comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tores erant. ⁊ uix unicuiq sua uirtus
sufficiebat. ⁊ hu̾ilitas. Nullus ergo eoꝵ¬
poterat hostiã osferre. suticientem urẽ
reconciliationi. s xp̃c hõ sufficiens.⁊ ꝑ¬
fecta fuit hostia. qui multo amplius :¬
humiliatꝰ amarctudinẽ mortis gustati¬
uetiti ligni noxia ctelectatione ꝑfritẽ¬
do. siigit᷑ illiꝰ suꝑbia õĩum exticit rui¬
na ip̃m cdeparadiso mittens foras ali¬
isq aclucdens ianuã multomag̃ xp̃i
humilitas qua mortem gustapit ing̾t¬

Expanded text:
tores erant et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo poterat hostiam offerre sufficientem nostre reconciliationi; sed Christus homo sufficiens perfecta fuit hostia, qui multo plus humiliatus est, amaritudinem mortis gustanvetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ing
Abbreviated transcription (Latin):
ninci. ħ utiq ⁊ huiꝰmͦ: ab sit. ut possit
ommipotẽs. Si .it. huiꝰmͦi passionib atq
defectib subici poss omnipotẽs mini¬
me foret. ⁊ ñ monsitat᷑ ommpotẽs qr ei

Expanded text:
vinci; hec utique et huiusmodi absit, ut possit omnipotens. Si enim huiusmodi passionibus atque defectibus subici posset, omnipotens minime foret; et inde monstratur omnipotens, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ carnem uellet quatinus ĩtas humani¬
tatis meo ꝓbarctur : nam qui hoĩs nat᷑am
suscip̾: que ip̃us sunt subire debuit. Iõꝙ
nt m̾tis acfectu uellet mori. ⁊ sensualitatis
affectu nollet. sic̃ ĩ scĩs uiris sit pecro .i. ipã¬

Expanded text:
 carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ip
Abbreviated transcription (Latin):
luntas erat pͥũ aliquid. ⁊ tamꝙͣ pͥuat
uolens. S ꝙ rectũ uultũ eẽ hominẽ.⁊ ad
deũ dirigi subdit. nõ ꝙ. ego uolo. s quod
ĩme quia potes aliquid ꝓpriũ uelle ut
d̾s aliud uelit. conceclitur hoc humae

Expanded text:
luntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae
Abbreviated transcription (Latin):
noleus acd eamuenit. s uolens eam uic̃.
⁊ reliquit affecrum infirmitatis. quo
nemo uultmon. qui ad̾o ⁊ naturał.
ut eum petro nec senectus abstuberit.
quo pp̃ clm̃ quisquis mori uult alcer
sensualitatis infirmitati carnis ꝓpinqus
⁊ ei coniũctus quo mors ꝑtug  Et enim

Expanded text:
nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis homine sic̃ indendo didicimꝰ intuem
⁊̃ cogitando. slon sic uidet᷑ fictes incorde ĩn
quo ÷ ⁊ abeo cuiust s eam tenet ceitissĩma
d̾e iubtimuir uidere ñ possumus ip̃amtũ
cłib hominum ⁊ ẜ ex fiaelib infictesis fii¬

Expanded text:
ivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima sdere jubemur, videre non possumus; ipsam tamen dibus hominum: quod si ex fidelibus infideles fi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. imupdtens tictretut amilit᷑
etiamule sinepotẽ nõ gign̾et auosto.
retut ominꝰpotens. nec impleret᷑ gͥe

Expanded text:
tiam, impotens diceretur. Similiter etiam ille, si nepotem non gigneret avo, et vobis omnipotens. Nec impleretur gen
Abbreviated transcription (Latin):
nt faciat. aut ñ debet: si nõ debet:
nõ recte dimitcit: Si uero debet dimi¬
ĩe: gͦ nõ itebet facere: si aut̃ ñ debet. nͨ
decet. neo oportet eũ facẽ. ⁊ sins cdecet:
nec oportet eũ fac̾ẽ. gͦ nõ pot̾ fac̾e.
nec ergo pot̾ fat̾e. nisi ꝙ facit. nec pot̃
illud dimitt̾s: ꝙ facit quĩ faciat. qr
debet illud facere. ⁊ ꝙ debet fac̾e nõ
pot̃ illud dimitt̾e. R eSꝑ ONSIO¬
O uenonũ ht̃ Multiplicem. enĩ
⁊ inuolutã tenet intelligenciã. nec dõ pͥe
conpetit quinõ ẽ debitor nob̃. nisi for¬
te: exꝓmisso ilos uero eitebitoreͤsumꝰ:
ex ꝯmisso ut aut̃ ueneñ euacuetur:
distingue u̾bi sensus. Nõ pot̃ dt̾ fac̾e.

Expanded text:
ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet eum facere, ergo non potest facere; non ergo potest facere nisi quod facit, nec potest illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere: et quod debet facere, non potest illud dimittere. Se, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere
Abbreviated transcription (Latin):
diligit ꝓximum quid ineo diligit nisi
d̾m: Ip̃a ÷ dilectio ab omĩ mũtdana dilec¬
none disc̾ta quã distinguts dñs ait. fic̾
dilexi uos Quid mĩnisi d̾m cdilex̃ innob:¬
salutẽ quã cupit reuocate. nõ morbũ.

