comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pergã ad ȩccłiam : dicam hẏmnum matuti¬
num. alium uespertinum. tertium aut
quartum in domo mea. cotidie sacrifico
sacrificium laudis. & immolo dõ meo.
Benefacis quidem: si hoc facis. Sed uide ne
iam securussis. quia iam hoc facis: & forte lingua
tua dm̃ benedicat. & uita tua dõmaledicat
& uocans terrã asolis ortu usq ad occasum.
Quãuis adhuc inter tirania constitutus sis:
immola sacrificiũ laudis dõ tuo. & redde illi
p̃ces tuas. Seduide neuiuas male: & cantes
bene. Quarehoc:
Peccatori enĩ dicitds.
ut qͥdtu enarras iusticias meas : & adsumis

Expanded text:
pergam ad Ecclesiam, dicam unum hymnum matutipergam ad Ecclesiam, dicam unum hymnum matutinum, alium vespertinum, tertium aut quartum in domo mea; quotidie sacrifico sacrificium laudis, et immolo Deo meo. Bene facis quidem, si hoc facis: sed vide ne jam securus sis, quia jam hoc facis, et forte lingua tua Deum benedicat, et vita tua Deo maledicat.i locutus est, vocans terram a solis ortu usque ad occasum, quamvis adhuc inter zizania constitutus sis, immola sacrificium laudis Deo tuo, et redde illi preces tuas: sed vide ne vivas male, et cantes bene. Quare hoc? Peccatori enim dicit Deus: Utquid tu enarras justitias me
Abbreviated transcription (Latin):
aeterna incelis. firmitas nr̃a inmortalitas.
Nũquid aegritudo subripit. nũquid lassitudo
ad somnũ trahit : Nullamors. nulla lis. nisi pax
quies. gaudiũ iustitia. Nullus intrait inimicus.
nullus labitur amicus. Quue ibiquies . Si cogi¬
temus adtendimus ubi sinus. &ubinos futuros
esse ꝓmisit quimentiri nescit &exipsa eius ꝓ¬
missione mnienimꝰ inqua sumꝰ tribulatione a
Hnc tribulationẽ nemoinuenit. nisi quiquas¬
sierit. Sanus es uide simiseres: Nim facile
est: utqui aegrotat sentuat semiserũ. Quando
sanus ẽs uide simiser es: quia cũ dõ nondũ es
Tribulationẽ & dolorẽ inueni: & nomen dni i
uocaui. Immola ergo dõ sacrificiũ laudis.
Lauda ꝓmittentẽ: lauda uocantẽ. lauda ex¬
hortantẽ. lauda aduuantẽ. & intellege inqua
tribulatione positus es. Inuoca: erueris. glo
rat illi ds̃ immoladõ sacrificiũ laudis. &
hoc quod immodo uectigal indixerat: me¬
ditabatur sibi & dicebat. Surgã cotidie

Expanded text:
aeterna in coelis, firmitas nostra immortalitas. aeterna in coelis, firmitas nostra immortalitas. Numquid aegritudo subrepit? numquid lassitudo ad somnum trahit? Nulla mors, nulla lis: ibi pax, quies, gaudium, justitia. Nullus intrat inimicus, nullus labitur amicus. Quae ibi quies! Si cogitemus, et attendamus ubi simus, et ubi nos futuros esse promisit qui mentiri nescit, ex ipsa ejus promissione invenimus in qua sumus tribulatione. Hanc tribulationem nemo invenit, nisi qui quaesierit. Sanus es, vide si miser es: nam facile est ut qui aegrotat, sentiat se miserum: quando sanus es, vide si miser es; quia cum Deo nondum es. Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi. Immola ergo Deo sacrificium laudis. Lauda promittentem, lauda vocantem, lauda exhortantem, lauda adjuvantem: et intellige in qua tribulatione positus es. Invoca, erueris, glorrat illi Deus, Immola Deo sacrificium laudis, et hoc quodammodo vectigal indixerat, meditabatur sibi, et dicebat: Surgam quotidie,
Abbreviated transcription (Latin):
Nraẽ peregrinationes. hocenĩ ipso quod cum dõ
nondũ sumus: hoc ipso quod inter temptatio¬
nes molestiasq uersamur. quod sine timore
esse non possumus tribulatio est. Non enim
est illa sc̃curitas: quae nob̾ ꝓmissa est. hanc tribu¬
lationẽ peregrinationis suae qui non inuenerit:
ad patriã redire non cogitat. Tribulatio est
illa fr̃s: certe modo facimus bona opera quando
porrigimus panẽ esurienti domũ peregrino: &
cetera tribulatio est & haec. Inuenimus enim
miseros: suꝑ quos miscdam faciamus. Et simi¬
serorũ miseria facit nos conpatientes. quanto
melius ibi iam essemus ubi non inuenis esurien¬
tẽ quẽ pascas. ubi nonperegrinũ quẽ suscipias.
non nudũ quẽ uestias. non aegrũ quẽ uisites.
non litigantẽ quẽ concordes: Omĩa enĩ ibi
sũma sunt. uera sunt. scã sunt. aeterna sunt.
Panis nr̃ ibi iustitia est potus nr̃ ibi sapientia
est. uestis nr̃a ibi inmortalitas est. domusnrã

Expanded text:
Nostrae peregrinationis. Hoc enim ipsum quod cum Deo Nostrae peregrinationis. Hoc enim ipsum quod cum Deo nondum sumus, hoc ipsum quod inter tentationes molestiasque versamur, quod sine timore esse non possumus, tribulatio est: non enim est illa securitas quae nobis promissa est. Hanc tribulationem peregrinationis suae qui non invenerit, ad patriam redire non cogitat. Tribulatio illa est, fratres. Certe modo facimus bona opera, quando porrigimus panem esurienti, donum peregrino, et caetera: tribulatio est et haec. Invenimus enim miseros super quos misericordiam facimus; et miserorum miseria facit nos compatientes. Quanto melius ibi jam esses, ubi non invenis esurientem quem pascas, ubi non invenis peregrinum quem suscipias, non nudum quem vestias, non aegrum quem visites, non litigantem quem concordes? Omnia enim ibi summa sunt, vera sunt, sancta sunt, aeterna sunt. Panis noster ibi justitia est, potus noster ibi sapientia est, vestis nostra ibi immortalitas est, domus nostra
Abbreviated transcription (Latin):
deputans. Alteri uinea grandinata est atten¬
dit labores suos. & consũptã om̃em operam
in cassũ. quando non potest non contristari
inimicũ patitur examico: quae maior miseria
ingenere humano. Plangunt haec homines
& dolent & tribulationes sunt istae. & in his
omĩb inuocant dnm̃. & recte faciunt. Inuo¬
cent dnm̃: potens est uel docere tolerandũ
uel sanare toleratum. Nouit ille non sinere tẽp¬
tarinos: supra quã possumus ferre. Inuocem
dñm: & iam mistis tribulationibus. Sed hae
tribulationes inueniunt nos: sicut in alio psal¬
mo scriptũ est. Adutor in tribulationibus:
quae inuenerunt nos nimis. Est quaedã quã
nos debemus inuenire. Inueniant istȩ tribulatio¬
nes: est quaedã tribulatio quamnos debemus
quaerere & inuenire. Quae est ista: Ea ipsa
in hoc mundo felicitas: affluentia rerũ tẽpora¬
liũ. Non quidẽ ipsa tribulatio est: solatia
sunt tribulationis. Cuius tribulationis:

Expanded text:
deputans; alteri vinea grandinata est, attendeputans; alteri vinea grandinata est, attendit ad labores suos, et consumptam omnem operam incassum. Quando homo potest non contristari? Inimicum patitur ex amico. Quae major miseria in genere humano? Plangunt haec omnes, et dolent, et tribulationes sunt istae: et in his omnibus invocant Dominum, et recte faciunt. Invocent Deum, potens est vel docere tolerandum, vel sanare toleratum. Novit ille non sinere tentari nos supra quam possumus ferre . Invocemus Deum etiam in istis tribulationibus: sed hae tribulationes inveniunt nos, sicut in alio psalmo scriptum est, Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis : est quaedam quam nos debemus invenire. Inveniant nos istae tribulationes: est quaedam tribulatio quam nos debemus quaerere, et invenire. Quae est ista? Ea ipsa in hoc mundo felicitas, affluentia rerum temporalium: non quidem ipsa tribulatio est; solatia sunt nostrae tribulationis. Cujus tribulationis?
Abbreviated transcription (Latin):
bisie. Non enĩ p̃sumere debes deuiribus tuis:
omiã auxilia tua mendatia sunt. Me muoca
indie tribulationis. eruamte & glorificab̾me.
Ad hoc ergo permisit diẽ tribulationis tibi fieri:
quia forte sinon tribulareris non inuocares me
Cũ tribula ris autẽ in uocasme: cũ inuocasme
eximãte. cũ eximã te glorificabisme. utiam
non discedas ame. Optorpuerat quidã & fri¬
guerat aferuore orationis: & dixit. Tribulatio¬
nẽ & dolorẽ inueni: & nomendñĩ inuocaui.¬
Inueni tribulationẽ tã quã aliquidutile: putru¬
erat tabe peccatoꝵ suorũ. iam sine sensu reman¬
serat. Inuenit tribulationẽ: tamquã ustionẽ
& sectionẽ. Inueni inquit tribulationẽ & do¬
lorẽ. & nomen dñi inuocaui. Et quidẽ fr̃s:
sunt tribulationes om̃ibus nocte. Ecce istȩ
quae habundant ingenere humano: alius
dampno affectus plangit. alius orbitate per¬
cussus lug&. alius patrie exulatus mer&
& redire cupit. intolerabilẽ peregrinationẽ

Expanded text:
bis me. Non enim praesumere debes de viribus tuis, omnia auxilia tua mendacia sunt. Me invoca in die tribulationis: eruam te, et glorificabis me. Ad hoc enim permisi diem tribulationis tibi fieri: quia forte si non tribulareris, non invocares me; cum tribularis autem, invocas me; cum invocas me, eximam te; cum eximam te, glorificabis me, ut jam non discedas a me. Obtorpuerat quidam et friguerat a fervore orationis, et dixit: Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocaviInvenit tribulationem tanquam aliquid utile; putruerat tabe peccatorum suorum, jam sine sensu remanserat, invenit tribulationem tanquam ustionem et sectionem. Inveni, inquit, tribulationem et dolorem, et nomen Domini invocavi. Et quidem, fratres, sunt tribulationes omnibus notae. Ecce istae quae abundant in genere humano: alius damno affectus plangit, alius orbitate percussus luget; alius patria exsulatus moeret, et redire cupit, intolerabilem peregrinationem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia haec om̃ia intribulationes facimus:
iam inangusta uia ambulantes.
Ergo exaltabis nos in loco fortitudinis.
Ꝙoperuit nos umbra mortis.

Expanded text:
Sed quia haec omnia inter tribulationes facimus, jam in angusta via ambulantes, Ergo exaltabis nos in loco fortitudinis. Et operuit nos umbra mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
In man̾festatione
aeccłam suam non mocculto. Nonquȩ lateat.
non uelut operta. neforte fiat sicut operta suꝑ greges
malii fecisti. poenas patiaris in omniũ manifestatione:
In sole ergo posuit. tab̾naculum siui. Quidtu heretice
fugis intenebras: xpĩanus es. audi xp̃m̃. Seruus es.
audi dnm. Filius. audi patrẽ. Emendare. reuiuisce.
Dicamus &dete. mortius erat s. reuixit. perierat &
inuentus est. Nomnihi dicas. utquidine quęris
siptru: Ideo enim te quaero. quia peristi. Nolime
inquit quȩrere. hoc sane uult iniquitas quia diui-¬
si sumus. sednonuult cantas quod fratres sumus.
Improbus non essem. siquaererem seruum meum. &
inprobus dicor quia quaero fratremmneum: Sic
sapiat in quo fraterna caritas non est ego tamen
quęro fratremmeum. Irascatur. dum tamen quae¬
ratur qui inuentus placatur. Quaero in quam
fratrem meum. & interpello non contra illum
dñe dic fratri meo utdiuidat mecum hereditatẽ:

Expanded text:
in manisfestatione Ecclesiam suam, non in occulto, non quae lateat, non velut opertam; ne forte fiat sicut operta super gregemalum fecisti, poenas patieris in omnium manifestatione. In sole ergo posuit tabernaculum suum. Quid tu, haeretice, fugis in tenebras? Christianus es? audi Christum. Servus es? audi dominum. Filius es? audi patrem: emendare, revivisce. Dicamus et de te: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Non mihi dicas, Utquid me quaeris, si perii? Ideo enim te quaero, quia periisti. Noli, inquit, me quaerere: hoc sane vult iniquitas, qua divisi sumus; sed non vult charitas, qua fratres sumus. Improbus non essem, si quaererem servum meum; et improbus dicor, quia quaero fratrem meum? Sic sapiat in quo fraterna charitas non est, ego tamen quaero fratrem meum. Irascatur, dum tamen quaeratur, qui inventus placatur. Quaero, inquam, fratrem meum, et interpello non contra illum,Domine, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem ;
Abbreviated transcription (Latin):
Hic non dixit facies.
sed fecisti. In quo ergo iam ista spes est
erit ꝓfecto etiam quod speritur. Etbene
ait singulariter. Potest enim referri aduer¬
sus illos multos. qui multiplicati. a tempore
frumenti uini & olei sui dicunt. quis osten¬
dit nobis bona. Perit enim haec multiplici¬
tas. & singularitas tenetur insanctis. dequib
dicitur in actibus a postolorum. Multi¬
tudinis autem credentium. erat anima
una. & corunum. Singulares ergo & sim¬
plices. id est secreti amultitudine & turba
nascentium rerum atque morientium.

Expanded text:
Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam ista spes est, erit profecto etiam quod speratur. Et bene ait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium,
Abbreviated transcription (Latin):
Etserua¬
uerunt apud se precepta mea. illi perquos locuturꝰ
eram¬
.Et inpuluerem mortis deduxisti me.

Expanded text:
et servaverunt apud se praecepta mea illi, per quos locuturus eram. Et in pulverem mortis deduxisti me
Abbreviated transcription (Latin):
Ad stabo quid est. nisi non iacebo: Quid. ẽ.
autem aliud iacere. nisi interra ad quiescere:
Quod est interrenis uoluptatibus. beatitũdi.¬
nẽ quaerere. Adstabo inquit & uidebo.
Non est ergo inherendum terrenis. si uolumꝰ
Non habitabit uxtate malignus. neque
permanebunt in iusti ante oculos tuos.
O disti om̃s qui operantur iniquitatem.
perdes om̃s quilocuntur mendacium.¬

Expanded text:
astabo quid est, nisi non jacebo? quid est autem aliud jacere, nisi in terra quiescere, quod est in terrenis voluptatibus beatitudinem quaerere? Astabo, inquit, et videbo: non est ergo inhaerendum terrenis, si volumus Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
beo. ex horrui enim iuditia tua. uehe¬
menter timui iuditia tua. ideo ad me
anima mea conturbata est. Et que
iuditia tua timui: Parua neuiditia
sunt. sedutinam sola essent. Abyssus
abyssũ inuocat: inuoce catha ractarũ
tuarum. Quia tuminaris. tudicis: &
post istos labores restare alteram damp¬
nationem. Inuoce catha ractarum tua¬
rum: abyssus abyssum inuocat. Quo
ergo abibo a faciae tua ait. & abspũ tuo
quo fugiam: Si abẏssus abyssum in¬
uocat : si post istos labores timentur
grauiores
.Om̃s suspensionestua & fluc¬
tustui : super me ingres sisunt.

Expanded text:
beo. Exhorrui enim judicia tua, vehebeo. Exhorrui enim judicia tua, vehementer timui judicia tua: ideo ad me anima mea turbata est. Et quae judicia tua timui? Parvane judicia sunt: sed utinam sola essent! Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum. Quia tu minaris, tu dicis et post illos labores restare alteram damnationem: In voce cataractarum tuarum, abyssus abyssum invocat. Quo ergo abibo a facie tua, et a spiritu tuo quo fugiam ; si abyssus abyssum invocat, si post istos labores timentur graviores? 15. Omnes suspensiones tuae et fluctus tui super me ingressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam aeternam praedicat. Sed tunc
est utilis abysus abẏsso uocato: quando
fit inuoce catha ractarum tuarum. Abys¬
sus abyssum inuocat: homo hominem
lucratur non tamen inuoce sua. sed inuoce
catha ractarum tuarum. Alium accipite
intellectũ Abyssus abẏssum inuocat.
inuoce catha ractarum tuarum. Ego
qui contremisco cum ad me perturbata
est anima mea: auiditus tuis timui uehe¬
menter. iuditia enim tua abyssus multa.
& abyssus abyssum inuocat. Nam sub
hac carne mortali laboriosa peccatrice.
molestuis & scandalis plena. concupi-¬
scentiis obnoxia: dampnatio quaedam
est deiuiditio tuo. quia tu dixisti pec¬
catori morte morieris. & insudore uultꝰ
tui uesceris panem tuum. Haec abyssus
prima iuditu tui. sedsimale hic uixerint
homines. abyssus abyssum inuocat.
quia depoena in poenam transeunt: &
detenebris ad tenebras. & deꝓfunditate
ad profunditatem. & desupplicio ad
supplicium. & de ardore cupiditatis.
inflanimas gehennarum. Ergo hoc
timuit fortassis homo iste cum ait ad

Expanded text:
itam aeternam praedicat. Sed tunc est utilis abyssus abysso invocatae, quando fit in voce cataractarum tuarum. Abyssus abyssum invocat, homo hominem lucratur: non tamen in voce sua, sed in voce cataractarum tuarum. 14. Alium accipite intellectum: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum. Ego qui contremisco, cum ad me perturbata est anima mea, a judiciis tuis timui vehementer: judicia enim tua abyssus multa , et, abyssus abyssum invocat. Nam sub hac carne mortali, laboriosa, peccatrice, molestiis et scandalis plena, concupiscentiis obnoxia, damnatio quaedam est de judicio tuo: quia tu dixisti peccatori, Morte morieris, et, In sudore vultus tui edes panem tuum . Haec abyssus prima judicii tui. Sed si male hic vixerint homines, abyssus abyssum invocat: quia de poena in poenam transeunt, et de tenebris ad tenebras, et de profunditate ad profunditatem, et de supplicio ad supplicium, et de ardore cupiditatis in flammas gehennarum. Ergo hoc timuit fortassis homo iste, cum ait: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est ille puluis. quem ꝓicit uentus afaciae terrae.
s uperborum scilic& uana & inepta iactantia.
& inflata. & non solida. tamquam uento elatꝰ
pulueris globus. Recte itaq hic posuit głam.
quã non uult inpuluerem deduci. Uult enim
eam solidam habere in conscientia: ubi corã
dõ nulla iactantia est. Quigloriatur inquit.
indño glorietur. Ista soliditas inpuluerem
deducitur. si persuperbiã contempnens quisq¬
secreta conscientiae ubi solus dñs hominem
ꝓbat. uelit apud homines gloriari. Hinc est
quod alibi dicit: Ds̃ conterit. ossa placentiũ
hominibus. Quiautem bene didicit. uel
erpertus est uitiorũ superindorum gradus.
intellegit hoc uitium inanis gloriae. uel
solum. uel maxime cauendum esse perfectis.
Quo primo enim uitio lapsa est anima. hoc
ultimum uincit. Initiũ autem omnis peccati
suꝑbia. & mitium superbiae hominis apostatare

Expanded text:
Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, superborum scilicet vana et inepta jactantia, et inflata non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiam quisque contemnens secreta conscientiae, ubi solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis, apostatare
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est oderut me mique:
Bona sibi uolentem oderunt: qui si redderent
mala ꝓmalis boni non essent. quasi non red¬
derent bona ꝓbonis ingrati essent. Red¬
dunt autem mala probonis: quia oderunt
inique. Iales fuerunt iudaei. Ulenit ad
illos xp̃c cumbonis: reddiderunt illi mala
ꝓbonis. Cauete hoc malum fr̃s: cito sub¬
intrat quia diximus. tales erant iudaei.
Neput& unusquisque ur̃m longe se excep¬
tum. Corripiatte aliquis fr̃ tuus bonũ
tibi uolens: oderis illum. & talis es. Et
uidete quam cito fiat: quam facile uitate
tam magnũ malũ tam agile peccatũ
probonis. qm̃ persecutussum iustitiã.

Expanded text:
qui oderunt inique? Bona sibi volentem oderunt. Qui si redderent mala pro malis, boni non essent: qui si non redderent bona pro bonis, ingrati essent: reddunt autem mala pro bonis qui oderunt inique. Tales fuerunt Judaei: venit ad illos Christus cum bonis, reddiderunt illi mala pro bonis. Cavete hoc malum, fratres: cito subintrat. Quia diximus, Tales erant Judaei: ne putet unusquisque vestrum longe se exceptum. Corripiat te aliquis frater tuus, bonum tibi volens; oderis illum, et talis es. Et videte quam cito fiat, quam facile: et vitatote tam magnum malum, tam agile peccatum.pro bonis, quoniam persecutus sum justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dño. pro omnibus quae retribuit mihi.
Etinuenit quasi aliquid. Calicẽ salutaris ac¬
cipiam: & nomen dñi inuocabo. Hoc illi
rependis quia calicẽ salutarẽ accipis & nomen
dñi in uocas. Quis tibi dedit ipsum calicẽ
salutarem : Remansit inactione gratiarum.
nam in reuelatione defecit. Inueni quiddõ
des. quod ab illo non acceperis. & retuleris
grãm. Sed caue nedum quaeris quid illi
retribuas. quod ab illo non acceperis: inuenias.
sed peccatum tuũ. hoc plane ab illo non
accepisti: sed nec ei dare debes. Hoc dederunt
iudaei: rebuerunt mala probonis Acce¬
perunt ab eo pluuiam: fructũ non dederunt
sed spinas dolorum. Ergo bonum quic¬
quid uolueris inte dare dõ: nontẽ inuenis
accepisse nisi adõ. Ipsa est gratia dĩ diffusa
in labiis. Fecit tẽ: gratis te fecit. Non eñi
erat cui prestar&: antequam facer&. Perieras:
quaesiuitte. Inuentũ: reuocauit te. Prae¬
terita non imputauit: futura promisit.

Expanded text:
Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et invenit quasi aliquid: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Hoc illi rependis, quia calicem salutaris accipis, et nomen Domini invocas? Quis tibi dedit ipsum calicem salutarem? Remansit in actione gratiarum, nam in relatione defecit. Inveni quid Deo des, quod ab illo non acceperis; et retuleris gratiam. Sed cave ne dum quaeris quid illi retribuas, quod ab illo non acceperis, invenias, sed peccatum tuum. Hoc plane ab illo non accepisti, sed nec ei dare debes. Hoc dederunt Judaei, retribuerunt mala pro bonis; acceperunt ab eo pluviam, et fructum non dederunt, sed spinas dolorum. Ergo bonum quidquid volueris in te dare Deo, non te invenis accepisse nisi a Deo. Ipsa est gratia Dei diffusa in labiis. Fecit te, gratis te fecit. Non enim erat cui praestaret antequam faceret. Perieras, quaesivit te; et inventum revocavit te. Praeterita non imputavit, futura promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. Diffusa est grã inlabis tuis. Merito
mihi subuentũ est: quia condelector legi
dĩ scđm interiorem hominẽ. sed alia lex
mmenbris meis. repugnat legi mentis meae.
& captiuũ meducit in lege peccati. quae
est in membris meis. Miser e go homo.
ergo gratia in labus eius: uenit nob̃cum
uerbo gratiae cum osculo gratiae. Quid
ista grãtia dulcius: Quopertin& ita grã.:
Beati quorũ remissaesunt iniquitates. &
quorũ tecta sunt peccata. Sise uerus uidex
uenir&. nec afferr& istam gritiam diffusam
inlabus suis quis desalute aliquid sperar&:
Quisnon sibi hoc timer& quod peccatori debebat᷑:
Ille ueniens cum gratia non exegit quod debebat.
soluit quod nondebebat. Non enim non peccator
debebat mortẽ. aut uero tibi peccatori debebatur
nisi suppliciũ: Debita tua dimisit sua & inde¬
bita ex soluit. Magna gratia. Quare gratia:
Quia gratis. Propterea tibi agere gratias lic&:
referre non lic&. non enim potes. Quaerebat
ille quid retribuer&. & dixit. Quid retribuã

Expanded text:
 Christum facta est . Diffusa est gratia in labiis tuis. Merito mihi subventum est, quia condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Sed alia lex in membris meis repugnat legi mentis meae, et captivum me ducit in lege peccati, quae est in membrisergo gratia in labiis tuis. Venit nobis cum verbo gratiae, cum osculo gratiae. Quid ista gratia dulcius? Quo pertinet gratia ista? Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Si severus judex veniret, nec afferret istam gratiam diffusam in labiis suis, quis de salute aliquid speraret? Quis non sibi hoc timeret quod peccatori debebatur? Ille veniens cum gratia, non exegit quod debebatur, solvit quod non debebat. Num enim non peccator debebat mortem? Aut vero tibi peccatori debebatur, nisi supplicium? Debita tua dimisit, et indebita sua exsolvit. Magna gratia. Quare gratia? Quia gratis. Propterea tibi gratias agere licet, referre non licet; non enim potes. Quaerebat ille quid retribueret, et dixit: Quid retribuam
Abbreviated transcription (Latin):
Apud amicos ergo eius non est silentium. sed
uerba silentu. Id est ratio exposita & manifes.¬
ta illius silentu. quod silentium id est chusi.
dicitur filuis iemini. id est dextri. Nonenim
abscondentum erat scis quod pillis gestũ est
& tamen nesciat inquit sinistra. quid faciat
dextera. Canit ergo anima ꝑfecta inꝑphetia.
cui secretum illud. innotuit pro uerbis chusi.
id est pro cognitione eiusdem secreti. Quod
secretum dexter ds̃. idest fauens atque pro¬
pitius ei operatus est. Quare hoc silentium
filius dextri appellatur quod est chusi. filii
iemini.

Expanded text:
apud amicos ergo ejus non est silentium, sed apud amicos ergo ejus non est silentium, sed verba silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat sanctis quod pro illis gestum est. Et tamen Nesciat, inquit, sinistra quid faciat dextra . Canit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii Jemini?
Abbreviated transcription (Latin):
inscrutabilia sunt uidicia cius. & inuestigabiles
uiae ipsius. Quis enim cognouit mentem
dñi. aut quis consiliarius illius fuit: Ita magnũ
illud silentiũ non expositione magis aperit.
quã ammiratione commendat. Hoc silentio
dnĩs sacramentũ uenerabilis passionis occultins.
uoluntariam ruinam fratris id est nefariũ scelus
traditoris sui. in suae misericordiae atq pro¬
uidentiae ordinem uercit. ut quod ille ad ꝑnitiẽ
unius hominis peruersa mentȩ faciebat. iste
adsalutẽ omniũ hominũ ꝓuida gubernatione
con ferr&. Cantat ergo psalmum dño anima
perfecta. quae tam digna est nosse secretum dĩ
Cantat prouerbis chũsi. quia meruit nosse uerba
illius silentii. Apud infideles enĩ & persituto¬
res. silentium est illud atque secretum apud
suos autem quibus dictum est. im nondicã
uos seruos. quia seruus nescit quid faciat chñs
eius. Uos autem dico amicos. quia omnia
quae audiui apatre meo nota uobis feci.

Expanded text:
inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui, in suae misericordiae atque providentiae ordinem vertit; ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faciebat, iste ad salutem omnium hominum provida gubernatione conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis :
Abbreviated transcription (Latin):
par interpretatur. Quia pacatus erga illum
exticit pater. quam uis ipse. dolis suis bellum
haber& in corde. sicut inpsalmo tertio tracea¬
tũ est. Quẽ Almodum autẽ inuenitur
discipulos. sic ineodem ģuiangelio inuenitur
etiam. fr̃s̃ eẽ. appellatos. Resurgens enim
dñs ait. uade & dic fratribus meis. & apłs eum
dicit primogenitum in multis fratribus. Discipłi
engo eius ruina qua eũm tradidit. recte intellegit᷑
fris ruina. quod achito fel interpretari dirimũs.
Chusi autem quod interpretatur silentiũ. recte
accipitur aduersus illos dolos dnm̃ nr̃m silentio
dimicasse. id est altissimo secreto. quo cȩcitas
exparte isrł ficta est. cũ dnm̃ persequebantur.
ut plenitudo gentium intrir&. & sic oñs isrł
saluus fieret. Ad hoc ꝓfundũ secretũ atque
silentiũ cum ueniss& apłs exclamauit. quasi
quodam ipsius altitudinis horrore perculsus
O altitudo diuitiarũ sapientiae. & scientiae dĩ. quã

Expanded text:
pax interpretatur; quia pacatus erga illum pax interpretatur; quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet in corde, sicut in psalmo tertio tractatum est. Quemadmodum autem invenitur tos esse discipulos , sic in eodem Evangelio invenitur etiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Historiam quidem unde occasionẽ
istã prophetia sumpsit in regnorũ
secundo libro cognoscere facile est
Ibi enim chusi. amicus regis dauid
transitũ fecit in partes absalon filu eiꝰ.
qui aduersus patrem bellũ gerebat
adexploranda consilia. & renuntianda
quae aduersus patrẽ ille moliebatur. auctore
acͥitofel qui defecerat ab amicitia dauid.
& filiũ eius aduersus patrem consilus quib
possit instruebat. Sed qm̃ non ipsa historia
in hoc psabno consideranda est. dequa pro-¬
pħa misteriorum uelamina sũpsit. sitransitũ
ad xp̃m fecimus auferitur uelamen. & pri¬
mo ipsorũ nominũ significationẽ. interro¬
gemus quid sibi uelit̃. Non enim defuerunt
interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad
lĩcerim sed spiritiliter in uestigantes edice.¬
rent nobis. quod chusi interpretetur
silentiũ. iemini autem dextera achito fel¬
fatris runi. Quibus interpretationibus. rursus
nobis traditor ille iudas occurrit.: Vt ab salon
cius imaginem gest&. secundum quod patris

Expanded text:
Historia quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de qua Propheta mysteriorum velamen assumpsit, si transitum ad Christum fecimus, auferatur velamen . Et primo ipsorum nominum significationem interrogemus quid sibi velit. Non enim defuerunt interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad litteram, sed spiritualiter investigantes, edicerent nobis quod Chusi interpretetur Silentium; Jemini autem, Dexter; AchitophelFratris ruina. Quibus interpretationibus rursum nobis traditor ille Judas occurrit, ut Abessalon ejus imaginem gestet, secundum quod Patris
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia uenit quidẽ inuia petcatoꝵ. nascendo
sicut peccatores sed non stetit. quia non eum
tenuit in lecebra saecularis .E¬
pestilentiae non sedit.

Expanded text:
quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis.pestilentiae non sedit
Abbreviated transcription (Latin):
Ineis terrenas cupiditates. & ueteris hominis
lutulenta negotia. & quicquid depeccati
limo con tractũ atque inolitũ. ẽ.
Etnunc
reges intellegite . E

Expanded text:
in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis lutulenta negotia, et quidquid de peccatore limo contractum atque inolitum est. Et nunc, reges, intelligite: e
Abbreviated transcription (Latin):
Intentionem cordis sui statuerunt declinare
inista sterena putantes magnũ malum ꝑpeti
Susceperuntine sicut leo paratus ad

Expanded text:
intentionem cordis sui statuerunt declinare in ista terrena, putantes magnum malum perpeti Susceperunt me sicut leo paratus
Abbreviated transcription (Latin):
secutionibus gentiliũ laborar& eccła.
hinc supsit uersum quẽ interponer&
ad exhortationem & tonsolationẽ pati¬
entiae. Hic enĩ dictum est: quod ille
inepistola sua posuit. Propterte mor¬
tificamur totadie: deputati sumus ut
oues occisionis. Uocem ergo martyrũ
audiamus in psalmo: & uõx martyrũ
uidete quam causam bonam habeat:
cum dicit propterte. Nam & dñs ideo
addidit propter iustitiam cum dicer&.
beati qui persecutionem patiuntur prop¬
ter iustitiam. nequisquam persecutio¬
nem patiens exipsa poena quaerer&
głam bonam habens causam : & hinc
exhortatus suosait. Beati eritis cum
uobis illa & illa fecerint. uel dixerint
homines ꝓptermẽ. Hinc ergo uox: prop

Expanded text:
bus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa et illa fecerint vel dixerint homines, propter me. Hinc ergo vox, Prop
Abbreviated transcription (Latin):
sub tẽpus ipsius passionis. In sinũ ergo meũ
conuertetur oratio mea: nescio quid melius
intellegã dedño. interim nunc quod occurrit.
forte melius aliquid postea occurr&. uel
mihi uelcuiquã meliori. Insinũ meũ con¬
uertetur oratio mea: hoc intellego dictum.
quia insinu suo habebat patrẽ. Ds enĩ erat
in xp̃o: mundũ reconcilians sibi. Inse ha¬
bebat quẽ deprecaretur: non erat ab illo
longe. quia ipse dixerat. ego inpatre & pater
inme. Sed quia oratio ad ipsũ magis hominẽ
orat sed exaudit: & nonsibi subuenire quae¬
Sicut proximum sicut frẽm
nr̃m ita conplacebam: tamquam lugens
& contristatus ita humiliabar

Expanded text:
sub tempus ipsius passionis In sinum ergo meum sub tempus ipsius passionis In sinum ergo meum convertetur oratio mea. Nescio quid melius intelligam de Domino: interim nunc quod occurrit, forte melius aliquid postea occurret, vel mihi, vel cuiquam meliori, in sinum meum convertetur oratio mea, hoc intelligo dictum, quia in sinu suo habebat Patrem. Deus enim erat in Christo mundum reconcilians sibi . In se habebat quem deprecaretur: non erat ab illo longe, quia ipse dixerat: Ego in Patre, et Pater in me est . Sed quia oratio ad ipsum magis hominem orat, sed exaudit; et non sibi subSicut proximum, et sicut fratrem nostrum, sic complacebam  tamquam lugens, et contristatus, ita humiliabar
Abbreviated transcription (Latin):
dñs remanserat: nisi reficer& quos uorar&
N on refecit eos: Consolatus est eos. confir
In hoc plane uersu magnussinus est: & prest&
dñs ut penetrabilis nob fiat Insinu enĩ. secretũ
agnoscitur. Et quidẽ fr̃s. & nos bene sic
orare ad monemur insinu nr̃o ubi ds̃ uid&.
&ubi ds̃ audit: quonullus oculus humanus
penetrat. quo non uid& nisi qui fubueniat.
Ubi orauit susanna: & cũ eius uor ab hominib
non audiretur. adõ tamen audita est. Et hoc
bene ammonemur: sedindnõ nr̃o aliquid plus
debemus intellegere quia & ipse orauit. Et
quidẽ ciliciũ eius nonagnoscimus in ȩuangelio
scđm litterã. nec ieiuniũ eius tempore passionis
scđm litterã. atque ea exposuimus in alegoria
& simi litudine dicta ut potuimus: orationem
Quando enĩ illũ dereliquit pater. aquonũquã
discessit: Legimus etiã inmonte orasse solũ
iħm: legimus pernoctasse in oratione etiam

Expanded text:
Dominus remanserat, nisi reficeret quos voraret. Dominus remanserat, nisi reficeret quos voraret. Nam refecit eos, consolatus est eos, confirmIn hoc plane versu magnus sinus est, et praestet Dominus ut penetrabilis nobis fiat. In sinu enim secretum agnoscitur. Et quidem, fratres, et nos orare sic bene admonemur in sinu nostro, ubi Deus videt, ubi Deus audit, quo nullus oculus humanus penetrat, quo non videt nisi qui subvenit; ubi oravit Susanna, et cum ejus vox ab hominibus non audiretur, a Deo tamen audita est . Et hoc bene admonemur: sed in Domino nostro aliquid plus debemus intelligere, quia et ipse oravit. Et quidem cilicium ejus non agnoscimus in Evangelio secundum litteram. Nec jejunium ejus tempore passionis secundum litteram: adeoque ea exposuimus in allegoria et similitudine dicta, ut potuimus. Orationem Quando enim eum dereliquit Pater, a quo nunquam discessit? Legimus etiam in monte orasse solum Jesum, legimus pernoctasse in oratione; etiam
Abbreviated transcription (Latin):
retribuebant enĩ sterilitatẽ animae ipsius.
Nam quale ieiuniũ ipsius fuit. quiuix inuenit
unũ latronẽ. quẽ incruce gustar&. Et apli
enĩ fugerant & se in turba absconderant: & ille
petrus qui se usque ad mortẽ dni perseueraturũ
esse ꝓmiserat: Ium ternegauerat: lam fleuerat.
& adhuc inturba latebat. ad huc timebat ne
agnosceretur. Postremo illo uiso mortuo.
om̃s desalute ipsa desperauerunt: quos despe¬
rantes inuenit post resurrectionẽ. & locutus
cũ eis inuenit eos dolentes & lugentes. nihil
iam sperantes. Nam & ita sunt quidã eorum
locuti cũ eo cũ dicer&. Quid boquimini inter
uos: Illi enĩ deillo loquebantur. Tusolus
inquint peregrinus es inhierusalẽ. & noN
cognouisti quae fecerunt sacerdotes. & prin¬
cipes nr̃i de iħu natareno. qui erat potens
infactis & dictis. Quomodo eũ occiderunt
& crucifixerunt. Nos autẽ sperabamus. quia
ipse erat redempturus isrł. Inmagno ieiunio

Expanded text:
retribuebant enim sterilitatem animae ipsius. retribuebant enim sterilitatem animae ipsius. Nam quale jejunium ipsius fuit, qui vix invenit unum latronem, quem in cruce gustaret? Apostoli enim fugerant, et se in turba absconderant. Et ille Petrus qui se usque ad mortem Domini perseveraturum esse promiserat, jam ter negaverat, jam fleverat, et adhuc in turba latebat, adhuc timebat ne agnosceretur. Postremo illo viso mortuo, omnes de salute ipsa desperaverunt: quos desperantes invenit post resurrectionem, et locutus cum eis invenit eos dolentes et lugentes, nihil jam sperantes. Nam et ita sunt quidam eorum cum eo locuti, cum diceret: Quid loquimini inter vos? Illi enim de illo loquebantur: Tu solus, inquiunt, peregrinus es in Jerusalem, et non cognovisti quae fecerunt sacerdotes et principes nostri de Jesu Nazareno, qui erat potens in factis et dictis, quomodo eum crucifixerunt et occiderunt? Nos autem sperabamus, quia ipse erat redempturus Israel . In magno jejunio
Abbreviated transcription (Latin):
exmoitua ꝓpt̃ delenda s Hoccilicio sẽ induit
dñs: & idõ non est agnitus. quia subcilicio
latitabat. Cũ mihi inquit molesti essent.
induebãme cilicio. Id est illi saeuiebant. ego
latebam. Sienĩ latere noll&: netmori poss&¬
nec quandoquidẽ uno tẽporis puncto stellã
quandã potestatis suae. siuel stella dicenda est
exercuit. Quando eum tenere uoluerunt.
& ad unã eiuis interrogationẽ quẽ queritis redie¬
runt om̃s retro & ceciderunt: tamquã potesta¬
tẽ in passione humiliar& nisi subcilicio late.
r&. Ergo induebã me cilicio: & humiliabã
inieiunio animã meã. Iterũ suntelleximus
ciliciũ. quomodo intellegimus ieiunium:
Manducare uolebat xp̃c quando poma quãe¬
rebat in arbore. & sunuenir& manducar&.
Bibere uolebat xp̃c: quando dixit mulieri
samaritanae. Damihi bibere. sitio. Q uid
esuriuit quid sitiuit xp̃c nisibona opera nr̃a:
In illis ergo crucifigentibus & persequentibus.
quia nulla bona opera inuenerat. ieiunabat:

Expanded text:
enda peccata. Hoc cilicio se induit Dominus: et ideo non est agnitus, quia sub cilicio latitabat. Cum mihi, inquit, molesti essent, induebam me cilicio: id est, illi saeviebant, ego latebam. Si enim latere nollet, nec mori posset, quandoquidem uno temporis puncto stillam quamdam potestatis suae, si vel stilla dicenda est, exseruit, quando eum tenere voluerunt, et ad unam ejus interrogationem, Quem quaeritis, redierunt omnes retro et ceciderunt . Tantam potestatem in passione non humiliaret, nisi sub cilicio lateret. 4. Ergo induebam me cilicio: et humiliabam in jejunio animam meam. Iterum si intelleximus cilicium, quomodo intelligimus jejunium? Manducare volebat Christus, quando poma quaerebat in arbore, et si inveniret manducaret ? Bibere volebat Christus, quando dixit mulieri Samaritanae, Da mihi biberesurivit, quid sitivit Christus, nisi bona opera nostra? In illis enim crucifigentibus et persequentibus, quia nulla bona opera invenerat, jejunabat:
Abbreviated transcription (Latin):
oñinconuenienter
anim aduerti potest quod positum est ego.
ad significandum quod sua uoluntate
mortẽ sustinuit. scđm illud. Propterea
me ꝑat̾ diligit. qm̃ egopono animã meã
utiterũ sumã eã. Nemo toll& eã ame ipso.
potestatẽ habeo ponendi eã. & potestatem
babeo iterũ sumendi cã. Non ergo inquit
uos me tãquã inuitũ coepistis & occidistis.
sed ego doriniui & somnũ coepi
Et exur¬
rexi qm̃ dñs suscipi&me. S.

Expanded text:
on inconvenienter animadverti potest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. S
Abbreviated transcription (Latin):
filius synagogȩ. Vnde enim natus est filius
dĩ scđm carnem: Ex illa synagoga. Ille
qui dimisit patrem & matrem. & adhesit uxori
suae ut essent duo in carne una. non coniectura
tum hoc magnum est: ego autẽ dico in xp̃o
& metcła. Dimisit enim patrem quo dammodo.
non omnino dimisit ueluti adseparationem::
sed ad su sceptionem humanȩ carnis. Quomodo
dimisit: Quia cũ ess& informa dĩ non rapinam
arbitratus est esse se aequalem dõ: sedsem&¬
ipsum exinaniuit formam serui accipiens.
Q uomodo dimisit & matrem: Gentem iudaeoꝵ.
sẏnagogam illã herentem ueteribus sacramentis.
Ad ipsam figuram pertinet quod ait: quae mihi
mater aut qui fr̃s . Ille enim intus docebat alli
foris stabant. Uidete si non modo ita sunt
Socrus ergo quid est: Mater sponsi. Mater
nurus eius eccła ueniens degentibus: non con¬
sensit incircũcisionẽ carnalem. diuisa est ad¬
uersus socrum suam. Accingere gladium tuũ.

Expanded text:
filius Synagogae. Unde enim natus est Filius filius Synagogae. Unde enim natus est Filius Dei secundum carnem? Ex illa Synagoga. Ille qui dimisit patrem et matrem, et adhaesit uxori suae, ut essent duo in carne una : non conjectura tum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Dimisit enim patrem quodammodo: non omnino dimisit veluti ad separationem, sed ad susceptionem humanae carnis. Quomodo dimisit? Quia cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semeipsum exinaniuit formam serui accipiens. quomodo dimisit et matrem, gentem Iudaeorum, synagogam illam haerentem ueteribus sacramentis ? ad ipsam figuram pertinet quod ait: quae mihi mater, aut qui fratres? ille enim intus docebat, illforis stabant. Videte si non modo ita sunt Socrus ergo quid est? Mater sponsi. Mater nurus ejus Ecclesia, quae veniens de Gentibus non consensit in circumcisionem carnalem, divisa est adversus socrum suam. Accingere gladium tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
lica. Et ubi fortiter recipitur iste gladius:
rebaptizationem nontimemus Potuit diui¬
di filia aduersus matrem suam. & non potest
nurus aduersus socrum suam: Factũ est
hoc generaliter etiam ingenere hulsamano:
diuisus est filius aduersus patrem. Fuimus
aliquando filii diaboli. adhuc infidelibus
dictũ est. uos apatre diabolo estis. Et
omis infidelitas nr̃a unde: nisi apatre diabolo:
Non ille creando: sednos illum imitando.
Iam modo uidetis filiũ diuisũ aduersus patrẽ
Uenit gladius ille renuntiat diabolo: inuenit
aliũ patrem. inuenit aliã matrẽ. Ille adimi¬
tationem se praebens: generabat in exitium
parentes duos quos inuenimus: inuitã aeternã
generatos. Diuisus est filius ad¬
uersus patrem: diuisa est filia aduersus matrẽ
suã. Plebs illa quae deiudaeis credidit: diuisa
est aduersus synagogam. Diuisa est & nurus
aduersus socrum suam. Plebs degentibus
ueniens nurus dicitur: quia sponsus xp̃c

Expanded text:
lica. Et ubi fortiter recipitur iste gladius, lica. Et ubi fortiter recipitur iste gladius, rebaptizationem non timemus. Potuit dividi filia adversus matrem suam, et non potest nurus adversus socrum suam. 12. Factum est hoc generaliter etiam in genere humano, divisus est filius adversus patrem. Fuimus enim aliquando filii diaboli. Adhuc infidelibus dictum est: Vos a patre diabolo estis . Et omnis infidelitas nostra, unde, nisi a patre diabolo? Non ille creando pater, sed nos illum imitando filii. Jam modo videtis filium adversus patrem divisum. Venit gladius ille; renuntiat diabolo: invenit alium patrem, invenit aliam matrem. Ille ad imitationem se praebens, generabat in exitium: parentes duo quos invenimus, in vitam aeternam generant. Divisus est filius adversus patrem. Divisa est filia adversus matrem suam: plebs illa quae de Judaeis credidit, divisa est adversus Synagogam. Divisa est et nurus adversus socrum suam: plebs de Gentibus veniens, nurus dicitur; quia sponsus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Gladium tuũ quid nisi uerbum tuum. Illo
gladio strauit inimicos: illo gladio diuisit
filiũ apatre & filiam amatre: nurũ asoeru.
Legius haec in euangelio: non ueni pacẽ mit¬
tere sed gladium. Eterunt inuna domo
quinq diuisi aduersussẽ: duo aduersus tres.
& tres aduersus duo erunt diuisi. Id est filius
aduersus patrem: & filia aduersus matrem: nurus
aduersus socrum suam. haec diuisio quo gladio
dianis exemplis uidemus haec. Plac& uueni
alicui dõ seruire: displic& patri. diuissunt
aduersus se. Ille promitrit terrenam here¬
ditatẽ ille amat çȩlestem. Aliud iste polli¬
cetur: aliud ille eligit. Nonsibi put& pater
factam iniuriam: ds̃ solus illi praefertur. & tamen
litigat cum filio: uolente seruire dõ. Sed for¬
tior est ille gladius spiritalis separans: quam
copulans natura carnalis. Hithoͤ & defilia
aduersus matrem: multomagis & denuru
aduersus socrũ. Nam aliquando inuna domo
nurus & socrus inueniuntur : haeretica & catho¬

Expanded text:
Gladium tuum, quid, nisi verbum tuum? Illo gladio stravit inimicos, illo gladio divisit filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. Legimus haec in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium. Et erunt in una domo quinque divisi adversum se, duo adversus tres, et tres adversus duos erunt divisi: id est, filius adversus patrem, filia adversus matrem, nurus adversus socrum suam . Divisio haec quo gladio dianis exemplis videmus haec. Placet juveni alicui Deo servire, displicet patri; divisi sunt adversus se: ille promittit terrenam haereditatem, ille amat coelestem; aliud iste pollicetur, aliud ille eligit. Non sibi putet pater factam injuriam; Deus solus illi praefertur: et tamen litigat cum filio volente servire Deo. Sed fortior est ille gladius spiritualis separans, quam copulans natura carnalis. Fit hoc et de filia adversus matrem, multo magis et de nuru adversus socrum. Nam aliquando in una domo nurus et socrus inveniuntur haeretica et catho
Abbreviated transcription (Latin):
Id est. cum
gaudio gras ago. & ordinatissime utor corpore.
qui est cantus animȩ spiritalis. Siautẽ aliqua
hic differentia consideranda est. cantabo corde.
psallã operibus dño. quod solus uid& Nomini
autẽ dñi . quod apud homines innotescit.
quod non illi sed nobis est utile.

Expanded text:
id est, cum gaudio gratias ago, et ordinatissime utor corpore, quod est cantus animae spiritualis. Si autem aliqua hic differentia consideranda est, cantabo corde, psallam operibus Domino, qui solus videt: nomini autem Domini, quod apud homines innotescit, quod non illi sed nobis est utile.
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde erit saluus: Nonde
uirtute. non deuiribus. non de honore. nonde
gła. nonde equo. Vnde: Quoibo: Ubiueniã
unde saluus sim: Noli diu querere. noli longe
Ecce oculi dnĩ super timentes eum. Videt

Expanded text:
Et unde erit salvus? Non de virtute, non de viribus, non de honore, non de gloria, non de equo. Et unde? Quo ibo? Ubi inveniam unde salvus sim? Noli diu quaerere, noli longe. Ecce oculi Domini super timentes eum. Videt