comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trstatem dedit ei & iudicium facere: non
solum animas ꝑfidẽ & sapientiã sascitare:
sed & iudicium facere Quart autẽ hoc
qm̃ filius hominis est: Facit ergo aliquid
pater ꝑfilium hominis. qđ non facit ex
substantia sua cui aequalis est filius: sicut
ipsum nasa: sicut ipsum crucifigi: sicut
ipsum mori : sicut ipsũ resurgere : Non enĩ
aliquid horum patri contigit : sic & resur¬
rectiont̃ corporũ : Nam resuscitationẽ in¬
marũ. ex substantia sua pater ꝑsubstoni
filii. qua illi a equalis ẽ. Animae quo¬
pe fiunt participes illius in cõmutabussi
S tatem enĩ deditci & iudiciũ facer. qui¬
S filius hominis est : setundum illud quoas
S pradixit. neq enim pater iudicat quequi
Et ut ostendat quia de resurrectione copo¬
Srũ hoc dixit: nolite mirarihoc: quia uo
hora. nane nunc est: sed uenie hori nõ
Som̃s qui in monumentis sunt: Iam hoca¬

Expanded text:
non solum animas per fidem et sapientiam suscitare, sed et judicium facere. Quare autem haec? Quia filius hominis est. Facit ergo aliquid Pater per Filium hominis, quod non facit ex substantia sua cui aequalis est Filius; sicut ipsum nasci, sicut ipsum crucifigi, sicut ipsum mori, sicut ipsum resurgere: non enim aliquid horum Patri contigit. Sic et resuscitationem corporum. Nam resuscitationem animarum ex substantia sua Pater facit per substantiam Filii, qua illi aequalis est; animae quippe fiunt participes illius incommutabilis lim dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est: secundum illud quod supra dixit, Neque enim Pater judicat quemquam. Et ut ostendat quia de resurrectione corporum hoc dixit: Nolite mirari hoc, quia venit hora. Non nunc est, sed venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt ,
Abbreviated transcription (Latin):
Smontem constituta: neq accendunt
lucernam. & ponunt eã sub modio: sed
suꝑ candelabrũ. ut omnibus qui in do¬
mo sunt luccat: Sed quid si apłos
non dicit lucernã. sed ac censores lu¬
cernae quam ponerent suꝑ candela
Surã. & glorificent patrẽ urm̃ qui in

Expanded text:
endunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelvestra glorifice
Abbreviated transcription (Latin):
gis agunt: quia & accensi sunt lumi¬
it ueritatis: & feruent spũ caritatis.
&s suippetit illis oleum grãt dĩ: Sinon
issent incarne: non dicerae illis das:
Vos estis lumen mundi: Nã postea¬
quam dixit. uos estis lumen mundi.
ostendit. ne tale lumen se putarent
qule dictum est: erat lumen uerum
quod in luminat omnem hominem.
lmientem in hunc mundũ: Tunc autẽ
hoc de dño dictum est: cum aiohanne
distingueretur : De iohanne quippe
dictum erat. non erat ille lumen :
sdut testimonium ꝑhiber& de lumine :
Etne diceres. quomodo lumen non
ina. dequo xp̃s dicit. quia lucerna erat:
Ihamparatione alterius luminis. non
efat lumen: Erat enim lumen uerũ.
qued inluminat omnem hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundũ: Ergo cum
& discipulis dicerae uos estis lumen
mundi : ne sibi aliquid tributũ puta¬
rent. quod de solo xpo intelligendũ
ess&. &ita lucernae uento suꝑbiae
extinguerentur: cum dixisse uos es

Expanded text:
; et gratias agunt, quia et accensi sunt lumine Veritatis, et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent lucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam posteaquam dixit, Vos estis lumen mundi, ostendit ne tale lumen se putarent, quale dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Tunc autem hoc de Domino dictum est, cum a Joanne distingueretur. De Joanne quippe Baptista dictum erat, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne diceres, Quomodo lumen non erat, de quo Christus dicit, quia lucerna erat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ergo cum et discipulis diceret, Vos estis lumen mundi, ne sibi aliquid tributum putarent, quod de solo Christo intelligendum esset, et ita lucernae vento superbiae exstinguerentur; cum dixisset, Vos es
Abbreviated transcription (Latin):
nium: & intelligite quae sit uita aeto¬
na: Et quia propter morsen uole¬
bant repudiare xpm̃. tanquã ad¬
uersarium institutis praeceptisq mo¬
ysi : rursus cosdem ipse conuincit tan¬
quam de alia lucerna: Om̃s enĩ ho¬
mines lucernae : quia & accendi pos¬
sunt & extingui: Et lucernae qui¬
dem. cum sapiunt lucem. & spũ se
uent: Nam & si ardebant &eranet
sunt : etiam pudent : Permanserun
enim serui dĩ. lucernae bonae: cio¬
leo miscđae illius. non ex iuribus
suis: Grã quippe dĩ gratuita ille
oleum lucernarũ est: Plus enĩ om
nibus laboraui. ait quaedam luces¬
na: Et ne ui ribus siuis ardere uiden
iduneit: Non ego autem. sed grã dĩ
neum: Omnis ergo prophetia ante
an aduentũ. lucerna est: dequa dicit
ptrus apłs : Habemus certiorem
ipheticum sermonem: cui bene faci¬
s intendentes quemad modum lucer¬
ue lucenti in obscuro loco : donec dies
ucescat. & lucifer oriatur in cordib

Expanded text:
nium, et intelligite quae sit vita aeternium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen bant repudiare Christum, tanquam adversarium institutis praeceptisque Moysi; rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. 3. Omnes enim homines lucernae, quia et accendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam et si ardebant et exstinctae sunt, etiam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. Gratia quippe Dei gratuita, illa oleum lucernarum omnibus laboravi, ait quaedam lucerna; et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Omnis ergo propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus apostolus: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis, intendentes quemadmodum lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
Spraedictum erat a ꝑsona patris: para.¬
ui lucernam xp̃o meo: Immicos cius¬
S induam confusione : suꝑ ipsum autẽ
florebit sci ficat̃ios m̃ea : Esto tanduã
lucernae: Sed illa lucerna dicit
esse solem in quo exultare debeas.
& quamuis ardeat in nocte. diem te¬
opus: Nam ut quid mit tereturq
non erat opus. Sed ne in lucem
remaneat homo. & lumen lucerna
sibi sufficere arbitretur: ideo dñs
nec lucernam illam suꝑfluam dic
fuisse nectamen dicit in lucerna d¬
bere remanere: Dicit aliud testimo¬
nium scriptura dĩ: Ibi utiq ds̃ per¬
buit testimoniũ filio suo: & in illa
scriptura ludei spem posuerant. in
lege scilic& dĩ. ministrata sibi pmo
rsen famulum dĩ : Scrutamim inque
scripturã. in qua uos putatis uitam de¬
ternam habere : ipsa testimonium ꝑ¬
b& deme : & non uultis uenire ad me
ut uitam habeatis: Quid uos putats
habere inscriptura uitam aeternam
Ipsam in terrogate cui ꝑhib& testimo¬

Expanded text:
praedictum erat a persona Patris: Parapraedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; Inimicos ejus induam confusione, super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Esto tanquam lucernae. Sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem teopus. Nam ut quid mitteretur, si non erat opus? Sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sibi sufficere arbitretur; ideo Dominus nec lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tamen dicit in lucerna debere 516 remanere. Dicit aliud testimonium Scriptura Dei, ubi utique Deus perhibuit testimonium Filio suo; et in illa Scriptura Judaei spem posuerant, in lege scilicet Dei, ministrata sibi per Moysen famulum Dei. Scrutamini, inquit, Scripturam , in qua vos putatis vitam aeternam habere. Ipsa testimonium perhibet de me, et non vultis venire ad me ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsum interrogate cui perhibet testimo
Abbreviated transcription (Latin):
DÑS AIT. PRE¬
DONTEAUDITORẼ Ũ¬
eẽ debere homini
qͥuole Redificare fodit altius : donec ꝑueniat
ad fundamentum stabilitatis petrae.
& ibi securus constituat quod fabricat
aduersus impetũ fluminis: ut cum ue¬
nerit. reꝑcutiatur potius firmitate ae¬
dificii. quam impulsu suo ruinã faciat
illi domui: Putemus scripturã dĩ
tanquam agrum esse. ubi uolumꝰ aliquid
aedificare Non simus pigri: nec suꝑ¬
ficit contenti: fodiamus altius: donec
ꝑueniamus ad petram: Petra autẽ.
testimonio dni nobis locuta est: quia
non hab& necessarium ab hominib
testimonium. sed habtat mauis quã
sunt homines: atq id testimonium
quid sit dixit: Opera in quiđ quae
Sego facio. testimonium ꝑhibent deme:
Dem de adiunxit: Et testimoniũ ꝑhi-
opera quae facit. a patre se accepisse
monium ꝑhib& pater: Nullum ne
testimonium phibuit iohannes.
Perhibuit plane i sed itahiqua idcerna:¬
non ad satiandos amicosi sedi ad con¬
fundendos inimicos Iam enim antea

Expanded text:
nus ait, prudentem auditorem veesse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodiamus altius, donec perveniamus ad petram: Petra autem etestimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit: Et testimonium perhia quoque opera quae facit, a Patre se accepisse monium perhibet Pater. Nullumne testimonium perhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquanon ad sanandos  Aug., satiandos amicos, sed ad confundendos inimicos. Jam antea
Abbreviated transcription (Latin):
Stu hoc facis solus: quia omne uidiciũ dadt
Spater filio: & non iudicat quem quã: Eo¬
S inquid facio : sod quomodo facis : Nonps¬
Ssum ego a me facere quicquã: sicut dudo
Siudico: & iudicium meũ iustũ est: Cũ agt¬
retur deresurrectione animarũ: non dice¬
bat audio. sed uideo Audit enĩ tanquã
praccipientis patris imperiũ : Iam ergo si¬
cut homo. sicut quo maior est pater ũ
ex forma serui. non ex forma dĩ sicut dudo¬
& iudico: & iudiciũ meũ iustũ Unde ẽ¬

Expanded text:
c facis solus, quia omne judicium Filio Pater dedit, et non judicat quemquam? Ego, inquit, facio. Sed quomodo facis? Non possum a me facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat, Audio; sed, video. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam ex forma servi, non ex forma Dei, sicut audio, judico; et judicium meum
Abbreviated transcription (Latin):
bes capere unde & ipse biberat qui tib ꝓpinas
ut lenes otulos ad montes unde tibi ueni¬
& auxilium : ut inde tamquã calicem id est ũ¬
b̾ ꝓpinatum. acciperes. Et tamen quia auxi¬
lium tuum ad nõ qui fecit caelum & terrã
ande impleres pectus unde impleuat ille. unde
dixisti auxilium meum ad nõ qui fecit cae¬
lum & terrã: Qui potest ergo impleat: fr̃s.
hoc dixi leuae quisq corsuum quomodo il¬
lud uid& idoneum: & capiat qđ dicitur:¬

Expanded text:
bes capere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: bes capere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad montes, unde auxilium veniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
in montem spemponens caderae ab illo qui
montes inlustrat & ipse confessus ait qm̃ de
plenitudine eius om̃s accipimus: Ita debes dite¬
re. leuau oculos meos inmontes. unde uenia
auxilium mihi  auxilium qđ tibi uenit mon¬
tibus imputes. sed sequaris & dicas: auxilium
meũ ad ño qui fecit caelum & terrã Ergo fr̃s
adhoc ista monuerĩ ut quando erexistis corad¬
scripturas cum sonar&r euuangelium. in princi¬
pio erat uerbum & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃
erat uerbum &e caetera quaelecta sunt: intel¬
montes ista dicerent: unde omnino cogitar
non inueniroeis Ergo ex montibus uenit uob
auxilium ut haec uel audir&is. sed nondum
potestis intellegere qđ audistis Inuocate auxi¬
lium ad ñõ qui fecit carlum & terram. quia mon¬
tes sic potutrunt loqui ut non possint ipsi m¬
luminare quia & ipsi inluminati sunt audi¬
endo: Inde qui haec dixit accepit iohannes
ille fr̃s qui discumbebat suꝑ pectus dm̃: & de

Expanded text:
spem in montem ponens, caderet ab illo qui spem in montem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat, et ipse confessus ait, Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus . Ita debes dicere, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi, ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes; sed sequaris, et dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. 7. Ergo, fratres, ad hoc ista monueriScripturas, cum sonaret Evangelium, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelmontes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de
Abbreviated transcription (Latin):
montes isti pacem suscipiunt. non potest au¬
tem esse in pace qui spem ponit in homine :
nolite sic erigere oculos in montem. ut pute¬
tis in homine spem urãm collocandam. & fic
dicite. leuaui oculos meos ad montes unde
ueniae auxilium mihi : ut statĩ subiungatis.
auxibum meum ad nõqui fecit caelum & ter¬
rã: Ergo leuemus oculos in montes unde ue¬
nce auxilium nobis: cetamen non ipsi mon¬
tes sunt in quibus spes nr̃t ponenda est Ac¬
cipiunt enim montes: quod nobis ministren
Ergo unde & montes accipiunt: ibi spes nr̃it
ponenda est: Oculos nr̃os cumleuamus ad
scripturas. quia ꝑ homines ministratae sunł
scripturae : leuamus oculos nostros ad mon¬
tes. unde auxilium ueni& nobis: Sedtam̃
quia ipsi homines qui scripserunt scriptu¬
ras non dese lucebant. sed ille erat lumen ue¬
rumq in luminat omnem homint᷑ utni¬
entem in hdc᷑ mundõ: mons erat & ille iohannes
baptista qui dixit non sum ego xp̃c: nequis quã

Expanded text:
montes isti pacem suscipiunt, non potest aumontes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis. Et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Accipiunt enim montes quod nobis ministrent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxilium veniet nobis: sed tamen quia ipsi homines erant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus : ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rir Quaeris de caelo & terra: facta sunt: Quae¬
ris dehis quar sunt in ceelo & interra: utique
multomagis & ipsa facta sunt: Quatris despi¬
ntalibus creaturis. de angłis dt archangelis. se¬
dibus. dominationibus. uirtutibus. princi¬
patibus: & ipsa facta sunt: Namtum tnunte¬
nrẽ hare omnia psalmista: condusit sic:
Ipse dixit ce facta sunt: ipse mandauit & treata
sunt: Si dixit & facta sunt: ꝑ uerbũ facta sunt:
Si autem ꝑuerbum facta sunt: non potuit io¬
hanniscor ꝑuenire ad id qđ ait In principio erat
uerbum & uerbum erat apud dm̃ & ds erat ũ¬
bum. nisi transcender& omnia quae sunt fac¬
ta ꝑuerbum: Qualis ergo iste mons. quam al¬
tus quam sc̃s inter illos montes qui susce pe̾r̃
pacem populo dĩ : ut possint colles suscipere
iustitiam: Videte ergo fratres. neforte de
his montibus e iohannes dequibus paulo
in istum montem. idest erigite uos ad euuan¬
gelistã erigite uos ad eius sensum: Sed quia

Expanded text:
nerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paos ad istum montem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
cerec Uudite in psalmis. Ego dixi dii estis:
aefilii excelsi om̃s Ad hoc ergo nos uocat ds
ne simus homines Sed tunc in melius noneri¬
mus homines. si prius nos esse homines agnoscamꝰ.
idẽ. ut ad illam celsitudinem ab humilitate
surgantus. necum puitamꝰ nos aliquid esse cũ
nichilsi mus: non solum non accipiamus qđ
non sumus. sed &e amittamus qđ sumis: Er
go fr̃s de his montibus &e iohannes erat quidix̃
inprincipio erat uerbum & uerbum erat a¬
pud dr̃ & ds̃ erat uerbũ: Susceperat pacẽ
mons istẽ : contemplabatur diuinitatẽ ũbi:
Qualis iste monserat quam excelsus. Trans¬
scenderat omnia cacumina terrarũ. trans scen¬
derat om̃s camposaeris : trans scenderat om̃s al¬
ntudines syderũ. transscenderat om̃s choros &
legiones angłorum: Nisi transscender& ista
omnia quar creata sunt: non ꝑuenirte adeũ
ꝑquem facta sunt omnia: Non potestis cogita¬
re quid transscenderit: nsi uideatis quo ꝑuene¬

Expanded text:
lebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, lebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo perve
Abbreviated transcription (Latin):
desiam di. non erant illi montes de quibus
dictum est: suscipiant montes pacem popu¬
lo tuo: Quomodo enim pacem susce perunt
qui unitatem diuiserunte Csui autem sus¬
ceperunt pacem nontiandã populo : contẽ¬
plati sunt ipsam sapi entiam quantum po¬
tuit humanis cordibus contingi. qđ nec ocu¬
lus uidit nec auris audiuit nec in cor ho
Anforte nec in cor iohannis asçendit. sed.
cor ichannis in illam ascendit: Quod eram
ascendit incor iohannis de imo est adho¬
minem: quo autem ascendit cor hominis
sursum est ab homine Etiam fr̃s dici po¬
test quia si ascendit incor iohannis si ali¬
quo modo potest dici: intantum ascendit
nes saneti angłi : quia ad nontiatores dĩ: Ideo car¬
nalibus & animalibus non ualentibus ꝑcipere quȩ
sunt dĩ. quid ait apłse. Cum enim dicitis ego sũ
pauli. ego apollo. nonne homines estise Quid
uolebat eos facere. quibus exꝓbrabat quia ho¬
mines essente Vultis nosse quid eos uolebat fa¬

Expanded text:
lesiam Dei, non erant illi montes de quibus lesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cAn forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit nes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ut colles extipere possi nt iustitiam: Quar est
iustitut quam colles excipiunto Fides. quia
iustus exfide uiuit Non autem acciperent
minores animae fidem: nisi maiores animȩ
quat montes dictae sunt ab ipsa sapientia
mlustrentur. ut possint paruulis traicere: qđ
quia montes pacem suscipiunt: Ab ipsis mon¬
tibus dictum est aeccłȩ: Pax uobiseum & ip¬
si montes pacem adnontiando a eccłȩ non se di¬
uiserunt adutrsus eum a quo susee perunt ƿacẽ.
ut ueraciter non ficte nontiarent pacem: Sunt
autem alii montes naufragosi. quo quisq nauẽ
cum impulerit soluitur: Facile enim cum uide¬
tur terra aperiditantibus quasi conari ad ter¬
ram: sed aliquando uidetur terra in monte &
saxa latent sub monte : & cum quisq conatur
ad montem incidit in soxa. & non ibi inuenit
portum sed planctum: Sic fuerunt quidã
montes & magni apparuerunt᷑ homines:
&e fecerunt hereses & scismata. & diuiserunt
aecdesiam dĩ: Sedisti qui diuiserunt aec¬

