comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uendidisti populum tuũ sine p̃tio: & apud ꝓphetam gratis uenditi estis. & ñ cũ argento redi¬
memini. Quare ergouenditi sigratis & sine p̃tio. & non potius donati. Anforte seripturarũ
locutio ẽ : ut uenditus etiam qui donat᷑ dici possit: hic autem sensus ẽ optim̃ ineo qradistm̃
ẽ gratis uenditi estis & uendidisti populum tuũ sine p̃tio. quia illi quib tradicdisti populumi
impii fuerunt non dm̃ colendo tradi sibi illũ populũ meruerunt. ut ipse cultus tã qũa p̃tiũ
uideret᷑. Qd uero dictũ ẽ neq cum argento redimemini. non ait neq cũ p̃tio sed neq cũ
argento: ut p̃tium redẽptionis intelligamꝰ quale dicit apłs petrus. Non enĩ argento &
auro redẽpti estis. sed p̃tioso sanguine agni imnaculati. In argento em̃ ꝓpheta omnẽ pe
gnificauit ubi ait non cum argento redimemini. qm̃ p̃tioquidem sanguinis xp̃i non

Expanded text:
uendidisti populum tuum sine pretio, et apud prophetam: gratis uenditi estis et non cum argento redimemini. quare ergo "uenditi", si "gratis" et "sine pretio" et non potius donati? an forte scripturarum locutio est, ut uenditus etiam qui donatur dici possit? hic autem sensus est optimus in eo, quod dictum est: gratis uenditi estis, et: uendidisti populum tuum sine pretio, quia illi, quibus tradidisti populum, inpii fuerunt, non deum colendo tradi sibi illum populum meruerunt, ut ipse cultus tamquam pretium uideretur. quod uero dictum est: neque cum argento redimemini, non ait: neque cum pretio, sed: neque cum argento, ut pretium redemtionis intellegamus, quale dicit apostolus Petrus: non enim argento et auro redemti estis sed pretioso sanguine tamquam agni inmaculati. in argento enim propheta omnem pecuniam significauit, ubi ait: non cum argento redimemini, quoniam pretio quidem sanguinis Christi, non
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ oboedierunt uocimeae. & ego ñ apponã auferre uirũ a facie ipsorũ. Dictum ẽ autem
in deutero nomio ex ꝑsona dĩ loquentis de istis gentib: aduersaruis. Non eiciam illos in anno
io. ne fiat terra deserta & multiplicent᷑ in te bestiae ferae. Paulatim
erga oboedientes. ut exterminatio gentiũ illarũ crescentib israhelitis partib fier& : cum
intellegi uoluit: quae solent de repentino successu terrene felicitatis existere. Neq enĩ
d̃s̃ homines exterminare poterat & bestias ñ poterat uel ꝑilere uel pasci potius ñ ꝑmit¬
tere

Expanded text:
n oboedierunt uoci meae, et ego non adponam auferre uirum a facie ipsorum. Dictum est autem in Deuteronomio ex persona dei loquentis de istis gentibus aduersariis: non eiciam illos in anno uno, ne fiat terra deserta et multiplicentur in te bestiae ferae; paulatim erga oboedientes, ut exterminatio gentium illarum crescentibus Israhelitis partibus fieret, cum  et libidines intellegi uoluit, quae solent de repentino successu terrenae felicitatis existere. neque enim deus homines exterminare poterat et bestias non poterat uel perdere uel nasci potius non permittere
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ dñi possent parcere qͣd ille ñ facer& .XXI. Merito quaeritur cĩ¬
diem mortis iħu uerum etiam postea non eradicauerit gentes quaȩ terram ꝓmissionis tene
bant quamuis ex parte illis debellatis in eadem ꝓmissa hered itate consisterent. q̃uomodo in¬
telligendum sit qͣd dictum ẽ & dedit dñs isrł omnẽ terram quam iurauerat dare patrib &¬

Expanded text:
aeceptum domini possent parcere, quod ille non faceret. Merito quaeritur,aeceptum domini possent parcere, quod ille non faceret. Merito quaeritur,diem mortbant, quamvis ex parte illis debellatis in eadem promissa haereditate consisterent; quomodo intelligendum sit quod dictum est: Et dedit Dominus Israel omnem terram quam juraverat dare patrib
Abbreviated transcription (Latin):
quod dixerat iħs. Sic enim scriptum est. Et ad iurauit iħs indie illa. maledictus homo qui
tauit & aedificauit ciuitatem illã : in primogenito suo fundabit eã
sequitur & ita fecit oza qui ex b& hel in abiron primogenito fundauit eã . & inse saluato
nouissimo imposuit portas eiꝰ : hoc illic non legitur. unde appar& a septua ginta in ter¬
positũ qui factum esse nouerant¬
X. Et amorreus ꝑ mansit ut habitar& in elom & in
salamin: & grauata est manus effrem suꝑ eos & facti sunt illis tributarii. Hoc iam contra
dñi p̃ceptũ fiebat. & adhuc uiuebat iłis sed ditx eoꝵ in illis p̃lis iam p̃ senectute ñerat. ꝓpt̃¬
contraiłm : ne ista illis miseri cordia p̾beret᷑ etiam contradĩ p̃ceptũ si remansissent ñ expug¬
nati. & senescente iħu siue defuncto relinquerent᷑ expugnandi a filuis isrł qui eis contrap̃¬

Expanded text:
quod dixerat Jesus. Sic enim scriptum est: « Et adjuravit Jesus in die illa: Maledictus homo qui quod dixerat Jesus. Sic enim scriptum est: « Et adjuravit Jesus in die illa: Maledictus homo qui resuscitabit et aedificabit civitatem illam. In primogenito suo fundabit eam,sequitur: et ita fecit Hoza qui ex Bethel; in Abiron primogenito fundauit eam et in resaluato nouissimo inposuit portas eius, hoc illic non legitur. unde adparet a Septuaginta interpositum, qui factum esse nouerant. Et Amorrhaeus permansit ut habitaret in Elom et in Salamin; et grauata est manus Ephraem super eos et facti sunt illis tributarii. hoc iam contra domini praeceptum fiebat et adhuc uiuebat Iesus, sed dux eorum in illis proeliis iam prae senectute non erat. prire in bellum contra Jesum, ne ista illis misericordia praeberetur, etiam contra Dei praeceptum, si remansissent non expugnati et senescente Iesu siue defuncto relinquerentur expugnandi a filiis Israhel, qui eis contra pr
Abbreviated transcription (Latin):
rer r&c habitabat cananeus meffrem usq indiem istũ donet ascendit pha¬
Srao
rex xgẏpti & coepit ciuitatem & incendit eã igni & cananeos & ferexeos & qui habitabant
gater trans purxit. & dedit eam pharao indotem filiae suae. Qđ de phara
ror si ꝓphetice dictum intelligere debemꝰ. cum hac historia illis temporib conscripta credat᷑
quib erant gesta illa recentia. Quid autem magnum eligi potuit qͣd ꝓphetice diceret᷑. cum
ẽ septuaginta int̾ pretes qui auctoritatȩ ꝓphetica ex ipsa mirabili consensione it̾p̃tati esse
ꝓhibent᷑ haec ad disse. ñ tã quã futura praenuntiantes sed quia illo tempore ipsi erant quo
facta et̃ meminerant & in libris regnorum legerant. Et enim regum temporib factũ est. Quod ideo
nimus. sicut nec illud qͣd dictũ est de hiericho qͣd oza qui eam reparass& incurrerit maledictũ

Expanded text:
zer; et habitabat Chananaeus in Ephraem usque in diem istum, donec ascendit Phazer; et habitabat Chananaeus in Ephraem usque in diem istum, donec ascendit Pharao rex Aegypti et cepit ciuitatem et incendit eam in igni et Chananaeos et Pherezaeos et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit eam Pharao in dotem filiae suae. quod de Pharaone rege dictum est, miror si prophetice dictum intellegere debemus, cum haec historia illis temporibus conscripta credatur, quibus erant gesta illa recentia. quid autem magnum eligi potuit quod prophetice diceretur, cumus existimandum est septuaginta interpretes, qui auctoritate prophetica ex ipsa mirabili consensione interpretati esse perhibentur, haec addidisse, non tamquam futura praenuntiantes, sed quia illo tempore ipsi erant, quo facta esse meminerant et in libris Regnorum legerant; etenim regum temporibus factum est. quod ideonimus: sicut nec illud quod dictum est de Jericho quod qui eam reparasset, incurreret maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
todimandato ad misericordiã flecterent᷑. Qd quidem duce iħu qui om̃a diligent̃ diuina
R nisi conspiratissime contrairent: atq ista fieri poss& ut eis ab illo minime debellatis
qui di pͥcepta implere curabat remansissent ad illud tempus quando eas doneui pentene
post morte iħu qui ñ tanta cura dĩ mandata faciebant. Lam eeadhac eoderos aune uero
quibusdam illi peꝑcerunt tantumodo eos dicioni suae subiugantes. quosdam uero
necbus cere potuerunt. Verum haec ñ illo duce facta sunt. sed cũ amusen sib ua es¬
re abello tantũ modo eis terras diudens ut ipsi iam illo ñbellante diuias siebi t ras
partim iam hoste uacuas tenerent paruim pugnando caperent. & qd uincere ali¬
quos minime potuerunt : ꝓuidentiaȩ diuinae fuisse oportunae semꝑturaru mn cer¬
tis apparebit locis
t non ꝑdidit effrem cananeũ qui habitabat inga¬

Expanded text:
to dei mandato ad misericordiam flecterentur. quod quidem duce Iesu, qui omnia diligenter diuto dei mandato ad misericordiam flecterentur. quod quidem duce Iesu, qui omnia diligenter diuset, nisi conspirantissime contrairent, atque ita fieri posset ut eis ab illo minime debellatis, qui Dei praecepta implere curabat, remansissent, ad illud tempus quando eis possent parcere post mortem Jesu, qui non tanta cura Dei mandata faciebant. Nam et adhuc eodem vivente, quibusdam illi pepercerunt, tantummodo eos ditioni suae subjungentes, quosdam vero nec vincere potuerunt. Verum haec non illo duce facta sunt, sed cum jam senex vacaret a bello, tantummodo eis terras dividens; ut ipsi jam illo non bellante, divisas sibi terras partim jam hoste vacuas tenerent, partim pugnando caperent. Et quod vincere aliquos minime potuerunt, providentiae divinae fuisse, opportune Scripturarum certis apparebit locist non perdidit Ephraem Chananaeum qui habitabat in Ga
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ confortari cor eoꝵ ut obuiam irent adbellum ad isrł ut exterminarent᷑ ita ut non domi¬
narent᷑ eis misericordia sed ut exterminarent᷑. sicut dixit dñs ad moysen. Ita ditu est
hoc ꝑ dñm factũ confortari cor hoc est obdurari coreoꝵ. sicut de pharaone qͥd diuino Al¬
toq iudicio iuste fieri minime dubitandũ ẽ cũ deserit dĩ & possid& inimicos: qd sic ac¬
cipiendum e. quem a dmodũ & ibi. Sed hinc aliud mou& quomodo dictũ sit ad hoc eis con
fortari cor ut exurgerent inbellũ aduersus isrł & obhoc eis ñ preberent misercordiani
quasi p̃benda ess& sin bellarent. cũ ds̃ p̃ceperit nullieoꝵ ẽt partendũ & obhoc gabaonitis
peꝑcerint quia se de longinqua terra uenisse fingentes eoꝵ iurationem tenuerant . Sed
qñt quibus dam ultro pbuerunt israhelite misericordiã quamuis contradĩ mandatĩe. ad
hoc dictũ ẽt intelligendũ ẽ istosꝰ debellasse ut ñ eis parceret᷑ nec ab eis ipsis israhelite neglec

Expanded text:
est confortari cor eorum, ut obuiam irent ad bellum ad Israhel, ut exterminarentur, ita ut non daretur eis misericordia, sed ut exterminarentur, sicut dixit dominus ad Moysen. ita dictum est hoc "per dominum factum confortari cor eorum", hoc est obdurari cor eorum, sicut de Pharaone. quod diuino altoque iudicio iuste fieri minime dubitandum est, cum deserit deus et possidet inimicus: quod sic accipiendum est quemadmodum et ibi. sed hifortatum cor, ut exsurgerent in bellum adversus Israel, et ob hoc eis non praeberent misericordiam: quasi praebenda esset, si non bellarent; cum Deus praeceperit nulli eorum esse parcendum; et ob hoc Gabaonitis pepercerint, quia se de longinqua terra venisse fingentes eorum jurationem tenuerant. Sed quoniam quibusdam ultro praebuerunt Israelitae misericordiam, quamvis contra Dei mandatum; ad hoc dictum esse intelligendum est, istos ita bellasse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ tradidit dñs eis & manꝰ eoꝵ ñ decidit ex om̃ib uerbis bonis quae locutus ẽ dñs filuis isrł
om̃a aduenerunt . Diligent̃ gͥ uniuersa consideranda sunt. Et prim̃ũ uidendũ. quot gen¬
tiũ terra ꝓmissa sit israhelitis. Septem quidem gentes assidue uidentur cõmemorari. sicut
in exodo legitur. Et dixit dñs ad moysen. Uade ascende hinc tu & populus tuus quos ediuxisti
de terra aegypti interram quã iuraui abraham & isaac & ia cob dicens semini ur̃o dabo eã.

Expanded text:
idit Dominus in manus eorum; non decidit ex omnibus verbis bonis quae locutus est Dominus filiis Israel, omnia advenerunt. Diligenter ergo universa consideranda sunt, et primum videndum quod gentium terra promissa sit Israelitis. Septem quidem gentes assidue videntur commemorari, sicut in Exodo legitur: « Et dixit Dominus ad Moysen: Vade, ascende hinc tu et populus tuus, quos eduxisti de terra Aegypti, in terram quam juravi Abraham, et Isaac, et Jacob, dice
Abbreviated transcription (Latin):
t suꝑ terram. mirũ sihoc q̃d latinus interpres recurro posuit. non magis ꝑcurro uel excur¬
ro dicendũ ẽ : si hoc potest dici quod grecus hab& atto pexo. Om̃s eñi ꝑcurrunt uel excurrunt
huius uitae uiam. cũ ad eiꝰ finem ꝑuenerint. Sed quia hoc uerbũ positũ ẽ ubi parentes rebet ce

Expanded text:
sunt super terram, mirum si hoc, quod latinus interpres "recurro. posuit, non magis percurro" uel "excursunt super terram, mirum si hoc, quod latinus interpres "recurro. posuit, non magis percurro" uel "excurro" dicendum est, si hoc potest dici quod graecus habet azoTir/a>. omnes enim percurrunt uel excurrunt huius uitae uiam, cum ad eius finem peruenerint. sed quia hoc uerbum positum est, ubi parentes Rebec
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m acceperimꝰ qm̃ ipse dictus ẽ salutare dĩ : non occurrit quemad modũ pluraliter
uel salutaria non facile audendũ ẽ. Solus enĩ ipse saluator corporis . Xiiii. Qđdicit
iħs de sua ꝓpinquante morte ego autem returro uiam sicut & om̃s qui suꝑ t̾ram. in ea inter
dixerunt recurro. sicut dictum ẽ homini donec reuertaris in terram unde sũptus es: ut
scđm corpus dictum intel ligat᷑. Scđm anim̃a uero siuoluerimꝰ ita accipere que mad¬
modũ in ecclesiaste positũ ẽ & sp̃s reuertet᷑ ad dm̃ quidedit eũ : non arbitror de om̃ib: pos
ci sed de his quisic urxerint ut ad dm̃ redire mereant᷑ tãquã ad au
autẽ uir sc̃s iħs naue si non addidiss& sicut & om̃s qui sunt suꝑ terrã. nulla ess& quaestio. Neq
enĩ aliud de illo crederemꝰ. quam qd eũ dignũ e̾e̾ legimꝰ. Cum uero additũ ẽ sicut & om̃s qui

Expanded text:
, si Christum acceperimus quoniam ipse dictus est salutare dei, non occurrit quemadmodum pluraliter , si Christum acceperimus quoniam ipse dictus est salutare dei, non occurrit quemadmodum pluraliter uel salutaria, non facile audendum est; solus enim ipse saluator corporis. Quod dicit Iesus de sua propinquante morte: ego autem recurro uiam sicut et omnes qui super terram, in ea interpod Septuaginta dixerunt ..recurro., sicut dictum est homini: donec reuertaris in terram unde sumptus es, ut secundum corpus dictum intellegatur. secundum animam uero si uoluerimus ita accipere, quemadmodum in Ecclesiaste positum est: et spiritus reuertetur ad deum qui dedit eum, non arbitror de omnibus posse dici, sed de his qui sic uixerint, ut ad deum redire mereantur tamquam ad auautem uir sanctus Iesus Naue si non addidisset: sicut et omnes qui sunt super terram, nulla esset quaestio; neque enim aliud de illo crederemus, quam quod eum dignum esse legimus. cum uero additum est: sicut et omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
eos hostes eoꝵ ñ ꝑmiserint descendere in uallem & p̃ualuerint eis inmontib. Sed qͣd dixi¬
mꝰ cũ duodecim filios ia cobscriptura in mesopotamia natos cõmemorass& ubi ñ fuerat
nat̾ beniamines hoc etiam hic intelligendũ sit quia ꝓ uniuerso populo undecim trib de
rit᷑ cum haet trib in ea sorte quae illi obuenit ñ obtinuit sufficientes terras & ab eis aquib
tenebant᷑ afflicta sit : in dĩ quidem secreto consilio eẽ credendũ ẽ. Uerum tam̃ cũ iacob
filios suos benedicer& talia dixit de istodan: ut de ĩpsa tribu existimet᷑ exsurrecturus
antichristus. Vnde nunc plura dicere non suscepimus. cum etiam sic solui possit hac quaestic
quia non restitit quisquam ante faciem illoꝵ ab om̃ib inimicis eoꝵ: cũ simul subumus du¬
cis imperio bellum gererent ante quã singulis tribub suadefendenda diuiderent᷑ loca . XXIII
ubi ad uertendum ẽ diligentius quemad modum dicisoleat sacrificiũ salutaris. qm̃ si

Expanded text:
eos hostes eorum non permiserint descendere in uallem et praeualuerint eis in montibus. sed quod diximus, cum duodecim filios Iacob scriptura in Mesopotamia natos commemorasset, ubi non fuerat natus Beniamin, hoc etiam hic intellegendum est, quia pro uniuerso populo undecim tribus der, cur haec tribus in ea sorte, quae illi obuenit, non obtinuerit sufficientes terras et ab eis a quibus tenebantur adflicta sit, in dei quidem secreto consilio esse credendum est. uerum tamen cum Iacob filios suos benediceret, talia dixit de isto Dan, ut de ipsa tribu existimetur exsurrecturus Antichristus. unde nunc plura dicere non suscepimus. cum etiam sic solui possit haec quaestio, quia non restitit quisquam ante faciem illorum ab omnibus inimicis eorum, cum simul sub unius ducis imperio bellum gererent, antequam singulis tribubus sua defendenda diuiderentur loca. Et in a, pluraliter etiam salutaria. ubi aduertendum est diligentius, quemadmodum dici soleat sacrificium salutaris, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
erant ex illis gentib reliquiae conterendae & exterminandae uel ex alus usq ad flum̃ eufraten
ne carnalib affectib & cupiditatib infirmi repentinã tãquã rerum temporaliũ ꝓsperitatem
modeste ac salubrit̾ sustinere ñ possent sed elaticitius interirent. qͣd o

Expanded text:
erant ex illis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae uel ex aliis usque ad flumen Euphraten erant ex illis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae uel ex aliis usque ad flumen Euphraten ne carnalibus adfectibus et cupiditatibus infirmi repentinam tantam rerum temporalium prosperitatem modeste ac salubriter sustinere non possent, sed elati citius interirent, quod o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ terram dedit. cum etiam reliquias illarum septem gentiũ nondum
git & requiem dedit dñs in circuitu sicut iurauerat dñs patrib eoꝵ uerũ ẽ : quia uiuo ad huc
iħu non eis quidem cedebant reliquiae illarũ gentiũ. sed nulla earũ eos in terris ubi consederant
olacessere audebat. Ideo dictum ẽ & q̃d deinde adiungitur: ñ restrtit q
etꝵ. hos intelligi uoluit inimicos: qui obuiam ire in bellũ ausi sunt. Deinde qͣd dicit ñ decidit
illi contra p̃ceptũ dñi fecissent quibusdã parcendo ex illis septẽ gentib & eos oboedientib
faciendo. adhuc tam̃ int̃ eos salui erant. Ideo cũ dixiss& ex om̃ib uerbis addit bonis: quia
nondum uenerant maledicta contẽptorib & trans gressorib constituta. Restat gͦ ut qͣd ait
dedit dñs isrł omñe terrã quã iurauerat dare patrib: eoꝵ scđm hoc intelligat᷑. quia & si adhu

Expanded text:
nem terram dedit, cum etiam reliquias illarum septem gentium nondum nem terram dedit, cum etiam reliquias illarum septem gentium nondum git: et requiem dedit illis dominus in circuitu, sicut iurauerat patribus eorum, uerum est, quia uiuo adhuc Iesu non eis quidem cedebant reliquiae illarum gentium. sed nulla earum eos in terris ubi consederant bello lacessere audebat. ideo dictum est et quod deinde adiungitur: non restitit qeorum, hos intellegi uoluit inimicos, qui obuiam ire in bellum ausi sunt. deinde quod dicit: non decidtellegi, quia, cum iam illi contra praeceptum domini fecissent quibusdam parcendo ex illis septem gentibus et eos oboedientes faciendo, adhuc tamen inter eos salui erant. ideo cum dixisset: ex omnibus uerbis, addidit "bonis", quia nondum aduenerant maledicta contemptoribus et transgressoribus constituta. restat ergo, ut quod ait: dedit dominus Israheli omnem terram quam iurauerat dare patribus eorum, secundum hoc intellegatur, quia etsi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
enfrate exx partib omentis usq ad fines aegypti quaȩ pars illis erat aboccidente ereggu septe
salomonis scriptura regnoꝵ dixit fuisse porrectũ. Tunc gͦ amplius subiugatũ ẽ qũa septẽ
ila gentes tenebant. ac ꝑ hoc tunc in seruitutem redacte sunt ñ septẽ sed undecim
gentes. Quod enim in regnoꝵ libris scriptum est usq ad fines aegypti a flumine cum scriptura abori
sq ad occidentem quantũ porrectũ ess& regnũ uell& ostendere. hoc idem
Flumen quippe agypti qui finis ẽ disterminans regnũ isrł ab agypto ñ ẽ nilus. sed alius ẽ non
tib ipsi in habitarent : aliis autem regnarent subditis atq tributarus usq ad flum̃ eufraten:
Et quamuis in hoc dõ non obtemperassent quia ex illis quas exterminare deberent oboedi¬
es aliquos fecerant. ds̃ tamen temporib salomonis fidem sua ꝓmissior

Expanded text:
Euphrate ex partibus orientis usque ad fines Aegypti, quae pars illis erat ab occidente, regnum Euphrate ex partibus orientis usque ad fines Aegypti, quae pars illis erat ab occidente, regnum Salomonis scriptura Regnorum dixit fuisse porrectum. tunc ergo amplius subiugatum est quam septem illae gentes tenebant; ac per hoc tunc in seruitutem redactae sunt non septem sed undecim gentes. quod enim in Regnorum libris scriptum est: usque ad fines Aegypti a flumine, cum scriptura ab oriente usque ad occidentem quantum porrectum esset regnum uellet ostendere, hoc idemflumen quippe Aegypti. qui finis est disterminans regnum Israhel ab Aegypto, non est Nilus, sed alius est nontibus ipsi inhabitarent, aliis autem regnarent subditis atque tributariis usque ad flumen Euphraten. et quamuis in hoc deo non obtemperassent, quia et ex illis, quas exterminare deberent, oboedientes aliquas fecerant, deus tamen temporibus Salomonis fidem suae promissi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum salomonis quod destinauerat adificare inhierusalem & libano & in om̃i terra potesta¬
tis suae omnis populus quiderelictus est ac& theo & amorreo & ferezeo & eueo & iebusaeo qui
gauit eos salomon in tributũ usq indiem hanc. Ecce residua populoꝵ d
debuit : sed tam̃ subiugati tãquã tributarii possess sunt. Paulo post autem ita legit᷑. Eteran
dominans in om̃ib regib a flumine usq ad terrã philistum & usq ad fines agypti. Ecce ubi
ipletum est: quod ingenesi ds̃ abraham loquens ꝓmittensq p̃dixer
pe hic intelligit᷑ ab eufrate : magnum enim flumen in illis locis etiam ꝓprionomine ñ addi¬
to potest intelligi. Neq enim de iordane hoc accipi potest. cum & citra iordanem o
ultra iordanem iam terras is rahelitae obtinuerant & ante regnũ salomonis. Ergo a flumin

Expanded text:
propositum Salomonis, quod destinauerat aedificare in Hierusalem et Libano et in omni terra potestapropositum Salomonis, quod destinauerat aedificare in Hierusalem et Libano et in omni terra potestatis suae: omnis populus qui derelictus est a Cettaeo et Amorrhaeo et Pherezaeo et Euaeo et Iebusaeo, qui , et subiugauit eos Salomon in tributum usque in diem hunc. ecce residua populorum debuit; sed tamen subiugati tamquam tributarii possessi sunt. paulo post autem ita legitur: et erat dominans in omnibus regibus a flumine usque ad terram Philistiim et usque ad fines Aegypti. ecce ubi inpletum est quod in Genesi deus ad Abraham loquens promittensque praedixerat. a flumine quippe hic intellegitur ab Euphrate; magnum enim flumen in illis locis etiam proprio nomine non addito potest intellegi. neque enim de Iordane hoc accipi potest, cum et citra Iordanen et ultra Iordanen iam terras Israhelitae obtinuerant et ante regnum Salomonis. ergo a flmine
Abbreviated transcription (Latin):
filio eiꝰ. & filiam eiꝰ ñ sumes filio tuo & cetera. Proinde his atq aliis scripturarũ locis. sȩpe ostendit᷑
harum septem gentiũ terras ita accepisse inhereditatem filios isrł: ut non cumeis qui easdem
terras tenebant sed ꝓ eis illic habitarent. Uerumtam̃ ingenesi ñ ista tantum septem gentes. sed
undecim ꝓmittunt᷑ semini abrahae. Sic enilegit᷑. Indie illa disposuit dñs drͦ testamentũ ad abra¬
ham dicens. Seminituo dabo terram hanc a flumine aegypti usq: ad flu
ten: cenȩos & cenezeos & chelmoneos & eꝙ̃ theos & ferezeos & rapham & amorreos & cananeos
& euȩos & gergesȩos & iehusaeos. Qua i̾ta soluit᷑ quaestio. ut intelligam hanc p̃cessisse: ꝓphetiam
qͣd m eo fines regum fuerat porrecturus & dilataturus salomon de quoita scriptũ est. Et om̃e

Expanded text:
filio eius et filiam eius non sumes filio tuo et cetera. Proinde his atque aliis scripturarum locis saepe ostenditur filio eius et filiam eius non sumes filio tuo et cetera. Proinde his atque aliis scripturarum locis saepe ostenditur harum septem gentium terras ita accepisse in hereditatem filios Israhel. ut non cum eis qui easdem terras tenebant, sed pro eis illic habitarent. uerum tamen in Genesi non istae tantum septem gentes, sed undecim promittuntur semini Abrahae. sic enim legitur: in die illa disposuit dominus deus testamentum ad Abraham dicens: semini tuo dabo terram hanc a flumine Aegypti usque ad flueos et Pherezaeos et Raphain et Amorrhaeos et Chananaeos et Euaeos et Gergesaeos et Iebusaeos. quae ita soluitur quaestio, ut intellegamus hanc praecessisse prophetiam, quod in eos fines regnum fuerat porrecturus et dilataturus Salomon, de quo ita scriptum est: et omne
Abbreviated transcription (Latin):
iebuseũ & gerges eũ. quem ad iodum mandauit tibi dñs ds tuus. Et hic istarũ sept
sederunt. manifestum ẽ. Ceteras em̃ quae longinquius extra istas gentes inuenirent᷑. uoluit
fieri tributarias eo& si non resisterent. Si autem resisterent. etiam ipsas interfici & in ꝑditionẽ¬
ptis pecorib & quae inp̃dam possent uenire. Item alio loco indeutes
git᷑. Et erit cum induxerit te dñs ds̃ tuus in terram in quã intrabitis hereditare eã & abstu¬
lerit gentes magnas & multas a conspectu tuo c& theũ. & gergesȩũ. & amorreũ. & ferez eũ.
& cananeũ & eueum & iebusxũ septem gentes magnas & multas & fortiores uobis. & trad&
eos dñs ds̃ tuus in manus tuas & ꝑcuti& eos: exterminio exterminabis eos. Non dispones ad
eos testamentũ. neq miserearis eoꝵ : neq matrimoniis iungamini cumeis. Filiam tuã ñ dabis

Expanded text:
Iebusaeum et Gergesaeum, quemadmodum mandauit tibi dominus deus tuus. et hic istarum septeIebusaeum et Gergesaeum, quemadmodum mandauit tibi dominus deus tuus. et hic istarum septesiderent, manifestum est. Caeteras vero quae longinquius extra istas gentes invenirentur, voluit fieri tributarias eorum, si non resisterent; si autem resisterent, etiam ipsas interfici et in perditionem dari, exceptis pecoribus et quae in praedam possent venire. Item alio loco in Deuteronomio ita legitur. « Et erit cum induxerit te Dominus Deus tuus in terram in quam transibitis haereditare eam, et abstulerit gentes magnas et multas a conspectu tuo; Cethaeum et Gergezaeum, et Amorrhaeum, et Pherezaeum, et Chananaeum et Euaeum et Iebusaeum, septem gentes magnas et multas et fortiores uobis, et tradet eos dominus deus tuus in manus tuas et percuties eos, exterminio exterminabis eos. non dispones ad eos testamentum neque miserearis eorum neque matrimoniis iungamini cum eis; filiam tuam non dabis
Abbreviated transcription (Latin):
ueum & gergesseum & euȩum & iebusseum & cananeum. Harũ gͦ septem gentiũ t̾rã
uidet᷑ dĩ patrib ꝓmississe. Scriptũ ẽ etiam indeutero nomio multo expressius. Si aut̃e¬
sseris ad ciuitatem expugnare eã & euocaueris cum pace: si qui dei
derint tibi & apperuerint tibi : om̃is populus qui inuenti fuerint in ciuitate erunt
tibi tributarii & oboedientes. Si autem non oboedierint tibi & fecerint ad te bellũ. circũ¬
p̃ter mulieres & supellectilem & om̃a pecora & om̃a quae fuerint in ciuitate & om̃a utensilia p̃da¬
beris tibi & edes omnẽ p̃dationem inimicorum tuorũ quã dñs ds̃ tuus dabit tibi. Sic facies om̃ib
ciuitatib quae longe sunt ate ualde. quae non sunt de ciuitatib gentium istarum. Ecce autem
ex ciuitatib istis quas dñs dĩ tuus dat tibi hereditare terram eoꝵ. non uiui ficabis omnem
ui uum sed anathemabis eos. & theum & a morreum & cananeum & ferereũ & eueũ &

Expanded text:
 Chananaeum. harum ergo septem gentium terram uidetur deus patribus promisisse. scriptum est etiam in Deuteronomio multo expressius: si autem accesseris ad ciuitatem expugnare eam et euocaueris eos cum pace, si quidem pacifica responderint tibi et aperuerint tibi, omnis populus qui inuenti fuerint in ciuitate erunt tibi tributarii et oboedientes; si autem non oboedierint tibi et fecerint ad te bellum, et circumpraeter mulieres et supellectilem; et omnia pecora et omnia quaecumque fuerint in ciuitate et omnia utensilia pberis tibi; et edes omnem praedationem inimicorum tuorum, quos Dominus Deus tuus dabit tibi. Sic facies omnibus civitatibus quae longe sunt a te valde, quae non sunt a civitatibus gentium istarum. Ecce autem ex civitatibus istis, quas Dominus Deus tuus dat tibi haereditare terram eorum, non vivificabis omnem vivum, sed anathemabis eos; Cetthaeum, et Amorrhaeum, et Chananaeum, et Pheresaeum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ltmauit illum dñs de rubo. Dñs in an¬
los de terra illa in terram bonam & multã. in terram fluentẽ lac & mel: utrum t̾rã
fluentẽ lac & mel spiritꝰaliter accipere debemꝰ. quia scđm ꝓprietatem ͦ Hoc erat
illa quaedata ẽ populo isrł : an locutionis ẽ quaid ad laudem ubertatis & suaui¬
tatis referat᷑.U.Fi
eferat᷑: U. Et nunc ecce clamor filioꝵ isrł uenit ad me: ñ sicut clamor
sodomoꝵ quo iniquitas sine timore & sine uerecundia significat᷑.
ł uestem atq: addidit & praȩdabimini eos. mandati huius noni
randum fuit. Ille enĩ nouit quã iuste mandiuerit. ad seruũ autem ꝑtin& oboedi¬
enter facere quod mandauit
qui famulo tuo: intelligit᷑ credere posse fieri dĩ uoluntate subito eloquentẽ cum
dicit neq ex quo coepistiloqui fam ulo tuo. tã quã ostendens fieri potuisse ut an
te externum & nudius tertianum diem qui eloquens non fuiss& repente fier&.
ex quo cum illo dñs loqui coepit¬

Expanded text:
lamavit illum Dominus de rubo. Dominus in anlos de terra illa in terram bonam et multam, in terram fluentem lac et mel: utrum terram fluentem lac et mel spiritualiter accipere debemus; quia secundum proprietatem non hoc erat illa quae data est populo Israel? an locutionis est, qua id ad laudem ubertatis et suavitatis referatur? V. Ib. III, 9. Et nunc ecce clamor filiorum Israel venit ad me: non sicut clamor Sodomorum , quo iniquitas sine timore et sine verecundia significatur.vestem, atque addidit, et praedabimini eos, mandati hujus non prandum fuit. ille enim nouit quam iuste mandauerit: ad seruum autem pertinet oboedienter facere quod mandauit.coepisti loqui famulo tuo, intellegitur credere posse se fieri dei uoluntate subito eloquentem, cum dicit: neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, tamquam oste hesternum et nudiustertianum diem qui eloquens non fuisset, repente fieret, ex quo cum illo Dominus loqui coepit
Abbreviated transcription (Latin):
nocte usq inmane & ignis altaris ardebit suꝑ illud non extinguetur. Pla
ista comunctione detracta. ista sensus contexitur. Ista holo caustosis suꝑ in¬
censionem eius suꝑ altare totam noctẽ usq in mane ignis altaris ardebit suꝑ
illud. id est suꝑ altare. De inde ad cumulum ex primende sententiae intulit.
ion extinguetur. Nam hoc erat iamdictum totanocte. X
lat holo carpoma qd iam concrematũ est: hoc autem in illo greco cata carposis
legit᷑. Quid auͦ latini ad diderunt quod consecratum est & ita interpreto¬
tisunt & abici& holo carpoma quod consecratum est extra castra in locũ mun¬
dum.
tignis suꝑ altare ardebit ab eo & non extinguet᷑. id est abillo
igne inquo arsit holo caustum usq in mane. Nonuult eni ignem prorsus ex
edcũ usq inmane arserit holocaustũ ablatis inde reliquiis consũpti¬

Expanded text:
noctem usque in mane, et ignis altaris ardebit super illud; non extinguetur, plannoctem usque in mane, et ignis altaris ardebit super illud; non extinguetur, plannam ista coniunctione detracta ita sensus contexitur: ista holocaustosis super incensionem eius super altare totam noctem usque in mane ignis altaris ardebit super illud, id est super altare. deinde ad cumulum exprimendae sententiae intulit: non extinguetur; nam hoc erat iam dictum "tota nocte".lat "holocarpoma" quod iam concrematum est; hoc autem in illo graeco κατακάρπωσις legitur. quidam uero latini addiderunt: quod concrematum est et ita interpretati sunt: et abiciet holocarpoma, quod concrematum est, extra castra in locum mundum. Et ignis super altare ardebit ab eo et non extinguetur; id est ab illo igne, in quo arsit holocaustum usque in mane. non uult enim ignem prorsus extingui, sed, cum usque in mane arserit holocaustum, ablatis inde reliquiis consumpti
Abbreviated transcription (Latin):
dit in quod deliquid : intelligendum est inid affer& in quod deliquit.
id est in eam rem ꝓpter eam rem. Et affer& holo carpoma qđ consumpsera
ignis
s uiꝗ holo caustosim ab altari. Quid affer& si consũptũ est: Iussit enĩ sacen¬
dotem auferre post totius noctis ignem holocarpoma idest holo caustum
qđ ignis consũpserit. Uel quid sibi uult etiam illud qđ ad didit illã holo¬
caustosim cum hoc intelligat᷑ holo carpoma qđ holo caustosis. nisi forte
illud est uerũ quod in quodim greco inuenimus: Nonenun amausera holo¬
carposin sed auferae cata carposin: hoc est reliquias holo causti quodigius con¬
sumpsit. Enas autem reliquias ueluti est cinis & carbo appellauit illambiol or¬
caustosin : eius rei nomine quae consũpta ẽ reliquias ipsius consuptionis ap¬
pellans X. Q đ aut supra deocit ista lex holo causti & deinde exponens que
sit eadem lex dixit ista holo caustosis suꝑ incensionem eius. suꝑ altare. łptã

Expanded text:
dit: in quod deliquit, intellegendum est: "in id offeret in quod deliquit", id est in eam rem, propter eam rem. et auferet holocarpoma quod consumpserit ignis illam holocaustosin ab altari. quid auferet. si consumptum est? iussit enim sacerdotem auferre post totius noctis ignem holocarpoma, id est holocaustum quod ignis consumpserit. uel quid sibi uult etiam illud, quod addidit: illam holocaustosin, cum hoc intellegatur holocarpoma quod holocaustosis? nisi forte illud est uerum, quod in quodam graeco inuenimus; non enim ait: auferet holocarposin, sed: auferet catacarposin, hoc est reliquias holocausti quod ignis consumpsit. has autem reliquias, ueluti est cinis et carbo, appellauit illam holocaustosin eius rei nomine, quae consumpta est, reliquias ipsius consumptionis appellans. Quod autem supra dixit: ista lex holocausti, et deinde exponens quae sit eadem lex dicit: ista holocaustosis super incensionem eius super altare totam
Abbreviated transcription (Latin):
d ait erunt anuli inthecis sup¬
ortatorus ad tollendam mensam. hoc intelligendũ est qđ ani
quippe in thecis ita dictum ẽ : tanquã diceretur erunt ꝓthecis.¬

Expanded text:
d ait: erunt anuli in thecis subportatoriis ad tollendam mensam, hoc intellegendum est, quod aquippe "in thecis" ita dictum est, tamquam diceretur: erunt pro thecis.
Abbreviated transcription (Latin):
itorũ stabitis ne ꝓpinquetis ei. ut sciatis uiã quã ibitis in eã. Noneñi
Tam grande quippe agm̃ si post eam ꝓximũ ꝑger&. ñ eã uider& p̃ire nec noss& qua sequere¬
tur. Ex hoc autem intelligendum ẽ quod columna illa nubis quae solebat mouendis castris sig
tã quã uelamine ablato. lordanis autem plenus erat ꝑ totam crepidinem suã. sicut indiebus
ritici. hoc in credibile uidetur regionib nr̃is. Ibi autẽ sicut ꝑhibent qi
initio ueris ẽ messis tritici: Tunc autẽ ille fluuius replet̾ amplius. qua ꝑhiemen.iiii.¬

Expanded text:
 millia cubitorum stabitis, ne propinquetis ei, ut sciatis viam quam ibitis in eam. Non enim millia cubitorum stabitis, ne propinquetis ei, ut sciatis viam quam ibitis in eam. Non enimTam grande quippe agmen, si post eam proximum pergeret, non eam videret praeire, nec nosset qua sequeretur. Ex hoc facto intelligendum est quod columna illtamquam uelamine ablato. Iordanes autem plenus erat per totam crepidinem suam sicut in diebus messis tritici. hoc incredibile uidetur regionibus nostris. ibi autem, sicut perhibent qui nouerunt, initio ueris est messis tritici; tunc autem ille fluuius repletur amplius quam per hiemem.
Abbreviated transcription (Latin):
Indie isto incipiã exaltare te coram om̃ib filiis isrł: ut sciant qm̃ sicut eram cũ moy se sic
ero & tecum. Nec incredibile deb& uideri etiam illos cum quib ds̃ loquebat᷑ aliquid ex huma
regebant᷑ ꝓuidentia consilia fuisse mutata. Nam & moy ses ipse utiq tã quã homo putauerat
esse faciendum ut causas populi sic audir& quemad modũ & sibi & illis onus intolerabile sub¬
eundo ꝓdesse ñ poss& eiusq dispositio diuinit᷑. & hoc ipsum socero eiꝰ suggerente & monen¬
te atq hanc ad monitionem dõ apꝓbante mutata est . iIi
uideritis arcam testimonii dñi dĩ nr̃i & sacerdotes nr̃os & leuites. tollentes eã ꝓficiscimi¬
ni delocis ur̃is : & ite post eã. Sed longum inter uallũ sit inter uos & illam quantũ duo

Expanded text:
: et dixit dominus ad Iesum: in die isto incipiam exaltare te coram omnibus filiis Israhel, ut sciant quoniam sicut eram cum Moyse sic : et dixit dominus ad Iesum: in die isto incipiam exaltare te coram omnibus filiis Israhel, ut sciant quoniam sicut eram cum Moyse sic ero et tecum. nec incredibile debet uideri etiam illos cum quibus deus loquebatur, aliquid ex humaregebantur providentia, consilia fuisse mutata. Nam et Moyses ipse utique tanquam homo putaverat esse faciendum, ut causas populi sic audiret, quemadmodum et sibi et illis, onus intolerabile subeundo, prodesse non posset: ejusque dispositio divinitus, et hoc ipsum socero ejus suggerente et monente, atque hanc admonitionem Deo approbante, mutata est . III.videritis arcam testimonii Domini Dei nostri, et sacerdotes nostros et Levitas tollentes eam, proficiscimini de locis vestris; et ite post eam: sed longum intervallum sit inter vos et illam, quantum duo
Abbreviated transcription (Latin):
& ab illa occultatiatq a rege quaesiti & minime inuenti eadem dimittente illos ꝑ fenestrã & mo
nente ut triduo laterent in montanis. quattuordies uident᷑ eͥe̾ consũpti: inde postea qũã nun¬
unt quae circa illos gesta fuerint ꝓmouit iħs cũ populo uniuerso de lo
duum se p̃par& transire iordanem arca dñi p̃cedente. hinc ergo intelligit᷑ humana fuisse
dispositionẽ quã fecit populo nuntiari ut cibaria p̃parent. tã qu̾ã post tres dies memoratũ
fluuiũ transituri. Potuit enĩ hoc sicut homo sperare fieri posse . si exploratores celerit᷑ reuen¬
tissent. Quib tardantib. intelligit᷑ quamuis scriptura tacuerit ex diuina dispositione ce¬
tera impleta: ut iam inciper& apud populũ glorificari iħs & ostendi qđ cũ illo dñs ess& sicrt
rat cũ moyse. Nam & hoc illidr̃ fluuium transituro. sicut scriptũ el

Expanded text:
et ab illa occultati, et ab illa occultati, nente, ut triduo laterent in montanis, quattuor dies uidentur esse consumpti. inde posteaquam nuntiauerunt quae circa illos gesta fuerint promouit Iesus cum populo uniuerso de locduum se praeparet transire Iordanem arca domini praecedente. hinc ergo intellegitur humanam fuisse dispositionem, quam fecit populo nuntiari, ut cibaria praepararent tamquam post tres dies memoratum fluuium transituri; potuit enim hoc sicut homo sperare fieri posse, si exploratores celeriter reuertissent. quibus tardantibus intellegitur, quamuis scriptura tacuerit, ex diuina dispositione cetera inpleta, ut iam inciperet apud populum glorificari Iesus et ostendi, quod cum illo dominus esset, sicut fuerat cum Moyse. nam et hoc illi dicitur fluuium transituro, sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
NS DICIT AD IHMNAUO. ETSICUT
eram cum moxy se : ita ero & tecum. Non solum autẽ hoc testimonio. sed
etiam in deutero nomio multis documentis ꝓbatur moyses ita defunctus ut
dĩ famulus & dõ placens : quamuis in eo illa uindicta cõpleta sit ne terram
ꝓmissionis intrar&. Ex quodat᷑ intelligi dñm etiam bonis seruis suis in ali¬
quo suscensentẽ & temporaliter uindicare . & tamen in eorũ habere numero
quae sunt in domo eiꝰ uasa in honorem utilia dño : quib daturus ẽ ꝓmissa scõrũ .ni.¬
iaestio est : quo modo postea qũa locutus ẽ dñs ad iħmnaue exortans.¬
mittens cum illo futurũ mandauerit idem iłs populo ꝑ scribas ut p̃pararent cybaria quod
post tres dies iordanem fuerant transituri. cum inueniant᷑ post multo plures dies transisse
iordanem. Cum enĩ hac populo mandass&. misit exploratores in hiericho: qm̃ iordane
traiecto ipsa ꝓxima ciuitas occurrebat. Illi autem diuerterunt ad rahab mulierem fornicariã

Expanded text:
s dicit ad Iesum Naue: et sicut eram cum Moyse, ita ero et tecum. non solum autem hoc testimonio sed etiam in Deuteronomio multis documentis probatur Moyses ita defunctus ut dei famulus et deo placens, quamuis in eo illa uindicta completa sit, ne terram promissionis intraret. ex quo datur intellegi dominum etiam bonis seruis suis in aliquo suscensentem et temporaliter uindicare et tamen in eorum habere numero, quae sunt in domo eius uasa in honorem utilia domino, quibus daturus est promissa sanctorum. Quaestio est, quomodo posteaquam locutus est dominus ad mittens cum illo futurum mandauerit idem Iesus populo per scribas, ut praepararent cibaria, quod post tres dies Iordanem fuerant tJordanem. Cum enim haec populo mandasset, misit exploratores in Jericho, quoniam Jordane trajecto, ipsa proxima civitas occurrebat. Illi autem divertebant ad Raab mulierem fornicariam,
Abbreviated transcription (Latin):
eruintam̃ ogreax basan reliquus factus
ẽ arafain. hoc nomine quod est rafam gigantes significari in haebrea lingua dicuntur. qui eã
nouerunt. Vnde quod habent pleriq codices derelict ẽ a rafam : planius unq dr̃ reliquus
factus ẽ : ut ipse ex illis remansisie intelligat᷑. cuiꝰ etiã consequent᷑
ferrei lecti cõmemorat᷑ ad eius magnitudinem cõmendandam. i

Expanded text:
erumtamen Og rex Basan reliquus factus est a Raphain. Hoc nomine, quod est Raphain, gigantes significari in hebraea lingua dicunt qui eam noverunt. Unde quod habent plerique codices derelictus est a Raphain, planius utique dicitur, reliquus factus est, ut ipse ex illis remansisse intelligatur: cujus etiam consequenter longitudo et latitudo ferrei lecti commemoratur, ad ejus magnitudinem commendandam. I
Abbreviated transcription (Latin):
A babentiatim codices: ex pauit autemisaac pauore magno ualdee ire ut
que dlaimentis a lienatio sequeretur. Ipsa en imꝑprre dr̃ exeduis ce qui ⁊ so
estspint ilenn admonitioneni ut confirmare benedictionen suani fili¬
ominori cuipotib racendum fuit qd̵ fefellit patrerpo & enec deadaumt
ꝓpheiotu sis po sacramentũ magnũ qd dicit apłs in xp̃o & inceclo erunt

Expanded text:
 habent latini codices: expauit autem Isaac pauore magno ualde, graeci quaedam mentis alienatio sequeresse spiritualem admonitionem, ut confirmaret benedictionem suam filio minori, cui potius irascendum fuit quod fefellerit patrem. Sic et de Adam cum prophetatur hoc sacramentum magnum, quod dicit A
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiata uel renuntiata sunt uerba es au rebeccae quib cõmindat̾ est occide¬
re fratrem suum cum scriptura dicat hoc eum in sua cogitatione dixisse. nisi quia hine
nobis dat̾ intelligere quod diuinit̾ ei reuelabant᷑ om̃a : Vnde ad magnũ misteri
e quod filium suũ minorẽ: ꝓmaiore uoluit benedici. la¬

Expanded text:
nuntiata vel renuntiata sunt verba Esau Rebeccae, quibus comminatus est occidre fratrem suum, cum Scriptura dicat hoc eum in sua cogitatione dixisse; nisi quia hinc nobis datur intelligere, quod divinitus eis revelabantur omnia? Unde ad magnum mysterium pertinet, quod filium suum minorem pro majore voluit benedici. L
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluit quomodo accipiendũ sit qͣd dixerat hominis animã ꝑcussã & sic ait & mortuus fuerit tãqũã dice¬
ł id est mortuus fuerit: Hoc est eñ anim̾a hominis fuisse ꝑcussam .lxxXxuiiIi.

Expanded text:
re voluit quomodo accipiendum sit, quod dixerat, hominis animam percussam, et sic ait, et mortuus fuerit, tanquam dicere voluit quomodo accipiendum sit, quod dixerat, hominis animam percussam, et sic ait, et mortuus fuerit, tanquam diceret, id est mortuus fuerit? hoc est enim, animam hominis fuisse percussam. LXXXIX. Ib.
Abbreviated transcription (Latin):
morte sit dignũ. Quamuis hoc loco ita intelligendũ sit qđ dictũ ẽ nom̃ dñi. ut cũ male¬
dicto fiat: id est maledicendo nomin&. Quidgꝰ distat int̃ illud peccatũ & hoc tantisce¬
leris crim: An forte hoc ipsũ repetendo monstrauit ñ leue illud esse peccatũ. sed tan¬
tũ scelus qͥd morte puniendũ sit : Sed quia ꝑdistinctionẽ hoc intulit ñ dicens nomi¬
nans em̃ sed nominans autẽ : sub obscurũ factũ ẽ. Et ideo si hoc recte intelligit᷑: notandũ ẽ etiã locutionis
Ton ait quicũq ꝑcusserit hommnẽ & mortuus fuerit sed animã hominis: cũ potius corpꝰ hominis a
ꝑcussore feriat᷑. sicut & dñs dicit : nolite timere eos qui corpꝰ occidunt . Eo more gͦ quo sol& scrip¬
tura appellat anim̃a uitã ipsã corporis quae fit ꝑ anima. & hinc uoluit ostendere homicidã qͣd ho
sũ ostendit homicidiũ qͣd anima hominis ꝑcusserit id est uita homo a ꝑcutiente priuatus sit: An expone¬

Expanded text:
morte sit dignum. quamuis hoc loco ita intellegendum sit, quod dictum est: nomen domini, ut cum maledicto fiat, id est maledicendo nominet. quid ergo distat inter illud peccatum et hoc tanti sceleris crimtum scelus quod morte puniendum sit? sed quia per distinctionem hoc intulit, non dicens, nominim, sed, nominans autem; subobscurum factum est. Et ideo si hoc recte intelligitur, notandum est etiam locutioniNon ait, Quicumque percusserit hominem, et mortuus fuerit, sed, animam hominis; cum potius corpus hominis a percussore feriatur, sicut et Dominus dicit, Nolite timere eos qui corpus occidunt . Eo more ergo quo solet Scriptura, appellat animam vitam ipsam corporis, quae fit per animam, et hinc voluit ostendere homicidam, quod ht, si jam hoc ipso ostendit homicidium, quod animam hominis percusserit, id est vita homo a percutiente privatus sit? An expone
Abbreviated transcription (Latin):
intrasse. introitus rius accipiendus ẽ quamdiu uteit ioseph ꝑquem fac̾tum
est ut intrar&. Toto quippe illo tempore nasci& uiuere potuerunt om̃s qui cõme¬
morantur ut septuaginta quinq animae cõpleantur usq ad nepotes beniamin
Sicut enim dicit hi filuiliaxe quos peperit ipsi ia cob in mesopotamia syriae loquens
etiam de his qui nonerant nati quia illic parentes eoꝵ ex quib nati sunt pepere¬
rat ibi eos ꝑhibens natos. qm̃ causa quinascerent᷑ ibi nata ẽ : id est parentes eoꝵ
totum tempus quo in aegypto uixit ioseph ingressio erat iacob in agyptũ ꝑ
suã ꝑgeniem quae illo uiuo ꝓpagabatur ꝑ quẽ factũ ẽ ut ingrederetur¬

Expanded text:
intrasse, introitus eius accipiendus est quamdiu uixit Ioseph, per quem factum intrasse, introitus eius accipiendus est quamdiu uixit Ioseph, per quem factum est, ut intraret. toto quippe illo tempore nasci et uiuere potuerunt omnes qui commemorantur, ut septuaginta quinque animae compleantur usque ad nepotes Beniamin. sicut enim dicit: hi filii Liae. quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamia Syriae, loquens etiam de his qui non erant nati, quia illic parentes eorum ex quibus nati sunt pepererat, ibi nos perhibens natos, quoniam causa qua nascerentur ibi nata est, id est parentes eorutotum tempus quo in Aegypto uixit Ioseph ingressio erat Iacob in Aegyptum per suam progeniem, quae illo uiuo propagabatur, per quem factum est ut ingrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
t uixit ioseph annos centum decem. & uidit ioseph effrem filios usq ad tertiam
generationẽ: & filii machir filii manasse nati sunt suꝑ femora ioseph. Cũ hos
filios filiorum uel nepotes filiorum dicat scriptura iosephuiuendo uidisse. quo¬
modo eos iungit illis septuaginta quinq hominib cũ quib: iacob aegyptum
dicit intrasse quando quidem ioseph senescendo ꝑuenit ut eos natos uider& ia¬
cobautem cum ingressus ẽ in aegyptum iuuenis erat ioseph & eum pater mori¬
ens quinqua gesimũ & sextũ fere xtatis annũ agentẽ reliquid: Unde constat
nysterii causa illũ numerũ id est septuagenariũ & quintũ sci
dare uoluisse. si autẽ quisquã exigit quomodo etiam scđm hystoriae fidem
uerum sit iacob cum septuaginta quinq animab in aegy ptum intrasse. non
illo uno die quo uenit eius ingressum oport& intellegi. sed quia infilus suis ple¬
rumq appellat᷑ iacob hoc est in posteris suis & ꝑioseph eum constat in agyptũ

Expanded text:
t uixit Ioseph annos centum decem. et uidit Ioseph Ephraem filios usque ad tertiam generationem; et filii Machir filii Manasse nati sunt super femora Joseph. cum hos filios filiorum uel nepotes filiorum dicat scriptura Ioseph uiuendo uidisse, quomodo eos iungit illis septuaginta quinque hominibus, cum quibus Iacob Aegyptum dicit intrasse, quandoquidem Ioseph senescendo peruenit, ut eos natos uidercob autem cum ingressus est in Aegyptum, iuuenis erat Ioseph et eum pater moriens quinquagesimum et sextum fere aetatis annum agentem reliquit? unde constat certi mysterii causa illum numerum, id est septuagenarium et quintum scripturam commendare uoluisse. si autem quisquam exigit, quomodo etiam secundum historiae fidem uerum sit Iacob cum septuaginta quinque animis in Aegyptum intrasse, non illo uno die quo uenit eius ■ ingressum oportet intellegi; sed quia in filiis suis plerumque appellatur Iacob, hoc est in posteris suis, et per Ioseph eum constat in Aegyptum