comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intuens eum eligius dixit. Et credis qd̃ possit hec sc̃s iste apd̃ d̾m op
tinere: At ille cum eadẽ ꝓsequeret᷑: dixit itm̃ eligius. Si gͦhec sicut
polliceris credis ⁊ ꝓmitte deo te deinceps seruiturũ. ⁊ uide ne trepide
fides tua: et absq mora sanabit te dñs iste. Illo aũ in om̃ib fidẽ dan
palmas ad celum tendens: dñm iħ̃m fide plenus. ꝓmissionis sue fi¬
deliter admonuit que dicit. Quicqͥd credentes petieritis fiet uobis:
et si habueritis fidem maiora horũ facietis. Cumq hec pleno pectore
fide ac deuotione deposceret: conuersus ad egrũ. apprehensaq eiꝰ dextera
ait. Si indubitanter credis sicut ꝓmittis: in nomine ihũ xp̃i surge
et sta suꝑ pedes tuos. hec dicens attraxit eum ad se forticer: et ilico neri¬
bus aruis u re solutis eleuatus eger stecit. Et mox consolidoti sun pes

Expanded text:
intuens eum Eligius ait: Et credis quod possit haec sanctus iste apud Dominum intuens eum Eligius ait: Et credis quod possit haec sanctus iste apud Dominum obtinere? At ille cum eadem prosequeretur, dixit iterum Eligius: Si ergo haec sicut polliceris, credis, promitte modo Deo te deinceps serviturum, et vide ne trepidet fides tua, et absque mora sanabit te domnus iste. Illo autem in omnibus fidem dantet palmas ad coelum tendens, Dominum Jesum fide plenus promissionis suae fideliter admonuit, qua dicit: Quidquid credentes petieritis, fiet vobis , et: Si habueritis fidem, majora horum facietis . Cumque haec pleno pectore, fide ac devotione deposceret, conversus ad aegrum, apprehensaque dextera ejus, ait: Si indubitanter credis sicut promittis, in nomine Jesu Christi surge, et sta super pedes tuos. Haec dicens attraxit eum ad se fortiter, et illico nexibus artuum resolutis elevatus aeger stetit, et mox consolidati sunt pedes
Abbreviated transcription (Latin):
eniq cum anniuersaria parisius scĩ dionisũ mrͣis celebraret᷑
passio ⁊ dum uigilie a clero canerent᷑ in choro: egressus eligius
templũ. deambulabat in atrio. uiditq eminꝰ uirũ cunctis menbͥs
contractũ contra sci sepulchium iacere in pauimento: a deo forte
inspiratus. egri mox asticit ad latus. Blandeq eum compellans.
cepit ab eo inquirere ⁊ tempora clandicationis. ⁊ causã sue egritu¬
dinis: sciscitans an haberet spem in xp̃o ⁊ si se crederet qͣndoq sanan¬
dum: an etiam crederet se post mortẽ resurrecturũ. et premia uł pe¬
nas ob meritoꝵ qualitatẽ recepturum. Cumq ille eiꝰ secutꝰ uerba se¬
cuncta hec credere fateret᷑. rursus eligius infit. Si gͦ hec ut astruis cre¬
dis ⁊ cur hic inaniter iaces: Roga hunc scm̃: ut intercedens apd̾ do¬
minũ reddat te ꝓtinꝰ sanũ. Et cum ille ob id se illic excubare diceret:

Expanded text:
e cum anniversaria Parisiis sancti Dionysii martyris celebraretur e cum anniversaria Parisiis sancti Dionysii martyris celebraretur passio, dum vigilia a clero caneretur in choro, egressus Eligius templo deambulabat in atrio, viditque eminus virum cunctis membris contractum contra sancti sepulcrum jacere in pavimento. A Deo forte inspiratus, aegri mox astitit lateri, blandeque eum compellans coepit ab eo inquirere et tempora claudicationis, et causam suae aegritudinis; sciscitans an haberet spem in Christo, si se crederet quandoque sanandum, an etiam crederet se post mortem resurrecturum, et praemia vel poenas ob meritorum qualitatem recepturum: cumque ille ejus secutus verba cuncta haec se credere fateretur, rursus Eligius infit: Si ergo haec, ut astruis, credis, cur hic inaniter jaces? roga magis hunc sanctum, ut intercedens apud Dominum reddat te protinus sanum. Et cum ille ob id se illic excubare diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
cuibat. pene inuisus. Et si om̃imodis occurrere potuisset: ante lucẽ
ad ꝓprium conuertebatur defessus stratum. Ctõ si eccl̃ia in loco hospie
non haberetur ⁊ completo ut dc̃m est uesꝑe om̃i officio. simulabat se
quiescere stratu: s mox ut eius cubicularii obdormissent. eiectũ se e lect¬
lo cotũ ꝓsternebat in pauimento. Ibiq om̃i noctis spacio tnͣsacto: cum
aurora diei mitium daret. itm̾ se indidebat thoro. Hec aũ agebat ob o¬
tentationẽ declinandã: illi soli cupiens palam fieri qͥ dixit. Ota patui
tuum in absconso: et pater cuus qui uidet in absconso reddet tͥ. Sic qͥp¬
pe faciebat eligius ⁊ in itinere. &e in ꝓpͥa domo: et hic ꝑpetuus mos fun¬
ei. cunctis dieb uite sue. His gͥ eum beatis actib intentũ. in tantum
diuina ꝓuexit elemencia: ut adhuc in laico habitu dño largienti
declararetur ꝑ miracula.

Expanded text:
cuibat pene invisus; et si omnimodis occurrere potuisset ante lucem, cuibat pene invisus; et si omnimodis occurrere potuisset ante lucem, ad proprium convertebatur defessus stratum; quod si ecclesia in loco hospitii non haberetur, completo, ut dictum est, vespere omni officio simulabat se quiescere strato, sed mox ut ejus cubicularii obdormissent, ejectum se a lectulo totum prosternebat in pavimentum, ibique omni noctis spatio transacto cum aurora diei daret initium, iterum se indebat thoro. Haec autem agebat ob ostentationem declinandam, illi soli cupiens palam fieri, qui dixit: Ora Patrem tuum in absconso; et Pater tuus qui videt in abconso, reddet tibi . Sic quippe faciebat Eligius et in itinere et in propria domo; et hic ei perpetuus mos fuit cunctis diebus vitae suae. His igitur eum beatis actibus intentum, in tantum divina provexit clementia, ut adhuc in laico habitu Domino largiente declararet miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
manu ꝓpͥa ⁊ escã prebebat ⁊ merum. postremo ip̃e deo grãs actitars.
una cum eis sumebat cibũ: s plusqͣm illi exiginuim. Deniq cum ip̃i
carnib uterent᷑ ac uino: is panẽ ꝓ cibo. ⁊ paxillũ aceti cũ aqua mix¬
cum accipiebat ꝓ potu. Si quidem octo ac decẽ fluxere anni: quo muis.¬
qͣm uinum hausit in poculo. De carnib uͦ melius silere puco qͣm
aliqͥd dicere⁊ qͣndoquidẽ eas post ꝓpositũ nec edere passus sit nͨ actin
tate exigente. de uolatilib modicũ quid gustasse. Ceterũ uͦ ꝑacta re¬
fectione. singulis quoꝵ antea capita lauerat ⁊ manꝰ. demũ abluenꝰ
pedes deosculabat᷑ extergens: ac postremo stratis imposicis ⁊ thoris.
ip̃e diligenter componebat ad capita puluillos. Deinde seipm spo¬
lians indumentis: collocare discubitum simulabat. S cũ cunctoᷤ
cerneret alto sopore quiescere. adhibitis secũ paucis fidelissimis. si

Expanded text:
manu propria et escam praebebat et merum, postremo ipse gratias Deo actitans, manu propria et escam praebebat et merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum eis sumebat cibum, sed plusquam illi exiguum: denique cum ipsi carnibus uterentur ac vino, is pane pro cibo, et pauxillum aceti cum aqua mixtum utebatur pro potu: siquidem octo aut decem fluxere anni quibus nusquam vinum hausit in poculo: de carnibus vero melius tacere puto quam aliquid dicere, quandoquidem eas post propositum nec edere passus sit, nec attipropter hospitem charitate exigente de volatilibus modicum quid gustasse. Caeterum peracta refectione, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens pedes deosculabatur extergens, ac prostremo stratis impositis et thoris ipse diligenter ad capita componebat pulvillos; deinde seipsum spolians indumentis, collocare discubitum simulabat, sed cum cunctos cerneret alto sopore quiescere, adhibitis secum paucis fidissimis famuli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtria uł quatuor miliaria. pedestri labore conficiebat iter: usꝙꝑqiuio
Ad scã illa posset attingere limina. Cumq ad mansionẽ uentũ eẽt:
priusqim ad tabernacłm introiret. mittebat pueros fideles. qui om̃ia
late uagantes scrutarent᷑ loca mansionis. Et sieubi possent mendi¬
cos egrtos uł ꝑegrinos inuenire: om̃s quos repperissent ad se aut
adduci. aut certe deportari iubebat. Quib ip̃e occurrens: si morbidũ
uideret medebat᷑. Si putridas habentẽ carnes. ip̃e saniem radebat: ut
cum iob dicere possec. Flebam qͦndam suꝑ eum qͥ afflictꝰ erat: et cõ¬
patiebatur anima mea pauꝑi. Porro si horrentia conspiceret ora: ꝓpͥo
palatum ꝑfricans digito. dolorem leniter mulcebat morbidũ. Sie
nimirũ om̃ia cum cura ⁊ diligentia ꝑficiens: componebat cunctos
suos sedere ꝑ ordines. Et pͥusqm̃ ip̃e quicqm sumeret ex cibo: om̃ib

Expanded text:
per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo ad sancta illa posset attingere limina; cumque ad mansionem ventum esset, priusquam tabernaculum introiret, mittebat pueros fideles qui omnia late vagantes scrutarentur loca mansionis, et sicubi possent mendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat, ut cum Job dicere posset: Flebam quondam super eum qui afflictus erat; et compatiebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio palatum perfricans digito, dolorem leniter mulcebat morbidum; sic nimirum omnia cum cura et diligentia perficiens, componebat cunctos suos sedere per ordines, et priusquam ipse quidquam sumeret ex cibo, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
minib solo. capite humi inclinato. toto etiam subtili corpore cum
magna grauitate incedere int̾ fr̃s. singulisq monachis se terre pr¬
sternere. atq ab om̃ib deuotissime benedictiones haurire. Quib ip̃e
copiosam tribuens elemosinã: iulissimã panis cortam. ab eis egrediens
pro benetlictione sibimet uendicabat. Quã utiq ꝓ magno munere
amplectens: dieb singulis quousq durare incorrupta potuisset. eub¬
gias ex ea ueluti sacrã cõmunionẽ ieiunus sumebat.
amet hane habebat consuetudinem: ut ubicumq iter ageret.
si sciret eadem nocte se uł ad monasterium. uł ad qualemcumo
eccłiam. siue etiam ad religiosũ quẽpiam uirũ posse actingere nulla¬
cenus cibum sumeret eciam si biduanũ uł triduanũ ieiunium ex¬
pleret pͥuiserm̃ ad locum destinatũ qͣmius defessus ꝑtingeret. S et si
nosset uenerabilem ad quẽ ꝑgebat locũ esse. deiectũ se concite de eqͦ

Expanded text:
minibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum minibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere singulisque monachis se paene terrae prosternere atque ab omnibus devotissimę benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens elemosinam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis, quousque durare incorrupta potuisset, eologias ex ea veluti sacram communionem ieiunus sumebat.Nam et hanc habebat consuetudinem, ut ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel triduanum jejunium expleret, priusquam ad locum destinatum quamvis defessus pertingeret; sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum esse, ejecto se concite de equo
Abbreviated transcription (Latin):
nimis sc̃e conuersationis estuans desiderio. ip̃e quoq ꝓpembat ad ceno
atq districtius. Neq enĩ tam crebra erant adhuc in gallus monaste¬
ria. Et sicubi eent. non sub regulari quidẽ disciplina. s erant ꝓrsus
in malicia fermenti ueceris scłaria. Pret̾ luxouium autẽ qͦd solũ
ut dictũ est districtionẽ regłe sollerter tenebat. sollenniacense mona¬
sterium in partib occiduis huiꝰ religionis exticit caput ⁊ ex quo demũ
multi sumpserunt ⁊ initium ⁊ exemplũ: adeo ut nunc quoq ꝓpitis
diuinitate. innumera ꝑ omnẽ franciam ⁊ galliam habeant᷑ sub re¬
gulari disciplina. alma utriusq sexus cenobia. Itaq ut dicere cepe¬
ram ⁊ qͥs ualeat en arrare cũ qͣnta eligius deuotione. qͣntaq humili¬
tate. predictũ monasterium adiens inter fr̃s incederet : Uideres eum
cum ianuam ingrederet᷑ monast̾ii. deiecto in terrã uultu. depressis lu¬

Expanded text:
nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobnimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobatque districtior; neque enim tam crebra erant adhuc in Galliis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Praeter Lussedio ergo, qui solus, ut dictum est, districtionem regulae sollerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis huius religionis extitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis lu
Abbreviated transcription (Latin):
sciens qd̃ patrimonium d̾o credentium nec res publica eripit. nͨ fiscus
inuadit: nec calumpnia aliqua forensis euertit. Sciens etiam scriptũ
esse: qd̾ ea bene hereditas recondit᷑. que deo custode seruat᷑. Huiꝰ namq
apud suos monita nichil fuert aliud qm magisteria diuina ⁊ funda¬
menta scilicet corroborande fidei. nutrimenta fouende anime. guber¬
nacula dirigendi itineris: presidia optinende salucis. Dignũ gͦ est
ut eum imitent᷑ ⁊ eligant: plebs colat. noxii timeant. Quẽ ita diui¬
na uirtꝰ illustrauit. ut sub laicali etiam habitu habuerit a deo colla¬
ta dona: doctrinã q mellifluam. ⁊ spũ scõ conditam: desiderio xp̃i sa¬
tam. de eterna semꝑ beatitudine sollicitam. Quiq sic religiosus ex¬
titit ac timens dm̃: ut scłi oblitꝰ dignitates. om̃e consortium cũ egens
haberet et monachis.
erent. nec sic nimirũ eorum satiabat᷑ colloquio ⁊ s aliqͣndo etũ

Expanded text:
sciens quod patrimonium Deo creditum nec respublica eripit, nec fiscus sciens quod patrimonium Deo creditum nec respublica eripit, nec fiscus invadit, nec calumnia aliqua forensis evertit: sciens etiam scriptum esse, quod ea bene haereditas reconditur, quae Deo custode servatur. Hujus namque apud suos monita nihil fuerunt aliud, quam magisteria divina, fundamenta scilicet corroborandae fidei, nutrimenta fovendae animae, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis: dignum ergo est, ut eum boni imitentur et diligant, plebs colat, noxii timeant, quem ita divina virtus illustravit, ut sub laicali etiam habitu habuerit a Deo collata dona doctrinamque mellifluam, et Spiritu sancto conditam, de desiderio Christi salitam, de aeterna semper beatitudine sollicitam, quique sic religiosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium cum egenis haberet et monachis. erent, nec sic nimirum eorum saciabatur alloquio, sed aliquando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
it adminicłm. Quẽ enim cecũ non suum uocauit heredem: Aut quem
debilem ñ eiꝰ sustentauit manꝰ : fores quippe eiꝰ iugiter a miseris ob¬
sesse: expelitũ ei ad bellum p̃parabant solatium. Hoc iugiter comitatꝰ
incedebat exercitu: in his xp̃m conspiciens se amplecti gestiebat: atq
his indumenta tribuens. xp̃i sub inopis ueste se tegere menbra crede¬
bat. Hoc certe se reputabat ꝑdere: quicquid elemosina non absumeret.
quo pauꝑior scł̃o eẽt. locupletior deo fieret. Considerabat quidẽ quia co¬
tidie deẽe non potest quod peccetur: ideo nec cotidiane elemosine deẽent
quib piamina tergerentur: et ob hoc cũ dño suo pecuniam diuidens.
substantiam suam gaudebat sociare cũ xp̃o ⁊ faciens eum sibi possessi¬
onum terrestrium participem: ut ⁊ xp̃s faceret illum sibi regnoꝵ celestiũ
coheredem. Illi scilicet assignabat facultates. ut ip̃e eẽt custos ꝑpetuus:

Expanded text:
it adminiculum. Quem enim caecum non suum vocavit haeredem, aut quem it adminiculum. Quem enim caecum non suum vocavit haeredem, aut quem debilem non ejus sustentavit manus? fores quippe ejus jugiter a miseris obsessae, expeditum ei ad bellum praeparabant solatium: hoc jugiter comitatus incedebat exercitu, in his Christum conspiciens se amplecti gestiebat, atque his indumenta tribuens, Christi sub inopis veste se tegere membra credebat: hoc certe se reputabat perdere quidquid in eleemosyna non assumeret, quo pauperior saeculo esset, locupletior Deo fieret; considerabat quidem quia quotidie deesse non potest quod peccetur, ideo nec quotidianae eleemosynae non deessent, quibus piamina tergerentur; et ob hoc cum Domino suo pecuniam dividens, substantiam suam gaudebat sociare cum Christo, faciens eum sibi possessionum terrestrium participem ut et Christus faceret illum sibi regnorum coelestium cohaeredem. Illi scilicet assignabat facultates, ut ipsis esset custos perpetuus,
Abbreviated transcription (Latin):
B pauem nicdifset: sustentabat. Si diuitẽ. ad benefaciendũ cobor¬
tabatur: dm̃i cestẽ inuocans. ꝓ eius nomine cuncta hec se facere. Nemo
enini ab eo pauꝑum uaciuis reuersus ẽ aliqͣndo: illud iugiter men¬
te replicans qͦd dñs in eunͣgłio dicit. Beati misericordes: qm̃ ip̃i mi¬
serieordiam conseq̃ntur. ⁊lecñ ⁊ illud. Sicut aqua extinguit ignem:¬
ita elemosina extinguit pecc̃m. Et ilt̾o. uerumtũ date elemosinam:
et ecce om̃ia munda sunt uobis. Nam sicut de beato iob dicit᷑. i amia
eiis om̃i aduenienti patebat: ut ⁊ ip̃e cum iob posset uoce libera ꝓcla¬
re. Ostium meum matori patuit. Erat pes claudoꝵ: et ocłs cecorum.
Orphanoꝵ pater: ac uiduarũ consolator. Quiq non carcere clausis
non egricudine fatigatis.umqͣm suum in qͣntũ facultas suppelita¬
bat negauit auxilium: s om̃ib miscłiter consulens. miseris prebu¬

Expanded text:
si pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohorsi pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohortabatur, Deum testem invocans pro ejus se nomine cuncta haec facere; nemo enim ab eo pauperum vacuus reversus est aliquando, istud jugiter mente replicans quod Dominus in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur , necnon et illudita eleemosyna exstinguit peccatum. Et illud: Verumtamen date eleemoysnam, et ecce omnia munda sunt vobis . Nam sicut de beato Job dicitur, januae ejus omni advenienti patebant, ut et ipse cum Job posset voce libera proclamare: Ostium meum viatori patuit . Eratque pes claudorum, et oculus caecorum, orphanorum pater, ac viduarum consolator, quique non carcere clausis, non aegritudine fatigatis, unquam suum, in quantum facultas suppeditavit, negavit auxilium, sed omnibus misericorditer consulens, miseris semper praebu
Abbreviated transcription (Latin):
officiis. Erat enim in elemosinis largus. in uigiliis sedulus.
in oratione deuotus. in caritate ꝑfectus. in humilitate ꝓfusus. in
doctrina precipuus. in sermone parcus. in locutione cautꝰ.in conuer¬
sacione sc̃issimus: in nulla mundi compede cathenatus. In obseqͥis
seruorũ dei succinctus. in redemptione captiuoꝵ sollicitus: in egenoꝵ
largitione diffusus. In duris passionib fortis. in bonis oꝑib hylaris
in temptatione fortissimus: in hospitalitate letissimus Inter oppro.¬
bria securus. inter oclia beneficus: in ꝓsꝑis etiam et in aduersis ce¬
lo semꝑ intentus. Non enĩ poterat in eo inuenire humani generis
immicus. nec qͦd frande deciꝑet: nec quod simulatione fuscaret. Sin¬
cenitatem quidẽ mentis. nultus serenitate monstrabat: et pietatẽ clẽ
mentisini cordis ostendebat in lenitate sermonis. Nichil quippe etꝰ
aumo clementius : nichil illius seueritate iocundius: locunditate
nehis seuerius. Nichil risu grauius: nichil ꝓrsus tristicia suauinꝰ.

Expanded text:
haritate. Erat enim in eleemosynis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in charitate perfectus, in humilitate profusus, in doctrina praecipuus, in sermone paratus, in locutione cautus, in conversatione sanctissimus, in nulla mundi compede catenatus, in obsequiis servorum Dei succinctus, in redemptione captivorum sollicitus, in egenorum largitione diffusus, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione fortissimus, in hospitalitate latissimus. Inter opprobria securus, inter odia beneficus, in prosperis etiam et in adversis coelo semper intentus. Non enim poterat in eo invenire humani generis inimicus nec quod fraude deciperet, nec quod simulatione fuscaret. Sinceritatem quidem mentis vultus serenitate monmentissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis; nihil quippe ejus animo clementius, nihil illius severitate jocundius, jocuncunditate nihil severius, nihil risu gravius, nihil prorsus tristitia suavius:
Abbreviated transcription (Latin):
tas lacrimarũ humectaret: ac ueluti riuulũ de torrente in terram
efficeret. Tandẽ roboratus fide erexit se. & cũ magna fiducia ad egrũ
accessit: ac manu eiꝰ apprehensa dixit. In nomine dñi nr̃i ihũ xp̃i filu
dei excelsi: surge ⁊ ambula. & confestim ꝓsecuta ẽ salus uerbũ hõis.
dei: ⁊ inualuit eger ⁊ surrexit. Nam om̃s qui aderant andiebant cũ
magno stupore iuncturas ⁊ neruos atq om̃ia ossa claudi illius crussi¬
re ac solidare. Samis gͦ fc̃s ẽ ex illa hora: et ambulabat exiliens ⁊ bene¬
dicens deum cum omni alacritate. fuerat enim ex multis iam ariioꝵ
sracus uineulis artuum astrictus: ater ex hor magis cimedos cccupabit
acdins tio q d sam celer fieri eiꝰ potuisset curatio. Detlit S ei elemosmã
uirratus. ⁊t dnnisit eum in pace. Et ille adorans ⁊ gl̃ificans d̾ure pu¬
uersos e in locum siuum. Tunc eligius cepit terribilie̾ coniuonat: pon¬

Expanded text:
tas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram tas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram efficeret. Tandem roboratus fide erexit se, et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus apprehensa dixit: In nomine Domini nostri Jesu Christi Filii Dei excelsi, surge et ambula: et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et invaluit aeger et surrexit; nam omnes qui aderant audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni alacritate. Fuerat enim ex multis iam annorum spatiis vinculis artuum adstrictus, atque ex hoc magis cunctos occupabat admiratio, quod tam celeris fieri eius potuisset curatio. Dedit ergo ei elemosinam vir beatus et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum. Tunc Eligius coepit terribiliter coniurare pu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis impedimento astrictus. Tunc eligius ex incimo corde xp̃o rẽfe
rens grãs: iter ceptum letus iam ꝑegit.
lio quoq tempore sub laicali adhuc habitu: carpebat iter cum
pueris suis de uilla regali que uocatur sterpiniacus. Cumq
ꝑuenisset gamappio uico: ingrediens ilico basilicã. inuenit quendã
pauꝑem claudũ ꝓ forib iacentẽ. Qui uiso eligio cepit clamare: ali¬
moniam ab eo uł aliquã postulans consolationem. Tunc eligius sci¬
ens forte donum sp̃c scĩ: accessit ad eum dicens. Rogemꝰ d̾m̃ pariter.
si forte ce incolumen reddat. Et mox introducens enm in eccłiam:
precepit enixe orationi insistere. Ip̃e uͦ ꝓsternens se in terrã: diu¬
tissime orauit. Deinde paululũ se erigens. cũ adhuc nideret cland̃
iacere: rursũ orationi incubuit. Et lacrimabilit̾ precẽ fundens. tam
ꝓlixe orauit. tantasq lacrimas effudit ⁊ ut partem pauimenti uber¬

Expanded text:
tionis impedimento astrictus. Tunc Eligius ex intimo corde Christo gratias tionis impedimento astrictus. Tunc Eligius ex intimo corde Christo gratias referens, iter coeptum laetus jam peregit.lio quoque tempore sub laicali adhuc habitu carpebat iter cum pueris suis de villa regali, quae vocatur Sterpiniacus: cumque pervenisset Gamapio vico, ingrediens illico basilicam invenit quemdam pauperem claudum pro foribus jacentem, qui viso Eligio coepit clamare, alimoniam ab eo vel aliquam postulans consolationem. Tunc Eligius sciens forte donum sancti Spiritus, accessit ad eum dicens: Rogemus Deum pariter si forte te incolumem reddat: et mox introducens eum in ecclesiam, praecepit enixe orationi insistere; ipse vero prosternens se in terram diutissime oravit: deinde paululum se erigens, cum adhuc videret claudum jacere, rursum orationi incubuit, et lacrymabiliter precem fundens tam prolixe oravit, tantasque lacrymas effudit, ut partem pavimenti uber
Abbreviated transcription (Latin):
quod uir sc̃s̃ signauerat. li quor uini ñ quidẽ augeret᷑. s potuis nasci¬
T crederetuR.
lio rursus in cempore cum parisius loca orationum circuire
ueniens ante basilicam sc̃i confessoris germani. uidit quendam
claudũ carruca enectũ. querulis se uocib inclamare. Ad quẽ accedẽs
cum ualde misertꝰ uellet ei manꝰ imponere: humilitatis pristine re¬
cordatus. ꝓtinꝰ se ab eo subtraxit: alteri potius qͣm sibi fauoris głam.
uolens tribuere. Precepit tñ ministris ut auferentes egrũ a carruca
itq claudũ irreuocabiliter in fide ꝑsistere: usq quo eum dñs sanan
iuberet. Nec mora post hec cepit claudus uociferari: totoq corpore cont¬
miscere. Cumq om̃s ꝓcul astantes ad spectaculũ concurrerent ⁊ confe¬
stim claudus resolutis neruoꝵ uinculis liber a pauimento surrexit:
et ita incolumis ab eccł̃ia ꝓcessit. Fuerat enĩ annis nouẽ: claudica¬

Expanded text:
quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasciquod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasci crederetur. lio rursus in tempore cum Parisiis loca orationum circuiret, veniens ante basilicam sancti Germani confessoris vidit quemdam claudum carruca vectum, querulis se vocibus inclamare: ad quem accedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a carruca itque claudum irrevocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contremiscere; cumque omnes procul astantes ad spectaculum concurrerent, confestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudica
Abbreviated transcription (Latin):
sici fatigatis laborẽ temꝑare itineris. Cepit gͦ querere a ministris:
quis haberet potum in subselliis. Cumq singuli sicut erat minime
se habere dicerent: unꝰ candẽ repperit᷑ qui paruũ cum uino uasculum
se habere ꝓficet᷑. Quod ꝓtinꝰ allatũ uir sc̃s benedixit: et ut pauꝑibus
misceret ilico imꝑauit. S quid tam exigua mensura. id est quasi
tria cocila. in tantã pauꝑum turbam: Cum gͦ pincerna paxillum
mitteret in cẏphũ. utpote cum nͨ mediis possit sussicere merũ: mox
increpatus ab eligio. uasculũ miscere iussus ẽ plenũ. Cui cũ puer
exiguitatem flasconis obtenderet : statim ille signũ crucis opponens.
ꝯxia inquit eia misce craterã plenam: qm̃ larga ⁊ magna ẽ dñi cle¬
mentia. Sic gͥ fẽm est ut ex eadem qͣntitate e uniuerse largissimoᷤᷤ
hauserint meros. et exiguitas ñ deficeret potus ⁊ ita ut in illo uase

Expanded text:
siti fatigatis laborem temperare itineris. Coepit ergo quaerere in ministris siti fatigatis laborem temperare itineris. Coepit ergo quaerere in ministris quis haberet potum sub sellis, cumque singuli, sicut erat, maxime  F. minime se habere dicerent, unus tandem reperitur qui parvum cum vino vasculum se habere profitetur; quod protinus allatum vir sanctus benedixit, et ut pauperibus misceret illico imperavit: sed quid erat tam exigua mensura, id est, quasi tria cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxillum mitteret in scyphum, ut pote cum nec mediis posset sufficere merum, mox increpatus ab Eligio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: Eia, inquit, eia, misce crateram plenam: quoniam larga et magna Domini est clementia. Sic ergo factum est, ut ex eadem quantitate et universi largissimum hauserint merum, et exiguitas non defecerit potus, ita ut in illo vase
Abbreviated transcription (Latin):
copiosa pauꝑum turba eminꝰ consederet: acrederis ille ad eos sin¬
gulis q ꝓouiiqñs. ut solebat scĩs cdigitis elemosinã singulis melude¬
bilira ppgnis Eumq ad unũ uentũ eẽt qui contractã aridamop ha-¬
bebat manũ. ip̃am non ualens extendere. al teram tendebat ad mine¬
ra Non hanc inqquit eligius: s alcerã prebe qͣmtotius. Quam cũ are¬
factam ostensuris expelleret: apprebensa ille cepit xp̃m corde rogase.
Dumq palparet a cubito: ꝓtinꝰ ut manũ extraxit. ilico ueruis remissis.
digites curuos direxit. Sicq oleo allato ꝑuncta: confestim solida sa¬
naq ẽ facta sicut erat ⁊ altera. S cur ħ uidentes eligii ascriberent
fauor: ille gra humilitatis concentꝰ. caute sacis temptabat occulere
dicens. Ego putaui illũ fingere: ut a me facilius elemosinq̃ posset¬
in ꝓximo carperet: habuit obuiam pauꝑum turbam. sua iam
opinione collectã. Quib elemosina sicut solebat data: uoluit insuꝑ

Expanded text:
copiosa pauperum turba eminus consideret, accedens ille ad eos, singulisque propinquans ut solebat, sanctis digitis eleemosynam singulis includebat in pugnis; cumque ad unum ventum esset qui contractam aridamque habebat manum, ipsam non valens extendere, alteram tendebat ad munera: Non hanc, inquit Eligius, sed alteram praebe quantocius: quam cum arefactam ostensurus expelleret  An expalleret?; apprehensa ille coepit Christum corde rogare, dumque ulnam palparet a cubito, protinus ut manum extraxit illico nervis remissis digitos curvos direxit; sicque oleo allato peruncta, confestim solida sanaque est facta sicut erat et altera; sed cum haec videntes Eligii ascriberent favori, ille gratia humilitatis contentus, caute satis tentat eadem occulere dicens: Ego putavi ideo illum fingere, ut a me facilius eleemosynam possetoximo carperet, habuit obviam pauperum turbam sua jam opinione collectam, quibus eleemosyna sicut solebat data, voluit insuper
Abbreviated transcription (Latin):
amplius crebesceret in ppło: ut nusqͣm ministroꝵ euis amplius apea¬
reret conspectui. S de his ista sufficiant. Cet̾m solius dei ẽ de his que in
absconso it sub scli habicu. uł sub uenerabili ⁊ apłica consione gesserit.
non latere. Nunc interim ad ea que oꝑe manuum egerit accedam: eaq
quanta ualeo breuitate ꝑcurram.

Expanded text:
amplius crebresceret in populo, et ut nusquam ministrorum ejus amplius appaamplius crebresceret in populo, et ut nusquam ministrorum ejus amplius appareret conspectui. Sed de his ista sufficiant: Deo soli sufficit de his quae in absconso vel sub saeculi habitu vel sub venerabili et apostolica tonsione gesserit non latere; nunc interim ad ea quae opere manuum egerit accedam, eaque quanta valeo brevitate percurram.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑandum. S dum sepultura parat᷑ festine: appropians ip̃e corpori. ce¬
pit euma a summis usq ad ima mulcendo palpare aLec mora uam iam
ben cumt a uiramnia: composite ualde a se ureurẽ fncti ererellent obiuit hͥ¬
Ounrg alid scelus ⁊ ñ dñs inuisset nunc ꝑpetrare potemmꝰ. t coapus he
hunao tegerein: cum animia eiꝰ in ip̃o sit. hec dicens cuneis mirntib
uulluts cet uestimentis oꝑiri: et paululã repansare. Demde recprato spu
us ille sur rexit e terra: ut pote nuillã passus iniuriam. Qenod fem̃ cũ
uinbem illã ꝑerebuisset: mox currentes eistẽ insectatores imnporcu.¬
ne enren itͥa rapere. ac morti tradere conabat᷑. Quem eligius uix eoꝵ¬
m anib ereptũ. regi ꝓ eo suggessit ⁊ cartame ei securitaridmi apd uer¬
gem imn petrauit: atq ita eum defendit. Qui non post longũ spaciu
ita se subtraxit ab eius contubernio. eligio fortassis couscio. ne res gesta

Expanded text:
erandum; et dum sepultura paratur, festine appropians ipse corpori, coeerandum; et dum sepultura paratur, festine appropians ipse corpori, coepit eum a summis usque ad ima mulcendo palpare: nec mora, cum jam sentiret adesse animam, composite valde a se virtutem facti refellen Dominus juvisset, nunc perpetrare poteramus ut corpus hoc humo tegeremus, cum anima ejus in ipso sit! haec dicens, cunctis mirantibus jussit eum vestimentis operiri et paululum repausari: deinde recreato spiritu vir ille surrexit e terra, ut pote nullam passus injuriam. Quod factum cum in urbem percrebuisset, mox currentes ejusdem insectatores importune eum iterum rapere, ac morti tradere conabantur; quem Eligius vix eorum manibus ereptum regi pro eo suggessit, chartamque ei securitariam apud regem impetravit, atque ita eum defendit. Qui non post longum spatium ita se subtraxit ab ejus contubernio, Eligio fortassis conscio, ne res gesta
Abbreviated transcription (Latin):
nter cetera autẽ infinita bonoꝵ suoꝵ oꝑa. etiam hoc apd̃ regem opti¬
nuerat. ut omĩa humana corpora que uł regis seueritate. uł iudicũ
censura. diuersis ex causis multimodis argumentis ꝑimebant᷑. ubi¬
cumq inuenire potuisset: siue ꝑ ciuitates. siue ꝑ uillas. licentiam ha¬
beret. ⁊ de rotis. ⁊ de bargis. ⁊ de laqueis deposita sepelire. Delegauit gͦ
ex comitib suis uespellionẽ gellebodũ scilicet atq uincentium: cum
sins collegis qui huiusmodi cure insisterent. Et ubicumq ꝑgerent
siue in ꝓximas urbes. siue in longinquas. iugiter secũ sarculos porta
rent: lit sicubi cadauer inuenissent. concinuo ip̃m humo tegerent. Igi¬
tur cũ quodam tempore in comitatu regis austrie ꝑgerent: aduenert̃
urbe eeñt: conspicientes etninꝰ. uident hominẽ ip̃a die uita laqueo
extorta dependere. Ad quẽ ꝓtinꝰ accedentes laqueo deponunt: ut scilicat
iuxta ricũ sepulture traderent. S uir uenerabilis sensit forte aliquid¬

Expanded text:
nter cetera autem infinita bonorum suorum opera etiam hoc apud regem obtinuerat, ut omnia humana corpora quae vel regis severitate vel iudicum censura diversis ex causis multimoda argumenta perimebantur, ubicumque invenire potuisset, sive per civitates seu per villas licentiam haberet et de bargis et ex rotis et de laqueis deposita sepelire. Delegavit ergo ex comitibus suis vespelliones, Gallebodo scilicet atque Vincentio cum suis collegis, qui huiusmodi curae insisterent, et ita, ubicumque pergerent, sive in proximas urbes sive in longinquas, iugiter secum rent, ut sicubi cadaver invenissent, continuo ipsum humo tegerent. Igitur cum quodam tempore in comitatu regis Austriae partes peragrarenturbe essent, conspicientes eminus vident hominem ipsa die vita laqueo extorta dependere; ad quem protinus accedentes laqueo deponunt, ut scilicet juxta ritum sepulturae traderent: sed vir venerabilis sensit forte op
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hic homo cepit edificare ⁊ ñ potuit consũmare:
sam potius ꝑtimesco antisticis: ne dum seriem ex-¬
ponere nitor. artatus eloquii siccitate. magis ei iniuriam uidea
irrogasse. qͣm uitam exposuisse. Hiis gͥ ex utrac parte discretis: a¬
culum iam infigam menbranis. Et que primꝰ huiꝰ oꝑis liber uelu¬
ti exundans reiecit: hic modo sequens uelut nimium sitiens ꝓse
seculari gesserit: nunc uͦ de his que in ep̃atu egerit. hec pͥma conue¬
niant.
Explicit prefatio. Incipit liber scds arar

Expanded text:
quoniam Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare quoniam Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare sam potius pertimesco antestitis, ne dum seriem exponere nitor, artatus eloquii siccitate, magis ei iniuriam videar inrogasse quam vitam exposuisse. His igitur ex utraque parte discretis, articulum iam infigam membranis, et quae primus huius operis liber veluti exundans reicit, hic modo sequens velut nimium sitiens prossaeculari gesserit; nunc vero de his quae in episcopatu egerit haec prima conveniant. EXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIT LIBER S
Abbreviated transcription (Latin):
beati confessoris eligii quã pridem aliqua ex parte orclin
ceꝑam. ac pene defessus ac lassabundꝰ metdio in cramite
lum subtrahens. opus imꝑfectũ reliquerã: nunc paululũ uirib mm¬
atis. cupiente uoto. corde iocundo. calamoq uenusto. opus inchoati
adire temptabo. Arduum sit licet iter ac ꝓfundũ ⁊ s libere fateor
non possum pedib uiare: ardentissimo ducor amore. Ibo gͦ uotis.
tam. ad posteritatis meiaoriam iuxta qualitatẽ ingenii ñ ad ple
monimentis tradere licterarũ: dum nimirũ opiner ex narratio
rerum gestaꝵ edificationẽ plurimã legentib fore. S qm̃ tam¬
terire patiatur : multitudo uero gestorũ qͣm plurima cogat om¬
tere: in incerto estuat animꝰ. dum deliberare non ualet quid ten¬
at. quid omittat. Pficeor namq si cuncta uoluero ad nectere: et
dies deficiet me narrante. ⁊ medũ excedam uoluminis. Rursuss
pauca comprehendã: et irrisiones metuo ypecritatũ dicentium

