comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pitabatur reductus diem clausit. Is finis¬
uroꝵ detrahentium illi fuit. Quem uidenteᷤ
qui tunc audierant: admirati funt. Uñ
hortor et obsecro omnẽ hominẽ qui hunc li¬
brum legerit: ut mutetur uitam uiri.
laudec dĩ gr̃am. Reclinet detrahentium bn¬
guas: si mauult consortium hẽre magis cũ
ambrosio in resirestione uite. qmͣ cum de¬
trahentib subire supplitium. Qd̃ nullus sa¬
piens non declinat. Tuam etiam precorbe
atitudinem pater: ut pro me humillimo et¬
peccatore paulino cum om̃ib sc̃is qui tecũ
muecant nomen domini nr̃i ihu xp̃i in ue¬
ritate orare digneris nt quia in adipiscẽ¬
da grã cunitanto uro non sum dignus.
hr̃e consortiũ: adeptus meorum ueniam
pcc̃õrum sit michi premium fugisse sup¬
plicium.

Expanded text:
pitabatur deductus, diem clausit pitabatur deductus, diem clausit virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitetur vitam sancti viri, laudet Dei gratiam, et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitudinem, pater Augustine, ut pro me humillimo peccatore Paulino cum omnibus sanctis qui tecum invocant nomen Domini nostri Jesu Christi in veritate, orare digneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium fugisse supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
emendet᷑. Igitur donatus quidam natione qui¬
dam afer presbiter tam n eccłie mediolanẽsis
in conniuio positꝰ. In quo erant nõ nuilli mili¬
tares uiri religiosi detraheret memorie sacerdo¬
tis asper uentib illis et deserentib lingmͣne¬
co in quo iacebat alienis manib subleuatus
in lectulum positꝰ est atq inde ad sepulctũ
usq deductus. In urbe etiam kartaginẽsi
cum apud fortumatu̾ dyaconum frẽm uene¬
rabilis uiri aureli ep̃i ad conniuium cõue¬
nisse monachum uncentio eulust tano ep̃¬
miurano etam eso uolitano sed et aliis epĩs et
diaconib: cunc mnano ep̃o detialenti sc̃o
uiro tetulit exitum p̾sbiti suꝑius memor¬
ti. Qd ille de alio distira de se oraculum ma¬
turo sui exitu comprobauit. Nam de erdem lo¬
co in quo iacebat cum subito uulie ingenti
eẽt pͥer tussu: alienis manib ad lectum us¬
ꝙ portatus est. atq inde ad domum inqͥ hos¬

Expanded text:
emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam neco in quo jacebat, alienis manibus sublatus, in lectulum positus est, atque inde ad sepulcrum usque perductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colscopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hos
Abbreviated transcription (Latin):
iat multitudo caibatorum uiroꝵ. Quib dacen¬
deutib ad tertam: eum untem tͤur bam dep̾care¬
tur ut scitet qui eeñt uri audierit ambrosiũ
eusq consortes. Quo audito nomine. cum depre¬
caret᷑ ut lumẽ reciperet: ardierit ab eo. Perge
mediolanum: et eccurre frĩb meis qui illouẽ¬
turi sunt. Designans diem et recipies lunsẽ Erat
enim uir ut ip̃e asserebat de litore dalmatend:
nes se ante nenisse ine cuntatem assecebat pri¬
qmnͣ resto itinere relie uiis scõꝵ cccutrisset. non¬
dum uidcns. S tasto icculo inde cepisset: Hiis i¬
tat decursis: non arbitror graue uideri si pau¬
lulum promissi nr̃i metas excesserimꝰ ut dñi dic
esse deceamꝰ. Sedentem aduersus frẽmstnium
et detiahentem occuite: persequelur. Et alibi.
Noli diligere ditrahere: ne eiadiceris. St eͥ¬
cumq forte hui̾mdi captꝰ est consnetudine
cum legerit qͣliter in hus qui scõ uro ditrahe¬
re ausi sunt.: fuerit indicatum ip̃e etiam mal

Expanded text:
rat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini esse doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Sede gresso cheodosio deittalia. et constã¬
tino polim constituto. Ualentinia no
augusto intragallias posito directa le¬
gatio est sub nomine senatꝰ asymma¬
cho tẽ p̃fecto urb de repetenta ara uicto¬
tre. et sumptib ccrimoniarũ. S ubi cõ¬
lationis eremplaria dingerentꝰ. quib
ip̃e ꝓpartib suis responsurus ecĩ dẽ
relatioe acccpta: preclarissimũ lueb

Expanded text:
Sed egresso Theodosio de Italia et ConstanSed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comlationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praecla
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam. C iu iiꝑator contra asserebat:
dauid ad ultĩum simuli homitidium ꝑ¬
perasset. S responsumilico ẽ. Qui sequu¬
tus es exrantẽ sequere corrigentẽ. E̾o ubi
audiuit clementissimus imꝑator. ita
suscepit animo ut puolicam penitenti¬
am non abhorreret. Cuius correctionis
ꝓfectus:. sccłͣm illi parauit uictoriam:
ꝑidem tempus duo potentissimi. et sa¬
pientissimi uiri ꝑsarum. ad famam sa¬
cerdotis uenere metliolaniũ: deferentes
secũ plurimas questiones. ut exhis ꝓba¬
rent sapientiam iuri. Cumquo abhora
diei Prima usq in horam fere tertiam
noctis ꝑ interprce em disputauerunt:
ad mirati que discessert̃ abeo. Et ut se ꝓ¬
baret nonob aliam causam uenisse. iuisi
ut certius nossent uirũ quẽ fama cõꝑe¬
rant: alia die uale facientes imꝑatori.
ꝓfecti sunt adurbem romam: illic uo¬
lentes cognoscere potentiam in lustris
ꝓbiA ua cognita: ad propͥa reuerteit̃.

Expanded text:
tentiam. Cui imperator contra asserebat tentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26.
Abbreviated transcription (Latin):
it: ut illa que statuta fuerant reuoca¬
rentur. Nec prius ad altare accedere uo¬
luit: nisi fide sua imꝑator illum agere
debere testaretur. Cui ep̃c. Ergo ago fide tua:
respondit imꝑator. Age fide mea. Quaspõ¬
fione ⁊terata: secuiꝰ ꝑegit sacerdos diuina
misteria. hec autem scripta sunt inepis¬
tola quam ad germanam suam fecct.
inqua tractatũ inseruit. quẽ eodẽ die ha¬
buerat de bacło nuceo quia propha ihe¬
temia uisus esse descrioitur. ꝑ idẽ tẽpus:
causa thessalonicensis ciuitatis. nonmi¬
nima successit tripulatio sacerdoti cum
serat enim illi imꝑator ueniam daturũ
ciuib supradicte cuuitatis. ẜ agentib
comitibus occulte cum imꝑatore igno¬
rante sacerdoce usq inhoram tertiam si
uitas est donata: atque plurim int̾e¬
pti umocentes. Quod fcm̃ ubi cognouit
lacerdos copiam imꝑatori ingrediendi
eccłiam denegauit. Nec pͥus dignũ
communioni qm publicam ageret peni¬

Expanded text:
it ut illa quae statuta fuerant, revocait ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit tribulatio Sacerdoti, cumpromiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum communione, quam publicam ageret poeni
Abbreviated transcription (Latin):
iusta contra etcłiam precepiss. Postea
uero qmͣ mediolaniũ reuertit: posito
imꝑatore in eccłia. de eadẽ causa tracta¬
uit in popło in quo tractatu: introdux̃
dñi ꝑsonam loquentis imꝑatori. ego
te ex ultimõ feci: ego tibi exertitum mi¬
miti tui tradicu. ego tioi copias quas
ille aduersum ce exertitui suo ꝑ auerat
decli. Ego uimicum tuum in potesta¬
tẽ tuam redegi: de semine tuo suꝑ soli¬
um regni conftitui. Ego te tͥumphare
sine labore feci. et tu de me inimicis mĩs
donas tͥumphos: cui descendenti de ere¬
dra. imꝑator ait. Contra nos pro po¬
suistiᷝ odie ep̃e. At ille respondit non
se contra ip̃m: s pro ipõ fuisse locutũ
T unc imꝑator. Reuera inquit dure
preceperam cõtra epm̃ desinagoga re¬
paranda. Inmonachos uero: iundican¬
dum esse a comitib qui in tempore ad¬
erant dicebatur. Quib epẽ. Ego quidẽ c
imꝑatore nuncago: uobcum uero mi¬
chi aliter agendum est. Atq ita obtinu¬

Expanded text:
. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinu
Abbreviated transcription (Latin):
Supiorib autem dieb cum staliconis tũc
comits seris qui demotuo laborauerat
cum ambrosiana basica iam sanꝰ maueret cõ¬
mendatiis a tomino suo. ferebatur enimcss
laenterab ectem haberetur: faceret.
homines quridam ad amminustrandumꝑ
gebant S ubi ad ꝑsonam serui sui perue
te. Homines etiam qui decepti fuerant: ⁊¬
tͥuentu sacertotis dimisit. De pp̃o seruosa¬
cerdoti questꝰ ẽ. Quem iuix sc̃s cum de eccl̃i¬
a ambrosiana egrederet᷑ requiri fecit: Atꝙ
ad se perdiici. Quem cum interrogasset et
dep̾hendiss auctorem tanti flagitũ: ait. O¬
portet illum tradi sathane in intͥitum c̃nus.
netalia in posterum audeat cõmitt̾e. Quẽ
ecdem momento cum adhuc sermo eẽt mo
re sacerdotis: sp̃c mmundꝰ arrep tum ois¬
cerpere cepit. Quo uiso non mirs trmis¬
rerepieti simꝰ ⁊ admiratione. Multos ent

Expanded text:
Superioribus autem diebus cum Stiliconis tunc comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretquhomines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit re. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore re
Abbreviated transcription (Latin):
prouocemus. Erigens autem se ih̾s:
dixit ei. Mulier: ubi sunt qui te accu¬
sabant. Nemo te condẽpnauit. Que
dixit. Nemo dñe. Nullus quippe au¬
sus est condẽpnare peccatͥcem mulie¬
rem. quia dño ancipiti uerbi su gla¬
dio eoꝵ conscientias penetrante: sin¬
gul inse cernebant quod magis dãp¬
nari deberent. Sed quia accusatores
insticie auctoritate prostrauit: eam
que accusabatur magno pietatis mu¬
nere suibleuanit. Sequitur eñi. Dix̃¬
autẽ dominus. Nec ego te condẽpna¬
bo: uade ⁊ amplius noli peccare. Gã¬
quam piuis. p̃terita peccata ignoscit.
sed quasi iustus ne amplius peccare
p̃sumat int̾ dicit. Quia eñi deus e¬
rat ⁊ homo. ꝑ id qd̾ homo erat accusa¬
te misereri potuit. ꝑ id nero qd̃ d̃s̃ erat¬
⁊ est: dimisso scelere ream absoluit.
Ueneremur gͦ eũ ꝑ id qd d̾o patri
equalis est: diligamus eum. ꝑ id qd̃
nob̾ proximus fieri dignatus est.
Precemur eius misericordiam piis

Expanded text:
provocemus. Erigens autem se Jesus, provocemus. Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine. Nullus quippe ausus est condemnare peccatricem mulierem, quia Domino ancipiti verbi sui gladio eorum conscientias penetrante, singuli in se cernebant quod magis damnari deberent. Sed quia accusatores justitiae auctoritate prostravit, eam quae accusabatur magno pietatis munere sublevavit. Sequitur enim: Dixit ei Jesus: Nec ego te condemnabo; vade, et amplius noli peccare. Tanquam pius praeterita peccata ignoscit: et quasi justus, ne amplius peccare praesumat, interdicit. Quia enim Deus erat et homo, per id quod homo erat, accusatae misereri potuit: per id vero quod Deus est, dimisso scelere eam absolvit. Veneremur ergo eum per id quod Deo Patri aequalis est, diligamus eum per id quod nobis proximus fieri dignatus est. Precemur ejus misericordiam piis
Abbreviated transcription (Latin):
inclinans se scribebat in t̾ra. figurate
ammonuit: ut et priusqũa peccan¬
tem frem̃ corripiamus ⁊ postea quã
ei minist̾ium debite correctionis im¬
penderimus. Sollitita adq humili
inuestigacione ꝑpendamus. utrum
aut ipsis de quib alium castigamus.
aut aliis peccatis obnoxii simus. Se¬
pe eñi contĩgit ut ille qui alium u̾¬
bi gia de homicidio nidicat. ipse per
odiũ fr̃is ante ocłos conditoris reus
homicidii habeatur: quia scriptum
est. Om̃is qui odit frẽm suũ: homici¬
da est. Non numqua aliquis alium
defornicatione accusat: ⁊ in se facinꝰ
suꝑbie absconditũ celat. Cum gͦ pec¬
catorem aliquem corripimus. pense¬
mius sollicite qũa deiecti qũa fragi¬
les ex nobis simus: si non diuine pi¬
etatis auxilio sustentemur. Ita enim
fiet. ut neqͣqu̾a contra eũ quem cor¬
ripimus suꝑbiamus: nec prot̾uo
Sed memores ꝓprie conditionis m̃a¬
dationẽ delicti salubri exortatione

Expanded text:
inclinato se scribebat in terra, figuraliter inclinato se scribebat in terra, figuraliter admonuit ut et priusquam peccantem fratrem corripiamus, et postea antequam ei ministerium correptionis impenderimus, sollicita atque humili investigatione perpendamus utrum aut ipsis de quibus alium castigamus, aut aliis peccatis obnoxii simus. Saepe enim contingit ut ille qui alium de homicidio judicat, ipse per odium fratris ante oculos Conditoris reus homicidii habeatur, quia scriptum est: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est . Nonnunquam aliquis alium de fornicatione accusat, et in se facinus superbiae absconditum celat. Cum ergo peccantem aliquem corripimus, pensemus sollicite quam dejecti, quam fragiles ex nobis simus si non divinae pietatis auxilio sustentaremur. Ita enim fiet ut nequaquam contra eum quem corripimus, superbiamus, nec protervo sed memores propriae conditionis, mandationem delicti salubri exhortatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusticie districtionem: ⁊ pietatis m̾a-¬
suetudinẽ. Ait enĩ. Qui sine peccato
est ur̃m. Eoce temꝑantia miserantis.
Rrsum primus in illa lapidem mit¬
tat. Ecce insticia iudicantis. Ac si pa¬
tent̃ diceret. Dicitis quia moyses p̃
iustis. non apeccatorib fieri p̾cepit.
Primo gͥ legis iusticiam implete:
⁊̃ sic mundis manib ⁊ corde ad lapi¬
dandam reã concurrite. Primo fidem
⁊ misericordiã. spiritalia scilicet pre¬
cepta ꝑficite: ⁊ sic ad carnalia iudicia
uenite. Hoc iudicio dato dñs. it̾um
melinans se: scribebat in t̾ra. Potest
intelligi fecisse hoc dñs iustã morẽ
humane consuetudinis. ut quasi a-¬
liud agens ⁊ nultum alio intendens.
libera eis facultatẽ egrediendi daret.
Quos sua dñs responsione ꝑculsos
⁊ inrubore actos. cicius extturos qũa¬
ros. eẽ cernebat. Deniq ait euangłi¬
sta. quia audientes unus post unum
exibant: incipientes a seniorib. In hoc
uero qd ⁊ antea data sentertia ⁊ post

Expanded text:
e districtionem et pietatis mansuetudinem. Ait enim: Qui sine peccato est vestrum, ecce temperantia miserantis. Rursus, primus in illam lapidem mittat, ecce justitia judicantis. Ac si patenter diceret: Dicitis quia Moyses huja justis et non a peccatoribus fieri praecepit. Primo igitur justitiam legis implete, et sic mundis manibus et corde ad lapidandam ream concurrite. Primo fidem et misericordiam, spiritualia videlicet praecepta perficite, et sic ad carnalia judicia venite. Hoc judicio dato, Dominus iterum se inclinans, scribebat in terra. Potest intelligi Dominum fecisse hoc juxta morem humanae consuetudinis, ut quasi aliud agens, et vultu aliud intendens, liberam eis facultatem egrediendi daret, quos sua responsione perculsos et in ruborem actos, citius exituros quaros esse cernebat. Denique ait evangelista: Qui audientes, unus post unum exibant, incipientes a senioribus. In hoc vero quod ante datam sententiam et post
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciam ferret. non statim iudi¬
cat: sed prius inclinans se ligito in
t̾ra scribit. acsidemũ illis obnisse ĩ¬
sistentib iudicat: ut nos hec ułhoc
exemplo typice moneat. quatinus
cum qualibet mala proximoꝵ cõ¬
spicimus: non statim ea temere re¬
prehendendo dãpnemus. sed prius
ad nr̃i cordis conscientiam humi¬
liter conuersi: digito discretionis
ea sollicite disquiramus. ⁊ utrum
sint mea oꝑa deo placentia in displi-¬
centia: diligenti in uestigatione in¬
uestigemus. Gemerarium enim est
iudicare de erratib alienis: si ad huc
reprehenderis ꝓpriis. Hinc apłs dicit.
fratres ⁊ si p̃octupatus fuerit homo¬
quis in aliquo delicto: uos qui spiri¬
tales estis ĩstrite huius modi ĩ spñ

Expanded text:
sententiam ferret; non statim judicat, sed prius inclinans se, in terra scribit, ac sic demum illis obnixe insistentibus judicat, ut nos hoc exemplo typice moneat, quatenus cum ipsi mala proximorum conspicimus, non statim ea temere reprehendendo damnemus; sed prius ad nostri cordis conscientiam humiliter conversi, digito discretionis ea sollicite disquiramus, utrum sint opera Deo placentia an displicentia, sicque diligenti meditatione investigemus. Temerarium est enim judicare de erratibus alienis, si adhuc reprehenderis propriis. Hinc et Apostolus dicit: Fratres, et si praeoccupatus fuerit quis in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujus
Abbreviated transcription (Latin):
humilitat̾e assũpte humanita¬
tis ostendit. Per digitũ qui con¬
innctionib articłoꝵ compositus.
atq id̾o cet̾is menbris flexibilior est
subtilitas discretionis exprimitur.
ꝑterram uero. humanum corpus

Expanded text:
humilitatem assumptae humanitatis ostendit. Per digitum qui conjunctionibus articulorum compositus, atque ideo caeteris membris flexibilior est, sublimitas discretionis exprimitur. Per terram vero, humanum cor
Abbreviated transcription (Latin):
bant eñs adinuicem. Si dixerit. la¬
pidanda est hec mulier uixta decre¬
tum moysi: quasi crudelem ⁊ õbli-¬
tum miscł̃ie qua predicabat deride¬
bimus eum. sicq odiosum turbis a
quib diligitur faciemus. Si uero
lapidari eam ꝓhibuerit. quasi legis
aduersarium᷑ ⁊ fautorem scelerum
publice comp̃hendemus: ⁊ mortis
supplitio condẽpna nͣs. Sed quid
potestatẽ diuinam: Ecriptũ est

Expanded text:
bant enim ad invicem: Si dixerit, Labant enim ad invicem: Si dixerit, Lapidanda est haec mulier juxta decretum Moysi, quasi misericordiae oblitum quam praedicabat, deridebimus, sicque eum odiosum turbis a quibus diligitur faciemus. Si vero lapidari eam prohibuerit, quasi legis adversarium et fautorem scelerum publice comprehendemus, et mortis supplicio condemnabimus. Sed quid potestatem di
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ factum ẽẽ meminerant. Mul¬
ti autẽ diximus: quia plurimi super¬
ba mente salutẽ qũa ad tulerat contẽp¬
fuerat. Audient mansueti ⁊ letentir.
Ilansuetis gͦ ⁊ simplicib sermonẽ
am̃ mirantib ⁊ intentissime audien¬
tib: quid contẽptores fecerint audia¬
mus. Adducunt autem scribe ⁊ pha¬
risei mulierẽ in adult̾io dep̃hensam.
⁊ statuerunt eam in medio: ⁊ dixe¬
runt ei. Flagist̾: hoc mulier modo
deprehensa est in adult̾io. In lege au¬
tem: moyses precepit nobis huius¬
modi lapidare. Tu gͦ quiꝰ dicis: Ocap¬
tiosa ueneratio: Osimulatũ uenena¬
gant non ut qd̃ rectũ est discant:
sed ut ueritati laqueos nectant.
Sciebant eñi id cirto uł maxime
dũm aturbis amari. quia misccłi¬
am p̃dicabat: ⁊ peccatores benig¬
nissime suscipiebat. Id̾o  cum inue-¬
nissent mulierem in adułn̾o: exul-¬
tabant inuenisse setẽptandi occasio
tantes quid de ea fieri iũberet.Dice¬

Expanded text:
ximum factum esse meminerant. Mulximum factum esse meminerant. Multi autem diximus, quia plurimi superba mente salutem quam attulerat contempfuerat: Audiant mansueti, et laetentur . Mansuetis igitur et simplicibus sermonem Domini mirantibus et intentissime audientibus, quid contemptores fecerint audiamus. Adducunt autem scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio, et dixerunt ei: Magister, Haec mulier modo deprehensa est in adulterio. In lege autem Moyses praecepit nobis hujusmodi lapidare, tu ergo quid dicis? O captiosa veneratio! o simulatum venenagant non ut quod rectum est discant, sed ut veritati laqueos nectant. Sciebant enim idcirco vel maxime Dominum a turbis amari quia misericordiam praedicabat, et peccatores benignissime suscipiebat: ideoque cum invenissent mulierem in adulterio, exsultabant invenisse se tentandi occasionm percontantes quid de ea fieri juberet. Dice
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa euis. Olei quoq ꝑunctio fessis ac¬
dolentib membris solet afferri leua¬
men. et psalmista. ffliserationes do¬
mini gratiosa laude commemorans:
qui propitiatur inquit om̃ib
inquitatib tuis. qui sanat om¬
nes infirmitates tuas. Pgebat er¬
go dñs in montem oluieti. ibiq
stare. immose ostenderet esse ipsã
miscdiam: sccł̾m psalmiste nocem.
Dens inquid susceptor meus es. de¬
us meus misccłia mea. Tempus uͦ
quando remota legalium umbra
figurarũ. lux enuangelice uerita¬
tis mundo reuelanda erat. Et omnis
inquid popłs uenit adeum: ⁊ sedens
docebat eos. Sessio dñi humilitatẽ
incarnationis eius insimiat: ꝑ qũa
mundo subuenire dignatus est. Do¬
mino gͦ intemplo sedente om̃is popu¬
susceptã humanitatẽ iusibilem se
hominib prebuit. ceperurit multi
predicationem eiuus audire ⁊ in eñ
credere. ⁊ tanto libentius: quanto
eum sibi per assũptam carnem pro¬

Expanded text:
opera ejus . Oleique perunctio fessis opera ejus . Oleique perunctio fessis dolentibus membris solet afferre levamen. Et Psalmista miserationes Domini gratiosa laude commemorans: Qui propitiatur, inquit, omnibus inquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmitates tuas . Pergebat ergo Dominus in montem Oliveti, ibique ae constare, imo se ostenderet esse ipsam misericordiam, secundum Psalmistae vocem. Deus, inquit, susceptor meus es: Deus meus misericordia mea . Tempus vero quando, remota legalium umbra figurarum, lux evangelicae veritatis mundo revelanda erat. Et omnis, inquit, populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Sessio Domini humilitatem incarnationis ejus insinuat, per quam mundo subvenire dignatus est. Domino ergo in templo sedente, omnis popususceptam humanitatem, visibilem se hominibus praebuit, coeperunt multi praedicationem ejus audire, et in eum credere: et tanto libentius, quanto eum sibi per assumptam carnem pro
Abbreviated transcription (Latin):
otentissimus conditor ⁊ benig¬
nissimus amator hominum
xime circa suam passionẽ familliare
effecerat consuetudinẽ: ut diẽb qui¬
dem intemplo qd erat iherosolimis
uerbũ d̾i preditaret: sign̾et miracła
ostenderer quib secłi filium ẽẽ decla¬
raret. Sero aut̃e reuerteretur in be¬
thaniam. ⁊ aput amicũ suum la¬
zarũ sorores q eius martham ⁊ ma¬
riam noctib ospitaretur: sicq tt̾um
dilułõ adsimile predicationis opus.
ierosolua reuerteretur. Sccł̃m hũc
igitur sibi consuetũ more. cũ totadie
in die festo scenophegie. id est taber¬
nacłoꝵ intẽplo predicasset. uespera¬
Aystice mons oliueti sublimilitate
dominice pietatis ac misccłie desig-¬
mons oliueti a misccłia nomen tra-¬
hit. Oleos namq grete: latine mise-¬
ricordia dicitur. Natura quoq olei:
myst̾io aptissimẽ conuenit. Super-¬
tiam premonstrat misccłie d̾i: de qua
psalmista. Suauis inquit dñs uni¬
uersis: ⁊ miserationes eius suꝑ omĩa

Expanded text:
ominus, conditor et benignissimus amator hominum,xime circa suam passionem effecerat consuetudinem, ut in diebus quidem in templo quod Hierosolymis erat verbum Dei praedicaret, signa et miracula ostenderet, quibus se Dei esse Filium declararet: sero autem reverteretur in Bethaniam: et apud amicum suum Lazarum, sororesque ejus Mariam et Martham, noctibus hospitaretur: sicque interdum diluculo ad simile praedicationis opus Hierosolymam reverteretur. Secundum hunc igitur sibi consuetum morem, cum tota die in die festo Scenopegiae, id est, Tabernaculorum, in templo praedicasset: vespera templum. Mystice, mons Oliveti sublimitatem dominicae pietatis ac misericordiae desigmons Oliveti a misericordia nomen trahit, ἔλεος namque Graece, Latine misericordia dicitur. Natura quoque olei mysterio aptissime convenit, tiam praemonstrat misericordiae. De qua Psalmista: Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ dñe. Prius eñi confusione et
ignominia repleti sunt cũ post xp̃i
ascenssion̾ẽ audientes apłos eius re-¬
surrectionẽ predicantes. ceperunt
erubescere. ⁊ ꝑpendere quantũ sce¬
lus inuece faluatoris admisissent.
Sicq nom̃ eius quesierunt: cum

Expanded text:
tuum, Domine . Prius enim confusione et tuum, Domine . Prius enim confusione et ignominia repleti sunt, cum post Christi ascensionem audientes apostolos ejus resurrectionem praedicantes, coeperunt erubescere, et perpendere quantum scelus in nece salvatoris admisissent sicque nomen ejus quaesierunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽẽ aduersum eũ qui pecrandi con¬
suetudine duruerit. Nongͦ de his despe¬
randum ẽ. Ad uoce namq dñi contre¬
muit infernus. surrexit quatriclua¬
nus mortuus. liberatus est peccator. eti¬
am a consuetudinẽ cõmittendi reatꝰ.
Sed prius eum intrinsecus ꝑseipsum
uiuificat: Post ea ꝑ sacerdotũ mini¬
st̾̃ium ab soluit. Nullus quippe pecca¬
tor absoluendus est: anteqm ꝑ dign̾a
penitentiam correptus. ⁊ intrinsecus
appareat uiuificatꝰ. ¶ulti aũt exiu¬
deis qui uenerant ad mariã ⁊ inartha
⁊ uiderant que fecit: crediderunt in
eũ. facto tam glorioso ⁊ cunctis scłis
p̃licando miracło. non om̃s sed młti
iudeoꝵ credidisse dicuntur. Quo lo¬
co urissima infidelitas: ⁊ inconuer¬
tibilis in malo ꝑtinatia notata est.
ut alit̾ non possent digne fidem xp̃i
susciꝑe: nisi prius filium d̾̃i int̾fce¬
rent. Unde psalmista. Imple facies
eoꝵ ignominia:⁊querent nomen

Expanded text:
opus est adversus eum qui in peccandi conopus est adversus eum qui in peccandi consuetudine duraverit. Non ergo de his desperandum est. Ad vocem namque Domini contremuit infirmus, surrexit quatriduanus mortuus, liberatus est peccator, etiam a consuetudine committendi reatus. Sed prius eum intrinsecus per seipsum vivificat, postea per sacerdotum ministerium absolvit. Nullus quippe peccator absolvendus est, antequam per dignam poenitentiam correctus, et intrinsecus appareat vivificatus. Multi autem ex Judaeis qui venerant ad Mariam et Martham, et viderant quae fecit, crediderunt in eum. Facto tam glorioso et cunctis saeculis praedicando miraculo, non omnes, sed multi Judaeorum credidisse dicuntur. Quo loco durissima infidelitas et convertibilis in malo pertinacia nota est. ut aliter non possent digne fidem Christi suscipere, nisi prius filium Dei interficerent. Hinc Psalmista: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ: reuiuiscie ad salutẽ in secreto
cogitationis. Sunt alii qui post cõ¬
sensum ad ꝑperrandũ facinus exeunt.
⁊ qͣsi mortuum de latebris anime profe¬
runtꝰ ut qd̾ latebat insecreto. appareat
inpublico. Sed hi tales plerumq di¬
uinitus ammonni conuertuntur: ⁊
ad uit̾a anime resuscitantur. Sunt
p̃terea non nulli qui faciendo qd malũ
est: etiã se praua consuetdine impli¬
cant. a d̾o ut ipsa mali consuetudo. nõ
ꝑmittat eos intelligere malum ẽẽ. q̃d
faciunt. Non nunqũa defendunt ma¬
lum q̃d agunt: irascunt᷑ cũ rep̾hendũ¬
tur. Hi tales iã quasi sepulti. ⁊ inge̾¬
ti mole. hoc est pondere male consuetu¬
dinis obruti sunt. Ad hoc quosq ig
instinctu: si tam̃ habuerint sorores
idẽ spiritales anime nirtutes. quaru
int̾uentu possint reuocari ad uitam.
Uerum quasi quandam ostendit do
bã seipsum. clamat uoce magna: ut
ostendat magne obiurgationis clamore

Expanded text:
sum, reviviscit ad salutem in secreto sum, reviviscit ad salutem in secreto cogitationis. Sunt alii qui post consensum ad perpetrandum facinus exeunt, et quasi mortuus de latebris animi profertur, ut quod latebat in secreto, appareat in publico. Sed hi tales plerumque divinitus admoniti convertuntur, et ad vitam animae resuscitantur. Sunt praeterea nonnulli qui faciendo quod malum est, etiam se mala consuetudine implicant, adeo ut ipsa mali consuetudo non permittat eos intelligere malum esse quod faciunt, et nonnunquam defendunt malum quod agunt, irascuntur cum reprehenduntur. Hi quasi jam sepulti, et ingenti mole, id est, pondere malae consuetudinis obruti sunt. Ad hos quippe digricordiae instinctu, si tamen habuerint sorores, id est, spirituales animae virtutes, quarum interventu possunt revocari ad vitam. Verum quamdam osbat seipsum, cum clamat voce maxima, ut ostendat quod magnae objurgationis clamoribus
Abbreviated transcription (Latin):
patr̃e ⁊ matr̃e puelle. Suscitauit
etĩã filiũ uidue mulieris ĩa extra
portas sne cuitiatis elatũ. multis co¬
ram positis ⁊ cernentib. Suscitauit
p̃terea lazarũ iam sepultũ: iam feti¬
cdũ. Ista tria gen̾a mortuoꝵ. signifi¬
cãt tria gen̾a hominum peccatorum:
quos hodieq suscitat. xp̃c. Nam per
filiam archi sinagogi que intra do¬
mum paucis uidentib resuscitata
est: designantur hii qui peccatum
intus inconscientia clausum habẽt.¬
⁊ nec dum adopus erumpunt. Uer-¬
bi gr̃a cõmotus est aliquis mala con¬
cupiscentia. deliberat si ad sit facultas
implere qd illicite concupiuit: iam
moenuis est. sed intra domũ clausus
ẽ. Dicit em̃i dñs. Qui uiderit mulie¬
rem ad cõcupiscendũ eam: iam mecha¬
tus ẽ eam incorde suo. Nec dum cor-¬
pore ad eam accessit: sed corde consen¬
sit. Mortuus iam ẽ: sed ñ dum ela¬
tus. Hic si aliquando diuina inspi¬
ratione rep̃henderit prauam concu-¬
piscentiã. punit nequam consen-¬

Expanded text:
et matrem puellae . Suscitavit etiam filium viduae mulieris, extra portam suae civitatis delatum, multis coram positis et cernentibus . Suscitavit praeterea Lazarum jam sepultum, jam fetidum. Ista tria genera mortuorum significant tria genera hominum peccatorum, quos et hodie suscitat Christus. Nam per filiam archisynagogi, quae intra domum paucis videntibus resuscitata est, designantur hi, qui peccatum intus in conscientia clausum habent, et necdum ad opus prorumpunt. Verbi gratia cum motus est aliquis mala conscientia, deliberat si adsit facultas implere quod illicite concupivit, jam mortuus est, sed intra domum clausus est. Dicit enim Dominus: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Necdum corpore ad eam accessit, sed corde consensit: mortuus jam est, sed nondum elatus est. Hic si aliquando divina inspiratione deprehenderit malam conscientiam, ponit nequam consen
Abbreviated transcription (Latin):
q mortis sue ministros morturs sub
iugaret. Quo cura huic tam insigni
mortis triumphatori grãs dignissi¬
ma exultatione soluamuił: illum di¬
is extollamꝰ. Precipue misericordiam
illius imploremus. quatinus nos
ita suis ꝑ omĩa faciat obedire man¬
datis: quo nullo in nob̃ regnante
pecato: Iꝑsi mente ⁊ desiderio ad he re¬
re. atq ad gaudiũ beate eus uisio¬
nis: mereamur felicit̃ ꝑuenire.

Expanded text:
que mortis suae ministros mortuus sibi subjugaret. Quocirca nos insigni mortis triumphatori gratias dignissima exsultatione solvamus, illum diis extollamus, praecipue misericordiam illius imploremus quatenus nos ita suis per omnia faciat obedire mandatis, quo nullo in nobis regnante peccato, ipsi mente et desiderio adhaerere, atque ad gaudium beatae visionis mereamur feliciter pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam quasi desꝑabat: potiusq time¬
bat remoto lapide fetorẽ excitari. qua
frem̃ posse resuscitari. Dicit ei ih̾e.
Nonne dixi tͥ. quia si credideris uide¬
bis gloriã dei. cum indelicet quat̾du¬
anum ⁊ putente suscitauero: Sed ⁊
cũ desꝑatus aliquis a sepulchro pec¬
catoꝵ eripitur dei potentia abintu¬
entib p̃clicatur: quando ubi habũ¬
dauit iniquitas suꝑ habundat gr̃a.
bulerunt gͦ lapidem. Iħc aũt eleuatis

Expanded text:
Jam quasi desperabat, potiusque timeJam quasi desperabat, potiusque timebat remoto lapide fetorem excitari, quam fratrem posse resuscitari. Dicit ei Jesus: Nonne dixi tibi, quia si credideris, videbis gloriam Dei? cum videlicet quatriduanum et fetidum suscitavero. Sed et cum desperatus aliquis a sepulcro peccatorum eripitur, Dei potentia ab intuentibus praedicatur, quia ubi abundavit iniquitas, superabundat gratia. Tulerunt ergo lapidem. Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut peccatores doceret fletib et la¬
crimis indigere ꝓfusis. Dixerunt
gͦ iudei. Ecce quomodo amabat eũ.
Quidam autem ex ipsis lixerunt.
Non pot̾at hic qui aperuit oculos
ceti facere. ut hic non moreretur:
Pot̾at hoc certe dñs. sed ꝑmisit ut
lazarus moreretur: quatinus ma¬
iore miraculo suscitaretur. Ihe aũt
it̾um fremens insemet ipso: uenit
ad monumentũ. Erat autem spelũ-¬
ca: ⁊ lapis suꝑ positus erat ei. Per la¬
pidem quo mortuus p̃mebatur: lex¬
figuratur: qua peccator reus condẽp¬
natur. Et bene lex ꝑ lapidem accipi¬
tur: quia in lapideis tabulis scripta
furt. Mortuus gͦ sub lapide reus est
sub lege. Nam hi qui bene uiuunt
sub lege nonsunt: qm̃ iusto lex ñ ẽ
posita. sed in iustis ⁊ peccatorib ⁊ re¬
ri. quando grãm scĩ euangłii iussit
per totũ orbem p̃dicari. Dicit mar-¬
tha soror euis qui mortuus fuerat.
Dñe ia fecet: quatriduanus enĩ est.

Expanded text:
est, ut peccatores doceret fletibus et laest, ut peccatores doceret fletibus et lacrymis indigere profusis. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum. Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? Poterat hoc certe Dominus, sed permisit ut Lazarus moreretur, quatenus majore miraculo suscitaretur. Jesus autem iterum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Per lapidem quo mortuus premebatur, figuratur lex, qua peccator reus condemnatur. Et bene lex per lapidem accipitur, quia in lapideis tabulis scripta fuit. Mortuus ergo sub lapide, reus est sub lege. Nam hi qui bene vivunt, sub lege non sunt, quoniam justo lex non est posita, sed injustis ac peccatoribus ri, quando gratiam sancti evangelii jussit per totum orbem praedicari. Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus erat: Domine, jam, fetet, quatriduanus enim est.
Abbreviated transcription (Latin):
iam fremit. ⁊ turbatur xp̃c in eo. Ad¬
doceret peccator̃e fremere. peccataq
sua accusare debere: siuult ad ui¬
tam anime redire. Ubi inquit po¬
suistis eum: Numquid ignora¬
bat ubi positus eẽt. que uolebat re-
suscitare: Sed int̾rogat ut osten¬
deret ea solum se cognoscere. que iu¬
sta ⁊ sca sunt. Peccatorem uero igno¬
rat: quia reprobat. Unde adam post
peccatũ dr. ubi es: Et reꝓbis in iu¬
ditio dicturus est: nescio uos unde
estis. Quid est enĩ dicere nescio uos.
nisi non uos in luce iusticie recog¬
nosco: Dicunt ei. Domine ueni ⁊ui¬
de. Uide hoc est miserere. Uidere nã¬
q eius misereri est. Et lacrimatus
tatis erat. Sed ille lacrime: in exple¬
bile gaudium erant pariture. Hinc
pulchre sedulius. Lacrimis impleuit
eũ ꝓ parte humanitatis. qu̾e resus¬
cit᷑are poterat ꝑpotentiã diuinitatis.
Lacrimatus etiam ẽ dñs. eadem cau¬
sa qua suꝑius fremuit. Et turbatꝰ

Expanded text:
jam fremit et turbatur in eo Chrjam fremit et turbatur in eo Chrdoceret peccatorem fremere, et peccata sua accusare debere, si vult ad vitam animae redire. Ubi, inquit, posuistis eum? Nunquid ignorabat ubi positus esset, quem resuscitare volebat? Sed interrogat, ut ostenderet solum ea se cognoscere quae justa et sancta sunt, peccatorem vero ignorat, quia reprobat. Unde Adae post peccatum dicitur: Ubi es ? Et reprobis in judicio dicturus est: Nescio vos unde. Quid est enim dicere, nescio vos, nisi vos in luce justitiae non agnosco? Dicunt ei: Domine, veni et vide, hoc est, miserere. Videre namque ejus, misereri est. Et lacrymatus tatis erat. Sed illae lacrymae inexplicabile gaudium erant pariturae. Hinc pulchre Sedulius: Lacrymis implevit eum pro parte humanitatis, quem resuscitare poterat per potentiam divinitatis. Lacrymatus est etiam Dominus ea de causa, qua superius fremuit et turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
ad se uenire ꝑmisit. Sed magnum
aliquid nob̾: in hac sua innint tur¬
batione. Diximus supra ꝑ lazarum
quatriduanũ peccatorem significari
desperatũ: ⁊ longa peccati consuetudi¬
ne quasi mole sepulchri dep̾ssum. ac
mala opinione fetentẽ et tabidum.
Suscitaturus eum xp̃c fremuit et
turbauit se: ut ostendat eũ qui talis
est ꝑturbari ⁊ ingemiscere. atq inti¬
mo cordis rugitu fremere debere. Adtẽ¬
dere que fecit. ⁊ sic secum agere. Quid
michi misero contigit: dimissa erãt
mͥ in baptismo omnia peccata. sed ecce
post scm̃ lauacrũ penis sordidatus sũ:
post medicinam grauius uulneratꝰ.
peccaui grauit̃. ne uniqmͣ peccatis me¬
is t̾minũ ponere uolui. ⁊ semꝑmedĩ
clementia ad penitentiã expectauit.
⁊ peccantẽ statim punire uoluit. cũ
ego miserrimus ⁊ et̃nis cruciatib dig¬
nus eius mansuctissimã lenitatem
b scelerib irritare nontimuerim.
Quando ista peccator secũ plangit:

Expanded text:
ad se venire permisit. Sed magnum ad se venire permisit. Sed magnum aliquid in hac sua innuit perturbatione. Diximus supra per Lazarum quatriduanum, peccatorem significari desperatum, et longa peccati consuetudine quasi mole sepulcri depressum, ac mala opinione fetentem et tabidum. Suscitaturus eum Christus infremuit, et turbavit se, ut ostendat, eum qui talis est, perturbari et ingemiscere debere, atque intimo cordis rugitu fremere, et attendere quae fecit, et sic secum agere: Quid mihi misero contigit? dimissa erant mihi in baptismo omnia peccata: sed ecce post lavacrum sanctum pejus sordidatus sum, post medicinam gravius vulneratus, peccavi graviter, sed nec unquam peccatis meis terminum ponere volui, et semper me Dei clementia ad poenitentiam exspectavit, et peccantem statim punire noluit; tamen ego miserrimus, et aeternis cruciatibus dignus, ejus mansuetissimam lenitatem us sceleribus irritare non verebar. Quando ista peccator secum plangit,
Abbreviated transcription (Latin):
dit ad monum̃tũ ut ploret ibi. Pu¬
tantes iudei qui ad illam consolan-¬
dam conuenerant qd̃ ad frĩs tumu¬
lum festinaret. lacrimis solatium
quesitura. ⁊ dolori suo fletib satis fa¬
ctura: secuti sunt eam diuina id a¬
gente prouidentia ut plures tam
preclarum miradm quatriduani
mortui resurgentis cernerent: sicq
fuisses hic: frat m̃s non fuisset mor¬
tiuis. Ac si queratur dicens. Dumno¬
biscum presens fuisti: non morib. ñ
infirmitas aliqua nob̾ appropinqͣre
pitar. At ubi abscessisti ãfuit sors in¬
in scło. acerbo funere rapuit. Qd̃ si
tu affuisses: amicus niuis lazarus
mori non potuisset. Ih̾c gͦ uidit eam
plorantes fremuit sp̃u. ⁊ turbauit
semetipsũ ⁊ cdixit. Ubi posuistis enmꝰ
Ofremitus pietatis. oturbatio tur¬
batoꝵ sublatura mesticiã: ⁊ et̾na pre¬
rogatura leticiã. Turbauit gͦ seipsum
dñs potestate: quia nullus alus eum
poterat turbare. Turbatus ẽ qi uoluit:
sicut ⁊ mortuus est quia ipse mortẽ

Expanded text:
dit ad monumentum ut ploret ibi. Putantes enim Judaei qui ad ipsam consolandam convenerant, quod ad fratris tumulum properaret, lacrymis solatium quaesitura, et dolori suo fletibus satisfactura, secuti sunt eam, divina id agente providentia, ut plures tam praeclarum miraculum quatriduani mortui resurgentis cernerent, sicque fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus. Ac si queratur, dicens: Dum nobiscum praesens fuisti, non mors, non infirmitas aliqua nobis appropinquare verat. At ubi abscessisti, adfuit invidiain saeculo, acerbo funere rapuit; quod si tu adfuisses, amicus tuus Lazarus mori non potuisset. Jesus ergo ut vidit eam plorantes, infremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? O fremitus pietatis! o turbatio turbatorum sublatura moestitiam, et aeternam praerogatura laetitiam! Turbavit ergo semetipsum Dominus potestate, quia nullus alius poterat eum turbare. Turbatus est, quia ipse voluit: sicut mortuus est, quia mortem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ audisti me. Ego autem sciẽbam:
quia semꝑme audis. Sed ꝓpt̾ popu¬
lum qui circumstat dixi : ute credãt
quia tume misisti. Quib uerbis
quid aliud qũa gloriã dĩ patris in
hoc sicut ⁊ maliis oꝑib requirẽbat:
Nam quia ꝑhumanitatẽ minor e
rat patre. ab illo larari resuscitatio¬
dicebat. Et hoc ꝓpt̾ cirrũstantẽ turb̃a.
ut uł sic crederent eũ d̃i filiũ: ⁊ ab eo
missum. que patrem caro filuis com¬
pellabat affectu. Ĩam inferi turba¬
bantur. iam subpedib dñi reseratꝰ
patebat infernus. Om̃s mortui: expe¬
ctabant nomina sua uocari. Nama¬
uit gͦ dñs uoce magna: dicens. Lara¬
re ueni foras. Uno nominatim uoca¬
to: cet̾i int̾cepti sunt. Sed quanta
labore a peccati morte resurgit: qu̾e
moles male consuetudinis premit.
Et statim prodiit ligatis manibus¬

Expanded text:
o autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Quibus verbis quid aliud quam gloriam Dei Patris in hoc, ut in aliis operibus requirebat? Nam quia per humanitatem rat Patre, ab eo petit suscitatioditum, et hoc propter circumstantem turbam, ut eum vel sic crederent Dei Filium, et ab eo missum, quoniam Patrem Filii compellebat affectus. Jam inferi turbabantur, jam sub pedibus Domini reseratus patuit infernus. Omnes mortui exspectabant nomina sua vocari. Clamabat ergo Jesus voce magna, dicens: Lazare, veni foras. Uno nominatim vocato, caeteri recepti sunt. Sed quanta clamore a peccati morte resurgit, quem moles malae consuetudinis premit. Et statim prodiit qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
deo xp̃o facto d̾o. hoc ⁊ ego fieri si uolo
possum. Diligebat aũt ih̾c martham
⁊ sororem euis mariã: ⁊ lazarũ. Ille
languebat: ille dolebant. Sed sp̾em
marimam habebant: qm̃ diligebant᷑
abeo. qui dolentiũ est consoilator. et
languentiũ sanator: ipsoꝵ etiam mor¬
tuoꝵ resuscitator. Ut ergo audiuit qͥa
clistulit sanare: ut posset mimbilius
resuscitare. Fansit ergo illic: cdonec
quatriduum impleretur. Deinde post
hec: dix̃ discipulis sins. Eamꝰ inuideã
it̾um. Gerriti sunt discipuli: qd audi
Nouerant conspirationẽ inmanissim̃a
qua illũ indei ꝑsequebant᷑: ⁊ mortit᷑¬
dere laborabant. iccuro dixerunt ei.
Rabbi nunc querebant te iudei la-¬
pidare. ⁊ it̾um uadis illuc: Respon¬
dit eis: qui humanꝰ in rabiam time¬
re non pot̾at. Nonne .xii. hore sunt
diei: Siquis ambulauerit in luce ñ
offendit: quia luce huius mũdi ui

Expanded text:
deo Christo facto Deo, hoc et ego fieri possum si deo Christo facto Deo, hoc et ego fieri possum si volo. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languebat, ille dolebat, sed spem maximam habebant, quia diligebatur ab eo qui et dolentium est consolator, et languentium sanator, ipsorum etiam mortuorum suscitator. Ut ergo audivit quiadistulit sanare, ut posset mirabilius resuscitare. Mansit ergo illic donec quatriduum impleretur. Denique post haec dixit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum. Territi sunt discipuli, quod audiere. Noverant conspirationem immanissimam, qua illum Judaei persequebantur, et morti tradere laborabant, idcirco dicebant ei: Rabbi, nunc quaerebant te Judaei lapidare, et iterum vadis illuc? Respondit eis, qui humanam rabiem timere non poterat: Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offend
Abbreviated transcription (Latin):
Infirmitas hec non est ad mortem :
sed ꝓ gła d̾i. ut glorificetur filius
ad mortẽ: cũ lazarus in enitabilit̃
sit moriturus: Nouerat ⁊ hoc do¬
minus. ⁊ ut sic fieret ipse uoluerat:
sed post mort̾e eũ resuscitare decreue¬
rat. Qd̾ gͦ repetit infirmitas hec ñ
ẽ ad mortẽ: tale ẽ ac si dicatur. Mors
hec: non ẽ ad mort̾e. Non em̃ morit᷑
morte teneatur: sed ut mirabili¬
ter resuscitetur ꝓ gła di. ut filius
d̾i glorificetur ꝑeã: sub audis infir¬
mitatẽ. Hec autem glorificatio non
ipsum auxit qui summe prõfectus
est ⁊ proficere non nouit: sed nob ꝓ
fuit quarinus ꝑ hoc tantũ miracu¬
lum mneũ crederemus. ⁊ et̾nam ani¬
me mortẽ euaderemꝰ. Sed uideamꝰ
diligentius quiꝰ dixerit. Ait enĩ: ꝓ
gła dei. Deinde adiunxit. ut glorifice¬
tur filius d̃i ꝑeam. Ergo filius d̾i ds.
Hoc contra hereticos: qui dixerunt
xp̃m nonesse natura dm̃ sed gloria.
Unde quidam illoꝵ dixit. Noninui¬

Expanded text:
Infirmitas haec non est ad mortem, Infirmitas haec non est ad mortem, sed t, cum Lazarus inevitabiliter sit mortuus? Noverat et hoc Dominus, et ut sic fieret ipse voluerat, sed post mortem eum suscitare decreverat. Quod ergo respondit, infirmitas haec non est ad mortem, tale est ac si dicatur: Mors haec non est ad mortem. Non enim moritur, morte teneatur, sed ut mirabiliter resuscitetur. Pro gloria Dei, ut Filius Dei glorificetur per eam, subaudiendum, infirmitatem. Haec autem glorificatio non ipsum auxit, qui summe perfectus est, et proficere non novit, sed nobis profuit, quatenus per hoc tantum miraculum in eum crederemus, et aeternam animae mortem evaderemus. Sed videamus diligentius quid dixerit: Ait enim: Pro gloria Dei; deinde adjunxit, ut glorificetur Filius Dei per eam. Ergo Filius Dei, Deus. Hoc contra haereticos, qui dixerunt Christum non esse natura Deum, sed gratia. Unde quidam illorum dixit: Non invi