comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
censis dictus nũmolus. gre¬
gis sibi cõmissi custodias
obtime seruans. et lectioni
assidue studiũ dans: qui¬
int̾ cetera repperit inlibris
beati ac p̾cellentissimi uiri
gregorii romani antistitis.
quomodo sc̃s acdeo dilectꝰ
benedictus. agonis sui cur-¬
sum in beneuentana proũi¬
tia consummauerit. Recor¬
dans q quia idem uenera¬
bilis pater oraculo diuino
admonitus. p̃sciensq futu¬
ros casus. p̃dixit illud mona¬
sterium funditus eu̾tendũ.
et qd̾ ille sp̃ualib ocłis. iste
ocłis patratum carneis cõs¬
piciebat: misit ad p̾̃dictam
ꝓuintiam unum ex cõmili¬
tonib suis nomine aigul-¬
fum monachum. Sic nan¬
q sibi fuisse reuelatum di¬
uinitus dicebat: ut predictꝰ
uir illuc ꝑgens. corpus iam
dicti t̃nfferret benedicti. fuit
nãq idem aigulfus uenera¬
bilis uir: et deo om̃imodo
placere gestiens. Qui quan¬
te sc̃itatis fuerit. cuiꝰ ue uir¬
tutis. finis ꝓlauit. in quo
omnis laus secure canitur.

Expanded text:
dictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eati laurentii fr̃es
kñui annua semper¬
q noua festiutas. eccl̾iam
nens iuuersitatem credenti¬
um. ut sicut ille perfecte de¬
uotionis ardore furentibus
non cessit mcendiis: ita nos
diuersaꝵ tribulationum ig¬
nis et maloꝵ secularium fla¬
ma a xp̃i societate non mo¬
ueat. ut ait ille nusteriorum
celestiun doctor et tocus uir¬
tutis exemplum głosissimꝰ
paulus. Quis nos separabit
a caritate xp̃i: Tribulatio.
an angustia an persecutio.
an fames. an nuditas. an
periculum. an gladius: Et
uere nullis persecutionum
presentium potest inclina¬
ri periculis. qui semel pro¬
missa omnipotentis dei. eter¬
na largissimi redemptoris
p̾mia. fide stabili et ĩconcus¬
sa mente concepit. lcõ .ii.¬
eqz enun pocest ar¬
duum illud p̾celsũ¬
q lonoꝵ ĩ mortalium iter.
debilis animus et fide clau¬
da conscendere. I deo et fortis¬
simum martirem. incombẽ¬
tium tormenta penarũ et
seuissimi persecutoris supera¬
re flãma non potuit. quia lõ¬

Expanded text:
i Laurentii, fratres carissimi, annua semperque nova festivitas Ecclesiam nens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia lon
Abbreviated transcription (Latin):
inseruiens. circa uesꝑam
incenaculo editiori turbaᷤ
troclus pincerna regis ascẽ¬
dit ad fenestram excelsio
no fatigaretur: cadens de fe¬

Expanded text:
inserviret, et circa vesperam in coenaculo editiori turbas troclus pincerna regis a c ad fenestram excelsiorno fatigaretur, insid
Abbreviated transcription (Latin):
et institutor imꝑatoris adeo
illi est amicicia copulatus
uidens in eo diuinã scien¬
tiam. ut sea colloquio illiꝰ¬
uix tẽꝑare posset. quatinuᷤ
siore ad os illum alloqui ñ
ualeret: frequentib datis
cali colloquio atq confilio
frueretur. Et sic eius doc¬
a multis li bentissime aude¬
recur. Dispũtabat siqui¬
dem cũ echnicorũ philoso¬
phis: et reuincebat iudeos.
unde et plurimi illius

Expanded text:
etiam institutor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datiscali colloquio atque consilio frueretur. Sic nimultis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum ethnicorum philosophis et revincebat Judaeos, unde et magisterio illius
Abbreviated transcription (Latin):
ni: ait paulus. Ad olescens
patrocle: surge. et narra qͣn¬
ta tͥ fecerit deus. Mox patro¬
clus tanquam a somno
surrexit: et cepit glorifica¬

Expanded text:
 ait Paulus: « Adolescens Patrocle, surge et narra quanta tibi fecerit Dominus. » Mox Patroclus tanquam a somno surrexit, et glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
abina respondit. Non
sacrificabo insane demoniis
tuis. quia xp̃iana sum. et xp̃m
habeo dm̃: et ip̃iuis sũ ancilla
et cultrix. et ip̃i soli me oportet
sacrificare. Tunc diaboli iinist̃
p̃festus ꝓtulit in eã sententiã
dicens. Sabinã diis in obedien¬
tem. dños quoq et augustos
nr̃os blasphemantem. gladio
ꝑcuti decreuimꝰ: atq om̃s fa¬
cultates eius publicis ticulis-
p̾signari. Amputato igitur
capite sc̃e et uenerabilis famu
dio magno corpus eius sus¬
tulerunt. et posuerunt in mo¬
num̃to ip̃ius in opidũ uen-¬
dinense nd arcũ faustini: uͥ
ip̃a uenerabiliter reposuerer
magistram fidei uirgiñe
xp̃iseraphiam. Passa est aũ
bris. et coronata est una cũ
fortissima uirgine seraphia
xp̃o qui om̃ib in secredent¬
b uircutẽ dat et premia sẽ¬
pit̾na. ip̃i honor et głã unaꝰ
deo patre inunitate sp̃c sc̃i.¬

Expanded text:
auina respondit: «Non sacrificabo, diabole insane, demoniis tuis, quia Christiana sum, et Christum habeo Deum, et ipsius sum ancilla et cultrix, et illi soli me oportet sacrificare!». Tunc diaboli minister prefectus protulit in eam sententiam, dicens: «Sauinam diis inobedientem, dominos quoque et Augustos nostros blasphemantem, gladio percuti decreuimus, atque omnes facultates eius publicis titulis presignari». Amputato igitur capite sanctae et uenerabilis famulcum gaudio magno corpus eius sustulerunt et posuerunt in monumento ipsius in oppidum Vendinense, ad Arcum Faustini, ubi ipsa uenerabiliter reposuerat magistram fidei suae uirginem Christi Seraphiam. Passa est autebris, et coronata est una cum fortissima uirgine Seraphia Christo, qui omnibus in se credentibus uirtutem dat et premia sempiterna: ipsi honor et gloria una cum Deo Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
qua de petra fluxit. Nũqͥd
non preter naturain ope¬
rata est gracia: ut aquã
uomeret petra. quani non
marissimus erat:
ut sitiens ppls ex eo bibere
non possz. Moyses nusit
lignum in aquam: ⁊ ama¬
ritudinem aquaꝵ eius na¬
tura deposuit. quam ĩ fusa
subito gracia temperauit.¬
Sub heliseo propheta uni
ex filiis ꝓphetaꝵ excussũ
est ferrum de securi: et sta¬
tim submersum est. Roga¬
uit heliseum: qui amise¬
rat ferrum. Misit etiam
heliseus lignum ĩ aquã:
et ferrum natauit. Utiq¬
enim hoc preter naturam:
factum cognouimꝰ. Gra¬
uior est enim ferri species:
quam aquaꝵ liquor. Ad
uertimus igitur maiore
ram: et ad huc tante pro¬
phetice benedictionis nu-¬
neranus graciam: Quod
si tantum ualuit hũaua
benedictio ut naturam cõ¬
uerteret: quid dicimus de
ip̃a consecratione diuina.
ubi ip̃a uerba domini sal¬
uatoris operantur: Nam
sacramentum istud quod
accipitur: xp̃i sermone cõ¬
ficitur. Quod si tantum

Expanded text:
qua de petra fluxit. Numquid qua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non marissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset. Misit Moyses 339 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit.Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. 52. Advertimus igitur majorisram, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum
Abbreviated transcription (Latin):
orte dicis. Aliud
uideo. quomodo tu
michi asseris:quod corpꝰ
xp̃i accipiam: Et hoc nob̾
superest ut ꝓbemius. Quã¬
tis igitur utimur exẽplis¬
ut probenius hoc non esse
quod natura formauit: s
quod benedictio consetͣuit.
maiorem qz uim esse bene¬
dictionis quani nature:
Quia benedictione etian
ne uirgam tenebat moy¬
ses. proiecit eam et facta
est serpens: Rursus appre¬
hendit caudam serpentis :
et in uirge naturam reu̾¬
gracia bis naturani esse
nutatam: et serpentis et
uirge. Currebant egipti
flunuina puro meatu aqͣꝵ
subito de fontuni uenis
sanguis cepit rumpere et
non erat potus ĩ flumine.
is uallatus inde mari cõ¬
clusus. Uugam leuauit
moyses: separauit se aqua.
et ĩ muroꝵ speciem se con¬
gelauit: atq inter nudas
uia pedestris apparuit. Ior¬
danis retrorsuni conu̾sus.
contra naturam in sui fõ¬
tis reuertitur exordium.
Nonne claret naturã ma
ritimoꝵ fluctuum uł cur¬
Sitiebat ppłs patrum. te¬
tigit moyses petran: et a¬

Expanded text:
orte dicas: Aliud video, quomodo tu mihi asseris quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis! Probemus non hoc esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit: majoremque vim esse benedictionis quam naturae; quia benedictione etiam 1. Virgam tenebat Moyses, projecit eam, et facta est serpens . Rursus prehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revegratia bis mutatam esse naturam et serpentis et virgae? Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere; et non erat potus in fluviis .egyptiis vallatus, inde mari clausus: virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit . Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertit exordium . Nonne claret naturam vel maritimorum fluctuum vel fluvSitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et a
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilem partum nira-¬
biliter natus ostenderet.
quam stupendum quͣi¬
qr magnificum. quod za¬
charias sacerdos pater fu¬
turus prophete. quia hoc ip¬
sum quod gerebatur ange¬
lo loquenti non credidit.
usum loquentis amisit.
douec pronussione ꝯpleta
natus noui honunis p̾co.
paterne liugue uincula

Expanded text:
mirabilem partum miramirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula
Abbreviated transcription (Latin):
elisabeth illa uetͦ
mulier et noua mater.
que aute partuni suum
de futuri filii letabatur.
officio: uenienti ad se bẽ
marie in ipso salutatio¬
nis occursu ait. Eore ex
quo facta est uox saluta¬
tionis tue in auribz meis:
exultauit in gaudio in¬
fans nutero meo. Quid
est hoc miraculi fratres. q̃
tantorum nouitas gau¬
diorum. ut habere se inu¬
tero elisabech testaretur
infanten. qui necdum
semet ipsum sentiens. do¬
minicum iam sentiret
aduentum: Uere hic om¬
nium beatissimus ꝑuu¬
lorum: qui intra uiscera
ad huc materna ꝯclusus.
abesse saluatorem mũdi
quia necdum sermone po¬
terat: prophetico spiritu re¬
uelauit. Nullus ignorat
karissimi. onuem ꝑui¬
lum materno utero pro¬
deuntẽ. inter ipsa lucis ex¬
ordia mestis concrepare.
uagitib. Solus laptista
domni. ultra legem nas¬
centium natiuitatẽ suã
leticie exultatione preue¬
nit. Et quai decuit fr̃es
ut de matre sterili nascere¬
tur. qui fecunditatem uir¬
ginis reuelabat. quatinꝰ

Expanded text:
Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem lum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
anctum euangelium
cũ legeretur audiuimꝰ a fe¬
mina religiosa susceptum
esse dnm̃ hospicio: ea que
martha uocatur. Et cũ eẽt
ip̃a occupata in cura mini¬
strandi: soror eius maria
sedebat ad pedes domini. et
audiebat uerbum eius. La¬
borabat illa: uocabat ista.
Illa erogabat: hec implebat.
Uerũtamen martha labo¬
rans multum in illa occu¬
patione et negocio mĩstrã¬
di: int̾pellabat dnm̃. et de so¬
rore sua conquesta est. ꝙ cã
laborantẽ non adiuuaret.
Dñs autẽ pro maria respõ¬
dit marthe: et ip̃e eius ftũs
est aduocatus. qui uidex fu¬
erat interpellatus. Martha
inquit circa multa es occu¬
pata: quando unũ est neces¬
sarium. Maria meliorem
partem elegit: que non au¬
feretur ab ea. Audiuimus
ergo et interpellationem
interpellantis: et sentẽtiam
iudicis. Que sententia int̾¬
pellanti respondit: suspectã
defendit. Erat enun maria:
intenta dulcedini uerbi dei.
Intenta erat marcha qͥmodo
pasceret dnm̃: intenta erat¬
maria quomodo pasceret᷑

Expanded text:
anctum Evangelium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
re in flumine latebat. Et¬
erat grossior boue. lõgior
equo. os et caput habens
leoninũ: dentes ut spada
comas equinas. dorsum
acutum ut dolabrum. sca¬
ungues ursinos. caudam

Expanded text:
re in fluuio latitabat. Grossior erat boue et longior equo, caput habens leoninum et dentes ut spata acutos, comas equinas, dorsum acutum ut dolabrum, squaungues ursinos, caudam
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius possit ĩtelligi:
non tamen ab re est. si qͥs
nomne iohanius. donum
suꝑne generationis nusti¬
ce indica tum uelit acciꝑe.
de quo iohannes apl̾s ad¬
monendo testatur. kñui.
diligamus ĩuicem. qm̃ ca
ritas ex deo est. Et omĩs
qui diligit: ex deo natus

Expanded text:
tis ejus possit intelligi, tis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus
Abbreviated transcription (Latin):
irtutem nobis perfe¬
cte dilectioius. p̾sẽs
saucti enuangelii lectio cõ¬
niendat. Perfecta enini di¬
lectio est: qua deum ex toto
corde. tota anima. tota uir¬
tute. ꝓximum autem tanꝙͣ
nos ip̃os diligere iubenuir.
Et neutra harum dilectio
sine altera nalec esse perfe¬
cta. quia nec deus uere sine
proximo. nec suie deo uere
tro au se diligeret. et illo res¬
pondente quod euni ip̃o teste
diligeret: adiungebat per
sce oues meas. Siue pasce
probatio integri ĩ dẽu amo¬
ris: si enra fraties studuenᷤ
curam solliciti exercere la bo¬
ris. Nam quicũq fiatri opꝰ
pietatis quod ualet ĩpend̾e
negligit: minus iusto se cõ¬
ditorem diligere ostẽdit. cuiꝰ
mandatum ĩ sustentanda
ꝓximi necessitate contẽp¬
nit. Que profecto caritas
inspiratione minime pos¬
sit haberi: tacite quodam¬
modo domnus ĩ sinuat.
qui petrum de illa interro
gnominat. Symori ĩ quit
iohis diligis me plus hiis:
Ubi quãuis simpliciter
mentio facta terreni parẽ¬

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere tro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per sce oves meas, sive  Al. probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemninspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interroggnominat: Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni paren
Abbreviated transcription (Latin):
rei sumlitudinem gerit ex¬
pressam. Nain sicut panis p̃
ceteris cibis corpus reficit et
substentat. et uinum homi¬
nem letificat. saguiat atqz
ĩebriat: sic caro xp̃i interiorẽ
honunem plus ceteris gra¬
ciis spiritualiter reficit et
saginat. Unde excellenter
eucharistia dicitur: id est bo¬
na gracia. Quia in hoc sa¬
cramento uero modo est
augnientum uirtutis et
gracie quia ille totus sumi¬
tur qui est fons et origo to¬
nulitudinem cum re nusti¬
ca quod est unitas fideliũ:
quia sicut ex multis gra¬
nuis conficitur unus panis.
et ex plurib racenus uinũ
ĩ unum confluit: sic ex plu¬
ribus fidelium personis u¬
nitas eoclesiastica constat.
Unde apostolus. Unus pa¬
sumus. Unus panis et u¬
nis ex multis granis et u

Expanded text:
rei similitudinem gerit exrei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginaEucharistia dicitur, id est, bona gratia; quia in hoc sacramento non modo est argumentum virtutis et gratiae, sed ille totus sumitur, qui est fons et origo tomilitudinem cum re mystica, quae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium personis unitas ecclesiastica constat. Unde Apostolus, 1 Cosumus unus panis et unis ex mul
Abbreviated transcription (Latin):
ichil rationabilius:
quam ut sangiu̾s
similitudinem sumamus.
Ut ita et ueritas ñ desit:
et ridiculum nullum fiac
a paganis quod cruorem
occisi hominis bilamus. s¬
quare sub dupplici specie
sumitur cum substancialr¬
unde totus sit xp̃us: ut ostẽ¬
deretur totam humanam
naturai assumpsisse ut
totan redinieret. Panis
enum ad carnem refertur:
uinum ad animam. quia
uinum operatur sanguiuẽ
in quo sedes anime a phisi
cis dicitur ẽẽ. I deo ergo ĩ du¬
abus specieb celebratur. ui
auime et carius supt susce¬
ptio in xp̃o et utriusq libe¬
ratio ĩ nobis significetur
Ualet enun ad tuitionem
corporis et anime ꝙ percipi¬
lute corporis. saugus uero
pro anima ur̃a offertur. si c̃
yfigurauit moyses. Caro
inquit ꝓ corpore ño offert᷑:
sangus pro anuna. Sed
tamen sub utraq specie su¬
mitur quod ad utrumq ua¬
let. Quia sub utraq specie
orro illa species uisi¬
bilis sacramentum
est gemine rei quia utramq
rem significat: et utriusq

Expanded text:
ihil rationabilius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. quare sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. Valet enim ad tuitionem corporis et animae quod percipilute corporis sanguis vero pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, inquit, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque orro illa species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
mens tantum sacram̃tum
ꝙ et mali faciunt: s usq
ad sp̃us participationẽ ut
in corpore xp̃i donun tanꝙͣ
membrum maneat et eiꝰ
sp̃u uegetetur ꝙ est dum
eius mandata seruat. Ad
altare dei iusibile quo nõ
a credat ĩ iustus ille ꝑuenit
qui ad hoc p̾sens iustificatꝰ
accedit. Inuenit illic uitã:
qui illic disceruit causam
suam. Singuli autem ac
cipiunt xp̃m dominũ. et
in singulis portionib co¬
tus est. nec ꝑsingulos mi¬
nuitur. Sed integrum se
prebet in singulis ubi ꝑs
Cadem est ratio in corpore
domini que ĩ manna qd̃ ĩ
eius figura p̾cessit: de quo
dicitur. Qui plus college¬
rat non habuit amplius:
neq qui minus portau̾at
habuit minus. Illud aũt
transitum maris rubri:
ubi submersis egiptiis li¬
generatis p̾stari debet. cor¬
antiquum ad terrã repro¬
missionis per desertum edu¬
xit. hic celestis fideles huius
seculi desertum transesĩtes
ĩ celum subuehit. Unde re¬

Expanded text:
antum in sacramento quod et mali faciunt, sed usque ad Spiritus participationem, ut in corpore Domini tanquam membrum maneat, et ejus Spiritu vegetetur, quod est, dum ejus mandata servat. § 1. Ad altare Dei invisibile quo non accedit injustus ille pervenit, qui ad hoc praesens justificatus accedit. Inveniet illic vitam  suam, qui hic discernit causam sucipiunt Christum Dominum, et in singulis portionibus totus est, nec per singulos minuitur, sed integrum se praebet in singulis. C. LXXdem ratio in corpore Domini est, que in manna, quod in eius figura precessit, de quo dicitur: 'Qui plus collegerat, non habuit amplius, neque qui minus paraverat, non habuit minus'. Non est transitum maris Rubri, ubi submersis Aegyptiis lienatis praestari debet. Panantiquum ad terram prmissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum sub
Abbreviated transcription (Latin):
Que tam casta. ut ẽẽ posset
uirgo post partũ: Hec est
dei templũ. fons ille signatus.
et porta in domo domini clau¬
sa. Adhanc nanq ut dixi sp̃c
sc̃s descendit: huic uirtus obũ¬
culata coitu. fecũda partu. uir¬
go lactans. angłorum et homi¬
erito itaq beata singłari
a nob̃ p̾conio extꝰllitur
que singulare cõmerciũ mũ
do prebuit. Beniq tantũ sead
celi fastigia subleuauit: ut
uerbũ in principio apud dm̃
de suꝑna celi arce susciperet.
dignissima. Ogenitrix glosa.
osullimis puerpera. cuius uis¬
cerib auctor celi et t̾re cõmit¬
titur. O felicia oscula lactantis
labris impressa. cũ inter cre
bra indicia reptantis infantie
filius tibi matri alluderet.

Expanded text:
quae tam casta, ut esse posset quae tam casta, ut esse posset virgo post partum? Haec est Dei templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc namque, ut dixi, Spiritus sanctus descendit, huic virtus Alticulata coitu, fecunda partu, virgo lactans, Angelorum et homierito itaque beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercdo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de superna coeli arce susciperet. dignissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cum bra indicia vagientis infantiae ex te filius tibi matri alluderet
Abbreviated transcription (Latin):
is igitur pret̾ missis.
loquamur aliquid
in laudib sacratissime
uirginis. Sed quid nos tã¬
tilli. quid actione pufilli.
quid in eius laudibus refe-¬
ramus. cũ etiam si om̃iũ
nr̃m menbra uerterentur
in linguas. eã laudare
sufficeret nullus: Altior
enĩ celo est: de qua loqͥ¬
iitimur abisso profun¬
dior: cui laudes dicere co¬
namur. Beũ enim quẽ
omis creatura ñ capit: ip̃a¬
in ĩmaculato utero clau¬
sũ gestauit. Hec enim q̃
sola meruit mater et
sponsa xp̃i uocari: hec
prime matris dãna resol-¬
uit. hec homini ꝑdito re-¬
demptionẽ adouxit. Ma¬
ter enim generis nr̃i peña
intulit mundo. genitrix
mundo. Auctrix pecci eua:
auetrix meriti maria.
Eua occidendo obfiit: ma-¬
ria uiuificando ꝓfuit. Illa
ꝑcussit: ista sanauit. Hoc¬
enim mirabili atq inesti-¬
mabili modo: om̃ium re¬
rum et suũ peperit salua¬
torem. Que enim hec uir¬
nire dignaretur sp̃c sẽs:
Que tam speciosa. ut eam
sibi deus eligeret sponsã:

Expanded text:
is igitur praemissis loquantur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immaculato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit Mater et Sponsa vocari. Haec primae mortis damna resolvit, haec homini perdito redemptionem adduxit. Mater enim generis nostri poenam intulit mundo, Mater mundo. Auctrix peccati Eva, auctEva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. enim mirabili atque inaestimabili modo omnium rerum et suum peperit Salvatorem. Quae enim haec virnire dignaretur Spiritus sanctus? quae tam speciosa, ut eam sibi Deus eligeret sponsam?
Abbreviated transcription (Latin):
am enm hyemps trã¬
sut: ymber abiit et re¬
cessit. Hyenus et ymbris
nomine. asperitas infideli¬
tatis exprimitur. que to¬
tum mundum tenebat
usq ad aduentum xpisti.
Dicit ergo sponsus. Surge
amica mea et ueni. qui a
siit sole iusticie apparente:
et ymber infidelitatis reces¬
sit. ac serenitas uere fidei
ĩ mundo resplenduit. Tale
est quod apostolus ait. Nox
precessit: dies autem ap¬
ruerunt in terui: tempus
putationis aduenit. ffini¬
ta hyeme et ymbre. flores
iudelicet uirtutum et pu¬
dicicie. et transeunte a spe¬
ritate infidelitatis. uerna
fidei successit temperies.
Tempus putationis ne¬
uit hoc est purgatioms sã¬
ctorum. Putatio enim ui¬
nearum sanctoꝵ significat
purgationem que in xp̃o
atqz per xp̃m est de qua ip̃e¬
ait. Ego sun uitis: uos

Expanded text:
am enim hiems traniit, imber abiit et recessit. » Hiemis et imbris nomine, asperitas infidelitatis exprimitur, quae totum mundum tenebat usque ad adventum Christi. Dicit ergo sponsus: « Surge, amica mea, et veni, quia » sole justitiae apparente, et imber infidelitatis recessit, ac serenitas verae fidei in mundum resplenduit. Tale est quod Apostolus ait: « Nox praecessit, dies autem apruerunt in terra nostra, tempus putationis advenit. Finita hieme et imbre, flores in idelicet virtutum et pudicitiae; et transeunte asperitate infidelitatis, verna fidei successit temperies, tempus putationis venit, hoc est purgationis sanctorum. Putatio enim vinearum sanctorum significat purgationem, quae in Christo et per Christum est; de qua ipse: Ego sum vitis, vos
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit ei rex pipimꝰ in
uisione dicens. Si tanta bene¬
ficia ꝓpt̾ eius nom̃ in me uigẽt
indica mͥ quid agam. uel quẽ¬
admodũ inuenire queam.¬
Respondit ei uox diuina dicẽs
Ecce post t̾gum tuũ seqrm̃¬
cũ paucis: et in humilitate
cordis benigne suscipe dep̾¬

Expanded text:
Respondit ei rex Pipinus in visione, dicens: « Si tanta beneficia propter ejus meritum in me vigent, indica mihi quid agam, aut quemadmodum investigare veRespondit et vox divina, dicens: « Ecce post tergum tuum sequuncum paucis, et in humilitate cordis benigne suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Ego gr̃as ago ih̃u xp̃o
dño nr̃o. qui me peccatrice per
scãm famulã suã seraphiam
de multis sordib et potestate
demonũ liberare dignatus est:
ut ñ amplius errarem sicut
et uos iudeo errare adorando
demones. Prefectus dixit. Ut tu
dicis eigo non solũ nos. sẽd et
dñi et augusti nr̃i demones ad
omnia. cuiꝰ nutu cuncta regũ¬
tur ato gub̾nantur uisibilia
et inuisibilia. et ñ stulta aut
insensata simulachra demo¬
num adoraretis. quia cũ ip̃is
parit̾ ingehenna ignis arsurs
eritis uos et imꝑatores uestri.

Expanded text:
respondit: «Ego gratias ago Iesu Christo respondit: «Ego gratias ago Iesu Christo domino, qui me peccatricem per sanctam famulam suam Seraphiam de multis sordibus et potestate demonum liberare dignatus est, ut non amplius errarem, sicuti et uos uideo errare adorando demones». Prefectus dixit: «Vt tu dicis, ergo non solum nos, sed et domini nostri et Augusti demones adoomnia, cuius nutu cuncta reguntur atque gubernantur uisibilia et inuisibilia, et non stulta aut insensata simulacra demonum adoraretis, quia cum ipsis pariter in gehenna ignis arsuri eritis uos et imperatores uestri!»
Abbreviated transcription (Latin):
llustrissima femina sabina
colligens reliquias sc̃e et in¬
tacte uirginis seraphie: et ex
exequiis: ut thesaurũ sem¬
pit̾num uel margaritã pre¬
ciosam reposuit in monu.¬
mento suo. qd̃ ip̃a sibi cum
sũmo studio et ornatũ fece¬
rat. Et ñ cessabat ex eodie fa¬
cere elemosinas multas con¬
fidens in nomine ih̾u xp̃i:
et ꝑmanens in fide quam ei
tradiderat sc̃a uirgo xp̃i sein-¬
phia. Studebat autem cotidi¬
e uisitare infirmos et incar¬
cerib reclusos. prestans eis suf
helpidio rabidissimo cane:
dicauit ei de religiosissima
femina sabina. omĩaque
gesta fuerant. Quam cum
exhibuissent: intreduxer̃t
in pretoriũ. Et indens cam
p̾fectus: int̾rogauit dicens.
Tu es sabina uxor quond̃a
ualentini illustrissime me¬
morie. et filia heredis: Sabi¬
na respondit. Ego sũ. lc̃. u̾.¬
resectus dixit. Quare
oblita is tui. et sociasti
te xp̃ianis quorũ uita mors
est: et non adoras magis de¬
os et honoras.quos adorant
dñi et augusti nr̃i: sabina

Expanded text:
llustrissima autem femina Sauina, colligens reliquias sanctae et intactae uirginis Christi Seraphiae, et ex exequiis, ut thesaurum sempiternum uel margaritam pretiosam reposuit in monumento suo, quod ipsa sibi cum summo studio et ornatu fecerat. Et non cessabat ex eo die facere elemosinas multas, confidens in nomine Christi Iesu, et permanens in fide, quam ei tradiderat sancta uirgo Christi Seraphia. Studebat autem cotidie uisitare infirmos et in carceribus reclusos, prestans eis omniHelpidio, rabidissimo cane, dicauit ei de religiosissima femina Sauina omnia, quae gesta fuerant. Quam cum exhibuissent, introduxerunt in pretorium, et uidens eam, prefectus interrogauit dicens: «Tu es Sauina, uxor quondam Valentini illustrissimae memoriae, et filia Herodis?». Sauina respondit: «Ego sum». Prefectus dixit: «Quare oblita es tui et sociasti te Christianis, quorum uita mors est, et non adoras magis deos, et honoras, quos adorant domini et Augusti nostri?». Sauina
Abbreviated transcription (Latin):
ardentis et lucentis ex or
nus coram donuno esse
narratur. de illo proph̃ã
testatur quoniain mag-¬
nus domnunus et laudabi¬
lis niis: et magnitudi¬
nis eius nou est finis. Iste
peccatorum consortia de¬
ille iuter peccatores conu̾¬
satus pecrati omuis im¬
nuius permansit. hic ad¬
huc ex utero matris sp̃u
sancto repletus est. in illo
habitat ouuus plenitudo
diuinitatis corporaliter.
qui dono sui spiritus sede
sibi uteri uuginalis ĩ quo
carnen susciperet ipse con¬
secrauit. Iste multos filioꝵ
israel ad dominum suo tẽ¬
pore predicando conuertit.
ille multos cotidie de uni¬
uersis per orbem nationib
ad suam fidem et caritatẽ

Expanded text:
ardentis et lucentis exortnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia deille inter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, quam  Al., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tepore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitate
Abbreviated transcription (Latin):
pulchre dictum ẽ.
inter natos mulierum ñ
esse maiorem. Quia il¬
le omni modis maior e¬
ne nascebatur. Hic est eci¬
am qui maluit a rege ꝓ¬
sterni: qnͣi ⁊ regen nõ¬
increpare peccantẽ. Qui¬
bus perspectis: aduertite
ut honorabilis sit. a scõ
est spiritu prophetatus.
promissus ab angelo. lau¬
datus a domino. et perpe¬
tua sancte mortis gloria
consecratus. Decebat nã¬
q ut mysticani natii¬
tatem eius mirabilis ui¬
ta sequeretur. et sanctain
perfectamq uitani. mors
deo deuota conclud̾et. Pro¬
pter quod fratres rectissi¬
me toto hodie orbe xpisti
ecclesia primordia uati¬
uitatis eius letissima fe¬
stiuitate concelebrat: qui
eterua mortalib adesse
gaudia. stupenti mundo
testis fidelissimus reue¬

Expanded text:
pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major ene nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem noincrepare peccantem. Quibus prospectis advertite,ut honorabilis sit a sancto est Spiritu prophetatus, promissus ab angelo, laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus reve
Abbreviated transcription (Latin):
nas effigies quaᷤ colitis si¬
ne causa. proculcans pedi¬
bus meis: deo om̃ĩpotenti¬
me subieci. Tunc fabianꝰ
iussit ante pedes eius car¬
bones arcdentes effundi:⁊
ait ad eum. Elige tibi unũ
deduob. Aut thura in istĩ
carbonibz adice:aut pedib
suꝑ eos nudis incede.¬
tiburtius faciens sig¬
num crucis nuda conftã¬
ter suꝑ eos ingressus est pla¬
ta. et cepit p̾fecto dicere:
Depone infidelitatem: et
disce quia est solus deus.
quem confitem᷑ creaturis
om̃ib dominari. Mitte tu
sipotes in nomine iouis
dei tui manus in calidam
aquam: et si potest iouis
tuus faciat te ñ sentire fer

Expanded text:
nas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede.Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fer
Abbreviated transcription (Latin):
deo scire te uolumus: quia
nunquam ad salutationẽ
tuam. nunqua adculturã
tuam. nunquã ad palatiũ
tuũ ueniemus. Quib iull¬
anus ait. Becẽ dierũ ame
uob̾ dantur inducie. ut ani

Expanded text:
Et scire te volumus quia nunquam ad salutationem tuam, nunquam ad culturam tuam, nunquam ad palatium tuum veniemus. Quibus Julianus ait: Decem diebus vobis a me dantur induciae: deci
Abbreviated transcription (Latin):
quitate a tua salutatione¬
perii ur̃i nosmet ip̃os sub¬
traximus. Sumus enim ñ
go etiam cłicatum in ecclia
optinui: et si uoluissem ad
summũ gradum eccł̃ie per¬
uenissem. Sed considerans

Expanded text:
us a tua salutationperii tui nosmetipsos omnino subtraximus. Sumus enim nosgo clericatum in ecclesia tenui et si uoluissem ad primum gradum ecclesie peruenissem. Sed considerans
Abbreviated transcription (Latin):
cta die: sponte ad me ueni¬
entes amicos uos habebo¬
s ñ uenientes uero tanqͣm
hostes publicos puniam. Tc̃
nos ad se inuitantes: ordi¬
nauerunt de om̃ibz que re¬
linquere poterant. ac ꝑtotoᷤ
decem dies incessant die
noctuq elemosinis insistẽ¬
uero undecima sunt constri¬
cti intra domum suam. Mĩ¬
sus nanq est terentianus
campi lictor ad eos cum
militib: hora cenandi. Qui
ingressus inuenit eos orantes:
et dixit eis. Dominus noster
iulianus statid̃m aureu̾m
iouis ad uos misit. ut adore¬
tis illum: et thura incenda¬
tis ei. Qd̃ si ñ fecerius: ambo
modo gladio feriemini. Nõ
enim decet uos intra regiã
aulam nutritos: ut publi-¬
oh̾es et paulus dixerunt. Iu¬
lianus si tuus est dominus:
habeto pacem cũ domino tuo.
Nobis autem alius dominuᷤ
non est: nisi unus deus pat̾
et filius et sp̃c sanctus. quẽ

Expanded text:
cta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeamvenientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc nos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistenvero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publines et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
modum uero ulianus in bel
et cepit religio xp̃iana gau¬
dere.Bemones autem exob
sessis corporib ĩtͣ domũ iohis
⁊ pauli enciebantur confitẽ¬
tes scãm passionem eorũ.
ita ut ut unicus filius te¬
rentiani qui eos nocte de¬
colauit. ueniret int dorũ
scõrum. et clamaret per
os eius demon. qd̃ paulus
et iohs incenderent eum.
Tunc terentianus ueniens
prostrauit se in faciem. cla¬
mans qd̃ nesciens quid fa¬
ceret homo paganissimus
iussum cesaris adimples¬
set.Unde fc̃m est: ut dato
nomine suo ꝓximo die pas¬
orans et flens ad locũ illũ
in quo sc̃orum corpora re¬
quiescunt. a scĩs dei filius
eius mundatus est. Ab ip̃o

Expanded text:
atim Iulianus in bellet cepit religio christiana gaudere. Demosessis corporibus intra domum Joannis et Pauli ejiciebantur, confitentes sanctam passionem eorum, ita ut unicus filius Terentiani, qui eos decollaverat, veniret intra domum sanctorum, et clamaret per os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo die Pasorans et flens ad locum illum erat, in quo sanctorum corpora requiescunt, donec a sanctis Dei filius ejus emundaretur. Et ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Unde cõsiderare debetis. qͥa¬
et uos regia aula nutriti ñ
debetis deeẽ alat̾e meo: ut
habeam uos primos in pa¬
latio meo. Quod si auobis¬
contemptus fuero: necesse
ni non possum.¬
unc paulus et ioh̾es¬
tibi faciemus hanc iniuria:
ut p̃ponamus tibi qualem¬
cumq ꝑsonam. Neum tibi
p̃̾ponimus: qui fecit celum
et t̾ram. mare. et om̃ia que
in eis sunt. Non amamus

Expanded text:
 Considerare debetis, quia vos regia aula nutriti non debetis deesse a latere meo, ut habeam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse ni non possPaulus et Joannestibi facimus hanc injuriam, ut praeponamus tibi qualemcunque personam; Deum tibi praeponimus, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
et puerum centurionis
et chananee filian appro¬
bata petentium fide cura¬
uit: non tamen eor ciuui¬
tates ĩtrasse repperit᷑. ne
uidelicet ocrasione querele
uideis ca lumpniantibz
suggereret. sed profectã
potius salutem gentium.
passionis et resurrectõnis
sue tempori reseruaret.

Expanded text:
et puerum centurionis et Chananaeae filiam approbata petentium fide curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne videlicet occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret.
Abbreviated transcription (Latin):
t quomodo in p̾senti
seculo multoꝵ uicia
nescuintur. Sed de futuro
latebras tenebrax. et mani¬
festabit consilia cordium.
Et est sensus. Nolite tuu̾e
persecutoꝵ seuiciam et blas¬
phemantium rabiem. quia
ueniet dies iudicii. in quo
et nestra uirtus et eoꝵ ne¬
quicia demonstrabit᷑. Qd̃
dico uobis in tenebris dici¬
te in lumine. et quod in au¬
re auditis predica te super.
tecta. Quod auditis ĩ nuste¬
rio. apertius predicate. Qd̃
didicistis abscondite. publi
co. in uniuersis urbibus ⁊
in toto mundo audacter di
Si qui corpus occidunt.
animai non possunt occi¬
dere: ergo anima ĩuisibilis
et incorporalis est. Secund̃
crassiorem dico nostri corpo¬
ris substantia n. Uel eo cer¬
te tempore punietur et sup¬
plicia sentiet: quando pri¬
stinun corpus receperit. ut
libris non ĩuenitur. sed
primum a saluatore pouitͤ.
Queramus ergo. que sit
sermonis huius occasio.
ydolum baal fuisse iuxta
ierł̾m ad radices montis
moria in quibz syloa fluit.

Expanded text:
t quomodo in praesenti saeculo multorum vitia nesciuntur? Sed de futuro latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis abscondite  Al. aco, in universis urbibus, et in toto mundo audacter ediSi qui corpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit,
Abbreviated transcription (Latin):
est india q̃ ad ethiopiã mra¬
tit. sccda q̃ ad medos tercia q̃¬
fiñe facit: nam ex uno lat̾e¬
ex alio latere mare occanũ.
In hanc ergo indiã ueniens
lum astaroch: et quasi pere¬
grinus ibi manere cepit. In¬

Expanded text:
 India ad Aethiopiam mittit, secunda ad Medos, tertia finem facit; quia ex uno lateex alio mare Oceanum. In hanc ergo Indiam Barthololum Astarogrinus ibi mansit. In
Abbreviated transcription (Latin):
sanctis cura sit ne quid tur¬
pe de quo erubescere debeãt
admittant: ostendit ely¬
sabeth que et de ipsis que
accipere cupiebat donis e¬
rubescit. Et licet de ablato
gaudeat opprobrio sterili¬
tatis: de partu tamẽ auiliᷤ
uerecundatur etatis. S
pudet onus matris: qmͣ¬
du latet honor prolis. Na
que occultabat se quia cõ¬
ceperat filium: iani intrã¬
te beata dei genitrice ma¬

Expanded text:
sanctis cura sit, ne quid tursanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice
Abbreviated transcription (Latin):
inorata et enim
fuerat lux a tenebͥs.
cum iudei secundum legẽ
et propheciam sacrificia
offerebant. in qua et iohẽs
conceptus est. Hec sunt eĩ
que ante pro pecratis ppłi
offerebantur. que eti am¬
ian cessare oportebat. cũ
iohannes idem baptista ⁊
ciperetur. Et ideo zachari¬
as pater eius sacerdos iu¬
deorum omutuit. qui a
iam cessare et oͥmutesc̾e
oportebat sacrificia eoꝵ
que pro pecratis offerebã¬
tur. Deniebat enun solus
sacerdos. qui de sanguine
suo proprio ĩmolato. sa¬
crificium deo pro pecratis
omnium offerret. Quib
docenur. prima mox die
post diem expiations.
nutationem tunc sacer¬
dotalis uicis esse celebra¬
taui. Ideoq in hac precur¬
soris donuni conceptione
que non frustra die iei¬
niorum et afflictionis ẽ
ab angelo predicta. quia
per ipsum erat hominibz
afflictio penitentie predi¬
canda. Et occultabat se
mensibz quinqz dicens.
Quia sic fecit mchi dũs.
in diebz quibz respexit au¬
ferre opprobrium meum
inter homuines. Quanta

Expanded text:
inorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes conceptus est. Haec sunt enim quae ante pro peccatis populi offerebantur, quae jam cessare oportebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorum, quae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus docemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptionem fieri. Quae non frustra dies jejuniorum et afflictionis est ab angelo praedicta, quia per ipsum erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homines. Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
idens autem rex pipin-¬
mis et cunctus exerci-¬
tus magnalia q̃ circa eos do-¬
minus gesserat. ꝑp̾cursorem
suũ ioh̃em baptistam: plau¬
dentes manib benedicebant
dñin. qui facit mirabilia in
celo et in t̾ra. Uir autẽ dñi fe¬
et leticia it̾ agere ceperunt.
Cũq nulla mora fieret in eũ¬
do: ꝑuenerunt ad qndam uil-¬
lamq̃ appellabat᷑ uultrona.
Cumq ibidem paulisꝑ qui¬
euissent: obuius eis quidã

Expanded text:
idens autem rex Pipinus et cunctus exercitus magnalia quae circa eos Dominus gesserat per praecursorem suum Joannem Baptistam; plaudentes manibus benedicebant Dominum, qui fecit mirabilia in coelo et in terra. Vir autem Domini Feet laetitia iter agere coeperunt. Cumque nulla mora fieret in eundo, pervenerunt ad quamdam villam, quae appellatur Vultronia. Cumque ibidem paulisper quievissent, obvius eis quidam
Abbreviated transcription (Latin):
conspecissent: ꝓicientes se tam
ip̃e qm om̃s qui aderant ꝓni
quousq famuli dei ad locum
uitẽ salutassent: oscłm pacis
sibimet dederunt. Leuantes q
se at̾ra: lacrimabilit̾ interro¬
gant se inuice qua causa hec
que uiderant et audierantac¬
cidissent. Uir auiẽ dñi feliciꝰ
cuncta intelligens a deo eẽ
manifestata. retexit hystori¬
as quemadmodũ ierosolimã
absconditũ diuina reuelane

Expanded text:
conspexissent, jacentes, tam ipse quam omnes qui aderant, proni quoadusque famuli Dei ad locum vicem salutassent, osculum pacis sibimet dederunt. Levantesque se a terra, lacrymabiliter interrogabant se invicem, qua causa haec quae viderant et audierant, accidissent. Vir autem Domini Felix cuncta intelligens a Deo esse manifestata, retexit historias quemadmodum Hierosolymam absconditum divina mise
Abbreviated transcription (Latin):
pinnus asonno euigilans: int
pit. ex uisione qũa audierat
quid agere deberet. Recogitãsq¬
q̃ quia mnantiquis est sapien-¬
tia. et mulcorũ preteritor¬
preceritorũ prudentia mutens
concite accersiri iubet uirum
prudentem ac bonis oꝑib pol¬
lentẽ nomine feliciũ. ut de tã
manifesta uisione dñm orarẽt.

Expanded text:
pinus a somno evigilans, intra pit ex visione quam viderat, quid agere deberet; recogitans quia in antiquis est sapientia, et multorum peritorum prudentia. Mittensque concitus accersiri jubet virum prudentem ac bonis operibus pollentem, nomine Felicem, ut de tanta manifesta visione Dominum pulsaret,