comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic igitur pontificali locatus incathedra anno dñi.mͦ. cͦc. Sexto: in administratione
suscepta strenuus fuit uasde ⁊ ꝓuidꝰ ut pote qui nichil agebat exprecipiti. nec
quicqm qd̾ se sus sollicitudinib ingereret faciendum: ꝓdire sinebat in actum nisi
prius multa fusset deliberationis fornace decoctum. Id enim ab ineunte etate cõ¬
traxerat deliberare duitius deagendis. intantum ut boc ei pleriq ascriberent tar¬
ditati. Nam qnͣdoq licet raro ꝑnimie deliberationis inducias: aliqua more longioriᷤ
sentiebant dispendiũ: que cõmodiꝰ fuerant alicuiꝰ festinationis cõpendio maturã¬
da. Erat itaꝙ consilio circumpectꝰ. eloquio mansuetꝰ. hospitalitate precipiuis. pau¬
perum sedulus dispensator. modestus in ꝓsꝑis. longaniiis in adũsis. ⁊ patientie
singularis. uiris sui infatigabilis ꝓsequitor. Iuxta regulam apl̃i domui sue bene
prepositus. ita ut domesticis suis. sobue et iuste. ⁊ pie uinendi forma existeret et exem¬

Expanded text:
Sic igitur pontificali locatus in cathedra anno Domini 1206 in administratione suscepta strenuus fuit valde et providus, utpote qui nihil agebat ex praecipiti, nec quidquam quod suis sollicitudinibus ingereret faciendum prodire sinebat in actum, nisi prius multa fuisset deliberationis fornace decoctum. Id enim ab ineunti sua aetate contraxerat deliberare diutius de agendis, in tantum, ut hoc ei plerique ascriberent tarditati: nam quandoque licet raro per nimiae deliberationis inducias aliqua morae longioris sentiebant dispendium, quae commodius fuerant alicujus festinationis compendio maturanda. Erat itaque concilio circumspectus, eloquio mansuetus, hospitalitate praecipuus, pauperum sedulus dispensator, modestus in prosperis, longanimis in adversis et patientiae singularis, juris sui infatigabilis prosecutor juxta regulam Apostoli: Domui suae bene praepositus, ita ut domesticis suis sobrie et juste et pie vivendi forma existeret et exem
Abbreviated transcription (Latin):
empestatis hꝰ pene intolerabiles ⁊ formidandas ꝓcellas ep̃s multa mag habebat.¬
naiuiitate sustinuit intrepadꝰ totum se ꝓ tuendo eccł̃ie iure impendens. ꝓ qͣ oppo¬

Expanded text:
empestatis hujus pene intolerabiles et formidandas procellas episcopus multa magnanimitate sustinuit intrepidus, totum se pro tuendo Ecclesiae jure impendens, pro qua oppo
Abbreviated transcription (Latin):
copilio sedit anñ.uiii. Fuit enim
temporib adeo dati doni. agatho¬
nis. romanoꝵ pontific̃: sub theo¬
derico rege. Dequo nichil aliud scripture
dignũ repꝑimus. nisi qd̃ quedam uascła
argentea. inthesauris ȩccłiȩ cui p̾fuit. con¬
speximus eius nomine in signita. Sepultꝰ
ẽ autẽ in basilica sc̃i eusebii mr̃is:¬

Expanded text:
copilio sedit annos 8; fuit enim copilio sedit annos 8; fuit enim temporibus Adeodati, Doni, Agathonis Romanorum pontificum sub Theoderico rege, de quo nihil aliud dignum scripturae reperimus, nisi quod quaedam vascula argentea in thesauris ecclesiae, cui praefuit, conspeximus ejus nomine insignita. Sepultus est autem in basilica sancti Eusebii m
Abbreviated transcription (Latin):
ueridica relatione: qd iubente uuarato¬
ne pͥncipe palatii.qui ebroino in eodẽ
pͥncipatu successerat: in cotia silua marty¬
riũ sit ꝑpessus. Inmitatus uidelicet. ẽ eun¬
dem antecessorem suũ ebroinũ: qͥ olim
sc̃m leodegariũ augustudunensem ep̃m
gladio animaduerti p̾ceꝑat. Martyriza¬
tus ẽ aut̃ sc̃s uiuiluis: sub die .u. iduum
martiarũ. Cum aut̃ sacrum corpus eius
ad ꝓpͥam ueheret᷑ urbem: contigit eiꝰ
transitũ ꝑurbem fuisse senonicam. Cũ¬
q ꝑtransiret quandã domũ qͣ rei uinc¬
ti cathenis tenebant᷑: subito omĩa uin¬
cula dirupta sunt. Sicq miseroꝵ turba
ergastuli illius noctes euadens: sacri
cep̾it corꝑis ex sequiis deseruire. Exstant
hodieq intestimoniũ tanti miracłi eedẽ
cathene: sacro eius inherentes sepulchro.
Sepultus ẽ aut̃ inbasilica sc̃e dĩ genitri¬
cis marie: quã ipse construxerat. Fuit q
ciuitas sine ep̃o: dies .u.
XXIIi.

Expanded text:
veridica relatione quod, jubente Waratoveridica relatione quod, jubente Waratone principe palatii, qui Ebroino in eodem ncipatu successerat, in Cotia Silva martyrium sit perpessus. Imitatus videlicet est eumdem antecessorem suum Ebroinum, qui olim sanctum Leodegarium Augustodunensem episcopum gladio animadverti praeceperat. Martyrizatus est autem sanctus Vigilius sub die V Iduum Martiarum. Cum autem sacrum corpus ejus ad propriam veheretur urbem, contigit ejus transitum per urbem fuisse Senonicam, cumque pertransiret quamdam domum, qua rei vincti catenis tenebantur, subito omnia vincula dirupta sunt, sicque miserorum turba ergastuli illius noctes evadens, sacri coepit corporis exsequiis deservire; exstant hodieque in testimonium tanti miraculi eadem catenae sacro ejus inhaerentes sepulcro. Sepultus est autem in basilica sanctae Dei genitricis Mariae, quam ipse construxerat, fuitque civitas sine episcopo dies 5. CAP. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ celebritate. obamorẽ & reuerentiã
tanti p̃sulis. ãmanu ep̃i .c. solidos accipi¬
ant canonici basilice. Sc̃i stephi: quatinꝰ¬
alacriorib animis. delectet eos ꝑsuccidiua tẽ¬
pora. eiusdem festiuitatis celebrare gaudia.
Obiit aut̃ .iiii. idꝰ apͥlis: & sepultus est in basi¬
lica sc̃i eusebii quam ipse ut p̃di. ximus
enĩ temporib martini pape. & eu¬
cenii. atq uitaliani regnante ap̃d
francos siue burgundiones. chlotario iu¬
niore. Nam & genere nobilis extitit: &
sc̃itate preclaruis. Intercet̾a nanq uirtutũ¬
suarũ in signia. etiã monasteriũ insub¬
urbio ciuitatis autissiodorensis construx.
qͦd plurib ditatum munerib ut testam̃ti
ipsius series demonstrat. in honore sc̃e dĩ
genitricis marie dedicauit. Qd̃ etiã mu¬
ro circũcingens monachoꝵ eẽ constitu¬
it: simulq xenodochiũ pauꝑũ. ibidem
ẽẽ precepit. fert᷑ enĩ de eodem sc̃o uiro.

Expanded text:
sarum celebritate, ob amorem et reverentiam sarum celebritate, ob amorem et reverentiam tanti praesulis a manu episcopi centum solidos accipiant canonici basilicae sancti Stephanalacrioribus animis delectet eos per succidiva tempora ejusdem festivitatis celebrare gaudia. Obiit autem IV Idus Aprilis, et sepultus est in basilica S. Eusebii, quam ipse, ut praediximus, senim temporibus Martini papae et Eugenii atque Vitaliani, regnante apud Francos sive Burgundiones Clothario Juniore. Nam et genere nobilis exstitit, et sanctitate praeclarus. Inter caetera namque virtutum insignia etiam monasterium in suburbio civitatis Antissiodorensis exstruxit, quod pluribus ditatum muneribus, ut testamenti ipsius series demonstrat, in honore sanctae Dei genitricis Mariae dedicavit; quod etiam muro circumcingens monachorum esse constituit, simulque xenodochium pauperum ibidem esse praecepit. Fertur enim de eodem sancto viro
Abbreviated transcription (Latin):
rie dedicauit. Qd̃ monasteriũ uirginũ
ẽẽ constituit: qđ ante ipsũ infra muros¬
ciuitatis paruo ambitu constructũ. uiro¬
rũ fuisse certissimũ ẽ. Nam & id monaste¬
riũ maximis edificiis extulit: ac muro un¬
diq circuncinxit. Et qͥa om̃s eccłie autissi¬
odorenses sue ditioni erant subiecte. tam
ex sci stepħi. quã etiã ex sc̃i Germani. iuilliᷤᷤ
copiose ditauit. Fecit & basilicã ꝓpe mu
ros ciuitatis. in honore sc̃i eusebii uercel¬
lensis pontificis & martiris. cuiꝰ testudi¬
nẽ aparte orientali ex musiuo simul &
auro compsit. ac declicauit. uariisq mu¬
nerib ampliauit. Qd̾ etiã monachorũ
ẽẽ constituit: ac muro undiq circũcinx.
Fecit & basilicã sc̃i Germani. in pago au¬
tissiodorensi. in loco qͥ dicit᷑ uercisus. qͣm
& nobili testudine ex musiuo & auro de¬
corauit. Hic etiã constituit: ut ꝑsingulos
annos festiuitate sc̃i Germani quȩ cele¬
brat᷑ die ułdarũ octobriũ. expleta mis¬

Expanded text:
asterium virginum esse constituit, quod ante ipsum infra muroscivitatis parvo ambitu constructum, virorum fuisse certissimum est. Nam et id monasterium maximis aedificiis extulit, ac muro undique circumcinxit, et quia omnes ecclesiae Antissiodorenses suae deditioni erant subjectae, tam ex sancti Stephani quam ex sancti Germani villis copiose ditavit. Fecit et basilicam ros civitatis in honore sancti Eusebii Vercellensis pontificis et martyris, cujus testudinem a parte orientali ex musivo simul et auro compsit ac dedicavit, variisque muneribus ampliavit; quod etiam monachorum esse constituit ac muro undique circumcinxit. Fecit et basilicam sancti Germani in pago Antissiodorensi, in loco qui dicitur Vercisus, quam et nobili testudine ex musivo et auro decoravit. Hic etiam constituit ut per singulos annos festivitate sancti Germani, quae celebratur die Kalend. Octobrium, expleta mis
Abbreviated transcription (Latin):
mens.iii. fuit enĩtemporib dagob̾ti
regis: p̃sulantib apud urbem romam. Ds̃¬
dedit. Bonifatio. honorio. Seuerino. Ioħe.
atq theodoro. Hic fuit uir strenuus: atq
temporib domni desiderii p̃decessoris
sui. abbas monasterii scĩ uermani. Post
cuiꝰ excessũ eoquod ẽẽt. uir sapiens. largꝰ.
atq misericors: ab om̃i popło in episcopa¬
tu eligit᷑. Accepto uͦ sacerdotio: totũ se ex¬
clesiasticis tradidit disciplinis. Nam basi¬
licam sc̃i stepħi. plurimis & maximis di¬
tauit donariis. fecit enĩ duas turres ex
auro purissimo qͣs & obtulit. s & pluri¬
ma uasa anaclea argentea. que ad nr̃am

Expanded text:
menses 3; fuit enim temporibus Dagoberti regis, praesulantibus apud urbem Romam Deusdedit, Bonifacio, Honorio, Severino, Joanne atque Theodoro. Hic fuit vir strenuus, atque temporibus domini Desiderii praedecessoris sui, abbas monasterii sancti Germani. Post cujus excessum, eo quod esset vir sapiens, largus atque misericors, ab omni populo in episcopatum eligitur; accepto vero sacerdotio totum se ecclesiasticis tradidit disciplinis, nam basilicam sancti Stephani plurimis et maximis ditavit donariis; fecit enim duas cruces ex auro purissimo, quas et obtulit; sed et plurima vasa anactea, argentea, quae ad nostram
Abbreviated transcription (Latin):
reticus sedit anñ .xu. m̃ses .ii. Hic
fuit temporib romanoꝵ p̃sulũ
Leonis. Benedicti. Ioħis. Ciononiᷤ
Sergii. Sub hildeb̾to iuniore francorũ
regẽ. qui appellatus ẽ. iustus. Uir mitis.¬
simus: & om̃i bonitate ornatus. Nam &
ante episcopatũ: extitit abbas monaste¬
rii sc̃i germani. In qͦ offitio positus. talem
tantũq se exhibuit: ut merito ab om̃ib
sũmo frequentaret᷑ studio. Erat enĩ largꝰ.
pius. castus. atq misericors. Dõ gͥ fauente:
om̃is popłs aminimo usq ad maximũ.
diuina inspiratione ꝑmoti. eũ inpontifi¬
catus ordinẽ elegerunt.Sicq abasilica
Sc̃i ciermani extractꝰ dõ dignus pontifex
ẽ electus & ordinatus sacerdos. Cepit enĩ
mor ac cepto sacerdotio p̃dicationib¬
in sistere: eccłiamq sibi a dõ cõmissam spiri¬
taliter erudire. Hic beatus uir pͥmo anno
ordinationis sue. habito concilio: constituit
qualit̾ abbates. uł archiprb̃ri in eccłia sc̃i
stepħi diuinũ ꝑsoluerent offitiũ. Taliter

Expanded text:
ricus, sedit annos 15, menses 3. Hic fuit temporibus Rom. praesulum Leonis, Benedicti, Joannis, Cononis, Sergii, sub Childeberto Juniore Francorum rege, qui appellatus est justus, vir mitissimus et omni bonitate ornatus; nam et ante episcopatum exstitit abbas monasterii sancti Germani, in quo officio positus talem tantumque se exhibuit, ut merito ab omnibus summo frequentaretur studio; erat enim largus, pius, castus, atque misericors. Deo igitur favente, omnis populus a minimo usque ad maximum, divina inspiratione permoti, cum in pontificum ordinem elegerunt, sicque a basilica sancti Germani extractus, Deo dignus pontifex est electus et ordinatus sacerdos. Coepit enim mox accepto sacerdotio, praedicationibnsistere, Ecclesiam sibique a Deo commissam spiritaliter erudire. Hic beatus vir, primo anno ordinationis suae habito concilio, constituit qualiter abbates, vel archipresbyteri in ecclesia sancti Stephani divinum persolverunt officium. Taliter
Abbreviated transcription (Latin):
kł mar P rima ebdomada: basilica scĩ Nazarii.
uI. Ebdomada. monasteriũ longo retense.
III Ebdomada: monasteriũ sessiacense.
IIII E bdomada: Scoliue uicus.
II. Ebdomada: uendosa. & ciaugiacus.
III Ebdomada: Nanturiacus. & licaiacus.
uII Ebdomada: tauriacus.
kł maz. Prima ebdomada: chore uicus.
II. Ebdomada: corcedonus. & oratoriũ sc̃imnmii.
III. Ebdomada: droia. & coruacus. & auciacus.
iuIi. Ebdomada: uarciacus.
kł iuñ. Prima ebdomada: bargiacus. & nantoniacꝰ.¬
.II Ebdomada: massua.
.iII Ebdomada: condida.
.IIII Ebdomada: dractiacus. & soliacus.
kł iuł Prima ebdomada: Nouus uicus.
.II. Ebdomada: brioderus.
III. Ebdomada: giomus & laoderus.
uii. Ebdomada: blanoilus.
.II. Ebdomada: eliniacus.
.iii. Ebdomada: baugiacus.
IIII Ebdomada: tauriacus.

Expanded text:
 prima hebdomada, basilica S. Nazarii. 2 hebdomada, monasterium Longoretense. 3 hebdomada, monasterium Sessiacense. 4 hebdomada, Scolius Vicus. 2 hebdomada, Vendosa et Gaugiacus. 3 hebdomada, Nauteriacus et Licaiacus. 4 hebdomada, Tauriacus. is Maii, prima hebdomada, Chorae vicus. 2 hebdomada, Corcedomus et oratorium sancti Memmii. 3 hebdomada, Troia et Cornacus et Auciacus. 4 hebdomada, Varciacus. Kalend. Junii, prima hebdomada, Bargiacus et Nantoniacus. 2 hebdomada, Massua. 3 hebdomada, Condida. 4 hebdomada, Dactriacus et Soliacus. Kalend. Julii, prima hebdomada, Novus Vicus. 2 hebdomada, Brioderus. 3 hebdomada, Giemus et Laoderus. 4 hebdomada, Blanoilus. ominici. 2 hebdomada, Eliniacus. 3 hebdomada, Baugiacus. 4 hebdomada, Tauriacus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ualiter fenestras in fronte ueteris oꝑis eccl̃ie ac uitreas dilataiũt: ut ecclia q̃ more
ueterum usꝙ tunc fuerat sub obscura in lucem claresceret ampliorẽ qͣlit̃ altaria
duo que in laterib eccl̃ie altrinsecus ab anteriori ꝑte ubi m porte collaterales ex¬
istunt posita amplitudiñe eccl̃ie ñ modicum coartabant: remouerit portasꝙ ex¬
truxerit q̃ nunc usq ꝑdurant. qualiter eccl̃iam que ualde demissior existebat terra
ũecta repleũt. ⁊ pauimentari fecerit ad decorẽ. tectoꝙ ac latĩb nobilitaiĩt in ĩmen
re suꝑsedemꝰ ad presens ne dum ea uł minus plene audierimus uł andita labente me¬
moria ñ sicut sunt retinuerimus aueritatis tramite declinemꝰ. dubia asserenteᷤ
I⁊ centum soł in eccłia scĩ prisciqui singulis annis in eiꝰ anniũsario diuidũt᷑.¬

Expanded text:
ualiter fenestras in fronte veteris operis ecclesiae ac vitreas dilataverit, ut ecclesia, quae more veterum usque tunc fuerat subobscura, in lucem claresceret ampliorem: qualiter altaria duo, quae in lateribus ecclesiae altrinsecus ab anteriori parte, ubi modo portae collaterales existunt, posita amplitudinem ecclesiae non modicum coarctabant, removerit, portasque extraxerit, quae nunc usque perdurant: qualiter ecclesiam, quae valde demissior existebat, terra injecta repleverit, et pavimentari fecerit ad decorem, tectoque ac lateribus nobilitaverit in immensre supersedemus ad praesens, ne dum ea, vel minus plane audierimus, vel audita, labente memoria, non sicut sunt retinuerimus, a veritatis tramite declinemus, dubia asserenteset centum solidos in ecclesia S. Prisci, qui singulis annis in ejus anniversario dividunt
Abbreviated transcription (Latin):
denti contiguas com ꝑtientis̃ sius et uineam qmͣtotam de nouo replantauerait.
in territorio scĩ Geruasii eidem annȩxam domui: eadem lib̾alitate concessit.ut qͥ ea
tenuerit manniũsario suo canonicis ⁊ cłicis de choro centum soł annuatim exolue¬
re teneatur. dedit p̃terea illas nouem marcas auri ad crucem ⁊ calicem faciendum
de quib fecimꝰ suꝑuis mentionem. De hiis que reliquit successori suo ep̃o Autissiod̾.
uccessori suo in omnib domiciliis epãlib fenum in habundantia. domosꝙ uten¬
silib ac suplectili quemadmnod̾ p̃libaurmꝰ diũsa: mimitas. iunumꝙ illius a nni
quam talliarum. in cuiꝰ impendia singulis ebdomadis centum so lidos deditĩnũ.
adminꝰ: ꝑ annum integrum ꝑost discessum. S quidlatius intalib ĩmoram ⁊ dendimus
mlongum menbrana dum singula conariur uł breuiter delib̃are. In summa dicere poᷤᷤ¬
simiꝰ. Nudam pastore eccł̃iam fere nudus reliquit. Qd̾ noluit p̃iudicare Capło ut¬

Expanded text:
denti contiguas cum pertinentiis suis, et vineam, quam totam de novo replantaverat in territorio sancti Gervasii, eidem annexam domui, eadem liberalitate concessit, ut qui ea tenuerit in anniversario suo canonicis et clericis de choro centum solidos annuatim exsolvere teneatur. Dedit praeterea illas novem marcas auri ad crucem et calicem faciendum, de quibus fecimus superius mentionem. De his quae reliquit successori suo episcopo Antissiodorensi. Successori suo in omnibus domiciliis episcopalibus fenum in abundantia, domosque utensilibus ac supellectili, quemadmodum praelibavimus, diversa munitas, vinumque illius anni em assignavit aliquam talliarum in cujus impendia singulis hebdomadis centum solidos dedit ad minus per annum integrum post discessum. Sed quid latius in talibus immoramur, et tendimus in longum membranas, dum singula conamur vel breviter delibare; in summa dicere possumus: nudam pastore ecclesiam fere nudus reliquit. Quod noluit praejudicare cap
Abbreviated transcription (Latin):
tet̃. Maria mater gr̾e mir mie tu nos ab hoste pro¬
tege et hora mortis suscipe. Et in hus obdormienᷤ
tobris die ueneris in festo scoꝵ sequani et ferreo¬
li. hyascente aurora sp̃m eralauit. sepultusq ẽ in¬
t̃ pres predecessores suos in eccl̃a cathedrali. cuuiˢ
fama publice uiuit mundo et anima ꝑempnniter
uiuat do. Amen. Seditautẽ autissiodoꝵ an¬
nis. uiginti trib et mensib sex.

