comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cicadrĩcum crucifixi corporis faceret
fidem. quia splendor nouȩ lucis pristi¬
nam obduxerat ueritatem et agnitio¬
nem quodam modo claritas obscura¬
uerat Uins ergo cicatricib respondit
thomas dicens: Dñs meus et ds̃ meus:
Nouo genere uestigia uulnerum
diuinitati p̃bent testimonium quia
templum erat dĩ. indumentum cor¬
poris uulnerati: Duas hoc loco in
xp̃o mirare substantias: fixuram
perspicit corporis: et dm̃ p̾dicat
animas nouis inquib ante nonui¬
xerint corporib induendas: Ecce
in resurret tionis auctore. hoc ipsum
iudeo resurrexisse quod cecidit: & ideo
mortui dormire dicuntur. iuxta pro¬
phetam: Numquid quidormit. non
aditiet ut resurgat: Quare mortem
somno aissimilauit: Quia in uno eo¬
demq homine. numquid alter est
qui in somno re soluitur. alter uero
qui eiusdem somni stupore aduigilan¬
di officia suscitatur: Nonutique:
Sedipsa absq dubio membra euigilas¬
se credenda sunt: quȩ dormitionis stu¬

Expanded text:
cicatricum crucifixi corporis faceret cicatricum crucifixi corporis faceret fidem; quia splendor novae lucis pristinam obduxerat veritatem, et cognitionem quodam modo claritas obscuraverat. Visis ergo cicatricibus, respondit Thomas, et dixit: Dominus meus, et Deus meus ! Novo genere vestigia vulnerum divinitati perhibent testimonium; quia templum erat Dei indumentum corporis vulnerati. Duas hoc loco in Christo mirare substantias. Fixuram perspicit corporis; et Deum praedicat animas novis, in quibus antea non vixerint, corporibus induendas? Ecce in resurrectionis auctore hoc ipsum video resurrexisse quod cecidit: et ideo mortui dormire dicuntur juxta prophetam, Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Quare mortem somno assimilavit? Quia in uno eodemque homine numquid alter est qui in somno resolvitur, alter vero qui in ejusdem somni stupore ad vigilandi officia suscitatur? Non utique; sed ipsa absque dubio membra evigilasse credenda sunt, quae dormitionis stu
Abbreviated transcription (Latin):
uidero inmanib eius foxuram clauoꝵ.
et mictam digitum meum in locum
clauorum. et mittam manum meam
in latus eius non credam: Quam bona
ignorantia: quȩ erudiuit ignaros.
quȩ instruxit incredulos Quam
bona infidelitas quȩ scłorum fidei
militauit: Nisi uidero inquit in
manib eius fixuram clauorum:
Uox ista inquirentis est. nonnegantis:
Dumhoc dicit doceri uoluit confir¬
mari desiderauit: Et ideo ad eum
dñs ita ait Infer digitum tuum huc:
et uide manus meas. et affer manum
tuam et mitte in latus meum.
dum benignum prȩbet ueritas mo
derata responsum: in apło suo non:
dubitationis uitium. sed sollicitudi¬
nis instruxit affectum Quia ergo
illo tempore tanti misterii nouitas
uersabatur merito curiosȩ perscruta¬
tionis non est exclusa sedulitas.
Accedit quo in his apłi uerbis. mundi
utilitas agitur: unius interrogatio
uniuerat̃atis instructio est. Õstendit
er go inanus et latus: Necessarium enim
ciat ut manisestarum presens ex pressio

Expanded text:
 ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manus meas in latus ejus, non credam. Quam bona ignorantia, quae erudivit ignaros, quae instruxit incredulos! quam bona infidelitas, quae saeculorum fidei militavit? Nisi videro, inquit, in manibus ejus fixuram clavorum. Vox ista inquirentis est, non negantis. Dum hoc dicit, doceri voluit, confirmari desideravit; et ideo ad eum Dominus ita ait: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Dum benignum praebet Veritas ac moderatum responsum, in Apostolo suo non dubitationis vitium, sed sollicitudinis instruxit affectum. Quia ergo illo in tempore tanti mysterii novitas versabatur, merito curiosae perscrutationis non est exclusa sedulitas. Accedit, quod in his Apostoli verbis mundi utilitas agitur: unius interrogatio, universitatis est instructio. Ostendit ergo manus et latus. Necessarium enim erat ut manifestarum praesens expressio
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam: Quia benignitas prouo¬
cantis etiam meritum desiderat
ad quiesctntis. & dignantissimi medi¬
ci studium. infirmi sui requirqͥt
ad sensum. cuius in effabilem ade¬
rudiendos nos dignitatem: etiam
presens euangelũ lectio declarauit:¬
A it enim sicut audistis: cumesset
sero die illa una sabatorum. uenit
iħs ianuis clausis ẽtstetit in medio
discipulorum: Quid mirum sidñs
ad discipłos glorificatum corpus
claustris stupentib intromisit. qui
illeso materni pudoris signaculo.
ianuam mundi huius intrauit. cuius
ortum natura nesciui t: Non dubi¬
tes sipotentiam exercere uideas tri¬
umpha lem quem tam stupenda
perspicis ȩgisse nascentem Quidhic
respondebunt iudei sepulto dño
descendentes. et signantes lapidem
cum custodibꝰ q̃uaecum itasint.
quomodo eum repellere potuit ob¬
iec tus repaguli quem non co ȩrcue¬
rat pondus sepulchri: Immo quo¬
modo eum obserata domus exclu¬
dere potuit quem includere mortis

Expanded text:
ad vitam: quia benignitas provoad vitam: quia benignitas provocantis etiam meritum desiderat acquiescentis, et dignantissimi medici studium, infirmi requirit assensum. Cujus ineffabilem ad erudiendos nos dignationem etiam praesens Evangelii lectio declaravitAit enim, sicut audistis: Cum esset sero die illo, una sabbatorum, venit Jesus januis clausis, et stetit in medio discipulorum. Quid mirum, si Dominus ad discipulos glorificatum corpus claustris stupentibus intromisit, qui illaeso materni pudoris signaculo, januam mundi hujus intravit, cujus ortum natura nescivit. Non dubites, si potentiam exercere videas triumphantem, quem tam stupenda perspicis egisse nascentem. Quid hic respondebunt Judaei, sepulto Domino discedentes, et signantes lapidem cum custodibus? Quae cum ita sint, quomodo eum repellere potuit objectus repaguli, quem non coercuerat pondus sepulcri? Imo quomodo eum obserata domus excludere potuit, quem includere mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cauerat dm̃ regressione cognouit:¬
prosternere sine in carnationis hu¬
militate sine certamine passionis
Sed homo qui proprio trans gressio¬
nis crimine tenebatur obnoxius.
quiper culpam suam in currerat
seruitutem non uiolentia liberan.¬
est. Et quia homo iudicii & iuris sui
acliberi arbitrii preditus uoluntate.
qui uoluntarius fuerat in iustum
erat ut erigeretur inuitus: Aequus
et salubrius fuit. ut qui persuperbiã
adiabolo persuasus fuerat ad mor¬
tem: adõ perhumilitatem sollicita¬
retur aduitam: Iusto ergo ordine.
quiper calliditatem maliuoli ser¬
pentis non in pulsus sed seduc tus
fuerat ad mortem rursum per sapi¬
entiam beniuoli redemptoris. non
compelleretur sed duceretur ad
salutem Et qui cum sua uolunta¬
te corruisse uidebatur cum sua
rursus uoluntate repararetur. ut
esset uirtuti ac remunerationi
locus: Nonergo eum prerip it
peruio lentiam̃ sed pocius periustam
beniuolenciam sollicitat et erudit

Expanded text:
caverat, Deum regressione cognovitcaverat, Deum regressione cognovitprosternere sine incarnationis humilitate, sine certamine passionis: sed homo, qui proprio transgressionis crimine tenebatur obnoxius, qui per culpam suam incurrerat servitutem, non violentia liberanest: et quia homo judicii et juris sui ac liberi arbitrii praeditus voluntate; qui voluntarius ruerat, injustum erat ut erigeretur invitus. Aequius et salubrius fuit, ut qui per superbiam a diabolo persuasus fuerat ad mortem, a Deo per humilitatem sollicitaretur ad vitam. Justo ergo ordine qui per calliditatem malevoli serpentis, non impulsus, sed seductus fuerat ad perditionem, rursum per sapientiam benevoli Redemptoris non compellitur, sed ducitur ad salutem: ut qui cum sua voluntate corruisse videbatur, cum sua rursus voluntate repararetur; ut esset virtuti ac remunerationi locus. Non ergo eum praeripit per violentiam; sed potius per justam benevolentiam sollicitat et erudit
Abbreviated transcription (Latin):
ouium perditarum benigna pii pasto¬
ris sollicitudo discurrit Sub uno
eodemq tempore. ethominem usq
ad paradisum reuocare dignatur.
et mortem usq ad inferna persequi¬
tur. Gloriosius captiuandam in
regno suo: et magnificenti s sedib
triumphandam̃. Ad descen sum itaq
caelestis dñi. profundum inferi pan¬
ditur: peregrinum sibi lumen. in¬
feri nox aeterna miratur Ex pauit
nox subito non suum mortuum.
immo ex pauit mortem suam:
Ad ęrat enim ille quidudum per
prophetam suum dixerat: Omors
ero mors tua: morsus tuus ero infer¬
ne: Et ideo nonsolum in eo inueni¬
re non potuit quid teneret: sed eciã
quos antea retinebat. reuocare ad
superos se nolente conspexit:
Et quem debitorem suum putabat.
ex actorem potius expertaest Et
quem quasi captiuum inferniuin¬
culis adstringendum esse credebat
quasi laberã torem cum recepta
captiuitate redire mirata est: Acsic
quem descensione hominem uidi¬

Expanded text:
ovium perditarum benigna pii pastoovium perditarum benigna pii pastoris sollicitudo discurrit. Sub uno eodemque tempore et hominem usque ad paradisum revocare dignatur, et mortem usque ad inferna persequitur, gloriosius captivandam in regno suo, et magnificentius in suis sedibus triumphandam. Ad descensum itaque coelestis Domini profundum inferi panditur, peregrinum sibi lumen inferni nox aeterna miratur. Expavit ergo nox subito non suum mortuum, imo expavit mortem suam. Aderat enim ille, qui dudum per prophetam suum dixerat: O mors, ero mors tua; ero morsus tuus, inferne . Et ideo non solum in eo invenire non potuit quod teneret; sed etiam quos antea retinebat, revocari ad superos se nolente conspexit: et quem debitorem suum putabat, exactorem potius experta est; et quem quasi captivum inferni vinculis astringendum esse credebat, quasi liberatorem cum recepta captivitate redire mirata est; ac sic quem descensione hominem judi
Abbreviated transcription (Latin):
sororis contrase loquentis culpam ora¬
diene deleuit: Oleo elemosinę peccatoꝵ
sordes lauemus captiuorum uincula nos
uideantur adstringere: et propicium
ilis in precemur dm̃. Clausos carcere
humanitas diurna sustentethis
quorum corpora morbus rigidus oc¬
cupaut. & iugi tabe membra soluuntur.
propter repositam incaelis mercedem.
sollicito ministerio seruiamus Quan
pronasit ad miscđiam: non insultans
peccantib sed condolens Facilis enĩ
ef lapsus aduicia: et fragilitas condi¬
tionis humanȩ: Quicquid cernit
in alio: hoc inse debet pertimescere
Cumq alius fuerit proerrore correp¬
tus illius emendacio. nr̃a sit cautio:
Itsuper omnia: quasi culmen et coro¬
na uirtutum. pietas indm̃ toto cordis
timore seruetur
igne kim piis studi¬
is exultemus in xp̃o.
sub p̃senti sollemp¬
nitate in qua nobis inferorum diues
spoliis. tertia die redditaest celsicudo
eprofundis lux detenebris uita de
mortuis Ecce quantum prosalute

Expanded text:
sororis contra se loquentis culpam orasororis contra se loquentis culpam oratione deleuit, oleo elemosynae peccatorum sordes lauemus. captiuorum uincula nos uideantur adstringere et propi- t tium illis inprecemur deum; clausos carcere humanitas diurna ■ sustentet et his, quorum corpora morbus regius occupauit et iugi tabe membra soluuntur, propter repositam in caelis mercedem sollicito ministerio seruiamus. si quprona sit ad misericordiam non insultans peccantibus, sed condolens; facilis est enim lapsus ad uitia et fragilitas condicionis humanae, quidquid cernit in alio, in se debet pertimescere. cumque alius fuerit pro errore correptus, illius emendatio nostra sit cautio. et super omnia quasi culmen et corona uirtutum pietas in deum toto cordis timore seruetur imi, piis studiis exsultemus in Christo sub praesenti solemnitate, in qua nobis inferorum dives spoliis tertia dies reddita est, celsitudo de profundis, lux de tenebris, vita de mortuis. Ecce quantum pro salute
Abbreviated transcription (Latin):
ut aduersarii resipiscant redemptionem
tribuit interemptus : Quid etiam
illud est. quod post illam colluctatio¬
nem ia cob benedictionem accepit.
et claudus inceditꝰ Sic enim ait:
Et cetigit angłs latitudinem femoris
eius et claudicabat pede Latitudo
femoris iudaici generis est multitudo
Quidest in quam. quod uno pede clau¬
genere. xp̃o resurgente pars credidit:
pars in infidelitate remansit & alͤsti¬
ciȩ ac uitȩ semitis claudicauit:
Quod autem dicit ipse angłs. dimit¬
temẽ. iamenim ascendit aurora.
hoc indicabat. posse eum amorte
uinci non posse ase retineri. Sed
post illam fugatã luce passionis
noctem: promittit illi cese. resurrec¬
conuersatione decoremus miscłiam
in pauperes faciamus: Imitemur
dm̃ cui nulla corporalium rerum
forma consimilis est Habeamus in
cunctis imaginem bonitatis eius et
pacientiae Emendemus errores.
oremus promimicis: pro detractorib
obsecremus: Imitantes morseꝰ qui

Expanded text:
et si adversarii resipiscant, redemptionem et si adversarii resipiscant, redemptionem tribuit interemptus. Quid illud etiam est, quod post illam colluctationem Jacob benedictionem accepit, et claudus incedit? Sic enim ait: Et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, et claudicabat pede. Latitudo femoris Judaici generis multitudo est. Quid est, inquam, 496 quod uno pede claugente, Christo resurgente, pars credidit, pars in infidelitate permansit, et a justitiae ac vitae semitis claudicavit. Quod autem dicit ipse angelus: Dimitte me, jam enim ascendit aurora, hoc indicabat posse eum a morte vinci, non posse retineri. Sed post illam fugatam luce passionis noctem promittit illico esseconuersatione decorantes misericordia in pauperes imitemur deum, cui nulla corporalium naturarum forma consimilis est, habeamus in cunctis imaginem bonitatis eius, paenitentia emendemus errores, oremus pro inimicis, pro detractatoribus obsecremus aemulantes Moysen, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pedde. Quidest hoc qui uincit bene¬
dicitur. et claudicat qui se uicisse cre¬
debat: In ia cob ergo iudeorum po¬
pulus. in angelo xp̃s agnoscitur:
Et ut sciamus in eodem angło dñi
fuisse ita dicit ipse beatus iacob
Vidi dñm facie ad faciem et salua
facta est anima mea. La cobergo.
angelo succumbente preualuit.
Preualuerunt ad tempus & in xp̃i
passione iudei in illa refugientes die¬
et nocte: tota in eo impietate seuien¬
tes: Praeualuerunt: quando crucifi¬
xerunt: Praeualuerunt quando
occiderunt: Ergo cumuiçis set
ia cobbenedici tamen se auicto pos¬
se cognouit dicens Nondimittam
te : nisi benedixeris mihi: Quale
misterium: incertamine infirmior
estimatur. et ad conferendam bene¬
dictionem idoneus inuenitur
Aperte xp̃s aduersarios benedixit.
quando et pro interficientib suppli¬
cauit dicens. Dimitte illis dñe.
quia nesciunt quid faciunt: Benedicit
uictus quiliberat passus. Interuenit
reus absoluitq dampnatus. Quia

Expanded text:
uid est hoc? qui vincitur benedicit; et claudicat, qui se vicisse credebat. In Jacob ergo Judaeorum populus, in angelo Christus agnoscitur; et ut sciamus in eodem angelo Dominum fuisse, ita dicit ipse beatus Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Jacob ergo angelo succumbente praevaluit. Praevaluerunt ad tempus, et in Christi passione Judaei, in illa refugientes diei nocte, et tota in eum impietate ferientes praevaluerunt, quando crucifixerunt; praevaluerunt, quando occiderunt. Ergo cum vicisset Jacob, benedici tamen se a victore posse cognovit, dicens, Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Quale mysterium in certamine! Infirmior aestimatur, et ad conferendam benedictionem idoneus invenitur. Aperte Christus adversarios benedixit, quando et pro interficientibus 495 supplicavit, dicens: Dimitte illis, Pater, quia nesciunt quid faciunt . Benedixit victus, qui liberat passus; intervenit reus, absolvitque damnatus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mane. Et cum p̾ualuisset iacob
dixit ei angelus: Dimitteme: iam
enim ascendit aurora. Respondit
iacob Non dimit tamte: nisi bene¬
dixeris mihi. Etbenedixit ei angłs.
et dixit. Si contra dm̃ fortis fuisti.
quantomagis contra hominem pre

Expanded text:
mane, et cum praevaluisset Jacob, mane, et cum praevaluisset Jacob, dixit ei angelus: Dimitte me; jam enim ascendit aurora. Respondit Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Sic benedixit angelus, et dixit ei: Si contra Deum fortis fuisti, quant
Abbreviated transcription (Latin):
occiderat. Refert autem ex tradi¬
tio secularium litterarum: habuisse
quendam in exercitio usuq
amcam et nutricem terram inpulsu
aduersani contiges set. Desolꝰ sur¬
gens magis ac magis in aduersanum
preualeret: ac sic deiectio prosrati.
occasiõ fiebat triumphi Deat enĩ
ei quodammodo infirmitas fortitu¬
dinem lapsus palmam ruina uicto¬
riam: puto hec illi caelesti adlete qui
contra ia cob legitur fuisse luctatus.
istius aptari posse Estimo haec illius
personȩ uerius conuenire: qui hoc¬
in tempore. inarenam mundi cum
publico hoste conflixit Qui ad hoc
cessit. ut gloriosius surgeret adhoc
cecidit ut om̃s eleuaret. Qui aduer¬
sarium effusus obruit. prostratis e¬
lasit. iacentem que hominem de¬
iectus erexit mortemq eius dum
succumberet perculit. ac mortuum
dum resurgeret suscitauit Hic est
ille angłs. quicum iacob nocte luc¬
tatusest sicut habemus ingenesi.
Etecce uir luc tabatur cum̃eo usq

Expanded text:
occiderat. Refert autem et tradiocciderat. Refert autem et traditio saecularium litterarum hoc, quemdam in exercitio usque amicam et nutricem terram 494 impulsu adversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fuisse luctatus, totum hoc illi justius aptari posse; aestimo haec illius personae verius convenire. Quia cum tempore in arena mundi cum publico hoste conflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes levaret, qui adversarium effusus obruit, prostratus elisit, jacentemque hominem dejectus erexit, mortemque ei dum succumberet, perculit, ac mortuum, dum resurgeret, suscitavit. Hic est ille angelus, qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus in Genesi: Et ecce vir luctabatur cum eo usque
Abbreviated transcription (Latin):
annua deuota ueneremur sicut
nobis infuturum uim et głam pol¬
licentur. ita etiam in prteritum. de
saluis nostrȩ causa et occasione nas¬
cuntr: Ac sic quiideo colitur ut mi¬
sereaur iam misertus est ut coleretur
Abeo rgo facti at que reparati nunc
inpenus exultemus in beneficuis suis:
Quia neliores sunt illi dies quib libe¬
ramur iuamilli quib inuitae huius
pericua nascendo producimur.
Et ideo lgimus quia melior est miscdia
tua. super uitas Meliores enim sunt
dies quib adeternam uitam renasci¬
mur quam illi quib inhec tempora¬
lia procreamur: Siquidem maio¬
re sunt dona grãe quamnaturȩ: in
hoc gemino di nr̃i opere: ibires uirtu¬
tis hic munerisest: ibi potentia hic
miscdia continetur. Prima natiuita¬
te terrenis ingredimur secunda cae¬
lestib praepãramur: Sicut autem
presentis temporis festa nos ad mo¬
nent. hic est ille qui promundi sa¬
lute congressus. sicut defortissimo¬
illo samson legimus plures in imicoꝵ
mortuus interfecit quamuiuds

Expanded text:
annua devotione veneramur. Sicut nobis in futurum vitam et gloriam pollicetur, ita etiam in praeteritum de salutis nostrae causa et occasiones nascuntur; ac sic qui ideo colitur, ut misereatur jam misertus. Ab eo ergo facti atque reparati nunc impensius exsultemus in beneficiis suis, quia meliores sunt illi dies, quibus liberamur, quam illi, quibus in vitae hujus pericula nascendo perducimur. Et ideo legimus, quia melior misericordia tua super vitas . Meliores ergo sunt dies, quibus ad aeternam vitam renascimur, quam illi, quibus in hac temporali procreamur. Siquidem majora sunt dona gratiae, quam naturae. In hoc gemino Dei nostri opere, ibi res virtutis, hic muneris est. Ibi potentia, hic misericordia continetur. Prima nativitate terrenis ingredimur, secunda coelestibus praeparamur. Sicut autem praesentis temporis festa nos admonent, sic ille qui pro mundi salute congressus, sicut de fortissimo Samson legimus, plures inimicorum mortuus interfecit, quam vivus
Abbreviated transcription (Latin):
dem diabolus: ut p̃er uoluntatis
suae ministrũ aut xp̃m peri¬
meret. aut paruulorum nece lae¬
tissimum xp̃i contristaret in¬
gressum. Sed nulla sit apud fi¬
deles innocentũ demorte tristi¬
cia: quia xp̃c iustissimus retri¬
butor. se propter: passos suae
fecit participes passionis: atq
eos quibus libenter uita parai¬
batur acterna. patienter Pocci

Expanded text:
dem diabolus, ut per voluntatis dem diabolus, ut per voluntatis suae ministerium, aut Christum perimeret, aut parvulorum nece, laetissimum Christi contristaret ingressum. Sed nulla sit apud fideles innocentium de morte tristitia: quia Christus justissimus retributor, propter se passos suae fecit participes passionis, atque eos quibus libenter vitam parab
Abbreviated transcription (Latin):
moneret ecaelo: sed & ducatum il¬
lis preberet interris: Adorato itaq
dño magi. oblatisq munerib.
praetereuntes herodem: peraliã
uiam reuersisunt in regionẽ suã.
Neq uero poterant pẽrherodẽ
idest itinere mortis redire: qui in
patriani suam adoratodĩ filio.
caelestis uitae munera reporta¬
bant: Clasus ergo herodes et
contemptus a mãgis ut ait euan
omnes pueros qui erant inea: et¬
aetas scribitur occisorũ: ut occi¬
dentis innotescat acerbitas:
Oira peruersa. incansulta quae
seuientis indignatio chaldaeis
irascitur: innõcentes interficit:
Et dum inmortem inmacu¬
lati fertur infantis: lactentiũ
perimit turbas. Quatinus
mi quissimum regẽ quiinde¬
bitum quaerebat sanguinẽ.:
prostrate multitudinis multi¬
plex reatus in uolueret: Nec
aduertere poterat furentis insania.
quod ille qui mortuos morte sua¬
uiuificare ueniebat: cogi in mor¬
le .ui. tẽ non posset inuitus: Et haec
omnia carissimi agebat per hero¬

Expanded text:
moneret e coelo, sed et ducatum ilmoneret e coelo, sed et ducatum illis praeberet in terris. Adorato itaque Domino magi oblatisque muneribus, praetereuntes Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Neque vero poterant per Herodem, id est itinere mortis redire, qui in patriam suam, adorato Dei Filio, coelestis vitae munera reportabant. Elusus ergo Herodes, et contemptus a magis ut ait evangomnes pueros, qui erant in Betaetas scribitur occisorum, ut occidentis innotescat acerbitas. O ira perversa inconsultaque saevientis indignatio! Chaldaeis irascitur, innocentes interficit; et dum in mortem immaculati fertur infantis, 82 lactentium perimit turbas: quatenus iniquissimum regem, qui indebitum quaerebat sanguinem, prostratae multitudinis multiplex reatus involveret; nec advertere poterat furentis insania quod ille qui mortuos vivificare veniebat cogi in mortem non possit invitus. Et haec omnia, carissimi, agebat per Hero
Abbreviated transcription (Latin):
det et uenit: iudaeus xp̃m uidet et
inuidet: Si cut lectum est: insua
uenit et sui eum non receperunt:
Uere iudatea durissima suaq
infidelitate cecata: non uidebat
quod stella radiabat. nec audire
poterat. quod angeli conclama¬
bant: Igitur inquirentib ma¬
gis ac dicentib ubi est quinatus
est rex udaeorũ: turbatus est
herodes. et omnis hierosolimacũ
illo. Turbatur rex: regnocre.¬
dometuens suo. nescius qũia xp̃c
nonueniebat regnũ eius inuade¬
re. sed saluare: et̃ quod nullim
ferret morcem: quiesset uita cumc¬
torũ: Et cum ꝑambularent
magi: stella sicut lectum est qua
uiderant moriente ante cedebat
eos. donec uenit et stetit supra ubi
batur. hic est puer quemnatum
testabar ecaelo: Hic est rex ille
magnus. qui uenit caelestim¬
periõ regnum sotiare derrarum ::
Uere stella haec dominicae na¬
tiuitatis ministra. quae canto est
chal dacis obsecuta famulatu: ut
in inquirendo xp̃o. non solum eos

Expanded text:
det, et venit; Judaeus Christum videt, et det, et venit; Judaeus Christum videt, et invidet, sicut lectum est: In sua venit, et sui eum non receperunt . Vere Judaea durissima, suaque infidelitate caecata, non videbat quod stella radiabat, nec audire poterat quod angeli conclamabant. Igitur, inquirentibus magis et dicentibus: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Et turbatus est Herodes, et omnis Hierosolyma cum illo. Turbatur rex regno, credo, metuens suo; nescius quia Christus non veniebat regnum ejus invadere, sed salvare; 81 et quod nulli inferret mortem, qui est vita cunctorum. Et cum perambularent magi, Stella, sicut lectum est, quam viderant in Oriente antecedebat eos, donec venit, et stetit supra ubi batur, Hic est puer quem natum testabar e coelo? Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum sociare terrarum. Vere stella haec dominicae nativitatis ministra, quae tanto est Chaldaeis obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ lactabatur amatre: et in
chaldcea ad orabatur a magis.
bene aboriente properare dicun¬
tur. qui ad oraturi sempiternũ
ueniunt orientem: De quo die¬
tum est: et uisitauit nos oriens
ex alto: Inlum inare his qui inte¬
Deinsubiungunt chaldaei.
Uidimus stellameius inorien¬
te: etuenimus ad orare eum Ei
inquiunt stellam uidimus: Be¬
ne eius. quia quamius om̃s ab eo¬
demereatȩ stellae ipsius sint:hec
tamen propriȩ xp̃i erat. quae
spetialiter eius nuntiabat aduen¬
tum. Et scetere quidem stellae
factȩ sũnt ut mundiistius tem¬
pora cursusq distinguerent.
Haec uero prodire iũssa est: ut
ipsum mundi dnm̃. et regnicȩ¬
lestis adesse tempus ostender&.¬
II. Aiunt itaq magi. Uidimꝰ
stellamcius: et uenimus ad o¬
rare eum.: Ecce xpm̃ qui
non habent habere uolunt.
et inuenire contendunt Iu¬
dacus dm̃ suum refugit: pa¬
ganus requirit: Quod proxi¬
mus non agnoscit: alienus in¬
telligit. Caentilis stellam xp̃i ui¬

Expanded text:
em lactabatur a matre, et in em lactabatur a matre, et in Chaldaea adorabatur a magis. daeorum ? Quam bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi sempiternum veniunt Orientem, de quo dictum est: Et visitavit nos Oriens ex alto: illuminare his qui iDeinde subjungunt Chaldaei: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ejus, inquiunt, stellam vidimus. Bene ejus: quia quamvis omnes ab eodem creatae stellae ipsius sunt, haec tamen proprie Christi erat, quae specialiter ejus nuntiabat adventum. Et caeterae quidem factae sunt stellae, ut mundi istius tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt itaque magi: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ecce Christum qui non habent habere volunt, et invenire contendunt. Judaeus Deum suum refugit, paganus inquirit: quod proximus non agnoscit, alienus intelligit: gentilis stellam vi
Abbreviated transcription (Latin):
IT PRO¬
phetarum praccipu¬
distis karissimi In luminare
in luminare hierusalem: ad est
enim lumen tuum. et maies¬
tas dnĩ inte exorta est Hieru¬
salem uero: manifestum est
esse fidelium ciuitatem. UN¬
de nos fr̃s qui portas caelestis
hierusalem coepimus introi¬
re: inluminati salutaribus sacra¬
mentis in conspectu dei nr̃i. no¬
uo gaudio necesse est exultemus:
quiã noua hodie stella. nouum
mundo hominẽ reuelauit.
efemina: subspetie ad orantiũ
chaldeorum fidem gentium
dedicauit: Qui quamuis di¬
uinitatem suam nostri corpo¬
ris adumbratione uelaret:
dm̃ tamen esse illum caelum
prodidit. & terra cognouit:
Humilis quidem. sed mirabilis
uenit: ut pariter in eo & ad¬
sumptȩ carnis ueritas. et in¬
effabilis deitatis natura ful¬
geret : Et quamquam nascen¬
tem illum cunabula terrena
susceperint: non tamen esse
derrenum caeleste signum tes¬
tabatur. Incunis nãmq iace¬
bađ sed radiabat ecaelo. Ua¬
giebat apud iudatos: apud
gentiles regnabat: In bethle¬

Expanded text:
it prophetarum praeciputres carissimi: Illuminare, illuminare Jerusalem; adest enim lumen tuum et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella novum mundo hominem revelavit. e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperint, non tamen esse terrenum coeleste signaculum testabatur. In cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethleh
Abbreviated transcription (Latin):
ille crucifixus. ille derelictus. hoc
regnum adquirit. et tradit infine
dõ et patri : non utiq iam ipse a¬
mittat. sed quod infide seminaui
cumuenit minor patre: hoc p¬
ducat inspeciem. inqua aequalis
non recessit apatre. probataest his
dictis uniuersalis eccła desinant
homines donatistarum uanitate
confundi: non potest preualere
plus fraus diabolica. quam religio
xp̃iana: Necessarium est enim.:
inuento loco. hereticorum confutare
nequicias: Qm̃ dum illos dño pres¬
tante destruimus: catholicae fidei
sens ũ firmamus:¬

Expanded text:
ille crucifixus, ille derelictus hoc ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit, et tradet in fine Deo et Patri, non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit cum venit minor Patre, hoc perducat in speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Probata est his dictis universalis Ecclesia. Desinant homines Donatistarum vanitate confundi. Non potest praevalere plus fraus diabolica quam religio Christiana. Necessarium est enim invento loco haereticorum confutare nequitias: quoniam dum illos, Domino praestante, destruimus, catholicae fidei sensa firmamus
Abbreviated transcription (Latin):
eis dicitur reminisci : ut ad illum
ueraciter redeat. quem prius per¬
uersa uoluntate neglexerat: Se
nes terrae: Prophetia est uniuersa¬
lis ecclesiae: qua nunc constat to
gentium: Nequis putaret dubiũ
quomodo esset abuniuersis gentib
adorandus. inter posuit in conspec¬
tu eius. ubi nullus adorat: nisi
qui desincera fide. p̃sumpserit:
Conspectus enim illius non est: nisi
supra fidelissimos etbeatos: dicen¬
do omnes patriae gentium: nihil
xxcepit. qui cuncta conclusit. ut per
indigenas suos et ipsi quoq patriae cre
danur esse deuote:
Intendamus quid iste uersus prẽposteratus
compellat intelligi: ds̃ dominabitur
gentium: qm̃ dñiest regnum: Quia
non sunt gentium regna sed dñi: qui
potestate sua et mutat reges et conti¬
net: Et necesseest ipsum debere ubiq
coli: quem rerum dnm constat in¬
telligi dequo loco pater augustinus
in libro adhonoratum prb̃m : more
suo mirabiliter dixit: Ille irrisus.

Expanded text:
eis dicitur reminisci, ut ad illum eis dicitur reminisci, ut ad illum veraciter redeant, quem prius perversa voluntate neglexerant. Seiversi fines terrae. Prophetia est universalis Ecclesiae, quam nunc constat totgentium. Ne quis putaret dubium, quomodo esset ab universis gentibus adorandus, interposuit, in conspectu ejus, ubi nullus adorat, nisi qui de sincera fide praesumpserit. Conspectus enim illius non est, nisi supra fidelissimos et beatos. Dicendo, omnes patriae gentium, nihil excepit qui cuncta conclusit; ut per indigenas suos et ipsae quoque patriae credantur esse devotae Intendamus quid iste versus praeposteratus compellat intelligi: Deus dominabitur gentium, quoniam Domini est regnum: quia non sunt gentium regna, sed Domini, qui potestate sua et mutat reges et continet. Et necesse est ipsum debere ubique coli, quem rerum Dominum constat intelligi. De quo loco Pater Augustinus in libro ad Honoratum presbyterum more suo mirabiliter dixit : Ille irrisus,
Abbreviated transcription (Latin):
corda eorum in scłm seculi
Per¬
mansit insuperiorib dictis: Nam
cum saturati pauperes fuerint.
laudabunt dñm: Pauperes dñm
laudant: diuites semet ipsos exal¬
tant: Isti thesauraria terrena
corgerunt: illi caelesti ubertate
descunt: Facultas dispar: sed
onscientia longe dissimilis: Isti
deniq locupleteslocupletasunt
demundo : illi dedõ: O quam
longe dissimilia uota sortitisun:
Pauperes possident quod num quã
perdant: diuites tenent quod
nonsolum mot᷑ui. sed etiam uiui
frequenter amit tunt: Sequitur.
uiuit coreorum in scłm scłi Viuit
cor idest spes eorum immobi¬
lis uegetatur: Illud enim
ueraciter uiuere dicimus. quod
post obluuionis iniuriam. ad memo¬
riae constat redisse medicinam:¬
Sedhoc depaganis quomodo
possit in telligi: quinulla sa¬
cramenta fidei ante conuersionẽ
suam ullatenus susceper Sed et
eos benedicimus reminisci: quia
omnis homo. dm̃ sibi confitetur
auctorem: Sed quando ds̃ omp̃s
fideliter agnoscitur. recte ab

Expanded text:
corda eorum in saeculum saeculi. Permansit in superioribus dictis. Nam cum saturati pauperes fuerint, laudabunt Dominum. Pauperes Dominum laudant, divites semetipsos exaltant: isti thesauraria terrena congerunt, illi coelesti ubertate ditescunt: facultas dispar, sed conscientia longe dissimilis; isti denique locupletes sunt de mundo, illi de Deo. O quam longe dissimilia vota sortiti sunt! Pauperes possident quod nunquam perdent; divites tenent quod non solum mortui, sed etiam vivi frequenter amittunt. Sequitur: Vivit cor eorum in saeculum saeculi. Vivit cor, id est spes eorum immobilis vegetatur. Illud enim veraciter vivere dicimus, quod post oblivionis injuriam ad memoriae constat rediisse medicinamSed hoc de paganis quomodo possit intelligi, qui nulla sacramenta fidei ante conversionem suam ullatenus susceperunt? Sed et eos bene dicimus reminisci: quia omnis homo Deum sibi confitetur auctorem. Sed quando Deus omnipotens esse fideliter agnoscitur, recte ab
Abbreviated transcription (Latin):
mus natiuitates. nobis asserig̃ dĩ filius
natus. sed gemina in unodĩ filio confir¬
matur eẽ substantia : Ibi quod erat natꝰ
est: hic quod non erat factus est Ait
de his. betitus euuangelista iohannes::
Inprincipio erat uerbũ. & uerbũ erat
apuddm̃: &ds̃ erat uerbum: Et iterũ:
Et uerbum cecro factum est: Igitur ds̃
qui apud dm̃ erat ꝓdiuit ado: & carodĩ
quae indõ non erat. ꝓcessit exfemina:
Ita uerbum caro factum est. Non ut ds̃
ua aretur in hominẽ: sed ut homo
glorificctretur indm̃: Itaq nobis natꝰ
est ͤ  sed exducibus nactiuitatibus id est
dĩ & hominis. se ipsũ unigenitus patris.

Expanded text:
mur nativitates, non bis asseritur Dei Filius mur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris
Abbreviated transcription (Latin):
non inse ipso mirabilis. c Si mirabilis
IN iohaniat quem nasci de patre senis.¬
suno & sterili dematre precepit. quan¬
tõmagis inse est mirabilis. qui ut nr̃ę
conditionẽ ccornis induer&. nouũ uirgim
& conceptũ dedit & partũ. c Ait sc̃s¬
abacuc ꝓpheta : Dnẽ auduũ auditionẽ
tuat̃ & timui: consideraui opera tua
& expaui: Quis non expauescat et
metuat tanti ꝓfunditatẽ misterii.
quandoquidem un idemq sine concep¬
tione natus est ds̃. & sine creante factꝰ ẽ
homo. Duas in xp̃o generationes
ipso genuit ᷤ hic eum uirgo dõ oꝑante
concẽpit: Ibi sine initio: hic sine
exemplo :Ibi natus ut conder& uitã:
hic factus ut toller& mortẽ : Ibi patri
natus hic homini ꝓcretitus: Illa nactiui¬
tate hominẽ fecit: hac generatione ho¬
minẽ liberauit: Utramq fr̃s generationẽ
ei non posse natrrari: sententia haec una
conplectitur: Illa enim est ante hominẽ:
ista supra hominẽ : Illa in cogitabilis.
ista mirabilis: Cum aut̃ ducis xp̃i diee¬

Expanded text:
non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes ipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi doce
Abbreviated transcription (Latin):
impietas se. eẽ. in lusam. dilatans se
crudelitas furit: fremit dolositas
sẽ deceptam. & inse fraus reuersa con¬
liditur: Nerodes stridet. cadens
ipse inlaqueum quem tetendit: Ac
iniquitatem quam considerat euaginat:
efidẽ ꝑfidiȩ sumit arma: terreno quęrit
furore. quem natũ caelitus non credit:
Ad sinus matrum. militũ cogit castra
inter ubera: arcem pietatis inpugnat:
in teneris uberibus. ferrum durat: lac
fundit antequam sanguinem: dac
ante mortem sentire quam uitam:
tenebras ingerit intrantibus lucem:
Sic agit magistermali. m inisterdoli.
irȩ catifex: inuentor sceleris. impi¬
etatis auctor . pietatis predo. inimic
in nocentię. hostis naturȩ: suis peior.

Expanded text:
impietas se esse illusam, dilatans se crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur. Herodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem. Sic agit magister mali, minister doli, irae artifex, inventor sceleris, impietatis auctor, pietatis praedo, inimicus innocentiae, hostis naturae, suis pejor
Abbreviated transcription (Latin):
Talia enim animalia. quae uno
cornu armantur. multo fortiora
sunt abhis quib duplicia tribuun¬
tur : quae greci monoceron apel¬
lant: Ab illa enim unicornuȩoꝵ
superbia nonferenda. humilitatẽ
suam quae destituta opprimi fa¬
cile posset eripi postulauit:

Expanded text:
Talia enim animalia, quae uno Talia enim animalia, quae uno cornu armantur, multo fortiora sunt ab his quibus duplicia tribuuntur, quae Graeci μονόκερως appellant. Ab illa enim unicornuorum superbia non ferenda humilitatem suam, quae destituta opprimi facile posset, eripi postulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ter quam beluarum rex appellat᷑:
Habet et truculentam seuitiam.
propter qđ ferox dicitur: Qua¬
propter foraitudo eius et potes¬
tas xp̃o merito comparatur. utest illud
Vicit leo detribu uidi Ferotia uero ipsius
diabolo competnter adiungitur : sicut
petrus a postolus dicit: Sobrii estote. ui¬
gilate: quia aduersarius uester diabo¬
lus sicut leo rugiens circuit. querens
quem deuoret: Itasit: ut unum ani¬
mal consideratis eius qualitatib. reb
a se discrepantib rationabiliter contro¬
petur: Quod genus locutionis scriptu¬
rae diuinae: forsitan pro prium non
in merito dixerimus: Sic et reliquas
comparationis huiusmodi: p̃sentis
expositionis ratio comp̃hendit: Acor¬
nib. id est asuperbis: desummitatum
suarum potestate ferientium: Sed
inspice quod addidit uni cornuoꝵ.
idest se singulariter erigentium. quȩ
nimia elatione surgentes. consor¬
tes ferre nonpossunt: dum soli fa¬
ciendũ putant. quod cumq libuerit:

Expanded text:
ter quam belluarum rex appellatur; ter quam belluarum rex appellatur; habet et truculentam saevitiam, propter quod ferox dicitur. Quapropter fortitudo ejus et potestas Christo merito comparatur, ut est illud: Vicit Leo de tribu Juda . Ferocia vero ipsius diabolo competenter adjungitur, sicut Petrus apostolus dicit: Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita fit ut unum animal, consideratis ejus qualitatibus, rebus a se discrepantibus rationabiliter comparetur. Quod genus locutionis Scripturae divinae forsitan proprium non immerito dixerimus. Sic et reliquas comparationes hujusmodi praesentis expositionis ratio comprehendit. A cornibus, id est a superbis, de summitatum suarum potestate ferientibus. Sed inspice quod addidit: Unicornuorum, id est se singulariter erigentium, qui nimia elatione surgentes, consortes ferre non possunt, dum soli faciendum putant quodcunque libuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
bulo respiusse: hereticos hic cani¬
b comparans: qui domestica quadam
feritate atrociter mansueti. cum depe¬
netra: lib nr̃is exeant: eccłam dĩ mordere
ac lacerare festinant: Et ut scias canes
talib hominib aptissime comparatos:
Demanu canis dixit. quod utiq homo
non canis habet: siue ut quidem uo¬
lunt. manum canis significat potes¬
tatem mundi istius: quae eccłam di
lacerare mortdaci. ac subdola semper
iniquitate festinat: Canes autem
non inmalo tantum: sed etiam inbo¬
no pom. frequentia exempla testantur
Deore leonis: depotestate diaboli dicit.
quibene comparatur feris: qm̃ hu¬
manis semper delectatur exitiis:
Sed neforte aliquib scrupulus inde
nascatur. quare frequenter una
res. et optimis personis aptatur et
pessimis: Dicendum est quod adsmn¬
gulas partes debeat applicari: unam¬
quamq rem diuersas certum est ha¬
bere qualitates : ut leo dequo nunc
sermo est: habet fortitudinem. prop¬

Expanded text:
bulo respuisse: haereticos hic canibulo respuisse: haereticos hic canibus comparans, qui domestica quadam feritate atrociter mansueti, cum de penetralibus nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et ut scias canes talibus hominibus aptissime comparatos, de manu canis dixit, quod utique homo, non canis habet. Sive, ut quidam volunt, manus canis significat potestatem mundi istius, quae Ecclesiam Dei lacerare mordaci ac subdola semper iniquitate festinat. Canes autem non in malo tantum, sed etiam in bono poni frequentia exempla testantur.De ore leonis, de potestate diaboli dicit, qui bene comparatur feris, quoniam humanis semper delectatur exitiis. Sed ne forte aliquibus scrupulus inde nascatur, quare frequenter una res et optimis personis aptatur et pessimis, dicendum est quod ad similes partes debeat applicari. Unamquamque rem diversas certum est habere qualitates, ut leo, de quo nunc sermo est, habet fortitudinem, prop
Abbreviated transcription (Latin):
deuota peticionę supplici postulauit:¬
um tuum ame: hic̃ iam resurrectio¬
nem celerrimam dep̃catur. ut per¬
fidorum mala credulitas. super¬
ueniente tali gła destruatur: Auxi¬
lium enim ĩpsam significat resur¬
rectionem. quae utiq longe facta
non est: quando triduana prouenit:
Sequitur: Ad defensionem meam
aspice Sed quesit ista defensio:
consequenter exponit: Eripe afra
mea animam meam: et demanu
canis unicam meam: Liberari se
postulauit amorte : quam subitu¬
rus erat collato. scilicet resurret¬
tionis auxilio: Framea enim sy
nommum nomenest: Significans
siue astam siue gladium. siue quȩ¬
libet arma perquę uoluit futurũ
crucis exitium competenter aduer¬
ti. quia per ipsam mors plerum¬
que succedit: Sed primo dixit
eripe animam meam. modo pe¬
tit liberare eccłam: quaeest illi
unica idest catholica: Vt intelli¬
gatur doctrinas nouas et concilia¬
bula perditorum: unitatis uoca¬

Expanded text:
devota petitione supplici postulavitdevota petitione supplici postulavitem meam aspice. Hic jam resurrectionem celerrimam deprecatur, ut perfidorum mala credulitas supervenienti tali gloria destruatur. Auxilium enim ipsam significat resurrectionem, quae utique longe facta non est, quando triduana provenit. Sequitur: Ad defensionem meam aspice. Sed, quae sit ista defensio, consequenter exponit. Vers. 22. Eripe a framea, Deus, animam meam, et de manu canis unicam meam. Liberari se postulavit a morte quam subiturus erat, collato scilicet resurrectioninonymum nomen est, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis exitium competenter adverti: quia per ipsam mors plerumque succedit. Sed primo dixit, Eripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est catholica; ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis voca
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. ut magnum nescio quod
diuim iuditii. gestare uideatur ar¬
chanum: Scriptum est enim in leui¬
tico: Unam sortem dño dari. &
unam apopem peo. idest trans mis¬
sori: Item moyses: quibusdam tribu¬
bus trans iordanen terra sorte di¬
uisit: Iħs quoq filius naue: terram
repromissionis filiis israel sorte mis
prodidit latentem: et insalomone
legitur: Contradictionis cohibet
sors: et inter potentes desut: In
nouo quoq testamento idest in
actib apostolorum: sors mathiam
designauit apostolum: Paulus etiam
idem apostolus scribens adephesi¬
os: sorte sedicit uocatum. scđm
propositum eius qui omnia opera¬
tur. secundum consilium uolun¬
tatis suae: Nec non et adthesaloni¬
censis. scribens: dicit: Gratias in¬
quid agentes dõ patri: qui idone¬
os nos fecit in parte sorte scõrum
inlumine: Sed cum multa legan¬
tur tam inuetere quam innouo
testamento sortib fuisse diuisa:
Nemo aususest negare per eam di¬
uinitus esse monstratum. quodmens

Expanded text:
ratur, ut magnum nescio quid ratur, ut magnum nescio quid divini judicii gestare videatur arcanum. Scriptum est enim in Levitico unam sortem Domino dari, et unam apopompaeo , id est transmissori. Item Moyses quibusdam tribubus trans Jordanem, terram sorte divisit. Jesus quoque filius Nave terram repromissionis filiis Israel sorte missprodidit latentem . Et in Salomone legitur: Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit . In Novo quoque Testamento, id est in Actibus apostolorum, sors Matthiam designavit apostolum . Paulus etiam ipse apostolus scribens ad Ephesios, Sorte se dicit vocatum secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ; nec non ad Colossenses scribens dicit: Gratias, inquit, agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine . Sed cum multa legantur tam in Veteri quam in Novo Testamento sortibus fuisse divisa, nemo ausus est negare per eam divinitus esse monstratum, quod mens
Abbreviated transcription (Latin):
ficant prophetarum. uel reliquarum
caelestium lectionum. quas heretici
praua in terp̃tatione diuidentes: pila¬
ti militib scelerata se diuisione con¬
iungunt: Tunica uero illa quae
uenit adsortem. quȩ eius sc̃itatem
corporis ambiebat. quam dicit eu¬
uangelista desuꝑ fuisse contextam
pertotum: catholica probatur aeccła.
quae nullatenus humano discerpen¬
da datur arbitrio: Sed integra atq
inuiolabilis : quasi exsorte unicuiq
diuina semper largitate prestatur:
Ipsaest contexta desuper. quam ne¬
mo dundit: nemo disrũpit. sed per¬
petua stabilitate firmissima. inuni¬
tatis suae robore perseuerat: dequa
ipsa ueritas dicit: tues petrus. & suꝑ
hanc petram aedificabo ecclesiam
meam et porte inferi non p̃uale¬
bunt aduersus eam: Quod factum.
et euuangelista testatur dicens:
Postquam crucifixerunt eum: di¬
uiserunt uestimenta eius sortem
mittentes: Uerum ista sors in scrip¬
turis diuinis: tam sepius commemo¬

Expanded text:
ficant prophetarum, vel reliquarum ficant prophetarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpretatione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit evangelista desuper fuisse contextam per totum, catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perpetua stabilitate firmissima, in unitatis suae robore perseverat; de qua ipsa Veritas dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Quod factum et evangelista testatur, dicens: Postquam crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Verum ista 76 sors in Scripturis divinis tam saepius commemo