comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est qui me tetigit: Negantib aũ om̃ib.
dixit petrꝰ et qm cũ illo erant. Preceptor t᷑¬
be te compͥmũt et affligunt. et tu dicis qͥs
me tetigit: Et dix̾. Tetigit me aliqͥs. Nam
et ego noui uirtutẽ de me exisse. Uidens antẽ¬
mulier qͥa ñ latuit. tremens uerut et ꝓci¬
dit ante pedes illiꝰ et obqͣm causam tenig̾it
eum indicauit coram om̃i ppło: ⁊ quẽ ad¬
modũ confestim sanata sit. At ipse clixit

Expanded text:
tetigit? » Negantibus autem omnibus, dixit Petrus, et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comp imunt et affligunt, et tu dicis quis me tetigit? Et dixit: Tetigit me aliquis. Nam et ego novi virtutem de me exisse. mulier quia non latuit, tremens venit, et procidit ante pedes ejus, et ob quam causam tetigit eum indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata est. Post
Abbreviated transcription (Latin):
extͣ portam cuitatis: ad sepeliendũ dela¬
tum. Sesuscitauit nchilominꝰ sararũ
quatͥduanũ mortuũ iam fetentẽtem in
monum̃to. Qui gͦ om̃s in se credentes ne¬
nerat resuscitare inaĩa: ñ sine causa est
qd̾ tres tantñ mortuos resuscitasse logit᷑
incorꝑe. Trina namq mortuoꝵ refusci¬
tatio uarietatẽ significat peccantĩ: atq
post pcc̃m cdigne penitẽtium. Morit᷑ em̃

Expanded text:
civitatis ad sepeliendum delatum; resuscitavit nihilominus et Lazarum quatriduanum mortuum, jam fetentem in monumento. Qui ergo omnes in se credentes venerat resuscitare in anima, non sine causa est, quod tres tantum mortuos resuscitasse legitur in corpore. Trina namque mortuorum resuscitatio varietatem significat peccantium, atque post peccatum digne poenitentium. Mori
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ a deo dimitti optamꝰ. Qd̃ melius
agnoscimꝰ si suꝑiorẽ dñi ad monatio¬
nem exqua hec si¬
militudo orta est consid̾emus.
Cum enĩ suꝑius p̾ciꝑet dicens. si pecca¬
u̾it uite frat̾ tuus. uade et corripe eum
int̾ te et ip̃m solũ. et cet̾a que secunt᷑.
int̾rogauit eũ petrꝰ dicens. Dñe qͦciẽs
peccabit mine frat̾ m̾s dimittã etus¬
q septies: Ait illi ih̾c. Non dico tibi
usq septies: s usq seꝑtuagies septies.
Exqua int̾rogatione et responsione
hoc di̾cimꝰ qͥa si tociens peccau̾it in nob̃
frat̾ nr̃: quociens humana fragilitas
indie peccare ñ sinit᷑: semꝑ parati eẽ
debemꝰ ad ignoscendũ. S dicit aliquis.
Peccauit inme frat̾ m̃s. dimis ei usq

Expanded text:
nobis a Deo dimitti optamus. Quod melius nobis a Deo dimitti optamus. Quod melius agnoscimus si superiorem Domini admonitionem, ex qua haec similitudo orta est, consideremus. Cum enim superius praeciperet, dicens: « Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum , » et caetera quae sequuntur, interrogavit eum Petrus, dicens: « Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Ait illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies . » Ex qua interrogatione et responsione hoc discimus, quia si toties peccaverit in nobis frater noster, quoties humana fragilitas in die peccare non sinit, semper parati esse debemus ad ignoscendum. Sed dicet aliquis: Peccavit in me frater meus,
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Ille aũ noluit. s abiit et misit
eũ in caicerẽ. donec redd̾et debitũ. Mali
aũ retͥbutio: carc̾is conclusione uel suffo¬
catione designat᷑. I git᷑ carcer in hoc loco:
afflictio qua eũ coarabat intelligitur
Debitũ inscͥpturis peccatũ uocari ex ẽo
intelligimꝰ. qd̃ cotidie tu oratione posci¬
mus dicentes. Dimitte nob debita nr̃a.
Unde in lege p̾cipit᷑. Debitũ debet tͥ. qͥs¬
piam frat̾ tums. Si abstuleris pignꝰ ab
ẽo ante solis occasum pignus restitue.
Om̃is em̃ hõ debitor ẽ. et debitorẽ habet.
Quis em̃ est qui ñ sit debitor cli cũ nul¬
lus sit sine pcc̃o: Et qͥs ẽ qͥ debitore nõ
habeat frẽm suũ insi ille inqũe nemo
peccaiit: Qnͣtum aũ int̾ decem milia
talenta et centũ denarios distat: tan¬
to : maiora sunt que indm̃ cõmittunꝰ
quẽ ea que fr̾s in nob̃ peccant. Ea gͦ be¬
nignitate fr̾ĩb in nob̾ peccantib mi¬
nora dimittere debennis: qua maiora

Expanded text:
sed abiit et misit eum in carcerem, donec redderet debitum. » Mali autem retributio carceris conclusione vel suffocatione designatur. Igitur carcer in hoc loco afflictio, qua eum coarctabat, intelligitur. Debitum in Scripturis peccatum vocari, ex eo intelligimus quod quotidie in oratione poscimus, dicentes: « Dimitte nobis debita nostra . » Unde in lege praecipitur: Debitum debet tibi quispiam frater tuus, si abstuleris « pignus ab eo, ante solis occasum » pignus restitue. Omnis enim homo debitor est et debitorem habet. Quis enim est qui non sit debitor Dei, cum nullus sit sine peccato? Et quis est qui debitorem non habeat fratrem suum, nisi ille in quem nullus peccavit? Quantum autem inter decem millia talenta et centum denarios distat, tanto majora sunt quae in Deum committimus, quam ea quae fratres in nobis peccant. Ea ergo benignitate fratribus in nobis peccantibus minora dimittere debemus, qua majora
Abbreviated transcription (Latin):
Serue male ingrate serue cũ ad unã pe¬
tionẽ om̃e debitũ tͥ dimiserĩ quare ñ con¬
siderasti quia oportuit et te miseierz cõser¬
in tui sic̾ et ego tui misertꝰ sum: Et
iratꝰ dñs eius tradidit eũ tortorib qͦad

Expanded text:
Serve male, ingrate serve, cum ad unam petitionem omne debitum tibi dimiserim, quare non considerasti quia oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? « Et iratus Dominus ejus tradidit eum tortori
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑus liximꝰ qͥ fũb in se peccantib cli¬
mitt̾e ñ unlt: etiam illa pcc̃a q̃ sibi dimiꝰ¬
sa credebat adiundictam ei replicabu¬
tur. Et̃ qͥa ds inspector est cordis signãt᷑
cum abaliis lesi fuerint ore dimitiere
uident᷑: s corde iniurias reseruant. Qd̃
sceo faciuit qͥa alii ab aliis cogunt᷑ ut
dimittãt aut c̾te defendere se p̾ualet. et
is a qͦ lesi sunt uel c̾ce tempꝰ iuncłicandi
aptũ expectant. De qͥb ꝑ ꝓpħam dr̃. Ore
patẽ cum amico suo loquit᷑. et occułte
ponit ei insidias. S isti tales qͣlẽ uindic¬
tam ꝑcipiant: psalmista declarat dicens.
Qui loquunt᷑ pacẽ cũ ꝓximo suo:mala

Expanded text:
us diximus, qui fratribus in se peccantibus dimittere non vult, etiam illa peccata, quae sibi dimissa credebat, ad vindictam ei replicabuntur. Et quia Deus inspector est cordis, signanter cum ab aliis laesi fuerint, ore dimittere videntur, sed corde injurias reservant, quod ideo faciunt, quia ab aliis coguntur ut dimittant: aut certe defendere non se praevalent ab his a quibus laesi sunt, vel certe tempus vindicandi appacem cum amico suo loquitur, et occulte ponit ei insidias. » Sed isti tales, qualem vindictam percipiant, Psalmista declarat, dicens : « Qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala
Abbreviated transcription (Latin):
quillitate iudicas. et cũ magna reu̾en¬
cia disponis nos Tortores qͥb dñs ingͣ¬
qͥb scͥptinu est. Immissiones ꝑ angłos
malos. qͥ grauit̾ a nob̃ exigunt. qd blã¬
de et lemt̾ ꝑ suascrt̃. Ip̃os eñi pccõr torto

Expanded text:
nquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos. » Tortores, quibus ingrquibus scriptum est . « Immissiones per angelos malos: » qui graviter a nobis exigunt quod blande et leniter persuaserunt. Ipsos enim peccator t
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑtin̾e. Omĩa gͦ que fr̾s in nob̃ peccare
possunt duitt̾e nissit. qnͣdo septuagies
septies fr̾ib in nob̾ peccantib indulgere
p̾cepit. Regulã gͦ dimittc̃di in nob̃ ipsis
discamꝰ. ut sic̃ dm̃ post pcc̃m uolumꝰ nob̃¬
muenui ꝓpiciũ. sic in nob̃ peccantib cle¬
mentes et benigni simꝰ: ip̃o saluatore mo¬
nente. Cũ stabitis adorandũ. dittite
si qͥd habetis adu̾sus aliqͤm: ut et pat̾ ur̃¬

Expanded text:
nobis peccare possunt, dimittere jussit, quando septuagies septies fratribus in nobis peccantibus indulgere praecepit. Regulam ergo dimittendi in nobis ipsis discamus, ut sicut Deum post peccatum volumus invenire propitium, sic in nobis peccantibus clementes et benigni simus, ipso Salvatore monente: « Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ gen̾ationes usq ad xp̃m qͥ sine pcc̃o ue¬
nit inguit. Unde bene iscde lucas abaptis¬
mate xp̃i nimierare cepit. quia om̃ia p᷑¬
cata in baptismo absolunt᷑. Qd̾ mmistice
lamech siuns u̾bis ostendit:. qũado nxorib
suis ait. Septuplum ultio dabit᷑ de cam:
de lamech uͦ septuagies septies. Nam qͣn
data est. qͥa uindictam qmͣ ꝓfr̾ib morte ꝓ¬
meruit usq ad septimã gen̾ationẽ in seꝰ¬
ip̃o ꝑtulit. De lamech uͦ septuagies septieᷤᷤ
ultio data est. qͥa septuagrta septẽ aĩe
de femore eiꝰ egresse sunt que dm̃s dilumo
ꝑier̃t. Sꝑitalit̾ uͦ de lamech septnagies
septies ultio data est. qͥa pcc̃m qd̃ primꝰ hõ
peccauit ut diximꝰ ꝑ septuaginta sept̃e ge

Expanded text:
tiones usque ad Christum, qui sine peccato venit, viguit. Unde bene idem Lucas a baptismate Christi numerare coepit, quia omnia peccata in baptismo absolvuntur. Quod mystice Lamech suis verbis ostendit, quando uxoribus suis ait: Septuplum ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Nam quandata est, quia vindictam, quam pro fratris morte promeruit, usque ad generationem in ipso pertulit. De Lamech vero septuagies septies ultio data est, quia septuaginta septem animae de femore ejus egressae sunt, quae omnes diluvio perierunt. Spiritaliter vero de Lamech septuagies septies ultio data est, quia peccatum quod primus homo peccavit, ut diximus, per septuaginta septem ge
Abbreviated transcription (Latin):
nente solet conting̾e lit inueniant᷑ plu¬
res qui ñ solũ inminorib pcc̃is s etiam
in maiorib criminib sunt obligati.
quoꝵ speciem tenet iste de quo subditur.
Et cum cepiss rationẽ pon̾e oblatꝰ est
ei unus qui debebat decem milia talenta.
Talentum inscͥpturis aliqͦciens pcc̃m sig¬
inficat uel pondus siue multituctinem
pcc̃oꝵ sic̃ in zacharia legit᷑. Nidi et ecce
talentũ plumbi portabat᷑. et ꝓiecit illdᷤᷤ
in medium anfore: et dix̃. Hec est impi-¬
etas. Sicut enim talentũ diu̾sis modis
ponderat᷑. sic pccoꝵ species diu̾se sunt. Qͥ
enim homicidiũ. ad ult̾ium saclegium.
et cet̾a his similia ꝑpetrat. quasi decem

Expanded text:
ontingere ut inveniantur plures qui non solum in minoribus peccatis, sed etiam in majoribus criminibus sunt obligati. Quorum speciem tenet iste, de quo subditur: « Et cum coepisset rationem ponere oblatus est ei unus qui debebat ei decem millia talenta. » Talentum in Scripturis aliquoties peccatum significat, vel pondus, sive multitudinem peccatorum, sicut in Zacharia legitur: « Vidi, et ecce talentum plumbi portabatur , » et projecit illum in medio amphorae, et dixit: « Haec est impietas , » sicut enim talentum diversis modis ponderatur, sic peccatorum species diversae sunt. Qui enim homicidium, adulterium, sacrilegium, et caetera his sim
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitẽciam di conu̾tat᷑. Qnͣtum añ¬
dñs misicors erga pcc̃ores conu̾sos existat:
manfestat᷑ cũ subdit᷑. Eꝯisert̾ aũ dñs
serui illius dimisit eũ: et debitũ dimisit
ei. Ec̃ce eni ñ solũ pacienciã qm̃ rogau̾at
muenit: s etiam debiti absolutionẽ acce¬
pit: qͥa diuina clem̃cia semꝑ maiora cõ¬
sueuit p̾stare qmͣ humana fragilitas su¬
at rogare. Nemo gͦ de magratudine
uel multitudine pcc̃oꝵ diffide debr ac de¬
se ip̃o desꝑare: cũ ille qui decẽ milia talen¬
ta debebat. et pacienciã rogabat. ut redde¬
ret om̃ia: a dño impetͣuit. Amat eñi cds pͤ¬
catores post comu̾siouẽ si dignã faciant sa¬
tiffacionẽ: qͥa sicut ip̃e dicit ꝑ ꝓpħ̾am. ñ
uult mortẽ pc̃coris s ut conu̾tat᷑ et uiuat.
Et it̾m. ꝑeccator quac̃q die conu̾sus fu¬

Expanded text:
ad poenitentiam convertatur. Quantum autem misericors Deus erga peccatores conversos existat, manifestatur cum subditur. « Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum, et debitum dimisit ei. » Ecce enim non solum patientiam, quam rogaverat, invenit, sed etiam debiti absolutionem accepit. Quia divina clementia semper majora consuevit praestare, quam humana fragilitas sciat rogare. Nemo ergo de magnitudine vel multitudine peccatorum diffidere debet, ac de ipsa desperare, cum ille qui decem millia talenta debebat, et patientiam rogaret ut redderet omnia a Domino impetravit. Amat enim Deus peccatores post conversionem, si dignam faciant satisfactionem. Quia sicut ipse dicit per prophetam, non vult mortem peccatoris, « sed ut convertatur et vivat . » Et it
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipit imimuitare. Inuenudatione em̃
hoc agit᷑. ut alt̾uis res alt̾ius ad alt̾ius
transeat possessionẽ. Et tuncsꝑitaliter
seruus uenindat᷑ qnͣdo pcc̃or de possessi¬
one ddiaboli ꝑpenitenciã ad possesfionẽ
cõu̾tit᷑ dĩ. Uenundat᷑ quoq uxor et filii
cum caro que pcc̃is fuit subdita: oꝑa et
cogitationes camales inseruitio di im¬
mutat. et que seruiuit inmundicie et
imquitati ad imqͥtatẽ seruiat insticie
inscificationẽ. et ꝓ suꝑbia humilitatẽ.
ꝓ luxͤͣia castitatẽ. ꝓ auaricia diligat lar¬
gitatẽ. Et que ante ꝓcreauerat filios
diaboli male uiuendo: incipiat ꝓcreare
carnẽ intellig̾e posfumꝰ. ꝑ filios uttia et¬
pcc̃a. Uel certe alit̾. Uenundat᷑ seiuus
cum pcc̃ori impenitenti et̾num cõmina-¬
tur supplicium: et declinare amalo et fa¬
cere bonũ ei p̾cipit᷑. Uenundat᷑ quoq
uxor et filii. quando ñ solum aĩe ꝓ pec¬
catis. s etiam carni peccatͥci et̾mis cru¬

Expanded text:
praecipit immutari. In venundatione enim hoc agitur, ut alterius res ad alterius transeat possessionem. Et tunc spiritaliter servus venundatur, quando peccator de possessione diaboli, per poenitentiam ad possessionem convertitur Dei. Venundatur quoque uxor et filii cum caro, quae peccatis fuit subdita, et cogitationes carnales in servitio Dei immutat. Et qui servivit immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, serviat justitiae in sanctificationem, et pro superbia humilitatem, pro luxuria castitatem, pro avaritia diligat largitatem. Et qui antea procreaverat filios diaboli male vivendo. Et per carnem intelligere possumpeccata. Vel certe aliter: venundatur servus, cum peccatori impoenitenti aeternum comminatur supplicium, et declinare a malo, et facere bonum ei praecipitur. Venundantur quoque uxor et filii, quando non solum animae pro peccatis, sed etiam carni peccatrici
Abbreviated transcription (Latin):
tentib. ut sic̃ sua ᷤ a deo dimitti uolunt p̾¬
cata:. ita fr̾ib in sepeccantib clem̃ter ignoᷤᷤ¬
cant. Sunt eni ñ null qͥ cũ dm̃ eiga se
benignũ ẽẽ desiderant: frib duri. asꝑi ⁊
amari existunt. Quoꝵ sumlitudiĩe uidet᷑
iste tenere: de qͦ subdit᷑. Et egressus serans
ille iuenit unũ de conserins suis: qͥ debe¬
bat ei centũ denarios. Et tenens: suffocabat

Expanded text:
ti volunt peccata, ita fratribus in se peccantibus clementer ignoscant. Sunt enim nonnulli qui cum Deum erga se benignum esse desiderant, fratribus duri, asperi et amari existunt. Quorum similitudinem videtur iste tenere, de quo subditur: « Et egressus servus ille, invenit unum de conservis suis, qui debebat ei centum denarios
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. cũ humane gen̾atiois xp̃i orditĩe
descͥbens septuagintã septẽ gen̾ationes
enumerauit. Cum em̃ matheus ab abra¬
hai incipiens usq ad
xp̃m descendendo quadraginta duas ge¬
nerationes enumerass ẽ contͣ lucas axp̃o
ascendendo usq ad pͥmũ hoĩem adan des¬
cribens septuagirita septẽ gen̾ationes emu

Expanded text:
 humanae generationis Christi ordinem describens, septuaginta septem generationes enumeravit. Cum enim Matthaeus ab Abraham incipiens usque ad Christum descendendo, quadraginta duas generationes enumerasset, e contra Lucas a Christo ascendendo usque ad primum hominem Adam describens, septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
humane ignorancie condescen¬
deus frequent̾ suis sc̃is sermonib sum¬
litudines dignatꝰ est adiungese. ut qd̾
ꝑ simplicẽ sermonẽ auditores caꝑe nõ
pot̾ant saltẽ ꝑ ꝑabolas et figuras tene¬
rent. Uude sicut alibi matheus ait. Loqͦ¬
batur ih̾c cum discipłis suis inꝑabolis
et sine ꝑaboł ñ loquebat᷑ eis: ut ad mi¬
pleretur qd̃ ꝑ ꝓpham di᷑. Aꝑiam ĩ ꝑa
bolis os meũ. loquar ꝓpositiones ab ini¬
tio. Qd̃ in hac lectione eũ fecisse cognoᷤᷤ¬
cimus. si diligencius suꝑiora huius eun¬
gelii considercmꝰ. Cum cm̃ p̾ceptũ di¬
mittendi frib in nob̃ peccantib dediss
ne dura hec uid̾ent᷑ ⁊ asꝑa: ad iecit simi¬
litudinẽ de rege qui debitori suo decem
milia talenta ad unani supplicatione
est: de quo scͥptum est. Ecce ueniee cd̾s et
hõ de domo dd̃ qui est rex regum et dn̾s
dominantiũ. et cuiꝰ regi ñ erie finis. bon¬
ius regis serui hoĩes sunt quos ad sibi ser¬

Expanded text:
humanae ignorantiae condescendens, frequenter suis sanctis sermonibus similitudines dignatus est adjungere, ut quod per similitudinem sermonum auditores capere non poterant, saltem per parabolas et figuras tenerent. Unde sicut alibi Matthaeus ait: « Loquebatur Jesus cum discipulis in parabolis, et sine parabolis non loquebatur eis, ut adimplI, » loquar propositiones ab initio. Quod in hac lectione eum fecisse cognovimus, si diligentius superiora hujus Evangelii consideremus. Cum enim praeceptum dimittendi fratribus in nobis peccantibus dedisset, ne dura haec viderentur et aspera, adjecit similitudinem de rege qui debitori suo decem millia talenta ad unam supplicationem istus de quo scriptum est: « Ecce veniet Deus et homo de David qui est rex regum et Dominus dominantium » , et cujus regni non erit finis. Hujus regis servi homines sunt quos ad sibi ser
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum debitũ: finitũ ad u̾brũ ꝓ infinito
tẽpore posuit. qm̃ reꝓbi et̾no supplicio
dampnati sic cotidie debitũ pc̃ci in peba
ex soluent. ut tam̃ penaꝵ cruciatꝰ mim¬
qm eis deficiat. dño alibi dicente. Am̃
endũ qd̃ post umiu̾sale indiciũ uiudic¬
ta pcc̃oꝵ ꝑ acta reꝓbi ueniam conseqfui
nati fuerint: ueniam ñ consequent᷑. Expo¬
nens dñs qd̾ insimilitudine p̃miserat:

Expanded text:
versum debitum. » Finitum adverbium pro infinito tempore posuit, quoniam reprobi aeterno supplicio damnati, sic quotidie debitum peccati in poena exsolvent, ut tamen poenarum cruciatus nunquam eis deficiat, Domino alibi dicente : « Aendum, quod post universale judicium vindicta peccatorum peracta, reprobi veniam consequi nati fuerint, veniam non consequentur. Exponens Dominus quod in similitudinem praemiser
Abbreviated transcription (Latin):
i minist̾ium miss. ꝓpt̾ cos qui hereditatẽ
capiunt salutis. Contͥstati aũ dicuntur.
qͥ a sic̾ gaudent suꝑ bene agentes. sic do¬
lere dicunt᷑ suꝑ male agentes. Siue ałr.
Conserui qͥ hec dño nunciant: doctores
et magr̃ eccłie intelligunt᷑. Qui uiden¬
tes minores amaioribz oppͥmi uel affli¬
gi compaciunt᷑ eis: et dum eis condolẽt
quasi ꝑ affectũ nĩtis omĩa hec dño suo
nũciant. Tunc uocauit illũ dñs sinis:
et ait ilh. Serue neqͣm om̃e debitũ di

Expanded text:
in ministerium missi propter eos qui haereditatem cupiunt salutis . » Contristati autem dicuntur, quia sicut gaudent super bene agentes, sic dolere dicuntur super male agentes. Sive aliter, conservi qui haec domino nuntiant, doctores et magistri Ecclesiae intelliguntur, qui videntes minores a majoribus opprimi vel affligi, compatiuntur eis: et dum eis condolent, quasi per affectum mentis omnia haec Domino nuntiant. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait il
Abbreviated transcription (Latin):
conflictum habemꝰ. Cũmq diuina anc¬
toritate suꝑati tradid̾it eos dñs d̃s ñr
in manus nr̃as si imuen̾inꝰ in numero dis¬
putationũ sententias ad urãm fidẽ robo¬
randam necessatias assumamꝰ eas nob̃
in uxorem. qͥa ut ait salomon. uxor mii
sapĩa est. Ita tam̃ ut pͥus cesanẽ capitiᷤᷤ
euis radamꝰ et sũmitates ungniũ p̾esda¬
et pͣuum et contͣnium est discernamus:
et abitiamꝰ. Siqͥs aũ exhis ad nr̃am
fidem catholicam conu̾ti uoluerit ñ ẽ
repellendus s recipiendus: ita tamẽ
ut lugeat pͥus pr̃em suũ et matrẽ uno
m̃se. so est de pͥstina conu̾satione et he¬
retica p̃uitate in qͣ natus uel mitͥtus
ist penitenciam agat: et anathema¬
tiz et et deluat. Sic om̃is arbor bona
sinctꝰ bonos facit. mala aũ arbor finc¬
tus malos facit. Qd̾ arbores inscͥptĩs
hoĩes significent dñs manifestat: cũ
alibi ait. Aut facite arborẽ bonã et
fiuctũ eiꝰ bonũ: aut facite arborẽ malã

Expanded text:
m habemus. Cumque divina auctoritate superati, tradiderit eos Dominus Deus noster in manus nostras, si invenerimus in numero disputationum sententias ad nostram fidem roborandam necessarias, assumamus eas nobis in uxores, quia, ut ait Salomon: « Uxor viri sapientia est : » ita tamen, ut prius caesariem capitis ejus radamus, et summitates unguium praecidaei pravum et contrarium est, discernamus et abjiciamus. Si quis autem ex his ad nostram fidem catholicam converti voluerit, non est repellendus, sed recipiendus, ita tamen, ut lugeat prius patrem suum et matrem uno mense, id est de pristina conversatione et haeretica pravitate, qua inquinatus vel nutritus est, poenitentiam agat, et anathematizet et diluat. « Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor fructus malos facit. » Quod arbores in Scripturis homines significant, Dominus manifestat cum alibi dicit; « Aut facite arborem bonum, et fructum ejus b
Abbreviated transcription (Latin):
male oꝑantib. qñdo pena p̾dicit᷑ etiam
a bono oꝑe torpentib. Si enĩ in ignem
mittit᷑ qui nudum ñ nestiuit inquem
Nullus gͦ abono oꝑe torpens falsa seci¬
tate se decipiat: qi om̃is arbor q̃ ñ facit

Expanded text:
mala operantibus, quando poena praedicitur etiam a bono opere torpentibus. Si enim in ignem mittitur qui nudum non vestivit, in queNullus ergo a bono opere torpeus, falsa securitate se decipiat; quia omnis arbor quae non facit
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ: qͥa sic̃ ex radice arboris fiuctꝰ
ꝓcedit. et ex ip̃o frnctu cuiꝰ gen̾is uel
saporis sit arbor cognoscit᷑: ita ex in¬
tentione cordis opus ꝓfert᷑. Qua sic̾
dñs dicit. qualis fu̾it intentio tua:
tale erit et opus tuũ. Et ideo bonus
hõ tamdui malos frucł fac̾c ñ po¬
test. qmͣ dni in radice bone intenti¬
onis ꝑscuerat: nͨ malus hõ tã diu
in mala intentione ꝑdurat Iux¬
ta qũe sensum legimĩ et petiũ apłm arm̃o¬
rem utiq bonam malos fuictꝰ fecisse qͣn
do dñm negauit. et ietro cum priis ma¬
la arbor eẽt bonũ fructũ fecit. qnͣdo moy

Expanded text:
dendum, quia sicut ex radice arboris fructus procedit, et ex ipso fructu, cujus generis vel saporis sit cognoscitur, ita ex intentione cordis opus profertur. Et sicut Dominus dicit: Qualis fuerit intentio tua, tale erit et opus tuum. Ideoque bonus homo tandiu malos fructus facere non potestrat; nec malus homo tandiu iu mala intentio perdurat. Juxta quem sensum legimus et Petrum apostolum arborem utique bonam, malos fructus fecisse, quandiu Dominum negavit . Et Jethro, cum prius mala arbor esset, bonum fructum fecit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑ concupiscenciam carnalẽ adult̾ium
et homicidium ꝑpet̾uit. Nabuchodono¬
sor aũ cũ eẽt mala arbor bonĩ fructum
fec̃: qnͣdo dm̃ daniheł intoto orbe adora
bonus si desexuent malũ: et qui uidebat᷑
bonꝰ effici malus. si recessent a bono S
qͥa unus idem q homo rnrino codẽꝙ tẽ¬
pore bonꝰ simul et malus eẽ ñ potest: sic¬
ñ potest arłor bona fructus malos face̾.
neq arłor mała fruclꝰ bonos face. Hasde

Expanded text:
do per concupiscentiam carnalem adulterium et homicidium perpetravit . Nabuchodonosor autem, cum esset mala arbor, bonum fructum fecit, quando Deum Danielis in toto orbe adorarbonus, si deseruerit malum; et qui videbatur bonus, effici malus, si recesserit a bono. Sed quia unus idemque homo, in uno eodemque tempore, bonus simul et malus esse non potest, non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Va
Abbreviated transcription (Latin):
tus malos facit: tale e̾̃ ac si dic̾et. Sit̃
nec spina uuam nec tͥbulus generat
ficum: sic ex radice uitiosa malus
frucdus ꝓcedit. et ex bona intentione
bona oꝑatio nascit᷑. Unde et subdit᷑.
Non potest arbor bona fructꝰ malos
fac̾e: neq arbor mala fructꝰ bonos fa
cere. Cum legimus paulũ apłm ar¬
borẽ utiq bonam finctum malũ fe¬
cisse. quando eccłiam di ꝑsecutꝰ est.
et indam arborẽ malam frnctũ bomĩ
fecisse. qnͣdo dñm cum cet̾is apłis se¬

Expanded text:
r fructus malos facit, » tale est ac si diceret: Sicut nec spina uvam, nec tribulus generat ficum, sic ex radice vitiosa malus fructus procedit, et ex bona intentione bona operatio nascitur. Unde et subditur: « Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mcere, » cum legamus Paulum apostolum arborem utique bonam fructum malum fecisse, quando Ecclesiam Dei persecutus est; et Judam arborem malam fructum bonum fecisse, quando cum caeteris apos
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥi exprimit᷑. salone dicente. The¬
saurꝰ desiderabił: reqͥescit in ore sapi¬
entis. Quasi gͦ uasa aurea et argesit a
auicinis mutuo accipimꝰ. quando ab
herericis et paganis necessarias senten¬
cias uel intorẽ eloquencie ad nr̃am uu¬
litatẽ assumimꝰ. unde in eadem lege:
alibi figuralit̾ p̾cipit̃. Ei egressus fi̾s
ad bellũ contͣ hostes tuos. et tracdid̾it
cos dñs d̾s tuus minanꝰ tuas. captiuos¬

Expanded text:
one dicente: « Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . » Quasi ergo vasa aurea et argentea a vicinis mutuo accipimus, quando ab haereticis et paganis necessarias sententias vel nitorem eloquentiae ad nostram utilitatem assumimus. Unde in eadem lege alibi figuraliter praecipitur: « Si egressus fueris ad bellum contra hostes tuos, et tradiderit eos Dominus Deus tuus in
Abbreviated transcription (Latin):
de spinis uua. neq de tͥbuł ficus: qͥa si
requirt᷑ inheretico fructus caritatis.
spine dissensionis inueniunt᷑. Et in
falso catholico amor celestis: amor ter¬
remis repꝑit᷑. Et̃ si fructꝰ cartatis: fiuc¬
tus libidins intuet᷑. S qmuis spina
uuam ñ gignat. solet tam̃ uitẽ cum
botro sustinere: qr heretici et falsi ca¬
tholici cum in multis mali sint: solẽt
tam̃ q̃dam bona doce. et quedã religi¬
osa ostend̾e. Quid gͦ de talib faciendũ
erit: Numqͥd ꝓpt̾ spinam relinqnen¬
dus est botrus so est ꝓpt̾ mala bona:
Absit. S ut pat̾ angustinus are. sic
cappendus ẽ botrꝰ.: ut tam̃ caueat᷑ spi¬
na. Sic̃ enim ħeticor doctͥna a simpli¬
cib uiris penitꝰ fugienda est: sic a ca¬
tholicis et orthodoxis patͥb qͥ sciunt
discern̾e int̾ ueram et falsam dodii¬
nam mala respuenda sunt: ut bona in
auctoritatẽ eccłiasticam assumat᷑. Qd̾̃
iam dñs in lege figurate ostendit: qnͣdo
egiedientib filis isrł ex egipto p̾cepit

Expanded text:
e de tribulis ficus, quia si requiritur in haeretico fructus charitatis, spinae dissensionis inveniuntur; et si in falso catholico amor coelestis, amor terrenus reperitur; et si fructus castitatis, fructus libidinis intuetur. Sed quamvis spina non gignat, solet tamen vitem cum botro sustinere. Quia haeretici et falsi catholici, cum in multis mali sint, solent tamen quaedam bona docere, et quaedam religiosa ostendere. Quid ergo de talibus faciendum erit? Nunquid propter spinam relinquendus est botrus, id est propter mala bSed ut pater Augustinus ait: Sic carpendus est botrus, ut tamen caveatur spina. Sicut enim haereticorum doctrina a simplicibus viris penitus fugienda est, sic a catholicis et orthodoxis Patribus, qui sciunt discernere inter veram et falsam doctrinam, mala respuenda sunt, ut bona in auctoritate ecclesiastica assumantur. Quod Dominus in lege figurate ostendit, quando egredientibus filiis Israel ex Aegypto , praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
uiro furioso. ne forte discas semittas
eiꝰ. et sumas scandalũ aĩe tue. Hinc
paulus apłs discipłis scͥbit dicens. Si
quis frat̃ nõiatur et est forncator ant
adult̾. ant auar̾ qd̃ est scoloꝵ seruitus:
cum huĩmocdi nec cibũ sumere. S ed
numqͥd semꝑ latent heretici aut falsi
catholici sub ouina pelle possunt abs-¬
condi: Non. Nam qͣlit̾ cognosci ua-¬
leant dñs aꝑit. cũ adningit dicens A
fructib eoꝵ. cognoscetis eos. fuictus
enim afruendo nom̃ accepit: unde ꝑ
fuctum oꝑa signisicant᷑. Si gͦ inter¬
rogas qͥ fint bom fructus incͥib homi¬
nem cognosc̾e possis: apłs paulus ma

Expanded text:
itas ejus, et sumas scandalum animae tuae . » Hinc Paulus discipulis scribit, dicens: « Si quis frater nominatur, et est fornicator aut adulter aut avarus, quod est idolorum servitus, cum hujusmodi nec cibum sumere . » Sed nunquid semper latent haeretici, aut falsi catholici sub ovina pelle, aut semper possunt abscondi? non. Nam qualiter cognosci valeant Dominus aperuit cum adjungit: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Fructus enim a fruendo nomen accepit, unde per fructum opera significantur. Si ergo interrogas qui sunt boni fructus, a quibus hominem c
Abbreviated transcription (Latin):
s ficłi pͣitatẽ. Noli attend̾e in xp̃ianos
solum famã bone opimonis: s fructũ
inqͥre ꝑfecte oꝑationis. Noli altend̾e
lingnam s manum: qr sic̃ ñ laudatur
arbor expulcͥtudine folioꝵ uel florũ.
s ex habundancia frugum: ita qͦq
herenici nel falsi catholici ñ sunt ex si¬
mulatione saudandi s ex fructu bomi
oꝑis. Non ẽ enĩ ut dñs alibi ait arbor
bona faciens fructꝰ malos: neq arborma¬
la faciens fructꝰ bonos. Una queq enim
arbor: ex fructu suo cognoscit᷑. Unde et
subdit᷑. Nũqͥd colligunt de spinis uuas
aut tͥbuł ficus: Sꝑma et tͥbultis arboreᷤᷤ¬

Expanded text:
 fidei puritatem. Noli attendere in Christiano solummodo famam bonae opinionis, sed fructum inquire rectae operationis. Noli attendere linguam, sed manum. Quia sicut non laudatur arbor ex pulchritudine foliorum vel florum, sed ex abundantia frugum, ita quoque haeretici vel falsi catholici, non sunt ex simulatione laudandi, sed ex fructu boni operis. « Non est enim, » ut Dominus alibi ait , « arbor bona faciens fructus malos, neque arbor mala faciens fructus bonos. Unaquaeque arbor ex fructu suo cognoscitur. » Unde et subditur: « Nunquid colligunt de spinis uvas, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio deꝓpeuenit. S et his qͥ
licitum conuigiũ exꝑtus ad dm̃ con¬
u̾titur: eꝓximo uenit. Qui autem
post publica flagitia. post ad ult̾ra fur¬
ta. homicidia. ebrietates. rapinas. ꝑ
mancipat. Delonge uͦ: qui in senectu¬
bum se dat᷑m etiam eis qͥ delonge ue¬
munt. qͥa ñ solum iustos s cnam pͦ¬
catores conu̾sos recipit et amat: sic̃
ip̃e dicit. Non uem uocare iustos. s
pccõres ad penitenciam. Et sicut apłs
ate. ueniens euangelirauit ꝑac̃e his
qͥ erant ꝓpe et his qui longe. Talib
gͦ nec ueniam nec cibum abnegat

Expanded text:
sine dubio de prope venit. Sed et is, qui licito conjugio expertus ad Deum convertitur, ex proximo venit. Qui autem post publica flagitia, adulteria, furta, homicida, ebrietates, rapinas, pemancipat: de longe vero, qui in senectubum se daturum etiam his, qui de longe veniunt, quia non solum justos, sed etiam peccatores conversos recipit et amat, sicut et ipse ait: « Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . » Et Apostolus ait: « Veniens evangelizavit pacem his qui erant prope, et his qui longe . » Talibus ergo nec veniam, nec cibum abnegat
Abbreviated transcription (Latin):
stis. Sic̃ gͦ spine et tribuli intractabi¬
les sunt: ita heretici et falsi catholici
amari ⁊ aculeati ꝓximis inueniun¬
tur. Et ideo illoꝵ falsa doctͥna. et isto¬
rum praua exempla fugienda sunt.
qi sic̃ ait salomon. qͥ tengenit picẽ:
inqͥnabit᷑ ab ea. Et qui dissipat sepẽ:

Expanded text:
Sicut ergo spina et tribulus intractabiles sunt, ita haeretici et falsi catholici amari et aculeati proximis inveniuntur: et ideo illorum falsa doctrina, et istorum prava exempla fugienda sunt, quia sicut ait Salomon: « Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea; et qui dissi
Abbreviated transcription (Latin):
unde et pungunt. Tales gͦ lupis ra¬
pacib comꝑant᷑: quia cum extͥius
lingua blandiant᷑. int̾nis ammo se¬
uiunt: qͥa sic̃ lupus gregem disꝑgit.
dilamat atq dilacerat. ita qͦq et here¬
tici uenenosum ammũ habentes. nĩ¬
tes simplicium dilamare atq dilace
rare ñ cessant. Et quos in oculto de¬
ciꝑe ñ possunt: publice in secunt᷑. Et
sceo se bonos ẽẽ simulant. ut simpli¬
cium animos ad suam heresim raꝑe
possint: uel certe eoꝵ substancias qͣsi
boni magistri acciꝑe. qd̾ paulus apłs

Expanded text:
atizant, unde et pungunt. Tales ergo lupis raatizant, unde et pungunt. Tales ergo lupis rapacibus comparantur, quia cum exterius lingua blandiantur, interius animo saeviunt. Quia sicut lupus gregem dispergit, dilaniat atque dilacerat, ita et haeretici venenosum animum habentes, mentes simplicium dilaniare non cessant. Et quos in occulto decipere non possunt, publice insequuntur. Et ideo se bonos esse simulant, ut simplicium animos ad suam haeresim rapere possint, vel certe eorum substantias quasi boni magistri accipere. Quod Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
inuestim̃tis ouium. intͥnsecus autẽ
sunt lupi rapaces. Qd̃ specialit̾ de he¬
reticis intelligendũ est: qui falsi ꝓ¬
phete sunt. dum de substancia diu¬
nitatis et humanitatis multa men¬
tiunt᷑. scͥpiuras sacͣs que dnumtꝰ in¬
spirate sunt ad suũ sensum ꝑtrahe¬
re cupientes. Ut enim simpliciũ fr̃m
corda faciltus deciꝑe possint. qͣsi omũ
uestim̃tis se induunt. dum catholi¬
coꝵ patrũ sentẽcias sue doctͥne int̾se¬
runt. Sciunt enim qͥa si semꝑ mala
dic̾ent cicius cogniti cauerent᷑: et idõ
mala bons miscent. ut dum libent̾
audit᷑. id qd̾ uerũ est ñ facile discerira¬
tur hoc qd̾ falsũ est. Morem uencsicoꝵ
sernantes qͥ dum cuilibet uenenũ
porrigere uolunt: ora calicis melle li¬
munt: ut dum gustat᷑ io qd̾ dulce e̾
absep ret̾ctatione ꝑueni̾t᷑ ad id qd̾ mor¬
tiferũ est. ad similitudinẽ fcorpio¬
nũ aculeos in caudis gestantes. qm̃
heretici inpͥmis u̾bis bona ostencẽt:

Expanded text:
in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Quod specialiter de haereticis intelligendum est, qui falsi prophetae sunt, dum de substantia divinitatis et humanitatis multa mentiuntur, Scripturas sacras, quae divinitus inspiratae sunt, ad suum sensum pertrahere cupientes. Ut enim simplicium fratrum corda facilius decipere possint, quasi ovium vestimentis se induunt, dum catholicorum Patrum sententias suae doctrinae interserunt. Sciunt enim quia si semper mala dicerent, citius cogniti caverentur. Et ideo bona malis miscent, ut dum libenter auditur id quod verum est, non facile discernatur hoc quod falsum est: morem veneficorum servantes, qui dum cuilibet venenum porrigere volunt, ora calicis melle liniunt, ut dum gustatur id quod dulce est, absque retractione perveniatur ad id quod mortiferum est: ad similitudinem scorpionum aculeos in caudis gestantes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudiñe atq iusticiam quib ni¬
chil est utilius inuita hoĩs habeamꝰ.
Qͥa enini quadratis lapis ñ fluctuat.
s inqmͣcũq partẽ u̾sus fuerit eqͣlit̾
iacet. recte qͣternario numero cons¬
cia scõꝵ designat᷑. qui ñ circunferunt᷑
om̃i uento doctͥne. s ut firmi lapideᷤᷤ
siue inꝓsꝑis siue inadu̾sis in bonis
actib et fide constantissime ꝑseue¬
rant considerantes illud qd̃ dñs
ait. Qui ꝑseuerai̾nt ursq infinem¬
hic saluus erit. Siue qͥa et fidẽ be¬
ne credench. et constanciam recte ni¬
cimus: recte uiͦii milia hominũ de
septem panib refecta fuisse memo¬
rant᷑. Non enim alit̾ cred̾e aut iu¬
uocent. Unde ioħes in apocalipsi uiͬi.¬

Expanded text:
rtitudinem atque justitiam, quibus nihil est utilius in vita hominis, habeamus. Quia enim quadratus lapis non fluctuat, sed in quamcunque partem versus fuerit, aequaliter jacet, recte quaternario numero constantia sanctorum designatur, qui non circumferuntur omni vento doctrinae, sed ut firmi lapides, sive in prosperis, sive in adversis, in bonis actibus et in fide constantissime perseverant, considerantes illud quod Dominus ait: « Qui perseveraverit usqerit . » Sive, quia et fidem bene credendi, et constantiam recte vicimus, recte quatuor millia hominum de septem panibus refecta fuisse memorantur. Non enim aliter credere aut vidocent. Unde Jo
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliqnͣdo desinet fac̾e ftucdtũ. Quasi
autẽ cum iunco palma in sporta con¬
texit᷑: quando idem uiri sc̃i contͣ car¬
nis uitia et cogitationĩ sꝑitale bel¬
lum suscipiunt. scientes qr caro con¬

Expanded text:
e fructum . » Quasi autem cum junco palma in sporta contexitur, quando iidem sancti viri contra carnis vitia et cogitationum spiritale bellum suscipiunt, scientes quia caro con
Abbreviated transcription (Latin):
discessum meũ intrabunt in uos¬
tes gregi. Et ex uob̾ ip̃is consingent
ducant discipłos post se: Hos etram¬
in medio lupoꝵ. Estote gͦ puidentes
sit̾ seipentes: et simplices sic̾ colũbe:

Expanded text:
discessionem meam intrabunt tes gregi, et ex uobis ipsis exsurgent ducant discipin medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columb
Abbreviated transcription (Latin):
reficiunt᷑. Quat̾nariꝰ et em̃ numerꝰ
ꝑfectꝰ est: et in suis partib diuisus.
ꝑfectionẽ obtinet. Diuidit᷑ enĩ in u¬
num: duob uel tͥb. Unũ namq ad
dm ꝑtinet. quia unus dñs una fideᷤ.
unũ baptisma: unꝰ ds et pat̾ om̃iũ.

Expanded text:
Quaternarius enim numerus perfectus est, et in suis partibus divisus, perfectionem obtinet. Dividitur enim in unum, duobus et tribus. Unum namque ad Deum pertinet, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
candelabra aurea. et septẽ cornua
agni. Unde ⁊ ⁊acharias ait. In lapide
uno: septẽ ocłi st̃. Recte aũ ꝑ septẽ
sportas p̾cordia scõꝵ significant᷑: qui
ficłi in marrescibilẽ seiuant. et tela ne¬
qͥssimi ignea sꝑitalib armis extin¬
dunt. Sporta cm̃: ex iunco et palma
contexit᷑. Et iuncus qͥdem: iuxta hu¬
morẽ aqͤ nasci consueuit. Palma uͦ
dicta est. qͣsi pacis alma: que uictce
solebat ornare manũ. Sc̃ĩ uiri gͦ qͣsi
iuncus iuxta aqͣm uirescunt. quãdo
meditatiom sacͤ scͥpture infistunt
ne a fide ⁊ bonis actib aresce̾ possit:
de qͥb scͥptum est. Benedictꝰ uir qui
confidit in dño: et erit dñs fiducia eĩ.

Expanded text:
candelabra aurea, et septem cornua candelabra aurea, et septem cornua agni. Unde Zacharias propheta ait: « In lapide uno septem oculi sunt . » Recte autem septem sportas praecordia sanctorum significantur, qui fidei immarcessibilem servant, et tela nequissimi ignea spiritalibus armis exstindunt. Sporta enim ex junco et palma contexitur, et juncus quidem juxta humorem aquae nasci consuevit, palma vero dicta est quasi pacis alma, quae victricem solebat ornare manum. Sancti ergo viri, quasi juncus juxta aquam virescunt, quando meditationi sacrae Scripturae insistunt, ne a fide et bonis actibus arescere possint, de quibus scriptum est: « Benedictus vir qui confidit in Domino, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
racłm augm̃itatũ est. Magnũ enim
eẽt miracłm si de septẽ panib qͣtnor
milib hoĩm saciatis nichil fuꝑ ẽẽt.
s creuit signũ. auxit admirationẽ
Non solũ enĩ de septẽ panib uiiͦiͦ mi¬
lia hominũ saciata sc̃. s etiam defrag¬
m̃tis iuxta nimerũ ꝑunũ septẽ spor¬
te replete sunt. Qd̃ gͦ turba ñ capit
apłi in sportis sustollunt: qͥa obs¬
curiores sentencias sacͤ scͥpte quas
simpliciores caꝑe necͤant magr̃i et
doctores eccłie in ꝓpͥis pectorib recõ¬
dete debent: ut temꝑ doctrine uni¬
cinq ꝑsone cibũ sꝑitalem tͥbuere
possint qr turpe est eꝯ tempore dis¬
cere: quando qͥs debet doce̾ s sunt
et prisdens qũe constituit dñs su¬
pra familiã suam: ut det illis intẽꝑe
t̾tici mensurã. Pulchre in illa que ex
quinq panib facta est duodecim
buit. In ista aũ iuxta nuimerũ panũ
septẽ sporte sustollunt᷑: qr iohes sep¬
tem eccł̃ias enumerat. necñ et septẽ

Expanded text:
raculum augmentatum est. Magnum enim esset miraculum, si de septem panibus, quatuor millibus hominum satiatis, nihil superesset. Sed crevit signum, auxit admirationem. Non solum enim de septem panibus quatuor millia hominum satiata sunt, sed etiam de fragmentis, juxta numerum panum, septem sportae repletae sunt. Quod ergo turba non capit, apostoli in sportis sustollunt: quia obscuriores sententias sacrae Scripturae, quas simplices capere nequeunt, magistri et doctores Ecclesiae in propriis pectoribus recondere debent, ut tempore doctrinae unicuique personae cibum spiritalem tribuere possint: quia turpe est eo tempore discere, quando quis debet docere; et sint et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram . » Pulchre in illa, quae ex quinque panibus facta est, duodecim buit. In ista autem, juxta numerum panum, septem sportae sustolluntur: quia Eccletem ecclesias enumerat, necnon et septem
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib bonis oꝑib dm̃ a nob̾ eẽ
glorificandũ. Et habebant pisciculos
pancosꝰ et ip̃os benedixit ⁊ iussit ap¬
pom ꝑ pisciculos quos benedixtt :¬
apposuit turbe. scõꝵ imitabił conu̾¬
satio designat᷑. qͥ ñ solum more pis¬
cium saltus suꝑ aquas dare consue¬
uerunt contempnentes t̾ram et a¬
mantes celum. s etiam int̾ fincdus
uariaꝵ ꝑsecutionũ sꝑitalit̾ crescũt.
et ꝓficiunt: dicentes cũ apło. Et si ex

Expanded text:
m a nobis esse glorificandum. « Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. » Per pisciculos, quos benedixit et apposuit turbae, sanctorum imitabilis conversatio designatur, qui non solum more piscium saltus super aquas dare consueverunt, contemnentes terram et amantes coelum, sed etiam inter fluctus variarum persecutionum spiritualiter crescunt et proficiunt, dicentes cum
Abbreviated transcription (Latin):
bit eum sp̃c timoris dm̃. Fregit autẽ
alus sermonẽ sciencie. alus genera lin
guarum. alis int̾pretationẽ sermo¬
nũ: aliis discretionẽ sp̃uum. Siue
decdit septẽ panes discipłis ut appone¬
rent turbe. quando post resurredio¬
ne apparens illis insufflauit et dix
eis. Accipite sp̃m sc̃m: quoꝵ. remiseri¬

Expanded text:
itus timoris Domini . » Fregit autem ns sermonem sapientiae, aliis sermon aliis interpretationem sermonum, aliis discretionem spirituum. Sive dedit septem panes discipulis ut apponerent turbae, quando post resurrectionem apparens illis, insufflavit et dixit eis: « Accipite Spiritum sanctum. Quorum remiseri
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sic̾ ip̃e alibi ait. nisi qͥs renunci¬
patrẽ et matrẽ. uxorẽ liberos. fres et
sorores. seruos et ancillas ⁊ agros: nõ
turba sup̃ t̾ram discumbit: cum fide¬
lium amme sue fragilitatis memoreᷤᷤ
t̾ram seuigit̾. et puluerẽ ẽẽ confiderãt:

