comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri necessc est: ut ipsi paruuli ꝑlauachrũ regenerationis
ab originalis pcccati quo solo tenebant᷑ uinculo iã soluti.
mala multa pacientes: non nulli & incursus spirituũ
malignoꝵ aliqͣndo patiant᷑. Quȩ quidẽ passio: absit
ut eis obsit si hanc uitã in illa ȩtate etiã ipsa passione in¬
grauescente. & animã de corpore excludente finicri&.
in matrẽ omniũ : etiã hoc malũ miserabile re perit᷑.
ut sobruisimꝰ atq intelligamꝰ hanc uitã de peccato
illo nimis nefario qđ in paradiso ꝑpetratũ est factã
nob̃ eẽ poenalẽ. totũq qđ nobiscũ agitur ꝑtestam̃tũ
nouũ. non ꝑtinere nisi ad noui scłi hereditatẽ nouã :
ut hic pignore accepto. illud cuiꝰ hoc pignꝰ est suo
tempore consequam᷑. Nunc autt̃ ambulemꝰ in spẽ.
& ꝓficientes de die indiẽ. spũ facta carnis mortificemꝰ
Nouit enĩ dñs qui sunt ciꝰ. & quotqͦt spũ dĩ agunt᷑. ii

Expanded text:
ri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam ipsa passione ingravescente et animam de corpore excludente, finierint. in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus, atque intelligamus hanc vitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem spiritu facta carnis mortificemus. Nouit enim Dominus qui sunt eius; et quotquot spiritu Dei aguntur, hi
Abbreviated transcription (Latin):
ficia uł litteras discere: ipsũq discere ad qđ poenis
adiguntur. tã poenale est eis ut ñ nũquã ipsas poenas
ꝑ quas cõpellunt᷑ discere malint ferre quã discere:
Quis autt̃ non exchorreat & morieligat si exꝓponat᷑
aut mors ꝑpetienda. aut rursus infantia. quȩ quidẽ
qđ non arisu sed afletu orditur hanc lucẽ. qͥd maloꝵ
ingressa sit nesciens ꝓphetat quo dãmodo: Solũ
quando natus. ẽ. ferunt risisse zoro astrẽ: nec ei boni
aliquid monstrtosus risus ille portendit. Nã magica.¬
rũ artiũ fuisse ꝑhibet᷑ inuentor: quȩ quidẽ illi nec ad
presentis uitȩ uanã felicitatẽ contra suos in imicos ꝓdẽẽ
potucr̃. Anino qͥppe rege assirioꝵ. cũ eẽt ipse bactria¬
noꝵ: bello suꝑatus est. Prorsus qđ scriptũ est graue iu¬
gum suꝑfilios adã adie eaitꝰ de uentre matris illoꝵs
usq indiẽ sepulture in matrẽ omniũ. usq adeo imple¬

Expanded text:
ficia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis ficia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei proponatur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt; a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, usq
Abbreviated transcription (Latin):
simũ nouissimũq patiunt᷑. Non autẽ om̃s ueniunt
insempit̾nas poenas. quȩ post illud iudiciũ sunt futurȩ:
qui post mortẽ sustinent tẽporales. Nã quibusdã qđ
inisto ñ remittit᷑: remitti in futuro scło. id est ne futuri
scłi et̃no supplicio puniant᷑ ĩam supra diximꝰ. Rarissi¬
mi sunt autẽ: qͥ nullas in hac uita. sed tantũ postea
poenas luunt. Euisse tam̃ aliqͦs qui usq ad decrepi¬
tam senectutẽ ne breuissimã quidẽ acleuissimam
febriculã senserint. quietãq duxerint uitã: & ipsi¬
nouimꝰ & audiuimꝰ. quã quã uita ipsa mortaliũ tota
poena sit. qͥa tota tẽptatio est: sicut sacrȩ littere p̾sona&s.
ubi scriptũ est. Nũquid ñ cẽptatio est uita humana
suꝑ terrã : Non enĩ parua poena . ẽ. ipsa insipientia uel
impericia: quȩ usq adeo fugienda merito iudicatur.
ut ꝑ poenas dolorib plenas pueri cogant᷑ quȩq arti¬

Expanded text:
simum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt simum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibin isto non remittitur remitti in futuro saeculo, id est ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, iam supra diximus. Rarissimi sunt autem qui nullas in hac uita, sed tantum postea poenas luunt. fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamqnouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae litterae personant, ubi scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? Non enim parua poena est ipsa insipientia uel inperitia, quae usque adeo fugienda merito iudicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque arti
Abbreviated transcription (Latin):
exuritur igni. Nos uero etiã in hac quidẽ mortali uita
ẽẽ quasdã poenas purgatorias confitem᷑: non quib
affligunt᷑ quoꝵ uita uel ñ inde fit melior. uł pocius
inde fit peior: sed illis sunt purgatoriȩ qͥ eis coherciti
corrigunt᷑. Cȩterȩ om̃s poenȩ. siue tẽporancȩ siue sẽpi-¬
terne: sicut unusquisq diuina ꝓuidentia tractandus
est inferuntur. uel ꝓpeccatis siue p̃teritis siue in quib
adhuc uiuit ille qͥ plectit᷑: uł ꝓexercendis declarandisq
uirtutib ꝑ homines & angłos. seu bonos seu malos.
Nam ce si quisq mali aliqͥd alterius imꝓbitate uł erro¬
re patiatur. peccat quidẽ homo qui uł ignorantia
uł iniusticia cuiquã mali aliqͥd facit: sedñ peccat ds̃.
qui iusto quãuis occulto iudicio ficri sinit. Sed tẽpora.¬
les poenas. alii in hac uita tantũ. alii post mortẽ. alii
& nunc & tunc: uerũ tam̃ ante iudiciũ illud seueris¬

Expanded text:
exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seueris
Abbreviated transcription (Latin):
dolentq nec auras. Suscipiunt. clausȩ tenebris & carcere ceco: secutꝰ
adiunxit atq ait. Quin & supp̃mo cũ lumine iuta reliquit:
idest cũ die nouissimo reliqͥt eosͣ ista uita. ñ tam̃ inqͥt ome
malũ miseris. nec funditꝰ om̃s corporee excedunt pestes.
penitusq necesse est multa diu concreta modis inoles:¬
cere miris. Ergo excercent᷑ poenis: ueterũq maloꝵ
supplicia expendunt: Aliȩ pandunt᷑ in anes suspense
aduentos: aluis sub gurgite uasto infectũ eluit᷑ scclus.
aut exuritur igni. Qui hoc opinant᷑. nullas poenas
nisi purgatorias uolunt eẽ post mortẽ: ut qm̃ terris
superiora sunt dem̃ta. aqua. acr. ignis: ex aliquo isto¬
rum mundet᷑ ꝑ expiatorias pocnas. qđ terrena conta.¬
gione contractũ est. Aer quippe: accipitur in eo qđ ait.
suspensȩ aduentos: Aqua: in eo qđ ait. sub gurgite
uasto. Ignis autẽ suo nomine expressus est cũ dix̃. aut

Expanded text:
dolent dolent adiunxit adque ait: Quin et supremo cum lumine uita reliquit id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita, Non tamen inquit omne malum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait: \'Suspensae ad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgite uasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: \'Aut
Abbreviated transcription (Latin):
quiasi om̃s remanerent in poenis iustȩ dãpnationis.
innullo appareret misericors grã redim̃tis. Rursus
si om̃s a tenebris transferrent᷑ inlucẽ: innullo appa¬
reret seueritas ultionis. In qua ꝓpterea multo plures
quã in illa sunt: ut sic ostendatur qͥd om̃ib deberetur.
Qđ si om̃ib redderet᷑: iusticiã uindicantis iuste nemo
rep̃henderet: Quia ut̾ro tã multi eꝯinde liberant᷑: est
nde agantur maximȩ gr̃ę gratuito muncre liberan
Platonici quidẽ quãuis impunita nulla uelint eẽ
peccata: tam̃ om̃s pocnas em̃dationi ad hiberi putant.
uel humanis inflictas legib uł diuinis: siue in hac
uita siue post mortẽ. si aut parcatur hic cuiq aut
ita plectatur ut hic ñ corrigatur. Hinc est maronis
illa sententia: ubi cũ dixisset de t̾renis corporib mori¬
bundisq mẽbris. qđ animȩ Hinc metuunt cupiunt gaudesq

Expanded text:
quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo asi omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret veritas ultionis, in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. Quod si omnibus redderetur, justitiam vindicantis juste nemo reprehenderet. Quia vero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberanPlatonici quidem, quamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dedit. Iudicio enĩ fecit. iudicio patitur: quãuis fece¬
rit damnatione qđ iniquũ est. patiatur dã pnatione qđ
detur humanis: qͥa in hac infirmitate moribundorũ
sensuũ. deest ille sensus altissimȩ purissimȩq sapientiȩ:
quo sentiri possit qͣntũ nefas in illa pͥma p̃uaricatione
cõmissũ sit. Quantũ enĩ magis homo fruebat᷑ dõ. tanto
maiore impictate dereliqͥt dm̃: & factus . ẽ. malo dignꝰ
eterno: qͥ hoc inse ꝑemit bonũ. qđ eẽ posset ȩternũ:
Hinc ẽ. uniuersa generis human i massa dãpnata:
qm̃ qui hoc primꝰ admisit. cũ ea quȩ in illo fuerat
radicata sua stirpt̾ punitus est: ut nullus ab hociusto
debitoq supplicio nisi miscdã & indebita grã liberet᷑.
atq ita disꝑtiatur genꝰ humanũ : ut in quibusdã de¬
monstretur qͥdualeat misericors grã. inceteris quid¬
iusta uindicta: Neq enĩ utrũq demonstraret᷑ in om̃ib

Expanded text:
quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecequod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod detur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione commissum est. quanto enim magis homo fruebatur deo, tanto maiore impietate dereliquit deum et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum, quod esse posset aeternum. Hinc est uniuersa generis humani massa damnata; quoniam, qui hoc primus admisit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc iusto debitoque supplicio nisi misericordi et indebita gratia liberetur adque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur qiusta uindicta. neque enim utrumque demonstraretur in omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nũqͥd mora qua occidit᷑ quȩ ꝓbreuis. ẽ. eiꝰ suppli¬
cium leͥges estimant. & ñ qđ cũ insẽpiternũ aufer̃
de societate uiuentiũ: Qđ est autẽ de ista ciuitate
mortali homines supplicio primȩ mortis: hoc ẽ. de illa
ciuitate immortali. homines supplicio scdȩ mortis
auferre. Sicut enĩ nonefficiunt leges huiꝰ ciuitatis
ut incã quisq reuocet᷑ occisus: sic nec illius. ut inuitã
fucritis in ea remetict᷑ uob̃. si tẽporale peccatũ suppli¬
cio punit᷑ ȩterno: Nec attendunt ñ ꝓpt̃ equale tẽ
poris spaciũ: sed ꝓpt̃ uicissitudinẽ mali. id est ut¬
qui mala feccrit mala patiatur. eandẽ dictã fuisse m̃ surã :
quãuis hoc inea re ꝓprie possit accipi. de qua dñs cũ hoc
diceret loque̾batur: idest de iudicus & condẽnationib.
OPinde qͥ uidic at & condẽ riat iniuste. si iuidicat᷑ & con¬
dẽpnatur iuste. in cadẽ mensura recipit: quãuis ñ hoc

Expanded text:
numquid mora, qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplinumquid mora, qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate immortali homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitamfueritis, in ea remetietur nobis, si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? nec attendunt non propter aequalitatem temporis, sed propter uicissitudinem mali, id est utqui mala fecQuamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
debere quã diu fecit unde meruit alligari. cũ iustissi¬
me annosas poenas seruus in cõpedib pendat. qͥ uerbo
aut ictu celerrime transeunte uel lacessuut dominũ
uel placauit : Iam uero dãpnũ. ignominia. exiliũ. ser¬
uitus. cũ plerũq sic infligunt᷑ ut nulla uenia relaxent᷑.
nonne ꝓ huiꝰ uitȩ modo similia poenis uident᷑ ȩt̃nis.
Ideo quippe ȩt̃na cẽ non possunt: quia nec ipsa uita
quȩ his plectit᷑. porrigit᷑ ineternũ. Et tam̃ peccata
quȩ uindicant᷑ longissimi tẽporis poenis: breuis¬
simo tẽpore ꝑpetrant᷑. Nec quisquã extitit. qui
censeret tã cito nocentiũ finienda eẽ corm̃ta: quã cito
factũ est uel homicidiũ. uł adulteriũ. uł sacrilegiũ.
uel qđ libet aliud scelus: non tẽporis longitudine.
sed iniqͥtatis & impictatis magnitudine metiendũ.
Q uiuero ꝓ aliquo grandi crimine morte multat᷑.

Expanded text:
debere, quamdiu fecit unde meruit alligari, cum iustissidebere, quamdiu fecit unde meruit alligari, cum iustissime annosas poenas seruus in compedibus pendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? iam uero damnum, ignominia, exilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur. nec quisquam extitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcerna: quasi ullius idiis quã iusticia legis attendat.
ut tanta mora tẽporis quisq puniat᷑. qͣnta mora tẽporis
unde puniret᷑ admisit. Octo genera poenarũ in legib
cẽ scribit tullius: damnũ. uincla. uerbera. talionẽ. igno¬
miniã. exiliũ. mortẽ. scruitutẽ. Quid hoꝵ c̃. qđ in
brtut̃ tempus ꝓcuiusq peccati celeritate coartet᷑. ut
tanta uindicet᷑ morula qͣnta dep̃hendit᷑ ꝑpetratũ nisi
fortt talio. id enĩ agit ut hoc patiat᷑ quisq qđ fecit:
Unde illud ẽ. legis. Oculũ ꝓoculo: dentẽ ꝓdente
Ficrienĩ potest. ut tã breuitẽpore qͥsq amittat oculũ
scucritate uindictȩ. quã tulit ipse alteri impbitate pecca.¬
ci. Porro autẽ si alienȩ feminȩ osculũ infixũ rationis
sit uerbere uindicare. nonne qui illud puncto tẽporis
fecerit. incõparabili horarũ spacio uerberat᷑. & suauitas
uoluptatis exiguȩ diuturno dolore punitur.: Quid:
In uinculis nũquid tãdii quisq iudicandus. ẽ. esse

Expanded text:
eterna, quasi ullius id umquam iustitia legis adtendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri improbitate peccati. porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, incomparabili horarum spatio uerberatur et suauitas delectationis exiguae diuturno dolore punitur? quid in uinculis? numquid tamdiu quisque iudicandus est esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut iã non seduc at gentes ex quib constat ȩccła q̃s antea
seductas tenebat ante quã essent ȩccła. Neq enĩ dictũ ẽ.
ut ñ seduceret aliquẽ: sedut non seduceret inqͥt iã gentes.
inquib ȩccłam ꝓculdubio uoluit intelligi Donec fini¬
antur inqͥt mille anni: id est aut qđ remanet de seato
die qͥ constat ex mille annis. aut om̃s anni qͥb deinceps
hoc scłm ꝑagendũ est. Nec sic accipiendũ est qđ ait ut ñ
seducerct gentes donee finiant᷑ mille anni. quasi postea

Expanded text:
ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas tenebat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum est ut non seduceret aliquem, sed ut non seduceret, inquit, iam gentes. in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi, donec finiantur, inquit, mille anni, id est, aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. Nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ. cuiꝰ mutatione finalis illa mutatio figurata
est. ꝓpter quã diuinitꝰ cuncta dicta. cuncta conscrip.¬
ta sunt ds̃ ꝓmiserit: qđ ad rẽ de qͣ agimꝰ ꝑtinit
uii regi dauid multa ꝓspera ꝓuenissent: cogita¬
uit facere dõ domũ. templũ illud scilicet excellentis¬
sume diffamatũ: qđ arege salomone filio eius postra
cum dixisset ds. qđ non ab ipso dauid sibi ȩdifica.¬
retur domꝰ. neq ꝑtantũ tempus se mandasse cui¬
quam in popło suo ut sibi fieret domꝰ cȩdrina: & nc̃
inquit hȩc dices seruo meo dauid. Hȩx dicit dñs
omp̃s: Accepi te de ouili ouiũ. ut esses inducẽ super

Expanded text:
in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid multa prospera prouenissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio eius postea cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: Haec dicit Dominus omnipotens: Accepi te de ouili ouium, ut esses in ducem super
Abbreviated transcription (Latin):
ut non iã quisq intendat accipere carnalẽ. sed
spirit᷑alẽ felicitatẽ o ꝑpter qđ ipse magnꝰ ꝓpħa
samuhel. ante quã unxisset regẽ saul quando ex
contra popłm dĩ. tonuit dñs suꝑ cos & confusi su&.
& offenderunt corã isr ł atq suptrati sunt: assũpsit
lapidẽ unũ. & statuit illũ inter massephathnouam
& ueterẽ. & uocauit nom̃ cius abennezer: qđ est la¬
tine lapis adutoru. Et dixit Usq huc: adiuuit nos
dñs. Massephat: incerp̃tatur intentio Lapis ille
adiutorii. medietas ẽ. saluatoris: ꝑ quẽ transcundũ
est amassephat uetere ad nouũ. id est ab intentione
qua expectabat᷑ in carnali regno beatitudo falsa car.¬
nalis: ad intentionẽ qua ꝑ nouũ testam̃tũ expectatur
in regnocęloꝵ beatitudo uerissima spiricͤalis. Qua
qm̃ nichil est melius: hucusq ad iuuat ds̃ Iamnunc
uideo eẽ monstrandũ: quid ipsi dauid qͥ sauli successit

Expanded text:
ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset regem Saul, quando exccontra populum Dei tonuit Dominus super eos, et confusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsumsit lapidem unum et statuit illum inter Massephat nouam et ueterem, et uocauit nomen eius Abennezer, quod est Latine lapis adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima spiritalis; qua m nihil est melius, huc usque adiuuat Deus. CAuideo esse monstrandum, quid ipsi Dauid. qui Sauli successit
Abbreviated transcription (Latin):
Ptorsus in solubilẽ uidemꝰ ꝑ hȩc uerba ꝓlatã diuinitꝰ
fuisse sententiã de ista diuisione popłi isrł: & om̃ino
ꝑpetuã. Quicũq enĩ ad xp̃m transier̃ uł transcunt
uel transibunt inde: non erant inde scđm dĩ p̃scien¬¬
tiam. Nam scđm generis humani unã eandẽq: na.¬
turam: ꝓrsus qͥcũq exisrahelitis adherentes xp̃o
ꝑseuerant in illo. nũquã erunt cũ eis istahelitis qͥ eiꝰ
inimici usq infinẽ uitȩ huius eẽ ꝑsistunt: sed in
diuisione quȩ hic p̃nunciata ẽ. ppetuo ꝑmanebu&.
Nichil enĩ ꝓdest testam̃tũ uetus de monte sina in
scruitutẽ generans: nisi quia testuoniũ ꝑhibet
testam̃to nouo. Alioquin: quãdui legit᷑ mor ses.
uelam̃ suꝑ corda eoꝵ positũ est. Cũ autẽ inde qͥsq
transicrit ad xp̃m: auftret᷑ uelam̃: Transeuntium
quippe incentio ipsa. mutat᷑ de uetere ad nouum :

Expanded text:
Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel transeunt uel transibunt inde, non erant inde secundum Dei praescientiam, non secundum generis humani unam eandemque naturam. Prorsus quicumque ex Israelitis adhaerentes Christo perseuerant in illo, numquam erunt cum eis Israelitis, qui eius inimici usque in finem uitae huius esse persistunt; sed in diuisione, quae hic praenuntiata est, perpetuo permanebunt. Nihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum,
Abbreviated transcription (Latin):
dcis cẽt ingenti uastatione subuersa: atq translata.
Sed hoc quid ad saulẽ. cũ si tale aliqͥd cõminandũ
cet ipsi dauid fuerat potius cõminandũ. cuius fue.¬
rat filius salomon: Postremõ nunc inter se gens
hębrea diuisa non est: sed indiffirent̃ in ciusdẽ
erroris societate dispsa ꝑterras. Diuisio uero illa.
quam ds̃ sub ꝑsona saulis illius regni & popłi
figurã gerentis. eidẽ regno popłoq minatus est
eterna atq immutabilis significata est phoc qđ
adiunctũ est: & ñ conuertet᷑ neq poenitebit cũ.
qm̃ non est sicut homo ut pocniteat eũ. Ipse nuna.¬
tur & ñ ꝑmanet. id est homo minat᷑ & ñ ꝑmanet:
non autẽ ds̃ quẽ non poenitet sicut homuinẽ tibi
autt̃ legitur qđ poeniteat eũ: mutatio rerũ signi.¬
ficatur. imnutabili p̃scientia manente diuina.
Ubi ciĩ non poenitere dicit᷑: ñ mutare intelligit᷑:

Expanded text:
aeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. aeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. Sed hoc quid ad Saulem, cum, si tale aliquid comminandum esset, ipsi Dauid fuerit potius comminandum, cuius erat filius Salomon? Postremo nunc inter se gens Hebraea diuisa non est, sed indifferenter in eiusdem erroris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, quam Deus sub persona Saulis, illius regni et populi figuram gerentis, eidem regno populoque minatus est, aeterna adque inmutabilis significata est per hoc, quod adiunctum est: Et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut paeniteat eum; ipse minatur, et non permanet; id est, homo minatur, et non permanet: non autem Deus, quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
meliorite: nã & quidã sic sunt interp̃tati. Sed meli¬
us sic accipit᷑: bono suꝑte: ut qͥa ille bonus ẽ. ideo sit
suꝑte. iuxta illud aliud ꝓpheticũ. donec ponã om̃s
inimicos tuos sub pedib tuis. inquib est & isrł:
cui suo ꝑsecutori regnũ abstulit xp̃s. quãuis fuerit
illic & isrł in quo dolus ñ erat. qđdã quasi frum̃tũ
illarũ palearũ. Nam utiq inde erant apł̃i. inde tot
martires. quoꝵ prior stephanus: inde tot ȩccłȩ qͣs
apłs paulus commemorat. in conuersione eiꝰ magni.¬
ficantes dm̃. De quare non dubito intelligendũ
& isrł adliberã ꝑtinentẽ. Nam ista duo genera pri.¬
mumerant simul: uelut abrahã adhuc adhereret
ret: eice ancillã & filiũ ciꝰ. ꝓpter peccatũ quidem
salomonis regnante filio cius roboam. scimꝰ isrł in
duo fiusse diuisũ: atq ita pseuerasse habentibus
singulis partib reges suos. donec illa gens tota achal.¬

Expanded text:
meliori te; nam et quidam sic sunt interpretati: sed melimeliori te; nam et quidam sic sunt interpretati: sed melius sic accipitur, bono super te, ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud propheticum, Donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis . In quibus est et Israel, cui suo persecutoriillic et Israel, in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum. Nam utique inde erant apostoli, inde tot martyres, quorum prior Stephanus, inde tot Ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conversione ejus magnificantes Deum. De qua re non dubito intelligendum et Israel ad liberam pertinentem; nam ista duo genera primum simul erant velut Abraham adhuc adhret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Israel in duo fuisse diuisum adque ita perseuerasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chald
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ne sis rex suꝑ isrł. & di. rũpet dñs regnũ ab istł.
de manu tua hodie: q̃draginta regnauit annos suꝑ
isrł. tanto scilicet spacio tẽporis qͣnto & ipse dauid:
& audiuit hoc pͥmo cẽpore regni sui. ut intelligamꝰ
ideo dictũ. qͥa nullus de stirpe eius fuerat regnaturꝰ:
& respiciamꝰ ad stirpẽ dauid unde exortus. ẽ. scdm
carnẽ mediator dĩ & hominũ homo xp̃s iħs Non¬
legitur. di rũpet dñs regnũ isrł de manutua: sed
sicut a nob̾ positũ. est inuentũ ingrecis: di rũpet dñs
regnũ ab isrł de manutua. ut hoc intelligatur de
manutua. qđ est ab isrł. Popłi ergo isrł ꝑsonã figura¬
te gerebat homo iste: qui popłs regnũ fuerat amiis¬
surus. xp̃o iħu dño nr̃o ꝑ nouũ testam̃tũ non carna.¬
liter sed spirit᷑alit̃ regnaturo. De quo cũ dicitur.
& cdabit illud ꝓximo tuo: ad carnis cognationẽ id

Expanded text:
Dominus, ne sis rex super Israel, et: Disrupit Dominus regnum ab Israel Dominus, ne sis rex super Israel, et: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, quadraginta regnauit annos super Israel, tanto scilicet spatio temporis, quanto et ipse Dauid, et audiuit hoc primo tempore regni sui; ut intellegamus ideo dictum, quia nullus de stirpe eius fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem Dauid, unde exortus est secundum carnem mediator Dei et hominum, homo Chriss codicibus legitur: dirumpet Dominus regnum Israel de manu tua, sed sicut a nobis positum est inventum in Graecis: Disrumpet Dominus regnum Israel de manu tua. Ut hoc intelligatur de manu tua, quod est ab Israel. Populi ergo Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat amissu Domino nostro per novum Testamentum, non carnaliter, sed spiritualiter regnaturo. De quo cum dicitur, Et dabit illud proximo tuo, ad carnis cognationem id
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩret sibi ergo dix̃: suũ habebit: Vnde in latina
lingua hoc uerbũ accipit p̃positionẽ. & adquirit dr̃
qđ satis aꝑtũ est quid significet: quanquã & sine
additam̃to p̃positionis quęrere intelligat᷑ ad qͥrere:
ex quo lucra uocant᷑ & quęstus. Rursus peccauit¬
rex suꝑ isrł. Et rursus ꝓeodẽ peccato cũ id c̃fiteret᷑
saul & ueniã precaret᷑. rogaretq samuhelẽ ut reuer.¬
teret᷑ cum illo ad placandũ dm̃: non reuertar inquit
tecum. qͥa spreuisti uerbũ dñi: & sꝑnet te dñs ne sis
rex suꝑ isrł. Et conuertit samuhel facit̃ suã ut abiꝰ.
ret: & tenuit saul pinnulã diploidis ciꝰ & di rupit
eam. Et dix̃ ad eũ samuhel. Di rũpet dñs regnũ ab
isrł de manutua hodie. & dabit ꝓximo tuo suꝑte:¬
bit cum: qm̃ non .ẽ. sicut homo. ut poeniteat eũ
Ipse minat᷑: & non ꝑmanet. Iste cui dicit᷑. sꝑnet te

Expanded text:
Quaeret sibi ergo dixit, suum habebit. Unde in latina Quaeret sibi ergo dixit, suum habebit. Unde in latina lingua hoc verbum accipit praepositionem, et, Acquirit, dicitur: quod satis apertum est quid significet. Quanquam et sine additamento praepositionis Quaerere intelligatur Acquirere: ex quo lucra vocantur ero eodem peccato, cum id confiteretur Saul et ueniam precaretur rogaretque Samuelem, ut reuerteretur cum illo ad placandum Deum: Non reuertar, inquit, tecum; quia spreuisti uerbum Domini, et spernet te Dominus, ne sis rex super Israel. Et conuertit Samuel faciem suam, ut abiret; et tenuit Saul pinnulam diploidis eius et disrupit eam. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie et dabit proximo tuo bonbit eum; quoniam non est sicut homo, ut paeniteat eum; ipse minatur, et non permanet. Iste, cui dicitur: Spernet te
Abbreviated transcription (Latin):
seruare peccanti. Neq enĩ peccaturũ eũ cẽ nescie.¬
bat. Sed prȩparauerat regnũ cus: in quo figura
regni cẽt ȩc̃ni. Ideo addidit: & nunc regnũ tuũ non
stabit tibi. Stetit ergo & stabit. qđ inillo significa.¬
tum est: sed ñ huic stabit. quia ñ inet̃nũ ipse fuerat
regnaturus nec ꝓgenies eius: ut saltẽ ꝑ posteros
alterũ alteri succedentes. uideret᷑ impleri qđ dic¬
tumẽ. in ȩcernũ. Et queret inqͥt dñs sibi hominẽ.
siue clauid. siue ipsũ mediatorẽ significans testam̃ti
noui: qͥ figurabat᷑ in crismate etiã quo unctus est
ipse dauid & ꝓgenies cius: Non autẽ quasi nesciat
ubi sit ita sibi hominẽ ds querit: sed ꝑ hominẽ more
hominũ loquit᷑. quia & sic loquendo nos quȩxit.
Non solũ enĩ dõ patri. uerũ quoq ipsi uiugenito eius
qui uenit quȩrere qđ pcrierat. usq adeo iã eramꝰ noti:
ut in ipsoesscmꝰ electi. ante constitutionẽ mundi

Expanded text:
seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nescieseruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset aeterni. Ideo addidit: Et nunc regnum tuum non stabit tibi. Stetit ergo et stabit, quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quia non in aeternum ipse fuerat regnaturus, nec progenies eius, ut saltem per posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue Dauid siue ipsum Mediatorem significans testamenti noui, qui figurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo nos quaerit. Non solum enim Deo Patri. uerum ipsi quoque Unigenito eius, qui uenit quaerere quod perierat, usque adeo iam eramus noti, ut in ipso essemus e
Abbreviated transcription (Latin):
uiolati. quia uel indum̃tũ eius sic attrectauit:
coctimuit. Ita enĩ scriptũ est. Et ꝑcussit cor dauid
suꝑcum: quia abstulit pinnulã clamidis eiꝰ Ciris
aute quicũ illo crant. & ut saulẽ in manꝰ suas tradi¬
tum interimeret suadebant: ñ michi inqͥt c̃tingac
a dño si feccro hoc uerbũ domino meo xp̃o dñi. in¬
umbrȩ futuri: ñ ꝓpter ipsã. sed ꝓpter illud quod
prefigurabat tanta ueneratio caxhibebat᷑ Unde et
illud qđ ait sauli samuheł. qm̃ non seruastimanda
tũ qđ mandauit tibi dñs. quẽ ad modũ nunc para¬
uerat dñs regnũ tuũ usq inȩt̃nũ suꝑ isrł. & nunc
regnũ tuũ non stabit tibi. & quȩret dñs sibi homi.
nem scđm cor suũ. & mandabit ei dñs eẽ in pͥncipẽ
suꝑ popłm suũ. qͥa non custodisti quȩ mandauit cͥ
dñs: non sic accipiendũ est acsi ipsũ saulẽ ds̃ inȩcer¬
num p̃parauerit regnaturũ. & hoc postea noluerit

Expanded text:
uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si fecero hoc uerbum domino meo christo Domini, inuri non propter ipsam, sed propter illud, quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum super Israel: et nunc regnum tuum non stabit tibi, et quaeret Dominus sibiesse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
fidei qđ ꝑ ipsũ adumbrabat᷑ figurabaturq ꝓmis¬
sum .ẽ. sed ne putaret᷑ ipsa umbra eẽ mansura.
ideo etiã mutatio eiꝰ debuit ꝓphetari. Regnũ quoq
isto modo etiã saulis ipsius. qͥ certe reꝓbatꝰ atq reiec.¬
tus ẽ: futuri regni erat umbra. in ȩt̃nitate mansuri:
Oleum qͥppe illud quo unctus ẽ. & ab eo crismate
xp̃s est dictus: mistice accipiendũ & magnũ sacram̃.¬
tum intelligendũ est. qđ in eo tantũ ueneratus est
ipse dauid: ut ꝑcusso corde pauitauerit. quando
intenebroso occultatus antro quo etiã saul urguente
intrauerat necessitate naturȩ. exiguã particulã¬
dauid uestis eiꝰ retrorsũ latent̃ abscidit. ut haberet
unde monstraret quomodo ci peꝑcerit cũ possetoc.¬
cidere: atq ita suspitionẽ de animo cius qua scm̃
dauid putans inimicũ suũ uehement̃ ꝑsequebatur
auferret. Nc itaq reus cẽt tanti sacram̃ti in saule

Expanded text:
sed ei quod per ipsam adumbrabatur figurabaturque, promissed ei quod per ipsam adumbrabatur figurabaturque, promissum est. Sed ne putaretur ipsa umbra eideo etiam mutatio eius debuit prophetari. Regnum quoque isto modo etiam Saulis ipsius, qui certe reprobatus adque reiectus est, futuri regni erat umbra in aeternitate mansuri. Oleum quippe illud, quo unctus est et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule
Abbreviated transcription (Latin):
rius dedisse se cibos domui aaron de uictimis uete¬
ris testam̃ti. ubi ait. dedi domui patris tui omĩa quȩ
sunt ignis filioꝵ istł in escã. hȩx quippe fuerant
sacrificia iudȩoꝵ: ideo hic dix̃ manducare panẽ.
quod est in nouo testam̃to sacrificiũ xpĩanoꝵ. Cũ¬
igitur hȩc tanta cunc altitudine p̾nunciata sint. qͣn¬
ta nunc manifestatione clarescunt: non frustra tam̃
moueriquispiã potest ac dicere. quomͦ confidimus
uenire omia quȩ in libris illis uentura pͣdicta sunt.
si hoc ipsũ qđ ibi diuinitꝰ dictũ cst. domꝰ tua & domꝰ
patris tui transibunt corã me inȩt̃nũ effectũ habere¬
non potuit qm̃ uidemꝰ illud sacerdotiũ fiusse mutatũ.
& qđ illi domui ꝓmissũ est. nec sperari aliqͣndo cõplẽ¬
dum: qͥa illud qđ ei reꝓbato mutatoq succedit hoc
potius p̃dicat᷑ ȩternũ : Hoc qͥ dicit: nondũ intelligit

Expanded text:
rius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueterius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueteris testamenti, ubi ait: Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec quippe fuerant sacrificia Iudaeorum: ideo hic dixit: Manducare panem, quod est in nouo testamento sacrificium Christianoruigitur haec tanta tunc altitudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedicta sunt, si hoc ipsum, quod ibi diuinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui transibunt coram meinaeternum, effectunon potuit? Quoniam videmus illud sacerdotium fuisse mutatum; et quod illi domui promissum est, nec sperari aliquando complendum: quia illud quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
hic ipsam plebẽ dicit: cuiꝰ plebis ille sacerdos. ẽ media¬
tor dĩ & hominũ homo xp̃s iħis. Cui plebi: dicit apłs
petrus. Plebs scã : regale sacerdociũ. Quãuis non nulli
sacrificiitui sint int̾ pretati. ñ sacerdotutui: qđ nichi¬
lominus cundẽ significat popłm xp̃ianũ: unde
dicit apłs paulus: Unus panis. unũ corpꝰ multisu.¬
mus: Qđ ergo addidit manducare panẽ: etiã ipsũ
sacrificugenus elegant̃ ex pressit. de quo dicit sacer.¬
dos ipse. Panis quẽ ego dedero: caro mea ẽ ꝓ scłi uita:
Ipsum ẽ. sacrificiũ. non scđm ordinc̾ aaron: sed scđm
ordinẽ melchisedech Qui legit intelligat. Bre¬
uis itaq ista confessio & salubrit̾ humilis qͣ dicit᷑.
iacta me in partẽ sacerdotii tui manducare panẽ:
ipse est obolus argenti. qͥ & breue est & eloquiũ dñi ẽ.
habitantis incorde credentis: Quia enĩ dixerat supe.¬

Expanded text:
hic ipsam plebem dicit, cujus plebis ille sacerdos est Mediahic ipsam plebem dicit, cujus plebis ille sacerdos est Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Cui plebi dicit apostolus Petrus, Plebs sancta, regale sacerdotium . Quamvis nonnulli, sacrificii tui sint interpretati; non, sacerdotii tui: quod nihilo minus eundem significat populum Christianum. Unde dicit apostolus Paulus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Quod ergo addidit: Manducare panem, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse: Panis, quem eg4 dedero, caro mea est pro saeculi uita. Ipsum est sacrificium; non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech, qui legit, intellegat. Breuis itaque ista confessio et salubriter humilis, qua dicitur: Iacta me in partem sacerdotii tui manducare panem; ipse est obolus argenti, quia et breue est et eloquium Domini est habitantis in corde credentis. Quia enim dixerat supe
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ continuo secutꝰ adiunx̃ Ueniet ad orare ei õbolo
argenti. Cui adorare. nisi sũmo illi sacer doti qui&¬
ds̃ est: Neq enĩ u llo sacerdotio scđm ordinẽ aaron
ad hoc ueniebant homines ad tẽplũ uel altare dĩ:
ut sacerdotẽ adorarent. Quid est autẽ qđ ait obolo
argenti. nisi breuitatẽ uerbi fidei de quo cõmemorat
apłs dictũ. uerbũ consũmans & breuians faciet dñs
suꝑterrã : Argentũ autẽ ꝓeloquio poni: psalmꝰ testis ẽ.:
ubi canit᷑: Eloquia dñi eloqͥa casta: argentũ igne exa¬
minatũ. Quid ergo dicit iste qͥ uenit adorare sacer¬
doti dĩ & sacerdoti dõ: lactame in partẽ sacerdocutui:
manducare panẽ. Nolo in patrũ meoꝵ collocari honore
qui nulłꝰ est: iactame in partẽ sactrdocutur Slegicnĩ
abicctus cẽ in domo dñi: qualecũq & quantulũ cũq
membrũ eẽ cupio sacerdotu tui. Sacerdotiũ quippe.

Expanded text:
mo Dei continuo secutus adjunxit, Veniet adorare ei obolo mo Dei continuo secutus adjunxit, Veniet adorare ei obolo argenti: cui adorare, nisi Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualecumque et quantulumcumque membrum e
Abbreviated transcription (Latin):
serunt: de quo genere etiã nunc usq nondesunt. Nã
de illa domo huius heli: iam supra dictũ erat. Et om̃is
qui superauerit domꝰ tuȩ: decidet ingladio uiroꝵ.
Quomodo ergo hic uere dici potuit. & crit qͥ supera.¬
uerit indomo tua utniet adorare ei si illud ẽ. uerũ
qđ ultore gladio nemo inde suꝑerit. nisi qͥa illos in¬
telligi uoluit qui ꝑtinent ad stirpẽ. sed illius totius
sacerdocii scđm ordinẽ aaron: Ergo side illis at
prȩdestinatis reliquiis de quib alius ꝓpħa dixit.
reliquiȩ saluȩ fient. unde & apłs. sicergo inqͥt & in
hoc tempore rliquie ꝑ electionẽ grẽ saluȩ factȩ
sunt: quia & de talib reliquiis bene intelligitur
cẽ de quo dietũ est qui superauerit indomotua: ꝓfec.¬
to eredit in xp̃m: sicut tẽporib apłoꝵ exipsa gente
plurimi crediderunt. neq nunc desunt. qͥlicet
rarissune. tam̃ credant: & inplet᷑ ineo qđ hic iste ho¬

Expanded text:
serunt, de quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam serunt, de quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit: Reliquiae saluae fient unde et apostolus: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: profecto credit in Christum; sicut temporibplurimi crediderunt; neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant, et impletur in eis quod hic iste ho
Abbreviated transcription (Latin):
meo & quȩ in anima mea faciat. & ȩclificabo cidomũ
inquit corã xp̃o meo: om̃ib dieb Transibit dix̃. conuer¬
sabitur: sicut superius dixerat de domo aaron. dixi.
domo utiq intelligendũ est. non de illo sacerdote
qui t̃ ap̃s ipse mediator atq saluator Domus ergo
quȩ in corde meo & quȩ in anima mca faciat: non ar¬
bitremur habere anunã dm̃ cũ sit conditor animȩ.
scdita hoc de dõ trõpice ñ ꝓpric dicit᷑. sicut manus
& pes. & alia corporis membra. Et ne credatur scđm
hoc homo incarnis huius effigie factus ad imaginẽ
di: adduntur & alȩ. quas utiq non habethomo: et
dicitur dõ. Sub umbra alarũ tuarũ ꝓtege me: ut
intelligant homines de illa in effabili natura ñ ꝓprus
sed trans latis rerũ uocabulis ista dici. Qđ uero ad uin.¬
gitur. & erit qui superauerit in domo tua ueniet ado.¬
rareci: non ꝓprie de domo dicit᷑ huius heli. sed illus
aaron. de qua usq ad aduentũ xp̃i iħu homines reman.¬

Expanded text:
meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei domuminquit, coram « Christo meo omnibus diebus. » « Transibit, » dixit, conversabitur, sicut superius dixerat de domo Aaron: « Dixi, domo utique intelligendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse, mediator, atque Salvator. Domus ergo quae in corde meo et quae in anima mea faciat, « non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae, sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur, sicut manus et pes et alia corporis membra. Et ne secundum hoc credatur homo in carnis huius effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo, et dicitur Deo: Sub umbra alarum tuarum proteges me; ut intellegant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed translatis rerum uocabulis ista dici. Quod uero adiungitur: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, non proprie de domo dicitur huius Heli. sed illius Aaron, de qua usque ad aduentum Iesu Christi homines reman
Abbreviated transcription (Latin):
so leni nia instituta. Dicit deinde multa inmisterus
eius tradita: quȩ nisi ad frugũ inuentionẽ non ꝑtine
hoc non solum liquorib fructuũ quoꝵ quodã modo
primatũ uinũ tenet. uerũetiam seminib animaliũ
prefecerunt: ad quantã turpitudinẽ ꝑuenerint piget
quidẽ dicere ꝓpter sermonis longitudinẽ. sed ꝓpter
istoꝵ suꝑbam hebitudinẽ non piget. Intercȩtera quȩ
pret̾mittere qm̃ multa sunt cogor. in italiȩ cõpitis¬
quȩdam dicit sacra celebrata. cũ tanta licentia turpi

Expanded text:
sollemnia constituta. Dicit deinde multa in mysteriis sollemnia constituta. Dicit deinde multa in mysteriis eius tradi, quae nisi ad frugum inuentionem non pertinhoc non solum liquoribus fructuum, quorum quodam modo primatum uinum tenet, uerum etiam seminibus animalium praefecerunt, ad quantam turpitudinem peruenerint, piget quidem dicere propter sermonis longitudinem; sed propter istorum superbam hebetudinem non piget. Inter cetera, quae praetermittere, quoniam multa sunt, cogor, in Italiae coquedam dicit sacra Liberi celebrata cum tanta licentia turpi
Abbreviated transcription (Latin):
foccundũ. Hȩc & alia de saturno multa dicuntur :¬
& ad semen omĩa referunt᷑. Sed saltẽ saturnꝰ semi¬
nib cũ tanta potestate sufficeret. Quid ad hȩc
du alii requirant᷑ macime liber & libera id est
ceres. de quib rursus qđ ad semen attinet tanta dicit.¬
predicant᷑ illa eleusina quȩ apud athenienses nobi¬
lissima fuerunt. de quib iste nichil int̾pretatur.
nisi qđ attinet ad frumentũ qđ ceres inuenit: & ad
ꝓserpinã quam rapiente orco ꝑdidit. & hanc ipsam
dicit significare fecunditatẽ seminũ: Quȩ cũ defu¬
isset quodã tempore. eademq sterilitate c̃ra mereret:
exortam ẽẽ opinionẽ qđ filiã cereris idest ipsã fecun-¬
ditatẽ quȩ apserpendo ꝓserpina dicta est orcus abstu.¬
lerat: & apud inferos detinuerat. Quȩ res cum fuisset
luctu publico celebrata: quia rursus cadẽ fecunditas
redut. ꝓserpina reddita exchortã eẽ leticiam: & ex hoc

Expanded text:
fecundum. Haec et alia de Saturno multa dicuntur, efecundum. Haec et alia de Saturno multa dicuntur, et ad semen omnia referuntur. Sed saltem Saturnus seminibus cum tanta ista potestate sufficeret; quid ad haec di alii l\'equiruntur, maxime Liber et Libera, id est Ceres? De quibus rursus, quod ad semen adtinet, tanta dicit,praedicantur illa Eleusinia, quae aput Athenienses nobilissima fuerunt. De quibus iste nihil interpretatur, nisi quod adtinet ad frumentum, quod Ceres inuenit, et ad Proserpinam, quam rapiente Orco perdidit; et hanc ipsam dicit significare fecunditatem seminum; quae cum defuisset quodam tempore eademque sterilitate terra maereret, exortam esse opinionem, quod filiam Cereris, id est ipsam fecunditatem, quae a proserpendo Proserpina dicta esset, Orcus abstulerat et aput inferos detinuerat; quae res cum fuisset luctu publico celebrata, quia rursus eadem fecunditas rediit, Proserpina reddita exortam esse laetitiam et ex hoc