comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciri. nõ denegabr̃ ei actio. ⁊ ita
diuus sci̾us sepissime statuit.
tutores. nõ inꝑpbas admnͣtẽ. ut
put si dicat impendisse in ali¬
m̃tapupilliuł disciplinas. ¶ox¬
dus autẽ siqdemp̃tor.arbitrãt
est: ro sibi seruari deb / quẽ p̃tõ
statuit siu̾o p̃tornõ ẽ additus
ꝓmo facultatum pupilli debet
arbitͥo iudicis estimaĩ. Nec enĩ
¶c̃ꝑmittend̾ ẽ tutoritĩnieputare
ꝙͣntũ deõ. Si plus equo declitiᷤ
Hoc amplius ⁊ sip̃tor mod̾ alił¬
res facultarm ẽ. qd̃ dec̾tum ẽ
nec suggessid p̃tori de statu fac
tanta decͥñentur. ¶S sipat sta¬
tuit alĩtifilussut lib̾i qͦs hrdeᷤ

Expanded text:
sciret, non denegabitur ei actio, et ita diuus Seuerus saepissime statuit. tutoris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta pupilli uel disciplinas. Modus autem, si quidem praetor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit. Hoc amplius et si praetor modum alimres facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facutanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatore nr̃o ⁊ adiuo patre eius.
util ẽ actionẽ tutori adu̾sus cõ¬
tutorẽdandam. ¶ꝑlane si exdo¬
locomuni comñtus p̃stitit tr¬
tor. ni mandande sunt actio ẽs
n utił competit. qr ꝓpru delicti
penam subut. Que res indigniu
eunfeẽ. ut acet̾ĩs quidcõseqͣt᷑
doli principib. Nec enimulla
societas malefitiorũuł comuni
docõtũtͤores. ut prius ad magi

Expanded text:
peratore nostro et diuo patre eius peratore nostro et diuo patre eius utilem actionem tutori aduersus contutorem dandam. Plane si ex dolo communi conuentus praestiterit tutor, nroprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum vel communicdo contutores, ut prius ad magi
Abbreviated transcription (Latin):
existimat. ¶Ergo ⁊ siex inqui¬
sitiõe ꝑꝑ reinotitiã fuĩt datustu¬
tor/eiq alim̃ta statu̾unt cõtu¬
tores/ debeb̃ eorũ ratiohabi. Qͥ a
iusta cã ẽ pr̃andi. ¶Dra si ser¬
uus cybana p̃stit̾it. ur lib̾tis.
ẽ reputat᷑um. Idẽoq ⁊ si liberis
ta int̾cedat. ¶Itẽ sumptus liti
tutor reputabit. ⁊ matica si exo¬
ffõ necẽe habuit aliquo excur¬
rere uł ꝓficisci. ¶ Nunc tracte¬
mus si plures tutelampupilli
aministrau̾int. ꝓ qua ꝗsq eoꝵ¬
ꝑte ꝯueniend̾ sit. Et siqd̾ om¬
sisigun gesserũt tutelã ⁊ os sol¬
uñto sit. equissimũ eiͣ̃t diuidi
actõnẽ int̾ eos: ꝓ portionib i¬
rilib exemplofideiussorũ ¶ Si
et sinõ om̃s solunto sint/int̾
eos quisolundo sunt. diuidit᷑
actio s ꝓut quisq: solundo ẽ.
pot̾it conueniri. ¶ Et si forte
ꝗs ex fcõ alt̾ius tutoris cõcep̃¬
natus p̃stitĩt/ uł ex comimge¬
stunec ei mandate st̃ actiões.
cõstitutum ẽ adiuo pioꝵ⁊ ab ĩ¬

Expanded text:
existimat. Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia iusta causa est praestandi. Sed et si seruis cibaria praestiterit uel libertis, est reputaturum: idemque et si liberis ta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et viatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere vel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administraverint, pro qua quisque eote conueniendus sit. Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum. Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri. Et si forte quis ex facto alterius tutoris condemnatus praestiterit uel ex communi gestu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a diuo Pio et ab im
Abbreviated transcription (Latin):
Quri si fu̾titeneat᷑ hac actioẽ con¬
m̃ĩtus: furti actẽe nõlibat᷑. Nec
enĩ cadẽ ẽ obligatio furti ac tute¬
leut qs dicat plures eẽ actioẽs
eiusdẽ fcĩ. s plures obligõnes

Expanded text:
qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes
Abbreviated transcription (Latin):
nus sen̾us dec̾uit. cumn inuẽ¬
taria/ neq rõnalia ꝓferutur.
remelio eonti debere/ ut rõnes
a suis qui rem gessant ꝓferãt᷑.
has rõnes. sieẽ malafide cõscͥptaᷤ
afuis. dicẽt tutores. ⁊̃ in q̃stioẽ
ẜuiint̾rogaĩ pot̾unt. ¶pt̾ea si
matrẽ aluit pupinitutor pu¬

Expanded text:
uus Seuerus decreuit, cum neque inuentaria neque auctionalia proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a seruis dicunt tutores, etiam in quaestionem serui interrogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupi
Abbreviated transcription (Latin):
tat labeo impu̾tare cumposse.
S ẽ u̾ius nõ nisiꝑ qm egentide¬
dit imputare enmoportẽ delã¬
¶S si munus nupciale matrra
pupillimiẜit: ñ eumpupillo
inputͣatuꝵ labeo scirib̾. nec ꝑ¬

Expanded text:
tat Labeo imputare eum posse: sed est verius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de larSed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec
Abbreviated transcription (Latin):
rutor pupillolauctẽ ad mortiᷤ ca
donatioem accomodau̾it / antu¬
tele iuh̾tioteneat᷑. ⁊ ait tenĩcũ
Nam sicutite stam̃ti factio ĩ ꝗt
pupur cõcessaño ẽ: ita nec mor¬
tutore auctore. Idẽ uił scͥpsiͭ
plerosq qdemputare nõ ualẽ
donationẽ. ⁊ plerumq ita est.
Si nuullos casus posse existẽ.
qͥb siñ rep̃hensionq tutor auc¬
torfit pupinlo ad diminuend̾
decet̾o scłri int̾ueniente. nelu¬
tisimatrilaũ sorori que alit̾ se
tueri nõ possunt. tutor alim̃ta
p̃stitit. Namcũbonẽ fidenuditĩ
fig. nemoferet inquit aut pu¬
pillum. an̾ substitutum ciꝰ q̃¬

Expanded text:
utor pupillo auctoritatem ad mortis causa donationem accommodauerit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamenti factio, inquit, pupillis concessa non est, ita nec mortutore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius q
Abbreviated transcription (Latin):
Siuo neccͣia absũtia tutoris.⁊ in¬
pusa accid̾it forte qui subito a
cognitioẽ principalẽ ꝓfectuis. nͨ
reisuc ꝓuide̾ nec consule pupu¬
lo potuiͣt ⁊ sꝑat᷑ redire. ⁊ ydoncuᷤ
sit tutor. nec expecliat alium ad¬
umgi pupinꝰ auiĩta de re sua

Expanded text:
tia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae prouidere ne‹c› consulere pupillo potuerit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua
Abbreviated transcription (Latin):
tili legata hec contuñit. m̃se.⁊ t¬
pe. zophora. delfice. subsellia. scã¬
na. leccietiq̃ margentaticulcitra.¬
et oralia. impiduasa. aquaria.
pelues. aquimmaĩa. candelabͣ
luc̃n&. truua¶ Itemuasa enenu¬
lgaĩa. ⁊ dest que nõ ꝓpͥe essente lo¬
co adtributa. p̃terea capse ãma¬
ria. s sunt quirecte putant cap
gno p̃cio sunt. Nam ⁊ pelues ar

Expanded text:
tili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, su‹b›sellia, scamna, lecti etiam inargentati, culcitae, toralia, imperia, uasa aquaria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsretio magno sunt: nam et pelues ar
Abbreviated transcription (Latin):
genteas.⁊ aquiminaria argen¬
tea.⁊ m̃sas. ⁊ leccos margenta¬
tos. uł mauratos.atqz gem̃a¬
tos insuppellectili ẽẽ nõ dubita¬
tur us adeo ut idemiuiris sit.
et sitota argentea uł aurea . St̃¬
de murrinis ⁊ cristallims dub¬
itarpot̃. andebeant adnumea¬
r suppelleccili ꝑꝑ exiĩmumusĩ
et p̃ciui. s ⁊ dehis idẽ dicendũ
ẽ. nec int̾est cuius mat̾ie sunt
res. que sunt in suppellectili.
Si crat̾em argenteum nõ eẽ in
suppellectili. nec ullumuas ar¬
genteũ. scd̃m cãcelli seu̾itate
ñdum admittentis suppellecti¬
lẽ argenteum hodie ꝑꝑ usũ im¬
imꝑatorũ simargento relatu
subsellia ⁊ cathedraĩqb inst̾ni
solent. utruminueste suit sicił
stragula. an insuppellectili sicũ
oraua qne ꝓprie stragulorum
nõ sunt. ⁊ hoc magis placuit
eas suppellectili contiñ. D̾ tapt¬
tis autẽ uł linteis quibꝰ instru¬
nunt᷑ uehic᷑ula dubitiũ pot̃. ã
insint ĩsuppellectii. S dicẽdũ

Expanded text:
genteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint.De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: sed et de his idem dicendum est, Nec interest, cuius materiae sunt res, quae sunt in suppellectili. sed craterem argenteum non esse in supellectili nec ullum uas argenteum secundum saeculi seueritatem nondum admittentis supellectilem argenteam hodie, propter usum imperitorum si in argento relatum ssolent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae propria stragulorum non sunt. et hoc magis placuit ea supellectili contineri.De tapetis autem uel linteis, quibus insternuntur uehicula, dubitari potest, an sint in suppellectili. sed dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
matre sunt ꝑtin̾e nolo. Qro si
tutores płipilli eam solũmo pe¬
num deberique incenaculo esse
dicant᷑. sint autẽ ⁊ inhorreis aͣm¬
phore anhee quoq debe̾nt᷑.iꝵit

Expanded text:
matre sunt, pertinere volo". quaero, si tutores pupilli eam solummodo penum deberi, quae in caenaculo esset, dicant, sint autem et in horreis amphorae, an hae quoque deberent
Abbreviated transcription (Latin):
est. an i una auctas sufficiat eo
animout ad utrumq ꝑtineat᷑
dubitat qdẽ pomp̃. S fortit᷑ de¬
fend̃r suffic̾c unamauctoritatẽ
pupillonolit auctor fi. nõ debri
gare. ¶S cumtutor deb⁊ pupil¬
lo dicend̾ ẽ. n delegũ cumari ꝓc̃¬

Expanded text:
est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat ? dubitat quidem Pomponius, sed fortiter defenditur sufficere unam auctoritatem. pupillo nolit auctor fieri, non debgare: sed cum tutor debet pupillo, dicendum est neque delegari
Abbreviated transcription (Latin):
missacã .tͤ. possidet ex substituti¬
one h̃rditatẽ. salua falcidia ei sẽp
adire hrditats̃ legata que abipõ
qmfilia parris substituitur. ĩ cã
nõ ut arbitͥum eligendirelĩqͣtur.
s si uarialegata supra dodiuntẽ¬
data sunt Ieorump̃rius roẽ hp̃dã.
cari dolo pat̾ quihoriore ppͥo õmi¬

Expanded text:
testamenti possidet ex substitutihereditatem, salua Falcidia ei seruareditatem, legata quae ab ipso filia patri substituitur in casu, non ut arbitrium eligendi relinquatur: sed si uaria legata supra dodrantedata sint, eorum prius rationem habendam, caret dolo pater, qui honore pro
Abbreviated transcription (Latin):
D .i. ꝑ oicissiinos qd̃ ⁊ fidelis¬
simos parentes lib̾is tutores e¬
lig̾e solẽ ⁊ ido ad suscipieud̾ honꝰ
tutelezetiã honorẽ legatieos ꝑse¬
qui. s cum ꝓponatur. is de quoq̃¬
rit᷑. intesto legatum meruisse. ⁊
idẽ pupillosubstĩtuͣtus. nõ ẽ nĩ¬
torẽ uoluisse. si ⁊ tutelã sũscepis¬
s ⁊ idõ eum de qnoq̃rit᷑alegato
qd̾. si adhuc uiueri pupiu̾. re¬
pellendꝰ fuisse asubstitutos̃ aut̃
suscepta tutela fimĩret᷑. ¶ Lũciu
ticius/ extrrib fuus incolumib
unumiht̃ emancipitũ eiꝰ eratis
ut curarorẽ accipe debeat. ꝙ ro¬
gͦ siidemticius pat̾ petente cot̾
fuio emancipto. curator ap̃toeͣ

Expanded text:
 Amicissimos quidem et fidelissimos parentes liberis tutores eligere solere et ideo ad suscipiendum onus tutelae etiam honore legati eos persequi. sed cum proponatur is de quo quaeritur in testamento legatum meruisse et idem pupillo substitutus, non est ver si et tutelam suscepisset: et ideo eum de quo quaeritur a legato quidem, si adhuc viveret pupillus, repellendum fuisse, a substitutione autem suscepta tutela finiretur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem f
Abbreviated transcription (Latin):
signatos ⁊ subscͥptos. tam̃ ual̃
facti ab eococliciu . ni licet abco
signati. neq manueius scͥpti
fuenͣnt Ilamea que postea ge¬
runt᷑. pͥoribꝰ derẽgant. ¶Codi¬
E cillos is demumiꝰ fac̾e pot: qͥ⁊
testamĩnĩ face̾ pot̃. ¶ Si post te¬
au̾it: licet testo confirmatis
pͥno scͥptolegatum sit

Expanded text:
signatos et subscriptos, tamen ualent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos is demum facere potest, qui et testamentum facere potest. Si post teauerit licet testamento confirmatis, pro non scripto legatum fit
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝯstitutũ ꝑ infirmitatẽ. ar¬
cessitis amicis gaio seio cõtub¬
nali dixisse qd uell eirelinq̃¬
re p̃dia q̃nominass ea q̃ dicta
int̾estancengaium seium rede¬
gisse. etiam ip̃o testatore in t̾roga¬

Expanded text:
uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod uellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium red‹e›g‹i›sse etiam ipso testatore interroga
Abbreviated transcription (Latin):
dies cecut insiforte id fuit le¬
gutum qd̃ ad brdemño tnsit.
Nam huius dies uo ãntecet᷑
utput.. siusfructus post ãmĩ¬
sit relictus. Hanc enimsm̃ã¬

Expanded text:
dies cedit, nisi forte id fuit legatum, quod ad heredem non transit: nam huius dies non ante cedit, ut puta si usus fructus sit post annum relictus: hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. ł .xx. ads. Heredis aditiͤͣ
Inoramlegati qͣ dem petitioĩ fac¬
iestitut᷑ tardius adeat sine subꝯ
cditioẽ. nec ꝑconditoẽm impedia¬
tur legatarius secus ẽ. Si siñ ã¬
dumnatus sit hĩs institutus aͣ¬
ut apd̾ hostes sit. similr legat¬
ꝯnonõ ncceb̃. eoͣ qd̃ dies legati
cessit Inde dicimus ⁊ si as̾b¬
stͣituto iegatum sit relictum.
qͣmoui mstitutꝰ delibat. defuc¬
hr̃s institutus repudiauit. siã¬
ad hĩdem suum transtulit peti¬
ticẽm tantũdẽ est. si ab ĩnubis¬
substituto leget᷑ Nam adhr̃tẽ
suũ legatum mnffert. Tractani
t̃mpotest sumpub̾i substitut᷑
dampnatus sit. suntra pu̾b̾ta

Expanded text:
. Heredis aditio moram legati quidem petitioni facinstitutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est. Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter leganon nocebit, eo quod dies legati cessit. Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, institutus deliberat defures institutus repudiauit: naad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impubsubstituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra p
Abbreviated transcription (Latin):
titio. ¶. fii .s. de
admdẽ legataru trãsire¶Int̾¬
dũ aditio hr̃dis legatus morã
facit. utputa si forte ẜuo manu¬
misso. ut cicui seruus legatus
est. ⁊ ẜuo aliqd legatumsit. nã¬

Expanded text:
e ad heredem legatarii transire. Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta si forte seruo manmisso uel ei cui seruus legatus eo seruo aliquid legatum sit: na
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ sub ꝯditioẽ legatum habet᷑. s.
ãc si ext̾nsecus suspendat᷑ le s¬
gatũ nõ ex ip̃o testam̃toricet ã¬
te decedat legatarius/ ad h̃dẽ
transmisisse legatum dicim
Ueluti sirẽ dotalẽmaĩtus lega

Expanded text:
dicione legatum habetur. At si exstrinsecus suspendatur legatum, non ex ipso testamento: licet ante decedat legatarius, ad heredem transmississe legatum dicimus: ueluti si rem dotalem maritus lega
Abbreviated transcription (Latin):
ut initiocuiusq anni dies ħ̃¬
legati cedet ¶Indeiuliꝰ ait. hoc
addita est hr̃ditas. Et sifõte
post multos annos adeat᷑ hr̃¬
ditas. omĩum annoꝵ legata¬
rio deb̾i. S ⁊ siquot anͣfus sit

Expanded text:
ut initio cuiusque anni huius legati dies cederet. Inde Iulianus ait, hoc adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi. Sed et si quotannis sit
Abbreviated transcription (Latin):
S si ea condicio fuit qͣmp̃tor
dur̃o. nec ea uelit milt dicc̃õ
eĩt cliem legati ced̾e qd̃ ꝑme
nõ stat quomuius pareã con¬
fu̾iti post diemlegati cecentẽ
lib̾ fc̃s ẽ apd̾ cominũ legatu

Expanded text:
 si ea condicio fuit, quam praduxero, nec ea uelit nubere, dicendum erit diem legati cedere, quod per me non stat, qu‹o› minus paream confuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum
Abbreviated transcription (Latin):
tileeẽ fideicõmissu. qĩ ẜuitute
p̃dͥiͣ nõ possõri. uicine possõnis
relict᷑a. Nam ⁊ si austus aque
aut pecoris ad aqmpulsꝰ est. sẽ¬
uitus ꝑsonetũ ei quiuicinus
ert̃ gestandi. ut intuo nuas
p̾m̃di. uł aree tucad frum̃ra.
cet̾aq leͣgͣstinia exprim̃da utẽ

Expanded text:
tile esse fideicommissum quasi seruitute praedii non possessori uicinae possessionis relicta: nam et haustus aquae ut pecoris ad aquam adpulsus est seruitus personae, tamen ei, qui uicinus erunt gestandi uel in tuo uuas premendi uel areae tuae ad frumenta cet
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r antom̃iꝰ. pus ub̃tis. sexti¬
uebasilie. qmius u̾ba testam̃ti
itu sehabeant. ut quo adeũ cla¬
uditionistomorati esset̃ his ali¬
m̃ta. ⁊ uestiaria legata sint. tm̃
hanc fuisse defuricte cͦugiit atioẽz
int̾p̃tor. ut ⁊ post mortemiusti.
cessitas alim̃tis pr̃andis ppctro
maneat Itẽ consultus de tali sc̃¬
ptura. ⁊ tecum sint semꝑ uolo. q̃¬
ro. cummanumissi ab hẽde. cu
grauiorẽ scruitutẽ ab eo disse

Expanded text:
r Antoninus Pius libertis Sextiae Basiliae. Quamvis verba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem iusti ecessitas alimentis praestandis perpetuo maneat. Item consultus de tali scriptura "et tecum sint semper volo": quaero, cum manumissi ab herede cum graviorem servitutem ab eo disce
Abbreviated transcription (Latin):
pelłndamp̾sture. cumfideico¬
missum sit. ¶dẽq siit anhere̾
quoqi seie mannos uigint a¬
lim̃ta p̾starẽ debeat .R. delereͬ.¬
Testacor concubins mancipia
rustica/ num̾oectoleganit. ⁊
his ciluria prariiussit iohee ũ¬
baleisq mancipiis que supra
legaui. cibani nomine abhe̾d
arũ. ⁊ cibaiͣa concubine. ꝓman¬
cipiis rusticis pr̃are debere R.
quo apud testutorem fu̾i̾nt ⁊
apd̃ cc̃cubinã futuraleganit.
nõ debebuntur eius temporis¬
.de quo q̃situmẽcibaĩa. Uerui
sĩuelud inminist̾iũ u̾banum
abhis tranffẽnt᷑. debebuntũ.¬
Titia decedens cestõ ita cauit᷑
omnibꝰ lib̾tis lib̾tab que nͥ¬
eis cibaĩa. ⁊ uestiaia que niua

Expanded text:
pellendam praestare, cum fideicommissum sit. idem quaesiit, an heres quoque Seiae in annos uiginti alimenta praestare debeat. respondit debere.Testator concubinae mancipirustica numero octo legavit et his cibaria praestari iussit in haec verba: "eisque mancipiis, quae supra legavi, cibarii nomine ab herearum, et cibaria concubinae pro mancipiis rusticis praestare deberetquo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legavit, non debebde quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur.Titia decedens testamento ita cauit: 'omnibus libertis libertabusque meis cibaria
Abbreviated transcription (Latin):
testator uoluit. aut fino appa¬
reat qd sñtiat ꝑ totum tempus
tatẽ alim̃ta relinqͣntur siqdẽ¬
ad exempiũ alim̾torũ q̃ dudͣr
pueris ⁊ puelł dabantur uel¬
id relinqui. sciat adriamm̃ cõ¬

Expanded text:
testator uoluit, aut, si non paret quid sentiat, per totum tempus rtatem alimenta relinquantur, si quis exemplum alimentorum, quae dudum pueris et puellis dabantur, uelit sequi, sciat Hadrianum con
Abbreviated transcription (Latin):
sitiõmulle p̃toris erunt. ptes
quianisi satisdetur. igi cum he
de debriquam cifideicomiuissỹ
solutirant conunme satisda¬
tũ fu̾it Nlam qd̃ integrare fict¬
offernur iscede aposseẽ debi.

Expanded text:
sitione nullae praetoris erunt partes, quia, nisi satisdetur, agi cum herdere debet, quam ei fideicommissum solutum aut eo nomine satisdatum fuerit: nam quod si integra re fieretofferetur, discedere a possessione debet.
Abbreviated transcription (Latin):
res. fructus nolit coge. ꝑmittẽ
ssi inpossõne. hoc erit offitium
ut uuiu̾sas res hr̃oitarias cos¬
ligat.⁊ ibicustodiat. ubidomi¬
cilium deflinctus habuit. ⁊ sint¬
la doifius sit habitationẽ con¬
clucat. uł horreum quodã inq
res collette custodienti st puto
Alegat ami tacustodires.res Re.¬
ditarias debẽ. ut ñ hr̃tu aufrrãs¬
tur. ñ deꝑeant. detĩoresuefiãt¬
fieriuoluntat̾i d̾functi sic acc¬
ipr̃. qd̃ uoluntati d̾ functi uel
ex fructͥib. ut aliunde satisfi¬
at Constitutõaut̃ diui anto.¬

Expanded text:
res fructus nolit cogere, permitssi in possessionem hoc erit officium, ut universas res hereditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitationem conducat vel horreum quoddam, in quo res collectae ita legatarium custodire res hereditarias debere, ut neque heredi auferantur neque depereant deterioresue fiantfieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fructibus uel aliunde satisfiat.Constitutio autem diui Anto
Abbreviated transcription (Latin):
Reddi .x.S isi acceꝑit tituis
abhr̃de .x. equũ esse iulianait
cegi  iminuicem satisdare ã
ip̃a .x. trat̾e ⁊ sẽpnium titio ca¬
marcelliait¶ Quid ergo si ⁊ leg¬
atũ stiboditioẽ sit relictũ. ⁊m
fideicõmissũ nficelcomissi sa¬
tistet᷑ Eqssimũ eiͣt fideicõmis¬
saĩum nommne legatisatis a¬
eiͣt. ex eo satistatioẽ mag̃ fide¬
icõmissaiͣs. q̃m leg̃atano uan¬

Expanded text:
e›d et si acceperit Ti‹ti›us ab herede decem, aequum esse Iulianus ait cogi eum inuicem satisdare aut ipsa decem tradere et Sempronium Titio caMarcellus ait. Quid ergo, si et legatum sub condicione sit relictum et fideicommissum, neque fideicommissi satisdetur? aequissimum erit fideicommissarium nomine legati satis aerit ex ea satisdatione magis fideicommissario quam legatario dan
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm. ꝓ domino esse incip̃. Net c
tum cossõ rerum ci qͣicustodia
duit᷑. Neq enim expellendi h̃dẽ
ius ht̃. s suul cum eo posside̾
stodie extorq̃at ĩdi eucionẽ

Expanded text:
 domino esse incipit. nec tam possessio rerum ei quam custodia datur: neque enim expellendi heredem ius habet, sed simul cum eo possidere stodiae extorqueat heredi cautio
Abbreviated transcription (Latin):
ad eaqqr que impubes adꝗsi¬
uit loum habeb / Namhee q̃q
lxdĩtarie sunt. Uiuo autẽ ĩpu¬
re̾ n missio. nec satisdatiolocũ¬
locuꝰsit ⁊ doius eiꝰ sit estimãd.¬

Expanded text:
ad ea quoque, quae impubes ad locum habebit: nam haec quoque hereditaria sunt: uiuo autem impubere neque missio neque satisdatio locusit et dol‹us› eius sit aestimand
Abbreviated transcription (Latin):
cumuetitus essy satis accipe/ acẽ
epit. an repeti satisdatio ista pos
cauit. repete̾ nõ pot̾it. Q̾d enĩ si
ignorant rẽmissam sibi satisdat
tuisse remitti creͣclid̾it. nunqd
condice possit quiius ignõaũ:
adhuc tam̃ benigneꝗs dixcrit
satistatcẽm condici posse. ¶Q̾ d¬
deinde sic̾ missa sit stipło fideir¬
ssores putamus exccͥptiorienti-
posse annõ. ⁊ nĩg est ut utant᷑
excepticẽ quia cxͦ ea cãint̾cessit
satistatio. ex qua nõ debuit ¶sr

Expanded text:
cum uetitus esset satis accipere, erit, an repeti satisdatio ista posscauit, repetere non potest. quid deinde, si ignorauit remissam sibi satisdatituisse remitti crediderit, numquid condicere possit qui ius ignorauit? adhuc tamen benigne quis dixerit satisdationem condici posse. qdeinde, si commissa sit stipulatio, fideiussores putamus exceptione uti posse an non? et magis est, ut utantur exceptione, quia ex ea causa intercessit satisdatio, ex qua non debuit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o test̾o. post hr̃dis institutoẽ
et post legata quibdã datuitas
subiecit. Siquis ex hereclib̾ cẽ¬
terisquẽ amicis quorum hocte¬
stam̃to m̃ticẽm habui. siue qui
alius restitutc̃emmichuimpet᷑¬
u̾it ab impatoreriante decesẜo
quamei g̾ras agẽ Uolodan ei
quiid egerit acetis heredib.a¬
ureos cot. unus exhis quos hẽ¬
des sẽpsat impetrauit eirestit¬
utione̾. ⁊ anteqmid sciret dece¬
ssit. cuinde fideicõmisso q̃reret̃¬

Expanded text:
facto testamento post heredis institutionem et post legata quibusdam data ita subiecit: 'si quis ex heredibus ceterisue amicis, quorum hoc testamento mentionem habui, siue quis alius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus ex his, quos heredes scripserat, impetrauit ei restitutionem et antequam id sciret, decessit. cum de fideicommisso quaere
Abbreviated transcription (Latin):
falsos codicillos eẽ dix̃. n ob
tinuit hereditas nõ auͥferet᷑
sitañ a liquid acohẽde codicil¬
lis acceꝑit. euis accio deneg.¬
br. itaq sibonorumunt᷑. heredẽ¬

Expanded text:
falsos codicillos esse dixit neque optinuit, hereditas non aufertur: si tamen aliquid a coherede codicillis acceperit, eius actio denegabitur. itaque si bonorum inter herede
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. Situ ex parte .uiͣ. sub cõ¬
dcõne institutus fuisses hr̃s. ⁊
puꝰ adieĩt. aꝑex prima instituti¬
one cum abutraq eã una aditio
sufficiat sextans itaq qui sub
cõditioẽ datus miͣchi ẽ. ad m̾e
solumꝑtim. ¶Itẽ situ sextãntis
ex quo institutus esses hr̃s. om¬
i  is aditionẽ nũqd dubitas
qu ex substitutioẽ a ͭ cͣiico tici
R̾. nõ dubito qu siprima iusti¬
tutioe. adeundo hr̃s eẽ p̃oͣssim.
in potate mea sit. ꝙͣ partẽ hxre¬
ditatis aut amitt̾e uelim ant

Expanded text:
arum Si tu ex parte sexta sub condicione institutus fuisses heres et prius adierim an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris actionem, numquid dubitas, quin ex substitutione adeundo Titi non dubito, quin, si prima institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut amittere velim aut
Abbreviated transcription (Latin):
lãs fuisse int᷑elligͥ. ¶ Emanci¬
patus uit extraneus nõ alitẽ
possunt hrditatẽ q̃rẽ. qmsinõ÷
esse p̃gnantem̃ scĩant. ¶Ergo
si uñtre pleno sit mulr. nõite ĩ¬
iquumerit. int̾ea d̾functũ fili¬
et ido de c̾tofilio succ̾rend̾ ẽ. qr
siue fr̃ einasdatur. siue nõ nas¬
cat᷑. patrihĩs futuns ẽ. eadẽq̃
rõfecit: ut emançipato queq

Expanded text:
se intellegitur: emancipatus aut exter non aliter possunt hereditatem quaerere, quam si non esse praegnatem sciant. ergo si ventre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filiet ideo decreto filio succurrendum est, quia, sive frater ei nascatur sive non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut ema
Abbreviated transcription (Latin):
et hic adeundo unam porcione
omẽ acquiro si tantũ delãte sũt.
Itẽ siẜuus ms ex partehĩs insti¬
tutus sit pure. ex parte sub con
adieĩt deinde eo manumisso cõ¬
n editio alt̾iũs portionis extitit nͥiꝰ¬
usest nõ michꝰ eẽ acq̃uisitã illã por

Expanded text:
et hic adeundo unam portionem omnes adquiro, si tamen delatae sint. Item si servus meus ex parte heres institutus sit pure, ex parte sub condadierit, deinde eo manumisso condicio alterius portionis exstiterit, verius est non mihi esse adquisita
Abbreviated transcription (Latin):
maneat ei obligatus. donec p̃c̃i¬
uin soluat. ad lib̾tatis fauore
introductumẽ. ¶ Siqͥs hac lege
emptus sit. ut intractumdie
manumittat᷑. icum lib̾tate hr̃s
cit̾it᷑. possit eineccͣius hr̃s effici.¬

Expanded text:
maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est.Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres stiterit, possit ei necessarius heres effici
Abbreviated transcription (Latin):
tolocꝰ ẽ. siue ex ea hr̃ditate fint
it. ne. his qd quimre errauit.c
dum putat ño eẽ hr̃ditai̾am.
Signẽ animo amoundi nec
ut hrditatidampnũ daret. rẽ¬

Expanded text:
to locus est, siue ex ea hereditate sint it: ne is quidem, qui in re errauit, dum putat non esse hereditariam. si igitur non animo amouendi, nec ut hereditati dam
Abbreviated transcription (Latin):
gradib. hoc ẜuandum ẽ. ut site¬
stam̃tũ ꝓferatur. prius asc̾ptis ĩ¬
cipiat᷑ deinde transitus fiat ad a¬
lios. adquos legitimabr̃ditas
ꝑtim. etiam sudem sit ad quẽ u¬
troq mõ ꝑtineat. Nam hoc gra¬
datimconseꝗt᷑ ut prius ex test̾õ
delatam. deinde legitinã repu
bonoꝵ possonẽ. deinde is qui ab
intestato pet̾e pot̃. Siu̾o eiꝰ ad ꝙ̃
legitima hereditas pot̃ ꝑtin̾e. cõ¬
ditiodata sit/ nicħ constituẽ pot̃
de legitima. anteq̃mdies cõdcõĩs

Expanded text:
gradibus hoc servandum est, ut, si testamentum proferatur, prius a scriptis incipiatur, deinde transitus fiat ad eos ad quos legitima hereditas pertinet, etiamsi idem sit, ad quem utroque modo pertineat: nam hoc gradatim consequitur, ut prius ex testamento delatam, deinde legitimam repudbonorum possessionem, deinde is qui ab intestato petere potest. Si vero ei, ad quem legitima hereditas potest pertinere, condicio data sit, nihil constituere potest de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ss ẜ numiliberum ⁊ hr̃dẽ esse
bonorũciꝰ possonẽ ab intestato pẽ
cuta ita hrditatempo ssedit / labõ
ait. si pbaretur sanam̃te pat̾ te¬
stam̃tũ fecisse. filium ex testõ prĩ
fuius emancipatus cum hrdita¬
tc̃ testõ datam ad se ꝓtiñe nolu¬
it. continuo ea ad substitutũ hẽ¬
demtransit. nec pot̾ uidĩ ꝓhr̃de

Expanded text:
 esse bonorum possessionem ab intestato petit et ita hereditatem possedit. Labeo ait, si probaretur sana mente pater testamentum fecisse, filium ex testamento pfilius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest vide
Abbreviated transcription (Latin):
abõ Sernus duoru hr̃s instit¬
lrus.⁊ adire iussus si altius dͥo
iͣssu adiẽiͣt. deinde maniumissaͣ
fuĩt. potĩt ip̃e. ideundo ex parte
idẽ seruus itasibr̃s nõ ent. ilie
lũs esto. substitutum locum nõ¬

Expanded text:
 Servus duorum heres institutus et adire iussus si alterius domini iussu adierit, deinde manumissus fuerit, poterit ipse adeundo ex parte idem servus ita "si heres non erit, ille heres esto", substitutus locum no
Abbreviated transcription (Latin):
mĩead̃ind̾ cetis scciis nõ iubẽnti¬
bo. tacito iure partes ei acc̾scũt.
um dominoꝵ. iussuadirehr̃dit¬
atẽ. ita ⁊ seꝑatĩs temporib sĩgu¬
ante succed̾e pot̾. qm̃ excluso he
et circa p̃stituend̾ temp̾ subͣstit

Expanded text:
einde ceteris sociis non iubentibus tacito iure partes ei adcrescunt.ium dominorum iussu adire hereditatem, ita et separatis temporibus singuante succedere potest quam excluso heret circa praestituendum tempus substit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ lis pieĩt. ¶ Seruo hr̃ois fid̃i¬
cõmissũ utiłr nõ relinquit᷑. n fi
dei eiꝰ cõmiẜit. ut ẜuummanu¬
mittat. ¶Cum icapetiss testatõ.
ut qͥcqͥd ex bonis eiꝰ ad patrẽ ꝑꝰ¬
ueniss. filieꝰ sue ua restituẽt. ut
eo amplius habet. quam ex bo¬
nis patris hobitura ess. dinus
pius rescͥpsit. manifestum eẽ.¬
de eo tp̃e sensisse testatorẽ. qd̾ p̾

Expanded text:
 lis perierit. Seruo heredis fideicommissum utiliter non relinquitur, nisi fidei ‹ei›us commiserit, ut seruum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescde eo tempore sensisse testatorem, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ cuires pignoris iure obligs¬
Iatr/ a debitorelegata ess nõ pͥhi¬
Ibi petuniam creditam pet̾e. siuo¬
Auntas testatoris. ꝯpensare uo¬
t̾̃nis inquib babitato / cum oĩb
que ibisunt: q̃ omnia scias ad
domib argentum nomina. de¬
bitoꝵ. suppellex mancipia /ans
hec omnia /q̃ ulic inuciurit᷑ ad̾
alios hr̃des institutos deleant

Expanded text:
torem, cui res pignoris iure obligata a debitore legata esset, non prohiberi pecuniam creditam petere, si uoluntas testatoris compensare uoterna, in quibus habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, an haec omnia, quae illic inueniuntur, ad alios heredes institutos debeant
Abbreviated transcription (Latin):
d ecegac̃an seagulis legaũ. filii
oumimiusabona patis obliga¬
tu essentiinutua accepta petiuã
hr̃ditato creclitor sotu̾rmt ⁊ po¬
st̾iori obligauunt quicum eide
b ⁊ com̃dib fideicoramissi peti¬
no eẽt. an u̾o eapempta ess. cur¬

Expanded text:
eceptionem singulis legauit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei ribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an uero ea perempta esset, cu
Abbreviated transcription (Latin):
oranib inuicẽ man̾qnõ. iut̃ fi¬
dei cõmssũ restituend̾ ẽ uisi prri
domtlẽ cantioẽmpost mort̾c m̾ã eͣ¬
mutes. ⁊ itarenones. ut fr̃s tui ͤ¬
totem stiplarentur. hoc casunt ͤͣ
si sine. lib̾is inoplurib̾ue. ĩ mm̾oͣ
morieis /dos ad eos ꝑueniat. p
mortempatris decessit. maritus
arteqm̃enonaretur cauciodot.¬
lis ⁊ poster aliinpta decessit/ nl

Expanded text:
omnibus invicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoves, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusve in matrimonio morieris, dos ad eos perveniat". post mortem patris decessit maritus, antequam renovaretur cautio dotalis, et postea alii nupta de
Abbreviated transcription (Latin):
legatumpete. ¶Nepetendoru¬
lutorum danda ẽ. qd̾ irritum eẽ.
post dfunctimemoriã dãpnatã¬
apparuit. mõsiiam legatis so¬
iutis crim̃ꝑ duellionis illatum
tis ex hr̃ditatemea inporcione.
tuã cẽtũ aureis. ⁊ p̃diotusculao
.pãtemhrditatis restituas mrĩ¬

Expanded text:
legatum petere. Repetendorulutorum danda est, quod irritum esse post defuncti memoriam damnataapparuit, modo si iam legatis solutis crimen perduellionis illatum tis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas m
Abbreviated transcription (Latin):
Qnt̾ cumfilius d̃furicii utuã
pecuiam a flauia dionisia ac¬
cepit ⁊ locatis edib ꝓparte sya
pensiones. sibi debuts. credit᷑¬
cidelegau̾it/ anconditio testõ.
extitisse uiteatur. it fuiis sin
fidei cõmissinomine teneatim
instituns: ita cauit. a te uxor.
lema peto/ nequid post mortẽ
tuam frĩb tuis relinqu̾as. lubx᷑
filios sororũ tuarum quib relĩ¬
q̃s. Scis umum frẽmtrum fili
uninr̃m eccidisse/ clumeirapĩa
fac̃. si ⁊ alia michi det̾iora fec̃ ꝙ̃
rotum uxorintestata decessisset.
.legiima enis hereditas ad frẽ¬
fendi. fiteicõmissũ debeiͣ. ¶uci
ticius. hoc meum testm̃ scͥpsi siñ
ullo nũs ꝑito rõem animimei
c̃o. ꝓ iure legitimo hab̾i debi hoł.¬

Expanded text:
 cum filius defuncti mutuam pecuniam a Flauia Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideatur, ut filiis suis fideicommiinstitutis ita cavit: "a te, uxor carissima, peto, ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapinam facit: sed et alius mihi deteriora fecit'. quaero, cum uxor intestata decessit et legitima eius hereditas ad frfendi fideicommissum deberi. 'Lucius Titius hoc meum testamentum scripsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei cero, pro iure legitimo haber‹i› debet ho
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuit. ꝑ t̾net̾ aut̃ hi ceclicilli ad
uxorem. ⁊ filiarahprimũ aut̃ rego.
sic int̾ nos agatis ut meuino
egistis Itaq rogosut ꝯcq̃daut
egorenq̃ro/ aut quon uos p̃iba¬
betis commnuẽ nob̾ sit filia mee¬
statipats bonorũ possone accep̃.¬

Expanded text:
uit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem accep
Abbreviated transcription (Latin):
patris naturalis ex cãfideicõm¬
Psupiore fideicõmissũ petẽ posse.
claudius quia treditur appesloe
uituts susceptos contiru. ¶Cos
cĩ q̃ ficeicõmisit. ut ancille tes¬
tatoris eadar⁊ q̃ro anutile fidi¬
cõmissũ sitꝰ qd̃ legataĩus anci¬
lletestatoris dare̾nissus ẽp̃ꝵ¬
nõ eẽstem suitile sõ ẽ. anlega¬
taius hroituius ancilla est. re
triusq sexus legauit/ ita ut ex
reddicuenis masculĩ. duplum.
femine simplum ꝑcipiant. eã q̃
alienaĩũndit. ex consñsuoĩui

Expanded text:
is naturalis ex causa fideicommsuperiore fideicommissum petere posse. Claudius. quia creditur appellatieruitute susceptos contineri. Scaeiusque fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile fideicommissum sit, quod legatarius ancillae testatoris dare iussus enon esse. item, si utile non est, an legatarius heredi, cuius ancilla est, resutriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuit: ex consensu omni
Abbreviated transcription (Latin):
cestm fac̾et ẽẽ cpisselut his qͣqͣ
is suis festituẽnt eodẽ testõ peti
abhrdib̾  suis ut pamphilam
nlanimittẽt. que parphila
fiua ñat erat. pamphili. Id̾ pã¬
philus post oiem legatisui. cẽ¬
tentõ testo hr̃deminstituit me¬
uium. eiusq fiteicõmisit. ut
hroitatẽ suam itẽ fundi fup̃scͥ¬
ptipaitẽ dimidiãqꝙͣ solã ĩ boĩs
ex cestõ patronesue habebat.c

Expanded text:
entum faceret, esse coepisse, ut his quoque liis suis restituerent: eodem testamento petiit ab heredibus suis, ut Pamphilam manumitterent, quae Pamphila filia naturalis erat Pamphili: idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maeuium eiusque fidei commissit, ut hereditatem suam, id est fundi supra scripti partem dimidiam, quam solam in bonis ex tes
Abbreviated transcription (Latin):
stitu̾et quos nominatĩ postea c¬
ugustio olaudiano. iuliano. pre¬
fectou̾bis. si licet tibi inlianc n¬
auiam intũtende inofficiosi q̃r¬
le cãpatinoniũ suum donacioĩt
innepotẽ fcĩs exinanisse. iõ d̃po¬
scit. id qd̾ donatum ẽ ꝓ m̃edia
si duum serauit. ⁊ uniu̾sos lb̃ ꝓͣp¬
os cumuxore scͥpũt hr̃des In e¬
otẽ cestalũto duas posseẽs quas
recinu̾at. citẽ gaio scio p̃legauit.
et ab eo petit. ut ex redditib p̃dĩ¬
orun que niinis ee donau̾at. me¬
nie filie. tot aureos daret. ⁊tẽ al¬
t̾i fuĩ auos tot. quiconuntus a
menia sorore sua. legem faicidi¬
amimplorat. Qro cum scĩssim:¬

Expanded text:
stitueret, quos nominatim postea eugustus Claudiano Iuliano praefecto urbi. "si liquet tibi, Iuliane auiam interuertendae inofficiosi querellae patrimonium suum donationibus in nepotem factis exinanisse, ratio deposcit id, quod donatum est, pro ‹di›midia siduum seruauit et uniuersos liberos cum uxore scripsit heredes: in eodem testamento duas possessiones, quas retinuerat, eidem Gaio Seio praelegauit et ab eo petit, ut ex reditibus praediorum, quae uiuus ei donauerat, Maeuiae filiae tot aureos daret, item alteri fratri alios tot: conuentus a Maeuia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissim
Abbreviated transcription (Latin):
definit. id demĩsm ẜuo alieno
legari posse. qd̾ ipe ub̃ factus
cape posut ¶alumpmosa est
osim illa adnotatio posseleg
hoc elegatũ ex ꝑsoã ẜiuiures.
accip̃. alicͥqͥn.⁊ iud adnõtar¬
mus eẽ quosdã seruos quil
lib̾tatẽ consequio possit. ad¬
tñ legatum ihe̾ditatẽ possut᷑
iusadqrẽ dom̃ino. Ex illoigͥ p̃ce¬
pto qd dicimus ẜiuspicipẽ¬

Expanded text:
definit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari et hoc legatum ex persona serui uires accipit: alioquin et illud adnotaremus esse quosdam seruos, qui, licet libertatem consequi non possunt, attamen legatum et hereditatem possunt adquirere domino. ex illo igitur praecepto, quod dicimus serui inspici per
Abbreviated transcription (Latin):
die cã roaior natu filio tradidit.
et libtum eidẽ filioqui p̃sens os
erat᷑ res q̃s subcur sua. hubuit. sͣ.¬
assignare iussit. cõmune filioꝵ
negociũ gestũ intelligebat᷑. nẽc
obcã rc̃ apd̾ arblt̾um diuisioĩs
p̃cipuã cam fiue fõre. ¶ Cumri¬

Expanded text:
maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbitrum diuisionis praecipuam ca
Abbreviated transcription (Latin):
taĩam comparariuoluit post
diem tricesimũ amorte ipĩ. q̃ro
cũ seius uiuatestãtrice tesseram
frum̃tai̾am. ex cã lucratiua hr̃e
cep̃ / nec p̾ossit id qd̾ hub pete. ã
ei actio competat: paulis. i ei¬

Expanded text:
tariam comparari voluit post diem trigesimum a morte ipsius. quaero, cum Seius viva testatrice tesseram frumentariam ex causa lucrativa habere coepit nec possit id quod habet petere, an ei actio competat. Paulus re
Abbreviated transcription (French):
cetͥos babiturus ẽtremota ma¬
tris electõe. ¶ fideihrdũ mõꝵ
cõmitto. ne fundũtusculanũ
alienẽt. ⁊ne de fzimilia noĩs
mĩ exeat scdmuoluntatẽ cos
quoꝙ initatos intelligend̾

Expanded text:
ceteros habiturus est remota matris electione. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis mei exeat.' secundum uoluntatem eos quoque inuitatos intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̃r̾ab. aut siꝑatus eĩt filiuᷤ
p̃cio acceptõ ẜuitutẽ p̃be̾. dolisũ¬
monebr exceptione legatarius
.sino offerat partis estimationẽ
exc̃plo .s. legis falcĩdie. ¶ Lucio
scupnolego omnẽ h̃ditatem
p̃ubui memi sempniꝰ ea demu
hon̾a suscipiet. que meniane hẽ¬
ditatis fiunti⁊ in diẽ mortis ei.
qui hĩs meuii exticit ꝑ seu̾. me

Expanded text:
bitur: aut si paratus erit filius pretio accepto seruitutem praebere, doli summouebitur exceptione legatarius, si non offerat partis aestimationem, exemplo scilicet legis Falcidiae. 'Lucio Sempronio lego omnem hereditatem Publii Maeuii.' Sempronius ea demum onera suscipiet, quae Maeuianae hereditatis fuerunt et in diem mortis eius, qui h
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ex mediaheditate sumito.
sibiq babeto unacumpãphilo
quẽ lib̃m eẽ iube̾binstrmntaber¬
ne ferraĩe. itant neg̃m ex̾ceatis.
Luciꝰ enthicus uinatestat᷑te d ece¬
ssit. pãs hr̃ditatis ei ad cohẽdem
ptimuit Qro anpamphil⁊ eo q
dẽ testõ maniimissa ad petitoẽ
pãtis instr̃i admitti possit. liet
tab̾naut uoluit testatrix exer¬
ceri nõ possit sĩꝵ admitti. ¶ Sep¬
nia substitutahrdiinstitutõ. le¬
gata accep̃. sihis nõ ess. Moui
ccͣ institutũ actiõe/ qͣd̃ doloeius
hẽtẽ test̾mmutaret. nec optu¬
it q̃roanlegatipsecutc̃ẽ saluã

Expanded text:
itui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'. Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut uoluit testatrix, exerceri non possit. respondi admitti. Sempronia substituta heredi instituto legata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius heredem testamentum mutaret, nec optinuit; quaero, an legati persecutionem saluam
Abbreviated transcription (Latin):
tum. incañtẽ cãm rediss deb̾i
afepetoticifideiq tue cõmitto
uti curam condendi corpori mi
suscipias. ⁊ꝓhocͭ tot iureos e
medio ꝑcipito. q̃ro. ansiiutiꝰ tici
minus qͣt decẽ aureos eregaũ¬
it. reliqua summa hr̃dibꝰ ꝓfi
crat siꝵ ẜm eaque ꝓpon̾entur
hẽdũ cõmõ ꝓfice̾. ¶Que mitoͣ
hr̃s extiterat ita testim̃to caũ. si¬
meuii ⁊ sempni filii dulcissimi.
pcintote omne qcqd ex hrdita¬
te bonisue. ticu dominimĩ patͥs
nr̃i. ad me ꝑuenit mortis eius
tẽ hrditatis. caminp̃t̾itum qͣm
in sutura necͣnõ etiã. siqdẽ po¬

Expanded text:
tum in eandem causam redisset, deberi. "A te peto, Titi, fideique tuae committo, uti curam condendi corporis mei suscipias, et pro hoc tot aureos e medio praecipito". quaero, an, si Lucius Titius minus quam decem aureos erogaverit, reliqua summa heredibus cundum ea quae proponerentur heredum commodo proficere. Quae m‹a›rito heres exstiterat, ita testamento cauit: 'Maeui et Semproni filii dulcissimi, praecipitote omne, quidquid ex hereditate bonisue Titii domini mei, patris uestri ad me peruenit mortis eius sdem hereditatis tam in praeteritum quam in futurum, nec non etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
auo. mat̾ mede sacra uerb̾ fidei¬
commissi nõ subñiram detoii
et lict᷑. is tales/ ad eclituum mis¬
it instr̃muoluntatis mee. post
mortẽ meã. filionico tradiuolo
Cumpluib hr̃dib intestatoc
cdiem sinm obiss. intelłi fidei¬
cõmissũ filio relictum ꝑndiltĩ
S enimꝰ q̃rioportet cum quode su¬
Ipp̃mis q̃s ioquat᷑. s inquẽ uo¬
uintatis intenctio duigatuꝵ
lib̾tĩs p̃dimureliquit/ ac petit
ne id alienarẽt / ut q̃ infamili
lib̾torumretin̾et / si exceptora
uñoidit cct̾orũ partes quidñ

Expanded text:
ater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno uendidit c
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. nec fideicõmissi cõc̾coẽ
añ mortẽ fuliih̃dis existe̾. Uiriss
autẽ int̾ eos fĩquieotemꝑe uixe¬
ded̃ ⁊ emptoris fideicõmisit. ut
ampli ei p̃cium restituat. ẽptcͣẽ
fitei commisso nõ tenĩ cõstabat:
Sitñ accepto legato mułr undi¬
tionẽ irritã facere uelit. eã obla¬
to p̃cio/ doli placuit excepcicẽ. sũ¬
mou̾i. ¶Menĩo debitori suoreuᷤ
ustipulandimandauit. ut ticio cͥ
mortis cã doñabat petimĩ debi¬
stĩ solu̾et: cum sciẽs dm̃nuitad¬
cessisse menius petuniã dediss.

Expanded text:
cuit nec fideicommissi condicionem ante mortem filii heredis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixededit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem fidei‹com›missi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri. Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset,
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩp̃cetiones erant r̾elicte. po
Udiem legatormcẽdentẽ. añ ad e.¬
ditamhẽditatẽ uita decessit. p ut¬
temhẽditatis/ ad cohr des sub¬
stituto s ꝓtine plãtuit p̃ceptioñ¬
mautẽ portiones. que ꝓparte cohẽ¬
dum conͣstiter̃. ad heredes eĩ trmꝰ¬
nfulius cli̾isis cribinalib s
acrionẽ / in offitiosi testĩmanis
ꝑruliss. atq itauaĩe sententieur¬
dicum extitissent. ⁊ hẽdẽ. qui filwy
iuoerat ꝓ firtib quas aliis colxͣ¬
dibꝰabstulit fuius. nõ sp̾ͥbitu
p̾ccptiones sibi datus lũ magis
qm octos legatũos accioues ꝯ⁊¬
stitit. l s lib̾tates ex testõ compe¬
ge̾ plãtuit/ cuͣmꝓ parte fili n s deͥ
testam̃to matris utigass qd̾ rĩ
erit trahend̾ad ẜuitutes que ꝓ

Expanded text:
s erant relictae, post diem legatorum cedentem ante aditam hereditatem uita decessit. partem hereditatis ad coheredes substitutos pertinere placuit, praeceptionum autem portiones, quae pro parte coheredum constiterunt, ad heredes eius trisis tribunalibus actionem inofficiosi testamenti matris pertulisset atque ita uariae sententiae iudicum exstitissent, heredem, qui filium uicerat, pro partibus, quas aliis coheredibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi datas, non magis quam ceteros legatarios actiones, constitit. sed libertates ex testamento competere placuit, cum pro parte filius de testamento matris litigasset. quod non erit trahendum
Abbreviated transcription (Latin):
quipost cdictã sinãm uicdioatũ
solu̾e suꝑ sedũnt ñec aliud s̃¬
uabrmlitis sumꝑtib. siratõ
litigandi nõ fuit. Ignauiam⁊
enĩ p̃cendẽtes audirinõ opõtẽ:
qd̾ intũt᷑orib quoq ꝓlut᷑ p¬
diumꝑat᷑ de familia libõꝵ ali¬
mui e sup̃mus ex lib̾is qui fideiconi

Expanded text:
qui post dictam sententiam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetendentes audiri non oportere. quod in tutoribus quoque pdium pater de familia liberorum alisupremus ex liberis, qui fide