comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit faustus ubi uocauit iacob filios &
dixit: Congregamini: ut nuntiem nobis
quae occur sura sunt uobis innouissi¬
mis diebus: congregamini & audite
filii iacob: audite isrł patrem urm̃.
Hic certe nemo dubitat: prophetantis ꝑ¬
sonam eẽ dilucidatam: Audiamus gͦ
quid dicat filiosuo uide. decuius tribu
xp̃s uenu ex semine dauid scđm carnẽ:
sicut apłica lꝯctrina testatur: Iuda¬
cob inquit: te laudint fratres cui. Manus
tuae super dorsa inunicorum tuorum:
adorabunt tr filii patris tui: Catulus
leonis uida: degeͬminatione filius m̃s
ascendisti Recimibens dormisti ut
leo. nt ciculus leonis: quis suscita¬
bit eum: uon de erit princeps ex
iudoc. et dux defrmoribus euis: donec
ueniał quac reposita sunt ei. ec ipse txͥ¬
pertatio gentium: Alligans ad uineã
pullum suum: & cilicio pullũ asinę:
Lauabit inuino stt lam suã: & insan¬
guine uue amictum suum: ł ulgen¬
tes oculi eius auino: & dentes candi¬

Expanded text:
rit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos rit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos et dixit: congregamini, ut nuntiem uobis, quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus: congregamini et audite. filii Iacob: audite, Israhel, patrem uestrum. hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuius tribu Christus. uenit ex semine Dauid secundum carnem. sicut apostolica doctrina testatur. Iuda, inquit, te laudent fratres tui; manus tuae super dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda, de germinatione filius meus, ascendisti recumbens, dormisti ut leo et ut catulus leonis, quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candi
Abbreviated transcription (Latin):
uidicantes qualia sint. ex parte autem
dissimulantes. dum ea rident intrͬatris
quae uenerantur intemplis. inturpi¬
tudine nimium liberi: insuꝑsticione
nimium serui nNobis aut̃ quisquis
dixerit nonideo illa uel gesta uel scrip
tanta consonantia. rerum p̃figuratarũ
et nunc impletarum. aliis presagi is
ꝓpheticis aꝑtis manifestisq ferietur:
Sicuti ẽ. illud insemine cuo: benedicentur
oms̃ gentes ÷ Hoc dictum . ẽ. adabraham.
hoc adisaac. hoc ad iacob Unde non
in merito dicit. ego sum ds̃ abraham.
& ds̃ isaac. & ds̃ iacob: completurus utiq
in benediccione omnium gentiũ quod
exeorum semine ꝓmisit: Nec in merito
ipse abraham cum eius seruus ei iurasset.
sub femore suo ussit eum ponere manũ.
sciens inde uenturã carnẽ xp̃i. in quo
benedici oms gentes non nunc pronun¬
tiamus: sed quod tunc prenuntiatũ. ẽ.
nunc uidemus: Uellem scire. immo
melus nescierim: qua cȩcitate animi lege¬

Expanded text:
indicantes, qualia sint; ex parte autem indicantes, qualia sint; ex parte autem dissimulantes. dum ea rident in theatris, quae uenerantur in templis. in turpitudine nimium liberi. in superstitione nimium serui. Nobis autem quisquis dixerit non ideo alia uel gesta uel scripttanta consonantia rerum praefiguratarum et nunc inpletarum aliis praesagiis propheticis apertis manifestisque ferietur, sicuti est illud: in semine tuo benedicentur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. nec inmerito ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem Christi, in quo benedici omnes gentes non nunc praenuntiamus. sed quod tunc praenuntiatum est, nunc uidemus. Uellem scire, immo melius nescierim, qua caecitate . animi lege
Abbreviated transcription (Latin):
tio non inuento sic errauit: Quod si
ad xp̃m transisser. ablato uelamine.
sacram̃ta a eccłae manantia ex latere
hominis illius inuenisset: Nam quia
predictum ẽ. erunt duo incarne una.
propt̾ea in arca quaedam ibi ad xp̃m̃.
quȩdam uero ad aeccłam referuntur.
quod totum xp̃s est: Sic et incȩceris
interp̃tationib figurasum. ꝑ uniuer¬
sum textum diuinę scripturae licet
considerare: & comparare sensus eorum
qui xp̃m ibi intelligunt. & corum qui
preter xp̃m ad alia quae lib&e ca decor¬
quere conantur: Nec pagani nobis in
hoc obst  pͥnt: Neq enim audent con¬
tradicere. ne illa non solum dicta. sed
eciam facta figurate accepta ine p̃teñ
ad xp̃in in celligendum: prrlercini quia ea
quae prenuntiata in tel ligimus. etiam
demonstramus impleta: cum fabulas suas
ut aliquomodo cominendent. ad nescio
quas fisiologias uel teologias. idest ratio¬
nes nacurales. uel diuinas int̾pretando
referre conentur: Ex parte plene sacis

Expanded text:
tio non inuento sic errauit. quodsi tio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una, propterea et in arca quaedam ibi ad Christum, quaedam uero ad ecclesiam referuntur, quod totum Christus est. sic et in ceteris interpretationibus figurarum per uniuersum textum diuinae scripturae licet considerare et conparare sensus eorum, qui Christum ibi intellegunt, et eorum, qui praeter Christum ad alia quaelibet ea detorquere conantur. Nec pagani nobis in hoc obstrepunt; neque enim audent contradicere, ne illa non solum dicta sed etiam facta figurate accepta interpretemur ad Christum intellegendum, praesertim quia ea, quae praenuntiata intellegimus. etiam demonstramus inpleta, cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio quas physiologias uel theologias, id est rationes naturales uel diuinas interpretando referre conentur ex parte plene satis
Abbreviated transcription (Latin):
tum intersit ucrum ad xp̃m referas
omnia propt̃ quem uere sic dicta sunt:
anpreter illum quaslibet comecturas
quomentis acumine per sequaris. quan¬
tumcilq ualeat quod apostolus ait.
cum transieris ad drm̃ auferetur uela¬
men: Vt enim quiddam eiusdem filo¬
nis commemorem: arcam diluuii
scđm rationem humani corporis
nicnbratim omiã ꝑtractabat. Cui subti¬
lissime numerorum etiam regulas con¬
sulenti. conigruenter occurrebant omĩa
quae adincelligendum xp̃m nihil in¬
pedirent. qm̃ incorpore humano etiam
ille humani generis saluator apparuit.
nec tamen cogerent. quia corpus hu¬
manum est utiq ethominũ cęterorum
A tubi uentum .e. adhostium quod in arcę
latere fac tum est. omis humani in ge¬
nii comiectura defecit: Uetam̃ aliquid
diceret inferiores corporis p artes qua
urina & fimus egeruntur. illo hostio
significari ausus ẽ. credere: ausus &
dicere. ausꝰ & scribere: Nonmirũ : si hos¬

Expanded text:
tum intersit. utrum ad Christum referas tum intersit. utrum ad Christum referas omnia, propter quem uere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet coniecturas quolibet mentis acumine persequaris, quantumque ualeat quod apostolus ait: cum transieris ad dominum, auferetur uelamen. ut enim quiddam eiusdem Philonis commemorem, arcam diluuii secundum rationem humani corporis membratim omnia pertractabat. cui subtilissime numerorum etiam regulas consulenti congruenter occurrebant omnia, quae ad intellegendum Christum nihil inpedirent, quoniam in corpore humano etiam ille humani generis saluator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si os
Abbreviated transcription (Latin):
probatus abraham: aut si iam opus
erat ꝑfici sacrificium. etiam ne it ille
uries inuepre ad herens cornibus
appar̃et. adullum augmentum uicti¬
mȩ pertinebat: sic omĩa considerantur.
& quasi super flua necessariis contęx¬
ta inueniuntur: amnionent humanũ
auimum. idest animum racionalem
prius aliquid significare: deinde quid
significent quaerere: Itaq etiam ipsi
iudȩi qui xp̃m cuius passionem nos
agnouimus illi derident. nolunt talib
rerum nontantum dictarum: sed etiã
gestarum figuris prenuntiatum uide¬
ri. coguntur a nobis dicere. quid illa
significent: Quae nisi aliquid signifi¬
care concedunt: tam diuinȩ̨ auctoritatis
libros. ab in eptarum fabularum igno¬
minia non defendunt: Nidic hoc qui¬
dam filo uir liberaliter cruditissimus.
unus illorum cuius eloquium greci
platoni equare non dubitant. et conatꝰ
est aliqua inter pretari: non ad xp̃m
intelligendum inquem non credide¬
rat. sed ut inde magis appareret. quan¬

Expanded text:
probatus Abraham? aut si iam opus probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaerere. Itaque etiam ipsi Iudaei, qui Christum, cuius passionem nos agnouimus, illi derident, nolunt talibus rerum non tantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praeuntiatum uideri,  coguntur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidit hoc Philo quidam, uir liberaliter eruditissimus unus illorum, cuius eloquium Graeci Platoni aequare non dubitant, et conatus est aliqua interpretari non ad Christum intellegendum, in quem non crediderat, sed ut inde magis adpareret, quan
Abbreviated transcription (Latin):
si oportebat aduitorium uiro femi¬
nam fieri. etiam hoc necessitas ulla
cogebat. uel ulla suadebat utilitas. ut
dedormientis latere fieret: Ni causa
euadendi diluuii opus erat faebrica¬
ri arcam. quid opus erat mensuras
cius aut ipsas potissunũ fieri. aut
etiam scriptis ad religionem posteri¬
tati propagandis cominemorari: si
propt̃ genus reparandum animalia
includi oportebat. quid opus erat illo
potissimũ numero septena demundis.
bina de inmundis: ad itum ad arcã
fieri. necessita s utiq cogebat: In lace¬
re autem fieri. uel etiam memoriae
cominendari ꝑ licteras quid cogebat:
immolare filium iubetur abraham:
Iussus hoc fuerit. ut cuis obȩdientia
tali etiam exannne probata posteris
in notesceret: Conuenientius ligna
por tauerit filius. ne pater senexq
portaret: Honsit postea filiũ ferire
ꝑ missus. ne orbitate grauissima se
feriret: Num quid etiam si nullo effu¬
so sanguine rediretur. minus. ec̃t.

Expanded text:
si oportebat adiutorium uiro femisi oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ut ea quae rerum ordine ꝑsua
tempera cucurrer̃. ad xp̃i significati¬
ones inter pretando uertantur: hoc
forte iudei possunt dicere: siue pagani :
Fis autẽ qui se xpĩanos putari uolunt.
premit ceruicem apostolica auctoritas
dicens: Haec omĩa infigura continge¬
bant in illis: et hȩc omĩa figurae nr̃ae
fuer̃. Iam si ismahel e isaac homi¬
nes nati. duo testamenta significał.
quid credendum . ẽ. de tor factis. quae
nullo nacurali usu. nulla negocu
ipsos uo cũ caracteres. uideret eas
inpariete conscriptas honorato aliquo
loto. quis. eẽt. cam excors ut co
modo pictum parietẽ putaret. ac
non pocus in telligeret scriptum.
ut si legere non ualeret. non tam̃
illosapices aliquid significare
dubitaret: ita p̾ius illa omĩa quę
sunt inueere instrumto scripti ed aro¬
rarum scãrum. quis quis non peruer¬
so animo legerit: sic oportet mouea¬
tur ut aliquid ea significare non
ambigat: Verbi grã enĩ :Num quid

Expanded text:
fieri, ut ea quae rerum ordine sua fieri, ut ea quae rerum ordine sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando vertantur? Hoc forte Judaei possunt dicere, sive Pagani. Eis autem, qui se Christianos putari volunt, premit cervicem apostolica auctoritas dicens : Omnia haec in figura contingebant illis. Et haec omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotiiipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid,
Abbreviated transcription (Latin):
regrinatione redeundum: ꝑ quem
nisi per iħm xp̃m uere sacerdotem
magnum. cuius figuram gerebat
ille iħs sacerdos magnus illius tempo
ris. quo templũ edificatum est post
captiuitatẽ: quem propheta racha¬
rias indit insordido habitu: deuic¬
toq diabolo qui ad eius accusationẽ
stabat. ablatam illi sordidam uestem.
et datum indumentum honoris & glę.
sicut corpus iħu xp̃i quod .ẽ. excła
aduersario infine temporum ꝑ iudi¬
cium superato. aluctu peregrinationis
ingłam sempit̾nę salutis assumitur
Quod etiam inpsalmo dedicationis
domuli apertis sine cantcur. Con¬
uertisti luctum meum ingaudium
mihi. concidisti saccum ieũ & accinc¬
sisti me laeticia: ut cantae cibi gła
mea & non compungar: Potest quis
ex occasione alterius operis omnia¬
quae in illis ueteribus legis et pro¬
phetarum libris. figurate xp̃m annun qu¬
tiant. quanta libet breuitate ꝑstrin¬
gere: nisi force quis putat ingenio ed per¬

Expanded text:
regrinatione redeundum? per quem regrinatione redeundum? per quem nisi per legum Christum uere sacerdotem magnum, cuius figuram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius teris, quo templum aedificatum est, post captivitatem, quem propheta Zacharias vidit in sordido habitu, devictoque diabolo, qui ad ejus accusationem stabat, ablatam illi sordidam vestem, et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus Jesu Christi, quod est Ecclesia, adversario in fine temporum per judicium superato, a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis assumetur. Quod etiam in psalmo dedicationis domus Dei apertissime canitur : Convertisti planctum meum in gaudium mihi: conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia, ut cantet tibi gloria mea, et non compungar. Quis potest ex occasione alterius operis omniaquae in illis veteribus legibus, et Prophetarum libris figurate Christum annuntiant, quanta libet perstringere brevitate, nisi forte quis putet ingenio
Abbreviated transcription (Latin):
pellationes. gr̃arum actiones. ꝓ omnib
hominibus: pro regibus & his qui in sub¬
limitate sunc: ut tranquillam & quietã
uitã aganius. iomĩ pietate et caritate:
Hoc enim bonum et acceptum .ẽ. coram
saluatore nr̃o dõ: qui om̃s homines uult
Ix hoc quippe etiam illis credentibus con¬
structa sunt domieilia pacis basilicȩ
xp̃ianarum congregationum. & nouel¬
latę uineae populi fidelium. & plan¬
tati orti: ubi etiam inter omiã holera
granũ illud sinapis regnat: sub cuius
um braculis longe lateq porrectis
etiam alcipetax superbia gentium.
tanquam in caeli uolatilibus confugi¬
endo requiescit: Nam quod eciam
post septuaginta annos scđm eiusdẽ
heremiȩ prophetiã reditur excaptiui¬
tate et templum renouatur. quis fi¬
delis xp̃i non intelligat post euoluta
tempora. quae septenari i dierum
numeri repetitione transcurrunt.
ctiam nobis id est eccłae dĩ adillam
cȩlestem hierusalẽ ex huius scłi pe¬

Expanded text:
pellationes, gratiarum actiones pro omnibus pellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his, qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate. hoc enim bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit. nam quod etiapost septuaginta annos secundum eiusdem Hieremiae prophetiam reditur ex captiuitate et templum renouatur, quis fidelis Christi non intellegat post euoluta tempora, quae septenarii dierum numeri repetitione transcurrunt, etiam nobis, id est ecclesiae dei, ad illam caelestem Hierusalem ex huius saeculi pe
Abbreviated transcription (Latin):
de illo ioħs dixerat. eccẽ securis ad radices
arborum posita est. ab eis interuenien¬
te passione corpus ipsum deseruit.
uinferni profunda descendens. Quo
instpultura desuꝑposito: tanquam ad
manubrium suum spũ redeunte sur¬
rexit: Quani multa precebam breui¬
tatis necessitate constrictus. norunt
qui legunt:⁊lam ipsa in babiloniam
transmigratio. quo etiam sp̃s dĩ per
herenuam ꝓphetam iubet ut pergant
& orent pro eis ipsis. in quorum regno
peregrinantur quod in illorum pace
etiam pax. eẽt istorum. et ȩdificarent
domos. & nouellarent uineas. et planta¬
rent ortos. quis non agnoscat quid p̃¬
figurau erit. qui attenderit ueros isra¬
helitas inquibus dolus non ẽ. ꝑ apłicam
dispensationem. cũ euanglico sacram̃to
ad regnum gentium trans migrasse.:
Unde nobis apostolus tanquam hieremiã
replicans: dicit. Uolo ergo primũ omniũ
fieri deprecationes. ad orationes. in ter¬

Expanded text:
de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam transmigratio, quo etiam spiritus dei per Hieremiam prophetam iubet, ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes; inter
Abbreviated transcription (Latin):
& oleum: fructus et hilaritas caritatis.
quae cum impenditur. non deficit:
Hilarem enĩ datorem. diligit ds̃:
Heliseo pueros in sultantes et clamatites
calue. calue. bestię comedunt: puerili
stulcitia deridentes xp̃m̃ in loco cal¬
uarie crucifixum. inuasi ademonib
pereunt: Mittit heliscus perseruũ
bacnlum suꝑ mortuum & non reuis¬
uiscit: uenit ipse: coniungit et coap¬
tat se morci eius: et reuiuiscit: Misit
sermodi legem ꝑseruum suum. nec
profuit inpeccatis mortuo generi hu¬
mano: quaetamen non sine causa
missa est : Iue enim misit: qui fciret
eam prius. eẽ. mittendam: Uenit
ipse. confor mauit se nobis. factus
particeps nr̃ae mortis: et uiuificatisumꝰ:
Sum securibus ligna cederentur. de
ligno ferrum exiliens in profundũ
fluminis mersum est: atq in lignum
desuper abheliseo proiectum reuer¬
sum est Ita cum impios iudȩos per
corpus operata p̃sentia xp̃i. tanquã
infruetuosas arbores cederet. quia

Expanded text:
et oleum: fructus et hilaritas caritatis, et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia
Abbreviated transcription (Latin):
nunciari nouum sacerdocium norũq uebin
regnum. reprobato uetere quod umbra
propositionis manducauit. quos ñ
licebat manducare nisi solis sacer¬
dotibus. in una ꝑsona utrumq fu¬
turum. idẽ. in uno iħu xp̃o regnum
& sacerdocium figurauit. Inonne
cum decim tribus atemplo separatę
sunt & due derelicaę. satis in dicit
quod detota ipsa gente apłs ait.
reliquie ꝑ electionẽ grãe saluę
facte sunt. Ipascitur helias tepore
famis. coruis mane afferentibus
panẽ et ad uesperam carnes: et
manichei non intelligunt in illis
libris xp̃m. cui quodãmodo salutẽ
nr̃am esurieati. conficentur ꝓerei¬
tores fi dem primicias sp̃s nunc
hebgatem. in fine aute uelut adues¬
peram scłi. etiam carnis resurrectionẽ.
Eaduo Mutitur helias pascendus ad alienige¬
nam uiduam: quae uolebã duo ligna
colligere priusquam moreretur:
Non hic solo ligni nomine. sed etiam
numero lignorum signum crucis
ex primitur: Benedicitur farina eius

Expanded text:
nuntiari nouum sacerdotium nouumque nuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, id est in uno Iesu Christo regnum et sacerdotium figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente apostolus ait: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius
Abbreviated transcription (Latin):
son obuium leonem necans. cũ pettu
de uxoris causa ad alienigenas ten
ex gentibus dixit. gadete quia ego
uici scłm: quid sibi uult in orẽ ip¬
sius leonis occisi fauus ex tructus:
nisi quia erce conspicinus leges ip¬
sas regni terreni quae aduersus xp̃m
ante frenuerant: nunc iam ꝑenita
feritate. dulcedinę euangelicȩ predi¬
candę etiam inuiumentã prebere:
uid est illamulier plena fiducię. hos¬
tis tͥmpora ligno transfigens: nisi
fides eccłae cruce xp̃i regna diabo¬
li perimens: Quid uellus complutũ.
area sicca. ctposta comp lata arca
siceo uellere. nisi prima una gens he
um dĩ quod ẽ. xp̃c.: quo misterio totꝰ¬
orbis uacuus erat. Nunc autem in
manifestatione totus orbis id habet.
illa uacuata est. Nuid iam regum
temporibus. ut inde pauca commemo¬
rem: non ne abipso exordio commu¬
tatum sacerdocium insamuelem. rep¬
bato heli: & commirtatũ regnum in
dauid reprobato saule: clamat pre seghedi¬

Expanded text:
son obuson obudae uxoris causa ad alienigenas tendex gentuici saeculum? quid sibi uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedicandae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Heum dei, quod est Christus, quo mysterio totorbis uacuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam regum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat prae
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã in hoc mortali scło meretricẽ
dequalibus ait dñs. quod precedant
super bos in regnum caclorum: ꝑ fenes¬
tram domus suae tanquam ꝑ os cor¬
poris sii. coccum mittentem. quod
.ẽ. utiq sanguinis segnum: propter
remissionem peccatorum confiteri
ad salutem: Uideat muros ipsius sad¬
ciuitatis. tanquam munitiones
mor talis scło septies circũ acta¬
testamenti arca cecidisse: sicut nunc
per tempora quae septem dierum
uicissitudine dilabuntur. testam̃to
dĩ circuico coto orbe terrarum ut in
fine temporum mors nouissima ini¬
mica destruatur: & ex impiorum
perdicione unica domus tanquani
unica ȩccła liberetur. mundata atur¬
pitudine fornicationis ꝑfenestram
confessionis. in sanguine remissionis:
Uideat tempora primo iudicum. postea
regum: sicut erit primo iudicium.
deinde regnum: inq ipsis tempo¬
ribus iudicum ce regum. iterum atq
iterum multis & uariis modis : xp̃m
et eccłam figurałi QQuis erat in sam¬

Expanded text:
tanquam in hoc mortali saeculo meretricem, tanquam in hoc mortali saeculo meretricem, de qualibus ait Dominus quod praecedant superbos in regnum coelorum , per fenestram domus suae tanquam per os corporis sui coccum mittentem , quod est utique sanguinis signum, propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. Videat muros ipsius civitatis, tanquam munitiones mortales saeculi, septies circutestamenti arca cecidisse, sicut nunc per tempora. quae septem dierum uicissitudine dilabuntur, testamentum dei circuit toto orbe terrarum, ut in fine temporum mors, nouissima inimica, destruatur et ex inpiorum perditione unica domus tamquam unica ecclesia liberetur. mundata a turpitudine fornicationis per fenestram confessionis in sanguine remissionis. Uideat tempora primo iudicum postea regum, sicut erit primo iudicium, deinde postea regnum; inque ipsis temporibus iudicum et regum iterum atque iterum multis et uariis modis Christum et ecclesiam figurari. quis erat in Sam
Abbreviated transcription (Latin):
nis infrontibus populi. ad tucelam
salutis Patur ibi lex quinquage¬
simo die post actum pasca: Uenit
lex digito dĩ: dicit diĩs despũ scõ indi¬
gito di eicio demonia: et clamat faus¬
tus oculis clausis. nihil se in illis
licteris in uenisse quod ad prenuntia¬
tionẽ xp̃i pertineat: Quid autem
mirum si oculos habet adlegendum.
et cor ad intelligendum non habet.
qui posicus ante ostium clausum
diuini secreti. non fide pietatis
pulsat. sed elatione impietatis in sul¬
tat: plane ita sit ita fiat: Iustum .ẽ. eni:
Claudatur superbis ianua salutis ue¬
niat mansuetus quem docet dnis uias
suas. uideat & haec in illis libris et
cętera uel omĩa uel quaedam qualia
credat in omnibus: Uideat isim in¬
troducentem populum in cerrã pro¬
missionis: Neq enim hoc temere
abinicio uocabatur : sed exipsa dispen
satione nomine mutato. iħs appellatꝰ
est . Uideat botrum det̾ra promissie¬
oms in ligno pendentẽ Suideat iericho

Expanded text:
nis in frontibus populi ad tutelam nis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum pascha: uenitlex digito dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio daemonia. et clamat Faustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! quid autem mirum, si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione inpietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansuetus, quem docet dominus uias suas : uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam, qualia credat in omnibus. Uideat Iesum introducentem populum in terram promissionis. neque enim hoc temere ab initio uocabatur. sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Jesus appellatus est. Videat botrum de terra promissionis in ligno pendentem . Videat in Jericho
Abbreviated transcription (Latin):
apostolicam grãm presigurant: popu¬
los inseptenario numero decuplato
rigantẽ. ut per septi forme sp̃s donũ.
legis decalogiis impleatur : Et hostes
inter cludere molitus uiam. ex tentis
moysi manibus signo crucis dñicę
superatur : It morsus mortiferi
serpentum. ex altato et respecto ȩneo
serpente sanantur: quod uerbis ipsuis
dñi declaratur: Sicut exaltauit in¬
quit moyses serpentem in hęremo:
sic exaltari oport& filium hominis.
ut omĩs qui credit in eum non pereat.
sed habeat uitam aeternam: Ita ne
ctiam ista non clamant: tantane est
surditas in cordibus duris: Ifit pasca:
noccisione ouis occiditur. xp̃s: de
quo in cuangłio dicitur. ecce agnus
dĩ. erce qui tollit peccata mundi:
Proibentur qui pasca tͦunt ossa frange¬
re: non franguntur in cruce ossa dñi.
attestante euangelista hinc esse dictũ:
os eius non comiminuetis: Sanguine.
in linuntur postes. ut ꝑnicies depel¬
latur: signantur signo dñicȩ passio¬

Expanded text:
apostolicam gratiam praefigurant popuapostolicam gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme spiritus donum legis decalogus inpleatur. et hostis intercludere molitus uiam extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur. et morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit; Moyses serpentem in heremo. sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis, qui credit in eum. non pereat, sed habeat uitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris ? fit pascha in occisione ouis: occiditur Christus, de quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; adtestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur signo dominicae passio
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtalem manducauer̃. ostendit & illud
spũaliter intelligi in xp̃o: sicut et
pocum cur sp̃ualiter dixisset. aperuit
cum sub iunxit: Petra aute. erac xpc̃:
Quo aperto: cuncta fulser: Cur ergo
rectus etfirmus & fulciens infirmita¬
cem nr̃am: Per noctem lucens. ꝑ diem
non lucens: ut qui non uident uideant.
et qui uident ceci fiant: Rubet & o
mare rubrum: baptismus utiq xp̃i
sanguine conserratus: Hostes sequen latio¬
tes atergo moriuntur peccata pre¬
terita ¶ Ducitur populus per deser¬
tum. baptirati oms̃ nondum ꝑfruen¬
ces ꝓmissa patria: sed quod non utdent
sperando & per pacienciam expectando:
tanquam indeserto sunt: et illic labosp¬
riosę & periculose temptationes. ne
reuertantur corde in aegipto: Nec
ibi tamen xpẽ deserit: Nam &e illa
columna non recedit: Bed a mare aquȩ
ligno dulcescunt. quia inimicie
in ansuescunt At duodecim fontes. septiu¬
aginta palmȩ arbores irrigantes.

Expanded text:
spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto cuncta fulserunt. cur eria rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. et amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici mansuescunt: et duodecim fontes septuaginta palmae arbores inrigantes
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate ꝑ lubrica temporum uol¬
uimur : sed nouissimo fine uelut cau¬
da scłi. ꝑ manũ id ẽ. ꝑpotestatẽ iudicii.
ne ultra ꝓlabatur ad prehensa repa¬
ramur . & nouissima inimica morte
destructa resurgentes. indextera di uir-¬
ga regni erimus: Iam de exitu isrt
ex ẽgipto non ego sed apłs loqultur:
N olo autem i gnorare fr̃s. q̃uia patres
nr̃i om̃s subnube fuer̃. et om̃s per
mare transier. et onis in moyse bap¬
titati sunt innube & inmari: Et om̃s
eandem aescam spĩtalem manducaue
runt: & onis eundem potum spitalẽ
biberunt: Bibebant au t̃ de spir tali.
sequente perai letra auit̃. erit ⁊p̃e:¬
E xponendo unum. in cętera introduxit ¶Quid¬
incellectum: Si enimpetra. xp̃e propt̃
firmitatem. our non et manna xp̃s
tanquam panis ni uus qui descendit
decaelo: quouere qui uescuncur.:
sp̃ualiter uiuunt : Nam illi ueterem
figuram carnalit̾ accipientes: morcui
sunc : Sed cumdicit apłs eundẽ cibum

Expanded text:
mortalitate per lubrica temporum uolmortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur adprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. Iam de exitu Israhel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nolo autem uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes per mare transierunt et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari et omnes eandem escam spiritalem manducarunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Chris. Exponendo unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petra Christus firmitatem, cur non et manna Christus, tanquam panis vivus qui de coelo descendit ? quo vere qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes, mortui sunt. Sed cum dicit Apostolus, Eumdem cibum
Abbreviated transcription (Latin):
TIP& anelanti insudore illo dãp¬
nationis humanȩ. siue ex aꝑto siue
exocculto occurrit a reficit: Ipsemͥ
& ex non nulla difficultate inuentionis
suae desiderium inflãmat: quo is qđ
inuenero auide sorbeam. medullisq
tionditam. alubriter tenca. Aple m
i ioseph innuit᷑: qui ꝑsequentibus etuen¬
dentibus fr̃ibus in aegipto. post labores
honoratur: Didicimus enĩ labores xp̃i
in orbe gentium. quem significabat aegip¬
tus ꝑ uarias passiones martirum: et
Nunc uidemus honorẽ xp̃i in eodẽ orbe
terrarum. crogatione frumenti sui omiã
subiugantis Ipse mihi innuit᷑ inuirga
moysi: quae in terra serpens effecta. eius
mortẽ figurauit. a serpente uenientẽ :
Sed quod ad prehensã cauda significat pos
terius ꝑ actis iam omnibus infine
actionib. ad id quod fuerat resurgen¬
dum reuertitur: ubi ꝑuitae reparationẽ
morte consũpta. nihil serpentis appa¬
ret : Nos quoq corpus cius in eadem

Expanded text:
ti et anhelanti in sudore illo damti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moymortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod apprehensa cauda signifterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id, quod fuerat, resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumpta nihil serpentis adparet. nos quoque, corpus eius, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
bris suis paruuli nutriantur : łc
pillum ascendicur & descenditur:
Ixemplum quippe cuis sequentes p̃dicato¬
res eius. non solum se erigunt ut eum
sublimiter specteit: sed etiam humiliant.
ut eum temperant̃ annuntient ÷ Uidete
apłm a scendentem: Siue inquit mente
ex cessimus dõ Videte & descendentem:
Siue in quit temperantes sumus uobis:
Dicat ͭ et ꝑquẽ ascenderit: & descenderi t
Caritas enim inquit xp̃i compellit nos.
iudicantes hoc. qm̃ unus ꝓomĩbus
mortuus est: Ergo om̃s morcui sunc.
& proomnib mortuus .ẽ: ut qui ui¬
uunt iam non sibi uiuant. sed ei qui
proipsis mortuus . ẽ. & resurrexit:
Haec inscripturis scĩs scã spectacula quẽ
non delectant: sanam doctrinã ñ susti¬
a etate pueriles. uaria quadam delec¬
tatione sollicitant: sed iam corpus xp̃i.
agnoscamus inpsalmo uocem nr̃am:
& dicamꝰ ei: Narrauer̃ mihi in iusti
delectationes: sed non sicut lex tua
ubi q illarum scripturarum ꝑ agran¬

Expanded text:
bris suis paruuli nutriantur; et bris suis paruuli nutriantur; et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter expectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter adnuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus. deo; uidete et descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas enim, inquit. Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortu pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt. iam non sibi uiuant, sed ei. qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. - Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant. sanam doctrinam non sustiaetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lex tua,ubique illarum scripturarum peragran
Abbreviated transcription (Latin):
liste predicatores xp̃i. ascendentes utiq
cum ad intelligend a uꝑ eminentissimã
diuinitatem. Excedunt uniuersam
creaturã: ut eum inueniant in principio
dm̃ apud dm̃. ꝑ quem facta sunt omĩa:
descendentes. autẽ. lit eum inueniant
factum exmuliere factum sublege:
ut eos qui sub lege erant redimeret:
In illo enim scalȩ a terra usq ad caelum.
a carne usq ad sp̃m: quia in illo carnales
ꝓficiendo uelut ascendendo spũales fiunt.
adquos lacte nutriendos etiam ipsi
spũales descendunc quodã modo. cum
eis non possunt loqui quasi spũalib
sed carnalibus: Sic et ascenditur et des¬
cendicur suꝑ filium hominis: Filius
enim hominis sursum in capite nr̃o
quod .ẽ. ipse saluacor: et filius hominis
deorsum. incorpore suo quodẽ acccła:
psum & scalas incelligimus: quia ipse
dicit egosum uia: Adipsum ergo
ascenditur : ut in excelsis intelligatur.
& ad ipsum descenditur. ut in men¬

Expanded text:
listae, praedicatores Christi. ascendentes utique, listae, praedicatores Christi. ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam creaturam, ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: sic et ascenditur et descenditur super filium hominis. filius enim hominis sursum in capite nostro, quod est ipse saluator; et filius hominis deorsum in corpore suo, quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in mem
Abbreviated transcription (Latin):
ucob in multitudine carnalis populi
claudicauit. Quis alius lapis posicus
ad caput iacob ut nominatĩ quodã modo
exprimeretur etiam uictus .e. nisi caput
uiri  xp̃s : quis enim xpm̃ nescit
abunctione appellari: qui etiam hoc ip¬
sum in euangło commemorans. et de se
figuratum aꝑtissime testificans cumque¬
dam natanahelem dixisset uere israhelitã
in quo dolus non eẽt: et cum ille tanquã
lapidem illum habens ad caput confes¬
sus cum. eẽt. filium di et regem isrł.
ista confessione quodãmodo ungens lapi¬
dem idest ipsum eẽ. confitens xp̃m. ibi
oportune dñs etiam cõmemorauit illud
quod tunc uidic iacob qui ꝑbenediccionẽ
appellatus est isrł̃ : A men dico uobis
in quit: uidebitis cielum apertum.
et angelos dĩ ascendentes ec descenden¬
tes. super filium hominis : Hoc enim
caput habebat: a terra incelũ scalas ꝑ
quas ascendebant et descendebant angli
dĩ. in quibus significati sunt euange¬

Expanded text:
Iacob in multitudine carnalis populi Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatim quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nisi caput uiri Christus? quis enim Christum nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi oportune dominus etiam illud commemorauit, quod tunc uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Israhel. amen dico uobis, inquit, uidebitis caelum apertum et angelos dei ascendentes et descendentes super filium hominis. hoc enim caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euange
Abbreviated transcription (Latin):
aucem ad probatos manifestandos:
Xp̃m dicitis abisiahelitis ꝓphetis non
ẽẽ. prediccum. cui p̃dicendo oms ille
paginȩ uigilant: si eas ꝑscrutari pie¬
tate. quam exagitare leuitate malle¬
tis: Nuis alius in abraham exit
diterra sua et decognatione sua ut
pud ex teros dicetur et locuplete¬
cur. nisi qui. elicta terta &e cognatione
udeorum unde scđ̃m carnem natus est.
apud gentes ita prepollet & p̃ualec ut ui¬
demus. Quis alui sin isaach lignum
sibi portabat aduictunam. nisi qui crucẽ
sibi adpassionem ipse portauit: Quis
alius aries immolandus inuepre corni¬
bus adherebat. nisi qui crucis patibulo
ꝓnobis offerendus affi gebatur: Huis
alius in angło cum iicob luctatus eum
sibi preualentẽ quasi fortiorem in firmi¬
or. uictusq uictorem partim benedicit.
partim latitudinem femoris eius claudã
reddit. nisi qui preualere aduersus se
passus popłm isrł. quosdam qui credider̃
benedi rit in eis. latitudo autem femoris

Expanded text:
autem ad probatos manifestandos. autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris
Abbreviated transcription (Latin):
nunc: & obieetate calumpnias ueter¬
bus litceris sacris: hoc agite serui cham.
ite quibus uiluit nudata caro. ex qua
natiestis : Neq enim. eẽc. unde uos quo¬
quomodo xpianos appellare possetis:
nisi xpc̃ sicuc aprophetis prenuntiatus
est uenisset inmundum. bibisser deui¬
nea sua calicem illum qui transire
non potuit: dormissec
in passione sua tanquam uiebrietate
stultitię quae sapientior est hominib
Iatq ita nudaretur mortalis carnis infir¬
mitas. ꝑ occultum dĩ consilium fortior¬
ici hominibus: Quam nisi uerbum dĩ sus¬
cepisier: nomea omnino.xp̃ianum quo
et uos głamun. non ẽẽc. in t̾ris: Uerũ
hoc agite ut dixi Irrident̃ prodite: qđ
nos reuerenter honoremus: Utatur uob
aeccła tanquam subditis sibi: ut pro¬
bati manifesti fiant in ea usq ad eo
nihil quod uel habitura uel passura
erat. prophetae illi tacuer̃. ũt & uos
ibi locis ur̃is inueniamꝰ inuanitate
ꝑ niciosa adreprobos capiendos. irtilifide

Expanded text:
nunc et obiectate calumnias ueternunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque enim esset, unde uos quoquo modo christianos appellare possetis, nisi Christus, sicut a prophetis praenuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, nomen omnino christianum, quo et uos gloriamini, non esset in terris. uerum hoc agite, ut dixi; inridenter prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili
Abbreviated transcription (Latin):
lapide xpõiħu: lcce quomodo dilatatur
dicatis : Ubi & uosipsos deputauerim:
nisi in illa maledicta medietate non
t̃ lapis angularis xp̃ẽ. quia nec in
illo pariete uos agnoscimus qui excir¬
cum cisione credidit in xp̃m. unde erant
& apłi: nec in isto qui est exp̃putio. un¬
de sunt oms excȩteris gentibus in ean¬
dem unitatem fidei tanquam in pacem
anguli concurrentes: seda oms quiquol¬
libec nr̃i cãnonis libros accipiunt &¬
legunt. ubi xp̃s mortaliter natus et
passus ostenditur. nec tamen eandem
mortalitatem in passione nudatam.
consociato unitatis sacram̃to hono¬
rifice uelant: sed sine scientia pietatis
& caritatis nuntiãł illud. unde oms
nati sumus: quamuis inter se dissen¬
tiant & iudei abhereticis. & ipsi here¬
tici alii abaluis: una tamen conditio¬
ne seruitutis. uł ad aliquam attesta¬
tionẽ. uel ad aliquam ꝓbationẽ. uti les
sunt aeccłae : Nam et dehereticis dic¬
tum .ẽ.: oportet & hereses. eẽ: ut pro¬
bati manifesti fiant inter uos: Ite

Expanded text:
e quomodo dilatatur dicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite