comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les certunteeris ex guntutã mortuorumillorum sine dabio quimor tificatonen xp̃oi in corpo
si abeotis Taniusiurqcareuidicas fratrem tuũ auttu quare sperns fracrentuums C̃
siuemortificatiosit inte carnis & uitiorũ Honexte orta sit seđ xp̃ĩ morte doncta utiur
nouitas ute ẽ etinterris ambulas conursationem habens in caclis p̃i hocre surrectione
men reris Bene autem utriusq uiti notam uernacula appellatione seȩ laut sIili dcon
quarespernis & huicquare iudicas fratremtuum: solent enuim hi quialiqua ⁊ uilñ dendioer
iscientia ꝓficis sesꝑnere etnihili ducereeos qui altioris intellegentiae minus capacessant
Contrario autem imperi etindo cile iudi care hoc ẽ incussare & condem pnareeos quialtiora
& pfundiora ꝑquirunt quam ipsi capere aut assequi possunt : & ideo a postolus resecara
culpam uolens exutraq parte nascentem. illis quidem p̃cipit nein ferioress ꝑnant atq

Expanded text:
lestem in terris exigunt vitam: mortuorum illorum sine dubio, qui mortificationem Christi in corpore Tu autem quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum, cum sive mortificatio sit in te carnis vitiorum, non ex te orta sit, sed Christi morte donata: sive tibi novitas vitae est, et in terris ambulans conversationem habes in coelis, Christi hoc resurrectione merueris? Bene autem utriusque vitii notam vernacula appellatione signavit, illi dicens: Quare spernis, et huic: Quare judicas fratrem tuum? Solent enim hi qui aliquantulum videntur in scientia profecisse, spernere et nihili ducere eos qui altioris intelligentiae minus capaces sunt: e contrario autem imperiti et indociles judicare, hoc est incusare et condemnare eos qui altiora et profundiora perquirunt, quam capere aut assequi ipsi possunt. Et ideo Apostolus resecare culpam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque
Abbreviated transcription (Latin):
a postolicȩ auctoritatis pauli utriusq partis insolentiam reprimens: dicit. Tuquis es quiuidicas
alienum seruum : suo dnõstat auicadit. Quod dicitstat autcadit . secundum sensum cius quemine¬
patdic̃: Dam e timperitior siuideat quempiam ꝓfundius aliquid etutipsẽ capere non potest senti¬
entem : cecidis se eum iudicet afideistatu: & rursum quunflantur exscientia & non cum ca
sicut paulus commonet agunt : si militer deimperitiorib quibq: opinantur. Etideo potestatẽ
fratriiudicandi fratris:: Beneautem alienum seruum ait: quia dñs dicit. Uos autem
cidis seuidetur etiam siuerececiderit quia potest ds̃ statuereillum. Dñsenim erigit elisos.¬
Alteriudicat alter nos dies: Alter autem iudicatomnemdiem. Unusquisq: in suosensu¬
bundet. Diximus superius secundum litterȩ apostolicȩ consequentiam aiderihaeo deciboꝵ

Expanded text:
Apostolicae auctoritatis Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, qui judicas Apostolicae auctoritatis Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, qui judicas alienum servum? suo Domino stat aut cadit. Quod dicit, stat aut cadit, secundum sensum ejus quem increpat dicit. Nam et imperitior, si videat quempiam profundius aliquid, et ut ipse capere non potest, sentientem, cecidisse eum judicat a fidei statu, et rursum qui inflantur ex scientia, et non cum charitate, sicut Paulus commonet, agunt, similiter de imperitioribus quibusque opinantur, et ideo potestatem fratri judicandi fratris exemit. Bene autem alienum servum ait, quia Dominus dicit: Vos autem cecidisse videtur, etiamsi vere ceciderit, quia potens est Deus statuere illum; Dominus enim erigit elisosquidem iudicat alternos dies. alius autem iudicat omnem diem. unusquisque in suo int. Potest tamen secundum litterae Apostolicae consequentiam videri hoc de ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
inuitando potius qua mextor quendo ꝑsuadeat. Indedeniq: ẽ qđ usq: ad nortẽ dignat᷑ accedere

Expanded text:
invitando potius quam extorquendo persuadeat. Inde denique est, quod usque ad mortem dignatur accedere, invitando potius quam extorquendo persuadeat. Inde denique est, quod usque ad mortem dignatur accedere,
Abbreviated transcription (Latin):
lederit intellegendum quianis imortuus fuis set : Mor tuorũ dominatum non habuis set.&n
postmortem rursum uixisset : non tenuis set dominationem uiuorum. Sed adhaecitares pondendum
uto. Duob: exmodis constat in omnẽ creaturã xp̃idominatio. uno ꝑquem ut creator omnium
& potestatemgerens uniuersorũ Uimauestatis & neces sitate potentiȩ habet cuncta subiecta. per que¬
iodum nonsolumbonis & scĩs mentib: ac spiritib: dominatur: uerumetnequam etrefugis. & h
quos scriptura diuina malignos angelos appellauit. Idcir coenim etomnitenens uel omnipotens
omnip̃s: hicergo unus ẽ modus quo xp̃s omnib dominatur. Alius uero ẽ. quotã quãbonus & boni
patris filius non uult rationabiles sp̃s ad oboedientiam legis suę uiolenter inflectere. sed ex spectat
ut sponteueniant ut uoluntate & ñnecessitate bonũq̃ rant᷑ & docendo magis quam imperand

Expanded text:
dederit intelligendum, quod nisi mortuus fuisset, mortuorum dominatum non habuisset, et nisi post mortem rursum vixisset, non tenuisset dominationem vivorum. Sed ad hoc ita respondendum puto: Duobus ex modis constat in omnem creaturam Christi dominatio. Uno per quem ut creator omnium et potestatem gerens universorum, vi majestatis et necessitate potentiae habet cuncta subjecta; per quem non solummodo bonis et sanctis mentibus ac spiritibus dominatur, verum et nequam et refugis, et his quos Scriptura divina malignos angelos appellavit: idcirco enim et omnitenens vel omnipotens i venturus est, omnipotens ; hic ergo unus est modus, quo Christus omnibus dominatur. Alius vero est, quo tanquam bonus et boni Patris Filius non vult rationabiles spiritus ad obedientiam legis suae violenter inflectere; sed exspectat ut sponte veniant, ut voluntate et non necessitate bonum quaerant, et docendo magis quam imperando,
Abbreviated transcription (Latin):
i eoloco ubi explanare temptauim: sermonem apłi quoait Siautem mortui s umus cumn xp̃o. credu
quia & conuiuemus ei : siergo meminimus quȩ in hoclo codictas. exipsis etiam ꝓpositus inpienti sermo
a poscoli aptior & lucidiorfiet. quomodo nemo nrm̃ sibiuiuat & nemo sibi moriatur. Nonenim
unus quisq ipsesibidat sed axpõ sumitmortis exemplum. quis olus peccato mortuus. ẽ: utet ipsemita¬
tione cius possit alienus  mortuus efficia peccato. sed & uitȩ exemplum nonipsi ex nobis habem:
sed ex xp̃i resurrectione sus cipimus utidem apostolus dicit. uc sicut xp̃s resurrexit a mortuis per

Expanded text:
 eo loco ubi explanare tentavimus sermonem Apostoli, quo ait : Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia et convivemus ei. Si ergo meminimus quae in hoc loco dicta sunt, ex ipsis etiam propositus in praesenti sermo apostolicus apertior et lucidior fiet, quomodo nemo nostrum sibi vivat, et nemo sibi moriatur. Non enim unusquisque ipse sibi dat, sed a Christo sumit mortis exemplum, qui solus peccato mortuus est, ut et ipse imitatione ejus possit alienus et mortuus effici a peccato. Sed et vitae exemplum non ipsi ex nobis habemus, sed ex Christi resurrectione suscipimus, ut idem A
Abbreviated transcription (Latin):
Q. ita iusticiã ostendit. Ut ip̾e sit austꝰ.i. a ppa reat iustꝰ in
ꝓmissis. dans. qͦd ꝓmisit. ałr ñ posset uiuare.⁊ iusti ficaus sit
.i. iustum faciens eũ qui est exfide iħu xͥ. nonexlege .i. qui e̾dit¬
bi est ergo głi lege ostñs qd̾ sine causa głient᷑. b landientes uibi¬
s fidei ꝑlegẽt: qiͣ tionpotes głiari. Nam illaitiosa głatio tua
N qͥd ꝑlegẽ factor : .i. ꝑlegẽ moysr̃ q̃ carnalia mandabat. Nons ꝑ legẽ¬

Expanded text:
 Ita justitiam ostendit, ut ipse sit, id est esse appareat, justus, in promissis, dans quod promisit, aliter non posset juvare, Et sit justificans, id est justum faciens, eum qui est ex fide Jesu Christi, non ex lege, id estbi est ergo glost gloria tua? Non potes gloriari; nam illa vitiosa gloriatio tua Nunquid per legem factorum? id est per legem Moysi, quae carnalia mandabat. Non. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cõe npiscentiam. ⁊ q thebat. ouł̃ebat. ei q illecbias biandas poet
carnali suauitate iocudas. magnã felicitatẽ putabat. s uenien¬
cori auiei qͣ̃i opposito obice uidit homo malũ sitĩ uolut frenare
concupis centiamꝰ ñ ire ꝰ eam. striux se. conatꝰ ẽ homo decc ore¬
peas ꝯcupiscentie sluiliũ sccare s ñ ualit. seamꝰ ⁊ qs coficu¬

Expanded text:
lecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscentiae fluvium siccare,
Abbreviated transcription (Latin):
tas÷. Diffundit qͦ caritatẽ
ĩ cordib nr̃is sp̃c patris ⁊ filii. ꝙͣ
cũpatͤ amamꝰ ⁊ filio. ip̃e uͭ
dilig̾e t᷑: nob dedit. qui non dile¬
ctus: nos dilent. ipẽ : fõs:
de quo scͥptura: dicit: fons a que

Expanded text:
 charitatem in cordibus nostris Spiritus Patris et Filii, quem cum Patre amamus et Filio. Ipse ut diligeretur nobis dedit, qui non dilectus nos dilexit. Ipse est fons de quo Scriptura dicit: Fons aquae
Abbreviated transcription (Latin):
est pecc̃o. ut potestate sua uti ñ possit cͥca obedientiã le¬
gis. ade qͥipe p̃ naricõne atq ut ita dicã dãpnosa negotia¬
tone o fraudulent aq comestione uẽoiti siumiꝰ. dinuẽ
eñ qlem suam. serpetis ꝑ suasione seoualus illienti cibi ꝑcertio¬
nit ꝓpetie seruituti addixit Solet a. hic mos untuendĩtes eñteso
sorparuat his̃ qͥ se cup̃ alieno dño mancipati ai qͥd ĩtũ ꝓiadłasre¬

Expanded text:
t potestate sui uti non possit circa obedientiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem prolem suam serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione perpetuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit alieno domino mancipari aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dico. qi maiora deb̾em dr̃e. si possetis fecre: qi plꝰ seruitutis d ebe¬
tis uisticie. quam pecc̃o. s pareo infirmitati ur̾e. ñ exigñs plus
boni auob̾. ꝙͣ fecistis mali. Sedt᷑. Sicut enĩ. ic̃. hic ostn̾dit ulła
humanũ. pudorẽ incutiens illiᷤ. dñ dic̃. ut hoc saltẽ de pͥetidãt
uire oꝑando ĩ mũdicie carnis. i luxurie que corpꝰ ĩ qͥn̾at. ⁊ in¬
iqͥtati mentis. q̃ isi corpꝰ ñ ĩ qͥnet: aĩam tñ corr̃im̃. iniqͥtati dico:

Expanded text:
dico, quia majora deberem dicere si possetis ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni a vobis, quam fecistis mali. Sicut enim, etc. Hic ostendit illud humanum, pudorem incutiens illis dum dicit, ut hoc saltem dependant vire operando immunditiae carnis, id est luxuriae, quae corpus inquinat, et iniquitati mentis, quae etsi corpus non inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unũ̃ regnau̾i morsis. diabolus. Uł peccatũ. Et atoẽde qd̃ ait
mors regͣnauit. ñ regnat. ꝯcordans. si ꝑiou sensui. nͥ dit̃ moitẽ
regnasse. usq ad moysen. qr qͥ ꝑlegẽ. noto dĩ indicio. timorẽ euiꝰ
hũer̃t. sublati fc̃ de motas ĩꝑio. ante uͦ: dũ sñ lege ⁊ imor d̾i
ĩtris ũ erat: mors ĩ sinules ade p̾u̾aluit. ⁊ si iͥ regnauit moᷤ.

Expanded text:
per unum regnavit mors, scilicet diabolus vel peccatum. Et attende quod ait mors regnavit, non regnat, concordans superiori sensui, ubi dixit mortem regnasse usque ad Mosen, quia qui per legem noto Dei judicio timorem ejus habuerunt, sublati sunt de mortis imperio. Ante vero dum sine lege timor Dei in terris non erat, mors
Abbreviated transcription (Latin):
illi ut deserente nos deo: accepta potestate illudat
⁊⁊ mortificet. Siuis gͦ eẽ uictor tirauni: ⁊ mimicũ
in epmẽ inuenire. ⁊ sic tͥ subic̾e. ñ obediatis ꝯcupiscentie. male oꝑando:
nec ⁊̃ ꝯenpiscatis delectando ͭ ꝯsentiendo. S poti. ex hibite .i. habiles
debetis. ⁊ potestis: qrestis uiuentes uͥtutib. ⁊ debetis: q pꝰ mortui era¬
pr̾a ex hibete deo. ut sint: atma iusticie. qͥb s. impleat᷑ iusticia.Si¬

Expanded text:
illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et mortificet. Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habiles debetis et potestis, quia estis viventes virtutibus; et debetis, quia prius mortui eravestra exhibete Deo, ut sint arma justitiae, quibus scilicet implea
Abbreviated transcription (Latin):
preuaricitori ade. qui s. neglecto ereatore seuier̾t creature. deos s con
stituentes. quos colerent: dit uiriam dei. sicut illedo codei diabolo ꝯ¬
sensit: pecc̾m enĩ ade:non longe ab idolatria÷ qui ꝯtempto creatoris
p̃cepto. di aboli suasioni ꝯsentiens qi in loco dei: diabolũ statiit. ⁊ sic̃
deus eẽ uolint. fuert aũ qͥ pec cauer̾t non p̾t̾ito deo. qui em̃ in tellex̾ siue
nõis ac maiestatis ĩpert̾iens: s peccanit qr im possibile ÷ ñ peccare:
sub deo peccauit: non ĩ deũ. Iõq inbs mors non regnauit. s it hos qͥ

Expanded text:
praevaricatori Adae; qui scilicet neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi stituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo consensit. Peccatum enim Adae non longe ab idololatria est, qui contempto Creatoris praecepto diaboli suasioni consentiens, quasi in loco Dei diabolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem qui peccaverunt, non praeterito Deo; qui enim intellexit sivenominis ac majestatis impartiens, si peccavit, quia impossibile erat non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum. Ideoque in eos mors non regnavit, sed in hos qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepta eiꝰ ꝯtempsit.⁊ alieno dũo maneipans. sue suitutis
nocuit. Iniuste ꝗ diabolus qͣntũ ad se cene bat hominen.
s ħo iuste tenebatia: qꝙr diabolꝰ nũꝗͣ ni̾uit potestatem
hrẽ suꝑ hominẽ. s hõ m̾u̾it ꝑ cul pam pati diaboli ciran
solas ue iuͦs ionis uirtute. hõiẽ pot̾at iustissime lib̾are.
S ꝑp causã p̾dictam. iusticia humilitatis uti maluit. Inde ⁊

Expanded text:
psit, et se alieno domino mancipans, suae servitutis nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannsola suae jussionis virtute hominem poterat justissime liberare, sed propter causam praedictam justitia humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
tione letantur: ł cupiditate inflamantur. Iõq placuit
deo ut non potũtia.s iusticia uincers. ⁊ hominẽ erueru:
ĩ ꝙͦ. homo eũ inutari disceret. postea uͦ inresurrecciõ e secu
ta÷ potñtia. Iusticia gͦ pͥꝰ ÷ potñcia postea diabolũ uincit.
Iusticiãuiẽ: ꝙ nłłũ pccm̃ hũit. ⁊ ab illo in iustissime occisꝰ

Expanded text:
tione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum imitari disceret. Postea vero in resurrectione secuta est potentia. Justitia ergo prius, et potentia postea. Diabolum vicit justitia, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissimo occisus
Abbreviated transcription (Latin):
ab micio. M õdus ã ille q cra ditꝰ: homo i potestate oiaboli¬
illico inuasit. nontũ oeus ꝯtinuit inira sua iniserationes
suas. nͨ hominẽ alege potestatis sue amisit. qñ ĩ potesta¬
de ꝯiaboli eẽ ꝑmisit. s int̾ mala penalia q̃ malis. multa
p̾stitite bona ⁊ caudẽ hominẽ ꝙ̃ ꝯmisso̾ pecc̃oꝵ diabolo
sub didit. remissione peccõr. donata ꝑ sanguniẽ xͥ mceret᷑¬
diabolꝰ non potñcia eruit adiabolo. It sic iusticia ĩceret᷑
ut debitores quos tenebat. liberi dinitantur. in eũ credñtes:

Expanded text:
ab initio. Modus autem ille quo traditus est homo in potestatem diaboliillico invasit: non tamen Deus continuit in ira miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in potestate diaboli esse permisit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo subdidit, remissione peccatorum donata, per sanguinem Christi eruit a diabolo, ut sic justitia vinceretur 24 ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes
Abbreviated transcription (Latin):
patĩs .i. fetor. uerboꝵ  oꝑiͣm corr̾pit alios. ⁊ hiat reciꝑe illos mor
tuos. Nãm malis man cipati: bonos siposs fĩ: deuorare uellent
Quia sic̃ sepulcrũ patet adrecipienda cadau̾a: iꝰ guit᷑a eoꝵ adu̾sꝰ
erat sub labiis .eo .i. sub corde eoꝵi qr̃ ħ modi hominĩ u̾ba mꝰcipu¬
la st̃. ad ħ i loqunt᷑. ut decipiant. ut sic̃ ꝑ labia seipentis uenenũ ꝑentp

Expanded text:
t operum eorum corrumpit alios, et hiat recipere illos mortuos. Ambrosius. Nam malis mancipati bonos si posset fieri, devorare vellent, ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adversus erat, sub labiis eorum, id est sub corde eorum, quia hujusmodi hominum verba muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur ut decipiant. Ut sicut per labia serpentis peremp
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦnon⁊ cum illo nobis omĩa dõnaũ: Dicendum utiq herat:
deficeremꝰ: A Illud qͦq attendñdũ ꝙ. dic̃ nos iustisi catos
ĩ sanguine xͥ ⁊ reꝯciliatos deo. tãꝗͣ nõ alio mͦ poss nosreꝯ
possibilis deo quioĩa pͣ: s nullꝰ aliꝰ nr̃e miserie sanande fuit
ꝯuenientior. Quid enĩ mĩtes nr̃as cantũ erigit: ⁊ ad ĩmortali¬
tatis des peratione liberat. ꝙͣ ꝙ tanti nos fecerit d̃s. ut dei filiꝰ
ĩmutabilit̾ bonus inse manẽs ꝙ erat. ⁊ a nobis ⁊ ꝓ nobis acci¬

Expanded text:
m cum illo nobis omnia donavit? Dicendum utique hoc erdeficeremus. Illud quoque attendendum est quod dicit nos justificatos in sanpossibilis Deo, qui omnia potest, sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Quid enim mentes nostras tantum erigit, et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus in se manens quod erat, et a nobis et pro nobis acci
Abbreviated transcription (Latin):
cisioftã inurdi menbꝰ p ꝓ generatur creatura mortaliũ in quo
libido solet añari. castitatẽ mentis ⁊ corꝑais seruandam ⁊ impudicia
reoñdam indiez. Qau̾nto iõ p̃cepta fint. ꝙ nomposs meliꝰ sig̾cari ꝑ¬
liber erati ¶In carne p̾putii iõ iussa e̾ fieriq in remedi ũ insti tuta:¬
.s. qͣ originale pecẽm̃. ꝙ aparentib trahimꝰ concepti in ꝯcu pis ceraa.
¶tiebat aũs ili die lapideo cultꝰ ꝙ pꝰ septenariũ iite hꝰ ĩ uiͦi etate q̃

Expanded text:
ili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, castitatem mentis et corporis servandam, et impudicitiam recidendam indicet. Quinto, ideo praecepta fuit, quia non possliber erat. In carne praeputii ideo jussa est fieri, quia in remedium instituta originale peccatum, quod a parentibus contrahimus; concepti in concupiscentia, Fiebat autem octava die lapideo cultro, quia post septenarium vitae hujus
Abbreviated transcription (Latin):
łcor inpenitẽs qͣ diu qͥsq iu hac carne uiuit: non pͭ udicari. Denullo enĩ
̃infideł ⁊ sthodie ħ eticuꝰ est hodie. scis maticꝰ est bo̾ ͥ ͤ ꝙ̃sicras amplec¬
tat᷑ catbolicam pacem: ⁊ seqͣtͤ catholicam ueritatẽ: ꝙ siisti quos in quo¬
c̃q gen̾e erroris notas. ⁊ tanꝗͣ desꝑatissimos dampnas: ante quã
finant istã uitã. agant penitñtiam. ⁊ inuen̾iant uerã uitã in¬

Expanded text:
vel cor impoenitens, quamdiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo eniminfidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant poenitentiam, et inveniant veram requi
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. Eusurrones. Int̾ amicos di scordias semi nartes. Detͣc¬
tores. qui alior. bona negant ł inu̾tũt. ⁊ ne leui a putẽtur
susuratio ⁊ detractio ꝙ in u̾bis st̃ add̾. de eiꝰ. deo odibiles¬

Expanded text:
ferre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detracferre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio et detractio, quia in verbis sunt, addit de ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝓbitate remotũ est. quos suacecitas aueritas lumine fu̾ditus
excludittradidit dico: ut faciant oꝑe ea: quȩ nõ conueui ũt rõi
illos dico: repletos oĩ iniqͥtate qi nõ par̃ hñtes deiñ euum̾at i n¬
iluitatis partes. ut aꝑtiꝰ eos aceuset.s illos dico: repletos malicia
Malicia ÷ qñ eͥs dampnũ molit᷑ alicus formcatiõe fornicatõe.
oĩs usus carnał conmutionis: p̃t legiti mũ ꝯcubitũ. Auariꝗa
Auaritia est: multã ad quirere. ⁊ᷤ suꝑ flua panꝑibꝰ erogare.
Nequicia Neqͥtia ẽ: temi̾itas. qñ qͥs audet: ꝙ nequit. P requi¬
cia e̾: intemꝑantia sui illosdico: plenos iniundia .i. dolore:
induplicẽ passionẽ. c̃ aut ꝙ ip̃ẽ aͣłiũ eẽ ñ uulẽ: aut alium
pugnatio ueritatis: ꝑ ꝯfidñtiã clamoris. dolo. dolus est: qñ
aliud simulat᷑.⁊ aliud agr᷑. Molignitate malignitas est:
malꝰ uolũtas cũ ultra nõ potest. Poebñ ficiis grãm non te¬

Expanded text:
bitate remotum est, quos sua caecitas a veritatis lumine funditus excludit. Tradidit, dico, ut faciant opere ea, quae non conveniunt rationi. Illos dico repletos omni iniquitate, quasi non parum habentes. Deinde enumerat iniquitatis partes, ut apertius accuset. 10 Illos dico repletos malitia. Malitia est quando damnum molitur quis alicui. Fornicatione. Fornicatio est omnis usus carnalis commistionis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, quando quis audet quod nequit; vel, nequitia est intemperantia sui. Illos dico plenos invidia, id est dolore in duplicem passionem, cum aut quod ipse est alium esse non vult, aut alium pugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolo. Dolus est quando aliud simulatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non re
Abbreviated transcription (Latin):
nar. dequo. nec cͥorde penitẽtes s sunt enĩ quidam. qͥd mala
que agũt: dis plicent. ⁊ ducti penicentia cordis: quatenꝰ eisdat᷑
exeis enre laborant. de quib non loqrͣ hic. Qͥ Sunt aliiquib
placent mala. ⁊de misco̾ia d̾i nimis p̾suinẽces: ⁊ patientia
putant sibi iam nõ posse ignosci. sicut caiti qui dint: maiae
eit iiiquitas mea q̃ ut ueniã merear ⁊ hacd̾espatiorie. sub&¬
uite se ut qicqͥd uibuerit: can ꝙ dompnationi destiuati:¬

Expanded text:
de quo nec corde poenites. Sunt, enim quidam quibus mala quae agunt displicent, et ducti poenitentia cordis, quatenus eis datur, ex eis exire laborant, de quibus non loquitur hic. Sunt alii quibus placent mala, et de misericordia Dei nimis praesumentes, et patientia putant sibi jam non posse ignosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
diti sunt: illudñdi desideriis carnis. non ut illa gererẽt
qͥppe culpar causis. iuie i m̾ito deserͣnt᷑ adeo ħii qui ueritatẽ
pecc̃as ⁊̃ suppliciasut Onĩe qii ppe peccatũ: ꝙ tñ cicꝰ penitũdo ñ¬
tergit᷑: aut peccatũ÷ causa peccati: aut peccatũ est ⁊i pena
adaliud trahit: uñ fit: uͭ ᷝ ͣ solũ peccatũ sit. srcausa peccati.
Ex ilło qiuppe. clꝑa sub seqñs oritur: peccatũ uͦ ꝙ expeccato oritͣ.
non solũ peccatũ: s ⁊ pena peccati est. ꝙ iusto iudicio deus corp.¬
eccantis ob nubilat. ut p̃cedñtis peccati merito: ⁊̃ in alia cadat
quẽ enĩ liberare noluit: deserendo ꝑcussit sħ ꝙait. ꝑ ꝙꝑ ide

Expanded text:
diti sunt illudendi desideriis carnis, non ut illa gererent quippe culparum causis, jure et merito deseruntur a Deo hi qui veritatem peccata, sed etiam supplicia sunt. Omne quippe peccatum quod tegitur, aut peccatum est, et causa peccati: aut peccatum, et poena pead aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑͣ a pꝰsit assumpta. ep qr nefas est dic̾e: aut senti ͤ pdictar̃ aucto¬
assũ ptꝰ a sumptꝰ u̾bo: q aĩa eiꝰ ⁊ caro: in qͥb subsistithomo: sut̃.
i qñ d̾i filiꝰ: ꝙ nondũ hũit idẽ ipẽ. homofilius. quia nor um
erat homo. Item. sicut nos ciecti: quomͦ ille clarificatꝰ. qͣuiaͣ mũ
ds̃. Alibi autem legit᷑ quod puer ille c̾alut stellas. ⁊ ip̃e rp̃c.
ait. ego pͥncipium qui or loquor uobis. His itaq auctorita¬
tibus in nullo refragantes: dicimꝰ qd̾ homo ille in quan¬
modi enim locõib: sine adiectione d̾t̾iationis. nicħ respõdi
conuenit. Uñ augustmꝰ. pat̾ ꝑ ipm in quantũ u̾bũ euis ẽ.
etiam qͦ futa᷑ sunt fecit. sed ꝓfecto sccłm id qd̾ hõ est: ipm̃
nr̃m:. ⁊ ut nec origine tͣheret: nec uõluntate ꝑpetͣrat
peccatũ. ⁊ ut ex mortali nat᷑a clarificaret᷑ im̃mortalem. si

Expanded text:
a sit assumpta, quod nefas est dicere aut sentire. Praedictarum auctoassumptus a Verbo, quia anima ejus et caro, in quibus subsistit homo, sunt iquando Dei Filius quod nondum habuit idem ipse hominis filius, quia nondum erat homo. Item, sic nos electi, quomodo ille clarificatus, quia, priuDeus est. Alibi autem legitur quod puer ille creaverit stellas, et ipse Christus ait: Ego principium qui et loquor vobis . His itaque auctoritatibus in nullo refragantes dicimus quod ille homo, in quanationis, nihil responderi convenit. Unde Augustinus: Pater per ipsum in quantum Verbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit; sed profecto secundum id quod homo est, ipsum rum, et ut nec origine traheret nec voluntate perpetraret peccatum, et ut ex mortali natura clarificaretur in immortalem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
illos scire nͥ ambiit. ꝑ coi frẽs: qui ab ierusalert ł ꝯfinib cuiitatib
causa aliqͣ. siue religionis grã: romã ueniebãt: cũq sepe uellet
uenire ⁊ꝓhiberetur: sic factũ est: ut scb̾et epłam. ne dui ĩ maso
detenti : difscilius cõirig̾entur. quasi quis dic̾et. desid̾as uenire:
cur gͦ ñ uenis: ait. quia ꝓhibitus sũ. hoc ꝯpposueñ. Nio¬

Expanded text:
inibus civitatibus, causa aliqua sive religionis gratia Romam veniebant. Cumque saepe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne diu in malo detenti difficilius corrigerentur, quasi quis diceret: Desideras venire, cur ergo non venis? Ait: Quia prohibitus sum, cum hoc proposueri
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃i: suꝑbia e Su ꝑbiert an̾. dicentes se sapientes eẽ: nõ debebãt
sibi arrogare: qr deus donauerat. nec se iactare ex eo: ꝙ nõ ase
ipsis: s ab illo habebant ꝙ utiq illic ͤ reddñdũ fuit: ut adħ ce
nendũ ꝙ uidere poterãt: ab illo̾ sanatẽt᷑ qͥ dede rati ut uide¬
rent. si enĩ ħ facerent. humilitatẽ seruaret᷑. ⁊ possent pugna¬
ri atq illibeatissime ꝯtemplatiõi ceher̾e quia uͦ suꝑbia erat in
aueritate ad idola. qͣsimulatra. ⁊ adcultiras demoniort̃a doraue

Expanded text:
perbia est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero superbia erat in a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: e
Abbreviated transcription (Latin):
obũbrante. itaut in sipiens .i. paulatini usq ad insipiãm coreorũ
cor eor̃ obscuratũ e. Eçce exh acsuꝑbia. dicentes .it. oreł corde se eẽ
sapientes. a se nõ a deo. stistcĩ facti sut in dm̃ ecce illa duo que duerat
tis q: est iundicta sapienꝰ eũ in naturis rerũ: sulti facti st̃ indeo.
in uestigabãt enĩ rationem phisicã. ꝑscrudantes cursus sider̃:
eẽt s ingͣci ei: q illis p̃sitit ut uidere̾t: sibi uoluert cribuere¬

Expanded text:
obdurante, ita ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor eorum cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce illa duo quae dixeraacti sunt, quod est vindicta. Sapientes enim in naturis rerum, stulti facti sunt in Deo.Investigabant enim rationem physicam, perscrutantes cursus siderum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere
Abbreviated transcription (Latin):
deiñ: s̾pentiũ ħ dͥis̃ ad cumulũ hebitudis ostñdñ Sic enĩdi
maiestatẽ ⁊ głouam minuer̾t: ut hor̃ q̃ minima ⁊ parua
sũt similitudini: di honorificentiã darẽt. ħͥ gͦ dampnat si¬
mulacra impior̃ inquibꝰ: alii. solẽ. alii terrã. alir hoĩes mor¬
tuos. ⁊ hꝰ mͦi pła uenerabant᷑. Id̾o aũ dic̃ insimił hoĩs ⁊ uolu¬

Expanded text:
mulum hebetudinis ostendendum. Sic enim Dei majestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt similitudini, Dei honorificentiam darent. Hic ergo damnat simulacra impiorum in quibus alii solem, alii terram, alii homines mortuos, et hujusmodi plura venerabantur. Ideo autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
recon ciliati. ⁊ ab ira lib̾atis Ad ꝙ eliñs. quod irad̾i eui c̃
tũ qͥllitate iudicat ncħ ÷ aliud. ꝙͣ iusta iuĩdicta.Si gͦiꝰsta
diuina uradicta tale nonĩ accep̃. re ꝯciliatio dei recte in te¬
tur iustͥa qͦs ĩpẽ iustificat. Peccata enĩ nrã diabolꝰ tenebat.
⁊̃ inimicos utiq dilent. Uñ recte sequitur Sienĩ ꝑ mortẽ

Expanded text:
imus, quod ira Dei, qui cum tranquillitate judicat, nihil est aliud quam justa vindicta. Si ergo justa divina vindicta tale nomen acceperit, reconciliatio Dei recte intetur justo, quos ipse justificat. Peccata enim nostra diabolus tenebat, amen etiam inimicos utique dilexit. Unde recte sequitur: Si enim per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dã. ꝑ qd̾ appare bonꝰ. qi susti uasaie.
lta pacientia
ganimitas deĩ ÷: ꝙͣ du sustinꝰ malos¬
uͭ si uelĩt corri gant᷑. ł inĩcepta malitia
ꝑ durantes: ord̾inate : disꝑdat: diuit ex¬
pectati in ex̾cusabiles sũt. nõ ex pectauit ebsdeus. c̃ sciret
nõ c̾dituros. ⁊ uͭ utatur illis. qrͣ instrum̃to ad salutẽ bonoꝵ.
cat s ꝑfert eos patient̾: qͥusq scit e oportere. nõinanit̾:
s utens eis ad ãmonitionẽ ⁊ ex̾eitio   nẽ bonor̃. Nullũ¬

Expanded text:
bonus. Quia sustinuit . Patientia et longanimitas Dei est quandiu sustinet malo si velint, corrigantur, vel in incoepta malitia rdurantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati inexcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum sciret non credituros, et ut utatur illis quasi instrumento acreat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
sucedit aliqͥd scientie dei . Nonemm q̃ creatast: ĩo scu̾it᷑
adeo. qꝙ fc̃a sunt ac non potꝰ: ĩofc̃a sunt q in ꝯmutabiłr
adeo sciunt᷑ Illegͥ. in esfabił qͥdã ꝯplex patͥs ⁊ imaginis
hond sine ꝑfruitione sine caricate. si ne gaudio. Illa gͥ dile¬
etio. delectato felicitas. ł beantudo. si tñ hũa lingua uocł

Expanded text:
e Dei. Non enim quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt. An non potius ideo facta sunt, quia immutabiliter a Deo sciuntur? Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen humana lingua vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ noñ suũ qued celebre erat: om̃ib gñtib p̃poñ. uͭ iriagistͥ uo¬
mine audito: ad qͥesc̾ent correctioni: ⁊qi eis ulit erat. apponit¬
es dignititis noniina. non humilitatis: ut seruus. Post salu
illos. qui de habtistis se iacdabãt pꝰret᷑ hit
eos a bamore cerreue sapiẽ i deĩ pedar¬

Expanded text:
 nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutillos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redar
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo ⁊c ualde emꝰ paruum sensum ha-¬
benius. ad discuti endam iusticiam iudicioꝵ¬
dei. Ad discutiendam grãm gratuitam. nul¬
lis m̾itis p̃ cedñtib redditam: nec tam¬
mouet nos ꝙ gr̃a p̃stat᷑ indignisꝗͣ ꝙ in¬
dignis eque aliis denegatur. Scio st.¬
ꝙ fic̾ impossibilitas ia ⁊ itu quitas ñ ẽ

Expanded text:
altitudo, etc. Valde enim parvum sensum habemus ad discutiendam justitiam judiciorDei, ad discutiendam gratuitam gratiam nuls meritis praecedentibus redditam; nec tmovet nos quod gratia praestatur indignis, qdignis aeque aliis denegatur. Scio d sicut impossibilitas, ita et iniquitas non est
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda securius uero neglegimus qđ retentaturos nos diutius credim: . Intantum autẽ erg
se romanorũ nutrit affectum & morationem suam in ipsorum arbitrio conlocat: utdicatse abipsis
deducendum ad his paniam. & tunc deducendũ cumipsis prius in amoresatis fecerit. In quo atiq
si propensiores extiterint Demorandidiutius causas ipsi apłodabunt. Nunc uero ꝓficis carinieru¬

Expanded text:
auferenda: securius vero negligimus, quae retenturos nos diutius credimus. In tantum autem erga auferenda: securius vero negligimus, quae retenturos nos diutius credimus. In tantum autem erga se Romanorum nutrit affectum, et remorationem suam in ipsorum arbitrio collocat, ut dicat se ab ipsis deducendum ad Hispaniam, et tunc deducendum, cum ipsis prius in amore satisfecerit, in quo utique si propensiores exstiterint, demorandi diutius causas ipsi Apostolo dabunt. Nunc igitur proficiscar in Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
alior sumpergens iudicaretuisendos: Videenim in subsequentib: quid adiungit Cum primo
iquit ex partefruitus fuero uobis. In quoutiq in ipsorum uidecur ponere potestate qua¬
doabeis iter ꝓpositũ debeatrelaxari. & ꝑ hocquodam modo amoremipsorum erga sẽ inuitat
inucrit . utsi ipsi in satiabiliter erga affectum teneantur apłi sciant etiamipsum idhaber
ꝑpositi non prius abeis discedere neque alio ꝓficisci quam caritatis ipsorumgratia ꝑ fruat᷑.
uamtamencaritatem tantam p̃sentit futuram. cuinec possit ex integro satis fieri. sed expas
inquid : Premunitenim quod in omnib euangelizandi necessitas p ferenda sit Ben eautẽ
his quos nondũ secundum carnemuderat & ad quos nondum incorporeuenerat p̃sentiam sui
& remoraitionem moderatius pollicetur : Desiderabilius enim suscipimus bona q̃cito metuim:¬

Expanded text:
alia rursum pergens judicaret videndos. Vide enim in subsequentibus quid adjungit, Cum primo, alia rursum pergens judicaret videndos. Vide enim in subsequentibus quid adjungit, Cum primo, inquit, ex parte fruitus fuero vobis; in quo utique in ipsorum videtur ponere potestate, quando ab eis iter propositum debeat relaxari, et per hoc quodammodo amorem ipsorum erga se invitat et nutrit, ut si ipsi insatiabiliter erga affectum teneantur Apostoli, sciant etiam ipsum id habere propositi, non prius ab eis discedere, neque ad alios proficisci, quam charitatis ipsorum gratia perfruatur; quam tamen charitatem tantam praesentit futuram, cui non possit ex integra satisfieri, sed ex parte inquit. Praemonet enim quod in omnibus evangelizandi necessitas praeferenda sit. Bene authis quos nondum secundum carnem viderat, et ad quos nondum in corpore venerat, praesentiam sui et retardationem moderatius pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona q
Abbreviated transcription (Latin):
ibens in his regionib: Desiderium autem habens uenireAduos iam exmultis p̃cedentib annis : cum
m his pariam ꝓficiscar spero qđ ꝓpcergrediens uideamuos. & a uobis deducar illuccũ primo ex parte fruitus¬
quȩq ꝑ agras set euangelium p̃dicans In his dumtaxat finib inquib xp̃s ante non fuerat p̃dicatus
& agnitione dĩ reples sec uniuersa dicit ulterius selocum non habere in hisregionib. Hocẽ locum
nullum sibi suꝑ cẽ xp̃i p̃dicationis uacuum tempus iam ad eẽ de signat quodesiderium suum uider
eos quiromei untdebeat adimplere quod conceptum exmultis annis gerebat. Dilatum autemfuerat
& disimulatum donecomnem locũ in quo xp̃s non fuerat p̃dicatus  agnitione euangelueius repleret¬
quasi cam paruo amore paulum ergaromanos teneretur. ut eos intransitutantum modo o

Expanded text:
habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis, cum habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis, cum in Hispaniam quaeque peragrasset Evangelium praedicans in his duntaxat finibus, in quibus Christus ante non fuerat praedicatus, et agnitione Dei replesset universa, dicit ulterius se locum non habere in his regionibus, hoc est, locum nullum sibi superesse Christi praedicationis vacuum, tempus jam adesse designat, quo desiderium suum videndi eos qui Romae sunt, debeat adimplere: quod conceptum ex multis annis gerebat, dilatum autem fuerat, et dissimulatum, donec omnem locum, in quo Christus non fuerat praedicatus, agnitione Evangelii ejus repleretquasi tam parvo amore Paulus erga Romanos teneretur, ut eos in transitu tantummodo et ad
Abbreviated transcription (Latin):
horum effeceritxp̃s : & ideo formã sui apłs ponit ecdicitea seloqui. & ea ceteris p̃dicare qu
uidebunt. & qui non audierunt intellegent. Obseruaui tergo diligenter apłs ut secundum
ꝓ ꝑheticum eloquium illis nuntiaret xpm̃ quib anullo fuerat nuntiatus : & ut illi deeo in¬
legerent quia nullo antedidicissent: &istaut opinor causa fuit. Quae eum frequenter
ꝓ ponentem romam ꝑgere ꝓhibebat : sicutdic̃ ꝓ pter qđ & impediebar plurimam uenu
aduos. Non utinaliis dicimpeditus a satana. sed fundandieclesia soccupatione detentus.
&in his locis fundandia ubinullum fidei p̃ aesserat fundamentum. exemplum autem de es.
sumptum .e & hisdem ex intogro uerbis quib apud ꝓphetam logitur positũ. Nuncuero ulterius locum non

Expanded text:
horum effecerit Christus. Et ideo formam sui Apostolus ponit, et dicit ea se loqui, et ea caeteris praedicare, quae horum effecerit Christus. Et ideo formam sui Apostolus ponit, et dicit ea se loqui, et ea caeteris praedicare, quae videbunt; et qui non audierunt, intelligent. Observavit ergo diligenter Apostolus, ut secundum propheticum eloquium illis nuntiaret Christum, quibus a nullo fuerat nuntiatus, et ut illi de eo intelligerent, quod a nullo ante didicissent. Et ista, ut opinor, causa fuit quae eum frequenter proponentem Romam pergere prohibebat, sicut dicit: Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos; non, ut in aliis dicit, impeditus a Satana , sed fundandi Ecclesias occupatione detentus, et in his locis fundandi, ubi nullum fidei praecesserat fundamentum. Exemplum autem de Isaia sumptum est, et iisdem ex integro verbis, quibus apud prophetam legitur, positum. Nunc vero ulterius locum non
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum &̃ posuit in eis uerba signorum suorum & ꝓdigiorum in terra cham ut filios isrł casti¬
ata egipio liberarent seđd illiuix rarumq potueruntꝰ ex egrptiorum gente conuertereou
Paulus accepta potestates ignorum et ꝓdigiorum: Nonunam gentem neque ił autaii popalor
uirtutumq potentia adxpĩsacramenta conuertit: si cautem p̃dicauit hoc euan gelium
t non alienis laborib: neq alienȩ p̃dicationi addita mentum sui sermonis inserer et s
ab alio positis fidei fundam̃tis. Ipse ȩdificiam ꝓ priae p̃dicationis imponer et &a lienioperis
oneseruanda uteq loqui aliquid uide antir eorum quȩ peripsos non effeceritx p̃s : Neq lienios
labores & studia decoͥkent : loquitur autem quisea que per senonefficit xp̃s hocmodo silo qunos
de continentia & doceat Cumipse continens nonsit: uelsi loquatur desobrietate. ueldeiustit
ueldelar giendis opib & contemnendis facultatib ꝓ regnodĩ: & in ipsoquih aecdocet nihil

Expanded text:
 Posuit in eis verba signorum, et prodigiorum in terra Chanaan , ut filios Israel castigata Aegypto liberarent, sed illi vix rarumque potuerunt ex Aegyptiorum gente convertere; Paulus accepta potestate signorum et prodigiorum non unam gentem neque duos aut tres popuvirtutumque potentia ad Christi sacramenta convertit. Sic autem praedicavit hoc Evangelium, ut non alienis laboribus, neque alienae praedicationi additamentum sui sermonis insereret, ne ab alio fidei positis fundamentis ipse aedificium propriae praedicationis imponeret, et alieni operis one servanda, ut neque loqui aliquid videantur eorum quae per ipsos non effecerit Christus, neque alienos labores et studia decolorent. Loquitur autem quis ea quae per se non efficit Christus hoc modo, si loquatur de continentia et doceat, cum ipse continens non sit: vel si loquatur de sobrietate, vel de justitia, vel de largiendis opibus, et contemnendis facultatibus pro regno Dei, et in ipso qui haec docet, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ranonib: indig& utfiatacceptũ : udnede siderium eius qđ erga romanos habet uisendos
dictius differatur caSienim in quie hocitacesserit ue & ministeriã meum accẽptũ fiatscĩs in hie¬
usolimã & liberatus ab in credulis qui santiniu deaenire ad uos ñ mpediar : ꝓbenegesto
rebigaudens ꝑ fecto aduos ueniam cum uoluntate dĩ &requies cã aobiscam. sĩ corporalem
itiq requiem queritꝑaulus : sed illam q̃ c̃solationem habet ex dõ. si cutetipse in primis huiui¬
partib dix̃. Cons olar iln uobis ꝑ eãq̃ inuicẽ ÷ fidem uram̃ ađq meã : Ds̃ autẽ pacis sit cõ munib
iobis : Ingentibenedictione inuneratur romanos. ut ds̃ pacis sit cumeis . Idẽ ut paxdĩ quȩs¬
apłica auctoritate docetetiã feminas inminis terio ecclesiae q̃:ẽ consatui. In quo officio positam
ciamgesta ipsius p̃dara & dicens. Quia mtantũ omnib ad stitit hocẽ in necessi tatib p̃sto futi

Expanded text:
sanctis ministerium, vel desiderium ejus quod erga Romanos habet visendos diutius differatur. Si enim, inquit, haec ita cesserint, ut et ministerium meum acceptum fiat sanctis in Hierosolyma, et liberatus ab incredulis qui sunt in Judaea, venire ad vos non impediar, pro bene gestis rebus gaudens profecto ad vos veniam cum voluntate Dei, et requiescam vobiscum. Non corporalem utique requiem quaerit Paulus, sed illam, quae consolationem habet ex Deo, sicut et ipse in primis hujunsolari in vobis per eam quae invicem est fidem vestram atque meam. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. Ingenti benedictione muneratur Romanos, ut Deus pacis sit cum eis, id est, ut « pax Dei, quae sus apostolica auctoritate docet etiam feminas in ministerio Ecclesiae constitui. In quo officio positam etiam gesta ipsius praeclara, et dicens, quia in tantum omnibus astitit, hoc est, in necessitatibus praesto fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod tessa lonicam ꝓpaulo & silea s editionẽ cõmouentib: turbis sem& ipsũ dederit̃at ap̃łis discedeno
facer& libertatem sosi pat̃ quoq quihis iungit᷑ suspic qđ psesit qui inactib: apłorũ scribicur
& cariumncum idẽ ds peusatorem illius cientatis dixere eanesan infere& conditor dñ xudeo nee
menposuenet runius ciuitatis sedtantũ modo cumartarium nomina erserp allilumers otal
odoalioaosideratoquiletis: Eituntem qui potens ẽ uoseftr mare seđm euangeliũ meũ & po¬
scrietun e Omncautom qđ non ẽ ex fide peccatum ẽ . usq ad finemcunta dis secuit In alua
ers xoin plarib ida iabis q̃ñs amarcione temerata hocipsum caput diuerseposigin
inuenimus : In nonnollis & enim codicib: posteum locum quẽ sapradixim hoc .ẽ. omne autẽ¬

Expanded text:
icam pro Paulo et Sila seditionem commoventibus turbis, semetipsum dederit, ut apostolis discedendi faceret libertatem. Sosipater quoque qui his jungitur, suspicor, quod ipse sit qui in Actibus apostolorum describiturcarium eum, id est, dispensatorem illius civitatis dixerit, cujus artifex et conditor Deus, et ideo nec nomen posuerit cujus civitatis, sed tantummodo eum arcarium nominaverit. Utrum ergo tali rendum, tu considerato qui legis. Ei autem qui potens est vos confirmare juxta Evangelium meum, scriptum est Omne autem quod non est ex fide, peccatum est usque ad finem cuncta dissecuit. In aliis uero exemplaribus quae non sunt a Marcione temerata, hoc ipsum capitulum diuerse positum inuenitur. In nonnullis etenim codicibus post eum locum Omne autem quod non e
Abbreviated transcription (Latin):
sednceos rursũ siꝓhoc apertius castigar& inobo edientes efficer& : addit. In uobis o
gaudeo: sed dices : quomodo uulgarem meis notat oboedientiã cumdicat segaudere in eis.
no quidem aliud ẽ. notareuiium. aliud homines. ꝑocest emm fieri ut gaudeat in his
in quib multa aliabon adep̃ henderat: uitium autem̃ qđ eidis plicuerat notet. Nepu¬
urei &iã ipsũm cum ceteris placuisse. Potestaitem & peo dixis seapłs gaudere sem ei
qđ qui n obȩdiensiẽ neq ad malũ neq albonun tram potest Quiuero oboediense
iquidem ad inutili a trabatur: imperitiae calpasit Ignorat enim inutilia. eẽ ea quib
oboedientiam suip̃b&. Cumuero didicerit q̃ s̃ uilia habens paratũ oboedientia e
bonumn. Contnuo it ꝑ eam uirtutis ascendit: Quudet ergo paulus suꝑ oboedien tes

Expanded text:
sed ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, inobedientes efficeret, addit, in vobis ergo sed ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, inobedientes efficeret, addit, in vobis ergo gaudeo; sed dicis, Quomodo vulgarem in eis notat obedientiam, cum dicat, se gaudere in eis? primo quidem aliud est notare vitium, aliud homines: potest enim fieri, ut gaudeat in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem quod ei displicuerat notat, ne utetur ei etiam ipsum cum caeteris placuisse. Potest autem et pro eo dixisse Apostolus gaudere se in eis, quod qui inobediens est neque ad malum, neque ad bonum trahi potest: qui vero obediens, si quidem ad inutilia trahatur, imperitiae culpa sit; ignorat enim inutilia esse ea, quibus obedientiam sui praebet. Cum vero didicerit quae sunt inutilia, habens paratum obedientiae bonum, continuo iter per eam virtutis ascendit. Gaudet ergo Paulus super obedientes,
Abbreviated transcription (Latin):
obis sit ne comnino recipiatur in t̃uos. quicertamina commoua Qui seritiurgia. quilite
excitat. & studia contentionis exercet. Qui enim tales s : xpõ dnõnro qui est paxnrã ñ seruiunt¬
tinctu aperit : Ventris inquit gratias hoc ẽ questus. & cupiditatis: indeẽ Vnde non nalli¬
rcum eunt domos. loquentes ad gratiam cum omnia dulatione & deceptione: nonut in¬
uerbodĩ aedificent animas aduirtutem : seduc ado latorus dulcibq sermonib ꝑmanere
el &iam ꝑficereeas. hortentur muitis. Laudantes & bonadicentesi ea quecor reptione digi
ponentes lucem tenebras & tenebras lucem . dulco amarũ & amarum dulce & in his
quidoc& : Utrum gratiã & honoremabauditorib: querens an mercedem ad nõ pro
in structione & ꝓfectudiscentium sperans. Subtilet t̃ sanepaulus indis cretã¬
& facilem romanorũ oboedientiã notat : eamq asserit ubiq non laudatam sed ꝑaulgatã:

Expanded text:
vobis sit, nec omnino recipiatur inter vos, qui certamina commovet, qui serit jurgia, qui lites vobis sit, nec omnino recipiatur inter vos, qui certamina commovet, qui serit jurgia, qui lites excitat, et studia contentionis exercet: qui enim tales sunt Christo Domino nostro, qui est pax nostra, non serviunticat. Ventris, inquit, gratia, id est quaestus et cupiditatis. Unde et nonnuli circumeunt domos, loquentes ad gratiam cum omni deceptione adverbo Dei aedificent animas ad virtutem, sed ut adulatoriis dulcibusque sermonibus permanere, vel etiam proficere eas hortentur in vitiis, laudantes et bona dicentes ea quae correptione digna sunt, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem, dulce amarum, et amarum dulce , et in his qui docet, utrum gratiam et honorem ab auditoribus quaerens, an mercedem a Domino pro instructione et profectu discentium sperans. Vestet facilem Romanorum obedientiam notat, eamque asserit ubique non laudatam, sed pervulgatam: