comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ est scis eorũ qui breuiter de passione &
resurrectione agunt. Rimꝰ fuit dñe qͥd multi¬
plicati sunt. a quo differc istȩ qm̃ ibi late de ad¬
uersarii. qualit̃ impugnent &. runcant᷑. Hic
de bonis late: qualit̾ głificent᷑. Harrat utiq¬

Expanded text:
s est eorum, qui breviter de Passione et Resurrectione agunt. Primus fuit: « Domine, quid multiplicati sunt . » A quo differt iste: quoniam ibi late de adversariis, qualiter impugnent et vincantur: hic de bonis late, qualiter glorificentur, agi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsicianid. legit᷑ in euangłio qđ crucifixo
dño pilatꝰ ei hunc titulũ suꝑposuit ⁊ Iħe
nazarenus rex iudeorã: Cui titulo cũ mula uideorũ
contradicerent: legit᷑ respondisse pilatꝰ. Qđ scripsi
scripsi. ibi quãnis ꝑnescientẽ deo significante qđ¬

Expanded text:
itur enim in Evangelio, quod crucifixo Domino Pilatus ei hunc titulum superposuit: « Jesus Nazarenus Rex Judaeorum , » cui titulo, cum multi Judaeorum contradicerent, legitur respondisse Pilatus: « Quod scripsi, scripsi . » Ibi, quamvis per nescientem, significabat
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe  de futura quiece. In psenti eni
eccła ccrporalioꝰ habitatio maloꝵ cũ boms: non
ꝑmittit scire quiuere sint in unitate cccłs. Qui¬
dam enĩ licet indigni sint: tamen iact̾ant sc esse
de eccła Recundens ergo ꝓpħa p̃summptionẽ illorũ
quasi sacerdos astans ante dñm : querit qui uere
militent in p̃senti eccła. &. qui sint in ȩterna bea¬
titudine quieturi: & accipit responsũ plene diffi.¬
nitiõis ꝑ quã quisq potest cognosocre an sit de ec

Expanded text:
e, et de futura quiete. In praesenti enim Ecclesia corporalis cohabitatio malorum cum bonis non permittit scire, qui vere sunt in unitate Ecclesiae. Quidam enim licet indigni sint, tamen jactant se esse de Ecclesia. Retundens ergo Propheta praesumptionem illorum, quasi sacerdos astans ante Deum interrogat, qui vere militent in praesenti Ecclesia, et qui sint in aeterna beatitudine quieturi; et accipit responsum plenae diffinitionis, per quam quisque bene potest cognoscere, an sit de Ec
Abbreviated transcription (Latin):
faciã : s scrutabor. Maligni enũ ad facienda
mandata: bonos eaercent. s ascrutandas auer¬
tunt. uł ꝑsequendo. uł litigando. uł etiã ho¬
nerando nos ut tẽpora que legi debemꝰ. trenis
eoꝵ negociis uiuandis inpendamꝰ. uł p̃mendo
infirmos ut adnos refugiat᷑ ssic ꝓeoꝵ cura:¬

Expanded text:
cienda mandata nos exercent; sed a scrutandis avocant, modo persequendo, modo litigando, vel honorando nos, ut tempora quae legi Dei debemus terrenis eorum negotiis juvandis impendamus; modo premendo infirmos, ut ad nos refugere nec
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ hec ĩtencio psalmi unde alta p̃seribit᷑ alau¬
quia coronat:
nis aggei ⁊ zacharie. Ist ꝓpħe longe

Expanded text:
ejus manet. Intentio psalmi unde alleluia praescribitur, a lauquia coronat. nis. Aggaeus et Zacharias longe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ absortis a terra cũ om̃i substantia sua.
chore cũ ducentis qͥnqͣginta incensũ offerẽs.
cũ eisdẽ igne comsumptꝰ est. infigura ꝑditio¬
nis eorũ. qͥ xp̃i sacerdotio contͣdicũt Quidã
autẽ filii chore patris sui neqͥtiã ñ sũt unita¬
ti Unde & a dauid postea in ministerio domꝰ
dñi ordinati st̃. &. adño et̾no gaudio bene¬
dicti Unde etiã p̃si qͥ p̃seribunt᷑ filioꝵs chore.
nicħ tͥste habent. intp̃tat᷑ enĩ chore. caluaria.
qͥ locus fuit resurrectionis. cuiꝰ qͥcũq filii. tris.¬
tes esse ñ possũt Nã & ipsa passio xp̃i. quȩ
ꝑ caluariã designat᷑. gła nr̃a est Unde apłs.¬
Hec caluaria in heliseo p̃signata est. qͥ cũ de
iherico ascenderet inbetheł. egressi sũt de be¬
thel qͣdraginta .nͦ. pueri. qͥ cũ heliseũ irri¬
derẽt dicenteᷤ ascende calue. ussit heliseus.
duos ursos exire de saltu. a qͥbꝰ pueri int̾fecti¬
Sic & xp̃e cũ ascenderet inbechel. idest do

Expanded text:
ibus absorptis a terra cum omni substantia sua, Core cum ducentis quinquaginta incensum offerens cum eisdem igne consumptus est, in figura perditionis eorum, qui Christi sacerdotio contradicunt. Quidam autem filii Core patris sui nequitiam non sunt imitati. Unde et a David postea in ministerio domus Domini ordinati sunt et a Domino aeterno gaudio benedicti. Unde etiam psalmi, qui praescribuntur filiorum Core, nihil triste habent. Interpretatur enim Core Calvaria, qui locus fuit Resurrectionis, cujus, quicunque filii, tristes esse non possunt. Nam et ipsa Passio Christi, quae per Calvariam designatur, gloria nostra est. Unde AposHaec Calvaria in Elisaeo praesignata est, qui, cum de Jericho ascenderet in Bethel, egressi sunt de Bethel quadraginta duo pueri, qui, cum Elisaeum irriderent dicentes: Ascende, calve , jussit Eliseus duos ursos exire de saltu, a quibus pueri interfectiistus, cum ascenderet in Bethel, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
senbꝰ. Quasi elnhabitem in domo eo utiq fine
ut facie ado faciẽ appareat michi desiderabili s
species dei. qt ut qoar. idest absorta morte
induar ĩ mortalitate. ñ aliunde data. sed A
templo manens ꝓteget templũ suũ: hec autem
qua ꝑ fidẽ &e sp̃e me occultat ne uidear a que¬
rentibꝰ me. sicue figuraliter datuid eũ fugeret
sati abscondit̾ est inlatibulis ne iudcret. aus¬
uoro quo scilit mali florent. dt uaorcher¬
penetrale. qđ utiq ita est: Nos eñi quasi foriseri
sumꝰ in quibꝰ ꝑ gratĩã habitat. Ipse uero sacerdos
est ii aeccoronto tasdanacheri. qr duunttas

Expanded text:
si dicat: Inhabitem in domo eo utique fine, t facie ad faciem appareat mihi desiderabilis species Dei, et protegar, id est absorpta morte induar immortalitate non aliunde data, sed abtemplo manens proteget templum suum. Haec autem qua per fidem et spem me occultat, ne videar a quaerentibus me, sicut figuraliter David, cum fugeret Saul, absconditus est in latibulis, ne videretur. Absquopenetrale, quod utique ita est. Nos enim forinseci sumus, in quibus per gratiam habitat. Ipse vero sacerdos est in abscondito tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ tantũ reges sea etiã sacerdotes ungi. ut aaron
caput & menbra dicut autem dauid in figura futi
regni aput patrẽ unctꝰ est : ita nos in domo diaboli
existentẽ ungimꝰ in sacramento futurȩ impassibi¬
litatis. in qua sicut dauid ante regnũ laborat sub
hostibꝰ & desiderat regnũ: ita & nos interĩ laboramꝰ
&e gemimꝰ adoptionẽ filiors expectantes. qua scđo
limam᷑ in regno Unde remouens ab historia: dicit
ni t̾riͣc. ⁊̃ inis iste consũmationis est. in quẽ diri¬
gens. pͣs. iste attribuit᷑. uayio: scilicet cuilibec fideli
agens de his quȩ ꝑtinent ad ea quȩ fecit. patys¬
eyaoi. scd̾o liniret᷑ susceptꝰ in regnũ In pͥma
autẽ parte: ostendit᷑ qualiter post primã unctio¬
nẽ inter aduersa scłi laborans speret in dñm certꝰ
de scd̾a unctione in altera uero parte : exponit᷑
labor. gemitꝰ. oratio. ut scda unctio possit haberi.

Expanded text:
autem non solum reges, sed et sacerdotes ungi, ut Aaron caput et membra. Sicut autem David in figuram futuri regni apud patrem unctus est, ita nos in domo diaboli existentes ungimur in sacramentum futurae impassibilitatis, in qua sicut David ante regnum laborabat sub hostibus et desiderabat regnum, ita et nos interim laboramus et gemimus adoptionem filiorum exspectantes, qua secundo liniamur in regno. Unde removens ab historia dicit in finem. Finis iste consummationis est, in quem dirigens psalmus iste attribuitur David, seu cuilibet fideli agens de his quae pertinent ad ea, quae fecit, priusquam secundo liniretur susceptus in regnum. In prima autem parte ostenditur qualiter post primam unctionem inter adversa saeculi laborans speret in Dominum certus de secunda unctione. In altera vero parte exponitur labor, gemitus, oratio, ut secunda unctio possit haberi,
Abbreviated transcription (Latin):
Sarues ancas. ad literã. idest ut delectent᷑ in
Uel qđ ad nocendũ appropiant: ds comiertit in
meliꝰ. qm̃ quamuis ñ scd̾m intentionẽ tamen
sccłm effectũ ad hoc appropiant. uit qoarit
qͥarcriꝗs ociesas. idest carnalia desideria in me

Expanded text:
ctantur in eorum ad nocendum dispositas Deus convertit in melius, quoniam, quamvis non secundum intentionem, tamen secundum effectum ad hoc appropiant, ut edant carnes meas, id est carnalia desideria in me
Abbreviated transcription (Latin):
nere debemꝰ. Ebrei uꝰ: ꝓpter dignitatẽ sabbati om̃s alios
dies appellabant nomine sabbati. & qui pͥmꝰ erat post
rebꝰ confusis accipientibꝰ formas Sic in resurrectione &¬
xp̃c depositis tenebris mortalitatis clarificatꝰ est: eo ho
agit hic psamꝰ loquit᷑ autẽ a similitudine p̃conis.
qui post triumphũ p̃dicat esse terrã uictoris: in ulti
mulrꝰ ab imꝑio eiꝰ. ita nec afide sit alienꝰ. scdo: deter¬
minat qͥbꝰ utrtutibꝰ p̃diti. sint in eccła ib.: exis as¬

Expanded text:
peccatum. Hebraei vero propter dignitatem Sabbati omnes alios dies appellabant nomine Sabbati, et qui primus erat post ex distinctione formarum. Sic in resurrectione Christus depositis tenebris mortalitatis clarificatus est, et hoarum. Loquitur autem ad similitudinem praeconis, qui post triumphum praedicat esse terram victori, dicens: Dnullus ab ejus imperio, ita nec a fide ejus sit alienus. Secundo determinat quibus virtutibus praediti sint in Ecclesia, ibi, quis as
Abbreviated transcription (Latin):
electos secũ congregare ad iudicandũ: Ceteros
autẽ dundẽ ÷ hos ad dexterã. qui fecerunt
misecłiam: Illos autẽ ad sinstram. qͥ non fe

Expanded text:
electos congregare secum ad judicandum, et caeteros dividere? hos ad dexteram, qui fecerunt misericordiam; illos autem qui non fe
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ: hos humanȩ infirmitatis affectꝰ
sicut &s ipsã carnẽ ad mortẽ dñs ñ conditio¬
nis necessitate sed miserationis uoluntate
suscepit. ut tͣnsfiguraret in se corpꝰ suũ qđ est
geret : ñ ideo se ab eiꝰ gr̃a alienũ putaret.¬
& ista ñ esse peccata sed humanȩ infirmi¬
tatis inditia &x capite suo corpꝰ addisceret:

Expanded text:
autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem, ac mortem, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod geret, non ideo se a gratia Dei alienum putaret; et non esse haec peccata, sed humanae infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
S cuminis fontẽ baptismi de¬
siderantibꝰ conuenit. sed etiã baptizatis adhuc
bibũt tantomagis sitĩt. fontẽ ȩc̃nȩ beatitu¬
uitȩ Ad hunc gͦ fontẽ baptismi uł intȩ
monet ꝓpħa relictis idolis & depositis ui¬
ciis currere. pͥmo desideriũ sitũ ostendit
cui qm maloꝵs infaltatio obuiat. dicentiũ
ubi est dĩ tuus. ne a tristicia scłi in despe¬
rationẽ uł tediũ tͣheret᷑. scda parte sensua¬
lẽ animã consolatur ratio. Ibi. quare tristis
solossm hoc cantico esse putent. sed potius
figurat᷑ desideriũ suũ Cũ autẽ ceruis fi¬
deleᷤᷤ multis similitudinbꝰ conferant᷑. p̃sens
locus illud tantũ exigit in comparationẽ
ad duci. qđ ceruus serpentẽ naribꝰ haurit.
&. estuans ueneno. Acriꝰ fontẽ desiderat. qͦ
hausto. pilos. &. cornua deponit Similiter
anima ubi se cognoscit. auaritiȩ. fornicati¬

Expanded text:
chumenis fontem baptismi desiderantibus convenit, sed etiam baptizatis adhuc bibunt, tanto magis sitiunt fontem beatituvitae . Ad hunc ergo fontem baptismi, vel vitae monet Propheta relictis idolis et depositis vitiis currere. Primo desiderium suum ostendit, cui quoniam malorum insultatio obviat dicentium: Ubi est Deus tuus, ne a tristitia saeculi in desperationem vel taedium trahantur, secunda parte sensualem animam consolatur. Ratio ibi: Quare tristis solos in hoc cantico se esse putent, sed potius figurat desiderium suum. Cum autem cervis fideles multis similitudinibus conferantur, praesens locus illud principaliter exigit in comparationem adduci, quod serpentem cervus naribus haurit, et aestuans veneno acrius desiderat fontem, quo hausto, pilos et cornua deponit. Similiter anima, ubi se cognoscit avaritiae, fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ gr̃ȩ pluribꝰ & habundanter
quasi rudibꝰ temporalia bona ds̃ concessit.
sicut qđ filii isrł mare sicco uestigio transi¬
ert̃. qđ manna & coturnicibꝰ in deserto pasti
sũt. qđ pauci plurimos & sepe uicert̃. Pau¬
cis autẽ x. raro temporalia bona subtͣxit.
& affligi ꝑmisit: Nũc uͦ temp̃r gr̃ȩ e contͣ¬
rio: Paucis confert ꝓspera ue desperent.
pluribꝰ infert aduersa. ꝑ hoc filios chore. ia
est martyres xp̃i. ad hunc ꝓuocans intellec¬
tũ. ut sola eterna desiderẽt Sciendũ autem
qđ ꝑ illa quȩ populo rudi fiebant ut cre-¬
derent. hȩc spualia p̃figurabant᷑: agit igit᷑
in hoc psalmo de martrribꝰ. &. pͥmo distin.¬
guit benefieia dei. ostendens quȩ incipien.¬
tibꝰ data sũt in mundo. & quȩ ꝑfectis in
celo: Scdo. quȩ martyres patiantur aduer-

Expanded text:
tempus gratiae pluribus et abundanter quasi rudibus temporalia bona concessit, sicut quod filii Israel mare sicco vestigio transierunt, quod manna et conturnicibus in deserto pasti sunt, quod pauci et plurimos saepe vicerunt: paucis autem et raro temporalia subtraxit et affligi permisit. Nunc vero tempore gratiae e contrario paucis confert prospera, ne desperent. Pluribus infert adversa, per hoc filios Core, id est, martyres Christi ad hunc provocans intellectum, ut sola aeterna desiderent. Sciendum quod per illa, quae populo rudi fiebant, ut crederent, haec spiritalia praefigurabantur. Ait igitur in hoc psalmo de martyribus, et primo distinguit beneficia Dei, ostendens quae incipientibus data sunt in mundo et quae perfectis in coelo. Secundo, quae marty
Abbreviated transcription (Latin):
ziph. cc. uenerunt ziphei at saul dicentes:
Ecce dauid latitat aput nos: Uescende. Nr̃m¬
est ut tͣdamꝰ eũ in manus regis Et descendit
saul Qd cũ nuntiatũ esset dauidirecessit
tutissima engaddi ubi absconditꝰ inspe

Expanded text:
Ziphaei venerunt ad Saul dicentes: Ecce David latitat apud nos, descende, ut tradamus eum in manus tuas, et descendit Saul. Quod cum nuntiatum esset David, recessit tutissima loca Engaddi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ exire: qui incipit amare. ut tandẽ
unt: hic enĩ mimerus. dempꝰ uitȩ p̃sen¬
tis designat. quo maxime ante aouentũ
tenebatur popło in confusione. unde re¬
gesima septima generatione: De hac gͦ¬

Expanded text:
tamen ad patriam exire, qui incipit amare, ut tandem unt. Hic enim numerus tempus vitae designat presentis, quo maxime ante adventum tenebatur populus in confusione: unde regesima septima generatione. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc psalmo. ad eandẽ spẽ resurrectionis
primitie resurgentiũ. eo nr̃a tota sus¬
pendatur intentio Unde uocat᷑. qarri¬
tatio resurrectionis. futura ꝑ xp̃m. quȩ
om̃s de resurrectione xp̃i. quȩ dat uitã:
gaudere: Scdo : incipientes ad oꝑa dei con¬
sideranda inuntat. ut qͦs unũ expect̾at p̃¬
nuũ. una fides coniungat. ubi illa oꝑa ex
ponens : aꝑte dicit gentes resurrecturas
mone benedicere dm̃. qui licet nos tribu
uotos monet. ut suȩ liberationis exemplo

Expanded text:
hoc psalmo ad eamdem spem resurrectionis primitiae resurgentium, eo nostra tota suspendatur intentio. Unde vocatur cantitatio de resurrectione futuomnes de resurrectione Christi, qui vitam dat, gaudere. Secundo incipientes ad opera Dei consideranda invitat, ut quos unum exspectet praemium, una fides conjungat, ubi illa opera Dei exponens aperte dicit gentes resurrecturas monet Deum benedicere quod, licet nos tribulvotos monet, ut suae liberationis exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
nota est. qđ ieremias captiuitatẽ iude¬
orũ in babiloniã. &. p̃dixit. &. uidit:
ꝑpħauit etiã eos. post septua ginta an¬
nos redituros In illa uero captiuitate
fuerunt in babilonia ꝓpħȩ int̾ quos
erant ie zechiel & aggeus: Completis
autẽ septuaguita aunis : ꝑmittente cỹ¬
ro rege ꝑsarũ. regressi sunt ierosoli
mã. ꝙt. aggens cũ illis.&. restitutũ est
templũ Quoniã autẽ hȩc in figura
contingebant illis: Intelligendũ est an¬
as esse spiritualiter ciuitates. unã in No¬
rũ quȩ cepit a caim. alteram bonorũ¬
quȩ cepit ab abel Illiꝰ cupiditas. hunis:
caritas ciues fecit Ambȩ: ꝑmixtȩ sũt

Expanded text:
a quod Jeremias captivitatem Judaeorum in Babyloniam et praedixit et vidit. Prophetavit etiam eos post septuaginta annos redituros. In illa vero captivitate fuerunt in Babylonia prophetae, inter quos erat Ezechiel et Aggaeus. Completis autem septuaginta annis, permittente Cyro rege Persarum, regremam et Aggeus cum illis, et restitutum est templum. Quoniam autem haec in figura contingebant illis, intelligendum est duas esse civitates spiritualiter: unam malorum, que cepit a Cain, alteram que cepit ab Abel. Illius cupiditas, huius caritas cives facit. Ambe permixtae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lste est ionadab. qui p̃cepit filiis suis. ut ñ
biberent uinũ. & ñ in domibꝰ sed in taberna¬
cłis habitarent: Qui intelligentes dnm p̾cepisse
parentibꝰ in bono obedire : seruauerũt p̃ceptũ.
inobedienti Qd ieremias cõmendans: ia age
nec uoluntati dei resisterent Uidetꝰ gͦ inde
tractꝰ titulꝰ. huiꝰ psalmi Unde cũ dixisset
filiorũ ionadab. subiecit. &. eoꝵ qͥ primi cap
tiui ducꝰti sũt : Non utiq qi filii ionadab
captiui ducti sũt: sed qr oppositi sunt capti
filii isrł. primi. scđi. &. tercii: sed de his psalmꝰ
qͣm m lege peccati. quȩ est in mensoris: sumꝰ.
capriri. &. ꝑ inobedientiã adȩ. in. quo om̃s
ante uiciis capti qͣm filis ionadab. idest
spontanei xp̃i. scilicet qͥ uoluntate deo obe

Expanded text:
emia, qui praecepit filiis suis ut non biberent vinum, et non in domibus sed in tabernaculis habitarent . Qui intelligentes Dominum praecepisse parentibus in bono obedire, sanctum servaverunt praeceptum; inobedienti. Quod Jeremias commendans id agebanec voluntati Dei resisterent. Judaei etractus titulus hujus psalmi. Unde cum dixisset: Filiorum Jonadab, subjecit: Et eorum, qui captivi primi ducti sunt. Non utique quia filii Jonadab captivi ducti sunt; sed quia oppositi sunt captivfilii Israel primi, secundi, tertii. Sed de his psalmus quam in lege peccati, quae est in membris, sumus captivati, et per inobedientiam Adae, in quo omnes ante vitiis captivati, quam filii Jonadab, id est spontanei, Christi scil
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc om̃ia in ccapore xp̃i. Est eñ oppro¬
briu qđ obicit inmicꝰ: confusio. quȩ
conscientia mordet. quȩ in xp̃o esse non
poterat : in quo culpa si erat Uereciun¬
dia: quȩ facit ingenuã frontẽ. etiam
ãe falsis criminibꝰ erubescere Ergo cũ¬

Expanded text:
. Est autem opprobrium, quod objicit inimicus: confusio, quae conscientiam mordet, quae in Christo esse non poterat, in quo culpa non erat: verecundia, quae facit ingenuam frontem etiam de falsis criminibus erubescere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sedentis in celo. gͣuiꝰ peccantes qͣm udei. qͥ
ambulantẽ in. terra crucifixerũt. initiũt
fel  acetũ escȩ. cũ male uniendo eccłȩ scan¬
dalum inferũt. siuie ꝑsequutores siue. he¬
retici siustauit dñs amarũ poculũ. do¬
cens hoc sacramento nos quoq gustare.
idest pati tales: sed ñ bibit . qi recipi in
corpꝰ xp̃i tales ñ possut hoc autẽ mystice
hic p̃dicit᷑. sicut &. in passione mỹ stice

Expanded text:
sedentis in coelo gravius peccantes quam Judaei, qui ambulantem in terra crucifixerunt, injiciunt fel et acetum escae, cum male bibendum Ecclesiae scandalum inferunt sive peccatores sive haeretici. Gustavit Dominus amarum poculum, docens hoc sacramento nos quoque gustare, id est pati tales, sed non bibit, quia recipi tales in corpus Christi non possunt. Hoc ergo mystice sic praedicitur, sicut in p
Abbreviated transcription (Latin):
retici qr scuint hec tempora decipiendis infir¬
mis accomoda iilis autẽ subuersis: apbterant᷑
etiam sibi attrahere rectos corde: Uel filii eccłe
dũ peccant dicunt᷑ obscura luna in quaheretici
ministros merita attendere suggert̃ Sed nichilti¬
inendũ ei qui confid̾it in ño. timeat qui confi¬

Expanded text:
retici, quia sciunt haec tempora decipiendis infirretici, quia sciunt haec tempora decipiendis infirmis accommoda. Illis autem subversis arbitrantur etiam sibi attrahere rectos corde. Vel ministri Ecclesiae dum peccant, dicuntur obscura luna, in qua haeretici ministrorum merita attendere suggerunt. Sed nihil timendum ei qui confidit in Domino; timeat qui confi
Abbreviated transcription (Latin):
quã babet ad nos: donec sole occidente. plena sur¬
gat ab oriente Cũ autẽ ex alia parte soli cepe
rit ꝓpinquare. suꝑior pars illustrat᷑. infericr
obscurat᷑. hoc iterũ conuenit eocłe que lumen
ñ habet nisi a sole insticiȩ. ⁊ orsitan quȩ de luna
dicta sunt a qͥbꝰdã minis obseura uidebut᷑. quȩ si
ñ placent satis est incrementa lune & decrimentã
attendere quȩ cũ deficit ut renouet᷑ : sic quoq
significat eccłam quę eũ moriendo defecerit. re
obscura in qua heretici saggiitant Lama tribꝰ
modis obseurat᷑. uł cũ menstruis eursibꝰ finitur
nonlũ apparens noua uel cũ nubilo interpolat᷑.
uł in eclipsi cũ apparet cruenta. Similit̾ excła.
fuit obscura eñ adhuc noua in initiofidei ñdũ
terris maior esfulsit. Itẽ cũ nebulis blasphemorũ
intuptratur. obscura est. ut cũ cedibꝰ martyrũ
est cruenta: In hac obscupitate sagittant he¬

Expanded text:
quam habet ad nos, donec sole occidente plena surquam habet ad nos, donec sole occidente plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coepit appropinquare, superior pars illustratur, inferior obscuratur. Hoc iterum convenit Ecclesiae, quae lumen non habet, nisi a sole justitiae. Forsitan, quae de luna dicta sunt, aliquibus nimis obscura videbuntur. Quae si non placent, satis est incrementa lunae, et detrimenta attendere, quae, cum deficit, ut renovetur, sic quoque significat Ecclesiam, quae cum moriendo defecerit, resobscura, in qua heretici sagittant. Luna tribus modis obscuratur, vel cum menstruis cursibus finitur nondum apparens nova, vel cum nubilo interpolatur: vel in eclipsi, cum apparet cruenta. Similiter Ecclesia fuit obscurata adhuc nova, dum in initio fidei nondum terris major effulsit. Item cum nebulis blasphemorum vituperatur, obscura est, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In hac obscuritate sagittant hae
Abbreviated transcription (Latin):
& hocideo Yt sazit tent Noeros coros
in osserao. idest in ambigius Sel i oõteuro.
idest simplici sensu c ꝓpter caruales & imꝑtos.¬
obscurato. Alii in opocuaa iyra. ꝑ lunam
lina quarũ quȩ uera est: aut non omniuo aut.
difficilt sciri potest Alii dieuit eam lumen ꝓpri¬
im habere. sed globũ eiꝰ dimidiũ lucere. dimi¬
dium obscurũ esse. Dũ autẽ partẽ quȩ lucet pau.¬
latim in terram inuertit. ut tuderi possit. cor¬
iniculata apparet.: & sic crescit donec tota illa pars
iudeatur. Et dũ itẽ conuercit᷑ obseura parsiner¬
pit apparere douec tota iterũ nobis offeratamae
hec est eccła quȩ & spirituali parte lucet & car¬
nali obscura est. Et spirituat pars modo paret
hominibꝰ. modo latet. in conseientia. soli deo no¬
ta.: & solo corpore udet᷑. Alii dicunt qđ ñ ha¬
bet lumen nisi a sole. sed qñ ꝓpinqua est illit
eam partẽ habet ad nos qua ñ uidetur ab eo. oe
ideo ñ licet. sed cũ recedit. ullustrat᷑ ab ea parte

Expanded text:
t hoc ideo, ut sagittent rectos corde in obscuro, id est in ambiguis. Vel sic: in obscuro, id est in simplici sensu, et propter carnales et imperitobscurato. Vel, in oluna, quarum quae vera est, aut non omnino, aut difficile sciri potest. Alii dicunt eam lumen proprium habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut videri possit, corniculata apparet, et sic crescit, donec pars illa tota videatur. Et dum iterum convertitur, obscura pars incipit apparere, donec tota nobis iterum auferatur. Haec est Ecclesia, quae ex spirituali parte lucet, ex carnali obscura est. Et spiritualis pars modo apparet hominibus, modo latet in conscientia soli Deo nota, et solo corpore videtur. Alii dicunt, quod non habet lumen, nisi a sole; sed quando propinqua est illi, eam partem habet ad nos, qua non videtur ab eo, et ideo non lucet: sed cum recedit, illustratur ab ea parte,
Abbreviated transcription (Latin):
iapons̃ Et poiorẽ. de quo supradictũ est qđ¬
tas timentes laborare uł irasci. qđ scientes alii:
securiꝰ peccãt in eos Sic iste impiꝰ dixit in corde
suo de deo. ds̃ ñ requiret. scit enĩ qđ ñ posset
tot .&. tanta pimire qum laboraret & irasceret᷑.¬
conuercit se ꝓpħa ad dm̃: quasi conueniat eum
suꝑ hoc Eget autem sensꝰ iste ꝓmntiatione. in
qua sierratũ fuerit: obscurat᷑. Ait ergo. Quasi.¬

Expanded text:
aborem et dolorem de quo supra dictum tas, timentes laborare vel irasci, quod sentientes alii audacius peccant in eos. Sic iste impius dixit in corde suo de Deo: Deus non requiret, quia non posset tot et tanta punire, quin laboraret et irasceretconvertit se Propheta ad Deum, quasi conveniat eum super hoc « Eget autem sensus iste pronuntiatione, in qua si erratum fuerit obscuratur. « Ait ergo: O D
Abbreviated transcription (Latin):
tractatis in corde. quȩ eciã nouit ds̃. idest de
consensu. &. de his quȩ uoluitis in cubilib idest
delectatione carius. in qua captiua uersaturꝰ
ratio sicut fera in cubili cõpũgiaii ꝑ pęni¬
tentiã Tel cubilia possumꝰ dicere⁊ prationes

Expanded text:
tractatis in corde, quem novit Deus: id est, de consensu; et de his quae volvitis in cubili, id est delectatione carnis, in qua captiva versatur ratio, ut fera in cubili, « Compungimini, » per poenitentiam; vel cubilia sunt cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ens absalon filiũ suũ de ciuitate exiret: consi¬
lio dauid cessit chusi in partẽ absalon. ut quȩ
filius moliretur in patrẽ .: exploraret &. re¬
nuntiaret Dedit autẽ achitophel hoc consi¬
liũ. ut absalon ꝑmitteret patrẽ suũ in ꝑuisũ
occidi: hoc autẽ mutatũ est consilio chusi qui

Expanded text:
ens Absalonem filium suum de civitate exiret, consilio ipsius David cessit in partem Absalon, ut quae filius moliretur in patrem, exploraret et renuntiaret. Dedit autem Achitophel hoc consilium, ut Absalon permitteret patrem suum improvisum occidi. Hoc autem mutatum est consilio Chusi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
didi facientibꝰ ancni orara. sed ait aEdri¬
SuetET TOꝰ Magna quidẽ est patientia
si ab hit quibꝰ bona ñ fecit mala sustinuit.
sed maior est si ab his quibꝰ fecit bona: mala
sustinet & ñ reddit: ꝑoderatyr. Quasi.¬

Expanded text:
didi facientibus, mihi mala, sed ait, retribuentibus. Magna quidem est patientia, si ab his, quibus bona non fecit, mala sustinuit; sed major est, si ab his, quibus fecit bona, mala sustinet, et non reddit mala pro mali
Abbreviated transcription (Latin):
drs̃ ꝑt̃ ꝗdisti rtuoe. Lactentiũ dicit. ñ etate
sed simplicitate. sicut ait petrꝰ quasi modo ge¬
nit infantes. quibꝰ apłs lac simplicis do c̾trinȩ
dedit ñ escã. Ex his dñs ñ dico facte scd ꝑficit
lanaẽ. qi ñ consuieret᷑ humano generi: isi

Expanded text:
tium perfecisti laudem. Lactentium dicit non aetate, sed simplicitate, sicut Petrus ait: « Quasi modo geniti infantes , » quibus apostolus lac simplicis doctrinae dedit, non escam. Ex his Dominus, non dico, facit, sed perficit laudem: quia non consuleretur hum
Abbreviated transcription (Latin):
hereticũ qui in eodẽ in quo ultor uel defensor
Et inimicul Impugnat enĩ fidẽ: quã uident᷑
Cefenddens Similter philosophus cũ dicatur
amator sapientiȩ & defensor: potiꝰ est inimicus.
qni dunisso filio dei. qui est uirtꝰ & sapientia
suadet ut elementa eolantur Iudeus etiam inimi¬
cus est noto. & ultor suȩ scilicet legis defensor.¬

Expanded text:
haereticum, qui in eo quod est ultor et defensor, est etiam inimicus. Impugnat enim fidem, quam videtur defendere. Similiter philosophus, cum dicatur amator sapientiae et defensor, potius est inimicus: quoniam dimisso Filio Dei, qui est virtus et sapientia, suadet ut elementa colantur. Judaeus etiam est inimicus veritatis et ultor suae legis ac defensor
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eiꝰ saul ꝑsemei quoq qui erat de fami¬
lia saul: idẽ ꝓbat᷑ quẽ dauid uocat filiũ iemi¬
ni. Mistice: chusi echiops significat diabolũ.
Nec est contrariũ. qđ dicit᷑ filiꝰ iemini. idest¬
E dexterȩ: Creatus enĩ est filius dei: deuide uitio
factus ethiops Qq chusi sit ehiops sigiifieat
aquila transfferens ꝓuerbis ethioꝑis. ubisimachus
ꝓ uerbis chusi Contra ednopẽ: loquitiu: xp̃c
ad patrẽ. In quo consentit augustiꝰ. Ait enim
Potest etiam hic psalinꝰ in ꝑsona xp̃i intelligi:
si quȩ humiliter dicta sit ad infirmitatem ñrã
refcrautur quam gestauit.

Expanded text:
nomen ejus Saul . Per Semei quoque, qui erat de faminomen ejus Saul . Per Semei quoque, qui erat de familia Saul, idem probatur, quem David vocat filium Jemini. Mystice Chusi Aethiops significat diabolum. Nec est contrarium, quod dicitur filius Jemini, id est dexterae. Creatus enim est Filius Dei, deinde vitio factus est Aethiops. Quod Chusi sit Aethiops, indicat aquila transferens: pro verbis Aethiopis. Ubi Symmachus pro verbis Chusi. Contra Aethiopem loquitur Christus ad Patrem, in quo consentit Augustinus. Ait enim: Potest et hic psalmus in persona Christi intelligi, si quae humiliter dicta sunt, ad humilitatem nostram refera
Abbreviated transcription (Latin):
aliter sentit. Ait enĩ Pleriq eruditissimm uiri ar¬
bitrautur. hune psalmũ tũc esse eantatũ quãdo
chusi filiꝰ arachi amicus dauid destruxit cõsiliũ
achitophel &. ad cũ mntios misit ut ab heremo
fugeret: Uerũ sciendũ est cos uehementer errare
Primũ qđ nomen chusi ibi scriptũ est ꝑsamceli.
hc: per sin. deinde: qđ ille filiꝰ arachi dicitur.
hic: filius iemini Reterea : dauid qui p̾ceperat
ioab & oeceris ducibꝰ dicens Parcite puero absa¬
lon. nunꝗͣ de morte filii loqueret᷑: qui tamen¬
ait Concepit dolorẽ & peperit iniquitatẽ
lacũ aperuit & effodit eũ. & incidit in foue¬
am quã fecit:. Maxime qui morte ciꝰ audita
culans clamauit. fili mi filimi: absalon. N ec etiã
Qui ꝓpter tetros mores dicit᷑ ecops. qui etiã
bene dicit᷑ filius iemini. qr fuisse de tribu
beniamin: in libro regũ legit᷑ ita Et erat ur
de filiis beniamin. & nomei eiꝰ. cis. & huie: filiꝰ.

Expanded text:
e beatus Hieronymus: Plerique eruditissimi viri arbitrantur hunc psalmum tunc esse cantatum, quando Chusi filius Arachi, amicus David. destruxit consilium Achitophel, et ad eum nuntios misit, ut de eremo fugeret. Verum sciendum est eos graviter errare. Primum, quod nomen Chusi ibi scriptum est per Samech, hic per Sin. Deinde quod ille filius Arachi dicitur, hic filius Jemini. Praeterea David, qui praeceperat Joab, et caeteris ducibus dicens: « Parcite puero Absalon , » nunquam de morte filii loqueretur ita dicens: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam, quam fecit, maxime qui morte ejus audita ejulans clamavit: « Fili mi, fili mi Absalon! » Nec etiamtus, qui propter tetros mores dicitur Aethiops. Qui et bene dicitur: Filius Jemini, qui fuisse de tribu Benjamin in libro Regum legitur ita: Et erat vir de tribu Benjamin, et nomen ejus Cis, et huic filius:
Abbreviated transcription (Latin):
est paratꝰ: uidet᷑ dici conuertere. idest fac me
conuerti. sentit enĩ conuertendi difficultatẽ. un¬
de ait. Eries anioa MEAM. quafi in
conuersione multis impeditã Uel conuertere
A uindicta. & ita. ERIE ANimã. ligata
peccatis. &. dando uirtutes. SaLTU Me tͦ 1
ñ ꝓpter merita mea. qr iuista est peccanti dãp¬
ess i morte. Quasi. Heo hic festino dimiti.
qr post mortẽ. & inferno: ñ accipit᷑ confessio.

Expanded text:
est paratus, videtur dici convertere, id est: fac me inverti. Sentit enim convertendi difficultatem: unde ait: et eripe animam meam in conversione multis impeditam. Vel convertere a vindicta, et ita eripe animam meam ligatam peccatis, et dando virtutes salvum me fac non propter merita mea, quia justa est peccati damsi dicat: Ideo hic festino dimitti, quia post mortem vel in inferno non accipitur confessio.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ potuit aliqua luce uidere lazarũ in requie:
cuiꝰ cõparatione ecactꝰ est confiteri sua mala.
sed post iuditiũ in ꝓfundioribꝰ tenebris: nullã
lucẽ dei uidebũt cui confiteant᷑ Uel mortem
dicit contemptũ diuinȩ legis eo qđ ducit ad
mortẽ. Infernũ uͦ. cecitatẽ animi: quȩ post
huiꝰmodi mortẽ ita eos inuoluit. ut dent᷑ in re

Expanded text:
ultus aliqua luce videre Lazarum in requie, cujus comparatione coactus est confiteri sua mala; sed post judicium in profundioribus tenebris nullam Dei lucem videbunt, cui confiteantur. Vel mortem dicit contemptum divinae legis eo quod ducit ad mortem: infernum vero caecitatem animi, quae post hujusmodi mo
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩt. Iniquitas. scilicet mendatiũ. homici
fit mane. ut uideat᷑ ds̃: & reddit causã cur
mane astabit & uidebit. qm̃ ds̃ ñ uult ini¬
quitatẽ Nam si uellet: posset ab iquis
uideri sine mane NCUE aBItagre

Expanded text:
. Iniquitas, scilicet mendacium, homicidfit mane, ut videatur Deus. Et reddit hic causam, quare mane astabit, et videbit. Quoniam Deus non vult iniquitatem, quoniam si vellet, posset ab iniquis videri sine mane. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
ibi: XURGS. Ait ergo. O oñs. quidam uiden¬
tes affligi eque bonos &. malos: ignorantes cur
fiat. detrabũt tibi. putantes quȩ duuna fũt
ãniinistratione: casuũ temeritate contingere.
sed ego qui cerno occultas causas quibꝰ hȩc iuste
facis: conbit edor tioi. idest laudabo te.
in toto conde endo. Alii in parte cordis lau¬
dant qui quedã oꝑa dñi appbant. alia blas¬

Expanded text:
 etc. Ait ergo: O Domine, quidam videntes affligi aeque bonos ac malos, ignorantes cur fiat, detrahunt tibi putantes, quae divina fiunt administratione, casuum temeritate contingere. Sed ego, qui cerno occultas causas, quibus hoc juste facis, confitebor tibi, id est laudabo te in toto corde meo. Alii in parte cordis laudant, qui quaedam opera Domini approbant, quaedam blas
Abbreviated transcription (Latin):
Et̾ bo Ues: mitit nos ad misticũ intellectum
cũ relic̾tis altioribꝰ ponit ina ẜ oues accipit
innocentes. ꝑ boues p̃latos. qui uerbo dei arãt
terrenos ut fructificent: ꝑoues etiam intelli¬
gunt᷑ angłi ex eo qđ legit᷑. qđ relictis nona¬
ginta nouẽ. quȩ sũt angłi: uenit querere

Expanded text:
ora campi. Mittit nos ad mysticum intellectum, cum relictis altioribus ponit ima. Per oves accipit innocentes; per boves praelatos, qui verbo Dei arant terrenos, ut fructificent. Per oves etiam intelliguntur angeli, ex eo quod legitur, quod relictis nonaginta novem, quae sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
filuis. qua disiunctione significat᷑ differentia:
inter hominẽ & filiũ hominis Om̃is filiꝰ hominis:
homo. sed ñ om̃is homo. filiꝰ hominis Adam nãq
homo.: & ñ filius hominis: hominis ergo nomine.
significat᷑ quicũq portat imaginẽ terreni. ex
quo parturiente penitentia: nascit᷑ nouus qui

Expanded text:
minis? qua disjunctione significatur differentia inter hominem et filium hominis. Omnis enim filius hominis homo, sed non omnis homo filius hominis. Adam namque homo, et non filius hominis. Hominis ergo nomine significatur quicunque portat imaginem terreni, ex quo parturiente poenitentiali dolore nascitur novus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
idest efficert atꝰ. ut ñ intelligãt iram tuã super
seia tta excecati. te crucifigant. Et in rueeo¬
Sei. idest altus esto. ut quare sis humilis non
snetelugant. e ita excecatis tua humilitate uideis
Tran seuntibꝰ aiscipłis ad gentes: SiRASOS A. idest
Ii pauci. sed congregatio. eoerorr. ideso

Expanded text:
id est efficere altus, ut non intelligant iram tuam super se, et ita excaecati te crucifigant, et in praecepre, id est altus esto; ut quare sis humilis non intelligant, et ita excaecatis tua humilitate Judaeis, transeuntibus discipulis ad gentes synagoga, id est non pauci, sed congregatio populorum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ad capacitatẽ infantiũ inclinant᷑. Uel uere destrues
inimicos. Qc̃. ab humilitate historicȩ fidei inci¬
piens. scilicet. qđ natꝰ. passus . & huiꝰmodi: Yios
R tyoar̃. ꝑdigitũ intelligitur sp̃c̃ sc̃s: quo lex
scripta est: Pluralit̃ autẽ dicit digitorũ. ut operatio¬

Expanded text:
ad capacitatem infantium inclinantur. Vel: Vere destrues inimicos: quoniam ab humilitate historicae fidei incipiens, scilicet quod natus, passus, mortuusrum tuorum. Per digitum intelligitur Spiritus sanctus, quo lex scripta est . Pluraliter autem dicit digitorum, ut operatio
Abbreviated transcription (Latin):
tam ibi. eo aote oR abo. Postea di¬
cit emulã exludendã. ibi.AE hAD¬
⁊abit. Quarto : orat augilũ in conflictu.
ne impediat᷑ ab immicis iniua nbi: oNe da¬
tUe coe. Qumto p̃nuntiat que pena malis.

Expanded text:
tam ibi: Quoniam ad te orabo. Postea dicit aemulam excludendam ibi: Neque habitabit. Quarto orat auxilium in conflictu, ne impediatur ab inimicis in via ibi: Domine, deduc me. Quinto praenuntiat, quae poena malis
Abbreviated transcription (Latin):
terã plorabo in lecto ꝑ noctes. Sed meliꝰ dicit᷑
lectus in quo eger animꝰ quiescit: uoluptas cor¬
poris .&. delectatio scłi. quã lacrimis lauat qui
uͦ quȩ cũ diebꝰ alternant᷑: significat. qđ quasi
alternatĩ. patitur nocꝰtes. cũ carne seruit legi
peccati: & dies seurit. cũ mente seruit legi dei:
Ut ergo nox conuertatur in diem: ꝑSINOU¬
LAS NOCTES. id est ꝑsingulos lapsus. h¬
usq ad cordis intima. ut resoluto lacrimarum
imbre: arida sensualitas nouã uirtutũ germi¬
sensum ⁊uror in futuro: cũ puniet Ab utroq
furore dicit ocłm turbatũ Quasi. lauabo.¬

Expanded text:
dici lectus, in quo aeger animus quiescit, voluptas carnis et delectatio saeculi quam lacrymis lavat, qui  quae, cum diebus alternantur, significat, quod quasi alternatim patitur noctes, cum carne servit legi peccati; et dies sentit, cum mente servit legi Dei. Ut ergo nox convertatur in diem, per singulas noctes, id est per singulos lapsus lquasi hortum, ut resoluto lacrymarum imbre arida sensualitatis novam virtutum germisensum: furor in futuro, cum puniet. Ab utroque furore dicit oculum turbatum; quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis eadẽ res uariis ostenditur si¬
mmltudinibꝰ. Nam eccła quȩ alibi ꝑ aream:
hc ꝑtorcular cadem ratione accipit᷑. dicut
enim in area grana a paleis. & intorculari
unũ diuuidit᷑ a uiatiis. quę tamen est necessa¬
riũ simul & nasci. & crescere. & at maturitatẽ

Expanded text:
is ostenditur similitudinibus. Nam Ecclesia, quae alibi per aream, hic per torcular eadem ratione accipitur. Sicut enim in area grana a paleis: ita in torculari vinum dividitur a vinaceis, quae tamen est necessarium simul et nasci, et crescere, atque ad maturitatem
Abbreviated transcription (Latin):
beati: Diapfalma. Hebrei in hoc loco habẽt
sela. qđ interpretatur semꝑ.&. est confirmatio
p̃cedentiũ uł sequentiũ Solet autẽ cũ psalmi
ante archã dñi cantarent᷑: in huiꝰ modi locis
fieri quȩdã uerbors intercisio. ut quasi sua
& singulari laude intelligerent᷑ sequentia ali¬
ud quã p̃cedentia continere Unde septua-¬
gunta interpretes sensũ magis attendentes
quã uerba: ꝓ eo qđ est sela maluert᷑ ñ trans¬

Expanded text:
 habent Sela, quod interpretatur semper, et est confirmatio praecedentium, vel sequentium. Solebat autem, cum psalmi ante arcam cantarentur, in hujusmodi locis fieri quaedam verborum intercisio, ut quasi sua, et singulari laude intelligerentur sequentia, aliud, quam praecedentia continere. Unde Septuaginta Interpretes sensum magis attendentes, quam verba, pro eo, quod est Sela, noluerunt trans
Abbreviated transcription (Latin):
ros ab errore conuertimꝰ. gemitꝰ ꝓ peccatis.¬
cõmuio corporis & sanguinis dñi Agit᷑
autẽ hic de pęnitente. Et loquit᷑ eccła
formã õm̃ui penitentialiũ: incipit ab ama¬
ritudiue penitudinis. & finit in cercitudine
uenie: Primo est exordiũ: in quo captat ꝑ¬
potestatẽ uidicis. ꝑ infirmitatẽ suam. ꝑ.
consuctudinẽ parcendi. qr uult ñ a mortuis:
sed auiuis rogari Scd̾o. narrat suas erũp¬
nas ut cognoscat᷑ aflictꝰ ibi. lEBORXUI.
Tercio sequit᷑ correctio cũ se sequestrat a
ratus exultans : orat ꝓ inimicis ut conuer¬
tantur. ibi. Crubescant. Intentione uero:
incitat ad pęnitentiã. Clamat ergo. MS¬
Inde &s hic uarie dicit᷑. priꝰ furor post

Expanded text:
ros ab errore convertimus; sexto gemituscommunio corporis et sanguinis Domini. Agitur autem hic de poenitente, et loquitur Eccleformam omnium poenitentialium incipit ab amaritudine poenitentiae, et finit in certitudine veniae. Primo est exordium in quo captat potestatem Judicis, per infirmitatem suam, per consuetudinem parcendi: quia vult non a mortuis, sed a vivis rogari. Secundo narrat suas aerumnas, ut cognoscatur afflictus, ibi: « Laboravi . » Tertio sequitur correctio, cum se sequestrat a ratus exsultans orat pro inimicis, ut convertantur, ibi: Erubescant. Intentione vero incitat ad poenitentiam. Clamat ergo: i
Abbreviated transcription (Latin):
est. Mendatũ: non est substantia uł natura.
sed de eo qđ ñ est. Merito autẽ ꝑdit᷑ qui
decluat ab eo qđ est: ad id qđ non est. AyG.¬
¶Sunt m̃datia quedã p salute uel eõmodo
Et hec duo genera: ñ sũt sine culpa. sed non
cũ magna: ꝑ fectis autẽ. ñ conuenit mentirit
nec ꝓ temporali uita. ciuꝰ morte. sua uł alte¬
ruis ñ occidit᷑ anima Licet autẽ siñ falsũ di¬
est culpa uerũ tacere. ut & dñs. Multa habeo
uobis dicere Illud autẽ ubi ñ est duplexcor:
ñ debet dici mendatiũ. Ut siqͥs cõmendet
gladiũ. & ꝓmittã poscenti reddere : si fures
poscit ñ debeo reddere. ne se uł aliũ occidat
ldeo hic ũ est duplex cor qr cũ ꝓmisit reddere
ñ cogitauit furente̾ posse repetere Hũc ad

Expanded text:
est. Mendacium non est substantia vel natura, sed de eo quod non est, et merito perditur, quod declinat ab eo quod est ad id quod non est. Sunt mendacia quaedam pro salute vel pro commodo et haec duo genera non sunt sine culpa, sed, non cum magna. Perfectis autem non convenit mentiri, nec pro temporali vita, cujus morte sua vel alterius non occiditur anima: licet autem eis si non falsum diest culpa verum tacere, ut Dominus: « Multa habeo vobis dicere . » Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium, ut si quis commodet gladium, et promittat se poscenti redditurum: si furens poscit, non debeo reddere, ut se vel alium occidat. Ideo hic non est duplex cor: quia cum promisi reddere non cognovi furente
Abbreviated transcription (Latin):
tes: guȩ sine deo. sine lege. sine ꝓpħis erant:
dos eaet y caoꝗs. uocat udeos Qades sicut
in exodo legit᷑. est locus ile in deserto ubi fluxit
hos ergo om̃s tã gentiles quã tudeos dato sp̃u
intelligentiȩ conentit. sicut agricola sterilẽ
terrã. ut fructificent : & scđm anagogẽ idest
spũalẽ intelligentiã intelligentes inscripturis
dum̃.: credant. Hic autẽ intellectꝰ conuenit eis:
quibꝰ est mens bene paccata consilio sequit᷑.
uox uñi. ꝑ hunc intellectũ. pagparan⁊ is qer
yos. eo montẽ sapientiȩ: quȩ est de diuina
essentia Non solũ autẽ gentibꝰ nc̃. s eciã iu¬
deis in fine reuelabit ea quȩ sunt de diuinitate
qortogasa: scilicet umbracula misterioꝵs ut
libere pascant᷑ aperiet. Yide ut caritatẽ enume

Expanded text:
tes, quae sine lege, sine Deo, sine prophetis erant. Desertum Cades vocat Judaeos. Cades, sicut in Exodo legitur, est locus in deserto, ubi fluxit Hos ergo omnes tam gentes quam Judaeos dato Spiritu intelligentiae concutit sicut agricola sterilem terram, ut fructificet, et secundum anagogen, id est spiritalem intelligentiam intelligentes in Scripturis Dominum credant. Hic autem intellectus convenit eis, quibus est mens bene placata consilio. Seqtit sicut agricola sterilem terram, ut fructificet, et secundum anagogen, id est vos ad montem sapientiae, quae est de divina essentia. Non solum autem gentibus nunc, sed etiam Judaeis in fine revelabit ea, quae sunt de divinitate condensa, scilicet umbracula mysteriorum, ut libere pascantur, aperiet. In Hebraica ve
Abbreviated transcription (Latin):
it yoa . xp̃m. caput & menbra. ni syperoia. quia
creatura contra creatorẽ. Et ia adudiors. uł
qoute oapty. qi p̃ter usũ quo de beneficiis solẽt
homines esse grati fecert̃. cũ eũ qui ꝓpter salutẽ
uenerat: crucifixũ & hominẽ contempsert̃. contͣ
gligentius agant: aoscoristi. sed in futuro

Expanded text:
t Christum, caput et membra; in superbia, quia creatura contra Creatorem; et in abusione vel contemptu, quia contra usum, quo de beneficiis solent homines esse grati, fecerunt, cum eum, qui propter salutem eorum venerat, crucifixum et hominem contempserunt, contra gligentius agant, abscondisti dulcedinem tui
Abbreviated transcription (Latin):
capreis. & significat mortalitatẽ quã de peccato¬
ribꝰ xp̃c accepit. hoc sacco. duunitas tamꝗͣ fru¬
mentũ occultabat᷑ Inde in alio psalmo. ego in¬
duebar cilicio: ut occulta lateret in carne dutini¬
tas: Seissus autẽ est saccus moriendo: & quȩ
priꝰ celabat᷑ manifestata est in resurrectione
ificat in contrario dicens. Et graqr̃ oeoisti.
uit ora onda cadurer ⁊ ioi. idest resurrectio mea
sit causa quare lauderis: & hoc ideo qr semel pas¬
suscitando me: ecda pͥmogenitũ ex mortius con

Expanded text:
caprarum, et significat mortalitatem, quam de peccatoribus Christus accepit. Hoc sacco Divinitas tanquam frumentum occultabatur. Unde in alio psalmo: Ego induebar cilicio , ut occulta lateret in carne Divinitas. Scissus est autem saccus moriendo, et quae prius celabatur, manifestata est resurrectione nifico in contrario dicens: Et circumdedisti me, ut gloria mea cantet tibi, id est Resurrectio mea sit causa, quare lauderis. Et hoc ideo: quia semel passuscita
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ caris peccati. in iysiricia itya uoera enꝰ.
de morte: tacuna ad me ayre ⁊ yam. idest
me humilẽ exaudi ꝓximꝰ michi ꝑ uerbũ qđ u
nitũ est carni acceigra ut qryas ons: idest
ñi disferas usq in finẽ scł̃i & me a peccatoribꝰ se¬
gregare & animas ab inferno eriꝑe. Estro omcieni
et ꝓpter nomen dusi ꝑ me innotescendũ in gentibꝰ
sequar uoluntatẽ tuã. at gaeyt aies eq: idest
paulati aggfegando mieli scõs adimplebis corpꝰ
la crd aosqoioearit mnoni: idest ab insidiis
quas occultauest michi educes suscitando ꝙ. ãd
supria eleuando. frustratis tudeorũ consiliis. am¬

Expanded text:
dinem carnis peccati. In justitia tua libera me dinem carnis peccati. In justitia tua libera me de morte. Inclina ad me aurem tuam, id est me humilem exaudi proximus mihi per verbum quod unitum est carni. Accelera, ut eruas me, id est non differas usque in finem saeculi me a peccatoribus segregare, et animas ab inferno eripere. Quod ut sit,Et propter nomen tuum, per me innotescendum in gentibus, sequar voluntatem tuam: et enutries me, paulatim aggregando mihi sanctos adimplebis corpus la, quam absconderunt mihi, id est ab insidiis, quas occultaverunt mihi, educes suscitando, et ad superna elevando frustratis Judaeorum consiliis.
Abbreviated transcription (Latin):
lingua quãins. in corpore sit alia pars quã pes
tamen pedis suscipit tioeẽ qñ pes dolet ñ dicens
calcas pedẽ sed calcas me: sicut xp̃c uerba mbroꝵs
dignat᷑ transfigurare inse. ut & nos uerbis enis
loquam᷑ In de est qđ moriturꝰ ex nr̃o. scilicetiex carne
quã habebat. nr̃am extasin in se transformans: ñ
duo in carne una. eygo in ueceilna. scđm hãc
unitatẽ dixit xp̃o. Saule saule qͥd me ꝑstqueris
Non dixit. meos. sedd me. cũ tamen ñ illũ qͥ erat u
celo sed suos ꝑsequeret᷑ niterra hanc quoꝙ ssa¬
sponsam uoce una: que est michi & me Iste psali
quartus est cob qui breuiter de passione &t resur¬
retione comemorant. in quo etiam martyrũ hu¬
miliatio descrint᷑ & exaltatio ut uidens se ne.¬
mo sitꝑdiat. uidens miscdiã: ñ paueat: Incipit
ergo in ꝑsona capitis & ait la ⁊ e oris srs
confundar dũ infultabit᷑ michi habenti similttu x¬

Expanded text:
lingua, quamvis in corpore sit alia pars, quam pes, lingua, quamvis in corpore sit alia pars, quam pes, tamen pedis suscipit vocem, quando pes dolet, non dicens: Calcas pedem, sed calcas me: sic Christus verba membrorum dignatur transfigurare in se, ut et nos verbis ejus loquamur. Inde est, quod morituro ex nostro, scilicet ex carne, quam habebat, nostram exstasim in se transformans, non duo in carne una. Ergo et in voce una. Secundum hanc unitatem dixit Christus: Saule, Saule quid me persequeris . Non dixit: meos, sed me, cum tamen non illum, qui erat in coelo, sed suos persequeretur in terra. Hanc quoque Isasponsam voce una, quae est: mihi et me. Iste psalmus quartus est eorum, qui breviter de Passione et Resurrectione commemorant, in quo et martyrum humiliatio describitur et exaltatio, ut videns se nemo superbiat, videns misericordiam non paveat; incipit ergo in persona capitis, et ait: VERSconfundar, dum insultabitur mihi habenti similitu