comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post ea nob̾ sc̃uarium aꝑitur ⁊ templum
quod ht̃ quatuor angulos stacionẽ firmissi¬
mã: ⁊ que innullam partem decliuior sit:
hanc enim ht̃ naturam mensura qͣdrangn¬
li ut stabili consistat basi ⁊ ĩ nustico numero
qui prudenti lectori ꝑspicuns est elem̃ta qua¬
tuor exquib constant om̃ia. solida ꝑpetuaq
possideat. Et cuncta contra faciem sc̃uarii as¬
piciebant. ante qd̃ sc̃uarĩ siue in quo sc̃ua¬
rio erat speties altaris lignei trium cubitoꝵ
altitudine: i longitudine cubitoꝵ duo. ⁊ la¬
titudine cubitoꝵ duo. qui uincti septem fa¬
ciunt cubitos. Quod altare habebat cornua.
⁊ tam basis quam parietes eiꝰ hoc ẽ lat̾a erant
lignea Inqͦ scripture sc̾e mist̾ĩa humanꝰ ser¬
mo non pot̃ explicare. qͦ mͦ altare inquo igniᷤᷤ
succendendus erat. mensa uidelicet thimia¬
matis nicħ abigne a paciatur: sut itadicã
altaris ligna q̃ delignis paradisi siuit ñ cremã¬

Expanded text:
et postea nobis sanctuarium aperitur et templum, et postea nobis sanctuarium aperitur et templum, quod habet quatuor angulos, et stationem firmissimam, et quae in nullam partem declivior sit. Hanc enim habet naturam mensura quadranguli, ut stabili consistat basi. Et in mystico numero, qui prudenti lectori perspicuus est, elementa quatuor ex quibus constant omnia solida perpetuaque possideat. Et cuncta contra faciem sanctuarii aspiciebant. Ante quod sanctuarium, sive in quo sanctuario erat species altaris lignei trium cubitorum altitudine, et longitudine cubitorum duorum, et latitudine cubitorum duorum, qui juncti septem faciunt cubitos. Quod altare habebat cornua, et tam bases, quam parietes ejus, hoc est, latera erant lignea. In quo Scripturae sanctae mysteria humanus sermo potest explicare, quomodo altare in quo ignis succendendus erat, mensa videlicet thymiamatis, nihil ab igne patiatur, sed, ut ita dicam, altaris ligna quae de lignis paradisi sunt, non creman
Abbreviated transcription (Latin):
iħi. Que palme erant inter cherub ⁊ cherub:
ut unũ cherub duaꝵ palmarum lat̾ib ual¬
laretur. Quod cherub neqͣquã ut inpͥncipio
huiꝰ ꝓpħe legimꝰ quatuor habebat facies hõis
ꝑtinet. sequens ad furorem. qui significan¬
tuis grece tymos appellatur. furoremautẽ
s qͥ mentis ꝯsolidat molliciem. et fortiorem
facit animũ dimicantis. Ipͥncipio enĩsubia. a¬
cemꝰ concupiscentie q̃ refertur ad uitulum
Quoꝵ extremũ aquile deputat᷑: Cum autem i¬
trauerimus sc̃a sc̃oꝵ et interiora templi possede¬
rimꝰ. nequaquam aliare indigemꝰ nͥ r̾õne atq for¬
titudine. quoꝵ alt̾m ad sensum atq prudentiã.
alt̾m refertur ad animi ꝑ seuerantiam. Om̃is
gͥ paries ꝑcircuitum templi apauim̃to usq
ad laquearia cherubin habebat et palmas
mira arte celatas. Post que aꝑiebatur sc̃u¬
arium ⁊ templum ꝑ qͣtuor angulos contra
faciem sc̃oꝵ. Priꝰ i habemꝰ sciencie multitudi¬
nẽ ꝑquam uictorlam dehoste consequim᷑.

Expanded text:
. Quae palmae erant inter Cherub et Cherub, ut unum Cherub duarum palmarum lateribus vallaretur: quod Cherub nequaquam, ut in principio hujus prophetae legimus, quatuor habebat facies, hominis imum ad rationem pertinet, sequens ad furorem, qui significantius Graece θυμὸς appellatur. Furorem autem sed qui mentis consolidat mollitiem, et fortiorem facit animum dimicantis. In principio enim subjacemus concupiscentiae, quae refertur ad vitulumquorum extremum aquilae deputatur. Cum autem intraverimus Sancta sanctorum, et interiora templi possiderimus, nequaquam alia re indigemus, nisi ratione atque fortitudine, quorum alterum ad sensum atque prudentiam, alterum refertur ad animi perseverantiam. Omnis igitur paries per circuitum templi a pavimento usque ad laquearia cherubin habebat et palmas mira arte caelatas. Post quae aperiebatur sanctuarum et templum per quatuor angulos contra faciem sanctorum. Prius enim habemus scientiae multitudinem, per quam, victoriam de hoste consequimur,
Abbreviated transcription (Latin):
cat qͦd ante templi faciem et in introitu eiꝰ
pret̾iti laboris atq certamirs nob̾ mñsura
semꝑ occurrat. Quam en un rõnem in singn¬
lis numeris duplex nũs possidet. eandem
due hñt decades. ꝙ hoc considerandum qd̃
ĩgressus ꝑ portam duoꝵ infronte cubitoꝵ.
et sex hñtem cubitos septemq uilatitudi¬
ne exutraq ꝑͣte. et uiginti cubitos iulongi¬
tudine. totidemiq inipsis templi forib:
doceatur ꝓpħa qͥs sit ille locꝰ ł quo appellet᷑
autem ante templum siue ut scͥptura cog¬
tam beatitudinem intempli aditis et min-
teriorib eiꝰ estimare debemꝰ de qua ꝓpħa
loquitur. hoc labor ẽ in conspectumeo. do¬
nec ĩ grediar in sc̃uariũ de i. et intelligam
ĩuouissimis eoꝵ: S ⁊ hoc notandum qͦd
canticoꝵ qd̾ om̃ium carminũ carm̃ est.
et quod canentes sponsi cop ulamur am¬
plexib. Et mensus ẽ parietem domus
sex cubitoꝵ. et lattudinem lat̾is .iiͦiͬ. cubi¬
toꝵ undiq ꝑ circuitũ domꝰ. Latera autẽ

Expanded text:
cat quod ante templi faciem, et in introitum ejus praeteriti laboris atque certaminis nobis mensura semper occurrat. Quam enim rationem in singulis numeris duplex numerus possidet, eamdem duae habent decades. Et hoc considerandum, quod insecus per portam duorum in fronte cubitorum, et sex habentem cubitos, septemque in latitudine ex utraque parte, et viginti cubitos in longitudine, 496 totidemque in ipsis templi foribus, doceatur propheta qui sit ille locus, vel quo appelletur autem ante templum, sive ut Scriptura cogtam beatitudinem in templi adytis, et in interioribus ejus existimare debemus! De qua propheta loquitur: Hoc labor est in conspectu meo, donec ingrediar in sanctuarium Dei, et intelligam in novissimis eorum . Sed et hoc notandum, quod canticorum, quod omnium carminum carmen est, et quod canentes, sponsi copulamur amplexibus. Et mensus est parietem domus sex cubitorum, et latitudinem lateris quatuor cubitorum undique per circui
Abbreviated transcription (Latin):
bitoꝵ. i longitudinẽ p orte tredecun cubitoꝵ
et marginẽ ante thalamos cubiti uniꝰ. ⁊ cubitꝰ
unꝰ fitus utrĩq. Thalanii autem sex cubitoꝵ erãt
hinc ⁊ inde. Etmensus ÷ portam atec̾to tha¬
lami usq ad tectum eius. latitudinem uginti
⁊ qͥnq cubitor. hostiũ contͣ hostiũ. Lxͣx.¬

Expanded text:
portae tredecim cubitorum et marginem ante thalamos cubiti unius et cubitus unus finis utrimque thalami autem sex cubitorum erant hinc et inde et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum eius latitudinem viginti et quinque cubitorum ostium contra ostium
Abbreviated transcription (Latin):
plum eiꝰ. Uñ iungit et loquitur. Dñe dilexi
decorem domꝰ tue: et locum habitacionis głe
tue. Annũtia inquit oĩa que tu uides domui
ifrł: ut qͥ ꝑ se uid̾e non possunt. ꝑte discant
que tͥ ad ominodemonstrantur. Domui autẽ
isrł his qui mente conspiciunt dm̃. dequib
erat et nathanael qui xp̃m studiosissime reqͥ¬
rebat. et meruit audire. Ecce uerus isrłita ĩ
quo dolus nonẽ. Et eccemurus forinsecꝰ ⁊ ĩ
circuitu domꝰ undiq et in manu uiri calamꝰ
mensure sex cubitoꝵ et palmo. Et mensus ⁊
latitudinem edificii calamo uno. altit udi-¬
nem quoq calamo uno. Et uenit ad-
Portam que respiciebat uiã orientalem. ⁊ ascẽ

Expanded text:
plum ejus . Unde jungit, et loquitur: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae. Annuntia, inquit, omnia quae tu vides domui Israel, ut qui per se videre non possunt, per te discant, quae tibi a Domino demonstrantur. Domui autem Israel his, qui mente conspiciunt Deum, de quibus erat et Nathanael, qui Christum studiosissime requirebat, et meruit audire: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est . « Et ecce murus forinsecus in circuitu domus undique, et in manu viri calamus mensurae sex cubitorum et palmo, et mensus est latitudinem aedificii calamo uno, altitudinem quoque calamo uno. Et venit ad portam qu
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ueni sp̃c. fastidiosoq lectori. immo
animo ꝑduelli nr̃a lecturo: illud in expla¬
natione templi tota lib̾tate deñtio: ut si
u̾itatem desiderat. querat eam ab aliis. Nos
autem ea q̃ in oꝑe difficillimo possumꝰ sus¬
picari: simplicit̾ confitemur atq dictamꝰ.
gr̃as acturi domino siñ inom̃ibus qͦd um¬
possibile est. s ĩplerisq nob̾ aꝑuerit flores
scientie. Pruna enĩ ut ait sublimis orator

Expanded text:
ventis veni, spiritus; fastidiosoque lectori, immo ventis veni, spiritus; fastidiosoque lectori, immo animo perduelli nostra lecturo, illud in explanatione templi tota libertate denuntio, ut si veritatem desiderat, quaerat eam ab aliis. Nos autem ea, quae in opere difficillimo possumus suspicari, simpliciter confitemur atque dictamus, gratias acturi Domino, si non in omnibus, quod impossibile est, sed in plerisque nobis aperuerit fores scientiae. Prima enim, u
Abbreviated transcription (Latin):
REsidationem
meam inexpla¬
natione templi
erechiel immo
tacendi ꝑseue¬
rantiam: tue
filia eustochium preces et dñi ꝓmis¬
sa suꝑarunt dicentis. Petite et accipie¬
tis. querite et inuenietis. pulsate et
aꝑietur uobis. Et qua nos excusatione
usi sumꝰ ut incalce anterioris uolumi¬
nis diceremꝰ. meliꝰ est nichil quam
parũ dicere: tu eam uertisti incontra¬
riũ. ut referre putes saltem parũ qͣm
nicħ dicere: quia iualtero uoluntas
prompta. in altero tocuis oꝑis desꝑatio ẽ.
Naturamq huscemodi hominũ esse cõ¬
memoras ut non tantam gr̃am habeant
ꝓ his que tribueris. quãtũ dolorem suꝑ
his que negaueris. Minore enĩ studio uir.¬
tutes laudamꝰ. qͣm uitia rep̾hendimꝰ. Et ꝗͣ¬
ius puchͣ sint corꝑa: uniꝰ paruitate. ac defor¬
mitate menbri insigniora fiũt. Ob sequar
gͥ uoluntati tue. et flante sp̃u sc̃o uela sus¬
pendam. ignorans ad que sum littora ꝑuẽ¬
turus. & cũ hoc eod ꝓpħa clamitans aqͣtuor

Expanded text:
repidationem meam in explanatione templi Ezechiel, immo tacendi perseverantiam, tuae, filia Eustochium, preces et Domini promissa superarunt, dicentis: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis, pulsate, et aperietur vobis . Et qua nos excusatione usi sumus, ut in calce anterioris voluminis diceremus, melius est nihil, quam parum dicere; tu eam vertisti in contrarium, ut referre putes saltem parum, quam nihil dicere: quia in altero voluntas prompta, in altero totius operis desperatio est: naturamque hujuscemodi hominum esse commemoras, ut non tantam gratiam habeant pro his quae tribueris, quantum dolorem super his, quae negaveris. Minore enim studio virtutes laudamus, quam vitia reprehendimus: et quamvis pulchra sint corpora, unius pravitate ac deformitate membri insigniora fiunt. Obsequar igitur voluntati tuae, et flante Spiritu sancto, vela suspendam, ignorans ad quae sim littora perventurus, et cum hoc eodem propheta clamitans, A quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
que inferiora sunt in altiorib collocant᷑.
ut ad mistica atq secreta et plena diuitiis
sp̃ualib ascensti et gradib ꝑuenire possi¬
mus. Plenusq nũs atq ꝑsectus in decem
decadarũ nuo ẽ. qui ⁊ sementẽ ysaac cen¬
tena fruge multiplicat. S quiti nt̾ra erat
et adhuc dic̃e poterat. aduena sum ego ⁊¬
ꝑegͥnus sic om̃s patres mei: ordeum seuis¬
se et centesimã frngẽ messuise narrat᷑.
hec dum enĩ granũ tritici mortuũ fuerat
ĩt̾ra qd̃ multas fruges fac̾et. ⁊ fam̃ udaici
populi audiendi sermonis dei saturaret
eo pane qui decelo descendit. Quo modo
autem centũ cubiti ñ solum adportam
orientalem fuerint. s ⁊ ad portam aquiloni᷑.
sequens testimoniũ de monstrabit.

Expanded text:
quae inferiora sunt in altioribus collocantur, quae inferiora sunt in altioribus collocantur, ut ad mystica atque secreta, et plena divitiis spiritualibus, ascensu et gradibus pervenire possimus. Plenusque numerus atque perfectus in decem decadarum numero est, qui et sementem Isaac centena fruge multiplicat . Sed quia in terra erat, et adhuc dicere poterat: Advena ego sum, et peregrinus sicut omnes patres mei , hordeum sevisse, et centesimam frugem messuisse narratur. Necdum enim granum tritici mortuum fuerat in terra, quod multas fruges faceret , et famem Judaici populi audiendi sermonis Dei, saturaret eo pane qui de coelo descendit . Quomodo autem centum cubiti non solum ad portam Orientalem fuerint, sed et ad portam Aquilonis, sequens testimonium dem
Abbreviated transcription (Latin):
lingua ꝑsarum diuitie nũcupantur. uł
certe thalami qui grece dũr pastoforia.
ostñdunt sponsi aduentui cubicula pre¬
parata que fuere triguita numerout ꝑfec¬
tam ecatem habitancium de monstrarẽt.
Et pauimentum stratum erat lapide. ne
luto ⁊ terr ⁊ puluere peccatoꝵ habitan¬
cium polluerentur uestigia. s ut suꝑ ui¬
uos incederent lapides quib edificatur
templum dei. suie inter colũnas erant
ante thalamoꝵ fores. que impositum
de suꝑ edificium sustentarent. Iste sunt
tras dederunt mͥ ⁊ barnabe petrus ⁊ io¬
ħs qui uide bant᷑ columne ẽẽ. Et ĩ alio
loco columna ⁊ firmam̃tũ iu̾tatis. Et in
ioh̃is apocalipsi legimꝰ. Qui uicerit faciã
eum colũnam intemplo dei mei. ⁊ foras
non egredietur ampluis. Pauim̃tum
ergo quod erat in fronte portarũ dequo
iam diximꝰ. siue porticus pꝰ tergum por¬
tarum que habitatores thalamoꝵ abim¬
brib defendebaut : erat in feriꝰ. semꝑ eñi

Expanded text:
lingua Persarum divitiae nuncupantur. Vel lingua Persarum divitiae nuncupantur. Vel certe thalami, qui Graece dicuntur παστοφορία ostendunt sponsi adventui cubicula praeparata quae fuere triginta numero, ut perfectam aetatem habitantium demonstrarent. Et pavimentum stratum erat lapide, ne luto et terra et pulvere peccatorum habitantium polluerentur vestigia, sed ut super vivos incederent lapides quibus aedificatur templum Dei. Sive intercolumnia erant ante thalamorum fores, quae impositum desuper aedificium sustentarent. Istae sunttras dederunt mihi et Barnabae, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae esse. » Et in alio loco : « Columna et firmampsi legimus: Qui vicerit, faciam eum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius . Pavimentum ergo quod erat in fronte portarum, de quo jam diximus, sive porticus post tergum portarum, quae habitatores thalamorum ab imbribus defendebant, erat inferius. Semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ erat ascensione porticuũ. et eand̾ habe¬
bat longitudinem quam thalamoꝵ edifi¬
catio p ossidebat. Mensusq idem uir ĩ cuiꝰ
cubitos adorientem. et ut inhebraico dr̃
adaquilonem. Ex quib intellimꝰ illud eu᷑¬
głicum quod a saluatore narratur. misse
inagrum sementis int̾ram bonam. que
multiplicet fruges pro uarietate uirtitum
intricenarumr ⁊ un sexagenariuni et cen¬
tenarium nũnr huiꝰ loci uaticuno con¬
tnerus ponitur. ut his quasi gradibus
adꝑfectam scientiam ꝑuenire ualeamꝰ.
ita dum tarat ut aduiteriorem edem qͥn¬
quagenarius nos ꝑducat numerus. qui
finito septem ebdomaruim sabbato indiẽ
resurrectionis erũpit. Garophilatia añ
appellantur que plena sunt sp̃ualib
diuiciis. de quib scritum ẽ: Redemptio aĩe¬
uiri ꝓprie diuitie. Suꝑ quibus ⁊ paulus
apłs gratulatur discipłis suis qd̾ pleni
sint omni uerbo ⁊ om̃i scientia. Gara aũ

Expanded text:
rius erat ascensione porticuum, et eamdem haberius erat ascensione porticuum, et eamdem habebat longitudinem quam thalamorum aedificatio possidebat. Mensusque est idem vir in cubitos ad orientem, et ut in Hebraico dicitur, et ad aquilonem. Ex quibus intelligimus illud evangelicum quod a Salvatore narratur, missae in agrum sementis in terram bonam quae multiplicet fruges pro varietate virtutum in tricenarium, et in sexagenarium et centenarium numerum, hujus loci vaticinio con et centesimus numerus ponitur, ut his quasi gradibus ad perfectam scientiam pervenire valeamus; ita dumtaxat ut ad interiora Ecclesiae quinquagenarius nos perducat numerus, qui finito septem hebdomadarum sabbato, in diem resurrectionis erupit. Gazophylacia autem appellantur quae plena sunt spiritualibus divitiis, de quibus scriptum est: Redemptio aviri propriae divitiae . » Super quibus et Paulus apostolus congratulatur discipulis suis, quod pleni sint omni verbo et omni scientia. Gaza autem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uiguiti qnͥq cubitoꝵ. fẽnestre autem
eius ⁊ uestibulũ. ⁊ sculpture. scdm m̃surã
porte q̃ respiciebat ad orientem. Et sep¬
tem graduũ erat ascensus eiꝰ ⁊ uestibulũ
ante eam. Et portam atrii int̾ioris contra
portam aquilonis ⁊ orientalem. Et men¬
tsus ẽ aporta usq adportam centũ cubi
tos. Lxx. Et introduxit meadaqͥlo¬
nem. ⁊ ecce porta respiciens atͥum ext̾iꝰ.
et mñsus ẽ eam in longitudine ⁊ in lati¬
tudine. et thee eiustres hinc ⁊ tres inde.
et aelau. & aelãmoth ⁊ qd̾ inhebraico
ñ habetur et palmas euis. Et facta ẽ

Expanded text:
 cubitorum fenestrae autem eius et vestibulum et scalpturae secundum mensuram portae quae respiciebat ad orientem et septem graduum erat ascensus eius et vestibulum ante eam et porta atrii interioris contra portam aquilonis et orientalem et mensus est a porta usque ad portam centum tos. LXX: Et introduxit me ad Aquilonem, et ecce porta respiciens atrium exterius. Et mensus est eam in longitudine, et in latitudine, et thee ejus tres hinc, et tres inde, et elau, et elamoth quod in Hebraico non habetur, et palma ejus: et f
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ conꝑatione succrescunt. Uideamꝰ gͥ quid
iungressus edechiel edificium ciuitatis uergẽ¬
tis ad austrum pͥmũ uiderit. deide audierit:
Et ecce inquit murꝰ forisecus incireuitri do¬
mꝰ iuidiq. ꝓmuro quem aqͥla ⁊ theodotion

Expanded text:
rum comparatione succrescunt. Videamus igitur, quid rum comparatione succrescunt. Videamus igitur, quid ingressus Ezechiel aedificium civitatis vergentis ad Austrum primum viderit, deinde audierit: Et ecce, inquit, murus forinsecus in circuitu domus undique. Pro muro, quem Aquila et Theodotio
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ sapientie ⁊ scientie dĩ. quam
inscrutabilia sunt iuditia eiꝰ. & inuestiga-¬
biles uie illiꝰ. Et qd̾ alibi scͥptum est.
Iuditia dñi abyssus multa. Et deꝓfundis
clamaii adte dñe. dñe ex audi uocẽ
meã. Et illud helisei. qͥ raptum a se
magistrũ cordis ocłis sequebat᷑ dicens.
Pater. pater. currꝰ isrł ⁊ auriga euis.
Simplicit̾ gͥ ẽ. fatendũ me templum
beati ezechieł qd scła cuncta tacue¬
runt. ñ temeritate uelle disserere.
s fide et timore dei comecturam anim ime ⁊ cu¬
pere legentibus demonstrare. ut si ego intaber¬
naculum dei pelles capiarum pilosq obtulero.
unde peccatoꝵ spine ⁊ aculei ꝓtegantur ⁊ arce¬
antur pluius tempestatum: aluis qui diueᷤᷤ
ẽ ꝓqualitate meritoꝵ. uł ferrum. uł es. uel
argentumr. aurũq p̃ciosissimos lapides offe
gaudeat opib. Hisi enĩ una fuerĩt sũma esse
non poterunt. Et ut maiora laudentur: iru¬

Expanded text:
divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrustabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae illius ! Et quod alibi scriptum est: Judicia Domini abyssus multa . Et: De profundis clamavi ad te, Domine, Domine, exaudi vocem meam : et illud Elisaei, qui raptum a se magistrum cordis oculis sequebatur, dicens: Pater, pater: currus Israel et auriga ejus . Simpliciter igitur est fatendum me templum beati Ezechielis, quod saecula cuncta tacuerunt, non temeritate velle disserere, sed fide et timore Dei, conjecturam animi mei cupere legentibus demonstrare; ut si ego in tabernaculum Dei pelles caprarum pilosque obtulero, unde peccatorum spinae et aculei protegantur, et arceantur pluviae et tempestates: alius qui dives est, pro qualitate meritorum, vel ferrum, vel aes, vel argentum, aurumque et pretiosissimos lapides offergaudeat opibus. Nisi enim ima fuerint, summa esse non poterunt: et ut majora laudentur, mino
Abbreviated transcription (Latin):
scritum est: Hubes ⁊ caligo subpedib eius & rur¬
sum. Tenebre latibulum eius. Uñ ⁊ moyses nu¬
bem ingraᷤsus est ⁊ caliginẽ. ut possit dñi
misteria contemplari. que pͦpłs longe
positus ⁊ deorsum manens uid̾e ñ pot̾at.
Deniq pꝰ qͣdraginta dies uultũ moysi
uulgꝰ ignobile caligantib ocłis non ui-¬
debat. quia głificata erat sue ut n he-¬
braico continet᷑ cornuta facies moysi.
I ta ⁊ mͥ legenti descͥptionẽ templi misti¬
ci. qd̾ iudei scdm litt̾am in aduentu xͥ
putant edificandũ. ⁊ nos ad xp̃i refe¬
edificari: cerno accid̾e. Ubicunq ocłi
cordis aꝑit᷑. ⁊ me aliqͥd uidere estnna-¬
uero. et tenere sponsum. ⁊ gaudens
dixero. inueni quẽ quesunt anima
mea. tenebo eum ⁊ ñdimittã eiuum.
rursum me deserit sermo diuinus. fugit.¬
q sponsus e manib. et claudunt᷑ ocłi ce-¬
citate. ita ut cogar dicere. O ꝓfundum

Expanded text:
scriptum est: Nubes et caligo sub pedibus ejus . Et rurscriptum est: Nubes et caligo sub pedibus ejus . Et rursum: Tenebrae latibulum ejus : Unde et Moyses nubem ingressus est et caliginem, ut posset Domini mysteria contemplari, quae populus longe positus, et deorsum manens, videre non poterat . Denique post quadraginta dies, vultum Moysi vulgus ignobile, caligantibus oculis, non videbat, quia glorificata erat, sive ut in Hebraico continetur, cornuta facies Moysi. Ita et mihi legenti descriptionem templi mystici quod Judaei secundum litteram in adventu Christi putant aedificandum, et nos ad Christi refeaedificari cernimus accidit, ubicumque oculus cordis aperitur, et me aliquid videre aestimavero et tenere sponsum, et gaudens dixere: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum, et non dimittam eum ; rursum me deserit sermo divinus, fugitque sponsus e manibus, et 469 clauduntur oculi caecitate, ita ut cogar dicere: O profundum
Abbreviated transcription (Latin):
sexinde. Et m̃sus ẽ portam amuro thee.usq
ad parietẽ thee latitudine uigintiqͥnq cubi¬
toꝵ. hec porta contraportam. PUmꝯ essem
rome ꝑuer ⁊ lib̾alib studiis erudirer. solebã
cum cet̾is eiꝰdem etatis ⁊ ꝓpositi dieb dñias
sepulchra apłoꝵ et marcirum cutũire: cre¬
broq criptas iugredi. que int̾raꝵ ꝓfunda
defosse exutraq parteingredientium ꝑ pa¬
rietes hñt corꝑa sepultoꝵ. Et quia obscura
sunt om̃ia. ut ꝓpemodum illud ꝓpħicũ ꝯple¬
atur: descendant ad ĩfernũ iuuentes: ⁊ raro
desuꝑ luñ admissũ horrorem temꝑet tene¬
braꝵ ut non tam fenestram quam foramẽ
dimissi luminis puttes: rursum pedetemptim
inceditur. ⁊ ceca nocte cirtũdatis illud nrgilia¬
numꝓponitur. horor ubiq animo si mul ipsa
silentia terrent. Hoc mͥ dictum sit ut prud ens
lector intelligat quam habeam sentenciam su¬
ꝑ explanationẽ dei templi i nerechibl de quo

Expanded text:
sex inde. Et mensus est portam a muro thee, usque sex inde. Et mensus est portam a muro thee, usque ad parietem thee, latitudinem viginti quinque cubitorum. Haec porta contra portam. » Dum essem Romae puer, et liberalibus studiis erudirer, solebam cum caeteris ejusdem aetatis et propositi, diebus Dominicis sepulcra apostolorum et martyrum circuire; crebroque cryptas ingredi, quae in terrarum profunda defossae, ex utraque parte ingredientium per parietes habent corpora sepultorum, et ita obscura sunt omnia, ut propemodum illud propheticum compleatur: Descendant ad infernum viventes : et raro desuper lumen admissum, horrorem temperet tenebrarum, ut non tam fenestram, quam foramen demissi luminis putes: rursumque pedetentim acceditur, et caeca nocte circumdatis illud Virgilianum proponitur : Horror ubique animos, simul ipsa silentia terrent. Hoc mihi dictum sit, ut prudens lector intelligat, quam habeam sententiam super explanatione templi Dei in Ezechiel, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sus latitudinẽ equalem calamo. ⁊ altitudi¬
nẽ eiuidem m̃sure. Et ingressus ẽ portam q̃ reᷤᷤ¬
piciebat orientẽ septem gradib. ⁊ mensus thee
sex hinc ⁊ sex inde aelam porte equalẽ calamo¬
in longitudine. ⁊ equalẽ calamo inlatitudine.
⁊ aelam inmedio thee latha cubitors qͥnq. Et
theẽ scd̃m eqͣlẽ calamo ĩlatitudine. ⁊ eqͣlẽ calamo
in longitudine. ⁊ aelam cubitor qͥnq. ⁊ thee
t̾ciũ eqͣlem calamo ĩ latitudine tͥum. ⁊ equalem
calamo in longitudine tͥum. Ꝙ aelam porte
qͥ iuxta aelam porte .uiii. cubitoꝵ. ⁊ elau duoꝵ
cubitor. ⁊ aelam porte intͥnsecus. ⁊ thee porte
eregione tres hinc ⁊ tres inde. et mensura una
trium. Mersora ꝯtia aela mri
hinc ⁊ inde. mensus latitudinẽ introitꝰ porte
d ecem cubitoꝵ: ⁊ latitudinẽ porte cubitoꝵ
tredecim. Et cubitus unus redigebatur in
conspectu theri cubiti uniꝰ ⁊ cubiti unꝰ t̾minꝰ
hinc unde. ⁊ thee cubitoꝵ sex hinc. ⁊ cubitoꝵ

Expanded text:
itudinem ejus mensurae. Et ingressus est portam, quae respiciebat Orientem, septem gradibus, et mensus est thee ÷ sex hinc, et sex inde ⁑ aelam portae aequalem calamo longitudine, et aequalem calamo in latitudine, et aelam in medio theelath cubitorum sex, et thee secundum aequalem calamo in latitudine, et aequalem calamo in longitudine, et aeltertium aequalem calamo in latitudine trium, et aequalem calamo in longitudine trium, et aelam portae qui juxta aelam portae octo cubitorum, et aelam duorum cubitorum, et aelam portae intrinsecus, et thee portae e 468 regione, tres hinc, et tres inde, et mensura una trium: mensura una aelam hinc et inde. Mensus est latitudinem introitus portae decem cubitorum, et latitudinem portae cubitorum tredecim, et cubitus unus redigebatur in conspectu theeri cubiti unius, et cubiti unius terminus hinc inde, et thee cubitorum sex hinc, et cubitorum
Abbreviated transcription (Latin):
netur altitudinem dixerint. Cubicula
tades. quod tam in longuinquam ĩlatũ
singulos habeant calamos. S inter tha¬
lamum ⁊ thalamũ quinq sunt tm̃ cu¬
bita ut interiora cubiculoꝵ plenam ha¬
beant mensuram calami id est sex cu¬
bitoꝵ ⁊ palmi unꝰ dum oꝑa pariter
rõq consencunt ea uͦ que extrinsecus
sunt hoc est inter thalamũ ⁊ thalamũ
quinq cubita. Necdum enĩ xp̃i secreta
penetraruit nec possunt dicere. intro¬
duxit me rex incubiculũ suum. Et ali¬
bi. Om̃is gła eius filie regis intͥnsecus .s
discipulis cum xp̃o domi ꝯmorantib.
misteria eius audire non possunt. & fo¬
ras adse cupiunt dei exire sermonẽ. ⁊ꝓꝑt̾
ut ad sensus qͥnq om̃ia referre doceant᷑.¬
lim̃ quoq alteriꝰ porte siue ut inseptua¬
gunta continetur. sccłi uestibuli ⁊ tercii.
eiusdem unꝰ calami mensure est: Post qd̃
uestibulum eius hoc est lim̃ porte intro¬

Expanded text:
netur, altitnetur, altitσάδες, qui tam in longum quam in altum singulos habeant calamos, sed inter thalamum et thalamum quinque sint cubita, ut interiora cubiculorum plenam habeant mensuram calami, id est, sex cubitorum et palmi unius, dum opera pariter ratioque consentiunt. Ea vero quae extrinsecus sunt, hoc est inter thalamum et thalamum quinque cubita, necdum enim Christi secreta penetrarunt, nec possunt dicere: « Introduxit me rex in cubiculum suum . » Et alibi: « Omnis gloria filiae regis intrinsecus ; » sed discipulis cum Christo domi commorantibus mysteria ejus audire non possunt, et foras ad se cupiunt Dei exire sermonem: et prout ad sensus quinque omnia referre doceantLimen quoque alterius portae, sive ut in Septuaginta continetur, secundi vestibuli et tertii ejusdem unius calami mensurae est. Post quod vestibulum ejus, hoc est limen portae intro
Abbreviated transcription (Latin):
ti qͥnq: et ingradib septem ascende bant᷑
adeam. Et uestibulum ante fores eiꝰ. ⁊ celate
palie eraut una hinc ⁊ altera uide. ini fron¬
te euis. Et porta atrii itt̾ioris in uia australi.
Et mensus ÷ aporta usq adportam inuia australi
centum cubitos. Et introduxit me inatriũ
Iint̾uis ad portam australem. et mensus est a¬
Iportã iuxta mensuras supiores. Thalamũ
Seius. et frontem eius ⁊ uestibulum eius:
hisdem mensuris. Et fenestras uestibulo.

Expanded text:
torum et in gradibus septem ascendebatur ad eam et vestibulum ante fores eius et celatae palmae erant una hinc et altera inde in fronte eius et porta atrii interioris in via australi et mensus est a porta usque ad portam in via australi centum cubitos et introduxit me in atrium interius ad portam australem et mensus est portam iuxta mensuras superiores thalamum eius et frontem eius et vestibulum eius his
Abbreviated transcription (Latin):
esset clamor ullulantium. quam clangor
tubarum. Lege esdre librũ. Porro quod addi¬
tur. qrto decuno anno pꝰ quam ꝑcussa siue
capta est ciuitas: iuxta misticos intellectus
quatuordecim significat generationes. quib
conpletis adauid usq adnatiuitatẽ xp̃i ur¬
bis restitucio ꝓmittit᷑ ab eo dequo scriptum
ẽ. Ipse edificabit ciuitatem meam. et captiui¬
tatem populi mei reducet. Et tt̾m. Uenit
ut p̾dicaret captiu is remissionem. et cecis
uisum. dicens his qui erant inuincłis exi¬
te: et qui eraut intenebris reuelamini. fĩt
autem suꝑ eum manus domini. ut iuxta
carnem inbabilone positus insp̾u adt̾rã
nib dĩ poñet᷑ suꝑ montem excelsum nimiᷤ.
dequo ysaias ⁊ micheas uaticinant᷑. Ueni¬
te ascendamꝰ ĩ montẽ domini. ⁊ ad domũ dĩ
iacob. Qui mons excelsus est nimis ad con
cireuttu eius. et dominus ĩ cutuitu popu¬
li sui. Dequo ⁊ ysaie dr̃. In montem excel¬

Expanded text:
esset clamor ululantium, quam clangor esset clamor ululantium, quam clangor tubarum. Lege Ezrae librum. Porro quod additur, quarto decimo anno postquam percussa sive capta  est civitas , juxta mysticos intellectus quatuordecim significat generationes: quibus completis a David usque ad nativitatem Christi, urbis restitutio promittitur ab eo, de quo scriptum est: Ipse aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet . Et iterum: Venit ut praedicaret captivis remissionem, et caecis visum: dicens his qui erant in vinculis, exite, et qui erant in tenebris, revelamini . Fit autem super eum manus Domini, ut juxta carnem in Babylone positus, in spiritu ad terram poneretur super montem excelsum nimis, de quo Isaias et Michaeas vaticinantur: Venite, ascendamus in montem Domini, ad domum Dei Jacob . Qui mons excelsus est nimis, ad comcircuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . De quo et Isaiae dicitur: In montem excel
Abbreviated transcription (Latin):
uficationem ĩossib campi subresurrecti¬
onis unagine demonstrauit: sic nc̃ instau¬
rationem urbis que babylonio fuerat ante
annosquatuordecim igne deleta. sub des¬
criptione eius dñs pollicetur. ut sicut capti¬
uitateni et eu̾sionem olle succense affacie a qͥ¬
conꝑbata est: ita ex p̃teritoꝵ fide future
edificationis u̾itas uaticinio ꝓbaretur.
Nec hoc de illo temꝑe dr̃ quod quidam im¬
ꝑiti iudeoꝵ uolunt. qñ subroro babel ⁊ sub
iħu filio iosed ech sacerdote magno templum
ertructum est ꝓphantib aggeo et zacharia.
hoc enĩ templum quod nc̃ describitur. ecordo
sacerdocii t̾req diuisio et fertilitas: multo au¬
gustius est. quam fuit quod salomon extruxe¬
rat. Illud autem quod edificatum est sub roro¬
babel u tantum paruum erat. et pͥoris conꝑa¬
cione nichili: ut qui prius templumn uiderant
et pꝰea hoc aspiciebant e iularent. doloremq
suum lacrimis testarentur: et multo maior

Expanded text:
vificationem in ossibus campi sub resurrectivificationem in ossibus campi sub resurrectionis imagine demonstravit: sic nunc instaurationem urbis quae Babylonio fuerat ante annos quatuordecim igne deleta, sub descriptione ejus Dominus pollicetur, ut sicut captivitatem et eversionem, ollae succensae a facie Aquias opere comprobata est: ita ex praeteritorum fide, futurae aedificationis veritas vaticinio probaretur. 464 Nec hoc de illo tempore dicitur, quod quidam imperiti Judaeorum volunt, quando sub Zorobabel et sub Jesu, filio Josedec, sacerdote magno, templum exstructum est, prophetantibus Aggaeo et Zacharia. Hoc enim templum quod nunc describitur, et ordo sacerdotii, terraeque divisio et fertilitas, multo augustius est, quam fuit quod Salomon exstruxerat. Illud autem quod aedificatum est sub Zorobabel, in tantum parvum erat, et prioris comparatione nihili: ut qui prius templum viderant, et postea hoc aspiciebant, ejularent, doloremque suum lacrymis testarentur, et multo major
Abbreviated transcription (Latin):
tionis eiꝰdem iechonie. in ex ordio anni. de¬
cima mensis. facta fit suꝑ eum manus do¬
nni. adductusq interram isrł et positus
suꝑ montem excelsum nimis ut uideret
edificium ciuitatis uergentis adaustrium:
nulli dubiũ ÷ qͥn decẽ ⁊ nouẽ anni nouẽq
mensib ⁊ quinq dieb anniuicesimi con¬
pletis om̃is illiꝰ ꝓpħia contexta sit. Quod si
iuxta theodotionem qui in eo loco ubi nos
posuimus in exordio anni. interp̃tatus
ẽ in nouo anno. decuna mensis. nouus au¬
tem annus a pud hebreos uocatur mensis
septimus. qui apud eos ht̃ uocabulum
theri ut kalendis mensis septimi sit tuba¬
rum clangor. ut decuna die eiusdem mẽ¬
sis dies ieiunii et placationis. quinta deci¬
ma uero qñ totus lune orbis expletur di¬
es scenophegiarum: datur intelligi quod
decuna die placationis dominice monstra¬
tum fuerat ezechieli edificium ciuitatis.
Et quo modo restitucionẽ pͦpłi inmo ui¬

Expanded text:
ationis ejusdem Jechoniae in exordio anni, deationis ejusdem Jechoniae in exordio anni, decima mensis facta sit super eum manus Domini, adductusque in terram Israel, et positus super montem excelsum nimis, ut videret aedificium civitatis vergentis ad Austrum, nulli dubium est, quin decem et novem annis, novemque mensibus et quinque diebus anni vicesimi completis, omnis illius prophetia contexta sit. Quod si juxta Theodotionem, qui in eo loco ubi nos posuimus, in exordio anni, interpretatus est, in novo anno, decima mensis novus autem annus apud Hebraeos vocatur mensis septimus, qui apud eos habet vocabulum THESRI  , ut Kalendis mensis septimi, sit tubarum clangor, et decima dies ejusdem mensis, dies jejunii et placationis; quinta decima vero quando totus lunae orbis expletur, dies scenopegiarum datur intelligi, quod decima die placationis Dominicae monstratum ferat Ezechieli aedificium civitatis. Et quomodo restitutionem populi, immo vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dẽ ciuitas: in ip̃a hac die siue in illa die facta
ẽ su ꝑ me manꝰ dñi. et adduxit me illuc ĩui¬
Isionib siue inuisione dei adduxitq me ĩ
I t̾ram isrł: ⁊ dimisit su ie posuit me suꝑ mon¬
I tem excelsum niis. suꝑ quem erat qͣsi e¬
Idificium ciuitatis uergentis ad austrum
⁊ siue eregione. et introduxit me illuc Et ec
Ieiꝰ ⁊ calamꝰ m̃sure ĩmanu eiꝰ. Stabat autem
S ĩporta: ilocutus ẽ ad me idem uir: fili homi.¬
Inis. uide ocłis cuis ⁊ auribus tuis audi. et po¬
⁊ ne cortuũin om̃ia qͦ ego ostendã tͥ. siue pone
incor tuũ oĩa qͦ ostend̾o tͥ. qr ut ostendant᷑ tͥ
adductus siue ingressus es huc. et
annuntia siue moustrabisom̃ia que tu
uides domui ifrł. Si quinto anno cap¬
tuutatis siue transmigrationis regis ioa¬
chim in quarto mense. inqͥnta mensis aꝑ¬
ti sunt celi ezechieli ꝓpħe iuxta fluuium
cobar. et uidit uisiones dei. nc̃ autem dr̃
quod in uicesimo et qͥnto anno tnͣsmigͣ¬

Expanded text:
a hac die sive in die illa facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. In visionibus sive in visione Dei, adduxit 463 me in terram Israel, et dimisit sive posuit me super montem excelsum nimis, super quem erat quasi aedificium civitatis, vergentis ad Austrum sive e regione. Et introduxit me illuc: et ecejus, et calamus mensurae in manu ejus. Stabat autem in porta: et locutus est ad me idem vir: Fili hominis, vide oculis tuis, et auribus tuis audi: et pone cor tuum in omnia, quae ego ostendam tibi sive pone in cor tuum omnia, quae ostendero tibi: quia ut ostendantur tibi adductus sive ingressus es huc: et annuntia sive monstrabis omnia, quae tu vides domui Israel. » Si quinto anno captivitatis, sive transmigrationis regis Joachin, in quarto mense, in quinta mensis aperti sunt coeli Ezechiel prophetae, juxta fluvium Chobar, et vidit visiones Dei, nunc autem dicitur, quod in vicesimo et quinto anno transmigr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quia ut om̃ia ostñdant᷑ tibi: adductꝰ
es huc. Quo dicto ostñdit spetialiter nicħ the¬
oriam ⁊ scientia dulcuis. quam ꝓpħa deside¬
rat dicens. Unũ petiui adomino hoc requirã
ut in habitem ĩ domo domini om̃s di es uite¬

Expanded text:
sunt, quia ut omnia ostendantur tibi, adductus sunt, quia ut omnia ostendantur tibi, adductus es huc. Quo dicto ostendit specialiter nihil theoria et scientia dulcius quam propheta desiderat, dicens: « Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
culus. ⁊ cuiꝰ erat sp̃es quasi eris. et qui calamũ
tenebat manu locutus est ad exechielem uerꝰ
architectus. quem intͥtabatur et paulus apłs
dicens. Quasi sapiens architectus fundam̃¬
tum posui. Sapienteii autem uocat archi¬
tectum. ad distinctionem illius qui stułtus
ẽ: ⁊ in zacharia pastor insipiens appellat᷑. Lo¬
cutus est autem que sequuntur: fili hominis.
uide ocłis tuis: ⁊ aurib tuis audi. Non ocłis
carnis s sp̃c. nec aurib corꝑis s anime. Leua¬
te inquit ocłos ut̾os: ⁊ ui dete qr messes iam
albe sunt admetendum. Et qui ht̃ aures au¬
diendi audiat. Uidetur autem edificatio
ciuitatis. ⁊ auditur ordocerimoniarũ. et
sacerdotum. terreq descriptio. Nec sufficit
p̃cepisse ut cerneret ocłis. ⁊ aurib audiret:
autẽ dicit om̃ia que ego ostendam tibi: inten¬
tum facit auditorem. ⁊ facit ⁊ cordis ocłis p̾ꝑara¬
tum: ut memoriter teneat que sibi ostẽdenda

Expanded text:
culus, et cujus erat species quasi aeris, et qui calamum culus, et cujus erat species quasi aeris, et qui calamum tenebat manu. Locutus est ad Ezechielem verus architectus, quem imitabatur et Paulus apostolus, dicens: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Sapientem autem vocat architectum, ad distinctionem illius qui stultus est, et in Zacharia pastor insipiens appellatur; locutus est autem quae sequuntur: Fili hominis, vide oculis tuis, et auribus tuis audi : non oculis carnis, sed spiritus; nec auribus corporis, sed animae. Levate, inquit, oculos vestros, et videte, quia messes jam albae sunt ad metendum . Et: Qui habet aures audiendi, audiat . Videtucivitatis, et auditur ordo caeremoniarum, et sacerdotum terraeque descriptio. Nec sufficit praecepisse ut cerneret oculis, et audiret auribus: autem dicit: « Omnia quae ego ostendam tibi, » intentum facit auditorem. Facit et cordis oculis praeparatum, ut memoriter teneat quae sibi ostendenda
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Aquȩ que eis defec̃. signs legalẽ signisica¬
tionẽ. siue adiã carnalẽ scribarũ & phariseorũ
doctrnã. quae in pelle mortua. hocest. incarnali
obseruatione continebatur. & obseruatores suos.
iuxta litterã occidebat non habens spm̃uiuifican¬
tẽ. Quodagar puerũ sub arbore ꝓiecit: cossignt¬

Expanded text:
erant. Aqua quae eis defecit significat legalem purificaerant. Aqua quae eis defecit significat legalem purificationem, sive etiam carnalem Scribarum et Pharisaeorum doctrinam quae in pelle mortua, hoc est, in carnali observatione continebatur et observatores suos juxta litteram occidebat non habens spiritum vivificantem. Quod Agar puerum sub arbore projecit eos sign
Abbreviated transcription (Latin):
quibus infantiã isaac deciperet Beatꝰ
quoq: ieronimus dĩc. quod quasi
maior natu ꝑ ludum primo genita
sibi presumpserit. ab solute aut̃
possumus dicere. quod eũ lubricũ
et lascilim facere uolebat sicut erat
ipse. Unde & paulus hunc ludum
ꝑsecutionem appellat dicens. s ed¬
abraham: licet enĩ inmysterio ista
fieri cognosceret : tamen paterno
uel puteus iurimenti. sed locus ille
nec dũ hoc nomen habebat: Unde
eũ inscapula portaret: qui quan¬
do circum cisus est tredecim erat an¬
norũ. sed abiecit iđ ab anno et cura
sua eum reppullit: Sic eñi usualit̃
quia ꝓillo & non prose flebat: Sicque uox matris
quo dã modo uoxpuerierat. Typice agarsi nago¬
gam designat. ismahel plebẽ iudaicã. Portatur
is mahel abagar. & peccator popłs iudeorũ graui
maledictionis pondere ceruices matrissiuesina¬
gogae premit. ¶ Panis quẽ portabat: sugnisicat
pares ꝓpositionis qui in m̃sa dm̃ scificatisacerdocũ

Expanded text:
quibus infantiam Isaac deciperet. Beatus quibus infantiam Isaac deciperet. Beatus quoque Hieronymus dicit quod quasi major per ludum primogenita sibi praesumpserit. Absolute autem possumus dicere quod eum lubricum et lascivum facere volebat, sicut ipse erat. Unde et Apostolus hunc ludum persecutionem appellat dicens: SAbraham. Licet enim in mysterio ista fieri cognosceret, tamen paterno vel puteus juramenti. Sed locus ille necdum hoc nomen habebat. Unde eum in scapula portaret qui, quando circumcisus est, tredecim annorum: sed abjecit eum ab animo et cura sua eum repulit. Sic enim usualiter quia pro illo et non pro se flebat, sicque vox matris quodammodo vox pueri erat. Typice Agar Synagogam designat, Ismael plebem Judaicam. Portatur Ismael ab Agar: et peccator populus Judaeorum gravi maledictionis pondere cervices matris suae Synagogae premit. Panis quem portabat significat panes propositionis, qui in mensa sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoc auderet facere. ne similit̃
deprehensa derideretur: Mẏstice
hoc loco abraham xpm̃ significat.
mirabilis ds̃ in sc̃ĩs suis: habebat
sarra uirũ sed latebat. & a eccła
receptũ secretis caelestibus: TCircũ
cum obmultas causas prȩpͣta sit:
spetialit̃ figuram xp̃i precendit.
qui nos et in presenti ꝑbabtismum
uetere homine exuit: & futuro
perresurrectione circum cidec
in nobis omnem mortalitatem &
corruptionem: Nam & qđ octa ua
die circumcisus est isa aco designa¬
batur octa  scłi aetas. quando
generalit̃ resurectio scõrum ce¬
lebrabitur:  Fecit grande con¬
uiuium: iuxta litteram conue¬
nientius fuit. ut in die natiuita¬
tis uel circumcisionis eius ab rahã
epulũ faceret sed uir ꝓphetico plenus
sp̃u. hoc indie ablactationis facere ma¬
luit: significabatur enĩ ꝑ hoc quia tunc
dõ & angłis festiuitatem quodam mͦ
facimus: quando lactae infantiae.
dimisso. inuirũ ꝑfectũ euadimus: ẽt

Expanded text:
ne hoc auderet facere, ne similiter ne hoc auderet facere, ne similiter deprehensa videretur. Mystice loco hoc Abraham Christum significat, Mirabilis Deus in sanctis suis . Habebat Sara virum, sed latebat, et Ecclesia receptus secretis coelestibus. CAPUT XXcum ob multas figuras praecepta sit, specialiter figuram Christi praetendit qui nos et in praesenti per baptismum vetere homine exuit, et in futuro per resurrectionem circumcidit in nobis omnem mortalitatem et corruptionem. Nam et quod in octava die circumcisus est Isaac designabatur octava saeculi aetas, quando generaliter resurrectio mortuorum celebrabitur. Vers. 8. Fecit grande convivium. Juxta litteram convenientius fuit ut in die nativitatis vel circumcisionis ejus Abraham epulum faceret. Sed vir prophetico plenus spiritu hoc in die ablactationis facere maluit. Significabatur enim per hoc, qua tunc Deo et angelis festivitatem quodammodo facimus quando lacte infantiae dimisso in virum perfectum evadimus et
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietatis moabitȩ & ammanitȩ
iđ qui ex patre sunt diabolo:
iuxta qđ dñs talibus dicit: uos
expatre diabolo estis: & sunt filu
apłi inuidentis. & ꝑsequentis scõs
Peregrinatus ẽ. ingeraris: Gera
abimelech et tulit eã: quaeri po¬
test in illa iam aetate quomodo
poterat sa ra cum esset anus de¬
crepita. sed hoc mirandũ potius
quã querendũ: quod tantus decor
formȩ in ea fuerit. Et nec senectus
eus pulcritudinẽ pocerit derogare
¶ Custodiuite nepeccares i me:
Cum dicit dñs custodiui te nepec¬
cares in me: ostendit quia qui
talia faciunt. in dm̃ peccant. licet
peccatũ adulteruapud scłi homines
aut leue aut nullũ putetur:
tris meae Alia tranlatio aꝑtius
dicit: a patre & non ex matre :
łuerat enĩ filia aran fratris abrahã:
Soror loth. hoc erit uelamen oculoꝵ
iđ in funeri preparatione. Iaem̃to¬
q te de prehensa hoc quasi iocan¬
do dic̃ mouens eam amabiliter

Expanded text:
ebrietatis, Moabitae et Amonitae, ebrietatis, Moabitae et Amonitae, id est, qui ex patre sunt diabolo, juxta quod Dominus talibus dicit: Vos ex patre diabolo estis . Et sunt filii populi invidentis et persequenPeregrinatus est in Geraris. GerarAbimelech, et tulit eam. Quaeri potest in illa jam aetate quomodo amari poterat Sara, cum esset anus decrepita? Sed hoc mirandum potius, quam quaerendum, quod tantus decor formae in ea fuerit ut nec senectus ejusdem pulchritudinem potuerit derogare. Vers. 6. Custodivi te, ne peccares in me. Cum dixit Dominus: Custodivi te, ne peccares in me, ostendit quia qui talia agunt in Deum peccant, licet peccamen adulterii apud saeculi homines aut leve aut nullum putetur. tris meae. Alia translatio apertius dicit: A patre, et non a matre. Fuerat enim filia Aran fratris Abraham, soror Lot. Vers. 16. Hoc erit velamen oculorum. Id est: in funeris praeparatione: Mementoque te deprehensam. Hoc quasi jocando dicit monens eam amabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
derat: multo facilius nuȩ aliis ꝑeuntib
ipsa quoq posset perire Et ꝓpter hoc
peccatũ infidelitatis quia angela non
credidit : dicunt contigisse ei scelus
filiae loth om̃e genus humanũ ubiq
defecisse. nullumq remansisse nisi pa¬
tre suũ: Ideoq hoc ex cogitauerunt:
ut expatre sem en seruarent: Quarũ
adulteriũ: origenes multiplicit̃ excu¬
sat quia hoc non libi dinoso animo sed
studio reparandȩ ꝓlis egerunt: Loth
uero in excusabilis est Primo quod
angło non credidit. de inde quod ui¬
no in ebriatus est Sicq minus peccatũ:
fuit ei causa maioris criminis. Tat ille
non sensit nec quando illa accubuit:
nec quando surrexit: hoc iudei in
tantũ non recipunt. ut quotiens hunc
locum legunt : conpungant᷑: dicunt
enim non posse fieri ut homo non
sentiens concumbat: Peperit
mo ab. Mo ab expatre interpretat᷑ :
puli mei. uel filius generis met ins¬
terpretatur Isti sunt fructus

Expanded text:
derat multo facilius nunc aliis pereuntibus derat multo facilius nunc aliis pereuntibus ipsa quoque posset perire. Et propter hoc peccatum infidelitatis, quia angelo non credidit, dicunt contigisse ei scelus filiae Lot omne genus hominum ubique defecisse, nullumque virorum remansisse nisi patrem suum. Ideo hoc cogitaverunt ut ex patre semen servarent. Quarum adulterium Origenes multipliciter excusat, quia hoc non libidinoso animo sed studio reparandae prolis egerunt. Lot vero inexcusabilis est primo, quod angelo non credidit, deinde, quod vino inebriatus est; sicque minus peccatum fuit ei causa majoris criminis. Vers. 35. Ac ille non sensit, nec quando illa accubuit, nec quando surrexit. Hoc Judaei in tantum non recipiunt, ut quoties hunc locum legunt compungantur. Dicunt enim non posse fieri ut homo non sentiens concumbat. Vers. 37it eum Moab. Moab ex patre interpretatur. puli mei, vel filius generis mei interpretatur. Isti fructus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores aqua diluuu exterminauit.
qui & ipsi similit̃ carnis concupiscentia
dm̃ offenderunt: Sodomitȩ uero gra¬
uiore supplicio iđ ignis et sulphuris
diluuio perierunt: quia illi licet men¬
suram excederent: naturalit̃ tamen
peccabant cum feminis: isti uͦ in ratio¬
nabiliter et contra naturam: ideo gra¬
uissimo supplicit exemplo dampnatis:
apellet Sed sciendum quia non ꝑ¬
fecte uistus erat. sed iuiata quẽ dam
modũ: Siue iustus fuisse dicitur
ad comparationẽ sodomitarum inter
quos uiuebat qui omni inmundicia
& iniquitate repleti erant. Iascenditq
loth desegor: quȩrendũ: quare cum ipse
petierit ut segor habitaret ortante angło.
ut in monte saluaretur: Iterum relicta
segor montẽ conscenderit: sed ex hoc
uera uidetur hebreorũ opinio. quidicuñ
hanc ciuitatẽ tercio terrȩ motu corruisse:
hoc sciens locht: timuit ibi esse. reputans
apud se quia si aliis stantibus haec ceci¬

Expanded text:
peccatores aqua diluvii exterminavit, peccatores aqua diluvii exterminavit, quia et ipsi similiter carnis concupiscentia Deum offenderant. Sodomitae vero graviori supplicio, id est: ignis et sulphuris diluvio perierunt, quia illi, licet mensuram excederent, naturaliter tamen peccabant cum feminis, isti vero, irrationabiliter et contra naturam, ideo gravissimo supplicii exemplo damnati . Sed sciendum quia non perfecte justus erat, sed juxta quemdam modum. Sive justus fuisse dicitur ad comparationem Sodomitarum inter quos vivebat, qui omni immunditia et iniquitate repleti erant. Vers. 30. Ascenditque Lot de Segor. Quaerendum est quare, cum ipse petierit ut Segor habitaret, hortante angelo ut in monte salvaretur, iterum relicta Segor montem conscenderit. Sed ex hoc vera videtur Hebraeorum opinio qui dicunt hanc civitatem tertio terrae motu corruisse. Hoc sciens Lot timuit ibi esse, reputans apud se quia si aliis stantibus haec ceci