comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitus est scd̃m qd̾ dauud ex penona di patris ait. fauis iñs escu: ego hodie gnuite. Non qd̾ in cdie illa genũit fili¬
um s quod ip̃m filium diem lutem ꝙ geniũt. qd̵ fulgoat cunctis. suceat uiiu̾sis. Hodie antem dicit᷑ ꝙ nelud p̃¬
sens ⁊ indeficiens lumen de ip̃a ꝑpetuitate fulgoris una dies ẽẽ iudebat᷑. qd̾ eum nec uetusta antiquitate fubt̃¬
sugiunt nec futura ignorantie p̃tereunt. Item. Quo auteni cempore dem̃ fit filio ego hodie genui te scire de¬
bemus ñ illo quo ex matena scd̾m carnem natus ÷ iu illo qd̾ scd̾ diurnitatem ex di pr̃is ori ꝓcessit. s illo ter¬
mens estu: ego hodie genui te Recte ergo cunc hodie uocitatur qñ de infetoꝵ tetra nocte adfuꝑos uelud p̃cla¬

Expanded text:
nitus est, secundum quod David ex persona Dei Patris ait: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Non quod in die illa genuerit Filinitus est, secundum quod David ex persona Dei Patris ait: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Non quod in die illa genuerit Filium, sed quod ipsum Filium, diem lucemque genuerit, quod fulgeat cunctis, luceat universis. Hodie autem dicitur quod velut praesens et indeficiens lumen de ipsa perpetuitate fulgoris una dies esse videbatur; quod eum nec vetusta antiquitate subterfugiunt nec futura ignoratione praetereunt. Item: Quo autem tempore dictum sit Filio: ego hodie genui te, scire debemus non illo quo ex Maria secundum carnem natus est, nec illo quo secundum divinitatem ex Dei Patris ore processit, sed illo temeus es tu; ego hodie genui te . Recte ergo tunc hodie vocitatur, quando de inferorum tetra nocte ad superos, praecla
Abbreviated transcription (Latin):
gñatõe sapiẽ d̾i qui ẽ uingentt᷑ filius fides sincera ⁊ catbolica p̃dicat. Item in libro ccͣ .u. heses. Auduu adhue
qui uegas dm̃ genuisse filiũ. Aucliui quid ꝑat̃ dicat ꝑ ysaum. Nlunquid ego qui alios parcie facio ip̃e ñ pan¬
geiuuce. Irrides cum audis hodie: alput dñ inuinqͣta crastinũ uũg̃m hesternus dies ẽ si serꝑ hodie. Item
ientenduõ. cap̃. ui uiii. ⁊ on enĩ renascebant᷑ qui lopt̃ãte iosñe laptiralente s̃ quedut p̃cursorio nu¬
nisterio qui dicebat. parate uam dño. Huic inquo solo renasa poterant pabilant. Hiuns enimi inptm̃ ẽ ñinaq̃
straret. ubi euim dies nec hestenu fine iichoatur uec itio ciastini t̃manat᷑ semꝑ hediernus ẽ. In aqua gͦ haperta¬
n uoluit a iohe ut magna eiꝰ conmenduet᷑ humilitas. Item ins̾norie .ii. fene paschaa quisic incip̃. Non minꝰ ⁊̃¬
niuuc letau debemꝰ quart hestenio dic letati sumꝰ xp̃e qui nos illunimauit nob dnes facdiis ẽ ip̃e ꝓ nob̾ hodie ge¬

Expanded text:
generationem sapientiae Dei, quae est unigenitus Filius, fides sincera et Catholica praedicat. Idem in libro V contra haereses: Audi adhuc, qui negas Deum genuisse Filium, audi quid Pater dicat per Isaiam: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non par tu; ego hodie genui te. Irrides, cum audis hodie; apud Deum nunquam crastinum, nunquam hesternus dies est, sed semper hodie. Idem in Enchiridio, cap. XLIX: Non enim renascebantur qui baptismate Joannis baptizabantur, sed quodam praecursorio ministerio, qui dicebat: Parate viam Domino. Huic, in quo solo renasci poterant, parabantur. Hujus enim baptisma est non in aqua tinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Jonunc laetari debemus, quam hesterno die laetati sumus. Christus qui nos illuminavit nobis dies factus est; ipse pro nobis hodie ge
Abbreviated transcription (Latin):
saluator dicit unu passerem non
cad̾ unnterram sine uoluntate dei. ⁊ qd̾ fenum agri post
paululm initendum in libanum ip̃e
tan en foritiet ac uestit. nonne confiniat non solam totã
mundi partem. reb inortalib ⁊ corrupt¬
bilibi deputatam ũm ⁊̃ uilissimas eiꝰ abiectissimas ꝙ
parriculas diuina ꝓrudertia regi ne forui

Expanded text:
Saluator cum dicit, unum passerem non cadere in terram sine uoluntate Dei et quod foenum agri post paululum mittendum in clibanum, ipse tamen uestiat, nonne confirmat non solum totam mundi istam partem rebus mortalibus et corruptibilibus deputatam, uerum etiam uilissimas eiusque abiectissimas, particulas diuina prouidentia regi? -- I
Abbreviated transcription (Latin):
magnum in se bonum unidebit q. nulli suꝑiori ullus inferior in iudebit. sicut nuc ñ pudent archan¬
elis andlĩ. Nec id̃o ubenim aibitum non habebunt quia peccã eos delectare nõ potuerũt. Magis quippe
erit lib̾m adelectatõne petandi usq ad delectatõnem ^ petandi. Iem sicut prima ĩ mortalitas fuit q̃mpee
eud ad ꝑidit posse non mori. norussima ent nõ posse mori. ta prinũ sib̃̾mi arbititũ pose ñ pecca¬
re uorussium nori posse peceire. Item. serte d̾s ip̃e nunquid qñ peccare non pot̃ ĩo lb̃m adrti uuar
hr̃e negandus est: Eit engo ilius ciuitatis in singuł uoluntas laca ab omm̃i malo tuibata impleta
om̃i bono oblita culiparũ oblita penarũ Nec ido tam̃ sue lib̾itõnis ołita ut lałetori suo sit uperita ã¬
cum eigo attinit ad suãm ratõnalem merer ꝑ̃tertoꝵ. ⁊̃ maloꝵ suoꝵ q̃ntum aitcem ad expiatis

Expanded text:
magnum in se bonum videbit, quod nulli superiori ullus inferior invidebit, sicut nunc non invident archangelis angeli. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi. Item: Sicut prima immortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, novissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, novissimum non posse pere negandus est? Erit ergo illius civitatis in singulis voluntas libera, ab omni malo liberata, impleta omni bono, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo sit ingrata. Quantum ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cura mali auctor non ẽ. quia om̃ium q̃ sunt auctor ÷ quia in tantũ sunt in qͣntum bona sunt. De p̃de¬
stinacõne diuina. Quem irult indunt. non ita ratlłndum ẽ. qͣsd̾s in homine ipãm que non ÷ cordis du¬

