comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria fratrũ funditus ministrare neglige¬
ret: nec rursus ꝓ terrenis stipendiis quib fr̃s
sustentabant᷑ sui custodiam circunspiciendo
retentare negligeret. Nam diurnis horis neces¬
saria fr̃m ꝓuide ad ministrans: nocturnis ite¬
rum horis parumꝑ indulgens somno. magis
ex debito humane necessitatis quã ex amore
uel modicȩ requiei : reliquum noctis spatiũ
in ad quisitionẽ uertens contemplationis. dore
mentis ad nisu celestia orando & psallendo
speculabatur. Quadã nocte dum sollicite ora¬
tionis grã basilicas suicenobii circuiret: in
una earum extinctum cuidam fr̃i recupare
ussit lumen: Quo secum deferente: in mami
frĩs flante ꝓcella uenti lampas extincta est.
Cumq isdem frat̃ ut eam iterum accenderet
festinato ire cȩpisset: uir dñi ut subsisteret in¬
nuit: & extenta manu signum edidit crucis
atq extenebrarũ caligine amissum xp̃o uiuan¬
te restaurauit lumen. Nam postea atrocius in¬

Expanded text:
necessaria fratrum funditus ministrare neglegenecessaria fratrum funditus ministrare neglegeret nec rursus pro terrenis stipendiis, quibus fratres sustentabantur, sui custodiam circumspiciendo retentare neglegeret. Nam diurnis horis necessaria fratrum provide amininistrans, nocturnis iterum horis parumper indulgens somno magis ex debito humanae necessitatis quam ex amore l modicae requiei, reliquum noctis spacium in adquisitionem vertens contemplationis, toto mentis adnisu caelestia orando et psallendo speculabatur. Quadam nocte, dum sollicite orationis gratia basilicas sui coenobii circuiret, in una earum extinctum cuidam fratri recuperare iussit lumen; quo secum deferente, in manu fratris, flante procella venti, lampas extincta est. Cumque isdem frater, ut eam iterum accenderet, festinanter ire coepisset, vir Domini, ut subsisteret, annuit, et extenta manu, signum edidit crucis atque ex tenebrarum caligine amissum, Christo iuvante, restauravit lumen. Nam postea, atrocius in
Abbreviated transcription (Latin):
ante pedes scĩ uiri sicco iacuit in sabulo. Tunc
munus diuinitꝰ sibi collatũ sciens. cum gr̃arũ
actione uissit leuari: dicens uni ex frĩb Tolle
hoc fili. & intres partes diuide: quarum una
ad nrãm retenta refectionẽ. reliquȩ duȩ ad mo¬
nasterium fr̃ib mitant᷑. Quod cum factum fuis¬
set: res sub secuta ẽ statim mirabilis. Nam tanti
uiri merito. ita om̃s fr̃s tam qui cum eo ad erant
quam & illi qui in monasterio remanserant
quoꝵ non paruus erat numerus: ita fuerunt
extam modico satiati pisce. ac si multitudo pi¬
scium eis fuisset distributa. N empe patet. cuiꝰ
dilectionis plenus iste uir fuerit. Iuiꝰ nim irũ
qui de quinq panib & duob piscib quinq
milia hominũ in deserto pauit loco. Cuiꝰ iste
ꝓtectione uallatus: de paruulo pisce scãm sacia¬
uit sui monasterii congregationẽ: ix.
dus. sui sibiq cõmissoꝵ curam equo ita
ꝑ pendebat libramine: ut nec ꝓ custodia sui

Expanded text:
ante pedes sancti viri sicco iacuit in sabulo. Tunc ante pedes sancti viri sicco iacuit in sabulo. Tunc munus divinitus sibi conlatum sciens, cum gratiarum actione iussit levari, dicens uni ex fratribus: 'Tolle hoc, fili, et in tres partes divide, quarum una ad nostram retenta refectionem, reliquae duae ad monasterium fratribus mittantur'. Quod cum factum fuisset, res subsecuta est statim mirabilis. Nam tanti viri merito ita omnes fratres, tam qui cum eo aderant, quam et illi qui in monasterio remanserant, quorum non modicus erat numerus, ita fuerunt ex tam modico satiati pisce, acsi multitudo piscium eis fuisset distributa. Nempe patet, cuius dilectionis plenus iste vir fuerit, illius nimirum, qui de quinque panibus et duobus piscibus quinque milia hominum in deserto pavit loco; cuius iste protectione vallatus, de parvulo pisce sanctam saciavit sui monasterii congregationem. 9. Ddus sui sibique commissorum curam equo ita perpendebat libramine, ut nec pro custodia sui
Abbreviated transcription (Latin):
gesimali tẽpore ꝓpt̃ frequentiã pluri¬
m̃oꝵ eiuiũ uitandã. qui ob eꝰ fratrumq
uisitatio nem undiq ad eius monasterium
cum oblationib confluebant antriginũ ex pe¬
tere: ibiq cum paucis frĩbus nimia contritio¬
ne abstinentiȩ corpus suum macerare: quatenꝰ
in paschali solẽnitate hostia deo gratissima ex¬
hiberi mereret᷑. Contigit autem quodã die.
ut fessus uigiliarũ orationũq instantia cum
ad aurã ex hilarationis gr̃a deambularet. & suꝑ
litus parũꝑ resedisset: diceret quidam nãnecen¬
sem ep̃m habuisse quendã piscem qui uulgo
naupreda dicit᷑. Cui sacerdos dĩ ermenlandus
dixit. Quid hoc adrem ꝑtinet fr̃: Nunquid
inualida ẽ omp̃is manus huiꝰce generis pis¬
cem nobis sicuti & illi cum uoluerit largirie
Necdũ uir dñi hȩc uerba compleuerat: & ecce
diuina uirtute huiusmodi piscis ex fundo li¬
geris eductus in medio fluuio se subrigens.
atq suꝑ undas aquarũ rapido cursu natans.

Expanded text:
imali tempore ob frequentiam plurimorum civium vitandam, qui ob eius fratrumque Visitationen! undique ad eius monasteriuin cum oblationibus confluebant, Antriginum expetere ibique cum paucis fratribus nimia contritione abstinentiae corpus suum macerare, quatenus in paschali sollempnitate hostia Deo gratissima exhiberi mereretur. Contigit autem quodam die, ut fessus vigiliarum orationumque instantia, cum ad auram exhilarationis gratia dearabularet et super litus parumper residisset, dixit quidam, Namnetensem episcopum abuisse quendam piscem, qui vulgo naupreda dicitur. Cui sacerdos Dei Aermenlandus dixit: 'Quid hoc ad rem pertinet, frater ? Numquid invalida est omnipotentis manus, huiusce generis piscem nobis, sicuti et illi, cum voluerit, largiri?' Necdum vir Domini haec verba compleverat, et ecce! divina virtute huiusmodi piscis ex fundo Ligeris eductus, in medio fluvio se subrigens atque super undas aquarum rapido cursu tranans,
Abbreviated transcription (Latin):
bit ingenium. tamq ꝓfunde rei ñ sufficit ser¬
mo sterilis & ab om̃ĩ scientiȩ fecunditate ieui¬
nus. Quãlibet gͦ in ualidis humeris impositũ
omis obȩdientie amore suscipiã. Dabit oratio
beati antistitis dicendi uires. qui diuitias boni¬
tatis suȩ sine ullo defectu scit effundere. & nes¬
cit cum effuderit uacuari Ex ylicit p̃facio:

Expanded text:
bit ingenium, tamque profundae rei non sufficit serbit ingenium, tamque profundae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien tiae amore suscipiam, dabit Dominus oratione beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXPLICIT PRAEFATIO.
Abbreviated transcription (Latin):
EUENTISSIMo atq scĩssimo presuli
urbis taruenne abbatiq cenobii fonta¬
nelle. baino. ultimꝰ seruoꝵ xp̃i seruus
io nas. Iubet apłatus ur̃i celsitudo. ut almi
patris uulfranni senonũ archiep̃i. meo studeã
stilo condere uitam. Qui tempore regiminis scĩ
ansberti abbatis fontanellensis cenobii futuri
presulis rotomagensis ecclesiȩ. hoc ad iens
cenobium ab ruptis seculi laqueis militiã
xpisti ꝑseueranti diffinitione suscepit
atq ad p̃dicandum fresionum genti eatenus
in ignorantiȩ cęcitatȩ sedenti euangłici ministe¬
rii opus assumens animũ conuertit. Nã peneᷤ
nos suꝑstes manet uenerabilis uitȩ presbiter
ouo. ex ipsa fresionũ natione oruindus. qui ui¬
ua uoce narrat quanta ꝑ eundẽ pontificẽ sc̃m
in eadem gente xp̃c uirtutũ miracula oꝑari
sit dignatus. Ex quib pauca ꝓ captu ingenii
& oportunitate audientiũ fideli sermone inse¬
remus. Sed tam prȩclaro operi pauper succũ¬

Expanded text:
ERENTISSIMO ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELLAE BAINO ULTIMUS SERVORUM CHRISTI SERVUS IONAS.. Iubet apostolatus vestri celsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succum
Abbreviated transcription (Latin):
ego prior surgerem. Et amplexatus me cũ
multa humilitate. tribuit michi ꝑ manũ
nũmismata tria: & iussit mͥ dari casulam.
& necessitates meas om̃s. Glorificaui gͦ dm̃:
qui donauit ei talem humilitatẽ circa om̃s.
& elemosinã & caritatem:¬

Expanded text:
ego prior surgerem, et amplexatus me cum ego prior surgerem, et amplexatus me cum multa humilitate, tribuit mihi per manum numismata tria, et jussit mihi dari casulam et necessitates meas omnes. Glorificavi ergo Deum, qui donavit ei talem humilitatem circa omnes, et eleemosynam et charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ts m stephano episcopo inter alia. Multum
michi & ultra quam indignus audire debui
fauorem in ur̃is epłis demonstrastis. Et scrip¬
tum ẽ. ne laudes hominẽ quandui uiuit.
Tamen & si audire talia dignus ñ fui. oratio¬
nib ur̃is peto ut dignus efficiar: ut sibona
ideo in me dixistis quia ñ sunt. ideo sint quia
presulis humilitas inculcari credatur
suꝑ est ut ex grecoꝵ relationib ad me nuꝑ
interpretatis. eadem patris humilitas uiuis
oꝑib demonstret᷑: in quib uidelicet ita refer¬
tur. Enarrauit nobis abbas ioħes ꝑsa. sõs et
reuerendus uir existens. de magno gregorio
beatissimo papa romano dicens. qm̃ iui ro¬
& pauli. Et una die cum starem in medio ci¬
uitatis: uideo papam gregorium ꝑ me tran¬
siturum. Et cogitaui mittere me ante eum.
Cum ergo aꝓꝓpinquasset mͥ papa. uidens
quia ꝑgerem ut mitterem me ante eumsi¬
cut coram deo dico fr̃s. primus misit se an¬
te me suꝑ terrã: & non ante surrexit quã

Expanded text:
tem Stephano episcopo, inter alia: « Multum mihi, et ultra quam indignus audire debui, favorem in epistolis demonstratis. Et scriptum est: Ne laudes hominem quamdiu vivit . At tametsi audire talia dignus non fui, orationibus vestris peto ut dignus efficiar, ut si bona in me non ideo dixistis quia sunt, ideo sint quia praesulis humilitas inculcari credatur, superest ut ex Graecorum relationibus ad me nuper interpretatis eadem Patris humilitas vivis operibus demonstretur, in quibus videlicet ita refertur. Enarravit nobis abbas Joannes, Persa, sanctus et reverendus vir existens, de magno Gregorio beatissimo papa romano, dicens: Olim ivi Roorum Petri et Pauli; et una dierum, cum starem in medio civitatis, video papam Gregorium per me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam
Abbreviated transcription (Latin):
re dicens. Gaude blasi. amice deorũ. Sc̃s¬
optime p̃ses. Non enim dicas eos deos sed de¬
mones: quia eterno igni tradentur cum his
qui eos honorant. lratus autem p̃ses: iussit¬
dicit prȩsidi. in sen sate & suasor animarũ.
alienari me speras ꝑhas pęnas ab amore
dei mei &e saluatoris iħu xp̃i: Sed non po¬
tes: quia habeo corroboratorem meum &
saluatorem ipsum dnm iħm xp̃m filiũ dei¬

Expanded text:
cens: «Gaude Blasi, amice deorum». Resppreses; sed ne dicas eos deos esse sed demones, quia eterno igni tradentur cum his qui eos uenerantur». Iratus preses fustidixit presidi: «Insensate et male sua- sor animarum, alienare me speras per has penas ab amore Dei mei et Saluatoris Iesu Christi. Sed non potes, quia habeo corroboratorem meum et Saluatorem ipsum dominum Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dñs martyres usq ad sanguinẽ
qui in eis ẽ: caritatem fidem. atq
confessionem ostensuros. Et quod mirabile
est non solum uiros sedet mulieres
ad epturas. Sed unus horꝰ extitit a dõ coro¬

Expanded text:
sibi elegit usque ad sanguinem, qui fusus est, caritatem, fidem atque confessionem ostensuros, et, quod melius est, quia non solum viros, sed et mulieres, omnes adepturas. Horum unus extitit et noster coro
Abbreviated transcription (Latin):
tum iniusticiam. sed & contumatiã fr̃nitatis
tuȩ cognoscas adiuuante dño seuerius puni¬
endam. Prefatum uero adrianũ frẽm & coe¬
piscopũ nr̃m ex tua sententia ut diximus
nequaquã canonib atq legib subsistente dã-¬
natum. in suo loco atq ordine reuerti xp̃o co¬
mitante disponimus: ut nec illi fr̃nitatis tuȩ
noceat contra iusticiȩ tramitẽ ꝓlata sententia:
nec caritas tua ꝓplacanda futuri indignatioe
uidicis. incorrecta remaneat:¬

Expanded text:
tum injustitiam sed et contumaciam fraternitatis tum injustitiam sed et contumaciam fraternitatis tuae cognoscas, adjuvante Domino, severius puniendam. Praefatum vero Hadrianum, fratrem et coepiscopum nostrum, ex tua sententia, ut diximus, nequaquam canonibus neque legibus subsistente damnatum, in suum locum atque ordinem reverti, Christo comitante, disponimus: ut nec illi fraternitatis tuae noceat contra justitiae tramitem prolata sententia, nec charitas tua pro placanda futuri indignatione judicis incorrecta remaneat
Abbreviated transcription (Latin):
definitione sancimus: ut qui sacris nescit
obedire canonib: nec sacris ad ministrare. uł
cõmunionẽ capere sit dignus altarib
tribulationes. quas adrianus thebane cunta¬
tis ep̃s. a consacerdotib suis uelut ab hostib
ꝑtulit. in romanã ciuitatẽ confugit: & licet
prima suggestio. ñ ab eo in causis pecuna¬
riis reseruatis legib ẽ reseruatum: tamen
post hȩc magis contra ꝑsonam fr̃nitatis tuȩ.
aqua non iuste sacerdocii gradu se flagita¬
bat eẽ deiectum. grauissime querebatur. Et
infra. Quod uero inquit ad presens attinet
cassatis prius atq ad nichilum redactis. pre¬
dictȩ sententiȩ tuȩ decretis. ex beati petri
apłorum principis auctoritate decernimꝰ:
triginta dierum spacio sacra comunione¬
te priuatum. ab omĩpotente deo nr̃o tanti
ex cessus ueniam. cum summa pęnitentia
lacrimis exorare. Quod si hanc sententiã nrãm
te cognouerimꝰ implere remissuis: ñ iam tan¬

Expanded text:
definitione sancivimus, ut qui sacris nescit definitione sancivimus, ut qui sacris nescit obedire canonibus, nec sacris administrare vel communionem capere sit dignus altaribustribulationes quas Hadrianus Thebanae civitatis episcopus, a consacerdotibus suis velut ab hostibus pertulit, in Romanam civitatem confugit. Et licetprima suggestio, non ab eo in causis pecuniariis, reservatis legibus est judicatum: tamen post haec magis contra personam fraternitatis tuae, a qua non juste se a sacerdotii gradu flagitabat esse dejectum, gravissime querebatur. » Et infra: « Quod vero, inquit, ad praesens attinetCassatis prius atque ad nihilum redactis predictae sententiae tuae decretis, ex beati Petri apostolorum principis auctoritate decernimus, triginta dierum spacio sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nexcessus veniam cum summa poenitentia ac lacrymis exorare. Quod si hanc sententiam nostram te cognoveris implevisse remissius, non jam tan
Abbreviated transcription (Latin):
situm. honoris sui gradii carere ñ potuit an
sua eum reformari eccłia atq in ꝓpriȩ dig¬
nitatis ordine decreuimꝰ reuocari. & cum opor¬
tuisset ex eo te dñici corporis cõmunione pri¬
uari. quod ammonitione scẽ memoriȩ deces¬
eis aliquid tͥ uiris & ditionis seruare presũp¬
seris: tamen nos humaniꝰ decernentes. cõmu¬
tes. decernmꝰ ut fr̃nitas tua ab eo eccłiaq eius
omnẽ ante habitam potestatẽ uirisditionis
abstineat: sed scłm scripta decessoris nr̃i si qua
causa uel fidei uelcriminis. uel pecuniaria
aduersus prȩfatum adrianum consacerdotem
nr̃m potuerit euenire. uel suꝑ eos qui nr̃i suis
uel fuerunt in urbe regia responsales. si medi¬
tiȩ sententia decidatur. Quod si contra hȩc gͤ
statuimus. quolibet tempore. qualibet occa
excepto ultimȩ uite tuȩ tempore. nisi con¬
cessa romani pontificis decernimus uissione
recipere. Hȩc enim consona scĩs patribus

Expanded text:
situs, honoris sui gradu carere non potuit, in situs, honoris sui gradu carere non potuit, in sua eum reformari ecclesia, atque in propriae dignitatis ordinem decrevimus revocari. Et cum oportuisset te ex eo Dominici corporis communione privari, quod, admonitione sanctae memoriae deceseis aliquid tibi juris et ditionis servare praesumpseris, tamen nos humanius decernentes, commutes, decernimus ut fraternitas tua ab eo ecclesiaque ejus omnem ante habitae suae potestatem jurisdictionis abstineat, et secundum scripta decessoris ncausa vel fidei vel criminis, vel pecuniaria adversus praefatum Adrianum consacerdotem nostrum potuerit evenire, vel per eos qui nostri sunt vel fuerint in urbe regia responsales, si meditiae sententia decidatur. Quod si contra haec quae statuimus, quolibet tempore, qualibet 631 oexcepto ultimo vitae tuae tempore, nisi concessa Romani pontrecipere. Haec enim consona sanctis Patribus
Abbreviated transcription (Latin):
do releuemꝰ. Deniq studiosissimꝰ pater gregoriꝰ.
tandui penes mauriciũ imꝑatorẽ suggestionibꝰ
suis imminuit: donec post multoꝵ annoꝵ
curricula. magnus anastasius throno ꝓprio
redderetur. Cui congratulabundus scripsit di¬
cens. Gła in excelsis deo & interra pax homini¬
bus bonȩ uoluntatis: quia magnus ille fluuꝰ
qui quondã arentia antiochiȩ saxa reliquerat
ad ꝓprium alueum reuersus. subiectas &
uixta positas ualles rigat: ut unum tricesi¬
mum. aliud sexagesimũ. aliud uero centesi¬
mum ferat fructum:
drianum thebanȩ ciuitatis episcopum.
a ioħe primȩ iustiniane. & altero iohe
lariseo episcopis iniuste depositum. ñ solũ
sedi ꝓpriȩ reddidit: uerumetiã ipsius ȩccłiã
romano uire defendens. a larissei ep̃ĩ potes¬
res odio laborasse. & nullo iure pecuniariis
in causis eum frat̾nitatis tuȩ condem natũ fuis¬
se sentencia. Quia igitur & ab antefato iohe

Expanded text:
do, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius do, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, dicens: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quondam arentia Antiochiae saxa reliquerat, ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat, ut unum trigesimum, aliud sexagesimum, aliud vero centesimum ferat fructum. » 26. Hadrianum, Thebanae civitatis episcopum, a Joanne primae Justinianae, et altero Joanne, Larissaeo episcopis, injuste depositum, non solum sedi propriae reddidit, verum etiam ipsius ecclesiam Romano jure defendens, a Larissaei episcopi potesres odio laborasse, et nullo jure pecuniariis in causis eum fraternitatis tuae condemnatum fuisse sententia. Quia igitur et ab antefato Joann
Abbreviated transcription (Latin):
constantinopolitanũ presulẽ uoce libera re¬
prehendens. imꝑatoris iustini uissu detrusꝰ
mnexilium. ab ipsis iohis papȩ temporibus.
usq ad sui pontificatꝰ tempora ꝑmanebat:
mox ut summũ sacerdotium meruit. int̾
patriarchas eum reputans scriptis talib ani¬
mauit. Preterea inquit sicuti patriarchis
aliis parib ur̃is sy nodicam uobis epłam di¬
rexi: quia apud me semꝑ hoc estis. quod ex
om̃ipotentis dei munere accepistis eẽ. nom̃
quod ex uoluntate hominũ putamini ñ ẽ:
tem eidem in alia epła. post non nulla scribens¬
ait. fratnitati tuȩ indico. quia a serenissimis
dominis quantis ualui precib postulaui. ut
uos honori ꝓprio restitutos. ad scĩ petri apłoꝵ
principis limina uenire. & quousq ita deo
placuerit. hic mecum uiuere concedat: quati¬
nus dum uos uidere meruero. peregrinatio¬
nis nr̃e tedium de etna patria inuicẽ loquen¬

Expanded text:
Constantinopolitanum praesulem voce libera reConstantinopolitanum praesulem voce libera reprehendens, imperatoris Justini jussu detrusus in exilium, ab ipsis Joannis papae temporibus, usque ad sui pontificatus tempora permanebat, mox ut summum sacerdotium meruit; inter patriarchas eum reputans, scriptis talibus animavit: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis paribus vestris, synodicam 139 vobis epistolam direxi, quia apud me semper hoc estis quod ex omnipotentis Dei munere accepistis esse, non quod ex voluntate hominum putamini non esse. » Item eidem in alia epistola post nonnulla scribens: « Fraternitati tuae indico quia a serenissimis dominis, quantis valui precibus, postulavi ut vos, honore restituto, ad sancti Petri apostolorum principis limina venire, et quousque ita Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquen
Abbreviated transcription (Latin):
uum petunt. Quib ipse inter cȩtera sic rescͥp¬
Nd. Iilud quod uobis ab agilulfo indicastis
criptum: dilectionẽ urãm non moueat. Nã
quod nos utilitati ur̃ȩ salubrit᷑ consulere ue¬
umus. in homine qui ñ a catholicis & maxi¬
ne longobardis eligitur. nulla prebebimus
rtione consensum: quia uicarius sci ambro¬
ii indignus euidenter ostenditur. si electus
atalib orcdinatur. Et post pauca. Ut igitur
morchinando deusdedit diaconem qui a uob̾
ietus est. nulla possit mora contingere: pan¬
tileonem notarium nr̃m transmisimꝰ. qui
eum ut moris ẽ. annitente consensus nr̃i auc¬
tritate faciat consecrari xx
b aduersis potestatib p̃grauatos fortissi¬
mus miles xp̃i gregorius uirilit̃ defen¬
uebat: in uisteq deiectos ñ solum inter depo¬
stos non habebat: uerũetiã pristinis gradib
auctoritatis suȩ priuilegio reformabat. Nam
anastasiũ antiochenũ patriarchã. qui ioħem

Expanded text:
tiam petunt. Quibus ipse inter caetera sic rescriptiam petunt. Quibus ipse inter caetera sic rescripsit: « Illud quod vobis ab Agilulfo indicastis scriptum, dilectionem vestram non moveat. Nam quod nos utilitati vestrae salubriter consulere velimus, in homine qui non a catholicis et maxime Langobardis eligitur nulla praebemus ratione consensum, quia vicarius sancti Ambrosii indignus evidenter ostenditur, si electus a talibus ordinatur. » Et post pauca: « Ut igitur in ordinando Deusdedit diacono, qui a vobis electus est, nulla possit mora contingere, Pantaleonem notarium nostrum transmisimus, qui eum, ut moris est, annuente consensus nostri auctoritate, faciat consecrari. » 25. Ab adversis potestatibus praegravatos fortissimus miles Christi Gregorius viriliter defendebat, injusteque dejectos non solum inter depositos non habebat, verum etiam pristinis gradibus auctoritatis suae privilegio reformabat. Nam Anastasium, Antiochenum patriarcham, qui Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. Et quia illic multi mediolanensiũ
coacti longobardoꝵ barbarica feritate con¬
sistunt: eoꝵ te uoluntates oportet conuocatis
eis in cõmune ꝑscrutari: sieos nulla diuer¬
sitas ab electionis unitate disterminat. Sichᷤ¬
pradicto filionr̃o constantio omniũ uolun
Qat consensus ꝑdurare cognoscis : cirne
qim a ꝑpriis epĩs sicut antiquitatis mos exi
um nr̃ȩ auctoritatis assensu solact ante
Qio facias consecrari: quatinus huiꝰmodi ser¬
r consuecudine. & apłica sedes ꝓpriũ uigo¬
i ̃ retineat. & a se concessa aliis sua uira ñ
omuat. s cum post annos aliquot constan¬
us functus insigniter pontificio. dormiss&
Mdno: clerus & plebs mediolanensis ds̃ dedit
siconem eligentes. ab agilułfo rege terre¬
ustur: quatinuis illum eligerent. qũẽ lon¬
godardoꝵ barbaries uoluisset. At illi decrecũ
sium gregorio dirigentes: consiliũ & licen¬

Expanded text:
necesse est. Et quia illic multi Mediolanensium necesse est. Et quia illic multi Mediolanensium coacti Langobardorum barbarica feritate consistunt, eorum te voluntates oportet, convocatis eis in commune, perscrutari. Et si nulla eos diversitas ab electionis unitate disterminat, si qupraedicto filio nostro Constantio omnium voluntates atque consensum perdurare cognoscis, tunc eum a propriis episcopis, sicut antiquitatis mos exigit, cum nostrae auctoritatis assensu, solatiante et auxiliante Domino, facias consecrari: quatenus hujusmodi servata consuetudine, et apostolica sedes proprium vigorem retineat, et a se concessa aliis sua jura non minuat. » Sed, cum post annos aliquot Constantius functus insigniter pontificio dormisset in Domino, clerus et plebs Mediolanensis Deusdedit diaconum eligentes ab Agilulfo rege terrentur, quatenus illum eligerent quem Langobardorum barbaries voluisset. At illi decretum suum Gregorio dirigentes, consilium et licen
Abbreviated transcription (Latin):
orientales precipue retinent. usq actenus sedes
ut insuis dypͥticis. nullius pontificis nomen
describant. quousq synodicã ipsius suscipians
& tandui defunctum pontificẽ int̾ uiuents
annumerent. quandui successor illiꝰ suaslit.¬
teras studuerit destinarex
inc est nimirum quod gregoruis a con¬
suetudine prisca ñ discrepans: iohanni
subdiacono rectori patrimonii ligurie scribit
dicens. Quanto apłica sedes deo auctore eunc¬
tis prelata constat eccłiis: tanto inter multi¬
plices curas. & illa nos ualde sollicitat. ubi
ad consecrandum antistitẽ nr̃m expectat᷑
arbitriũ. Defuncto igitur laurentio ȩccłiȩ
mediolanensis ep̃o. sua nobis relatione clerꝰ
innotuit: in electione se filii nr̃i constancii
diaconi sui. unanimiter consensisse. Sed qm̃
eadem ñ fuit subscripta relationẽ quid quid
ad cautelã ꝑtinet omittamꝰ: iccirco huiꝰ pre¬
cepti auctoritate suffultũ. genuã te ꝓficisci

Expanded text:
Orientales praecipue retinent usque hactenus sedes, Orientales praecipue retinent usque hactenus sedes, ut in suis dyptichis nullius pontificis nomen scribant, quousque synodicam ipsius suscipiant, et tandiu defunctum pontificem inter viventes annumerent, quandiu successor illius suas litteras studuerit destinare. 24. Hinc est nimirum quod Gregorius a consuetudine prisca non discrepans, Joanni, subdiacono rectori patrimonii Liguriae, scribit dicens: « Quanto apostolica sedes, Deo auctore, cunctis praelata constat ecclesiis, tanto inter multiplices curas et illa nos valde sollicitat, ubi ad consecrandum antistitem, nostrum exspectatur arbitrium. Defuncto igitur Laurentio, Ecclesiae Mediolanensis episcopo, sua nobis relatione clerus innotuit in electione se filii nostri Constantii, diaconi sui, unanimiter consensisse. Sed quoniam eadem non fuit subscripta relatio, ne quid quod ad cautelam pertinet omittamus, idcirco hujus praecepti auctoritate suffultum, Genuam te proficisci
Abbreviated transcription (Latin):
canones priscasue consuetudines uenire neminẽ
ꝑmittebat: ita quȩ consuetudinis fuerant. q¬
li penitus denegabat. Nam mox ut episcos
aplicȩ sedis enituit. patriarchalib sedibus u
sy nodicam destinauit: & postmodũ scco sen
dei incluso. inter cȩtera scribit dicens. hin
tites ordinantur: synodales sibi epłas uicisin
mittant. in quib se scãm calcedonensem so¬
nodum. cum aliis generalib synodis fateam̃¬
TEm anastasio presbitero deisauria.u
post multa. fr̃ĩ nr̃o cyriaco constantino poli¬
tanȩ ciuitatis antistiti. qui nuꝑ in ioħis reue¬
rentissimi episcopi loco ordinatus ẽ. nr̃a uo¬
lumus scripta transmittere. Sed quia nonẽ
consuetudo. ut priusqu̾ã ad nos euis synodis
deferatur. ei scribere debeamꝰ: iccirco munc
distulimus. postea autem indicabimꝰ. Qua
uidelicet consuetudinẽ. sicut nr̃i quoq qui
ante biennium ab adriano liberalissimo pa¬
pa in scã octaua synodo p̃fuere testantur. ita

Expanded text:
canones priscasve consuetudines venire neminem canones priscasve consuetudines venire neminem permittebat, ita quae consuetudinis fuerant nulli penitus denegabat. Nam mox ut episcopus apostolicae sedis enituit, patriarchalibus sedibus suam synodicam destinavit, et postmodum Secundino, servo Dei incluso, inter caetera scribit, dicens: « Htites ordinatur, synodales sibi epistolas vicissim mittant, in quibus se sanctam Chalcedonensem synodum cum aliis generalibus synodis tem Athanasio, presbytero de Isauria, post multa: « Fratri nostro Cyriaco, Constantinopolitanae civitatis antistiti, qui nuper in Joannis reverendissimi episcopi loco ordinatus est, nostra voluimus scripta transmittere; sed quia non est consuetudo ut prius quam ad nos ejus synodica deferatur ei scribere debeamus, idcirco nunc distulimus, postea autem 138 indicabimus. » Quam videlicet consuetudinem, sicut nostri quoque qui ante biennium ab Hadriano liberalissimo papa in sancta octava synodo praefuere testantur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾a teneat. eiꝰq cogitaciões celestiꝰ gr̃e ope dispenset: qͣ¬
tinuᷤᷤ tranquillitas ur̃a tanto rectius ualeat sibi seruien¬
tes regere. quanto dñatori omniũ nouerit ueriꝰ
deseruire: in amore catholicȩ fidei faciat defenso¬
res suos. quos fecit ex benigno oꝑe imꝑatores nr̃o ᷤ
infundat in ur̃is mentib zelum simul & mansu¬
etudinem. ut pio semꝑ feruore ualeatis. & quicqͥd
in dño exceditur. ñ inultum relinquere: & siqͥd
in uobis delinquitur parcendo tolerare: xxii
is gregorius laudib aut ideo nouos pͥncipes
demulcebat. ut audientes quales ẽẽ debeãt. fie¬
rent mitiores quam mauricius fuerat. cuius tot
criminib inuoluta tempora cognoscebant: aut
quia eos sibi suȩq eccłiȩ deuotissimos cernens. nõ
eos ad tyrannidẽ ruituros ẽẽ putabat. Qui sicut
quorunlibet uicia liberis uocib arguebat. & contͣ

Expanded text:
dextera teneat, ejusque cogitationes coelestis gratiae ope dispenset: qudextera teneat, ejusque cogitationes coelestis gratiae ope dispenset: quatenus tranquillitas vestra tanto rectius valeat sibi servientes regere, quanto Dominatori omnium noverit verius deservire. In amore catholicae fidei faciat defensores suos, quos fecit ex benigno opere imperatores nostros. Infundat in vestris mentibus zelum simul et mansuetudinem, ut pio semper fervore valeatis, et quidquid in Deo exceditur, non inultum relinquere, et si quid in vobis delinquitur, parcendo tolerare. » 23. His Gregorius laudibus aut ideo novos principes demulcebat, ut audientes quales esse debebant, fierent mitiores quam Mauricius fuerat, cujus tot criminibus involuta tempora cognoscebant; aut quia eos sibi suaeque ecclesiae devotissimos cernens, non eos ad tyrannidem ruituros esse putabat. Qui sicut quorumlibet vitia liberis vocibus arguebat, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
premimur: nullis ex plere suggestionis uo¬
cib ualemus. Sed in om̃ipotenti domino con-¬
fidimꝰ: quia ea quȩ fecit consolationis suȩ nob̾
bona ꝑficiet. Et qui suscitauit in re publica
pios dños: extinguet crudeles inimicos:¬
tem leontiȩ auguste. Quȩ lingua eloqui. qͥ
animus cogitare sufficiat. quantas de serenita¬
te ur̃i imꝑii. om̃ipotenti deo grãs debemus:
quod tam dura longi temporis pondera cerui-¬
cib nr̃is amota sunt. & imꝑialis culminis le¬
ue iugum rediit. quod libeat portare subiec¬
tis: Reddatur ergo creatori om̃iũ ab hymnidi¬
cis angłoꝵ choris. gła incelo: ꝑsoluat᷑ ab hõibꝰ gr̃arũ
actio in t̾ra: qͥa uniu̾sa res publica q̃ multa meroriᷤᷤ
ꝑtulit uulnera. iã nc̃ consolationis ur̃ȩ inuenit fo¬
menta. Unde nobis necesse ẽ om̃ipotentis dĩ mise¬
ricordiã enixiꝰ orare: ut cor ur̃e pietatis sua semꝑ

Expanded text:
premimur, nullis explere suggestionum vopremimur, nullis explere suggestionum vocibus valemus. Sed in omnipotenti Deo confidimus quia ea quae coepit consolationis suae nobis bona perficiet, et qui suscitavit in republica pios dominos, exstinguet crudeles tyrannosItem Leontiae Augustae: « Quae lingua eloqui, quis animus cogitare sufficiat, quantas de serenitate vestri imperii omnipotenti Deo gratias debemus, quod tam dura longi temporis pondera cervicibus nostris amota sunt, et imperialis culminis leve jugum rediit, quod libeat portare subjectis? Reddatur ergo Creatori omnium ab hymnidicis angelorum choris gloria in coelo: persolvatur ab hominibus gratiarum actio in terra, quia universa respublica, quae multa moeroris pertulit vulnera, jam nunc consolationis vestrae invenit fomenta. Unde nobis necesse est omnipotentis Dei misericordiam enixius exorare, ut cor vestrae pietatis sua semper
Abbreviated transcription (Latin):
quoq suadente lȩcicia. ad ur̃a uestigia uenire
festinant. qui illuc prius accedere ualde timu-¬
erant. S ed quia eoꝵ quidam ita senectute
sunt debiles. ut labores ferre uix possint. quidã
uero eccłiasticis curis uehem̃ter implicantur.
& latorem presentiũ qui primus om̃ium defen¬
sor fuit. bene michi ex longua assiduitate com-¬
ꝑtus est uita. fide. ac morib apꝓbatus. hunc
aptum pietatis ur̃ȩ uestigiis esse uidicaui. Unde
eum auctore deo diaconem feci: & sub celeritate
transmittere studui: qui cuncta quȩ in his par¬
tibus aguntur inuento oportuno tempore.
ualeat clementiȩ ur̃ȩ suggerere. Cui rogo ut
serenitas ur̃a pias aures inclinare dignetur:
ut tanto nob̾ celerius ualeat misereri: quanto
afflictionẽ nrãm uerius ex eis relatione cog¬
nouerit. Qualiter enim quotidianis gladiis.
& quantis longobadoꝵ incursionib. ecce ĩa
ꝑ triginta & quinq annoꝵ longitudinem

Expanded text:
quoque suadente laetitia ad vestra vestigia venire quoque suadente laetitia ad vestra vestigia venire festinabant, qui illuc prius accedere valde timuerant. Sed quia eorum quidam ita senectute sunt debiles, ut laborem ferre vix possint, quidam vero ecclesiasticis curis vehementer implicantur; et lator praesentium, qui primus omnium defensorum fuit, bene mihi ex longa assiduitate compertus est, vita, fide ac moribus approbatus, hunc aptum pietatis vestrae vestigiis esse judicavi. Unde eum, auctore Domino, diaconem feci et sub celeritate transmittere studui, qui cuncta quae in iis partibus aguntur, invento opportuno tempore, valeat clementiae vestrae suggerere. Cui rogo ut serenitas vestra pias aures inclinare dignetur, ut tanto nobis celerius valeat misereri, quanto afflictionem nostram verius ejus relatione cognoverit. Qualiter enim quotidianis gladiis et quantis Longobardorum incursionibus ecce jam per triginta et quinque annorum longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ & rei publicȩ imꝑatores distat: quod re¬
ges gentium dñi seruoꝵ sunt. imꝑatores uero
rei publicȩ domini liberorum: xxi.
Iumq focas mandari sibi romanȩ sedis dia¬
conum cum magna humilitatis reueren¬
tia postularet: gregorius ita rescripsit. Conside
rare cum gaudiis & magnis actionib gr̃arum
libet. quantas omĩpotenti dnõ laud es debemꝰ:
quod remoto tristiciȩ iugo ad libertatis tempora.
sub imꝑiali benignitatis ur̃e pietate ꝑuenimꝰ.
slam quod ꝑmanere in palatio iuxta antiqũa
consuetudinẽ apłice sedis diaconem. ur̃a sereni¬
tas non inuenit: non hoc meȩ negligentiȩ. sed
grauissimȩ necessitatis fuit. Quia dum ministri
cum formidine declinarent atq refugerent: nul¬
li eoꝵ poterat imponi. ut ad urbem regiam in
palatio ꝑmansurus accederet. Sed postquã urãm
clementiam omipotentis dĩ grã disponente. ad
culmen imperii ꝑuenisse cognouerunt: ipsi

Expanded text:
gentium et reipublicae imperatores distat, quod regentium et reipublicae imperatores distat, quod reges gentium domini servorum sunt, Imperatores vero Reipublicae Domini liberorum. » 21. Cumque Phocas mandari sibi Romanae sedis diaconum cum magna humilitatis reverentia postularet, Gregorius ita rescripsit: « Consirare cum gaudiis et magnis actionibus gratiarum libet quantas omnipotenti Domino laudes debemus, quod, remoto jugo tristitiae, ad libertatis tempora sub imperiali benignitatis vestrae pietate pervenimus. Nam quod permanere in palatio, juxta antiquam consuetudinem, apostolicae sedis diaconem vestra serenitas non invenit, non hoc meae negligentiae, sed gravissimae necessitatis fuit, quia dum ministri cum formidine declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus accederet. At postquam vestram clementiam, omnipotentis Dei gratia disponente, ad culmen imperii pervenisse cognoverunt, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera. in cunctoꝵ mentib exultationis suȩ
grãm infundit. De qua exultationis abun¬
dantia irroborari nos citius credimus: qui benig¬
nitatem ur̃ȩ pietatis. ad imꝑiale fastigium ꝑ¬
uenisse gaudemꝰ. Letent᷑ cęli & exultet terra: &
de benignis ur̃is actib uniu̾sȩ rei publicȩ ppłs
nunc usq uehementer afflictus. hẏlarescat. Cõ
hostium: releuentur ur̃a miscłia contriti ac
depressi animi subiectoꝵ. Uirtus cęlestis gr̃ȩ ini¬
micis uos terribiles faciat: pietas subditis benig¬
nos. Quiescat felicissimis temporib ur̃is. in uni¬
uersa re publica ꝓlata sub causarum imagine
preda pacis: cessent testamentoꝵ insidiȩ. dñati¬
onum gr̃ȩ uiolenter exactȩ. Redeat cunctis in
rebus ꝓpriis secura possessio: ut sine timore ha¬
bere segaudeant. quȩ non sunt ab eis fraudibus
acquisita. Reformetur iam singulis sub iugo
pii imperii libertas sua. Hoc nanq inter reges

Expanded text:
viscera in cunctorum mentibus exultationis suae viscera in cunctorum mentibus exultationis suae gratiam infundit. De qua exultationis abundantia roborari nos citius credimus, qui benignitatem vestrae pietatis ad imperiale fastigium pervenisse gaudemus. Laetentur coeli, et exultet terra ; et de benignis vestris actibus universae reipublicae populus nunc usque vehementer afflictus hilarescat. Comphostium, releventur vestra misericordia contriti ac depressi animi subjectorum. Virtus coelestis gratiae inimicis vos terribiles faciat, pietas subditis benignos. Quiescat felicissimis temporibus vestris universa respublica, prolata sub causarum imagine praeda pacis. Cessent testamentorum insidiae, donationum gratiae violenter exactae. Redeat cunctis in rebus propriis secura possessio, ut sine timore habere se gaudeant quae non sunt ab eis fraudibus acquisita. Reformetur jam singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc namque inter reges
Abbreviated transcription (Latin):
go foȩ & leontiȩ augustoꝵ cum eorundẽ fauo¬
ralibus litteris. romam delata ẽ. Et postquã
a clero & senatu acclamatũ est eis in basilica
uli iussu gregorii: in oratorio scĩ cesarii. la¬
teranensi palatio constituto reponitur. Qui
etiam focȩ imꝑatori ita rescripsit. Gła in ex¬
celsis dõ. qui iuxta quod scriptum ẽ mutat
tempora. & tranfert regna: & qui hoc cunctis
innotuit. quod ꝑꝓpħam suum loqui digna¬
tus ẽ dicens: quia dñatur excelsus in regno
hominum. & cui uoluerit ipse. dat illud.
In omnipotentis quippe dei incõprehensi
rum peccata ferienda sunt. unus erigitur:
ꝑ euius duriciam tribulationis uigo. subiec¬
tor colla ddepͥmantur: quod nos in nr̃a diutiꝰ
tribulatione ꝓbauimus. Aliquando uͦ cum
misericors ds̃ merentia multoꝵ corda sua de¬
cernit consolatione refouere. unum ad regi¬
minis culmen ꝓuehit: & ꝑ eius misericordiȩ

Expanded text:
go Phocae et Leontiae, augustorum, cum eorumdem favogo Phocae et Leontiae, augustorum, cum eorumdem favorabilibus litteris Romam delata est, 136 Et postquam a clero et senatu acclamatum est eis in basilica Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti Caesarii Lateranensi palatio constituto reponitur. Qui etiam Phocae imperatori ita rescripsit: « Gloria in excelsis Deo, qui, juxta quod scriptum est, Mutat tempora et transfert regna ; et qui hoc cunctis innotuit quod per prophetam suum loqui dignatus est, dicens: Quia dominatur Excelsus in regno hominum, et cui voluerit, ipse dat illud . In omnipotentis quippe Dei incomprehensibmultorum peccata ferienda sunt, unus erigitur, per cujus duritiam tribulationis jugo subjectorum colla deprimantur. Quod nos in nostra diutius tribulatione probavimus. Aliquando vero cum misericors Deus moerentium multorum corda, sua decernit consolatione refovere, unum ad regiminis culmen provehit, et per ejus misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
ut alter eoꝵ sibi imꝑare studeret. Iili nul¬
lomodo consenserunt: immo hoc mauties
gulerunt. At ille germanum ꝑdere uolu
pdiurem sui consilii flagellauit. multosq
sine ab eadem eccłia extraneum transmit¬
uuł nunqũa ꝑmittitur. immo multis cõ¬
utlis a popło laceratus marcionista hereti¬
uis appellatur. Et cõmoto intra constanti¬
idpolim graui tumultui: mauriciꝰ dissimu¬
o habitu cum uxore & filiis noctu dromo¬
aem conscendit. fugiens apud scm̃ antonom̃
uenit. At uero focas cum exercitu insepti¬
num ueniens. imꝑator efficitur: a quo mau¬
edoniam uussus. queadmodũ sibi denunci¬
atum fuerat decollatur. Et quia oratio gre¬
gori qua illum petierat interribili dei iudi¬
co liberum a delictis om̃ib inueniri. uacua
&̃ non poterat: idem mauricius id recepit
quod meruit: & in cunctis suis incõmodis
añm benedicens. a sempiterno supplicio me
ualendarum maiarum. indictione sexta ima¬

Expanded text:
ut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nulut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nullo modo consenserunt, imo hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum perdere volproditorem sui consilii flagellavit, multosque ad hunc ab eadem ecclesia extrahendum transmittens, nunquam permittitur; imo multis conviciis a populo laceratus, Marcionista haereticus appellatur. Et commoto intra Constantinopolim gravi tumultu, Mauricius, dissimulato habitu, cum uxore et filiis noctu dromonem conscendit; et fugiens, apud sanctum Antonomum venit. At vero Phocas cum exercitu in septimum veniens, imperator efficitur; a quo Maucedoniam jussus, quemadmodum sibi denuntiatum fuerat, decollatur. Et quia oratio Gregorii qua illum petierat in terribili Dei judicio liberum ab omnibus delictis inveniri vacua esse non potuit, idem Mauricius id recepit quod meruit, et in cunctis suis incommodis Deum benedicens, a sempiterno supplicio merlendarum Maiarum, indictione sexta, ima
Abbreviated transcription (Latin):
nia & discrimine decides:
uib auditis mauricius. dñm glorifi¬
cans pęnitentiam tenuit: sed a cup¬
ditatis auaricia usq ad eo ñ recessit. ut exer¬
citus in ꝑiculosis locis hyemaret: & tran¬
sito danubio. uictus sibi desclauoꝵ regione
ꝑiclitabundi quererent: ne uidelicet alimen¬
ta publica manducarent. Quod cum petro
pretori feralib litteris immineret: taxiar¬
chis uocatis ait. Numis mͥ uidentur grauia
imꝑatoris p̃cepta: romanos in aliena terra
hyemare iubentia. Nam illi non obȩdire
seuum est: & rursus obȩdire seiussimum.
Nullum bonum parit auaricia: quia mat
omniũ maloꝵ consistit: qua imꝑator langues
hoꝵ maximoꝵ maloꝵ causa romanis effici¬
tur. Exercitus itaq hoc ꝑ taxiarchas audio.
ad sedicionẽ conuertitur: exaltatũq suꝑ eli¬
peum focam. centurionem ex archum ac cla¬
mauerunt. fugatoq pretore theodosio filio
imꝑatoris. & germano socero eiꝰ dirigunt:

Expanded text:
nia et discrimine decides. 19. nia et discrimine decides. 19. Quibus auditis, Mauricius Deum glorificans, poenitentiam tenuit; sed a cupiditatis avaritia usque adeo non recessit, ut exercitus in periculosis locis hyemare, et transito Danubio victum sibi de Sclavorum regione periclitabundi quaerere, ne videlicet alimenta publica manducarent, Petro praetori feralibus litteris immineret. Qui taxiarchis vocatis, ait: « Nimis mihi videntur gravia imperatoris praecepta, Romanos in aliena terra hyemare jubentia. Nam illi non obedire saevum est, et rursus obedire saevissimum. Nullum bonum parit avaritia, quia mater omnium malorum consistit, qua Imperator languens, horum maximorum malorum causa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per taxiarchas audito, ad seditionem convertitur, exaltatumque super clypeum Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, fugatoque praetore, Theodosio filio imperatoris et Germano socero ejus, dirigunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad palatium uenit: cubiculum imꝑatoris
grediens. ad pedes eius ꝓcidit. Cui imꝑator
assurgens: ad pedes eius nichilominꝰ corrin
dicens. Ignosce dep̃cor michi: quia nunc
fecto diuina reuelatione doctus cognoui.
quod nichil in me unde suspicabar cõmis¬
ris: sed si quem in agminib nr̃is cognoseis
qui focas soleat uocitari. dicito mͥ. Et philis¬
picus dui apud se recogitans ait. Unũ focã
cognosco: qui nuꝑ ꝓ curator ab exercitu nin¬
cupatus. contradicebat tuo imꝑio. Cum uen
mauricius de qualitate illius in quireret.
phillippicus ait. Est quidem iuuenis & te¬
merarius: attamen timidus. Et mauriciꝰ
Si timidus inquit: ꝓfecto & homicida. Dũs
suꝑhuiusmodi titubaret: in crastinũ ma¬
gistrianus ab heremitis quib imꝑatoris p̃¬
ces portauerat rediens. responsum retulit di¬
cens. Ds̃ recepta pęnitentia tua saluabit a¬
mam tuam. & cum scĩs te cum tota domo
tua constituet. Ab imꝑio uero cum ignoni¬

Expanded text:
ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad pedes ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus nihilominus corruit, dicens: Ignosce, deprecor, mihi, quia nunc profecto divina revelatione doctus cognovi quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si quem in agminibus nostris cognoscis qui Phocas soleat vocitari, dicito mihi. Et Philippicus, diu apud se recogitans, ait: Unum Phocam cognosco, qui nuper procurator ab exercitu nuncupatus contradicebat tuo imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius inquireret, Philippicus ait: Est quidem juvenis, et temerarius, attamen timidus. Et Mauricius: Si timidus, inquit, profecto et homicida. Dumque super hujusmodi titubaret, in crastinum magistrianus ab eremitis, quibus imperatoris preces portaverat, rediens, responsum retulit dicens: Deus, recepta poenitentia tua, salvabit animam tuam, et cum sanctis te cum tota domo tua constituet; ab imperio vero cum ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
uidet apud eneam palatii portam se coram mul¬
to popło eneȩ statuȩ saluatoris assistere. Tunc
uox terribilis facta ẽ. ex ipso incarnati uerbi
charactere dicens. Date mauriciũ. Et capi¬
entes eum iudicioꝵ ministri: posuerunt uix¬
ta purpureũ umbilicum qui illic erat. Cui
eadem uox characteris ait. Ubi uis reddam
tibi mala. quȩ in hoc scło ꝑpetrastis Ille res¬
pondit. Amator hominũ dñe. & uidex iuste.
hic potius ea mͥ. & ñ in scło futuro retribue.
Statim diuna uox ussit tradi mauricium.
& constantiã uxorem eius cum filiis & filiab
omiq cognatione ipsius. focȩ militi. Euigi¬
lans ergo mauricius misit parrochenum:
& uocauit ad se philippicũ generum filium¬
suum. quem dudum suspicatus fuerat im¬
ꝑium sibi uelle subripere. At ille ꝓsuspitioe
se ꝑdendum conitiens. aduocate gordiȩ uxo¬
ris suȩ tanquã non reuisurȩ. ultimũ uale¬
dixit. Sacramentoq comunionis accepto

Expanded text:
videt apud aeneam palatii portam se coram mulvidet apud aeneam palatii portam se coram multo populo aeneae statuae Salvatoris assistere. Tunc vox terribilis facta est ex ipso incarnati Verbi charactere, dicens: Date Mauricium. Et capientes eum judiciorum ministri, posuerunt juxta pueri umbilicum qui illic erat. Cui eadem vox characteris ait: Ubi vis reddam tibi mala, quae in hoc saeculo perpetrasti? Ille respondit: Amator hominum, Domine, et Judex juste, hic potius ea mihi, et non in saeculo futuro, retribue. Statim divina vox jussit tradi Mauricium et Constantinam uxorem ejus, cum filiis et filiabus, omnique cognatione ipsius, Phocae militi. Evigilans ergo Mauricius misit paracoemomenum, et vocavit ad se Philippicum generum suum, quem dudum suspicatus fuerat imperium sibi velle subripere. At ille pro suspicione se perdendum conjiciens, advocatae Gordiae uxori suae, tanquam non se revisurae, ultimum valdixit; sacramentoque communionis accepto,
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam ad miratus. quia de futuro dei uidicio
se terruerat. ad exercendã in eum tyrannidem
ꝓdire nitebatur: cum ꝓtinus eodem anno.
uir quidam monachicis indutus uestim̃tis.
diuina quadã uirtute commotus. dexcera
spatam cȩpit: quam uidelicet a foro usq ad
ȩneam statuã gladiatoris nudam circũ ferens.
imꝑatorem gladio cunctis moriturum predi¬
xit. Quod mauricius ut audiuit. atyrannide
gregorio inferenda semet continuit: & iudici¬
um diuinum quod eiminatus fuerat cito se su¬
biturum tanto magis timuit: quanto grego¬
rium credidit ñ posse mentiri:
ox itaq scripto preces compositas. tam
eidem. quam cunctis patriarchis epĩs. et
monachis ciuitatum. siue solitudinum. pecu¬
nias multas. cereos & thimiamata destinauit:
hoc potissimum dep̃cans ut dño supplicarent.
a futuris cruciatib redimi meruisset. Cumq
hoc & ipse uehem̃tius ꝑ multa tempora cum
lacrimis postulasset: quadam nocte dormiens.

Expanded text:
stantiam admiratus, quia de futuro Dei judicio stantiam admiratus, quia de futuro Dei judicio se terruerat, ad exercendam in eum tyrannidem prodire nitebatur, cum protinus eodem anno vir quidam monachicis indutus vestimentis, divina quadam virtute commotus, dextera spatham cepit, quam videlicet a foro usque ad aeneam statuam gladiatoris nudam circumferens, imperatorem gladio cunctis moriturum praedixit. Quod Mauricius ut audivit, a tyrannide Gregorio inferenda semet continuit, et judicium divinum quod ei minatus fuerat cito se subiturum tanto magis timuit, quanto Gregorium credidit non posse mentiri. 18. Mox itaque scripto preces compositas tam eidem quam cunctis patriarchis, episcopis et monachis civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos et thymiamata destinavit, hoc potissimum deprecans ut Domino supplicarent, a futuris cruciatibus redimi meruisset. Cumque hoc et ipse vehementius per multa tempora cum lacrymis postularet, quadam nocte dormiens,