comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illicũ ĩsolentem pacior S
Insolentem tñ et nou fu¬
centom. bñ tecũ agitur. D¬
uillicus malus est michi g Malum
fer equanimis. uillicꝰ non pessuna
bouus est P uillicũ dup egre
feroꝵ mollem delicatũ q ferces
egrius duricies rusticoꝵ epithetũ
est durts tã lobus cũ scia ⁊ bon̾e
cũ ligonib et rasteis duxa deuiq̃
cũ tellure luctant᷑ quid seciam ip̃i
duri sunt si ml aliud est ꝙͣ durus.
bonus est uillicus O Rustic̃ Imi¬
portum̃̃ Ere nequẽo E at qui uł
ferus uillicũ / iel ip̃e uillicꝰ sis o.
uel ĩcultũ rus: elige duca sunt omia¬
D Rusticus ĩtraccabłis ĩdigestus est
micliit nil hoꝵ ĩpmeditatũ tibi
esse debuecat mox ut t̾ram hũisti la¬
bores uarios p̾sagire st̾ilitatẽ ⁊ uillici
fastidia debiuisti. dixi dũ modo glo¬
rieria głiaroꝵ ex culto rusticos ultiõs
honũ. terris abeñtem iustĩam reliq̾sse.
si nũꝙͣ gonꝰ hũanũ riust̾o̾t oosdem

Expanded text:
illicum insolentem patior. Insolentem tantum et non furem? Bene tecum agitur. Villicus malus est michi. Malum fer equanimis: villicus, nisi pessimus, bonus est. Villicum durum egre fero. Mollem delicatumque ferres egrius: durities rusticorum epitheton est, duris cum bobus, cum stiva et vomere, cum ligonibus et rastris, dura denique cum tellure lucrantur, quid ni ipsi etiam duri sint? Si nil aliud est quam durus, bonus est villicus. Rusticum importunum ferre nequeo. Atqui vel feras villicum, vel ipse villicus sis oportet, vel incultum rus; elige: dura sunt omnia. Rusticus intractabilis, indigestus est michi. Nil horum impremeditatum tibi esse debuerat: mox, ut terram habuisti, labores varios presagire, sterilitatem et villici fastidia debuisti. Dixi, dum rure gloriareris, excultos rusticos, ultimos hominum, terris abeuntem iustitiam reliquisse; si
Abbreviated transcription (Latin):
pessimi fã sunt D aspriiꝰ uillica
est michir ubi uitris dixit ꝙ
terra honũ spinaa et t̾bulos ger.¬
mĩarot subĩtelligendi fuit et Rusti¬
cos/ tribulis cũctis aspiore O uillicy
est mͥ neqͥssimꝰ B aut uillici ne¬
quiciã tollerare condiste aut famem
ꝑpeti/ mitare eñi uillicũ non ꝓd̾it.
ad unũ modũ f̾me om̃s fc̃i sunt.

Expanded text:
 villicus est michi. Ubi veritas dixit quod terra homini spinas et tribulos germinaret, subintelligendum fuit et rusticos tribulis cunctis asperiores. Villicus est michi nequissimus. Aut villici nequitiam tolerare condisce, aut famem perpeti; mutare enim villicum non proderit: ad unum modum ferme omnes facti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m tñ est ferendũ uec g̃ri unus
d quod omibus est cõe profto aũt
ut si poeta custicos ultunn  dio¬
sticia decelictos faciat ut bis dioi.
apud nos tñ hoiem pm humano
senñe genitũ et ag̾colam fusse
constat et pat̾cidam ut fuisse pp
pespumm uideant᷑ dũ q id recolis.
non mereris fures D uillici culpa.
rus porditũ atq deẜtũ ests hoc
cotidie nltia clomorib. auaxagore
accidit et archite ut̾q crodo dolunt. Neut̾¬
Sentori excandint

Expanded text:
rendum, nec queri unus debet, quod omnibus est commune. Profecto autem etsi Poeta rusticos ultimos a iustitia derelictos faciat, ut bis dixi, apud vos tamen hominem primum humano semine genitum, et agricolam fuisse constat et parricidam, ut fuisse semper pessimi videantur, dumque id recolis non mireris fures. Villici culpa rus perditum ac desertum est. Hoc quotidie multis clarioribus; Anaxagore accidit, et Archite, uterque credo doluit, neuter excanduit. 60
Abbreviated transcription (French):
in laqueos uuit nt non as dulce ꝑre¬
senciat G proppete nauigau B
Et sac̃legi prospe nauigant et uiri
sc̃issum naufragantur G ⁊ raingam
feliciter. ¶rede m̃. si pergis in¬
feliciter naigabis
¶ otiua portus appre hẽsione cͫ ss.G.

Expanded text:
in laqueos ruit, ut non aliquid dulce prein laqueos ruit, ut non aliquid dulce presentiat. Prospere navigavi. Et sacrilegi prospere navigant et viri sanctissimi naufragantur. Navigavi feliciter. Crede michi: si pergis, infeliciter navigabis. 88 DE VOTIVA PORTUS APPREHENSIONE
Abbreviated transcription (Latin):
aigacione utor prospenexz
llctas / ut q ita dixmm erta nanfrrgn.
si semꝑ turbidũ dẽt mare nullꝰ hõi ͫ
nauigaret S mare in blandñ ⁊ suane
est T Suppecca suanitus predo nũ
blandicie mine sunt liͨ facies maris
repente mictabitur aliud õẽ putes.
monstroq gelidus queras ubi est equor
illud quod laudabam uñ uo lin tõ mlti
tãq horribłes̃ aquaro mõtes. unde hit
pendenciũ fremitꝰ procellar et mina¬
cibus spinis surgentes fluctꝰ ĩ n¬
bila. nescint nisi exꝑti quid est mare.
et p̃ feror belua qui W illi a peco
miuo fidet ninꝰ deconstancie / nullius
rei gtnformatio tam crebra tã piclosa
tam subcta nichil deinq seu mollius
dũ iacet seu dñ singit ĩmiciꝰ E
Placdũ nũc eqnor ĩmotũq est H
qeur ip̃e subsidũt de histũep tu pe¬
sago tribuis ut constat simlatus tor¬
por  noli fidere. sepe fortimã retẽtare
demẽcia est G ⁊ ñt aũt placide
nauigam s Nullũ fere aĩal sit

Expanded text:
igatione utor prospera. Sllitas utque ita dixerim, esca naufragii. Si semper turbidum mare, nullus hominum navigaret. Mart. Suspecta suavitas, predonum blanditie mine sunt: hec facies maris repente mutabitur; esse aliud putes monstroque gelidus queras: “Ubi est equor illud quod laudabam?” Unde vero hi tam multi tamque horribiles aquarum montes, unde hic pendentium fremitus procellarum et minacibus spumis surgentes fluctus in nubila? Nesciunt nisi experti, quid est mare et quam ferox belua quidve illi a poeta minus fidei minusve constantie, nullius rei transformatio tam crebra, tam periculosa, tam subita; nichil denique seu mollius dum iacet seu dum surgit immitius. Placidum nunc equor immotumque est. Terre ipse subsidunt dehiscuntque: tu pelago tribuis ut consistat simulatus torpor! Noli fidere: sepe fortunam retentare dementia est. Nunc saltem placide navigavi. Nullum fere animal sic
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid cogitare/ qualr ne ubi sis
iaciturus. ei ͤ pñtis status Em
condic̃oe metiri uelim. mortem¬
q ip̃am añꝙ̃ ueniat tã familia¬
rem tibi effice. ut non horreas
uemiẽtem, Miors eñ sola est que
possit morͣle corpꝯcłin ab om̃i
agoctudme liberare

Expanded text:
aliquid cogitare, qualiterve ibi sis aliquid cogitare, qualiterve ibi sis iaciturus, et presentis status tui conditionem metiri velim, mortemque ipsam antequam veniat tam familiarem tibi efficere, ut non horreas venientem. Mors enim sola est, que possit mortale corpusculum ab omni egritudine liberare
Abbreviated transcription (Latin):
agitor N situ cãm doloribus
pͣrebiusti. grude culpam plecti si mniꝰ.¬
prĩmuns exhortem culpe aiͫ
solate/ Et si doles. modestiam
adesse. ac alesse culꝑam gande
pidi pacĩe clippeñ oppone ꝑpetũmũ
in om̃ auxietate docum̃tũ. quo
ulla unquã medicina salubriꝰ
reperit᷑ D Tibie dolotib pre¬
grauatuã In R Consulent nedici
ut iaceas /nẽt te loco moneas. hãt hand
ĩepte illi quid̃ nt pꝰ dampnũ fa¬
çias quos aute debuecas/ Ego
Aũt de illorĩ ꝯcilus ił ampłis
dicam. s tu ip̃e qͣnti ea suit ꝑcetii
tuo distes Impendio. Idem tñ cõ¬
sulam ꝙ medici s resptu alio.
illi enũ te iacentem fomentis adhi¬
bitis ĩstaurari posse faciliꝰ opi¬
nãtur dũ ad locũ dolentem nec
ppũs adco ꝯfłuut nec humores.
egote on tuo lectulo ꝯposttum.
q̃ꝙ do salute corporra euentuꝵ
sit sepd̃itis in t̾ra curis oĩbus.
et transquillo tantisẜ ꝑ accubitr.
mittigati angoribus. de sepulthro

Expanded text:
agitor. Si tu causam doloribus agitor. Si tu causam doloribus prebuisti, gaude culpam plecti; si minus, exortem culpe animum solare. Et si doles molestiam adesse, at abesse culpam, gaude. pidi patientie clipeum oppone, perpetuum in omni anxietate documentum, quo nulla unquam medicina salubrior reperitur. Tibie doloribus pregravatus sum. Consulent medici ut iaceas, nec te de lecto moveas, haud inepte illi quidem, ut post damnum facias, quod ante debueras; ego autem de illorum consiliis nil amplius dicam, sed tu ipse, quanti ea sint pretii, tuo disces impendio. Idem tamen consulam quod medici, sed respectu alio. Illi enim te iacentem fomentis adhibitis instaurari posse facilius opinantur, dum, ad locum dolentem, nec spiritus adeo confluunt nec humores, ego te in tuo lectulo compositum, quicquid de salute corporea eventurum sit, sepositis interea curis omnibus et tranquillo tantisper accubitu, mitigatis angoribus, de sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
ut multa ꝵ c̾ausa fẽ om̃is non
alũde ꝙ̃ ex uobia ip̃ia est Inre
gꝭ ĩ uos ex nobis otta reflectu.
obłcti oĩi illud conciliũ sapientis
Palpebre tue p̾cedant gressais
tuos et illud alt̾ius. p̾mũ argn¬
mentũ cõposite mentis estimo
posse cõsistere et secũ mordtri noq
ꝯsistẽ potestis noq gressus brõs
accendere . s ut ceci p̾ciꝑites lac
illac palpitando disteri  e¬
ad lapidem nũc ad lignũ offen¬
ditis / illud plane mirabile ꝙ cul
pas uestaas ĩsonti tribuitis nat̾e.
qn eciam uoluptas  Iure demence.
oquorũ uos ferienciũ turbis in¬
gonͣtis tribitis unde sepe fer¬
rataꝵo talcud uestigia reportatis.
nõne tibi uidetin. ꝙ apud cit̾ouem
umi dicitun. pene om̃ib ꝯuenire.
hiet mala ĩquit stultissime tota
ipe tibi adidisti sic̾ est heecle / no¬
lite uos fallere. mala bestca ma¬
gna ex parte uobis ip̃is facins que
stabilis ꝙ uarus afficiat᷑ ĩꝯmodis
non ĩnustũ est D Cibiarũ dolore

Expanded text:
on aliunde quam ex vobis ipsis est; iure igitur in vos, ex vobis orta, reflectitur. Obliti enim illud consilium sapientis: “Palpebre tue precedant gressus tuos”, et illud alterius: “Primum argumentum composite mentis existimo posse consistere, et secum morari”; neque consistere potestis, neque gressus vestros attendere, sed ut ceci precipites hac illac palpitando ad lapidem, nunc ad lignum offenditis? Illud plane mirabile est, quod culpas vestras insonti tribuitis nature. Quin etiam voluptas mira dementie: equorum vos frementium turbis ingeritis, unde sepe ferratorum calcium vestigia reportatis. Nonne tibi videtur quid apud Ciceronem uni dicitur, pene omnibus convenire? “Hec mala, inquit, stultissime tota ipse tibi addidisti”. Sic est, hercle, nolite vos fallere: mala vestra, magna ex parte, vobis ipsi facitis, que stabilis, quod variis afficiatur incommodis, non iniustum est. Tibie doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
ibiarũ bexor egͥtudiẽN
In om̃i uicis edificio
quod fuidam̃tis insidet/ Ceteca
eiũ ut tũq corcigas. hoc Ruiñam
tralit qua instante amdest teliqñ

Expanded text:
ibiarum vexor egritudine. In omni edificio quod fundamentis insidet. Cetera enim utcunque corrigas, hoc ruinam trahit; qua instante, quid est reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
sic nił iaui Rarius uirtute/ Eloq̃tia
ip̃a quã pancorũ dixi młto est cre¬
brior ꝙͣ uirtus adeo ꝙ om̃a possunt
om̃s negligunt quod panci possunt
om̃a appetũt om̃a expiut. P uer¬
borũ ĩopa sũ S Rebus intende aĩm.
in berbis eiũ flatus et labor et eloqͥñ.
in rebus quies uirtus ac felicitas¬
D loqui qiescio R aulti q̃ minꝰ
sciũt magis agẽ gestiit / eqͥtandi
istiũ equo ĩpone uix illũ inde diuul¬
seria te loquẽdi ignarũ saltem pu¬
dor ad tacendũ cogat/ Et si loqui
nescis quod alu audiant diste lop̃p̃tes
alios audire/ non est miꝰ artificiũ
tacere ꝙͣ loqui cũ sit tucius atq fa¬
cilu¶ Non possum expͥmẽ quod
in corde est P Si intellectu polles.
magius q et altis qui ĩ aĩo st̃̾ sẜib.
Iocunda uox et uolullis lingna non
suppetit/ quieste noli quod ĩfeliciter.
succedit retentare quid g̾bono tuo
luique alus. non liugnã stilũq suꝑ¬

Expanded text:
sic nil iam rarius virtute; eloquentia sic nil iam rarius virtute; eloquentia ipsa quam paucorum dixi, multo est crebrior quam virtus; adeo, quod omnes possunt, omnes negligunt; quod pauci possunt, omnes appetunt, omnes experiuntur. Verborum inops sum. Rebus intende animum: in verbis enim flatus et labor et eloquium, in rebus quies, virtus ac felicitas. Loqui nescio. Multi que minus sciunt magis agere gestiunt. Equitandi inscium equo impone: vix illum inde divulseris, te loquendi ignarum, saltem pudor ad tacendum cogat; et, si loqui nescis quod alii audiant, disce loquentes alios audire: non est minus artificium tacere, quam loqui, cum sit tutius atque facilius. Non possum exprimere quod in corde est. Si intellectu polles, magnisque et altis qui in animo sunt sensibus iucunda vox et volubilis lingua non suppetit, quiesce: noli quod infeliciter succedit retentare. Quid ergo? Bono tuo linque aliis, neu linguam stilumque sup
Abbreviated transcription (Latin):
loquiũ deest N alt̾o que¬
cares natiue bñficiũ a¬
gnoste que ut magnũ tibi ĩ an¬
cipttes reoa. sic in te non p arion
fortune ius eripint m̃łti pp̃ elo¬
quẽciam piere si huic dubitas
ut̾usque eloquii pͥncipes ẽt̾roga.
nã nũoꝵ ob hant cõm passim
peñciũ plena sunt omĩa ĩ quib
idem ap̃e piculo qui excellenciẽ
obsturũ nomen ꝓpugnacłin est
salutia finge aũt abesse ꝑiclm. de
disertis nuiꝙ abest labor nichil est
in rebus tam ĩaue ꝓ quo tanti la¬
bores tante q uigiłie ultro suscipi¬
autur. flatus uolatilis sic excet ãtͫ
quẽcie mltũ ẽẽt mltoꝵ quoq in
quibus et tua forsitan ut uita sic
et tucior fama erct P Nichil est
eloquencie l Cura ut sapiẽ sit
aliquid ut ĩocencie ut u̾tutis illa
eñ pancorũ. lec sũt om̃ non te
insignis poetap non te maior ora¬
torũ rarctas trahat ymo uo inde
ut subito dc̃m mittem si te farctas
allilit hrͦ age. hac ad illam itur.
uia ĩdignũ quid̃ ut mł melius sit

Expanded text:
loquium deest. Altero quecares: nature beneficium agnosce, que ut magnum tibi in ancipites reos, sic in te non parvum fortune ius eripuit. Multi propter eloquentiam periere; si hinc dubitas, utriusque eloquii principes interroga: nam minorum ob hanc causam passim pereuntium, plena sunt omnia; in quibus idem ipse periculobscurum nomen propugnaculum est salutis. Finge autem abesse periculum: disertis nunquam abest labor. Nil est in rebus tam inane, pro quo tanti labores tanteque vigilie ultro suscipiantur; flatus volatilis sic exercet aniquentie multum esset, multorum quoque in quibus et tuta forsitan ut vita, sic et tutior fama erit. Nichil est eloquentie. Cura ut sapientie sit aliquid, ut innocentie, ut virtutis: illa enim paucorum, hec sunt omnium. Non te insignis Poetarum, non te maior oratorum raritas trahat, immo vero vide ut subito dictum mutem: si te raritas allicit, hoc age, hac ad illam itur via. Indignum quidem, ut nichil melius,
Abbreviated transcription (Latin):
¶et si forte de talib netellexit possũ
cenrdffensis anrib seneta andiue
multi domñ ẜui occuppant¬
Q mlte igitur lites mla iurgia
mlta bella de ce qualz pugna erit
noua cotidie a̾mĩa profecantur.
ac purgentut. Et tu medins inter
partes sedeas oportet Iudex ftñs
ex dños non potes litigñ domo
expellere. litigantes potes G ob¬
sideor famlis sine quib uiu̾e ne¬
queo N quid agarssi eo usque
ꝑuentũ est ut sine hostibus tuis
esse non potes gaudeas paucta¬
te illoꝵ ac uilitate tibi consule.
pelle formosos pelle cõꝑtes. at¬
callidos pelle uel facie sili placẽtes
nel ingenio uel gnẽ /Inter paucos.
eosq hebetes atq̃ ĩcultos tirrius
ages non quia meliores sed quia
hec õ sũma / ut in ẜuo soła quidã
aut certe pͥma fides estimãda sic
si quidã hat in ꝑte p̾tuleris crode
michi. magno cñ fenore nicõꝑ q̃lis¬
cũq illa breius tibi ueniẽt do¬

Expanded text:
Et si fortasse de talibus intellexit, possum Et si fortasse de talibus intellexit, possum inoffensis auribus Senecam audire. Multi domum servi occupant. Multe igitur lites, multa iurgia, multa bella; de re qualibet pugna erit, nova quotidie crimina proferantur, ac purgentur, et tu medius inter partes sedeas oportet, iudex factus ex domino. Non potes litigium domo expellere, litigantes potes. Obsideor famulis sine quibus vivere nequeo. Quid agam? Si eo usque perventum est, ut sine hostibus tuis esse non audeas, paucitate illorum ac vilitate tibi consule: pelle formosos, pelle comptos acallidos, pelle vel facie sibi placentes, vel ingenio vel genere, inter paucos eosque hebetes atque incultos tutius ages, non quia meliores, sed quia hec summa est, ut in servo sola quidem, aut certe prima fides extimanda sit. Si quid hac in parte pretuleris, crede michi, magno cum fenore vitiorum, qualiscunque illa brevis tibi veniet vo
Abbreviated transcription (Latin):
inter se em̃ dissident mrͣutatꝭ alt̃
alt̾cantin. alter ad alt̾ins respiciens
manĩ ip̃e ĩterim occiosus ꝯplosis¬
q sus sedens manib. dñi bĩtũ
induisse. sũ decus estimat et
nil censet houestius ꝙ̃ nichił agẽ.
cũcta pollicitii / de luis nãq nĩt
loqͥm᷑ qui fla professione uentris
ignani negociũ agentes. ẜuicio
hunili non tm̃ uolictarie si ĩpor¬
tune se se cõferunt ĩmnͬablis turba
si uilis qui cũ tot pateant artes.
quos non uoluntas ꝓpͥa si aliena
uis et sua sors in ẜuitim traxit ut
ñiꝰ parior. eta crebrior u̾tus et nõcõr
fideo mĩniꝵ aliud est ẜuire uelle.
aliud est cogi lun g̾ fortuẽ mẽores
ut eosdom se in om̃̃i stuta p̃beant. neu¬
nã uirtute cñ libectate ̃ ꝑdiderĩt̃.
tũ id nec̃ant quos uolentea sõpus
uenter. gula ocĩ cupiditas mali
non est si ducib suis student atq e
n qui tale nichil quod scq̃cent᷑
hũete iaccurã siqnti ac fortimam
sepe qd liberi fuerant ẜm oñdunt.

Expanded text:
Inter se enim dissident, murmurant, altercantur, alter ad alterius respiciens manus; ipse interim otiosus, complosisque suis sedens manibus, domini habitum induisse, suum decus existimat, et nichil censet honestius, quam nil agere, cuncta pollicitus. De his namque nunc loquimur, qui falsa professione ventris ignavi negotium agentes, servitio humili, non tantum voluntarie, sed importune sese offerunt, innumerabilis turba sed vilis, qui, cum tot pateant artes quos non voluntas propria sed aliena vis et sua sors ad servitium traxit, ut numerus rarior, ita crebrior virtus et notior fides. Nimirum aliud est servire velle, aliud cogi. Hi ergo fortune memores, ut eosdem se in omni statu prebeant, neu virutem cum libertate perdiderint, cum id nequeant, quos volentes somnus venter, gula, otium, cupiditas mali non est, si ducibus suis student, atque hi qui tale nichil quod sequerentur habuere, naturam secuti ac fortunam, sepe quod liberi fuerant, servi ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
igitur. non irasti proxiͣ non ul¬
cisti si frenare nam ne ac ͫ rapiat
qo non decet ctu ͦ st ulcisti non
posse eciã si uelis̾spulthra michi
Pripitur. uindicca pulclirior ueniã
relinquitur et pulch̾ria oñm obli¬
nõ hec inter om̃s p̾ͥncipes Iuliũ
cesarem illustrant ĩmunẽ et in¬
gloriosissum sũt t̾ũpii ĩ ꝯꝑabłio rei
nulctaꝵ excellen᷑ altissim ingerenti
ꝑclara elop̃cia nobłitas gn̾is forma
corporis Et ĩuictiãi magnctudo.
cũ uicͣta collegeei nil in coclariꝰ
clem̃cia et offensarũ obłioe reꝑies.
que ꝙͣꝙ̃ sibi mat̾iam mortis atcule¬
rit ut iure  p citm illud ĩ finĩe
canẽtur mea ẜuasse ut ẽẽnt qui
riendũ ecat p̃t quod m̃o tali ob xe causa

Expanded text:
ulcisci, sed frenare iram ne animum rapiat quo non decet, tertium est ulcisci non posse, etiam si velis. Pulchra michi preripitur vindicta. Pulchrior venia relinquitur, et pulcherrima omnium oblivio. Hec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustravit: innumere et ingloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei militaris excellentia, altissimum ingenium, preclara eloquentia, nobilitas generis, forma corporis et invicti animi magnitudo, cum cuncta collegeris, nichil in eo clarius clementia et offensarum oblivione reperies, que quanquam sibi materiam mortis attulerit, ut iure Pacuvianum illud in funere caneretur: Men servasse, ut essent, qui riendu
Abbreviated transcription (Latin):
ost genitpo addit non derberit
si uerborũ castigacõe utendũ rega
mansnetudĩe in duro pede calcãtes.
lentes qui neq ẜmonẽ teneant
neq ꝯtiliũ hẽant et quictũ fedent.
fame. segnes gule aut̃ ꝓpͥe atq
libidĩa uigilantissim curatores.
um ille ĩdeo fors fortassis hit
consulit quia in ẜuo un opinatin.
quod iam ante de amico fec̾at fidelem
si c̃ diderio facies. ecodo non cognans
eo optimo gnẽ hom amicos esse
solites. ẜnos ex pessimis / e quid̃ non
sa mille ãnis lupñ agnũ c̾dideris

Expanded text:
non verberum, sed verborum castigatione utendum erga mansuetudinem duro pede calcantes: lentes, non neque sermonem teneant neque consilium habeant et convictum fedent, fames segnes, gule autem proprie atque libidinis vigilantissimi curatores. Verum ille ideo fortassis hoc consuluit, quia in servo verum opinatur, quod iam ante de amico dixerat: “Fidelem, si credideris, facies.” Credo, non cogitans ex optimo genere hominum amicos esse solitos, servos ex pessimo; equidem non si mille annis lupum agnum credideris
Abbreviated transcription (Latin):
me displetet ciꝰ q̃riũ non dede delecter.
Dabierũt ẜni L O si redeant.
uideas q occułis ꝙ aĩo iam indisti.¬
qͦt quid illos uicia c̾cumistent quot
noquite quot doli quot mendatoꝵ
artes quot stelerũ spẽs quot fui toꝵ.¬
tiuoꝵ qnot in liorieas comitatum/
lune qr redenitib obstruas mͥ itõ¬
qi gandeas. tna domĩe malia exhan¬
stam lenatam q ponderib Qẜm
simił om̃s abiere ¶ siuiłq cũ
illis cure graues moleste q selli¬
quot ĩplendi uentres quet tegendi
humeri quet armuandi st̾ngendiq
pedes uagi quot accuti ungnea ob̾¬

Expanded text:
me displicet cuius contrarium non delectet. Abierunt servi. O, si redeant videasque oculis, quod animo iam vidisti: quot illos vitia circumstent, quot nequitie, quot doli, quot mendaciorum artes, quot scelerum species, quot furtorum! quid ni horreas comitatum, limenque redeuntibus obstruas, merito gaudeas, tuam domum malis exhaustam, levatamque ponderibus? Servi simul omnes abiere. Simulque cum illis cure graves, molesteque solliquot implendi ventres, quot tegendi humeri, quot armandi stringendique pedes vagi, quot acuti ungues ob
Abbreviated transcription (Latin):
rele qñ ẽt̃ execcatões tacte q deuo¬
ẜuicio caruisse qͥuis tam ambcosus
ut nesciat asc̾bendũ lucio ⁊
diffugerũt ẜmł Quis nuꝙ
de fuga lõa tñt questus est Iulio
at modestis uictorib t̾ga hostiũ
indisse satis est qñ et̃ id ipẽ alibi
fugientib parci inbet sola hostiũ
qͥtentꝰ fuga idom facito / Et se tui
lostes gramõre supplicio digni cẽnt¬
ligatos fugisse sufficat atq illor
fuga tuam metire uictoriã/ abla¬
tamq tibi m̃itatem uindute
seuerior intellige Osoem fu¬
geres sponte igit᷑ fut̾ qd̾ cogẽdi
etant gr̃am hẽto. depellendi ãma¬
nes belnas tibi demptus est labor
hinc q̃reris. fugerunt qui uon nͥ
fugissent tu fugẽ debnisseal fuge¬
cunt qui aut fugiendi ecant aut̃
fugandi ñt tu liber nñt securus
uñt domꝰ tue dña romãsistre
fugerunt ẜui ¶ fugitinos uen¬
dicandi iua est dño. tu te dñmdissi¬

Expanded text:
rele, quin et execrationes taciteque devoerito servitio, caruisse, quis tam ambitiosus ut nesciat ascribendum lucro? Diffugierunt servi. Quis unquam de fuga hostium questus est? Iulioat modestis victoribus terga hostium vidisse satis est, quin et idem ipse alibi fugientibus parci iubet, sola hostium contentus fuga; idem facito. Et si tui hostes graviore supplicio digni essent, fugisse sufficiat, atque illorum fuga tam metire victoriam, ablatamque tibi necessitatem vindicte severioris, intellige. Servi fugiere. Sponte igitur fecere quod cogendi erant. Gratiam habeto: depellendi immanes beluas tibi demptus est labor; hinc quereris? fugierunt qui nisi fugissent, tu fugere debuisses. Fugierunt qui aut fugiendi erant, aut fugandi. Nunc tu liber, nunc securus, nunc domus tue dominus remansisti. Fugierunt servi. Fugitivos iudicandi iu
Abbreviated transcription (Latin):
ra ałia tucius est uitare ꝙͣ caꝑe¬
D Deri me so ͫ Reluqrunt¬
z uere so  ueq ĩo pom. si ne solꝯ
sis ẜimli egeas comitatu ita nec
sui ne agitur tui cẽ sins te cupint̃. tu
sine illis esse non potes uide ne hot
desidernõ ĩane sy turpis anaricia

Expanded text:
alia tutius est vitare quam capere. Servi me solum reliquerunt. Vere solum, vereque inopem, si, ne solus sis, servili egeas comitatu. Ita nec rvi ne igitur tui sine te esse cupiunt, tu sine illis esse non potes? Vide, ne hoc desi
Abbreviated transcription (Latin):
est opus: serues dic. oĩa dixis. D. Deruis
obsideor. quid ꝯsulis. R¬
in urbib male pacatis accidit una
sidemtib fau̾et bĩ ͥ eĩ malo liberari:
purga ai tui statũ. ẜuos em̃ ca¬
stigãre nec sus sonece conciliis
nõq aliis potes ste uelis ẜ ꝯponẽ¬

Expanded text:
est opus? Servos dic, omnia dixeris. Servis obsideor: quid consulis? in urbibus male pacatis accidit, una sidentibus faveret. Vis hoc malo liberari? Purga animi tui statum! Servos enim castigare neque his Senece consiliis, neque aliis potes. Te, si velis compone
Abbreviated transcription (Latin):
alia seruis obsideor ¶
nũt recte ais. obsideor o
liui t̾ c̾cũfultꝰ uidebare.
ss obsessus ecas non familiari som
excitu s hostili B Indonnitis
serius premorR Qne acies ꝯtra
te milttant ĩ suaue negotĩ P¬

Expanded text:
alis servis obsideor. Nunc recte ais “obsideor”: olim tibi circumfultus videbare, sed obsessus eras, non familiari solum exercitu, sed hostili. Indomitis servis premor. Tue acies contra te militant, insuave negoti
Abbreviated transcription (Latin):
Iuliũ cesacem utq affricañ ma¬
gnũ põpeiũ marĩ alexard ͫ pi
nomĩs se se actib ꝯtinẽtes et non po¬
cuis actib insultantes artes scito
non recoptacula forciũ s ĩertiñ esse
latibula certe hac etate stephanus
columpñẽẜ emi om̃is illustͥbus uiris par. cũ¬
fumã sui nom̃ĩs uenisset nobilis
essẽt q die qͣnodam grani et ancipiti
prolio et ingenti turba hostiũ c̾guẽti
Ille pericłm uidens accessit ꝓpitius
et ubi ĩquit ost stephaue aix tua/ est¬
diguissimiã sic est añt sc̃i et deuon uiri
oẽm spem in deo hũt/ iusti et polliti
in u̾tute fortes et bellicosi ⁊̃ armis.
trundi et ignari ĩ muris acq artib
De suꝑerlettili preciosa c. gg ͫ ẜ

Expanded text:
Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non receptacula fortium, sed inertium esse latibula. Certe hac etate Stephanus Columnensis, evi omnis illustribus viris par, cufamam sui nominis venisset nobilis essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circumventi, ille periculum videns accessit propius et “ubi” inquit “o Stephane, arx tua estdignissimam! Sic est autem: sancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arcibus. 36 DE SUPPELLECTILI PRETIOSA In
Abbreviated transcription (Latin):
mictissimis accib habitoꝵ
In odib bom aliquid est in
art̾ibus mali multũ ille pio¬
Regunt ab estibus a uentis ab ymbrib
hẽe aĩ ͫ possidentia solitudinũ proce¬
llis obicũt / et secctutem pollitite. amis
afferunt et pauores G Arx i̾ pre¬
ualidis menib cĩctacenta est B an exci¬
dit illud pparthani dictũ qui auico mu¬
extensistia recte quidꝰ / ac si uiris turpit̾
Gartem lẽo fortissimã N Quid
nisi im pacĩa et suꝑbia et anaricia ut̃a
facit ueł ut artibus opus õẽt qͣnto ecat
honestins equo qure cũ homĩb un̾ie et in
plano cultisq a gellis lp̃tate/ quietos
inclusisse noccͣns excubus ululantem.
teq tua misoria suspectum et ĩmdiosũ
om̃ibus redidisse/ au et publicole fc̃m̃
excidit qui q̃ma inter p̾mos uebem ar¬
mã ẜuicio regio liberrisset senciẽs tñ se
situ edm̃ suppeccũ plebi. ut se ip̃m licet
ĩdigna suspicione libecuiet domũ suam

Expanded text:
itissimis arcibus habito. In edibus aliquid boni est, in arcibus mali multum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico paextruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”? Arcem habeo fortissimam. Quid nisi impatientia et superbia et avaritia vestra fecit ut arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset, sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet indigna suspitione liberaret, domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
non impodit S Restitit aliꝗͣtulũ
senonũ insultibus arx tarpeia/ peno¬
rũ tarẽtina donec ut̾q optimo rome ͦ
succursum est illi camuillus affut
huic fabius. s an gonuã arx loctẽsis
ab ip̃o deffendi quiu̾it hambale ꝓto¬
fecto nec ylion ip̃m nec brisa deffen¬
di petuit nec chorintus q̃ una per¬
uetustã ĩ expugnabilis fumã habuerat. s hãc¬
cantist heãt sibi m̃mꝰ uictor eripint
Aõue aute hos septuagĩta ãnos ẜ¬
nestina arx quu nestio au blla niꝙ̃
forcior ẽẽt atq municior ab illo ma¬
gno Noste qr armis non pot̾at blau¬
diciis ac promissis fallatibus capta
fuit et direupta et uix tãdem uelut e
olongeua febre fragilior cesrexit.
ad sñmã ił ĩexpugnabile. tictĩd
nil ab humanis est frrindibus Q
Arcte subuons minctissima uił ti¬
meo Rz artes. pestiferam ml̃tis confi¬
denciam p̾̃buere multi qui tuti siue
artib in pace uixissent arciũ fiducia
ausi sũt uñ ip̃ia in artib ꝑiore ut

Expanded text:
non impedit. Restitit aliquantulum Senonum insultibus arx Tarpeia, Penorum Tarentina, donec utrique opportuno remedio succursum est: illi Camillus affuit, huic Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso defendi quivit Hannibale? Profecto nec Ilion ipsum nec Byrsa defendi potuit nec Corinthus, que una pervetustam inexpugnabilis famam habuerat; sed hanc sibi Mummius victor eripuit. Nonne ante hos septuaginta annos Prenestina arx, qua nescio an ulla usquam fortior esset atque munitior, ab illo magno hoste, quia armis non poterat, blanditiis ac promissis fallacibus capta fuit ac diruta et vix tandem velut e longa febri fragilior resurrexit? Ad summam, nil inexpugnabile, tutum nichil ab humanis fraudibus est. Arce subnixus munitissima nichil timeo. Arces pestiferam multis confidentiam prebuere. Multi qui tuti sine arcibus in pace vixissent, arcium fiducia ausi sunt, unde ipsis in arcibus periere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
axillorũ in ludo ꝑaidci
õne tibi dix̾am dñ uincẽs
femus id ec̃ non lutͣ
ludõ ex haustus sc̃ N hic ẽ lude
illi mos qui medicis ꝑexigno ĩgesto
płimũ exhaurire / Erode aut̃ nuchi
nũt pocius gaudendũ. ꝙͣ dũ flõ guu¬
dio exultabas Melior est acris ca¬
stigacio ꝙ blanda fallacia illud te
lucellũ ad ludi uoruigĩem uotabat᷑
hͦ te dompnũ inde retriliet satius est
turpi freno rectũ iter agẽ ꝙ habenis
in ludo taxillorio N uicisti ĩ ludo
morũ. si quid egeris profundiꝰ acten¬
disti alioqͥn morbo ĩ sanabli feustra
remedia ꝯgeriãtur. si ab hͦ baruatro
nec te dampnũ cetrrihat nec pudor.
agrediare
g̃e spousa alteri ad

Expanded text:
axillorum in ludo perdidi. Nonne tibi dixeram, dum vinceres, fenus id esse non lucrum? Ludo exhaustus sum. Hic est ludo illi mos, qui medicis: perexiguo ingesto plurimum exhaurire. Crede autem michi: nunc potius gaudendum, quam dum falso gaudio exultabas. Melior est acris castigatio, quam blanda fallacia. Illud te lucellum ad ludi voraginem vocabat, hoc te damnum inde retrahet. Satius est turpi freno rectum iter agere, quam habenis in ludo taxillorum. Vicisti in ludo morum, si quid egeris profundius attendisti; alioquin morbo insanabili frustra remedia cogerentur, si ab hoc baratro nec te damnum revocat nec pudor. ggrediare. 17 DE SPONSA ALTERI AD
Abbreviated transcription (Latin):
uix tit insi cara ad moᵐ fili pietas
tate certam̃ unicant quib largins
caritatis fõtis celestis affluxerit.
rentes/ nec dũ adolestentiũ ea est
pietas. aut maiorũ rou̾encia. q̃ ppare
aliud cogat ꝙ si forte p̾t sp̃ẽ ene¬
nerit/ nullã in terris celo gratius
spectat la fugi q̃at U Est̃ michi
mater optima ꝵ Esto illi bonua sultẽ
filius scito te illi pͥmũ pondus ac tediũ
fuisse de hunc at̾rimũd dolorem pꝰ ꝯtinũ
laborem ⁊ repidam q sollicitudinẽ me¬
mento  uberit alit̾ciũ q uberũ quot illi
sompnos. quot q cibos seu Iocos tius fle¬
tibus abcũperis quot aut metus aut
dolores tis casibus peperis/ et fortasse
non nꝙ̃ ꝑiculora quoq gaudia repe
oiũ ut dolor filioꝵ mortis. sit gandũs
uite miseras mr̃es mori ꝯpulit patint
ho blie eo clarius die quo reliquie
eladis ad tͣusmenũ accepte romam sꝑso
agnũe tepetebant. due incẽs filios qͥuos
in acie cecidisse tefẽntib credid̾ant¬

Expanded text:
vix eum nisi rara admodum filii pietas tate certamen: vincant quibus largius caritatis fons celestis affluxerit. rentes, necdum adolescentium ea est pietas aut maiorum reverentia que sperare aliud cogat. Quod si forte preter spem evenerit, nullum in terris celo gratius spectaculum fingi queat. Est michi mater optima. Esto illi saltem bonus filius; scito te illi primum pondus ac tedium fuisse, dehinc acerrimum dolorem, post continuum laborem trepidamque sollicitudinem. Memento uteri altricumque uberum, quot illi somnos quotque seu cibos seu iocos tuis fletibus abruperis, quot aut metus aut dolores tuis casibus pepereris et fortasse nonnunquam periculosa quoque gaudia. Sepe enim ut dolor filiorum mortis, sic gaudium vite miseras matres mori compulit. Patuit hoc ultimum eo clarius die, quo reliquie cladis ad Transumenum accepte Romam sparso agmine repetebant: due matres filiis, quos in acie cecidisse referentibus credideran
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ingratitudo. ꝙͣ q̃ ĩ mr̃em admigir
Gadliut ãnosa suꝑest gemto R
Quociẽs hant appicia siuł in terram
et quo pergus / ꝙ te augustũ hĩtatłm
omiserit. ꝙ angustũ excipiet. de uentre
mr̃as ꝓp̾e in uterũ t̾re mr̃is onu fe¬
atq raptuntib Iuꝑbie atq anarice

Expanded text:
t ingratitudo quam que in matrem admittitur. Adhuc annosa superest genitrix. Quotiens hanc aspicis, simul terram et quo pergas, quam te angustum habitaculum emiserit, quam angustum excipiet. De ventre matris proprie in uterum terre matris omnium featque raptantib
Abbreviated transcription (Latin):
uisu caruisse insi ut quẽ uirtus
at natura nablem̃ fec̾ant stu¬
pendũ cecitas fac̾et P Cecus sũs
Iocari nicipiã iusi desistas qũt̃ q̃ni
nam quid alid si uires actulisse
tibi cecitas quiuit᷑. ꝙͣ ꝙ de se ip̃o
cecus effectus astlepiades ai uno
s. ut pliero conitatõr gradiare.

Expanded text:
visu caruisse, nisi ut quem virtus visu caruisse, nisi ut quem virtus et natura mirabilem fecerant, stupendum cecitas faceret? Cecus sum. Iocari incipiam, ni desistas queri. Nam quid aliud, si vir es, attulisse tibi cecitas quivit, quam quod de se ipso cecus effectus Asclepiades ait, uno scilicet ut puero comitatior gradiare.
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾osum facinꝰ lux amissa pre¬
pediat menĩsti quid sac̾s sanson ĩ l̃s.
Quid cili bello apud lucamĩ
massilie thireuns ligaat ĩ equore.
de quo quidẽ si poetice tube nuiq
est fidei illud cercius atii re¬
cenenis recordare ꝙ etate gestũ
tua uidete occulis potiusti aet
Iohẽs rex boemꝰ duor siue
gallũ cui ille fait ac brttã¬
nũ regem sex iam lustͥs agitu
dũ pugna illa om̃i apprima
cui ambo reges intecant in¬
clinare fortinã sue ꝑitis In¬
telligeret/ duces suos clara uo¬
ce ꝯpellens. dirigite me ãquit
cicuis in eam ꝑ̃tem ubi rex ho¬
stĩ est atq om̃e Robur ex̾cctꝰ
su quod cũ mesti ac trepidi fe¬
cissont alle equo stimłis ad acto /
eo p̾cipitem se dedit quo spectare
alu cecũ q occulis prosequi bix
audebant ubi cũ fertissima ho¬
stiũ in acie non fortiter modo
s lo norifice pugnans Ruit ip̃is
mirantib et landantib qui ui¬
Et quid oro glorie uĩ fortis obfuit

Expanded text:
generosum facinus, lux amissa pregenerosum facinus, lux amissa prepediet. Meministi quid sacris Sanson in literis, quid civili bello apud Lucanum Massylie Tyrrhenus agat in equore? de quo quidem si poetice tube minus est fidei, illud certius atque recentius recordare, quod etate gestum tua videre oculis potuisti: ut Ioannes rex Bohemus duorum sine Gallum, cui ille favit, ac Britannum regem, sex iam lustris agitur, dum pugna illa omnium asperrima, cui ambo reges intererant, inclinare fortunam sue partis intelligeret, duces suos clara voce compellans. “Dirigite me, inquit, ocius in eam partem, ubi res hostium est, atque omne robur exercitus sui”; quod cum mesti ac trepidi fecissent, ille equo stimulis adacto, eo se precipitem dedit, quo spectare alii cecumque oculis prosequi vix audebant, ubi consertissima hostium in acie non fortiter modo, sed horrifice pugnans ruit, ipsis mirantibus et laudantibus qui vinone perituram. Et quid, oro, glorie viri fortis obfuit
Abbreviated transcription (Latin):
plredab ꝙq sine occulis fieri
posse uix crederes geomettis
quoq destptõib oꝑam dabat et
alionis manib lilieas protralii
Iubens. suo de illis ingenio disse¬
rebat / gayus deusus absque
occulis. s Iuris ciuilis noticia
tanta fuit ut dony eius conful¬
torũ frequẽtie᷑ cotidie Repletur
Et uidebant illi qua netur
patrocinũ Implorabant s cla¬
rissimꝰ om̃i quos famosa ceci¬
tas habuit appus claudius et
Re cecus et aiõie / qui cecctate pre¬
ssus ac senio non p̾uatus mõ
conciliis a ppło noscebatur / qͥrquns
in Iure nel in facco scrapulus in¬
cidisset s auctoritate ac sĩna
tictus sonsii reliquos om̃is atq
ĩsuꝑ mentem ip̃am abitis handaliter
qͣ qui uniꝰ dampni lenis ĩpaciã
quo ꝑgani uideo ¶ ac duyo tui
indet sine is est ãnnꝰ. sine unꝰ
aliquis ex more ceci gressum
nobilem / et p̾clare u̾titis accus
ultimos ac fastigia sũma per¬
ueniãs neq inisi uis aĩ defuerit

Expanded text:
quodque sine oculis fieri quodque sine oculis fieri posse vix crederes, geometricis quoque descriptionibus operam dabat, et alienis manibus lineas protrahi iubens, suo de illis ingenio disserebat. Gaius Drusus absque oculis, sed iuris civilis notitia tanta fuit, ut domus eius consultorum frequentia quotidie repleretur, et videbant illi qua iretur patrocinium implorabant. Sed clarissimus omnium quos famosos cecitas habuit Appius Claudius, et re cecus et nomine, qui, cecitate pressus ac senio, non privatis modo consiliis a populo noscebatur, quisquis in iure vel in facto scrupulus incidisset, sed auctoritate ac sententutus sensu, reliquos omnes atque insuper mentem ipsam abicis, haud aliter quam qui, unius damni levis iquo pergam video. At dux tuus videt, sive is est animus, sive unus aliquis, ex more ceci, gressum nobilem et preclare virtutis actus, ultimos ad fastigia summa pervenias; neque, nisi vis animi defuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ decus aspit᷑as honͣeꝵ at demo¬
erctũ ꝯtemplare quorũ alt̃ ut
fama est dũ nura illa ac dĩna
dictaret occulis non uidebat an aĩo lĩce¬
rĩt lucens alter sibi occłos eruit
ne uideret młta q̃ ut ip̃e ar.¬
bitirctur. ueri uisus aciem Impeduẽt¬
dierunt cinꝰ factũ nel ꝙͣ lacide
uel uituꝑio dignũ fuerit non
tores ꝙ si picturã forte. sculp¬
turam uͭ  appellis. Aut phidie
artem tibi mente delegas. ami¬
sisse to ãquit ͥ noͣn negem / insi
hoc ip̃m lucͫ est / ab incepto hu¬
nuli retrrictũ. cogi alcius scecitate
ĩpros ĩbtilissi Quid te ip̃m cece
deseris/ nã tyresias de hõ suprã
diximꝰ uisu cecus. uaticino cla¬
uics fuit noͣm dyoderus stoycus.
s familiaritate cic̾onis ꝙ̃ secta
notior sua uisp̃ ꝑdicũ auditus
solacio leuiebat cũ ei ut citeto
idem ait libri noctes et dies le¬
gecent᷑ quib in studiia occulia
non egebat lric et phĩe suuł et fidib

Expanded text:
rum decus aspiras, Homerum et Demorum decus aspiras, Homerum et Democritum contemplare, quorum alter, ut fama est, dum mira illa ac divina dictaret, oculis non videbat, animo linceus; alter sibi oculos eruit, ne videret multa, que, ut ipse arbitrabatur veri visus aciem impedirent; cuius factum quam vel laude vel vituperio dignum fuerit, non tores. Quod si picturam forte sculpturamve, Apellis aut Phidie artem tibi mente delegeras, amisisse te aliquid non negem; nisi hoc ipsum lucrum est: ab incepto humili retractum cogi altius. Cecitate inops et inutilis sum. Quid te ipsum, cece, deseris? Non Tiresias de quo supra diximus, cecus visu, vaticinio clarus fuit? Non Diodotus Stoicus sed familiaritate Ciceronis, quam secta notior sua, visum perditum auditus solatio leniebat, cum ei Cicero idem ait, “libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat”? Hic et philosophie simul et fidibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pħi rũsum excidit lastiuũ for¬
tasse. s ꝓpriũ / ciꝰ cecitatem cũ
aullces muliercule deplorarent
Iocans / nulla ne ĩquit uobis br̃.
uoluptas nocturna/ facete ille
quid̃ breuit̃q mł̃ta eñ sunt in
obsturo gaudia / sicut et in luce
dolor niultus ego aũt tibi hone¬
sti solus hortateix sũ D ami¬
ssos occulos querors Si bsinꝯ
ma le: gaudendũ tibi pocius pre¬
repta tibi nequicie instͥmenta.
smi bñ ne sit quid̃ est ꝙ doleas.
deus / purũ totũ q illũ ei offer.
quõ ubi acceperit ꝙ̃ꝙ̃ est reliqͥui
acceptũ fecet nł sibi retinuit
qui ãcm dedito corporros occu¬
consolare cũ didimo quẽ tecũ ab
infancia ĩq hac cecitate usque
as exitũ sũmo u̾tutũ ex̾ticio
⁊̃ signem flcer. authoniꝰ senem
uisena nichil moueri debere ait
gaudere ꝙ occuli cões illi tũ an¬
golis salui ẽẽnt / automanũ uẽ
cclestis q magistri discipło di¬
gñm s baĩ sui ad libera luũ studio¬

Expanded text:
ponsum excidit, lascivium fortasse sed proprium, cuius cecitatem cum amice muliercule deplorarent, iocans: “Nulla ne, inquit, vobis videtur voluptas esse nocturna?”. Facete ille quidem breviterque: multa enim sunt et in obscuro gaudia, sicut et in luce dolor multus. Ego autem tibi honesti solius hortator sum. Amissos oculos queror. Si usurus male, gaudendum potius: prerepta ea tibi nequitie instrumenta; sin bene, ne sic quidem est quod doleas: Deus: purum illum totumque ei offer, quem ubi acceperit, quicquid est reliqui acceptum feret; nil sibi retinuit, qui animum dedit. Corporeos amconsolare cum Didymo, quem cecum ab infantia, inque hac cecitate usque ad exitum summo virtutum exercitio insignem, sacer Antonius senem visens, nichil moveri debere ait,gaudere, quod oculi communes illi cum angelis salvi essent. Antonianum vere celestisque magistri discipulo dignum verbum. Sin ad liberalium studio
Abbreviated transcription (Latin):
B luuien aĩe uerũ serua solent
qui alterũ occuloꝵ amiserunt
mosi obrint ora deus. totam q
in pectora lucem detulit ĩfelicem
te uẽ q tecũ et ꝓrsus exoculatũ
si hanc etiã ꝑdidisti ꝙ ut suppicer.¬
ces tue si pgia facient querele
ꝑditur nẽpe flebilius quos uincũ
est hũti P. Occulos capitis mei¬

Expanded text:
. Lumen anime verum serva. Solent, . Lumen anime verum serva. Solent, qui alterum oculum amiserunt,mosi: Obruit ora deus totamque in pectore lucem, detulit? Infelicem te, vereque cecum et prorsus exoculatum si hanc etiam perdidisti; quod, ut suspicer, tue si pergis facient querele: perditur nempe flebilius quod unicum est habenti. Oculos mei capitis
Abbreviated transcription (Latin):
euormiũ penctꝰ q defformud ha¬
bitino non ppectabis / eptanda
cecitas. ꝙͣ et si optablem̃ fuisse
sepe olim fatrar/ eque unqͥuã
nego qñ quid̃ spes fuge nlla
est qdꝯq teriaꝵ berteris par.
insanie regnũ par u̾titis exi¬
liũ li ͦ in statu ꝑdidisse occulos.
fuge at solatu gena et uisũ
perdidi B Gt feĩei uultus
aspcc̃m gaude igi᷑ clande bñ mors
netcabat sunt fenestre młtis q
uiciis obstructũ iter auaricia gula
luxuria pestes qz alie suos mi¬
iustrrs ac satellites amisere ꝙͫ
aĩe tuo hostibus demptũ ost. accre
qui in p̃cipiciũ te ducebant nuꝵ
diccu. sepe q̃dam lucidissima ꝑs
corporis totam aĩam ĩ tenebcus
trahit iam uocautẽ ad meliora
spm̃ sequi ĩcipe Et u̾itriti prebe
care̾sts płimia si lus ꝓpetuo ca¬
ruisses nũt uentuꝵ malis
occurrant uirtus ac cecitas. pre¬
terita deleant dolor ac pña non
lugoas cecitatem mentis occulos
aperturtõ lugondũ foasitan ꝙ di¬
lata est  lumnen occuloꝵ ꝑdidi¬

Expanded text:
enormium penitusque deformium habituum non spectabis, optanda cecitas, quam etsi optabilem fuisse sepe olim fatear, eque unquam nego, quando quidem spes fuge nulla est: quocunque terrarum verteris, par insanie regnum, par virtutis exilium; hoc esto in statu perdidisse oculos, fuge et solatii genus. Visum perdidi. Et feminei vultus aspectum. Gaude igitur: clause unde mors intrabat sunt fenestre, multisque vitiis obstructum iter; avaritia, gula, luxuria, pestesque alie, suos ministros ac satellites amisere; quantum anime tue hostibus demptum est, tantumqui in precipitium te ducebant. Mirum dictu: sepe quidem lucidissima pars corporis totam animam in tenebras trahit. Iam vocantem ad meliora spiritum, sequi incipe, et veritati prebe careres plurimis, si his perpetuo caruisses. Nunc venturis malis occurrant virtus ac cecitas, preterita deleant dolor ac penitentia, neu lugeas cecitatem, mentis oculos aperturam. Lugendum forsitan, quod dilata est. Lumen oculorum perdidi
Abbreviated transcription (Latin):
cculos perdidi N O quot
suil uite fastidia ꝑdidisti.
quot feda spectatłoꝵ lu¬
dibria non bidebiss amisi
occulos R frontis fortasse, non
pectoris. Hn si suꝑant bñ habes.
salua ces est T ecus sũ E
⁊on uidobis solem amplus ped
uidisti Et qualis sit aĩo tenes.
aut si non uidisti ut in parte
sors durior. sic desiderm̃ lentiꝰ
ignote rerẜ Occulis careo S
Celum t̾ramq non aspicies. Ied
celi terre q dñi speccandi fa¬
cultas non eeipitur mltũ illa
clarior est uisio P Fecitate per¬
petua dampnatꝰ sids Non
uidebis a mõ frondosas ualles,
aereas montes floreos cespites
umbrosos specus. lucidos fontes
uagna flunã prrita uirencia qd̾ q¬
quẽq pulth emiũ uisu diciuit
hũaigrem effigiom s nͨ tuiulos.

Expanded text:
culos perdidi. O quot imul vite fastidia perdidisti! quot feda spectaculorum ludibria non videbis? Amisi oculos. Frontis fortasse, non pectoris: hi si superant, bene habet, salva res est. Cecus sum. Non videbis solem amplius; sed vidisti, et qualis sit animo tenes; aut si non vidisti, ut in parte sors durior, sic desiderium lentius ignote rei. Oculis careo. Celum terramque non aspicies; sed celi terreque dominum spectandi facultas non eripitur: multum illa clarior est visio. Cecitate perpetua damnatus sum. Non videbis ammodum frondosas valles, aerios montes, floreos cespites, umbrosos specus, lucidos fontes, vaga flumina, prata virentia, quodque pulcherrimum visu dicunt, humani oris effigiem; s
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos imper ip̃a urbĩ capid Ro¬
ma cõtrenuit quodq ciuilis belli tẽ¬
porib pro mõstro habitũ bulpes al¬
pes hat etate granissime tremuermt.
et cõnulse ruppes altissime: solis ca¬
diis ĩsuetũ a scłis p̾buerm̃ iter / hps¬
paine et germanie bona ꝑs coirinti
bidisti mõ stantes uibes uidisti so¬
lidas arces. atq opida pantis post
dieb imẜabile spectacłm ec t̾rifitũ.¬
lnum passim strata omĩa / qm̃ et
solito mestiorem ⁊ hem̃i ip̃m quasi
flentem labi. defformatã riũms u¬
trãq rippam/ cam q p̾cipue q̃ cdisi¬
ens ornacõrq fuecat querulis ab
certa sedes domicili ꝙ repulta. G
Ad t̾ram prouẽisse gandes ¶⁊ sillia
siłib gaudent et tu tta es G. In
t̾ram rodii B nondũ quid. sed re¬
dibis cito.

Expanded text:
apud vos nuper ipsa urbium caput Roapud vos nuper ipsa urbium caput Roma contremuit quodque civilis belli temporibus pro monstro habitum, Alpes hac etate gravissime tremuerunt et convulse rupes altissime solis radiis insuetum a seculis prebuere iter. Hispanie et Germanie bona pars corruit: vidisti modo stantes urbes, vidisti solidas arces atque oppida paucis post diebus, miserabile spectaculum atque terrificuhumi passim strata omnia; quin et solito mestiorem Rhenum ipsum quasi flentem labi, deformatam ruinis utranque ripam eamque precipue que edificiis ornatior fuerat querulis ablcerta sedes domicilii quam sepulchri. Ad terram pervenisse gaudeo. Similia similibus gaudent: et tu terras es. In terram redii. Nondum quidem; sed redibis cito.