comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et finẽ habere teruenũ. ubi nichil speratur
amplius ꝙͣ in hͦ sclo cerni potest. ita seth
qd̾ interp̾tat᷑ resurrectio tũ sit generatio¬
nũ seorsum ꝯmemorataꝵ pater. quid de
filio enis sacra hic historia dicat ĩtuẽdũ ẽ.¬
¶ Capłm. isͬ ¶ Quid signatũ sit in abel
et seth et enos : qd̾ apparet ad xp̃m el corpꝰ
eius id est eccłiam ꝑtiuere.
Tseth inquit natus est filiꝰ . et uo¬
cauit nomen eiꝰ euos. Hit sperauit
iuatare nomen dmn dei. Ilempe clamat
actestatio ueritatis. In spe igitur uiuit
hõ filiꝰ resurrectionis. in spe uiuit ꝙͣ diu
pegrinatur hic ciuitas dei que gignitur
ex fide resuruectionis xp̃i. Ex duob nãq
illis hoib abel quod interp̾tatur luctus
et eius fratre seth qd̵ int̾pretatur resurret¬
tio. mors xp̃i et uita eiꝰ ex mortuis figu¬
ratur. Ex qua fide ꝯignitur hic ciuitas
dei id est homo qui sperauit ĩuocare nomẽ

Expanded text:
et finem habere terrenum, ubi nihil speratur et finem habere terrenum, ubi nihil speratur amplius, quam in hoc saeculo cerni potest: ita Seth, quod interpretatur resurrectio, cum sit generationum seorsus commemoratarum pater, quid de filio eius sacra haec historia dicat, intuendum est. CAPUT XVIII. Quid significatum sit in Abel et Seth et Enos, quod appareat ad Christum et corpus eius, id est ecclesiam, pertinere. Et Seth, inquit, natus est filius, et nominauit nomen eius Enos; hic sperauit inuocare nomen Domini Dei. Nempe clamat adtestatio ueritatis. In spe igitur uiuit homo filius resurrectionis; in spe uiuit, quamdiu peregrinatur hic, ciuitas Dei, quae gignitur ex fide resurrectionis Christi. Ex duobus namque illis hominibus, Abel, quod interpretatur luctus, et eius fratre Seth, quod interpretatur resurrectio. mors Christi et uita eius ex mortuis figuratur. Ex qua fide gignitur hic ciuitas Dei, id est homo, qui sperauit inuocare nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ada: et nomen stdẽ sella. Et peperit
ada iahel. Hic erat p̃r̃ habitãtiũ in
tabernatulis pecuarioꝵ. Et nomen
frĩs eius tubal. Hit fuit qui ostendit
psalteriũ et citharã. Sella autẽ peꝑit
et ip̃a tubaltain et erat malleator et¬
erarius eramenti et ferti. Soror aũt
tubaltaim noenia. Hucusq poruecte
sunt gn̾acões ex tum. que sũt om̃s ab
adam octo animerato ip̃o adã septẽ
stilie usq ad lauiech qui duaꝵ mari¬
tus uxorũ fuit. et octaua est gn̾acio
in filiis eius in quib ꝯmeniorat᷑ et
femina. ubi eleganter significatũ est
terrenã ciuitatẽ usq in fiuẽ taruales
euam nusꝙͣ reperit᷑ aute diluniũ noĩb
ꝓpriis exp̃mũtur uxores illiꝰ hoĩs qui
noĩatur hic nouissimꝰ pr̃. Sicut autẽ
cam qd̵ int̾pretatur possessio. terrene
conditor tiuitatis et filius eiꝰ in cuiꝰ no¬
mine ꝯdita est enoch qd̃ int̾pretatur
deditatio. indicat istã ciuitatẽ et iuiciũ

Expanded text:
Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris eius Iobal; hic fuit qui ostendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Tobel; et erat malleator aerarius aeramenti et ferri. Soror autem Tobel Noemma. Huc usque porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo adnumerato ipso Adam, septem scilicet usque ad Lamech, qui duarum maritus uxorum fuit, et octaua est generatio in filiis eius, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est terrenam ciuitatem usque in sui finem carnales Euam nusquam reperitur ante diluuium, nominibus propriis exprimuntur uxores illius hominis, qui nominatur hic nouissimus pater. Sicut autem Cain, quod interpretatur possessio, terrenae conditor ciuitatis, et filius eius, in cuius nomine condita est, Enoch, quod interpretatur edicatio, indicat istam ciuitatem et initium
Abbreviated transcription (Latin):
illa lingua id est hebrea mastulo et
feĩe. Nam sic de illo scaptũ est. Mascu¬
lum et femiuã fecit illos: et benedixit
illos: et cognominauit nomen eorũ
adam. Uude non ambigitur sic appel¬
latã fuisse feĩam euã ꝓprio noĩe. ut tã
adam qd̾ int̾pretatur homo nomiẽ eẽt
amboꝵ. Qnos autẽ sic interp̾tatur
homo ut h non posse femiuã nĩcupa¬
re ꝑiti luigue illiꝰ asseuerent: tanꝙͣ
filius resuruectionis ubi non nubent
nec uxores ducent. Non enĩ erit ibi ge¬
neracio: cũ illud ꝑduxerit regeueracio
Quare et hͦ non ĩcassũ notãdũ arbi¬
tror. ꝙ in eis geueracõib que ꝓpagãt᷑
ex illo qui est appellatus seth. cũ genu¬
isse filios filiasq dicatur: nulla ibi ge¬
uita noĩatim feĩa expressa est. In hiis
autẽ que ꝓpagantur ex tam. in ip̃o
fine quonsq ꝓtendũtur: nouissima
feĩa genita noĩatur. Sit eñ legitur
Mathusael genint lameth et sũpsit
sibi lauech uxores duas: nomen un

Expanded text:
illa lingua, id est hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum est: Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illos, et cognominavit nomen eorum Adam . Unde non ambigitur, sic appellatam fuisse feminam Evam proprio nomine, ut tamen Adam, quod intepretatur Homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur Homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius asseverent, tanquam filius resurrectionis, ubi non nubent, neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod in eis generationibus, quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicantur, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni
Abbreviated transcription (Latin):
sit factũ ẽẽ diliiuũ. iã nõ ĩuẽtis ĩt̾ra
qui non erãt digni tali morte defimi
mortis faciat. ꝙ aliquid eis possit ob¬
esse post mortẽ. Uerũtamen nullus
eoꝵ diluio mortuus est. qͦs de semũe
setli propagat os sctã scriptura ꝯme¬
morat. Sic autẽ diuinitus diluuii tã
naruatur. Uidens inqͥt dñs deus quia
multiplicate sũt malieie hõim sr trarii.
et unusquisqz cogitat in corde suo dili¬
genter super maligna. om̃s dies: et
cogitauit deus qr fecit hoĩem suꝑ t̾rã:
et recogitauit et dixit deꝰ Deleã hoĩem
quẽ feci a facie terre ab hoĩe usq ad pe¬
tus: et a repentib usq ad uolatilia
celi: qr iratꝰ sũ. qm̃ feci eos.¬
¶ Capłni.⁊ li. ¶e ira dei q̃ ĩcõmuta¬
dilem trãqͥllitatẽ nilla ĩflãmatõe ꝑt̾bat.
Ra dei non pturbatio annui eiꝰ est. s¬

Expanded text:
sic factum esse diluuium, iam non inuentis in terra sic factum esse diluuium, iam non inuentis in terra qui non erant digni tali morte defungimortis faciat aliquidesse post mortem; uerum tamen nullus eorum diluuio mortuus est, quos de semine Seth propagatos sancta scriptura commemorat. Sic autem diuinitus diluuii causa narratur: Videns, inquit, Dominus Deus, quia multiplicatae sunt malitiae hominum super terram, et omnis quisque cogitat in corde suo diligenter super maligna omnes dies, et cogitauit Deus, quia fecit hominem super terram, et recogitauit, et dixit Deus: Deleam hominem, quem feci, a facie terrae, ab homine usque ad pecus et a repentibus usque ad uolatilia caeli, quia iratus sum, quoniam feci eos. CAPUT XXV. De ira Dei, quae incommutabilem tranquillitatem nulla inflammatione perturbat. Ira Dei non p
Abbreviated transcription (Latin):
furrũt saturosi. scientes pͥlũ. Non hos
elegit dũs. nec uiã scĩe dedit illis. sed
interierũt: quia non habuerũt sapiẽ¬
tiã. perierũt ꝓpter ĩ considerantiam.
dixerit: erũt dies eoꝵ tẽtũuignnti ãni.
od autem dixit deus. erũt dies
eoꝵ centũginti anui. non sit
accipiendũ est. qͣiͣ ꝓuũtiatũ sit post
hec hoĩes cẽtũuiginti ãnos uiuendo
non transgredi: cũ et post diluuiũ eriã
quĩgentos excessisse ĩueniamꝰ. Sed
intelligendũ est hͦ deu dixisse. cũ crrca
finem quĩgentoꝵ ãnoꝵ eẽ noe id est
quadringẽtos. octoginta uite ãnos
aneret. qͦs more suo stͥptura quĩgẽtos
uocat. noĩe totiꝰ maxnuã ꝑtem plerũ¬
q signifitãs: sexcentesimo ãno quippe
uite noe. stdõ merse factũ est diluuiũ:
ac si cẽtũuigniti ami p̾dicti sũt futuri
uite hõmi pituroꝵ quib trausactis di¬
lunio delerentur. Nec frustra creditur

Expanded text:
fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos elegit Dominus, nec uiam scientiae dedit illis; sed interierunt, quia non habuerunt sapientiam, perierunt propter inconsiderantiam. dixerit: Erunt dies eorum centum uiginti anni. Quod autem dixit Deus: Erunt dies eorum centum uiginti anni, non sic accipiendum est, quasi praenuntiatum sit post haec homines centum uiginti annos uiuendo non transgredi, cum et post diluuium etiam quingentos excessisse inueniamus; sed intellegendum est hoc Deum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est quadringentos octoginta uitae annos ageret, quos more suo scriptura quingentos uocat, nomine totius maximam partem plerumque significans; sescentensimo quippe anno uitae Noe, secundo mense factum est diluuium; ac sic centum uiginti anni praedicti sunt futuri uitae hominum periturorum, quibus transactis diluuio delerentur. Nec frustra creditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphãꝵ et ⁊ ecẽciora sub noĩb aploꝵ ab¬
heretius ꝓferũt᷑: que oĩa noie ypotri¬
forũ ab auctoritate canonita diligẽti
exanunatõe remota sunt. Igit stdmn
stapturas canonitas. hebreas. atq
xpiauas. multos gigãtes ante diliuiui
fuisse non dubiũ ẽ. et hͦ fuisse ciues
torrigene societatis hoĩi. Dei autem
filios qui stdm carnem de seth ꝓpagati
sunt in hãt societarm deserta instura
decliuasse. Nec mirandum ͤ ꝙ eciã de
ipis gigantes nasti potuerũt. Nleq.¬
ut eciã huit ostenderetur non solũ pul¬
tritudines. uerũ eriam magnitudiues
et fortitudines corporũ non magnipen¬
dendas ẽẽ sapienti: qui spũalib atq ĩ¬
mortalibz longe meliorib atq firurio¬
rib et bonoꝵ ꝓpriis. non bonoꝵ maloꝵꝙ
cõnunib beatificatur bonis. Quan
rem alius ꝓpħa cõmendãs ait. Ibi fue¬
rũt gigãtes illi noĩati. qui ab iuitio

Expanded text:
prophetarum et recentiora sub nominibus apoprophetarum et recentiora sub nominibus apohaereticis proferuntur, quae omnia nomine apocryphorum ab auctoritate canonica diligenti exami. natione remota sunt. Igitur secundum scripturas canonicas Hebraeas adque Christianas multos gigantes ante diluuium fuisse non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de iput etiam hinc ostenderetur non solum pulchritudines, uerum etiam magnitudines et fortitudines corporum non magni pendendas esse sapienti, qui spiritalibus adque inmortalibus longe melioribus adque firmioribus et bonorum propriis, non bonorum malorumque communibus beatificatur bonis. Quam rem alius propheta commendans ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
quib usq ad nos auctoritas ueratiũ
scripturarũ certissima et notissima
successione ꝑuenit. In hiis autẽ apo¬
chrifis. et si ĩuenitur aliqua ueritas:
tñ propter multa falsa nulla est
canonica auctoritas. Scripsisse quidẽ
nõnuilla diuina illũ enoch septinũ
ab adam negare non possumꝰ cũ hͣ ii
epla canonita iudas apłs dicat: s no
frustra non sunt in eo canone st̾ptura
qui sernabatur in templo hebrei populi
succedentiũ diligencia sacerdotũ. insi q̃
ab antiquitate sustepte fidei iudicata
sunt: nec. utrũ hec eẽnt que ille scripsiss
poterat ĩueniri. non talib proferentib
qui ea ꝑseriem successionis reꝑirent᷑
rite seruasse. Unde illa que sub eiꝰ noĩe
ꝓ ferũtur. et continẽt istas degigantib
fabulas. ꝙ non habuerũt hoĩes pres
recte a prudentib iudicãt᷑ non ip̃iꝰ ẽẽ
credenda: sicut multa sub nõib et alioꝵ

Expanded text:
quibus usque ad nos auctoritas ueracium quibus usque ad nos auctoritas ueracium scripturarum certissima et notissima successione peruenit. In his autem apocryphis etsi inuenitur aliqua ueritas, tamen propter multa falsa nulla est canonica auctoritas. Scripsisse quidem nonnulla diuine illum Enoch, septimum ab Adam, negare non possumus, cum hoc in epistula canonica ludas apostolus dicat. Sed non frustra non sunt in eo canone scripturarum, qui seruabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei iudicata sunt, nec utrum haec essent, quae ille scripsisset, poterat inueniri, non talibus proferentibus, qui ea per seriem successionis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nomine proferuntur et continent istas de gigantibus fabulas, quod non habuerint homines patres, recte a prudentibus iudicantur non ipsius esse credenda; sicut multa sub nominibus et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dũs deus. Non ꝑmianebit sp̃s
meꝰ in hõĩb hiis in etnũ ꝓpter qd̾ caro
sũt. Spũ dei quippe fuerant scti angli
dei: et filii dei; s declinando ad inferiora
dicũtur hoĩes noĩe nature. non gratie.
Dicũtur et caro. desertores spũs. et dese
et augelos dei dixerũt istos et filios dei
qd̾ quidam non om̃s codites habent. nã
quidẽ insi filios dei. non habent. Aquila
autẽ quẽ interp̾tem indei ceteris aute¬
ponũt. non anglos dei net filios dei
filios deoꝵ intpretatus est. Utrũq autẽ
uerũ est. Nam et filii dei erant. sub quo
deoꝵ. qm̃ a diis gẽciũ erãt tñ quib et
ip̃i dii erant. iuxta illud psalii. Ego
dixi dii estis: et filii extelsi om̃s. Mea¬
to enĩ credũtur septuagnita interpretes
accepisse ꝓpheticũ sp̃m: ut si quid eius
et filii dei et silii deoꝵ possent ĩtpretari.
Omittaniꝰ ñr eoꝵ scripturaꝵ fabulas
que apocriphe nũcupant᷑: eo ꝙ earũ
occulta origo non claruit patrib. a

Expanded text:
on permanebit spiritus meus in hominibus his in aeternum, propter quod caro sunt. Spiritu Dei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur homines nomine naturae, non gratiae; dicuntur et caro, desertores spiritus et desetes et angelos Dei dixerunt istos et filios Dei; quod quidem non omnes codices habent, nam quidam nisi filios Dei non habent. Aquila autem, quem interpretem Iudaei ceteris anteponunt, non angelos Dei, nec filios Dei, sed filios deorum interpretatus est. Utrumque autem uerum est. Nam et filii Dei erant, sub quo deorum, quoniam dis geniti erant, cum quibus et ipsi di erant iuxta illud psalmi: Ego dixi: Di estis et filii Excelsi omnes. Merito enim creduntur septuaginta interpretes accepisse propheticum spiritum, ut, si quid eius et filii Dei et filii deorum posset interpretari. Omittamus igitur earum scripturarum fabulas, quae apocryphae nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit patribus, a
Abbreviated transcription (Latin):
addidit cẽtum ubi gignẽdis filiis abilẽ
non ĩuenit etatẽ. eosdemq p̾us geni¬
tos filios ut ꝯgrueret sũma detraxit.
Sit quippe uoluit credibiles face̾ ydo¬
nearũ generande ꝓlis cõuenientias
etatũ. ut tñ numero nõ frandaret uni¬
uersas etates uiuẽtiũ singuloꝵ. Quod
autẽ id in sexta gn̾atõe non fecit. hͦ ip̃m
est qd̾ magis monet. ideo illũ fecisse cũ
res quã dicius postulanit. qr nõ feci
ubi non postulauit. Inuenit nauiq
in eadem generatõe apud hebreos uixisse
iareth anteꝙͣ genuiss enoch centũ .lxii.¬
qui stdĩn illas racões breuiũ ãnoꝵ fũt
anni .xbi. et aliquid miuus ꝙͣ mẽses
duo que iã etas apla est ad gigneudũ.
et ideo addere cẽtũ ãnos breues ut nr̃i.¬
.xxbi. fierent necesse nõ fuit. nec post
natũ enoch eos detrahere quos non ad¬
diderat ante uatũ. Sic factũ est. ut hͥ
nulla ẽẽt inter codices utrosq uarietas.

Expanded text:
addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium singulorum. & Quod autem id in sexta generatione non fecit, hoc ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos uixisse Iared, antequam genuisset Enoch, centum sex dum illam rationem breuium annorum fiunt anni sedecim et aliquid minus quam menses duo; quae iam aetas apta est ad gignendum, et ideo addere centum annos breues, ut nsex fierent, necesse non fuit, nec post natum Enoch eos detrahere, quos non addiderat ante natum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas.
Abbreviated transcription (Latin):
intentũ ad aliquid qd̾ facile possit intel¬
ligi. uel qd̾ appareat utiliter disci. et
negligenter destribũtur. et negligẽtiꝰ
emendantur. Quis enĩ sibi existimet
ẽẽ discendũ quot. milia hõmi tribus
isil singillatim habere potuerũt: qm̃
ꝓdesse aliquid non putatur. Et quotus
quisq hoĩ est. cui ꝓfunditas utilita¬
tis huiꝰ appareat: hic uero ubi ꝑ tot
ꝯtextas generacões cẽtũ ãni alibi assũt.
alibi desunt. et post natũ qui ꝯmenio¬
randus fuerat filiũ desunt ubi affuer̃t.
assunt ubi defuerũt. ut sũma ꝯcordet
nmirũ cũ uellet ꝑsuadere qui hͦ fecit
ideo numerosissimos ãnos uixisse ãti¬
quos ꝙ eos breuissimos nĩcupabant
et h̃ de maturitate pubertatis qͣ ydonea
fuln gignerẽtur conaretur ostendere
atq ideo in illis tẽtũ ãnis decẽ nr̃os ĩsi¬
nuãdos putaret incredulis. ne hoĩes
tam diu uixisse recipere in fidẽ nollent.

Expanded text:
intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intelintentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim sibi existimet esse discendum, quot milia hominum tribus Israel singillatim habere potuerunt? quoniam prodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent,
Abbreviated transcription (Latin):
tunt aliquid tale fieri potuisse ĩ codite
uno s pͥmitus iude destripto uñ iam
latiꝰ emanaret. ubi potuit quidẽ accidẽ
de uita mathusale non absurdũ est su¬
spicari. et in illo alio ubi superantib
mendositatis similitudo ita ut aute
genitũ filiũ qui ordiui interserit᷑ alibi
super suit centũ anui. alibi desuit. post
genitũ autẽ ubi deerant suꝑsint ubi
suꝑerant desint. ut sũma cõueniat.
dã si dici p̃t erbor ip̃e cõstantiã. nec
casũ redolet. s industriã. Itaq illa
diuersitas numerorũ aliter se habenciũ
in coditib grecis et latiuis. aliter in
hebreis. ubi non est ista decẽtũ amus
priꝰ additis. et postea detractis ꝑ tot
generacões ꝯtinuata parilitas. nec
malicie indeoꝵ. nec diligencie. uel pru¬
dentie .lxx. interpretũ. s st̾ͥptoris tri¬
bnatur eruori qui de bibliotheca supͣdã
regis codicẽ destribendũ p̾mus accepit.
Nam eciã nũt ubi nimeri non facĩt

Expanded text:
tunc aliquid tale fieri potuisse in codice tunc aliquid tale fieri potuisse in codice uno, sed primitus inde descripto, unde iam latius emanaret; ubi potuit quidem acciderede uita Mathusalae non absurdum est suspicari, et in illo alio, ubi superantibusmendositatis similitudo, ita ut ante genitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum anni, alibi desint; post genitum autem ubi deerant supersint, ubi supererant desint, ut summa conueniat; dam, si s dici potest, error ipse constantiam nec casum redolet, sed industriam. . Itaque illa diuersitas numerorum aliter se habentium in codicibus Graecis et Latinis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata parilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diligentiae uel prudentiae septuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
EEd cũ hec dixero. ꝯtino refort᷑ illud
uideoꝵ ẽẽ mendaciũ de qͦ superiꝰ satis
actũ est. nam .lxxͣ. interpretes laudabilit᷑
celebratus uiros ronstat non potuisse mẽtiri¬
ubi si queram quid sit tredibilius. iudeoꝵ
gentem tam longe lateqz diffusã. in go
constribendũ mendaciũ uno ꝯsilio ꝯspi¬
rare potuisse. et dũ aliis ĩuident aucto¬
ritatem. sibi abstulisse ueritatẽ. an. lxx
poĩtos qm̃ rex egiptius ptholomeꝰ eos
in hͦ opus ascuierat ip̃am ueritatem
gentibz alienigenis ĩuidisse. et cõnu¬
nitato istud fecisse ꝯsilio: quis non ui¬
deat quid ꝓcliuiꝰ facibiꝰq credatur : W
absit ut prudẽs quispiã. uel iudeos cuiꝰ¬
libet peruersitatis atqz malicie tantũ
potuisse credat in codicib tã multis et
memorabiles uiros hͦ. de iuidẽti gẽtib
ueritate unũ cõmunitasse ꝯsiliũ. Cre¬
dibilius ergo quis dixerit. cũ pͥmũ de
bibliotheca ptolomei destribi ista ceper̃t.

Expanded text:
hoc dixero, continuo referetur illud Iudaeorum esse mendacium, de quo superius satis actum est; nam septuaginta interpretes laudabiliter celebratos uiros non potuisse mentirUbi si quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis inuident auctoritatem, sibi abstulisse ueritatem, an septupositos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat, ipsam ueritatem gentibus alienigenis inuidisse et communicato istuc 15 fecisse consilio: quis non uideat quid procliuius faciliusque credatur? Sed absit ut prudens quispiam uel Iudaeos cuiuslibet peruersitatis adque malitiae tantum potuisse credat in codicibus tam multis et memorabiles uiros hoc de inuidenda gentibus so ueritate unum communicasse consilium. Credibilius ergo quis dixerit, cum primum de bibliotheca Ptolomaei describi ista coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. et sperauit iuocare nõm
dñi. In qua spe ẽẽnt cũ suis posteris co¬
heredes etnorũ bonoꝵ. et sus deo pr̃e frẽs
filioꝵ. Non autẽ illos ita fuisse anglos
dei ut hõĩes nõ eẽnt sicut quidã putãt:
s hoĩes ꝓculdubio fuisse stptura ip̃a
sine ulla ambiguitate declarat. Cũ et̃
p̾missũ ẽẽt ꝙ uidentes anglẽ dei filiar

Expanded text:
resurrectionis, et sperauit inuocare nomen resurrectionis, et sperauit inuocare nomen Domini Dei; in qua spe essent cum suis posteris coheredes aeternorum bonorum et sub Deo patre fratres filiorum. Non autem illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, scriptura ipsa sine ulla ambiguitate declarat. Cum enim praemissum esset, quod uidentes angeli Dei filias
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ erãt super t̾rã in dieb illis. Et pꝰ
illud. cũ intrarent filii dei ad filias ho¬
minũ. et generabant sibi. illi erant
gigantes a sclõ hoĩes nõĩati. Hec libri
uerba diuiui satis indicant iã illis dieb
fuisse gigantes suꝑ trai qñ filni dei act̃e¬
perũt uxores filias hõi cũ eas auiarẽt
bonas id est pulchras. Consuetudo quip¬
pe scripture huiꝰ ẽ. etiã spetiosos corpore.
bonos uocare. S et postꝙͣ hͦ factu est
nati sũt gigantes. Sit enĩ ait: Gitãtes
autẽ erant suꝑ terrã in diebz illis. Et ꝑꝯ
illud. cũ intrarent filii dei ad filias hõim
Ergo et ante in illis dieb. et pꝰ illud.
Qd̾ antẽ ait. et generabant sibi ibi
satis ostendit ꝙ prius auteꝙͣ sit taderẽt
filii dei. deo geuerabant non sibi id est
non dominante libidiue coeundi s serui-¬
ente officio ꝓpagandi. non familiã sui
tanꝙͣ angeli dei ut ponerẽt in deo spem
suam siles illiꝰ qui natus ẽ de setl filiꝰ

Expanded text:
erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigantes a saeculo homines nominati. Haec libri uerba diuini satis indicant iam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominum, cum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe scripturae huius est, etiam speciosos corpore bonos uocare. Sed et postquam hoc factum est, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum. Ergo et ante in illis diebus et post illud. Quod autem ait: Et. generabant sibi, satis ostendit, quod prius, antequam sic caderent filii Dei, Deo generabant, non sibi, id est non dominante libidine coeundi, sed seruiente officio propagandi; non familiam fasttamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ tꝑis tũc ãnũ uocatũ ut illi decem
suit unus noster. et decẽ nr̃i centũ illoꝵ
Hoc autẽ esse falsissimũ dociuuẽto eiuidẽ¬
tissimo ostenditur. Qd̾ anteꝙͣ faciam
non michi tacendũ uidetur que credibili¬
or possit ẽẽ suspitio. Poteramꝰ certe hãc
assertionem ex hebreis codicib redarguere
atq ꝯuincere. ubi adam nõ ducẽtorum
trigiuta. s cẽtũ triginta aunoꝵ fuisse re-¬
peritur qñ terciũ genunit filiũ qui si nisi.
xiii. nr̃i sunt. ꝓtuldubio p̾mũ qñ genuit
undetim. uel non multo ampliꝰ amnoꝵ
fuit. Quis p̃t hac etate giguere: usitata
ista nobisq notissima lege nature: S
hũc omictamꝰ qui fortasse etiã qñ creatꝰ
est potuit. Non enĩ eũ tam paruũ quam
infantes nr̃i sunt factũ fuisse credibile ẽ.
Seth filiꝰ eiꝰ non ducẽtoꝵ quĩq sicut uos
legnuꝰ s tẽtũ quĩq fuit qñ genuit enos.

Expanded text:
spatium temporis tunc annum uocatum, ut illi decem\' spatium temporis tunc annum uocatum, ut illi decem\' sint unus noster et decem nostri centum illorum. Hoc autem esse falsissimum documento euidentissimo ostenditur. Quod antequam faciam, non mihi tacendum uidetur, quae credibilior possit esse suspicio. Poteramus certe hanc adseuerationem ex Hebraeis codicibus redarguere adque conuincere, ubi Adam non ducentorum tringinta, sed centum triginta annorum fuisse reperitur, quando tertium genuit filium; quri sunt, procul dubio, primum quando genuit, undecim uel non multo amplius annorum fuit. Quis potest hac aetate generare usitata ista nobisque notissima lege naturae? Sed hunc omittamus, qui fortasse etiam quando creatus est potuit; non enim eum tam paruum, quam infantes nostri sunt, factum fuisse credibile est. Seth filius eius non ducentorum quinque, sicut nos legimus, sed centum quinque fuit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ apud pterosq scriptores hystorie reꝑitur
egyptios habuisse amiũ quatuor mensiũ.
lrĩs quẽdam uixisse . clii. alios decẽ ampliꝰ
alios ducẽtoꝵ annoꝵ habuisse uitã. alios
sexcentos nõnullos ad octingentos etiam
peruenisse. hec oĩa iusticia tẽpoꝵ accedisse
arbitratus est. Alii quippe inquit estate de¬
terminabant ãñ et alteri hyeme. Alii
quadriꝑtitis tp̃ib sicut archades quib aui
trimenses fuerũt. Adiecit eciã aliqũ egip¬
cios qͦꝵ paruos ãnos quaternoꝵ mensiũ
supradixiuiꝰ lune fine limitasse anuos. Ita¬
qz apud eos inquit et singula milia ãnoꝵ
uixisse ꝓdinitur. Hiis uelut ꝓbabilibus
argumẽtis quidã non destruẽtes fidẽ sacre
huiꝰ historie. et astruere nitẽtes ne sit ĩ¬
credibile ꝙ tã multos auuos uixisse re-¬
ferũtur antiqui ꝑ suaserũt sibi. nec se
suasisse impudenter existimãt tã exignũ

Expanded text:
quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quattuor mensum, litteras quemdam vixisse CLII, alium decem amplius, alios ducentorum annorum habuisse vitam, alios sexcentos, nonnullos ad octingentos etiam pervenisse, haec omnia inscitia temporum accidisse arbitratus est. « Alii quippe, inquit, aestate determinabant annum, et alterum hyeme; alii quadripartitis temporibus, sicut Arcades inquitrimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaque aput eos, inquit, et singula milia annorum uixisse produntur.\' His uelut probabilibus argumentis quidam non destruentes fidem sacrae huius historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos uixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se suadere inpudenter existimant, tam exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
pter quĩq dies em̃ reliqͦs quib solaris ãnꝰ
impletur et diei qͣdrantem ꝓpter quẽ qͣter
ductũ eo anno qͥ bisextũ uotant unꝰ dies
adiicitur. addebatur a ueterib postea dies
ut occurreret nimerꝰ ãnoꝵ. qͣs dies roma¬
ni intertalares uocãt. Prouide etiã enos
quẽ genuit seth decẽ et nouẽ agebat
anuos qñ ex illo natus ẽ filiꝰ caynã quos
generactões in quib hõm ãni cõmemorã¬
tur ante diluuiũ. nullus fere ĩ nrĩs codi¬
cib ĩuenitur qui cũ eẽt centũ ãnoꝵ uel ĩfra
uel eciã centũnignti aut non multo ã¬
pliꝰ genuerit filiũ s qui minima etate
rũtur. qr uemo ĩquiũt decẽ ãnoꝵ homo
p̃t gignere filios qui nuumerꝰ tẽtũ appel¬
labatur ãni ab illis hoibz. s in ãiis .xui
est matura pubertas et proli iã ydonea
nũcupabant. Ut autẽ aliter ãnũ uũt
fuisse cõputatũ non sit ĩcredibile. adiciũt

Expanded text:
pter quinque dies enim reliquos, quibus solaris annus pter quinque dies enim reliquos, quibus solaris annus inpletur, et diei quadrantem, propter quem quater ductum eo anno, quo bissextum uocant, unus dies adicitur, addebantur a ueteribus postea dies, ut occurreret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enos, quem genuit Seth, decem et nouem agebat annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos generationes, in quibus hominum anni commemorantur ante diluuium, nullus fere in nostris codicibus inuenitur, qui, cum esset centum annorum uel infra uel etiam centum uiginti aut non multo amplius, genuerit filium; sed qui minima aetate runtur; quia nemo, inquiunt, decem annorum homo potest gignere filios, qui numerus centum appellabantur anni ab illis hominibus; sed in annis sedecim est matura pubertas et proli iam idonea nuncupabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse conputatum non sit incredibile, adiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui putãt aliter ãnos illis tẽ¬
porib ꝯprtatos id est tante breuitatis ut
uiuis amuis nr dere illos habuisse credat᷑.
Quaꝓpter inquiũt cũ audierit quisq
uel legitur nõgentos auos quẽqz uixisse
debet intelligere nonagiuta. decẽ quippe
illi auui unus ãmis est noster. et decem
nri centũ illi fuerũt. At per h ͦ ut putãt
uigniti triũ ãuoꝵ fuit adam qñ genuit
seth. et ip̃e seth uigniti habebat. et sex
meuses qñ ex illo natus ẽ enos qͦs appel¬
lat scriptura ducẽtos et quĩq ãnos quĩ
sicut isti suspicãtur quoꝵ exponimꝰ opi¬
monem. unũ ãnũ qualẽ ñt habenus
in decẽ partes illi diuidebant. et easdem
partes annos uocabant. Quaꝵ partiũ
habet una quadratũ senariũ. eo ꝙ sex
dieb deus ꝑfecerit oꝑa sua. ut in septio
requiesteret. De qua re in libro decinio ficut
potui disputani. Sexies autẽ seni qui
minierus quadratũ senariũ facit .xxxui.
dies sunt. qui multiplitati decies ad.cec.

Expanded text:
 qui putant aliter annos illis temporibus conputatos, id est tantae breuitatis, ut unus annus noster decem illos habuisse credatur. Quapropter, inquiunt, cum audierit quisque uel legerit nongentos annos quemque uixisse, debet intellegere nonaginta; decem quippe illi anni unus est noster et decem nostri centum illi fuerunt. Ac per hoc, ut putant, uiginti trium annorum fuit Adam, quando genuit Seth, et ipse Seth uiginti agebat et sex menses, quando ex illo natus est Enos, quos appellat scriptura ducentos et quinque annos; quoniam sicut isti suspicantur, quorum exponimus opinionem, unum annum, qualem nunc habemus, in decem partes illi diuidebant et easdem partes annos uocabant; quarum partium habet una quadratum senarium, eo quod sex diebus Deus perfecerit opera sua, ut in septimo requiesceret de qua re in libro undecimo, sicut potui, disputaui; sexiens autem seni, qui numerus quadratum senarium facit, triginta sex dies sunt; qui multiplicati deciens ad trec
Abbreviated transcription (Latin):
nrãꝵ fideni ut alibi destruat. Prorsus
tantus eciam tũc dies fuit. quãtus et
nũc est. quẽ uignitiquatuor hore diurno
circulo nocturnoq determinãt. Tantus
mensis quãtus et nũt est. quẽ luua
cepta et fiuita ꝯcludit. Tautus ũnus
quãtus et nũc est. quẽ duodecu menses
luuares additis ꝓpter cursum solarẽ quĩq
dieb. et quadrante consũmant. ꝙͣti ãtu
sexcentesinu uite noe scds̃ erat mensis.
eiusqz mensis. uicesimus et septimꝰ dies
qñ cepit ẽẽ diluuiũ. in qͦ dies .xl. ꝯtinui¬
ate ingentis pluuis memorãtur. Qui
dies non binas a paulo non ampliꝰ horas
habebant. s uicenas et quatornas die
noctuqz transactas. ac ꝑ hͦ tã magnos
annos uixerũt illi antiqui usq ampliꝰ
ꝙͣ nongentos. quãtos postra uixit abra¬
ham centũ septuaginta quĩqz. et post eũ
filiꝰ eiꝰ ꝓsaat centũ lxxx. et filiꝰ eiꝰ iacos
ꝓpe centũ quĩ quaginta. et interposita¬

Expanded text:
nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies fuit, quantus et nunc est, quem viginti et quatuor horae diurno curriculo nocturnoque determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit; tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim menses lunares additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante consummant, quanti anni sescentensimi uitae Noe secundus erat mensis eiusque mensis uicensimus et septimus dies, quando coepit esse diluuium, in quo dies quadraginae ingentes pluuiae memorantur, qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos uixerunt illi antiqui usque amplius quam nongentos, quantos postea uixit Abraham centum septuaginta et post eum filius eius Isaac centum octoginta et filius eius Iacob prope centum qui
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est sextentesimo ãno stdĩ mensis sep¬
tima et uicesima die mẽsis: nisi qr tales
quales nũt sunt eciã tũc erãt menses:
Nam qͦ pacto aliter uicesimo et septĩo die
scdĩ mensis diceretur faptũ ẽẽ dilunium
deuide postea in fine diluni ita legitur. et
sedit archa in mẽse septimo septima et
uitestiua die mẽsis super montes ararat.
aqua autẽ miuuebatur usq ad undecinũ
mensem. in undecinmo aute̾ mẽse p̾ma
die mensis apparuerũt cacumiua mõtiũ ͤ
Si igitur tales menses erant. tales ꝓfecto
et anui erant quales nũc habemꝰ mẽses
quippe illi triduaui uigniti et septẽ dies
habere non poterant. Aut si pars tricest¬
ma tridii tũc appellabat dies ut oĩa pro¬
portione minuãtur. gͦ nec toto quadri¬
duo nr̃o factũ est illud lam grande diliiiũ
Quis hanc absurditatem et uanitatem
ferat: Proinde amoueatur hic eruor qͥ
cõiectura falsa ita uult astruere scripturaꝵ

Expanded text:
dictum est: Sescentensimo anno, secundi mensis, sepdictum est: Sescentensimo anno, secundi mensis, septima et uicensima mensiquales nunc sunt, etiam tunc erant menses? Nam quo pacto aliter vicesimo et septimo die secundi mensis diceretur coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Et sedit arca in mense septimo, septima et vicesima die mensis, super montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem: in undecimo autem mense, prima die mensis, paruerunt capita montium . Si igitur tales menses erant, tales profecto et anni erant, quales nunc habemus. Menses quippe illi triduani, viginti et septem dies habere non poterant. Aut si pars tricesima tridui tunc appellabatur dies, ut omnia proportione minuantur; ergo nec toto quatriduo nostro factum est illud tam grande diluvium,Quis hanc absurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error, qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
delphus ãnis.zs. hic iudeos qui ĩ egypto
erant liberos ẽe ꝑmisit. et uasa eleaz aro
pontifici ierosolunoꝵ uotiua transmictens
diuinasscripturas in grecã uocẽ de hebrea
lingna ꝑ .lxxͣ. interp̾tes tranfferri turauit
quas ĩ alexandrina, bibliotheca habuit quã¬
eciã sibi ex oĩ genere literature cõparauit.¬
¶ Capłi. 14ͣͫ ¶ De parilitate annoꝵ qui
euidenter possit ostendi. non tã breues
ut illi decẽ unus sit noster. s taute ꝓlixi¬
tatis anuos quãte ñc habeniꝰ qͦs utiq
cirtuitus conficit solis in illoꝵ hõm uita
ꝓlixissima ꝯputatos. Sextentestio
nempe auuo uite noe. scriptũ est factũ
esse diluuiũ. Cur gͦ ibi legitur aqua
diluii facta est super terrã sextentesimo
ano uite noe stdĩ mensis septima et ui-¬
tesima die mẽsis: si anuus ille minimꝰ
bebat dies: Tantillus quippe ãnus si
antiqͦ more hͦ nouien accepit. aut nõ ht̃
menses. aut mensis eiꝰ ẽ triduũ. ut ha¬
beat duodecim mẽses. Quomiꝰ igit᷑ hic

Expanded text:
delphus, annis XXXVIII. Hic Judaeos qui in Aegypto erant liberos esse permisit, et vasa Eleazaro pontifici Jerosolymorum votiva transmittens, divinas Scripturas in Graecum sermonem ex Hebraea lingua per LXX Interpretes transferri curavit, quas in Alexandrina Bibliotheca habuit, quam sibi ex omni genere litterarum compara CAPUT XIIII. De parilitate annorum, qui  quonam modo euidenter possit ostendi. non tam breues, ut illi decem unus esset noster, sed tantae prolixitatis annos, quantae nunc habemus quos utique circuitus conficit solis, in illorum hominum uita prolixissima conputatos. Sescentensimo nempe anno uitae Noe scriptum est factum esse diluuium. Quur ergo ibi legitur : Et aqua diluuii facta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi mensis, septima et uicensima mensis, si annus ille minimus, bebat dies? Tantillus quippe annus, si antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis eius est triduum, ut habeat duodecim menses. Quo modo igitur hic
Abbreviated transcription (Latin):
pubertatis maturitatẽ .x. et octo uolebat
intelligi. sicut nichil addere ita nrchil
detrahere iã debebat qr ũuenerat etatem
ydoneam gn̾acõi filioꝵ. ꝓpter quã ĩ aliis
tentũ illos ãnos ubi eã non ĩueniebat
addebat. hͦ autem de .xx. ãnis merito
deputaremus casu mendositatis accidere
potuisse. nisi eos sicut pͥus detraxerat
restituere postea curaret. ut sũme ꝯueni¬
ret in tegritas. An forte asturiꝰ factũ
existimandum est. ut illa qua centũ¬
occultaretur. non quidem de rẽtũ anuis.
uerũtamen de quãtulotũq nuimero pͥus
detracto post reddito tale aliquid fieret. S
quomodolibet istud accipiat᷑. siue credat᷑.
ita ẽẽ factũ siue non credatur siue postre¬
mũ ita siue non itu sit. recte fieri nullo
modo dubitauerim ut iũ diu̾sum aliquid
in utrisq codicib ĩuenitur. ququidẽ ad fidẽ
rerũ gestarũ utrũq non p̃t ẽẽ uerũ. ei li¬
gue pociꝰ credatur. unde est in aliã per¬

Expanded text:
pubertatis maturitatem decem et septem uolebat intellegi, sicut nihil addere, ita nihil detrahere iam debebat, quia inuenerat aetatem idoneam generationi filiorum, propter 25 quam in aliis centum illos annos, uaddebat. Hoc autem de viginti annis merito putaremus casu mendositatis accidere potuisse, nisi eos sicut prius detraxerat, restituere postea curaret, ut summae conveniret integritas. An forte astutius factum existimandum est, ut illa, qua centuuerat, non quidem de centum annis, uerum tamen de quantulocumque numero prius detracto, post reddito, tale aliquid fieret? Sed quomodolibet istuc accipiatur, siue credatur ita esse factum siue non credatur, siue postremo ita siue non ita sit: recte fieri nullo modo dubitauerim, ut, cum diuersum aliquid in utrisque codicibus inuenitur, quando quidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest uerum, ei linguae poti
Abbreviated transcription (Latin):
tima uero ubi ille qui natus ẽ enoch
non mortuus s ꝙ deo placuerit trãslatꝰ
eẽ narratur. eadẽ dissonãcia ẽ que in
superiorib quĩq de centũ annus anteꝙͣ
gigueret eũ qui ibi ꝯmemoratꝰ ẽ filiũ.

Expanded text:
tima vero, ubi ille qui natus est Enoch, tima vero, ubi ille qui natus est Enoch, non mortuus, sed quod Deo placuerit translatus esse narratur, eadem dissonantia est, quae in superioribus quinque de centum annis antequam gigneret eum qui ibi commemoratus e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm .ixͫ ¶ De differencia qua iut̾
hebreos et mõs codites. uidentur amnoꝵ
numeri dissonare.
ocirta et si inter hebreos et mos co¬
dices de ip̃o numero anuoꝵ nõnulla
uidelur ẽẽ distancia qd̾ ignoro qua ratõe
sit factũ. non tñ tanta est ut illos hoĩes
tam longeuos fuisse dissenciant Ilain
ip̃e homo p̾mus adam antequã gigneret
filiũ qui appellatus est seth ducentos tri¬
ginta annos uixisse reꝑitur ĩ codicibus
nr̃is. in hebreis autẽ centũtrigniita ꝑhi¬
betur. S postea quã eũ genut septu
uero octingentos. Atq ita in utausꝙr
uiuuersitatis sũma cõcordat. At deide
ꝑ ꝯsequentes generacões auteꝙͣ gignãt᷑
qui gigni ꝯmemorant᷑. minꝰ uixisse
apud hebreos pr̃ eiꝰ ĩuenitur cẽtũ ãnos
s postea quã ẽ genitus idem ip̃e. tẽtũ
minꝰ quã in hebreis ĩueniũtur in nris
Atqz ita hinc et inde numeri uniu̾st¬
tas ꝯsonat. In sexta autẽ generacione
nusꝙͣ uterq codices discrepant. In sey¬

Expanded text:
 CAPUT X. De differentia. qua inter Hebraeos et nostros codices uidentur annorum numeri dissonare. 25 Quocirca etsi inter Hebraeos et nostros codices de ipso numero annorum nonnulla uidetur esse distantia, quod ignoro qua ratione sit factum: non tamen tanta est, ut illos homines tam longaeuos fuisse dissentiant. Nam ipse homo primus Adam, antequam gigneret filium, qui est appellatus Seth, ducentos triginta uixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Hebraeis autem centum triginta perhibetur; sed posvero in illis . Atque ita in utrisque universatis summa concordat. Ac deinde per consequentes generationes antequam gignatur qui gigni commemoratur, minus vixisse apud hebraeos pater ejus invenitur centum annos: sed posteaquam est genitus idem ipse, centum minus quam in hebraeis inveniuntur in nostris. Atque ita hinc et inde numeri universitas consonat. In sexta autem generatione nusquam utrique codices discrepant. In sep
Abbreviated transcription (Latin):
natus fuerat ex cham: qui prĩs dorimẽtis
nec texerat s potius ꝓdiderat iuuditatt᷑.
Unde eniã quod secutus adiũxit bñdit¬
tionem duoꝵ maximi et iuinimi fili¬
orũ dicẽs. benedictus dñs deus sem. et
erit cauuan puer illius: letificrt deus
iaphet. et habitet in domib sem: sicut
ip̃a eiussem noe et uiuee plantatio. et
ex eius fructu ĩebriacio. et dormientis
nudacio et que ibi cetera fcta at ꝯstrip¬
ta sunt. ꝓpheticis sunt grauidata sen¬
sib et uelata tegnimibus

Expanded text:
natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; latificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt grauidata sensibus et uelata tegminibus
Abbreviated transcription (Latin):
a noe usqz ad abraham alique familie
sidm̃ deum uiuentiũ reperiantur.
Ost diliuiium ꝓturuentis
sancte uestigia ciuitatis
utrũ continuata sint. an
inter curtentib impietatis.
interrupta temporib. ita
ut nullus hõm ueri uniꝰ
dei tultor ex isteret. ad li qͥdũ
scuipturis loquẽtib ĩuenire difficile est.
ꝓoterea quia in tanonitis libris post nõe
qui tũ coniuge. ac trib filiis. totidemq
nuribz suis meruit ꝑ archam uastatõe
diliurii liberari: non ĩuenimꝰ usq ad
abraham tuiꝰ quã pietatẽ endenti diui¬
no eloquio p̾dicatã. nisi ꝙ uoe duos si¬
lios suos. sem et iaphet ꝓphetica bene¬
dictione cõmendat. intuens et pͥuidene
qd̾ longe fuerat post futurũ. Unde frtm
est eciam illud. ut filiũ suũ mediũ h.
est pͥmogenito iumorem. ultimoq ma¬
iorem qui peccauerat in prem: non ĩ ip̃o
s in filio eiꝰ suo nepote malediceret hiie
uerbis. Maledictus chanaan puer: fa¬
mulus erit frĩb suis. Chanaan porpo

Expanded text:
a Noe usque ad Abraham aliquae familiae secundum Deum uiuentium reperiantur. Post diluuium procurrentis sanctae uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi quod Noe duos filios suos Sem et lapheth prophetica benedictione commendat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro
Abbreviated transcription (Latin):
tatur ĩ meliꝰ. hoc in se fecit noĩari qd̾
apprehenderit celeriꝰ et posteriora cepe¬
rũt uocabulũ pͥus. Scriptũ est itaq
de tain ꝙ condiderit ciuitatẽ. Abel
autem tanꝙͣ pegimꝰ non condidit.
suꝑua est enĩ sct̃oꝵ ciuitas. ꝙͣuis hinc
tempus adueniat. tũ ꝯgregatura ẽ om̃s
in suis corꝑibz resurgẽtes. qñ eis ꝓmissũ
dabitur regnũ. ubi cum suo principe.¬
Efelicitate paradisi uel de
ip̃o paradiso. et de uita ibi
pͥmorũ hoĩm eorũq pcto.
atq supplicio. multi multa
senserũt multa dixerũt.
multa lrĩs mandauerunt.
Nos qͦ scdm̃ scripturas sacias
uel quod in eis leginius. uel qd̾ ex eis ĩtel¬
ligere potumꝰ. eaꝵ cõgruentes anctorita¬
ti. de hiis reb ĩ suꝑiorib libris diximus
Enucleaciꝰ autẽ si ista querãtur. multi¬
plices atq multumodas pariũt disputa¬
ciones q̃ plurib intexende sint uolumi¬
nib quã hͦ opus tp̃s q deposcit. Qd̃

Expanded text:
ari quod adprehendit celerius, et posteriore cooperit uocabulum prius. Scriptum est itaque de Cain, quod condiderit ciuitatem; Abel antem tamquam peregrinus non condidit. Superna est enim sanctorum ciuitas, quamuis hic tempus adueniat, cum congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes, quando eis promis sum dabitur regnum, ubi cum suo principeDe felicitate paradisi uel de ipso paradiso et de uita ibi primorum hominum eorumque peccato adque supplicio multi multa senserunt, multa dixerunt, multa litteris mandauerunt. Nos quoque secundum scripturas sanctas uel quod in eis legimus uel quod ex eis intellegere potuimus earum congruentes auctoritati de his rebus in superioribus libris diximus. Enucleatius autem si ista quaerantur, multiplices adque multimodas pariunt disputationes, quae pluribus intexendae sint uoluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ p̾sentande seruiuit ĩt̾ris quo eã ĩ tp̃e
demonstrari oportebat. et dicta ẽ eciã ip̃a
ciuitas sancta merito significãtis ima¬
ginis non expresse sicut futura ẽ ueri-¬
tatis. De hac imnagine seruiente. et do
illa quã significat libera tiuitate sic
apłs ad galathas loquit᷑. Dicite mͥ
inquit sus lege uolentes ẽe legem non
audistiscͣ Scriptũ est eñ ꝙ ubralam
duos filios habuit unũ de autilla. et
unũ de libera. Sed ille quidem qui de
ancilla scdm̃ carnem natus est. qui
autem de libera ꝑ repromissionẽ. Que
sũt in allegoria. Hec enĩ sũt duo tes¬

Expanded text:
praesentandae seruiuit in terris, quo eam tempore demonstrari oportebat, et dicta est etiam ipsa ciuitas sancta merito significantis imaginis, non expressae, sicut futura est, ueritatis. De hac imagine seruiente et de illa, quam significat, libera ciuitate sic apostolus ad Galatas loquitur: Dicite mihi, inquit, sub lege uoaudistis? Scriptum est enim quoniam Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: sed ille quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem: quae sunt in allegoria. Haec eni