comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensu ñ superat. Nam tanto quisq
a suꝑno amore disiungitur: quanto
inferius delectatur. Unde ⁊ adhuc sun¬
ditur. Qui ñ diligit me:sermones
meos ñ seruat. Ad uosmecip̃os ergi¬
fr̃s kiñi introrsus redite. si deum u¬
re amatis exquirite: nec tamen siu
aliquis credat. quicquid sͥ animus
sine oꝑis attestatione responderit.
De dilectione conditoris. lingͣ. menꝰ
⁊ uita requiratur. Nunqͣm est dei
amor ociosus. Operatur etenim
magna si ẽ: si uero operari renuit
amor ñ est. Et sermonem quẽ audi¬
stis ñ meus: sed eius qui misit me
loquitur un igenitus filius. u̾bum
prĩs ẽ: ⁊ ideo sermo quem loquitur
filius. ñ est filii sed pr̃is: quia ipse
filius uerbum ẽ pr̃is. Hec locutus siꝰ
uob̾. apud uos manen. Quando non
maneret apud eos qui ascensurus
celum ꝓmittit dicens. ecce ego uob̃¬
cum sum omnib dieb usq ad con¬
summationẽ scł̃i: Sed u̾bum ina¬
natum manet ⁊ recedit: recedit cor¬

Expanded text:
nsensu non superat. Nam tanto quisque nsensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetiprissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit cor
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib coartamus. Nam qui
adhuc ꝑ illicita desideria defluit. pro¬
babere in cordis hospitio aduentum d̾i.
Certe si domum ur̃am quisquã diue̾
ac p̃potens amicus intraret. omni fe¬
stinantia domus tota mundaretur:
nequid fortasse eẽt. quod oculos a¬
mici intrantis offenderet. Tergat
ergo sordes praui oꝑis: qui deo pre¬
parat domum mentis. Sed uidete
quid ueritas dicat. Ueniemus ⁊ mã¬
sionem apud eum faciemus. In quo¬
rundam etenim coruenit ⁊ mansio¬
nem ñ facit: quia ꝑ compunctionẽ
quidem dei respectum pcipiunt. sed
temptationis tempore hoc ip̃m qde
compuncti fuerant obliuiscunti
sicq ad ppetranda peccata redeunt.
si hec minime planxissent. Qui er
deum uere diligit. qui eius mandet
custodit. in eius corde dominus ⁊ u¬
nit.⁊mansionem facit: quia sic eũ¬
amor diuinitatis penetrat: ut ab hi
amore temptationis tempore si re¬
dat. Ille ergo uere amat: cuius uil¬
licet mentem delectatio praua ex cr¬

Expanded text:
voluptatibus coarctamus. Nam qui voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, prohabere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex co
Abbreviated transcription (Latin):
ba lectionis sub breuitate tnͣs¬
currere. ut post diutius lice¬
Sat in contemplatione tante solemp¬
nitatis immorari. Hodie namq sp̃s
sc̃s repentino sonitu suꝑ discipłos
uenit. mentesq carnalium in sui
amore ꝑmutauit: ⁊ foris apparen¬
tib linguis igneis intus facta sũt
corda flammantia. quia dum deum
in ignis uisione susçipiunt: ꝑ amorẽ
suauiter arserunt. Ipse namq sp̃s sc̃s.
amor ẽ. Unde ⁊ iohannes dicit. Deuᷤᷤ
caritas ẽ. Qui ergo mente integra
deum desiderat: ꝑfecto iam habet quẽ
amat. Neꝙ enim quisqͣm posset de¬
um diligere: si eum quem diligit ñ
haberet. Sed ecce si unusquisq ur̃m
requiratur an diligat deum: tota fi¬
ducia ⁊ secura mente respondet. diligo.
In ip̃o autem lectionis exordio. audi¬
stis quod ueritas dixit. Siquis diligit
me: sermonẽ meũ seruabit. ꝓbatio er¬
go dilectionis: exhibitio ẽ operis. Hĩe
in epła sua. idẽ iohannes dicit. Qui
mus: si ad mandata eius a nr̃is nog

Expanded text:
ba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui mus, si ad mandata ejus nos a nostris
Abbreviated transcription (Latin):
miraretur: eadem nocte ei dominus ꝑ
uisionem dixit. Ceteris dieb me in
menbris meis:. hesterno auten die me
in memetip̃o suscepisti. Ecce in iudi¬
cium ueniens dicit. Quod uni ex mi¬
nimis meis fecistis. mͥ fecistis. Ecce
ante iudicium cum ꝑ menbra sua su¬
scipitur: susceptores suos etiam ꝑ se¬
metip̃m requirit. ⁊ tamen nos ad hoᷤ¬
pitalitatis gratiam pigri sumꝰ. Pen¬
sate fr̃s. quantihospitalitatis uͥtus
sit. Ad mensas ur̃as xp̃m suscipite: ut
uos ab eo suscipi ad conuiuia eterna ua¬
leatis. Prebete modo ꝑegrino xp̃o ho¬
spitium: ut uos in iudicio ñ quasi ꝑ¬
egrinos nesciat: s ut ꝓprios recipiat
ad regnum

Expanded text:
miraretur, eadem nocte ei Dominus per miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens dicit: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Ecce ante judicium cum per membra suscipitur sua, susceptores suos etiam per semetipsum requirit, et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit; ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis; praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
uisquis ergo uult audita in¬
ligere:festinet ea que iam intel¬
gere potuit opere implere. Ecce dñ
ñ est cognitus dum loqueretur: ⁊ di¬
natus est cognosci dum pascitur. P
paulum clicitur. Caritas frat̾nital
maneat in uob̃: ⁊ hospitalitatem n¬
lite obliuisci. Per hanc enim placul¬
runt quidam. angelis hospitio rass¬
tis. Hinc petrus ait. Hospitales in¬
uicem sine murmurationib. Hinc
ip̃a ueritas dicit. Hospes fui. ⁊ susce¬
pistis me. Opinata res est ualde: ⁊ se¬
niorum nr̃orum nobis relatione tradi¬
ta. Quidam paterfamilias cum tota
domo sua magno hospitalitatis studio
seruiebat. Cumq cotidie ad mensam
suam ꝑegrinos susciperet: quodam die
ꝑegrinus quidam inter alios uenit: ad
mensam ductus ẽ. Dumq pat̾fami¬
lias ex humilitatis consuetudine aqͣ
uellet in eius manib fundere. conuersꝰ
urceum accepit: sed repente eum in cu-¬
ius manib aquam fundere uoluerat
ñ inuenit. Cumq hoc factum secum ip̃e

Expanded text:
Quisquis ergo vult audita inQuisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hoper Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmurationibus. Ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Opinata res est valde et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam pater familias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinus erat a fide:ire se longius fi¬
xit. fingere naniq componere dicin
ñde ⁊ compositores luti figulos uocans
Nichil ergo simplex ueritas ꝑ dupli¬
citatem fecit. sed talem se eis exhibur
in corpore: qualis apud illos erat
mente. Probandi autem erant sih
qui eum ⁊ si necdum ut deum dilig¬
rent: saltem ut ꝑegrinum amare
tuissent. Sed quia ẽẽ extranei a car¬
tate ñ poterant hi cum quib ui̾tas
gradiebatur: eum ad hospitium qui
si ꝑgrinum uocant. Cur autem dici¬
mus uocant: cum illic scriptum sit
⁊ coegerunt illum: Ex quo nimiri
exemplo colligitur: quia ꝑegrini a
hospitium ñ solum ĩuitandi sunt.
sed etiam trahendi. Mensam ponĩ
cibos offerunt: ⁊ deum quem in scͥpi¬
re sacre expositione ñ cognouerãt.
panis fractione cognoscunt. Aucdia¬
do ergo precepta dei illuminati ñ su
faciendo illuminati sunt: quia scrip¬
tum ẽ. Non auditores legis iusti sun
apud deum. sed factores legis iustif
cabuntur

Expanded text:
peregrinus erat a fide, se ire longius finperegrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sicabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
N cotidiana uobis sollempnitate la¬
borantib pauca loquenda sunt: et
fortasse hec utilius proderunt. quia
sepe ⁊ alimenta que minus suffici¬
unt. auidius sumuntur. Lectioniᷤᷤ
ergo euangłice summatim sensum
statui ñ ꝑ singula uerba discutere:
ne dilectionem ur̃am ualeat sermo
ꝓlixior expositionis onerare. Ecce
scipulis ambulantib in uia ñ qui¬
dem credentibz sed tamen de se loquen¬
tib dominus apparuit: sed eis speciem
quam recognoscerent ñ ostendit. Noc
ergo egit foris dñs in oculis corporis:
quod apud ip̃os agebatur intus in ocu¬
lis cordis. Ip̃i namiq apud semetip̃õs
intus ⁊ amabant. ⁊ dubitabant. Eis
autem dominꝰ foris ⁊ presens aderat:
⁊ quis ẽẽt si ostendebat.
e se ergo loquentibz presentiam
exhibuit: sed de se dubitantibus
cognitionis sue speciem abscondit. Uer¬
ba quidem contulit: duritiam intellec¬
tus increpauit. Sacre scripture my¬
steria que de se ip̃o erant aperuit:
tamen quia adhuc in eorum cordibi

Expanded text:
n quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce scipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
suas quas aduersum xp̃i nomẽ
npbus erexerat. ꝑfidorum cedendas
sadio humillimus ꝓ xp̃i honore
summisit. Nec pi guit eum ꝓ illo
mori: quem sepe probauerat uiuere
u regnare post mortem. Atq ita fc̃m
e: ut gloriosissimũ paulum qui in
diuersis gentib ꝓ fide xp̃i multo cer-¬
tamine dimicando innumera bella
regerat: uelut uictorem muncli ro¬
nasusciperet ad triumphum. Hi gͦ
sint beatissimi petrus ⁊ paulus: qui
suramentum celestis regni uno sp̃u
pedicantes. sub unius passione diei
actrinam suam pio sanguine ⁊mor¬
ie fortissima consecrarunt. Qui etiã
tamqͣm eccł̾iarum omĩum pͥncipes
facti dispensatione celesti romã pe¬
tentes sacratissima sua corpora in il¬
lius urbis arce reconderent. que
dtius orbis obtinuerat principatũ:
Quatinus potentiani uirtutis sue
ỹe ostendens. ubi mundus caput
abebat imperii. ibi regni sui prĩ¬
res collocaret.

Expanded text:
suas, quas adversum Christi nomen suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
nichi quicquam poteres. quẽ non
otes intueri: Ego enim sum iħs
ararenus quem tu ꝑsequeris: qui
erras celo crucem regno mortem ꝑt¬
uitate mutaui: de quib omnib
post paululum redditus suadebit
spectus. At beatissimus paulus ii¬
entina quidem cecitate coercitus.
itellecta tamen maiestate loquen¬
Se celo continuo fidelis effectus
a ꝑsecutione destitit. ⁊ nouos ind¬
ndi xp̃m oculos adquisiuit. Hite
aulus. qui pro sua remuneratios
irtutum ultra humana merit
xum raptus ad celum. celestia se¬
ta cognouit: uit eccłiarum futurꝰ
to inter angłos disceret quod int̾
omines predicaret. Aut quis ei im¬
ine ultra ñ credat qui de sacramẽ
dominicis ñ solum audita loqui¬
r. sedet uisa testatur: Quanta hoc
s dei nr̃i actum ẽ gr̃a. ut qui de ce¬
sib in apostolatum uocatus ẽ: apo¬
plitus eius consecraretur in celo: ⁊¬
st omnia hic ẽ paulus. qui cerui

Expanded text:
mihi quidquam poteris, quem non mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi: de quibus omnibus  nunc et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum, ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit; ut Ecclesiarum futurus doctor, inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur. Quanta hoc Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices
Abbreviated transcription (Latin):
peret. quam celi ianuas introiret.S
regni. more nr̃arum clauium cogni¬
ls terrena ꝓmoueat. Clauis enu
el lingua est petri. quia singulor
el aut claudit aut aperit. Nõ est
igo clauis ista mortalis artificis a¬
a manu. sed data a xp̃o potestas e
lislsancui. Deniꝙ ait ei. Quorum
inclamatus e celo ccislis in sen
ce infidelitatis obtusis uidem
⁊ in ꝑsequentem cecitatis ui
ꝓcederet: ⁊ uocantis dei gr̃a illu
tauit iniquitas: numquid quia
illuminaui cecos. quia sanause¬
gros.quia fugaui demones. que
esurientes populos quint piib
paui:anquia de tumulis morue
suscitaui: an forte magis. quia fus¬
lib meis regnum celeste ꝓmisi.: So
si prestare me posse dubitas que pa¬
muto. aspice si tamen potes undet
uel qualis appello.S quare me ꝑ¬
equeris saule. aut quid me ꝑseq̃t
o ꝓficies: Numquid aduersus re¬
iantem in celo ullum tua ꝑsecutio
abebit effectum: numquid nocere

Expanded text:
peret quam coeli januas introiret. Speret quam coeli januas introiret. Sregni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum  regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a Christo potestas est judicandi. Denique ait eis: Quorum inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videnet in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illexcitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? an forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quod promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel quasi appello. Sed quare me persequeris, Saule, aut quid me persequendo proficis? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit affectum? nunquid nocere
Abbreviated transcription (Latin):
pius es sempit̾nus. Tu domine
nb natus es homo. qui incogi¬
nimaiestate d̾s es apud deum. Eu
nd pati em. Quis igitur umquã
tantum hoc incomprebense deitatiᷤᷤ
raranum humani sensꝰ attollere
ntuisset optutum. nisi ab ore petͥ
uutaris huius fidei ueritas radias¬
⁊iquis meritorum eius gloriam
namuis magno equiperare possit
aoquio: a quo nob̾ adorande diuini¬
ntis fides. ⁊ cepit ⁊ ꝑmanet: Quid
tanto gloriosius uiro qui fidem sect¬
ti inserutabilis loquendo edidit. ui¬
uendo docuit. paciendo firmauit.
Ut auteni confessionis huius qͣnte
ãt magnitudo saluator ostenderet.
ut ei. Beatus es symon bariona: qͥa
aro ⁊ sanguis ñ reuelauit tͥ. sed p̃¬
ñs qui ẽ incelis. Et tͥ dabo claues
regni celorum. Quis ergo xp̃m per
arnem ⁊ in carne natum omnipoi¬
is patris ẽẽ filium sentire potuist
nsi ꝓpitius hoc ip̃e p̃r ꝑ petrum nol
reuelasset e celo: Hec illi confessio :¬
lit. ut ante claues regni celestis ac¬

Expanded text:
ius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed P qui in coelis est: et tibi dabo claves regni coelorum . Quis ergo Christum per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acci
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimes xp̃iane fidei
principes annuis sollemp
ramur. Apłi naniꝙ latino sermone
dicuntur missi. Qui ergo honorãt
missos. manifestum ẽ eos honorare
mittentẽ: qm̃ dignitas que defer¬
tur ministris illi sine dubio cuiuˢ
ministri sunt exhibetur. ut ait
ip̃e saluator ad discipulos suos. Oui
uos audit me audit.⁊ qui uos re¬
cipit me recipit.Uere beata qpes
⁊ illi. quorum deuotio delata
morte letatur. martyres ñ dubit
cum xp̃o regnare post mortem
uero eccl̃iarum omĩum reuentt¬
simos patres petrum dico ⁊ paus
piissimis studiis honorenus. qi
initium dedit. quibz ut ait aple
uere. quia totum xp̃i proficiebãt
clesiis quod uiuebant. Erat eis
mori lucrum:quia tali hac mi
uitam sibi mercabantur eterna
Erat eis mori lucrum. quorum
ruptioni incorruptio succedeba
⁊ dampna presentium tempor
cra ꝑpetua sequebantur. S iamn¬
speciales ꝙ uͥtutes ꝓut ariditas liu¬
gue nr̃e ingeniiq tenuitas patituis

Expanded text:
loriosissimos christianae fidei principes annuis solemnitramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit, me audit, et qui vos recipit, me recipit . Vere beata apostolorum et illi, quorum devotio delata morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverentissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quiinitium dedit; quibus, ut ait 217 vere, quia totum proficiebat Christi Ecclesiis, quod vivebant. Erat eis et mori lucrum, qui tali morte vitam sibi mercabantur aeternam. Erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jam nspecialesque virtutes prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tham. In quarto regum uolumine le¬
gimus. de ioram ochoriam fuisse ge¬
neratum. Quo mortuo. iosabeth fi¬
lia ioram soror ochorie tulit ioas fi¬
lium fratris sui. et eum interniti¬
oni que exercebatur abatha
lia subtraxit: cui sũc cessit in reg¬
num filius eius amasias. Postquem
eius. Cernis ergo quod secundum f¬
dem hystorie tres reges in medis fiue¬
rint. quos hic euangłium p̃teriiste
Iͥoram quippe ñ genuit oriam sed a¬
ziam. ⁊ reliquos quos enumerumn
Uerum quia euangłiste ꝓpositume
rat tessaresce decades in diuers
temporum statu ponere. ⁊ ioran ge¬
neri se miscuerat impiissime ierui¬
lis: idcirco usq ad terciam generi¬
onem eiꝰ memoria tollitur. ne mei
natiuitatis ordine poneretur. Et
post transmnigrationem babylone
iechonias genuit salathiel. Si uel¬
rimus iechoniam in fine prime d
saresce decadis ponere. in sequent
ñ erunt quatuordecim. s erunt qͥ¬
decim. Sciamus ergo iechonian
quorum prior ꝑ k ⁊m. sequeno

Expanded text:
. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia  Al. Atholia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem ejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretpost transmigrationem Babylonis Jechonias genuit Salathiel. Si voluerimus Jechoniam in fine primae tessaradecadis ponere, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus ergo Jechoniam Quorum prior per κ et μ, sequens
Abbreviated transcription (Latin):
tem genuit ioseph. Hunc locumel¬
cit nobis iulianus augustus all
nantie euangłistarum. cur enais¬
lista matheus toseph filium ipis
iacob ⁊ lucas filium eum appellas
hely. ñ intelligens consuetudmals
scͥpturarum. quod alter scd̃m
ram. alter secundum legem e pi
sit. Scimus enim hoc ꝑ moyson
iubente preceptum ut si fiuat al
ꝓpinquus absq liberis mortui l
alius eiꝰ accipiat uxorem ad uu¬
dum semen fratris. uel propius
lui. Suꝑ hoc ⁊ africanus tens

Expanded text:
tem genuit Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Nysaia legi mus: rommi¬
generationẽ aiꝰ quis enarrabit:
son ergo putemus eungłium
le impossibile dyxit affatu hic nar¬
rare incipiat: quia ibi de generatiõe
diuinitatis. hic de incarnationis ẽ
dictum. Acarnalib autem cepit: ut
ꝑ hominẽ deum discere incipiamus.
filii dauid: filii abraham. Ordo p̃po
sterus. sed necessarie commutatus.
Si enim primum posuisset abrabam.
⁊ postea dauid: rursus ei repetendus
fuerat abraham: ut gn̾ationis series
texeretur. Ideo autem ceteris preter¬
missis horum filium nuncupauit.
tuo benedicentur omnes gentes qd̃¬
nuit phares ⁊ saram de thamar. No¬
tandum in genealogia saluatoris
nullam sauctarum adsumi mulie¬
rum sed eas qͣs scͣptura reprehendit.
ut qͥ ꝓpter peccatores uenerat de pec¬
catricib nascens. omĩum peccata
deleret. Unde ⁊ inconsequentib ruch

Expanded text:
saia legimus: Generationem ejus quis enarrabit ? Non ergo putemus Evangelisle impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filisterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, tuo benedicentur omnes gentes tnuit Phares et Saram de Thamar. Notandum quod in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumit mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
uocet: quia ⁊ siquis ad locum ꝓpo¬
situm ire desiderat: eius desideriũ
que libet uie asꝑitas ñ immutat.
Nulla nos ꝓsperitas blandiens se¬
ducat: quia stultus uiator est. qui ĩ
itinere amena prata conspiciens: o¬
bliuiscitur quo tendebat. Toto er¬
go desiderio ad suꝑnam patriam a¬
nimus anhelet: nichil in hoc mun¬
do appetat quod constat quia citiꝰ
relinquetur:ut sicelestis pastoris
ueraciter oues sumus qͥa si inuie
delectatione ñ figimur. eternis pa

Expanded text:
vocet, quia et si quis ad locum propovocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aet
Abbreviated transcription (Latin):
mercennarius stat: sed lupus ue¬
niens indicat. quoquisq animo
suꝑ gregis custodiam stabat. Lupꝰ
etenim suꝑ oues uenit: cum quili¬
bet iniustus ⁊ raptor fideles quose
atq humiles opprimit. Sed is qui
pastor ẽẽ uidebatur ⁊ non erat relĩ¬
quit oues ⁊ fugit: quia dum sibi
ab eo ꝑiculum metuit: resistere eiꝰ
iniustitie ñ presumit. fugit autẽ
ñ mutando locum: sed subtrahen¬
do solatium. fugit: quia in iusti¬
tiam uidit ⁊ tacuit. fugit: qui
se sub silentio abscondit. Quibus
bene ꝑ ꝓph̾am dicitur. Non ascen¬
distis ex aduerso neq opposuistis
murum ꝓ domo isrł. ut staretis
in prelio in die domini. Ex aduer¬
so quippe ascendere ẽ. quib libet
potestatib praue agentibis inti
leti sumus. Accendamus ergo ani-¬
nimum fr̃s kini: recalescat fides
in id quod credidit. In ardescant
ad suꝑna nr̃a desideria: ⁊ sic amare
iam ire ẽ. Ab interne sollempnita¬
tis gaudio nulla nos adu̾sitas re¬

Expanded text:
mercenarius stat; sed lupus vemercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus ratilaeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas re
Abbreviated transcription (Latin):
renam substantiam quã oues dilig̃t:¬
Di merito nomen pastoris ꝑdunt.
De quib protinus subditur. Mer
cennarius autẽ ⁊ qui ñ est pastor
cuius ñ sunt oues ꝓprie uidet lupũ
uenientem.⁊ dinutit oues ⁊ fu¬
git.Non pastor sed mercennari us
uocatur: qui ñ ꝓ amore intimo ous
dominicas. sed ad temporales merce¬
des pascit. Mercennarius quippe ẽ
qui locum pastoris quidem tenet.se
lucra animarum ñ querit. Terrens
commodis inhiat: honore p̃lationꝰ
gaudet. Temporalib lucris pascit
inpensa sͥ ab hominib reuerentiale¬
tatur. Iste sunt etenim mercedes ii¬
cennarii ut ꝓ eo ip̃o quod in regims¬
ne laborat. Hic quod querit inue¬
niat: sed ab hereditate gregis in pofti¬
rum alie nus existat. Utrum uero
pastor sit an mercennarius cogno¬
sci ueraciter ñ potest: si occasio neces¬
sitatis deest. Tranquillitatis enu
tempore plerumꝙ: ad grogis custo¬
diam sicut uerus pastor. sic etiam

Expanded text:
renam substantiam quam oves diligunrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De cenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae videt lupum venientem, et dimittit oves et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit. Terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fr̃s kmñi ex lectione e¬
uangłica eruditionem ur̃am:
culum nr̃m. Ecce enim is qui ñ
ex accidenti dono. sed essentialiter
bonus ẽ dicit. Ego sum pastoꝵ
bonus. Atq eiusdem bonitatis
formam quam nos imitemur. ad¬
iungit dicens. Bonus pastor: ani¬
mam suam ponit ꝓ ouibz suis.
fecit quod monuit: ostendit qd̾
stro corpus suum ⁊ sanguinẽ uer¬
teret:⁊oues quas redemerat car¬
nis sue alimento saciaret. Ostensa
nob̾ est de contemptu mortis uia.
quam sequamur: apposita forma.
cui impͥmamur. Primum nob̾ ẽ
exteriora nr̃a misericorditer ouib
eius impendere:postremum uero
si necesse sit etiam mortem nr̃am ꝓ
eisdem ouib ministrare. A primo au¬
tem hoc minimo: ꝑuenit᷑ ad postre¬
mum hoc maius. Sed cum incom¬
parabiliter longe sit melior anima
qua uiuimus a terrena substantia
quam exterius possidemus: qui nõ
dat ꝓ ouib substantiã suam: qͣn¬
do ꝓhis daturus ẽ animã suam:
Et sunt non nulli qui dim plus ter¬

Expanded text:
rissimi, ex lectione evangelica eruditionem vestram, culum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quodstro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 ter
Abbreviated transcription (Latin):
sicut innocens cum malediceretur ñ re-¬
maledixit. cum ꝑcuteretur ñ reꝑcussit:
quinpotius in ip̃a passione ꝓsuis ora¬
uit inimicis dicens. Pater dimite eiꝰ:
nesciunt enim quid faciunt. Ita sim¬
plicitatem quam infantib natura tri¬
buit: dominus misericordie bonitate
cumulabat. Iste ergo puer ẽ: qui imi¬
tandus parulis ꝓponitur ⁊ sequẽ¬
dus. Nam ip̃e dicit. Tolle crucem tuã.
⁊sequere me

Expanded text:
sicut innocens, cum malediceretur, non resicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
uersi fueritis ⁊ efficiamini sicut pu¬
er iste: ñ intrabitis in regnum celoꝵ.
Reuocat igitur eos ad originis sue.
fontem: ⁊ retror sum ad infantiã redi¬
re compellit: scilicet ut qui corpore fra.¬
gili senuerant. innocentie moribus
renascantur. sicut ait saluator. Nisi
quis renatus fuerit ex aqua ⁊ sp̃u
scõ: ñ intrabit in regnum dei. Dicit᷑
ergo apostolis. Nisi conu̾si fueritis.
⁊efficiamini sicut puer iste: Ilon di¬
cit sicut pueri isti. sed sicut puer iste.
Unum eligit: unum ꝓponit. Uideamꝰ
igitur quis ille tantus sit: qui disci¬
pulis ꝓponitur imitandus. Nõ hunc
arbitror ẽẽ de plebe. ñ de puplico: ñ
de multitudine ceterorum. precipue
qui ꝑ apłos uniu̾so mundo tribuit
sanctitatis exemplum. Non in quam
hunc de publico ẽẽ arbitror. sed de celo.
Ip̃e est enim de celo puer. de quo dicit
ẏsaias ꝓpha. Puer natus ẽ nobis. filiꝰ
datus ẽ nobis. Ip̃e plane puer est: qui

Expanded text:
onversi fueritis, et efficiamini sicut puonversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de multitudine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audet: ita ⁊ xp̃ianitatis infantia le¬
dentib ñ irascitur. spoliantib nõ re¬
sistit. cedentibus ñ reyugnat. Deniq
sicut iussit dominus etiam orat pro
inimicis. auferenti tunicam relinqͥt
⁊ pallium: uerberanti maxillam pre¬
bet Plteram. nisi quod in hoc melior
est xp̃i infantia quam nature. Illa enim
peccare nescit: ista contempnit. Illa ꝑ
infirmitatem innoxia ẽ. ista est inno¬
cens ꝑ uirtutem. atq ideo laudi magiꝰ
ascribendum ẽ non tam male facere
ñ posse quam nolle. Ergo sicut dixi-¬
mus:etates quedam sunt meritorũ.
Nam ⁊ senectus morum inuenitur in
pueris:⁊ innocentia infantum repe¬
ritur in senib. Deniq quod in iuni¬
oribus senectus quedam sit honesta¬
tis. dicit ꝓpha. Senectus enim uene¬
rabilis ñ diuturna. nec numero anno¬
rum computata: cani sunt enim sensꝰ
hominis. Ad apłos autem iam senio¬
res ⁊ maiores natu dicit dñs. Nisi ꝯ¬

Expanded text:
non audet; ita et Christianitatis infantia laenon audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna, nec annorum numero computata; cani enim sunt sensus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi c
Abbreviated transcription (Latin):
em. in quo resurgens dñs resurrectio¬
nem prestitit uniuersis: ⁊ de imis ad
altiora conscendens: nos quoq ad su¬
ꝑiora de inferiorib in suo corpore suble¬
uauit. Sumus enim secundum apłm
Resurgente igitur xp̃o: omĩa necessa¬
rio cum eo sua uiscera surrexerunt.
Dum en: in ille ab inferis transiit ad
superos os de morte transire fecit ad
uitam. Pascha enim hebraice transitꝰ
dicitur uel ꝓfectus: scilicet quia ꝑ boc
misterium de peiorib ad meliora tͣnͣ¬
situr. Bonus transitus est transire de
peccatis ad iusticiam: de uitiis ad uir¬
tutes: ad infantiam de senectute. Infa̾¬
tiam autem dixerim: ñ etatis s sim¬
plicitatis. Habent enim ⁊ merita e¬
tates suas. Inocciduis autem prius
constituti eramus senio pecc̃oꝵ: resur¬
gente xp̃o renouati sumus innocentia
paruuloꝵ. Habet ⁊ xp̃iana simplicitaᷤᷤ
infantiam suam. Sicut enim infans
nescit irasci. fraudare ñ nouit. referire

Expanded text:
em, in quo resurgens Dominus resurrectioem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim secundum Apostresurgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire
Abbreviated transcription (Latin):
geritur phariseis: ut tenebras in die iu¬
dicii peccatorib reꝓmissas iam apud
suꝑos patiantur. Apud suꝑos ergo cry¬
cifixo xp̃o. immorant᷑ tenebre. Quid
mirum si apud suꝑos sunt tenebre:
cum lux descendit ad inferosͤ. Igitur
fr̃s omnes in hac die sc̃a exultare de¬
hemus. Nullus se a communi leticia pͦ¬
catorum conscientia subtrahat: nullus
a puplicis uotis delictorum sarcina re¬
uocetur. Quamuis enim peccator. in
bac die de indulgentia ñ debet despare.¬
est enim prerogatiua ñ parua. Si enĩ
latro paradysum meruit: cur ñ mere¬
atur ueniam xp̃ianus: Et si illi dominꝰ
cum crucifigit᷑ iiseretur: multomagiᷤ
huic miserebitur cum resurgit. Et si
passionis humilitas tantum p̃stitit con¬
fitenti. resurrectionis gła quantum tri¬
buet deprecanti: Largior enim ad pre-¬
stanclum solet ẽẽ sicut ip̃i scitis leta uic¬
toria. quam addicta aptiuitas. Itẽ eius¬
nobis deus hunc pasche salutarem di¬

Expanded text:
geritur Pharisaeis, ut tenebras in die jugeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperest enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HOMILInobis Deus, hunc Paschae salutarem di
Abbreviated transcription (Latin):
lux in tenebris luçet: ⁊ tenebre eam nõ
comp̃henderunt. In resurrectione ergo
xp̃i elementa omĩa głantur. Nam ⁊
solem ip̃m arbitror ẽẽ in hac die soli¬
to clariorem. Necesse ẽ enim ut sol in eiꝰ
resurrectione gaudeat. in cuius passio¬
ne condoluit: ⁊ cuius mortem lugubri
quadam caligine ꝓsecutus ẽ: eiusdem
uitam uitidioris lucis splendore susci¬
piat. ⁊ tamqͣm bonus minister sicut
tunc obscuratus est ad exequias sepul¬
ture: modo coruscet in resurrectionis ob¬
sequium. In passione enim xp̃i caligi¬
num se nocte circumdedit: ⁊ uideorũ
faci nus mundo teste congemuit. Indi¬
cium enim quoddam doloris in sole ẽ
tanto sceleri officium luminis denegaᷤᷤ¬
se. ⁊ ultione quadam uideoꝵ oculis
tenebras infudisse: ut quorum men¬
tem cecitas inuaserat. eorum oculos
cecitas occuparet:nec luceret eis mun¬
di lumen. a quib fuerat lumen salutiꝰ
extinctum. Damnatio igitur quedam ĩ¬

Expanded text:
lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam in
Abbreviated transcription (Latin):
geat: dicit iohannes. Erat lux uera:
que illuminat omnẽ hominẽ ueni¬
entem in hunc mundum. Quod ĩ
inferno luceat: ait ꝓph̾a. Qui sede¬
bant in regione umbre mortis: lux
orta est eis. Quod in celis ꝑmaneat¬
dies iste: refert dauid dicens. Ponã¬
in seculum seculi semen eius: ⁊ sedem
eius sieut dies celi. Quis autem est¬
dies celi: nisi xp̃c dominꝰ:. De quo di¬
citur ꝑ ꝓphetam. Dies diei eructat
u̾bum. Ipse est enim dies filius: cui
pater dies diuinitatis sue eructat
archanum. Ip̃e in quam est dies: qͥ
ait ꝑ salomonẽ. Ego feci ut orire¬
tur in celo lumen indeficiens. Sicut
ergo diem celi nox omĩno nĩ sequit᷑.
ita ⁊ xp̃i iusticiam pecc̃orum tene.¬
bre ñ sequntur. Semꝑ etenim dies ce-¬
li splendet. lucet. ⁊ fulget: neq aliqua
potest obscuritate concludi: ita ⁊ lum̃
xp̃i semꝑmicat. radiat. coruscat: nec a¬
liqua potest delictorum caligine compre¬
hencdĩ. Unde ait euangłista iohannes. Et

Expanded text:
geat, dicit Joannes: Erat lux vera geat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies isteejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et
Abbreviated transcription (Latin):
S dicit aliquis. Si n die gratulan-¬
dum ẽ: his utiq gratulandum est.
quos dies ip̃a complectitur. Celum
autem ⁊ tartarus: extra huius mun¬
di diem sunt constituta. Quomodo
igitur possunt ea elementa ad festi¬
uitatem huius diei uocari. cuius di¬
ei ambitu ñ tenentur:S hic dies
quem fecit dominus penetrat omnia:
uniu̾sa continet: celum. terram. tar¬
tarumq complectitur. Lux enim xp̃i
ñ parietibus obstruitur. ñ elementiᷤᷤ
diuiditur: ñ tenebris obscuratur. Lix
in qͣm xp̃i dies est sine nocte: dies si¬
ne finẽ. Ubiq splendet. ubiq radiat:
tem appropinquauit. Precessit inqͥt
nox non sequitur: ut intelligas suꝑ¬
ueniente xp̃i lumine ⁊ diaboli tene¬
bras effugari. ⁊ peccatoꝵ obscura nõ
subsequi: ⁊ iugi splendore preteritas
caligines depelli. subripientia delicta.
ꝓhiberi. Nam quia hic dies xp̃c celum
terram tartarumq collustret. scͥptu¬
ra testatur. Quod enim suꝑ t̾ram ful¬

Expanded text:
Sed dicit aliquis: Si in die gratulanSed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, tem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram ful