comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sam salutis ab ea postulantibꝰ: cũ aduitorio de¬
mini inde om̃s incolumes reuertunt᷑. Qui nom̃
quendã puerum comp̃hendissent: liga¬
uerunt eum. Cumq dui teneret᷑ in uincłis:
uolentes eum in captiuitatẽ extra patriã uenũ¬
dare: tunc subito puer rememorans cũ fiducia
nomen sc̃ȩ geretrudis. dep̃catusq eam ut sibi
auxiliũ impendisset: statim ceciderunt uincła
de manib eiꝰ quibꝰ fuerat colligatꝰ. & cȩpit cur¬
rere ut se liberaret. Illi autẽ uiri qui eum uine¬
tum habuerunt. similit̾ cęperunt currere post
ipsum ut eum cõprehenderent: & ñ potueruis
Sicq liberatꝰ est puer de manu latronũ & ini¬
terum autem postea alio tempore dum uir
quidã in magnis criminibꝰ inuentꝰ fuisset.
ita ut dñs eius ussisset eum tenere et in uincłs
constringere: tunc ille infelix in angustia po¬
situs et nimio pauore ꝑterritꝰ. quia om̃s qui
aderant de uitȩ huiꝰ longitudine nichil sꝑan¬

Expanded text:
sam salutis ab ea postulantibus, cum adiutorio Domini omnes inde incolumes revertebantur; qui nomen quendam puerum conprehenderunt et ligaverunt eum, cumque diu teneretur in vinculis, volentes eum in captivitatem extra patriam venumdare, tunc subito puer rememorans cum fiducia nomen sanctae Geretrude deprecatusque eam, ut sibi auxilium inpendisset, statim ceciderunt vincula de manibus eius, quibus fuerat colligatus, et coepit currere, ut se liberaret. Illi autem viri, qui eum vinctum habuerunt, similiter ceperunt currere post ipsum, ut eum conprehenderent, et non potuerunt. Sicque liberatus est puer de manu latronum et initerum autem postea alio tempore dum vir quidam in magnis criminibus inventus fuit, ita ut dominus eius iuberet eum tenere et in vinculis constringere, tunc ille infelix in angustia positus et nimio pavore perterritus, quia omnes qui aderant de vite eius longitudine eum nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
larga: ȩgenis & peregrinis hospitalis: sed tam̃
dubitationẽ habebat utrum dñs tanta signa
atq uirtutes ꝑ meritũ beate geretrudis dig¬
natus eẽt ostendere annon. Unde contigit ut
contentio inde oriretur sic tamen quasi ꝑ iocũ
inter predictam matronẽ & unam famulã
dei ibidem in monasterio consistentẽ. Quadã
aut̃ die int̾rogabat eã matrona dicens. Quali
die erit festiuitas scẽ geretrudis : Iua autem
respondens dixit. Quinta ebdomada in qua¬
dragesima in sexta feria. At illa dix̃. Absit hoc
ãme ut ꝓhac sollemnitate aliquid extra so¬
litum pensum seruitutis nr̃e augere uelim
in refectionẽ. Ipsa aut̃ puella respondens dix̃.¬

Expanded text:
larga, egenis et peregrinis hospitalis. Sed tamen larga, egenis et peregrinis hospitalis. Sed tamen dubitationem habebat, utrum Dominus tanta signa adque virtutes per meritum beatae Geretrude dignatus esset ostendere, an non. Unde contigit, ut contentio inde exoriretur, sic tamen quasi per ioco inter praedictam matronam et unam famulam Dei ibi in monasterio. Quadam autem die interrogabat eam matrona, dicens: 'Quale die erit ista festivitas sanctae Geretrude?' Illa autem respondens dixit: 'Quinta ebdomada in quadragisima in sexta feria'. At illa dixit: 'Absit hoc a me, ut hac solemnitate aliquid extra solito penso servitutis nostre augere voluero in refectione'. Ipsa autem puella respondens dix
Abbreviated transcription (Latin):
sorores quȩ ipsum monasteriũ docere potuis¬
sent: regularis uitȩ disciplinã: normamq re¬
ligionis inicium. Et ex eo lecto dederunt ei par¬
tem in quo scã geretrudis germana sua mi¬
grauit ad xp̃m. Tunc xp̃ianissima matrona
acceptis his om̃ib quȩ ad religionis reueren¬
tiam ꝑtinebant: cum honore & reuerentia
hec omia secum detulit ad monasteriũ suũ
cum gaudio & exultatione magna repleta.
sum autẽ apꝓpinquassent ad monasteriũ
ubi tendebant: leuauerunt cum canticis uo¬
ces. & dño laudes cecinerunt. Portaueruntq
reliquias & lectum scm̃ quẽ secum deculerañ:
& posuerunt eum iuxta altare sc̃e genoue¬
fe uirginis. Quis aut̃ hominũ uerbis expli¬
care poterit quanti ibidem cotidie a demonio
mundati: quanti infirmi curati: & de qua¬
& bene dispositis:matrona illa migrauit ad
erat adula. in om̃ib uere ancilla xp̃i: in habi¬
tu casta: in humilitate religiosa: in karitate
non ficta: in elemosinis senib ac pauꝑibus

Expanded text:
sorores, qui ipsum monasterium docere potuissent regularis vite disciplinam normamque relegionis initium. Et ex eo lecto ei dederunt partem, ubi sancta Geretrudis, germana sua, migravit ad Christum. Tunc christianissima matrona, acceptis his omnibus, quae ad relegionis reverentiam pertinebant, cum honore et reverentia hec omnia secum detulit ad monasterium suum cum gaudio et exultatione magna repleta. Cum autem adpropinquassent ad monasterium, ubi tendebant, levaverunt cum canticis cruces et Domino laudes caecinerunt; portaverunt reliquias et lectum sanctum, quam secum detulerant, et posuerunt eum iuxta altare sanctae Genoveve virginis. Quis autem hominum verbis explicare poterit, quanti ibidem cotidie a demonio mundati, quanti infirmi curati et de quaet bene dispositis, matrona illa migravit ad erat Adula, in omnibus vere ancilla Christi, in habitu casta, in humilitate relegiosa, in caritate non ficta, in elimosinis senibus ac pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere: & ex considãtione sui nominis. docuit
eum in eodem loco restare debere. Lunc fertur
dixisse. Locusta inquit dici potest: quasi loco
sta. Statimq comites adhortatus festinantius
ire certabat: sed p̃uenientib apłicis nuntiis.
licet magnoꝑe tristaret᷑. redire ad ꝓpriam cõ¬
pulsus est monasterii curam:
eniq cernens benedictꝰ uenerabilis pon-¬
tifex. uirtutũ gradib gregoriũ ad alta
conscendere: iuolenter eum a quete sui mo¬
nasterii abstrahens. eccłiastici ordinis officio
sublimauit: leuitamq septimũ. ad suum ad¬
uitoriũ consecrauit. In quo uenerabilis pater¬

Expanded text:
quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare debere.  Tunc fertur dixisse: Locusta, inquit, dici potest, quasi loco sta. Statimque comites adhortatus, festinantius ire certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam. 25. Denique cernens Benedictus, venerabilis pontifex, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, violenter eum a quiete monasterii sui abstrahens, ecclesiastici ordinis officio sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium consecravit. 31 In quo
Abbreviated transcription (Latin):
ox itaq accedens ad benedictum apłice
sedis pontificem: cepit uehem̃ter expe¬
tere. ut in brittanniã aliquos uerbi ministroᷤ
mitteret. Quo cum neminẽ ire uelle cognosc̾et:
semet ipsum quoq non dubitauit ingerere dũ¬
mͦ sibi pontifex licentiã cõmodaret. Qui licet
cum magna cunctatione totius cleri ac popłi
gregorium sponte ꝓficisci cupientẽ. abire per
ꝑturbati. deliberato consilio. trifarie ꝑ
loca uiȩ contigua. unde pontifex abeati petri
basilica ꝓfecturꝰ erat partiuntur: eumq tur¬
mati nꝰ taliter alloquunt᷑. Petrum offendisti:
romam destruxisti: quia gregoriũ dimisisti.
Quib sententiis omnino papa ꝑt̾ritus: misit
continuo nuncios. qui uirum dñi reuocarẽt
gregoriũ. Qd̃ ipse sibi cõmeantib iam pͣdixerat
fore futurum:
amq trium dierum itinere ꝓfligato: ad quẽ¬
dam locum requieturi forte diuerterant. Quo
singłis quiescentib: gregoruis lectitabat. Qũe
locusta suꝑueniens: coegit paululũ alegendo

Expanded text:
ox itaque accedens ad Benedictum, apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum magna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponte proficisci cupientem abire permturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua unde pontifex ad beati Petri basilicam profecturus erat, partiuntur, eumque turmatim taliter alloquuntur: Petrum offendisti, Romam destruxisti, quia Gregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios, qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo
Abbreviated transcription (Latin):
bris ad lucem uenisset
ed cum gregoriꝰ ꝓ conuertendis anglis.
saxonib quẽadmodũ in monachatu
suo ꝓposuerat. assiduis cogitationibꝰ urgere¬
tur: mox ubi eccłie statu composito quar¬
tum sui pontificatus annum intrauit: au¬
gustinũ cum aliis domus suȩ monasterii
monachis. in brittannias euangelizandi gr̃ã
destinauit. Qui susceptȩ peregrinationis post
dies aliquot merti tedio p̃grauati: redire do¬
mum potius quam barbaram feram incre¬
dulamq gentem. cuius nec linguam quidẽ
intelligerent decreuerunt. Nec mora augiis¬
tinum quem eis ep̃m consecrandũ si ab angliꝰ
exciperentur indixerat. romam remittunt:
summum presulem dep̃cantes. ut tam labo¬
riosam.tam incertam. tamq periculosam
peregrinationẽ sibi nuꝑ impositam remo¬
ueret: suosq reuerti ꝑ mitteret. Quib ille res¬

Expanded text:
bris ad lucem venisset. 33. bris ad lucem venisset. 33. Sed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam removeret, et ad suos reverti permitteret. Quibus ille res
Abbreviated transcription (Latin):
paticos uero dies in magna serenitate aeriᷤ
super altare eiusdem eccłiȩ nubes cęlitus
descendit. suoq illud uelamine oꝑuit: om¬
nemq eccłiam tanto terrore ac suauitatis odo¬
re impleuit: ut patentib ianuis nullus il¬
lic p̃sumeret intrare: & sacerdos atq custo¬
des. uel hi qui ad celebranda missarum sollẽp¬
nia uenerãt: rem uidebant. ingredi minime
poterant: & suauitatem mirifici odoris trahe¬
bant. die uero alia: in ea lampades sine lu¬
mine sunt accense. Post paucos iterũ dies.
cum expletis missarũ sollempniis. extinctis
lampadib custos ex aeãdem eccłia egressus fu¬
isset: post paululum intrauit: &. lampades
quas extinxerat lucentes repperit. Quas negli¬
genter extinxisse se credidit: atq eas iam solli¬
citus extinxit. Qui exiens: eccłiam clausit.
S post horarum trium spacium regressus.
lucentes lampades quas extinxerat inuenit:
ut uidelicet ex ipso lumine aꝑte claresceret.
quia ꝑ beatum gregoriũ locus ille de tene¬

Expanded text:
paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tene
Abbreviated transcription (Latin):
assertio deterso dubietatis nubilo confirmet᷑:
prȩfatã epłam eiusdẽ papȩ adbeatum aman¬
dum directam. huic nr̃o sermoni subiunge¬
re placuit: cuiꝰ iste modus est: Exelict.
exempar epłȩ mar tINi papę:

Expanded text:
adsertio, deterso dubietatis nubilo, confirmetur, adsertio, deterso dubietatis nubilo, confirmetur, praefatam epistolam eiusdem papae ad beatum Amandum directam huic nostro sermoni subiungere placuit, cuius iste modus est. II. EXEMPLAR EPISTOLAE MARTINI PAP
Abbreviated transcription (Latin):
bulationũ quib acontrariis diuinȩ religio¬
ni prb̃is seu diaconib aliisq sacerdotalis
officii ministris grauabatur animare stu¬
duit. ꝓ quorũ postea augescentib indetenꝰ
sceleratorum actuum incorrigibilib excessi¬
bus sicut librũ uitȩ eius legentibus liquet.
etiã cathedram episcopii sibi cõmissi de se¬
ruit: puluerẽq pedum suorum suꝑ contẽp¬
tores suȩ prȩdicationis iuxta euuangłicũ
dm̃ prȩceptum intestimoniũ illis exeutiens
ad loca alia demigrauit. Prȩterea ctiam
iamdictus apłicus eiusdem patris curȩ. sige-¬
bertum dagoberti filium regem uidelicet
francoꝵ cõmendare studuit: qui olim adhuc
infans nec dum quadragenarium dierum
excedens numerum. dum abeato amando be-¬
nediceretur am̃ dulce quod necdũ corporis u¬
su didicerat ꝓtanti pedagogi merito decla¬
rando: clara uoce post sacrȩ finem orationis
ꝓnuntiauit. Ut uero prȩdictȩ locutionis nr̃ȩ

Expanded text:
bulationum, quibus a contrariis divinae religiobulationum, quibus a contrariis divinae religioni presbiteris seu diaconibus aliisque sacerdotalis officii ministris gravabatur, animare studuit. Pro quorum postea augescentibus in deterius sceleratorum actuum incorrigibilibus excessibus, sicut librum vitae eius legentibus liquet, etiam cathedram episcopii sibi commissi deseruit, pulveremque pedum suorum super contemtores suae praedicationis iuxta euangelicum Domini praeceptum in testimonium illis excutiens, ad loca alia demigravit. Praeterea etiam iamdictus apostolicus eiusdem patris curae Sigebertum, Dagoberti filium, regem videlicet Francorum, commendare studuit, qui olim adhuc infans, necdum adhuc quadragenarium dierum excedens numerum, dum a beato Amando benediceretur, 'Amen' dulce, quod necdum corporis usu didicerat, pro tanti pedagogi merito declarando clara voce post sacrae finem orationis pronuntiavit. Ut vero praedictae locutionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
licã dei ȩccłam confusionẽ concinnauerunt:
a nathematis ultione ꝑculsi sunt. Prȩterea
martinus papa beatissimꝰ faciens exempla¬
ria prȩdicti uoluminis sẏnodalis: ꝑ om̃s
tractus orientis & occidentis direxit: eaq ꝑ
manus orthodoxoꝵ fidelium disseminauit:
Cuiꝰ etiam exemplir in papireis scedis editũ
patri nr̃o sibi dilectissimo pontifici direxi
amando: quatenus ipsius industriosa sol¬
licitudine eiusdẽ sacro sc̃ȩ & intem eratȩ
fidei promulgationes galliarũ ȩcclȩsiis
uulgarentur. In huiꝰ insuꝑfine uoluminis
quod uno quidem corpore sed quinq incisi¬
onibus librorũ diuisum est. sepe dictus mar
epłam uiro dei transmisit amando: ꝑ quam
decreta synodalia suamq erga ipsum beni¬
gnã dilectionẽ satis habundeq monstrauit.
ac ne afflic̾tionũ angorib coartatus ãpio m̃¬
tis suȩ ꝓposito recederet admonuit: & sermo¬
nibus insuꝑ exortatoriis ad tolerantiam tri¬

Expanded text:
licam Dei ecclesiam confusionem concinnaverunt, licam Dei ecclesiam confusionem concinnaverunt, anathematis ultione perculsi sunt. Praeterea Martinus papa beatissimus faciens exemplaria praedicti voluminis synodalis, per omnes tractus Orientis et Occidentis direxit eaque per manus ortodoxorum fidelium disseminavit. Cuius etiam exemplar in papireis scedis editum patri nostro, sibi dilectissimo pontifici direxit Amando, quatenus ipsius industriosa sollicitudine eiusdem sacrosanctae et intemeratae fidei promulgationes Galliarum ecclesiis vulgarentur. In huius insuper fine voluminis, quod uno quidem corpore, sed quinque incisionibus librorum divisum est, saepedictus Martiepistolam viro Dei transmisit Amando, per quam decreta synodalia suamque erga ipsum benignam dilectionem satis abundeque monstravit, ac ne adflictionum angoribus coartatus a pio mentis suae proposito recederet, admonuit et sermonibus insuper exhortatoriis ad tolerantiam tri
Abbreviated transcription (Latin):
&e homo natura liter eẽ. Quam columnã ortho¬
doxe fidei scã synodus calcedonensis statuit:
uniuersoꝵq chorus patrum catholicorum
confirmauit. In destructionẽ itaq supra scrip¬
tȩ hereseos atq expugnationẽ suꝑbiȩ contͣ
scientiã dei se el euantis. seu ce confirmationẽ
dogmaatũ diuinorum supra nominatus mar-¬
tinus pietatis aduocatus. sicut in gestis ponti¬
ficalib legitur misit & congregauit in urbe
roma episcopos centum & quinq & fecit sy¬
nodum scđm instituta patiũ ortho doxoꝵ
iuxta episcopium lateranense residentib
uniuerso: & condempnauerunt cyrum alex¬
andrinũ ep̃m & sergiũ constantinopolita¬
num ep̃m pirrum etiam successorẽ eiꝰ.⁊ pau
ta audacter presumpserunt paternis diffi¬
nitionib contraire: atq nouitatis cõmentũ
contra immaculatam fide̾ conati sunt in¬
nectere. Quippe: qm̃ ipsam excludere ꝓpe-¬
rantes. hereticoꝵ dogmatum contra catho¬

Expanded text:
et homo naturaliter esse. Quam columnam ortoet homo naturaliter esse. Quam columnam ortodoxae fidei sancta synodus Calchedonensis statuit, universorumque chorus patrum catholicorum confirmavit. In destructionem itaque suprascriptae hereseos atque expugnationem superbiae contra scientiam Dei se elevantis seu et confirmationem dogmatum divinorum supranominatus Martinus pietatis advocatus, sicut in gestis pontificalibus legitur, misit et congregavit in urbe Roma episcopos centum et quinque et fecit synodum secundum instituta patrum ortodoxorum iuxta episcopium Lateranense, residentibuuniverso. Et condemnaverunt Cirum Alexandrinum episcopum et Sergium Constantinopolitanum episcopum, Pirrum etiam successorem eius, Paulta audacter praesumpserunt paternis definitionibus contraire atque novitatis commentum contra inmaculatam fidem conati sunt innectere; quippe quoniam ipsam excludere properantes, hereticorum dogmatum contra catho
Abbreviated transcription (Latin):
uersus lupos acprȩdatores ecłȩ hereticos: cyrrũ
alexandrinum ep̃m: sergium constantinopo¬
litanum ep̃m: pirrũ paulumq patriarcham
successores ipsus: concurrentes sibi uicissim in
hoc certamen: unam operationem in xp̃o dño
deo nr̃o diuinitatis & humanitatis ꝓfiteri au¬
dentes: cum ortͥodoxa fides ȩccłȩ catholicȩ pio
sensu confiteatur duas in xp̃o conuemienter
naturas & oꝑationes. Oꝑatur enim utraq for¬
ma diuina atq humana in una saluatoris
nr̃i ꝑsona: cum alterius cõmunione quod
ꝓpriũ est. Uerbo quidẽ oꝑante quod uerbi
est: carne autẽ exequente quod carnis est:
Et unum horũ coruscat miraculis: aliud aut
succumbit iniuriis ut sit ꝓprietas diuinȩ
naturȩ xp̃i: diuinitus eum uelle & operari
diuina. ꝓprietas uero humanȩ nature. hu¬
mana uelle & oꝑari humane: ut approbetur
muna quidẽ ꝑsona. s in duab naturis ds̃

Expanded text:
versus lupos ac praedatores ecclesiae hereticos Cirum versus lupos ac praedatores ecclesiae hereticos Cirum Alexandrin um episcopum, Sergium Constantinopolitanum episcopum, Pyrrum Paulumque patriarcham, successores ipsius, concurrentes sibi vicissim in hoc certamen, unam operationem in Christo domino Deo nostro divinitatis et humanitatis profiteri audentes, cum ortodoxa fides ecclesiae catholicae pio sensu confiteatur duas in Christo convenienter naturas et operationes. Operatur enim utraque forma divina atque humana in una salvatoris nostri persona cum alterius communione quod proprium est, verbo quidem operante quod verbi est, carne autem exsequente quod carnis est; et unum horum coruscat miraculis, aliud autem succumbit iniuriis, ut sit proprietas divinae naturae Christi, divinitus eum velle et operari divina; proprietas vero humanae naturae, humana velle et operari humane, ut adprobetur in una quidem persona, sed in duabus naturis Deus
Abbreviated transcription (Latin):
illi chil dericus rex & hymnechildis regina ui-¬
si sunt condonasse: cuncta hȩc ab ipso dei uiro
eddificata fuisse pene omnibꝰ notũ est. In quibꝰ
locis fr̃ib uel monachis sub regulari norma
constitutis suꝑ positisq abbatibus & om̃ib be¬
ne ordinatis: ad postremum helnone cȩnobio
edificato ipse ibidem cum suis usq ad scĩssimi
obitus diem xp̃o feliciter militauit. Ergo &
apud martinũ scĩssimum ac beatissimũ papã
sc̃ȩ̃ atq apłicȩ sedis urbis romȩ qui septuagesi¬
mus quintus post petrũ apłm romanã rexit
eccłam: plurimam familiaritatis ac reuerentiȩ
grãm optinuit. Cui etiã prȩfatus apłicus inter
çetera tantȩ dilectionis digna exenia direxit.
uolumen sinodalium decretorũ quȩ ipse edidit:
ut pote pastor uigillantissi mus custodiens cum
sũma sollicitudine in nocte huius seculi uigi¬
lias supra gregem dñicum sibi creditum. ad¬

Expanded text:
illi Childericus rex et Hymnechildis regina viilli Childericus rex et Hymnechildis regina visi sunt condonasse: cuncta haec ab ipso Dei viro aedificata fuisse pene omnibus notum est. In quibus locis fratribus vel monachis sub regulari norma constitutis superpositisque abbatibus et omnibus bene ordinatis, ad postremum Elnone coenobio aedificato, ipse ibidem cum suis usque ad sanctissimi obitus diem Christo feliciter militavit. Ergo et apud Martinum sanctissimum ac beatissimum papam sanctae atque apostolicae sedis urbis Romae, qui septuagesimus quintus post Petrum apostolum Romanam rexit ecclesiam, plurimam familiaritatis ac reverentiae gratiam obtinuit. Cui etiam praefatus apostolicus inter cetera tantae dilectioni digna exenia direxit volumen sinodalium decretorum, quae ipse edidit, utpote pastor vigilantissimus, custodiens cum summa sollicitudine in nocte huius saeculi vigilias supra gregem dominicum sibi creditum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Relat̾o libello de uirtutib sc̃i aman¬
di edito: sciendum ẽ. quantus uiridẽ.
& cuiꝰ honoris apud homines habitus
est: licet ipse declinare honores mundi semꝑ
desideraret. Nam reges & reginȩ pluresq illu-¬
stres uiri eiuenerationis gr̾am plurimũ impen¬
dere studuerunt: & de facultatib suns uiuo
adhuc illũ in corpore manentem. non modi¬
ce ditauerunt. Uillas quoq et prȩdia. acꝓpͥ-¬
as hereditates cognoscentes eum seruum ẽẽ
dñi: fidelissima deuotione ei se conferre gau-¬
debant. Ubi ipse uir dñi amandus sagacis¬
sima industria fidelibus uiris & xp̃o sincere
desiderantibus militare: monasteria constru.¬
endo studiosissime elaborabat. Nam mona¬
sterium quod dicitur blandinium in castro
gandauositum aliudq quod uocatur marcia¬
nas. nec non & illud cui ipse uir sc̃s lotosa nom̃
imposuit: seu rotnace quod ẽ. p̃fato penȩ conti¬
guum: cellulamq quȩ nuncupat᷑ ba arisiacꝰ
Quem locũ cum adiacentibꝰ sibi appenditiis

Expanded text:
elato libello de virtutibus sancti Amandi edito, sciendum est, quantus vir idem et cuius honoris apud homines habitus est, licet ipse declinare honores mundi semper desideraret. Nam reges et reginae pluresque inlustres viri ei venerationis gratiam plurimum impendere studuerunt et de facultatibus suis vivo adhuc illum in corpore manentem non modice ditaverunt; villas quoque et praedia ac proprias hereditates, cognoscentes eum servum esse Domini, fidelissima devotione ei se conferre gaudebant. Ubi ipse vir Domini Amandus sagacissima industria fidelibus viris et Christo sincere desiderantibus militare monasteria construendo studiosissime elaborabat. Nam monasterium quod dicitur Blandinium, in castro Gandavo situm, aliudque quod vocatur Martianas necnon et illud cui ipse sanctus vir Lotosa nomen inposuit, seu Rotnace, quod est praefato pene contiguum, cellulamque quae noncupatur Barisiacus, quem locum cum adiacentibus sibi appendiciis
Abbreviated transcription (Latin):
ad philippenses scribit. ꝑ hȩc: Deprecor in¬
ditari patientiam quam uidistis in igna¬
tio & rufo & zosimo beatis uiris. p̃cipue aũt¬
sed ꝑfidẽ & iusticiam cucurrerunt. usqueqͦ
ꝑuenirent ad locum sibi adño preparatũ
qñi quidem passionum eius participes exti¬
terunt. nec dilexerunt presens seculum. sed
cum solum qui ꝓipsis & ꝓ nobis mortuus ẽ.

Expanded text:
ad Philippenses scribit, dicens: Deprecor auditari patientiam quam vidistis in Ignatio et Rufo et Zosimo beatissimis viris, scper fidem et justitiam cucurrerunt, donec venirent ad locum sibi a Domino praeparatum; quoniam quidem passionum ejus participes exstiterunt, nec dilexerunt praesens saeculum, sed eum qui pro ipsis et pro omnibus mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis terra mariq depugno: die ac nocte
connexus & colligatus decẽ leopardis. militi¬
b dico ad custodiam datis. qui exbeneficiis
nr̃is seuiores fiunt. S ed ego eorũ nequiciis.
magis erudior: nec tam̃ in hoc iustificatus
sum. Osalutares bestiȩ: quȩ p̃parantur mͥ.
Quando uenient: Quando emittent᷑: Qual¬
do eis frui licebit carnib meis: Quas opto
& ego acriores parari: & inuitabo ad deuora¬
tionẽ mei: & deprecabor ne forte ut innon¬
nullis martirib fecerunt. timeant continge¬
re corpus meum. Quin immo & si cunctabun¬
tur: ego uim faciam. ego me ingeram. Date
quȩso ueniam filioli. Ego noui quid expedias¬
michi. N unc incipio. eẽ. discipulus xp̃i:
facessat inuidia. uel humani affectus. uel
um. discerptionesq menbror ac tocius cor¬
poris pęne. & om̃ia in me unum supplicia
diaboli arte quesita conflentur: dũmodo

Expanded text:
bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae praeparantur mihi, quando venient? quando emittentur? quando eis frui licebit carnibus meis? quas ego exopto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte ut in nonnullis fecerunt timeant attingere corpus meum; quinimo, etsi cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego novi quid expediamihi. Nunc incipio esse Christi discipulus: facessat invidia, vel humani affectus, vel um, discerptionesque membrorum, ac totius corporis poenae, et omnia in me unum supplicia diaboli arte quaesita compleantur, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptor: alligantes eũ. duoᷤ leoneᷤᷤ ad eũ laxate. qͥ nec
populum. Uiri romani qui hoc certamen
expectatis. non sine causa laboraui: qͥa ñ
ꝓpter prauitatem hȩc patior. s ꝓpter pie-¬
tatem. Triticum enim sum dei: & dentib
bestiarum molar. ut p̾anis mundꝰ effici¬
barbarorum tanta toleraret ꝓdeo suo:
Ignatiꝰ dixit. Non humana uirtute tanta
&e adiutorio xp̃i. Et hȩc illo dicente. accur-
rerunt ad eum ad eum duoleones: ce
ex utraq parte super eum incidentes p̃fo-¬
cauerunt eum tantũmͦ. Non tetigerunt
carnẽ eius: ut reliquiliȩ eius tuitio essent
romanoꝵ. & magnȩ urbi. in qua petrus
crucifixus ẽ. & paulus decollatus. & onesi¬
mus lapidatus. Traianus uero exurgens:¬

Expanded text:
eum laxate, qui nec populum: «Viri Romani qui hoc certamen aspicitis! Non sine mercede laboraui, quia non propter prauitatem hoc patior, sed propter pietatem. Triticum dei sum et dentibus bestiarum uolo molari ut panis eius efficiorum tanta toleraret pro deo Ignatius: «Non humana uirtute hec t adiutorio Christi». Et hec illo drerunt ad eum leones, et ex utraque parte super eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus est, Paulus decollatus, Onesimus lapidatus. Passus est un
Abbreviated transcription (Latin):
orum. fidei causa ad eccłiam confugientes. aut
infidelib dñis restitui: aut eoꝵ ne restituant᷑
precium dari. hortam᷑ igitur: ut nullatenꝰ
tam prauam consuetudinẽ: manere ꝑmittas.
s cum quilibet uideoꝵ seruus ad uenerabi¬
lia loca fidei causa confugerit: nullatenus pa
ciamini eum p̃iudiciũ sustinere. Sed suic olĩ
xp̃ianus. siue nunc fuerit baptizandus: sine
ullo pauꝑum xpĩanoꝵ damno. religioso ec-¬
cłiasticȩ pietatis patrocinio. in libertatẽ modiᷤᷤ
om̃ib defendatur:¬

Expanded text:
orum, fidei causa ad Ecclesiam confugientes, aut orum, fidei causa ad Ecclesiam confugientes, aut infidelibus dominis restitui, aut eorum, ne restituantur, pretium dari. Hortamur igitur ut nullatenus tam pravam consuetudinem manere permittas, sed cum quilibet Judaeorum servus ad venerabilia loca fidei causa confugerit, nullatenus eum patiamini praejudicium sustinere, sed sive olim Christianus, sive nunc fuerit baptizandus, sine ullo pauperum Christianorum damno, religioso ecclesiasticae pietatis patrocinio in libertatem modis omnibus defendatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincias ab hebreoꝵ seruitio ꝑ legalem
luolentiam gregorius liberare non poterat:
suis pretiis redimendos eẽ censebat. Unde can¬
dido prb̃o ꝑ gallias scribens. dñicus inquit
presentiũ portitor. lacrimabilit̾ nob̾ innotus.
quatuor fr̃s suos de captiuitate auideis redẽp¬
tos ẽẽ: atq eos nunc narbone. in eorundẽ uide¬
orũ seruitio detineri. Et quia omino graue
ut cum om̃i subtilitate. & sollicitudine stu¬
deat ꝑscrutari: & si reuera ita uera res ẽ atq
manifesta ueritate tibi constiterit. quia neq
ipsi unde se redimant. neq supra scriptus
portitor habet eos tui studii sit redimere: sci¬
ens. quia quicquid in eis dederis. tius sine du-
bio rationib imputabitur: xlu.
udeorũ mancipia semel confugientia ad ȩccłi¬
am: non quibiislibet suasionib reddi uibebat.
Unde ianuario caralitano epo. inter cȩtera scri¬
bens ait. ꝑ uenit ad nos. seruos. ancillasq uide¬

Expanded text:
provincias ab Hebraeorum servitio per legalem provincias ab Hebraeorum servitio per legalem violentiam Gregorius liberare non poterat, suis pretiis redimendos esse censebat. Unde Candido presbytero per Gallias scribens: « Dominicus, inquit, praesentium portitor lacrymabiliter nobis innotuit quatuor fratres suos de captivitate a Judaeis redemptos esse, atque eos nunc Narbonae in eorumdem Judaeorum servitio detineri. Et quia omnino graveut cum omni subtilitate et sollicitudine studeat perscrutari. Et si revera ita est, atque manifesta tibi veritate constiterit quia neque ipsi unde se redimant, neque suprascriptus portitor habet, eos studii tui sit redimere, sciens quia quidqubio rationibus imputabitur. » 45. Judaeorum mancipia semel confugientia ad Ecclesiam, nunquam quibuslibet suasionibus reddi jubebat. Unde januario, Caralitano episcopo, inter caetera scribens, ait: « Pervenit ad nos, servos ancillasque Judae
Abbreviated transcription (Latin):
tandum monstret exemplis. Mancipia aut̃
xp̃iana quȩ cunq eum comparasse patuerit
ad libertatem uxta legum precepta. sine am
biguitate ꝑducite: ne quod absit. xp̃iana reli¬
gio uideis quoquo modo subdita polluatur.
tsm uenantio ep̃o lunensi. Multoꝵ ad nos re¬
gentib in seruitiũ xp̃iana detineri mancipia
Quȩ res tanto nobis uisa ẽ asperior: quanto
a frat̃nitate tua & patientia oꝑiosior. O por¬
tebat quippe te respectu locitui. atq xp̃ianȩ
religionis intuitu. nullam relinquere occasi¬
õnem suꝑsticioni uidaice: ut simplices anime
non tam suasionib quam potestatis iure quo¬
dãmodo deseruirent. Quam obrem hortamur
fr̃nitatem tuam. ut scđm piissimarũ legum
tramitem. nulli uideo liceat xp̃ianũ manci¬
pium in suo retinere dominio: sed si qua pe¬
nes eos inueniunt᷑: libertas eis tuitionis auxi¬
lio. ex legum sanctione seruetur: a lui
i quos xp̃ianoꝵ ꝓ longitudine itineris. ꝑ

Expanded text:
tandum monstret exemplis. Mancipia autem tandum monstret exemplis. Mancipia autem Christiana quaecumque eum comparasse patuerit, ad libertatem juxta legum praecepta sine omni ambiguitate perducite, ne, quod absit, Christiana religio Judaeis 154 quoquo modo subdita polluatur. » Item Venantio, episcopo Lunensi: « Multorum ad nos regentibus in servitium Christiana detineri mancipia. Quae res nobis tanto visa est asperior quanto a fraternitate tua patientia operosior. Oportebat quippe te, respectu loci tui, atque Christianae religionis intuitu, nullam relinquere occasionem superstitioni Judaïcae, ne simplices animae non tam suasionibus quam potestatis jure quodam modo deservirent. Quamobrem hortamur fraternitatem tuam, ut secundum piissimarum legum tramitem nulli Judaeo liceat Christianum mancipium in suo retinere dominio; sed si qui penes eos inveniuntur, libertas eis, tuitionis auxilio, ex legum sanctione servetur. » 44. Si quos Christianorum pro longitudine itineris per
Abbreviated transcription (Latin):
ueadmodũ uideos uiolenter baptizari
gregorius denegabat: ita xp̃ianos eis
quo quo modo subici nullatenus ꝑmittebat.
Unde libertino pretori siciliȩ scribens ait. fer¬
tur quia quidam nasas sce leratissimus
iuideoꝵ. sub nomine beati helie al¬
tare punienda temeritate constr¬
xerit: multosq illic xp̃ianoꝵ ad adorandũ
sacrilega seductione deceꝑit: seo & xp̃iana
ut dicitur mancipia cõparauit. & suis ea
obsequiis ac utilitatib deputauit. Dum ꝙͥ
seuerissime in eum ꝓ tantis scelerib debus¬
set temeritas heç ulcisci: głosus iustinus mo¬
dicamento auariciȩ. ut nobis scriptum est
delinitus. dei distulit inuiriam uindicare.
Gła autẽ ur̃a. hȩc omĩa districta examinatioẽ
ꝑquirat: & si huiuscemodi manifestum esse
reppererit. ita districtissime ac corporaliter in
eundem sceleratum festinet uindicare uideũ:
quatinus hac ex causa. & grãm sibi dei nr̃i
conciliet: & his se posteris ꝓ sua mercede imi¬

Expanded text:
Quemadmodum Judaeos violenter baptizari Quemadmodum Judaeos violenter baptizari Gregorius denegabat, ita Christianos eis quoquo modo subjici nullatenus permittebat. Unde Libertino praetori Siciliae, scribens, ait: « Fertur quod Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, sub nomine beati Eliatare punienda temeritate consxerit, multosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega seductione deceperit; sed et Christiana, ut dicitur, mancipia comparavit, et suis ea obsequiis ac utilitatibus deputavit. Dum igitur severissime in eum pro tantis facinoribus debuisset ulcisci, gloriosus Justinus medicamento avaritiae, ut nobis scriptum est, delinitus, Dei distulit injuriam vindicare. Gloria autem vestra haec omnia districta examinatione perquirat, et si hujuscemodi manifestum esse repererit, ita districtissime ac corporaliter in eumdem sceleratum festinet vindicare Judaeum, quatenus hac ex causa et gratiam sibi Dei nostri conciliet, et his se posteris pro sua mercede imi
Abbreviated transcription (Latin):
quispiã ad baptismi fontem. non p̃dicatio¬
nis suauitate. sed necessitate ꝑuenerit: ad pͥsti¬
nam suꝑsticionẽ remeans. inde deterius mo¬
ritur. unde renatus ẽẽ uidebat᷑. frat̃nitas gͦ
ur̃a huiuscẽmo di homines frequenti p̃dica¬
tione ꝓuocet: quatinus mutare ueterẽ magiᷤᷤ
uitam. de doctoris suauitate desiderent. Sic
enim & intentio ur̃a recte ꝑficitur: & conu̾¬
si ammus ad priorem denuo uomitum non
mutatur. Ad hibendus ergo illis ẽ sermo. qͥ
& errorum in ipsis spinas urere debeat. & p̃¬
dicando quod in his tenebrescit illuminet:
ut ꝓ his ammonitione frequenti. mercedẽ
fraternitas ur̃a recipiat: & eoꝵ quantos ds̃
donauerit. ad regenerationẽ nouȩ uitȩ ꝑdu¬
tem uictori epõ panormitano. ¶cat:
Sicut uideis ñ debet ẽẽ licentia quicqͥd insi¬
nagogis suis. ultra quam ꝑmissum ẽ lege
presumere: ita in his quȩ eis concessa sunt
nullum debent pre uidiciũ sustinere xliii.

Expanded text:
quispiam ad baptismatis fontem non praedicatioquispiam ad baptismatis fontem non praedicationis suavitate, sed necessitate pervenerit, ad pristinam superstitionem remeans, inde deterius moritur, unde renatus esse videbatur. Fraternitas ergo vestra hujusmodi homines frequenti praedicatione provocet, quatenus mutare veterem magis vitam de doctoris suavitate desiderent. Sic enim et intentio vestra recte perficitur, et conversi animus ad priorem denuo vomitum non mutatur. Adhibendus ergo illis est sermo, qui et errorum in ipsis spinas urere debeat, et praedicando quod in his tenebrescit illuminet, ut pro his admonitione frequenti mercedem fraternitas vestra capiat, et eorum quantos Deus donaverit, ad regenerationem novae vitae tem Victori, episcopo Panormitano: « Sicut Judaeis non debet esse licentia quidquam in synagogis suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita in his quae eis concessa sunt, nullum debent praejudicium sustinere. » 43.
Abbreviated transcription (Latin):
ri non ꝑmittit. Nam excepta fornicationis
causa. uirum uxorem relinquere: nulla ra¬
tione conce dit. Quia postquã copula¬
tione¬
UDEORUM ꝑfidiam rationib magis quam
uiolentiis. excutere gregorus decertabat.
Quaꝓpter uirgilio & theodoro ep̃is galliaꝵ.
post aliqua scribens ait. Purimi uidaicȩ reli¬
gionis uiri in hac ꝓuincia cõmanentes. ac
subinde in massiliȩ partib ꝓ diuersis nego¬
tiis ambulantes. ad nr̃ãm ꝑduxere noticiam:
multos consistentiũ in illis partib uideoꝵ
ui magis ad fontem baptismatis quã predi-¬
catione ꝑductos. Nam intentum quidem
huiꝰcemodi & laude dignum censeo. & de do¬
mini nr̃i descendere dilectione ꝓfiteor: sed hanc
eandem intentionẽ nisi competens scripture
sacrȩ comitetur effectus: timeo neaut mer¬
cedis opus ex inde ñ ꝓueniat: aut uixta a¬
liquid animarum quas eripi uolumus quod
absit dispendia subsequantur. Dum enim

Expanded text:
ri non permittit. Nam excepta fornicationis ri non permittit. Nam excepta fornicationis causa, virum uxorem relinquere nulla ratione concedit, quia postquam copulationfidiam rationibus magis quam violentiis excutere Gregorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus Judaeorum vi magis ad fontem baptismatis quam praedicatione perductos. Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et de Domini nostri descendere dilectione profiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animarum quas eripi volumus, quod absit, dispendia subsequantur. Dum enim
Abbreviated transcription (Latin):
sum: etiam si iam fuisset tonsoratus. grego¬
rius uxori reddi iubebat. Quaꝓpter adriano
panormitano notario scribens ait. Agathosa
latrix prȩsentium. quęsta ẽ maritum suum
contra uoluntatem suam in monasterio ur¬
biti abbatis eẽ conuersum. Quod quia ad eiꝰ¬
dem abbatis culpam. uel inuidiã non ẽ dubiũ
ꝑtinere: exꝑientiȩ tuȩ precipimus. ut dili¬
genti inquisitione discutiat. ne forte cumeius
uoluntate conuersus sit. uel ipsa se mutare
ꝓmiserit. Et si hoc reppererit. & illũ in mo¬
nasterio ꝑmanere ꝓuideat. & hanc sicut
ꝓmisit mutare compellat. Si uero nichil
horum ẽ. nec quondam fornicationis crim̃.
ꝓpter quod uiro licet uxorẽ dimittere. pre¬
dictam mulierẽ cõmisisse cognoueris: ne illiꝰ
illi etiam si iam tonsoratus ẽ reddere debeas.
om̃i excusatione cessante. Quia & si munda¬
na lex precipit conuersionis gr̃a. utro libet
in uito solui posse conugium: diuina lex fie¬

Expanded text:
sum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregosum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, Panormitano notario, scribens, ait: « Agathosa, latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit; et si hoc repererit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen, propter quod viro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris, ne illius illi, etiamsi jam tonsuratus est reddere debeas, omni excusatione cessante: quia etsi 153 mundana lex praecipit, conversionis gratia, utrolibet invito, solvi posse conjugium, divina lex fie
Abbreviated transcription (Latin):
irginem stupratã gregoriꝰ uibebat uxo¬
rem ꝑciꝑe: aut stupratorẽ eiꝰ castigatũ
uerberib in monasterio deputare. Unde
felici supontino epõ scribit dicens. Ex pecta¬
bamus fr̃ni tatẽ tuam. sua aliquos ad dĩ
predicatione conuertere & male agentes ad
rectitudinem reuocare. Qua de re nimis cons¬
tristamur: quia ediuerso in nepotis tui felicis
prauitate. tua euidenter qui talem nutristi
culpa monstrata ẽ. ꝑuenit itaq ad nos. qd̾
supra scriptus felix. euangłi diaconi tui stu¬
pro filiam deceꝑit. Quod siuerũ est. quãuis
eẽt graui lege pęna plectendus: nos tam̃ ali-¬
quatenus legis duriciã mollientes. huiꝰcemo¬
di disponendo. id ẽ ut aut quam stuprauit
uxorem habeat: aut certe si renuendũ puta-¬
uerit. districtius ac corporalit̃ castigatus. ex¬
cõmunicatusq in monasterio in quo peniten¬
tiam ꝑagat retrudatur: de quo ei nulla sit e¬
grediendi sine nr̃a preceptione licentia: .xli.
irum sine uxoris ꝓpriȩ uoluntate conuer.¬

Expanded text:
irginem stupratam Gregorius jubebat uxorem percipere, aut stupratorem ejus castigatum verberibus in monasterio deputare. Unde Felici, Sipontino episcopo, scribit, dicens: « Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diaconi tui, filiam stupro deceperit. Quod si verum est, quamvis gravi esset de lege poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conver
Abbreviated transcription (Latin):
bernaret sceptra. Qd̾ ita dante deo factum
traderet qui eum sacro baptisinate regene¬
rare deberet. Statimq accersitis ministris :
ut scm̃ ꝑquirerent amandũ sagaci intenti¬
one prȩcepit. Nam dudũ ipse pontifex dũ
ꝓcapitalib criminib quo nullus exsacer¬
dotib facere ausus est ipsum redargueret

Expanded text:
bernaret sceptra. Quod ita, dante Deo, factumbernaret sceptra. Quod ita, dante Deo, factumtraderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret
Abbreviated transcription (Latin):
corda mandatis cȩlestibus illuminabat: xui.
Uum iam uir sc̃s uideret predicatione sua
estuabat desiderio: quatenus adhuc alii conu̾¬
terent᷑. Audiuit deniq quod cͤlaui nimio er-¬
rore decepti:a diaboli laqueis tenerentur op¬
pressi. Illucq martirii palmã se assequi pos¬
se confidens: tranffretato danubio eadẽ circũ¬
iens loca: libera uoce ȩuangelium. xp̃i genti¬
lib prȩdicabat. Paucis uero exeis in xp̃o re¬
generatis: uidens etiam sibi non satis accres¬
cere fructum. & martiriũ quod semꝑ quere¬
bat non dum adepturũ: ad ꝓprias iterũ re¬
uersus ẽ. oues. Curãq gerens earũ: ad cȩlestia
regna prȩdicando ꝑduxit.
Nterea da gobertiis rex amori mulierum plus
quã oportebat deditus. omniq spurticia li¬
bidinis in flãmatus: sobolem mimme uide¬
batur habere. Sed tam̃ ad dñi confugit au-¬
xilium: deprecabaturq sedulo ut ei filiũ
dare dignaretur. qui post eum regni sin gu¬

Expanded text:
corda mandatis caelestibus inluminabat. 16. corda mandatis caelestibus inluminabat. 16. Cum iam vir sanctus videret praedicatione sua aestuans desiderio, quatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio, eadem circumiens loca, |libera voce euangelium Christi gentibus praedicabat. Paucisque ex his in Christo regeneratis, videns etiam sibi minime adcrescere fructum et martyrium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gu
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ: asserens non suȩ hoc eẽ. a scriben¬
dum uirtuti: sed miscdiȩ dñi qui in se sꝑan¬
tib ubiq dignatur adeẽ. Loto itaq omni
corpore atq cicatricib carnem carni restitu¬
it: ita ut de plagis quas ante ꝑtulerat in eiꝰ
corpore nullũ indiciũ apparene.Sicq eũ ad ꝓpͥam remit¬
tens domũ parentibꝰ restituit in colum̃. At uͥ hoc miradm
longe lateq diuulgatũ ẽ. statĩ incole regionis illiꝰ cursu celen
ad eũ cucurrer̃ &e ut eosfacẽt xp̃ianos humilit̃ postulabatł̃. fa¬
ina etiã q̃ ante adorare consueueras̃ ꝓpͥiis destruentes
manibufi aduiirum dei omnes unanuntt̃¬
ter. peruenerunt.L Iam ubi fana
destruebantur: uir dñi amandus tam ex
munificentia regis quã excollatione religi¬
osorũ urorũ religiosarumq feminaruo:
statim monasteria aut ȩccłas construebat:
Uerbiq sacripabulo popłm reficiens: om̃iũ

Expanded text:
natus est, adserens, non suae hoc esse adscribennatus est, adserens, non suae hoc esse adscribendum virtuti, sed misericordiae Domini, qui in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. At ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae ante adorare consueverant, propriis destruentes manibus, ad virum Dei cultum omnes unanimiter pervenerunt. Nam ubi fana destruebantur, vir Domini Amandus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
patus caterua. Sc̃s uero uir dñĩ amandus et¬
ciciꝰ ad patibulũ cucurrit: hominẽq iam mor¬
tuũ inuenit. Depositumq de ligno: ad cubi¬
culum in quo familiariter orare consueuerat
deferri fecit. fratribq cellula egressis: ipse
super defuncti m̃bra orationi tam diu in
donec iubente deo anima in corpus rediit:
atq cum uiro dei loqui cȩpit. adueniente itaq
matutinali tempore: conuocatis fr̃ibus aqͣ
iussit afferri. Suspicantib autẽ illis ut corp
adsepeliendum sicut mos ẽ. abluere deberet:
subito cellulam ingressi uidert eundem
hominẽ quẽ mortuum relinquerant sanũ
cum uiro dei sedentem. atq incolumen collo-¬
quentẽ. Mirariq uehementer cȩperunt:
qd̾ uiuum uidebant quẽ pauloante mortu.¬
um relinquerant. Tunc igitur sc̃s uir dñi
obtestari cȩpit. ut ne cuiquã unquã prode¬
rent hoc uidelicet qd̃ ꝑ eum dñs oꝑari dig¬

Expanded text:
patus caterva, sanctus vir Domini Amandus patus caterva, sanctus vir Domini Amandus citius ad patibulum cucurrit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super defuncti membra oratione incumbens, donec, iubente Deo, anima in corpore rediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini obtestare coepit, ut ne cuiquam umquam proderent, hoc videlicet, quod per eum Dominus operare dig