comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessione ꝑmausit. Inde
redditꝰ pri cum penis
affligere illum medita¬
retur pater mouitu an¬
głi nauem ꝯscendẽs co¬
mitantib secum mode¬
sto ⁊ crescencia nutritori¬
b suis. ad tauagritam̃
territorium deueit.

Expanded text:
sti permansit. Inde redditus patri, cum poenis affligere illum pater meditaretur, monitu angeli navem conscendens, comitantibus secum Modesto et Crescentia nutritoribus, ad Thani Agrithanum territorium devenit
Abbreviated transcription (French):
hũ saluator scli redemp¬
tis ope subuem et pia
tei gentrir salutem posce
unseris. Cetus omnes
angelici patriarchaꝵ cune
et ꝓpharum merita nob̾
p̾ceniur uenian. Baptis¬
ta xͥ preuius ⁊ clauiger e¬
thereus cumi ceteris apłis
nos soluant nexn cruras
¶horus sacratus uirmͣ cõ¬
fessio sacerdotum. ⁊ uirgma¬
lis castitas nos a pccĩs ablu

Expanded text:
u, Salvator saeculi, Redemptis ope subveni, Et pia Dei genitrix Salutem posce miseris. Coetus omnes angelici Patriarcharum cunei Et prophetarum merita Nobis precentur veniam. Baptista Christi praevius Et claviger aethereus, Cum caeteris apostolis Nos solvant nexu criminis. Chorus sacratus martyrum, Confessio sacerdotum Et virginalis c
Abbreviated transcription (French):
Ostis ħ̾odes impie
fues lion arripit mor tã¬
ia qui regua dat cel estia
baut magi qm inderãt
lumeu requirunt lumus.
deum fatent᷑ uniu̾e. Ia¬
uacra puri gurgitis &¬
lestis aignus atrigit pra
que non cetulit nos abli¬
eudo sustulit. Nouum
genus poteucie aque ru¬
bescunt ydrie uummq

Expanded text:
ostis Herodes impie, mes? Non arripit mortalia, Qui regna dat coelestia. Ibant Magi, quam viderant, Lumen requirunt lumine: Deum fatentur munere. Lavacra puri gurgitis Coelestis Agnus attigit: Peccata, quae non detulit, Nos abluendo sustulit. Novum genus potentiae: Aquae rubescunt hydriae, Vinumque
Abbreviated transcription (Latin):
uit mau̾e inmnolata. Qui
senex iustꝰ symeõ ĩ ulius
ni domo sumpsit dñi ga¬
libẽs uotis petimus pre¬
cantum. regis et̾i gem¬
trix faueto. claraq celsi re¬
intẽs olimphi regna petisri.
it deo nr̃o decꝰ ⁊ pocesta .¬

Expanded text:
ruit manere Inviolata. Quem senex justus Simeon in ulnis In domo sumpsit Domini galibens votis, petimus, precantum, Regis aeterni genitrix, faveto. Clara quae celsi retinens Olympi Regna petisti. Sit Deo nostro decus et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
nde post alia q̃dã
ip̃iꝰ antiquiora sol¬
lempnia nõ fuit ꝯtep̃ta
deuotio fidelium. quin
natiritatis sollempnẽ
diem suꝑ adderet hodier¬

Expanded text:
nde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis solemnem diem superadderet hodier
Abbreviated transcription (Latin):
exiens. qui natꝰ orbis
sb̃uenis cursu declunte¬
poris. Illuimina m̃c ree¬
tora tuoq amore acrema
audito ut precomo sint
pulsa tande̾ lubrica
terq cum post ateris
niari fca pectoris restuꝰ
incem pro abditis iusis¬
usti reguum ꝓ bonis.

Expanded text:
exiens, Qui natus orbi subvenis Cursu declivi temporis; Illumina nunc pectora Tuoque amore concrema, Audito ut praeconio Sint pulsa tandem lubrica. Judexque cum post aderis Rimari facta pectoris, Reddens vicem pro abditis Justisque regnum pro bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
urauit dounis exci¬
tuum dicens. Si nõ
utͣ pucaui ita erit. ⁊ qͦmͦ
mente tractam sͥ eueniet.
ut conteram assirim ĩ
terra mea: ⁊ montibz me¬
is ꝯculcem enum. Et auf¬
feret᷑ ab eis iugum eiꝰ ⁊
lpuus illiꝰ ab humo eoꝵ
tollet᷑. hoc ꝯsiluim qd̾ co¬
ram: ⁊ hec manus exten

Expanded text:
uravit Dominus exercituum dicens si non ut putavi ita erit et quomodo mente tractavi sic eveniet ut conteram Assyrium in terra mea et in montibus meis conculcem eum et auferetur ab eis iugum eius et onus illius ab umero eorum tolletur hoc consilium quod corram et haec est manus ext
Abbreviated transcription (Latin):
s quib eciam dicit᷑.
qd̃ si quis alicui eo¬
dumꝰ calicem aq̃ frigide
ded̾it tantum in nomi¬
ne discipłi non ꝑdet mer¬
cedem suam. S e contra¬
rio dicuntur iste sumli¬
cudines ut intelligamꝰ
domnno cui fraudem faci¬
ebat: quͣto ampliꝰ plade¬
ant domino dõ qui scd̾m
eiꝰ p̾ceptum iusta oꝑa fa¬

Expanded text:
 quibus etiam dicit, Quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Domino Deo, qui secundum ejus praeceptum illa opera fa
Abbreviated transcription (Latin):
ongandentes cum¬
angłis et tũ choris
uirgmeis festum colauꝰ
miginis katherine cuni
canticis. Quam dñs ĩ
tarc̾e ꝑ colũbam iirifice
sua paut dulcedine de
dono sue grẽ. Danc spẽ
sic docuit sapienter ut
docuit: qd̃ ĩ doctis p̃ua¬
luit nec suꝑare potuit
cuiꝰ sacro munere
lac manauit ꝓ sangui¬
ne hoc nõ uenit ex ul̾e
s a diuino munere.

Expanded text:
ongaudentes cumAngelis, Et cum choris virgineis, Festum colamus virginis Catharinae cum canticis: Quam Dominus in carcere Per columbam mirifice Sua pavit dulcedine De dono suae gratiae. Hanc Spiritus sic docuit Sapienter, ut docuit Quod in doctis praevaluit; Nec superari potuit. De cujus sacro vulnere Lac manavit pro sanguine: Hoc non venit ex ubere; Sed ex divino munere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cipit᷑: utam utiq
eternam in nobis oꝑat᷑.
panem quidem istum quẽ
sumimꝰ in unsterio illũ
utiq intelligo panem qͥ
ĩ utero uirgins ⁊ igne
passionis:. coctꝰ ĩ aracr¬
cis. Panis eium augłoꝵ:

Expanded text:
ercipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum, quem sumimus in mysterio, illum utique intelligo panem, qui in utero Virginis, et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim ang
Abbreviated transcription (Latin):
Ad temporis paruula iuxͣ
capitolium quod inter do¬
nũ suam et doniũ dei
erat mediũ frequens itꝯ
sset ac redditus. scĩ uin

Expanded text:
id temporis paruolam iuxta| capitolium quod inter domum suam et domum dei erat| medium frequens itus esset ac reditus. San
Abbreviated transcription (Latin):
mimime ꝓ ounũ salu¬
te moriatur. unde pe¬
trum arguit dicentem:
ꝓtinꝰ tibi esto domine
non erit tibi s ut a ti¬
more ppłi ꝑsequentis eiꝰ

Expanded text:
minime pro omnium salute moriatur unde Petrum arguit dicentem: Propitius tibi esto, Domine, non erit tibi hoc , sed ut a timore populi persequentis
Abbreviated transcription (Latin):
elix ꝑ omẽs festura
imundi cardines apõ¬
stoloꝵ p̾pollet a la criter pe¬
tri beati pauli sacratissi¬
crauit sanguine eccliaꝵ
deputauit principes n
sunt.oliue due coram do¬
mino ⁊ candelabra luce ra¬
diencia p̾clara celi duo lu¬
ininaria forcia soluunt
pcc̃oꝵ unicula portas olĩ¬
pi reserant fidelibus a
rent sr̃ uas potestatẽ clau¬
dere sermone sedes pan¬
dere splendencia limina
poli suꝑ alta sydera lin¬
gue eoꝵ claues celi fc̃e st̃
laruas repellunt ultra
mũdi limittem Petrus
beatus cathenarũ laq̃os

Expanded text:
elix per omnes festum mundi cardines apostolorum prepollet alacriter Petri beati, Pauli sacratissicrauit sanguine, ecclesiarum deputauit principes. 2. Hi sunt oliue due coram domino et candelabra luce radiantia, preclara caeli duo luminaria, fortia soluunt peccatorum uincula, portas Olimpi reserant fidelibus. 3. Habent supernas potestatem claudere sermone sedes, pandere splendentia limina poli super alta sydera. Lingue eorum claues caeli facte sunt, laruas repellunt ultra mundi limites. 4. Petrus beatus catenarum laqueos
Abbreviated transcription (Latin):
suam or̃onib ⁊ igiliis
ienmis ⁊ aspioris cilicii
continuo usu cum inei
⁊ concupiscenciis eruci¬
fixerat. qui dorsum ad¬

Expanded text:
suam in orationibus, vigiliis, jejuniis et asperioris cilicii usu continuo, cum vitiis et concupiscentiis crucifixerat, qui dorsum
Abbreviated transcription (Latin):
ude erant apud
dounum plura
quidem temporum cur¬
ricula. S abstiuencie
dies una ostendes no¬
bis ita nos irnc mi¬
merum integrũ ien¬
nare debere. ut qr totã
sine intermisione ieius¬
niis celebremus. R¬

Expanded text:
Unde erant apud Deum plura quidem temporum curricula, sed abstinentiae dies una: ostendit nobis ita nos hunc numerum integrum jejunare debere; ut quia totasine intermissione jejuniis celebremus;
Abbreviated transcription (Latin):
dounue rerum cͥe¬
ator omnium qͥ es aute
scła semp cum pr̃e filiꝰ
Qui mundi in primor¬
dio adam plasmasti ho¬
minen. cui tue ymas¬
in uultum dedisti si¬
milem. Quem dyabo¬
lus deceꝑat. hostis hu¬
mam generis cuiꝰ tu
forma corporis assum̃e
dignatꝰ es ¶It hominẽ
redimeres quẽ iami añ
plasmareras ⁊ nos deo
tuterinum. Quem edi¬
tum ex uirgine paue¬
scit oĩs aĩa ꝑ quem et

Expanded text:
Domine, Rerum creator omnium, Qui eras ante saecula Semper cum Patre Filius. Qui mundi in primordio Adam plasmasti hominem, Cui tuae imagini Vultum dedisti similem. Quem diabolus deceperat Hostis humani generis, Cujus tu formam corporis Assumere dignatus es. Ut hominem redimeres Quem ante jam plasmaveras, Et nos Deo tubernium. Quem editum ex virgine Pavescit omnis anima, Per quem et
Abbreviated transcription (Latin):
magna cautela timeatis
ne ꝑhoc qd̾ a nobis rec¬
tum gerit.r. fauor autẽ
grã humana requiratur.
ne appetitus subripiat et
qd̃. foras ostenditur. uitꝰ
a meicede uacuetur. lc uanͣ

Expanded text:
magna cautela timeamus, ne per hoc, quod a nobis rectum geritur, favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subripiat, et quod foris ostenditur, intus a mercede vacuetur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
aptum morib ostenda¬
bat¬
aspeetu angłicus
semone uitidꝰ. ope sc̃s.
corpore integer ingeni¬
o optimus. consitio ma¬
guus. ffide thplicꝰ. spe
pacientissimus: kari¬

Expanded text:
aptum moribus ostendebataspectu angelicus, sermone nitidus, opere sanctus, corpore integer, ingenio optimus, consilio magnus, fide catholicus, spe patientissimus, cari
Abbreviated transcription (Latin):
tationib mei sociꝰ ex¬
ntit fidełr ꝑseuerans: quẽ
p̃ceteris exꝑsus sum deũ
tem ferre nõ nilloꝵ. eti¬
am exhiis qui ĩ uerbo
dei instruũtur ĩ iurias.

Expanded text:
tationibus meis socius exstitit, fideliter perseverans; quem prae caeteris expertus sum Deum tem ferre nonnullorum etiam ex his qui in verbo Dei instruuntur injurias.
Abbreviated transcription (Latin):
ã faciẽ p̾sidis ne pͥule¬
gio sacriloci uł tpr̃is:
aut dignitatis. sut gͣdͥ
aut reformate pacis et
dare securitatis ꝯditõe
sacrileguas mamis eua¬
deret non gentilium nõ
lꝑstium s eorum qui

Expanded text:
 faciem praesidis, ne privilegio sacri loci, vel temporis aut dignitatis, aut gradus, aut reformatae pacis, et datae securitatis conditione sacrilegas manus evaderet, non gentilium, non hostium, sed eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
natuor aũt facies
hẽbat unum. Sa¬
cies ina: facies cherub.
Et faciet secunda: Fa¬
cies hominis. Et ĩt̾cio.
facies leonis. Et in
Ip̃m est animal qd̾ inde¬
ram urrͣ fluimu chobar

Expanded text:
atuor autem facies abebat unum facies una, facies cherub: et facies secunda, facies hominis: et in tertio facies leonis: et in ipsum est animal, quod videram juxta flumen Chobar
Abbreviated transcription (Latin):
lectus est seriem de¬
lr suri diligeuter pͥus
cebemius intendere quid
in supscriptione ꝯciueat.
ut cognta eiꝰ origine n¬

Expanded text:
lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, in
Abbreviated transcription (Latin):
oriendũ extensis
una breuior ẽ reꝑta.
Statimq sacerdotis a¬
nimo qui hoc infiste¬
bat dolor marimꝰ atti¬
ꝯgit et flens ualde quo¬

Expanded text:
ordiendum extensis, una brevior est reperta; statimque sacerdotis animum, qui haec insistebat, dolor maximus attigit, et flens valde, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ his qui infirmabã¬
tur. Et rł. Qui signa
⁊ nuraculci doiin ac sal¬
uatoris recte eum legñt
uł audiunt accipiunt
non tam in his quid fo¬
rs scupearit attendũt
qmͣ quid horum exemplo¬
ip̃i intꝰ ag̾e quid ĩ his
mistic uni ppendere debe¬
aut: inspiciunt. R abiit¬

Expanded text:
ui infirmabantur, etc. Qui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
interrogans ꝑ eũ me:
ego doꝰ respondebo ei ĩ
multitudine ⁊̃ mundi¬
ciarum suarum ut ca¬
pratur domus i srl in
corde sus quo cesserunt
a me in cunctis ydolis

Expanded text:
interrogans eum per me: ego Dominus respondebo ei in multitudine immunditiarum suarum: ut capiatur domus Israel in corde suo, quo recesserunt a me in cunctis idolis
Abbreviated transcription (Latin):
sollempintas sic̾
aquibusdam r̾ams iguo¬
rat᷑. Sic a multis p̾cet̾is̃
aum sollep̾nitatib hono¬
ratõr habetur: maxue
autem eo loco qͦ pͥmatũ
ecc̃a cathplica in pͥmo¬
pastore sortita est. R̾¬

Expanded text:
solemnitas, sicut a quibusdam Christianis ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur. Maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in Pastore sortita est,
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ cum habe¬
ret dari merob fi¬
sia saul dauid: data est hã¬
driel molachices uror. Di¬
lerit aũt nichol filiam sa¬
ul alteram dauid: ⁊ nunci¬
atum ẽ saul ⁊ placuit ei.

Expanded text:
tempus, cum deberet dari Merob filia Saul David, data est Hadrieli Molathitae uxor. Dilexit autem Michol filiam Saul alteram David, et nuntiatum est Saul, et placuit ei.
Abbreviated transcription (Latin):
u clamor ter miinum
allii ululata euis: et
sq ad puteum eli cla¬
ior er. qr aq̃ dibon re¬
lete sunt sanguine. po¬
am emii sr̃ dibon addi¬
ieuta: his qui fug̾ int
e moableonẽ ⁊ reliqͥis

Expanded text:
 clamor terminum Gallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus, quia aquae Dibon repletae sunt sanguine: Ponam enim super Dibon additamenta; his qui fugerint de Moab leonem, et reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut ita dictũ sit
ꝓpter concitatam ꝯtͣ
se ꝑsecutõnem delite¬
sceret. ess q in primo
dies festus scenophe e
dix̾unt frẽs eius ad eũ.

Expanded text:
ut ita dictum sit propter concitatam contra se persecutionem delitesceret, essetque in proximo dies festus Scenopegiae, dixerunt fratres ejus ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
clausum est ⁊ pueri
mei mecũ st̃ ĩ cubli nõ
possum surg̾e ⁊ daret t̾
hostium amici est dĩm
riri. ad loquendum im¬

Expanded text:
clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili, non possum surgere, et dare tibi. Ostium amici est intelriri ad loquendum
Abbreviated transcription (Latin):
Requisitus a decio scũs y¬
politus de corpore laurencii
ut quid sepelisset eũ respõ¬
dens ypolitus dixit. xp̃ians
ego sum. Et xp̃i mr̃em di¬
ligenter sepeli x omiror
ni ualde p̾ses pro eo quod
ore polluto ireͣm noĩasti

Expanded text:
Requisitus a Decio sanctus Hippolytus de corpore Laurentii, et quid sepelisset, respondens Hippolytus dixit: Christianus ego sum, et Christi martyrem diligenter sepelivi. Vers. Miror ihi valde, praeses, pro quid ore polluto martyrem nominasti
Abbreviated transcription (Latin):
dioleus pͥmordia
suspectu sibi regis ex¬
tingere huic dispensatõ¬
i uesciens ẜuiebat ut¬
dum ut duui attroci iu¬
tentꝰ faciuori: ignotũ
sͥ puerum indiscreta iu¬
fauenum cede ꝑsequit
anunciatum celitꝰ dña

Expanded text:
olens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus D
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos transtulisti a po¬
testate tenebrarum in
lucem ⁊ regnũ dilecti fi¬
lii tui et ꝑ quem exortũ
ẽ in tenebris lumen rectis

Expanded text:
qui nos transtulisti a potestate tenebrarum in lucem: et regnum dilecti Filii tui: per quem exortum est in tenebris lumen rectis
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uelat ꝯ iste
ascendit sanguine lau¬
reatus. Asceudit iste
lapidantib iudeis: qr
ille descendit letantib
angłis. Gli̾a ĩ excelsis
suum consorenim. susce

Expanded text:
it carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis suum consortium susce
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo nõ uult¬
facto est membruni iͥ.
Qui dum infirmitatẽ
suam studuit mirabiliter
aguosc̾e : illius celsitudi¬
nem meruit ueracit̾ obti¬
n̾e. Sed cum ex lectõne
alia redempcõnis mei sẽ¬
tencia ad mentem redu¬
citur: Ex huiꝰ uobis lec¬

Expanded text:
um ergo non vultfactus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lec
Abbreviated transcription (Latin):
Ne paueas repentins ter¬
rore: s irruentes tibi po¬
tenticis. impiorum. Doꝰ
euim erit in latere tuo: ⁊
custodiet pedem tuum ne

Expanded text:
Ne paveas repentino terrore irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosus cantuari¬
rum priiras sedis apłi¬
ce legatus nidex incor
contra faciem damusti
mallens impior.R¬

Expanded text:
ligiosus archirum primas, sedis apostolicae legatus, judex incorrcontra faciem Damasci, malleus impior
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis oracłis xp̃m
aliemgenarum corde
discebant: cum iudeiꝵ
infidelitas iutatẽ. Qe
ꝓferret. ÷ mendac al

Expanded text:
antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
lectõnem debeamꝰ
dõ ꝓ illiuminatõne genc¬
um: ꝓbat obcecatõ iude¬
orum. Quid eĩ tã cecũ.
ꝙ tam lucis alienum.
ꝙͣ illi sacerdotes ⁊ scribe
ifrlitarum fuerunt. qͥ
ꝑcunctantib magis

Expanded text:
ctionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis,
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ. Audisti in
genea logea be a tissime di
genitricis reparatoms hi
mane msteriũ. Audirs
quia creator augloy digi¬
tus est ꝓpagare de stuipe in¬
talium: audistis qr pre¬
in terris quia fous et o¬
rigo om̃ium rerũ iura
gũbernat in celis. Ait

Expanded text:
acramentum: audistis in genealogia beatissimae genitricis Dei, reparationis mysterium; audistis, quia Creator angelorum dignatus est propagari de stirpe mortalium; audistis, quia proin terris qui fons et origo omnium rerum jura gubernat in coelis. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
ar tot patrum uumosa
series inter uittitur ut
hoꝵ solum modo duoꝵ
auid scilicet et abrahã
redemptor nr̃ filius esse

Expanded text:
r tot patrum numerosa series intermittitur, ut horum solummodo duorum, David scilicet et Abraham Redemptor noster filius esse
Abbreviated transcription (Latin):
facieus consolabatur-
in firmitacem. Naui si
uellet poterat tutꝰ int̾
ilos ambulare q̃ ipãm
se in potesta tem ha¬

Expanded text:
faciens consolabatur infirmitatem. Nam si vellet, poterat tutus inter illos ambulare, qui ipsam in potestate se ha
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ rediit. Et cum
u̾icas diccit. Non mittẽs
manum suã ĩ aratrum
⁊ aspiciẽs zecro aptꝰ ẽ
regrio dĩ cur repetiit qd̃

Expanded text:
ionem rediit? Et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei ; cur repetiit quod
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝙͥ forte ignoraui ĩstru
uib u̾itatis. cum e nob̾¬
sit nullꝰ qui possit argu¬
ere. Ad increpaudum tan¬
tum eloquia ꝯruuatis
tis. Sr̃ pupillum irru¬
itis: et ⁊ subũtere uiti¬
mini amicũ nr̃m: ue¬

Expanded text:
id forte ignoravi instruite nibus veritatis cum e vobis nullus sit qui possit arguere ad increpandum tantum eloquia concinnatis tis super pupillum inruitis et subvertere nitimini amicum vestrum ve
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmicias lingue no¬
uos oris inmolant fruc¬
tus uerborum principia
libant. Infeiucia euim
q̃ ꝑetatem loqui non po¬
terat gła diuĩ cum gau̾¬
dio resonabat. Norunt
laudare xp̃m qui loqui

Expanded text:
imitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
Nterim modo frẽs nt
bapectato sanemur rͥ
crurifirmui in tuamur
quia sicut moyles inqͥt
exaltaiit ẜpentem ĩ he¬

Expanded text:
nterim modo fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur: quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in e
Abbreviated transcription (Latin):
labit s̾: cocti lateris lo¬
quimim plagas suas. q
suburbaua esebon desta
sunt ⁊ iinea sabama
exciderunt flagella
eius. Usq ad iaser ꝑue¬
u̾unt erraũuut ĩ deẜtore

Expanded text:
 cocti lateris loquimini plagas suas quoniam suburbana Esebon deserta sunt et vinea Sabama exciderunt flagella eius usque ad Iazer pervenerunt erraverunt in dese
Abbreviated transcription (Latin):
gorie fructꝰ sua¬
uiter fructꝰ carpitur
cum prius ꝑ hystoriam
ueritatis radice solidat᷑.
S qr non mrnq allego¬
ria fidem hedificat. ⁊h
storia mortalitatem: no
qui auctore deo iam fid¬
lib loquinuir. non al
re credimus si ip̃m loque¬
di ordiuem pꝰ ponaurꝰ
qͣtenus qui fidem iam fir¬
mam tenetis. Ic̾o neͣ

Expanded text:
goriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de
Abbreviated transcription (Latin):
ł quidem sunt non¬
nulli q̃ sͥ dissoua
esse indentur. Quia hic
prandium illie cena me¬
moratur. Hic qui ad
mptics non dignis nor¬
stib intrauit. repulsus
est ⁊ illie sullus qui in

Expanded text:
 quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mint est unu̾salrs gen¬
tis illiꝰ cecitatẽ qm xͥa¬
nos in quantum. uiderz
ꝑsequi non desistit: acri¬
or in quibdã. antirͥ ꝑfe¬

Expanded text:
nc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Anti
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmo quẽ debe¬
mꝰ om̃s nõ so¬
lũ studiose ue¬
rum etiam sapienter an¬
due. cui nos oporteat hu¬
militer ac deleciabiłr ote¬
dire moderatiois sue te¬
nens ubiq tempiem ut n᷑
ouibz desint pabula uec
pastorib alimenta. R¬

Expanded text:
rmo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
qp ueroriem excitata ẽ
diu maceratum ⁊ affec¬
tum in carc̃e eum qͦ be¬
atissumũ puerũ celsum
ꝙͣ idẽ ip̃e nutrierat gla¬
dio feriruussit. or̃o.

Expanded text:
 Neronem excitata est, diu maceratum et afflictum in carcere, cum quo sanctissimum puerum Celsum, quem idem ipse nutrierat, gladio feriri jussit. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
atal sci genesi a rela¬
tensis: qui ante tribu¬
nal ludicis exceptoris func¬
tus officõ cum impia quib̾¬
ri uidebatur: edcã nollet

Expanded text:
atalis sancti Genesii, Arelatensis, qui ante tribunal judicis exceptoris functus officio, cum impia, quibri jubebantur, edicta nollet
Abbreviated transcription (Latin):
t assumes terciã
ꝑtem concides gla¬
dio in circiitu eiꝰ: ter̾ci¬
aui uero aliam dispdes
inuentum ⁊ gladium

Expanded text:
t assumes tertiam partem, concides gladio in circuitu eius, tertiam uero aliam disperges in uentum, et gladium
Abbreviated transcription (Latin):
nob dñs responde¬
rit: adu̾tere uoliustis.
Nonne scriptum est in
mouium q̃ritis de xͦ. In
lege ur̃a scriptum est q
duorum lpininum testi¬
mouium uerum sit: Pro¬
cedant ex lege nr̃a. nou
tantum duo. s eciam plu

Expanded text:
vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in monium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plu
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes auteni
ante altare cum sa¬
cerdotalib stolis iacta¬
uerunt se: ⁊ inuocabãt
de celo eum qui depoĩtis
legem posuit. ut his qͥ
deposuerant ea salua cu¬
Un uero qui inderet
sumum sacerdotis nultũ:

Expanded text:
acerdotes autem ante altare cum sacerdotalibus stolis iactaverunt se et invocabant de caelo eum qui de depositis legem posuit ut his qui deposuerant ea salva cuam vero qui videret summi sacerdotis vultum
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ uere humilitatiꝰ
curemꝰ ex̾cere: pio sẽꝑ
auimo recolentes qnͣtũ
uos ꝓ diuino amore qnͣ¬
otumꝰ pro nr̃a salute opor¬
teat humiliari: qͥ terra
sumus s cinis. qr tãtũ
summa illa potestas ꝑ
nobis humiliari non
respuit: ut ad suscipien¬
da ur̃ẽ fragilitatis in

Expanded text:
mentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
mente et corpore casta teli¬
gione. pudica castitate
quodam presbitero ali ip̃ia
rudimentis infancie. ut
natatem que est. mentis
si tegritate ꝯ fiteretur. le u¬
ichilq aliud ĩterioris
honnnus officõ ꝑage

Expanded text:
mente et| corpore casta. Relegionem pudica . castitate quodam praesbitero . ab ipsis rudi| mentis infantiae ut nitatem quę deus est mentis integri| tatem confiteritur. ihilque aliud interiores h
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte fragilitas hu¬
mana dinoce̾re nõ poss
lupum sub omina pel¬
le ait. Ex fructib eoꝵ
cognoscetis eos. lc ix.

Expanded text:
ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: Ex fructibus eorum cognoscetis eos.
Abbreviated transcription (Latin):
designat: qr in
cultura unniꝰ dei ꝑman¬
significat genciumm. qͥ
relicto creatore colendo
creaturama: eciam usq
a dorandum ꝑueint. R

Expanded text:
designat, qui in cultura unius Dei permansignificat populos gentium, qui relicto Creatore, colendo creaturam, etiam ad adorandum pervenerunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sins. Hoc est pactum
qd̃ obẜuabitis inter me
⁊uos. ⁊ seiuen tuuui
pꝰ te. Cireuincidetur
ex uobis oume mascu¬
linim: ⁊ cirrumcidetis

Expanded text:
suis. Hoc est pactum quod obseruabitis inter me et uos et semen tuum post te: Circumcidetur ex uobis omne masculinum et circumcidetis
Abbreviated transcription (Latin):
empoꝵ nauiq illo¬
quo dirie placu¬
it pietani. angloꝵ gentẽ
de malis suis corng̾e se¬
sue seruitus officiis arti¬
us astringere gloriosissi¬
l̾mno eãndem prĩam debel¬
lando subegit. Qui scili
stice dignitatis honoris
melius te formauit tuius

Expanded text:
empore namque illoquo divinae placuit pietati Anglorum gentem de malis suis corrigere suaeque servitutis officiis arctius astringere, gloriosissilmus eamdem patriam debellando subegit. Qui videlisticae dignitatis honores in melius reformavit. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
pulos ĩ uuũ congregauit
atq sui dissolucõnẽ immi¬
Cum repente uirib corpo¬
ris cepit destitui tunc me¬
ror et luctus om̃ium uox plã¬
genciũ unaq p̾canciũ ne
pastor oues deseras.p̃ Qua¬
refre. & Scimꝰ quidem

Expanded text:
t atque sui dissolutionem immiCum repente viribus corporis coepit destitui, tunc moeror et luctus omnium, vox plangentium, unaque precantium: Ne, pastor, oves deseras. III. Scimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
taq qui spat ii uͣ.¬
dm̃i ac toto corde in
eiꝰ glia lununũ suoꝵ¬
ꝯsecratos semel dõ uõ¬
debet occłos retorq̃re.
Quia ut ait dominus
uemo mittẽs manum¬
suã ad aratrum. ⁊ re¬
spiciens retro: aptꝰ ẽ

Expanded text:
taque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suoates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue: tu tñ si dilucło
potentem fueris depre¬
catꝰ: si inuudus ⁊ rectꝰ
incesseris. statun eingi¬
labit adte: ⁊ pcc̃m red¬
det hĩtaculum iusticie tue.
in tantum: ut pͥora tua
fu̾int ꝑua. ⁊ nouissima
tua multiplicent᷑ inim

Expanded text:
I: Tu tamen si diluculo ipotentem fueris deprecatus, si mundus et rectus incesseris, statim evigilabit ad te et pacatum reddet habitaculum iustitie tue, in tantum ut priora tua fuerint parva et novissima tua multiplicentur nim
Abbreviated transcription (Latin):
acerdos eciam eleci¬
chimi scripsit ad u¬
muersos qui erant contͣ
hesorelon q̃ ẽ ꝯͣ faciẽ cãpi
magni iuxͣ dotaun: ⁊ ui¬
terat᷑ ut obtinerent assẽsa
moncium ꝑ quos ma
ẽẽ poterat. ad ihrłm: ut
illic custodirent ubi an

Expanded text:
acerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et uniterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi an
Abbreviated transcription (Latin):
ait dominus ad eos. Uos
estis sal terre. ⁊ uos estis
lux mundi. Nunc uero¬
eo desceudente de moute
turbe secute sunt cim.
que ii moute ascendere
nõ potuerurit. ut pigri

Expanded text:
ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pi
Abbreviated transcription (Latin):
humane restau¬
rationis principium.
ut angłs deo mittet:
ad uirginem ꝑtui cõ¬
secrandam dino: qr
pͥma ꝑditõns huane
funt causa cum ẜpons
ad yabolo imittebatur
ad mulierẽ spũ sr̃bie
decipieudam mutio

Expanded text:
humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decip
Abbreviated transcription (Latin):
ma nec filios lc iii¬
nec filias libera¬
bunt. s ip̃i soli libera¬
buntur. terra autera
desolabitur. Wel si gla¬
dium indrxo suꝑ ter¬
ram illam. ⁊ dixero.
gladio tñsi ꝑ terram.¬

Expanded text:
a nec filios, nec filias liberabunt, sed ipsi soli liberabuntur; terra autem desolabitur. Vel si gladium induxero super terram illam, et dixero gladio: Transi per terram
Abbreviated transcription (Latin):
que piarum nudis lacrimaꝵ
tersisti tuoꝵ niaculas cͥmmũ.
Assidue te ex orare deposcinus ꝓ
nrĩs extessib ꝟ. Sũns celor
ciuibus glomerata ianiq eterna
mortalitate nibuta. Assidue.

Expanded text:
quae piarum undis lacrymarum tersisti tuorum maculas criminum. Assidue te exorare deposcimus pro nostris excessibus. V\. Summis coelorum civibus glomerata, jamque aeterna immortalitate induta. Assidue.
Abbreviated transcription (Latin):
ratione hominis tãꝙͣ in
uinus corpis colore appa¬
rencia: significant leprã
tamqͣ ueris falsisq co¬
lorum locis humana cor¬
pora uariantem atq̃z ma¬

Expanded text:
ratione hominis, tanquam in unius corporis colore, apparentia significant lepram, tanquam veris falsisque colorum locis, humana corpora variantem atque ma
Abbreviated transcription (Latin):
ebat mortẽ: s pote¬
stat ͤ imꝑabat morti.
Ait gͥ e mͣgelista. quia
ingressum saluatoris
cõuota est enutas ad¬
mirata ppłi frequencia.

Expanded text:
ebat mortem, sed potestate imperabat morti. Ait ergo evangelista: Quia ingressum Salvatoris commota est civitas, admirata est populi frequentia
Abbreviated transcription (Latin):
dy abolus idłigunt᷑.
Dominus enim: a dña¬
tu nouen accepit. Qd̃
nomeu illi specialr que¬
uit: qui non solum gu¬
bernator. S eciam cõdi¬
tor est tocuis creature:
qui est rex regum ⁊ dñs

Expanded text:
diabolus intelliguntur: Dominus enim a dominatu nomen accepit, quod nomen illi specialiter convenit, qui non solum gubernator, sed etiam conditor est totius creaturae, qui est Rex regum et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Quid ẽ gͦ qd̃ debui
ultra fac̾e uinee mee. ⁊
non feci. Au qd̃ expecta¬
ui ut fac̾et uuas ⁊ fecit
lambruscas. Et nunc o¬
stendam uobis pͥ faciam¬
ego uinee mee. Auferam
speun eins et erit in direp¬
tõnem. Diruam mac̾ia
eius: ⁊ erit .i. copicul ca tõ¬

Expanded text:
uid est quod debui ultra facere vineae meae et non feci ei an quod expectavi ut faceret uvas et fecit labruscas et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae auferam sepem eius et erit in direptionem diruam maceriam eius et erit in conculcatio
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor nr̃ uuilierẽ
in adulterio dep̾hensã¬
⁊ a senicia iudeorum
eam lapidare uolenci¬
tun eripuit ⁊ a reatu
adulter ii miẜicor dissi¬
me absoluit. nealieui
fortassis in dubiũ. ue

Expanded text:
redemptor noster mulierem in adulterio deprehensam, a saevitia Judaeorum se lapidare volentium eripuit, et a reatu adulterii misericordissime absolvit, ne alicui fortassis in dubium ve
Abbreviated transcription (Latin):
intueri aginuia scõꝵ splendiꝰ
syderibus iuicanti apatriar¬
charum fide fulgencia ꝓphaꝵ
orbem iudicancia mrͣm pmpu¬
reus uictorie coronis lucencia
uͥgniũ quoq choros candeau¬
cia serta gestantes inspicere.

Expanded text:
intueri agmina sanctorum splendidis sideribus micantia, patriarcharum fide fulgentia, prophetarum orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere.
Abbreviated transcription (Latin):
cum pauci essent uiudica¬
rent: ⁊ barbaram multi¬
tudinem fugerant. ⁊ fa¬
mo sissimum toto orbe¬
cuꝑarent. ⁊ cutatem
li berarent: ut leges que
abolite erant restituerẽt᷑.

Expanded text:
cum pauci essent vindicarent et barbaram multitudinem fugarent et famosissimum in toto orbcuperarent et civitatem liberarent ut leges quae abolendae erant restituerentur
Abbreviated transcription (Latin):
ane utraq refec¬
tio ĩ monte cele¬
brata est: ut aliorum
eunͣgłistarum narratõ
declarat. qr utriusq scpͥ¬
tura testamenti recte ĩ¬
tellecta altitudinẽ nob̾

Expanded text:
ane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis
Abbreviated transcription (Latin):
difitendum surginr
moxas q uoctis rumpi
cipit p aulusq gestis sẽ¬
suit. Tides malum qd̾
gessimꝰ occulta urã pã¬

Expanded text:
fitendum surgimus, Morasque noctis rumpimcipit, Paulusque gestis censuit. Vides malum quod gessimus, Occulta nostra pa
Abbreviated transcription (Latin):
audito uir dĩ seuciẽs sͥ debe¬
stiali pugnam ueĩre me¬
toriam in noĩe doͥ p̾cedente
crucis auxilio descendit ĩ
insulam. Quo iuiso ẜpenteᷤᷤ
ĩ fugã cõu̾si sunt nõ tolle¬
rantes eiꝰ aspectum .ꝟ.¬

Expanded text:
audito vir dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine domini praecedente crucis auxilio descendit in insulam: eo viso serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes eius aspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
nte annos satis płi
mos id est sub decio
et claudio consulibus siẽ
fidei recordatione retmet᷑
tholos ana ciuitas sc̃m̃
saiturminũ habere ceꝑat
sacerdotem cuiꝰ fide at

Expanded text:
nte annos quam plu| mos Id est sub decio et grato consolibus sicut fideli recorda| tione retinetur tolosa ciuetas| sanctum Saturninum habire coeperat sacerdotem. Cuius f
Abbreviated transcription (Latin):
martinũ m᷑regis prandio quod ininfi
irt si aditaliam ꝑgerẽt quo ire cupiebat.
bellum ualentimano imꝑatori inferens.
sciret se primo quidẽ impetu futurũ eẽ
uictorẽ. s paruo post temꝑe eẽ ꝑiturum.
quod quide̾ trauidimus. Nam ptimo aduẽ¬
tu eius. ualentiniatꝰ in fuga conu̾sus est.uiii.¬
einde post annũ fere resumptis uirib
captum intrat aquileie muros maximũ
int̾fetit. Constat autem etiam angłos ab eo
plerumq uisos. itaut conserto inuicem apd̾¬
eum sermone loquerentur. Diabolum uero
tam conspicabilem &e subiestum oculis habe¬
bat. ut sue se inppria substantia contineret.
siue indiuersas figuras sp̃italesq nequitias
transtuliss. qualibet ab eo subimagine ui¬
deretur. Quod cũ diabolus sciret se effuge̾
ñ posse: conuitus eum freqñter urgebat
quia fallere eũ nõ poss insidiis. S̾ matħim

Expanded text:
Martinum in regis prandio, quod in infiMartinum in regis prandio, quod in infit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam
Abbreviated transcription (Latin):
uictus uł ratione uł p̃cib ad conuiuium ue
sirum in modũ gaudente ⁊in. quit.¬
arege. quod id impetrass. Sonuiue aut̃
aderant ueluti ad dicm festum euocati.
sumini atq illustres uiri. p̃festus idemq
consisl euodius iuir. quo nichil unqͣm usteꝰ
fuit. conutes duo summa potestate p̃diti.
frat᷑ regis & patruus. medius int̾ hos marti¬
nus presbit̾ accubuerat.
dium fere conuuiuium ut moris est uat pare¬
ram regi minist̃ obtulit. ile sc̃o admodimĩ¬
ep̃o potius dari iubet. expestans atq ambiens
ut abilliꝰ deitera poculum sumeret.
artinus ubi ebibit pat̾am pr̃b̾o .ui.
suo tradidit. nullum existimans digni¬
orem qui poss prior bibere. Hec integrum
sibi fore. si aut regẽ ip̃m aut eos qui a rege
erant pximi prbro procisliss. Quod factũ
imꝑator omnesq qui tũt aderant ita animi¬
rati sunt ut hoc ip̃m eis in quo contẽpti fu¬
erant placeret.
eleberrimũ ꝑ omne palatium fuit. fecisse

Expanded text:
uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, dium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
custro qui dã ferire uoluisset: mnp̃o istu fer¬
rũ ei demanib excussũ ñ comparut.
ferocis ingenũ uirũ & belloꝵ cuulium
uictoria elatum: plures exdiuersis ꝑtib ep̃i
conuenissent. & feda circa principem om¬
niũ adulatio notaretur. seq de generlin¬
constantia regie cientele sacerdotalis dig¬
nitas subdidiss. in solo martino apłica
autoritas ꝑmanebat.al.¬
am & si p̾ro anquib supplicandũ regi fuit.
imꝑauit potuis qm rogͣauit. Et aconuunio
euis fequenter rogatꝰ abstinuit. dicens se
m̃se eius ꝑticipem eẽ nõ posse. qui imꝑato¬
res unũ regno. alterũ uita expiliss.
ostremo cum maximus se r
sponte sumpsisse imꝑium affrrmaret.
s impositam sibi amattib diuino nutia
regm netesutatẽ armis defendisse. & nõ ab¬
tnam ab es dei uoluntatẽ uideri penes quẽ
iam incredibili euentu iuctoria fuiss. nunlũq
exadusariis nisi macie occubuiss . tantem¬

Expanded text:
cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu fercultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit.ferocis ingenii virum et bellorum civilium victoria elatum, plures ex diversis partibus episcopi convenissent, et foeda circa principem omnium adulatio notaretur, seque degeneri inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat: nam et si pro aliquibus supplicandum regi fuit, imperavit potius quam rogavit: et a convivio ejus frequenter rogatus abstinuit, dicens, se mensae ejus participem esse non posse, qui duos imperatores, unum regno, alterum vita expulisset. Postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium affirmaret, sed impositam sibi a militibus divino nutu regni necessitatem armis defendisse; et non alienam ab eo Dei voluntatem videri, penes quem tam incredibili eventu victoria fuisset, nullumque ex adversariis nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tino ferrent: nequis dũ templũ dirrueret᷑
obsisteret: rediret ergo & opuis ceptũ deuotꝰ
impleret.
ta regressus aduicũ inspectantib gentiliũ
turbis & quiescentib. dum ꝑfanã edem usq
ad fundam̃ta dirrueret. arãs om̃s ate simis¬
lachra redegit inpuluerẽ. Quo uiso rustici
cum se intelligerent diuino nittu obstupefat¬
tos atq ꝑt̾ritos. ne ep̃o repugnarẽt om̃s fere
indñm iħm crediderũt. clamantes palã & cõ¬
fitentes dm̃ martini colendum. idola negli¬
uid etiã inpago eduoꝵ gestiũ sit referã.
bi dũ templũ itidem euerteret. furens
gentiliũ rusticoꝵ incũ irruit multitudo.
Tumq unꝰ audatior cet̾is stristo gladio peteret
reiesto pallio nudã u̾ticẽ ꝑcussori p̾buit. N Iec
cunstatur ferire gentilis. S cum dexteram
altꝰs etuliss. resupinus ruit. consternatt᷑s
du no metu. ueniam p̃cabatur. Nec dissimi¬
lehuic fuit ilud. cũ elim idola destruentẽ

Expanded text:
tino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, tino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, idola autem necleuid etiam in pago Aeduorum gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem
Abbreviated transcription (Latin):
giobi ferebantur. Quod ubi martinus adu̾¬
tit. rapido cursu tacta domus scandit: ablu¬
uni se aduenientib flammis inferens.
um uero mirũ inmodũi
terneres contra iĩ uenti ignẽ retorq̃ri.
ut compugnantiũ int̾ se elem̃toꝵ quidã
confluctui uideretur. Ita uirtute martim
sbi tantũ ignis est oꝑatꝰ : ubi ussus est.
Nuico autẽ au leꝑsum nom̃ est:.ii.
cum idem templũ epilentissimũ suꝑsticiõe¬
religionis alius uoluiss euertere. restitit
ei musititudo gentiliũ. adeo ut ñ absq in¬
uiria sit repulsus. Itaq secessit ad ꝓrima
lota. ibiq ꝑtriduũ cilitio testus &̾ anere
ieninans semꝑ atq orans: p̃cabatur ad dñm.
ut quia templũ alud euertere humana
manu ñ potuiss. uirtꝰ illud diuina dirrue
hastati atq sctati instar militie celestis
se obtulerũt. dicentes missos se adño ut rusti¬
cam multitudinẽ fugarent. p̃sidiũq mat¬

Expanded text:
globi ferebantur. quod ubi Martinus aduerglobi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum erneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum ireligionis voluisset evertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque injuria sit repulsus. Itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Mar
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑte pinus illa eẽt acclinis. itt ñ eẽt dubi¬
um quã inꝑtẽ succisa corrueret. eo loco uĩat᷑
statuitur. ꝑ arbitrio rusticoꝵ quo arborem
ẽẽ casuram᷑ nemo dibitaret. Iii.¬
uccidere igitur suã pinũ: cum ingenti
gaudio letitiaq cepunt. Aderat eminꝰ
turba mirantiũ. iar̃q paulatĩ iitare
pinꝰ: & ruinã suã casura minitari. psal¬
lebant eminus monachi. & ꝑicło iam̃ pro¬
piore cont̾riti: spẽm omnẽ fidẽq ꝑdiderãt
lolam martim mortẽ expectante sᷤ. At ille
confisus indño: intrepidus oꝑiens. cum iã
fragorẽ sui pmus concidens edidiss: iam
cadenti. iam suꝑse ruenti eleuat obuiam
signũ crutis salutis opponit. T unc uerout
turbinis modo retro actam putares. diu̾sã
mꝑtẽ ruit. adeo ut rusticos qui tuto in
locõ steterant pene prostrauerit.
antiquissimo & celeþerrimo ignẽ mi¬
adherentẽ domũ agente uento flamimaꝵ

Expanded text:
in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubiin partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis opponit. tum uero — uelut turbinis modo retro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. antiquissimo et celeberrimo ignem inadhaerentem domum agente uento flammarum
Abbreviated transcription (Latin):
des constitit. Atq ita cũ eo usq aduestibislũ
domus. turba omĩ inspectante processit. iii¬
que phauo erat pxima eẽt aggressũs extid̾e.
tum uero antiffes loci illiꝰ ceteraq gentiliũ
turba cepit obsistere. Et cum idem illi dum
tem plũ edis euerteretur. imꝑante dño quie¬
uissent. succidi arborẽ ñ patiebantur. Ille
eos sedulo cepit commonere. nichil ẽẽ reli¬
demomi dedicata.
um unus exhis qui erat audatior ceteris
si habes inquit aliquã de deo tuo quem
dicis te colere fiduciam: nos met ip̃i succidi¬
mus hanc arborẽ. tu ruentẽ excipe: & si tetũ
est tiuis ut dicis deus. euades. Tum ille intre¬
iꝰ ad h ͨ ⁊̃ alus. pide confisus in domino: facturũ se pollicetur.
ic uero ad istiusmodi conditionẽn
omnis illa gentiliũ turla consentit. facilẽq
arboris sue habuere iacturã. si inimicoꝵ fa¬
croꝵ suoꝵ casu illiꝰ obruissent. Itaq cum una

Expanded text:
des constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum des constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. Squae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse relidaemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam