comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puellȩ. Uade dña: uade ad domũ tuam. Non
hic manere: nisi se deuouerit xp̃o. Cui puella
tanter imaginẽ dnĩcam ei ostendit. Pergens
autẽ eufrasia osculata ẽ. figuram dnĩcam. Ei
conũsa addiaconissam: ait. Uere et ego me
deuoueo xp̃o: & ulterus cum dña mea matre
non uadam. Dicit ei diaconissa. filia: non habel
ubi dormire possis. Nec enim potes hic mane¬
re. E uella ait. Ubi uos dormitis: & ego. Et cũ
euis & diaconissa: ne quaquã poterant eam
aũtere a monasterio. Dum ergo crebris dieb
mat̃ eiꝰ & diaconissa blandirent᷑ ei ut ꝑsuades¬
tur exire demonasterio. & non possent: no
ci uitã ꝓuidere noscuntur:
or Gens igitur eufrasia: assumens filiam
suam duxit eam ad dñicam imaginẽ. Et
Extendens manus ad cęlum: cum magno cla
cum ea lamentabatur:
itera uero die assumens diaconissa infantu¬
lam eufrasiam: introduxit in oratorio. Et
ꝑfice hoc in pace: & dona ei ut ambulet scđ̾m

Expanded text:
puellae| Vade domina uade ad domum tuam non puellae| Vade domina uade ad domum tuam non  hic manere nisi se deuo| uere christo. Cui puella tenter imaginem dominica ei ostendit. Pergens autem| eufraxia osculata est figuram domini et conuersa ad diaconissam| ait uere et ego me deuoueo christo et ulterius . cum domina mea matre| non uado. Dicit ei diaconissa filia non habis ubi dormire. Nec enim| potis hic manere. Puella ait ubi uos dormitis et ego . et cumeius| et diaconissa . nequaquam poterant eam euelle a monaste| rio. Dum ergo crebris diebus mater eius et diaconissa blande| bantur ei ut perur . exire de monasterio . et non pote| rant i uitam| prouidire noscuntur. Surgens igitur eufraxia . adsumens| filiam suam ducens eam ad dominicam imaginem et extendens| manus ad caelom cum magno clacum ea lamentabatur. Altera uero die adsumens diaconissa| infantem eufraxiam introduxit in oraturium et perfece hoc in pace et dona ei ut ambulet secundum
Abbreviated transcription (Latin):
pantigono & filia eius eufrasia. Una uero
dierum: dixit dia conissa in fantulȩ eufrasiȩ
cum letitia. Domina mi eufrasia diligis mo¬
nasteriũ nr̃m. & om̃s sorores: lila respondit
Etiam dña: diligo uos. lterum ait diaconis¬
sa cum ioco. Si nos diligis: esto nobiscum in na
scema. Cui infantula respondit. Uere si non con-¬
tristaretur mater mea: ulterius non egrede¬
rer de isto loco. Cui diaconissa ait. Interim nos
plus amas aut sponsum tuum: Puella dixit:
Neq illũ noui: neq me ille nouit. Uos autem
noui: & uos amo. Uerunitam̃ uos quẽ amatis
me aut illum: Ille uero dixerunt. Nos te ama
marum flumine inundabatur. Libenter ergo
audiens ũ̾ba puellȩ diaconissa. quia cum eẽt.
paruula talia loquȩbatur: nec dum enĩ septẽ
annos compleuerat: cum diaconissa taliauer¬
amare. ait puellȩ. Ueni filia eamus ad domũ:
quia iam uesꝑa ẽ. Puella respondit. Ego hic
manebo cum dña dia conissa. Ait diaconissa

Expanded text:
pro antigono et filia eius eufraxia.| Vna uero pro antigono et filia eius eufraxia.| Vna uero dierum dixit diaconissa infantolae eufraxia cum| laetitia domina mi eufraxia diligis monasterium nostrum et omnes| sorores Illa respondit etiam domina diligo uos Iterum ait diaconissa| cum ioco si nos diligis esto nobiscum in nostra scema . cui infan| tula respondit uere si non contristabatur mater mea ulterius| non egrediebar de isto loco. Cui diaconissa ait interim nos| plus amas aut sponsum tuum . puella dixit neque illum| noui neque ille me nouit. Vos autem noui . et uos amo.| Verumtamen uos quem amatis me aut illum Illae uero dixe| runt nos te amammarum| flumine inundabatur libenter| Audiens uerba puellae diaconissa quae cum esset paruola| talia loquebatur. Necdum enim septem annus conpleuerat| et cum diaconissa talia ueramare . ait puelle ueni filia eamus ad| domum quia iam uesperest. Puella respondit . ego hic mane| bo cum domina diaconissa. Ait diaconissa
Abbreviated transcription (Latin):
sitatio ei dominica p̃ueniret. Nulla earum ex
bant. Fufrasia siquidẽ diligens conciliũ scãrũ
mulierũ ꝓpt̃ mirabilẽ conũ sationẽ earũ: se¬
pius ad ipsum ꝑgebat monasteriũ offerens thi¬
miama & cereos. Una siquidẽ die: rogabat dia¬
conissam & priores monasterii dicens. Paruã
benedictionẽ uolo p̃bere in monasterio reditus
auri libras uiginti aut triginta & oretis ꝓ ista
orfana: & memoriã habeatis patris eius antigo¬
ni. Cui diaconissa respondit. Dña senatrix: an¬
cillȩ tuȩ non egent reditibꝰ neq peccumas con¬
cupiscunt. ꝓpterea enim cuncta relinquerunt
in hoc scło: ut ȩt̃nis bonis frui mereantur. s
ideo nichil possidere uolumus: ne cęlesti re¬
gno fraudemur. Sed nete contristem᷑ & sine
fructu dimitamus: parũ olei. & candelas. &
thimiama in oratorio confer. Erit hoc nobis
ꝓmercede iusticie. Et his oblatis: rogabat eu.¬
frasia dia conissam & om̃s sorores. ut orarent

