comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atepisti: Itaq uita ꝑfidem ⁊ cari¬
tatem cooperitur eccłia: in illa au¬
tem sola caritate uestietur. que ma¬
io horum esse ꝑhibetur: ⁊ in hac
caritate. omnes maxime iustifica¬
tiones consistunt: ꝓpt̾̃ quam cũc
ita ꝑfidem oꝑerat᷑ Gene autem byssi¬
num splendens ⁊ candidum dicit᷑.
quia uidelicet nullis peccatorum
tunc maculis offuscabit᷑ electorum
conscientia: que hic ꝑfidem spem
ucaritatem fuerit ornata Et dicie
michi: scribe: uidelicet incorde tuo:
uł etiam scribe inlibro. ut ꝑueni¬
at ad posteros Nam ⁊ qd̾ iohanni
dicitur: omni eccłie dicitur: cuiꝰ
ille tunc tẏpum gerebat: Beati
qui adcenam nup̾tiarum agni
uocati sunt: Non dehis nuptiis
que inp̃senti aguntur. ista dicun¬
tur. ad quas multi intrare uiden¬
tur ꝑfidem ⁊baptismum: s non
sd̾o sunt beati. quia fidem quã ha¬
bere uident᷑ oꝑib maculant: unde
scriptum est. multi sunt uocati.
pauci uero electi: s de his nuptiis
hoc intelligitur. inquas solum mo¬

Expanded text:
ac itaque vita per fidem et charitatem cooperitur Ecclesia, in illa autem sola charitate vestietur, quae major horum esse perhibetur. Et in hac charitate omnes maxime justificationes consistunt, propter quam cuncta per fidem operantur. Bene autem byssinum splendens et candidum dicitur, quia videlicet nullis peccatorum tunc maculis offuscabitur electorum conscientia, quae hic per fidem, spem, et charitatem fuerit ornata. Et dicit mihi: Scribe. Videlicet in corde tuo, vel etiam scribe in libro, ut perveniat ad posteros. Nam et quod Joanni dicitur, omni Ecclesiae dicitur, cujus ille tunc typum gerebat. Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt. Non de his nuptiis quae in praesenti aguntur, ista dicuntur, ad quas multi intrare videntur per fidem et baptismum, sed non ideo sunt beati, quia fidem quam habere videntur, operibus maculant, unde scriptum est: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed de his nuptiis hoc intelligitur, in quas solummo
Abbreviated transcription (Latin):
constantiam dabit suis. ut ante
possint occidi. quam a fide xp̃i seꝑa¬
ri. qui dicit. gaudete. quia ego uici
mundum: uel uincet eos. quando
dampnabit illos. cum capite suo
regum: ac si diceret:⁊ si reꝓbi głam
filiorum di amittent: tamen domi¬
nium euis non euadent. s semꝑ
eum dñm sustinebunt: Utuur
enim eis adutilitatem scõrum:
etiam cum ꝓugnat aduersus eoꝵ
ꝑfidiam Scd̃m hunc sensum
nabugodonosor seruus łi uocat᷑.
⁊ sp̃c etiam malus. dñi sp̃e dicitur.
malus scilicet a se. dñi autem sp̃e
quia ado creatus. ⁊ potestati illuis
subiectus: Et qui cum illo sunt.
electi ⁊ uocati ⁊ fideles sunt: sub¬
auditus ꝓptea reges exuperat: lec¬
tiindei predestinatione ante mun
rum ex secutionemz Et dixtt nun
aquas quas uidisti ubi meretxe
sedet: ppłi sunt ⁊gentes. ⁊ lingue.

Expanded text:
constantiam dabit suis, ut ante constantiam dabit suis, ut ante possint occidi, quam a fide Christi separari, qui dicit: Gaudete, quia ego vici mundum . Vel vincet eos quando damnabit illos cum capite suo regum. Ac si diceret: Etsi reprobi gloriam filiorum Dei amittent, tamen dominium ejus non evadent, sed semper eum Dominum sustinebant; utitur enim eis ad utilitatem sanctorum, etiam cum pugnat adversus eorum perfidiam. Secundum hunc sensum Nabuchodonosor servus Dei vocatur, et spiritus etiam malus Domini spiritus dicitur. Malus scilicet a se, Domini autem spiritus, quia a Deo creatus, et potestati illius subjectus. Et qui cum illo sunt electi et vocati et fideles, subauditur propterea reges exsuperant. Electi in Dei praedestinatione ante munderum exsecutionem. Et dixit mihi: Aquas quas vidisti, ubi meretrix sedet, populi sunt et gente
Abbreviated transcription (Latin):
si cum capite suo regnabunt. post
bestiam: id est secundi ab eo inhono¬
re ⁊ clignitate erunt accepta ab ipso
capite: Et illi quidem reges iam reg¬
nant in auis ⁊ pauis. id est in sius
similib: s tamen ad comparatio¬
nem illuis extreme potentie. nec¬
dum ꝑfecte regnum acceperunt:
sicut ⁊ regnum eccl̃ie erat quidẽ
ante aduentum redemptoris in
mundo: s tunc ampliuis surrexit
cum caput eus in carne apparuit:
S hanc potestatem post bestiam id
est in subiectione illius. tanquam
menbra ⁊ illi subditi accipient:
Hii unum consilium habebunt
contra xp̃m. ⁊ menbra illius ut
negent xp̃m ⁊ confiteant᷑ anticri¬
stum: s consilium bestie in nocen¬
dent: id est quicquid uiriun⁊ for¬
titudinis habent. ipsi tribuent di¬
centes. tibi gratias agimus. quia
quicquid habemus ate accepimꝰ:
Hii cum agno pugnabunt ⁊ uer¬
bo ⁊ opere. ut fideles a fide illius
separent: ⁊ agnus uincet illos: qͥa

Expanded text:
si cum capite suo regnabunt. Post si cum capite suo regnabunt. Post bestiam, id est, secundi ab eo in honore et dignitate erunt, accepta ab ipso capite. Et illi quidem reges jam regnant in avis et proavis, id est in suis similibus, sed tamen ad comparationem illius extremae potentiae, necdum perfecte regnum acceperunt, sicut et regnum Ecclesiae: erat quidem ante adventum Redemptoris in mundo, sed tunc amplius surrexit, cum caput ejus in carne apparuit. Sed hanc potestatem post bestiam, id est, in subjectione illius tanquam membra, et illi subditi accipient. Hi unum consilium habent. Contra Christum et membra illius, ut negent Christum, et confiteantur Antichristum. Sed consilium bestiaedent, id est, quidquid virium et fortitudinis habent, ipsi tribuent dicentes: Tibi gratias agimus, quia quidquid habemus, a te accepimus. Hi cum Agno pugnabunt, et verbo et opere, ut fideles a fide illius separent; et Agnus vincet illos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tem alios sp̃c nequi ores se: qui
utiq non diceret septem alios. ni¬
si inuno etiam septem uoluisset
intelligi: Et in interitum uadet:
De eodem corpore diaboli dicit: quod
ꝓculdubio cum capite suo ꝑibit.
cum dies iudicii aduenerit. dicen¬
te dño. ite in ignem et̾num ⁊ cet̾a:
Et decem cornua que iuidisti. decem
reges sunt: qui regnum nondum
acceperunt. ⁊ cetera: Temporib an¬
tixp̃i decem regna erunt int̾ra. sic̃
liber danihelis ꝓpħe testatur: s si¬
cut idem danihel dicit. quartum
regnum erit interra. qd̵ maius erit
omnib regnis: ⁊ deuorabit uniũ¬
sam fram. ⁊ conculcabit ⁊ cõminuet
eam: Porro cornua decem. ipsuis reg¬
ni.decem reges erunt: exquibr ille
tres interficiet. regem uidelicet egyp¬
ti. regem africe. ⁊ ethyopie: ceteri au¬
tem subdent se illi: Et potestatem
tanquam reges una hora accipient
post bestiam: Una hora. intelligun¬
tur tres anni ⁊ dimidius. quib ip¬

Expanded text:
tem alios spiritus nequiores se . Qui tem alios spiritus nequiores se . Qui utique non diceret septem alios, nisi in uno etiam septem voluisset intelligi. Et in interitum vadit. De eodem corpore diaboli dicit, quod proculdubio cum capite suo peribit cum dies judicii advenerit, dicente Domino: Ite in ignem aeternum, etc. Et decem cornua quae vidisti decem reges sunt, qui regnum nondum acceperunt. Temporibus Antichristi decem regna erunt in terra, sicut liber Danielis prophetae testatur, sed sicut idem Daniel dicit, quartum regnum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt, e quibus ille tres interficiet, regem videlicet Aegypti, regem Africae, et Aethiopiae, caeteri autem subdent se illi. Et potestatem tanquam in reges una hora accipient post bestiam. Una hora intelliguntur tres anni et dimidius, quibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
tet illum breui tempore regnare. id
est trib annis ⁊ dimidio: unde ⁊
dñs in euangłiꝰ dicie: nisi ad breui¬
ati fuissent dies illi. nonfuisset
salua omnis caro: s ꝓpter electos
breuiabuntur Et bestia que erat
⁊ non est:⁊ ipsa octaua est. ⁊ exseptẽ¬
ditur corpus diaboli inpreceden¬
tb ⁊ subsequentib: cum ipsa
que non est ad huc s uentura est
sicut diximus uincta fuerit corpo¬
ri suo hoc est anti xp̃o in nouissi¬
mo tempore:⁊septima erit.quia
de eodem genere:⁊octaua erit. qͥa
septuplum transcendet malitiam.
ihypocris in menbrortm diaboli.
qui nunc sunt uel fuerunt:. Ad
nichil aliul appellauit octauam
que septima erat: nisi ut ostende¬
let. quia septies tantum tunc
lominabitur antixp̃t incorpore
suo cum solutus fuerit quam
nunc faciat: Sicut ⁊ clñs dum
in euangłio de uno maligno loque¬
retur. ut ostenderet quia uno pro
septem usus est. statim sub nectie.
tunc inquit uadit. ⁊ assumit sep¬

Expanded text:
tet illum brevi tempore regnare, id tet illum brevi tempore regnare, id est, tribus annis et dimidio. Unde et Dominus in Evangelio dicit: Nisi abbreviati fuissent dies illi, non fuisset salva omnis caro, sed propter electos breviabuntur . Et bestia quae erat et non est, et ipsa octava est, etmembris diaboli, in praecedentibus et subsequentibus, cum ipsa quae non est adhuc, sed ventura est, sicut diximus, juncta fuerit corpori suo, hoc est Antichristo, in novissimo tempore. Et septima erit, quia de eodem genere; et octava erit, quia septuplum transcendit malitiam et hypocrisim membrorum diaboli, qui nunc sunt vel fuerunt. Ad nihil enim aliud appellavit octavam, quae septima erit, nisi ut ostenderet quia septies tantum tunc dominabitur Antichristus in corpore suo, cum solutus fuerit, quamque nunc faciat. Sicut et Dominus dum in Evangelio de uno maligno spiritu loqueretur, ut ostenderet quia pro septem unus est, statim subnectit: Tunc, inquit, vadit et assumit sep
Abbreviated transcription (Latin):
matura. hi quinq reges superius
dicti desinunt: ⁊ succedit aliusix
aut intellectus. aut error: Hii sunc
etiam quinq uiri de quib dñs
mulieri samaritane dicit: quinas
iuros habuisti⁊nunc quem ha¬
bes non est tuus uir: quia erro
dominatur tui: Quod diximus
de uno quoq hoc etiam generalt᷑
ra etate hii quĩq sensus regunt
ad ueniente autem maturitate siu¬
ceclit aut intellectus legiti mus itt
aut adulterinus. qui est error. Iste
est rex de quo hic loquitur sermo
is quisq talis est:unde dequibr¬
dam deum cognoscentib ⁊ tamen
ertorem sequentib dicit apls. cum
cognouissent d̾m. non sicut dĩglo
tificauerunt aut gratias egerunt:
s euanuerunt inuanitatib sius.
⁊cetera: Quod autem sequit᷑. alius
nondum uenit: ad residuum corp
anti xp̃i ꝑtinet. uel adipsum anti¬
xp̃m: qui licet modo regnet inmẽ¬
bris. tamen ampluis ⁊ manifesti¬
us regnaturus est ꝑseipsum: de
quo sequitur. ⁊ cum uenerit. opor¬

Expanded text:
matura, hi quinque reges superius matura, hi quinque reges superius dicti desinunt, et succedit alius rex, aut intellectus, aut error. Hi sunt etiam quinque viri, de quibus Dominus Samaritanae dicit: Quinque viros habuisti, et nunc quem habes non est tuus vir , quia error dominatur tui. Quod diximus de unoquoque, hoc etiam generalitera aetate, hi quinque sensus regunt. Adveniente autem matura aetate, succedit aut intellectus legitimus vir, aut adulterinus, qui est error. Iste est rex de quo loquitur sermo li, quisquis talis est; unde de quibusdam Deum cognoscentibus, et tamen errorem sequentibus dicit Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut Drificaverunt, aut gratias egerunt, sed evanuerunt in vanitatibus suis, etc. Quod autem sequitur, alius nondum venit, ad residuum corpus Antichristi pertinet, vel ad ipsum Antichristum, qui licet modo regnet in membris, tamen amplius et manifestius regnaturus est per seipsum. De quo sequitur: Et cum venerit, opor
Abbreviated transcription (Latin):
ablata est ei potestas. sicut supra
dictum est ꝑ passionem filii der
uel fuit. quia in menbris sius iã
apparuit:⁊ non est. qm̃ adhuc ip
sorum menbrorum caput ꝑsemet¬
ipsum nec dum apparuit: Et hic
est sensus. qui habet sapientiam.
hoc est intellectũ: Est ille necessa¬
rius in hoc loco qui habet sapien¬
tiam. hoc est intelligentiam: Sep¬
tem capita. septem montes sunt:
inueniri: sicut hic: Quod enimse
bestia. hoc septem capita ⁊ sepere
montes. septemꝙ rege: id et lin¬
uersa malorum pats. que inpo¬
sitis tamquam in regib constnt
⁊ subiectis plebib. Quinq ende¬
runt: In quinq regib accipe qͥn¬
ꝙ sensus corporis. qui infantian
nr̃am regunt: quia naturaliter
lenia tactu appetimus: sapra
amamus:canora ⁊consona que¬
rimus: odoriferis delectamur:
pulcris usu: reliqua his contra¬
ria omni modis refugimus que
sunt amara. dissona. fetida. aspe¬
ra ⁊ turpia: Locedente uero etate

Expanded text:
ablata est ei potestas, sicut supra ablata est ei potestas, sicut supra dictum est, per passionem Flii Dei; vel fuit, quia in membris suis jam apparuit, et non est, quoniam adhuc membrorum caput per semetipsum necdum apparuit. Et hic est sensus: Qui habet sapientiam, hoc est, intellectus est illi necessarius in hoc loco. Qui habet sapientiam, hoc est intelligentiam. Septem capita, septem montes sunt, inveniri, sicut hic. Quod enim bestia, hoc septem capita, et septem montes, septemque reges, id est universa malorum pars, quae in praepositis tanquam in regibus constat, et subjectis plebibus. Quinque ceciderunt. In quinque regibus accipe quinque sensus corporis, qui infantiam nostram regunt, quia naturaliter lenia tactu appetimus, sapora amamus, canora et consona quaerimus, odoriferis delectamur et pulchris visu. Reliqua his contraria omni modo refugimus, quae sunt amara, dissona, fetida, aspera et turpia. Accedente vero aetate
Abbreviated transcription (Latin):
asserentes eum ab inferis suscitan¬
rum Et mirabuntur in habitã¬
tes t̾ram. ⁊ cetera: In habitantes ter¬
ram reꝓbi intelligunt᷑. qui men¬
te terram inhabitant.⁊terrenis reb
inherent ꝑdesiderium animi: Hii
cum uiderint dampnatum diabo¬
lum cui crediderunt. quia maxime
hoc ad eos ꝑtinet qui antixp̃m ꝓ
deo funt recepturi: admirabun¬
tur. dicentes adinuicem: Hecci¬
ne erat spes nr̃a: Et adipsum se
reuertentes.dicent:ecce qui puta¬
uimus te esse xp̃m decepti sumus.
qui modo te cdampnari uidemus:
Quorum non sunt scripta nomi
destinatio omnipotentis di: Hii
enim qui antixp̃m sequentur.
quia exhis nemo ꝑibit quos ab
initio mundi ds saluandos p̾desti¬
nauit. de quib apłs. quos presci¬
uit.⁊predestinauit conformes fier
claritaus sue: Nouit enim ds qͥb
dicturus est. ite in ignem eternum.
⁊ quib. uenite benedicti patris mei:
uidentes bestiam. id est diabolum.
que erat inpotentia magna ante
aduentum filii dei.⁊ non est: quia

Expanded text:
erentes eum ab inferis resuscitanndum. Et mirabuntur inhabitantes terram. Inhabitantes terram, reprobi intelliguntur, qui mente terram inhabitant, et terrenis rebus inhaerent per desiderium animi. Hi cum viderint damnatum diabolum, cui crediderunt, quia maxime hoc ad eos pertinet qui Antichristum pro Deo sunt recepturi, admirabuntur dicentes ad invicem: Haeccine erat spes nostra ? Et ad ipsum se convertentes dicent: Ecce qui te putavimus Christum, decepti sumus, dum modo te damnari videmus. Quorum non sunt scripta nomindestinatio omnipotentis Dei. Hi enim qui Antichristum sequentur nquia ex his nemo peribit, quos ab initio mundi Deus salvandos praedestinavit, de quibus Apostolus: Quos praescivit et praedestinavit conformes fieri claritatis suae . Novit enim Deus quibus dicturus est: Ite in ignem aeternum; et quibus: Venite, benedicti Patris mei . Videntes bestiam, id est diabolum. Quae erat in potentia magna ante adventum Filii Dei. Et non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
abliuionem patiatur. sinore ño
bliotira loquit᷑. con descendens fra¬
suitati nĩe sicut supra dictum est.
idet enim obliioni tradere bona
ustorum. ⁊ facta impiorum: qͣndo
istos ꝑmittit affligi. illos autemho¬
norib ⁊ cdignitatib pollere: ⁊ contͣ
nudicio facta bonorum uidebit᷑¬
sius bonis remunerabit oꝑib. ⁊
bona impiorum oblunoni tradet.
qui inp̾senti remiinerationẽ recipi¬
unt: unde illis dicentib. nonne in
nomine tuo ꝓpħauimus. demonia
aetimus ⁊ urtutes multas fecimꝰ.
dicet illis. amen dico uob̃ nescio uos:
Nectlite illi. sicut ipsa rectludit uo¬
bis Alloquitur hic sermo diuinꝰ
chorum doctorum: quib babylon.
hoc est multitudo reꝓborum mala
intulit: ubi notandum quia non
dixit facite illis sicut ipsa fecit uo¬
bis: s reclite illi sicut ipsa recllidit
uobis: Si enim diceret recflite illi
sicut ipsa fecit uobis: manifestum
ess Eccłia enim insius pͥncipib

Expanded text:
oblivionem patiatur, sed more nostro oblivionem patiatur, sed more nostro Scriptura loquitur, condescendens fragilitati nostrae, sicut supradictum est. Videtur enim oblivioni tradere bona justorum, et facta impiorum, quando istos permittit affligi, illos autem honoribus et dignitatibus pollere. Econtra in judicio, facta bonorum videbitusuis bonis remunerabit operibus: et bona impiorum oblivioni tradet, qui in praesenti remunerationem recipiunt, unde illis dicentibus: Nonne in nomine tuo prophetavimus, Daemonia ejecimus, et virtutes multas fecimus ? dicet illis: Amen dico vobis, nescio vos . Reddite illi sicut ipsa reddidit vobis. Alloquitur hic sermo divinus chorum doctorum, quibus Babylon, hoc est, multitudo reproborum mala intulit. Ubi notandum, quia non dixit, facite illi sicut ipsa fecit vobis, sed reddite illi sicut ipsa reddidit vobis. Si enim diceret, reddite illi sicut illa fecit vobis, manifestum esset. Ecclesia enim in suis principibus
Abbreviated transcription (Latin):
us ferientur. ideoꝙ recte balsns
nequaꝙͣ ante ad plagas ꝑubno
nisi cum peccata etus ad clum:
tingunt: Quuia qui conrieti ꝑ
uitatib nolunt ⁊ acpectant Aha
ret amplius delinquentes diint
feriantur non nisi consiminan
babylonie menbris dicuit. ceterua
generalit̾ tunc pectata eusdem
corporis usq ad celum ꝑueniunt
do aclunata conpage menbrous
cõuincto etiam ꝑ antixp̃m capit
menbris. ut in manitas transgus¬
sionis eius indicat: quria non at
ultra quo peccando transeat. x
ergo qua dicitur. exite deea pols
meus. ⁊ nesitis participes delictor¬
euis. toto quicle̾ nunc temporeai¬
res electorum pulsat: s tunc insts¬
tius clamabit. cum iam iamꝙ de¬
lictis celum tangentib ꝑficla ciui¬
tas ad debitas supplicioꝵ plagas
mini. dum adhuc modicũ suꝑẽ
bit. quo peccata debitum finem
accipiant: Et recordatus est cdñs
ds̃ iniquitatum etus Recordi¬
ri dicitur cds̃. non qd̾ aliquand

Expanded text:
us ferientur. Ideoque recte Babylon us ferientur. Ideoque recte Babylon nequaquam ante ad plagas pervenit, nisi cum peccata ejus ad coelum pertingunt: quia qui converti a pravitatibus nolunt, et exspectantur adhuc ut amplius delinquentes durius feriantur, non nisi consummatis Babyloniae membris dicuntur. Caeterum generaliter tunc peccata ejusdem corporis usque ad coelum perveniunt,ndo adunata compage membrorum, conjuncto etiam per Antichristum capite membris, immanitas transgressionis ejus indicat, quia non est ultra quo peccando transeat. Vox ergo qua dicitur: Exite de ea, populus meus, et ne sitis participes delictorum, toto quidem nunc tempore aures electorum pulsat, sed tunc instantius clamabit, cum jamjamque delictis coelum tangentibus, perfida civitas ad debitas suppliciorum plagas mmi, dum adhuc modicum tempusbit, quo peccata debitum finem accipiant. Et recordatus est Dominus Deus iniquitatum ejus. Recordari dicitur Deus, non quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
culpe: similes erunt tormento: si
autem ab eorum uita fuerint se¬
parati: separabunt᷑ inpena: qd̃
in loch factum ꝓbare possumus:
qui corpore quid ẽ morabatur in
medio iniquorũ: s mente ꝓcul
erat abeorum conu̾̃satione: idõ¬
q ceteris pereuntib ipse solus li¬
berari meruit: Et non accipietis
de plagis eius: acsi diceret. idcir¬
co uidete ne participes Ittis delicto¬
rum eius: ne forte cum peccata
illius fuerint consũmata. parit̃
cum illis incipientes affligi. quo
rum uitam similem habere in
peccatis nolustis. ultionẽ crm
eis parẽ non recipiatis: uerũ hoc
non nr̃is meritis. s miscclia fiet
ta illorum ꝑueniunt usq ad ce¬
lum qui nolentes agere peniten¬
tiam. contra dm̃ habitatorem celi
eleuantur: quia si potuiss fiere.
iustum iudiciũ eius uoluissent
eludere. Isti tempus sibi clatum
ut agant penitentiam. uertunt
in au̾gmentũ culpe. Unde enim
dutius eepectantur. tnde dismes¬

Expanded text:
culpae, similes erunt tormento. Si culpae, similes erunt tormento. Si autem ab eorum vita fuerint separati, separabuntur in poena. Quod in Lot probare possumus, qui cum corpore quidem morabatur in medio iniquorum, sed mente procul erat ab eorum conversatione. Ideoque caeteris pereuntibus, ipse solus meruit liberari. Et non accipiatis de plagis ejus. Ac si diceret: Idcirco videte ne participes sitis delictorum ejus, ne forte cum peccata illius fuerint consummata, pariter cum illa incipiatis affligi. Quorum enim vitam similem habere in peccatis noluistis, ultionem cum eis parem non recipietis: verum hoc non nostris meritis, sed misericordia fiet ta illorum perveniunt usque ad coelum, qui nolentes agere poenitentiam, contra Deum habitatorem coeli elevantur, quia si potuisset fieri, justum judicium ejus voluissent eludere. Isti tempus sibi datum ut agant poenitentiam, vertunt in augmentum culpae, et unde diutius exspectantur, inde districti
Abbreviated transcription (Latin):
enim fornicationis. lascuua uo¬
luptatum: in uirtute delitiarũ
gule appetitus: inditatione mer¬
catorum. auaritia designat᷑ Et au¬
diui alteram uocẽ de celo dicentẽ.
tentis: qui cotidie clamat hortũs
electos. siue ꝑ doctrinam fidelium.
siue ꝑ int̾nam inspirationem
ut exeant debabylonez S illam
uocem que fit in aure ꝑ officiũ
p̃dicatorum. simul audiunt bo¬
ni ⁊ mali: istam autẽ que fit in
corde. soli audiunt iusti: Dici
ergo. exite de illa ppłs meus. nõ
corpore. quia non potestis s m̃te
quod statim manifestat. cum sub¬
uingit: ⁊ ne parcicipes sitis delic¬
torum eiꝰ. Inp̃senti enim uita cor¬
pore quidẽ boni cũ malis morant᷑.
s tamen morib ⁊ uita longe ab
eorum consortio distant: atq id¬
circo ipsa uox dĩ monet ut exeãt
de ea. mente. morib ⁊ uita. non
corpore: ⁊ ne participes sint delic¬
torum illuis: ne forte sint ⁊socu
penarum Quod si socii fuerint

Expanded text:
enim fornicationis lascivia voenim fornicationis lascivia voluptatum: in virtute deliciarum, gulae appetitus: in ditatione, mercatorum avaritia designatur. Et audivi alteram vocem dicentem: tentis, qui quotidie clamat, hortans electos sive per doctrinam fidelium, sive per internam inspirationem, ut exeant de Babylone. Sed illam vocem, quae fit in aure per officium praedicatorum, simul audiunt boni et mali: istam autem quae fit in corde, soli audiunt justi. Dicit ergo: Exite de illa, populus meus, non corpore, quia non potestis, sed mente. Quod statim manifestat cum subjungit: Et ne participes sitis delictorum ejus. In praesenti enim vita, corpore quidem boni cum malis morantur, sed tamen moribus et vita longe ab eorum consortio distant. Idcirco ipsa vox Dei monet, ut exeant de ea mente et moribus et vita, non corpore: et ne participes sint delictorum illius, ne forte fiant et socii poenarum. Quod si socii fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciam carnis sectando. aut
idola colendo: Et isti enim uindic¬
tam sanguinis sustinebunt: qm̃
ipsi principes malorum sunt: idõ¬
q in societate babyloniorum con-¬
sistunt Et mercatores t̾re de iurtu¬
te delitiarum eius diuites facti
sunt. Mertatores t̾re appellant᷑.
qui animã suam uenalem facuĩt.
nec timent cõmittere peccata tan
de uirtute delitiarum eius. hoc ẽ
de ambitione scłaris pompe diui¬
tes facti sunt: non uirtutib s pec¬
catis: Ipsi sunt mercatores: qui
ꝓ abundantia temporali. suas
animas cõmutant infelici mer¬
catu: Notandum qd in hoc loco
tres ꝑsone reꝓborum ⁊ tria comp̃¬
hendunt᷑ genera peccatorum. in
quib ⁊ omnes iniqui designant᷑
⁊ omnia pectata: gentes scilicet sub¬
iecte: reges illarum ⁊ mercatores.
hoc est duces ⁊ principes. qui suas
tem genera uitiorum sunt. lasci¬
uia. castri margia. ⁊ auaritia: aqͥ¬
b omnia peccata ꝓdeunt: In nõie

Expanded text:
munditiam carnis sectando aut munditiam carnis sectando aut idola colendo. Et isti enim vindictam sanguinis sustinebunt, quoniam ipsi principes malorum sunt, ideoque in societate Babyloniorum consistunt. Et mercatores terrae de virtute deliciarum ejus divites facti sunt. Mercatores terrae appellantur, quia animam suam venalem faciunt, nec timent committere peccata, tande virtute deliciarum ejus, hoc est de ambitione saecularis pompae divites facti sunt, non virtutibus, sed peccatis. Isti sunt mercatores, qui pro abundantia temporali suas animas commutant infelici mercatu. Notandum autem quod in hoc loco tres personae reproborum, et tria comprehenduntur genera peccatorum, in quibus et omnes iniqui designantur, et omnia peccata, gentes scilicet subjectae, reges illarum, et mercatores. Hoc duces et principes, qui suas tem genera vitiorum sunt: lascivia, gastrimargia, et avaritia, a quibus omnia peccata prodeunt. In nomine
Abbreviated transcription (Latin):
qum uel ut in carcerib demones
ment᷑ reclusi: qui inmundi dicũ
papt spurcitiam omnrũ peccatoꝵ
mq̃uib uersant᷑. Ipsi quaꝵ sunt
uolucres inmunde. qui ꝑhunc ae¬
am discurrunt. usq ad diem uidi
arscpectantes dampnationẽ sua:
ucta illud iacobi. angłos uero qͥ
non seruauerunt suum pͥncipa¬
um. sub caligine aeris huius tra¬
didit cruiciandos inuidiciũ mag¬
n ddiei: Siue etiam in mundas uo¬
mundi: ꝓpter mentis uero elationẽ
uolucres appellant᷑: Dehis uolucri¬
b ⁊ bestis ysaias plura loquitur:
Omnes inquit bestie agri ludent ibi.
⁊erit cubile draconum ⁊ pascua stru¬
tionum: ⁊ occurrent demonia ono¬
centaurus. ⁊ pilosus clamabit alt̾
ad alterum Et de ira fornicationis
eius. biberunt omnes gentes: id ẽ
uindictam peccatorum illius om¬
nes gentes sustinebunt:⁊ reges t̾re
qui cum illa fornicati sunt. hoc ẽ
principes istius scl̃i. qui cum ipsa
fornicati sunt diligendo terrena
plusquam celestia: uel etiam in¬

Expanded text:
um, velut in carceribus, daemones tenentur inclusi. Qui immundi dicuntur propter spurcitiam omnium peccatorum, in quibus versantur. Ipsi quoque sunt volucres immundae, qui per hunc aerem discurrunt usque ad diem judicii, exspectantes damnationem suam, juxta illud Judae Jacobi: Angelos vero qui non servaverunt principatum, sub caligine hujus aeris tradidit cruciandos in judicium diei . Sive etiam immundas voimmundi: propter mentis vero elationem, volucres appellantur. De his volucribus et bestiis Isaias plura loquitur: Omnes, inquit, bestiae ludent ibi, et erit cubile draconum, et vascua siruthionum, et occurrent daemonia onocentauris, et pilosi clamabunt alter ad alterum . Et de ira fornicationis ejus biberunt omnes gentes. Id est vindictam peccatorum illius omnes gentes sustinebunt. Et reges terrae qui cum illa fornicati sunt. Hoc est principes hujus saeculi, qui cum semetipsis fornicati sunt diligendo terrena plusquam coelestia, vel etiam im
Abbreviated transcription (Latin):
moysi ⁊ ꝓphetis ⁊ psalmis deme slã
⁊ eo baptizato. sp̃c sc̃s testimonium
ei ꝑhibuit qd̾ ess cli filius: quando
narrant. de illo licta uidentur. Ha¬
bent autẽ hoc testimonium ih̾u ñ
hi qui uerbotenus ea que de illo di¬
cuntur credunt. quia si fides non
habet oꝑa mortua est: s qui ea fide
pollent que ꝑ dilect̾iorẽ operat᷑. dẽ
qui fidem quam habent operib o¬
nant. S ubi omnis sũma fidei de
xp̃o enuntiata concludit᷑. ibi tan¬
dem huuis ꝓlixitas libri debito fine

Expanded text:
phetis et Psalmis de me ; nam et eo baptizato, Spiritus sanctus testimonium ei perhibuit quod esset Dei Filius, quando narrant, de illo dicta videntur. Habent autem hoc testimonium Jesu, non hi qui verbotenus ea quae de illo dicuntur credunt, quia fides si non habeat opera, mortua est, sed qui ea fide pollent, quae per dilectionem operatur, id est qui fidem quam habent, operibus ornant. Sed ubi omnis summa fidei de Christo enuntiata concluditur, ibi tandem hujus prolixitas libri debito fine
Abbreviated transcription (Latin):
tes: que est sub̃r. cuutas. similis hu¬
ic cuutati magne: Quasi dicant:
nulla ciitas illi in magnitudinis
honore coequari potest Ocli enim
carnalium nichil magnum noue¬
runt: nisi quod corporeis oculis in¬
tueri possunt: ⁊ ideo comparatione
p̃sentis uite. etiam celestia despici¬
unt Plus enim diligunt mun¬
dum. quam dm̃: plus amãt fili¬
os. quam angłos: terrenam ꝑegri¬
nationem ꝓhabitatione celestis pa-¬
trie deputant: salutem corporis du¬
cunt. ꝓsumma felicitate: aurum.
argentum. ⁊ lapides. p̃ponunt ui¬
te corporis: ⁊ ideo quia comparatio-¬
ne presentium gaudiorum. nichil
milis ciuitati huic magnee. Ac si
dicerent: nulla: De quib ad huc

Expanded text:
tes: Quae est, subauditur civitas, similis cites: Quae est, subauditur civitas, similis civitati huic magnae? Quasi dicant: Nulla civitas illi in magnitudinis honore coaequari potest. Oculi enim carnalium nihil magnum noverunt, nisi quod corporeis oculis intueri possunt, et ideo comparatione praesentis vitae etiam coelestia despiciunt. Plus enim diligunt mundum quam Deum: plus amant filios quam angelos. Terrenam peregrinationem pro habitatione coelestis patriae deputant. Salutem corporis ducunt pro summa felicitate: aurum, argentum, et lapides praeponunt vitae coronis, et ideo comparatione praesentium gaudiorum nihil milis civitati huic magnae? Ac si dicerent, Null
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra meminimus lugent. eo
qd̾ gloria illorum perire uideatur.
⁊a longe stant: quia nolunt illis
fieri socii neq in amissione terrena
rum. neq in penis ad quas eos trã¬
sisse creclunt. Una autem hora in
qua tantas diuitias perisse denun¬
lut. hoc breue tempus intelligitur
adñi passione usq ad finem scł̃i: de
qua iohannes dicit. filioli nouissima
hora est Et omnisgubernator.⁊ om¬
nes qui in locum nauigant. ⁊nau¬
te ⁊ qui in mari oꝑantur. longe ste¬
pellantur ⁊hic gubernatores naui¬
um ⁊ naute: Numquid enim om¬
nes mare nauigantes ad esse potert̃.
ut uideant incendium ciuitatis:
S in his omnes scł̃i cultores expͥmũ¬
tur: qui sibi timent. uidentes riunã
sue spei: Locum autem incendii eiꝰ
uidere dicuntur. ꝑ indicium fumi
id est ꝑ p̾sentes tribulationum angꝰ¬
tias. futurarum penarum noticiã
pregustare: que hec omnia supra
latius sunt exposita.: ideo nunc bre¬
uiter tanguntur: Auint ergo flen¬

Expanded text:
ut supra meminimus lugent, eo ut supra meminimus lugent, eo quod gloria illorum perire videatur, et a longe stant, quia nolunt illis fieri socii neque in amissione terrenarum rerum, neque in poenis, ad quas eos transire credunt. Una autem hora in qua tantas divitias perisse denuntiat, hoc breve tempus intelligitur a Domini passione usque ad finem saeculi. De qua Joannes dicit: Filioli, novissima hora est .-- Et omnis gubernator et omnes qui in longum navigant, et nautae, et qui in mari operantur, longe stehic gubernatores navium et nautae. Nunquid enim mare navigantes adesse poterunt, ut videant incendium civitatis? Sed in his omnes saeculi cultores exprimuntur, qui sibi timent, videntes ruinam suae spei. Locum autem incendii ejus videre dicuntur per incendium fumi, id est per praesentes tribulationum angustias futurarum poenarum notitiam praegustare, quae omnia supra latius sunt exposita, ideo nunc breviter tanguntur. Aiunt ego flen
Abbreviated transcription (Latin):
innuptiis aqua uinũ fecisse nał¬
ratur: Quid autem ꝑ oleum. nł¬
si unctio sp̃c̃ scĩ figuratur: Und¬
⁊ psalmiste uoce redemptori n̾al¬
dolet: unde sequitur ⁊ merauores Ẽ
de quib satis supra dictum est.
queiuites facti sunt. non irtu¬
qui s peccatis. ab ea longe stabũt
non corpore sicut dictum est supe¬
rius. s mente: nolentes eos sequi
pr timorem tormentorum eius
qentes. ⁊ lugentes. ac dicentes:ue.
ue ciuitas illa babylon. ciuitas
Qui supra appellantur reges. ipsi
dicuntur modo mercatores: qui
uidelicet infelici mercatu ꝓterrenis
lutris animas commiitant: unde
in sequentib dicitur. mercatores
tui erant. pͥncipes terre. In cuutate
autem. homines intelligunt᷑ diui¬
tiis decliti. ⁊ uoluptatib resoluti:
nap enim cuuitas amicitur auro
uel argento. aut ceteris specieb. s
potius homines in ea habitantes:
Quibzdam itaq pereuntib cum
tarenis pariter rebr. suꝑstites eorũ

Expanded text:
in nuptiis aquam vinum fecisse narin nuptiis aquam vinum fecisse narratur. Quid autem per oleum, nisi unctio Spiritus sancti figuratur? Unde Psalmistae voce redemptori nnde sequitur: Mercatores. Terrae de quibus satis supradictum est, qui divites facti sunt. Non virtutibus, sed peccatis. Ab ea longe stabunt, non corpore, sicut dictum est superius, sed mente, nolentes eos sequi. Propter timorem tormentorum ejus, flentes et lugentes ac dicentes: Vae, vae, civitas illa Babylon magna, Qui supra appellantur reges, ipsi dicuntur modo mercatores, qui videlicet infelici mercatu, pro terrenis lucris animas commutant, unde in sequentibus dicitur, Mercatores tui erant principes terrae. In civitate autem homines intelliguntur divitiis dediti, et voluptatibus resoluti. Neque enim civitas amicitur auro vel argento, aut caeteris speciebus, sed potius homines in ea habitantes. Quibusdam itaque pereuntibus cum terrenis pariter rebus superstites eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ungentorũ tuorum suꝑ omnia
aromata. Iam uero si attencdamus
qualit̾ hec fraudulent᷑ se habere Ai¬
cat pars aduersa. quib q ableci
uchement uideattir affligi: inqhuns¬
momo ⁊ amomo fetentem uitã heop¬
ticorum sub optentu odoris. qui na¬
nat ex uirtutib scõrum imitands
oponit: de quib dicit᷑ econtra ⁊ er
sedulitatem orandi. bene orantiũ
similitudine obumbratam obiats
inunguento uero. psendo xp̃ianoy
asperitatem. subuelamine lenituns
xp̃i tett̾am ostentat: quorum simi¬
lationum subtracus autorib an¬
rit̾ mundus flere describit᷑. sicurle¬
uit nero necato symone mago: ⁊ siẽ
mesti facti sunt heretici ex mortear¬
rii. qui eũ nec clampnatũ imitat
desierunt:. Uinũ ⁊ oleum. ⁊ simila
⁊ triticum ꝑtinent adgustum: que¬
q ita fauces carnis illiciunt. ut
reꝓborum: Puinum quippe nouil
designat᷑ testamentur: qd̾ auditoꝵ
mentes debrians mundi concupis¬
centiis insensibiles recflit: unde dh̃s

Expanded text:
unguentorum tuorum super omnia unguentorum tuorum super omnia aromata . Jam vero, si attendamus qualiter haec fraudulenter se habere dicat pars adversa, quibusque ablatis vehementer videatur affligi, in cinnamomo et amomo fetentem vitam haereticorum, sub obtentu odoris, qui manat ex virtutibus sanctorum imitandam opponit. De quibus dicitur econtra: Et erit sedulitatem orandi bene orantium similitudine obumbratam, objicit. In unguento vero pseudochristianorum asperitatem sub velamine lenitatis Christi tectam ostentat. Quarum simulationum subtractis auctoribus, amariter mundus flere describitur, sicut flevit Nero, necato Simone mago, et sicut moesti facti sunt haeretici ex morte Arii, qui eum nec damnatum imitari desierunt. Vinum et oleum, simila et triticum pertinent ad gustum, quaeque ita fauces illiciunt, ut reproborum. Per vinum quippe novum designatur testamentum, quod auditorum mentes debrians, mundi concupiscentiis insensibiles reddit, unde Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Cynnamomũ enim ⁊ amomũ di¬
uersorum q odoramenta pigm̃toꝵ
⁊ tus ad olfactum: unguentum
uero ad tact̾um simul ⁊ olfactum
redigit᷑. Uerum queramꝰ ut cepimꝰ.
qualit̾ illa que inbonum istespeci¬
e significant. usurpet pars aduer¬
sa:. quib q ablatis amarit̾ defleat
Pcynnamomũ quippe ⁊ amomiũ.
odor designatur uirtutum: unde
ecclł̃ia dicit. sicut cyniamonũ ta
momũ aromatirans odorem dedi:
Hinc paulus dicit. xp̃i honus odor
sumus do in omni loco: Indiuerso¬
rum uero odoramentis pigmentoꝵ
⁊ ture: orationes exprimunt᷑ sc̃oꝵ
Hinc enim incanticis canticor̃
sponsi uoce in laudem eccłie dicit᷑.
que est ista que ascendit ꝑdesertũ
sicut uirgula fumi exaromatib
mẏrre ⁊ turis ⁊ uniuersi pulue¬
ris pigmentarii: Et ꝑ psalmistã
dicitur. dirigatur oratio mea. Uns
incarnata intelligitur: cuui inesne¬
cis canticorum dicitur. ungenlum
effusum nomen tuũ. ⁊ alib ody

Expanded text:
Cinnamomum enim et amomum diCinnamomum enim et amomum diversorumque odoramenta pigmentorum, et thus ad olfactum, unguentum vero ad tactum simul et olfactum redigitur. Verum quaeramus, ut coepimus, qualiter illa, quae in bonum istae species significant, usurpet pars adversa, quibusque ablatis amariter defleat. Per cinnamomum quippe et amomum, odor designatur virtutum, unde Ecclesia dicit: Sicut cinnamomum et amomum aromatizans odorem dedi. Hinc Paulus dicit: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . In diversorum vero odoramentis pigmentorum et thure, orationes exprimuntur sanctorum. Hinc enim in Canticis sponsi voce in laudem Ecclesiae dicitur: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii ? Et per Psalmistam dicitur: Dirigatur oratio mea sicutincarnata intelligitur. Cui in Canticis canticorum dicitur: Unguentum effusum nomen tuum . Et alibi: Odor
Abbreviated transcription (Latin):
ne martyrũ xp̃i uelatam: inserico
corruptionem mentis integritate
carnis obpansam: in cocco. simula¬
tione carttatis crudelitatem palliatã.
in lignothyno ac p̃tioso. dirabili sõ¬
stantia. mentis obstinationẽ obrim¬
bratam: in ebore. simulatione uir¬
uiiĩ uitiorum turpidinẽ obtenã.
in ere firmissime predicationis
tegmine. durabilem acq sonabilẽ
ꝑfidiam palliatam: inferro. acu¬
mine subuentionis astutiam de¬
ceptionis celatam: in marmore. hu¬
militatis similitudine false subiec¬
t̾ionis muscipulam obumbratã
ante ponit: Quia igitur hec om̃ia
false religionis obtentu uelata con¬
funduntur atq ad interitum tol¬
lunt᷑. recte mundus in reꝓbis hisdẽ
diuitiis in ops effectus fiere describi¬
tur Et cynnamomũ. ⁊ amomum.¬
⁊ cetera. sub̾r semꝑ a superiorib mer¬
ces nemo emet ampluis: Ex his que¬
dam ꝑtinent ad ol factum: quedã
autem simul adol factum ⁊ tactũ

Expanded text:
ne martyrum Christi velatam. In serico ne martyrum Christi velatam. In serico corruptionem mentis integritate carnis oppansam. In cocco simulationem charitatis crudelitate palliatam. In ligno thyino ac pretioso, durabili constantia, mentis obstinationem obumbratam. In ebore simulatione virtutum, vitiorum turpitudinem obtectam. In aere, fortissimae praedicationis tegmine, durabilem atque sonorabilem perfidiam palliatam. In ferro autem, acumine subventionis astutiam deceptionis caelatam. In marmore humilitatis similitudine falsae subjectionis, muscipulam obumbratam anteponit. Quia ergo haec omnia falsae religionis obtentu velata confunduntur, atque ad interitum tolluntur, recte mundus in reprobis iisdem divitiis inops effectus florere describitur. Et cinnamomum et amomum Subauditur semper a superioribus, merces nemo emet amplius. Ex his quaedam pertinent ad olfactum, quaedam autem simul ad olfactum et tactum.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑeum sigurantur. quib apłs
petrus dicit. ⁊ uos tanquam lapides
uiui. suꝑ edificamini indomosspi¬
rituales: Margarite etiam nomi
rantur: de quib in hac eadem apoca¬
lypsi dicit᷑. ⁊ duodecim porte. duode¬
cim margarite sunt ꝑsingulas. In
bẏsso uero. uistificationes scõrum
intelligunt᷑: inpurpura martyriũ.
inserico uirginitas: incocto uero ca¬
ritas: in ligno thyno ac pretioso. con¬
stantia clurabilis: in ebore uurtutũ
pulcritudo: inere fortitudo ⁊ longa¬
nimitas. uel certe p̃dicationis sono¬
ritas: inferro. subtilitatis acumen:
in marmore inuicta humilitas:
Nec deniq om̃ia plerumq seha¬
bere obumbrata ueri simile gloriat
bestia uel ciutas meretrix: cum in
auro uł argento philosophorum
⁊ hereticorũ doctrinam ostendit.: in
lapide p̾tioso ac margarito psendo¬
cas opponit: inbysso. in uisticiam
obtentu iusticie ad oꝑtam: in piupy¬
ra interfectionẽ hereticorum degini¬

Expanded text:
ris per eum figurantur, quibus apostolus ris per eum figurantur, quibus apostolus Petrus dicit: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Margaritae etiam nominrantur. De quibus in hac eadem Apocalypsi dicitur: Et duodecim portae duodecim margaritae sunt per singulas. In bysso vero justificationes sanctorum intelliguntur. In purpura martyrium. In serico virginitas. In cocco vera charitas. In ligno thyino, ac pretioso, constantia durabilis. In ebore virtutum pulchritudo. In aere fortitudo et longanimitas, vel certe praedicationis sonoritas. In ferro subtilitatis acumen. In marmore invicta humilitas. Haec denique omnia plerumque se habere obumbrata verisimile gloriatur bestia, vel civitas meretrix, cum in auro, vel in argento philosophorum et haereticorum doctrinam ostendit. In lapide pretioso, ac margarita, pseudochas opponit. In bysso injustitiam obtentu justitiae adopertam. In purpura interfectionem haereticorum tegmi
Abbreviated transcription (Latin):
atue nemo emet amplius. Dre
manifeste demonstrattr. quia rep
Menrerire dolent. qͥd ad qumo sen¬
sis corporis ꝑtinent: neq enim illi¬
aliud attenclunt. nisi in his delectẽ
ꝓsꝑitatem esse deputant: Aurum
enim argentũ. ⁊ cetera. ad sensum
celorum rediguntur: que intantũ
a carnalib ardentius desiderantur.¬
in quantũ rariora ceteris inueniun¬
tur. Quod si sp̃ualiter intelligere
uolumꝰ. libet prius inquirere. qua¬
liter electorum diuitias significent
numquã perituras: ⁊ sic demũ quib
modis ea sibi fallaciter pars aduersa
usupare nitatur demonstrare: In
auro si quidem radians sapientia
designatur: de qua scriptum ẽ. acci¬
pite sapientiam sicut aurũ: Argen
uautem nomine. sacra figurantur
mero ponit᷑. ipse saluator omnium
ꝑeum designatur: de quo scriptũ
est. ecce pono in syon lapidem angu¬
larem. electum. p̃tiosum: ⁊ qui cre¬
diderit in eum non confundetuR:
Cum autem plurari numero int̃¬
seritur: menbra eiusdem redempto¬

Expanded text:
ditur, nemo emet amplius. Hic manifeste ostenditur, quia reprobi ea perire dolent, quae ad quinque sensus corporis pertinent. Neque enim aliud attendunt, nisi ut his delectentprosperitatem esse deputant. Aurum enim et argentum et caetera, ad sensum oculorum rediguntur, quae intantum a carnalibus ardentius desiderantur, quantum rariora a caeteris inveniuntur. Quod si spiritualiter ista intelligere volumus, libet prius inquirere qualiter electorum divitias significent nunquam perituras, et sic demum quibus modis ea sibi fallaciter pars adversa usurpare nitatur demonstrare. In auro itaque radians sapientia significatur, de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum. Argenti autem nomine sacra figurantur mero ponitur, ipse Salvator omnium per eum designatur, de quo scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum pretiosum, et qui crediderit in eum non confundetur . Cum autem plurali numero inseritur, membra ejusdem Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
angłos ab hominib esse adoratos.
nequaquã legimus fuisse ꝓhibito
postquam autem dñs assumptũ
hominem ad celos leuauit. angłs
ab homine adorari tumuit. quẽ
suꝑ se regnare cognouit: Et quia
dit quem adorare eum oporteat:
subiungens. dm̃ adora: quasi di¬
ceret. noli adorare me qui uerba
tibi deꝓmo: s eum incuius ꝑso¬
na tibi appareo: Testimonium
enim iħu est. sp̃c ꝓphetie: Quicqͥd
enim sp̃e ꝓphetie dixit. testimoni¬
um est ihu: cui lex ⁊ppb̾e testimo¬
nium ꝑbibent: unde ⁊ cum ipso
inmonte transfigurato. moyses
⁊ helẏas apparuerunt in eadem
maiestate: ut ostenderetur ipsim
habere testimonium alege ⁊pli

Expanded text:
angelos ab hominibus adoratos, angelos ab hominibus adoratos, nequaquam legimus eos fuisse prohibitos. Postquam autem Dominus assumptum hominem super coelos levavit, angelus ab homine adorari timuit, quem super se regnare cognovit: et quia dit quem adorare eum oporteat, subjungens: Deum adora. Quasi diceret: Noli adorare me, qui verba tibi depromo, sed eum, in cujus persona tibi appareo. Testimonium enim Jesu est spiritus prophetiae. Quidquid enim spiritus prophetiae dixit, testimonium est Jesu, cui lex et prophetae testimonium perhibent. Unde et cum ipso in monte transfigurato Moyses et Elias apparuerunt in eadem majestate, ut ostenderetur, ipsum habere testimonium a lege et
Abbreviated transcription (Latin):
ea in corde reuelat fidelib sine stre¬
pitu uocis Et cecidi ante pedes eiꝰ
ut adorarem eum: Quia maio¬
ra se uidit iohannes: idcirco ca¬
dens. angłm adorare uoluit. Hic
⁊ enim ⁊ angls ⁊ iohannes ꝓprias
sumunt ꝑsonas: Nam cum su¬
pra  angls dixerit. ego sum al¬
pha. ⁊ . O. primus ⁊ nouissimus:
ostendit se in hoc loco missum esse
infigura xp̃i. cum ꝓpriam ꝑsonã
considerans ꝓhibet ne se adorare
debeat: Ybi ⁊ notandum qd̾ idẽ
angelus pedes habuisse dicitur: qͥa
nimirum ueniens. ex aere corpus
assumpsitz. Ait ergo. uide. id est
caue nefeceris: quia conseruus
tuus sum: quia unum dm̃ habe¬
mus ego ⁊ tu: ⁊ innullo tibi pre¬
latus sum. nisi tantum indoct̾ri¬
na qua te missus sum docere: nec
solum tuus sum socus. s etiam
omnium fratrum tuorum. fide¬
lium scilicet hominum me coe¬
qualem esse ꝓfiteor habentium
testimomonium. idest fidem iħu
Ubi ⁊ hoc intuendum. quia cum
sepe inueteri testamento legamus

Expanded text:
ea in corde revelat fidelibus sine strepitu vocis. Et cecidi ante pedes ejus ut adorarem eum, et direm se vidit Joannes, idcirco cadens angelum adorare voluit. Hic etenim et angelus et Joannes proprias sumunt personas, nam cum supra angelus dixerit: Ego sum α et ω, primus et novissimus, ostendit se in hoc loco missum esse in figura Christi, cum propriam personam considerans, prohibet ne se adorare debeat, ubi et notandum, quod idem angelus pedes habuisse dicitur quia nimirum veniens, ex aere corpus assumpsit. Ait ergo: Vide, id est cave ne feceris, quia conservus tuus sum, quia unum Dominum habemus ego et tu, et in nullo sum tibi praelatus, nisi tantum in doctrina, quam te missus sum docere, nec solum tuus sum socius, sed etiam omnium fratrum tuorum, fidelium scilicet hominum me coaequalem esse profiteor, habentium testimonium Jesu, id est fidem Jesu. Ubi et hoc intuendum, quia cum saepe in Veteri Testamento legimus
Abbreviated transcription (Latin):
interia: Iudicabit iudicium ur̃m:
idest dampnabit illam iuste. que
uos dampnauerat inuiste.⁊que
uobis temporalem intulit mortem.
nunc eternam sentiet gehenne penaz
uerum ista omnia beatus autbertus
ambrosius ad eos etiam refert: qui
his malis exteriti dum attendunt
que sibi futitra sunt. ad fructuosam
penitentiã echac contritione confu¬
giunt: Et sustulit unus angelus la¬

Expanded text:
 Judicavit judicium nostrum, id est damnavit illam juste, quae nos damnaverat injuste. Et quae nobis temporalem intulit mortem, nunc aeternam sentiet gehennae poenam. Verum ista omnia beatus Ansbertus Ambrosius etiam ad eos refert, qui his malis exterriti, dum attendunt quae sibi futura sunt, ad fructuosam poenitentiam ex hac contritione confugiunt. Et sustulit unus angelus
Abbreviated transcription (Latin):
nifestatur quia sicut eccłia i ou
mundi gentes distenditur.
babylon maxime aitem pͥncipes
huius scłi ostendit auaritie seroi¬
re in his uerbis: quorum exemplis
cetera per̾it multitudo Et inea
dio Sermo diuinus aliquandoli¬
quitur ad babylonẽ quasi ad scnsi¬
dam ꝑsonam: aliquando de baby¬
lone quasi deter a: Dicit enrmsu¬
perius. omnis artifex. ⁊ omnis ars
non inuenietur inte ampliuis. ⁊¬
cetera similiter: nunc autem dicit
⁊inuentus est in ea sanguis ꝓpha¬
rum ⁊ scõrum qui interfacti sunt
interra: in quib uerbis aꝑtissim
de monstratur. in hac cuuitate to¬
tum corpus diaboli intelligi deba
Sanguis autem inuentus dicitit
id est uindicta sanguinis que ne¬
niet suꝑ omnẽ reꝓbam generano¬
am quia ut supra dictum est il
sanguinẽ ꝓpħ̾arum ⁊ scõrum fu¬
disse inueniuntur: qui dicta ib¬
rum in alium sensum quã plas
sunt ꝑuertere non timuerunt. a¬

Expanded text:
nifestatur, quia sicut Ecclesia in omnes nifestatur, quia sicut Ecclesia in omnes mundi gentes distenditur, ita et Babylon. Maxime autem principes hujus saeculi ostendit avaritiae servire in his verbis, quorum exemplis caetera perit multitudo. Et in eaterra. Sermo divinus aliquando loquitur ad Babylonem, quasi ad secundam personam, aliquando de Babylone, quasi de tertia. Dicit enim superius: Omnis artifex et omnis ars non invenietur in te amplius, etc., similiter nunc autem dicit: Et inventus est in ea sanguis prophetarum et sanctorum, qui interfecti sunt in terra. In quibus verbis apertissime demonstratur, in hac civitate totum corpus diaboli intelligi debere. Sanguis autem inventus dicitur, id est vindicta sanguinis, quae veniet super omnem reprobam generatioetiam, quia, ut supra dictum est, illi sanguinem prophetarum et sanctorum fudisse inveniuntur, qui dicta illorum in alium sensum quam prolata sunt, pervertere non timuerunt.