comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et intortã proituissionis induceret: et id circo etiã moysi successit
ut ostenderotur nouã legemꝑ christũ iesum datam ueteri legi e¬
successura que data ꝑ moysem fuit. Nam illa carnis circũcisio ca¬
ret uiq raniorie qr si deus id uellet sic̃ aprincipio formasset hortinẽ
ut preputium nõ hẽret.Sed huius secunde cirtũcisionis figura erit
significans nudandum esse pectus idest aꝑto. et simplici corde oportẽ
nos uiuere. quoniã pars illa corporis que circũciditur ht̃ quandam
similitudinẽ cordis: et est pudenda. Ob hanc cãm deus nudari eã
iussit ut hoc argumẽto nos adneret ne in uolutum pectus hc̃ amꝰ
idest ne quod pudendũ facinus intra conscientie secreta uelemus.
hec est cordis cirrũcisio de qua prophete loquũtur. quã deus acarne
mortali ad animã transtulit. que sola mansura est.Uolens eni
uite ac saluti nre pro eterria sua pietate consulere penitentiam

Expanded text:
in terram promissionis induceret. et idcirco etiam Moysi successit, in terram promissionis induceret. et idcirco etiam Moysi successit, ut ostenderetur nouam legem per Christum Iesum datam ueteri legi successuram, quae data per Moysen fuit. nam illa carnis circumcisio caret utique ratione, quia si deus id uellet, sic a principio formasset hominem, ut praeputium non haberet: sed huius secundae circumcisionis figura erat significans nudandum esse pectus, id est aperto et simplici corde oportere nos uiuere, quoniam pars illa corporis quae circumciditur habet quandam similitudinem cordis et est pudenda. ob hanc causam deus nudari eam iussit, ut hoc argumento nos admoneret, ne inuolutum pectus habeamus, id est ne quod pudendum facinus intra conscientiae secreta uelemus. haec est cordis circumcisio, de qua prophetae loquuntur: quam deus a carne mortali ad animam transtulit, quae sola mansura est. uolens enim uitae ac saluti nostrae pro aeterna sua pietate consulere, paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uri ne exeat ira mea sicut ignis et nõ sit qui extinguat: Item mo¬
pses ip̃e in nouissimis diebus circũcider deus cor tuũ ad dominũ
deum amandũ. Item iesus naue successor eius. et dixit dominus
adielum Fac tibi cultellos petrinos nimis acutos. et sede et citũ¬
cide secundo filios israel. Secutids̃ circũcisionẽ futurã esse dixit
nõ ꝯrnis sic̾ut fuit prima qua etiã nutic iudei utũtur. S cordis
ac sp̃us quã tradidit christus: qui uerus fuit iesus. Hon enim pro¬
pheta sic ait et dixit dominus ad ie sed iesum ut ostenderet:
ꝙ non de se loquerorur sed de christo ad quẽ tunc deus loquebat:¬
Thristi enim figurã gerebat ille iesus qui cumiprimũ auses uoca¬
retur uoyses futura presentiẽs iussit eũ iesum uocari. Ut quoniã
dux militie delectus esset aduersus amalech qui oppugnabat fi-¬
lios israel et aduersariũ debellaret ꝑ nominis figurã et populũ

Expanded text:
uestri, ne exeat ira mea sicut ignis et non sit qui extinguat item Mouestri, ne exeat ira mea sicut ignis et non sit qui extinguat item Moyses ipse: in nouissimis diebus circumcidet deus cor tuum ad dominum deum tuum amandum. item Iesus Naue successor eius: et dixit dominus ad Iesum: fac tibi cultellos petrinos nimis acutos et sede et cicide secundo filios Israel. Secundam circumcisionem futuram esse dixit, non carnis, sicut fuit prima, qua etiam nunc Judaei utuntur, sed cordis ac spiritus, quam tradidit Christus, qui verus Jesus fuit. Non enim Propheta sic ait: Et dixit Dominus ad me, sed, ad Jesum; ut ostenderet quod non de se loquerChristi enim figuram gerebat ille Iesus. qui cum primum Auses uocaretur, Moyses futura praesentiens iussit eum Iesum uocari, ut quoniam dux militiae delectus esset aduersus Amalech, qui obpugnabat filios Israhel, et aduersarium debellaret per nominis figuram et populum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et ip̃e moyses ꝑ quem sibi datam legẽ dum ꝑtinaciter tuẽtur
exciderunt adeo er deũ non agnouerũt predixerat fore ut prophe¬
ta maximus tritteretur adeo qui sit supra legem qui uoluntatem
dei ad homĩes preferat. Inde uit ronorio ita scriptũ reliꝗt. et
dixit dominus ad me prophetã excitabo eis de fratribus eorũ sicut
te et dabo uerbũ meum inos eius et loquetur ad eos. eaque preci-¬
pero ei et quisquis nõ audierit ea que loquetur propheta ille iti-
norĩs meo e uindicabo in eum. deriũtiauit scilicet deus ꝑip̃m
legiferum ꝙ filium suũ idest uiuã pñtemq legem mnissurus ẽẽt
et illam ueterem ꝑ mortalẽ datam soluturus: ut denuo ꝑ eũ qui
esset uiernus legem santiret etertiã. Item de circũcisione soluẽda
isaias ita prophetauit hec dicit dominus uiris uida qui hĩtant hie¬
rusalem renouate inter uos nouitatẽ et ne seminaueritis ĩspinis
circũcidite uos dorino deo ur̃o et circũcidite preputiũ cordis

Expanded text:
sed et ipse Moyses, per quem sibi datam legem dum pertinaciter tuentur, exciderunt a deo et deum non adgnouerunt, praedixerat fore ut propheta maximus mitteretur a deo, qui sit supra legem, qui uoluntatem dei ad homines perferat. in Deuteronomio ita scriptum reliquit: et dixit dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in os eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierit ea quae loquetur propheta ille in nomine meo, ego uindicabo in eum. denuntiauit scilicet deus per ipsum legiferum quod filium suum id est uiuam praesentemque legem missurus esset et illam ueterem per mortalem datam soluturus, ut denuo per eum qui esset aeternus, legem sanciret aeternam. item de circumcisione soluenda Esaias ita prophetauit: haec dicit dominus uiris Iuda et qui inhabitant in Hierusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis. circumcidite uos deo uestro et circumcidite praeputium cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ire aiꝑ inuidie sue quã incordibus suis gerebãt intus
inclusã alias causas preferebant.Q legem dei ꝑ moysem
ttraditam solueret idest ꝙ sabatis nõ uacaret oꝑans insalutẽ ho¬
minũ. ꝙ circũcisionẽ uacue faceret ꝙ abstinentiã suille carnis
auferet inquibus rebus iudee religionis sacram̃ta consistũt. Ob
hanc itaq cãm ertera pars populi que nundũ achristo secesẜat
asacerdotibus incitabatur ut impiũ iudicaret eum ꝙ legẽ dei soluẽt
cũ ille hec nõ suo iuditio sed ex dei uoluntate. et secundũ predicta
faceret prophetarum Micheas enim nouã legemdatum i denũ¬
nauit hac modo ley syon proficiscetur: et sermno domini ex ieru¬
saler et iudicabit inter plurimos populos. et reuincet: et religet
ualidas nanones. Hla enim prior que ꝑ moysem data est non in
monie syon sed ĩmotite coreb data est.quod Sybilla fore ut afilio
solueretur ostendit. Cu¬