Expanded text:
sitatio ei dominica| praesitatio ei dominica| praebant. Eufraxia siquidem diligens . concilium| sanctarum mulierum propter mirabilem conuersationem earum. Saepi| us ad ipsum pergebat monasterium offerens thymiamam et ci| reos. Vna siquidem dierum rogauit diaconissam prioris monas| terii dicens. Paruam benedictionem uolo praebere in monasterio| uestro redditus auri libras XX. aut XXX et oretis pro ista orfana et| memoria patris eius antigonis. Cui diaconissa respondit Do| mina mi sinatrix ancillae tuae non aegent heredibus neque pecu| nias concupiscunt propterea namque cuncta reliquerunt in hoc| saeculo ut aeternis bonis frui mereantur. Et ideo nihil posse| dere uolumus ne caelesti regno fraudemur. Sed nec te contris| temur aut sine fructu demittamus . pauco oleo et acandelas| et thymiamam in oraturio confererit . erit hoc uobis pro merce| de iustitiae et his oblatis rogabat . eufraxia diaconissam et| omnes sorores . ut orarent
Abbreviated transcription (Latin):
ia earum. aliquid eiusmodi bonarũ ubertatũ
quȩ de tra nascuntur edebat. Quedam autẽ ea¬
rum ab infantia abrenuntiantes scło: dicebant
neq ipsam speciem pomoꝵ se nosse. Quarum
cib erat aliquando quidem legumina. & aliquan
autem: post tres dies edebant. Nulla earum pe¬
des suos aliquando aqua lauit. De balneo aũt
audientes. confusionẽ & opꝓbrium nuditatis
uridentes: etiã & abominationem corpoꝵ duu¬
dicabant: & nec ad auditum hoc uenire patie¬
bantur. Stratũ habebant in terra una queq
earum cilicium paruulũ uniꝰcubiti latitudine.
& trium longitudine: ubi paululum requiesce¬
bant. Erant autem & indum̃ta earum excilicio
usq deorsum: optegentia extremitatem pedũ:
Quantũ poterat una queq earum: tantum et-¬
am laborabat. Et dum aliqua earum aliquan¬
do contigerit infirmari. nullum ei fom̃tũ aut
ad iustorium opus medicinȩ conferens: sed qua¬
si benedictionem maximã adeo suscipiebat
infirmitatẽ & tolerabat in langorib: donec ui¬

Expanded text:
a earum aliquid eiusmodi bonorum ubertatum que de terrena| nascuntur aedebant. Quaedam autem earum ab infan| cia abrenunciantes saeculum dicebant neque ipsam spe| ciem pumorum se nosse Quarum cibus . erat aliquando| quidem legumina et aliquandautem post tres dies aedibant. Nulla earum pedes| suos aliquando aqua lauit. De balneo autem audientes con| fusionem et propriae nuditatis . inridentes etiam et abuminatio| ne corporum deiudicabant ut nec auditu earum hoc euenere| patiebantur. Stratum habebant in terra. Vnaquaeque earum| cilicium paruolum unius cubiti latetudine et trium longitu| dine ubi paulolum requiescebant. Erant autem et indumenta| earum ex cilicio usque deursum optegentes extremitatum pedum| Quantum poterat unaquaeque earum tantum etiam loborabat| et dum aliqua earum aliquando contingerit infirmari Nullum| ei fomentum aut adiutorium opus medicinae conferens Sed| quasi benedictionem maximam a deo suscipiebat infirmitatem| et tollerabat in languoribus donec ui
Abbreviated transcription (Latin):
huic infantulȩ: quia te concupiuit: & tibi se
cõmendauit. Et conũsa filiȩ suȩ: ait. Ds̃ qui fun¬
dauit immobiles montes: ipse te in suo timore
confirmet. Et cũ hȩc dixisset: tradidit eam
diaconisse. Et flens pectusq suum contundeis:
ita recessit amonasterio. Sic om̃is congregatio
facta oratione super eam. induit eam uestim̃
uestire filia: Cui eufrasia cum gaudio dixit:
Utiq mater: quia sicut agnoui a dña diaco

Expanded text:
huic infantulae quia te con| cupiuit . et tibi se conmendauit. et conuersa filiae suae ait deus| qui fundauit inmobeles montes . ipse te in suo timore confirmet.| Et cum haec dixisset . tradedit eam diaconissae et flens pectus| que suo tundens. Ita recessit a monasterio sic omnes congregatiofacta oratio| ne super eam . induit eam uestimenuestire filia. Cui eufra| xia cum gaudio dixit. Vtique mater quia sicut \a/gnoui a domina diaco|
Abbreviated transcription (Latin):
oscitare p̃cipiens. duos digitos in faucẽ con¬
iecit: uulnusq dirumpens ut excrearet
in uinxit. Ille tussiens partem coagulatisan¬
guinis in morẽ lapidis reuera ꝓ iecit: & ab
ipsis pene mortis ianuis liberatus ẽ: eadẽq
nocte. contra spem om̃ium matutinalibus
hymnis interfuit: Mirantib frĩb sanitatis
suȩ modum innotuit: quos quando & qua¬
liter ex monasterii familia morituros p̃ui¬
derit indicauit: de sola interim episcopi mo¬
te dubitando conticuit. Cuestigio in cunctoꝵ
morti deputatoꝵ aurib uolans fama discur¬
rit. Et dum ex relatione monachi se moritu¬
ros certo die cognoscerent: dispositis suis
rebusculis se in mortẽ secuti sunt sicut fue¬
rant in somno nominati:¬

Expanded text:
oscitare praecipiens, duos digitos in faucem conoscitare praecipiens, duos digitos in faucem conjecit, vulnusque disrumpens, ut excrearet injunxit. Ille tussiens, partem coagulati sanguinis in modum lapidis re vera projecit; et ab ipsis pene mortis januis liberatus, eadem nocte contra spem omnium matutinalibus hymnis interfuit. Mirantibus fratribus, sanitatis suae modum innotuit, quos quando et qualiter ex monasterii familia morituros praeviderit, indicavit; de sola interim episcopi morte dubitando conticuit. Et e vestigio in cunctorum morti deputatorum auribus volans fama discurrit; et dum ex relatione monachi se morituros certo die cognoscerent, dispositis suis reculis, ita se in mortem secuti sunt, sicut fuerant in somnio nominati
Abbreviated transcription (Latin):
si reuera ꝑcussus extiterit. accurrentib q
monachis. licet pauidus quod uiderat indi¬
tempore. lucido siculino epõ eidem mo¬
nasterio p̃minente. cum pestilentia fauns
multitudo maxima cotidie deperiret:. idem
monachus preclusis faucib uenit ad mor¬
tem. Cui desꝑanti.beatus gregorius in som¬
nis apparuit. dicens. Uis sanus fieri: at ille
inquit ꝓmiseris ea. quȩ dixero tibi fore dictu¬
rum: scitote eẽ sanandũ. Sin uͦ: citius mor¬
turum. Cumq ille se dicturũ tota certitudi¬
ne ꝓmisisset: audiuit. Ito. denuntia sabe.
ioħi. benedicto. martino. palumbo. & anto¬
nino monachis. laurentio coco: gẽmoso car¬
pentario. acceptopistori. andreę. romano.
& leoni laicis: qm̃ a crastino incipientes. om̃s
diatim se moriendo subsequentur. Post quoꝵ
discessum. denuntia lucidum ep̃m quite¬
net idem monasterium. die septimo nichi¬
lominus moriturũ. His dietis monachũ

Expanded text:
si revera percussus exstiterit; accurrentibusque si revera percussus exstiterit; accurrentibusque monachis, licet pavidus, quod viderat indiempore, Lucido Ficulino episcopo eidem monasterio praeminente, cum pestilentia faucium multitudo quotidie maxima deperiret, idem monachus, praeclusis faucibus, venit ad mortem, cui desperanti beatus Gregorius in somnis apparuit, dicens: Vis sanus fieri? At ille inquit, promiseris ea quae tibi dixero fore dicturum, scito te esse sanandum; sin vero, citius moriturum. Cumque ille se dicturum tota certitudine promitteret, audivit: Ito, denuntians Sabae, Joanni, Benedicto, Martino, Palumbo et Antonio monachis, Laurentio coco, Gemmoso carpentario, Accepto pistori, Andreae, Romano, et Leoni laicis, quoniam a crastino incipientes omnes dietim se moriendo subsequentur. 181 Post quorum decessum denuntia, Lucidum epîscopum, qui tenet id monasterium, die septimo moriturum. » His dictis, monachum
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: sibiq in antro quod illic cernitur hos¬
picium faciens. nocturnis horis tanto crepita¬
bat fragore: ut omĩa fundam̃ta monasterii
putaretur conuellere. Nonnunquã equos
de stabulis auferens. audiebatur tota nocte
discurrere: quoꝵ duos p̃cipicio demersisse ꝓ¬
batus ẽ. Cumq pauore tanti sonitus monachoᷤᷤ
a triclinio quo ad auram ꝓpter feruorẽ cau-¬
matis solebant iacere penitus auertisset: unꝰ
eoꝵ inuirtute dei omĩpotentis ante foramen
decumbens. oratione facta cepit dormire. Cui
demon in similitudine catti apparuit: eũq
unguib ẽ aggressus. decerpere. Quo mona¬
chus oratione depulso. identidem sopori se tra-¬
didit: cum subito demon in similitudine
euiusdã ethiopis. lancea minando apparin
dicens. Ego quidem hinc uado: sed te uulnea¬
tum dimitto. Quo dicto. lanceam uibrauit.
monachumq sicuti uidebatur insomnis ꝑ¬
cussit. Qui tantis clamorib eulauit: tanqũ

Expanded text:
ruit, sibique in antro, quod illic cernitur, hosruit, sibique in antro, quod illic cernitur, hospitium faciens, nocturnis horis tanto crepitabat fragore, ut omnia fundamenta monasterii putaretur convellere. Nonnunquam equos de stabulis auferens audiebatur tota nocte discurrere, quorum duos praecipitio demersisse probatus est. Cumque pavore tanti sonitus monachos a triclinio, in quo ad auram propter fervorem caumatis jacere solebant, penitus avertisset, unus eorum confisus in virtute Dei omnipotentis ante foramen decumbens, oratione facta, coepit dormire. Cui daemon in similitudine catti apparuit, eumque unguibus est aggressus discerpere. Quo monachus oratione repulso, identidem sopori se tradidit, cum subito daemon in similitudine cujusdam Aethiopis lancea minando apparuit, dicens: Ego quidem hinc vado, sed te vulneratum dimitto. Quo dicto, lanceam vibravit, monachumque sicut videbatur, in somnis percussit. Qui tantis clamoribus ejulavit, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
chalib in oratorio scĩ seuerini cum fr̃ib uesꝑ¬
tinis adsistens officiis. ardere parietem uidit:
quem fr̃ib extinguere uissit. Quib hunc ui¬
nolentum credentib. ipse tandem ferulam
quam tenebat ꝓiciens. manumq ꝑ parietẽ
circũ ducens. conabatur foris flammas extin¬
guere: quas constabat intima eius depascere.
deniq ad hospiciũ rediens. tanto febris ardo¬
re succensus ẽ: ut ꝑuenire ad diem septimũ
nullatenus potuisset. Quia ergo dum consu¬
luisse se putauit monachis. pauꝑib nocere
non timuit: ac ꝑ hoc quod se placere posse gre¬
gorio credidit. prorsus offendit: ac frustra
flãmas parietis extinguere uoluit: qui tenaci¬
tatis suȩ flãmas extinguere recusauit: lxxxuiii¬
odem nichilominus tempore. post ab¬
sidem oratorii sc̃ẽ mariȩ semꝑ uirginis
orãtorio sc̃e barbare. ubi sc̃s gregorius laudes
dño celebrare solebat coniuncti. demon appa¬

Expanded text:
chalibus in oratorio sancti Severini cum fratribus vespchalibus in oratorio sancti Severini cum fratribus vespertinis assistens officiis, ardere parietem vidit, quem fratribus exstinguere imperavit. Quibus hunc vinolentum credentibus, ipse tandem ferulam quam tenebat projiciens, manusque per parietem circumducens conabatur foris flammas exstinguere, quas constabat intima ejus depascere. Denique ad hospitium rediens, tantae febris ardore succensus est, ut pervenire ad diem septimum nullatenus potuisset. Quia ergo dum consuluisse putavit se monachis, pauperibus nocuisse non timuit, ac per hoc quo se placare posse Gregorium credidit, prorsus offendit: frustra flammas parietis exstinguere voluit, quia tenacitatis suae flammas exstinguere recusavit. 89. Eodem nihilominus tempore post absidem oratorii sanctae Mariae semper Virginis oratorio sanctae Barbarae, ubi Gregorius laudes Domino celebrare solebat, conjuncti, daemon appa
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio. athanasuis p̃fuit: uir quidem cas¬
titate conspicuus: & sui monasterii cautissimꝰ
exequutor. Qui cum seuientis in opie tempus
agnosceret: ne monachis necessitas fortassis in¬
cumberet: quadraginta pauperũ quos beatꝰ
gregorius pasci semel in anno decreuerat refec¬
tionem subduxit. Quod impiine se fecisse ꝑ¬
pendens. etiam duodecim pauꝑum prandiũ
totidemq denarios. qui die depositionis beati
gregorii ꝓ cõmemoratione duodecim. ab eo qͦn¬
dam inuitatorũ. quoꝵ tercuis decimus ange¬
lum se eẽ ꝓfessus ẽ consuetudinalit̾ pascebant᷑.
penitus interdixit: cum eiusdem quadragesi-¬
me tempore. beatus gregorius eidem presbit̾o
cui supra & monacho insomnnis apparuit di¬
cens. Uade & dic echonomo. quia diminuit
consuetudinẽ quam ego constitui: dñs quoq
eius dies diminuet. Quod echonomꝰ ut audi¬
uit primo quidem contremuit: post uͦ tanto
cognoscebat extendi. Et ecce sub ipsis albis paᷤ¬

Expanded text:
monasterio Athanasius praefuit, vir quidem chamonasterio Athanasius praefuit, vir quidem charitate conspicuus et sui monasterii cautissimus executor. Qui cum saevientis inopiae tempus agnosceret, ne monachis necessitas fortassis incumberet, quadraginta pauperum, quos beatus Gregorius pasci semel in anno decreverat, refectionem subduxit. Quod impune se fecisse perpendens, etiam duodecim pauperum prandium totidemque denarios qui die depositionis beati Gregorii pro commemoratione duodecim ab eo quondam invitatorum, quorum tertius decimus angelum se esse professus est, consuetudinaliter pascebantur, penitus interdixit: cum ejusdem 180 Quadragesimae tempore beatus Gregorius eidem presbytero cui supra et monacho in somnis apparuit, dicens: Vade et dic hegumeno: Quia diminuit consuetudinem, quam ego constitui, Dominus quoque ejus dies diminuet. Quod hegumenus ut audivit, primo quidem contremuit, post vero tanto cognoscebat extendi. Et ecce sub ipsis albis Pas
Abbreviated transcription (Latin):
tra uocari non poterat. quid cum ipso comiserat
monachis reuelaret: si forte dñs eius confessio¬
nem recipiens. eum a tantis cruciatib libera-¬
ret. at ille cognoscens malum quod fecerat la¬
tere non posse. monasterii monachos conuoca¬
ri rogauit. eisq confessus ẽ. cum eodem p̃posi¬
to quasdam monasterii cartulas rapuisse: ac
susceptis p̃ciis extraneis tradidisse: seseq certũ
existere. quia ꝓ hoc flagicio mori ñ posset:
quousq coram om̃ib reuelaret. Quod uideli-¬
cet uerum fuisse: rei exitus eiudenter osten¬
dit. Nam mox ut tantum facinus cunctis in¬
notuit. is qui dudũ mori uolens ñ poterat: in¬
ter uerba sue confessionis spm efflauit. Queni
iccirco ds̃ omp̃s dui cruciari uoluit. mori aut̃
donec reatum suum confiteretur non posse
ꝑmisit: ut exemplo sui cruciatus ostenderet.
qui consumptores rerum gregorii de semet ip¬
es IUS quoq pontificis tempore. eiusdem patris

Expanded text:
tra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat tra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat monachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recipiens, eum a tantis cruciatibus liberaret. At ille, cognoscens malum quod fecerat latere non posse, monasterii monachos convocari rogavit, eisque confessus est cum eodem praeposito quasdam monasterii chartulas rapuisse, ac receptis pretiis extraneis tradidisse, seque certum existere quia pro hoc flagitio mori non posset quousque hoc coram omnibus revelaret. Quod videlicet verum fuisse rei exitus evidenter ostendit. Nam mox ut tantum facinus cunctis innotuit, is qui dudum mori volens non poterat, inter verba suae confessionis efflavit. Quem idcirco Deus omnipotens diu cruciari voluit, mori autem, donec reatum suum confiteretur, non posse permisit, ut exemplo sui cruciatus ostenderet, quid consumptores rerum Gregorii de semetipIpsius quoque pontificis tempore, ejusdem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
tremere. pallescere. sursum desiderant᷑ aspice¬
re: cum subito sp̃c aduentare conspiciens. re¬
uolutis cerribiliter ocłis. monachis innuit
& abscessit: eosq tanto terrore ꝑculsos dimi¬
sit: ut multis noctib soli iacere timerent: lxxxui.
odem die sicut postea deprehensum est
eodemq mom̃to quando prb̃r moriens.
andreȩ ꝑiculum fuerat imp̃catus. idem andre¬
as fundi barbiliani positi scilicet uia hostien-¬
si conductor in lectulum decidit: in quo ꝑ mul¬
tum temporis continuo langore correptus. ita
totus emarcuit. ut om̃e corpus eius particula¬
tim uideretur dissolui. Cumq defluentib car¬
nib consumi posset. mori autem ñ posset.
uxorq fetorẽ uulnerũ uiriq cruciatus iam sus¬
tinere non poterat: intellexit tanti langoris
incommoda. sine diuine ultionis sententia.
hunc nullatenus incurrisse. Qũe flendo cura¬
uit inquirere. ut qm̃ a moriente p̃posito frus¬

Expanded text:
tremere, pallescere, sursum desideranter aspicetremere, pallescere, sursum desideranter aspicere: cum subito spiritus adventare conspiciens, revolutis terribiliter oculis, monachis innuit, et abscessit; eosque tanto terrore perculsos dimisit, ut multis noctibus soli jacere timuerint. 87. Eodem die sicut postea deprehensum est, eodemque momento, quando presbyter moriens Andreae periculum fuerat imprecatus, idem Andreas, fundi Barbiliani, positi scilicet via Ostiensi, conductor, in lectulum decicit; in quo per multum temporis continuo languore correptus, ita totus emarcuit, ut omne corpus ejus particulatim videretur dissolvi. Cumque defluentibus carnibus consumi posset, mori autem non posset, uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere non poterat, intellexit tanti languoris incommoda sine divinae ultionis sententia hunc nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut quoniam a moriente praeposito frus
Abbreviated transcription (Latin):
sorti comuni. & nolite de eo iudicare: qui ad
tam districti uidicis cum criminatore suo ui¬
dicium uadit. his expletis. cunctos iubet ab-¬
scedere: solum prb̃m qui sibi mortẽ prenun-¬
tauerat secum tenens. Qui solus remanere
expauescens. alterum secum tenuit: horta¬
tusq ẽ ut causam ꝓ qua conflixerat. saltem
sibi pandere non timeret. At ille uehem̃t
me prauo consilio ad ꝑiculũ compulisti. Eueᷤᷤ¬
tigio zacharias medicus qui anno p̃terito ad
suos uidelicet sarracenos apostatando reuer¬
sus ẽ affuit: tactisq timp orib uirare cȩpit.
presbiterũ ex eadem ualitudine minime
moriturũ. Qũe languidus ut audiuit:cum
ingenti animaduersione reppulit dicens.
frͣs. iam om̃e corpus meum ẽ mortuũ. & in
extremis faucib sp̃m ꝑmissum retineo. con¬
tinuo moriturus. Tantum psallite ut reuide¬
am angłos quos ante uidebam: & innuens
uobis ostendam. Quib orantib totus cepit

Expanded text:
sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad tam districti judicis cum criminatore suo judicium vadit. » His expletis, cunctos jubet abscedere, solum presbyterum qui sibi mortem praenuntiaverat secum tenens. Qui solus remanere pavescens, alterum secum retinuit, hortatus ut causam pro qua conflixerat saltem sibi pandere non timeret. At ille 179 veheme pravo consilio ad periculum compulisti. » E vestigio Zacharias medicus, qui anno praeterito ad suos, videlicet Sarracenos, apostatando reversus est, adfuit, tactisque temporibus, jurare coepit presbyterum ex eadem valetudine minime moriturum. Quem languidus ut audivit, cum ingenti animadversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est mortuum, in extremis faucibus spiritum permissum retineo, continuo moriturus; tantum psallite, ut revideam angelos quos videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus coepit
Abbreviated transcription (Latin):
inquirerent. ait. Non audeo dicere. quia
quando uos me clamastis. & a scõ gregoris
edire uissus sum. ut uobis etiam de mensu¬
ris &e consuetudinis monasterii ponerem
racionem. diabolus. questus ẽ: putans quod
me pater ad penitentiam remisisset. Quaꝓp¬
cer beatum gregorium uadem dedi: ne com¬
motam calumnã cuilibet reuelarem. Illis
iminentib magis. & se ꝓ eo deprecaturos
dominũ ꝓmittentib ut causam frĩb reue¬
laret: defuncto rũ quorundam domos. et
uiuentiũ merita ꝓferebat dicens. Iste dignꝰ:
ille indignus. Rursus interrogatus. ad mo¬
nachos qui pridem secum remanserant con¬
uersus ẽ dicens. Omĩa in quib mͥ detraxistis
frs̃ audiui: quamquã respondere nequiue¬
rim. & impedimentũ michi ñ modicũ gene¬
rastis: quia tam a uobis quam adiabolo sub
uno tempore accusatus: nesciebam cui calum¬
nie primitus responderem. Sed siquando
quemlibet migrantẽ uideritis. cõpatimini

Expanded text:
requirerent, ait: Non audeo dicere, quia requirerent, ait: Non audeo dicere, quia quando vos me clamastis, et a sancto Gregorio redire jussus sum, ut vobis etiam de mensuris et consuetudinibus monasterii ponerem rationem, diabolus questus est, putans, quod me Pater ad poenitentiam remisisset. Quapropter beatum Gregorium vadem dedi, ne commotam calumniam cuilibet revelarem. Illis magis imminentibus, et se pro eo deprecaturos Dominum promittentibus, ut causam fratribus revelaret, defunctorum quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: Iste dignus, ille indignus est. Rursus interrogatus, ad monachos, qui pridem secum remanserant, conversus est, dicens: Omnia in quibus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam respondere nequiverim, et impedimentum mihi non modicum generastis, quia tam a vobis quam a diabolo sub uno tempore accusatus, nesciebam cui primitus calumniae responderem. Sed si quando quemlibet migrantem videritis, compatimini
Abbreviated transcription (Latin):
monachis qui cum psalmodiis euis exitũ com¬
dõ sollemnes hostias immolare. S monachi
psalmodiã deserentes: non timuerunt inter
se fr̃i morienti detrahere. Cum ecce prb̃i amis¬
sarum sollemniis. circa horam septimam re
cum morte luctantem reliquerant. leuius
se habere mirati sunt: eumq nominatim
clamare ceꝑunt. Mox ille ocłos subridendo
re me sollicitare uoluistis. qui ab ipso huius
diei principio. usq nunc coram xp̃o p̃siden¬
ti multis milib angłoꝵ. cum diabolo ad ui¬
dicium steti: & adiuuantib me scĩs andrea
& gregorio cunctis eius obiectionib bene
respondi: Sciatis autem quia monasterii
sextariũ. modium. libram. consuedudinem
elemosinarũ. & luminũ omñẽq mensurã
curiosissime xp̃o querenti. usq ad scabellũ
pedum eius portaui. Sed de una obiectione
fateor conuictus erubui. de qua nimium
sicut uidistis laborando uexatus sum: & me
adhuc liberare ñ potui. Cumq fr̃s de earẽ

Expanded text:
monachis, qui cum psalmodiis ejus exitum commonachis, qui cum psalmodiis ejus exitum com solemnes hostias immolare. Sed monachi psalmodiam deserentes, non timuerunt inter se morienti fratri detrahere; cum ecce presbyteri a missarum solemniis circa horam septimam remcum morte luctantem reliquerant, levius se habere mirati sunt, cumque nominatim clamare coeperunt. Mox ille oculos, subridendo, re me sollicitare voluistis? Qui ab ipso hujus diei principio usque nunc coram Christo praesidenti multis millibus angelorum cum diabolo ad judicium steti, et, adjuvantibus me sanctis Andrea et Gregorio, cunctis ejus objectionibus bene respondi. Sciatis autem quia monasterii sextarium, modium, libram, consuetudinem eleemosynarum et luminum, omnemque mensuram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pedum ejus portavi. Sed de una objectione, fateor, convictus metui de qua nimium, sicut vidistis, laborando vexatus sum, et me adhuc liberare non potui. Cumque fratres de ea
Abbreviated transcription (Latin):
ubi suo desiderio suotum quoq muliercuse
conuenire gauisus ẽ: ad balnea ꝓcessit. Unde
reuertens. tantum leticiȩ potionib & cantio¬
nib se dissoluit: ut sub ripiente somno int̃¬
esse nocturnis cum frĩb nunquam potuisset
officiis. Cadem uero nocte. cuidam prb̃o & mo¬
nacho beatus gregorius in somnis apparens
ait. Surge & dic p̃posito ut penitentiã agens
peculium suũ quod eum hic aggregare non
puduit. ꝓpeccato conscientiȩ suȩ disꝑgat: qͥu
die tercia funditus extinguetur. Quod p̃positꝰ
ut audiuit. uehem̃ter expauit: & quia man¬
dato gregorii incredulus ẽẽ non poterat. pen¬
tentiam cepit. cuncta sua sanus distribuens:
tantoq statim febris ardore correptus ẽ. ut adi¬
luculo diei tercii usq adhoram terciã. cum
ingenti frangore p̃ incendio lingũa ab ore
ꝓiciens. ultimum spm̃ ꝓtraheret. Quẽ prbi
tam duriter laborare dolentes. deputatis illic

Expanded text:
ubi suo desiderio votum quoque mulierculae ubi suo desiderio votum quoque mulierculae convenire gavisus est, ad balnea processit. Unde revertens, tantum laetitiae potionibus et cantionibus se dissolvit, ut subrepente somno interesse nocturnis cum fratribus nunquam potuisset officiis. Eadem nocte cuidam presbytero et monacho beatus Gregorius in somnis apparens, ait: Surge, et dic praeposito ut poenitentiam agens, peculium suum, quod eum aggregare non puduit pro peccato conscientiae suae, dispergat: 178 quia die tertia funditus exstinguetur a vita. Quod praepositus ut audivit, vehementer expavit. Et quia Gregorii mandato incredulus esse non poterat, poenitentiam coepit, cunctaque sua sanus distribuens, tanto febris ardore correptus est, ut, a diluculo diei tertii usque ad horam tertiam cum ingenti fragore prae incendio linguam ab ore projiciens ultimum flatum protraheret. Quem presbyteri tam duriter laborare videntes, deputatis illic
Abbreviated transcription (Latin):
petri archidiaconi & ioħis egumeni. sa¬
turninus monachus dextra leuaq beati gre-¬
uidentur depinxit. Quo scilicet non nunqͣm
diuinitus candela succenditur: & in eiusdem
similitudinis effigie ꝓ regimine sui monaste¬
rii. sȩpe beatus gregorius p̃sentat᷑: lxxxu¬
am ut pauca de multis contingͣm leonis
quarti pontificis tempore. cum medistꝰ
prepositus. cum quadã femina turpit̾ uiueis.
uehem̃tissimo podagre dolore correptus est.
Qui medicoꝵ manu cauteriatus: ꝑ exustioneᷤᷤ
uulnerũ calcem cepit effundere. Qũa restrin¬
gere nullis artib preualens. in tantam desꝑa¬
tionem ꝑductus est. ut ab om̃i illius femine
uisitatione desisteret: & illa sibi alterum sub
eodem facinore copularet. S post annum p̃s¬
biter ad pristinã sanitatem reuertens quãqm
ꝓpositum fuisset sibi. ut ulterius nullã con¬
tingeret: ad eandẽ tam̃ misso nuntio. futuro
diẽ dominieo redire se ꝓfessus ẽ. Quo recepto¬

Expanded text:
Petri archidiaconi, et Joannis hegumeni, SaPetri archidiaconi, et Joannis hegumeni, Saturninus monachus dextra laevaque beati Gremodum modo videntur, depinxit. Quo scilicet loco nonnunquam divinitus candela succenditur, et in ejusdem similitudinis effigie pro regimine sui monasterii saepe beatus Gregorius praesentatur. 86. Nam ut pauca de multis contingam, Leonis Quarti pontificis tempore, cum Megistus ejusdem praepositus, cum quadam femina turpiter vivens, vehementissimo podagrae dolore correptus est, qui medicorum manu cauteriatus per exustionis vulnus calcem coepit effundere. Quam restringere nullis artibus praevalens, in tantam desperationem perductus est, ut ab omni illius feminae visitatione desisteret, et illa sibi alterum sub eodem facinore copularet. Sed post annum presbyter ad pristinam sanitatem revertens, quamquam propositum sibi fuisset ut ulterius nullam contingeret, ad eamdem tamen misso nuntio, futuro die Dominico se redire professus est. Quo recepto
Abbreviated transcription (Latin):
diaco. uultu mitis. manib pulcris. teretibuᷤ
digitis: & habilib ad scribendũ. Preterea pla-¬
neta suꝑ dalmaticam castanea. Euangłium
in smnistra: modus crucis indextera. Pallio me¬
diocri adextro uidelicet humero. sub pecto¬
re suꝑ stomacum circulatim deducto : nõ
deinde sursum ꝑsinistrum humerũ. post
tergum deposito: cuuis pars altera suꝑ eundẽ
humerũ ueniens. ꝓpria rectitudine ñ ꝑ medi¬
um corporis. sed ex latere pendet. Circa uerti-¬
cem uero tabulȩ similitudinem. quod iuuen-¬
tis insigne ẽ. preferens coronã. Ex quo mani
festissime declaratur. quia gregorius dum
aduiueret. suam similitudinẽ depingi salu¬
briter uoluit: in qua posset a suis monachis
non ꝓ elationis gła. sed ꝓ cognitȩ districtionis
cautela frequentius intueri. ubi huiꝰmodi disti¬
cum ipse dictauit. Xp̃e potens domine. nr̃i
largitor honoris. Indultum officiũ solita pieta

Expanded text:
diaco; vultu mitis, manibus pulchris, teretibus diaco; vultu mitis, manibus pulchris, teretibus digitis, et habilibus ad scribendum. Praeterea planeta super dalmaticam castanea, Evangelium in sinistra, modus crucis in dextra; pallio mediocri a dextro videlicet humero sub pectore super stomachum circulatim deducto; deinde sursum per sinistrum humerum post tergum deposito, cujus pars altera super eumdem humerum veniens propria rectitudine, non per medium corporis, sed ex latere pendet; circa verticem vero tabulae similitudinem, quod viventis insigne est, praeferens, non coronam. Ex qufestissime declaratur, quia Gregorius dum adviveret, suam similitudinem depingi salubriter voluit, in qua posset a suis monachis, non pro elationis gloria, sed pro cognitae districtionis cautela, frequentius intueri. Ubi hujusmodi distichon ipse dictavit: Christe potens Domine, nostri largitor honoris, Indultum officium solita pietat
Abbreviated transcription (Latin):
ed & in absidicła suꝑfrm̃ cellariũ gregoriꝰ
euisdem artificis magisterio. in rota
gypsea depictus ostenditur: statura iuista &
bene formata. facie de paterne faciei longitu¬
dine. & mat̾ne rotunditate ita mediȩ temꝑa-¬
ta: ut cum rotunditate quadam decentissime
uideatur ẽẽ deducta. Barba paterno more
sub alba fulua & modica. ita caluaster ut in
media fronte gemellos cincinnos rarusculos
habeat: & dextrorsum reflexos. Corona ro¬
tunda & spaciosa: capillo sub nigro & decen¬
ter intorto: sub auricule medium ꝓpenden¬
te. fronte spaciosa: elatisq & longis. sed exi¬
dem magnis. sed patulis sub ocularib plenis:
naso a radice uergentiũ cilioꝵ subtiliter direc¬
to. circa mediũ latiore: deinde paululũ recur¬
uo. & in extremo patulis narib p̃minente
ore rubeo: crassis & subduuduis labiis. ge¬
nis compositis: mento a confinio maxillaꝵ
decibiliter ꝓminente: colore aquilino & ni
uido: nondum sicut ei postea contigit car¬

Expanded text:
ed et in absidula post fratrum cellarium Gregorius ejusdem artificis magisterio in rota gypsea pictus ostendbene formata, facie de paternae faciei longitudine, et materna rotunditate, ita medie temperata, ut cum rotunditate quadam decentissime videatur esse deducta; barba paterno more subfulva, et modica; ita calvaster, ut in medio fronte gemellos cincinnos rarusculos habeat, et dextrorsum reflexos; corona rotunda, et spatiosa, capillo subnigro et decenter intorto, sub auriculae medium propendente; fronte speciosa, elatis et longis, sed exidem magnis, sed patulis, subocularibus plenis; naso a radice vergentium superciliorum subtiliter directo, circa medium latiore, deinde paululum recurvo, et in extremo patulis naribus praeminente; ore rubeo, crassis et subdividuis labiis, genis compositis, mento a confinio maxillarum decibiliter prominente; colore aquilino, et livido  Al. vivido, nondum, sicut ei postea contigit, car
Abbreviated transcription (Latin):
De genere beati gregorii.
De institutione eius.¬
Ubi pretor urbanus exprimitur.¬
Ubi sub abbatib in suȩ domus monasterio militans
Ubi a domino ieuinandi fortitudinẽ impetrat.¬
Ubi mater siluia ei consuetudinalit̃ legumina mandat.¬
Ubi duab uicib ab angło dĩ tẽptat᷑. tc̃ia uͦ lib̾alissimꝰ¬

Expanded text:
De genere beati Gregorii.--2. De institutione ejus.--4. Praetor urbanus exprimitur.Sub abbatibus in suae domus monasterio militans,--8. A Domino jejunandi fortitudinem impetrat.--9. Mater Silvia ei consuetudinaliter legumina mandat.--10. Duabus vicibus ab angelo Dei tentatur, tertia vero liberalissim
Abbreviated transcription (Latin):
predicator dicit. quis nouit sensum dñi. aut
quis consiliarius eius fuit: Ualde enim esse
inconueniens uidetur: eius sensum cum qͦ
unus factus fuerit ignorare. ẜb. Sc̃i uiri in
non ignorant. Nam isdem quoq apłs dicit.

Expanded text:
praedicator dicit: Quis novit sensum Domini, aut praedicator dicit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in non ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝓtinus expulit. Cui sanato: precepit
dicens. Uade. & post hec carnẽ non comeda:
ad sacrum uero ordinem nunquã accedere
presumas. Quacunq autem die sacrum or¬
dinem temerare presũpseris: statim iuri
diaboli mancipaberis. Discessit igitur cle¬
ricus sanus: & sicut terrere solet animum
pena recens. ea quȩ uir dei precepit. interĩ
custodiuit. Cum uero post annos multos
om̃s priores illius de hac luce migrassent¬
& suos minores sibimet suꝑponi in sacris
ordinib cerneret: uerba dei uiri quasi ex lon¬
go tempore oblitus post posuit. atq ad sacrũ
ordinem accessit. Quem mox is qui relique¬
rat diabolus tenuit: eumq uexare quousq
animam eius ex cuteret ñ cessauit. Petrus.
Iste uir dei diuinitatis ut uideo etiam secreta
penetrauit: qui ꝑspexit hunc clericũ iccir¬
co diabolo traditum. ne ad sacrum ordinem
accedere auderet. Gb Quare diuinitatis secreta
non nosset. qui diuinitatis precepta seruaret.

Expanded text:
mine protinus expulit. Cui sanato praecepit, mine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ext̃minabit᷑. sed tempestatib. choruscis.
et turbinib ac terre motu fatigata marces¬
cet in semet ipsa. Cuius ꝓpħiȩ mysteria no¬
bis iam facta sunt luce clariora: quia in hac
urbe dissoluta menia: euersas domos. des¬
tructas eccłias turbine cernimus. eiusq edi¬
ficia longo senio lacessita. quia ruinis cre¬
brescentib ꝓsternant᷑ uidemus: qũauis hoc
honoratꝰ eiusdem discipłs cuius michi rela¬
tione comꝑtum ẽ. nequaquã ex ore illius
audisse se ꝑhibet. sed quia hoc dixerit dic¬
tum sibi a fr̃ib fuisse testatur: xui¬
qui a uenerabili uiro constantino ȩccłiȩ eiꝰ
antistite. ꝑ multa fuerat martyrũ loca tͣns¬
missus ut sanari potusset. Sed sc̃ĩ dei mar¬
tyres noluerunt ei sanitatis donũ tribuere.
ut quanta eẽt in bene dicto grã demonstra¬
rent. Ductus. itaq ẽ. ad omĩpotentis dei
famulũ benedictũ. Qui iħu xp̃o dño p̃ces
fundens. antiquum hostem de obsesso ho¬

Expanded text:
exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semet ipsum dignatus ẽ. accedere ad re¬
gem ꝓstratum. Qũe de terra leuauit.¬
ae suis actibus increpauit. atq in paucis
sermonib cuncta quȩ illi erant uentura
prenuntianit dicens. Multa mala facis.
milta mala fecisti: iam aliquando ab mi¬
quitate compescere. Et quidem romam
ingressurus es: mare transiturꝰ. Nouem
annis regnabis: decimo morieris. Quib
auditis rex uehement̃ territus oratione
petita recessit: atq ex illo iam tempore
minus crudelis fuit. Cum non post mul-¬
tum romamadiit: ad siciliam ꝑrexit. An¬
no aut̃ regni sui decimo. om̃ipotentis dĩ
uidicio. regnum cum uita ꝑdidit.
dem dei famulũ uenire consueuerat:
quem iur dĩ ꝓ uitȩ suȩ merito ualde dili¬
gebat. Es itaq dum cum illo de ingressure¬
gis totile. & romane urbis ꝑdicione colloqͥ¬
um haberet: dixit. ꝑ hunc regem ciuitas
ista destruet᷑: ut iam amplius ñ habitetur.
sui uir dĩ respondit. Roma agentib non

Expanded text:
per semetipsum dignatus est accedere ad reper semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit,de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. dem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non
Abbreviated transcription (Latin):
serui dei ocłos ipsum eẽ regem totilam si
mulantes. eius lateri ob ambularent.Cui
alia quoq obsequia atq spatorios prebuit.
ut tam ex eisdem obsequiis quã ex purpu
reis uestib rex eẽ putaret᷑. Cũq isdem rig¬
go decoratus uestib. obsequentiũ frequen¬
tia comitatꝰ. monasteriũ fuisset ingresus.
uir dei eminus sedebat. Qũẽ uenientem
conspiciens: cum iam ab eo audiri potuis¬
set. clamauit dicens. Pone fili pone: non¬
eo ad dei hominẽ uenerant terre conster¬
nati sunt. Surgentes aut̃ ad eum ꝓpinqͣr
minime presumpserunt: sed ad suum
regem reuersi nuntiauerunt treꝑidi. in
quanta uolocitate fuerant deprehensiru.
unc ꝑ se idem totila ad dĩ hominem
accessit. Qũẽ cum longe sedentem cer¬
neret: non ausus accenere sese interram¬
dedit. Cui dum uir dei bis terq diceret:
surge. sed ipse ante eum de terra erigi non
auderet: benedictus. iħu xp̃i dñi famulꝰ.

Expanded text:
servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam reis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, poneo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accededit. Cui cum vir Dei bis terve diceret: Surge, sed ipse ante eum de terra erigi non auderet, Benedictus Christi Jesu famulus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝑsuadere ñ potuit: secundo ñ potuit:
tercio ꝑsuasit. & te adhoc quod uoluit su¬
ꝑauit. Tunc ille reatum infirme suȩ men¬
tis agnoscens. eius pedib ꝓuolutus. tanto
magis cepit culpam deflere & erubescere:
quanto se cognouit etiam absentẽ inbe¬
nedicti patris oculis deliquisse. Pẽt. E go
qui absenti discipulo presens fuit. sb. r¬
portet petre ut interim sileas: quatis
adhuc maiora cognoscas. Gothoꝵ nii
terium ꝑgens. paulo longuis subsistitit.
eiq se eẽ uenturũ nunciauit. Cui eum pe¬
tinus mandatũ de monasterio fuisset it
uir dñi ꝓphetiȩ sp̃m haberet ex plorare e¬
natus ẽ. Quidam uero eius spatarius rigg
dicebatur. cui calciamenta sua prebuit. e¬
q indui regalib uestib fecit: quem quas
in ꝑsona sua ꝑgere addĩ hominẽ. precepit
Incuius obsequio tres qui sibi prȩ ceteris
ad herere consueuerant co mites misit.
Scilicet uul. ruderich. & blidin. ut ante

Expanded text:
tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego seo inesse, qui absenti discipulo praesens exstitit. portet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum nasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante
Abbreviated transcription (Latin):
tardior ex creuisset: dixit. Ueni fr̃. sumamꝰ
cibum: ne lassem᷑ inuia. Cui ille respondit.
conticuit. Sed cum post hec aliquantulũ
itineris spatiũ egissent: rursus ammonuit.
ut manducarent. Consentire noluit: qui
ieuinꝰ ꝑ uenire decreuerat. Tacuit quidem
qui ad manducandũ muitauerat: & cum eo
ieuinus adhuc ꝑgere modicũ consensit. Cũ¬
q & iter longuis agerent: & eos tardior ho¬
ra fatigaret ambulantes: inuenerunt in iti¬
nere pratum & fontem. & quȩq poterant
ad reficiendum corpus delectabilia uideri.
Tunc conuiator ait. Ecce aqua. ecce pratũ.
ecce amenus locus in quo possumꝰ refici.
& parum quiescere: ut ualeamꝰ iter nr̃m
postmodũ incolumes explere. Cum igit᷑
sit. et cõmedit. Uesꝑtina uero hora: ꝑue¬
nit ad cellam. Presentatus aut̃ uenerabili
benedicto patri sibi orationẽ peciit: sed
mox ei uir sc̃s hoc quod inuia egerat im
qui tibi ꝑ coniuatorẽ tuũ locutus ẽ semel

Expanded text:
tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitursit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat impqui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel