comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñis ȩccłam suibaptismatis sacram̃tis & nunc laboran¬
te tẽporalit̃ munit. & finitis laborib ad reqͥem at̾naliter
ꝑducit. lt tricenalis baptitati saluatoris actas: ȩtiã nr̃i bap¬
tismatis intimare potest mysteriũ. ꝓpt̃ fidẽ scilicet sc̃ȩ
trinitatis &oꝑationẽ decalogi reuelata fidĩ gr̃a qđ qͦ
sublimiꝰ intellegit᷑ . eo & doctrina publicat᷑. Duodenus qͥppe
que partes ut diximus tricenarii pariunt. apłoꝵ numerus
p̃dicatorũ uidelicet omiũ chorus terquat᷑nos siue quat̾nos t̃nos
continere dinoscitur. quia fidẽ scȩ trinitatis & quatuor sci ȩuuan¬
gelii libros ab orthodoxis doctorib: ante finẽ mundi oportet
ꝑ quatuor partes orientis scilicet. occidentis: aquilonis. &
austri. qͣdrato orbis t̾mino p̃dicari. Quasi enim quoddã sacro¬
sc̃m trienni tẽpus baptizandos hab̾e docuit qͥait. Ite docete

Expanded text:
quia Dominus Ecclesiam sui baptismatis sacramentis et nunc laboranquia Dominus Ecclesiam sui baptismatis sacramentis et nunc laborantem temporaliter munit, et finitis laboribus ad requiem aeternaliter perducit. Et tricennalis baptizati Salvatoris aetas etiam nostri baptimatis intimare potest mysterium: propter fidem scilicet sanctae Trinitatis, et operationem Decalogi revelata fidei gratia: quod quo sublimius intelligitur eo et doctrina publicatur. Duodenus quippe, quem partes, ut diximus, tricenarii pariunt, apostolorum numerus, praedicatorum videlicet omnium chorus, ter quaternos, sive quater ternos continere dignoscitur: quia fidem sanctae Trinitatis, et quatuor sancti Evangelii libros, ab orthodoxis doctoribus ante finem mundi oportet per quatuor partes, Orientis scilicet, Occidentis, Aquilonis et Austri, quadrato orbis termino praedicari. Quasi enim quoddam sacrosanctum triennii tempus baptizandos habere docuit, qui ait, Ite, docete
Abbreviated transcription (Latin):
ac tc̃ demũ uenit adbaptisma: qͣsi cumulũ illud cunctis obser¬
baptismo: tociꝰ sit aeccłȩ sordes expiaturus. eorundẽ quoque
numerorũ mystica cognatio declarat. quia uidelicet.xXx.
aequalib suis partib computata: pariunt ampliꝰ duodecimũ
que. pr̃iarcharũ & apłorũ numerus. & fiunt quad raginta .uͦ.
Habent enĩ partestricesimã unum: quintã decimã duo. duo
Quȩ simul iuncta: quadraginta duo consũmant. Ubi mystice ut
diximꝰ innuit᷑ totã aeccłȩ ꝑfectionẽ in xp̃ifide & gr̃a consistere:
quȩ aprĩarchis pͥmo agnita: apłorum .ẽ latius uoce diffamata.
nec. ẽẽ. nom̃ aliud sub cȩlo inquo oporteat nos saluos fieri. qͦ modo
in quad raginta duob nulla . ẽ. particula. quȩ ñ aequalibus
tricenariũ numeri contineatur in partib. Tricenarius gͦ
numerus suis partib quad ragesimũ cõplet & secundum.

Expanded text:
ac tunc demum venit ad baptisma, quasi cumulum illud cunctis obserac tunc demum venit ad baptisma, quasi cumulum illud cunctis obserbaptismo totius sit Ecclesiae sordes expiaturus, eorumdem quoque numerorum mystica cognatio declarat: quia videlicet triginta aequalibus suis partibus computata pariunt amplius duodecimum, qui est patriarcharum et apostolorum numerus, et fiunt quadraginta duo. Habent enim partes, tricesimam, unum, quintamdecimam duo, duoduindecim, quae simul juncta quadraginta duo consummant: ubi mystice, ut diximus, innuitur totam Ecclesiae perfectionem in Christi fide et gratia consistere, quae a patriarchis primo agnita, apostolorum est latius voce diffamata: nec esse nomen aliud sub coelo in quo oporteat nos salvos fieri, quomodo in quadraginta duobus nulla est particula, quae non aequalibus tricenarii numeri contineatur in partibus. Tricenarius ergo numerus suis partibus quadragesimum complet et secundum,
Abbreviated transcription (Latin):
diei luce mundo refulsit. in quoisdẽ dñs & saluator nr̃ ꝓredẽp¬
tione generis humani in carne natus apparuit. Sed & idem¬
denarius intrigonum ductus tricesimum implet numerũ
quo annobaptizatus cuncta scĩficauit suobaptismate fluen¬
ta nob̃ aquarũ. & huiꝰ scĩficationis gr̃ã tricesimo aetatis an¬
no iħe uenit adbaptisma. quia scilicet pͦbaptisma istud
legẽ erat ueterẽ soluturus. ꝓpt̾ea usq ad hanc aetatem
quȩ om̃a potest caꝑe peccata in legis obseruatione ꝑmansit.
ne quis diceret idõ eũ soluisse legem: quia eã non ualeret implere.
Neq enimomĩs ꝓrsus aetas cunctis uitiis oportuna. ẽ. Nã primos
adhuc annos imprudentia & imbecillitas animi simul obsideN.
Adolescentiȩ uͦ tempꝰ feruentior inpugnat libido. Reliquã uͦ
aetatẽ: habendi maxime cupido sollicitat. ꝓptea gͥ omẽm hanc¬
xp̃c expectauit aetatẽ: ꝑ qđ om̃e tẽpꝰ iusticiã legis impleuit:

Expanded text:
diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed edenarius numerus in trigonum ductus tricesimum implet numerum, quo anno Christus baptizatus cuncta sanctificavit suo baptismate fluenta nobis 758 aquarum, et hujus sanctificationis gratia tricesimo aetatis anno Jesus venit in baptisma: quia scilicet post baptisma istud legem erat veterem soluturus. Propterea usque ad hanc aetatem, quae omnia potest capere peccata, in legis observatione permansit: ne quis diceret ideo eum solvisse legem, quia eam non valeret implere. Neque enim omnis prorsus aetas cunctis vitiis opportuna est. Nam primos adhuc annos imprudentia et imbecillitas animi simul obsident: adolescentiae vero tempus ferventior impugnat libido: reliquam vero aetatem habendi maxime cupido sollicitat. Proptereaavit aetatem, per quod omne tempus justitiam legis implevit,
Abbreviated transcription (Latin):
hensa: etiã indm̃ patrẽ qđ caput eiꝰ est ad quiescat. In his enĩ om̃ib
xep̃c dũ illuditur adoratur. Procedentes aut̃. homini cuidã crre¬
nensi lignũ passionis imponunt. Indignus enĩ iudaeus erat
xcp̃i crucẽ ferre : quia fidei gentiũ erat reliquũ et crucẽ accipere et
cõpati. Locus deinde talis est̾ crucis: ut positus inmedio cerrae
et tanquã inuerticẽ huius uniuersitatis insistens: ad capessendã
dĩ cognitionẽ uniuersis gentib eet ȩqualis. Oblatũ quoq
uinũ felli admyxtũ: bibere recusauit. Nonenĩ aet̃nȩ glae
incorruptioni peccatorũ amaritudo miscetur. Uestis uero eius
sorte potius diuisa quã scissa: mansurã incorruptionẽ corporis
ditur. Qui duo latrones leuae ac dexterȩ affiguntur: om̃em hu¬

Expanded text:
hensa, etiam in Deum patrem, quod caput ejus est, acquiescat. In his autem omnibus hensa, etiam in Deum patrem, quod caput ejus est, acquiescat. In his autem omnibus Christus dum illuditur adoratur . 4. Procedentes autem, homini quidam Cyrenensi lignum passionis imponunt. Indignus enim Judaeus erat Christi crucem ferre: quia fidei gentium erat relictum, et crucem accipere et compati. Locus deinde crucis talis est, ut positus in medio terrae, et tamquam in vertice hujus universitatis insistens, ad capessendam Dei cognitionem universis gentibus esset aequalis. Oblatum quoque vinum felli admixtum bibere recusavit: non enim aeternae gloriae incorruptioni peccatorum amaritudo miscetur. Vestis 808 vero ejus sorte potius divisa quam scissa, mansuram incorruptionem corporis ditur: cui duo latrones, laevae ac dexterae affiguntur,  et
Abbreviated transcription (Latin):
zabuli filiũ : potiusq adhortantib principib suis eligunt
imponitur clamis coccinea: & uestis purpurea. et corona spinea:
& harundo dexterȩ. & genu posito adoratur: illuditur.
Susceptis uidelicet om̃ib: corporis nr̃i infirmitatib. om̃ium
deinde martyrũ quib: regnũ secũ erat debitũ. sanguine incõcci colo¬
re ꝑfunditur. p̃tiosoq ꝓpħarũ ac patriarcarũ inpurpura honore
uestitur. spinis quoq idest compungentium quondã peccatis gen¬
tiũ coronatur: ut exreb ꝑnitiosis atq inutilib quae capiti eiꝰ
idest circundata molliuntur. gła quaereretur peccatorũ. Est aut̃.
aculeus inspims: eocquib dep̃o uictoriae corona contexcitur. Inca¬
lamo uero earundẽ gentium infirmitas atq in anitas manu cõ¬
prehensa firmatur: quin etiã capiti eius illiditur. Capiti ut
opinor deictu calami non grandis iniuria est: sed tipica in eo

Expanded text:
diaboli filium: potiudiaboli filium: potiuimponitur chlamys coccinea, et vestis purpurea, et corona spinea, et arundo dexterae, et genu posito adoratus illuditur. Susceptis videlicet omnibus corporis nostri infirmitatibus, omnium deinde martyrum, quibus regnum secum erat debitum, sanguine in cocci colore perfunditur: pretiosoque prophetarum ac patriarcharum, in purpura, honore vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur: ut ex rebus perniciosis atque inutilibus, quae capiti ejus, id est, Deo circumdata moliuntur, gloria quaereretur peccatorum. Est enim aculeus in spinis, ex quibus Christo victoriae corona contexitur. In calamo vero earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. Quin etiam capiti ejus illiditur. Capiti, ut opinor, de ictu calami non grandis injuria est: sed typica in eo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicauerat. respondetur tanquã de p̃teritis sacerdoti: quia semꝑ
uenturũ xp̃m eoclege ipse dixcisset. Huic uero legis ignaro inter¬
roganti anipse ẽẽt reo iudȩorũ. dicitur tudicis: quia ꝑfidem
p̃sentis confessionis salus gentiũ est. et qđ hoc de se ille qui antea
ignorabat loquatur. qđ hii negent qui antea loquebantur.
misit ad illũ uxorsua dicens. Nichil tibi: & iusto isti. Species
in ea gentiũ plebis est: quae iã fidelis eũ cũ quo conuersab atur
incredulũ popłm ad xp̃i fidẽ aduocat. Quae quia ipsa multũ
pilato. ut scđmꝰ diei solennis priuilegiũ quo unũ eacreis poscentib
dimitti oportebat. iħim absolueret: barabban potius hortantib
sacerdotib: popłs elegit. Interpretatio aut̃ nominis barabba: ẽ.
patris filius. Iamitaq archanũ futurȩ infidelitatis ostenditur:
xp̃o patris filiũ p̃ferendo. anchrystũ scilicet hominẽ peccati &

Expanded text:
praedicaverat, respondetur tamquam de praeteritis sacerdoti, quia semper praedicaverat, respondetur tamquam de praeteritis sacerdoti, quia semper venturum Christum ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis: quia per fidem praesentis confessionis salus gentium est, et quod hoc de se ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negent qui antea loquebantur. misit ad illum uxor sua, dicens: Nihil tibi sit et justo isti . Species in ea gentium plebis est: quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem 807 advocat. Quae quia ipsa multum Pilato, ut, secundum solemnis diei privilegium, quo unum ex reis, poscentibus dimitti oportebat, Jesum absolveret : Barabban potius hortantibus sacerdotibus populus elegit . Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et
Abbreviated transcription (Latin):
deputatur. Magnũ hoc ꝓpħetiãe sacram̃tũ: & infactis iniquitatis
miraculi plena meditatio. Figuli opus: de luto uasa formare: cuius
inmanu sit excluco eodem uas aut id ipsũ auc pulchrius reformare.
peregrinorũ atq inopũ deputatur. Nichil hinc ꝑtinet adisrahel:
& tõtus hic scłi emptusus alienis est his uidelicet qui in p̃tio xp̃i
sanguinis sepelientur. quo uniuersa sunt empta. Om̃ia eni apa¬
quia dĩ om̃ia sunt cuiꝰ inmanu sit. nos ut uelit tanquã figulus re¬
formare. In hoc igitur agro xp̃o cõmortui et cansepulti: huius
peregrinationis nrae actẽrnã requiem sortiemur. Incuiꝰ rei fidem
ieremiac ꝓphetia subditur: ut infacti istius opere tanto ante
anipse esset rex iudcorũ: respondit. Ilidicis. Sed quã diuersus
sermo est: qui fuerat ad sacerdotẽ. Illi enĩ quaerenti an ipse eẽt
xxp̃c: diocerat. Tudixisti. Hoc ideo quia lex om̃is uenturũ ap̃m

Expanded text:
deputatur. Magnum in hoc prophetiae sacramentum et in factis iniquitatis deputatur. Magnum in hoc prophetiae sacramentum et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus est de luto vasa formare: cujus in manu sit, ex luto eodem vas aut idipsum aut pulchrius reformare. peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus alienis est: his videlicet, qui in pretio Christi sanguinis sepelientur, quo universa sunt empta. Omnia enim a Paquia Dei omnia sunt, cujus in manu sit, nos ut velit tamquam figulus reformare. In hoc igitur agro Christo commortui et consepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiemur. In cujus rei fidem Jeremiae prophetia subditur, ut in facti istius opere tanto ante an ipse esset rex Judaeorum, respondit: Tu dicis. Sed quam diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem? Illi enim quaerenti, an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti . Hoc ideo, quia lex omnis venturum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit sacerdotib: ut licet ipse uenditisanguinis iusti auctor eẽt. tam̃
ementiũ infidelitatẽ ipsa ꝑfessio uendentis argueret. Qui responder̃.
Quid adnos: tuuideris. Professio audax: atq: caeca est. Emisse se iu¬
sti sanguinẽ audiunt. et extra iuditii reatũ futuros esse se credunt.
cũ tamen dicendo tuuideris. facinus ipsũ inuendente constituant.
contra aut̃ uendentis cestimonio scelus ementiũ confirmetur. Seceders
itaq suspendit se. dampnato ap̃o. Ita mortis uidae tempus: cõparatũ.
ut subpassione dñi cõmotis infernis suꝑnisq om̃ib etreuulsis. & in obli¬
uionẽ officu sui uniuersorũ elementorũ ꝓcuratione stupefacta. nec
inter mortuos uisitaretur. nec inter uiuos post resurrectionẽ ha¬
sanguinis cet neq in corbanan. id est in oblationũ peccunia ad misce¬
riliceret: consilio inito emitur ager figuli. & insepulturã peregrinoꝵ

Expanded text:
reddidit sacerdotibus: ut licet ipse venditi sanguinis justi auctor esset, tamen reddidit sacerdotibus: ut licet ipse venditi sanguinis justi auctor esset, tamen ementium infidelitatem ipsa professio vendentis argueret. Qui responderunt, quid ad nos? Tu videris . Professio audax atque caeca est. Emisse se justi sanguinem audiunt, et extra judicii reatum futuros esse se credunt: cum tamen dicendo: Tu videris, facinus ipsum in vendente constituant, contra autem vendentis testimonio scelus ementium confirmetur. Secedens itaque suspendit se damnato Christo . Ita mortis Judae tempus est comparatum ut sub passione Domini commotis infernis supernisque omnibus et revulsis, et in oblivionem officii sui universorum elementorum procuratione stupefacta, nec inter mortuos visitaretur, nec inter vivos post resurrectionem hasanguinis esset, neque in corbanan, id est, in oblationum pecunia admisceri liceret, consilio inito emitur ager figuli, et in sepulturam peregrinorum
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩterũ si scđm sententiã eius. om̃is gladio utens gladio ꝑimeretur:
recit ad necẽ corũ gladius excerebat̾ur. qui eodẽ utebantur ad facinus.
ipsius inqua głabatur legis ignarus: etiã sacramento an ipse xep̃e ẽẽt
maiestate audita uestẽ sibi discidit: ipsũ uidlicet quo contegebat᷑
uelam̃tum legis abrumpens. In palmis uero atq sputis: ad consũ¬
mandã homisis humilitatẽ. uniuersa in eũ contumeliarũ genera
non se incelligere quid diceret:sequenti nonse ei adhesisse. tertio
uero: se hominẽ non nosse. Et uere ꝓpe iã sine piaculo hominem
negabat: quẽ dĩ filiu primus agnouerat. Tamen quia exinfirmi¬
tate carnis uel ambiguus exctitisset. amarissime fleuit: recolens
trepidationis istius culpã se nec admonitũ pocuisse uitare. Tra
poterat exlege: ipse sine dolo atq peccato.: Tunc uidens iudas qui eũ tra-

Expanded text:
Caeterum si secundum sententiam ejus omnis gladio utens, gladio perimeretur; Caeterum si secundum sententiam ejus omnis gladio utens, gladio perimeretur; recte ad necem eorum gladius exserebatur, qui eodem utebantur ad facinus. ipsius, in qua gloriabatur, legis ignarus, etiam sacramento an ipse Christus esset majestate audita vestem sibi discidit, ipsum videlicet quo contegebatur velamentum legis abrumpens. In palmis vero atque sputis, ad consummandam hominis humilitatem, universa in eum contumeliarum genera non se intelligere quid diceret: sequenti, non se ei adhaesisse: tertio vero, se hominem non nosse. Et vere prope jam sine piaculo hominem negabat, quem Dei filium primus agnoverat: tamen quia ex infirmitate carnis vel ambiguus extitisset, amarissime flevit, recolens trepidationis istius culpam se nec admonitum potuisse vitare . 5. poterat ex lege, ipse sine dolo atque peccato. Tunc videns Judas, qui eum trad
Abbreviated transcription (Latin):
rerẽ. Deniq: pilato ait. Nonhaberes inme potestatẽ: nisitibi
data esset. Dat igitur insepotestatẽ dicendo fac qđ facis: scilicet
quia uoluntatis crimen ꝓfacti pensatur inuidia: re ꝑ ageret
uerte gladiũ tuũ in locũ suũ. Om̃s enĩ qui gladio utuncur: gladio
peribunt. Ergo hic ipse iã udicatus est: quia gladio utens gladio
peribit. Sed ñon om̃ib gladio utentib mors solet ẽẽ ꝑgladium.
Namplures aut febrĩs aut alius accidens casus absumit: qui gla¬
dio aut iuditi offitio. aut resistendi latronib necessitate sint̃ usi.
Igitur ab apło seruo principis sacerdotũ auricula desecatur: po-¬
pło uidelicet sacerdotio seruienti. ꝑ xp̃i discipłm in oboediens auditu
exciditur : & ad capacitatẽ ueritatis hoc qđ erat inaudiens amputat᷑.
Turba aut̃ om̃is aduersus dñm : gladus armata ꝑcesserat. Recondi
gladiũ p̃cepit: quia cos non humano sedoris sui gladio eẽt ꝑempturus.

Expanded text:
rere . Denique Pilato ait: Non haberes in me potestatem, nisi data rere . Denique Pilato ait: Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset . Dat igitur in se potestatem dicendo: Fac quod facis : scilicet quia voluntatis crimen pro facti pensatur invidia, re perageret verte gladium tuum in locum suum. Omnes enim, qui gladio utuntur, gladio peribunt . Ergo hic ipse jam judicatus est, quia gladio utens gladio interibit? Sed non omnibus gladio utentibus mors solet esse per gladium. Nam plures aut febris aut alius accedens casus absumit, qui gladio aut judicii officio aut resistendi latronibus necessitate sint usi. Igitur ab apostolo servo principis sacerdotum auricula desecatur: populo videlicet sacerdotio servienti, per Christi discipulum inobediens auditus exciditur, et ad capacitatem veritatis hoc quod erat inaudiens amputatur. 805 Turba autem omnis adversus Dominum gladiis armata processerat. Recondi gladium praecepit: quia eos non humano, sed oris sui gladio esset perempturus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos reuertens dormientesq repperiens. primũ reuersus obiurgac
scdo silet: tertio quiescere iubet: ratio ista: qđ pͥmũ post resurrecti¬
onẽ dispsos eos & diffidentes ac trepidos dep̃hendit. scđo misso spũ
paradrto. grauatis ad contuendã euangłii libertatẽ oculis uisi¬
tauit: nã aliquandiu legis amore detenti. quodã fidei sonno
occupatis: tercio uͦ idest claritatis suae reditu. securitati eos
quietiq restituet.
osculo udac: haec fuit ratio: ut docerem᷑ inimicos om̃s eosq qͦs
sciremus deseuituros innos ẽe diligere. Osculũ enĩ eiꝰ: dñs noN
respuit. Quod aut̃ ait udae fac quod facis: traditionis suac po¬
testatẽ sub uerbi huiꝰ conditione p̃mittit. Na qui iuris sui ha¬
bebat aduersũ traditores ad uocare duodecim legiones angłorũ.
longe facilius unius hominis et consiliis et artib potuisset occur¬

Expanded text:
ad eos revertens, dormientesque 804 reperiens, primum reversus objurgat, ad eos revertens, dormientesque 804 reperiens, primum reversus objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubet: ratio ista est, quod primum post resurrectionem dispersos eos et diffidentes ac trepidos reprehendet: secundo misso Spiritu paracleto, gravatis ad contuendam Evangelii libertatem oculis, visitabit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno occupati sunt. Tertio vero, id est claritatis suae reditu, securitati eos quietique restituet. osculo Judae haec fuit ratio: ut doceremur inimicos omnes, eosque quos sciremus desaevituros in nos esse, diligere. Osculum enim ejus Dominus non respuit. Quod autem ait Judae, fac quod facis traditionis suae potestatem sub verbi hujus conditione permittit. Nam qui juris sui habebat adversum traditores advocare duodecim millia legionum angelorum, longe facilius unius hominis et consiliis et artibus potuisset occur
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo peccata nr̃a portat et p̃nobis dolet: quia fidei in nobis calore
feruente. cũ aduersus diabolũ passoͥnis bello sit decertandũ. om̃s
imbecillitatũ nr̃arũ dolores cũ corpore eiꝰ et passione moriuntur.
Et ideo transire ab eo calie non potest nusi illũ bibat: quia pati
nisi ex eius passione non possumus. Uerũ iterũ reuersus: repperit¬
dormientes. Ostendit absentiae suae plures quodã fidei sonno
detinendos. Sed rursũ orauit idem repetens: reuersusq qui uigi¬
lare iusserat. qui consopitos obiurgauerat: ait. Dormite iam: et
requiescite. Post orationẽ frequentẽ. post discursus recursusq
multiplices metũ demit: securitatẽ reddit. in requiem adhortaturꝰ:
uoluntatẽ patris iã de nobis securus expectat dicens. fiat uoluntas
tua: quia transiturũ in nos calicẽ bibens. infirmitatẽ corporis nr̃i
& timoris sollicitudinẽ. & ipsũ dolorẽ mortis absorberet. uod aut̃

Expanded text:
Ideo peccata nostra portat, et pro nobis dolet: quia fidei in nobis calore Ideo peccata nostra portat, et pro nobis dolet: quia fidei in nobis calore fervente, cum adversum diabolum passionis bello sit decertandum, omnes imbecillitatum nostrarum dolores cum corpore ejus et passione moriuntur. Et ideo transire ab eo calix non potest, nisi illum bibat: quia pati nisi ex ejus passione non possumus. 11. Discipulorum somnus edormientes; ostendit absentiae suae tempore plures quodam fidei somno detinendos. Sed rursum oravit, idem repetens: reversusque, qui vigilare jusserat, qui consopitos objurgaverat, ait, Dormite jam et requiescite . Post orationem frequentem, post discursus recursusque multiplices, metum demit, securitatem reddit, in requiem adhortatur, voluntatem Patris jam de nobis securus exspectat, dicens, Fiat voluntas tua: quia transiturum in nos calicem bibens, infirmitatem corporis nostri, et timoris sollicitudinem, et ipsum dolorem mortis absorberet. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat᷑ głatus. Sũꝑioris aut̃ metus sui indicat causas dicens: ora¬
te ne intretis int̾emptationẽ. Hoc erat igitur qđ uolebat: et ideo
inoratione tradiderat. non inducas nõs intemptationẽ: quid
innos infirmitati carnis liceret. Cur aut̃ ne intẽptationem
uenirent orare eos admonuisset ostendit: dicens. sp̃s quidem
promptus: caro aut̃ infirma. Nonutiq dese. Adeos enĩ hic ser¬
mo conuersus est. Aut qͦmͦ nunc dese sp̃s promptus. si superius. tri¬
stis est anima mea usq ad mortẽ: Sed uigilari p̾cipit et orari ne in
tẽptationẽ incidant: ne infirmitati corporis succumbant. Et
iccirco si possibile est ut ase transcat calixx hora: quia bibendi eius
sinon potest transire calix iste nisi illũ bibã: fiat uoluntas tua.
Passuris discipłis ꝑfidei iustificationẽ om̃em inse corporis nr̃i in¬
firmitatẽ assumpsit: cruciq secũ uniuersa quib: infirmam affiocit

Expanded text:
fuerat gloriatus. Superioris autem metus sui indicat causas, dicens, Orafuerat gloriatus. Superioris autem metus sui indicat causas, dicens, Orate ne intretis in tentationem . Hoc erat igitur quod volebat; et ideo in oratione tradiderat, Non inducas nos in tentationem, ne quid in nos infirmitati carnis liceret . Cur autem ne in tentationem venirent orare eos admonuisset, ostendit dicens, Spiritus quidem promptus, caro autem infirma, non utique de se: ad eos enim hic sermo conversus est. Aut quomodo nunc de se spiritus promptus, si superius tristis est anima usque ad mortem? Sed vigilari praecipit et orari, ne in tentationem incidant, ne infirmitati corporis succumbant: et idcirco si possibile est ut a se transeat calix orat, quia bibendi ejus non potest transire calix iste nisi illum bibam? fiat voluntas tua . Passuris discipulis per fidei justificationem, omnem in se corporis nostri infirmitatem assumpsit: crucique secum universa ea quibus infirmabamur affixit.
Abbreviated transcription (Latin):
possibile se non pati. ꝓhis rogat qui passuri post se erant dicens
transeat calix ame. id est qͦm ame bibitur. ita abhis bibatur:
sine spei diffidentia. sine sensu doloris: sine metu mortis.
Ideo aut̃ si possibile est: quia carni et sangium horũ cerror est. et
difficile est corũ acerbitace corpora humana non uinci. Quod aut̃
ait nonsicut ego uolo sed sicut tuuis: uellet qͥdem eos non pati. ne
forte inpassione diffidant: sed cohereditatis suae głam sine passionis
difficultate mereantur. Non ergo ut non paciantur rogat dicens.
ñut ego uolo. sedut ait qđ pater uult bibendi calicis in eos ex se tran¬
seat firmitudo: quia ex uoluntate eiꝰ non tam ꝑ xcp̃m iunci diabolũ.
quã etiã ꝑeius discipłos oporcebat. Postq addiscipłos redit. et dor¬
mientes dep̃hendit: et petrũ coarguit cur secũ una saltim hora
non uigilet. Petrũ ideo extribus: quia p̃ceteris ñ se scandalizaturũ

Expanded text:
possibile se non pati pro his rogat qui passuri post se erant, dicens, possibile se non pati pro his rogat qui passuri post se erant, dicens, Transeat calix a me, id est, quomodo a me bibitur, ita ab his bibatur, sine spei diffideIdeo autem si possibile est, quia carni et sanguini gravis terror est et difficile est eorum acerbitate corpora humana non vinci. Quod autem ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu, vellet quidem eos non pati, ne forte in passione diffidant, sed cohaereditatis suae gloriam sine passionis difficultate mereantNon ut ego volo: sed ut, ait, quod Pater vult, bibendi calicis in eos ex se transeat firmitudo: quia ex voluntate ejus non tam per Christum vinci diabolum, quam etiam per ejus discipulos oportebat. 9. Metus Christimientes deprehendit: et Petrum coarguit cur secum una saltem hora non vigilet . Petrum ideo ex tribus, quia prae caeteris non se scandalizaturum
Abbreviated transcription (Latin):
uante zabulo fidẽ eorũ consopiendã & parẽ secũ uigilantiã imperat.
est. transeat ame calixc iste. Sed tamen nonsicut ego uolo: sedsi¬
cut tuuis. Transire a se calicẽ rogat. Nunquid ait transeat᷑ me
caliae iste: Haec enĩ futura erat ꝓse timentis oratio. Sed aliud :
ut se transeat dep̃cari. In eo enĩ qđ se transit: ipse ille amolestia tran¬
seuntis eccipitur. Qui aut̃ ut ase transeat rogat: nonut ipse pre¬
tereatur orat. sed ut in alterũ id qd̾ a se transĩt eoccedat. Nunqͥd
mundi sacram̃tũ hoc ineo erat nr̃ae salutis ostensũ. Nunquid pati
ipse nolebat: At quinsuꝑius fundendũ inremissionẽ peccatorũ
corporis sui sanguinẽ consecrauerat. Quomergo. pater si pos¬
sibile est. et quõmodo ñsicut ego uolo. sedsicut tuuis: Iotus
igitur suꝑhis qui passuri erant metus ẽ: atq ideo quia non est

Expanded text:
vante diabolo fidem eorum consopiendam: et parem secum vigilantiam imperat, vante diabolo fidem eorum consopiendam: et parem secum vigilantiam imperat, est, transeat a me calix iste: sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Transire a se calicem rogat. Numquid ait, Transeat me calix iste? haec enim futura erat pro se timentis oratio. Sed aliud est, ut se transeat, aliud ut a se transeat deprecari. In eo enim quod se transit, ipse ille a molestia transeuntis excipitur: qui autem ut a se transeat rogat, non ut ipse praetereatur orat, sed ut in alterum id quod a se transit excedat. Numquid mundi sacramentum hoc in eo erat nostrae salutis ostensum. Numquid pati ipse nolebat? Atquin superius fundendum in remissionem peccatorum corporis sui sanguinem consecraverat . Quomodo ergo ait, Pater, si possibile est? et quomodo, Non sicut ego volo, sed sicut tu vis? Totus igitur super his qui passuri erant metus est: atque ideo, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid ait tristis est anima mea ꝓpter mortẽ: Certe non ita.
Namsidemorte erat metus: adeã utiq referri ꝑquã erat debuit.
Sed aliudẽ. usq adid. aliud obid metuere. & causa ñ facit
quicquid infine est: quia usq in id qͦd ab altero cȩptũ sit differatur.
Superiigitur dixerat. Scanddalũ paciemini inme: inista nocte. Sci
ebat eocterrendos. fugandos: negaturos. Sed quia sp̃s blasphennia
nec hic nec in acternũ remitatur. metuit ne se dm̃ abnegent: quȩ̃ cȩsũ¬
& consputũ. & crucifiocũ ee̾nt contẽplaturi. Quae ratiõ seruata in¬
petro est. Qui cũ negaturus eẽt. ita negauit. non noui hominem:
quia dictũ aliqͥd infiliũ hominis remittetur. Tristis: ergo: usq ad
resurrectionis uirtute fides e̾ẽt firmanda credentiũ. Sequitur¬
illud. Sustinete: & uigilate mecũ. Et ꝓgressus ꝓcidit infaciem
suã : orans. Manere̾ secũ ꝑuigiles admonet. Sciebat enĩ ingra¬

Expanded text:
nonnonNam si de morte erat metus, ad eam utique referri per quam erat debuit. Sed aliud est usque in id, aliud ob id metuere. Et causam non facit quidquid in fine est, quia usque in id quod ab altero coeptum sit differatur. Superius igitur ebat enim exterrendos, fugandos, negaturos; sed quia spiritus blasphemiae nec hic, nec in aeternum remittitur, metuit, ne se Deum abnegarent, quem caesum, consputum et crucifixum erant contemplaturi. Quae ratio in Petro servata est, qui cum negaturus esset, ita negavit: Non novi hominem, quia dictum est, aliquid in Filium hominis remittetur. Tristis est ergo anima resurrectionis virtute fides esset firmanda credentium. Demuillud: Sustinete et vigilate mecum. Et progressus procidit in faciem suam orans . Manere secum pervigiles admonet. Sciebat enim ingra
Abbreviated transcription (Latin):
causas mestitudinis reperiamꝰ. Admonuerat suꝑius: om̃s scandalizatu-¬
ros. Petrus dese confidens responderat: etiã sicȩteri ꝑturbarentur
se ñ cõmouendũ. Quẽ dñs: etiã ter negaturũ se eẽ respondit. Sed ec
ille et cȩceri om̃s discipłi nesi inipsa qͥdẽm morte positi sint: pollicentur
sese negaturos. & ꝓcedens iussit discipłos suos consedert: dũ oraret.
Assumptisq petro et iacobo et ioħe: coepit tristis eẽ. Ergo non
ante tristis est quã assumit: et om̃is metus illis ẽẽ. cȩpit assũptis.
Atq ita ñdese orta est: sedde eis quos assũpserat mesticudo. Et
quidem recordandũ est non alios hic assũptos fuisse. quam ipsos
illos quib uenturus in regno suo filius hominis ostensus est:
tum cũ assistentib in monte morsȩ & helia toto act̾nae głae suȩ
honore circundatus est. Sedquae tũ assumdorũ eorũ: ẽadẽ et

Expanded text:
causas moestitudinis reperiamus. Admonuerat superius, omnes scandalizatucausas moestitudinis reperiamus. Admonuerat superius, omnes scandalizaturos. Petrus de se confidens responderat, etiamsi caeteri perturbarentur, se non commovendum: quem Dominus etiam ter negaturum esse respondit. Sed et ille et caeteri omnes discipuli, ne si in ipsa quidem morte positi sint, pollicentur sese negaturos. Et procedens, jussit discipulos suos consedere dum oraret. Assumptisque Petro et Jacobo et Joanne coepit tristis esse. Ergo non ante tristis est quam assumit, et omnis metus illis esse coepit assumptis: atque ita non de se orta est, sed de his quos assumpserat, moestitudo. Et quidem recordandum est, non alios hic assumptos fuisse, quam ipsos illos, quibus venturus in regno suo filius hominis ostensus est, tum cum assistentibus in monte Moyse et Elia, toto aeternae gloriae suae honore circumdatus est . Sed 802 quae tunc assumendorum eorum, eadem et
Abbreviated transcription (Latin):
platũ. neq de infinitate paternȩ substantiae extitisse. sed ex nullo
ꝑeũ qui om̃ia creauit effectũ. ut assũptus eaenichilo sit. & cȩptus exc
oꝑe. et confirmatus eoctẽpore: et ideo in eo doloris anocictas. ideo sp̃s
passio cũ corporis passione. ideo metus mortis. ut qui mortẽ timere po¬
tuit: & mori possit. Quiuero mori potuit: licet infuturũ erit. non tam̃
ꝑeũ qui se genuit: ex p̃terito sit acternus. Quodsi ꝑ fidẽ uitęq ꝓbitate
capaces euangłiorũ ẽẽ potuissent. scirent uerbũ inprincipio dm̃. et hoc
aprincipio apud dm̃. et natũ eẽ exceo qui erat: et hoc in eo e̾ẽ quinatus :
qđ isipse est penes quẽ erat antequã nasceretur. eandẽ scilicet aet̾nita¬
tẽ ẽẽ et gignentis et geniti. Moriigitur nichil indõ potuit: neq eoc se
introspiciendus om̃is hic sermo est: ut quia mestũ fuisse dñmlegimus

Expanded text:
ate esse prolatum neque de infinitate paternae substantiae exstitisse, sed ex nullo ate esse prolatum neque de infinitate paternae substantiae exstitisse, sed ex nullo per eum qui omnia creavit effectum: ut assumptus ex nihilo sit, et coeptus ex opere, et confirmatus ex tempore. Et ideo in eo doloris anxietas, ideo Spiritus passio cum corporis passione, ideo metus mortis: ut qui mortem timere potuit, et mori possit; qui vero mori potuit, licet in futurum erit , non tamen per eum qui se genuit ex praeterito sit aeternus. Qui si per fidem vitaeque probitatem capaces Evangeliorum esse potuissent, scirent Verbum in principio Deum, et hoc a principio apud Deum, et natum esse ex eo qui erat, et hoc in eo esse qui natus est, quod is ipse est penes quem erat ante quam nasceretur: eamdem scilicet aeternitatem esse et gignentis et geniti. Mori igitur nihil in Deo potuit, neque ex se introspiciendus omnis hic sermo est, ut quia moestum fuisse Dominum legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis acceperit. Quae: si ad metũ tristis ÷ si ad dolorẽ infir¬
ma. si admortẽ trepida: iã et corruptioni subdita erit: et incidet in
eã totius infirmitatis affectio. Erit ergo qd̾ non erat: de angore mesta.
de timore sollicita : de dolore ꝑterrita. Acsic aet̾nitas demutata in
metũ. si potest c̾e̾ qd̾ non erat: potuit ꝑinde hoc qđ in ea ÷ aliquando
non esse. Dĩ aut̃ sine mensura tẽporũ sẽꝑ est: & qualis: talis aeternꝰ est.
Aet̾nitas aut̃ infinito manens: ut in his quae fuer̃. ita in illis quȩ con¬¬
sequentur extenditur: sẽꝑ integra. incorrupta. ꝑfecta: p̃ter quã
tuchil qd ẽẽ possit eoctrinsecus sit relictũ. Non ipsa in aliquo : sed
intra eã cuncta. Potens ita largiri nobis ipsa qđ suũ est: ut sibi ni¬
opinentur metũ mortis in dĩ filiũ incidisse qui asser̃ ñ de et̾̃nitate

Expanded text:
fragilitatis acceperit. Quae si ad metum tristis est, si ad dolorem infirfragilitatis acceperit. Quae si ad metum tristis est, si ad dolorem infirma, si ad mortem trepida; jam et corruptioni subdita erit, et incidet in eam totius infirmitatis affectio. Erit ergo quod non erat, de angore moesta, de timore sollicita, de dolore perterrita: ac sic aeternitas demutata in metum, si potest esse quod non erat, potuit perinde hoc 801 quod in ea est aliquando non esse. Deus autem sine mensura temporum semper est: et qualis est, talis aeternus est. Aeternitas autem in infinito manens, ut in his quae fuerant, ita in illis quae consequentur extenditur: semper integra, incorrupta, perfecta, praeter quam nihil, quod esse possit, extrinsecus sit relictum. Non ipsa in aliquo, sed intra eam cuncta: potens ita largiri nobis ipsa quod suum est, ut sibi niopinentur metum mortis in Dei filium incidisse qui asserunt non de aeternit
Abbreviated transcription (Latin):
UNc uenit iħc cuillis in agrũ quidicitur gethsem ani: et dicit
discipłis suis. Sedece hic: dõnec eã illuc orarẽ. cerłqͣ. Fidẽ discipłoꝵ
& constantiã deuotȩ sibi uoluntatis acceꝑat: sedet turbandos et
diffisuros sciebat quos consedẽre in loco iubec dũꝓgrederetur orare.
Et assũpsit petrũ. iacobũ. ioħem. zebedȩi filios. Quib assũptis. tristis
ẽẽ mestusq coepit. Et ait tristẽ anumã suã: usq ad mortẽ ẽẽ. Aliqͦrũ
ea opinio est. qđcadere ꝓpter se mestitudo in dm̃ potuerit: eũq fu¬
ture passionis metus fregerit quia dicerit. Tristis÷ anima mea :¬
usq admortẽ. Et illud. Pater. sipossibile :: transeat ame calix
iste. Et rursũ. Sp̃s quidem promptus est: caro aut̃ infirma. Et
ad postremũ bis idipsũ. Pater. si non potest hic caliac transire nisi
erumpnã spũi adherere : ac si uirtutẽ illã incorruptȩ substantiae
imbecillitatis suae sorte assũptio carnis infecerit. & aet̾nitas naturam

Expanded text:
unc venit cum illis Jesus in agrum, qui dicitur Gethsemani, et dicit discipulis suis, Sedete hic donec eam illuc orare, et reliqua . Fidem discipulorum, et constantiam devotae sibi voluntatis acceperat: sed et turbandos et diffisuros sciebat. Quos considere in loco jubet, dum progrederetur orare. Et assumpsit Petrum, Jacobum et Joannem Zebedaei filios. Quibus assumptis, tristis esse moestusque coepit: et ait tristem animam suam usque ad mortem esse . 2. ea opinio est, quod cadere propter se moestitudo in Deum potuerit, eumque futurae passionis metus fregerit: quia dixerit, Tristis est anima mea usque ad mortem ; et illud, Pater, si possibile est, transeat a me calix iste ; et rursum, Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma ; et ad postremum bis idipsum, Pater, si non potest hic calix transire, nisi aerumnam Spiritui adhaerere: ac si virtutem illam incorruptae substantiae, imbecillitatis suae sorte assumptio carnis infecerit, et aeternitas naturam
Abbreviated transcription (Latin):
redditus. ut quia a sexcu isto cepta mors esset: ipsi primum resur¬
rectionis głae & uisus. & fructus. & nuntius redderetur. Omitur
uero acustodib qui om̃ia haec uiderant argento resurrectionis
silentium et mendatium furti: honore scilicet scłi & cupiditate:
quia in pecunia honor eius est. xpi gła denegatur.¬

Expanded text:
redditus: ut quia a sexu isto coepta mors esset, ipsi primum resurredditus: ut quia a sexu isto coepta mors esset, ipsi primum resurrectionis gloria et visus et fructus et nuntius redderetur. Emitur vero a custodibus, qui omnia haec viderant 811 argento resurrectionis Christi silentium, et mendacium furti honore scilicet saeculi et cupiditate, quia in pecunia honor ejus est, Christi gloria denegatur
Abbreviated transcription (Latin):
poris. & sepulchri custodia atq obsignatio: stultitiae atq iN¬
fidelitatis testimonium est quod signare sepulchrum eius uolu¬
erint. cuius precepto conspexissent de sepulchro mortuum sus-¬
citatum. Motus uero terrae tempore matutino diei dominici.¬
resurrectionis est uirtus: cum contuso mortis aculeo et illumi¬
natis illius tenebris. resurgente uirtutum caelestium drio¬
patris insigne est resurgenti filio ab inferis uirtutum cȩlestiũ
ministeria mittentis. Atq ideo prior ipse resurrectionis: indede:
ut quodam famulatu paternae uoluntatis resurrectio nunciaret᷑.
Sed confestim dñs mulierculis ꝑ angłm adortatis occurrit & con¬
salutat: ut nunciaturȩ ecpectantib discipłis resurrectionem. non
angłi potius quam cp̃i ore alloquerentur. Quod uero primum
mulierculȩ dñm uident. salutantur. genib aduoluuntur. nun-¬
ciare apłis iubentur: ordo incontrarium causae principalis est

Expanded text:
poris et sepulcri custodia atque obsignatio, stultitiae atque inporis et sepulcri custodia atque obsignatio, stultitiae atque infidelitatis testimonium est: quod signare sepulcrum ejus voluerint, cujus praecepto conspexissent de sepulcro mortuum suscitatum. 9. resurrectionis est virtus: cum contuso mortis aculeo, et illuminatis illius tenebris, resurgente Virtutum coelestium Dominpatris insigne est, resurgenti filio ab inferis Virtutum coelestium ministeria mittentis. Atque ideo prior ipse resurrectionis est index, ut quodam famulatu paternae voluntatis resurrectio nuntiaretur. Sed confestim Dominus mulierculis per angelum adhortatis occurrit, et consalutat : ut nuntiaturae exspectantibus discipulis resurrectionem, non angeli potius quam Christi ore loquerentur. Quod vero primum mulierculae Dominum vident, salutantur, genibus advolvuntur, nuntiare apostolis jubentur; ordo in contrarium causae principalis est
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco quanquã in duodecim apłorũ numero nonfuerit. discipłs
dnĩ nuncupatur. Hic munda sindone: corpus inuoluit. Et qͥdem
in hoc eodem linteo:re perimus decaelo ad petrũ uniuersorum
animantiũ genera summissa. Ex quo forte nonsuꝑflue intelli¬
gitur. sub lintei huius nomine consepeliri xp̃o aecclam: qui a
tum in eo ut inconfusione aeccłae mundorũ atq immundorũ
animalium fuerit congesta diuersitas. Dñi igitur corpus tanquã
ꝑ apłorum doctrinam infertur inuacuam & innouam requiem
lapidis excisi : scilicet inpectus duritiae gentilis quodã doctri¬
nae opere exccisum xp̃c infertur. rude scilicet ac nouum: et nul¬
lo antea ingressu timoris dĩ ꝑuium. Et quia nichil prȩter eũ
oporceat inpectora nr̃a penitrare : lapis ostio aduoluitur. &
quia nullus antea innos diuinae cognitionis auctor fuerat illa-¬
tus: nullus absq eo postea inferatur. Metus deinde furandicor¬

Expanded text:
idcirco quamquam in duodecim apostolorum numero non fuerit, discipulus idcirco quamquam in duodecim apostolorum numero non fuerit, discipulus Domini nuncupatur. Hic munda sindone corpus involvit. Et quidem in hoc eodem linteo reperimus de coelo ad Petrum universorum 810 animantium genera summissa . Ex quo forte non superflue intelligitur, sub lintei hujus nomine consepeliri Christo ecclesiam: quia tum in eo, ut in confusione ecclesiae, mundorum atque immundorum animalium fuerit congesta diversitas. Domini igitur corpus tamquam per apostolorum doctrinam infertur in vacuam et in novam requiem lapidis excisi: scilicet in pectus duritiae gentilis quodam doctrinae opere excisum Christus infertur, rude scilicet ac novum, et nullo antea ingressu timoris Dei pervium. Et quia nihil praeter eum oporteat in pectora nostra penetrare, lapis ostio advolvitur: ut quia nullus antea in nos divinae cognitionis auctor fuerat illatus, nullus absque eo postea inferatur. Metus deinde furandi cor
Abbreviated transcription (Latin):
Petrae scissae sunt. Om̃ia enĩ tum ualida et fortia penitrans
dĩ uerbũ: & potestas aet̾nae uirtutis irruperat. Et monumenta
aperta sunt. Erant enĩ mortis claustra: reserata. Et multa cor¬
pora sc̃orũ dormientiũ: surrexerunt. Illuminans enim mortis
tenebras et inferorũ obscura collustrans: inscorũ ad presens con-¬
spicatorũ resurrectionẽ. mortis ipsius spolia detrahebat: ut hoc in¬
fidelitatis facinus istaheli accumularetur. Genturio & custodes hanc
totius naturae ꝑturbationẽ contuences: dĩfiliũ confitentur. Quod¬
a ioseph rogato pilato ut corpus redderet. & sindone inuoluitur.
& inmonumento nouo inpetra exccisoᷤponitur. & saxcũ monum̃ti
ostio ad uoluitur: quãquã sit ordo gestorũ. & sepelire eũ e̾ẽt necesse
quiresurrecturus eẽt ex mortuis. tamen non sine rerũ aliquarum
momento expressa sunt singula. Ioseph apłorũ habet spetiem: &

Expanded text:
Petrae scissae sunt: omnia enim tum valida et fortia penetrans Petrae scissae sunt: omnia enim tum valida et fortia penetrans Dei verbum et potestas aeternae virtutis irruperat. Et monumenta aperta sunt: erant enim mortis claustra reserata. Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt: illuminans enim mortis tenebras, et infernorum obscura collustrans, in sanctorum ad praesens conspicatorum resurrectione mortis ipsius spolia detrahebat. Ut autem infidelitatis facinus Israeli accumularetur; centurio et custodes hanc totius naturae perturbationem contuentes, Dei filium confitentur a Joseph rogato Pilato ut corpus redderet, et sindone involvitur, et in monumento novo in petra excisa reponitur et saxum monumenti ostio advolvitur : quamquam sit ordo gestorum, et sepeliri eum esset necesse, qui resurrecturus esset ex mortuis; tamen non sine rerum aliquarum momento expressa sunt singula. Joseph apostolorum habet speciem: et
Abbreviated transcription (Latin):
quitur: quia erat homo etiã morte ꝑagendus. Quin etiã homo
qd ꝑcalamũ datũ inspongia acȩtũ cũ potasset. ꝓdamans sp̃m red¬
didit: diligenter est contuendũ. Uinũ et honor. ẽ. immortalitatis
& uirtus: qd̾ ꝑuitiũ aut incuriae aut uasis acescit. Hoc igitur cum
in adã coacuisset: ipse accepit & potauit exgentib. Incalam o enĩ
ex spongia ut potaret offertur. Idest excorporib gentiũ uitia
corruptae aet̾nitatis accepit: & inse atq immortalitatis cõmuni¬
one ea quae in nobis erant uitiata transfudit. Deniq in iohanne
postquã potauerat. & dixcit consũmatũ ÷: quia uitiũ humanae
corruptionis hausisset. & quia nichil agendũ eẽt exctrinsccus : sp̃m
cũ clamore magnae uocis emisit. dolens non om̃iũ se peccata
est diuisus inpartes. et ueli honor cũ custodia angłi protegentis
aufertur. Mouetur terra. Capaa enim huiꝰ mortur ẽe ñ poterat.

Expanded text:
quitur; quia erat homo etiam morte peragendus. Quin etiam hoc, quitur; quia erat homo etiam morte peragendus. Quin etiam hoc, quod per calamum datum in spongia acetum cum potasset, proclamans spiritum reddidit, diligenter est contuendum . Vinum et honor est immortalitatis et virtus, quod per vitium aut incuriae aut 809 vasis inacescit. Hoc igitur cum in Adam coacuisset, ipse accepit et potavit ex gentibus. In calamo enim ex spongia ut potaret offertur, id est, ex corporibus gentium vitia corruptae aeternitatis accepit; et in se atque immortalitatis communionem ea quae in nobis erant vitia transfudit. Denique in Joanne, post quam perpotaverat, dixit: Consummatum est : quia omne vitium humanae corruptionis hausisset. Et quia nihil agendum esset extrinsecus, spiritum cum clamore et voce magna emisit : dolens non omnium se peccata est divisus in partes, et veli honor cum custodia Angeli protegentis aufertur. Movetur terra: capax enim hujus mortui esse non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes. Sed quia ꝑdiuersitatẽ fideliũ atq infideliũ. fit om̃iũ
scđm dexterã sinistramq diuisio: unus ex duob addexterã situs.
fidei iustificatione saluatur. Additur etiã illud obꝓbriũ quo
se ipse isrł infidelitatis argueret: cũ dicitur. Hic est qui destruebat
templu di: &e in triduũ illud reacdificabat. Hoc igitur maximũ¬
om̃ium: & ueluti difficillimũ ponitur. Quid ergo ueniae erit cũ
post triduũ reaedificatũ dĩ tẽplũ incorporis resũrrectione cernat᷑:
Quod aut̃ latrones ambo condicionẽ ei passionis exꝓbrant: uni¬
uersis etiã fidelib scandalũ crucis futurũ ẽe̾ significat. Nox haec¬
exdie: diuisio temporũ est. Ita enĩ tertius dierũ triũ totidemq
noctiũ numerus expletur: & occultũ diuinȩ oꝑationis mysteriũ
totius creationis stupore sentitur. Glamor uͦ addm̃: corporis uox
est recedentis ase uerbi dĩ contestata discidium. Deniq cur relin

Expanded text:
tendentes. Sed quia per diversitatem fidelium atque infidelium fit omnium secundum dexteram sinistramque divisio: unus ex duobus ad dexteram situs, fidei justificatione salvatur . Additur etiam illud opprobrium, quo se ipse Israel infidelitatis argueret, cum dicitur: Hic est qui destruebat templum Dei, et in triduum illud reaedificabat, omnium, et veluti difficillimum ponitur? Quid ergo veniae erit, cum post triduum reaedificatum Dei templum in corporis resurrectione cernetur? Quod autem latrones ambo conditionem ei passionis exprobrant ; universis etiam fidelibus scandalum crucis futurum esse significat. 6. ex die, divisio temporum est. Ita enim tertius dierum trium totidemque noctium numerus expletur: et occultum divinae operationis mysterium totius creationis stupore sentitur. Clamor vero ad Deum, corporis vox est, recedentis a se Verbi Dei contestata dissidium. Denique cur relinq
Abbreviated transcription (Latin):
cainpęna inseptuplũ c̃stituta ẽ: sed peccatũ illud in homine est.
In abel enĩ fr̃e peccatũ usq ad necẽ fuerat: sed in lamech suppli¬
ciũ usq adseptuagies et septies: c̃stitutũ. Et in eo qͣntũ existima¬
mus c̃stituta in auctores dñicȩ passionis: poena. Sed dñs ꝑc̃fessi¬
onẽ credentiũ huiꝰ criminis ueniã largitur. id est ꝑbaptismi mu¬
nus obtrectatorib ac ꝑsecutorib gr̃am salutis indulget. Quan¬
tomagis oportere ostendit sine modo acnumero ueniã a nob c̃e
reddendã: nec cogitandũ qͦtiens remittamꝰ. sed ut irasci his qͥ in
nos peccant: qͦtiens irascendi necessitas excciterit desinamꝰ. Quae
utiq ueniae assiduitas docet nullũ omnino penes nos irȩ tempus
ee oportere: quarido am̃iũ omnino peccaminũ ueniã ds̃ nobis
Suo potiꝰ munere: quã nr̃o merito largiatur. Neq enimfas

Expanded text:
Cain poena in septuplum constituta est : sed peccatum illud in hominem est; Cain poena in septuplum constituta est : sed peccatum illud in hominem est; in Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat. Sed in Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; et in eo, quantum existimamus, constituta in auctores dominicae passionis est poena. Sed Dominus per confessionem credentium hujus criminis veniam largitur, id est, per baptismi munus obtrectatoribus ac persecutoribus gratiam salutis indulget: quanto magis oportere ostendit sine modo ac numero veniam a nobis esse reddendam, nec cogitandum quotiens remittamus; sed  supple, oportere ut irasci his qui in nos peccant, quotiens irascendi necessitas exstilerit, desinamus? Quae utique veniae assiduitas docet, nullum omnino penes nos irae tempus se oportere: quando omnium omnino peccaminum veniam Deus nobis suo potius munere, quam nostro merito largiatur. Neque enim fas