Expanded text:
ed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, id est quod sabbatis non uacaret operans in salutem hominum, quod circumcisionem uacuefaceret, quod abstinentiam suillae carnis auferret: in quibus rebus Iudaicae religionis sacramenta consistunt. ob haec itaque cetera pars populi, quae nondum ad Christum secesserat, a sacerdotibus incitabatur ut inpium iudicaret eum, quod legem dei solueret, cum hoc ille non suo iudicio, sed ex dei uolfaceret prophetarum. Micheas enim novam legem daturum denuntiavit hoc modo: Lex de Sion proficiscetur, et sermo Domini ex Hierusalem, et judicabit inter plurimos populos, et revincet, et deliget validas nationes. Illa enim prior lex, quae per Mosen data est, non in monte Sion, sed in monte Choreb data est, quam Sibylla fore ut a Filio Dei solveretur, ostendit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut conremptis suꝑatisq legibus sola tegnet audatia ut
nemo deniq tutus esse põssit nisi qui uinbus preualeat
Ita quasi comuni latrocinio terra om̃is de populabitur.
Nunc uero qtñ et mali penam et boni gratiam et af¬
flicti opem sꝑant: et uirtutibus locus et sceła rariora sũt
At etum plerunq et scełati feliciores sunt. et boni mise¬
riores et iusti ab in iustis impune uexantur. Conside¬
rabimus postea cur ista fiant. Interim de ira explicemus:
an sit aliqua in deo utrum tuhil cure omĩo nec moue¬
atur ad ea que impie getuntur¬

Expanded text:
ut contemptis superatisque legibus sola regnet audacia, ut ut contemptis superatisque legibus sola regnet audacia, ut nemo denique tutus esse possit nisi qui uiribus praeualeat: ita quasi communi latrocinio terra omnis depopulabitur. nunc uero quoniam et mali poenam et boni gratiam et adflicti opem sperant, et uirtutibus locus est et scelera rariora sunt. at enim plerumque et scelerati feliciores sunt et boni miseriores et iusti ab iniustis inpune uexantur. considerabimus postea cur ista fiant: interim de ira explicemus, an sit aliqua in deo, utrum nihil curet omnino nec moueatur ad ea quae inpie geruntur
Abbreviated transcription (Latin):
polluant cedibus uexent: fraudent: rapiant: ꝑiurent: nec cõ¬
sariguineis. nec pentibus ꝑcant.leges et ipsum etiam deum
negligant.habet igitur ira indeo materiam.Hon est enim
fas eum cum talia fieri uideat non moueri. et insurgere
adultionem sceleratorum et pestiferos nocentesq delere ut
bonis om̃ibus consulat. Adeo et in ipsa ira in est et gratificatio.
In ania erg et falsa reꝑiuntur argumenta ueleorum: qui cũ
uel eorum qui nullum animi motum esse indeo putant.
Et quia sunt aliqui affectus qui non cadunt in deum ut
libido tinior auaritia mtieror: inuidia omũ prorsus af¬
fectu eum uacare dixerunt. his enim uacat. quia uitio
rum sunt. Eos autem qui sunt uirtutis .. ira ĩ malos sa
ritas in bonos miseratio in afflictos. quoniam diuina
potestate sunt digna proptios et iustos. et ueros habet,
Que profecto nisi habeat humana uita turbabitur
aiq ad tantam confusionem deueniet status rerum

Expanded text:
polluant, caedibus vexent, fraudent, rapiant, perjurent; nec conpolluant, caedibus vexent, fraudent, rapiant, perjurent; nec consanguineis, nec parentibus parcant; leges et ipsum etiam Deum negligant. Habet igitur ira in Deo materiam. Non est enim fas eum, cum talia fieri videat, non moveri, et insurgere ad ultionem sceleratorum, et pestiferos nocentesque delere, ut bonis omnibus consulat: adeo et in ipsa ira inest et gratificatio. Inania ergo et falsa reperiuntur argumenta, vel eorum, qui, cuvel eorum, qui nullum animi motum esse in Deo putant. Et quia sunt aliqui affectus, qui non cadunt in Deum, ut libido, timor, avaritia, moeror, invidia, omni prorsus affectu eum vacare dixerunt. His enim vacat, quia vitiorum affectus sunt: eos autritas in bonos, miseratio in adflictos, quoniam diuina potestate sunt digna, proprios et iustos et ueros habet. quae profecto nisi habeat, humana uita turbabitur atque ad tantam confusionem deueniet status rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerit quispiam que sit ista materia ꝓriitium accide¬
tibus malis afflicti homines ad deum plerunq con¬
fugiunt mitigant obseerant: credentes eum posse abhis in¬
Siuriis propulsare.habet igitur causam miserandi nec enim
tam ĩmitis est. hominũq contemptor ut auxilium laborã¬
tibis deneget. Item plurimi. quibus ꝑsuasum est deo placere
iustitiam: eumq qui sit dominus ac parens omnium uene¬
tantur: et precibus assiduis ac frequentibus uotis dona et sa¬
crificia offerunt nomen eius laudibus prosequuntur. iustis
ac bonis operibus de mereri eum laborantes. Ergo est propt̾
quod deus, et possit et debeat gratificari. Nam si nihil est
tam conueniens deo. quam benificentia. nihil autem tam
alienum quam ut sit ingratus necesse est ut officiis optimoꝵ
sct̃eq uiuentium prestet aliquid. ac uicem reddat: ne subeat
ingrati culpam que est etiam homini criminosa.Contra
autem sunt alii facinorosi et nepharii. qui omĩa libidinib

Expanded text:
eret quispiam, quae sit ista materia? Primum accidentibus malis afflicti homines ad Deum plerumque confugiunt, mitigant, obsecrant, credentes eum posse ab his injurias propulsare. Habet igitur causam miserandi; nec enim tam immitis est hominumque contemptor, ut auxilium laborantibus deneget. Item plurimi, quibus persuasum est Deo placere justitiam, eumque qui sit dominus ac parens omnium, venerantur, et precibus assiduis ac frequentibus votis, dona et sacrificia offerunt, nomen ejus laudibus prosequuntur, justis ac bonis operibus demereri eum laborantes. Ergo est, propter quod Deus et possit, et debeat gratificari. Nam si nihil est tam conveniens Deo, quam beneficentia, nihil autem tam alienum, quam ut sit ingratus: necesse est ut officiis optimorum sancteque viventium praestet aliquid, ac vicem reddat, ne subeat ingrati culpam, quae est etiam homini criminosa. Contra autem sunt alii facinorosi et nefarii, qui libidinibus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipso ꝑiter latere contempserit: Iudex peccatis ueniã
quam cum poneret. non utĩq ademit sibi omnempo¬
testatem. si bẽt ignoscendi licentiam. Ꝙ malorũ felicitas

Expanded text:
cum ipso pariter latore contempserit ? iudex peccatis dare nocum ipso pariter latore contempserit ? iudex peccatis dare noquam cum poneret, non utique ademit sibi omnem potestatem, sed habet ignoscendi licentiam. Si potes
Abbreviated transcription (Latin):
legem posuerit uelĩtq uniuersos in nocentes acbenificos ẽẽ
potest ne non irasci. cum uidet contemni legem suam:
abici uirtutem: appeti uoluptatem: Quod si est mundi
ad ministrator: sicut esse debet non utiq contemnit id
quod est. in omĩ mundo uelmaximum. Si est prouidus
ut o deum consulit utiq ꝯeneri humano. quo sit uita
nostra. et copiosior: et melior et tutior.Si est pater ac deꝰ
uniuersorum certe et uirtutibus homĩum delectatur.
et uitiis cõmouetur ergo et iustos diligit et impios odit
Odio inquit opus non est. Semelenim statuit bonis pre¬
premium. et malis penam. Quod siquis aliquis iuste in¬
nocenterq uiuat. et idem nec colat nec curet omĩo. ut
cum legi dei obtemꝑauerit: ipsum tamen spreuerit et
aliquid propter quod deus possit irasci tanquã fiducia
integritatis aduersus eum rebellati: si huic põt irasci
propter suꝑbiam cur nõ magis peccatorem qui legen

Expanded text:
legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, potestne non irasci, cum uidet contemni legem suam, abici uirtutem, adpeti uoluptatem? quod si est mundi administrator, sicut esse debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel maximum. si est prouidus, ut oportet deum, consulit utique generi humano, quo sit uita nostra et copiosior et melior et tutior. si est pater ac dominus uniuersorum, certe et uirtutibus hominum delectatur et uitiis commouetur. ergo et iustos diligit et inpios odit. \'odio inquit \'opus non est: semel enim statuit bonis praemium et malis poenam\'. quod si aliquis iuste innocenterque uiuat et idem deum nec colat nec curet omnino, utcum dei legi obtemperauerit, ipsum tamen spreuerit ? est igitur aliquid propter quod deus possit irasci tamquam fiducia integritatis aduersus eum rebellanti. si huic potest irasci propter superbiam, cur non magis peccatori qui legem
Abbreviated transcription (Latin):
Ed quoniam compactus ut diximus e duobus ani¬
no et corpore. in altero uirtutes in altero uitia con¬
tinentur: et pugnant in uicem: Animi enimbona que
bsunt in continendis libidinibus contraria sunt corpori
et corporis bona que sunt in omi genere uoluptatum
inimica sunt animo.Sed si uirtus animi repugnauerit
uoluptatibus easq compresserit: erit uere deo similis.
Unde apparet animam hominis que uirtutem diui¬
nam cap̃ non esse mortalem. Sed discrimen illud est
quod cunq uirtus hẽ at amaritudinem et sit dulcis ille¬
cebra uoluptatis uincuntur plurimi et abstrahunt᷑
ad suauitarem. Hii uero quia se corpori rebusq terre¬
nis addixerunt premuntur interram nec assequi
possunt diuini numinis graciam. quia se uitionim
labibus inquinauerunt.Qui autem deum secuti. eiq¬
parentes corporis desideria contempserint: et uirtutempre¬
fetentes uoluptatibus innocentiam. iustitiamq ẜuauerint
hos deus ut sui similes recognoscit. Cum igitur sanctissimã

Expanded text:
ed quoniam conpactus est, ut diximus, e duobus. animo et corpore. in altero uirtutes, in altero uitia continentur et inpugnant inuicem. animi enim bona, quae sunt in continendis libidinibus, contraria sunt corpori, et corporis bona, quae sunt in omni genere uoluptatum, inimica sunt animo. sed si uirtus animi repugnauerit cupiditatibus easque conpresserit. erit uere deo similis. unde apparet animam hominis, quae uirtutem diuinam capit, non esse mortalem. sed discrimen illud est quod cum uirtus habeat amaritudinem et sit dulcis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et abstrahuntur ad suauitatem. hi uero quia se corpori rebusque terrenis addixerunt, premuntur in terram nec adsequi possunt diuini muneris gratiam, quia se uitiorum labibus inquinauerunt.. qui autem deum secuti eiqparentes corporis desideria contempserint et uirtutem praeferentes uoluptatibus innocentiam iustitiamque seruauerint. hos deus ut sui similes recognoscit. cum igitur sanctissimam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ phandi pħiam. Eo igitur auctore duo pħie genera esse cepe¬
runt. unũ illud uetus quod scĩam sibi uendic̾at: alterũ nouum
repugnãs. quod eam detrahit.In his duob gnͣibus iideo dissi¬
dium et qͣr ciuile bellum. Sapientia que distrahi nõ porest
in qua ꝑte ponemus. Sinatura rerum scin põt hec tyronũ
caterua interibit. Si nõ põt ueterani confinentur.S pares
Nibil enimpõt sine interitu sibi esse contram ũ. Siautẽ ut docui
nulla inhoriẽ põt esse interna et propria scĩa obfragilitate
conditionis humane Archesile manus uincit. Sed nẽ ip̃o ꝗdẽ
stabit quia nõ põt omnino tubil scin¬

Expanded text:
non philosophandi philosophiam. eo igitur auctore duo philosophiae genera esse coepenon philosophandi philosophiam. eo igitur auctore duo philosophiae genera esse coeperunt, unum illut uetus, quod scientiam sibi uindicat, alterum nouum repugnans, quod eam detrahit. in his duobus generibus uideo discidium et quasi ciuile bellum: sapientiam, quae distrahi non potest, in qua parte ponemus? si natura rerum sciri potest, haec tironum caterua interibit; si non potest, ueterani conficientur; si parenihil enim potest sine interitu sibi esse contrarium. si autem ut docui nulla in honiine potest esse interna et propria scientia ob fragilitatem condicionis humanae, Arcesilae manus uincit. sed ne ipse quidem stabit, quia non potest omnino nihil sci
Abbreviated transcription (Latin):
alterius ignorantiã culpantib. Rectius sit necesse est quod plu¬¬
rimi sentiũt q quod unus. Nemo enim põt de se recte iudicare
quod nobilis poeta testatur. Itan comꝑatã esse hominũ naturã
omniũ aliena ut melius uideant: et diiudicent ꝙͣ sua: Cum
igitur omnia incerta sint. aut om̃ib credendũ est aut nemi n
putant. Si omnib eque nõ sunt sapientes quis singuli ab or̃ibrs
esse negantur sapientos. Percunt igitur uniuersi hoc modo. et tãꝗͣ
spartiace illi poetarum sic se inuicẽ iugulant: ut nemo exom̃ib
restet quod eo fit quia gladium hñt scutum nõ hẽrit.Si ergo siti
gule secte multarũ sectarum iudiciostulticie cõuincuntur. omẽs
igitur uane atq inanes reꝑiuntur.Ita se ip̃am phia consumit
et conficit. Q uod cum ĩtelligeret Archesilas achademie conditor
reprehensiõẽ oĩum inter se collegit confessionẽq ignorãne claro¬

Expanded text:
alterius ignorantiam culpantibus? rectius sit necesse est quod plualterius ignorantiam culpantibus? rectius sit necesse est quod plurimi sentiunt quam quod unus. nemo enim de se potest recte iudicare: quod nobilis poeta testatur: itan conparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius uideant et diiudicent quam sua. cum igitputant: si omnibus, aeque non sunt sapientes, quia singuli ab omnibus esse negantur sapientes. Pereunt igitur universi hoc modo, et tanquam sparti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium hgulae sectae multarum sectarum iudicio stultitiae conuincuntur, omnes igitur uanae atque inanes reperiuntur: ita se ipsa philosophia consumit et conficit. quod cum intellegeret Arcesilas Academiae conditor, reprehensiones inter se omnium collegit confessionemque ignorantiae claro
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte igitur çeno acstoici opinationẽ repudiarunt opinari
enim tescire quod nescias nõ est sapientis sed temerarii po¬
rins ac stulti. Ergo si neq sciri quicqͣ põt ut Socrates doxuit: neq
opinati oportes ut genotota pħia sublata est. Quid q nõ tantum
abhis duobus euertitur: qui pħie principes fuerunt. sed ab om̃ib
nt iam uideatur iam pridem suis armis esse confecta. In multas Ø¬
sectas pħia diuisa est et omes uaria sentiũt. In qua ponimiis ueri¬
ratem in ortũbus cerie non põt. designemus quãlibet nempe ĩceteris
omibis sap̃ia nõ erit. Transeamus ad singulas eodem mõ quicꝗd
unii dabiinus ceteris aufferemus. Una queq enim secta oẽs alias
euertit ut se suaq confirmet. nec ulli alteri saꝑe concedit ne se
desipe fateatut. sed sicut alias tollit sic ip̃a quoq ab aliis omnib
tollitur. Iihilominus phi sunt enim qui e amstulticie accusant¬
T.
demus ne igitur uni se suãq doctrinã laudatim ac multis uruꝰ

Expanded text:
ecte igitur Zeno ac Stoici opinationem repudiarunt. Opinari enim te scire, quod nescias, non est sapientis, sed temerarii potius, ac stulti. Ergo si neque sciri quidquam potest, ut Socrates docuit, nec opinari oportet ut Zeno, tota philosophia sublata est. Quid, quod non tantum ab his duobus evertitur, qui philosophiae principes fuerunt, sed ab omnibus; ut jam videatur, jampridem suis armis esse confecta. In multas sectas philosophia divisa est; et omnes varia sentiunt. In qua ponimus veritatem? in omnibus certe non potest. Designemus quamlibet: nempe in caeteris omnibus sapientia non erit. Transeamus ad singulas: eodem modo, quidquid uni dabimus, caeteris auferemus. Unaquaeque enim secta omnes alias evertit, ut se suaque confirmet; nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: sed sicut alias tollit, sic ipsa quoque ab aliis tollitur im philosophi sunt qui eam stultitiae accusant. demusne igitur uni se suamque doctrinam laudanti an multis unius
Abbreviated transcription (Latin):
phie disciplinis ad ueram nohis religionẽ sapientiãq ueniendũ
est quoniã est ut docebo utrũq cõiunctum ut eam uel argumẽ¬
tis uel exemplis. uelidoneis testibus asseramus et stulticiã quas
nobis isti deorum cultores ohiectare nõ desinunt ut nullã penes
nos sic totam penes ipos esse doreamus et quãq priorib librico¬

Expanded text:
philosophiae disciplinis, ad ueram nobis religionem sapientiamque ueniendum philosophiae disciplinis, ad ueram nobis religionem sapientiamque ueniendum est, quoniam est ut docebo utrumque coniunctum, ut eam uel argumentis uel exemplis uel idoneis testibus adseramus et stultitiam, quam nobis isti deorum cultores obiectare non desinunt, ut nullam penes nos, sic totam penes ipsos esse doceamus. et quamquam prioribus libri
Abbreviated transcription (Latin):
egroti quẽ regere ceci possunt: huc ergo nos omẽs quib est cura sa¬
pientie conferamus an expectabimus donec socrates aliquid sciat
aut Anax agoras intenebris lumen inueniat aut Democritus ue
ritatem dẽ puteo extrahat aut Empe docles dilatet animi sui se¬
mitam aut Archesilas et carneades uideant seritiant ꝑcipiant. Uox
ecce de celo ueritatẽ docens et nobis sole ip̃o clarius lumeni ostẽdes.
Quid nobis iniqui sumus et sapientiã susciꝑe cuntamur quam
docti homies contritis inquirẽdo etatibus sius nunq̃ repite potue¬
runt: Qui uult sapiens ac beatus esse audiat dei uocẽ discat iu¬
sticiari sacramentũ natiuitatis sue norit. humana conternnat
diuitia suscipiat ut surtimũ illud horiũ: Qd quod natus est possit
adipisci dissolutis rebionibus uniuersis et ortũbus quecũq ĩ earũ
defensionẽ dici uel solebant uel poterant refutatis. deinde cõuictis

Expanded text:
aegroti, quem regere caeci possunt? Huc ergo nos omnes, quibus est cura saaegroti, quem regere caeci possunt? Huc ergo nos omnes, quibus est cura sapientiae, conferamus. An expectabimus donec Socrates aliquid sciat? aut Anaxagoras in teneritatem de puteo extrahat aut Empedocles dilatet animi sui semitas aut Arcesilas et Carneades uideant sentiant percipiant? uox ecce de caelo ueritatem docens et nobis sole ipso clarius lumen ostendens. quid nobis iniqui sumus et sapientiam suscipere cunctamur, quam docti homines contritis in quaerendo aetatibus suis numquam reperire potuerunt? qui uult sapiens ac beatus esse, audiat dei uocem, discat iustitiam, sacramentum natiuitatis suae norit, humana contemnat, diuina suscipiat, ut summum illut bonum ad quod natus est possit adipisci. Dissolutis religionibus uniuersis et omnibus quaecumque in earum defensionem dici uel solebant uel poterant refutatis, deinde conuictis
Abbreviated transcription (Latin):
erat nihi propria contra pħos disputatio. Sed huc necessario diuer¬
tendum fuit. ut osteriderẽ tot actanta ingenia itrebus falsis esse cõ¬
surripra nequis forte afalsis religionib exclusus ad eos se conferte
uellet. tariq certi aliquid repturus. Una igitur spes honĩĩ una sal¬
et in hac dotrina quã defendimus posita est. Omnis sapĩa hom̃is in
hox uno est ut deunrti cognoscat. et colat. hoc nr̃m dogiia. hec sñtia esti
Quanta itaq uore possum testificor. proclamo deniutitio. hox est illd
quod phi omiẽs intora sua uita quesierunt nec unq tamẽ ĩuestiga¬
re compre hẽdere teriere ualuerunt: qr religionẽ. aut prauã rett̃riu¬
erunt aut totam penitus sustulerũt. Facessant igitur illi or̃ẽs hoĩes
qui humatiã uitam nõ itistruũt sed turbant: Quuid enim docent
aut quẽ iristruunt qui se ip̃os nũdum instruxerunt: Quẽ sanare

Expanded text:
erat mihi propria contra philosophos disputatio. Sed huc necessario divererat mihi propria contra philosophos disputatio. Sed huc necessario divertendum fuit, ut ostenderem, tot et tanta ingenia in rebus falsis esse consumpta; ne quis forte a pravis religionibus exclusus, ad eos se conferre vellet, tamquam certi aliquid reperturus. Una igitur spes homini, una salus in hac doctrina, quam defendimus, posita est. Omnis sapientia hominis in hoc uno est, ut Deum cognoscat et colat: hoc nostrum dogma, haec sententia est. Quanta itaque voce possum, testificor, proclamo, denuntio. Hic, hic est illud, quod philosophi omnes in tota sua vita quaesierunt, nec unquam tamen investigare, comprehendere, tenere valuerunt, qui religionem aut pravam retinuerunt, aut totam penitus sustulerunt. Facessant igitur illi omnes, qui humanam vitam non instruunt, sed turbant. Quid enim docent? aut quem instruunt qui se ipsos nondum instruxerunt? Quem sanare
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatitẽ nomen ignorent fortune sibi uocabulũ mane finxerũt.
Quodq lotige asapienitia sit remotũ declarat luuerialis his uersi¬
bus. Hullut̃ numen abest sisit prudẽtia noste. Hos facimus for¬¬
tuna deam celoq locamus Stulticia igitur et error. et cecitas et ut
Citero ait ignoratio rerum atq causarũ nature ac fortune nornĩa
induxit sedut aduersariũ suũ nesciunt: sic nec uirtutẽ ꝗdem sciũt
cuius scĩa ab aduersarii notione desceridit: que si cõiuncta est cum
sapiẽtiquelut ipsi dicunt esdem ip̃a sapientia est ignorẽt necesse
est ĩquibus reb sito sit.Hlertio enim põt ueris armis institui si hostẽ
coritra quẽ fuerit arrnãdus ignorat: nec aduersariũ uincere. qui
indimicando nõ hostem uerum sed umbrã petit prosternetur y¬
enim qui alio intenitus uenientẽ uitalib suis ictum nec preuiderit
titare reriuisse. Senitio taren q multa preterierim qr noti

Expanded text:
pugnantem, nomenque ignorarent, fortunae vocabulum sibi inane finxerunt. pugnantem, nomenque ignorarent, fortunae vocabulum sibi inane finxerunt. Quod quam longe a sapientia sit remotum, declarat Juvenalis his versibus: Nullum numen abest, si sit prudentia: sed nos Te facimus, Fortuna, deam, coeloque locamus. Stultitia igitur, et error, et caecitas, et, ut Cicero ait, ignoratio rerum atque causarum, Naturae ac Fortunae nomina induxit. Sed ut adversarium suum nesciunt: sic nec virtutem quidem sciunt, cujus scientia ab adversarii notione descendit. Quae si conjuncta est cum sapientia, vel, ut ipsi dicunt, eadem ipsa sapientia est, ignorent necesse est in quibus rebus sita sit. Nemo enim potest veris armis instrui, si hostem contra quem fuerit armandus, ignorat; nec adversarium vincere, qui in dimicando non hostem verum, sed umbram petit. Prosternetur enim, qui alio intentus, venientem vitalibus suis ictum nec praeviderit itate tenuisse. Sentio tamen, quam multa praeterierim, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ deus. cuius inuidie cam insecundo libro explicauimus. hic ergo
itisidiatur uniuersis: sed eos qui de urri nesciunt errore ĩpedit stul¬
ticia obruit. tenebris circũ fundit ne quis possit ad diuini nõis noticiã
pueture inquo uno et sapietitia continetur et uita perpetua. Eos at
qui deum scrunt dolis et astu aggreditur: ut cupiditare aut libidine
irretiat. aut peccatis blandientib deprauatos impellat ad mortẽ: uel
si dolo nihil profeterit ui et uiolentia deiicere conatur. Id circo enim
ĩprimordiis transgressionis nõ statim ađ penã detrusus adeo est ut
hominẽ malitiã sua exerceat ad uirtutẽ: que nisi agitetur: nisi uexatiõe
assidua roboretut nõ põt esse ꝑfecta. Siquidẽ uirtus est ꝑferendoru
malorum fortis atq inuicta patientia exquo fit ut uirtus tulla sit si¬
ad uersorius desit. huius itaq puerse potãtis cum sentirẽt uirtuti re¬

Expanded text:
quam deus, cuius inuidiae causam in secundo libro explicauimus. hic ergo quam deus, cuius inuidiae causam in secundo libro explicauimus. hic ergo insidiatur uniuersis: sed eos qui deum nesciunt errore inpedit, stultitia obruit, tenebris circumfundit, ne quis possit ad diuini nominis peruenire notitiam, in quo uno et sapientia continetur et uita perpetua; eos autem qui deum sciunt dolis et astu adgreditur, ut cupiditate aut libidine inretiat, ut peccatis blandientibus deprauatos inpellat ad mortem, uel si dolo nihil profecerit, ui et uiolentia deicere conatur. idcirco enim in primordiis transgressionis non statim ad poenam detrusus a deo est, ut hominem malitia sua exerceat ad uirtutem: quae nisi agitetur, nisi uexatione adsidua roboretur, non potest esse perfecta, siquidem uirtus est perferendorum malorum fortis atque inuicta patientia. ex quo fit ut uirtus adversarius desit. Hujus itaque perversae potestatis cum vim sentirent virtuti re
Abbreviated transcription (Latin):
cur si dea sit hom̃ib inuideat: eosq ꝑditos cupiat. Cum ab bis
religiose colatur cur equior sit molis rebus iniquior aũt bonig
cur insidietur affligat decipiat et exterminet.Quis illa ge¬
neri homitũ uexatricem ppetuam cõstituerit. Cui deniiq tã
malam sortita sit potestatẽ. ut rescunctas exlibidine mag̃q̃ exuero cele
centem accusare fortunã que ẽt si sit aliqua nuhil tamẽ afferri abhis
põt cur hom̃ibus tam inimica sit q putatur Itaq ille omẽsor̃ones
quib itiquitatẽ fortune laceratit se suas uirtutes contra fortuna
supbissime iactant nihil sunt aliud q̃ deliramẽta inconsiderate
leuitatis. Quare nõ inuideant nobis quib aꝑuit ueritatẽ deus qui
sicut scrtius. nihil esse fortimã ita scimus esse prauũ: ac subdolũ spi¬
ritum. qui sit inimicus bonis hostisq iustitie qui contraria fatiat

Expanded text:
cur, si dea sit, hominibus invideat, eosque perditos cupiat, cum ab his cur, si dea sit, hominibus invideat, eosque perditos cupiat, cum ab his religiose colatur: cur aequior sit malis, iniquior autem bonis: cur insidietur, affligat, decipiat et exterminet: quis illam generi hominum vexatricem perpetuam constituerit: cur denique tam malam sortita sit potestatem, ut res cunctas ex libidine magis, centem accusare fortunam: quae etiamsi sit aliqua, nihil tamen adferri ab iis potest, cur hominibus tam inimica sit quam putatur. itaque illae omnes orationes quibus iniquitatem fortunae lacerant suasque uirtutes contra fortunam superbissime iactant, nihil sunt aliut quam deliramenta inconsideratae leuitatis. quare non inuideant nobis, quibus aperuit ueritatem deus: qui sicut scimus nihil esse fortunam, ita scimus esse prauum ac subdolum spiritum, qui sit inimicus bonis hostisque iustitiae, qui contraria faciat
Abbreviated transcription (Latin):
illi esse debuit uel maxime dubium.Ham sapienti omnĩo
falsum est. Quis inquit nescitur. Ego uero nescio. doce at me
si põt que sit illa uis qui flatus ip̃e iste et qui reflatus. Turpe
igitur hominẽ ingeniosum id dicere: quod si nȩges probare
nõ possit. postremo ꝙ is qui dicit assensus esse retinẽdos ꝙ stul¬
ti sit hominis rebus incognins temere assentiri is plane uulgi
et imꝑitorũ opinionibus credidit qui fortims̃ putant esse que
tribuat homib bona et mala.Ham simulacum eius cũ copia
et gubernaculo fingunt tanq hec et opes tribuat. et humana
rum regimen obtineat cui opitioni et uirgilius assensit qui
fortunã om̃ĩpotentẽ uocat: et historicus qui ait. Sed profecto s¬
fortuna in omĩ re domĩatur. Quidergo ceteris diis loci suꝑest.
Cut nõ aut ip̃a regnare dicitur si plus põt aut sola colitur si
otña: uelsi tantum mala ĩmittit aliquid cause proferant

Expanded text:
illi esse debuit uel maxime dubium: nam sapienti omnino illi esse debuit uel maxime dubium: nam sapienti omnino falsum est. quis inquit nescit? ego uero nescio. doceat me, si potest, quae sit illa uis, qui flatus iste et qui reflatus. turpe igitur, hominem ingeniosum id dicere, quod si neges probare non possit. postremo, quod is qui dicit adsensus esse retinendos, quod stulti sit hominis rebus incognitis temere assentire, is plane uulgi et inperitorum opinionibus crhominibus tribuat bona et mala. Nam simulacrum ejus cum copia et gubernaculo fingunt, tamquam haec et opes tribuat, et humanarum rerum regimen obtineat. Cui opinioni et Virgilius assentit, qui fortunam omnipotentem vocat; et historicus, qui ait: Sed profecto fortuna in omni re dominatur. Quid ergo caeteris diis loci superest? Cur non aut ipsa regnare dicitur, si plus potest; aut sola colitur, si omnia? Vel, si tantum mala immittit, aliquid causae proferant,
Abbreviated transcription (Latin):
Ed repetamus id quod ornisimus. fortuna igitut tubil
ꝑ se est nec sic habendum est ranq sit in aliquo sensu. Si quidẽ
fortuna est accidentium nr̃m subitus aiq in opinatus euẽtus.
Uerumphi ne aliquãdo nõ ertent: inrestulta nolunt esse
sapientes qui fortune sexum mutant: eamq nõ deam sicut
uulgus: sed deum esse dicunt eundem tam̃ interdũ naturã
interdum fortunã uocant ꝙ multa inquit idem Cicero effi¬
ciat inopinata nobis propter obscuritatẽ ignorationẽq ca¬
usarum. Cum igitur causas ignorent ꝑꝑ quas fiat aliquid:
et ip̃m qui fatiat ignorent necesse est.Idem inoꝑe ualde seno
in quo precepta uite de prompta expħia filio dabat. Magnã
inquit esse fortune uim in utrãq ꝑtem quis tesciat: Nam
cum reflauit affligiiu primũ qui negat sciri posse quicꝙ
sic hoc dixit. ranq̃ et ip̃e et omnes sciatit: deinde qui etis que
clara sunt dubia conatur efficere: hoc putauit esse darũ qđ

Expanded text:
ed repetamus id quod omisimus. fortuna ergo per l est: nec sic habendum est, tamquam sit in aliquo sensu, siquidem fortuna est accidentium rerum subitus atque inopinatus euentus. uerum philosophi, ne aliquando non errent, in re stulta uolunt esse sapientes: qui fortunae sexum mutant eamque non deam sicut uulgus, sed deum esse dicunt. eundem tamen interdum naturam, interdum fortunam uocant, quod multa inquit idem Cicero efficiat inopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum. cum igitur causas ignorent propter quas fiat aliquid, et ipsum qui faciat ignorent necesse est. idem in opere ualde serio, in quo pritecepta uitae deprompta ex philosophia filio dabat, magnam inquit esse fortunae uim in utramque partem quis nescit? nam cum reflauit, adfligimur. primum, qui negat sciri posse quicquam, sic hoc dixit, tamquam et ipse et omnes sciant. deinde, qui etiam quae clara sunt, dubia conatur efficere, hoc putauit esse clarum quod
Abbreviated transcription (Latin):
tetiere potuerunt qr dispes multis gradibus homĩẽs habuer̃t
ꝓpauperibus ad diuites ab humilibus ad potentes apriuatis
deruq usq ac regum sublimissimas potestotes. Ubi en nõ
sutit uniurtsi pares equitas nõ est ac excludit ĩ equalitas iu¬

Expanded text:
tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis denique usque ad regum sublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et excludit inaequalitas ip
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandi. qđ et ip̃m laudabile est in homiẽ iusto sed secum
generat ee inspirat omnes equos idest pares ip̃e uoluit: eandem
tonditionẽ uiuendi om̃ibus posuit omnes ad sapientiã genuit
om̃. bus ĩmortalitatẽ spopondit. Nemo abeneficiis rius celestib
segregatut. Ham sicut om̃ibus unicum suũ lumen equalitor
diuidit emittit om̃ibus fontes uictum subministror qui etem
somn: dulcissimã tribuit sic om̃ibus quietẽ uirtutẽq largit.
Nomo apud cum seruus est. nemo dominus. Si enim cũctis
idem pater pater est equo iute omnes liberi sumus. Nemo
deo pauꝑ est nisi qui iusticia indiget. nemo diuestis: ꝗ uir¬
tunibus plenus est. nemo deniiq egregius nisi qui bonus et in¬
nocens fuerit. Nemo clarissimus nisi qui oꝑa misericordie
largiter fecerit.nemo ꝑfectissimus tus. qui omnes gradueo
uirt tis impleuerit.Quare neq romani. neq greci iusticia

Expanded text:
judicandi, quod et ipsum laudabile est in homijudicandi, quod et ipsum laudabile est in homiet generat et inspirat, omnes aequos id est pares esse uoluit, eandem condicionem uiuendi omnibus posuit, omnes ad sapientiam genuit, omnibus inmortalitatem spopondit: nemo a beneficiis eius caelestibus segregatur. nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit, emittit omnibus fontes, uictum sum ministrat, quietem somni dulcissimam tribuit, sic omnibus aequitatem uirtutemque largitur. nemo aput eum seruus est, nemo dominus: si enim cunctis idem pater est, aequo iure omnes liberi sumus. nemo deo pauper est nisi qui iustitia indiget, nemo diues nisi qui uirtutibus plenus est, nemo denique egregius nisi qui bonus et innocens fuerit, nemo clarissimus nisi qui opera misericordiae largiter fecerit, nemo perfectissimus nisi qui omnes gradus uirtutis inpleuerit. quare neque Romani neque Graeci iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis. his enim duobus fontibus constat tota iustitia. sed caput
eius. et origo in illo primo: et insecundo ius omniis ac ratto. pieres
autem nibil aliud q dei notio sicut trismegistus uerissime
diffituit: ut alio loco diximus. Si erg piẽtas est cognoscere
deum. cuius cognitionis hec sũma est ut colas ignorat utiq iu¬
qui unde oriatut ignorat. Plato quidẽ multa de uno deo lo¬
cutus est s quo ait constitutũ esse nundũ. sed nihil de religioẽ
Somniauerat enim deum cognouerat. Qsi iusticie defensi¬
onem. uel ip̃e uel quilibet alius implere uoluisset ĩprimis
deorum teligiones euerteret: qr contrarie sunt pietati.Qd
quidem socrates qr facero tẽtauit incarcerẽ coniectus est. ut
iam tunc eppareret quid esset futurũ his hom̃ibus qui iusti¬
ciam ueram defendere deoq singulari seruire cepissent. Alte¬
ra est igitur iustine pars equitas. equitatẽ dico nõ utiq bñ

Expanded text:
eius, his enim duobus fontibus constat tota iustitia: sed caput eius, his enim duobus fontibus constat tota iustitia: sed caput eius et origo in illo primo est, in secundo uis omnis ac ratio. pietas autem nihil aliut est quam dei notio, sicut Trismegistus uerissime definiuit, ut alio loco diximus. si ergo pietas est cognoscere deum, cuius cognitionis haec summa est ut colas, ignorat utique iuqui unde oriatur ignorat ? Plato quidem multa de uno deo locutus est, a quo ait constitutum esse mundum, sed nihil de religione: somniauerat enim deum, non cognouerat. quodsi iustitiae defensionem uel ipse uel quilibet alius implere uoluisset, in primis deorum religiones euertere debuit, quia contrariae sunt pietati. quod quidem Socrates quia facere temptauit, in carcerem coniectus est, ut iam tunc appareret quid esset futurum iis hominibus qui iustitiam ueram defendere deoque singulari seruire cra est justitiae pars aequitas: aequitatem dico non utique bene
Abbreviated transcription (Latin):
tie quantũ animi tantum ẽt scientie ad implendã defensioẽ
sũme uirtutis habuissent: cuius origo in religione ratio ineꝗtate¬
est. Sed hi qui primã illam ꝑtem nescierunt: nec secundã ꝗdẽ
tenere potuerunt. Uolo autem prius circũscripte ac breuiter ꝗđ
sit ostetidere ut incelligatur phos ignorasse iustitiã nec id quod x¬
minime nouerant potuisse defendere. Iustitia quãuis simul omẽs
uirtutes amplectatur tum due sunt omniũ principales que ab
ea diuelli seꝑariq nõ possunt pietas et equitas. Nam fides temꝑã¬¬
ria probitas innocẽtia integritas et cetera eiusmõi uel nã ułistitutis
pentum possunt esse inhis hominib qui iustinã nesciunt sicut sẽper
nescierunt. Nam romani ueteres qui iustitia gloriati solebotit: his
utiq uirturibus ꝗl oriabantur: que ut dixi proficisci aiusticia pos¬
sunt et ab ip̃o fonte secerni. Pietas uero. et equitas quasi uene sũt

Expanded text:
tiae quantumque animi, tantum etiam scientiae ad implendam defensionem tiae quantumque animi, tantum etiam scientiae ad implendam defensionem summae virtutis habuissent, cujus origo in religione, ratio inest! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuerunt. uolo autem prius circumscnpte ac breuiter quid sit ostendere, ut intellegatur philosophos ignorasse iustitiam nec id quod minime nouerant potuisse defendere. iustitia quamuis omnes simul uirtutes amplectatur, tamen duae sunt omnium principales quae ab ea diuelli separarique non possunt, pietas et aequitas. nam fides temperantia probitas innocentia integritas et cetera eiusmodi uel natura uel institutis parentum possunt esse in iis hominibus qui iustitiam nesciunt, sicuti semper fuerunt: nam Romani ueteres, qui iustitia gloriari solebant, iis utique uirtutibus gloriabantur quae, ut dixi, proficisci a iustitia possunt et ab ipso fonte secerni. pietas uero et aequitas quasi uenae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sputationẽ suam postridie contraria disputatione subuertit. et
iustitiam quã pridie laudauerat sustulit tõ equidem pħi gra¬
uitate cuius firma et stabilis debet esse sententia. sed qi oratorio
exertitii gnͣe inutranq ꝑtem disserendi quod ille facere solebat
ut alios quidlibet asserentes posset refutare, eam disputationem
qua iustita euertitur apud Ciceronẽ.l. furius recordatur. Cre¬
do quoniã de re.p. disserebat ut defensionẽ laudationẽq eius
induceret sine qua putabat regi nõ posse rem.p.Carne ades aũt
ut Aristotelem refelleret ac platonẽ iustitie pattonos prima illa
disputatione collegit ea omĩa que pro iusticia dicebãtur ut posset
illa sicut fecit euertere. Erat enim facillimũ iusticiã radices nõ
hñtem labefactari. ꝗr tum nulla terra fuit: ut quid esset aut qua¬
lis apħis cerneretur: atq utinã tot et tales uiri quantũ eloquẽ¬

Expanded text:
sputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et sputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem philosophi gravitate, cujus firma et stabilis debet esse sententia, sed quasi oratorio exercitii genere in utramque partem disserendi. Quod ille facere solebat, ut alios quidlibet afferentes posset refutare. Eam disputationem, qua justitia evertitur, apud Ciceronem L. Furius recordatur: credo, quoniam de republica disserebat, ut defensionem laudationemque ejus induceret, sine qua putabat regi non posse rempublicam. Carneades autem, ut Aristotelem refelleret ac Platonem justitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia, quae pro justitia dicebantur, ut posset illa, sicut fecit, evertere. Erat enim facillimum justitiam radices non habentem labefactare, quia tum nulla in terra fuit, ut quid esset, aut qualis, a philosophis cerneretur. Atque utinam tot ac tales viri, quantum eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
Ue uõ causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent.
Magna rano est nec enim frustra falluntur. Que nobis
diligenter explicanda est ut errotes suos tandẽ si fieri possit agno¬
scant. lusticia suapte nã speciẽ quandã stultitie ht̃. quod ego et di¬
uinis et humanis testimoniis confirmare possum. Sed nihil for¬
tasse apud istos agamus nisi eos de suis doce amus auctoribus nõ
posse quẽq iustum esse. quod est coniunctũ cum uera sapientia
nisi idem stultus esse uideatur. Carne ades academice secte pħus
cuius indisserendo que iuis fuerit. que eloquentia. quod accumen qui
nescit ip̃m expredicatione Ciceroniis intelligȩt aut lucilii opud quẽ
disseretis nepr̃inus de re difficillima ostendit nõ posse id explicari
nec si cartieadem ip̃m oreus remittat. Iscum legatus ab atheniẽ¬
sibus romam missus esset: disputauit de iustitia copiose audiẽte
galba et Catone censorio maximis tunc oratoribus. sed idem di¬

Expanded text:
ero causa sit, ut eos qui sapientes sunt, stultos putent, magna ratio est nec enim frustra falluntur. Quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit agnoscant. Justitia suapte natura speciem quamdam stultitiae habet, quod ego et divinis, et humanis testimoniis confirmare possum. Sed nihil fortasse apud istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus, non posse quemquam justum esse, quod est conjunctum cum vera sapientia, nisi idem stultus esse videatur. Carneades, Academicae sectae philosophus, cujus in disserendo quae vis fuerit, quae eloquentia, quod acumen, qui nescit, ipsum ex praedicatione Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem di
Abbreviated transcription (Latin):
firmatis uirib uesci fortioribus possit: ita et huic oportebat
quia nundũ cape poterat diuina prius humana testimoia
auctoribus quod quia ille nõ fecit raptus eximia eruditioẽ
litterarũ ut his solis contentus esset quib fides constat accessi
deo inspitante ut ego facerẽ, et simul. ut uiam ceteris ad
imitandum pararem. ac si hortatu nr̃o docti homines ac
diserti huc se conferre ceꝑint. et ingenia sua uimq dicẽdi
in hoc ueritatis campo iactare maluerint euanituras breui
religiones falsas, et occasuram esse omnẽ pħiam nemo du¬
bitauerit. si fuerit om̃ibus ꝑsuasum cum hanc solam religi¬
onem. tum eniam et solam et ueram esse sapientiã: sed eua¬

Expanded text:
firmatis uiribus uesci fortioribus possit, ita et huic oportebat, firmatis uiribus uesci fortioribus possit, ita et huic oportebat, quia nondum poterat capere diuina, prius humana testimonia auctoribus. quod quia ille non fecit raptus eximia eruditione diuinarum litterarum, ut iis solis contentus esset quibus fides constat, accessi deo inspirante, ut ego facerem et simul ut uiam ceteris ad imitandum pararem. ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint et ingenia sua uimque dicendi in hoc ueritatis campo iactare maluerint, euanituras breui religiones falsas et occasuram esse omnem philosophiam nemo dubitauerit, si fuerit omnibus persuasum cum hanc solam religionem, tum etiam solam ueram esse sapientiam. sed eua