comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem transierat: recte angłs qui nunciare perꝰ ennem eius
uitamuenerat: in dextera sedebat. Iui stola candida cooꝑtꝰ
apparuit: qui festiuitatis nrãe gaudia nunciauit. Can¬
doretenim uestis: splendorem nr̃ae denunciat sollempni¬
nitatis. Nrãe dicamꝰ ansuȩ: Sed ut fateam᷑ uerius: &
suȩ dicamꝰ & nr̃ae . Illa quippe redemptoris nr̃i resurrectio
et nr̃a festiuitas fuit: quia nos ad immortalitatem redux̃:
et angłorum festiuitas extitit: quia nos reuocando ad cae¬
lestiã: eorum numerum impleuit. Insua gͦ ac nr̃a festiuitate
angelus in albis uestib apparuit: quia dum nos ꝑresurrecti¬
onem dominicam adsuperna reducimur. caelestis patriȩ damp¬
na reparantur. Sed quid uenientes feminas affatur. audiamꝰ.
Nolite ex pauescere: Acsi aperte dicat. Paueant illi: qui non
amant aduentum suꝑnorum cium: Pertimescant qui car¬
nalib desiderus pressi. ad eorum se societatem ꝑtingere posse

Expanded text:
ennem ejus vitam venerat in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit; et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse
Abbreviated transcription (Latin):
quem uiuentem dilexerant: etiam mortuo.studio huma¬
nitatis obsequuntur. Sed resgesta: aliquid in scã ȩcd̃a
signat gerendum. Sic quippẽ necesse est ut audiamus
quae facta sunt: quatenus cogitemꝰ ea etiam quae nobis
sunt ex eorum imitatione facienda. Et nosergo in eũ
qui est mortuus credentes. siodore uirtutum referti
cum opinione bonorum operum dñm quaerimus: ad
monumentum ꝓfecto illius cum aromatib uenimus.
Illȩ aut̃ mulieres angłos uident: quae cum aromatibus
uenerunt. Iuia uidelicet illȩ mentes suꝑ̾nos ciues aspici¬
unt: quae cum uirtutum odorib ad dñm ꝑsc̃a desideria
ꝓficiscuntur. Notandum uero nobis est. quid namsit quod
in dextris sedere angłs cernitur. Iuid namq ꝑsinistram.
nisi uita presens: Quid uero per dexteram. nisi ꝑpetua uita
Leuã cius sub capite meo : et dextera illius amplexabitur

Expanded text:
quem viventem dilexerant et jam mortuo humaquem viventem dilexerant et jam mortuo humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum; sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae ergo mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutibus ad Deum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram, nisi vita praesens? Quid vero per dexteram, nisi perpetua vita Laeva ejus sub capite meo, et dex
Abbreviated transcription (Latin):
loqui consueui: sed quia lassescente stomacho.
ea quae dictauero legere ipse non possum: qͦsdam
ur̃mminus libenter audientes intucor. Unde Nunc a
mem&ipso exigere contra morem uolo: ut inter sacra missa¬
rum sollempnia lectionem sc̃i euuangelu non dictando
sed colloquendo edisseram. Sicq excipiatur ut loquimur:
quia collocutionis uox corda torpentia plusquam ser mo
lectionis excitat: & quasi quadam manu sollicitudinis ut
euigilent pulsat Etquidem ad hoc opus me sufficere pos¬
se non uideo: sed tam̃ uires quas imperitia denegat caritas
ministrat. Scio namq qui dixit. Aperi ostuum: & ego im¬
plebo illud. Bonum gͦ opus nobis in uoluntate sit: nam
ex diuino adiutorio ẽrit inꝑfectione. Dat loquendiausũ
etiam resurrectionis dominicae tantac sollempnitas. Iuia
indignum ualde est ut eo die laudes debitas taceat lingua
carnis: quo uidelicet die caro resurrexit auctoris.
sequutae cum aromatib ad monum̃tũ uenerunt: & ei

Expanded text:
loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2. secutae cum aromatibus, ad monumentum venerunt, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autem genus electum: regale sacerdotium. Sed qui
gybbum tolerat. ima semper intuetur: asacerdotio ergo
reppellitur. quia quisquis solis terrenis intentus ẽ: ipse sibi
testis est quodmenbrum sũmi sacerdotis non est. Hinc
rursus pisces qͥpennulas nonhabent: ab ȩsu fidelis populi
prohibentur: Pisces quippe qui pennulas squamarum.
habent: dare saltus etiam suꝑ aquas solent. Quid gͦ penna¬
tispiscibus. nisi electae animae designantur: Quãẽ profec¬
tosolȩ incclestis eccłiae corpꝰ transeunt. quae modo uirtutũ
pennulis fultȩ. saltusdare percȩleste desiderium sciunt:
ut suꝑna percontemplationem appetunt. quãuis iN
scipsis iterum ex mortali carne relabantur. Si ergo iam
& arbor infructuosa. Reminis camur malorum quaȩ
fecimus. mittamus ad radicem cordis cõphynumsterco¬
ris: ut cunc in retributionis fructu pinguescat. qͦd nob̾
hic per penitentiã foctebat. Et si uirtutum sũmaope¬

Expanded text:
Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. Si ergo jam et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa ope
Abbreviated transcription (Latin):
tuae: incuruare ut transeamus: Recta quippe stat anima.
cum suꝑna desiderat: et nequaquã flectitur adima. Sed
maligni sp̃scum chanc insua rectitudine stare conspici¬
unt: ꝑ eam transire ñpossunt: Transire nanq eorum est.:
inmunda illi desideria spargere: Dicunt ergo. incurua¬
it ut transeamus: quia si ip̃sa se adima appẽtenda nor
deicit. contrahanc illorum ꝑuersitas nullatenus conua¬
lescit: & transire ꝑ eam nequeunt. quam contra se rigidã
conspicimus: cũ ad tẽporalia appetenda curuamur¬
Dudeat ergo terrena concupiscere: et dorsa mentium asceN¬
dentibus aduersariis prȩbere: Terram semꝑ intuetur qui
curuus ẽ: et quo precio sit redemptus ñ meminit. qͥ ima
quaerit Hinc etiam permoyseri dr̃: ut qui gybbo pͣmitur.
Nequaquam ad sacerdotium prouehatur. Et quotquot
xp̃isanguine redemptisumus: menbra ciusdem summi
sacerdotis efficimur: Unde nobis etperpetrum dicitur

Expanded text:
tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamurudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium adversariis ascendentibus praebere. Terram semper incurvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sticit.: ubi etcum noluerit coacta cadit: Bene dehac nrã
incuruatione: extr pohumanigeneris ꝑpsalmistam dr̃.
Incuruatus sum: & humiliatus sum usquequaque
Contemplatur quippȩ quod ad suꝑnam lucem intuendã¬
homo conditus fuerat: sed peccatis exigentib forasmissus.
mentis suae tenebras portat. Suꝑna non appetit: infimis
intendit. Cadestia nequaquam desiderat. terrena semꝑ
inanimo uersat: et hoc quod de suo genere doluit. iN
scipso exclamauit dicens Incuruatũs sum: et humiliatus
sum usquequaque. Contemplationem nanq caelestium
ꝑdens. si sola carnis necessaria homo cogitaret: incuruatus
& humiliatus esset. sed tamen usquȩquãque non esset.
Quem ergo asuꝑnis cogitationib non solum necessitas
deicit. sed etiam uolupt̃as illicita sternit: non solum iN¬
curuatus. sed usquequaque incuruatus ẽ. Hinc alius pro¬
pheta: de inmundis spiritib dicit. Qui dixerunt animae

Expanded text:
stitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra stitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiin animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae
Abbreviated transcription (Latin):
abstatus sui rectitudine flectitur. Et quia ad cęleste desi¬
derium non adsurgit: quasi mulier inclinata sursum res¬
picere nequaquã potest. Sequitur. Hanc cum uideret
iħc. uocauit adse: & ait illi. Mulier: dimissa es ab infirmita¬
te tua. Et imposuit illi manus: & confestim erecta est
Uocauit & erexit: quia illuminauit et adiuuit. Uocat sed
Non erigit: quando quidem ꝑ eius gratiã illuminamur.
sed exigẽntib nrĩs meritis adiuuari Non possumus
Plerumq enim uidemus quae agenda sunt: sedhaec oꝑe
non implemus: Nitimur & infirmamur: mentis iudiciũ
rectitudinem conspicit. sed adhanc operis fortitudo suc¬
cumbit: quia nimirum iam depoena peccati ẽ. ut exdono
quidem possit bonum conspici. sed tamqabeo quod as¬
picitur: contingat ꝑmeritum repelli: Usitata et enim
culpa obligat mentem: ut nequaquã surgere possit
adrectitudinẽ: conatur & labitur. qͥa sponte ubi diuper¬

Expanded text:
a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desia status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu per
Abbreviated transcription (Latin):
dñi adinfructuosam ficulneam: quod decem et octo anno¬
rum Numerus adcuruam mulicrem signat. Sexto enim
die homo factus ẽ. atq eodem sexto dic oꝑ̃a dñi cuncta ꝑfec.¬
ta sunt. Senarius autem Numerus intrigonum ductus.
decem & occofacit. Quia ergo homo qui sẽxtodic factus ẽ.
ꝑfecta opera habere Noluit. sed ante legem. sublege. atq
in ex ordio inchoantis gratiae infirmus extitit: decem et
octo annis muller curũa fuit. Et erat inclinata: nec omĩno
poterat sursum respicere. Omĩs peccator terrena cogituss.
cęlestia non requirens.sursum respicere non ualet: quia
dum desideria INferiora sequitur. amentis suae rectitu¬
dine curuatur: ethoc semꝑ uidet. quod sine cessatione
cogitat. Ad corda ura fr̃s kmĩ redite: quid horis omĩbus
alius de pecunus: alius de prȩdiorum ambitu cogitat.
Cuncta haec inimo sunt: et quando mens talib implicatur.

Expanded text:
domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annodomini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad corda vestra, fratres charissimi, redite, quid horis omnibus alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑpatientiã adlamenta mens excc̃itat. cunq adboriae
operationis gratiam reformat: quasi per tactum stercoris.
redit ad fȩcũnditutem operis. Radiac cordis plangit qͦd
fecisse sc meminit. displicet sibi qualem fuisse serecolit.
Intentionem contra se dirigit. atq ad meliora animum
accendit Ex foetore igitũr ad fructum reuiuiscit arbor.
quia de considerationẽ peccati: adbona se opera resuscitat
animus. Et sunt pleriq qui increpationes audiunt. et
tamen ad pęnitentiã redire contẽpnunt: et infructuosi dõ.
hoc inscło uirides stant. Sed audiamus. quid ficulneae
cultor adiungat. Siquidem fecerit fructum. sin autem
infuturo succ̃ides eam: quia ꝓfecto qui hic non uult ad fe¬
cunditatem pinguescere per increpationem. illic cadet
ro succidetur. quãuis hic sine fructu uiridis stare uidea¬
tur. Erat autem docens insy nagoga eorum sabbatis. et
ecce mulier quachabebat sp̃m infirmitatis annis decem et
octo. Paulo ante iam diximus. quia hoc trinus aduentus

Expanded text:
 pęnitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonę operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis. Plangit, quod fecisse se meminit, displicet sibi, qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit atque ad meliora animum accendit. Ex foetore igitur ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecuuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis . ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus
Abbreviated transcription (Latin):
& flagellabitur. & conspuetur. Et postquã flagella¬
uerint occident eum. & die tertia resurg&. Et ipsi:
Nihil horum intellexerunt. Erat autẽ uerbum istud
absconditum ab eis: & non intelligebant quae dicebant᷑
Factũ. ẽ. autẽ cum apꝓpinquaret hiericho: caecus qui¬
dã sedebat secus uiam mendicars. Et cũ audiret turbã
pretereuntẽ: interrogabat quid hoc ess&. Dixer̃ autẽ

Expanded text:
et flagellabitur, et conspuetur. Et postquam flagellaverint, occident eum, et die tertia resurget. Et ipsi nihil horum intellexerunt. Erat autem verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur. Factum est autem, cum appropinquaret Jericho, caecus quidam sedebat secus viam, mendicans. Et cum audiret turbam praetereuntem, interrogabat quid hoc esset. Di
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatem dĩ dicere. quis aestimare sufficiat: Dȩ ipsa
poena criminis: peruenit ad praemia uirtutis. Id circo
autem omnipotens ds electos suos inquibusdã lapsibus
cadere permisit. ut aliis inculpa iacentibus sitoto ad cum
corde consurgant. spem ueniae redderet: & eis per lam̃ta
poenitentiaẽ. uiam pietatis aperiret. Exerceamus nos¬
metipsos inlamentis: extinguamus fletibus. & dignis
poenitentiae fructibus: culpas quas fecimus. Adindul¬
gentiam nobis tempora indulta non pereant: quia cũ
multos asuis iniquitatibus iam sanatos aspicimus. quid
aliud quam supernae miscricordiae pignus tenemus:¬

Expanded text:
bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus et dignis poenitentiae fructibus culpas quas fecimus; ad indulgentiam nobis tempora indulta non pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenemus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo iohannis baptistae usque nunc regnum caelorũ
uim patitur. & iuolenti rapiunt illud: quia qui poe¬
nitentiam peccatoribus indixit. quid aliud quam
lamentis ad teramus. Hereditatem iustorum quam non
tenuimus peruitam : rapiamus per poenitentiam
Uult anobis omnipotens ds̃ talem uiolentiam ꝑpeti:
nam regnum caelorum rapi uult nr̃is fletibus. quod
nr̃is meritis non debetur. Abspei ergo certitudine.
nulla nos malorum nostrorum qualitas : nulla quan¬
titas frangat. Praestat magnam ueniae fidutiã latro
ille uenerabilis. qui non inde uenerabilis unde latro
nam latro ex crudelitate. uenerabilis ex confessione
Cogitate ergo cogitate: quam sint in conprehensibilia
in omnipocenti dõ miscricordiae uiscera. Latro iste cruentis
manibus abstractus a fauce itineris suspensus est inpatibu¬
lo crucis: ibi confessus. ibi sanatus. ibi audire meruit:
hodie mecum eris inparadiso. Quid est hoc: Quis tantam

Expanded text:
ergo Joannis Baptistae regnum coelorum ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, 1525 et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno lamentis atteramus. Haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis; ibi confessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam
Abbreviated transcription (Latin):
rursus quȩrendum est si pati uim regnam caelorũ pocest.
& uiolenti diripiunt illud: cur eandẽ uim a dieb iohannis
baptistȩ. & non etiam ante pertulerit. Inlege uero scriptud
Siquis haec uel illa fecerit: morte moriatur. Cunctis
legentib liquet. quia peccatores quosq poena suȩ seueritatis
perculit: non autẽ perpenitentiã aduitã reduxit. Cum
uero iohannes bapusta redemptoris gratiam praecurrens
poenitentiã predicat. ut peccator qui exculꝑa est mortuus
ꝑconuersionem uiuat: ꝓfecto adiebus iohannis baptiste.
regnũ caelorum uim patitur. Quid est autẽ regnum cęlorum.
nĩsi locus iustorum: Solis enĩ iustis caclestis patriȩ premia
debentur: & humiles. casti. mites atq misericordes. adgaudia
suꝑna perueniant. Cum uero quis uel supbia tumidus.
uel carnis facinore pollutus. uel iracundia accensus. uel crude¬
litate impius. post culpas ad poenitentiã redit. & uitã ȩt̃nã
ꝑcipit: quasi in locum peccator intrat alienum. Adieb

Expanded text:
rursus quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, et violenti rapiunt illud, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? In lege vero scriptum est: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. Cunctis ergo legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem poenitentia ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens poenitentiam praedicat, ut peccator, qui ex culpa mortuus est, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites et misericordes ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus
Abbreviated transcription (Latin):
dat iniquitatib pietatem suam. Mementoto quod
monemur dimictite et dimittetur uobis. Ecce et de¬
betur nobis & debemus. Dimittamus qͦ quod debet᷑
nobis: ut dimittatur quod debetur anobis. Sed adhȩc
mens renititur et uult implere quod audit: et tamen
reluctatur : Ad martyris tumbam consistimus: qui ad
caeleste regnum exqua morte ꝑuenerit scimus:. Nossi
proxp̃o corpus nonponimus: saltim animum uincamus.
Placatur ds̃ isto sacrifitio: ad ꝓbat iniidicio pietatis suae
post uincentes remunerat. nunc decertantes uuat: ꝑiħm¬

Expanded text:
dat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod dat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio pietatis suae post vincentes remunerat, nunc decertantes juvat,
Abbreviated transcription (Latin):
nenda haec essent. si remitenda nobis delicta non essent.
Aduocatus &enim nr̃. precem nobis incausa nrã composuit.
& ipse eiusdem causae udex est. qui aduocatus. Preci auc̃
quam composuit conditionem inseruit dicens. Dimic te
nobis debita nr̃a: sicuc & nos dimictimus debitorib nr̃is.
Iuia ergo udex ipse uenit. qui aduocatus extitit: ipse precem
exaudit qui fecit: Aut ergo non facientes dicimus. dimite
nobis debita nĩa. sicut & nos dimictimus debitorib nrĩs.
E c noᷤmetipsos hoc dicendo amplius alligamus: aut fortasse
hanc condicionem in oratione incermittimus. & aduocatus
Noster precem quam composuit non recognoscit.
Atq apud se ꝓtinus dicit. scio quid monui: non est
ipsa oratio quam feci: Quid ergo nobis agendum
est fr̃s. nisi ut uerȩ caritatis affectum impeñdamus
fratribus. nulla in corde malitia maneat: Consider&
omp̃s ds erga ꝓximum caritatem nr̃am : ut nr̃is impen¬

Expanded text:
nenda haec essent, si remittenda nobis delicta non essent. nenda haec essent, si remittenda nobis delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit; et ipse ejusdem causae judex est, qui advocatus. Preci autem quam composuit conditionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quia ergo ipse iudex venit, qui advocatus existit, ipse precem exaudit, qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc condicionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem, quam composuit, non recognoscit atque apud se protinus dicit: Scio, quid monui, non est ipsa oratio, quam feci. Quid eest, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impen
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: absit ame hoc peccatum in dño quominus cessem
orare ꝓuobis. Si moyses & samuhel stecerint coram me. non
est anima mea ad populum istum. Acsi aperte dicat.
Nec illos modo ꝑamicis audio. quos magnę uirtutis merito
orare etiam ꝓ iniicis scio. Uirtus ergo uerȩ orationis est.
celsicudo caritatis. Et tunc quisq quod rectȩ petit adipiscitur.
cum eius animus inpeticione nec inimici odio fuscatur. Sed
plerumq reluctantem animum uincimus. etiam ꝙꝓ inimicis
oramus: fundimus ꝓ aduersarus precem: sed utinam cor
teneat amorem. Nam sepe & orationem ꝓ inunicis nr̃is impendimꝰ:
sedhanc expreceptione potius fundimus. quam ex caritate.
Nam & uitam inimicorum petimus. & tamen ne exaudiamur
timemus. Sed quia internus uidex mentem pociusquam
uerba considerat. ꝓͫmico nil postulat. qui pinmieo ex cari
dampna inculit iuuantes lesit. amantes persecutus est:. Reci¬

Expanded text:
dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus judex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nil postulat, qui pro eo ex charitdamna intulit, juvantes laesit, amantes persecutus est. Reti
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris ꝓferamus. Certe cum iudea conditoris sui iustitiam
culpis exigentib offendiss&. ꝓpħam suum ab oratione
dñs ꝓhibens dicit. Non assumas laudem & orationem peis
Si morses & samuhel steterint coram me: non est anima mea
ad populum istum. Quid est quod intermissis relictisq
tot patrib soli moyses & samuhel ad medium deducuntur.
Quorum mira obtinendi uirtus ostenditur. dum nec ipsiposse
intercere dicuntur: Acsi aperte dñsdicat. Nec illos audio
quos ꝓpter magnum peticionis suae meritum minime
contempno. Iuid ergo est quod morses & samuhel cȩteris
patrib in postulatione preferuntur. nisi quod hi duo
tantum modo in cuncta testamenq ueteris serie eciam ꝓ
inimicis sius leguntur exorasse: Unus apopulo lapidib
impeditur. & tamen ꝓlapidatore suo dnm dep̃catur: Alcer
ex principatu deicitur: & tamen petitus ut exoraret facetus

Expanded text:
Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
meminis se continuo debemus: quod ex mandato eiusdem
nr̃i redemptoris accepimus. Quȩrite primum regnum dĩ &
iustitiam eius: & haec omnia adicientur uobis. Ethaecitaq
ab ihu petere: non est errare: sitamen nonnimie petantur.
Sed adhuc quod est grauius. alius postulat mortem inimiq
cumq quem gladio non potest psequi: ꝑsequitur oratione.
Et uiuit adhuc qui male dicitur. & tamen is qui maledicit iam
de morte illius reus tenetur. Iubet autem ds̃ ut diligatur ini¬
micus. & tamen rogatur ds ut occidat inimicum. Quisquis
itaq sic orat. in ip̃sis siuis precib contra conditorem pugnat.
Unde & subiudȩ specie dicitur: Fiac oratio eius in peccatum
Oratio quippe in peccatum est. illa petere quac ꝓhib& ipse qui
petitur. Hinc ueritas dicit. Cumstatis ad orandum. remit¬
tite siquid habetis in cordib ur̃ĩs. Iuam uirtutem remissio¬
nis apertius ostendimus. si unum testimonium testament

Expanded text:
meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Seum quem gladio persequi non potest, persequitur oratione. Et vivet adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatpetitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
coris pecit: qui illud petit quod ad ueram salutem ꝑtinet.
Namsi id quod non pediat petitur. non in nomine ihupetitur
pater. Unde &eisdem apłis adhuc infirmantib: dñs dicit.
Usq modo non petistis quicquam in nomine meo Acsi aperte
diceretur. Naͦm petistis in nomine saluatoris: qui nescicis a et̾nam
salutem : Ecce uidemus frs kmi. quam multi ad sollempnitatem
martrris conuenistis. genua flectitis. pectus tunditis. uoces ora exauditur:¬
cionis ac confessionis emictitis. faciem lacrimis rigatis: Scͣpensate
quacso peticiones urãs: uidete sunnomine ihupetitis: idest
sigaudia salutis aeternae postulatis. Indomo enim iħu ihm
non quaeritis: si in aeternitatis templum. importune ptẽpolib
oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem: alius petit uillam:
alius postulat uestem: alius dari sibi alimentum deprecatur.
Et quidem cumhaec desunt. ab omipti dõ petenda sunt: Sed

Expanded text:
toris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. toris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in ndiceretur: Non petistis in nomine Salvatoris, quia nescitis petere aeternam atres charissimi, quam multi ad solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quot cumq pecieritis patrem in nomine meo : d& uobis.
Ecce hic dicit. ut quod cumq pecieritis patrem in nomine meo
det uobis: rur sum alibi ꝑ eundem euangłistam dicit. siquid
pecieritis patrem in nomine meo dabit uobis. Usquemodo:
non petistis quicquam in nomine meo. Si omne quod petimꝰ
innomine filii dat nobis pater. quid est quod paulus ter
dñm rogauit: & exaudiri non meruit : Sed dictum est illi:
Sufficit tibi gr̃amea. Nam uirtus in infirmitate perficitur
N amquid ille tam egregius predicator infilii nomine ñ pecut.
q uod autem non accepit quod peeut. Quomodo ergo uerum
est quia quicquid pecierimus in nomine filii dat nobis pater.
si auferri ase angłm sachanae pecut apłs in nomine filui. & tamen
quod pecut non accepit: Sel quia nomen filii. ihcesti Ihcaut̃
saluator. uel etiam salutaris dicitur. Ille ergo in nomine salua¬

Expanded text:
Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid ergo est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur Nunquid ille tam egregius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus Patrem in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem salvator, vel etiam salutaris dicitur, ille ergo in nomine Salva
Abbreviated transcription (Latin):
afferre debeant: subditur. Et fructus ur mancat. Omne
quod secundum presens seculum laboramus: uix usq: ad mortẽ
sufficit. Mors namq interueniens. fructum nr̃i laboris absci¬
dit. Quod uero ꝓ aeterna uita agitur: etiam post mortem seruat:
Et cunc apparere incipit. cum laborum carnalium fructus cepit
non uidert: Ibiergo illa retributio inchoat: ubusta terminatur.
uisquis igitur iam aeterna cognouit: apud eius animum tẽpo¬
rales fructus uilescant: Tales fructus operemur: qui maneant
Talesfructus operemur: qui cum mors cuncta interimat. ipsi
exordium amorte sumant. Nam quod amorte incipiat fructus
dĩ: testatur ꝓpħa qui dicit: Cum dederit dilectis suis som¬
num: haec est hereditas dñi Omnis qui dormic inmortem:¬
ꝑdit hereditatem. Sed cum dederit dilectis suis somnum.
hacest hereditas dñi.: Quia electi dñi postquam ꝑuenerint
ad mortem. tunc inueniunt hereditatem. Sequitur

Expanded text:
afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
est principatus eorum. Inista ipsa passione qua ceciderunt.
inmortem carnis: uidete quantum fuerit culmen mentis.
Vnde hoc. nisiquia confortatus est principatus eorum:
Sed si magni forsitan pauci sunt: subiunxit: dinumerabo
eos. & sũper arenam multiplicabuntur. Totum mundum
fr̃s aspicite: martrrib plenus est. Iampȩne totqui uideamꝰ
non possumus uidere: quot ueritatis testes habemus. Dõ
ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt: quia
quanti sint a nobis comprehendi non possunt. Sed quisqͥs
adhanc peruenit dignitatem. ut amicus uocetur dĩ. sese in
se conspiciat: Dona aut̃quae percipit super se nihil suis
meritis tribuat. ne ad inimicitias crumpat. Unde & subdit᷑.
Non uos me legistis sedego elegi uos: & posui uos ut eatis &
fructum afferatis. Posui ad grãm : plantaui ut eatis uolendo.
fructum afferatis operando. Eatis enim uolendo dixi: quia
uelle aliquid facere. iam mente ire est. Qualem uero fructum

Expanded text:
est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum
Abbreviated transcription (Latin):
dectos di amundihuis amore separatos. custodire in mandatis
calestib uoluntatem dĩ: miratus est amicos dĩ dicens. Mihi
aut̃ nimis honorificati sunt. amici tui ds̃. Et camquam
si abeo ꝓtinus causas honoris tant nobis insinuariquȩreremꝰ:
ilico adiunxit. Nimis confortatus est principatus eorum
Ecce electidi carnem domant: spin roborant. doemonibus
imperant: uirtutib choruscant. presentia despiciunt:
aeternam patriam cum uoce morib prȩdicant. Eam etiam

Expanded text:
electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingitur ad maiestatem. Simens ur̃a appetit quod demul¬
cet: prius bibite quod dol&. Sic sic per amarum poculum
confectionis: peruenitur ad gaudium salutis.
Iamues non dicam uos seruos: quia seruus nescit quid faciat
dñs eius. Uos aut̃ dixi amicos. quia omĩa quaecumq
audiui apatre meo nota feci uobis.
Iuae sunt om̃a quae audiuit apatre suo quae nota fieriuoluit
seruis suis ut eos efficeret amicos. nisi gaudia internae.
caritatis. nisi illa festa supernȩ patriȩ. quae nr̃is cotidie
mentib ꝑ aspirationem sui amoris imprimit: Dum enim
audita semper caelestia amamus. a mata iam nouimus:
quia amor ipse noticia est. Omã ergo eis nota fecerat: qui
a terrenis desiderus immutat: amoris summt facibus in¬
ardebant. Istosuero amicos di aspexerat ꝓpha. c̃um dicebat
Mihi aut̃ nimis honorificat sunt amici tui ds̃. Amicus enim.
quasi animi custos uocatur. Quia igitur psalmista ꝓspexit

Expanded text:
pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulpertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ut inuicta sit in ꝑturbatione: nutriatur ꝑ miscđiam
in tranquillitate: Quatinus omp̃ti dõ primum discat sua
O quantec est miscdia conditoris nr̃i. Serui digni nonfuimus:
& a mici uocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos
di Sed audistis głam dignitatis: audite & laborem certaminis.
Si feceritis quae ego precipio uobis. Amici mei estis: si ea quae
precipio facitis: Acsi aperte dicat. Gaudetis de culmine:
pensante quib laborib uenitur ad culmen.
erte dum filii interueniente matre quaererent. ut unus
adextris dĩ & alius a sinistris sedere debuissent: audierunt.
Potestis bibere calicem. quem ego bibiturus sum: lam locum
celsitudinis quaerebant: ad uiam illos ueritas reuocat. ꝑquã
ad celsitudinem uenirent. Acsidicatur. Iam uos delectac locꝰ
celsitudinis : sed priuꝰ uia exerceatur laboris. Per calicem:

Expanded text:
charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem
Abbreviated transcription (Latin):
magister cũ occiditur: Cuius dilectionis sũmã expͥmit.
cum sub iungit. Maiorem haic dilectionẽ nemo hab&.
ut animã suã ponat quis ꝓ amicis suis. Morietiam ꝓ
iniicis dñs uenerat. & tamen positurũ se animam ꝓ
amicis dñs dicebat: ut profecto nobis ostenderet. qͥa
dum diligendo lucrũ facere deinimixis possumꝰ. etiam
ipsi amici sunt qui persecuntur. Sed ecce nos usq ad mortem:
nemo persequitur. Unde ergo ꝓbare possumus an diligimꝰ
amicos: Sed est quod inpace scãe aeccłac fieri debeat.
unde clarescat. si ꝑsecutionis cempore mori ꝓdilectione
ualeamus. Certe isdem iohes dicit. Quihabuerit substantiam
mundi & uiderit frẽm suum necesse habere: & clauserit
uiscera sua abeo quomodo caritas dĩmanet in eo: Hinc etiam
ioħes baptista ait. Qui habet duas tunicas: det nonhabenti
Qui ergo tranquillitatis tempore nondat ꝓdõ tunicam suam.
quando in ꝑsecutione daturus est animam suam: Uirtus ergo

Expanded text:
am exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit sus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sollerter intuendũ est: quod antiquus hostis dũ mentẽ
nrãm adrerũ tẽporaliũ delectationẽ trahit. infirmiorẽ
contranos ꝓximũ excitat: qui ea ipsa quae diligimus
auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis haec faci¬
ens ut terrena tollat. sed ut caritatem innobis feriat
Nam inodio repente exardescimus: & dũ foris inuicti
c̃ẽ cupimus. intus grauiter ferimur. Dum parua foris
defendimus. intus amittimus maxima: quia dum rem
diligimus temporalem. ueram amittimus dilectionem:
Omĩs quippe quinr̃a tollit. inimicus est. Sedsi odio
habere coeꝑimus inimicum. intus est quod perdimus.
Cum ergo aliquid exterius aproximo patimur. con¬
tra occultũ raptorẽ interius uigilemus: Quinum quam
melius uincitur. nisi cũ raptor exterior amatur Una
quippe est & sũma ꝓbatio caritatis. si & ipse diligitur
qui aduersatur. Hinc est quodipsa ueritas. & crucis
pacibulũ sustinet: & tam̃ ipsis suis ꝑsecutorib affectum

Expanded text:
uus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum
Abbreviated transcription (Latin):
uadit & uendit uniuersa quae habet. & emit agrum
illum.terũ simile. ẽ. regnum caelorũ. homini
negotiatori: quaerenti bonas margaritas. Inuenta
autẽ una p̾ciosa margarita: abut̃ & uendidit omĩa
quae habuit & emiteam. Iterũ simile. ẽ. regnum
caelorũ. sagenae missae in mari : & exom̃i genere
piscium congreganti. Quam cũ impleta ess& edu¬
centes & secũs lĩtus sedentes: elegerunt bonos inua

Expanded text:
adit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerenti bonas margaritas: inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti. Quam cum impleta esset, educentes, et secus littus
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatione scłi. Exibunt angłi. & separabunt
malos demedio iustorum. & mittent eos incamino ig¬
nis. Ibierit fletus: & stridor dentium. Intellexistis
haec omĩa: Dicunt ei. Etiam: Nit illis. Ideo
om̃is scriba doctus in regno caelorum: similis . ẽ. ho¬
mini patri familias. Qui ꝓfert dethesauro suo.

Expanded text:
bunt malos de medio iustorum et mittent eos in caminum ignis ibi erit fletus et stridor dentium intellexistis haec omnia dicunt ei etiam ait illis ideo omnis scriba doctus in regno caelorum similis est homini patri familias qui profert de thesauro suo