comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paueris. s obsecra ut patrẽ: iuuenes ut fr̃es. Iu¬
uenilia desideria fuge. sectare uͦ isticiam. Senes
sobrii sint: pudici. prudentes. sant in fide. dilectio¬
ne ⁊ pacientia. Nolite pueri esfici sensib. s ma¬
licia paruult estote: sensib aut̃ ꝑfecti. Salo

Expanded text:
paveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres . Juvenilia autem desideria fuge . Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti esto
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ne paueas repentinos t̾rores.et iuruentes
t̾ potentias impioꝵ: dñs eñi erit in latẽ tico et
custodiet pedem tuũ ne capiaris. Eruditꝰ ĩ libro
opꝰ oratio. Absq noticia creatoris sut homo pecꝰ
est ¶regoriꝰ dix̃. Ds qui in ꝑfectoꝵ desideria.
dignant̾ infłamat: hec quandoq ad ꝑfectionẽ toborat.
¶ysidorus diẽ. In omĩ oꝑe tuo: dei auxilĩ posce. osep¬
hus dixit. Necesse est ad eẽ diuiũ: ubi humanũ

Expanded text:
 terrore, ad irruentes tibi potentias impiorum . Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris . Eruditus in verbo opus operatio. Absque notitia Creatoris sui homo pecus est. GREGORIUS. Deus qui imperfectorum desideria dignatur inflammare, eos quandoque ad imperfectionem roborat. ISIDORUS. In omni opere tuo Dei auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum
Abbreviated transcription (Latin):
silium: et erit uita anime tue. ⁊ grã faucib tuis.
uia stulti recta in ocłis eiꝰ: qui aut̃ sapiens est
audit consilia. Qui aut̃ iniunt pacis cansilia:
sequet᷑ eos gaudium. Qui aut̃ agunt cuncta
cũ consilio: regunt᷑ sapĩa. Astutus agit omĩa
cũ ꝯsilio. Dissipant᷑ cogitationes uͥ nõ est cõsili¬
um: ubi uͦ plures sunt ꝯsilia. Sic̃ a qͣ ꝓfunda.¬

Expanded text:
icium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirma
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾̃m uirtutem titam cauete apximo tuo: et cũ
sapientibus et prudentibus tracta. Non credas
inimico tuo in et̾nũ sic̃ enĩ eram̃tũ exuginabit
malicia illiꝰ. In labiis suis in duloat᷑ miicus:
et in corde suo in sidiat᷑. ut sibu̾tat te infoue¬
am. In ocłis tuis lacrinat᷑ inimicꝰ: et qͣst ad

Expanded text:
Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimicus, et in corde suo insidiatur, ut subvertat te in foveam . In oculis tuis lacrymatur inimicus, et quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯfundã. a facie illiꝰ nõ me abscondã. ⁊ si ma¬
la mͥ̾ obuenerint: ꝑ illũ sustinebo. Beatꝰ qͥ nr¬
uenit amicũ uerum. Qui denudat archana
amici ꝑdit fidem: et nõ inueniet amicutu
ad animã siam. Deniedare aut amici mistertã:
despacio est anime. Cũ amico tuo confirma
u̾bũ: et fidelit̾ age cũ illo: et in omi temꝑe iti¬
itenies qd̾ tͥ necessariũ est. Elst amicꝰ solo uoĩe¬

Expanded text:
cie illius non te abscondas: et si mala tibi obvenerint per illum, sustine . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amic
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Qui amicũ fidelem ꝑdiderit: tuno sentit qũa¬
tum bom habuerit: postꝙͣ habere desierit. Meliꝰ
est iuimicicias hominũ infideliũ subbire ꝑpetu¬
as : qmͣ dm̃ offensũ amiciciis noxiis ꝓuocare. Si ce¬
ciderit inimicꝰ tuus noli gratulari. Non leteris sr̃
inimici int̾itu ne sr̃ueniant inte similia. Qui
enĩ gaudet in inimici casu: cito incidet in illũ.¬

Expanded text:
tis. Qui amicum fidelem perdiderit, tunc sentit quid boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimici casu, cito incidit in illum.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit thesaurum. Amico fideli: nulla est cõꝑatõ.
Amicꝰ fidelis. medicamentũ uite et in mortalita¬
tis. Qui metuũt dñm: inueniũt anut̃ fidelem.
Ne derelitiqͣs amicũ antiqũũ: nouus eñi nõ erit
similis illi. Uinũ nouũ. anueꝰ nouus: ueterascet.
et cũ suauitate bibes illud. Non hõiem iudicas¬
agnoscit  in bonis amicꝰ: et nõ abscondit᷑ in ma¬
lis inimicꝰ. Amico et inimico: noli enarrare
sensũ tuũ: et si est tibi delictũ noli nudare: au¬
diet enĩ te et custodiet re ⁊ qͣsi defendẽs pecca¬
tum odiet te. Audisti u̾bum adu̾sus ꝓximum
tuũ: cum moriat ᷑ in te fidens qm̃ nõ te dirũpet.
Corripe amic̃ ne forte nõ intellexerit. ⁊ dicat si
feci: aut si fuerit. ne tt̾tm addat facere Qui
conuiciat amicũ: dissoluit amiciciã. Ad amiẽ
etiam si ꝓduxerit gladiũ ne desꝑes: et si hre

Expanded text:
venit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio venit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Domne derelinquas amicum antiquum, nouus enim non erit similis illi. uinum nouum amicus nouus, ueterascet et cum suauitate bibes illud. et idagnoscitur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custodiet te; et quasi defendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non desperes: est e
Abbreviated transcription (Latin):
de et reu̾tere.⁊ tras dabo tͥ cũ statim possis dare.
Ne moliaris amico tuo malũ: cũ ilłe in te ha¬
beat fiduciam. Qui despicit amicũ suũ: nt di¬
gens corde esti Amici diuitũ młti. Causã tuam
tracta cũ amico tuo: et secretumt extraneo ne
reueles. Sicut qui mittit lanceas et sagittas
ĩ mortẽ: sic itir qui fraudident̾ nocet amico
suo. Noli fieri ꝓ amico inimitꝰ ꝓxito. Lħs¬
faiꝰ sẏrach dix̃. Uerbũ dulce młtiplicat amicos.
et mitigat inimicos. Se possides amicũ. in tẽp̃tã¬
tione posside eum: et nõ facile credas illi. Esst
eñi anucus scłm tempꝰ suum: et nõ permanelit
in die tͥbidationis. Est amioꝰ. qui regredit᷑
ad inimiciciam. Est ait̃ amicꝰ sociꝰ mense: et
nõ permanebit in die necessitatis. Amicꝰ si ꝑ¬
manserit tͥ firmus. erit tͥ quasi coeqͣus: et
in domesticis tuis fidelit̾ aget. Ab amicis tuis
adtende: et ab inimicis tuis seꝑare. Amicus
fidelis ꝓtectio fortis: qui aut̃ inuenit illũ. in¬

