comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audita feci ea. Repente oꝑatus sum
⁊ uener̃t. Sciui .a. quia dirus es tu
⁊ neruus tuus ferreus. ceruix tua⁊
fons tua ferrea. Preclixi tibi ex tunc
anteqmͣ uenirent indicaui tibi. ne
dic̃es y doia mea fecerunt hec ⁊ sculp¬
tilia mea ⁊conflatilia mea manda¬
uerunt ista que audisti. Uide omĩa
uos aũ nõ anmuntiastis. Audita
feci tibi noua ex tunc ⁊ conseruata
tante diem ⁊ ñ audisti ea ne fortedi¬
cas ecce ego cognoui ea. Neq audi¬
sti neq cegnoiusti. n extunt aꝑta
est auris tua. S̾cio .N. qr prenaritãs
p̃uaricaberis. ⁊ transgressorem ex
longe faciam furorem mẽum. et
laude mea infrenabo tene int̾eas
ecce excoxi te. s nõ qi argentũ . elegi
ciam ut nõ blastemer.⁊ głiam me¬
am alteri non dabo. Audite meiaçob
et urłquem ego uoco. rgo ip̃e ego P¬
mus ⁊ ego nouissimus. manus q
mea fundauit t̾ram. ⁊dexcera mea
m̃sa ẽ celos. Ego uocabo eos et sta¬
bunt sunł̃. Congreganin omẽs

Expanded text:
sum, et venerunt. Scivi enim quia durus es tu, et nervus ferreus cervix tua, et frons tua aenea. Praedixi tibi ex tunc: antequam venirent, indicavi tibi, ne forte diceres: idola mea fecerunt haec, et sculptilia mea, conflatilia mandaverunt ista. Quae audisti, vide omnia: vos autem non annuntiastis. Audita feci tibi nova ex tunc: et conservata ante diem, et non audisti ea. ne forte dicas: Ecce ego cognovi ea. Neque audisti, neque cognovisti, neque ex tunc aperta est auris tua: Scio enim quia praevaricans praevaricaberis, et transgressorem ex longe faciam furorem meum: et laude mea infrenabo te, ne intereas. Ecce excoxi te, sed non quasi argentum, elegi ciam ut non blasphemer et gloriam meam alteri non dabo audi me Iacob et Israhel quem ego voco ego ipse ego primus et ego novissimus manus quoque mea fundavit terram et dextera mea mensa est caelos ego vocabo eos et stabunt simul congregamini omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gentes manũ meam. ⁊ ad ppłos exal¬
fato signũ meum. Et afferent fcli¬
os tuos in ulnis ⁊ filias tuas super
humos portabunt. Eterunt reges
nittricii tui. ⁊ regͥne nutrices tue:
uultu in terram chemisso adorabĩit
te ⁊ puluerem peclum tuoꝵ lingẽt¬
ricies qr quia ego dñs. Siiꝑ quõ nõ
ꝯfundentur qui expectant eũ. Nũ¬
quid tolletur a fortipreda. aut ꝙ ca¬
ptum fu̾it a robusto: saluũ eẽ ñ põiti
Quia hecclicit dominus. Equidem ⁊
captiuitas a forti tolletur. ⁊ quod a¬
blatum fuit a robusto: saluabitur
Eos u̾o qui inclicauerunt te ego indi¬
cabo ⁊ fiuos tuos ego saluabo. Et ei¬
babo hostes tuos carnib suis ⁊ qͣi mu¬
stosanguine suo mebriabuntur. Et

Expanded text:
gentes manum meam, et ad populos exaltabo signum meum. Et afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutritii tui, et reginae nutrices tuae: Vultu in terram demisso, adorabunt te, et pulvere peEt scies quia ego Dominus, super quo non confundentur qui exspectant eum. Numquid tolletur a forti praeda? aut quod captum fuerit a robusto, salvum esse poterit? Quia haec dicit Dominus: Equidem, et captivitas a forti tolletur: et quod ablatum fuerit a robusto, salvabitur. Eos vero, qui judicaverunt te, ego judicabo, et filios tuos ego salvabo. Et cibabo hostes tuos carnibus suis: et quasi musto, sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
mortali ⁊ a filio horinis qui quasi
fenũ ita aresceo ⁊ oblitus es dñ crea¬
toris tui qui tetendit celos ⁊funda¬
int terram ⁊ formidasti iugiter tota
die a facie furoris eius qui te tribu¬
furor tribulantis. Cito nemet gradi¬
ens ad aꝑiend̃. ⁊ nõ interficiet iũq ad
internitionem. nec deficiet panis eiꝰ. E

Expanded text:
uasi faenum ita arescet et oblitus es Domini factoris tui qui tetendit caelos et fundavit terram et formidasti iugiter tota die a facie furoris eius qui te tribufuror tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad inte
Abbreviated transcription (Latin):
sti iugum tuum nalde. ⁊ dixistim sẽ¬
pit̾num erodomina. Nõ posuistihee
suꝑcor tuũ n recordata es nouissimt
tiũ. Et nunc audi hec delicata habi¬
tans confident᷑ que dicis incorde tue
Ego sum ⁊ nõ est pret̃ me amplius.
Non sedebo uidua. ⁊ ignorabo iterili¬
tatem. Uenient tͥ hec duo subito in
die una. steriłitat ⁊ iuduitas. Unũ¬

Expanded text:
sti jugum unum valde, et dixisti: In sempiternum ero, domina: Non posuisti haec super cor tuum, neque recordata es novissimi tui. Et nunc audi haec delicata, et habitans confidenter, Quae dicis in corde tuo: Ego sum, et non est praeter me ampNon sedebo vidua, et ignorabo sterilitatem. Venient tibi haec duo subito in die una, sterilitas, et viduitas
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ intumescunt fluctus euis doꝰ exer¬
cituũ nom̃ meum. Posui uba mea in
ore tuo.⁊ in umbra manurs mee prote¬
xire. ut plantes celos ⁊ fundes terram
⁊ dicas ad syon. Ppłs m̃s estu. Eleuare
eleuare. ꝯsurge ierłm que bibisti cle
manu dominicalicem ireeit us ad
ꝓfundum calicis soporis bibisti ⁊ epo¬
tasti usq ad feces. Non qui sustenter
eam exomnib filus auos genuit. ñ

Expanded text:
xercituum nomen meum. Posui verba mea in ore tuo, et in umbra manus meae protexi te, ut plantes coelos, et fundes terram: et dicas ad Sion: Populus meus es tu. Elevare, elevare, consurge Jerusalem, quae bibisti de manu Domini calicem irae ejus: Usque ad fundum calicis soporis bibisti, et potasti usque ad faeces. Non est qui sustentet eam ex omnibus filiis quos genuit: et
Abbreviated transcription (Latin):
Isrł laluatus in domino salute etus
Nõ ꝯfundemini ⁊ nõ erubescetis usipi
scłm scli. Quia hec dicit doꝰ creans ce¬
los. ip̃e ds̃ formans t̾ram. ⁊ faciẽs ea
ip̃e plastes eius. Nõ in uanum creaũ
eam. S ut habitetur formauit eam
Egodoꝰ ⁊ non est alius. Nõ mabsiode¬
to locutus sum in loco terre tenebso
Ad dixi semini iacob frustra q̃rite me
Egodoꝰ loq̃ns iusticiam. annuncians
recta. Congregamini ⁊ uenite ⁊ ace¬
dite simul qui saluati estis de gẽtib
nescierunt qui leuant signum scul¬
pture sue ⁊ regant deum nõ saluãtẽ
Annuntiate ⁊ uenite ⁊ coruiliami¬
in simul. Quis auditum fecit hocab
initio extunc p̃dixi illud. Nunquidũ

Expanded text:
salvatus in Domino salute eterna. Non confundemini: et non erubescetis usque in seculum seculi. Quia hec dicit Dominus creans celos ipse Deus formans terram et faciens eam: ipse plastes eius. Non in vanum creabit eam: sed ut habitaretur formabit eam. Ego Dominus et non est alius: non in abscondito locutus sum in loco terre tenebroso. Non dixi semini Jacob, frustra queritis me: ego Dominus loquens iustitiam et adnuncians recta. Congregamini et venite: et accedite simul qui salvatis ex gentibus. Nescierunt qui lebant signum sculpture sue: et rogant Deum non salvantem. Adnunciate et venite et consiliamini simul: quis auditum fecit hoc ab initio ex tunc predixit illut. Numquid non
Abbreviated transcription (Latin):
uidicabunt Me insule expectabunt
⁊ brachiũ meũ sustinebunt. Leuate ĩ
signum ociios ur̃os ⁊ uidece subterra
deorsum qrceli sicut fumus liquescent
⁊terra sicut uestim̃tum atceretur ⁊ ha¬
bitatores eius sicut hec interibunt.
dalus aũ mea semptt̃num erit ⁊ insti¬
uistum. ppłs lexmea in corde eoꝵ. Noli¬
te timere obpbrium hoĩm ⁊ blasfemi¬
as eoꝵ ñ metuatis. Sicut .r. uestim̃tũ
sic comecet eos uermis. Et sĩc lanam
sic deuorabit eos tinea. Salus aũ mea
in semptt̾num erit ⁊ iusticia mea in
genationes gen̾ationũ. Consurge con

Expanded text:
dicabunt. Me insule expectabunt: et brachium meum sustinebunt. Levate in celum oculos vestros; et videte sub terra deorsum. Quia celi sicut fumus liquescent: et terra sicut vestimentum atteretur: et habitatores ejus sicut hec interibunt. Salus autem mea in sempiternum erit: et justiiustum populum: lex mea in corda eorum. Nolite timere obprobrium hominum: et blasfemias eorum ne metuatis. Sicut enim vestimentum sic comedet eos vermis: et sicut lanam sic devorabit eos tinea. Salus autem mea in sempiternum erit: et iustitia mea in generatione e
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ: ⁊ succendit ⁊ coxit panes. de
reliquo aũ oꝑatus ẽ deum. ⁊ adora¬
uio ⁊ fecit scuiptile ⁊ incuruatus ẽ
ante illud. medium eius ꝯbussit ig¬
ni. ⁊ de medio eius carnes coxit et co¬
medit. Eo coxit puliñtum ⁊ satura¬
t̾ ẽ ⁊ calefactus ẽ. ⁊ dixit. e alefc̃s sũr
uidi focum. Reliquũ aũ eius dm̃ fecti¬
⁊obsecras dicens. Lib̾a me qrd̾s m̃s el

Expanded text:
coxit panes de reliquo autem operatus est deum et adoravit fecit sculptile et curvatus est ante illud medium eius conbusit igni et de medio eius carnes comedit coxit pulmentum et saturatus est et calefactus est et dixit va calefactus sum vidi focum reliquum autem eius deum feciet obsecrat dicens libera me q
Abbreviated transcription (Latin):
cantatoꝵ tuoꝵ uehementẽ. Et fiduci¬
am hiusti in mauciatua ⁊ dixisti. Nlo
est qui uideat me. Sapĩa tua ⁊ stien¬
cia tua hec decepit te. Et dixisti incor¬
de tuo. Ego sum a⁊ pret̃ me ñ ałta.¬
ueniet sr̃ te malum ⁊ nescies ortum
eius. Et irruet suꝑ te calamitas ꝙͣ
nõ potis expiare. U eniet suꝑ te mise¬
ria repente quam nescis. Stã cum in¬
cantatorib tius ⁊ cum mistiitudĩe
malefc̃oꝵ tuoꝵ in quib laborasti
ab adolescentia tua si forte quid pro
fuit cͥ. aut si possis fieri fortior. Defe¬
cisti in multitudine consilioꝵ tuoꝵ
stent ⁊ saluent te augures teli cr
ꝯtemplabantur sidera. ⁊ supputabãt
menses. aut ex eis annuntiarẽt uen¬
tura tibi. Pcce fc̃i sunt quasi stipła
ignis combussio eos. Nõ uberabunt
aĩam suam de manu flamme. Nõ st̃
prune quib calefaciant. nec focusut
in uia sua errauerunt ñ qͥ saluecte
udite hec domus iacob
qui uocamini nomĩe rsrł. ⁊ de
aquis inde exisiꝰ qui iuratis in noĩe

Expanded text:
et fiduciam habuisti in malitia tua et dixisti non est qui videat me sapientia tua et scientia tua haec decepit te et dixisti in corde tuo ego sum et praeter me non est alveniet super te malum et nescies ortum eius et inruet super te calamitas quam non poteris expiare veniet super te repente miseria quam nescies sta cum incantatoribus tuis et cum multitudine maleficiorum tuorum in quibus laborasti ab adulescentia tua si forte is fieri fortior. Defecisti in multitudine consiliorum tuorum: stent, et salvent te augures coeli, qui contemplabantur sidera, et supputabant menses, ut ex eis annuntiarent ventura tibi. Ecce facti sunt quasi stipula, ignis combussit eos: Non liberabunt animam suam de manu flammae: non sunt prunae, quibus calefiant; nec focus, ut in via sua erraverunt non est qui salvet te audite hoc domus Iacob qui vocamini nomine Israhel et de aquis Iuda existis qui iuratis in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ germinet saluatorem. ⁊ iustĩa o¬
riatur simul. ego doꝰ creaui eum. Ue
qui contradicit fcori suo. testa de sa¬
niis terre. Nunquiddicit lutũ figulo
suo quid facit ⁊ opus tuũ abic mãi
b. Ue qui dicio patri quid genas ⁊
gate me suꝑ filios meos ⁊ suꝑ opera
manuũ mẽaꝵ mandate michi. Ego
feci t̾ram ⁊ horuinẽ sr̃ eam creaui ego
Manꝰ mee excender̃t celos ⁊ omni mi¬

Expanded text:
alvatorem: et iustitia oriatur simul ego Dominus creabi ea. Ve qui contradicit finctori suo: testa de samiis terre. Numquid dicit lutum figulo suo quid facis: et opus tuum absque manibus est? Ve qui dicit patri quid generas:gate me super filios meos et super opus manuum mearum mandate mici. Ego feci terram: et hominem super eam creabi ego. Manus mee tetenderunt celos: et omni mi
Abbreviated transcription (Latin):
iscł qr in te gloriabor. Ego dixi. In
uacuũ laboram sine cã. ⁊ uane for¬
uudinem mea cõsumꝑsi. Ergo
congregabit᷑ ⁊ głificatus sum ino¬
culis domini: ⁊ ds m̃s fc̃s ÷ forttu¬
do mea. Et dixit. Paꝵ est ut sis michi
sermis ad suscitandas trib iacob
feces isrł conũtendas. Dedite ĩlucẽ
gentium. ut sis salus mea uiq ad
extremum terre. Hec dicit dommnꝰ
redemptor isrł sanctus eiuis ad con¬
tẽptibilẽ aĩam ⁊ ad abhominatam
gentem. ad serirũ dominoꝵ.Reges
uidebunt et consurgent principes

Expanded text:
in vacuum laboravi sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi ergo congregabitur et glorificatus sum in oculis Domini et Deus meus factus est fortitudo mea et dixit parum est ut sis mihi servus ad suscitandas tribus Iacob et feces Israhel convertendas dedi te in lucem geerebitur. Hec dicit Dominus redemtor Srahel sanctus eius: ad contemtibilem animam et abominatam gentem ad servum dominorum. Reges videbunt et consurgent principes
Abbreviated transcription (Latin):
uem̃s ⁊ rłrł̃ quem elegi. Hec dicit
dominus faciens ⁊ formans te ab itt̾o
auxsliatortuus. Noli timere seruem̃s
iacob ⁊ rectissime uuem elegi ⁊ effim¬
dam .R. aquas suꝑ sitientem ⁊ fluen¬
ta super aridam. effrudam sp̃m me¬

Expanded text:
cit Dominus faciens et formans te, ab utero auxiliator tuus: Noli timere, serve meus Jacob, et rectissime, quem elegi. Effundam enim aquas super sitientem. et fluenta super aridam: Effundam spiritum me
Abbreviated transcription (Latin):
gregati sunt uenerunt tibi. Uiuos
ornamento uestieris. ⁊ tircumdabil
tibieos quasi sponsa. quia deserta
bant te Adhuc dicent in aurib tiis
silii sterilitatis tue. Angustus esom̃
Ioeus. faospacium mͥ ut hĩtem. Eo di¬

Expanded text:
ati sunt, venerunt tibi: Vivo ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. Quia deserta ebant te. Adhuc dicent in auribus tuis filiis sterilitatis tuae: Angustus est mihi locus, fac spa
Abbreviated transcription (Latin):
pulu̾e uirgo filiababilon sedeĩ
cerra sede non est solum fine chalde¬
oꝵ.qr uttra non uocab̃is mollis et te¬
uera. Tolle molam ⁊ mole farmam.
denuda turpitudinem tuam. disco¬
oꝑi humeꝵ. reuela crura. transi flu¬
nua. Reuelabr ignomimatua. ⁊
uidebr obprobrium tuũ. Uttionem
capiam ⁊ non resistet mͥ hõ Redemp¬
tornr̃ dominus exercitiũ nom̃ illius
sancrus isrł. Sede. tace. ⁊ intra in tene¬

Expanded text:
pulvere, virgo filia Babylon, sede in terra: non est solium filiae Chaldaeorum, quia ultra non vocaberis mollis et tenera. Tolle molam, et mole farinam: denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina: Revelabitur ignominia tua, et videbitur opprobrium tuum: Ultionem capiam, et non resistet mihi homo. Redemptor noster, Dominus exercituum, nomen illius, sanctus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
cetisea in deserto uiam ⁊ in iniuo flir¬
na. ⁊ glificabit me bestia agri. deacone
⁊ structiones. quia dedi indeserto aqͣsꝰ
flumina in inuio. ut darem potu ppłi
electo meo. ppłm istum formaui micdi
laudem meam narrabit Nõ me ĩncca¬
striacoh. nec laborasti in meistł. nil¬
tulisti mͥ arietem mͥ holocaustitua
uictimis t̾iuis non glorificasti me. Nõl
seriuire feci moblãtione. nec labore
p̃bui in thure. nõ emisisti mͥ argẽn
calamũ ⁊ adip̃e uictimaꝵ tuaꝵñ
ebriasti me. Ueiumptam seruire in¬
ceuisti in peccatis tuis. Prebiusti mͥ la¬
torem inrniquitatib tuis. Ego sum
ego sum ĩe qui deleo iniquitates ni¬

Expanded text:
Ponam in deserto viam, et in invio flumina. Glorificabit me bestia agri, dracones et struthiones: quia dedi in deserto aquas, flumina in invio, ut darem potum populo meo, electo meo. Populum istum formavi mihi, laudem meam narrabit. Non me invocasti, Jacob, nec laborasti in me, Iobtulisti mihi arietem holocausti tui: et victimis tuis non glorificasti me. Non te servire feci in oblatione: nec laborem tibi prebui in thure. Non emisti mihi argento calamum: et adipe victimarum tuarum non inebriasti me. Verumtamen servire sti in peccatis tuis: prebuisti mihi laborem in iniquitatibus tuis. Ego sum: ego sum ipse qui deleo iniquitates tu
Abbreviated transcription (Latin):
facta or̃one positus ẽ ad patres luos tam
extraneꝰ a doloremortis qͣm a corruptõe
bebatur. quorum tamen uel scriptoꝵ
temporis dispositio. uel librorum orda¬
tur. iosciendi desiderio collocato. ⁊ querẽ¬
tib fructus latoris. ideo magisterii doc

Expanded text:
ne, positus est ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione ebatur: quorum tamen vel scriptorum in tempore dispositio, vel librorum orditur, ut, sitienti desiderio dilato, et quaerentibus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
noirh̃t filum dei nonh̃t uitam. Hec scii
scͥibo uobis ut sciatũ qm̃ uitam hebiti
audiet nos. Et scimus qrandit nos qnt¬
quid petiermus. Scimus qm̃ hm̃speti¬
tiones qs postulamus ab eo. Qui scit
pcti dabr ei nita peccanti nõ ad mortem
Est rcõm ad mortem. d pilodico uto ro¬
geoquis. Omnis iniquitas pc̃cm. Ed ẽ
natus est exdeo nõ peccat. S generatõ dĩ
ꝯseruat eum ⁊ malignui nõ tanged il
lum. Scimusqm̃ ex do renatisumꝰ ⁊nũ

Expanded text:
non habet Filium Dei, non habet vitam. Haec scribo vobis, ut sciatis, quoniam vitam habebitis audiet nos. Et scimus, quia audit nos, quidquid petierimus. Scimus quoniam habemus petitiones, quas postulamus ab eo. Qui scit petat, et dabit ei vitam, peccantibus non ad mortem. Est peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget quis. Omnis iniquitas peccatum est, natus est ex Deo, non peccat; sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit eum
Abbreviated transcription (Latin):
uatus est. In hoomani festi sunt fr¬
lu dei et fctii diaboli. Omnis quiũ
tiatio quam audistis ab initio ut
diligatis alterutrum. ñ sicut caym¬
qui ex maligno erat qmi occidtoira¬
trem suum. ⁊ pp̃ quod occidit. frẽm
suũ qm̃ opera euus maligna erant
fratris artem eiuus ustã. Nolite mi¬
rari fressi odituos miuidꝰ. Nos sci¬
mus qm̃ translati sumus de mor¬
tead uitam qm̃ diligimus fratre¬

Expanded text:
natus est. In hoc manifesti sunt filii Dei, et filii diaboli. Omnis qui non ec est annuntiatio quam audistis ab initio, ut diligatis alterutrum. Et post paqui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et propter quod occidit eum? Quoniam opera ejus mala erant, fratris autem ejus justa. Nolite mirari, fratres, si odit vos hic mundus. Nos scimus quoniam translati sumus de morte
Abbreviated transcription (Latin):
uenio nunc antixp̃i multi fc̃i sũt. uñ
scimusqr nouissima hora esti ⁊ ex nob̃
prodierunt. s nobis uon erant. Nam si
sifuissent ex nobis: permansissent u¬
tiq nobiscum. S ut manifesti sĩt qm̃
non sunt om̃s extiobis. S nos uctio¬
nem hecis asañcto ⁊ nostis omĩa. Non
scripsi nobis quasi ignorantib ũitatẽ.
s cł scientib eam ⁊ amomĩe mendaciũ
exuctate non est. Quis est mendax isi

Expanded text:
venit nunc antichristi multi facti sunt unde scimus quoniam novissima hora est ex nobis prodierunt sed non erant ex nobis nam si fuissent ex nobis permansissent utique nobiscum sed ut manifesti sint quoniam non sunt omnes ex nobis sed vos unctionem habetis a Sancto et nostis omnia non scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem sed quasi scientibus eam et quoniam omne mendacium ex veritate non est quis est mendax nisi
Abbreviated transcription (Latin):
moi ⁊ sponsabant uxores. ⁊ plantabãt
uineas. ⁊ formidolosis: ut rediret unus¬
quisq indomũ suam scd̃m legem. Et
mou̾nt castra ⁊ collocaũnt ad austrũ
ammaũ. Et ait iudas. Accingimini ⁊
stote fili potentes. ⁊ estote ꝑati mane
pugnetis adu̾sus nationes has q̃ ꝯ
uenerunt disperdere nos ⁊ sancca nr̃a.

Expanded text:
 sponsabant uxores et plantabant vineas et formidolosis ut redirent unusquisque in domum suam secundum legem et moverunt castra et conlocaverunt ad austrum Ammaum et ait Iudas accingimini et estote filii potentes et estote parati in mane ut pugnetis adversus nationes has quae convenerunt disper
Abbreviated transcription (Latin):
gregationem ⁊ ecclesiam fideliuim sec̃
⁊ ait faciam inͥ nom̃ ⁊ głificabor ĩreg¬
no ⁊ debenabo tudam ⁊ eos qui cum ip̃o
sunt qui spernebant u̾bum regis. Et p̃¬
ꝑpauit se. ⁊ ascenderunt cum eo castraĩ¬
pioꝵ fortes auxiliarii ut facent undi¬
ctam in filios isrł. Et appropinquer̃t
usq ad rethero. Et exiit iudas obuian
uicum pautis. Ut uiderunt aũ ex̾citũ
uenientem sibi obuiam. dix̃unt iude
Quo poterimus pancipugnare adu̾sus
multitudinem tantam ⁊ tam fortẽ. et
nos fatigati sumus ieimo hodie. Et art
iudas. fãcibe est concludi multos in ma¬
nupaucoꝵ ⁊ ñ est differentia in conspec¬
tudei teli liberare in multis ⁊ inparcis.

Expanded text:
lesiam fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usque Bethoron et exivit Iudas obviam illi cum paucis ut viderunt autem exercitum venientem sibi obviam dixerunt Iudae quomodo poterimus pauci pugnare ad multitudinem tantam tam fortem et nos fatigati sumus ieiunio hodie et ait Iudas facile est concludi multos in manus paucorum et non est differentia in conspectu Dei caeli liberare in mul
Abbreviated transcription (Latin):
fatiemus scd̃m u̾bum regis ut pollua¬
nus diem sabb̃oꝵ. Eoconcitaũnt adu̾¬
d̃ miserunt illis. necoppilaũnt loca
eetulta dicentes. Moriamur omnes ĩ
implicitate nr̃a. ⁊ testes erunt sr̃ nos
celuim ⁊ terra. qm̃ iniuste ꝑditis nos

Expanded text:
olluamus diem sabbatorum et concitaverunt advederunt eis nec oppilaverunt loca occulta dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos
Abbreviated transcription (Latin):
est. ip̃m audite semꝑ ⁊ ip̃e erit uobis pat̃.
⁊ indas machareus fortis uirib a iuiuẽ¬
tute sua ainmentute sua. ip̃e sit uobis
⁊ adducetis ad uos omnes fc̃ores legis. et
undicate uindictam populi mei. retribu¬
ite retributionem gentib ⁊ intendite in p̾¬
ceptũ legis. ⁊ benedixit eos ⁊ appositus eit
ad patres suos. Et defunctus est .cͦ xͦl uiͦ.¬

Expanded text:
e, ipse uobis pater erit. et ludas Machabaeus fortis uiribus a iuuentute sua sit uobis t adducetis ad uos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesi
Abbreviated transcription (Latin):
mas. Et suscitaũnt nazareos qͥ imple¬
int dies ⁊ clamaunt uoce magna in
clum dicentes. Quid fatiemus uiris¬
istis. ⁊ quo eos ducemus. ⁊ sancta tua
ꝯculrata sunt ⁊ ꝯtaminata sunt. Et
sacerdotes tui fc̃i sunt in luctu ⁊ inhu¬
uilitate. Et ecce nationeͤ ꝯuener̃t ad¬
ĩum nos ut nos disperdant Tu scis q̃

Expanded text:
a et suscitaverunt Nazareos, qui impleverunt dies et exclamaverunt voce magna in cęlum dicentes: Quid faciemus istis et quo eos ducemus? Et sancta tua conculcata sunt et contaminata sunt. Et sacerdotes tui facti sunt in luctu et humilitate, et ecce nationes convenerunt adversum nos, ut nos disperdant. Tu scis, quę
Abbreviated transcription (Latin):
o surrexit uidas qui uocabat᷑ ma¬
chabens filius eius ꝓeo. Et adiuna¬
uant eum om̃s fr̃es eius ⁊ uiiu̾si qui se
ꝯuincerant patri eis. ⁊ p̃liabant᷑ preliũ
isrł tum letitia. Et diatauit głiam po¬
pli sui ⁊ induir se loricam sicut gygas
⁊ succmxtt se arma bellica in preliis. et
protegebat castra gladio suo. dimilis
fc̃s ẽ leom ioꝑib sius. ⁊ sicut catulus
ieonis rugiens in uenatione. Et ꝑseru¬
tus est iniquos ꝑscritans eos ⁊ qui ꝯtͣ¬
babant ppłm põpłm suum eos succẽdit
flammis. Et repulai suuit inimitieuis
p̾timore euis. ⁊ om̃i oꝑarii iniqͥtanis
conturbati sunt. Et directa est salus
ĩmunu eius. ⁊ exacerbauit reges nł¬
tos ⁊ letificauit iacob in operib suis
⁊ in secuiũ memoria erus in renedicti¬
one. Et ꝑambłarat tiuitates iuda
⁊ perdidit impios ex eis. ⁊ au̾tit iram
gregaint apouonius gentes. ⁊ta i̾a¬
maria uirtutẽ multam. ⁊ magnan
ad belland̃ contra ifrł. Et cegnouit in

Expanded text:
qui vocabatur Macchabeus filius eius pro eo et adiuvabant eum omnes fratres eius et universi qui se coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit gloriam populo suo et induit se loricam sicut gigans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat castra gladio suo similis factus est leoni in operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici e timore eius et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt et directa est salus in manu eius et exacerbabat reges multos et laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram gregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mandau̾it ilłis ut ẽẽnt paratiad
ma. Et uidit qd̃ defecit pecunia de the¬
sauris sins ⁊ trrbuta regionis modia
pp̃ dissensionem ⁊ plagam quam fect
in terram ut tollegeret legittimaq̃
rant a primis dieb ⁊ timint nenõ h¬
beret ⁊semel ⁊bis insumptꝰ ⁊donat¬
ua. et que dederat aut larga manue
hundauerat sr̃ reges qui ante eum fue¬
rãt. ⁊ consternaiꝰ ÷ aĩo ualde. Et eogi¬
tauit ire inꝑsidem rit acciperet tbita
regionũ. ⁊ ꝯgregaret argentũ multũ

Expanded text:
ad omnia et vidit quod defecit pecunia de thesauris et tributa regionis modica propter dissensionem et plagam quam fecit in terra ut tolleret legitima quae erant a primis diebus et timuit ne non haberet et semel et bis in sumptus et donativa quae dederat ante larga manu et abundaverat super reges qui ante eum fuerant consternatus erat animo valde et cogitavit ire in Persidem et accipere tributa reg
Abbreviated transcription (Latin):
udas ⁊ fr̃es eius qr muitiplicata sũt
mala ⁊ exercitus applicabat ad fines
c. Et cegnount uerba regis qui mau¬
aiuit ppło facere in interctũ ⁊ ꝯsũma¬
cionem. Et dixerunt unusqiuisq ad ꝓ¬
cenii suũ. Erigamus deiectionẽ ppłi

Expanded text:
Judae et fratres ejus quia multiplicata sunt mala, et exercitus applicabant ad fines eorum; et cognoverunt verba regis, quae mandavit populo facere in interitum et consummationem et dixerunt unusquisque ad proximum suum erigamus deiectionem populi
Abbreviated transcription (Latin):
aram. s ⁊ uirum ꝙ̃ miserat rexantio¬
chus qui cegebat immolare occidit in
ip̃otempore. ⁊ aram destruxit ⁊zelatuł
est legem sicut fecit phinees zambrifll¬
o saiomi. Et exclamauit mathatias
uoce magnadicens. Omius qui zelum
hõ legis statuens cestamentum ex eat
post me. Et fugit ipe ⁊ filii eiui in mõtes
⁊ reliquerunt q̃cumq hebant ĩ tiuita¬
te. Timc descenderunt multi querentel
ino supeos mala. Et renuntiatum est
uris regis ⁊ exercitui qui erat in ierłm
qudissipau̾nt mandatum regis ĩ loca
crulta in deserto. ⁊ abissent post illos mł¬
ii. Et statimꝑrexerunt aduersus eos ⁊¬

Expanded text:
rum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me et fugit ipse et filii eius in montes et reliquerunt quaecumque habebant in civitate tunc descendet super eos mala et renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat in Hierusqui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi et statim pe
Abbreviated transcription (Latin):
rederet᷑ de natis eiis. ⁊ sc̃m conculcab¬
uatꝰ ⁊ filii aliengenaꝵ erant in arce
bierat hĩtatio gentium. Et ablata est
noluptas a iacob ⁊ defecit ibi tibia ⁊ cỹ¬
mara. Et ꝯg̾gati sunt ⁊ uenerunt in
masphat contra ierłm. qr locus or̃onis
eat in masphati ante inifrł. Et ieiui

Expanded text:
rederetur de natis eius et sanctum conculcabatur et filii alienigenarum erant in arce ibi erat habitatio gentium et ablata est voluptas ab Iacob et defecit ibi tibia et cithara et congregati sunt et venerunt in Masefat contra Hierusalem quia locus orationis erat in Masefat
Abbreviated transcription (Latin):
adusus eum ⁊ non moriemur om̃t sic̃
mortui sunt fr̃es nr̃i inoccultis. Tunc
og̾gata ẽ ad eos sỹnagega uideoꝵ for¬
ts uirib extsrł omnis uoluntarinsĩ
legelomnes qui fugiebant a malis:
additi sunt ad eos. ⁊ fci sunt illis ad fir¬
mam̃tum. Et collegerunt ex̾citũ. ⁊ ꝑcꝰ¬

Expanded text:
adversus eum et non moriemur omnes sicut mortui sunt fratres nostri in occultis tunc congregata est ad eos synagoga Asideorum fortis viribus ex Israhel omnis voluntarius in lege et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum et collegerunt exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
eum indestensu betheron. m̃c in cam¬
pũ. Et ceciderunt ex eis. dcceruiri. Reli¬
qui autem fugerunt in terramphili¬
stiim. Et cecidit timor iude ac fratrũ
euis ⁊ fortitudo suꝑ om̃s gentes intue¬
cuitu eoꝵ ⁊ ꝑuenit ad regem nomen es
⁊ de pliis uide narrabant dm̃i gentes. u
audunt aũ antiochus sermones istos
iratus : animo ⁊ misit ⁊ ꝯgregauit
exercitum unuu̾si regni sui castra for¬
tia ualde. ⁊ aꝑuit erarium luũ. ⁊ dedi¬

Expanded text:
eum in descensu Bethoron usque in campum et ceciderunt ex eis octingenti viri reliqui autem fugerunt in terram Philisthim et cecidit timor Iudae ac fratrum eius et formido super omnes gentes in circuitu eorum et pervenit ad regem nomen eius et de proeliis Iudae narrabant omnes gentes ut audivit autem Antiochus sermones istos iratus est animo et misit et congregavit exercitum universi regni sui castra fortia valde et a
Abbreviated transcription (Latin):
sedem regni in scła. Helyas duni zelat
zelum legis: receptus ẽ in celum. Ana¬
mas. azarias. misael credentes lib̾ati
sunt de flamma. Danel in sua simpli¬
citate liberatꝰ est de ore leonũ. ⁊ ita cegi¬
tate ꝑ generationem ⁊ generationem. q
om̃s qui sperant in eum nõ infirmant᷑
⁊ a uerbis uiri pcc̃oris ne timu̾itis. quia
głia eius stertus ⁊ u̾mis ẽ. hodie extolut᷑
⁊ tras nõ inuenietur. qr conu̾sus ẽ inter¬
ram suam ⁊ cogitatio eius perit. uos gͦ fi

Expanded text:
sedem regni in saecula. Helias dum zelat zelum legis, raptus est ad coelum. Ananias, Azarias, et Misahel credentes liberati sunt de flamma. Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum et ita cogitate per generationem et generationem quia omnes qui sperant in eum non infirmantur et a verbis viri peccatoris non timueritis quia gloria eius stercus et vermis est hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram suam et cogitatio ei
Abbreviated transcription (Latin):
unursas ciuitates iude in circuitu edi¬
ficaũnt aras ante ianuas domoꝵ ⁊ in
platers incendebant thura ⁊ sacrifica¬
bant. Et libros legis dĩꝯbusserunt ig¬
ni seindentes eos. ⁊ apud quencumq
inueniebantur libri testamenti dñi.
Et quicumq obsernabat legem dñi
scd̃ in ed̃tm regis trucidabant eũ. In
iurtute sua faciebant hec ppło israel¬

Expanded text:
itates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et quicumque observabant legem Domini secundum edictum regis trucidabant eum in virtute sua faciebant haec po
Abbreviated transcription (Latin):
thura ⁊ alege dei discedere ⁊ mulci de
ppło irł consentientes accesserimt ad
ros. sedmachatias ⁊ silii eius constant
steterunt Et rendentes qui misli eran
ab anthiocho dixerunt marhatie. N¬
ceps ⁊ clarissimus ⁊ magnus es inhac
ciutate. ⁊ ornatus filiis ⁊ fratrib. Ego
accede prior ⁊ fac iussum regis sic̃ fecet᷑
os̃ gentes ⁊ uiri uda ⁊ qui remanserũ
ĩ ierłm ⁊ eris tu ⁊ filii tui int̾ amicasr¬
uerib multis. Et r̾dit mathatias et

Expanded text:
iscedere et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicosneribus multis. respondit Matathias et
Abbreviated transcription (Latin):
ts oĩbabut interram suam. ⁊ fecit cedẽ
hõim erlocittus ẽ in suꝑbia magna. Et
sto planctus magnus in isrł ⁊ ĩ om̃p̃
locoeoꝵ. Et ingemuerunt pͥncipes et se¬
mores ⁊ uirgines ⁊ inuenes infirmati
st̃ ⁊ speciositas mulierum immutata
est. Omnis maritus sumpfto lamẽtũ
tabutoꝵ in cuitates uida ⁊ uenit ieru¬
lalem tum turba magna ⁊ locutuc est
ad eos
u̾ba pacitica in dolo ⁊ trediderunt ei. Foir¬
ruit sr̃ tinitatẽ repente.⁊ percuisit eam
plaga magna. ⁊ ꝑdidit ppłm multũ ex
irlͣ. Et accepit spoliaciuitatis ⁊ sucten¬

Expanded text:
s abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in omni loco eorum et ingemuerunt principes et seniores virgines et iuvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata est omnis maritus sumpsit lamentum tributorum in civitates Iuda et venit Hierusalem cum turba magna et locutus est ad eos verba pacifica in dolo et crediderunt ei et inruit super civitatem repente plaga magna, et perdidit populum multum ex Israel; et accepit spolia civitatis, et succen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in dolũ magnum in isrł semꝑ. Et ef¬
fuderunt sanguinem innocentem ꝑ
tͥcuitum st̃ificationis ⁊ ꝯtaminaũnt
scĩficationem. Et fugerunt hĩtatores
Et fc̃a est extera a semine suo ⁊ nati eiis
reliquerunt eam. S anccificatio eius de¬
solata ẽ sicut solttudo. Diec festi eiꝰ ꝯnsi
sõ ĩluctum. sabbata euis ĩob prob̾um
honores eius in nichilum. Sedm głiam
eiꝰ mutciplicata ẽ ignominia eiꝰ. ⁊ subli¬
mitas eius coni̾ua inluctum. Et scrr¬
psit rexantiocho omni regno suo ut
eẽt omnuis ppłs unus. Et reliquerunt
unusquũq iegem suam ⁊ ꝯsenserunt
os genteĩ scd̃m u̾bum regiantiochi ⁊
multi ex urłꝯsenserunt ei ⁊ iacrifica

Expanded text:
in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatoreset facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est in luctum et scripsit rex Antiochus omni regno suo ut esset omnis populus unus et reliquerunt unusquisque legem suam et consenserunt omnes gentes secundum verbum regis Antiochi et multi ex Is
Abbreviated transcription (Latin):
potib ⁊ dantes simbola ꝯsum̃itur ⁊ uestiet
pannis dormitatio. Andi patrẽtiũ qͥ genuit
te ⁊ ne contempnas cum senuerit mat̾ tua
uitatem eme ⁊nolinendere sapĩam ⁊ docͣ¬
nam ⁊ intelligentiam. Exultat gaudio
p̃r iusti qui iapientem genuit letabrĩco
bandeat p̾rtus ⁊ matertua. ⁊ exufteo qui
genuit te. Prebe filimi cortuum m. ⁊ ocł̃i

Expanded text:
 dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit t
Abbreviated transcription (Latin):
multuola ebrietas. Quitũq his delet¬
tatur non erit sapiens. Sicut rugitus leoĩs
ita ⁊ terror regis q ui pronocat eum peccat ĩ
aĩam suam. Honor est homiui qͥ seꝑat se a
ꝯtentionib. Oñi aũ stulti miscentur ꝯtui¬
meliis. Propt̾ frig̾ꝰ pig̾ arare noluit men¬
dicabit sͥ estate ⁊ non dab̾r ei. Dicut aqua
profunda: sicrtilium incorde uiri. dedpo
papiens Exhauriet ulud. mutti homines
mulcdes uecantur uirum au̾fidelem quis

Expanded text:
multuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo aestate, et non dabitur illi. Sicut aqua profunda, sic consilium in corde viri: sed homo sapiens exhauriet illud. Multi homines misericordes vocantur: virum autem fidele
Abbreviated transcription (Latin):
b enim suis declit pauꝑi. Uictoriam ⁊ ho¬
norem acquiret: qui dat muña. Animã
aũ aufert accipientium. Eice derisorem. ⁊¬
exibit cum eo uirgi. cellabuntq tauie
⁊ ꝯtumelie. Qui diligit cordis munditiam
ꝓpt̾ gr̃am labiorum suoꝵ hebit amicum
regem. Oculi domini custodiunt scĩam. et
supplantant᷑ ũba miqui. Dicet pig̃. leo est
foris in medio plateaꝵ octidendus sum. Fo¬
uea profundaos aliene. cui iratus est dñs
incidet in eam. Stitticia coigata÷ in cor¬
depũi ⁊ uirga clicipline fugabitcã. Qi
calumpniatur pauꝑem ut augeat diui¬
cias suas dabit ipse ditiori et egebit. Fili
mi inclina aurem tuam ⁊ audi u̾ba la¬
pientium. Appone aũcor ad doctrinã meã
que pulchra erit tibi cum seruaius eam
innentre tuo ⁊ redimdabitinabus tius
ut sitindomino fiduciatua. Uñ ⁊ ostendã¬

Expanded text:
t pauperi. Victoriam et honorem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia conligata est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad doctrinam meam: quae pulchra erit tibi, cum servaveris eam in ventre, et redundabit in labiis tuis: ut sit in Domino fiducia tua. R\. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
ihitatulouifa. ⁊ imprudens homo disli¬
pabiitullud. Qui sequitur iusticiam ⁊ mi¬
sediam. inueniet uitam ⁊ iusticiam ⁊⁊
głiam. Cinitatem fortium ascendit sa¬
pietis. destruxtoq robur fiducie euis Qui
custodit os luum ⁊ linguam suam: cu¬
stodit ab angustiis animam suã. Suꝑ¬
b ⁊ arroxans uccatut indoctus: qui m
ira oꝑatur suꝑbiam. Desideria eccidunt
pignim. uoluerunt enim erucqͣmma¬
nũs eius oꝑari. totadie concupiscit ⁊ deli¬
derat. qui aũ iunstus est tribuet ⁊ nõ cessa¬
bit. Hostie impioꝵ abhominabiles que
offeruntur exscelere. Testis mendax ꝑibit.
Uir obeliens loqet᷑ uittoriã .uir ĩpusꝓ
cacit᷑ obfirmat nultãsuum. Qui aũ rec¬
tuis ẽ corrigit manũ suã. Non est sapĩa¬

Expanded text:
itaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et misericordiam, inveniet vitam, justitiam, et gloriam. Civitatem fortium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogans vocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quidquam manus ejus operari; Tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquetur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectu
Abbreviated transcription (Latin):
catorĩ extimat qd̃ ignorat. Comede ⁊ bibez
dicet tͥ ⁊ mens enis n est tecum. Cibos qͦs co¬
mederas euomes ⁊ ꝑdes mos pulchros ser¬
mones In aurib insipientium ne leqͣris
qr despitient doctrinam eloquit tui. Ne atfĩ
ip̃e iudicabit contrate cãm illoꝵ. Ingredia¬
tur ad doctrinam cor triũ ⁊ aures tue ad uba
scĩe. Noli subtrahere apũo disciplinam. si
enim ꝑcisseris eum uirga nõ moriet᷑. Tu
uirga ꝑcutis eum ⁊ animã eius de inferno li¬
b̾abis. Filimi si sapiens fũit anmus tuꝰ gau¬
debit tec̃ cortuum. ⁊ exultabunt renes mei
tũ locitta fũint rectum labia tua. Nõ emu¬
letur cortuũ pcc̃ores. S in timore dm̃i esto to¬
tadie: qr hebis spem in nouissimo. ⁊ p̾stola¬

Expanded text:
ectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, ectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et p
Abbreviated transcription (Latin):
qui miserunt te. Non facias molentiam.
pauꝑi quia paup̃ est neq cont̾as egenum
inporta. quia dominꝰ iudicabit c̃am euis.
⁊ ꝯfiget eos qui confixerunt animam ciꝰ
Noli eẽ amitꝰ homini iracundo. neq ãbu¬
les cum uiro furioio. neforte discas lemitaᷤ
euil ⁊ sumas scandalum animeme. Noli
ẽẽ cũ his qui deligunt manus suas ⁊t qui
uades se offerunt ꝓ debitis. Si enĩ nõ habes
unde restituas. quid cause÷ ut tollas oꝑi¬
m̃tum de cubili ⁊uo: se transgrediaris
terminos antiquos quos posuerunt pr̃es
tui Uidisti uirum uelocem in oꝑesuotorã¬
uando sederis ut comedas cum pͥnci¬
pe.diligent̾ attende q̃ sunt posita añ
faciem tuam ⁊ statne cultrum ingititu¬
mendacii. Noli laborare ut cditeris. S prudẽ¬
tie tue pone modum. Ne erigas oculoi tuol
ad opes qͣs non potes habere. quia faciunt
sibi pennas qĩ aquile ⁊ nolabunt in celum
Ile comedas cum homine iuido. ⁊ ne delida¬
ubos euis: qm̃ in similitudine arioli ⁊ cõi¬

Expanded text:
I uersus: Non facias uiolentiam pauperi, quia pauper est, neque conteras egenum in porta, quia dominus iudicabit causam eius et configet eos qui confixerunt animam eius. noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum uiro furioso: ne forte discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae. noli esse cum his qui defigunt manus suvades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opequando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende que posita sint ante faciem tuam. Et statue cultrum in guttust panis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentie tue pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes: quas non potes habere: quia facient sibi pennas quasi aquile et volabunt in celum. Ne comedas cum homine invido: et ne desidm in similitudinem harioli et conj
Abbreviated transcription (French):
itut diuisiones aquaꝵita corregisi
manudomimi: quecumq uoluit ĩcli¬
nabit illud. Omns ma iuiri recta dͥ uidet
Exaltaniootuloꝵ est dilatatio cordis. luc̃¬
na impioꝵ pceni. Ccgitationel robustisẽ¬

Expanded text:
cor regis in manu Domini: quocumque voluerit, inclinabit illud. Omnis via viri recta sibi videtur: Exaltatio oculorum et dilatatio cordis: lucerna impiorum peccatum. Cogitationes robusti se
Abbreviated transcription (Latin):
titate suabeatos post se filios derelinquite
Rexquisedet in solio iudicĩ dissipatom̃e
m̃sura insura: utrumq abhominabue ẽ
apud deum. Ex stuidus sius intelligrpuer
simundarrecta sunt oꝑa eius. Aurem au¬
dientem ⁊ ocłm uidentem dominꝰ fec̾ utrũ
Nolidilige iompnum nete egestas opͥpmat
Apiri ccłostuss ⁊ saturare panib. Malui
malum dictominis emptor ⁊ cũ recesserit

Expanded text:
itate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puer si munda et si recta sint opera eius aurem audientem et oculum videntem Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus malum est malum est dicit omnis emptor et cum recesserit
Abbreviated transcription (Latin):
diligit animã suam ⁊ custos prudentie ĩ¬
ueniet bona. falsus testis no erit impu-¬
nituis ⁊ qui lequitur mendacia peribiti
Nõ decent sticttum delicie. nec seruum do¬
minari principib. Dectrina uiri ꝑ paciẽ¬
tiam noscitur. ⁊ gloria eius iniqua pret̃¬
gredi. Sicut fremitus leonis:. ita ⁊ regis
ira ⁊ sicut ros suꝑ herham: ita ⁊ hilari¬
tas euis. Dolor patris filius stuttus. ⁊ tec¬
ta iugiõ ꝑstuiantia litigiosa mulier. Do
aũꝓprie uxorprudens. Pigredo inmitiio
soporem ⁊ anma disloluta esuriet. Qui
custodit mandatũ custodit animã suã
Qui aũ negligit iuam suam mortifica¬
bitur feneratur domino qui miseretur
pauꝑis ⁊ uicissitudinem suam recdet ei
Erudi filium tuũ ne desperes. ad intertec¬
tionem aũ eius ne ponas aĩam tuam. Q¬
a impatiens sustinebit dampnũ. ⁊ cũ
rapuit aliud apponet Audiconsiliũ ⁊ susce¬
pedisciplinam: ut sis sapiens in nouissĩs
tuis. Multe cogitationes incorde niri. uolũ¬

Expanded text:
igit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: volun
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ. miseros facit ppłos pẽcm. Acceptus
est regi minist̾ intelligens. iracundian
eius inutilis sustinebit
entium ornatscĩam os fatuorum ebulli
stultiniam. In omni loco oculi dñi contẽ¬
plantur bonos ⁊ malos. Lingua placabi

Expanded text:
gentem: miseros facit populos peccatum. Acceptus est regi minister intelligens: iracundiam ejus inutilis sustinebit.entium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos
Abbreviated transcription (Latin):
in principio: in nonissimo bñditione ca¬
rebiti Ne dicas reddam maliu ꝓmalo. ex¬
petta dominũ ⁊ liberabit te. ab hominatie
est apud deum pondꝰ ⁊ pondꝰ. Statera dolosa
ñ bona. Adomino diriguntur g̾ssus uiri¬

Expanded text:
in principio: in novissimo benedictione carebit. Ne dicas reddam malum pro malo. expecta Dominum et liberabit te. Abhominatio est apud Deum pondus et pondus. statera dolosa non est bona. A Domino diriguntur gress
Abbreviated transcription (Latin):
ascella. nec ados suum applicat eam. peste¬
lente flagellato. stisttus sapiennorerit.
Siaũ corripñis sapientem intelliget saprẽ¬
fili doctrinam. nec ignores lermonesscẽtie.
Testis mniquus deridet iudicium. ⁊ os impi¬
oꝵ deuorat umiquitatẽ. Pata sunt derisori

Expanded text:
eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget discipli, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt d
Abbreviated transcription (Latin):
sipantis. Turris fortissima nom̃ domnni.
ad ip̃m currit iustus ⁊ exaltabr. Sub̾a di
uitis urbs roboris eius ⁊ qĩ murus uali¬
dꝰ circundans eum. Anteqͣm conterat᷑
exaltatur corhominis. ⁊ anceqͣm głifice¬
t᷑ humiliatur. Quiprius redet qͣm audi¬
at. stultum demonstrat se ẽẽ. ⁊ confusonẽ
dignum. Sp̃c aũ uiri sustentat imbecilita¬
tẽ suam. Sp̃m ũo ad irascendum facilem
qͥs pot̾it sustinere: Corprudentis possicde¬
bit scĩam: ⁊ auris sapientium querit do¬
ctrinam. Donũ hominis dilacat inam eiꝰ
⁊ añ principes spacium ei facit. Iustuspͥris
est acciriator sui uenitamicus eius ⁊ in¬
uestigabit eum. Contraditiones ꝯpͥmit
sors. ⁊ int̃ potentes quoq duidicat frat
quiadiuuatura fratre quasi tiuttas fir¬
ma ⁊ iudicia q̃i uectes urbium. Defruo¬
tuoris uiri repleb̃r uent̃ euũ. ⁊ gemmĩa
La uioꝵ ip̃ius saturabunt eum. mors ⁊
uita in manib lingne. qui diligunt eã
coniedent fructus eius. Qui inueĩt mu¬

Expanded text:
omini ad ipsum currit iustus et exaltabitur substantia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator sui venit amicus eius et investsors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mu