Expanded text:
beati confessoris Eligii, quam pridem aliqua ex parte ordiri coeperam, et paene defessus ac lassabundus medio in tramite stilum subtrahens, opus inperfectum reliqueram, nunc paulolum viribus recreatis, cupiente voto, corde iocundo calamoque venusto opus inchoatum adire temptabo. Arduum sit licet iter ac profundum, sed libere fateor: quo non possum pedibus viare, ardentissimo ducor amore; ibo ergo votistam ad posteritatis memoriam iuxta qualitatem ingenii non ad plenum monimentis tradere litterarum, cum nimirum opiner ex narratione rerum gestarum aedificationem plurimam legentibus fore. Sed quoniamaeterire patiatur, multitudo vero gestorum quamplurima cogat omittere, in incerto aestuat animus, dum deliberare non valet quid teneat, quid omittat. Profiteor namque, si cuncta voluero annectere, et dies deficiet me narrante, et modum excedam voluminis: rursus si pauca comprehendam, et irrisiones metuo hypocritarum dicentium,
Abbreviated transcription (Latin):
eligio concessũ: toto nisu atq conatu ꝑ triduũ uł quatriduum
lalor insistentes. nulla poterant d̾o p̃pecliente id arte ꝑficere usq¬
quo ab eligio preueniens nuntius. opus ceptũ interciꝑet: idq eius
dnio reuocaret. Mox gͦ ut hoc nuntiatum ẽ: cunctis loci illius accolis
exultantib. et opus ꝑfectũ est. & eiꝰ ditioni cõmissum. Quo in loco
primũ ac potissimũ uiroꝵ dei construxit monasterium: ubi etian
abbate constituto. multos ex sius uernaculis mancipauit. Plures
quoq ex diuersis ꝓuinciis usq ad centenarium quẽ quinquagena¬
rius suꝑgredit᷑ numerꝰ: monachos congregauit. Redlitus etiam t̾re
qui affluenter sufficere possent: delegauit. Ip̃e uͦ tanta se deuotione
tantoq amore eidem loco diffudit ⁊ ut quicquid habere potuisset. quic

Expanded text:
Eligio concessum – toto nisu atque conatu per triduum vel quatriduum Eligio concessum – toto nisu atque conatu per triduum vel quatriduum laboris insistentes, nulla poterant, Deo id praepediente, arte proficere, usquequo ab Eligio praeveniens nuntius opus coeptum interciperet idemque eius dominio revocaret. Mox ergo ut hoc nuntiatum est, cunctis loci illius accolis exultantibus, et opus perfectum est et eius dicioni commissum. Quo in loco primum ac potissimum virorum Dei construxit monasterium; ubi etiam, abbate constituto, multos ex suis vernaculis inancipavit, plures quoque ex diversis provinciis usque ad centenarium, quem quinquagenarius supergreditur numerus, monachos congregavit, reditus etiam terrae, qui affluenter sufficere possint, delegavit. Ipse vero tanta se devotione tantoque amore eodem loco diffudit, ut quicquid habere potuisset, quic
Abbreviated transcription (Latin):
set: in elemosinis egentium. in precia captiuoꝵ. in remedia debili¬
um expendebat. Unde &e ip̃e princeps libentissime pr̃abat: quod scie¬
bat non uni s plurib ꝓdesse. Deniq inter cetera expetuuit ab eo
uillam quandã in rure lemouicino. cognominatã sollemniaco: di
cens. Hanc m dñe rex serenitas tua concedat. quo possim ibi et mͥ
et tibi scalam construere: ꝑ quã meream᷑ ad celestia regna uterrꝑ
conscendere. Quam eius petitionem libenter rer ficut solebat annu¬
itnet quos poposcerat sine mora dato precepto concessit. Erat enine
tempus: quo census publicus ex eodem pago regio thesauro exige¬
batur inferendus. S cum om̃is census in unũ collectus regi po¬
raretur ferendus. ac uellet domestieus simul ⁊ monetarius adbͦ
aurũ ip̃m fornacis coctione purgare. ut iuxta ritũ purissimꝰ ac ru¬
tilus aułe regis presentaret᷑ metallus. nesciebant enĩ prediũ ẽẽ

Expanded text:
set, in elemosinis egentium, in praetia captivorum, in remedia debiliset, in elemosinis egentium, in praetia captivorum, in remedia debilium expendebat, unde et ipse princeps libentissime praestabat, quod sciebat non uni, sed pluribus prodesse. 15. Denique inter cetera expetiit ei villam quandam in rure Lemoveceno cognominante Solemniaco, dicens: 'Hanc mihi, domine mi rex, serenitas tua concedat, quo possim ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad caelestia regna uterque conscendere'. Quam eius petitionem libenter rex, sicut solebat, annuit et quod poposcerat sine mora dato praecepto concessit. Erat enim tempus, quo census publicus ex eodem pago regis thesauro exigebatur inferendus. Sed cum omni censo in unum collecto regi pararetur ferendum hac vellet domesticus simul et monetarius adhuc aurum ipsum fornacis coctionem purgare, ut iuxta ritum purissimus ac rutilus aulae regis praesentaretur metallus, – nesciebant enim praedium esse
Abbreviated transcription (Latin):
uictum ⁊ uestitum: his contenti simus. Nam qui uolunt diuiteᷤᷤ
fieri: incidunt in temptationẽ et laqueum diaboli. Et hec uigit̾
considerans faciebat sibi amicos de mãmona iniquitatis: qui se re¬
ciperent in eterna tabernacula. Atq ita satagebat. ut cum ħ om̃ia
faceret. ostentationem penitus fugeret: ne in hoc scł̃o humanas lau
in suꝑbiam: numqͣm seruos suos abducta fronte contempsit. Sed
cunctis ip̃e amabilis. principes diligebat ut frẽs: uenerabatur ut
dnõs. Eorũ etiam ministros ac uniuersũ palacii ordinem. quo rega¬
lis frequentat᷑ ambitio: concordissimo sibi caritatis conglutinaue
et inclicus. ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro fran¬
corum regib. in tantũ diligebat eum ⁊ ut freq̃nter cateruis pͥnci¬
pum.optimatũ quoq et ducum. atq episcopoꝵ se subtrahens::
eligii secreta peteret conciliabula. Nam quicqͥd eidem eligius postu¬
labat: absq ulla dilatione impetrabat. Quicqͥd uͦ adipisci potuis¬

Expanded text:
vestitum, his contenti simus; nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Et haec jugiter considerans faciebat sibi amicos de mammona iniquitatis, qui se reciperent aeterna in tabernacula; atque ita satagebat, ut cum haec omnia faceret, ostentationem penitus fugeret, ne in hoc saeculo laudes humin superbiam, nunquam servos suos obducta fronte contempsit; sed cunctis ipse amabilis, principes diligebat ut fratres, venerabatur ut dominos, eorum etiam ministros, ac universum Palatii ordinem, quos regalis frequentatur ambitio, concordissimo sibi charitatis conglutinaverytus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervis principum, optimatum quoque, et ducum atque episcoporum se subtrahens, Eligii secreta peteret conciliabula; nam quidquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione impetrabat, quidquid vero adipisci potuis
Abbreviated transcription (Latin):
cienda faci. Ac ꝑ
hoc diuinitꝰ nob̾ dari
scĩam ꝯfitent᷑. qͦ igno¬
rantia pellit᷑. caritatẽ
au̾ dari negant qͣ pie ui¬
uit᷑. ut scił c̾ sit dĩ donũ
flat: ñ sit d̾i doiũ ip̃a
caritas. q̃ ut scia ñ ĩflet
edificat. Destruunt

Expanded text:
cienda, faciamus. Ac per hoc divinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur; charitatem autem dari negant qua pie vivitur: ut scilicet cum sit Dei donum flat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat . Destruunt
Abbreviated transcription (Latin):
cłiã xͥ in hac mortalita¬
litate ꝑfici: ut sit o̾io
rarũ orbe clamat ad
dm̃ dimitte nob̃ debrta
scd̃m adã carnalit̾ na¬
tos ꝯtagiũ mortis antiq̃¬
pͥma nanuitate ꝯtͣhe̾e
Sic enĩ eoᷤ sñ ullo pec̃ci
originalis uincło asse¬
runt nasci. ut ꝓrsus ñ
sit qd̾ eis oporteat scd̃a
natiuitate dimitti. s
eos ꝑꝑea baptirari: ut
regen̾atiõe ad optati admit
tant᷑ ad regnũ d̾i. de bo
ligationis uet̾is ab soluti.
Nã ⁊̃ si ñ baptizent᷑ ꝓmit-¬
tunt eis extͣ regnũ qͥde̾
uitã qͣndã. Ip̃m qͦ adã di¬

Expanded text:
clesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino rrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita secundum Adam carnaliter natos contagium mortis prima natiuitate contrahere. sic enim eos sine ullo peccati originalis uinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda natiuitate dimitti, sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum dei, de bonligationis ueteris absoluti. nam etiam si non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem uitam
Abbreviated transcription (Latin):
atq alii qͥc̾q ita sese ħnt.
Illi aũ ut ita dix̾um fa-
fabulones
błones qui fabłas ua¬
nas easdẽq longas ꝑple¬
plexasq contexunt. tã
multis falsis dogmatib
nuii̾are ñ possint aut
difficillime possint. Lsec¬
inoiauti oĩa doginata me
dixisse uł didicisse ꝓsite¬
or. Qͥs enĩ ñ uidat qͣntã
litt̾as flagitet Nec ĩo
tn parũ ꝓdest errores
istos qͦs huic oꝑi intexu¬
I lectos ꝯgnitosq uita¬
re. sd enĩ contͣ ista
geat eã contͣ ista senti¬
re. nͦ aliqͥd hoꝵ infide
sorenda ac defendenda
sint: modłm oꝑis huiꝰ
excedit. s młtũ adiu¬
nat cor fidele nosse qͥd
credendũ ũ sit: ⁊̃ si dis¬
putandi facłtate idre¬
futare ñ possit. Di̾s itaq¬

Expanded text:
ent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus numerare non possint, aut difficillime possint. Necemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam litteras flagitet? Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista ciat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem serenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse quid credendum non sit, etiamsi disputandi facultate id refutare non possit. Omnis itaq
Abbreviated transcription (Latin):
legi õs posuit. qñ qͣ dẽ
inueni apd̃ aliũ qͣs apd̃
alrũ ñ inueni. ⁊ rursuᷤ
apd̾ istũ qͣs ille ñ posu
ñ in ueni. additis ⁊̃ hi ᷤ
qͣs ip̃e recolens apd̾ ullũ
eoꝵ inuenire ñ potui.
uñ m̾ito cͤdo nͨ me poᷤᷤ¬

Expanded text:
egi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuinon inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me po
Abbreviated transcription (Latin):
añ dñi aduentũ extitis¬
se sic̾ ei uisũ ẽ cõputa¬
uit: reliqͣs pꝰ dñi ascen¬
sũ natas sexagnta b ͤ
Ego aũ qr scd̾m peticio¬
nem tuã eas heses me¬
morare institui. q̃ post
ip̃iꝰ oꝑe in meũ tͣnstuli.
duas in unã referens.
uͥ nłłã differanciã po¬
tui reperire. Et rursus
u ille ex duab unã fa¬
c̃ẽ uoluit: sub num̾is
suis singłas posu.s
adhuc cõmemorare de¬
beo. siue qͣs apd̾ illos
repperi.siue qͣs ip̃e re¬
miniscor. Nc̃ gͦ addo

Expanded text:
ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brEgo autem, quia secundum petitionem tuam eas haereses memorare institui, quae post ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse rem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m c̾e̾t. frustra dñs dixi¬
se uidet᷑. sñ me ncħ po¬
testi fac̾e̾. Demq pelagiꝰ
tͥbueret adiutorio gr̃e di
ad eiꝰ mandata facienda.
correptom eoꝵ hactenu
cessit: ut ñ eã lib̾o arbitͥ¬
o p̾pon̾et. s infideli calli¬
ditate suppon̾et. dicens
ad hoc ea᷑ dari hõib ut q̃
facẽ ꝑ lib̃um ibentur
arbitͥũ. faciliꝰ possint
ĩplere ꝑ gr̾am. Dicendo
uriq ut faciliꝰ pesfint

Expanded text:
ustra dominus dixisse uideretur: sine me nihil potestis facere. denique Pelagius tribueret adiutorio gratiae dei ad eius mandata facienda, correctioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum iubentur arbitrium facilius possint implere per gratiam. dicendo utique: "ut facilius possint
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝯdidit. Qd̃ si tu scieris
habebis meliꝰ aliqͥd ꝗͣ hoc
hoĩem doctissimũ õs ħe¬
ses arbitrer indagare po¬
tuisse. I c̾te abeloitas nr̃e
regionis heticos qͣntũ
existimo ille nesciuit.
Sic forte ⁊ alioᷤᷤ alibi in
obscissimis locis rec̃di¬
tos. eiꝰq noticiã ip̃a locoꝵ
suoꝵ obscͤctate fugientes.
litt̾e ut o̾ino dicamꝰ. qͣb

Expanded text:
 scimus. Quod si tu scieris, habebis melius aliquid quam hoc hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. litterae, ut