comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam p̃ciso palmite. potest de uiua
radice aliꝰ pullulare. Qui autem p̃-¬
cisus est: sine radice uiuere ñ po-¬
palmes ñ potest ferre fructum a
semet ipso. nͥ manserit inuite: sic
nec uos nisi in me manseritis. Ma-¬
gna gr̃e commñdatio fr̃s mei. corda
instruit humiliũ. ora obstruit
suꝑborum. Ecce cui si audent res¬
pondeant. qui ignorantes dei iu-¬
sticiam ce suã uolentes constitue.¬
re: iusticie dei ñ sunt subiecti.
Ecce cui respondeant ÷ͥ placentes.
&e ad bona oꝑa facienda dm̃ sibi
necessarium imputantes. Nonne
huic resistunt uĩtati. homines m̃¬
te corrupti. reꝑbi circa fidem. qui
respondentes loquunt᷑ iniquita-¬
tẽ dicentes: a deo habemꝰ quod ho-¬
mines sumꝰ a nob̃ ipsis autem qͦd
iusti sumus: Quid dicitis. qui uos
ipsos decipitis. ñ assertores s p̃ci¬
pitatores lib̃i arbitrii. ex alto ela-¬
tionis: ꝑ mania p̃sumptionis. in
ꝓfunda sũmersionis: Nempe uox
ur̃a est qͦd homo ex semet ipso facit

Expanded text:
Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non popalmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis. Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ qui inde laborauit. Tuxta
qd̃ angelo ẽphesi eccłie dicit᷑.
Et mouebo candelabrum
tuũ de loco suo. nisi peniten-¬
tiã egeris. Et cũ regiũ cͥsma
qd̃ suꝑbiendo saul amisit dd̃
obediendo meruit: sp̃s in qͥt
dñi discessit a saul. & c̃irectꝰ
est in cdauid a die illa &e dein¬
ceps. Qd̃ uͦ ablata a nequã
seruo ina ei qui decem
mnas habebat dari iussa est.
mistice ut reor indicat. intrã¬
te multitudine gentiũ omnẽ
isrł saluũ fut᷑um. & tunc abũ¬

Expanded text:
atur qui inde laboravit. Juxta atur qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit: Spiritni discessit a Saul, et directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abun
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ igne examinatum.
sã. i est promptis paratisq
fideliũ cordib intuari. Ad
quã uidelicet m̃sam id est
mentẽ auditoꝵ ñalia quam
dñica ẽ deferenda pecunia.
ut omnis sermo dicentis
script᷑e sensũ sequatur. Nã
qd̾ hie dñs ñ quãlibet pecu-¬
niã s suã dic̃ nũmulariis eẽ
fenerandã: exponit aplłs dic̃.
Siquis loquitur: quasi ser¬
mones : dei. Et ego ueniẽs
cũ usuris utiq exegissem illud.
Quiu̾bi pecuniã a doctore ꝑ¬
cipit emitq credendo: neceẽ
est ut cũ usuris eã soluat oꝑan¬
do. ut qd̾ auditu didicit exe-¬
quat᷑ & actu. Inusura quippe
pecunia etiã ñ data recipitur.
Uel certe de accepto u̾bi feno¬
re usuras soluit: qui ex eo
qd̾ audit etiã alia. studet ĩ¬
telligere q̃ nec dũ ex p̃dicato¬
ris ore didicit. Et astantibus
dix̃. Auferte ab illo mnã. &
date illi qui decẽ in nas ht.
dixerunt ei. Dñe. habet
decem mnas. Recte amittit
municare neglex̃. ut ei auge¬

Expanded text:
gentum igne examinatum .gentum igne examinatum .sam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere, quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem mmunicare neglexit, ut ei auge
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. qr ꝑ creaturã pot̾ant cre¬
tenere. quib uibum legis ant
eunͣgłi ñ ninistͣtum ẽ. hoc
aut̃ ueluti ꝑiculũ iudicude¬
uitantes. pigro languore a
l̾ibi ministratione conqͥesc̃t.
Et hocẽ qͣsi sudario ligare
qd̾ acceꝑunt.Dic̃ ei. De ore
tuo te iudico. serue neqmͣ.
Seruus neqmͣ uocatur: q
e piger ac deses est ad exer¬
cendum negotiũ. & ꝑcax ac
suꝑbꝰ ad accusandũ dñindi¬
ciũ. Sciẽbas qd̃ ego austerus
homo sum. tollens qͦd ñ posu.
& metens qd̃ ñseminaui. Et
quare ñ dedisti pecuniã meã
ad m̃sam: Quod putauerat
se ꝑ extusatione dixisse. incul¬
pãm ꝓpriã u̾titur. Sinquit
durum & crudelẽ esse me no¬
ueras. & aliena sectari. ibiq
metere ubi ñ seuerim: quare
ñ tͥ istiꝰ modi cogitatio incus-¬
sit tunorẽ. ut scires me mea
diligentꝰ q̃sit᷑um. & dares pe-¬
cuniã meã siue argentũ ad
grecꝰ sermo significat. Eloqͥa
dñi inquit eloquia casta. ar-¬

Expanded text:
erunt, quia per creaturam poterant Creerunt, quia per creaturam poterant Cretenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas ergo quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et metens quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentum ad Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, ar
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ chanaan. Et qͥ eas
a tenebris docendo cõmuta-¬
uerit: recte qͥnq ciuitatibꝰ p̃¬
fici memorat᷑. qr ñ de suis
tantũ. s ce de auditoꝵ suorũ
qͦs ad lucem uocauit ꝓfectib
honorat᷑. E alt uenit dicens.
repositã insudario. Tmui em̃
te qi hõ austerꝰ es. tollis qͦd ñ
posuisti & metis qd̃ ñsemina¬
sti.Seruus qui negociari iussꝰ
acceptã dm̃ pecuniã. insuda-¬
rio reposuit: ostendit eos qͥ
ad p̃dicandũ idonei. p̃dicati¬
onis officiũ iubente dño per
eccłam uel saltẽ susciꝑe uel
susceptũ digne gerere detrie¬
tant. Pecuniã quippe insuda¬
rio ligare ẽ ꝑcepta dona sub
silentio lenti torporis abscon¬
dere. Sunt eñi homines hac
sibi ꝑu̾sitate blandientes ut
dicant. Sufficit ut dese unꝰoso
rationẽ reddat. Quid opꝰ est
alus p̃dicare. ut etiã de ipsis
rationẽ redde quisq cogat᷑.
cũ ap̃ dñm etiã illi sint mex¬
cusabiles quib lex data ñ est
neq: audito eungłio dormt¬

Expanded text:
interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es: tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui negotiari jussus acceptam domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui ad praedicandum idonei, praedicationis officium jubente Domino per Ecclesiam vel saltem suscipiendum vel susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormi
Abbreviated transcription (Latin):
ficandꝰ ille p̃ponetur: qui eiꝰ
pecuniã ubi digne deo com-¬
modauerit. Unde quidam
nego ciator egregiꝰ. ciuitates
quib p̃erat hoc est animas
quas regendas acceꝑat allo-¬
gaudiũ. aut corona głe: Hon¬
ne uos ante dñm iħm: Et
alt̾ uenit dicens. Dñe inna

Expanded text:
ficandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, allogaudium, aut corona gloriae? Nonne vos ante Dominum Jesum ? Et alter venit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ resurrectionẽ eiꝰ miserunt
ꝑsecutionẽ apłis. & p̾̃dicatio¬
nem regni celestis syreuerunt.
Et factum est ut rediret ac-¬
cepto regno. Significat tem¬
pus quando inmaiestate ma¬
nifestissima &e eminentissima
claritate uentͣus est. qui eis
humilis apparuit cum diceret.
Regnũ meum ñ est de hoc mũ-¬
do. Et iussit uocari seruos
quib dedit pecuniã. ut sci-¬
ret qnͣtum quisq negociatuᷤ
esset. Ut sciret inquit. Non
qd̾ lateat eũ cui uerissime
dictũ ẽ. dñe tu omnia scis.
s scire drͣ scire omnes facer
Tunc eñi omniũ oꝑa e cogi¬
titiones palum omnib ostẽ¬
dunt᷑. Quomͦ indeuterono
Neme sane arbitretur. eos
solum mͦ quib gr̃a p̃dican¬
di data ẽ. ñ aut̃ ce eos quib
p̃dicatum ẽ. ad idiciũ tẽ
pecuma. quã boni seruia¬
quisiere mercando. Quin
adesse damnandos. De qͥb
infra dicemꝰ. Ienit primus
dicens. Dñe inna tua decẽ
mnas ad quisunt. Primus
seruus. ordo doctoꝵ est in
circuncisionẽ missoꝵ. Qui

Expanded text:
serunt persecutionem apostolis et praedicationem regni coelestis spreverunt . Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, quomodo in DeuteronomNemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est ad judicium, tunc pecunia quam boni servi acquisiere mercando; quin ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis sue. peticionẽ qm ei
mat̃ attulerat ex suasione
filioꝵ descendisse. E nichil
mirũ si dñs iis duob discipłis di¬
cat. nescitis qͥd petatis. cũ de pe-¬
tro apło eungelista dicat: quia
nesciebat quid diceret: Potestis
bib̾e calicẽ. quẽ ego bibiturꝰ sũ:
Ealicis nomine &e baptismi sicꝰ
aliꝰ euͣngelista ponit: passionẽ
designat. Unde ce ꝑ psalmis¬
tã dic̃. Quid retribuam dño
ꝓ omnib q̃ retribuit mͥ: salicẽ
salutaris accipiã. Et mox sub¬
iungit quid eẽt calix saluta-¬
ris dicens. Preciosa ẽ incons¬
pectu dñi mors scõrum eius.
Baptismo etiã plerũq passio
designat᷑. sic̃ dñs dic̃. Saptis¬
mate habeo baptizari. Id est
passionẽ habeo sustinere. In¬
t̃rogat gͦ dñs si possent calicẽ
bibere quẽ ipse bibit᷑us erat.
id est si eandẽ passionẽ suffer-
re possent qmͣ ipse passurus
erat ꝓ illis. In quib uerb aꝑte
ostendit᷑. qi priꝰ sustinet᷑ sup¬
pliciũ. ac deinde ꝑuenit᷑ ad

Expanded text:
Divinitatis petitionem, quam mater ei attulerat, ex suasione filiorum descendisse. Et nihil mirum est, si Dominus his duobus discipulis dicat, « Nescitis quid petatis, » cum de Petro apostolo evangelista dicat quia nesciebat quid diceret. « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? » Calicis nomine et baptismi, sicut alius evangelista ponit, passionem designat. Unde per Psalmistam dicitur : « Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam. » Et mox subjunxit quid esset calix salutaris, dicens: « Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. » Baptismo etiam plerumque passio designatur, sicut Dominus dicit: « Baptismate habeo baptizari , » id, est passionem habeo sustinere. Interrogat ergo Dominus, si possent calicem bibere, quem ipse bibiturus erat, id est, si eamdem passionem possent ferre, quam ipse passurus erat pro illis. In quibus verbis aperte ostendit, quia prius sustinetur supplicium, ac deinde pervenitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
introgat dñs. & il la petẽ¬
te respondet quid uis: non
uenit de ignorantia s ex diᷤ¬
pensatione. ut illoꝵ petic̃o¬
ne in auditu alioꝵ. ꝓlata. ip-¬
se occasionẽ hab̾et respondẽ¬
di atq docendi. quomodo
& unumerosa multitudi-¬
ne qͥs me te tegit. & de lata¬
ro. ubi posinstis eũ. Respon-¬

Expanded text:
a petente respondit quid vis? non venit de ignorantia, sed ex dispensatione, ut illius petitione et auditu aliorum prolata, ipse occasionem haberet respondendi atque docendi; quomodo in numerosa multitudine, Quis me tetigit ? Et de Lazaro, ubi posuistis eum ? Po
Abbreviated transcription (Latin):
& iohis. Quid aut̃ ꝑtinuit
ad hanc mulierẽ. ut cũ au¬
dierit a dño contumeliam
ce penã passionis. abillo
głam & dignitatẽ peteret
filiis suis: Nichil eñi p̃dixe¬
rat de gła regni. s solum¬
mͦ de supplicio passionis:
petendã dignitatẽ filus

Expanded text:
et Joannis. Quid autem pertinuit ad hanc mulierem, ut cum audierat a Domino contumeliam et poenam passionis, ab illo gloriam et dignitatem peteret filiis suis? Nihil enim praedixerat de gloria regni, sed solummodo de supplicio passionis. petendam dignitatem filiis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra corporalit̃. &e dignitatem
trenam suis electis ẽẽt distri-¬
nea incitata ad dñm accessit.¬
suã daret filus suis potesta-¬
tẽ sedendi. umi adextris. &

Expanded text:
terra corporaliter, et dignitatem terrenam suis electis esset distriebri incitata ad Dominum accessit,suam daret filiis suis potestatem sedendi, unum a dex
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dubiũ est. cũ ipse ꝑ martirii
penã uitã hanc ñ finierit. S
ipse licet ꝑ effusionẽ sangui-¬
nis de hoc scło ñ tͣnsierit: ta-¬
m̃ calicẽ ipse saluatoris bibit.
qr & a domiciano impiissimo
imꝑatore inferuentis olei
doliũ missus ẽ: & uenenũ añ¬

Expanded text:
vero dubium est, cum ipse per martyrii poenam vitam hanc non finierit. Sed ipse licet per effusionem sanguinis de hoc saeculo non transierit, tamen calicem ipse Salvatoris bibit. Quia ipse a Domitiano impiissimo imperatore in ferventis olei dolium missus, et venenum an
Abbreviated transcription (Latin):
tili narratione describunt᷑
faciem nisi noticia. & quid
ꝑpennã. nisi uolatꝰ expri¬
mit᷑: Per faciem quippe. i¬
nꝰ quisq cognoscitur. ꝑ pen-¬
nam uero. in altũ auium c

Expanded text:
tili narratione describunturfaciem nisi notitia, et quid per pennas nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per penna
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ p̃dicatores scĩboũ nõie
designant᷑: doce paulus a-¬
płs legis testimoniũ exponẽs
ñ opturab̾ os bomi tͥturanti.
Inscĩs gͦ p̃dicatorib planta
pedis ẽ iuituli. scilicet matu¬
re incedens & fortis ce diuisa.
nerationẽ habet in maturi-¬
tate & fortitudinẽ moꝑe. &
diuisionẽ ungule indiscreti¬
one. Ñ eñi facile p̃dicatio es
accipit᷑: si leuis inmorib ẽe
uideat᷑. & nulla erit matͦita¬
tis ostensio: si contͣ adu̾sa oĩa
ñ affuerit oꝑis fortitudo.
Uirtutis aut meritũ ipsa for¬
titudo oꝑis amittit: si dis¬
creta in intellectu ñ fuerit.
Pcce eñi sacram scripturã le¬
gimꝰ. Si omnia adlitteram
sentiamꝰ: uirtutẽ discretio¬
nis amisimꝰ. Si om̃a adsp̃ua¬
lẽ allegoriã ducamꝰ: similit̃
indiscretionis ftulticia liga¬
m. legunt eñi sacra eloqͥa

Expanded text:
ores sancti boum nomine designantur docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet mature incedens, et fortis, et divisa, nerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribus esse videatur. Et nulla erit maturitatis ostensio, si contra adversa omnia non adfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in intellectu non fuerit. Ecce enim sacram Scripturam legimus: si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amisimus; si omnia ad spiritalem allegoriam ducimus, similiter indiscretionis stultitia ligamur. Legunt enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
manitatẽ dñi ꝑtinent.
penne addiuinitatẽ. Quia
in eo quẽ corporeũ conspici-¬
unt: quasi facies intendũt.
s dũhunc ẽẽ incircumscrip¬
tũ atq in corporeũ ex diuini¬
tate annunciant: ꝑ contem¬
plationis pennã quasi ina¬
era leuantur. Quia itaq &
si fidem atq contemplationẽ
dñi habentes p̃dicatores illiꝰ
scã oꝑa ñ haberent: Sequit.
designant᷑: Quattuor ergo
animaliũ pedes recti ẽẽ des¬
cribunt᷑. qr scõrum eu̾ngelis¬
ad sequendã iniquitatẽ. ñ
sunt retorta. Ii aũt pedes re-¬
ctos ñ habent: qui ad mala
mundi q̃ reliq̃runt reflectũ¬
tur. De quib scriptũ est: Caniᷤ
reu̾sus ad suũ uomitũ. & sus
lota inuolutabro lutĩ. Dolebat
de quibuscdã doctor egregiꝰ
qd̾ pedũ rectitudinẽ retro de¬
torserant. quib ꝑ increpati-¬
onẽ dicebat. Quomodo con-¬
u̾timini iterũ adinfirma &
egena elem̃ta. quib denuo

Expanded text:
manitatem Domini pertinent, manitatem Domini pertinent, penna ad divinitatem, quia in eo quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum atque incorporeum ex divinitate annuntiant, per contemplationis pennam quasi in aera levantur. Quia itaque esi fidem atque contemplationem Domini habentes praedicatores illius sancta opera non haberent? Sequiturdesignantur? Quatuor ergo animalium pedes recti esse describuntur, quia sanctorum evangelisad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum est: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo
Abbreviated transcription (Latin):
adfidem ꝑtinet. penua ad
contemplationẽ. ꝑfidem
namq abommipotente do¬
mino cognoscimuis. sic̃ ipse
de suis ouib dicit: Ego sum
pastor bonꝰ. & cognosco me
as. e cognoscunt me mez
Qui rursus ait. Ego scio qͥs
elegerim. ꝑcontemplatis¬
nẽ uͦ quia suꝑnosmet ip̃os
tolliur: quasi inaera le¬
uam. Quattuor gͦ facies uni
sunt: quia si requiras qͥd
matħs de incarnatione do¬
mini sentiat: hoc nimirũ
sentit q̃d marcus. lucas.
siohannes.: Si queras qͥd
iohs sentiat: hoc ꝓculdu¬
bio q̃d lucas. marcus. & ma¬
ths. Si queras quid marcus.
cas.Si queras quiqd̃ lucas:
cus sentit. Quattuor gͦ faci¬
es unisunt: qr noticia fidĩ
qua cognoscunt᷑ a dño. ip¬
sa est in uno. q̃ est simulm
.iiiiͦ. Quicquid eñi inuno in¬
ueneris: hoc in omnib si¬
penne uni. Quia dĩ omni¬
potentis filiũ dñm iħmx¬
simul om̃s concordĩt predi¬
cant & ad diuinitatem eiꝰ
m̃tis oculos leuantes pen-¬
na contemplationis uolãt.
Cungelistaꝵ gͦ facies adhu-¬

Expanded text:
ad fidem, penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur; sicut ipse de suis ovibus dicit: Ego sum Pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Qui rursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemplationem vero, qua super nosmetipsos tollimur, quasi in aerem levamur. Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat; hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat; hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si quaeras quid Marcus; cas. Si quaeras quid Lucas; cus sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus sipennae uni, quia Dei omnipotentis Filium Domisimul omnes concorditer praedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationis volant. Evangelistarum ergo facies ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
quos infide genuit amittere
id est scripte sacre p̃ceptis obe-¬
diens. exparuo q̃d habebat
olei uasa uacua infudit. q
dũ ab uniꝰ ore doctoris parũ
qͥd de amore diuinitatis mul-¬
toꝵ uacue m̃tes audiunt: ex¬
ub̾ante gr̃a ungento diuini
amoris usq ad suminũ replẽ¬
tur: Et iã nunc multoꝵ cor¬
da q̃ priꝰ fuerant uacua uas-¬
cula. unguento sp̃s plena st̃.
q̃ ex paucitate olei solũ mͦ ĩ¬
fusa indebant᷑. Quod dum
alus atq aluis dat᷑ & ab au-¬
ditorib fides accipit᷑ sarep-¬
ta mulier iudelicet scã ecc-¬
lesia. iub creditoris sui iam
c̃ebito non tenetus¬

Expanded text:
quos in fide genuit, amitterequos in fide genuit, amittereid est, Scripturae sacrae praeceptis obediens, ex parvo quod habebat olei vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quidem amorem divinitatis multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum corda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia st̃ quidã. qui dũ parua
audiunt: maiori desid̾io replẽ¬
tur. & inde ꝑfecte indei amo¬
re adent: uinde uix tenuis¬
simas uboꝵ scintillas accipi¬
unt. u̾bũ quippe p̃dieationis.
sem̃ in corde audientis est. ꝙ.
auditor bonꝰ inde ꝓfert post¬
modũ magnã messẽ scientie:
unde paruũ priꝰ acceꝑat sem̃
lingue. Eui rei bñ concinit fa¬
ctũ in uidua abheliseo ꝓph̃a
miraculũ. q̃ ne duos filios au¬
ferente creditore amitteret:
ꝓpħe dictis obediuit. & ex eo
quod parũ olei habebat. per
uasa uacua effudit. Que cun-¬
cta pꝰusq ad summũ repleta
sunt. & ex eoꝵ repletione
mulier a creditoris sui debito
est soluta. Que indelicet mu-¬
lier quã aliã nisi scãm eccle-¬
siã signat. duoꝵ põpłoꝵ id
ĩ ildaici & gentiłꝰ quasi d̃uoꝵ
filioꝵ matrem: Que priꝰ exper-¬
u̾so oꝑe ꝑ callidi sp̃s ꝑsuasio-¬
nẽ quasi quendã peccati nũ¬
mũ a creditore acceꝑat. & duoᷤ

Expanded text:
quia sunt quidam qui dum parva quia sunt quidam qui dum parva audiunt majore desiderio replentur; et inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperunt. 6. Verbum quippe praedicationis semen in corde audientis est. Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvum prius acceperat semen linguae. Cui rei bene concinit factum in vidua ab Elisaeo propheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam signat, duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filioo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos,
Abbreviated transcription (Latin):
sonat ce ardet. Ardet enim
desidio: sonat u̾bo. hes gͦ
candens: ẽ p̃dicatio accensa.
S de candente here sciitille
ꝓdeunt: qr de eoꝵ exhorta¬
tionib u̾ba flamantia ad au¬
res audientiũ ꝓcedunt. Rec¬
te aut̃ p̃dicatoꝵ liba scintil¬
le appellata sunt. q eos quõ
incorde tetigerint incendt̃.
sonsiddandum quoq ẽ. q̃d
de sunt. Quia cũ p̃dicatores
sc̃i de celesti patrialoquunt᷑.
ñ tantũ ualent aꝑire uerbo.
qnͣtũ possunt ardere desidi¬
o. Ex eorum gͦ lingua quasi
q̃dam adnos scintille ueni-¬
unt. qr de celesti patria in eoꝵ
uoce iux tenue aliqͥd cog¬
noscit᷑. q̃d tam̃ ab eis ñ tẽnu¬
it̃ amat᷑. ieq eñi celestẽ glam
aut tantũ uidere sufficunt.
qnͣtum ẽ: art tantã logui p̃¬
ualent qntum uident. Fandẽ
gͦ hes scintillã ꝓicit: qñdo uic
tenuit p̃dicator loqui sufficit
hoc. unde ipse fortit̃ ignescit.
Diuina aut̃ pietate agit᷑: ut
ex ipsis scintillis tennissimis:
audientis animꝰ inflaminet᷑

Expanded text:
sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. Aes ergo candens est praedicatio accensa. Sed de candente aere scintillae prodeunt, quia de eorum exhortationibus verba flammantia ad aures audientium procedunt. Recte autem praedicatorum verba scintillae appellata sunt, quia eos quos in corde tetigerint incendunt. Considerandum quoque est quod tenues, quia cum praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo quantum possunt ardere desiderio. Ex eorum ergo lingua quasi quaedam ad nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in eorum voce vix tenue aliquid cognoscitur, quod tamen ab eis non tenuiter amatur. Neque enim coelestem gloriam aut tantum videre sufficiunt quantum est, aut tantum loqui praevalent quantum vident. Candens ergo aes scintillas projicit quando vix tenuiter praedicator loqui sufficit hoc unde ipse fortiter ignescit. Divina autem pietate agitur ut ex ipsis scintillis tenuissimis audientis animus inflammetur,
Abbreviated transcription (Latin):
buerit: ad t̾rena foris desidia
uelut insensibilẽ reddit. He-
q eni scã hec cuiꝰ hodie natali¬
cia celebramꝰ. mori ꝓdeo potu¬
isset incorꝑe: si prius a t̾renis
desid̾iis mortua ñ fuisset in
m̃te. Erectꝰ nanq in uirtutis
culmine animꝰ torm̃ta despe¬
xit. p̃mia calcauit. Ante ar-¬
matos reges & p̃sides ducta.
stetit feriente robustior. iudi¬
cante sulliumor. Qd int̾ hec noᷤ
barbati &e debiles dicimꝰ. qͥ ire
ad regrei celestia puellas ꝑfer-¬
rũ uidemꝰ. qͦs ira suꝑat. suꝑ¬
bia imflat. ãbitio ꝑturbat.
lixuna inqͥnat. Qui si adi¬
pisci regna celoꝵ ꝑ bella ꝑsecu¬
tionũ ũ possumꝰ: hoc ip̃m nob̃
tͣpe sit qd̾ dm̃ nolumꝰ saltẽ per
pacẽ sequi. Ecce nulli nr̃m hoc
tempore dic̃ d̾z. ꝓme morere. s
illicita tantũ mͦ inte desidia oc¬
cide. Qgͦ inpace subigere caanis
desidia nolumꝰ. qͣndo in belloꝓ
deo ipsã carnẽ daremꝰ: Rursum
simile ẽẽ regnũ celoꝵ sagene in

Expanded text:
foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in
Abbreviated transcription (Latin):
addicat: sicui ex hoc conuen¬
tu ur̃o deẽe contingat. ¶d gͦ in
illa acturꝰ est die qui a conspec¬
tu iudicis rapit᷑. ab electoꝵ soci¬
etate separatua: Qui tenebres¬
cit a lumine. cruciat᷑ et̾na com¬
bustione. Unde & hanc eandẽ
cõparationẽ dñs sub breuitate
aꝑit. cũ subiungit. Sic erit in
consũmatione scł̃i. Exib̃t angłi.
& separab̃t malos de medio iu¬
stoꝵ. & mittent eos in caminũ

Expanded text:
addicat, si cui ex hoc convenaddicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in camin
Abbreviated transcription (Latin):
& fatuos. lib̃os & seruos. diuiteᷤ
& pauꝑes. fortes & infirmos uo¬
cat. Unde & ꝑ psalmistã dõ drͣ.
Adce omnis caro ueniet. Que sa¬
gena scilicet tc̃ uniũ salit̾ reple¬
tur: cũ infine suo humani gñis
sũma concludit᷑. Quã ediicunt
⁊ sec̾ litꝰ sedent: qi sic̃ mare se¬
culũ. ita scł̃i finẽ significat litꝰ ma-¬
ris. In qͦ scilicet fine boni piscez
in uasis eligunt᷑. mali aut̾ ꝓiciũ¬
tur foras. Quia & electꝰ quisq in
tab̾nacła et̾na recipit᷑: & int̾ni re¬
gni luce ꝑdita ad ext̾iores tene¬
bras repbi ꝑtrahunt᷑. Nc̃ eñi bo-¬
nos malos q cõmunit̾ qͣsi cõmix¬
tos pisces fidei sagena nos conti-¬
net. S litꝰ indicit. sagena id est
sc̃ã eccła qͥd trahebat. Et quidẽ
pisces qͥ capti fuerint mutarim̃
posst̃. nos aũ mali capim᷑. s in
bonitatẽ ꝑmutam᷑. Cogitemꝰ gͥ
incaptione: ut dunidam᷑ in lito¬
re. Eece qmͣ gͣta uob̃ ẽ hodierna
solennitas. ita ut se ñ modicum

Expanded text:
divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, id est sancta Ecclesia, quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum
Abbreviated transcription (Latin):
fãs km̃i. tã casti & tã sobrii & sã
pacifici ad istud altare studea
istud altare casto corpore & mũ
nerit: ad illud altare qd̃ incelis
ẽ felici transinigͣtione ꝑueniet.

Expanded text:
simi, tam casti, tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auistud altare casto corpore et munnerit; ad illud altare quod in coelis est, felici transmigratione perveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
quib dr᷑. panẽ celi dedit eis. pa-¬
nẽ angłoꝵ manducaũ hõ. Ui¬
dit & holocausta eiꝰ. orationũ
sine dubio supplicationũq mi¬
steria. & obstupuit ubi uidit
mestimabiles diuitias dñi sui.
Dixit q ad regẽ. Uerꝰ est sermo
quẽ audierã int̾ra mea suꝑser¬
monib tuis & suꝑ sapientia tua.¬

Expanded text:
ur : Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo. Vidit et holocausta ejus: orationem sine dubio, supplicationumque mysteria; et obstupuit. Ibi vidit inaestimabiles divitias Domini sui. Dixitque ad regem: verus est sermo, quem audieram in terra mea, super sermonibus tuis, et super sapientia tua
Abbreviated transcription (Latin):
eñi tanqmͣ inspeculo & in enig¬
mate. t̃c aut̃ ocuł suis uidebit
id est facie ad faciẽ. Tc̃ beata et
illustris anima int̾ stupendas
remuneratoris sui constituta di¬
uitias. ieffabilibꝰ regine huius
uerb̃ uti ad dm̃ poterit dicens.
Uerꝰ est sermo quẽ audiui int̾ra
mea. suꝑ sermonibꝰ tuis. Maiora
st̃ oꝑa tua. qm rumor quẽ audi¬
ui. & re uera id qͦd parat d̃s dili¬
gentib se. fide ñ comp̃henditur.
spe ñ attingit᷑. caritate ñ capitur.
desid̾io ñ transgredit᷑. Ad quiri
potest. estimari ñ potest.habe-¬
bit de ꝑceptione fructũ. ñ habe-¬
bit de satietate fastidiũ. Ad q̃

Expanded text:
enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo qMajora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae
Abbreviated transcription (Latin):
ro constituisti. Uidit & domum
qmͣ elificauerat. id est incarna¬
tionẽ hominis assũpti. in quo
habitat omnis plenitudo diui-¬
nitatis corꝑalit̾. Uidit & cibos.
salomonis. id est uel illos de qͥb
dicebat. m̃s cibꝰ est ut faciã uo¬
luntatẽ eiꝰ qͥ misit me patris.
cibꝰ eñi xp̃i est salus nr̃a. reficit᷑
celestib epulis ꝓfectib nr̃is. cibꝰ
eiꝰ sumꝰ. dum adquisiti eccł̃ie in

Expanded text:
ro constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis assumpti, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. VidiSalomonis, id est velut is de quibus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Cibus Christi est salus nostra. Reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisit
Abbreviated transcription (Latin):
natione & iudicio fut᷑o. de
anime ĩmortalitate. de spe
resurrectionis & gla. uenit
gͦ in ierłm cũ multo comita¬
tu. id est ñ iã cũ una tantum
gente iudeoꝵ. sic̃ priꝰ sinago¬
ga solos habuit hebreos. s
totiꝰ mundi gentib diu̾sisq
nationibꝰ. Uenit gͦ exhibeis
mun̾a digna xp̃o. aurũ ae gẽ¬
mas p̃ciosas. & hoc camelis
portantibꝰ. id est exgencilipo¬
pło uenientibꝰ qͥ priꝰ fuerant
ex uitioꝵ feditate distorti.
& maloꝵ onere curui. ac pes¬
catoꝵ prauitate deformes.
Cũ iis tanqͣm muneribꝰ regina
hec ingredit᷑ ad pacificũ regẽ
xp̃m exhibens fidei aurũ. puri¬
tatis incensa p̃ciosa. splendoreᷤᷤ¬
ꝙ gẽmaꝵ. moꝵ scilicet insigni
a &̧ ornam̃ta uirtutũ. Et locu¬
ta est ei uniu̾sa q̃ habebat in
corde suo. id est aꝑuit ei cor su¬
ũ. manifestauit ei occulta con-¬
scientie sue inconfessione et
penitudine p̃cedentiũ delicto¬
rũ. Uideam. qͥd agat hec regi¬
na. Uidens inquã regina saba

Expanded text:
judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloriae. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos; sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas; et hoc camelis portantibus, id est, ex Gentili populo venientibus, qui prius fuerant ex vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum scilicea ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo, id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Viden
Abbreviated transcription (Latin):
ce domũ quã edificauerat. &
cibos mñse eiꝰ. & holocausta q̃
offerebat indomo dñi: ñ ha¬
bebat ult sp̃m. Ed erat ratio¬
nis. ut p̃potens regina. domũ
expensas. & cibos regios tanto¬
oꝑe miraret᷑: Ergo hoc loco. ali¬
qua maiora nos oportet inqͥ-¬
rere. Uidit gͦ eccł̃a ex gentibus
congregata sapientiã xp̃i. id
ẽ pꝰ carnalia instituta gentiliũ
p̾ humilẽ & animalẽ doctrinã
philosophoꝵ. accepit intellec¬
tũ salutis & uite. inspex̃ sp̃ua-

Expanded text:
quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, i
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ qm̃ exponendũ apta
& eñi uoce torm̃ta pecrantiũ
dicta st̃. nequis adignorautie
sue excusationẽ recret: siqd
de et̾no supplicio obscure dict¬
ret᷑. Unde & subdit᷑. Intellex¬
stis hec omnia: Dicunt es. uti

Expanded text:
potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Uti
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ regnoꝵ scribit historia.
ita dicens. Et ingressa regina ie¬
rłem cũ multo comitatu & di¬
uitiis. cũ camelis portantibus
aromata & aurũ infinitũ nimiˢ.
ce gẽmas p̃ciosas: uenit ad sa¬
lomonẽ. & locuta est eumin̾¬
sa q̃ habebat incorde suo. E¬
go infigura regine huiꝰ uenit
eccłia ex gentib & a finib tre.
imponens finẽ cupiditatib¬
diuitiis q t̾renis. ut audiret
sapientiam salomonis id ÷

Expanded text:
vimus, Regnorum scripsit historia, vimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
uocata. s ante synagogã ꝓmissa.
hec eñi iã inpͥmo homine p̃figu¬
rata ẽ. Nã sic̃ ex ade latere fabu
nere redempta creuit eccła. hec
intͣ aquas archa diluuio exun¬
dante seruata: crucis bñficium
& baptismatis misteriũ p̃signa¬
uit. hanc sera sterilis & desꝑata.
insenectute unico pignore fecũ¬
da p̃cint. Eccłia enim unicũ id
est dilectissimũ deo popłm scł̃o
iã senescente ꝓgenuit. hec est
regina illa de qua ad dñm dr̃.
Astitit regina adextris tuis in
uestitu deaurato circũ amicta
uarietate. id est diu̾saꝵ circun¬
est illa regina. q̃uenit a parti¬
bus ethiopie audire sapientiã
salomonis. S hec ñ tã ex una
regione qmͣ ex diu̾sis mundi
partib reges paritura conuenit.
sic̃ etiã euuangłista cõmemorat.
Regina austri uenit a finibus
t̾re. audire sapientiã salomo-¬
nis. Uenit eccła ad redempto-¬
rẽ & eruditorẽ suũ. ut de stul¬
ticia erroris doctrinã ꝑciꝑet
uĩtatis. De qua pleniꝰ sic̃ audi-¬

Expanded text:
vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabrinere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumest illa regina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicite eũ intenebras ext̾iores.
Ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ.
Eece qualẽ sententiã merebit᷑
audire: qͥ ad conuiuiũ nuptia¬
le id est ad altare dñi. aut ebͥ¬
osus. aut adulter. aut odiũ
in corde retinens. p̃sumit acce¬
cd̾e. Au̾tat hoc a nob̃ ds fr̃s ka¬
rissimi. & concedat ut mala is¬
ta aut nunꝙͣ. uelimꝰ admitte.
aut si admissa fuerint. sine
ulla mora penitentia uelpa¬
oribꝰ elemosinis festinemꝰ ablue¬
re. Ne forte sicũ peccatoꝵ uuln̾ibꝰ
ante tͥbunal et̾m iudicis ueneri¬
mꝰ: ab illa et̾na eccła & abilla ce¬

Expanded text:
xteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ecce qualem sententiam merebitur audire qui ad convivium nuptiale, id est ad altare Domini, 62 aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumet accedere. Avertat hoc a nobis Deus, fratres carissimi, et concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere, aut si admissa fuerint, sine ulla mora per poenitentiam vel paoribus eleemosynis festinemus abluere, ne forte si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa c
Abbreviated transcription (Latin):
bono oꝑe ꝓximis p̃beamꝰ exem¬
plũ: & tam̃ ꝑintentionẽ qua so
li deo placere q̃rimꝰ. semꝑ opte¬
mꝰ secretũ. Thesaus aut̃. celeste
est desid̾ium. Ager uͦ in qͦches¬
aurꝰ abscondit᷑: disciplina stu¬
dii celestis. Quẽ ꝓfecto agrum
uenditis omnib cõparat: qu
uoluptatib carnis renuncian.

Expanded text:
exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians,
Abbreviated transcription (Latin):
huc intrasti ñ habens uestem
nuptialẽ: hoc eñi habet textꝰ
enuangłice lectionis. qd̃ quidã
fecerit nuptias filio suo & intͣ¬
uerit ut uideret simul recum¬
bentes. & uidens ibi hominẽ
ñ habentẽ uestẽ nptialẽ: di¬
xit adeũ. Amice. qͦmͦ huc intͣsti
ñ habens uestẽ nuptialẽ: Et

Expanded text:
huc intrasti non habens vestem nuptialem? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem?
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. si p̃cepta dm̃ca egenꝰ
num secũ tur bas fideliũ predican¬
dotraxerunt. N contra nosmar¬
tyres ostendat. qui ad celestẽ pa¬
triam sanguinẽ fundendo ꝑue¬
nerunt. Qand tẽ dicturisumꝰ. cũ
hunc deqͦ locutisumus seruulũ
tucłimꝰ. cui longꝰ languor brachia
teniit. s tam̃ hec abono oꝑeñliga¬
uit: hec nobiscum fr̃s agite. sic uos
ad studium bomoꝑis instigate.
ut cũbonos uob̃ ad mitandũ ꝓponitis.

Expanded text:
accepimus, si praecepta dominica egenus accepimus, si praecepta dominica egenus num secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinos uiros atq in hosptalitate
susceptos admonuit ut surgerẽf̃.
cum eo psalmos pro expectatione
sui exitꝰ decantarent. Cumq cũ
eis i ipse psalleret: uoceᷤ psallentiũ
repente cõpeseuit cum t̾rore mag¬
ni clamoris dicens. Lacete. Nunqͥd
ñ auditis. quante resonant laudes
incelo: Cũq ad eascdem. laudes qͣs
intus audierat aurem cordis inten¬
deret: sc̃a illa anima carne solita:
agnoscerent: quod eã laucdes in
celo suscepissent. Cin rei monacꝰ
magno fletu attestari solet. qr qͦ¬
usq corpꝰ eius sepulture traderet᷑:
ab eorum narib odoris illius fla¬
grantia ñ recessit. Ecce qͦ fine ex
hac uita exiit. qui in hacuita eqͣ¬
nimit̾ flagella tolerauit. Iuxta
uocemgͦ dñicam bona t̾ra frue¬
tum ꝑpatientiã reddidit. que exã¬
rata discipline uomere. ad remu¬
excusationis argumtũ in illo distri¬
cto iudicio habiturrisumus. quia
bono oꝑe torpentes et res ⁊ manꝰ

Expanded text:
peregrinos viros atque in hospitalitate peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remuexcusationis argumentum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt. reb pauꝑ. meritisdiues.
quẽ longa egritudo flissoluerat.
uitte paralitieꝰ iacebat. Qund dicã
qr stare non poterat. qr nunquã in
lecto suo surgere uel ad sedendum
ualebat: Nunꝙͣ. manũ suã ados suũ
ducere. nunꝗͣ se potuit in latꝰ aliud
declinare. Huic ad sertiiendum mat̾
cũ frẽ aderat: ⁊ quidqͥd ex elemosina
potuisset acciꝑe: hoc eorum manib
panꝑib erogabat. Neqͥꝙͣ luteras
nouerat. s seripture facre sibimet
cotices emerat: & religiosos qͦsq in
hospitalitate suscipiens. hos corã se
legere sine int̾missione faciebat. fae¬
tumq est ut uixta mensurã ꝓpriã
plene sacrã seripturam disceret. cũ
sicut dixi litteras funditus ignoraret.
Studebat indolore semꝑ gr̃asagere.
ymius deo: ilaudib dieb ac noctib
uacare. S cum iam tempꝰ ẽẽt. ut tan¬
ta eiꝰ pacientia remunerari debuss.
m̃brorum dolor ad intalia rediit.
Cumq se morti iam ꝑximũ agnouit:

Expanded text:
noverunt, rebus pauper, meritis dives, noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit,
Abbreviated transcription (Latin):
leram. Quanto enĩ quisq altꝰ
ꝓfecerit: tanto in hoc mundo
inuenit qͦd duriꝰportet. Quiacũ
ap̃senti scło m̃tis nr̃e clelectatio
deficit. eiusdẽ scłi aduersitas cres¬
cit. hinc est eium qͦs plerosq
cernimꝰ & bona agere. & tam̃
sub graui tribulationum face
de sudare. Terrena nãq iamde¬
sideria fugiunt. et tam̃ flagellis
duriorib fatigantur. S iuxta
uoc̃e dñi fructũ ꝑ patientiã red¬
dunt: qr humiliter flagella sus¬
cipuint. pꝰ flagella ad requiẽ sul¬
limit̾ suscipiuntur. Sic uua cal¬
cib tunditur: ⁊m umi saporem
liquat᷑. Sic oliua contunsionib
exp̃ssa amurxã suã deserit. & in
olei li quore pingueseit. Sic ꝑtri¬
turam aree a paleis grana sepa¬
rant᷑. & ad horreum purgata ꝑ¬
ueniunt. Quuisqͥs gͦ appetit plene
uitia uincere studeat humilit̾
purgationis sue flagella tolerare
beati clementis ẽ. ꝑuia. fuĩ quidã
Seruulus nomine quẽ multiur̃m mẽt

Expanded text:
leramus. Quanto enim quisque altius leramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, quia cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare,beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum