comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si qñ aliqͥd inepte atq imꝑite contͣ
suam utilitate petunt. sicut paulꝰ
& filii. ⁊ebedei. ds̃ omp̃s cooꝑatur
illis in bonũ aut ñ dando qͦd petũt.
aut cẽ mutando aliud ꝓ illo qͦd pe¬
tunt. neq imputat illis in pecc̃m.
s ea tͥbuit que danda sunt dm̃ a¬
mantib. Bene aũ dic̾ cooꝑantur:
quia oꝑant᷑ illi qͥ petunt cooꝑatur
ds̾ omp̃s implendo q̃ ad salutẽ illoꝵ
ꝑtinent. Nam qͦs p̾sciuit sub audi¬
mansuros. illos & p̾destinauit siue
p̾finiuit & ordinauit conformes
fieri imaginis filii sui. id: similes
fieri ingloria humanitatis filii sui.
qui reformabit corpꝰ humilitatiꝰᷤ nr̃e
ut idem apłs alibidicit configu¬
ratũ corpori claritatis sue. Licet
enim in potentia diuinitatis ñ simꝰ.
les illi: qñ uidebimus eũ sicuti est.
Uel certe ad hoc p̾destinauit eos con¬
formes fieri imaginis filii sui. ut sic̃
xp̃s pecc̾m non fecit nec inuentus ẽ
dolus in ore eius: ita & illi qui frẽs

Expanded text:
liquid inepte atque imperite contra suam utilitatem petunt, sicut et Paulus et filii Zebedaei, Deus omnipotens cooperatur illis in bonum aut non dando quod petunt, aut etiam mutando aliud pro ipso quod petunt; neque imputat illis in peccatum, sed ea tribuit quae danda sunt Deum amantibus. Bene autem dicit cooperantur, quia operantur illi qui petunt, cooperatur Deus omnipotens, implendo quae ad salutem illorum pertinent. Nam quos praescivit, subaudimansuros, illos et praedestinavit, sive praefinivit et ordinavit conformes fieri imaginis Filii sui, id est similes fieri in gloria humanitatis Filii sui, qui reformavit corpus humilitatis nostrae, ut idem Apostolus alibi dicit: Configuratum corpori claritatis suae . Licet enim in potentia divinitatis non simus les ei, quoniam videbimus eum sicuti est : vel certe ad hoc praedestinavit eos conformes fieri imaginis Filii sui, ut sicut Christus peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , ita et illi qui fratres
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finem secłi. Quos aũ iustifi¬
caint. illos & glorificauit. Preterito
tẽpore utit᷑ apłs in hoc loco ꝓfuturo.
in hoc quod dicit glorificauit: morẽ
sc̃e scripture tenens que sic solet nar¬
rare futura. quasi p̾terita. Illos enim
qͦs uocat & iustificat in p̾senti seculo:
hos glorificabit indie iudicii: sic̃ idẽ
apłs alias dicit. Cum xp̃s apparuerit.
te & uos apparebitis cũ illo ingła. Qd¬
gͦ dicemus ad hec subaudit᷑ q̃ mͦ diximꝰ.
de uocatione iustificatione & glorifi¬
catione : id÷ quã gr̃ãrũ actionẽ red¬
demus illi qui gratis nullisq p̾ce
si om̃s ñ predestinamur adhoc ut re¬
gnemus cũ illoꝰ Si d̾s ꝓ nob̾ subau¬
dit᷑ est uł pugnat. qui p̾destinat¬
uocat iustificat. & glorificat: quis
contra nos ualet pugnareꝰ Nullꝰ
neq diabolus. neq neno siue qui¬
libet ꝑsecutor. Qui &ẽ ꝓpͥo filio ñ¬

Expanded text:
inem saeculi. Quos autem justificavit, illos et glorificavit. Praeterito tempore utitur. Apostolus in hoc loco pro futuro, in hoc quod dicit glorificavit, morem sacrae Scripturae tenens, quae sic solet narrare futura quasi praeterita. Illos enim quos vocavit, et justificavit in praesenti saeculo, hos glorificavit in die judicii: sicut idem Apostolus alias dicit: Cum Christus apparuerit, tunc et vos apparebitis cum illo in subaudis quae modo diximus de vocatione, justificatione, et glorificatione, id est quam gratiarum actionem reddemus illi, qui gratis nullisque merisi omnes non praedestinamur adhuc ut regnemus cum illo? Si Deus pro nobis, subaudis est, vel pugnat qui praedestinat, justificat et glorificat, quis contra nos valet pugnare? Nullus: neque diabolus, neque Nero, sive quilibet persecutor. Qui etiam proprio Filio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ fr̃ib meis qui sc̃ cognati mei scdmn
carnẽ qͥ st̃ isrłite: idt÷ de ꝓgenie isrł.
Uñ uenit tam subita mutatio in am
mũ apłi ut optaret anathena ẽẽ
axp̃o que in plerisq locis ꝓ separa¬
lomodo se posse a caritate xͥ separa¬
riꝰ Considerandũ est quia anathema
uarias ht̃ sig̾cationes. Ponit᷑ enĩ ꝓseꝑa

Expanded text:
ribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israelitae, id est de progenie Israel. Unde venit tam subi a mutatio in animo Apostoli ut optaret anathema esse a Christo, quod in plerisque locis pro separalo modo se posse a charitate Christi separari? Considerandum est quia anathema varias habet significationes: ponitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimus : quia qͥ ꝑseu̾au̾it usq in fi¬
nẽ honorabitur. Non enĩ suffic̾ uno
om̃i cẽpore si necessitas fucrit. Esti¬
mati sumus sicut oues occisionis: q̃
occiduntur sine reluctatione. Sicut
oues inquit ñ reluctantur cũ ad
mortẽ ducuntur : ita & nos ñ relue¬
tamur. dũ occisioni paramur. S in

Expanded text:
it usque in finem, coronabitur . Non enim sufficit uno omni tempore, si necesse fuerit. Aestimati sumus sicut oves occisionis quae occiduntur sine reluctatione. Sicut oves non reluctantur cum ad mortem ducuntur, ita et nos non reluctemu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nolebat ad chorintiis aliqͥd acci-¬
ꝑe neq ab aliis auditorib ut libere
potuisset eoꝵ uicia redarguere. &
corriꝑe. Maledicim᷑ id ÷ blasphema¬
mur ab infidelib quasi magi. male¬
fici atq sacrilegi: & benedicimus
p̃dicando illis xpm̃. Blasphemam᷑
quasi seductores. & obsecramꝰ sub aud̃
ut libere audiant doctͥnam dñi ꝗͣ
illi decestant᷑ qͣsi blasphemiã. petimꝰ¬
q ut dent nob̾ locũ reddende ratio¬
nis. qua manifeste ꝓbemꝰ ñ esse
tales quales blasphemam᷑. facti su
limatura et rasura eris. aut alicuiꝰ
mecdli : uł purgam̃tũ pomi.siue
quisquilie domꝰ. Non ut confundã
uos. hec scͥbo: id ÷ ñ ut uerecunda¬
ri uos faciã. S ut filios meos km̃os
moneo. qͥd agere in exemplũ patͥs
debeatis: uł indico uob̾ qualia ꝑfe¬
ram. ut & uos similia ñ dubitetis
sustinere ꝓ xp̃o.¬

Expanded text:
m nolebat a Corinthiis aliquid accipere, neque ab aliis auditoribus, ut libere posset eorum vitia redarguere et corripere. Maledicimur, id est blasphemamur ab infidelibus, quasi magi, malefici, atque sacrilegi, et benedicimus praedicando illis Christum. Blasphemamur quasi seductores, obsecramus, subaudis ut libere audiant doctrinam Domini, quam illi detestantur velut blasphemiam; petimusque ut dent nobis locum reddendae rationis, quo manifeste probemur non esse tales quales blasphemamur. Facti sulimatura et rasura aeris, aut alicujus metalli, vel purgamentum pomi, sive quisquiliae domus. Non ut confundam vos, haec scribo, id est, non ut verecundari vos faciam, sed ut filios meos charissimos moneo quid agere in exemplum Patris debeatis, vel indico vobis qualia perferam, ut et vos similia non dubitetis sustinere pro
Abbreviated transcription (Latin):
tes in xp̃o siẽ uob̾ uidet᷑. qͥa sic uul¬
tis ẽẽ xp̃iani. ut prudentiã mundi
ñ amittatis: & magna uultis sentire
de. xp̃o infirma denegantes. Nos in
tate generis głantes. Nos ignobiles
diceret. Nos prudentes: uos stulti.
di sustinemꝰ ꝓ xp̃o: uos infirmi. qͥ
talia & similia ñ audetis sustinere.
Nos nobiles de genere patͥarcharũ
descendentes: uos ignobiles id÷ sine
nominis dignitate. de genere genti¬
liũ idola colentiũ. Usq in hanc ho¬
ram ids usq ad p̃sens tẽpꝰ esurimꝰ.
Longã famẽ. & nuditatẽ ⁊ penuriã

Expanded text:
tes in Chrito, sicut vobis videtur: quia sic vultes in Chrito, sicut vobis videtur: quia sic vultis esse Christiani, ut prudentiam mundi non amittatis, et magna vultis sentire de Christo infirma denegantes. Nos inftate generis gloriantes; nos ignobiles, etur, quasi diceret: Nos prudentes, vos stulti; di sustinemus pro Christo, vos infirmi qui talia et similia non audetis sustinere; nos nobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola colentium. Usque in hanc horam, id est usque ad praesens tempus, et esurimus longam famem, et nuditat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uulnerat animã ⁊ corpꝰ. Uirtus
ẽ: qi quodãmͦ uires ministrat pecc̃o.
Lex accendñdo hominẽ ad peccm̃ dũ
humanȩ fragilitati. ut om̃e qͦd plus
ꝓhibet᷑ ardñtiꝰ concupiscat. Uł uirtꝰ
pecc̃i ẽ lex: q ꝑlegem quantũcunq
sit. unũ qͦdq peocm̃ cognoscit᷑. Qͥ enĩ
sine lege peccat. uidet᷑ ei qͣsi impui¬
ne peccet. Cũ aũ ad legem transie¬
rit. si ultra peccau̾it. quanta uirtꝰ
pecẽi .i. quanta magnitudo pecc̃i
sit agnoscit. Deo aũ grãs qͥ dedit no¬
mortis. & donũ resurrectionis. iam
hñt inspe. Itaq fres nũ in fide di¬
lecti .i. ualde amabiles. stabiles .i.
firmi estote. ⁊ ĩmobiles ne mouea¬
mini a rectitudine fidĩ deceptiõe
corruptoꝵ. abundantes siue crescen¬
e collectis aũ que fiunt inscĩs.
Paulus ⁊ reliqui apłiapud eos
quos docebant. curam semꝑ scõꝵ ge¬
rebant. qͥerant iherosolimis. ⁊ suis
substantiis expoliati ab incredulis

Expanded text:
tum pungit et vulnerat animam et corpus. Virtus tum pungit et vulnerat animam et corpus. Virtus est: quia quodammodo vires ministrat peccato lex accendendo hominem ad peccatum humanae fragilitati, ut omne quod plus prohibetur ardentius concupiscatur. Vel virtus peccati est lex: quia per legem quantumcunque sit unumquodque peccatum cognoscitur. Qui enim sine lege peccat, videtur ei, quasi impune peccet: cum autem ad legem transierit, si ultra peccaverit, quanta virtus peccati, id est quanta magnitudo peccati sit agnoscit. Deo autem gratias, quae aedit nomortis et resurrectionis donum jam habent in spe. Itaque, fratres mei, fide dilecti; id est valde amabiles, stabiles, sive firmi, estote et immobiles ne moveamini a rectitudine fidei deceptione corruptorum: abundantes, sive crescene collectis autem quae fiunt in sanctos. Paulus et reliqui apostoli apud eos quos docebant, curam semper sanctorum gerebant, qui erant Hierosolymis, et suis substantiis exspoliati ab incredulis
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur. Nam consũptio mortis. gła
erit resurrectionis. Ubi ẽ mors ui¬
ctoria tua: Uox scõꝵ resuscitatoꝵ.
insultantiũ morti. Ubi ẽ inqͥt illa
uictoria tua omors. qua genꝰ huma¬
nũ tͥ subiecisti. qua &̃ filio dĩ hõi
facto dñari uoluisti: Et ẽ sensus.
Ne głieris ultͣ. qm̃ nos iã resurrexi¬
mus. qͥ tuã amaritudinẽ qñq sen¬
tiuimus. Ꝙ qͥd tibi ꝓfuit o mors
maligna qͦd głabaris: Ecce qͥte ꝑ
transiert̃ regnabt̃ inuita ȩterna.
felices cũ xp̃o qͥ tesuꝑauit. Ubi est
mors stimulus cuus: Sic uidentur
hec uerba sonare. quasi de mortesti¬
mulꝰ ꝓcedat. S qi stimulꝰ iste pec¬
catũ est. datur intelligi qͦd mor̾te
de stimulo. id÷ depecc̃o ꝓcessit. Nam
primꝰ homo nͥ peccass mori utiq ñ
poss Peccauit: ⁊ id̾o mortẽ animȩ
& corꝑis incurrit. Nec reuera dicit᷑¬
baris. s ubi ẽ stimulus cuus. Uñ
apperiens. quid stuulũ appella¬
uerit. subdit. Stimulus autẽ mor

Expanded text:
tietur. Nam consumptio mortis gloria erit resurrectionis. Ubi est, mors, victoria tua? Vox sanctorum resuscitatorum insultantium morti. Ubi est inquiunt victoria tua, o mors, qua genus humanum tibi subjecisti, qua etiam Filio Dei homini facto dominari voluisti; et est sensus: Ne glorieris ultra, quoniam nos jam resurreximus, qui tuam amaritudinem quandoque sensimus. Et quid tibi profuit, o mors maligna, quod gloriabaris? Ecce qui per te transierunt regnabunt in aeterna vita felices cum Christo qui te superavit. Ubi est, mors, stimulus tuus? Sic videntur haec verba sonare, quasi de morte stimulus procedat. Sed quia iste stimulus peccatum est, datur intelligi quod mors de stimulo, id est de peccato processit. Nam primus homo, nisi peccasset, mori utique non posset. Peccavit, et ideo mortem animae et corporis incurrit. Nec vebaris? sed ubi est stimulus tuus? Unde aperiens quid stimulum appellaverit, subdit: Stimulus autem mort
Abbreviated transcription (Latin):
qm hebreũ. tã & si ex confinio utra
rũq linguarũ. aliquid ex hebreo
ut sit sensus. Anathema id: ꝑdi¬
tio eis in aduentu dñi qui eum ñ
amant: aut uenisse aut uenturũ
tur fidelib. Caritas mea cũ om̃ibꝰ

Expanded text:
quam Hebraeum, tametsi ex confinio utrarumque linguarum, aliquid et Hebraeuut sit sensus: Anathema, id est perditio, eis in adventu Domini qui eum non amant, aut venisse aut venturum t fide
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscite gͦ qui huiꝰmodist̃. id ÷
diligite ⁊ notate. atq imita mini
tales uiros. Uł cognoscite. id÷ sub¬
Quasi diceret. ħas eccłas imitari
nistrant. de suis substantiis. Salu¬
tant uos frẽs om̃s. hic tangit
om̃s aduitores suos. Salutate
inuicẽ in osculo sc̃õ: id÷ casto &
uero. Salutatio mea manu pauli.
Alius hanc epłam scripserat sic̃
manu in fine hoc addidit. Siqͥs
ñ amat dnm̃ iħm. sit anachema

Expanded text:
Cognoscite ergo qui ejusmodi sunt; id est, diligite et notate atque imitamini tales viros: vel cognoscite, id est subquasi dicat: Has Ecclesias imitari t in Hierusalem, ministrant de suis substantiis. Salutant vos fratres omnes. Hic tangit omnes adjutores suos; salutate invicem in osculo sancto, id est casto et vero. Salutatio mea manu Pauli. Alius hanc Epistolam scripserat, sicut manu in fine hoc addidit Si quis non amat Dominum Jesum sit anathema
Abbreviated transcription (Latin):
sum. id÷ nichil utilitatis mͥ p̃stabunt.
Intelligitur qͦd quidã corinchioꝵ. per
inuocationẽ dei hoc agebant. ⁊ ꝓpt̾ea
quasi ꝑfectos seputabant: s ex hor¬
tatur ad id quod ẽ precipuũ. id: ca
ritatẽ. Ꝙ si distribuero in cibos pau¬
ꝑũ om̃s facultates meas. uxta p̾cep¬
cũ dñi dicentis. siuis ꝑfectus eẽ uade
uende omĩa que habes & da pauꝑibꝰ. ⁊
& sitradidero corpus meũ ita ut ar-¬
deam. sicut laurentius ẽ ustulatus:
& hoc ñ fecero causa dilectionis dei.
nit apłs ꝓ om̃ib hominib Caritas
patiens ẽ. Quomͦ potest caritas pa¬
tiens ẽẽ. que uirtus ẽ Sic uidetur
loqui. quasi dere animã habenti.
Nam caritas uirtus ẽ. que ꝑse ñ pa¬
titur: ideoq patiens ꝑ se ñ est. Qua¬
ꝓꝑ ꝑ caritatẽ debemus intelligere.
hominẽ caritatẽ habentẽ. Itaq qui¬

Expanded text:
sum, id est, nihil utilitatis mihi praestabit. Intelligitur quod quidam Corinthiorum per invocationem Dei hoc agebant, et propterea quasi perfectos se putabant. Sed exhortatur ad id quod est praecipuum, id est, ad charitatem. Etsi distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, juxta praedicentis: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus ; et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, sicut Laurentius est ustulatus, et hoc non fecero causa dilectionis, Dei nit Apostolus pro omnibus. Charitas patiens est. Quomodo potest charitas patiens esse quae virtus est? Sic videtur loqui, quasi de re animam habenti. Nam charitas virtus est quae per se non patitur, ideoque patiens per se non est. Quapropter per charitatem debemus intelligere hominem charitatem habentem. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ficabim᷑ om̃s. Illi enĩ glificabunt᷑
qui uelut sol fulgebt̃ in regno pa¬
tris sui. In mom̃to. Momentũ ẽ mi¬
nimũ atq angustissimũ cempus.
uocatũ amotu siderũ ⁊ stellarũ: ꝑ
quod sig̾rat᷑ breuissimũ tẽꝑis spaqũ.¬

Expanded text:
ficabimur omnes. Illi enim non glorificabuntur, qui velut sol fulgebunt in regno Patris sui. In momento. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, vocatum a motu siderum et stellarum, per quod significatur brevissimum temporis spa
Abbreviated transcription (Latin):
facite. ꝑ unã sabbati unꝰquisq urm̃.
apud sereponat recondens qͦd ei
bene placuerit: ut ñ cũ uenero tẽ
collecte fiant. Unam sabbati ap¬
pellat diem dñicã: quia apud iu¬
deos una sabb̃i uł una sabbatoꝵ.
ob reu̾entiã dñicȩ resurrectionis

Expanded text:
sabbati unusquisque vestrum apud se reopant recondens quod ei bene placuerit, ut non cum venero, tunc collectae fiant. Unam sabbati appellat diem Dominicam, quia apud Judaeos una sabbati, vel una sabbatorum, ob reverentiam Dominicae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
clesia. similit̃ ⁊ domꝰ fortunati: qm̃
ex om̃ib achaicis. & ordinauert̃ se.
ut ministrarent scĩs. qͥ st̃ iheroso¬
limis. Obsecro aũ uos. ut ⁊ uos sub¬
diti sitis eiusmodi. id: imitatores
sitis ministrantes scĩs. ⁊ om̃ĩ cõo¬
ꝑanti uł laboranti. sub̃ sitis subdi¬
ci. siue imitatores. Gaudeo aũ inp̃¬
sentia stephane ⁊ fortunati: ⁊ acha¬
ici. Datur intelligi qͦd hitres. ste¬
phana uideł ⁊ fortunatꝰ. necñ⁊ acha¬
io expleto oĩ ministiosuo apud sc̃õs
iherosolimis. uenert̃ ad paulum
anteqmͣ redissent corinchũ. Nam
corinthii erant genere. In quoꝵ p̾
datur intelligi. qͦd ministrauert̃
apło ex sua substantia. quod alii
corinthii. quib hec scribebat non
egerant. Uñ ait. Quod nob̾ deerat
ipsi suppleuert̃: uideł ministran¬
do mͥ. Refecert̃ enĩ & spm̃ meũ. u

Expanded text:
clesia, similiter et domus Fortunati. Quoniam clesia, similiter et domus Fortunati. Quoniam ex Achaeis, et ordinaverunt se ut ministrarent sanctis qui sunt Hierosolymis. Obsecro autem ut et vos subditi sitis ejusmodi, id est, imitatores sitis ministrantes sanctis; et omni cooperanti et laboranti, subaudis sitis sudditi sive imitatores. Gaudeo autem in praesentia Stephanae et Fortunati et Achaici. Datur intelligi, quod hi tres, Stephana videlicet, Fortunatus, necnon et Achaicus, expleto omni ministerio suo apud sanctos Hierosolymis, venerunt ad Paulum antequam redissent Corinthum. Nam Corinthii erant genere, in quorum pdatur intelligi quod ministraverunt Apostolo ex sua substantia, quod alii Corinthii quibus haec scribebat non egerant, unde ait, Quod vobis deerat, ipsi suppleverunt, videlicet ministrando mihi. Refecerunt enim et me
Abbreviated transcription (Latin):
iam illũ spreuerant. De apollo aũ
fr̃e. notũ uob̾ facio fres. Hic ep̃s co
rinthioꝵ ab apło fuerat ordinatus:
s ut illi ceꝑunt dicere. ego sũ pauli.
ego apollo. ego uͦ cephȩ cũ ñ potuis
s sedare. relictis illis abiit ephesũ
ad apłm paulũ: quẽ cũ postea rogass
noluit q incorrectos eos adbuc sciebat.
Ueniet inquit cũ ei uacuũ fuerit: id:
cũ uos em̃datos eẽ audierit. Uigilate.
Uigilat.: qui ad aspectũ ueri luminis
m̃tis ocłos aꝑtostenet. Uigilat: qui
seruat oꝑando qͣd credit. State in fi¬
de. ne succũbatis decepti ab infidelib.
ut possitis audire cũ moyse: tu autẽ
hic sta mecũ. Uirilit̾ agite ñ mollit̾
neq muliebrit᷑: s firmit̾ pugnate.
contͣ diaboli tẽptam̃ta. Confortami
fiant. id: indilectione di iꝓximi.
ñ duplici animo. neq causa inanis
głȩ. Nostis domũ stephane. ⁊ fortu¬
nati. Stephana. nobił quedã erat
matrona cuiꝰ familia facta erat ȩx¬

Expanded text:
ollo autem fratre notum vobis facio, fratres. Hic episcopus Corinthiorum a Paulo fuerat ordinatus, sed ut illi coeperunt dicere: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego vero Cephae, cum non potuisset eos sedare, relictis illis abiit Ephesum ad apostolum Paulum; quem cum postea rogaret noluit, quia incorreptos eos adhuc sciebat. Veniet autem, cum ei vacuum fuerit, id est cum vos emendatos esse audiVigilat, qui ad aspectum veri luminis, mentis oculos apertos tenet; vigilat, qui servat operando quod credit; state in fide, ne succumbatis decepti ab infidelibus, ut possitis audire cum Moyse: Tu autem hic sta mecum . Viriliter agite, nec molliter, neque muliebriter, sed firmiter pugnate contra diaboli tentamenta. Confortaminfiant, id est dilectione Dei et proximi, non duplici animo, neque causa inanis gloriae. Nostis domum Stephanae et Fortunati. Stephana nobilis quaedam erat matrona, cujus familia facta erat Ec
Abbreviated transcription (Latin):
E st enĩ extremitas horȩ in breuib
int̾uallis: cũ aliquid sͥ cedit siue
suocedit. In ictu oculi. letus oculi
tanta mora fiat in iudicio. ictꝰ ocłi
intelligr̃. qͦsolis spendore subito. ut
uix cogitari possit ferit᷑ ocłs. In
nouissima tuba .i. in uoce angłica.
quod dñs in uissu di patris. ꝙ in tu-¬
ba. id÷ inp̃coniis angłoꝵ descen¬
det de cȩlo. Non est enĩ intelligñ¬
dũ. qͦd tubam corporalẽ accipiat
angłs. uł ipse uidex uocẽ emit¬
tat humanã: s uox angłoꝵ tuba
appellatur. ꝓꝑ magnitudinẽ. Uñ
dicit᷑ in psalmo. Ascendit d̾s in
assumptꝰ ẽ auobis in celum: sic
ueniet. uel intuba dic̃ .i. in mani¬
festatione : iuxta illud. Cum facis
elemosinã nolituba canere añte:
.i. noli facere in manifestatione.

Expanded text:
est enim extremitas horae in brevibus intervallis cum aliquid sibi cedit atque succedit; in ictu oculi. Ictus oculi tanta mora fiat in judicio, ictus oculi intelligitur, quo solis splendore subito, ut vix cogitari possit, feritur oculus; in novissima tuba, id est in voce angelica, quoniam Dominus in jussu Dei Patris, et in tuba, id est in praeconiis angelorum descendet de coelo. Non est enim intelligendum quod tubam corporalem accipiat angelus, vel ipse judex vocem emittat humanam, sed vox angelorum tuba appellatur propter magnitudinem, unde dicitur in Psalmo. Ascendit Deus inassumptus est a vobis in coelum, si veniet festatione, juxta illud: Cum facis eleemosynam, noli tuba canere ante te , id est noli facere in manifestatione.
Abbreviated transcription (Latin):
coniunxi. Siuenerit ad uos timotheꝰ
qͥ hanc epłam uob̾ portabit: uidete
ut sine timore apud uos sit. Forsitan
fuerat iam apud illos cũ timore: qr
pseudoapłi. excitabant ꝑsecutionẽ
paganoꝵ contra fideles. Opꝰ dñi oꝑa¬

Expanded text:
njunxi. Si venerit ad vos Timotheus, qui hanc Epistolam vobis portabit, videte ut sine timore sit apud vos. Forsitan fuerat apud illos jam cum timore, quia pseudoapostoli excitabant persecutionem paganorum contra fideles. Op
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ id÷ ꝑ caritatẽ. fidem & spem. hoĩs
iusticia constat. Głabantur corinthii
quasi summã iusticiȩ haberent. eo qͦd
quidã illoꝵ demonia eicerent. grãm
curationũ infirmis imꝑtirent. s o¬
stendit apłs meliora deesse. ⁊ iccirco
ꝑfectos ñdũ eẽ : atq ideo hortatur eos
dicens. E mulamini karismata melio¬
ra: id÷ dona grãrũ meliora. Nam suꝑiꝰ
p̃missa possunt habere mali cũ bonis.
Multi in die iudicii dicturi sunt. Dñe
ũne in nomine tuo ꝓphetauimꝰ. ⁊ in
& demonia eiecimusꝰ S audituri
sunt. Am̃dico uob̾ nescio uos. Q. ad¬
huc ęxcellentiorẽ uiam uob̃ demon¬
stro. ꝑ quã intelligr̃ caritas: in quo
patriã celestẽ ꝑuenitur. Cuis ma¬
gnitudinẽ amodo incipit exponere.¬

Expanded text:
autem, id est charitatem, fidem, et spem hominis justitia constat. Gloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora deesse, et idcirco perfectos nondum esse, atque ideo hortatur eos, dicens: Aemulamini charismata meliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mali cum bonis, Multi in die judicii dicturi sunt: Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in et daemonia ejecimsunt: Amen dico vobis, nescio vos . Et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro. Per quam intelligitur charitas, in quo patriam coelestem pervenitur. Cujus magnitudinem amodo incipit exponere
Abbreviated transcription (Latin):
ale. quod ꝑ resurrectionẽ ẽ glificatũ.
S intuendũ ẽ quare xp̃s aut nouis¬
simꝰ adam. aut scd̃s dicatur: cũ mul¬
ti inter adam. deqͦ ñ ẽ ambiguũ. qͥn
pͥmus sit. & inter xpm̃ fuerint. Ad
in baptismate absq pecc̃o facit. qͣm̃¬

Expanded text:
surrectionem est glorificatum. Sed intuendum est quare Christus aut novissimus Adam aut secundus dicatur, cum multi inter Adam de quo non est ambiguum quin primus sit et inter Christum fuerint. Ad deles in baptismate absque peccato facit
Abbreviated transcription (Latin):
tione corrũpet᷑. Seminat᷑ in igno¬
bilitate. id÷ sepelitur in ignomi¬
nia: surget ingła. id÷ in incorrup¬
tione. & in possibilitate. Ignobił
dr̃. quasi sine nomine. Mortuus
ẽ. sine nomine ẽ: quia iã non ẽ
homo s cadauer. quod a cadñdo
dicit᷑ Uel ignobilis ẽ: sine digni¬
tatis nomine. Qͥd enĩ ignobilius
carne mortua: Uel qͥd iterũ gło¬
suis in creaturis. surgente ea.:⁊ in¬
corruptelã ꝑcipiente: Seminat᷑¬

Expanded text:
tione corrumpetur. Seminatur in ignotione corrumpetur. Seminatur in ignobilitate, id est sepelitur in ignominia; surget in gloria, id est in corruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine nomine. Mortuum enim est sine nomine, quia jam non est homo, sed cadaver, quod a cadendo dicitur. Vel ignobilis, id est sine dignitatis nomine. Quid enim ignobilius carne mortua? vel quid iterum gloriosius in creaturis surgente ea et incorruptelam percipiente? Seminat
Abbreviated transcription (Latin):
stria. Corpora celestia sunt uolatili¬
ũ. terrestria hominũ & animaliũ
terrã incolengũ. Uel corpora cȩlestia
sobluna. stelleq que corporea sunt
ũtpote ignea:. nam & uident᷑: Alia
celestiũ gła. id÷ dignitas uł claritas:
alia terrestriũ in suo statu. Stella
luna ac stellȩ. cum sint uniꝰ gen̾is.
merito tñ dissimiles erunt ingła:
sicut ipse manifestat subdens. Sic
erit resurrectio mortuoꝵ. qñi mul¬
te sunt mansiones in domo patͥs:
&. ꝓ diuersitate meritoꝵ. erit retri¬
bucio celestiũ p̾mioꝵ: ñ qͦd alibi
iste alibi ille sit remuuerandꝰ. s sic̃
sol ⁊ luna ac stellȩ om̃s differentes
a se claritate in uno st̃ cȩlo: ita dif¬
ferentes electi meritis. uno corona¬
bunt᷑ in regno. Seminat᷑. id÷ sepe¬
litur corpꝰ incorruptione: qr corrũ¬
pitur auermib & scatet atq pu¬
trescit: surget in incorruptione.
qr pꝰmodũ nullo labore uł corrup¬

Expanded text:
stria. Corpora coelestia sunt volatilistria. Corpora coelestia sunt volatilium, terrestria hominum et animalium terram colentium. Vel, corpora coelestia, sol, luna, stellae, quae corporea sunt, utpote ignea. Nam et videtur alia coelestium gloria, id est dignitas vel charitas; alia terrestrium, in suo statu. Stella luna ac stellae cum sint unius generis, merito tamen dissimiles erunt in gloria, sicut ipse manifestat, subdens: Sic erit et resurrectio mortuorum, que sint mansiones in domo Patris, et pro diversitate meritorum erit retributio coelestium praemiorum: non quod alibi iste, alibi ille sit remunerandus, sed sicut sol et luna ac stellae omnes differentes a se claritate, in uno sunt coelo, ita differentes electi meritis, omnes uno coronabuntur in regno. Seminatur, id est sepelitur corpus in corruptione, quia corrumpitur a vermibus, et scatet atque putrescit; surget in corruptione, quia postmodum nullo labore vel corrup
Abbreviated transcription (Latin):
uestita. sua uirtute. scoꝵ resuscitabit
corpora ꝓpriis sp̃itib animata. ꝙ sic̃
ñ aliud s granũ quod seminat᷑. de t̾ra
pullulat: sic ñ in alieno. s in ꝓprio
resurget unusquisq hominũ corꝑe.
sicut iob ait. In carne mea uidebo dm̃:
quẽ uisurꝰ sum ego ipse & ñ alius. si
omis caro eadẽ caro. s alia hõiũ alia
pecoꝵ. id: om̃is caro. non ẽ una ⁊ simił
caro. Om̃is quidẽ caro. quatuor elem̃¬
toꝵ ãmitione format᷑. s una ex origi¬
ne. diuersa capiunt loca: ut uolucres
aerẽ. homines terrã. pisces aquȩ flu¬
enta. Ergo sicut unũquodq animal
ꝓpriũ ht̃ corpus. nec habere potest
alteriꝰ: ita unꝰquisq homo suũ non
alteniꝰ corpꝰ resumet in die iudicii.
& quẽadmodũ ex una impensa. diuer-¬
sa ẽ caro animantũ. ita unius carnis.
homines diuersierunt dignitate in
resurrectione: ut calis unusquisq
appareat. qualis fuerit meriq. Et
corpora celestia sunt: ⁊ corpora terre-¬

Expanded text:
bit corpora propriis spiritibus animata. Et sicut non aliud, sed granum quod seminatur, de terra pullulabit, sic non in alieno, sed in proprio resurget unusquisque hominum corpore, sicut Job ait: In carne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et non alius. Non omnis caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, id est omnis caro non est una et similis caro. Omnis quidem caro, quatuor elementorum admistione formatur, sed una ex origine diversa capiunt loca, ut volucres aerem, homines terram, pisces aquae fluenta. Ergo sicut unumquodque animal proprium habet corpus, nec habere potest alterius, ita unusquisque homo suum, non alterius resumet corpus in die judicii. Et quemadmodum ex una impensa diversa est caro animantium, ita unius carnis homines diversi erunt dignitate in resurrectione, ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meritus. Et corpora coelestia sunt, et corpora terre
Abbreviated transcription (Latin):
futura p̃dicunt. sicut agabus ⁊ ipsi
Doctores. qui paruulos erudiunt. uir¬
tutes. qui demones eiciunt: aliaq mi¬
racula patrant. Grã curationũ: qui
infirmos sanitati restituunt. Opitu¬
lationes: qͥ uerbis aut factis auxilian¬
tur aliis. Gub̃nationes. sicut inp̾latis
& regib epĩs ac ducib. Genera lin-¬
guarũ: sicut in exordio fidei. Nunqͥd
om̃s int̾pretant᷑ scripturas. ut iheronimuꝰ:
mulamini karismata
meliora. Quib uerbis ostendit

Expanded text:
futura praedicunt, sicut Agabus et ipsi doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, episcopis aut ducibus; genera linguarum, sicut in exordio fidei. Nunquid omnes interpretantur? Scripturas, ut Hieronymus. Aemulamini autem charismata meliora, quibus verbis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
tio. natiuitas eiꝰi resurrectio & cetera
talia que ipse patrauit. positꝰ in iim¬
do ꝑp̃sentiã carnis. Doctrina qͦ eiꝰ i
adam. tales & t̾reni hoĩes. id: morta¬
les. peccõres: &. quał celestis adam id:÷

Expanded text:
tio, nativitas, resurrectio, et caetera talia quae ipse patravit, positus in mundo per praesentiam carnis: doctrina quoque ejuAdam; tales et terreni, homines, id est mortales peccatores; et qualis coelestis Adam id est
Abbreviated transcription (Latin):
q ultra ñ poterit mori: qr uiuet
uirtute eternitatis angłice. Semi¬
nat᷑ corpꝰ animale qͦd animã huit :
surget corpꝰ spiritale. Sic̃ corpus
ut ait Gregoriꝰ papa. in illa resur-¬
rectione. ert̃ palpabilia ꝑueritatẽ
naturȩ. sic̃ dñicũ corpꝰ fuit pꝰ resur¬
rectionẽ : qr ueram carnẽ habebt̃.
s subtilia ert̃. ꝑ effectũ diuine po¬
tentiȩ. Non erunt sp̃s ut palpa-¬
ri ⁊ uideri ñ possint᷑ s in hoc ert̃
potu: ita ⁊illa ĩmortalia erunt.
nec indigebt̃ cibo ⁊ potu. Ideoq dic̃
seminat᷑ corpꝰ id÷ sepelitur: qr ue¬
lut granũ uiriditate resurrectio¬
nis donabr̃ Si ẽ corpꝰ animale mͦ
in hac uita. ẽ & spiritale:. id: erit¬
& spiritale. in alia uita qͦd ñ pog̾t
spiritale corpꝰ ut supra diximꝰ. fa¬
ctus ẽ primus hõ in anumã uiuen¬
factus ẽ in animã uiuentẽ. id ÷ ani¬
malis factus ẽ. &. corpꝰ eius animatũ ẽ.
ita ut si peccaret sicut & fecit. mori

Expanded text:
 ultra non possit mori, quia vivet virtute aeternitatis angelicae. Seminatur corpus animale, quod anima habuit; surget corpus spiritale. Sicut ut ait Gregorius papa, in illa resurrectione erunt palpabilia per veritatem naturae, sicut Dominicum corpus fuit post resurrectionem: quia veram carnem habebunt, sed subtiliora erunt per effectum divinae potentiae. Non erunt spiritus ut palpari et videri non possint, sed in hoc erunt potu, ita et illa immortalia erunt, nec indigebunt cibo aut potu, ideoque dicit: Seminatur corpus, id est sepelitur; quia velut granum viriditate resurrectionis donabitur. Si est corpus animale modo in hac vita, est et spiritale, id est erit spiritale in alia vita, quod non poterit spiritale corpus, ut supra diximus. Factus est primus homo Adam in animam vivenfactus est in animam viventem, id est animalis factus est, et corpus ejus animatum est, ita ut si peccaret, sicut et fecit, mori
Abbreviated transcription (Latin):
habet caritatẽ. qͣ dilig̃ illũ ⁊ ꝑrimũ.
Ea enĩ que ẽẽ credimus. & nob̾ꝓmissa:
nos acceptuios sꝑamꝰ. His uͦ delectati.
amplius incaritate feruemus. uera¬
cit̾ enĩ crede ñ possumus: nͥ ea que
ꝓmissa st̃ sꝑemus: nec potimꝰ susti¬
stinere ꝓmissa: si desit fidei soliditas
firma. Nec aderit fructus spei uł sta¬
bilitas fidei: nisi fuerit ꝑfecta xp̃i ca¬
ritas in nobis. que & fidem ut p̾cedat
adiuuet: & spem expectatione corro
boret. Maior his subaud̃ uirtutib fi¬
de uideł ac spe. caritas ẽ. Nec mirum.
filius enĩ dĩ caritate id÷ dilectione. &.
ñ nr̃is meritis homo factus ẽ. ⁊ redẽ¬
ptio mundi: qui dilexit nos ⁊ lauit¬
ipsum ꝓ nobis. oblationẽ ⁊ hostiã dõ
in odorem suauitatis. ꝑ hauc ds̃ pat̃

Expanded text:
habet charitatem; quia diligit eum et proximum. habet charitatem; quia diligit eum et proximum. Ea enim quae credimus nos accepturos speramus. His vero delectati, amplius in charitate fervemus. Veraciter enim credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus, nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione cboret. Major autem his, subaudis virtutibus, fide videlicet ac spe, charitas est. Nimirum Filius Dei charitate, id est dilectione, et non nostris meritis, homo factus est et Redemptor mundi: qui dilexit nos, etpro nobis oblationem et hostiam Deo in od
Abbreviated transcription (Latin):
in enigiate. id÷ in obscuritate: quia
cũ simus carnei. eaque sola spiritalia
sc̃. ad liquidũ caꝑe nequimus. Te aũ
id÷ in futuro facie ad faciem. id÷ pre¬
sentes p̃sentẽ dm̃ uidebimus. Nunc
cognosco ex parte subaud̃ dm̃: tẽ aũ
cognoscã extoto. sicut ⁊ cognitꝰ sũ mͦ.
adeo. qui exterius ⁊ interius totũ me
nouit. W. sciendũ. qr sicut ñ semꝑ
ꝓ equalitate ponitur. Aliter enim
cognoscimur adeo. ⁊ alit̾ cognoscimꝰ¬
illũ: qi ille cognosẽ cuncta ut deus:
nos cognoscimus illũ ut creatura ꝑ
eius donũ. Ueruntam̃ sic̃ ille nouit
decet: nos cognoscemꝰ eũ. ut głifica¬
tȩ creaturȩ conueniet. Nc̃ aũ mauẽt
fides. spes. caritas. tria hec. He tres
uirtutes. mͦ coniuncte st̃ inuicẽ. &.
ita in huius uite tẽꝑe copulantur:
ut una sine alt̾a stare ñ possit. Qui
enĩ credit indm̃: sperat que ab illo
ꝓmittunt᷑ seꝑcepturũ. W qͦ magis
sperat. eo mag̾ credit in illũ: & id eo

Expanded text:
in aenigmate, id est in obscuritate, quia cum simus carnei, ea quae sola spiritalia sunt, ad liquidum capere nequimus. Tunc autem, id est in futuro, facie ad faciem, id est praesentes praesentem Deum videbimus. Nunc cognosco ex parte Deum: tunc autem cognoscam ex toto, sicut et cognitus sum, modo a Deo qui interius exteriusque totum me novit. Et sciendum quia sicut non semper pro aequalitate ponitur. Aliter enim cognoscimur a Deo, et aliter cognoscimus eum: quia ille cognoscit cuncta ut Deus, nos cognoscimus illum ut creatura per ejus donum; verumtamen sicut ille novit decet, nos cognoscemus illum ut glorificatae creaturae conveniet. Nunc autem manent fides, spes, charitas: tria haec. Hae tres virtutes modo junctae sunt adinvicem, et ita in hujus vitae tempore copulantur, ut una sine altera stare non possit. Qui enim credit in Deum, sperat quae ab ipso promittuntur se percepturum, et quo magis sperat, eo magis credit in illum et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sonis & unitatẽ in substantia. credimꝰ.
dei. Spes ẽ expectatio futuroꝵ bonoꝵ:
que necdũ aspeximus. nec consecuti
turis credant aut ultra sperent. Dili
de illis sic̃ & deseipsis. Ideo gͦ cari¬
cum ipsis ẽ. ⁊ ipsa sola inet̾nũ ꝑseue

Expanded text:
sonis, et unitatem in substantia credimus, Dei. Spes vero est exspectatio futurorum bonorum, quae nec dum aspeximus, nec consecuti turis credant, aut ultra sperent. Diligde illis, sicut et de seipsis. Ideo ergo charicum ipsis est, et ipsa sola in aete
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc tendit p̾missa cõparatio. Si¬
cuti quis uidet ꝑ speculũ uultũ
suũ. & inde discedens obluuiscitur.
qualis fuerit: sic & nos dedõ ⁊ uita
futura paruũ quid ꝑspicimꝰ. &. hoc

Expanded text:
Ad hoc tendit praemissa comparatio, sicuti quis videt per speculum vultum suum, et inde discedens obliviscitur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ralis increm̃ti. & adhibet exemplũ
humanũ. quo ostendat scientiã quã
habemus. in p̃senti eẽ qͣsi infantiã:
& futurã quasi uirile robur. qͦd ha-¬
biturũ sit ꝑfectam abundantiam.
Cum essem inquit paruulus. loq̃bar
ut paruilus: balbutiendo ⁊ imꝑfe¬
cta uerba ꝓmendo. Sapiebã ut
pariilus : leuia scił ⁊inconuenien¬
tia. Cogitabam ut paruulꝰ. de iocis
scił ⁊ risum habentib. Qnͣdo autẽ
factus sũ uir. & cepi saꝑe ꝑfectius.¬

Expanded text:
plum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futuram, esse quasi virile robur quod habiturum sit perfectam abundantiam. Cum essem, inquit, parvulus, loquebar ut parvulus, balbutiendo et imperfecta verba promendo; sapiebam ut parvulus, levia scilicet et inconvenientia; cogitabam ut parvulus, de locis scilicet et risui habilibus. Quando autem factus sum vir, et coepi sapere
Abbreviated transcription (Latin):
te enĩ cognoscimus ñ ex toto. ⁊ de
deo ⁊ de beatitudine scõꝵ. & exparte¬
ꝓphetamus. qr qͦd ex paite scimꝰ. ex
parte &̃ p̾dicamꝰ. Cum autẽ uenerit
quod ꝑfectũ ẽ. id÷ quod totũ ẽ ⁊ inte¬
grũ: qd̃ reuelata facie. ipsum dm̃ con¬
tẽplabunt᷑ electi sicutiẽ. quasi exina¬
nietur ⁊ annichilabit᷑ qͦd ex parte est.
sicut ait ioħes apłs. Rm̃i filii dĩ su¬
mus: & nondũ apparuit qͦd erimꝰ.
Scimus autẽ qr cũ apparuerit simi

Expanded text:
te enim cognoscimus, non ex toto, de te enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et de beatitudine s ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, id est quod totum est et integrum, quando revelata facie, ipsum Deum contemplabuntur electi sicuti est, quasi exinanietur et annihilabitur, quod ex parte est, sicut ait Joannes: Charissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Scimus autem quia cum apparue
Abbreviated transcription (Latin):
uidit aliquẽ ꝑ aliqͦd scelus riiere.
Congaudet aũ ueritati. id est oꝑib
ñ ficte fidelis ẽ. Omĩa suffert: sub¬
aud̃ adu̾sa patient̾. Omĩa credit q̃
continentur in nouo & ueteri testa
omia sperat: quia nͥ credẽt. ñ speraret.
habenti nunqm labitur: nunꝗͣ. cadit.
Siue ꝓphetie euacuabiuit᷑. Prophetia
est: que de futuro loquitur. Quod cũ
uenerit: ñ erit iam necesse ut ꝓphe¬
tetur. Ponatur unũ exemplũ ꝓ o̾ĩb
ꝓphetatur xp̃s ad iudiciũ uenturꝰ. eo
ueniente ñ erit necesse. ut hec ꝓphe¬
tia recitetur amplius. Sic de cet̾is
intelligendũ. Siue lingue cessabunt:
qm̃ sicut ante turrĩ babel. una erat
lingua hebrea. sic̃ quidã doctores
putant. expleto iudicio ipsa rema¬
nebit una. Reuera in multis lingͥs
uarietas est: ⁊ ubi uarietas ibi dissen¬
sio. In scõꝵ uͦ regno ñ erit dissensio:
gͦ nec linguarũ uarietas. Siue sci¬
tur: id ÷ in meliꝰ cõuuitabit᷑. Ex par-¬

Expanded text:
viderit quemlibet per aliquod scelus ruere; viderit quemlibet per aliquod scelus ruere; congaudet autem veritati, id est operibus non ficte fidelis est. Omnia suffert, subaudis adversa patienter, omnia credit quae continentur in Veteri Testaomnia sperat quia nisi crederet, non speraret. habenti nunquam labitur, nunquam cadit; sive prophetiae evacuabuntur: prophetia est quae de futuro loquitur. Quod cum venerit, non erit jam necesse ut prophetetur. Ponatur unum exemplum pro omnibus. Prophetatur Christus ad judicium venturus: eo veniente non erit necesse ut haec prophetia recitetur amplius: sic de caeteris intelligendum. Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat lingua Hebraea, sicut quidam putant doctores, expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est varietas, ibi dissensio. In sanctorum regno non erit dissensio, ergo nec linguarum varietas. Sive scitur id est in melius commutabitur. Ex par
Abbreviated transcription (Latin):
que sua st̃. qr ueniens in mundũd̾̃s¬
ꝑ incarnationis misteriũ. ñ quesi¬
uit quȩ sua erant: id÷ ñ quesiuit
iustos s peccatores. qui sub diaboli
imꝑio tenebantur. Unde ipse dicit.
Non ueni uocare iustos: s peccatores.
Dicamus & tercio modo. Caritas id÷
ipse ds̃ ueniens in mundũ. ñ quesi¬
uit que sua erant: Quid erat suũ:
Ut ab om̃i creatura adoraretur. głifi¬
caretur. ueneraret᷑ sicut d̾s ⁊ creator
omniũ. s: ipse ñ quesiuit ista q̃ sua erant
& sibi cõpetebant. q ñ quesiuit honorẽ
ñ regnũ. ñ timorẽ ab hominib. s que
erant latronũ homicidarũ ac male¬
ficoꝵ hominũ. sputa uideł. colaphos.
alapas. irrisiones. uerbera. crucẽ &
mortẽ. & sicut ipse ñ quesiuit que
cundiã siue furorẽ : nec cogitur ad
uindictã. ut malũ ꝓ malo reddat.
Non cogitat malũ. id÷ ñ solũ ñ fac̃.
s ñ cogitat ut alii noceat. Ngaudet
suꝑ iniqͥtate: s potiꝰ decestatur cum

Expanded text:
sua sunt, quia veniens in mundum per incarnationis mysterium non quaesivit quae sua erant, id est non quaesivit justos, sed peccatores, qui sub diaboli imperio tenebantur, unde ipse dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Dicamus et tertio modo: Charitas, id est, ipse Deus veniens in mundum, non quaesivit quae sua erant. Quid erat suum? Ut ab omni creatura adoraretur, glorificaretur, veneraretur, sicut Deus creator omnium. Sed ipse non quaesivit ista quae sua erant et sibi competebant, quia non quaesivit honorem, non regnum, non timorem ab hominibus, sed quae erant latronum, homicidarum, atque maleficorum hominum, sputa videlicet, colaphos, alapas, irrisiones, verbera, crucem et mortem. Et sicut ipse non quaesivit quae cundiam sive furorem; non cogitur ad vindictam, ut malum pro malo reddat. Non cogitat malum, id est non solum non facit, sed nec cogitat ut alii noceatur. Non gaudet super iniquitate, sed potius tristatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ in pace. Qͦd si dignũ fuerit
ut & ego eam. id: si magna fuĩt
pecunia ut ego possim cũ honore
ta erant corrigenda. in illis que in
transitu ñ poterant corrigi: id̾o hoc
dic̃. ꝑmanebo autẽ ephesi. usq ad
pentecosten. Non de pentecoste iu¬
deoꝵ dic̃ ut putatur. s xꝑianoꝵ.¬

Expanded text:
antur cum pace. Quod si dignum fuerit antur cum pace. Quod si dignum fuerit ut ego eam; id est si magna fuerit pecunia, ut ego possim cum honore ta erant corrigenda in illis, quae in transitu non poterant corrigi, ideo hoc dicit: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Non de Pentecoste Judaeorum dicit ut putatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
dñica appellat᷑. in qua p̃cipit om¬
nẽ plebem ꝯuenire ad ȩccłam. ⁊ con-¬
gregare illos singulos. ꝓut uolue¬
rint. ad opus illoꝵ qͥerant iheroso¬
pud se qͣsi inthesauro. ut uenien¬
ce apło haberent omĩa p̾̃parata.
que uolebant mittere. qm̃ qͦd pau¬
latim colligit᷑ ne graue sit. inue¬
nit᷑ multũ. Ido aũ p̾cipit ad ȩccłam.
hoc deferre. qͦd uolebat unꝰqͥsq da¬
re. ut dumille diceret hoc uolo
mittere sc̃is. qui st̃ iherosolimis.
de mea portione: ab istius bono. ex¬
hortarent᷑ alii ad eadẽ facienda.
Q tñ ne a malis ministris deꝑirent
illa dona. si apud ȩccłam ea dimit-¬
terent: p̾cepit ut secũ referrent. ꝙ.
tuto loco reponerent. qͦadusq ip̃e
ueniret. Cum aũ presens fuero. qͦs
ꝓbau̾itis id÷ quos idoneos iudica¬
u̾itis. uł laudabiles ostendĩtis. &
ẽ isto in loco media distinctio: ac
torias. de ur̃a bona uoluntate: uł
cõmendatorias. qͥb eos apud fideles
in iherłm cõmendabo. ut suscipi¬

Expanded text:
nicus appellatur. In quo praecepit omnem plebem convenire ad ecclesiam, et congregare illos singulos prout voluerunt ad opus illorum qui erant Hierosoeponere quasi in thesauro: ut, veniente Apostolo, haberent omnia praeparata quae volebant mittere: quoniam quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem praecepit ad ecclesiam hoc deferre: quod volebat unusquisque dare, ut dum ille diceret: Hoc volo mittere sanctis qui sunt Hierosolymis de portione mea, alii istius bono exhortarentur ad eadem facienda. Et tamen ne a malis ministris deperirent illa dona, si apud ecclesiam ea dimitterent, praecepit ut secum referrent et tuto in loco deponerent, quoadusque ipse veniret. Cum autem praesens fuero, quos probaveritis, id est quos idoneos judicaveritis, vel laudabiles ostenderitis; et est isto in loco media distinctio, ac torias de vestra bona voluntate, vel commendatorias, quibus eos apud fideles in Hierusalem commendabo, ut suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
multi querunt. quia ibi om̃iũ edifi¬
catio ẽẽ potest: siue liberalit̃ qͦd mul¬
ti ambiunt. caritatẽ autẽ ñ habeat:
fit uelut ęs sonans aut cimbalũ
tinniens: qm̃ sicut ȩs sonat aut
quia nullã utilitatẽ sibi prestant: sic
ẽ homo qͥ loqͥtur linguis absq ca
ita lingua caritate pͥuata. ẜ s qͦq et
cimbalũ ñ a sesonant. nͥ ab aliqͦ tangan¬
tur: aut alicuius rei impulsione com¬
moueant᷑. Sic & qui linguis loqͥtur.
ñ a se loquitur. s pot̾ñtia sp̃s scĩ ꝑ eũ¬

Expanded text:
multi quaerunt, quia ibi omnium aedifimulti quaerunt, quia ibi omnium aedificatio esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, charitatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo qui loquitur linguis absque chita lingua charitate privata. Aes quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se loquitur, sed potentia Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duab q̃ diuise st̃ in edificatione
turris. & si linguis &̾ angłoꝵ loquar:
& caritatẽ ñ habeam. dilectionem
loqui linguis angłoꝵ: intelligitur
ad exaggerandũ quod uolebat osten¬
dentes habent ut pote sp̃s: quibꝰ uer¬
rent. Nam loqui illoꝵ ad dm̃: nichil
ẽ aliud. qm in presentia eius ẽẽ. E dm̃
loqui ad illos. nichil aliud ẽ: qm pre¬
sentia uultus sui qua fruuntur. qͥd
uelit illis manifestare . &. ipsoꝵ uox
in laudẽ conditoris: ipsa ẽ ãmiratio
intimȩ contẽplationis. Inter se qͦq
angłi loquuntur in effabilit̾: s eoꝵ
ad inuicẽ collocutio. bonȩ uoluntatis
ẽ concordatio. Nec ẽ necesse. ut ibi
sonent uerba: ubi indĩ contẽplati¬
one omniũ angłoꝵ concor est uo¬
mͥ ꝓdesset sine caritate. Possunt in¬
telligi & ꝑ angłos. scolasticissime lo¬
quentes: qui lib̾alib artib instrue¬
ti. politis disserunt uerbis ꝗ norũt.
ꝑhomines uͦ. simplicit̃ loquentes.
Siue gͦ simplicit̾ quis disputet. qͦd

Expanded text:
 quae divisae sunt in aedificatione turris, et si linguis etiam angelorum loquar charitatem non habeam, dilectionem loqui angelorum linguis, intelligitur ad exaggerandum hoc quod volebat ostenvel dentes habent, utpote spiritus, quibus verrent: nam loqui illorum ad Deum nihil est aliud quam in praesentia ejus esse; et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua fruuntur, attendentes quid velit illis manifestare; ipsorum vox in laude conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invicem collocutio, bonae voluntatis est concordatio, nec est necesse ut ibi sonent verba, ubi in Dei contemplatione omnium angelorum concors est vomihi prodesset sine charitate. Possunt intelligi et per angelos, scholastissime loquentes, qui liberalibus artibus instructi, politis disserunt verbis quae norunt: per homines vero, simpliciter loquentes. Sive ergo simpliciter quis disputet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sic sp̃s sc̃s cum sit ĩmensus. distri¬
buit ipse iustis grãm suam. scd̾m
quod ipsi uidetur. Ipse tam̃ om̃ps
quia extra se nulli erogat. Et diui¬
siones ministrationũ sunt. uerbi

Expanded text:
s sanctus, cum sit immensus, distribuit ipse justis gratiam suam se cundum quod ipsi videtur: ipse tamen omnipotens quia extra se nulli erogat. Et divisiones ministrationum sunt. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas ñ emulatur dicit. id÷ nulli in¬
uidet: aliena felicitate ñ torquetur.
ꝑuerse. quicqͥd extra rectitudinem
suꝑbiam ñ erigitur. Non est ambi¬
tiosa. Ambire est desiderare. S om̃is
qui caritate ẽ plenus. ñ desidãt neq
cupit potestatẽ suꝑ alios exercere.
quia maior ceteris non uult appare¬
re. Non querit que sua st̃. id÷ qͦd sͥ¬

Expanded text:
alo. Non aemulatur dicit, id est, nulli invidet, aliena felicitate non torquetur. perverse. Quidquid extra rectitudinem superbiam non erigitur. Non est ambitiosa. Ambire est desiderare, et omnis qui charitate est plenus non desiderat neque cupit potestatem super alios exercere, quia major caeteris non vult apparere. Non quaerit quae sua sunt, id es
Abbreviated transcription (Latin):
pis comparatur. ñ ꝓꝑ modicitatẽ. s ꝓ¬
pt̃ feruorẽ. quia tritũ manifestat cuiꝰ
sit uigoris: sic & fides trita adu̾sitatibꝰ
ostendit cuius sit fortitudinis: itaut
montes transferã. de loco ad locũ. uł

Expanded text:
pis comparatur, non propter modicitatem, sed propter fervorem: quia tritum manifestat cujus sit vigoris. Sic et fides trita adversitatibus ostendit cujus sit fortitudinis. Ita ut montes transferam, de loco ad locum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã. ⁊ eiectionẽ demonũ. ⁊ cet̾a:
s ista que sequuntur meliora sunt
quantũ ad utilitatẽ electoꝵ attinet.
qr ꝑ illa suꝑuis posita. tm̃ dĩ demon¬
stratur potentia: ꝑ cuius nominis
urtutẽ & inuocationẽ fiunt. ꝑ hoc¬

Expanded text:
doctrinam, ejectionem daemonum, etc. Sed ista quae subsequuntur, meliora sunt, quantum ad utilitatem electorum attinet: quia per illa superius posita tantum Dei demonstratur potentia, per cujus nominis virtutem et invocationem fiunt.