Expanded text:
se bonum summum est. Quocirca mali auctor non est, quia omnium quae sunt auctor est, quia in tantum sunt, in quantum bona sunt. De praedese bonum summum est. Quocirca mali auctor non est, quia omnium quae sunt auctor est, quia in tantum sunt, in quantum bona sunt. De praedestinatione divina: Quem vult indurat non ita intelligendum est quasi Deus in homine ipsam, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ asinistris. Et ait dñs. Qui decipiet acab regem isrł ut ascendat ⁊ cadat in iamoth galaad: Et dixit rnꝰ
uerla hͣ cemodi. ⁊ alius alr̃. Egressus ÷ autem sp̃e ⁊ stetit coeamdño ⁊ aic. ego decipiam illũ. Cui locutꝰ ÷ dñs. In
quo: ⁊ ileait. Egrediar ⁊ ero sp̃e mindax in ore om̃ium ꝓpħanim eiꝰ. Et dyxte dñs. Decipies ⁊ preualeb̾. sgrede
⁊ fac ita. Nuuc igitur occe dedit dñs spm mendacem uiore oilium ꝓpħaram tuorum qui hic sunt. ⁊ dñs locu¬
guanimitatem ⁊ paciãm non uducendo uindcãm patit᷑ eos scd̾incordis sui ag̃ẽ uoluntatem. Item. Trd̾e
dr᷑ cum non ietinet delinquentes sicut dxc̃. Et tfimisi eos scdm̃ desid̾ia cordis eorum alugͦ qõnum lexxu
cap̃ xxi. utrum d̾s mali auctor sit. Quisquis om̃iuĩ que sunt siuctor s ⁊ ad cuiꝰ bonitatem id tsñ ꝑtinet ut

Expanded text:
& a sinistris. Et ait Dominus: Quis decipiet Achab Regem Israel, ut ascendat & cadat in Ramoth Galaad? Et dixit unus & a sinistris. Et ait Dominus: Quis decipiet Achab Regem Israel, ut ascendat & cadat in Ramoth Galaad? Et dixit unus verba hujuscemodi, & alius aliter. Egressus est autem spiritus, & stetit coram Domino, & ait: Ego decipiam illum. Cui locutus est Dominus. In qet fac ita. Nunc igitur ecce dedit Dominus spiritum mendacem in ore omnium prophetarum tuorum qui hic sunt, et Dominus loculonganimitatem et patientiam non inducendo vindictam patitur eos secundum cordis sui agere voluntatem. Item: Tradere dicitur cum non retinet delinquentes, sicut dixit: et dimisi eos secundum desideria cordis eorum. Augustinus qucap. XXII: utrum Deus mali auctor sit: Quisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cata patium ure̾cai ⁊ quartam ꝑgenem restituit. dum ñ uult statini ꝑcut̾e peccantes. S in nocens pri¬
mis postrema condempnat. Idem in osee lib̾ .i. Gĩandis offensa qͣ l ꝰ peccaũis irara dĩ ñ meieri. Item. Qui
incinis iratus est ut neqraqͣm ꝑcutiat delinquentes. yfidoruis de summo rono. lib̾ .ii. cip̃.xuiiii. precedẽ¬
tia peccata sequentiũ sunt crmunum eiusa. ut illa que soquunt᷑ sunt p̃cedentiũ pena. Pena ip̃a uocat᷑ in¬
diuatõ ueniens te diuina iusticia. Hinc estꝙ. ait ꝓpħa. Indu rasti cor nrĩn ne tuneremꝰ te. sicirt ⁊ apłs di
cit. Qm̃ u̾itatem d̾i non receꝑunt iminisit ilł d̾s spm̃ erroris. facit ergo d̾e quołam peccare s in quib
iam talia peccã p̃cessenint ut iusto iudicio etus mereent᷑ ire in deteruis. Ex libro .iii. regum dyxit nucheas¬
ꝓpħa.⁊ ludi sermonem dñi. Uidi dnm sedententem suꝑ soliũ eiꝰ ⁊ oem ecercitum euis assistentem ei a dextͥs

Expanded text:
cata patrum in tertiam et quartam progeniem restituit, dum non vult statim percutere peccantes; sed innocens primis postrema condemnat. Idem in Osee libr. I: Grandis offensa est, postquam peccaveris, iram Dei non vereri. Item: Qui in tantum iratus est, ut nequaquam percutiat delinquentes. Isidorus De summo bono, lib. II, cap. XVIII: Praecedentia peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc eiam veritatem Dei non receperunt, immisit illis Deus spiritum erroris. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus jam talia peccata praecesserunt, ut justo judicio ejus mereantur ire in deterius. Ex libro III Regum XXIEt vidi Dominum sedentem super solium suum, omnem exercitum caeli assistentem ei a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
ste fieri nullo modo possit : Sic ⁊ dicimꝰ atq utinam possum me occid̾e̾. Sic ⁊ dominꝰ loch. Non potero in¬
quit facere tem donec tu illo introras. Non posse dixit se quia sine dubio poterat ꝑ potentiam si non po¬
terat ꝑ iusticiam. Augristinus in enchendion eap̃. Neq enim ob aliud uerasciter uocat᷑ om̃ipotens nisi
qm̃ quicquid uult potest uec potestate cuiuspiam creature uoluntatis om̃ipotentis impedit᷑ esfectiis Idẽ
in libro de sp̃u ⁊ litt̾a. Non potest fac̾e iniuista quia tp̃e ẽ sũraa iusticia ⁊ bonitas. Om̃ipotens uͦ ÷ nonꝙ oĩa
possit facere: s quia pot̃ fac̃e quidquid uult. ita ut nicħ ualoit resiste re enis uoliuitati quͥn conpleat᷑.

Expanded text:
ste fieri nullo modo posset? Sic et dicimus: atque utinam possim me occidere! Sic et Dominus Loth: Non potero, inquit, facere rem, donec tu illuc introeas . Non posse dixit se, quia sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam. Augustinus in Enchiridio: Neque enim ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid vult potest, nec potestate cujuspiam creaturae voluntate omnipotentis impeditur effectus. Idem in libro De spiritu et littera: Non potest facere injuomnia facere, sed quia potest efficere quidquid uult, ita ut nihil ualeat resistere eius uoluntati quin compleatur,
Abbreviated transcription (Latin):
erat posse nori pecrate norussima erit inulto maior ñ posse peccate. Item. Illi ergo sine pecc̃o ullo data ÷ cumqͤ
conditus ÷ ubã uoluntas ⁊ eam fecit seriuire peccato Horum uero cum fusset uoluntas serua pect̃i lib̾eta ÷
¶hantando mandare. Cum oinĩa possit ds uirginitattm susataie ñ potest post ruram qd̾ non posse d̾i ñ ueal¬
ie alio oñuinodo dici poterat ũbo ꝑqueraami uaniq sapientem dir ᷑ d̾o. Tii autem dominator uircutis cum fñ¬
qualitate uidicas ⁊ cum magna renerentia disponis. Subẽ enm cibi cum uoluas posse. Ergo ubi nõ ÷ uille
d̾i deẽ posse. D̾s quippe ut inrutabłis nature: ita nimutablis ÷ uoluntatis. Ingustmꝰ itͥntat de si rabolo.¬

Expanded text:
erat posse non peccare, novissima erit multo major: non posse peccare. Item: Illi ergo sine peccato nullo data est, cum qua conditus est, libera voluntas, et eam fecit servire peccato. Horum vero cum fuisset volhortando mandare: 'Cum omnia possit deus, uirginem suscitare non potest post ruinam'. Quod 'non posse' dei 'non uelle' alio omni modo dici poterat uerbo. Per quendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator uirtutis, cum tranquillitate iudicas et cum magna reuerentia disponis. Subest enim tibi cum uolueris posse." Ergo ubi non est uelle dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis naturae, ita immutabilis est uoluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
si asondet surum ⁊ sp̃e pocoris descendat te or sum in t̃ium: aduciendo quis difficistatem rei uoluit demonstr̃e.
ubit : Rrem in ꝓlogo suꝑ psaiam. soꝙ ut montanus sonniat ꝓphe inextasi funt locuti. ut ne sairent quio log̃iẽ¬
tur. ⁊ cumalps erudirent ip̃i ignorarent quid diceient.s. iuxta salomonem qui loquit᷑ iuꝓuerbus sapiens utedlit
que ꝓfert de ore suo. ⁊ ĩnlabiis suis portubit sententiam ⁊̃ ip̃i scicdunt quid dicerent. Item. Quomodo sapientes ꝑpdẽ
instar urutoꝵ aimialiũ auid dicerent ignorabant: Logimꝰ ⁊ malio ⁊ołi ioco. Sp̃ ꝓꝑharum ałis subiectisunt ut¬

Expanded text:
sursum et spiritus pecoris descendat deorsum in terram? adjiciendo: quis difficultatem voluit demonstrare? it: Neque uero ut Montanus sompniat prophets in exstasi sunt locuti, ut nescirent quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. Sed iuxta Solomonem qui loquitur in Prouerbiis: Sapiens intelligit quae loquitur de corde suo, et in labiis suis portabit scientiam, et ipsi sciebant quid dicerent. Item: Quomodo sapientes prophetae instar brutorum animalium, quid dicerent ignorabant? Cap. 2.51. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Deiud quoq appone iniquitatem suꝑ miquitatẽ eor ⁊ ñ ĩ. ĩ .i.t. paulus ait. Ut impleant pecõa sua. hoh̃i
tendo noluit ubi iam impegit. iusto uidicio eiumn deserens ponam ei ut alibi impĩgat. & tam̃ di pon̾e
corpettĩs dñs obdurat s obdurate dr᷑ cum ab obduratõne ũ lib̾at. Responsiones ꝓsꝑi ad rusinũ cap̃ .ii.
Et qd̃ ex d̾o non nisibonũ ẽ ⁊ qd̾ bonũ ẽ. mali causa nons. Non ita recte oꝑinat᷑ qui putat p̃rogatorẽ
iute lapsirris auctorem ẽe pcc̃i. sion enĩ relicti sunt ad̾o ut relinq̃rent dsñ si relinq̃rũt ⁊ reliti sunt.

Expanded text:
d quoque : Appone iniquitatem super iniquitatem eorum, etc. Paulus ait: Ut impleant peccata sua. Johantendo noluit ubi jam impegit, justo judicio eum deserens ponam ei, ut alibi impingat. Quid tamen Dei pcor peccatis Dominus obdurat, sed obdurare dicitur, cum ab obduratione non liberat. Responsiones Prosperi ad Rufinum, cap. III: Et quod ex Deo non nisi bonum est, et quod bonum est mali causa non est. Non itaque recte opinatur qui putat prorogatorem vitae lapsuris auctorem esse peccati. Non enim relicti sunt a Deo, ut relinquerent Dominum, sed rel
Abbreviated transcription (Latin):
dendum sanguinemsuum. Idem in libio .xx. qõnum ȩxodi. causa oͥduratõnis coidis p̾haraonis. non solum
fuit ꝙ incantatores similia faciebant. uerum ⁊̃ ip̃a d̾i pacientia que parcebat paciã scd̾m corda. quibrdam
utił ad penitendrim quibidam iutił ad resistendũ dõ. ⁊ ni malo ꝑseñandum Ieronimꝰ ad castricianum

Expanded text:
dendum sanguinem suum. Idem in libro XX Quaestionum Exodi: Causa obdurationis cordis Pharaonis non solum dendum sanguinem suum. Idem in libro XX Quaestionum Exodi: Causa obdurationis cordis Pharaonis non solum fuit quod incantatores similia faciebant, verum etiam ipsa Dei patientia, quae parcebat secundum corda, quibusdam utilis ad poenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum Deo et in malo perseverandum. Hieronymus ad Cast
Abbreviated transcription (Latin):
sierent id̾i mittet ilł oꝑtiõnem eitoris ut cuedant mendatõ ut uidicent᷑ oñis qui ñ crediderunt ũgͣi s consense¬
runt miquitati. Idem de gr̃ ⁊ ubero arbitrio. Scnptuni ẽ in ꝓũbus. Cor regis in mami d̾i ÷. Quocunꝙ no¬
infestatut oꝑan d̾s incordib hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocunq uoluĩt. siũ ad bona ꝓsua¬
do iegis a dõ seduci homines aut obtundi. aut obturan cordi eoꝵ nolite dubitare p̃cessisse mala m̾ita eoꝵ
ut iuste ista paterent᷑ ne uicuriatis illud ꝓuerbii salomonis Insapiencia uitis molat uias eiꝰ. Dm̃ aũ
causatur in coide suo. Idem de correptõne. ⁊ gratia. Electi sunt ad regnandum cum i nõ quomodo uidas ad
opus cui congraebat ab illo quippe electus ⁊ qui nouit bñ uti ⁊̃ malis ut ꝑ eius opus dampnabłe illud ap ꝙ¬
ilios debemꝰ intłłig̾e electos ꝑ mam illum ꝑ iudicium. Ego elegitꝰ ad optinendũ regnum suũ illum ad esfũ¬

Expanded text:
tionem erroris ut credant mendacio, ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati. Idem De gratia et libero arbitrio: Scriptum est in Proverbiis: Cor regis in manu Dei est; quocunque vonifestabitur operari Deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum voluntates quocunque voluerit, sive ad bona do legitis a Deo seduci homines aut obtundi aut obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur; nec incurratis illud proverbii Salomonis: Insipientia viri violat vias ejus; Deum autem causatur in corde suo. Idem De correptione et gratia: Electi sunt ad regnandum cum Christo, non quomodo Judas ad opus cui congruebat; ab illo quippe electus est qui novit bene uti etiam malis, ut per ejus opus damnabile illud prericordiam, illum per judicium. Ergo elegit illos ad obtinendum regnum suum, illum ad effun
Abbreviated transcription (Latin):
sua siu bona siũ mala p̃sciuit. si sola bona predestinauit. Oala si futun opeta eoꝵ quos non predestinauit
ad regnum si ad m̃itum: p̃iciuit ⁊ ordinauit ꝓuida donitate. Isidorus de siuamo borio. lb̾ .i. cãp. ⁊. uẽm¬
ina ⁊ ꝑ aedestinatõ siu eleflorum ad requiem. sii repborũ ad modem. E dc̃s etusdem seus potint̃ situt
uolires amostami ⁊estinare ad glt̃an quosdam ad penam Quosdemi autens p̃destinauit iad genam non
predestinauit ad culpom E p euendera ad penam Quosdemi autens p̃de
mbrosuis i i ͭiͣ rcalipsi. libro uiii. Dens enim dedit incordib eorr. m ut faciant ꝙ. illi placitũ :
Qut deut iegnum suum restie donec consumment᷑ uerba cti p̃cedentiũ iniquitatũ m̾̃ita erigunt. ut