Expanded text:
ter gratiae, mater misericordiae, tu nos ab hoste protege, et hora mortis suscipe, et in his obdormiens, tobris die in festo sanctorum Sequani et Ferreoli, nascente aurora spiritum exhalavit, sepultusque est inter Patres praedecessores suos in ecclesia cathedrali, cujus fama publice vivit mundo, et anima perenniter vivat Deo. Amen. Sedit autem Antissiodori annis viginti tribus, et mensibus sex.
Abbreviated transcription (Latin):
tenta hum ilitate seiuaut. quod modum incetis ium ii
peligiosum acqunens ab om̃i lascimia sempeatiri an et¬
nis. Et licet simeplieitate gereret columbmnnt tuendes
tamen ecclie sue iinib magnanimꝰ ꝙ plumum heuendue
beargetate patantum diligens. quod pserumari hebatur¬
cende uidebatur. Inerat eidem tante libeinlitatis et sen¬
quocienscũq affectum ab ip̃o aliquid iuebe pltresndie¬

Expanded text:
tanta humilitate servavit, quod modum maturum et tanta humilitate servavit, quod modum maturum et religiosum acquirens ab omni lascivia semper exstitit alienus; et licet simplicitatem gereret columbinam, in tuendis tamen ecclesiae suae juribus magnanimus quamplurimum habebatur; largitatem in tantum diligens, quod plerumque metas transcendere videbatur. Inerat eidem tanta liberalitatis et benquotiescunq
Abbreviated transcription (Latin):
erardũs nepoc eius dñs castri de lisigniis dioc
lingorensis euius memoria digna est recitatone sollẽp¬
na uit ererdus ex magnifico genositatis gͥmine ex utreq
parente exttit pcreatus. fiuit enim patereius guillix
mare scallus companie qui attingebat pucipi achaie
prime consanguinitatis gradu. Mater. euii fuit mar¬
fua retu gmiar a p̾diti guidonis de messoto p̾decessoris
sui cuiuis getus no uilitas manifestat dicti ep̃igur conis
cuonicimentrrenti. hic emrdus statira corie mediocoi
uulture deizonstrabat anglicum tanta pti negioratia
qo intuentilt tp̃m se gritum et amabilem exhibedatiti
loeuela furit facundisimus ita qd̾ alter i lraideoti t
metito appellari. In melodia uocu suos contepoi aneoier¬
cellebat ito uit inregcis ipius emistione sondea raneoser¬
nte eius nocie a menitas melodis phisomenia pogit m̃¬
to set licet hione geus nobilitas poriuser enicas toparer¬
toliere muindialem: mor en elegnncia pmin enstuom er

Expanded text:
Erardus nepos ejus, Dominus castri de Lisigniis, dioecesis Lingonensis, cujus memoria digna est recitatione solemni. Hic Erardus ex magnifico generositatis germine ex utroque parente exstitit procreatus; fuit enim pater ejus Guillelmus Marescallus Campaniae, qui attingebat principi Achaiae in proximo consanguinitatis gradu, mater ejus fuit Margareta, germana praedicti Guidonis de Melloto praedecessoris sui, cujus generis nobilitas manifestatur dicti episcopi Guidonis chronicam intuenti. Hic Erardus, statura corporis mediocri, vultum demonstrabat angelicum tanta perfusum gratia, quod intuentibus ipsum se gratum et amabilem exhibebat. In loquela fuit facundissimus, ita quod alter Ulysses potuit merito appellari; in melodia vocis suos contemporaneos excellebat, ita ut in vocis ipsius emissione sonora poterat merito ejus vocis amoenitas melodiis philomelicis comparari. Et licet hunc generis nobilitas potuisset in fastum extollere mundialem, morum tamen elegantia praeeminens ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
mitrani cum pontificali anulo p̾cio quadrigentarum
librarũ turoñ. Item calicem pure aureũ. Item qͣtuor
paria indumentoꝵ sacerdotaliũ diu̾soꝵ colorum tam
de examito ꝙͣ de diaspro. Uidelicet de imoquoq tuni-¬
cam dalmaticam et casulam. Item alia duo paria in¬
dum̃toꝵ. Uidelicet de unoquoq tunicam dalmaticam
casulam et capam. fecit etiam multa bona ep̃atui ecc̃e
rissimus concrepator. eiusdemq amator eximius et
amantissimꝰ ampliator ordinari ꝓcurauit ĩ autis ecc̃a¬

Expanded text:
mitram cum pontificali annulo pretio quadringentarum mitram cum pontificali annulo pretio quadringentarum librarum Turonensium; item calicem pure aureum; item quatuor paria indumentorum sacerdotalium diversorum colorum, tam de examito, quam de diaspro, videlicet de unoquoque, tunicam, dalmaticam et casulam; item alia duo paria indumentorum, videlicet de unoquoque tunicam, dalmaticam, casulam atque cappam. Fecit etiam multa alia bona episcopatrissimus concrepator, ejusdemque amator eximius, et amantissimus ampliator, ordinari procuravit in Antis
Abbreviated transcription (Latin):
nodis plenas quod̾ insertas manubrio ex quib de nocte
carnem suam disciplinis płies castigabat. ꝓut hec ex re¬
latione ueridica fide dignoꝵ accepimus. qui eius secretã
penitentiam agnou̾unt. hic eccl̃ie sue feruentissimꝰ ama¬
tor capłi sui obtinuit gr̃am et fauorem. Et post ꝙͣ adep¬
tus fuit ep̃alis apicem dignitatis: raro accidit dum in¬
traret dictum capłm. quin eccłia ip̃a et capłm ꝑciperẽt
in aliquo exuberantem gr̃am suelargiflue bonitatis.
Contulit igitur prefatis eccłie et capło dum uitã duce¬
ret in humanis duos angelos argenteos deauratos mi¬
re pulchritudinis et ingentis ualoris cum reliquiis be¬
ate marie magdalene insertis uenabilit̾ in eiscẽ. Itẽ
crucem auream gemimis p̾ciosis ornatam. p̾cio quin¬
gentarum librarum turoneñ. Item idem pontifex ma¬
gnanimus et munificus dedit capło mille libras turo¬
neñ ad agmentõnem panis canonicoꝵ. Item qͣmdam

Expanded text:
nodis plenas quodam insertas manubrio, ex quibus de nocte nodis plenas quodam insertas manubrio, ex quibus de nocte carnem suam disciplinis pluries castigabat, prout haec ex relatione veridica fide dignorum accepimus, qui ejus secretam poenitentiam agnoverunt. Hic ecclesiae suae ferventissimus amator capituli sui obtinuit gratiam et favorem, et postquam adeptus fuit episcopalis apicem dignitatis, raro accidit, dum intraret dictum capitulum, quin ecclesia ipsa et capitulum perciperent in aliquo exuberantem gratiam suae largifluae bonitatis. Contulit igitur praefatis ecclesiae et capitulo, dum vitam duceret in humanis, duos angelos argenteos mirae pulchritudinis et ingentis valoris, cum reliquiis B. Mariae Magdalenes insertis venerabiliter in eisdem; item crucem argenteam gemmis pretiosis ornatam, pretio quingentarum librarum Turonensium; item idem pontifex magnanimus et munificus dedit capitulo mille libras Turonenses ad augmentationem panis canonicorum; item quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
auũcłm deffenderet animose: duoꝵ annoꝵ uł circa lab¬
auuncłi sui pastoris solatio destituta. canonici dicte et¬
cłie ad electõnem futuri pontificis ꝓcedentes. ip̃m erar¬
dum domatizante domino in ep̃m per formam cõpmissi
concordit᷑ elegerunt. factusq ep̃c subiectos suos consue¬
ta tractauit mansuetudine. instruendo ip̃os u̾bo p̾dica
tõnis et exemplo. Et licet post qͣm licenciatus extitit in
decretis ꝓpter occupatõnes p̾latõnis studendi in faculta¬
te theologica modicũ hũerit temꝑis int̾uallum. licet ad
idut ciedimus qͣmpłimum anhelaret. uerũptamẽ ꝓpt̾
ingenii sui ꝑspicacitatem et studii uelem̃tis laboriosã
uidagien: egregii p̾dicatoris nomen et gr̃am acquisi¬
uit. Aust̾itatem abstinencie qnͣtum potuit in occulto
seruauit. et propter bonum castitatis subtꝰ ad carnẽ
gerebat cilicium. habebat etiam tres cathenas argenteas

Expanded text:
avunculum defenderet animose, duorum annorum vel circa labavunculum defenderet animose, duorum annorum vel circa labavunculi sui pastoris solatio destituta, canonici dictae Ecclesiae ad electionem futuri pontificis procedentes ipsum Erardum, dogmatizante Domino, in episcopum per formam compromissi concorditer elegerunt, factusque episcopus subjectos suos consueta tractavit mansuetudine, instruendo ipsos verbo praedicationis pariter et exemplo, et licet postquam licentiatus exstitit in decretis, propter occupationes praelationis, studendi in facultate theologica modicum habuerit temporis intervallum, licet ad id, ut credimus, quamplurimum anhelaret, verumtamen propter ingenii sui perspicacitatem et studii vehementis laboriosam indaginem egregii praedicatoris nomen et gratiam acquisiritatem abstinentiae quantum potuit in occulto servavit, et propter bonum castitatis subtus ad carnem gerebat cilicium. Habebat etiam tres catenas argenteas
Abbreviated transcription (Latin):
licet in annis puerilib ex p̾rogatiua dilectõnis a ꝓgeni¬
toribus suis pre aliis liberis suis fu̾it in deliciis educatus.
aust̾itate tamen abstinẽtie carnem suam ita edomuit:
quod in feruore etatis sue castitatem laudabilit acqui¬
ait. In etate ten̾a in arte cantandi fuit ꝙͣ płimum eru¬
ditus. post modum uero studiis liberalib traditus pollen¬
ti floruit ingenio intantũ quod in iuuenili etate com¬
mendabiliter rexit in artibus. Deinde legali sc̃ĩe ingeni¬
um suum ita aplicuit quod ip̃e aqquisiuit illiꝰ sciencie
margaritam. post modum ad iuris canonici facultatẽ
setnͣfferens laudabilit̾ licenciatꝰ fuit ꝑisius in decretis
Circa temꝑa illa gaufrido decano autis eccł̃ie humana
sorte consumpto: canonici dicte eccłie ip̃m erardũ in de¬
canum dicte eccłie concordit̾ eleg̾unt. Cum autẽ in au¬
tissid̾ eccłia residenciam faceret ꝑsonalem. et iuia sui
decanatus contra omnes et specialit̾ contͣ suum p̾dc̃m

Expanded text:
licet in annis puerilibus ex praerogativa dilectionis a progenitoribus suis prae aliis liberis suis fuerit in deliciis educatus, austeritate tamen abstinentiae carnem suam ita edomuit, quod in fervore aetatis suae castitatem laudabiliter acquisivit. In aetate tenera, in arte cantandi fuit quamplurimum eruditus. Postmodum vero studiis liberalibus traditus pollenti floruit ingenio, in tantum quod in juvenili aetate commendabiliter rexit in artibus, deinde legali scientiae ingenium suum ita applicuit, quod ipse acquisivit illius scientiae margaritam; postmodum ad juris canonici facultatem se transferens, laudabiliter licentiatus fuit Parisiis in decretis. Circa tempora illa Gaufrido decano Antissiodorensi Ecclesiae humana sorte consumpto, canonici dictae ecclesiae ipsum Erardum in decanum dictae ecclesiae concorditer elegerunt. Cum autem in Antissiodorensi Ecclesia residentiam faceret personalem, et jura sui decanatus contra omnes et specialiter contra suum praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
modo. uenerabili uiro herardo tunt decano autis¬
siodor Rm̃o nepote et successore suo cui quesq de
saliete amime sue occurrebant eidem confidentĩ
ungebat agenda. Quanta uõ detestatõne aigu¬
ebat se pompa scł̃i dilerisse. Enta de pretiatõne ni¬
lipendebat se ip̃m. Quantaq contrictõm latͥmar̃¬

Expanded text:
mmodo venerabili viro Erardo tunc decano Antismmodo venerabili viro Erardo tunc decano Antissiodori charissimo nepote et successore suo, cui quaecunque de salute animae suae occurrebant, eidem confidenter injungebat agenda. Quanta vero detestatione arguebat se pompam saeculi dilexisse, quanta deprecatlipendebat seipsum, quantaque contritionem lacr
Abbreviated transcription (Latin):
autissiod altare quoddam similr instituit ⁊ fun¬
dauit et alias quam plures pias dispositones edi¬
dit que in ipsuis extremesue uoluntatis sene p̃le¬
nius exprimunt᷑. Illud quoq plenimẽ uer̃ ẽ
quod ex quo decubuit cotidie horas canonicas.
quam diu fuit loquendi possibilitas deuotus ip¬
se dixit aut saltem audunt et magis de salute
anime quam corꝑis sanitate semꝑ cogitans
paricos ad se ꝑmisit acced̾e nsi qui uel i anima
uel in corpore consule possent er. Cumq iam ex
flurus ingrauescencia attenuato corꝑe: et mem¬
bris qͣi consumptis. accelerantis resolutõnis sue
presentiret instanciam. ut de conualescia ult̾iis
spes non eẽt sororẽ. nepotes neꝑtes. ⁊ quot quot
aderant consangneos iussit excludi. ne forte pere
orren presentiam aliqua t̾rene seu carnal affroi
meditante prestaret᷑ occasio: que iactatum ĩ dno
posset int̾rimpere cogitatum. Retento secũ tño¬

Expanded text:
Antissiodorensi altare quoddam similiter instituit, et funAntissiodorensi altare quoddam similiter instituit, et fundavit, et alias quamplures pias dispositiones edidit, quae in ipsius extremae suae voluntatis serie plenius exprimuntur. Illud quoque planum et verum est quod ex quo decubuit quotidie horas canonicas, quandiu fuit loquendi possibilitas, devotus ita dixit aut saltem audivit, et magis de salute animae quam corporis sanitate semper cogitans, paucos ad se permisit accedere, nisi qui vel in anima vel in corpore consulere possent ei. Cumque jam ex fluxus ingravescentis attenuato corpore, et membris quasi consumptis, accelerantis resolutionis suae praesentiret instantiam, ut de convalescentia ulterius spes non esset, sororem, nepotes, neptes, et quotquot aderant consanguineos jussit excludi, ne forte per eorum praesentiam aliqua terrenae seu carnalis affectionis meditanti praestaretur occasio, quae jactatum in Domino posset interrumpere cogitatum, retento secum tantu
Abbreviated transcription (Latin):
quã acquisierat cum omnib prouentib et emo¬
lumentis dictarum rerum legauit ecc̾e memo¬
rate et sumptib siuis resip̃as per exequtores su¬
os fac̾e amortizaii siq feudales erant p̾cepit. Rur¬
sus festum b̾̃i augustini dupplex et festum nati¬
uitatis głose iusginis sollempne fore perpetuo
ibidem instituit. et ad ħ sufficientes redditus as¬
signari precepit.Item de diuini cultus augmẽ¬
to deuotam gerens sollicitudinem sex in capella
sc̃i iohannis rotundi iurͣ cathedralem eccãm
ad honorem d̃i ⁊ bissimi pretursoris et totidem ĩ
capella sancti michael ex alio lat̾e eccl̃e cathedra¬
li proxia pro anime sue remedio. capellanias sa¬
c̃dotales et perpetuas instituit et fundauit de re¬
dditu que acquisierat in portagio trecensi. ex do¬
natõne a clare memorie consanguineo suo the¬
obaldo rege naruarre et comite campanie p̾cedẽ¬
tib mitis sibi facta. Et in domo dĩ sita in claust

Expanded text:
quam acquisierat cum omnibus proventibus et emoquam acquisierat cum omnibus proventibus et emolumentis dictarum rerum legavit ecclesiae memoratae, et sumptibus suis res ipsas per exsecutores suos facere amortizari, si quae feudales erant, praecepit. Rursus festum beati Augustini duplex, et festum nativitatis gloriosae Virginis solemne fore perpetuo ibidem instituit, et ad haec sufficientes redditus assignare praecepit. Item de divini cultus augmento devotam gerens sollicitudinem, sex in capella sancti Joannis Rotundi, juxta cathedralem ecclesiam, ad honorem Dei, et beatissimi praecursoris, et totidem in capella sancti Michaelis ex alio latere. Ecclesiae cathedrali proxima, pro animae suae remedio, capellanias sacerdotales et perpetuas instituit, et fundavit de redditu quem acquisierat in portagio Trecensi ex donatione a clarae memoriae consanguineo suo Theobaldo rege Navarrae, et comite Campaniae, praecedentibus meritis sibi facta; et in domo Dei sita in claustro
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ cum trium annoꝵ et duoꝵ m̃siũ uł cir¬
cit esfluxissent curricula egritudine uali¬
da uidelicet fluxu uentris et febris incõmoditate
correptus accubuit qͣ gͣuit̾ elaborans suppreme uo¬
luntatis prudent̾ ordinauit elogium in quo ẜui¬
entib sius pro m̾itoꝵ exigencia condonatis thesau¬
rum de bonis ecc̃e ꝯquisitũ incõmunes erogatões
publica pauperum conuocatõne premissa non
semel s pluries alusq pus modis distribui statuẽs
pauperib religiosis monastuis sue dyocesis ꝓ au¬
gendo num̾o ẜuiencium dõ in locis suis reliquis
bucam. Legauit insuꝑ sex denarios reddituales
sb̾ c̾to modo cuilib canonico qui ꝑ diem ĩ eccl̃a
horis canonicis continue interesset. ad qd̃ explẽ¬
dum uillam de lecheriis prope clamiciacum cum¬
pertinentiis suis ⁊ omnes conquestꝰ quos fecerat
circa domum de b̾chia prope autisẜ nec nõ uillam
de floriaco senoñ dyoc̃ cum omnib pertinencus

Expanded text:
 cum trium annorum et duorum mensium vel circiter effluxissent curricula, aegritudine valida, videlicet fluxu ventris et febris incommoditate correptus, accubuit quasi graviter elaborans, supremae voluntati prudenter ordinavit elogium, in quo, servientibus suis pro meritorum exigentia condonatis, thesaurum de bonis ecclesiae conquisitum in communes erogationes, publica pauperum convocatione praemissa, non semel, sed pluries, aliisque piis modis distribui statuens, pauperibus religiosis, monasteriis suae dioecesis pro augendo numero servientium Deo in locis suis reliquit butam; legavit insuper sex denarios reddituales sub certo modo cuilibet canonico qui per diem in ecclesia horis canonicis continue interesset. Ad quod explendum villam de Lecheriis prope Clamiciacum cumrtinentiis suis et omnes conquestus fecerat eirca domum de Brechia prope Antissiodorum, necnon villam de Floriaco Senonensis dioecesis cum omnibus pertinentiis,
Abbreviated transcription (Latin):
dabilit᷑ se hũit: qd̾ apud dñm nicholaum papane
tum successorem p̾fati dñi ioh̾is. et apd cardina lei
eis merta tam dilucide claruenĩt. quod ad dignita¬
tem cardinalatus assũptus factus fuit ꝑenestrire
int̾ ip̃os qui ad tante dignitatis fuerit culmen ꝓue¬
ctus. on post quidem multa temꝑa ingrauescente
in ip̃o fluxu uentris ultimo eloquio ex magne deli¬
beratonis discrectõne condito dum ip̃e ꝑcipet qd̾ ip̃m
ꝑtrahebat defectus uinium ad occasum. Sacramen¬
tum extreme unctionis reuerent̾ recepit. Saubus
noctis silencio euasit felicit᷑ nequicias huiꝰ mũdi.
Et quia cum auuncło suo p̾dicto in autissiod basite¬
ca suam elegerat sepulturam: ofsa eius de ciuitate
romana ad dictam basilicam ceportata. in eadem cũ
p̾dicto suo auuncło fuerunt in uno eodem marsol eo
honorifice collocata. Sedit in ep̃atu autis septem an¬
nis. duobus mensib et circit̾ tubus ebdomadis. illu¬

Expanded text:
dabiliter se habuit, quod apud dominum Nicolaum papam dabiliter se habuit, quod apud dominum Nicolaum papam III, successorem praefati domini Joannis, et apud cardinales ejus merita tam dilucide claruerunt, quod ad dignitatem cardinalatus assumptus factus fuit Praenestinus inter ipsos, qui ad tantae dignitatis culmen fuerit provectus. Non post quidem multa tempora, ingravescente in ipso fluxu ventris, ultimo eloquio ex magnae deliberationis discretione condito, dum ipse perciperet quod ipsum pertrahebat defectus virium ad occasum, sacramentum extremae unctionis reverenter recepit, quibus noctis silentio, evasit feliciter nequitias hujus mundi; et quia cum avunculo suo praedicto in Antissiodorensi basilica suam elegerat sepulteram, ossa ejus de civitate Romana ad dictam basilicam deportata, in eodem cum praedicto avunculo suo fuerunt in uno mausoleo honorifice collocata. Sedit in episcopatu Antissiodorensi septem annis, duobus mensibus et circiter tribus hebdomadis, illu
Abbreviated transcription (Latin):
terram quam habebat dictus comes in comitatu autĩs
sui maliciam nit̾etur appellatõnis remedio colorare:
ĩp̃e iurium eccł̃ie sue acquisitor in defessus pro ip̃ius
eccl̃ie iurib uitam suam ꝑiculis expon̾e non formidãs
pro dictis iurib deffendendis ad romanam curiã se tnͣs¬
ferendum studio pie delib̾ationis elegit. et licet in p̾dc̃o
negocio uiriter se hẽret. morte tamen p̾uentus illud
finali effectui nullatenus mancipauit. Illum siquidẽ cuiꝰ
odor fame redolens iam non solum in francoꝵ regione
amabili uerum etiam in regione ythalica confraga
lec honorifice receꝑunt. Et dum circa duoꝵ annorũ
spacium in dicta regione fuisset mansionaituf ille
qui in regionis gallicane temꝑie fuerat enutertis.
ebullientes calores illuis regionis ferre noualem fe¬
bres et fluxum uentris paciens egritudinis cronice
incurrit incommoda. in regione tamen illa tam lau¬

Expanded text:
terram, quam habebat dictus comes in comitatu Antissiterram, quam habebat dictus comes in comitatu Antissisui malitiam niteretur appellationis remedio colorare, ipse jurium ecclesiae suae acquisitor indefessus, pro ipsius ecclesiae juribus vitam suam periculis exponere non formidans pro dictis juribus defendendis ad Romanam curiam se transferendum studio piae deliberationis elegit. Et licet in praedicto negotio viriliter se haberet, morte tamen praeventus illud finali effectui nullatenus mancipavit. Illum siquidem, cujus odor famae redolens jam non solum in Francorum regione amabili, verum etiam in regione Italica conflagrarles honorifice receperunt. Et dum circa duorum annorum spatium in dicta regione fuisset mansionarius, ille, qui in regionis Gallicanae temperie fuerat enutritus, ebullientes calores illius regionis ferre non valens, febres et fluxum ventris patiens aegritudinis chronicae incurrit incommoda. In regione tamen illa tam lau
Abbreviated transcription (Latin):
in uiolatõne eiusdem int̾dicti culpabiles extiterunt.¬
humiliter et deuote flexis genibus dicto ep̃o supplica¬
uit ut int̾dictum latum in dc̃a uilla relaxaret. et eid̃
ep̃o tam pro int̾dicto qͣm ꝓ uiolatõne ip̃ius em̃dauit.
fuerunt q uiginti corꝑã extracta de terra que sepul¬
ta fuerunt durante dicto interdc̃o in cimit̾iis me¬
moratis. et absolutõne ab ep̃o obtenta fuerũt suꝑ ter¬
iam insepulta quousq sermo gen̾alis factus fuisset
ad populum in eccłia beati petri dekaritate p̃dicta et
missa pro defunctis fidelibus celebrata. O. uibus sic actis.
dicta corꝑa fuerunt eccłiastice tradita sepulture Dum
uero quatuor annoꝵ et amplius effluxissent curricula
dis dissensio ꝓt̾uiaq comitis crebrescente dum dictus
dictum comitem et eius uxorem ferire mucrone a¬
nathematis nõ neglexit. Et dum comes et eius uxor in
sua malicia ꝑdurarent.: ut ip̃os magis eccliastica se

Expanded text:
in violatione ejusdem interdicti culpabiles exstiterunt,in violatione ejusdem interdicti culpabiles exstiterunt,humiliter et devote flexis genibus dicto episcopo supplicavit, ut interdictum latum in dicta villa relaxaret, et eidem episcopo, tam pro interdicto, quam pro violatione ipsius emendavit. Fuerantque viginti corpora extracta de terra, quae sepulta fuerant, durante interdicto dicto, in coemeteriis memoratis, et absolutione ab episcopo obtenta, fuerunt super terram insepulta, quousque sermo generalis factus fuisset ad populum in ecclesia B. Petri de Charitate praedicta, et missa pro defunctis celebrata. Quibus sic actis, dicta corpora fuerunt ecclesiasticae tradita sepulturae. Dum vero quatuor annorum et amplius effluxissent curricula,dis dissensio, proterviaque comitis crebrescente, dum dictusdictum comitem, et ejus uxorem ferire mucrone anathematis non neglexit. Et dum comes et ejus uxor in sua malitia perdurarent, ut ipsos magis ecclesiastica s
Abbreviated transcription (Latin):
u̾se carnis in euitabile debitum exsoluisset. Duoꝵ siqͥ¬
dem annoꝵ uł circa currente interuallo dum apud
karitatem suꝑ lig̾im tempore pͥoris milonis quam¬
dam mulierem burgensem dicti prioris suspectã
de heresi uellet examinare. et dictus prior licet plurie
monitus dictam mulierem ei tradere recusaret.
ep̃c dictam uillam gen̾a li supposuit int̾dicto. Dict
siquidem prior et eius monachi in p̾iudiciũ ep̃alis iu¬
faciebant sepiliri in cimit̾iis dicte uille. Ex hoc autẽ
ꝓcurante humani gen̾is inimico int̾ ep̃m et priorẽ
p̾fatum graues fuerunt discordie suscitate. Sed fina¬
liter procurante dicto ep̃o mediantib archiep̃o seno¬
nensi et abb̃̾e cluniacensi ad hoc deuenit negocium
supͣ dictum: qd dicta mulier extitit dicto ep̃o libera¬
ta. et quod unus de monachis de p̾dicto monast̾io pro
omnib qui ut int̾dictum ferretur in uilla p̾dicta et

Expanded text:
versae carnis inevitabile debitum exsolvisset. Duorum siquversae carnis inevitabile debitum exsolvisset. Duorum siquidem annorum vel circa currenti intervallo, dum apud Charitatem super Ligerim tempore prioris Milonis, quamdam mulierem Burgensem dicti prioris suspectam de haeresi vellet examinare, et dictus prior licet pluries monitus dictam mulierem ei tradere recusaret, episcopus dictam villam generali supposuit interdicto. Dictus siquidem prior et ejus monachi in praejudicium episcopalis juora decedentium faciebant sepeliri in coemeteriis dictae villae. Ex hoc autem procurante humani generis inimico, inter episcopum et priorem praefatum graves fuerunt discordiae suscitatae. Sed finaliter procurante dicto episcopo, mediantibus archiepiscopo Senonensi et abbate Cluniacensi, ad hoc devenit negotium supradictum, quod dicta mulier exstitit dicto episcopo liberata, et quod unus de monachis de praedicto monasterio pro omnibus, qui ut interdictum ferretur in villa praedicta, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntariam ad octies uiginti libras turoñ annui red¬
ditus coartauit. uerumptamen in concessione dicte de¬
cime ep̃ales redditus in trecentis libris turoñ redditu¬
alibus et amplius augmentauit. Item a nobilib ui¬
ns milone de autisuiõd et iohe eius fr̃e militib fur¬
num. iusticiam et płes res alias quas habebant apud
p̾dictum appoigniacum comꝑauit. et in hoc ep̃ales red¬
ditus in qͣter uiginti libris turoñ redditualib ampli¬
auit. Item in sui ultima uoluntate suꝑ p̾dictis acqui¬
sitis que fec̾at apud appoigniacum ultra p̾dictas qua¬
teruiginti libras reddituales: contulit eccłie beati ste¬
phi uiginti libras turoñ annui redditus die sui anni¬
uersarii diuidendas. Item scolastriam eccłie autĩs de
rebus ep̃atus in decem libris turoñ redditualib ampli¬
auit. ampliora bona sperabat ardenti anins desiderio
dicte ecclesie se facturum. uisi tam breui tempore uni¬

Expanded text:
voluntariam ad octies viginti libras Turonenses annui redvoluntariam ad octies viginti libras Turonenses annui redditus coarctavit; verumtamen in concessione dictae decimae episcopales redditus in trecentis libris Turonensibus redditualibus, et amplius augmentavit. Item a nobilibus viris Milone de Antissiodoro, et Joanne ejus fratre militibus furnum, justitiam, et plures res alias quas habebant apud praedictum Appoigniacum, comparavit, et in hoc episcopales redditus in quater viginti libris Turonensibus redditualibus ampliavit. Item in sui ultima voluntate super praedictis acquisitis, quae fecerat apud Appoigniacum ultra praedictas quater viginti libras reddituales, contulit ecclesiae B. Stephani viginti libras Turonenses annui redditus die sui anniversarii dividendas. Item scholastriam Ecclesiae Antissiodorensis de rebus episcopatus in decem libris Turonensibus redditualibus ampliavit; ampliora bona sperabat ardenti desiderio dictae ecclesiae se facturum, nisi tam brevi tempore uni
Abbreviated transcription (Latin):
bus adiacentib ip̃i porte. Item apud appoigniacũ cas¬
trum sue et p̾decessoꝵ suoꝵ dicõni subiectum. licet inco¬
le dicti loci seruituti manus mortue tallie alto et bas
gati: rectam tamẽ decimam bladi. uini et alioꝵ fruc¬
tuum ex agricultura ꝓuenientiũ contra legis diuine
salutarem obseruancłam usq ad illa temꝑa semꝑ sol¬
uere renuerunt. Iste siquidem liberalitatis sibinatiue
motus instinctu pastoralisq sollicitudinis incitam̃to
pulsatus affectabat et ip̃os restituere lib̾tati: et mede¬
ri ꝑiculis animarum. Sane ip̃e sue discrectionis uigi¬
lancia. sueq sedule exhortatõnis efficacia ad hoc indu¬
xit incolas dicti loci quod ad solutõnem recte decime
om̃ium fructuum p̾dictoꝵ imꝑpetuum sub auctẽtico
cyrograplo sibi et eius successorib obligarunt. et pro
huius concessionis repensiua de consensu sui capłi ser¬
uitutem manus mortue. linee humani gen̾is inhu¬
mane de loco illo totalit̾ abdicauit. et talliam p̾dictã

Expanded text:
bus adjacentibus ipsi portae; item apud castrum Appoigniacum suae et praedecessorum suorum ditioni subjectum, licet incolae dicti loci servituti manus mortuae, talliae, alto et bassgati, rectam tamen decimam bladi, vini et aliorum fructuum ex agricultura provenientium contra legis divinae salutarem observantiam usque ad illa tempora semper solvere renuerunt, iste siquidem liberalitatis sibi nativae motus instinctu pastoralisque sollicitudinis incitamento pulsatus affectabat et ipsos restituere libertati et mederi periculis animarum. Sane ipse suae discretionis vigilantia suaeque exhortationis sedula efficacia ad hoc induxit incolas dicti loci, quod ad solutionem rectae decimae omnium fructuum praedictorum in perpetuum sub authentico chirographo sibi et ejus successoribus obligarunt, et pro ejus concessionis repensiva de consensu sui capituli servitutem manus mortuae, lineae humani generis inhumanae, de loco illo totaliter abdicavit, et talliam praedictam
Abbreviated transcription (Latin):
Benignum prb̃rm. andochiũ atq tyrsũ
quos ab ephesina urbe sc̃s policarpus dis¬
cipłs beatissimi ioħis apłi & euangłiste
ingallias direxerat: plurimis affectos
suppliciis. isdem crudelissimus imꝑator
ad celeste regnũ transmisit. Nec minus
sc̃m symphorianũ cum aliis quã pluri¬
bus quos ipsi iam xp̃o lucrãuerant. torm̃¬
tis uariis affectos. necari p̃cepit. Hac gͥ ꝑ
secutione ubiq de bacchante: paucissimi
uiri repꝑiebant᷑. qui se xp̃ianos ẽẽ fate¬
rentur. E uoluto autẽ aliquanto tem¬
poris spatio: a fidelissimis xp̃ianis laten¬
ter aurib Syxti pape urbis rome nun¬
tiat᷑ qͥ poscebant ut talem uirũ dirige¬
ret: Qui iam fidei extinctam lucernam
suis deb̾et illuminare eloquiis. & barba¬
roꝵ infidelitatẽ opiculante diuino auxi¬
lio compesceret.Tunc memoratus papa
predictum uirũ dĩ ꝑegrinũ prbm ciuẽq¬

Expanded text:
Benignum presbyterum, Andochium, atque Tyrsum, Benignum presbyterum, Andochium, atque Tyrsum, quos ab Ephesina urbe sanctus Polycarpus discipulus beatissimi Joannis apostoli et evangelistae in Gallias direxerat, plurimis affectos suppliciis, isdem crudelissimus imperator ad coeleste regnum transmisit. Nec minus sanctum Symphorianum eum aliis quampluribus, quos ipsi jam Christo lucrati fuerant, tormentis variis affectos necari praecepit. Hac igitur persecutione ubique debacchante, paucissimi viri reperiebantur qui se Christianos esse faterentur. Evoluto autem aliquanto temporis spatio, a fidelissimis Christianis latenter auribus Sixti papae urbis Romae nuntiatur, qui poscebant ut talem virum dirigeret, qui jam fidei exstinctam lucernam suis deberet illuminare eloquiis, et barbarorum infidelitatem opitulante divino auxilio compesceret. Tunc memoratus papa praedictum virum Dei Peregrinum pre
Abbreviated transcription (Latin):
sedes. Ad pagum autissiodorensem se con¬
tulerunt: eoquod eẽt eo tempore ex ma¬
xima sui parte nimia siluarum opacus
densitate. Quod minime latuit alexan¬
drum: sacrilateris ꝓtectorem. Cumq
ꝑuenisset ad locum qui totiacus uocatur:
repꝑit pͥscum uirum xp̃ianissimum.
maxima nobilitate pollentẽ. multisq
& ibidem cohortib preminentẽ qui cũ
plurib auesontianensi ciuitate aduene¬
rat. Quoꝵ agmina alexander ferocissi¬
mo cursu inrumpens: ait. Que uos sedi¬
tio in hoc loco. Glomeratim consistere
compulit. aut cuiꝰ religionis estis uos:
Cui sanctissima multitudo respondit. No
non seditio. s reuerentissima ad hunc
deuexit religio locum. xp̃o enĩ nr̃arũ
libamina precũ deferimiis congregati:
qui disꝑsionẽ nr̃am sanguinis sui effusio¬
ne redimendo coniunxit. Uidens itaq in¬
suꝑabiles infide xp̃i athletas: om̃s gladio
ꝑimi iussit. Simili modo & scos dei mres.

Expanded text:
sedes, ad pagum Autissiodorensem se consedes, ad pagum Autissiodorensem se contulerunt, eo quod esset eo tempore ex maxima sui parte nimia silvarum opacus densitate. Quod minime latuit Alexandrum sacri lateris protectorem. Cumque pervenisset ad locum, qui Totiacus vocatur, reperit Priscum virum Christianissimum maxima nobilitate pollentem, multisque et ibidem cohortibus praeminentem: qui cum pluribus a Vesuntionensi civitate advenerat, quorum agmina Alexander ferocissimo cursu irrumpens, ait: Quae vos seditio in hoc loco glomeratim consistere compulit; aut cujus religionis estis vos? Cui sanctissima multitudo respondit: Nos non seditio, sed reverendissima ad hunc devexit religio locum: Christo enim nostrarum libamina precum deferimus congregati, qui dispersionem nostram sanguinis sui effusione redimendo conjunxit. Videns itaque insuperabiles in fide Christi athletas, omnes gladio perimi jussit. Simili modo et sanctos Dei martyres