comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte in lege dĩ sui: Felix conuersatio inqua in imici nullã reppe¬
riunt occasionẽ nisi iplegitimis di : Tunc princ et satraphȩ
subri puer̃ regi : & sic lo cuti sunt : Pulcre dixit. subripuerunt:
non enĩ hoc locuti sunt qł agere cogitabant : sedꝑ honorẽ regis
inimici moliuntur insidias : Nunc itaq: rex consirmasenten¬
tiam & scribe decre:um: ut non inmutetur qđ statutũ est
suisse subdario etcyro maedorũ atq̃ psarũ: uodcũ danihel
comperiss& id est consticutã legẽ In gressus estdomũ suam
Et femnestris aꝑtis ince naculo suo contra ihe rusalẽ trib tem¬

Expanded text:
nem, nisi forte in lege Dei sui. Felix conversatio in qua inimici nullam repenem, nisi forte in lege Dei sui. Felix conversatio in qua inimici nullam reperiunt occasionem, nisi forte in legitimis Dei. Tunc principes, et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei. Pulchre dixit, surripuerunt: Non enim hoc locuti sunt, quod agere cogitabant, sed per honorem regis, inimico moliuntur insidias. Nunc itaque, rex, confirma sententiam et scribe decretum, ut non immutetur, 659 quod statutum est fuisse sub Dario et Cyro Medorum atque Persarum. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam, et, fenestris apertis in coenaculo suo contra Je
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuaigit᷑ duob principibus int̃quost̃ tiuiserat. hunc primũ facere cogitabit. in¬
uidiȩ & insidiarũ nata occasio ẽ : Querebant occasionẽ. ut in uenirent
daniheli ex latere rogis: Et in hoc loco. hebrei tale nescio quid suspi¬
cant᷑ : Latus regis. reginaest : uł concubinģeius caeteqͣ uxores quȩ
ex latere dormiunt : Que rebant ergo casionẽ in reb iuius¬
cẽmodis un sermone etactiunutu internuntio possint accusa¬
re non poterant: hoc illi dixerunt quiꝓpt̃ occasionẽ unius
uerbi longas fabulas solent texere: Nos int̃ p̃te mur sum¬
plicit̃ qđ nullã occasionẽ aduersũ eũ repperierint inqua
regi noxius suerit : eo qđ sidelis esset et om̃is culpȩ suspitio non
inueniretur ineo : Prosuspitione. theo dotio & aqula acnaimun
interp̃tatis iđ : quȩ caldaicȩ dicitur. REGSNTÃ Cũq ab
hebreo que rerẽ : quid significaret : res pondituĩ uerbi sonare
AΕΛΕΡ quamnos incelobrã siue CΦCΑΜΩ hocestterrorẽ

Expanded text:
 duos principes, inter quos erat tertius, hunc primum facere rex cogitabat, invidiae et insidiarum nata occasio est. Quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Et in hoc loco Hebraei tale nescio quid suspicantur: latus regis, regina est, vel concubinae ejus caeteraeque uxores, quae ex latere dormiunt. Quaerebant ergo occasionem in rebus hujuscemodi, si in sermone, tactu, nutu, internuntio possent accusare non poterant. Hoc illi dixerint, qui propter occasionem unius verbi longas solent fabulas texere. Nos interpretemur simpliciter, quod nullam occasionem adversus eum reperirint, in qua regi noxius fuerit, eo quod fidelis esset, et omnis culpae suspicio non inveniretur in eo. Pro suspicione Theodotio et Aquila ἀμβλάκημα interpretati sunt, quae Chaldaice dicitur ESSAITHA. Cumque ab Hebraeo quaererem quid significaret, respondit vim verbi sonare δέλεαρ, quam nos illecebram sive σφάλμα, hoc est, errorem
Abbreviated transcription (Latin):
qui prior ȩrat iurenatune : successor regni debuit numerari : Vnde
& in uipoꝰ quȩcontra babylonꝰe inisaya legit᷑ : Eͦ multa quȩ longumẽ

Expanded text:
qui prior erat jure naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. ut reuer terem᷑ ab iniquita tibus nr̃is. & cogitaremꝰ ue¬
ritatem tuã : Grandis duricia: at & in plagis positi. dnm̃ non
rogarent : Quod & si rogarent ideo non rogarunt : qui a non
Vigilat suꝑ nosds̃. & uisi tat nos: Quando uero adõ deserimꝰ
& non iudicam᷑ in digni qs cor reptione dni : tunc dormire
dr̃ : Vnde & inpsalmis legimus : Sur rexit quas dormiens
dñs : & quasi crapulatus auino : Malicia enꝰi & iniquita
nr̃a inebriat dm̃: quae quando in nobis corripitur. Eiuigi¬
lare dr̃ & desua ebrietate consurgere: ut nospeccato
ebrios euigilare faciat iusticiȩ : Et nunc dñe ds̃ qui eduxis

Expanded text:
r, ut reverteremur ab iniquitatibus nostris, et cogitaremus veritatem tuam. Grandis duritia, ut in plagis positi, Deum non rogarent, quod et si rogarunt, ideo non rogarunt, quia non vigilat super nos Deus, et visitat nos. Quando vero a Deo deserimur, et non judicamur, indignique sumus correptione Domini, tunc dormire dicitur. Unde et in Psalmis legimus: Surrexit quasi dormiens Dominus, et quasi crapulatus a vino . Malitia enim et iniquitas nostra inebriat Deum: quae quando in nobis corripitur, evigilare dicitur, et de sua ebrietate consurgere; ut nos peccato ebrios evigilare faciat justitiae. Et nunc, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qđ pollicetur statĩ futurũ est: sed in cossua promissa
rat exꝑsonasua : qđ & apostolũ. inepistola ad romanos fa¬¬
cere legimꝰ : Tibidñe iusticia : nobis aut confusio faciei.¬
sicut eͥ hodie: Iuste eri patim quod mere m: tibi aut̃¬

Expanded text:
ergo quod pollicetur Deus statim futurum est; sed in eos sua promissa ergo quod pollicetur Deus statim futurum est; sed in eos sua promissa rat 679 ex persona sua, quod et Apostolum id epistola ad Romanos facere legimus. Tibi, Domine, justitia: nobis autem confusio faciei, etc. Juste enim patimur, quod merem
Abbreviated transcription (Latin):
remias. Rxx an nosdesolationis tẽ pli: Post quos rursus uenir&¬
uosilus iratdcam. & aedificaret᷑ ibi templũ & hierusalem: Queres
damhel non facit neglegentem. sed magis prouocat ad rogandum :
gentia & suꝑbia. paria ł offensã: Deniq & ingenesi leginus ÷ Centũ
uiginti annospaenitentiae constitutos ante diluuiu: qui quia
tanto tempore. hoc est centũ anũ annis. Noluerunt agere pati-¬
tiam : nequaquã expectat. ut & xx alii cõpleantur : sedin-¬
fert ante qđ potea suerat cõminatus .: Vnde & ad hieremiã
dr̃ ÷ Obduriciam cordis populi iudȩorum: Neores ꝓpopu-¬
lo hoc : quia non exaudiamtẽ:: Et ad samu heb : usque quo
tulat impleri qđ ꝓmiserat dr̃ : Non quo eẽt incredulus
futurorum : sed nesecuritas negleͥgentiam. & negleͥgentia
& dixi : Obsecro dñe ds̃ magne & terribilis: aduersus eos
quitua p̃cepta contep̃nunt :  Custo diens pactum & misericor¬
diam diligentibuste : & custodientibus mandata tua : Non

Expanded text:
annos desolationis templi : post quos rursus venirpopulus in Judaeam, et aedificarentur templum et Jerusalem: quae res Danielem non facit negligentem, sed magis provocat ad rogandum: uet superbia pariat offensam. Denique in Genesi legimus , centum viginti annos poenitentiae constitutos ante diluvium: qui quia tanto tempore, hoc est, centum annis, noluerunt agere poenitentiam, nequaquam exspectat ut et viginti alii compleantur: sed infert ante, quod postea fuerat comminatus. Unde et ad Jeremiam dicitur, ob duritiam cordis populi Judaeorum: Ne ores pro populo hoc: quia non exaudiam te . Et ad Samuel: Usquequo tulat impleri quod promiserat Deus: non quo esset incredulus futurorum; sed ne securitas negligentiam, et negligentia  Obsecro, Domine Deus magne et terribilis. Adversus eos qui tua praecepta contemnunt. Custodiens pactum et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. Non
Abbreviated transcription (Latin):
deorũ : it aufenat ꝓrt̃ similitudinẽ nominis lectionis errorẽ
Cgo dapihel intellexi in libris numerũ annorũ dequofac¬
tusẽ sermodñi adihere miã ꝓph&ã . ut conplerentur de sola

Expanded text:
daeorum, ut auferat propter similitudinem nominis, lectionis errorem. daeorum, ut auferat propter similitudinem nominis, lectionis errorem. Ego Daniel intellexi in libris numerum annorum de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
dierit tem̃ & cynorꝰ ee sedxerit: Er go danhel achus¬
onis horrorem languisse & egrota sse sedixit : Et cũ surrex¬
sis seͭ fecisse opera quae sibi arege fueratt imperata : Respolens
omnibus omĩa: Et eu inȩelũ illud scien sred dere quȩ sunt
caesaris caesari : & quȩ sunt dõ : Et stupebã ad uisionem
& nonerit qui intorp̃taretur: Si nonenit qui int̃ p̃taret᷑ ⁊
quomodo supͣ int̃ p̃tatꝰ ẽ angłs : Sed qđ dicit hoc ẽ : reges au¬
repoterit stupebat ad uisionem : &dĩ cuncta scuentiae relor¬
quebat :¬
NANINO PRMO DARII FILIIAS VERIDRSEMINE MEDORO
qui imperauit suꝑ regnũ chaldeorũ: hic est daruis qui cũ
cyro chaldeos babylonuisq suptrauit: Neputemꝰ illũ dariũ¬
A cuius seđo anno tẽplũ aetdificatũ ÷. qđ porphyrius suspicat᷑ ut
annos danihaelis extendat : Vel eũ qui ab al exandro marae¬
donũ rege sup peratus ẽ: Ad dit ergo nom̃ patris. additq uic¬
toriã Iuia primus desemine medort. subueruit regnũ cah¬

Expanded text:
ram et cinerem esse se dixerit . Ergo Daniel ad visionis horrorem languisse, et aegrotasse se dicit: et cum surrexisset, fecisse opera quae sibi a rege fuerant imperata, reddens omnibus omnia, et Evangelicum illud sciens: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Et stupebam ad visionem, et non erat qui interpretaretur. Si non erat qui interpretaretur, quomodo supra interpretatus est angelus? Sed quod dicit, hoc est, reges aure poterat, stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat. In anno primo Darii filii Assueri, de semine Medorum, qui Cyro Chaldaeos Babyloniosque superavit, ne putemus illum Darium, cujus anno secundo templum aedificatum est quod Porphyrius suspicatur, ut annos Danielis extendat vel eum qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est. Addit ergo nomen patris, additque victoriam, quia primus de semine Medorum, subvertit regnum Chal
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑbrã & angłicae uel naturȩ uel dignitatis se eẽ
credant admonent᷑ . Fragilitatis sue & filii hominũ
lapsus quad ru pes & ꝓnus iacebat in terra ad tactũ
angłi erigetur : ut possit absq formidine uidere & in¬
telle gere quae dicuntꝰ : Tuergo signa uisionẽ quia pꝰ
dies multos erit : Exposita gabrihel angelus uisione.
quã supra ut potuimꝰ edisseruimꝰ: posuit insinẽ . Tuergo
signauis ionẽ quiapꝰ dies multos erit : Ex uerbo ostendens
signaculi obscuraeẽ quedicebant. Et non patẽ remul¬¬
torũ auditui: nec posseante intellegi nisireb: & operib in-¬
pleant᷑ : Et egodanihel. langui &e grotaui ꝑdies:¬

Expanded text:
in superbiam, et angelicae vel naturae, vel dignitatis se esse credant, admonentur fragilitatis suae, et filii hominum ropheta qui pavore lapsus, quadrupes et pronus jacebat in terra: ad tactum angeli erigitur, ut possit absque formidine audire et intelligere quae dicuntur. Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Exposita Gabriel Angelus Visione, quam supra ut potuimus disseruimus, ponit in fine: Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Ex verbo ostendens signaculi, obscura esse quae dicebantur, et non patere multorum auditui, nec posse ante intelligi, nisi rebus et operibus impleantur. Et ego Daniel langui et aegrotavi pe
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã iudicantis eum. ꝓuo cantis eum ꝓuocet ad de¬
Nonto tamumos effudisti ononquam ferre nonpo¬
tuenimꝰ ÷ Sedstillam furoristui ũ correpti in plaga¬
adte reuerterem᷑.: M aledietio & de testatio qua scrpta ẽ¬
quae scriptaẽ in libro moysi seruidĩ : It de uterd nomio¬

Expanded text:
sententiam judicantis, eum provocet ad clein nos effudisti iram, quam ferre non poteramus; sed stillam furoris tui, ut correpti in plaga, reverteremur ad te. Maledictio et detestatio quae scripta est in libro Moysi servi
Abbreviated transcription (Latin):
noscit: Quod demones ignorabant : sapientia scłi scire nom põ-¬
terat. Vnde & apłi mysteriũ qđ cun cstis r&ro generationibus
fuerat ignoratum: Pn o reuelante cognoscunt: Et danihel

Expanded text:
noscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non ponoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
chaldei qđ de cuplũ suꝑcunctos ariolos & magos
quierant iniuna uersa chaldea. Danihel & trespueri
sãperent & intelle gerant: Celauerant eos in terro¬
gationi regis: nep̃ ferentꝰ sibi int̃ pr&atione somnii
Et obhanc causã interrogauit danihel De crudeli¬¬
tate sent entiae : qui causã sui periculi nesciebat:
Cũ ergorem indicasset anioch. da nieli. Daniel
ingressus rogauit regẽ. ut tẽnpꝰ dar& sibi ad so¬¬
lutionẽ indicandã regi: Et ingressuest domũ
daruel tẽnpꝰ postulat. non quo tractationẽ & sa¬¬
gacitatẽ mentis occulta&e ꝑquirer& : sed quo
occultorũ dnm praȩcar& ur:. Et ideo annaniã
& misahel & azariã iungitad p̃ces nesolus desuo
merito uideatur p̃sumere : Ut quorũ erat
uemune discrimen ⁊ cõmunis eẽt oratio: Tunc daniheli ꝑ uisi¬
enẽ nocte misteriũ reuelatũ est: Somniũ regis. suodicit
somnio: Immo & somniũ & int̃p̃tationon eiꝰ. dĩ reuelatio cog¬

Expanded text:
Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universa Chaldaea, Daniel et tres pueri saperent et intelligerent, celaverunt eos interrogationem regis, ne praeferrentur sibi in interpretatione somnii. Et ob hanc causam interrogavit Daniel de crudelitate sententiae, qui causam periculi sui nesciebat. Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Et ingressus est ad domum el tempus postulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cog
Abbreviated transcription (Latin):
magi confitent ur arioli & om̃is scientia secularis lit¬
teratiirae : praescientiã suc urorũ. ponesse hominum.
seddĩ: Ex quoꝓbatur ꝓpha̧tas dĩ spũ locutos qui futu¬¬
re cecinerunt: Iuo auditorex : infurore & inira mag¬
na praȩcepit ut perirent om̃s sapientes babylonis : Et egres¬
sasententia. sapientes inter sitiebantur. querebant᷑q
& tres pueri non sint ingressiad regẽ Cũ aliis sapientibꝰ:
& plata sententia iubeantur perire cũ c&eris: qđ ita edisser̃.
ut eotempore quorex p̃mia & dona & honorem max¬
mu ꝓmittebat. ire noluerint : Nempudenterdiuiti¬
as & dignitatem chalddicã uiderent ur ad p&ere:
Aut certe ipsichaldei inuidentes gł& eorũ & scien¬
tiae. soliingressi sint. quasi soli p̃nua ꝑcepturi & pos¬
tea iripericulo uoluerint habere consoites. quos in
spe gła resutauerant: Et interrogauit daniel. eũ
quia rege acceperat potestatẽ : quã hobcausã tãcru-¬
delis sententia a fatie reggis ess& egressa Scientes

Expanded text:
magi, confitentur harioli, et omnis scientia saecularis litteraturae, praescientiam futurorum non esse hominum, sed Dei. Ex quo probatur prophetas Dei spiritu locutos, qui futura cecinerunt. Quo audito, rex in furore et ira magna praecepit, ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia sapientes interficiebantur, etc. et tres pueri non sint ingressi ad regem cum aliis sapientibus, et prolata sententia jubeantur perire cum caeteris. Quod ita edisserunt, ut eo tempore quo rex praemia et dona, et honorem maximum promittebat, ire noluerint, ne impudenter divitias et dignitatem Chaldaicam viderentur appetere. Aut certe ipsi Chaldaei invidentes gloriae eorum et scientiae, soli ingressi sunt, quasi soli praemia percepturi, et postea in periculo voluerint habere consortes quos in spe gloriae refutaverant. Et interrogavit eum qui a rege acceperat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Scientes
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt: Vnde & innatiui tate dñi saluatorisipsi primũ ostũ
eius intellexerunt : Et uenientes in scam bethleem adhora.¬
uerunt puerũ stella dẽsuꝑ ostendente : Et dixit ad eo srex:¬
x
Vidi somniũ : & m̃te consusus. Ignoro qđ uiderim:: Vmbra
quȩdã & uͤita dicã aura somnu atq uestigiũ remansit in cor-¬
de regis ut referentibus aliis possit reminiscieorũ quȩ uiderat ÷¬
& nequa quã eũ deciperent mentientes : Responder̃ chaldei.
sermone parrant᷑ haȩbreo : ab hoc loco usque ad uisionem
annitertii regis b: althas ar quamdaniel uidit insiis:
hebraicis quidẽ literis sed limgua scribuntꝰ chalddica.
quamhic sy iiacã nocant: Nisi indicaueritis michi som¬
niũ & coniecturã eius : peribitisuos & donius ur̃ae publica¬
buntur: & reliqua. Comminatus est poenã ꝓponi & prẽ¬
mia : Vt si potuerint sanniũ dicere consequenter Cre¬¬
dat &iã his quȩ incerta sunt. hoc est quid signisicat
sonniũ: quod si non potuerint eadice EDe quib: rex in

Expanded text:
ciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethleem, adoraverunt puerum, stella desuper ostendente . Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Umbra quaedam, et ut ita dicam, aura somnii atque vestigium remansit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei sermone narrantur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Balthasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam. Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt, hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eẽ miscdia : nom bonitatis hominũ ꝑ uersorũ . Tempta
iinos obsecro seruostuos diebus decem. & dent᷑ nob legum ina
aduescendũ & aqua adbibendum:: Incre dibilis fidei
magnitudo: non solũ sibi corpulentiã polliceri esu uilio¬
ris cibi : sed & tempus statutre: Non ẽ ergo temerita
sed sidei: obquã regias
dapos contẽpserant:
Pucris aut his dedit
ds̃ suentiam & dist¬
ciplinam in omni libro¬
& sapientia: daniheli
autẽ intellegentiam  omniũ uisionu & somni¬
seculariũ lit te rarũ in omni lilo & sapientia: Fro quo
symmachus inter p̃tat᷑ est artem grã maticã uuit cuncl
nsp̃u dĩ de chaldeoꝵ sciẽtia uidicarent:

Expanded text:
isericordiam, non bonitatis hominum perversorum. Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum. Incredibilis 626 fidei magnitudo non solum sibi corpulentiam polliceri esu vilioris cibi, sed et tempus statuere. Non est ergo temeritatis, sed fidei, ob quam regias dapes contempserunt. pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libr sapientia Daniheli autem intellegentiam omnium visionum et somnisaeculariam litterarum in omni libro, pro quo Symmacus interpretatus est artem grammaticam, ut cuncta itu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ducꝰtus ẽ in captiui tatem : ꝓpt̃ uir tuttꝰ suarũ magnitu¬
dinẽ. statim mercedem recẽpit : Posuerat enĩ incordesuo.
nepolluere tur deom̃ saregis & ẽpulisregi is. praepo surit ules
cubos : I circo grãm & miscđiam in conspectu principis
leunu choru̾ accepit. dño largiente : Exquo intellegimꝰ.

Expanded text:
rum ductus est in captivitatem, propter virtutum suarum magnitudinem statim mercedem recepit. Proposuerat enim in corde suo, ut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis praeposuerat viles cibos: idcirco gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum accepit, Domino la
Abbreviated transcription (Latin):
ne polluat᷑: ctique s̃i sapientiã adq doct rinã habillonort
sciret esse peccatũ : nũquã adquiescerẽ discere qđ nonlicẽ¬
bat: Hiscunt aut̃. non ut sequant: sed ut iudicent adq
conuincant: o modo si quispia aduersũ matheniãti cos
uelit scribere in peritus. STACΩΝ ΑCΩC nsui
pater& : & aduer sumphi los phosdisputans siignor&
dogmata phy sophorũ : Discutit argo ea merto doctrnũ

Expanded text:
inam Babyloniorum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat. Discunt autem, non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant, quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus mathematis, risui pateat, et adversus philosophos disputans, si ignoret dogmata philosophorum. Discunt ergo ea mente doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
in et rae legimꝰ :: Rogauit regem accepit queresponsum
ut aedi ficaret᷑ hierłm : Et iste egressus ẽ. sermo
Siquidem a cyriregis imperio. qui uolen tibireuerti hiero¬
solimã. dederat potestattꝰ: Hiesus pontifex & toro babel:
& post ea et ras sacerdos. & ceteri quicũ cis proficisciuoluotnit
Tomplũ & iobem &imuro sciꝰ aedificare conatisunt. Pro hiben¬
tibus uicir cuitu nacionibus neim pleret᷑ opus quasi hor
rex non iussiss&: Mansit itaque opꝰusq ad neemiam

Expanded text:
ibro legimus rogavit regem, accepitque responsum, ut aedificaretur Jerusalem. Et iste egressus est sermo Si quidem ad Cyri regis imperium, qui volentibus reverti Jerosolymam dederat potestatem, Jesus Pontifex et Zorobabel, et postea Esdras Sacerdos, et caeteri qui cum eis proficisci voluerant, Templum et urbem, et muros ejus aedificare conati sunt, prohibentibus in circuitu nationibus, ne impleretur opus, quasi hoc rex non jussisset. Mansit itaque im
Abbreviated transcription (Latin):
sis. uissit muros extrui hierusalem : cui operi p̃fuit neemias
Ttedi fica ta ẽ platea & muris circumdati: Et exillotem pr̃
sinumerare uelis. septuaginta annorũ ebdomada sũsq: ad
xp̃m poteris inuenire : Quod si hatũ principłi ab illo tem pr
uoluerimꝰ sumere : & tempora nom concurrent. & multa
repperimꝰ contraria .: Nam sia cyro & primacius indul¬
gentia qu a udȩ oru̾ẽ Laxita captiuitas. septua gintanume¬
rant᷑ ebdomades: Centũ & eo am plius inueniemꝰ anos. qui
statĩ septuaginta ebdomadarũ excedant numerũ Et mul¬
pliornumerus: si captiui tatis exordiũ. uolueris ebdona¬
darũ habere principiũ: ꝑmansit enĩ regnũ ꝑsaru̾ usq:
ad initiũ macẽdonũ annis cxxx : & ipsi macedones reg

Expanded text:
c primum Artaxerxes jussit muros exstrui Jerusalem: cui operi praefuit Neemias, et aedificata est platea, et muri circumdati: et ex illo tempore si numerare velis septuaginta 683 annorum hebdomadas usque ad Christum poteris invenire. Quod si harum principium ab alio tempore voluerimus sumere, et tempora non concurrent, et multa reperiemus contraria. Nam si a Cyro, et prima ejus indulgentia, quae Judaeorum est laxata captivitas, septuaginta numerentur hebdomadae, centum et eo amplius inveniemus annos, qui statutum septuaginta hebdomadarum excedant numerum: et mulplior numerus, si captivitatis exordium volueris hebdomadarum habere principium. Permansit enim regnum Persarum, usque ad in
Abbreviated transcription (Latin):
obsessalibrt̃ babylonia medis & ꝑsis &dariouide lic& & csro antantã
uenissebalchasar regembaby lonis obliuione sui : ut celeborrimum
inin& conuiuiũ & inuasistempli biber& & obsessusda car& epulis : Vn¬
depotest stare historia qđ eodem noctesit captus atq iugulatꝰ:
dũ om̃s aut uisi onis int̃ p̃tationisq pauore terrent᷑ : aut occupatist̃
festiuitate . & hebrietate conuiuii : Quod aut uincente cyro rege ꝑsa¬
rũ. & dario rege medorũ solusdarius successis se in regnũ seribit᷑ ordo
& atis . & pro pinquitatis & regniest : darius enĩ sexaginta duoiũ an-¬

Expanded text:
obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt festivitate, et ebrietate convivii. Quod autem vincente Cyro rege Persarum, et Dario rege Medorum solus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duo
Abbreviated transcription (Latin):
Et in reunũ meũ restitus sũ: & magnisicentia ãmplior
aadita est michi : Ergo uixta eos qui istoriae contradicunt
omnes angłicae fortitudines requisiturȩ sunt diabolũ :¬
& intãtã crescit potenciã quicꝰondã aduersum dm̃ suꝑ¬
bierat : ut maior suturus sit quã suit ante pec catũ: quia¬

Expanded text:
num meum restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Ergo juxta eos qui historiae contradicunt, omnes angelicae fortitudines requisiturae sunt diabolum; et in tantam crescet potentiam, ut qui quondam adversus Deum superbierat, major futurus sit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ. non ẽe hunefiliũ nabuchodonosor ut iuulgo legentes
arbi trant᷑  sedux taberosũ qui chaldeã scribithis¬
toriã & io sephũ quibero sũ sequit᷑ Post nabuchodo
regi suidȩ : & eduxerite᷑ ded omocarceris: Resertidẽ iose¬
patt s successe rit fluꝰ ei ioheitOCaR postquerur sũ filiũ eiꝰ

Expanded text:
endum est non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed juxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, et Josephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonregis Judae, et eduxerit eum de domo carceris . Refert idem Josepatris successerit filius ejus Neglisa
Abbreviated transcription (Latin):
Et docuit me. & locutusẽ mihidixitq: Tam obseura est
usio : et ꝓpbeta angeli doctrina indigeat: Danihel nunc
e ressussum ut doceremte : & intellegeres : Nunc adte
missus sum & egres sussum : Non a faciedĩ neabeorecẽde¬
rem : edut adte uenirem : Ab ex ordio p̃cutuarũ egressus
E sermo: ut rogare coepisti: statim impetiasti miscdĩam dĩ
Tgressa sontentiaẽ .: Et ego ider comissussum. ut tibiex po¬
nerem quȩ ignoras: quiauir desideriorũ siue amabilis
aris & eẽ conscius futurorum : Tuergo anim ad uerte ser¬
monem : & intellege iusione : Sid anihelidr̃ diligent̃ adten¬
de ut audias. & intellegas qđ uides : Quid nos facere oportet
Quorũ oculiignorantiaȩ tenebris & caligine uitiorũ obcȩcatist :¬

Expanded text:
Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque. Tam obscura est Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque. Tam obscura est visio, ut propheta angeli doctrina indigeat. Daniel nunc egressus sum ut docerem te, et intelligeres. Nunc ad te missus sum, et egressus sum, non a facie Dei, ut ab eo recederem, sed ut ad te venirem. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: et egressa est sententia, et ego idcirco missus sum, ut exponerem tibi quae ignoras: quia vir desideriorum es, sive amabilis, aris, et esse conscius futurorum. 681 Tu ergo animadverte Sermonem, et intellige visionem. Si Danieli dicitur: diligenter attende, ut audias et intelligas, quod vides: quid nos facere oportet, quorum oculi ignorantiae tenebris, et caligine vitiorum obcaecati
Abbreviated transcription (Latin):
ΑΝΡΩΠΟΠΑΟΩC. Haccloqͥt᷑. ut quando exaudim᷑. in¬
clina ds. Videat᷑ aurem suam: quando respicere nos dignat᷑
aperire oculossuos: Quan do uero auert faciem. & ocu¬
cata sed & sua replicat quia unꝰ epopulo est : Siue humili-¬
ter cumpeccatũ ipsenon secerit. & se ungat populo pec¬
catori : ut ex humilita te ueniã consequatur : Nota qđ hic
dixit. confiterer peccata mea: In multisenim scaescrip¬
turȩ locis confessio. non paeni tentiam sedlaudem sonat. Ad¬
huc me loquente in oratione mea : Ecceiur gabrihel
que uiderã iiuisione principio: Prncipium uocat p̃teritã
usione quã hȩc sequitur: Et grandis operationis effectꝰ ẽ :
impletaq ꝓmissio dñi quiait: Adhuc eoloquente : dicã.
ecce adsum. uidet̃ aut gabrihel. non angłs uł archangelus.
sed uir : Vt nequa quã sexum sed nomen uirtutis ostender&:
Et uolenstetigit me intempore sacrificii uesꝑtini: uolare
dr̃: quia ut uir apparuerat. & in tempore sacrificii uesꝑtini

Expanded text:
ρωποπάθως 680 haec loquitur, ut quando exaudimur, inclinare Deus videatur aurem suam: quando respicere nos Deus dignatur, aperire oculos suos: quando vero avertit faciem suam, et ocucata, sed et sua replicat; quia unus e populo est: sive humiliter, cum peccatum ipse non fecerit, se jungit populo peccatori, ut ex humilitate veniam consequatur. Nota quod hic dixerit, confiterer peccata mea. In multis enim sanctae Scripturae locis confessio, non poenitentiam, sed laudem sonat. Adhuc me loquente in oratione: ecce vir Gabriel quem videram in visionis principio. Principium vocat praeteritam visionem, quam haec sequitur. Et grandis orationis effectus est; impletaque promissio Domini qui ait: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum . Videtur autem Gabriel, non angelus vel archangelus, sed vir: ut nequaquam sexum, sed nomen virtutis ostenderet. Cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. Volare dicitur, quia ut vir apparuerit, et in tempore sacrificii vespertini:
Abbreviated transcription (Latin):
ad congregandos satrapas magistratuiᷤ. & uidices duces.
& tyrannos & p̃fectos : om̃sq principes regionũ:
Excelsa persculosius stant  & citius corruunt
quȩ sublimia sunt : Principes comt¬
gregant add adhorandã statuamut ꝑ erur¬
cipes seducant᷑ &gentes: Qui enꝰ diuites sunt & po

Expanded text:
regandos satrapas, magistratus et judices, duces et tyrannos, et praefectos omnesque principes regionum. Excelsa periculosius stant, et citius corruunt quae sublimia sunt. Principes congregantur ad adorandum statuam, ut per principes seducantur et gentes. Qui enim divites sunt et po
Abbreviated transcription (Latin):
nis uulgolegit᷑ quȩ & hebra ꝑco & c&enis translatoribus
anerut: Vnde & horigenis in nonostro matũ uolumi¬
ne uule fertt shiue sehunt ab hodoco In propheta dambele

Expanded text:
nis vulgo legitur, quae et Hebraeo, et caeteris translatoribus congruit. Unde et Origenes in nono Stromatum volumine asserit se quae sequuntur ab hoc loco in propheta Daniele
Abbreviated transcription (Latin):
Post honiam p̃suit uideis pontisex elea tarus: Quo tempr
IXX interp̃tes scrptuns scas alexondriȩ in grecũ dicunt᷑ uertis¬
se sermonẽ: Post qua m alter honias cui suecesst symon quo¬
regente populo. hies ussiliuꝰ sirach scripsit librum qui grece
ΠAΙC ToC appellatur: &aperisque. salomonis falso dicitur:
cui successit in pontificatu alius honias. quõ tempr antiochus
uideos diis gentium immolare cogebat: Q uomortuo iudas
machabeus pur gauit templũ &idolorũ simulacra contriuit:
Cui suecessit frat̃ ionathan: Et pꝰeum rexit populũ simonsta¬
ter utriusq: : in cuiꝰ morte cC lXXuii regnisoriȩ impletꝰẽ
annꝰ: &usque adhoc tempꝰ machabeoiũ primꝰ liber istori a coñ¬
cin&: Supputant᷑q: a primo anno cyriregis ꝑsarũ. usq adsine
primi machabeorũ uoluminis. & morten si monispontificis an

Expanded text:
Post Oniam praefuit Judaeis pontifex Eleazarus, quo tempore LXX interpretes Scripturas sanctas Alexandriae in Graecum dicunt vertisse sermonem. Post quem alter Onias, cui successit Sregente populum, Jesus filius Sirach scripsit librum qui Graece παναρετὸς appellatur, et plerisque Salomonis falso dicitur. Cui succudaeos diis gentium immolare cogebat. Quo mortuo, Judas Machabaeus purgavit templum, et idolorum simulacra contrivit. Cui successit frater Jonathas, et post eum rexit populum Simon frater utriusque. In cujus morte CCLXXVII regni Syriae impletus et annus, et usque ad hoc tempus, Machabaeorum primus liber historiam continet. Supputanturque a primo anno Cyri regis Persarum, usque ad finem primi Machabaeorum voluminis, et mortem Simonis pontificis, an
Abbreviated transcription (Latin):
oculoineos ad calũ leuaui & sensus meus etiditus est
ꝑius in generatione & generacione : simplicit̃ acctpimꝰ¬
feo qđ est inonnia situra tẽpora: Mula est questio
simaut̃ ut sepediximus generatio& generatio duas
generaciones signisi cat legis & euugłi que rendũ
est quomodonabuchodonosor di sac ram̃ ta cognouerit :
pisifotte hocdicamus postquã oculos adcelũ leuart¬
& recepit pristinũ statũ & exclama uit & benedixit

Expanded text:
oculos meos ad coelum levari: et sensus meus redditus est ejus in generatione et generatione. Si hoc quod ipro eo quod est, in omnia futura tempora, nulla quaestio est. Sin autem ut saepe diximus generatio et generatio, duas generationes significat, Legis et Evangelii, quaerendum est quomodo Nabuchodonosor Dei sacramenta cognoverit. Nisi forte hoc dicamus, quod postquam oculos ad coelum levavit, et recepit pristinum statum, et exaltavit et benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
& aquila elictor transtulerunt: Sima chusparthos.
ꝓuerbo nom̃ gentis intellegens : quod nos uxta editione
maxime quia prȩcepit deregio semine :  Vnde & arbi¬
trantur haȩbrei. danihelem & ananiam & nisahob
& atariam fuisse eunuchos : impleta illa ꝓphetia. qua
ad ezechiam. ꝑeͥsaho am  prophetã dicitur : & desemit¬
ne tuo tollent. & facient eiinuchos in domoregis: Siaut
huic sensui illud contariũ sit. qđ sequit᷑ : Fucros siue uiue¬
nes. in qubus nullacẽt macula : ut docc̃nx eos litteras. & lor¬
giã chal derũ: Psi ylo arbitiant longuã hebreotũ ip tan
sse chaldea : quia hubrahã dechal deis suerit: Quod sire

Expanded text:
t Aquila, electos transtulerunt, Symmachus Parthos, pro verbo, nomen gentis intelligens, quod nos juxta editionem maxime quia praecedit, de regio semine. Unde et arbitrantur Hebraei, Danielem, et Ananiam, et Misael, et Azariam fuisse eunuchos, impleta illa prophetia quae ad Ezechiam per Isaiam prophetam dicitur: Et de semine tuo tollent, et facient eunuchos in domo regis Babylohuic sensui illud contrarium sit quod sequitur: Pueros, sive juvenes, in quibus nulla esset macula, ut doceret eos litteras et linguam Chaldaeorum. Philo arbitratur linguam Hebraeorum ipsam esse Chalda
Abbreviated transcription (Latin):
aa eee babulonis pon potuert̃ anuer sa do uasa¬
trans forre. & inidolo qđ sibisin xerat collocare : Sedr
ts: Sienum cunctos philo sophorũ reuoludt libros. Heces¬
seẽ . ut in his repperias aliquã partem uasorũdi :÷ ut apud
platonẽ. fabricatorẽ mundidinꝰ Vt apud sonone stoicorũ
prui cipeman seros & in mor tales animas : & unũ bonũ hon cs¬
tatem: S ed quia iungunt m̃datiũ ueritati÷ & naturebonũ.
itulitis pdunt malis : Idõ partẽ uasorũ dẽ & non om̃i aluu sa
integra at q ꝑfecta coepisse memorant᷑: et aitrex asphe¬

Expanded text:
 rex Babylonis non potuerit universa Dei vasatransferre, et in idolio quod sibi finxerat collocare, sed patis. Si enim cunctos philosophorum revolvas libros, necesse est ut in eis reperias aliquam partem vasorum Dei. Ut apud Platonem, fabricatorem mundi Deum, ut apud Zenonem Stoicorum principem, inferos et immortales animas, et unum bonum, honestatem; sed quia jungunt mendacium veritati, et naturae bonum multis perdunt malis, ideo partem vasorum domus Dei, et non omnia vasa integra atque perfecta cepisse memorantur. Et ait rex Aspha
Abbreviated transcription (Latin):
tradent᷑ inmanu eiꝰ usq: ad tempꝰ & tẽpora & dimidiũ temporis :
lempus atnũ significat : Tempora iuxta h ebraici sermonis proprie¬
tatẽ qui & ipsidualẽ numeru̾ habent. duos an no s̃ p̃figurant : Dimidiũ
aut tẽporis. sex menses quib: scĩ potestati anticristiꝑmit̃ endist̃ ut c̃ dq̃pnent᷑:¬
iudȩi quin on credentes ueritati : susceper m̃datiũ : De quo tempore

Expanded text:
dentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. Tempus, annum significat. Tempora, juxta Hebraici sermonis proprietatem, qui et ipsi dualem numerum habent, duos annos praefigurant. Dimidium autem temporis, sex menses: quibus Judaei, qui non credentes ve
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ : ut mondĩ ꝓphaetã sed magos & haldeos &arũs pices
uoc& Fur pura uestietur & torquẽ aureã habebit incollo
Remquidẽ faciori diculã ut expositione ꝓphatariu de
uerborũ generib: quasi gramaticus disputẽ ÷̃ sed quia
a quodã ruichil sciente & om̃a pollicente. repraehaensus
nodixerint : Et tercius in regnomeo erit: V tercius¬

Expanded text:
: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus no dixerint. Et tertius in regno meo erit, etc
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. Regina aut ꝓre quȩ accidenat regi & optimatib
iosephus auiã balthasar. horigenes matrẽ scribunt :
Unde & nouit pr&erita quȩ rex ignorabat: Eiuigil&
ergo por phi rius. quieã balthasas sonniauit uxorem :¬
& illudit. pluscre quã maritũ: Estuir inregnotuo.
qui spm̃ deorũ scõrum hab& inse: Pr&er symachum
quichaldai cã ueritatẽ secutus est c& eri sp̃mdĩ int̃ pr&a¬
tisunt : Et indieb: patristui. scientia & sapiencia. Inuentȩ

Expanded text:
regi et optimatibus Josephus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illudit plus scire, quam maritum. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se. Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et scientia inventae
Abbreviated transcription (Latin):
tua sint tibi : & donadomustuae alterida: Scripturã¬
danihe lẽ regis dignitatẽ & munera contenpientẽ :
qui absq p̃tio ꝓferens ueritatẽ : Iã illotem pr p̃ceptum
euugłicũ sequebatur gratis accepistis gratis date: Aliõ quĩ
tristia nuntiante: Indecens eratlibenter donasuscipore:
Quos uolebat ex altabat int̃ siciebat : & quos uolebat ꝑ¬
cutiebat : uos uolebat ex altabat : & quos uolebat humilia-¬
ciã doceat: & ꝓpt̃ suꝑbiã &iã & ꝓnepatẽ similia sustinere
consirina: Siaut nabueo donosor quos uolebatint̃ sicie¬
bat & quos uole bat ꝑcutiebat : quos uolebat ex altabat.
& quos uolebat humiliabat. In huius cemodi hono¬
ribꝰ & ꝑcussionibꝰ ealtacione ionestdipꝰ uidentia

Expanded text:
tua sint tibi: et dona domus tuae alteriDanielem, Regis dignitatem et munera contemnentem, qui absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, tiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, t quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honoribus, et percussionibus, exaltatione et humilia
Abbreviated transcription (Latin):
turus : Inueni hominẽ desilus trans migrationis uicle:
qui solutionẽ reqi ad nũri&: Dĩ gratiã ad suã refertdili¬
gentiã : & inuenisse sedicit c̃ũ danihel seultro obtulerit
ut introduceretur ad regẽ : In quo tiee cõ ostenditur
nunciorũ : quicũ bona nũcient sua uideri uolunt : Qui
aũt solutionẽ somnii reꝓmittit : utiq ante narratur
est somniũ: Et nota qđ defiliis iuda sit dani̾ehb nonla¬
cerdos sic̃ insine belis fabula contina& : Fut as neuere
potes irdicare michisom niũ qđ uidi. & int̃ pr&atio.

Expanded text:
Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Istenubes esficit : ad quã ueritas dĩ ꝓuenit. Et ꝗ̃ suꝑscos
Habet multas aquas incordes uotenebrosas. & in¬
uoliitas caligine : quam solu moy ses ingrẽditur
& loquitur: ddõ fatie ad faciẽ:. De quo scriptũ est: Pos uit
tenebras latibulũ suũ: Tibids̃ patrueorũ consi¬
teor teq laudo: quia sapientiã & foititudinẽ dedisti
michi : Ne sui uideatur meriti qđ imp& rauit. refert
ad patrũ uisticiã & ueritatẽ dĩ qui seminiseorũ &iã
ut & arogantiã sugiat Nesolus imp& rasse uideatur : Ẽt
aͣit grãs qđ misteriũ somnii solꝰ audierit: Sapiente s babillo¬

Expanded text:
iste nubes efficitur, ad quam veritas Dei pervenit, et quae super sanctos habet multas aquas in corde suo tenebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi Deus patrum meorum confiteor, teque laudo, quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi. Ne sui videatur meriti, quod impetravit, refert ad patrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiaut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
da est: ¶Somniũ tuũ & uisi ones caprtitui incubi culotuo. huiꝰ¬
cemo disunt :: Nondixit uisione occulorũ tuorũ. nequid pu-¬
taremꝰ eẽ corporreũ : sed capitis: Supientiseni oculin capitt
ipsius : in principali uidelic& tordis: luxta illud qđ intuuan

Expanded text:
da est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis
Abbreviated transcription (Latin):
gat. sapientes. magi& arioli &arus pueł nõ queunt
indicare regi : Iru aruspitib: qđ nos uertimꝰ inebrar¬
co gazarenos habet : qđ solus symmachus ucΘaC in¬
ter pr&atus ẽ : & quos graeci solent. NtΘ de cgo¬
t ex his sutura p̃dicent Misteriũ aut̃ uocans ordinẽ
somnii: reuelatio ostendit &uicquid ocultũ est & abominib
ignoratur. Posse mnꝯsterium nuncupari:: Tollit quoq regipnas¬
uã suspitionẽ : nehumana extim& inuenireposse sollertia:
qđ dĩ soluꝰ noticia reseruat᷑: Sed ẽ ds̃ incalo reuelans mystera¬
yrusta igit ab hominibus queri s interra: qđ solus nouit incȩlo:
Et occulte retrahenscũ amultorũ demũ cultu: ad unius dĩno¬
titiam dirigit: Qui indicauit tibi rexnabuchodonosor
simi autẽ dies. aut exeo numerandi sunt tempore qͦ danihe¬
li somnium reuelatũ est. usq: ad consũmationẽ mundi:
Aut certe hoc sentiendũ qđ uniuersa interpretatio somnii
tendat adsinem: inquomago statuaq quȩ cernit᷑ cuntteren-¬

Expanded text:
apientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus θύτας interpretatus est, quos Graeci solent ἡπατοσκόut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia uod Dei solius notitiae reseruaeris  Al. quaerit in terra, quod Deus solus novit in coelo. Et occulte retrahens eum a multorum deorum cultu, ad unius Dei notitiam dirigit. 632 Qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosossimi autem dies, aut ex eo numerandi sunt tempore, quo Danieli somnium revelatum est, usque ad consummationem mundi. Aut certe hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conteren
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate̾ uut non eĩ suꝑbiae. sed potentiȩ uideat᷑ arguere :¬
& iuncit ferro & hȩre : in herbis foris & rorecȩli consper¬
gat᷑ Et cũ ferissit pabulũ eiꝰ: donec septe̾ tempora cõmu¬
tent᷑ supeũ : & supra similiter scriptũ ẽ : Querunt ergo a noł
qui histo rie contradicunt . quo modo iniunculo ferreo
& here suerit nabo chodonosor. aut quiscu uinxerit &
compe dibus aligauerit : &cũ ꝑspicuum sit oñis furio sosnese
ꝓ cipitent & alios forro inuadant cathenisligari: Haet ͥint᷑¬
p̃tatio sentie altissimi queꝑuenit suꝑ dnm meũ rege auster

Expanded text:
veritatem: ut non eum superbiae, sed potentiae videatur arguere. Et vinciatur ferro, et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur: et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Et supra similiter scriptum est. Quaerunt ergo a nobis qui historiae contradicunt: quomodo in vinculo ferreo et aereo fuerit Nabuchodonosor: aut quis eum vinxerit et compedibus alligaverit: cum perspicuum sit omnes furiosos, ne se praecipitent et alios ferro invadant, catenis ligari. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit super Dominum meum r
Abbreviated transcription (Latin):
quo hieremias captiuitate̾ popłi uidȩorũ dixerat eẽ soluen¬
dam: dequo &t azarias in principio uolumini sulo qͥt᷑
irritam putans dĩ pollicitationem balthasar. falsũq
ꝓmissũ uersꝰ ingaudiũ fec̃ grande conuiuium : insultans que¬
dã modo spei iudeorũ. & uasis templidĩ: Sed statim ultio
consecuta ẽ : Quđ aũt balthasar patre nabuchodonosor uocat :
non facit er rore scientib: scae scripturae usũ quia patresoms

Expanded text:
quo Hieremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zirritam putans Dei pollicitationem Balthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei, sed statim ultio consecuta est. Quod autem Balthasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scientibus sanctae Scripturae consuetudinem:
Abbreviated transcription (Latin):
domosor ꝓ auũ illius consecuta sit: Bibobant uinũ : & lauda¬
bant deos suos aureos. & argenteos. & hȩneos & ferreos. ligne¬
osq
& lapideos: Quanta stulticia. in aureis uasis bibentes. deos
ligneos laudabant & lapideos: Qũ a diuuasa fuer in idolo
babylonis: non est iratus dominus: Videbant᷑ eni remdĩ
scđm prauã quidẽ opinione. tam̃ duuno cultui consecrasse:
Pos quã aut humanis usibus diuna contaminant: statim
sequit᷑ poena post sacrilegiũ: Laudant aut deossuos in sul¬
tantes deo iudȩorũ : qđ illis uictoriã tribuentib bibebant
in uasiseius : iuxta tropologiã hocdicendũ est . qđ om̃s here

Expanded text:
t. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. Quanta stultitia! in aureis vasis bibentes, deos ligneos laudabant et lapideos. Quamdiu vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: videbantur enim rem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autem humanis usibus divina contaminant, statim poena sequitur post sacrilegium. Laudant autem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aut contrase magno antiocho & ducibus grale nu
in medio iudea posita. in contraria studia sconibatr
aluis anthiccho aliis ptholomeo fauentibus: Penique
onias sacerdos ad sumptis iudȩ oruꝰ plurimis sunt inegip¬
to : & aptholomeo honorifice susceptusse¬
onẽ quȩ aeliopholeos uocabat᷑ & concuer atreoete¬
plu extruxit in egypto simile templiiude uadomin
sũ romanos uideis. ad solũ usq delerta ẽ: & neque
urbis neque templi. ullũ restat uestigium: Sub oc calo¬
ne igit᷑ oniae pontificis infinita ex ami na uideorũ aegis¬
tũ confugierunt: Eo tempore. & ciren eorũ multitudi¬
ne repleta ẽ: ad serebat enimonias.a saiȩ implere uati¬
cium. scribentis: erit altare dñi in aegepto. &titu¬
lus dñi in terminoscius: Et hoc est qđ nunc dicit :
filu p̃ uarica torũ populi tui quilegem dñi relinqueruit.

Expanded text:
ibus contra se Magno Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea posita in contraria studia scindebatur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerdos assumptis Judaeorum plurimis fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptusonem quae Heliopoleos vocabatur: et concedente rege, templum exstruxit in Aegypto simile templi Judaeorum, qsus Romanos Judaeis, ad solum usque deleta est: et neque urbis, neque templi, ullum restat vestigium. Sub occasione ergo Oniae Pontificis, infinita examina Judaeorum Aegyptum confugerunt. Eo tempore et Cyrenaeorum multitudine repleta est. Asserebat enim Onia se Isaiae implere vaticinium scribentis: Erit altare Domini in Aegypto, et titulus Domini in terminis ejus . Et hoc est quod nunc dicit: Filii praevaricatorum populi tui, qui dereliquerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tat illum hoc ẽptholomeũ si ue illud id est tegnumei.
Voleris antochus non solum syriam & cliaam & alias
sed in aegyptum quoque regnũ suum extenderei filiam
suã deõpatram ꝑcuden rodium septimo anno rtgniad

Expanded text:
tat illum, hoc est, Ptolemaeum, sive illud, hoc est, regnum ejus. Volens Antiochus non solum Syriam, et Ciliciam, et sed in Aegyptum quoque regnum suum extendere, filiam suam Cleopatram per Euclem Rhodium septimo anno regni ad