comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut noctem optabit: Et si qñ in calescen¬
tib uiciis ad crimen animꝰ ꝓinitꝰ est: tam̃
furor insanientis uoluptatis occursu
testis cohercet᷑. ⁊ in sese abrutam humane
petulantie naturam. ñ nunqͣm interces¬
sio repentina reuocauit. Si gͦ metu int̾¬
cessionis iã presumptum aĩo facinus
demoratur. Quid xp̃ianum hominẽ agere
con ueniet. scientẽ se totum undiq sp̃ua¬
lium uirtutum testimoniis. non dico ope
rum suoꝵ. sed ipsius tantum uoluntatis
obsessum: Non ne cum in aliquam tur¬
bide affectionis uoluntatem infirmita¬
tis nr̃e aculeis commouem᷑. metiumꝰ assi¬
stentes undiq nob̃ choros angeloꝵ. ⁊ ple¬
num ministeruis celestib mundũ. Si eñi
angeli paruiloꝵ patrem nr̃m cotidie ui¬
dent qͥ in celis ẽ: possumus testimonia eo¬
rum metuere quos ⁊ nobiscum manere.
⁊ deo cotidie scimus assistere. Quin etiam
ip̃m illum diabolum. ꝑ quem ip̃a illa uiti¬

Expanded text:
aut noctem optavit? Et si quando incalescenaut noctem optavit? Et si quando incalescentibus vitiis jam ad crimen animus promptus est, tamen furor insanientis voluntatis occursu testis coercetur: et in sese abruptam humanae petulantiae naturam nonnumquam intercessio repentina revocavit. Si ergo metus intercessionis jam praesumptum animo facinus demoratur; quid Christianum hominem agere conveniet, scientem se tot undique spiritalium virtutum testimrum suorum, sed ipsius tantum uoluntatis obsessum? nonne cum in aliquam turbidae adfectionis uoluntatem infirmitatis nostrae aculeis commouemur, metuimus adsistentes undique nobis choros angelorum et plenum ministeriis caelestibus mundum? si enim angeli paruulorum patrem nostrum cotidie uident, qui in caelis est, possumus testimonia eorum metuere, quos et nobiscum manere et deo cotidie scimus adsistere. quin etiam ipsum illum diabolum, per quem ipsa illa uiti
Abbreviated transcription (Latin):
stium denuntio tͥ⁊ in conspectu dei ui¬
uificantis om̃ia. ⁊ ihu xͥ. ⁊ electoꝵ ange¬
loꝵ ut hec custodias. Plura igit᷑ innu¬
merabilia sũt di testimonia. Qye siquis
scrutariper cognitionem legis. ꝓpħharum.
ewangelistarum. apłoꝵ uellet. in beati¬
tudine permaneret:. neq uelut uacuo
⁊ solitario orbe. uuuens: sciret se nͥ sub te¬
ste peccare. Plena sunt eñi omnia diuinis
testomoniis. ⁊ omne hoc uacuum quod
pitatur. repletum ẽ angelis d̃i: nichil¬
ꝙ est quod non hec diuinoꝵ ministerioꝵ
frequentia incolat. Hoꝵ itaq cognitionẽ
per doctrinam quis adeptus: scit se sub
testib uiuere. Et cum natura humane
infirmitatis. procliius aduttia. ẽ. refugit
tamen uel sub teste peccare. Quodssum
docet nos. cominunis consuetudinis ra¬
tio. Quis enim furari sub teste. non me¬
tuet::. Quis ad scelus. nͥ secretum eliget:
Quis ad adulterium ñ aut solitudinẽ.

Expanded text:
stium denuntio tibi et in conspectu dei uistium denuntio tibi et in conspectu dei uiuificantis omnia et Iesu et electorum angelorum, ut custodias. plura igitur et innumerabilia sunt dei testimonia; quae si quis scrutari per cognitionem legis, prophetarum, euangeliorum, apostolorum uellet, in beatitudine permaneret, neque uelut uacuo et solitario orbe uiuens sciret se nisi sub teste peccare. plena sunt enim omnia diuinis testimoniis; et omne hoc, uacuum quod putatur, repletum angelis dei nihilque est, quod non ministeriorum frequentia incolat. Horum itaque cognitionem per doctrinam quis adeptus scit se sub testibus uiuere. et cum natura humanae infirmitamen vel sub teste peccare: quod ipsum docet nos communis consuetudinis ratio. Quis enim furari sub teste non metuit? Quis ad scelus nisi secretum elegit? Quis ad adulterium non aut solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conuenerat ista dixisse. quia ꝑ umbrã
futuroꝵ facta ẽ. ⁊ animas ꝑ futuroꝵ cogni¬
tionem conuertens. Mandatum autẽ
ꝑ obseruantiam sui illuminãs. Ergo qr bĩ
s̃ scrutantes testimonia dei. ⁊ aliud legem
aliud mandatum. aliud testimoniũ ẽẽ.
sicut cetera diximus. que hec dei sunt te¬
stimonia: noscendum ẽ. Legis etenim tociꝰ
liber sub testimoniis datus ẽ. Celum nã¬
q et terram moyses librum testamenti
traditurꝰ: intestimonium aduocauit
Et sunt plurima in causa testimonioꝵ
constituta. cum iacobait. Testimoniũ
erit uob̃ collis iste.⁊ testimonium erit
lapis iste. Et in ihu scriptum ẽ. Ouodecĩ
lapides efferte. ut sunt hui testimonium
filus ur̃is. Curato ⁊̃ leproso. dñs ait. Offer
munus tuum intestimonium. quod cõ
stituit moyses illis. Apostolus plura
ad timotheum ꝑ epłam loquens. denuntiãt
sub testib dicens. In conspectu multoꝵ te¬

Expanded text:
n conuenerat ista dixisse, quia per umbram n conuenerat ista dixisse, quia per umbram futurorum sancta est et animas per futurorum cognitionem conuertens; mandatum autem per obseruantiam sui inluminans. Ergo quia beati sunt scrutantes testimonia dei, et aliud legem, aliud masicut caetera diximus; quae haec Dei sint testimonia, noscendum est. Legis enim totius liber sub testimoniis datus est. Coelum namque et terram Moyses librum Testamenti traditurus in testimonium advocavit. Et sunt plurima in causam testimoniorum constituta, cum Jacob ait , Testimonium erit vobis collis iste, et testimonium erit lapis iste. Et in Jesu scriptum 278 est, Duodecim lapides efferte, ut sint hi testimonium filiis vestris . Curato etiam leproso Dominus ait, Offer munus tuum in testimstituit Moyses illis. apostolus plura ad Timotheum per epistulam loquens denuntiat sub testibus dicens: in conspectu multorum te
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut apłs in plurimis docet. non scd̃m
litẽ intelligentiam legem ẽẽ tractandã.
s secundũ spirtualem doctrinam. sutu¬
roꝵ in ea umbrã ẽe noscendam. Ait enim.
Non obturabis os boius triturantis. Et
adiecit. nunquid petudum deo cura est:
Legem legentes non audestis. quod abra¬
ham duos filios habuit. unum ex ancil¬
la ⁊ unum ex libera: Sed qͥ ex ancilla. se¬
cundum carnem natus ẽ. Qyi autẽ exli¬
bera secundum repromissionem. Et quia
lex futuroꝵ umbra ẽẽt adiecit. que sũt
allegorica. Hec enim sunt duo testam̃ta.
Ergo quecunq doctrinarum sp̃ualium
umibram complexa sunt: Hec lex eẽ di¬
cenda est. quia lex ⁊ sp̃ualis ẽ. ⁊ umbra
fitturoꝵ. Mandatum aitem dñi est:
in quo obseruatio p̃ceptorum. arum¬
⁊ custodiara continet᷑. ut illud. Non occides
rum lumen. ꝑ obseruantiam sui dirigen¬
tia: id circo ita dictum ẽ. Preceptum dni
lucidum illuminans oculos. Delege aũ¬

Expanded text:
est, ut Apostolus in plurimis docet, non secundum est, ut Apostolus in plurimis docet, non secundum litterae intelligentiam Legem esse tractandam, sed secundum spiritalem doctrinam futurorum in ea umbram esse noscendam. Ait enim, Non obturabis os bovis triturantis : Et adjecit, Numquid pecudum Deo cura est? Legem legentes non audistis, quod Abraham duos filios habuit, unum ex ancilla, et unum ex libera? sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est; qui autem ex libera, secundum repromissiolex futurorum umbra est, adiecit: quse sunt allegorumena, hsec enim sunt duo testamenta. ergo quaecumque doctrinarum spiritalium umcenda est; quia lex et spiritalis est, et umbra futurorum . 6. Mandatum autem Domini est, in quo observatio praeceptorum et custodia continetur; ut illud, Non occides,rum lumen per observantiam sui dirigentia; idcirco ita dictum est, Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . De lege au
Abbreviated transcription (Latin):
de mandatis ait dicens. Tui mandasti mã¬
data tua: custodiri nimis. In quinto de
iustificatione. Utinam dirigantur uie¬
axeuerccir mee ad custodiend̾as iustifica-¬
tiones tuas. In sexto nsum de mandatoꝵ
effectib. Non confuidar. cum resꝑitio ĩ oĩa¬
mandata tua. In septimo. de uidiciis. Gon¬
fitebor tͥ q̃re in durectione cordis: in eo
quod disici iuditia tua. In octauo. de iusti¬
ficatione. Iustificationes tuas custodiam.
non me derelinqͣs usq ꝙͣ nimis. Sigͦ ali¬
ud lex. aliud p̃ceptum. aliudiudicium.
aliud iustificatio. aliud testimoniũ: ne¬
cessarium ẽ. ab eo qui hec omnia consti¬
tuit ⁊ condidit. intelligencie gr̃am nos
⁊ munus orare. Totum hoc autem in cõ¬
mune lex dicitur. Sedẽm quidam in his
speciale: quod ꝓpriam in sehabet legis¬
scilicet ut apłs ait futuroꝵ ¶S de ceteris
sit aut iustificatio. aut testimonia. aut
mandata: sed tanitum id legi ꝓprium

Expanded text:
de mandatis ait dicens: tu mandasti mande mandatis ait dicens: tu mandasti mandata tua custodiri nimis, in quinto de iustificatione: utinam dirigantur uiae m e ae ad custodiendas iustificationes tuas, in sexto rursum de mandatorum effectibus: non confundar, cum respicio in mandata tua, in septimo de iudiciis: confitebor tibi, domine, in directione cordis, in eo, quod didici iudicia tua, in octauo de iustificatione: iustificationes tuas custodiam, non me derelinquas usquequaque nimis. si ergo aliud lex, aliud praeceptum, aliud iudicium. aliud iustificatio, aliud testimonium, necessarium est ab eo, qui omnia constituit et condidit, intellegentiae gratiam nos et munus orare. totum hoc autem in commune lex dicitur. sed est quiddam in his speciale, quod scilicet, ut Apostolus ait, futurorum: quod de caeteris sit aut justificatio, aut testimonia, aut mandata: sed tantum id legi proprium
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum uia. Quisquis igitur in preceptis
eius institerit. hic beatus ẽ. dum uttia car¬
nis cohercet. dum animi petulanciam edo¬
mat. dum auaricie famẽn uncit. dum
terrenoꝵ honoꝵ gloriam euitat. Qui in his
gͦ manserit. hic ẽ immaculatus in uia.⁊
in lege domini ambulans. Adiectio aitẽ
ea qua dictum ẽ. in lege dñi: non ẽ ociosa.
Est enim peccati lex de qua ait beatus apłs.
uideo aliam legem in membris meis contͣ¬
militantem legi mentis mee.⁊ captiuã
ducentẽ in lege peccati. Ergo quia ⁊ lex
peccati eẽt. id circo lex dñi est dicta. Nisi
enim ⁊ lex ẽẽt exterior: non cum a diecti¬
one ꝓprietatis. legem dñi ꝓpħicus sermo di¬
xisset. Sequens deinde uersus ẽ prime litt̾e.
Beati qui scrutantur testimonia eius. ⁊ in
toto corde exquirunt eum. In primo uer¬
su ẽ: qui ambulant in lege dñi. In scło
qui scrutant᷑ testimonia eus. In quarto
qr terrius dedit supplementum secundo:

Expanded text:
ego sum uia. quisquis igitur in praeceptis ego sum uia. quisquis igitur in praeceptis eius institerit, hic beatus est, dum uitia carnis coercet, dum animi petulantiam edomat, dum auaritiae famem uincit, dum terrenorum honorum gloriam euitat. qui in his ergo manserit, hic est inmaculatus in uia et in lege domini ambulans. Adiectio autem ea, qua dictum est: in lege domini, non est otiosa. est enim et peccati lex, de qua ait beatus apostolus: uideo aliam legem in membris meis contramilitantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege peccati. ergo quia et lex peccati esset, idcirco lex domini dicta est. nisi enim et lex esset exterior, non cum adiectione proprietatis legem domini propheticus sermo dixisset. Sequens deinde uersus est primae litterae: beati scrutantes testimonia eius, et in toto corde exquirunt eum. in primo uersu est: qui ambulant in lege domini. in secundo: qui scrutant testimonia eius, in quarto, quia tertius supplementum dedit secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
cionis. messis. ⁊ illuminationis: plures
enim nr̃m illuminari se priusquam
serere ac metere festinant: cum satio atq
messis. quedam consequendi luminis
beatos ẽe. qui immaculati in uia sunt:
sed non in uia fortuita. ⁊ inincerta.⁊ in
erratica: sedin ua in qͣ in lege dñi ambu¬
latur. Mlures et i utilem ⁊ necessariã
uiam sese ingressos existimant. sed im¬
maculati in uia non eraͣnt. qr non in
lege domini ambulant Sed: uia hec
non solun uaicuna ẽ. sed etiam pꝰgenda.
uiam tendit obtinuit. Q u. quod beatꝰ
paulus ait.Non quod aliqui ceperim
aut iam ꝑfectus sim: Sequor autm si ap¬
prehendam in qͦ ⁊ apprehensus sum . g̃o
Ergo adhuc ille pergebat. sed ꝑgebat
ea que retro sunt obliuiscens. his autem
que in priora sunt se extendens. Itaq ui¬
am hancagens beatus ẽ. qui cum obluu¬
one preteritoꝵ in fituroꝵ spem expendi¬
tur. Et que uia sit in qua unus qͥsq am¬
bulans beatus sit: dominus docet dicens.

Expanded text:
tionis messis et illuminationis. Plures tionis messis et illuminationis. Plures enim nostrum illuminari se prius quam serere ac metere festinant; cum satio atque messis quaedam consequendi luminis beatos esse qui immaculati in via sinsed non in uia fortuita et in incerta et in erratica, sed in uia, in qua in lege domini ambulatur. plures etenim utilem et necessariam uiam se esse ingressos existimant; sed inmaculati in uia non erunt, quia non in lege domini ambulant. sed uia haec non solum ineunda est, sed etiam peragenda. d quod per uiam tendit, obtinuit; beatus Paulus ait: non quod aliquid acceperim aut iam perfectus sim: sequor autem si adprehendam, inquoet adprehensus suma Christo. ergo adhuc ille pergebat; sed pergebat ea, quae retro sunt. obliuiscens, his autem, quae in priore sunt, se extendens. itaque uiam hanc agens beatus est, qui cum obliuione praeteritorum in futurorum spem extenditur. et quae uia sit, in qua unusquisque ambulans beatus sit, dominus docet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eati immaculati in uia. qui
ambulant in lege domini.
Beati qui scrutantur testi¬
monia eius: in toto corde ex¬
quirunt eum. Dictoꝵ ordo
non negligendus ẽ. Qui
si non diligenter a nobis agnosctur. nec
disposite. quidem beatitudinis ordinẽ con¬
sequimur. Non enim pͥmum beati scru¬
tantes testimonia eius. sed primum bea
ti immaculati in uia. Prius enim ẽ con¬
firmatis morib.⁊ innocencie studiis ex
cõmuni probitatis honeste compositis.
ueritatis uiam ingredi. sequens deinde
est: scrutari dei testimonia. ⁊ expurgato
emundatoq animo ad inuestiganda di¬
ꝓpha non immemor ẽ dicens. Serite in
iusticia uosmetĩpos.⁊ metite uos in fru¬
ctu uite: ⁊ illuminate uos in lumine
sciencie. Non illuminatio pͥmum. sed
satio nr̃a precepta ẽ. ut cum antea nos¬
metipsos id ẽ uite nr̃e usum. in sꝑem fru¬
ctus seuerimus deinde cum que sata sũt
messuerimus. tũc̃ nos lumine sciencie il¬
luminemꝰ. Tenendus igit᷑ hic ordo est. sa¬

Expanded text:
eati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini. beati, qui scrutant testimonia . eius, in toto corde exquirunt eum. dictorum ordo non neglegendus est; qui si non diligenter a nobis cognoscitur, ne dispositae quidem beatitudinis ordinem consequemur. non enim primum: beati scrutantes testimonia dei, ti immaculati in via. Prius enim est, confirmatis moribus et in innocentiae studium ex communi probitatis honestate compositis, viam veritatis ingredi; sequens deinde est scrutari Dei testimonia, et expurgato emundatotoque animo ad investiganda apropheta non immemor est, dicens, « Serite in justitia vosmetipsos, et metite vos in fructu vitae, et illuminate vos in lumine scientiae. » Non illuminatio primum, sed satio nostra praecepta est: ut cum antea nosmetipsos, id est, vitae nostrae usum in spem fructuum severimus, deinde cum quae sata sunt messuerimus, tunc nos lumine scientiae illuminemus. Tenendus igitur hic ordo est, sa
Abbreviated transcription (Latin):
Meminimus ⁊ paulum ad corinthios ad
huc in fide pariulos scribens tem: quedã
dei eloquia occulusse cum dicit. Lacte uos
potaui: non cibo. Nondum enim poteratis
sed neq ad huc potestis. legimus in euͣn¬
gelio inagro uberi atq fecundo repertum
thesaurum eundemq empto agro oculta¬
ri.Noiumꝰ neq margaritas aute porcos.
ꝓiciendas ẽẽ. neq sc̃m canib dare oport̾e.
Ergo intelligimus quedam nos cordis
ñri secreto continere: que diuulgata inex¬
piabilis pectati culꝑam comparabunt.
Ita enim dixit. In corde meo abscondi
esoquia tua. ut ñ peccem tͥ. Quia cum
cet̾a peccata secundũ differentias rerũ
aut in nue. ip̃os. t in alios ecercentur:
tam̃ tum fierent in de  poria: cumque
occultoꝵ cordium tent co Ra secredo. hĩ

Expanded text:
meminimus meminimus huc in fide parvulos scribentem, quaedam Dei eloquia occuluisse, cum dicit: Lacte vos potavi, non cibo; nondum enim poteratis, sed neque adhuc potestis . Legimus et in Evangelio in agro uberi atque fecundo repertum thesaurum, eumdemque empto agro occultari. Novimus neque margaritas ante porcos projiciendas esse , neque sanctum canibus dare oportere. Ergo intelligimus quaedam nos cordis nostri secreto continere, quae divulgata inexpiabilis peccati culpam comparabunt. Ita enim dixit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccarem tibi: quia cum caetera peccata secundum differentias rerum aut in nos ipsos aut in alios exsererentur; tamen tum fierent in Deum propria, cum quae occultorum cordium
Abbreviated transcription (Latin):
repellatur: qr eũ toto corde ꝑquirat. Scd̾m
euangelia enim habenti dabit᷑. ⁊ ei qui ñ
habet. etiam idquod habet auferetur.
Deus igitur non auferet: nisi ñ habenti.
Secundum quod neq repellet nͥ negligentẽ.
Ad eo autem bonitatem plenꝰ ẽ: ut haberitẽ
habundantia muneret: a deo uero non uult
quemquẽ non habere. ittiũ habenti ip̃m
quod habet adimat. Neminẽ gͥ nisi obni¬
tentem repellit. neminẽ nͥ negligentẽ rei¬
cit. Hanc enim ꝓph̾a p̃tulit causam. cur
se non repelli a mandatis dei p̃caret᷑ quia
non ex parte neq ꝑdesidiam deum sed to¬
to corde quesisset. Per quod intelligimus
eum amandatis dei repelli: qui per mul¬
tam incuriam fuerit indignus admnita. ⁊
extra in hibentis inuidiam ẽ. quod de cul¬
pa proficiscit᷑ non merentis. Terciꝰ iste se¬
di eloquia tua ut non peccenrtͥ. Memi¬
nimus simile huic dicto legi solere ubi
dicitur. Misterium regis bonum ẽ abscond̾e.

Expanded text:
apellatur, quia eum toto corde perquirat. secundum apellatur, quia eum toto corde perquirat. secundum euangelia enim habenti dabitur, et ei, qui non habet, etiam id, quod habet, auferetur. deus igitur non auferet nisi non habenti, secundum quod neque repellit nisi neglegentem. adeo autem bonitate plenus est, ut habentem abundantia muneretur: adeo uero non uult quemquam non habere, uti non habenti ipsum, quod habet, adimat. Neminem igitur nisi obnitentem repellit, neminem nisi neglegentem reicit. hanc enim propheta praetulit causam, cur se non repelli a mandatis dei precaretur, quia non ex parte neque per desidiam deum, sed toto corde quaesisset; per quod intellegimus eum a mandatis repelli, qui per multam incuriam fuerit indignus admitti: et extra inhibentis inuidiam est, quod de culpa proficiscitur non merentis. Tertius iste sedi eloquia tua, ut non peccem tibi. meminimus simile huic dicto legi solere, ubi dicitur: mysterium regis bonum est abscondere.
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum adiectio. ⁊ uirtus uerboꝵ que
ex perfecta celestis doctrine ratione dispo¬
sita ẽ: nichil dubim. nichil contrariũ
in nse habet. Quid gͦ secundum ꝓph̃am
magis uisit peccatoꝵ ueniam quam mor¬
tis suis quemquam repellere. Pcul sit is¬
tud ex astimare. Sed neq hoc nunc ꝓpha
sentit. maxime qui in toto corde ̃nm ꝑqui¬
sierit. Sed absolutiꝰ difficultatum in his
ip̃is requirenda ẽ : equib uidetur existere.
Propheta enim quid senserit: in promp¬
tu est noscere. Legimus scriptum inhere¬
mia. Maledictus qui facit oꝑa dñi negli¬
genter. Legimus et in euͣngeliis scriptum
Omni enuum habenti dabttur. ⁊ habun¬
dabit. ⁊ qui non habet. etiam quodhabet
auferetur ab eo. Ergohabens habundabit.
non habens uero. ip̃o illo quod habet in¬
digebit. Propheta ñ est obnoxus male¬
dictionis conditioni qui non negligen¬
ter oꝑa dei egit. eum toto corde ꝑquirẽs.
Deinde confidenter petit ne a mandatis dei

Expanded text:
sermonum adiectio et uirtus uerborum, sermonum adiectio et uirtus uerborum, ex perfecta caelestis doctrinae ratione disposita est, nihil dubium, nihil contrarium in se habet qui ergo secundum prophetam mauult peccatorum quam mortis suis quemquam repellere? procul sit istud existimari. sed neque hoc nunc propheta sensit, maxime qui in toto corde deum perquisierit. Sed absolutio difficultatum in his ipsis requirenda est, e quibus uidetur existere. propheta enim quid senserit, in promptu est noscere. legimus scriptum in Hieremia: maledictus, qui facit opera domini neglegenter. legimus et in euangeliis scriptum: omni enim habenti dabitur et abundabit; et qui non habet, etiam quod habet auferetur ab eo. ergo habens abundabit; non habens uero ipso illo, quod habet, indigebit. propheta non est obnoxius maledictionis condicioni, quia non neglegenter opera dei egit eum toto corde perquirens. deinde confidenter petit, ne a mandatis dei
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam. ꝑ uirtutis incrementa non
sentit. Sed suscepto in iuuentute onere
quid faciet. Sedebit inquid singularit̃
⁊ tacebit. Pariuilus iste rarus ẽ cũ quo
ꝑfectio timoris di ꝑ annoꝵ augmenta
concrescat. Et idcirro singularis sede¬
bit. lasciuos adolescentie cetus derelĩquens
⁊ ab ipso senum nuꝑ credentium conses¬
su remotus quia ei non competit dicere
Delicta uiuientittis mee: d. ne memineris
Silebit etiam. congruam gͥ fidei ⁊ uiuen¬
tuti. existimans taciturnitatem non tumł¬
tib negotioꝵ secularium admixtꝰ. s ꝑ mo¬
destiam tacens.sola duuina sacram̃torum
cognitione occupatꝰ.⁊ sermones dei tacita
rerum. atq oꝑum obseruatione custodiẽs.
Redit deinde ad ꝑsonam suam ꝓph̾a.
ut id quod superius dixerat. significasse
de se noscenͣtur. dicens. In toto corde exqui¬
sui te nen repellas mea mandatis tius.
Competere bonitati dei non uidetur. ut
a mandatis suis quemquã repellat. S

Expanded text:
molestiam per virtutis incrementa non molestiam per virtutis incrementa non sentit. Sed suscepto in juventute onere quid faciet? Sedebit, inquit, singulariter et tacebit. Rarus iste est, cum 284 quo perfectio timoris Dei per annorum augmenta concrescat: et idcirco singularis sedebit, lascivos adolescentiae coetus derelinquens, et ab ipso senum nuper credentium consessu remotus: quia ei non competit dicere, Delicta juventutis meae Domine ne memineris . Silebit etiam, congruam fidei tuti existimans taciturnitatem: non tumultibus negotiorum saecularium admixtus, sed per modestiam tacens, sola diuina sacramentorum cognitione occupatus et sermones dei tacita rerum atque operum obseruatione custodiens. Redit deinde ad personam suam propheta, ut id, quod superius dixerat. significasse de se nosceretur, dicens: in toto corde exquisiui te: ne repellas me a mandatis tuis. conpetere bonitati dei non uidetur, ut a mandatis suis quemquam repellat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tis desinere difficile ẽ afamiliarib abstra¬
hi. Magnum in se consuetudo ħt uincu¬
lum. Et id circo optimus ille erit cuttor:
quem ñ mͦ delistoꝵ remissio sine cͥmine cõ¬
stituerto. sed ip̃a illa p̃stiterit uitioꝵ igno¬
ratio innocentem. Nouit iheremias ꝓpħa¬
etatis huiꝰ beatitudinem dicens. Bonũ
inquid ẽ uiueni uiro: cum afferret ugũ
graue iniuiuentute sua. Sedebit singula¬
rit̾ ⁊ tacebit. Non expestabit frigescentes¬
anuos senectute. nec mortuã iam ꝑ eta¬
tẽ uitioꝵ consuetudinẽ. uult longip̃tii
militem. Wit eũ xp̃i seruum quem ne
ip̃a quidẽ p̃teritoꝵ cͥminum recordatio
polluat. Nam in his qui ꝓuectioris eta¬
tis crediderũt inẽ quidem ꝑ donum gr̃e
p̃teritoꝵ indulgentia: s ñ abẽ ꝑ consci¬
entie naturam gestoꝵ recordatio. Bonũ
inquid uiueni afiferre iugũ graue. Onꝰ
istud rudes ad obediendum anni egre fe¬
runt. Ceterum etas ten̾a graiuis oñis

Expanded text:
tis desinere, difficile est a familiaribus abstratis desinere, difficile est a familiaribus abstrahi, magnum in se consuetudo lum: et idcirco optimus ille erit cultor, quem non modo delictorum remissio sine crimine constituerit, sed ipsa illa praestiterit uitiorum ignoratio innocentem. Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum recordatio polluat nam in his, qui iam prouectioris aetatis crediderunt, inest quidem per donum gratiae praeteritorum indulgentia; sed non abest per naturam gestorinquit, juveni auferre jugum grave. » Onus istud rudes ad obediendum anni aegre ferunt: caeterum aetas tenera gravis oneris
Abbreviated transcription (Latin):
quentium octo uersuum lit̾a ip̃e sibi pro¬
Dehinc nunc tanqͣm respondentis confes¬
sio subdit᷑. In custodiendo sermones tuos.
Contuendt̃i autem ẽ scd̾m eũ quẽ in ex
ordio habiumꝰ sermonẽ. uera atq perfe¬
cta timoris dei instituta. sub his elem̃¬
tis litt̾aꝵ contineri. quib quasi ad usum
confessionis đi ꝑ ip̃a infancie rudimenta
formamur. Ergo intelligendus ẽ ꝓph̾a
non ociose locutus ẽẽ. ẽ. In quo corrigit
adolescentulus uiam suam. Omnem
quidem etatem op̃tabile ẽ ex his corꝑis sui
uiciis ad innocentie studium transferri. qͥa
⁊ sera licet emendatio utilis fit obliuone
uitioꝵ. Sed placiturum deo uirum ꝓpha
confirmans. non expestat post longam.
ac dutturnam cͥminum consuetudinẽ.
doctrina dei ⁊ p̃ceptis timoris institui. s
rudẽ aute peccati annos. ⁊ etatẽ adhuc cri¬
minum nesciam. uult ñ mͦ studiis ali¬
qͣndo innocentie. s ⁊̃ ipsa adolescentie con¬
suerudine imbui. Difficile ẽ eñi abusita¬

Expanded text:
quentium octo versuum littera ipse sibi Prodehinc nunc tamquam respondentis confessio subditur: in custodiendo sermones tuos. contuendum autem est, secundum eum, quem iordio habuimus sermonem, vera atque perfecta timoris Dei instituta sub his elementis litterarum contineri, quibus quasi ad usum confessionis Dei per ipsa infantiae rudimenta formamur. Ergo intelligendus est Propheta non otiose locutus esse, In quo corrigit adolescens viam suam? Omnem quidem aetatem optabile est ex his corporis sui vitiis ad innocentiae studium transferri: quia et sera licet emendatio utilis sit oblivione vitiorum. Sed placiturum Deo virum Propheta conformans, non exspectat post longam ac diuturnam criminum consuetudinem doctrina Dei et praeceptis timoris institui: sed rudes a peccatis annos, et aetatem adhuc criminum nesciam, vult non modo studiis aliquando innocentiae, sed etiam ipsa adolescentiae consuetudine imbui. Difficile est enim ab usita
Abbreviated transcription (Latin):
in mandatis dei exercens ꝓph̃a considera¬
uit ut nouerit. Conclisit autem octauũ
numerum. hoc uersu. In iustificationib
tius meditabor. non obluuiscar sermonũ
tuoꝵ. a doctrine perfecte ordine ꝓph̾a non
excidit. In iustificationib quas doceri se
orauit exercetur. sic̃ meditatur in manda¬
tis. Maudatoꝵ enim hec ẽ ratio. quia nos
ad obseruantiam atq opꝰ innocentie insti¬
tuunt: ut illud ẽ. Non ocesdes. non mecha¬
beris. ⁊ cetera his similia. In his gͦ exerctt᷑
sexennio seruus liber deinceps anno septimo
fiet. ⁊ post sex annoꝵ fructus ager otiosus
relinquendus ẽ. ⁊ cet̾a in uistificationum
oberuantiam constituta. que ingentẽ in
se habet future spei meditationem. per ne-¬
gocii p̃sentis effectum. Atq ideo in his me¬
ditatur. ut in mandatis exerceatur. quia
exercitatio usum retinet consuetudinis
institute: meditatio autem se in id quod
nu̾ndum obtinuit extendit. ut ꝑ medi¬
.Gimel.

Expanded text:
in mandatis Dei se exercens Pin mandatis Dei se exercens Pis usus. Conclusit autem octavum numerum hoc, VERSU 16: In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermonum tuorum. --A doctrinae perfectae ordine Propheta non excedit. In justificationibus Dei, quas doceri se oravit, exercetur, sicut meditatur in mandatis. Mandatorum enim haec est ratio, quia nos ad observantiam atque opus innocentiae instituunt: ut illud est, Non occides, non moechaberis, et caetera his similia. In his ergo exercetur sexennio seruus liber deinceps anno septimo fiet, et post sex annorum fructus ager otiosus relinquendus est, et cetera in iustificationum obseruantiam constituta, quae ingentem in se habent futurae spei meditationem per negotii praesentis effectum. atque ideo in his meditatur, ut in mandatis exercetur: quia exercitatio usum retinet consuetudinis institutae, meditatio autem se in id, quod nondum obtinuit, extendit, ut per mediGIMEL.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha. Eeterum non est existimandus. se¬
cularium comꝑatione opum delestatus
ẽe: qui nisi contemptii. atq inopia scł̃i
diues in dominum ẽẽ non potuit. Delec¬
tatus autem in uiiᷤ testimonioꝵ dei. opꝰ
delectationis sue agere debebat.Et non
ambiguũs ẽ. quin agat. Ait enim septi¬
mo uersu. In mandatis tuis exercebor. ⁊
considerabo uias tuas. Exercitationem
gͥ ⁊ assiduitate opꝰ ÷ ut usus rerum neces¬
sariarum retineatur: quia ꝑiculosa ẽ
humanarum mentium ⁊ molesta. de
sidia. ac ne otii consuetudo subrepat. assi¬
duitas exercitationis adhibenda ẽ. S refẽ¬
tus etiam hic ordo rationis ẽ. Namprius
exercendum ẽ. in mandatis dei tum deinde
iue eius considerande. quia nͥ fidelium oꝑũ
usus precesserit. doctrine cognitio ñ apprehẽ¬
ditur: ⁊ agendum a nob̾ antea fidelit̾ ẽ.
ut scientiam consequam᷑. Uias gͦ secundũ
superiorem expositionẽ legem ꝓpħas. om̃ia
euangelica. ⁊ apłos ẽẽ existimamus. Quoᷤ

Expanded text:
est existimandus opum conparatione delectatus esse, qui nisi cum contemptu atque inopia saeculi diues in domino esse non potuit. Delectatus autem in uiis testimoniorum dei opus delectationis agere debebat; et non ambiguum est, quin agat. ait enim in septimo uersu: in mandatis tuis exercebor et considerabo uias tuas. exercitatione igitur et adsiduitate opus est, ut usus rerum necessariarum retineatur; quia periculosa est humanarum mentium sidia: ac ne otii consuetudo subrepat, assiduitas exercitationis adhibenda est. Sed retentus etiam hic ordo rationis est. Nam prius exercendum est in mandatis Dei; tum deinde viae ejus considerandae: quia nisi fidelium operum usus praecesserit, doctrinae cognitio non apprehendetur; et agendum a nobis antea fideliter est, ut scientiam consequamur. Vias ergo, secundum superiorem expositionem , legem, prophetas, omnia Evangelia, et apostolos esse existimamus: quos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legalium ac ꝓpħaliũ iustititnionum.
facultatib diues ẽ. ⁊ anteriore licet ĩꝑe
corinthios loquens. Gratias ago deo meo
semper pro uobis: suꝑ gr̃a dei que data ẽ mͥ
in uobis in xp̃o iħu. quoniã in om̃ib di

Expanded text:
et legis ac prophetalium institutionum et legis ac prophetalium institutionum facultatibus dives est: et anteriore licet teCorinthios loquens: gratias ago deo meo semper pro super gratia dei, data est in Christo Iesu: quoniam in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nullam differentiam ẽẽ uditioꝵ dei. ⁊ ui¬
oris tui. sicut abyssus multa: Nunc autẽ
ait. uditia oris tui annuntiaui. Cag
que cognita ẽẽ ꝑ prophetas uel ex dei uer¬
bis iudicia ẽẽ potuerunt. ⁊ ꝓpħa non ta¬
cuit: que idcuto predicatasunt ut doce¬
rentur. post iuditioꝵ auter oris dei pub¬
In uia testomonioꝵ tuoꝵ delestatus sũ:
sicut in omnib diuitus. Nen timet ꝓ¬
⁊ ei cum scientia spectantium se ⁊ contu¬
entium iocunda est. T repidat enim ad
omnem interressionẽ pollute conscientie
metus. Ceterum tibi constans innocen¬
tis uite fiditia ẽ: plurium testium in¬
teruentio grata ẽ. Sed non decõmunis
consuetudine gaudũ. iocund̾ ꝓpħa ẽ.
Delectatur enim sicut in om̃ib duu
tosunt in pecunus. sunt ĩ ueste. sunt
indomib sunt in agris. eoꝵ ꝙ aut u¬
tib aut oleis aut frugib Sed domini pro¬
pheta doctrinarum sruge perfestus est.

Expanded text:
nullam differentiam esse judiciorum Dei, et junullam differentiam esse judiciorum Dei, et juoris tui sicut abyssus multa? nunc autem ait: iudicia oris tui adnuntiaui. ea ergo, quae cognita esse per prophetas uel ex dei uerbis iudicia esse potuerunt, et propheta non tacuit: quae idcirco praedicata sunt, ut docerentur. Post iudicium autem oris dei pubin uia testimoniorum tuorum delectatus sum, sicut in omnibus diuitiis. non timet pet ei conscientia spectantium se et contuentium jucunda est. Trepidat enim ad omnem intercessionem pollutae conscientiae metus: caeterum ubi constans innocentis vitae fiducia est, plurium testium interventio grata est. Sed non de communis cousuetudine gaudii jucundus propheta est: delectatur enim sicut in divitiis omto, sunt in pecuniis, sunt in vestibus, sunt in domibus, sunt in agris; eorumque aut vitibus, aut oleis, aut frugibus: 287 sed Domini propheta doctrinarum fruge perfectus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus dei sermo. qui dicit. In labiis meis
proniciaui omnia iuditia oris tui. Qn
ta rerum ⁊ nuncupationum differentia
ẽ. pͥmum auiuentittȩ mandata dei cu-¬
stoduuitur. de hinc deus toto corde inqui¬
ritur. tũ dei eloquia occuluntur. ⁊ uisti¬
ficationes dei disci desid̾ant᷑ nẽ uiditia
predicantur. Sed ꝓpħa forte existimabit᷑
a se excidisse. ⁊ uel suoꝵ uel alienoꝵ di¬
stoꝵ immemor fuisse. In hoc enim psal¬
moꝵ libro legimꝰ. uiditia tua sicit abys¬
sus mictta. paulus apss̃ ait. Inscrictabilia
sunt uiattia dei. Et rursum ꝓpħa. Magna
enim sunt iuditia ⁊ia ⁊ enartabilia. Et quo¬
iͦ audebit ꝓpħa dicere. in labiis meis proñ¬
tiaui. omnia uiditia oris tui. Sed nichil ne¬
ꝙ contrase. neq contra alium. eiusdẽ spiritꝰ
ꝓpħa nũe elocutus ẽ. Non enim ait. in labi¬
I meis pronutiaui omnia uditia tua.
s ait omnia uditia oris tui. Sciens non¬

Expanded text:
diciis dei sermo, quo diciis dei sermo, quo pronuntiavi omnia judicia oris tui . ta rerum, et nuncupationum differentia est. Primum a juventute mandata Dei custodiuntur, dehinc Deus toto corde inquiritur, tum Dei eloquia occuluntur, et justificationes disci desiderantur, nunc judicia praedicantur. Sed Propheta forte existimabitur a se excidisse, et vel suorum, vel alienorum dictorum immemor fuisse. In hoc enim psalmorum libro legimus: Judicia tua sicut abyssus multa . Paulus apostolus ait: Inscrutabilia sunt judicia Dei , et rursum propheta: Magna enim sunt judicia tua, et inenarrabilia : et quomodo audebit propheta dicere: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui? Sed nihil neque contra se, neque contra alium ejusdem spiritus propheta nunc elocutus est. Non enim ait, In labiis meis pronuntiavi omnia judicia tua; sed ait, Omnia judicia oris tui: sciens non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrto hoc qͥ ꝯseqͥt᷑ uersu: ordo doctrine. ⁊ rimus
uersus de custodiendis ab adolescẽte nãdatis
dei constitit. Sequens quia in toto corde dia
exquisierit: neamandatis dei repellatur.
De hinc qtł sacramenta. absconsa sapientie.
⁊ occulta dei nusteria. mentis sue secreto cõ¬
tinuerit. Quarto nunc id deprecatur. ut iꝰ¬
tificationes suas eidem oftendat: ⁊ depre¬
catur confessionis honore prelato dicens.
Benedictus ẽ dñe: doce me iustificationes
tuas. De iustificationib ñ nulla aliqua
anteriore seimone complexi sumus. ⁊ su¬
ꝑfluum ẽ eidem frequent̾ iterare. Maxi¬
mus igit᷑ ac p̃cipiuis labor ẽ. hanc iusti¬
ficationun dei scientiam consequi ⁊ hu¬
mane nature infitraitas difficulter tot
tantarumq rerum cognitionem cõsequi¬
tur. Atq obid ut doceatur orat. quia di¬
uine bonitatis munus ẽ animi humani
impericiam. ad congritam atq unicuiq
tenendi competentem offitioꝵ obseruan¬
tiã temꝑare. Succedit deinde tuam de u¬

Expanded text:
rto hoc qui consequitur, versu ordo doctrinae. Primus versus de custodiendis ab adolescente mandatis Dei constitit: sequens, quia in toto corde Deum exquisierit, ne a mandatis Dei repellatur: dehinc quod sacramenta absconsa sapientiae et occulta Dei mysteria mentis suae secreto continuerit; quarto nunc id deprecatur, ut iustificationes eidem ostendat: et deprecatur confessionis honore praelato dicens: benedictus es, domine: doce me iustificationes tuas. de iustificationibus nonnulla aliqua anteriore sermone conplexi sumus, et superfluum est eadem frequenter iterare. maximus igitur et praecipuus labor est hanc iustificationum dei scientiam consequi, et humanae naturae infirmitas difficulter tot tantarumque rerum cognitionem consequitur: atque ob id ut doceatur orat, quia diuinae bonitatis munus est, animi humani inperitiam ad congruam atque unicuique generi conpetentem officiorum obseruantiam temperare. Succedit deinde etiam de iu
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis nr̃e deum nosse.dicens. fidelis
ẽ deus qui non ꝑmtitat nos temptarisu¬
per quam possumus. Iob d̃s temptationi
ꝑmitans ac iure diaboli: potestatem aĩe
eius excerpsit.⁊ secundum modum infir¬
mitatis nr̃e. humane: temptandi ius de¬
reliquid. Infirmitatis sue igit᷑ ꝓpħa cõciꝰ.
orat ne ualde derelinquat᷑. ut in becpilli¬
tatẽ eiꝰ tanquam petͥ demergendi fluctib
dñs assumat. ut quamqͣm ad temptan¬
dun sese relictus sit: non tam̃ usq quaq
⁊ ualde scilicet. ne usq ad aẽ ⁊ fidei ꝑiculũ

Expanded text:
mitatis nostrae Deum nosse, dicens: Fidelis mitatis nostrae Deum nosse, dicens: Fidelis est Deus, qui non permittat nos tentari super quam possumus . Job Deus tentationi permittens a jure diaboli potestatem animae ejus excerpsit, et secundum modum infirmitatis humanae tentandi jus dereliquit. Infirmitatis suae igitur Propheta conscius orat, ne valde derelinquatur: ut imbecillitatem ejus, tamquam Petri demergendi fluctibus, Dominus assumat: ut quamquam ad tentandum sese relicturus sit, non tamen usquequaque et valde, scilicet ne usque ad animae et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
io qr uiditia iusticie eius didicisset. ꝑ do¬
ctrinam scilicet directi cordis cogniteq ui¬
sticie laudẽ deo reddens. Sed iusticie cognite
ħ fructus ẽ ut iustificationes dei retineant᷑.
⁊ idcirco subiecit. Iystificationes tuas cu¬
stodiam. Qui enim didicisse uidicia dei fru¬
ctus ẽ nisi cognitionẽ nr̃am iustificatio¬
num obseruantia consequat᷑. Sed me
minisse debemꝰ. licet cognitio p̃standa a
deo sit. tam̃ ẽẽ semꝑ orandum: ut his q̃
in custodiendis iustificationib fius qi¬
stodire uolurꝰ faueat scientes quidẽ freq̃n¬
ter nos ab eo ob temptationes delinquid
ut ꝑ eas fides nr̃a ꝓbabilifiat. uerumpta¬
men scd̾m ꝓpham ne nos proitꝰ derelm
quat deprecandꝰ est. Ait enum. non med̾e¬
tionis ordine continet᷑. cum d̾r. Ne dere¬
linquas nos in temptatione. quam feͬre
non possumꝰ. Scit apłs derelinꝗ nos ad
temptandũ. sed nouit ⁊ mensuram in fir¬

Expanded text:
id, quia judicia justitiae ejus didicisset; per doid, quia judicia justitiae ejus didicisset; per doctrinam scilicet directi cordis cognitaeque justitiae, laudem Deo reddens. Sed justitiae cognitae hic fructus est, ut justificationes Dei retineantur: et idcirco subjecit: Justificationes tuas custodiam. Qui enim didicisse judicia Dei fructus est, nisi cognitionem nostram justificationum observantia consequminisse debemus, licet cognitio 282 praestanda a Deo sit, tamen esse semper orandum, ut his quae in custodiendis justificationibus suis custodire volumus faveat: scientes quidem frequenter nos ab eo ob tentationes derelinqui, ut per eas fides nostra probabilis fiat. Verumtamen secundum Prophetam ne nos penitus dem, Non me deretionis ordine continetur, cum dicitur. Non derelinquas nos in tentatione quam ferre non possimus . Scit Apostolus derelinqui nos ad tentandum: sed novit et mensuram infir
Abbreviated transcription (Latin):
sabimur. eruntq alia p̾terita alia ꝑ uolũ¬
tate obseruata: iustificationis ordinẽ tĩ
tenemus. Cet̾m sun deflexis uiciis nr̃is erit
par ñom̃ib. equalis q custodia: nullo
obliuionis aut negligentie pudore cõfu¬
si. cũ fident̾ om̃ium mandatoꝵ obserua¬
in eoquod didici iuditia iusticie tue. Iu¬
stificationes tuas custodiã. Abitienda er-¬
go ẽ omnis aĩe ꝑuersitas: ⁊ directo atq.
in nullam malam partẽ deflexo corde ẽ
confitendum. ne decidat animꝰ inscl̃i cu¬
ram. ne ex illis doctrine dei semitis. inde¬
uia euagetur. S directe huiꝰ causa est¬
continet᷑. In eo quod didici uditia iusti¬
cie tue. Primum igit᷑ orauit: ut ad cu¬
stodiendas iustificationes directe uie
ip̃ius fierent. Secundo in nullum confũ¬
dendũ se cẽ subiecit: cũ in omĩa mandata¬
dei respiceret. Tertio quoq in directio.¬
ne cordis deo se confessum spopondit. ob

Expanded text:
sabimur, eruntque alia psabimur, eruntque alia ptate observata; justificationis ordinem non tenebimus. Caeterum si directis viis nostris erit par in omnibus aequalisque custodia; nullo oblivionis vel negligentiae pudore confusi, confidenter omnium mandatorum observain eo, quod didici iudicia iustitiae tuae. iustificationes tuas custodiam. abicienda ergo est omnis animae peruersitas et directo atque in nullam aliam partem deflexo corde est confitendum, ne decidat animus in saeculi curam, ne ex illis doctrinae dei semitis in deuia euagetur. sed directae huiuscontinetur: In eo quod didici judicia justitiae tuae. Primum igitur oravit, ut ad custodiendas justificationes directae viae ipsius fierent. Secundo in nullo confundendum se esse subjecit, cum in omnia Dei mandata respiceret. Tertio quoque in directione cordis Deo se confessurum spopondit ob
Abbreviated transcription (Latin):
tatis officiis retineantur. in iustificati¬
one dei non tenebimur. Religiosus in
patrem. si oderit filium: modum uistifi¬
cationis amisit. Reliosus in fratrẽ. si ode¬
rit seruum ꝑdidit iustificationis dei or¬
dinem. Religiosus in dominum si od̾it
sacerdotium. nequaquã iustificationis
obseruantiam in religione dei expleuit:
odia in ip̃a ministeria diuine iustifica¬
tionis exercẽs. Iam uͦ in ipsa fidei ueritatẽ
idest de dĩ pr̃is ⁊ dñi ĩtelligentia ꝑ qͣm maxi¬
me iustificatio nob̾ erit ꝓnta qͣnta opꝰ
ẽ nob̾ dei gr̃a. ut recta sapiamꝰ ut ex ꝓ¬
pheticis atq eiungelicis auctoritan¬
tib unũ idemq teneamꝰ ne in uno aut
altero opinio nr̃a ⁊ sermo dissideat. s
ad uniuersas dei iustificationes equa
⁊ pari operum ac doctrine obseruantia
dirigam᷑. Quod ñ conseqͥmur cum dic̾e
id quod consequenti uersu continetur
ti in om̃ib mandatis eiꝰ erimus ac diuer¬

Expanded text:
tatis officiis retineantur, justificatitatis officiis retineantur, justificationem Dei non tenebimus. Religiosus in patrem, si oderit filium, modum justificationis amisit. Religiosus in fratrem, si oderit servum, perdidit justificationis Dei ordinem. Religiosus in Dominum, 281 si oderit sacerdotem, nequaquam justificationis observantiam in religione Dei explevit, odia in ipsa ministeria divinae justificationis exercens. Jam vero in ipsa fidei veritate, id est, de Dei patris et Domini intelligentia, per quam maxime justificatio nobis erit probata, quanta opus est nobis Dei gratia, ut recta sapiamus, ut ex propheticis atque evangelicis auctoritatibus unum idemque teneamus ne in uno aut altero opinio nostra et sermo dissideat, sed ed uniuersas dei iustificationes aequa ac pari operum ac doctrinae obseruantia dirigamus! Quod cum consequemur, tum dicere id. quod consequenti continetur, ti in omnibus mandatis eius erimus ac deuer
Abbreviated transcription (Latin):
exequam᷑. C et̾ũ ni aliqͥd remissa uolũ¬
tate.⁊ occupata res in res alias cogitatõe
egerim̾us: officia quidẽ corꝑis in agendo
occupabunt᷑. sed deuotionis meritum
ꝑ negligentiam ñ consequem᷑ Sequit᷑.¬
post mandatoꝵ custodiã. etiã iustifica-¬
tionum obseruantiã. Et mandata iam
superiꝰ que ẽẽ existimaremꝰ ostendimus.
Iustificationes autem sunt plures atq¬
diuerse. in obseruandis singulis offitio¬
rum generib temperande. Ad quoꝵ
custodiam nisi a deo dirigamur: infir¬
ficationum ordinem consequamur. Est
nob̃ iustificatio circa seruum distribu¬
ta. est circa filiũ. est cira patrẽ. est cura
fratres. est circa fideles uiros. ẽ circa eccłie
pͥncipes. est circa deum ac dominum
nr̃m unigenitum dei uerbum. In sin¬
gulis ergo quib generib atq nõib ui
stificationis ratio seruanda ẽ: quia nisi
hec omnia excomparib deuote uolun

Expanded text:
exsequamur. ceterum si aliquid remissa uolunexsequamur. ceterum si aliquid remissa uoluntate et occupata in res alias cogitatione egerimus. officia quidem corporis in agendo occupabuntur, sed deuotionis meritum per neglegentiam non consequemur.post mandatorum custodiam etiam iustificationum obseruantiam. et mandata iam superius, quae esse existimaremus, ostendimus. iustificationes autem sunt plures atque in obseruandis singulis officiorum generibus -temperandae: ad quorum custodiam, nisi a deo dirigamur, infirficationum ordinem consequamur. est nobis iustificatio circa seruum Hebraeum distributa, est circa filium, est circa patrem, est circa fratres, est circa fideles uiros, est circa ecclesiae principes, est circa angelos, est circa deum ac dominum nostrum unigenitum dei uerbum. in singulis ergo quibusque generibus atque nominibus iustificationis ratio est; quia nisi h
Abbreviated transcription (Latin):
gartte ipso suo nomine honorabiles sũt.
in multis uiis standum ẽ: ut bona uia
reꝑꝑiat᷑. et uendende om̃s margarite sunt.
ut ea que multi p̃tii ẽ reꝑta coematur.
De hiic consequim᷑ hic uersus. Tu mã¬
dasti mandata tua custodire nimis.Su¬
ꝑus commemorauimꝰ aliud significare
mandata. aliud legem. Et de lege qͣntũ
arbitror apłs nob̾ testis fuit: qr umbra
sit futuroꝵ in qͣ speties ueritatis tanꝙͣ¬
tanquam corpꝰ in umbra. describitur.
Mandatum uͦ ẽ. qtł ꝑ obseruantiam
implendum ẽ ut illud. Non mechaberis
non occides. Non enim in eo speties future
ioaginis cõtinetur. s p̃sentem habet oꝑa¬
tionis effectum. Tu mandasti mandata
tua custodire nimis. Nichil gͦ dissoluto
aĩo. nichil incurioso agendum ẽ.sed sol¬
lititos atq anxios curã mandatoꝵ dei
exeqͥ nos oportet. ut id qd agimꝰ in ꝓfectũ
fidei nr̃e cum reuerentia eiꝰ cui agimus

Expanded text:
garitae ipso suo nomine honorabiles sunt, garitae ipso suo nomine honorabiles sunt, in multis uiis standum est, ut bona uia reperiatur, et uendendae omnes margaritae sunt, ut quae multi pretii est reperta, coematur. Dehinc consequitur hic uersus: tu mandasti mandata tua custodiri nimis. superius commemorauimus aliud significare mandata, aliud legem. et de lege, quantum arbitror, apostolus nobis testis fuit, quia umbra sit futurorum, in qua species ueritatis tamquam corpus in umbra describitur. mandatum uero est, quod per obseruantiam inplendum est; ut illud: non moechaberis, non occides. non enim in eo species futurae imaginis continetur, sed praesentem habet operationis effectum: tu mandasti mandata tua custodiri ualde. nihil igitur dissoluto animo, nihil incurioso agendum est, sed sollicitos atque anxios curam mandatorum dei exsequi nos oportet, ut id, quod agimus, in profectum fide
Abbreviated transcription (Latin):
nendum ẽ que sit uia optima. Uie plures
sunt. ⁊ plura dñi mandata. Plures iue pro¬
phete ꝑ quos omnes in una uia pergitur.
Sed inhis oꝑarii iniqͥtatis non ambula¬
uerunt. Nam si in lege mansissent. usq ad
optimam illam noui testamenti uiam
ꝑuenirent. Est uia ꝑ moysen: est ꝑ iħm:
est ꝑ dauid. Est ꝑ ysayam: ẽ ꝑ iheremiã:
c̃ ꝑuenire qui dixit. Ego sum ua:⁊ ne¬
mouenit ad patrem nisi ꝑ me. Simile
quidam sub margarite nõie dictum ẽẽ
intelligendum ẽ. Muttarum eñi margari¬
tarum negotiatoremeẽ oportet. ut unam
margaritam muiti pretii consequat᷑. De mar¬
garitis cum sit sermo. sufficit ad honorem
earũ: qd inargarite sunt nuncupate. Una
autem illam margaritam que reꝑta est.¬
magni ẽe precii dicct᷑. Ita ⁊ cum deuiis plu
ẽ. Cum autem in his uiis querit᷑ que sit
utis uia ea q̃ reꝑta ẽ optima p̃dicat᷑. Ergo
qͣmius uel ille uie et̾nales sunt: uel mar¬

Expanded text:
nendum est, quae sit uia optima. plures nendum est, quae sit uia optima. plures sunt et plurima domini mandata, plures prophetae, per quos omnes in unam uiam pergitur: sed in his operarii iniquitatis non ambulauerunt nam si in lege mansissent, usque ad optimam illam noui testamenti uiam . est uia per Moysen, est per Iesum, est per Dauid, est per Esaiam, est per Ieremiam, est pervenire qui dixit, Ego sum via; et Nemo vadit ad Patrem, nisi per me . Simile quiddam sub margaritae nomine dictum esse intelligendum est. Multarum enim margaritarum negotiatorem esse oportet, ut unam margaritam multi pretii consequatur . De margaritis cum fit sermo, sufficit ad honorem earum quod margaritae sunt nuncupatae; una autem illa margarita quae remagni esse pretii dicitur; ita et cum de uiis plurest; cum autem in his uiis quaeritur, quae sit utilis uia, ea, quae reperta est, optima praedicatur. ergo, quamuis uel illae sunt uel mar