Expanded text:
 justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fortasse ut omnibus satisfiat & capiat quis¬
que quod potest: quia & qui loquitur dicit qđ
tuit. quia de dõ homodixit Et quidẽ inspira¬
tus adõ sed tamen homo. quia inspiratus dyxit
aliquid si non inspirat᷑ ess&: dixissa& nichil Qiua
uero homo inspiratus. non totum quod est dix̃
sed quod potuit homo dixit Erat enim uii¬
iste iohannes fr̃s harissimi de illis montib inia
de quibus scriptum est: Suscipiant montes.
pacem populo: & colles iustitiã: Quat estiuis iui¬

Expanded text:
Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisDei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod tuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste Joannes, fratres charissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes,
Abbreviated transcription (Latin):
NTUENTES quodeno¬
Ido audiuimus ex lectione laposto¬
lica quod animalis homo non ꝑcipit
ea quae sunt spiritus dĩ : & cogdintes in hac
psenti turba caritatis uraẽ necesse esse ut
multi sint animales qui ad huc scđm carnt̃
sapiant nondumq se possint ad spiritalem
intellectum erigere : hesito uehementer
quomodo ut dñs dederit possim dicere
uel promodulo meo explicare quod lectum t̃¬
ex euuangelio Inprincipio erat uerbum &¬
uerbum trat apud dm̃ & ds erat uerbum: Hoc¬
IC enimanimalis homo non percipit: Quid er¬
IIIgofr̃se Silebimus hicc Quare ergolegitur¬
IIII si silebitures: aut quare auditur si non ex¬
Iponituro. Sed& ut quid exponitur. si nonin¬
tellegiture. Itaq qm̃ rursus esse non dubito
in numero ur̃o quosdam aquibus possit non
Asolum expositum capi sed antequam expo¬
natur intellegi: non fraudabo eos qui possunt
capere dum timeo suꝑfluus esse auribus eorum
qui non possunt capere: Postremo adert muiscđã

Expanded text:
ntuens quod modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum ex Evangelio, In principio erat Verbum, eVerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
te concionantem. Uenite adme qͥ
laboratis & onerati estis: Tollite ui¬
gum meum suꝑuos: & discit ame
qm̃ mitissum & humilis corde: Ocũ
hoc didiceritis: inuenietis itquiem a¬
nimabus uestris: unde non citiamini
foras. Quia descendi deçelo non ut fa¬
tiam uoluntatem meam. sed uolunta
eius qui misit me Humilitatem enun¬
doceo: ad me ueniit non potest nisi
humilis: non mittit foras nisi suꝑbi
quomodo exit foras quiseruat huni¬
litatem . & non labitur aueritate : dic¬
ta sunt quanta dici potuerunt. deas¬
condito sensu fratres Satis enim
hic latet sensus. Et nescio utrum con¬
grius uerbis a me sit de promtus au
ex culptus : quare noneiciat foras
qui uenit adillum. qui non uenit fa¬
cere uoluntatem suam. sed uoluntatẽ

Expanded text:
te concionantem: Venite ad me, qui te concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere volunt
Abbreviated transcription (Latin):
& manus peccatorum non mouea ił
me. Propter pedem suꝑbiae : quare :¬
bia expulsi sunt: nec potuerunt sta¬
re. Siergo suꝑbia expulit cos qui non
potuerunt stare : humilitas intromit.¬
tit. qui possint inperpetuo start: Idõ
& enim ille quidixit exultabunt os¬
sa humiliata. prȩdixit: auditiu meo
dabis exultationem & lȩtitiam: Qiud
ẽ auditui meo: Audiendo te.felix sũ.
de uoce tua felix sum: Intus uiuendo
felixsum: ideo noncado: idõ exulta.¬
bunt ossa humiliata Ideo amicus
sponsi stat & audit eum: ideo stat.
quia audit: Deinteriori fonte bibit:
ideo stat Illi quinoluerunt de inte.¬
riore bibere. ibi ceciderunt: &pulsi
tem suam : sed uoluntatem eius qui
misit eum: Ueniamus ad eum: intre¬
mus adcum: incorporemur ei : ut nec
nos fatiamus uoluntatem nostram.
sed uoluntatem dĩ: & non nos eiciet
foras: quia menbra cius sumus. qui
caput nostrum cẽ uoluit. docendo
hymilitatẽ: Ad extremum ipsum audi.¬

Expanded text:
Et manus peccatorum non moveant Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare bia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsitem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audi
Abbreviated transcription (Latin):
uit . & laborat: Non indignetur iuste
uiuens & laborans: intus hab& quod
ille felix non hab&: Non ergo tristet᷑.
non maceretur: non defitiat: felix il¬
le. hab& aurum in arca istedm̃
in conscientia: Compara nunc au-¬
rum & dm̃: artam & conscientiam.
Ille illud hab& quod perit: & ibi ha¬
tunc enim intrat & non exit: Ideo
ille quid dicebat: Qm̃ apud te ẽ fois
uite : non apud nos. Ideo intrare de.¬
bemus ut uiuamus. non quasi nob̶
sufficere ut pereamus : non quasi
de nostro uelle satiari ut arescamus.
sed nos ad ipsum ponere. fontem ubi
aqua non de ficit: Quia uoluit suo
consilio uiuere adam: lapsus est
peum qui ante ceciderat ꝑsuꝑbiã:
quia ei calicem ipsius suꝑbiae pro.¬
pinauit Quia ergo apudte ẽ fons
uitȩ & in lumine tuo uidebimus
lumen: Intus uiuamus: intus uide.¬
amus Quare enim inde exitũ ẽ.:
audiquare Nonueniat mihi pes
suꝑ biae Ergo ille exiit. ciu uenit
pessuꝑ biae: Ostende quia illcͥexut.

Expanded text:
et laborat. Non indignetur juste et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi hatunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit.
Abbreviated transcription (Latin):
tantes ingaudium dnuĩ sui: in ebriabun¬
tur abubertate domus tuae: & torren¬
it uoluntatis tuȩ potabis eos : qm̃ apud
it ẽ fons uitȩ : nonforis extrate. sed intꝰ
apudte. Ibi fons uite : & in lumine tuo
uidebimus lumen: Prȩ tende misłam
tuam scienti buste: & iustitiam tuam
his qui secto sunt corde: Quisequuntur
uoluntatem dñi sui non quȩrentes sua.
ipsis non commouentur pedes: bonus
enimds̃ isrł rectis corde: Meiautem in¬
qut pedes pene commotisunt: quarex
qua eelaui iinpeccatoribus. pacem pec¬
catirum uidens: Ergo quibus bonꝰ est
cuisi rectis corde& Nam mihi torto
corde displicuit ds̃ : Quare displicuit:
quia dedit felicitatem malis: & ideo
nutarunt mihi pedes. quasi sine causa
serus sem dõ: Ideo ergo mei pene com¬
moti sunt pedes: quia non fui reectus corde:
Quid est ergo recrus corde : sequens
uo luntatem dĩ felix ẽ ille: laborat ille:
ille male uiuit. & felix ẽ: ille iuste ui-

Expanded text:
trantes in gaudium Domini sui; inebriabuntrantes in gaudium Domini sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quoniam apud te est fons vitae. Non foris extra te, sed intus apud te, ibi est fons vitae. Et in lumine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaerentes sua, ipsis non commoventur pedes. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eiꝰ qui misit me : Haec enĩ cõmen¬
datio humilitatis est: Suꝑbia quippe
facit uoluntatẽ suam: humilitas facit uo¬
luntatẽ dĩ : Ideo qui ad menii uenerit.
non eiciam foras: Quare  Quia non ue¬
ni facere uoluntatem meã. sed uoluntatẽ
cius quimisit me: Humilis ueni. humi¬
ltatem docere ueni:
Magister humilitatis ueni: Iui
id meuenit̃ in corporatur mihi : Qui
idcnouenit. humilis fit: Quimihiad¬
here humilis erit: qui a non faci& uolunta¬
eitietur foras: quia cum superb eet̃ pro-¬
iectus ẽ foras: Uide illa interiora com¬
mendari inpsalmo: filuautem hominũ.
inprotectione alarum tuarum spera.¬
bunt: Uide quidsit ire intro: iude quid
sit adillius protectionem confugere
lide quid sit &iam sub uerbera patris
cufrtre : flagellat enim omnem fili¬
um quem recipit filuautem hominũ
integ̾mine alarum tuarum sperabut̃:
et quidẽ intus: In ebriabuntur ab ub¬¬
tate domus tuae cum miseris intro in¬

Expanded text:
tatem qui misit me. Haec enim commentatem qui misit me. Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam; humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntaejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae. Cum miseris intro, in
Abbreviated transcription (Latin):
Fit magna febris. & non paruus dolor:
Exibentur quaedam mendicamenta quȩ
scabiem compescant. & feruorẽ illũ ulce.¬
ris sedent. & adhibent᷑ & ꝓficiunt :
Vides hominẽ qui fuit ulcerosus &
scabiosus sanatum : sed quia humor ille non
eiectus est: rursus adulcus reditur Cog.¬
noscens hoc medicus. purgat humorem:
detrahit causam : & nulla erunt ulcera:
Vn de habundat iniquitas : Persuꝑbiã:
Cura suꝑbiam: nulla erit inquitas: Vt er.¬
go causa omnium morborũ curaretur.
id est suꝑbia : descendit & humilis factus
est filius dĩ: Quid suꝑbis homo: Ds̃ ꝓp-¬
terte homo factus est: Puderet tefortas¬
se imitari humilem hominẽ: saldm imi¬
tare humilem dm̃: Venit filius dĩ in ho.¬
mine & humilis factus est: praecipitur
tibi ut sis humilis: non tibi praecipitur¬
tu homo cognosce quia es homo: Tota
humilitas tua : ut cognoscaste : Ergo
quia humilitatem docae ds̃: dixit: Non
ueni facere uoluntatem meã. sed uolun¬

Expanded text:
fit magna febris, et non parvus dolor: fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitutu homo, cognosce quia es homo. Tota humquia humilitatem docet Deus, dixit, Non veni facere voluntatem meam, sed ejus volun
Abbreviated transcription (Latin):
mo non dubito: Scriptũ est enĩ. initium
om̃is peccati suꝑbia: & initiũ suꝑbia homi¬
nis a postatare adõ: Scriptũ est: firmũ
est: uerum est: Deinde qͥd de suꝑbo dici¬
tur. mortali. accincto pannis carnis. p̃-¬
grauato pondere carnis corruptibilis. &
tamen extollenti se. & obliuiscenti qua
sua: Quid est ꝓiecit. nisi porro tiecit .
Hoc est exire foras: lenĩ intrare intro.
appetere  intima : ꝓicere intima. foras exi¬
re est: Intima ꝓicit suꝑbus: inuma appe¬
tit humilis: Si suꝑbia eicimꝰ: humilita¬
te regrediam: Caput enĩ omniũ morboꝵ¬
suorũ suꝑbia est: quia caput omnium
peccatorũ suꝑbia Medicus quando ae-¬
gritudinem discutit. si cur& quod ꝑ aliquã
causam factũ ẽ. & ipsam causam qua fac¬
tum est non cur&: ad tempꝰ uidet᷑ mederi:
causa manente. morbus repetitur. Ver.¬
bi grã. expressius hoc dicã: Humor incor¬
pore. scabiem uel ulcera gignit incorpore :¬

Expanded text:
mo non dubito. Scriptum est enim, Initium mo non dubito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua sua . Quid est, projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
indisti decaelo non facere uoluntatẽ tuã.
sil uoluntatẽ ciꝰ qui temisit: Magnũ
siramentũ : obsecro uossimul pulsemus:
atit ad nos aliquid. quod nos pascat scđm
qud nos delectabit: magnũ illud & dul-¬¬
e secretũ. qui ueni& ad mȩ: Ađtende.
idtende . appende: qui ueni& ad me. non
acam foras: Ergo qui ueni& ad me in-¬
quit. non eiciam foras: Quare: Quia
descendi decaelo. non ut faciam uolunta¬
um meam. sed uoluntatẽ eiꝰ qui memi.
si Ipsa est ergo causa quare non eicias fo.
ias cumqui uenit adte : quia non uolunta¬
temna facere descen disti decaelo: sed uo¬
lunatẽ eiꝰ qurte misit: Ipsa: Quid quae¬
smnꝰ urrum ipsa sit: Ipsa est : Ipse loquit᷑
Non emm nobis fas est aliud suspicari quã
loquitur: qui uenerit ad me non eiciam
foras : & quasi quaereres quare. quia non
ueni facere uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ
eiꝰ qui misit me: Timeo neforas ꝓpterea
exierit anima a dõ. quia suꝑba erat : im¬

Expanded text:
endisti de coelo, non facere voluntatem tuam, endisti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende, et appende: Qui veniet ad me, non ejiciam foras. Ergo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba erat; i
Abbreviated transcription (Latin):
quã: Ouiuenit adme : hoc ẽ quod ait
& qui credit inme: Et quod dixit non
esuri& : hoc intellegendũ ẽ. & non siti&
um quã : Vtroq enĩ illo significatur
acterna satictas ubi nulla t̃ aegestas
en decado desideratis. ante uos habetis.
nos manducatis: Sed dixi uob̾ quia & iu¬
ns me & non credidistis: sed non ideo ego
ipulum ꝑdidi Num quid enim infideli
sura sidem dĩ euacuauit: Uide enim
pl sequitur: Omne quod dat mihi pa-
pad me ueni& : & eum quiuenit ad me.
meitiam foras: Quale est illud intus
nde non exitur foras Magnum pene¬
ne &dulce secretũ: Osecretum sinetedio.
sia maritudine malarum cogitationũ:
st interpellatione temptationũ & dolo-¬
: Non ne illud secretũ est quod intrabit
une non eiciam foras: quia descendi de
uto non ut faciam uoluntatẽ meã sed
iduntatem eiꝰ qui misit me: Id eo ergo eũ
qu uenit ad mne non cicias foras. quia des-¬

Expanded text:
quam. » Qui venit ad me, hoc est, quod ait, quam. » Qui venit ad me, hoc est, quod ait, et qui credit in me. Et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet: et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum. Nonne illud secretum est quo intrabit  non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad te, non ejicies foras, quia desc
Abbreviated transcription (Latin):
contempnis. sicut scriptũ est: dedit illis
manna manducare : Permorsen patres
S ses dedit uobis panem decado : sed pit̃
meus dedit uob̵ panẽ decalo: Veus
quo paulo ante locutus sum. optramm
cibum non qui perit. sed qui ꝑmane n
uitam acternã : Ergo & illud manna
hoc significabat: & illa omia signa nt
erant : Signa mea dibexistis: qui sigus¬
cabatur contempnitis: Nonergo mor¬
ses dedit panem decaelo : ds̃ dat panen
Sed quem panẽ : F. orte manna: Non
Dutrunt ergo ad eũ : Dnẽ da nobis pant¬
hunc: quomodo mulier illa samaritani
cui dictum ẽ. quibiberit dehac aqua ñ
siti& umquã. continuo illa scđm corpus
accipiens sed tamen carere indigentia
uolens da inquit dñe mihi de hac aqua:
sic & isti. dñẽ da nobis pant̃ hunc quinos
reficiat. nec defitiat Dixit autt̃ eis ibͥs:
Ego sum panis uitae: qui uenit ad me non
esuri& : & qui credit in me. non sit& un¬

Expanded text:
contemnitis; sicut scriptum est: Dedit illis contemnitis; sicut scriptum est: Dedit illis manna manducare. Per Moysen patres  meus dedit vobis panem de coelo, sed Pater meus dedit vobis panem de coelo. Verus quo paulo ante locutus sum, Operamini cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; qui significabatur, contemnitis? Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, Dixerunt ergo ad eum: Domine; da nobis hunc. » Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est : « Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam, » continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia volens: « Da, inquit, mihi, Domine, de aqua, » sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. « Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet: et qui credit in me, non sitiet un
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant hoc quidem : sed huic cibo man¬
na decaelo p̃ferebant: Dñs autẽ iħstalẽ
se dicebat. ut mossi praeponeret᷑: Non
enim ausus est moyses desedicere. qđ
dar&̃ cibũ non qui perit. sed qui ꝑman&e
inuitam aeternã: Aliquid plus iste ꝓ¬
mittebat. quam mopses: Per morsen
quippe ꝓmittebatur regnũ. & terra
fluens lac& mel: temporalis par: ab un¬
dantia fłorũ : salus corporis & caetera
omnia temporalia quidem infigura
tamen spiritalia : quia ueteri homini
in ueteri testamento ꝓmittebant᷑: Ađ¬
uentrem ꝓmittebat in terra. sed cibo qui
perit : iste ꝓmittebat cibum non qui pe¬
rit. sed qui ꝑman& inuitam aeternam:
Adtendebant enĩ plus ꝓmittentẽ : & quasi
nondum uidebant maiora facientẽ: Ađ¬
tendebant itaq: qualia feciss& morses:
ad huc aliqua maiora uolebant ficriab
to qui tã magna pollicebatur Quid in¬
quiunt facis ut credamꝰ tibi: Et ut no¬
ueris quia miracula illa huic miraculo

Expanded text:
Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manSciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini in Vetere Testamento promittebantur. Atventrem promittebat in terra, sed cibo qui perit: iste promittebat cibum non qui perit, sed qui permanet in aeternum. Attendebant eum plus promittentenondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, et adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis, quia miracula illa huic miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃ceptũ implere poterimꝰ Respon¬
dit iħs & dixit eis: Hoc est opus dĩ : ut cre¬
datis in eum quem misit ille: Hoc est er¬
go manducart cibum non qui perit. sed
qui ꝑ man& in uitã aeternã: Vt quid
paras dentes & uentrem: Crede. & man¬
ducasti : Discernitur quidem ab opcrib
fides sicut apłs dicit iusti ficari hominẽ
ꝑfidem sine operibus legis: & sunt opera
quaȩ uidentur bona sine fide xp̃i. & non
sunt bona: quia non referunt᷑ ad eum fi
noluit discernere ab opere fidem. sed ip¬
sam fidem dixit esse opꝰ: Ipsa est enim
fides quae ꝑ dilectionẽ operatur: Non
dixit hoc est opus urm: sed hoc est opus
dĩ ut credatis in eũ quem misit ille:
Vt qui gloriat᷑ in dño gloriet᷑: Quia ergo
inuitabat eos ad fidem : illi adhuc quaere¬
bant signa quib crederent: Uidesi non
iudei signa petunt: Dixtrunt ergo ei.
Quod ergo tu facis signũ ut uideamus &
credamus tibi : Quid operaris  Parũ¬
ne erat qđ dequinq: panib: pasti sunt .s

Expanded text:
ceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur anoluit discernere ab opere fidem; sed ipsam fidem dixit esse opus; ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur. Nec dixit, hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt?