comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ nos fr̃s km̃ piã dũi matrẽ ip̃i
quoq omĩa u̾ba ⁊ facta lñi ac salua¬
toris nr̃ i fixo in corde conser uaudo.
Horum meditatiõe diurna: inoctur¬
na importunos mnaniũ nocentiũꝙ
cogitationũ repellamꝰ in cursus. hoꝵ
erebra collationẽ et nos e ꝓximos nros
a fabulis suꝑuacuis & male dulcora¬
tis detractionũ colloqͥiis castigare.
atos ad diuine frequentiã laudis
futuri beatitudine scłi habitare in
ddomo dñi. ac ꝑpetuo laudare desi¬
dderamꝰ: oportet nimirũ ut in ħ sclo
qui in futurũ queramꝰ sollicite pre¬
monstremꝰ. Frequentando iudelicet
eccłie lunina & ñ solum in ea laudes

Expanded text:
t nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. meã fortitudo. ꝑmere¬
ges regnant :iconditores legũ
iusta lecernunt. Beatꝰ hõ qui
auili me. qͥ uigilat ad fores
meas cotidie. & obsernat ad pos¬
tes hostii mei. Ip̃a homine in¬
duta ad audiendoᷤ homines
ad uenire clignata est ut nimi¬
rum hominib qͣ aus sũmo inge¬
nio p̃ditis uecessariã discendi
u̾biform̃ã p̃rogaret ne siqui disci¬
płiueritatis fieri refugerent:
magistri efficerentur er roris.
Et beneqͥ iuuenis erat doetr ine
subiturꝰ officiũ. puerulus ad¬
huc semores audit. i ntt̾rogat.
ut uicdelicet ꝓuicla dispensatiõẽ¬
eoꝵ compescat audatiã. qͥ ñ solũ
indocti s etiã impub̾es ad do¬
cendũ ꝓrumꝑe magis qͣ ad
discendũ uolunt sũmitti. Seqͣ¬
m it eĩ hum anitatis si nosman¬
siodunne delectat uisionis. me¬
more sẽꝑ illiꝰp̃cepti. Audifilimi
disciplinã patristur. me dimit¬
tas legem matris tue. ut addat
gra capiti tuo. ⁊ corquis collo tuo.

Expanded text:
dentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ ꝑobseruantiã mat̾ne legis.
grã capiti nr̃o & collo torquisad¬
ditur: qr qͣnto qͥs diuinis intentꝰ
fuerit auscultare p̃ceptis. qͣnto
ea q̃ dicticerit inunitate mats
eccłie diligentiꝰ obseruare studu¬
erit. tantor inc̃ digmꝰ adororẽ
p̃dicandi. et in futur o sullimius
aicen et adbeatitudinẽ cũ eͦ.
sine fine regnandi. Uerum ne
quis autumet dñm saluatorẽ
ob imꝑitie necessitatẽ adiise
audisseq et iut̾ro gasse magistros:
uideamus quid seqͥt. Stupebant aũ
om̃sqͥeum auclebant suꝑ prudentia
et responsisei. S uidentes admirati st̾.
qui enĩ ioẽ uerꝰ homo & uerꝰ erat d̾s:
ad ostendencũ qi homo erat homnes
magistros humilit audiebat. Ad cõ¬
ꝓbandũ qi ds erat: eisde loquentib
sullimit respondebat .d. uod matri
querenti aedicenti fili quid fecisti nob̾
sie: ecce pat̾ tius & ego querebamꝰ te.¬

Expanded text:
observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines magistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑangłos imꝑauerat ds̃. Seruauit
ip̃e legem quã dedit. ut nob̃ qui pu¬
ds̃ iubet ostenderet. Seqͣm iter
tamus habitare iudomo eiꝰ et̾na
incelis omnib dieb uite nr̃e. si
ꝓtegia templo scõ eiꝰ. Et ne ulla
inet̾irum maloꝵ aura pulsem᷑.
menimerimꝰ p̃sentis eccłie cdomũ
necessaruis pͣcũ mundarũ freqͣn¬
tare munerib. Qd ipͣe duodẽms
intemplosedit inmechio doctoꝵ
audiens et int̾rogans illos. huma¬
ne est fragilitatis indiciũ. immo
etiã eximiũ discende humilitatis
exemplũ. Dĩ quippe uirtꝰ ⁊ dĩsa¬

Expanded text:
per angelos imperaverat Deus. Servavit per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puDeus jubet, ostenderet. Sequamur igtamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virt
Abbreviated transcription (Latin):
Idest nͣ̃qͣlẽ me hominesconspicere. qͣlẽ
etiã infideles uidere possunt &crucifi¬
gere.s qͣlẽ indecore suo regẽ scłoꝵ soli
uidere possunt ocłi mundi scor. talẽ
me adrependendã uicẽ dilectionis
iisqͥme diligunt ostendã. Igitͣ sꝑemꝰ
nos ut diximꝰ ꝑhumanitatis eiꝰ sacra¬
menta ad uidendã diuinitatis spe¬
tiem posse conscendere. si tam̃eadem
sacram̃ta digno iusticie et sc̃itatis et
ueritatis honore ut accepimꝰ ill ib ata
ser uemꝰ. si humane conu̾sationis eius
exempla. si doctrine qͣm ꝑhominem
nob̃ minnistrauit humilit̾ dicta seqͣm᷑.
Nam qͥ humilitatis eiꝰ uestigia seqͥ delig¬
natur qͣ temeritate sperat se ad intu
parentib in pascha ierosolimã ueñ
humane nimirũ est humilitatis indi¬
ciũ. Honnius nãq est ad offerendadõ
sacrificioꝵ sp̃ualiũ uota concurrere.
& auctorẽ suũ orationib lacrimisq
sibͥ conciliare ꝑfusis Rec̃ gͦ dñs inter
homines homonatꝰ. qͦd faciendũ hõib

Expanded text:
est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intueparentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offevota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ qr mniis q̃ patrismeisunt oportet
me ẽẽ. qr nimir ũ quorũ una e̾. moiestas
et gła. hor etiam una secles ac domꝰ :
Nonsolum materialẽ sĩ domũ q̃ ad
adorancdũ eũ corꝑalit̾ sieri solet. sed
etiam intellectualẽ q̃ ad landandũ
eũ met̾uũ construit. eque patri.i fi¬

Expanded text:
unt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ea qd exponendo loquam᷑. Describit
nãq infantiam pueritiãq nr̃iredẽp¬
toris qͥ nr̃e particeps humanitaris dig¬
natus est fieri. Cõmemorat et̾nitatẽ
iurine maiestatis. in qua patri man¬
sitac manet semꝑeqal. Ut uidelicet
incarnationis eius humilitate adme¬
moriam reuocata: & ipsi cont᷑ om̃ũ
uulnera peccatoꝵ mecdicam̃tũ uere
humilitatis euremꝰ exerxere. pio sẽp̃
animo recolentes. ꝙͣ tũ nosꝓ diuio
amore qͣntum ꝓ nr̃a salute oporteat
humiliari. qͥ t̾rasumꝰ ⁊ tinis. si tautũ
sũmaisl ꝓptestasꝓ nobi humiliari ñ respinit.
ut adsuscipienda nr̃ ẽ fragilitatis in

Expanded text:
quamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib ait. Nunqͥl possunt filii
sponsilugere qͣictiũ cũilł: sponsꝰ:
Uenient autẽ dies eũ auferet᷑ ab
eis spousꝰ: ⁊ tc̃ ieumabunt. Quia
nimirũ incarnationr̃i saluato¬
ris exqͦ patrib cepit ꝓmitti: mul¬
ex pecłota donec ueniret. Similit̾
ex qͦ pꝰresurrectionẽ ascendit ad
ilec reditũ. Solo autẽ qͦ cũ hominib
conũsatus ẽ. temꝑe. flere ac luge¬
renequuerunt q iam secũ etiũ
corporalit̾ eũqũe spualit̃ dilexer̃t
Filiisponsi ł nuptiar ũ singłiquiq fide¬
luĩei sunt. Tempꝰ nuptiarũ tẽpꝰe. illud:
qndo ꝑ incarnationis mister iũ scãm
t̾ra carnali more celebratas qͥ ad co¬
pulandã sibi spͣualiamore eccłlam
decelo descendit ad t̾ram. Cuiꝰ quidẽ
thalamꝰ incorimpt᷑ geiitr icis uiterus
fuit. in qͦ ds humane nat᷑e conunctꝰ est
& exqͦ adsociaudã sibieccłam tanqͣ
sponsus ꝓcessit. Runꝰ nuptiar um locꝰ¬
iudea extitit. in qͦdĩfilius hõfieriet

Expanded text:
lii sponsi lugere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, mulexspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad det reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis ra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit, in quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, e
Abbreviated transcription (Latin):
lestium contẽplationi semꝑocłm
m̃tis intendere. ñ sufficiunt. s sepiꝰ
hunc ad t̾rene curã conu̾sationis in¬
flectunt: in eorũ ꝑ culdibio corda sp̃ẽ
aliqͣudo uenit. aliqͣndo recedit. Unde
dictũ est. Sp̃c uͥ uult spirat: i uocẽ eiꝰ
audis. s ñseis unde ueniat aut quo
uadat. Uenit quippead scõs. uadit
asc̃is sp̃c̃. ut quẽ semꝑ hab̾e idonei ñ
sunt: eĩ ꝑtemꝑa redeuntis crebra luce
reficiantur. Insolo autẽ inediatore
muenit. Mansit autẽ totꝰ millo. ñexeo
descendentẽ.s ex qͦ hõ fieri incipiens.
eiꝰ ministerio: ioꝑe conceptꝰe. Unde

Expanded text:
ontemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt, in eorum proculdubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vadat . Venit quippe ad sanctos, vadit a sanctis Spiritus, ut quem semper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce reficiantur. In solo autem mediatore invenit. Mansit autem totus in illo non ex eo descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens ejus ministerio et opere conce
Abbreviated transcription (Latin):
aute me factꝰ est: nc̃ testimoniũ
phibet. qi hie est silius dĩ utrĩq
nature ueritatẽ. humane uideli¬
cet et dime. in una eacdẽq xp̃i
ꝑsona manifeste designans.
E r isbescat manicheus andieus
uenit uir: conticeseat fotmꝰ audi¬
eris hic est filras clĩ. Aucdiant man¬
sueti i lecent᷑. qr rienit uir pꝰ ioħm

Expanded text:
te me factus est: nunc testimonium perhibet, quia hic est Filius Dei: utriusque naturae veritatem, et humanae videlicet et divinae, in una eademque Christi persona, manifeste designans. Erubescat Manichaeus, audiens: Venit vir. Conticescat Photinus, audiens: Hic est Filius Dei. Audiant mansueti et laetentur, quia venit vir post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhumanitate congrueret nob̾.
ꝑhumanitatẽ similẽ nob̃ ꝓnobis
cum hoste confligere. ꝑ diumi¬
tatem patͥ consubstantialẽ. ad
unaginẽ nos dri similit udinẽ
quam peccando quã peccando

Expanded text:
per humanitatem congrueret nobis: per humanitatem similem nobis pro nobis cum hoste confligere, per divinitatem Patri consubstantialem ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccand
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio. patris ⁊ filii & eiꝰdẽ spiritus
scĩ. Nã e de ipso spũ qd̾ suasponte
ueniat uͥ uelit. sua potestate oꝑet᷑.
q̃ uelit: testat᷑ filiꝰ ubi ait. qd̾ ⁊ supͣ¬
cõmemoraui. Sp̾c uͥuult spirat.
Hec aut̾ẽ omia uquit apls oꝑatur¬

Expanded text:
operatio Patris, et Filii, et ejusdem Spiritus sancti. Nam et de ipso Spiritu, quod sua sponte veniat ubi velit, sua potestate operetur quae velit, testatur Filius ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, inquit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. huiꝰ potentiã iniuestatis al
tius sp̃u scd̃ suꝑ eũ descendente cog
corporali spetie uidere. ciio cẽ pa¬
tris licet eoꝑalit̾ son antẽ mer uisset
audire. multũ ex hoc uisu et dͥditu
ꝓfscerit multũ de diuine potesta¬
tis excellentia reuelatis ocłis m̃tis
scientie oelestis acceꝑit. adeo ut ad
comꝑationẽ intelligentie qͦ tẽ illus¬
trari ceꝑat. eatenꝰ illũ qͣntꝰ ẽẽt. sibi
ominimodis uideret᷑ ignorasse.Ni¬

Expanded text:
ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset omnimodis si
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendendo. E iħc inquit ꝑficiebat
sapientia et ate i grã aput dñri hoĩes
Naturãuere humanitatis incdicat
inqͣ ꝓficere ad tempꝰ uoluit. qͥ iti clui¬
nitate id: ip̃e ẽ: ianmi eꝰñ deficient.
Iuxta hominis quippe naturã ꝑfier¬
bat sapientia ñ quidẽ ipse sapientior
ex temꝑe ex istendo. qͥa pͥma concep¬
tionis hora spũ sapientie plenusꝑma¬
nebat: s candẽ quaplenꝰerat sapientiã
cet̾is ex tempore paulati demonstrã¬
do. luxta hominis nat᷑am ꝓfiebat etate:
qr de infantia ad pueritiã. de pueri¬
tia adiuuentutẽ consuet o hommĩb
cͤscendi ordine ꝑueñ. Iuxta hominis na-¬
curã ꝓficiebat grã ĩipse ꝑ accessum
temporis accipiendo qd̃ non habebat.
s pandendo donũ gr̃e qͣd habebat.
inerant dona patefaciebat: tantum
eos ad laudẽ dĩ patris semꝑ excitare
curabat. ꝑagens ipse qd̾ ceteris agen¬
dum p̃cepit. Luceat lux ur̃a coram
Atq idõ ñ solum apd̾ homines gra ⁊

Expanded text:
 inquit, proficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. tiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram Atque ideo non solum apud homines gratia et
Abbreviated transcription (Latin):
strauit dicens. Ecce agnꝰ dĩ. ecce qui
tollit peceata mundi. Ecce agnꝰdĩ
peccatrice trax̃ macłam culpe. Ecce
qͥ tollit peccata mundi. ecce qͥiustꝰ
int̾ peccatores. mitis int̾ impios ħ:
tores & impios iustificandi ha¬
bet potestatẽ. Q. uomͦ aũ pec¬
cata inundi tollat. qͦ orline ius¬
tificet impios. apłs petrꝰ osten¬
dit qͥ ait. Noncoruptibili argen¬
to łauro redẽpti estisde uana

Expanded text:
debat, dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus Dei, peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi; ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, tores et impios justificandi habet potestatem. XXI. Quomodo autem peccatum mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis illiꝰ. ñ infideliũ manib
s fidelium ore suã sumit᷑ in salu¬
tem. Cuiꝰ recte figurã agnꝰ i lege
paschalłostendit. qͥ semel p̃pł̃m
de egyptia seruitute liberans.
ininemoria eiusdẽ liberatiõis
ꝑomnes annosimmolatione
sua ppłm eũcdẽ sc̃ificare solebat.
tlonec ueniret ipse cui tał hos¬
tia testimoniũ dabat. oblatꝰq
pat ꝓ nob̾ inhostiã odorẽq sua¬
uitatis. mysteriũ fue passionis.
ablato agno increaturã panis
ramq cnͣferret. sac̾dos factus
metnũ sed̾m orclinẽ melchi sedeh.

Expanded text:
sanguis illius, non infidelium manibus sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Cujus recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, ablato agno, in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum secundum ordinem Melchisedech.
Abbreviated transcription (Latin):
uel qͣndo unꝰ quisq nr̃in myste¬
rio sacͦ sce̾ passionis illiꝰ baptismo
aq̃ ablutꝰ e. uerũetiã cotidie tollit
peccata mundi lauatq nos a
peccatis nr̃is cotidie in sangͥne
suo. cũ eiꝰdẽ beate passionis ad
altare memoria replicat᷑. cũ pa¬
nis & iuni creat᷑a in sacram̃tum

Expanded text:
el quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ut uult. Iecirco autẽ suꝑeũ in quo
et crecdentib daret᷑ indiciũ. neqͣ qͣ
se nͥ bapciratos aqͣ. sp̃c eiꝰdẽ posse bap¬
tisma mereri. Querendũ int̾ea qͦ¬
mͦ speciale filii clĩ agnoscenti signũ
fuerit qd̾ suꝑ eũ clescenderit et
manserit sp̃c cũetiã discipłis ip̃ẽ
ꝓmittat dicens. Et ego rogabo
patre̾⁊ aliũ paraclytũ dabit uob̃̾
ut maneat uob̾cil met̾nũ. spm̃¬

Expanded text:
us est. Idcirco autem super eum, in quo et credentibus daret indicium nequaquam se nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum interea quomodo speciale Filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat, dicens: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tate & insimplicitate cordis
querunt illũ. Quorũ unani¬
mã pietatẽ ac mansuetudinẽ
sp̃ualigr̃a donatã dũs ipse lau¬
dansloquit᷑. Una e̾. colũba mea.
unaẽ. matris sue. clecta gentri¬
cisue. Matrẽ quippe ac genttͥẽ
rante ꝑcepit: lit ipsa qͦ possit
columba recte nuncupari. De¬
niq hebreo sermone qͦseript᷑a
sc̃ã ÷ edica. sp̃c gen̾e feminino
appellatur. P ropt̃ qͦdconueni¬
ent̾ ecclesia unaxͥ colũba. & hec
matri ac geuitr ici sue electa
nonuuat᷑. Quia numirũ qͦd in
unitatẽ fi dei xp̃iane multisd̃
gentib congregat᷑. qͦd colũbina
ad inuioẽ pace letat᷑ qd̾ electioĩs
sortebeat᷑: ñ suohabet m̾ito. s
cdonoaccepit gr̃e spͣual. W ego¬

Expanded text:
simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem rante percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. E
Abbreviated transcription (Latin):
festaret᷑ in isrł: ꝓpt̾ea ueniego in aqua
baptirans. Quod ẽ. aꝑte dicere. Nidõ
ueni in aqͣ baptizais qr pec̃ca mundi bapti¬
tando tollere possĩ: s ut eũbaptizando ac
p̃dicando manifestarẽ ppło isrł: qͥ in sp̃u sc̃o
baptizando adtollenda pecc̃a ñ solum
isrł s etiam totiꝰ mundi sieicreclere
illiuiã p̃pararẽ qͥ baptizaret iuire¬
missionẽ peccatorum. Et cestimoniu̾¬
descendentẽ qͣi columbã decelo:⁊
mansit suꝑeũ. Bene in columbe
repleri. nͥ simplices fuerint. nͥuerã
cũ fr̃ib habuerint pacẽ qͣm signifi¬
cant oscula columbarũ. Habent
autẽ oscła & corui. s laniant qͦd co¬
lumba omĩno ñ fac̃. significantes
eos qͥ loquunt᷑ pacẽ cum ꝓximo suo
mala aũ st̃ incordib eorum. Colũbe

Expanded text:
 propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere illi viam pararem, qui baptizaret in remissionem peccatorum. VEdescendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbaerepleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Col
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃usco̾. ꝑsp̃c scĩ grãm peccata di¬
mittendo. Siue enimipẽ aqͥ ali¬
qs cdiscipłorũ suoꝵ pͥmꝰ baptira¬
uerit. ꝑqͦs ad cet̾os fideles bap¬
tismi ruius ꝑflueret: eoscẽ etiã
spubaptrrabat peccata illis re¬
lauxando ⁊ sp̃c donaministran¬
dͥo. siue fideles eius inuocato noĩe
ipsuis aqͣbaptitent electos &
crismate scõ ꝑunguant: eonihilo¬
mo p̃t̃ ipsum peccatoꝵ nexꝰ solu̾e.
aut spiritꝰ scĩdona ualet tribu¬
ere Unde eiungłista ioħs cũ
chxisset. aucdierunt pharisei
qr iħe plures discipłos facit et
baptitat qͣm ioħs. ꝓtinꝰ adiunx̃.¬

Expanded text:
am peccata dimittendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptizabat peccata illis relaxando, et Spiritus dona ministrando, sive fideles ejus invocato nomine ipsius aqua baptizent electos, et chrismate sacro perungant, eomo praeter ipsum peccatorum nexus solvere, aut Spiritus sancti valet dona tribuere. Unde evangelista Joannes cum dixisset: Audierunt pharisaei quia Jesus plures discipulos facit et baptizat quam Joannes, protinus adjunx
Abbreviated transcription (Latin):
uinorum librorum. quidã euuͣn¬
gelista dix̃ hora sexta erueifixũ
dñm. ⁊ quidã hora t̾cia. Bisi
intelligamꝰ ꝑturbam᷑. Ꝙ iam
incipiente sexta hora: ctr pilutꝰ
sedisse ꝓtribunali. Et reuera
qͣndo leuatꝰ est dñs in lignũ:
hora sexta erat. S alius cuumn¬
gelista intuens ammũ iudeoꝵ.
qr uolebant se imunes uideri
amorte dñi: narrancdo eos osten¬
dit reos dicens. dñm hora t̾eia
cructfixum. Considerantes
autẽ omnẽ circunstantiã lectio¬
nis. qͣnta agi potuerunt cũ apd̃
pilatum dñs accusaret᷑ ut
eruetfigeret᷑ inuenimꝰ horã
terciam ẽẽ. potuisse qͣnͣdo ild ĩ

Expanded text:
vinorum Librorum: quidam evanvinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dite. responderunt. Nob non li¬
cet occidere quemqͣm. Iniquita-¬
tem facinoris sui. inuidic̾e homi¬
nẽ refundere uolebant. S ñ qͥd
diñ iudic̃e fallebant: Quod fecit
enĩ quantũ potuit. ut illĩ ex eoꝵ
manib liberaret. Nam ꝓpt̾ea
flagellatũ ꝓdux̃ adeos. Nonꝑse¬
quendo dũm flagellauit: s illoꝵ
furori satis facere uolens. ut ł sic
iam mitcescerent⁊ desinerent ł
occidere cũ flagellatum uiderent.
Rẽ ihoc. At uͥ ꝑseueranerunt: nos¬
tis illum lauisse manꝰ ⁊dixisse qͦd
ip̃e ñ fecisset. mundũ se ẽẽ amorte
illius. fec̃ tam̃. S sireus q fec̃ ł mn¬
uitꝰ: illi innocentes qui coeger̃t
ut faceret. Nullo mͦ. S ille dix̃
in eũ sententia i nissit eu̾ eru¬
cifigi.⁊ qͥsi ip̃e occidit. Q. uos
rudei occidistis. Unde occidistis:
Gladio lingue. Aciistisenĩ lin¬
guas ur̃as. M q̃ndo ꝑensistis
ñ qͣnd̃o clamastis. crutaige.
forte aliquẽ ꝑturbet lectio di¬

Expanded text:
dite, responderunt: Nobis non lidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige,forte aliquem perturbet lectio di
Abbreviated transcription (Latin):
xpii Tanta oꝑa bona inquit
ostendi uobis ꝓpt̾ qͦd horum me
uultis occidere. Ptulit omnes
nifir mos eorum. eurauit om̃s
languidos eorum. Predicaint
regnum celoꝵ. ñ tacinit uitiaeoꝵ
ut ipsa potius eis displicerent
ñ medicꝰ a quo sanabantur. His
omnib eiꝰ curationib ingrati.
in medicum qui uenerat curare
eos. excogitauer unt confilium
ꝑdendi eum. tanqͣm ibi uolen¬
tes ꝓbare utrum tiere hõ sit qͥ
mori posfit. an aliquid suꝑ hoĩes
sit ⁊ mori se ñ ꝑmittatꝰ. Uerbum
ipsoꝵ agnosumꝰ in sapientia salo¬
monis Morte tur pissima inqui¬
unt. condempnemꝰeum. Int̾ro¬
gemꝰ eum. erit enim respectꝰ in
sermonib illius. Si enĩuere filiꝰ
Fui hominu denteseoꝵ arma &
sagite ⁊ lingua eorum gladiꝰ
acutus. qͦd dic̃ aliꝰpsalmꝰ. Sie ⁊hic.
suas. Ndicant uidei. ñ occidimꝰ
xp̃m. Et enim ꝓpt̾ea eũ dederunt
iuqci pilato. ut quasi ipsi amorte
eius uiderent᷑ immunes. Nam
cum dixisset ei pilatꝰ uoseũ occi¬

Expanded text:
 Tanta opera bona, inquit, ostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occi
Abbreviated transcription (Latin):
Miraris. quia & hic erat & incelo:
Tales fecit discipłos suos. Paulũ
audi apłm dicentẽ. Nr̃a autẽ con-¬
u̾satio. incelis ẽ. Si homo paulus
ambulabat in carne in tra ce con¬
u̾sabat᷑ in celo: deus celi & t̾re ñ
poterat esse & in celo & in t̾ra ͤ

Expanded text:
Miraris quia et hic erat et in coelo? Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et in terra? 9.
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ acceꝑat. quia maria de adã.
ip̃mq corpꝰ resuscitat᷑us erat: tre¬
num quiadã dixerat. soluite tẽ¬
plũ hoc & intrib dieb suscitabo
illud. Celeste autẽ quiddã dixit.
nͥ quis renatꝰ fũit ex aqua &e sp̃u:
ñ uidebit regnum dei. Eia fũs. d̾s
uoluit ẽẽ filius hominis. & hões
uoluit ẽẽ filios dei. Ipse descendit
ꝓp̃t nos: nos ascendamꝰ ꝓp̃t ip̃m.
Solus eñi descendit & ascendit.
qr hoc ait. slemo ascendit in celũ.
nisi qͥ de celo descendit. Non gͦ as¬
censuri sunt incelum. qͦs facit
filios deis Ascensuri plane. hec
nob̾ ꝓmissio est. Erunt equales
angelis dei. Quomͦ gͦ nemo ascen¬
dit. nisi qui descendit: Quia u-¬
nus descendit: unꝰ ascendit. qͥd
de cẽtis. quid intelligendũ. nisi
qr menbra eiꝰ erunt ut unꝰ ascen¬
dat: Prop̃t̃ ea sequit᷑. Nemo ascẽ-¬
dit in celum. nisi qui de celo des¬
cendit. filiꝰ hominis qui ẽ incelo.

Expanded text:
corpus acceperat, quia Maria de Adam, corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
uideat u̾bi gr̃a austrũ euntẽ
a meridie: ad aquilonem: aut
aliũ uentum uenientẽ abori-¬
ente ad occidentẽ: Quomͦ ergo
nescimus: unde ueniat &e quo
eat: Quid gͦ dix̃ t̾renum. q̃dñ
credebant homines: An illud
q̃d de templo rescitando dixe-¬
rat: Corpus enim suũ de tra
acceꝑat. & ipsam tram de tre-¬
no corpore susceptã parabat
suscitare. Non ei creditum est
t᷑ram suscitat᷑o. Si t̾restria in qͥt
creditis quia templũ possim
resuscitare deiectum a uobis.
quomͦ credetis qͥa ꝑ sp̃m possint
homines regñari: E sequitur.
slemo ascendit in celum nisi qui
de celo descendit. filius hominis
qui ẽ in celo. Ecce hic erat. & in ce¬
lo erat. hic erat carne. in celo erat
diuinitate. Immo ubiq diuinita.¬
te. Natꝰ de matre: ñ recedens a pat̾.
Due natiuitates xp̃i intelligunt᷑.
Una diuina. alt̃a humana. Unaꝑ
quã efficerem᷑: alt̾a ꝑ quam refice-¬
rem᷑. Ambe mirabiles. Illa sine ma-¬
tre: ista sine patͤ. S quia de adam

Expanded text:
videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsam terram de terreno corpore susceptam parabat suscitare. Non ei creditum est terram suscitaturo. Si terrestria, inquitcreditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam
Abbreviated transcription (Latin):
& patrẽ. ñ utiq q̃d ipse sit pa¬
ter qui filiꝰ s q̃d apatris simi¬
litudine in nullo ꝓrsus discre¬
insimilib distantiã cupis cer-¬
nere. cur inseparabiles separa.¬
tim desid̃as nosse: Deinde nõ
solum ad philippum. s ad eos
plane ita est: Nam ꝓfecto qui
ꝓximum loquendo edificat:
bonum opus oꝑat᷑. S quid est
a me ipso ñ loquor. nisi ame
ipso ñ sum qui loquor: łi qͥppe
tribuit qͦd fac̃: de quo ẽ ipse qͥ
fac̃. Pãt eñi ds̃ ñ est de aliquo.
filiꝰ autem ds̃ est quidẽ patrie¬
qual. s de patre deo Ideo ille
d̾s s ñ de deo. & lum s ñ lumine.
Iste uͦ d̾s de deo. lum̃ de lumine.
Deniq adiungit & dic̃. Ñ credi¬
tis quia ego in patre. & pater
inme ẽ: Alioquin ꝓp̃t opera
ipsa credite. Antea solus phi-¬
lippꝰ arguebat᷑. nunc aũt non
ibi eum solum fuisse qui ẽẽt
arguendꝰ ostendit᷑. ꝓpt̃ oꝑa
ipsa inquit credite. quia ego

Expanded text:
et Patrem: non utique ut ipse sit Paet Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrein similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipsipso non sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui sciebant: ñ philippo cui
lictum est. tanto tempore uob̾
lud de patre dictum est. E amͦ
cognoscetis eum. & udistis eũ.
Dictum est eñi ꝓpt̃ omimodã
similitudinẽ que illi cũ patre est.
ut ideo a mͦ dicerent᷑ nosse patr̃e.
quia nouerant similẽ filium. gͦ
iam sciebant filiũ. & si ñ omnes:
eñi uia. S patrẽ nesciebant. idõ
audiunt. Si cognouistis me. ce
patr̃ẽ meũ cognoscetis. ꝑme u¬
tiq & illum. Alius eñi ego sum.
alius ille. S ne putarent disi¬
milem: & amͦ inquit cognosce¬
enim eiꝰ simillimũ filiũ. s admo
filiꝰ. q̃d insabellians qui uocã¬
tur etiam patri passiani catho¬
lica fides damnat: s q̃d tam
similes sint pãt & filius. ut qͥ
unũ nouit: ambos noũit. So¬
lemus eñi de simillimis duob
ita loqui eis qui unũ illorum
uident. & quałꝰ sit alius uolt
nosse: ut dicamus. Uidistis
istum. illũ uidistis. Sic gͦ dic¬
tum ẽ. qui uidet. me uidet

Expanded text:
tur qui sciebant; non Philippo cui tur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobislud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae iut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscienim ejus simiFilius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis est alius volunt nosse, ut dicamus: Vidistis istum, illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d ait. nemo uenit ad patrẽ.
nisi ꝑme. Demde subiungit. &
a mͦ cognoscetis eum. & uidistis
eum. S philippꝰ unꝰ ex apłis quid
audierit ñ intelligens: dñe in¬
quit ostende nob patrẽ. & suffi¬
cit nob̾. Eui dominus. Tanto in¬
quit temꝑ ore uob̾cum sũ. c ñ
cognouistis me: Pͥhilippe qͥ uidet
me. uidet me. uidet & patrem.
Ecce increpat. q̃d tanto tempore
cum ipsis erat & ñ cognoscebat᷑.
Nne ipse dixerat. & qͦ ego uado
scitis: & uiam scitis. & se nescire
dicentes eos hoc scire conuicerat.
addendo atq dicendo. ego sum
uia. uĩtas & uita: Quomͦ nune di¬
cit. tanto tempore uob̃cum sum.
& ñ cognouistis me. cũ ꝑfecto &
quo iret scirent & uiam scirent.
ñ obaluid nͥ q̃d ip̃m utiꝙ scirẽt:
S facile ista soluit᷑ questio. sidi¬
camꝰ q̃d eum aliqui eorũ sciebãt.
aliqui nesciebant. atq in iis qͥ
nesciebant & philippus erat̃: ut
q̃d ait & quo ego uado scitis. et
uiam scitis. illis dixisse intelliga¬

Expanded text:
d Patrem, nisi per me. Deinde subjungit: Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum. Sed Philippus unus ex Apostolis, quid audierit non intelligens: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
a morsib pecc̃orum. S illi
sanabant᷑ a morte ad uitã
temporalẽ. ii autẽ ait. ut ha-¬
beant uitam ẽtnam. Hoc em̃
iñt est int figuratã imaginẽ.
& rem ipsã. fĩgura p̃stabat
uitam temporalẽ. res ipsa cuiꝰ

Expanded text:
a morsibus peccatorum: sed illi a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam t
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis letalis. mors dm̃ ui¬
talis. Attendit᷑ serpens. ut
nichil ualeat serpens. Quid
est hoc: Attenditur mors. ut
nichil ualeat mors. S cuiꝰ mor:
Mors uite. si potest mor uite.
Immo quia dici potest: mi¬
rabilĩt d̃R. S nunquid non
erit dicendũ. q̃d fuit faciendũ :
Ego dubitẽ dicere. q̃d dñs ꝓme
dignatus ẽ fãce: Nunne uita
s in morte xp̃i mors mortua ẽ
qr uita mortua occidit mor-¬
tem. Plenitudo uite: degluti-¬
uit mortẽ. Absorta est mors
in xp̃i corpore. Sic ce nos dice¬
mus in resurrectione. qnͣdo
iam tͥumphantes cantabi¬
terim mͦ fẽs ut a peccato sane
mͦ: xp̃m crucifixum intueam:
Quia sic̃ moyses inquit exal-¬
taiit s̃pentem in h̾emo: sic
exaltari oportet filiũ homi-¬
nis. ut omnis qͥ credit in eũ
ñ ꝑeat: s habeat uitam ẽt¬
nam. Quomͦ qui intuebant᷑
illũ serpentẽ. ñ ꝑibant mor¬
sib serpentũ: sic qui intuen¬
tur fide mortẽ xp̃i. sanant᷑

Expanded text:
serpentis lethalis, mors Domini viserpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vitaSed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabiterim modo, fratres, ut a peccato saneChristum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur
Abbreviated transcription (Latin):
at uitam ẽtnam. Magnum sa-¬
cͣmentũ. E qui legerunt. noue-¬
runt. Deniq audiant. uel qͥ
ñ legert̃z uel qui forte lectum
siue auditũ obliti sunt. ꝓst¬
nebat᷑ inheremo popłs isrł
morsib serpentũ. fiebat mag¬
na strages multoꝵ. mortuors.
plaga enim dei erat: corripien¬
tis & flagellantis ut erudiret.
Demonstratũ ẽ ibi magnũ sac̃¬
mentũ rei fut᷑e. Ipse dñs testat᷑
inhac lectione: ut nemo possit
aliud int̃pretari. qm q̃d ipsa
uĩtas de se indicat. Dictum ẽ
eñi ad moysen a dño. ut fãcet
eneũ serpentẽ. & exaltaret in
ligno in heremo. & admone¬
ret popłm isrł ut si quis mor¬
sus eẽt a serpente: illum ser¬
pentẽ in ligno exaltatũ atten¬
deret. factum ẽ. Mordebantur
homines. intuebant᷑ & sanabã¬
tur. Qui sunt serpentes mor¬
dentes: peccata de mortalitate
carnis. Quis est serpens exalta¬
tus: Mors dñi in cruce. Quia eñ
a serpente mors: ꝑserpentis
effigiem fig᷑ata est. Morsus

Expanded text:
vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uerba q̃ loquebat᷑: Audiebãt
&e credebant illi. & eorumdẽ uer-¬
bors fructꝰ erat fides illorum̃. ue-¬
rumtam̃ eungelitantib discipłis
ñ tam pauci qͣmͣ illi erant. s gen-¬
tes etiam crediderunt. hee sunt
sine dubio maiora. Nec tam̃ait
maiora horum facietis. ne solos
apłos ea putaremꝰ ẽẽ factos: s qui

Expanded text:
nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putare
Abbreviated transcription (Latin):
quid potest inuentrẽ matrissue
iterum introire & renascis Non
nouerat iste. nisi unam natuu¬
tatem ex adam & eua. Ex deo &
eccłia. ñdum nouerat: Non no-¬
uerat. nisi eos parentes qui ge¬
nerant ad mortẽ. nondum no-¬
uerat eos parentes qui gñant
ad uitam. Non nouerat nisi eos
parentes qui gñant successiuᷤ:
ñdum nouerat eos qui semꝑ
uiuentes gñant ꝑmansuros.
Cum gͦ sint due natiuitates.
ille unam intelligebat. Una ẽ
de t̾ra. alia de celo. Una est de
cane. alia de sp̃u. Una est de
mortalitate. alia de ẽtnitate.
Una est de masculo & femina.
alia de deo & eccł̃ia. S ipse due.
singule sunt: siec illa potest
repeti: nec illa. Recte intellex̃
nichodemꝰ. s natiuitatẽ carnis.
sic & tu intellige natiuitatẽ
sp̃s: quomͦ intellex̃ nichodemꝰ
natiuitatem carnis. Quid nicho¬
demus intellex̃: Nunquid po-¬
test homo denuo in uentrem
matͥs sue introire & nasci:
alit iterum nascaris: respon

Expanded text:
id potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? tualiter iterum nascaris, respon
Abbreviated transcription (Latin):
bat. q̃d dixerat dñs. uocem sp̃s
audiebat. & nesciebat unde ue-¬
nerat & qͦ ibat. Respondit iħc
& dix̃ ei. Tũ es magist̃ in isrł et
hec ignoras: Ofr̃s. nunqͥd pu¬
tamus dñm huic magistro u¬
deoꝵ quasi insultare uoluisse:
souerat dñs. quid agebat. uo¬
lebat illũ nasci ex sp̃u. Nemo ex
sp̃u nascit᷑ nisi humilis fũit. qr
ipsa humilitas fãc̃ nos nasci de
sp̃u. quia ꝓpe ẽ dñs obtritis cor¬
de. Ille magisterio inflatꝰ erat.
& alicuiꝰ mom̃ti sibi ẽẽ. uideba¬
tur. qͥa doctor erat iudeorum.
deponit ei suꝑbiam. ut possit
nasci de sp̃u. Insultat tanqmͣ
indocto. ñ quia suꝑior uult in¬
deri dñs. Quid magnũ ds̃ ad̃
hominẽ. u̾itas ad mendaciũ:
Maior xp̃c qͣm nichodemꝰ dici
debet. dici potest. cogitandũ ẽ:
Si diceret᷑ maior xp̃c qm angłi:
ridendũ erat. Incomparabilit̃
eñi maior omni creat᷑a: ꝑ quẽ
facta est omnis creat᷑a. S exa-¬
gitat suꝑbiam hominis. Tues

Expanded text:
bat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus bat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es