comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
INtrinsecus autemuasto incendio
cremabatur : Omne corpuspu¬
tridum gestabat. Atq: corruptũ
Inenit febris maxima. prurigo
intolerabilis. collidolor in men¬
sus. pedum tumor extensus. ue¬
renda putrida Inerat illi & in¬
flatio putrida. Post quamoleo
est litus. soliti sunt oculieius . Et
desperatus. omnes primarios &
nobiles plebis ad seiubet colligi.
& in loco uno recludi. & aitsoro¬
risuae Nouiiuda eos demeamoste
gauisuros. sed ut habeam lugen¬
tes. cum spm̃ex ala uero om̃s in¬
terfice Igitur exfiliis suis. a se
necatis. cultellum petiit ut pomũ
more solito purgar&. Et eleua¬
uit inseipse dextrin suam. &ita
obiit Posthunc filius eius herodes
sub quo passus ẽ. dñs eo quod non
dedisset gloriam dõ subito aban¬
gelo
dñ percussus .ẽ. & incredibiliuen¬
tris inflatione distentus. Continu¬
is quinq: dieb quinquagesimo
quastoaetatis suae anno regniue¬
ro septimo obiit: pilatus uero ita
malorum cladib cruciatus est.

Expanded text:
intrinsecus autem vasto incendio intrinsecus autem vasto incendio cremebatur, omne corpus putridum gestabat atque corruptum, inerat febris maxima, prurigo intolerabilis, colli dolor immensus, pedum tumor extensus, verenda putrida, inerat illi et inflatio putrida, postquam oleo est litus, soluti sunt oculi ejus, et desperatus omnes primarios et nobiles plebis ad se jubet colligi, et in loco uno recludi, et ait sorori suae: Novi Judaeos de mea morte gavisuros, sed ut habeam lugentes cum spiritum exhalavero, omnes interfice. Igitur sex filiis suis a se necatis, cultellum petiit, ut pomum, more solito, purgaret, et elevavit in seipso dextram suam, et ita obiit. Post hunc filius ejus Herodes, sub quo passus est Dominus, eo quod non dedisset gloriam Deo, subito ab angelo Domini percussus est, et incredibili ventris inflatione distentus, continuis quinque diebus, quinquagesimo quarto aetatis suae anno, regni vero septimo obiit. Pilatus vero ita malorum cladibus cruciatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
CUS TODIAM. ITECUSTO¬
DITE SICUTSCITIS. ILLI
AUIEMABEUNTOSMu¬
NIERUNTSEPULCHRŨ.
SIGNANTESLAPIDEM
CUM CUSTODIBUS
Nonsufficerat principib
sacerdotum & scribis ac
pharisa eiscrucifixis sed ñmsal¬
uatorem. Nisi sepulchrũ custo
dirent. cohoste macciperent.
signarent lapidem : Et quantũ
in illis est manu mobponerent
resurgenti. ut diligentia eorũ
Nr̃ce fide i proficer&. Quanto
enimamplius seruatur. tanto
magis resurrectionis uistusos¬
tenditur: Vnde & monum̃to
nouo quod scis sum fuenit in pe¬
trix conditus. ẽ. nesi ex multis la¬
pidib aedificatum esset. suffos¬
sis tumuli fundamentis ab latis
fusto dicer&ur. Quod autem
insepulchroponendus esse tꝓphe¬
tae testimonium ẽ. dicentis
Hic habitabit in excelsaspelunca
petnre fostissimae. Statimq post
duos uersiculos sequitur. regem
cumgloria ui debitis. Paulisper
deminis tratorib: persecutionis
xp̃i. quidactum situid eamus.
Primus herodes subquopassis
infantes. hunc finem habuit
Lento igni extrinsec us urebatur

Expanded text:
stodiam. Ite, custodite sicut scitis. Illi autem abeuntes, munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus. Non suffecerat principibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum cusdirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, et quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret. Quanto enim amplius servatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulctae testimonium est dicentis: Hic habitabit in excelsa spelunca petrae fortissimae , statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis. Paulisper de ministratoribus persecutionis Christi, quid actum sit, videamus. Primus Herodes, sub quo passi sunt infantes, hunc finem habuit. Lento igni extrinsecus urebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
i÷ meridiem Rationisigitur immo
diuinae piaetatis ordo poscebat :
ut eodem temporis asticulo quo
tuncadae prreuaricanti obeluse¬
rt. Nunc latroni dñs paenitenti
ianuam para disi reserar& Et qua
horx primus adampeccando huic
mundomosteminuexenrt. eadẽ
hora secundus adam mostem mori¬
endo destruer&. ETCIRCA
HORAMNONA MELA MA¬
CENS. HEL.I. HELI. LA MA
MEUS OS̃MEUS UT QUIO
ME DERELI QUISTI
Cicut enimesurire &sitire &
fatigarinonenet proprium
diuinitatis sed corporis. Ita & quod
dicit ut quid medereliquisti corpo¬
ris uoxest. Vt homoergoloquit᷑:
Vt homo turbatur. ut homo fl&.
Vt homocrucifigitur: Quodcla¬
mattuum est. a tehocaccepit. prote
libenanda carne indutus est
QUIDAMAUTEMSTANTES
ETAUDIE NTES DICEBANT
HELIAM UOGAT ISTE
onomnes sed quidam. quos
arbitror milites fuisse ro¬
manos non intellegentes scr¬
monis hebraciciproprietatem.
sed ex eo quod dixit heliheliputan¬
tes heliamabeo inuocatum: Sin
autemiuda eos qui hoc dixerint.

Expanded text:
 meridiem . Rationis igitur, imo  meridiem . Rationis igitur, imo divinae pietatis ordo pout eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem mundo invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et hora nona exclamacens: Heloi, Heloi lama eus meus, ut quid me dereliquisti? Sicut enim esurire et sitire et fatigari non erat proprium divinitatis sed corporis, ita et quod dicit: Ut quid me dereliquisti? corporis vox est. Ut homo ergo loquitur, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Quod clamat tuum est, a te hoc accepit, pro te liberandum carne indutus est. Quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Heliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Heli, putantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint
Abbreviated transcription (Latin):
Occum bet solmeridie. & alioloco.
Occubuit solcum adhuc media
essetdies. Velut impium scelus
sol uidere non patitur. & suam in
subtracetis ra diis prresentiam¬
& inquafacinus gerebatur ipsatemi
contremuit. uelum templiscindi¬
tur. ut q̃ honobiliter latebant.
protali commissouulgata uilesce¬
rent Etutiosephus refest. uoces
uistutum caelestium mignare de
templo uolentium ferunt᷑ auditȩ
Inresurrectione uero dñinulla
fidelib: terroris. signa. sed indicia
cuncta la etitia e uisuntur ANgeli
albis uestib: choruscantes. Currit᷑
cum gaudio ad sepulchrum. ubi ñ
mostuus inuenir&ur. sed ubimors
agnoscer&ur euictit: appellantur
mulieres uoce pacifica. Et quidam¬
pliusdicame omnia salutis ae ternȩ
mysteria re uelantur: Et notan¬
dum quod dñs horo sexta sit cruci¬
fixus hocestrecessuro acentro
mundisole. quando & latrimiait.
hodie mecum eris inpara diso
Nam deadampeccante scriptũ.ẽ:
quodaudierituocem dñidĩ post¬

Expanded text:
Occumbet sol meridie . Et alio loco: Occumbet sol meridie . Et alio loco: Occubuit sol cum adhuc media esset dies , velut impium scelus, sol videre non patitur, et suam in subtractis radiis praesentiam, in qua facinus generabatur, ipsa terra contremuit. Velum templi scinditur, ut quae honorabiliter latebant, pro tali commisso vulgata vilescerent, et ut Josephus refert, voces virtutum coelestium, migrare de templo volentium, feruntur auditae. In resurrectione vero Domini, nulla fidelibus terrorum signa, sed indicia cuncta laetitiae visuntur. Angeli albis vestibus coruscantes, curritur cum gaudio ad sepulcrum, ubi non mortuus inveniretur, sed ubi mors agnosceretur evicta, appellantur mulieres voce pacifica, et quid amplius dicam, omnia salutis aeternae mysteria revelantur. Et notandum quod Dominus hora sexta sit crucifixus, hoc est, recessuro a centro mundi sole, quando et latroni ait: Hodie mecum eris in paradiso. Nam de Adam peccante scriptum est, quod audierit vocem Domini Dei post
Abbreviated transcription (Latin):
Demperenim dñs plustribi
quamrogatur Ille enim ro¬
gabat ut memor sui fuis s& dñscũ
uenis set in regnum suum. dñs autẽ
ait: Amendi cotibi. Hodie mecũ
eris inparadiso. Vita est enim. eẽ.
cum xp̃o. quia ubixp̃s ibi regnum
Quidam duos latrones cum dño
qrucifixos. duob baptitatorũ ge¬
nerib coaptant: Quicumq: enim
ipsius baptizatisumus. Ambonãq:
similescrucifixi sed unus incruce
blisphem peior. Alter est confes¬
sione mastrr effectus. Quia per
haptisinum quo cum peccatores
essemus ablumur. aliidum dm̃ in
carne passum fide & spe &caritate
laudant coronantur : Aludũ aut
fidem autopera postbaptis mum
haberere nuunt donoquodacce¬
perepriuantur. Induob: latroni¬
bus uterq: populus & gentilium &
iudaeorum. Primus dñmblasphe¬
mauit. postea signorum magnitu¬
dine. Alter ex territus egit paeni¬
tentiam. &us que hodie iuda eos
increpatblasphemantes
ASEXTAAUTEM HORATE¬
NEBREFACTAESUNT SUꝑ
thocfactumreor. ut com¬
pler&ur prophetia dicins

Expanded text:
emper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat ut memor sui fuisset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Vita est enim, esse cum Christo, quia ubi Christus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant! Quicunque enim ipsius baptizati sumus. Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemus pejor, alter est confessione martyr effectus, quia per baptismum, quo cum peccatores essemus abluimur. Alii dum Deum in carne passum, fide, spe et charitate laudant, coronantur. Alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privantur. In duobus latronibus uterque populus, et gentilium et Judaeorum, primum Dominum blasphemavit, postea signorum magnitudine alter exterritus egit poenitentiam, et usque hodie Judaeos increpat blasphemantes. A sexta autem hora tenebrae factae sunt, hoc factum reor, ut compleretur prophetia dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ΠNcorde autem fidelium tressum¬
mopere manere uistutes testat
a postolus dicens. Nuncautemma¬
nent fides spes caritas. Quascuno¬
tas subita repletus gnartia. & acce¬
pitlatro et seruauit incruce.¬
r̃ Fidemnamq: habuit. qui regnatu¬
rum dñm credidit quem secũ paritꝰ
morientemuidit. Spemhabuit.
qui regnieius aditum postulauit
Caritatem quoq: inmostesua uiua¬
citertenuit. qui fintrem & conla¬
tronem prosimili scelere morientẽ.
& de iniquitate sua arguit. & eiuna
quam cognouenxt praedicauit

Expanded text:
corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit
Abbreviated transcription (Latin):
saluare potenri DESCENDAT
NUNCDECRUCEE TCREMONCI
racudulenta promissio. Quidẽ
plus decrucedescendere an
Mde sepulchro mostuum surge¬
rec Resurrexit & noncreditis ei
etiam sidecruce descender& simi¬
liter non creder&is. Sed mihiui¬
detur. hoc dae monesimitari. Sta
timut crucifixus ẽ dñs senseruN
uistutemcrucis. & intellexerunT
frcctas. eẽ uiressuas. &ho caguNt
ut decruce descendat Sed dñs
sciens aduersarior ũ insidias. po¬
manet inpatibulo ut diabolum.̃
destruat ETLATRONES
QUI GRUCIFIXERANTCŨ
EO IN PROPERABANTET
icpertropum quia ppellat᷑
si lemsis prouno latrone
uterq: dicitur blasphemasse
Lucas uero adserit quod altero
blasphemante : alter increpauit.
blas phemantem. & confessus ẽ. des

Expanded text:
salvare potera. Descendat salvare potera. Descendat nunc de cruce, et credimus ei. Fraudulenta promissio, quid est plus, de cruce descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Resurrexit et non creditis ei, etiam si de cruce descenderet, similiter non crederetis. Sed mihi videtur hoc daemones immittere, statim enim ut crucifixus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, sed Dominus sciens adversariorum insidias, permanet in patibulo, ut diabolum destruat. Et latrones qui crucifixi erant cum eo, et improperabant ei. Hic per tropum qui appellatur σύλληψις pro uno latrone uterque dicitur blasphemasse. Lucas vero asserit quod altero blasphemante, alter increpavit blasphemantem, et confessus es
Abbreviated transcription (Latin):
dextrilatronis merito & fidede¬
signantur. At quiuelhumanae
laudis intuitir qualibet minus dig. ł¬
na intentiones aeculo abrenuntiaN.
Non in merito blasphematoris
& sinistrilatronis mentẽ & actus
imitantur. dequalibus dic̃ apłs
Sitradidero corpus meũ ut ardea.
sidedero omnes facultates meas
incibos pauperum. sialiamulta fe¬
cero. caritatemautemnonhabea
nihil mihi prodest : Atuerobeati
qui persecutionem patiuntur
propteriustitiam. qrimipsorũ
est regnum caelorum
PRAETEREUNTESAUTG̃
BLASPHEMABANTEUM
MOTENTESCAPITASTA
Slasphemabant quia pnret̃:¬
guediebantur uiã . & in uero
itinere scriptunrum ambulare
nolebant. Mouebant capita. quia
iam ante mouerant pedes & ñsta¬
bant supra petrrm. SIMILITER
ETPRINCIPES SACERDOTŨ
CŨSCRIBISDICEBANT. ALI¬
Itiam nolentes confitent᷑
Escribae & pharisaei. quod
alios saluos fecerit Itaq: unr uos
condemnat sententia. Qui enim
alios saluos fecit. siuellet & seipsũ

Expanded text:
dextri latronis merito et fide dedextri latronis merito et fide designantur. At qui, vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione, saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Praetereuntes autem blasphemabant eum, moventes capita sua, etc. Blasphemabant, quia praetergrediebantur viam, et in vero itinere scripturae ambulare nolebant, movebant capita, quia jam ante moverant pedes et non stabant supra petram. Similiter principes sacerdotum cum scribis dicebant, Etiam nolentes confitentur scribae et pharisaei, quod alios salvos fecerit, itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, si vellet, et seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
prrit imperium. Vnde&apostolis
cumignominiamcrucis descripsis¬
set adiunxit Propter quod &ds̃
illum ex altauit. & don auit illi nom̃
quodest superomne nomen & cr̃
Nam quodhoc nomen ebrarice grece:
&latine scriptum erat. hoc est qđ
idema postolus subsecutus ad nectit
tres linguae ibi praceceterisemine:¬
bant. Haebrea. propteriuda eos
in legegloriantes. Greca. propt̃
gentium sapientes. Latina propt̃
romanos multis ac peneomnibus
iam tuncgentibus imperantes
Velintnolintergo iuda ei omne
mundiregnum. omnismundana
sapientia. omnia diuinae legissa¬
cixmenta testantur. Quia d ñsrex
iudaeorum est hoc . ẽ. imperator
credentiũ & confitentium dnm̃.
TUNCORUCIFTXISUN TCU
EOGTOUOLATRONES
atrones quicũ dño sunt hinc
inde crucifixi. significant eos qui
subfide & confession ex p̃iuelagonẽ
mastrrii uel qui continentia e asti¬
oris instituta subeunt Sed quot¬
quot haec proae terna solũ cȩlesti¬
que gloria gerunt. hi profecto

Expanded text:
rarit imperium. Unde et Apostolus rarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit:tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus iVelint nolint, ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confitentium Dominum. Tunc crucifixi sunt cum eo et duo latrones, Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto
Abbreviated transcription (Latin):
habetuitã & sup¬
eminet scientiae & superomna
prrecepta est. merito uestis qua
significatur desuper contexta
perhibetur Insoste autẽ quid
nisi dignatia commendata est :
sic quippe inuno ad omnes perue¬
nit cumsors omnib: placuit. quia
& dĩ gnartia inunitate adomnes
peruenit Et cum sors mitatur
Non personae cuiusq uel meritis.
sed occulto dĩ iudicioceditur
ETPOSUERUNTSLPER
CAPUT EIUS GAUS AMIP¬
SIUS SCRIPTAM. HICEST
IHSREX IUDA EORUM
ulchretitulus quixp̃m
regem testetur. Non
Minfrac supracrucem ponit᷑
Quialicet incruce pronobis
hominis infirmita tedolebat :
supercrucem tam̃ regis maies¬
tate fulgebat. Quiapteetiã.
Quia rexsimul & sacerdo sest.
cumeximiam patrisuae carnis
ostiam in altari crucis offerr&
regis quoq: qua p̃dicatusenri
titulo dignitatem p̃tendit
Vicunctis legere hoc. ẽ. audire
&eredereuolentib: innotescat.
quia suum percrucem non ꝑdiderit
sed confirmarit potius & corrobo¬

Expanded text:
habet viam, et suphabet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit: quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit, et cum sors mittitur, non personae cujusqused occulto Dei judicio ceditur. Et posuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam: Hic est Jesus rex Judaeorum. Pulchre titulus, qui Christum Regem testatur, non infra, sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat, quia apte etiam, quia rex simul et sacerdos est cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corrobo
Abbreviated transcription (Latin):
autem sicut mattheus testis. ẽ.
ut quodidem mattheus ait. No¬
luit bibere. hoc marcus dixit
non accepit. tacueritautem quod
gustauerit: Sed hoc quodait mar
dumest. mattheum dixisse.
amaritudine posuit. &mymatũ
uinum a marissimum ẽ. Quam¬
quam fieripossit ut & felle &
mymitum uinumarissimum red¬
derent. POSTQUAM AUTẼ
ORTCIFIXERUNTEUM.
DIUIIS ERTNTUESTIM TA
EIUS SORTẼMITENTES
aec euangelistaiohannes
plenius exposuit. quia sci¬
licet militescetera in quattuor
pastes iux ta suumnumerum
diuidentes detunica quae in con¬
sutilis erat desuꝑ contextaper
totum sostem miserunt: Qua¬
dripestita autem uestis dñi. qua¬
dripestitamei: figuntuit eccle¬
siam. totoscilicet quae quattuor
pastib: constattemarumorbe
diffusam. & omnib: eisdẽ pasti¬
bus aequaliter. idest concordit̃
distributam. Tonicauero illasor¬
tita omnium pastium significat
unitatem. Quae caritatis uinculo
continetur. Sienim carita siuxta
a postolum & supereminentiorẽ

Expanded text:
autem, sicut Matthaeus testis est, autem, sicut Matthaeus testis est, ut quod idem Matthaeus ait: Noluit bibere, hoc Marcus dixit: Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed hoc dum est Matthaeum dixisse amaritudine ponendo. Myrrha enim amarissima res est, quanquam fieri possit ut fel et myrrha tum vinum amarissimum redderent. Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes. Haec evangelista Joannes plenius exposuit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas, juxta Apost
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternum sperat fides quae
perdilectionemoperatus .: In
profundo autempars illa ligni
quae intenix addita defixa
latet sed inde consurgit illudom¬
ne quodeminet sicut & occulta dĩ
uoluntate uocatur homo ad pasti¬
cipationem tantae grartiae. alius
sic alius autemsic. Supereminen¬
temuero scientiae caritatẽ xp̃i.
eam profecto ubi paxilla . ẽ: quae
precellit omnem intellectum
ET DABANTEIBIBEREMUR¬
RATUUIN UETNONACCEPIT
s. loquitur adhierus alem
egote plantauiuin eã mea
uenrm. quo modo facta es in amari¬
tudine uitis alienȩ e A marauitis.
amarum uinum facit. quod ꝓpi
incibum meumfel. & insitimea
potauerunt meaceto: Quodautẽ
dicitur & non accepit uel secundũ
mattheum. cumgustasset noluit
bibere. hocindicat quod gusta¬
uerrt quidem pronobis mostis
amaritudinem. sed testiadie re¬
surrexerit: Quod enimait
marcus non accepit. Intellegit᷑
non accepit ut biber&. Custauit

Expanded text:
sempiternum sperat fides, quae sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem, pars illa ligni, quae in terra abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum . Et dabant ei bibere, myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum facit, quod propdederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Et non accepit, vel secundum Matthaeum: Cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod autem ait Marcus: Non accepit, intelligitur, non accepit ut biberet. Gustavit
Abbreviated transcription (Latin):
ut possitis conp̃hendere cũom¬
nib scĩs quae sit latitudo & longi¬
tudo altitudo & profundum
Cognoscere etiam supereminen¬
tem scientia ecar itatr̃ xp̃i. Italati¬
tudine quippebona openrcarita¬
tissignificat. In longitudine per¬
seuenentiam scaẽ conuersationis
usq infinem Inaltitudine. sp̃en
caelestium prremiorum. In pro¬
fundo inscrutabilia iudiciadĩ.
Vnide istagnatia in hominesuenit
Ethaecita coaptantur sac naxm̃to
crucis. ut in latitudin eaccipiat᷑
transuersum lignum quo exten¬
dunturmanus. proptero perum
significationem In longitudine.
ab ipsousq: interam ubi totum
corpuscrucifixum stare uidet᷑.
quod significat persistere . hoc.ẽ.
longanimiter permanere : IN
altitud ineabipso trans uersolig¬
no sursum uersu quod ad caput
eminet propter expectationẽ
supernorum. Neilla o perrbona
atq: in eius perseuenantia ꝓptir
beneficiadĩ terrena actempo¬
nelia facienda credantur. sed
potius propt̃ illud. quod desuper

Expanded text:
ut possitis comprehendere cum omut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo, altitudo et profundum . Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi. In latitudine quippe bona opera charitatis significat. In longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem. In altitudine spem coelestium praemiorum. In profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem. In longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est, longanimiter permanere. In latitudine ab ipso transverso ligno sursum versus, quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei, terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper
Abbreviated transcription (Latin):
Iquib truncabant᷑ capita
damnatorum & caluariae. id ẽ
de collatorum sumpsere nom mñ
Propterea autemibicruci fixus ẽ.
dñs ut ubi prius erat areadam¬
natorum. ibierigerent᷑ uexilla
mastrrii Et quomodo pronob
maledictum crucis factus & fla¬
gellatus & crucifixus. sic pomniũ
salute quas inoxius internoxios
crucifigitur : ut ubi abundauit
peccatum super abundetgnita
Qualiter sane dñs incrucepi¬
situs. Quidue eadem sacnrtissimi
corporis positio regalis in setrpo
contineat sedulius in paschalicar¬
mine pulchre uersibus dixit
Neuequis ignon& speciem crucis
essecolendam:
Quae dnm postauit ouans
irtione potenti
Quattuor in deplagas
quadrati colligit orbis
Splendidus auctoris
deuestice fulget eous
Occiduo sacraxe lambuntur
Cunctaque de membris uiuit
Natum creantis
Et cruce conplexum xp̃sregit
undique mundum:
Monelem quoq: sacro scãecrueis
figunam describit apłs ubiait
INcarita terrdicati& fundat

Expanded text:
quibus truncabantur capita quibus truncabantur capita damnatorum, et calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur, ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Qualiter sane Dominus in cruce positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typo contineat, Sedulius in Paschali carmine pulchre versibus dixNeue quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portauit ouans, ratione potenti Quattuor inde plagas quadrati colligat orbis. Splendidus auctoris de uertice fulget Eous,. Occiduo sacrae lambuntur Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati,
Abbreviated transcription (Latin):
nclamide coccinea. openrgin¬
tium cruenta sustentat In
AAcoronaspinea maledictum
soluit antiquum Incala moue¬
nenata occiditanimalia. Siue
calamum tenebat inmanu. ut
sacrilegium scriber &iudȩorũ
CYRENEUMUENIENTẼ
NOM INE SIMONẼ HUNC
ANGARTAUERUINT
TOLLERECRUCE EIUS
Duendum. Necui uide¬
atur contrrrium qđ
Aiohannes scribit ipsũ
dñm sibi crucem postasse. cũ¬
ceterieuangelistae eã simonẽ
cfreneum baiulas sereferurt
Sed hocintellegendũ quode¬
grediens dep̃t orioihs. Ipse
sibi secundumio hannẽ posta¬
uerit crucem. postea symoni
postandaminposuerint
Et hoc congruo satisordine.
quia ipsepassus . ẽ. pronobis. relin¬
quens nobis exemplum ut sequa¬
mureius uestigia Et quiasimon
iste non hiero solimita sed eyrine
usesseperhibetur. Cyrenae
enim libiae ciuitas. ẽ. ut in actib
a postolorum legimus. recte
pereum populigentium desig¬
nantur Quiquondamperegri¬
ni & hospites testamentorum.
Nuncobo ediendo ciues sunt :¬

Expanded text:
lamyde coccinea, opera genlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scriberet Judaeorum. Cyrenaeum venientem mine Simonem. Hunc angariaverunt ut tolleret crucem ejus. Cavendum ne cui videatur contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse. Caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referuntSed hoc intelligendum, quod egrediens de praetorio Jesus, ipse sibi secundum Joannem portavit crucem, postea Simoni portandam imposuerunt, et hoc congruo satis ordine, quia ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Et quia Simon iste, non Hierosolymita, sed Cyrenus esse perhibetur Cyrene enim Libyae civitas est, ut in Actibus apostolorum legimus, recte per eum populi gentium designantur, qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
amilitib pilati subcoccineo siuo
purpureo. habituin lususe sa
perhibetur. Conlata utrrq: ni¬
nitione. Inuno in nocentia &
castitasad sumptae humanitati
Inaltero autemueritaspassio¬
nis perquam adgloriam regn
inmostalis ess& peruenturus
exprimitur Sicut enimpur¬
puna colorem sanguinis qui
pronobis effusus ẽ. imitatur
Ita & habitus regni quod post
passionem in tracuit nobisq: in¬
trandum patefecit insinuat
Verum quia dixit apostolus
quotquot enim inxp̃obabtirat
dño deelectis omnib hisuelut
ornamento uestieris. potesi
in hocutroq: dñihabitu. omnis
electorum eius multitudo qđ
in mastr̃res ueneroondos&ce
tene fidelium plebe distinguit᷑
aptissime designari: Alba &¬
enimueste induitur. cũ munda
iustorum confessione circũdit
Purpura siue coccouestitur
cum intrium phouictoriosorũ
mastrrum gloriatur
ETPLECTENTES CORONÃ
DESPINIS POS UERSUPER
CAPUIT ETUS ETARUNOI¬
TẼ INDEXTERA EI ETCR

Expanded text:
a militibus Pilati, sub coccineo sive a militibus Pilati, sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia, et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro nobis effusus est, imitatur, ita et habitus regnum, quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuavit. Verum quia dixit Apostolus: Quotquot enim in Christo baptizati Domino de electis omnibus: His velut ornamento vestieris . Potest in hoc utroque Domini habitu, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba enim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput ejus, et arundinem in dextera ejus, et r
Abbreviated transcription (Latin):
rubra quaedã purpunt cocco
simillima Potestetiamfieri¬
ut purpurametiam marcus com¬
memon uerat quamclamis ha¬
bebat quamuis es set coccinea
Mysticeergo in purpur qua
indutus ẽ dñs: Ipsa eius caroquã
passionib: obiecit insinuatur
Dequa prremissa dixerrt ꝓphe¬
tia Quareergo rubrum est
indumentum tuum & uestim̃¬
tatua quasi calcantiũ intorcu¬
larie Incoronauero quam
postabat spinea Nr̃orum suscep¬
tio peccatorum proqua mosta¬
lis fieridignatus ẽ. ostendit᷑
iuxta quod praecursor ipsius
testimoniumei perhibensait
Ecceagnus dĩ. ecce quitollit
peccatamundi. Namq spinas
insignificatione peccatorum
ponisolere testatur ipsed ñs
qui protopla sto inpeccatum
prolapsodicebat. Temrtua
spinas & tribulos germinabit
tibi Quodestaperte dicere
Conscientiatua. punctionestib
& aculeo suitiorum procrrare
non desistet. Quod uero iuxta
euangelium lucae dñs apudhe¬
rodem alba ueste induitur:
Inceteris uero euangelistis

Expanded text:
rubra quaedam purpura cocco rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieriut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamis habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur, de qua praemissa dixerat Propheta: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua, quasi calcantium in torculari. In corona vero quam portabat, spinea nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est ostenditur, juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto, in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero Evangelistis
Abbreviated transcription (Latin):
ACCEPTA AQUAL.AUII
MANUSCORAMPOPULO
OCENS. IN NOCENSEGOSŨ
ASANGUNE HUIUSIUSTI¬
Nlatus autemaccepitaquã
iuxta illud propheticũ.
lauabo inter in nocentes ma¬
nus meas. ut in lauacro manũ eiꝰ.
gentiliumopera purgarentus.
& abimpietate iudaeorum qui
clamauerunt crucifige eum nos
alienos facer&. quodammodo
hoccontestans & dicens. Ego qui¬
deminnocentem uolui liberxre.
sed qnm seditiooritur & perid
rebellionis inihi contracaesare
crimen in pingitur. In i nocenssũ
a sanguinehuius iusti
RESPONOITUNTUERSUS
POPULÕSOICENS SANGUIS
ETUS SUPERNOS ETSU¬
PERFILIOS NOSTROS
Serseuerrtusq: in prresen¬
tem diem haec in p̃catio suꝑ
iudaeos. & sanguis dñinon aufe¬
rxur abeis. Vnde perisaiam
loquitur Sileuaueritis adme
manus non exaudiã uos. manus
unr̃e sanguine plȩnaesunt
TUNCMILITESEXUEN
CUEX̃ CIRCŨDEDER̃EI
UELSECUNDM ARCŨ IN¬
DUUNTEUM PURPURA
Proregia enim purpunt
clamis illa coccinea ab in lu¬
Adentib adhibitaenxt Et est

Expanded text:
accepta aqua lavit manus coram populo, dicens: Innocens ego sum a sanguine hujus justiPilatus autem accepit aquam juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus, gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum, qui clamaverunt, crucifige eum, nos alienos faceret, quodam modo hoc contestans et dicens: Ego quidem innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et per id rebellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine hujus justi . Respondit universus populus dicens: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis, unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos, manus vestrae sanguine plenae sunt. Tunc milites exuentes cineam circumdederunt ei. Vel secundum Marcum, induunt eum purpura. Pro regia enim purpura chlamis illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est
Abbreviated transcription (Latin):
fuenrt carceremmissus : Atque
ideo iuda ei pacem habere non pos¬
sunt. quia seditionum principẽ
quam dñm eligere maluerunt
Quia uero barabbas filius patris
uel filius magistrieorum inter¬
prretatur : potestantixp̃itrpũ
gerere . que milliquib: dicitur
uos expatre. Diabolo estis. uero
dĩ filio sunt prrelaturi. Filius
autem diaboli antixp̃s. Nonab
ipsonascendo sedimitando uocat :¬

Expanded text:
fuerat carcerem missus, atque fuerat carcerem missus, atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem quam Dominum eligere maluerunt. Quia vero Barabbas, filius patris, vel filius magistri, eorum interpretatur, potest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus, non ab ipso nascendo, sed sicut c
Abbreviated transcription (Latin):
Etacceperunt triginta argenꝰ¬
teos pr&ium adp̃tiati. quod ad p̃¬
tiauerunt a filiis is rochel. & dede¬
runt eos inagrum figuli sicut
constituit mihi dñs¬
ETCUM ACCUS ARETUR
APRINCIPIBUSSACERDO¬
TUM. NIHIT RES PONDIT
pater&ur. Interalia discipu¬
lisait Venit enim princepsmundi
huius. & in me non habet quicqua
Sed quia princepsmundi hocest
pilatus eum absoluit in quonihilcau¬
sae quam damnar& inuenit quod
respondit data .ẽ. deagnosimili¬
tudo ut in suosilentio non reussed
in nocens haber&ur Vbienim
tacebat. quasi agnus toto ꝓgrege
immolandus patientiam prȩstaba
Vbiuero respondebat quasipas¬
torbonus procreditis sibi ouibus
contrx luporum latronum que
insidias pugnabat
CONGREGATIS ERGOILLIS
DIXIT̃ PILATUS. QUEM
UTII TIS DIM ITTAM UO¬
QUI DICITUR XP̃S: ETCR̃
Iatro seditiosus & homicidior
auctor dimissus est populo
iudaeorum id est diabolus quia
iamolim patria lucis obculpam
superbiae depulsus & in tenebnirꝰ

Expanded text:
‘Et acceperunt triginta argen‘Et acceperunt triginta argenteos pretium appretiati, quod appretiaverunt filii Israel: et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi DEt cum accusaretur a principibus sacerdotum nihil respondit. pateretur inter alia discipulis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam , sed quia princeps mundi, hoc est, Pilatus eum absolvit, in quo nihil causae quam damnaret invenit. Quod respondit, data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat: Ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus, contra luporum latronumque insidias pugnabat. Congregatis ergo illis, dixit Pilatus, quem vultis dimittam voqui dicitur Catro seditiosus et homicidiorum auctor dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui jam olim patria lucis ob culpam superbiae depulsus, et in tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
rum muta resententiã: Itaque
licet muta uerit uoluntatẽ sua.
tamen uoluntatis prima e exitũ
non mutauit. Nihil profuit egis¬
se paenitentiam. perquam sce¬
lus corrigere non potuit
PRINCIPES AUTEMSA¬
CERDOTUM ACCEPTIS
ARGENTEIS DIXERUNT
NONLICETMITTERE
EOS IN CORBANAN. QUIA
PRETIŨSANGUINIS .Ẽ.
ereculicem liquantes & ca¬
melum glutientes Sien imideo
nonmittunt pecuniam in corba¬
nan. hocestingatofilaciũ & dona
dĩ quia pr&ium sanguinis .ẽ. cur
ipse sanguis effunditur e
GONSILIU AUTEMINITO
EMERUN TEXILLIS
AGRuM PIGULI INSEPUL¬
TUR A PERE GRINORU
lliquidem fecerunt aliauo¬
luntate ut aeternum impie¬
tatis suae relinquerent exagri
emptione monumentũ. Getẽ¬
rum nos quiperegrinieraemis
alege & prophetis. pniuacorum
studia suscepimus insalutem & in
pr&uio sanguinis eius requiescim
Figuli a ute mager appellatur:
quia figulis noster estxp̃s. Tunc
impletum .ẽ. quod dictum est per
hieremiam prophetam dicentẽ.

Expanded text:
rum mutare sententiam. Itaque rum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis primae exitum non mutavit. Nihil profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Principes autem sacerdotum acceptis argenteis, dixerunt: Non licet mittere eos in corbonam, quia pretium sanguinis est. Vere culicem liquantes, et camelum glutientes. Si enim, ideo non mittunt pecuniam in corbonam, hoc est in gazophylacium et dona Dei, quia pretium sanguinis est, cur ipse sanguis effunditur? Consilio autem inito, emerunt ex illis agrum figuli in sepulturam peregrinorum. Illi quidem fecerunt alia voluntate, ut aeternum impietatis suae relinquerent ex agri emptione monimentum. Caeterum nos qui peregrini eramus a lege et prophetis, prava eorum studia suscepimus in salutem, et in pretio sanguinis ejus requiescimus. Figuli autem ager appellatur, quia figulus noster est Christus. Tunc impletum est quod dictHieremiam prophetam dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
EXILLISES. NETL.OQ LATUA
on quod alterius sermonis
es s& petrus autgenti s extrr¬
naculum loquendi sonum uitare
non possit Vnde&efrate iin iudicũ
ETCONTINUOGALTIS GAN¬
TAUIT. ETRE CORDATUS Ẽ
PETRUSUERBION UEL
SECUNDUM LUCAM
RESPEXIT OÑS PETRUM
Sespiciente dñõ petrus ad
correuersus maculamne¬
gationis penitentiae lacri¬
mis tergit. quia non solũ cumagi¬
tur pȩnitentia uerum etiã ut
agatur dĩmiseri cordia necessaria
est Respicerenamq: eius misere
adherodem ductus ẽ ut
uterq: dño inluder& : Et cerne
sollicitudinem sacerdotum. IN
malo tota nocte uigilauerunt¬
ut homic idium facerent. & uinctũ
traediderunt pilato. Habebant
enim huncmorem. utquẽ adiudi¬
cassent mosti. liga tumiudicitrar¬
derent TUNCUIDENS IUOAS
QUISUM TRADIOIT. Quod
DAMNATUSESSEI. PROIEC¬
OSE SUSPENDIT
Auaritiae magnitudinem
Aimpietatis pondus exclusit
Vidensiudas dñma diudicatum
mosti pr&ium r&ulit sacerdotib
qua si in potestate sua esset ꝑsecuto¬

Expanded text:
ex illis es: nam et loquela tua on quod alterius sermonis esset Petrus, aut gentis externaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde et Ephrathaei in Judicum . Et continuo gallus cantavit, et recordatus est Petrus verbi Domini, vel secundum Lucam: Respexit Dominus Petrum. Respiciente Domino, Petrus ad cor reversus, maculam negationis, poenitentiae lacrymis tergit. Quia non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus misererad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum. In malo tota nocte vigilaut homicidium facerent. Et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Tunc videns Judas, qui eum tradidit, quod damnatus esset, poeeo se suspendit. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti, pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
ADEṼ ANCILLA DICENS ET
indsibiuult quod primaei
proditancilla. cumuirut¬
que magis cum potueriđ
recognoscere nisiut &iste sexus
peccasse innecem dni uider&ur. &¬
istesexus redimer&ur perdm̃ipas¬
sionemo Etideo mulier resur¬
rectionis accipit primamysteria
& manda tacustodit ut ueterem
pnreuaricationis aboler& errorẽ¬

Expanded text:
ad eum una ancilla dicens: Et tu ad eum una ancilla dicens: Et tu id sibi vult, quod primo eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerunt recognoscere? nisi ut iste sexus peccasse in nece Domini videretur, et iste sexus redimeretur per domini passionem? et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium et mandata custodit, ut ueterem praeuaricationis aboleret errore
Abbreviated transcription (Latin):
TOMI NUBIBUS ETCR¬
Siergo tibi in xp̃o oiudae paga¬
Ine & her&ice contemptus in¬
firmitas &crux contum elia est :
uide quod perhaec filium hominis
addextemrindĩ patris sessurus. ex
pastu uirginis homonatus. in sua
incaelinubib est maiestate uentu¬
rus TUNCEXPUERUNTIN
PACIEMEIUS EI SECUNÕ
MARCUM UELATERUNT
FACIEM EIUS
s compler&ur quod scrip¬
Itum ẽ. dedimaxilla s meas
a lapis & faciem in eam non auesti
a confusiones putorum. Velaue¬
runtautem faciem eius. Nonut
eorumille sceler nonuideat. sed
ut se ipsisicut quondam morsife¬
cerunt. gratiam cognitionis eis
abscondant : Si enim crederent
morsi crederent forsi tan& dño
Quoduelamentum usq: hodie
manet supercoreorũ non reuela¬
tum. Nobis autemin x p̃mcreden¬
tib ablatum. ẽ. Neq enimfrus¬
trx eo moriente uelum templiscis¬
sum .ẽ. medium &eaq toto legistẽ : : sunt
pore latueraant. & absconditacar¬
nali isnhel fuerarnt. Nouitesta¬
m̃ticultorib: sunt patefacta scã¬
scorũ arhana. ETACCESSIT

Expanded text:
tem in nubibusSi ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux contumelia est, vide quod per haec filius hominis ad dextram Dei patris sessurus, ex partu virginis homo natus, in sua, in coeli nubibus, est majestate venturus. Tunc expuerunt in faciem ejus, et secundum Marcum: Velaverunt faciem ejus. Ut compleretur quod scriptum est: Dedi maxillas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione sputorum . Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a seipsis, sicut quondam Mosi fecerunt, gratiam cognitionis ejus abscondant. Si enim crederent Mosi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum. Nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra, eo moriente, velum templi scissum est mediupore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sactorum arcana. Et accessit
Abbreviated transcription (Latin):
Tota quod gentilib: saepeadõ
somnia reuelentur. & qđ
inpilato & uxore cius iustum dñm
confitentib gentilis populites¬
timoniumsit : DIC ITITERUT̃
ILLISPILATUS. QUID FA¬
UAM DEIHU QUIDICIT

Expanded text:
uod gentilibus saepe a Deo somnia revelentur, et quod in Pilato et uxore ejus, justum Dominum confitentibus, gentilis populi testimonium sit. Dicit iterum illis Pilatus, quid faciam de Jesu, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
controdm̃ audierint. scindere
uestimenta sua. quod paulũ quoq
& barnaban quando mlicaonia deo¬
rum cultu hononebantur. fecisse:
legimus herodes autem quia non
dedit honoremdõ sed ad quieuit
in mode nrtofauori populi. statim
ab angelo percussus ẽ : Altiori
autemmysteriofactum .ẽ. ut in
passione dñi pontifexiuda eorum
sua ipsa uestimenta disciderit. cum
tunica dñi ne cabipsis qui eum cruci
fixere militib: scindipotuerit ꝑi¬
guna batur enim quod sacerdotiũ
iuda eorum proscelerib ipsorum
pontificumes set scindendum. &
a suae statu integritati somnimodis
soluendum soliditas uero scãe uniug¬
salis ecclesiae. quae uestis suae re¬
demptoris solet appellari. Num¬
quamualet disrumpi. Quinpotius
& siuida ei sigentiles si her&ici sima¬
licatholicihumilitatem dñi saluato¬
riscontemnant eius tamenusq ad
consummationem saeculi: Inuillis
quossorselectionis inuenerit in¬
uiolatasit permansune castitatis

Expanded text:
contra Deum audierint, scindere contra Deum audierint, scindere vestimenta sua, quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus . Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed ut quievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est. Altiori autem mysterio factum est, ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta discinderet, cum tunica Dfixere, militibus scindi potuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu integritatis omnimodis solvendum; soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui redemptoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi; quin potius etsi Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem saeculi in illis quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castitas
Abbreviated transcription (Latin):
dixis selegimuso sed falsus testis ẽ
quinoneo dem dicta sensu intellegił
ditis uel mutatis quasi iustam ca¬
lumniamfaciunt. Saluator dixe¬
nit. soluite templum hoc. isticõmu¬
tant &aiunt possum destruere tem¬
olumdĩ. Vosinquit soluite non ego
quia mn licitum .ẽ. ut ipsi nobis infera¬
nus manus. De inde illiuestunt. &
posttriduum aedificareillud. uto¬
priedetemplo iudaicodixisse uideat᷑
Oñ sautemut ostender& quia animal
& spinaens templum dixenet. &ego
intriduo suscitabo illud aliudest
aedificare. Aliud suscitare
PRINCEPS AUTEMSACERDO¬
TUM ATTILLI. AOIROTE ꝑ¬
STTUES XP̃SPIL IUSDI DICIL
ILLIIH̃S. TUDIXISTI TUNO
PRINCEPSSACERDOTU
SCIDITUES TIM TA SUA
uem de solio sacerdotali fu¬
rorexcussenit eademni¬
bies ad scindendas uestesp̃¬
uocat. Scidit autem uesti¬
menta sua. ut ostendatiuda eossa¬
cerdotiigluriamperdidisse. &
uacua sedem habere pontificis
Sed & consua etudinis iudaicȩest
cumaliquidblasphemum & quasi

Expanded text:
dixisse legimus? Sed falsus testis est, dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem dicta sensu intelligit,ditis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc, isti commutant et aiunt: Possum destruere templum Dei. Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitum est, ut ipsi nobis inferamus manus. Deinde illi vertunt, et post triduum aedificare illud, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animale et spirans templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Princeps autem sacerdotum ait illi: Adjuro te stus Filius Dei. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Tunc princeps sacerdotum scidit vestimenta sua. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad scindendas vestes provocat. Scidit autem vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotii gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemum, et quasi