comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pliia nccet ad noce pot̾it. ⁊ si quere¬
retur tui eã diligẽtia probari opor¬
tet hrdũ an arbitͣtu uni boni moreͬ
agẽtiũ sequi debebimus uluti sus
eo modo pot̾it lib esse quo posset suta
fuisset scꝑtũ si hrdi deliss. ¶Sacuis
clemẽs aiebat si ita sit fidei ꝯmissũ
relictũ cui ẽõꝵ uoles restitues. si nu¬
llũ elegisset cui restitũet om̃ibo debi¬

Expanded text:
i nocere poterit'. et si quaereretur, cui eam diligentiam probari oporteat, heredum arbitratum uiri boni more agentium sequi debebimus, ueluti sieo modo poterit liber esse, quo posset, si ita fuisset scriptum 'si heredi dedisset'. Pactumeius Clemens aiebat, si ita sit fideicommissum relictum 'cui eorum uoles, rogo restituas', si nullum elegisset cui restitueret, omnibus deb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit libtatẽ sticus si ħrs eũ nõ manu¬
miẜit lib esto pot̾it ab brc̃e manũit¬
ti. nõ igitur ꝯtra uolũtatẽ testatoris
adimitur eilibtas. s nõ tã ꝯtinuui
tp̃c exigend est ut p̾cipitari cogatur
brs. ul ex pegrinatõne celius reu̾ti
maniunitent ul ad mĩstratom rerũ

Expanded text:
perit libertatem 'Stichus, si heres eum non manumiserit, liber esto', poterit ab herede manumitti: non contra uoluntatem testatoris adimitur ei libertus. sed non tam continuum tempus exigendum est, ut praecipitari cogatur heres uel ex peregrinatione celerius reuerti ad manumittendum uel administrationem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit .x. adeo aut̃ ex cõstituto prtͣũis
nire quã ex ꝯs testõ ad lib̾tatẽ ꝑue¬
int. ut si eid̾ ⁊ legatũ sit mortuo eo
cui dare nissus est. ad lib̾tatẽ quid
ꝑueiet. nõ aut̃ legatũ hiturus est
idq iustian putat ut mħ cet̾ĩs¬

Expanded text:
adeo autem constituto potius iure quam ex testamento ad libertatem peruenit, ut, si eidem et legatum sit, mortuo eo cui dare iussus est ad libertatem quidem perueniet, non autem et legatum habiturus est: idque et Iulianus putat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
rem que est brę uiris¬
aquter enarrat non Rs¬
ut ex regula ius sumatur. set
ex iure qd̾ est regula fiat ꝓͦ re¬
gulam igitur breius rerum
narratõ traditur uit ait sabi¬
nus. qiͣ cause ꝯuictio est que¬

Expanded text:
rem quae est breuiter enarrat. non ex regula ius sumatur, sed ex iure quod est regula fiat. per regu lam igitur breuis rerum narratio traditur, et, ut ait Sabinus, quasi causae coniectio est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ie.ẜm ea que p̾pon̾ent᷑ net cre̾di¬
bita ꝯstaret. ⁊ deusuris litigatu
eẽt. nouissume exappllone ꝓnũ¬
ciatũ ẽ. solutas quid usuras nõ
repeti. In futurũ u̾o nõ debri q̃ro
peciũa daͬta utrũ usuris cede de¬
beret. qd peͣtitor deb̾e defenͣtet an
n̾o sorti profic̾e̾t.i2.si is qui dabat
in sortem sedare dirisset usuris
nõ debe ꝓfic̾e ¶ Uałius lucu tici
suus scripsit accepi amano nła¬
tino ex sũma maiore tot aureos.
quero anhsũma in ꝓximũ annũ
ei accepto ferri debeat cũ sup̾ioris
anni sit reliquator/ ꝵ. und̾ri in
profic̾e̾. ¶ Ticius mutuã petiu̾a
accepit ⁊ quĩcunces usuras spo¬
pondit. easꝙ paucis amis soluit
postea nullo pacto int̾ueĩente ꝑ
citorẽ ⁊ ignoranciã semisses us¬
uras soluit quero an patefacto
enore io qd amplius usurarum

Expanded text:
m ea quae proponerentur nec credibita constaret, de usura litigatum esset, nouissime ex appellatione pronuntiatum est solutas quidem usuras non repeti, in futurum uero non deberi: quaero, pecunia data utrum usuris cedere deberet, quod petitor defenderet, an uero sorti proficeret. respondi, si qui dabat, in sortem se dare dixisset, usuris non debere proficere.Ualerius Lucii Titii seruus scripsit: 'accepi a Mario Marino ex summa maiore tot aureos': quaero, an haec summa in proximum annum ei accepto ferri debeat, cum superioris anni sit reliquator. respondi uideri in proficere. Titius mutuam pecuniam accepit et quincunces usuras spopondit easque paucis annis solvit: postea nullo pacto interveniente per errorem et ignorantiam semisses usuras solvit: quaero, an patefacto errore id, quod amplius usurarum
Abbreviated transcription (Latin):
torem nõ stetisset quo minꝰ
solueret. qui ãsicqn dicendũ
itti ¶De illo sane pot̾ clubita¬
ri si int̾pellatus ip̃e morã fec̾it
an ꝙͣuis petiũam postea offer¬
⁊ hoc rectius csi̾citur. ¶Nlanri
si arbiter ex ꝯpromisso petun¬
iam certa die dari iusserit n

Expanded text:
et, quo minus solueret: alioquin dicendum itti. de illo sane potest dubitari, si interpellatus ipse moram fecerit, an, quamuis pecuniam postea offer hoc rectius dicitur. nam et si arbiter ex compromisso pecuniam certo die dare iusserit neque
Abbreviated transcription (Latin):
Untrarisse unus ꝗs
in eo loco intlligitur in quo
em mertem stipulatus. fide¬
uissorem acceꝑit. eius tp̃ris
extimacio spectanda est quo
Dem ¶ Naietticie petunie
noĩe si ad diem soluta non
cẽt pena uti assolet obopas
eiis. qui eam peciũam pete¬
ret. instiplone etat deducta
is qui eam peciñiam pͥeteba
ꝑte eacta petere desierat. de¬
inde mͣt̾poĩto tp̃r int̾pellare

Expanded text:
ntraxisse unusquisque in eo loco intellegitur, in quo em mercem stipulatus fideiussorem accepit, eius temporis aestimatio spectanda est, quo  Traiecticiae pecuniae nomine, si ad diem soluta non esset, poena uti adsolet ob operas eius qui eam pecuniam peteret in stipulationem erat deducta: is qui eam pecuniam petebat parte exacta petere desierat, deinde interposito tempore interpellare
Abbreviated transcription (Latin):
mine cc̃. frontem agrimei
itaut nicħ excedret longit¬
udo regionem regioneni
Quero ꝙ adcreuit utrũ meũ
sit. qmͣ meo ad iũctum est.
an eius uiris sit cuius eẽt.
simmicionata eius longi

Expanded text:
mine contra frontem agri mei, ita ut nihil excederet longitudo regionem praedii quaero, quod adcreuit utrum meum sit, quoniam meo adiunctum est, an eius iuris sit, cuius esset, si initio ea nata eius longi
Abbreviated transcription (Latin):
nuitate tc̃e quo ignorãte res udi¬
cata est nõ eẽ prescꝑtõne tpris sõmo¬
Ucciens teħ̾ tendr anquis librtus
fit sũ ope petant᷑ sũ obsequiũ desidet᷑
sũ et̃ famosa actio intendatur suie
moto uccetur ꝗ se prõnũ dic̾ sũ ulla
cã int̾nesat recllitur prenidiciũ. set¬
quctiẽs quis librtinũ qd sezfitetur¬

Expanded text:
nuitate dictae, quo ignorante res iudicata est, non esse praescriptione temporis summoconteditur, an quis libertus sit, siue operae petantur siue obsequium desideretur siue etiam famosa actio intendatur siue in ius uocetur qui se patronum dicit siue nulla causa interueniat, redditur praeiudicium. sequ
Abbreviated transcription (Latin):
restituat. s id ꝙadm accipiendum
sit. undend ẽntr̃ ea que ignorãtibus
dm̃s abstulissent. Itẽ qd exhns adq¬
sitũ redlere debeant. anu̾o et̃ ꝯcessa ⁊
tonata a manũissionib amplexi sĩt
qo magis ẽ. I Omp̃.l.¬

Expanded text:
restituant. sed id quemadmodum accipiendum sit, uidendum est, utrumne quae ignorantibus dominis abstulissent, item quod ex his adquisitum, reddere debeant, an uero etiam concessa et donata a manumissoribus amplexi sint: quod magis est. 4 Pap
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ inpetuit adult̾iũ ꝯmisit ĩ
pr̃om uxorem. aut in pr̃onã suã
aut ĩ eius ei ne. cuiꝰlibertus pͥrĩ
aut mrĩs filui filie ne fuit. an
ut libertus ꝑmuri debeat i siͤ
teprehensus sit adult̾io anmpa¬
inẽ cctidatu ⁊ magis probo so
tuenda m̃m̃ia pro lib̾tims eo

Expanded text:
lorum impetrauit, adulterium commisit in patroni uxorem aut in patronam suam, aut in eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur? et magis probo subtuenda matrimonia pro libertinis eo
Abbreviated transcription (Latin):
glius. ¶¶Ier lege repudium
missũ no sit. ⁊ idcuto inlier. ad¬
hut nupta esse uideatur. tñsi
quis eam uxorem clux̾it adul¬
ter nõ erit. idq saluiꝰ ulianꝰ¬
po qr adult̾iũ in quid sine colo

Expanded text:
i ex lege repudium missum non sit et idcirco mulier adhuc nupta esse uideatur, tamen si quis eam uxorem duxerit, adulter non erit. idque Saluius Iulianquia adulterium, inquit, sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Ie .ẜ. ¶ udicͤase est tetuliste
ea que sũt in opidis. set ⁊ si fo¬
itestabula sũt ul alia mento¬
ria in uilł.⁊ in uicis ⁊ si prẽto¬
quia urbanũ prediũ nõ lcͥcus
facit. set mac̾ia. proinde ortos

Expanded text:
ictum "Indicasse" est detulisse: ea quae sunt in oppidis, sed et si forte stabula sunt vel alia meritoria in villis et in vicis, vel si praetoquia urbanum praedium non locus facit, sed materia. proinde hortos
Abbreviated transcription (Latin):
enr homines in fuitutẽ del¬
ucant qui tñ si euasint hos¬
tiũ potestatem reciperiut p¬
ristinam libtate ¶Pretea
quod ꝑ alluuione agrono¬
stroflum aclicit. iure gent¬
onem autẽ id inetur acli¬
ci elita paulati aclicitur ut
intlłige nopossimus. quãt
quoquo mometo tp̃ris ad
permane plane si longiore

Expanded text:
eri homines in servitutem deducantur: qui tamen, si evaserint hostium potestatem, recipiunt pristinam libertatem. Praeterea quod per alluvionem agro nostro flumen adicit, iure gentonem autem id videtur adiici, quod ita paulatim adiicitur, ut intelligere non possis quantum quoque momento temporis adipermanere. Plane si longior
Abbreviated transcription (Latin):
alias ee feras gallinas. ⁊ali¬
os feros anseres ĩtaꝙ si quo¬
libet modo anseres mei et
gaume mee turbati turba¬
te ue adeolongius euolaue¬
mit ut ignoremꝰ ubi fint.
tamnen nichominꝰ in nr̃o
cdmo retinentur qua de cã
fu̾iti nb tenebr quicꝙͣ eorũ

Expanded text:
alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihilo minus in nostro dominio tenentur. qua de causa furti nobis tenebitur, qui quid eorum
Abbreviated transcription (Latin):
spectumo est. nec lifficił eiꝰ
ꝑsetutio ẽ. Alioqn occupatis
fera natura est nec ad reni
pertinet qd ex ꝯsuetucline. a¬
uolare ⁊ reuolare solentn
anriapes idem facii̾t qua¬
rũ ꝯstat feram ec nat̾ura¬
¶ Ceruo quoꝙ ita quidam
mansuetos bnt. ut in silu¬
as eant i redeut quorũ et
ip̃or feram ẽe nͥaturã nemo
negat. ¶Iñ hus aut aĩali¬
bus que ex ꝯsuetudine. Au¬
ue iredire solent. talis re¬
gula cõprobata ẽ.ut eous
uertenli animũhant. qđ¬

Expanded text:
stro est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque uertendi animum habeant, q
Abbreviated transcription (Latin):
occupantiũ. Intlligunt᷑ au¬
tem desmn̾e reu̾tencli am¬
mũ h̾re tũc cum reu̾tendi
consuetucline deseruerint᷑¬
¶Galliarur i anseru nõ¬

Expanded text:
occupantium. intelleguntur autem desisse reuertendi animum habere tunc, cum reuertendi consuetudinem deseruerint.Gallinarum et anserum no
Abbreviated transcription (Latin):
a sua totem promittento obliga¬
uit̾ soluit. et si eares ͤ creclitore enͣ¬
icta ẽ. dicend̾ est maritũ ex dotis
promissione age̾ posse ac si statu¬
norũ. rem. ue sb̾ꝯdicõne legatum
dotis nomine profilia p̃r soluisset
harũ eĩ rerũ solutõ. nõ pot̾ nͥ exͥ enẽ¬
tu librare. scil quo caũ ceitũ ent
reman̾e eas dũisũ rentet᷑ ĩ ea pec¬

Expanded text:
gauit et soluit. si ea res a creditore euicta est, dicendum est maritum ex dotis promissione agere posse, ac si statuliberum remue sub condicione legatam dotis nomine pro filia pater soluisset: harum enim rerum solutio non potest nisi ex euentu liberare, scilicet quo casu certum erit remanere eas. Diu
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ soluit ẽ in arbitrio soluẽtiꝰ
dic̾e qd pocius debitũ uolu̾it solu¬
tũ ⁊ qd dix̾it. id erit solutũ possu¬
mus eĩ certã legẽ dice̾ ei qd solui¬
mus ¶Quociens u̾o nõ dicimus

Expanded text:
debitum soluit, est in arbitrio soluentis dicere, quod potius debitum uoluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum: possumus enim certam legem dicere ei quod soluimus. quotiens uero non dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃raut̃ cũ diuofrẽ suo repsit c̃
ditractis pignoribꝰ creditor petu¬
mam redegit. si sinc usure debite
⁊ aliẽ indebite qd soluitur ĩ aͣsu¬
ras ad utramq cãmusuraꝵ tam
debitarũ qͥuã indebitarꝵ ꝑtinere
puta cũ quedã earũ ex stiplone
quedã ex pacto naturalit̾ debeãt᷑
si u̾o sũma usurar̾ debitarũ ⁊ ind
bitarũ nõ ead sit: equalit̾. ad ut¬

Expanded text:
inus cum divo patre suo rescripsit, cum distractis pignoribus creditor pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitae, quod solvitur in usuras, ad utramque causam usurarum tam debitarum quam indebitarum pertinere: puta quaedam earum ex stipulatione, quaedam ex pacto naturaliter debebantur. si vero summa usurarum debitarum et non debitarum non eadem sit, aequaliter ad ut
Abbreviated transcription (Latin):
creclitori meo stiplanti spopon¬
drit nõ hebit adu̾sus eum illa
exceptõm ut quatenꝰ fac̾e potest
ꝯtempnet᷑. nã adu̾sus me tali de¬
fensione merito utebat᷑ quia
tonatũ ab eo petebam. creditor
filius ẜuus ne cui admĩstratõ
Retilu ꝑmissa est. nouandi qͦ
petuliaria debitaius hant.utiq
si ip̃i stiplent᷑. marĩe si et melio¬
rem suã odicõm eo modo faciũt
nam si aliũ iubeant scipulari ĩ¬
t̾est ucrũ tͥonãdi aĩo auũ iube¬
ant stipulari. anut ip̃i filio ser¬
uoue negitiũ gerant quo noĩe
et̃ mlandati accio petulio acqͥrit᷑
¶g̾natũ furiosi aut ꝓligi cu¬
ratorem nouancdli uis brdit᷑ hre
prodigo expediat ¶In sũma ad¬
monendi sumus nich uetare
una stiplone plres obligõnos
nouar uluti siita stiplem᷑ ꝙ ti¬
ciũ et seiũ micħ dare oportet. id
dare spondes. licet eĩ ex diu̾sis:

Expanded text:
creditori meo stipulanti spopondit, non habebit aduersus eum illam exceptionem, ut quatenus facere potest condemnetur: nam aduersus me tali defensione merito utebatur, quia donatum ab eo petebam, creditor filius seruusue, cui administratio peculii permissa est, nouandi quoque peculiaria debita ius habeat, utique si ipsi stipulentur, maxime si etiam meliorem suam condicionem eo modo faciunt. nam si alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi filio seruoue negotium gerat: quo nomine etiam mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere prodigo expediat. In summa admonendi sumus nihil uetare una stipulatione plures obligationes nouari, ueluti si ita stipulemur: 'quod Titium et Seium mihi dare oportet, id dari spo
Abbreviated transcription (Latin):
latus fũit. aͦut mlr fund uissent
a ip̃a toti eun p̃romiẜit. nã debi
nouancli cã ita ꝙ te ant senm
dare oportet uttũq nouatur. ꝑ¬
aul. merito. quia uttũ ꝙ inpostĩ¬

Expanded text:
latus fuerit? aut mulier fundum iusserit a ipsi doti eum promiserit? nam debitnovandi causa ita: "quod te aut Seium dare oportet": utrumque novatur. Paulus: merito, quia utrumque in post
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo stipuletur nouatõe
quoꝙ librare reumab alt̾o pot̾it
cũ id sp̃alit̾ agit eo magis cũ eã
istimemꝰ atioqn quid clicenuu ᷤ
si ĩmus delegau̾it credicori suo
coẽm debitorem isꝙ ab eostipu

Expanded text:
ab aliquo stipuletur, novatione quoque liberare eum ab altero poterit, cum id specialiter agit, eo magis cum eam istimemus. alioquin quid dicemus, si unus delegaverit creditori suo communem debitorem isque ab eo stipu
Abbreviated transcription (Latin):
Enl. ¶Item aliqua dari stip¬
nlatus est sum. deinde eand sb̃
ꝯlitone nouancli aĩo ab eodem
stiplor man̾e oportet rem in rẽb
huanis ut nouatõi locus sit nͥ
ꝑ promissore sfet̾it quominus
daret. Iq si hoĩem michdare
te oportet ⁊ innora fl̾us quomi¬

Expanded text:
. Si rem aliquam dari stipulatus sum, deinde eandem sub condicione nouandi animo ab eodem stipuler, manere oportet rem in rebus humanis, ut nouationi locus sit, nisi si per promissorem steterit, quo minus daret. ideoque si hominem mihi dare te oporteat et in
Abbreviated transcription (Latin):
ign cet̾ius fiat. set i si in flumius
publico nõ tñ nauigabili fiat iͣtẽ.
putat. ¶Deinde ait precor qd in
alumine .p. ripane eius fiat. siue
q in id auiẽ ripa ue eius fẽm in¬
missum habes quo statõ iter uena¬
ingio det̾ior sit. fiat. resticuas ¶ Su¬
pius int̾lictũ probitoriũ est ħ res¬
titutoriũ ad eander cãm ꝑtinẽs.

Expanded text:
io deterius fiat'.Sed et si in flumine publico, non tamen nauigabili fiat, idem putat.Deinde ait praetor: 'Quod in flumine publico ripaue eius fiat siue quid in id flumen ripamue eius immissum habes, quo statio iterue nauigio deterior sit fiat, restituas'.Superius interdictum prohibitorium est, hoc restitutor
Abbreviated transcription (Latin):
diat int̾dicto locus erit ¶LLabo¬
⁊ stribit. nõ esse uidandã exteptõe
ei ꝗuiterlicto ꝯuenit᷑. aut nisi ripe
tuende causa fcm̃ sit s ita accipie¬
dũ ait. ut eiꝰtra quã siquid ita fcĩ
sit utilege filicuit ¶ Si ĩmari ⁊

Expanded text:
diat, interdicto locus erit.Labeo scribit non esse dandam exceptionem ei, qui interdicto conuenitur: 'aut nisi ripae tuendae causa factum sit', sed ita excipiendum ait: 'extra quam si quid ita factum sit, uti de lege fieri
Abbreviated transcription (French):
egã muegetusa quo eiusd̾ iuris
est. It naporensis coloĩam ⁊ apulẽ¬
sis ⁊ pacamcẽtul miͣtus qui a diuo
seu̾o ius coloie ĩpetłut. Est ⁊ ĩbiti¬

Expanded text:
Zarmizegetusa quoque eiusdem iuris est: item Napocensis colonia et Apu lensis et Patauissensium uicus, qui a diuo Seuero ius coloniae impetrauit. Est et in Bit
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ĩ ꝓm̃cia phenice ꝓpe barba¬
ricas getes natõnesq tollocata¬
¶ In palestĩa due fu̾nt colome te¬
sariensis ⁊ elya capitolina. set ne¬
ntͣ ius ytalicũ ht. dinꝰ quo seũ.
ĩ sebastenã ciuitatẽ coloĩa tlux

Expanded text:
uitas in prouincia Phoenice prope barbaras gentes et nationes collocata. In Palaestina duae fuerunt colonia, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet. Diuus quoque seuerus in Sebastenam ciuitatem coloniam dedux
Abbreviated transcription (Latin):
Ceuola. S Qius ita sti¬
pulatus fu̾it decem aure¬
ds das si nauis uen̾it et
ticius ꝯ sul fcũs est. nõ al
dabr quam si utrũq fc̃m
sit Idem in stͣriũ dare spon¬
des. si nec nauis uen̾it. noc
ticius ꝯsul fcũs sit. exigẽd
erit ut nentr̃ fcm sit. huic¬
ꝙ simil scriptura ẽ. si neꝰ
nauis uenit. nticius cõ¬
sul łtũs ẽ. at si sic dabis. si

Expanded text:
um. Si quis ita stipulatus fuerit: 'decem aureos das, si nauis uenit et Titius consul factus est?' non alias dabitur, quam si utrumque factum sit. idem in contrarium: 'dare spondes, si nec nauis uenit nec Titius consul factus sit?' exigendum erit, ut neutrum factum sit. huic similis scriptura est: 'si neque nauis uenit neque Titius consul factus
Abbreviated transcription (Latin):
eũ tnͣsit. Quod emit u̾m et̃ ad oms
quicũq quoquo iure dñiũ instatu¬
librũ nacti sũt. siue igit᷑ lgatus sit
tibi ab hrde statu lib. sũ adiudicatus
sil usucaptus a te sũ traditus uł ali
hrde emptoris id dr ¶ Si filius fam̃.¬

Expanded text:
eum transit qui emit, verum etiam ad omnes, quicumque quoquo iure dominium in statulibero nacti sunt. sive igitur legatus sit tibi ab herede statuliber sive adiudicatus sive uhered‹e› emptoris idem dicitur.Si filius fam
Abbreviated transcription (Latin):
Semptorem quã emptor ademptus¬
⁊ nõ fui̾ss ¶Emptorem quoꝙ qui
post eͣa uim adhibuit. ⁊ ip̃m inter¬
dicto colono teñ. Non ei ab ipso
set a uenclitore ꝑ ium fund ẽẽ poss¬
essum cui possõ funss ablata. Quesi¬
tum est ain emptori succͤurri debeat
si nolũtat᷑e uenditoris colonũ post¬
ca ui expulsiss dixi nõ esse uiuand
qua mandatũ illici̾tũ suscepit.¬
¶ Quni qui fund nenlicau̾it. ib er
tũ quo int̾dcõ. undui potuit expe¬
riri. pentente nidicio nichoꝰ niterͥ¬
dicto recte agere placuit
in teiecis in quores inouentes fu¬
etũt. cum mich int̾dcõ nñ ui resti¬
tuere debeas. nõ solũ possd̃m soli. s
⁊ ea que ibi fuerũt. quãqmͣ ego
mormi fece̾ro quominus ĩterdi¬
cto te ꝯueĩrem sb̾tractis tñ morta

Expanded text:
emptorem, quam emptor adeptus non fuisset. emptorem quoque, qui postea uim adhibuit, et ipsum interdicto colono teneri: non enim ab ipso, sed a uenditore per uim fundum esse possessum, cui possessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si uoluntate uenditoris colonum postea ui expulisset. dixi non esse iuuandum, qui mandatum illicitum susceperit.Eum, qui fundum uindicauit ab eo, cum quo interdicto unde ui potuit experiri, pendente iudicio nihilo minus interdicto recte agere placuit.ui deieceris, in quo res mouentes fuerunt, cum mihi interdicto unde ui restituere debeas non solum possessionem soli, sed et ea quae ibi fuerunt, quamquam ego moram fecero, quo minus interdicto te
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.  Wdicãte quid rei p̾scripͣ¬
tio cohrdi qui nõ litigauit obsta¬
re nõ põtͤest. nec inẜuitu̾tẽ indet̃
reti post rem pro libtate iudicatã
nõdũ ex causa fideicõmissi ma¬
mimissꝰ. set p̃tõris o ĩ ea re sũia¬

Expanded text:
m. Iudicatae quidem rei praescriptio coheredi, qui non litigauit, obstare non potest, nec in seruitutem uidetur peti post rem pro libertate iudicatam nondum ex causa fideicommissi manumissus: sed praetoris oportet in ea re s
Abbreviated transcription (Latin):
repellitur Si quis accõne de
petulio filii ul ẜui noĩe con¬
Suesri possit silatitet eo iuire
ucimur ut possit bona eiꝰ
possidri ⁊ uenire. tñ ⁊ si nichil

Expanded text:
repellitur.Si quis actione de peculio filii uel serui nomine conueniri possit, si latitet, eo iure utimur, ut possint bona eius possideri et uenire, tametsi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
liusputo ꝓband eñ fecisse ¶ Hec
u̾ba qd ii aut clam fcm̃ est. ait
mutius. ita e̾e qd tuaut tnoꝵ qͦ
aut tuo iussu fcm est. labo autẽ
ꝑnt plres ꝑsonas ꝯtinerihus u̾b
nam ecce primũ brdes eor quoᷤ
au̾at mutius ꝯtin̾i putat

Expanded text:
us puto probandum ui eum fecisse. Haec uerba 'quod ui aut clam factum est' ait Mucius ita esse 'quod tu aut tuorum quis aut tuo iussu factum est'. Labeo autem ait plures personas contineri his uerbis. nam ecce primum heredes eorum, quos enumerat Mucius, contineri putat
Abbreviated transcription (Latin):
terdici posse. ¶ Siquid ẜuus me¬
us fecit. nõ ob id metũ est actio.
set obio qd meo noĩe aut suo fec
ro. quicꝗd ab eo stm̃ fu̾it meo no¬
nism aut noie. id opꝰ a ẜ̃uo tuo
fcm fu̾it. agend erit ħ int̾clco.

Expanded text:
terdici posse. Si quid seruus meus fecit, non ob id mecum actio est, sed ‹si› id meo nomine aut suo fecit: ro, quidquid ab eo factum fuerit meo noiussu aut nomine id opus a seruo tuo factum fuerit, agendum erit hoc interdicto.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .I S mortis tꝑr soluendo sit ur¬
ditas.si eĩ cul aditur desierit eẽ soluẽ¬
dolibtas a testatore in fraude creli¬
toꝵ relicta nõ ꝯpetit. Iam sic̃ auctar
Uritas prod libtatib ita nocet dmi¬
nuta ¶ Sĩis cui librtas relicta est u¬
ssus sit hrdi dare tnĩ qnͣti est ⁊ ubr eẽ
uiteam. an ad huc fraus creditoru¬
sic. quia hrs mortis cã accẽpturus ẽ.
an u̾o si alius pro eo. uil ipẽ denõ petii¬
notet nlla sit fraus. s si hrs locupłs
nõ p̾roficit ad libetatẽ nec qui dat
pecũiam prodesse pot̃.

Expanded text:
m.Si mortis tempore soluendo sit hereditas, si tamen ‹cum› aditur desierit esse soluendo, libertas a testatore in fraudem creditorum relicta non competet: nam sicut aucta hereditas prodest libertatibus, ita nocet deminuta.Si is, cui libertas relicta est, iussus sit heredi dare tantum, quanti est, et liber esse, uideamus, an adhuc fraus sit creditorum, quia heres mortis causa accepturus est, an uero, si alius pro eo uel ipse non de peculio det, nulla sit fraus. sed si heres locuples non proficit ad libertatem, nec qui dat pecuniam prodesse pot
Abbreviated transcription (Latin):
senciat. actõm dari oportebiti Fa¬
lsus ꝓrocuracor de ratohudo cauit
atq ita dñs a sentencia iudicis pr¬
ccuratore mcto prou̾ccauit. stipu¬
lonis defetisse ꝯdcõm apparuit cu
ad auxiliũ cõmune suꝑatus ꝯfugi¬
ss Quodsi dñs qui ratum nõ
huiss pecũam ereg̾i̾t stipło de ra¬
to cõmutetur in eam peciu̾am ꝙͣ
dñs accepit. ꝙͣius nich pcurator

Expanded text:
sentiat, actionem dari oportebit.Falsus procurator de rato habendo cauit atque ita dominus a sententia iudicis procuratore uicto prouocauit: stipulationis defecisse condicionem apparuit, cum ad auxilium commune superatus confugisset. quod si dominus, qui ratum non habuit, pecuniam exegerit, stipulatio de rato committetur in eam pecuniam, quam dominus accepit, quamuis nihil procurator
Abbreviated transcription (Latin):
est sus cui liber homobona fi¬
de suuiet decesẜit eiq is hereᷤᷤ
ertit̾it qui liberũ sciat eum
ẽẽ an aliquid per eum adqu¬
irat nõ eẽ ut. ut hic bona fi¬
depossor udeat qui sciens li¬
ofructus ex eo suos nõ faciãt
⁊ mltõmag̾ si testator eum
auenĩ bona fide emptum¬

Expanded text:
si is, cui liber homo bona fide seruiret, decesserit eique is heres extiterit, qui liberum eum esse sciat, an aliquid per eum adquirat. non esse ait, ut hic bona fide possessor uideatuo fructus ex eo suos non faciet: et multo magis si testator eum alienum bona fide emptum
Abbreviated transcription (Latin):
fraudatonis cã gesta ext̃ cum eo
ꝗ fraudem non ignosauit. De his
cut atoͬri bonoꝵ. uł ei cui de ea re ac
fraudis ca fc̃m est. uidenur his u̾b̾
renocari. qͣletumq fu̾it. nam late
ista u̾bi patent. Siue gͦ rem liẽa¬
uit. siue accẽptilatõne. uł pacro

Expanded text:
fraudationis causa gesta erunt cum eo, qui fraudem non ignorauerit, de his curatori bonorum uel ei, cui de ea re actfraudis causa factum est, uidetur his uerbis reuocari, qualecumque fuerit: nam late ista uerba patent. siue ergo rem alienauit siue acceptilatione uel pacto
Abbreviated transcription (Latin):
dicatego in meapotãte esse ⁊ ui¬
ssu meo adisse hrditatem dicam
tã dehrditare adici oport̾e agi qmͣ
ad int̾dictũ de filio eclucendo in¬
um. Sfilius sua sponte a¬
pnd alique eẽt mutile ħ intercli¬
ttuent. quia filius mag̾ apud se
qmͣ apd eũ est. in quẽ int̾dicetur
cũ libram facultatẽ abenndi rem¬

Expanded text:
dicat, ego in mea potestate esse et iussu meo adisse hereditatem dicam, tam de hereditate agi oportere quam ad interdictum de filio ducendo ium. Si filius sua sponte apud aliquem est, inutile hoc interdictum erit, quia filius magis apud se quam apud eum est, in quem interdicetur, cum liberam facultatem ‹abeu›ndi ue
Abbreviated transcription (Latin):
pienda sũt ¶ Ioc aut̃ int̾dictu
ꝯpetit nõ adu̾sus ip̃m filul quẽ
quis duc̾e nult. s utiꝙ ẽẽ debet
is qui eũ int̾dicto defendat. Cete¬
rũ tẽssat int̾dictũ ⁊ suctede pot̾it
nccio pretoris ut apd eͥũ discept¬
etur utrũ quis ĩpotestate sit an
nõ. ¶ulianus ait. quociens ĩ
tercictũ mouetur de filio clu̾cẽ¬
do ui cognito⁊is de quo agitur

Expanded text:
pienda sunt. Hoc autem interdictum competit non aduersus ipsum filium, quem quis ducere uult, sed utique esse debet is qui eum interdicto defendat: ceterum cessat interdictum, et succedere poterit notio praetoris, ut apud eum disceptetur, utrum quis in potestate sit an non sit. Iulianus ait, quotiens id interdictum mouetur de filio ducendo uel cognitio et is de quo agitur
Abbreviated transcription (Latin):
m ipo ꝯgressu recipiat. in pristinã
cãm reuerti pitius qmͣ ui possit᷑e
intlludꝰ est. Ideoꝙ si teni deietero
illic tume. deind ego te. unĩ ui ĩ¬
tertlictũ tibi ũtile erit

Expanded text:
ciperat, in pristinam causam reverti potius quam vi possidere intellegendus est: ideoque si te deiecero, ilico tu me, deinde ego te, unde vi interdictum tibi utile erit
Abbreviated transcription (Latin):
ores int̾rgata sit ãgenti ex¬
ceptõm doli mali obstatum̃
quia in honestũ uisũ ẽ um¬
culo penẽ mat̾moĩa obstrĩ¬
gi. siue futura sũ iam xͣcta.¬

Expanded text:
ores interposita sit, agenti exceptionem doli mali obstaturam, quia inhonestum uisum est uinculo poenae matrimoni‹a› obstringi siue futura siue iam contrac
Abbreviated transcription (Latin):
L Iut. scia que exalio fi¬
liũ hebat in matrimõiũ toit
gaio seio hnti fiͦliam. ⁊ tꝑre
nupcus mpedim̃to fuisset.
postea gaius seiis ꝯstante
mĩo diem suũ obut ⁊ filia
euis noluit nult quero an

Expanded text:
Titia, quae ex alio filium habebat, in matrimonium coit Gaio Seio habenti filiam: et tempore nuptiis impedimento fuisset: postea Gaius Seius constante matrimonio diem suum obiit et filia eius noluit
Abbreviated transcription (Latin):
atitare et ẽ freqntissĩa ẜ cau¬
sa possõnis. nam ĩusu lacitã¬
tiũ bona possidentur. ¶Si qͥs
possident bona alicuiꝰ qrͣ la¬
titantis qui nõ latiͣtͣ ab̾at et

Expanded text:
 et est frequentissima haec causa possessionis: nam in usu latittium bona possidentur.Si quis possederit bona alicuius quatitantis, qui non latitabat, et
Abbreviated transcription (Latin):
otinent᷑. qr unum testam̃tũ est.¬
¶ Si tabłe test. mĩti apd̾. aliquẽ
deposite sũt aricõ. ħ int̾dicto agẽ¬
dum est.⁊ cum eo qui detin. ⁊ cũ
eo qui deposuit ꝓm̃ si custodiam
pit dicendũ est. tenĩ eum int̾dc̾o.¬
¶ Si penes ẜuos table fu̾nt dñs

Expanded text:
tamentum est.Si tabulae testamenti apud aliquem depositae sunt a Titio, hoc interdicto agendum est et cum eo qui detinet et cum eo qui deposuit.Proinde et si custodiam pit, dicendum est teneri eum interdicto.Si penes seruum tabulae fuerin
Abbreviated transcription (Latin):
pupillum. ⁊ tolo tutoris desieñt
Equũ est n ip̃m ex delicto suo
tem̾ non pupillum.
meto. ¶ Hoc int̾dictum sacro lico
edium locoꝵ sacroꝵ mandãta est
his qui etes sacras curant. Nndo¬

Expanded text:
pupillum et dolo tutoris desierint aequum enim est ipsum ex delicto suo teneri, non pupillum.ueto'.Hoc interdictum de sacro loco, edium locorumque sacrorum mandata est his, qui aedes sacras curant. 2 H
Abbreviated transcription (Latin):
agus pruatoꝵ collatis fce sunt
q̃ꝵ memoria ñ extat publicaꝵ
uas militãres. h int̾est ꝙr uic ⁊
militares exitũ ad mare aut ĩur¬
be. aut influmina publica aut
ad aliam mam militarẽ ħut. ha
ꝯditõ est. Nam ꝑs eaꝵ sinilita¬
res uias exitum ħnt. ꝑs siñ ullo
exitu intermoriuntur.

Expanded text:
agris priuatorum collatis factae sunt, quarum memoria non exstat, publicarum uias militares hoc interest, quod uiae militares exitum ad mare aut in urbes aut in flumina publica aut ad aliam uiam militarem haio est: nam pars earum in militares uias exitum habent, pars sine ullo exitu intermoriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
de ab eo qui cũ totũ argentũ ei
legatũ erat. m̾sas dũ tarat sibi
argento quaꝙ legato.trebaciꝰ
ait. nõ obstatũam ei exceptõm
qd nõ sit᷑ petitũ. Quod nec actor
petere putass nec uider ĩ iudici¬
osensisset.

Expanded text:
de ab eo, qui, cum totum argentum ei legatum erat, mensas dumtaxat sibi argento quoque legato Trebatius ait nec obstaturam ei exceptionem, quod non sit petitum, quod nec actor petere putasset nec iudex in iudicio sensisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dnorum erga ẜuos ni one¬
nia indulgentia inꝗ dte¬
naret amplissimũ ordinẽ eo ꝙ gẽ
pat̾entur ẜnos suos in ingenutda.¬
atem ꝓclamare lib̾rosꝙ idic᷑ari
senatus ꝯsulto fcm̃ ẽ domiciani tẽ¬
porĩb quo cautũ est. ut si quis pro¬
uass per tollusionẽ fcm ꝯcqmͣ fc̃m

Expanded text:
norum erga servos nimia indulgentia inquinaret amplissimum ordinem eo, quod paterentur servos suos in ingenuitatem proclamare liberosque iudicari, senatus consultum factum est Domitiani temporibus, quo cautum est, ut, si quis probasset per collusionem quic
Abbreviated transcription (Latin):
papĩano scrbit pelicem nuinc
uulgo uccͤͣari que cũ eo cͣuiuir¬
or nõ sit corpus misceat. quos¬
dam eamq̃ uxoris loco sinen¬
upcus in dom̾o sit. quã nam.¬

Expanded text:
Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nuptiis in domo sit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
u lur P cũ autu tiħi promitis¬
sem ignoranti qiͣ aurũ es solu̾mmr
nõ libab᷑ set nec repetã hec qiͣ inde¬
bitũ solutũ qd̾ sciens fecipetentẽ.
tñ te aurũ exceptõne sumouebo.
stuo rͥeddas es qd̾ accepisti
Deni cpͥensatori qui ignorã¬
te debitore remotus ẽ ab actu rec¬
te soluitur ex uolũtate eĩ diñ ei
soluitur. quaͣ si nescit nuitatam
lius SOluere proignorãte
innuto cuiꝙ licet cũ sit iure cui¬
ili ꝯstitutũ lice̾ et̃ ignorantis inu¬
itiꝙ meliorem ꝯdicõm fac̾e

Expanded text:
 Si, cum aurum tibi promisissem, ignoranti quasi aurum aes solverim, non liberabor: sed nec repetam hoc quasi indebitum solutum, quod sciens feci. petentem tamen te aurum exceptione summovebo, si non reddas aes quod accepistiDispensatori, qui ignorante debitore remotus est ab actu, recte soluitur: ex uoluntate enim domini ei soluitur, quam si nescit mutatamiale.Soluere pro ignorante et inuito cuique licet, cum sit iure ciuili constitutum licere etiam ignorantis inuitique meliorem condicionem face
Abbreviated transcription (Latin):
denide ꝓnũciatõib ⁊ edictis lriq euo¬
candi sũc ¶ Hcc senatus ꝯfultũ adõs
ptinet latitates quos adei ꝯmisra lib¬
tatẽ prare optet. pinde su hrs rogatus
sil quis alius senatus ꝯsilto lotus est

Expanded text:
de denuntiationibus et edictis litterisque euocandi sunt. Hoc senatus consultum ad omnes pertinet latitantes, quos fideicommissam libertatem praestare oportet. proinde siue heres rogatus siue quis alius, senatus consulto locus est:
Abbreviated transcription (Latin):
nu mea scꝑta notũ tibi facio. eñ¬
dẽ libtũ testõ exbesse scꝑsit brde
sepniũ extente. net peculiũ stico
legauit. nec actõnes prãri iussit.
quesitũ ẽ utrũ ĩ assẽ exsticho ac¬
tio detur. eorũt noĩnũ que in
petulio huit an utrisq ħrdib
fund̾ meuie donauit. ⁊ añ tradi.¬
tõm eund̃ fund̾ post dies paucos
seio pignori obligauit. ⁊ intͣ di¬
euisdem fundi induxit. quero

Expanded text:
nu mea scripta notum tibi facio'. eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium Sticho legauit nec actiones praestari iussit. quaesitum est, utrum in assem Sticho actio detur eorundem nominum, quae in peculio habuit, an utrisque heredibus fundum Maeviae donavit et ante traditionem eundem fundum post dies paucos Seio pignori obligavit et intra dieiusdem fundi induxit: quaero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectã tonatõm. ambigi nõ pͣt¬
stĩb enpunt. lali ꝗd pr̃o eo ab ip̃o
accipiat. ħ donatõ in reuccabil
est. m̃ces eĩ eximui laboris appe¬
ulanda est qd̾ ĩ ꝯtẽplone salutis
certo modo estimari nõ placuit

Expanded text:
fectam donationem ambigi non potstibus eripuit et aliquid pro eo ab ipso accipiat, haec donatio inrevocabilis est: non merces eximii laboris appellanda est, quod contemplatione salutis certo modo aestimari non placuit
Abbreviated transcription (Latin):
Alist᷑.¶ De iire om̃iũ incoͣlarũ qͣ
quos que cinitates sibi uẽdicãt
presid prouĩciar̾ cognitõ est. stu
siquis se negat incolã eẽ apd eu
p̾sidem ꝓuicie ag̾e debet sb cuiꝰ turͣ
ea tuutas ẽa qua uocat᷑ ad munͫ¬
era nõ apd̾ eũ er qua se dit̾ oriũdũ

Expanded text:
s. De iure omnium incolarum, quos quaeque ciuitates sibi uindicant, praesidum prouinciarum cognitio est. cum tamen se quis negat incolam esse, apud eum praesidem prouinciae agere debet, sub cuius cura est ea ciuitas, a qua uocatur ad munera, non apud eam, ex qua ipse se dicit oriundum
Abbreviated transcription (Latin):
miasse indet᷑. is qui nõ restituit lit¬
teras ei ꝗrestitũe mandatũ sustepe¬
rat etͣ is qui sb̃lato aueno nomĩe
inscꝑtoq suo qiͣpe iussus a prĩa de¬
cretũ impri porrexit.ꝓxrẽmiꝰ mod̾¬
R. ticiũ quid maticũ pet̾e̾ ñ posse.
accep pacto sto cu debitorent nq
soluto debito sñ ulla reuullione
distrabatur ꝓignus succeclentes¬
grad̾us mlccũ ticu nom̃ ⁊ pignir
probauerusi ad meniũ ex ueclitõe
pigͣlioris ppremissionẽ a magr̃atu¬

Expanded text:
isse uidetur is, qui non restituit litteras ei, cui restituere mandatum susceperat, et is, qui sublato alieno nomine inscriptoque suo, quasi ipse iussus a patria, decretum imperatori porrexit? Herennius Modit Titium quidem uiaticum petere non posse: accepit pacto facto cum debitore, ut non soluto debito sine ulla repromissione distrahatur pignus. succedentesgradus in locum Titii nomen et pignus probauerunt usque ad Maeuium: ex uenditione pig
Abbreviated transcription (Latin):
Asus ¶in maturã siluani
ꝗdui aut clam tenet᷑. Si u̾o ma uͦ¬
turam. siłr ceduã. neq dampuo
dñs affectus est nich prestabit᷑.¬
¶ Non absurde rensũ est set ma¬
gratũ rogass ut adu̾sariũ tiuui
Ladesse ad iudiciũ iubet. ne opus
Inouũ nũciaret cdam uidris opꝰ
qui probitus fecit qmͣ is aui quo
minus prohibeatur ꝯsecutus est
ꝓiculũ. puta adu̾sano denitiado
opponentis lapillũ ueiactãtis
proħudi grã tam diu aut̃ iumi
facit prohitus quã dui res in
eotẽ statu ꝑmanebit. slam si po¬
stea ꝯuen̾it cũ adu̾sanio desinit
ium fat̾e. ¶ Item si prohiti ħrs

Expanded text:
Si inmaturam siluam quod ui aut clam tenetur: si maturam similiter caeduam neque damno dominus adfectus est, nihil praestabit. Non absurde responsum est: si magistratum rogasses, ut aduersarium tuum adesse ad iudicium iuberet, ne opus nouum tibi nuntiaret, clam uideris opus qui prohibitus fecit quam is qui, quo minus prohibeatur, consecutus est periculo puta aduersario denuntia‹to›opponentis lapillumue iactantis prohibendi gratia. Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere.
Abbreviated transcription (Latin):
inptus esset int̾licto restitũe. aliꝰ
quis ii. aut clam susfulisset nich
restitũe. ¶ Suusero ẜnũ meũ opꝰ¬
fat̾e̾ qnͣtũ adme in clamdestina
suspitomi nõ ueniret. ẜuus autẽ
meus putau̾it sirem fet᷑isset adũ¬
sarius ꝓbitinũ eũ an tenear et
nõ pũto. cũ mea psona sit intuẽ¬
da. ¶In oꝑe nouo tam soli qmͣ cẽ¬
li mẽsura facienda estezi quis ꝑ
opus fcm̃ iuĩs aliq precdu ãmisit.

Expanded text:
ptus esset, restituere, alius quis ui aut clam sustulisset, nihirestituere. Si iussero seruum meum opandestini suspicionem non ueniret, seruus autem meus putauerit, si rescisset aduersarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda. In opere nouo tam soli quam caeli mensura facienda est. Si quis propter opus factum ius aliquod praedii amisit
Abbreviated transcription (Latin):
michi emerit ex mandato u¬
meo.eiq sit traclita meo no
as adquirit᷑ ĩ ignor inti  ⁊ tut¬
or pupilli pupille similrut
ꝓcuratorrem emendo nomi

Expanded text:
mihi emerit ex mandato meo eique sit tradita meo nomas adquiritur etiam ignoranti.Et tutor pupilli pupillae similiter ut procurator emendo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
ab .i.Ol suus quẽ emeras ad liber¬
tatẽ ꝓclamau̾it. ⁊ ab udice ꝓpͣam pro
eo iudicatũ est ⁊ dũs eius ẜm post tẽ
ꝯtͣte iudicatã te brdẽ fecit. aut alio
quo noiẽ isti ẽẽ cepiss petere eũ tuũ
eẽ pot̾is ne tibi obstabit rei iudicae¬

Expanded text:
 Si seruus quem emeras ad libertatem proclamauit et ab iudice perperam pro eo iudicatum est et dominus eius serui post rem contra te iudicatam te heredem fecit aut alio quo nomine is tuus esse coepisset, petere eum tuum esse poteris nec tibi obstabit rei iudica
Abbreviated transcription (Latin):
lul .l Sũ obscuro sit in quo fu̾it
status ꝙ prolibrtate sua litigat. pri¬
or airdiendo probare uolens se ip̃m
ĩ librtatis possõm eẽ. Iutex aut̃ qui
delibrtate cognoscit ĩ de rebo ãmociᷤ
dampno ue fcõ cognosc̾e debet. fieri¬

Expanded text:
 Si in obscuro sit, in quo fuerit statu is, qui pro libertate sua litigat, prior audiendus est probare uolens se ipsum in libertatis esse possessionem. Iudex autem, qui de libertate cognoscit, etiam de rebus amotis damnoue f
Abbreviated transcription (Latin):
cũt. ex quib in põsdnesis in
mitti solet. ¶ Reiꝰ seruade poss
causa Item legatoꝵ s. p̃ado ess¬
rum gr̃a. ⁊ uentris noie damp¬
ni enim infecti noiẽ si uo cau¬
iurdicio sistendicã fideiussores
dedit si n potestatẽ su faciet
nꝰ defendet᷑ iri iubeto Ptatem
autem sui nd facit. qui id ag̾
sideri. ¶Quod si nõlaticet
set absens nõ tefendat᷑. nõ ne¬
ne uidet᷑ potestatẽ sui nõ facõ¬

Expanded text:
sunt, ex quibus in possessionem mitti solet: rei servandae causa, item legatorum servandorum gratia et ventris nomine. damni enim infecti nomine si non caiudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo". Potestatem autem sui non facit, qui id agitssideri. Quid si non latitet, sed absens non defendatur? nonne videtur potestatem sui non fac
Abbreviated transcription (Latin):
eristimãt. si uestinietũ sciali
reddaturuł res corrupta reddi¬
ta sit. uluti tiphi collisi. aut
tabula rasa pictura interires
positum Item si dñs rem que
sibi fuito aberat ignorãs em¬

Expanded text:
existimant, si uestimentum scissum reddatur uel res corrupta reddita sit, ueluti scyphi collisi aut tabula rasa pictura, uideri repositum. item si dominus rem, quae furto sibi aberat, ignorans em
Abbreviated transcription (Latin):
obligõm ꝯtrahi. quia neqo u̾b¬
orũ. neq scͥpture ulla ꝓprietas
desidratur. s sufficit eos qui ne¬
gocia gerũt ꝯsenͣtire. unde int̾
absentes quo talia negocia cõ¬
trahuntur uluti ꝑ epłam. ut¬

Expanded text:
obligationem contrahi, quia neque uerborum neque scripturae ulla proprietas desideratur, sed sufficit eos, qui negotia gerunt, consentire.Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur, ueluti per
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hoc ecłcin dedãpno dato ⁊
de amisso. te raptu nõ. s suꝑiori
ecłconi bonoꝵ raptoꝵ agipot̾it.
alicui relĩqunt᷑. scissa forte. uel
estdat᷑ ĩduplũ qnͣti ea ies e¬
nt. qd ad p̃ciũ n̾m rei refertur
⁊p̃sentis tp̃ris fit estimatõ. et
cereq actor inturba dãpnum
tũ sit quã inturba cessabit hec
ulsaret. turba fu̾it collata. isq
suus mea tinba aliꝗd pclidrit¬
sicũ eoqui pulsabat ag̾e possũ
quippe cũinturba dolonialo
dãpnũ datũ sit. sic tñ sut dãp¬
nũ daret io cepat gede. cet̾m
si alia tã u̾berandi fuit. cessat

Expanded text:
autem hoc edictum de damno dato et de amisso, de rapto non: sed superiori edicto ui bonorum raptorum agi poterit.Aalicui relinquuntur, scissa forte uel est et datur in duplum, quanti ea res erit: quod ad pretium uerum rei refertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et cereque actor in turba damnum tum sit quam in turba, cessabit haec ulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo damnum datum sit: sic tamen, si, ut damnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa uerberandi fuit
Abbreviated transcription (Latin):
stetit quom̾inꝰ id fac̾e possit¬
ꝑ eltem qd leges fi̾ ꝓhirẽt
suaturũ est cessat obliͤgo ue¬
luti si sorore suam nuptur¬
am sibi aliquis stipleturꝙͣ
quam ĩsi nõ sit ꝑpetua cauͣ
ut recroit in sorore atoptĩas
id dicend sit qr statĩ tra bo¬
nos mores fit. ¶Si inlocan
dodutendo uendento em̃¬
do.ad int̾rogõm quis nõ res

Expanded text:
stetit, quo minus facere id possit. Item quod leges fieri prohibent, rvaturum est, cessat obligatio, veluti si sororem nupturam sibi aliquis stipuletur: quamquam etiamsi non sit perpetua causa, ut reccidit in sorore adoptiva, idem dicendum sit, quia statim contra mores sit. Si in locando conducendo, vendendo emendo ad i
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ.łUicum inte̾st
utrũ egostipuler rem cuiꝰ
ꝯñicium bre nõ possũ. an qͥͦ
ꝓmitt᷑at si stiplor rem cuiꝰ
scipłom placet si quis pro¬
nittat cuius om̃ciũ habet᷑
ip̃i noc̃e nõ michi.

Expanded text:
ultum interest, utrum ego stipuler rem, cuius commercium habere non possum, an quis promittat: si stipuler rem, cuius stipulationem placet: si quis promittat, cuius non commercium habet, ipsi nocere, non mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
capitoluĩ ascendrit qd̾ si ita scꝑtũ sit
si hrs uoluit nõ ualebit. Set itadem̃
si totũ in nolũtate fec̾̃ hrdis si ei libu¬
ent cethi. si arbit̾um illi qͣi uiro bono
dedit nõ dubitamus qu libtas debeat᷑
na. ⁊ eã libtatẽ debri placuit si tibi iii.¬
tebr pet᷑o maniũtas. ita eĩ bic accipi¬
end ẽsi tibi qiͣuito bono uideb. uam
uta relictũ si uolũtatẽ meã ꝓbai̾us

Expanded text:
scenderit. Quod si ita scriptum sit 'si heres uoluerit', non ualebit, sed ita demum, si totum in uoluntate fecit heredis, si ei libuerit. ceterum si arbitrium illi quasi uiro bono dedit, non dubitabimus, qui libertas debeatur: nam et eam libertatem deberi placuit 'si tibi uidebitur, peto manumittas': ita enim hoc accipiendum 'si tibi quasi uiro bono uidebitur'. nam et ita relictum 'si uoluntatem meam probaueris'
Abbreviated transcription (Latin):
Deiti. dei cõmira ubtas ita pot i
dar hrs si uolius fidei tue ꝯmuto ut
stichũ manuuttas ꝙͣuis nich aliud in
testõ pot᷑ ualere ex nutu hrclis plane.i
si stich̾ita uolu̾it pot̾ ei libꝰtas adscri¬
bi. s isi ita astꝑtũ sit si seius uolu̾̃it᷑.
stichil uibrũ eẽ uolo. mͥ uidetur posser
dici nale lib̾tatẽ. quia condelo pcuiᷤ¬

Expanded text:
ideicommissa libertas ita potest dari: 'heres, si uolueris, fidei tuae committo, ut Stichum manumittas', quamuis nihil aliud in testamento potest ualere ex nutu heredis. Plane et ita 'si Stichus uoluerit' potest ei libertas adscribi. Sed et si ita adscriptum sit 'si Seius uoluerit, Stichum liberum esse uolo', mihi uidetur posse dici ualere libertatem, quia condicio poti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et in sũma mag̾ unũ ge¬
nus÷ positendi spẽs insini¬
te ul et̃ pot̾ diuidi possonis¬
genus in duas sp̃es. ut possi¬
deamus bona fide. aut nõ bo

Expanded text:
 et in summa magis unum genus est possidendi, species infinitae. Uel etiam potest diuidi possesgenus in duas species, ut possideatur aut bona fide aut non bo
Abbreviated transcription (Latin):
rectiase retinet. ¶ Infans pꝰ¬
nam iudiciũ infantis suple
anoan nllius sensus est infã¬
tis accipiendi possõm . pupl¬
lus tñ et̃ sũ cutoris auctori¬
tate possõm nancisti potest.

Expanded text:
rectissime retinet. Infans ponam iudicium infantis supplealioquin nullus sensus est infantis accipiendi possessionem. pupillus tamen etiam sine tutoris auctoritate possessionem nancisci potest.
Abbreviated transcription (Latin):
lius Sslid qd ego et
ticius stiplamur in singul
ꝑsonis̃ ꝓprium intlligatũ.
nõ pot̾imus d̾uo rei scipu¬
landi ꝯstitiu ueluti cͥum
usumfructũ aut dotis no

Expanded text:
us.Si id, quod ego et Titius stipulamur, in singulis personis proprium intellegatur, non poterimus duo rei stipulandi constitui, ueluti cum usum fructum aut dotis no
Abbreviated transcription (Latin):
p. ppai̾et ergo eũ q nõ patit̾
hec cegeri ium facere quo minus
pte apportet inpune ei uĩ fieri re¬
cte placuit ¶ Hoc int̾lictũ nõ solũ
ip̃i. ũm successorib quoꝙ eẽ dan¬
dũ nõ est. anbigend Emptori qu

Expanded text:
Apparet ergo eum, qui non patitur haec congeri, uim facere, quo minus parte adportet, impune ei uim fieri recte placuit. Hoc interdictum non solum ipsi, uerum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ interdũ restitutoriũs ⁊ ꝑtinet
adaquã toticdianã. ¶ Cot̾idianͣ
aut᷑ a qua nõ illa est que cotili¬
e ducitur. s ea qua quis cotidi¬
e possit uti si uellet. a ꝙͣ cotilia

Expanded text:
interdum restitutorium est et pertinet ad aquam cottidianam. Cottidiana autem aqua non illa est, quae cottidie ducitur, sed ea, qua quis cottidie possit uti, si uellet: quamquam cottidia
Abbreviated transcription (Latin):
At si fortẽ nõ sit cui teniiciet᷑
neꝙ dolo malo fcm̃ sit. nesit.a¬
miqs dmꝙ aut ꝓcuratori aut¬
ad domũ dnũciand est. ¶Set
⁊ẜ uus recteait. suffice̾ femĩe¬

Expanded text:
Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis denique aut procuratori aad domum denuntiandum est. Sed et Seruius recte ait sufficere femi
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾im magis ÷ ne possit. Nam
lulla iusta exceptõne se tueri pt̃
¶Hoc int̾clictũ ad ea sola opera ꝑ¬
tinet quecũꝙ in soloui aut clã
fiunt. ¶ Quro sit ui fcm̃. ul cla
mucius scripsit. si quis otra qrͣ
prohretur fec̾it. ⁊ mich uidet᷑ pla¬

Expanded text:
et magis est, ne possit: nam nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt. Quid sit ui factum uel clam Mucius scripsit, si quis contra quam prohiberetur fecerit: et mihi uidetur ple
Abbreviated transcription (Latin):
ceps hoc ius ꝯcectendi dedrit᷑. Ite
pr sit se iudicio defendre adu̾sus
eos ꝗ int̾dicend putant. ne opꝰ
fiat. an uideat᷑ desin̾e ium fate̾.
⁊ magis est ut desinat. si modo¬
satis offerat ⁊ defendre ꝑatus ẽs
⁊ita sabinus scubit. ¶ Set ⁊ siꝗs

Expanded text:
c ius concedendi dederit idem  sit se iudicio defendere aduersus eos, qui interdicendum putant, ne opus fiat: an uideatur desinere ui facere? et magis est, ut desinat, si modosatis offerat et defendere paratus est, ita Sabinus scribit. Sed