comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortas se mitinere prata conspici¬
unt ꝑgendi moras inneetere & copti
itineris redextudinẽ declinare er
gressus tardat pulcritu do itineriss
dũ delectat : Electis ergo suis ad se
pergentib: dñs huiꝰ mundi iter asperã
facit : nedũ quisq: uitae prȩsentisre¬
quiẽ quasi uiae amoenitate pascit᷑.
quod desiderabat in patria : Quia
ergo in hac uita omnisnrã quã fortas¬
se parauimꝰ requies ꝑ turbat᷑ . Aec te
dicit᷑ : Increpat quoq: ꝑ dolorẽ in lec¬
tulo : idẽ in praesenti suit ȩ requie
uel temptacionis nos stimuli s.
uel flagelli afflictione c̃turbat
Nã sepe humanus animus quã lib&
breui tẽpore sine tẽptacione in
bonis studus fuerit : moxde eisdem
studus inquib: quiescendo se exerit.
de ipsis uir tutib: quib: multiplica¬
rinititur dũ ꝓficere se sentit ele¬
uatur : Unde pio rectoris nr̃imode¬
ramine inpulsu temptacionis af¬
ficit᷑ ut ineo ipsa ꝓuectꝰ suielatio

Expanded text:
fortasse in itinere prata conspicifortasse in itinere prata conspiciunt, pergentes moras innectere, et a coepti itineris rectitudine declinare, eorumque gressus tardat pulchritudo itineris, dum delectat. Unde electis suis ad se pergentibus Dominus hujus mundi iter asperum facit; ne dum quisque vitae praesentis requie quasi vitae amoenitate pascitur,quod desiergo in hac vita omnis nostra, quam fortasse paravimus, requies turbatur, recte dicitur: Increpat quoque per dolorem in lectulo, id est, in praesentis vitae requie vel tentationis nos stimulis vel flagelli afflictione conturbat. Nam saepe humanus animus quamlibet brevi tempore sine tentatione in bonis studiis fuerit, mox de eisdem studiis in quibus quiescendo se exerit, de ipsis virtutibus quibus multiplicari nititur, dum proficere se sentit, elevatur. Unde pio rectoris nostri moderamine, impulsu tentationis afficitur, ut in eo ipsa profectus sui elatio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. cũ enĩ quisq: curis secularibus
fatigatus deserere ꝑ diuinã gram
huius mundi itinera laboriosa cõpun¬
gitur : cogitare sol& quomodo prae¬
sentis uitae desideria fugiat & ab
eius laborib: ces sationis locũ in
uenire concupiscit: Sed quia in hac
uita adhuc homo positus in cuiꝰ lib&
ordinis loco. incuius lib& secre ti
reces su uiuere sine tẽptationib
nulla tenꝰ potest: plerũq: mid qđ
ad requiẽ construit᷑. maior dolor
tẽptacionis inuenit᷑ : Unde recte:
ꝑ ꝓphietã dicit᷑ Umuersũ stratũ eiꝰ
uersastiininfirmitate eius: Acsi
dicer& Omne quod hic sibi parauit
ad requiẽ : hoc ei mutasti occulto
iudicio ad ꝑturbationẽ: quod pio
quidẽ consilio agit᷑ . ut huius peregri¬
nationis tẽpore eleccoꝵ uita t᷑bet᷑:
Via quippe ẽ uita praesens qua ad pa¬
triã tendimꝰ & idcirco hic occulto
iꝑdiciosrequenti ꝑ turbatione con¬
terim᷑ neuiã ꝓpatria diligamꝰ: solent
enĩ non nulliuiatores cũ amoena

Expanded text:
 Cum enim quisque, curis saecularibus fatigatus, deserere per divinam gratiam hujus mundi itinera laboriosa compungitur, cogitare solet quomodo praesentis vitae desideria fugiat, et ab ejus laboribus revenire concupiscit. Sed quia in hac vita adhuc homo positus in cujuslibet ordinis loco, in cujuslibet secreti secessu vivere sine tentationibus nullatenus potest, plerumque in id quod ad requiem construitur major dolor tentationis invenitur. Unde et recte per Prophetam dicitversasti in infirmitate ejus. Ac si diceret: Omne quod sibi hic paravit ad requiem, hoc ei mutasti occulto judicio ad perturbationem. Quod pio quidem consilio agitur, ut hujus peregrinationis tempore electorum vita turbetur. Via quippe est vita praesens, qua ad patriam tendimus: et idcirco hic occulto judicio frequenti perturbatione conterimur, ne viam pro patria diligamus. Solent enim nonnulli viatores, cum amoena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpanẽ hereticoꝵ prȩdicatio designat᷑ : ficut
ꝑsalomonẽ mulier hereticae a ecdȩ typũges¬
tans & stultosconuocans dic: pane soccultos.
libent̃ ȩdite : Velsicut in nra trans latione
scriptũ .ẽ : Aquȩ furtiuȩ dulciores sunt : &
panis absconditꝰ suauior : Sunt enĩ non nullȩ
hȩre ses quȩ aꝑte metuunt prah care quod
sentiunt & apud infirmoꝵ mentes uerba
sua tanto magis condiunt. quanto quasi am¬
plius reuerent̃ abscondunt : Vnde non in merito
dicit᷑ : pane s occultos libent̃ aedite : Miseris¬
enĩ cordib: occulta hereticoꝵ uerba eo magis
sapiunt : quo cũ reliquis cõmunit̃ ñ habent᷑¬
sicut iacobad laban transiens ait : Dñe ds̃ side¬
deris mihi panẽ ad manducandũ & uestẽ ad in¬
duendũ : & sicut in eugło dñs turbis se sequer¬
tibus dic̃: queritis me non quia uidistis signa :
sed quia manducastis expanib: & saturati estis :
tat᷑ quiꝑsacros ordines addmm̃n ꝓpinquan

Expanded text:
panem haereticorum praedicatio designatur, sicut per Salomonem mulier haereticae ecclesiae typum gestans, et stultos convocans, dicit: Panes occultos libenter edite . Vel, sicut in nostra translatione scriptum est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Sunt enim nonnullae haereses quae aperte metuunt praedicare quod sentiunt, et apud infirmorum mentes verba sua tanto magis condiunt, quanto quasi amplius reverenter abscondunt. Unde non immerito dicitur: Panes occultos libentenim cordibus occulta haereticorum verba eo magis sapiunt, quo cum reliquis communiter non habentsicut Jacob ad Laban transiens, ait: Domine Deus, si dederis mihi panem ad manducandum, et vestem ad induendum . Et sicut in Evangelio Dominus turbis se sequentibus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus, et saturati estis . tatur, qui per sacros ordines ad Dominum propinquan
Abbreviated transcription (Latin):
Respondebo tibi quod manor sit ds̃ homi¬
ni ut flagellatus homo consideran
quia il lo maior .e. ds̃ inomne quodpa¬
tit᷑ eiꝰ iudicio se post ponat cuise
minorẽ eẽ non dubitat : & qued
ameliore patit᷑ iustũ credat : etiã
si eusdẽ usticiae causa signorat : quis
quis etiã ꝓpeccato ꝑcutit᷑: Nisimur¬
murando renitatur : eo ipso iam
iustus eẽ inchoat. quo ferientis iusa¬
ciã naccusat: homonãq:: subdõ ẽ
conditꝰ: & ad conditionis ordinẽ redit:
quando sibiaequitatẽ iu dicis suretiã
quã non in tellegit ante ponit: Bene
ergo dicit᷑. respondebotibi quod maior
sit ds̃ homini : Vt considerata poten¬
tia creatoris deferueat tumorm̃tis
ꝑmemoriã conditionis : Vnde dauid
ꝓphȩta cũ ꝑcussionis pondere inex¬
cessũ uocis erũ pere cogeret᷑ : ad consi¬
derationẽ conditionis suȩ se recol¬
ligens ait : Obmutui & ñ aperui os
meũ : qm̃ tu fecistime: pensauit

Expanded text:
Respondebo tibi quod major sit Deus homiRespondebo tibi quod major sit Deus homine, ut flagellatus homo considerans quia illo major est Deus, in omne quod patitur ejus judicio se postponat, quo se minorem esse non dubitat; et quod a meliore patitur, justum credat, etiam si ejusdem justitiae causas igquis enim pro peccato percutitur, nisi murmurando renitatur, eo ipso jam justus esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Homo namque sub Deo est conditus, et ad conditionis ordinem redit, quando sibi aequitatem judicis sui, etiam quam non intelligit, anteponit. Bene ergo dicitur: Respondebo tibi quod major sit Deus homine, ut considerata potentia crper memoriam conditionis. Unde David propheta, cum percussionis pondere in excessum vocis erumpere cogeretur, ad considerationem conditionis suae se recolligens ait: Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti me . Pensavit
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt : nonnũ quã fauore multa ple¬
rumq: increpando mentiunt᷑ : nã ut
arguere docte uideant᷑ : fingunt non¬
nũquã quae redarguant : & cũ ipsi ȩqui no
more in cursũ suae ostentacionis inferue¬
ant : in subiectoꝵ inuectionib exfictis sibi
iniquitatib: cãpũ parant : Sciendũ preter¬
ea ẽ sicut & superius dixi quod arrogantes
uiri inflatis suis sermonib: sepe fortia dic-¬
ta ꝑmiscent : nec considerant aliquando
quiduiuant. sod pensant studiose quid doceant :
Quoꝵ paune helsu speciatns qui non
recte uiuere appetit sed do cere pun
ergo sciens sed arrogans loquit᷑ taccamꝰ ia quoa
tumidũ uiuit. & audiamꝰ quod solidũ dic̃. ꝑopro
tot itaq: elationis uerba : tandẽ scientia sua
maior sitds homine Dicat᷑ fortasse aba duno
Quisista uel cũ non audit ignorag
nimirũ haec sententia. uilis creditur
si ñ exipsa intentionis suae radice penset᷑
berũ nesciebat : Idcirco ergo intulit

Expanded text:
appetunt, et nunquam fovere, multa pleappetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans loquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tanmajor sit Deus homine. - Dicatur fortasse ab aliquo, quis ita vel cum non audit ignorat? Sed nimirum haec scientia vilis creditur, si non ex ipsa intentiberum nesciebat. Idcirco ergo intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
tantes facit : quaquisq cũ repletꝰ fuerit.
primo locose scire appetit : Et iã sui
conscius tanto ꝑ illã robustius sapit. quan¬
to se infirmũ in illa uerius recognoscit atq
ampliorẽ uiã huiꝰ scientiae. ipsa eihumilitas
aperit : Dũq: in becillitatẽ suã conspicit
ipsa ei cognitio secretoꝵ sublimiũ abscondi¬
tos sinꝰ pandit : qua cognitione pressus subti¬
lior reddit᷑: qui ad occulta capiat᷑:
helru ergo in flagellis beati iob. idcirco
ueracẽ rationẽ ñ inuenit : quia eã quȩ¬
rere humilit̃ nescit : & increpare poti¬
us quã consolari paratior : dic̃: Hocẽ ergo
quod beatꝰ iob in neruo pedẽ surĩ positã dix̃
sed nequa quã se mundũ hoc modo quo
obicit᷑. absq: pec cato uel in maculatũ &
sine iniquitate fuisse memorauit: sed heliu
dũ cũ austeritate studuit increpare
quae dicta sunt mentiens ad didit quȩ
dicta ñ sunt quienĩ semꝑ increpare

Expanded text:
ntantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, ntantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, primo loco se scire appetit; et jam sui conscius, tanto per illam robustius sapit quanto se infirmum in illa verius recognoscit; atque ampliorem viam hujus scientiae ipsa ei humilitas aperit; dumque imbecillitatem suam conspicit, ipsa ei cognitio secretorum sublimium absconditos sinus pandit, qua cognitione pressus, subtilior redditur, quo ad occulta rapiatur. Eliu ergo in flagellis beati Job idcirco veracem rationem non invenit, quia eam quaerere humiliter nescit; et increpare potius quam consolari paratior, dicit: Hoc est ergo, situm dixit, sed nequaquam mundum se hoc modo, quo ei objicitur, absque peccato, vel immaculatum, et sine iniquitate fuisse memoravit. Sed Eliu, dum cum austeritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniis sepe exteriora tantũ modo
attingunt : sed internigustũ sapo¬
ris ignorant . Videlic& foris acuti
sedintus cȩcisunt: neq id de dõ
sentiunt quod dulce interius sapi¬
at : sed quod excussũ exterius son&:
Qui& si secreta quaedã intellegenda
ꝑcipiunt: eoꝵ dulcedinẽ experiri
non possunt : & si nouer̃ quo modo sunit :
ignorant ut dixi quomodo sapiunt :
re uesciant : Vn debene quidã sapiens dixit:
mihi autẽ d& ds̃ haec dicere : exsententia
Sententia quippe : a sensuuocata .ẽ &rec¬
ta quae intellegit non ex sola scientia:
sed etiã ex sentententia dicere appetit
qui nequaquã tantũ modo sciendo dicere
sedsentiendo desiderat experiri quod dicit:
Sed mens arrogantiũ. dictoꝵ suoꝵ sensũ
non penetrat : quia ab in t̾no gustu resti
udicii in eos fauores relidit᷑ quos foris
amat: Uera autẽ scientia afficit ñ extol¬
lit nec suꝑbientes quos impleuerit sed lam̃¬

Expanded text:
ingeniis saepe exteriora tantummodo ingeniis saepe exteriora tantummodo attingunt, sed interni gustum saporis ignorant, videlicet foris acuti, sed intus caeci sunt. Neque id de Deo sentiunt, quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt; et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, 746 quomodo sapiunt. re nesciant. Unde bene quidam sapiens dixit: Mihi autem det Deus haec dicere ex sententia . Sententia quippe a sensu vocata est. Et recta quae intelligit, non ex sola scientia, sed etiam ex sententia dicere appetit, qui nequaquam tantummodo sciendo dicere, sed sentiendo desiderat experiri quod dicit. Sed mens arrogantium dictorum suorum sensum non penetrat, quia ab interno gustu, recto judicio in eos favores reliditur, quos foris amat. Vera autem scientia afficit, non extollit; nec superbientes quos repleverit, sed lame
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eũ : ut affligerẽ eũ frustra ⁊
Sedhelru non credidit cessante culpa
potuisse eũ etiã ꝓgrã flagellari : nes¬
ciebat enĩ flagellis eius non deleri
uitium: sed meritũ augeri : & ꝓeo
quod sine delicto sed ixerat flagella¬
tũ: hac eũ sententia increpat dicen:
hoc ẽ ergo in quo non esiustificatus:
habent enĩ hocarrogantes ꝓpriũ : ut
plus arguere appetant quã consola¬
ri : & quȩq: hominibus euenire cognos¬
cunt: euenis se ex solis iniquitatibus
arbitrant᷑: Mesciunt quippe occulta
iudicia subtilit quȩrere atq: id quod
non in telligunt humilie ꝑscrutari :
quia sepe eos secretis inuestigationibus
iudicioꝵ dĩ. ipsa scientiae suae elatio
deicit dũ extollit: Obstaculũ nãq:
ueritatis ẽ tumor mentis : qui adũ
inflat obnubilat : qui & si quando
scientiã uident᷑ ad ipisci: quasi dequadã
rerũ cortice. & non descretȩ dulaedi¬
nis medulla pascunt᷑ micantibus que

Expanded text:
adversus eum, ut affligerem illum frustra . adversus eum, ut affligerem illum frustra . Sed Eliu non credidit, cessante culpa, potuisse eum etiam pro gratia flagellari. Nesciebat enim flagellis ejus non deleri vitium, sed meritum augeri, et pro eo quod sine delicto se dixerat flagellatum, hac eum sententia increpat, dicens: Hoc est ergo in quo non es justificatus. Habent enim hoc arrogantes proprium, ut plus arguere appetant quam consolari; et quaeque hominibus evenire cognoscunt, ex solis evenisse iniquitatibus arbitrentur. Nesciunt quippe occulta judicia subtiliter quaerere, atque id quod non intelligunt humiliter perscrutari, quia eos saepe a secretis investigationibus judiciorum Dei ipsa scientiae suae elatio dejicit, dum extollit. 31. Obstaculum est veritatis tuinflat obnubilat. Qui et si quando scientiam videntur adipisci, quasi de quadam rerum cortice, et non de secretae dulcedinis medulla pascuntur; micantibusque
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ut sufferatis uerbũ solatu :
& enĩ ꝑ paucis scripsi uobis. helru¬
autẽ inania ꝑtulit & quasi con¬
solando sub iungit. miraculũ me¬
um non te terreat : & eloquentia
mea ñ sit tibi grauis : Ille dicta sua
uerbũ solatii : hic uero eloquenti¬
am & miraculũ uocat ⁊ ł ccequã
distincti sapores ꝓdeunt fruc¬
tuũ : ex diuersa radice cogitaci¬
onũ : Ille de magnis humili t̃sen¬
tit iste de minimis se inaniter
erigit : quid ergo inthaec nisi
Sa lomone at testante quiait:
ns. ait : mundus sũ ego & absq delic¬
oinimaculatꝰ: & ñ .ẽ iniquitras
inme: quia qu e relas inme rep¬
perit id eo arbi tratus ẽ me in imi cũ sibi:
Posuit inneruo pedes meos custodiuit oms
semitas meas : moxq: c̃tra haec uerba quae
beatũ iob dixisse narrauit sententiã suã¬
dixerat : quod absq culpa fuerit flagel¬
latus: hoc enĩ ipse dese: quod de illo dĩs
addiabolũ dixerat dicit: cõ morustime

Expanded text:
fratres, ut sufferatis verbum solatii; fratres, ut sufferatis verbum solatii; etenim perpaucis scripsi vobis . Elt quasi consolando subjunxit: Miraculum meum non te terreat, et eloquentia mea non sit tibi gravis. Ille dicta sua verbum solatii, hic vero eloquentiam, et miraculum vocat. Ecce quam distincti sapores pro deunt fructuum ex diversa radice cogitationum. Ille de magnis humiliter sentit, iste de mininis se inaniter erigit. Quid ergo inter haec, nisiSalomone attestante, qui ait: ns, ait: Mundus sum ego, et absque delicto immaculatus, et non est iniquitas in me. Quia querelas in me reperit, ideo arbitratus est me inimicum sibi. Posuit in nervo pedes meos, custodivit omnes semitas meas. Moxque contra haec verba quae beatum dixerat, quod absque culpa fuerat flagellatus. Hoc enim ipse de se, quod de illo ad ad diabolum Dominus dixit: Commovisti me
Abbreviated transcription (Latin):
iob & conditus exȩquat & locu¬
turus exaltat. nisihoc quod ar¬
rogantes om̃s cunctis quidẽ homi¬
nib: aequalit̃ se conditos memi¬
ner̃ sed ꝑfastũ scientiae audito¬
res suos aequales sibi uel ẽẽ uel
credere dedignant᷑: eisq se ꝑra
turȩ c̃ditionẽ conferunt sell ꝑ
tumorẽ scientiȩ suꝑ ponunt᷑
aequales quidẽ se iudicant extitis¬
senascendo sed non ae qualesreman¬
sisse uiuendo: atq: in eo quoda equa¬
les quasi uiuendo iã non sunt il lud
admauis miraculũ reuocant qđ
aequales nascendo fuer̃ : Inde infla¬
tus heliu. dic̃ : Ecce & me sicrit&
te fecit ds̃ & de eodẽ luto ego quo¬
que formatꝰ sum : Uerũ tamenmira
bent hoc etiã arrogantes ꝓpri¬
um. quod prius quã dicant mira¬
culũ sedicere semꝑ existimant :¬
& locutionẽ suã admirando prae¬
ueniunt: quia uel in acutis sensi¬
bus ipsa elatio quantasit fatuitas
ignorant : Notandũ quoq est
quod paulus dũ mire hebreos admo¬
ner& : adiunx̃: Rogo autẽ uos

Expanded text:
Job et conditus exaequat, et locuturus exaltat, nisi hoc, quod arrogantes omnes cunctis quidem hominibus se aequaliter conditos meminerunt, sed per fastum scientiae auditores suos aequales sibi vel esse vel credere dedignantur, eisque se per naturae conditionem conferunt, sed per tumorem scientiae superponunt? Aequales quidem se judicant exstitisse nascendo, sed non aequales remansisse vivendo. Atque in eo quod aequales quasi vivendo jam non sunt, illud ad majus miraculum revocant, quod aequales nascendo fuerunt. Unde inflatus Eliu dicit: Ecce et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoquebent hoc etiam arrogantes proprium, quod prius quam dicant, mira se dicere semper existimant, et locutionem suam admirando praeveniunt, quia vel in acutis sensibus ipsa elatio quanta sit fatuitas ignorant. Notandum quoque est quod Paulus, dum mire Hebraeos admoneret, adjunxit: Rogo autem vos,
Abbreviated transcription (Latin):
enti scilic& cũ panib occurrere ẽ : metuen¬
ti acterna supplicia doctrinȩ sacrae
aescasofferre & modo tumorẽ terrore
cõprimere modo pauorẽ exortacione refo¬
uere : quia panis refectio scripturȩ sacrȩ
non in conueni ent̃ accipit̃ ꝑ eundẽ ꝓphȩtã
uidȩ is solã litterã seruantib: dicit᷑ : quare ap
r&: pensatis sacra eloquia sed ñ in refecti¬
one quia dũ solã spet᷑i litterȩ custoditis. de
spiritali intellegentia pinguedinẽ int̃nae

Expanded text:
enti scilicet cum panibus occurrere, est metuenenti scilicet cum panibus occurrere, est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatione refovere. Quia panis refectio Scripturae sacrae non inconvenienter accipitur, per eumdem prophetam Judaeis solam litteram servantibus dicPensatis sacra eloquia, sed non refectionem. Qui solam speciem litterae custoditis, de spirituali intelligentia pinguedinem internae
Abbreviated transcription (Latin):
est : quid est enĩ obturare aures suas neau¬
diat sanguinẽ nisi peccatis suadentibus
quae de carne & sanguine nascunt᷑ non
oculos claudere nisi omne quod rectitu
diniad uersũ ẽ non adꝓbare : Iste in ex¬
celsis habitabit : quia quã uis eũ adhuc
caro in inferiorib: retin& mentẽ iã in sub¬
limib fixit : Munim̃ta saxoꝵ sublimitas
tionis desideria calcat. ad suꝑnã patriã
ꝑ precedentiũ patrũ exempla se subleuat
& quia ꝑcontẽ plationis donũ grãspiri¬
tali saciat᷑ : apte subiungit᷑ : panis eida¬
tus ẽ idẽ refectionẽ spiritalis grãe ꝑ
cipit quia se abonis infimis caelestia
rite fugienti : Interra quippe austri
habitant : qui in scã a eccla positi suꝑ ni
sp̃scaritate ꝑ flant᷑: fugit autẽ qui
huiꝰ mundimala euadere c̃cupis at:
Quiergo int̾ra austrihabitat. fugienti cũ
panib: occurrat : idẽ is. qui iã scõ sp̃ĩu intra
aeccłam plenꝰ ẽ. eũ qui mala sua euadere
nitit eruditionis alloquio c̃solet: Eugi¬

Expanded text:
t. Quid autem est obturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus, quae de carne et sanguine nascuntur, non oculos claudere, nisi omndini adversum est, non approbare. « Iste in excelsis habitabit, quia quamvis eum adhuc caro in inferioribus retinet, mentem jam in sublimibus fixit. Munimenta saxorum sublimitas conversationis calcat, ad supernam patriam per praecedentium patrum exempla se sublevat. Et quia per contemplationis donum gratia spiritali satiatur, apte subjungitur: Panis ei datus est, id est refectionem spiritalis gratiae percipit, quia se a bonis infimis coelestia rite fugienti . In terra quippe Austri habispiritus charitate perflantur; fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Australi habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est is qui jam sancto Spiritu intra Ecclesiam positus est, eum qui mala sua evadere nititur eruditionis eloquio consoletur. Fugi
Abbreviated transcription (Latin):
sternendo quod fecerit quodutrũq
quippe amalo ẽ ab eo quo iacuit
surgere. Bonũ uero facere ẽ: merce¬
disopera in quib requi escere debeat
prȩparare : Quienĩ declinat mala :
sedbona adhuc ñ facit surrexit
quidẽ abeo quo iacuit sedubi requies¬
cere debeat necdũ strauit &rursus¬

Expanded text:
sternendo quod fecerit? Quod utrumqusternendo quod fecerit? Quod utrumququippe a malo est ab eo quo jacuit surgere; bonum vero facere est mercedis opera in quibus requiescere debeat praeparare. Qui enim declinat a malo, sed bona adhuc non facit, surrexit quidem ab eo quo jacuit, sed ubi requiescere debeat necdum stravit.
Abbreviated transcription (Latin):
facit : Inscriptura sacra lectus siue
grabatꝰ seustratũ : aliquando uoluptas
carnis aliquando repausatio inbonis
operibus aliquando reqrues tẽporalis
accipit᷑: Quid ẽ enĩ quod in eugło sana¬
to cuidã dñ dicit Surge tolle grabatũ.
taũ. & uade indomũ tuã. nisi quod ꝑgra¬
batũ uoluptas corporis de signat᷑ & iubet᷑
utiq: ut hoc sanus port& ubi infirmꝰ iacit¬
erat: quia nimirũ omnis quiad huc uicis
delectat᷑ : infirmꝰiac& in uoluptatibus
carnis : Sed sanatꝰ hoc portat ubi iacue
eiusdẽ carnis: c̃tumelias post modũtole¬
rat incuiꝰ prius desideriis requies cebat
Rursũ ꝑlectũ uel stratũ repausatio
inbonis operib: designat᷑. Unde in apłoꝵ
acibus porus apłs dic̃⁊ enea sanati¬
te dnsibs p̃s sige & sternetibi quia
ẽ dicere surge pisi mala quae ꝑpe¬
trasti derelinque: & quid ẽ dicere
sterne tibi puisi mercedis cauisas in quib
sequiescere debeas operare : ut & dese¬
rat surgendo quod fecit : & inueniat

Expanded text:
In Scriptura sacra lectus, sive grabatus, seu stratum, aliquando voluptas carnis, aliquando repausatio in bonis operibus, aliquando requies temporalis accipitur. Quid est enim quod in Evangelio sanato cuidam Dominus dicit: Surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam , nisi quod per grabatum voluptas corporis designatur? Et jubetur utique ut hoc sanus portet, ubi infirmus jacuerat, quia nimirum omnis qui adhuc vitiis delectatur, infirmus jacet in voluptatibus carnis. Sed sanatus hoc portat ubi infirmejusdem carnis contumelias postmodum tolerat, in cujus prius desideriis requiescebat. Rursum per lectum vel stratum repausatio in bonis operibus designatur. Unde in apostolorum Actibus Petrus apostolus tus: surge et sterne tibi. Quid est dicere, surge, nisi mala quae perpetrasti derelinque? Et quid est dicere, sterne tibi, nisi mercedis causas in quibus requiescere debeas operare, ut et deserat surgendo quod fecit et inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod patimur. ex ipsa rerũ scientia.
censolemur : Sed quia despctialib: tẽptaci¬
onib: nr̃is nequa quã nobis singulis. spetiali¬
ter respondetꝰ: ad scripturã sacrã recurri¬
mus : Ibi uidelic& inuenimꝰ. quod paulus car¬
nis infirmitate tẽptatꝰ audiuit : Sufficit
tibigã mea nã uirtꝰ in in firmitate ꝑfici¬
tur: quod id circo illi in infirmitate ꝓpria
dictũ ẽ ne singillati nobis omnib: diceree :
Inscriptura igit᷑ sacra uocẽ dĩ affliceo paui¬
lo audiuimꝰ: necũ fortasse affligim᷑ singuli
audire eã priuata consolatione quȩ reremꝰ
Nonergo dns ad omnia nobis uerba respond&
quii semel loqui t̃ ds̃ & id ipsũ ñ repetit ⁊dest

Expanded text:
in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia consolemur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est, ne singillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei, afflicto Paulo, audivimus, ne cum fortasse affligimur, singuli audire eam privata consolatione quaereremus. Non ergo Dominus ad omnia 748 verba nobis respondet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ ut inomne quod appetit
dt am̃ rerũ ordinẽ contrariũ sentit : si pos sit¬
fieri curita uel nonita sit diuinis
sib iresponderi uocib: uelit : ut dñ decuno¬
tareri contro uersia consulat. & respon¬
sionis ei cognitaratione conquies cat
non ad omnia uerba responderittibi :
Semel loquit᷑ ds̃. & secundo idipsũ non
repetit : Acsidicer& : Dssinguloꝵ cor¬
dibus priuatis uocib ñ respond& : sed
tale eloqui ũ construit ꝑ quod cunctoꝵ
questionib: satis facit : Inscripture quip¬
pe eiꝰ eloquio : causas nras singuli. si re¬
quirimꝰ: in uenimus: Nec oprs ẽ. ut in eo
quod specialit quisq tolerat : responde
risibi diuina uoce specialit̃ quȩrat
Ibienĩ nobis omnib: in eo quod specialit̃
patim᷑ cõmunit̃ respondet᷑ : ibiuita
prȩcedentiũ. sit formasequentiũ: Vt
enĩ unũ eplurib: ꝓferamꝰ: eccedũpas¬
sione aliqua uel molestia carnis affici¬
mur scire fortasse occultas causas passio¬
nis eiusdẽ uel molestiae obtamꝰ quatinus

Expanded text:
proprium ut in omne quod appetit, et tamen rerum ordinem contrarium sentit, si posfieri, cur ita vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta eorum controversia consulat, et responsionis eius cognita ratione, conquiescat. non ad omnia verba responderit tibi? Semel loquitur Deus, et secundo id ipsum non repetit: ac si diceret: Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondet, sed tale eloquium construit, per quod cunctorum questionibus satisfaciat. In Scripturae quippe eius eloquio causas nostras singuli, si requirimus, invenimus: nec opus est, ut in eo quod specialiter quisque tolerat, resri sibi divina voce specialiter quaerat. Ibi enim nobis omnibus in eo quod specialiter patimur communiter respondetur, ibi vita praecedentium fit forma sequentium. Ut enim unum e pluribus proferamus, ecce dum passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
lateant: haec priuate singulis quasisi
lent̃ narrant : quatinꝰ ñ solũ desensu in¬
tellegentuae. sed de ipso apud homines
etiã arrogantiae c̃tẽptu glorientur:
Vnde nunc dicit᷑ : loquat᷑ linguamea
in faucib: meis : Acsi a ꝑte dicat᷑ : quȩ c̃tra
tẽ prudent̃ sentio eccesilent̃ narro :
Aliquando autẽ in tanta in pudentiȩ
elationis ꝓsiliunt . ut aliis tacentibus
ipsi soleant laudare quod dicunt. U¬

Expanded text:
lateant, haec private singulis quasi lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
ut excitati posterius . etiã ipsa possint
bona quae nos ante accepimꝰ prȩue¬
nire : Quis enĩ creder& quod ꝑaposto¬
latus meritũ saulus lapida tũ stepha¬
nũ prȩces surus erat. qui inmorte eiꝰ
laprdantiũ uestim̃ta seruabat : his ergo
primũ cogitacionib: humiliaricor deb& & tune demũ
delinquentiũ mi quitas increparb: Sedhunc
ut sepedictũ .ẽ. locutionis modũ helrũ igno¬
rare ostendit᷑  qui in locutione sua ela¬
tionis trpo quasi cuiusdã auctoritatis inflat᷑ dicers
Audiigit᷑ iob elo quia mea: & om̃s ser¬
loqui .ẽ. silent̃ dicere & ñclamoribus
uociferari : quib: uerbis arrogantes
intra scam a ecołam positos signat :
quando non contraaduersarios extra
uiuente sclamant sed quosdã intrasinũ
scãe aecłae quasi uicinos aciuxta positos
increpant: Sepe uero ar rogantes eandẽ
quã tenent arrogantiã se fugere osten¬
dunt : & dũ sic cuncta agant. ut nullũ

Expanded text:
ut excitati posterius etiam ipsa possint ut excitati posterius etiam ipsa possint bona quae nos ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat , qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitloqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scribȩ & pharisȩi. Singularit̃nãq:
ac principali t̃ solus expotestate bona
locutus ẽ: quia ex infirmitate mala
nulla cõmisit : Ex diuinitatis quippe
potentia habuit ĩd quod nobis ꝑhumani¬
tatissuȩ in nocentiã ministrauit . Nos
docendiordine infirmis fratrib: consu¬
lamꝰ : consideremꝰ igi t᷑ quia aut tales
sumꝰ quales non nullos corrigimꝰ: aut
operante ñ sumꝰ : ut tanto tẽperan¬
tius cordehumili corrigamꝰ quantonos¬
m& ipsos uerius in his quos em̃damꝰ agnos¬
cimꝰ : Si autẽ tales nec sumꝰ nec fuimꝰ
quales adhuc illi funt quos em̃ dare cu-¬
ramꝰ : Necor nrm forte suꝓbiat & de
ipsa in nocentir peiusruat̃ quoꝵ mala
corrigim : alia eoꝵ bona nobis ante o cu¬
los reuocemꝰ : quae si omnino nulla sunt
adocculta dĩ iudicia recurramꝰ: quia
sicut nos nullis meritis hoc ipsũ bonũ
quod habemꝰ accepimꝰ : ita il los quoq:
porest grã suꝑnȩ uirtutis infundere

Expanded text:
sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit: ex divinitatis quippe potentia habuit, id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitur, quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut operante non sumus: ut tanto temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare cupimus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corripimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino nuad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos meritis nullis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere,
Abbreviated transcription (Latin):
i&: quẽ in corde audientiũ sacris
sermonib: in sectat᷑ : humilitatem
nãq quae magistra ẽ amniũ mat᷑¬
q uirtucũ : & loquendo dicere & uiuendo
conant ostendere : ut eã apud discipulos
ueritatis plus morib: quã sermonib: clo¬
quant᷑ : Vnde paulus thessalonicensibus
laquen : quasi culminis ꝓprua postolatus
oblitꝰ ait : F actisumꝰ paruuli in medio urm:
suentiȩ qualitatẽ dacendi asseruit eẽ
seruandã : subdens : Sed cũ modestia & cimo¬
re conscientiã habentes bonã : hoc autẽ
quod discipulo paulus ait. prȩcipe haec &
doce cũ omni imperio non dominationẽ
potentiae sed auctoritatẽ suad&
uitae: cũ imperio quippe docet᷑: quod
prius agit᷑ quã dicat᷑ : Nã doctrinae
sub trahit fidutiã q̃uando conscientia prȩ¬
pedit linguã : Nonergo ei potestatẽ elatȩ
locutionis sedbonȩ fidutiã insinuauit
actionis: Vnde ctiã dedño scriptũ ẽ: Erat
enĩ docens sicut potestatẽ haben non

Expanded text:
cet, quem in corde audientium sacris cet, quem in corde audientium sacris sermonibus insectatur. Humilitatem namque, quae magistra est omnium materque virtutum, et eloquendo dicere, et vivendo conantur ostendere, ut eam apud discipulos veritatis plus moribus quam sermonibus eloquantur. Unde Paulus Thessalonicensibus loquens, quasi culminis proprii apostolatus oblitus, ait: Facti sumus parvuli in medio vestrum » scientia qualitatem docendi asseruit esse servandam, subdens: « Sed cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. » Hoc autem quod discipulo Paulus ait: « Praecipe haec et doce cum omni imperio ; » non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. « Cum imperio » quippe docetur, quod prius agitur, quam dicatur: nam doctrinae subtrahit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit actionis. Unde etiam de Domino scriptum est: « Erat enim docens, sicut potestatem habens, non
Abbreviated transcription (Latin):
dequa elatione descendit: quod beatũiob
audire se admon& quod os aperuisse se
phiba. qued linguã suã in faucib loqui ꝓ¬
mittit: hochab& enĩ ꝓpriũ doctrina
arrogantiũ ut humilit̃ nesciant in fa
re quod docent & recta quae sapiunt
recte ministrari ñ pos sint : In uerbis
enĩ eoꝵ ꝓdit᷑: quod cũ docent quasi in quo¬
re: eosq quosdocent ut longe infrase
positos uolut inimo respiciunt : quib
ñ consulendo loqui : sed uix dominando
dignant᷑ Reste autẽ his dñs ꝑꝓpheta
dic̃ Vosautẽ cũ austeritate imperala¬
tiseis acũ potentia : cũ austerit sib
enĩ & cũpotenta imperant qtinbil¬
ditos suos non tramquilleratio cintnds
corrigere sed aspere in flectere domi¬
mando festinant: At contra uera doc¬
trina tanto uehementius hoc elati¬
onisuiciũ ꝑ cogitacionẽ fugit : quan¬
to ardeniius uerboꝵ suoꝵ iaculis ipsũ
magistrũ elationis in sequit᷑ : Cau&
enĩ ne cũ elatis moribus magis prȩdi¬

Expanded text:
de qua elatione descendit, quod beatum Job audire se admonet, quod os aperuisse se perhibet, quod linguam suam in faucibus loqui promittit. Hoc enim habet proprium doctrina arrogantium ut humre quod docent, et recta, quae sapiunt, recte ministrare non possint. In verbis enim eorum proditur, quod, quum docent, quasi in quore, eosque, quos docent, ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Recte autem his per prophetainquit, cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia. » -- Cum austeritate enim et cum potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium per cogitationem fugit, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum elationis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praedi
Abbreviated transcription (Latin):
praestolatꝰ ait: Mane ad stabotibi &
uidebo : Adhuc ergo in noc te minꝰse
uidere conspicit : quia duidendũ dm̃
fuiturũ mane concupiscit : quia uero ut
diximꝰ ab ex teriori actione cessare
in ruit sopor suꝑ homines: Quia autẽ
scĩ uri cũ exteriori actioni ñ seruiunt
intram̃tis cubilia. conqui escunt :
apte subiunxit : & dormiunt in lectu¬
lo : Scĩs enĩ uiris dormire in lectulo
.ẽ intra mentis suȩ cubile qui escere:
Uide scriptũ ẽ : Exultabunt sc̃ingła
laetabunt᷑ in cubilib: suis : Dicat᷑ ergo
quod semel nobis loquit᷑ ds ꝑsomnium
inuisione noctna. quando inruit sopor
suꝑ homines & dormiunt in lectulo
quianimirũ tunc secreta diuinita¬
tis cognoscimꝰ cũ abhuiꝰ mundi tumul¬
tuosa concupiscentia: intramentis
nr̃ȩ cubilia segregam᷑: Quia uerout
sepeiã diximus aurẽ cordistumultis
seculariũ negotioꝵ claudit & quies̃
secretȩ c̃siderationis aperit : apte

Expanded text:
praestolatus ait: Mane astabo tibi, et praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjunxit: Et dormiunt in lectulo. Sanctos enim viros dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis aperit, apte
Abbreviated transcription (Latin):
te subdidit inuisione nocturna: uoc¬
turna enĩ uisio : apparere contẽ pla¬
tionimentis sub quibusdã imagina¬
tionib: sol& : Indiurna autẽ luce. cer¬
tius cernimus in noc turna uero ui¬
sione cuntant̃ uidemꝰ : & quia scĩ om̃s
quã diu in hac uita sunt. diuinȩna¬
turȩ secreta. quasi sub quadã imagina¬
tione conspiciunt uidelic& quia
necdũ sicut sunt. ea manifestius
c̃tẽplant᷑ : bene helru postquãdix̃
dm̃ nobis ꝑsomniũ loqui. subdidit
inuisione noct᷑na : Nox quippe ẽ
praeseis uita : Inqua quã diusumus
ꝑ hoc int̃ na conspicimꝰ sub incerta
imaginatione caligamꝰ: ꝓphetanãq:
aduidendũ dnm̃. quadã se premi caligine
sentiebat: dicen. Animamea. deside¬
rauit te in nocte : Acsi dicer& : In hac obs¬
curitate uitae prae sentis uidere te
appeto sed adhuc infirmitatis nubilo
circũ scribor.: Dauid quoq huiꝰ noctis ca¬
liginẽ uitans claritatẽ ueriluminis

Expanded text:
te subdidit in visione nocturna. In nocte subdidit in visione nocturna. In nocturna enim visione apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginationibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes quandiu in hac vita sunt divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, quia videlicet necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur, bene Eliu, postquam dixit Deum nobis per somnium loqui, subdit: In visione nocturna. Nox quippe est vita praesens, in qua quandiu sumus, per hoc quod interna conspicimus, sub incerta imaginatione caligamus. Propheta namque ad videndum Dominum quadam se premi caligine sentiebat, dicens: Anima mea desideravit te in nocte . Ac si diceret: In hac obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis
Abbreviated transcription (Latin):
tidiȩ honirectores faciunt᷑: cũ se
res dubias discernere non posse cog¬
noscunt: Ad secre tũ mentis uelut
aquodđã tabernaculũ reuertim¬
tur : diuma lege ꝑ specta. quasico¬
rã posita archa dñm consulunt:
quod prius intꝰ tacentes audiuntõ
hocforas post modũ a gentes in no¬
tescunt . Ut enĩ exteriorib offei¬
is in offense deseruiant : ad seeus
cordis recurrere incessibilit̃ qurs
& sic uoce di quasi ꝑ somniũ audun
auinonedi acichie mentisa cas¬
nalib: sensib: abstra hunt᷑ : hinc ẽ quod
sponsa incanticis canticoꝵ sponsiuo¬
cẽ quasi ꝑsoniũ audi erat quae dice¬
bat: Ego dormio: & cor meuuigilat
Acsidicer&: Dũ ex teriores sensus abhuiꝰ
uite sollicitudinib: sopio : uacantim̃¬
tẽ uiuatius int̃na cognosco : loris
dormio sed intꝰ coruigilat: quia dũ
exteriora quasi non sentio interiora
sollert̃ ad prehendo: Bene ergohebu
ait. quia ꝑ somniũ loquit᷑ ds. atq: ap¬

Expanded text:
tidie boni doctores faciunt, cum se tidie boni doctores faciunt, cum se res dubias discernere non posse cognoscunt, ad secretum mentis velut ad quoddam tabernaculum revertuntur. Divina lege perspecta, quasi coram posita arca, Dominum consulunt; et quod prius intus tacentes audiunt, hoc foras postmodum agentes innotescunt. Ut enim exterioribus officiis inoffense deserviant, ad secreta cordis recurrere incessabiliter curant, et sic vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis a carnalibus sensibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum, Sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio et cor meum vigilat . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente, vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora sollerter apprehendo. Bene ergo Eliu ait, quia per somnium loquitur Deus; atque ap
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorib torpuit : tanto uerius ad
cognoscenda interiora iugilauit : Rur¬
sus israhelitici populi turbis prȩlatus ut
legis prȩcepta ꝑcipiat. in montẽ ducit᷑
atq ut int̃nã penetrar& ab externis
tumultib: occultatur : Unde & scĩuir
qui exterioriorib: minis teriis deser¬
uire officii necessitate cogunt᷑. studi¬
ose semꝑ ad cordissecreta refugiunt:
ibiq cogitacionis intimȩ cacumen
ascendunt. & legẽ quasiin monte
ꝓcipiunt : dũ post positis tu multi¬
bus actionũ temporaliũ in contẽ¬
plationis suȩ uertice suꝑnȩ uolun¬
tatis sententia ꝑscruta t᷑: hinc est
quod isdẽ moyses crebro derebus
dubiis ad taber naculũ redit: ibiq
secreto dm̃m consulit & quid certius
decernat agnoscit : Relictis quip¬
pe turbis ad tabernaculũ redire
ẽ : post positis exterioꝵ tumultb
secretũ m̃tis intrare Ibienĩ dñs
consulit᷑ & quod forasagendũ est¬
publice. intus silent̃ audit᷑: hocco¬

Expanded text:
exterioribus torpuit, tanto verius ad exterioribus torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Rursus Israelitici populi turbis praelatus, ut legis praecepta percipiat, in monte ducitur, atque ut interna penetret, ab externis tumultibus occultatur. Unde et sancti viri qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt, ibique cogitationis intimae cacumen ascendunt, et legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium in contemplationis suae vertice supernae voluntatis sententiam perscrutantur. Hinc est quod idem Moyses crebre de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certius decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire est, postpositis exteriorum tumultibus secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur; et quod foras publice agendum est, intus silenter auditur. Hoc quo
Abbreviated transcription (Latin):
tius penetrat cũ ad seadmittere cura¬
rũ sȩculariũ tumultꝰ recusat: male
autẽ homorugilat: quando eũ seculari¬
um negotioꝵ aestus in solent̃ inquictat:
Aurẽ quippe cordis terrenarũ cogitaci¬
onũ turba dũ ꝑstrepit. claudit: atq:
insecretariũ mentis quanto minus
curarũ tumultuantiũ sonꝰ cõpescitur.
tanto amplius uox prȩsidentis iudicis
non audi t̾ Neq enĩꝑ fectȩ homo suf¬
ficit adutraq: diuisus : Seddũ sic inte¬
rius crudiri appetit ut tam̃ exterus
inplicetur : unde exterius audi tum
aperit inde interius obsordescit: mos¬
ses ad mixtus aegyptiis quasi uigilabat:
&id circo uotẽ dñi inaegy ptopositꝰ non audie¬
bat: Sed extineto a egyptio post quã in
de sertũ fugit illicdũ quadraginta umis
deguit quasi ab inquictis terrenoꝵ desi¬
derioꝵ tumultib: obdor miuit : atq id¬
circo diuinã uocẽ ꝑcipere meruit : quia
ꝑsuꝑnã grãm quanto magis ab apetendis

Expanded text:
cius penetrat, cum ad se admittere curacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit, ut tamen exterius implicetur, unde exterius auditum aperit, inde interius obsurdescit. Moyses admistus Aegyptiis quasi vigilabat, et idcirco vocem Domini in Aegypto positus non audiebat . Sed exstincto Aegyptio, postquam in desertum fugit, illic dum quadraginta annis deguit, quasi ab inquietis terrenorum desideriorum tumultibus obdormivit; atque idcirco divinam vocem percipere meruit, quiper supernam gratiam quanto magis ab appetendis
Abbreviated transcription (Latin):
sibilinatiui tate in tueri aliquid conamur
tur animꝰ & quasi uid& quod uidere non
ual& : uelut in tenebris positꝰ uimlucis oculis
turȩ secre ta ammiratio non facile oc¬
cupatis ꝑ terrena desideria mentibus
innotescit : aptȩ dĩ locutio qualit̃ ad nos
one nocturna : quando irruit sopor super¬
: homines & dormiunt in lectulo: quid est
quod ꝑ somniã nobis locutio diuinitatis in no¬
tescit nisi quod dĩ secreta non cognoscimus.
siincerrenis defideriis uigilemus: In sõnio¬
enĩ exteriores sensus dormiunt & interi¬
ora cernunt᷑ : Si ergo interna contẽpla¬
riuolumꝰ ab ext̃na inplicatione der mi¬
amus : Uoxui delic& di. quas ꝑsomniũ
audie᷑ : quando tranquilla mente
abhuiꝰ scliactione qui escit᷑. &impso
mentis silentio diuina preceptapen¬
sane᷑ : Cũ enĩ ab ext̃nis actionib mens
sopitur : tunc plenius mandatoꝵ dĩpon¬
dus agnoscit᷑: Tunc uerba dĩ mens uiua¬

Expanded text:
sibili nativitate intueri aliquid conamur.sibili nativitate intueri aliquid conamur.tur animus, et quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucis oculis turae secreta admiratio non facile occupatis per terrena desideria mentibus innotescit, apte Dei locutio qualiter ad nos one nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Quid est quod per somnium nobis locutio Divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilamus. In somnio exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens viva
Abbreviated transcription (Latin):
audacter quod lib& lic&. unde meo
dicipprie nullũ lic& : Verbũ nãq pat̃
sine tẽ pore genuit & quisdigne fari
queat. illã in ef fabilẽ natiuitatẽ qđ
deaet̃nonatꝰ ẽ coaeternus quod
existens ante scła. genuit aequalẽ.
quod gignenti natus posterior non ẽ:
quae uidelic& nos miraripossumꝰ : sed
intueri minime ualemꝰ . Illius autẽ
natiui tatisuim iã mirari posse : ali¬
quatenꝰ uidere est Sed quo modo ude¬
mus quod nequaquã cõprehendimus.
Est autẽ quod de usu carnis. trahere ad
sensũ sp̃s debemꝰ: Nã siquis in tenebris
clausi soculis iaceat. atq ante eũ subitũ
lucer nelum̃ erũpat: clausi ciꝰoculi.
ipso aduentuluminis feriunt᷑ ut pates¬
cant : Cur ergo turbatisunt si clausi
nihiluidenint Nec tamen ꝑ festũ aliquid
fuit: quod uidere clausi potuer: Nã siꝑfelte
tatũ uidis sent cur aꝑtꝗ qua ererent quo diie¬
derent : Sic itaq sic sumiis : cũ dein cõprehen¬

Expanded text:
audacter quodlibet licet, unde in eo audacter quodlibet licet, unde in eo dici proprie nullum licet. Verbum namque Pater sine tempore genuit. Et quis digne fari queat illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus; illius vero nativitatis vim jam mirari posse aliquatenus videre est, sed quomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de carnis usu trahere ad sensum spiritus debemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat, et ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur ut patescant. Cur ergo turbati sunt si nihil clausi viderunt, nec tamen perfectum aliquid fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehen