comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui inedia uiscera uacua et exianita exi¬
stant. leiunium autem et statio dicitur.
Statio autem de militari exemplo nomen
castris. stationem militum rescindit. Nam
leticia libentius. tristicia sollicitius ad mi¬
nistrat disciplinam. Unde et milites
nunquam in memores sacramenti magis
stationibus parent. Discernunt autem qui¬
dam inter ieiunium et stationem. Nam
ieiunium ẽ indifferenter cuius libet diei
abstinentia: ñ scđm legem sed scdm ꝓpriã
uoluntatem Ctatio autem ẽ obseruatio sta¬
tutoꝵ uł dierum uł temporum. Dierum.
ut quartȩ feriȩ. et sextȩ feriȩ. Ieuinium ex
ueteri lege preceptum. De qua statione in
quarta et sexta sabbati. Tẽporum autẽ quȩ le¬
galibus ac ꝓpħicis institutionibus termina¬
tis temporibus statuta sunt. ut ieiunium
quarti. quinti. septimi. ac decimi. ut sicut
sponsus. uł sicut obseruatio quadragesimȩ
quȩ in uniuerso orbe institutione apłica

Expanded text:
sui inedia viscera vacua et exinanita exisui inedia viscera vacua et exinanita existunt. 66. Jejunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen castris stationlaetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac decimi mensis; vesponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
municationis in illo uasculo exꝑtus est.
sexta õra orandi grã ascenderat. Idem etiã
cum iohanne horanona templum adiit.
quando paraliticum sanitati reformauit.
Sed et danielem legimus hȩc tempora in
oratione obseruasse. et utiq ex israe lis
disciplina ut ne minus quam ter in die ado¬
remus. Debitores enim sumus trium. patris
orationibꝰ quȩ sine ulla admonitione debent᷑.
Ingressus lucis ac noctis. siue uigiliarum.
Sed et cibum ñ priꝰ sumere quam interposi¬
ta oratione. Priora enim habenda sunt sp̃s
refrigeria: quia priora cęlestia quam terre¬
na. Qui autem uult orationem suam uo-¬
lare ad dm̃. faciat illi duas alas. ieiuniũ
et elemosinam. et ascendit celiter et exau-¬
ditur. Ieiunium ẽ parsimonia uictꝰ abstinen¬
tiaq ciborum. cui nomen ẽ inditum ex qͣ¬
dam parte uiscerum tenui semꝑ et uacua.
quod uulgo ieiunium uocatur. Unde et¬
ieiunii nomen creditur diriuatum. quod

Expanded text:
municationis in illo vasculo expertus est, municationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Joanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. 63. Sed et Danielem legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter 290 die adoremus. Debitores enim sumus trium personarorationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis, sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. 64. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora coelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Dominum, faciat illi duas alas, jejunium et eleemosynam, et ascendet celeriter, et exaudietur. 65. Jejunium est parcimonia victus, abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunum vocatur. Unde jejunii nomen creditur derivatum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt. Continet autẽ confessionem tri-¬
nitatis et unitatem eccłȩ: et omne xp̃iani
dogmatis sacramentũ. Quod simbolum fidĩ
et spei nr̃e non scribitur in carta et atram̃to.
sed in tabulis cordis carnalibus.
ratio peticio dicitur. Nam orare ẽ petere.
sic̃ exorare ẽ impetrare. Constat autem
oratio. loco et tempore. Loco. quia ñ ubiq cũ
oportunitas dederit. aut necessitas importa¬
uerit. Neq enim contra preceptum reputat᷑
ab apłis factum. qui in carcere audientibus
custodibus orabant et canebant dõ. De tẽpo.¬
re uero dictum ẽ. sine uitermissione orate.
sed hoc singularibꝰ. Nam. ẽ. obseruatio qua¬
rum dam horarum cõmunium quȩ diei int̾
spatia signant. tertia. sexta. et nona. Similit̾
et noctis. Sed idõ hȩe orandi horȩ diuise st̃.
ut si forte aliquo fuerimus opere detenti. ip¬
sũd nos ad officium tempus ammoneat. quȩ
cia infusus ẽ. Petrus qua die uisionem com-¬

Expanded text:
posuerunt. Continet autem confessionem Triposuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tesed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab apostolis factum, qui in carcere audientibus custodibus orabant, et canebant Deo. 60. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate, sed hoc singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae diei inter spatia signant, tertia, sexta, et nona; similiter et noctis. 61. Sed ideo orandi hae horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat, quae ia infusus est. Petrus, qua die visionem com
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. et quasi suꝑ baptismi a quam tã quã
suꝑ pristinam sedem recognoscens quiescit.
Nam legitur quod in principio aquis suꝑ fe.¬
rebaturꝰ sp̃s sc̃s.
xorcismus grece. latine coniuratio siue
sermo increpationis. ẽ. ad uersus diabolũ.
ut discedat sicut ẽ illud in racharia. Et os-¬
tendit michi iħm sacerdotem magnum stan¬
tem coram angło domini. et sathan stabat
a dextris eius ut aduersaretur ei. Et dixit
dominus ad satan. Increpet dominus in te
satan. et increpet dñs in te qui elegit hie-¬
rłm. Hoc ẽ exorcismus increpare et con-¬
uirare aduersus diabolum. Unde sciendum
quod non creatura dĩ in infantibꝰ exorcizat᷑
aut exsufflatur. sed ille sub quo sunt om̃s
qui cum peccato nascuntur. Est enim pͥn.¬
ceps peccatorum.
ymbolum ꝑ linguam grecam signum
uł conlatio interpretatur. Discessuri
enim apłi ad euangłirandum in gentibus.
hoc sibi predicationis signum uł inditium

Expanded text:
cendit, et quasi super baptismi aquam tamquam cendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia 3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet in te Dominus, qui elegit Hierusalem.' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium
Abbreviated transcription (Latin):
cuius s anctificatio ita ẽ. lnuocato enim dõ
desrendit sp̃s sc̃s de cęlis. et medicatis aquis
scĩficat eas de semetipso et accipiunt ium
purgationis. ut in eis et caro et anima delictis
inquinata mundent᷑. Crisma grece latine
unctio nominatur. ex cuiꝰ nomint᷑ et xp̃c dici¬
tur. et homo post lauacrum scĩficatur. Nam
sicut in baptismo peccatorum remissio datur.
ita ꝑ unctionem scĩficatio sp̃s adhibetur. et
hoc de pristina disciplina qua ungi in sacer¬
dotium et in regnum solebant. ex quo et
aaron a moyse unctus ẽ. quȩ dum carnalit
fit. spiritalit̾ ꝓficit. quomodo et in ipsa bap¬
tismi gr̃a uisibilis actus ẽ quod in aqua mer¬
gimur: sed spiritalis effectus quod delic̾tis
mundamur. Hoc significat illud unguentũ
quod peccatrix mulier suꝑ pedes. et ea quȩ
dicitur ñ fuisse peccatrix suꝑ caput iħu
fudisse seribuntur. Manus impositio ideo
data et benedict̾a corpora libens a patre des-¬

Expanded text:
Cuius sanctificatio ita est. Invocato enim Deo Cuius sanctificatio ita est. Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de caelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur. Chrisma Graece, Latine unctio nominatur; ex cuius nomine et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio ideo data et benedicta corpora libens a Patre des
Abbreviated transcription (Latin):
co tinctio dicitur. quia ibi homo sp̃u gratiȩ
in melius inmutatũr. et longe aliud quã
erat efficitur. Prius enim fedi eramus defor¬
mitate peccatorum: in ipsa intinctione red¬
dimur pulchri dealbatione uirtutum. Un.¬
de et in canticis scribitur canticoꝵ. Quȩ est
non aliter nisi sub trinitatis designatione
idẽ patris et filii et sp̃s scĩ cognominatione
completur. dicente domino ad apłos. lte do
cete omnes gentes baptizantes eos in nomine¬
in nomine patris et filii et sp̃s scĩ. Sicut .it.
in tribus testibus stat omne uerbum: ita
hoc sacramentum confirmat ternarius nu¬
merus nominum diuinorum. Quod autẽ
ꝑ aquam haptismum datur. hȩc ratio est.
N oluit enim dñs ut res illa inuisibilis ꝑ con¬
gruens et ꝓfecto contractabile et uisibile
impenderetur elementum. suꝑ quod etiam in
principio ferebatur sp̃s sẽs. Nam sicut aqua
purgatur ex terius corpus : ita lactenter eius

Expanded text:
co tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae co tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde et in Canticis scribitur canticorum 8, 5: non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est Patris et Filii et Spiritus sancti, cognominatione conpletur, dicente Domino ad Apostones gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti.' Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter eius
Abbreviated transcription (Latin):
ristiam dicunt. quod latine bona grã int̃¬
ficare intelligãtur. quod sc̃ẽ accipiendum ẽ
Cunt autemꝰ sacramenta. baptismum. chris¬
ma. corpus et sanguis. quȩ ob id sacram̃¬
ta dicuntur: quia sub tegumento corpora¬
lium rerum uirtus diuina secretius salutẽ
eorundem sacramentorũ oꝑatur. IIn de et
a secretis uirtutibus uł a sacris sacramenta
dicuntur. Quȩ idõ frustuose penes eccłãm
fiunt: quia sc̃s in ea manens sp̃s eorundem
sacramentorum latenter oꝑatur effectũ.
Unde seu ꝑ bonos seu ꝑ malos ministros.
intra dĩ eccłam dispensentur : tamen qͥa
sc̃s sp̃s mystice illa uiuificat. qui quondã
apłico in tẽpore uisibilibus apparebat oꝑibꝰ.
nec bonorum meritis dispensatorum ampli.¬
ficantur hȩc dona. nec malorũ adtenuant᷑.
mysterium dicitur: quod secretam et recon-¬
ditam habeat dispositionem. Baptismum
grece latine tinctio interpretatur. quodiccir¬

Expanded text:
ristiam dicunt, quod Latine bona gratia interistiam dicunt, quod Latine bona gratia inteficare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismum et chrisma, corpus et sanguis Domini. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos seu per malos ministros intra Dei ecclesiam dispensentur, tamen quia sanctus Spiritus mystice illa vivificat, qui quondam Apostolico in tempore visibilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum adtenuantur,mysterium dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispositionem. Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcir
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa erant holocaustomata. Olo enim gre¬
ce totum dicitur. caustis incensio: holocaustũ
totum incensum. CerinoNiȩ apud lati¬
nos dicuntur sacra omnia. que apud grecos
orgia uocantur. Propre autem uisum ẽ
doctoribus a carendo appellari cerimonias
quasi carimonias. eo quod ea que insacris
diuinis offeruntur. in suo usu his carerent
homines. quod nomen etiam in usum est
litterarum sc̃arum. Alii ceruonias ꝓpͥe
in obseruationibꝰ iudõꝵ credunt. abstinen¬
tiam scilicet quarumdam escarum scđm
ueterem legem: eoquod obseruantes careant
his rebrs. quibus se abstinuerint. Sacrificiũ¬
dictum quasi sacrum factum. quia prece
mystica consecratur in memoriam ꝓ nobis
dominice passionis. Unde hoc eo iubente cor¬
pus xp̃i et sanguinem dicimus. quod dum
sit ex fructibus terrȩ sanctificatur: et fit sa¬
cramentum operante inuisibiliter spũ dĩ.
cuius panis et calicis sacramentũ greci eucba¬

Expanded text:
ipsa erant holocautomata. Holo enim Graeipsa erant holocautomata. Holo enim Graece totum dicitur; Kausis incensio. Et holocaustum totum incensum. Cerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie in observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebdictum, quasi sacrum factum, quia prece mystica consacratur in memoriam pro nobis dominicae passionis; unde hoc eo jubente corpus Christi et sanguinem dicimus, quod, dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur, et fit sacramentum, operante visibiliter Spiritu Dei, cujus panis et calicis sacramentum Graeci Eucha
Abbreviated transcription (Latin):
aut consecratur. Quod dedicatur dicendo
datur. Unde et appellatur. Unde errant
qui consecrationem dedicationem putant
significari. Immolatio ab antiquis dicta eo
quod in mole altaris posita uictima cedere¬
tur. Unde et mactatio post immolationẽ
est. Nunc autem ĩmolatio panis et calicis
conuenit. Libatio autem tantum modo cali
Libare gͦ proprie fundere ẽ: sumtumq
nomen ex libero quodam qui in grecia usũ
reperit uitis. Hostie apud ueteres diceban¬
tur sacrificia. quȩ fiebant. antequam ad
hostem ꝑgerent. Uictimȩ uero sacrificia
quȩ post uictoriam deuictis hostibus immo¬
labantur: et erant uictime maiora sacrificia
quam hostiȩ. Alii uictimam dictam puta¬
uerunt qui aictu ꝑcussa cadebat. uel quia
uincta ad aras ducebatur. Holocaustum
illud ẽ. ubi totum igne consũmitur quod
offertur. Antiqui enim cum maxima sa¬
crificia administrarent. solebant totas
hostias in sacrorum consumere flamma: et

Expanded text:
aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, libatio autem tantummodo calicLibare ergo proprie fundere est, sumptumque nomen ex Libero quodam, qui in Graecia usum repperit vitis. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia quae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabant. Et erant victimae maiora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Holillud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et
Abbreviated transcription (Latin):
tera enim pͥma uerbi sequentis. extremam
prioris uerbi ueniens excludit. Et dicitur
hebraice osanna quod interpretatur saluifi¬
ca. subaudiendo. uł popłm tuun uł totũ
mundum. Offertorium tali ex causa sũp¬
sit uocabulum. fertum enim dicitur obla¬
tio quȩ altarioffert᷑ et sacrificat᷑ apontificibꝰ: a
qͦ offertorium nominatur. quasi ꝓpter fertũ
Oblatio uocatur: quia offertur. Dona ꝓprie
diuina dicuntur: munera hominum. Nam
munera dicuntur obsequia: quȩ pauꝑes di.
uitibus loco munerum soluunt. Itaq munꝰ
homini datur. Donum dõ. Unde etiam in
templis. donaria dicimus. Mun era autem
uocantur quia manibus uł accipiuntur. uel
dantur. Duo sunt autẽ quȩ offeruntur: do¬
num et sacrificium. Donum dicitur. quicqͥd
auro. argentoq. aut qualibet alia specie ef.¬
ficitur. Sacrificium autẽ ẽ uictima. et
quȩcumq in ara cremantur. scuponuntur.
Omne autẽ quod dõ datur. aut dedicatur.

Expanded text:
tera enim prima verbi sequentis extremam tera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, subaudiendo vel: populum tuum, vel: totum mundum. Offertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Oblatio vocatur quia offertur. Dona proprie divina dicuntur, munera hominum. Nam munera ditibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur
Abbreviated transcription (Latin):
quod et ipsum hebreum ẽ. Quȩ duo uerba
amen et alleluia nec grecis. nec latinis. nec bar¬
baris licet in suam linguam omnino transfer¬
ret. uel alia lingua enuntiare. Nam quãuis
interpretari possent. ꝓpter sanctiorem tam̃
auctoritatem seruata est ab apłis in his ꝓpͥȩ
linguȩ antiquitas. Tanto enim sacra sunt
nomina ut etiam iohannes in apocalipsi refe¬
rat. se spũ reuelante uidisse et audisse uocem
cȩlestis exercitus. tam quam uocem aquarum
multarum et tonitruum ualidorum: dicentiũ
amen et alleluia. Ac ꝑ hoc si oportet utraq¬
in t̾ris dicisicut in cęlo resonant. Osanna
in alterius linguȩ int̃pretationem in toto
transire ñ potest. Osi enim sa luifica int̃pre¬
tatur. Anna interiectio ẽ motum animi sig-¬
nificans sub deprecantis affectu. Integre
autem dicitur osianna. quod nos corrupta
media uocali littera et elisa dicimus osanna.
sicut fit in uersibus cum scandimus. Lit¬

Expanded text:
quod et ipsud Hebraeum est. Quae duo verba quod et ipsud Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Graecis nec Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia lingua adnuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab Apostolis in his propriae linguae antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin referat se Spiritu revelante vidisse et audisse vocem caelestis exercitus tamquam vocem aquarum multarum et tonitruum validorum dicentium: amen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Lit
Abbreviated transcription (Latin):
ois copulatio in cantando ita diapsalma dis¬
iuntio earum ubi quȩdam requies distincta
continuationis ostenditur. Unde illud ꝓbabile
est ñ coniungendas sententias in psallendo.
ubi diapsalma int̃positũ fuerit. quia ideo
int̃ponitur.: ut conuersio sensuum uł ꝑsona.¬
rum ẽẽ noscatur. Hymnus ẽ canticum lau.¬
dantiũ. quod de greco in latinum laus int̃pre¬
tatur: pro eo quod sit carmen leticiȩ et laudis.
P prie autem hẏmni sunt contuientes laudẽ
dĩ. Si gͦ sit laus et ñ sit dĩ. ñ ẽ hẏmnus. Si
sit et laus & dĩ laus et ñ cantetur. ñ ẽ hymnꝰ.
Si gͦ et in laudem dĩ dicitur et cantatur. tunc
est̃ hymnus. Cui contrarium. ẽ. trenum: quod
est carmen lamenti et funeris. Alleluia dii¬
orum uerborum int̃precatio ẽ. hoc ẽ laus dĩ.
et est nomen hebreum. La. enim unum ẽ de
decẽ nominibus. quibus apud hebreos ds̃
uocatur. Amen significat. uere. siue fidelit̃.

Expanded text:
cis copulatio in cantando, ita diapsalma discis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continentes laudem Dei. Si ergo sit laus et non sit Dei, non est hymnus: si sit et laus et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Si ergo et in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui contrarium est threnum, quod est carmen lamenti et funeris. Alleluia duorum verborum interpretatio est, hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere, sive fideliter,
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicitur. quia cantatur ad psalteriũ.
quo usum ẽẽ dauid ꝓpħam in magno mist̾i̾o
ꝓdit historia. Hȩc autem duo in quibusdã
psalmorum titulis. uixta musicam artem. al¬
t̃natim sibi apponuntur. Nam canticum
psalmi ẽ cum id quod organo modulatur.
uox postea cantantis eloquitur. Psalmus uero
cantici quod humana uox prȩloquitur. ars or¬
gani modulantis imitatur. Psalius autem
a psalterio dicitur. unde nec mos ẽ ex alio oꝑe
eum componi. Tres autem gradus sunt in
cantando. Primus succentoris. secundus in¬
centoris: tercius accentoris. Diapsalma qͥdã
hebreum uerbum eẽ uolunt. quo significat᷑
semꝑ. id ẽ quod illa quibus hoc int̃ponitur
sempiterna eẽ confirment. Quidam uero
grecum uerbum existimant. quo significat᷑
int̃uallum psallendi: ut psalma sitꝰ qͦ psallit᷑.
Diapsalma uͦ int̃positum in psallendo silen¬
tium ut quemadmodũ sinpsalma dicitur. uo¬

Expanded text:
autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vo
Abbreviated transcription (Latin):
te consistit. quia si caritatem quis ñ habeat.
respondere conuenient̃ ñ potest. Cum autẽ
unus canit. grece monodia. latine sinciniũ
dicitur. Cum uero duo canunt. bicinium
appellatur. Cum multi: chorus. Nam cho¬
reȩ ludicrum cantilenȩ uł saltationes clas¬
sium sunt. Antiphona ex greco int̃pretat᷑
uar reciproca duobus scilicet choris alter na-¬
tim psallentibus ordine cõmutato. siue de
uno ad unum. Quod genus psallendi greci
inuenisse traduntur. Responsorios itali tra¬
diderunt. quos inde responsorios cantus uo¬
cant. quod alio desinente id alter responde¬
at. Int̾ responsorium autem et antiphonã
hoc differt. quod in responsoriis unus uersũ
dicit. in antiphonis autem uersibus alt̾nats
chori. Lectio dicitur. quia ñ cantatur ut psal¬
mus uel ymnus. sed legitur tantum. Illic enĩ
modulatio. hic sola pronuntiatio queritur.
Canticum ẽ uox cantantis in leticia. Psalmꝰ

Expanded text:
te consistit; quia, si caritatem non habeat, te consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non cantatur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
fficiorum plunma genera eẽ. sed precipu¬
um illud quod in sacͦris diuimsq rebus
habetur. Officium autem ab efficiendo di¬
ctum quia si efficium ꝓpter decorem sermo¬
nis. una mutata littera. uel certe ut quisq
illa agat quȩ nulli officiant. sed ꝓsint om¬
nibus. Uesꝑtinum officium ẽ in noctis
initio uocatum ab stella uesꝑe. quȩ surgit
oriente nocte. Matutinum uero officium
est in lucis in itio ab stella lucifero appella¬
tum. que oritur inchoante mane. quoꝵ
duoꝵ temporum significatione ostenditur:
ut die ac nocte semꝑ ds̃ laudetur. Missa
tẽpore sacrificii ẽ. quando catecumini foris
mretuntur clamante leuita. si quis catecu¬
minus remansit exeat foras. et inde mis¬
sa quia sacramentis altaris interee̾ non
possunt. qui nondum regenerati noscunt᷑.
Chorus ẽ multitudo in sacris collectas. et
dictus chorus quod initio in modum coronȩ
circa aras starent. et ita psallerent. Alii
chorum dixerunt a concordia quȩ in carita¬

Expanded text:
fficiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in carita
Abbreviated transcription (Latin):
uidit petrus discum illum submitti de oȩlo
cum uariis animalibus. et sicut esaias dm̃
in sede altissima. ñ corporalit̃ sed spiritaliter
iudit. Non enim deum forma corporea cir¬
cum terminat. scd quemad modum figurate
ñ proprie multa dicuntur: ita etiam figura¬
te multa monstrantur. Tertium autẽ genus
uisionis ẽ. quod neq corporeis sensibus neq il¬
la parte animȩ qua corporalium rerum unagi¬
nes capiuntur. sed ꝑ intuitum mentis quo in¬
tellecta conspieitur ueritas: sicut daniel predi¬
tus mente uidit quod baltasar uiderat corpore.
sine quo genere illa duo uł infructuosa sunt:
uel etiam in errorem mittunt. Omnia tam̃
hȩc genera sp̃s sẽs moderatur. Habere autem
ꝓpħiam ñ solum bomis. sed etiã et malus potest.
Nam inuenimus saulẽ regem ꝓphetasse. Per¬
sequebatur enim sc̃m dauid et impletus spũ¬

Expanded text:
vidit Petrus discum illum submitti de caelo vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monvisionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore: sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus spir
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUM genus extasis. quod ẽ mentis ex¬
cessus. sicut uidit petrus uas illud submis¬
sum de cȩlo in stupore mentis: cum uariis ani¬
malibus. Secundum genus uisio. sicut apud esa
excelsum.Tercium genus somniũ. sic̃ iacobsub¬
nixam in cȩlo scalam dormiens uidit. Quartũ
genus. ꝑ nubem sicut ad moyse & ad iob post
plagam loquitur d̃. Quintum genus. uox
de celo. sicut ad abraham sonuit dicens. ne
inicias manum tuam in puerum. Et apiro
ris: Sextum genus. accepta parabola sicut
apud salomonem. in prouerbiis: et apud ba¬
laam. cum euocaretur a balac. Septimum ge¬
nus repletio scĩ sp̃s : sicut pene apud omnes
ꝓpħas. Alii tria genera uisionum ẽẽ dixert̃.
Unum. scđ̾m oculos corporis. sicut uidit
abraham tres uiros sub ilice mambre. et mo¬
yses ignem in rubo. et discipuli transfiguratũ
dominum in monte. inter moyseri et heliam.
et cetera huius modi. Alterum scđ̃m sp̃m qͦ
imaginamur ea que ꝑ corpus sentimus. sicut

Expanded text:
rimum genus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animalibus. Secundum genus visio; sicut apud Esaim super solium excelsum.' Tertium genus somnium; sicut Iacob subnixam in caelo scalam dormiens vidit. Quartum genus per nubem; sicut ad Moysen et ad Iob post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de caelo; sicut ad Abraham sonuit dicensGenes. 22, 12: 'Ne inicias manum tuam in puerum.' Et ad Saris?' Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum spiritum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
usicȩ partes sunt tres. id.ẽ. armonica
rithinica. metrica. Armonica est
que decernit in sonis acutum et grauẽ.
Rithinica est quȩ requirit incursionẽ
uerborum: utrum bene sonus an male
cohereat. Metrica ẽ quȩ mensuram di¬
uersoꝵ metroꝵ ꝓbabili ratione cognoscit.
ut uerbi grã.¬
ut uerbi grã. eroicon. iambicon. elegia¬
con et cetera
De triformi musice cdi

Expanded text:
usicae partes sunt tres, id est, harmonica, rhythmica, metrica. Harmonica est, quae decernit in sonis acutum et gravem. Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetera. De triformi Musicae di
Abbreviated transcription (Latin):
sonum quȩ materies cantilenarũ
est. triformem constat eẽ naturam.
Prima ẽ armonica: quȩ ex uocũ canti¬
bus constat. Secunda orgonica: quȩ ex
flatu consistit.Tertia arithinetica. quȩ
pulsu digitoꝵ numeros recipit. Nã aut
uoce editur sonus. sicut ꝑ fauces. aut
flatu. sicut ꝑ tubam ł t̾ibiam. aut pul¬
su sicut ꝑ citharam: aut ꝑ quodlib ali¬
ud quod ꝑcutiendo canorum ẽ. Il¬
De prima diuisione musi cę
quȩ armonica dicitur

Expanded text:
sonum, qui materies cantilenarum est, triformem constat esse natura. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat: secunda organica, quae ex flatu consistit: tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces: aut flatu, sicut per tubam aut tibiam: aut pulsu, sicut per citharam aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum et. Prima divisio musicae, quae harmonica dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tio. siue causa popłi. uł ut quidam aunt.
diuisio int̃p̃tatur. pro eo quod in regno eiꝰ
diuisus sit populus isrł. et precisus a reg¬
no stirpis dd̾. Diuisionis enim popłi causa
iste extitit. Tamri.psalmus. uł canticũ
meum. Amri. crispans meus. Ac̃ab. fra¬¬
ter patris. Iezabel. fluxus sanguinis. uł
fluens sanguinem: sed melius ubi est ster¬
quiliuiumꝰ. P recipitata enim deorsum.
comederunt carnes eius canes. sicut pre¬
sicut stercus suꝑ faciem terrȩ. Ocorias. app̃¬
hendens dm̃. Hieu ipse uł ẽ. Ioatba. robustus.
Sella umbra eius. uel peticio. Mananeem.
consolans. Faceas. aperiens. Nabuohodono¬
sor ꝓphecia. lagunculȩ angustȩ. siue ꝓphetais
istius modi signum. pro somnio scilicet futu¬
rorum quod uidisse narratur: et daniel int̃.¬
pretatus ẽ. siue sessio inagnitione angustię.
pro his qui in captiuitatem ab eo ducti sunt.
Toro babel apud hebreos ex tribus integris

Expanded text:
tio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, tio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut praesicut stercus super faciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris
Abbreviated transcription (Latin):
uł pater fuit. Asa. tollens siue sustollens.
Losaphat. domini iudicium. Loram. qui ẽ
excelsus. O corias. apprehendens dñm.
talia. tempus domini. Loas. spirans. uel
domini robur. Amasias. popłm tollens.
Orias. fortitudo domini. Marias. auxilium
domini. orias autem ipse ẽ qui et azarias.
duplici nomine. Iste ẽ qui inlicitum sibi sa¬
cerdotium uendicare conatus. lepra in fron¬
te ꝑcussus ẽ. Loatam. ẽ. ꝑfectus. pulchra
ethimo logiam nominis. Fecit enim rectũ
in conspectu domini: et portam templi edi-¬
ficauit excelsam. A caz. Apprehendens.
Czechias. fortis dominus. Manasses. obliuo¬
sus. ꝑmulta enim scelera et sacrilegia reli¬
uł honustus. Losias. ubi ẽ. incensum dñĩ.
ꝓpria et himoligia nominis. Iste ẽ enim qui
simulacra combussit. Loacaz. robustus.
oachim. ubi ẽ preparatio. Eliachim. dei
resurrectio. Leconias. prepanitio domini.
Sedechias. iustus domini. Peroboam. iudica¬

Expanded text:
vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia relivel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudica
Abbreviated transcription (Latin):
uł incensum. Saul peticio interp̃tatur.
Notum enim ẽ quomodo hebreoꝵ populus
eum sibi regem petierit. et accepit nomen
ñ scd̃m dm̃: sed scd̾m suam uoluntatem.
Dauid. fortis manu. Utiq quia fortissimus
in preliis fuit. Ipse et desiderabilis in stir¬
tribus nominibus fuisse ꝑhibetur. Primum
uocabulum eius salomon dicitur. id est paci-¬
ficus: eo quod in regno eius pax fuerit. Scd̃m
nomen idida: eo quod fuerit dilectus et ama-¬
bilis domino. Tercium uocabulum eius coe¬
leth. quod grece appellatur eccłastes: latine
concionator quod ad populum loqueretur.
Ionathan. columbȩ donum. Absalon patris
pax. ꝑ antifrasin. eo quod bellum aduersus
patrem gessisset. sine quod in ipso bello dauid
paccatus fuisse legitur filio. ad eo ut etiam
magno eum dolore extinctum plangeret.
Roboam. Latitudo populi. Et ipsud ꝑ anti.¬
frasin quod decem tribubus ab eo separatis
duȩ tantum ei relictȩ sunt. Abia pater dñs.

Expanded text:
vel incensum. Saul petitio interpretatur. vel incensum. Saul petitio interpretatur. Notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem petierit, et accepit non secundum Deum, sed secundum suam voluntatem. David fortis manu, utique quia fortissimus in proeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirtribus nominibus fuisse perhibetur. Primum vocabulum eius Salomon dicitur, id est pacificus, eo quod in regno eius pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
consolatam. eo quod marito et liberis peregre
mortuis. nurum moabitidem. in consolati¬
one sua tenuit. Ruth. int̃p̃tatur festinans:
alienigena enim erat ex popło gentili. quȩ
relicta patria festinauit transire in tr̃am isrł.
dicens socrui sue. quocumq ꝑrexeris ꝑgam.
Anna. grã eius int̃p̃tatur. quia dum prius
ẽẽt sterilis natura: postremum dĩ gr̃a fecun¬
data ẽ. Heli. ds̃ m̃s. Ofni. discalciatus. filius
enim fuit heli electus in mẏmsterium sacerdo¬
tii. euiꝰ amissionem suo expressit uocabulo
Apłs enim ait. calciati pedes in p̃paratione
euangłii pacis. Et ꝓpheta. quam speciosi
pedes qui adnuntiant pacem. Iste enim dis¬
calciatus int̃p̃tatur. ut eiꝰ nomine ueteris
testamenti sacerdotium. a ueteri popło signa¬
ficaretur ablatum. Finees. fr̃ ofni. os mu¬
tum interpretatur. quo significatur sacerdo¬
tii ueteris et doctrine silentium. Samuel.
nomen eius ds̃. Gessai. insulȩ sacrificiũ.

Expanded text:
consolatam, eo quod, marito et liberis peregre consolatam, eo quod, marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolationem suam tenuit. 58. Ruth, interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, 323 quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui suae: Quocunque perrexeris, pergam. 59. ANNA gratia ejus interpretatur, quia dum esset prius sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. HELI, Deus meus. 60. OPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparationem Evangelii pacis. 61. Et propheta: Quam speciosi pedes qui annuntiant pacem. Iste ergo discaTestamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. Phinees frater Ophni os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. Samuel nomen eius Deus. Iessai insulae sacrificium,
Abbreviated transcription (Latin):
rit popłm. Raab. latitudo. uł famis. siue im¬
petus. Iosue int̃p̃tatur saluator. Ipse enim
in figura xp̃i populum a deserco saluauit.
et in t̾ram reꝓmissionis induxit. Calepłl. qͣsi
cor. aut carnis. O thoniel. tempus eius ds̃.
uł responsio dĩ. Noth. głosus. Barach. fulgu¬
quax. Apis. quia fuit ad bellum ꝓmptissima.
dimicans aduersus sisaram. quo ꝑ empto ceci¬
nit canticum. Inde loquar. Gedeon exꝑim̃tũ
informatus ẽ. quali presagio contra hostes fu¬
turam uictoriam expediret. Ex quo futuro ex¬
perimento. et himologiam nominis sumpsit.
Abimelech. pater m̃s rex. Tola. uermiculum
ut coccinum. Iair. illuminans. Iepte. aperi¬
ens. uł aꝑtus. E sebon. cogitatio siue uinculum
meroris. Abdo. seruus eius. Samsori. sol eorũ
uł solis fortitudo. fuit enim uirtute clarus: et
liberauit isrł de hostibus. Dalila. pauꝑcula
uł situla. Boor. in fortitudine siue in quo
robur. N oemi quam interp̃tari possumus

Expanded text:
rit populum. Raab latitudo, vel fames, sive imrit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulguquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram; quo perempto, cecinit canticum, inde loquax. JAHEL, ascensio. informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. 55. ABIMELECH, pater meus rex. THOLAH, vermiculus, vel coccinum. JAIR, illuminans. JEPHTE, aperiens, vel apertus. HESEBON, cogitatio, sive vinculum moeroris. ABDO, servus ejus. 56. SAMSON sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. DALILA, paupercula, vel situla. BOOZ, in fortitudine, sive in quo robur. 57. Noemi, quam interpretari possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fuit afflictor. Iamnes. marinus. siue
ubi ẽ signum. Cessit enim et defecit signum
eius: coram signis moysi. Unde et dixerunt
magi.hic digitus dĩ ẽ. M ambres. mare pellici¬
um. siue mare in capite. Deniq moyses interp̃¬
tatur sũptus ex aqua. Inuenit enim eum ad
ripam fluminis expositum filia pharaonis. quẽ
colligens ad optauit sibi. uocauitq nomen eius
moyses eo quod de aqua sumpsisset. eum.
Maron. mons fortitudinis int̃p̃tatur. propter
quod turibulum accipiens in medio suꝑstititỹ
et int̃emptorum. obuiam stetit. et ruinam
mortis quasi quidam mons fortis exclusit.
Eleazar. dĩ adiutorium. Balac. precipitans
siue deuorans. B alaam. uanus populus.
Finees. ori parcens. transfixit enim pugione
zambri cum scorto madianitidȩ. et dñi furorẽ
placauit ut parceret. Tambri. iste lacessieis
uł amaricans. proprie enim nomen ab amari¬
tudine figuratum. quod pecrando amaricaue¬

Expanded text:
Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; unde et dixerunt magiExod. 8, 19: 'Hic digitus Dei est.' Mambres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricave
Abbreviated transcription (Latin):
sa extitit. Ihamar. amaritudo. ꝓuiris mor¬
tuis. Eadem et comutans. Mutauit enim se
in habitu meretricis: quando cum socero suo cõ¬
cubuit. Fares diuisio. ab eo quod diuiserit
membranulam secundarum. diuisoris idest
fares sortitus ẽ nomen. Unde et farisei qui
se quasi iustos a populo separabant. diuisi ap¬
pellabantur. T ara. frater eius in ciuius ma¬
nu erat coccinum. int̃p̃retatur oriens: siue
quia primus apparuit. siue quod plurimi ex
eo iusti nati sunt. ut in libro parali pomeñ
continetur. Tara. id.ẽ. oriens appellatus est.
Iob. in latinum uertitur dolens. et recte ꝓpt̃
ꝑcussionem carnis: et passiones dolorum. Ca¬
lamitates enim suas nominis et himologia
prefigurauit. Farao nomen ẽ. non hominis.
sed honoris. sicut et apud nos augusti appel¬
lantur reges: cum propriis nominibus cense¬
antur. Expͥmit᷑ aut̃ in latinum farao denegans
eum. utiq dm̃: siue dissipator eius. Populi enĩ

Expanded text:
sa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris morsa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et coin habitu meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens; et recte dolens, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim
Abbreviated transcription (Latin):
dominus pollicitus fuerat ad abraham. Dabo
tͥ ex sara filiũ⁊ benedicã ei. et erit in gentes: et re¬
ges popłoꝵ ert̃ ex ea. Agar aduena uł conu̾sa. fuit
enĩ cõplexiu abrahe aduena causa gn̾andi data.
rie noncupatus. Dicitur enim esau id. ẽ. rufus
ob coctionem scilicet rufȩ lentis ita appellatꝰ.
cuius edulio pͥmo genita ꝑdidit. Edom autẽ
obruborem corporis dictus ẽ. quod latine sangui¬
neus dicitur. Seir uero quod fuerit hispidus.
et pilosus. quando enim natus. ẽ. totus sicut
pellis pilosus erat. Atq idem tribus nominibꝰ
appellatur. Esau idest rufus. Edom idest san¬
guineus. SeirR. id est pilosus. quia ñ habuit
lenitatem. Rebecca. patientia. siue quȩ multỹ
acceperit. Lia. laboriosa utiq generando.
plurimos enim dolores quam rachel fecundi-¬
ouis. Pro ea enim iacob pauit oues. laban.
Telfa os hians. Bala. inueterata. Dina trais¬
fertur in causam. Iurgii enim in sicimis cau¬

Expanded text:
Dominus pollicitus fuerat ad AbrahamGen. 17Dominus pollicitus fuerat ad AbrahamGen. 17, 16: 'Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, rie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecundiovis, pro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis cau