Expanded text:
diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexsalutem, quam cupit utique revocare, non morbum
Abbreviated transcription (Latin):
suam implet uoluntatẽ quia nicħ fac̃
homo: de quo d̾s nõ oꝑctur: ꝙ uult
No᷑ ir uult d̾s si peccet homo quilib
Siant̃ peccau̾it penitẽti uult parcere
ut uiuat Inpeccĩs uͦ ꝓsenierante puni¬
re. ut iusticit potentiã: otumax nõ tua¬
uat Sic̃ alios ab t̾no p̾parauit ab pe

Expanded text:
Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Sicut alios
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ tramite lux circoncurtẽs. ac pͥmo ad
occasũ descendens uesꝑam faceret. de¬
incte reuocatã ad ortũ auroram .i. mane
illustraret.⁊ ita idiuisit dt̃ lucẽ athone

Expanded text:
dem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et te
Abbreviated transcription (Latin):
Si illa descriptio spei conueniat.
nt̃o q̃r an hecdescriptio speineniat sa¬
ꝯne oredipot̾: uttubet. si aut̃ dicatur
conuenire. sunt ⁊ alia plura quib differũt.
fidis ⁊ spes s ñimꝓbe dicipot̾ soli fideicon¬
uenirenspei. quia fictes fola fundam̃tũ d̾r¬

Expanded text:
e potest. 9. Si illa descriptio spei conveniat.tur an haec descriptio spei conveniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum d
Abbreviated transcription (Latin):
di ult̃oso inpanꝑi minist̾iũ exibuit
reum tumulũ s inhabrae g̾mium Sit
tñ cura mortitos sepeliendiꝰ ⁊ sepulta.
oꝑa. deputata scitit. nec solum incorꝑi¬
implent ꝙ hec homines erga fua officia.
pdstemi mim̾is ⁊ sui hm̃ lenuñta me¬

Expanded text:
 ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit reum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra opera deputata sunt; nec solum in corporiImpleant igitur homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta m
Abbreviated transcription (Latin):
focietate iungiutur. In hisb̾uit̃ omnia
contendunt ita iuoꝵ repellit oppinionẽ
asserens reꝓbos ꝑpetuo puniendos ut
os hũo misetant᷑ affecti atꝙ itasutur̾eẽ.
ñ t̾ctunt. slõ quid ẽ scnpturis ad u̾sando

Expanded text:
ocietate sibi junguntur. In his breviter omnia contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos perpetuo puniendos, ut os humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis ad
Abbreviated transcription (Latin):
tineat miserationes suas inet̾no supplicio
sinẽ cdando. s leuam̃ adhibendo uł int̾¬
ponendo crutiatib q nec p̃sensait. adfi¬
miendã iram suam ł post iransuã s in
tra sua. que sola eẽt a regno dĩ carerre

Expanded text:
tineat miserationes suas, non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus; quia nec psalmus ait ad finiendam iram suam, vel post iram suam, sed in ira sua. Quae si sola esset, alien
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatoꝵ ⁊ omnib ent cõmunis. fic̾
ita asserit. hic penasreꝓboꝵ ñ eẽ finiẽ¬
das. qd ñ imꝓbat sicdicatut eoꝵ suppli¬
cio aliqd̾ lenam̃ ad hiberi uñ ñ inꝯgnu¬
e dicipot̾ d̾m ⁊ si iuste id possit nonoĩo
tũ punire malos infuturo quantũ me¬
de pena relaxate. Det̾minat p̾missas ac¬

Expanded text:
psa omnibus erit communis, sicut ita asserit hic poenas reproborum non esse finiendas, quod non improbat, si dicatur eorum supplicio aliquod levamen adhiberi. Unde non incongrue dici potest Deum, etsi juste id possit, non omnino tantum punire malos in futurum quantum mede poena relaxare. 2. Determinat praemissas a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ affectu dil uotantã cupuint impleri. Qd̃
tũ ã factunt nsi uoluntate cdĩ implenda di¬
dic̾ait. Otaimus gͦ ut int̾cedant ꝓ nobis .i. ut
sercoridius agit s̃ quam aliqua eoꝵ pet¬
cata m̾uerint .s. cum mediocuter malis¬
is qui suffragiis eccłie iunantur. Siual¬

Expanded text:
 affectu, dum vota nostra cupiunt impleri; quod tamen non faciunt, nisi in voluntate Dei implenda didicerint. Oramus ergo ut intercedant pro nobis, id est, ut sericordiis agit cata meruerunt, scilicet cum mediocriter malis qui suffragiis Ecclesiae juvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sine siunt ineccłia. s hec eis possũt quicũ
uiuĩent. hec sibi ut pꝰea possent ꝓdeẽ me¬
ruert̃ ẽ enĩ quidã uiuendi modus. nec
tam bomis ut ñ requirat ista post mortẽ.
nectam malus ut ei ñ ꝓsint ista pꝰ moetem.
est u̾o tał inbono ut ista ñ tequirat. ⁊ ẽ rur¬
sus tas ĩmalo ut nec ualeat s̃ hecuita aͥt¬

Expanded text:
haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista per mortem, nec tam malus, ut non ei pro sint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat. Et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita tra
Abbreviated transcription (Latin):
eit oiuiti. speciaba ñ quidẽ ad aliuo
uł mauis aliquid. s adidem. adqꝙ gene¬
talia ut explurib ⁊ clnĩsis canis unũ
digens susfragns in ip̃o consũmatonsreꝑi
articdo c̃ reliquis inigrabit. si salinis sue
elemosina. nec habebat tante ꝑsectionis
m̾ita que hiĩs susitagiis nõ egerent. Hũꝙͥ
enggo saluabitur. dstimo eũ quasi ꝑignẽ¬

Expanded text:
t diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et diversis causis unum digens suffragiis in ipso consummationis articulo cum reliquis migrabit, si salvus fuerit: eleemosyna; nec habebat tantae perfectionis merita, quae his suffragiis non egerent, numquid ergo salvabitur? Existimo eum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcontumeliã tuam illa cdeb sceri
fornicaria: si alii npserit te uiuo:
ad ult̾a erit. son nult ꝓtaliliccto.
d̾s̾ tale dampnũ ꝯpensari. Rede debit̃.
⁊ si n̾ etigis redde. ꝓ scĩficatione ꝑfecta:
ds̾ tͥ computabit si ñ ꝙ debetur tibi

Expanded text:
continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum; et si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uult. que aliqñ uoluit necunꝗͣ alib¬
quã scĩam amittit: ł uoluntatẽ mu¬
nandi. ⁊ iesurgendi. licet nõ possit mͦ
incarnari ł rosurere Sic̃ .it. potuit
olĩ incamari: ita ⁊ pot̃ mͦeẽ intaratꝰ.¬

Expanded text:
 nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem munandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
sub obscure locuti sunt cm̃ ibiĩqͥritur.
atꝙ stolatici doctores uaria sensurt̃ Q¬
dom enĩ putant originale peccm eẽ it
sumus pene temporali ⁊ ec̃ne p pͥmi ho¬
minis actuali pecc̃o. qi ꝓillout aiuint.
Iuxta hoꝵ sentẽci¬
am oꝑtet dici.

Expanded text:
sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale peccatum essesumus poenae temporali et aeternae pro primi hominis actuali peccato, quia pro illo, ut aiunt, Juxta horum sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ip̃i fatent᷑. pena quoꝙ scd̃m eos
eẽ nõ pot̃. Quia sicbebitũ pene origi¬
nale peccm̃ ẽ. cũ debitũ pene nõ fit
pena. nec originale pecc̃m ẽ pena:
Qd̃ etiã quidã eoꝵ admitũt. dicẽ¬
tes inscͥptura originale pecc̃m sepe
noĩari reatũ. ⁊ reatũ ibi intelligũt
ut clixtũ ẽ: obnoxietatẽ pene ⁊ ea
ratione assert̃ peccm̃ originale cdici

Expanded text:
a quoque secundum eos esse non potest: quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originale peccatum est poena, quod etiam quidam eorum admittunt, dicentes in Scriptura originale peccatum saepe nominari reatum; et reatum ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratio
Abbreviated transcription (Latin):
se inmundũ¬
ñ trathicione origii
s similitudĩ
p̃uarieationis. Ot̃¬
ꝙ in illo uno.
peccasse cͥnt̃. quia omnib ille miuis.
peccandi exemplũ extitit. Ib male
fenseit᷑. quidã ħetiei. qui disti sunt ꝓe¬
lagiani: de quib au̾s inli. de bapt̾o
paruuloꝵ: cõmemorat dicens. Sci a¬
entlũ ẽ inqͥt hecitos quosclã qui no¬
minati st̃ pelagiani: chixisse peccm A
pͥme tangressionis in alios hbminẽ
ñꝓpagatione s unitatione transis¬
se . Uñ etiam in paruuł nobũt c̾cłẽ ꝑ
bapt̃m solui originale pecc̃m qd. ĩn
nascentib nullũcẽ oĩo contendũt:

Expanded text:
se in munn traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de Baptismo parvulorum, commemorat dicens: Sciendum est, inquit, haereticos quosdam qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere per baptismum solvi originale peccatum, quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. Lam .n. pecrauit iridens nuditatẽ
Maledictus chanaan seruus ent frm
suoꝵ. Que .n. iusticia ẽ ut pat̃ peccaułi
ifilĩ punitꝰ sit : S ĩmistio illd̾ diem ẽ.

Expanded text:
dum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? S
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gr̃a. dñi latar̃ suscitauit: incorꝑe
ni quid dacend̃ t̃ nõ potuit iudã in.¬
scitare inm̃te ᷤ potuit quid s noluit:
quis dubitat eũ posse ᷑ pot̃ g ds̃ alid̾
facert: quã facit. añ si aliud fac̾e̾t:
alius ip̃t nõ ẽt. ⁊ pot aliud uelte.
quã uult. ⁊ tñ eius nolĩtas: necalia
not noua. nec mutabił ᷑ aliquom̾ es̃

Expanded text:
 Dominus Lazarum suscitavit in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec mutabilis aliquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
fateamur itaq dm̃ multo posse fac̾e
que nõ uult ⁊ posse ilimiie̾e que fa.¬
c̃. Quod ut ceitiꝰ firmꝰꝙ: teneatur: stͥ¬
ture testimoniis asseramus d̾m plu
patrẽ meũ ⁊ exibebebit. michi mͦ plꝰ¬

Expanded text:
e facere quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus Deum pluPatrem meum, et exhibebit mihi modo pl
Abbreviated transcription (Latin):
Uen ⁊̃ solet si coruipte ꝓferant᷑ ũba illa an
bapłis sit: de hoc zachanas btuefatio scͥbit.
ꝓuincia qui latinãlinguã pentt᷑ igtiorabat.
⁊ dũ baptitaret nestius eloquis insõigenslĩ¬
guam drẽt baptiao te innoi̾e patͥa ⁊ filia. s. sc̃a.

Expanded text:
etiam solet si corrupte proferantur verba illa, an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam d
Abbreviated transcription (Latin):
fcc̃ De uolũtate ex qͦ⁊ stĩeiꝰ ipsa uidicatur.
ost p̃dicta de uoluntate eiꝰꝙ fine dise¬
dũ ẽ. Sciend̾ gͥ est ꝙ ex fine suo ut att apͥ
uo̾bantas cognoseit᷑. utrũ recta an pͣra
sit. finis aũ bone uolũtatis beatitudo ẽ

Expanded text:
 EX QUO ET IPSA JUDICATUR. 1. Post praedicta, de voluntate ejusque fine disserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est,
Abbreviated transcription (Latin):
batio passio est. oĩs cupiditas ꝑtur¬
gͦcupiditas cũ ẽ in nob ip̃a cuꝑi.¬
ditate patim̾.⁊ inqnͣt cupiditas c̃¬
⁊ patimur. Omĩs aũ passio inqñt
ẽ cõseq̃ns ut si patimur timorẽ io̾ ñ sit

Expanded text:
batio, passio; omnis cupiditas, perturergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis im consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit
Abbreviated transcription (Latin):
indicisi prudñtis lectoris eui utniꝰꝙ
sñtẽtiȩ noticiã plenarie dedimꝰ arbi¬
tͥo relinqͥm̃. ad ea q̃aohuc nob̾ suꝑst̃
tẽtãda festinantes. Quod dde peccato
non depena intelligitur cum dicitur
deus non esse auctor mali mimrami¬
um gͥ in hoc om̃s consãtiant catho

Expanded text:
judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur, cum dicitur: Deus non est auctor mali. Cum igitur in hoc omnes consentiant cath
Abbreviated transcription (Latin):
tur iustifuari. Sic̾ enĩ p̾cepta ⁊ nobis int̾i¬
or penitentia: ita ⁊ oris confessio. ⁊ ext̾ior
satisfactio: siassit facultas. Uñ: nec u̾epe¬
nitens ÷ qui confessionis notũ ñ ht̃ ⁊ sic̾
pecc̃i remissio munus d̾ĩ ÷: itapenitentia
⁊ ifessio ꝑ quã pecc̾m delecur. nõ pot̾ eẽ nͥ
ad̾o. ut au̾s ait. Iam inqͥt donũ sp̃c s. ht̃¬
qui ⁊ ficetur. ⁊ penitit qr ñ pot̾ eẽ confes¬
sio pect̾i ⁊ punitio in homine: ex se ip̃o

Expanded text:
tur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non potest esse nisi a Deo, ut August. ait. Jam, inqqui confitetur et poenitet, quia non potest esse confessio peccati, et punitio in homine, ex seipso.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. ⁊ alia huiꝰmͦi ena br̃tes illi
auctoritati iẽrosuꝑ ecclsastẽ. Insacͥs
scuipturis quis sepisime nõꝓmpossi-¬
bili. s ꝓctifficili ponit᷑. ut ibi Gẽnera.¬
nont̃ eius quis enarrabit: s̃ hoc ñ
dix̾it ier̃. iõ ꝙ generatio filii et̾na ple¬
ne intelligi ł ex plicari possit aquoꝙͣ
mortaliũ. S̃ quia aliꝙͥ de ea intelligi ł¬

Expanded text:
tes illi auctoritati Hieron. super Ecclesiastem: In sacris Scripturis, quid saepissime non pro impossibili, sed pro difficili ponitur, ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc non dicit Hieron., ideo quo generatio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ caturã ÷ ueneranda. ⁊ cdiligen¬
da. nõ tñ ad̾o ut cultus diunstati
Stbtus eigabiꝰt. qui cultus indilectiẽe
⁊ sactificĩ exbitione. atq reuetentia:
⁊ fiftit. qui latine cdt pretas. grece aũ
theosebia .i. cĩ cultus. nł enlebiai¬

Expanded text:
omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece autem theosebia, id est, Dei cultus, et eusebia
Abbreviated transcription (Latin):
ne marie carnẽ accepit. ħ enĩ sine impieta¬
te aubo dĩ assumpta aboratut anob̾i q re¬
mo elis carnẽ manilucat niłi pͥus adorint.
tib p̾misse inuestigationis ab solutio ex¬
nis aigum̃ta ⁊curct᷑ . ꝙ. enĩ ꝑsona sit. hise¬

Expanded text:
ne Mariae carnem accepit. Haec sine impietate, a Verbo Dei assumpta, adoratur a nobis; quia nemo carnem ejus manducat; nisi prius adoret: tibus, praemissae quaestionis absolutio exnis argumenta concurrunt. Quod enim persona sit, his e
Abbreviated transcription (Latin):
uidr̃ qui suos f amines. alios simpłi
flamines. alios archinamines alios ꝓ¬
tossamies appellabant Sac̾dotes .ir.
gentiliũ fiamiues dicebant᷑ qui babe¬
re cepiint. si actis enĩcapitib eiince¬
denefaserat. uñ ⁊ afilo quo utebãtur
flaminos diccisũt quasifilamines. s
festis cdicb filo deposito pilleũ ĩpone¬
bant. ꝓsac̃dotii eminentia uates aiu
mitu appeslatisunt cuiꝰ significatio
muittiplerẽ. Modo enim sacdotẽ modo
opħammodo poctam sig̃cat scantor
nat nec concinit. concnit concentori etit.
Mis breuit trastatis amnonencti stnt xp̃i
ministri qua tenꝰst̃ excellut orcłinis cligni¬
tate irap̃cellant iute sc̾itate at pleps eis cõ¬
missa eoꝵꝙ disciplinis ecdocta gratanter

Expanded text:
videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habere coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, modo prophetam, modo poetam significat. Cantor nat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque discipli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitiataquib cdiuina sacram̃ta ꝑ̾cipiũt ⁊
musatũ scollempnia ancłiũt. scissa aut d̾i.
ł quia missa ⁊ hostia. cuiꝰ cõmemoratio fit in
stiã que missa ÷ actcelestia tendentes post
eamł qutia missus celestis uenit adconsecrã.¬
dũ dominit̃ eorpus ꝑquẽ ad altare celeste
defeitur. hostia uñ ⁊ dr̃ missaẽ. De orclina¬
hesacros dectines ⁊ si abeis aedinati redeun¬
tes adecesle imitatem debeant reordinari.
hanc questione ꝑplexam ac pene insolubi¬
lem facuint a octoꝵ ũba. que plurimũ cdi¬
ssentire uictẽs uictint᷑. ir quidam trade.¬
re hereticos sacros orctines cdare ñ posse nec
illos qui abeis ordinati iudent᷑ gr̾m teci¬

Expanded text:
cramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem dicitur, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit in stiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde et dicitur: Missa est. DISTINre sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam reci
Abbreviated transcription (Latin):
de moniachos multos sanauit hic or¬
do asalomone uidr̃ descendisse. qui
qñdã modũ exorcisrandi muenit. quo
demones adiutati ex obsessas corꝑib
pellebant᷑. huic oficio mancipati exor¬

Expanded text:
emoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exor
Abbreviated transcription (Latin):
ne assistant. hii sunt .uii. angłi. cuba ca¬
nentes in apocalipii quiquales eẽ debe¬
ant. apse docet chimotheo scbens. hic̃
ortinantur solus epł euis manus impo¬
nit. qr administ̾aĩ manus applicantur.
rũ ut ꝑ hocintesligant seaccepisse iugũ
dm̃suarie quo adsimstrã ꝑtinentia di¬
uino timorisubiciant. accipsunt ⁊ ter¬
tũ esingelii ut intelligant se eẽ p̃conẽs

Expanded text:
 assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. rum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ego sũ lux mundi qui seqr̃ me
ñ ambulat inte: huiꝰ officii formamã:
delabri cõponebant ⁊ accenctebant i¬
ne celesti adilluminandas tenebtas
aquilonares. De saibdiaconis hisid̃.
uintꝰ ordo ẽ subcdiaconoꝵ g̾ce ypo¬
diacones uoeint᷑ qͥuia subiatent p̃¬

Expanded text:
 Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Hujus officii formam illdelabri componebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas tenebras aquilonares. 7. De subdiaconis. Quintus est ordo subdiaconorum. Graece hypodiacones vocantu
Abbreviated transcription (Latin):
stientia debet ee mstuctus it sensus ũboꝵ
iulligat iñ accntuũi scat distincte legat. ne co¬
stisionie ꝓlationis intellectũ auditorib alferat
attenciat iliud induatiue quid int̾rogant᷑e
enĩ male siata intelłm turb̾ant talios adnsũ
ꝓuocant aurib ⁊ corddis consulere clbet uex
lecloris hoc officiũ xp̃c impleuit. c̾ ininechio¬

Expanded text:
scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium implevit Ch
Abbreviated transcription (Latin):
lit nt̃ sac̃dos ⁊ hostia ⁊ qu̾ post tenam ꝑa¬
nẽ ⁊ niũ incorpꝰ suil ĩ sanguinẽ ꝯmutaũ.
Ecte. de . Eii. eccłis gradib b̾uit̾ elocuti
quid ad quẽꝙ ꝑtineat insiuauimus.
.cĩq oms sp̃uales sint ⁊ sacr ex cellen
s̃ tñ canones duos tm̾ sactos ordines
appełlari cerisent᷑. diaconatꝰ.ẜ ⁊ib̃ratꝰ.¬

Expanded text:
 post coenam panem et vinum in corpus suum et sanguinem commutavit. Ecce de septem Ecclesiae gradibus breviter elocuti, quid ad quemquam pertineat insinuavimus. Cumque omnes spirituales sint et sacri, excellenter tamen canones duos tantum sacros ordines appellari censent, diaconatus, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepit quippe dñs moysi ut pꝰ odinatio¬
nẽ aaron ⁊ filioꝵ eitis ꝓrsus trib leui ad di¬
uincultus minist̾ia ordinatet᷑ ⁊ ofecrare¬
eius intab̾nacło. ipĩq gestarẽt archã.
tab̃naculũ. romnia uasa eiꝰ. ⁊ intͥcuitu
tab̃naculi exeubarent⁊ in trans portã

Expanded text:
Praecipit quippe Dominus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur et consecrarein tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando
Abbreviated transcription (Latin):
demł aliqͣ m̾ita elegit cłs aliquos. ab
et̾̃no uł apposuit g̃ram iustisuarioĩs.
intempore. S gratuita bouitate sua
nos tales ẽẽ p̾sciuit. iõ elegit s ut eẽ¬
mus tales ꝑ ip̃am electionẽ grẽ sue qͣ

Expanded text:
el aliqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua nos tales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
micauli gẽa. utaliqua sacranita legata
salia que nd̃ solũ significant s conferunt
ꝙ intus adiiuuct. sicut eiłgłica sacͣmen¬
ta. Ex quo aꝑte intelligt᷑ que hic appellẽ¬
tut signa. res ille uicdeł quȩ adsignifi¬
cantłũ aliquid adhibent. Omne gͥ sig¬
nuĩ enam res aliqua ẽ. Quod enim nl

Expanded text:
sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
ro sit̃ che muliere. quialiret uiro aliã du¬
cere sꝰ afalsaris in ambrosiĩ libro positũ
c̾ditur. supplendũ. n. ẽẽ iniiro ꝙ de
urore p̃misit aptedic̃ aus̃ sit. słr ñ ad
qi sitem tormãtiult intelligi ᷑ ut sicdimi¬
serit ꝙ cã somnitationis ꝑmittitur mane¬
recessit nec huit alt̾am ducẽ uiuauxore:
ꝗͣ dimisit: multominus fas: illicita cñ
qͥuib libet stupta ꝯmut̾e. Id̾ ut ĩ facile di¬

Expanded text:
ro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit August., dquod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, manea quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Id
Abbreviated transcription (Latin):
quĩcil p̃cessit adult̾iũ. sdẽ posse fi̾ sane
ncitas miptias ex ꝑsonis illicite conuĩctis
honesto platito subsasuente manisestũ ÷
tͣꝑ hibens concubinã posse transire ad
honestũ placitũ imptiar̃ si castitate ⁊
fictẽ s̃uare nelit pͥma uo auõi anitoritas.¬

Expanded text:
qua praecessit adulterium. Item: Posse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum esitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. cetasiminĩsas molestias sique extit̾ũt:
uibet ꝓficte conuugii. ⁊ ptastitate fortit̾ sus¬
tini ⁊ mechũ dixit qui auiro solutam dti¬
fit. exhis ostenditur ꝙ si causa fornicatio¬
nis at separatio ñ peter uir. uł mulier
maliamttanfite copulam possunt aut̃
reconciliati: eobabitare. sic̃ pitus sicdimi¬

Expanded text:
olestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimi
Abbreviated transcription (Latin):
dignant᷑ matiti si aucdrant adultos
uiros pendere. siles adult̾is seminis pe¬
nas. c̃ tamo grauius eos puun opor
tuerit. quantomagũ. ad eos ptiuit.⁊
uitcute utuce ⁊ excmnplo tegere femi¬
nas. ex hiis appatet ꝙ adułier actia¬

Expanded text:
dignantur, si audiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius eos puniri opotuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter a
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥ uitis p̃cipit᷑ hoc ꝯseqtient̃ tedũ¬
dat. acͥfeminas. slõ enĩ uxoradult̃adi.¬
mitenda ÷. ⁊ uir mechus tenendus.
It̃ ap̃ nos ꝙ nliteet seminis. eq̃e ñ licet
niris. ⁊ eaciẽ s̾itus pari conditions cẽ.¬
secur ex hiis ostentitur ꝙ inudier pot̃
sp̃ fornicatrone uir̃ conuenire ut iur
mulierẽ Uñ imnocencius ppͣ. tͥana religio

Expanded text:
 viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier potest super fornicatione virum convenire, ut vir muliere
Abbreviated transcription (Latin):
Scit enĩ d̃s. ⁊ fciuit st̃ ꝑ omnia. tam bo¬
na quã mala ⁊̃ anteꝗͣ fierent ⁊ p̾sciuit
⁊ eadẽracione uidetur dicendũ omnia
ei: p̃sentia fu̾it p̃cognouit enĩ d̾s mitꝰ
abet̃no. quosdã futuros malos. ⁊ eoꝵ
maliciam. ut ait aũs p̾sciuit. s nõ p̃pa¬
rauit. sũ gͦpeccã omniũ sciat: nõ qui¬
dẽ intelligendũ ẽ ea includi inilla gña¬
litate lotucionis. que dit̃ apłs omnia¬

Expanded text:
Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescivit  eadem ratione videtur dicendum omnia ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generalitate locutionis, qua dixit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
br̃placitũ. mala uero. ñ. uñ: cassiodio
uł aliqua. quitñ iniudicio quub:dã ilicet.
nõ noui uos. s eoꝵ imꝓbatio quħu̾bo insi-¬
nuata ẽ : Ecce nõ cognostẽ dr̾ deus. qut ñ
appbat que ei nõ placent. apparet itaꝙ ue

Expanded text:
iodvel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet itaque ve
Abbreviated transcription (Latin):
cã sunt. que alimine u̾itatis abscondiꝰ.¬
tur. s quom᷑ pectã alimine ũitatis. di¬
uine abscondunt᷑ c̃ acdeo scianture gi
enĩ nesciret quomͦ de ulis iuclica. iet.
⁊ꝓillis malos dãpnaret Alibi ꝓpħa¬
dicit. quia neq neq aboriente. neq
ab occidente de ẽ sꝑ ex ponens tassio¬
dorus inquit neꝙ ab onis. neq amał:
de ẽ deus. s omnib p̃sens. cognitorẽ.
Cognoscit gͦ deus bona ⁊ mala. ꝓscĩã¬

Expanded text:
absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognoscit ergo Deus et bona et mala
Abbreviated transcription (Latin):
tenlitur ꝙ ñsit filurs. s genitꝰ⁊ ingenitꝰ.
ꝯmode dñr silius autẽ latine dicit᷑. Sũ
diratur. infilius. nõ ailmictit. loquendi.
consuetudo slichil tñ: intalactui demi
Nicħ aliud cdicit᷑. Iõ nõ ẽteb consicderã¬
dũ. quid ħo sinat ł rõsinat dici: usus
sermonis nr̃i. s quid rer̃ ip̃ar̃ intellet᷑ꝰ

Expanded text:
ius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitnihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ tm̃ties p̃dicte ꝓpͥtates fine notici¬
ones in ꝑsonii sunt iłmn etiam: alit que
aliis notant᷑ noĩb llam etiã ħ nomẽ in¬
genit᷑. relatiue dicit᷑ c patre tm̃ ⁊ aliã
designat noticionẽ qua pat̃ uł genitor

Expanded text:
ntum tres praedictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarũ ñ quã d̾t illud de illo sic̾ u̾bũ
de ubo. uł filius de filio. quia huiꝰ modi
nomina: diũsis ꝑsonis ouenire nõ posst̃  ꝙ
aũ litex obscure incodẽ li ĩdic̃. hoc solũd̾
eis dict ñ pot̃ illud de illo ꝙ simub ãbonõst̃.¬

Expanded text:
rsonarum, nunquam dicitur illud de illo, sicut Verbum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici n
Abbreviated transcription (Latin):
tista᷑ dñm. Quid n̾nouerat: p̾otestatẽ baptĩ
dominici innullũ hominẽ ad omino tran¬
sitcram. s minist̾iũ plane transit᷑m. pote¬
statẽ adño inneminẽ s minist̾iũ inbonos
⁊ inmalos slõ exoereat columba ministi¬
ũ maloꝵ respiciat potestatẽ domini. Ed
qui plantat ẽ aliquis .n. q .r. s qui int̾m̃

Expanded text:
tista? Dominum. Quid non noverat? potestatem dominici Baptismi in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum; potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat potestatem Domini. Quid qui plantat, est aliquid, neque q
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tã bapũi abonis ⁊ amał minitus.¬
sins dar. siẽ abonis ⁊amał sunit᷑ sec me¬
lo ÷ bapts qui ꝑ meliorẽ dat ne minus
bonus quiꝑminus bonũdanur: ur ma.¬
lus qui ꝑmalĩ datur nec matus micnus
aatur inbapt̾o. Adatõbono nec minus

Expanded text:
onis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus munus datur in Baptismo dato a bono, nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
tͥati ait. stõ ẽ diũsa nec singłans equa¬
litas: nec uitͣ sabellianos pattẽ filiũꝙ
ꝓcebens. ꝯfundens: ec unta arrianõs
patrẽ tiliũꝙ set̾nens. sat enĩ⁊ filius
distinitio ne heñt sepationẽ ueroñ
gͦ exp̃dictis quia int̾nitate nulla ẽ
diũsitas. sim̃aliqñ. inscͥptura inueni¬

Expanded text:
 ait: Non est diversa nec singularis aequalitas, nec, juxta Sabellianos, Patrem Filiumque confundens; nec, juxta Arianos, Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separationem vero non ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ẜ deͥnait: Goluntas ẽ ꝑ quã fruimur¬
⁊ ita etiam ꝑiiitutes sruimils nõ eis nͥ
forte aliqͣ miit̾. sit iłs. uͭ cartas de qͣua:
reb sp̃ałr tractauimꝰ. hec sũma ẽ
fruim᷑ ut iuitutes. ⁊ potentie animi.
que sunt nafalia bona dequib omĩ¬
b añꝙͣ ile signis tractemus: agend̃ ẽ.
ac pͥmũtereb quib fruenõ ẽ .s. de

Expanded text:
untas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua prebus specialiter tractavimus, haec summa est: fruimur, ut virtutes et potentiae animi, quae sunt naturalia bona. De quibus omnibus antequam de signis tractemus, agendum est: ac primum de rebus quibus fruendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ficte accettenti qui etiam ht̃ edium fra¬
tnũ in ip̃o mom̃to quo baptitatur oĩa
condonentur. ⁊ post baptisium mox
realeant. S n̾ hoc asserendo dicit Immo
hanc opinionẽ ⁊ p̃missam sententiã fen
tant᷑ aut perc̃a nullatenus dimiitunt᷑. qi¬

Expanded text:
 ficte accedenti, qui etiam habet odium fraternum, in ipso momento quo baptizatur, omnia condonentur peccata et post baptismum mox redeant. Sed non hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam confzantur, aut peccata nullatenus dimittuntur, q
Abbreviated transcription (Latin):
s maliquo statu sorme manentib ⁊ deli¬
gnouite uigorẽ sum̃tib ⁊ filii ad eund̾ ꝑ¬
duc̾entur satũ. cdonec impleto num̾o
sine morte animalia ccepora maliã qͣli¬
tatẽ transirent. inqua oĩo regenti sp̃ui
deseruurent ⁊ solo sp̾u uiuificante sũ
corꝑis alim̃tis uiu̾ent ł potueit parẽ¬
tes. filiis cedere ut ꝑsuccessiones nũs.
impłitur. Quigenitis filiis. ꝑcectaq hu¬
mani officii iusticia: acd mebiora tras¬

Expanded text:
mae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora tra
Abbreviated transcription (Latin):
curt̃ꝙͣ in mͦ cuiꝰdã nebule pansis
ita obuolutũ erat. ut appatete nõ
poss ꝙ fuit. Illa uͦ tra mun̾a ꝑmix¬
tione confusa cu tonquaq suspensa
eo usꝙ in altũ portigebant᷑ quousq
quibdã uid̾r. ultͣ loc̃ firmam̃ti exten¬
debatur illa moles. que infenori ꝑͣte
pissi oratꝙ grossior eiat Insuꝑioriu̾
tarior ⁊ leuior atꝙ subtilior existebat.
de quaratiori suba putãt quidã sui-¬
ꝙͣ reciꝑet sormã ł dispositionẽ
Ostenso quał fuit muncli facies in

Expanded text:
ue in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuiquam reciperet formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit mundi facies in
Abbreviated transcription (Latin):
ma confusionis añ formã ctispositi¬
omis. Informa confusionis pͥus oĩa
corꝑalia mat̾ialit̾ simula semel st̃
t̾ata.  pꝰmod̾ informa dispositiõĩs.
Ui dieb st̃ orcdinata Eite ab solutũ ẽ
ꝙ pͥmo indiscussione ꝓpositũ fuit:¬

Expanded text:
ispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc lignũ. bonũ ⁊ malũ. s bonũ ꝑ
prutdenciã ex exꝑienciã. malũ uero
nouit. usurpato ligno uetito. qr ꝑ
exꝑienciã mali didicit. quid sit int̾
bonũ obediencie ⁊ malũ inobeiẽ¬
cie/ Siuͦ pͥmi parentes obedientescẽnt.

Expanded text:
malum; sed bonum per prudentiam et experientiam, malum vero novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Sietiam ꝓhibetur res tangi que nõ
tangenti tm̃ s ꝓhibenti obest. sic̃ aliena
pecunia iõ ꝓhibitõ ẽ peccũr qr ꝓhibenti
ẽ dapnosũ: Cũ uero tangit᷑ ꝙ nec tangenti
obẽ. sinõ ꝓhibetur nec cuilibet sitan¬
diencie ⁊ malũ in obediencie mõstre.¬

Expanded text:
retur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tandientiae et malum inobedientiae monstret
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ teccedat Manct. ir. ap̃ eos ut bonis insi¬
stant actib Recedit uͦ adtempus. ue sẽp
infirmos curandi mortuos mscitandi.
demones eiciendoł phiciench ttiam p¬
phandi bant iacultatt̃/ Manet gͥ semꝑ
nt possint hr̃e uitutesut mirabilit̃ ip̾i

Expanded text:
 secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetizandi habeant facultatem. Manet ergo semper, ut possint
Abbreviated transcription (Latin):
be eẽ ñpossunt nisi una radicitus enul¬
sa fui̾t. alia plantari ñpot̾. Sine causa co¬
natur aliquis rammosincid̾e si racticem

Expanded text:
se non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem
Abbreviated transcription (Latin):
si peccõ suo mouetur ut roget. ñ ⁊ ad¬
huc cdeputandus mimicus ut eumdi¬
lig̾e sit cisficile. sic̾ erat qñ inimĩcici
aser̃cebat. Quicꝗ u̾o roganti  penitenti
sidimittit. ñ enimit a pecc̃oadilo fua
peccã dimitti. qr m̃tu u̾itas ñ pot̾. Que

Expanded text:
si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ sciunt. nõ renuentes ł
ꝓponõtes sure que neminẽ plene
qͣrcusat s sic fortasse ut minus
nũ  eis aufertur. exeusatio: qui¬
manclata dĩ nouert̃ quã solent htẽ
homines de ignorancia ⁊ licet grauiꝰ
sit paccare scient᷑ quã nescrent̾ tñ nõ¬

Expanded text:
simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus num: Eis aufertur excusatio qumandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, no
Abbreviated transcription (Latin):
adã ⁊ eua p̾sumens ut diabolus de di¬
unitate. Raꝑe uoluert̃ diuinitatẽ ⁊ꝑ
dideit̃ felicitatẽ Itẽ suꝑ illũ locũ. as
lis deo. ut cliabolus qui noluit sub
eo tẽ. ⁊ homo qui ut seruͦs noluit temũ
p̃cepto s uoluit ut nullo aibi dominãte

Expanded text:
us de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, lis Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante
Abbreviated transcription (Latin):
abolus ꝓmittebat cognouit. ⁊ licet
diuinitatis equalitatẽ concupiu̾it ñ
tñ exͣtło exarsit: nec tanta ẽ affectus am¬
bitione sic mulier que ulud posse fien
putauit: ⁊ iõmag̃ alud ambiendo uꝑbi¬
uit uit̃aut̃ forte aliqua ambitionis
sitreptio mouit s ñ ita nit illud putaret

Expanded text:
abolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; sed non ita, ut illud verum
Abbreviated transcription (Latin):
imt int̾̃atis p̃lucet uestigiũ iripitatiᷤ.
Inilla eñ inm sũma origo ẽ  oͣmñ re¬
tũ ⁊ ꝑsectissima pulctitucto ⁊ beatissi¬
ma slelectatio Sũma aut̃ origo. ut au¬
gustinus ostend̾ inbibro de uera religi¬
ont intelligͥ d s ꝑat̾ acto fũt omĩa.
ex pate ei dissimiłt quͥã. cu ipo ⁊ in
x qiue abuno tca funt ⁊ ab unũ teserũt.

Expanded text:
rinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Augustinus ostendit in libro De vera religione, intelligitur Deus Pater a quo sunt omnia, ex parte ei dissimilis: quem cum ipso et in , quae ab uno facta sunt, et ad u
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet ut c̾atorẽ ꝑea que facta sunt in¬
tellectu ꝯspicientes. tͥm intelligamus.
huiꝰ tnĩ trmnitatis nestigiũ int̾aturis ap¬
paret hec enĩ que aite cdiuina facta st̃.
tũnitatẽ qͣdam inse ostendunt. ⁊ sp̃em

Expanded text:
Oportet, ut Creatorem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem q
Abbreviated transcription (Latin):
atur ⁊ homini augeatur. ⁊ nõ hñtitet᷑:
⁊ habenti ut plus hãtur aug̃ ostẽdit suꝑ
nos posseatq agere. tanto minꝰ: quato il¬
lũ ꝑcipimꝰ minus. tantou ampliꝰ qͣto illũ
ꝑcipimꝰ amplius. iõꝙ nõ solũ hõ hñtiqͥd.¬

Expanded text:
atur et homini augeatur, et non habenti detur, et habenti ut plus habeatur, Aug. ostendit super nos posse, atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non h
Abbreviated transcription (Latin):
tende hoc p̃cictis conttaria De ter¬
eẽ posse uidi. itaut sibi ⁊ minatio¬
⁊ hic aliud ẽẽ dimide uolentẽ cohabita¬
re aliud dimitti ꝓpt̃ dm̃ aballo qui hor¬
ñ ĩuatũr: hicu̾ctas custodit᷑. ⁊ iõ c̾liceat¬

Expanded text:
tende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambrosest hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui hornon servatur, hic veritas custoditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec: a quibdã querl apatris.
solet uit̃ una tm̃ sit sapĩa patris.
Ꝙ nõ ẽẽ nitiratur ꝓbare hoc modo
alius inquiũt. ẽ. sapiencia patris geni¬
ta quapat̾ sapiens nõ ẽ: ẽ gͥ aliqua sapiã

Expanded text:
ost haec a quibusdam solet quaeri utrum una tantum sit Sapientia Patris. Quod non esse nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uidr sentire cdicens. Sex mil¬
ia. nec dũ nt̃i tẽꝑis implẽtur ãnoꝵ
⁊ quantas pͥus eteruitates. quanta
t̾ꝑa. quantas scłoꝵ origeͥnes fuisse.
arbitrand̾ ẽ. inquib angłi. troni
dominationes. cct̾iq ortines: sui

Expanded text:
aliud videtur sentire, dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique or
Abbreviated transcription (Latin):
erat amari.⁊ sto incipit excluca snifti
tartlet. ne disdedat. ne offendamus.
ne eo carramus. Timor iste de amore
comes ÷ ꝑ omnes gradus. unmum

Expanded text:
erat amari, et sic incipit excludi servilitardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore comes est per omnes gradus.