comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui laboratis & onerati estis
& ego reficiam uos.
e onere peccati dicit. uł pressos
uigo legis inuitat ad eugłium.
Qua ratione ẽ eugłii gr̾a leuior lege.
cum in lege adutterium: in engłio
concupiscentia. ibi homicidiũ. hic ira
puniatur: In lege oꝑa requiruntur.
in eugłio uoluntas. quȩ licet effectũ
non habeat. p̃mium tam̃ ñ amittit.
ut si uirgo non uoluntate corrumpat᷑.
apud eugłium uirgo suscipit᷑. apud
legem quasi corrupta repudiatur. Magist᷑.¬
aboratis dicit. uł in legis difficulta¬
tib. uł in diuitiis adquirendis. Reficiã
uos. idest recreabo uos exoneratos per eu¬
angeliũ. ꝓmittens regnum ȩt̃num.
ollite uigum meum suꝑ uos: & disci¬
t̾e a me quia initis sum & humilis

Expanded text:
omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. e onere peccati dicit, vel pressos jugo legis invitat ad Evangelium. Qua ratione est Evangelii gratia levior lege, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia: ibi homicidium, hic ira puniatur? In lege opera requiruntur, in Evangelio voluntas: quae, licet effectum non habeat, praemium tamen non amittit, ut si virgo non voluntate corrumpatur, apud Evangelium virgo suscipitur, apud legem quasi corrupta repudiatur. Laboratis dicit, vel in legis difficultatibus, vel in divitiis acquirendis. Reficiam vos, id est recreabo vos exoneratos per Evangelium, promittens regnum aeternum. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis
Abbreviated transcription (Latin):
ota quia xp̃e in eo qͦd homo est
confitetur. idest grãs agit patri.
imino indiuiduȩ trinitati. In hoc uͦ
qͦd ipse ẽ splendor qui de patre splen¬
duit supra intellectũ. nullas refert.
gias. licet om̃ia a patre habeas. quia ꝑ
naturam habet. Me.xii.le¬

Expanded text:
ota quia Christus in eo quod homo est ota quia Christus in eo quod homo est confitetur, id est gratias agit Patri, imo individuae Trinitati. In hoc vero quod ipse est splendor, qui de Patre splenduit supra intellectum, nullas refert gratias, licet omnia a Patre habeat, quia per naturam habet. M.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis accipimus. ne temere discutere suꝑ¬
na consilia de alioꝵ uocatione alioꝵq
repulsione p̾sumamus. Non enĩ ratio¬
nẽ redlidit. s sic deo placitum dixit.
ostendens quia iniustum ẽẽ non potest
quod placuit iusto. Unde & in uinea
laborantib mercedem reddens ait. Uo¬
lo & huic nouissimo dare sicut & tibi.
In cunctis gͦ a d̾o dispositis. aꝑta ratio
est occulte iustitia uoluntatis. U cxi¬
mnia mͥ tradita sunt a patre
meo. Ideo confiteor patͥ. qr
Nom̃ĩa michi tradidit pat̾. Tere
on dicit omĩa de elementis. s de
his qui ꝑ filium accedunt ad pa¬
trem. & ante erant rebelles. Beda:
e his omnib alias dicit. O m̃e qͦd
dat michi pat̾ ad me ueniet. Uel¬
ym audis omnia agnoscis omni¬
potentem. non decolorem. ñ dege¬
nerem patris. Cum audis tradita. con¬
fiteris filium cui ꝑ naturam uniꝰ sub¬
stantiȩ omĩa iurẽ sint propria. ñ do¬
no collata ꝑ gr̃ãm. Mai¬

Expanded text:
tatis accipimus, ne temere discutere suptatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumque repulsione praesumamus. Non enim rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit, ostequod placuit justo. Unde et in vinea laborantibus mercedem reddens ait: « Volo et huic novissimo dare sicut et tibi . » In cunctis ergo a Deo dispositis aperta ratio est, occultae justitia voluntatis. « mihi tradita sunt a Patre meo. » Ideo confiteor Patri quia omnia mihi tradidit Pater. Non dicit omnia de elementis, sed de his qui per Filium accedunt ad Patrem, e his omnibus alias dicit: Omne quod dat mihi Pater ad me veniet . AMCum audis omnia, agnoscis Omnipotentem; non decolorem, non degenerem Patri. Cum audis tradita, confiteris Filium, cui per naturam unius substantiae omnia jure sint propria, non dono collata per gratiam. N
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli & terrȩ. quia abscondisti hȩc a sapi¬
entib & prudentib & reuelasti ea par
de salute humilium quib loque¬
batur. gr̃as agit & exultat in patre.
qͦd apłis aduentus sui aꝑuit sacram̃ta
quȩ ignorauerunt scribȩ & pharisei. qͥ
sibi sapientes uidebantur. Unde supra.
Iustificata ẽ sapientia a filiis suis.
Confessio ñ semꝑ penitentiã. s aliqͦn¬
do gr̃arum actionem significat. In hoc
qͦd ait pat᷑. ostendit se ẽẽ genitũm a
dõ ñ creatum. ut heretici dicunt: in
insipientes & hebetes s paruulos
idest humiles opposuit. ut probaret se tu¬
morem damnare. ñ acumen scientiȩ.
Humilitas enim clauis est scientiȩ. de qͣ
alibi dicit. Tulisti clauem scientiȩ hoc
ẽ humilitatem fidei xp̃i. qua ad diuni¬
tatis eius agnitionem ꝑuenire pot̾atis.
Etiam pat̾. quia sic fu̾it placitum an¬
te te. Sensus est. Certe pat̾ hȩc fecisti.
quia sic placuit ante te. idest tͥ. in con¬
spectu tuo. His uerbis exempla humili¬

Expanded text:
coeli et terrae, quia abscondidisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. de salute humilium quibus loquebatur, gratias agit et exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuit sacramenta, quae ignoraverunt Scribae et Pharisaei qui sibi sapientes vicata est sapientia a filiis suis . Confessio non semper poenitentiam, sed aliquando gratiarum actionem significat. In hoc quod ait, Pater, ostendit se esse genitum a Deo, non creatum, ut haeretici dicunt in hinsipientes et hebetes, sed parvulos id est humiles opposuit, ut probaret se tumorem damnare, non acumen scientiae. Humilitas enim clavis est scientiae, de qua alibi dicit: Tulistis clavem scientiae , id est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire poteratis. Etiam, Pater, quoniam sic fuit placitum ante te. Sensus est: Certe, Pater, haec fecisti, quia sic placuit ante te, id est, tibi in conspectu tuo. His verbis exempla humili
Abbreviated transcription (Latin):
uideos & gentes in una fide comungens.
ut terram cordis sin excolant. ꝑ uome¬
rem sacri eloquii. Tollite iugũm suꝑ
uos. in suꝑiori scilicet mentis ur̃e iͥn
honore habentes. Exemplo qͦq meo
cuiscite mires ẽẽ corde. eͥ humiles corde.
ne lateat serpens in specie columbȩ.
Humiles quippe neminem condemp¬
nunt. mites quoq in lenitate animi
uigit̾ ꝑseuerantes nullum ledunt. ꝙ
sic ꝑ quietem mentis inuenient tañ¬
dem sempit̾nam requiem animabus
sius. Eugum enim meum suaue ẽ.
yid iugo xp̃i suaunis. qͥd ouere
leuuis: ꝑrobabilem fieri. ab sce¬
lere abstinere. bonum uelle. malum
nolle. amare om̃s. odisse nullũ. eterna
consequi. p̃sentib ñ capi. nolle infer¬
re alteri. quod sibi ipsi ꝑpeti sit mo¬
lestum. Licet angusto intrio sit arta
uia ut alibi dicit quȩ aueit ad uit̾a
processu tam̃ temporis ineffabili di¬
lectionis dulcedine cilatatur. Sahistis¬
ygum fidei suaue est comparati¬
one legis. quia ibi uulnerantur¬

Expanded text:
udaeos et gentes in una fide conjungens, ut terram cordis sui excolant per vomerem sacri eloquii. Tollite jugum super vos, in superiori scilicet mentis vestrae, in honore habentes. Exemplo quoque meo discite mites esse corde et humiles corde, ne lateat serpens in specie columbae. Humiles quippe neminem contemnunt; mites quoque in lenitate animi jugiter perseverantes, nullum laedunt; et sic per quietem mentis inveniunt tandem sempiternam requiem animabus suis. Jugum enim meum suave est, id jugo Christi suavius? Quid onere levius? Probabilem fieri, a scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi praesentibus non capi, nolle inferre alteri quod sibi ipsi perpeti sit molestum. Licet angusto initio sit arcta via, ut alibi dicit, quae ducit ad vitam , processu tamen temporis ineffabili dilectionis dulcedine dilatatur. Jugum fidei suave est comparatione legis, quia ibi vulnerantur
Abbreviated transcription (Latin):
etiam̃ demonia subiciuntur nobis in
nomine tuo. Et ait illis. Uidebam sa¬
thanan. sicut fulgur de cęlo cadente.
une uidi: quando corruit. Qͦd ate
sicut fulgur cadentem. de suꝑnis lap¬
sum significat. & quia deiectus adhuc
tranffigurat se in angłm lucis. Defe¬
runt discipuli honorem nomini xp̃i.
s quia adhuc infirma fide gaudent
in uirtutib & de signoꝵ oꝑatione
efferuntur. exemplo terrentur. & ad
humilitatem reuocantur. ut agnoscane
se terrenos si suꝑbieruit humiliandos
recordando diabolum eiectum ob su¬
perbiam de cȩlo.
ece ddecii uobis potestatem calcandi
suꝑ serpentes & scorpiones & supra
om̃nem uirtutem inimici & nichil
uobis nocebit. Per serpentes & scor¬
piones omne genus immundorum
cat. quamius ad litteram possit ac¬
cupi. Paulus etenim a inꝑa inuasus
tes quidem nocentes dente. seuien¬
tes aꝑte. sunt icł homines uel demo¬
nes. qui inchoandis uirtutib uenena
prauȩ ꝑsuasionis obiciunt. Scorpiones
uͦ cauda nocentes. clam insidiantes st̃

Expanded text:
iciuntur nobis in nomine tuo. Et ait illis: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem. Tunc vidi, quando corruit. Quod ait, sicut fulgur cadentem, de supernis lapsum significat: et quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. Differunt discipuli honorem nomini Christi, sed quia infirma adhuc fide gaudent in virtutibus, et de signorum operatione efferuntur, exemplo terrentur, et ad humilitatem revocantur, ut agnoscant se terrenos, si superbierint, humiliandos, recordando diabolum ejectum ob superbiam de coelo . Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Per serpentes et scorpiones omne genus spirituum icat, quamvis ad litteram possit accipi. Paulus etenim a vipera invasus, tes quidem, nocentes dente, saevientes aperte, sunt vel homines vel daemones, qui inchoandis virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt. Scorpiones vero, cauda nocentes, clam insidiantes, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui oꝑatur. s in uocatione nominis xp̃i
concecłitur uł ad condemnationẽ eoꝵ qͥ
inuocant. uł ob utilitatẽ eoꝵ qͥ uident
& audiunt. In quo semꝑ honorat᷑ d̾s.
ꝑ euius nomen miracula fiunt. licet fa¬
cientes signa despiciantur. In actibus
apłoꝵ filii sceue eiciebant demones. &
uidas ꝓditor multa signa fecisse narra¬
tur. Gͤaudeant gͦ discipuli xp̃i non de
humiliatione demonum. s de sua subli¬
matione. ut unde illi ceciderunt subleua¬
ti. isti ascendant humiliati. Eoꝵ n̾aq
nomina scͥpta eẽ incȩlis. ẽ illos ẽẽ pre¬
destinatos. Quamius enim singula sint
in dei memoria et̾nalit̾ affixa. quad̃ã
tamen p̾rogatiua dicitur. nouit dñs
qui sunt eus. I CxL. cͦ¬

Expanded text:
nominis Christi conceditur, vel ad condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt. In quo semper honoratur Deus, per cujus nomen miracula fiunt, licet facientes signa, despiciantur. In Actibus apostolorum filii Scevae ejiciebant daemones , et Judas proditor multa signa fecisse narratur. Gaudeant ergo discipuli Christi non de humiliatione daemonum, sed de sua sublimatione, ut unde illi ceciderunt sublevati, isti ascendant humiliati. Eorum namque nomina scripta esse in coelis, est illos esse praedestinatos. Quamvis enim singula sint in Dei memoria aeternaliter affixa, quadam tamen praerogativa dicitur: Novit Dominus qui sunt ejus . M.
Abbreviated transcription (Latin):
rubescat eunomius cticens se ple¬
nam notitiam habere de patre
& filio.
on ita intelligendum ẽ hoc qͦsi
filiꝰ a nullo possit sciri nͥ a pa-¬
tre solo. pat̾ autem non solum a filio.
s ab eis etiam quib reuelauerit filiꝰ.
s ad utrumq referendum ẽ quod ait.
& eui uoluerit filius reuelare. ut intel¬
ligamus utrumq ꝑ filium reuelari.
Uerbo enim suo pater se declarat. &
uerbum se ipsum declarat. quia m̃tis
nr̃e lumen est.
radita autẽ filio ñ alia sunt ꝗͥ
quȩ in eo soli patri nota sunt.
Nota uͦ filio soli sunt: quȩ patͥs sunt.
Atq ita in hoc mutue cognitionis
secreto intelligitur ñ aliud in filio
ignorabile extitisse. quam qͦd in pa¬
tre ignorabile sit.
ttende ubi solus pat̾ filium. solꝰ¬
ue filus patrem nosse dicitur. ñ¬
nͥ creaturarum fieri exclusionem. Neq
enim filius a notitia sui ipsiꝰ excipitur.
neq pat̾ quin se ipsum cognoscat ex
alis. ab utriusq plena agnitione nequa¬
quam separatur. Unde paulus. Sp̃c¬

Expanded text:
rubescat Eunomius, dicens se plenam notitiam habere de Patre et Filio. Non ita intelligendum est hoc, quasi Filius a nullo possit sciri nisi a Patre solo, Pater autem non solum a Filio, sed ab eis etiam quibus revelaverit Filius, sed ad utrumque referendum est quod ait: Et cui voluerit Filius revelare, ut intelligas utrumque per Filium revelari. Verbo enim suo Pater se declarat, et Verbum seipsum declarat, quia mentis nostrae lumen est. radita autem Filio non alia sunt, quam quae in eo soli Patri nota sunt. Nota vero Filio soli sunt quae Patris sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto, intelligitur non aliud in Filio ignorabile exstitisse, quam quod in Patre ignorabile sit. ttende ubi solus Pater Filium, solusve Filius Patrem nosse dicitur, nonnisi creaturarum fieri exclusionem. Neque enim Filius a notitia sui ipsius excipitur, neque Pater, quin seipsum cognoscat excalis, ab utriusque plena agnitione nequaquam separatur. Unde Paulus: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
U uos audit me audit. & qͥ uos
spernit me sꝑuit. Qͥ autẽ me
sꝑnit. sꝑnit eum qui me misit. Beda.
nͥ audiendo uł sꝑnendo eugłium
discant auditores ñ uiles ꝑsonas qͥsli¬
bet audire uł sꝑnere. s ipsum salua¬
torem. & suumͣ patrẽ. In discipulo
enim magister auditur. & in filio pat̾
honoratur. Uel ita. Qui ñ facit mise¬
ricordiam uni de fr̃ib meis. nec mͥ fa¬
cit. qui ꝑ illis formam serui & pauꝑis
habitumꝰ suscepi. Qui me sꝑnit. sꝑn̾it
eum qui me misit. quia ego & pat̾er
euersi sunt autem sepͣtuaginta

Expanded text:
 vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum qui me misit. BEDA. In audiendo vel spernendo Evangelium, discant auditores non viles personas quaslibet audire vel spernere, sed ipsum Salvatorem et suum Patrem. In discipulo enim magister auditur, et in Filio Pater honoratur. Vel ita: Qui non facit misericordiam uni de fratribus meis, nec mihi facit, qui pro illis formam servi et pauperis habitum suscepi. Qui me spernit, spernit eum qui me misit, quia ego et Pater Reversi sunt autem septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem propħȩ & uisti recipiet. qͥ qͣsi
oꝑarios in ꝓphetia & in oꝑib iustitiȩ
sibi constituit. dum sustentat aliqͦs. ne
in illis ꝓpt̾ inopiam deficiant.¬
potum dederit uni ex minimis istis
nȩ discipuli R quia xp̃i estis. Nl. fi
ccasionem excludit de pauꝑtate.
tem frigidam det pro d̾o petenti. Mis̃
ta libri termino reficitur lectoris
intentio: sicut labor uiatoris hospitio

Expanded text:
mercedem prophetae et justi recipiet, qui quasi operarios in prophetia et in operibus justitiae sibi constituit, dum sustentat aliquos, ne in illis propter inopiam deficiant.dederit uni ex minimis istisne discipuli, R. quia Christi estis: M. R. Occasionem excludit de paupertateem frigidam det pro Deo petenti. Sicutita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio
Abbreviated transcription (Latin):
oc bene potest ꝓnuntiari. sine sub int̾¬
rogatione siue non. Alburys.¬
axareth int̾pretatur munditiȩ. siue
flos eiꝰ. siue separata

Expanded text:
oc bene potest pronuntiari sive sub interrogatione, sive non. Nazareth interpretatur munditiae, sive flos ejus, sive separata.
Abbreviated transcription (Latin):
rbores sunt genus humanum.
Securis uero est redemptor nr̃.
qui uelut ex manubrio & ferro te¬
netur ex humanitate. sed incidit ex
diuinitate. Quȩ securis iam ad radi¬
cem posita ẽ. quia & si ꝑ patientiam
expectat. scit tam̃ qͥd tandem factura
sit. Non ad ramos. s ad radicem posit̾a
dicit securim. Cum enim filii maloꝵ
tolluntur. quid aliud quam rami infru¬
ctuosȩ arboris absciduntur. Cum to¬
ta ꝑgenies cum parente tollit᷑. arbor
radicitus absciditur. ne quid remaueat.
unde tterum aliquid germinis oriat᷑.
ami quidem
digni incendio. alii sunt aridi ut
pagam. alii sunt uirides. sed sine fru¬
ctu ut hẏpocrite. alii fructum sed a¬
marum faciunt ut heretici.Lx
t int̾rogabant eum turbȩ dicentes
Quid gͦ faciemus: Respondens au¬
tem iobannes dicebat illis. Qui habet

Expanded text:
rbores sunt genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae securis jam ad radicem posita est, quia etsi per patientiam exspectat, scit tamen quid tandem factura sit. Non ad ramos, sed ad radicem positam dicit securim. Cum enim filii malorum tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris abscinduntur? cum tota progenies cum parentibus tollitur, arbor radicitus abscinditur, ne quid remaneat unde iterum aliquid germinis oriatur. Rami quidem digni incendio alii sunt aridi, ut pagani; alii sunt virides, sed sine fructu, ut hypocritae; alii fructum, sed amarum faciunt, ut haeretici. L. 9X Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Respondens autem Joannes, d
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩn qͦd ñ de moyse uł helya legi¬
tur. ut post reuinia esurierint. accessit
temptando. longe remotus malitie uoto.
driꝑtitus est mundus. qͦd signifi¬
cat iam gr̃ãm xp̃i diffusam ꝑ mundũ:
qui ieunauit spatio quadraginta die¬
rum. In quo ieiumo quasi clamabat.
abstinete uos a desideriis huius scl. In
comestione & bibitione post resurrectio¬
nem uelut clamabat. eoce ego uobiscũ
sum usq ad consum mationẽ scħ. Un¬
de quamuis nondum gloriemur. tam̃
sperando iam pascimur. Congrue ie¬
iunium quadragesiie statutum est
eẽ confine dñice passioni. quia signifi¬
cat nos debere a mundi amicitia conti
quactragenarus numerus custodit᷑.¬

Expanded text:
num quod non de Moyse vel Elia legitur ut post jejunia esurierint, accessit tentando, longe remotus malitiae voto. et quadripartitus est mundus, quod significat jam gratiam Christi diffusam per mundum, qui jejunavit spatio quadraginta dierum. In quo jejunio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Unde quamvis non gloriemur, tamen sperando jam pascimur. Congrue jejunium Quadragesimae statutum est esse confine Dominicae passioni, quia significat nos debere a mundi amicitia continquadragenarius numerus custodit
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. Si esurierit inimicus tu
us sit blasphemus & impius. Sine
diseretione omnib indigentib sun¬
plicit̾ tribuamꝰ. non querentes eui.
sed quare demus. Quisquis eñ in
quacumq necessitate morituro sue¬
currere potest. si non fecerit occidit.
t orate pro ꝑsequentib & calumn¬
antib uos: ut sitis filii patris ur̃i qͥ
Nin celis est.

Expanded text:
Paulus: Si esurierit inimicus tuuis sit blasphemus et impius. Sine discretione omnibus indigentibus simpliciter tribuamus, non quaerentes cui, sed quare demus. Quisquis enim in quacunque necessitate morituro succurrere potest, si non fecerit, occidit. Et orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis fuerit: qͥs tam̃ audeat dõ dicexe
quare huic homini qͥ pꝰ pͥmã peniten¬
tiã rursꝰ se laqueis iniquitatis obstrm¬
git. adhuc iterũ parcis: Quis audeto
te adducit: aut ad istos ñ ꝑtinere quod
scͥptum ẽ. beati om̃s qui confidunt in
uit̾ẽ peccata occulta sunt ꝙ spontanea
n gełia scandalraent᷑. uidentes penas
uor quoꝵ penitꝰ ignorant causas. Es
sciendum quia similit̃ circumuentõ sa¬
hanas ꝑ niiniã duriciã ut peccatores
heant desꝑando: qͦmͦ in nimia remissi¬
one corrigendo. Unde salomon. Non de¬
elimnes ad cex̧ceram neq ad sinistram. C¬

Expanded text:
tibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: tibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic homini, qui post primam penitentiam rursum se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum tentiam te adducit? » Aut ad istos non pertinere quod scriptum est: « Beati omnes qui confidunt in utem peccata occulta sunt, et spontanea in Ecclesia scandalizentur, videntes poenas eorum quorum poenitus ignorant causas. Et sciendum quia similiter circumvenit Satanas per nimiam duritiam, ut peccatores pereant desperando, quomodo in nimia remissione corrigendo. Unde Salomon: « Non declines ad dexteram neque ad sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
gis alienet a dõ ꝗͣ. etiã multa. Illud
autẽ certum ẽ: quod dũ quis in morte
uniꝰ criminis iacet. in alio irrigari ꝙ
uiiificari ñ potest. ut ꝓrsus deleatur:
s int̾dum ad diminutionẽ pene com¬
pluit᷑. iuxta illud ꝓpħȩ. Pluit dñs suꝑ
unam cuitatem: & ñ pluit suꝑ aliã.
Quoꝵ autem peccata in publico sunt.
in publico debet ẽẽ penitentia. ꝑ temꝑa
quȩ ep̃c discernit. Eoꝵ etiam reconeilia¬
tio in publico ẽẽ debet ab ep̃o siue a
prb̃ris. iussu tam̃ ep̃oꝵ: sicut canones
affricani coneslii testantur. De hac qͥdẽ
sollenini penitentia ut ait augustinus
ad macedonium. intelligi oportet qͦd
dicitur: ñ ẽ locus socłȩ penitentia. aus¬
uamuis gͦ caute salubritq ꝓuisũ sit
ut locꝰ huiꝰ humillimȩ penitentie semel
in eccl̃ia concedatur. ne medicina uilis
minus ue utilis eẽt egrotis. quȩ tanto
magis salubris ẽ quantominꝰ contemp¬

Expanded text:
gis alienet a Deo, quam etiam multa. Illuc gis alienet a Deo, quam etiam multa. Illuc autem certum est quod dum quis in morte unius criminis jacet, in alio irrigari et vivificari non potest, ut prorsus deleatur, sed interdum ad minutionem poenae compluitur, juxta illud prophetae: Pluit Dominus super unam civitatem, et non pluit super aliam . Quorum autem peccata in publico sunt in publico debet esse poenitentia per tempora quae episcopus decernit. Eorum etiam reconciliatio in publico esse debet ab episcopo, sive a presbyteris, jussu tamen episcoporum, sicut canones Africani consilii testantur. De hac quidem solemni poenitentia, ut ait Augustinus ad Macedonium, intelligi oportet quod dicitur: « Non est locus secundae poenitentiae. » Quamuis ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel in ecclesia concedatur, ne medicina uilis minus utilis emagis salubris est, quanto minus contemp
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ipsum sumptum ẽ a pena. qua
anima cruciatur. & caro mortificat᷑.
& dicta ẽ penitentia. quasi punientia.
Qͥ penitentiã agunt: id̾o capillos ꝙ
barbam nutriunt. ut monstrent ab un¬
dantiã criminũ. quib peccator graua-¬
plangimꝰ. qr ñ egimꝰ qͦd agere debui
mus. Ille uere penitentiã agit: qͥ nec
penitere p̃terita negligio. nec peniten-¬
łla committio. Qui uͦ lacrimas indefi-¬
nent̃ fundit. & tam̃ peccare ñ desimt
hic lamentum habet. s muncdatione
ñ habet: quia dum ipsam quã flendo
impetrare potuir uemã contempnit:
fletib suis muncdiciam subtrabit. & an¬
te di oculos sordidas etiam ipsas lacri¬
mas facit. Qͥ uͦ a sdesiderio mentis que¬
dam uicia resecanto. dum in aliis grautt̃
ꝑdurant: pauciora quid̃e mala diligt̃
quã pͥus. s nͥ minꝰ malũ diligant. ñ
fuiit minus mali. Tantus eñi ñnũqͣ
affectꝰ mali ẽ in uno crimine: ut ma¬

Expanded text:
nomen ipsum sumptum est a poena, qua nomen ipsum sumptum est a poena, qua anima cruciatur, et caro mortificatur, et dicta est poenitentia quasi punientia. Qui poenitentiam agunt, ideo capillos et barbam nutriunt, ut monstrent abundantiam criminum quibus peccator gragravatur. Cilicium quod induunt indicat recordationem mus. Ille vero poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet; quia dum ipsam quam flendo impetrare potuit, veniam contemnit, fletibus suis munditiam subtrahit, et ante Dei oculos sordidas etiam ipsas lacrymas facit. Qui vero a desiderio mentis quaedam vitia resecant, dum in aliis graviter perdurant, pauciora quidem mala diligunt quam prius: sed nisi minus malum diligant, non fiunt minus mali. Tantus enim nonnunquam affectus mali est in uno crimine, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
fessionis institutio nondum pro-¬
mulgata fuerat in prumitiua ge¬
clesia: uł quia petrus confessus fue¬
rit licet scriptura non referat. sicut
credere cogimur apłos. baptizatos fu¬
isse. quod quando uł quomodo factũ
sit non legius. Quibdam tam̃ ui¬
detur ex dispensatione petrum reticu¬
isse confessionem de negatione: quia si
hunc tantum eccłiȩ architectũ tã gra¬
uit̾ alii adhuc infirmi corruisse nouis¬
sent. multum aduersus eum scandali¬
zati fuissent. Qͦd fic ut salubri dispen¬
satione ita quod ñ ꝓpterea eternalit᷑
puniretur reticeret aliquis. id unde te¬
staretur ei conscientia quod si alicui
diceret celari non posset. & si sciretur:
ȩccłia inde scandalizaret᷑. Si uͦ propt᷑
suam ꝑsonam hoc faceret tͤł scił in¬
famis & contemptibilis apud alios fie¬
rer: suꝑbia ualde damnabilis eẽt. Pa¬
tet ex antedictis: quia penitentia est
medicam̃tũ uulneris. spes salutis. &

Expanded text:
fessionis institutio nondum professionis institutio nondum promulgata fuerat in primitiva Ecclesia, vel quia Petrus confessus fuerit, licet Scriptura non referat, sicut credere cogimur Apostolos baptizatos fuisse, quod quando vel quomodo factum sit, non legimus. Quibusdam tamen videtur, ex dispensatione Petrum reticuisse confessionem de negatione; quia si hunc tantum Ecclesiae architectum tam graviter alii adhuc infirmi corruisse novissent, multum adversus eum scandalizati fuissent. Quo fit ut salubri dispensatione ita quod non propterea aeternaliter puniretur, reticeret aliquis id, unde testaretur ei conscientia, quod si alicui diceret, celari non posset; et si sciretur, Ecclesia inde scandalizaretur. Si vero propter suam personam hoc faceret, ne scilicet infamis vel contemptibilis apud alios fieret, superbia valde damnabilis esset. Patet ex antedictis, quia poenitentia est medicamentum vulneris, spes salutis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd etiam nemo pret̾ nos metipsos possit
nos damnare: ostenditur ibi. Anima
mea in manib meis semꝑ. Notandũ
quod si is qui uult confiteri articulo
necessitatis imminente ñ potest: qͦd ei
ministraret uisibilis sacerdos si adesset.
hoc supplere ñ dedignat᷑ inuisibilis.
de qͦ in eccłiastico. Eoce sac̃dos magnꝰ.
Et apłs. Plures facti sunt sacerdotes ie¬
curco qͦd morte ꝓhiberentur ꝑmanere:¬
hic autẽ manet in et̾nũ. sacerdotiũ ha-¬
bens semꝑit̾num. Si quis uͦ ex contẽptu
uł ex negl̃igentia ñ confiteatur: constat
quia non habet ueram cordis contrit¬
onem. & tum pro illo peccato qͦd non
nult confiteri. tum qr instituta eccłie
negligio. etͣnalit᷑ puniendꝰ ẽẽ conuineit᷑.
Dicunt autem leo. ambrosiꝰ de sacra¬
mentis. & maximꝰ. Lacrimas petri
lego. confessionẽ ñ inuenio. Delene
gͦ lacrimȩ petri peccata: quȩ pudor
est confiteri. S sciendum qr con¬

Expanded text:
Quod etiam nemo praeter nosmetipsos possit Quod etiam nemo praeter nosmetipsos possit nos damnare ostenditur ibi: Anima mea in manibus meis semper . Notandum quod si is qui vult confiteri, articulo necessitatis imminente non potest, quod ei ministraret, visibilis sacerdos si adesset, hoc supplere non dedignatur invisibilis, de quo in Ecclesiastico: Ecce sacerdos magnus . Et Apostolus: Plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte manet in aeternum, sacerdotium habens sempiternum . Si quis vero ex contemptu vel ex negligentia non confiteatur, constat quia non habet veram cordis contritionem, et tum pro illo peccato quod non vult confiteri, tum quia instituta Ecclesiae negligit, aeternaliter puniendus esse convincitur. Dicunt autem Leo, Ambrosius de sacramentis, et Maximus: « Lacrymas Petri lego, confessionem non invenio. » Delent ergo lacrymae Petri peccata quae pudor est confiteri. Sed sciendum quia con
Abbreviated transcription (Latin):
foras: & de eo dixit discipulis. soluite
eũ. & sinite abire. Similit̃ uenit ad
peccatorẽ. & uocat eum ꝑ int̾uã inspira¬
tionem. & morte peccati discedente uiui-¬
ficat᷑. & eo uiuificato dicit. ut exeat fo¬
ras. idest ꝑ confessionẽ se sacerdotibus
ostendat. de quo & sacerdotib ait. solui¬
te eũ idest reuocate ad excłiam. & sute
semetipso. & ꝑ semetipsum quando uult:
brosius. Ille solꝰ peccata dimittre: qͥ solꝰ
ꝓ peccatis mortuus ẽ. Sacerdotes tam̃
dicuntur int̾lum peccata dimittere:
ñ ex se. s ex gr̃a in eis & ꝑ eos oꝑante: se¬
cundum arbitrium ñ eoꝵ sed cei. Sic ẽ
illud. Tu es solus qui facis mirabilia:
cum multi homines miracula fecerint.
s non ex se. sicut ds. Item. nemo bonus
nisi solus d̾s. quia ex se bonus: & multi
homines bom sunt. s ñ eo mͦ qͦ d̃s.
Nullus gͥ nͥ d̾s potest aliũ saluare: qͦd
qͥde faceret. si ex se peccata dimitteret.

Expanded text:
foras, » et de eo dixit discipulis suis: « Solvite foras, » et de eo dixit discipulis suis: « Solvite eum, et sinite abire . » Similiter venit ad peccatorem, et vocat eum per internam aspirationem, et morte peccati discedente vivificatur, et eo vivificato dicit ut exeat foras, id est per confessionem se sacerdotibus ostendat. De ove et sacerdotibus ait: « Solvite eum, » id est revocate ad Ecclesiam, « et sinite se ipso et per semetipsum, quando vult. brosius: « Ille solus peccata dimittit qui solus pro peccatis est mortuus. Sacerdotes tamen dicuntur interdum peccata dimitnon ex se, sed ex gratia in eis, et per eos operante, secundum arbitrium non eorum, sed Dei. Sic est illud: Tu es solus qui facis mirabilia , cum multi homines miracula fecerint, sed non ex se sicut Deus. Item: Nemo bonus nisi solus Deus , quia ex se bonus: et multi homines boni sunt, sed non eo modo quo Deus. Nullus igitur nisi Deus potest alium salvare, quod quidem faceret, si ex se peccata dimitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
breuianda precipiunt: & negligentia
procelanda estimant. Tam̃ ꝓ quib d̾a
culpis mocdi penitentiȩ sunͣt impositi.
iuxta quos ceterȩ ꝑpendendȩ sunt cul¬
pe. cum sit facile ꝑ eosdem modos.
uindictam & censur̃a canonũ estima¬
re. Sciendum tam̃ quanto qͥs temꝑe
morat᷑ in peccatis: tanto ei agenda ẽ
penitentia. Cũ gͥ arbitrio sacerdotũ
temꝑalis pena peccan ꝓtelet᷑ uł ad¬
ẽẽ cdictũ. Quoꝵ remiseritis peccata re¬
mittuntur eis: & quoꝵ retinueritis re¬
tenta sunt. Pena enim peccati uocatur
peccatum: uxta qͦd nom̃ causȩ trans¬
fertur ad effectum. Exp̃clictis itaq ma¬
nifestũ ẽ. qͦd aliis dimittit d̾s ꝑ mini¬
sterium sacerdotũ. & peccatũ & pęn̾a
peccati: aliis solã temꝑalẽ pen̾a. qr
iam peccati tenebras & gehennȩ uin¬
culum soluerat. qͦd ꝑ lazarũ ostendro.
Accessit enim & uocauit eũ. & noca¬
tum uiuificauit. & uiuificato ait. exi

Expanded text:
brevianda praecipiunt, et negligentia brevianda praecipiunt, et negligentia protelanda existimant. Tamen pro quibusdam culpis modi poenitentiae sunt impositi, juxta quos caeterae perpendendae sunt culpae, cum sit facile per eosdem modos vindictam et censuram canonum aestimare. Sciendum tamem quanto quis tempore moratur in peccatis, tanto ei agenda est poenitentia. Cum igitur arbitrio sacerdotum temporalis poena peccati proteletur vel abesse dictum: Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt . Poena enim peccati vocatur peccatum, juxta quod nomen causae transfertur ad effectum. Ex praedictis itaque manifestum est, quod aliis dimittit Deus per ministerium sacerdotum, et peccatum, et poenam peccati, aliis solam temporalem poenam, quia jam peccati tenebras et gehennae vinculum solverat: quod per Lazarum ostendit. Accessit enim et vocavit eum, et vocatum vivificavit, et vivificato ait: « Exi
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccator non a se sed ab alio. maro¬
ris humilitatis causa. satisfactionis me¬
dicinã suscipiat. Sunt enĩ sacram̃ta.
quasi quedam emplastra. C uenit ilas
cor prius contritũ & humiliatũ con¬
firmari in confessione: & plerũq pec¬
eator solo timore uł eccłiȩ consuetudine
sacerioti p̾sentatus ꝑ sacerdotale officiũ
uere cõpiuigit᷑. ac plenꝰ caritate recedit.
Non nulli etiam nec tẽ ex corde redeunt:
si tam̃ forma pęnitentiȩ ꝗͣ suscipiunt.
paulatim nutrit in eis humilitatẽ cũ
caritate. Plerisq similit̾ cũ resipiscant
ꝓdest baptismꝰ: ad quẽ tam̃ ficte ac¬
cessert̃. Mensuram autẽ temꝑis in a¬
genda penitentia iecirco canones in
arbitrio sacerdotis intelligentis statu¬
unt: qr apud dm̃ ñ tam ualet m̃sura
temꝑis quam doloris: nec abstinentia
tantũ ciboꝵ: quantũ mortificatio ui¬
tioꝵ. Propt᷑ qͦd pentrentiȩ tempora.
fide & comiersatione penitentium ad¬

Expanded text:
ut peccator non a se, sed ab alio majout peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacramenta quasi quaedam emplastra. Evenit itaque cor prius contritum et humiliatum confirmari in confessione; et plerumque peccator solo timore vel Ecclesiae consuetudine sacerdoti praesentatus, per sacerdotale officium vere compungitur, ac plenus charitate recedit. Nonnulli etiam nec tunc ex corde redeunt, sed tamen forma poenitentiae quam suscipiunt, paulatim nutrit in eis humilitatem cum charitate. Plerisque similiter cum resipiscunt, prodest baptismus, ad quem tamen ficte accesserunt. Mensuram autem temporis in agenda poenitentia idcirco canones in arbitrio sacerdotis intelligentis statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum, quantum mortificatio vitiorum. Propter quod poenitentiae tempora fide et conversatione poenitentium ab
Abbreviated transcription (Latin):
oecitas cõpunctione soluit᷑. Huic doc¬
tores sacri eloquii scͥpsert̃ originale
peccatum in baptismo transire reatu
dissolutio: & mumerosa temꝑaliũ de¬
fectuũ multitudo. Qͦd ad hoc qͥdem
plurimum ualet. quia omĩs uirtꝰ in
infirmitate ꝑficit᷑ : simul etiã ne qͥs
baptisini gr̃am ob p̾sentis uite felici
tatem peteret: & sic nec istam cligne
haberet. nec ad ȩtͣnã ꝑueniret. Sic qͦq
actualis peccati ꝑ uiuificationẽ men¬
tis ȩt̾na pęna relaxata. relinquitur t̾e¬
ꝑalis: ut quod illicita animȩ delectati¬
one siue etiam carnali uoluptate cõ¬
missũ ẽ. satisfactionis amaritudine di¬
gne purgetur ab homine dũ licet. ne
cnstrictꝰ a do pumat᷑ in futuro. Nullũ
eni malũ p̾terit impunitũ. Confessio
gͥ conuenient̃ instituta ẽ : ut qͥ in sua
potestate positꝰ a d̾o discesserat. sub alio
positꝰ. cũ humilitate & deuotione redi
toꝵ uulnera ad sanandũ detegerent᷑.

Expanded text:
caecitas compunctione solvitur. Hinc doccaecitas compunctione solvitur. Hinc doctores sacri eloquii scripserunt originale peccatum in baptismo transire reatu, dissolutio, et numerosa temporalium defectuum multitudo. Quod ad hoc quidem plurimum valet, quia omnis virtus in infirmitate perficitur : simul etiam ne quis baptismi gratiam ob praesentis vitae felitatem peteret: et sic nec istam digne haberet, nec ad aeternam perveniret. Sic quoque actualis peccati per vivificationem mentis aeterna poena relaxata, relinquitur temporalis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est, satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter constituta est, ut qui in sua potestate positus, a Deo discesserat, sub alio positus, cum humilitate et devotione redirtorum vulnera ad sanandum detegerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Si etiam scirem deos condonaturos.
& homines iguoraturos: ñ peccarem.
Fructuosa autem cordis contritio est:
cum quis de peccato quo dm̃ offendit
dolet. & inde turbatur: qr iniqͥtas a¬
more iusticiȩ sibi displicet. Hinc ẽ il¬
lud. Peccator quacũq hora ingemue¬
rit: saluus erit. Etenim cũ dõ nichil
tardũ sit. nichil absens. quantotius
aliquis uere penitet. tantotꝰ qui es
p̃sens dimitti. Unde & dauid. Dii
confitebor aduersum me iniusticiam
meam dño: & tu remisisti impietate
peccati mei. Deliberaui seilicet in corde
firmit᷑q disposui. illud quod cõmisi
contemnendo dm̃. execrare ꝓpt dm̃: ac¬
cusando me ipsũ. Unde illud. Iustꝰ in
principio sermonis: accusatõr ẽ sui.
Est autem dñi peccatum dimittere.
ȩt̃nã penã ꝓ illo debitã relaxare per
collationẽ presentis gr̃ȩ. Hoc equidem
fit in parurilis cum baprismi lauachrũ
suscipitur: hoc & in adultis. cũ mentis

Expanded text:
SENECA.: « Si scirem deos condonaturos, SENECA.: « Si scirem deos condonaturos, et homines ignoraturos, non peccarem. » Fructuosa autem cordis contritio est, cum quis de peccato, quo Deum offendit, dolet et inde turbatur; quia iniquitas amore justitiae sibi displicet. Hinc est illud: Peccator quacunque hora ingemuerit, salvus erit . Etenim cum Deo nihil tardum fit, nihil absens: quantocius aliquis vero poenitet, tantocius qui est praesens, dimittit. Unde et David: Dixi, Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . » Deliberavi, scilicet in corde meo firmiterque disposui illud quod commisi contemnendo Deum exsecrare, propter Deum accusando meipsum. Unde et illud: « Justus in principio accusator est sui . » Est autem Deum peccatum dimittere, aeternam poenam pro illo debitam relaxare per collationem praesentis gratiae. Hoc equidem fit in parvulis, cum baptismi lavacrum suscipitur: hoc et in adulteris cum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
donatũ erat: s potiꝰ miscdiam qu̾ã
aliis impendere debuit. ꝓ eo qͦd miseri¬
cordiã acceꝑat. Unde & alibi. Qua
mensura mensi fueritis: remeciet᷑ uo-¬
bis. Talis gͦ ẽ parabola: acsi dicatur.
Si aliis ñ uultis misereri sicut d̾s miser¬
tus est uobis. peccata condonando: pat᷑
cȩlestis hoc debitum exiget ã uobis.
Estimant gͥ ad terrorem dictũ eẽ qͦd
expositores communit̾ asserunt rursꝰ
exigi: qͦd ꝑ penitentiã dimissũ erat.
unc autẽ de remissione peccatorũ
diligentiꝰ uideamꝰ. In reconciliatione
peccatoris ad dm̃ t̾ria consideranda st̃:
scilicet cordis contritio. oris c̃fessio.
oꝑum satisfactio. Precipit enĩ scͥptura
terutrũ peccata. & facere dignos fructꝰ
penitentiȩ. Et notandũ qr multi ꝓ
peccatis gemunt: ñ qͦd peccata eis¬
sternatio ad damnationẽ. Sic & eñi
mali in futuro dolebunt.
Nonnullos etiã penitet
peccasse. ꝓ sola peccati turpitu¬
dine: iuxͣta illud philosophi.

Expanded text:
natum erat, sed potius misericordia, quam aliis impendere debuit, pro eo quod misericordiam acceperat. Unde et alibi: Qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Talis ergo est parabola, ac si dicatur: Si aliis non vultis misereri, sicut Deus misertus est vobis peccata condonando, pater coelestis hoc debitum exiget a vobis. Aestimant igitur ad terrorem dictum esse, quod expositores communiter asserunt rursus exigi, quod per poenitentiam dimissum erat. Nunc autem de remissione peccatorum diligentius videamus. In reconciliatione peccatoris ad Deum tria consideranda sunt, videlicet cordis contritio, oris confessio, operum satisfactio. Praecipit enim Scriptura terutrum peccata ; et, facere dignos fructus poenitentiae . Et notandum quod multi pro peccatis gemunt, non qsternatio ad damnationem. Sic etenim mali in futuro dolebunt. Nonnullos etiam poenitet peccasse pro sola peccati turpitudine, ju
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio. & una punitio: cũ qͥ
Nñ ẽ hic sufficient̃ ꝑunitus
peccandi af fectꝰ redisse. iuxta pa¬
rabolam. in qua sp̃c immundꝰ. septẽ
alios sp̃s nequiores se assumens dieit.
Reu̾tar in domũ meã: unde exiui.
Ctenim peccator in actu criminalis
unius apparens. multa intelligendꝰ
ẽ habere in affectu: sieut iustꝰ multo
plures habet uirtutes affectu ꝗͣ actu.
bus homo dõ ꝑ pͥenitentiã satisfecte
non sio ampliꝰ puniendꝰ. & si postea uł
similia uł grauiora cõmittat. Pecca-

Expanded text:
tribulatio, et una punitio, cum, qui tribulatio, et una punitio, cum, qui non est hic sufficienter punitus, peccandi affectus rediisse, juxta parabolam, in qua spiritus immundus septem alios spiritus nequiores se assumens, dicit: Revertar in domum meam, unde exivi . Etenim peccator in actu criminalis unius apparens, multa intelligendus est habere in affectu, sicut justus multo plures habet virtutes affectu quam actuibus homo Deo per poenitentiam satisfecit, non sit amplius puniendus, et si post ea vel similia vel gravio
Abbreviated transcription (Latin):
quẽqu̾a labi ꝑmittat usq ad damna¬
tionem: Uerũtam̃ si qͦs damnari con¬
tingat: dicunt quidã iuxta parabolã.
quia peccata priꝰ dunissa & etiã iudi¬
cio eccłiȩ temꝑalit punita redeunt: ut
et̃nalit̾ pumant᷑. Sicut eñi iustitia de¬
let anteacta peccata. sic iniusticia suoce¬
dens. uistitiam ꝑimit: qua damnata.
contra priora pͥeccata nulla remanet
medicina. Dicit enim dñs ꝑ ꝓpħam:
quia quacũq die iustus peccauerit.
om̃s iusticiȩ eius in obliuione er̃t. U̾bi
gͦ ñ fuerit caritatis ꝑseuerantia: nulla
sufficiens est penitentia. Unde a pecca¬
tis soluto dicitur: uade & amphꝰ noli
peccare. Scłares qͦq leges ꝓpt̾ ingra¬
titudines quasdam: reuocant manu¬
missos ad priorẽ seruitutẽ. Oppomit᷑
aut̾e̾ illud ꝓpħȩ. ñ consurget duplex
tribulatio uł iuxta aliã translatio
nem. ñ uidicabit d̃s bis in idipsum.
S non ẽ ut auint duplex immo una

Expanded text:
quemquam labi permittat usque ad damnaquemquam labi permittat usque ad damnationem? Verumtamen si quos damnari contingat, dicunt quidam juxta parabolam, quia peccata prius dimissa, et etiam judicio Ecclesiae temporaliter punita, redeunt ut aeternaliter puniantur. Sicut enim justitia delet anteacta peccata, sic injustitia succedens justitiam perimit: qua damnata, contra priora peccata nulla remanet medicina. Dicit enim Dominus per prophetam: Quia quacunque die justus peccaverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt . » Ubi ergo non fuerit charitatis perseverantia, nulla sufficiens est poenitentia. Unde a peccatis soluto dicitur: « Vade, et amplius noli peccare . » Saeculares quoque leges propter ingratitudines quasdam revocant manumissos ad priorem servitutem. Opponitur autem propheta: « Non consurget duplex tribulatio . » Vel juxta aliam translnem, non judicabit Deus bis in idipsum. Sed non est, ut aiunt, duplex, imo una
Abbreviated transcription (Latin):
miserat d̃s. in hoc uidelicet quia sacra¬
mentoꝵ cõmunioñe contulerat: inua¬
num gaudent sibi eẽ dimissũ. quorũ
fictio impedinit. ne ueram susciperent
remissionem. Ruysꝰ eñi exiget᷑: quãins
ꝑ penitentiã dimissum fuisse repuret᷑.
Orationes namq. ieiunia. elemosinȩ.
ꝙ similia. cum sint directe querentib
sũmũ bonum. remedia peccatoꝵ: fic¬
tis uaga fluctuatione mentis. uertimt᷑
in fals& spei securitatẽ. & in peccati fo¬
mentum. Hinc ẽ illud. Et oratio eiꝰ
fiat in peccatum. Post acceptam
qͦq plenã peccatoꝵ donation̾e. & in-¬
timȩ gr̃ȩ adhesionem: mutti crimina¬
lit̃ corruunt. uo petrus & dauid. qui
fortiores surrexerunt. Iustus enim. si
ceciderit non collidet᷑: quia dñs qui
rapit iustum ne malitia immutet exꝰ
sensum cadenti supponit manũ suã.
ut qui cadit ꝑ infirmitatẽ carnis. ꝑ
penitentiam resurgat. Qͥs gͦ dicerẽ
audeat de sic assumptis in grã. ut d̾s

Expanded text:
miserat Deus, in hoc videlicet quia sacramiserat Deus, in hoc videlicet quia sacramentorum communionem contulerant, in vanum gaudent sibi esse dimissum quorum fictio impedivit ne veram susciperent remissionem. Rursus exigitur quamvis per poenitentiam dimissum fuisse reputetur. Orationes namque, jejunia, eleemost similia, cum sint directe quaerentibus summum bonum remedia peccatorum, fictis vaga mentis fluctuatione vertuntur in falsae spei securitatem, et in peccati fomentum. Hinc est illud: Oratio ejus fiat in peccatum . Post acceptam quoque, plenam peccatorum donationem, et intimae gratiae adhaesionem, multi criminaliter corruunt, ut Petrus et David, qui fortiores surrexerunt. Justus enim si ceciderit, non collidetur, quia Dominus, qui rapit justum, ne malitia immutet ejus sensum, cadenti supponit manum suam , ut qui cadit per infirmitatem carnis, per poenitentiam resurgat. Quis ergo audeat dicere de sic assumptis in gratia, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & ego tui misertus sum: Et ira¬
tus dñs eius: tradidit eum tortorio
qͦ adusq readderet uniuersum debitũ
ocatio hȩc fit intus. in conscientia
scilicet: cum quis in desꝑationẽ ineidit.
Ns autẽ apud quem nulla ẽ tͣnsmu¬
tatio. nec uicissitudinis obumbratio:
dit: mͦ iratꝰ. qr in ꝑpetuũ puniendũ.
iusto iudicio tartareis ministris tra¬
dit. Sic & pat̾ m̃s celestis faciet uo¬
bis. si non remiseritis unusquisq fr̃i suo
de cordib ur̃is. Constat quia si hoc
qͦd in nos delinquitur. ex corde ñ di-¬
miitimꝰ. & illud rursus a nobis exigit᷑.
qͦd nobis iam ꝑ penitentiam dimissũ
fuisse gaudebamus. U niu̾sũ si qͥdẽ
debitun. merito ꝑsoluent duplices ani¬
mo. & inconstantes in om̃ib uiis su¬
is: quos parabolȩ conclusio specialĩt ꝑ
cutit. Ipsi namq ficte conu̾santes in
ȩccłia: nec ꝓximum sincero affectu
diligunt. nec pure solius dei intuttu
aliquid faciunt. Qdͦ gͦ rogantib cdi¬

Expanded text:
tus sum? Et iratus dominus ejus tradidit eum tortoribus quoadusque redderet universum debitum. » Vocatio haec fit intus in conscientia, scilicet cum quis in desperationem incidit. Deus autem apud quem nulla est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio ,dit; modo iratus, quia in perpetuum puniendum justo judicio tartareis ministris tradit. « Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. » Constat quia, si hoc quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigitur quod nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus. Universum siquidem debitum merito persolvent duplices animo et inconstantes in omnibus viis suis, quos parabolae exclusio specialiter percutit. Ipsi namque ficte conversantes in Ecclesia nec proximum sincero affectu diligunt, nec pure solius Dei intuitu aliquid faciunt. Quod ergo rogantibus di
Abbreviated transcription (Latin):
officium eẽ. Benignus est altissimꝰ
d̾s suꝑ ingratos ꝙͥ malos. uł bona
temporalia largiendo. uł eos ad cȩle¬
stia inspirando. Estote gͦ misericor¬
des. sicut pat̾ ur misericors est: pacientia¬
Auhustinus in tractatu de

Expanded text:
officium esse. Benignus est altissimus officium esse. Benignus est altissimus Deus super ingratos et malos, vel bona temporalia largiendo, vel eos ad coelestia inspirando. Estote ergo misericordes, sicut et Pater vester misericors est. GUST. in tractatu de
Abbreviated transcription (Latin):
ualde iniqui. & grauib peccatoꝵ
sarcinis onerati. Magna eñi distantia
est int̾ peocantes & peccatores. sicut
int̾ ridentes & irrisores. int̾ scribentes
& scͥptores: nam etiam iusti peccant. M¬
enerantur hoc est cõmodant. salu¬
taueritis. idest salutem optaueritis.
Echuici grece. dicuntur gentiles. L.Ui
Beda.
ciendum est quia mutti ñ causa
nequitiȩ non fenerati sunt: s
fraudari timuerunt. Hiue infirmita¬
ti diuina medetur auctoritas dicens.
Et mutuum date. nichil inde sꝑantes.
idest non in homine spem mercedis
figatis. s in deo qui uobis reddec qd̃
illo iubente facietis. Hinc illud est.
Mutuabitur peccator & ñ soluet: iustꝰ
autem miseretur & retribuet. Et erit
merces ur̃a multa. & eritis filii altis¬
simi. quia ipse benignus ẽ suꝑ in-¬
gratos & malos. U nus filius d̾i ẽ
naturalit̾. iusti uͦ sunt filii eiꝰ ꝑ adop¬
tionẽ. Heredes quidem dei. coheredes
autem xp̃i. Quanto gͦ excelsius est
p̃mium. tanto debet & impensius

Expanded text:
alde iniqui, et gravibus peccatorum sarcinis onerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisores, inter scribentes et scriptores: nam etiam justi peccant. Fenerantur, hoc est, commodant. Salutaveritis, id est salutem optaveritis. Ethnici Graece, Latine dicuntur gentiles. L. M.BEDA. Sciendum est, quia multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari timuerunt. Huic infirmitati divina medetur auctoritas, dicens, Et mutuum date, nihil inde sperantes, id est, non in homine spem mercedis figatis, sed in Deo, qui vobis reddet quod illo jubente facietis. Hinc illud est: Mutuabitur peccator, et non solvet; justus autem miseretur, et retribuet Et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. Unus filius Dei est naturaliter, justi vero sunt ejus filii per adoptionem, haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Quanto ergo excelsius est praemium, tanto debet impensius
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud pauli. integer sp̃c ur & ami
sp̃e attendenda sunt. Uude illud. Et fa¬
uͦ sp̃c ibi. Si ñ potest calix transire nisi
bibam illum. fiat uoluntas tua. Item
coniunctim sepe significat᷑ xp̃c in una
ꝑsona cũ suis. & tunc quid capiti. quid
corꝑi conueniat prudens lector intelligat.
Restat nunc de disciplitus philosophiȩ
disserere
Origenes suꝑ canticũ canticors

Expanded text:
juxta illud Pauli: Integer spiritus vestejuxta illud Pauli: Integer spiritus vestespiritus attendenda sunt. Unde illud: Et favero Spiritus ibi: Si non potest calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Item conjunctim saepe significatur Christus in una persona cum suis; et tunc quid capiti quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Restat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticor