comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incorpore ⁊ in anima: mortał auiumor¬
tał passibił. an in passibil det̾m ino ĩ¬
ferioris uite: ⁊ de transitu adsuferiorẽ.
cde mͦ ꝓpagationis filioꝵ ⁊ alia multa:
que nõ inuitiliter sciunt᷑. licet aliqñ cu¬
tiͣsitate querãtur Et pͥusꝙͣ ad animi
qualitatẽ ꝑtinẽtia ꝓsequamut. dequa¬

Expanded text:
corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At priusquam ad animi qualitatem pertinentia prosequamur, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
pectm mortale ⁊ ĩmortale erat. q pot̾at
mori nõ mori. aliud t̃ autẽ nõ posser
nisi peccaret. Animale. inõ t̃ hoc corp.
sic̃ pͥmi hominis fuit siiam dec̾ius t̃. ht̃
rectione. de boc codẽ sup  ge nesi̾ au sõ
ẽ uudendũ añ pecc̃m na fuisse mortalia¬

Expanded text:
peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet rectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante pecca
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ c̾denda que c̾clebant illi maiorese do¬
cebant. s eoꝵ distinitionẽ aꝑtã nõ ha¬
bebant. Sic̃ meccłia aliquimiis capaceᷤ
siit. qui articulos simboli clistinguere
⁊ assignare nõ ualent omina tũ etlunt.
que insimbolo continent᷑ sredunt enĩ
que ignorant. bñtes fidẽ ualatã inmi¬
stt̃o. Ita ⁊ tunc minus capaces ex reuela
centes iuxta boues quia humilitate
maiorib ad herencdo inministĩo c̃debãt
que illi mist̾to ttocebant. qual ftete fu¬

Expanded text:
e credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatcentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ latinus. sero. s etiam gretꝰ e. stãge¬
acdẽ pene suꝑ haote. laborans nominũ
penuria: coaitatur. Uñ aug̃. suil agreciᷤᷤ
uelalatinis niccĩtate. te inesfabili tri¬
nitate dictũ sit apuns. in.uii.li. cdetͥni
ait. loqu̾endi cã prineffabilib ut faiz
aliquot᷑i poisemꝰ. dictũ ẽ agrecis. una¬
sis alit̾ .it. greci accipiunt sub̃am ꝗͣ la¬
tini. alatmis aut̃ dictũe: iatẽtcia.¬

Expanded text:
non solum Latinus sermo, sed etiam Graecus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo moses. Aliter enim Graeci accipiunt substantiam quam Latini. A Latinis autem dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dãt tes dii ecte posuit questionẽ at¬
tande quid respondeat. subdens: anͣ
iõ nõ cdãr tres dii quia siͥptura nõ dic̃
tres u̾os: S nec trel ꝑsonas. alicui sͥptẽ
iextꝰ ꝯmemorat. anĩo: licuit. loquẽdi
⁊ disputand̾ neccitate ires ꝑsonas ilit̾e.
nõ quia scriptura dicit. s qr scͥptura nõ

Expanded text:
 tres dii? Ecce proposuit hanc quaestionem; attende quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non
Abbreviated transcription (Latin):
teferenda adoꝑmexibitionẽ que diffetẽ¬
t̃ ꝓtimis exibenda sunt pͥmo parentib.
inde filiis. post domesticis. cemũ inum¬
cis. d̾m uͦ tam affectu quam obsequiien.¬
bitione añ omnia diligendũ. Qd̾ aliqͥ eoꝵ

Expanded text:
eferenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum. 4. Quod aliqui eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicabae iunĩ obcerat intelligeneiae ra¬
pautatẽ: ꝙ sine nuillo ⁊ tinetur. exceclit.
Michigͦ. infensu labesẽ. intelligentia
bus tantis: ac tamreconditis. aliqͥd uat
pͥsiͥptũ celeste ꝓferre. ut ult p̃si altionẽ
d̾i. sermo dedo sit forma cłiꝰ diuina ẽ: n¬
gͦ aliquid addendũ ẽ. s modus constitu¬

Expanded text:
spicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia bus tantis ac tam reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem dei sermo de deo sit. Forma dei certa est; non ergo addendum est, sed modus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
credindo amare c̃doncdo indm ire⁊ ẽden¬
do eadberete. ⁊ eius mbris incorpari.
ꝑ ha̾nc siclem iustisicatur lmpius. ut de¬
iñ ipã fides incipiat ꝑdilstionẽ opati.
eaenĩ solabona opera ditenda sunt qne
fuĩt ꝑcdilectionem dĩ ip̾aĩ dilatio opꝰ¬
si̾ dei ditit᷑. fides gͥ quã demones. ⁊ falsi¬

Expanded text:
o amare, credendo in eum ire, credendo ei adhaerere et ejus membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Ipsa enim dilectio, opus fidei dicitur. Fides ergo quam daemones
Abbreviated transcription (Latin):
futura. ⁊ ei nõ dethuntur iam p̾c̾ita.
cũ illo sunt omnia cognitione quadã
in esfabili sapĩẽ dĩ ecce hic aꝑit au̾õ.
E qua intelligencia accipienda sunt.
huiꝰ modi u̾ba omnia sũt dõ p̃sencia.

Expanded text:
futura, et ei non detrahuntur jam praeterita, cum illo sunt omnia cognitione quadam ineffabili sapientiae Dei. Ecce hic aperit August. ex qua intelligentia accipienda sunt hujusmodi verba: Omnia sunt Deo praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
ss habere potuissit: Mala enim uolunta¬
te uł sola quisꝙ miser efficitur. s muise
homines ee heati trelint doq atitentissi¬
mo amore appetant ⁊ ꝓpter hec cetera
quecumꝙ appetant neo quisq potest
amare quod omnino quid aut quale
sit nescit nec potes nescire quid at qd si
uelle scit. sequitur ut omnes beatam
uitam sciant õmnes autem beati hũt
tinua autẽ sunt miseri qui uel non ha¬
bent quod uolunt uł id hñt quod nõ
Ille quippe beate uiuit qui uiuit ut
nult nec malt aliquid ualt. ciun gͥ ex
hiis duob constet beata uita issi ĩma¬
lis sit aliquis bomis. non tñ nisi fini¬
tis omnib malis ẽbeatus: cum uero
ex hac uita qui in hiis miferiis ficdeł
i bonus ÷. uenerit adbratam: tuaic ent
uere: quod nunc nullomodo ẽẽ pot̃.
ut sic homo irtuat quomodo nult.
Non enim ibi uolet male utuete aut
nec desiterabitar qd non aderit. Omire ꝙ
ita semꝑ fire ceitum ent. beatos acitẽ
eẽ se uelle omnium hominum ⁊ beatos

Expanded text:
set, habere potuisset? Etiam mala enim voluntate vel sola quisque miser efficitur: sed miserhomines esse beati velint, idque unum ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent ntinuo autem miseri sunt, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non il vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bonus est, venerit ad beatam vitam, tunc erit vere quod nunc nullo modo esse potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, autnec desiderabitur quod non aderit. Et omne ita semper fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos
Abbreviated transcription (Latin):
uera beatitudo: de hoc aus in libro
tums eũ capessande retinendeꝙ beati¬
dinis uoluntas una sit omnium uñ
tanta existat de ip̃a beatitułine rur¬
sus duĩsitas uoluntatũ non quoo eã
aliquis nolit s qs nõ omnes eãm norĩt
Sienim eam nossent nõ ab aliis puta¬
ietur eẽ inuntute animiut ab aliis
inuoluptate coepons ab aliĩs atꝙ aliis
alibi atq alibi : Quomodo gͥamatit om̃
quod non omnes sciunt: Quis pocest
amarequod nescite sic̃ supra dispu¬
taui sur gͦ beatitudo amatur ab oĩb
nec tñ scitur ab omnib ẽ anforte sctũt
onnes que ipã sit. s nõ omnes sctũt
quomodo beate utũe uult qui hoc
no uult: sionne uerius diximus hõ
iste nõ uult beate uiuu̾e qm̃ ñ uult
folitm: beate niuere uolunt ĩmo pau
lunt ita ne falsum uñ nec ip̃e citero¬

Expanded text:
 in lib. rum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius diximus: Homo ille non vult beate vivere, quia non vult omnes beate vivere volunt, imo pauclunt. Itane falsum erit, unde nec ipse c
Abbreviated transcription (Latin):
fines nabebunt cluitates duȩ. una xp̃i:
altera diaboli. una bonoꝵ altera malo¬
rum. uttaꝙ tũ angeloꝵ ⁊ hominũ. Istis
uoluntas illis facultas nonpot̾it eẽ peccã¬
di uł nulla conditio moriendi istis ine¬
t̾na uita feliciter inuentib islis infeliti¬
ter int̾na morte sine mortendi potestate.
durantib qm̃ uttrisq stne fine s inbeati¬
tudine isti alius alio p̃stabiliu s inmisera
uero illi aluis alio tolerabilius ꝑmanebt̃
ex biis apparet quoo sit̃ boni differenter
gborifirabuntur ali magis aliiminus.
ita ⁊ masi differenter ininferno punient᷑.
Sit̃ enimindomo patris ⁊ integno celesti¬

Expanded text:
ines habebunt civitates duae: una Christi, alia diaboli; una bonorum, altera malorum, utraque tamen angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse peccandi, vel ulla conditio moriendi. Istis in aeterna vita feliciter viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tut s inpariter.tiam sic̃ erit differens
cllisatio torporũ ita cteferenserit¬
Stellaenĩ astella .i. electꝰ¬
ulato dufert claritate mentis ⁊ cor-¬
speciem ⁊ templabuntur ⁊ ip̃a ⁊templã¬
di differentia cdiuersitas manisionum
ẽ ⁊ stũmum bonum beacitudo ⁊ uita
omnium .s. d̾s ip̃e. hocdono omneqͥe¬
lecti ꝓftuentur. s alii aliis plentus ꝑ¬

Expanded text:
tur, sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita differens electo, differt in claritate, mentis et corspeciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum est et summum bonum beatitudo et vita omnium, id est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius. P
Abbreviated transcription (Latin):
ctam c̾aturã uisibiłr apparere: absur¬
congruent̾ aut̃ ille missus clicit᷑. qui.
incarne apparuit misisse aut̃ ille. qͥ
inea nõ apparuit. putauert̃ quidam

Expanded text:
ctam creaturam visibiliter appareret; absurCongruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non apparuit. 14. Putaverunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
sse uid̾r bd c̃ dic̃ nõ eẽ unã imaginẽ
nõ angłis fit ibi sermo Inpͥe tũima-
dr cuius similitudinẽ gerit ⁊ adꝙ
ip̃ius similitidinẽ p̾ferebat ꝙ̃mq
quodam᷑ rep̾sentabat Inppͥe aut̾ima¬
go dr̃ id ad quod aliud fit. Sic̃ exxm
ex quo sumit᷑ aliquid ponit tñ aliqñ

Expanded text:
r Beda cum dicit non esse unam imaginem non angelis fit ibi sermo. Improprie tamedicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur id ad quod aliud fit, sicut exemex quo sumitur aliquid. Ponitur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iii. ũ. qõnis articulo utr̃ .s. natura nat᷑a.
assumpsent. scrupulosa ⁊̃ int̾ cdoitores
questio ÷ qi ⁊ in hoc płimũ dissentire ui¬
dentur qui auctoritate p̾clart aliis doc¬
tores insacta pagina extit̾unt. nec im̾n alii
ab aliisu̾m etiã idẽ ase ip̃is dissonare ui¬
dentur: sic̾ subiecta capitula docent. legͥ
solũ u̾bũ cato fcm ÷ ⁊ habitanit innobis.

Expanded text:
natura naturam assumpserit, scrupulosa etiam inter doctos quaestio est, quia et in hoc plurimum dissentire videntur, qui auctoritate praeclari aliisque doctiores in sacra Pagina extiterunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent. Legitur Solum Verbum caro factum est, et habitavit in no
Abbreviated transcription (Latin):
uclent᷑ ꝙ mñnĩ de omnib que ñ uident᷑
acripiendũ ÷ s de his tni que edere:
Ut ait au̾s̃ adreligionem ꝑtinec malta
enĩ sunt que ilxp̃ianus ignoret nicħ

Expanded text:
tamen non de omnibus quae non videntur accipiendum est, sed de his tantum quae credere, ut ait August., ad religionem pertinent. Multa enim sunt quae si Christianus ignoret, ni
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ t̾ suꝑbra: qua uoluett̃ se patisirare d̾o
Incomĩsis.q. inspecło: relc̾e cep̃ dłi sapi¬
encia: qua illuminati st̃. Au̾si ucto exce¬
cati stͣ Et illi quid̃ conu̾si st̃. ⁊ illumina¬
ti ado: gratia apposita. Isti uoro extrra¬
ti sunt: nõ in missione malicre: s cteser¬
tione grẽ a qua desciti fũt. noͣ itaꝙ pͥns de

Expanded text:
ter est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod
Abbreviated transcription (Latin):
tudm̃ dissentite inhac sententta. i¬
lusires doctores. Iõꝙ ut omnis repug¬
głis quimaioris dignitatis st̃. ⁊ ꝑ quo¬
r̃ miniff̾iũ illa nũtiata sũt. ex paitẽ
cog̃ti aseria fuisse. ut pote famili¬
anbis ⁊ nt̃tus: Ilis uͥ quiminoris dig¬
nitatis sunt in ognita extitisse dñs.
agnita. Constat itaq omnes angłos
inognicione diuinoꝵ mist̾ioꝵ. scdm
ꝓcessũ tẽporis ꝓfecine. Uñ nõ ingruẽt᷑
idip̃i unt̃ angłoꝵ sciãm acbeatitutiuẽ
aug̃i usꝙ ad futã cdsũtationẽ qñ in
scĩa. acbeatitudine ꝑfectissimi erãt

Expanded text:
videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repuggelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamucognita. Constat itaque omnes angelos in cognitione divinorum mysteriorumcessum temporis profecisse. Unde non incongruenter ipsi dicunt angelorum scientiam ac beatitudinem augeri usque ad futuram consummationem, quando in scientia ac beatitudine ita perfectissimi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: nulla ẽ :⁊ siqua cõꝑationũ exem.¬
plaint̾ũ afferũtur. nemo extimet. ab¬
solute inse: racionis ꝑfectionẽ: contiñe
sõ enĩ bumano sensu dectõ loquẽd̃

Expanded text:
deum nulla est. Et si qua comparacionum exempla interdum afferuntur, nemo ea estimet absolute in se racionis perfeccionem continere. Non enim humano sensu de deo loquend
Abbreviated transcription (Latin):
mecte uiuit᷑ ⁊ peccat᷑. uoluntas nͦ ip̃a nisi
c̃ ꝗrã libit᷑ ascruitutẽ. qua peccati sirua fa¬
da ẽ n⁊ ut uitta suꝑet acduntur recte pieq
sisui amortalib nõ pot̃ ⁊ hodbñficiĩ qͦ
libaturnisi eam p̾ueniret iam m̃itis da¬
p̃nuenit᷑ gͦ bona hominis noluntas illo

Expanded text:
ecte vivitur. Voluntas vero ipsa nisi Dei gratia liberetur a servitute qua peccati serva est, et ut vitia superet adjuvetur, recte pieque vivi a mortalibus non potest: et hoc beneficium quo liberatur nisi eam praeveniret, jam meritis daPraevenitur ergo bona hominis volu
Abbreviated transcription (Latin):
ͥe adoptutendũ iud aquo fruen¬
dum ẽ alias abutiẽ. nõ uti. Nlam ufus
iicities abusus ł abusio nominari debet
quecdã sũma res c̃ ꝯmunisq omnib fui¬
entib ea. simñ res dici debet ⁊ nõrerũ
omniũ causa. sitñ ⁊ causa. Non enĩ faci¬
le pot̃ inueniri nom̃ ꝙ tante extellencie¬

Expanded text:
rre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusio nominari debet.quaedam summa res est, communisque omnibus fruentibus, ea si tamen res dici debet, et non rerum omnium causa; si tamen et causa. Non enim facile potest inveniri nomen quod tantae excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
edcur p̾cipit᷑ homini mimimm.¬
ꝯꝑfectio istac̾ inhac uita eam nemo
hãt: Quia ñ recte turrit᷑. si quo currend
ẽ nesciatur. Quomodo aut̃ satecur si
nullis p̾ceptis ostenteretur: ecce h̾s cur
illd p̃ceptũ ÷ qd̾ hic penitus impłi non
tis fat̾ hoc mandatũ ut hõcursor qui
d̾m au̾omĩa ⁊ p̃ost omnib diligit. nec

Expanded text:
ed cur praecipitur homini ista perfectio, cum in hac vita eam nemo habeat? Quia non recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus impleri notis. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
bonus odor sumꝰ d̾o. aliis odoruite ĩ¬
uitã. aliis odor mortis inmortẽ ẽ aut̃.
aliud: ꝙ nec inse uoũ ⁊̃ ⁊ facienti noc.
⁊idapnat: nisi peniteat. ut malil ua¬
let iñ ad aliquid Ut . u. ait au̾s inen

Expanded text:
Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait Aug. in En
Abbreviated transcription (Latin):
.s lignũ netitũ ecleret. ⁊ in has miseri¬
as ꝑtep̃tationẽ cdiaboli. nisi elatio con-¬
pͥmenda p̾cessiss nõ utiq temptationẽ.
sopus pecũ. Talis u. fuit ordinis ꝓgres¬
sus diabolus tẽptando dixit sicome¬