Expanded text:
ait: « Nisi quis renuntipatrem, matrem, uxorem, liberos, fratres et sorores, servos et ancillas, et agros proturba super terram discubuit, cum fidelium animae suae fragilitatis memores, terram se jugiter et
Abbreviated transcription (Latin):
neralit̾ om̃s discipłi dicunt.. Uide
istos pot̾it qͥs hic sat᷑are panib in
solitudine: Quanto gͦ discipulis
difficilior res uisa est: tanto magis
miradm dm̃ cdarescit. Fragilitate qͥp¬

Expanded text:
eraliter omnes discipuli dicunt: « Unde poterit istos quis hic saturare panibus in solitudine? » Quanto ergo discipulis difficilior res visa est, tanto magis miraculum Domini clarescit. Fragilitate quip
Abbreviated transcription (Latin):
neant inuob̾ fides. spes. caritas. tria hec:
maior autẽ his est caritas. Et si cdimi¬
sero eos ieiunos in domũ suam: defi¬
cient inuia. Domus electoꝵ ꝓpͥe ce¬
lestis est patͥa. De qua alibi dñs ait.
In domo patͥs mei mansiones multe
sunt. Ad quã ardentissimo amore
ꝑuenire obtabat ille qui dicebat.
Unam pecii a dño hanc reqͥram: ut
in habite in domo dñi om̃ib dieb
uite mee. Uia aũ p̾sens est uita. Qm̃¬
ad pr̃am ꝑuenimꝰ. Non uult ergo
dñs turbam ieuinam dimitt̾e ne
deficiat in uia. qr electi ne inp̾senti
uita a bono oꝑe cessent pabulo u̾bi
cłi pascendi sunt: qm̃ sic̃ deficit corpꝰ
sine cibo. ita anima line cłi u̾bo. Qͦ
cibo refici desiderabat ille qui dicebat.
Dñs pascit me et nichil mͥ deerit. in lo¬
co paschue ibi me collocauit. Qd̃ añ¬
uenerunt. Si adutrũq ppłm referre
quia legis noticiam et cl̃i cogntuionẽ
habuit. De longe aũ gentił uenit. qnͣ¬
do post idoloꝵ cultam ad d̃i cogntti¬

Expanded text:
s, tria haec: major autem his est charitas . » « Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. » Domus electorum proprie coelestis est patria, de qua Dominus ait: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Ad quam ardentissimo amore pervenire optabat ille, qui dicebat: « Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabns est vita. Quaad patriam pervenimus. Non vult ergo Dominus turbam jejunam dimittere, ne dificiant in via: quia electi ne in praesenti vita a bono opere cessent, pabulo verbi Dei pascendi sunt: quia sicut deficit corpus sine cibo, ita anima sine verbo Dei. Quo cibo refici desiderabat ille, qui dicebat: « Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit» Si ad utrumque populum referre quia legis notitiam et Dei cognitionem habuit: de longe autem gentilis venit, quando post idolorum culturam ad Dei cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
iohe apło monente qͥ ait. Si qͥs ue¬
nit aduos ⁊ hanc doctͥnani ñ affert
nolite reçiꝑe eñ in domo. nec aue ez
dix̾itis. Si qͥs dixit ei aue: cõmuni¬
cat oꝑib islius indignis. Hinc et
apłs ad timotheũ scͥbit dicens. Here¬
ticũ hoĩem post pͥmã et scd̾am correp¬
tionẽ deuita: sciens qͥa ꝑu̾sus est hu¬
ius mocdi. Hꝯuic conuenire potest il¬
lud maronis. Qui legitis flores ⁊ hu¬
minas. cencia fraga. frigidus opu¬
er fugite hic latet anguis in herba.
Arit̾. lupi rapaces falsi catholici intel¬
ligunt᷑ qui confitent᷑ se nosse dm̃:
factis aũ illum negant. Qui dũ ha-¬
bitum xp̃ianitatis assumũt. qͣsi o¬
uinis pellib induti apparent. Be¬
ne autẽ lupis rapacib cõꝑantur.
qr dum carnalit᷑ uiuint aliqñdo
alios suo malo exemplo ad malum
ꝑtrahunt: aliquando alioꝵ substan¬
cias more lupoꝵ diripiunt. De qͣsibus
mane. Tales gͦ dñs iubet cauere: qͥa
sic̾ bonoꝵ consortiũ multũ adiuuat.

Expanded text:
o admonente, qui ait: « Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domo, nec Ave ei dixeritis. Si quis dixerit ei Ave, communicat operibus illius indignis . » Hinc et Apostolus ad Titum scribit, dicens: « Haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita, sciens quia perversus est hujusmodi . » Huic convenire potest illud Maronis : Qui legitis flores, et humi nascentia fraga, Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. Aliter: Lupi rapaces, falsi catholici intelliguntur, qui confitentur se nosse Deum, factis autem illum negant. Qui dum habitum Christianitatis assumunt, quasi ovinis pellibus induti apparent. Bene autem lupis rapacibus comparantur, quia dum carnaliter vivunt, aliquando alios suo malo exemplo ad malum pertrahunt, aliquando aliorum substantias more luporum diripiunt, de qualibusmane . » Tales ergo Dominus jubet cavere, quia sicut bonorum consortium multum adjuvat,
Abbreviated transcription (Latin):
dem ẽẽ lectionẽ ubi alii eulangeliste
de qͥnq panib quinq milia hominũ
saciata fuisse ieferunt: qr ibi discipuli
dñm cõmonent ut dimittat turbas
emere que sibi necessaria sunt: hic aũ
dñs supra turbam esurientẽ misccł̃ia
fuisse memorant᷑. Ibi ordeacei hic cu¬
uis gen̾is annone fu̾int nos declara-¬
tur. Ibi quinc milia hominũ de qͥnq
panib saciata sunt: Hic de septẽ pani¬
bus quatuor milia refecta. Ibi supra
fenim discubuerunt: hic suꝑ t̾ram.
Unde ibi ꝑturbam que ex quinq pa-¬
nib saciata est. ppłs sub lege uet̾is te¬
stamenti positꝰ est designatꝰ. qͥ qͥnq
libros moysi ad suã eruditionẽ ac¬
cepit. Hoic autẽ ꝑ turbam que ex
sept̾e panib reficit᷑. multitudo fide¬
tidie pascitur designatur. Hanc
turbam ysaias in sp̃u a dño pascen¬
dam p̾uiderat cum dicebat. Nemẽt
ad eum om̃s q̾s et ibunt ppłi multi
et dicent.Domus iacob: uenrte et

Expanded text:
evangelistae de quinque panibus quinque millia hominum satiata fuisse referunt: quia ibi discipuli Dominum commonent, ut dimittat turbas emere quae sibi necessaria sunt, hic autem Dominus supra turbam esurientem misericordfuisse memorantur: ibi hordeacei, hic cujus generis annonae fuerint, non declaratur: ibi quinque millia hominum de quinque panibus satiati sunt, hic de septem panibus quatuor millia refecta: ibi supra fenum discubuerunt, hic super terram. Unde ibi per turbam, quae ex quinque panibus satiata est, populus sub lege Veteris Testamenti positus esse designatur, qui quinque libros Moysi ad suam eruditionem accepit: hic autem per turbam, quae ex septem panibus reficitur, multitudo homtidie pascitur, designatur. Hanc turbam Isaias in spiritu a Domino pascendam praeviderat, cum dicebat: « Venient ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Domus Jacob, venite, et