comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
be & pharisei quidẽ prauatis legẽdĩ : uolentes statuere traditiones uras
Uinũ inquit tuũ moxtũ ÷ aqua quia legalia p̃cepit purt sincerissimaq aus¬
teriatẽ inseͥ abentia. corrupta & emalitus fadsis scribarũ & phariscorum
traditionibus Om̃is quippe dactor qui custeritatẽ sacrarũ scriptura rum
ꝑ qua potest auditores corrigere. uertit ad gratiã illorũ. et at loquitur ut non
corrigat sed ut delectat audientes: uinũ sanctirũ scriptunarũ iuolat. atq
corrũpit suo sensu Hoc fticiunt her&ici caupones pessimi qui ȩuuange¬
liã ueritatẽ sua praua doctrina Corrũpunt. Principes tui infideles
socii furũ Principes iudeorũ in hoc loco sacenlotes intelleguntur: quide¬

Expanded text:
bae et Pharisaei, qui depravatis legem Dei volentes statuere traditiones vestras . » Vinum, inquit, tuum mistum est aqua: quia legalia praecepta pura sincerissimaque austeritatem in se habentia, corrupta sunt et emollita falsis Scribarum et Pharisaeorum traditionibus. Omnis quippe doctor, qui austeritatem sacrarum Scripturarum per quam potest auditores corrigere, vertit ad gratiam illorum, et ita loquitur ut non corrigat, sed delectet audientes, vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit suo sensu. Hoc faciunt haeretici, cauponesque pessimi, qui Evangelicam veritatem sua prava doctrina corrumpunt. « Principes tui infideles, sociique furum. » Principes Judaeorum in hoc loco sacerdotes quoque intelliguntur, qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
rahelite: qm̃ dm̃ mente non uidebant  Uegenti peccatricu populo
graui iniquitate: semini neqũa. filiis sceleratis: Non aliagens & alius po¬
pulus hc accipitar: sed ipse isrł & gens appellatur & populus &e filuas stel erati
V aet̃ nũ sipplitiũ aet̃nãq dampnationẽ sonat : Iudei ergo qui quondã
filiidĩ sunt appellati. in p̃ceptis patrissui dĩ omnipotentis ambal antes
nunc sem̃ nequã filuiq scelerati dicuntur auoluntate dĩ deuiantes. mina¬
turq eis aet̃nã dãpnationẽ aet̃nũq interitũ eo quod noluerut cagnos¬
cene filiudĩ uenientẽ adredemptionẽ suã inmundã: Sic &iã ab ipsi al¬
uetore fili diaboli &genimina uiperarũ uocaenter: dicente illo ineugło:
Qd os er natre diabolo estis. et genimina iuipcrarũ figte aueniura ira Dere¬

Expanded text:
eum mente non videbant. « Vae genti peccatrici, populo gravi iniquitate, semini nequam, filiis sceleratis. » Non alia gens et alius populus hic accipitur, sed ipse Israel et gens appellatur, et populus, et filii scelerati. Vae, aeternum supplicium, aeternamque damnationem sonat. Judaei ergo, qui quondam filii Dei sunt appellati, in praeceptis patris sui Dei omnipotentis ambulantes, nunc semen nequam, filiique scelerati dicuntur, a voluntate Dei deviantes: minaturque eis aeternam damnationem, aeternumque interitum: eo quod noluerunt cognoscere Filium Dei, venientem ad redemptionem suam in mundum. Sic etiam ab ipso Salvatore filii diaboli, et genimina viperarum, vocantur, dicente illo in Evangelio: « Vos ex patre diabolo estis . » Et, « Genimina viperarum, fugite a ventura ira . » « Dere
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ hior usalem terrenamq s firmissimis muris fuit ante cireũ data
inqua passus ÷ dñs Cuius nominis &imologiam omerus ouoadise
poeta gretor ulnis e ponetis siciec iosephius narrat ita dixit quodlue¬
ron aquo hierusalem inter p̃taretur munita uł firma &uantu
uero ad litterã ꝑtin& : bosraciuitas neq int̾ra repmissionis. neqi
medom seta siut sedinmo aib Intesid rogant erqo quedã angeliae dgu
tates: ulos angeloiũ charos quidĩm comitabantur quis. iste quiecã
hierusele abipas suse ut de inserno dequo uietor exut : nenquoedtinita
ꝑsistunt &iam insua admiratione angeli & inter rogabant dicentes

Expanded text:
cat Hierusalem terrenam, quae firmissimis muris fuit ante circumdata, cat Hierusalem terrenam, quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus. Cujus nominis etymologiam Homerus eximius poeta Graecorum exponens, sicut Josephus narrat, ita dixit quod ierom, a quo Hierusalem, interpretatur munita vel firma. Quantum vero ad litteram pertinet, Bosra civitas neque in terra repromissionis neque in Edom sita fuit, sed in Moab. Interrogant itates, illos angelorum choros qui Dominum comitabantur: « Quis est iste qui cum Hierusalem ubi passus est, vel de inferno de quo victor exiit? Non quod tincta Persistunt etiam in sua admiratione angeli, et interrogant dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
trum in cognitum illis fuerit annon: nobisnon amplius inquiren¬
dum nisi quoddñs ipse manifest aredignatus : Occulta enĩ ei sui
iditia la men hoc firmiter tenemus qr
quia ꝓpheta admirando
hec ꝓtulit ex ꝑsona illorũ angelorũ. qui celo residebant inquiens. Quis
dom abedulio lentis  ꝓpt quod uendidit primogenitasua Etoit̃ p̃¬
tatur pr imogenita suã. edom terrenus uł sanguneus siueeruenta
signisicat hunt munduma esau uero interp̃tatur querceuisul
sigtifiont huios euii aspidus id ÷ pilo sus Et hoc notandũ quia isto
in loco edom non ꝓ ꝑ sona illius. sed ꝓ int̃ pretatione nominis positum ÷
sicut & bosra non ꝓloco sed ꝑ int̃ p̃tatione nominis: Int erp̃tauir
aũt bosra munita ut firma: et significat uł infernũ ubidauses
anime mortuorum. & cui adhibiti sunt firmis simi custo des dequa ciui¬
tate dicit psalmista quis dedu& me inciuitatẽ munitã. uł &iam signisi¬

Expanded text:
trum incognitum illis fuerit an non, nobis non est amplius inquirentrum incognitum illis fuerit an non, nobis non est amplius inquirendum, nisi quod Dominus ipse manifestare dignatus est. Occulta enim ejus sunt judicia. Tamen hoc firmiter tenemus, quia propheta admirando hoc protulit ex persona illorum angelorum, qui coelo residebant, inquiens: « Quis dom ab edulio lentis, propter quod vendidit primogenita sua. Et interpretatur Edom terrenus vel sanguineus sive cruentus, significat hunc mundum; Esau vero interpretatur, querceus vel roboreus; Seir hispidus, id est pilosus. Et hoc notandum, quia isto in loco Edom non pro persona illius, sed pro interpretatione nominis positum est, sicut et Bosra non pro loco, sed pro interpretatione nominis. Interpretatur autem Bosra munita vel firma, et significat vel infernum ubi clausae sunt animae mortuorum, et cui adhibiti sunt firmissimi custodes. De qua civitate dicit Psalmista: « Quis deducet me in civitatem munitam ? » Vel etiam signifi
Abbreviated transcription (Latin):
celo. homo factus & mortuus. re surgendo non solũ sibi dõ. sed &i amcuno¬
tis secum tunc ascendentibus & postea eredentib ianuas regniceles¬
tis aperuerit. dexerunt aliis angelis. dñm comitantibus Quis ẽ iste
quiuenit deedom tinctis uestib: debosra: talequid & psalmista ex ꝑsona
corundẽ angelarum dicit Quis ÷ iste rexgłe : sed considerandus: isto¬
in loco uarius sermo doctorũ Bectus si quidẽ augustinus in exposi¬
tione libri geneseos dicit. quod om̃s angłi sc̃ĩ statim ut conditi sunt
cognouerunt in contemplatione creatou sug̃ quicquid ipsecreator factu¬
rus erat. At tamen beatus hieronimus aꝑte declarat : qui a fuert̃
angelice dignicates quedonec ꝑ ficerȩtur misteriũ incarnationis & pas¬
simis xp̃i. adliquidum non cognouerunt. sicut superus iã diximus¬
U erbigrati
Sicut & nos dedie uiditii ex parte cognoscimus. queibi
agentur ꝑ reue lationes scaiũ patrum. & ex parte ignaramus Sed u¬

Expanded text:
sed etiam cunctis tunc ascendentibus, et postea credentibus januas coeli coelestis aperuit, dixerunt aliis angelis Dominum comitantibus: « Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? » Tale quid et Psalmista ex persona eorumdem angelorum dicit: « Quis est iste rex gloriae ? » Sed considerandus estin loco varius sermo doctorum. Beatus siquidem Augustinus in expositione libri Geneseos dicit, quod omnes angeli statim ut conditi sunt, cognoverunt in contemplatione Creatoris sui quidquid ipse Creator facturus erat. Attamen beatus Hieronymus aperte declarat quia fuerunt angelicae dignitates quae donec perficeretur mysterium incarnationis et passionis Christi, ad liquidum non cognoverunt, sicut superius jam diximus. Verbi gratia: Sicut et nos de die judicii ex parte cognoscimus, quae ibi agentur per revelationem sanctorum patrum, et ex parte ignoramus. Sed u
Abbreviated transcription (Latin):
me. uł ꝓpteret appellatur filia. quiaadõ nomen filiationis accepit
uixta quod iohannes dicit Quot quot aũt reperunt eũ. dediteis
potestatẽ filios dĩ fieri Dicite inquitsion: id÷ primitiue eclesiȩ

Expanded text:
me . » Vel propterea appellatur filia, quia a Domino nomen filiationis accepit, me . » Vel propterea appellatur filia, quia a Domino nomen filiationis accepit, juxta quod Joannes dicit: « Quotquot receperunt eum, dedit eis potest
Abbreviated transcription (Latin):
cresctant: e & cipitur &icm custodibus murorum ut p̃ parent uiã po¬
pulo uolenti intrare incccłam : hoc÷ ut doctrina exemplo cis uiã
reca tudinis ostendant planum que fatiant iter id: auserant
om̃a offendicula dimit cendo peccata ꝑ baptismum. &ut eligant lapi¬
des siue pitiant ut lxx dixerunt
ferant. in fidelitatis. uł separent a consortio eredentium reꝓbos & duri¬
Nec non &iã p̃cipitur ut eleuent sig¬
nũ crucis ad populũ nationum: id
id ÷ ut adnuntient eius passionẽ. & re¬
surrectionemI Sequit ur
Eccedñs audit ũ secit in extremist̾re:
icite filiesion Eece saluator tuusuenit : ecce merces eius cũ eo. & opꝰ
eius corã illo Custodibus murorũ angelis uł ꝓphetis. siue apłis p̃¬
cipitur: ut alloquantur filiamsion. hoc ÷ eccłam primitiuam:
queideo filia sion dicitur. uł quia primũ &iudeis collecta: dequa
dicit in cantico canticonum. filii matris meae pugnauerunt contra

Expanded text:
crescant. Praecipitur etiam custodibus murorum, ut praeparent viam pocrescant. Praecipitur etiam custodibus murorum, ut praeparent viam populo volenti intrare in Ecclesiam. hoc est, ut doctrina et exemplo eis viam rectitudinis ostendant, planumque faciant iter, id est auferant omnia offendicula dimittendo peccata per baptismum. Et ut eligant lapides, sive projiciant, ut Septdentium reprobos et duriNecnon etiam praecipitur, ut elevent signum crucis ad populum nationum, id est ut annuntient ei passionem et resurrectionem. Sequitur: « Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae. » Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, ecce merces ejus cum eo, et opus ejus coram illo. » Custodibus murorum angelis vel prophetis sive apostolis praecipitur, ut alloquantur filiam Sion, hoc est Ecclesiam primitivam, quae ideo filia Sion dicitur, vel quia primum ex Judaeis collecta est. De qua dicit in Cantico canticorum: « Filii matris meae pugnaverunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesus: ep̃i prbi. dicicones subdiccones om̃sq ministrialtaris quicon¬
gregant & portant. id: quip̃ parant. & consecrant copus & sanguinẽ dñi
& comedunt &bibunt in eccła laudantes creatonrem &redemptorem suum
uł &iũ illi qui modo in p̃senti congregant uir tites. & cõportant id: coadunam
dũ transierint ap̃ sent eccła comedent &bibent id÷ exultabunt & gaude¬
bunt inatruis dñi siueumansionib oe lestibus. de quib dñs dicti Indomo
patris mei mansionesuit multe sunt I Transie transice ꝓpor¬
tas: p̃ parate uiã populo planũ facite iter cligte lapides & eleuate¬
signũ ad populos Casto dibus murorũ angelis uł p̃ latis ecđȩ quibus su¬
cones quorũ ministerio introducuntur credentes in eccłam uelud
transe ano ꝑ aurtaet es ambulando deuirtute iug tuem Iilcoaut
precipiunt urtransire ꝓministros eełȩ : ut cos custodiant ne aliquis
iloꝵ inheren corum prauitatem corruat & ut onfidẽ ã plius &ia ad¬

Expanded text:
esbyteri, diacones, subdiacones, omnesque ministri altaris, qui congregant et portant, id est qui praeparant et consecrant corpus et sanguinem Domini, et comedunt et bibunt in Ecclesia, laudantes Creatorem et Redemptorem suum. Vel etiam illi qui modo in praesenti congregant virtutes, et comportant, id est coadunant, dum transierint a praesenti Ecclesia comedent et bibent, id est exsultabunt et gaudebunt in atriis Domini, sive in mansionibus coelestibus. De quibus Dominus dicit: « In domo Patris mei mansiones multae sunt. » « Transite, transite per portas, praeparate signum ad populum. » Custodibus murorum angelis vel praelatis Ecclesiae, quibus sucones, quorum ministerio introducuntur credentes in Ecclesiam: vel ut transeant per virtutes, ambulando de virtute in virtutem. Ideo autem praecipiuntur transire per ministros Ecclesiae, ut eos custodiant, ne aliquis illorum in haereticorum pravitatem corruat, et ut in fidem amplius etiam ac
Abbreviated transcription (Latin):
laud& creatorem suum ꝑ omnẽ mundũ dilatata uelud ab omnib genab
ipsa laudetur Custodes muroriũ alloquitur sermodiunus ut ipsi quid m̃i
uoluntate msciunt & muros custodire debent. nontaceant ap̃cib & laudib
neq in ꝓsperis neq in aduersis Sequitur Iurauit dñs indextera sua
& inbrachio fortitudinis suȩ Om̃is sermo om̃i potentis dĩ ꝓuram̃to accipi

Expanded text:
laudet Creatorem suum per omnem mundum dilatata, vel ut ab omnibus gentibus laudet Creatorem suum per omnem mundum dilatata, vel ut ab omnibus gentibus ipsa laudetur. Custodes murorum alloquitur sermo divinus, ut ipsi qui Domini voluntatem sciunt et muros custodire debent, non taceant a precibus et laudibus, neque in prosperis neque in adversis. Sequitur: « Juravit Dominus in dextera sua, et in brachio fortitudinis suae. » Omnis sermo omnipotentis Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
tista Qui hab& sponsã sponsus : I Suꝑ murostuos hierusa lẽ cons¬
titu custodes: totadie & nocte nontacebunt Uoxdĩ om̃i potentis ad hic¬
rusalem : id÷ ad eccłam que ÷ uisio pacis Muri dicuntur amuniendo
Dupliciter possumus hic accipere muros & duplicitercus Todes Mu¬
riccłe fuerunt apłi & p̃dicatores: quid octrina & miraculis munier̃ ecclam
teus. & marcus. aliq discipuli apłorũ quorũ custodes erant parus paulus
c&eriq apłi dicitergo sermodiuinus eccłȩ Suꝑ murostuos hierusalẽ
constitui custodes: angelos uł p̃latos pło ecclesiarum: apłos uidelic&
etuũq sequaces totadie & nocte non tacebunt id÷ neq in psperis neq in
aduersis tacebunt ap̃cibus ex orantes clementiam & miscđam meã ꝓmuris
ut meo cuxilio uallentur I Quireminiscimini dñm ne taceogs sub¬
in partune illius miscđam postulate donecstabiliet id÷ firm& uł stare

Expanded text:
st . » « Super muros tuos Hierusalem constitui custodes, tota die et tota nocte non tacebunt. » Vox Dei omnipotentis ad Hierusalem, id est ad Ecclesiam, quae est visio pacis. Muri dicuntur a muniendo. Dupliciter possumus hic accipere muros, et dupliciter custodes. Muri Ecclesiae fuerunt apostoli et praedicatores, qui doctrina et miraculis munierunt Ecclesiam. theus, et Marcus aliique discipuli apostolorum: quorum custodes erant Petrus, Paulus caeterique apostoli. Dicit ergo sermo divinus Ecclesiae: Super muros tuos Hierusalem constitui custodes, angelos vel praelatos Ecclesiarum, apostolos videlicet eorumque sequaces. Tota die et tota nocte non tacebunt, id est, neque in prosperis neque in adversis tacebunt a precibus, exorantes clementiam et misericordiam meam pro muris, ut meorum auxilio vallentur. « Qui reminiscimini Domini, ne taceatisimportune illius misericordiam postulate « donec stabiliat, » id est firme stare
Abbreviated transcription (Latin):
sribus : & sanguis m̃s uere : potus que non samuntur abheretics & paganis
inimicis sc̃ȩ ȩcłȩ dictur sce ȩccłȩ Sidedero id÷ non dedero uł non dabo
deinceps triticum & uinũ tuum in quo laborasti incibũ inimicistuis: id: lau¬
des & operatut non dabo de monibus sed ego suscipiã eas uł cor pus & sanguinẽ
mesum in quotulaboras consecrando non dabo hereticis uł paganis inimi¬
cistuis. quialieni ame & asidetua Quare aũt nond& inimicis erbum side¬
lium manifestat cũ dicit. Quia congregat illud sub triticum. come¬
dent illud & laudatsunt d̃m creatorẽ suum & quicom portant illud. bi¬

Expanded text:
anguis meus vere est potus : » quia non sumuntur ab haereticis et paganis inimicis sanctae Ecclesiae. Si dedero, id est, non dedero vel non dabo deinceps triticum vel vinum tuum, in quo laborasti, in cibum inimicis tuis, id est, laudes et opera tua non dabo daemonibus, sed ego suscipiam eas. Vel corpus et sanguinem meum, in quo tu laboras consecrando, non dabo haereticis et paganis inimicis tuis, qui alieni sunt a me et a fide tua. Quare autem non det inimicis cibum fidelium, manifestat cum dicit: « Quia qui congregant illud, » subaudis triticum, « comedent illud, et laudabunt Dominum Creatorem suum: et qui comportant illud,
Abbreviated transcription (Latin):
in habitabitur Eccłam ex utroq populo collectam alloquit ur sermo
ꝓpheticus & ꝓmittit qđ nonsit amplius ita derelicta adõ sicut quondã
suit. quando postidola claudicabat Sicut displicuit dño iniuideis minfide¬
litate manentibus. & ingentib: post ido latriã ambulantibus: sic cõpla¬
cuit ei incredentib ex utroq populo ad fidẽ ei uenientibus. I habitabit
doctrina sp̃itali Et gaudebit sponsusxp̃s suꝑ sponsa ȩccłam: gaudebit¬

Expanded text:
inhabitur. » Ecclesiam ex utroque populo collectam alloquitur sermo inhabitur. » Ecclesiam ex utroque populo collectam alloquitur sermo propheticus, et promittit quod non sit amplius derelicta ita a Deo, sicut quondam fuit quando post idola claudicabat. Sicut displicuit Domino Judaeis in infidelitate manentibus, et in gentibus post idololatriam ambulantibus: sic complacuit ei in credentibus ex utroque populo, ad fidem ejus venientibus. « Habitabit doctrina spirituali. « Et gaudebit sponsus » Christus « supe
Abbreviated transcription (Latin):
uii iuouina in ponantur ut e abraam possumus cognoscere. Pr imum
siquidem appellatus ÷ ram: sicut in libro beati iob inuentiur. eo in loco ubidicit᷑
tiratus indignatusq ÷ eliu filius barachel burites de cognationeram: dtinde
uocatus : abr̃a iđ ÷ pater & aelsus acdeinde abraham Similit̃ debeatos
p& ro potest intelligi qui primum simon. deinde paerus apaera id÷ axp̃o ÷
appellatus: Dicitur ergo adȩccłam primitiuam Uocabitur ti nom̃¬
dñi : & diadema regni inmanudĩ tui. id ÷ inpotentia dĩ uł in ipsoxp̃o. qui÷
manus & dextera patris Cũ te inquid choro nauerit multitudo creden¬
tiũ ueniens ad fidem tuam exomnibus partib mundi eris chcuo dechoris
in manudĩ. & quasi diadema regni in potestate illius I Nonuocaberis
ultra derelicta adõ  & terratua id ÷ habitatiotua non uocabitur ampli¬
Etquarehoc quia compla cuit dño inte. ⁊ Et teratua

Expanded text:
us nomina imponantur, ut ex Abraham possumus cognoscere. Primum quidem appellatus est Ram, sicut in libro beati Job , invenitur eo in loco, ubi dicitur: « Et iratus indignatusque est Heliu filius Barachiel Buzites de cognatione Ram. » Inde vocatus est Abram, id est pater excelsus, ac deinde Abraham. Similiter de beato Petro potest intelligi, qui primum Simon, deinde Petrus a petra, id est a Christo est appellatus. Dicitur ergo ad Ecclesiam primitivam: Vocabitur tibi nomDomini, et diadema regni in manu Dei tui, » id est in potentia Dei, vel in ipso Christo qui est manus et dextera Patris. Cum te inquit coronaverit multitudo credentium veniens ad fidem tuam ex omnibus partibus mundi, eris corona decoris in manu Dei, et quasi diadema regni in potestate illius. « Non vocaberis ultra derelicta, » a Deo « et terra tua » id est habitatio tua « non vocabitur ampliEt quare hoc? « Quia complacuit Domino in te, et terra tua
Abbreviated transcription (Latin):
indumã eleciũ sunt uirtuaes uł ipsexp̃s: supe lindumentũ xp̃i sunt om̃s electi
IQuasisponsũ decoratũ chorona sub decorauit me: & quasi sponsam oinatt̃
munilibus suis. Tuo agminacredentium sçȩ̃ ȩccłȩ hicoste nduntur. ꝑfec¬
trũ silic& agmen ostenditur ꝑ sponsum. dequibus dicit apłs. Sapientiam
loquimur inter ꝑfectos In ꝑ fectirũ uero agmen designatur ꝑsponsã.
quibus dicit apłs: Nonuidicauime aliquid scire interuos nisiiħm xp̃m¬

Expanded text:
s electi. « Quasi sponsum decoratum corona, » subaudis, decoravit me, « et quasi sponsam ornatam monilibus suis. » Duo agmina credentium sanctae Ecclesiae hic ostenduntur. Perfectorum scilicet agmen ostenditur per sponsum, de quibus dicit Apostolus: « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Imperfectorum vero agmen designatur per sponsam, de quibus dicit Apostolus: « Non judicavi me aliquid scire inter vos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
possumus intellege re reges & principes iudcua populi. qui pibebant ꝓphe¬
tas ut nonlo querentur in nomine dñi Vieldistince ꝑ sion reges &pr in¬
cipes ꝑhierus alem sacerdotes & subicctos eorum dicit ergo ꝓphaa
iungam p̃ces precibus quousq ueniat xp̃s nobis in lege ꝓmis sus. & cunetũ
orbem inluminaet. Tale quid alio inloco idem ꝓph&a implorat Utnã dis¬
rum peres dñe caelos &uenires Nontace bo inquid precibus donec egre¬
diatur e ut ero uirginis iustus eccłe ut splendor: quiusti fiat electos suos
&inluminat̃ omnem hominem uenientem in hunc mundũ Ipse gẽsplen
dor lucis & sol iustitiȩ qui in euuangelio dixit Egosum lux mundi
Et saluatar eius id ÷ ȩccłae ut lampas accendatur: sub incrdibus creden¬
tium Lampas grcae: latine dicitur flamma Dequa flammcugnis
dicit dñs in euuangelio Ignẽ ueni mittere in terram Hac flamma

Expanded text:
possumus intelligere reges et principes Judaici populi, qui prohibebant prophepossumus intelligere reges et principes Judaici populi, qui prohibebant prophetas ut non loquerentur in nomine Domini, vel distincte per Sion reges et principes, per Hierusalem sacerdotes et subjectos eorum. Dicit ergo Prophjungam preces precibus quousque veniat Christus nobis in lege promissus, et cunctum orbem illuminet. Tale quid alio in loco idem propheta implorat: « Utinam dirumperes, Domine, coelos, et venires . » Non tacebo inquit precibus, donec egrediatur ex utero virginis Justus Ecclesiae ut splendor, qui justificat electos suos, « et illuminat omnem ho et sol justitiae, qui in Evangelio dixit: « Ego sum lux mundi. » Et salvator ejus, id est Ecclesiae, ut lampas accendatur, subaudis in cordibus credentium. Lampas Graece, Latine dicitur flamma ignis. De qua flamma ignis dicit Dominus in Evangelio: « Ignem veni mittere in terram . » Hac flamma
Abbreviated transcription (Latin):
istarũ com̃parationum prioi serenda : ad
sponsumo sequens ad sponsam Sicut inquid terra celestibus pluuuis ir¬
rogia ꝓ fer tger men suũ. & sicut ortꝰ fontiũ aquis irrigatus semensuum
id÷ olera diuersis germinibus germinat: sicdñs ds̃ germinabit id÷ germi
tificationẽ fidei xqua ustus uiuit. & ipsefiti& crescere lauidem suã corã uniuer¬
sis gentibus Nonerit uniuersum solum modo ÷ aiustificatio iniudeis neq
soliadei referent eilaudes sed ii omnibus credentibus erit fides
Etpost quam suerint uastificati: reserent laudes & gratiarũ actionem erea¬
tiu seo ꝓomnibus benefitiis abohorubts sibi datis Sicut ergo terra irri¬
gatã celitus ꝓfert ger men: sic ꝑfecti quiq ir rigati gratia spũ sc̃i. cotidie
fructus boneoperationis referunt I Propt̃ sion nontacebo & ꝓpter
hierusalem non quescam donec egredatur ut splendor iustus eius id
nunce ꝑsonasua loguitur ꝓ pheta Persion & herusalem generaliter

Expanded text:
Istarum comparationum prior referenda est ad sponsum, sequens ad sponsam. « Sicut, inquit, terra coelestibus pluviis irrigata profert germen suum, et sicut hortus fontium aquis irrigatus semen suum, » id est, olera diversis generibus germinat: « sic Dominus Deus germinabit, » id est,tificationem fidei ex qua justus vivit: et ipse faciet crescere laudem suam coram universis gentibus. Non erit solummodo ista justificatio in Judaeis, neque soli Judaei referent ei laudes: sed in omnibus credentibus erit fides. Et postquam fuerint justificati, referent laudes et gratiarum actionem Creatori suo pro omnibus beneficiis ab illo sibi datis. Sicut ergo terra irrigata coelitus profert germen: sic perfecti quique irrigati gratia Spiritus sancti, quotidie fructus bonae operationis referunt. CAPUT LXII. « Propter Sion non tacebo, et propter Hierusalem non requiescam, donec egrediatur ut splendor justus ejus, » nunc ex persona sua loquitur Propheta. Per Sion et Hierusalem, generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
illuuis filius ꝓquẽ om̃a fecit scđm illud Om̃a ꝑ ipsũ factasunt I Si
dedero triticũ tuũ ultracrbum inimicistius & sibiberint filii alieni uinũ tuũ
libro uidicum qđ madianite temponre messis uenientes fructus eorũ collegȩ¬
runt & tã in suos quã iniumentorũ suorum usus & penderunt sic&iã quan¬
doducti sunt in captiuitatem quando collocati sunt ibi samaritam alienige ne.¬
quieoꝵ comederunt fruges Sedisto in loco cybum eccłe duplict̃ possumꝰ
intelligere : id÷ uirtutes & bonao pera uł &iã corpus & sanguinẽ illius.

Expanded text:
sunt. « Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis, et si biberint filii alieni vinum tuum, libro Judicum , quod « Madianitae tempore messis venientes fructus eorum collegerunt, et tam in suos quam in inimicorum suorum usus expenderunt. » Sic etiam, quando ducti sunt in captivitatem, quando collocati sunt ibi Samaritani alienigen comederunt fruges. Sed isto in loco cibum Ecclesiae dupliciter possumus intelligere, id est virtutes et bona opera, vel etiam corpus et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
nibus sc̃s gratia spũ sc̃ ÷ repletus habitinsinillo om̃is plenitudo diuinitatis
corporcdliter. sicut a płs dicit Quia ipseds̃ & homo solus sine peccato mansit
me uł maior me quiuaxit me: ipsemisit me ad nunti andũ mansuetis id est
qui contritũ habent cor contristantes desius peccatis. dequibus dieit psalmista
abolo & uaris erroubus p̃dicarem indulgentiam peccatorum dicens.
penitentiã agite. ad ꝓpinquabit enim regnum celorum Et clausis inquđ
sub̵ incarcere in fidelittitis & ignorantie. aꝑtionẽ id ÷ relaxationẽ peccitaꝵ
uł sicut sim machus aꝑti franstulit. iunctis resolutionẽ I Sequitur¬

Expanded text:
ncti Spiritus est repletus, habitans in illo omnis plenitudo divinitatis corporaliter dicit: quia ipse Deus et homo solus sine peccato mansit.st in me, vel major me, qui unxit me, ipse misit me ad annuntiandum mansuetis, id est qui contritum cor habent contristantes de suis peccatis, de quibus dicit Psalmista: abolo et variis erroribus, praedicarem indulgentiam peccatorum dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Et clausis inquit, subaudis in carcere infidelitatis et ignorantiae apertionem, id est, relaxationem peccatorum. Vel sicut Symmachus apertius transtulit:
Abbreviated transcription (Latin):
& magistriecaum. quia magistri dñi erits  Fortitudinẽ gentiũ
comedetis o apłi & ingła ecrũ suꝑbietis ꝥ ortitudo genti ũ sue runt
martyres: qui sortiter tormenta ꝑ secutorũ ꝓx̃pi nomine suftinue¬
runt. dequorũ uictoria & triũ pho epulati id ÷ ualdeletat sunt iu¬
dentes eostransire ad suã sotietatem. & inquorũ gła ipsi suꝑbier unt. id ÷ ex¬
ultauerunt uł gloriati sunt. Suꝑbiasiquidem isto in loco ꝓgła ponit᷑
sicut & paulo superiusubidictum ÷. ponãte in suꝑbiam siue ingłam scłoꝵ¬

Expanded text:
dinem gentium comedetis, et in gloria eorum superbietis. » Fortitudo gentium fuerunt martyres, qui fortiter tormenta persecutorum pro Christi nomine sustinuerunt: de quorum victoria et triumpho epulati, id est valde laetati sunt videntes eos transire ad suam societatem, et in quorum gloria ipsi superbierunt, id est exsultaverunt vel gloriati sunt. Superbia siquidem isto in loco pro gloria ponitur, sicut et paulo superius ubi dictum est: Ponam te in superbiam sive in glo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus adñi natiuitate usq addiẽ uditu qđ similit̃ acceptũ ÷ dõ patri
quia multitudo fidelium p̃dicatione apostolorum eorũq sequatium.
salutta est ꝑfidem. & saluabitur. De quotẽ pore dicit apłs Ecce
placabilem dño patri & his quicrediderunt sed &iam diẽ ultionis siue
damnationis udeor ũ queuenit ꝑ romanos post ascensionem euis. p̃dicauit¬

Expanded text:
ativitate usque ad diem judicii, quod similiter acceptum est Deo Patri: quia multitudo fidelium praedicatione apostolorum eorumque sequacium salvata est per fidem, et salvabitur. De quo tempore dicit Apostolus:placabilem Domino Patri ex his qui crediderunt, sed etiam diem ultionis sive damnationis Judaeorum, quae venit
Abbreviated transcription (Latin):
sirtate miraculoꝵ  Gaudens gaudebo indĩo: & eultabit animamea indo
mleo Iu ꝑsona eccłae loquitur ꝓph&a Gaudens inquid gaudebo indnĩd
N on indiuitus & lucris terrenis neque in nobilitate generis. ut iudei quigloua¬
bantur quod cẽnt degenere patriar dharũ. neq in honoribus huias sđigandebo.¬
sedindño uxta quod apłs ait
sed &cultabit anima mea non resonante cachinno. sed indo meo. I Quia induit
me uestimentis salutis & indumento iustitiȩ circũ deditme. Reddit
causas : quare gudere &x ultare debeat indño. Ideo inquid gaudebo indño
quia indiuitme uestimentis salutis. id÷ uirtutibus. uł ipsoxp̃o sicutapłs dicit

Expanded text:
aculorum. « Gaudens gaudebo in Domino, et exsultabit anima mea in Deo meo. » In persona Ecclesiae loquitur propheta: « Gaudens, » inquit, « gaudebo in Domino, » non in divitiis et lucris terrenis, neque in nobilitate generis ut Judaei, qui gloriabantur quod essent de genere patriarcharum, neque in honoribus hujus saesed in Domino, juxta quod Apostsed exsultabit anima mea, non in resonante cachinno, sed in Deo meo. « Quia induit me vestimentis salutis, et indumento justitiae circumdedit me. » Reddit causas quare gaudere et exsultare debeat in Domino. Ideo, inquit, « gaudebo in Domino, » quia induit me vestimentis salutis, id est virtutibus vel ipso Christo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. bionsnibus Pasceoues meas. pasceagnos meos. Quos predicatues gen¬
tium & mar tires ut fuit gregous. ambrosuis. hilarius. augustinus. eypri¬
anus. aliiq: quam plurimi uerbo simplici & doctrina sp̃itali pauerunt
psi martrres & prediattores. fili peregrinorum id ÷ filii gentium. fuert̃
agricolȩ & culanres eccłe. & cementaru. & unitores. & custodes : qui aipsi
edificauerunt ȩccłam. & ipsi& coluerunt corda credentium illosq quos
dñs illis cudientibus infine parabole dicit. Malos maleꝑd& : & pp¬
dupliciter intelligi potest: ut beatus hieronimus dicit. Uidelica &ut
d p̃dicttones ex gentibus referatur qui fuerunt filii peregrinaiũ. uł ad
apłos dequibus dicitur reliquiȩ salue fient. ut ipsꝗ appellentur sacer¬
dotes dñi. quimaiaus dignitatis erant. sicut defilus dauid dicit᷑. quod

Expanded text:
nibus apostolis: « Pasce oves meas , » sive agnos meos. Quos praedicatores gennibus apostolis: « Pasce oves meas , » sive agnos meos. Quos praedicatores gentium et martyres ut fuit Gregorius, Ambrosius, Hilarius, Augustinus, Cyprianus, aliique quamplurimi verbo simplici et doctrina spirituali paverunt. Ipsi martyres et praedicatores filii peregrinorum, id est filii gentium, fuerunt agricolae et cultores Ecclesiae et caementarii et vinitores et custodes: quia ipsi aedificaverunt Ecclesiam, et ipsi excoluerunt corda credentium. Illosque quoDominus illis audientibus in fine parabolae dicit: « Malos male pdupliciter intelligi potest, ut beatus Hieronymus dicit, videlicet ut ad praedicatores ex gentibus referatur, qui fuerunt filii peregrinorum, vel ad apostolos de quibus dicitur, « reliquiae salvae fient : » ut ipsi appellentur sacerdotes Domini qui majoris dignitatis erant, sicut de filiis David dicitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
serta adõ corda gentium ascło id ÷ abinitio. & ruinas antiquas erigent
Hoc ÷ quod cecidit insinagogis ꝑ insidelitatem refitiurabunt in illis qui
crediderunt & iudeis. & quod cecidit abexordio mundi ingentibus ꝑ ido¬
latriam restaurabunt & erigent ipsi ꝑculturam om̃i potentis di. & in¬
staurabunt ciuita tes desertas ado id ÷ eccłas diuersarum gentiũ
uel quinq: cor poris sensus. qui intelleguntur ꝑ ciuitates. que dissipate fue¬
rant in generatione iudeorum & generationẽ gentium. in infidelitate
idolatrie  Etstabunt alieni & pascent peona ur̃a & silu peregrinoꝵ
agricole & uinitot res ur̃i erunt. Alieniap pellantur gentiles &pe¬
regrini: quia cognitione ͣ alieni erant. longerecedentes abillo. ꝑ idolatriã
a płorum sunt simplices & mansueti : dequibus dñs dicit pa&ro. & tullo om¬

Expanded text:
serta a Deo corda gentium a saeculo, id est ab initio. Et ruinas antiquas erigent, serta a Deo corda gentium a saeculo, id est ab initio. Et ruinas antiquas erigent, hoc est quod cecidit in synagogis per infidelitatem, restaurabunt in illis qui crediderunt ex Judaeis. Et quod cecidit ab exordio mundi in gentibus per idololatriam, restaurabunt et erigent ipsi per culturam omnipotentis Dei. Et instaurabunt civitates desertas a Deo, id est ecclesias diversarum gentium, vel quinque corporis sensus qui intelliguntur per civitates quae dissipatae fuerant, in generatione Judaeorum, et generationem gentium, infidelitate et idololatria. « Et stabunt alieni, et pascent pecora vestra. Et filii peregrinorum agricolae et vinitores vestri erunt. » Alieni appellantur gentiles et peregrini, quia cognitione Dei alieni erant, longe recedentes ab illo per idololatriam. apostolorum sunt simplices et mansueti, de quibus Dominus dicit Petro et in illo om
Abbreviated transcription (Latin):
eis sub̵ quilugebant iudeis coronam ꝓ cinere id÷ remunerationem celestẽ
ꝓpenitentia & labore. quem assumpserunt ꝓfratribus suis Et darẽ
pallium laudis ꝓlugubri uestimento : quando uiderunt multitudinẽ
iudeorum & multit udinẽ gentium uenire adsidem p̃unctgaudio & gx
ultatione s Et uocabuntur inte fortes iustitiȩ: id÷ fortes adiufttiam.
plantatio dñ ad glorificandum Ecłam alloquitur sermo ꝓphetcus
Post quam inquiens acceperis gcudium ꝓtristita: uocabuntur inte
apłi & martires aliq p̃feca infide furtes adiust itam operandam.
& uocabuntur &iam plantatio dñi qui ab ipsosunt fundati infide in ecđa
adglorificandum creatorem suum S Et edificabunt deserta a scło.
& ruinas antiquas erigent. Etinstaurabunt ciuitates desertas. dissipa¬
tas ingenerationẽ & generationem. Detpłis nunc sermo agitur
cauerint eum in sius operibus : edificabunt sua p̃dicatione & baptismo de¬

Expanded text:
eis, subaudis qui lugebant Judaeis, coronam pro cinere, id est, remunerationem coelestem eis, subaudis qui lugebant Judaeis, coronam pro cinere, id est, remunerationem coelestem pro poenitentia et labore, quem assumpserunt pro fratribus suis. Et darempallium laudis pro lugubri vestimento, quando viderunt multitudinem Judaeorum et multiid est, fortes ad justitiam: « plantatio Domini ad glorificandum. » Ecclesiam alloquitur sermo propheticus. Postquam inquiens acceperis gaudium pro tristitia, vocabuntur in te apostoli et martyres aliique perfecti in fide, fortes ad justitiam faciendam, et vocabuntur etiam plantatio Domini: qui ab ipso sunt fundati in fide, in Ecclesia, ad glorificandum Creatorem suum. « Et aedificabunt deserta a saeculo, et ruinas antiquas erigent, et instaurabunt civitates desertas, dissipatas, in generatione et generationem. » De apostolis nunc sermo agitur. et glorificaverint eum in suis opibus, aedificabunt sua praedicatione et baptismo de
Abbreviated transcription (Latin):
liti ut fuc cum dicit. ut p̃dicarẽ ultionis dõ nr̃o placabilis. quia dñs & ds̃ illius :
scđm umanitatem Plabilis cũt fuit dõ patri dies ultionis iudeorum: non
quod gauder & malitiȩ corum siue desolationi. sed morienro loquitur qui
gtuidemus quandonos ulciscimur deinimicis nostris Ad & iam misitme
ut consolarer sub̵ in p̃senti. uł &iam in futuro om̃s lugentes sua & aliorum
peccata dequibus iieuuange lio dicitur Beati quilugent: qm̃ ipsi consolabunt᷑
Et ponerem inquid lugentibus sion sub coronam incapite. uł giudium &¬
ne felicitatis in funderem in eorũ cordibus Lugentes sio appellat apłos qui
lugebant ꝓ salutesio. siue iudeorum: ut beatus paulus quidicebat
Tristitia mihi ÷ ingens: & continuus dolor ꝓfratribus meis Etob ttibã
ego a nat hema ẽẽ ꝓ fratribus meis. Etad hoc &iam misit me: ut darẽ

Expanded text:
ita et hic cum dicit, ut praedicarem diem ultionis Deo nostro placabilem: quia Dominus Deus illius est secundum humanitatem. Placabilis autem fuit Deo Patri dies ultionis Judaeorum, non quod gauderet malitia eorum sive desolatione: sed more nostro loquitur, qui gaudemus quando nos ulciscimur de inimicis nostris. Ad hoc etiam misit me ut consolarer, subaudis in praesenti vel etiam in futuro, omnes lugentes sua et aliorum peccata. De quibus in Evangelio dicitur: « Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur Et ponerem, inquit, lugentibus Sion, subaudis coronam in capite, vel gaudium aeternae felicitatis infunderem in eorum cordibus. Lugentes Sion appellat apostolos, qui lugebant pro salute Sion sive Judaeorum, ut beatus Paulus qui dicebat: « Tristitia mihi est ingens et continuus dolor pro fratribus meis . » Et: « Optabam ego anathema esse pro fratribus meis. » Et ad hoc etiam misit me, ut darem
Abbreviated transcription (Latin):
ffecti. ec que illid ocuerunt & operati sunt. ipsiusq ad fisem scliene¬
bunt: Etdũ semꝑ tenuerint: qua situnc inueterabunt Altter
Operu manuũ me arum inueter abunt electis meis  hoc ipsaoperaa płaꝵ
inueteraibunt ipsis clectis. quit & ter naliter adutilitatẽ & salutẽ eoꝵ
manebunt ipsis  Vnde & cuuangelium dicitꝰ ẽẽ &ternũ eoquod
olim ser uittores suos & ce̾r nalit̃ fatiat electos I Non laborabunt
frustra neq generabunt in conturbatione: quia semen benediccaꝵ
in p̃dicatione st ustra ił bonis operibus. sicut quondã uider iruta bt̃ le bo¬
raueruntie quia & ter nã mer cedem inde ꝑcipient & de laborib ma¬
nuu suarũ & ult abunt Nongenertibunt silios sp̃itales incentur¬
batione hoc indolare. sicut quondã rachel genuit filiã carnaleo¬

Expanded text:
ffecti, ea quae illi docuerunt et operati sunt, ipsi usque ad finem saeculi tenebunt, et dum semper tenuerint, quasi tunc inveterabunt. Aliter: Opera manuum eorum inveterabunt electis meis, hoc est ipsa opera apostolorum inveterabunt ipsis electis, quia aeternaliter ad utilitatem et salutem eorum manebunt ipsis. Unde et Evangelium dicitur esse aeternum, eo quod olim servatores suos aeternaliter faciet electos. « Non laborabunt frustra neque generabunt in conturbatione: quia semen benedictoruin praedicatione frustra vel in bonis operibus, sicut quondam Judaei inutiliter laboraverunt, quia mercedem aeternam inde percipient, et laboribus manuum suarum exsultabunt. Non generabunt filios spirituales in conturbatione, hoc est in dolore, sicut quondam Rachel genuit filium carnale
Abbreviated transcription (Latin):
uo luntate uenerunt reddentis r&ributionẽ inimic issus uideis. Et quare
audita÷ uax sacer dotũ de tẽplo. principũ uulgi deciuitate : quic om̃s suntaut
gladio necati. aut ignecremati. aut alusgentib p̃tio diftraeti uł uenundati: aut
&iã incaptiuitatẽ ducti p̃ter illos quidiuer sis miseris afflicti. in fracuitatẽ sunt
martui Tunc ergo cõpleta ÷ comminatio dñidicentis. relinquet uobis domꝰur̃a

Expanded text:
voluntate venerunt, reddentes retributionem inimicis suis Judaeis. Et quare voluntate venerunt, reddentes retributionem inimicis suis Judaeis. Et quare audita est vox sacerdotum de templo, principum et vulgi de civitate? quia omnes sunt aut gladio necati, aut igne cremati, aut aliis gentibus pretio distracti, vel venundati, aut etiam in captivitatem ducti: praeter illos qui diversis miseriis afflicti, intra civitatem tunc mortui. Tunc ergo completa est comminatio Domini dicentis: « Relinquetur vobis domus
Abbreviated transcription (Latin):
glauosum Modo uero : nolite nobistumile & dispectũ p̃diccire. Sedaudiamꝰ quid seqͥtꝰ
Ipsi aut iudei fr̃s airi quit alia dicunt confundent᷑ & erubescent de sua incredulitate.
cũ xp̃s sublimis & gloriosus cipparuerit omnib: hominib: indieuiditi. uł &iã quitalia
dixerunt confundent & peribt̃ in p̃senti. sic̃ sequentia manifestat. Nã subditꝰ
NVox populi deciuitate : uox de tẽplo uox dñi reddentis retributionẽ in imicissuis
Adueniente roma noexercitu & circũ dante ciuitatẽ sic̃ iosephus histauographus seri¬
bit uersis quierant inciuit atẽ in seditionẽ intrespartes comͣdentes deprincipatu¬
n apars eligens istũ alic aliũ ter tiaq: tertium & ita facta ÷ ut una parspopu¬
li & sacerdotũ tenerent templũ pars principũ & populi pr ircipũ domũq: regiã
& tertia pars reliquã partẽ ciuitatus maxine tam̃ uulgus Pugnabantergo
forinsecus contra hostes in trinsecus contraciues Sedromanicapientib urbẽ:

Expanded text:
gloriosum. Modo vero nolite nobis humilem et despectum praedicare; sed audiamus quid sequitur. Ipsi autem Judaei fratres vestri qui talia dicunt confundentur, et erubescent de sua incredulitate, cum Christus sublimis et gloriosus apparuerit omnibus hominibus in die judicii. Vel etiam quia talia dixerunt confundentur et peribunt in praesenti, sicut sequentia ni reddentis retributionem inimicis suis. » Adveniente Romano exercitu et circumdante civitatem sicut Josephus historiographus scribit, versi sunt qui erant intra civitatem in seditionem in tres partes, contendentes de principatu. Una pars eligens istum, alia alium, tertiaque tertium. Et ita factum est, ut una pars populi et sacerdotum tenerent templum, pars principum et populi arcem domumque regiam, et tertia pars reliquam partem civitatis, maxime tamen vulgus. Pugnabant ergo forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives. Sed Romanis capientibus urbem,
Abbreviated transcription (Latin):
nlu sores uero duob: modis possumꝰ intelligere uł pessimos principes & doctares
ut suerunt scribe & farisei. & malos sacer dotes. ut suerunt silu eli quiad ño elec¬
tisunt. quia ꝑmissis ab illo dominairi in populo illo. uelud alu dicunt in lu sores
hicappellat demones &romanos. quib: illitraditis Et ÷ sensus Quia ergo
hac om̃a elegerunt in prauis aactionib & ego quoq ꝑmittãcis habere & domina¬
rimultos principes sacer dotesq non rectos quales merent Et mala que timent
siue fcmis siue mortalitatis seu captiuitatẽ adducã eis : uł tradã eos demonib:
romanisq: đtquaetimebant dicentes. Sidimittimꝰ eũ sic: om̃s credentineu
Et farte uenient romani: & tollent nr̃m locũ & gentẽ Adducã eis & ꝑdent¬

Expanded text:
Illusores vero duobus modis possIllusores vero duobus modis possut fuerunt scribae et Pharisaei, et mali sacerdotes, ut fuerunt filii Heli qui a Domino electi sunt, quia permissi sunt ab illo dominari in populo illo. Vel ut alii dicunt, illusores hic appellat daemones et Romanos, quibus illi traditi sunt. Et est sensus: Quia ergo haec omnia delegerunt in pravis actionibus, et ego quoque permittam eis habere et dominari multos principes sacerdotesque non rectos, quales merentur. Et mala quae timent, sive famis, sive mortalitatis, seu captivitatis adducam eis: vel tradam eos daemonibus Romanisque. Et quae timebant, dicentes: « Sed dimittimus eum sic, omnes credent in eum . » Et forte venient Romani et tollent nostrum locum et gente
Abbreviated transcription (Latin):
fitiat uirũ Quimactat pecꝰ quasiquiex terebr& casnẽ Om̃a sacrifiticiu¬
tiũ corporisq: ac sanguinisei : consecrationẽ ut qui immo la ueritbouẽ sic pla¬
centei quasi qui int̃ fitiat uirũ Quimactauerit pecꝰ : qua si quiex cerebo &
canẽ dequo ꝑmoysen scriptũ ÷ Ne offeres indomodĩ ti mercedẽ meretricis
neq p̃tiũ canis Pulereq canis & meretrix copulant᷑: quici utrũq animal
id÷ ueneranda laud& Ta less̃ carimnoniae iudcaiũ. &ita habentꝰ acceptameoꝵ saeri¬
fitia: postquã ueritas euuangelui ꝑxp̃m data ÷  Hacom̃a sub̵ que superius dicta
ta: Flegerunt inquid suo arbitrio non met uoluntate postuerũ sacrisitiũ offer¬
re adhuc siguratiua: & in abhominationib: sus id÷ inhis que ab hominari debue¬
rant. animaeorũ delecuita :  Vnde & ego eligã in lusionesearũ & que cim¬
biteis operationem iniquitatis id ÷ operatorem iniquitatis : diabolũ & antix p̃m

Expanded text:
ficiat virum: qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem. » Omnia sacrificia Jucium, corporisque, ac sanguinis ejus consecrationem: ut qui immolaverit bovem, sic placeat ei quasi qui interficiat virum; qui mactaverit pecus, quasi qui excerebret canem, de quo per Moysen scriptum est: « Non offeres in domo Domini tui mercedem meretricis, neque pretium canis . » Pulchre canis et meretrix copulantur, quia utrumque animal» id est venerando laudet. Tales sunt caeremoniae Judaeorum. Et ita habentur accepta eorum sacrificia, postquam veEt elegerunt inquit suo arbitrio non mea voluntate, post verum sacrificium offerre adhuc figurativa, et in abominationibus suis, id est in his quae abominari debuerant, anima eorum delectata est. « Unde et ego eligam illusiones eorum, et quae timbit eis operationem iniquitatis , » id est diabolum et Antichristum.
Abbreviated transcription (Latin):
re facit carnalit̃ ñ ÷ absq filio: qm ante om̃a scła genuit uerbũ suũ coequa¬
lẽ sibi. hab& &iã multos filios quosipse peperit gratia sua. dequib: dicit iohan¬
nes in euuło Quot quot ere didert ineũ dedit eis potest atẽ filios dĩ fieri
Hoc adsion dicit : id ÷ primitiuã ecłam Et ÷ sensus. Ego quiom̃s hominescri¬
ui exnihilo: fittiã mihi ex omnib: gentib: unã parit̃ inme credentẽ ecđam¬

Expanded text:
re facit carnaliter, non est absque Filio: quia ante omnia saecula genuit Verbum suum coaequare facit carnaliter, non est absque Filio: quia ante omnia saecula genuit Verbum suum coaequale sibi. Habet etiam multos filios quos ipse peperit gratia sua, de quibus dicit Joannes in Evangelio: « Quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri Hoc ad Sion dicit, id est, primitivam Ecclesiam. Et est sensus: Ego qui omnes homines creavi ex nihilo, faciam mihi ex omnibus gentibus unam pariter in me credentem Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
simũ ꝑ quẽ secit & gubernat om̃a alit̃ Antequã parturir& sion hoc ÷
primitiua ecđa. & antequa uenir& partꝰ ei: id÷ inue locitate tẽporis peperit
masculũ fortẽ udelic& populũ quando una die eredider̃ .iii. alteradie ũ
plurimi filiiapłorũ qui anteo potuer̃ occidi. quã a fid exp̃iseparari. Naut de
carnali par turitione &ꝓcreutione hocdicit᷑ sed desp̃itali. qui spĩtalit̃ eos
genuerunt. fidẽ xp̃i incordib: corũ infundendo Om̃isq carnalis generauo parturitione
& partu fit: sp̃ĩttilis aũt dolare &usuccr&  Quir audiuit ũ qua ttle autquis ui¬
tot milia hominũ quis uidit sp̃ittdit̃ generatos : Nũ quid partur i& t̃ra indiȩina¬
id ÷ nũ quid germinabit uł gener abit om̃a semina indiguna. aut parietꝰ gens
nẽ credentiũ Ille populus quimodo gens appellatꝰ indieuna creatꝰ ÷oreat & si
rando fidẽ in cordib: cuditorũ: matres fuerunt I Nu quid ego quicdios pec¬

Expanded text:
ernat omnia. Aliter: antequam parturiret Sion, hoc est primitiva Ecclesia, et antequam veniret partus ejus, id est in velocitate temporis, peperit masculum fortem, videlicet populum, quando una die crediderunt quatuor millia, aplurimi filii apostolorum, qui antea potuerunt occidi quam a fide Christi separari. Non autem de carnali parturitione et procreatione hoc dicitur, sed de spirituali: quia spiritualiter eos genuerunt, fidem Christi in eorum cordibus infundendo. Omnes namque carnales generationes parturiuntur et pariunt, spirituales autem dolore et usu carent. « Quis audivit unquam tale? et quis vitot millia hominum quis vidit spiritualiter generatos? « Nunquid parturiet terra in die una, » id est nunquid generabit omnia semina die una. « Aut parturietur gens nem credentium. Ille populus qui modo gens appellatur in die una est et creatus srando fidem in cordibus auditorum, matres fuerunt. « Nunquid ego qui alios pa
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimis fucta : a solomone estimantes illũ localẽ eẽ non recordantes qđ salo mon
dixerat die dedicationis eiusdẽ tẽpli Sienĩ caelicelorũ non possunttecapere
dñs om̃ps ad illos quit alia cogitabant Que : istadomꝰ tã magna tã spatio sa
quã adificabitis mihi ut ibi in uno loco conciudar : nonne hecoma manꝰmeti fe¬
subiunxit inquiens Adque auit respitiã nisi ad pauperẽ & contritũ sp̃u &tre¬
mentẽ sermones meos eccelocꝰ ei : Paupere & contritũ spu adq trem̃tẽ
sermones : appellat humilẽ quẽ lib& qui contritũ hab& sp̃m̃ condolelendo
ꝓximorũ infirmitati & sua peccata plangendo & quiti mensirein supplitiũ
xc̃ne dampnationis cessat a prauis operib: Iste : pauꝑ adq: humilis: dequo

Expanded text:
rosolymis factum a Salomone, aestimantes illum localem esse: non recordantes quod Salomon dixerat die Dedicationis ejusdem templi: « Si enim coeli coelorum non possunt te capereDominus omnipotens ad illos qui talia cogitabant: « Quae est ista domus tam magna, tam speciosa, quam aedificabitis mihi, ut ibi in uno loco concludar? nonne haec omnia manus mea feset locus ejus, subjunxit inquiens: « Ad quem autem respiciam, nisi ad pauperem, et contritum spiritu, et trementem sermones meos? » Ecce locus ejus: pauperem et contritum spiritu, atque trementem sermones suos appellat humilem quemlibet, qui contritum habet spiritum condolendo et proximorum infirmitati, et sua peccata plangendo; et qui timens ire in supplicium aeternae damnationis cessat a pravis operibus, iste est pauper atque humilis: de quo