comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mia: quo ꝑducat. Tenebre
autẽ uos comp̃hendent:
si eo modo credid̃itis xp̃i ẽt¬
nitatẽ. ut negetis in eo mor-
humilitatẽ. Et qui ambulat
intenebris: nescit quo uadat.
Sic potest offendere in laprẽ
offensioñ & petrã scandal
q̃d fuit dñs cecis iudeis: Nd̃
credentib lapis quẽ repbaue.¬
runt edificantes: hic factus
ẽ incaput anguli: hinc de
sit mortuũ. risit occisũ. Et
ipsa erat mors gͣni multipli-¬
candi. & exaltatio trahen¬
itis pꝰ feromnia. Dñ lucẽ in-¬
quit habetis credite inlucẽ.
ut filui lucis sitis. Eum aliqͥd
ueri auditũ habetis: credi-¬
te inu̾itatẽ: ut renascamim

Expanded text:
mia quo perducat. Tenebrae mia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini
Abbreviated transcription (Latin):
t̾num. & quomͦ tu dicis. o-¬
portet exaltari filiũ hõis:¬
Memorĩt tenuert̃: q̃d dñs
dicebat. assidue filium se
ti sunt gentiles illi qui eũ
iudere cupiebant. uenit
hora ut glorificet᷑ filius
hominis. hoc itaq isti aĩo
retinentes. quod nunc ait.
cũ exaltatus fuero a t̃ra.
mortẽ crucis intelligentes:
quesier̃t ab illo & dixeĩt.
Nos audiumꝰ ex lege qr xp̃c¬
manet mẽtnum: & quomo¬
do tu dicis. oportet ex altari
filiũ hominis: Quis est iste
quiunt: manet mẽtnum. Si
manet metnum quomͦ exal¬
tabit᷑ a t̾ra. ĩ est quomi cru¬
cis passione morietur: hoc
eñ eũ dixisse intelligebant:
qd facere cogitabant. Nongͦ
eis u̾borum istoꝵ obscurita¬
tẽ aꝑuit infusa sapientia.
s stimulata conscientia. Si
Ixit gͦ eis iħs. Ad huc modi¬
cũlumen inuobis est. hinc
bulate dũ lucẽ habetis. ut
ñ tenebre uos comp̃hendãt.
Ambulate. accedite. totum
intelligite. & moriturum
Et sanguinẽ fusurũ quo re¬
dimat᷑: & ascensurũ insulli-¬

Expanded text:
tu dicis: Oportet exaltari Filium hominiMemoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue Filium homti sunt gentiles illi qui eum videre cupiebant: Venit hora, ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo et dixerunt: Nos audiaeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste quiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. 13. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc bulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in subli
Abbreviated transcription (Latin):
licet quo intelligimiꝰ. & illud
quo uiuimus. & illud quo
uisibiles &̧ contrectabiles
sumꝰ. Qui eñi dixit: capill
capitis ur̃i ñ ꝑibit: omnia
trahit post se. Aut si oĩa
ipsi homines intelligendi
sunt: omnia p̃destinata ad
salutẽ possumus dicere. ex
quib omnib ait nichilẽẽ
ꝑiturũ: cũ supͣ de suis oui¬
b loqueret᷑. Aut certe oĩa
hominũ gña siue inlingui¬

Expanded text:
 quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum g
Abbreviated transcription (Latin):
morte enuis & resurrectionẽ
firmata est. ꝑ eiꝰsanguinẽ
qui in remissionẽ fusꝰ est pec¬
catoꝵmilia credenciã a do¬
minatu d̃iaboli lib̾antur.
xp̃i corpori copulant᷑. et
sbtanto capite uno eus
tantur. hoc uocabat in¬
dicium. hanc discretionẽ.
hanc a suis redemptis di¬
aboli expulsionẽ. Temq
attende quid dicat. Quasi
quereremꝰ quid eẽt quod
ait: nunc iudiciũ ẽ mundi:
secutꝰ exposuit. Lit enim.
suiac princeps huius mũ¬
di eicietur foras. Audiui¬
mꝰ qualȩ dixerit ẽẽ iudici¬
ũ. Nong̃ illud q̃d infine
uent᷑um ẽ ubi uiui ce mortui
iudicandi sunt: alus ad dex¬

Expanded text:
resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejustantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende, quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ti lat̾is uulnꝰ exigeret. At si m¬
tanta luce ueritatis tenebras
suas heretica obduratio ñre¬
lĩquit: ostenclant ũle sͥ spẽ uite
polliceantur et̾ne uncle resurrec¬
Nonenĩ possunt cũ apło dicere.
xp̃c resurrex̃ a mortuis pͥmitie
dormientiũ. qr ñ sunt pͥmitie
hominũ: si ñ st̃ de humane stir¬
pe nature. Qui enĩ pͥmꝰ onniũ
resurrex̃. eiꝰ plenitudis: portio
qͣ p̃cessit. W pie creditur. hoc
qͥd est incapite inchoatũ in m̃bͥs
quoq ẽẽ cõplendũ. Quia sicut
tesgͥ dilectissimi xp̃iane fidei
ñ qr caro nr̃i gu̾is facta est caro
ditatis: Et in illo sumꝰ dõ repleti:
in qͦ er uetfixi. in qͦ se pilti. in quo
sumꝰ etiã suscitati. ut possumꝰcũ
apło dicere. Ura autẽ conũsatio
incelis est. Unde etiã saluatorẽ

Expanded text:
ti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si ti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrecdicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut tes igitur, dilectissimi, christianae spei nisi quia caro nostri generis, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem conversatio in coelis est: unde etiam Salva
Abbreviated transcription (Latin):
sua. in qͦd ꝓrumpissent facmus
nesciebant. Unde misericors ihe
morte saluare: ꝑ ignorantia seui¬
entium deerucis altitudine sup¬
plicabat dicens. Pat̾ ignosce ill
ñ enĩsciunt quid faciunt. Nec
intellectu enĩ cordis. nec aucditu
auris. nec ocłoꝵ intuitu sentiebãt.
que falsis testimoniis appetissent.
qũe afigi patibulo coegissent.
dũ incorpore hominis ñ agnoscunł.
substantiã ditatis. Uiderunt hu¬
imilẽ ⁊ ñ ad orauerunt untu̾sita¬
tis auctorẽ. Nec intellexerunt
potestatẽ iudicaturi. despicien¬
tes mansutudinẽ uidicati. Ut
ꝑsecutores ueri dri negatoresue¬
rihominis impietas una sociaret.
mant solã. ⁊ heretici asser tint
sit ligno. q̃ iacuerit in sepulchro.
et reuoluto monum̃ti lapide
q̃ t̾cio die caro resur rex̃. ł quale
ad ad eos ianuis ingressus intulerit.
cum ad abigendã cernentiũ
diffidentiã inspici ocłis digitisq
tractari patentes ad huc fixu¬
raselauorũ & recens compune¬

Expanded text:
sua in quod prorupissent facinus sua in quod prorupissent facinus nesciebant. Unde misericors Domimorte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: mant solam, et haeretici asserunt fasit ligno, quae jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro resurrexerit, vel quale  ad eos ostiis ingressus , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compunc
Abbreviated transcription (Latin):
tute ꝓsterneret. qr uͦ saluando hu¬
inano geñi ałti oꝑis ratio c̃gruebat.
nee poset sanguis x p̃i p̃cum ere¬
dentium fieri. siredemptor se ñsine¬
ret comp̃hendi: admisie inse ĩpias
manꝰ. ⁊ cohibita ẽ potentia ditatis.
ut ꝑueniret ad grãm passionis. Cmꝰ
utiq manis fuisset species: i nulli p¬
futura imago toleratie: nͥuera dun¬
nitas ueris se humane carnis sensib
induisset:i unꝰ dei atq hominis filiꝰ
aliunde intemerabił. aliunde passibił.
mortale nr̃in ꝑsuũ unmortale re¬
nouaret. Et id̃o inestitudine ideo
formidine ñ carebat: ut adeuincen¬
das hiimodi ꝑturbationes. ñ solũ
sacram̃to nos susceptionis. s etiam
exemplo fortitudims roboraret. Nã
miusta uicleret᷑ eiꝰ ad patientiam
tiat dicens. Dorsum meũ dedi infla¬
redundabant. ut m̃ito eidicanͣt
illata: q̃ inipsiꝰ st̃ corpꝰ admissa. di¬
cente apło. Si enĩ cognouissent.
sent. Occecati enim iudĩ malitiã

Expanded text:
tute prosterneret. Quia vero salvando hutute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inanis fuisset species, et nulli profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non solum nos sacramento susceptionis, sed etiam exemplo fortitudinis roboraret. Nam injusta videretur ejus ad patientiam ntiat, dicens: Dorsum meum dedi in flaredundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim cognovissent, sent . Obcaecati enim Judaei malitia
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ facta sunt nulla ꝑmixtioe
confundimꝰ. s qͥ cuiꝰ natur e sit
ex opum qlitate sentimꝰ. Nes
hiuma enĩ humanis pͣuidi-¬
cant. nec humana diumnis:
cum ita midipsũ utraq concur¬
rant. ut in eis nec ꝓprietas assui¬
matur. nec ꝑsona geminet᷑. kans
sacram̃tũ paschale tractemus.
Nam exar descente ad effectum
s̾m sceleris seuitia iudeorũ. cum
ds ẽẽt. inxp̃o mundũ reõcilians
sͥ. nulla uis templo corporis eius
nͥ ꝑmitteret. potuisset inferri.
Siquidẽ t̾ribił illa militũ cohors.
& a pͥncipib ac phariseis missa
cum gladiis ac fustib multitu¬
do.lta una dñi uoce ꝑculfa sit:
ut cum turbe dixissent ih̃m se q̃re¬
re nazarenum. respondissetq ego
sum: nemo eorum subsisteret. s
om̃s simul amisso menbroꝵ officio
retrorsũ acti elisiq corruerent.
In qͦ utiq duine erat potestatis
indicium. q̃ impiorum conatus.
ĩ armis contͣris. neq ułliꝰ creat᷑e
potentis auxilio. s sola uerbi uir¬

Expanded text:
lla permixtione confundimus: sed quid cujus naturae sit ex operum qualitate sentimus; nec divina enim humanis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, nec persona geminetur. CAP.sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui sceleris saevitia Judaeorum, cum Deus esset in Christo mundum reconcilians nulla vis templo corporis ejus, nisi ipse permitteret, potuisset inferri. Siquidem terribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita una Domini voce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se quaerere Nazarenum, et ipse respondisset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi vir
Abbreviated transcription (Latin):
eRmore dilectissimi de
missum. ita expectatiomur̃e intel¬
ligo ẽẽ. reddenctum: ut officium
disserendi ⁊ festo paschali seruiat.
& ausib impiierroris occurrat.
Qui enim clĩ filiũ uerã nr̃e carnis
negant suscepisse naturã: muni
pugnant. ut scd̃m ipsos crur .xͥ.
aut simulatio fuerit phantasma¬
tis. aut suppliciũ deitatis. Ed a
cordib piorum longe ẽ. repel¬
lendum. qr catholica integritas
nec macłã ꝑfidtie. nec r ugã potest
habere m̃datii. Que unũxp̃m
sic dm̃ sic hominẽ confitet᷑ ut nec
falsum hommẽ. nec dm̃ dicat
fuisse passibilem. Quamius ergo
abillo mitio qͦd mutero uirgi¬
nis uerbũcaro factum e. nihil unꝙͣ
int̾ cdiuina humanãq substan¬
tiam diisionis extiterit: ⁊ per

Expanded text:
ermonem, dilectissimi, demissum, ita exspectationi vestrae intelligo esse reddendum, ut officium disserendi et festo paschali serviat, et ausibus impii erroris occurrat. Qui enim Dei Filium veram nostrae carnis negant suscepisse naturam, inimicpugnant: ut secundum ipsos crux 252 Christi aut simulatio fuerit phantasmatis, aut supplicium Deitatis. Quod a cordibus piorum longe est repellendum, quia catholica integritas nec maculam perfidiae, nec rugam potest habere mendacii; quae unumsicut Deum, sic hominem confitetur, ut nec falsum hominem, nec Deum dicat fuisse passibilem. Quamvis ergo ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est , nihil umquam inter divinam humanamque substantiam d
Abbreviated transcription (Latin):
uagiebat in cunis. nob̃ aridebat instella
Sotum enĩ nob̃ ꝓficiebat quicqͥd saluator
hominis agebat in homine. Ait itaq
euungłicꝰ sermo. Ecce magi aborien¬
te aduenerunt ierosolunã dicentes
Ubi est qͥnatus e:. rex iudeorũ: Hicbimꝰ
stellam eiꝰ inoriente ⁊ uenimꝰ adorare¬

Expanded text:
vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente advenerunt 74 Hierosolymam, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum. Vidimus stellam e
Abbreviated transcription (Latin):
kñ latere int̾obscura scłi lum̃ celeste
ñ pot̾at. Demq cũ uisitationẽ suã
nec dum t̾ra cognosceret: celũ sua
gaudia actotius mundi leticiam
chaldeis stupentib tacito insydere
loquebat᷑. Et cũquis quantꝰ ue eẽt. nec dũ
infideł posset uidere iuidea: iamtc̃ głani
et᷑ uudiciis excitata celestib gentilitas
sentiebat. Noua enĩ stella. nouũ aduen¬
tasse hominẽ reuelabat. Et itare uera
nouuͣ: ut eũ clĩ eẽt filius mnlueret carnẽ
sine generatione carnali ihaberet
scdm hominẽ tempꝰ nascencti. qͥ scd̾m
dm̃ natiuitatis iitiũ ñ habebat. No¬
uum nimirũerat: ut unigenito altis¬
simi quẽ ñ capit celũ. paruissimi trigu¬
rii minimũ p̃sepe sufficeret. Nouum
erat: ut qͥmcelestib cũ cdõ patre regna¬
bat. terrena matre contentꝰ uagitꝰ infa¬
tie daret in panius. Letemͣ itaq fr̃s to¬
tisq gaudiis exultemꝰ. qr nob̾natꝰ est
xp̃e ex femina. nob̾ iacuit in pͣsepi. nob̾

Expanded text:
obscura saeculi lumen coeleste non poterat. Denique cum visitationem suam necdum terra dignosceret, coelum sua gaudia ac totius mundi laetitiam, Chaldaeis stupentibus, tacito in sidere loquebatur. Et cum quis quantusque esset necdum infidelis posset videre Judaea; jam tunc gloriam ejus indiciis excita de coelestibus gentilitas sentiebat. Nova enim stella novum adventasse hominem revelabat, et ita revera novum, ut, cum esset Dei Filius, indueret carnem sine generatione carnali, et haberet secundum hominem tempus nascendi, qui secundum Deum nativitatis initium non habebat. Novum nimirum erat, ut Unigenito Altissimi, quem non capit coelum, parvissimi tugurii minimum praesepe sufficeret. Novum erat, qui in coelestibus cum Deo Patre regnabat, terrena matre contentus, vagitus infantiae daret in pannis. Laetemur itaque, fratres, totisque gaudiis exsultemus, quia nobis natus est Christus ex femina, nobis jacuit in praesepi, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicat᷑. Si patrib tiuscred̾edetrectas.
qͥ abinttio scli ec̾ni rgis aduentũ innu¬
merissacratisq uocib ceciner:
crede ł his tancdẽ. quieũ ñ adhuc
pꝰ temꝑa nasciturũ. s iam apud
te ⁊ tibi natũ ẽẽ. testant᷑. Que ton¬
ta est in pectore tuo mortifere obs¬
tinationis au̾sio. ut solꝰ ñ audias
qd omnes loquunt᷑ solꝰ refugias
qͦd uniu̾sitas credit. solꝰ certe uid̾e
conte̾nas qͦd splencdet e celo: Apd̾
te uirgo concepͣ: iuirginis tue
partũ alienꝰ agnoscit. Gibi salu¬
tem tuã angłice uoces ꝑsuadere
ñ possant. et ad xp̃m tuũ una chal¬
deos stella ꝑcdixit. Ubi est inqͥunt
magiqͥnatus est rex uideoꝵ: hi¬
dimꝰ stellam eiꝰ m oriente: i uem¬
nꝰ adorare eum. In usimpletũ
est illud qͦd ꝓpħetico sermone p̃die¬

Expanded text:
praedicatur. Si patribus tuis credere detrectas, qui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias quod universitas credit, solus certe videre contemnas quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico sermone praedic
Abbreviated transcription (Latin):
xip̃s. qui sibiumuersa autt ereatiõe
aut recdemptione sub egit: affer
dei offerunt ⁊ adorant. Unũ abilł
defertur ut regi aliud exbibetur
ut deo. Hiitaq adorato xp̃o obla¬
reuersi st inregionẽ suã. Rectis¬
sime ꝑclliã uiãreleunt. ne cruentꝰ
herodes qͥ mortẽ parabat infanti.
itinere magorũ ꝑuenire posset
ad xp̃m. Neq enĩqui adorare do¬
minũ uenerant: dñiẽe poterant
ꝓctitores. Quãbene fr̃s ꝑaliam¬

Expanded text:
s, qui sibi universa aut creatione, aut redemptione subegit? Affertedaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblareversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fra
Abbreviated transcription (Latin):
gent. Ecce enĩ chaldeus cui neq
annuntiatũ de xp̃o fuerat. neq
audierat: i iudit stellã xp̃i & adec̃.
eum intellex̃ instella. Adorant ita uͭ¬
q magi dñm ⁊ offerunt munera.
gentiũ. afferce dño głam ⁊honorẽ.

Expanded text:
est ; ecce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, gentium, afferte Domino gloriam et honorem .
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicut. Nam sic̃ posteritatis
sue fidelis mancdauit antiqͥtas: ho¬
clie saluator humani gen̾is celestib
ostensus indiciis. a chaldeis e. adoratꝰ.
Hodie xp̃c beati iob̾is ministerio flu¬
enta iordanis benedictiõe ꝓprii bap¬
tismatis consecrauit. Hodie etiã inui¬
tatꝰ adnuptias diuinitatis sue po¬
Tria quidẽ hec fãs uniꝰ diei misteria
trinitatis impleuit. Neq enĩ aliqͣndo
uintas. aut unqͣm separari ab inuicẽ
pot̾it qͦd deitate est indiuisũ. Deniq
cum baptizaret᷑ saluator. ñ se de ẽẽ.
unigenito pat̾ inuoce ꝓcdidit sp̃e i

Expanded text:
t. Nam, sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator humani generis coelestibus ostensus indiciis, a Chaldaeis est adoratus . Hodie Christus beati Joannis ministerio fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit . Hodie etiam invitatus ad nuptias divinitatis suae poTria quidem haec, fratres, unius fidei mysteria Trinitatis implevit. Neque enim aliquando potest, aut unquam separari ab invicem poterit, quod deitate est indivisum. Denique, cum baptizaretur Salvator, non se deesse Unigenito Pater in voce prodidit, Spiritus in
Abbreviated transcription (Latin):
cde aqͥs efficit uinũ. Nihil a nobis
est fr̃s u huiꝰ modi mirabilib de
crxatore cunctandũ. Quienim
in exordio mundi declit ẽẽ. aquas:
infine quoq mundi qꝰ uoluit fec̃
exaquis. Maioris quippe maiestatis
est. creare q̃nonerant qͣm creata
mutare. Ꝙ quid mirũ si adp̃cep¬
tum dm̃i sui aqͣ transunt inumił.
ciniꝰ nucu salubriũ fom̃to imbriũ
& ipsauini genitrix uua nultur:
Quid mirũ sidũs omniũ ꝓpt̾ hõiẽ
aqͣs u̾tit in uinũ. qͥ ut hominem
conderet t̾ram transformaiit
in carnẽ: oidmirũ sieiꝰ iussu
aqͣ meliorẽ ꝓtec̃ in saporẽ. curus
oꝑatione cum amara ẽẽt. uma¬
rath bibitur is ppłis lignomedi¬
cante indulcata est. cuiꝰ imꝑio
etiam ut sicientib inheremo ñ
decẽt concita ꝓsiluit e petra:¬

Expanded text:
de aquis effecit vinum . Nihil a vobis est, fratres, in hujusmodi mirabilibus de Creatore cunctandum; qui enim in exordio mundi dedit esse aquas, in fine quoque mundi quod voluit fecit ex aquis: majoris nempe majestatis est creare quae non erant, quam creata mutare. Et quid mirum, si ad praeceptum Domini sui aqua transivit in vinum cujus nutu salubrium fomenta imbrium et ipsa vini genitrix uva nutritur? Quid mirum, si Dominus omnium propter hominem aquas vertit in vinum, qui ut hominem conderet, terram transformavit in carnem? Quid mirum, si ejus jussu aqua meliorem proficit in saporem, cujus operatione, cum amara esset, in myrrha bibituris populis ligno medicante dulcata est; cujus imperio etiam, ut sitientibus in eremo non deesset, concita prosilivit e petra
Abbreviated transcription (Latin):
naturał copula ꝓcreauit te aũ altissi¬
mi obundrante uirtute uener incla
nob̃ uirginitas edidit. Ego t̾renũ ani¬
mal: tues agnusdĩ. Ego peccati lege
egofactꝰ sum recdimencdꝰ ate. tuautẽ
natus ut redunas. Cin indignat᷑
respondit iħc. Sine mͦ. Sic enĩ decet
nos implere omnẽ iusticiã. Id est
omĩaquidẽ uera sunt q̃ memoras.
s hec mel aduent̾ ẽ ratio: ut qr sub
lege factus sum: ordo legitimꝰ imple¬
at᷑. Uenienim ñ ut mͥuͥuerẽ cuiuita
et̾na cum patre est: s ut conditio
rustissimũ. ut qr totũ suscepi hoĩem

Expanded text:
 Altissimi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem justissimum, ut, quia totum suscepi hominem
Abbreviated transcription (Latin):
circuncisionis nͣuitauit inuiriã :
Unde &. iołis salutare misteriu̾re¬
cognoscens. Ñ ium cdei filiũ ut bap¬
tista sc̃ificat. s ut deuotꝰ minister
celestib obtemꝑat imꝑatis. Nec
enĩpoterit ñobedire seruus dño.
p̾co rudici. regimiles. p̃cursor au¬
ctori. Atq ut hec omĩa diuiratate
agi. pleniꝰ ꝑfectiusq ꝓpłia dinosce
deri dedit & inuoce sermonispat̾
audiri. Ait enĩ. hic ẽ filius ms di¬
lectꝰ in qͦ bene complaciui. Uidete
Namut saeratissima redemptiõĩs¬
nr̃e mysteria confirment᷑. et ut
manifestiꝰ et̾na nob̾ crinitas re¬
ueletur. baptirat᷑ filiꝰ in iordane.

Expanded text:
rcumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignoscerderi dedit, et in voce sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte nam ut sacratissima redemptionitrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane.
Abbreviated transcription (Latin):
hac sollennitate sacratiꝰ. in qͣ partum
uirginis qͥ latebat uicunis. stella
fulgentior gentib choruscauit. inqͣ
unigenitum dĩ in scĩficationẽ sui
lordanis unda suscep̃. homo sp̃m scm
uidit. patrẽ mundus audurit. inqͣ
etiam sobrio illo uini mirabił pocło
peccatis ebrium mortale genꝰ uisi¬

Expanded text:
hac solemnitate sacratius, in qua partum virginis, qui latebat in cunis, stella fulgentior gentibus coruscavit; in qua Unigenitum Dei in sanctificationem sui Jordanis unda suscepit, homo Spiritum sanctum vidit, Patrem mundus audivit; 90 in qua etiam sobrio illo vini mirabilis poculo peccatis ebrium mortale genus visi
Abbreviated transcription (Latin):
plenduit. cuiꝰ utiq iudeorũ gens ꝑ¬
fida nec radrum occultare posset.
nec abscondere ueritatẽ. Neq eniͣ
ulla iamꝑeos pot̾at locũ habere
maligue int̾pͣtationis obseurita
ubicelum ip̃m uniu̾sorũ ocłis syde¬
reo lumine fulgebat. Et qmͣ hoc mira¬
bile qͦd exiguus stelle ractius stupen¬
tia alienigenar uͭ corda ꝑmoiat. cũ
illum udaicũ popłm. cui mare diui¬
sum cui p̃bitũ maia de nubib. nec
ignea potuerit: upsa de celo micans
colunna conũt̾e. S iam ad xp̃ibaptis¬
mũ ꝑperemꝰ. Uenit inquit ih̾e adior¬
danem. ut baptiraret᷑ ab ioħe. Ciu ait
ioħs. Ego ate debeo baptitari. et cu
uenis adme : Egoutiq ate debeo bap¬
tirari qr mͥest ex pat̾na p̾uaricatiõe
corruptio. & tͥ inpat̾na maiestate cõmu

Expanded text:
plenduit, cujus utique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulgebat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi baptismum properemus: Venit, inquit, Jesus ad Jordanem, ut baptizaretur a Joanne; cui ait Joannes: Ego a te debeo baptizari; et tu venis ad me ? Ego utique a te debeo baptizari, quia mihi est ex paterna praevaricatione corruptio, et tibi in paterna majestate commu
Abbreviated transcription (Latin):
la tantũ dr̃ q̃ passionis tẽpore
ligni affixione construit᷑: s illa
q̃ totiꝰ uite curriculo. cunctar um
disciplinaꝵ uirtutib coaptacui.
De qua mͥ uidet᷑ saluator dicere.
Quult pꝰ me uenire: tollat cru-¬
cẽ suã & sequat᷑ me. Nunqͥd eñi
omnes martires qͥ secuti st̃ dñm.
crucifixi sunt: Nunqͥd em̃s uir
gines qͥ uixta apocaħpsin iohis¬
sequunt᷑ agnũ dei. crucifixi st̃
ut sequantur: Nunqͥd paului-
apłs crucifixꝰ erat cũ diceret. mͥ
aut̾ absit głari nͥ in cruce d ñi

Expanded text:
la dicitur, quae passionis tempore ligni affixione construitur; sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus coaptatur. De qua mihi videtur Salvator dicere, Qui vult post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . Numquid enim omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cendã celestẽ coronã omnib se
mandatis ciñicis subdidert. e
tirii glam ꝑuenire. Non eñ il¬
lo intempore tantũ ꝑfecerunt
p̃ceptũ dñi. qͦ confessior. s sup

Expanded text:
cendam coelestem coronam, omnibus se mandatis dominicis subdiderunt, rtyrii gloriam pervenire. Non enim illo in tempore tantum perfecerunt praeceptum Domini, quo confessionis sup
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃. honestas sola ñ potest
sugͥ qͥ aurũ possides. si placet
bona ñr̃a in uicẽ conferamꝰ. T̃ucũ
ꝑegre ꝓficisceris: thesauri tui ne¬
Aessario domi remanent. Quib
longe at. positis: semꝑ trepidꝰ.
semꝑ incertꝰ es. ne cũ domũ redi¬
eris: ñ habeas qd̃ habebas. Ita
dũ semꝑ amissionẽ eoꝵ metuis:
ap̃ conscientiã tuã nudꝰ e pauꝑes.
Ego aut̃ qͦcunq iero: me diuitie
mee sequunt᷑. nec separaria me
specu s thesauro pectoris reti-¬
nent᷑. Tu cũ recedis a scl̃o: relin¬
quendo tuas diuitias ꝑdidisti.¬
Ego aut̃ cũ mͥ de hoc mundo mi¬
grare contingit: duncias meas
mecũ ad paradisũ ueho. Tuas
diuitias p̾ mortẽ exemplo illiꝰ
pͤpurati diuitis ignis & tenebre
subsec. uent᷑. meas diuitias exẽ-¬

Expanded text:
possunt, honestas sola non potest possunt, honestas sola non potest ur, qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre proficisceris, thesauri tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te positis, semper trepidus, semper incertus es, ne cum domum redieris, non habeas quod habebas. Ita dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divime sequuntur, nec separari a specu, sed thesauro pectoris retinentur. Tu cum recedis a saeculo, relinquendo tuas divitiasego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et tenebrae subse
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia. nullũ de iis qͥetum ẽt̃
ꝑmittit. hi em̃i qͥ nichil habent
cupiditate torquent᷑. illi qͥ diii¬
cias possident sollicitudine cru-¬
ciant᷑. Nec ipsis eñi bene ẽ: qͥ re¬
condito auro incubant. immo
ipsis ẽ grauiꝰ. Semꝑ eñ sc̃ anxu.
mesti. solliciti. ne hoc seruus au¬
ferat. ne fur effodiat. Atq idleo
recondentes illud tenebris ita
abscondunt ut omniũ subter¬
fugiant notionẽ. nichil ex eo ꝓ¬
ferentes aliqnͣdo ad usũ. ne aptio
latẽbrax sit causa ꝓdendi. Ser¬
uant gͥ illud & ñ utunt᷑. Seruãt
inqmͣ. Custo des gͦ dixerĩ istosẽt
ñ dominos. & alienũ attendere
diligent̾. ñ ꝓpria conuenient
expendẽ. Quid gͥ fr̃s : Putatis.
habere aurũ ẽẽ diuitias: Ego di
rit. Maiores plane st̃ diuitie¬
dat bonis: scł̃i thesauros ñ re-¬
qͥrit. Bona eñi st̃ ꝓpria. hones¬
tas. sobrietas. mĩa. castitas Aue
bona Ra. auro magis sunt
posst̃. argenti uasa comparaa

Expanded text:
avaritia, nullum de his quietum esse avaritia, nullum de his quietum esse permittit. Hi enim qui nihil habent cupiditate torquentur; illi qui divitias possident sollicitudine cruciantur; nec ipsis bene est qui recondito auro incubant, imo ipsis est gravius. Semper enim sunt anxii, moesti, solliciti ne hoc servus auferat, ne fur effodiat; atque ideo retrudentes illud tenebris ita abscondunt, ut omnium subterfugiat notionem, nihil ex eo proferentes aliquando ad usum, ne apertio latebrarum sit causa prodendi. Servant autem illud et non utuntur, servant, inquam; custodes ergo dixerim istos esse, non dominos, et alienum attendere diligenter, non proprium convenienter expendere. Quid ergo, fratres, putatis habere aurum esse divitias? Ego dixirit, majores plane sunt divitidat bonis, saeculi thesauros non requirit. Bona enim propria, honestas, sobrietas, misericordia, castitas, quae bona omni auro magis sunt possunt, argenti vasa comparari
Abbreviated transcription (Latin):
compositam ad lucrũ: ñ dubitãt
unde cunq: licet ex malo ad qui¬
rere. Atq ita huiꝰ modi homineᷤ
dr̃ lucrũ auri quer̃t: dãnũ salu¬
tis inueniunt. Requiramꝰ fl̃s
pestilentia se defendt̃. Si negotia¬
torẽ cogites: ꝓpt̾ auariciã pͥmꝰ incul¬
pa est.Si militantẽ respicias: cu¬
piditas ẽ. ei tota causa milicie. Si
officia singula ꝑscruteris: iue¬
nies homines ñ honestate ad du¬
ci ad obsequiũ. s p̃da ueluti ad
negotiũ ꝓuocari. Om̃s gͥ pene
lucris ac negotiis student. & cũ
pͥmo surgunt diluculo: ñ cogi¬
tant nͥ ut aliqͥd undecunq ꝑcipi¬
ant. Quos si aut honestas conui-¬
cerit aut recuderit iudicantis
auctoritas cur res alienas diripi-¬
ant: damnũ se fecisse querunt᷑.
Sine causa inqͥunt militamꝰ. si¬
ne causa laboramꝰ. Hodie domũ
referre nichil potui. miqͥtas iu-¬
dicis mala me facere ñꝑmisit.
Cunctos gͥ pene homines agitat

Expanded text:
compositam ad lucrum, non dubitant compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt. Requiramus, frapestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam tantum respicias; cupiditas tota est illi causa militiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non honestate adduci ad obsequium, sed praeda veluti ad negotium provocari. Omnes igitur pene lucris ac negotiis student; et cum primo surgunt diluculo, non cogitant nisi ut aliquid undecunque percipiant. Quod si aut honestas convicerit, aut retuderit judicantis auctoritas, cum res alienas diripiant, damnum se fecisse queruntur. Sine causa, inquiunt, militamus, sine causa laboramus; hodie domum referre nihil potui, iniquitas judicis male me facere non permisit. Cunctos igitur pene homines agitat
Abbreviated transcription (Latin):
rigant᷑. Atq ideo qͦtienscunq
uoluptatib uoluptam᷑: crucẽ
saluatoris amittimꝰ. Xp̃c eñi ẽ
caritas. pax. ueritas. mansuetu-¬
do. Quomodo gͦ potest castitati
testimoniũ phibere corruptus:
Aut qͦmͦ potest pacẽ p̃dicare. cuiꝰ
animꝰ semꝑ inlite est: Quo pac¬
Aut mansuetulinẽ qualit̾ ser¬
uabit inconstans: Quomͦ in quã
possumꝰ ad martirii glam ꝑueni¬
re. cũ dicat dñs. nolite possidere
condimꝰ: Nolite in qͥt possidere
aurũ. hoc aurũ habentib dicit.
Unde si habentes aurũ possidere
ꝓhibet. ñ habentiũ cupiũ itatem
qua pena condemnat: Et si qͥ
ꝓpria retinent amittere uident᷑.
illi qͥ aliena diripiunt quã gra¬
uit̾ feriunt᷑: Sunt em̃i pleriq fr̃s.
qͥ cũ humili loco geniti fuerint.¬
& nullas a parentib diuitias
consecuti sint: tanta auaricie cu¬
piditate lactant᷑. ut putent se
sine causa natos. nͥ aurũ quo quo
pacto possederint. Txistimantes
eñi si :̃ ait ꝓph̾a uitam hominũ

Expanded text:
rigantur; atque ideo, quotiescunque voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris amittimus. Christus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacaut mansuetudinem qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite possidere nus: Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: qm̃ uidã talia ministran-¬
potiꝰ mistis ipsis u̾bis agnosci-¬
mus: Cum eñi dix̃. si quis mͥ
ministrat: me sequat᷑. hoc ĩ¬
telligi uoluit acsi diceret.
Si quis me ñ sequit᷑: ũ mͥ mi¬
nistrat. Mmistrant gͦ ih̾u xͦ.¬
loc ẽ eñi me sequat᷑ uias am¬
bulet meas ñ suas. sic̃ alibi scͥp¬
tũ est. Qui se dic̃ in xp̃o mane¬
re: debet sic̃ ille ambulauit
& ip̃e ambulare. Debet etiã
si porrigit esurienti panem.
bonũ. nesciente sinistͣ quid
faciat dext̃a. id est ut alie¬
net᷑ intentio cupiditatis ab
oꝑe caritatis. Qui sic minift̃t.
xp̃o ministrat. recteq illi di¬
cet᷑. Cum uni ex miniiis me¬
is fecisti mͥ fecisti. Hec ea tan-¬

Expanded text:
meus, quoniam Judam talia ministranmeus, quoniam Judam talia ministranpotius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tan
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cause articulus uenerit ut
hec conditio ꝓponat᷑. aut fa¬
ciendũ eẽ. contͣ dei p̃ceptum
aut ex hac uita emigrandũ.
quoꝵ duũ homo cogat᷑ alte¬
rũ eligere. cõminante mortẽ
ꝑsecutore: ibi eligat deo di-¬
lecto mori. qmͣ offenso uiue-¬
re. Ibi od̾it in hoc mundo a-¬
nimã suã. ut in uitã et̃nam
custodiat eã. Si quis mn mini

Expanded text:
go causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t sua menbra dicturꝰ est.
Cũ ꝓ istis fecisti: ꝓ me fecisti
De tali quippe oꝑe etiã sẽ
ministrũ facere & appellaie
dignatꝰ est: ubi ait: Sicut
filius hominis ñ uẽnit mi¬
ponere ꝓmultis. hinc gͦ est
unusquisq minist̃ xp̃i: unle¬
honore illo magno ut sit cum
filio eiꝰ. nec unquã deficiat fe-¬
licitas eiꝰ. Cũ gͦ auditis fr̃s do¬
minũ dicentẽ. ubi ego sũ illic
& minist᷑ nĩs erit: nolite tan¬
tũ mͦ bonos ep̃os &e cłicos co-¬
gitare. Etiam uos ꝓ mͦ ur̃o mi¬
nistrate xp̃o. bene uiuendo.
elemosinas faciendo. nomen
doctrinãq eiꝰ quib potueri¬
tis p̃dicando. Et unusquisq
etiam pat familias hoc nõe
neat. doceat. hortet᷑. corripi¬
at. impendat beniuolentiã.
exerceat disciplinã. Ita in do
mo sua eccłasticũ & quodam
mͦ episcopale implet officiũ

Expanded text:
propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit miponere pro multis . Hinc est ergo unusquisqhonore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. 13. Cum ergo auditis, fratres, Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine neat, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: mo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium,
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã amor ut ꝑeat: odiũ
ne ꝑeat.Si male amauer s: tẽ
odisti. Si bene oderis: tunc
lmasti. felices qui oderunt
custodiendo: ne ꝑdant amã-¬
do. S uide ne tͥ subrepat ut
te ip̃m uelis intimere: sic in¬
telligendo qd debes odisẽĩ
sceleratiores homicide: flam¬
mis se donant. aquis p̃focãt
diabolo p̃cipitiũ suggeren¬

Expanded text:
amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse insceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, diabolo praecipitium suggeren
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Eece q̃d dictum ẽ: siquis
mͥ ministrat: me sequat᷑. Qͦ
fructu. qͦ mercede. qͦ p̃mio: E
ubi sũ inqͥt. illic & minister
m̃s erit. Gratis amet᷑. & oꝑis
qͦ ministrat᷑ illi p̃cium sit. esse
cũ illo. ubi eñi bene erit sine
illo. aut qnͣdo eẽ male pote¬
rit cũ illo: Audi euidentiꝰ. Siqͥl
mͥ muiftͣuerit. honorificabit
eũ pat̃ meus. Quo honore nisi
ut sit cũ filio eiꝰ: Nd̃ eñi suꝑius
art ubi ego sũ illic & minister
m̃s erit: hoc intelligit᷑ exposu¬
isse cũ dicit. honorificabit eum

Expanded text:
s mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuis
Abbreviated transcription (Latin):
tuos ad salutẽ. Inus erat
piseator. & aliꝰ ꝑsecutor. Tã¬
tum meruert̃ ꝑsecutores o
piscatores: ut fierent p̃di
testat᷑ dicens. Ego em̃ sũ mini¬
mꝰ omniũ apłorum. Qui elegit
primũ: ipse elegit & nouissi¬
mũ. ut simul paterent᷑ pͥmus
&e nouissimꝰ. Bona passio. que
nunc coheret laudi. Bonum
c̾tamen: qͦd ꝑfecit martyriũ.
sciebant apłi ad quã ꝑten¬
debant coronã. qͣm accepert
peteꝰ & paulus in uabe ro¬
ma. Dixerat discipłis dñs in
eunͣgłio. Qui reliquerit pa-¬
trẽ aut matrẽ. uxorẽ uel fi¬
lios. & omnia q̃ possidet ꝓpt̃¬
me: centuplũ accipiet & in

Expanded text:
tuos ad salutem. CAP. II. Unus erat tuos ad salutem. CAP. II. Unus erat piscator et alius persecutor. Quantum metuerunt persecutores et piscatores, ut fierent praedtestatur dicens: Ego enim sum minimus omnium apostolurum . Qui elegit primum, ipse elegit et novissimum, ut simul pateretur primus et novissimus. Bona passio, quae nunc cohaeret laudi. Bonum certamen, quod perfecit martyrium. Sciebant apostoli ad quam praetendebant coronam, quam acceperunt Petrus et Paulus in urbe Roma. Dixerat enim Dominus in Evangelio: Qui reliquerit patrem aut matrem, uxorem vel filios, et omnia quae possidet, centuplum accipiet,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃ni. hodie celes¬
mus natalẽ. Quorum ut¬
sonus & p̃dicatio ꝑuenit
in omnẽ orbẽ trarum: ita
eorum passio celebrat᷑ ab
oriente usq ad occidentẽ
qm̃ ꝓ rege passi sunt celi
meruit ciuitas romanoꝵ:
ubi sunt constitute memo¬
rie apłorum. Oportuit
em̃ ibi ẽẽ p̃dicatores regni
celors. ubi conditũ est reg¬
num romanoꝵ. ut dil̾ise
gentes uenientes honori-¬
ficent memoriã piscatoꝵ.
luntib nob̃ adbeatũ petrũ
apłm qui nouerunt: ibi
est constituta memoria a-¬
driam imꝑatoris. mire ma-¬
gnitudinis & pulchritudi-¬
qͥs dic̃. intremus ad memo¬
riã imꝑatoris: oͦ p̃teritur
memoria imꝑatoris. & fe¬
stinat᷑ ad memoriã piscato¬
ris. Bom piscatores facti:
qͥ erant piscatores nati. pis¬
catores pisciũ. facti sũt pis¬
catores hominũ: dño xp̃o
dicente. Uenite pꝰme: faciã
os fieri piscatores homiñ.
artẽ uobis ñ muto. genus
pisciũ muto. Exthebatis
de mari inuos ad mortem
nunc extͣhetis de scło mor-¬

Expanded text:
rissimi, hodie celebramus natalem; quorum sonus et praedicatio pervenit in omnem orbem terrarum. Ita eorum passio celebratur ab Oriente usque ad Occidentem, quoniam pro Rege passi sunt coeli Meruit civitas Romanorum, ubi sunt constitutae memoriae apostolorum. Oportuit enim ibi esse praedicatores regni coelorum, ubi constitutum est regnum Romanorum, ut diversae gentes venientes honorificent memoriam piscatorum. Euntibus enim ad beatum Petrum apostolum, qui noverunt, ibi est constituta memoria Adriani imperatoris, mirae magnitudinis et pulchritudiquo dici: Intremus ad memoriam imperatoris? Ergo praeteritur memoria imperatoris, et festinatur ad memoriam piscatoris. Boni piscatores facti, qui erant piscatores nati. Piscatores piscium facti sunt piscatores hominum, Domino Christo dicente: Venite post me: faciam vos fieri piscatores hominum . Artem vobis non muto: genus piscium muto. Extrahebatis de mari vivos ad mortem; nunc extrahetis de saeculo mor
Abbreviated transcription (Latin):
lis contempnat᷑. boni disci¬
płi qui uerã doctͥnam tenu¬
ert magistri. cursũ consum¬
mauerunt. fidẽ seruauer̃t.
ꝓmissa dilexert̃. temporalia
contempsert̃. & uitã ẽt̃nam
possedert̃. Unꝰ ex rusticis inser
lo apło dictum est. lupus ra-¬
pax mane rapiet p̃dam. et
ad uesꝑam diuidet escas. fuit
blice p̃dicabat. Ipse em̃ de se
testatur dicens. Qui priꝰ fui blaᷤ¬
phemiꝰ & ꝑsecutor: s ideo mise¬
ricordiã merui qr ignorans
feci in incredulitate. ut ĩ me

Expanded text:
lis est contemnenda. Boni discipuli, qui veram doctrinam tenuerunt magistri, cursum consummaverunt, fidem conservaverunt, promissa dilexerunt, temporalia contempserunt, et vitam aeternam possederunt. Unus ex rustico insertlo apostolo dictum est: Lupus rapax, mane rapiet, et ad vesperas dividet escas . Fuit blice praedicabat; ipse enim de se testatur dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor; sed ideo misericordiam merui, quia ignorans feci in incredulitate, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. Disc̾nit᷑ quippe ista
dilectio. ab ea dilectione qua
se iuicem diligunt homine
sic̃ homines. Nam ut discue¬
retur: ad iunccũ est. Sic̃ dile¬
xi uos. Ut quid eñi nos dil¬
re cum xp̃o: Ad hoc gͦ e nos
inuicem diligamꝰ. ut dileci¬
nẽ nr̃am discernamꝰ a cet̃is¬
⁊ qui ñ adhoc se inuicẽ diligt̃.

Expanded text:
bemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilre cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ dm̃ diligunt: ipsi se di¬
ligunt. Ergo ut se diligant:
dm̃ diligunt. Non ẽ dilectio
in hominib omnib. Pauci
se ꝓpt̾ea diligunt: ut sit ds̃

Expanded text:
m diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ dilectionẽ nemo ha¬
bet. ut animã suã ponat
quis ꝓ amicis suis: fit ex ħ
consequens qd̃ idem iste eu-¬
dicit: ut quemad modum
utiq inuicem. sic̃ ipse nos¬
dilexit: qui ꝓ nobis animã
si feceritis q̃ ego p̃cipio uob̾.
Magna dignatie. Qum ser¬
uus bonꝰ esse ñ possit. nisi
p̃cepta dñi sui fecerit: hinc a-¬
micos suos uoluit intelligi.
unde serui boni poss ꝓbari.
S ut dixi ista dignatio est: ut
dñs quos nouit seruos suos.
dignet᷑ dicere amicos suos.
Nonne seruo obedienti ipse
dicturꝰ est. euge serue bone.
qm̃ in paucis fuisti fidelis suꝑ
multa te constituã. intra in
gaudiũ dñi tui: Potest gͥ eẽ
seruus & amicꝰ: qui seruus est
bonꝰ. S qd̃ sequitur attendamꝰ.
Iam ñ dicouos seruos. qr ser

Expanded text:
Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste edicit, Ut quemadmodum Cutique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus est bonus. 2. Sed quod sequitur attendamus. Jam non dico vos servos;
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ubi ait. Mandatũ nouũ
do uob̃ ut diligatis in icem
sic̃ dilexi uos. ut & uos diliga¬
tis inuicẽ. Huiꝰ itaq mandati
repeticio. commndatio est. Hi-¬
si qd̃ ibi. mandatũ inquit no-¬
num do uob̾. Hic aut̃. hoc ẽ
inqͥt mandatũ meũ. Tbi tanꝙͣ
ñ fuerit ante tale mandatũ.
hic tanꝗͣ ñ sit aliud eiꝰ man-¬
datum. S ibi dictum ẽ nouũ
ne inuetustate nr̃a ꝑseuerare¬
mus. hic dictum est meũ ne
contempnendũ putaremꝰ. Md
aut̃ hic ita dixit. hoc est man¬
datum meũ. uelut ñ sit aliur.
quid putamꝰ fĩs mei: Nunqͥd¬
nam solũ eiꝰ de ista dilectione
mandatũ est. qua diliguus
inuicem: Aunne est & aliud
sola nob̃ ds̃ dilectione mandaũ

Expanded text:
andatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud sola