comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omino exio meritoq ho¬
norabili frͣi Nectario. au¬
gustinus. Iam senio frigeᷤ¬
fentib membris. feruere
amimum tuũ patriȩ tari¬
tate nec miror. ꝙ laudo:
teq non tantum tenere memorit̾. uerulen
uita ac morib demonstrare. qͦd nullus sr
patriȩ consulendi modus. aut finis bons.
non inuitus ĩmo etiam libens accipio. Aln
suꝑnȩ cuiusdã patriȩ. in cuiꝰ sc̃o amore pro
nro modulo int̾ eos qͥb ad illam capessen¬
dam consulimus. ꝑiclitamur atq labo¬
ramus. talem etiam teipsum cuiẽ hab̾e
uellemus: ut eius portiunculȩ in hac t̾a
ꝑegͥnanti. nullum c̃onsulendi modũ finq
censeres: tanto effectus melior. qͣnto me¬
liori ciuitati officia debita p̾rogares: in eꝰ
ȩt̾na pace nullum gaudendi finẽ inuen¬
turus. cuiꝰ ad tempus laboribus nullum
tͥ finem statueres ꝯsulendi. Uerũ hoc do¬
nec fiat. neq enim desperandũ᷑. illã de
patriam posse adquirere. uł iam adqͥrendã
prudentissime cogitare. ad quã te pater

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI FRATRI NECTARIO AUGUSTINUS. Iam senio frigescentibus membris feruere animum tuum patriae caritate nec miror et laudo teque non tantum tenere memoriter uerum etiam uita ac moribus demonstrare, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis, non inuitus, immo etiam libens accipio. unde supernae cuiusdam patriae, in cuius sancto amore pro nostro modulo inter eos, quibus ad illam capessendam consulimus, periclitamur atque laboramus, talem etiam te ipsum ciuem habere uellemus, ut eius portiunculae in hac terra peregrinanti nullum consulendi modum finemque censeres tanto effectus melior, quanto meliori ciuitati officia debita praerogares in eius aeterna pace nullum gaudendi finem inuenturus, cuius ad tempus laboribus nullum tibi finem statueris consulendi. Verum hoc donec fiat — neque enim desperandum est illam te patriam posse adquirere uel iam adquirendam pl\'Udentissime cogitare, ad quam te pater
Abbreviated transcription (Latin):
ti sollicitudine: uerumetiam ꝓ inquiren¬
da salute ꝑpetua: Multa a nobis audie¬
runt. multum etiam ipsi rogauerunt.
S absit ut tales serui simus: quos ab eis ro¬
gari delectet. a quib nr̃ dñs non rogat᷑.
Unde ꝑuides ꝓ uiuacitate m̃tis tuȩ. ad
hoc ẽẽ nitendum seruata mansuetudine
& moderatione xꝑiana: ut aut cȩteros
deterreamus eors imitari ꝑuersitatẽ. aut
ceteros optemus eors imitari correptionẽ:
Uampna qͣ illata sunt. uł tolerant᷑ axꝑia¬
nis. uł resarciuntur ꝑ xpianos: animas
nos luera quib adquirendis cum ꝑicło eti¬
am sanguinis inhiamus. & in loco illo
questuosiꝰ ꝑuenire. & aliis locis illo exẽ¬
plo non impediri desideramꝰ. Dĩ miscd̃ia
nob̾ p̾stet de tua salute gaudere.

Expanded text:
ti sollicitudine uerum etiam pro inquirenti sollicitudine uerum etiam pro inquirenda salute perpetua. multa a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogauerunt; sed absit. ut tales serui simus, quos ab eis rogari delectet, a quibus noster domiiius non rogatur. unde peruides pro uiuacitate mentis tuae ad hoc esse nitendum seruata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari peruersitatem aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. damna, quae inlata sunt, uel tolerantur a Christianis uel resarciuntur per Christianos. animarum nos lucra, quibus adquirendis cum periculo etiam sanguinis inhiamus, et in loco illo quaestuosius prouenire et aliis locis illo exemplo non impediri desideramus. dei misericordia nobis praestet de tua salute gaudere.
Abbreviated transcription (Latin):
oytamus. hoc qͣntum in nob ẽ etiã impen.¬
sa oꝑa instamis. Tercium uero si ads uo¬
lierit tanꝗͣ putre noxiumq resecari: ual¬
ae misericorditer puniet. Si autẽ uł am.¬
plius uoluerit. uł ne hoc quidem ꝑmiser¬
ilt altioris ꝓfecto ꝙ iustioris consilii ratio
penes ipsumẽ. A nob̾ curam officiũꝙ opor¬
tet impendi. quousq uidere conceditur.
deprecantib eum ut animũ nr̃m approbe.
quo cunctis uolumus esse consultũ. nich̾¬
ꝙ fieri sinat ꝑ nos: qͥd & nobis & eccdiȩ sue
non expedire. longe meliꝰ ipse nouit ꝗ̃ nos.
Modo cum apud calamã eẽmꝰ. ut nrĩ intam
graui dolore uł consolarentur afflicti uł
sularentur accensi: quantum potinmus
qͦd in tempore oportuisse existimauimus.
cum xꝑianis egimus. Deinde ipsos etiam
paganos mali tanti caput ꝙ causã petẽ¬
ts. ut ab eis uiddẽmur admisimus: ut hac
ocasione admoneremꝰ eos qͥd fac̾e deb̾ent
si saperent non tantũ ꝓ remouenda p̾sen¬

Expanded text:
 quantum in nobis est, etiam inpensa opera instamus. tertium uero si deus uoluerit tamquam putre noxiumque resecari, ualde misericorditer puniet: si autem uel amplius uoluerit uel ne hoc quidem u permiserit, altioris et profecto iustioris consilii ratio penes ipsum est; a nobis curam officiumque oportet inpendi, quousque uidere conceditur. deprecantibus eum, ut animum nostrum adprobet, quo cunctis uolumus esse consultum, nihilque fieri sinat per nos, quod et nobis et ecclesiae suae non expedire longe melius nouit ipse quam nos. Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam graui dolore uel consolarentur afflicti uel sedarentur accensi, quantum potuimus. quod in tempore oportuisse existimauimus. cum Christianis egimus. deinde ipsos etiam paganos, mali tanti caput et causam, petentes, ut ab eis uideremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos, quid facere deberent, si saperent, non tantum pro remouenda praesen
Abbreviated transcription (Latin):
en eẜ̃a d seruis eiꝰ. dep̾eandum. qͦ pocen¬
M qnmicos ȩcłiȩ offendendos eẽ putaue¬
nu truid eos qͥ restant. nulla ne censes
asciplina coercendos: Et ꝓponendrn exis¬
anra impunitum. tam inimanis furoris
mumsplum: Non p̾t̾ita uindicanlo pase¬
reram nr̃am studemus. s misericorditer

Expanded text:
 et servis ejus deprecandum, quam potentes inimicos Ecclesiae offendendos esse putaverunt. Quid eos qui restant, nullane censes disciplina coercendos, et proponendum existimas impunitum tam immanis furoris exemplum? Non praeterita vindicando pascere iram nostram studemus; sed misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
consulendo. hoc autem scđ̃m de eo quod a-
corpore sensuq nuntiatur. nichilominiis dm̃
consulendo in telligimus. Quȩ si uera sunt.
nemo de illo corpore utrum sit intelligere
potest. nisi cui sensus quicquam de illo nũ¬
tiarit. In quo animantium numero si ullus
tum puto quod supra dicere ceperam. non
adnos istam ꝑtinere questionem. Flȩc eu-¬
am atq etiam cogites uelim. & quod cogi-¬
tando genueris. ut nouerim cures.¬

Expanded text:
consulendo; hoc autem secundum de eo, quod a consulendo; hoc autem secundum de eo, quod a corpore sensuque nuntiatur, nihilo minus deum consulendo intellegimus. quae si rata sunt, nemo de illo corpore, utrum sit, intellegere potest, nisi cui sensus quicquam de illo nuntiarit. in quo animantium numero, si ullustum puto, quod supra dicere coeperam, non ad nos istam pertinere quaestionem. haec etiam atque etiam cogites velim et, quod cogitando genueris, ut noVerim cures.
Abbreviated transcription (Latin):
parea peioi uequeant mutlã. api ros. ad̃e.
porpu sptientia intelligibilit posse uenie.
ut e quod nouimus ẽẽ corpus. Qinis enim
negit aut quis hoc ueri simile potius q
uerum ee fateatur: Ita cum ipsum core¬
peis ueri simile sit. esse tam̃ innatura tele
quicddam uerisimum ẽ. Ergo corpus seu¬
sibile. et autem eorpus intelligibile icdi¬
eat᷑. Non enim posset alĩt ꝑeipi. Ita ueseio
quid aluia ilud de quo querimus corpus.
quo iututi anima ut de loco adloeum tu¬
seat putat᷑. quam quam etiam siñ sensib
nr̃is tamen quib dam longe uegetioribus
sensibile fit. utrum tam̃ sit. intelligibilit
cognosei potest. Hoc si dices. ueniat inm̃tẽ
aluci quod intelligere appellamus duobus
modis in nob̃ fieri. aut ipsa ꝑse mente atꝙ
ratione intͥnsecus. ut cum intelligimus esse
ipsum intellectum. aut admonitione a sensi¬
b ut id quod iam dictum ẽ eum intelligimꝰ
ẽẽ eorpus. In quib duob generib. illud pri¬
mum ꝑnos. id ẽ de eo quod apud nos ẽ dm̃

Expanded text:
porea percipi nequeant, multa nos tamen ad corpus pertinentia intellegibiliter posse percipere, ut est, quod nouimus esse corpus. quis enim neget aut quis hoc uerisimile potius quam Herum esse fateatur? ita cum ipsum corpus uerisimile sit, esse tamen in natura tale quiddam Uerissimum est. ergo corpus sensibile, esse autem corpus intellegibile iudicatur; non enim posset aliter percipi. ita nescio quid illud, de quo quaerimus, corpus, quo inniti anima, ut de loco in locum transeat, putatur, quamquam etiam si non sensibus nostris, tamen quibusdam longe uegetioribus sensibile sit, utrum tamen sit, intellegibiliter cognosci potest. Hoc si dices, \\ieniat in mentem illud, quod intellegere appellamus, duobus modis in nobis fieri: aut ipsa per se mente atque ratione intrinsecus, ut cum intellegimus esse ipsum intellectum; aut admonitione a sensibus, ut id quod iam dictum est, cum intellegimus esse corpus. in quibus duobus generibus illud primum per nos, id est de eo, quod apud nos est, deum
Abbreviated transcription (Latin):
ebridio augustim
Usitata tͥ secribeni
portunttas. millimni
cuimi datim ẽ. ea quȩ int nos queliri
leruis. agitandi atq uersandi. Sunt q
hiemales nunis longe noctes. nec aneta
cormiuutur: s seie obitiunt magisun¬
tanda. cum ocium ẽ. quȩ. difsirmandos¬
oeio necessaria. Quid gͦ faciam.: icil¬
ne apud de. antaertus su s Neutriri
uis. ⁊ieutũ uolo. Qua re age atq ani
quod de me exeudere potuit utanu ni¬
init̾ nos sermone lactatum ẽ. nosq iacu¬
uit anelantes atq estuantes. de anin si¬
licet uelut ꝑpetuo quodam corpore. uil
quasi eorpore. quod aũ nullis etiam ait
uebieulum recordaris. Quam rem cert
si quidem loco mouetur ñ esse intelliquls
elarum ẽ. Quicquid autem intelligibile
ñ ẽ. in telligi ñ potest. A ⁊ quod intelse
tum fugit. si saltem sensum ñ refugit. eli¬
mare inde aliquid ueri similit̃ ñ usgil¬
q denegat᷑. Quod ũ neor inteligi. nei
centen pẽt est. temerariam inias ato. iui¬

Expanded text:
EBRIDIO AUGUSTINUS. Usitata tibi scribere non opportunitas, nullum otium datum est ea, quae inter nos quaerere solemus, agitandi atque versandi. sunt quidem hiemales nimis longae noctes nec a me totae dormiuntur; sed sese obiciunt magis cogitanda, cum otium eotio necessaria. quid ergo faciam ? mutusne apud te, an tacitus sim ? neutrum \\uis, neutrum uolo. quare age atque accipe, quod de me excudere potuit ultimum nointer nos sermone iactatum est nosque iactauit anhelantes atque aestuantes, de animae scilicet ueluti perpetuo quodam corpore uel quasi corpore, quod a nonnullis etiam dici uehiculum recordaris. quam rem certe, si quidem loco mo\\letur, non esse intellegibilem clarum est. quicquid autem intellegibile non est, intelltum fugit, si saltem sensum non refugit, aestimare inde aliquid verisimiliter non usquequaque denegatur. Quod vero neque intelligi neque sentiri potest, temerariam nimis atque nu
Abbreviated transcription (Latin):
ant ueritatem Si enĩ hȩc non intelligũt qua
temeritate traduxisti non intelligentes. Si au¬
tem intelligunt. ambos ut dixi uideant: et
quod uoluerint faciant. Siquȩ &̃ plebes auo-¬
bis ad nos transierunt. quas putas a dñis co-¬
actas: hoc ⁊ ibi fiat: Ambos nos audiant: &¬
eligant quod placuerit. Si autẽ nonuis hoc
fieri: cui non appareat non uos de ueritate
p̾sumere: S: cauenda est ira di. hic ⁊ in fu¬
turo seculo: Adiuiro te ꝑxp̃m: ut ad ista re¬
spondeas:¬

Expanded text:
ant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua ant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixi, audiant et, quod uoluerint, faciant. si quae etiam plebes ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant et eligant, quod placuerit. si autem non uis hoc fieri, cui non appareat non uos de ueritate praesumere? sed cauenda est ira dei et hic et in futuro saeculo. adiuro te per Christum, ut ad ista respondeas
Abbreviated transcription (Latin):
tere meo: Scio te plura audire posse si. rp̃o aurẽ
p̃beas ⁊ ex ipsa tua possessione admoneri: quã
impia contraxp̃m loquamini. Sienĩ humano
uire p̾sumis firme te possidere quod emistiar
gento tuo: quanto firmius diruno iure possi¬
det xp̃c. quod emit sanguine suo. Et ille qͥdẽ
inconcusse possidebit. totũ quod emit. de qͦ
dictũ ẽ. dominabitur amari usq ad mare:
s a flumine usq ad terminos orbis t̾rȩ: s cer-¬
te quomodo confidis non te ꝑditurũ quod in
affrica uideris emisse. qui. xp̃m dicis toto or¬
be ꝑdito ad solam affricã remansisse: Quid
multa: Si uoluntate sua mappalienses in
tuam communionẽ transierunt. ambosnoᷤ
audiant. ita ut rescribantur quȩ dicimus
⁊ a nob̾ subscͥpta eis punice int̾pretent̃: et
remoto tuore dñationis: eligant quod uolu¬
erint. Ex his enĩ que dicimꝰ apparebit. utrũ co¬
acti in falsitate remaneant: an uolentes tene.¬

Expanded text:
tere meo? scio te plura audire posse, si Christo aurem tere meo? scio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admoneri, quam impia contra Christum loquamini. si enim humano iure praesumis firme te possigento tuo, quanto firmius divino jure possidet Christus quod emit sanguine suo! Et ille quidem inconcusse possidebit totum quod emit, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. sed certe quo modo confidis non te perditurum, quod in Africa uideris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse? Quid multa? si uoluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant, ita ut scribantur, quae dicimus, et a nobis subscripta eis Punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant, quod uoluerint. ex his enim, quae dicimus, apparebit, utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes tene
Abbreviated transcription (Latin):
exo qyidem
timere debu-¬
isti. s qr in re¬
baptrrandis
mappalensib
sicut homo ti¬
mere uo liusti.
cur ñ ualeat
uissio regalis
in ꝓuincia sitantũ ualuit uissio ꝓuincialis
in uilla: Si personas comꝑes: tu possessor.
ille imꝑator. Si loca comyares: tu in fun¬
do ille in regno. Si causas comꝑes. ille ut di¬
uisio resarciatur: tu ut unitas diuidatur.
S nos te de homine non terremus. Nã pos¬
semus agere. ut decem libras auri scõm im¬
ꝑatoria iussa ꝑsolueres. An forte ꝓpterea non
habes undde reddas. quod dare iussi sunt re¬
baptiratores: dũ multũ erogas. ut emas quos
rebaptrres: S nos ut dixi: de homine te ñ t̾¬
remus. Ap̃c te pociꝰ terreat. cui uolo scire qͥd
respondeas: si tibi dicat. Crispine carũ fuit
p̃ciũ tuũ ad emendũ timorẽ mappaliensium
⁊ uilis mors mea ad em̃dũ amorẽ omniũ
gentiũ Plus ualuit rebaptrrandis colonis
tius quod numeratũ: de sacculo tuo. quãba¬
ptirandis populis meis: quod manauit de la¬

Expanded text:
eum quidem timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in uilla? si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de saeculo tuo, quam baptizandis populis meis, quod manauit de la
Abbreviated transcription (Latin):
onato prb̃o partis
te tua: fortasse mi¬
sereris animȩ tuȩ.
placens do in audiendo u̾bo ñ nr̃o s ip¬
sus. nec eius septuras sic in memoria tua
sigeres. ut contra eas eor elauderes. Displi¬
cet tͥ ꝙ tͣheris ad salutẽ. cum tam multoᷤᷤ
mõs ad ꝑnitiem traxeris. Quid enĩ uolu¬
imus ñ te cõprehendi. & p̾sentari. ꝙ ser¬
es ipse tͥ fecisti: qui ium̃to tͥ mox admoto
uti noluisti. & te ad t̾ram grauit collise¬
ti. slam aliꝰ utiq qui adductus ẽ tecum
collega tuus inlesus uenit. qui talia si¬
bi ipse non fecit. s neq hoc putas tͥ fie¬
ri debuisse: q neminẽ estimas cogen¬
dum eẽ ad bonum. Attende quid apls
dixerit. Qui episcopatũ desiderat. bo¬
num opus concupiscit. E tamen tam
multi ut episcopatũ suscipiant tenent᷑
inuiti. ꝑducuntur. includunt᷑. custodi-¬
untur: patiuntur tanta mala quȩ no¬
lunt. donec eis assit uoluntas suscipien¬
di oꝑis boni. Quantomagis uos ab erro¬
re ꝑnitioso in quo uob̾ inimici estis. tra

Expanded text:
ONATO PRESBVTERO PARTIS te tua, fortasse miserereris animae tuae placens deo in audiendo uerbo non nostro sed ipsius nec eius scripturas sic in memoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. displicet tibi, quia traheris ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. quid enim uolumus, nisi te comprehendi et praesentari et seres, ipse tibi fecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram grauiter conlisisti. nam utique alius, qui adductus est tecum, collega tuus inlaesus uenit, quia talia sibi ipse non fecit. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neminem aestimas cogendum esse ad bonum. adtende, quid apostolus dixerit: Qui episcopatum desiderat, bonum opus concupiscit, et tamen tam multi, ut episcopatum suscipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo uobis inimici estis, tra
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo ⁊ spectabili uiro
fidei murũ aries ruꝑit ini
sumeret fugitiuus. posset ꝓculdubio interces¬
soris causa ueniã ꝓmereri. Ergo si amicꝰ in¬
tenditur: cur d̾s offenditur. S si de potesta¬
te p̾sumitur nabugodonosor regẽ intende:
qui causa suꝑbiȩ in bouẽ ẽ ex homine cõmu¬
tatus. Non ut confundã te hec scͥbo: s ut fi¬
uoca: quẽ ut inreligiosissimꝰ rapiusti. Oblatio
uero domus tuȩ: a clericis ne suscipiat᷑ indi¬
xi. Communionẽq tibi int̾dico: donec ꝑacto
ꝓ ausib uel errore a me tibi definito tibim&̧
penitentiȩ tẽꝑe condonato. ꝓ ħ facto corde
contrito. ⁊ humiliato: dignum offeras sacri¬
ficiũ deo.

Expanded text:
ilectissimo et spectabili viro fidei murum aries ruperit insumeret, fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut fivoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore a me definita tibimet poenitentia, et tempore condonato, pro hoc facto corde contrito et humiliato dignum offeras sacrificium Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
aplicam exortationẽ corde retinete ubi ait. Do¬
minꝰ in ꝓximo ẽ: nichil solliciti fueritis. Talia
mͥ de uob̃ nuntientur. quib nouerĩ non ꝓpt̃
meã p̃sentiã s ꝓpter dĩ p̃ceptũ qui nũqua ẽ
absens. uos fac̾e solere. quod multis annis me
p̃sente & aliquando etiã me ab sente fecistis:

Expanded text:
apostolicam exhortationem corde retinete, ubi ait: Doapostolicam exhortationem corde retinete, ubi ait: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis . Talia mihi de vobis nuntientur, quibus noverim, non propter meam praesentiam, sed propter Dei praeceptum, qui nunquam est absens, vos solere facere quod multis annis me praesente, et aliquando etiam me absente fecistis.
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huiꝰ cui talia uidetis acciõe. qualia
añs & redemptor nr̃ qui mentiri non po¬
cest uentura p̃dixit. Non solum gͦ non debe-¬
plius quã soletis. Sicut enĩ ad loca munitio¬
ra festinantius migrant. qui runã domus
uident. contritis parietib imminere: sic cor-
da xp̃iana quanto magis huiꝰ mundi riunã¬
sentiunt crebrescentib tribulationib ꝓpin¬
quare: tantomagis debent bona quȩ in t̾ra
recondere disponebant in thesaurũ cȩlestem
impigra celeritate transferre: ut si auquis
humanus casus acciderit: gaudeat qui de
runoso loco emigrauit: Si autẽ nichil tale
fuerit subsecutũ. ñ contristetur qui quando¬
ꝙ moriturꝰ inmortali dño ad quẽ uenturꝰ ẽ
bona ꝓpria comm̃dauit. Itaq fr̃s mei dile¬
eti ex eo quod quisq habꝙ scõm suas iuresqͣs
ipse nouit. facite quod soletis a lacriori animo
quã soletis. et int̾ õnes seculi huiꝰ molestias

Expanded text:
mundi huius, cui talia uidetis accidere, qualia mundi huius, cui talia uidetis accidere, qualia dominus et redemptor noster, qui mentiri non potest, uentura praedixit. non solum ergo non debetplius, quam soletis. sicut enim ad loca munitiora fesvident contritis parietibus imminere; sic corda christiana quanto magis sentiunt mundi hujus ruinam crebrescentibus tribulationibus propinquare, tanto magis debent bona quae in terra recondere disponebant, in thesaurum coelestem impigra celeritate transferre, ut si aliquis humanus casus acciderit, gaudeat qui de loco ruinoso emigravit: si autem nihil tale fuerit subsecutum, non contristetur qui quandoque moriturus, immortali Domino, ad quem venturus est, bona propria commendavit. Itaque, fratres mei dilectissimi, ex eo quod quisque habet, secundum suas vires quas ipse novit, facite quod soletis, alacriore animo quam soletis, et inter omnes seculi hujus molestias
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uos magis ammon̾ẽ debet. que admodũ
de illa uita cogitare debet᷑is. ubi sine aliquo
labore uiuatis: euadentes non molestas angu¬
stias temꝑis parui: s horrendas penas ignis
et̾ni. Nam si mͦ tanta cura. tanta intentione
tanto labore agitis. ne in aliquos transitorios
cruciatus. incidatis: quantum uos oportet ẽe sol¬
licitos ut sempit̾nas miserias fugiatis. Et si
mors sic tunetur. quȩ fiit temꝑalẽ laborẽ. qͦmͦ
timenda est quȩ mittit in eternũ dolorẽ. Et
si deliciȩ huiris seculi breues et sordidȩ sic a¬
mantur: quanto uehementius futuri seculi
gaudia pura. & infinita querenda sunt: Ista
cogitantes. nolite ẽẽ pigri. in oꝑib bonis ut ad
ur̃i seminis messem. suo temꝑe ueniatis:::
Nuntiatum est erũ mͥ quod morẽ ur̃m deue¬
stiendis pauperib fueritis obliti: Ad quam
miscõiã cum p̃sens eẽm uos exortatus sum: ẽtñe
exortor: ne uos iuincat et pigros faciat. contritio

Expanded text:
ipsa uos magis admonere debet, quem ad modum ipsa uos magis admonere debet, quem ad modum de illa uita cogitare debeatis, ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes non molestas angustias temporis parui sed horrendas poenas ignis aeterni. nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis, ne in aliquos cruciatus transitorios incidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! et si mors sic timetur, quae finit temporalem laborem. quo modo timenda est, quae mittit in aeternum dolorem! et si deliciae saeculi huius breues et sordidae sic amantur, quanto uehementius futuri saeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! ista cogitantes nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad uestri seminis messem suo tempore ueniatis. Nuntiatum est enim mihi, quod morem uestrum de uestiendis pauperibus fueritis obliti, ad quam misericordiam, cum praesens essem, uos exhortatus sum et nunc exhortor, ne uos uincat et pigros faciat contritio
Abbreviated transcription (Latin):
ilectiss iois fũ¬
BYS. CONELERICS
et uniu̾se ylebi
AUGUSTIUS IN
domino salutem.
In primis peto
caritatem ur̃am
et ꝑ xp̃m obsecro:
ne uos mea contristet absentia corꝑalis. Nã
sp̃u et cordis affectui. puto uos non dubitare.
nullomodo me auob̃ posse discedere: quaui
me ampluis contristet. quã forte uos ipsos.
quod infirmitas mea suffic̾e non potest om¬
nib curis quas de me exigunt m̾bra.xp̃i. qͥb
me et timor eius: ⁊ caritas eius seruire cõpel¬
lit: Illud enĩ nouerit ur̃a dilectio nũquam
me absentem fuisse. licentiosa lib̾tate. s neces¬
saria seruitute. quȩ sepe scõs fr̃s et collegas
meos. etiã labores marimos & transmarinoᷤ
compulit sustin̾e: aquib me semꝑ non in¬
deuotio mentis: s minus idonea ualitudo
te ut quod ait apls siue aoueniens et uidens
uos. siue absens audiam de uob̃. qr statis ĩuno
sp̃u: uno animo conlaborantes fidei euuange¬
licȩ. Siuos aliqua molestia temꝑalis exagitat.

Expanded text:
ILECTISSIMIS FRATRIBUS CONCLERICIS ET UNIVERSAE PLEBI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. In primis peto caritatem uestram et per Iesum obsecro, ne uos mea contristet absentia corporalis. nam spiritu et cordis affectu puto uos non dubitare nullo modo me a uobis posse discedere, quamuis me amplius contristet quam forte uos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis, quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor eius et caritas seruire compellit. illud enim nouerit uestra dilectio numquam me absentem fuisse licentiosa libertate sed necessaria seruitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indeuotio mentis sed minus idonea ualitudo te, ut, quod ait apostolus, siue adueniens et uidens uos siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu uno animo conlaborantes fidei euangelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagitat,
Abbreviated transcription (Latin):
tate alt̾ alterũ ñ p̃cedit: qͥa diuidi
qͦd plenũ ẽ ñ potest. nec ẽ in pleni¬
tudine aliqͥd qͦd possit plenitudinẽ
reꝑare. & maiorẽ uni. minorẽ alteri
facere portionẽ. In ꝑsonis autẽ ñ
ita ẽ. quia patͥs ꝑsona ñ est filii.
substantia ẽ. iii qͦ tͥa sunt que sub¬
tate ubiq sunt. qͥa iirũ st̃. Psonis
tantũ apud se sunt. qͥa tres st̃. Et
reliꝗͣ huiꝰmodi terens. rem eousq
deduxi ut p̃sentes qͥdem & ubiq esse
ꝑsonas. s ilła quȩ supra cȩlos. trans
maria. ultra inferos una atq eade ẽ
maiestate firmarem. Ex qͦ intelligi de¬
bere monstrabã hominẽ quẽ xp̃c as
sũpsit in dm̃ qͥdem uersũ susceptam
beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
suꝑ om̃ria sydera ad ipsam contẽplati¬
onẽ altitudinẽ mundi cordis attollis.
Ais ñ tanquã aliqͦo corpus debero co¬
gitari am̃. Nam eriã si qͥspiã ammo
lucẽ milies quã huiꝰ solis clariorẽ

Expanded text:
tate alter alterum non praecedit, quia diuidi, tate alter alterum non praecedit, quia diuidi, quod plenum est, non potest nec est in plenitudine aliquid, quod possit plenitudinem separare et maiorem uni minorem alteri facere portionem. in personis autem non ita est, quia patris persona non est filii nsubstantia est, in qua tria sunt, quae subtate ubique sunt, quia unum sunt, personis tantum apud se sunt, quia tres sunt\\ et reliqua huius modi texens rem eo usque deduxi, ut praesentes quidem et ubique esse personas sed illa, quae supra caelos trans maria ultra inferos una atque eadem est, maiestate firmarem. ex quo intellegi debere monstrabam hominem, quem Christus adsumpsit, in deum quidem uersum susceptam Beati mundo corde, quia ipsi deum uidebunt super omnia sidera ad ipsam contemplationem altitudinem mundi cordis adtollens ais non tamquam aliquod corpus debere cogitari deum; nam etiam si quispiam animo lucem milies, quam huius solis est, clariorem
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fund̾e̾nt: multo ampliꝰ atq
ardentiꝰ in certamina bellica quã sig¬
noꝵ sonitꝰ excitabant. Nlam mat̃ queti
ad discendam uitã remoueri a curis seb
dũ te si opus eẽt ad subeund̾a mortem
penitꝰ scłm repudiare ꝑmitteret. S qͥ
dicit. arit qͥd allegat. Fo̾rte decẽ illos
m̃ses qͥb uiscera eiꝰ onerasti. & dolores
ꝑsonȩ autẽ sunt constantes. ꝓpͥetate
secermuint᷑: ñ confusione miscentur.
lius possit. Plena sunt dõ om̃ia. & p̃t̃
am̃ nichil ẽ. Ipse ẽ in patre. ipse ẽ in si¬
lio. ipse in spũ scõ: ac post hoc pater
ordine. id est ꝑsonis ñ uirtute disere¬
tis. unꝰ atꝙ indiuisibilis habitat ds̃.
O ña que patͥs sunt filii sunt. ꝙ que
filii sunt patͥs st̃: ꝙ que utͥusq sunt
sp̃c̃ scĩ sunt: qͥa eqͣse s eandẽ id est u¬
uitã ñ seꝑatam possident substan
tiã dĩtatis. ꝙ idõ uł maiestate uł ȩ

Expanded text:
sanguinem funderent, multo amplius atque sanguinem funderent, multo amplius atque ardentius in certamina bellica quam signorum sonitus excitabant. nam mater, quae te ad discendam uitam remoueri a curis saecdum te, si opus esset. ad subeundam mortem penitus saeculum repudiare permitteret. Sed quid dicit aut quid aliegat? forte decem illos menses, quibus uiscera eius onerasti, et dolorepersonae autem sibi constantes proprietate secernuntur, non confusione miscentur. lius possit. plena sunt deo omnia et praeter deum nihil est. ipse est in patre, ipse in filio, ipse in spiritu sancto ac per hoc pater ordine, id est personis, non virtute discretis, unus atque indivisibilis habitat Deus. Omnia quae Patris sunt, Filii suntgere, quanquam sublime cogitans mens humana sufficeret; tamen esse illud quiddam, quidquid est, cui adsit incomparabilis forma, inaestimabilis pulchritudo, quam
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło in uitã ȩt̾nã inueniet eã
ita de parentib rectissime dicit᷑ qͥe
os amat ꝑdet eos. ñ more parricid¬
carnałe affectũ coꝵ. quo & seipsos ꝯ
eos quos genuerunt implicam̃tis h¬
ius scłi obligare conantur. pie fidei¬
terꝙ ꝑcutiens & occidens. illud ine¬
is uiuere faciat quo frẽs sunt: quo
cum filiis suis temꝑalib parentese¬
t̃nos dm̃ eccłamq cognoscant. Ecce r¬
pit te studiũ ueritatis. & cognoscend
atq ꝑcipiendae uoluntatis di in scrip¬
turis scĩs. rapit eugłicȩ p̃dicationis
officium. dat signũ añs ut uigilemꝰ in
castris: ut edificemꝰ turrĩ de qua hostẽ
sempit̃nȩ uitae ꝙ ꝓspicere ꝙ ꝓpellere
ualeamꝰ. Rapit militẽ xꝑi tuba celes¬
tis ad p̃liũ. ꝙ retinet mat̾. ñ plane talo
qͣlis machabeoꝵ fuit. nec saltẽ similis
lacedemoniis matͥb. de qͥb memoriat
ꝓditum ẽ qͦd filios suos ut ꝓ t̾rena patͥ

Expanded text:
saeculo. in uitam aeternam inueniet eam saeculo. in uitam aeternam inueniet eam ita de parentibus rectissime dicitur ut qui eos amat, perdat eos; non more parricidcarnalem affectum eorum. quo et se ipsos et eos, quos genuerunt, implicamentis huius saeculi obligare conantur, pie fidenterque percutiens et occidens illud in eis uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis et cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scripturis sanctis. rapit euangelicae praedicationis officium. dat signum dominus, ut uigilemus in castris. ut aedificemus turrem. de qua hostem sempiternae uitae et prospicere et propellere ualeamus. rapit militem Christi tuba caelestis ad proelium et retinet mater non plane talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est, quod filios suos, ut pro terrena patria
Abbreviated transcription (Latin):
rũ etiã animȩ tuȩ sunt. uł potiꝰ quoꝵ
animȩ cũ tua. ñ animȩ s anima una
ẽ xꝑi unica. que de manu carnis ut
eruatur cantat in psalmis. Unde ad
contẽptũ mortis facillime ꝑuenit᷑. Nec
succenseant parentes hoc p̃ciꝑe dñm.
ut eos oderimꝰ : qͥndo nobis hoc de ani¬
ma nr̃a p̃cipit᷑. Nam sic̃ nunc de ani
idẽ dñs dic̃. in parentes qͦꝙ potest con¬
gruentissime contienire. Qui amat in¬
qͥt animã suã ꝑdet eã. Dicã etiã fiden¬
ter. qͥ amat parentes suos ꝑdec eos.
De anima qͥppe hoc ibi dixit oderit. qͦs
hic ꝑdet. Sicut autẽ hoc p̃ceptu
quo ꝑdere iubem᷑ animã nr̃am n
ad id ualet ut se qͥsꝙ int̾imat. qͥ
in expiabile nefas ẽ : ꝙ tam̃ ualet
intĩmat in se carnałe animae ast¬
tũ: quo cũ impedim̃to fut᷑e uita
p̃sens uita delectat: hoc ẽ enĩ qui
dem aꝑtissime fructũ eiꝰdẽ animȩ
quirendae in eod̾e p̃cepto cõmemi¬
rat dicens. qͥ ꝑdiderit animã iuste

Expanded text:
animae tuae sunt uel potius quorum animae cum tua non animae sed anima una est. Christi unica, quae de manu canis ut eruatur, cantat in psalmis. inde ad contemptum mortis facillime peruenitur. Nec suscenseant parentes hoc praecipere dominum, ut eos oderimus, quando nobis hoc de anima nostra praecipitur. nam sicut nunc de animidem dominus dicit, in parentes quoque potest congruentissime conuenire: Qui amat, inquit. animam suam, perdet eam. dicam etiam fidenter: Qui amat parentes suos, perdet eos. de anima quippe ibi dixit \'oderit\', quod hic \'perdet\'. sicutautem hoc praeceptum, quo perdere iubemur animam nostram, non ad id ualet. ut se quisque interimat, quod inexpiabile nefas est, et tamen ualet, ut interimat in se carnalem animae affectum, quo cum impedimento futurae uitae praesens uita delectat- hoc est enim, quod idem apertissime fructum eiusdem animae adquirendae in eodem praecepto commemorat dicens: Qui perdiderit eam in isto
Abbreviated transcription (Latin):
laci dilectionis simulatione frustra¬
tur. Tu enĩ non editoꝵ iam aine libi¬
rũ lectori. s ꝓbandoꝵ emendatori
fallor electus es. Nã in illa epła quã
in illis meis libellis uelut p̃faciuna¬
it inquã fluctuantẽ fidĩ nr̃e cumbi
beati augustini ep̃i stabilire sentent
culmen arguere palam corrigendun
de cęt᷑o filiũ dubitas. cũ sententiae
tuȩ anchora nisi morsũ altius presse¬
rit. nos certiꝰ stabilire ñ possit᷑: Noni
nĩ leuis aut culpata qͤstio. in qͦ ñ soli
nichil ꝓfecit. uerũ etiã post a te for¬
tissime dictus ẽ. idolatͥae crim̃ cecitas
tis nr̃ae cogitationis incurrit. hanc a
te caute prudent̃q discuti uellem. it
doctrinae tuȩ iugeniiq ꝑhennutas ita
nebulam nrãe m̃tis abstgͣat. ut qͥdñe
cogitare ñ possumꝰ. intelligentiae a ti
declaratũ oculis cordis uidere ualean
lestia regna possideas. domine scẽ. ac
beatissime papa

Expanded text:
ectionis simulatione frustretur. Tu enim non editorum jam a me librorum lector, sed probandorum emendator, ni fallor, electus es. Nam in illa epistola, quam in illis meis libellis velut praefatiunuit, inquam, fluctuantem fidei nostrae cymbam beati Augustini episcopi stabilire sententi Christo est, culmen, arguere palam corrigendum de caetero filium dubitas, cum sententiae tuae anchora nisi morsum altius presserit, nos certius stabilire non possit? Non enim levis aut culpata quaestio, in qua non solum nihil profecit, verum etiam post, ut a te fortissime dictum est, idololatriae crimen caecitas nostrae cogitationis incurrit. Hanc a te caute prudenterque discuti vellem, ut doctrinae tuae ingeniique serenitas ita nebulam nostrae mentis abstergat, ut quod nunc cogitare non possumus, intelligentiae a te lumine declaratum, oculis cordis videre valeamus. memor coelestia regna possideas, domine sancte ac beatissime papa
Abbreviated transcription (Latin):
in eade caritatis societate ꝓmirtit᷑.
Hec et̃na sunt. hec nulla tẽporis labe
deterunt᷑. hȩc tanto firmiꝰ tenenda
sꝑantur. qͣnto minꝰ pͥuato s cõmu¬
ni potiꝰ ure obtinenda p̃dicant᷑. Po¬
tes hoc facillime in ipsa tuia matre
cognoscere. Nam unde nunc t̾e irre¬
titũ inuoluit. & ab instituto eursu
retardatũ reflectit & curuat. nͥ ex
quo tua ꝓpͥa mat̾ ẽ.ͦ Nam ex quoso¬
tam te ñ impedit quã neq me neq om¬
domo nrͣa. s publica in domo d̃i carita¬
te diligimꝰ. Ooa enĩ tu illi etiã carnali
necessitudine ad necteris. ad sortẽ uale¬
re debet familiarius collo qͦndi. ꝙ aꝑti¬
ore ianua consulendi: ut hocipsũ qͦd
te pͥuatim diligit int̾ficiatur in ea. ne
qͦd ex utõ suo de genuit plurispendat.
quã qͦd ex ut᷑o eccłiae genita ẽ tecũ. Qͦd
autẽ de matre dixi. hoc & de tali cȩt᷑a
ꝓpinqͥtate intelligendã ẽ. hoc etiã qͥsꝙ
de anima sua cogitet. ut etiã in ipsa pͥ¬

Expanded text:
in eadem caritatis societate promittitur. haec aeterna sunt: haec nulla temporis labe deteruntur: haec tanto firmius tenenda sperantur, quanto minus priuato sed communi potius iure obtinenda praedicantur. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. nam onde te nunc inretitum inuoluit et ab instituto cursu retardatum reflectit et curuat. nisi ex quo tua propria mater est? nam ex quo sotam te non impedit quam neque me neque omdomo vestra, sed publica in domo Dei charitate diligimus. Quod ergo tu illi etiam carnali necessitudine annecteris, ad sortem valere debet familiarius colloquendi, et apertiore janua consulendi ut hoc ipsum, quo te privatim diligit, interficiatur in ea, ne quod ex utero suo te genuit, pluris pendat, quam quod ex utero Ecclesiae genita est tecum. Quod autem de matre dixi, hoc de tali caetera propinquitate intelligendum est. Hoc etiam quisque de anima sua cogitet, ut etiam in ipsa pr
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uuimꝰ. Ipsa uͦ iustitia ꝑ se neqͣ¬
quã uuit. nͥ forte ñ huiꝰ humanae
ȩqͥtatis. s illa quȩ ds ẽ sola asserat ẽẽ
iustitia. Unde confirmari me ex om̃i
uelim. Neq enĩ fas est. ut nr̃i tantũ
pedes ab ista in qͣ multi ingredim᷑ er¬
roris uia te mouente reuocent᷑. Cũ
enĩ multi in illis in qͥb habitamꝰ in¬
sulis dũ recto ad uiã ꝑgunt aggere
i tramitẽ dortuosi huiꝰ erroris incur¬
rerint: eritne aliqͥs illic augustinꝰ¬
cuiꝰ anctoritati cedant. cuiꝰ doctrme
credant: cuiꝰ ingenio suꝑent᷑: An for¬
de ex illo pat̃nitatis affectu mauis me
occulta cõmonitione dirigere: quam
uelut comitẽ praui itineris increpa¬
reᷤ S mͥ ꝓutilitate animȩmagis ꝙͣ. ꝓ
scłi laude currere cupienti ñ ẽ inuti¬
lis. ac ꝑide etiã ñ amara coargutio¬
dio tua. maxime cũ & mͥ ꝙ cet᷑is uitã
simul laudẽꝙ paritura sit. Nemo si
qͥd̾e tã iniustꝰ eẽ ut arbitror porest.

Expanded text:
us, ipsa vero justitia per se nequaquam vivit, nisi forte non hujus humanae aequitatis, sed illa quae Deus est, sola asseratur esse justitia. 6. Unde confirmari me ex omnibvelim. Neque enim fas est ut nostri tantum pedes ab ista in qua multi ingredimur, erroris via, te monente revocentur. Cum enim multi in illis in quibus habitamus insulis, dum recto ad viam pergunt aggere, in tramitem tortuosi hujus erroris incurrerint, eritne aliqcuius auctoritati cedant, cuius doctrinae credant, cuius ingenio superentur? an forte ex illo paternitatis affectu mauis me occulta admonitione dirigere quam uelut comitem praui itineris increpare? sed mihi pro utilitate animae magis quam pro saeculi laude currere cupienti non est inutilis ac perinde etiam non amara coargutio tua, maxime cum et mihi et ceteris uitam simul laudemque paritura sit, nemo si quidem tam iniustus esse arbiter potest,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ transitura. s in et̾̃nũ mansura cõ¬
munia. Quo enĩ tͥ nunc quedã muli
ꝓpter hoc temporale ac transitoriũ
ẽ: sic̃ transisse iam uides qͦd te con¬
cepit. qͦd gestauit in utero. qͦd peꝑit.
qͦd lacte nutͥuit. Quod autẽ soror in

Expanded text:
liter transitura sed in aeternum mansura comliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulie. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod peperit, quod lacte nutriuit. quod autem soror in
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendũ. ne qͣndo cũ posuerit funda¬
mendũ ñ possit edificare. & om̃s qui
transeunt & uident incrpiant dicere.
hic homo cȩpit edisicare & ñ potuit
consũmare: Aut qͥs rex uadens cum
auo rege bellũ cõmittere. ñ pͥmũ sed&
& cogitat si potens ẽ cũ decẽ milib oc¬
currere ei qͥ cũ uginti milibꝰ uenit ad
illũ: Cȩt᷑um du adhuc longe ẽ. mittit¬
legationẽ rogans pacẽ. Quo autẽ ꝑti¬
nerent istȩ similitudines. ipsa concdu
decẽ miliũ adũsus regẽ qͥ uigum hab&
nichil÷ aliud quã ut renuntiet unus¬
qͥsꝙ om̃ib que st̃ eiꝰ. Prȩlocutio autẽ
suꝑior. cũ extrema conclusione concor¬
dat. In eo enĩ qͦd qͥsq renuntiat om̃i¬
b que eiꝰ sunt. etiã illud continet᷑. ut
oderit patrẽ suũ & matrẽ. & uxorẽ &
filios. & frẽs. & sorores. adhuc autẽ &¬
animã suã. Omĩa enĩ hec eiꝰ ꝓpͥa sunt
que plerumq implicant & impedi¬
unt. ad optinenda ñ ista ꝓpͥa tẽpora¬

Expanded text:
ionem, ne quando, cum posuerit fundamentum, non possit aedificare et omnes, qui transeunt et uident, incipiant dicere: \'Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere\'? aut quis rex uadens cani alio rege bellum committere non primum sedet et cogitat, si potens est cum decem milibus occurrere ei, qui cum uiginti milibus uenit ad illum? ceterum, dum adhuc longe elegationem, rogans pacem. Quo autem pertinerent istae similitudines, ipsa conclusdecem millium adversus regem qui viginti habet, nihil est aliud quam ut renuntiet unusquisque omnibus quae sunt ejus. Praelocutio autem superior cum extrema conclusione concordat. In eo enim quod unusquisque renuntiat omnibus quae sunt ejus, etiam illud continetur, ut oderit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc et animam suam. omnia enim haec propria eius sunt, quae plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria tempora
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo
ꝙ desi derantissimo
frr̃i leto. augustinꝰ in
año salutẽ. Legi epłam
quã misisti fribꝰ. con¬
solari te cupiens. qͦd multis tẽptati¬
onib tua tyrocima quatiant᷑. In qͣ
etiã insinuasti. desiderare te litteras
meas. Condolui fr̃: & cessare ab scri¬
bendo ñ potui: ne ñ solũ tuo s eti¬
am meo desiderio negarẽ. qͦd me u¬
debã officio debere caritatis. Si te
seras in qͥb tͥ etiã ȩdificanda ẽ tur¬
ris illa. de qua in eugłio dñs loqͥtur.
In ea qͥppe stantẽ. & sub armis uerbis
dĩ militantẽ. nulla ex parte pene¬
trare ullȩ tẽp̃tationes ualent. Inde
& iactata in adũsariũ tela graui
pondere ueniunt. inde ꝙ ꝓspecta
firmo munimine deuitantur. Consi
eẽ dignatꝰ ẽ reges appellasse milites
suos: & unũqueq ad bellandũ cũ re¬
ge qͥ habet uiginti milia instructio¬
ne decẽ miliũ idoneũ ẽẽ deb̾e p̃mo¬
nuit. S paulo ante quã de turre &
de rege exhortatorias sumnilitudines

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI LAETO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi epistulam, quam misisti fratribus. consolari te cupiens, quod multis temptationibus tua tirocinia quatiantur, in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo sed etiam meo desiderio negarem, quod me uidebam officio debere caritatis. si te seras, in quibus tibi etiam aedificanda turris est illa, de qua in euangelio dominus loquitur. in ea quippe stantem et sub annis uerbi dei militantem nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deuitantur. considesse dignatus est, reges appellasse milites suos et unumquemque ad bellandum cum rege, qui habet uiginti milia, instructione decem milium idoneum esse debere praemonuit.  1 Sed paulo ante, quam de turre et de rege exhortatorias similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
in teuiere. Fieri enim potest mente quam
excellis. ut quandam questionem ce ho¬
mune. xp̃o ate ꝓpositam. trauseuntes dis¬
soluereimus. Item queris utrum sumna
ielo ueritas ce sumimna sapientia. & forina
rerum ꝑ quam facta sunt ounia. que
fielurm dĩ unicum sacra nĩa ꝓfitentur.
generalt̃ hominis. an etiam unuiscuusq
nr̃m ationem contineat. Cagua questi
St iuidetu. quod adhomint fac rencũ
attinet. hominis quidem tantum. ñ me¬
am iepeiuam ibi ẽẽ pationem. ¶us. Tauẽ
odlor bem tempis. arias hominusm aatẽ¬
ones inilla sinceritate uiuere. Neruin
hoe eum obseurisimum st. qua simulitu¬

Expanded text:
intuere. fieri enim potest mente, qua intuere. fieri enim potest mente, qua excellis, ut quandam quaestionem de homine Christo a te propositam transeuntes dissoluerimus. Item quaeris, utrum summa illa ueritas et summa sapientia, forma rerum, per quam facta sunt omnia, quem filium dei unicum sacra nostra profitentur, generaliter hominis, an etiam uniuscuiusque nostrum rationem contineat. magna quaestio. sed mihi uidetur, quod ad hominem faciendum attinet, hominis quidem tantum non meam vel tuam ibi esse rationem; quod autem ad orbem temporis, varias hominum rationes in illa sinceritate vivere. Verum hoc cum obscurissimum sit, qua similitu
Abbreviated transcription (Latin):
sensib etiam clarum atq manifestum est.
Si magnitudinem ine cogis despicere. nosti
de int̾uallis quam multa dicant᷑. &r adqti¬
tum incertum ꝑspicuitas ista reuocetur.
S ut concedam ita esse ut apparet. sic e¬
ium & credo: cuius tandem & sensum fefel¬
uit illa ꝓceritas. ne septem pedum longi¬
oris. qͦuam quȩ sex longissimis: Cuite
credo nimium quesisse hominẽ equalem:
& eum minime repperisses. usq in eius for¬
mam nĩam epłam tendere uoluisse. Qua¬
re cum int̾ris quoq tale aliquid existat.
niehi de cȩlo puto e̾e̾ mirandum. Si autẽ
te mouet quod p̃ter solem nullius sideris
tumen uuplet diem. quis queso te hominib
tantus apparuit. quantus homo ille quẽ
as suscept. louge alit quam cȩt̾os scõs
atu: sapientes Quem sicum aliis ho¬
minib conferas. maiori distantia contis¬
neutur: quam eollatione solis cȩt̾a side¬
ra. Quam saue similitudinem. ailigent

Expanded text:
sensibus etiam clarum atque manifestum est. sensibus etiam clarum atque manifestum est. si magnitudinem me cogis dispicere, nosti de interuallis quam multa dicantur et ad quantum incertum perspicuitas ista reuocetur. sed ut concedam ita esse, ut apparet, sic enim et credo, cuius tandem et sensum fefellit illa proceritas Naeuii pede longioris, quam qui est sex longissimus ? cui te credo nimium quaesisse hominem aequalem et, cum minime repperisses, usque in eius formam nostram epistulam tendere uoluisse. quare cum in terris quoque tale aliquid existat, nihil de caelo puto esse mirandum. si autem te monet, quod praeter solem nullius sideris lumen implet diem, quis, quaeso te, hominibus tantus apparuit quantus homo ille, quem deus suscepit longe aliter quam ceteros sanctos atque sapientes? quem si cum aliis hominibus conferas, maiore distantia continentur quam conlatione solis cetera sidera. quam sane similitudinem diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
sideranda sunt. Ceterum in eorpum moti¬
b. si ut soles diligent̃ attenclas. nehil om.¬
mino acluob idem fieri potest. Andu cunde¬
ambulamus simul. satis idem nos agere ex¬
istimas ͤ A bsit a prulentia tua. Septena¬
om namq uicinior nr̃m qui deambulat.
aut alt̾um pari motu antecedat. aut
tardius in grediatur necesse ẽ. neutrum
tamen sentiri potest. S tu in fallor quid
intessi amus. ñ quid sentiamus expectas.
Nuod si ab axe ĩ meridiem tendamus. eõ¬
iuncti nobis atq inherentes quantum ua¬
lemus. innitamurq marmori leni &e equa¬
li ut etiam ẽbori: tam ñ potest ẽe amboꝵ
idem motus. quam uenȩ pussus. quam
forma. quam facies. Remoue nos. & pone
dautiam plem. nichil egeris. Quippe his
etiam simꝰislimis geminis tanta ẽ necessitas.
ut ꝓpͥe moueantur. quanta fuit ut singli
nasce rent᷑. At enim hoc in quies. rationi
tantum. Quod autem sol ab astris differt.

Expanded text:
sideranda sunt. Caeterum in corporum motisideranda sunt. Caeterum in corporum motibus, si, ut soles diligenter attendas, nihil omnino a duobus idem fieri potest. An tu cum deambulamus simul, statim idem nos agere existimas? Absit a prudentia tua. Septentrioni namque vicinior nostrum qui deambulat, aut alterum pari motu antecedat, aut tardius ingrediatur necesse est; neutrum tamen sentiri potest. Sed tu, ni fallor, quid intelligamus, non quid sentiamus exspectas. Quod si ab axe in meridiem tendamus, conjuncti nobis atque inhaerentes quantum valemus, innitamurque marmori laevi et aequali, vel etiam ebori, tam non potest esse amborum idem motus, quam venae pulsus, quam forma, quam facies. Remove nos et pone Glauciam prolem, nihil egeris. Quippe his etiam simillimis geminis tanta est necessitas ut proprie moveantur, quanta fuit ut singuli nascerentur. 3. At enim hoc, inquies, rationi tantum: q