comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damus. quodammodo unamsiliquam. ad ac¬
cipiendos hes auros sempiternos: Siliquã
laboris ad requiem incredibilem: secundum
quoddictum est iuxta in credibilem modum
& in in credibilem modum. aeternum głae
pondus operatur. Caudes ad tempus noli
ibi fidere. Tristis es ad tempus noli desperare :
Nontecorrumpat felicitas & non fragat aduer¬
sitas nafortedicas minime. non potest ficri.
ut ds̃ admittat ad seiniquos. quiiustos ipsos
emendat ut salu&. qui ideo emendat ut eru¬
diat. Si iustus uix saluus fi&. peccator &
impius ubi parebunt : Num quid ad hȩ¬
r&tibi sedes iniquitatis. idestnum ꝗd ad hȩr&e cibi
sedes impiorum : qui fingis dolorem in prȩcepto:
ui & istos filios sic uoluisti exercere & eru¬
Idire. sicuoliusti peccata dare: ut nonessent
sine timore neamarent aliquid aluud & obli¬
uiscerentur teuerumbonum suum. Bonus
estds̃. Sicessar& dr̃ & non miscer& amaritu¬

Expanded text:
damus, quodam modo unam siliquam ad acdamus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilem, secundum quod dictum est, «Juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur.» Gaudes ad tempus; noli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
dscentena milia annorum in labore. quid
dent: Decies centenamilia annorum ha¬
at finem. Quodtibi dabo dicitds̃. non ha¬
btfinem. Qualis miscđiadĩ: Nec dicit
ies centenamilia annorum labora. non
ut uel mille annos labora nondicit quin¬
ntos anno labora: Cum uiuis labora in pau¬
sinnis. inde iam requies erit: & finem
imn habebit: & adhuc audi consequentia.
dnem dolorum meorum in cordemeo.¬
exhortationes tuȩ iocundauerunt animã meã
Et paucos annos laboras. & in ipsis laboribus
nondeẽ consolatio. non de sunt gaudia cotidiana.
Sednoligaudere in scło gaudein xpõ. gaude
in uerbo eius. gaude in legeeius: Adipsagau¬
diaꝑtin& quodlo quimur & quod auditis.
Quantȩ ergo sunt istȩ consolationes. intantis
laboribus : Uerum est ergo quod dixit apłs
nis nrãe : iuxta in credibilem modum. & in in¬
credibilem modum: Aeternum głȩ pondus
operatur nobis. Eccequantum pretium

Expanded text:
Decies centena millia annorum in labore quid Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi consequentia: dinem dolorum meorum in cordeexhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus non deest consolatio, non desunt gaudia quotidiana. Sed noli gaudere in saeculo: gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. Ad ipsa gaudia pertinet quod loquimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae consolationes in tantis laboribus? Verum est ergo quod dixit Apostolus, nis nostrae, juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium
Abbreviated transcription (Latin):
no ostendo quanta sit illa requies: tuiudica
to labore emenda sit. Dicatergo dĩ quanta
sinterit requies ista. sinefine erit gaudium
sinefineerit lȩtitia ista. sinefine erit in cor¬
ono Uitam aeternam habebis. requiem quȩ
ab & finem. Quanto labore digna est re¬
us quȩ non hab& finem: Siuerum uiscompa¬
pmisericors est ds̃. Si enim haberes aeternũ
urem. num quam ꝑ uenires ad aeternã quie
Semꝑ laborans. quando ꝑuenturus eras
ulud quo ddignequidem potest emisempi¬
molabore : Quia sempiter narequies est.
qua pretium. Aeterno certe labore digna
fueterna requies comparari. Sedsi semperla¬
nres. numquam ad requiem ꝑuenires: Er
ut aliquandoꝑuenias adid quod emis. non
ueternum laborandum est: non quia non
l& tanti. sedut possideatur qđ emitur Dig
endiematur: Certetantus debuit esse. id.ẽ.
apternus labor. prorequie sempiterna.

