comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s electi: e trahas om̃s reꝓbicanta¬
srintra fidei limitem es serui dea nitur
qualatitudinem significat uicu iprȩ¬
gentis : & recte foris templũ sunde
quiꝑatriũ designantur: atque ideo
meciendi non sunt: quia anguscapior
test quȩ ducit aduitã & latitudo
uite prauorũ. non admittitur ad
mensuras & regulas electorũ : Istȩ
spiritales lineae occulto iudicio
tendebantur : quando cuidã dicen¬
ti. magister sequar te quocũ que
ieris ei magistri uoce responsũ. ẽ.:
Uul pes foueas habent . & uolucres

Expanded text:
omnes electi, extra has omnes reprobi, etiaomnes electi, extra has omnes reprobi, etiamsi intra fidei limitem esse videantur. quam latitudinem significat vitae praesentis? Et recte foris templum sunt qui per atrium designantur, atque ideo metiendi non sunt, quia angusta est porta quae ducit ad vitam , et latitudo vitae pravorum non admittitur ad mensuras et regulas electorum. Istae spiritales lineae occulto judicio tendebantur quando cuidam dicenti: Magister, sequar te quocunque ieris , ejusdem magistri voce responsum est: Vulpes foveas habent, et volucre
Abbreviated transcription (Latin):
suras terrȩ lineis mensus est : qr finies
aeccłȩ. occulti iudicii subtilitate distip¬
xit: Huius terrȩ occultȩ mensurȩ
uł lineae tendebantur: quando predica¬
tores scĩ agente spũ in aliis partib mun¬
di uocabantur ut irerit. ad alias uero
partes arcebantur ne accederenit
macȩdo quidicer&: Transi ens in macę¬
doniam : adiuuanos: At contra sicut
scriptũ est. tep̃tabant apłi irebythiniã.
& non ꝑmisit eoss sp̃s ihũ: Dum ergo
prȩdicatores scĩ & uocantur ad macedo¬
niã. & ab asyaꝓhibentur : ista occũlta¬
rũ mensurarũm linea. illic ducta est
hinc reducta: Illic tenditur. ut mace¬
donia intra scã eccłae spacia colligatur.
hinc adtrahitur. ut extrafines fideiꝰ asi a
relinquatur: Erant quippe tunc in ea
qui colligendi nonerant : quib: uix ta
meritũ suũ ꝑditis. iam nunc asi a in¬
ter mex suras ȩccłȩ dõ largiente suscep¬
ta est: Intra has ergo mensuras sunta

Expanded text:
suras terrae lineis mensus est, quia fines suras terrae lineis mensus est, quia fines Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit. Hujus terrae occultae mensurae vel lineae tendebantur quando praedicatores sancti agente Spiritu in alias partes mundi vocabantur ut irent, ab aliis vero partibus arcebantur ne accederent. aruit vir Macedo qui diceret: Transiens in Macedoniam adjuva nos . At contra, sicut scriptum est: Tentabant apostoli ire in Bithyniam, et non permisit eos Spiritus Jesu . Dum ergo praedicatores sancti et vocantur ad Macedoniam, et ab Asia prohibentur, ista occultarum mensurarum linea illic ducta est, hinc reducta. Illic tenditur, ut Macedonia intra sanctae Ecclesiae spatia colligatur; hinc attrahitur, ut extra fines fidei relinquatur. Erant quippe tunc in ea qui colligendi non erant, quibus juxta meritum suum perditis, jam nunc Asia intra mensuras Ecclesiae Deo largiente suscepta est. Intra has ergo mensuras sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne beatus iob insuꝑbia deuirtutũ
suarũ poteatia subleuetur. in ips
dominici prima parte sermonis. descõꝵ
predi catorũ comme moratione discutitur:
& quantũ illos ad mirabiles uenire conspi¬
cer &itanto in eorũ conparatione de se
uilius aestimar& : Quodidcirco adrĩo
ĩa quasi prȩ teritũ de scribitur : qui aquicquid
foras futurũ est in opere intus iã factũ est
in prȩdestinatione : Dicitur itaq: ei.
ubi eras quando ponebamfunda merita terrȩ.
Acsi aꝑte diceretur : Uirtutẽ forciũ con¬
sidera: meque eoꝵ ante scła auctorẽ pensa:
&cũ eos quos intẽ pore cõdidi mirabiles
suspicis: ꝑpende quantũ mihi subdidebe¬
as. quẽ auctorẽ mirabiliũ sine tẽpore
esse cognoscis: Sequitur : Indica mihi si
lineam: Mensurarũ lineae in terra¬
rũ partione tenduntur : ut demensionis
aequitas. ex ipsa linearũ tensione teneatur :
Incarne autẽ dñs ad eccłam ueniens. men¬

Expanded text:
ne beatus Job in superbiam de virtutum ne beatus Job in superbiam de virtutum suarum potentia sublevetur, in ipsa dominici prima parte sermonis de sanctorum praedicatorum commemoratione discutitur, ut quanto illos admirabiles venire conspiceret, tanto in eorum comparatione de se vilius aestimaret. Quod idcirco a Domino jam quasi praeteritum describitur, quia quidquid foris futurum est in opere, intus jam factum est in praedestinatione. Dicitur itaque ei: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si aperte diceretur: Virtutem fortium considera, meque eorum ante saecula auctorem pensa; et cum eos quos in tempore condidi mirabiles suspicis, perpende quantum mihi subdi debeas, quem auctorem mirabilium sine tempore esse cognoscis. Sequitur: CAPUT VI. lsi.---Mensurarum lineae in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis aequitas ex ipsa linearum tensione teneatur. In carne autem Dominus ad Ecclesiam veniens men
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim lapides inpectore  ĩubetur:
qui a uidelic& sem & ipsũ offerens sacri¬
ficiũ ꝓ nobis pontifex nr̃. dũ fortes
in ipso exordio predicatores ex hibu¬
it : duod ecĩ lapides sub capite in pri¬
ma sui corporis parte portauit:
Sc̃i itaq: apostoli & ꝓprima ostensione
ornamenti. lapidessunt in pectore : & ꝓ
prima soliditate aedificii. insolofun¬
damenta : Vnd auid ꝓpħa. cũ scam eccłam
in sublimib apostolorũ mentib poni aedi¬
ficariq: conspicer&: dixit: funda men¬
ta eiꝰ : in montibus scĩs: Cũ uero in sacro
eloquio non fundamenta sed singulari
numero fundamentũ dicitur : nullus
alius nisi ipse dñs designatur. ꝑ cuius
diuinitatis potentiã nu tantia infir¬
mitatis nr̃ȩ corda solidantur: Dequo
& paulus ait: Fundamentũ aliud
quippe funda mentũ fundamentorũ
est: qui & origo est inchoantium. &
constanti a robustorũ: Quia igitur
funda menta nr̃a sunt hi qui iniqui¬
tatũ nr̃arũ pondera portauerunt

Expanded text:
e in pectore jubetur, quia videlicet semetipsum pro nobis sacrificium offerens pontifex noster, dum fortes in ipso exordio praedicatores exhibuit, duodecim lapides sub capite in prima sui corporis parte portavit. Sancti itaque apostoli et pro prima ostensione ornamenti lapides sunt in pectore, et pro prima soliditate aedificii in solo fundamenta. Unde David propheta cum sanctam Ecclesiam in sublimibus apostolorum mentibus poni aedificarique conspiceret: Fundamenta ejus, inquit, in montibus sanctis . Cum vero in sacro eloquio non fundamenta, sed singulari numero fundamentum dicitur, nullus alius nisi ipse Dominus designatur, per cujus divinitatis potentiam, nutantia infirmitatis nostrae corda solidantur. De quo et Paulus ait: Fundamentum aliud quippe fundamentum fundamentorum est, quia et origo est inchoantium, et constantia 900 robustorum. Quia igitur fundamenta nostra sunt hi qui iniquitatum nostrarum pondera portaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& sepelire patre meũ: eiusdem magis¬
tri uoce responsũ est: Sine ut mor.¬
tui sepeliant mor tuossuos. tu autẽ
uade ad nuntia regnũdĩ: Ecce alius
secuturũ se ꝓmittit & repellitur:
alius relaxandũ sepostulat. & reti¬
ne tur: Unde hoc. nisi quia suꝑoccul¬
ta cordis spacia suꝑnorũ iudiciorũ
lineae tendebantur. ut & hunc intus
in conp̃hensibiles mensurȩ constringe¬
rent. & ille foras ñ in iuste remaner&:
Sed cũ nullus nesciat qui ads̃ has oc¬
cultorum iudiciorũ lineas tendat
Cur ad iobdicitur Indicamihi siha¬
bes intellegentiam. qui sposuit men¬
suras eiꝰ si nosti. uł quis tetendit suꝑ
eã li neam : An idcircorequiritur.
ut quod nosse sed tamen pretermit¬
tere poterat memore tur. quatinus
pondus secretorũ dei sollicicius
pens&. dispositionẽ uidelic& homi¬
pis non iphumanis uirib sed inma¬
nu consistere conditoris : Ut dũ con¬
siderat inuisibiliter ista quis agat.
suȩ uirtutinil tribuat: nec iade se

Expanded text:
gistri voce responsum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos; tu autem vade, annuntia regnum Dei . Ecce alius secuturum se promittit, et repellitur: alius relaxandum se postulat, et retinetur. Unde hoc, nisi quia super occulta cordis spatia 901 supernorum judiciorum lineae tendebantur, ut et hunc intus incomprehensibiles mensurae constringerent, et ille foris non injuste remaneret? Sed cum nullus nesciat quia Deus has occultorum judiciorum lineas tendat, cur ad Job dicitur: Indica mihi, si habes intelligentiam, quis posuit mensuras ejus, si nosti, vel quis tetendit super eam lineam? An idcirco requiritur, ut quod nosse, sed tamen praetermittere poterat, memoretur, quatenus pondus secretorum Dei sollicitius penset, dispositionem videlicet hominis non in humanis viribus, sed in manu consistere conditoris, ut dum considerat invisibiliter ista quis agat, suae virtuti nihil tribuat, nec jam de se
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ tuarũ forciahumilies. quanto nec uesti¬
gia meae infirmitatis adp̃hendis: Quia uero in
ipso dominicȩ in carnationis mysterio aliis lux
ueritatis ostenditur. alioꝵ uero ꝑscandalũ corda
tenebrantur : recte subiungitur : Num quid ꝓdu¬

Expanded text:
virtutum tuarum fortia humilies, quanto nec vestivirtutum tuarum fortia humilies, quanto nec vestigia meae infirmitatis apprehendis. Quia vero in ipso dominicae incarnationis mysterio aliis lux veritatis ostenditur, aliorum vero per scandalum corda tenebrantur, recte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dissipat : qr dũ sem& ipsũ factũ hominẽ. habere
cunctas sc̃i sp̃s oꝑationes innotuit. intestamento
ueteri lit tere laborẽ soluit. ut fidelis quis que
iã cũ lib̾tate sp̃sillud intellegat. ciuprius infor¬
midine int̃tot discrimina seruiebat: Audiat
itaq beatus iob Nũquid c̃ iungere ualebismican¬
tes stellas pliades : Acsi aꝑte diceretur: habere
quidẽ lumina quarud a uirtutũ potes sed num¬
quid exercere simul om̃s oꝑationes sc̃ĩ sp̃s sufficis
Meergo c̃ iungentẽ pliades incunctisuir tutibus
cõtẽplare & tude paucis ab elatione cõpescere:
Audiat quod dr̃: Aut gyrũ arcturi poteris dissipa¬
re Acsiei aꝑte diceretur: & si iamquerectasunt
sentis nuquiduir tute tua etiã in alienis cordibus
laborẽ grossioris intellegentiȩ destruis: Mertaq:
considera qr carnaliũ stulta corrigo dũme ꝑcarnis
stulticiã manifesto : ut tanto magis hȩcque putas

Expanded text:
dissipat, quia dum semetipsum factum hominem habere dissipat, quia dum semetipsum factum hominem habere cunctas sancti Spiritus operationes innotuit, in Testamento Veteri litterae laborem solvit, ut fidelis quisque jam cum libertate spiritus illud intelligat cui prius in formidine inter tot discrimina serviebat. Audiat itaque beatus Job: Nunquid conjungere valebis micantes stellas Pleiades? Ac si aperte diceretur: Habere quidem lumina quarumdam virtutum potes, sed nunquid exercere simul omnes operationes sancti Spiritus sufficis? Me ergo conjungentem Pleiades in cunctis virtutibus contemplare, et tu de paucis ab elatione compescere. Audi quod dicitur: Aut gyrum Arcturi poteris dissipare? Ac si ei aperte diceretur: Et si ipse jam quae recta sunt sentis, nunquid virtute tua etiam in alienis cordibus laborem grossioris intelligentiae destruis? 952 Me itaque considera, qui carnalium stulta corrigo, dum me per carnis stultitiam manifesto, ut tanto magis haec quae putas
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃stimoris dñi: De quoracharias ait: Super
lapidem uiũ : septẽ oculisunt: At que iterum:
& incandel abro aureo : lucernȩ septẽ : Nullus uero
hominũ oꝑationes sc̃i sps simul om̃s habuit nisi solus
mediat or di & homixu.: cuiꝰ .ẽ. isdẽ sp̃s. qͥ depatreante
scłapcedit: Bene ergo dicutur : suplapidẽ unũ septẽ
oculisunt : Hinc er golapidi septe oculos habere .ẽ
simul omne uir tute sp̃s septifor mis grae. inoꝑadione
retintre : Aliis namq: ꝓphetiã. alius scientiã. alius
uirtutes. alius gexera linguarũ. alius interp̃tatio¬
ne sermonu. uxta distributionẽ sc̃i sp̃s accipit.
adhabenda uero cuncta eiꝰdem munera. nemo ꝑ-¬
tingit : At uero c̃ditor nr. infirmanra suscipies
qr ꝑdiuinitatis suae potentiã simulse habere oms
sc̃i sps uirtutes edocuit: micantes ꝓculdubio plia¬
des iungit: Dũ uero plia desiungit. arcturigyrũ

Expanded text:
spiritus timoris Domini . De quo Zacharias ait: Super spiritus timoris Domini . De quo Zacharias ait: Super lapidem unum septem oculi sunt . Atque iterum: Et in candelabro aureo lucernae septem . Nullus vero hominum operationes sancti Spiritus simul omnes habuit, nisi solus Mediator Dei et hominum, cujus est idem Spiritus, qui de Patre ante saecula procedit. Bene ergo dicitur: Super lapidem unum septem oculi sunt. Huic enim lapidi septem oculos habere est simul omnem virtutem Spiritus septiformis gratiae in operatione retinere. Alius namque prophetiam, alius scientiam, alius virtutes, alius genera linguarum, alius interpretationes sermonum juxta distributionem sancti Spiritus accipit ; ad habenda vero cuncta ejusdem Spiritus munera nemo pertingit. At vero conditor noster infirma nostra suscipiens, quia per divinitatis suae potentiam simul se habere omnes sancti Spiritus virtutes edocuit, micantes procul dubio Pleiades junxit. Dum vero Pleiades jungit, Arcturi gyrum
Abbreviated transcription (Latin):
grãm tanto aꝑtius indicant : quanto cunctiliqͥdo¬
cernimus quod ꝑ illud fideles suos. sc̃s sp̃s septi for¬
mis muneris lumine inlustrat : quaqua igitur
st arcturus uertit pliades ostendit : qr ꝑ om̃e qđ
testamentũ uetusloquitur. testamenti noui oꝑa
nuntiantur : Subtextu enilitterȩ : tegit miste¬
demonstrat qr dũ ad spiritalẽ intellectũ flectit᷑
significata ꝑ illud lux gr̃ȩ septiformis aperitur :
& ꝓpinquante diei luce. stellarũ eiꝰ or dodistendi¬
tur qr post qua ꝑsem& ipsã nobis uerita s in notu¬
it ab obsequiis carnalib littere precepta laxa
uit : Redẽptor autẽ nr̃ in carne ueruens pliades
iunxit qr oꝑationes septi formis sp̃s simulinse.
& cunctas & manentes habuit: De quopesaiam
dicitur: Egredietur uirga deradice iesse. &
flos deradice eiꝰ ascend& & requiesc& suꝑ sp̃sdñi
titudinis. sp̃sscientiae & pietatis. & replebit rum

Expanded text:
gratiam tanto apertius indicant, quanto cuncti liqgratiam tanto apertius indicant, quanto cuncti liqcernimus, quod per illud fideles suos sanctus Spiritus septiformis muneris lumine illustrat. Quaqua ergo se Arcturus vertit, Pleiades ostendit; quia per omne, quod Testamentum Vetus loquitur, Testamenti Novi opera nuntiantur: sub textu enim litterae tegitur mystedemonstrat, quia ad dum spiritalem intellectum flectitur, significata per illud lux gratiae septiformis aperitur. Et propinquante diei luce, stellarum ejus ordo distenditur, quia postquam per semetipsam nobis Veritas innotuit, ab obsequiis carnalibus litterae praecepta laxauit.---Redemptor autem noster in carne veniens Pleiades junxit, quia operationes septiformis Spiritus simul in se et cunctas et manentes habuit. De quo per Isaiam dicitur: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet super titudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs possit Habemꝰ adhuc: qđ destellis pliadibus
atq de arcturo aliud sentiamus: Ilia des quippe
aboriente: arcturus uero exparte aqͥ lonis surgit:
eiꝰ ordo distenditur: Potest igitur ꝑarcturũ qui
aplaga frigoris nascit᷑ lex ꝑpliades uero que ab
oriente surgunt. testam̃ti nouigr̃a designari:
Quasieni ab aquilone lexuenerat : que tanta subdi¬
tos rigiditatis asperitate terrebat : Namcu ꝓculpis
suis alios p̃ceperit lapidib: obrui. alios gladii morte
multari : plagatorpens & uelut a solecaritatis
aliena. p̃ceptoꝵ suoꝵ semina plus premebat exfri¬
gore quã excalore nutriebat : Cuiꝰ obpressionis
pondus petrus horruerat : cũ dicebat : Quid tẽp¬
tatis dñm inponere iugũ suꝑ ceruicẽ discipłorũ
quod neq patres nr̃i neq: nosportare potuimus :
extitit. & ꝑebdomadã in tegr̃a constituti sacrificii
uotatende bantur : Ilia des uero que ipse quoque
sicut superius diximꝰ septẽ sunt. testamenti noui

Expanded text:
natur.---Habemus adhuc quod de stellis Pleiadibus atque Arcturo aliud sentiamus. Pleiades quippe ab Oriente, Arcturus vero ex parte Aquilonis surgit. ejus ordo distenditur. Potest igitur per Arcturum, qui a plaga frigoris nascitur, lex; per Pleiades vero, quae ab Oriente surgunt Testamenti Novi gratia designari. Quasi enim ab Aquilone lex venerat, quae tanta subditos rigiditatis asperitate terrebat. Nam dum pro culpis suis alios praeciperet lapidibus obrui, alios gladii morte mulctari, plaga torpens, et velut a sole charitatis aliena, praeceptorum suorum semina plus premebat ex frigore quam ex calore nutriebat. Cujus oppressionis pondus Petrus horruerat, cum dicebat: Quid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque patres nostri neque nos portare potus, et per hebdomadam integram constituti sacrificii vota tendebantur. Pleiades vero quae ipsae quoque, sicut superius diximus, septem sunt, Testamenti Novi
Abbreviated transcription (Latin):
do temporis. misit ds filiumsuũ natũ exmuliere.
factũ sublege : ut eos qui sublege erant redimer& :
Qui natus ex uirgine. uelut lucifer inter tenebras
nr̃ȩ noctis apparuit : q fugata obscuritate pec¬
cati. ẽxũ nobis mane nuntiauit: Luciferu se
in notuit : qui a diluculo ex morte surrexit:
&fulgore suiluminis mortalitatis nrȩ tetrã cali¬
gine prȩssit: Quibene ꝑiohannẽ dicitur.: Itella
splendida & matutira: Uiuus quippe apparente
post mortẽ matutina nob stella factus.ẽ: qrdũ¬
in sem& ipsũ exemplũ nobis resurrectionis p̃buit
quȩ lux sequatur indicauit: Uesperũ uerosuꝑ
terrae filios c̃surgere dñs facit : q infidelib udeoꝵ
cordib: dominari anticbristũ eorũ merito exigen¬
te ꝑmittit: Qui idcirco ad ñohuiꝰ uesperi iuste
subduntur: quia ipsi sponte sua filii terrȩ. eẽ
uoluerunt: Terrexa quippe & noncȩlestia reqͥ¬
rentes ꝓ aspicienda luci ferinri claritate excȩca¬
tisunt &dũ prȩ.eẽ. sibi uesperũ expetunt. subse¬

Expanded text:
atum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Qui natus ex Virgine velut lucifer inter tenebras nostrae actionis apparuit, qui fugata obscuritate peccati aeternum nobis mane nuntiavit, luciferum se innotuit, quia diluculo ex morte surrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae tetram caliginem pressit. Qui bene per Joannem dicitur, Stella splendida et matutina . Vivus quippe post mortem apparens matutina nobin semetipso exemplum nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Vesperum vero super terrae filios consurgere Dominus facit , quia infidelibus Judaeorum cordibus dominari Antichristum eorum merito exigente permittit. Qui idcirco a Domino huic vesperi juste subduntur, quia ipsi sponte sua filii terrae esse voluerunt. Terrena quippe et non coelestia requirentes, a perspicienda luciferi nostri claritate excaecati sunt; et dum praeesse sibi vesperum expetunt, subse
Abbreviated transcription (Latin):
ad abrahe ꝓlem fidei cognitione transire:
ait: Ne uelitis dicere intrauos: patre habe¬
mus abrabam: Dicoerii uobis: qui a potens ẽ.
ds̃ delapidibus istis suscitare filios abrahe: Lapi¬
des utiq duros ꝑfidia gentiles uocans : Quia
ergo primũ uidea do credidit gentilitate om̃i
inꝑfidiȩ suȩ obstinatione remanente post¬
modũ uero ad fidẽ gentilium corda mollitast̃
&̾ iudeoꝵ infidelitas obdurata benedictũ ẽ.
insimilitudine lapidis aquȩ durantur
Acsidicer&: Illa mollia & penetrabilia fela
corda uideorũ : in insensibilitatẽ uertuntur
gentium: Cum eni misericors gentes traxit :
iratus udeã reppulit: Actũq est ut sicut
dudũ ad ꝑcipiendã fidem gentilitas fuerat
obdurata : post modũ ad fidem gentilitate
suscepta. uid eae popłs ꝑfidiȩ torpore du¬
rescer&: Unde paulus apłs: eisdemgentib
dicit: Sicut uos aliquando non credidistis
dõ nunc autẽ miscđam consecuti estis ꝓpter¬

Expanded text:
ad Abrahae prolem cognitione fidei transire, ad Abrahae prolem cognitione fidei transire, ait: Ne velitis dicere intra vos, patrem habemus Abraham. Dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; lapides utique duros perfidia gentiles vocans. Quia ergo primum Judaea Deo credidit, gentilitate omni in perfidiae suae obstinatione remanente, postmodum vero ad fidem gentilium corda mollita sunt, et Judaeorum infidelitas obdurata, bene dictum est: In similitudinem lapidis aquae durantur. Ac si diceret: Illa mollia ac penetrabilia fidei corda Judaeorum in insensibilitatem vertuntur gentium. Cum enim misericors Deus gentes traxit, iratus Judaeam repulit. Actumque est ut sicut dudum ad percipiendam fidem gentilitas fuerat obdurata, ita postmodum ad fidem gentilitate suscepta, Judaeae populus perfidiae torpore duresceret. Unde Paulus apostolus eisdem gentibus dicit: Sicut aliquando vos non credidistis Deo, nunc autem mis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcesserunt. qua si decȩlo geluexiit: quia de
sublimi ꝓlescoꝵ. ꝓcessit frigida plebs infideliũ:
Cumeni de abraham natus .ẽ. caiphas. quid aliud
nsigelu detelo ꝓcessit: Quod tamerigelu.
idcir codñs genuisse dicit: quia iuda eos quos
naturaliter ipse bonos condidit. iusto iudicio
ꝑ eoꝵ maliciã frigidos a se exire permisit:
Dñs enĩ auctor .ẽ. naturȩ : nonculpȩ : Senuit
ergocreando naturaliter: quos iniquos ꝑmisit
uiuere tolerando pacienter: Et quia illa
quondã tenera fidei penetrabila corda uideor
in ꝑfidiȩ post modu obstinatione durata sunt :
aquȩ durantur : Aquas eni popłos accipi:
iam sepius edocuisse me memin: Lapis
designatur: Ipsi quippe lapides coluerant: & de
eis ꝑ propham dictũ est: Similes illisfiant
qui faciunt ea : & om̃s qui confidunt in eis: Unde
iohannes uidaeos aspiciens se de aestimatione
generationis extollere. & gentiles prȩ uidens

Expanded text:
processerunt, quasi de coelo gelu exiit, quia de processerunt, quasi de coelo gelu exiit, quia de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham natus est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo processit? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse se dicit, quia Judaeos, quos naturaliter ipse bonos condidit, justo judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. Dominus enim auctor est naturae, non culpae. Genuit ergo creando naturaliter quos iniquos permisit vivere tolerando patienter. Et quia illa quondam tenera ac fidei penetrabilia corda Judaeorum, in perfidiae postmodum obstinatione durata sunt, aquae durantur . » Aquas enim populos accipi jam saepius edocuisse me memini. In lapide designantur. Ipsi quippe lapides coluerant, et de eis per Prophetam dicitur: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Unde Joannes Judaeos aspiciens se de aestimatione generationis extollere, et gentiles praevidens
Abbreviated transcription (Latin):
Quiderũ aliud ingelu uł glacie. nisi frigida & ꝑfi¬
diȩ tor pore constricta accipimus corda iudȩorũ
qui quondã pacceptionẽ legis. ꝑcustodiã mandatoꝵ
ꝑminis teria sacrifieu. ꝑmrsteria ꝓpbetie: sie bar¬
trasinu gre. quasi intra uterũ creatoras habebaxi¬
turmi ead quia ueuiente chĩo constricti frigore.
gre sinu ecti. quasiglacies deutero creators
egressisunt: & geludecelo quis geriuite Quid
hic aliudcelũ. nisi sublimis intelligitur uita
siou : Eui cȩlodicitur : Ad teride celu & lo¬
quar: Non eni insensibili: sedracionabili erea¬
turȩ loquebatur: De hoc celo: dnis ait:
Cȩlu mihi sedes .ẽ.: Dequa sede: alias scriptũ . ẽ.:
Anima uisti: sedes sapientiae: Qui a ergo
sapientia est ds̃. sisedes dĩ celuest & anima iusti
sedes . ẽ. sapientiae c̃elũ ẽ. utiq anima iusti:
Cȩlu fuit abraham. cȩlũ ysaac. cęli iacob:
Sed quia ꝑsecutores dñi pontifices iudarorum
ꝑfidiȩ torpore frigidi de illorũ patrũ ꝓgenie

Expanded text:
Quid enim aliud in gelu vel glacie nisi frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum? Qui quondam per acceptionem legis, per custodiam mandatorum, per ministeria sacrificii, per mysteria prophetiae, sic intra sinum gratiae, quasi intra uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore pgratiae sinu projecti, quasi glacies, de utero creatoris egressi sunt: Et gelu de coelo quis genuit? Quid hic aliud coelum, nisi sublimis debet intelligi vita sanctorum? cui coelo dicitur: Attende coelum, et loquar . Non enim insensibili, sed rationabili creaturae loquebatur. De hoc coelo Dominus ait: Coelum mihi sedes est . De qua sede alias scriptum est : Anima justi sedes sapientiae est. Quia ergo sapientia est Deus, si sedes Dei coelum est, sedes est sapientiae, coelum est utique anima justi. Coelum fuit Abraham, coelum Isaac, coelum Jacob. Sed quia persecutores Domini pontifices Judaeorum perfidiae torpore frigidi de illorum patrum progenie
Abbreviated transcription (Latin):
sedintus quantũ gaudeant non uidemus: Mentis
eoꝵ latitudinẽ modo inuerbis. modo in operibus
considerandã cognoscimus : sed tamen quanta ineis
amplitudosit eius dem latitudinis ig& oramus
Audĩ at ergohumana sapientia. & se insipientẽ discat :
Num quid considerastilatitudinẽ terrae: Acsi
dicat: Vt ego qui flagellis cunctã occulta iustoꝵ
lȩticiã solus plenȩ considero. quia solus misericor¬
diter formo : Velcerte idcircobeatus iob utrũ
terrȩlatitudinẽ considerauit inquiritur : ut
exemplo alienȩ latitudinis humilietur : Ac siei
apte diceretur : Eos quos innumera mala p̃sen¬
tis uite nequeunt angustare considera: & destatu
cordistui in ter uerbera gloriaricessa : Sequitur :

Expanded text:
sed intus quantum gaudeant non videmus. Mentis sed intus quantum gaudeant non videmus. Mentis eorum latitudinem modo in verbis, modo in operibus considerando cognoscimus, sed tamen quanta in eis amplitudo sit ejusdem latitudinis ignoramus. Audiat ergo 931 humana sapientia, et se insipientem discat: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Ac si dicat: ut ego, qui flagellis cinctam, occultam justorum laetitiam solus plene considero, quia solus misericorder formo. Vel certe idcirco beatus Job utrum terrae latitudinem consideraverit inquiritur, ut exemplo alienae latitudinis humilietur. Ac si ei aperte diceretur: Eos quos innumera mala praesentis vitae nequeunt angustare considera, et de statu cordis tui inter verbera gloriari cessa. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quiflagella sustinebant: sedin magna stabant
intus latitudine liberi. qui apud se hec eadẽ flagella
in gaudium uerterant: Scriptũ namque est : Ibant
gaudentes a conspectu concilii: qmi digni habiti surt
ꝓnomine ihũ contumeliã pati: Hanc latitudinem
inter angustias paulus inuenerat : qui dicebat / Scire
autẽ uos uolo frs. quia quȩ circame sunt magis ad pro¬
fectũ ueaierunt euangelii: ĩta ut uinculamea mani-¬
fostafierent in om̃i pretorio: hanclatitudinẽ dauid
inter angustias obtabat : dicens : Intribulatione :¬
dila tastime: Tunc itaq hec terra. id .ẽ. sc̃oꝵ con-¬
scientia dilatatur : cũ munidihuiꝰ aduersitatibus
exterius premit᷑: Namcũ apresentis uitȩ securitate
repellitur: intus ad se inpingitur. ut adsperanda
suꝑna tendatur: Cũq euagari ex terius nonper¬
mittitur : quasi insinũ suũ reuocata dilatatur :
Nos autẽ quȩ boniuri aduersa tolerent cernimus :

Expanded text:
quando flagella sustinebant; sed in magna stabant quando flagella sustinebant; sed in magna stabant intus latitudine liberi, qui apud se haec eadem flagella in gaudium verterant. Scriptum namque est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Hanc latitudinem inter angustias Paulus invenerat, qui dicebat: Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in omni praetorio . Hanc latitudinem David inter angustias obtinebat, dicens: In tribulatione dilatasti me . Tunc itaque haec terra, id est sanctorum conscientia, dilatatur, cum mundi hujus adversitatibus; exterius premitur. Nam cum a praesentis vitae securitate repellitur, intus ad se impingitur, ut ad speranda superna tendatur. Cumque evagari exterius non permittitur, quasi in sinum suum revocata dilatatur. Nos autem quae boni viri adversa tolerent cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sunt : quia ꝓfectouia ad interitũ ꝑ iniquis semꝑ
cogitationes aperitur : Suod adhuc replicaturꝰ :
quȩ & haberi intrinsecus possunt. & tamen ab
altero uideri non possunt : Quȩ tamendnis
cernit : quando ea occulto respectu gr̃ȩ destru¬
it : Scriptũ quippe .ẽ. : Rex quised& in solio
iudicir dissipat omne malũ intuitus uo:
ł tquia omne uiciũ angustat. om̃is uero uirtus
anima dilatat : post destructa uicia. recte
subiungitur : Numquid considerasti latitu¬
dinẽ terrae : Nisi enĩ uirtus animũ dilatar&
nequaquã paulus chorinthiis dicer&.: Dila¬
tamini & uos & nolite iugũ ducere cũ infide
considerasti : Latitudonamq: bonorũ interior
est : & nequaquã conp̃henditur. nisic aute cori¬
sideretur: Namplerumq: eos exterius in opia
humiliat. poenȩ cruciatos angustãt: sed tamer
interhec sempinterior fortitudo usq ad speranda
cȩlestia dilatat: Angustati apłi exterius fuerant.

Expanded text:
tae sunt, quia profecto via ad interitum per iniquas semper tae sunt, quia profecto via ad interitum per iniquas semper cogitationes aperitur. Quod adhuc replicatur, cuquae et haberi intrinsecus possunt, et tamen ab altero videri non possunt. Quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Scriptum quippe est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Et quia omne vitium angustat, omnis vero virtus animum dilatat, post destructa vitia recte subjungitur: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Nisi enim virtus animum dilataret, nequaquam Paulus Corinthiis diceret: Dilatamini et vos, et nolite jugum considerasti. Latitudo namque bonorum interior est, et nequaquam comprehenditur, nisi caute consideretur. Nam plerumque eos exterius inopia humiliat, poenae cruciatus angustat; sed tamen inter haec semper interior fortitudo se usque ad speranda coelestia dilatat. Angustati apostoli exterius fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
memoria inse reprimi conspicit : quasi deambulantes
inse dnu gressus uid& Dicatur ergobeato iob:
Numquid ingressus es ꝓfundũ maris & in nouissimis
abyssi deambulasti sub audis ut ego. qui mira miscđa
inpeccatorũ cordibus modo irã. modoluxuria. modo
auariciam. modo surgentẽ suꝑbiã calco : Acsi ei apte
diceretur : Dilatentiacordisuicia mesolũ repri-¬
mere conspicis tuex tolli deꝓpria iustificatione
de occultis & in licitis motib: mentis ad confessionẽ
ducimur : Recte subiungitur : Nũquid aꝑte suNł¬
tibi portȩ mortis : Portȩ eni mortis sunt cogita¬
tiones prauȩ: Quas dõ pandimus quando easin
pęnitentiam flendo confitemur: quas etiã non¬
confessas intuetur . sed confessas in greditur:
Tunc quippe uiam sibi in portis mortis aperit :
quando solutis prauis cogitationib ad nospost con¬
fessionẽ uenit: Quȩ portȩ mortis idcircouoca¬

Expanded text:
memoria in se reprimi conspicit, quasi deambulantis memoria in se reprimi conspicit, quasi deambulantis in se gressus Domini videt. Dicatur ergo beato Job: Nunquid ingressus es profundum maris, et in novissimis abyssi deambulasti? Subaudis ut ego, qui mira misericordia in peccatorum cordibus modo iram, modo luxuriam, modo avaritiam, modo surgentem superbiam calco. 930 Ac si ei aperte diceretur: Si latentia cordis vitia me solum reprimere conspicis, tu extolli de propria justificatione de occultis et illicitis motibus mentis ad confessionem ducimur, recte subjungitur: CAPUT XVI. t. MORALITER. Portae enim mortis sunt cogitationes, quas Deo pandimus, quando eas in poenitentia flendo confitemur. Tunc quiconfessas intuetur, sed confessas ingreditur. Tunc quippe viam sibi in portis mortis aperit, quando, solutis pravis cogitationibus, ad nos post confessionem venit. Quae portae mortis idcirco voca
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ corda conuertere : & desperatas mentes
uisitationis suȩ uestigiis tangen domirabiliter
refor mare: Cũeni post in mensascelera unusquis¬
que conpungit᷑. quid aliud quã in nouissimis abyssi.
d s̃ deambulans uidetur : Quasi in abyssonamq
ds̃ ambulat : cũ obscurũ corpenetrans. fluctus
inuisibiles uicioꝵ calcat: Plerumq: enĩ preteri-¬
ta alia plangimus. & aliis p̃sentibus urguemur:
ut modo suꝑbia. modo ira. modo luxuria. modo
auaricia temptante fatigemur : Sed cũ cuncta
hec incorde nr̃o dñs occultȩ uisitationis suȩ timo¬
re reprimit. quid aliud quã in abyssogressus
ponit. Quos gressusmente conspicimus : quando
contra insurgentia uicia. quomodotimoris eius
obiuerit donapensamus: Hosnãq gressus pro¬
pħa conspexerat : cũ dicebat. Uisi sunt ingressus tui
dñs: ingressus dĩ mei regis. qui .ẽ. inscõ ipsius: Qui
et ni mordinatos motus animi diuinoꝵ iudicioꝵ

Expanded text:
corda hominum convertere, et desperatas mentes corda hominum convertere, et desperatas mentes visitationis suae vestigiis tangendo mirabiliter reformare. Cum enim post immensa scelera, unusquisque compungitur, quid aliud quam in novissimis abyssi Deus deambulans videtur? Quasi in abysso namque Deus deambulat, cum obscurum cor penetrans, fluctus invisibiles vitiorum calcat. Plerumque enim praeterita alia plangimus, et aliis praesentibus urgemur, ut modo superbia, modo ira, modo luxuria, modo avaritia tentante fatigemur. Sed cum cuncta haec in corde nostro Dominus occultae visitationis suae timore reprimit, quid aliud quam in abysso gressus ponit? Quos gressus mente conspicimus, quando contra insurgentia vitia quomodo timoris ejus obvient dona pensamus. Hos namque gressus Propheta conspexerat, cum dicebat: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei, regis mei, qui est in sancto ipsius . Qui enim inordinatos motus animi divinorum judiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda d singreditur: quando ꝑcognitionẽ suam
adlamenta penitentiȩ abintimis cogitationibus
pturbatur. quando prioris uitȩ nequitias ad me¬
moriã reducit & fluctuantẽ in confusione sua
animũ conuertit: Pro fundũ marisd spenetrat :
quando etiã desperata corda ꝑmutat: Sic enum
mare intrat: quando corfeculare humili at:
ꝑfundum maris ingreditur: quando uisi tare mñtes
etiã pressas scelerib nondedignatur : Unde & rel¬
te ꝑcunctando subiungitur: & in nouissimis abyssi
de ambulasti : Quid eñĩ .ẽ abyssus. nisi mens hu¬
mana: quedũ sem& ipsã conp̃hendere nonual&:
sese in om̃e quod .ẽ. uelut obscura abissus latet :
Un debene: ꝑ propħam dicitur : Dedit abyssus uocẽ
suam : ab altitudine phantasiaesuȩ : Quia dum
sem& ipsã mens humana ñ penetrat : ex c̃parati¬
one sui diuinȩ naturȩ potentiã quã conprehendi
non sufficit. humilius laudat: In nouissimisergo

Expanded text:
profunda Deus ingreditur quando per cognitionem suam profunda Deus ingreditur quando per cognitionem suam ad lamenta poenitentiae ab intimis cogitationibus perturbatur, quando prioris vitae nequitias ad memoriam reducit, et fluctuantem in confusione sua animum concutit. Profundum maris Deus penetrat, quando etiam desperata corda permutat. Ipse enim mare intrat quando cor saeculare humiliat, profundum maris ingreditur quando visitare mentes etiam pressas sceleribus non dedignatur. Unde et recte percunctando subjungitur: Et in novissimis abyssi deambulasti? Quae enim est abyssus, nisi mens humana, quae dum semetipsam comprehendere non valet, sese in omne quod est, velut obscura abyssus, latet? Unde bene per prophetam dicitur: Dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae: quia dum semetipsam mens humana non penetrat, ex comparatione sui, divinae naturae potentiam quam comprehendere non sufficit, humilius laudat. Vel certe,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante crediderunt innumeri uero gentiũ
popuili. uiãuitȩ illomoriente secutisunt : Suꝑbos
namq du adhic passibilis uiuer& ꝑtulit: ã passibi¬
liuero uita mortuus strauit: quod bene samsori
in sema ipsodudũ figuraliter expressit. qui paucos
quidẽ dum uiuer& interemit: destructo autem
teplo hostes in numeros cumoreretur ocẽ dit
Quianimirudns ab elatione suꝑbiȩ paucoscui
uuerm plures uero cũ templũ sui corporis solue¬
ratuer e tixis uatq electos exgentib quos ui¬
uendo sustipuit. simul om̃s moriendo strauit
Recte itaq post quã inferna penegrasse se docuit.
si flagellato homini dicer&: Perpende quid ꝑtuli :¬
& pensa quod emi : Nequeraris ipse de uerbere.
dum Nescis quȩ te pͥmia maneant in retributione :
Inter hȩc itaq: uerba creatoris. opere p̃cium pu¬
to si abono comuni acpublico parũꝑoculos flec¬
timus &quid insingulis nobis latenter agat in tue¬
maris : Mare quippe.ẽ : mens humana: Ciuus

Expanded text:
vero gentium populi viam vitae moriente illo secuti sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveret pertulit, a passibili vero vita mortuus stravit. Quod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit , qui paucos quidem dum viveret interemit; destructo autem templo, hostes innumeros cum moreretur occidit, quia nimirum Dominus ab elatione superbiae paucos cum viveret, plures vero cum templum 929 sui corporis solveretur exstinxit ; atque electos ex gentibus quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostravit. Recte itaque postquam inferna penetrasse se docuit, si flagellato homini diceret: Perpende quid pertuli, et pensa quod emi; nec queraris ipse de verbere, dum nescis quae te praemia maneant in retributione. Inter haec itaque verba creatoris operae pretium puto, si a bono communi ac publico parumper oculos flectimus, et quid in singulis nobis latenter agat intueat.---Mare quippe est mens humana, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tationis suȩ insidias nonuidentur. deceptis mextib
uiã mortis aperiunt: Quȩ te nebrosahostia dñs
uid& quia in mundoru spuum fraudulentiam.
maliciam & respicit & p̃mit : Quos nisi ipse
nobis nescientib uidendo ꝓhiber& : &nil de insidiis
mensnr̃a cognoscer&. & eisdem insidus capta deperir&:
Quȩ tenebrosa ostia nos etiã cernimus: quando suꝑnȩ¬

Expanded text:
tationis suae insidiis non videntur, deceptis mentibus tationis suae insidiis non videntur, deceptis mentibus viam mortis aperiunt. Quae tenebrosa ostia Dominus vidit, quia immundorum spirituum fraudulentam malitiam et respicit et premit, quos nisi ipse nobis nescientibus videndo prohiberet, et nil de insidiis mens nostra cognosceret, et iisdem insidiis capta deperiret. Quae tenebrosa ostia nos etiam cernimus, quando supe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : in loco dampnationis nihil suȩ retentionis itu¬
uenire : At testante p&ro qui ait: Solutis dolo¬
ribus inferni: iuxta quod in possibile erat teneri
illũ abeo: Vel certe quia deambulando nos cum
deloco ad locũ ducimur. hic illicq presentes in¬
uenimur : Ambulasse in inferno dñs dicit᷑. ut elec¬
tis animab in locissingulis ꝑdiuinitatis potentiã
p̃sens fuisse monstraretur : Vnde & sp̃ssapien¬
tiae mobilis describitur : ut ꝑhoc quod nusquã
de est ubiq: nobis occurrere designetur : Quã
descensione suã dñs quanto imitabilẽ respicit :
tanto eã redempto homini crebrius in fundit:
Eamnãq adhuc replicans: subdit: Num quid aꝑtes
tibi porte mortis. & ostia teaebrosaui disti.
Portȩ eni mortis sunt : potestates aduersȩ : Quas
de scendens dñs aperuit: quia earũ fortitudinẽ
moriendo superauit: Quae appellatione quoq:
alia. tenebro sahostia uocantur : quia dũ ꝑ occul¬

Expanded text:
est in loco damnationis nihil suae retentionis invest in loco damnationis nihil suae retentionis invenire, attestante Pribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo . Vel certe, quia deambulando nos cum de loco in locum ducimur, hic illicque praesentes invenimur, ambulasse in inferno Dominus dicitur, ut electis animabus in locis singulis, per divinitatis potentiam praesens fuisse monstretur. Unde et spiritus sapientiae mobilis describitur, ut per hoc quod nusquam deest, ubique nobis occurrere designetur. Quam descensionem suam Dominus quanto mirabiliorem respicit, tanto eam redempto homini crebrius infundit. Eam namque adhuc replicans, subdit: Nunquid apertae sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? Porta enim mortis sunt potestates adversae, quas descendens Dominus aperuit, quia earum fortitudinem moriendo superavit. Quae appellatione quoque alia tenebrosa ostia vocantur, quia dum pro occul
Abbreviated transcription (Latin):
ut transirent liberati: hocnamq profundũ maris
ante redemptoris aduentũ nonuia sedcarcer futo
quia inse etia bonoru animas. quia uis non in locis pena¬
ut eransirent liberati: Quod uero ꝓfundumaris
dixerat: hoc aliis uerbis replicans. abyssi nouissi¬
mũ uocat:. Quia sic̃ aquarũ abyssus nulla nr̃a uisio¬
ne conp̃henditur: ⁊i ta occulta infera. nullo nobis
cogitationis sensu penetrant᷑: Iui eñihinc subtriban¬
tur cernimus : sedquȩ illos iuxta meritũ retribucio
supplicioꝵ maneat non uidemus: Vigilanti uero ẽ.
cura pensandum : quod in nouissima abyssi deambu
lasse se ꝑhib&: Deambulare quippe: non constric¬
ti sealiberi.ẽ: Que eni uncula adstringunt: eiꝰ
nihil ominus gressus inpediunt: Quiaigit᷑ dras
nulla peccati uincula ꝑtulit : in infernũ deambu¬
lauit: Liber quippe: adligatos uenut: Unde
liber : In nouissimis ergo abyssi. dño deambu lare

Expanded text:
ut transirent liberati . Hoc namque profundum maris ut transirent liberati . Hoc namque profundum maris ante Redemptoris adventum non via, sed carcer fuit, quia in se etiam animas bonorum, quamvis non in locis poenaut transirent liberati. Quod vero profundum maris dixerat, hoc aliis verbis replicans, abyssi novissimum vocat: quia sicut aquarum abyssus nulla nostra visione comprehenditur, ita occulta inferi nullo a nobis cogitationis sensu penetrantur. Qui enim hinc subtrahantur cernimus, sed quae illos juxta meritum retributio suppliciorum maneat, non videmus. Vigilanti vero est cura pensandum quod in novissimis abyssi dealasse se perhibet. Deambulare quippe non constricti, sed liberi est. Quem enim vincula stringunt, ejus nihilominus gressus impediunt. Quia igitur Dominus nulla peccati vincula pertulit, in inferno deambulavit. Liber quippe ad ligatos venit. Unde liber . In novissimis ergo abyssi Domino deambulare
Abbreviated transcription (Latin):
Morsenicarnis quȩ electos lucisuȩ regtituit.
lucẽ sua rȩꝓbis tollit: Luxnãq suꝑbientis ẽ :
gła uitȩ presentis: Quȩ eilux tunc subtrabit᷑.
cũ ꝑcarnis interitũ adretributionũ suarum
tenebras uocatur: Ibi tunc ex celsũ brachiũ
confringitur : qua celsitudocordis ultra naturȩ
ordinẽ uiolent᷑ arrepta. oprimentis se diuinȩ
uisticiȩ mole dissipatur: ut quã se ꝑuerse in
breui erexertit. ꝓpondus uidicii in aeternũ
fracta cognoscat : Nullus autẽ nr̃m quid post¬
mortẽ sequetur agnoscer& : nisiuitȩ nr̃ȩ con¬
ditor ad pȩnãusq nr̃ȩ mortis uenr&: Nisieni
ipse misericorditer infirmapeter& nequa quã
mana carnẽ atq animã peciĩ. sed etiã perea
sponte morte positã usq adultima inferi
quasi ad maris ꝓfunda descendi Sienimare
ꝓfundu maris dñs petiutt c̃iuriferninouissi¬
ma. electoꝵ suoꝵ animas crepturus intrauit :
Unde ppropħamdicitur: Posuisti ꝓfundu marisiua.

Expanded text:
Mors enim carnis, quae electos luci suae restituit, lucem suam reprobis tollit. Lux namque superbientis est gloria vitae praesentis. Quae ei lux tunc subtrahitur, cum per carnis interitum ad retributionum suarum tenebras vocatur. Ibi tunc excelsum brachium confringitur, quia celsitudo cordis ultra naturae ordinem violenter arrepta opprimentis se divinae justitiae mole dissipatur, ut quia se perverse in brevi erexerat, per pondus judicii in aeternum fracta cognoscat. Nullus autem nmortem sequeretur agnosceret, nisi vitae nostrae conditor ad poenam usque nostrae mortis veniret. Nisi enim ipse misericorditer infima peteret, nequaquam manam carnem atque animam petii, sed etiam per eam sponte in mortem positam, usque ad ultimum inferi, quasi ad maris profunda descendi. S. enim mare profundum mare Dominus petiit, cum inferni novissima, electorum suorum animas erepturus, intravit. Unde et per prophetam dicitur: Posuisti profundum maris viam,
Abbreviated transcription (Latin):
cire cognoscat. nescientẽ uerose cognoscat ut
timeat: Timeat ut humilietur: humilietur
ne p̃sumat inse: Non p̃sumat inse. ut c̃ditoris
uir iustus: ĩã quidẽ sesciens. sed adhuc quȩ supra
sesunt nesciens: Num quid nosti ordinẽ celi. & pones
rationẽ eiꝰ interra : Id .ẽ. nũ quid occultos ordines
iudicioꝵ cęlestiũ c̃ prehendis aut aperire humanis
aurib sufficis : Beatus igitur iob. deiudiciorum
inc̃prehensibiliũ inuestigatione requiritur: ac si
ei apte diceretur : Cunctaquȩ pateris tatito
tolerare pacientius debes: quanto secretoꝵ cȩlesti¬
um ignarus curhaec pateris nescis: ouo¬

Expanded text:
cire cognoscat; nescientem vero se cognoscat, ut cire cognoscat; nescientem vero se cognoscat, ut timeat: timeat, ut humilietur; humilietur, ne praesumat in se; non praesumat in se, ut Conditoris vir justus jam quidem se sciens, sed adhuc quae supra se sunt nesciens: « Nunquid nosti ordinem coeli, et pones rationem ejus in terra? » Id est nunquid occultos ordines judiciorum coelestium comprehendis, aut aperire humanis auribus sufficis? Beatus igitur Job de judiciorum incomprehensibilium investigatione requiritur, ac si ei aperte diceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto, secretorum coelestium ignarus, cur haec pateris nescis
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. Alius male inchoans usq aduitȩ suȩ ter¬
minxũ ad peiora ꝓtrahitur. alius bene incipiens
ꝑlongitudinẽ temporũ ꝓficit ad augm̃ta meritoꝵ:
Atꝙ cõtra alius male uiuens diureseruat᷑ ut corꝰ¬
rigat. alius uero bene quidẽ uidetur uiuere sed
inhac uita eousq durat quo ad ꝑuersa prumpat :
Aliuis inerrore in fidelitatis natuis in errorepi
deficit. alius incatholicȩ fideireeti cuduree
genitus. incatholicȩ fidei rectitudine consum¬
matur : Econtra uero alius catholicȩ matris
uentre editus iuxtauitȩ t̃mixũ erroris uora¬
gine deuoratur. alius autẽ uitã suã incatholi¬
capietate con summut. quior tu sinpfidua cũ
lacte matris dn ierat uirus erroris: Alius cel
cȩlestiu secreta discutiat : Quis intelligat dis¬
cretã lancẽ aequitatis occultȩ. Ad cognos¬
cendos qui ppe istos iudicioꝵ secretoꝵ sinus
nullus ascendit: Dicat᷑ ergo homini. ut senes¬

Expanded text:
vacat. Alius male inchoans usque ad vitae suae tervacat. Alius male inchoans usque ad vitae suae terminum ad pejora protrahitur: alius bene incipiens per longitudinem temporum proficit ad augmenta meritorum. Atque econtra alius male vivens diu reservatur, ut corrigatur: alius vero bene quidem videtur vivere, sed in hac vita eo usque durat quoad perversa prorumpat. Alius in errore infidelitatis natus, in errore deficit: alius in catholicae fidei rectitudine genitus, in catholicae fidei rectitudine consummatur. Econtra vero alius catholicae matris ventre editus, juxta vitae terminum erroris voragine devoratur: alius autem vitam suam in catholica pietate consummat, qui ortus in perfidia, cum lacte matris hauserat virus erroris. Alius celscoelestia secreta discutiat? Quis intelligat discretam lancem aequitatis occultae? Ad cognoscendos quippe istos judiciorum secretorum sinus nullus ascendit. Dicatur ergo homini ut se nes
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinẽ celi nosse .ẽ. suꝑnarũ dispositionũ occul¬
tas predestinationes uidere: Racionẽ uero eiꝰ
interra ponere . ẽ. antehumanacorda talium
secretoꝵ causas aperire: Racionẽ uidelic& cȩli
in terraponere est: suꝑnoꝵ iudiciorũ mysteria
uł considerando discutere. uł loquendo manifestare:
Quodutiq facere: inhac uitapositus nullus potest:
Vt eni a parus ad maiora ueniamus. quis intelli¬
gat quȩ. ẽẽ. raciosecretoꝵ potest. qđ sepe uir
iustus audicio ñ solũ non uindicatus sed etiam
punitus redeat. & iniquus eiꝰ aduersarius nonsolũ
ñpunitus. sed etiã uictor abscedat : Quis intel¬
legat curuiuit alius insidians mortib: ꝓximo¬
rũ. & moritur alius qui futurus ess& uita multo¬
rũ  Aliusculmex potestatis ad sequitur qͥ non
nisi ledere stud &. alius tantũ modo lesus defeai¬
dere c̃cupiscit. & tam̃ ipse oppressus iac&.s
Alius uacare appetit & mnumeris negocis impli¬
catur. alius negociis implicari desiderat &coact

Expanded text:
Ordinem coeli nosse est supernarum dispositionum occultas praedestinationes videre; rationem vero ejus in terram ponere, est ante humana corda talium secretorum causas aperire. Rationem videlicet coeli in terra ponere, est supernorum judiciorum mysteria vel considerando discutere, vel loquendo manifestare. Quod utique facere in hac vita positus nullus potest. Ut enim a parvis ad majora veniamus, quis intelligat quae esse ratio secretorum potest, quod saepe vir justus a judicio non solum non vindicatus, sed etiam punitus redeat; et iniquus ejus adversarius non solum non punitus sed etiam victor abscedat? Quis intelligat cur vivit alius insidians mortibus proximorum, et moritur alius qui profuturus esset vitae multorum? Alius culmen potestatis assequitur, qui non nisi laedere studet, alius tantummodo laesos defendere concupiscit, et tamen ipse oppressus jacet. Alius vero vacare appetit, et innumeris negotiis implicatur: alius negotiis implicari desiderat, et coactus