comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsunt cum qui post testam̃t
factum p̃̾cliaq̃ legataerant p¬
ignori dedit ademissem legat᷑
icicuantur. ¶Sũoquis partẽ
renegate alicrauit parsq no
c̃ alicnata om̃i modo delctur.
pars. autem alienata ita detet.
si non. adimendi animo aliẽata
sitisiqiuis cebitori suo libãttr̾m

Expanded text:
scripserunt, eum qui post testamentum scripserunt, eum qui post testamentum factum praedia quae legata erant pignori dedit ademisse legatum re luantur. si vero quis partem rei legatae alienaverit, pars quae non est alienata omnimodo debetur, pars autem alienata ita debetur si non adimendi animo alienata sit. Si quis debitori suo liberationem
Abbreviated transcription (Latin):
cillanatum erit ¶Sieademres
duobꝰ iegata sit siue conĩucti
sũ disumctun si ambo pueiãt
adlegatum scinditur ũt̾rame¬
os leg̾atum si ait̾ ceficiat quia
aut spreuit iegatum aut iuuo
testittc decessit. aut.auoquoliba
moco defẽcit totum aocollega¬
.taniumptina Iconiunctimau
iegatur uli siquis clicat. ticio ⁊
scio. homin̾e stichum do. lego.
disiunctimita. ticio hominc̾m
nemstichum equedisiunctim
iegatum intelligitur¶Si cui
fundus aliemis iegatus fu̾it ⁊
cmiit ꝓpͥctatem deteto usufructu
⁊ usus fructus. id cum puen̾te ⁊
postea ex testam̃to ⁊gat recte cũ
agere ⁊ fundum pet̾c uilianus
ait. quia usus fructus inpẽtitc̃e
fiei non potest. ⁊ licet alienau¬
nec extimatõ ciusꝵ¶Siquis
remsuam qĩ alienam legaue¬
exitͣum uolũts defuncti pot̾
hr̃e ¶Si rem suam legauit te¬
stator postraq cam al ienau¬
erit celsus existimat. si non ade¬
im̃cli animo ue̾didit nich̾om
toninus resc̾psũnt. ¶ Idcmre¬

Expanded text:
ex illa ancilla natum erit. Si eadem res duobus legata sit sive coniunctim sive disiunctim, si ambo perveniant ad legatum, scinditur inter eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegatarium pertinet. coniunctim autem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’: disiunctim ita ‘ Titio hominem nem Stichum ’, aeque disiunctim legatum intellegitur. Si cui fundus alienus legatus fuerit et emerit proprietatem detracto usu fructu et usus fructus ad eum pervenerit et postea ex testamento agat, recte eum agere et fundum petere Iulianus ait, quia usus fructus in petitionefieri non potest: et licet alienavnec aestimatio eius. Si quis rem suam quasi alienam legaveexitum voluntas defuncti potest habere. Si rem suam legaverit testator posteaque eam alienaverit, Celsus existimat, si non adimendi animo vendidit, nihilo toninus rescripserunt. iidem re
Abbreviated transcription (Latin):
causa simĩ. age̾re ñ pot̾. namt̃¬
ditum ẽ duas iuctiuas cas me
undemhoie ⁊ in eandem itͣicõ¬
curt̃ noñ posse. hac enimite siex
cduob testamtis candem it̾m ci¬
cem debctur int̾est utrum rem
.mertimattem extestam̃to con¬
sccutus ẽ nam si remb̾t agẽ np̃o

Expanded text:
usa, agere non potest. nam traditum est, duas lucrativas causas in eundem hominem et in eandem rem concurrere non posse. hac ratione si ex duobus testamentis eadem res eidem debeatur, interest utrum rem an aestimationem ex testamento consecutus est: nam si rem, agere no
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec uideamus de le¬
gatis que pars uius exͣ
ppositam quidem matĩ¬
amuidetus. nam loquĩmurde
huis urrs figuris quib peru¬
nũsitatem res nobis. Idqunũ¬
tur saicum om̃o detẽstam̃tis at¬
ꝙ hr̃lib qui intestam̃toinsti¬
tuuntur iccuti sumus ñ smnecã
scqñti leco potest heciuus matĩ
atc̃tari. ¶Legatumitaꝙ ẽ. dõa¬
tioquẽdam. adefuncto relicta¶⁊
dum quidem erant legatorum
gena q̃ tuor per uenclicatt̾em p
dampnattem smencli modo ꝑ
cuiꝙ gm̾ legatorum assigna¬
ta erant. ꝑque singłagn̾a legato¬
rum significabantur. s⁊ excõssi¬
toĩbdiuorum principum so¬
lempnitas huius mõi uboru
penitus sublata est. ¶ Piaau¬
tem constito quamcummag¬
na fctimus lugubracione cef¬
unccorum uoluntates ualidi¬
luntatib corum fauentes disp¬
osuit. ut omibꝰ legatis unasit

Expanded text:
ost haec videamus de legatis. quae pars iuris extra propositam quidem materiam videtur: nam loquimur de his iuris figuris quibus per universitatem res nobis adquiruntur. sed cum omnino de testamentis deque heredibus qui testamento instituuntur locuti sumus, non sine causa sequenti loco potest haec iuris materia tractari. Legatum itaque est donatio quaedam a defuncto relicta. Sed olim quidem erant legatorum genera quattuor: per vindicationem, per damnationem, sinendi modo per cuique generi legatorum adsignata erant, per quae singula genera legatorum significabantur. sed ex constitutionibus divorum principum sollemnitas huiusmodi verborum penitus sublata est. nostra autem constitutio, quam cum magna fecimus lucubratione, defunctorum voluntates validiluntatibus eorum faventes, disposuit, ut omnibus legatis una sit
Abbreviated transcription (Latin):
pcẽpta legum coheunt. masc¬
uliquiteiputis femine au̾
consensum hant parentum¬
inquorum potͣte sunt. nam h
.s.irtorem ducc̃ pͥossit ¶umꝙ su¬
perfilio uanabatur ñra proces¬
sit desicio qͣ permissimr est. ad¬

Expanded text:
cepta legum coeunt; masculi quidem puberes, feminae autem consensum habeant parentum, quorum in potestate sunt. nam houxorem ducere possit? cumque super filio variabatur, nostra processit decisio, q
Abbreviated transcription (Latin):
egnatt̾es impeounto ẽe nupt¬
lis. Siforte p̾r⁊ fiua aut fraut
bͥs digestorum scupantectarii
ex uetiunt collectar onumar
huir necuxor nec nuptie nec in¬
agmoniũ necdos intelligitur.
itaꝙ hi fili qui extali cohitu
nascuntur in pot̾te pris ñsunt.
Satales sunt qnͣtumad p̃riam
pot̾tem ꝑtinent qͣles sunt hu

Expanded text:
gnationes impedimento esse nuptiis, si forte pater et filia aut frater et bris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari vir, nec uxor, nec nuptiae, nec matrimonium, nec dos intelligitur. Itaque qui ex tali coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii
Abbreviated transcription (Latin):
sit ¶Quiau̾̃t ꝓhibitas nuptias
cocunt ⁊ alias penas patiunt:
que sac̾s ꝯstitoibꝰ continent.s
dumnaturalis fu̾at postea c̃u¬
ne datus potͣti pr̃is subicitur
ncen is qui amuliere uibã ꝓc̾a¬
tur. cuius mat̾moniũ minime
legib int̾tlictum fu̾at. sci ad qͣ
p̃r ꝯsuctudincm habuat post¬

Expanded text:
sit. qui autem prohibitas nuptias coeunt et alias poenas patiuntur, quae sacris constitutionibus continentur. t postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat. post
Abbreviated transcription (Latin):
unͣt ꝙ scuicet ita accipi detit.
sifuit nimis ic piugnatua. na si
adhuc nunus ẽ .i. si ad hũc nup¬
ga c̾filiotuo ala rt̾e uxoremcam¬
⁊ duce̾ non possis quia cadem du¬

Expanded text:
quod scilicet ita accipi debet, si fuit nurus aut privigna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non poteris, quia eadem du
Abbreviated transcription (Latin):
sororemue ex m̃imi̾o põsita ⁊ttͣ¬
tonatossiu̾xortua post diuore¬
tiumex. alio filiam proc̾au̾it.s̃q
nimceͬnec pris sponsam nou̾cã
ce̾ rectius tñ ⁊ iure fcinos cos qui
huius mõi nuptus. ibstinii̾tse

Expanded text:
sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam procreaverit, harum esse nec patris sponsam novercam esse, rectius tamen et iure facturos eos, qui huiusmodi nuptiis se abstinue
Abbreviated transcription (Latin):
norum ulli eni alii bomies¬
testatem qͣlem no s hĩns. ¶ Q¬
ui igitur exte ⁊ uͣxore tua nasci
otuo et uxore eius nascitur.i. ne
pos tuus ⁊ neptis eque intuast

Expanded text:
norum: nulli enim alii sunt htestatem qualem nos habemus. Qui igitur ex te et uxore tua nascito tuo et uxore eius nascitur, id est nepos tuus et neptis, aeque in tua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
.l. dies. ¶Oatus autem tino. ad
imiũsum primoniũ datus eẽ
citditin¶ui tuteram alicinus
gessit inuitus cutator cusdem
ficri non ꝯpellitur in tin̾ut licet
p̃r quitest̾o tutorem dedexitad¬
iecit se eundem curatorem darc
tñ iuitum eum curam suscipete

Expanded text:
a dies. Datus autem tutor ad a dies. Datus autem tutor ad universum patrimonium datus esse creditur. Qui tutelam alicuius gessit, invitus curator eiusdem fieri non compellitur, in tantum ut, licet pater qui testamento tutorem dederit adiecit, se eundem curatorem dare, tamen invitum eum curam suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
iquem intestõtutorem pr̾deced¬
percc̃rium nõ excantur quisetu
solo utitur ꝗd ignotus pripup¬
capitiles fuint nec itconciliato
interuenit.atutela uel cura sol¬
ent excãr ¶ temsiis quistatus
controusiama pupillorum ꝑa¬
tre passus ẽ excaturatutelasitẽt
maior a septuaginta annis atu¬
tela uecura se pot excãre.¶ Mio¬
tur. ad tutelam uel caͣmaspirare
stitc̃e cauetur ut nec pupillus t¬
ad limantute lamuattur net
aduttus cumerat inciuile cos q
alieno. auxilio inrebsius admni¬
nistnͣdis egc̃ noscuntur ⁊ sub a¬
lus reguntur auorum tutelam
uel curam sũbiresidem inĩmilite
obsciuandumẽ ut nec uolens ad
tutcie minus admittatur. ¶Itẽ
rome gͣmatici ⁊ rethores ⁊ mecdi¬
ci ⁊ quimpr̃ia sua id exc̃cent ⁊ m¬
tͣnũm sunt. a tutela uel cura hñt
⁊ult si pliures hĩt exeattes ⁊ dequi
pora stituta non phitetu ¶quĩ
exc̾art seuolunt. non ap̃peliant
lãpidem sunt ab colitoubituto¬
res datisum ¶Suio ult̃ centestmũ

Expanded text:
iquem testamento tutorem pater dedeper contrarium non excusantur qui se tusolo utitur, quod ignotus patri pupcapitales fuerunt nec reconciliatio intervenit, a tutela solent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela vel cura se potest excusare. minotur ad tutelam vel curam aspirare, constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in patria sua id exercent et intra numerum sunt, a tutela vel cura habent sare, si plures hra tempora non prohibetur. qui excusare se volunt, non appellant: lapidem sunt ab eo loco ubi tutores dati sunt: si vero ultra centesimum
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃iclem̃torumusuuiu
us incipiat care. ⁊ cicelum
supstiti terra mortuo aufe¬
ratur ¶ Siquis autem alia
cognatõe uel affinitate con¬
uictas sibi põas necauit. pe¬
nam legis cornelie de sicta¬
rus sustm̃ebit. ¶ Itemlex
comelia de falsis q̃etiamteᷤᷤ¬
tamt᷑ma uocatur penam ir¬
rogat ei qui testamtum ul
asiud ꝙub⁊ instrͣumtum
falsum. scͥpsit signauit. re¬
citau̾it. subiccit. qui ue sign¬
um adultinum. fecit scuĩ p¬
sc̃t. cxpͣssitsticns dolomalo
Eiusq legpenain ẜuos u¬
itimu supplicium ẽ ꝙ am¬

Expanded text:
ut omni elementorum usu vivus carere incipiat et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. si quis autem alias cognatione vel adfinitate coniunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de sicariis sustinebit. Item lex Cornelia de falsis, quae etiam testamentaria vocatur, poenam irrogat ei qui testamentum vel aliud instrumentum falsum scripserit, signaverit, recitaverit, subiecerit, quive signum adulterinum fecerit, sculpserit, expresserit sciens dolo malo. eiusque legis poena in servos ultimum supplicium est,
Abbreviated transcription (Latin):
psit. sic̃tarii appellantura sic
ea ꝙ signiticat seirtum cul¬
trum. ¶Eadcm lẽgt auene¬
fici capite dampn̾anturꝙ
artib odiosis tamuenenis
qm susurus magicis hoies
occĩdunt. uł malam̃dica¬
nĩta publice uendid̾ut.
ua pena persequitur. q̃ põpe¬
ia depatricidis uocatur. q̃ca¬
uctur ut si quis parentis iu
filii. aut oĩo affcctois cuisq
nucupatit parricidu conti¬

Expanded text:
i autem appellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. va poena persequitur, quae Pompeia de parricidiis vocatur. qua cavetur, ut, si quis parentis aut filii, aut omino adfectionis eius quae nuncupatione parricidii conti
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i iudices tempores amist¬
tois publicas pecunias sub¬
tc̃unt capitali aĩadusione
pumuntur. ⁊ non solum hu
adhibuint. ut qui subtͣctas
abhus scientes suscepint. a
luuo qui in hanc legem in¬
cidint poñẽ cportatois sub¬
uingctur. ¶ Est ctiama int̾
pubuca uidicui exfauia de
plagiarus que interdum ca¬
pitis penam ex sac̃s constitꝰ¬
nib irrogat interdumi cui¬
orem. ¶tem p̃tẽa publica
ambitu. ⁊ lexiunia itp̃etund¬
arum. lex iurla ceamñona.i
lex ulia dẽrtidiuis que tec̃¬
tis capitulis loqntur. ⁊ aic
quitem amissione nmogat
alus aut penis cos subicu̾it
quipcepta carum neglexint.
¶ Sade publicis iudicus ħ ex
posumnus ut nob̃ possibile
sit summo cligito ⁊ qĩper
uilice̾ catitiguse. alioqn di¬
ugñtior corum scĩa uobex
latiorib digestorum scu¬

Expanded text:
ipsi iudices tempore administrationis publicas pecunias subtraxerunt, capitali animadversione puniuntur, et non solum hi, adhibuerunt vel qui subtracta ab his scientes susceperunt: alii vero qui in hanc legem inciderint poenae deportationis subiugantur. Est et inter publica iudicia lex Fabia de plagiariis, quae interdum capitis poenam ex sacris constitutionibus irrogat interdum leviorem. Sunt praeterea publica ambitus et lex Iulia repetundarum et lex Iulia de annona et lex Iulia de residuis, quae de certis capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum s
Abbreviated transcription (Latin):
otin. ¶ Pub i corum iulicio¬
¶Publica autem uidicia sunt
Hec. lexiulla maiestatis que
meos qui cc̃ imꝑatorem. uel
rempublicam aliquid moli¬
ti sunt. suumuigre extendit
cuius pena anime amnssione
sustina. ⁊ mẽmoria reipost in¬
ortem dampnatur. ¶Item
lexuilla le aoulfus coh̾eendis
queñ solum temãtores alica¬
rum nuptiarumglãdio pu¬
nit scictiam cos quicum m̃ã¬
culis nefandam libidinem ex¬
c̃cẽ audent. ¶ Sãcadem lege iuli
a stupetian flagicium puni¬
tur cum quis ime iu uelũgi¬
nem uł iuduãm honeste uiu¬
entem stupu̾it. penamautem
cadem lex irrogat pc̃torib si
honesti sunt. publicattt̃m d
micidas ultore gladio per¬
sequitur uel cos qui hoie
occidendieĩ cumtelo amb¬
ulint. ¶Tclum autemũga¬
ius m̃ in intp̃tatt̃e legis x¬

Expanded text:
datur. Publicorum iudicioPublica autem iudicia sunt haec. lex Iulia maiestatis, quae in eos qui contra imperatorem vel rem publicam aliquid moliti sunt suum vigorem extendit. cuius poena animae amissionem sustinet, et memoria rei et post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, quae non solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qui cum masculis infandam libidinem exercere audent. sed eadem lege Iulia etiam stupri flagitium punitur, cum quis sine vi vel virginem vel viduam honeste viventem stupraverit. poenam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem micidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis occidendi causa cum telo ambulant. telum autem, ut Gaius noster in interpretatione legis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ad bonamat̾ñmin¬
testatarum admittant.
mahr̃ditas etiam si alicno uir
subiecti sunt ⁊ p̃fcruntur con¬
sanguincis ⁊ agnatis defuncte
m̾ris. cum ex hoc senatus cons¬
uito nepotes ad aiie suctesẜ li

Expanded text:
i ad bona matrum intestatarum admittanturma hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: et praeferuntur et consanguineis et adgnatis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes ad aviae successi
Abbreviated transcription (Latin):
iam̃ dc̃m e̾ ¶ Eum quoꝙ
qui creditõrib sius bonis
cessit si postea aliquiclad¬
quisicut qd idoncum emi¬
olum̃tum hat exͣintegro
unis suis insolidum dam¬
pnari

Expanded text:
iam dictum est. Eum quoque, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro unis suis in solidum damnari
Abbreviated transcription (Latin):
bi dare oporte intendent
aut cum totus fundus eiꝰ
cẽt partemdimidiam su¬
am ec̃petierit sinc ꝑiculo
agituñ reliquuenim nic̾
pnat cx contitutte diue
memorie cenonis Giꝙ
aliud proalio intendit
nich cum ꝑiclitar plaça
sa mnettem uicdicio cogni¬
tauĩtate errorem suũ cor¬
Trĩgere ciꝑmittimus ulĩ
sus qui hom inestichuz
ͨtẽdebẽt crotempetierit.
aut siquis extestõ sibida..p
scipulatu debetur. ¶Sunt
ptra quedam actccs qui¬
b ñ soluitur ꝙ debetur no¬
bis ꝑsem̃ sedmodo solidũ
consequimur m̾minus.
ut ecit simpetulium filu
suiue agamus. nam simi
tempnatur. suiominus
inueniatur eatenus con¬
dempnat uidex qͣtenus in
pctulio sit. q̃ ad molum a¬
utempctulium intelligi
cebeat suo ordine ꝓ ponerꝰ
Itcͣm si dedote inuidiqi¬
omulieragat placesade¬
nus maritum condaħ ori
detc̃ qͣtenus face̾possit.
ẽ q̃tenus facuitatẽ eius pa¬
taticoncurrant facultate
cius in solidum eidamp¬
nuitur namobm̃pensas

Expanded text:
bi dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse petierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo mnat ex constitutione divae memoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii servive agamus: nam, si non mindemnatur: si vero minus inveniatur, eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patati concurrant facultates eius, in solidum damnuitur: nam ob impensas
Abbreviated transcription (Latin):
data sit. ut is cuida¬
tur calumpnic ca
negocium alicuifa¬
ex lege concliticia q̃
inq̃oruplum cond¬
empnatoem in pon¬
ens hus exccutoribꝰ
litium qui cont̾con

Expanded text:
data sit ut is cui datur calumniae causa negotium alicui faex lege condicticia a in quadruplum condemnationem imponens his exsecutoribus litium qui contra n
Abbreviated transcription (Latin):
quĩs agens inteͣntte sua
plus conpiexus fuit qͣm
ad cumptineat causa ca¬
nec facile mintegrum a p̾¬
tore restituebatur nisimi¬
norerat .xxu. anmis huic e¬
nim sicut malus causis cã
coͣgnita succunt batur lap¬
sus fuat inunĩentute ei ita
⁊ in hac causa suctumr solu¬
tum erat᷑ sancsitammag¬
na causa iustierroris inter¬
uenebat ut etiam conͣstã
succurrebatur uli siquis to¬
tum legatum petierit post
cem prolati fuint coclicu¬
li quib aũt pars legati.ad¬
empta si¶ut quibdama¬
lus legata data sunt quor
efficiebant ut plus petisti
uiderctur petitor quam doᷤ¬
drantematq ideolege fal¬
ciclia legata minuebant.
is qui ei debebantur .xx. pe¬
ticrit aut sus cuius expar¬
teres cͥtotameam uel maio¬
iem ex parte suam e̾t inte
toem petierit. q̃ iõc enim q
tarlius soluit quam solu¬
Eere debẽt mimis solue inte¬
lugitur. cademit̾e qui p̃m¬
ature petit plus peteuidet.
qiuis idꝙ certo lõcostipula¬
tus sibi aliolocopetit. sñco¬

Expanded text:
quit agens in intentione sua plus complexus fuerit quam ad eum pertineat, causa canec facile in integrum restituebatur nisi minor erat XXV annim, sicut in aliis causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantisuccurrebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebantur. is, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intecionem petierit. qua ratione enim qui tardius solvit quam solvere deberet minus solvere intellegitur, eadem ratione qui praemature petit plus petere videquis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine co
Abbreviated transcription (Latin):
aliõ modo fuit pius petitũ
omne siquid dampnum¬
forte ut insportulis ex hac
ca accident ei contͣquem ꝑ¬
lus petitum fu̾it comnissa
t̃pli condempnate̾t sicut
sup̃diximus pͦuniatur.
Simmus mnintentie cȯ¬
Slexus fu̾it actorquam ad¬
⁊ cumptinẽt uli sicum ei de¬

Expanded text:
alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, ut in sportulis, ex hac causa acciderit ei contra quem plus petitum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra diximus, puniatur. Si minus in intentione complexus fuerit actor, quam ad eum pertineret, veluti si, cum ei de
Abbreviated transcription (Latin):
ditit̾m suam quidem mne
intendat hominem stich
aut aureos dect̾ sibidarto
portere idcm ut codem mo¬
do pctetur. q stipulatus ẽ
¶Pretea siquis gn̾alit ho¬
mmn̾e scipulatus sit ⁊ speci¬
alit stichumpctat. aut gn̾a¬
lit  unstipulatus sit ⁊¬
spalit campanum petat i
aut gn̾alr pupuram scip¬
ulatus sit. dciñ spalitiria
pctat plus petẽ intelligit.
quia clectionem adisano
tollit cuscilica et scipula¬
tois uire liberum fuit. aliu¬
o solue quam ꝙ pctẽtur qͥn
emimlicet ꝙ uilissimũ sit
ꝙ quis pctat nichominus
plus petemtelligopot qui¬
a scpe accidit ut promisiori
ficilius sit illud solu̾eꝙ in m¬

Expanded text:
do suam quidem meliintendat, hominem Stichum aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo peteret, quo stipulatus est. praeterea si quis generaliter hominem stipulatus sit et specialiter Stichum petat, aut generaliter vinum stipulatus, specialiter Campanum petat, aut generaliter purpuram stipulatus sit, deinde specialiter Tyriam petat: plus petere intellegitur, quia electionem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam quod peteretur. quin etiam licet vilissimum sit quod quis petat, nihilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere quod m
Abbreviated transcription (Latin):
strictis uidicus ex re¬
sc̃pto cluumarti opp̃o¬
sita colimali excepti¬
one conpensatõ inclu¬
cebatu G⁊ nra consti¬
tuto eas compensattes
que iure ap̃tonitunt
latius introduxit itͣ
ne subp̾tertu conpẽsa¬
tiomis depo sitarum rer
quis exaeitẽ defrãudet.
Pretẽa q̃dam acttes
arbit᷑nas idemex arbit̃¬
o uiclicis pendentes app¬
bito iudicis is cumquo
agituractoris sat̾faciat
uelucti rem restituat uel
cxhibeat uel solual uel
condem̃pnari cebeat s̃ q
iste actces taminrem qͣ¬

Expanded text:
s ex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appnisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat vel exhibeat vel solvat vel condemnari debeat. sed istae actiones tam in rem q
Abbreviated transcription (Latin):
quam camalio loco peten¬
ti arbita acto ꝓponitut. in
q̃ scilica et to habctur utili¬
tatis que promissoricon¬
petitura fuisse ⁊ si illi loco
ꝙ inmertib maximam

Expanded text:
quam causam alio loco petenti arbitraria actio proponitur, in qua scilicet ratio habetur utilitatis quae promissori competitura fuisset si illo loco que in mercibus maxima
Abbreviated transcription (Latin):
a tiçio antehabebat
cum multis diuisio¬
inb in exscipulatu
actcem q̃ de dotib ex¬
ign̾dis ꝓponitur tnͣ¬
stulimus mento rei
utem alus cclitorib
in ypothecis tunc ce¬
suimus cum ip̃a mu¬
lier de dote sua expeni¬
aturcuius solius ꝓui¬
dentia hoc incluximꝰ
In bõc fidĩ autem i¬
uidicus libã pot̾tas ꝑ¬
mittiuitctur uidici
ex bono ⁊ equo estim

Expanded text:
 uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei autem aliis creditoribus in hypothecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
retentio concessa ẽquiai
ip̃ourt necessariuis sump¬
tib dos miniuitur sicut
cxlatiorb digestorum
libris cognoscerelictat.
pedͣa siquis cum paren¬
te suo pronoue. agatitt̃
si socius cum socio imudi¬
cio socictatis agat. non piꝰ
actorconsequitur qm ad¬
u̾sarius eius fact̃ poisidem
seq̃tur quameideltatur.i
namꝙ exbono ⁊ cquoha¬

Expanded text:
retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere potest. idem sequatur, quam ei debeatur: namque ex bono et aequo, ha
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib iegionib subisdem
usuris fencrantui¶Siqur
tam̃ ephesipctat. id c̾colo¬
copetat quo ut sibi detur
scipulatus ẽ pũra actc̃e recͦ
di salua ẽ promissori¶Bu
icauttm qui loco plus pete
intelligitur proximus ẽ
is quĩ causa petitplus. ut
etce siquuis ita ate stipulet᷑
hominem stichum. aut .x.
auitos dare spondes. deṁ
alterutrum petat ulihom¬
memtantum aut. crcem a¬
aurtos t̾n. iõ autemplus p¬
etẽ intelligitur quiamco
gnestipulatois pmissoris
est clcͣctio. utrum pecu̾iam
an homme solucmalitoy
ĩgitur petũiam tm̃uelho¬
minĩctin sibidare oportere
intendit cu prrelectione.

Expanded text:
omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione rectedi salva est promissori. 33d. Huic autem, qui loco plus petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantum aut decem aureos tantum. ideo autem plus petere intellegitur quia in eo genere stipulationis promissoris est electio, utrum pecuniam an hominem solvere malit: qui igitur pecuniam tantum vel hominem tantum sibi dari oportere intendit, e
Abbreviated transcription (Latin):
instipulatum ded¬
uctam petit actor
temq coninodati
depositi mandati
tiagatur eonomĩe
ꝙ tumultus incen¬
di nime nau fragui
cãdepositum sit. in
duplum acttẽs p̃tor
redoit. si modo cum
ip̃o apud quem de¬
poĩtum fit. aut cũh¬
crede cius. ex doloip¬
sius agitur quo ca¬
su mixtae actio.
Ex maleficio uõ ꝓ
etantum pene per¬
sunt. alictam pene
⁊obid mixte sunt
¶penam tantump¬
sequitur quis actẽẽ
ip̃am remꝓp̾a
actct persequit̃
quis idẽsuam eẽ¬
can rem posside¬
coamplius adu̾¬
sus finem etiam
autem bonorum
raptorum actõi
mixta c̃ quiain
licactio dedamp¬
ẽnamsolum si ad¬
u̾sus inficiante
nem claudum a¬
ut luscum occidit
quimnco anno ĩ¬
teger⁊ magni p̾¬

Expanded text:
in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, ti agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero ae tantum poenae persunt, aliae tam poenae et ob id mixtae sunt. poenam tantum persequitur quis actione ipsam rem propria actione persequitur quis, id est suam eam rem possideeo amplius adversus furem etiam autem bonorum raptorum actio mixta est, quia in liae actio de damnon solum si adversus infitiantem nem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni p
Abbreviated transcription (Latin):
conꝑetit cohclibꝰ
de duuitenda hr¬
ditate. ¶ Item coͣ¬
tur interquos ali¬
qui confines ags
i exlitigatorib
extono ⁊ equo ao¬
iucdicart ⁊ siunut̃
biti cum inuice
certa peciua alti
nẽs auttm acites
uel insimplum co¬
cepti sunt uł in
duplumul int̾pl¬
uitius ante ulla
acco ñ extenditur.
Insimplum agr
uli exscipulor am¬

Expanded text:
competit coheredibus de dividenda hereditate: item comtur inter quos aliqui confines agroi ex litigatoribus ex bono et aequo adiudicare et, si unius bitur, eum invicem certa pecunia alteri nes autem actiones vel in simplum conceptae sunt vel in duplum vel in triplulterius autem nulla actio extenditur. In simplum agitur veluti ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
Inuiria aũt commnititture
non solum cum quis pugno
etiam u̾ba̾tus erit. sa etiam si
intelligẽbat eum nich sibidebe¬
ie. uł siquis ad infamiam au¬
cuius libellũ aut cam̃ sc̃psit
conposuit ediderit. dolo uem¬
alo fccit quoquid eorum fie¬
ret sũqiuis inrẽm familiasi
aut p̾certitun p̃tetatamue
asscitatus fuit. su ciiiis pndi¬
citia. ad temptata et̃ uitetur

Expanded text:
Iniuria autem committitur non solum, cum quis pugno etiam uerberatus erit, sed etiam si intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eorum fieret; sive quis matremfamilias aut praetextatum praetextatamve adsectatus fuerit, sive cuius pudicit
Abbreviated transcription (Latin):
constituta hec a¬
ctio⁊ aliquate
nus reus est cul
alorum homm
uterctur. iõ qua¬
si ex maleficiote¬
mi uitetur. ¶Ino
hus aute᷑m casib
in ftm actõ con¬
petit quͣe hrcliq¬
dem datur. adu̾sꝰ

Expanded text:
constituta haec actio et aliquatenus culpae reus est, alorum hominum uteretur, ideo quasi ex maleficio teneri videtur. in his autem casibus in factum actio competit, quae heredi quidem datur, adversu
Abbreviated transcription (French):
ꝙẽ⁊ infurtimai¬
num autemqͣda
damstaictiuias.
bonefideisunt hec
oxempto uenclito
locato conclucto
negõrum gestoi
mandati dr põi¬
ti prosocio tute¬
le conmodati pĩg¬
noraticia fãmili
sc̃ptis ubis q de est

Expanded text:
et in furti maninum autem quaedam dam stricti iuris, bonae fidei sunt hae: ex empto, vendito, locato, conducto, negotiorum gestorum, mandati, depositi, pro socio, tutelae, commodati, pigneraticia, familiae aescriptis verbis quae de aest
Abbreviated transcription (Latin):
tuncenim conpetit ⁊ tib in¬
umnarum actõ. ⁊tem eigo ẽ
icitt ut tociens ad mitt atur
inurriarũ actõ quotiens in
tuam contumeliam inura
priarum exlege .xii tabula
lio erat propter os uo frac¬

Expanded text:
tunc enim competit et tibi iniuriarum actio. idem ergo est rviente, ut totiens admittatur iniuriarum actio, quotiens in tuam contumeliam iniuria riarum ex lege XII tabularum lio erat; propter os uero frac
Abbreviated transcription (Latin):
excenaculo ci
cciectum e̾ffu¬
pottum suspe¬
sum ue habu̾it
cuis casus pi¬
culosus c̃ iulia¬
no placiut in
pr̃em nullam
q ⁊ infilio fam¬
ilias iudice ob¬
quilitem sũa
fecit. ¶ Items
exccator nani
ut stabuli dedo¬
lo. aut furto q.
innaui. aut in
caupona aut st
cio teneri uidet.
ficium .si⁊ alic¬

Expanded text:
ex coenaculo eius deiectum effupositum suspensumve habuerit cuius casus periculosus est: Iuliano placuit, in patrem nullam d et in filiofamilias iudice obqui litem suam fecerit. Item exercitor navis aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in cio teneri videtur, ficium, s
Abbreviated transcription (Latin):
camt̾minan. ¶ Nonoins au¬
tem acites que maliq̾ aut ip̃o
ire conpetunt aut ap̃tored¬
antur ⁊ in hrdemeq conpet̾t
aut darisolent. est eni ctissix
.auras regula exmaleficus pe¬
onales acctes in hͣrdemrem̃¬

Expanded text:
am terminari. Non omnes autem actiones, quae in aliquem aut ipso iure competunt aut a praetore dantur, et in heredem aeque competunt aut dari solent. est enim certissima iuris regula, ex maleficiis poenales actiones in heredem
Abbreviated transcription (Latin):
tit cum testatortolosc usatꝰ
sit ⁊ adhrdem cius nilexeo
Lictets quas supcdximus si
ab ip̃is principaub fuinta
ut idmoneamus ꝙ si m̾it ct̃
iudicatamis cum quo actũ
lutoria et¬

Expanded text:
tit, cum testator dolose versatus sit et ad heredem eius nihil ex eo actiones, quas supra diximus, si ab ipsis principalibus ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum lutoria e
Abbreviated transcription (Latin):
loco ad monẽdum
sumus quidemeis ac¬
tes que ex lege senatꝰ
antiquitus conpeti. ¶Sonet sa¬
cre constitcẽs taminiemq̃m

Expanded text:
loco admonendi sumus, eas quidem actiones quae ex lege senatusantiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam in rem quam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum. autem roiegis faicid¬
sic ponitur. ihs ceducitur es ali¬
enum item fimis inpensa ⁊ p̃¬
ciasuorum mamimissorum
tunc tem inteliquo ita rõhate¬
tur ut exeoqr̃ta pars. ipud hr¬
qui legati erroganoportet q̃drĩ¬
gñtorum cẽ qr̃ta pars singulis le¬
gatarus det̾hitebat ꝙ sitreceto
quinq̃ginta legatos fingamꝰ
cctͣaua deba tetrabiq si quingͥ¬
tos legauit inicio qn̾ta cemq̃ita¬

Expanded text:
Cum autem ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur aes alienum, item funeris impensa et pretia servorum manumissorum, tunc deinde in reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud herequa legata erogari oportet, quadringentorum esse, quarta pars singulis legatariis detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detrahi. quodsi quingentos legaverit, initio quinta, dei
Abbreviated transcription (Latin):
inte adoitam hr̃ditatem inta¬
tum cecreuint bona incenclus
forte. aut naufragus. iut mor¬
te ẜuorum ut non. implius q
septuaginta quinꝙ. antorum
relinq̃tur solida legata dentur.
nec cares dampnosa ẽ hr̃dicui

Expanded text:
nte aditam hereditatem in tantum decreuerint bona, incendiis forte aut naufragiis aut morte seruorum, ut non plus quam septuaginta quinque relinquatur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ut de lege falsidia dispi¬
rumlba erat iegandi pot̾tas ut
licet uel totum prĩmonium le¬
gatis errogare quippe ea legecau
ami coartare idꝙ ipo̾rum tẽstato
recusantib scͥptis hrdib pro
nullo aut minimo iucro hr̃di¬
tatẽ. adire ⁊ cum supei boctam
te sunt qͥrumn eutra sufficiens
Noiuissime. autem lati est lex
falcidia qua cauetur ne plus le¬
gͣae liceret quanꝙ̃ dodrante

Expanded text:
ut de lege Falcidia disprum libera erat legandi potestas, ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege itaam coartare, idque ipsorum testatorurecusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam tae sunt, quarum neutra sufficiens novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne plus legare liceat quam dodrantem
Abbreviated transcription (Latin):
cio ⁊ scio siticupars. uit totaex¬
hausti sit legatisq̃ nomiatim
ab eo data sint. iut sup̃m odu
honãta. a seio uoaut nulla relic¬
ta sint legata. aut que puteme¬
ius clumtaxat inptem climidi¬
amminuunt. inquiais qrͣtam
pteraht tocius hĩditatis auta¬
plius ht ticio nich exlegatis q̃
ab corelicta sunt retmeucere p
iacuit ut ortim partem suc pti
neit ⁊ cnim insingulis hr̃dibr
atio legis falcidic ponendaẽ
Quintitis iutem primoni:ac
qm ro legis faicidic redigitur.
mortis tempore spectatur. itaq
siũbigra is quicentum aurtor
prĩmoniũ in bomis harebat cen¬
tum aureos legnũt nicħ legat¬
arus prodest si.m̾adoitim hrcli¬
tatem psuos hñlitarios aut ex
ptu. ancul amhr̃ditarium. aut
ex fetupecorum tantum accessĩt
hroitati ut centumaintis lega¬
torum nõie eis rͦogatis hereᷤ qrͣ¬
tim paitem hr̃ditatis hiturus sit
legatis det̾hatur ¶ Ex diuso si
septiuginta qumꝙ leg̃auit et

Expanded text:
io, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam partem totius hereditatis aut amplius habet, Titio nihil ex legatis quae ab eo relicta sunt retinere liceret: placuit, ut quartam partem suae partis nere: etenim in singulis heredibus ratio legis Falcidiae ponenda est. Quantitas autem patrimonii, ad quam ratio legis Falcidiae redigitur, mortis tempore spectatur. itaque si verbi gratia is qui centum aureorum patrimonium habebat centum aureos legaveri, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem, per servos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habiturus sit, legatis detrahatur. ex diverso si septuaginta quinque legaverit et
Abbreviated transcription (Latin):
i sps obligois non uidetur ẽxcͣc¬
tu consistẽ cumis qui solucn¬
di animo dat mag̾ disthẽuo¬
hut negocium qmcchert. ¶I¬
tem is cunts aliqutenda da¬
tur idẽcõ modatur it obliga¬
tur ⁊tenetur. ⁊ꝯ modati actit᷑
¶ is abͣ eo qui m̃ituu accepit
longedistat nam pnitares
misit uli incendio. rumanau¬
fragio. aut latronum hostrum¬
ueincursunicominus obliga¬
tus permana at ĩs quiutendu
iccepit sancquidẽ ex a undi¬
ligñtiam rti custodiede prare

Expanded text:
ies obligationis non videtur ex contractu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res miserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatus permanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae re
Abbreviated transcription (Latin):
mine idẽ desigie atq negligñ¬
tie ntenctin ¶taq securus ẽ si
par̃ cliligñt custeditam rem su¬
⁊to amisit. quia qui negligñ¬
o huatiamico remcustoclientamꝰ tͣ¬
eu dit suȩ facltati id imputait
nus ac̃cepre obligatur qui ⁊ ip̾¬
actee pignõ iticia s⁊ quiapig

Expanded text:
mine, id est desidiae atque neglegentiae, non tenetur: itaque securus est qui parum diligenter custoditam rem furto amisit, quia, qui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare nus accepit re obligatur, qui et ipacce
Abbreviated transcription (Latin):
sius rebo adhibuisse solitus c̾.
si modo alius cliligñtĩo fui̾t¬
potit eam rem custocures sapp
maior̾e ium maiores uecasꝰ
ntenetur. simcdo non huius¬
rp̃uis culꝑa is casus int̾uenar
peregre tetum ferre maliusi
r icursui hostiumuł p̃clonin
uelñaustigio amisis dubiũn
ẽ qnde ea re restituenda tenea¬
ns. ¶ Conmnccati au̾t res tũc.
pp̃e intelligitur. sinulla m̃cede
iccepta uel constituta res tibi
ltendadatiẽ. alioquin m̾cide
int̾ueniente icͣcatus tibi rei usꝰ
aucctur gͣtuitum eum debac̾e

Expanded text:
is rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire. Sed propter maiorem vim maioresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervenerperegre tecum ferre malueris et incursu hostium predonumve vel naufragio amiseris, dubium non est quin de restituenda ea re tenearis. commodata autem res tunc proprie intellegitur, si nulla mercede accepta vel constituta res tibi utenda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debe
Abbreviated transcription (Latin):
usq accoualet donec rumpat᷑
um qui suiiuris ẽ. aut pp̃torem
peifcm c̾ suꝑius rumpitur nec
int̾est anextitĩtaliquis hr̃s ex
eo ann̾extitit. hoc enimsolum i¬
spectatur. an aliquo cauexistẽ po¬
tit. ioꝙ siquis aut noluit hĩs cẽ
aut iuiuo testatore. aut post mor¬
temcius añqmhr̾ditatem adic¬
rt cẽtessit. aut conditc̃t subq̃hi̾s
pr̾familias intestatus moritur
nam ⁊ pͥus testamtum nonual
ruptum a postĩore ⁊ postius eꝙ
nullas unrts ht. cum exco nemoh¬

Expanded text:
usque eo valet donec rumpatur um qui sui iuris est, aut per perfectum est, superius rumpitur. nec interest, an extiterit aliquis heres ex eo, an non extiterit: hoc enim solum spectatur, an aliquo casu existere potuerit. ideoque si quis aut noluerit heres esse, aut vivo testatore aut post mortem eius, antequam hereditatem adiret, decesserit, aut condipater familias intestatus moritur: nam et prius testamentum non ualet ruptum a posteriore, et posterius aeque nullas uires habet, cum ex eo nemo h
Abbreviated transcription (Latin):
posscem agnoscẽ si mdo defuc¬
tus ⁊ ciuus romanus ⁊ sue pot̾tis
mortis tempore fu̾int. nam suo
ntitum ftm̃ sit testam̃tum qd
ciuitatem ueletiam ub̾tãtem teᷤ¬
tiuipris potͣre sit. ñ pot̾ sc̃ptus hr̃s

Expanded text:
em agnoscere, si modi defunctus et civis Romanus et suae potestatis mortis tempore fuerit: nam si ideo irritum factum sit testamentum, quod civitatem vel etiam libertatem testivi patris potestate sit, non potest scriptus heres
Abbreviated transcription (Latin):
petẽsexco autem solo non pot̾ in¬
firman testaitum ꝙ postea testa¬
torio noluit ualere usꝙ adõut¬
siquis post fcm̃p̾us testam̃tum
postius facc̃cepent. ⁊ aut mortali¬
tate puentus aut quia cumcius
rei penituit. ⁊ non perfcciss diui
ptinacis orcem cautum ẽ ne ali¬
as tabule pores iure ste̾unte fi¬
ant. nisi seqñtes uire ordĩate et
 tum sñ clubio nullum ẽ. ¶ Ea
incipem hr̃dem reliquit ntab¬
ulas non lime fc̃is in quib ip̃e
obeameam hrs institutus erat
is nom̃ admissurum mexulla
scptura cuiiuri auͣctoritas desit
aliquid adepturum. si ħq diꝰ¬

Expanded text:
Ex eo autem solo non potest infirmari testamentum quod postea testator id noluit valere: plusque adeo, etsi quis post factum prius testamentum posterius facere coeperit et aut mortalitate praeventus, aut quia eum eius poenituit, id non perfecisset, divi Pertinacis oratione cautum est, ne alias tabulae priores iure factae irritae fiant, nisi sequentes iure ordinatae et entum sine dubio nullum est. 8 7incipem heredem reliquerit, neque tabulas non legitime factas in quibus ipse ob eam causam heres institutus erat is nomen admissurum, neque ex ulla scriptura cui iuris auctoritas desit aliquid adepturum. secund
Abbreviated transcription (Latin):
dem testam̃tum hõcmodo effici¬
tu ¶lio quo modo testam̃taui¬
refc̃a infranantur ueluti cum
pus qui fecit testam̃tum capite
duminitus sit. qued quibmo
cuntur. cum alioqñ ⁊ querum¬
puntururita sunt. ⁊ que statim
Et eaqueunt fc̃a sunt. postea¬
ꝑꝑcapitis climimittẽm inita fi¬
unt possumus nichominus ru¬
pta die saquiasane ꝯmodius ep̃¬
rat singulas cãs snngulis appel¬
latoib distingui. ioquedam ñ
f Etupomia utilia sunt ea Ø¬
testamta que abinicio iuire fc̃a
pe pꝑcapitis dimumittem nrita
fc̃a sunt. nam si septem testium
signis signata sunt pot̾ sc̃ptus

Expanded text:
dem testamentum hoc modo efficitur. Alio quoque modo testamenta iure facta infirmantur, veluti cum is qui fecerit testamentum capite deminutus sit. quod quibus cuntur, cum alioquin et quae rumpantur, irrita fiunt, et quae statim et ea quae iure facta suntcapitis deminutionem inrita fiunt, possunt nihilo minus rupta dici. sed quia sane commodius erat singulas causas singulis appellationibus distingui, ideo quaedam non  omnia inutilia sunt ea testamenta quae ab initio iure facta propter capitis deminutionem irrita facta sunt. nam si septem testium signis signata sunt, potest scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
bifficitate homu̾ resccates necex¬
spectat.auissce̾ p̃si du diposumꝰ. si
facuttas pupiuei aduitiusq̃
ad quingñtos solidos ualeat. de¬
fensorem ciuitatis unacum cius¬
dem ciutatis relignissime intisti¬
te uel alias publicas ppas ⁊ mag
cuitatis tutores uel curatores cit¬
are legitia cautela. fin ciustrin
constitõis normam pr̾inda ucei¬
icct eorum ꝑĩculo qui camaccepe¬
uunt. ¶ Inpubẽs autem intutela
qui pcifte ctatis non sint. ittius
tutrta regatim c̃umigitur pup¬
illorumpupularumq tutore
negocia gennt post pub̾tatem
tutele iudicio itt̃s redount. ti
de auctoritate tu torum mi

Expanded text:
difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite vel apud alias publicas personas vAlexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eoram periculo qui eam accipiant. Impuberes autem in tutela qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pubertatem tutelae iudicio rationem reddunt. TIT. 21 DE AUCTORITATE TUTORUM
Abbreviated transcription (Latin):
mamimittantur uli̾cum p̾tor̾
aut ꝓcosul. aut p̾ses ꝓpbilncum
autemstatus tꝑtitus antta fu̾at¬
ł nam qui mammittebantur. m¬
canaiorem ⁊ uistamlib̾tatem
consequebantur ⁊ fiebant cuiẽ
modo infĩorem ⁊ ficbant exlege
cuescentia deditorum numo. sade¬
ditõrum quidem pessima xlitora
statimi reduce̾ desidans duab
inumistatum reduxit. quia ⁊ a p̾¬
mis urbis romecun abulis una
atq simplexlib̾t. as s petcbat. id
ẽ catem qͣm hatebat man ͣu

Expanded text:
manumittantur, veluti cum praetor aut proconsul aut praeses in balneum autem status tripertitus antea fuerat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives modo inferiorem et fiebant ex lege Aelia Sentia dediticiorum numero. sed dediticiorum quidem pessima condicio iam statum reducere desiderans, in duabus inum statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis una atque simplex libertas competebat, id est eadem quam habebat manumis
Abbreviated transcription (Latin):
en que cca eos fu̾at obẜuantia
onis suggestione correximus q̃
int̾imptriales radiat sanctees
⁊ omnes lib̾tos nullo nec etatis
manumissi nec cominimanu¬
issoris nec manumissionis di
obs uablitur cuitatcromanaco
ꝓͣquos possit ub̃tas ẜuis cumcui

Expanded text:
em quae circa eos fuerat observantiam oris suggestionem correximus, quae inter imperiales radiat sanctiones, et omnes libertos, nullo nec aetatis manumissi nec dominii manumissoris nec in manumissionis modo observabatur, civitate Romana r quos
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem omnino testam¬
tum nofẽcit aut non iure¬
testam̃tum fecitaut id qd
fecat rup̃tum nrͣitum uet̃¬
actum c̃. aut nemo ex eoh¬
cres eͣxtitit. ¶ In testatorũ
autem hr̃dlitites ex legedu¬
odccim tabularum primũ
ad suos hr̃des pcrtinen¶sui
au̾tem herdes extimantur
ut ⁊ supͣcliximus quimpo
t̾te morientis fu̾int. uli fi¬
lius filia. ncpos neptis ue
exͣsilio pronepos pionep¬
tis ue ex nepote ex filiona¬
ter est. utrum natinales st̃
Eis cui sĩ co̾modau̾o cͥ rem̃

Expanded text:
qui aut omnino testamentum non fecit, aut non iure fecit, aut id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur, ut et supra diximus, qui in potestate morientis fuerunt: veluti filius filia, nepos neptisve ex filio, pronepos proneptisve ex nepote filio naterest, utrum naturales sunt mis qui
Abbreviated transcription (Latin):
dedit lib̾titis ueł mortis ca ⁊
ned hoc queratur. ut iuminf¬
raudem crelitorum añn̾ fem̾i
sit. id c̾co uelint adici sibi bo̾a
an audiendi sunt magis ẽut
iudui deltant ꝗsi deficiãt uba
constitutoi ¶⁊ cũmmultis d¬
uusiones eius m̃ oi constituti¬
omide ee ꝓspecimus. lita c̃. a no¬
b̾pleuissima ꝯstituto in q̃mł
te spts collat sunt quibius

Expanded text:
tes vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones eiusmodi constitutioni deesse perspeximus, lata est a nobis plenissima constitutio, in quam multae species collatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
toilocum ceu̾ba ostendunt
cumicino successor ab intest¬
sit utiu neristat annoncessa¬
uit ꝯstitõ sicertum eͣc cepit n¬
eminem existe̾ tunc ent con¬
stitoi lecue ssuĩs qui mintegr̃
restitiu pot ab stinuit sc. ibh¬
ercditat anio qmͣus pot̾ in
integrum restitur pot admit
tites quia semei conpeticuit
¶Hec ꝯstitutõ lib̾tatumtueno¬

Expanded text:
locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestsit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neminem extare, tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potest, abstinuit se ab hereditate, an, quamvis potest in integrum restitui, potest admittrtates quae semel competierunt. Haec constitutio libertatum tuend
Abbreviated transcription (Latin):
aturali iure ꝯmĩmła sunt o¬
mnũ Quedam pͥublicã. q̃d¬
ullius psũraq singuioru
queuanis ex cãis cuiq adq¬
runtur sicut exsubiectis. app

Expanded text:
aturali iure communia sunt omnium, quaedam publica, quaedullius, pleraque singulorum, quae variis ex causis cuique adquiruntur, sicut ex subiectis app