Expanded text:
 lignum vetitum ederet, et in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si come
Abbreviated transcription (Latin):
huilior De remissione sac̾dotis.
ic q̃ri solet: specc̃m omnino dimis¬
sũ ⁊ acdeo ꝑ cordis contͥtionẽ ex quo
penitens uot̃ huit confitendi: quio pꝰea
dimitat᷑ ei a sac̾dote. Uideo enĩ que uĩ¬
tum ab soluat ⁊ i̾ quero. ante plenitu.¬
dinẽ quippe cordis anima rei macłam
cło ligata existit. Siu̾o ante consessionẽ
ꝑcordis contͥcionẽ d̾s ꝑ se ip̃m sine mi¬
nist̾to sac̃̾cdotis ⁊ dobit̾ dĩo relaxat. ⁊ aĩã
int̾ius purgat. a contagio: ⁊ fecore peccĩ.
Quid gͦ mũdar: quid dimittit sac̃cdosł
Ubi sunt clanes ille. quas cdominus tra¬

Expanded text:
II. DE REMISSIONE SACERDOTIS. 1. Hic quaeri solet si peccatum omnino dimissum est a Deo per cordis contritionem, ex quo poenitens votum habuit confitendi, quid postea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vineum absolvat. Et ideo quaero. Ante poenitudinem quippe cordis, anima rei maculam culo ligata existit. Si vero ante confessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tra
Abbreviated transcription (Latin):
siciꝙ suo arbutio se pena łexcbica¬
tionis fententia. ligare ⁊ absꝙ sac̾do¬
taliidicio se ip̾mnd̾o ł altari reconcili
retĩ: rem̃da. si uo occulte deliquuti
⁊̃ sic ũtaceas. nec tũcdico ut publices.
sacitur nitas enĩ pect̾i᷑ ex suꝑbianas¬
citut cordis. lõ.t. pect̃m sutł quis ce¬
iam conspectua ꝑabuit. ꝙ ex fonte

Expanded text:
ique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconciliareum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis cevino conspectui exhibuit, quod ex fonte
Abbreviated transcription (Latin):
idẽs significate uoluit ꝙ lacͥme occul¬
te ⁊ confessto sec̃ta sit̾ que sit solisac̃do¬
ti lanant deliccũ ꝙ pudet aliquẽ pu¬
blice confit̾i luod it dit̾ se lacrimas
chucdit ilã oo ulta enĩ faita sũt que
scripta sunt. łfoete ñcdũ facta etat insti¬
suplicia. E illud. faciliꝰ dr̃a placabunt
sibi qui ant ꝓpͥis confessionib cͥm̃ ꝓduit̃.
aut nestientib aliis inse eraminatioĩs¬

Expanded text:
ignificare voluit quod lacrymae occultae et confessio secreta, sicut quae fit soli sacerdoti, lavant delictum quod pudet aliquem publice confiteri. Quod vero dicit se lacrymas cludit illa: multa enim facta sunt, quae scripta non sunt; et forte nondum facta erat instisupplicia; et illud: Facilius Deum placabunt sibi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis in se s
Abbreviated transcription (Latin):
dito: ut toꝓcdas inpublit̾ Sic̃ .ii. publica
noxa: publico eget remedio. ita occulta:
seĩta confessione ⁊ occulta satisfatione.
purgatur slec neccẽe ÷ ut ꝙ sacooci semel
confessi sumꝰ: it̾m conficeam᷑. s linguacoe¬
dis ñ carnis: ap̃ u̾m uidicẽ id ugit̾ con¬
delebis. Siu̾o obliuiscanis. tunc eoꝵ re¬
cordaberis nobens qñ publicabunt᷑. ⁊ĩ

Expanded text:
dico ut te prodas in publicum. Sicut enim publica noxa publico eget remedio, ita et occulta secreta confessione et occulta satisfactione purgatur. Nec necesse est ut quod sacerdoti semel confessi sumus, iterum confiteamur; sed lingua cordis, non carnis, apud verum judicem id jugiter condelebis. Si vero obliviscaris, tunc eorum recordaberis nolens, quando publicabuntur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tione ũboꝵ pecc̃a sua lenigare ꝯtenc̾it uł
sit chaĩ patm̃ suũ reticendo suppͥmẽ qͣrit.
uͥ uo suꝑbia regnat. uł ipoctisis humili¬
tas loc̃ ñ ht̃. Sñ humilitate ũo.: alicui ue¬
meliq̃uunt: quã sit cdeststabile pecc̃i suẽ¬
confessio testimoniũ conscĩe dm tim̃tis.
Qui enĩ timet iudiciũ di: pecc̃ ñ erube sc̃
consiti. ꝑfectꝰ timor soluit omnẽ pudorẽ.

Expanded text:
tione verborum peccata sua levigare contendit, vel sicut Cain peccata sua reticendo supprimere quaerit. Ubi ergo superbia regnat et hypocrisis, humilitas locum non habet. Sine humilitate vero alicui veme liquet quam sit detestabile peccati silenconfessio testimonium conscientiae Deum timentis. Qui enim timet judicium Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor sol
Abbreviated transcription (Latin):
ea climittit. quidatꝰ ÷ omnibꝰ scĩs. sibi ca¬
titate cohentib. stu se noũit corꝑalit̾ si¬
ne nõ Similit̾ c̃ alicꝰ retinentur pecc̾a.
abeis tenentur. aquib ille corcdis p᷑uita¬
ie clissũgit᷑ siuĩ nostis corꝑalit̾. sui igno¬
tis. omnes mali sp̃nalit̾ ab onisse ĩcci
sunt. ecce hic dicit peccã dimti. uł

Expanded text:
is sibi charitate cohaerentibus, sive se noverint corporaliter, sive non. Similiter cum alicujus tenentur peccata, ab eis tenentur a quibus ille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sive ignotis. Omnes enim mali spiritualiter a bonis sejuncti sunt. Ecce, hic dicit peccata dimitti, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cat. uñ auõ Qui u̾ult consit̾i pect̾a.
ut inueniat gr̾am quedie sac̾totẽ.
quisciat ligare ⁊ solile ne c̃ negligens
circa se extit̾it negligatur ab illo qui
tanta itaq uis confessionis :. ut side¬
⁊ sac̾dos: confiteat᷑ ꝓximo. Sepe cõ¬

Expanded text:
a ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eTanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tis ab lot sõ possũ quicꝗͣ fac̾e donec
illo introeas. exponens nõ posse inquit
sedixit. ꝙ sinẽ dubio pot̾at ꝓpotenriã.
s nõ pot̾at ꝑiusticiam. quasi pot̾at
quid̾: s nõ uolebat ⁊ ula uoluntas
iustatrat Si uero ꝑ hec u̾ba intelligas.
eũ nõ posse fat̾e nisi illud ꝙͣ fieret iusti

Expanded text:
s. 19: Non possum quidquam facere donec illuc introeas, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per haec verba intelligis eum non posse f
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ dubitand̾ unũquẽꝙ hr̃e angłm.
sibi putatũ. siue płib simul desti¬
nat᷑ at slut uni singularit̾. slec ẽ mirã¬
dũ unũ angłm płib hominib ad c̾to¬
diã deputati oũ uni homini płiũ cͦsto¬
dia deputet᷑. ita ut eoꝵ quisq suũ dica

Expanded text:
non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dica
Abbreviated transcription (Latin):
snͣto d̾oꝯtumelia ẽ patrẽ sibi mnastibi¬
lẽ d̾mẽẽ: t̃ exinascibili dõ. natiuita
unigenita innatultam nugenitã subsi¬
sat Ecte ⁊ hic ilic̃ unigenitã naturam.
ed qr Quõ fint intelligencla pre¬

Expanded text:
nito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam. 8. Quomodo sint intelligenda pr
Abbreviated transcription (Latin):
sit. in qͣ ts sit̃ tũt optuisse ⁊ indirauit.
humanis ostendet᷑ aspectib an ai-¬
głi. qui iã erãt ita mutebant᷑ ut ex
ꝑsona di loquerentut assum̃tes torꝑa¬
lc̃ sp̃em de c̾atura corꝑea. inusũ int̾ni¬
m̃i. sui. aut ip̃m corpꝰ luũ. cui nõ sub¬
bunt᷑ s subdit regunt: mutantes. atꝙ
u̾tentes inp̃ẽs quas uellent accomoda¬
tas atꝙaptas. accõib suis. sd̃m fibi

Expanded text:
sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes cor speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis s
Abbreviated transcription (Latin):
c̾at᷑ai aliqͣ c̃aret᷑ adillud opꝰtm̃ inqua d̾s
hominib apparẽt an angłi auicuͣ erãt
ĩmit̾ent᷑ ut manentes insuis splalib cor¬
ꝑib assum̾ent excorpulenta intĩoꝵ e
coaptatã q aliquã uestẽ mitarẽt inqͥs¬
libit corꝑales fp̃es ueras ꝙͣ incorpꝰ aũpͥũ¬

Expanded text:
a crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illa suba̾. q̃ adeo paͣna fuit. in ortuin
resurrectione tã magna erit. nͥ sui ĩ se mł
Sic̃ costa. de qͣ facta ẽ. muliex. Et sic̃ pͣrs
cuangłiei. Nõ inficiam̃ tñ. qͥn cibi ⁊humo¬
bi tnͣseĩt. tãꝙͣ suꝑilua. ĩ resurrectiõe de

Expanded text:
ergo illa substantia quae adeo parva fuit mortua, in resurrectione tam magna erit, nisi sui in se mSicut costa de qua facta est mulier, et sicut panes evangelici. Non inficiamur tamen quin cibi et humobi transeunt, tanquam superflua in resurrectione de
Abbreviated transcription (Latin):
gignentis aĩa aĩa geniti eẽntialit̾ dedu¬
ci. ab his extimat. Iõꝙ: sic̃ decocrupta ca¬
ne. caro errrupta seminat ᷑ ita ⁊̃ deasa
pecatrice. aĩa peccatris. corruptiõe orig.¬
nali intecta. ab ilł trabi dicit᷑ pec̃e diẽ. i qͦmͦ ost̃¬

Expanded text:
gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Car .i. pp̃pecẽm eorrupta fuit in adã
ad eo ut eũ añ pecem uir. ⁊ulier. sine
incentiuo libidinis: ⁊ cõcupisesitie fer-¬
uore. possẽt cõuenire. eẽt ꝙ thorus inma¬
eulatus. iã pꝰ pecẽm ñ ualeat fĩ carnat co

Expanded text:
ter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibił ubi inc̾at᷑am nisibilẽ muta¬
tata ⁊ uansiensu̾t̾et᷑: ita missus apat᷑
intellig̾et᷑ silius. ut tm̃ missus. ñut ⁊̃
c̃ patre mutensinueniret. sũ uero
sic accepta ẽ forma serui. ut man̾et
inꝯmutabił forma dĩ manifestũ ÷
ꝙ apatre ⁊ filio. nõ apparentib scm̃
sit. ꝗ apparet infilio .i. ab inuisibilipa

Expanded text:
inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in fil
Abbreviated transcription (Latin):
fiat lux. ⁊ fc̃a ẽ lux qr pͥmo agitur
cdet̾atione sp̃uał nature. informis.
pꝰea de formatione eiusdẽ Ratio qͦ
obiat ulis qui dñt angebos c̾atos:
fuisse malos Nõ enĩ potuit c̾ator op
angłi: qñ pͥmo fcĩ sunt. s eabonitate:
quã natura incipiens acceperat. Phatõ

Expanded text:
Fiat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optangeli quando primo facti sunt, sed ea bonitate quam natura incipiens acceperat. 7. Prob
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ bonã sit̾ moyses itoneus: ut benedi.¬
ctionẽ pstet. Etee hic habes. ꝙ nõ solũ sac̃¬
doss omnis in quo xp̃c habitat bñctictõẽ
p̾stat. S alia ÷ henedictio q̃ soł iac̾ctotib
ꝯgruit. alia q̃ a hoib bonis ⁊ nuntt̾ exibe¬
t. demiꝙ ilui sac̃ctotes in quibixp̃c habitat
benedictionis plenitudinẽ tͥbuere dñt.
ñq soli illi transfuncdant gr̾am. ħ qr soli
illi licite ⁊ ddigne id agunt. sse̾ subclitos ma¬
la uita sac̃cotis ledit. si bona faciũt que

Expanded text:
nem bonam, sicut Moyses, idoneus est ut benedictionem praestet. Ecce hic habes, quod non solum sacerdos, sed omnis in quo Christus habitat, benedictionem praestat. Sed alia est benedictio quae solis sacerdotibus congruit, alia quae ab omnibus bonis communiter exhibetur. Denique illi sacerdotes, in quibus Christus habitat, benedictionis plenit soli illi transfundant gratiam, sed quia illi soli licite et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bona faciunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
dam tñ eulpais moddi penitentie s sposit.
cte quo chaodos cantunacenss ep̃c inpe¬
quantitas penirentie. s innocestenda.¬
⁊ q̃amicoꝵ oronib ⁊ elemosinar largici¬
onib pondus penitentie subleuãd̾.
penitentir mod̾ asac̾dote impositũ.

Expanded text:
amen culpis modi poenitentiae sunt impositi. De quo Theodorus Cantuariens. episcopus in Poequantitas poenitentiae, sed innotescenda amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus pondus poenitentiae sublevandum, poenitentiae modum a sacerdote impositum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ocedit: s uetat q̃ scͥpt᷑e ũ repugnant. s
concordant. cũ enĩ tot sunt qui labunt᷑
aut pͥstinã dignitatẽ ex auitoritate de fẽ¬
dant. ⁊ quasi usũ peccandi sibi faciant. re¬
cidenda ÷ spes uta Siu̾o locus ÷ ubi sta
ñ recͣrant: restitui possunt qui peccanit.

Expanded text:
ncedit, sed vetat; quae Scripturae non repugnant, sed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non concurrant, restitui possunt qui peccant.
Abbreviated transcription (Latin):
sic delicta corng̾es ut pꝰmortẽ ñ oporte¬
ar penam tostare. Quedam enĩ pecca mor
caretur. nec tũ statĩ medicat᷑: sanat᷑. laun¬
guet enim tlecturꝰ quip᷑erat moritut᷑.
Quiã inpenitens moritur.: omto morit᷑.

Expanded text:
sic delicta corrigere, ut post mortem non oporteat poenam tolerare. Quaedam autem peccata mortcaretur; nec tamen statim medicatus sanatur. Languet victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
tia holem libat. ⁊ uitam mortio impe¬
trat. ñ sictñ: ut nullã sentiat penam.
nisi forte tauta sit uebem̃tia gemitas
⁊ contͥcionis q̃ suffreiat adcdelictipu¬
nitionẽ licet gͦ difficile ÷: ut tunc fit
nera penitentia qñ tam sera uenit qñtͤ
ciatus m̃braligat ⁊ dolor sensũ oppͥmit.
ut uix homo: aliquid cogitate ualeat.
si iuexttemo hiattiuite aduruit. sanat
⁊ libetat. Multũ sera fuit lactonispenitẽ¬
tia. s ñ fruit sera indulgentia.⁊ acecͥla¬
tro ueniam muissit infine de ornĩ crimi¬
ne: ñ tñ dedit baptiratis peccandi ⁊ ꝑse¬
uetandi auctoritate De his qui penitẽtiã no

Expanded text:
tia, hominem liberat, et vitam mortuo impetrat; non sic tamen ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitus et contritionis, quae sufficiat ad delicti punitionem. Licet ergo sit difficile ut tunc sit vera poenitentia quae tam sera venit, quando cruciatus membra ligat et dolor sensum opprimit, ut vix etsi in extremo vitae hiatu advenit, sanat et liberat. Multum sera fuit latronis poenitentia; sed non fuit sera indulgentia. Sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine, non tamen dedit baptizatis peccandi et perseverandi auctoritatem. 2. De his qui hic poenitentiam no
Abbreviated transcription (Latin):
uoluĩt acciꝑe. penitentiã. ⁊ accipitꝰ mox
teronciliabit᷑. ⁊ hinc nacdit: fateor nobis ñ
illi negamꝰ ꝙ petit. s ñ p̾sumimꝰ qr bñ hĩc
ixit. si securus hinc exiet᷑. ego noscio. pe¬
nitentiã date possumꝰ. securitatẽ u̾oñ.
Nit̃ quid cłico dampnabit᷑. S ne clico libe¬
rabitur. Uis gͦ actubio lib̾ari age penitẽ¬
tia̾ dũ sanꝰes Sisitagis dico tͥ ꝙ se¬

Expanded text:
mox reconciliatur, et hinc vadit, fateor vobis, non illi negamus quod petit; sed non praesumimus quia bene hinc exit. Si securus hinc exierit, ego nescio. Poenitentiam dare possumus, securitatem non. Numquid dico, damnabitur? Sed nec dico liberabitur. Vis ergo dubio liberari? age poenitentiam dum sanus es. Si sic agis, dico tibi quia se
Abbreviated transcription (Latin):
prõptꝰ ÷ iudicare. Iudicans. it. aliũ quie
iuditandus: ⁊tempnat seip̾m. sognoscat
gͥ se ⁊ purgat inse ꝙ alios uicdet sibi offer
soiꝰapidandũ cognoste̾t. Nullus erat sũ
pectõ. Inquo intellgit᷑ omnes reos fuisse.

Expanded text:
. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat se ipsum. Cognoscat igitur se, et purget in se quod alios videt sibi offerrse lapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato: in quo intelligitur, omnes crimine fuisse reos.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Malecticã ⁊ c̾. Quidã retert̃ adherecicoᷤᷤ
qui ab eccłia p̃cisi sũt. ⁊ ad exco̾itatos quo¬
rũ bñdictiones flunt maledictiones.
his quitoꝵ sequunt᷑ errores. Illud u̾o al¬
sac̾dotes expoñt qui absꝙ claue scĩe. ⁊ for¬
ma bone uite p̾sumũt ligare ł solu̾e.s
nullus officio sac̾clotis debet uti: nisi ĩ¬
munis sit abalis queinaliis iucticat ali¬

Expanded text:
am referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. Illud vero alsacerdotes exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; ali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ latõ sahces uos ponitis nom̃ meũ sr
filios istł. ego dñs benedicã eos. ut gr̃a¬
tractitio ꝑminist̾iũ ordinati transfun¬
dat hominib nec uoluntas sac̾dotis ob¬
poscentis Quanta a clignitas sac̾dotał
met ipõ ñ dixit. M c̃eẽt pontifex anuin
tisit ñ tñ possit benedic̾e̾ nisi fuĩt ordi¬
natus ut officii minist̾iũ exhibeat diã
⁊ effectũ tͥbuete benedictioni siħinc e¬

Expanded text:
es: Vos ponite nomen meum super filios Israel, ego Dominus benedicam eos . » Ut gratiam per ministerium ordinati transfundat hominibus, nec voluntas sacerdotis obposcentis. Quanta autem sit dignitas sacerdotalis metipso non dixit, sed cum esset pontifex annti sit, non possit tamen benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥt̃ cs̃. illi soli hñt in hac carne positi
nent. Idẽ exdictis origenis. ħ potestas
solipetro concessa ÷ ⁊ imittatorib petͥ.
slã quic̃ꝙ uestigia petri imitãt᷑ lnt
recte ligandi ⁊ sol. potestatẽ his aliisꝙ
testimoniis nicunt᷑ qui asserunt potes¬

Expanded text:
 27: Illi soli habent in hac carne positi nent. Item ex dictis Origen.: Haec potestas soli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque testimoniis innituntur, qui asserunt potes
Abbreviated transcription (Latin):
maior seniencli datur potestas. Ora¬
tiones quoꝙ eccłie ⁊ benecliction ac
m̾itoꝵ suffragia eis nequaꝗͣ suffra

Expanded text:
saeviendi datur potestas. Orationes quoque Ecclesiae, et benedictionum ac meritorum suffragia, eis nequaquam suffra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. opꝰ enĩ iusticre ex̾cent inpct̃ores. c̃
liant. alia oꝑa. inpeciores exercere
neq̾ũt ⁊ notand̾ ÷ qr quos sacistactio¬
ne penitentis ligant. eo ip̾o apeccĩs so¬
lutos ostenclunt. q ñ imponit᷑ alicui
satisfaitio. penitenti ał. uisi qitẽ sac̾os
u̾e penitetẽ arbitrat᷑ aliiu̾o imponit

Expanded text:
etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum liant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendunt, quia non imponitur alicui satisfactio poenitentialis, nisi quem sacerdos vere poenitentem arbitratur. Aliis vero
Abbreviated transcription (Latin):
spicienda sunt que ex parte boĩs igno¬
rntiã instruunt. ⁊ illuminant. ex par¬
te errãcłi fomitẽ. male intellecta mini¬
strant his ⁊ eniꝰ euictent̾ traditur.
duos inxp̃o eẽ pͥncipales sensus. slue
gemin̾a sapĩam. neq iõ uritas. ⁊ sin¬
gsaritas ꝑsone cliuiclitur. s uextaduã

Expanded text:
spicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividit
Abbreviated transcription (Latin):
nosei factunt pp̃se. Nõ en̾im iste concuꝰ¬
bitꝰ quo u̾tit᷑ ⁊cupiscencie agitur ut im¬
pleatur secus quẽ postulant nuptie.
omnino gͥ ingen̾e suo. nuptie boner.¬
qi tdẽ thori seruant⁊ ꝓł suscipiende
causa cantr̃q sȩxum muicent. ⁊ impi¬
etatem seꝑationis hoerent. Sãtati ⁊̃ cõ¬
cet. Ex his ostendicur ꝙ ꝯiuges qui cã¬

Expanded text:
nosci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nuptiae. Omnino igitur in genere suo nuptiae bon suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam concet. Ex his ostenditur quod conjuges qui ca
Abbreviated transcription (Latin):
retinquẽdtr̃qi ꝓhiberi anobis nõ debet
acciꝑe q inigne positus nest̃ ardere c̃
it̃o ñ amor ꝓc̃ande soboł s uoluptas do
uir qui pꝰ amntionẽ ꝯ iugis lotus aquã
fu̾it ⁊̃ sactã coĩonẽ ualet accipe. c̃tis¬

Expanded text:
hiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas domvir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipe
Abbreviated transcription (Latin):
laa dicens crestite ⁊ multi. cũ iam sñ
carnaliocupistentia ñ posent mister.
Ledꝙ ñ ois cdelecõ carnis pecẽm est.
forte aliquis dicet omnẽ carnis
ꝯcupiscentiã ⁊ dolectationẽ q̃ ⁊ intoi¬
tu malam eẽ. ⁊ pecc̃m q ex pecc̃o ⁊: ⁊ ĩ¬
orcłinata ⁊ nos cdm̃s illam ⁊ cupiscene¬
am semꝑ malã eẽ quia fecla : ⁊ pena

Expanded text:
 jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri. Quod non omnis delectatio carnis peccatum est. Sed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fit cã ꝓł nuptie ñ cogunt si s impe¬
lus ip̃e nuptiał ẽ. ille u̾o qui ultta ne¬
crĩtatẽ ꝓgredit᷑ ñ rõi. s libidini obseq̃r¬
trices s dep̃cattes. decͥ qͥdit̃ ꝯiugale.
÷ castitas eandi. ⁊ reddendi capnał

Expanded text:
is, nuptiae non cogunt fieri, sed impelus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obseqtrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
tã ixcitit. it fieret det̾ior Inalio: qi¬
⁊ incdiabolo qui sua sit in ip̃o. quia
malus ille consensus ꝓuenit ⁊ ita ex
bonis malũ manauit. de hoc aut̃
insequenti plenius tractabimus
c̃origo mali ⁊ inqua re coalestat in¬
ustigabitur an uoluntas precesserit

Expanded text:
causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit
Abbreviated transcription (Latin):
carnatio. S que t̃ illa : lequid
et̃na genitura missio eiꝰ dicenda ÷:
an ttã alia missio querenda ẽ.

Expanded text:
carnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda e
Abbreviated transcription (Latin):
nefĩ ħ uisibilia inquit añquã fierẽt
nõ erant. quomͦ gͦcdõ nota erant. que nõ
erant ⁊ rursus quomͦ ea faceret que sibi
nõ aucteo clicere alio mͦ innotuisse cũ ea
fecisset: quã illo quo ea nouerat hõ fa-¬
sibilia anteꝗͣ fierent. filtã scĩa. erant.
Ex hoc gͥ sensu omnia dnt cẽ indõ ⁊ omne

Expanded text:
ec visibilia, inquit, antequam fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset, quam illo. quo ea nouerat ut facsibilia antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nõ posst fat̾s. nisi ea que rationabilia
sunt ⁊⁊ ea que fifr̾ent rationabilia is¬
sint. uerꝰ ẽstnsus si aut̃ intelligas eũ
nõ posse facere alia rationabilia. ⁊ bo¬
na. nisi ta que uult. ⁊ facit. falsus ẽ in¬

Expanded text:
bilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est in
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ꝙ fac̾ climitt̾e. nec ꝙ dimittit
fac̾e. ⁊ ita nõ potest fac̾e nͣisi ꝙ fat̾. Respõ¬
ũ ẽ. qua fat̾ cuncta que facit. ⁊ di¬
mittit ea : que dimittit. uerũ quid̃
ẽ quia in eo uoluntas ẽ. equissima:
p̃t eam si que fac dimitt̾et. ł que di
te ⁊ cã : alia potuit facere ⁊ ista dimi-¬
it̾e. licet gͦ racio sit penes eũ. qua alia

Expanded text:
facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Eeum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimne et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia
Abbreviated transcription (Latin):
xerant recessent. stbaudientũ ÷ eis cunc
enĩ uiri de mundo recedunt defunguntur.
c̃ ab eoꝵ corcupiscentia iste sealienant. quẽ
sensũ subdieta silitudo declarat ⁊ confirmat.
umuir ⁊ mulier legitune⁊ tancti st̃ con¬
stat alt̾m alt̾o uiuente adalam ũ posse fͣn¬
sire copulam. alioquĩ adult̾iũ ꝯmittit. de quo
mũ illi hñt qui ab eitant adeo. Grauissime
gͥ peccant adult̾ii ⁊ grauit sornicariĩ. s cũc¬
tis his grauiꝰ incestuosi quos omnes transcẽ¬
dunt contra nat᷑am delinquentei uñ au̾s¬

Expanded text:
 recesserint, subaudiendum est eis. Tunc enim eis viri de mundo recedunt et defunguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; quem sensum similitudo subdita declarat et confirmat.um vir et mulier legitime conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo imum illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ex cludantur apenitentia. que indig¬
mittende ad penitentiã que ab incesti copu¬
la discedere noluerõ. quia pꝰteligionis ꝓpositũ¬
site ꝓfessionis redire neglex̃it ⁊ unc ille cui
se coniux̃at eidifunttus ent c̃abenis illicitis
amplexib hec penitus recesserit. t̃ gͥdr̃ eas nõ¬

Expanded text:
 excludantur a poenitentia quae digmitti ad poenitentiam quae ab incesti copula discedere noluerint. Post propositusuae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus illicitis amplexibus haec penitus recesserit. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
bis ⁊ ab omnib sidelib ⁊ aliminib eccłie ⁊ a
cetu ficdeliũ usꝙ ad satisfactiont̃ sunt eli¬
minande. ⁊ carcerib tadende. Ex hiiͣs appa¬
ret uirgines uł uiduas uoto cominentie
astrictas ie fuerint udlate siue nõ. llatẽ¬
nus nnigiũ sortiri posse. Quod uitbelicet de
omnib intelogendũ ⁊ quininentiã uoue¬
tũt. Quod enĩ erãt añ licitũ post notũ fit

Expanded text:
bis et ab omnibus fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est, qui continentiam voverunt. Quod enim ante erat licitum, post
Abbreviated transcription (Latin):
de uiduis⁊ puellis dec̾uit que xp̃o sps̃ua¬
liter nubunt si pꝰea publice nupserint nõ
c̾q uiuente uiro alt̾i nupsenit adultera
habeatiu nec ei agende penitentit licẽ¬
cia cełstirnisi unus de ulis sũit de fũc¬
tus quanto mag̃ de illa tenẽtia: quat᷑o.¬

Expanded text:
de viduis et puellis decrevit, quae Christo spiritualiter nubunt: Si postea publice nupserint, non cumque vivente viro alteri nupserit, adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia conceditur, nisi unus de illis fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã fori Qd̃ originale pecc̃ ẽ culpa aucco¬
tione cõcepti culpã original ẽ nob̃t̃
traximus. Uñ ⁊ uoluntate nrã pec¬
catis implicam᷑. Ecce hins culpã ori¬
ginalẽ: cdic̃ nos trahe. Uñ constat

Expanded text:
 originale peccatum culpa stione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat
Abbreviated transcription (Latin):
meccłiasticis dogmatib scͥptũ ẽ firmis¬
sime tene. ⁊ nullatenus dubites omnẽ
hominẽ. qui ꝑ concubitũ uiri ⁊ mulie¬
ris concipitur. cũ originali peccõ nasci.
tur nisi ꝑ fulẽ. mecdiatoris cdĩ ⁊ hominũ.
hiis aliisꝙ auctontatib euittent᷑ ostẽdr

Expanded text:
eccles. Dogmatibus scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, tur, nisi per fidem mediatoris Dei et hominum. His et aliis auctoritatibus evidenter ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
facit quedã alio modo meliori: quedã
alio mͦ eque bono . quiba etiã minus.
bono fac̾e: quã facit ut tũ modꝰ resera¬

Expanded text:
facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus refera
Abbreviated transcription (Latin):
÷ nñ nos cotidie liberari p̃camut dicen¬
t. malũ ÷ tuenĩ nõ facis malum qmbñ
ut̃s inratione s amalo : illius qui alit̾.
ñ c̃cdit .i. ab infirmitate que aliqũ pt.¬
na t. aliqñ pena ⁊ culpa. ibi ergo dñs ꝓhi

Expanded text:
otidie liberari precamur dicenest, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae aliquando poena est, aliquando poena et culpa. Ibi ergo Domi