comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E mundabit conscientiam nrãm:
Opera mortua sunt peccata quȩ
animã occidunt: sicut eñi anima
uiuit uitutib quȩ oꝑa uite appal¬
lantur : ittimoritur lutiis & pereds
simulq trahitur ad mortẽ ȩc̃ne
ꝑditionis ÷ Etbenedixit opibus
mortuis qð̾i quis enĩ in legẽ tangebe
mortuũ polluebatur: tamen asꝑ¬
sione sanguinis postea mundabatu
S imiliter qui imitatus fuerit opus
ꝑfidẽ dominicȩ passionis mundat᷑
Quieñ tetigerit picẽ in qui nab it᷑
baptismatis quis fuerit ablutus
ab oꝑib mortuis. sieadẽ iterum
at tigerit contaminatur : Sequit᷑
Ad seruiendũ dõ uiuenti: Hicaꝑ¬
tissime ostendit quici oꝑa mortuc
habentes. non possunt seruire
uero & uiuo dõ : quia illi mor¬
tua sunt & fclsca q Si em̃ qui mor¬
tuum aut aliquid inmundum
tͥangebat. non o portebat eum
intrare intẽplũ. quanto magis qui
oꝑa mortua habens. non poterit
intrare incaelũ Etidõ noui tifo¬
menti mediator ÷: ut morce inter

Expanded text:
Emundabit conscientiam nostram, Emundabit conscientiam nostram, Opera mortua sunt peccata quae animam occidunt: sicut enim anima vivit virtutibus, quae opera vitae appellantur: ita moritur vitiis et peccatis, simulque trahitur ad mortem aeternae perditionis, et bene dixit, ab operibus mortuis: si quis enim in lege tangebat mortuum, polluebatur, tamen aspersione sanguinis postea mundabatur: similiter qui imitatus fuerit opus per fidem dominicae passionis mundatur. Qui enim tetigerit picematis quis fuerit ablutus ab operibus mortuis, si eadem iterum attigerit, contaminabitur. Sequitur: Ad serviendum Deo viventi. Hic aptissime ostendit quia opera mortua habentes non possunt servire vero et vivo Deo, quia illa mortua sunt et falsa: si enim qui mortuum aut aliquid immundum tangebat, non opointrare in templum, quanto magis quis opera mortua habens, non poterit intrare in coelum. Et ideo Novi menti mediator est, ut morte inter
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam nr̃am ab oꝑib mortius.
ad seruiendũ dõ inuenti Si scin¬
guis animciliũ in rationabiliũ
poterat carnẽ mundare. sicut
tunc tẽporis udebatur scificatus¬
cesiquis in mundus asꝑsus
fiuss& illo sanguine: multomagis
sanguis xp̃i poterit mundare
animã & plenissime iustificare
sednequis puttret plenã scĩfica¬
tionẽ & emundationẽ ꝓuenire.
asꝑsione illius sanguinis legalis:
sub intulit apłs carnis emunda¬
tionẽ. scđ̾m legẽ ꝑ illũ dari quasi
diceret : Sc̃ificatur quidẽ caro
& emundatur ꝓpter legas p̃ceptũ :
seditimen anima expiatur
Addidit quoq differentiae causci.
ꝑ quã demonstrauit illũ scingui¬
nẽ animalium nonesse in m̾a¬
culcitũ : dicens dexp̃o. quiper
spm̃ sc̃m semet ipsum obtulit
in maculcitũ dõ Sp̃s sc̃s quire¬
pleuit illũ sanguinẽ inutero
uirginali. custo diuit eũ utabsq
peccato ab hoc mundo transiret:
essetq in maculatũ sacrificiũ
inodorẽ suauitatis dõ patri ⁊

Expanded text:
ientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret plenam justificationem et emundationem provenire aspersione illius sanguinis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari: quasi diceret, Sanctificatur quidem caro, et emundatur, propter legis praeceptum: sed tamen anima non expiatur. Addidit quoque differentiae causam, per quam demonstravit illum sanguinem animalium non esse immaculatsanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo. Spiritus sanctus qui replevit illum hominem in utero virginali, custodivit eum ut absque peccato ab hoc mundo transiret, essetque immaculatum sacrificium, in odorem suavitatis Deo Patri.
Abbreviated transcription (Latin):
aeterna hereditatis exparte in pre¬
senti scło iampossidemus. nobis adnõ
datũ: euangłm udelic& illius qđ
obseruatores suos aeternaliter
relinquo uobis: istum quidẽ here¬
ditatis titulũ quasi arrã in p̃senti
habemus. sedꝑfectius nobis sup¬
plebitur cũ erit ds̃ om̃n inom̃ib.
cdntradiderit xp̃s regnũ dõ &
patri: Cum fuerimus ꝑducti
adgtuidia patriȩ cęlestis. inqua
futurisunt electisicut anglidĩ
incȩlo uidentes dm̃ sicuti est &
erit haec ꝑfecta hereditas elec¬
torũ. quã xp̃s inmnorte sua con¬

Expanded text:
ernae haereditatis ex parte in praeernae haereditatis ex parte in praesenti saeculo jam possidemus, nobis a Domino datum Evangelium, videlicet illius quod observatores suos aeternaliter relinquo vobis. Istum quidem haereditatis titulum quasi arrham in praesenti habemus, sed perfectius nobis supplebitur cum erit Deus omnia in omnibus, cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, cum fuerimus perducti ad gaudia patriae coelestis, in qua futuri sunt electi sicut angeli Dei in coelo videntes Deum sicuti est. Et haec erit perfecta haereditas electorum, quam Christus in morte sua con
Abbreviated transcription (Latin):
minus ꝑfecti dubitare deꝓmissio¬
nib dñi maxime exeoquod mor¬
tuus ÷ quasi infirmus: beatus apłi
ponit exempla. & com muni con¬
suetudine legũ hunarũ ostendens:
quia nonuiuentib testortorib
sed morientib firmantur testa¬
mentti. fortitudinẽq accipiunt.
quã diureñi uiuit testator: Potest
in mutare sententiã suã. & alios
atq alios heredes adducere in
inquiens xp̃s noui testamenti me¬
diator ÷ uitmorde sua inter ueniente¬
in redemptionẽ illarũ p̃uaricationũ.
quȩ non poterant auferri & deleri
in priori testamento : Deletȩ autem
sunt ꝑ eius passionẽ: reꝓmissiones
aet̾nae heredi tatis accipiant illi:
quiuocatisunt aet̾na uocatione
Nam non loquitur hicdegenerali uo¬
catione dequadñs ait Multiuo¬
cati sed pauci electĩ sed de illa dequa
idem egregius p̃dicator ait Loquens
deelectis: quos prȩsciuit. hos & pre¬
destinauit: & quos predestincauit
hos & uocauit: & quos uocauit illos

Expanded text:
minus perfecti dubitare de promissiominus perfecti dubitare de promissionibus Domini, maxime ex eo quod mortuus est quasi infirmus, beatus Apostolus ponit exempla ex communi consuetudine legum humanarum, ostendens quia non viventibus testatoribus, sed morientibus firmantur testamenta, fortitudinemque accipiunt. Quandiu enim vivit testator, potest immutare sententiam suam, et alios atque alios haeredes adducere in inquiens, Christus Novi Testamenti mediator est, ut morte sua intervenientin redemptionem illarum praevaricationum quae non poterant auferri et deleri in priori Testamento, deletae autem sunt per passionem, ut repromissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione: nam non loquitur hic de generali vocatione, de qua Dominus ait: Multi vocati, sed pauci electi; sed de illa de qua idem egregius praedicator ait, loquens de electis: Quos praescivit, hos et praedestinavit; et quos praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionẽ earundem p̃uacatis¬
num quȩ erant sub priori testa¬
menito. reꝑmissiones accipian
qui uocati surit aeternae hers¬
ditatis ÷ Ubi eñi testa mentumi
miors necesse. inter cedat
seu interueniat testatoris
menttum enum in mordus
confirmatũ est: alioquin id est
aliter nondũ ualet firmum esse
testtimentũ. qđ alter alteri fcicit
de hereditate suat
morte interueniente discesserit.
Mortuo uero illo testatore quites¬
tamentum fticit: omnino iãfirmũ
manet ÷ In hunc modũ testam̃tũ
uitȩ aeternȩ qđ axp̃o accepimus.
non aliter nobis firmũ manere
pott̾rat: nisi ipse morte sua illud
roboras set ⁊ Tantũ eñi erat pecca¬
tũ nr̃m. utaliter non potuis semus
redimi & saluiri: nisi umgenitus
dĩ filius ꝓ nobps morłretur. &
quia adillum consequendum
qđ ipse ꝓmiserat in digni eramus:
Ipse nobis morte sua mediator
factus÷ ut ꝑmortẽ suam indebitã.
illamquȩ nobis debebatur auferr& ⁊
& quia fortassis poterant multi

Expanded text:
nem earumdem praevaricationum, quae erant sub priori testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae haereditatis: ubi enim testamentum est, mors necesse est intercedat, seu interveniat testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est, alioquin, id est aliter, nondum valet firmum esse testamentum, quod alter alteri facit de haereditate sua fmorte interveniente discesserit; mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. In hunc modum testamentum vitae aeternae, quod a Christo accepimus, non aliter nobis firmum manere poterit, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur; et quia ad illud consequendum quod ipse promiseripse nobis morte sua mediator factus est, ut per mortem suam indebitam illam quae nobis debebatur auferret. Et quia fortassis poterant multi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & ꝓximum: Spem & expec¬
tationem futurorum bonorum
incapite : qui de caelo ueniet
nobissalus : Et in his armis muniti
securi. & liberi erimus : in aduen
ds̃ infide sua in aeccła & cogni¬
tione sua. ut in nobis suam uin¬
dictam exerceat : sed in ad quisi
Ut sine uigi

Expanded text:
Deum et proximum, spem et exspecDeum et proximum, spem et exspectationem futurorum bonorum in capite: quia de coelis veniet nobis salus: et his armis muniti, securi et liberi erimus in adventu in fide sua, in Ecclesia et cognitione sua, ut in nobis suam vindictam exerceat, ut sine uigi
Abbreviated transcription (Latin):
ciet eum spũ oris sui. id÷ uerbo
suo & uirtute suc : Quodutrũq
uerum potest eẽ. quiu si alicha El
illum inter fecerit: non sua sed
dñi tħu uirtus erit & iussio
ost mortẽ aut̃ eius. remanebuat
quadraginta dies: inquibus
multer erit pax. ut in illis elec¬
ti qui aliquid  titubauer̃
in ꝑsecutione : penitentiam agant
& saluentur ÷ Ministri aut̃ antixp̃i
qui remanserint post mortẽ eius :
gaudebunt ꝑ illos quad raginta
dies. ducentes uxores. & conuiuia
celebrantes: & ioca diuersi generis
exercentes ac dicentes : Lic& prin¬
ceps noster sit mortuus : ta mennos
modo habebimus pacem & securita¬
tem: Et cum talia dixerint: subito¬
suꝑ ueniet eis subita neus interitus n
Uos aut̃ non estis in tonebris infidelitti¬
tis: Qui enĩ dormumt & quiescunc
in peccatis. nocte dor miunt:
Id÷ in peccatis & uicus qui escunt &
iacent: Induti lopica fidei& carita¬
tis. ⁊ galeti spe salutis Id habea¬
mus fidem indm̃: caritatẽ in

Expanded text:
ciet eum spiritu oris sui, id est in verbo ciet eum spiritu oris sui, id est in verbo suo et virtute sua. Quod utrumque verum potest esse: quia si Michael illum interfecerit, non sua, sed Dei virtus erit et jussio. Post mortem autem ejus remanebunt quadraginta quinque dies, in quibus multa erit pax, ut in illis electi qui aliquid titubaverunt in persecutione, poenitentiam agant et salventur, ministri autem Antichristi qui remanserunt post mortem ejus, gaudebunt per illos quadraginta quinque dies, ducentes uxores et convivia celebrantes, et jocos diversi generis exercentes, ac dicentes: Licet princeps noster sit mortuus, modo nos habebimus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, subito veniet eis subitaneus interitus. Vos autem non estis in tenebris infidelitatis. Qui enim dormiunt, et quiescunt in peccatis, nocte dormiunt, id est in peccatis et vitiis quiescunt et jacent. Induti loricam fidei et charitatis, et galeam spei et salutis, id est habemus fidem in Deum charitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
ante passionem suam. de eadem die
ait : Dediȩ inquiens illa nemoseit:
neq angli qui sunt incȩlo. neq
filius: nisi pater solus: Ergo si pater
nouit. utiq & filius nouit. qui unius
substantiȩ ÷ cum eo: sed idcirco dicit᷑
filius ignorare: quiu discipulos ig¬
norates reliquita¬
t sub audis reꝓbi pax & se¬
curitas: tunc repentinus illis suꝑ ue¬
niet in teritus. id÷ subiatt neci ꝑditio
diei iudicii. sicut dolor ÷ in utero
Sicut mulier pregnans imminente
tribulatione & ꝑsecutione non ual&
effugere ꝑsequentium insidias. itti
& illi non poterunt effugere. de
mus regnante antixristo & minis¬
tris eius tribus annis & dimidio
& int̾fectis ab eo helia & enoch
sicut in a poculipsi habetur. Quo
tempore erit ꝑsecutio talis: qualis
non fuit anteti nec poster subse¬
quetur: int̾ficietur ipse antixp̃s:
& maximu pars menbrorũ eius
a michaelł archangło ut beatus
gregorius dicit: Etꝰ sicut beatus
paulus dicit: dñs IE SUS Int̃fi¬

Expanded text:
 de eadem die ait: De die illa, inquiens, nemo scit, neque angeli qui sunt in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Ergo si Pater novit, utique et Filius novit, qui unius substantiae est cum eo. Sed idcirco dicitur Filius ignorare, quia discipulos ignorantes reliquit subaudis reprobi, pax et securitas, tunc repentinus illis superveniet interitus, id est subitanea perditio diei judicii, sicut dolor est in uterffugient. Sicut mulier praegnans imminente tribulatione et persecutione, non valet effugere persequentium insidias, ita et illi non poterunt effugere, de mus, regnante Antichristo et ministris ejus tribus annis et dimidio, et interfectis ab illo Elia et Enoch sicut in Apocalypsi habetur, quo tempore erit persecutio talis, qualis non fuit antea nec postea subsequetur, interficietur ipse Antichristus, et maxima pars membrorum ejus a Michaele, ut beatus Gregorius dicit, et ut beatus Paulus dicit: Dominus Jesus interfi
Abbreviated transcription (Latin):
d& decelo: Legimus qđ moises
legis lator dño precipiente fecerit
tubas argentetis. & postea sa¬
lomon intemplo dñi quibus con¬
crepabant. & insollempnitatib
& inp̃lus: sicut factum ÷ quando
muri ierico corruer̃. & posteu
a gedeone : De sollempnitactib :¬

Expanded text:
det de coelo. Legimus quod Moyses det de coelo. Legimus quod Moyses legislator Domino praecipiente fecerit tubas argenteas et postea Salomon in templo Domini, quibus concrepabant in solemnitatibus et in praeliis, sicut factum est quando muri Jericho corruerunt, et postea a Gedeone, et s
Abbreviated transcription (Latin):
ne potest appellariturba: Alio
modo tuba ꝓmanifestatione po¬
nitur : ut ineliangelio ait dñfcum
facis elemosinã nioli tuba canere
antete: idest noli manifeste face¬
re nelauderis abhominib sicut hy¬
pocrite : Intuba gͦ dĩ descendãt
dñs decaelo: id est manifeste ueni¬
et aduiditĩ: ut ab om̃ib possit
uideri scđm illud: uidebit omis ca¬
ro sciluttre dei : Licet ergo quida
puerilit̃ intellexerint quod ditũ
ẽ in iohel ꝓpheta. iuditium dñi ueniet
in ualle iosaphat: quasi in illu ualle
iudicaturus sit om̃s gentes. Non ÷ itti
intelligendũ: qm̃ non ꝓloco. sed ꝓ int̃¬
p̃titione illud nom̃ posuit ibi ꝓphett .
Iosaphat namq int̾p̃tatur uallis iu¬
dicui : Et dñi aduentus adiuditium
in ualle erit reꝓbis: quia electis
eleuatis ad suꝑna cum dño: illi re¬
manebunt in imis: & in inferiorib:
inferniparabus: Dicamus & tercio
modo scđm beatum ambrosium
hoc quoddicit. in tuba dĩdescen¬

Expanded text:
ne potest appellari tuba. Alio ne potest appellari tuba. Alio modo tuba pro manifestatione ponitur, ut in Evangelio ait Dominus: Cum facis eleemosynam, noli tuba canere ante te , id est noli manifeste facere, ne lauderis ab hominibus sicut hypocritae. In tuba ergo Dei descendet Dominus de coelo, id est manifeste veniet ad judicium, ut ab omnibus possit videri, secundum illud: Videbit omnis caro salutare Dei . Licet ergo quidam pueriliter intellexerint, quod dictum est in Joel propheta: Judicium Domini veniet in valle Josaphat, quasi in illa valle judicaturus sit omnes gentes, non est ita intelligendum, quoniam non pro loco, sed pro interpretatione illud nomen posuit ibi propheta. Josaphat namque interpretatur vallis judicii, et Domini adventus ad judicium in valle erit reprobis, quia electis elevatis ad superna cum Domino, illi remanebunt in imis et in inferioribus inferni partibus. Dicamus et tertio modo secundum beatum Ambrosium, hoc quod dicit in tuba Dei descen
Abbreviated transcription (Latin):
doscenꝰd& des ecielo¬
&e mortui qui in xp̃o sunt mortui. eomodo quo
supra diximꝰ: resurgent primi..
Idcirco dicit in uissu: quia iubente & dis¬
ponentedõ patre. ueniet filius adiudi¬
tium iPer unum archangelũ debemꝰ
iuxta agustinum intelligere om̃s
uirtutes angelicas. quiu angłi ꝑsona¬
bunt uocibus: eo ueniente ĩ Per
tu bam aut̃ intelligitur uno m̃odo
magnauox angłoꝵ & sonus dequib
marcus ait : Mitt& filius hominis
angłossuos cum tuba & uoce magna .i
Quod ꝑ tubam intelligatur uox angł̃oꝵ:
ostendit psal mista. loquens dedñi
ascensione: Ascendit deus iniubilu¬
tione : dñs in uoce tubae: Sicut enĩibi
tubam appellat uocem angłorum
dicentiũ. uirigalilei. quid ad mira¬
mini aspicientes incȩlum & c&era:
ita in hoc loco uocem angłor ũ. tubȩ
comparat dicentium ⁊ Ecce sponsus
uenit: exite obuiam ei : Et exur¬
gitȩ de sepulchris ur̃is occurrite
adiuditiũ redemptori ur̃o: itto
uax qua om̃s resuscittibuntur he¬

Expanded text:
descendet de coeloortui qui in Christo sunt, mortui eo modo quo supra diximus, resurgent primi. Idcirco dicit, in jussu, quia, jubente et disponente Deo Patre, veniet Filius ad judicium. Per unum archangelum debemus juxta Augustinum, intelligere omnes virtutes angelicas, quia angeli personabunt vocibus eo veniente. Per tubam autem intelligitur uno modo magna vox angelorum et sonus, de quibus Matthaeus ait: Mittet Filius hominis angelos suos cum tuba et voce magna . Quod per tubam intelligatur vox angelorum, ostendit Psalmista loquens de Domini ascensione: Ascendit Deus in jubilo, et Dominus in voce tubae . Sicut enim ibi tubam appellat vocem angelorum dicentium: Viri Galilaei, quid admiramini aspicientes in coelum , etc., ita in hoc loco, vocem angelorum tubae comparat dicentium: Ecce sponsus venit, exite obviam illi ; et: Exsurgite de sepulcris vestris, occurrite ad judicium Redemptori vestro. Ista vox qua omnes resuscitabuntur be
Abbreviated transcription (Latin):
descendit adiuditium : Sieleta
qui uiui reꝑti fuerint in aera
quaerendum ÷ quomodo coͣ¬
plebitur quod dictum ÷ add
primo homini adae : & in ipso
omni seminieius. Terra es &in
puluerem ibis : cum illi mort̃
soluitur: scđ̾mbeatũ agustinlꝰ¬
hono detera factur Mcon instaci¬

Expanded text:
descendit ad judicium. Si electi descendit ad judicium. Si electi qui vivi reperti fuerint, raquaerendum est quomodo complectitur quod dictum est a Deo primo homini Adae, et in ipso omni semini ejus: Terra es, et in terram ibis, cum illi mortem solvitur secundum beatum AugustinHomo de terra factus est in
Abbreviated transcription (Latin):
& uictoriam su¬
mat ex eis: dicens illis: Ite
adhoc &iam ut remuner& elec¬
tossuos. introducendo illos ad
sollem pnitatẽ aet̾nȩ gloricie:
De inde nos qui
uiuimus qui relinquimur. si
Ex persona illorum loquitur so
& superius qui uiui inueiendism
quidicunt si mulra piemur cuilie
subaudis quinos praecesserinl
requiem animarum. sed cinepart
ueniemus obiuam dño: Hocuet¬
bum quod ÷ rapere: ꝓ uelociait
se pe ponitur: Et in hocloco ninã
uelocitatem resurrectionis & den
iudicii designat: dequa iamsipra
diximus: Nam sicut ds̃ in monto
cuncti fecit: itic in momento cinto
iudicabit : Cum dicit rapiemur
ab angłis cum illis qui nos precosẽ
obui am dño inaera: ostendt
quia non descend& dñs ad terras
sed in altitudine istius deris seb¬
bit ad iudicandum: Et cum adit
sic id ÷ cum corpore & anima
immortules effecti erimus senp
cum dño Non debemus putur
turi: quia finito iuditio. reuer¬
tetur cum omnib electis ad
beatitudinem deternam : dequa

Expanded text:
 victoriam sumat ex eis, dicens illis: Ite ad hoc etiam ut remuneret electos suos introducendo illos ad solemnitatem aeternae gloriae e nos qui vivimus, qui relEx persona illorum loquitur, sicut et superius, qui vivi inveniendi sunt, qui dicunt: Simul rapiemur cum illis, subaudis qui nos praecesserunt ad requiem animarum, sed tunc pariter veniemus obviam Domino. Hoc verbum quod est rapere, pro velocitate saepe ponitur. Et in hoc loco nimiam velocitatem resurrectionis et diem judicii designat, de qua supra jam diximus. Nam sicut Deus in momento cuncta fecit, ita in momento cuncta dijudicabit. Cum dicit: Rapiemur ab angelis cum illis qui nos praecesserunt obviam Domino in aera, ostendit quia non descendet Dominus ad terras, sed in altitudine istius aeris sedebit ad judicandum, et cum addit: Et sic, id est cum corpore et anima immortales effecti, erimus semper cum Domino, non debemus putare turi, quia finito judicio, revertetur cum omnibus electis ad beatitudinem aeternam, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
fent m ipso raptu elumangeli¬
asmanib porta buntuari subitꝰ
nonentu : subitoq resurgent᷑ dũ
auma impso raptu exierit acor¬
pors remanebit corpus terra .
s ed tam̃ breuissimum spacium de¬
sebit ipsa mors: intantũ ut nec co¬
qtttri nec ꝑpendi possit : Ittiq.
onsolanuni inuicem: O tessa¬
lonicenses deresurrectione inuer¬
bisistis & nolite dolere suꝑ mortẽ
aestite anhieme. uere an autũ¬
noueniat: uelqua hora diei aut
noctis: non indigetis ut scribã uobis n
Quare Ipsi enimꝰ diligent̃ scias. quia
dies dñisicut fur ita in nocte ueni¬
et. id ÷ sicut fur subito & insperate.
intempestu nocte uenit dormien¬
te dño domus: itti insperate ueniet
dies iuditii : & dñi aduentus⁊
Dñs requisitus post resurrectionẽ
dedie illa de regno uidelic&
electorum ab ap̾ostolis: dicentib
dñe si intempore hoc restitues reg¬
num israhel : Ait : Non ẽ urm
nosse tẽporet uł mom̃tu: quae¬

Expanded text:
n ipso raptu dum angelicis manibus portabuntur subito morientur, subitoque resurgent: et dum anima in ipso raptu exierit a corpore, remanebit corpus terra, sed tamen brevissimum spatium tenebit ipsa mors, in tantum ut nec cogitari nec perpendi possit. Itaque consolamini vos invicem, o Thessalonicenses, de resurrectione, in verbis istis, et nolite dolere super morteaestate an hyeme, vere an autumno veniat, vel qua hora diei vel noctis, non indigetis ut scribamus vobis. Quare? Ipsi enim diligenter scitis, quia dies Domini sicut fur in nocte, ita veniet, id est, sicut fur subito et insperate intempesta nocte venit dormiente domino domus, ita insperate veniet dies judicii et Domini adventus. Dominus requisitus post resurrectionem de die illa, de regno videlicet electorum, ab apostolis dicentibus: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel, ait: Non est vestrum nosse tempor
Abbreviated transcription (Latin):
etqui crediderit & baꝓtirutus
fuerit saluus erit: & quia erunt
erediderunt meũ : dedit eis po¬
destatẽ filios dĩ fieri : Ecce quo¬
modo melioris teste m̃ti medictor
sortitus ÷: quia illud fuit tẽporide.
istud ÷ aeternũ : Illud non poterat
hominẽ iustificure. nec regnum
cęlorũ suis obseruatorib rese¬
rare : istud uero & ꝑfecte uisti¬
ficut hominẽ. ftictimq ei regnũ
cuelorũ aperit :: Medictor aũt
testum̃ti appellatur dñs: quic
sicut moyses medius fuit inter
retulit. iterũq nr̃a refert ad
illum. Transiens apłs asucer¬
dotio & sucrificio: tunc demũ
& testtũti differentiã fucit
dicens : Nlamsi illud prius tes¬
tamentũ culpa uacass& : nutiq seđi
testam̃ti locus inquireretur.
hoc ÷ sillud testam̃tũ legis
peccuta pos set auferre: ut
obseruutores sui inculpubi¬
tumenti locus relin queretur :
Sed quiu illud non fuit ꝑfec¬
tũ: illo subluto. inuentus ÷ locus
aptus sacerdotii  estamenti ⁊
non ad ꝓbans dignos laude

Expanded text:
Et: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; et: Quia erunt receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri. Ecce quomodo melioris testamenti mediator sortitus est, quia illud fuit temporale, istud aeternum. Illud non poterat hominem justificare, nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero et perfecte justificat hominem, statimque regnur autem testamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter retulit, iterumque nostra refert ad illum. Transiens Apostolus a sacerdote et sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam facit, dicens: Nam si illud prius. Testamentum. Culpa vacasset, non utique secundi. Testamenti. Locus inquireretur. Hoc est, si illud testamentum legis peccata posset auferre, ut observatores sui inculpabitamenti locus relinqueretur, sed quia illud non fuit perfectum, illo sublato inventus est locus aptus secundi Testamenti. non approbans dignos laude.
Abbreviated transcription (Latin):
cueleste altare ÷ fides nr̃a. inquo
offerimus cotidie orationes nr̃as
dõUnde inquid omĩa facito¬
scdm exemplar: qđ tibi ostensũ ÷
minus aptus ẽẽ uidetur ad disci¬
plinã ꝑcipiendam quãuisus qui¬
dem. non eñi itti animo cõmen¬
damus quȩ audimus quomodo
illu quȩ ipso uisu ꝑcęmnus: ideo¬
non solum auditu. uerũ etiã uisu
demonstratũ ÷ moysi adño in
monte tabernaculũ: qđ erat stic
curus cooperante beselehel Ade
dicit ei: uide utomĩa fucias scđm
illã similitudinẽ: quȩ tibi in
monte ostensuest: Quod aũt dic̃ om̃
intelligendũ ÷ tamde taberna¬
culi constructione ucsorũqe
quã desucrificiis & hostus qũaebi
oblaturi eent :

Expanded text:
coeleste altare est fides nostra, in qua coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omsecundum exemplar, quod tibi ostensum est minus aptus esse videtur ad disciplinam percipiendam, quam visus; non enim ita animo commendamus quaecunque audimus, quomodo illa quae ipso visu penon solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte ostensa est. Quod autem dicit, intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque ejus, quam de sacrificiis et hostiis quae ibi oblaturi essent.
Abbreviated transcription (Latin):
terrenus pontifex suꝑ terram
is sec mundare genus huma¬
nũ ꝑfectũ quereddere: non
eẽt utiq sucerdos scđm ordinẽ
melchi sedech inȩt̃nũ. quit
scctis eeñt qui offerrent legalici
munera : Sed quia aaron &
filii eius mortules erant &
peccatores. quaꝓpter non
poterant genus humanum
ꝑfectũ reddere: idõ uenit
xp̃s sine peccuto. qui inet̃nũ
suũ sacerdotiũ teneretꝰ. suoq
sucrificio genus humanum
ꝑfectissimeꝰ munduret. non
alis quales illi fuerunt.
qui exemplari & umbrȩ de¬
seruiunt cuelestiũ : Exemplar
est figura & similitudo ꝑqđ
aliterꝰ ostenditur sicut imugo
expressu inpuriete. exẽplar
& figura ÷ ueri hominis: sucer¬
dotes igitur iudȩorũ exẽpluri.
idõ figure & umb̾rȩ cęlestiũ
misteriorũ deseruiebunt: quia
om̃ia illa similitudirus & figure
erant istorumꝗ̃ in ȩcła modo
inueritate aguntur i Cuelestio
aut̃ misteriuꝰ dicit spiritulia.:
quia obseruatores suos inueri¬
tate ad cȩlestia ducunt: non ne

Expanded text:
terrenus pontifex super terram,isset mundare genus humanum, perfectumque reddere, non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum: quia satis essent, qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales erant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere; ideo venit Christus sine peccato qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exemplar est et figura veri luminis. Sacerdotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & amplexus gratis simos
simulq declucens ꝑ deserti uusti¬
tcitẽ : introduxit interrã om̃ib
meliorem ÷ Sed quiu non ꝑman
serunt intestamento eius dum
non obseruuuerunt qđ p̃cipit
intestumento suo: neglex̃ eos
hoc ÷ dimisit eos irescłm desiderli
cordis suriuxtũ qđ ꝑpsulmistũ
dicit qt lotandum alit̃ quia cũ
cdhixis set sermo diuinus. ꝑficiã
illud qđ pegi cum pratrib eorũ.
neforte iudȩi possent oblatrando
dicere. illud testamentũ destru¬
endum eẽ dequo dixit᷑ abraham
in semine tuo benedicentur om̃s
gentes: discrete manifestuuit de
quoloqueretur. cũ sibi intulit¬
dicens: indie qua adp̃hendi
manũ illorũ: uteducerẽ eos de
dix̃. quã quinquagesima die
egressionis illorum deterra¬
egypti data ẽe confect in monte
synui: in quu non ꝑ manserunt
patres eorũ. sed fecerunt uitulũ
moreb: & adorauerunt illud
Nam illud qđ pepigit cũ abrahã

Expanded text:
suam, et amplexus gratissimos, suam, et amplexus gratissimos, simulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus mserunt in testamento ejus, id est non observaverunt quae praecepit in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis sui, juxta quod Psalmista dicit . Notandum autem quia cum dixisset sermo divinus: Perficiam d feci cum patribus eorum. Ne forte Judaei possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintulit: In die qua apprehendi manum illorum, ut educerem eodixit, quam quinquagesima die egressionis illorum de terra Aegypti datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum, sed fecerunt vitulum in Oreb, et adoraverunt. Nam illud quod pepigit cum Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
hom̾inẽ ue̾terẽ id ÷ peccuto
uereris hominis ade con mu¬
eu latũ. nouu efficiat in
baptis mate ꝑfidẽ dominicȩ
passionis. qđ non ÷ simile
testamento ueteri qđ fecit cum
patrib eorũ: qui illud trena
ꝓmit tebut actẽporalia & p̃cipi¬
ebut carnuliu. istud uero ȩtnu
& celestiu ꝓnit tit p̃cipiens spi
rittlia q̃ Quod uero dicit inqua
ad p̃hendi manũ illorũ ute
ducerem eos det̾ra egypti: mag¬
num familicritatẽ suam om̃ps
d̃s ostendit. quã exhibuit illi
popło  More em̃ mulierũ loqui¬
tur sermo diuinus: quȩ solent
paruulorũ manus ad p̃hendere
etium huc illucq sustentundo
illos nelabuntur. ut pote firmos
gressus adhuc non habentes
Sic om̃ps ds̃ cũ ille popłs puerilis
ac paruulus eẽt quic neq gressus
bonȩ oꝑationis hubebat. neq
fortitudinẽ quase posset exol¬
uere deiugo obprimentium:
tetendit enim manũ suũ mug¬
nũ uidelic& auxiliũ pietutis sue.
& extraxit eum defornace fer¬
rec. trahens eũ ad cogritionẽ

Expanded text:
uod veterem, id est peccato veteris hominis Adae commaculatum, novum efficiat in baptismate per fidem dominicae passionis, quod non est simile Testamento Veteri, quod fecit cum patribus eorum, quia illud terrena promittebat ac temporalia, et praecipiebat carnalia, istud vero aeterna et coeleritualia. Quod vero dicit: In die qua apprehendi manum illorum, ut eos ducerem de terra Aegypti , magnam familiaritatem suam omnipotens Deus ostendit, quam exhibuit illi populo: more enim mulierum loquitur sermo divinus, quae solent parvulorum manus apprehendere, etiam huc illucque sustentando illos ne labantur, ut pote firmos gressus adhuc non habentes, sic omnipotens Deus, cum ille populus puerilis ac parvulus esset, quia neque gressus bonae operationis habebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de jugo opprimentium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahens ad cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
quod in meliorib repromissio¬
nib sancitum es⁊ hocelł
firmutũ stcctũ & corroboratum
Uides inquit quantũ melior est
ist celebratio illuq tuncce¬
poris agebatur siquide ill eis¬
plarꝰ a figurt Ista uerites. sicut
ta ÷ ̃ Nunc hoc ÷ in hac nouissi
ma ȩtate: tunto melius minis¬
terium sacerdotii sortitus ÷ xp̃s.
quuã fuit illud legale: quanto
& melioris testam̃ti meditor ÷.
Quanto meliore sunt cȩlestia
terremis. aeterna tẽporalibus.
tanto melioris testum̃ti dictur
meliorib ꝓmissionib confir¬
mutũ ÷ istud testamentũ.¬
actẽporalico ꝓmittebut dicens. ⁊¬
S iuolueritis & audieritis: bona
t̃rȩ comedetis ÷ E tobserua quȩ
p̃cipio tibi. utsis longeuus suꝑ
t̾ram: ceteraq his similia pro

Expanded text:
elioribus repromissionibus sancitum est, hoc est firmatum, statutum et corroboratum: Vides, inquit, quanto melior est ista celebratio illa quae nunc temporis agebatur. Siquidem illa exemplar et figura, ista veritas est, sicut ta est . Nunc, hoc est, in hac novissima mundi aetate, tanto melius ministerium sacerdotii sortitus est Christus, quam fuisset illud legale, quanto et melioris testamenti est mediator. Quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus, tanto melioris testamenti dator melioribus promissionibus confirmatum est istud. Testamentuac terrena promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis; et: Observa quae praecipio tibi, ut sis longaevus super terram; caeteraque iis similia prom
Abbreviated transcription (Latin):
corpus nescio ds̃ scit: qm̃ raptus ÷ in para¬
disum. Et audiuit archana
uerba: quae Non lic&
homini lo qui 9
Bis raptum sedicit a postolus Primũ
ad tercium cȩlum. postea in paradi¬
sum: Non in illum paradisum terre¬
num. ubi quondã fuit ꝓto plastus:
sed in caelestem : Nam paradisus:
int̃p̃tatur ortus deliciurum. &
significat beatitudinem electorũ:
cãelestem scilic& requiem. ad quã¬
se raptum dicit a postolus. Eomodo:
& ad tercium cȩlum : Audiuit
archana uerba. id ÷ occulta. secre¬
ta. atq in effabilici : Quaeñ lic&
hominiloqui: int̃ipsos spirita les
uiros. cȩlestem uitam ducentem .i
Sunt itaq alii aliis capaciores atq
meliores: intantũ ut ad ea ꝑuene¬
rint. quae non lic& eis aliis loqui
Detalibus erat apostolus. qui au¬
in effabilia uerba quae ñlic& ho¬
miniloqui: id ÷ aut ille qui audi¬
uit non potest ea aliis narrare
ꝓpt̃ in effabilitatẽ illorũ dut ñ
ꝑmittitur ei Aut si tantȩ dignitio¬

Expanded text:
escio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit arcana verba quae non licet homini loqui. Bis raptum se dicit Apostolus: primum ad tertium coelum, postea in paradisum, non in illum paradisum terrenum, ubi quondam fuit protoplastus, sed in coelestem paradisum. Nam paradisus interpretatur hortus deliciarum, et significat beatitudinem electorum, coelestem scilicet requiem, ad quam raptum se dicit Apostolus eo modo quo ad tertium coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilia, quae non licet homini loqui. Inter ipsos spiritales viros coelestem vitam ducentes, sunt utique alii aliis capaciores, atque meliores in tantum ut ad ea pervenerint quae non licet eis aliis loqui. De talibus erat Apostolus, qui auneffabilia verba, quae non licet homini loqui, id est, aut ille qui audivit non potest ea aliis narrare propter ineffabilitatem illorum, aut non permittitur ei, aut si tantae dignita
Abbreviated transcription (Latin):
sedsĩam misteria cognitionuis suae
nob reuelar& quȩ in nouo & uete¬
n destam̃to continentur.: in om̃i sapi¬
encia diuina & humana. inuisibiliũ
&iusibiliũ rerum: Et uionũ pruden¬
cia. uisibiliũ mortaliũq rerũ : Nã
sapiencia ÷ ut quidã dicunt: cognitio
diuinarũ humarũq. rerũ. uisibilium
&̾ inuisibiliũ: mortalium & inmortali¬
um: Prudencia uͦ: tantũ uisibilium
& hum inarũ. atq transitoriarũ: Uel¬
aliter: S apiencia: ÷ cognitio scãe tri¬
nitatis: Prudencia uero : uisibilium
rerum atq. elem̃torum cognitio. ut
agnoscat homo mundũ ad eo esse
factũ: quando ei placuit. & quomͦ
fiagilitati ꝑ mittitur: or dinemq
temporum. & quomodo facta sunt ista
& adquẽ finẽ tendant ut notum facer&
hoc. ẽ. aliquid occultũ: Qđ fuit is¬
tud sacram̃tũ. qđ nobis manifestauit
uitatis. passionis. atq resurrectio nis
filueius: nr̃aeq redẽptionis: Uoluntas
implere: ut nos ꝑ tiduentũ filii illius

Expanded text:
sed etiam mysteria cognitionis suae nobis revelaret, quae in Novo et Veteri Testamento continentur, in omni sapientia divina et humana visibilium et invisibilium rerum, et in omni prudentia visibilium mortaliumque rerum. Nam sapientia est, ut quidam dicunt, cognitio divinarum humanarumque rerum, visibilium et invisibilium, mortalium et immortalium: prudentia vero visibilium et humanarum atque transitoriarum. Aliter: Sapientia est cognitio sanctae trinitatis; prudentia vero visibilium rerum, elementorumque cognitio, ut cognoscat homo mundum a Deo esse factum, quando ei placuit, et quomofragilitati permittitur, ordinemque temporum, et quomodo facta sunt ista, et ad quem finem tendant. Ut notum facerethoc est aliquid occultum. Quod fuit istud sacramentum quod nobis manifestavit Christi, passionis atque resurrectionis ejus, nostraeque redemptionis. Voluntas implere, ut nos per adventum Filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem dei patris & tocius᷑ trinitatis
q̃m sicut una substantia trinitatis est
& indiuisa maiestas: ita in separabilis
uoluntas:  Et timotheus frit᷑ infide.
socius in predicatione: non tamen e ua¬
ls indignitate A eccłae deiquae est
ihorindi : For sitan non habebant adhuc¬
prelatum episcopum : idõ omni decđae dirigit .n
Benedictus ds̃ .s. pater creator omniumrerũ
nitatẽ : quam scđm humanitatẽ: ALETER.
Benedicts ds̃ filius. qui erat in principio uer¬
tatis opere creatus ẽ illehomo: tam̃ consideran¬
dum quia non diuidimus ꝑ sonas sed distingu¬
mus substantias : Abe nedictionibus & laudi¬
bus inchioauit a postolus more patriarcharũ :
scõrumq patrum Quod ubi inuenitur: ea
quae secuntur ꝓspere succedunt:
ricordias. indulgendo uobis commissa scelera.⁊
Et ds̃ totius consolationis

Expanded text:
totius Trinitatis, quoniam sicut una substantia Trinitatis est et indivisa majestas, ita et inseparabilis voluntas. Et Timotheus, frater in fide, sive socius in praedicatione, non tamen aequalis in dignitate. Ecclesiae Dei quae est Corinthi. Forsitan non habebant adhucpraelatum episcopum, ideo omni Ecclesiae dirigit. Benedictus Deus, subaudis Pater Creator omnium rerum, nitatem, quam secundum humanitatem. Aliter: Benedictus Deus Filius, qui erat in principio Vertatis opere creatus est ille homo. Tamen considerandum quia dividimus personas, sed non distinguimus substantias. A benedictionibus et laudibus inchoavit Apostolus more patriarcharum, sanctorumque Patrum: quod ubi invenitur, ea quae sequuntur prospere succedunt. ricordias, indulgendo vobis commissa scelera, et Deus totius consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas mea cũ omib uobis.
id÷ eti dilectionie qua uos
diligo. Diligite uos iniuicem.
et ea carittite qua dm̃ di¬
ligo : diligatis eum AmNN
ł iat quod opto ł uera si nit
omĩci: superius memorata .

Expanded text:
aritas mea cum omnibus vobis; t, ea dilectione qua vos diligo, diligite vos invicem, et ea charitate qua Deum diligo, diligatis eum. Amen, id est, fiat quod opto; vel, vera sint omnia superius a me dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
pit ei i a consortio omniũ. tradens¬
Mum satinȩ ad crucie̾ndum : inqua
hadidit eis misterium corporis & san¬
quinis dñi & quomodo deberent illud
sumere. quomodo deberent uiri &
mulieres in aeccła stare. de resurrecti¬
one quoq insaicuit illos & de multis alus
rebus : Postquam uero cognouit eospeni¬
tenciam eisse desius erroribus. illum
quoq a suo consortio ex clusisse qui incestũ
patuuerat. uxorem patris accipiens:
Scripsit eis a traide hanc epistolam lauda¬
toriam & consolatoriam. in qua dicit
illos misericordiam inuenisse. & reuocat
illum miserrimum. quem tradiderat
satanȩ : reconcilians illum a eccłae. hor¬

Expanded text:
sit eis priorem Epism in qua fortiter redarguit iorporis et sanguinis Domini, et quod deberent illud sumere, et quod deberent viri et mulieres in ecclesia stare. De resurrectione quoque instituit illos, et de multis aliis rebus. Postquam vero cognovit eos poenitentiam egisse de suis erroribus, illum quoque a suo consortio exclusisse qui incestum patraverat, uxorem patris accipiens, scripsit eis a Troade hanc Epistolam laudatoriam et consolatoriam, in qua dicit illos misericordiam invenisse et revocat illum miserrimum, quem antea tradiderat Satanae, reconcilians illum Ecclesiae, hor
Abbreviated transcription (Latin):
pacem: Quomodo factus ÷ ipse
hoc ÷ ꝑpassionẽ crucis suae. in uno
na fide. in una societate. uł inuno cor
miciciã: insema ipso:
Quã inimi¬
ciciã destruxit: Illã quae erat inter
uideos & genciles: ꝓpt̾ circũcisionẽ
& sacrificia legalia: Tunc insem& ipso
euacuauit. quando passionẽ sustinen¬
do quȩ erant imnisterus impleuit
inueritate. & post modũ ñp̃cepit ea¬

Expanded text:
pacem. Quomodo factus est ipse hoc est per passionem crucis suae, in uno na fide, in una soccietate: vel in uno corpmicitiam in semetipso. Quam inimicitiam dextruxit? Illam quae erat inter Judaeos et gentiles propter circumcisionem et sacrificia legalia, tunc in semetipso evacuavit, quando passionem sustinendo, quae erant in mysteriis, implevit in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
dorare. Et non incarne fiducim
habentes. d÷ in carnali circũcisione:
quia nos habemꝰ om̃s sensus corporis cir¬
cũ cisos
.Quã segd habet̃ confidenticĩ

Expanded text:
 et non in carne fiduciam habentes, id est carnali circumcisione, quia nos habemus omnes sensus corporis circumcisos. Quanquam ego habeam confidentiam et
Abbreviated transcription (Latin):
quit p̃cipio ñ circumcidi quasi ego
ñ sim cutũ cisus. & possim gloriari inea.¬
& confidere plus quã aliquis ur̃m gen¬
tiliũ. si ẽẽt inea aliqua fiducia & ius¬
ticia postquã xp̃c uenit. sed quia ñ ẽ.
ibi aliqua gloriatio: nolo ut circũ¬
cidamini aiuideis:si¬

Expanded text:
ideo praecipio non circumcidi, quasi ego non sim circumcisus, et possim in gloria mea confidere plus quam aliquis vestrum gentilium, si esset in ea aliqua fiducia et justitia, postquam Christus venit: sed quia non est ibi aliqua gloriatio, nolo ut circumcidamini a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
T imotheo. carissimo filio:
Ingreco habetur: germanissimo fratri
Grãs ago deo meo cui seruio a progi

Expanded text:
. Timotheo charissimo filio, in Graeco habetur germanissimo fratri; gratias ago Deo meo, cui servio a prog
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ ques¬
es scienciae falsi nomi nis.
to ÷ questiones uideorũ: quassolent
obponere. quȩ uidentur questiones
ẽẽ sciencie. sed falso nom̃ sciencie ha¬
bent. quia ñ ÷ ibi sciencia: dedinare

Expanded text:
id est quaeses scientiae falsi nominis, id est quaestiones Judaeorum, quas solent opponere, quae videntur quaestiones esse scientiae, sed falso nomen scientiae habent, quia non est ibi scientia quam,
Abbreviated transcription (Latin):
tentes id÷ ostendentes tãquã uera
sciencia sit :¬
circa fidem excide
id ÷ aueritate fidei alieni
pierunt: Grã dei tecum
sub audis fit: Amen : to ÷ fiat
qđ oro. ł uerũ ÷: qđ actenus dixi:

Expanded text:
tentes, id est ostendentes, tanquam vera scientia sit circa fidem exciderunt, id est a veritate fidei alieni pejerunt. Gratia Dei tecum, subaudis sit. Amen, id est fiat quod oro, vel verum est quod hactenus dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
insius ẽpistolis nom̃ aeccłae inserere quã
sinagogae: ꝓpt̃ int̃prectitionẽ nomi¬
numꝰ :ͦ Aecclesiu namq in t̾p̃tatur
conuocatio: quae non potest fieri
nisi ex rationabili creatura: Sina¬
goga aut̃ quae int̾p̃tat᷑ congrega¬
tio : potest consistere ex inrationa¬
bili & inanimatu Sic̃ congrega¬
turgrex ouium: & congregant᷑
lap̾ides: Et ut ipsi hostenderent
gentiles credentes. amplius eẽ
rationabiles quam iudeos in¬

Expanded text:
en inserere quam Synagogae, propter interpretationem nominum. Ecclesia namque interpretatur convocatio, quae non potest fieri nisi ex rationabili creatura: Synagoga autem, quae interpretatur congregatio, potest consistere ex irrationabili et inanimata, sicut congregatur grex ovium, congregantur lapides. Et ut ipsos ostenderet gentiles credentes amplius esse rationabiles quam Judaeos in
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ suum socio¬
rumq suorum ponit in exordio
epistolȩ: ob causas in aliis episto¬
lis memoratus: Generaliter
omni a ecclesiȩ scribit: quia for¬
sitan tunc temporis non habebant
episcopum sibi ordinatũ  Lic&
apud iudȩos nõm̃ isinagogae &
decclesiue habeatur inꝰ usu sic̃
legitur in libro regum. quiu

Expanded text:
Nomen suum suorumque ponit in exordio epistolae ob causas in aliis epistolis memoratas. Generaliter omni Ecclesiae scribit, quia forsitan tunc temporis non habebant episcopum sibi ordinatum. Licet apud Judaeos nomen Synagogae et Ecclesiae habebatur in usu, sicut legitur in libro Regu
Abbreviated transcription (Latin):
maximeq illis qui spiritalẽ uitã
sectantur: & in tantũ notu sunt¬
illis ut &iam ab illis se alienos
reddant : scientes quiu mortem
generant: Formcatio dicitur a
fornicib hoc ÷ a locis teatralib
& lupanarib: : quae fornicibus
id÷ arcubus sunt constructa.
lantur. in quibus erant meretri¬

Expanded text:
maximeque illis qui spiritalem vitam sectantur, in tantum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem generant. Fornicatio dicitur a fornicibus, hoc est a locis theatralibus et lupanaribus, quae fornicibus, id est arcubus, sunloca, in quibus erant meretri
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. adhoc ut uiuant uirtutibus. simi¬
liter innouiticte uitue ambulando ⁊
Tuautem udece quidiudicus frẽm tuum
gentilem manducuntẽ omã. aut tugen¬
ailis quare sꝑnis et despicis frẽm tuũ udȩũ
infirmum adhuc infide. & nolentem
manducare om̃ã : cumidemapłs paulꝰ
aibidicat: Nescitis quia angłos udica¬
bimus: quanto magis scłaria: Et iterũ
ipse iudicando qui talia agunt regnũ
dei nonconsequsintur: Cur hisphibet ne
iudicemur: sciendum quod deaptis reatibus
libera potestus nob udicandi conceditur:
furto ⁊ Deoccultis uero quaepossunt ethono
etmalo animofieri. interdicitur nobis
iudicari : quia horũ iudiciũ dõ est reseruan¬
et in ꝑfecti. gentiles & iudȩi. Stabim
ante tribunal xp̃i ⁊ Tribunal sedes¬
est iudicis. quue in excelso loco collocatur.
quo uidex ab omnib possit uideri: et ip¬
se accusantes et accusatos exeminentiloco
possit intueri : Ita et dñs ih̃s quasi ntri¬

Expanded text:
peccato, ad hoc ut vivant similiter virtpeccato, ad hoc ut vivant similiter virtutibus, in novitate vitae ambulando. Tu autem, Judaee, quid judicas fratrem tuum? gentilem manducantem omnia. Aut tu, gentilis, quare spernis, et despicis, fratrem tuum? Judaeum infirmum adhuc in fide, et nolentem manducare omnia, cum idem Paulus alibi dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia ; et iterum ipse judicando: Qui talia agunt regnum Dei non consequentur , cur hic prohibet ne judicemus? Sciendum quod de apertis reatibus libera potestas nobis judicandi conceditur, furto. De occultis vero quae possunt bono et malo animo fieri, interdicitur nobis judicare, quia horum judicium Deo est reservanetante tribunal Christi. Tribunal eses judicis, quae in celso loco collocatur, quo judex ex omnibus possit videri, et ipse accusantes et accusatus ex eminenti loco possit intueri. Ita et Dominus Jesus quasi in tri
Abbreviated transcription (Latin):
pore baptismatis. domino morimius
quia ut ei placeamus adsimilitudiẽ
illius qui numquam peccauit. ꝑfiden
& redemptionẽ sanguinis euis. & abe&¬
ginulib & actua libus peccatis inbisd
os sum haecuerba ex mcatrrũ ꝑ sona intelli¬
qi dicta & omniũ ꝑfectorum. qui nonsibi
ounit. quia nonsuc̃ uoluntatem quer̃
adimplere seddnĩ: dũ ꝑ dilectionẽ quod
alus expedit faciunt n Qui etiam non
sibimoriuntur morte temporali. inqua
nonsibi conceduntur: neq relinquuntur :
sedadõ ussumuntur : Siue etiam sibi non
moriuntur morte spirittili: peccatis ui¬
otio torpore: seddĩ et ꝓxim i dilectione sẽꝑ
feruere : M artrresquoq non sibi morie¬
bantur seddnõ: quia non propter suã ma¬
liciam ꝑimebantur. sed ꝓdĩ noticia et con¬
In hoc enĩ xp̃c mortuus est & resurrex̃.
uł morte carnis. uł morte peccati: quia nũ¬
quam peccauit.¬
tuorũ dominet᷑. id ÷ ut eorum dominet᷑:
apeccatis. et illorum qui cotidie moriunt᷑

Expanded text:
pore baptismatis, Domino morimur: pore baptismatis, Domino morimur: quia ut ei placeamus, ad similitudinem illius qui nunquam peccavit, per fidem et redemptionem sanguinis ejus ab originalibus et actualibus peccatis in Possunt haec verba ex martyrum persona intelligi dicta et omnium perfectorum, qui non sibi vivunt, quia non voluntatem suam quaerunt adimplere, sed Domini, dum per dilectionem quod aliis expedit, faciunt. Quod autem non sibi moriuntur morte temporali, in qua sibi non conceduntur neque relinquuntur, sed a Deo assumuntur; seu etiam sibi non moriuntur morte spiritali, peccatis viotio torpere, sed Dei et proximi dilectione semper fervere. Martyres quoque non sibi moriebantur, sed Domino, quia non propter suam malitiam perimebantur, sed pro Dei notitia et con. In hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit, vel morte carnis, vel morte peccati, quia nunquam peccavit,tuorum dominetur, id est ut eorum dominetur, a peccatis, et illorum qui quotidie moriuntur