccła. Uener unt siquidem exregibus adea
& princibus uenerunt ex diuitibus uener̃ e philo sopls omnib:¬
que aliis aidimbus. ꝑ quos locus scĩ ficationis eius adornatus : id÷ eccła¬
quã ipse sũ sicauio. sanguine redẽptionis. & bapasmo abluti onis
Dicttur orgo ecłe primitiue Glalibam id ÷ reges & principes huius
mundi ad teuerent ꝑfidem Abies uidelic& id ÷ diuites & phuilo soph

Expanded text:
liguntur illi qui postquam Ecclesiae sunt sociati, virides in fide exstiterint. liguntur illi qui postquam Ecclesiae sunt sociati, virides in fide exstiterint. Diversitas enim arborum diversos ordines significat, ex quibus omnibus sancta adornata est Ecclesia. Venerunt siquidem ex regibus ad eam et principibus, venerunt ex divitibus, venerunt ex philosophis, omnibusque aliis ordinibus, per quos locus sanctificationis ejus adornatus est, id equam ipse sanctificavit sanguine redemptionis et baptismo ablutionis. Dicitur ergo Ecclesiae primitivae, Gloria Libani, id est reges et principes hujus mundi ad te venient per fidem, abies videlicet, id est, divites et philosoph
Abbreviated transcription (Latin):
Glalibani adio ueni&: abies &buxus & pinus. simul ad aunandũ lo¬
cum scificationismeae. & locũ pedum incorum glarisi cabo. libanus¬
mons: phoenicis & palestine in consinio terre reꝓmissionis & quo
miniserauit irã quondam: adaiud ad palatiũ suũ & salomoni ad tẽ¬
arbaium & diuersitas ac multitu do bestiarũ Perlibanũ ergo
intelligitur isto inloco mundus Et glam illius montis alticudo &
sublimitas istius mundi que maxime in regibus & principibus consis¬
tit. qui ad eccłam ꝑ sidei consessionem uenerunt Perabietẽ que
mire altitudinis ac ꝓcericatis arbar ÷ intelleguntur diuites uł phi¬
lo soph qui altierant in sapientia mundana . ut fuit eyprianus
hilarius ambrosius augustinus &xcelse arbaies quondã in sło exis¬
tentes. sed ad eccłam uenientes eã suis doetrinis. uur tutibus or na¬
uerunt. Perpinũ uero & buxũ que ui riditate gaudent: intel¬

Expanded text:
« Gloria Libani ad te veniet, abies et buxus et pinus simul ad ornandum lo« Gloria Libani ad te veniet, abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationismons est Phoenicis et Palaestinae, in confinio terrae repromissionis, ex quo ministravit Hiram quondam David ad palatium suum, et Salomoni ad temaltitudo arborum, et diversitas ac multitudo bestiarum. Per Libanum ergo intelligitur isto in loco mundus, et per gloriam illius montis altitudo et sublimitas istius mundi: quae maxime in regibus et principibus consistit, qui ad Ecclesiam per fidei confessionem venerunt. Per abietem, quae mirae magnitudinis ac proceritatis arbor est, intelliguntur divites vel philosophi, qui alti erant in sapientia mundana, ut fuit Cyprianus, Hilarius, Ambrosius, Augustinus, excelsae arbores quondam in saeculo existentes, sed ad Ecclesiam venientes, eam suis doctrinis et virtutibus ornaverunt. Per pinum vero et buxum, qui viriditate gaudent, intel
Abbreviated transcription (Latin):
fessio sit ad salutẽ Nomini dñiditui & scõ isr ł sub ueniet: quiglo¬
risicabitte ꝑ illos Etedificabunt filii peregrinor murostuos. &
reges erũ ministrabunt tibi. Hoc&istorialitor & spiritala t̃ accipi
potest Filios peregrinorũ quantũ adlitte rã ꝑtinet appellat filios gen¬
necessariaerant ministra uorunt. Spirittliter uero filios pere¬
grinaiũ & reges eurum appellat martires & p̃dicatores gentiũ.
Sepeds̃ om̃ ps ꝑcutt elerctos suos : utcorrigat eos. Percussit iudeos quando¬
dicxit illos incaptiuit atem: ꝑcus sit eccłam ꝑtrrannos huius sđi. ut p¬
in scãm eccłam Qui ideo dicuntur semꝑ patere: quia parati sunt
gentium principes uidelic& acpotentes uł martires sorces in fide
& regos carum ut constantinus fuit uł scĩ quisem & ipsos bene regunt
regia pocestas que non seruerit tibi seruitute sc̃a ꝑ fidẽ & operati¬
rentur adõ & uasiabuntur adiabolo traditi crutiatia ge henne

Expanded text:
 veniet, quia glorificabit te per illos. « Et aedificabunt filii peregrinorum, muros tuos, et reges eorum ministrabunt tibi. » Hoc et historialiter et spiritualiter accipi potest. Filios peregrinorum, quantum ad litteram pertinet, appellat filios gennecessaria erant ministraverunt. Spiritualiter vero filios peregrinorum et reges eorum appellat martyres et praedicatores gentium, potens percutit electos suos, ut corrigat eos. Percussit Judaeos quandoduxit illos in captivitatem, percussit Ecclesiam per tyrannos hujus saeculi, ut pintra sanctam Ecclesiam. Qui ideo dicuntur semper patere, quia parati sunt gentium, principes videlicet ac potentes, vel martyres fortes in fide, et reges earum, ut Constantinus fuit, vel sancti qui semetipsos bene regunt, regia potestas « quae non servierit tibi » servitute sancta per fidem et operatirentur a Deo, et vastabuntur a diabolo traditi cruciatibus gehennae.