comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di nisi spe ut comite ducamur. Siquid ap¬
petendi omnis conatus perit consequendi
desperationem. quem ego exhortationis
ordinem cum in aliis quoq opusculis te¬
nuerim: tum hic maxime obseruandum
puto: ubi eo plenius nature bonum decla¬
rari debuit. quo instituenda est uita per¬
fectior: ne tanto remissior sit ad u̾tutem
aius ac tardior. ꝗͣto minus se posse cre¬
dat. et dum ꝙ in esse ignorat sibi: id se exi.¬
stimat non habere. Proferenda semper in
probatur implendum est. Hec igitur pri-¬
ma sancte ac spualis uite. fundamenta iaci-¬
entur ut uires suas u̾go agnoscat. quas de¬
mum ex̾cere pot̾it. cum eas se habere didice¬
rit. Optima enim animi incitamenta sũt
cum docetur aliquis posse quod cupiat.⁊.
nam et in bello ea ehortatio maxima est:
eaq plurimum auctoritatis habet: q̃ pu¬
gnatorem de uiribus suis admonet. Pri¬
mum itaq debet nature humane bonum:
de eius auctore metiri deo: scilicet qui cum

Expanded text:
di, nisi spe ducamur comite. Siquidem apdi, nisi spe ducamur comite. Siquidem appetendi omnis conatus perit consequendi desperatione. Quem ego exhortationis ordinem, cum in aliis quoque Opusculis tenuerim, tunc hic maxime observandum puto: ubi eo plenius naturae bonum declarari debet, quo instituenda est vita perfectior, ne tanto remissior sit ad virtutem animus ac tardior, quanto minus se posse credat: et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non habere. Proferenda semper in probatur, implendum est. Haec igitur prima sanctae ac spiritualis vitae fundamenta jaciantur, ut vires suas virgo agnoscat: quas demum bene exercere poterit, cum eas se habere didicerit. Optima enim animi incitamenta sunt, cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eaque plurimum auctoritatis habet, quae pugnatorem de viribus suis admonet. Primum itaque debes naturae humanae bonum de ejus auctore metiri, Deo scilicet, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ardorem: hanc tante perfectionis sitim.
plere: Nobis uo donanda est uenia. qui
ad ornandum dñi tab̾naculum secũdũ
uires nr̃as munus offerimus: nec uere¬
mur: nec temere scribendo ad tante nobi.¬
litatis u̾ginem ultro nos morsibus tra¬
damus inuidie. Scribimus enim petẽ¬
te scã matre eius. ymo iubente: idq a no¬
bis transmarinis lutis: miro cum deside¬
rio animi flagitante: que facile ondit
quo studio: quantaq cura in filiam ger-¬
men celeste plantau̾it:dum illud tam sol¬
licite cupit ab asiis irrigari. Remoti igit᷑a
temeritate et ab ãbir iõne liberi: proposi.¬
to insudemus operi: nec de mediocritate
diffidimus ingenii: quod credimus et fi.¬
de matris: et merito uirginis adiuuari.
scẽ uite conu̾satione dicendum est: soleo
prius humane nature uim qualitatemq
monstrare: et quid efficere possit ostendẽ.
ac iam inde audientis aĩum ad spẽs incita¬
re uirtutum: ne nich il prosit ad ea uocari

Expanded text:
ardorem, hanc tantae perfectionis sitim, ardorem, hanc tantae perfectionis sitim, plere? Nobis vero donanda est venia, qui ad ornandum Domini tabernaculum, secundum vires nostras munus offerimus. Nec veremur ne temere scribendo, ad tantae nobilitatis virginem, ultro nos morsibus tradamus invidiae. Scribimus enim petente sancta matre ejus, immo jubente, idque a nobis transmarinis litteris, miro cum desiderio animi flagitante: quae facile ostendit, quo studio quantaque cura in filia germen coeleste plantaverit, dum illud tam sollicite cupit ab aliis irrigari. Remoti igitur a temeritate, et ab ambitione liberi, proposito insudemus operi. Nec de mediocritate diffidimus  Al. diffidamus ingenii, quod credimus, et fide matris, et merito virginis adjuvari. e vitae conversatione dicendum est, soleo prius humanae naturae vim qualitatemque monstrare, et quid efficere possit, ostendere: ac jam inde audientis animum ad species incitare virtutum: ne nihil prosit ad ea vocari,
Abbreviated transcription (Latin):
uia est: que ipsa ubertate materie cursum
oronis accendit. Sed nobis alio magis iti¬
nere pergendum est quibus propositum ẽ
institutionem u̾ginis. non laudem sc̃bere.
nec tam paratas iam uͥtutes eius expͥmere
ꝗͣ parandas: magisq reliquam ordinare
uitam: ꝗͣ ornare pret̾itam. Est aũt difficil¬
limum cum cius ꝑsona facere. in qua cupi
ardor: ut ei quelibet perfecta doctrina par
esse uix possit. Meminit enim recteq me¬
minit quas mundi opes: glamq respuei̾t.
quibusq uoluptatibus renunciauerit.
quas deniq contemserit uite pñtis ille¬
cebras: et ideo contenta non est cõi hoc
mediocriq hoc genere uiuendi: et quod
facile ipsa multorum societate. uilescat.
Nouum aliquid et inusitatum/ precipuũ
ac singulare quoddam flagitat: non mi¬
nus conu̾sationem suam. ꝗͣ conu̾sionem
esse cupit mirabilem. In seculo nobilis:
apud deum cupit esse nobilior. tam p̃¬
ciosa requirit in moribus: ꝗͣ contemsit

Expanded text:
via est, quae ipsa ubertate materiae cursum via est, quae ipsa ubertate materiae cursum orationis accendit: sed nobis alio magis itinere pergendum est, quibus propositum est, institutionem virginis, non laudem scribere: nec tam paratas jam virtutes ejus exprimere, quam parandas: magisque reliquam ordinare vitam, quam ornare praeteritam. Est autem difficillimum cum ejus persona facere, in qua cupidardor, ut ei quamlibet perfecta doctrina par esse vix possit. Meminit enim recteque meminit, quas mundi opes gloriamque respuerit, quibus voluptatibus renuntiaverit, quas denique contempserit vitae praesentis illecebras. Et ideo contenta non est communi hoc mediocrique genere vivendi; et quod facile ipsa multorum societate vilescat, novum aliquid et inusitatum requirit: praecipuum ac singulare quoddam flagitat. Non minus conversationem suam quam conversionem cupit esse mirabilem. In saeculo nobilis, apud Deum cupit esse nobilior. Tam pretiosa requirit in moribus, quam contempsit
Abbreviated transcription (Latin):
Isummo ingenio pariq fretus
scientia officium scribendi facile
me implere posse crederem: tñ tam ardu¬
um hoc opus ingredi sine magno diffi-¬
cultatis metu non possem. S cribendum
est tñ ad demetriadem uirginem xp̃i: u̾
ginem nobilem: uirginem diuitem: et qđ̃
his maius est: ardore fidei nobilitatem di¬
uitiasq calcantem. Quam utiq pro tam
in signis admiratione uirtutis: ut lauda¬
re omnibus facile: ita docere difficile est.
Cum enim or̃o deesse non possit in eius laude
celebranda: que summo loco nata. in sum.¬
mis opibus delicusq nutrita. tantis tãq
uaruis uite huius blandimentis. uelud te¬
nacissimis quibusdam irretita uinculis:
subito crupit. cunctaq simul corporis bo¬
na animi u̾tute mutauerit: quem florem
adhuc ipsum in euntis etatis: quedam fi¬
dei gladio: id est uoluntate succiderit: et
sc̃amq hostiam sacrificau̾it deo: et nobilis¬
simi sanguinis postitatem: u̾ginitatis a¬
more contemserit: prona et facilis dicedi

Expanded text:
summo ingenio parique fretus scientia officium scribendi facile me implere posse crederem, tamen tam arduum hoc opus ingredi sine magno difficultatis timore non possem. Scribendum tamen est ad Demetriadem, virginem Christi, virginem nobilem, virginem divitem, et, quod his majus est, ardore fidei nobilitatem divitiasque calcantem. Quam utique pro tam insignis admiratione virtutis, ut laudare omnibus facile, ita docere difficile est. Cui enim oratio deesse possit in ejus laude celebranda, quae summo loco nata, in summis opibus deliciisque nutrita, tantis tamque variis hujus vitae blandimentis velut tenacissimis quibusdam irretita vinculis, subito eruperit, cunctaque simul corporis bona animi virtute mutaverit; quae florem adhuc ipsum ineuntis aetatis, quodam fidei gladio, id est, voluntate succiderit; et ctamque hostiam sacraverit Deo, ac nobilissimi sanguinis posteritatem, virginitatis amore contempserit? Prona autem et facilis dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid docemur: cum id admittimus. et
cupiditatem fruendi carendi dolor prodit.
quem quia in carendo non huit. neq ĩ fru-¬
endo cupiditatem habuit. Ouirum ante
euangelia euangelicum: et aplicum añ apo-¬
stolica precepta: discipulum apostolorum.¬

Expanded text:
aliquid, docemur, cum id amittimus; et aliquid, docemur, cum id amittimus; et cupiditatem fruendi, carendi dolor prodit: quem qui in carendo non habuit, in possidendo quonam modo habuit? O virum ante evangelica evangelicum, et apostolicum ante apostolica praecepta, discipulum Apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
in malis inimici mei gauisus. sum. si dixi
in corde meo benefactum est. Nec dum e¬
uangelicum illud sonuerat: omni potenti
te tribue. et ille iam dicebat. Si exire pas¬
sus sum in opem ianuam meam sinu uacuo.
Nondum legerat illud apostoli. domini qđ
iustum est et equum prestante seruis: et cõ¬
fidens damabat ad dominum. Si seruo no¬
cui: si ancillam lesi: tu scis omnia domine.
Prius ꝗͣ idem apostolus p̃ciperet: diuitibus ñ
sublime sapere: neq sperare in incerto diui¬¬
tiarum: sic habuit ille diuitias: ut se alibi
diuitem esse demonstraret. In diuitus qͥ¬
dem non confidebam: nec in lapide pcioso.
et hoc non u̾bis tm. sed ipsis quoq rebus ꝓ¬
bauit. qui cum omnia ꝑderet. non dolebat.
dicebatq per singula. Dominus dedit. dñs
abstulit. sicut domino placuit ita factũ ẽ.
sit nomen domini benedictum in secula.
Nudus exiui de uto matris mee: nudus rede¬
am illuc. Quo animi affectu possideamus

Expanded text:
in malis inimici mei gavisus sum; si dixi in malis inimici mei gavisus sum; si dixi in corde meo, Bene factum est . Necdum Evangelicum illud sonuerat. Omni petenti te tribue ; et jam ille dicebat, Si exire passus sum inopem januam meam sine riatico . Nondum legerat illud Apostoli, Domini, quod justum est et aequum, servis praestate ; et confidens clamabat ad Dominum, Si servo nocui, si ancillam laesi; omnia tu scis, Domine . Priusquam idem apostolus praeciperet divitibus non sublime sapere, neque sperare in incerto divitiarum , sic habuit ille divitias, ut se alibi divitem esse monstraret: In divitiis, inquit, non confidebam, nec in lapide pretioso . Et hoc non verbis tantum, sed ipsis quoque rebus probavit, qui cum omnia perderet non dolebat, dicebatque per singula, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum in saecula. Nudus exivi de utero matris meae, nudus redeam illuc . Quo enim affectu possideamus
Abbreviated transcription (Latin):
ad dictam germanitatem p̃cio: sed pro
malis bona restituẽso: aplicum preceptũ
sub nature adhuc lege compleuit. Quid
tha dei. qui post direptas opes: et fundit
deleta patrimonia. post filiorum et filiaꝵ
unum subito int̾itum: ad ultimum ꝓpͥo
contra dyabolum cõpore dimicauit. Au.¬
ferebantur omnia que extrinsecus possi¬
debat. et extranea bona repente decide¬
bant: ut magis propria clarescant. Om.¬
nibus prorsus uelud indumentis exuiturꝰ
ut expeditius ac fortius nudus triũphet.¬
et hostem quem ferendo damna. ante suꝑa¬
de quo tale ipsius testimonium est.Nũqͥd
considerasti puerum meum iob: non ẽ enĩ¬
ei similis quisꝗͣ in t̾ris. homo sine q̃rela: ue¬
rus dei cultor. abstinens se ab omni malo.
nec immerito. Semper enim ut ait ipse tã¬
debat aliqñ contemnere quem ita semper
adesse credebat. Dicebat. Securus sum.Ø
Non enim reprehendit me cor meum in om̃i
nimicos esse diligendos dicere poterat. Si

Expanded text:
addictam germanitatem pretio, sed pro addictam germanitatem pretio, sed pro malis bonum retribuens , apostolicum praeceptum sub naturae adhuc lege complevit. CAP. ta Dei: qui post direptas opes, et funditus deleta patrimonia: post filiorum ac filiarum unum subito interitum, ad ultimum proprio contra diabolum corpore dimicavit ? Auferebantur omnia, quae extrinsecus possidebat, et extranea bona repente decidebant, ut magis propria clarescerent  Al. clarescant. Omnibus prorsus velut indumentis exuitur, ut expeditius ac fortius nudus triuet hostem, quem ferendo damna ante superaDe quo tale ipsius Domini testimonium est: Numquid considerasti puerum meum Job? Non est enim similis ei quisquam in terris, homo sine querela, verus Dei cultor, abstinens se ab omni malo . Nec immerito: semper enim, ut ipse ait, tandebat aliquando contemnere, quem ita semper adesse credebat, dicebatque, Securus sum; non enim reprehendit me cor meum in omni raeciperet esse diligendos , dicere poterat, Si
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uincitur: sed ut u̾ba u̾bis: ita res re¬
bus refert. Nam qui frequent̾ rogatus nȩ¬
gauerat: tunc comprehensus aufugit: et
ante ꝗͣ illud euangelicum dicerctur: qui
uiderit mulierem ad concupiscendum
eam. iam mecatus est in corde suo. ille nõ
aspectu solum: sed ipso pene complexu ꝓ¬
uocatus a femina. feminam nõ concupiui.
Castitatis u̾tutem hucusq ad mirata es: nõ
respice benignitatem: priusꝗͣ propheta di¬
ceret. Unusquisq malitiam proximi sui
non reminiscatur in corde suo: ille proo¬
dio reddit caritatem: et cum uideret frẽs
suos ymo inimicos ex fratribus. Cumq
ab cis cognosci uellet dilectionis affectum:
pio dolore testatus est. D cosculabatur
singulos: et irrigitis fletibus pauentium
colla perfundens odium fratrum caritatis
lacrimis abluebat quos tam uiuo patre
qͣ mortuo germano: semper dilexit amo.¬
re. Nec recordatus est illum in quo ad ne¬
cem fuerat adiectus lacum. non cogitauit

Expanded text:
quidem vincitur, sed ut verba verbis, ita res requidem vincitur, sed ut verba verbis, ita res rebus refert. Nam qui frequenter rogatus negaverat: nunc comprehensus  Aug. astringitur aufugit, et antequam illud evangelicum diceretur: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo : ille non aspectu solum, sed ipso pene complexu provocatus a femina, feminam non concupivit. Castitatis virtutem hucusque mirata es: nunc respice benignitatem. Priusquam Propheta diceret: Unusquisque malitiam proximi sui non reminiscatur in corde suo : ille pro odio reddidit charitatem, et cum videret fratres suos, immo inimicos ex fratribus, cumque ab eis cognosci vellet, dilectionis affectum pro dolore testatus est: Deosculabatur singulos ; et irriguis fletibus, paventium colla perfundens, odium fratrum charitatis lacrymis abluebat: quos tam vivo patre quam mortuo, germano semper dilexit amore. Nec recordatus est illum, in quo ob necem fuit dejectus, lacum. Non cogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
simili exemplo ut ille diluuio: ita hic e
reptus est incendio. Quid abraham ami-¬
cum dei: quid isac aut iacob inmoremus.¬
ꝗͣ perfecte impleuerunt dñi uoluntatem
uel hinc possumus estimare: ꝙ familiaĩ
quadam et p̃cipua dignitate: eorum se
nomen meum est sempit̾num: et memora¬
bile in generationes gn̾ationum. Ioseph
fidelis domini famulus: et ꝑfectus a pue
uum addictus est: ab eis uenditus: a qͥb
se uiderat adorandum. Deinde egyptio
dño traditus: semper tñ ingenue anime
tenuit dignitatem: docuitq exemplo suo.
queso rememorare paulisper: et castum
animum u̾go sollicite considera. Concu
concupiscentiam prouocatur: et au fugit
Una hac in reblanditur et supplicat. q̃ in
mouet. nec diligentis auctoritas. Contẽ¬
ꝑta frequent̾ dña. propiores adolescẽs¬
tendit insidias. In secreto: ac sine testib:
manu impudens apprchendit:procacio.¬
ribus u̾bis hortatur ad crimen. Nec qͥde

Expanded text:
simili exemplo, ut ille diluvio, ita hic est simili exemplo, ut ille diluvio, ita hic est ereptus incendio. Quid Abraham amicum Dei, quid Isaac et Jacob memorem? Quam perfecte impleverint Domini voluntatem, vel hinc possumus aestimare, quod familiari quadam et praecipua dignitate, eorum se nomen meum sempiternum et memoriale in generationes generationum. Joseph fidelis Domini famulus a puervum addictus est : ab eisque venditus, a quibus se viderat adorandum. Deinde Aegyptio Domino traditus, semper tamen ingenuam animae tenuit dignitatem: docuitque exemplo suo, quaeso, remorare paulisper: et castum animum, sollicite, virgo, considera. Concupconcupiscentiam provocatur: rogatur, et fugit. Una hac in re et blanditur et supplicat, quae iolescentiae permovet, nec diligentis auctoritas. Contempta frequenter domina, propiores adolescenti insidias tendit. In secreto ac sine testibus, manu impudens apprehendit: ac procacioribus verbis hortatur ad crimen. Ne hic
Abbreviated transcription (Latin):
tu et domus tua in archam. quia te uidi
iustum ingnãtione ista coram me. Ante
deum autem ille iustus probatur. qui et
corde scũs est. et corpore. Melchisedech
sacerdos dei legitur: cuius meritum ex¬
hoc facile intelligi põt: quod multo post
futurum dñi sacrum ante signauit. ac
sacrificium panis et uini. mistium cor¬
poris et sanguinis exp̃ssit: ac sacerdotii
sui tipo xp̃i sacerdotium figurauit. cui a
pr̃e dicitur: tu es sacerdos in et̾num secũ¬
dum ordinem melchisedech. Nam et qđ
pñdicit abraham principem patriarcha¬
rum. qui per circuncisionem iudeorum
tissime ostendit figuram: qui per fidẽ suã
et iudeis donauit benedictionem: et gen¬
tibus. Loth quoq scĩ noe secutus u̾tutẽ
int tot peccantium exempla. iusticiam nõ
reliquit. Et ut illum totius mundi non¬
atrus petrus ait uisu et auditu iustus e¬
rat: et int̾ pessimos positus: mala eorum.
et oculis adu̾sabatur: et auribus. et ideo

Expanded text:
tu et domus tua in arcam: quia te vidi tu et domus tua in arcam: quia te vidi justum in generatione ista coram me. Ante Deum autem ille justus probatur, qui et corpore sanctus est et corde. Melchisedec sacerdos Dei legitur : cujus meritum facile ex hoc intelligi potest, quod multo post futurum Domini sacramentum ante signavit: ac sacrificio panis et vini, mysterium corporis et sanguinis expressit: ac sacerdotii sui typo, Christi sacerdotium figuravit, cui a Patre dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Nam et quod benedicit Abraham principem Patriarcrum, qui per circumcisionem pater Judtissime ostendit figuram, qui per fidem suam et Judaeis donavit benedictionem et gentibus. Lot quoque, sancti Noe virtutem secutus, inter tot peccantium exempla, justitiam non reliquit. Et ut illum totius mundi exeatus Petrus ait visu et auditu justus erat : et inter pessimos positus, mala eorum et oculis aversabatur et auribus: atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quos int̾ adam et moysen: sancte uixisse:
et deo placuisse scriptura comemorat: qͦ¬
rum exempli causa aliqui tibi ꝓponendi
sunt: ut facile intelligas quantum sit
nature bonum.: cum eam legis uice docuis
in grãm secutus: ita dominum ꝓmeruit.
ut cum ei et offert: et hostiam tam grate
sacrificium eius acceptum deo fit: ut fra-¬
trem in inuidiam concitaret: quẽ iustũ
in euangelio dominus ipse cõmemorans:
breuit̾ perfectionem eius exposuit. Omnes
enim uirtutum species: uno nomine iusti¬
tie continentur. Beatum enoch ita placuis¬
se deo legimus: ut eum emedio mortalium
raperet: et in mundo consumatum de mũ-¬
di habitatione transferret. Noe iustus¬
in gn̾atione sua perfectus asseritur. cuius
scitas eo magis est ad mirabilis quo tota ꝓr¬
sus a iusticia declinante mundo solus iu¬
stus inuentus est. nec ab alio quesiuit sq̃¬
ctitatis exemplum: sed ipse prebuit: et
ideo totius orbis imminente naufragio
solus ex omnibus meruit audire int̾ra

Expanded text:
quos inter Adam atque Moysen sancte vixisse, atque placuisse Deo, Scriptura commemorat. Quorum tibi, exempli causa, aliqui proponendi sunt: ut facile intelligas, quantum sit naturae bonum, cum eam legis vice docuissmagistram secutus, ita Dominum promeruit, ut dum ei offerret hostiam, tam grate sacrificium ejus acceptum Deo fuerit, ut fratrem in invidiam concitaret . Quem justum in Evangelio Dominus ipse commemorans , breviter perfectionem ejus exposuit. Omnis enim virtutum species, uno justitiae nomine continetur. Beatum Enoch ita placuisse Deo legimus, ut eum e medio mortalium raperet: et in mundo consummatum, de mundi habitatione transferret . Noe justuseratione sua, et perfectus, asseritur: cujus sanctitas eo magis est admirabilis, quod, toto prorsus a justitia declinante mundo, solus justus inventus est: nec ab alio sanctitatis quaesivit exemplum, sed ipse praebuit. Et ideo, totius orbis imminente naufragio, solus ex omnibus meruit audire: Intra
Abbreviated transcription (Latin):
ipse xp̃us prohibuit qui dixit. Ego aũt
dico uobis non iurare omnino. Et rursy.
Sit aũt sermo uester: est ẽ: non non. qud
aũt amplius est. a malo est. Apostolus bre¬
uit̾ oris uicia resecans ait. Omnis sermo
malus ex ore ur̃o non procedat. sed siqͥs
bonus ad edificationem fidei: ut det grãm
audientibus. Sit autem sermo uirginis
prudens: modestus: et rarus: nec tam elo-¬
quentia preciosus: ꝗͣ pudore. Mirentur
omnes tuam te tacente uerecundiam. lo

Expanded text:
ipse Christus prohibuit, qui dixit: Ego autem ipse Christus prohibuit, qui dixit: Ego autem dico vobis, non jurare omnino. Et rursum: Sit autem sermo vester, est, est: non, non: quod autem amplius est, a malo est . Apostolus, breviter oris vitia resecans, ait: Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audienprudens, modestus et rarus, nec tam eloquentia pretiosus quam pudore. Mirentur omnes tuam, te tacente, verecundiam; lo
Abbreviated transcription (Latin):
Pessimum est hoc uicium: quod alterum ui¬
lem facit uideri. non minus auribus. ꝗͣlĩ¬
gua fugias detractionem: scripturc m̃mor
esto que dicit. Noneris consentaneus cũ¬
derogantibus: adu̾sus proximum tuum:
et non accipias super illo peccatum. Et alibi.
Sepi aures tuas spinis: et noli audire linguã
neꝗͣ. Accusator est enim auditor qui facit
detractorem. qui si au̾tit aurem uultum
detrahat. oculos annuendo contineat: ma¬
le loquentem ẽt tacens arguit: ut discat
non libent̾ dicere: quod didicerit non li¬
benter audiri. sollicitam satis ori tuo po
bis quo facilius peccare possimus. ꝗͣ lĩgua.
Unde scũs iacobus illũd asserit perfectum:
qui non offendit in u̾bo. Et scriptura dic̃.
Mors et uita in manibus lingue. mentiri:
ac maledicere: atq iurare: lingua tua ne¬
scias: quia et os quod mentitur occidit ani¬
mam: et qui maledicunt: regnum dei nõ
possidebunt. iuxta apostolum. Et iurare

Expanded text:
Pessimum est hoc vitium, quod alterum viPessimum est hoc vitium, quod alterum vilem facit videri. Non minus auribus quam lingua fugias detractionem. Scripturae memor esto, quae dicit: Non eris consentaneus derogantibus adversus proximum tuum, et non accipies super illo peccatum . Et alibi: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Accusator est enim auditor, qui facit detractorem, qui si avertat aures, et vultum contrahat, ac oculos abnuendo contineat, male loquentem etiam tacens arguit, ut discat non libenter dicere, quod didicerit non libenter audiri. Sollicitam satis ori tuo cusbis, quo facilius peccare possimus quam lingua. Unde sanctus Jacobus illum esse perfectum asserit, qui non offendit in verbo . Et Scriptura dicit: Mors et vita est in manibus linguae . Mentiri autem, maledicere atque jurare lingua tua nesciat. Quia et os quod mentitur, occidit animam: Et qui maledicunt, regnum Dei non possidebunt, juxta Apostolum . Et jurare
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ille scũs est. Uult nobis doctrine ce¬
lestis dignitatem: qua donati sumus fre¬
quent̾ ingerere: et honorem nr̃m pecca¬
di pudorem facere. Unde ẽt ipse dñs ad
ꝑfectam nos blignitatem uocans ait. dili¬
gite inimicos ur̃os. benefacite his qui o¬
derunt uos: et orate pro persequentibus
et calumniantibus uos: ut sitis filii prĩs
uri qui in celis est. Non est enim qđ sic
homines deo facit amabiles: ut pietas
mentis: et bonitas que tanta in xp̃iano
esse debet: ut ẽt̃ in malis abundet: deiq
imitetur beniuolentiam: qui solem suu
oriri facit super bonos et malos. et pluit
saltem noceas: ut in omnibus quibuscũ.¬
q potis prodesse studeas. et ne uicem qͥq̃
procedat. Uilium satis hominum est: et su¬
am laudem querentium: alios uiles face̾.
qui alt̾ius uituperatione se laudari putãt.
et qui suo merito placere non possunt. pla¬
cere uolunt in comperatione pciorum.Pa¬
rum diximus. Non solum ipsa ne detraha.
sed ne detrahenti quidem aliqñ credas. o¬

Expanded text:
sicut et ille sanctus est. Vult nobis doctrinae coelestis dignitatem qua donati sumus, frequenter ingerere, et honorem nostrum peccandi pudorem facere. Unde etiam Dominus ipse ad perfectam nos benignitatem vocans ait: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii patris vestri, qui in coelis est . Non est enim quod sic homines Deo faciat amabiles, ut pietas mentis, et bonitas, quae tanta in Christiano esse debet, ut etiam in malis abundet. Deique imitetur benevolentiam, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit etiam noceas, ut in omnibus quibuscumque poteris, prodesse studeas, et ne vicem quidem procedat. Vilium satis hominum est, et suam laudem quaerentium, alios viles facere; quia alterius vituperatione se laudari putant; et qui suo merito placere non possunt, placere volunt in comparatione pejorum. Parum diximus, non solum ipsa non detrahas, sed ne detrahenti quidem aliquando credas.
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo peccantium peccandi licẽtiam
subministrat. Pronephas. Orbis t̾rarũ
ruit. et in nobis pecc̃a non corruunt. it¬
Urbs inclita: et roma imperii capud. uno
hausta est incendio. Nulla regio que nõ
exules eius habeat. In cineres ac fauillas
sacre quondam ecclesie conciderunt. et
tamen studemus auaritie. Uidemur qĩ
altã die morituri: et edificamus quasi in
auro laquearia: auro fulgent capita co¬
lumnarum: et nudus atq esuriens añ¬

Expanded text:
multitudo peccantium peccandi licentiam multitudo peccantium peccandi licentiam subministrat. Pro nefas, orbis terrarum ruit et in nobis peccata non corruunt. Urbs inclita et Romani imperii caput uno hausta est incendio. Nulla regio, quae non exules eius habeat. In cineres ac favillas sacrae quondam ecclesiae conciderunt et tamen studemus avaritiae. Vivimus quasi altera die morituri et aedificamus quasi semauro laquearia, auro fulgent capita columnarum et nudus atque esuriens an
Abbreviated transcription (Latin):
ctiosa: atq u̾bosa. sed sobria grauis lani¬
fica: et ea tantum loquens. que animũ pud.¬
larum ad u̾tutem instituant. Ut enim aqͣ¬
in areola. digitum sequitur precedentem.
ita etas mollis et tenera. in utramq ꝑtẽ
flexibilis est: et quocunq dux̾is trahitur.
Solent lasciui et comptuli iuuenes blan¬
dimentis affabilitatem. munusculis adi¬
tum sibi per nutrices. aut alumnas que¬
rere: et cum dement̾ intrauint: de scin¬
tillis incendia concitare: paulatimq ꝓ¬
ficere ad impudentiam: et nequaꝗ posse
ꝓhibere: illo in se u̾siculo comprobato.
gre reprehendas quod sinas assuescere.
Pudet dicere. et tñ dicendum est. Nobi¬
les femine nobiliores habiture procos.
uilissime conditionis hominibus et ser:¬
uulis copulantur: sub nomine religio¬
nis et umbra continentie int̾dum dese.¬
runt uiros. helene secuntur alexãdrõ.
nec menelaos ptimescunt. Uidentur
hec planguntur: et non uindicantur: qͥa

Expanded text:
otiosa atque uerbosa, sed sobria, grauis, laniotiosa atque uerbosa, sed sobria, grauis, lanifica et ea tantum loquens, quae animum puellarem ad uirtutem instituant. ut enim aqin areola digitum sequitur praecedentem, ita aetas mollis et tenera in utramque partem flexibilis est et, quocumque duxeris, trahitur. Solent lascivi et comptuli iuvenes blandimentis, affabilitate, munusculis aditum sibi per nutrices ad alumnas quaerere et, cum clementer intraverint, de scintillis incendia concitare paulatimque proficere ad inpudentiam et nequaquam posse prohiberi illo in se versiculo conprobato: Aegre reprehendas, quod sinas consuescere. Pudet dicere et tamen dicendum est: nobiles feminae nobiliores habiturae procos vilissimae condicionis hominibus et servulis copulantur ac sub nomine religionis et umbra continentiae interdum deserunt viros. Helenae sequuntur Alexandros nec Menelaos phaec, planguntur et non uindicantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
currentis aliquid turpe audierit: non in.¬
telligat. Matris nutum pro u̾bis ac mo¬
nitis. ac pro imꝑio habeat. amet ut parẽ¬
tem. subiciatur ut domine. timeat ut ma¬
gistram. Cum aũt uirgunculam rudem¬
et edentulam. septimus etatis annus ex¬
ceperit. et ceꝑit crubescere. scire quid tace.¬
at. dubitare quid dicat. discat memorit̾
psalt̾ium: et usq ad annos pubertatis: li¬
bros salomonis: euangelia.apostolos.ac
propħas sui cordis thesaurum faciat.n
N ec liberius procedat ad publicum: nec sẽꝑ
eccł̃iarum querat celebritatem. in cubiclo
culos: nunꝗͣ cincinnatos uideat. uocis dul¬
cedine peraures animamam uulnerãtes
Puellarum quoq lasciuia repellatur. que ꝗͣ.¬
to licentius adeunt. tanto difficilius eui¬
tantur. et quod didicerunt. secreto docent.
inclusamq danaen uulgi sermonib uio¬
lat. Sit ei magistra comes pedagoga custoᷤ.
non multo uino dedita. non iuxta apłm

Expanded text:
currentis aliquid turpe audierit, non incurrentis aliquid turpe audierit, non intellegat. matris nutum pro uerbis ac monitum pro imperio habeat. amet ut parentem, subiciatur ut dominae, timeat ut magistram. cum autem uirgunculam et rudem edentulam septimus aetatis annus exceperit et coeperit erubescere, scire, quid taceat, dubitare, quid dicat, discat memoriter psalterium et usque ad annos pubertatis libros Salomonis, euangelia, apostolos ac prophetas sui cordis thesaurum faciat. nec liberius procedat ad publicum nec semper ecclesiarum quaerat celebritatem. in cubiculo culos, numquam cincinnatos uideat uocis dulcedine per aures animam uulnerantes. puellarum quoque lasciuia repellatur, quae, quanto licentius adeunt, tanto difficilius euitantur et, quod didicerunt, secreto docent inclusamque Danaen uulgi sermonibus uiolant. sit ei magistra comes, paedagoga custos non multo uino dedita, non iuxta apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
non pecces: aliis peccare uidearis. ut exẽplo
sis miseris: qui nominis tui auctoritatede.¬
linquunt: Tu quoq uirgo uel uidua cur
tam longo uiri sermone retineris: cur cũ
solo relicta non metuis: Saltem aluite et
hac re eum cum quo licentius ꝗͣ cum germa¬
no. multo uerecundius egisti ꝗͣ cum mari¬
to. Sed de scripturis ris aliquid interogas.
int̾roga publice: audiant pediseque. audi.¬
ant comites tue. omne quod manifestat᷑
lux ẽ. bonus sermo secreta non querit. qͥn
potius delectatur laudibus fuis: et testĩonio
plurimorum. Magister egregius contem¬
liercule secreta eruditione desudat. Decli¬
naui parumper de tua disputatione: occa
sione aliorum: et dum infantem pacatu¬
lam instituo: ỹmo et nutrio. multarũ su¬
bito michi male pacatarum bella suscepi.
Reu̾tar ad propositum. Sexus femineus suo
iungatur sexui. nesciat. ỹmo timeat cum¬
pueris ludere. Nullum impudicum u̾bũ
nouerit: et si forte in tu multu familie dis¬

Expanded text:
non pecces, aliis peccare uidearis, ut exemplo sis miseris, qui nominis tui auctoritate delinquant. tu quoque, uirgo uel uidua, cur tam longo uiri sermone retineris? cur cum solo relicta non metuis ? saltim alui te ethac re, cum quo licentius quam cum germano, multo uerecundius egisti cum marito. sed de scripturis sanctis aliquid interrogas: interroga publice; audiant pedisequae, audiant comites tuae. omne, quod manifestatur, lux e s t. bonus sermo secreta non quaerit, quin potius delectatur laudibus suis et testimonio plurimorum. magister egregius contemlierculae secreta eruditione desudat. Declinauoccasione; et dum infantem Pacatulam instituo, imo et nutrio, multarum subito mihi male pacatarum bella suscepi. Revertar ad propositum: Sexus femineus suo jungatur sexui: nesciat, pueris ludere. nullum inpud icum uerbum nouerit et, si forte in tumultu familiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
dine possidetur. et gñaliter grandi cu ra
magna queq seruantur. Unde et tu: si
te ip̃sam bene custodire cupis: debes hono¬
rem tuum semperq p̃ciumq cogitare:
tanto enim se unus quisq negligentius
utitur: quanto se existimat uiliorem.
Non ob aliam magis causam: nobis ĩ sc̾p¬
turis diuinis tam frequent̾ filiorũ dci
nomen imponitur: ut illud ubi dicit᷑
per propham: Et ego ero uobis in prem,
uos eritis michi in filios et filias dic̃ dñs.

Expanded text:
dine possidetur: et generaliter grandi cura dine possidetur: et generaliter grandi cura magna quaeque servantur. Unde et tu si te ipsam bene custodire cupis, debes honorem tuum semper pretiumque cogitare. Tanto enim se unusquisque negligentius utitur, quanto se existimat viliorem. Non ob causam aliam magis nobis in Scripturis divinis tam frequenter filiorum Dei nomen imponitur, ut illud quod dicitur per prophetam, Et ego ero vobis in patrem, et vos eritis mihi in filios, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
id solum petunt: quod citius laudem ĩ¬
uenit. quod cito ex it in famam. morũ
u̾o bona que secretiora sunt negligunt.⁊.
Tu u̾o que calcasti mundum et concupiscẽ¬
tias cius: ut calcato eo gradum tibi quen¬
dam ascendendi ad celum faceres: mun¬
di gloriam ne requiras. Illi tantum pla.¬
cere stude: cui sepe displicet quod hoibus
placet: et qui ipsa hominum iudicia iu¬
dicaturus est. Abstinentia tua atq iciu¬
nium tuum eo magis deo grata sunt:quo
cum moribus sanctis offeruntur: ut que
in aliis sunt umbracula uiciorum: in te
sint ornamenta uirtutum. Respice obse¬
cro ad ipsam qua apud deum illustrata
es dignitatem: qua per baptismum ĩ dei
filia renata es:rursumq per consecratio¬
nem u̾ginitatis: sponsa xp̃i esse cepisti.
Ex utroq hic tuus honor te ad sollicitudi¬
nem tui propositi ammoneat. At nullus
ibi esse debeat negligentie locus: ubi tam
to quesita auro gemma maiori sollicitu¬

Expanded text:
id solum petunt quod laudem facilius inid solum petunt quod laudem facilius invenit, et cito exit in famam; morum vero bona, quae secretiora sunt, negligunt. Tu vero quae calcasti mundum et concupiscentias ejus, ut calcato eo gradum tibi quemdam ascendendi ad coelum faceres, mundi gloriam ne requiras; illi tantum placere stude, cui saepe displicet quod hominibus placet, et qui ipsa hominum judicia judicaturus est. Abstinentia tua et jejunium eo magis Deo grata sunt, quo cum sanctis moribus offeruntur; ut quae in aliis sunt umbracula vitiorum, in te sint ornamenta virtutum. CAPUT XIX. Respice, obsecro, ad ipsam, qua apud Deum illustrata es, dignitatem, qua per Baptismum in Dei filiam renata es, rursumque per consecrationem virginitatis sponsa Christi esse coepisti. Ex utroque hic tuus honor te ad sollicitudinem tui propositi admoneat. At nullus debet esse ibi negligentiae locus, ubi tam lto quaesita auro gemma majori sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
no carnibusq ipso quoq ẽt̃ oleo. et uilem
sine his cibum post biduum interdum tri¬
duumue uix capere. fracta ieiunio uigili¬
isq membra: fomenta balnei contemnẽ:
neccias res negare corpori: ut uim quãdã
inferre nature: Da tm̃ in cet̾is magnitudi¬
nem animi: et uide quid non possis efficẽ
Sed nos prohpudor quadam delectatione
peccati: cum in quibusdam ostendimus
mus. et qui uoluptates corporis. u̾tutum
amore contemsimus: rursus uiciorũ amo¬
re tormenta suscipimus.atq ita malis
nr̃is cedimus: ut ea nec putemus posse de¬
poni. Quod hoc queso consilium: quena
hec noua uiuendi ratio est: Res difficile᷑
et laboris plenas securus aggredior: et fa¬
ciliora non posse ficri credo. uinco maxia'
uincendus a paruis. excelsa et ardua in¬
defessus exsupero: et cum uenitur ad pla¬
na deficio. Libent̾ fugio quod delectat:
et nolo uitare quod cruciat. Uerum hec
eorum sint qui dei uoluntate contẽpta:

Expanded text:
no carnibusque, ipso quoque etiam oleo, et vilem no carnibusque, ipso quoque etiam oleo, et vilem sine his cibum post biduum interdum triduumque vix capere, fracta jejunio membra vigiliisque, fomenta balnei contemnere, necessarias res negare corpori, et vim quamdam inferre naturae? Da tantam in caeteris magnitudinem animi, et vide quid non possis efficere. Sed nos, proh pudor! quadam delectatione peccati, cum in quibusdam ostendimus mus; et qui voluptates corporis virtutum amore contempsimus, rursum amore vitiorum tormenta suscipimus, atque ita malis nostris cedimus, ut ea nec putemus posse deponi. Quod hoc, quaeso, consilium? Quaenam haec nova vivendi ratio est? Res difficiles, et laboris plenas securus aggredior, et faciliora non posse fieri credo; vinco maxima, vincendus a parvis; excelsa et ardua indefessus exsupero, et cum venitur ad plana, deficio; libenter fugio quod delectat, et nolo vitare quod cruciat. Verum haec eorum sunt, qui, Dei voluntate contempta,
Abbreviated transcription (Latin):
trunq uicium contraria sibi uirtute muta¬¬
uerunt. Aliorum u̾o uiciorum: est longe
tum a maritudinis habrant. queq cum ad
uitandum sint multo faciliora: raro aqui¬
bus uitentur inuenies. Quid oro te inui¬
do delectationis p̃stat inuidia: quẽ secre¬
pit: et alienam felicitatem tormentum eius
facit: Quid u̾oalt̾ ab odioso mercedis acci¬
pit nisi horribiles anime tenebras. et con¬
fuse mentis horrorẽ: qui uultu semper aĩoq
inherente uoto quo alti uult nocere: seipsũ
cruciat: Quid aũt iracundo furor suus
confert: quem seuissimis agitatum stimuliꝰ
conscĩe: ita ab omni consilio ac mente de¬
turbat ut dum irascitur insanire credatur:
Similiter curre per singula: inuenies tot aĩe
tormenta: quot uicia: que utiq facilius uĩ¬
ci possunt: quo nulla illiciunt nos uolup-¬
tate. Quanto illud nos difficilius: ꝗͣto duriꝰ
ut de castitatis labore taceam: abstinere a ui¬

Expanded text:
trumque vitium contraria sibi virtute mutatrumque vitium contraria sibi virtute mutaverint. Aliorum vero vitiorum est longe tum amaritudinis habent; quaeque cum ad vitandum multo sint faciliora, raro a quibus vitentur invenias. Quid, oro te, invido delectationis praestat invidia; quem secrese decerpit, et alienam felicitatem tormentum ejus facit? Quid vero alter ab odio mercedis accipit, nisi horribiles animae tenebras, et confusae mentis horrorem, qui vultu semper animoque moerente, voto quo alteri vult nocere, seipsum cruciat? Quid autem iracundo furor suus confert, quem saevissimis exagitatum stimulis conscientiae ita ab omni consilio ac mente deturbat, ut, dum irascitur, insanire credatur? Similiter curre per singula, invenies tot animae tormenta, quot vitia: quae utique eo facilius vinci possunt, quo nulla illiciunt nos voluptate. Quanto illud difficilius, quanto durius, ut de castitatis labore taceam, abstinere a vi
Abbreviated transcription (Latin):
et maligni dyaboli semina xp̃i frugi no¬
ceant. Nam si ẽt qui longo peccadi usu.
bonum quodam modo obruere nature.
instaurari per pñiam possunt: et mutata
magis tu potes illa suꝑare: a quibus non
superata es: Cui non expellenda st̾ uicia
ꝗͣ refellenda. que utiq non suscipere faci
uo corum tanta dulcedo est: ut ea debra.¬
mus preferre u̾tutibus: cum nec in om̃ib
sit delectationis illecebra. eta plerisq eaetiã
que uidentur dulcissima respuantur. Duo
nanq sunt uicia ex omnibus que maxime
homines decipiunt sui uoluptate:gula scĩ¬
licet: ac libido. que deponere eo difficilius
est. quo eis uti dulcius. Et tñ hec uicia tam¬
tam molesta: tamq delectatione sui ꝑiculosa.
ita a multis calcari uidimus: ut tota etate u̾¬
gines ꝑmanserint in summa abstinentia:
ut de illis taceam qui post deliciarum lon¬
gum cursum: et inuet̾atum usum libidinis¬
et castitati ac temperantie se dederunt. et u¬

Expanded text:
et maligna diaboli semina Christi frugem neet maligna diaboli semina Christi frugem necent. Nam si etiam illi, qui longo peccandi usu bonum quodammodo obruere naturae, instaurari per poenitentiam possunt, et, mutatamagis tu potes illa superare, a quibus non superata es? cui non tam expellenda sunt vitia, quam refellenda; quae utique non suscipere facilT XVIII. Nec vero eorum tanta dulcedo est, ut ea debeamus praeferre virtutibus; cum nec in omnibus sit delectationis illecebra, et a plerisque ea etiam quae videntur dulcissima, respuantur. Duo namque sunt ex omnibus vitia, quae maxime homines decipiunt sui voluptate, gula scilicet ac libido; quae deponere eo difficilius est, quo eis uti dulcius est: et tamen haec vitia tam molesta, tamque delectatione sui periculosa, ita a multis calcari vidimus, ut tota aetate virgines permanserint in summa abstinentia; ut de illis taceam, quae post deliciarum longum luxum, et inveteratum usum libidinis, castitati ac temperantiae se dederint, et u
Abbreviated transcription (Latin):
mio: ut qui in futuro solis fulgore donãdi
sunt: hic iam simili iusticie claritate respõ¬
deant: et infidelium cecitatem oꝑibus sci¬
tatis illuminent. Huic loco ille sensus aptã¬
cdus ẽ. quem ad corinth ios idem apłus dis.¬
serens ait. Alia claritas solis: alia claritã
lune: alia claritas stellarum: stella autẽ
differt a stella inclaritate: sic et resurrec¬
tio mortuorum. Dispares sunt in regno
celorum pro singularibus merito man¬
siones. Diu̾sitas enim opum diu̾sitatẽ
facit premiorum. Quantuncunq aliqͥs
hic in scĩtate fulserit: tanto ibi fulgebit.
in honore. Nunc ergo ad omnem morũ
ꝑfectionem aciem mentis intende: et ad
celeste premium celestem uitam para. Re¬
splendeat omnibus cdarissimi syderis ĩ mo
gnitudinem de nouitate conuersatioĩs
ostendat. Tibi facilior in bonis cursus ẽ:
ꝗͣ malorum consuetudo non retinet. Nce
timemus nete a u̾tutibus uicia retardẽt.

Expanded text:
mio, ut qui in futuro solis fulgore donandi mio, ut qui in futuro solis fulgore donandi sunt, hic jam simili justitiae claritate resplendeant, et infidelium caecitatem operibus sanctitatis illuminent. Huic loco ille sensus aptandus est, quem ad Corinthios idem apostolus disserens ait, Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum: stella autem a stella differt in claritate; sic et resurrectio mortuorum . Dispares sunt in regno coelorum per singulorum merita mansiones. Diversitas enim operum diversitatem facit praemiorum; quantumque aliquis hic in sanctitate fulserit, tantum ibi fulgebit in honore. Nunc ergo ad omnem morum perfectionem mentis aciem intende, et ad coeleste praemium coelestem vitam para. Resplendeat omnibus clarissimi in modum sidergnitudinem de novitate conversationis ostendat. Tibi facilior in bonis cursus est, quam malorum animi consuetudo non retinet. Nec timemus ne te a virtutibus vitia retardent,
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Ut sitis irreprehensibiles: ut si¬
plices. Ad omnem morum perfectionẽ
ctior põt esse: ꝗͣ qui uere simplicitatis u̾¬
tutem tenens: nunꝗͣ aliud corde promit.
aliud uultu cordeq mentitur. sicut filii
dei immaculati. Non est exhortatio ue¬
hementior: ꝗͣ qua nos scͥptura diuina fi¬
lios dei uocat. Quis non erubescat: ut
metuat tanto patre. aliquid agere indi¬
gnum: ut qui dicitur dei filius. ipse effici¬
atur łuicii seruus: et idcirco adiungit.
ut simus immaculati. Neq enim conue¬
peccati maculam reperiri. In medio nati¬
onis praue et pu̾se hoc est dicere. Quan¬
uis infinita uos cingat peccantium mul¬
titudo: et innumera sint exempla uiciorũ.
uos tñ ita celestis natiuitatis memores esse
debetis: ut int̾ male uiuentes: omne malũ
uincatis. Inter quos lucetis ait sic̃ luĩa¬
ria: in hoc mundo. Et rursus in euangłio
legimus. Tunc iusti fulgebunt sicut sol
in regno pris eorum. Compatur uita pre.¬

Expanded text:
CAPUT XVII. Sequitur, Ut sitis irreprehensibiles et simCAPUT XVII. Sequitur, Ut sitis irreprehensibiles et simplices. Ad omnem morum perfectionem ctior potest esse, quam qui verae simplicitatis virtutem tenens, nunquam aliud corde promittit, aliud ore vultuque mentitur? Sicut filii Dei immaculati. Non est exhortatio vehementior, quam qua nos Scriptura divina filios Dei vocat. Quis enim non erubescat et metuat tanto Patre agere aliquid indignum, ut qui dicitur Dei filius, ipse efficiatur vitii servus? Et idcirco adjungit, Ut simus immaculati. Neque enim convee, peccati maculam reperiri. In medio nationis pravae et perversae. Hoc est dicere, Quamvis infinita vos cingat peccantium multitudo, et innumera sint exempla vitiorum; vos tamen ita coelestis nativitatis memores esse debetis, ut inter malos viventes omne malum vincatis. Inter quos lucetis, ait, sicut luminaria in hoc mundo. Et rursum in Evangelio legimus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum . Comparatur vita prae
Abbreviated transcription (Latin):
ferre non possit. Simulq pronefas ascri¬
bimus iniquitatem iusto. pio crudelita¬
Ctem: dum eo primo impossibile aliquid p̃.¬
cepisse conquerimur: deinde prohis dam.¬
nandum putamus ab eo hominem que ui¬
tare non potuit: ut quod suspicari sacͥle¬
gum est. uidcatur deus non tam salutem
nr̃am quesiisse qͣ penam. Itaq apostolus
sciens a domino iusticie ac maiestatis. ni¬
chil impossibile esse preceptum:aufert a
nobis uicium murmurandi: quod utiq
tunc nasci solet: cum aut iniqua sũt que
iubentur: aut iubentis minus digna ꝑ soã
est. Quid tergiu̾samur in cassum: et p̃cipi¬
enti nature opponimus fragilitatem. Nẽo
magis mensuram nouit uirium nostrar/.
q̃ qͥui ipsas nobis uires dedit: nec quisꝗͣ
melius ꝗͣtum possumus intelligit: ꝗͣ qui
ipsam uirtutem nobis posse donauit. nee
impossibile aliquid uoluit imꝑare: qui
iustus est. nec damnaturus est hominẽ
pro eo ꝙ uitare non potuit. qui pius est.

Expanded text:
ferre non possit: simulque, proh nefas! ascriferre non possit: simulque, proh nefas! ascribimus iniquitatem justo, pio crudelittem, dum eum primo impossibile aliquid praecepisse conquerimur, deinde pro his damnandum putamus hominem ab eo quae vitare non potuit; ut, quod etiam suspicari sacrilegium est, videatur Deus non tam salutem nostram quaesisse, quam poenam. Itaque Apostolus sciens a Domino justitiae ac majestatis nihil impossibile esse praeceptum, aufert a nobis vitium murmurandi; quod tunc utique nasci solet, cum aut iniqua sunt quae jubentur, aut jubentis minus digna persona est. Quid tergiversamur incassum, et praecipienti opponimus naturae fragilitatem? Nemo magis novit mensuram virium nostrarum, quam qui ipsas vires nobis dedit; nec quisquam melius quantum possimus intelligit, quam qui ipsam virtutem nobis nostri posse donavit. Nec impossibile aliquid voluit imperare, qui justus est; nec damnaturus hominem fuit pro eo quod vitare non potuit, qui pius est.
Abbreviated transcription (Latin):
optent iuberi. non solum se benemeriturõ
ruissent quod iussi sunt. ita pro dignita.¬
te precipientis: seruitium loco beneficii
ducitur. Nobis u̾o deus ipse et̾na illa ma-¬
iestas in effabilis: atq inestimabilis p̃otas
sacras luteras: et uere adornandos p̃ceptoꝵ
suorum apices.mitit: et non statim cum
gaudio. ac ueneratione suscipimus: nec
pro summo ducimus beneficio.tante ac
tam illustre põtatis imꝑium: maxime cũ
non iubentis queritur comodum: sed uti¬
litas obsequentis. Uerum contrario fasti¬
dioso atq remisso aĩo superborum: ac neꝗͥ¬
more seruorum: in os domini reclamamꝰ
et dicimus. Durum est arduum est non
possumus: homines sumus:fragili carne
circundamur: O cecam infamiam: o pro¬
phanam temeritatem. duplici ignoratia
accusamus dominum:scientie: ut uideat᷑
nescire quid fecit: nescire quid iussit: qͣi
oblitus fragilitatis humane:cuius auctor
ipse est: imposuerit homini mandata que

Expanded text:
optent juberi; et non solum bene meriturosoptent juberi; et non solum bene meriturosruissent quod jussi sunt, ita pro dignitate praecipientis servitium beneficii loco ducitur. Nobis vero Deus ipse, aeterna illa majestas, ineffabilis atque inaestimabilis potestas, sacras Litteras, et vere adorandos praeceptorum suorum apices mittit; et non statim cum gaudio ac veneratione suscipimus, nec pro magno ducimus beneficio tantae ac tam illustris potestatis imperium; maxime cum non jubentis quaeritur commodum, sed utilitas subsequentis: verum e contrario fastidioso ac remisso animo, superborum ac nequam servorum more, in os Domini reclamamus ac dicimus, Durum est, arduum est, non possumus; homines sumus, fragili carne circumdamur. O caecam insaniam! o profanam temeritatem! Duplici ignorantia accusamus Deum scientiae, ut videatur nescire quod fecit, nescire quod jussit; quasi oblitus fragilitatis humanae, cujus auctor ipse est, imposuerit homini mandata quae