comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poris inceditur sed gressibus mentis
interne. Vnde nonꝰ dubium est : quia
claudicabamus auia iustitiȩ. cum
ueram uiam salutis ac uite xpm̃ dnm̃¬
nrm̃ nesciebamus. Sed post quam ueni¬
mus adspeciosam portam templi. ut
prediximus uerbum uitȩ. audiendo. in¬
tunc stabiliti & confirmatisunt gres¬
sus mentisnrȩ. ut lamnon claudicare¬
mus amplius inuia iniquitatis. sed ree¬
tis bonoꝵ oꝑum gressibus pariter uiã¬
iustitiȩ am̃bulemus & ad prehensa
p&erus manu dextera claudi. alleuauit
eum. Bene quem uerbo erexit. etiam
dextera confortat. quia sermodocen¬
tis in corde audientis minus ual&: sinonꝰ
&iam ꝓpriȩ actionis commend&ur
exemplis Exiliens sed̾eit. &am bulabat.
& intrauit cumillis intemplum. Ordo
ꝑfectionis egregius prrimo illum sur¬
gere qui lacuerat de inde iterar¬
ripers bene oꝑationis : & sic ȩterni
regmni itersimul cum scĩs apłis intra¬
precermissis omnibus seculi actibus

Expanded text:
poris inceditur, sed gestibus mentis poris inceditur, sed gestibus mentis internae. Unde non dubium est, quia dudum claudicabamus a via justitiae, cum veram viam salutis ac vitae m nesciebamus. Sed postquam venimus ad Speciosam portam templi, ut praediximus, verbum vitae audiendo, intunc stabiliti et confirmati sunt gressus mentis nostrae, ut jam non claudicaremus amplius in via iniquitatis, sed rectis bonorum operum gressibus per iter justitiae ambulemus. Et apprehensa Petrus manu dextra claudi, allevavit eum. Bene quem verbo erexit etiam dextra confortat, quia sermo docentis, in corde audientis minus valet, si non etiam propriae actionis commendetur exemplis. Et exiliens stetit, et ambulabat, et intravit cum illis in templum. Ordo perfectionis est egregius, primo illum resurgere qui jacuerat, deinde iter arripere bonae operationis, et sic aeterni regni januam simul cum sanctis apostolis intrapraetermissis omnibus saeculi actibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iste claudus sanabatur: euuangeli¬
cam possumus intelligere predicatno¬
nem: ꝑ quam templum dĩ id est xp̃i
eccła spiritali pulchritudine decoratꝰ
nqua quimente de biles ꝑ infide litatem
& ignorantiam nominis xp̃i simul &
anima claudisunt remedium salutis
accipiunt. ꝑ euuangelic̃a xp̃i prȩdica¬
tionem. Deniq speciosa illa portatem¬
pli quam diximus euangelicam prȩdica¬
tionem intelligiclau dum suscipit: idest
incredulos & integrum reddit: dumad
ꝑpecuam sanitatem animȩ illos commo¬
nendo exortando &e docendo ꝑ ducit.
Sicut claudus iste cumessde ad speciosam
portam templi respiciens in p&rum &e
iohannem accepit sanitatem : & nos
xp̃i uere claudi eramis: quia uia ius¬
titie claudicabamus. Caudicabamus
autem non corporis gressu: sed inter¬
nȩ mentis excessu. Qui enim alienus est
mente &anima claudicat. lter enim
fidei acueritatis inobȩditione prȩcep¬
ceptoꝵ xp̃i non gressibus tantum cor¬

Expanded text:
ubi iste claudus sanabatur, evangeliubi iste claudus sanabatur, evangelicam possumus intelligere praedicationem, per quam templum Dei, id est Christi Ecclesia spiritali pulchritudine decoratur. In qua qui mente debiles per infidelitatem et ignorantiam nominis Christi simul et anima claudi sunt, remedium salutis accipiunt per evangelicam Christi praedicationem. Denique Speciosa illa porta templi, quam diximus evangelicam praedicationem intelligi, claudum suscipit, id est incredulos, et integrum reddit, dum ad perpetuam sanitatem animae illos commovendo, exhortando et docendo perducit: sicut claudus iste cum esset ad Speciosam portam templi respiciens in Petrum et Joannem accepit sanitatem, ita et Christi, vere claudi eramus, quia in via justitiae claudicabamus. Claudicabamus autem non corporis gressu, sed internae mentis excessu. Qui enim alienus est mente et anima claudicat, iter enim fidei ac veritatis in obeditione praeceptorum Christi, non gestibus tantum cor
Abbreviated transcription (Latin):
N diebus illis: ꝑderus & ioħs. ascendeban
intemꝑlum ad horam orationis no¬
N lectione actuum apłoꝵ quȩ nunc
nimus: audistis hem̃i nobis. ꝑderus inquit
& iohannes ascendebant intemplum
ad horam orationis nonam. Apli hora
nona templum ingressuri. primo clau¬
dum diude bilem sanabant: De inde ad
uesperam usq laborantes. multa homi¬
num milia uerbo fidei inbuebant Hoc
& ipso suo actu figuraliter se agere
demonstrabant Quia dñs nr̃ ad pͥpin¬
quante mundi fine in hune mundum
ad saluandos om̃s sibi credentes uenerat.
& apłos suos quasi adipsam uesꝑam mundi
ꝑtotum orbem multitudinem hominũ
ndocendos direxit. Eequidam uir qui erã
claudus exutero matris sue balolabat᷑
ab introe untibus intemplum. Hunc
gentum & urum non habeo. quod aut̃
habed hoc dõ tibi in nomine xp̃i ihũ na¬
rareni: surge & ambula. Qui con festĩ
ysurrexit Inclaudo isto sicon sideremus
mysticasacramenta cognos cimus
prȩ ostensa Speciosa porta templi

Expanded text:
n diebus illis Petrus et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis non lectione Actuum apostolorum quae nunc nimus, audistis charissimi nobis, Petrus, inquit, et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. Apostoli hora nona templum ingressi, primo claudum, deinde debilem sanabant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei imbuebant. Hoc et in ipso suo actu figuraliter se agere demonstrabant, quia Dominus noster appropinquante mundi fine in hunc mundum ad salvandos omnes sibi credentes venerat, et apostolos suos quasi ad ipsam vesperam mundi per totum orbem ad multitudinem hominum docendam direxit. Et quidam vir qui erat claab introeuntibus in templum. Hunc gentum et aurum non habeo, sed quod habeo, do tibi: in nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula. Qui confestim surrexit. In claudo isto si consideremus mystica sacramenta cognoscimus praeostensa, Per Speciosam portam templi
Abbreviated transcription (Latin):
uem ad modum sẽs p&rus missus hi
carcerem sit ligatus duabus cate¬
nis & traditus quatuor quater¬
Enionibus militum. quem ad mo¬
dum inde liberutus sit ꝑ angłm dnĩ. au¬
incarcerem est sc̃s ꝑderus. causa no¬
minis xp̃i. Sed penam carceris horre¬
re non poterat: quia ipse in carcere:
templum dĩ erat. Ligatus erat duab
catinis. sed catenas criminum in ipso
carcere a credentibus trahebat :
custode batur aquatuor quaternio.¬
nibus militum. id est ase decim: Sicut
enim centurio centum. Itaquat ẽ riuo
quaeuor subse milites hab&. Sed sub
ipsa custodia: quatuor euangelia a d fideen uf¬
nusa ctibus in sinuabat : Nec sane huinanat
ueto dia i siotera tinere qui diuma cus¬
codo scamiabat: Cumeng dilige ter parin
custoqrtur uicircene aquaquobiq̃ catenis

Expanded text:
uemadmodum sanctus Petrus missus sit in carcerem ligatus duabus catenis, et traditus quatuor quaternionibus militum, et quemadmodum inde liberatus sit per angelum Domini, ausus ergo in carcerem est sanctus Petrus causa nominis Christi, sed poenam carceris horrere non poterat, qui ipse in carcere templum Dei erat. Ligatus erat duabus catenis, sed catenas criminum in ipso carcere a credentibus detrahebat. Custodiebatur a quatuor quaternionibus militum, id est a sedecim, sicut enim centurio centum, ita quaternio IV sub se milites habet: sed sub ipsa custodia quatuor Evangelia ad fidem venientibus insinuabat. Nec humanam custodiam poterat timere, qui divina custodia servabatur. Cum ergo diligenter Petrus cu
Abbreviated transcription (Latin):
uare conantur Sed humiliter consi¬
deremus illud qđ apłs dicit. Ds qui oꝑat
dño ac saluator inrõ qui nos nullis pre¬
cedentibus meritis uulneratos curauit
& inimicos reconciliauit: & decaptiui¬
tate redemit dete nebris ad lucemre¬
duxit de morte aduitam reuocauit.
& humiliter confitentes fragiliattẽ
nram̃ illius miser icordiam de precem᷑
ut quia nos scđm psalmistam misenicor
dia prȩuenit dignȩ in nobis. non solum
custodire. sed &iam augere munera
uel beneficia sua quȩ ipse dignatus .e
dare. Qui cum patre &e spũ scõ uiuto

Expanded text:
vare conantur, sed humiliter consivare conantur, sed humiliter consideremus illud quod Apostolus dicit, Deus qui operatur Domino ac Salvatori nostro, qui nos nullis praecedentibus meritis vulneratos curavit, et inimicos reconciliavit, et de captivitate redemit, de tenebris ad lucem reduxit, de morte ad vitam revocavit: et humiliter confitentes fragilitatem nostram, illius misericordiam deprecemur, ut quia nos, secundum Psalmistam, misericordia sua praevenit , dignetur in nobis non solum custodire, sed etiam augere munera vel beneficia sua, quae ipse dignatus est dare; qui cum Patre et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
multo plus gaudent: Qua ꝑpter si
cum sc̃ĩs angłis. in cȩlo gaudere cupimꝰ
eorum nunc gaudium in nra bona con¬
uersatione dignis moribus in castitate
uitȩ magnostudio ꝑficere debemus
ut cum de ficiamus abhac uita carnali
recipiant nos ineterna tabernacula
simul gaudere cumillis. Non solum
sci sp̃s habentes. int̾ranos gemimus
adoptionem filioꝵ dĩ expectantes redemp¬
tionem corporis nr̃i. Semimus enim
adoptiuos filios dĩ fr̃s nrõs quos docere.
& in stituere missisumus. donet uideamꝰ
eos in omnibono ꝑ ficere. ut fili dĩ. & hec¬
redes xp̃i effici mereantur. Donec
ergo nos in quam qui instituimur ab eis
ne glegimus & moramur. &emendati¬
oni nr̃ȩ tempus longius ꝓtelamus. donec
luctu ꝑ ex cessibus nrĩs & diuinam nobis
piaatem humiliter de prdegitis ueniã
postulantes & de futuris custodiam
Hec ergo & his similia diligenter ac fide¬
liter cogitantes non adquies camus

Expanded text:
multo plus gaudent. Quapropter si multo plus gaudent. Quapropter si eum sanctis Angelis in coelo gaudere cupimus, eorum nunc gaudium in bona nostra conversatione, dignis moribus in castitate vitae magno studio perficere debemus, ut cum deficiamus ab hac vita carnali, recipiant nos in aeterna tabernacula simul gaudere cum illis. Non solum sancti Spiritus habentes, intra nos gemimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis nostri. Gemimus enim adoptivos filios Dei fratres nostros, quos docere et instituere missi sumus, donec videamus eos in omni bono proficere, ut filii Dei et haeredes Christi effici mereantur. Donec ergo nos, inquam, qui instituimur ab eis negligimus et moramur, et emendationis nostrae tempus longius protelamus, nec non luctu pro excessibus nostris, et divinam pro nobispietatem, humiliter de praeteritis veniam postulantes, et de futuris custodiam. Haec ergo et his similia diligenter ac fideliter cogitantes non aquiescamus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis inlibertatem glae filioꝵ dĩ: Cre¬
atura autem recte dicit homo. quã¬
diu creaturȩ non creatori de serutt:
Cum autem fidem ꝑceperit. & dnm̃ dm̃
uoluntati: non lam crectura. sed dĩfi¬
lius nuncupat᷑ Ista autem crecieura.
idest homo. eum diuina inspirante
gratia crediderit liberabituraser¬
uitute corruptionis. ut non interitui
seruiat. cui seruiunt om̃s peccatores.
quam diu inpeccatis ꝑ manent. Libe¬
rabitur autem abista corruptione
& nequitia ꝑ fidem. in libertate glae
filiorum dĩ. It& ut lam non carni. nec
terrenis seruiat desideriis. non diabolo
gratiȩ efficiatur. Scimus enim quod
omnis creatura ingemescit: Quidicit
omnis creatura. nunc angłoꝵ & hominũ
naturam dicit. Quia in euanꝰ gelio dñsdicit
Sicut angłi gaudent suꝑ penitentes
ita rement & higemescunt suꝑ con¬
uentinolentes & cotidie nra spectan¬
tes certamina. Dolent ualde cumn¬
uinciamur adiabolo Cum uero uincimꝰ

Expanded text:
tionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Cretionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Creatura autem recte dicitur homo, quandiu creaturae non creatori deservit. Cum autem fidem perceperit, et Dominum Deum voluntati, non jam creatura, sed Dei filius nuncupatur. Ista autem creatura, id est, homo, cum divina inspirante gratia crediderit, liberabitur a servitute corruptionis, ut non interitui serviat, cui serviunt omnes peccatores, quandiu in peccatis permanent. Liberabitur autem ab ista corruptione et nequitia, per fidem in libertatem gloriae filiorum Dei, ita ut jam non carni, nec terrenis serviat desideriis, non diabolo gratia efficiatur. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit. Quod dicit omnis creatura, nunc angelorum et hominum naturam dicit, quia ut in Evangelio Dominus ait: sicut angeli gaudent super poenitentes, ita dolent et ingemiscunt super converti nolentes, et quotidie nostra spectantes certamina, dolent valde cum convincimur a diabolo; cum vero vincimus
Abbreviated transcription (Latin):
nnm mortale confirmis gla corporis
filii dĩ. Quanto maiores enimtribula
nobis magnitu dinem głe credimus
cũmulari Nam exspectatio creaturȩ
reuelationem filioꝵ dĩ expectat. Ex¬
pectatio creaturȩ id est expectatio
hominis rationabilis qui expectat diem
iudicii. quoreue labitur. quanta sit
gła preparata his qui in hoc scło fidȩ lic̃
dõ tribulationes sustinent. & laborad
inħi uoluntate. Vanitati enimcreatu¬
ra subiecta est id est omnis homouani¬
tati huius mundi inuitus est subieetus
quam diu temporalib deditus estreb:
uel quam diu eseis transitoriis utitur
quȩ transeunt tam quam umbra :
Non uolens: Non enim sicut sponden
peccauit homo sic etiam sponte damp¬
natus est.: Sed uoluntate eius quidis¬
ponit uniuersa cuius &iam homo con¬
tempsit precepta: Subiectus est autẽ
homo uanitati quãm diu in hac mortali
uixerit carne: Sequitꝰ. Qm̃ &e ipsacre¬
atura liberabitur a seruitute corrup¬

Expanded text:
nostrum mortale, conformis gloriae corporis nostrum mortale, conformis gloriae corporis Filii Dei . . . . Quanto majores enim tribulanobis magnitudinem gloriae credamus cumulari. Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Exspectatio creaturae exspectatio hominis rationabilis est, qui exspectat diem judicii, quo revelabitur quanta sit gloria praeparata his qui in hoc saeculo fideliter pro Deo tribulationes sustinent, et laborant in Domini voluntate. Vanitati enim creatura subjecta est. Id est, omnis homo vanitati hujus mundi invitus est subjectus, quandiu temporalibus deditus est rebus, vel quandiu istis transitoriis utitur, quae transeunt tanquam umbra. Non volens. Non enim sicut sponte peccavit homo, sic etiam sponte damnatus est: sed voluntate ejus qui disponit universa, cujus etiam homo contempsit praecepta. Subjectus est autem homo vanitati, quandiu in hac mortali vixerit carne. Sequitur. Quoniam et ipsa creatura liberabitur a servitute corrup
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis &rłqͣ.
Vod ad conpargtionem eternȩ glae
quam suis scĩs ds̃ ante scła preparauit.
nihil dignum quis in hoc scło passi¬
non sunt condigne passiones huius temporis.
ad futuramlamquȩ reuelabitur in nobis
In quo enim mortale: quidimmortali
potest comparari ut inuisibiliui si¬
bile : aut aeternis temporalia r
Si qua tam enin prȩsentiuita uelut
quedam possunt semina głȩ colligi
fut ura ista semina extribulationibus
& passionibus quȩ patiunt᷑ ꝓpter dm̃
colliguntur: sicut alibidicit idem apls¬
Quodꝰ enim in presenti est momentune¬
um est & leue. In mensum enim est
pondus głae futurȩ quam ex spectamus
qui nonꝰ respicimus ad eaquȩ uidentur
sedadea quȩ non uidentur &eterna
sunt. Pinde enim omnis tribulatio
qualiscumq: sit. quȩ acciderit quam¬
uis sȩua quamuis longa uidegtur qua¬
si momentaneum acꝰ leue est putare
opore&. quicumq ad fut uram aspi¬
cit głam quȩ nobis est reuelata atq
quesita ubitrans formabit᷑ corpus

Expanded text:
in nobis, etc. Quod ad comparationem aeternae gloriae, quam sanctis suis Deus ante saecula praeparavit, nihil condignum quis in hoc sanon sunt condignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis. In quo enim mortale quid immortali potest comparari, aut invisibili visibile, aut aeternis temporalia? Si qua tamen in praesenti vita velut quaedam possint semina gloriae colligi, futura ista semina ex tribulationibus et passionibus, quaeque patiuntur propter Dominum colliguntur. Sicut alibi idem quod enim in praesenti momentaneum est, et leve, immensum est enim pondus gloriae futurae, quam exspectamus qui non respicimus ad ea quae videntur, sed ea quae non videntur et aeterna sunt, proinde enim omnis tribulatio qualiscumque sit, quae acciderit, quamvis saeva, quamvis longa videatur, quasi momentaneum ac leve esse putari oportet. Quicumque enim ad futuram aspicit gloriam, quae nobis est revelata, atque quaesita, ubi transformabitur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
m&uunt & ꝑ aliorum iniquitate dam¬
nantur. Sieos aut ignorantes non eru¬
diunt. aut̃ peccantes non arguunt.
Oui autem habuerit substantiam mun¬
di & uiderit fracrem suum necessita¬
tem patientem & clauserit uiscerd
sua abeo. quomodo canitas dĩ man& ineo.
Sienim nondum esidoneus mori ꝓfre
lam idoneus esto dare detuis facultati¬
bus fr̃i. Iam ꝑ cutiat uisceratua ça¬
ritas & non de lactantia facias. sed
de intimo ad ipe misericordiȩ. ut con¬
sideres illum inegestate positum.
Sienim suꝑ flua non induras frĩtuo
animam tuam quo modo poteris
ponere ꝓ fretuo lac& pecunia insi¬
nu tuo quam tibi fures auferre possuñ
& sullam non auferent fures morien¬
do illam deseris duamsite illa uiuen¬
tem non deserat : Quid inde factu¬
rus esr esurit fr̃ tuus innecessita¬
te positus est non hab& ipse. tu
habes. Con sidera enim quia simul
xp̃ianum esse gloriaris. siꝗꝑa
xp̃iana non feceris Ni hil enim

Expanded text:
metuunt. Et pro aliorum iniquitate dammetuunt. Et pro aliorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiunt, aut peccantes non arguunt. Qui autem habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo? Si enim nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri, jam percutiat viscera tua charitas: et non de jactantia facias, sed de intimo adipe misericordiae, ut consideres illum in egestate positum. Si enim superflua non curas dare fratri tuo, animam tuam quomodo poteris ponere pro fratre tuo? Jacet pecunia in sinu tuo, quam fures tibi auferre possunt, et si illam non auferunt fures, moriendo illam deseris, etiamsi te illa viventem non deserat. Quid inde facturus es? esurit frater tuus, in necessitate positus est, non habet ipse, tu habes. Considera enim quod simul Christianum esse gloriaris, si opera Christi non feceris? nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
& inuidiam. quȩ prȩparant in uobis
diaboli mansionem: Estote benigni
erga ꝓximos & diligite eos & sp̃uiscõ
dignum in cordib urĩs habita culũ dĩ
ꝑ oꝑa misericordie prȩparate: In hoc
oport& utt doctrina uel predicatio
nra oꝑibus comꝓbet᷑. Ni hil enim tur¬
pius est quamsi bonum quod quisq
predicat explere oꝑe neglegat.
tunc enim predicatio utiliter ꝓfert᷑
quando efficaciter dd impl&ur
ꝓinde sacerdotes nullius hominis ini¬
micitias formidare debent. sedop¬
pressores ƿauꝑum &potentes iniquȩ
agentes palam debent arguere act
dindulgentiam in opum. & ađ suiemenda¬
tionem sollicite ꝓuocare. Quod si argu¬
unt incaritate dĩ & ꝓximi fideles p¬
bantur existere. Sed siqui contra
diuites iniquȩ agentes nonse ad
corrigendum erexerint sacerdo¬
tes. mercennarios se non pastores
esse de monstrant &adĩ caritate
extraneos. Quia uident lupum uenien¬
tem & fugiunt dum malos redurg uere

Expanded text:
et invidiam, quae praeparant in vobis et invidiam, quae praeparant in vobis diaboli mansionem. Estote benigni erga proximos et diligite eos et Spiritui  puram, dignum in cordibus vestris habitaculum per opera misericordiae praeparate. In hoc oportet ut doctrina vel praedicatio nostra operibus comprobetur; nihil enim turpius quam si bonum quod quisque praedicat, explere opere negligat: tunc enim praedicatio utiliter profertur quando efficaciter adimpletur. Proinde sacerdotes nullius hominis inimicitias formidare habent, sed oppressores pauperum, et potentes inique agentes palam debent arguere atque ad indulgentiam inopum et ad sui emendationem sollicite provo care. Quod si arguunt in charitate Dei et proximi fideles probantur existere. Sed si qui contra divites inique agentes non se ad corrigendum erexerint sacerdotes, mercenarios se non pastores esse demonstrant, et a Dei charitate extraneos, quia vident lupum venientem et fugiunt, dum malos redarguere
Abbreviated transcription (Latin):
NEErgo putetis leueesse odisse. dut non
diligere fratrem. Audite quod sequit᷑
Omnis qui odit fratrem suum homicida ẽ.
Iamenim si contempnebat quis odium
fraternum. numquid homicidium in
corde suo contempnit: Quam uis ergo
manus non moueat adoccidendum
hominem ꝑ odium ꝓximi lamut homicida
reus est ante dm̃: Viuit ille: & iste lam in¬
terfector esse iudicatur: Quia si non ꝑxi¬
mum. tamen se ipsum & animam suam
occidit. in odio uel odto inuidia ꝓximi sui:
a scttis qm̃ omnis homicida: non haba uitt̃
eternam inse manentem: Sp̃s enĩ sc̃s
discipline effugi& fictum: & ubiodiũ
uel in uidiahab& non hab& ibi locũ
caritas quod ese ds̃. nisi ꝑ longam benig¬
nitatem & humanitatem ꝓximi ꝑ
confessionem & penitentiã emendacur
N am ubi non est caritas id est ubi sps sc̃s
in cor de hominis locum non haba. diabo¬
lum hab& habicutorem: Qua ꝓꝑter di¬
lectissimi dbicite de cordib uris odiũ

Expanded text:
Ne ergo putetis, fratres, leve esse odisse aut non Ne ergo putetis, fratres, leve esse odisse aut non diligere fratrem, audite quod sequitur: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Jam enim si continebit quis odium fraternum, nunquid homicidium in corde suo contemnit? quamvis enim manus non moveat ad occidendum hominem, per odium proximi jam ut homicida reus est ante Deum. Vivit ille et iste jam interfector judicatur: quia si non proximum, tamen seipsum et animam suam occidit in odio vel invidia proximi sui. Et scitis quoniam omnis homicida non habet vitam aeternam in semetipso manentem. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum: et ubi odium vel invidia manet, non habet locum ibi charitas, quae Deus est, nisi per longam benignitatem, humanitatem proximi, per confessionem et poenitentiam emendet: nam ubi non est charitas, id est, ubi Spiritus sanctus in corde hominis locum non habet, diabolum habet habitatorem. Quapropter, dilectissimi, abjicite de cordibus vestris odium
Abbreviated transcription (Latin):
Ehumanitate erga ꝓximos & decauendo
hodio. presenti lectione admonemur
ut audistis dilectissimi nobis. Nolite mira
ri. siodit uos mundus: Mundienim nomine
inscripturis: sepissime amatores mundi di¬
cuntur : Nos scimus ꝗ m̃ trans latisumus
de morte aduitam qm̃ diligimus fr̃s: ꝑmag¬
nam dni nrĩ ihũ xpi clementiã trans lati
sumus ꝑ eius passionemꝰ & mortematq
re surrectionem de morte de pocestat e
diaboli ad liberam dñi r̃i seruitutem.
Detenebris dutem xernisupplicii ad bea¬
titudinis xernȩ raudia sumus ꝑ ducti.
& hoc innrã situmese potestute utrum
mortem eligamus anuitam: Mortem
eligimus: siinodio ꝓximi. & in amore ꝑsistimꝰ
mundi: Vitam uero eligimus. sidm̃ coto
corde totamentei totaq uircute diligimꝰ
& ꝑximos nr̃os sicit nos in& ipsos Quinon
diligit man& in morte: Redeat ergounus¬
quisq ad corsuum: si ibi hiuenerit cartetitẽ
id est dilectionẽ dĩ & ꝓximi puram. securus
sit. quia transiuit demorte ad uitamꝰ

Expanded text:
humanitate erga proximos et de cavendo odio, praesenti lectione admonemur ut audistis dilectissimi nobis; nolite mirari, inquit, si odit vos mundus: mundi enim nomine in Scripturis saepissime amatores mundi dicuntur; nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus frai clementiam translati sumus, per ejus passionem et mortem atque resurrectionem de morte et potestate diaboli ad liberam Domini nostri Dei servitutem, de tenebris aeterni supplicii ad beatitudinis aeternae gaudia sumus perducti; et hoc in nostra situm est potestate, utrum mortem eligamus, an vitam. Mortem eligimus si in odio proximi et in amore persistimus mundi. Vitam ergo eligimus si Deum toto corde, tota mente totaque virtute diligimus et proximos nostros sicut nosmetipsos. Qui non diligit, manet in morte. Redeat unusquisque ad cor suum, si ibi inveniet charitatem, id est dilectionem Dei et proximi puram, securus sit, quia transivit de morte ad vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
uir a tutum. Nos uetro fr̃s quantũ
possumus elaboremus ut quod suꝑbia
tumidum elatumq reddiderata.
humilitate & mansu& udine compla¬
n&ur. Quod iniquitas de prauauerat
directione iustitiȩ corrigatur.
Quod malitia exas perauerat bonitatis
re dignatus est uiam ꝑquannos du¬
cat ad patriam ut denobis diceruo
dignoeur & in ambu labo & i habittbo
cum eis dcero illoꝵ ds̃. Si in isto scło
ambulauerit in nobis h il lo habita bit
in nobis. qui uiuit &regnat in scła scłoꝵ. Am.¬
AEc dicit dñs. Audite insube: & adten

Expanded text:
is suis. Nos vero, fratres, quantum possumus, laboremus, ut quod superbia tumidum elatumque reddiderat, humilitate et mansuetudine complanetur; quod iniquitas depravaverat, directione justitiae corrigatur; quod malitia exasperaverat, bonitatis re dignatus est viam, per quam nos perducat ad patriam: ut de nobis dicere dignetur, Et inambulabo et inhabitabo in eis, et ero illorum Deus . Si in isto saeculo ambulaverit in nobis, illic habitabit in nobis, qui vivit et regnat in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑfecta ad seruicium eius in oꝑbus
ut eius largiente gratia merea mur
& de hoste triumphum. & ȩternȩ beatitu¬
dinis premium Sequitur. Ds̃ autem
omnis gratiȩ qui uocauit nos in ȩternã
sui ungenigiquem ꝓmundi misit mori
salute Modicum passus Qui hoc mun¬
do quam uis modici temporis multas
sust inuit ꝓ nobis in iurias. adultimum
&iam crũcifixus &e occisus est ꝓredemp¬
tione nrã & mori dignatus est ꝓ nobis.
Modicumq temporis r&centus a morte:
Statimq diȩ resurrexit tertia: ipse
Nosq semꝑ in sua uoluntate & Indiuina
religione confirm& & corrobor&. In ꝑ
seuerantia bonoꝵ oꝑum. Ipsi gła de im

Expanded text:
tate perfecta ad servitium ejus in operibus; tate perfecta ad servitium ejus in operibus; ut ejus largiente gratia mereamur et de hoste triumphum et aeternae beatitudinis praemium. Sequitur: Deus autem omnis gratiae, qui vocavit nos in aeternam sui, quem pro mundi misit mori salute. « Modicum passus, » qui in hoc mundo quamvis modici temporis, multas sustinuit pro nobis injurias, ad ultimum etiam crucifixus et occisus est pro redemptione nostra: et mori dignatus est pro nobis, modicumque temporis retentus a morte, statimque die resurrexit tertia, ipse nosque in sua semper voluntate et in divina religione confirmet et corroboret, et in perseverantia bonorum operum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & in custodia animarum urãrũ.
Sequitur Quia aduersarius ur̃ dia¬
bolus tam quam leo rugiens. circuit
querens quem deuor&. Diabolus enim
num quam dormiens. num quam ab in¬
sidus hominum requiescens sed semꝑ die
& nocte circuit temptando. & insidias po¬
nendo hominibus. qualiter quemquam
illoꝵ qui dĩ uoluntati subiectisunt sua¬
ualeat sua ualeat suggestione deciꝑe.
Querens quei de uor& Non corpore :
sed anima. Qualiter quemquam a d
nociua & Inutilia ualeat ꝑtrahere.
carnalia desideria. Cui resistite fortos
nentes dulcedinem carnalis concupis¬
centiȩ. Recordantes iugiter. quiđ sit
illis amaritudinis preparatum. qui
terrenis desideris inseruuint. nec con¬
uerti a malitia sua ꝑ pę̧nitentiã uoluñ.
NIos ergo fideliter dño adherere sataga¬
mus. eiusq: prȩcepta iugitermeditent᷑:
Carnis nrȩ desideria conteramus. &
resistamus fortiter diabolo hosti ne¬
quissimo infide recta inspe firma. Ad dñi
dĩ omnipotentis misericordiam in cari¬

Expanded text:
rum. Sequitur: « Quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret. » Diabolus enim nunquam dormiens, nunquam ab insidiis hominum requiescens, sed semper die et nocte circuit tentando et insidias ponendo hominibus, qualiter quemquam illorum, qui Dei voluntati subjecti sunt, sua valeat suggestione decipere, « quaerens quem devoret » non corpore, sed anima, quemcunque ad nociva et inutilia valeat pertrahere carnalia dentemnentes dulcedinem carnalis concupiscentiae et recordantes jugiter, quid sit illis amaritudinis praeparatum qui desideriis terrenis inserviunt, nec converti a malitia sua per poenitentiam volunt: Nos ergo fideliter Domino adhaerere satagamus, ejusque praecepta jugiter meditemur, carnis nostrae desideria conteramus et resistamus fortiter diabolo hosti nequissimo, in fide recta, in spe firma: a Domini Dei omnipotentis misericordia in chari
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis ut ꝑgias. me habebis comitem.
plebis. Aꝑiõs tuum : & ego ad implebo
illud Ne consideres multitudine meqꝵ
ad quos &e contra quos locuturus es. sed
me qui tecum sum ut eruam te Vnde¬

Expanded text:
uoluntatis, ut pergas; me habebis comitem, plebis: aperi os tuum, et implebo illud. nec consideres multitudinem eorum, ad quos et contra quos locuturus es, sed me qui tecum sum, ut eruam te, d
Abbreviated transcription (Latin):
tione. omnicautela. omnimanifestatio¬
ne . omniq: sollicitudine fugere istu. &
Meminere sollicite debemus quod intantũ
nos ds̃ dilexit ut filium suum unicum mori
misit ꝓ nobis: & quia di filius etiam mor¬
tuus est ꝓ nobis & quia ni hil dĩ ꝓtanta
& ꝓtam in estimabili pidate sua r&ribu¬
ere digne ualemus. Nisiut nos inuicẽ
puro corde & casta ac sincera caritate
diligamus indõ: Non iniquo de noxio amore
seculari Nihil nr̃is ꝓximis facimus qđđ
no bis mae ipsis fieri nolumus. Nihilboni
quod nobis m& ipsis fierioptamus ꝓximis
nr̃is inuideamus. Talibus enĩ uerbis
fr̃s mei cognoscere possumus. quia contra
talem facere dilectionem: ut audistis con¬
tra dm̃facere est quia ds̃ dilectio est. Ne mo
dicat in hominem pecco. quando non diligo
fratrem meum lam siaudes fac contra
dm̃: & noli diligere fratrem tuum. : N am
qui nondiligit man& in morte: Qui autẽ
ligit dm̃. alienus est ab eo & hic est anti¬

Expanded text:
tione, omni cautela, omni festinatiotione, omni cautela, omni festinatione, omnique sollicitudine fugere ista et Meminisse sollicite debemus, quia in tantum nos Deus dilexit, ut filium suum unicum mori mitteret pro nobis: et quia Dei filius etiam mortuus est pro nobis: et quia nihil Deo pro tanta et pro tam inaestimabili pietate sua retribuere digne valemus, nisi ut nos invicem puro corde et casta ac sincera charitate diligamus in Deo non iniquo et noxio amore saeculari. Nihil nostris proximis faciamus quod nobismetipsis fieri nolumus: nihil boni quod nobismetipsis fieri optamus, proximis nostris invideamus; talibus enim verbis fratres mei cognoscere possumus: quia contra talem facere dilectionem, ut audistis contra Deum facere est, quia Deus est dilectio: Nemo dicat in hominem pecco: quando non diligo fratrem meum: jam si audes fac contra Deum: et noli diligere fratrem tuum. Nam qui non diligit manet in morte: Qui autem ligit Deum alienus est ab eo, et hic est Anti
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia sua. : Intantum dilexit homi¬
nes . ut unicum filium suum misit mori
ꝓpeccatis hominum. ne homines ampli¬
us morsrentur inpeccatis qui cũq
eius obedirent preceptis: & quia ꝑ in¬
obedientiam primihominis adam mo¬
riebant᷑ om̃s homines dõ inpeccatis Ideo
obȩdiens esse dignatus est ds̃ ipse filius di
dõ patrisuo usq ad mortem. ut hominũ
mercardeur uitam & salutem. Et om̃ib
sibi credentib uitȩ uiam a perir&. &¬
secum addernam de beatam immortali¬
tatem ꝑtlucer&. unde ꝑculpam cecĩdẽ
tantumnos nullis nrĩs precedentibus
meritis dilexit ut diximus .cur nos in¬
inuicem odio habemus nisi ut diabolo
satis faciamus & dĩ uoluntati repug¬
nemus. Curin uidia proximistimu¬
lamur nisi ut ingratam nobis di dilectio
nem faciamus : Cur iracundia & telo
mordemus ꝓximos: nisi ut di mandata dis¬
piciamus. & non dõ sed diabolo nos mancipe¬
mus : Et cum hȩcita sint fr̃s omnu inten¬

Expanded text:
sericordia sua in tantum dilexit homisericordia sua in tantum dilexit homines ut unicum filium suum mitteret mori pro peccatis hominum, ne homines amplius moriantur in peccatis, quicunque ejus obedierint praeceptis. Et quia per inobedientiam primi hominis Adam moriebantur omnes homines Deo in peccatis: ideo obediens esse dignatus est, Deus ipse filius Dei Domino Patri suo usque ad mortem, ut pro hominum moreretur vita et salute, ut omnibus sibi credentibus vitae viam aperirsecum ad aeternam et beatam immortalitatem perduceret unde per culpam ceciderantantum nos Deus nullis nostris praecedentibus meritis dilexit, ut diximus: cur nos invicem odio habemus, nisi ut diabolo satisfaciamus et Dei voluntati repugnemus? Cur invidia proximi stimulamur, nisi ut ingratam dilectionem nobis faciamus? Cur iracundia et zelo mordemus proximos? nisi ut Dei mandata despiciamus et non Deo sed diabolo nos mancipemus. Et cum haec ita sint, fratres, omni inten
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ memoriȩ commendare simul de oꝑi¬
Pura. ab omni concupiscentia mala. & ab om̃i
malitia: Pura. castus amor Dilectiosincera:
Dilectio uera amor fidelis: amor qui
nutrit omne bonum: Amor qui fugat
& odit onmnetmalum: amor sine quo nihil
est bonum: Amor a quo ꝓcessit omnebonũ:
Hunc qui hab&: omne bonum hab& qui a
innobis qm̃ filium suum unigenitum misit
ds inmundum: ut uiuamus ꝑ eum. In hoc
ꝓbatur caritas dĩ patris ħ in nobis esse
quia unicum filium suum morimiste
ꝓ nobis: In hoc ꝓbatur xpifili dĩ caritas
& ita ꝓmortuis moritur. ut nos quieramꝰ
mor tui inpeccatis & ia delictis necati
ab omni liberar& peccato. Remissionẽt:
te nos reuocare aduitam. Solus ꝓ in¬
firmis mortuus est xp̃s ut nõ bissalutẽ
donar& &ernam: In hoc est caritas non
quasi nos dilexerimus dm̃ sedqm̃ ipse
prior dilexit nos. & misit filium suum
ꝓpitiationem ꝓpeccatis nr̃is. Nullis enĩ
meritis hominum ds̃ paterdilexit
homines: sed sola tantum gratuita mi¬

Expanded text:
que memoriae commendare, simul et operipura ab omni concupiscentia mala, et ab omni malitia pura, charitatis castus amor, dilectio sincera, dilectio vera, fidelis amor qui nutrit omne bonum, amor, qui fugit et odit omne malum, amor sine quo nihil est bonum, amor a quo procedit omne bonum. Hunc qui habet omne bonum habet, quia  filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc probatur charitas Dei Patris in nobis esse, quia unicum filium suum misit mori pro nobis. In hoc probatur Christi Filii Dei charitas Et ita pro mortuis moritur ut nos qui eramus mortui in peccatis, et in delictis necati, ab omni liberaret peccato, remissionemquete nos revocaret ad vitam. Salus pro infirmis, mortuus est Christus, ut nobis salutem donaret aeternam. In hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos et misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. Nullis etenim meritis hominum Deus Pater dilexit homines: sed sola tantum gratuita mi
Abbreviated transcription (Latin):
amini agit᷑ sub potenti manu dĩ.
Aanus eius potescus eius datur in¬
telligi quid ielõ conpaginatione
menibroꝵ nom In uentur. qui ubiq¬
& in omnibus totus plenus est adq ꝑfectus.
Sed more hominum dedõ loquitur scrip¬
tura. ut a ꝑtius marestatematq poten¬
tiam sui creacoris homines intelligant.
& intelligentes quȩ sie uoluntas dĩ
oꝑe ad inplere contendant: Vnde
gaudia sibi sempiterna conquiranT.
eius se subdiderit uoluncati dopre¬
ceptis eius ad sensum commo dauerit¬
& ea quantum diumna gratia posside¬
rit oꝑibus adimplere satagerit
Carnis suꝑbiam conterendo indie
ultimȩ reributionis ex altabitur
ad nõ atq: ad&ernȩ beatitudinis
premia ꝑ duc&eur. Omnem sollicitu¬
dinem uram̃ ꝓictentes in eum. qm̃
ipsi cura est deuobis. ut psal mista
nos ad mon&s dicens Iacta in dno¬
cogitatum tuum: & ipse te enutria :
& alibi. Querentes aut em dñm: non
deficient omnibono. Vt ipse ñs in

Expanded text:
ti manu Dei. Manus Dei potestas ejus datur intelligi, quia in Deo compaginatio membrorum non invenitur, qui ubiqet in omnibus totus plenus est atque perfectus, sed more hominum de Deo loquitur Scriptura ut apertius majestatem atque potentiam sui creatoris homines intelligant: et intelligentes quae sit voluntas Dei opere adimplere contendant, unde gaudia sibi sempiterna conquirant. ejus se subdiderit voluntati et praeceptis ejus assensum commodaverit, et ea, quantum divina gratia posse dederit, operibus adimplere sategerit carnis superbiam conterendo, in die ultimae retributionis exaltabitur a Domino atque ad aeternae beatitudinis praemia perducetur: Omnem sollicitudinem vestram, projicientes in eum: quoniam ipsi cura est de vobis: ut Psalmista nos admonet, dicens, jacta cogitatum tuum in Deum et ipse te enutriet. Et alibi, quaerentes autem Dominum non d
Abbreviated transcription (Latin):
miserabiliores sumus in omnib: hominib:
Abiser ergoest qui in hac uita antum
sperat in duõ Miser plane est quia cito
spes eius subducit᷑ dumcito hec breui
uito finitur. Nam speseius caduca effi¬
curedum temporali transitu dulce¬
dinis eius uoluptas elabitur D&ali enĩ
spe dicit apłs. Spes autem quȩ uidocur non
est spes. &rlqͣ. infutura igitur uita spe¬
remus indño quȩ solida est acq ꝑ pacua
ut non miserabiliores cunctis hominib¬
sed misera biliores esse possimus. Largien¬

Expanded text:
miserabiliores sumus omnibus hominibus . Miser ergo est qui in hac tantum vita sperat in Domino. Miser plane est; quia cito spes ejus subducitur, dum cito haec brevis vita finitur. Nam spes illius caduca efficitur, dum temporali transitu dulcedinis ejus voluptas elabitur. De tali enim spe dicit Apostolus, Spes autem quae videtur, non est spes . In futura igitur vita speremus in Domino, quae solida est atque perpetua: ut non miserabiliores cunctis hominibus, sed meliores esse possimus, pe
Abbreviated transcription (Latin):
ira cundiam patientia. suꝑbiam hu¬
militat e commut&. amore pauꝑta¬
tis ac sufficientiȩ affluentiã suꝑ&¬
uinolentiam sobri&ate.li
castitate condemn&.
& homo
subito inuirũtrans for m&ur
ꝑfectum & quodam modo alter reddat᷑
ex altero. Ac sic actalibus ꝑ uiolentiã
regnum cȩleste diripitur. ꝑ dnm nrm̃¬

Expanded text:
iracundiam patientia, superbiam huiracundiam patientia, superbiam humilitate commutet, amore paupertatis ac sufficientiae affluentiam suvinolentiam sobrietate, castitate condemnet; et homo subito in virum transformetur fectum, et quodam modo alter reddatur ex altero; ac sic a talibus per violentiam regnum coeleste diripitur. 7. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
menti idoneus mediator¬
dignus ostensor. quidnm̃ suum & adnun¬
tiare uno tempore meruit & uidere
una eademq suȩ natiuitatis etate .¬
De ꝑsona huius: eu angelista testatur
Adiebus inquit iohannis: regnumceloꝵ
uim patitur Nouimus quia familia¬
riter mens humana indiuersis mun¬
di huius in lecebris & concupiscentus
deuicta fugit laborem expectat
uoluntatem. & uix adducitur ut
consu&udinem a se uitȩ prioris exclu¬
dat Sed cum ceperit cogitare ultt¬
mi diẽi necessitatem. ac futuri iudici
pondus: incitata & stimulata. uel spe
premii ultimi ul timore supplicii
uoluntarium bellum dicit passionib
& uim facit pristinis suis desideriis. &ui¬
olenter se uincere ipse contendit.
Non enimsine uiolentia fieri potest
ut de habundantia de deliciis. ad famĩ
& sitim. ad abstinentiam & crucem
transeae. Vt somnum prius atq otiosi¬
tatem amicam carni. contritione
uigiliisq conficiat. Non in quam sine
uolentia fieripotest. ut unus quisq

Expanded text:
Testamenti idoneus mediatordignus ostensor: qui Dominum suum et annuntiare uno tempore meruit et videre, una eademque suae nativitatis aetate ersona hujus Evangelista testatur, A diebus, inquit, Joannis regnum coelorum vim patitur . Novimus quia familiariter mens humana in diversis hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stimulata vel spe praemii vel timore supplicii, voluntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis suis desideriis, et violenter se vincere ipsa contendit. Non enim sine violentia fieri potest ut de abundanet sitim, ad abstinentiam et crucem transeat; ut somno prius atque otio amicam carnem; contritione vigiliisque conficiat; non, inquam, sine violentia fieri potest, ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
& bibit indigne iu dicium sibi manducte
& bibit. Xpianus enimuocari. & malus. eẽ
potest. ⁊abere enim caricatẽ & malus
esse non potest. hoc est ꝓprium honinib
adẽ donum. Ipse est salutaris fons. ad hucꝰ
bibendum doca nos apłs. ad hunc bibendũ
nos hortatur sp̃s sc̃s Quia sidiligamus
inuicem ds in nobis man& & caritus eius
in nobis ꝑfecta est Ipso largiente dnõ¬

Expanded text:
e judicium sibi manducat et bibit. Christianus enim vocari, et malus esse potest, habere autem charitatem et malus esse non potest. Hoc est ergo proprium hominibus a Deo donum, ipse est salutaris fons: ad hunc bibendum docet nos Apostolus, ad hunc bibendum nos hortatur Spiritus sanctus, quia si diligamus invicem Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est, ipso largiente Do
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ardentes pariter &loquentes
facit : Quia scã ȩccła ꝑ mundi terminos
dilata omnium gentium erat uoce lo¬
cutura. Seditq supra singulos eorum.
certe requies eius indicatur in scĩs.
eloqui illis. Vari&as enim linguarũ dona
uariarum significat gratiarum Verũ
non in congrue intellegit᷑ sp̃s sc̃s. ideo
primum linguarumdonum dedisse
hominib: Quibus humana sapienti &
forinsecus & discunt᷑ &e discit᷑ &e docet
t ostender& quam facile poss& sapien¬
tes facere sapientia dĩ quȩ interra est
Frant enim in merusalem habitantes
iude i uri religiosi ex omni gente quȩ
sub cȩlo est : þacta autem hac uoce con¬
uenit multitudo &mente confusa est
quoniam dudiebat unus quisq linguam
suam illos loquentes. Ipse enim eorum
sermo hanc in se uim habebat & cum di¬
uersarũ gentium auditores ibies señ
ꝓnuntiatus susce perat auditum. & capi¬
ebat intellectum his dilect issimiali¬
isq documentis quibus in nu merabilit̃

Expanded text:
verit ardentes pariter et loquentes verit ardentes pariter et loquentes facit, quia sancta Ecclesia per mundi terminos dilatata omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum: Certe, requies ejus indicatur in sanctis. eloqui illis. Varietas enim linguarum, dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue intelligitur Spiritus sanctus, ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discutitur et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere sapientia Dei quae in terra est. Erant autem in Hierusalem habitantes Judaei viri religiosi ex omni gente quae sub coelo est. Facta autem hac voce, convenit multitudo, et mente confusa est, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Ipse enim eorum sermo hanc in se vim habebat, ut cum diversarum gentium auditores ibi essent uerat pronuntiatus susceperat auditum et capiebat intellectum, his, dilectissimi, aliisque documentis, quibus innumerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissimi festiuitatem
toto orbe terrarum uenerabilem
ille scĩ sp̃s consecrauit aduentus¬
o quo post resurrxtionem dnĩ. quin qua¬
gesimo die iapłos populumq: credentiũ
sicut sperabatur influxit. Vt in presenti
lectione Cum leger&ur dudistis. Cum
conplerent᷑ inquid diespente costeni
erant om̃s pariter in eodem loco Hoce
incenaculo ubi se collegerant post ascin¬
sum statim dnĩ ubi exspectabant ꝓmissũ
desiderant: carnis domicilium necesse
esi ut mentis contemplatione tran¬
scendant. Et factus est repente de
celosonus : tamquam aduenientis sp̃s
ue hementis: & repleuit cotam domum
ubierant sedentes : Pignis quidem
similitudinem dñs discipulis apparuit :
sed sem& ipsum locutionem interius fecit :
Ettneq ignis ds̃ neq illius sonitus fuit
sed ꝑhoc quodex terius ex hibuit. ex¬
press it hoc quod interius gessit &¬
apparuerunt illis disꝑtitȩ linguȩ t¬
tam quã ignis. Sp̃s enim sẽf inlingius
igneis apparuit. quia om̃s quos imꝰple¬

Expanded text:
odiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini 50 die in apostolos populumque credentium sicut sperabatur influxit, ut in praesenti lectione, cum legeretur audistis. Cum complerentur dies, inquit, pentecostes erant omnes pariter in eodem loco, hoc est in coenaculo ubi collegerunt se post ascensum statim Domini, ubi exspectabant promissum desiderant, carnis domicilium necesse est ut mentis contemplatione transcendant: Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum ubi erant sedentes. Per ignis quidem similitudinem Dominus discipulis apparuit, sed per semetipsum locutioneEt neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit; sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessitapparuerunt illis dispartitae linguae tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in linguis igneis apparuit; quia omnes quos imple
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. seđm illud qđ apłs loquitur
Qui uocut eaquȩ non sunt tam quam ta
quȩ sunt. Quod autem sc̃i ficatua mute¬
ro iuxtanllud apli debemus accipe het
Posu quam autem placuit ei quino segre¬

Expanded text:
facta sunt, secundum illud quod apostolus loquitur: qui uocauit ea quae non erant quasi ea quae essent. quod autem sanctificatur in utero, iuxta illud apostoli debemus accipere: postquam autem placuit ei, qui me segre
Abbreviated transcription (Latin):
enim operarios iniquitatis dñs non ag¬
noscit quamuis uirtutes oꝑentur. Ita
& xp̃s eos non cog noscit qui eum dnm̃ iħm
tantum uoce non rectis oꝑibus confitent᷑.
Vt ipse ait. Non omnis qui dicit mihi dñe¬

Expanded text:
enim operarios iniquitatis Dominus non agnoscit, quamvis virtutes operentur, ita et Christus eos non cognoscit qui eum Dominum Jesum, tantum voce, non rectis operibus confitentur. Ut ipse ait: Non omnis qui dicit mihi, D
Abbreviated transcription (Latin):
dieesheliunitis. sed ita necesse est ut¬
agamus. & cotidie eumad nos castis oꝑi¬
bus & castis pectorib inuitemus. ⁊ lta enĩ
puri atq purgati sensibus &e cogitationib
esse debemus ita nos opor& ori& cordi
ad hibere custodiam ut dignos nos semꝑ
eius uisitatione & in luminatione fa¬
ciamus ut uidea mur liberi ẽe. abom ni¬
obtractatione omniq malitia. quia in
maliuolam animam non in greditur
sapientia nec habitat incorpore sub¬
dito peccatis. ꝑiram ac suꝑbiam animȩ
neglegentrium sp̃s sc̃i custodia & ptecti¬
one nudant᷑. Non ergo huius modi passiones
contristemus spm̃ sc̃m. sed potius eum ad
sedemcordis mri ꝑ gratiam humilitatis
& pacis ac mansuacudinis euocemus acl&i¬
facemus eum oꝑib & ꝓfectibus nr̃is. ut
ȩmundati penitus acpurificati habiticu¬

Expanded text:
debemus, sed ita necesse est agamus, ut quotidie eum ad nos castis operibus et castis pectoribus invitemus. Ita enim puri atque purgatis sensibus et cogitationibus esse debemus: ita nos oportet ori et cordi adhibere custodiam, ut nos dignos semper ejus visitatione et illuminatione faciamus, ut videamur liberi eobtrectatione, omnique malitia, quia in malevolam animam non ingreditur sapientia, nec habitat in corpore subdito peccatis. Per iram ac superbiam animae negligentium Spiritus sancti custodia et protectione nudantur. Non ergo per hujusmodi passiones contristemus Spiritum sanctum, sed potius eum ad sedem cordis nostri per gratiam humilitatis et pacis ac mansuetudinis evocemus, ac laetificemus eum operibus nostris, ut emundati penitus ac purificati habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
citis enim qm̃ cum gentes ess&is ad
simulacra mutt ꝓut ducebaminie un¬
tes. hoc est antequam uere fidei
rationem cognouis soc is. & ante dgni¬
tionem filiiꝰ dĩ i dola muta & uana
colebatis. ideo notum uobis facio qm̃
ne mo in spũ dĩ loquens dicit anathema
iħu. Optat apłs. ut inam in rationabiles

Expanded text:
citis enim quoniam cum gentes essetis, ad simulacra muta prout ducebamini euntes: hoc est, antequam verae fidei rationem cognovissetis, et ante agnitionem filii Dei idola muta et vana colebatis. Ideo notum vobis facio quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu. Optat Apostolus ut jam irrationabi