comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mur Quiergo docet uitibit uerba omnia quae non docent.
eliget. Si aut̃ non potest siue qui a non sunt. siue quia in p̃sentia
non orcurrunt : utetur etiã uerb̵minus integrisdũtamen resipsa
doceatur atq discatur integre. Hoc quidẽ non solũ inconlo¬
cutionib: siue fiant cũ aliquo uno siue cõplurib: uerũ etiã et¬
multomagis in populis quando sermo ꝓmitur ut intellegamur
instandũ ẽ. Quia in conlocutionib: ẽ. cuiq in terrogandi potes¬
tas :̃ ubi autẽ om̃stacent audiatur unus: et in eũ intenta ora con¬
uercunt ibi ut requirat quisque qđ non intellexerit nec moris ẽ
nec decoris. Ac ꝑ hoc debet maximetacenti sub uenire cura
dicentis: Solet enim motusuo significare utrũ intellexerit
cognoscendi auida multitudo : qđ don & significet uersandũ ÷ qđ
agitur multimoda uarietate dicendi. Quod in potestate
hoete tiuo Sedneque ddectare necesstelos fic qu do deduclen

Expanded text:
mur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent; mur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent; eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
honis cuen sic detrait ornatũ ũt sordes non contrahat : quã uis in
boris doc coribus tanta docendicura sit uel eẽ debeat utuertũ
quod nis obscurũ sit uel ambiguũ latinũ ẽt̃ non potest llulq
Ncdẽ more sicdicitur utambiguitas obscuritasq uidetur u
sio dicatur uta doctis sed potius utab indoctis dici solet Sie nin
nonpiguit dicere interp̃tes nrõs. non congregabo conuenticuil
eorũ desinguinib qnm̃ senser̃ adrẽ ꝑtinere iut eoloco plura¬
lit en undã recur hoc nomen qđ in latina lingua singularir
tunrtũ modo dicitur. curpietatis doctorẽ prgta sinpertis
loquentẽ ossũ potius quã osdicere neista sillaba non fabeo qđ
sunt ossa sed ab eo qđ sunt ora intellegatur  Vlbi a frat
aures decorreptione uocaliũ uel productione non iudicant : qui
enim prod ẽ Locutionis in tegritas quã non sequitur intellec¬
tus audientis cũ loquendi omnino nulla sit causa si quodlo¬
quimur non intellegunt. Propt̃ quosutintellegant loqui¬

Expanded text:
Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina lingua tantummodo singulariter dicitur; cur pietatis doctorem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loqui
Abbreviated transcription (Latin):
sensum scrutandum magis ammoneretur lectoris intentio. unde etiam
obscura non nulla quia magis tropicis eorũ : sed sicut ex ebreo in
latinũ eloquiũ prb̃o hieronimo utriusq linguȩ perito interpre¬
tante trans latas: Cum igitur urgueret impios suꝑbos luxorio¬
sos et fraterna eis dõ. neglegentis simoscaritatis rusticõs uelex
rustico iste ꝓpheta: exclama uitdicens. Ve quiopulenti estis
insion et confiditis inmonte samarie. obtimates capita populorũ.
uidete : etite inde in emadimagnã et descẽsdite ingedi palesti¬
norũ. et ad optimꝰ quȩ que regnahorũ silatior terminus corum¬

Expanded text:
sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. 16. Cum igitur argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates cavidete, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna horum. » Histor
Abbreviated transcription (Latin):
et descendite ingethpalestinorũ. et adoptima quaeq: regnat᷑
horũ si latior terminus eorũ termino ur̃o .ẽ : Simul etiam
cumistadicuntur : locorũ nominib: tamquã luminibus ornatur
eloquium. Quae suntsion samaria : callane : emat magnam : ed
getb palestinorũ : Dem de uerba quaehis adiunguntur locis
decentis sime uariantur. Opulentiesas confiditis ite transiter
descendite. Consequent̃ denuntdatur futura sub iniquore gȩ
ab propinquatis solio iniquitatis : Tunc subiciuntur merita
luxuriae quidormitis in lectis eburneis: et lasciuitis in stratis
uris Qui comeditis agnũ degrege : et uitulos demedio arm̃ti:
Ista sex mẽbra tresbimẽ brescercuitus edider̃: Nonenim ait
qui se parati indiemmalũ quiad propinquatis solto iniquitatis.
quidorinitis in lectis eburneis quilasciuitis instratis ur̃is qui come¬
ditis agnũ degrege quiuitulos demedio arñti : qđ suta diceretur

Expanded text:
et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna horum, si latior terminus eorum termino vestro est. Icum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samariae, Chalane, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba, quae his adjunguntur locis, decentissime variantur. « Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. » Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege aappropinquatis solio iniquitatis. » Tunc subjiciuntur merita luxuriae: « Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, et vitulos de medio armenti. Ista sex membra tres bimembres circuitus ediderunt. Non enim ait, Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti; si ita dice
Abbreviated transcription (Latin):
nec magna atq stabilia decenter et grauit̃ ornarentur: Est
tale aliquit in epłã beatissimi crpriani. Quodideo puto
uel accidis se uel consulto factũ eẽ ut sciretur aposteris quam
lingua doctrini xp̃iane sanitatis abista redundantia reuocaue¬
rit et ad eloquentiã grauiorẽ modestiorẽq restr inxerit. Qua¬
lis in eius consequentib: litteris secure amatur. religiose appeti¬
tur : sed difficillime impletur. Ait ergo quodã loco Peta¬
mus hanc sedem : dant seccessumuicina secreta. Vbi dumerrati
palmitũ lapsus pendulis nexib ꝑ arundines bauilas repunt.
uitea porticũ frondeã tecta fecer̃. Nondicuntur istanisi
grauitati displicent. Quiuero haecamant: profecto eos qui
nonita dicunt sed castigatius elocuntur non posse ita eloqui
existimant non iudicio istauitare.: Qua propter isteuir sc̃s
et posse seostendit sic dicere quiadixit alicubi etnolle : qnm̃

Expanded text:
nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est tale aliquid in epistola beatissimi Cypriani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisigravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alicubi, et nolle, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Pauor etorrenda : facta sunt suꝑ terrã. Prophetȩ prophetabant
iniqua : et sacerdotes plausum deder̃ manibus sus. et plebsmea dilex̃
sic. Et quid facietis in futurũ: Geloquentia tanto terribilior
quanto purior : et quanto solidior tanto uehem̃tior. Quere
securis concidens petras. Huic enim rei simile. eẽ uerbũ suũ qđ
perscõsꝓphetas fecit : perhunc ipsũ ꝓphetã ds̃ ipsedixit. Ab¬
sit itaq: absit a nobis ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus
et plebsdĩ diligatsic. Absit a nob̵ iniquum tanta dementia
Namquid faciemus in futurũ : Et certe minus intellegantur
minus placeant minus moueant quȩ dicuntur : uera tam̃ di¬
cantur etiusta non iniqua libenter audiantur. Quodutiq:
non fieret : nisi suauiter dicerentur. Inpopulo autẽ grauide
quodictũ ÷ dño in populo graui laudabote: nec illa suauitas de¬
ectabilis ẽ. quia non quidẽ inquadicuntur : sed exigua
fragilia bona sp̃umeo uerborũ. ambitu ornantur quali

Expanded text:
Pavor et horrenda facta sunt super terram: Prophetae prophetabant iniqua, et sacerdotes plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile esse verbum suum, quod per sanctos Prophetas fecit, per hunc ipsum prophetam Deus ipse dixit . Absit itaque, absit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveant quae dicuntur; verumtamen dicantur; et justa, non iniqua libenter audiantur: quod utique non fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali
Abbreviated transcription (Latin):
dien tis nenp lacetueritis sili quo cũ q modo seds uneo modo
non parius etiã delectationilocus: quae tamena dderi noosut¬
focitdunis quos nec intellexis se nec docentis eloc utomen delecta¬
fos cẽ uprs fuesie  Quidenim hoc duo confer homina quie
confiatur uerã et conlaudat eloquiũ nec inlicndsen sum
cmpt quemn selũ ct̃ adiquid sũa detur reb quretdi cantoor der¬
pnot duenfes intentio Sienimtaliua docerscnti qunesi cone
uel nosse sufficiant : nihil ẽ aliud eis consentire nuleco dõt
tus ueagatur: frustra ꝑsuadetur uerũ eẽ qđ dicitur. frustra
placet modusipse quodicitur sinonita chicatudo sta deta i
Opce t moglusipsa oquente et les osticũ quando scadet aliqui
Quodagendumiẽ non solũ docere utinsiruue etibbe tamremane

Expanded text:
dientibus non placet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confittur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum
Abbreviated transcription (Latin):
seuusq dctionis. E ui suauititi tintũ opere in pensut̃ deto
omnib: dt nonsolũ non ficienda uerũ etuã fugiendas edetesi¬
cimil cotenemntamala atq turpia quaemids etturpibo: ele¬
seras sine ꝑsui sis nonut cis consentitiur sedsola del statoiis
snigogi iuidicoru heremus propheta cõmemorat dicens:¬

Expanded text:
 operae impensum est ab hominibus, ut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis synagoga Judaeorum Jerem
Abbreviated transcription (Latin):
eloquent̃ Sed comessipientiȩ duxeloquentiȩ illã sequens
istã p̃cedens et sequentẽ non respuens : iterũ dico inquitꝰ nequis
me existimet insipientẽ eẽ. Alio quin uelut insipientẽ suscipi¬
teme: Vtergo modicũ quidglorier. Quod loquor non¬

Expanded text:
eloquenter? sed comes sapientiae, dux eloquentiae; illam sequens, eloquenter? sed comes sapientiae, dux eloquentiae; illam sequens, istam praecedens et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse; alioquin velut insipientem suscipite me, ut
Abbreviated transcription (Latin):
greciautẽ cola et comata uocant. sequitur ambitus siue circui¬
tus quem peridonilli appellant cuius mẽbra suspenduntur
uocedicentis donecultimo finiatur. Nam eorũ quȩ pcedun
cireuitũ membra illud est primũ qnm̃ tribulatio pacientiã
operatur : secundũ pacientia autẽ probationẽ terciũ pro¬
batio uero spem. Deinde subiungitur ipsecircuitus : quitrib
peragitur membris quorũ primũ ÷ spesautẽ non confundit se¬
cundũ qnm̃ caritas dĩ diffusa ẽ. in cordib nr̃is tertiũ ꝑ spm̃ quida¬
tus ẽ nob̵. Ad haec atq hiuius modi : inelocutionis arte traduNtu
Sicutergo apłm p̃cepta eloquentiȩ secutũ fuis se non dicimus
ita qđ eiꝰ. sapientiã secuta sit eloquentia non negamus. Scribens
ad cõrintios in scđa epła redarguit quosdã quierant ex uidȩis
oseudo a płi ei quid etrahebant et qñm seipsũ p̃dicaret compellitur
banc sibi uelut insipientiã tribuens quã sapienter dicit quã quo

Expanded text:
Graeci autem κῶλα et κόμματα vocant, sequitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio vero spem. Deinde subjungitur ipse circuitus, qui tribus peragitur membris, quorum primum est, spes autem non confundit; secundum, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; tertium, per Spitus est nobis. At haec atque hujuscemodi in elocutionis arte traduntur. Sicut ergo Apostolum praecepta eloquentiae secutum fuisse non dicimus, ita quod ejus sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. 12. Scribens ad Corinthios, in secunda Epistola redarguit quosdam, qui erant ex Judaeis pseudoapostoli, eique detrahebant: et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc sibi velut insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt sinon de eis disputant. Immouero uixullas eorũ eẽ eoxis¬
timo: quiutrũq pos sint etdicere bene : et ad hoc faciendũ p̃cepta
illa dicendicogitare cũdicunt. Cauendũ ẽ enim ne fugiant ex
animo quaedicendas̃ dũ adtenditur. a t arte dicantur : ettam̃ in ser¬
monib: atq dictionib eloquentiũ impleta repperiuntur p̃cepta
eloquentiae. Dequib illi udoquerentur. uel cũ eloquerentur

Expanded text:
dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse exisdicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo quae dicenda sunt, dum attenditur ut arte dicantur. Et tamen in sermonibus atque dictionibus eloquentium, impleta reperiuntur praecepta eloquentiae, de quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
siascice cupimus etudiri : sed eorũ quos nondũ magis urgens ethuierei
sine dubio p̃ponenda necessitas occupauit. Qnm̃ siacutũ etfergens
ad sit in gemũ ẽ : Facilius adheret eloquentia legentib et audien¬
tib el oquentes quã eloquentae p̃cepta sectantib Nec desunt et elesi¬
astice littere etũ p̃ter cinonẽ in auctoritati s arce salubriter collo¬
catũ quas legendo homꝰ capix et sudnonagat sed tantũ nodorebi que
ibi dicuntur intentus sit eloquio quodicuntur : dũ in hisuersatur in¬
duitur. Accedente uel mixime exercitatione siue sribendi fiue
dictandi postr emo etũ dicendi que secundũ pietitis acfidei reg plu
senttt i Siautẽ dale desit ingeniũ: nec illa rehorica p̃cepta capiurłur
nec simagno labore inculcata quantula cũq exparte capiantur
quiedicunt non om̃s ut secundũ ipsidicant pos sunt eacogitaeri cum

Expanded text:
siasticae cupimus erudiri, sed eorum quos nondum magis urgens, et huic rei siasticae cupimus erudiri, sed eorum quos nondum magis urgens, et huic rei sine dubio praeponenda necessitas occupavit. Quoniam si acutum et fervens adsit ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desunt ecclesiasticae litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, quas legendo homo capax, etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur,que dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum
Abbreviated transcription (Latin):
quid conueniat capiti quid corpori: ita et inista nouissima ali
quando in diabolũ dicitur qđ non in ipso sed potius in eius corpore
possit agnosci. Quod habet non solũ in eis quimanifestissime
foris s̃ sed in eis etum quicũ ad ipsũ ꝑtineant. tam̃ ad tempus
si cammali adoptinendos ꝑuersas uanasq: causas in usus iniquitatis
et erreri sustirpant: Sed quȩcũ qis dehacre obseruationes atq p̃cepta
hortis simna consuetudo. fitilla qua e facundia uieł eloquentia nominatui
extra istas litterasnrãs : seposito ad hoc congruo tẽporis spatio apta
et conuenientia actate discendas eis qui hoc cielerit̃ possunt. Nam
et ipsos tomane principes eloquentiae non piguit dicere. qđ a reẽ hanc
ande aliquando ꝑdisci : non ea tanti pendimus: ut eis discendis iam ma¬
turas uel etiã graues hominũ aetates uelimus inpendi. Satisest ut
adulescentulorũ ista sit cura.⁊ Necipsorũ omniũ quosutilitati eccle¬

Expanded text:
quid conueniat corpori, quid capiti: ita quid conueniat corpori, quid capiti: ita quando in diabolum dicitur quod non in ipso, sed potius in ejus corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempussi eam mali ad obtinendas perversas vanasque causas in usus iniquitatis et erroris usurpant? Sed quaecunque ris linguae solertissima consuetudo, fit illa quae facundia vel eloquentia nominatur, extra istas litteras nostras, seposito ad hoc congruo temporis spatio, apta et convenienti aetate discenda sunt eis qui hoc celeriter possunt. Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem tandem aliquando perdisci, nos ea tanti pendimus, ut eis discendis jam maturas vel etiam graves hominum aetates velimus impendi. Satis est ut adolescentulorum ista sit cura; nec ipsorum omnium quos utilitati eccle
Abbreviated transcription (Latin):
iuenut Et tam̃ quia dictũ ẽ. in illa hora :̃ tuncputantur ista
seruanda cũ fuerit dñs euelatus nisia dintellegendã recapitula¬
tionẽ sensus legintis inuigilet. adiuuante alia scriptura quae
ipsorũ apłorũ ad huctẽ pore clamauit. filioli nouissima hora ẽ
tempus ergo ipsũ quo euangeliũ p̃dicatur quousq dñs reueletur:
hora ẽ inquao portet ista seruari : quia et ipsa reuelatio dñi ad
eandem horã ꝑtinet quȩdie iudicii terminabitur.
Septima
trehonui regula ẽ eademq: postrema : dediabolo et eius corpore
Est enim etipse caput impiorũ quis ei. qđ ammodo corpus ituri
cumillo insuppleciũ ignis aeterni : sicut x p̃scaput ẽ ec clesiȩ qđ
corpus ei. futurũ cũ illo in regno etgloria sempiterna. Sicut
ergo in prima regula quã uocat dedño et eius corpore uigilandũ ẽ
ut intellegatur cũ deuna eademq ꝑsona scriptura loquitur.

Expanded text:
inveniat? Et tamen quia dictum est, In illa hora, tunc putantur ista inveniat? Et tamen quia dictum est, In illa hora, tunc putantur ista servanda, cum fuerit Dominus revelatus, nisi ad intelligendam recapitulationem, sensus legentis invigilet, adjuvante alia Scriipsorum apostolorum adhuc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur. Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius coEst enim et ipse caput impiorum, qui sunt ejus quodammodo corpus, ituri cum illo in supplicium ignis aeterni : sicut Christus caput est Ecclesiae, quod est corpus ejus, futurum cum illo in regno et gloria sempiterna . Siergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
recapitul ando adiunctum ẽ. et erat omnis terra labium unum etux
una omnib latenter narratione redeunte : ut diceretur quo nodo
fantũst utex una omnniũ lingua fuerint diuisi ꝑmultas uon
continuo deilla turris aedificatione narratur ubihacc cis iudi¬
no diuuno ingesta c̃paena suꝑbiue post qđ ftictũ sit disꝑsis ꝑsinci¬
scđm linguas suas. Fat isti recapitulatio etiam obscuruis sicat
ineuangelio dñs dicrt: Die quo ex ut lotha sodomis pluit ignem
detuelo e t ꝑdidit om̃s. scđm haec et om̃s dics filii benunis quoreue¬
labitur In illa hora quierit inecto etuasa cuis indomo : nondes
cendat tollere illa Et quimagro similit̃ nonr tuertor neto
Meminerit uxoris lot Numquid cũ dñs fuerit reuelatus tunc
sunt ista seruanda nequisq retro respiciat. idest uitã p̃teritã cuire¬
nunti auit inquirat. et non potius isto tẽpore : Vtcũ dñs fuerti
reuclatus. retributionẽ proeis quaequisq seruauit uel contẽ sit

Expanded text:
recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est poena superbiae, post quod factum dispersi sm linguas suas. fit ista recapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem de caelo et perdidit omnes; secundum haec erunt omnes dies filii hominis, quo reuelabitur. in ilcendat tollere illa; et qui in agro, similiter non revertatur retro: meminerit uxoris Loth . Numquid cum Dominus fuerit revelatus, tunc sunt ista servanda, ne quisque retro respiciat, id est, vitam praeteritam cui renuntiavit, inquirat; et non potius isto tempore, ut cum Dominus fuerit revelatus, retributionem pro eis quae quisque servavit vel contempsit,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus inspirata canones nob̵ saluberrima auctoritate
fecer̃ : sapientes tintũ modo aneloquentes etiam nuncupandis
quae quidem quaestio apud meipsũ et apud eos quimecũ qđ dico
sentiunt: facilli mesoluitur. Namubi eos intellego : non so¬
lum nihil eis sapientius uerũ etiã nihil eloquentius mibi ui¬
deripotest. Et audeo dicere om̃squi recte intelleguntur
quo dilliloquuntur simulintelligere non eos aliter loqui
debuisse. Sicut ẽ enim quȩdam eloquentia quae magis
aetatẽ iuuenilẽ decet. est quae senilem neciam dicendi. ẽ
eloquentia siꝑsone non congruit eloquentis : ita ẽ quaedã
quȩ iuros sũma auctoritate dignissimos plenaq: duimos
decet. Hac illi locutis : nec ipsos decet alia: nec alia sipsa
ipsis enim congruit. Alios autẽ quantos uidetur humi¬
lior : tanto alttus nonuent ositate sed soliditate transcen¬
dit. Vbiuero non eos intellego : minusquidem mihi ap¬

Expanded text:
divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquenQuae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi ap
Abbreviated transcription (Latin):
suitrumq potuerit : ad legendos uelaudiendos et exercitationẽ
mit eloquentis cum mitto libentius : quã magistris arcis rebo¬
rise dlacire precipio : sitam̃ hi quileguntur et audiuntur non
solũeloquent sedetũ sapienter dixisse uel dicere uerici p̃dec¬
tione laudantur. Quienim eloquent̃ dicunt suauit qui sapi¬
enden salubritet audiuntur. Propt̃ qđ non ait scriptursa
iilstudo eloquentiã : sed multitudo sapientiũ santus est
orbisterrarũ. Sicut autẽ siepe sum̃das̃ etamara salubria ita
semꝑ uitanda ẽ. pernitiosa dulcedo : sed salubri suauitate uel
suaũi salubritate quidmelius: Quanto enimmnagis a illic
appetitur suauitas tanto felicus salubritas prodest : Sunt
ergo ecdesi asticiuiri qui idiuina eloquia non solũ sapienter
sedeloquent̃ etiam tractauer̃. Quibus legendis magis s̃
sufficit tẽpus quã de ẽẽ ipsis studentib: ecua cantib: possunt:
Hic aliquis forsitanquȩrit : utrũ auctores nr̃iquorũ scripta

Expanded text:
utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sased eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
fidei debellator erroris. et bonadocere. et mala docere : atq
in hoc opere sermonis conciliare aduersos. remissos erigere.
nescientibus quod agitur quid ex pectare debeant intimare.
biãutẽ beni uolosintentos. dociles. aut inuenerit autis
fecerit : cetera ꝑagendas sicut postulat causa. Sidocendi sunt
quiaudiunt : narratione faciendũ ẽ sitam̃ indigeat utres dequa
agitur in notescat . Vt autẽ quȩ dubia s̃ certa fiant : docum̃tis
adhibitis ratiotinandũ .ẽ. Siuero qui audiunt mouendi sunt
potius quã docendiutineo qđiam sciunt agendo nontorpeant
trebus ad sensũ quasueras. eẽ: fatentur ac cõmodent : n¬
iorib: dicendiuirib: opus .ẽ. ibi obsecrationes et increpationes
concitationes et quo ertiones et quaecũq: alia ualent ad
cõmouendos animos s̃ necessaria . Et quidem cuncta quae dixi
omnes fere homines in hisquaeloquendo agunt facere non

Expanded text:
fidei ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere; atque fidei ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere; atque in hoc opere sermonis conciliare adversos, remissos erigere, nescientibus quid agatur, quid exspectare debeant intimare. Ubi autem benevolos, intentos, dociles aut invenerit, aut ipse fecerit, caetera peragenda sunt, sicut postulat causa. Si docendi sunt qui audiunt, narratione faciendum est, si tamen indigeat, ut res de qua agitur innotescat. Ut autem quae dubia sunt certa fiant, documentis adhibitis ratiocinandum est. Si vero qui audiunt movendi sunt potius quam docendi, ut in eo quod jam sciunt, agendo non torpeant, et rebus assensum, quas veras esse fatentur, accommodent, majoribus dicendi viribus opus est. Ibi obsecraticoncitationes et exercitationes, et quaecunque alia valent ad commovendos animos, sunt necessaria. Et haec quidem cuncta quae dixi, omnes fere homines in his quae loquendo agunt, facere non
Abbreviated transcription (Latin):
non cogitauerunt siuẽ illa didicis sent siuȩ neattingisfent quidem.
Implent qui ppeilla quia eloquentes s̃ fon adhibent ut sint ebo¬
qͥuentesin sua propt̃ cũ ex infantib: eloquentes non fiantinisi locu¬
tiones discendo loquentiũ cure loquentes fieri non poss̃ nulla elo¬
quendi arte tradita. sed elocutiones eloquentiũ legendo et audi¬
endo et quantũ assequi conceditur imitando : quid quodita fieri
ipsis quoq: experimur exemplis Namsine p̃ceptis rethoricis
nouimus pluros eloquentiores plurimis qui illa didicer̃ ⁊ sine
lectis uero et auditis. eloquentiũ disputationib: uel dictionu
neminẽ Nam̃neq: ipsa arte gramatica quadiscitur. locutionis
in tegritas indigerent puerisi eis int̃homines qui integre loque¬
rentur crescere daretur etuiuere. Nescientes quippe ulla
nominatiorũ quacquiduitiosũ cuiusquã oreloquentis audirent.
sana suã consuetudinẽ rep̃henderent. et cauerent. Sicut rus¬
tur diuinarũ scripturarũ tractator etdoctor defensor recte

Expanded text:
non cogitaverunt, sive illa didicissent, sive ne attigissent quidem. Implent quippe illa, quia eloquentes sunt; non adhibent, ut sint eloquentes. 5. Quapropter, cum ex infantibus loquentes non fiant, nisi locutiones discendo loquentium; cur eloquentes fieri non possint, nulla eloquendi arte tradita, sed elocutiones eloquentium legendo et audiendo, et quantum assequi conceditur, imitando? Quid, quod ita fieri ipsis quoque experimur exemplis? Nam sine praeceptis rhetoricis novimus plurimos eloquentiores plurimis qui illa didicerunt; sine lectis vero et auditis eloquentium disputationibus vel dictionibus, neminem. Nam neque ipsa arte grammatica, qua discitur locutionis integritas, indigerent pueri, si eis inter homines, qui integre loquerentur, crescere daretur et vivere. Nescientes quippe ulla nomina vitiorum, quidquid vitiosum cujusquam ore loquentis audirent, sana sua consuetudine reprehenderent et caverent; sicut rustur divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae
Abbreviated transcription (Latin):
dum dm̃  sed quasi instulttia in hac substantia gloriȩ Quattis
duo habet: Qnm quidem multigloriantur secundũ carnẽ
etego gloriabor Et quintus duo. Labentẽnim sustinetis
insipientes : cũsitis sapientes Ettam sextus bimembris ÷
Ioleratisenim: si qui suos in seruitutẽ redigit. Sequuntur
cesa Si quis deuorat: siquis accipit siquis extolltndua ie¬
inde triamembra. Siquis in faciem uoscedit : secundum g¬
modilitate dico quasi nos in firmatisimus additur trimȩbris
corcuitus In quo autẽ quis audet : In insipientiã dico Au¬
deo etego Hinc um singulis quibus cesi sint errogando

Expanded text:
dum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gloriae. Quartus dum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gloriae. Quartus duo habet, Quandoquidem multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Et quintus habet duo, Libenter enim sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus bimembris est, Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa, Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando
Abbreviated transcription (Latin):
Quiscandamutur et ego nonuror : Sigloruri oportet: inlus
quic in firmitaitis meae sunt gloriabor: Quantis puentia estu
sint dicta uigilante siuideant᷑ : quanto uero etiam eloquentiae cu¬
curterint flumine et quiscerat aduercit. Porro autera
quinouit ag noscit : quod ea cesa quae cõmata graeti uocante e
menbra et circuitus dequib paulo ante disserui. cũdecenom¬
tis sima uarietate inter ponerentur. totã istã speciem dictionis
et quasi eius uultũ quo etiã in docti delectentur mouenturq
fecer si fam unde coepimus hunc locũ in serere arcuitus s.
Primus minus hocibi membris : minus enim quã duo membra
circuitus habere nonposs̃ plurauero pos sunt. Ergo
ille primus ẽ. Siterũdico nequisme existimet insi piente ẽẽ
Sequitur aliustrimembris : alio quinuelut insipientẽ sus¬
cipiteme : ut et ego modicũ quid glorier. Tertius qui sequtur
membra habet quattuor. Quod loquor non loquor secun¬

Expanded text:
quis scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta vigilantes vident. Quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine, et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea caesa quae κόμματα Graeci vocant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet quatuor, Quod loquor, non loquor secun
Abbreviated transcription (Latin):
costuope : qđis tanrti eloquentia ia usis̃ ꝑalterã qua nedã eloquen¬
tum sua ianes deeẽt eus necemineret in eis quia eã necn ꝙ suitt
absuis necostintar oportebat Quorũ alterũ fiere singu¬
abrllis lce ostpitar pos set si facile agnoscereturite banquio
fort locis agnoscitit adoctistiles gesdicuntur lut iceba quib
Cicuntue non adiciente adhibita sedipsis rebiuelt sponte sub¬
iunam ui dronaiti c Quasi sipientiã dedomonusa iolesa pect ofin
supcentis procedere intelleges: ettãquã inset earadbodt̃ fuduõ

Expanded text:
ista nostra eloquentia ita usi sunt, per alteram quandam eloquentiam suam, ut nec eis deesset, nec emineret in eis: quia nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat: quorum alterum fieret, si vitaretur: alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subiuncta videantur, quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelliges, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
qugulas tepMut o posine doche: aulegttinis numerus
opo sine dodie : Auta pirte totũ at atots par đi ficit
intabosine Sicutunus eu angła post die socto factũ dicct
qđ alius postdies sex. quando inmonte discipulas t antũ
tibuis pbentibi facies dñĩ fialsit utsol: uestim̃ta es qierum
Uitrũq enimuerũ eẽ. non posset quod denumero dierum

Expanded text:
synecdoche ant legitimis numeris. tropo synecdoche aut a parte totum aut a toto partem facit intellegi, sicut unus euangelista post dies octo factum dicit quod alius post dies sex, quando in monte discipulis tantum tribus praesentibus facies domini fulsit ut sol et uestimenta eius ut nix. utrumque enim ueru
Abbreviated transcription (Latin):
unuerso tempore spiritaliter accipi quo ẽ. apud a lienos ecdesia
Siue ꝑseipsos sicut decem perdetem centũ sunt. et duo decim ꝑduo¬
decim centũ quad raginta quattuor : quonumero significatur
Vnde apparet non solum
temporũ quaestiones istis numeris eẽ soluendas: sed latius
patere significationes eorũ . et in multa proserpere. Neque enim
numerus iste in apolrpsi ad tẽpora ꝑtinet : sed ad homines
⁊ extã regulã trehonius recapitulationẽ uocat : in obscurita te
scripturarũ satisuigilanter inuentã. Sic enim dicuntur quae¬
dam quasi sequantur in ordine tẽporis. uł rerũ continuatione
narrentur : cũ ad priora quȩ p̃t̃missas̃ latent̃ narratio re¬
uocetur : Quod nisi ex hacregula intellegatur : erratur. ⁊¬
Sicut ingenesi. Et plantauit inquit dñs ds̃ para disũ in aeden
adorientẽ : et posuit ibi hominẽ quem formauit . Et ꝑduxit

Expanded text:
universo tempore spiritualiter accipi, quo est apud alienos Ecclesia: universo tempore spiritualiter accipi, quo est apud alienos Ecclesia: sive per seipsos, sicut decem per decem, centum sunt; et duodecim per duodecim, centum quadraginta quatuor; quo numero signifinde apparet non solum temporum quaestiones istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit
Abbreviated transcription (Latin):
dictu mest nisuille quidixit pose disocco intellegatur partem
mouuis sortan dliei exquoi dp̃s predicit futurũ et parte prina dio
quo ndostondii sin plest̃ ꝓtotis diebus duobus atq integris posunt
dos ue o tuidic̃ postdie sex : integros om̃s etotos sea soiosint¬
dios crompitus iẽ  hoe modo locutionis quo significatist sp soles tocuĩ
noum ibla det esarretione ill xp̃i soluitur quaescio Pars enim
nomusdie saccipiatur adiunceo scilicet die inluces cente dominico
nompos sunt eẽ toesdies et tres noctes quibus se in corde cerrie pre dir̃
futurã Regitimos autẽ numerosdicit : quos ciminintias duunasei¬
tura commendat . sicat septenariũ uel de nariũ ueł duo denariũ et quicũq
aliisunt quos legondo studiosi libenter agnoscunt   Plerũq enim
numeri huius modi pro uniuerso tẽpore ponuntur
ualent et cummulti plicantur siue ꝑ denariũ sicut septiuaginta e
sepangenti. Vnde pos sunt et septuaginta anni hieremiȩ pro

Expanded text:
dictum est, nisi ille qui dixit, post dies octo, intelligatur partem novissimam diei ex quo id Christus praedixit futurum, et partem primam diei quo id ostendit impletum, pro totis diebus duobus atque integris posuisse; is vero qui dixit, post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. Hoc modo locutionis, quo significatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio. Pars enim totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum . 51. Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel denarium, vel duodenarium, et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. Plerumque enim hujusmodi numeri pro universo tempore ponuntur:valent et cum multiplicantur, sive per denarium, sicut septuaginta et septingenti; unde possunt et septuaginta anni Jeremiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
Tadineuero a quibusdã ẽ appellati gradatio qnm scalã dicero
noluer cũ uerba uelsensa conectuntur alterũ exalterui sicon
holex tribulatione. patientiã. expacientiã : ꝓbationẽ expbadione
spem conexsã uidemus. Agnoscitur et aliud decus qñm poft
alia qua ꝓnuntiationis uoce singula finita quȩ nr̃i mẽbra etcuesi¬

Expanded text:
latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra et caesa
Abbreviated transcription (Latin):
diciorer Vtqđ dixerit suis uerbis: probet exilbisio  đ
qui pro prus uerb minor erat : mugnorũ testioniro qđ¬
qmimosouis sert Peo bando enim delectat : quim inis
potrst dedectare dicendo : porro quinon solũ slpupdert
beris etiã &loquent uult dicere. qnm̃ profecto pluspderit

Expanded text:
ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit
Abbreviated transcription (Latin):
qua el udurm initailet deleetatur auditor. et cũquiadis este
dua necilius fuginiquierte rethoricã docendamputarĩb f afsis
quentumerero sine sapientia nimiũ obes se plerũq prodes se
der inois dem libris inquib id leger uertere instgante. couctis¬
tum nescenteso qua ntomagis nos nonaliud sentiroe debemus
duuliahos sorantomagis uelminus: quanto in seisouris sct̃s magil
minu siomuefecitons ondico mneis multũ legerdis memotr s bous in¬
mandsndis sed bene intellegendis et diligent̃ carũ sensibusm
daruidiss Sunt enim quieas legunt : et neclegbns longo sinc
da gencis S heclegunt neintelligent. Quibus longr surc
dubia preferendis : qui uerba earũ mnustenent. quter titũ
sicoo disoculisudent. Sedutrisq ille meliop quie teuqu¬
sucor lisasulis unt secut oportet intellegtio uenic ergo qui
apient᷑ sebet dicete etim qđ nom potest eloquent ort nu
scrioturirũ tenere maxime neces sarũtẽ Quoitos euist
se pouperiorẽ cernit insiuis : tanto eũ oporcet inifts es se

Expanded text:
iserte tia nec illos fugit, qui artem rhetoricam docendam putarunt: fassi sunt  eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse diderunt, in eisdem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coactitiam nescientes: quanto magis nos non aliud sentire debemus, dicit hoc tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis minusve profecit: non dico in eis multum legendis, memoriaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, et negligunt: legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt, qui verba earum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui etet intelligit. 8. Huic ergo qui sapienter debet dicere, etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse
Abbreviated transcription (Latin):
destunilingua ommniũ: itadictũ uidetur tã quã eo antẽpore quo
diegsi suerant sũꝑterrã etiam secundũ in sulas gentiũ un afueori
omnibus lingua communis qđ ꝓcal dubio repugnat superiorib
uini s ubi dictũ ẽ in tribub suis secundũ linguas suas. Neque
enim slicerentur abuis se umlinguas suas singuletrib quȩ girłes
singulas fecerant : quando erat omnibus una communis. Aeꝑhoc

Expanded text:
ingua omnium, ita dictum videtur tanquam eo jam tempore, quo dispersi fuerant super terram etiam secundum insulas gentium, una fuerit omnibus lingua communis; quod procul dubio repugnat superioribus verbis, ubi dictum est, In tribubus suis secundum linguas suas. Neque enim dicerentur habuisse jam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
lebrabantur preconio : et ꝑ sequentiũ maledicas in fama ba nlur
sicutergo isti protẽpore utebantur his omnib: et noncor rum¬
orbantur : sic illi ueteres usum feminarum ad suitẽ poris con¬
uenientiã referentes non patiebantur eam dominationẽ. libi¬
dinis cuiseruuint qui ista non credunt. Et ideo isti nullo modo¬
isti se se cohiberent ab in expugnabili odio filiorũ : aquibus
uel uxores cel concubinas suas ad tẽptatas aut ad trectatas
es se connoscerent. sieis forte tale aliquid accidis set.

Expanded text:
lebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. lebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas esse cognoscerent, si eis forte tale aliquid accidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tilil seruantes inusu illonisi conguã tempori propagande proles
of ficiumi Et qđ ipsilaqueis libidinis obstrieta uel in una nori facuan.
nul lomodo in multis fieri posse arbitrantur. Sed isti possunt di¬
cere nec honorari quidem atq laudari oportere uiros bonos et seõs
quia ipsi cum honorantur atq laudantur intumescunt suꝑbiatanto
auidiores inanis sime gloriae quanto eos frequentius atq latus
lingta blandior uenti la uerit quaita leues fiunt ut eos rumoris
aura siue quaeprospera siue queaduersa existimatur inquas libert
inue bat uoragines flagitiorũ aut infacinorũ etiam saxea conli¬
dut b Videant ergo quam sibi arduumsit atq difficilomee se
laudes esca inlicinee contumeliarũ aculeis penetrari: et non ex se
rentur ab hominib inflatus fuis se : neccũ dispicerentur elisos.
Neutra quippe temptatio: defuit illis uiris. Namieredentũ cae¬

Expanded text:
nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se rentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum despicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium ce