comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando ipsum uerbum additur. & dicitir
totum: Nam ieo quod dixit dñs ineuant¬
lio sic erit filius hominis in corde terrae ti
diebus & trib noctibus. ideo totũ proparte
non insolenter accipitur. quia non ait tons
trib diebus. & totis trib noctib unus quppt
medius fuit totus dies. duorum aute pard
primi ultima. ultimi prima Si autẽ quꝰ
non suam in hac proph&ia psalmi signus
his uerbis. sed orationem quam tum ex fora
serui fudisse dõ patri. euangelio teste dida¬
mus. ubi tum & longe ante passionem &
sub die passionis. & in ipsa cruce orasse me¬
nimus. nusquam hoc eum toto die fecisse l¬
gimus. Proinde conuenienter ꝑ extentas
manus tota die continuationem bonoris
nm intellegere possumus. aquorum numquã
in de ternam salutẽ. non autem omĩbus ho¬
mbus. nec ipsis inter quos facta sunt eius
ni opera prosuerunt. ideo sequenter ad iecit. ⁊¬
UAQUIO MOR TUIS TACIEIS MIRABILIA

Expanded text:
quando ipsum verbum additur et dicitur quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possumus, a quorum nunquam tis ad aeternam salutem, non autem omnibus hominibus, nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?»
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim in eo quod ait extendimanus measa
cis patibulum intellexerimus. quo modo itli¬
turi sumus tota die : Numquid tota die pn¬
dit in ligno. cum & nox ad totum diem pam
Si autem hoc loco diem uoluit intellegi qua
ter noctem dies appellari sol&. & iam talis dn
quando crucifixus est. iam pars prima & non
parua transierat: Si autem diem protempon
positum uelimus accipere. maxime quia hor
nomen genere feminino posuit. quod in latno
eloquio non nisi tẽpus significare sol&. quan
in grȩco non itasit. semper quippe in ea lingu
dies. feminino gentre dicitur. & ideo mossi
interpr& ari puto. artius questio colligabitm
Quomodo enim toto tempore. si nec saltan
imo toto die manus extendit mcrice:
Porro si totum proparte accipiendum esse dr¬
mus. quia isto genere locutionis uti. & ia sa
scriptura consueuit. Non mihi occurrit eti¬
plum totum pro parte. & iam tunc posse aq

Expanded text:
Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic interpretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi,
Abbreviated transcription (Latin):
sent omia imum membrum. ubi corpus.a
Nunc autẽ multa menbra. unum autẽ cor¬
pus : Non potest dicere oculus manibus opus
uos non habeo. & si dixenit manus non sum
oculus. non sum de corpore. non ideo non est
de corpore: Quid autem his uerbis uell& in¬
tellegi. euidentius ex pressit dicens. Uos autẽ
estis corpus xp̃i. & membra: Qua propter&
illi oculi. id est scĩ apłi. quibus non reuela ue¬
rat caro & sangnis. sed pater eius qui in cęlis. ẽ
tes eum tradi ac tanta paep&i mala. qm̃ non
eum uidebant qualem uidebant. quia non
egredirbatur. id est non manifestabaturm
uirtute & potentia sua. sed in suis in teriorib
occultus. omĩa quasi superatus atq in potens
perferebat. infirmati sunt ab inopia. uelut
sub tracto sibi cibo suo. lumine suo. Et txela
fecit cum pender& in ligno: sed quod sequitm
Toradit ex tendi Manus aeas adre.
Quomodo accipi oporteat. merito quęntur

Expanded text:
sent omnia unum membrum, ubi corpus? sent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intelligi, evidentius expressit dicens, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Quapropter et illi oculi, id est sancti Apostoli; quibus non revelaverat caro et sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est,tes eum tradi, ac tanta perpeti mala; quoniam non eum videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum quia foris erant discipuli eius. quando ip¬
se in tus iudicabatur. an potius non egrediebar
altius dictum debemus accipere. id est in interi¬
oribus meis latebam. non ostendebam quis essẽ.
non propalabar. non manifestabar : Q ideo
sequitur : Oculi MEi itir man sunt as in¬
opia: Namquos oculos eius intellecturi su¬
mus: Si exteriores in carne inqua patiebatur
positos. non eos in eius passione legimus. infir¬
matos ab inopia. id est tamquam fame. ut
assol& languisse Post cenam quippe suam
traditus. & eodem die crucifixus est: Su nteri¬
ores. quo modo infirmati sunt ab in opia. cũ
in eis ess& lux indeficiens Sed nimirum ocu¬
los suos dixit membra. quȩ in suo corpore cui
caput est ipse. clariora & eminentiora & prȩ¬
cipua diligebat. loquens de quo corpore apłs
lo quebatur & de nr̃o corpore similitudinem
adhibens ait Si totũ corpus oculus. ubi audi¬
tus: Si totũ auditus. ubi odoratus: Si fuis¬

Expanded text:
Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipUtrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suspensiones. siue quȩ atangunt᷑. sicut
transierut. sed super me induxisti. omiã
quȩ impendebant. euenisse significat
Impendebant autem. quamdiuꝰ in proph& ia
futura inminebant omĩa. quȩ de illius passi
ceperimus dictum esse notos meos. oms̃ erunt. ⁊¬
Nam quem ille non nouerat. Sed eos
dicit notos. quibus & ipse notus erat: Quan¬
tum eum tunc nosse potuerunt. certe uel
hactenus quod sciebant eum innocentem.
& iam si hommem tantum modo. non & dm̃
putabant Quamuis & bonos quos proba¬
r&. notos dicere potuerit sicut malos. &¬
quos improbar& ignotos. quibus infinem dic¬
turus est. non noui uos: Quod uero adum¬
git: Posuerunt aat as ominanont m sibi.
Possunt & illi qui dam intellegi. quos notos
sibi dixit. quia & ipsi genus illius morcis hor¬
rebant: Sed melius intellegitur de his.
de quibus suis persecutoribus superius loquebatur ⁊¬
TRADNUS SUM INQUIT. ET NONEGRE DIEBAR

Expanded text:
sicut suspensiones; sive quae attingunt, sicut sicut suspensiones; sive quae attingunt, sicut transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae de illius passioceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, ignotos, quibus in fine dicturus est, «Non novi vos» . Quod vero adjungit, «Posuerunt me abominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.»
Abbreviated transcription (Latin):
ns usq ad mortem: Quod cum parum ui¬
i ur. dicit. mortem autem crucis: Propter
i quantum mihi uid& ur. & iam inisto psal
tlis uersus sequitur : ETOMNESSCSPEN¬
SIONES TUAS. uel sicut quidam sunt interpr&a¬
ti oms fluctus tuos. aut sicut alii. oms elationes
tuas super me induxisti Scriptum est in alio
psalmo: Omnes suspensiones tuȩ. & fluctus
tui superme ingressi sant. uel sicut quidam
melius transtulerunt. super me transierunt.:
Ubi ergo utrumq. positum est. & suspensiones
& fluctus. non ibi potuerunt poni prosuspen¬
sionibus fluctus. quȩ duo sic exposuimus. ut
suspensiones diceremus cõminationes. fluctus
autem iam ipsas passiones. quȩ utraq ueniunt
de iuditio dĩ Sed illic dictum est. oms̃ suꝑ me
Illic ergo & si quȩdam acciderunt. omĩa tamen
mala illis uerbis intellegi uoluit: Super me
transierunt dixit. hic uero super me induxisti:
Transeunt enim. siue quȩ non atangunt.

Expanded text:
ns usque ad mortem:» quod cum parum videretur, adjecit, «mortem autem crucis» . Propter hoc, quantum mihi videtur, etiam in isto psalmo talis versus sequitur: «Et omnes suspensiones tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones tuae, et fluctus tui super me ingressi sunt» : vel, sicut quidam melius transtulerunt, «super me transierunt;» Ubi ergo utrumque positum est, et «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum est, «Omnes superIllic ergo etsi quaedam acciderunt; omnia tamen mala quae illis verbis intelligi voluit, «super me transierunt,» dixit: hic vero, «super me induxisti.» Transeunt enim, sive quae non attingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
a non aedificabis eos Propter hos ergo
destruuntur & aedificantur. ne putarent
asiationem qua aedificantur . ex̃. temporalẽ
e tmporalis fuit ruina in qua destruuntur.
uit se iste cuius osseruit ueritati dĩ. ad ip
uentatem dĩ. ideo annuntiabo. ideo dico
pbo tuo confirmarer : Qũ dixisti. Quid

Expanded text:
eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid
Abbreviated transcription (Latin):
robusti sumus: Itaq iste infirmus inse. robe
mmisericordia dĩ. inde coepit.: M ISERIADI¬
AS TUAS DÑE IN AETERNUMA CANTABO I
GENERANONE ET GENERATIONE M. ANNO¬
Obsequantur membra inquit mea dnon
loquor. sed tua loquor: Annuntiabo uena
tuam inore meo: Sinon obsequor. serusia
sum : Si ame loquor. mendax sum. Cio
& abste dicam. & ego dicam. Duo quidin
sunt. unum tuum. imum meum: Uenast
os meum : Quam ergo ueritatem annims
annuntiandȩ seruit os meum. qm̃ dixiti
aeternum miseri cordia aedificabitur
inquit aedifico ut non destruam. qm̃ qdi
destrues ut aedifices Nisi enim quida as¬
erentur ut aedificarentur. non dicer& in
remiar. Ecce posurte ad destruecionti
& aedificationem : Ꝙ utiq oms qui idoli
lebant & lapidibus seruiebant in xpo
Rinsus nisi quidam ita destruerentur
ionꝰ aedificarentur. non dicer& ur. destrue

Expanded text:
robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Dei, inde coepit. 2. «veras tuas, Domine, in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuObsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, huic annuntiandae servit os meum: «Quoniam dixistiaeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destruerentur, ut aedificarentur, non diceretur Jeremiae, «Ecce posui te ad destructionem, et aedificationem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in ChrRursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur, non diceretur: «Destrues
Abbreviated transcription (Latin):
Nec exaltati humiliabimur. & conturbabi¬
mur. quia nulla ibierit aduersitas: Nec irã
dĩ uel tran seuntẽ sustinebimus. quia in eius
benignitate manente manebimus: Nec ter¬
rores eius nos conturbabunt. quia ꝓmissa
reddita nobis obuiabunt. Nec territus lon¬
ge si& a nobis notus & amicus. ubi nullus erit
qui timeatur mimicus: ExPLOE ESAL I¬
LXXXUIII.¬
salaiũ is ruai pequo loqui PNOEs¬
mus caritati urãe. donante dño accps
erigite animos. quia ille qui promisit ta
ra compl& urus est. ut multa cõpleuit
Dat enim nobis ad eum fidutiam. non memi
nrm̃. sed illius misericordia. & ipse est quan
arbitror intellectus h& han is rahelitȩ. undr
psalmus titulum accepit. Uideris enĩ quisli
fuerit qui uocabatur hethan. interpraians
tamen nominis eius robustum indicat & m
in hoc sȩctilo robustus est. nisi in spe promss¬
nis dĩ.: Quantum enim attin& admentis
infirmi sumus. quantum ad eius misericonia

Expanded text:
nec exaltati humiliabimur et conturbabinec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus. IN PSALLXXXVIIIsalmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite o nostro: et erigite animos, quia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum nostrum, sed illius misericordia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dentib malis. ut sicut aqua undiq circũ fluere
uidrantur. & simul cicudare m&uentem.
Et quia a ecclesiae in hoc mundo peregrinan¬
ti ista non de sunt. dum modo inhis. modo in
illis mẽbris eius usq quaq contingunt. ideo dixit
tota die. continuationem significans tẽporis.
donec finiatur hoc sęculum. Et sȩpe amici
& noti periclitantes scđm sȩculum. scõs formi¬
dine deserunt. de quib dicit apostolus.
Om̃s medereliquerunt. non illis imput& ur.
Sed ut quidhȩc omiã. nisi ut oratio huius scĩ
corporis. mane. id est post noctem infidelita¬
tis. in luce sidei pręueniat cum. donec ueniat
salus illa. in cuius nondum re sed iam spẽ
salui factisinnus. eamq cum patientia fideli¬
quid recte p& itum est optinendum: Nec
faciem suam auert& a nobis. qm̃ uidebimus
eũ sicuti est. Nec mopes erius. quia copia
nra ipse ds̃ erit. omĩa in omibus: Nec labo¬
rabimus. quia nulla remanebit infirmitas.

Expanded text:
dentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere dentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum saeculum, sanctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas:
Abbreviated transcription (Latin):
ait siaul: lonoe trcisti ame a uicuai.
Etiroros atos aauseria. Contigerunt
& contingunt omĩa hȩc in membris corporis xpĩ.
& auertit ds̃ ab orantibus faciem. non exaudien¬
do adid quod uolunt. quando sibi nescunt
non expedire quod p&unt. & mops est aecclesia
cum esurit. & sitit peregrina. unde saci&e ur
in patria Ꝙ in laboribus est aniuentute sua. :
Ipsum enim corpus xpĩ. & in alio psalmo
dicit. sepe expugnauerunt me aiuuentute mra:
& ad hoc exaltantur & iam in scło isto quȩdam
membra eius. ut in eis sit maior humilitas. &
super ipsum corpus id est unitatem scõrum atq
fidelium cui caput est xp̃s. transcunt irae di. non
autem manent. quia non defideli sed de in fideli
dictum est. ira dĩ man& suꝑ eum. Et terrores
di conturbant infirmitatẽ fidelium. quia omne
quod accidere potest. & iam si non accidat. pru¬
dentertim& ur.. Ꝙ aliquando terrores ipsi.
ita conturbant animũ cogitantis. circum pen¬

Expanded text:
me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur etiam in saeculo isto quaedam membra ejus, ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpen
Abbreviated transcription (Latin):
& iam tribulationes corporis xpi: Neq enim
insolo capite factȩ sunt. cum & saulo dictũ
sit quid me ꝑsequeris: Ꝙ ipse iam paulus
tam quam electum membrum. in eodem corpo¬
re positus dicat. Et suppleam quȩ de sunt
pressurarum xp̃i. in carne mea: UT Quro¬

Expanded text:
etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «U
Abbreviated transcription (Latin):
illiminabuntur occulta tenebrarum.
nani festabinitur cogitationes cordis. &
serit unicuiq ate. nunc in ista uita.
ta peregrinatione. in hac luce fidei quȩ
uparatione tenebrarum infidelium iã dies
sed in cõparationt diei ubi uidebimus
facit ad faciem ad huc nox est. adhucoratio
& exerceatur oratio. qđ nobis quantum expediat
nullis ut opinor uerbis explicari potest. differ¬
tur bonum quod in ꝑternum dabitur. & mala
transitura crebrescunt: Ideo sequitur : tx guro
in illis uerbis dictum est. ds̃ ds̃ meus respice in
me. ut quid me dereliquisti: Causa cognos¬
cenda ꝓposita est. non tam quam sine causa
hoc facer& dĩ culpata sapientia: Ita & hic
ut quid dnẽ reppulisti orationem meam:
Cuius tamen rei causa si diligenter aduerta¬
tur. iam superius indicata est: Adhoc enim
oratio scõrum dilatione tapti benesicii & tri¬
bulationum aduersitate qua si repellitur. ut
tamquam ignis flatu repercussus. in flamme¬

Expanded text:
illuminabuntur occulta tenebrarum, et illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, adhuc «oratiet exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, in illis verbis dictum est, «Deus, Deus meus, respice in me; utquid me dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflamme
Abbreviated transcription (Latin):
labunt. nisi mittantur : Sicut scriptum est.:
uam spar iosi pedes eorum qui annuntiant
uem. qui annuntiant bona. Ipsi sunt medici
untes alatronib sauc̃iatum. sed dns eum ꝑ¬
liait ad stabulum. quia ipsi sunt & iam ope¬
anes magro dominico. nec tamen qui plan¬
at est aliquid aut qui rigat. sed qui incremen¬
uest. dnm̃ ut saluus essem inuocaui.
luomodo autem inuocarẽ. nisi crederem
imodo autem crederem. nisi audirem.
dit audita crederem ipse ad traxit. quia
inoiculta morte cordis. non quiliberent medici
sd ipse excitauit: Ham multi audierunł
umomnẽ terram exiuit sonus eorum. & in
nis obis terrae uerba eorum: Sed non omĩ¬
n ost sides. nouit dns qui sunt eius: Ac per
naciedere potuissem. nisi me dĩ misericor
ieo sequitur : Et aane oratio aita ert¬
siet re Iam mane postra quam nox infi¬
liais & tenebrȩ transierunt. quod mane
mini ess&ꝵ. misericordia quidem tua prę¬
t mẽ. sed quia restat illa clarificatio.

Expanded text:
abunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incremenhoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum : sed non omnium est fides ; et novit Dominus qui sunt ejus . Ac per hoc, nec credere potuissem, nisi me Dei misericordIdeo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut mihi esset, misericordia quidem tua praevenit me: sed quia restat illa clarificatio, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pondere : Q ueritatem tuã in perditione hi
est in tali morte. nihilhorum ualenti ori
atq sentire Num quid enim intenebnsli
mortis. hoc est in homine qui te obliuisctns
his agat ds̃ ad utilitatem corporis xp̃i. quals
aecclesia. ut in eis de monstr& ur quȩ st diȩ
sunt Unde ipsum corpus in alio psalmo
dicit deus meus miscricordia eius prȩuenis
me : Ds meus demonstrabit mihi. mini¬
cis meis Ergo hic sequitur acdicit &¬

Expanded text:
pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo his agat Deus ad utilitatem corporis Christi, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei um vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmo dicit: «Deus meus, misericordia ejus praeveniet me.» Deus meus demonstrabit mihi in inimicis meis . Ergo et hic sequitur ac dicit
Abbreviated transcription (Latin):
NUAIQUO COGNOSCENTUA INTE NEBRIS ARA¬
Bilia rua. Et iustitia tua iNTenra oblita:
Quod est intenebris. hoc est in terra oblita.⁊
Infideles enim. significantur nomine tene¬
brarum. Hinc dicit apostolus. fuistis enma
do tenebrę Sic & terra oblita. homo et
oblitus est dm̃. Potest namq anima in fila
usq ad tantas tenebras ꝑuenire. ut dica
tus in corde suo. non est ds̃: Iotus eigo iste
sus ita continuatur. atq contexitur Glan
ad te dnẽ. inter passiones meas. tota die gipa
manus meas adte. Id est non destit adteq
ficandum extendere opera mea.: Cur enis
me impi sȩuiunt. Nisi quia mortius sonfi
nec medici eos ex suscitabunt. ut confite antir
tibiꝰ. In quibus occulta gratia tua non openti
qua trahuntur ut credant. quia nemo ueit
ad me. nisi que tu traxeris: Nam quis nan¬
bit in sepulchro misericordiam tuam. dc
animȩ mortuȩ. cuius mors iac& sub corpes

Expanded text:
Numquid coguoscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non fantur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis
Abbreviated transcription (Latin):
loqui id est arcclesiȩ: Quid est enima q
nisi quia fuimus & nos aliquando natiras
irȩ sicut & coeeri: Sed ad te claman is
saluus essem : Quis enim me discernt d
aliisfiliis irȩ. cum apostolum audiamns
tem. quis eninte discerit: Quids¬

Expanded text:
loqui, id est, Ecclesiae: quid est enim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam incentem: «Quis enim te discernit? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ubi perierunt. interpr&atur fons generas¬
nis. sed utiq carnalis cui dediti periennt
non curantes regenerationẽ quȩ perduent
uitam. ubi non nubent. neq uxores dicg
non enĩ incipient mori: Merito egos
his dictum est: facti sunt ut stercus tn
de quib nihil propagatum est: nisi temi
fecunditas Sicut ergo illi oms infigii
superati sunt apopulo dĩ. sic istos minis¬

Expanded text:
ubi perierunt, interpretatur Fons generatioubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori . Merito ergo de his dictum est, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nihil propagatum est, nisi terrena fecunditas. Sicut ergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos ini
Abbreviated transcription (Latin):
istos inuisibiles mimicos ad iuuant homi¬
nes in fideles. in quibus operantur ad op¬
magis prȩdicens. quam male dicens
Fac illis inauit sicut aadiaN ETSISANE
SICUT IABIN INTORRENTEMCISON DISPE¬
RIERUNT IN ENDOR. Factisurrt u Sten¬
cus ⁊ ERRAE. Hos om̃s secundum historiã
populus israhel qui tunc erat populus dĩ.
debellauit & uicit. sicut &iam illos quos
de inceps cõmemorat dicens Pont PNINCI¬
FIsalaiana. In terpraationes autẽ corũ
Nominum. istę sunt. Madian : interpre¬
tatur declinans iudicium: Si sara : gaudui
ex clusio. Iabm: sapiens: Sed mhis inimi¬
cis apopulo dĩ superatis. ille intellegendus
est sapiens. de quo apostolus dicit Ubi sa¬
piens. ubi scriba. ubi conquisitor huius scłi &
Oreb siccitas Teb: lupus T. ebee: uic¬
tima. sed lupi. Hab& enim & ipse. uicti¬
mas suas: Salmana. umbra cõmotionis:
Hȩc omĩa congruunt malis. quos inbono
populus dĩ Porro autẽ cison: in quo ton
uicti sunt : interpr& atur duritia. Eno

Expanded text:
istos invisibiles inimicos adjuvant homines infideles, in quibus operantur ad opmagis praedicens quam maledicens. «Fac illis,» inquit, «sicut Madian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt ut stercus terrae.» Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone princiet Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de quo Apostolus dicit: «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor,
Abbreviated transcription (Latin):
se habeat. ac si dictum sit. num quid enarra¬
bit quis ueritatem tuam in ꝑditione:
Misericordiam quippe & ueritate amat scrip¬
tura coniungere. maxime inpsalmis: Quod
uero ait inperditione. alio uerbo rep& iuit.
quod supra dixerat. in sepulchro: Sic autẽ
dictum est insepulchro. ut intellegantur hi
qui sunt insepulchro. & qui superius signifi¬
cati sunt nomine mortuorum ubi ait. num¬
quid mortuis facies mirabilia: nimȩ nãq
mortuȩ corpus sepulchrum est. unde dns
in euangelio talibus dicit Similes estis sepul¬
chris de albatis. quȩ fons apparent homini¬
bus sp&iosa. in tus uero plena sunt ossibus

Expanded text:
uid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris dealbatis, quae foris apparent hominibus speciosa, intus vero plen
Abbreviated transcription (Latin):
tellegunt. Ꝙ non solum de illa non enlt¬
cunt. uerum & iam milla fideliter gloras¬
tur. non se de suis meritis extollentes. sd
eius gratiȩ non ingrati: Ut unicuiq ari
dici possit. ecce uere israhelita. in quom
est dolus. sicut ipsum isrł scriptura sine
chorus uel imitatione. uel gratiarũ accos

Expanded text:
telligunt, et non solum de illa non erubtelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine chorus vel imitatione, vel gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
nes. sicut xp̃s pronobis. anima suã posuit
ita & nos debemus animam prosratribus pn¬
re. hoc est respondere : Chorus autem in¬
diam significat. quȩ in caritate consistit.
Quis quis ergo quasi atmulator dnĩcȩ pass¬
onis tradiderit corpus suum ut ardeat. sua¬
tatem non habeat. non respondet incho
& ideo nihil ei prod est: Promde quem adne¬
dum dicuntur. in arte musica. sicut can
docti homines latine dicere potuerunt
centor & succentor: Prȩcentor scilic& qr
uocem prȩmittit incantu Suc centor aiti
qui sub sequenter canendo respondet: Ian
hoc cantico passionis precedentem xp̃m. sib¬
sequitur chorus martyrum infmem caelia
coronarum Hoc rnim canitur filiis chore.
chore. Ꝙ hic est intellectus eman ienbi¬
lite. quod intituli huius ultimo positimet
Heman quippe interpr&ari dicitur. fan
eius Eos enim fratressuos xp̃s facere di¬
natus est. qui sac ramentum crucis eius in¬

Expanded text:
nes, «Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, nes, «Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, ita et nos debemus animam pro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,»Core. Et hic est «intellectus Aeman Israelitae»: quod in tituli hujus ultimo positum est. Aeman quippe interpretari dicitur, Frater ejus. Eos enim fratres suos Christus facere dignatus est, qui sacramentum crucis ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factum existimo causa uari&atis.
qua fastidium leuar&ur . Non enim solus
iste psalmus dignus est habitus. ubi responde¬
r& chorus. cum utiq non sit solus de dnĩ pas¬
sione conscriptus Aut si est alia causa cur
tanta sit uari& as titulorum. qua possit os¬
tendi. ita psalmos om̃s esse prȩ notatos. qui
sunt aliter atq aliter prę notati. ut nulli¬
us titilus ualeat alicui alteri conuenire.⁊
Ego eam fateor cum multum conatus essẽ.
pen& rare non potui. & siquid de hac re
legi ab eisdictum. qui ante nos ista tracta¬
runt. non satis fecit expectationi. siue tar¬
ditati meae. In quo igitur mysterio dictum
mihi uideatur choro ad respondendum. id
est ut canenti ꝑ chorum respondeatur ex¬
ponam.: Dnĩ hic passio proph&atur. ⁊¬
Dicit autem a postolus p&rus Ap̃s pro
nobis passus est. relmquens nobis exem¬
plum. ut sequa mur uestigia eius Hoc est
respondere. Dicit & iam apostolus iohan¬

Expanded text:
quod factum existimo causa varietatis, quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit autem apostolus Petrus, «Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequrespondere. Dicit etiam apostolus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ possumus. mixtis gemitibus. quia
laudando eum. desideramus eum. & non¬
dum tenemus. : Cum tenuerimus subtra¬
hitur omis gemitus. & remanebit sola &
pura. & aeterna laudatio. a meN¬
tulus hab& aliquid. quod nouum nego¬
tium disputari afferat Nusquã enim ali¬
orum psalmorum positum est. quod hic le¬
gitur ꝓ melech ad respondendum: Nam
de psalmo canticr & cantico psalmi. alias
iam quid nobis uider&ur diximus. Et filuis
chore. usitatum in titulis psalmorum sȩpissi¬
me que tractatum est & quid sit insinem. ⁊
Sed quod sequitur pro melech ad responden¬
dum. hoc inusitatum hab& iste titulus.
Pro melech autem. latine pro choro dicipo¬
test.Melech enim uerbo hebrȩo. chorus
dicitur. Quid est ergo pro choro ad respon¬
dendum. nisi forte ut canenti chorus conso¬
nando respondeat. sicut non istum solum.
sed aliosquoq psalmos. credendum est esse
cantatos. quamuis alios titulos acceperint:

Expanded text:
quantum possumus, mixtis gemitibus; quia quantum possumus, mixtis gemitibus; quia laudando eum desideramus eum, et nondum tenemus: cum tenuerimus, subtrahetur omnis gemitus, et remanebit sola et pura et aeterna laudatio. Conitulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint;
Abbreviated transcription (Latin):
& non possint ad mittere pretiosa Ergo
negotium gutturis. terit ieiunio Magna
res utiq ieiunium Contra uentrem &
guttur pugnat. aliquando illis militat. ⁊¬
Itaq fratres mei. siputatis aliquid tale habi¬
turos nos milla patria. qua nos ex ortatur
tuba cȩlestis. & propterea uos a pręsentibus
abstineatis. ut illic tales copias recipiatis.
S̾ic estis quo modo illi qui ieumant propter
epulas maiores. & continent se maiore con¬
tinentia Nolite ergo sic. ad aliquid uos in¬
effabile praeparate. mundentur corda ab
omibus affectionibus uestris terrenis & secu¬
laribus: Uisuri sumus quiddam. quo uiso
brati erimus. & hoc solum nobis suffici&.:
& quidNon mandu cabimus Immo
manducabimus. & ipse erit cibus noster.
qui & resiciat & non deficiat. tamquã io¬
cundatorum omnium. habitatio in te.:
Iam dictum est unde iocundabimur. beati.
qui habitant indomo tua. in sęcula sȩculorũ
iaudabuntte. Laudemus & modo dnm̃.

Expanded text:
et non possit admittere pretiosa. Ergo et non possit admittere pretiosa. Ergo negotium gutturis gerit in jejunio. Magna res utique jejunium: contra ventrem et guttur pugnat; aliquando illis militat. Itaque, fratres mei, si putatis aliquid tale habituros nos in illa patria, ad quam nos exhortatur tuba coelestis, et propterea vos a praesentibus abstinetis, ut illic talia copiosius recipiatis; sic estis quomodo illi qui jejunant propter epulas majores, et continent se majore incontinentia. Nolite ergo sic: ad aliquid vos ineffabile praeparate; mundate cor ab omnibus affectionibus vestris terrenis et saecularibus. Visuri sumus quiddam, quo viso beati erimus, et hoc solum nobis sufficiet. Et quid? non manducabimus? Imo manducabimus; et ipse erit cibus noster, qui et reficiat, et non deficiat. «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Jam dictum est unde jucundabimur: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» Laudemus et modo Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
btam quã iocunditas erit Nam si dicã
uinditas. incipit homini occurrere talis
inditas. qualem sol& habere inpoculis.
inprandus. ina uaritia. in honoribus scłi.
Extollutur enim homines. & l&itia qua¬
dam insaniunt. sed non est gaudere impus
diat dñis. Est quȩdam iocunditas. quam
netoeulus uidit. nec auris audiuit. nec
corhommis ascendit. tam quam iocunda¬
orum omium. habitatio inte. Ad aliud
sudium nos paremus. quia hic tamquã
lmile inuenimus. Et non est hoc ne
quasi paremus nos talib ibi ꝑfrui. qualibus hic
gaudemus : Alioquin. continentia nra. auaritia
erit: Sunt enim homines. qui inuitantur ad
cęnam opimam. ubi multa & pretiosa ponen¬
da sunt & non prandent. Iamsi quȩras ab
eis quare non prandeant. ieumamus.
Magnum opus. xp̃i anum opus. ieiunium.:
Noli cito laudare. quȩre causam. negotium
uentris agitur. non religionis: Quare ieiu¬
nant: Ne uentrem prȩ occupent uilia.

Expanded text:
sed tanquam jucunditas erit. Nam si dicam, sed tanquam jucunditas erit. Nam si dicam, Jucunditas; incipit homini occurrere talis jucunditas, qualem solet habere in poculis, in prandiis, in avaritia, in honoribus saeculi. Extolluntur enim homines, et laetitia quadam insaniunt: sed «non est gaudere impiis,» dicit Dominus . Est quaedam jucunditas quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Ad aliud gaudium nos paremus; quia hic tanquam simile invenimus, et non est hoc: ne quasi paremus nos talibus ibi perfrui, qualibus hic gaudemus; alioquin continentia nostra avaritia erit. Sunt enim homines qui invitantur ad coenam opimam, ubi multa et pretiosa ponenda sunt; non prandent: jam si quaeras ab eis quare non prandeant, Jejunamus. Magnum opus, christianum opus jejunium. Noli cito laudare: quaere causam; negotium ventris agitur, non religionis. Quare jejunant? Ne ventrem praeoccupent vilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Opera bona quȩ modo nos ꝑducunt. non ibi
quit. Diximus & hesterno die. quantum po¬
nuimus. Ubi erunt opera misericordię. ubi
nulla erit miseria: Egentem non inuenies.
nudum non inuenies Nemo tibi occurro
stens. nullus peregrinus erit. nullus argro¬
nis quem uisites. nullus mortuus quẽ sepelias.
Nullus litigatorum. interquos cõponas.
qud facturus es : An forte ꝓpter necessita¬
ts corporis nri. no uellabimus & arabi¬
nis & negotiabimur. & peregrinabimur.
Magna ibi requies: Nam ibi omia opera
nȩ necessitas flagitat. subtrahentur.
Mortua necessitate. peribunt opera neces¬
statis Quid ergo erit: Quomodo potuit
drit lingua humana. tamquã iocunda¬
tirim omium. habitatio inte Quid est
tinquam: Quare tamquam : Quia
talis ibi erit iocunditas. quabem hic non no¬
umus Video hic multas iocunditates. &
nila gaudent in sȩculo. Alu hinc. alii in¬
b & non est quod illi gaudio cõparent.

Expanded text:
Opera bona quae modo nos perducunt, non ibi Opera bona quae modo nos perducunt, non ibi erunt. Diximus et hesterno die, quantum potuimus; non ibi erunt opera misericordiae, ubi nulla erit miseria: egentem non invenies, nudum non invenies, nemo tibi occurret sitiens, nullus peregrinus erit, nullus aegrotus quem visites, nullus mortuus quem sepelias, nullus litigatorum inter quos pacem componas. Quid facturus es? An forte propter necessitates corporis nostri novellabimus, et arabimus, et negotiabimur, et peregrinabimur? Magna ibi quies: nam ibi omnia opera, quae necessitas flagitat, subtrahentur; mortua necessitate, peribunt opera necessitatis. Quid ergo erit? Quomodo potuit, dixit lingua humana: «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Quid est, «tanquam?» quare, «tanquam?» Quia talis ibi erit jucunditas, qualem hic non novimus. Video hic multas jucunditates, et multi gaudent in saeculo, alii hinc, alii inde; et non est quod illi gaudio comparem,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nisi in illa ciuitate dĩ. de qua gloriosiss¬
ma dicta sunt: Ideo collatis his omibus
gaudiis. atq conflatis. quomodo clausit:
Bitatio iIT : Iamquam ioc undatorim
habitatio. Omium iocimdatorum in hac
ciuitate. in peregrinatione ista contermit
habitatio nra iocunditas sola erit Penbit
labor & gemitus. transeunt orationes. sucut¬
dunt laudationes: Ibi ergo habitatio iocimdl¬
torum. non erit gemitus desiderantium sa
lextua ꝑfruentium Aderit enim cuime
facta sunt omĩa: Habita mur. & habitab¬
mus: Subicientur illi omia. ut sit ds̃ omi
in omnibus: Btati ergo qui habitant iab
motua: Undt brati  Habendo aurim
nibendo argentum. Numerosam familiam. mul¬
polem prolem: Unde beati: Beati qui ha¬
hrant indomo tua. in sȩcula sȩculorum lauda¬
sint te hoc imobrati. otioso negotio Hoc ergo
nim desideremus fratres. cum uenerimus. ad
he nos paremus gaudere addm̃. laudare dm̃.⁊

Expanded text:
haec, nisi in illa civitate Dei, de qua gloriosissihaec, nisi in illa civitate Dei, de qua gloriosissima dicta sunt. 9. «vers.» 7. Ideo collatis omnibus gaudiis atque conflatis, quomodo clausit? abitatio in te.» Tanquam jucundatorum habitatio omnium jucundatorum in hac civitate. In peregrinatione ista conterimur: habitatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, sed laetitia perfruentium. Aderit enim cui modo facta sunt omnia? Habitabimur et habitabimus: subjicientur illi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . «Beati» ergo «qui habitant in domo tua.» Unde beati? Habendo aurum, habendo argentum, numerosam familiam, multiplicem prolem? Unde beati? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . Hoc uno beati otioso negotio. Hoc ergo unum desideremus, fratres, cum venerimus ad hoc; nos paremus gaudere ad Deum, laudare Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
Mater syon dica&e homo. & homo factus est¬
in ea. & ipse fundauit eam altissimus. dñs
narrauit in scripturis populorum & principũ.
Quorum principum: Horum qui facti sunł
in ea fierent principes. ab iecta mudi elegt
ne. sed qui facti sunt in ea. Quales isti primi¬
pes: Uenerunt de babylone principes. qt¬
dentes de sȩculo Principes uenerunt adi
romam. qua si caput babrlonis : Non ienit
ad templum imperatoris. sed ad memoriam
piscatoris: Vnde enim isti principes: Insi¬
ma mundi elegit dr̃. ut confundat fortia &
ignobilia elegit ds̃. & caquȩ non sunt tanq
quȩ sunt. ut eaquȩ sunt euacuentur: Hor
fecit qui erigit de terra in opem. & desteran
exaltat pauperem: Ut quid crigit: Ut ud¬
loc& eum cum principib cum principibus p¬
puli sui. Magna res. magnum gaudium.
magna l&itia Postea uenerunt in hanc cm¬
tatem. & oratores. sed non uenirent. nisi pi¬
cederent. piscatores Magna hȩc: Sed ubi

Expanded text:
Mater Sion, dicet homo; Mater Sion, dicet homo; ipse fundavit eam Altissimus. Dominus narrabit in Scriptura populorum et principum.» Quorum principum? Horum qui facti sunt in ea fierent principes, abjecta mundi elegit plane; sed quia facti sunt in ea. Quales isti principes? Venerunt de Babylone principes, credentes de saeculo principes venerunt ad urbem Romam, quasi caput Babylonis; non ierunt ad templum Imperatoris, sed ad memoriam Piscatoris. Unde enim isti principes? Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sunt, ut quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid erigit? Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et oratores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi