comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginoso atq nebuloso: tertio cum cor¬
pulentiore humore. quarto cũ t̾rena
crassitudine. quinq sensus cum ipso
ubi sola excellit oculorum sensu effi¬
cit: sicut in libro quarto. itemq insep¬
timo. disseruisse me recolo: Est autẽ
hoc caelum oculis conspicuum unde
luminaria et sidera effulgent. excellen¬
tius utiq omnib corporeis elementis.
sicut oculorum sensus excellit incor¬
pore: Quia uero sp̃s omnis omniẽ
corpore sine dubitatione prestantior.
sequitur ut non loci positione sed
naturae dignitate. praestantior sit
natura sp̃italis isto corporeo caelo
etiam illa ubi rerum corporalium
exprimuntur imagines: hic existit
quiddam mirabile. ut cumprior sit
corpore sp̃s. & posterior corporis
imago quam corpus tamen quia illud
quod tempore posterius est fit in eo
quod natura prius est: praestantior
sit imago corporis in spu. quã ipsum
corpus in substantia sua, Nec sanc
putindum ẽ ficert aliquia corpis

Expanded text:
ginoso atque nebuloso, tertio cum corginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura spiritalis isto corporeo caelo etiam illa, ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. Hic existit quiddam mirabile, ut, cum prior sit corpore spiritus et posterior corporis imago quam corpus, tamen, quia illud, quod tempore posterius est, fit in eo, quod natura prius est, praestantior sit imago corporis in spiritu quam ipsum corpus in substantia sua. nec sane putandum est facere aliquid corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cupitates. quae ad naturalem carnis
motum non pertin&e. quem castiuigi¬
lantes cohibent et resrenant. dormi¬
entes autem ideo non possunt. quia
non habent inpotestate quae ammo.¬
ueatur expressio corporalis imaginis.
quae discerni non possit acorpore.
propter illa mergo affectionem ani¬
mae bonam. etiam in somnis quaedã
eius merita clarent: Nam etiam dor¬
miens salomon sapientiam preposuit
omnib rebus. eamq neglectis cȩctris
est prȩxatus adño. et sicut scriptura
testatur placuit hoc coram dño. nec
distulit retributionem bonam pro
de siderio bono: quaecum ita sint.
pertinet corporis sensus ad uisa
corporalia. qui perquinq quasi
riuulos distanter ualentes distri¬
buitur: cum illud quod ẽ. subtilis¬
simum incorpore et obhoc anim ae
uicinius quam cȩtera id est lux. primũ
peroculos sola diffunditur. emicatq
in radis oculorum aduisibilia contu¬
enda . deinde miatura quadam. primo
cum aere puro. secundo cum aere cali¬

Expanded text:
cupiditates, quae ad naturalem carnis cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae discerni non possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent. nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus eamque neglectis ceteris est precatus a domino; et, sicut scriptura testatur, placuit hoc coram domino nec distulit retributionem bonam pro desiderio bono. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad uisa corporalia, qui per quinque quasi riuulos distanter ualentes distribuitur, cum illud, quod est subtilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per oculos sola diffunditur emicatque in radiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere cali
Abbreviated transcription (Latin):
natu raliterꝰ moueatur. et quod
naturaliter colligit. pergenitales
uias emittat. sicut hoc ipsum dicere
utiq non possem: nisi etiam cogitarẽ:
Porro imagines rerum corporalium
quas necessario cogitaui ut haec dice¬
rem. sitanta expręssione prȩstarentur
in somnis quanta prestantur corpora
uigilantibus : fieret illud. quod sine
peccato fieri auigilante non posset:
Quis enim uel cum loquitur et postu¬
lante necessitate sermonis desuo
concubitu aliquid dicit. possit
non cogitare quod dicit: porro ipsa
phansia quac fit incogitatione sermo¬
cinantis. cum ita expręssa fuerit in
uisione somniantis ut inter illam &
ueram commixtionem corporum non
discernatur: continuo mouetur caro.
et sequitur quod eum motum sequi
solet: cumitam hoc sine peccato fiat.
quam sine peccato auigilante dicitur.
quod ut diceretur sinedubio cogitatũ
est: Uerum tamen propt̃ animae
affectionem bonam quae desiderio
meliore mutidata multas interficit

Expanded text:
naturaliter moueatur et, quod naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio cogitatum est. uerum tamen propter animae adfectionem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit
Abbreviated transcription (Latin):
commune & inmundu: putans ea
ipsa quae indisco demonstrabantur
tanquam uera animalia: haec quan¬
do aliter inuenta fuerint quã putata
sunt cum uiderentur: non nos penit&
ita nobis fuisse uisa. si non arguatur
uel infidelitas dura: uel opinatio uana
siue sacrilega: Qua ꝓpter & cũ uisis
corporalibus diabolus fallit. nihil
obest quod ludificantur oculi: sinon
erratur inueritate fidei et intelligentię
sanitate. quae docet ds̃ subiectos sibi
A ut si ludificet animam spiritali
uisione imaginibus corporum. ut put&
corpus esse quod non est: non aliquid
obest anunae. si ꝑniciosae suasioni
non con sentiat: Vnde aliquando fit
quaestio de consensionibiis somniantiũ.
cum etiam concumbere sibi uidentur
uel contra propositum suum. uel con¬
tra etiam licitos mores: quod non con¬
tingit nisi cum ea quae uigilantes
etiam cogitamus non cum placito con¬
sensionis. sed sicut etiam talia propter
aliquid loquimur. sic ammouentur
in somnis & exprimuntur: ut eis

Expanded text:
commune et inmundum, putans ea commune et inmundum, putans ea ipsa, quae in disco demonstrabantur, tamquam uera animalia. haec quando aliter inuenta fuerint quam putata sunt, cum uiderentur, non nos paenitet ita nobis fuisse uisa, ad non arguatur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantium, cum etiam concumbere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro
Abbreviated transcription (Latin):
nonualeat distinguere acorpore:
S ed adhibetur intellectus. quaerens
quid illa significent.: uel utile doccant
et aut inueniens adfructum suum
peruenit. aut non inueniens indiscepta¬
tione se tenet: ne aliqua perniciosa
temeritate ꝓlabatur in exiciabilem er¬
rorem: Iudicat autem sobrius intellec¬
nis diuinitus ad uitus. quae uel quanta
int. inquibus etiam aliud putare quã
est. nonsit animae perniciosum:
Neq enim putantium periculo. & nonpo¬
tus exiciosuo quisq abonis putatur
bonus. etiamsi occultus sit malus: si
inrebus ipsis. id est in ipso bono quo
fit quisq bonus non erretur: Aut
aliquid obest omnib: hominib:. quod
cumdormiunt uera corpora esse arbi¬
trantur quorum similitudines in sõnis
uident. aut aliquid offuit petro quod
soluto se auinculis seq angelo deducen¬
te. factum .ẽ. repentino miraculo ut pu¬
taret se uisum uidere. uel cum in illa
extasi respondit. nequaquam domine
quia nunquam manducaui omne

Expanded text:
non ualeat distinguere a corpore. non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiutus, quae uel quanta sint, in quibus etiam aliud putare quam est non sit animae perniciosum. neque enim putantium periculo et non potius exitio suo quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono, quo fit quisque bonus, non erretur, aut aliquid obest omnibus hominibus, quod, cum dormiunt, uera corpora esse arbitrantur, quorum similitudines in somnis uident; aut aliquid Petro obfuit, quod solutus a uinculis seque angelo deducente factum est repentino miraculo, ut putaret se uisum uidere. uel cum in illa extasi respondit: nequaquam, domine, quia numquam manducaui omne
Abbreviated transcription (Latin):
lucis. ad hoc ut cum illi inmanifestis bo¬
nis creditũ fuerit: seducat ad sua:
hunc discernii non arbitror. nisi dono
illo dequo ait apostolus. cum dediuersis
dĩ muneribus loqueretur: alii diiudi¬
catio spirituum: Non enĩ magnum est
tunc eum dinoscere. cum ad aliqua per¬
uenerit uel ꝑduxerit quaesunt contra
bonos mores: uel regulam fidei : Iunc
enim.: amultis discernitur : Illo autẽ
dono in ipso primordio quomultis ad¬
huc bonus apparet: continuo diuidia¬
tur anmalus sit: Tamen et ꝑ corporailẽ
uisionem. & per imagines corporaliũ
quae demonstrantur inspũ. & boni
instruunt & mali fallunt: Intellectiua¬
lis autem uisio: nonfallitur: Aut
enim non intelligit qui aliud opiratur
quam .ẽ.: aut si intelligit. continuo
uerum est: Quid enim faciant oculi
non habent cum simile corpus uiderint.
quod ab alio discernere non possint.
aut quid faciat animi intentio cũ spũ
facta fuerit corporis similitudo. quã

Expanded text:
lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bolucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur an malus sit. Tamen et per corporalem uisionem et per imagines corporalium, quae demonstrantur in spiritu, et boni instruunt et mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint, quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam
Abbreviated transcription (Latin):
t&: illud tamen dubium esse nondeb&.
corporales imagines quae spũ cernunt᷑.
non semper signa esse aliarum rerum
siue inuigilantib siue indormientib.
siue inegrotantib: Mirum est autem.
si aliquando extasis fieri potest. ut non
illae corporalium rerum similitudines
aliquid significent: Nonsane mirum
.ẽ. si et demonium habentes aliquando
uera dicunt quae absunt ap̃sentium
sensibus: quod certe nescio qua occulta
mixtura eiusdem sp̃s fit. ut tanquam
unus sit pacientis atq uexantis: Cum
autem sp̃s bonus in haec uisa humanũ
sp̃m assumit aut rapit. nullo modo illas
imagines signa rerum aliarum esse
dubitandum est: & earum quas nosse
utile est: Dĩ enim munus est: Discre¬
tio sane difficilluna.ẽ. cum sps malig¬
nus quasi tranquillius agit. ac sine
aliqua uexatione corporis. assũpto
humano spũ dicit quod potest. quando
etiam uera dicit. & utilia p̃dicat. transfi¬
gurans se sicut scriptum ẽ. uelut angelũ

Expanded text:
tet. illud tamen dubium esse non debet tet. illud tamen dubium esse non debet corporales imagines, quae spiritu cernuntur, non semper signa esse aliarum rerum siue in uigilantibus siue in dormientibus siue in aegrotantibus; mirum est autem, si aliquando extasis fieri potest, ut non illae corporalium rerum similitudines aliquid significent. Non sane mirum est, si et daemonium habentes aliquando uera dicunt, quae absunt a praesentium sensibus: quod certe nescio qua occulta mistura eiusdem spiritus fit, ut tamquam unus sit patientis atque uexantis. cum autem spiritus bonus in haec uisa humanum spiritum adsumit aut rapit, nullo modo illas imagines signa rerum aliarum esse dubitandum est, et earum, quas nosse utile est; dei enim munus est. discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum
Abbreviated transcription (Latin):
ut inde quasi relaxetur et emicet eius
intentio. quo in id ueniat ubi inseipsa
uideat significantes similitudines
quae ib̃i iam erant nec uidebantur.
sicut multa habemus et in memoria
quae non semper intuemur. anfiunt
illic quae ante nonfuerant. uel in
aliquo spũ sunt quo illa erumpens
et emergens. ibi eas uideat: Sed si
iam in illa erant quasi proprie. cur
eas non etiam consequenter intelligit:
Aliquando enim. immo plerũq non
intelligit: Ansicut sp̃s eius adiutus
est ut eas in se uider&: ita et mens
nisi adiuuetur. ca quae habet sp̃s¬
intelligere non potest an forte non
corporea remouentur uel quasi rela¬
xantur impedimenta. ut suo impetu
anima in ea quae uidenda sunt exeratur.
sed ipsa prorsus in haec assumitur siue
tantum sp̃italiter cernenda. siue etiã
intellectualiter cognoscenda: an ali¬
quando inseipsa uidet ista. aliquando
ꝑ alterius sp̃s commiationẽ : quicquid
horum est: temere affirmari non opor¬

Expanded text:
ut inde quasi relaxetur et emicet eius ut inde quasi relaxetur et emicet eius intentio, quo in id ueniat, ubi in se ipsa uideat significantes similitudines, quae ibi iam erant nec uidebantur, sicut multa habemus et in memoria, quae non semper intuemur? an fiunt illic, quae ante non fuerant, uel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas uideat? sed si iam in illa erant quasi proprie, cur eas etiam non consequenter intellegit? aliquando enim, immo plerumque non intellegit. an sicut spiritus eius adiutus est, ut eas in se uideret, ita et mens nisi adiuuetur ea, quae habet spiintellegere non potest? an forte non corporea remouentur uel quasi relaxantur inpedimenta, ut suo inpetu anima in ea, quae uidenda sunt, exeratur, sed ipsa prorsus in haec adsumitur, siue tantum spiritaliter cernenda siue etiam intellectualiter cognoscenda? an aliquando in se ipsa uidet ista, aliquando per alterius spiritus conmixtionem? quidquid horum est, temere adfirmari non opor
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem aliquid significant. siue dor¬
mientibus exhibeantur. siue uigilan¬
tibus. cum & oculis uident praesentia
corpora. et absentium imagines cer-¬
nunt sp̃u tanquam oculis praestosint.
siue illa quae extasis dicitur aliena¬
to prorsus animo asensibus corporis:
mirus modus est: sed commixtiane
alcerius sp̃s fieri potest ut ea quac
quae ipse scit. perhuius modi imagines
ei cui miscetur ostendat: siue intelligen¬
ti. siue ut ab alio intellecta pandantur:
Si enim demonstrantur haec: non utiq
acorpore demonstrari possunt: Quid
restat. nisi ut abaliquo sp̃u demonstren¬
tur : non nulli quidem: uolunt
animã humanã habere uim quandã
diuinationis inseipsa: Sed si ita est.
cur non semper potest. cum sẽꝑ uelit:
anquia non semper adiuuatur ut pos¬
sit.  cum ergo aduiuatur. numquid
anullo. aut acorpore adhoc adiuuari
potest. : proinde: restat ut abspũ ad¬
iuuetur : Deinde quomodo aduiua¬
tur. utrum incorpore sit aliquid

Expanded text:
si autem aliquid significant, siue dorsi autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibus corporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore demonstrari possunt, quid restat, nisi ut ab aliquo spiritu demonstrentur? Nonnulli quidem uolunt animam humanam habere uim quandam diuinationis in se ipsa. sed si ita est, cur non semper potest, cum semper uelit? an, quia non semper adiuuatur, ut possit? cum ergo adiuuatur, numquid a nullo aut a corpore hoc adiuuari potest? proinde restat, ut ab spiritu adiuuetur. deinde quomodo adiuuatur? utrum in corpore fit aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim et somnia quidam obliuiscun¬
tur: quidam meminerunt: Quinds
autem pęnitus auertitur atq abripitur
animi intentio asensibus corporis. tunc
magis dici extasis sol&: Tunc omnino
quaecũq sint praesentia corpora etiam
patentib oculis non uidentur. nec ul¬
is uoces prorsus audiuntur: Totus
animi contuitus. aut incorporum
imaginibus . ẽ. perspitalem: aut in reb
incorporeis. nulla corporis imagine
figuratis. per intellectualem uisionẽ:
S ed cum spittelibus uisio penitus alitna¬¬
to asensibus corporis animo. imaginib
corporalium detinetur. siue in somnis
siue in extasi: si nihil significant quȩ
uidentur. ipsius animae sunt imagi¬
nationes. sicut etiam uigilantes &
sani & nulla alienatione moti multo¬¬
rum corporum quae non ad sunt sen-¬
sibus corporis. cogitatione imagines
uersant: Verum hoc inter est: quod
eas a praesentib uerisq corporibus.
constanti affectione discernunt:

Expanded text:
sic enim et somnia quidam obliuiscunsic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminerunt. quando autem penitus auertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis dici extasis solet. tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora etiam patentibus oculis non uidentur nec ullae uoces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritalem aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem uisionem. Sed cum spiritalis uisio penitus alienato a sensibus corporis animo imaginibus corporalium detinetur siue in somnis siue in extasi, si nihil significant, quae uidentur, ipsius animae sunt imaginationes, sicut etiam uigilantes et sani et nulla alienatione moti multorum corporum, quae non adsunt sensibus corporis, cogitatione imagines uersant. uerum hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: pro arbitrio uel opinatione fin¬
gentes, Abhis omnib ita discernimus
illa corporalia quae uidemus et in
quibus praesentib sunt sensus corpors
nr̃i : ut non dubitemus haec esse cor¬
pora. illas uero imagines corporum:
Cum autem uel nimia cogitationis
intentione. uel aliqua ui morbi ut
freneticis ꝑfebrem accidere solet.
uel commixtione cuius quã alterius
sp̃s seumali seu boni ita corporaliũ
rerum inspũ exprimuntur imagines.
tanquam ipsis corporis sensibus cor¬
pora praesententur. manente tamen
etiam insensibus corporis intentione.
sic uidentur quae in spũ fiunt imagines
corporum. quẽ admodum corpora ipsa
percorpus. ita ut simul cernatur &
homo aliquis praesens oculis. & absens
alius sp̃u. tanquam oculis: Nam
experti sumus sic affectos. et cum eis
locutos qui uere aderant. & cum alus
qui non aderant: tanquam ad essent:
Resipiscentes autem aliqui. reftrunt
quod uidissent. aliqui non possunt.

Expanded text:
sunt pro arbitrio uel opinatione finsunt pro arbitrio uel opinatione fingentes. ab his omnibus ita discernimus illa corporalia, quae uidemus et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemus haec esse corpora, illas uero imagines corporum. cum autem uel nimia cogitationis intentione uel aliqua ui morbi, ut phreneticis per febrem accidere solet, uel conmixtione cuiusquam alterius spiritus seu mali seu boni ita corporalium rerum in spiritu exprimuntur imagines, tamquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur manente tamen etiam in sensibus corporis intentione, sic uidentur, quae in spiritu fiunt imagines corporum, quemadmodum corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens oculis et absens alius spiritu tamquam oculis. nam experti sumus sic adfectos et cum eis locutos, qui uere aderant, et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autem aliqui referunt, quod uidissent, aliqui non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cum primũ in ipsa alienatione uisae
sunt. siue cum postea recordatae atq
cogitatae: Cum uero disceptabatur
& requirebatur ut illa signa intellige¬
rentur. mentis erat actio conantis
sed deerat effectus: donec nuntiati sunt
qui uenerant acornelio: Hac uero
corporali etiam accedente uisione.
ret. uade cum eis. ubi et illud signum
ostenderat etimpręsserat uoces: adiuta
diuinitꝰ mens intellexit. quid illis
signis omnib ageretur: his atq
huius modi rebus diligenter conside¬
ratis: satis apparet corporalẽ uisionẽ
referri adsp̃italem. eamq spĩtalem
referri ad intellectualem: Sed cum
uigilantes neq mente a sensibus cor¬
poris alienata inuisione corporali
sumus : discernimus abea uisionẽ
sp̃italem qu a corpora absentia
unaginaliter cogitamus. siue memo¬
riter retordantes quae nouimꝰ. si ue
quae non nouimus. et tamen sunt.
in ipsa sp̃s cogitatione ut cumq for¬
mantes. siue quae omnino nusquam

Expanded text:
cum primum in ipsa alienatione uisae cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, ret: uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia imaginaliter cogitamus, siue memoriter recordantes, quae nouimus, siue quae non nouimus et tamen sunt in ipsa spiritus cogitatione utcumque formantes siue quae omnino nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
signum esse. & quid significaret inqui¬
rere: Vidit petrus in alienatione men¬
tis uas quattuor lineis alligatum
summitti decaelo. plenum uarus
animalibus: cum audiuit & uocem.
macta et manduca: Qui cum redditꝰ
sensibus deuisu disceptar&: eccequos¬
cornelius miserat nuntiauit ei sp̃s dicens:
ecce uiri quaerunt te. sed surge descen¬
de & uade cumillis: quia ego misi eos:
qui cum ueniss & ad cornelium. quid
in illa uisione intellexerit ubi audierat
quae ds̃ mundauit tu necommune
dixeris: ipsi indicauit dicens: Sed mͥ
Eds̃ ostendit. neminẽ communẽ aut
in mundum hominẽ dicere, Cum¬
ergo illum discum uideret alienatus
acorporis sensibus. et illas uoces macta
& manduca. & quae ds̃ mundauit tu
communia nedixeris: in sp̃u audiebat:
Redditus autem corporis sensib idipsũ
quod uisum atq auditum memoria
tenuerit: in eodem spũ cogitando cer¬
nebat: quae omnia non corporalia.
sed corporalium imagines erant: siue

Expanded text:
signum esse et, quid significaret, inquisignum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptarCornelius miserat, nuntiavit ei spiritus dicens: Ecce viri quaerunt te; sed surge, descende, et vade cum illis, quia ego misi eos. Qui cum venisset ad Cornelium, quid in illa visione intellexerit, ubi audierat, Quae Deus mundavit, tu ne communia dixeris, ipse indicavit dicens: Sed mihi Deus ostendit neminem communem aut immundum hominem dicere . Cumergo illum discum videret alienatus a corporis sensibus, et illas voces, Macta, et manduca, et, Quae Deus mundavit, tu communia ne dixeris, in spiritu audiebat. Redditus autem corporis sensibus, idipsum quod visum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. Quae omnia non corpsed corporalium imagines erant, siue
Abbreviated transcription (Latin):
mentis potest: Vidit rex baltasar arti¬
culos manus scribentis in pariete. con¬
tinuoq percorporis sensum imago
rei corporaliter factae spui eius inpres¬
sa est. atq ipso uiso facto acpreterito.
illa incogitatione permansit: Videba¬
tur in spũ. et nondum intelligebatur:
nec tunc intellectum erat hoc signum
cum corporaliter fier&. atq oculis cor¬
poralibus apparer&: iamtamen signũ
.ẽẽ. intelligebatur. id habens exmentis
officio: Etquia requi rebatur quid sig¬
nificaret. et iamipsam inquisitionẽ utiq
mens agebat: quo non comperto. dani¬
hel accessit. & sp̃u prophetico mente
illustrata. perturbato regi quid illo sig¬
no portenderetur aperuit: ipse potius
propheta perhoc genus uisionis quod
mentis.ẽ. proprium: quam ille qui
& signum corporaliter factum corpo¬
raliter uiderat. et trans actoeius imagi¬
nẽ inspũ cogitando cernebat. nec ali-¬
quid intellectu poterat. nisi nosse

Expanded text:
mentis potest. Uidit rex Baltasar artimentis potest. Uidit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellegebatur id habens ex mentis officio. et quia requirebatur, quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. quo non conperto Danihel accessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo portenderetur, aperuit, ipse potius propheta per hoc genus uisionis, quod mentis est proprium, quam ille, qui et signum corporaliter factum corporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ab sentes possunt sp̃italiter cogitari. &
proximus praesens potest corporaliter
uideri: dilectio autem nec persubstantiã
suam potest oculis corporis cerni. nec ꝑ
imaginem corpori similem spũ cogitari.
sel sola mente id ẽ intellectu cognosci
& percipi: Corporalis sane uisio. nulli
horum generi praesidet: sed quod ꝑ eam
sentitur. illi spĩtali tanquam praesenti
nuntiatur: Nam cum aliquid oculis
cernitur : continuo fit imago eius inspũ.
sed nondinoscitur facta: nisi cũ ablatis
oculis abeo quod peroculos uidebamus.
imaginem eius in animo inuenerimus:
Etsi quidem sp̃s inrationalis. ẽ. ueluti
pecoris: hoc usq oculinuntiant si autẽ
animarationalis est etiãm tellectui
nuntiatur. qui et spu presidet: ut si
illud quod hauserunt oculi atq id spui
ut eius illic imago fieret nuntiauer̃.
alicuius rei signum est: aut intelligat᷑
continuo quid signific&. aut quȩratur.
qm̃ nec intelligi nec requiri nisi officio

Expanded text:
absentes possunt spiritualiter cogitari, et absentes possunt spiritualiter cogitari, et proximus praesens potest corporaliter videri; dilecsuam potest oculis corporis cerni nec per imaginem corpori similem spiritu cogitari, sed sola mente, id est intellectu, cognosci et percipi. corporalis sane uisio nulli horum generi praesidet, sed quod per eam sentitur, illi spiritali tamquam praesidenti nuntiatur. nam cum aliquid oculis cernitur, continuo fit imago eius in spiritu; sed non dinoscitur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usque oculi nuntiant; si autem anima rationalis est, etiam intellectui nuntiatur, qui et spiritui praesidet, ut, si illud, quod hauserunt oculi atque id spiritui, ut eius illic imago fieret, nuntiauerunt, alicuius rei signum est, aut intellegatur continuo, quid significet, aut quaeratur, quoniam nec intellegi nec requiri nisi officio
Abbreviated transcription (Latin):
etiam intellegat: magna & difficilis
quaestio est: Esse autem rem quae in¬
tellectu percipiat. et non etiam intellec¬
tu percipi possit: non arbitror quẽquã
uel putare uel dicere : Mens quippe.
non uidetur isimente: Quia ergo
uideri potest intelligibilis.: quia & uide¬
re intellectualis. ẽ.: scđm illam distine¬
tionem, Qua propter sequestrata illa
difficillima quaestione. utrum sit ali¬
quid quod tantum intelligatur nec
intelligat. Nunc intellectuale et in¬
telligibile sub eadem significatione ap¬
pellamus: Tria igitur ista genera uiso.¬
rum. corporale. sp̃itale. & intellectuale.
singillatim consideranda sunt: ut ab
inferioribus ratio ad superiora conscen¬
dat: lam quidem superius exemplum
proposuimus: quo in una sententia omĩa
tria uideantur genera, Cum eni legitur
diliges proximum tuum tanquã teipsũ.
corporaliter litterae uidentur. sp̃italit̃
proximus cogitatur. intellectualiter
dilectio conspicitur: Sed & litte rac

Expanded text:
etiam intellegat magna et difficilis etiam intellegat magna et difficilis quaestio est. esse autem rem, quae intellectu percipiat et non etiam intellectu percipi possit, non arbitror quemquam uel putare uel dicere; mens quippe non uidetur nisi mente. quia ergo uideri potest, intellegibilis, quia et uidere, intellectualis est secundum illam distinctionem. quapropter sequestrata illa difficillima quaestione, utrum sit aliquid, quod tantum intellegatur nec intellegat, nunc intellectuale et intellegibile sub eadem significatione appellamus. Tria igitur ista genera uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem superius exemproposuimus, quo in una sententia omnia tria videantur genera. Cum enim legitur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum , corporaliter litterae videntur, spiritualiter proximus cogitatur, intellectualiter dilectio conspicitur. Sed et litterae
Abbreviated transcription (Latin):
quippe imagines corporales inspũ eius
expressae sunt.: et earum intellectus
reuelatus inmente : Ex hoc ergo modo.
quo appellatur in istit distinctione
sp̃s. scđm quen dixit apostolus orabo
spũ. orabo autem & mente. ut & signa
rerum formarentur inspũ. & eorum
refulger& intellectus inmente. scđm
hanc inquam distinctionem. spĩtale
nunc appellauimus tale genus uisorũ.
qualdͥ etiam corporum absentium
imagines cogitamus: Intellectuale
autẽm: illud excellentius. quodm̃tis
est proprium: Nec mihi occurrit
omnino ita pluribus modis diciposse
intellectum. sicut sp̃m multis modis
appellatum. ẽe. comperimus: Si
autem intellettuale dicamus. siue
intelli gibile. hoc idem significamus:
quam quam non nihil interesse non¬
nulli uoluerunt: ut n intelligibilis
sit res ipsa quae solo  intellectu per¬
cipi potest: intellectualis autem mens
quae intelligit: Sed ẽẽ. aliquam rem
quae solo intellectu cerni possit. ac non

Expanded text:
quippe imagines corporales in spiritu eius quippe imagines corporales in spiritu eius expressae sunt et earum intellectus reuelatus in mente. ex hoc ergo modo, quo appellatur in ista distinctione spiritus, secundum quem dixit apostolus: orabo spiritu, orabo autem et mente, ut et signa rerum formarentur in spiritu et eorum refulgeret intellectus in mente: secundum hanc, inquam, distinctionem spiritale nunc appellauimus tale genus uisorum, quali etiam corporum absentium imagines cogitamus. Intellectuale autem illud excellentius, quod mentis est proprium. nec mihi occurrit omnino ita pluribus modis dici posse intellectum, sicut spiritum multis modis appellatura esse conperimus; siue autem intellectuale dicamus siue intellegibile, hoc idem significamus. quamquam nonnihil interesse nonnulli uoluerint, ut intellegibilis sit res ipsa, quae solo intellectu percipi potest. intellectualis autem mens, quae intellegit; sed esse aliquam rem quae solo intellectu cerni possit ac non
Abbreviated transcription (Latin):
adistum sp̃m qui m odo quodo m
proprio uocatur sp̃s : uis animae
quaedam mente inferior. ubi corpora¬
lium rerum similitudines exprimun¬
tur : Itaq magis iosephpropheta qui
intellexit quid significarent septem
spicae & septem boues: quam phartco
qui eas uidit in somnis: Illius enimsp̃s
in formatus. ẽ ut uider& : huius mens
illuminata ut intelliger&e acperhoc
in illo erat lingua. in isto prophetia.
quia in illo rtrum imaginatio. inisto ima¬
ginationum interp̃tatio: Minus ergo
propheta qui rerum quae significantur
sola ipsa signa inspũ ꝑrerum corporalium
imagines uid&. & magis propheta qui
solo earum intellectu praeditus est.
sedmaxime propheta. qui utroq p̃cellit.
ut & uideat inspũ corporalium rerum
significatiuas si militudines. et eas uiua-¬
citate mentis intelligat: sicut danihelis
excellentia temptata est & probata. qui
regi & somnium quod uiderat dixit.
& quid significar& aperuit: Et ipsae

Expanded text:
ad istum spiritum, qui modo quodam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio vocatur spiritus, vis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. Itaque magis Joseph propheta, qui intellexit quid significarent septem spicae et septem boves, quam Pharao qui eas vidit in somnis . Illius enim spiritus informatus est, ut videret; hujus mens illuminata, ut intelligeret. Ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia; quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. Minus ergo propheta, qui rerum quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines videt; et magis propheta, qui solo earum intesed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
dem nescit quid dicas. quia ergo
etiam lingua idẽ. membro corporis
quod mouemus inore cum loquimur.
signa utiq rerum dantur non res
ipsae proferuntur: propterea trans¬
lato uerbo. linguam appellauit quã¬
lib& signorum prolationem: priusquã
intelligantur: quo cumintellectus
accesserit qui mentis est proprius.
fit reuelatio uel agnitio. uel ꝓphetia
uel doctrina: Proinde ait. siuenero
aduos lingiuis lonuens quid uobis
prodero. nisi siloquar in reuelatione.
aut in agnitione. aut in prophetia
aut indoctrina: id est cum signis hoc
est lingu&e accesserit intellectus. ut non
spũ tantum: sed etiam mente agatur
quod agitur: Proinde quibus signa
per aliquas rerum corporalium simili¬
tudines demonstrabantur inspũ. nisi
accessiss& mentis officium ut etiam
intelligerentur. nondum erat prophe¬
tia: magisq propheta erat qui inter¬
pretabatur quod alius uidisset. quam
ipse qui uidiss&: Vnde appar& magis
admentẽ pertinere prophetiam. quã

Expanded text:
dem nescit, quid dicas? quia ergo dem nescit, quid dicas? quia ergo etiam lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non res ipsae proferuntur, propterea translato uerbo linguam appellauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est proprius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spaccessisset mentis officium, ut etiam intelligerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur quod alius vidisset, quam ipse qui vidisset. Unde apparet magis ad mentem pertinere prophetiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
appellauimus sp̃itale hoc uisionis ge¬
nus dequo agimus nunc. sed exillo
unomodo. quem inuenimus in epła
adcorinthios. quo sp̃s amente distin¬
guitur. euidentis simo testimonio:
sienim orauero inquit lingua. sp̃sms̃
orat: mens autem mea infructuosa
est: Cum ergo lingua intelligatur
hoc loco dicere obscuras et misticas
significationes. a quibus suntellec¬
tum mentis remoueas nemo ȩdificatur.
audiendo quo non intelligit. unde
etiam dicit. qui enim loquitur lingua
non hominib: loquitur sed dõ. nemo
enim audit. sp̃s autem loquitur mis-¬
teria : satis indicat eam se linguam
hoc loco appellare. ubi sunt significa¬
tiones uel ut imagines rerum ac sumi¬
litudines. quae ut intelligantur in¬
digent mentis obtutu: Cum autem
non intelliguntur: in spũ cas dicit
esse non inmente: Vnde apercius
ait: Si benedixeris spu quis suppla&
locum idi otae:: quomodo dicae am̃
supertuam benedictionem. quandoqͥ¬

Expanded text:
appellauimus spiritale hoc uisionis geappellauimus spiritale hoc uisionis genus, de quo nunc agimus, sed ex illo uno modo, quem inuenimus in epistula ad Corinthios, quo spiritus a mente distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoqui
Abbreviated transcription (Latin):
siue hominis. sicut scriptum est: etquis
scit sp̃s filiorum hominis si ascendat
ipse sursum. & sp̃s pecoris sidescendat
ipse deorsum interram: dicitur sp̃s
et ipsa mens rationalis. ubi est quidam
tanquam oculus animae: adquem
pertin& imago et agnitio dĩ. unde dicit
apostolus: renouamini spũ mentis urae.
et induite nouum hominẽ qui scđm
dm̃ creatus est: cum et alibi dicit dein¬
teriore homine: qui renouatur in
agnitione dĩ secundum imaginẽ eius
qui creauit eum: Item cumdixisset.
igitur ipse ego mente seruio legi dĩ.
carne autem legi peccati: alio loco
eandem sententiam commemorans.
uultis faciatis: quam dixit mentem.
hanc etiam sp̃m appellauit: Dicitur
sp̃s etiam ds̃. sicut ait dñs in euangłio:
sp̃s est ds̃. et eos qui adorant eum. in
spũ et ueritate oport& ad orare:
Ex his omnib modis quos commemo¬
rauimus quibus appellatur spiritus.
non traximus hoc uocabulum quo

Expanded text:
siue hominis, sicut scriptum est: et quis siue hominis, sicut scriptum est: et quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur spiritus et ipsa mens rationalis, ubi est quidam tamquam oculus animae, ad quem pertinet imago et agnitio dei. unde dicit apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouum hominem, qui secundum deum creatus est, cum et alibi dicat de interiore homine: qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. item cum dixisset: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati, alio loco eandem sententiam commemorans, uultis faciatis, quam dixit mentem, hunc etiam spiritum appellauit. dicitur spiritus etiam deus, sicut ait dominus in euangelio: spiritus est deus; et eos, qui adorant eum, in spiritu et ueritate oportet adorare. Ex his omnibus modis, quos commemorauimus, quibus appellatur spiritus, non traximus hoc uocabulum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. figurarum & significationum illarũ
ipsesit ueritas: Sicut ergo ipsae figurȩ
significatiuae. trans lato utiq uocabulo
non proprie dictae sunt umbrae: ita
& quod ait plenitudinẽ diuinitatis cor¬
poraliter habitare. trans lato uerbo
usus est: Sp̃itale autem : pluribus
modis dicitur : Nam & corpus quod
futurum . ẽ. in resurrectione scõrum.
sp̃itale. appellat apostolus. ubi ait semi¬
natur corpus animale. resurg& corpꝰ
sp̃itale: eoquod miris modis ad omnẽ
facilitatem et incorruptionem spiritui
subdatur. et sine ulla indigentia corpo¬
ralium alimentorum. solo uiuificetur
spũ. non quod incorpoream substantiã
sit habiturum: Neq enim ethoc corpus
quale nunc habemus. animae hab&
substantiam. ethoc .ẽ. quod anima
quia dictum .ẽ. animale: Item sps̃ dici¬
tur uel aer iste uel flatus eius. id est
motus eius: sicut dictum. ẽ: ignis.
grando . nix. glacies. sp̃s tempestatis:
dicitur etiam sp̃s anima siue pecoris

Expanded text:
est figurarum et significationum illarum est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. sicut ergo ipsae figurae significatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare translato uerbo usus est. Spiritale autem pluribus modis dicitur. nam et corpus. quod futurum est in resurrectione sanctorum, spiritale appellat apostolus, ubi ait: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, eo quod miris modis ad omnem facilitatem et incorruptionem spiritui subdatur et sine ulla indigentia corporalium alimentorum solo uiuificetur spiritu, non quod incorpoream substantiam sit habiturum; neque enim et hoc corpus, quale nunc habemus, animae habet substantiam et hoc est quod anima, quia dictum est animale. item spiritus dicitur uel aer iste uel flatus eius, id est motus eius, sicut dictum est: ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis. dicitur etiam spiritus anima siue pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
est & tamen aliquid est: iam recte sp̃s
dicitur: ł t utiq non est corpus. quãuis
corpori similis sit imago absentiscor¬
poris. nec ille ipse obtutus quo cernitur:
Tertium uero intellectuale ab intellectu:
quia mentale amente ipsa uocabuli
nouitate nimis absurdum.ẽ ut dicamꝰ:
horum uocabulorum rationem si subtili¬
us reddam: & prolixior etperplexior
sermo erit. cum hoc uel nulla uel certe
non tanta necessitas exigat: Satis est
ergoscire. corporale aliquid ul ꝓprie¬
dici cum decorporibus agitur: uel
etiam trans lato uocabulo. sicut dictum
est quia in ipso in habitat omnis pleni¬
tudo diuinitatis corporaliter: Neq enĩ
diuinitas corpus est. sed quia sacram̃ta
ueteris testamenti appellat umbras
futuri. propt̃ umbrarum comparationẽ :¬
corporaliter dixit habitare inxp̃o ple¬
nitudinem diuinitatis. quod in illo
impleantur omnia quae in illis umbris
figurata sunt. acsic quotl ammodo
umbrarum illarum ipse sit corpus. hoc

Expanded text:
est et tamen aliquid est, iam recte spiritus est et tamen aliquid est, iam recte spiritus dicitur et utique non est corpus, quamuis corpori similis sit, imago absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, quia mentale a mente ipsa uocabuli nouitate nimis absurdum est ut dicamus. Horum uocabulorum rationem si subtilius reddam, et prolixior et perplexior sermo erit, cum hoc uel nulla uel certe non tanta necessitas exigat. satis est ergo scire corporale aliquid uel prdici, cum de corporibus agitur, uel etiam translato uocabulo, sicut dictum est: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. neque enim diuinitas corpus est, sed quia sacramenta ueteris testamenti appellat umbras futuri, propter umbrarum conparationem corporaliter dixit habitare in Christo plenitudinem diuinitatis, quod in illo inpleantur omnia, quae illis umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantur imaginibus animo impres¬
sis. & faciunt duo genera uisorum
unum percorporis sensus. alterumper
sp̃m quo ille imagines continentur:
dilectio autem numquid aliter uidetur
praesens inspecie qua ẽ. & aliter absens
in aliqua imagine sui simili: non utiq
sed quantum mente cerni potest: ab alio
magis. ab alio minus ipsa cernitur:
Si autem aliquid corporalis imaginis
cogitatur. non ipsa cernitur: haec sunt
triagenera uisionum. dequibus & in
superioribus libris aliquid diximus.
sicut res postulare uidebatur. non tam̃
earum numerũ commemorauimꝰ &
nunc breuiter eis insinuatis. qm̃
suscepta quaestio flagitat ut dehis ali¬
quanto uberius disseramus. debemꝰ
ea certis et congruis signare nominib.
ne assidue circumloquendo moras
faciamus: P rimum ergo appellemus
corporale. quia ꝑcorpus percipitur.
& corporis sensibus exhibetur: Scđ̾m
spiritale: Quicquidenim corpus non

Expanded text:
- cogitantur in imaginibus animo inpres- cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo genera uisorum: unum per corporis sensus, alterum per spiritum, quo illae imagines continentur. dilectio autem numquid aliter uidetur praesens in specie, qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? non utique. sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur. Haec sunt tria genera uisionum, de quibus et in superioribus libris aliquid diximus, sicut res postulare uidebatur, non tamen earum numerum commemorauimus; et nunc breuiter eis insinuatis, quoniam suscepta quaestio flagitat, ut de his aliquanto uberius disseramus, debemus ea certis et congruis signare nominibus, ne adsidue circumloquendo moras faciamus. primum ergo appellemus corporale, quia per corpus percipitur et corporis sensibus exhibetur; secundum spiritale: quidquid enim corpus non
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio intellecta conspicitur: In his
tribus generibus. illud primũ manifes¬
tumẽ. omnibus: In hoc enim uidetur
caelum & terra. & omĩa quae in eis con¬
spicua sunt oculis nr̃is: Nec illud
alterum quo absentia corporalia cogi¬
tantur: insinuare difficile est: Ipsum
quippe caelum et terra. et ea quae in
eis uidere possumus. etiam intenebrũ
constituti cogitamus. ubi nihil uiden¬
tes oculis corporis: animotamen
corporales imagines intuemur. seu
ueras sicut ipsa corpora uidimus et
memoria retinemus. seu fictas. sicut
cogitatio formare potuerit: Aliter
enim cogitamus cartaginẽ quã nouimꝰ.
aliter alexandriam quam non nouimꝰ:
Tertium uero illud quo dilectio intellec¬
ta conspicitur. eas res continet quae ñ
habent imagines sui similes. quae non
sunt quod ipse : Nam homo uel arbor
uel sol & quaecumq alia corpora. siue
caelestia siue terrestria: etpresentia
uidentur in suis formis. et absentia

Expanded text:
dilectio intellecta conspicitur. in his dilectio intellecta conspicitur. in his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum et terra et omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo absentia corpora corporalia cogitantur, insinuare difficile est; ipsum quippe caelum et terram et ea, quae in eis uidere possumus, etiam in tenebris constituti cogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. tertium uero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur in suis formis et absentia