comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit contẽpñe cesarẽ auctorẽ potestatis
sue quẽ admodũ legem gentis aliene.¬
Ait adhuc. ꝑilatꝰ gͦ cum audisset hos
sermones. addux̃ foras ih̾m ⁊ sedit pro
tͥbunali in loco qͥ dr̃ lithostratõs. ebrai
ꝓpt̾ euangłiste alt̾ius testimoniũ qui
dix̾. erat aũ hora t̾cia ⁊ crucifixert̃ eũ.
qm̃ magna disceptatio solet ab oriri
cũ ad ip̃m locũ ubi crucifix̾ narratur
uentũ fuerit ut potuerimꝰ si dñs uoluerit
disseremꝰ. Cũ gͦ ꝓtͥbunali sediss pilatꝰ:
dicit iudeis. Ec̃ce rex ur̃. Ini aũ clama¬
bant tolle tolle crucifige eum. Dix eis pi¬
latꝰ. Regem ur̃m crucifigam: Ad huct̾ro¬
rem quẽ de cesare ingesserant suꝑare co¬
natur de ignomenta eoꝵ uolens eos frã¬
gere dicendo. regẽ ur̃m crucifigã. Quos
de ignomenia xp̃i mitigare ñ potuit:
s timore mox uincit᷑. Responderunt ⁊¬
autẽ pontifices ñ habemꝰ regẽ nͥ cesarẽ.

Expanded text:
tuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis tuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc Pilatus, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in lopropter evangelistae alterius testimonium qui dixit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , quoniam magna disceptatio solet oboriri; cum ad ipsum locum ubi crucifixus narratur ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, Dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant, superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo, Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox vincitur. 9. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem.
Abbreviated transcription (Latin):
spineam coronã et purꝑurũ uestim̃¬
tum et dicit eis. Ecce hõ. Hic apparet
ñ ignorante pilato hec amilitib fac¬
sciłz causa qmͣ supͣdiximꝰ. ut hec eiꝰ
lucdibria inimici libentissime bib̾ent
et ult̾ius sanguinẽ ñ fitirent. Egre¬
dit᷑ ad eos ih̾c portans spineam coronã
et purpeum uestim̃tum: ñ clarus ĩ¬
ꝑio s plenus obꝑbrio. ⁊ dicit᷑ eis. Ecce
hõ. Si regi iuidetis: iam partite. qͥa
deiectum uidetis: flagellatũ est: Iudi
ciis illusus est: alapis cesus est feruet
ignominia frigescat inuidia s ñ re
frigescit: mardescit pociꝰ et increscit.
Cum gͦ uidissent eum pontifices et
nunistri clamabant dicentes crucifi¬
ge crucifige. Dicit eis ꝓuatus. Accipi¬
te eũ uos et crucifigite. Ego enĩ ñ in¬
uenio in co causam. Besponder̃t ei iu-¬
dei. Nos legẽ habemꝰ et scd̾m legẽ de¬
bet mori ꝙr filiũ cłi sefecit. Ecce alt̾a
maior miicdia. Pua qͥipe illa uidebat᷑

Expanded text:
spineam coronam et purpureum vestimespineam coronam et purpureum vestimentum, et dicit eis: Ecce homo. » Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facscilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime viderent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egrediebatur ad eos Jesus, portans spineam coronam et purpureum vestimentum: non clarus imperio, sed plenus opprobrio; et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis: flagellatus est, spinitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, et crucifigite; ego enim non inenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
enttinus płalis in greco est ce¬
dron: qd̃ potest latine cedroꝵ
dici. Tunc appropinqͣuit tẽpus: de qͦ
inpsalmis legit᷑. De torrente in uia bi¬
bit. In uia huiꝰ uite detorrente passioĩs
bibit. ꝓꝓpt̾ea exaltauit caput: qd̃ apłs
ita exposuit. Xp̃c fc̃s est obediens patͥ
usq ad mortẽ mortẽ aũ crucis. ꝓpt̾ qd̃ ⁊
d̾s exaltaiit illum. Ubi erat ortus. in
qũe intͦunt ip̃e et discipłi eiꝰ. Bene in
orto miserie nr̃e cõp̾hensus est. ut nos
mortum beatitudinis sue induceret.
Igit᷑ in orto deliciar id ẽ inꝑadiso pͥmꝰ
pat̾ humani geñis peccauit. et inde eiec¬
tus est in hanc uallẽ lacͥmaꝵ. Ideo xp̃c¬

Expanded text:
enitivus pluralis in Graeco, quod potest Latine Cedrorum dici. Tunc appropinquavit tempus, de quo in Psalmo legitur: De torrente in via bibit. In via hujus vitae de torrente passionis bibit: propterea exaltavit caput : quod Apostolus ita exposuit: Christus obediens Patri usque ad moDeus exaltavit illum . » « Ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus. » Bene in horto miseriae nostrae comprehensus est, ut nos in hortum beatitudinis suae induceret. Igitur in horto deliciarum, id est in paradiso primus pater humani generis peccavit, et inde ejectus est in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
eximinicis ab ip̃o. Camis em̃: uulnꝰ
qd̾ ungit. cicius ad sanitatẽ ꝑducit.
Qd aũ sũt nulueratnnsi pcc̃a: Sicut
enĩ nulnus ab int̾iorib iuscerib fo¬
aliud est pocoꝵ confessio: nisi qͦdã
uulnerũ iuptio. Et nos gͦ confiten¬
do pcc̃a nichil aliud agimꝰ: nisi qd̾
pestiferũ inm̃te latebat aꝑimus.
Quia gͦ scĩ p̾dicatores gentilẽ pop̃ulũ¬
sꝑitales canes uulu̾a larari limendo
curauerunt. Unde bene isclem larar
aduitꝰ int̾p̾tat᷑. qr illi ad salutẽ eũ
adiuuerunt. qm pcc̃a sua confiteri¬
illũ docuer̃t. Et qͥa gentiles ꝑ fidẽ filii
abrahe effecti sunt: recte subiungit᷑.

Expanded text:
Canis enim vulnus quod lingit, citius ad sanitatem perducit. Quid autem sunt vulnera nisi peccata? Sicut enim vulnus ab interioribus visceribus foaliud est peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio. Et nos ergo confitendo peccata nihil aliud agimus, nisi quod pestiferum in mente latebat, aperimus. Quia ergo sancti praedicatores gentilem populuspiritales canes vulnera Lazari lingendo curaverunt. Unde bene idem Lazarus, adjutus interpretatur: quia illi ad salutem eum adjuverunt, qui peccata sua eum confiteri docuerunt. Et quia gentiles per fidem filii Abrahae eff
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Quãdo cñi excelsus d̾s humilis
fc̃s est hõ: ñ solũ ad iudeoꝵ ppłm s
etiam ad gentiũ p̃dicatores suos
mitt̾e dignatꝰ est. Unsde benedicit᷑. S
et canes ueniebant. et lingebant ulce¬
ra enis. Canes inscͥptis uarias habẽt
significationes. Aliqnͣdo ppłm uideoꝵ
significant: ut inpsalmo legit᷑. Cir¬
cundederunt me canes multi. Auqͣn¬
do falsos catholicos: sic̃ ꝑsapientis¬
simũ salomonẽ dr᷑. S ic̃ canis qͥ re¬
u̾titur ad nomitũ suũ: ita stultus
qui it̾at stulticiam suã. Aliqͣndo he¬

Expanded text:
cit. Quando enim excelsus Deus humilis cit. Quando enim excelsus Deus humilis factus est homo, non solum ad Judaeorum populum, sed etiam ad gentium praedicatores suos mittere dignatus est. Unde bene dicitur: « Sed et canes veniebant et lingebant ulcera ejus. » Canes in Scripturis, varias habent significationes. Aliquando populum Judaeorum significant, ut in Psalmo legitur: « Circumdederunt me canes multi . » Aliquando falsos catholicos, sicut per sapientissimum Salomonem dicitur: « Sicut canis qui revertitur ad vomitum suum, ita stultus qui iterat stultitiam suam. . » Aliquando hae
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Epulabat᷑ cotidie splendide: pa¬
trum eloqͥis meditando. ꝑ pauꝑem
uͦ lazarum gentił ppłs designat᷑.
qui pauꝑ exctit quando a legis noti¬
cia et cognitione alienus fuit. Iacebat
adianuam enis quia intͣ ia nuam sci¬
entie legis ingredi ñ pot̾at. Uiceribus
plenus: io est diu̾sis pcc̃oꝵ tͥminib
fedatus. Cupiens saturari de micis qͦ
cadebant de m̃sa diuitis et nemo illi
gentilib dare nobat. Et̃ dlum p̾ceptis
legis magis ad elationẽ qm ad carita¬
tem et utilitatẽ nsus est quasi exaccep¬
tis dapib tumint. Mhensa enĩ scͥpu¬
ram scãm significat sic̃ sbͥptum est
ꝑasti inconspectu meo m̃sam. adu̾
sus eos qui tͥbulant me. Mice aũ que
cadebant de m̃sa diuitis u̾ba sunt:
que delegis sciencia ut diximꝰ ꝓfruebãt.
Has cupiebat acciꝑe iste pauꝑ gen¬
tił scilicet et ppłs. de quib erat illa
mulier chananea que dño sibi di¬
centi ñ est bonũ sum̃e pane filioꝵ et
mittere canib: responclit dicens. N

Expanded text:
i. Epulabatur quotidie splendide, in Patrum eloquiis meditando. Per pauperem vero Lazarum gentilis populus designatur, qui pauper exstitit, quando a legis notitia et cognitione Dei alienus fuit. Jacebat ad januam ejus, quia intra januam scientiae legis ingredi non poterat. Ulceribus plenus, id est diversis peccatorum criminibus foedatus. Cupiens satiari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi gentibus dare nolebant. Et dum praeceptis legis magis ad elationem, quam ad charitatem et utilitatem usus est, quasi ex acceptis dapibus tumuit. Mensa enim Scripturam sanctam significat, sicut scriptum est: « Parasti in conspectu meo mensam adbulant me . » Micae autem, quae cadebant de mensa divitis, verba sunt, quae de legis scientia, ut diximus, profluebant. Has cupiebat accipere iste pauper, gentilis scilicet populus, de quibus erat illa mulier Chananaea quae Domino sibi dicenti, « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus, » respondit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
induebat᷑ purp᷑a et bisso et epulaba¬
tur cotidie splendide. Ostendens i deo¬
suꝑbũ diutẽ eẽ condempnatũ qͥa si¬
bi amncũ lazarum de manmona ini¬
qͥtatis fac̾e nolunss Uaide enm homo
iste dines finsse ostendit᷑: cum ppa et
bisso indittꝰ memorat᷑ Pup᷑a em̃ re¬
gie dignitatis est habitꝰ bislũ uͦ geñ
est qd̾dam lini suanssimi et candiclis
epulabat᷑ splendide: di̾sis ciboꝵ aꝑa¬
tib uentͥ satiffaciens. Ep̃nle eñi ad
crapulam ꝑtinẽt. p̾ciosa nͦ uestim̃ta
ad manẽ głam. S qͦ ditior infacul¬
tatib: eo det̾ior inciuciatib Poten¬
tes enim ait scͥpt᷑a: potenter torm̃ta
pacient᷑. St̾ enim ñ milli qui putãt
in cuttu p̾ciosaꝵ uestium pcc̃m ñ eẽ

Expanded text:
et epulabatur quotidie splendide. » Ostendens superbum divitem esse condemnatum, quia sibi amicum Lazarum de mammona iniquitatis facere noluisset. Valde enim homo iste dives fuisse ostenditur, cum purpura et bysso indutus memoratur. Purpura enim regiae dignitatis est habitus: byssus vero, genus est quoddam lini suavissimi et candidissiepulabatur splendide diversis ciborum apparatibus ventri satisfaciens. Epulae enim ad crapulam pertinent, pretiosa vero vestimenta ad inanem gloriam. Sed quo ditior in facultatibus, eo deterior in cruciatibus. « Potentes enim, » ait Scriptura, « potenter tormenta patientur . » Sunt enim nonnulli, qui putant in cultu pretiosarum vestium peccatum non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
onem ut dictum est ꝓximꝰ fier noliit.
Qm plus inlingua setiiciar phibet:
quia u̾ba legis que more tenuit.ope
implese contẽpsit. Recte enam inling̃
magis ardere dr̃: quia uidei acuerunt
lingnas suas sic̃ serpentes. quando contͣ
auctorẽ uite dicerunt. Crncisige trucisi¬
ge eum: ñ halemꝰ regẽ nisi cesarẽ. Qͥ
ab excmo digito lararz se restigerari pͭ¬
catur. quia illi qui met̾no supplicio
ft̃ dampnati minimis scõꝵ oꝑibus
si fieri poss optarent ẽẽ participes. Qd̾
quia post mortẽ fieri ñ potest. recte du¬
ti uoce abrahe dr̃. Mem̃to fili quia re¬
cepisti bona inuita tua ec lararꝰ sum¬
lit̾ mala. Nunc añ hic consolat᷑: tu
dr᷑. Habent moysen et ꝓph̾as: nel qͥa
enisdẽ pars ppłi qui ad huc inpresen¬
ti uita subsistit in qͥnq sensib corpis
constat. Qnos sensus quia ad sꝑitalẽ
intellectũ flectere nolunt: recte de e¬
oꝵ cõtumatia sub infert᷑. Si moysẽ

Expanded text:
onem, ut dictum est, proximus fieri noluit. Qui plus in lingua se cruciari perhibet, quia verba legis, quae in ore tenuit, opere implere contempsit. Recte etiam in lingua magis ardere dicitur, quia Judaei acuerunt linguas suas sicut serpentes, quando contra auctorem vitae dixerunt: « Crucifige, crucifige eum. Non habemus regem nisi Caesarem . » Qui ab extremo digito Lazari se refrigerari precatur, quia illi qui in aeterno supplicio sunt damnati, minimis sanctorum operibus, si fieri posset, optarent esse participes. Quod quia post mortem fieri non potest, recte diviti voce Abrahae dicitur: « Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu dicitur: « Habent Moysen et prophetas. » Vel quia ejusdem pars populi, qui adhuc in praesenti vita subsistit, in quinque sensibus corporis constat, quos sensus qui ad spiritalem intellectum flectere nolunt, recte de eorum contumacia subinfertur: « Si Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
ues abraham patr̃e nocat et nunc eũdẽ
abraham filium nõiat. cognosc̾e pos¬
sumus ex eodẽ ppło qui exstupe abrahe
originem ducebat illũ fuisse. S sum¬
moꝑe illutt considerandũ est quia
quem filium noĩat apena ñ lib̾at. Cbñ
indistͥctione iusti iudicii d̃i tanta eqͥ¬
tas iusticie erit. ut nec filius patͤm nͨ
pat̾ filiũ lib̾are ualeat. s umnusqͥsq
recipiet scd̃m oꝑa sua ꝓut gessit siue
bonũ siue malũ. qr pcc̃or in pcc̃o suo

Expanded text:
us Abraham patrem vocat, et nunc cum us Abraham patrem vocat, et nunc cum Abraham filium eum nominat, cognoscere possumus ex eodem populo, qui ex stirpe Abraham originem ducebat, illum fuisse. Sed summopere illud considerandum est, quia quem filium nominat, a poena non liberat: quoniam in districtione justi judicii Dei tanta aequalitas justitiae erit, ut nec filius patrem, nec pater filium liberare valeat, sed unusquisque recipiet secundum opera sua, prout gessit, sive bonum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
lia resolint᷑. Sic̾ scͥptum est. Sedit
ppls manctucare et bib̾e: et furrexe¬
dũ qr sic corporeus ẽẽ credit᷑: ut am¬
mã in corporeã cuiciare possit. qd̾ aũꝰ.¬
ñ est cũ iiuente qͦtib⁊ hoĩe sp̾c incor¬
poreus in corpore teneat᷑. Nam apoᷤᷤ¬
tatas angłos qͥs in corporeos sp̃c ẽẽ u-¬
bitet: et tam̃ igne gehennal sine in¬
termissione cruciant᷑. sic̃ u̾itas reꝑ¬
bis dictura est. Ite maledicti in ig¬
nĩ et̾num. qͥ p̾paratꝰ est diabolo et
angłis suis. Non est gͦ dubiũ aĩam
in corporeã ante iuditiũ ab igne
corporali posse torq̃ii cũ hoc insꝑitib
immũdis possibile sit demonstratũ.
Iustum estͤ st ͫ qui manima sumul et
corpore peccant. ante iudicium in aĩa¬
et post iuditium uͦ in aĩa et corpore Qͥ¬
cient᷑. Et dixit illi abraham. fili recor
dare recepisti bona inuta tua et la-¬
⁊ arus similit̾ mala. Cum suꝑnis di¬

Expanded text:
lia resolvitur, sicut scriptum est: « Sedit lia resolvitur, sicut scriptum est: « Sedit populus manducare et bibere, et surrexedum, quia sic corporeus esse creditur, ut animam incorpoream cruciare possit. Quod au est, cum vivente quolibet homine spiritus in corpore tenetur. Nam apostatas angelos quis incorporeos spiritus esse dubitet? et tamen igne gehennali sine intermissione cruciantur, sicut Veritas reprobis dictura est: « Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Non est ergo dubium, animam incorpoream ante judicium ab igne corporali posse torqueri, cum hoc in spiritibus immundis possibile demonstretur. Justum est enim, ut qui in anima simul et corpore peccant, ante judicium in anima, post judicium vero in anima et corpore crucientur. « Et dixit illi Abraham: Fdare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. » Cum superi
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥd auferre possumꝰ habentes uictũ
et uestitũ his contenti sumꝰ. Quid est
qd̃ specialit̾ linguam refrigerari rogat
cum huncinde ułtͥcib penis cͥcũ sepitur
totꝰ atq criciat᷑. nisi qͥa in ea plus se
ardere indicat: ubi dat᷑̃ intelligi. qͥa
ꝓ qualitate et qnͣtitate ꝑcc̃oꝵ redditur
reꝓbis pena torm̃toꝵ. Non em̃ eq̃lis
pena debet᷑ ei qui parũ peccauit et eiqͥ
multum: qma sic̃ subungͥradio solis
ñ om̃s eq̃lit̾̃ urim᷑. ita reꝓbi ingehẽna¬
li pena ñ om̃s equalit̾ cruciant. Habet
enim hoc subtilitas iuditioꝵ di ut ꝑ qd̃
m̃brũ ampluis peccat qͥs: in eo maiorẽ
undictam recipiat. Cum em̃ diuesiste
lingua se cruciari ꝑhibet: ostendit qͥ a
p̾cet̾is m̃bris in lingua arderet. In con¬
uunis enim suꝑflua et manis loqͣci¬
tas habundare solet. qm̃ ubi uenter
diu̾sis cibis et potib distentꝰ fu̾it. sta¬
tim lingua ad cachinnos. ioca. male¬
dictiones. detͣcͣtiones et cet̾a his simi¬

Expanded text:
liquid auferre possumus, habentes victum et vestitum, his contenti simus . » Quid est quod specialiter linguam refrigerari rogat, cum hinc inde ultricibus poenis circumsepitur totus atque cruciatur, nisi quia in ea plus se ardere judicat? Ubi datur intelligi, quia pro qualitate et quantitate peccatorum, redditur reprobis poena tormentorum. Non enim aequalis poena debetur ei, qui parum peccavit, et ei qui multum. Quia sicut sub uno radio solis non omnes aequaliter urimur, ita reprobi in gehennali poena non omnes aequaliter cruciantur. Habet enim hoc subtilitas judiciorum Dei, ut per quod membrum amplius peccat quis, in eo majorem vindictam recipiat. Cum enim superius lingua se cruciari perhibet, ostenditur quia prae caeteris membris in lingua arderet. In conviviis enim superflua et inanis loquacitas abundare solet: quoniam ubi venter diversis cibis et potibus distentus fuerit, statim lingua ad cachinnos, joca, maledictiones, detractiones et caetera his simi
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs qui cred̾e noluit: ꝓpt̾ ꝑ fidiam
repellit᷑. Unde et benedicit᷑. Mortus
aũ est et diues et sepultꝰ est inifer¬
num. Recte incapite huiꝰ lectionis
pͥmũ pofint diuitẽ deiide pauꝑem:
nũc uͦ pͥmũ pauꝑẽ deinde diuitem
ut oftend̾et quia indaicus ppłs qui
fuerat incapite suꝑbiendo et se exal¬
tando factꝰ est incauda: gentił nͦ
se hmmliando qui erat nouissimꝰ
factꝰ est pͥmus. Qma sic̃ ꝑ sapientis¬

Expanded text:
 qui credere noluit, propter perfidiam repellitur. Unde bene dicitur: « Mortuus est autem dives, et sepultus est in inferno. » Recte in capite hujus lectionis primum posuit divitem, deinde pauperem: nunc vero primum pauperem, deinde divitem, ut ostenderet quia Judaicus populus, qui fuerat in capite superbiendo et se exaltando, factus est in cauda: gentilis se humiliando, qui erat novissimus, factus est primus, quia, sicut per sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
uorago uel ꝓfundũ. S in hoc loco
discimꝰ quia infernus ubi diues tor¬
quebat᷑ longe infetius erat unde
paulo suꝑuis dicit. Eleuans autẽ
bant. in secretiorib locis absq pena e¬
rant. Ad quoꝵ cõꝑationẽ infernꝰ pena¬
lis longe inferiꝰ erat. Unde psalmista
istos transire possĩt. Qd̃ aũ illi qͥ in
penalib locis tenent᷑ ad scõꝵ reqͥem
transire uelint: nulli dubiũ ẽ. Iusti
autẽ inreqͥe constituti et si ꝑ m̃tis
compassionẽ ad illos transire uolt̃:
tam̃ qr ab eqͥtate iusti iudicis discor¬
dare ñ possunt: neqͣqmͣ ad eos transi¬
re ualent. S infelix diues de salute
sua desꝑatus ad fr̃m lib̾ationẽ qͦs in
scło relinq̃rat: sollicitudinẽ com̾̾tit:

Expanded text:
vorago vel profundum. Sed in hoc loco dicimus quia infernus, ubi dives torquebatur, longe inferius erat, unde paulo superius dicitur: « Elevans autem bant, in secretioribus locis absque poena erant, ad quorum comparationem infernus poenalis longe inferius erat, unde Psalmista istos transire possint. Quod autem illi qui in poenalibus locis tenentur, ad sanctorum requiem transire velint, nulli dubium est. Justi autem in requie constituti, etsi per mentis compassionem ad illos transire volunt, tamen quia ab aequalitate justi judicis discordare non possunt, nequaquam ad eos transire valent. Sed infelix dives de salute sua desperatus, ad fratrum liberationem, quos in saeculo reliquerat
Abbreviated transcription (Latin):
caroꝵ qͦs int̾ scłi ꝑicła reliquerunt. in¬
tercede credunt᷑. Et̃ qi iuxta scͥpt᷑e aucto¬
ritatẽ. qui sibi neqm̃ est nulli bonus
abraham: s si quis ex mortins ierit
ad eos penitenciã agent. Et quia ut
ait salomon: nec opꝰ. nec ratio. nͨ scien¬
cia. neq prudentia est: apud inferos.
t bohuc subdit᷑. Si moysen et ꝓph̾al
ñ audiunt: neq siqͥs ex mortuis re¬
suirex̾it credent. Que sentencia luce
clanus patet: quia qui moysen et ꝓphaᷤ
audire contẽpserunt. xp̃m amortuiᷤ
resunentẽ cred̾e noluerint. S quia¬

Expanded text:
s inter saeculi pericula reliquerunt, intercedere creduntur. Et quia juxta Scripturae auctoritatem, qui sibi nequam est, nulli bonus Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. » Et quia ut ait Salomon nec opus, nec ratio, nec scientia, neque prudentia est apud inferos , adhuc subditur: « Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. » Qua sententia luce clarius patet, quia qui Moysen et prophetas audire contempserunt, Christum a mortuis resurgentem credere noluerunt: vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
aũ hic consolat᷑. tu uͦ cruciaris. Inqͥ¬
b u̾b̾ intelligimꝰ et diuitẽ aliqd̃ bo¬
num fecisse ꝓ qͦ in uita sua bona rece¬
pit et pauꝑem aliqͥd rep̾hensibile
egisse. ꝓ quo p̾sentis uite flagellis
purgat̾ est. Eqͥssim̃ enĩ iudex d̃s
sic̾ malũ nullũ impinitũ anut¬
dimittit: sic nullũ bonũ absq mer¬
cede relinqͥt qr aut inp̾senti aut in fu¬
turo retͥbiit. Quociens gͦ aut ꝓsꝑitaᷤᷤ
p̾sentis inte nob blandit᷑. aut duntie
affluunt: trm̃dum est ne de bono qd̃ a¬
gimus m̾cedem in p̾senti scło recipiamꝰ.
ne forte infut᷑o de nob̃ dicat᷑ Am̃ dico uo¬
enĩ aut pauꝑtas nos affligit aut fla¬
gella atterunt gaudendũ est et gra¬
tulandum: quia flagella d̃i aut ad
remunerationẽ nob̃ continguntant
ad ꝓbationẽ ꝓpt̾ qd̃: nos scͥpt᷑a admo¬
net dicens. fui ne despicias disciplinã

Expanded text:
 hic consolatur, tu vero cruciaris. » In quibus verbis intelligimus et divitem aliquod bonum fecisse, pro quo in hac vita bona recepit: et pauperem aliquod reprehensibile egisse, pro quo praesentis vitae flagellis purgatus est. Aequissimus enim judex Deus, sicut malum nullum impunitum dimittit, sic nullum bonum absque mercede relinquit: quia aut in praesenti, aut in futuro retribuit. Quoties ergo aut prosperitas praesentis vitae nobis blanditur, aut divitiae affluunt, timendum est ne de bono quod agimus, mercedem in praesenti saeculo recipiamus, ne forte in futuro nobis dicatur: « Amen dico voautem aut paupertas nos affligit, aut flagella nos atterunt, gaudendum est et gratulandum: quia flagella Dei aut ad remunerationem nobis contingunt, aut ad probationem. Propter quod nos Scriptura admonet, dicens: « Fili, ne despicias d
Abbreviated transcription (Latin):
iob et damhel fuerint inmecdio euis
filios et filias ñ lib̾abũt s ip̃i iusticia
sua lib̾abunt aĩas suas. Absq obli¬
mone autẽ memorie cõmendandũ
est qd̃ diuiti uoce abrahe dicit᷑. fili
recordare quia recepisti bona min

Expanded text:
Job et Daniel fuerint in medio ejus, filios et filias non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . » Absque oblivione autem memoriae commendandum est, quod diviti voce Abrahae dicitur: « Fili, recordare quia rec
Abbreviated transcription (Latin):
lararus. Ac si dic̾et. Suꝑbum diuitẽ
nescio. humilẽ pauꝑem scio. Excelsus
enm dñs cum ñ sit ꝑsonaꝵ acceptor
alta delonge conspicit. et humilia
de ꝓpe. ut susciter de pulu̾e egenũ et
de steirore eleuet pauꝑem Nonit
gͦ dñs quos elegit: et ignorat qͦs reꝑ¬
batꝰ. unde et infine reꝑbis dicturus
est: nescio uos qui sitis discedite ame
oꝑarii mniqͥtatis. At ꝑfecto uiro dicit᷑

Expanded text:
Lazarus, » ac si diceret: Superbum divitem Lazarus, » ac si diceret: Superbum divitem nescio, humilem pauperem scio. Excelsus enim Dominus, cum non sit personarum acceptor, alta de longe conspicit, et humilia de prope. Ut suscitet de pulvere egenum, et de stercore elevet pauperem . Novit ergo Dominus quos elegit, et ignorat quos reprobat. Unde in fine reprobis dicturus est: « Nescio vos unde sitis, discedite a me operarii in
Abbreviated transcription (Latin):
tui. In nouo: qui uid̾it mulierẽ ad cõ¬
cupiscendum eam iam mechatꝰ ẽ eã
in corde suo Inuet̾i testam̃to aliena
res inuasa inquadruplum restituit᷑:
hic aũ diues ñ aliena legit᷑ rapuisse.
s qͥa ꝓpͥa ñ dedit: apud inferos torqͥt᷑.
unde cognoscimus quia p̾cepta noui
testam̃ti qnͣto sunt ꝑfectiora: tanto
dist̾ctiora. Et erat quidã m̃dicꝰnoĩe
lararꝰ. Si subtilit̾ hec u̾ba dñ discu¬
trmus muemimꝰ qr que apud hoĩes
alta uident᷑ apd̾ dm̃ frequent̾ inimo
sunt. Et que apd̾ hoĩes sunt despecta:
deo sunt accepta. Deniq int̾ hoĩes
noĩa diuitũ longe lateq scruitur.
pauꝑm uͦ etiam aplurib conqiuib
et uicins ignorant᷑. At contͣ dñs
m̃tionem de diuite et pauꝑe faciens.
nom̃ diuitis quasi in notũ tacuit.
nom̃ uͦ pauꝑis quasi familiarius
indicauit. ostendens unũ reꝓbando
nescire: alt̾m eligendo se scire Ait e¬
mm de diuite. hõ qͥdam erat diueç.
De pauꝑe aũ. Erat qͥdam m̃dic̾ nõie

Expanded text:
it mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . » In Veteri Testamento, aliena res invasa, in quadruplum restuititur: hic autem, dives non aliena legitur rapuisse, sed quia propria non dedit, apud inferos torquetur. Unde cognoscimus, quia praecepta Novi Testamenti, quanto sunt perfectiora, tanto districtiora. « Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus. » Si subtiliter haec verba Domini discutimus, inveniemus quia quae apud homines alta videntur, apud Deum frequenter in imo sunt: et quae apud homines sunt despecta, Deo accepta sunt. Denique inter homines nomina divitum longe lateque sciuntur, pauperum vero etiam a pluribus concivibus et vicinis ignorantur. At contra, Dominus mentionem de divite et paupere faciens, nomen divitis quasi ignotum tacuit, nomen vero pauperis, quasi familiarius indicavit, ostendens unum reprobando nescire, alterum eligendo se scire. Ait enim de divite: « Homo quidam erat dives. » De paupere autem: « Erat quidam mendicus, nomine
Abbreviated transcription (Latin):
abraham conspicit. quia ꝑ unittati¬
onẽ ei ꝓximꝰ fieri noluit. Eꝰ itti autẽ
ad se refrigerandũ lazarum p̾catur
ip̃e noluit p̾bere solatium. In om̃ib
enĩ oꝑib suis iustissimus est dñs in
hoc tam̃ eus iustum iuditium decła¬
ratur cum dr̃ mitte lararum ut intin¬
gat extͤmim digiti su in aquã: ut re¬
fugeret linguã meã. Inmensis enĩ di¬
intum: mice suꝑflue ẽẽ indentin: Gu¬
ta aũ aque etiam pauꝑib exigua est.
Qui gͦ minima negau̾at minima ĩ¬
petrare neqͥuit. qr qui micas panis
lazaro dare noluit i ardore positus
gutam aque ex eius digtto decsdentẽ
impec᷑re ñ potinit. Audi hͣoc auarz qui
suꝑflua diuitiaꝵ suaꝵ magis in pu¬

Expanded text:
Abraham conspicit, quia per imitationem ejus proximus fieri noluit. Multum autem ad se refrigerandum Lazarum mitti pripse noluit praebere solatium. In omnibus enim operibus suis justissimus est Dominus, in hoc tamen ejus justum judicium declaratur, cum dicitur: « Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. » In mensis enim divitum micae superfluae esse videntur, gutta autem aquae etiam pauperibus exigua est. Qui ergo minima negaverat, minima impetrare nequit: quia qui micas panis Lazaro dare noluit, in ardore positus guttam aquae ex ejus digito decidentem impetrare non potuit. Audiant hoc avari, qui superflua divitiarum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
narum ostendat᷑. Mortuo em̃. sepult᷑a
debet᷑. Et ideo quia mortuus erat in a¬
nima: sepultus minfernũ dicit᷑ qͥa
sine fine cruciabit᷑. Sic̾ enim p̾ciosa
in conspectu dñi mors scõꝵ enis. sic e¬
contͣ mors pcc̃oꝵ pessima. Audiat hoc
auarus: audiat peccumaꝵ cupidus.
Quid eñi ꝓdest a uaro diuiti qd̃ in
bonis ducit dies suos qnͣdo inpunc¬
to adinferna descendit. Ubi ediu̾so
colligere possummis que pena p̾ꝑata
sit raptorib quando diues iste qͥ alie¬
na legit᷑ ñ rapuisse s sua ñ dedisse
miferno sepultꝰ cẽ narrat᷑. Si em̃
minferno cruaciat᷑ qui sua ñ dedit
qua pena puniendus est qui aliena
tollit: Qualib ꝑ isaiam dr̃. Ue¬

Expanded text:
narum ostendatur. Mortuo enim sepultura debetur, et ideo quia mortuus erat in corpore, in anima sepultus in inferno dicitur, quia sine fine cruciabitur. Sicut enim pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus , sic econtra mors impiorum pessima. Audiat hoc avarus, audiat pecuniarum cupidus. Quid enim prodest avaro diviti, quod in bonis ducit dies suos, quando in puncto ad inferna descendit? Ubi e diverso colligere possumus, quae poena praeparata sit raptoribus, quando dives iste, qui aliena legitur non rapuisse, sed sua non dedisse, in inferno sepultus esse narratur. Si enim in inferno cruciatur, qui sua non dedit, qua poena puniendus est, qui aliena tollit? qualibus per Isaiam dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
habet. et lararꝰ digitũ: qr aĩa scł̃m
suam fubtilẽ ct spitaleni nat᷑am ea¬
m̃bra creclit hab̾e que habet et corpꝰ.
Qd̾ in eo facile cõꝓbat᷑. qr corꝑis m̃bra
nichil possunt sine amma. ubipit̾ de¬
monstrat᷑ qr ñ solum bomi bonos in
gla: s etiam mali malos recognos¬
cunt inpena. Nam diues ñ solũ la-¬
zarum quẽ pͥus ind̾at recognouit.
s ctiam abraham que nũqm uid̾at
se recognouisse testat᷑ cum ait. Pater

Expanded text:
habebat, et Lazarus digitum: quia anima secundum suam subtilem et spiritalem naturam membra creditur habere, quae habet et corpus. Quod in eo facile comprobatur, quia corporis membra nihil possunt sine anima. Ubi pariter demonstratur, quia non solum boni bonos in gloria, sed mali malos recognoscunt in poena. Nam dives non solum Lazarum, quem prius viderat, recognovit, sed etiam Abraham, quem nunquam viderat, s
Abbreviated transcription (Latin):
absentiũ meimunt. liqͥdo dat᷑ intel¬
ligi. qi eos qͦs p̾sencialit̾ malos usde¬
bat recognosc̾e pot̾at. In qͦ loco etiã¬
illuo oftendit᷑. qr ñ solum bom cum
sint met̾na reqͥe recepti malos cons¬
piciunt inpena. s etiam mali bonos
de sc̃ĩs gła: inde reꝓbis augeat᷑ pena.
Dupplicit̾ enim reꝓbi cruciant᷑ cum
scõs conspiciunt inreqͥe: ñ solũ quia
peccauerunt s etiam cum eos reniun̾a¬
riuident quos contẽptuz habuerũt.
Unde infine insa illoꝵ gła dicturi st̃.
hisunt qͦs aliqͣndo habuimꝰ in decisũ
et insimilitudinẽ imꝓꝑii. Nos in sen

Expanded text:
absentium meminit, liquido datur intelligi, quia eos, quos praesentialiter malos videbat, recognoscere poterat. In quo loco etiam ostenditur, quia non solum boni, cum sint in aeterna requie recepti, malos conspiciunt in poena, sed etiam mali bonos nde sanctis gloria, inde reprobis augeatur poena. Dupliciter enim reprobi cruciantur cum sanctos conspiciunt in requie, non solum quia peccaverunt, sed etiam cum eos remunerari vident, quos contemptui habuerunt. Unde in fine visa illorum gloria, dicturi sunt: « Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum et
Abbreviated transcription (Latin):
fumus qr tanta ac talia uestim̃ta
querere debemꝰ que niditatẽ possĩt
oꝑire: et frigus airere. Qd dñs osten¬
dit quando ininitio pͥmos hoĩes ñ p᷑¬
puram s tunicas pelliceas induaͣnt.
Unde paulus apl̾s nos ammonet cli cẽs.
Nichil intulimꝰ in hunc muncdũ. sed
neq aliqͥd inferre possumꝰ. Habentes

Expanded text:
ac talia vestimenta quaerere debemus, quae nuditatem possint operire ac frigus arcere. Quod Dominus ostendit, quando in initio primos homines non purpuram, sed tunicas pelliceas induit. Unde Paulus nos admonet, dicens: « Nihil intulimus in hunc mundum, sed neque aliquid aufe
Abbreviated transcription (Latin):
abraham ⁊ isaac et iacob inregno
celoꝵ. Sic̾ eni de ea re qmͣ in simi ha¬
bemus certi securi q sumꝰ: sic electi
celestis regni gremio collecti et̾na se¬
curitate firmant᷑. S sic̾ leto corde

Expanded text:
braham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » Sicut enim de ea re, quam in sinu habemus, certi securique sumus: sic electi coelestis regni gremio collecti, aeterna securitate firmantur. Sed sicut laeto corde
Abbreviated transcription (Latin):
uit de te ut custodiant te in omib
uiis tins et inmanib tollent te ne
forte offendas ad lapidẽ pedẽ tuum.
Cum eni ocłs diuine maiestatis sẽꝑ
et ubiq nr̃a oꝑa et cogitationes in¬
tueat᷑: credimus tam̃ dignas orõnes
⁊ nistas elemosinas ab angłis deo mĩ¬
tiari. iuxta illuo qd̃ angłs ait thobie.¬
Cum oraretis. ego obtuli orationes
damheli dr᷑. Ex die qua posinsti cor
tuum ad intelligendum ut te affii¬
gentes inconspͤtu dm̃ exaudita u̾ba
tua et ego nem ꝓpt̾ sermones tuos
Qui aũ bene oꝑantes in hac inta e¬
lectos aduiuant a corꝑe exemites
suscipiunt. qd̃ inp̾senti exemplo

Expanded text:
de te ut custodiant te in omnibus viis tuis. Et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . » Cum enim oculus divinae majestatis semper et ubique nostra opera et cogitationes intueatur, credimus tamen dignas operationes et justas eleemosynas ab angelis Deo nuntiari, juxta illud quod angCum orares, ego obtuli orationes iel: Ex die qua posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei, exaudita sunt verba tua, et ego veni propter sermo. » Qui autem operantes in hac vita electos adjuvant, a corpore exeuntes suscipiunt, quod in praesenti exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
qui licent̾ uuln̾a eius lingebant.
Qđ̃ iusto di indicio sic̃ cdiximꝰ factũ
est. ut unde um ꝓbatio. inde alt̾i
cresc̾et dampnatio. S nũqͥd sẽper
aut iste int̾bulatione aut ille erit
ingła: Non. Audi qd̃ sequit᷑. Factũ
est aũ ut moreret᷑ m̃dicus ⁊ portaret᷑
ab angelis insinũ abrahe. Mlortuus

Expanded text:
qui licenter ulcera ejus lingebant. qui licenter ulcera ejus lingebant. Quod justo Dei judicio sicut diximus factum est, ut unde uni probatio, inde alteri cresceret damnatio. Sed nunquid semper aut iste in tribulatione, aut ille erit in gloria? non. Audi quod sequitur: « Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
fornax: et hoĩes iustos temptatio tr¬
bulatioĩs. Qd̃ huic pauꝑi lararo
contigisse cernimꝰ: cui ad augm̃tũ
doloris cum egestate cibor. accidit in¬
firmitas ulcesum. Sola enim egestã
illi suffic̾et: etiam si insirmitas defuuss.
Et misus sola ei infirmtas suffic̃e pos¬
set. si indigentia defuiss. S ad aug¬
m̃tum doloris cum infumitate ad di¬
ta estindigentia ut tanto ꝓbabilior
coram ocłis cłi eẽt quanto durius iꝙ¬
ne tͥbulationis fuiss excoctus. Ubi cõ
iste de miscd̾ia excusauonẽ haberet.
nisi pauꝑem afflictum ante ianuã
iacentẽ uidiss. Cum aũ uidit mise¬
rum s mise̾ti noluit: omnẽ adirũ
excusationis sibi ip̃e exdusit. Panꝑ
uͦ cum penuria corꝑis maiorẽ tͥbnla¬
tionẽ sustinnt m̃tis cum uid̾et co¬
tdie dinitẽ splencdide epulari se uͦ
micaꝵ fragmͣta defiderare. cũ cern̾et
illum obseqͤntium tͣbis circundati
se autẽ a nemine insitari. Nam qd̃
ab hoĩb content̾ sit canes testant᷑:

Expanded text:
« et homines justos tentatio tribulationis . » Quod huic pauperi Lazaro contigisse cernimus, cui ad augmentum doloris, cum egestate ciborum accidit infirmitas ulcerum. Sola enim egestas illi sufficeret, etiamsi infirmitas defuisset. Et rursus, sola infirmitas sufficere posset, si indigentia defuisset. Sed ad augmentum doloris, cum infirmitate addita est indigentia, ut tanto probabilior coram oculis Dei esset, quanto durius igne tribulationis fuisset excoctus. Ubi consiste de misericordia excusationem haberet, nisi pauperem afflictum ante januam jacentem vidisset: cum autem vidit miserum sed misereri noluit, omnem aditum excusationis sibi exclusit. Pauper vero cum penuria corporis, majorem tribulationem sustinuit mentis, cum videret quotidie divitem splendide epulari, se vero micarum fragmenta desiderare: cum cerneret illum obsequentibus turbis circumdari, se autem a nemine visitari. Jam quod ab hominibus contemptus sit, canes testantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Sunt ad ministratorii sp̃c
inimist̾ium missi: ꝓpt̾ eos qui here¬
ditatẽ capiunt salutis. Et sic̃ dñs
ti ad ianuam dictum est: angłs eiꝰ
est. Qm̃ dni enim electi in p̾senti
uita manent ubi corpꝰ qd̃ corrum¬
pit᷑ aggrauat aĩcan et depͥmit t̾re¬
na in habitatio sensum multa cogi¬
tante: necesse habent angłoꝵ auxi

Expanded text:
 « Sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos, qui haereditatem capiunt salutis . » Et sicut Dti ad januam, dictum est: « Angelus ejus est . » Quandiu enim electi in praesenti vita manent, ubi « corpus quod corrumpitur aggravat animam, deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem , » necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tastis me. Qmͣdiu enim uni ex mini¬
mis istis ñ fecistis: nͨ mͥ fecistis. Radit
enim ut ait apls om̃ium maloꝵ: est
cupiditas. Unde dñs ait in euangłio.
ue nob̃ diuitib: qui habetis consola¬

Expanded text:
is, Quandiu enim uni ex minimis istis non fecistis, nec mihi fecistis. » -- « Radix enim, ut ait Apostolus, omnium malorum est cupiditas . » Unde Dominus ait in Evangelio: « Vae vobis divitibus, qui habetis consola
Abbreviated transcription (Latin):
criptura sacra diuinitꝰ inspi¬
rata ñ solum bonoꝵ actiones
adimittandũ cõmemorat: s etram
torm̃ta reploꝵ narrat ut qͦs ad bene
inuendum ñ ꝓuocant exemplapi¬
oꝵ. saltẽteriteant demintiata supoli¬

Expanded text:
criptura sacra divinitus inspirata, non solum bonorum actiones ad imitandum commemorat, sed etiam tormenta reproborum narrat: ut quos ad bene vivendum non provocant exempla piorum, saltem terreant denuntiata suppli
Abbreviated transcription (Latin):
corngi ex correptione det̾ior fit. sub¬
iunxit euangłista dicens. Audiebãt
omĩa hec pharisei qui erant autari
et midebant eum. Quia uͦ cum ma¬
loꝵ ꝑu̾sitas crescit p̾dicatio ñ solũ¬

Expanded text:
corrigi, ex correptione deterior fit, subjunxit evangelista, dicens: « Audiebant omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant eum. » Quia cum malorum perversitas crescit
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e grainda demonstrat. Bespicit in
celum ut illic dirigendam m̃tis aciem
ubi luce̾ sciencie doceat ẽẽ querendũ.
frangit et ante tbas ponenda distribu¬
it discipłis: quia cdausa legis ⁊ ꝓphe¬
cie sacram̃ta eis qu ꝑ mundum pre¬
dicent patefacit. Et sublatũ est qd̃
suꝑfuit illis fragm̃toꝵ: cophini duo¬
decim. Qd̃ turbis suꝑ est adiscipulis
sustollit᷑: quia sacͣtiora mist̾ia que
arudib capi nequeunt ñ neglegent
omitcenda. s sunt inqͥrenda ꝑfectis.
Nam ꝑ cophinos duodecim apłi du-¬
odecim et ꝑ apłos om̃s seqͤntium doc¬
toꝵ chori figurant᷑. foris quidẽ hõib
despecti. s intus salutaris cibi reliqͥis
ad alenda humilrũ corda cumulati
Constat enim cophinis oꝑa seruilia
geri solere. S cophinis pamiĩ frag¬
mentis impleuit qui infurma mundi
huiꝰ ut forcia cõfund̾et elogit.

Expanded text:
gratiae gravida demonstrat. Respicit in gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis qui per mundum praedicent patefacit. Et sublatum est quod superfluit illis fragmentorum cophini duodecim. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur, quia sacratiora mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodecim, apostoli, et per apostolos omnes sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
monent᷑. Ait aũ ad discipulos suos. fa¬
cite hoĩes discumb̾e ꝑ cominina qͥnqͣ¬
genos. Et ita fecert. Di̾si conuiuan¬
tium discubitꝰ. diu̾sos ꝑ orbem cõnen¬
tus eccłiaꝵ que uña catholicam faciũt
designant. Qui bene ñ solũ quinqͣge¬
ni. s adtestante marco etiam cente¬
ni discubuerunt. Nam quia qͥnqͣ¬
gesimus penitencie psalmus est. cen¬
tenarius artẽ numerꝰ de leua transit
in dext̾am. qͥnqͣgem ad conuiuium
dm̃ discumbunt. qui ad huc inpemi¬
tencia cõmissoꝵ positi u̾bi auditũ
ꝑcipiunt: cente antẽ qui iam p̾sũp¬
ta ueme spe de solo uite et̾ne desiderio
suspirant. Acceptis autẽ quinq pa¬
nib et cluob piscib respexit incelũ
et benedixit ier et fregit: et distͥbu¬
it discipłis suis ut pou̾ent ante t᷑¬
bas. Turb is esurientib saluator ñ
noua creat cibaria s acceptis his que
habuerunt discipuli benedicit. Quia
uemiens incarne ñ alia qm que p̾dicta
sunt p̾dicat. s ꝓphecie dicta mist̾iis

Expanded text:
 ad discipulos suos: Facite illos discumbere per convivia quinquagenos, et ita fecerunt. Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum, quae unam catholicam faciunt, designant. Qui bene non solum quinquageni, sed, attestante Marco, etiam centeni discubuerunt. Nam quia quinquagesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dexteram, quinquageni ad convivium Domini discumbunt, qui adhuc in poenitentia commissorum positi verbi auditum percipiunt. Centeni autem, qui jam praesumpta veniae spe, de solo vitae aeternae desiderio suspirant. Acceptis autem quinque panibus et duobus piscibus, respexit in coelum, et benedixit illis, et fregit, et distribuit discipulis suis ut ponerent ante turbas. Turbis esurientibus, Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾is panes qui legẽ designant or¬
deacii fuisse referunt᷑: qui im̃toꝵ
cõmittenda p̾cepta amrmał enim
hõ ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃s dłi Acqꝑ
ens semꝑ q ad ꝑfectiora ꝓ uocans pͥ¬
mo qͥnq panib qͥnꝙ milia: scd̃o sep¬
tem panib quatuor hominũ milra re¬
ficit. Tercio cdisciput sue carnis ⁊ san¬
magna mu̾a dat electis. ut edant et
bibant suꝑ m̃sam suam in regno. Erãt¬
autẽ fere miri qumꝙ milia: quia qͥnos
st̾ ext̾ioris hoĩs sensus. Quinq milia
uiri dñm secuti designant eos qͥ inse¬
cular ad huc habitu positi ext̾iorib
que possident bene uti nouerunt. Qͥ
iecte qͥnq panib alunt᷑: qr tales ne¬
cesse est legalib ad huc p̾ceptis insti¬
tui. Nam qui mundo ad uitegiĩ re¬
nuntiant et quatuor sunt milia et sep¬
tem panib refecti: hoc est et euangłi¬
ca refectione sublimes. et sꝑitali gr̃a¬

Expanded text:
Joannis, panes, qui legem designant, horJoannis, panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanmagno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spirita
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint ei. Damitte tͣbas ut euntes
in castella uillasq que cura sunt di¬
u̾tant et inuemiant escas. Et rł.¬
ie declinata turbas saluator
reficit. quia uel sine scł̃oꝵ ꝓpm
it a diutina sꝑitalis in eccł̃ie sumus
tabe saluati. Ait autẽ ad illos. uos date
illis manclucare. ꝓuocat apłos ad frac¬
tionẽ panis ut uus se ñ habere testan¬
tib magnitudo signi notior fiat. si¬
nuil insinuans qi ꝑ eos cotidie iem¬
nia nr̃a funt coida pascenda. Qmd
enim agit pecrꝰ cum ꝑ epłas loqͥtur
nisi ut u̾bi pabulo corda nr̃a male
ienr na sacient᷑: Quid panlus quid
ut m̃tes nr̃e celestia alm̃ta ꝑcipiant.
et medie sue fastidium quo moriebã¬
tur uncant: At ssli dixerunt. Nõ
sunt noł plusqm qͥnq panes et du¬
os pisces. Nondũ erant apłis plusqͣm
quinq panes moysaice legis et duo
pisces utrnisq testam̃ti: que diutiꝰ
abdita minift̾ioꝵ latentium qͣsi
uncdis abissi tegebant᷑ atq alebant᷑
oculta. Sene aũ iuxta enangłiũ

Expanded text:
tes in castella, villasque quae circa sunt, divertant et inveniant escas. Die declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum it, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia per eos quotidie jejuna nostra sunt corda pascenda. Quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium, quo moriebantur, vincant? At illi dixerunt: Non sunt nobis plusquam quinque panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plusquam quinque panes Mosaicae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbi panꝑes et illi qͥ ꝓ pcc̃is in p̾senti
urta iundictã recipiunt. et in futo ad
ꝑpetuã penã transeunt: qͣus fuit hero¬
des ⁊ antiochus et multi tales de qͥbus
scͥptum est. Dupplici contͥcione. cont̾e
eos dñe. Non nulli hic exaltant᷑ et in
fut᷑o humiliant᷑: quales sunt suꝑbi diui¬
tes qui iuxta scͥpte uocẽ ducunt in bonis
dies suos: et inpuncto ad inferna descen

Expanded text:
 peccatis in praesenti vita vindictam recipiunt, et in futuro ad perpetuam poenam transeunt, qualis fuit Herodes, Antiochus, et multi tales, de quibus scriptum est: « Duplici contritione contere eos, Domine . » Nonnulli hic exaltantur, et in futuro humiliantur, quales sunt superbi divites, qui juxta Scripturae vocem, « Ducunt in bonis dies
Abbreviated transcription (Latin):
erit tibi gła coram simul dis¬
cumbentib. nenunc inp̾senti q̃rere
incipias. H ereditas enim ait salomõ
ad qmͣ inpͥncipio festinat᷑. in nouissi¬
mo benedictione carebit. Exponens
dñs qd̃ insimilitudine ꝓposuerat ad¬
iunxit dicens. Quia om̃ĩs qͥ se exaltat
humiliabit᷑. et qͥ se humiliat exaltabit᷑.¬

Expanded text:
erit tibi gloria coram simul discumbentibus, » ne nunc in praesenti quaerere incipias. Haereditas enim, ait Salomon, « ad quam in principio festinatur, in novissimo benedictione carebit . » Exponens Dominus quid in similitudine proposuerat, adjunxit, dicens: « Quia omnis qui se exaltat humiliabitur: et q
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uoluntatẽ eĩ ñ ad bonã arborẽ ꝑtinet.
Non enĩ sufficit sola cõfessio: si defuerit
bona oꝑatio: dño alibi dicente. Quid
aũ uocatis me dñe dñe. et ñ fatitis que
dico: Homc lacobz apłs ait. fides sine
oꝑib mortua est. Unde eos qͥ de sola fi¬
de głabant᷑: exemplo demonũ t̾ruit

Expanded text:
 voluntatem ejus, non ad bonam arborem pertinet. Non enim sufficit sola confessio, si defuerit bona operatio, Domino alibi dicente: « Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico? » Hinc Jacobus apostolus ait: « Fides sine operibus mortua est . » Unde eos, qui de sola fide gloriabantur, exemplo daemonum terruit,
Abbreviated transcription (Latin):
a dño receclit cor eiꝰ. Et erit qͣsi mirice
in deserto et ñ uidebit cum uen̾it estus.
bonũ: s habitabit insiccitate. insolitu¬
dine. int̾ra salsuginis et inhabitabili.
At uͦ bona artor quales fuictꝰ ꝑferat:
idem ꝓpħa declarat dicens. Renedictꝰ
uirꝰ qui confidit in dño: et erit dñs¬

Expanded text:
it cor ejus. Erit enim quasi myricae in deserto, et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in siccitate, in solitudine, in terra salsuginis et inhabitabili . » At vero bona arbor quales fructus proferat, idem propheta declarat, dicens: « Benedictus vir qui confidit in D
Abbreviated transcription (Latin):
tres anm sunt exqͦ uenio querens fruc-¬
tum inficulnea hac et ñ inuenio. Erci¬
de gͦ islam. Ut qͥd etiam t̾ram ocupat:
Dehac arbore: ꝑ ioh̾em baptiftã dicit᷑.
Iam secuñ: ad radicẽ ar boris posita est.
Excidit᷑ aũ arbor qnͣdo hõ morit᷑. Extisa
post mortẽ gehenne cõcremationẽ inue¬
nit: qui dũ uiueret fructũ bom oꝑis fa¬
cere recusauit. In geminat namq dñs
bonarũ malaꝵ q arboꝵ cognitionẽ: cũ
ad huc subuingit dicens. Igit᷑: ex fructi¬
b eoꝵ cognoscetis eos. Qui sint etũ fruc¬
tus in qͥb male arbores abonis discer¬
nant᷑: paulus apl̃s ostendit dicens.
E anifesta aũ st̃: oꝑa cainis. Que st̃:
fornicationes. immudicie. impudi

Expanded text:
nt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea, et non invenio. Excide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? » De hac arbore per Joannem Baptistam dicitur: « Jam securis ad radicem arboris posita est . » Exciditur enim arbor, quando homo moritur. Excisa per mortem gehennae concremationem invenit, qui dum viveret fructum boni operis facere recusavit. Ingeminat namque Dominus bonarum malarumque arborum cognitionem, cum adhuc subjungit, dicens: « Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » Quasi enim fructus, in quibus malae arbores a bonis discernantur, Paulus apostolus ostendit dicens: « Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, i