Expanded text:
ala vero futura opera eorum, quos non praedestinavit ad regnum sed ad interitum, praescivit et ordinavit provida bonitate. Isidorus De summo bono, lib. II, cap. VI: Gemina est praedestinatio, seu electorum ad requiem, seu reproborum ad mortem. Ex dictis ejusdem: Deus potuit, sicut voluit, quosdam praedestinare ad gloriam, quosdam ad poenam. Quos autem praedestinavit ad poenam, non praedestinavit ad culpam. XXX. Quodrtus in Apocalypsi lib. IX: Deus enim dedit in cordibus eorum ut faciant quod illi placitum est, ut dent regnum suum bestiae, donec consummentur verba Dei. Praecedentium iniquitatum merita exigunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inunis q om̃ib fruentib ea. si tamei res ⁊ non retum om̃iur causa sit. si tam̃ ⁊ causa. Idem. lib̾.
.uii. detriñ. cap̃ .iiii. Dumitlłigatur saltem in enignate ꝙ dicit᷑ placuit ita. dici ut dic̾e̾t᷑. aliquid
cum quereret᷑. quid tria sint. que tria eẽ fides uera ꝓnuntiat. ꝯ⁊ prẽm sĩ dicit eẽ filiũ ⁊⁊ spm̃ sanctũ¬
sus ñ ẽẽ tua quedam non pot̾at dicẽ quod sabellꝰ qi inhrsim lapsus dixit. Item. Loquendicã de in¬
effabilib ut fari aliquo possemꝰ modo. quod effari nulio modo possumꝰ dcm ÷ a nr̃is grecis una eẽntia.¬

Expanded text:
mmunisque omnibus fruentibus ea: si tamen res et non rerum omnium causa sit; si tamen mmunisque omnibus fruentibus ea: si tamen res et non rerum omnium causa sit; si tamen VII De Trinitate, cap. IV: Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid, cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem non dicit esse Filium, et Spiritum sanctusus non esse tria quaedam non poterat dicere, quod Sabellius, quia in haeresim lapsus, dixit. Item: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo possem
Abbreviated transcription (Latin):
Omousion ergo .i. coeẽntiał. in diuinitate patri filius. Omousiõ pr̃i ⁊ filio sp̃c sanctꝰ ysidoiꝰ echio¬
logiarũ lib̾ .ui. cap̃ .iiii. Ttinitas appłłata ÷ qd̾ fiat totum unum ex quibdam tͥb .q. tͥ uuitas. Item
in hac tͥnitate alia appłłatiua nomina alia ꝓpria sunt. ꝓpria sunt eeñtialia ut d̾s ⁊ dñs om̃ip̃s iniiu¬
⁊ ꝓcedens. Eadem ⁊ relatuia. Augꝰ mlibro .i. de doctrinaxͥana. Res alte sunt quib fruendũ ÷ alie qͥ
utendum. Iue quib fruendum ÷ nos beatos facunt istis quib utendũ ÷ tendentes adbitudinem
uiuam᷑. fr̃ui ÷ inherete amore alicin rei ꝓp̃ s ipẽm uci autem ꝙ in usum uen̾it ad id ꝙ amas opti
nendum si tam̃ amandũ ÷. Nam usus illicitꝰ abussis potiꝰ uł abusio nominanda t. Si redire ĩ pr̃iam
uolumꝰ ubi b̾i eõ possumꝰ utendum ÷ mundo ñ fiuendũ. ut iniusibłia d̾i ꝑ ea q̃ scã sunt intellecta cõ

Expanded text:
Omousion ergo, id est coessentialis in divinitate Patri Filius, Omousion Patri et Filio Spiritus sanctus. log. lib. VI, cap. IV: Trinitas appellata est quod fiat totum unum ex quibusdam tribus quasi trinitas. Item: In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus et Dominus omnipotens, immuChristiana: Res aliae sunt quibus fruendum est, aliae quibus utendum. Illae, quibus fruendum est, nos beatos faciunt; istis, quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur. Frui est inhaerere amore alicui rei propter se ipsam; uti autem, quod in usum venerit ad id quod amas obtnendum, si tamen amandum est. Nam usus illicitus abusus potius vel abusio nominanda est. Si redire in patriam volumus ubi beati esse possimus, utendum est mundo, non fruendum, ut invisibilia Dei per ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
aliud arbitiri. ido̾ dñi futura. quia sunt euentara ꝓuid̾e̾ quam putare que olim acciderpͣnt causam sũme
cauit cuniconstet multos ẽẽ uocatos paucos electos. S om̃s quidem uorati sunt ñ tam̃ om̃s scd̃ra ꝓpo¬
situm uocati. Nam ni qui scd̾̃ni ꝓpositum bonui ⁊ lonam uoluntatem quam cura cultum dig̾unt
uocant᷑ ip̃i sunt qui scd̾m ꝓpositum uocati dicunt᷑. Ꝙ si sid̾m ꝓpositum ad dm̃ referat᷑. hoc ÷ ut scd̾m ꝓpositũ
d̃ĩ qui sciens in eis religiosam mnentem ⁊ salutis mẽẽ desid̾ium uocati dicant. Non uidebunt hiis que ex¬
la uocatõne pendebit neq głati de nrã penit᷑ potestate sublatũ ẽ. sam ⁊ si cõmumi intellectu de p̃sercie nua
sentiamꝰ nam ꝓpterea aliquid ent qd̾ sd scis deus futurum s quia futurũ ÷ satͣ ad̾o añqͣtt fiat: Ut aũ
scos gura nõ presentia d̾i uniuscuiusq salutis cã ponit᷑ s in ꝓposito ⁊ auctib suis : uide paulum ue

Expanded text:
aliud arbitrari ideo Deum futura, quia sunt eventura, providere, quam putare quae olim acciderunt causam summae ucos electos? Sed omnes quidem vocati sunt, non tamen omnes secundum propositum vocati sunt; nam hi qui secundum propositum bonum et bonam voluntatem, quam circa Dei cultum gerunt, vocantur, ipsi sunt qui secundum propositum vocati dicuntur. Quod si secundum propositum ad Deum referatur, hoc est ut secundum propositum Dei, qui sciens in eis religiosam mentem et salutis inesse desiderium, vocati dicantur; non videbitur his quae exla vocatione pendebit, neque gloriari de nostra penitus potestate sublatum est. Nam et si communi intellectu de praescientia sentiamus, non propterea aliquid erit, quia id scit Deus futurum, sed quia futurum est, scitur a Deo antequam fiat. Ut autem scias quia non in praescientia Dei uniuscujusque salutis
Abbreviated transcription (Latin):
sum ergo sis om̃ium ciator ⁊ dñs necco ẽ. ut facias qõ sine te fieri ñ pot̃ alugustinus in libeo dospũ ⁊ lit¬
cera. Infideles quidem contra uoliuitatem d̾i focuint cum eiꝰ euangłio nd̃ credrinc. Idem de cuutate . d̾i. li
ult nec facit. Multa .ii. uoluit fier sincti eius ab illo inspirati saricta uolunte nec furnt. sicut orant
ꝓ quibdam pie sancteq ⁊ qd̾ orant non facit. Ideni merichindion. Aliqñ homo bona uoluntate¬
uult aliquid qũ non uult. canquam si bonus filus prẽm uelit uiu̾e quem d̾s bona uoluntate nult
mou. Et rursus fieri potest ut hoc uelit homo uoluntate niala ꝙ d̾s iuilt hona. uelud si malus
filius mori prẽm uelit hoc ÷ d̾s. Item. Om̃s homines uult saluos sieritanqͣm ^ diceret᷑ nullũ hominem sal¬

Expanded text:
 necesse est ut facias quod sine te fieri non potest. Augustinus in libro De spiritu et littera: Infideles quidem contra voluntatem Dei faciunt, cum ejus Evangelio non credunt. Idem De civitate Dei, libult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, vult aliquid, quod Deus non vult, tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona; velut si malus filius mori patrem velit, hoc etiam Deus. Item: Omnes homines vult salvos fieri; tanquam si diceretur: Nullum hominem sal
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam ⁊ odisti iniquitatem ⁊ c̃. Meruisse posteruis ẽ qͣmẽe. Si igitur natiuitan uugenttũ unaonẽ
di putanuis que uudõ ob mertum dilecto iusicie ⁊ pose miquitatis indulea sit ꝓuecdus potiꝰ ꝑ unctõ¬

Expanded text:
stitiam, et odisti iniquitatem, etc. Meruisse posterius est quam esse. Si igitur nativitati unigeniti unctionem stitiam, et odisti iniquitatem, etc. Meruisse posterius est quam esse. Si igitur nativitati unigeniti unctionem Dei deputamus, quae unctio ob meritum dilectae jus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. inde ꝑtimogenitus a mortius dr᷑: tesurrectõ ẽ qñ de morte ad uitam trinsimꝰ. Sic ⁊ in laꝑt̃ate qñ si¬
maitudo mortis es dum mergis. dum resurgis: srmilituda fic resutrectõnis. Recte itaq e. simalit udntm a
⁊ istiuis modi penemie pietatis unctõne ꝑfundit᷑ uoe deinde de celo ita ioquit᷑ filuis m̃s ⁊ t̃ Ioem. in .ii. psõ
Natus est tursum in lrptõ ⁊ cum d̾i filius ut ⁊ mid ip̃m ⁊ in aliud nasceret᷑. scriptum ẽ autem cum¬
renascelatur in silium. Si id ꝙ nunc in psalmo ẽ. filius m̃c estu: ⁊c̃. si ad uriinis parrum neq ad
rum ita dcm̃ ẽ. Suscitans dnm nrm iħm sicut ⁊ inpss primo scriptũ ÷ filius m̃s ⁊ c̃. Cum suscitauit
eum amortuis amplius ñ regresurum in int̾cauri. Idem in .xi. de crinitate. In̾̃s queniadm̃ rge poñs
audita ẽ. filius m̃s estir ⁊ c̃. ut ꝑ hoc tesimonium sanctisicata in eo camis unctõ sp̃itał uirtittis cogno¬

Expanded text:
ogenitus a mortuis dicitur: resurrectio est quando de morte ad vitam transimus. Sic et in baptismate, quoniam similitudo mortis est dum mergis, dum resurgis similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretet istius modi paternae pietatis unctione perfunditur; vox deinde de coelo ita loquitur: Filius meus, etc. Idem in II psalm.: Natus est rursum renascebatur in Filium. Sed id quod nunc in Psalmo est: Filius meus es tu, etc., non ad VirginiSuscitans Dominum nostrum Jesum, sicut in psalmo primo scriptum est: Filius meus, etc., cum suscitavit eum a mortuis, amplius non regressurum in interitum. Idem, in lib. XI De Trinit.: Jesus quemadmodum in audita est: Filius meus es tu, etc., ut per hoc testimonium sanctificatae in eo carnis unctio spiritalis virtutis cogno
Abbreviated transcription (Latin):
certe ꝙ certe ininutabłis efficatissima sit uolũtas cłi quara muita possie ⁊ sĩ uelit incħautm uelit ꝙ ñ
possit. Idem inlibio de spũ. ⁊ littera. bsirdum tibi uidet᷑ dici ꝑ aliquid sien posse cuius deste eamplum Cum
ta exercere ds in impios ad nutura sͥ seriuente creaura que tam̃ ñ exceitet. Potest ⁊ se monte illo quem si¬
sibłe uidec qͣm desipiat. quamq adũsis sidemeiꝰ senptire loqftur. Mutta alta huimõi possunt incurrẽ
ia iegenti. uł cogitandi. que possibła dd negare ñ possumꝰ. quannuis eorũ desit ȩcemplum. Ioem inlibro¬
denatura ⁊ grã. Añs latarum si scitauit. Sine dubio potuit. Qluia uͦ udam non suscitauit nunquid
dicendumẽ non potuit: potuit exgo s noluit. Nam si uoliusset: eadem ⁊̃ in hoc pocestate secis¬
set quia filius quos uult iuuificat. Qͣ qͥteł. uuit ds facut: nom.¬

Expanded text:
uam certe immutabilis efficacissima sit uoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil autem uelit quod uam certe immutabilis efficacissima sit uoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil autem uelit quod possit. Idem in libro De spiritu et littera: Absurdum tibi videtur dici aliquid fieri posse, cujus desit exemplum; cum, va tormenta exercere Deus in impios, ad nutum sibi serviente creatura, quae tamen non exercet. Potest et de monte illo, quem fisibile, vides quam desipiat, quamque adversus fidem ejus Scriptura loquatur. Multa alia hujusmodi possunt occurrere vel legenti vel cogitantiDe natura et gratia: Dominus Lazarum suscitauit. Sine dubio potuit. Quia uero Iudam non suscitauit, numquid dicendum est: non potuit? Potuit ergo, sed noluit. Nam si uoluisset, eadem etiam hoc potestate fecisset, quia Filius quos uult uiuificat. Cap. 41. His itaque tam
Abbreviated transcription (Latin):
i possibilem dõ defuisse ciuius poresti t. ⁊ incta eque subiacent. s sanande nr̃e mi¬
sene conuenientõiem alium modum ñ fuisse. Cur ñ siei ⁊ mors xͥ ininio cur ñ p̃teranssis innu
siei ⁊ mors xͥ ininio cur ñ p̃terinissis irinu¬
merabłib modis. quib ad nos lib̾andos uti poss orũip̃s po¬
u potissimum eligeret᷑. Item ꝑoterat uti¬
q d̾s hominẽ aliunde susciꝑe in quo eẽt mediato: di
⁊ homininm ñ de gn̾e illus adain. Sicut illũ
quem pinnum creuuut sĩ de gñe creauit alicinus. poterat uł fic. uł alio quo uellet modo creare.
luid iudicauit de ipã qd̾ uictum fuerat ger̃a ho
animam limo t̾re adinifere ⁊ sic formare corpꝰ s ratõne infinnabat᷑ qr primũ apoatelat donur
conpaginari. ⁊ sic hitatorem induci. Idem ironchitidion. Oñipotentis uoluntas mala ẽẽ nunqͣm
pot̃. Preterea multa pod̾ facere que ũ facit ue ault Potuit enĩ effic̃e ut .xii. legeᷤ ᷤᷤ angłorũ pugnarẽt

Expanded text:
m possibilem Dei defuisse, cuius potestati cuncta aeque subiacent. Sed sanandae nostrae miseriae conuenientiorem alium modum non fuisse. Cur non fieret mors Christi? Immo cur non praetermissis innuieret mors Christi? Immo cur non praetermissis innumerabilibus modis quibus ad nos liberandos uti posset omnipotens, ipsa potissimum eligeretur? Item: Poterat utique Deus hominem aliunde suscipere in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, sicut illum ere creauit alicuius. Poterat uel sic uel alio quo uellet modo creare us judicavit, de ipso quod victum fuerat genere hoanimam limo terrae admiscere, et sic formare corpus, sed ratione infirmabatur, quia primum oportebat domum compaginari potest. Praeterea, multa potest facere quae nec facit nec uult. Potuit enim efficere ut duodecim legiones angelorum pugnarent
Abbreviated transcription (Latin):
rrgando. Idem in secundo de doetrin.a xͥana. Restant ea que ñ ad corporis sensum s ad iacõnem ꝑtonẽt
uoi discipliia iegnat dispucatõnis ⁊ nũi. S disputatõnis disciplina ad omĩa gña questionũ q̃ ui
sanctis uibris sunt penetranda płimũ ualet. Tantum ibi cauenda ẽ libido raudi.: ⁊ pu̾tł quedam ostũ¬
tatõ decpienci adu̾saiũ. Suit enim multa q̃ applłant᷑ sophistrata false conclusione ratõnum ⁊
perq ita neras imitantes ut s̃i solũ tardos s ingeniosos ⁊̃ riiius attentos decipiant. Luod gen̾capiõ¬

Expanded text:
rogando. Idem in secundo De doctrina Christiana : Restant ea quae non ad corporis sensum, sed ad rationem pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numeri. Sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in sanctis libris sunt, penetranda plurimum valet. Tantum ibi cavenda est libido rixandi, et puerilis quaedam ostentatio decipiendi adversarium. Sunt enim multa, quaplerumque ita veras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus attentos decipiant. Quod genus captio
Abbreviated transcription (Latin):
eius quis enariabit: Non gͦ pitemꝰ eugł. ꝓpłe eẽ ꝯͣuim ut ꝙ. ille impossibłe̾ dixit effatu hic nariare incipiat.
neratõm ⁊ hanc ꝓcessionem nescio. non ualeo non sufficio. quia ⁊ illa ⁊ ista ẽ inessabłis sicut ꝓpħa de filio ait.
genitum de sub̾a pr̃is eẽ non consicet᷑ fiat. fiat. Idem libeo. uiii. O homo d̾itatem quetis uituꝑo te. Si credis
bñfacis. Cred̾e tͥ uissum ẽ: non discutẽ ꝑmussum. Si autem discutis ⁊ dicis quomodo pat̃ de lurame excidisti
scire secretimi. Si ipra potestates su p̃ angelos. supia cherubin. su pra seraphin. supͣ oẽm sensiun ẽ. Scrutari non
litet suꝑna: mostena. Licet scire qd̾ natus uon licet discutẽ queniadinodũ. Item.Crede uissum ẽ ⁊ nõ discutẽ

Expanded text:
emus Evangelium prophetae esse contrarium, ut quod ille impossibile dixit, effatu hic narrare incipiat nerationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio, quia et illa et ista est ineffabilis; sicut Propheta de Filio ait: genitum de substantia Patris esse non confitetur, fiat, fiat. Idem, libr. VIII: O homo, deitatem quaeris, vitupero te. Si credisbene facis. Credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Si autem discutis, et dicis, Quomodo Pater? de lumine excidisti; scire secretum, supra potestates, supra angelos, supra cherubim, supra seraphim, supra omnem sensum est. Scrutari non licet superna mysteria, licet scire quod natus, non licet discutere quemadmodum. » Item idem: « Credere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩa quenadm̃ ille ÷ patertutate honoratius sic ⁊ sp̃c sanctus Si autem d̾s quidem pater ẽ quia filium hc̃. sp̃c aũ

Expanded text:
per omnia, quemadmodum ille est paternitate honoratior, sic et Spiritus sanctus. Si autem Deus quidem Pater est, quia Filium habet, Spirituper omnia, quemadmodum ille est paternitate honoratior, sic et Spiritus sanctus. Si autem Deus quidem Pater est, quia Filium habet, Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ in pr̃ẽ. Item principat bonitas in do pr̃e scienda÷ ex quo ia filus natus ua spe sanctꝰ ꝓredit. ⁊ sine dubio boni¬
tanis nãturam in se fert. que ÷ in eo fonte dequo uł natus ⁊÷ filuis uł ꝓcedens sp̃c sanctus. Cr sostoraꝰ suꝑ ma¬
th. Ductus ẽ iho in deser tum aspũ. a spũ sancto ductus ẽ. si ñ ꝙ minor maioris p̃cepto. sq. inaior mitioris hor¬
pater filio dicat. Non quero utrum filius sit pattis ꝓxurttor. aut sp̃e sanctis filii. S hoc dico quia pcurator domꝰ
⁊ paterfamilas nec eiusdern sub̾ie possunt ẽẽ net una ꝑsona ẽẽ nec equalis dignitas Si eigo aft̃ paterfamilias al¬
ter ꝓcurator patrisfamilias quomodo locum ħat tͥnitas tua: Si autem eiusdem sub̾ie ÷ ⁊ ẽ minor inuiriam fac̃

Expanded text:
est in Patre. Item: Principalis bonitas in Deo Patre sentienda est, ex quo vel Filius natus vel Spiritus sanctus procedens sine dubio boniest in Patre. Item: Principalis bonitas in Deo Patre sentienda est, ex quo vel Filius natus vel Spiritus sanctus procedens sine dubio bonitatis naturam in se fert, quae est in eo fonte, de quo vel natus est Filius, vel procedens Spiritus sanctus. Chrysostomus super Matthaeum: Ductus est Jesus in desertum a spiritu, a Spiritu sancto ductus est, sed non quasi minor majoris praecepto, sed major minoris horPater Filio dicat. Non quaero utrum Filius sit Patris procurator, aut Spiritus sanctus Filii; sed hoc dico quia procurator domus et paterfamilias nec ejusdem substantiae possunt esse, nec una persona esse nec aequalis dignitas. Si ergo alter paterfamilias, alter procurator patrisfamilias, quomodo locum habeat trinitas tua? Si autem ejusdem substantiae est, et est minor, inj
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c nos redement omĩa tam̃ ex d̾o quia ab ip̃o est omis pat̃nitas. It̃oq neccẽe ⁊ p̃ferri ꝑsonam pr̃s. Item idẽ¬
potentia. aũ in sciã aut i quateate aut insubiectõne cum dr᷑ hoc ut d̾ictti eiꝰ uon carni ascribat᷑. Si enim pł
minus ue alquid inuenit᷑ ecorpto hoc ꝙ gemũt pat̃ filium. ⁊ eccepto hoc ꝙ filuis ñex semet ip̃o natus ẽ si
depatre ratis÷ ꝓprie aut inuidens. aut in potens pat̃ insuꝑ ⁊̃ temꝑalis agnosatur. Augustimꝰ de incatua¬
ta ditate ad ianuariũ de filio di fic ait. L Iideamꝰ ⁊ quałr sectiendum sit ꝙ in sapiã salomonis legimꝰ qui ait
de sapiã. quia uapor ÷ quidam urcutis ai ⁊ c̃. Item. Ex quo ostendit samꝑ fuisse uaporem istiam uirtitas dĩ nullũ
lm̃tem mitium nisi ip̃m dm̃. seq enum decebat aliud eẽ initiũ irisi ip̃m. uñ ⁊ ẽ.⁊ rastit᷑ dm̃i Item post aliq̃

Expanded text:
ferri personam Patris. Idem in Eppotentia, aut in scientia aut in aequalitate, aut in subjectione cum dicitur hoc, ut deitati ejus non carni ascribatur! Si enim plus minusve aliquid invenitur, excepto hoc quod genuit Pater Filium, et excepto hoc quod Filius nincarnata deitate ad Januarium de Filio Dei sic ait: Videamus etiam qualiter sentiendum sit quod in sapientia Salomonis legimus, qui ait de sapientia, quia vapor est quidam virtutis Dei, etc. Item: Ex quo ostenditur semper fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium, nisi ipsum Deum; neque enim deceb
Abbreviated transcription (Latin):
liud qͣmeternum. Q si non et̾num iam nec pat̾ qui gen̾atõnis auctor ÷ ec̃tius ÷. Item Ex te ratus otiendit᷑ ut ni-¬
cħ aliub qͣm te sͥ significet. luctorem. Item in .xii. filius ox te d̾o pr̃e d̾c uerꝰ ⁊ ate genitꝰ post te ita confitendꝰ ut

Expanded text:
liud quam aeternum. Quod si non aeternum, iam nec pater, qui generationis auctor, aeternus est. Item: Ex te natus ostenditur ut nihliud quam aeternum. Quod si non aeternum, iam nec pater, qui generationis auctor, aeternus est. Item: Ex te natus ostenditur ut nihlarius de Trinitate in XII: « Filius ex te Deo Patre Deus verus, et a te genitus post te ita confitendus ut
Abbreviated transcription (Latin):
drn non ãse laqutt̃ auctorieum nacẽ ÷ debe quod ioquit᷑ item ad id ꝙ agit scd̾m natiuitatem sͥ pecẽ audor
est. Ruirsus inxii. De non nato d̾o ptẽ ⁊ naco ab eo filio loquens att. seq ip̃m ẽ non uatum atq nsti quia
illud ab altero. ħ uero a nemine ⁊ͥ ⁊ aluid ÷ sũ iuctore eẽ semꝑ et̾num. Aluid ꝙ pr̃ĩ idem auctori ẽ eterum¬
Nbi enim pat̃ auctor ẽ : ibi ⁊ natiuitas ÷ . lt uero ubi auctor eternus ÷ ibi ⁊ ratiurtatis etemitas ẽ. qua sic̃
natiuitas ab auctore ÷ ita ⁊ ab eterno auctare ecera natiuitas. Item q ex eterno natum ẽ. id fi non ẽtnum na¬
tum iam ñerit ⁊ pr̃ auctor eternus. Siquid igitur ei qui abet̃no pr̃e nitus ÷ & et̾nitate defuĩt id ip̃m auctori
qui pater ÷ non ÷ ambiguũ desiusse. quia ꝙ gingnenti ÷ infinttũ insinitũ ⁊̃ ⁊̃ nascenti. Item ex et̃no nicħ ÷ a¬

Expanded text:
 auctori eum necesse est debere quod loquitur. Item ad id quod agit secundum nativitatem, sibi Pater auctor est. Rursus in XII, de non nato Deo Patre et nato ab eo Filio loquens, ait: Neque id ipsum est non natum atque nasci: quia illud ab altero, hoc vero a nemine est. Et aliud est sine auctore esse semper aeternum, aliud quod Patri, id est auctori esse aeternnatiuitas ab auctore est, ita et ab aeterno auctore aeterna natiuitas. Item: Quod ex aeterno natum est, id si non aeternum natum, iam non erit et pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno patre natus est, ex aeternitate defuerit, id ipsum auctori, qui pater est, non est ambiguum defuisse: quia quod gignenti est infinitum, infinitum est etiam nascenti. Item: Ex aeterno nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ des tuus. In ueten quoquo dr᷑ nistiumento quod popł auduit uocem dĩ. Ee quo montani deluamento
conticeant qui iuextasi ⁊ cordis amentia ꝓphas putant uentura dyxisse. seq enim uid̾e poterant quod igno¬
S requirendium ÷ ictrum ita dicat in suentio ħitum ut om̃ino nulhiis agnoũit nec ip̃i quid̾ qui annuntia¬
uant ꝓphe. ¶icm quidem ualde absurdum uidec: ut dicamꝰ ꝓpħas ita scripsisse de sacramentis duuuis. ut ñ n¬
cłłigernt que dicelunt cum scriptiua dicit. Sapiens intłliget que de ee eiꝰ ꝓpeclunt. ⁊ in libus portat incel¬
lectum. Si uͭ ñ intessȩc̃unt q̃ de ore ꝓprio ꝓferelant: non erant sapientes. Nñ si stultum ẽ ꝓpħas negare sapiẽ¬

Expanded text:
est oculus tuus . In Veteri quoque dicitur Instrumento quod populus audivit vocem Dei. Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in exstasi et cordis amentia prophetas putat ventura dixisse; neque enim videre poterant quod ignoid dicam in silentio habitum, ut omnino nullus agnouerit ne ipsi quidem qui annunciabant prophets. Mihi quidem ualde absurdum uidetur ut dicamus prophetas ita scripsisse de sacramentis diuinis, ut non intellexerint quae dicebant cum scriptura dicat: Sapiens intelliget quae de ore eius procedunt et in labiis portat intellectum. Si uero non intellexerint quae de ore proprio proferebant, non erant sapientes. Unde si stultum est prophetas negare sapie
Abbreviated transcription (Latin):
presentia acend̾e. fitura nescui ad ultimum negaro se ip̃m regare non pet̃. Ecce qͣnta non pot̾. Tamen
sc̃o ẽ om̃ipocens ẽ quia suꝑius sup̃phensa non potest. Idem omł xxuiii. de exp̃one simboli que sic incip̃ suꝑfa
bricam totiu ecc̃e. Credo in dm̃ pedm̃ oumipotenttem. Om̃ipotens drꝰ quia posse illius ñ pͭ inuenire ñ posse¬
dicente ꝓpħa. Omnia quecunq noluit fecit. Ip̃e est ergo om̃ipotentia ut totura quod uult possit. Ie ronimꝰ
inepła adeustochium. ludacter loquar. Citm omĩa possit d̾s suscitare uuginẽ non pͭ post nimam. Ualet qͥ¬
deni liberate de pena s non uult coronate corritptam. ambrꝰ chromatio. Impossibile : dñi mentiti. impossibse¬

Expanded text:
praesentia attendere, futura nescire; ad ultimum negare se ipsum non potest. Ecce quanta non potest! Tamen ideo est omnipotens, quia superius supprehensa non potest. Idem in homil. XXVIII, de expositione symboli, quae sic incipit: Super fabricam totius Ecclesiae: Credo in Dedicente Propheta: Omnia quaecunque voluit fecit . Ipsa est ergo omnipotentia, ut totum quod vult possit. Hieronymus in epistola ad Eustochium: Audacter loquar; cum omnia possit Deus, suscitare virginem non potest post ruinam: valet quidem liberare de poena, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
inatum oap̃ .i. Eredicms unũ dm̃ et̃ prer̃ ⁊ filium ⁊ spñi sanctum. filiumeo ꝙ ħat prem̃. sp̃m sanctum eoꝙ sit

Expanded text:
matum, cap. I: Credimus unum matum, cap. I: Credimus unum
Abbreviated transcription (Latin):
Iem in lib̾. qõnum uet̾is ⁊ .n. legis. cap̃ luui. Caput filii pater ÷ caput sp̃c sancti filius. quia de ip̃o accepit. ⁊ sic̃
pãt misit filiũ tta ⁊ filius misit spm̃ .s. Item cap̃.xxxiii. hoc ÷ͥ ad ymaginem di ftm̃ ec̃ bomurẽ. ut sicut ab rno dõ
sunt omĩa ita ab uno homine totũ genꝰ bunianũ Mułr de eo fcã ẽ ut ꝑ eam natiuitas oriret᷑. fũius uero di ido
uinttatis paterne accepit nascendo de do pr̃e. Tuno gͦ accepit norã q÷ suꝑ om̃e norã .i. ut hoc dicat᷑ qd̾ pr̃ d̾. Nã
racs̃ hoc hc̃ ut petno nomine omĩe gertu flectat᷑. ħ pr̃ donauit filio ꝓp̃ea que erat acturꝰ. donauit aũ qñ genu¬
it. Sic enim illum geniuit. ut in eodem honore eẽt ꝙ ip̃e pater ÷ Gennadius de orchodoxo fide. ecc̃asticoꝵ dog¬

Expanded text:
estionum veteris et novae legis, cap. LVIII: Caput Spiritus sancti Filius, quia de ipso accepit, et sicut estionum veteris et novae legis, cap. LVIII: Caput Spiritus sancti Filius, quia de ipso accepit, et sicut Pater misit Filium, ita et Filius misit Spiritum sanctum. Item, cap. XXXIII: Hoc est ad imaginem Dei factum esse hominem, ut, sicut ab uno Deo sunt omnia, ita ab uno homine omne genus humanum. Mulier de viro facta est, uinitatis paternae accepit nascendo de deo patre. tunc ergo accepit nomen, quod est super omne ratio hoc habet ut paterno nomine omne genu flectatur, hoc Pater donavit Filio propter ea quae erat acturus; donavit autem, quando genuit. Sic enim illum genuit, ut in eodem honore esset, quo ipse Pater est. Gennadius De orthodoxa fide ecclesiasticorum dog
Abbreviated transcription (Latin):
te. lib̃ .u. cap̃ .uii. dr᷑ relatiue pater sderq relatiue dr᷑ principium. s pat̃ ad filiũ dr᷑ principium ad om̃ia q̃ ab
ip̃o siait. Item ⁊ pricipium dr᷑ filius. Cum enim dicẽtur ei. tu quies: Respondit. principium qui ⁊ laqͦ uo
.Creatorem quippe se ostend̾e uoluit. cum dp̃eit se ẽt̃ principiũ sicut ⁊ pr̃ principium ÷ create ꝙ ab ip̃o
sunt onsĩa. Item. unum gͦ principiũ adcreaturam dici᷑ ds sĩ duo uł tria principia. At se cam̃ inuicem¬
in dinitate si gignens ad sd ꝙ gingnit principium ÷ pr̃ ad filiũ principium ÷ quia gingrat eum Utm
ui sequenti capło. Si ⁊ qd̾ datur principiũ hc̃ eum a quo ait᷑. fatendum ÷ prẽm ⁊ filiũ principiũ eẽ spc s. Item

Expanded text:
te, lib. V, cap. XII: Dicitur relative Pater, idemque relative dicitur principium; sed Pater ad Filium dicitur, principium ad omnia quae ab te, lib. V, cap. XII: Dicitur relative Pater, idemque relative dicitur principium; sed Pater ad Filium dicitur, principium ad omnia quae ab ipso sunt. Item: Et principium dicitur Filius; cum enim diceretur ei: Tu quis es? respondit: Principium qui et loquor vobis . Creatorem quippe se ostendere voluit, cum dixerit se esse principium, sicut et Pater principium est creaturae quia ab ipso sunt o ad Filium principium est, quia gignit eum. Utrum in sequenti cap.: Si et quod datur, principium habet eum a quo datur, fatendum est Patrem et Filium principium esse Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
pũ ħ demus ⁊ fuio. Si emni pacep in faio ⁊ filus in pre ⁊ omĩa pees filii siuit ⁊ oninia filu patris sunt ⁊ princi¬
puun patris principiũ filii ÷. Ergo quod dicit ħ est eo tempare quo patiebaris. dicebas. pat in manꝰ tuas conmẽ¬
do sp̃m meum.⁊ quasi de hominis loquebaris affictu. non q̃i imbecilł rogabas. Tecum erat pemapiuni cecum erat di¬
in d̾i. In principio erat ĩbum an forte qrua ii principio erat aliquit filio ecistendi aisdebimꝰ ailignare prin¬
cipium. ⁊ sd̾o sine initõ natus eẽ sĩ creditur: absit Ip̃e dixit ego sum alpha ⁊ ui nutium ⁊ sinis quia ip̃s in¬
sinem uite hũit. quomodo in illo non ÷ naruta eiꝰ genealogia. sicut ⁊ xp̃e ip̃a natura rei ⁊ sine initõ ⁊ sine
fine ẽ. Sicut enuim istuis nescimus u utuim dici. in finem uite ꝙ non sit scnptum. sic ⁊ nescimꝰ fil n ini¬
tiura a fiuem. Item ttueris fine uncõ filiũ non quia ñ ht̃ cãm ex qua sit. Hoc enim inposlibłe̾ ÷. ht̃ namq

Expanded text:
enim Pater in Filio et Filius in Patre, et omnia Patris Filii sunt et omnia Filii Patris sunt, et principium Patris principium Filii est. Ergo quod dicit, hoc est eo tempore quo patiebaris, dicebas : Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et quasi de hominis loquebaris affectu, non quasi imbecillis rogabas. Tecum erat principium, tecum erat dilii Dei: In principio erat Verbum; an forte, quia in principio erat aliquid, Filio existendi audebimus assignare principium, et ideo sine initio natus esse non creditur? absit! Ipse dixit : Ego sum alpha et omega, initium et finis; quia ipse infinem habuerit; quomodo in illo non est narrata ejus genealogia, sic et Christus, ipsa nt scriptum, sic et nescimus Filii vel initium vel finem. » Item: « Intueris sine initio Filium, non quia non habet causam ex qua sit, hoc enim impossibile est: habet namque
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ꝙ. aririus iustuis ego debeo dicere ꝙ cipls dixct patrem non ingenitum filium ⁊ genitum dicit. Et legi ñ ue

Expanded text:
dicunt quod Arius justius, ego debeo dicere quod Apostolus dixit: Patrem non ingenitum, Filium et genitum dixit. Quod legi, non nedicunt quod Arius justius, ego debeo dicere quod Apostolus dixit: Patrem non ingenitum, Filium et genitum dixit. Quod legi, non ne
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dudum audierint quidam dicentib noł filũ di qui gn̾atꝰ sit pr̃i qui generauit mnequalem eẽ ñ pos¬
se qͣmuis ille genenttus sit iste gen̾au̾it quia gsiatõ non potestatis ẽ. s nature. adũsus ilam quidem qõ¬
nem uocem qͥ arbitiuant᷑ acclusam. Si uestigiũ ũcunt mucatõne serinorus dicentes Quomodo possunt ĩgea
tus ⁊ genit᷑ ẽẽ uniꝰ natẽ ate sud̃ie. Ergo ut respondeamm prunum om̃ium ugenitũ in scriptĩs diuinis
nusauam inuenio ñ legi ñ audiui. Cuiuis mirabłitatis sunt hominies istius modi u dicãt nõ usurpare
non saipta cuni scupta dicamus. ⁊ ipi obiciant ꝙ scriptum nõ sit: Item asserant ubi ingenitum prẽm ixerinit
Iem uerbum ingeniti ubi legennt demonarent. Lectum ẽ inquiunt. slam arriꝰ dyxit iugenitimi piẽm ⁊ ge¬
nacum ⁊ creatum fauim. Aio auctore cont᷑ apłica scripta contendant. si modo airu se discipłos fateantur. s fulli

Expanded text:
Cum dudum audierint quidam, dicentibus nobis, Filium Dei, qui generatus sit, Patri, qui generavit, inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit et iste generaverit, quia generatio non potestatis est, sed naturae; adversus illam quidem quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam. Sed vestigium vertunt, mutatione sermonis dicentes: Quomodo posndeam, primum omnium ingenitum in Scripturis divinis nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus mutabilitatis sunt homines istius modi, ut dicant nos usurpare non scripta, cum scripta dicamus, et ipsi objiciant, quod scriptum non sit? Item asserant, ubi ingenitum Patrem legerunt; item Verbum ingeniti, ubi legerunt, demonstrent. Lectum est, inquiunt; nam Arius dixit ingenitum Patrem, et genitum et creatum Filium. Quo auctore contra apostolica scripta contendant, si modo Arii se discipulos fateantur! Sed si illi