Expanded text:
Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta sine fine erit requies ista, sine fine erit gaudium hoc, sine fine erit laetitia ista, sine fine erit incorruptio; vitam aeternam habebis; requiem quae non habet finem. Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis compamisericors est Deus. Si enim haberes aeternum laborem, nunquam pervenires ad aeternam quietem. Semper laborans quando perventurus eras ad illud quod digne quidem potest emi sempiterno labore, quia sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna porali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
picientib quȩ uident᷑. sedquȩ non uidentur
Quȩ enim uidentur temporalia sunt. quȩ auten
non uidentur aeterna. Noli esse piger. labo¬
rarebreuiter & gaudere in cessabiliter. aeter¬
namuitam tibi daturus est dñs. Cogita quano
labore emendasit. Intenditẽ fratres. uenalest
Ven aleest qđ ab eo dicit tibi ds̃. emeillud. Qud
habet uenale : Requiem uenalem habeo. eme
tat inpsalmo. non fatigemur. Quo modo
enim fortis poterit e̾e in faciendo. quidefit
in audiendo : Aderit dñs. ut uobis quodre¬
liquum est ex plicem. Attendite. quodi¬
modo ds̃ propo suit uenaleregnum caelonĩ
Dicis illi quantum ual&: Pretium illius
labor est. Quomodo sidicer& pretium ipsi¬
us aurum. non sufficieb athoc solum dict¬
re : sed quȩreres quantum aurum. Nam&
solidus. aurum est. & semuntia. & libra &
tale aliquid. Ideo dixit pretium. nelaboia
tebiquantum futurus sit labor iste. uel
tum laboris dete exigatur. Illud tibi dicit

Expanded text:
ientibus quae videntur, sed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna» . Noli esse piger in labore breviter, et gaudebis incessabiliter. Aeternam vitam tibi daturus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme estat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum est, non sufficeret hoc solum dicere, sed quaereres quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laboradicitur tibi quantus futurus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
lidicuntur : Etuas fictile dicitur. non fictũ
illud quodmendacium est: sed quod format᷑
ut sit: & habeat aliquam formam. sicut iam¬
dudum dixit: qui finxit oculum non uide¬
bit : Num quid finxit oculum mendacium ẽ :
Sed intelligitur plas mauit oculum. fecit ocu¬
lum. Nonne figulus est. cum fragiles in fir¬
mos & terrenos facit : Audi apłm dicen¬
tem. Habemus thes aurum istum in uasis
fictilibus: Sed forte alius nobis fecit hȩc ua¬
sa. ipsum audi dicentem. O homo quises
qui respondeas dõ : Num quid dicit figmen¬
tum ei qui sefinxit. quare sic me fecisti : an¬
non hab& potestatem figulus luti ex eadem
massa aliud uas in honorem aliud incontu¬
meliam : Vide & ipsum dñm Nr̃m xp̃m̃.
quia ostendit sefigulum. Namqui a delimo

Expanded text:
li dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum li dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam» ? Vide et ipsum Dominum Christum, quia ostendit se figulum. Nam quia de limo
Abbreviated transcription (Latin):
rem in precepto : Hoc dixit. nemo sed& te¬
cum iniquus. nec tu sedem iniquitatis habe¬
bisi: Ethoc unde in telligat reddit rationem:
intelligo quod nontibi adhȩret sedes inquita¬
tis : qui anec nobis peꝑcisti: Habes hoc in e¬
pła apłi petri. & ad hoc testimonium posuit
descriptura: Tempus est ait inchoationis iu¬
dicii exdomo dñi. Id est tempus et modo iu¬
dicentur quiꝑtinent ad domum dñi. Si fla¬
gellantur filii. quiddebent sperare seriune¬
quissimi : Ideoq addit. Si autem initium
a nobis. quis finis eorum qui noncredunt dĩ
euuangelium: Deinde adiungit illud tes¬
timonium. Et si iustus uix saluabitur. pec¬
cator & impius ubi parebunt : Quomo do
ergo erunt tecum iniqui. quando nectius
fidelibus parcis. ut exerccas & erudias eos:
Sed quia propter. noͦn parcit ut erudiat. ĩdeo di¬
xit qui fingis dolorem in precepto. Fingis
enim est. facis. formas. plasmas. unde & figu¬

Expanded text:
rem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet terem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit rationem: intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figu
Abbreviated transcription (Latin):
eccła est. & hab& infirmitatem humanã.
ut compler&ur Si dicebam motus est pes
meus: tiribabat petrus in mari. & excla¬
mauit. dnẽpereo. Quod ergo hic positũ
est. sidicebam motus est pesmeus : hoc ibi
positum est dnẽpereo. Et quod hic positũ
positum est. porrexit manum iħs dicens
modicȩ fidei utquid dubitasti. Mirum
est quomodo ds̃ probat homines. Ipsaperi¬
culanrã. dulciorem nobis faciunt sib eran¬
tem. N amuid&e quod seqr̃: qui adixit.
si dicebam motus est pesmeus. misericordia
tua dñẽ adiuuabat me: dulcis illi utique
factus est dñs. eripiens illum apericulis: &
ideo exponens ipsam dulcitudinem dñi. ex¬
clamat dicens. One. scđm multitudinem do¬
lorum meorum incordemeo. ex ortationes tuȩ
io cundauerunt animam meam. Multi do¬
lores: sed multȩ consolationes. Amara uul¬
nera : sed suauia medicamenta: Num quid¬
adhȩr& tibi sedes iniquitatis. quifingis labo¬

Expanded text:
Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, ut compleretur, «Si dicebam, Motus est pes meus,» titubavit Petrus in mari, et exclamavit: «Domine, pereo.» Quod ergo hic positum est, «Si dicebam, Motus est pes meus;» hoc ibi positum est «Domine, pereo.» Et quod hic positum positum est, «Porrexit manum Jesus dicens, Modicae fidei, utquid dubitasti» ? Mirum est quomodo probat Deus homines: ipsa pericula nostra dulciorem nobis faciunt liberantem. Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia tua, Domine, adjuvabat me:» dulcis illi utique factus est Dominus, eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclamat dicens, «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Multi dolores, sed multae consolationes: amara vulnera, sed suavia medicamenta. 23. adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ubat me : Uide quomodo confessionem a¬
nat ds̃ Mouetur pestuus. & nondicis mo¬
ictur pes meus : sed stare tedicis. cumiamruas.
amo siam coepisti moueri. si iamco epistifluc¬
tuare. confitere motum. neplangas ruinam:
ut adiuu&te ille. Nein infernosit animatua:
lonfessionem uult ds̃. humilitatem uult.¬
Motus es uthomo ad iuu& ille ut ds̃: sed dic ta¬
men : motus est pesmeus. Quare : iam mo¬
Quomodo p̃sumpsit petrus : Non in uiribus suis
Videbatur dñs ambulare suꝑ mare. calcans
capita omnium suꝑborum in isto scło. Ipsũ
iter suum calcantis capita suꝑborum signi¬
ficauit. ambulans suꝑ tumidos fluctus
Calcat & eccła. namipsa est petrus. Nonta¬
men ausus est petrus ꝑ seipsum ambulare
suꝑ aquas. Sed quid ait : Dnẽ. Situes iube
meuenire ad tesuꝑ aquas. Illein potes tate
sua: petrus in iussu illius. Iubeinquit uenire
meadte. Respondit ille. Ueni. Calcat e¬
nim et eccła. capita suꝑborum. Sed quia

Expanded text:
vabat me.» Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult.Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est pes meus.» Quare jam moQuomodo praesumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
quir Sic dicamus Nũ¬
quid adhȩr& tibi sedes iniquitatis. qui for¬
mas dolorem in p̃cepto : Formas inquit
dolorem in precepto. id est dedolore p̃eq¬
tum nobis facis : utipsedolor preceptum st
nobis. Quomodo nobis dolor est p̃ceptum.
Quando teflagellat qui prote mortuus est.
non tibi promittit beatitudinem in istauit
& faller enon potest. & hic nondat quod qu¬
ris. Quiddabit : ubidabit: quantum ali
quihic nondat. qui hic erudit. qui fingitla¬
borem inprecepto. labor esthictuus. & rei¬
estibi promittitur. Attendis te habereho
laborem : sed at tendequalem illerequiem
pollicetur. Num quid cogitare potes: Su
lam posses cogitare: uideres te Nihil labaar
ad compensationem. Audi eum quullud
expartecernebat. quid dixit. Scio expir¬
te quod ait apostolus. & enim quod est ad
prȩsens temporale. leue tribulationis nrẽ ux

Expanded text:
 sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ũillius: Et ece ille nihil malipatitur:
te propterea flagellat modo. quia ñ.
biseruat ignẽ sẽpit̃num: Quid s̃ illum
opterea dimit tit modo. quia auditu¬
uest ite inignem &ernum : Sedquan
cũtu positus fueris addex terã tunc
uiat positis ad sinistrã: Ite in ignem
eternũ quiparatus ẽ. diabolo & ange¬
lseius Nonte ergo ista moueant. tran¬
illus esto sabatita qm̃ rectus dñs¬

Expanded text:
quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Non te ergo ista moveant: tranquillus esto, sabbatiza, et an
Abbreviated transcription (Latin):
i non rapiens aliena. non c̃tra quequ
fatiens laborat inuinculis. in carteo
minopia aestuat & suspirat : Quom¬
do ñ est iniquitas in eo esto tranqul¬
lus & intelleges : Nã ꝑt̾baris an
cubiculotuo obscuras tibi lucẽ. Ran¬
are tibi uultaet̃nus ds̃ Nolitibif at¬
re nubilũ deꝑt᷑batione : Esto tranqus¬
lus inte . & uide quid tibi dicã quads
& ernꝰ est . qui modo pacit malis adqͥu¬
cens illos ad poenitentiã. flagellatbo¬
nos erudiens illos ad regnũ cȩlorum:
Non est iniquitas ineo Nolitimere ec¬
ce ego flagellatus sũ tantũ. manifes¬
tum est: Confiteor. peccaui: Nonen
dicome iustũ: Hoc enĩ plerique: Qui¬
do est forte quisq in aliqua mise rim
dolorib: in tras consolari illũ : Et illi
Peccaui fateor. sunt peccata mea ag¬
nosco illa: Sed nũ quid tanta peccaui.
quanta ille : Ego noui quȩ fecit ille.
ego noui quanta commisit: Peccata
iea sunt. fateor illa dõ sed minora sunt

Expanded text:
i, non rapiens aliena, non contra quemquam i, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. Quia Deus aeternus est, quia modo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
amatores mundi ad nuntiant uobis
qui plantati sunt indomo dni. qui con¬
fitet᷑ dñõ incantico & cythara. in uer¬
bo & opere. annuntiant uobis & dicunt
uobis : Nolite seduci felicitate iniqͦ¬
rũ. nolite ad tendere florẽ foeni. no¬
lite adtendere ad tẽpus beatos. inae¬
ternũ miseros: Nec ista beatitudo e¬
quȩ modo foris uidet᷑ uera est. nec in
corde beati. quia torquent᷑ mala con¬
scientia: Tuautẽ tranquillus esto.
sperans de ꝓmissis dnĩdĩtui. Quideñi
adnuntiabis intranquillitate
quitas in eo: Ad tendite fr̃s. si plan¬
tatiestis in domo dni. siuultis florere
sicut palma & multiplitare sicut
cedrus libani. & non arescere sicut fegi
sole candente. sicut quȩ uident᷑ floror
le absente Siergo non uultis. ee foen
sed palma et cedrus. quid ad nuntia
facit. sañ est : filios hab& plenana
mũ. abundat gła exaltatur honon
deinimicis uindicatur & omĩa mala
committit: Alius in nocens suinega¬

Expanded text:
amatores mundi! annuntiant vobis amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. Nec ista beatitudo quae modo foris videtur, vera est; nec in corde beati sunt, quia torquentur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini Dei tui. Quid enim annuntiabis in tranquillitate? quitas in eo.» Attendite, fratres, si plantati estis in domo Domini, si vultis florere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid annuntiabifacit; sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negoti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nr̃a . xp̃s est quia scendit incelum:
Humiliat᷑ exaltabitur : Ve lut cedrus
inlibano multiplicabitur: Uid& e quia
arbores dixit : Iustus ut palma flore¬
bit. uel ut cedrus libano multiplicabi¬
tur: Num quid cũ sol exierit areseu
palma: nonquid arescit cedrus : cũl
autem sol cadens aliquando fuerit.
arescit foenũ: Ueni& ergo iuditiũ.
utarescant peccatores. & uire scant fide¬
les: Velut cedrus inlibano multiplica
bitur : Plantati in domo dñi. in atrius do¬
mus dinrĩ florebunt : Adhuc multipli¬
cabunt᷑ in senecta uberi. & tranquillie¬
runt ut ad nuntient: Hoc est sabbatũ.
qđ uobis paulo ante cõmendaui. unde
hab& titulũ psalmus : Tran quillier̃
ut ad nuntient: Quare tranquilliad¬
nuntiant: Non illos mou& foenumg
peccatorũ : Cedrus & palma nec in
tempestatib: curuantur : Ergo tran¬
quillisint. ut ad nuntient: Et uere
quia modo ad nuntiandũ ẽ. subsan¬
nantib: hominibus : Omiseri homines

Expanded text:
enim nostra Christus est, qui ascendit in coelum. enim nostra Christus est, qui ascendit in coelum. Humiliatus exaltabitur. «Velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Videte quas arbores dixit: «Justus ut palma florebit; velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Numquid cum sol exierit, arescit palma? numquid arescit cedrus? Cum autem sol candens aliquando fuerit, arescit fenum. Veniet ergo judicium, ut arescant peccatores, et virescant fideles. «Velut cedrus in Libano, multiplicaatriis» «domus Dei nostri florebunt, Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: et tranquilli erunt, ut annuntient.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo ante commendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ in senecta : in nouissimo : Et qͥd
audi& auris nr̃a : stantes addexteram. au¬
diem quod dicetur eis qui sunt ad sinistram:
Ite inignẽ aet̃num. quiparatus ẽ diabolo &
angłis eius : Ab isto auditu malo iustus ñ
timebit: Scrcis quia dictũ est in quodam
psalmo : in memoria ȩterna erit iustus.
ab auditumalo nontimebit: A quo au¬
ditumalos ite in ignem & t̃num. qui pa¬
ratus est diabolo & angelis eius : Et in
sit flos peccatorũ : Quid deiustis Iustus
ut palma florebit: Illi exoriunt᷑ sicut
foenum. Iustus ut palma florebit: In
palma altitudinẽ significauit: Forte
& hoc significauit in palma. quia in
nouissimis suis pulchra est. et initium
eius a terra : Ducas finẽ ipsius in cacumi¬
ne ubi hab& totã pulchritudinẽ. aspe¬
ra radix uidetur in t̾ra. pulchra coma
sub cȩlo est : Erit ergo & tua pulchritu¬
do infine : Radixtua fixa sit : Sed sur¬
sũ uersus habemꝰ radicẽ nr̃am: Radix

Expanded text:
uid est, in senecta? In novissimo. Et quid uid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus quod dicetur eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et in esit flos peccatorum: quid de justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; «justus ut palma florebit.» In palma altitudinem significavit. Forte et hoc significavit in palma, quia in novissimis suis pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, finem ipsius in cacumine, ubi habet totam pulchritudinem: aspera radix videtur in terra, pulchra coma sub coelo est. Erit ergo et tua pulchritudo in fine. Radix tua fixa sit: sed sursum versus habemus radicem nostram. Radix
Abbreviated transcription (Latin):
nte autẽ non corrũ petur: Quod est
aput senis. hoc erunt opera nr̃a. Uide
quẽ ad modũ canescat caput & in¬
lbescat. quantũ cũq: senectꝰ accedit:
uibe se nescit ordine suo. quȩris illi ali¬
nando incapite capillũ nigrũ. & non
quenis: Sic cũ fuerit uita nr̃a talis. ut
cerat᷑ nigritudo peccatorũ. et non in
irebit. Audistis de foeno peccatorũ
iudite denecta iustorũ: Senectꝰ mea.
imisericordia pingui
Trespexit oculus meus. in imicis me¬
is: Quos dicit inimicos suos: omnes
quoperant᷑ iniquitatẽ : Noli adten¬
ore quia amicus tuus. ẽ. inimicus. in¬
irrat negotiũ : & ibi illii ꝓbas Inci¬
is uenire c̃tra iniquitatem ipsius. &i
hndebis. quia quando tibi blandiebat᷑.
mimnic erat sed nondũ pulsaueras. ñ
ut institueret᷑ incorde qđ non erat sed
ut erumper& quod erat : Et respexit
oculus m̃s inimicis meis & in eis qui in¬
surgunt in me malignantibus audi¬
& auris mea. Quando  insenecta :¬

Expanded text:
morte autem non corrumpetur. Quod est morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non invvirebit. Audistis de feno peccatorum, audite de senecta justorum: «Senectus in mea misericordia pinguioculus meus in inimicis meis». Quos dicit inimicos suos? Omnes qui operantur iniquitatem. Noli attendere quia amicus tuus est iniquus: incurrat negotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ad tendis ad diestuos paucos & ditis
tuis paucis uis impleri omĩa : quae onnus
ut dãpnent᷑ om̃s impii & coronent᷑ ons
boni: Istis dieb tuis uis hȩc implerimpl&
illa ds̃ tẽpr̃ suo: Quod autẽ diu patensa
facis & ernꝰ est tardat longa nimisest Tu
autẽ dicis. ideo ego non sũ longamimis qͥ¬
a tẽporalissũ sed in potestate habes lin¬
ge cortuũ & ernitatidĩ. et cũ illo ȩter
nus eris : Quid enĩ dictũ ẽ detẽporibus
omĩs caro foenũ & om̃is claritas carns
ut flos foeni : Foenũ aruit flosdecidimn
nia ergo arescunt & decidunt. ñ uerbi
illud: Verbu enĩ dm̃ man& inȩternĩ:
Transit foenũ transit claritas forni sed¬
non habes quote teneas. uerbũ dñi ma¬
s iuuentus ipsius est: Senectus ipsius.
st nouissima ipsius in l&itia erunt :
tendat caritas ur̃a. quia dixit se¬
et utem: neputetis & mortẽ: Homo
nim incarne. ideo senescit ut moriat᷑.
mecta ecłae candida erit recte factis.

Expanded text:
Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, transit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini ma juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis,
Abbreviated transcription (Latin):
se in t̾ra laborare : Audisticũ ꝓph&a lege¬
r&ur ñ auertis se eũ scapulas a flagellis N.
auertisse fatiem asputis hominũ. nec auer¬
tis se maxillã a palmis eorũ. Quare omĩa
ista patiuoluit. Nisiut c̃sol&ur patien¬
teso & poterat et ipse in fine resuscitare
carnem suam : sed tu qui non uideras n
e& quod sperares : Non distulit reur¬
onẽ suã. N& uad huc dubitares łoe
ne patere & tolera tribulatione s m¬
do quẽ ad tendisti in xp̃o et ñ teno¬
ant qui fatiunt mala & inisto scłoflo
Nimis ꝓfundȩ factȩ sunt cogitationesdi
Vbi est cogitatiodi p̃sens abenas loxite
postea astringit : Noli gaudere adpies
qui inesca sua exultat. nondũ traxitnu¬
nũ piscator : Nam iamille hamu habe
in faucibus & quod tibi uid&ur longa
breue est: Omia ista cito transeunt ius
est longauita hominis ad &ernitari
dis uis ee longa nimis: uide &̃ nitardi

Expanded text:
se in terra laborare. Audistis, cum propheta legese in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculoNimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
placent et bonos odisti : Amas eos quifati¬
unt iniquitatẽ : Si cõmotꝰ fuerit & illico¬
gitationi c̃senserit ꝑdit sabbatũ decoode
lam incipit ad psalteriũ hoc ñ ad tendere
deuiauit inde si ne causa cantat. bonum
est confiteridnõ & psallere nominituo
altissime : lã ꝑdito sabbato ab interiore
homine & exclusa qui&e cordis et bona
cogitatione repulsa. Incipit iã imitarul¬
lum quẽ uid& in malis florentẽ. et c̃uertit
se & ipse adfatienda mala : Ds̃ autẽ pati¬
ens ẽ quia & ernꝰ est & nouit diemiuditu
quidaite Quam magnficata sunt ope¬
ratua dnẽ. ni mis profunde factae sunt
cogitationes tuȩ : Reuera fr̃s mei nullũ
mare tã ꝓfundũ est quã ẽ cogitatio dĩ
ut malifloreant & bonilaborent: Nihil
tam ꝓfundũ. nihił am altum: Ibi naufra¬
gat om̃is infidelis in isto alto. inisto ꝓfundo
Vis transire ꝓfundũ hoc alignoxp̃inolire¬

Expanded text:
placent, et bonos odisti, amas eos qui faciplacent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens est, quia aeternus est, et novit diem judicii ait? «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli re
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani. quando nihil patit᷑ domus eorũ:
Quando aliqua ibi tribulatio e. currunt
adphitonẽ aut sortilogui. aut mathe¬
maticũ: Dicit᷑ illi nom̃ xp̃i. subsannat.
torq& os Dicit illi fidelis: Cur consulis
mathe maticum : Et ille. Recede amedp¬
semihi ꝓdidit resmeas: Nã ꝑdidissem
& inplanctureman sissem: homobone
non te signasti signo crucis xp̃i & lexom̃ã
ista ꝓhib&. Gaudes quia restuas inuenisti
non estristis quia tuperisti : quanto melius
tunicatua perir& quã animatua: Sub¬
sannat in his om̃ib: c̃tumeliosus e. paren¬
tib odit imimicũ insectat᷑ usq ad mortẽ
furat᷑ ubi occasionẽ inuenerit. a falso
testimonio ñ cessat. insidiat᷑ matrimo¬
nio alieno concupiscit rẽ ꝓximisui: fa¬
cit haec omĩa & flor& indiuitus. in ho¬
noribus in excellentia mundihuius : Vi¬
d& enĩ illũ miser bene operans & malapa¬
tiens. ꝑt̃bat᷑ & dicit: Ds̃ puto malitibi

Expanded text:
christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi
Abbreviated transcription (Latin):
incenĩ ꝑt̃ batũ animũ hab&: Et qui ꝑ¬
dt sabbatũ uid& se in bonis oꝑrribus
cotdie uersantẽ & laborantẽ in angus¬
tarerum : Forte mopiarei familiaris for
temfame & siti. et nuditate. focte sem
carcere bona fatientẽ. & illum a quo in
carcere missus est mala fatientẽ &
exultantem & sub intracor pessima co¬
ꝓtatio aduersus dm̃. et dicit: Dĩquare
tibi seruio: quare oboedio uerbis tuis ÷ non
rapui aliena ñ furtũ feci .Ñ. hominem
occidi ñ cuiusquã rem concupiui. ñ fal¬
sum testimoniũ aduersus aliquem dixi
Non patrẽ uel matriiniuriã feci .ñ. adido¬
la inclinat᷑ sum. Non accepi nom̃ dñi di
in uanũ seruauime apeccato : E. numerat
decẽ cordas Idẽ decẽ p̃cepta legis. & in¬
ter gat se secundũ singula & uid& se ñ
peccasse Nec inuno. et contristat᷑ quia
talia mala patitur: Et illiqui non dico
aliquas cordas tangunt. sed nec tangunt
ipsũ psalteriũ & nihil bonioperantur
consulunt idola & forte tunc uident᷑

Expanded text:
animum habet qui perdit sabbatum: videt se in bonis operibus quotidie versantem, et laborantem in angustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tocum orbem terrarum p̃dicatur ubique ueite¬
bun de rQbinon dicitur hominibus relinqͥte
iniquitatesiuas priores: conuertite uos aditi¬
nera recta  deo parcit ut uos corrigatis
I deo herinon uindicauit : utthodiebeneuuia¬
as Erudit gentes non ergo argu& : non au¬
diturus est quos erudit : Noniudicaturus est
quibus sermonem prȩmisit & p̃seminauitia
Inscola siessas acciperes & non redideres oman
q uando accipis amagistro erudiris Commat¬
ttuaiionagister qđ prȩb& & non exigit quan¬
do reddis: :Autcum coeperis reddere psie
metuseris plagarum : modo ergo accipini
postra statuimur antemagistrum : utredda¬
muusomnes preteritas nr̃as. id est utrationẽ
reda amus dehis omnibus quȩ nobis modoe¬
roganturs. Quidiapłm dicentem Oriẽs
asdtabimus ante tribunal xp̃ĩ: ut illic recipi

Expanded text:
totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit humilis. hic sperans mercedes
imenit tempus ut accipiat eam. Inuinea
fac opustuum: & accipies mercedemtu
A patre familias non exiges antequam ope
cere oculos patris familias attendit.
lum aspicit qui conduxit aduineam: ut
nitur. Ds autem quite conduxit nonaũ
sculos non tibilic& dolos eoperari. Super
ut semꝑ oculi patris familias. quȩ reubi
nfallas.: & cessasi potes. Ergo siquid forte
qua cogitabatis. quando uidebatis malos
mse & cogitationes uraẽ faciebant nutare
paes uros iniuadĩ uobis loquitur psalmiste
utemnullus urm̃ talis est. ꝑ uos aliis loquit᷑
uns. Intelligite nunc: quia dixerunt illinon
uibit dñs neq intellig& dc̃ iacob Intelligi
onquit nune quiinsipientes estis in populo. &

Expanded text:
vivat humilis, hic sperans mercedem.vivat humilis, hic sperans mercedem.nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam opfacere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intelligite.» inquit, «nunc qui insipientes estis in po
Abbreviated transcription (Latin):
V naquam iam dixi. hȩc fecisti & tacui. suspi¬
catus es iniquitatem qđ ero tibi similis
Quid .ẽ. quod ero tibi similis. Putas qua
uideo factatua. & placent mihi quia non
uindico: Alia est uox iniquorum. qua
nec attendit ista ds̃. nec aduertit. utscut
quem ad modum uiuam. non mecurat ds
Ergo inter aliqua mecomputat ds̃ : Nut
uero numerat meds̃ ĩ Autipsos homi¬
nes numerat : In felix homo ut esses cura¬
uit. ut beneuiuas non curat : Istorumes¬
go istauox est. & dixerunt non uidebit
dñs neque intellig& ds̃ iacob. Inteligi¬
nunc quun si pientes estis in populo. & ti¬
ti aliquando sapite. Populum suume¬
rudit. cui possunt commoueri pedes
Quando felicitates iniquorum uid& ho¬
mo. iambeneuiuens innum ero scõrũ
dĩ. id est innumero filiorum ecelesu
uid & quia florent mali. & facunt in¬
quitatem. & emulatur eos: & adduci¬
tur utimitoxur facta ipsorum. quiaus¬
d& quasi nihil sibi pro desse quodba

Expanded text:
: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspi: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob.nunc qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ergo aug& longanimitatem. & tuau¬
ges iniquitatem. Erit illius thesaurus
in sempiterna miscđia. in eos qui non con¬
tempserunt miscđiam : tuus autem thes¬
aurus. in irainuenietur. Et quod ponis
cotidie ꝑ modicum : posteamassam inuen¬
turus es. Minutatim ponis: sed cumu¬
lum inuenies. Noli attendere minuta
peccata cotidiana. Deminutissimis gut¬
faciunt. qui respondent & loquentur ini¬
quitatem . quia faciunt & parcitur illis
Populum tuum dñẽ humiliauerunt.
id est omnes qui iuste uiuunt. in quos
uolunt suꝑbire omnes mali. Po¬
pulum tuum dñe humilia uerunt.
& hereditatem tuã uex auerunt. Vidus
& pupillos interfecerunt. & proselitumos¬
ciderunt. Id est peregrinum. aduenuti
ipsum dicit proselitum. Mani festa sunt
ista singula. nec opus est in his immorari
Et dixerunt non uidebit dñs. nec attend& s¬
ta. Negligit ista. alias res curat Non intels¬
git. Haeenim duȩuoces sunt malorum¬

Expanded text:
Ille ergo auget longanimitatem, et tu auIlle ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis gutfaciunt, qui respondent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur eis? «Populum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opus est in his immorariEt dixerunt, Non videbit Dominus.» Non attendit ista, negligit ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti quitatem : quare non morior:
Iue fecit iustitiam. mortuus est. Quare
qui tatem. quaremenon abstulit ds̃:
Ecceille fecit iustitiam. & quare sic in illũ
uindicauit: Quare ille sic laborat.
Respondent. Hoc est respondent.
qui habent quod dicant: qr parcit᷑ illis
Depacientia dĩ inueniunt argumentum
res ponsionissuȩ. Parcit ille propter ali¬
ud. respondent illi propter aliud: quia
uiuunt: Quare enim par cat illis: dicat
apłs: Expone consilium patientiaedĩ
Existimas inquit quitalia agis. quiatu ef¬
fugies iudicium dĩ : Andiuitias benig¬
nitatis & longanimitatis eius contemp¬
nis: Ignoras qui apatientia dĩ ad poe¬
nitentiamte adducit : Tuautem id. ẽ.
illequires pond& et dicit. si displicerẽ dõ
non mihi parcer& ds̃: udequid sibi facit.
Audi apłm. Tuautem scđm duritiam
tibi iram in dieirȩ. & reuelationis iustiui¬
dicuidĩ : qui redd& unicuiq scđm oꝑa sua.

Expanded text:
feci iniquitatem; quare non morior? feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare atem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» .
Abbreviated transcription (Latin):
ero tibi similis: ut quomodo tibi
e factum tuum malum. sie putes qr
& mihi plac&. Etminatur in posterum.
arguamte : Ergo nontac&. Quid dixit :¬
Tacui. Cumdicit hȩc fecisti & tacui. suspica¬
tus es iniquitatem. qđ erotibi similis: & non
tacuit. Cũ enimnos loquimur. ille nontac&
Quomodo ergo tac& : quomodo non tac& :
non tac& in uerbo. tac& inuindicta. Quid
ẽ ergo hȩc fecisti & tacui: Haec fecisti. &
non uindicaui. Suspicatus es ini quitatem.
quod ero tibi similis. Deipsa uindictae
ta citurnitate. id est decessatione uindic¬
tae. alio loco dicit. Tacui. num quid sẽꝑ
tacebo : Vsque quo peccatores dñe. usque¬
quo peccatores gloriabuntur : Respon¬
dent & loquentur iniquitatem. loquen¬
tur omnes quio perantur iniustitiam. Et
dicit. omnia opera respondent. & loquunt᷑
iniquitatem. Quid .ẽ. respondent : Con¬
tra iustum habent quid respondeant. Ve¬
nit iustus aliquis. & dicit. Noli facere ini¬
quitatem : Quare : Nemoriaris. Ecce

Expanded text:
ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non taceQuomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
aquifinait oculum non conconsiderat:
uudit gentes non argu& : Attendite hoc
ugiopere fratres mei: Quierudit gentes
margu&: Hoc modo facit ds̃. erudit gen¬
us Ideo misit uerbum suum ꝑ orbemterra¬
un hominibus. misitꝑ angłos ꝑ patriar¬
bis ꝑ prophetas ꝑ seruos ꝑ tot prȩcones
intecedentes iudicem: Misit & ipseuer

Expanded text:
considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Patriarchas, per Prophetas, per servos, per tot praecones antecedentes judicem. Misit et ipsum