comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in planitie dnm libenter auscultant.
ad hunc quandoq in monte sedentẽ subli¬
miter ascendant. Nã quoꝵ adhuc edo-¬
mandis instruendisq cordibus isistit.
hos quasi stans quisitus. ẽ. laborantis affa¬
tur. Quos uero longo studii spĩtalis
exercitio promptos iam̃q ac dociles
inuenit. his libertate ae dignitate ma-¬
gistri quasi quietus saluator residens
mystica quȩque de suꝑnis intimat.
Quae sp̃italiũ differentia ꝓfectuũ. isra¬
heliticae plebis.ẽ. habitu pulcherrimis
expressa figuris. Ubi uulgus omẽ qui-¬
bus lib& uestibus utens in quatuor an-¬
gulis palliorum iacinethinas sibi fun¬
brias .ẽ. facere p̃ceptum. Sac̃dotes qua¬
tuor habere uestes. tot idem misticis co-¬
loribus mira uarietate distinctas. Pon-¬
tifices & ea quae sac̃dotes & alia quatuor
indum̃ti genera colorum quidem eorũdẽ
sea sublimioribus gr̃a dignitacis & auro
inter lucente corusca. et patriarcharũ atq

Expanded text:
in planitie Domino libenter auscultant, in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque
Abbreviated transcription (Latin):
tiqui: timore ꝑsecutionis aueritatis p̃dica¬
tione defecerunt. Notandum sane quia
sic̃ matheus ꝑ octo quas posuit beatitudines.
octauĩ spei nrãe ꝑfectionem qua resurrec¬
tionis nrae gła dedicatur insinuat. Ita
lucas ꝑ quãtuor urtutes amplectitur
cardiñales. Beati enim pauꝑes qui per
temꝑantiam amundi refrenantur ille¬
cebris. Beati esurientes. qui sua fame
cõmoniti esurientib eẽ. miserendum.
& ipsi ꝑ iustitiam miserentur ut ualent.
sed sua reddimus. iusticiam recte dici.
Nemini quicꝗ debentes. nisi ut in iicem
diligamus. B eati qͥ ꝑ prudentiã interbo¬
num dinoscentes & malum. occidua flere.
& ad aeterna uolunt anhelare Deati qͥ per
fortitudinem fidei om̃a ualent molesta
colerare. Igitur qui necdum consuma.¬
tae uirtutẽs arcẽ conscendere ualent:
generalis interim ꝑfectionis sunt beati¬
tudine ꝑfouendi. quatenus abonis paula¬
tim ad meliora ꝓgressi: dũ consistentem

Expanded text:
tiqui timore persecutionis, a veritatis praedicatiqui timore persecutionis, a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines octavam spei nostrae perfectionem quae resurrectionis gloria dedicatur insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui sua fame commoniti esurientibus esse miserendum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. sed sua reddimus, justitiam recte dici nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti
Abbreviated transcription (Latin):
dium. inter ꝓbra linguarum. inter ipsas
ꝑsequentium manus. aequali immo laetiori
adhuc corde uexetur. ñ adhuc nr̃i similes
ualent. sed eorum qui ibant gaudentes a cons.¬
pectu concilu. qm̃ digni habiti sunt ꝓ no-¬
mine iłi contumeliam pati. Qui gͦ multa
interris ꝓ xp̃o sustin& aduersa multa in
cielis a ip̃o recipi& dona. Caeterum quan-¬
ta inhelia uerborum iacula falsi sustinuere
ꝓpłiie. quos deridens aiebat. Clamate uoce
maiori. Ds enim. ẽ. baal. & forsitan loqͥtur.
aut indiũsorio est. aut in itinere. aut cer-¬
te dormit ut excitetur. Quantã dedere
stragẽ. qui octingenti simul & quinqua¬
ginta st̃ interempti. U erum quia baal
& ñ xp̃s in causa erat nec irrisi gadebant.
nec occisi palmã sed poenam meruere
ꝑennem. Scđm haec enim fatiebant
ꝓphetis patres eorum. B ene exemplo ad¬
hortatus est. quia uera dicentes solent
ꝑsecutionem pati. Nec tam̃ idõ ꝓpłae an.¬

Expanded text:
dium, inter probra linguarum, inter ipsas dium, inter probra linguarum, inter ipsas rsequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc corde versetur, non ad hoc nostri similes valeant, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu consilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore: Deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur . Quantam dedere stragem qui octingenti simul et quinquageni sunt interempti? Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae an
Abbreviated transcription (Latin):
riẽ. pauꝑtatemq desiderat. beatus est.
Multo autẽ beatior qui has inter aduersa
uirtutes seruare non trepidat. quia odiant.
licet homines corde nefando. dilectũ cor xp̃o
ledere nequeunt. Separent. & synagoga
depellaͬt. xp̃c inuenit ut confirina: exp̃brent
nom̃ crucifixi. ipse cõmortuos sibi conre¬
sepissime quãtum ad ipsos memoriae abra-¬
sũ & ab om̃ib ẽ eiectum. Nulla iam exis¬
tente causa odii nisi ꝓpter. filiũ homĩnis.
quia uidelicet nom̃ xp̃i credentes suum
uoluerit facere cognomen. Atq idõ nomi¬
nis sũmi ꝑsecutores. hominũ non in me¬
rito nõe notantur. B eati inquit eritis
cũ uos oderint homines. docens eos ab
hominibus insectandos. sed ultͣ homines
eẽ. beandos Eaudete in illa die et ȩxultate.
ecce enim merces ur̃a multa. ẽ. in caelo.
Non hoc aquo lib& pacient̃ sead abeo qui sugnȩ
cantũ mercedis intuitu patitur. p̃ceptũ
potest impleri. ut scilic& inter odia cor-¬

Expanded text:
riem paupertatemque pati desiderat, beatus est. riem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresaepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter filium hominis, quia videlicet, nomen Christi, credentes suum voluerint facere cognomen; atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati inquit eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate. Ecce enim merces vestra multa in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur, praeceptum potest impleri, ut scilicet inter odia cor
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. Sic & enĩ samuhel & dauio peccatũ
saulis & interitum lugent. Sic peccatricẽ
dñs ipse fleuit suꝑ ciuitatẽ. & mestis cõpassus
sororibus latarum quẽ diuina erat maiestate
resuscitaturꝰ. humana prius miseratione
deflebat. Mystice significans eos qͥ peccati
morte sopiuntur. ut reuiuiscere queant. aꝑxi¬
mis. eẽ. plangendos. Quod aut̃ nuno flentes
sisurꝰ eẽ p̃metit. Non puerilites accipiendã
sed scripturae more risus nomine m̃tis exulta:¬
tio & affectus quidã laetior intelligendus. eẽ.
designatur. Sic̃ sara. Risum inquit in fec̃¬
ds̃ & obid dictũ ẽ. os autẽ ueratiũ replebit᷑
risu. suꝑ quȩ ut dixi nomina gaudioꝵ. ani¬
mae figuratur interius. B eati eritis cũ
uos oderint homines. & cũ separauerint uos.
& exꝓbrauerint. Qua propter diuitias he-¬
reditatis xp̃i in scĩs. ꝓpter panẽ uitae aet̃nae.
ꝓpter que spẽ caelestiũ gaudioꝵ. fletus. esu-¬

Expanded text:
cendi. Sic enim Samuel et David peccatum cendi. Sic enim Samuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fecJob dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias haereditatis Christi in sanctis, propter panem vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus esu
Abbreviated transcription (Latin):
ens numꝗ nos satis iustos aestimare debere.
sed cotidianũ iustitiae semꝑ amare unmo arde¬
re ꝓfectum. Cuiꝰ ꝑfectam saturitatem ñ in hoc
scło sed infuturo posse uenire suꝑnoꝵ deside-¬
rio psalmista flagrans ostendit qui ait. E go
aut̃ cũ iusticia appirebo conspectui tuo. satiabor
dũ manifestabit᷑ gła tua. P otest & simplicit̾
accipi. Beati qui nc̃ esuritis. qui castigatis
corpus ur̃m. & seruituti subicitis. quĩ in fa¬
Cme & sit uerbo oꝑam datis. quĩ celestiũ tẽ
gaudiorũ habetis ub̾tate ꝑfrui. B eati qͥ nẽ
fletis: quia ridebitis. Non temporaliũ dãpna
cõmodoꝵ. sed uirtutũ detrim̃ta spĩtaliũ qͥ flent
aetña beatitudine consolabuntur. Ubi non
nr̃a solum. sed & ꝓximm iubem᷑ cõmissa deflere.
quẽ si sic̃ nos diligimꝰ consequent̃ illiꝰ & ꝓfectu
gratulari. & defectu nos necesse. ẽ tribulari
nec solũ tribulari. uerũ ad lacrimas usq suc-¬

Expanded text:
ens nunquam nos satis justos aestimare debere, ens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simplicitaccipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum, et servituti subjicitis, qui in fame et siti verbo operam datis, quia coelestium tunc gaudiorum habebitis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque suc
Abbreviated transcription (Latin):
audiant. in eos oculos stans in campo dirigit:
ut audita patenter intelligant. D eati itaq
pauꝑes non utiq om̃s. sed illi tantum modo
qui om̃e p̃sentis scłi tam &si altũ uideatur.
ꝓnichilo culm̃ ducunt. Qui merito regni
caelestis ꝑhibentur munere digni. quia
dilectionis mundanae ꝓbantur c̃upiditate
nudati. Qualẽ sẽ rex dauid pauꝑiẽ sustinu.¬
isse. declarans ait. Ego uͦ egenꝰ & pauꝑ sum⁊
enĩ mͥ restat in caelo. & ate quid uolui suꝑ
terram. Mox ubi spei suae fixisse anchorã.
subdendo manifestit. Michi aut̃ adherere
dõ bonum est. ponere in dño dõ spem meã.
Alioquin. non nulli miserruna a conditione
pauꝑtatis & huiꝰ scł̃i gaudus ob inopiã rerũ.
& ibi regno dĩ obmeritorum nequitiam carent.
feati qui nc̃ esuritas. quia saturabimini. Quid
esurire beati. quid sitire debeant. matheus expo-¬
nit. Uidelic& iustitiã aꝑtissime nos institu-¬

Expanded text:
audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire beati, qui sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet justitiam, apertissime nos institu
Abbreviated transcription (Latin):
suae montẽ dĩ ascendens ad regendũ uulgus
in cãpo donec redirent: ãaroñ. ordinauit᷑ &
hur. Maron quippe qͥ interp̃tatur
mons fortitudinis : singularẽ dñicae in car¬
nationis excellentiam. Hur uero qͥ ignis
dicitur. donũ scĩ sp̃s insinuat: qaͥ plures in
aecdia paruuli. & si comitari magistros ad
penetranda sũmae diuinitatis archana ne.¬
queunt. dñicae tam̃ incarnationis sacra¬
mentis redimi. & sp̃s scĩ possunt ardore sig¬
nari. Et ipse deuatis oculis in discipłos sũos.
dicebat. N eati pauꝑes: qaͥ ur̃m. ẽ. regnum dĩ.
Et si generalit̾ om̃ib loquit᷑. specialius tamen
oculos saluator indiscipłos eleuat. ut his qui
uerbum intenta cordis aure ꝑcipiunt: litius.
saporis intimi lum̃ aꝑiat. Cui simile est :¬
qđ matheus ait. Et̃ cum sediss&. accesser
adeũ discipłi eius. Et apiens os suum. doce¬
bat eos dicens. D eati pauꝑes spũ. Nam qͥbus
os in monte sedens aꝑit. ut magna sublimit̃

Expanded text:
sue montem Dei ascendens, ad regendum vulgus in campo, donec redirent Aaron ordinavit et Hur . Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem Dominicae incarnationis excellentiam; Hur vero, qui ignis dicitur, donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
t obseruantes miserunt insidiatores
qͥ se iustos simularent. ut caꝑent eũ
insermone. & traderent eum principa¬
tui. & potestati praesidis. Querentes
dñm conp̃hendere principes sac̃dotũ.
& scribae. timuer̃ popłm. Atq ideo
qđ ꝑse ñ poterant p̃sidis manib effice¬
re cẽptabant: ut uelut ipsi amorte eiꝰ
uiderentur inmunes. Nuꝑ enĩ sub ce-¬
sare augusto uidea subiecta romanis
quando in toto orbe. ẽ. caelebrata des-

Expanded text:
nt insidiatores, qui se justos simularent, ut caperent eum in sermone, et traderent illum principatui et potestati praesidis. Quaerentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae, timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant, praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe e
Abbreviated transcription (Latin):
sic & ds̃ ut quem admodũ illi redditur
nũmus. sic dõ anima lumine uultꝰ
eiꝰ in lustrata atq signata. Vnde ꝑ¬
psalmistã. Signatum. ẽ. inquit
in nob̾ lum̃ uultus tui dnẽ. Hoc quip¬
pe lum̃. ẽ. totũ hominis. & uerbum
bonum qđ ñ oculis s m̃te conspier¬
tur. Signatum aut̃ dixit in nobis.
tamꝗ denarius signatur regis ima.¬
gine. N omo enĩ faccꝰ est adimaginẽ
& similitudinẽ dĩ. quã peccando cor.¬
tumpit. B onum gͦ eiꝰ. ẽ. uerum atq
aet̾num si renascendo signetur. Et ñ
potuer̾ uerbum eiꝰ reprehendere
coram plebe. & mirati in responsionis
eiꝰ tacuerunt. Qui credere debuerant
ad tamtã sapientiã mirati st̃ qđ callidi.¬
tas eoꝵ insidiandi ñ inueniss& locum.

Expanded text:
sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responsis ejus, tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatores sermonibus confutentus. O sten.¬
dite mͥ inquit denarium. Hoc ẽ. genꝰ
nũmi qđ ꝓ decem nũmis inputabat᷑.
& habebat imaginem cesaris. Qui
autẽ putant interrogationem salua.¬
coris ignoranciã eẽ. & non dispensacio¬
nem : discant exp̃senti loco qđ utiq
potuerit scire iħc cuiꝰ imagoeẽt. in
mundo. s in t̾rogat ut ad sermonẽ eoꝵ
conpetenter respondeat. Respondentes
um significari priuignum eiꝰ qui in
locum successerat uictrici sub quo &
passus ẽ. dñs. Om̃s aut̃ reges eorum
a primogaio cesare qui imꝑium arri¬
puerat. cesares appellati sunt. Porro
qđ ait. R eddite quae st̃ cesaris cesari¬
id numum tributum. & pecuniã. &
quae st̃ dĩ dõ. Decimas primitias.
oblationes ac uictimas sentiamꝰ.
Quomodo & ipse reddit tributa ꝓse
& petro. & dõ reddit quae dĩ sunt
quae cesari sunt cesari. & quae di
sunt dõ. Quem ad modũ cesar auob
exigit iu pressionem imaginis suae.

Expanded text:
tatores sermonibus confutentur. Ostentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes,um significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt,quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
in popło magna seditio. Dicentib aliis
ꝓ securitate & quiete. qͥa romani ꝓ om̃ib
militarent debere tributa ꝑsolui. Pha.¬
risaeis uͦ qͥ sibi ad plaudebant de iusti.¬
tia econtrario nitentibus ñ debere
popłm dĩ qͥ decimas solueret. & primitiua
daret. & caetera quae in lege scripta st̃. hir¬
manis legibus subiacere. Cuiꝰ seditionis
ne templum. immo ipsã lucẽ ꝑderẽ.
quã cributa pendere maluerunt. Et int̾
nam. s inueritate uiã dĩ doces. Lic&
nobis dare tributũ cesari annonͤ
Blanda & fraudulenta in terrogacio illuc
ꝓuocat respondentẽ ut magis dm̃ quã
cesarem timeat. & dicat non debere
tributa solui. ut statim audientes
ministri p̃sidis qui uixta alios euan¬
gelistas ad fuisse leguntur. seditionis
contͣ romanum principem teneant
Considerans autẽ dolum illorum. dixit
Ostendite mͥ denariũ cuiꝰ hab& imagi.¬
nem. & inscriptionem. Sapientia sẽꝑ
sapienter agit. ut suis potissimũ temp.¬

Expanded text:
seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militabant, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi applaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis ne templum, insuper ipsam lucem, perdere, quam tributa pendere, maluerint. Qui nam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis tributum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes ministri praesidis, qui juxta alios evangelistas adfuisse leguntur, seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit Ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem? Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum ten
Abbreviated transcription (Latin):
orbem coepit idolatrae same fedari.
Nam & fluxus sanguinis bifariam. hoc
.ẽ. & suꝑ idolatre pollutione. & suꝑ
hnis quae carnis ac̃ sanguinis delecta¬
tione geruntur. potest recte intelligi.
Ergo quandiu synagoga uiguit. labo¬
rauit aeccłia. Defectus illuis hurꝰ ẽ.
uirtus. qa illorum delicto salus fac¬

Expanded text:
orbem coepit idololatriae sanie foedari. orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia: defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus fac
Abbreviated transcription (Latin):
generare debebat. subito erroris lan-¬
guore cousternata. spũalis uitae uias
ingredi desꝑabilit̃ omisit. Et si non
lã ꝑgens sanandam dñs aturba compͥmit᷑:
qͥa genti uidae salutaria monita prȩ¬
bens quibus ȩgram uitis eiꝰ conscientiã
ergeret. noxia carnalium popłoꝵ. ẽ.
consuetudine grauatus. Et ecce mu-¬
lier quae sanguinis fluxũ patiebatur
fluens adño curata. eccłia . ẽ. congregata
degentibus quae ingenti carnaliũ de¬
lectationum polluta fluxu atq acȩtu
iam fuerat segregata fideliũ. S ed cum
ũbum dĩ iudaeam saluare decerneret.
illa paratã iam ꝓmissam quae aliis prȩ.¬
ripuit spe certa salutẽ. N otandũq qđ
& archysinagogi duo denis sit filia.
Et mulier hãee ab annis duodecim
sanguinem fluxerit. hoc ẽ. eodem qͦ
haer nata sit cempore. illa coeꝑit infir¬
mari. Una enim poenae eademq scłi
huiꝰ aetate & sinagoga in patriarchis
nasci. & gentium exterarum natio ꝑ

Expanded text:
gignere debebat, subito errorum langignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non uellam pergens sanandam Dominus, a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae sanguinis fluxum patiebatur fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus; quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit infirmari: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros illuminat. & ipse aspũ sc̃o quo
uitalia monita scribere uł docere possit
inspũ uenturum in carne dnm humili
corde se eiꝰ potentiae subdidit. Quẽ ita
circa finem scłi hominem in carnandũ
eẽ cognouit. ut aec̃ñum aute ome scłm
dm̃ existere non dubitaret. Si enim ca-¬
put xp̃i ds̃. pedes eiꝰ quid aptius quã ad sũp¬
ta humanitas. qua terram nr̃ae mortaliti¬
tis tetigit accipiendi sunt: Et ꝓcidere
archysinagogus ad pedes iħu est legnlatorẽ
cum tota ꝓgenie mediatorem dĩ & homi-¬
nũ longe sibi dignitatis głam p̃ferendũ
.ẽẽ. cognoscere. & confiteri cum apło qͥa
qđ infirmũ ẽ. dĩ fortuis . ẽ. hominibus.¬
Filia gͦ archisinagogi. ipsa. ẽ sinagoga
quaẽ sola legali insticutione com̃posita.
quasi unica moysi nata erat. Et haec
uelut duodecimo aetatis anno hoc est
tempore þubertatis appropinquante
moriebatur. qͥ nobiliter aꝓphetis edu¬
cata. postquam ad intelligibiles annos

Expanded text:
caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, in spiritu venturum in carne Dominum, humili corde se ejus potentiae subdidit, quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus , pedes ejus quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum Mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo, quia quod infirmum est Dei fortius est hominibusFilia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo decimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinmoriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Utrumq aut̃ petitum .ẽ. ad ño.
ut uel mouentem saluã faceret. uł mortu.¬
am suscitaret. Sed cum instituiss& mathe.¬
us totum breuit̃ dicere. hoc insinuauit
patrem rogantẽ dixisse. qđ & ipsum certũ
.ẽ. uoluisse & xp̃m fecisse. Dicunt hoc
sed ab isto ordinẽ iam recedunt. Alibi eni
hoc recordantur atq inserunt. id est eo loco
ubi rediit cransfretando aregione gerasse-¬
norum. p̾ expulsa & in porcos ꝑmissa dae¬
ceps suscitare postulat filiam suam. no¬
lens de misterio uerae circumcisionis ex-¬
cludi. sed subintrauit mulier sanguine
fluens & octauo sanat᷑ loco. ut pͥncipis
filia de hoc exclusa numero ueniret in no¬
num. uixta illud quod in psalmis dr̃.¬
intrauerit plenitudo gentium tunc om̃ĩs
isrł saluus fi&. Princeps itaq sin agogae.
nullus melius quam ipse moyses intel¬
ligitur. Unde bene iairus. illuminans
siue illuminatus uocatur. Quia qui ae-¬
cepit uerba uitae dare nobis & ꝑ haec

Expanded text:
uerit. utrumque ergo petitum est a domino, uerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fecisse. sane si sed ab isto ordine jam recedunt. Alibi enim hoc recordantur atque inserunt, id est, eo loco ubi redit transfretando a regione Gerasenorum, post expulsa et in porcos permissa daeceps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi; sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia de hoc exclusa numero veniat ad nonum, juxta illud quod in psalmis dintraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec
Abbreviated transcription (Latin):
atheus archisinagogũ
non moriturã. uel morientẽ uel inextre¬
mo uitae positã filiã suã narrat dño
ndntiasse. sed omnino defunctã. Illi aut̃
duo morte iam ꝓxima nondũ tamen
mortuã usq adeo ut dicant. Uenisse postea
qui mortuã nuntiarent: & ob hoc iam non
debere uexari magistrũ. tãquã sic uenir&s
ut manũ imponendo mori nonsineret.
ñ ut posset mortuã suscitare. Consideran¬
dũ est ne repugnare uideat᷑. & intelligen¬
dum breuitatis causa matheũ hoc potius
dicere uoluissẽ rogatũ esse dnm̃ ut face-¬
r& quod eum fecisse manifestum ẽ.
uz scilic& mortuam suscitaret. Atten¬
dit enim ñ uerba patris defilia sua. sed
quod.ẽ. potissimum uoluntatẽ & alia¬
uerba posuit qualis uoluntas erat. Ita
enim desꝑauerat. ut potius eam uell&e
reuiuiscere. ñ credens uiuam posse in-¬
ueniri. quam morientem reliquerat.
Quo itaq posuerunt quid dixerit iairus.¬
÷ matheus aut̃ quid uoluerit atq cogita¬

Expanded text:
theus archisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usque adeo, ut dicant uenisse postea qui mortuam nuntiarent et ob hoc iam non debere uexari magistrum, tamquam sic ueniret, ut manum inponendo mori non sineret, non ut qui posset mortuam suscitare, considerandum est, ne repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogita
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus. ut longa p̃mentis sepulchri claus¬
tra euadere possec. fremuit sp̃u iħe. tur¬
bauit semet ipsum. lacrimas fudit.
Rursum fremuit ac magna uoce cdama.¬
uit. Larare ueni forãs. Et sic tandem
qui erat desꝑatus. discusso tenebrarũ
pondere uite luciq redditur. S ed &
hoc notandum quoo qͥa publica noxa
publico eget remedio. leuia aut̃ pecca.¬
ta leuiori & secreta queunt peniten¬
cia deleri. Puella in domo iacens.
paucis arbitriis exsurgit: eisdẽq ue¬
hem̃ter. ut nemini hoc manifestent
p̃cipitur. Iuuenis extͣ portam curba
multa comitante atq intuente. susci¬
tatur. latarus demonum̃to uocatur.
intancũ popłis in notuit. ut ab eorum
qͥuidere testimonio plurimae dño
turbae cum palmis oc currerent. &
multi ꝓpt̃ illum abirent ex iudaeis.
& crederent in iħm. Quartũ uͦ mortuũ
nuntiante discipło dño audiuit. Sed
qͥa qui ꝓ eiꝰ excitatione p̃carentur ui.¬
ui defuerant. Dimitte inquit ut mor¬

Expanded text:
mortuus, ut longa praementis sepulcri clausmortuus, ut longa praementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam turba multa comitante atque intuente, suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit, sed quia qui pro ejus excitatione precarentur, vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
U erum nec ad hos erigendos minor fit uirtꝰ
& grã saluatoris. si tam̃ ad sint cogitatio¬
nes sollicitȩ. quae suꝑ eoꝵ salute. uelut
deuote xp̃o sorores iniugilent. Nam ad
hoc intimandum resuscitauit bearũ qua¬
tuor dies in monum̃to habentem. & sorore
ad testante iam fȩtentem qa nimirũ pes-¬
sima noxios actus solet fama comitari:
Notandum aptẽ qđ quanto grainor ani¬
mae mors ingruerit. tanto acrior neces.¬
se.ẽ. ut resurgere mereatur. penitentis
feruor insistat. Nam leuiores & cotidia:¬
ni erratus: leuioris penitentiae possunt
remedio curari. Quod occulte uolens
ostendere dñs iacentẽ in conclaui mor¬
tuam. facillima ac breuissima uoce
resuscitat dicens. P uella surge. Quã
etiam obfacillitatẽ resuscitandi iam mor¬
tuã fuisse negauerat. Delatum .ẽ. aut̃
foras uiuenẽ mortuum. pluribus ut re:¬
imuscere debeat dictis corroborat cũ ait
uuenis tibi dico surge. Quatriduanꝰ uͦ

Expanded text:
Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et, sorore attestante, jam fetentem , quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte volens ostendere Dominus jacentem in conclavi mortuam, facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero
Abbreviated transcription (Latin):
cro scĩ altaris particeps effectus. Nam
iuxta moralem intellectũ. tres illi mortui
quos saluator incorporibus suscitauit.
tria genera resurrectionis animarum
significant. Si quidem non nulli consen-¬
sum male delectationi: p̃bendo latente¬
tantum cogitatione. peccati sibi morte
consei sunt. S ed tales se uiuificare sig¬
nificans saluator: resuscitauit filiam archi-¬
sin agogi nondum foras elatam sed indo¬
mo mortuam quasi uitium secreto in
corde tegentem. Alu non solum noxiae
delectationeͥ consentiendo. sed & ĩpsum
maliuĩ quo delectantur explendo mortuũ
quasi extͣ portas efferunt. Et hos se si
peniteant resuscitare demonstrans. sus.¬
citauit iuuenem filium uiduae extͣ
portas ciuitatis elatum. & reddit matri
suae. Quia resipiscentem apeccati
tenebris animam. unitati restituit aecle¬
siae. Quidã uero non solũ cogitando. uł
fatiendo. inlicita. sed & ipsa peccati con:¬
suetudine se quasi sepeliendo corrumpunt.

Expanded text:
crosancti altaris particeps effectus. Nam, crosancti altaris particeps effectus. Nam, juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latentetantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo, illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerit ipsa morietur. Tanen
ea quare suscitari axp̃o meruit nobis
quidem mortua fusse. sed ei obdor.¬
misse dici potest. Et deridebant eum.
quam credere malebant. merito foras
excluduntur. indigni qui miraculũ
resurgentis uiderent. Et cum eiec
suscitetur. quia si non prius a secreto¬
tiorib cordis expellitur. importuna scłariũ
multitudo curarũ anima quae intrinsecus
mundatae fuerint manꝰ udȩors quae san¬
giune plenae sunt: sinagoga eors mortua
non consurget. Est etiã forma sapientiae ui-
uiduae filio cito aeccłam crediturã. in archi¬
sinagogi filia. credituros quidem uideos. sed
bat. quia quaecũq peccatis mortuũ suꝑnȩ
manus miserationis resuscitatura detigerit.
ñsolũ asordib & ueterno scelerũ exsurgere.
sed & in nouis continuo proficere deb&
oꝑibus. U idelic& uxta psalmistam in-¬
grediens sine macula. & oꝑa exercens
surrexerit. caelesti necesse ẽ. mox pane
satietur. & diuini scilic& uerbi. & sa.¬

Expanded text:
peccaverit, ipsa moriatur, tamen peccaverit, ipsa moriatur, tamen ea, quae suscitari Christo meruerit, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse dici potest. Et deridebant eum, quam credere malebant, merito foras excluduntur, indigni qui miraculum resurgentis viderent. Ipse suscitetur: quia si non prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, Synagoga eorum mortua non consurget. Est etiam forma sapientiae, in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed bat. Quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet, juxta Psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens surrexerit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini, scilicet, verbi et sa
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Confide filia. fides tua te saluã fecit.
et salua facta:ẽ. mulier exilla hora. Idõ
filia qa fides tua te saluam fȩcit. Nec
dixit quia fides tua ce saluam factura
.ẽ. sed saluam fecit. Ideo enim quod ere¬
didisti. iam salua facta es. Et cum
uenisset iħc in domum principis. &
uidiss& tibicines & turbam. tumutuan.¬
sed dorut. Tibicines st̃ carmen lugu.¬
dñicae inhabitationis merito infideli¬
tatis amisit. quasi inder flentes. & eur¬
lantes mortua iacet. Nec tam̃ suꝑna
pietas funditus eam interire patitur.
quin potius circa finem scłi reliquias
eiꝰ. scd̾ni electionem grãe saluti & uitae
restitu&. Vnde ap̃te subiungitur.
Non enim mortua puella. sed dormit.
Hominib mortua erat: qui suscitare
nequiuerant. D nõ dormiebat. in cuuꝰ
dispositione & anima recepta uiuebat.¬
& caro resuscitanda quiescebat. Unde
mos xp̃ianus obtinuit. ut mortui qͥ
resurrecturi. eẽ. non dubitantur.
dormientes uocentur. Sicut apłs.
in parte allegoriae cum anima quae

Expanded text:
a, fides tua salvam te fecit: et salva facta est mulier ex illa hora. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam te fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Et cum venisset Jesus in domum principis: et vidisset tibicines, et turbam tumultuanstri, tibicines sunt, carmen luguDominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur: quin potius circa finem saeculi reliquias ejus secundum electionem gratiae saluti et vitae restituet. Unde apte subjungitur: Non est mortua, sed dormit. Hominibus mortua, qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat, in cujus ditione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit, ut mortui, qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur, sicut Apostoin parte allegoriae, cum anima, quae
Abbreviated transcription (Latin):
curari. Medicos siue falsos intellige
theologos. siue philosophos legumiq
doctores seculariũ. qui multa de uir¬
tutibus uitusq subtilissime disserentes
utilia uiuendi credendiq instituta se
mortalibus dari ꝓmittebant. Deu
certe ipsos sp̃s inmuncdos qui uelut
hominibus consulendo sẽ iam ꝓdo
colendos ingerebant. Quibus certa:¬
tim audiendis gentilitas quanto ma:¬
gis naturalis industriae uires ex.¬
penderat. tantominus potuit ab
iniquitatis suae sorde purgari. Unde
bene marcus de hac muliere seribens
ait. Et fuerat multa ꝑpessa acom.¬
pluribus medicis. &: rogauerat omã
sua. nequicquam ꝓfecerat. sed magis
deterius habebat. Sed hec ubi po¬
płm iudaeoꝵ egrotasse. uerumq de
caelo cognouit adesse medicũ. cepit
ipsa languoris sui spare pariter et
quaerere medicum. Iccessit retro
& tetigit fimbriam uestim̃ti esus. Dice¬
er sanguine fluens. non inclomo nõn
in urbe accedit ad dñm. quae uixta
legem urbibus excludebatur. sed in

Expanded text:
at. Medicos, sive falsos intellige theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo, sese pro Deo colendos ingerebant. Quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto miiniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam er sanguine fluens, non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta Legem urbibus excludebatur ; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem appropinquat. Aecedit aut̃
retro. siue uixta id qđ ipse ait. Si qͥs
mͥ ministrat. me sequatur. Et alibi
p̃cipitur. Post dnm dm̃ cuum ambir¬
labis. siue qa p̾sentem in carne dnm̃
grãm ꝑuenit. sicq dum participatio-¬
ne sacram̃torum eius saluari aperca¬
tis meruit. quasi tactu uestimentoꝵ
eiꝰ fonten sui sanguinis siccauit. Fons
quippe sanguinis. ẽ. origo peccatr euiꝰ
fons sanguinis. ẽ. in mundae primor¬¬
dium cõgitacionis. ex quo peccatum
om̃e nascitur. S ed dñs eum uerbis
euangelicis ñ solum uerba & oꝑa ma¬
la c̃onpescere. sed & cogicationum
radicẽ extyrpare curauit. Cum hȩc
utraq sacramentis euangelicis emum¬
dare donauit quasi uircutem exsie-¬
candi fontis obsceni sui uestim̃tis in.¬

Expanded text:
veritatem appropinquat. Accedit autem retro sive juxta, id est, quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis, sive, quia praesentem in carne Dominum gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meruit, quasi tactu vestimentorum ejus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis, est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare curavit, cum haec utraque sacramentis evangelicis emundari donavit, quasi virtutem exsiccandi fontis obsceni suis vestimentis in
Abbreviated transcription (Latin):
animalia & iulia absq dõ auctore
non decidunt & in om̃ib est ꝓuidentia
& quae inhis peritura sunt. sine dĩuo¬
luntate non ꝑeunt. Uos qui aeterni
estis non debetis timere. quod absq
sed infacultate cognitionis accipit᷑.
Non enim sollicitam ds̃ curae nume¬
rantis intendit excubiam. sed cui cog¬
nita sunt om̃ia quasi numerata sunt.
Bene tamen numerata dicunt᷑ quiaquȩ
uolumꝰ seruare numeramꝰ. Ubi in¬
mensam dĩ erga homines ostendit
ꝓuidentiam. & in effabilẽ signat af¬
parua etiam ociosaq dicta eiꝰ scien
tiam non fugiant. Nolite timere
multis passerib melioris estis uos.
Non plures estis legendũ quod ad com¬
parationem Numeri ꝑtinet. sed plu-¬
ris estis hoc est maioris apud dm̃
meriti dignitatis & aestimationis
quam innumero passerũ uel corpora
uel genera cõputemini. Om̃is ergo

Expanded text:
animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque sed in facultate cognitionis. Non enim sollicitam Deus curae numerantis intendit excubiam, sed cui cognita sunt omnia, quasi numerata sunt omnia. Bene tamen numerata dicuntur, quia quae volumus servare numeramus. Ubi immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat afparva etiam otiosaqns fiat. Nolite ergo timere, multis passeribus pluris estis. Non plures estis legendum est, quod ad comparationem numeri pertinet; sed pluris estis, hoc est, majoris apud Deum meriti, dignitatis et aestimationis, quam innumera passerum vel corpora vel genera computamini. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
nutissima inquit animalia & quae
quolib& ꝑaera ferunt᷑ uolatilia ds̃
obliuisci non potest. Uos qͥ adimagi¬
nem facti estis creatoris. non debetis
terreri abhis qui occidunt corpus.
quia qͥ inrationabilia gubnat. ratio¬
nabilia curaret non desinit. Quuerit¬

Expanded text:
nutissima, inquit, animalia, et quae nutissima, inquit, animalia, et quae quolibet per aera feruntur volatilia Deus oblivisci non potest, vos qui ad imaginem facti estis Creatoris, non debetis terreri ab iis qui occidunt corpus, quia qui irrationabilia gubernat, rationabilia curare non desinit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
gehennon̾. id est uallis filiorũ ennoni.
Hoc regum uolumen & paralipomenoN.
& hieremias scribunt plenissime & cõ¬
minatur ds̃ selocũ ipsum impleturũ
cadauerib mortuoꝵ. ut nequaquam
uocet᷑ tofeth & baal: sed uocet᷑ polian¬
drium. id .ẽ. tumulus mortuorum.
Futura gͦ supplicia & poena ꝑpetua.
equib peccatores cruciandi sunt:
huiꝰ loci uocabulo denotant᷑. Dupli¬
cem autẽ gehennam. nimu ignis &
frigoris. in iob plenissime legimus.¬
Quia enim duo sunt genera ꝑsecutorũ
unũ palam seuientium. altum ficte
fraudulentq blandientium. contra
utrũq nos munire atq instituere
uolens saluator. ut supͣ abhypocrisi
phariseoꝵ attendere. & hic acarni¬
ficum cede p̃cepit nontimere. Quia
uidelicet post mortẽ nec horũ crude¬
litas. nec illorũ ualet simulatio dura¬
re. Dño potius qui semꝑ uideat placen¬
dum dñm qui semꝑ punire uel lib̾are
queat. ẽẽ. timendum. Nonne duo pas-

Expanded text:
Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Tofeth et Baal; sed vocetur Poliandrum, id est tumulus mortuorum. Futura ergo supplicia et pene perpetue, quibus peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissime legimusQuia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat, esse timendum. Nonne quinque p
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ext̾ra. Et nolite timere eosqͥ
corpus occidunt: animã autem non
possunt occidere. Si qui corpus occidius
animã non possunt occidere. Ergo Ne¬
anima inuisibilis & incorporalis. ẽ:
scđm crassiorem dico Nr̃i corporis sub¬
stantiam. ueleo certe punietur. & sup¬
plicia sentiet. quando pstinum corpus
receperit ut quocũq peccauit cum ipso
& puniat᷑. Sed potius eũ timete : qui
potest & animã & corpus ꝑdere inge¬
hennam. Nom̃ gehennȩ inueteribus
libris non inuenit᷑ : sed pͥmũ asalua¬
tore ponit᷑. Quȩramꝰ ergo quȩ sit seri¬
monis huius occasio. Idolum baal iux¬
fuisse iuxta hierłm adradicẽ montes
moria inquib syloa fluit: ñ semel
legimus. Haec uallis & parua campi
planicies inrigua erat. & nemorosa
plenaq deliciis : & lucus in ea idolo
consecratus. In tantã autem populus
templi uicinia ibi hostias immolaret:¬
& rigorem religionis deliciȩ uincereN:
filiosq suos incenderent demoni uel
iniciarent. & appellabat᷑ locus ipse

Expanded text:
te. Et nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Si qui corpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccavit, cum ipso et puniatur. Sed potius timete eum qui potest et animam, et corpus perdere in gehennam. Nomen gehennae, in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem dementiatempli  rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse