comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ loco dñationis eiꝰ. ea que ad laudem glamq conditoris
nr̃i proficiant: uerbis parit̾ & factis ostendendo. Et iħc
inquit proficiͤat sapientia. & etate. & gr̃ã: apud dm̃ & homi¬
nes. Naturam uere humanitatis indicat: in qua proficere ad
tempus uoluit: qui in diuinitate idem ipse ⁊ & anni eius non
deficient. Iuxta hominis quippe naturam ꝓficiebat sapientia.
non qͥdẽm ipse sapientior. ex tempore existendo. qui a prima
conceptionis hora sp̃ũ sapientie plenꝰ permanebat: s eandem
qua plenus sapientia. cet̾is ex tempore paulatĩ demonstrando.
Iuxta hominis naturã proficiebat ȩtate: qui ab infantia ad pu¬
ericiam. & a puericia ad iuuentutem: consueto hominib ordi
gr̃a: ñ ipse per accessum temporis accipiendo qͦd ñ habebat. s
pandendo donũ gr̃e quod habebat & bene cũ dictum eẽt qͥa
iħc proficiebat sapientia. & etate & gr̃a: ad iunctũ est. apd dm̃

Expanded text:
omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficiant verbis pariter ac factis ostendendo. Et Jesus, inquit, proficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus cresgratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. siue acta legunt᷑: mat̾ uirgo diligentiꝰ in corde retinebat.
Sollicite cuncta memorie commendabat: ut cum tempus pre¬
dicande siue scribende incarnationis eius adueniret. suffici-¬
enter uniuersa ꝓut eent gesta posset explicare querentib
Immitem & nos fũs mei piam dñi matrẽ: ipsi quoq oĩa uerba
& facta dñi ac saluatoris nr̃i fixo in corde conseruando. horũ
meditatione diurna & nocturna:. importunos inanium nocen¬
tiumq cogitationum repellamꝰ incursus. Hoꝵ crebra colla¬
tione : & nos & proximos nr̃os. a fabulis suꝑuacuis & ma¬
le dulcoratis detractionũ colloquiis castigare. atq ad diui¬
ne frequentiã laudis accedere curemꝰ. Si enĩ fr̃s km̃i in¬
fut᷑i beatitudine scłi. habitare in domo dñi. ac ꝑpetuo illũ
laudare desideramꝰ: oportet nimirũ ut in hoc scło. quod in
fut᷑o queramꝰ. soliciti premonstremꝰ. frequentando uidelic&
eccłe limina: & non solum in ea laudes dñi canendo.s & in

Expanded text:
dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enim, fratres futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Esuriui enim: & dedistis michi manducare. Siti¬
ui: & dedistis michi bibere. & cetera. quoꝵ in superiorib
huius. lectionis dñs meminit: cum principe quodam in-¬
terrogante quid boni faciendo uitam posset habere per-¬
petuam. siuis inquit ad uitam ingredi: serua mandata.
Non homicidium facies. non adulterabis. non facies furtũ.¬
non falsum testimonium dices. honora patrem & matrem: &

Expanded text:
i manducare, sitivi et dedistis mihi bibere , et caetera. Quorum et in superioribus hujus Evangelii Dominus meminit cum principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non furtum, non falsum testimonium dices, honora patrem et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uideant opera ur̃a bona: & glorificent patrem ur̃m qui
in celis est. Atq ideo ñ solum apud homines gr̃a & sapien¬
tia ꝓficere dicit᷑. in quantum ipsi eiꝰ sapientiam. grãmq po¬
tuere cognosc̾e. s etiã ap̃ dm̃. in quantũ ad eiꝰ laudẽ. głaq
sapientiã ac gr̃ã. quã in eo cognouere retuletunt. Cuiꝰ be-

Expanded text:
ideant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gratiamque potuere cognoscere, sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ patris licet corporalit̾ sonantẽ meruisset audire: mul-¬
tũ ex hoc uisu & auditu ꝓfecerit. multũ de diuine potesta-¬
tis excellentia. reuelatis ocłis mentis scientie cȩlestis acce
illustrari ceꝑit. eatenꝰ illũ quantꝰ eẽt om̃imodis sibi uidere
gent̃ perhibens adiungit. S ut manifestaret᷑ in isrł: ꝓpt̃-¬
ea ueni ego in aqua baptizais. Q uod ÷ aꝑte dicere. Non i¬
deo uen: in aqua baptizans. quia peccata mundi baptizan¬
do tollere possim: s ut eũ baptizando ac predicando ma-¬
nifestarem popło isrł: qui in spũ scõ baptizans. ad collen-¬
da peccata non solũ isrł. s & totiꝰ mundi. si ei credere uolu-
ut sic baptizando illi uiã pararẽ: qui baptizaret in remis¬

Expanded text:
 Patris, licet corporaliter sonantem, meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, scientiae coelestis accepillustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretgenter perhibens adjungit: Sed ut manifestaretur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerut sic baptizando, illi viam pararem, qui baptizaret in remis
Abbreviated transcription (Latin):
me factus est: quia prior me erat. Pbstͣ uenit humanitate.
qui ideo me precellit dignitate quia prior me erat diuini-¬
tate. Et ego nesciebam cum: inquit. Certum ⁊ quia sciebat
dñm Ioħs: cui testimoniũ ꝑhibere missus ẽ: quẽ iudicẽ
om̃ium uenturũ p̾̃dicabat dicens. cuius uentilabrum in
manu sua. & ꝑmundabit aream suam: A quo sp̃m sc̃m
dari debere testabat᷑. ipse uos baptizabit inqͥeis in sp̃ũ sco
a quo se ipsum ablui desiderabat dicens. ego ate debeo bap-¬
tizari. ꝙ tu uenis ad meꝰ. Quomͦ gͦ dicit. & ego nesciebã
eũ. nisi quia eum quem & antea nouerat. ꝑfectius iã cum

Expanded text:
me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam ; a quo Spiritum sanctum dari debere testabatur, Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium suȩ passionis oblato agno in creturam panis ui
niq transferret sacerdos factus in et̾nũ: scđm ordinẽ mel¬
chi sedech. Sequit᷑. Iob̃s testimoniũ ꝑhibeis de dño. hic ÷ de
quo dixi. Post me uenit uir. qui ante me factus : qͥa pri¬
or me erat.Post me uenit uir: post me natꝰ ÷ in mundo. post
me p̃dicare incipiet mundo. Qui ante me factus ÷: qͥ me
potentia maiestatis tantũ. quantũ preconẽ iudex. quan-¬
tũ sol luciferum. licet post apparens antecellit. Quia
prior me erat. Quia in principio erat uerbũ. & uerbũ erat
apd̾ dm̃. & ds̃ erat uerbum. ꝑost me uenit uir: tempꝰ humanȩ
natiuitatis. quo ioħe posterior ÷: intellige. Qui ante factꝰ
ẽ: primatũ regię potestatis. quo etiã angłis presidet in¬
tuere. Quia prior me erat: eternitatẽ diuinȩ maiestatis
qua patri ÷ ȩqualis intellige. Post me uenit uir qͥ ante

Expanded text:
mysterium suae passionis, ablato agno, in cremysterium suae passionis, ablato agno, in crenique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic equo dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humnativitatis, quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
in sanguine suo. Non solum aut̃ lauit nos a peccatis
nr̃is in sanguine suci quando sanguinem suum dedit
incruce pro nobis. uel quando quisq nr̃m in mysterium
sacrosce passionis illius. baptismi aquis ablutus est :
uerum etiã cotidie tollit peccata mundi. lauatq nos a
peccatis nr̃is cotidianis in sanguine suo: cũ eiusdẽ beate
passionis ad altare memoria replicatur. cũ panis & uini
creatura in sacramentũ carnis & sanguinis eius in effa-¬
bili sc̃i sp̃c scĩficatione transfert᷑. Sicq corpus ꝙ sanguis
illius ñ infideliũ manib ad peniciem suam fundit᷑ & occidit᷑:
s fideliũ ore suã sumitur in salutẽ. Cuius recte figuram
agnus in lege paschalis ostendit: qui semel populũ de egyp¬
tia seruitute liberans. in memoriam eiusdem liberationis
ꝑ om̃s annos ĩmolatione sua popłm eundẽ scĩficare sole-¬
bat: donec ueniret ipse. cui talis hostia testimoniũ dabat.
Oblatusq patri pro nob̾ in hostiam odoremq suauitatis.

Expanded text:
in sanguine suo. Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam cotidiae tollit peccata mundi lavatque nos a peccatis nostris cotidianis in sanguine suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad pernitiem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Cuius recte figuram agnus in lege pascalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
dispulit. In principio inquiens erat uerbũ. & uerbũ erat apd̃ dm̃:
& ds̃ erat uerbũ. Similẽq iniciis totũ sui sermonis cursũ faciens.
om̃ĩa diuinȩ ueritatis. & uerȩ diuinitatis. quantũ alteri morta¬
liũ nulli licuit: archana reserauit. Et hoc uirgini pͥuilegiũ
recte seruabat᷑: ut ad scrutanda uerbi incorruptibilis sacram̃ta
incorrupto ipse ñ solũ corde. sed & corpore ꝓcederet. De cuiꝰ dic¬
toꝵ ueritate. quã sit nemini ambigendũ ipse qͦ curauit os

Expanded text:
dispulit, dicdispulit, dicet Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciens Domnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quod sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit os
Abbreviated transcription (Latin):
rat docendo. Perhiber etiã nunc euglłium qͦd scripsit: eccłiis : legen¬
dum pandendo. Siqͥdẽ a tẽpore dñicȩ passionis. resurrectionis. & ascen¬
sionis in cȩlũ. usq adultima domiciani principis tẽpora. ꝑ annos cir-¬
citer sexaginta & quinq: abisq ullo scribendi adminicło uerbum
tor exstitit. exilio missus ẽ: irrũpentes in ȩccłam heretici. qͣsi in de¬
eugłicȩ ꝑuersa maculauere doctrina. Sed dũ ipse post occisionẽ
domiciani permittente pio pͥncipe nerua. rediret ephesum.
copulsus ẽ ab om̃ib pene tc̃ asiȩ ep̃is. ꝙ multarũ ȩccłarũ lega¬
tionib. de coet̾na patris diuinitate xp̃i altiꝰ facere sermonẽ: eo
qͦd in triũ eugłistarũ scriptis. mathei uidelicet. marci. & lucȩ.
de humanitate eiꝰ. ac de his qͣ ꝑhominẽ gessit: sufficiens sibi
uiderent᷑ testimoniũ. Qͦd ille se ñ aliter facturũ respondit: nisi

Expanded text:
rat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legenrat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei tor exstitit, in exsilium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in deevangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patri divinitate Christi, altius facere sermonem, eo quod in trium Evangelistarum scriptis, Matthaei, videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus, ac de his quae per hominem gessit sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit᷑. Unde recte de hac sub typo discipłi quẽ diligebat. quẽqꝑ
supra pectꝰ suũ fecit discũbere: dicit iħc. Sic eũ uolo manere
donec uenio. Ac si aꝑte dicat. Nolo gustũ speculatiuȩ suauitatis
quã maxime in sc̃is meis diligo. sꝑantib in ꝓtectione alarũ me-¬
meȩ potatis. sicut laboriose usũ accionis lȩti conditione finiri:
sed post mortẽ sublimiꝰ me apparente. atq in meȩ conspectũ
maiestatis. illos ꝑducente ꝑfici. Seqͥt᷑. hic ẽ discipłs qͥ testimoniũ¬
ꝑhibet de his: & scripsit hȩc. & scimꝰ quia uerũ testimoniũ eius:
lã manifeste beatꝰ ioħs suã ꝑsonã designat ex officio: quã desig¬
nare uitat ex uocabulo. Nonaut̃ p̾t̾eunt᷑ intuendũ qͦd dicitur.
qͥ testimoniũ ꝑhibet. de his: & scripsit hec. ꝑhibuit qͥppe testimoniũ
uerbo dĩ p̃dicando: ꝑhibuit scribendo. ꝑhibuit. denuo eadẽ qͥ scripse¬

Expanded text:
videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum memeae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus iperhibet de his, et scripsit haec: et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum, quod dicitur: Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripse
Abbreviated transcription (Latin):
extendes manꝰ tuas. & alius te cinget. & ducet qͦ ñ uis: ꝑfectionẽ
exprimit actiuȩ conu̾sationis qͣ tẽptationũ solet igne ꝓbari.
Vnde alibi de ea dicit aꝑtius. Beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̃
iusticiã. Cui recte subiungit dicens. Sequere me. Qa nimirũ iux¬
ta eiꝰdẽ petri uocẽ: xp̃c passus ẽ ꝓ nob̃. relinquens nob̃ exemplũ:
ut seqͣm᷑ uestigia eiꝰ. Qͦd aut̃ dicit de ioħe. sic eũ uolo manere
donec uenio: statũ contẽplatiuȩ uirtutis insinuat. qͦ ñ ꝑ mortẽ
plenda. Actiuus nãq labor cũ morte deficit: mercedẽ post mor¬
tẽ accepturꝰ ȩt̃nã. Quis enĩ in illa uita esurienti panẽ dat ubi ne¬
mo esurit : Qs aquã sicienti. ubi nemo sitit: qͥs mortuũ sepelit
ser inuenit᷑: Actionis gͦ labor ibi nullus: sed solus p̾teritȩ actioniᷤᷤ
ꝑpetuus remanet fructꝰ. Speculatiua aut̃ felicitas. qͦ hic incho¬
sentia. ñ ꝑ speculũ & in enigmate sicut nunc: sed facie ad faciẽ

Expanded text:
Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sedonec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem plenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit,ser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felicitas, quae hic inchosentia, non per speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
nu fortioris eius: egenũ & pauperẽ a rapientib eũ. Sed & er-¬
ranti uiã ueritatis ostendendo. ac cęteris sese mancipando fr̃nȩ
dilectionis obseqͥis: insuꝑ & usq ad mortẽ ꝓ iusticia certando.
Contẽplatiua aut̃ uita ẽ: cũ longo qͥs bonȩ actionis exercitio e¬
doctꝰ. diuinȩ orationis dulcedine instructꝰ. crebra lacrimarũ cõ¬
punctione assuefactꝰ: a cunctis mundi negotiis uacare. & in sola¬
dĩ dilectione ocłm m̃tis intendere didicerit: gaudiũq ꝑpetuȩ bea¬
titudinis qͦd in futura ꝑcepturꝰ ẽ uita. etiã inp̃senti ceꝑit ardent̃
desiderando p̃gustare: & aliqͦndo etiã qͣntũ mortalib fas ẽ. in exces-¬
illos maxime recipit: qͥ post longa monasticȩ rudim̃ta uirtutis. se¬
creti ab hominib ab hominib degere norunt. eo liberiorẽ ad cęles¬
tia meditanda animũ habentes: quo a t̾renis seꝑatũ tumultib.

Expanded text:
nu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et ernu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque ad mortem pro justitia certando  Al., decertando. Contemplativa autem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excesillos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne carnis inuenit᷑ alienꝰ. Atq ita cõpleta ẽ ueridica illa saluatoris
sententia: qͥa sic eũ uoluerit manere donec ipse ueniret. Possumꝰ aũt
duas ȩccłȩ uitas qͥb in p̃senti exercet᷑. actiuam scilicet & contẽ¬
platiuã: designatas acciꝑe. Qrũ actiua. cõmunis popło di uia
uiuendi ẽ. Ad contẽplatiuã uͦ perpauci. & hoc sublimiores quiq:
studiosum xp̃i famulũ. iustis insistere laborib. Et prius qͥdem
se ipsũ ab hoc scło immacłatũ custodire: mentẽ. manũ. linguã.
ac menbra corporis cȩcera. ab om̃i inqͥnam̃to culpȩ tẽptantis
continere: ac diuinis ꝑpetuo subiugare seruiciis. Deinde etiã ꝓxi¬
mi necessitatib iuxta uires succurrere: esurienti cibũ. potũ sicien-¬
ti. algenti uestitũ ministrando. egenos uagosq indomũ recipien-¬
do. infirmũ uisitaudo. mortuũ sepeliendo. eripiendo inopẽ de ma¬

Expanded text:
ne carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica illa Salvatoris ne carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica illa Salvatoris sententia, quia sic eum voluerit manere, donec ipse veniret. Possumus autem duas Ecclesiae vitas, quibus in pplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam vero perpauci, et in hoc sublimiores quique studiosum Christi famulum justis insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, linguam, manum, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitus. Deinde etiam proximi necessitatibus juxta vires succurrere, esurienti cibum, potum siti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de ma
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ex qͦ tam̃ diuina se ꝓtegente gr̃a. tã intactꝰ exierit: quã
fuerat a corruptione concupiscentiȩ carnalis extraneus. Nec
tutus solacio: diuinȩ tam̃ uisionis & allocutionis meruit cre¬
bra consolatione releuari. Deniq ibidẽ apocalipsim quã ei dñs
de statu eccłȩ p̃senti uł futuo reuelauit: manu sua conscripsit.
UInde constat promissionẽ sitͤ manendi donec ueniret dñs. ñ eo
ꝑtinere qͦd sine labore certaminis uicturus in mundo: sed illo po¬
cius qͦd sine passionis labore transiturus eẽt emundo. Sicut
enĩ in patrũ litteris inuenimꝰ. cũ longo confectꝰ senio. sciret im¬
minere diem recessus sui: conuocatis discipłis suis post monita
exhortationũ ac missarũ celebrationẽ ultimũ eis uale fecit. Dem¬
de descendens in defossũ sepulturȩ suȩ locũ. facta oratione ap-
positꝰ ẽ ad patres suos. tã liber a dolore mortis: quã a corruptio-¬

Expanded text:
ria, ex quo tamen divina se protegente gratia tam intactus exierit, quam ria, ex quo tamen divina se protegente gratia tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec tutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel futuro revelavit, manu sua conscribit  Al., conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae positus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt moriturus. Quod non ita ẽẽ intelligendũ: ipse iohannes ad¬
monere curauit. Qͥ cum p̾misisset exisse sermonẽ istũ int̾ fr̃s. qͥa
discipłs ille ñ morit᷑: sollert̾ adiecit atq ait. Et ñ dixit ih̾c non
morit᷑: sed sic eũ uolo manere donec uenio. qͥd ad te. Non gͦ putan-¬
dũ. qͥa discipłs ille ñ sit mortuus in carne: qͥa nec dñs hoc de
illo futurũ p̃dixit. Q psalmista ait. Quis est homo qui uiuet
& non uidebit mortẽ. Sed ita pociꝰ intelligendũ. qͦd ceteris xp̃i
discipłis ꝑ passionẽ consũmatis. ipse in pace ȩcclȩ aduentũ¬
suꝑne uocationis expectauerit: & hoc eẽ qͦd ait dñs. Sic eum
uolo manere donec uenio. Non qͥa ñ & ipse multos antea labo-¬
res ꝓ dño pressurasq maloꝵ tolerauerit. sed qͥa ultimũ in pa-¬
ce seniũ finierit: iitpote eccł̃iis xp̃i ꝑ asiam quã regebat. iã lon¬
cesare. in feruentis olei doliũ missus. in ecclastica narrat᷑ histo¬

Expanded text:
et moriturus; quod non ita esse intelligendum, ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exiisse sermonem istum inter fratres quia discipulus ille non moritur, solertic Al., si eum volo manere donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis um vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec veniam, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit, utpote Ecclesiis Christi per Asiam quam regebat jam lonCaesare in ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur histo
Abbreviated transcription (Latin):
expositores & alias causas: quare dei genitricẽ io seph accipere de¬
buerit coniugem. Quas in suis qui uult inuemiet locis. Adhi¬
bet aut̃ cunglista partui uirginali etiã ꝓphici sermonis ex

Expanded text:
expositores et alias causas quare Dei Genitricem Joseph accipere deexpositores et alias causas quare Dei Genitricem Joseph accipere debuerit conjugem. Quas in suis, qui vult, inveniet locis. Adhibet autem evangelista partui virginali etiam prophetici sermonis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ea natum est: de sp̃u scõ ẽ. Pariet aũt filium: & uocabis nomen eiꝰ Iħ̾m.
Ipse enim saluum faciet popłm suum: a peccatis eoꝵ. Ebus profecto
uerbis: modus conceptionis eius. simul & dignitas partiis edocetur: qͥa
uidelicet de sp̃u scõ conceperit. & paritura sit xp̃m. Quẽ & si aperta
uoce angłs xp̃m non appellat: in eo tamen quod ethimologiam no¬
minis iħu exponit: ipsum salutis ostendit auctorem. popłiq salua¬
torem. Cum popłm eius niincupat. manifesta ratione quia xp̃c
sit. significat. Ut ꝑ hec & quȩ nescierat discat ioseph: & a contactu
dei genitricis funditus mentẽ amoueat. Quam tam̃ dispensa¬
tione iuste necessitatis accipere iubetur. solo de nomine coniugem:
ne uidelicet quasi adultera lapidaretur a iudeis. & ut egyptũ fugi¬
ens. haberet solatium masculi. qui familiari cura & tutor femi

Expanded text:
ilium et vocabis nomen ejus Jesum; ilium et vocabis nomen ejus Jesum; ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. » Quibus profecto verbis modus conceptionis ejus, simul et dignitatis partus edocetur, quia videlicet de Spiritu sancto concepit, et paritura sit Christum. Quem et si aperta voce angelus Christum non appellet, in eo tamen quod etymologias nominis Jesu exponens, ipsum salutis ostendit auctorem, populorumque salvatorem ac populum ejus nuncupat manifesta ratione, quia sic Christum significat ut per haec et quae nescierat dicat Joseph, et a contactu Dei Genitricis funditus mentem amoveat. Quam tamen dispensatione justae necessitatis accipere jubetur solo de nomine conjugem, ne videlicet quasi adultera lapidaretur a Judaeis, et ut in Aegyptum fugiens haberet solatium masculi, qui familiari cura et tutor femin
Abbreviated transcription (Latin):
occulte nuptiarum proposito. in conditione eam sponse manere: patȩ¬
retur. ut erat. Nam & iuỹsaya legerat uirginem de domo dauid ẽẽ¬
concepturã & pariturã dm̃ De qua etiam domo. nouerat genus
duxisse maraam: atq ideo non discredebat in ea ꝓpħiam hanc fuisse
complendam. Sed si eam occulte dimitteret. neq acciperet coniugẽ.
& illa sponsa pareret: nimirum ꝑpauci essent. qui eam uirginem. &
non potius autumarent ẽẽ meretricẽ. Unde consilium ioseph. repente
consilio meliori mutatur: ut uidelicet ad conseruandam marir famã.
ipse eam celebrato nuptiarum conuiuio. coniugem acciꝑet: sed castam
ꝑpetuo custodiret. Maluit namq dñs aliquos modum sue generationi
ignorare. qͣr suȩ castitatem infamare genitricis. Nam sequitur.
hec eo cogitante: ecce angłs dñi in sominis apparuit ei dicens. Ioseph
fili dauid noli timere accipere mariam coniugem tuam. Qͦd enim in

Expanded text:
occulte nuptiarum proposito, in conditione eam sponsae manere pateocculte nuptiarum proposito, in conditione eam sponsae manere pateretur ut erat: nam et in Isaia legerat virginem de domo David concepturam et parituram Dominum, de qua etiam domo noverat genus duxisse Mariam, atque ideo non discredebat in ea prophetiam hanc fuisse complendam; sed si eam occulte dimitteret, neque acciperet conjugem, et illa sponsa pareret, nimirum perpauci essent qui eam virginem et non potius autumarent esse meretricem. Unde consilium Joseph repente consilio meliore mutatur, ut videlicet ad conservandam Mariae famam, ipse eam, celebrato nuptiarum convivio, conjugem acciperet, sed castam perpetuo custodiret. Maluit namque Dominus aliquos modum suae generationis ignorare, quam suae castitatem infamare genitricis. Nam sequitur: Haec autem eo cogitante, ecce angelus Domini in somnis apparuit ei, dicens: Joseph, fili David, noli time
Abbreviated transcription (Latin):
atum: quando ea que prius sponsata fuerat. ẽẽ coniunx incipit.
Ergo anteꝗͣuã conuenirent dicit. antequã nuptiarũ sollẽp¬
niã rite celebrarent: inuenta est in utero habens de spu
scõ. Siquidem memorato ordine postea conuenerunt: qͣndo
ioseph ad preceptũ angłi accepit coniugẽ suam. sed non con-¬
cumbebant: quia sequit᷑ & non cognoscebat eam. Inuenta ẽ.
autẽ. in utero habens. Anullo alio ꝗͣi a iosepħ: qui licen¬
tia maritali future uxoris. pene omĩa nouerat. Ideoq tu¬
mentẽ eius uterũ mox curioso deprehendit intuitu. Sequit᷑.
Ioseph aut̃ uir eius cum esset iustus. & nollet eam traducere:
uoluit occulte dimittere eam. Nidens ioseph sponsam conce¬
pisse suam. quam bene nouerat a nullo uiro fuisse attaccã.
cũ esset iustus. & iuste om̃ia uellet agere. optimũ duxit: ut
neq hoc aliis proderet: neq ipse eam acciperet uxorem. Sed mutato

Expanded text:
atum, quando ea quae prius sponsata fuerat, esse conjux incipit. atum, quando ea quae prius sponsata fuerat, esse conjux incipit. Ergo antequam convenirent dicit, antequam nuptiarum solemnia rite celebrarent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Si quidem memorato ordine postea convenerunt, quando Joseph ad praeceptum angeli accepit conjugem suam, sed non concumbebant, quia sequitur, Et non cognoscebat eam. Inventa est autem in utero habens a nullo alio quam Joseph, qui licentia maritali futurae uxoris pene omnia noverat, ideoque tumentem ejus uterum mox curioso deprehendit intuitu. Sequitur: Joseph autem vir ejus cum esset vir justus, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Videns Joseph sponsam concepisse suam, quam bene noverat a nullo viro fuisse attactam, cum esset justus et juste omnia vellet agere, optimum duxit ut neque hoc aliis proderet, neque ipse eam acciperet uxorem, sed mutato
Abbreviated transcription (Latin):
breui quidem sermone sed plena ueritate describit. Qui cum
patrum generationes ab abraham usq ad ioseph uirũ marur
ꝑduxisset. om̃sq communi humanȩ creationis genitos ordine
simul & generantes ostendisset: mox de ipso locuturus. qͣntũ
nasceret᷑ in mundum. Et quidem decebat om̃imodis. ut cum
deus. homo ꝓpt̃ homines fieri uellet: non de alia quã de uirgi¬
ne matre nasceret᷑. Cum uirginẽ generare contingeret: non ali-¬
um quã qui deus esset filium ꝓcrearet. Cum esset inquit des-¬
ponsata mater eius maria. Ioseph: anteqia conuenirent. in-¬
uenta est in utero habens. de spũ scõ. Quo hec ordine. uel qua
inciuitate sit celebrata conceptio. lucas eungłista sufficienter
exponit. Qͦd quia ur̃e sc̃ĩtati constat ẽẽ notissimũ: dicendum
paucis de his quȩ matħs scribit. Notandumq in primis. in eo
quod ait. antequã conuenirent. Uerbo conueniendi. non ipsum
concubitũ. sed nuptiarũ que precedere solent tempus insinu¬

Expanded text:
brevi quidem sermone, sed plena veritate, describit, qui cum patrum generationes ab Abraham usque ad Joseph virum Mariae perduxisset, omnesque communi humanae creationis ordine genitos simul et generantes ostendisset, mox de ipso locuturus, quantum nasceretur in mundum. Et quidem decebat omnimodis, ut cum Deus homo propter homines fieri vellet, non alia quam virgine matre nasceretur; cum virginem generare contingeret, non alium quam qui Deus esset Filium procrearet. Cum esset, inquit, desponsata mater ejus Maria Joseph, antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Quo haec ordine, vel qua in civitate sit celebrata conceptio, Lucas evangelista sufficienter exponit; quod quia vestrae sanctitati constat esse notissimum, dicendum paucis de his quae Matthaeus scribit, notandumque in primis in eo verbo quod ait: Antequam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum quae praecedere solent tempus insinu
Abbreviated transcription (Latin):
deinde quia ꝓ earumdem ouium. id est animarum fidelium
cura pastorali usq ad martẏrium crucis esset ꝑuenturus: in¬
timauit dicens. Amen amen dico tibi: cum esse̾s iunior. cinge¬
bas te: & ambulabas ubi uolebas. Cũ aut̃ senueris. extendes ma¬
nꝰ tuas. & alius te cinget: ꝙ̃ ducet quo non uis. In manuum
namq extcͣsione designat: quod ꝑ mortem crucis martyrio co¬
ronandus. in cinctione alterius: quod uinciendus a ꝑsẽcutore.
in ductu quo non uellet: quod tormenta passionis contra uolun¬
tatem esset passurus humanȩ fragilitatis. Sed ne grauis for¬
te uideret᷑ petro predicta a dño passio crucis: hanc suo confestĩ
lenire curauit exemplo. ut cruciatum martyrii eo leuius ferr&:
tentiam. Post quam enim significauit ei qua morte clarificatu¬
rus esset deum: ꝓtinꝰ adiungit quod in huius capite lectionis
audiuimus. & dicit ei. Sequere me. Ac si aperte dicat. Quia

Expanded text:
deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., tentiam. Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ita intelligendũ putet. quasi post natum filium eam
cognouerit ut quidam puerse opmant̃. Scie eni debet
precipui: quo ceteris ampliꝰ meruit honorari a dño. Commendat
testimonium eugłicȩ descriptionis: quod ueritate diuina subnixũ.
nullus fidelium dubitare ꝑmittitur. Commendat placidam
suȩ carnis absolutionem: quam dño specialiter se uisitante ꝑcepit.
Sed ut ꝑfecte lectionis huius pricipia considerare ualeamꝰ: libet
suꝑiora parumꝑ attendere. Apparuit dñs post resurrectionem
discipłis septem: iuter quos erant petrus. & iouannes. frustra in
piscando tota nocte laborantib: &̃ stans in littore. copiosa rete
eorũ piscium multitudine repleuit. Moxq egressos ad terram:
inuitauit ad prandium. Et inter prandendum. terciᷤ petrum an
se amaret interrogauit: ac tercio amorem confitenti. quia ter
eum negauerat: eque tercio pascendas suas oues commisit. Ac

Expanded text:
nemo ita intelligendum putet quasi post natum filium eam nemo ita intelligendum putet quasi post natum filium eam cognoverit, ut quidam perverse opinantur. Scire enim debet praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos erat Petrus et Joannes, quibus frustra in piscando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac
Abbreviated transcription (Latin):
tatem nature. in unitate suȩ ꝑsonȩ suscipere dignatus est. quan¬
do uerbũ caro factum est. & habitauit in nobis. Mirum uideli¬
cet in modum. incipiens eẽ. quod nos sumus: & non desinens eẽ.
ꝑderet. Exurgens autẽ a somno: fecit sicut precepit ei angłs dñi.
& accepit coniugem suam: & non cognoscebat eam. Accepit eã
ad nomen coniugis: ob causas quas prediximꝰ. & non cognosce-¬
bat eam ad opus coniugale: ob archana quȩ didicerat. Quod
siquis huic nr̃ȩ expositioni obsistere & condendere uoluerit.
beatam dei genitricem. nunquã a ioseph celebratis nuptiis
in nomen coniugis assumptam: exponat ipse melius hunc scĩ
eungłii locum. pariterq ostendat licitum fuisse apud iudeo ᷤ
ut sponse sue quisq carnali copula misceretur. & sano eius in¬
tellectui libenter cedimus. Tantum: ne erga matrem dñi qͥc¬
quã gestum. quod publica opinio possit infamare credamus.
Quod uero addit᷑. donec peperit filium suum primogenitũ:

Expanded text:
em naturae in unitatem suae personae suscipere dignatus est, quando Verbum caro factum est et habitavit in nobis: mirum videlicet in modum incipiens esse quod nos sumus, et non desinens esse perderet. Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei angelus Domini, et accepit conjugem suam, et non cognoscebat eam. Accepit eam ad nomen conjugis ob causas quas praediximus, et non cognoscebat eam ad opus conjugale ob arcana quae didicerat. Quod si quis huic nostrae expositioni obsistere, et contendere voluerit beatam Dei genitricem nunquam a Joseph celebratis nuptiis in nomen conjugis assumptam, exponat ipse melius hunc sancti Evangelii locum, pariterque ostendat licitum fuisse apud Judaeos ut sponsae suae quisque carnali copula misceretur, et sano ejus intellectui libenter cedimus: tantum ne erga matrem Domini quidquam gestum, quod publica opinio possit infamare, credamus. Quod vero additur, Donec peperit filium suum primogenitum,
Abbreviated transcription (Latin):
expectare nouissimum. qͦndo ipse ueniens eũ in ęt̾̃nȩ beatitudiniᷤᷤ
mansione recipiã. & qͥd hoc ad te : Tu tantum crucis patibulũ
subeundo: mea te uestigia sequi debere memento. Et quidẽ hanc
dñi responsionẽ fr̃s tunc temporis tractabant: quasi ioħs nũquã¬

Expanded text:
exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
& scientiȩ absconditi: merito supra pectus eius recubat. quẽ maiore
cȩteris sapientię & scientię singłaris munere donat. Cȩteros qͥppe
eugłistas nouimꝰ plura de miracłis nr̃i saluatoris: pauciora de di¬
uinitate locutos. Iohanies aut̃ ꝑ pauca de humanis scribens
actib. pocius se exponendis diuinȩ naturȩ indidit archanis: pa-¬
tent̾ insinuans. quanta de pectore iħu. fluenta doctrinȩ cȩlestis
quȩ nobis ructaret hauserit. Sequit᷑. Hunc gͦ cum uidisset
petrus: dicit iħu. Dñẽ. hic aut̃ quid: Quia se beatꝰ petrus audi¬
erat ꝑ passionem crucis cdarificaturum eẽ deum: uoluit etiam
de fratre & condiscipło cognoscere. qua e̾ẽt ipse morte ꝑpetuã¬
transiturꝰ ad uitã. Dicit ei iħc. Sic eum uolo manere: donec ue¬
niã. auid ad te. Tu me sequere. Non inquit eum ꝑ passionem
martyrii uolo consummari: sed absq uiolentia ꝑsecutoris. diẽ

Expanded text:
et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua etransiturus ad vitam. Dicit ei Jesus: Si eum voto manere donec veniam, quid ad te? Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia pe
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit. dñe quis est qui tradet te. Hoc quomodo gestumsiti: suꝑiora huiꝰ
sionem cum discipłis saluator habuit. in qua pedes coꝵ lauit. eisq cor¬
poris & sanguinis sui tradidit mysteria celebranda: discipls ille quẽ
diligebat. supra pectus eius recubuerit. Et cum dixisset eis. amen am̃
dico uobis quia unus ex uobis tradet me.: responderit ille discipulus
innuente petro. ut interrogaret & dixerit ei. Dñe quis est: At dñs.
Ille est inquit: cui ego intinctum panem porrexero. Quod autẽ
discipłs ille suꝑ pectus magistri recubuit. non p̾sentis solũ modo
dilectionis: sed & futuri erat signum mysterii. figurabat᷑ & enim iam
tunc ȩugłium quod idem discipłs erat scripturus: uberius atq altuᷤᷤ
cȩteris sacrȩ scripturȩ paginis. archana diuinȩ maiestatis eẽ com¬
prehensurum. Quia enim in pectore iħu sunt om̃s thesauri sapientiȩ

Expanded text:
et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujet dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujsionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
re uocabulo. Diligebat aut̃ eũ iħc: non exceptis cereris singłariter
solum.. sed pre cȩteris quos diligebat familiariꝰ unũ: quẽ speci-¬
alis prerogatiua castitatis. ampliori dilectione fecerat dignum.
Om̃s quippe se diligere ꝓbat: quib ante passionẽ loquitira.
Sicut dilexit pater ine: & ego dilexi uos. Manete: in dilectione
mea. Sed hunc pre om̃ib diligit: quia uirgo electꝰ ab ipso. uirgo
in ȩuum ꝑmansit. Tradunt namq historie quod eum de nup-
te retraxerat. potiore sui amoris dulcedine donauit. Deniq huic
moriturꝰ in cruce matrẽ cõmendauit suã: ut uirginem uirgo
seruaret. & ipso post mortẽ ac resurrectionem celos ascenden¬
te: non deesset eius uicariꝰ filius. cuns casta uita castis enis
frueretur obsequiis. Ponit & aliud suȩ ꝑsonȩ beatus ioħs
indicium: subningens. Qui & recubuit incęna suꝑ pectꝰ eus.

Expanded text:
re vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter re vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historite retraxerat, potioris amoris sumoriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eo głosiore martyrii palma clarificaberis: quo in hac ꝓmeren¬
da magistri iter sequeris. Iam uero ab eugłista non subditur. quid
post hec dicta dñs & discipłi feceruit. sed ex eo tamen mnnuit᷑. quod
subiungit. Conuersus petrus: uidit illum discipłm quem diligebat
ihc sequentem. Patet namq quia cum dixisset petro sequere me.
id est crucem patiendo imitare: surrexit de loco conuiuii. & abire
iam cepit. Secutꝰ est autem eum pecrus etiam incessu pedum: cu¬
piens implere quod audiuit. sequere me. Secutꝰ est & ille discipl̃s
quem diligebat iħc. Neq enim arcendum se a consectatu xp̃i
putabat: qui non minore se gr̃a dilectionis a xp̃o complexum no¬
uerat. Neq incredibile est ideo utrumq discipłm corporali gressu
quis sit ille discipls quem diligebat iħc. ioħs uidelicet. ipse cuiꝰ
hodie natalicia festa celebramꝰ. qui hoc scripsit ȩugliũ: atq ideo suã
ꝑsonam maluit indiciis rerum accidentium quam ꝓprio designa¬

Expanded text:
Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris. Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designa
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim uidebit me homo: & uiuet. Neq huic assertioni putan¬
dum est ẽẽ. contrarium: quod aliquotiens patriarchȩ. uel ꝓpħȩ.
dm̃ uidisse ꝑhibent᷑. Apparuit enĩ dñs abraham in conualle
manbre. Et iacob ait. Uidi dñm: facie ad faciem. Item ysayas.
Anno quo mortuus est orias: uidi dñm sedentẽ suꝑ solium ex-¬
celsum: & eleuatũ. Sed recte intelligendũ. in cunctis huius modi
uisionibꝰ homines scõs. dm̃ non ꝑ ipsam naturȩ suȩ speciem: sed
per quasdam imagines eẽ. contemplatos. & uiderunt gͦ scĩ dm̃:
per subiectam creaturam. Uerbi gr̃a. Ignem. angłm. nubem.¬

Expanded text:
non enim videbit me homo, et vivet . Neque huic assertioni putannon enim videbit me homo, et vivet . Neque huic assertioni putandum est esse contrarium quod aliquoties patriarchae vel prophetae Deum vidisse perhibentur. Apparuit enim Dominus Abrahae in convalle Mambre. Et ait Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem . Item Isaias: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Sed recte intelligendum in cunctis hujusmodi visionibus homines sanctos Deum non per ipsam naturae suae speciem, sed per quasdam imagines esse contemplatos. Et viderunt ergo sancti Deum per subjectam creaturam, verbi gratia, ignem, ang