comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qui ira setẽ fr̃ suo: reus erte iudicio.
Si ergo irasceris pecẽo eins uel ipsi ꝑ pͥmos
motus: caueas neiudicium amplius iras¬
cendo qͣm decet incurras: ad dit etiam quod
ꝓtulerit. ⁊ nutu uel signo uel u̾bulo leserit
⁊ mou̾it: reus erit concilio. qnͣto mag̃ qui
maiora p̾cepta en̾u̾ando docet soluere: Qui
minata ꝓcesserit. ¶sꝙ ad furorem mentis. ñ
creditis quomao u̾bis meis credetis. qua si que
que euungliea sunt p̾cepta implebitis:
¶nde augustinus suꝑ illum locum. Ex hoc
colligit᷑ quod quis legis p̾cepta que exu̾ora
sunt implere negligit euungelica que ꝑfe¬
ttiora sunt ⁊ subtiliora multominus imple¬
re ualebit. Item os meum loquet᷑ sapientiã
de fide. ⁊ meditacio cordis mei prudentiam
de bonis morib. Duo enim sunt necc̃ia ad
salitem. ina fidei ⁊ lixc morum. Si gͦ pa¬
rum deuiantẽ a fide uocamus heretitum.
⁊ increꝑamus dñtes eum ñ ẽẽ in uia s ex¬

Expanded text:
omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Si ergo irasceris peccato ejus, vel ipsi, per pravos motus, caveas ne judicium amplius irascendo, quam decet, incurras. Addit etiam quod protulerit, et nutu, vel signo, vel verbulo laeserit et moverit, « reus erit concilio. » Quanto magis qui majora praecepta enervando docet solvere? « Qurminata processerit usque ad furorem mentis, noncreditis, quomodo verbis meis credetis? » Quasi dicquae evangelica sunt praecepta, implebitis? Unde Augustinus super illum locum: Ex hoc colligitur quod qui legis praecepta, quae exteriora sunt, implere negligit, evangelica, quae perfectiora sunt et subtiliora, multo minus implere valebit. Item: « Os meum loquetur sapientiam, » de fide, « et meditatio cordis mei prudentiam , » de bonis moribus. Duo enim sunt necessaria ad salutem: Via fidei et lux morum. Si ergo parum deviantem a fide vocamus haereticum, et increpamus, dicentes eum non esse in via, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta ꝑficiant᷑. Qui gͦ solu̾it .i. ñ impleu̾it¬
unum de mandatis istis minimis ⁊ docu¬
erit sic homines. s. soluere exemplo uel uer¬
bo. & expositione artum domini remitten-¬
te. ⁊ molliente. minimus uocabit᷑ in regno
celorum despectissimus. ⁊ stultus. immo
ruillus ẽ in eccłia scõrum. ꝓ nullo reputat᷑
meccłia tͥum phanti. uel militanti. Quid
maxime in minimis mandatis:. Hic mag¬
nus immo maximus uotabit᷑ in regno ce¬
lorum licet in p̾senti abiectus ⁊ uilis. sar¬
uus gͦ ẽ qui soluit ⁊ ñ docet soluere. Mi¬
nimus: qui boc soluit ⁊ docet. Magnus.

Expanded text:
perfecta perficiantur. « Qui ergo solverit, sciliperfecta perficiantur. « Qui ergo solverit, scili mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, » scilicet solvere exemplo, vel verbo, et expositione arcum Domini remittente et molliente, « minimus vocabitur in regno coelorum , despectissimus et stultus, imo nullus est in Ecclesia sanctorum. Pro nullo reputatur, in Ecclesia triumphanti, vel militanti. Qui amaxime in mandatis minimis, « hic magnus, » imo maximus « vocabitur in regno coelorum, » licet in praesenti abjectus et vilis. Parvus ergo est, qui solvit et hoc docet solvere; minimus qui solvit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo oib nob̃ debet ĩtut̾e timorẽ u̾bũ dñi
apud math̃m .xxxiii. Nolite inquit putare
quia uemi soluere .i. ñ implere legem. aut
⁊ quo ad u̾itatem p̾dictorum de mea lege.
⁊ a ꝓpħis. & quo ad significationem figu¬
rarum ⁊ c̾imo malum. & quo ad impletio¬
nem mandatorum. nec dico implere tantũ:
menbris meis. Amen dico uobis: donec
transeat celum ⁊ t̾ra. anteqͣm de hac mittabi¬
li forma mutent᷑ minmutabilitatẽ. iota
unum minimũ mandatum. itt de ñ iras¬
cendo frĩ. de nõ dicendo ei racha. uel fatue.
de subueniendo ei. etiam in asino eius sub¬
leuando. de ñ uestiendo mollib. deñ domi¬
nando ꝓximis. ⁊ huiusmodi. art unus a¬
pex minimulũ mandatum. sitie minima
alicuius mandati ꝑticula. ñ p̾teribit a lege
donet omnia fiant. ñ remanebit quin im¬
pleant᷑ in me capite uel in corꝑe in exhibiti¬
one u̾itatis figurarum. in spũali impletõe
mandatorũ ⁊ in ꝑfectione moralium. ut ĩ¬

Expanded text:
imo omnibus nobis, debet incutere timorem verbum Domini apud Matthaeum, cap. V: « Nolite, inquit, putare quod veni solvere, » id est non implere, « legem, aut et quoad veritatem praedictorum de me, a lege et a prophetis, et quoad significationem figurarum et caeremonialium, et quoad impletionem mandatorum. Nec dico implere tantum, membris: « Amen quippe dico vobis: donec transeat coelum et terra , antequam, de hac mutabili forma, mutentur in immutabilitatem, iota unum » minimum mandatum, ut de non irascendo fratri, de non dicendo ei, « raca, » vel « fatue, » de subveniendo ei, etiam in asino ejus sublevando; de non vestiendo mollibus, de non dominando proximis, et hujusmodi. « Aut unus apex; » minimulum mandatum, sive minima alicujus praecepti particula, « non praeteribit a lege, donec omnia fiant; » non remanebit, quin impleantur in me capite, vel in corpore; in exhibitione veritatis figurarum, in spirituali impletione mandatorum, et in perfectione moralium, ut im
Abbreviated transcription (Latin):
uinculum pacis eccłiastice. Item quedam
traditiones implete ut decantandis uoca¬
lib horis nimiam ꝑiunt securitatem. qͣi
eas implens minime uł minus teneatur
ad realiũ impletionẽ q̃ sunt septẽ oꝑamĩe.¬

Expanded text:
vinculum pacis ecclesiasticae. Item: Quaedam vinculum pacis ecclesiasticae. Item: Quaedam traditiones impletae, ut de cantandis vocalibus horis, nimiam pariunt securitatem, quasi eas implens, minime vel minus teneatur ad realium impletionem, quae sunt septem ope
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑielitatur ueritas. ut de obseruando silertẽ
⁊ huuimodi. Pariũt scrupulositatem in con¬
scienciis płimorum. si .s. ñ obseruate constituãt
bedientem uel ñ. cum titra illas possit eẽ sa¬
lus. O. uedam etiam p̾multitudine gen̾ant
eas implere uolentib fastidium ⁊ accidiam.
cum scꝑtum sit quia maledictus omnis qͥ
facit opus dei negligent̾. Et ihere. Melius ẽ¬
enĩ unũ psalmum cũ hilaritate m̃tis decã¬
tare qͣm cẽtũ ĩ tͥsticia ⁊ accidia. quia hilari¬
t̃ psallentem ⁊ orantem diligit deus. ñ ex
tͥsticia uel necẽitate. Absit gͥ ex p̾cepto mul¬
tiplicare matutinas. psalmos uel p̾ces: nͥ
affũrt deuotio Item quedam scisma ⁊ di¬
uisionem quandam un itatis constituunt.
ut traditões tradite suꝑ diu̾sis modis can¬
tandi. psallendi ⁊ legendi. in diu̾sis mona¬
steriis ⁊ cłicorum eccł̃iis. cum unitas in om¬
nib qntum possumus seruanda sit. que est

Expanded text:
non periclitatur veritas, ut de observando silentio, non periclitatur veritas, ut de observando silentio, et hujusmodi, pariunt scrupulositatem in conscientiis plurimorum, si scilicet non observatae constituant bedientem, vel non, cum citra illas possit esse salus. Quaedam etiam prae multitudine, generant, eas implere volentibus, fastidium et acediam, cum scriptum sit, quia « Maledictus omnis qui facit opus Dei negligenter . » Eest unum psalmum cum hilaritate mentis decantare, quam centum in tristitia et acedia, quia hilariter psallentem et orantem diligit Deus, non ex tristitia, vel necessitate. Absit igitur ex praecepto multiplicare Matutinas, psalmos vel preces, nisi adfuerit devotio! Item, quaedam schisma et divisionem quamdam unitatis constituunt, ut traditiones traditae super diversis modis cantandi, psallendi, et legendi in diversis monasteriis, et clericorum ecclesiis, cum unitas in omnibus, quantum possumus, servanda sit, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quot trangressiores constituant.
si obseruande fiũnt omne̾ tradiciones
tradite de sollemnitate ordinis iudicia¬
rii. quem ꝓtrahentes aduocati dum mol
iuramentum. ⁊ Moyses. in ore duorum
uel tͥum testiũstet omne u̾bum. ⁊ comeᷤᷤ
theolbaldus. Stans pede in uno multas
lites dimebat. Ut autem amplior ⁊ cer¬
cior doctrina suꝑlicitis uł illicitis tradi
dam traditiones recta fronte contrarie
sunt mandatis diuinis. ut traditio de
corban huic honora pr̃em tuum ⁊ ma¬
trem. quedam eiꝰ õbicẽre ⁊ impedimentũ
quo minus impleant᷑ faciunt: ut illa tra¬
dicio canonice regulanis. de ñ confitendo
capellano suo in quibidam cͥminib a
conu̾sis suis. s pͥori. sic instituta ob aua¬
rinami. Sieut eniam illa tradicio grandi¬
montensium de ñ ꝯfitendo furtum uł lapsũ
carnis. & q̃dam alia cͥmina. nͥ pͥori gͣndimon¬
tensi. pectante usq ad eum ꝑ cellulas suas a

Expanded text:
etiam quot transgressores constituant, etiam quot transgressores constituant, si observandae fuerint traditiones omnes traditae de solemnitatibus ordinis judiciarii, quem protrahentes advocati, dum moljuramentum ; » et Moyses: « In ore duorum aut trium testium stat omne verbum . » Et comes Theobaldus stans pede in uno 207 multas lites dirimebat. Ut autem planior et certior doctrina super licitis vel illicitis traditoniam quaedam traditiones recta fronte contrariae sunt mandatis divinis, ut traditio de Corban, huic: « Honora patrem et matrem . » Quaedam eis obicem et impedimentum, quo minus impleantur, faciunt, ut illa traditio canonicae regularis de non confitendo capellano suo in quibusdam criminibus a conversis suis, sed priori, sic instituta ob avaritiam. Sicut etiam illa traditio Grandi-Montensium, de non confitendo furtum, vel lapsum carnis, et quaedam alia crimina, nisi priori Grandi-Montensi, peccante usque ad eum per cellulas suas a
Abbreviated transcription (Latin):
ne nob̾ dieat dominus. bene irritum faci¬
tis p̾ceptum domini. itt traditionem ue¬
stram seruetis. tales in uanum colunt me
dicit dominus. ¶ide etiam quot transg̃s¬
sores constituat decretum gg̃ii ultimi de
annos in consolatõem ⁊ iusitationẽ eccłie
ierosolimitane. de ieiunando etiã ĩ aduẽ¬
tu dommni. Quod quidam int̾p̃tant᷑ ẽẽ ex¬
bortationem. Alii consilium. Alii dicunt
ei ẽẽ derogatum more utent̾um in contͣriũ.
¶ide etiam quot transg̃ssores constitũnt
decreta lat̾anensis concilii. Ut illud de re¬
uocandis decimis. amanib laicorum sb̃
int̾mitatõe a nath̾atis. ⁊ illud de bñsitio
eccłiastico. ñ ꝓmittendo anteqͥm uacaret. ĩ
quib hodie dispensat᷑: nulla hĩta memo¬
modo firmum ⁊ ratum fiat. garrulitate
aduocatorum reticulis tradicionum in¬
nitentium quib loculos ꝓpͥos impleãt
⁊ aliorum emungant: adeo ut sacram̃tũ
mr̃ĩmonii inderrisum laicis u̾tatur. Uide

Expanded text:
ne dicat nobis Dominus: Bene irritum facine dicat nobis Dominus: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Tales in vanum colunt me, dicit Dominus . Vide etiam quot transgressores constituat decretum Gregorii ultimi de uinque annos in consolationem et visitationem Ecclesiae Jerosolymitanae; de jejunando etiam adventum Domini, quod quidam interpretantur esse exhortationem, alii consilium, alii dicunt ei esse derogatum more utentium in contrarium. Vide etiam quod transgressores constituunt decreta Lateranensis concilii , ut illud de revocandis decimis a manibus laicorum sub interminatione anathematis; et illud de beneficio ecclesiastico non promittendo antequam vacaret, in quibus hodie dispensatur nulla habita memot ratum, modo firmum fiat garrulitate advocatorum, reticulis traditionum innitentium, quibus loculos proprios impleant, et alios emungant, adeo ut sacramentum matrimonii in derisum laicis vertatur. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
dum in dubio reuelauit. ne pꝰponens o
ꝑa mĩe rep̾hensibilis iuderet᷑ cum pha¬
riseis. quib ait dominus. Uos autemdi¬
titis. Si dixerte homo patͥ uel fr̃i uel mũ
facere pr̃i uel mr̃ rescĩdentes u̾bum dei.
le. qd̾ neq nos neq pres nr̃i potuerunt por¬
tare. que sepe dart mat̾iam ⁊ occonem de¬
linquendi. Cide apłm ñ nͥ paucas tradi¬
tiones honestas. ⁊ misticas instituisse. itt
de uelando capite mulieris in or̃one ꝑꝑ
remita quibdam religiosis querentib
ab eo regulam ⁊ formam religiose uiuẽ¬
di. tradidit eis codicẽ euungłii. In lat̾a¬
nensi etiam conscilio sedentib prĩb ad
condendum noua decretra: ait Iohes car¬
notensis: Ab sit inquit noua condi. uel
plurima uet̾um re intingi ⁊ innouari. mł¬
titudine enim inuentorum p̾ grauamur:
cum dicat auctoritas. quia etiam de uti¬
lib aliqua p̾ponenda sunt ne multitudi¬
ret᷑. cni nunc pauci obediunt. Timeamus

Expanded text:
dum in dubio, revelavit, ne postponens odum in dubio, revelavit, ne postponens oderetur cum Pharisaeis, quibus ait Deus: « Vos autem dicitis, si dixerit homo Patri vel matri facere patri vel matri: rescindentes verbum Dei le, quod neque nos, neque patres nostri potuerunt portare , » quae saepe dant materiam et occasionem delinquendi. Vide Apostolum non nisi paucas traditiones honestas et mysticas instituisse, ut de velando capite mulieris « in orationeremita quibusdam religiosis quaerentibus ab eo regulam et formam religiose vivendi, tradidit eis codicem Evangelii. In Lateranensi etiam concilio sedentibus Patribus ad condenda nova decreta ait Joannes Carnotensis: Absit, inquit, nova condi, vel plurima veterum reintingi et innovari! Multitudine etiam inventorum praegravamur, cum dicat auctoritas, quia etiam de utilibus aliqua postponenda sunt, ne multitudielium observaretur, cui nunc pauci obediunt. Timeamus
Abbreviated transcription (Latin):
plo petri in carc̾e dormientis S cum ꝑ¬
atõres ẽẽnt si calciati iacerent. cum ma¬
iori enim mora calciant᷑ qm uestiant᷑. cur
⁊ hoc eis ob eandem cãm ñ ẽ p̾ceptum: S
nec quidem monacho iacere nudum licet.
nec cłicum decet. cuius caro numqͣm nuda
debet apparere. Utrum autem monachuis
subm̾sus eo qdͦ in fluctib ⁊ ꝑiculo tuni¬
ca nolũit exiii. mag̃ innitens tradicioni
pultura sepeliri: ñ ẽ mecum udicare.
forte enim se tunica ñ exuit. ꝑ int̾nam in¬
spirationem pocius qͣm ob delum sue
traditionis. uel. scdm scĩam cominunẽ.
Item tradicio de ñ cooꝑiendo capite to¬
to in monastio. supͣdicto mandato ob¬
uiat. Ratõabile sit obsequium ur̃m.
Quidam autem conu̾sus cum eiuem¬
ret indubitim utrum mag̃ ꝑendum
cẽt. humanis tͣditionib an diuinis. e¬
legit p̾ponere in necc̃itate oꝑa pietatis
mandatis hominis. ⁊ forte sp̃c sc̃s qui
eum fecerat dubitare: quideẽt agen¬

Expanded text:
plum Petri in carcere dormientis . Sed cum pplum Petri in carcere dormientis . Sed cum paratiores essent si calceati jacerent cum majori enim mora calceantur quam vestiuntur, cur et hoc eis ob eamdem causam non est praeceptum? Sed nunquid monacho jacere nudum licet? Nec clericum decet, cujus caro nuda nunquam debet apparere. Utrum autem monachus submersus eo quod in fluctibus et periculo tunica noluerit exui, magis innitens traditioni pultura sepeliri, non est meum judicare. Forte enim se tunica non exuit per internam inspirationem, potius quam ob zelum sanctae traditionis, vel secundum scientiam communem. Item: traditio de non cooperiendo capite toto in monasterio, supradicto mandato obviat: « Rationabile sit obsequium vestrum . » Quidam autem conversus, cum ei veniret in dubium, utrum magis parendum esset humanis traditionibus, an divinis, elegit praeponere, 206 in necessitate, opera pietatis mandatis hominis; et forte Spiritus sanctus, qui eum fecerat dubitare, quid esset agen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dimidiauit. Item qui ud̾it frẽm suũ
neccitatẽ hñtem ⁊ clauserit iisc̃a sua ab
eo: quomõ caritas dei ẽ in eo: Ait enim.
Quod uni ex minimis meis fecistis: m
fecistis. Cxedo martinum innecc̃itate q̃
legem ñ ht̃. si suꝑstes eẽt pocius uelle ob¬
temꝑare abb̃i .i. xp̃o euangłiso ut ma¬
iori adu̾sario: qm abb̃i militanti in clauᷤ¬
stro. Sic ⁊ monachus quidam religio¬
sus deo pocius qͣm hominib obtemꝑ¬
ans abbatis hospitis capam furatus ẽ.
dans eam pauꝑi nudo. fr̃em etiam con¬
peditum in nocte dominice natiuitatis
soluit ⁊ ꝑmisit abire: quia nocte illa
melliflui facti sunt celi. ⁊ pax ⁊ lib̾itas
reddita ẽ hominib. Item traditio de ia¬
cendo in cuculla crucis formam bñte eo ꝙ
dycerat beatus benedictus monachi sem¬
ꝑ uestiti ⁊ p̾cincti iaceant. itt ꝓmptiores
⁊ magiᷤᷤ parati sunt occurcere domino.
contradic̾e uidet᷑ huic mandato. rõnabi¬
le sit obsequium ur̃m. Et etiam exem¬

Expanded text:
it. Item: « Qui viderit fratrem suum necessitatem habentem, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei est in eo? » Ait enim: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . » Credo Martinum in necessitate, quae legem non habet, si superstes esset, potius velle obtemperare abbati evangelico, ut majori adversario, quam abbati militanti in claustro. Sic et monachus quidam religiosus, Deo potius quam hominibus obtemperans, abbatis hospitis cappam furatus est, dans eam pauperi nudo; fratrem etiam compeditum in nocte Dominicae Nativitatis solvit et permisit abire, quia nocte illa « melliflui facti sunt coeli , » et pax, et libertas reddita est hominibus. Item: traditio de jacendo in cuculla crucis formam habente, eo quod dixerit B. Benedictus : Monachi semper vestiti et praecincti jaceant, ut promptiores et magis parati sint occurrere Domino, contradicere videtur huic mandato: « Rationabile sit obsequium vestrum . » Et item: Exem
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ quod minor uraret se execitt᷑um tuccᷤ
maioris ꝓposse suo ⁊ qd̾ nec celabit iura eiũ ꝓ
ꝓpͥo lucro captando inminorib ⁊ quod enor¬
mia delicta ad que curanda exigit᷑ maior
medicus referet ad maiorem. Apłs etiam
forte ñ obediendo trans grediamim s ꝑ ali¬
orum sollicitudinem etiam ur̃e caritatis
ingenium comꝓbans. Item dominus mit¬
tens discipulos p̾dicare ait illis. Infirmoᷤ
curate ⁊ c̾. gratis accepistis gratis date. Ni¬
chil tułitis uob̾cum. edentes ⁊ bibentes q̃
apud illos st̃. & c̃ digno in ciuitate mane¬
instituciones date de recipiendis legatis
cum tot uel tot equis. cum tanta familia
de exactione pastus płium ferculorum.

Expanded text:
deretur, quod minor juraret se exsecuturum vices deretur, quod minor juraret se exsecuturum vices majoris pro posse suo, et quod nec celabit jura ejus pro proprio lucro captando in minoribus, et quod enormia delicta, ad quae curanda exigitur major medicus, referet ad majorem. Apostolus etiam ne forte inobediendo transgrediamini; sed per aliorum sollicitudinem, et vestrae charitatis ingenium comprobans. » Item, Dominus mittens discipulos praedicare ait illis: « Infirmos curate, etc. Gratis accepistis, gratis date. Nihil tuleritis vobiscum; edentes et bibentes, quae apud illos sunt; et cum digno in civitate maneinstitutiones datae de recipiendis legatis cum tot vel tot equis, cum tanta familia, de exactione pastus plurium ferculorum?
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. Item sic referens lites ⁊ delicta ad q̃¬
stores palacii emunctores ⁊ depilatores se¬
minator erit discordie ꝑderq ammas sub¬
ditorum. eorum odium inturrens. Item mo¬
yses instituens decanos chiliartos ⁊ pente
contarcos. ñ eos astrũxit uiramento. s eis sim¬
ꝑlicit̾ p̾cepit ut maiores questiones ⁊ quas
soluere ñ suffic̾ent: refferrent. ad ip̃m. Item
scd̃m leges millus tenet᷑ accusare. Item alia
rõne iidet᷑ hoc sacramentum illicitum eo .s.
quod plane obuitt hinic mandato domini.
Si recordatus fĩs quia frater tuus ali¬
dato in quo ait pacem habetote int̾ uos. Q
pax hodie turbat᷑ ⁊ rumpit᷑ cupiditate p̾la¬
torum. ñ paciencium aliquos pͥus inimi¬
cantes sͥ reconciliari gratis. nisi pͥus .s. la
delicto. quod patet ꝑ exemplum prieroꝵ
qͦrũ unꝰ ludendo aliũ sagita uuln̾aũ usꝙ
liari gratis. Iuramentum autem licitum ui¬

Expanded text:
ecclesiae. Item, sic referens lites et delicta ad quecclesiae. Item, sic referens lites et delicta ad quaestores palatii, emunctores et depilatores, seminator erit discordiae, perdetque animas subditorum, eorum odium incurrens. Item, Moyses instituens decanos, centurionerinxit juramento, sed eis simpliciter praecepit, ut majores quaestiones, et quas solvere non sufficerent, referrent ad ipsum. Item, secundum leges nullus tenetur accusare. Item, alia ratione videtur hoc sacramentum illicitum, eo quod scilicet plane obviet huic mandato Domini: « Si recordatus fueris quia frater tuus aliostoli, qui ait: « Pacem habetote inter vos . » Quae pax hodie turbatur et rumpitur cupiditate praelatorum non patientium aliquos, prius inimicantes, sibi reconciliari gratis, nisi prius scilicdelicto. Quod patet per exemplum puerorum, quorum unus, ludendo, alium sagitta vulneravit usque liari gratis. Juramentum autem licitum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa pietatis in eccłia illa. Et ut finem tra¬
ditionib immo increpationib earum
imponamus: fere commimis ẽ tradicio
in eccłia multis q: ꝑiculosa. quod tum
instituitt᷑. ⁊ inuestitur sac̾dos de cͣa aĩarũ
urat᷑ ab eo se obseruat᷑um omnia uira ⁊ p̾¬
cepta maiorum p̾latorum: ⁊ quod ñ suppͥ¬
met uel celabit. si uderit aliquos sͥ subditoᷤᷤ
delinquentes. litigantes. ryeantes.seseq pro¬
pulsantes in cimit̾io. uel die festo ⁊ huus¬
modi. ex quib possit pocius bursa emungi
qͣm ania saluari. s referet ea ad noticiã
maiorum p̾latorum quod iuramentum
plib scrupulum pepit. Uidet᷑ enim lici¬
tum. ex eo quod sic iurans curã animar̃ qͣm
ht̃. nõ habae nͥ a suꝑiore p̾lato pententem.
Ergo ⁊ iudicio eius ⁊ traditionib statitis
abeo de ipsis regendis. uidet᷑ eẽ standum
⁊ acquiescendum sic minori econt᷑ sic iutrãs:
hoc mandatum domini p̾terte. Si peceau̾r

Expanded text:
pera pietatis in ecclesia illa. Et ut finem trapera pietatis in ecclesia illa. Et ut finem traditionibus, imo increpationibus earum imponamus, fere communis est traditio in ecclesia, multisque periculosa, quod cum instituitur et investitur sacerdos de cura animarum, juratur ab eo se observaturum omnia jura et praecepta majorum praelatorum, et quod nec supprimet vel celabit, si viderit aliquos sibi subditos delinquentes, litigantes, rixantes, seque propulsantes in caemeterio, vel die festo, et hujusmodi ex quibus potius possit bursa emungi, quam anima salvari; sed referet ea ad notitiam majorum praelatorum: quod juramentum pluribus scrupulum peperit. Videtur enim licitum ex eo, quod sic jurans curam animarum, quam habet, non habet nisi a superiore praelato pendentem. 209 Ergo et judicio ejus et traditionibus statutis ab eo de ipsis regendis, videtur esse standum et acquiescendum; sic minori, econtra, sic jurans hoc mandatum Domini praeterit: « Si peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
ri iudicio ignis uł aque: ⁊ hoc sacramen¬
tum diabolicam continet p̾sumptõem si¬
cut in decretali testatus ẽ alex̾. papa. Item
recipiendo in ea. Et hoc pp seruos ⁊ familiã
pͥncipis amouendos: ꝓ quib susceptis re¬
missius ageret᷑ contra pͥncipem maleficum.
S ⁊ bec eccłia modo seruos pͥncipis illius reci¬
pit: & alienos eiusdem conditionis. magis pro¬
bos iurat se ñ recepturam. Etce qͣm difficile
aboletur uiscosa. ⁊ inuet̾ata consuetudo. Item
in alia eccłia niratur. de ñ suscipiendo pigno¬
re nisi aureo uel argenteo. ꝓ reb uel damnis
eccłie illatis ⁊ hoc manũ ẽ ⁊ friuolum uel
cupidum: quod etiam abhominatus est
summus pontifex. Item in alia iuratur
nequis admittat dispensationem uel re¬
laxatõem uel aumentum foraneitatis
sue. etiam cum p̾cepto domini pp. ⁊ uo
suntate capituli nuolẽtium augere ꝑen¬
sionem cius: ⁊ ita abiurat in se fieri o¬

Expanded text:
ri judicio ignis vel aquae; et hoc sacramenri judicio ignis vel aquae; et hoc sacramentum diabolicam continet praesumptionem, sicut in Decretali testatus est papa Alexander . recipiendo in ea; et hoc propter servos et familiam principis amovendos, pro quibus susceptis, remissius ageretur contra principem maleficum; sed haec ecclesia modo servos illius principis recipit, et alienos ejusdem conditionis magis probos, jurat se non recepturam. Ecce quam difficile aboletur viscosa et inveterata consuetudo. Item, in alia ecclesia juratur de non suscipiendo pignore, nisi aureo vel argenteo, pro rebus vel damnis ecclesiae illatis, et hoc vanum est, vel frivolum, vel cupidum: quod etiam abominatus est summus pontifex. Item, in alia, juratur ne quis admittat dipensationem, vel relaxationem, vel augmentum foraneitatis suae etiam cum praecepto domini papae, et voluntate capituli, volentium augere pensionem ejus, et ita abjurat in se fieri o
Abbreviated transcription (Latin):
uil hominib eius illatis: quod satramentũ
p̾ceps ẽ. sicut summis pontifex consultus
suꝑ hoc testatus ẽ. Quis enim etiam de obse¬
quendo deo ꝓ posse suo sine p̾cipicio iuraret:
Est tamen quoddam ꝓ posse nec̃itatis: ad qd̃
tinemur. unde frustra manus ad deum eri¬
git: qui eas pro posse ad pauꝑes ñ extend̾.
Item ĩ alia iuirat᷑ de c̾ta summa ñ relaxanda
in ablatis eccł̃ie. uel hominum illius. ut de
centum libris centum solidos taittum ẽe re¬
Priuat enim iurantem a lib̾tate ⁊ pietate
euangłuca. dimittite ⁊ dimittet᷑ uobis.⁊
a consilio apłi implendo .s. ñ oportet seruũ¬
dei litigare. O.uare etiam ⁊ si licitum in
ret᷑. tamen astring̾e se iuramento adhoc¬
ꝑiculosum ẽ ꝓ casib em̾gendis: ut pro
portione michi debita. Numqͣm me sic
obligarem. Item in alia urat᷑ de homi¬
nib eccł̃ie. incendiarium. Furem. uel bo¬
micidam conuictum uel confessum extor¬
rem fieri. exheredari. uel cẽ ext̾minari a fi

Expanded text:
nibus ejus illatis, quod sacramentum praeceps est, sicut summus pontifex super hoc consultus testatus est. Quis enim etiam de obsequendo pro posse suo Deo, sine praecipitio juraret? Est tamen quoddam pro posse necessitatis, ad quod tenemur. Unde frustra manus ad Deum erigit, qui eas pro posse ad pauperes non extendit. Item, in alia juratur de certa summa non relaxanda in ablatis ecclesiae vel hominum illius, ut de centum libris, centum solidos tantum esse rePrivat enim jurantem a libertate et pietate evangelica: « Dimittite et dimittetur vobis ; » et a consilio Apostoli implendo, scilicetare . » Quare, etc., si licitum est juretur , tamen astringere se juramento, periculosum est pro casibus emergendis; ut pro portione mihi debita, nunquam me sic obligarem. Item, in alia juratur de hominibus ecclesiae, incendiarium, furem, homicidam, convictum vel confestum extorrem fieri, exhaeredari vel etiam exterminari a fin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docet ñ soluere. T̃imens gͥ deum omnia
p̾cepta usq ad apicem implet. etiam consi¬
lia si in necc̃itate uoti fuerint. sciens se red¬
dit᷑um rõnem de solutione eorum usq ad
u̾bum ociosum. quod si de u̾bo ocioso red¬
dituri sumus rõnem. qͣnto magis de ocio¬
so. ⁊ suꝑfluo uestitu. de ouiosa doctrina ⁊
buinsmodi. Addit etiam dominus. Dico
autem uobis. quod nͥ habundau̾it iusti¬
cia ur̃a plusqͣm scͥbarũ ⁊ phariseoꝵ. non
dico de putatiua eorum iusticia uel etiã
figuratiua. s morali ⁊ sp̃uali eos iustifi¬
cante. ut etiam addita in euuangłio ad ꝑ¬
fectionem impleatis. ñ in trabitis in regnõ
celorum. Uerbi causa. Audistis quia

Expanded text:
 docet non solvere. Timens igitur Deum omnia praecepta usque ad apicem implet, etiam consilia, si in necessitate voti fuerint, sciens se redditurum rationem de solutione eorum usque ad verbum otiosum. Quod si de verbo otioso reddituri sumus rationem, quanto magis de otioso et superfluo vestitu, de otiosa doctrina, et hujusmodi? Addit etiam Dominus: « Dico autem vobis, quod nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum » non dico de putativa eorum justitia, vel etiam figurata, sed morali et spirituali eos justificante, ut etiam addita in Evangelio, ad perfectionem, impleatis, « non intrabitis in regnum coelorum. » Verbi causa: Audistis, quia «
Abbreviated transcription (Latin):
nich solliciti sitis de crastino. Huius etiam
discipulus basilides. sicut ibi legitur cum
traheret᷑ in cãm. et ab eo expeteret᷑ iuramen¬
no enim ñ licet omnino iurare: nͥ ꝓ hiis que
ad salutem ꝑtinent. ut cum pigri sunt au¬
ditores ⁊ infirmi. minus ꝙ uolunt acquies¬
cere hiis que dicunt᷑ spectantib ad salutem.
Sic ⁊ paulus iurainit ñ ꝓ re uili ⁊ t̾rena. Ẽ¬
tiam sic en̾uantes arcum domini. cogunt
eum. qͣrmen dacem ẽẽ cum dixerit. Itrate pen
angustam portam quia arta ẽ ina que duc̃
ad uitam. Hanc gͥ portam ñ inuenimus. tił
simuen̾imus eam suꝑtlua expositione pociꝰ
qͣm amore a deo dilatauimus. quod iam an¬
gustias ñ hãt. ite sic intremus ꝑ latam
portã ñ ꝑangustã. Maximũ aũ huiꝰ temõi

Expanded text:
 Et: « Nihil solliciti sitis de crastino . » Hujus etiam discipulus Basilides, sicut ibi legitur, cum traheretur in causam, et ab eo expeteretur juramenno enim non licet omnino jurare, nisi pro his quae ad salutem pertinent; ut cum pigri sunt auditores et 212 infirmi, minusque volunt acquiescere his quae dicuntur spectantibus ad salutem. Sic et Paulus juravit, non pro re vili et terrena. Etiam sic enervantes arcum Domini, cogunt eum quasi mendacem esse, cum dixerit: « Intrate per augustam portam, quia arcta via est, quae ducit ad vitam . » Hanc igitur portam non invenimus, vel si invenimus eam, superflua expositione potius quam amore adeo dilatavimus, quod jam angustias non habeat, ut sic intremus per latam portam, non per angustam. Maximum autem hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
dextera tua scandalizat te erue eam ⁊ proi¬
ce abste .i. si contemplatiua offendiculum
⁊ tedium tͥ peꝑerit: rediad actiuam. nõ
dico ad qͥmlibet s ad eã q̃ contemplatiua
ẽ. respectu actiue inferioris. Est enim con¬
templatiua excellens. qua quis merte in¬
heret contemplatiom tͥnitatis ⁊ celestiũ
spũum: ẽ ce ꝯtemplatiua indignior ite
lectio. scͥptitatio. ⁊ huuismõi. que ⁊ contẽ¬
platiue ꝑs sunt. respestu actiue inferio¬
ris. que ⁊ ꝯiugat i ẽ in remedium. Est ⁊̃
actiua p̾lati dignior inm̾itum. Ad me¬
diam ergo redeat: fastidius excellentio¬
re contemplatiua. Item tradicio de ꝓpͥe¬
tate fugienda. ⁊ deñ erogãdo pauꝑib de
si subueniendo tribulatis nͥ ꝑ eum cin diͦ¬
pensatio credita ẽ: obuiare uidet᷑ his p̾cep¬
ligio munda ⁊ immaculata ħ ẽ uisitare

Expanded text:
extera tua scandalizat te, abjice eam, et projiextera tua scandalizat te, abjice eam, et projice abs te , » id est si contemplativa offendiculum et taedium tibi peperit, redi ad activam. Non 205 dico ad quamlibet, sed ad eam, quae et contemplativa est respectu activae inferioris. Est enim contemplativa excellens, qua quis mente inhaeret contemplationi Trinitatis et coelestium spirituum. Est et contemplativa indignior, ut lectio, scriptitatio, et hujusmodi, quae et contemplativae partes sunt respectu activae inferioris, quae et conjugatis est in remedium. Est etiam activa praelati dignior in meritum. Ad medium ergo redeat fastiditus in excellentiore contemplativa. Item: Traditio de proprietate fugienda, et de non erogando pauperibus, de non subveniendo tribulatis, nisi per eum, cui dispensatio credita est, obviare videtur his praecepligio munda et immaculata haec est: Visitare
Abbreviated transcription (Latin):
reter supͣdictas tditiones ⁊ ad in-¬
uentiones diabolicas de ꝑegrinis
iudiciis omnino illicitas: sunt quedam
tradiciones licite ⁊ itiles. sepe tamen ⁊
in casu diuinis p̾ceptis euungłicis. ⁊
aplicis. si uit uidet᷑ obicẽ ⁊ contrarieta¬
tem p̾bentes. Sunt ⁊ alie licite nullum¬
q offendiculum mandatis diuinis ꝑien¬
tes.⁊ tamen p̾multitudine sua grauant
Obicem uident᷑ p̾bere diuinis p̾ceptis
hee. ⁊ euacuare euangłicam libertatem
corripiendi frẽm .s. silentium. tranquilli¬
tas. ⁊ religio claustri. nͥ muenialib et
minus atrotib cͥminib ⁊ ita inatrocio¬
rib doriie ⁊ expirat forte apud claus¬
trales hoc mandatum. Si pectauerit
inte fr̃ tuus corripe eun ⁊ t̃: scd̾m for¬
mam eccliasticam ⁊ ordinem iudicia¬
rium. Item tradicio de ñ recedendo a
contemplatiua ad actiuam nͥ ꝓ utilita¬
te ercłie: hiis obinat mandatis. Dñs dedit
suns potestatem cuiisq oꝑis. ⁊ item si¬

Expanded text:
eter supradictas traditiones et adinventiones diabolicas de peregrinis judiciis omnino illicitas, sunt quaedam traditiones licitae et utiles. Saepe tamen, et in casu divinis praeceptis evangelicis et apostolicis, sicut videtur, obicem et contrarietatem praebentes. Sunt et aliae licitae, nullumque offendiculum mandatis divinis parientes, et tamen prae multitudine sua gravant Obicem videntur praebere divinis praeceptis. Hae evacuant evangelicam libertatem corripiendi fratrem, scilicet silentium, tranquillitas et religio claustri, nisi in venialibus et minus atrocibus criminibus, et ita in atrocioribus dormit et exspirat forte apud claustrales hoc mandatum: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum , » etc., secundum formam ecclesiasticam et ordinem judiciarium. Item: Traditio de non recedendo a contemplativa ad activam, nisi pro utilitate Ecclesiae, his obviat mandatis: Dominus suis dedit potestatem cujusq
Abbreviated transcription (Latin):
facilib inuentu. un¬
de apparet carnotẽ¬
sem innugis suis ma¬
ses. eo quod carnes¬
utẽtem adu̾sus eos¬
isti in nemorib et
in desertis maneãt¬
maximeꝙ luxurie¬
sit ab heremicolis¬
sicut ab egytiis ol

Expanded text:
facilibus inventu. Unde apparet Carnotsem in nugis suis mases, eo quod carnesntem adversus eosisti in nemoribus in desertis maneantmaximeque luxurisit, ab eremicolissicut ab Aegyptiis, ol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut loquit᷑: iuuit. & quale ẽ u̾bum eius:
talis ẽ ⁊ uita. & qualis uita tale u̾bum.
qui uoces ⁊ mandata saluatoris ad litt̾am
⁊ sincere sicut tradita sunt asserit ẽe ob¬
seruanda p̾cipue illa . ii. mandata. Qui

Expanded text:
ivit. Et quale est verbum ejus, talis est vita; et qualis vita, tale verbum; qui voces et mandata Salvatoris ad litteram et sincere, sicut tradita sunt, asserit esse observanda, praecipue illa duo mandata: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
pleu̾it oĩa scͥpta in libro hoc enuanguco. S
in decacordo psatt̾io in cantico psalmi. ce
psalmo cantici p̾cipimur laudare deum.
ñ semꝑ in cantico cantici. utel in psalmo psal¬
mi. Att̾nanda enim sunt hec ⁊ ꝓ necc̃itate
melum. Non relinqͥs sp̃m litt̾e uiui ficantẽ
pp̃ traditionem. det̾mmatiõem. uel remotã
alicuius expositõem. s cum nicholao ei de
ꝓpe adbereas. quiante oculos mentis sem¬
notandum quasdam traditões ⁊ consuetu¬
dines ꝑiculosas eẽ suꝑ satramentis p̾stan¬
dis a canonizandis ⁊ instituendis in eccłiis.
u̾bi causa. In quadam eciłia iurat᷑ a canoni¬
tando quod ꝓ posse suo ⁊ scdm gradum ⁊
ordinem snum in eccłia exequet᷑ iusticiam

Expanded text:
pleverit omnia scripta in libro hoc , » evangelico. Sed in « decachordo psalterio , » in cantico Psalmi et psalmo Cantici, praecipimur laudare Dominum, non semper in cantico Cantici, vel psalmo Psalmi. Alternanda enim sunt haec et pro necessitate melum ; » non relinquas Spiritum litterae vivificantem propter traditionem, determinationem vel remotam alicujus expositionem, sed cum Nicolao ei de prope adhaereas, qui ante oculos mentis semc. Praeterea notandum quasdam traditiones et consuetudines periculosas esse super sacramentis praestandis a canonizandis, et instituendis 208 in ecclesiis. Verbi causa, in quadam ecclesia juratur a canonizando, quod pro posse suo, et secundum gradum et ordinem suum in ecclesia exsequ
Abbreviated transcription (Latin):
tatem sufficere debet qd̾ ait philosophus. Nõ¬
ẽ quo mireris animũ tuũ. Ad huc de alieno
liberalis sum. Quare autẽ alienum dixi: Q̾c¬
qͥd benedictum ẽ ab ullo. meum ẽ. sic̃ hidabe¬
picuro dictum est. Si ad naturam uiuas nunꝗͣ
eris pauꝑ. si ad opinionẽ nunqm eris diues.
Exiguum natura desiderat. opinio immen¬
tum pecunie modũ fortuna te ꝓuehat. auro
tegat purp᷑a uestiat. ⁊ ad hoc modus delicia¬
rum opumq ꝑducat. ⁊ fram marmorib abs¬
as. accedant statue ⁊ picture. ⁊ quicqͥd ars ult᷑
luxurie elaborauit. ⁊ ab his maiora cupere dis¬
ces. naturaua d esideria finita st̃. ex falsa aũ¬
opinione nascentia ubi desinant ñ hñt. Nullꝰ
enim t̃minꝰ falso ẽ. uiam eunti aliqͥd extͣmum
ẽ. errorimmensus ẽ. Retrahe gͦ te auanis. ⁊
cũ uis scire qd̾ petis. utrum naturalẽ habeat
an cecam cupiditatem considera. si ñ possit ali¬
cubi consistere. Si longe ꝓgresso semꝑ aliqͥd sõ¬

Expanded text:
tatem sufficere debet quod ait philosophus. est quod mireris animum meum; adhuc de alieno liberalis sum. Quare autem alienum dixi? Quidquid bene dictum est ab ullo, meum est, sicut id quod ab Epicuro dictum est: « Si ad naturam vivas, nunquam eris pauper; si ad opinionem, nunquam eris dives. Exiguum natura desiderat, immentum pecuniae modum fortuna te provehat, auro tegat, purpura vestiat, et ad hoc modus deliciarum opumque perducat ut terram marmoribus absas. Accedant statuae et picturae et quidquid ars ultra luxuriae elaboravit, et ab his majora cupere disces. Naturalia dopinione nascentia ubi desinant, non habent. Nullus enim terminus falso est. Viam eunti aliquid extremum est; error inmensus est. Retrahe ergo te a vanis, et cum voles scire, quod petes, utrum naturalem habeat an caecam cupiditatem, considera, num possit alicubi consistere. Si longe progresso semper aliquid lon
Abbreviated transcription (Latin):
ornemur ⁊ luxuriem᷑: his contenti simꝰ. Nam
uites fieri. uitra scilicet ꝓpositum ⁊ fines ⁊ t̾¬
minos positos a natura. incidunt in tempta¬
tiones ⁊ laqueos diaboli. ⁊ in desideria mul¬
ta inutilia ⁊ nociua. que mergunt homines
in interitũ ⁊ ꝑditionem. Radix enĩomĩũ
maloꝵ cupiditas. Augustinꝰ que ẽ plus ha¬
bendi quidubet qm sat ẽ. que grece dicit᷑
pleonexia. Hac en im cecidit diabolus. qͥ nõ
pecuniam sed ꝓpͥam potestatem amauit. ⁊ pͥ
tionẽ castrimargiam.⁊ qͣsdam alias. Ado qͣm
q̃stionem ⁊ argum̃tum ad ipsam facit qd̾
supponit augustinꝰ. Quidam libri habent.
radix om̃ium maloꝵ ẽ auaricia. q̃ spetialr̾
intelligit᷑ amor pecune. Unde ⁊ in greco di

Expanded text:
m vites fieri; » ultra scilicet propositum, et fines, et terminos positos a natura, « incidunt in tentationes multas et laqueum diaboli, et in desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt homines imalorum est cupiditas , » quae est plus habendi quidlibet quam satis est; quod Graece dicitur πλεονεξία. Hac enim cecidit diabolus, qui non pecuniam, sed propriam potestatem amavit, et prtionem, gastrimargiam et quasdam alias. Ad quam quaestionem, et argumentum ad ipsam facit, quod supponit Augustinus . « Quidam libri habent, « Radix omnium malorum est avaritia, » quae specialiter intelligitur amor pecuniae. Unde in Graeco di
Abbreviated transcription (Latin):
filie clamantes incessant̃ affer affer. Libido
incessanter ⁊ incessantiꝰ cupiditas. illi enim
etate uel medicam̃to alio occurrit᷑. isti nullo.
sitis altera creuit. Item iuxta u̾bum cuiꝰdam sa¬
pientis. Et nos senes qͥa cũ ad alia omĩa rectius
ceteris sapimꝰ. ad solam auariciam desipimꝰ ⁊
deficimꝰ. ⁊ qͦminꝰ restat uie. tanto amplius ui¬
atici queritus

Expanded text:
« clamantes: Affer, affer. » Libido incessanter, et incessantius cupiditas. Illi enim aetate vel medicamento occurritur aliquo, isti nullo. sitis altera crevit. Item: Juxta verbum cujusdam sapientis: Nos senes, cum ad omnia alia rectius caeteris sapiamus, ad solam avaritiam desipimus et deficimus: et quo minus restat viae, tanto amplius viatici quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñs collectis discipulis sermonẽ faci
contexens septenam humilitatem qͣi funda¬
mentum ciuitatis in primo gradu locauit.
aꝑiens q os suũ dixit. Beati pauꝑes spũ. Sic̃¬
spũalis pauꝑtatis hoc ẽ humilitatis. nutͥr
ẽ ⁊ fomentũ. ista sensibilis pauꝑtas: ita eiꝰ op¬
positum scilicet diuitie nut̾unt ⁊ pariunt eu¬
piditatem apło attestante qͥ ait in epła pͥma
ad thimotħm capło .xͦ. loquens contra labo¬
rantes in acqͥsitione oiuitiatũ. Est autẽ q̃ stꝰ
magnꝰ. pietas cum sufficientia. aut scilicet
ut habeat homo quantũ necẽe ẽ uite susten¬
tande. ⁊ quantũ congruit ꝑsone suȩ. ut eis
conueniat quib honeste uiuendum ẽ. Et ad¬

Expanded text:
nus, collectis discipulis sermonem faciecontexens, humilitatem, quasi fundamentum sanctitatis, in primo gradu locavit, aperiensque os suum dixit: itualis paupertatis, hoc est humilitatis, nutrix est et fomentum ista sensibilis paupertas, ita oppositum ejus, scilicet divitiae, nutriunt et pariunt cupiditatem, Apostolo attestante, qui ait in Epist. I, ad Tim. VI, loquens contra laborantes in acquisitione divitiarum: « Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia, » scilicet, ut habeat homo, quantum necesse est vitae sustentandae, et quantum congruit personae suae, ut eis conveniat, cum quibus honeste vi
Abbreviated transcription (Latin):
die comederitis. sed qͦm cum pruritũ in gu¬
stu ñ haberent. ante peccatũ: tantum forte
num ⁊ malum. Gula ẽ immod̾ata cibi auidi¬
tas. uana gła. amor ꝓprie excellentie. auarici¬
a ẽ ĩmoderata habendi cupiditas. q̃ ñ tm̃ est
modum sublimitas ambit᷑ immo etiam q̃¬

Expanded text:
icet: Sed quomodo, cum pruritum in gustu non haberent ante peccatum? Tantum forte  bonum et malum. Gula est immoderata cibi aviditas; vana gloria amor propriae excellentiae; avaritia immoderata habendi cupiditas, quae non est tmodum sublimitas ambitur. Homo i
Abbreviated transcription (Latin):
b intentus minor ẽ a singula sensus.
Sicut nimis comedere ẽ: ita et nimis
oꝑari ꝓ t̾renis uicium ẽ. Abstringas gͦ
et redigas te ad unitatem in quantum
potes. quia ñ ẽ qui faciat bonum: ñ ẽ
usq ad unum. In uno cubito consũma¬
ta ẽ archa. Unam pecu a domino
modo pacem habebis amundo cum
apło qui ait. michi mundus crucitre¬
us ẽ & ego mundo ⁊ ñ tantum a mun¬
do s etiam ab omni hoste. sip̾cepta
tur nec faciunt: qui scdm legem dei
uiuunt exponentes eam ñ scłm consu¬
etudinem hominum. s scd̾m sinc̾itatẽ.
et sine nubilo allegorie simplicit̾ ce
nude ut ab ore saluatoris imancunt.
De cuiusmi int̾pretib dicit᷑. Adhercat
lingua mea fautib meis.

Expanded text:
 intentus minor est ad singula sensus. Sicut nimis comedere, ita nimis operari pro terrenis vitium est. Astringas ergo, et redigas te ad unitatem in quantum potes, quia « non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . » -- « In uno cubito consummata est arca . » -- « Unam petii a Domino modo pacem habebis a mundo cum Apostolo, qui ait? « Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . » Et non tantum a mundo, sed etiam ab omni hoste, si praecepta tur nec faciunt, qui secundum legem Dei vivunt, exponentes eam, non secundum consuetudinem hominum, sed secundum sinceritatem, et sine nubilo allegoriae, simpliciter et nude, ut ab ore Salvatoris emanavit. De cujusmodi interpretibus dicitur: « Adhaesit lingua mea faucibus meis .
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpͥa ut dometur dasilila. exemplo apli
qui ait. Castigo corpus meum & in serm¬
tutem redigo &e c̃. Et̃ dominus. Sint lñ
bolo. ut spũales nequitias uitemus in
qͣntum possumus. A mundo. ne secula¬
rib negocus et mundams actib uimis
deditis sumus. Unde iethro ad moy.
sumis. Partire gͥ honus tuum in plures¬
ce̾ ita dominus erit tecum &e c̃. Super
q̃m locum ait augustinus. Manfe¬
stum ẽ animum nimis humanis actio¬
nib intentum: deo uacuari. Quo fit
tis sint actus tui ettam honestis. quia
imponit finem sapiens ce reb hones¬
tis. Uide ne ab hominib ita hãris. ut
te ip̃m ñ hãs. Uide ne ita prosis proxͦ :
quod te ip̃m despicias. Qui sͥ nequam

Expanded text:
ne propria, ut dometur Dalila , exemplo Apostoli, qui ait: « Castigo corpus meum et in servitutem redigo . » Et Dominus: « Sint lubolo, ut « spirituales nequitias , » vitemus in quantum possumus. A mundo, ne « secularibus, negotiis , » et mundanis actibus nimis dediti simus. Unde Jethro ad Moysesumeris. Partire igitur onus tuum in plures, et Dominus erit tecum, etc. » Super hunc locum ait Augustinus : « Manifestum est animum nimis humanis actionibus intentum Domino vacuari, quo fit ltis sint actus tui , » etiam honestis, quia Imponit finem sapiens et rebus honestis. Vide, ne ab omnibus ita habearis, quod te ipsum non habeas. Vide, ne ita prosis proximo, quod te ipsum despicias: « Qui sibi nequam
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ eram pauꝑum. cont̾ebam enim mo¬
las iniqui. & de dentib illius aufere¬
bam p̃dam. ce dauid pupillo ⁊ orpha¬
no .i. cuilibet miserabili ꝑsone tueris
adiutor. hac digniori sp̃e uisitat̃onis
nicholaus tres pueros morti adlictos
lib̾auit. Daniel susannam. plures q sc̃i
alios innocentes incarceratos. De mii. &¬

Expanded text:
Pater eram pauperum. Conterebam enim molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. » Et David: « Pupillo et orphano, » id est cuilibet miserabili personae, « tu eris adjutor . » Hac digniori specie visitationis , Nicolaus tres pueros morti addictos liberavit; Daniel , Susannam, pluresque sancti alios innocentes incarceratos. 295
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. ait ei aristotiles. T ibi opꝰ ẽ freno. Alii uͦ
discipulo .s. eudemio qͥ cũ nunis morose. ⁊ ñ
nisi cũ induciis diutinis sibi ꝓposita soluebat.
ait aristotiles. Tibi opꝰ ẽ calcarib. Uenã tñ
ingenii habebat diuitẽ.

Expanded text:
ceret, ait ei Aristoteles: « Opus est tibi fraeno. » Alii vero ceret, ait ei Aristoteles: « Opus est tibi fraeno. » Alii vero discipulo, scilicet Eudemo qui cum nimis morose, et non nisi cum induciis diutinis sibi proposita solvebat, ait Aristoteles: Tibi opus est calcaribus. Venam tamen ingenii habebat divitem.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb ñ ꝑtimescet tumorem. etiam postqͣm fec̃
cũ eo sine consilio et sius insectationib argue¬
tur. Item xcuiii. Fili in omĩb cor boni consilii
statue tecum. ñ enĩ ẽ tͥ aliud plus illo. Itẽ xcix.
prudentiũ stulta ⁊ inconsiderata narrabunt.
Uerba autẽ prudentium statera ponderabunt᷑.
rum eos precedentiũ. etiam ⁊ alioꝵ senioꝵ p̃dc̃os
sequentium. qui nicħ soluebant. ad nulla res¬
pondebant. nisi deliberatione ⁊ consilio p̃ha¬
bito ⁊ p̃cedente. Item a simili. Cum enĩ in q̃sti
ta ad hibeat᷑ sollempnitas uidicii. tum in testi¬
um approbatione. tũ ĩ aduocatoꝵ ꝓductione.
in indutiarũ ꝑtelatione et expectatione. in ac¬
cusatoꝵ puritate. demũ in sententie latione.
q̃stionem sibi ꝓpositam respondentis. nisi da¬
tis indutiis. Unde ⁊ cum ei ꝓponeret᷑ questio
difficilis. teofrastus iuuenili calore ad huc
imbustus questionẽ illam se solut᷑um ꝓmisit.
In cuiꝰ solutione cũ deficeret ⁊ młtum erubes¬

Expanded text:
s non pertimescet timorem, etiam postquam fecit cum eo sine consilio, et suis insectationibus arguetur. » Item cap. XXXVII: « Fili, in omnibus cor boni consilii statue tecum: non est enim tibi aliud plus illo. » Item cap.prudentium stulta et inconsiderata narrabunt, verba autem prudentium statera ponderabuntur.rum eos praecedentium, etiam et aliorum seniorum praedictos sequentium, qui nihil solvebant, ad nulla respondebant, nisi deliberatione et consilio praehabito et praecedente. Item a simili: Cum enim in quaestiota adhibeatur solemnitas judicii, tum in testium approbatione, tum in advocatorum productione, in induciarum protelatione et exspectatione, in accusatorum puritate, demum in sententiae latione, quaestionem sibi propositam, respondentis, nisi datis induciis. Unde, et cum ei proponeretur quaestio difficilis, Theophrastus, juvenili calore adhuc imbutus, quaestionem illam se soluturum promisit. In cujus solutione cum deficeret et multum erubes
Abbreviated transcription (Latin):
o. Item. Simulatõne ut ypocrite.
as. Aque syloe fiunt cum silentio. ñ cum litigio.
ñ cum strepitu et tragico hẏatu. Item in deutero¬
nomio in cantico moysi. Fluat ut ros eloqͥum
meum ⁊ c̃. stillando ⁊ sine impetu. ⁊ effusione
nuia. Item libro regum scd̾o. capło xciuii. Po¬
suit tenebras latibulũ in circuitu suo. cribrans
ẽ de ilł ut descendant de nubib sacre script᷑e.
tet seruum dni litigare ut obstrepat studio
alt̾candi. erroremq suũ tragico defendere hy¬
atu. s mansuetũ ẽẽ ad om̃s. cum modestia cor¬
tentione enĩ minor inuidet maiori ⁊ se illi p̃¬
ferre contendit. Item .nͭi. ad tymotħm .iiii. No

Expanded text:
et : « Aquae Siloe fluunt cum silentio , » non cum litigio, non cum impetu, et tragico hiatu. Item in Deuteronomio in cantico Moysi: « fluat ut ros eloquium meum : » stillando, et sine strepitu et effusione nimia. Item libro II Regum, cap. XXII: « Posuit tenebras latibulum suum, in circuitu suo cribrans aest de illis, ut descendant de nubibus sacrae Scripturae. tet servum Dei litigare, » ut obstrepat studio altercandi, erroremque suum tragico defendat hiatu; « sed mansuetum esse ad omnes, cum modestia cortentione enim minor invidet majori, et se illi praeferre contendit. Item II ad Timotheum II: « N