Expanded text:
tere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam . Qui despicit amicum suum, indigens corde est . Amici divitum multi. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est amicus qui egreditur ad amicitiam. Est autem amicus socius mensae, qui non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi aequalis, et in domesticis tuis fideliter aget . Ab amicis tuis attende, et ab inimicis tuis separare. Amicus fidelis, protectio fortis . Qui autem invenit illum, in
Abbreviated transcription (Latin):
lectionibus diuinis: ꝑ abñt enũ tͥ m̃sã spiri¬
talem. Iheronimꝰ dix̃. Qui assidite insistit lec¬
tiont. itip̃senti quidẽ laborat: s past ea gratu¬
lat ͦ. cũ ceꝑit de amaris semintb łitterarũ dulces
fructus carꝑe. Prudõs lecdor caue semꝑ suꝑsticio¬
sam in telligentiam: ut̃ nõ ad tutt sensũ at
temꝑes scriptimsĩs seripture iungas sensũ
tuũ : ut ititelligas quid seqͣs. Itla studeamꝰ

Expanded text:
sam spiritualem. HIERONYMUS. Qui assidue instat lectioni, in praesenti quidem laborat, sed postea gratulabitur, cum coeperit. De amaris seminibus litterarum dulces fructus cape. Prudens lector cavet semper superstitiosam intellitemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra
Abbreviated transcription (Latin):
gunt lectionis studiũ: et qd̾ legendo saue po¬
uis sensus hebutudo sit: freqũes tam̃ lectio in deł¬
lectum ad hibet Sicut qui taidꝰ est ad caprenõ.
pro intentione uero boni studii premiũ recepe
ita qui prestitum sibi adeo ingeniũ intelłi¬
tie negligit. condẽpnationis reus existit : qͥa
donũ qd̾ accepit despicit. et ꝑ negligentiã.
delitiquit. Quidã dei iudicio donũ scientie qd̃
negligunt accipiũt: ut duriꝰ de reb creditis
puniant᷑. Tardiores aut̃ Ideo qd̾ scire cupiũt
defficult̾ iiuceniunt: ut ꝓ maximo excercitio
laboris ꝓmaxitnũ p̃miũ habeant retͥbutõnis.
Donũ sine adiecuante det grã. qũauis in fũ¬
dac᷑ aurtb: ad cor nũqmͣ descendit. Pleriq ĩ
acumine intelligentie uiuacos existunt. s
lo quendi it opta angustant᷑: quidã uͦ inucͥs¬
q pollent. Pleriq scientiã acceptã scripturarũ.
nõ ad dec głiam s ad suã iaude utunt ⁊h

Expanded text:
igunt lectionis studium; et quod legendo scire poigunt lectionis studium; et quod legendo scire povis sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. Donum sine adjuvante Dei gratia quamvis infundatur auribus, ad cor nunquam descendit. Plerique in cacumine intelligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia angustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Plerique scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ . freqttent̾ debet orare. freqient̾ ⁊ legere.
sam cũ orans: ip̃i cũ deo loquiiss. cũ uero
legimus: deus nob̾cũ loquit᷑. Om̃is ꝓfectus:
ex lectione ⁊ meditatione ꝓcedit. Que eñt nes¬
cimus leclione discimꝰ que eñt didicimꝰ. medi¬
tationib conseruamꝰ. Geminũ cõfert donũ
lectio scãrum scriptul ã. siue quia uitellectum
m̃tis eridit: ser qd̾ amundi icanitatibꝰ abstracdrem
hominẽ ad amorẽ dei adducit. Tanto uana spes
mortalitatis huiꝰ nobis itlescit: quanto ampliꝰ speᷤᷤ
et̾na claruerit. lector streniuis pociꝰ ad implendũ
na est nescire quid appetas: qm̃ ea que noueris ad̾
implere. Sictit eñi legendo scire cõcupiscimꝰ: sic
sciendo recta que didicimiꝰ implero debemꝰ. Qũa
tanto ex eis ieberiorẽ itttellgentiã capit Mr̃ã¬
to ampliꝰ iti qualibet artẽ homo conscendit:
tantoragi ad hõtem ars ip̃a descendit. Qui¬
dam habent intelligentie itigeniun. s neqe¬

Expanded text:
esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Smentis erudit, et quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Tanto una spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo, spes aeterna claruerit. Lector strenuus potius ad implendum na est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere debemus. Nemo tantum ex eis uberiorem intelligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negl
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibita aut̃ collatione. maiorẽ in telli¬
genttam p̃bet. Meliꝰ est eñi canferre qmͣ le¬
gere. Q̾ om̃ abscur̃ est aut dubit: conferẽdo
ccto ꝓspiciet᷑. Sicut instruere solet collatõ Ita
contencio destruit. Cũ oꝑs uaca lectioni: Lec¬
tio eñi docet quid caueas. lectio ostendit
quod attendas. multũ ꝓficis cũ legis: si tam̃
facias quod legis. Uide ne quod legendo ꝑspi¬
cis: uiuendo contempnas. Hylariꝰ dix̃. Op¬

Expanded text:
 collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Cum opere vaca lectioni, lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias quod legis. Vide ne quod perspicis, vivendo contemnas. BASILIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo dei fidelib luxest. repliis aut̃ atq sr̃¬
bis claudunt ᷑ quodã modo tenebrescit: et ũde
illi illuminãt᷑. inde isti excecãt᷑. Nequaqm
rit: s is qui eam sensu in terioris in telli¬
gentie ꝑcipit. Quc litteram legis attendutit
eius occulta penetrare nõ passunt. Ideo ꝓhrbetꝰ¬

Expanded text:
sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis autem ac superbis 293 quodammodo tenebrescit; et unde illi illuminantur, inde isti excaecantur. CAPUT rit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Mult
Abbreviated transcription (Latin):
suo expugnatore urbiũ Doctrina uiri ꝑ pacientrã
noscit᷑ Pacientia liniet᷑ pͥnceps. ⁊ lingua mollis ꝯfni¬
get duriciam. Melior ẽ paciens arrogante. Augustitꝰ¬
dixit. Qni gͦ fiterit pacientior ad iñ unrram: potentior
tibus nr̃is. leronimus dixit. Si aut̃ credentiũ pax. xͨ.

Expanded text:
patientiam noscitur . Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam . Melior est patiens arrogante . AUGUSTINUS. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior tibus nostris. HIERONYMUS. Si autem credentium pax Christus
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ inuidꝰ demostrat᷑. Uir benignus eniã si paciat᷑ in¬
iuriã ꝓ nichilo diccit: iniquus auĩt paruũ i̾cbũ
u̾bũ audiens apximo ꝯtumelias arbit᷑t᷑. Qui eñi
ampletit᷑ pacẽ inmentis sue hospicio. mansionẽ ĩpa
Si quis tͥ intulit mala ne irascaris. s dole poꝰ ꝓ eo.
qͥa d̾s illi irascit᷑. Hysidorus dix̃. Non potest aut̃ ẽẽ
in pace: qui spem suã panit in hõie. Qͥ uite futͦe¬
rando cõmoda: qmͣ iustꝰ tolerando adu̾sa. Qͥ enĩ bo¬
na mũdi diligic: uelit nolit tituoris ⁊ doloris pene
succũbit. P atent̾ ab uto ferendũ ẽ: qd̾ młtis acci¬
dit Tolerabilis ẽ peta huiꝰ uite. qͥa bͤuis ẽ: ⁊ qͥ af¬
fligit ⁊ qui affligit᷑ mortalis est. Maloꝵ p᷑icitas
nõ te occidit. s erudit. habeto pacientiã it adu̾si ᷤ.
⁊ promptior esto ad suscipienidã qmͣ ad itiferendã
mosestiã. C ontumelias detrahentiã: paccetitiã suꝑ¬

Expanded text:
no invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur inno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus autem etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui enim amplectitur pacem in mentis suSi quis tibi intulerit mala, ne irascaris; sed dole potius pro eo, quia Deus illi irascitur. ISIDORUS. Non autem potest esse in pace qui spem suam ponit in homine. Qui vitae futtando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit nolit, timoris poenae succumbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia su
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ retributione: tam̃ uires pensat inpand̾e. Qͣnta lata
mens fuerit ꝑ amorẽ: tanto erit et paciens ꝑ longant¬
mitatẽ. Tanto quisq portat ꝓximũ: quanto amat. Si
eñĩ amas portas si desistis amares desistis et tolerare.
fastidio cieiꝰ facta ꝓximi adducunitꝰ ingrauedinem
ponderis: que nobis nõ leuigat penna caritatis.
pasiliꝰ dixit Pacificꝰ homo. ꝯ sorcuĩ angłoꝵ mere¬
lit᷑ in uidus aut̃ particeps demonioꝵ efficiet᷑. Qͥ
pacient̾ tolerat mala: in futo᷑ coronã merebit ᷑. Pax
eñi effugat discordias: inuidia aut̃ copulat eas. Sic̃
pax secreta mentis illuminat: ita ĩ uidia occiata cor¬
dis obcecat. Homo pacifieꝰ securã possidet mẽtẽ: in
uidꝰ aut̃ in tͥbiaatione est sẽꝑ. fili si cupis pacien¬
tiã habere: moneo te ip̃m pͥmũ ut ad mandata di¬
uina excites mentẽ tuã. Ex abuidãtia letitie paci¬
ficꝰ homo dinoscitꝰ: et ex uultu marculo furore ple¬

Expanded text:
in retributione, tamen vires pensat in pondere. Quantum laeta mens fuerit per amorem, tantum erit et patiens per longanimitatem. Nam tantum quisque portat proximum quantum amat. Si enim amas, portas; si desistis amare, desistis tolerare. Quefastidio, citius facta proximi adducuntur in gravedinem ponderis quae nobis non levigat penna charitatis. Pacificus homo consortium angelorum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam merebitur. Pax enim effugat discordias, invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat: homo autem pacificus securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore ple
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓximo sustinemꝰ. aꝑxiio nãq ꝑsecutiones. dãpna.
et ꝯtumelias. ab antiqͦ adu̾sario. temptam̃ta: adõ
rũpit. Pacientia uera ẽ. aliena mala eqͣuimit̾ ꝑpeti
cont᷑ eum qui mala irrogat nullo dolore morder. Si¬
ne ferro martyres eẽ possumꝰ. si pacientiã iteracit̾ ĩ
aĩo seritamꝰ. Tanto eñi qͥsq minꝰ ostendit ᷑ doctꝰ: qͣto¬

Expanded text:
proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias. Ab antiquo adversario tentamenta, a Deo rumpit. Patientia vera est aliena mala unanimiter perpeti, et contra eum qui mala irrogat nullo dolore morderi. Sine ferro martyres esse possumus, si patientiam veritatis in animo servamus. Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ne głe causa ĩꝑtit. ex uirtute iiciũ facit. Qi
alrquod donũ di̾ qd̾ meruit in suã landẽ cõritit.
ꝓculdubio. iltutem in intica transfert. Nõ decli¬
nat a dext̾a. qui nõ sibi s deo t̾buit bona que
agit. Inde se nõ nulli eẽ iustos confiduntꝰ nũ¬
de maxime reꝓbant᷑. Amator uane głe. unde pos¬
sit semꝑ laudari: agere nõ quiescit. Iue ante
debet publicare honũ qd̾ agit: qiti ꝑfecta hui¬
militate fundat᷑.⁊ tulla elatione contingit .

Expanded text:
e ex causa impertit, ex virtute vitium facit. Qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit. Inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. Amator vanae gloriae, unde semper possit laudari, agere non quiescit. Ille autem debet publicare bonum quod agit, qui perfecta humilitate fundatus, nulla ela
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾r̾e opus. in pcc̃m cõuertit᷑. fraudẽ facimꝰ dõ:
qiotiens de bono oꝑe nr̃o monet ip̃os nõ dm̃ lau¬
spicit. ne bonũ intẽꝑant̾ agat ⁊ de uͥtute in ui¬
cium transeat. Anuitas patrũ dr̃. Nana gła
uictũ est sine ratõne. ⁊ omĩ oꝑi bono. in se¬
rit se. Laꝑis emissus nõ ꝑgit ad ulũ ⁊ ora¬
ts̃ hõis sibi placentis. nõ ascendit ⁊d dm̃.
Aoli publicart secretã abstinenti neci eł¬
tendas eã quasi iti iuminte testibies młtie:¬

Expanded text:
sum opus in peccatum convertitur. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum lau prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat. EX VITIS PATRUM. Vana gloria vitium est, sine ratione et omni bono inserit se. Lapis emissus non pergit ad coelum, et oratio hominis sibi placentis non ascendit ad coelum. Noli applicare secretam abstinentiam, neque ostendas eam quasi in lumine, testib
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ dũ laus humana obuiat m̃tes oꝑantiũ
inmutat. ꝑ hoc ad̾ agimꝰ. laudes exteriꝰ nõ quera¬
mus. Sicaut̾ẽ sit opuis in publico quatꝰ intentõ
maneat ia occulto. Qui enĩ Accepta qͣubes
gra. uanis suis laudibis nictorẽ gle offerunt.
qreasi oleum uendũt. Impitguat gꝰ caput

Expanded text:
operi dum laus humana obviat, mentes operantes operi dum laus humana obviat, mentes operantes immutat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, quatenus in tentatione maneat in occulto. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Impinguat
Abbreviated transcription (Latin):
uite numerus dierũ. bonũ aut̃ nom̃ ꝑma¬
nebit in et̾muti. Iheronimꝰ dix̃. Non que¬
ras głiam. ⁊ uõ dolebis cũ in głosus fueris.
Qui laudem nõ appetit: nͨ ꝯtinuelias sentit.
Nõ idõ te bonũ existites si benꝰ p̃diceris. nemo
magis scire patest qui sis. sic̃ tu qui ꝯscius tͥ
es. Quid enĩ ꝓdest dũ malus es. si bonꝰ p̃dice¬
ris: Caue neꝰ rumusculis hominũ des oꝑã:
ne offendas dm̃i. popłoꝵ laudẽ dũ cõmodes.
Gregoriꝰ dix̃. Sc̃i nõ solũ głam supͣ modũ suũ¬
õmo nõ appetinit. s etiam hoc ip̃m refugi¬
unt ÷ qd̃ sese hebere sciutit. Tunc ueracit̾
id qd̃ agit homo bonĩc est: qnͣdo et cõplace¬
re cõcupiscit a quo ẽ. Qut bona agere uidetͦ.
⁊ ꝑ hoc nõ deo s hõcbus place̾ desiderat: in
uanũ laborat. Magnꝰ gͦ utꝰquisq eẽ. stude¬
at. s tam̃ aliquo mͦ eẽ se nesciat. ne dũ sͥ mag¬
nituditient arrogant̾ tribuit: amittat. Bono

Expanded text:
um, bonum autem nomen permanebit in aeternum. HIERONYMUS. Non quaeras gloriam, et non dolebis cum ingloriosus fueris. Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aestimes, si bonus praediceris. Nemo magis scire potest qui sis, sicut tu qui conscius tibi es. Quid enim tibi prodest dum malus es, si bonus praediceris? Cave ne rumusculis hominum eleveris, ne offensus Deo, populorum laudes comedas. GREGORIUS. Sancti non solum gloriam supomnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum refugiunt quod se habere sciunt. Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando ei placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere videtur, et per hoc non Deo, sed hominibus placere desiderat, in vanum laborat. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Noli te extollere in faciendo oꝑe tuo.
Noli querere ab hõie ducatũ. neq a rege
cathedram honoris. Non laudes uirũ
in specie sita. neq sꝑnas hoĩem ĩ uisu
suo. Non te iustifices ante dñi. qm̃ ag
nitor cordis ip̃e est. In uestitu negłeris uniqmͣ:
nec in die honoris tui extallaris. Ante mor¬
tem ne laudes hominẽ quẽqmͣ. qm̃ iti filu¬

Expanded text:
. Noli te extollere in faciendo opere tuo . Nolite quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris . Non laudes virum in specie sua, neque spernas nominem in visu suo . Non te justifices ante Dominum, quoniam agnitor cordis ipse est . In vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem quemquam, quoniam i
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝯ suetudinẽ facimꝰ. Sunt młti ad credendũ
pigri: qui nõ mouent᷑ ad fidem u̾bi. Grauit̾ au¬
tem delitiqunt: qui sibi loqũetes iurare cogutit
Quacũq arte u̾boꝵ quis iuret. ds̃ tamẽ qui ꝯscientie
testis est ita hoc acctpit᷑. sicut ille cui iurat᷑ in tel¬
ligit. Du pplicit̾ aut̃ reus fĩt qii ⁊dei nomeit
seruanditm sacram̃tum: quo malũ itt catite
pnuttit᷑: uelitti si quispiã adultere ꝓpetuã cũ
ca ꝑmanendi fidem polliceatꝰ. Tollerabiliꝰ est em̃ĩ
nõ implere sacramentũ qmͣ ꝑmanere in detestabeli

Expanded text:
consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen onservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri
Abbreviated transcription (Latin):
lom̃o dix̃. acciꝑe ꝑsonã ĩmmpiti nõ ẽ benũ: ut
declities aueritate iudicii. Qut dicit impto
iislꝰ es. maledicent et popłi ⁊ de testabunt᷑ eĩt¬
łͥbus: et qui arguent laudabunt᷑. ⁊ suꝑ ip̃os ue¬
niet bñdictio. Qui cognoseit in itidicio faciẽ:
nõ fac̃ bene. ¶h̃s filiꝰ syrach dix̃. Non accipias
ꝑsonã ut relinquas: noli resistere contͣ faciem¬

Expanded text:
t declines a veritate judicii . Qui dicit impio: Justus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus: et qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio . Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene . JESUS SIRACH. Non accipias personam ut delinquas
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. In libro elementis dr̃. Hoc queramus
qd̾ nos libent̾ agere opportet. nam si exiguũ hoc uite
tempus ꝑ itianes occupattones ⁊ in utiles questi¬
ones duxerimꝰ in anes sine dubio et uacui ꝑ¬
genus ad dm̃. ubi iudiciũ nr̃oꝵ oꝑũ fiet. Cre¬
goriꝰ dixit. Om̃s heretiti dũ dm̃ defendere nitũ¬
tur. offendunt. hereticoꝵ sacrificia: accepta ẽẽ
deo nequeunt. Hysidoeꝰ dix̃. In nulla causa
contendas. qui contenciolites parat: contencio¬
rixas gignit. contencio faces odioꝵ Accendit: et

Expanded text:
ligna . EX LIBRO CLEMENTIS. Hoc quaeramus, quod libenter agere oportet. Nam si exiguum hoc vitae tempus permanens, occupemus inutilibus quaestionibus, inanes sine dubio et vacui pergemus ad Deum, ubi judicium operum nostrorum fiet. GREGORIUS. Omnes haeretici dum Deum defendere nituntur, offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa contendas, quia contentio litem parat. Contenrixas gignit, contentio faces odiorum accendit. P
Abbreviated transcription (Latin):
cat: unde aptũ hominẽ ad pcc̃m aspexerit.
cessat. aut enĩ tribulationes cordis illi exagitat:
aut dolores corporis suscitat. Quelibet eñt ad¬
si hoc ip̃m humilit̾ ad dei głam referat. iste nõ
seꝑat᷑ adeo: s conungitͤ. It pͦcamꝰ: iait ꝑ cii¬
dũ requiescimꝰ. uidemus. Qut nocturna polluti¬
one polluit ͦ. qmͣuis et si extra memoriã tͤpaũ
cogitationũ sese ꝑsentiat iquinatũ: tañ¬
hoc ut temptaret ᷑ culpe sue tribuat. statĩq suã
in mundiciã flectibꝰ tergat. Facile uiticimꝰ hos¬
tem qũe uidemꝰ: quẽ aut̃ nõ uidemꝰ difficile a nob̾
expellimꝰ. Unꝰ quisq temptationi animũ p̃pnare
debet. Temptari antẽ oportet iͦtunt s temptati

Expanded text:
cat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. cat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adsi hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cudum requiescimus. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentit inquinatum; tamhoc ut tentaretur, culpae suae tribuat, statimque suam immunditiam fletibus tergat. Facile vincimus hostem quem videmus: quem autem non videmus, difficile a nobis expellimus. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. Tentari autem justum oportet, sed tentat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Quasi gͦ gregẽ lupꝰ dissipat: cũ fidelium
popłm diabolus ꝑ tẽpcatõem necat. Qũauis
occasio ꝑsecietionis deest: tam̃ et pax nr̃a mar¬
tyrium suũ. quia ⁊ si carnis colla nõ ferro sib
trucidamꝰ ¶ ꝓsidoꝰ dixit. Qmͦuis diabolus tẽp¬
tationes iustoꝵ ꝓfectibus semꝑ in ferre cis¬
piscentie fom̃ta succendit. nͥ iebi pͥus pͣtte co¬
gitationis delectationes aspexerit: quas si a
nob̾ repellitnꝰ. sine dubio ille confusꝰ abscedit.
Tũnc eni de se bene iudicant sc̃i ÷ quãdo eos deus
fallacia demonũ temptamenta ficit in tellige
In ocłis. carnalium diabolus terribdlis est ĩ
ocłis electasgiror eiꝰ uilis est. Diabolus
me suggeau nõ resistitͦ totus inint̾na
cordis dũ ñ sentit᷑ illabit᷑. Tuno ꝯtra eĩ
quẽ passidet diabolus actiꝰ seuit. quande se
uirtute diuina ab eo expellendũ cognoseit.
Diabolus quando decipere quẽqmͣ querit pͥus na¬
turam uniꝰ cuiusq attendit. ⁊ inde se appli¬

Expanded text:
s gregem dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationem vocat. Quamvis occasio persecutionis deest, habet tamen et pax nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdtrucidamus. ISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem justis semper inferre cupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit a nobis. Tunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carnalium diabolus terribilis est. In oculis electorum terror ejus vilis est. Diabolus imae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde se appli
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑a labioꝵ: ruina appropitqt maloꝵ. Uhe¬
minora quomodo et maiora: sciens etiam ꝓutbo
octioso. reddendã ẽẽ rationẽ. Gregoriꝰ dixit.
occiosĩ quippe u̾bũ est. qd̾ aut utilitate rectitu¬
dinie: aut intione tuste necessitatio caret. Si¬
cut ut eauta locutio in errorẽ ꝑ trahit: ita
in discretũ silentiũ. hunc qui erudiri po¬
terat: in errore dereliniqͥt. Eꝑͥsidorꝰ dix̃. Elau¬
qd libent̾ audit᷑. Nicħ ex ore tuo qd̃ impedire
possit ꝓcedat. Nichil qd̾ nõ ꝓficit. sono utocis
erũpat. hoc ꝓcedat ex labus: qd̾ aures nõ
polluat audientis. Sermo uanꝰ: uane conscien¬
tie iudex est. Qualis sermo ostendit  : talis et
animꝰ cõꝓbat᷑ Retice u̾bũ: qd̾ nõ edificat aui¬
dientem. Qui octiosa u̾ba nõ repͥmit: ad noxia cito
transit. Paulatim crescunt uicia: et dũ praua
nõ cauemꝰ. in magnis ꝓlabim᷑. Q̾ in loqiendo
et in tacendo: ꝑitꝰ esto. Discerne quid loqͣris.
Tiid taceas: liugua tita te nõ ꝑdat. oppone

Expanded text:
cata labiorum, ruina proximat malo. HIEminora quomodo et majora, sciens etiam pro verbo otioso reddendam esse rationem. GREGORIUS. Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos quos erudire poterat in errore derelinquit. ISIDORUS. Clauquod libenter auditur. Nihil ex ore tuo quod impedire possit, procedat. Nihil quod non expedit, sonus vocis prorumpat, hoc procedat ex labiis quod aures non polluat audientis. Sermo vanus vanae conscientiae index est. Qualis sermo ostenditur, talis et animus comprobatur. Retice verbum quod non aedificat. Auris quae otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit. Paulatim crescunt vitia, et dum parva non cavemus, in magna prolabimur. In loquendo et in tacendo peritus esto. Disce quid loquaris, quid taceas: lingua tua non te perdat. Oppone
Abbreviated transcription (Latin):
sti. pͥor illis ne extendas manũ tuã: nec pͥor poscas
bibere. Si coactus fueris iti edendo młtũ.surge
demedio ⁊ uome. et refrigerebit te: ⁊ nõ addu¬
cas corꝑi tuo infumitatẽ. In ꝯiriuio uini nõ
arguas ꝓximũ: et nõ despicias eũ in iocundita¬
te illiꝰ. Nir respiciens in m̃sã alienã nõ ẽ ui¬
ta eiꝰ in cogitatione uictus: alit̾ eñi animã
suiã ꝙͥbis alienis. Iheronimꝰ dix̃. Ad ꝯuiui¬
ũ pectoris rogatꝰ. ad hac ambula: ut sp̃ales
inuitatorĩ tito cibos p̃beos.Bonarũ rertĩ pos¬
tulatio: quando corpꝰ eadẽ uult habere que ⁊
sp̃s. Gregoriꝰ dix̃. Habundare in ꝯitiuiis lo¬
quacitas solet: semꝑ eñi uoluptas comitat᷑
epulas. Cũ corpꝰ in refectõnis delectatõem
resolitt ᷑ : cor ad mane gaudisi relaxat᷑ Sẽꝑ

Expanded text:
prior illis non extendas manum tuam, nec prior poscas bibere . Si coactus fueris in edendo multum, surge de medio et vome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem . In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius . Vir respiciens in mensam alienam, non est vita ejus in cogitatione victus: alit enim animam suam cibis alienis . HIERONYMUS. Ad convivium peccatoris rogatus, ad hoc ambula ut spirituales invitatori tuo praebeas cibos. Bonarum rerum postulatio est, quando corpus eadem vult habere quae et spiritus. GREGORIUS. Abundare in conviviis loquacitas solet, semper enim voluptas comitatur epulas. Cum corpus in refectionis delectatione resolvitur, cor ad inane g
Abbreviated transcription (Latin):
sutit necessaria. Qui delinquid in conspetu eiꝰ. quit
secit illũ. in cidet nmaiꝰ maditi ¶ ypriauꝰ dix̃.
Aprendũ iuilnꝰ est et secandũ putreditulꝰ ampat¬
tatis medela fortiore cinand̾. hociferetꝰ et clanist.
lcet et cd querat᷑ seger immpaciens ꝑ dolorẽ: gr̃as a

Expanded text:
sunt necessaria . Qui delinquit in conspectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Aperiendum vulnus est et secandum, et putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et conqueratur aeger impatiens per dolorem; gratia
Abbreviated transcription (Latin):
medicutq nacessitate: et eñc illiẽ creauit altis¬
surs a des est omis medela disciplina medecl
galtauit caput illiꝰ: et inconspectu magnoꝵ c̃ lau¬
dabitꝰ. iinguentarꝰ ficit pigm̃ta suauixs. et
uartiones conficit suauitatis. Da locẽ ano ar̃ eg¬

Expanded text:
medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum
Abbreviated transcription (Latin):
ns obleteris suꝑ filios. si nõ est timor deo cũ ip̃is.
Meliꝰ est unꝰ timens dm̃ qmͣ mille filii impii. Naiti di¬
ligit filiũ suũ ⁊ assiduat illi flagella. Qui docet
filiũ siuĩ landabit᷑ in illo: ⁊ it medio domesticoꝵ¬
in illo głabir : Qui docet filiũ suũ. in zelũ mittit
filio potestatem in iuuentute sua et ne despieras
cogatꝰ uis. Afiliis tuis caue: et a domesticis tuis se¬
ꝑare. filio et mulieri. fr̃i ⁊ amico nõ des: pocestatem
sr̃ te in uita tua. Meliꝰ ẽ enĩ ut filii tui te rogẽt.
qũa te respicere in manꝰ fat̾oꝵ tuoꝵ. itiliꝰ est
sine filiis mori: quiͣ relitiquere filias impios.
Doce filiũ tuũ et oꝑare iti illũ ne in turpitudine
eiꝰ cõfundaris. Nle dederis aliis possessionẽ tuã: ne for¬
te peniceat te. Sr̃ filiã luxuriosam firma custo¬
diam: nequando faciat te in oppeobriũ ũimicis
tus. I heronemꝰ dyẽ. Uer sapiens quando filit̃ siuuen

Expanded text:
psis . Melior est unus timens Deum, quam mille filii impii . Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella . Qui docet filium suum, laudabitur in illo, et in medio domesticorum gloriabitur . Qui docet filium suum, in zelum mittit filio potestatem a juventute sua, et ne despicias cogitatus illius . A filiis tuis cave, et a domesticis tuis separare . Filio et mulieri, fratri et amico, non des potestatem super te in vita tua . Melius est enim ut filii te rogent, quam te respicere in manus filiorum . Utilius est sine filiis mori quam relinquere filios impios. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas . Ne dederis alii possessionem tuam, ne forte poeniteat te . Super filiam luxuriosam firma custodiam, ne quando faciat in opprobrium venire inimicis . HIERONYMUS. Vir sapiens quando filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
Unus quisq quodcũq fecerit bonũ. hoc recipiet
a dño: siue seruus siue liber. Salomon dix̃.
Serius sensatꝰ dñabit ᷤ filiis stultis : et iit̾ frẽs
hereditatẽ diuidet. Qut delicate apuericia nittt
seruũ suũ : post ea illũ sentiet contumacẽ ¶hs

Expanded text:
. Unusquisque quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber . SALOMON. Servus sensatus dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet . Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea senti
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquas illũ seruo sensato liberi seruuũt.:
et ittscius nõ honorabit᷑. Cibaria. et uirga. ⁊
onus asino: panis et disciplina ⁊ opus seruo.
Iugũ et lorũ curuat ceruicẽ duram: et seruũ ĩ¬
clinãt oꝑationes assidue. Seruo maliuo tortu¬
ra et cõpedes : mitte illũ in oꝑationẽ ne uacet.
si est tibi seruus fidelis. sit tibi quasi aĩa tua :¬

Expanded text:
inquas illum . Servo sensato liberi serviunt, et inscius non honorabitur . Cibaria et virga, et onus asino: panis et disciplina, et opus servo . Jugum et onus curvant cervicem duram, et servum inclinant operationes assiduae . Servo malevolo tortura et compedes, mitte illum in operationem, ne vacet . Si tibi est servus fidelis, sit tibi quasi anima tua
Abbreviated transcription (Latin):
cato possiemus. uitare ꝓximoꝵ scandalũ debe¬
mus. Si aut̃ de ueritate scandalũ. utiliꝰ per¬
mittit᷑ nasci scandalũ: qũã ueritas relitiqͣtur
wsidorꝰ dixit. Si te p̃occupauerit ira: miti¬
ga illa. In libro clem̃tis dr̃. Illa ira mala est
q̃ m̃tem turbat. ut rectutit ꝯsiliũ ꝑdat. Illa uͦ
ira que malos punit: ꝑ turbationem menitis
nõ in fert. Hec enĩ est iusta ⁊ necessaria ira
cundi cordis sunt nũcii. uulpes in habitãt¬
amm̃ q̃ memor ẽ malicie. ⁊ bestie cubant ĩ
bat ocłm. sic memoriã malicie ir tẽpore or̃o¬
nis. Iracundi oratio ab hominata tybia. et
psalmodia iracundi. sonꝰ horribilis. Omĩ ent
hono ĩpedimentũ ẽ tristicia. Nitnis tristans
homo. ñ mouet sensũ ad diuine cogitationis in¬
tiutũ. nͨ oronẽ mũdam enutit aliqnͣdo. hincła ꝑe¬
du. impediteienta cursori et tristicia impedit̃

Expanded text:
cato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate sumitur scandalum, utilius permittitur nasci scandalum quam veritas relinquatur. HIERONYMUS. Si te praeoccupaverit ira, mitiga illam. EX LIBRO CLEMENTIS. Ira illa mala est, ubi mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa vero ira quae malos punit, perturbationem mentis non infert. Haec est enim justa et necessaria iraccundi cordis nuntii. animae, quae memor est malitiae, et bestiae cubant in bat oculum; sic memoria malitiae in tempore orationis. Iracundi oratio abominata thymiamata, et psalmodia iracunda sonus horribilis. Omnis enim boni impedimentum est tristitia. Nimis tristans homo non movet sensum ad divinae cogitationis intuitum, nec orationem mundam emittet aliquando. Vincula pedum
Abbreviated transcription (Latin):
Telus ⁊tracundia minuent dies. ⁊ante tẽpꝰ
furor iͦ inciptens na est ⁊ feruens ĩ ant¬
mo iti dignatio. Ira aut̃ est citiꝰ amaritu¬
Do et furor species sunt que furore extiticto
desiderat ultionem: et eũ quẽ de cepisse se¬
putat. uult ledere.  regoriꝰ dixit. Inde enĩ
drabolus in alterius corde rixe malũ solet
ĩmutere: unde alterũ conspicit pietatis nego¬

Expanded text:
te tempus Furor incipiens ira est, et fervens in animo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et furor species sunt, quae furore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in altimmittere, unde alterum conspicit pietatis nego
Abbreviated transcription (Latin):
saptentia. Responsio mollis frangit irã: sermo
durꝰ suscitat furorẽ. Uii iracundis ꝓuocat rixas.
qui paciens est mitigat suscitatas. Ne uelox sis
ad irascendũ. quia ira in simc stulti requi escit᷑.
Semꝑ iurgiã facit malus. angelus aut̃ credu¬
lis mittitur cantra eũ. Sicut fremitꝰ leonis.
ita inreces: ⁊ quase ros suꝑ herbam ita et¬
hularitas eius. Sp̃c uii suscitat ibecasita¬

Expanded text:
lis frangit iram . Sermo durus suscitat furorem . Vir iracundus provocat rixas . Qui sapiens est, mitigat suscitatas . Ne sis velox ad irascendum, quia ira in sinu stulti requiescit . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . Sicut fremitus leonis, ita ira regis; et quasi ros super terram, ita hilaritas ejus . Spiritus viri sustentat imbecillita
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ s ꝯfusio. Gła eñi hõis ex honore pat̾s sui est:¬
⁊ dedecus filii pat̾ sine honore. filii sus cipe
senectã pat̾s tui. et ne contristes eũ inui
nas eũ iti uirtute. Elemosina eñĩ patris: tĩ erit
in obliutone. Male fame est qui relinquit patrẽ:
et est maledictus a dõ qui exasꝑat matrẽ. Honora
patr̃ẽ tuũ. et gemitꝰ matxis tue ne obliuiscaris. mem̃¬
to qm̃ nͥ ꝑ illos nõ fuisses. Retribue parentib: qͦmͦ
mare filios ac filias. s si necessitas uenerit ut a¬
mor parentum ac filioꝵ. dei amore canparet ᷤᷤ. ⁊ nõ pos¬
sit utrumq seruari tunc odiiu in ꝓpitiqͦs. pietat ĩ
deo est. Honara patrem tuũ: s si ate auͦ patre nõ
seꝑat. Tandiu scito sanguinis copilam: qut̃ãdiu¬
ille suũ nouerit creatorem̃ Dasiliꝰ dix̃. Pͥarentes
nr̃os ut ꝓpͥa uiscera diligamꝰ: si acced̾e nos ad ser¬
uitutem dei nõ ꝓhibuerint. Si aũt ꝓhibuerint:

Expanded text:
 confusio . Gloria enim hominis ex honore patris sui est: et dedecus filii, pater sine honore . Fili, suscipe senectam patris tui, et ne contristes eum in vinas eum in tua virtute . Eleemosyna enim patris non erit in oblivione . Malae famae est qui relinquit patrem: et est maledictus a Deo qui exasperat matrem . Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: mementomari parentes a filiis; sed si necessitas venerit, ut amor parentum et filiorum Dei amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in propinquis, pietas in Deo est. Honora patrem tuum : sed si te a vero patre non separat. Tandiu scito sanguinis copulam, quaille suum noverit Creatorem. BASILIUS. Parentes nostros ut propria viscera diligamus, si accedere nos ad servitutem Christi non prohibuerint. Si autem prohibuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. bonoꝵ oꝑum. Salamon dix̃. Hõt bono iu cõspͦ¬
tu suo dedit d̾s sapiãm: et scienciã. et leticiã. Ahe¬
rontinꝰ dix̃. Si c̃ assiduitas familiaritatẽ. ita fami¬
liaritas cõtemptĩ parat. Meliꝰ est rem famliarem
minui: qmͣ anime salutẽ ꝑue. Gregociꝰ dix̃. Qui
enĩ uitã suam alios scire fugiũt: sibimet ip̃is ac¬
censi sunt. s aliis in exemplo lumitus nõ sunt

Expanded text:
Homini bono in conspectu suo dabit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam . HIERONYMUS. Sicut assiduitas familiaritatem, ita familiaritas contemptum parit. Melius est rem familiarem minui, quam animae salutem perdere. GREGORIUS. Qui enim vitam suam ab aliis sciri refugiunt, sibimetipsis acce
Abbreviated transcription (Latin):
eñi demũ sermo ⁊ ratio salutaris efficacit̾ discitͦ
si pacient̾ qd̃ discit ᷑ audit ᷑. Disciplitia custos
spei. receptacłm fidei. dux ititieris salutaris. fo¬
mentũ ac negotium bone in dolis: magistra uͥt¬
tutis facit ui xp̃o manere semꝑ. ac iugit̾ deo
uiuere: ad ꝓmissa celestia et diuitra premiã

Expanded text:
enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptacmes ac nutrimentum bonae indolis, magistra uirtutis, facit in Christo manere semper ac iugiter Deo uiuere, ad promissa caelestia et diuina praemia
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊̃ in tellectus. responde ꝓximo tuo: suni aude
eiplinato: et cõfundaris. ¶heronimꝰ diẽ. E aite
pacretit Pus aut̃ nõ ambitles qmi necesse esto
ne aut currens lasseris. aut morã faciens ob¬
tmmo itisoraꝰ aurẽ ne acãmodes. Non appetas
maniora itirib tius quc meliꝰ est in humiliorit¬
tutũ ꝑgere: qm̃ pendulo gradu in altiorib flue¬
cernit ingenti. Qui qd̾ int̾rogat nouit: nõ a
riseoꝵ: quia nõ qͣs discipłs. s quast tẽptator
accedit. Ni studiosus et sapiens etiã si dis¬
cere aliquid uult: magis docet dũ prudent̾ ii¬
t̾rogat. Sunt aliqui qui nituã facd̾tate u̾boꝵ ꝑ
audaciam edisserunt aliis: qd̾ ip̃i ñ intelligunt.
ysidorꝰ dix̃. De bono in t̾rogatꝰ tacito: meliꝰ est eñt
reticere inꝓlus. quã respondere Qyprianꝰ dixit.
Ille meliꝰ decet qui condie crescitx et ꝓficit descẽ¬
do meliora. Neq eñi ꝯdoneus porest ẽẽ mles : qͥ
non excercitatus in campo prius suerit. Tũno

Expanded text:
intellectus, responde proximo tuo . Sin autem ciplinato, et confundaris . HIERONYMUS. Cave ne t plus ambules quam necesse est; et currens laxeris, aut moras faciens imo irrisoribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluccernit ingenii. Quicunque interrogat non voto risaeorum, non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lem auctoritatẽ soluere: quos auctorẽ nr̃m cognosci¬
nius ꝑsuscitantem grãm niiuificare. Sub magno¬
mederamine pastores ecc̃e uł absoluere studeãt:
uł ligare. Utrum iuste aut in iuste obliget pas¬
tor. pastoris tam̃ sentertia grogi tuñda est: ne
is qui subest. ⁊ cũ iniuste forsitam ligat᷑. ipãm
obligatienis sue sententiã ex alia culpa mereat᷑. Pastor

Expanded text:
lem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quamoderamine pastores aecclesiae solvere studeant aut ligare. Sed utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan Ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uera obedientia ẽẽ potest. Inuitas patrũ dr̃. Cor¬
ꝑalis labor dux est hittuiletatis: omĩs enĩ labor si¬
ne huinaitate in anis est. Humilitas nec ip̃a irasci¬
tur. nec aliis irasci ꝑmutit. Humilitas ẽ se qnͣdo
p̾cauerit ui te fr̃ tius. añꝙ  ille peniteat ĩ dulgeris
p̃cursor fuit hĩi: om̃s trahens ad eũ. ita ⁊ humuli¬
tas p̃cursor est carita s  Et qui nõ habet caritatẽ: ꝑdet
uitam.¬

Expanded text:
et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Coret vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, indulseris cursor fuit Jesu, omnes trahens ad eum, ita et humilitas praecursor est charitatis. Qui non habet charitatem, perdit vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uicut̃ est sr̃bia. Esto ĩ humilitate fundatꝰ. esto om̃ĩ
nouissimꝰ ⁊ ultimꝰ. Humilia te ut exalteris: minimũ
te fac om̃ibus. Niellite p̃ponas. nulli te suꝑiorẽ depui¬
tes. estima om̃s suꝑiores ẽẽ tͥ. Qũaus sumꝰ sis humili¬
hituiliare ut exalteris: ne exaltatꝰ humilieris. Hũ¬
militas aũt casũ nescit. humilitas lapsũ nouit̃. hu¬
dm̃mmiagnꝰ est.⁊ qui sͥ displicent: dõ placent. Esto
gͥ paruus in ocłis tuis: ut sis magnꝰ ĩ ocłis dar.
Tanto ent̃ eris añ deũ preciosior: quãto fueris añ
ocłos tuos despectior. pͥorta sẽꝑ u̾ecundiã ĩ icultu¬
de recordatione delicti. puluis ẽs. ĩ puluerẽ sede.
cinis. ⁊ in citierem uiue.In sũmo honore sũma
sit tͥ humilitas: nõ te extollat honor. Tanto ma¬
humilitas ⁊uera obediencia sine caritate aut
fuerũt. aut ẽẽ potuerunt: quia sic̃ ig̃nis sine calore
uł splendore nõ est: ita ⁊ caritas sine humalitare

Expanded text:
tem dat gratiam . Esto in humilitate fundatus, esto omnium novissimus. Humilia te ut exalteris. Minimum te fac omnibus, nulli te praeponas, nulli te superiorem deputes. Aestima omnes superiores esse tibi, quamvis summus sis. Humilihumiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non nom pulcher est; qui sibi displicent, Deo placent. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei; tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante ocde recordatione peccati. Pulvis es, in pulvere sede. Cinis es, in cinere vive. In summo honore summa tibi sit humilitas, non te extollat honor. Tanto mahumilitas et vera obedientia sine charitate aut erunt, aut esse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humilitate