comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed erant illis omĩa commnunia: quia forte aliqui urm
sunt tam diligentes uitȩ nr̃ȩ scrutatores: ut hoc sic no¬
uerint. quomodo uolo uos nosse.: Dico quid sit qđ breuit̃
dixi Ego quẽ dõ propitio uidetis epm̃ urm̃. iuuenis ue
ni ad istam ciuitatẽ: multi ur̃i nouerunt: querebã ubi
constituerant monasteriũ. & uiuerẽ cũ fr̃ib meis:
Dpem quippe omnẽ scł̃i reliquerã: & quod esse nolui.
non quesiui : Tamen quod sũ elegi. in domo dĩ abiec¬
tus esse. magis quã habitare in tab̃na culis pec¬
catoꝵ. Ab eis qui diligunt scłm. secreui me: Sed
eis qui p̾sunt populis non me coȩquaui: nec in conui-¬
uio dñi mei superiorẽ locũ elegi. sed inferiorẽ & abiec¬
tũ. E placuit illi dicere michi. ascende sursũ Usq
adeo autẽ timebã episcopatũ: nt qm̃ cȩperat esse
iam alicuuis momenti inter dĩ seruos fama mea. in
quo loco sciebam non esse epm̃. ñ illo accederẽ: Cauebã

Expanded text:
sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse; dico quid sit, quod breviter dixi. Ego, quem Deo propitio videtis episcopum vecivitatem, ut multi vestrum noverunt. Quaerebam ubi constituerem monasterium, et viverem cum fratribus meis. Spem quippe omnem saeculi reliqueram, et quod esse potui, nolui: non quaesivi tamen quod sum. Elegi in domo Dei abjectus esse magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ab eis qui diligunt saeculum, secrevi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi: nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum. Et placuit illi dicere mihi: Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse jam momenti inter Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam
Abbreviated transcription (Latin):
stituitꝰ Dolor illiuis societatis. Ofructus. natus ñ de ar¬
hore quam plantauit dñs sed de ȩccła scripsit herede:
Nolo munera ista : non amo amaritudinis fructũ Ego
illũ dõ quęrã. societatẽ professus erat. Hanc
tene̾t. hanc exhiberet: nichil habebat: testamentũ
non faceret Habebat aliquid: ñ se nr̃m sociũ quasi
hereditatẽ ipsam in eccła non suscipere: filioꝵ ipsius
sit. qđ reliquit. Ipsi in de faciant qđ uoluerint Widet᷑
enim michi. quia si eã susciperet. in isto facto quod mͥ

Expanded text:
stituit. O dolor illius societatis! o fructus natus, non de arstituit. O dolor illius societatis! o fructus natus, non de arbore quam plantavit Dominus? Sed Ecclesiam scripsit haeredem? Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet, nihil haberet, testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium quasi ui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit, ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi quia si eam suscepero, in isto facto, quod m
Abbreviated transcription (Latin):
quod uidebat᷑ habere honeste. erogando quasi consũp¬
sit & non consumpsit. Nemansit illi quȩdã pecunia. id
est argentũ qd̃ didicerat esse filiȩ suȩ: filia ipsius dõ pro¬
pitio in monasterio feminarũ & bonȩ spei ẽ: Gub̃net
illam dñs: ut impleat qđ de illa speramꝰ in illius miseri¬
cordia. non in eius meritis Ꝙ quia infra annos erat.¬
& de sua pecunia nichil facere poterat: quamuis eni
uideremꝰ fulgorẽ ꝓfessionis. tamen lubricũ tͥȩnebamus
ȩtatis . factũ ẽ ut ipsum argentũ quasi puellȩ serua¬
ret᷑ : ut cum ad legitimos annos ueniret. faceret inde
qđ uinginẽ xp̃i deceret : quando optime iã facere
posset Dum hȩc exspectantur: cepit ille morti pro¬
pinquare: Quȩͥ duu tam quã de suo iurans quia ipsius
erat non filiȩ. testamentũ fecit: Cestamentũ inquã
fecit prb̃r. socius nr̃: nobiscum manens: de ȩccła uiuens
cõmunẽ uitã profitens: Cestamentũ fecit: heredes in¬

Expanded text:
qui videbatur sua honeste erogando quasi consumpsisse, sed non consumpsit. Remansit illi quaedam pecunia, id est, argentum, quod diceret esse filiae suae. Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est. Gubernet illam Dominus, ut impleat quae de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis; factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur, ut cum ad legitimos annos veniret, faceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare: qui diu tanquam de suo, jurans quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit. Testamentum, inquam, fecit presbyter et socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens; testamentum fecit, haeredes in
Abbreviated transcription (Latin):
ropter quod uolui & rogaui
hesterno die. ut hodie frequentius conueneretis: cũ hoc
qđ dictuis sumi. uobiscum hic uiuimus: & intentio uotũq
nrm ẽ. ut apud xp̃m uobiscum sine fine uiuamus. Credo
autẽ ante oculos urõs. conuersationẽ uͥram̃: ut & nos
dicere fortassis audeamus. quamuis multũ illi impares
xp̃i. Et ideo nolo ut aliquis de nobis inueniat male
uiuendi occasionẽ : prouidemus enim bona ait idẽ apł̃s.
non solum corã dõ sed etiam corã hominib: Propter
nos conscientia nr̃a fufficit nobis.: propt̾ uos fama hr̃a ñ
pollui. sed p̾ellere debet in nobis: Tenete quod dixi. atq
distingute: Puȩ res sunt: conscientia & fama: Conscien¬
tia tibi: fama proximo tuo Qui fidens conscientiȩ suȩ
negligit famã suã: crudelis ẽ: maxime in loco isto po¬
situs de quo dicit apłs. scribens ad discipulũ suũ. Circa¬
om̃s. te ipsum bonorum operũ prebens ȩxemplũ: Ut¬
ergo non uos diu teneam. presertim quia ego sedens lo¬

Expanded text:
ropter quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobiscum hic vivimus, et intentio votumque nostrum est, ut apud Christum vobiscum sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram, ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis maltum illi impares, ego Christi I Cor. IV et XI. Et ideo nolo, ut aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ait idem Apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Conscientia tibi, fama proximo tuo est necessaria. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est, maxime in loco isto positus, de quo dicit Aposomnes te ipsum bonorum operum praebens exemplum ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego sedens lo
Abbreviated transcription (Latin):
Nec & huiuscemodi p̾cepta solis spetialit̾ congruunt
monachis : & quanto singularia. tanto & p̾cipua:
Dicit etiam idem saluator generalit̃ omib. Omĩs quiuenit
ad me. & ñ odit patrẽ sinĩ & matrẽ. & uxorẽ. & filios.¬

Expanded text:
Haec et hujusmodi praecepta solis specialiter congruunt Haec et hujusmodi praecepta solis specialiter congruunt monachis: et quanto singularia, tanto et praecipua. Dicit etiam idem Salvator generaliter omnibus: Omnis qui venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios
Abbreviated transcription (Latin):
ropter quorundã sumpliciũ uerba qui religiosis &
eruditis uiris se admonentib ac redarguentib plerũq
obicere solent. solos monachos scripturarũ scãrũ precepta
obseruare debere: opere pretũ duximus. quȩdã euuange¬
lica atq apłica quam breuissime ad medium deducere pre¬
cepta: ut hec huiuscemodi imperiti homines audientes.
hisq aurẽ cordis accõmodantes. intelligant. Quȩ sibiquȩ
monachis conueniant obseruare p̾cepta: Qui enĩ mente
& corpore uult contempnere scłm. & pauperẽ sequi xp̃m.
audiat ipsũ dicentẽ in euuangelio: Si uis ꝑfectus eẽ: uade
uende omĩa quȩ habes. & da pauperib: & ueni sequere
me. Ꝙiterũ. Om̃is qui reliquerit domũ aut fr̃s aut¬
sorores. aut patre. aut matrẽ. aut agros propter me: cen¬
iplũ accipiet. & intã ȩt̾nã possidebit: Ad discipulos
antẽ. osinquit qͥ reliquistis omĩa & secuti estisme : se¬
debitis suꝑ sedes dito dec̃. iudicantes duodecuĩ tribus istł:

Expanded text:
ropter quorumdam simplicium verba, qui religiosis et eruditis viris sese admonentibus ac redarguentibus plerumque objicere solent, solos monachos Scripturarum sanctarum praecepta observare debere, operae pretium duximus quaedam evangelica atque apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, ut haec hujuscemodi imperiti homines audientes, hisque aurem cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemnere saeculum, et pauperem sequi Christum, audiat ipsum dicentem in Evangelio: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni, sme. Et iterum: Omnis qui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut agros propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Ad discipulos autem: Vos, inquit, qui reliquistis omnia, et secuti estis me, sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel .
Abbreviated transcription (Latin):
deleri possunt: Necesse ẽ ut penitentiȩ lamentis & ele¬
mosinarũ largitionib & ceteris bonorũ exsecutionib.
quam celerrime deleri ꝓcurent᷑: Ꝙ quia unus ẽ pat̾ nr̃ &
magister. & dñs. una fides. unðibaptisma. una mat̾ scã ȩccła:
instanter & uigilanter ab om̃ib certandũ ẽ quã quã di¬
uersorũ donoꝵ modis cułratꝰ: qualit̾ una ad scam̃ matr̃ẽ¬

Expanded text:
deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamentis, et eleemosynarum largitionibus, et caeteris bonorum operum exsecutionibus, quam celerrime deleri procurentur. Et quia unus est pater noster, et magister et Dominus, una fides, unum baptisma, una mater sancta Ecclesia, instanter et vigilanter ab omnibus certandum est, quanquam diversorum donorum modis curratur, qualiter una ad sanct
Abbreviated transcription (Latin):
quimini cũ omib & seĩnioniã. sine qua nemo uidebit dm̃.
Itẽ idem ad timotheum. Discedat inquit om̃is ab iniquitate.
mundũ neq ea quȩ ĩ mundo st̃. quia siquis diligit mundũ
ñ ẽ caritas patris in eo. Itẽ idem. Qui dicit se in xp̃o manere
debet quomodo ille ambulauit. & ipse ambulare. Itẽ ipse.
Om̃is qui odit frem suum. homicida ẽ: Ꝙ omĩs homicida.
non habet uitã eternam inse manentẽ. Iacob autẽ apl̃s
ait. Quicũq uoluerit amicus esse scłi huius. inimicus dĩ con¬
stituitur: Multa quidẽ. & innumera legalia ꝓphetica&
euuangelica atq apłica poterant ꝓferri documenta quib
infatigabiliter atq excusabiliter deuotio famulari debet xp̃i¬
ana: sed ꝓpt̃ eos quos sup̃ memorauimus. Hȩc pauea breuiter
adumerare studumus: qui insipienter assert̃ solos mona¬
chos artam sectare debere uitam: cũ utiq dñs artã &
angustã uiã dicat esse quȩ ducit ad uitã: & nemo nisi ꝑ eã

Expanded text:
quimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Dominum . Item idem ad Timotheum: Discedat, inquit, omnis ab iniquitate, mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Item idem: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Item ipse: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est: et omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem . Jacobus autem apostolus ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur Multa quidem et innumera legalia prophetica, et evangelica, atque apostolica poterant proferri documenta, quibus infatigabiliter atque inexcusabiliter devotio famulari debet Christiana: sed propter eos quos supra memoravimus, haec pauca breviter annumerare studuimus, qui insipienter asserunt solos monachos arctam sectari debere viam, cum utique Dominus arctam et angustam viam d
Abbreviated transcription (Latin):
sistere malo: & qͥ irascit᷑ fr̃ĩ suo reus erit iudicio. Q qui ui-¬
derit mulierẽ ad concupiscendã eã. iã mechatꝰ eͣ eã in
corde suo: & cetera talia: Hȩc quippe arta st̃. sed salub̾¬
rima : & quanto artiora. tanto potiora & eminentiora:
ante oculos ponere pãtũ. qđ cũ dõ in baptismate fecimus.
Ubi abrenuntiauimus satanȩ. & om̃ib pompis eiꝰ. & om̃ib
operib eius: Qđ pactũ tunc irritũ fit: cũ infide quis ꝑ

Expanded text:
erit judico, et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et caetera talia? Haec quippe arcta sunt, sed saluberrima: et quanto arctiora, tanto potiora et eminentiora. ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, ubi abrenuntiavimus Satanae, et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus. Quod pactum tunc irritum fit, cum in fide
Abbreviated transcription (Latin):
die udicn: Itẽ. Si peccauerit inte fr̃ tuus. dimitte ei
septies: & non solum septies. sed usq septuagies septies.
Itẽ. Si ñ remiseritis hominib de cordib ur̃is. nec pat̾¬
ur̃ cȩlestis dimittet uobis peccata urã. Itẽ. Querite pri¬
nũ regnũ dĩ & iustitiã eiꝰ. & hȩc omĩa adicient᷑ uobis.
Et cuidã diuiti. Si inquit nis ad uitã ingrecłi serua
mandata: id ẽ ñ homicidium facies: ñ ad ulterabis: ñ furtũ
facies: ñ falsum testimoniũ dices: ñ concupisces rẽ ꝓximi tui.
Honora patrẽ tuũ & matrẽ: & diliges ꝓximũ tuũ sicut
te ipsũ: E cuidam legis doctori se interroganti qđ esset¬
mandatũ magnũ in lege. ait. Diliges dnm̃ dm̃¬

Expanded text:
ors est . Item: Si peccaverit in te frater tuus, dimitte ei septies: et non solum septies, sed usque septuagies septies. Item: Si non remiseritis hominibus de cordibus vestris, nec Patittet vobis peccata vestra. Item: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis . Et cuidam diviti: Si, inquit, vis ad vitam ingredi, serva mandata, id est, non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod essetmandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
lienum clericũ inuito epõ ipsuis nemo suscipiat.
nemo sollicitet: nisi forte explacito caritatis.
id inter dantẽ accipientẽq conueniat. Nam grauis
iniuriȩ reus ẽ. qui de frĩs eccła id quod ẽ utiluis aut
pretiosius audet tiel abicere uel tenere. Itaq si intra
prouintiam res agitur. transfugã clericũ de ȩccła
sua metropolitana redire conpellet. Si autẽ longuis
recessit. tui precepti anctoritate reuocabitur: ut

Expanded text:
lienum clericum invito episcopo ipsius nemo suscipiat, nemo sollicitet, nisi forte ex placito charitatis: id inter dantem accipientemque conveniat: nam gravis injuriae reus est, qui de fratris ecclesia id quod est utilius, aut pretiosius, audet vel abjicere, vel tenere: itaque si intra provinciam res agitur, transfugam clericum ad ecclesiam suam metropolitanus compellet. Si autem longius recessit, tui praecepti auctoritate revocabitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ui preficitur ad regimen: taliter erga disciplinã
subditorum prestare se debet: non solũ auctori¬
tate. uerum etiam humilitate clarescat. Sed tamen
ita erit in eo uirtus humilitatis. ne dissoluat᷑ uita
Subditoꝵ in uitus. atq ita auctoritas aderit potes¬
tatis: ne ꝑ tumorẽ cordis seueritas existat inmo¬
derationis. Hȩc ẽ in dĩ sacerdotib uera discretio.
qua nec ꝑ libertatẽ suꝑbi. nec ꝑ humilitatẽ remissi
Dinc ẽ quod scĩ cum multa constantia redargu¬
erunt. etiam principum uitia: in quib cũ sũma
esset humilitas. loco tamen necessaria libere trans¬
gresorum iustitiȩ increpabant. Aliquando etiã
subditis nos oportet animo esse humiliores. qm̃
facta subditorũ iudicantur a nobis. nr̃a uero ds̃ uidieat
Agnoscat ep̃s seruũ se esse plebi. non dominũ. uerũ hȩx
caritas non exigit.¬
XX III.

Expanded text:
ui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. 3. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum; verum hoc charitas, non conditXLIII.
Abbreviated transcription (Latin):
excłȩ harum horarũ distinctiones bene norant: ut scilicet
signa certis temporib pulsent: Luminaria uͦ cũ om̃i di¬
ligentia concinnenda ꝓuideant: sitq eoꝵ studui. ut ni¬
chil de sibi cõmissis reb ȩccłȩ pereat:¬

Expanded text:
ecclesiae harum horarum distinctiones bene norint, ut scilicet ecclesiae harum horarum distinctiones bene norint, ut scilicet signa certis temporibus pulsent. Luminaria vero cum omni diligentia concinnanda provideant, sitque eorum studii, ut nihil de sibi commissis rebus ecclesiae pereat
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ne ꝓ requie sibi in locis diumno cultui mancipatis
concessa. Otio torpeant: sed magis in ꝑsoluendis diuinis
laudib ꝓp̃tiores ac deuotion̾is existant: ut ꝑ hanc qui-¬
etẽ bene operantes. ad eã quȩ fine caret. ꝑuenire ualeant:
Qui uero has horas frequentare. & in his ut dignũ ẽ cȩ-¬
leste neglexerit officiũ ꝑsoluere: digna inuectione corri¬
piatur : ut & ipst emendet᷑. & ceteri timorẽ habentes. huiꝰ
cemodi negligentiã caueant: Sed qm̃ aliud ẽ extoto
omittere. aliud pigre occurrere: qui segnit aut tarde
ad matutinũ. aut aliud qđ libet officiuͥ diuinũ obse-¬
quiũ ꝑagendũ occurrerit: dignũ ut ñ cũ aliis in choro.
sed om̃iam ultimus. aut certe ut erubescere discat. In
loco huiuscemodi negligentib aprelatis constituto stet.:
Foris uero nullatenꝰ remanere p̾sumat: nec oto & fabulis ua¬
cet. & a dĩ laudib penitꝰ alienꝰ existat Custodes p̃terea

Expanded text:
etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis concessa, otio torpeant: sed magis in persolvendis divinis laudibus promptiores ac devotiores existant: ut per hanc quietem bene operantes, ad eam quae fine caret, pervenire valeant. Qui vero has horas frequentare, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiaturscemodi negligentiam caveant. Sed quoniam aliud est ex toto omittere, aliud pigre occurrere; qui segniter aut tarde ad matutinum, aut aliud quodlibet divinum obsequium peragendum occurrerit, dignum, ut non cum aliis in choro, sed omnium ultimus, aut certe, ut erubescere discat, in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis constituto stet: foris vero nullatenus remanere praesumat, ne otio et fabulis vacet, et a Dei laudibus penitus alienus existat. Custodes praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
uacare nec ad psallendũ stare queant: sed potius sedentes
non diuinis sed uanis solent instare loquelis. & ad scłaria uer¬
ba. & qđ dictu nefas ẽ. turpia & obscena iucẽ ꝓferunt:
O portet namq ut abhis quid faciunt. & ab illis qui eos forte.
imitari uolunt. iste execrabilis usus radicitꝰ euellatur:
quia scđ̃m dñi sententiã. domus eiꝰ domus orationis uocan¬
da ẽ: Om̃s igit᷑ ab otiosis sermocinationib auditum
pariter castigent. & linguã : & in ȩccła cum timore & ue¬
neranone stantes. aut orent. aut cantent. aut legant.
aut audiant:erba uͦ turpia & liuida & scłaria. nec
ipsi ꝓferant. nec alios ꝓferre sinant: quinimmo laudes dõ
om̃ium ab his fieri obsecrationes. orationes: postulationes.
gr̃arum actiones: pro om̃ib hominib ꝓ regib & om̃ib
qui in sublimitate st̃ constituti: ut quietã & tranquillã
uitã agamus in om̃i pietate & castitate: Hoc enĩ inquit
apł̃s. bonum ẽ & acceptũ corã saluatore nr̃o dõ: Caueant

Expanded text:
acare, nec ad psallendum stare queant: sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare loquelis, ac saecularia verba, et quod dictu nefas est turpia et obscena invicem proferunt. Oportet itaque ut ab his qui faciunt, et ab illis qui eos forte imitari volunt, iste exsecrabilis usus radicitus evellatur: quia secun dum Domini sententiam, domus ejus domus orationis vocanda est . Omnes igitur ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigent, et lin guam, et in ecclesia cum timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. Verba vero turpia, et livida, ac saecularia nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo omnium ab his fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui icastitate. Hoc enim, inquit Apostolus, bonum est et acceptum coram salvatore nostro Deo. Caveant
Abbreviated transcription (Latin):
Prosp̃ quod si m sermonẽ prophetȩ culpa sua
careant. qui uerdotũ increpauones ꝑuersa
uoluntate contempnunt.
CUI Ciusdem cum quodam noaninoe suȩ ab ȩccła
quȩ pauperes pascit accipiunt illi qui sibi de
suo sufficiunt.
UII Eiusdem qui fint qui etiam cum profectu animȩ
suȩ opib sustentantur ȩccłȩ.¬

Expanded text:
em prophetae culpa sua pereant, qui sacerdotum increpationes perversa voluntate contemnunt. CVII. Cum quo damno animae suae ab ecclesia quae pauperes pascit accipiunt illi qui sibi de suo sufficiunt. CVIII. Qui sint qui etiam cum profectu animae suae opibus sustentatur eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ales ad legendũ. cantandũ & psallendũ ĩ ȩccła consti¬
tuantur : qͥ ñ suꝑbe sed humilit̾ debitas dño laudes per¬
soluant: & suanitate lectionis ac melodiȩ & doctos demul¬
ceant. & minꝰ doctos erudiant. Plusq uelint in lectione uel
cantu populi ȩdficationẽ: quã popularẽ uanissimã adula¬
tionẽ: Qui uero hȩc docte ꝑagere nequeunt: erudiant
prius amagistris. & instructi hec adimplere studeant. ut
audientes ȩdificent.
Qui modus sit correptionis.

Expanded text:
ales ad legendum, et cantandum, et psallendum in ecclesia constituantur, qui non superbe, sed humiliter, debitas Domino laudes persolvant, et suavitate lectionis ac melodiae doctos demulceant, et minus doctos erudiant; plusque velint in lectione vel cantu populi aedificationem quam popularem vanissimam adulationem. Qui vero haec docte peragere nequeunt, erudiantur prius a magistris, et instructi haec adimplere studeant, ut audientes aedificent. CAPUT LII.-- Modus correptionis.
Abbreviated transcription (Latin):
clarere debet ȩccłasticus doctor. Nam doctrina sine uita
arrogantẽ reddit. ita sine doctrina mutilem facit.
Sacerdotis predicatio operib confirmanda ẽ. ita ut qđ
docet uerbo instruat exemplo. Uera ẽ enim illa doc¬
trma. quam uiuendi sequitur forma. Nam nichil tur¬
fertur. quando efficaciter adimpletur. Unusquisq
doctor & bonȩ actionis & bonȩ predicationis habere
debet studium. Nam alterum sine altero non facit
ꝑfectũ. sed procedat iustus bene agere : ut sequent̃
possit bene docere. Sicut in numisma metallũ a fi¬
gura & pondus inquiritur. ita in om̃i doctore ecele¬
siastico quid sequatur quid doceat: quomodo uiuat.
Per qualitatẽ igitur metalli doctrina. ꝑ figurã simi¬
litudo pairum. ꝑ pondus humilitas designat᷑. Qui
ergo abhis tribus discrepauerit: non metallũ sed ter¬
ra erit.

Expanded text:
clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turfertur, quando efficaciter adimpletur. Unusquisque doctor, et bonae actionis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit.
Abbreviated transcription (Latin):
portet eccłȩ p̃latos ut de congregatione sibi cõmissa
tales eligant boni testimonii fr̃s. in quib honera regi¬
minis secure possint partiri. Quib etiã talẽ conferant
tando ad meliora ualeant ꝓuocare: Non enĩ constituen¬
di st̃ ꝑsonalit᷑. aut eo ordine quo in collegio frm̃ admissi
sunt: sed scđm uite meritũ & spũaliũ donoꝵ p̾rogatiuã:¬
Qui & in congregatione assidi st : & frm̃ curã pingili stu¬
dio gerant: Ꝙ sicut alios p̃cedunt magisterio. ita nimuirũ
in nocentis uitȩ informent exemplo: ut uixta apłm exẽplo
sint cęteris. in uerbo. in conuersatione. in caritate. in fide.
in castitate. & cetera: Qui etiã si prioratus sui causa intu-¬
mescere ceperint. & curã frm̃ nichilpenderint. Si crebro¬
ammoniti incorrigibiles ȩxtiterint. aministerio ꝓpellant᷑:
loco illoꝵ quid strenue ꝑagere possnt substitu¬
antur.

Expanded text:
portet ecclesiae praelatos, ut de congregatione sibi commissa tales eligant boni testimonii fratres, in quibus onera regiminis secure possint partiri. Quibus etiam talem conferant tando ad meliora valeant provocare. Non enim constituendi sunt personaliter, aut eo ordine, quo in collegio fratrum admissi sunt, sed secundum vitae meritum, et spiritalium donorum praerogativaqui et in congregatione assidui sint, et fratrum curam pervigili studio gerant: et sicut alios praecedunt magisterio, ita nimirum innocentis vitae informent exemplo, ut juxta Apostolum, exemplo sint caeteris in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, et castitate, etc. . Qui etiam, si prioratus sui causa intumescere coeperint, et curae fratrum nihil propenderint, et si crebro incorrigibiles exstiterint, a ministerio propellantur, loco illorum qui strenue peragere possint constituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia: & uirtute magna reddebant apł̃i testimoniũ
resurrectionis dñi iħu. grãq magna erat suꝑ om̃s illos.
neq egens quisquã fuit int̾ illos: Quotquot enĩ possesso¬
res predioꝵ uel domoꝵ erant. uendentes afferebant pre
dã necessitas. ut hȩc diligentius agerẽ : qm̃ sicut iã nos¬
tis prb̃r in nrã societate constiuitus. quali societate per¬
hibet testimoniũ lectio quam modo cũ recitaremꝰ andis¬
tis. moriens testamentũ fecit. quia habuit unde faceret:
Erat qđ diceret suũ: cũ in ea societate uiueret. ubi nemini

Expanded text:
e magna reddebant testimonium apostoli resurrectionis Domini Jesu, gratiaque magna erat super omnes illos. Neque enim egens quisquam fuit inter illos. Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretdam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini
Abbreviated transcription (Latin):
In eodẽ concił. it̃ uiiii. Qđ non oporteat clericos ha¬
bentes aduersus inuicẽ negotia propriũ epm relin¬
quere. & ld scłaria iudicia conuocare.Lxxxui

Expanded text:
nione priventur. Quod non oporteat clericos, habentes adversus invicem negotia, proprium episcopum relinquere, et ad saecularia judicia convolare. I
Abbreviated transcription (Latin):
ui semel in clero deputati sunt aut monachoꝵ uitã
expetiuerunt. statunnis neq ad militiã neq ad
dignitatẽ aliquã uenire mundanã. aut hoc tẽp̃tan¬
tes & non agentes penitentiã quominus redeant. aut
hoc qđ propter dm̃ primitus elegert̃ anathematzari.

Expanded text:
ui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus, neque ad militiam neque ad dignitatem aliquam venire mundanam: aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quo minus redeant ad hoc quod propter Dominum primitus elegerunt, anathematizari.
Abbreviated transcription (Latin):
uis uultũ frequenter attendis: Di propter officium
clericatus. aut iudua uisitatur ant uirgo : nũquã
domũ solus introeas: Calesq habeto socios. quoꝵ
contuberuio non infameris Si lector. si acolitus.
si psaltes sequit᷑: non ornent᷑ ueste sed morib: nec¬
calamistro crispent comas. sed pudicitiã habitu
polliceant᷑: Solus cũ sola. secreto & absq arbitre
non sedeas: si familiarius ẽ aliquid loquendũ. ha¬
bet nutricẽ: maiorẽ domus: iuirginẽ: uiduã: ma¬
ritatã: Non ẽ tam inhumana: ut nullũ preter
te habeat. cui se debeat credere: Caueto om̃s¬

Expanded text:
jus vultum frequenter attendis. Si propter officium jus vultum frequenter attendis. Si propter officium clericatus, aut vidua visitatur, aut virgo, nunquam domum solus introeas, talesque habeto socios, quorum contubernio non infameris. Si lector, si acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribcalamistro crispent comas. sed pudicitiam habitu polliceantur. solus cum sola secreto et absque arbitre non sedeas. si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem, maiorem domus uirginem, uiduam, maritatam; non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat. cui se audeat credere. caueto om
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpͫ is: alius diligit Cu calcas opes: ille secta t᷑:
Cibi cordis ẽ mansuetudo: silentiũ secretũ: Illi loqua¬
citas: attrita fons: fora placent illi & plateȩ: &
medicoꝵ tab̃nȩ:¬
hospitio¬
lũ tuũ. aut raro aut numquã mulier pedes
terant Oñs puellas & uirgines xp̃i. aut equaliter ig¬
nora. aut ȩqualiter dilige: ne sub eodẽ tecto manseris.
Memento semꝑ¬
quod paradisi colonum de possessione sua mulier eie-¬
cerit Egrotanti tibi. sẽs quilibet fr̃ assistat: &¬
germana uel mater. aut probat& quȩlibet. apud om̃s
fidei: Quod si huiuscemodi non fuerint consangium¬
tatis castimoniȩ q ꝑsonȩ : multas amis nutrit ȩccła-
Quȩ & officium prebeant. & beneficiũ accipiant in¬
munstrando: ut infirmitas quoq tua fructũ habeat
elemosine: Dcio quosdã conualuisse corpore: & ani¬
mo ȩgrotare cȩpisse Periculose tibi ministrat: cu¬

Expanded text:
contemnis, alius diligit. Tu calcas opes, ille sectatur. contemnis, alius diligit. Tu calcas opes, ille sectatur. Tibi cordi est mansuetudo, silentium, secretum: illi loquacitas, attrita frons, fora placent, et plateae, et medicorum tabehospitiolum tuum aut raro aut numquam mulierum pedes terant. omnes puellas et uirgines Christi aut aequaliter ignora aut aequaliter dilige. ne sub eodem tecto manseris; memento semquod paradisi colonum de possessione sua mulier eiecerit. aegrotanti tibi sanctus quilibet frater adsistat et germana uel mater aut probatae quaelibet apud omnes fidei. quodsi huiusce modi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infieleemosynae. Scio quosdam convaluisse corpore, et animo aegrotare coepisse. Periculose tibi ministrat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
pars mea dñs. nichil extra dnm̃ habere potest Qd
si quippiã aliud habuerit preter dnm̃: pars eius non
erit dns: uerbigrã. Si aurum. si argentũ. si possessio¬
nes. si uariam suppellectilẽ: cũ istis partib dñs pars
eius fieri non dignat᷑ si autẽ ego pars dñi sũ. & fun¬
culus hereditatis eius. nec accipio partẽ inter cȩteras
trib sed quasi leuita & sacerdos uiuo de decimis.
& altari seruiens altaris oblauone sustentor. habens
uictũ & uestimentũ. his contentus ero: & nudã crucẽ
nudus sequar obsecro itaq te. & repetens iterũ iterũ¬
q monebo: ne officiũ clericatus. genus antiquȩ militiȩ
putes: id ẽ ne lucra scł̃i in xp̃i queras militia: ne plus
habeas. quã quando clericus esse cȩpisti: & dieatur
tibi. Clerici etꝵ non proderunt eis Mensulã
tuã. pauperes & peregrini. & cum illis xp̃m conuiuã
noueris: Negotiatorẽ dericũ. & ex inope diuitẽ. ex
punt bonos mores. confabulationes pessimȩ: Tui aurũ

Expanded text:
pars mea dominus, nihil extra dominum habere potest, quod, si quippiam aliud habuerit praeter dominum, 20 pars eius non erit dominus. uerbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si uariam supellectilem, cum his partibus dominus pars eius fieri non dignatur. si autem ego pars domini sum et funiculus hereditatis eius nec accipio partem inter ceteras tribus, sed quasi leuita et sacerdos uiuo de decimis et altari semiens altaris oblatione sustentor, habens uictum et uestitum his contentus ero et nudam crucem nudus sequar. obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo, ne officium clericatus genus antiquae militiae putes, id est, ne lucra saeculi in Christi quaeras militia, ue plus habeas, quam quando clericus esse coepisti, et dicatur tibi: cIeri eorum non proderunt eis. mensulam tuam pauperes et peregrini et cum illis Christus conuiua nouerit; negotiatorem clericum et ex inope diuitem et punt mores bonos confabulationes pessimae . Tu aurum
Abbreviated transcription (Latin):
& minis troꝵ xp̃i nulla electio est: Nlunc uero
portemus crucem xp̃i: & diuitias lutum putemus:
Quid miram᷑. qd̃ xp̃c uocat iniquum mãmona: quid
suscipimꝰ & amamus. qđ petrus se non hab̾e testat᷑:
Coniuuia tibi detestanda sunt scłarium: maxime
hoꝵ qui honorib tument: Turpe ÷ ante fores dñi¬
sac̃dotis. cͥucifixi & pauꝑis. & qui cibo quoq
uescebat᷑ alieno. Lictores consulum & milites ex¬
cubare : uidicẽq ꝓuunciȩ melius uis ap̃ prandẽ¬

Expanded text:
et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias lutum putabimus. Quid miramur quod Christus vocat iniquum mammona ? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur Act. III? Convivia tibi detestanda sunt saecularium, maxime horum qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare: judicemque provinciae melius apud te prande
Abbreviated transcription (Latin):
de ea quȩ inte ẽspe: non confundanł oꝑa. sermonẽ
tuũ. Ne cum in ȩccła loqueris. tacitꝰ quilib& respon¬
deat. Cur ergo quȩ dicis ipse non facis . Delicatꝰ
magist̃ est : qui pleno uentre de ieuiniis disputat:
Accusare auantiã & latro potest: sacerdotis aꝑi os
cum m̃te concord& Esto subiectͦ pontifici tuo.
& quasi animȩ parentẽ suscipe. Amare filioꝵ est:
timere seruoꝵ Si pater sum inquit: ubi est honor
quam in prudent̃ pete quod des: sed & genus arro¬
gantiȩ ÷ cbementiorem te uelle uideri. ꝗ pontifex
xp̃i est: Non om̃a possumus om̃s alius in eccła
occłs ⁊: alius lingua : alius manus. alius pes: auris.
melius ÷ e duob inꝑfectis. rustͥcitatem hab̾e sanctã.
ꝗ eloquentiam peccat ricẽ: Multi ȩdificant parie¬
tes : & columnas ȩccłȩ subtͣhunt: Alarmora nitert
auro : splendent laquearia : gemmis. altare distinguit᷑:

Expanded text:
de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse non facis? Delicatus magister est, qui pleno ventre de jejuniis disputat. Accusare avaritiam et latro potest. Sacerdotis Chrisue concordent. Esto subjectus pontifici tuo, et quasi animae parentem suspice. Amare, filiorum; timere, servorum est. Si pater sum, inquit, ubi est honor quam impudenter petere quod des. Sed et genus arrogantiae est clementiorem te velle videri quam pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, auris, melius est e duobus imperfectis rusticitatem habere sanctam quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes, et columnas ecclesiae substruunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur,
Abbreviated transcription (Latin):
suspitiones: & quicꝗd ꝓbabilit̾ fingi potest. ne fingatur
ante deuita: Crebra munuscula. & sudariola & fascio¬
las. & uestes ori applicitas. & oblatas. ac degustatos cibos.
blandasq & dulces litteras. scs̃ amor non hab&: uel meũ.
lumen meum: meũq desidium: xp̃c est Hatus. innatus¬
pauꝑe domo. & in tugurio rusticano. qui uix milio
& cibario pane rugientẽ satiare uentrẽ poteram: nc̃
simila. & mella fastidio: noui & genera. & nomina pisci¬
um: in quo littore concha lecta sunt: Calleo saporib
auium : discerno ꝓuincias. & ciboꝵ metretas: ac nouissi¬
me dampna ipsa delectant: Tu quidem diuinas
scripturas sepius lege : immo nũꝗ de manib tuis
sacra lectio deponat᷑:: Disce quod doceas: obtine
eum qui scđm doctrinã est fidelem sermonem.
ut possis exhortari in doctrina sana. & contradi¬
centes reiuincere: ꝑmane in his quȩ didicisti. &
credita sunt tibi : sciens a quo didiceris: paratus
semꝑ ad satisfactionem. omni poscenti te racionẽ

Expanded text:
suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque ac dulces litterulas sanctus amor non habet. Mel meum, lumen meum, meumque desiderium, Christus est. Natus in paupere domo, et in tugurio rusticano, qui vix milio et cibario pane rugientem satiare ventrem poteram, nunc similam et mella fastidio. Novi et genera et nomina piscium, in quo littore conchae lectae sint calleo, saporibus avium discerno provincias, et ciborum me raritas ac novissime damna ipsa delectant. Tu quidem divinas Scripturas saepius lege, imo nunquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. Disce quod doceas, obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere. Permane in his quae didicisti ac credita sunt tibi, sciens a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem
Abbreviated transcription (Latin):
etis a me nepotiane im̃e litteris
transmarins. & crebro pa&is. ut libi
breui uolumine digeram p̃cepta uiuendi: & qua
diũticła rapiat᷑ Scio quidẽ ab auunculo tuo
exemplo hab̾e uirtutum: Sed & nostra qualiacũq
sunt suscipe: & libellum hunc. libello illius copula¬
to : ut cũ ille monachum erudierit. hic clericũ do¬
ceat eẽ ꝑfectum: Igitur clericꝰ qui aꝑi seruit eccłȩ¬

Expanded text:
etis a me, Nepotiane charissime, litteris transmarinis, et crebro petis ut tibi brevi volumine digeram praecepta vivendi, et qua teros erudiat. scio quidem ab auunculo tuo, exemplum habere uirtutum; sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum ille te monachum erudierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericus, qui Christi seruit eccle
Abbreviated transcription (Latin):
quam in palatio: Quod si obtenderis facere te hȩc utro¬
ges promiseris atq subiectis. iudex scł̃i plus deferet clerico
continenti quam diuiti: & magis scĩtatẽ tuã uenerat᷑
quam opes Aut si talis ẽ qui non audꝰ at clericos nsi
inter phialas: libenter carebo huiuscemodi beneficio.
& xpm rogabo pro iudice. qui magis potest citius
subuenire: Melius ẽ enim confidere in dnõ. quam
confidere in homine: Melius ẽ sperare in dño. quã
sperare in principib: Numquam uinum redoleas.
ne audias illud philosophi. hoc non ẽ osculum por
rigere sed propinare: Uinolentos sacerdotes & apł̃s
dampnat. & uetus lex prohabet: qui altari seruiunt.
unũ & sicera non bibant: Sicera hebreo sermone
mĩs potio mincupatur. qua mebriari potest: siue

Expanded text:
quam in palatio. Quod si obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed propinare\'. uinolentos sacerdotes et apostolus damnat et uetus lex prohibet. "qui altari seruiunt, uinum et siceram non bibant. sicera Hebraeo sermone omnis potio nuncupatur, quae inebriare potest, siue
Abbreviated transcription (Latin):
n nomine patris & filii & sp̃s scĩ. Karolus serenissimꝰ augustus a dõ
coronatus magnus & pacificus imperator romanoꝵ gub̾nans imperiũ
qui & ꝑ miscdiam dĩ rex francoꝵ & langobardoꝵ a malchero uene¬
legis tuis familiare colloquium de utilitate scȩ̃ diꝰ ȩccłȩ habere uo¬
luissemus. si absq molestia corporali id efficere potiusset. Sed quauis
lamus. atq comoneamus: ut magis ac magis in scã dĩ ȩccła studi¬
ose ac ugilanti cura laborare studeas in predicatione sc̃ã & doc¬
trina salubri. quatinus ꝑ tuã deuotissimã sollertiã uerbũ uitȩ ȩt̾nȩ¬
crescat. & currat & multiplicet numerus populi xp̃iani. in lau
te ipsũ uolumus qualit̃ tu & suffraganei tui doceatis & in¬
struatis sacerdotes dĩ & plebẽ uobis cõmissã de baptismatis
sacramento. id ẽ cur primo infans caticuminꝰ efficit᷑ uł qͥd
sit caticuminus. Deinde ꝑ ordinẽ omĩa quȩ agunt᷑ de scrutinio.

Expanded text:
n nomine patris et filii et spiritus sancti. Karolus serenissimus augustus a deo coronatus magnus pacificus imperator Romanum gubernans imperium, qui et per misericordiam dei rex Francorum et Langobardorum. Quicquid enlegis tuis, familiare colloquium de utilitate sanctae Dei Ecclesiae habere voluissemus, si absque molestia corporali id efficere potuisses. Sed quamvislamus, atque commoneamus, ut magis ac magis in sancta Dei Ecclesia studiose ac vigilanti cura laborare studeas in praedicatione sancta et doctrina salutari: quatenus per tuam devotissimam solertiam verbum vitae aetecrescat et currat, et multiplicetur numerus populi Christiani in laudete ipsum volumus, qualiter tu et suffraganei tui doceatis et instruatis sacerdotes Dei et plebem vobis commissam de baptismi sacramento, id est, cur primo infans catechuminus efficitur; vel quid sit catechuminus? Deinde per ordinem omnia quae aguntur. De scrutinio,
Abbreviated transcription (Latin):
implicant᷑ in frm̃ curis. tantomagis studeant cȩlestib
optemperare monitis Debent igit᷑ cunctȩ congregati-¬
om utiles. eẽ: & de ministerio fibi cõmiso fidelit᷑ ꝓdesse:
Cauero quȩ frib nr̃is dare debent. cũ caritate tepore
oportuno incunctant̃ prebeant: quatinꝰ a dñõ de fideli
administratione gradũ bonũ adquirant: Erga huius¬
cemodi uͦ delinquentes & obedientiã sibi cõmissã bene¬
ñ amministrantes modus superͥus cõp̃ hensus tenendus ẽ:¬

Expanded text:
implicantur in fratrum curis, tanto magis studeant coelestibus obtemperare monitis. Debent igitur cunctae congregationi utiles esse, et de ministerio sibi commisso fideliter prodesse. Ea vero quae fratribus dare debent, cum charitate tempore opportuno incunctanter praebeant, quatenus a Domino de fideli administratione gradum bonum acquirant. Erga hujuscemodi vero delinquentes et obedientiam sibi commissam non bene administrantes, modus superius comprehensus tenendus e
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse sapiens uideri desiderat. unitatis conpagẽ in¬
sal in uobis. & pacẽ habete interuos. Esal quippe
uerbi sapientia designatur. Qui igitur loqui sapient̃
nititur. magnopere metuat ne in eius eloquio audien¬
nium unitas confundatur. Hinc paulus ait. Non plus
Sapere quam oportet sapere sed sapere ad sabrietatẽ
Ne igitur rector in cautus ad loquendũ proruat. hoc
quod iam premisimus ꝑsemet ipsã discipulis ueritas
clamat. Habete sal in uobis. & pacẽ habete inter uos.
Acsi figurate ꝑ habitũ sacerdotis dicat. Mala punica

Expanded text:
fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem infortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insal in vobis, et pacem habete inter vos . Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui igitur loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne in ejus eloquio audientium unitas confundatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam discipuli Veritas clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos , ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica
Abbreviated transcription (Latin):
fimos. sed ad amorẽ cȩlestiũ surgat. ne dũ suis
incautis laudib capitur. ipso etiã ueritatis in¬
tellestu uacuetur. Auro uidelicet iacincto
ac purpura bis tinctus cocus adiungitur. ut ante interhi
iudicis oculos omĩa uirtutum bona ex caritate decorent᷑
& cuncta quȩ coram hominib rutilant. hȩc in conspectu
occulti arbitris flamma intimi amoris accendat. Quȩ
scilicet caritas. quia dm̃ simul ac proxinũ diligit. quasi
ex duplici tinctura fulgescit. Qui sic ad auctoris spetiẽ
anhelat in proximorũ curam negligat: uel sic proximoꝵ
curam exequitur. ut a diuino amore torpescat: qui
unum horum quodlibet negligit. insuꝑ humeralis orna¬
mento habere cocum bis tinctũ nescit. Cum rector se
ad loquendũ preparat. sub quanto cautele studio lo¬
quatur adtendat: ne si in ordinate ad loquendũ rapit.
erroris uulnere audientium corda feriantur. E cum

Expanded text:
fimos, sed ad amorem coelestium surgat: ne, dum suis fimos, sed ad amorem coelestium surgat: ne, dum suis incautus laudibus capitur canitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho, ac purpurae, bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitri flamma intimi amoris accendat. Quae scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat; vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat: qui unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Caeterum cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur, attendat; ne, si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
Doctor quisq ut in una cunctos uirtute caritatis ȩdificet
ex una doctrina non una eademq exortatione tangere
corda audientium debet. Noctor & enim qui loci sui
necessitate exigitur summa dicere. hac eadẽ necessi¬
tate compellitur sũma monstrare. Illa namq uox
libentius auditoꝵ corpenitrat: quam dicentis uita
conmendat. quia qđ loquendo imperat. ostendendo
tẽ excelsum ascende tu qui euuangelixas sion: ut
uidelicet quia cȩlesti predicatione utitur. ima iã¬
terrenoꝵ operũ deserens in rerum cubmine stare
iudeatur. Cantoq facilius subditos ad meliora
ꝑtrahat : quanto ꝑ uitȩ meritũ de suꝑnis clamat
Recte etiam & sacerdos suꝑ humerale ex auro iacine
clarescere debeat demonstretur. In sacerdotis quip¬
pe habitu ante onña aurũ fulget. ut in eo intellec¬
tus sapientiȩ principaliter emicet. Cui iacinctꝰ
qui & hȩreo colore resplendet adiungit: ut per
omẽ qđ intelligendo penitrat non ad fauores in¬

Expanded text:
 quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audnecessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat, quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat ostendendo tem excelsum ascende tu qui evangelizas Sion . Ut videlicet qui coelesti praedicatione utitur, ima terrenorum operum deserens, in rerum culmine stare videatur, tantoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per viae meritum de supernis clamat. Recte etiam sacerdos superhumerale ex auro, hyacinclarescere debeat, demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aethereo colore resplendet, adjungitur, ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores in