comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suluisse: s sibi tumiusse: Obiecerat namq¬
ei purpuriusliniatensis. quod etiã ipse cũ
detentus ẽẽt a curatore ⁊ ordine ut scͥpturas
traderet. dimissus ẽ utiq ñ frustra: nisi quia
tradidit: aut tradi aliquid iuissit. Hanc ille
suspicionẽ satis probabile metuens. accepto
consilio a minore secundo consanguineo suo
consultisq cet̾is qui cũ eo erant ep̃is manife¬
stissima crimina dõ iudicanda dimisit: atq
ita paci ꝓspexisse uisus ẽ. quod falsũ erat. cũ
sibi ꝓspererit. Nam si in eiꝰ corde cogitatio pa¬
cis habitaret. non apud carthaginẽ. postea c̾
traditorib quos p̃sentes atq confessos dõ di¬
miserat dampnaret crimine traditionis:
quos absentes apud eũ nemo conuicerat. Tan¬
tomagis enĩ timere debuit. ne par unitatis
iuolaretur. quantũ erat carthago ciuitas
ampla ⁊ illustris. unde se ꝑ totũ affricȩ corpꝰ
malũ quod ibi ẽẽt exortũ. tanquã auertice

Expanded text:
suluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namqusuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens accepto consilio a minore Secundo consanguineo suo consultisque ceteris, qui cum eo erant, episcopis manifestissima crimina deo iudicanda dimisit atque ita paci prospexisse uisus est, quod falsum erat, cum sibi prospexerit. Nam si in eius corde cogitatio pacis habitaret, non apud Carthaginem postea cum traditoribus, quos praesentes atque confessos deo dimiserat, damnaret crimine traditionis, quos absentes apud eum nemo conuicerat. tanto magis enim timere debuit, ne pax unitatis uiolaretur, quanto erat Carthago ciuitas ampla et inlustris, unde se per totum Africae corpus malum, quod ibi esset exortum, tamquam a uertice
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uultis ampliꝰ homines: Quid uultis apliꝰ
Non de auro ⁊ de argento ur̃o agitur. ñ t̾ra
non p̃dia. non deniq salus ur̃i corꝑis in di¬
scrimen uocatur. De adipiscenda uita eter¬
na. ⁊ fugienda morte ȩt̾na compellamus
animas ur̃as. Ex ꝑgiscimini aliquando n
in aliqua obscura quȩstione u̾sam᷑: ñ abscon
condita sec̾ta rimamur: quib penetrandiᷤ
uel nulla uel rara humana corda sufficrãt.
Res in aꝑto ẽ. Quid emin& clariꝰ: Quid cer
merosissimo. innocentes absentesq dãpna
ab omni traditionis crimine alienus iudi¬
catus ẽ. ille quẽ marime criminosũ a ur̃is
ꝓlata concilii gesta sonuerunt. Dicimꝰ a tra¬
ditorib confessis in eos qui traditores dic̾en¬
tur. dictas fuisse sententias. ꝓbamꝰ h ecclasti¬
contutu pacis ignouit ꝙ cũ quib postea
quam cognouit. discissa pace dampnauit:
Unde apparuit eũ etiã primo paci non con¬

Expanded text:
Quid uultis amplius, homines? quid uultis amplius? Quid uultis amplius, homines? quid uultis amplius? non de auro et argento uestro agitur; non terra, non praedia, non denique salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas uestras. expergiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet clarius? quid cernmerosissimo innocentes absentesque fuissequibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticontuitu pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci con
Abbreviated transcription (Latin):
simus. ad ea quȩ legenda ꝓmiseramus non
distulimus mittere. Quȩ omnia dũ excurri-¬
mus ad ȩcclam gelisitanam. inde ad ur̃m
oppidũ reu̾suri: bidui non pleni int̾missi¬
one uenerunt. atq ut nostis quantũ tempꝰ
admisit. uno die recitata sunt uob̃: primoubi
secuꝰdus tigisitanus confessos traditores a col¬
legio suo remouere non ausus ẽ. cũ quibus
postea non confessũ & absentẽ cecilianũ ali¬
osq collegas suos dampnare᷑ usus ẽ deinde
gesta ꝓconsularia: ubi felix diligentissimo ex¬
amine ꝓbatus ẽ innocens Hec ante meri-¬
diẽ uob̾ lecta ẽẽ meministis. Post meridiẽ
uͦ recitauimus p̃ceseorũ ad constantinũ: da¬
tisq ab eo iudicib gesta eccłastica in roma¬
na urbe habita. quib illi imꝓbati sunt: fe¬
cilianus autẽ in episcopali honore firmatus.
postremo constantini imꝑatorisliteras. qͥb
omnia multo marue testatissima claruert̃.

Expanded text:
simus, ad ea, quae legenda promiseramus, non simus, ad ea, quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. quae omnia, dum excurrimus ad ecclesiam Gelizitanam inde ad uestrum oppidum reuersuri, bidui non pleni intermissione uenerunt atque, ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recitata sunt uobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
melchiade tunc romane urbis ep̃o. cũ col¬
legis suis. quos ad p̃ces donatistarũ miserat
imꝑator. nichil in cecilianũ ꝓbari potuisse
ac ꝑ ħ illo in ep̃atu ꝯfirmato : donatũ qͥ ad¬
uersus eum tunc aderat imꝓbatũ: Quib
peractis reb cum illi omnes in pertinata¬
scelestissimi scismatis ꝑmanerent. pꝰ apus
arelatum memoratũ imꝑatorem eandẽ cau¬
sam diligentius examinandã t̾minandãq
curasse: illos uͦ ab eccł astico udicio ꝓuocasse
ut causam constantinus audiret. Quo po¬
stea quam uentum ẽ. utraq parte assisten
illos recessisse suꝑatosiin eadem tamen ꝑ¬
uersitate mansisse nec de felicis autumi¬
tani causa negligentiã consecutã. s ad eiusdĩ
principis uissionẽ ꝓ consularib gestis etia
ipsum fuisse purgatũ. S quia hec omnia
dicebamus tantũ non etiam legebamus
minus ꝓfecto uobis agere uidebamus: quã¬
de nr̃a expectabatis instantia: Quod ubi sen¬

Expanded text:
Melchiade tunc Romanae urbis episcopo cum colMelchiade tunc Romanae urbis episcopo cum collegis suis, quos ad preces Donatistarum miserat imperator, nihil in Caeciliano probari potuisse ac per hoc illo in episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebscelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eamdem causam diligentius examinandam terminandamque curasse. Illos vero ab ecclesiastico judicio provocasse, ut causam Constantinus audiret. Quo posteaquam ventum est, utraque parte assistente illos recessisse superatos, et in eadem tamen perversitate mansisse. Nec de Felicis Aptungitani causa negligentiam consecutam, sed ad ejusdem principis jussionem proconsularibus Gestis etiam ipsum fuisse purgatum . 5. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus de nostra expectabatis instantia. quod ubi sen
Abbreviated transcription (Latin):
tem̾e dampnandos ẽẽ putauerunt: nos aiti
hab̾e alia gesta eccłastica. in quib tigisitanie¬
secundus qui tunc agebat in numidia pͥmi¬
tum. p̃sentes ⁊ confessos traditores. reliquia
dõ uidicandos. et eos in episcopalib sedib
sicun erant man̾e ꝑmisit. quorũ nominan
dampnatores ceciliani numerantur: cũ aui
secundus ipse concilii eiusdem principati
teneret: ubi absentes quasi traditores ꝑer
sententias dãpnauir: quib p̃sentib & cn¬
fessis ignouit. Deinde diximus aliquant
post maiorini ordinationẽ. quẽ contra er¬
cilianũ nefario scelere leuauerunt. erigents
altare contra altare. ⁊ unitatẽ xp̃i discordis
furialib dissipantes eos petisse a constanti¬
no tunc imꝑatore iudices ep̃os. qui suis qu¬
stionib quȩ in affrica exorte pacis uinculi
dirimebant. arbitro medio iudicarent. Qs
postea quam factũ est p̃sente ceciliano & illi
qui adũsus eum nauigauerant. uidicante

Expanded text:
temere damnandos esse putauerunt; nos autem temere damnandos esse putauerunt; nos autem habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter damnatores Caeciliani numerantur, cum etiam Secundus ipse concilii eiusdem principatum teneret, ubi. absentes quasi traditores per eorum sententias damnauit, quibus praesentibus et confessis ignouit. Deinde diximus aliquanto post Maiorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere leuauerunt erigentes altare contra altare et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petisse a Constantino tunc imperatore iudices episcopos, qui de suis quaestionibus, quae in Africa exortae pacis uinculum dirimebant, arbitro medio iudicarent. quod postea quam factum est, praesente Caeciliano et illis, qui aduersus eum nauigauerant, iudicante
Abbreviated transcription (Latin):
cumiariȩ litis dirimendȩ uob̃ aliquid sc̃berẽ.
nemo fortasse reprehenderet. Usq adeo carꝰ
ẽ hͥ mundꝰ hominib & sibimet ipsi uiluert:
Erit gͥ mͥ ad defensionẽ testishȩc epła ĩ iudicio
di qui nouit quo animo fecerĩ: & qui dixit di¬
xit beati pacifici: quia filii di uocabuntur::
Ergo ut meminisse dignamini. cũ eẽmus in
ur̃a ciuitate. & nonnulla uobiscũ de commu-¬
nione. xp̃iane unitatis ag̾emus. ꝓlata sũt a
partib ur̃is gesta quedã quib recitatum ẽ
quod septuaginta ferme ep̃i. cecilianũ quon¬
dam nr̃e commnunionis ep̃m chartaginen¬
sis eccłȩ. cũ sius collegis & ordinatorib dam¬
nauerunt: ubi etiã felicis autumnitani.
sius uentilata ẽ. Quȩ cũ eẽnt cunta perlecta.
respondimus non ẽẽ mirandũ. si homins
tunc illud scisma fecerunt. non sine confes¬
one gestorir eos in quos fuerant ab emulisꝯ
perditis concitari. absentes causa incognita

Expanded text:
cuniariae litis dirimendae uobis aliquid scriberem, cuniariae litis dirimendae uobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. usque adeo carus est hic mundus hominibus et sibimet ipsi uiluerunt. erit igitur mihi ad defensionem testis haec epistula in iudicio dei, qui nouit, quo animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii dei uocabuntur. Ergo, ut meminisse dignamini, cum essemus in uestra ciuitate et nonnulla uobiscum de communione Christianae unitatis ageremus, prolata sunt a partibus uestris gesta quaedam, quibus recitatum est, quod septuaginta ferme episcopi Caecilianum quondam nostrae communionis episcopum Carthaginiensis ecclesiae cum suis collegis et ordinatoribus damnauerunt. ubi etiam Felicis Aptungitani csius uentilata est. quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines, qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione gestorum eos, in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absentes causa incognita
Abbreviated transcription (Latin):
communicatoriaslitteras. quas ĩa olim ꝓp¬
ter suam ꝑuersitatem ab unitate chato¬
lica quȩ toto orbe diffusa ẽ non accipuĩt
s tales priuatas. qualib nob̾ uti etiã ad
paganosucet. Quasilli ⁊ si aliquando lege¬
runt: respondere tamen eis siue noluert̃
siue ut magis creditur nequiuerunt. Ubi
nobis satis usum est. impleuisse nos offi-
apłm. Uos autẽ dñs multiplicet: ꝙ habun¬
dare faciat in caritate in inuicẽ. ⁊ in om̃es:
Monet etiã alio loco in modestia corripien¬
dos diuersa sentientes. ne forte inquit dꝙ
illis ds penitentiã ad cognoscendam ue-¬
ritatem. et resipiscant de diaboli laqueiͤ
captiuati ab ipso: ad ipsius uoluntatem
Hec p̾locutus sũ nequis me existimet impu¬
dentius uob quam prudentui scͥpta misisse.
⁊ ħ mͦ uobiscũ de negotio animȩ ur̃e aliquid
age uoluisse. quia nr̃e communionis ñ estiͤ
cũ tamen si de negotio fundi. aut alicuiꝰ ye¬

Expanded text:
communicatorias litteras, quas iam olim propcommunicatorias litteras, quas iam olim propter suam peruersitatem ab unitate catholica, quae toto orbe diffusa est, non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officiapostolum: Vos autem dominus multiplicet et abundare faciat in caritate in inuicem et in omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inquit, det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso in ipsius uoluntatem. Haec praelocutus sum, ne quis me existimet inpudentius uobis quam prudentius scripta misisse et hoc modo uobiscum de negotio animae uestrae aliquid agere uoluisse, quia nostrae communionis non estis, cum tamen. si de negotio fundi aut alicuius pe
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dile¬
ctissimis. et
eleusio. felici
grammatico
ħ gratum est
augustinus:
Dixit quidem
apłs paulushereticum hominem post u¬
nam correctionẽ deuita. sciens qi subuer suˢ
ẽ euismodi ⁊ peccat: ⁊ ẽ asemet ipso damna¬
tus. S qui sententiã suã quamuis falsa atꝙ
peruersam nulla pertinaci animositate de¬
fendunt p̃sertim quã non aulacia p̃sum¬
ptionis suȩ pepererunt. s a seductis atꝙ in
errorem lapsis parentib acceperunt. quert̃
autẽ cauta solucitudine ueritatem corrigi
parati cum inuenint: nequaquã sunt int̃
hereticos deputandi. Tales gͦ uos nisi eẽ cre¬
derẽ. nullas fortasse litteras uob̾ mitterẽ
Quamqua et ipsũ hereticũ qualibet odi¬
osa superbia tumidũ s ꝑuicatia malȩcon¬
tentionis in sanũ. sicut uitandi monemꝰ
ne infirmos et paruulos fallat. ita ñ abnu¬
imus quib cumq modis possumus corri-¬
gendum. Unde factum ẽ ut etiã ad n̾nul¬
los donatistarũ pͥmarios scͥb̃̾emus. non

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS ET MELEUSIO, FELICIBUS, GRAMMATICO HOC GRATUM EST, AUGUSTINUS. Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a semet ipso damnatus. sed qui sententiam suam quamuis falsam atque peruersam nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine ueritatem corrigi parati, cum inuenerint, nequaquam sunt inter haereticos deputandi. tales ergo uos nisi esse crederem, nullas fortasse uobis litteras mitterem, quamquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et peruicacia malae contentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde factum est, ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus non
Abbreviated transcription (Latin):
omino sublimi. semper
magnifico filio Bonefa-¬
cio: augustinꝰ ep̃c. Ornet
mores tuos pudicitia con¬
iugalis: ornet sobrietas &
frugalitas. Bene enĩ ag̾e
et illicita non ꝓhib̾e: consensus erroris est:
Quedã dũ de eccła egreditur. xp̃i uirgo sacra¬
ta: ebriã gothi herpe m̃tẽ. ⁊ corpꝰ incurrit:
Habeat queso miles sub comite positus disci¬
plinã. Graue est enĩ ut quẽ ñ uincit homo
uncat libido: aut uolutetur uino: qui non¬
uincitur ferro.

Expanded text:
omino sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui nonincitur ferro.
Abbreviated transcription (Latin):
clium conserua: dictũ ẽ octies decies. Cumq
reticeretur: augustinus ep̾c dixit. Bene ha¬
bet. ut ea quȩ di sunt: circa sacͥficiũ eiꝰ agere
ualeamus. Inqua hora supplicationis nr̃ȩ ma-¬
xime commendo caritati ur̃ȩ. ut omnes cau-¬
sas ur̃as. ⁊ negocia int̾mittatis. ⁊ ꝓ ista ex-¬

Expanded text:
clium conserua\' — dictum est octies decies. Cumque clium conserua\' — dictum est octies decies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet, ut ea, quae dei sunt, circa sacrificium eius agere ualeamus. in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo caritati uestrae, ut omnes uestras causas et negotia intermittatis
Abbreviated transcription (Latin):
si forte ñ inuenit qͥd fac̾e debeat. aut poscat
ad uitorẽ quẽ nouit patre ut ⁊ uob̾ nichil¬
desit: et ego tandẽ aliquando si quantu¬
lũq spaciũ mͥ donauerit ds ipsã meam
quantulãcũq uitã. non dẽ segnitie nec
dem mertiȩ s in scĩs scͥpturisꝰ ipͣse ꝑ
mittit ⁊ largitur exerceã. Hoci ipsi ꝓderit.
& ꝑ illũ etiã uob̾. Nemo gͦ inuideat ocio
meo: qr ociũ meũ magnũ habet negociũ
Uideo me de hac re ꝓpt̾ quã uos inuitaui
omnia uobiscũ egisse quȩ debui. Hoc ad ul¬
timũ rogo: ut gestis istis dignemini sub¬
scͥbere qui potestis. Hic mͥ responsione ur̾a
opus est. teneã responsionẽ ur̃am. Dehac
assensione aliquid acclamate. A populo ac¬
clamatũ ẽ. Fiat fiat Dictũ ẽ ugies qͥnqͥes.
Dignũ et uistũ ẽ. dictũ ẽ uigies octies. fiat
fiat. dictũ est quat̾ decies. Olim dignꝰ. olim¬
meritus: dictũ uigies quinquies. Iudicio tuo

Expanded text:
si forte non inuenit, quod facere debeat, aut poscat si forte non inuenit, quod facere debeat, aut poscat adiutorem, quem nouit patrem, ut et uobis nihildesit et ego tandem aliquando, si quantulumcumque spatium mihi donauerit deus, ipsamque meam quantulamcumque uitam non dem segnitiae nec donem inertiae, sed iipsi proderit, et per ipsum etiam vobis. Nemo ergo invideat otio meo, quia meum otium magnum habet negotium. Video me de hac re propter quam vos invitavi, omnia vobiscum egisse quae debui: hoc ad ultimum rogo, ut Gestis istis dignemini subscribere qui potestis. Hic mihi responsione vestra opus est: teneam responsionem vestram; de hac assensione aliquid acclamate. A populo acclamatum est: Fiat, fiat; dictum vicies quinquies. Dignum est, justum est; dictum vicies octies. Fiat, fiat; dictum quater decies. Olim dignmeritus\' —• dictum uicies quinquies —; \'iudicio tuo
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓhibitũ ẽẽ nesciebam: nec ipse sciebat. Qd̃
gͦ rep̃hensũ ẽ in me: nolo rep̾hendi in filio
gustinus ep̃c dixit. Erit prb̃r: ut est. quando
d̾s uoluerit futurus. episcopopus. S plane
mͦ facturus sum. adiuuante miscõia di: qͦd
hucusq non feci. Nostis ante aliquot annoᷤ
qͦd facere uoluerĩ: iñ ꝑmisistis. Placuit mͥ
t̾aginis imponere dignati sunt: ut ꝑ quinq
dies nemo mͥ molestus eẽt. E gesta confecta
sunt. P latuit. acclamastis. recitatur placitũ
diem. ⁊ post meridiẽ: occupationib homi¬
nũ implicor. Obsecro uos ⁊ constringo: per
xp̃m: ut huic uiueni hoc est eraclio prb̃o. quẽ
go fr̃s quicqͥd ẽ: qͦd ad me ꝑferebat᷑: ad illũ
ꝑferatur. Ubi necessariũ fuerit consilium
meũ ñ negabo auxiliũ. Absit ut me abstͣ¬
ham. Tam̃ qͥcqͥd illuo ẽ qͦd ad me fereba¬
tur: ad illũ ꝑferatur. Ip̃se me aut consulat

Expanded text:
no prohibitum fuisse nesciebam nec ipse sciebat. quod no prohibitum fuisse nesciebam nec ipse sciebat. quod ergo reprehensum est in me, nolo reprehendi in filio gustinus episcopus dixit: \'Erit presbyter, ut est, quando deus uoluerit, futurus episcopus. sed plane modo facti, quod adhuc usque non feci. Nostis ante aliquot annos quid facere voluerim, et non permisistis. Placuit mihthaginis imponere dignati sunt, ut per quinque dies nemo mihi molestus esset. Gesta confecta sunt, placuit, acclamastis: recitatur placitum diem et post meridiem in occupationes hominum implicor. obsecro uos et constringo per Christum, ut huic iuueni, hoc est Eraclio presbytero, go, fratres, quicquid est, quod ad me feratur, ad illum perferatur. ubi necessarium fuerit consilium meum, non negabo; auxilium absit ut subtraham. tamen quicquid illud est, quod ad me ferebatur, ad illum perferatur. ipse me aut consulat,
Abbreviated transcription (Latin):
est: dictũ est ugies: Bene meritus. bene oi¬
gnus : dictũ est quinquies. Dignũ estiustũ
est dictũ ẽ sexies. Cumq reticeretur: augusti¬
nus ep̾c dixit. Ergo ut dicebã uoluntatem
meam ⁊ uoluntatẽ ur̃am gestis ȩccłasticis
quantũ ad homines attinet confirmatũ uo¬
lo. Quantũ u̾ero ad latentẽ omnipotentis
uoluntatẽ. omnes ut dixi oremꝰ. ut confir¬
mo deus qͦd oꝑat᷑ in nob̃. A populo acclama¬
tum ẽ. Iudicio tuo gr̾as agimꝰ. Dictũ ẽ sede¬
cies. fiat fiat: dictũ ẽ fluodecies. Te patrem
eracliũ eỹm: dictũ est sexies. Cũq reticeretur.
augustinus ep̃c dixit. Scio quod scitis ⁊ uos:
s nolo de illo fieri. quod de me factũ ẽ. Quid aut̃
factũ sit: multi scitis Illi soli nesciunt. qͥ tunc
aut ñdũ erant nati: aut ñdũ habebant eta-¬
tem sciendi. Adhuc in corꝑe posito. beate me¬
moriȩ patre ⁊ ep̃o meo sene ualerio. ep̃c ordi¬
natus sum: ꝙ sedi cũ illo. Quod concilio nice¬

Expanded text:
est\' — dictum est uicies —; \'bene meritus, bene dignus — dictum est quinquies —; dignum et iustum est\' — dictum est sexies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: \'Ergo, ut dicebam, uoluntatem meam et uoluntatem uestram gestis ecclesiasticis, quantum ad homines adtinet, confirmatam uolo: quantum uero ad latentem omnipotentis uoluntatem, omnes, ut dixi, oremus, ut confirmet deus, quod operatur in nobis\'. a populo adclamatum est: \'Iudicio tuo gratias agimus\' — dictum est sedecies —; \'fiat, fiat\' — dictum est duodecies —; "te patrem, Eraclium episcopum — dictum est sexies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: \'Scio, quod scitis et uos, sed nolo de illo fieri, quod de me factum est. quid autem factum sit, multi scitis; illi soli nesciunt, qui tunc aut nondum erant nati aut nondum habebant aetatem sciendi. adhuc in corpore posito beatae memoriae patre et episcopo meo sene Valerio episcopus ordinatus sum et sedi cum illo, quod concilio Nicae
Abbreviated transcription (Latin):
rientis. A notariis eccłȩ sicut cernitis excipiun¬
tur quȩ dicimus. excipiuntur quȩ dicitis ꝙ̃
meus sermo ⁊ ur̃e acclamationes in t̾rã non
cadunt. Aꝑtius ut dicã: eccl̃astica nunc gesta
conficimus. Si enĩ ħ eẽ quantũ ad homines
attinet. confirmatũ uolo. Apopulo accla¬
matũ ẽ. trigies sexies: dõ gr̃as : xp̃o laudes.¬

Expanded text:
rientis. A notariis Ecclesiae, sicut cernitis, excipiunrientis. A notariis Ecclesiae, sicut cernitis, excipiuntur quae dicimus, excipiuntur quae dicitis; et meus sermo, et vestrae acclamationes in terram non cadunt. Apertius ut dicam, ecclesiastica nunc Gesta conficimus: sic enim hoc esse, quantum ad homines attinet, confirmatum volo. A populo acclamatum est triges
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio. In his duob p̾ceptis: tota lex pen¬
det ⁊ ꝓphȩ. In hac gͦ dilectione cotidie ꝓfice
et orando ⁊ bene agendo. ut ipso adiuuante
qui tibi eam p̾cepit atq donauit. nutriat᷑.
& erescat: donet hȩc te ꝑfecta ꝑficiat. Ipsaẽ
enĩ caritas. que sicut apls dicit diffusa ẽ in¬
est de qua itẽ ddicit Plenitudo legis caritas. Ip¬
sa est ꝑquã fides oꝑatur. Unde iterũ dicit.
Neq circũcisio quicꝗͣ ualet neq p̃putiũ s
fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur In hac gͦ om̃s¬

Expanded text:
in euangelio: In his duobus praeceptis tota lex penin euangelio: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . io hac ergo dilectione cotidie profice et orando et bene agendo. ut ipso adiuuante, qui tibi eam praecepit atque donauit. nutriatur et crescat, donec haec te perfecta perficiat. ipsa est enim caritas, quae, sicut st nobis : ipsa est de qua item dicit, Plenitudo legis charitas : ipsa est per quam fides operatur; unde iterum dicit, Neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . 3.
Abbreviated transcription (Latin):
omino exunio. &
merito insigni
atq honorabili
filio bonefacio:
augustinus in do¬
mino salutẽ. Iam
rescͥpseram cari¬
tati tuȩ: s cum
epłe dirigendȩ occasio queret᷑. suꝑuenit dile¬
ctississimꝰ filius meus faustus: ꝑgens ad exi¬
mietatẽ tuã. Qui cũ ipsas litteras quas iam
fecerã accepisset tuȩ benuiolentiȩ ꝑferendaᷤᷤ
suggessit mͥ multũ desiderarete: ut aliquio
tibi sc̃berẽ quod te edificet ad sempit̾nã salu
quamuis mͥ occuꝑato tantũ institit ut fac̾e
non differrẽ: quantũ scis quod te sinceriter
diligat festinanti gͦ utocc̾rerẽ. malui festi¬
nanter aliqͥd sc̃b̃e. quã religiosũ desideriũ tu¬
um retardare: dñe eximie. merito insignis
atq honorabilis fili. Quod gͦ breuit̾ possũ di¬
cere. dilige dñm dm̃ tuũ in toto corde tuo. ꝙ
in tota anima tua. & in tota uirtute tua: & di¬
liges ꝓrimũ tuũ tanquã te ipsũ. Hoc ẽ enĩ
uerbũ quod breuiauit dñs suꝑ t̾ram: dicẽs

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MEEITO INSIGNI ATQVE HONORABILI FILIO BONIFATIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Iam rescripseram caritati tuae, sed, cum epistulae dirigendae occasio quaereretur, superuenit dilectissimus filius meus Faustus pergens ad eximietatem tuam. qui cum ipsas litteras, quas iam feceram, accepisset tuae beniuolentiae perferendas, suggessit mihi multum te desiderare, ut aliquid tibi scriberem. quod te aedificet ad sempiternam saluquamuis mihi occupato tantum institit, ut facere non differrem, quantum scis, quod te sinceriter diligat. festinanti ergo ut occurrerem, malui festinanter aliquid scribere quam religiosum tuum desiderium retardare, domine eximie et merito insignis atque honorabilis fili. Quod ergo breuiter possum dicere: Dilige dominum deum tuum in toto corde tuo et in tota anima tua et in tota uirtute tua, et: Dilige proximum tuum tamquam te ipsum - hoc est enim uerbum. quod breuiauit dominus super terram dicens
Abbreviated transcription (Latin):
serunt spaciũ uiuendi: tu inimicis eccłȩ ui¬
uentib relaxa spaciũ penitendi. ẽalẽ te opor¬
tet eẽ in causa eccłe uidicẽ. rp̃ianũ: petentib
monentib intercedentib nob̃: Solent homi¬
nes quando cum inimicis eorũ conuictisleniꝰ
agitur. amiciore sententia ꝓuocari. Si inimi¬
cos nr̃os ita diligimꝰ ut nͥ de tua xp̃iana o-
bedientia p̾sumamus: a tua uera sententia
ꝓuocemur. d̾s omnipotens excellentiã tuã
auctorem feliciorẽq conseruet: dñe insig¬
nis. et merito sublimis: ac p̾stantissune fili:

Expanded text:
serunt spatium uiuendi, tu inimicis ecclesiae uiserunt spatium uiuendi, tu inimicis ecclesiae uiuentibus relaxa spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem Christianum petentibus, monentibus, intercedentibus nobis. solent homines, quando cum inimicis eorum conuictis lenius agitur, a mitiore sententia prouocare; sed inimicos nbedientia praesumamus, a tua severa sententia provocemus. Deus omnipotens Excellentiam tuam auctiorem felicioremque conservet, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime f
Abbreviated transcription (Latin):
relarari. quã passiones fr̃m nr̃orũ fuso eorũ
sanguine uindicari. Nunc uͦ cũ & aliqͥd fieri
possit. quo & mitis commendetur eccła. et
inimitiũ cohibeatur audacia curnon fle-¬
ctas in partem ꝓuidentiorẽ leniorẽq senten¬
tiam. quod licet udicib fac̾e. etiã ñ ĩ causis
ȩccłȩ. T̃ une gͦ nobiscũ iudiciũ dĩ patris. et
commenda consuetudinẽ matris. Cũ enĩtu
facis. eccła facit ꝓpter quã facis: cuiꝰ et filius
facis. Contende bonitate cũ malis. Illi scelere
unmani menbra deuiuo corꝑe auulserunt.
tu oꝑe misericordi effice ut illa quȩ nefandiᷤ
oꝑib exercebant alicui utili oꝑi integra eorum
menbra deseruiant. Iui non pepercerunt cor¬
rectionẽ sibi ydicantib dei. seruis. tu parce
comp̃hensis. parce ductis. parce conuictis:
Illi impio ferro fuderunt sanguinẽ. xp̃ianũ
tu ab eorũ sanguine etiã uidicum gladiũ co-

Expanded text:
relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso eorum relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari. nunc uero cum et aliquid fieri possit, quo et mitis commendetur ecclesia et inmitium cohibeatur audacia, cur non flectas in partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohi
Abbreviated transcription (Latin):
fides tua. Causam tecũ tracto cominunẽ s tu
in ea potes. quod ego non possum. Confer no¬
biscũ consiliũ: ꝙ porrige auxiliũ. Diligenter
actum ẽ. ut inimici ȩccłȩ. qui solent uanilo qͥo
secluctionis sollicitare animos imꝑitos. tanꝗͣ
de ꝑsecutione głantes. qũa se perpeti iactant ho.¬
renda facinora sua in catholicos clericos ꝑpetra¬
ta fat̾entur: & sius u̾bis implicarentur: Legen¬
da sunt gesta add sanandas animas: quas pe¬
stifera suasione ueneuauerunt. Nũ qͥd placet
tibi ut ad finẽ gestorũ si cruentũ istor suppliciũ
continebit. legendo ꝑuenire timeamꝰ ubi poni¬
mus ⁊ ipsam conscientiã: ne malũ ꝓ malo qͥ
passi sunt reddidisse uideant᷑ Sig nichil ali¬
ua constitueret᷑ frenandȩ malicie ꝑditor ex¬
trema fortasse necessitas ut tales occiderentur
urgeret. quãquã quod ad nos atanet si nich
mitus eis fieri posset malemus eosuberos

Expanded text:
fides tua; causam tecum tracto communem, sed tu fides tua; causam tecum tracto communem, sed tu in ea potes, quod ego non possum; confer nobiscum consilium et porrige auxilium. Diligenter actum est, ut inimici ecclesiae, qui solent uaniloquio seductionis sollicitare animos inperitos tamquam de persecutione gloriantes, quam se perpeti iactant, horrenda facinora sua in catholicos clericos perpetrata faterentur et suis uerbis implicarentur. legenda sunt gesta ad sanandas animas, quas pestifera suasione uenenauerunt. numquid placet tibi, ut ad finem gestorum, si cruentum istorum supplicium continebit, legendo peruenire timeamus, ubi ponimus et ipsam conscientiam, ne malum pro malo, qui passi sunt, reddidisse uideantur? si ergo nihil aliud constitueretur frenandae malitiae perditorum, extrema fortasse necessitas, ut tales occiderentur, urgeret, quamquam, quod ad nos adtinet, si nihil mitius eis fieri posset, mallemus eos liberos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quod hanc uicissitudinẽ non reporta¬
bunt. S ne uel ipsi uel illi quorũ homicidiũ
patesactũ ẽ ꝑ tuȩ potestatis sententiã multen¬
tur ħ timeo: ħne fiat ⁊ xp̃anus iudicẽ rogo.
płm legimus quod non sine causa gladium
geratis ⁊ ministridi sitis: uindices in eos qui
huiꝰ clementer commendanda ẽ mansuetu¬
do. Si apud iudicẽ ñ rp̃ianũ mͥ sermo eẽt a¬
liter agem. nec tamen etiã sic ȩccłȩ causã de¬
sererẽ & quantũ admittere dignaretur ĩstarẽ
ne passiones seruorũ dĩ catholicorũ quȩ prodẽe
debent ad exempla patientie: inimicorũ suorũ
sanguine fedarentur. Et si nollet ad quiescere
inimico animo eum resiste suspicarer. Nunc
uͦ quando apud te res agitur: alia mͥ ratio est.
alia consultatio. Rectorẽte quidem p̾celse pote¬
statis uidemꝰ: s etiã filiũ. rp̃ianȩ pietatis agno¬
uimus. Subdatur sublimitas tua: subdatur

Expanded text:
sunt, quod hanc uicissitudinem non reportasunt, quod hanc uicissitudinem non reportabunt; sed ne uel ipsi uel illi, quorum homicidium pate factum est, per tuae potestatis sententiam multentur, hoc timeo, hoc ne fiat et Christianus iudicem rogo epostolum legimus, quod non sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. huius clementer commendanda est mansuetudo. si apud iudicem non Christianum mihi sermo esset, aliter agerem nec tamen etiam sic ecclesiae causam desererem et, quantum admittere dignaretur, instarem, ne passiones seruorum dei catholicorum, quae prodesse debent ad exempla patientiae, inimicorum suorum sanguine foedarentur, et, si nollet adquiescere, inimico animo eum resistere suspicarer. nunc uero, quando apud te res agitur, alia mihi ratio est, alia consultatio. rectorem te quidem praecelsae potestatis uidemus, sed etiam filium Christianae pietatis agnoscimus. subdatur sublimitas tua, subdatur
Abbreviated transcription (Latin):
lon atistas. cura eorũ qui disciplinȩ publicȩ
inseruiunt: pmissa notaria ad uidicia. legesq
ꝑduxit. Hicũ audirentur auiro clarissimo
et spectabili tribuno & notario. fr̃e tuo filio
med marcellino. non tormentis ungularum
atq flaminarũ s uirgarũ coherciti. horren¬
da facinora in fr̃s ⁊ conprb̃os meos. a se per¬
petrata confessi sunt. quod scilicet unũ eorũ
exceptũ insidiis trucidauerint. altum edomo
raptum oculo effosso. digitoq amputato trũ¬
cauerint. Hec cõ comperissem illos fuisse
confessos. idõq minime dubitarẽ. sub iura
lla securos ñ ẽẽ uenturos: has ad tuã nobili¬
miscd̃iam xp̃i obsecro. sic de tua maiore atq
certiore felicitate gaudeamꝰ. ut eis paria
non retribuantur. quãquã lapidis ictib digi-¬
tũ p̃cide. oculũq conuellere leges puniendo
non possint: quod isti seuiendo potuerunt. Un¬
de securus sum de his qui ħ se fecisse confessi

Expanded text:
Donatistas cura eorum, qui disciplinae publicae Donatistas cura eorum, qui disciplinae publicae inseruiunt, praemissa notoria ad iudicia legesque perduxit. hi cum audirentur a uiro clarissimo et spectabili tribuno et notario fratre tuo, filio meo Marcellino, non tormentis ungularum atque flammarum sed uirgarum coherciti horrenda facinora in fratres et conpresbyteros meos a se perpetrata confessi sunt, quod scilicet unum eorum exceptum insidiis trucidauerint, alterum e domo raptum oculo effosso digitoque amputato truncauerint. haec cum comperissem illos fuisse confessos ideoque minime dubitarem sub iura tuae securis esse uenturos, has ad tuam nobilimisericordiam Christi obsecro, sic de tua maiore atque certiore felicitate gaudeamus, ut eis paria non retribuantur, quamquam lapidis ictibus digitum praecidere oculumque conuellere leges puniendo non possint, quod isti saeuiendo potuerunt. unde securus sum de his, qui hoc se fecisse confessi
Abbreviated transcription (Latin):
omino insigni.
et merito subli¬
mi. ac prestan¬
tissimo filio. a¬
pringio. augu¬
stinus. Non du¬
bito in hac po¬
testate. quã tibi
ds homini ĩ ho¬
mines dedit. cogitare te dutinu uidicium.
ubi ⁊ uidices stabunt: rationem de suo iudi¬
co reddlituri. Xp̃iana quippe fide te imbutũ
scio. Unde mͥ ad excellentiam tuã maior fidu-¬
ca tribuitur ñ solũ petendi. uerũetiã monen-¬
di ꝓpter illũ dñm incuiꝰ familia nobiscũ.
celesti iuire censeris. in quo spem uite eterne pa
ritir habemus: ⁊ quem ꝑro uob̾ in sacroscis
misteriis inuocamus. Proinde dñe insignis.
o merito sublimis. ac p̾stantissime fili pri¬
mũ queso ut non tibi uidear importunꝰ ir¬
ruere actib tiuis. ea sollicitudine quã meỹ¬
cipue ger̾e oportet. ꝓȩccła mͥ credita. cuius
utilitatib seruio: cui non tam p̃eẽ. quã ꝓdẽe
desidero. Deinde obsecro ut quod moneo uel
rogo non dedigneris acciꝑe: ñ cuncteris ad
quiesc̾ere. Circumcelliones quosdã ⁊ clericos

Expanded text:
OMINO INSIGNI ET MERITO SUBLIMI AC PRAESTANTISSIMO FILIO APRINGIO AUGUSTINUS. Non dubito in hac potestate, quam tibi deus homini in homines dedit, cogitare te diuinum iudicium, ubi et iudices stabunt rationem de suo iudicio reddituri. Christiana quippe fide te inbutum scio, unde mihi ad excellentiam tuam maior fiducia tribuitur non solum petendi uerum etiam monendi propter illum dominum, in cuius familia nobiscum caelesti iurriter habemus, et quem pro vobis in sacrosanctis mysteriis invocamus. Proinde, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime fili, primum quaeso ut non tibi videar importunus irruere actibus tuis, ea sollicitudine quam me praecipue gerere oportet pro Ecclesia mihi credita, cujus utilitatibus servio, cui non tam praeesse quam prodesse desidero: deinde obsecro ut quod moneo vel rogo, non dediquiescere. Circumcelliones quosdam et clericos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb agit᷑. ut istud potiꝰ quã illud cons¬
pectu animi ueniat. s etiã qͦd ait ꝓpħa.
ꝙ dixit mͥ angłs qui loquebat᷑ in me.
H eꝙ enĩ forinsecꝰ uoces ad aures corpore¬
as ꝓpħae uenisse credendũ ẽ: cũ dicit
erant de spũ factae corporalibꝰ similes:
quales agimꝰ cũ apud nos taciti multa
memoriter. plerũꝙ etiã cantando trans¬
gerente. & qͦ  in eugłio scͥptũ ẽ. ecce an¬
głs dĩr aꝑ parint illi in sõms dicens.
Quomͦ eñ apparuerit uł corpꝰ angłicũ ocu¬
lis lausis. abrahȩ qͥype uigilanti
sic apparuerunt. ut eos etiã cũ pedes¬
eis lauit contrectando sentiret. uł spẽ
corpori. sic̃ nosipsi nob̾ uidem᷑ tali figu¬
ra etiã ꝑ loca moueri somniantes. lon¬
ge aliter quã menbra in stratis iacentia
Mouent hec: & idõ mira sunt. qͥa occultio¬
rẽ habent rationẽ quã ut uideri uel
redd̃i ab homine homini possit. Nam

Expanded text:
quibus agitur, ut istud potius quam illud in consquibus agitur, ut istud potius quam illud in conspectu animi ueniat, sed etiam quod ait propheta: Et dixit mihi angelus, qui loquebatur in me — neque enim forinsecus uoces ad aures corporeas prophetae uenisse credendum est, cum dicit erant de spiritu factae corporalibus similes, quales agimus, cum memoriter, plerumque etiam cantando transgerente? Et quod in Evangelio scriptum est, Ecce Angelus domini apparuit illi in somnis dicens, quo modo enim apparuerit uel corpus angelicum oculis clausis — Abrahae quippe uigilanti sic apparuerunt, ut eos etiam, cum pedes lauit, contrectando sentiret — uel spicorporis, sicut nos ipsi nobis uidemur tali figura etiam per loca moueri somniantes longe aliter quam membra in stratis iacentia. Mouent haec et ideo mira sunt, quia occultiorem habent rationem, quam ut uideri uel reddi ab homine homini possit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ causis & queadmodũ fiant. qͣ de¬
niq natura sua subsistant. uł in quo
subiecto. sint. utrũ ita in animo fiant.
ut in menbrana exairam̃to littere. ubi
uiraq substantia ẽ. & menbrana scili¬
cet & atramentũ: an sic̃ sigillũ in cera
uł figura qͦlibet cui cera subiectũ ẽ. il¬
la in subiecto: an utroꝙ mͦ fiant ista
in sꝑu nr̃o. aliqͦndo sic. aliqͣndo autẽ sic.
Mouent enĩ ñ solũ ut cogitemꝰ ea que
absunt a sensibꝰ corporis. & in nr̃a re¬
ꝑuint᷑ memoria. uł que nos ipsi ut li¬
bitũ ẽ facimꝰ. disponimꝰ. augemꝰ. minu¬
merabilib qͣlitatibꝰ formisꝙ uariamꝰ.
Talia sunt fortassis etiã illa qͥb deludim
dormientes. qͦndo ñ diuinitꝰ ad monem̃.
nͥ qͦd hec uolentes agimꝰ illa p̃ter arbit᷑¬
ũ patim̃. Non solũ hec mouent. quȩ in
animo de ipso animo fieri ñ absurde qͥs
putat. quãuis ꝙ hoc causis occultioribꝰ

Expanded text:
quibus causis et quem ad modum fiant, qua dequibus causis et quem ad modum fiant, qua denique natura sua subsistant uel in quo subiecto sint, utrum ita in animo fiant ut in membrana ex atramento litterae, ubi utraque substantia est et membrana scilicet et atramentum, an sicut sigillum in cera uel figura quaelibet, cui cera subiectum est, illa in subiecto, an utroque modo fiant ista in spiritu nostro aliquando sic aliquando autem sic. Mouet enim non solum, ut cogitemus ea, quae absunt a sensibus corporis et in nostra reperiuntur memoria uel quae nos ipsi, ut libitum est, facimus, disponimus, augemus, minumerabilibus qualitatibus formisque uariamus, qualia sunt fortassis etiam illa, quibus deludimur dormientes, quando non diuinitus admonemur, nisi quod haec uolentes agimus, illa praeter arbitrium patimur; non solum haec mouent, quae in animo de ipso animo fieri non absurde forte quis putat quamuis et hoc causis occultioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ subirabat᷑. atq absit. qͦd fit in
morte. ñ secũ putanda ẽ auferre ali¬
qͦd corpꝰ ex corpore. Nam si auferret.
ꝓfecto etiã cũ dormimꝰ ꝙ abscedit.
oculis. in qͣntũ eos reliqͥt in tantum
secũ oculos auferret: qͣmlib& subti¬
liores corporeos tam̃. Q& ñ facit. Ue¬
rũtam̃ aufert secũ qͦsd̾a simillimos
s ñ corporeos: quib uisa simillima
ceruit in sõms. s nec ipsa corporea.
Porro si aliqͥs concedat etiã uisa sõmoꝵ
que similia corporib apparent ñ esse nͥ
corporea. uidet᷑ sibi aliqͥd dicere. nec
ista ingenii tarditas facile conuinci¬
tur. Multoꝵ qͥpꝑe ẽ etiã ñ mediocͥter
acutoꝵ: qm̃ parũ attendunt qͣntum
ualeant imagines corpoꝵ que fuint
in spũ. nec omnino sunt corpora. sũ
uͦ eas cogunt᷑ utueri. si recte aduerte¬
rint atq cõpererint ñ eas eẽ corpore¬
as s corpoꝵ simillunas. rationẽ tam̃
de his non continuo ualent reddere

Expanded text:
penitus subtrahatur atque absit, quod fit in penitus subtrahatur atque absit, quod fit in morte, non secum putanda est auferre aliquod corpus ex corpore. nam si auferret, profecto etiam cum dormimus et abscedit ab oculis, in quantum eos relinquit, in tantum secum oculos auferret, quamlibet subtiliores, corporeos, quod non facit. uerum tamen aufert secum quosdam simillimos sed non corporeos, quibus uisa simillima cernit in somnis sed nec ipsa corporea. Porro si aliquis concedat etiam uisa somniorum, quae similia corporibus apparent, non esse nisi corporea, uideatur sibi aliquid dicere. nec ista ingenii tarditas facile conuincitur; multorum quippe est etiam non mediocriter acutorum, quoniam parum adtendunt, quantum ualeant imagines corporum, quae fiunt in spiritu nec omnino sunt corpora. cum uero eas coguntur intueri, si recte aduerterint atque compererint non eas esse corporeas sed corporum simillimas, rationem tamen de his non continuo ualent reddere,
Abbreviated transcription (Latin):
timo disputauimꝰ in eis libris qͦs cõm¬
moraui. Nomo enĩ sapiens ẽẽ debs si
ẽ ut maneat. si ñdũ ẽ ut fiat. Is̃ autẽ
sapiens eẽ ñ debet. s ẽ. Illa qͦq de uisis
que tͥ nuꝑrime scͥpsi. & ea cõmemoras
subtilit̃ dicta. s maiorib te implicasse
qͣstionibꝰ recense etiã atq etiã. ꝙ cogi¬
ta diligentiꝰ. Nec ꝑtranseat s habiter
in eis consideratio tua: ꝙ uide uteñꝙ
in somnis: cũ ab f a sensu p̃sentiaꝙ
cernendi. quã p̃bet oculis iugilans.
Hanc ab oculis. hoc ẽ tanqrĩa a lumi¬
naribꝰ corꝑis animae absentiã. qui
fit cum dormimꝰ. si uis maior augea
ut torũ qͦd ẽ inde subtrahat᷑: morseͥ
Sic̃ gͦ a cernendi sensu a uisa som nie
ñ cũ aliqͦ corpore abscedit. nͥ forte illl
que uident᷑ in somnis corporea. nols
ipsos int̾ illa hac atq illac ferri acre¬
ferri cũ aliqͦ corpore existimabimꝰ qͦ
iam tͥ arbitror non uideri: ita si tota

Expanded text:
timo, disputauimus in eis libris, quos commtimo, disputauimus in eis libris, quos commemoraui. homo enim sapiens esse debet, si est, ut maneat, si nondum est, ut fiat; deus autem sapiens non esse debet, sed est. Illa quoque de uisis, quae tibi nuperrime scripsi et ea commemoras subtiliter dicta, sed maioribus te implicasse quaestionibus, recense etiam atque etiam et cogita diligentius: non pertranseat, sed habitet in eis consideratio tua et inde fortassin somnis, cum abest a sensu praesentiaque cernendi, quam praebet oculis uigilans; hanc autem ab oculis, hoc est tamquam a luminaribus corporis animae absentiam, quae fit cum dormimus, si uis maior augeat, ut totum, quod est, inde subtrahatur, mors est sicut ergo a cernendi sensu ad uisa somniorum non cum aliquo corpore abscedit, nisi forte illa, quae uidentur in somnis. corporea nosque ipsos inter illa hac atque illac ferri ac referri cum aliquo corpore existimabimus, quod iam tibi arbitror non uideri, ita, si tota
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. siue de genesi. Quãꝙͣ & illa si
relegas que tͥ iam dui nota sunt. uł nͥ
fallor fuerunt. qͥa ea fortasse oblitꝰ es
que te conferente mecũ ac sermocinan¬
te conscripsi. siue de animȩ qͣntitate
siue de libero arbitͥo: inueniãs unde
dissoluas etiã sine mea oꝑa dubitq¬
ones tuas. adhibito scilic& ñ nullo
bore cogitationis. ut his que ibi an
tellectũ liquidũ certũq ꝑducta sin
consequentia nectant᷑. Habes etiã
libro de uera religione. Quẽ si recn¬
res atq ꝑspiceres. numꝙͣ tͥ uidered
ratione cogi dm̃ ẽẽ.uł raciocinando
effici dm̃ ẽẽ debere: qͦndo qͥd̾e in rau¬
ne numeroꝵ quã certe in usu coria¬
ano habemꝰ si dicimꝰ septẽ ꝙ tria deã
ẽẽ debent. minꝰ considerate loquim̃
Non enĩ decẽ ẽẽ debent. s decẽ sunt. I
qͥb itaq reb recte dicat᷑ qͦd ẽẽ debe
si ie ⁊ am sint. siuie ut sint: satis qͣntũs¬

Expanded text:
initate siue de genesi. quamquam et illa si initate siue de genesi. quamquam et illa si relegas, quae tibi iam diu nota sunt uel, nisi fallor, fuerunt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac sermocinante conscripsi, siue de animae quantitate siue de libero arbitrio, . inuenies, unde dissoluas etiam sine mea opera dubitationes tuas adhibito scilicet nonnullo labore cogitationis, ut his, quae ibi ad intellectum liquidum certumque perducta sunt, consequentia nectantur; habes etiam in libro de religione, quae si recoleres atque perspiceres, numquam tibi ui.deretur ratione cogi deum esse uel ratiocinando effici deum esse debere, quando quidem in ratione numerorum, quam certe in usu cotidiano habemus, si dicimus: Septem et tria decem esse debent, minus considerate loquimur; non enim decem esse debent, sed decem sunt. de quibus itaque rebus recte dicatur. quod esse debeant, siue iam sint siue ut sint, satis, quantum aes
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut etiã his omissis illa suscipiant᷑. ꝙ
semꝑ pͥora fiant que posteriora ohorum¬
scribunt᷑ ñ suꝑuenerit aliqͥd qͦd quęra
dur: Qꝗl ut mͥ accidat. difficillimũ est.
S ñ opinor tͥ hoc plõcere. Non gͦ debini a¬
lia int̾rumꝑe cum tua suꝑuenissent.
sic̃ nec tua si alia rursus irruerint. Et
tamen seruare hanc iustitiã non snior.
Nam ecce ut bͥ e ip.a rescͥberẽ qͥb id ad¬
monerẽ. int̾misi que agebã. &a imũ
meũ ad hanc epłam ab alia mcigna .Ri¬
tentione detorsi. Facile autẽ fuit hanc
excusationẽ ut arbitror ñ iniquã littis
inditã tͥ remittere: respondere autẽ in¬
qͥsitionibꝰ tuis ñ ita facile ẽ. Et puto u
his opusculis que me nunc intentissi¬
mũ detinent. ñ de futura quȩd̃a loca.
ubi hecipsa expediam que reqͥris. si
dñs fauerit. Iam etiã ex his questioni¬
b qͦs mͦ misisti. multa soluta sunt.
in eis libris qͦs nundũ edidi. siue de tͥ¬

Expanded text:
cet, ut etiam his omissis illa suscipiantur et cet, ut etiam his omissis illa suscipiantur et semper priora fiant, quae posteriora oboriunscribuntur, non superuenerit aliquidillimum est; sed non opinor tibi hoc placere. non ergo debui alia interrumpere, cum tua superuenissent, sicut nec tua, si alia rursus inruerent. et tamen seruare hanc iustitiam non sinor; nam ecce ut tibi haec ipsa rescriberem, quibus id admonerem, intermisi, quae agebam, et animum meum ad hanc epistulam ab alia magna intentione detorsi. Facile autem fuit hanc excusationem, ut arbitror, non iniquam litteris inditam tibi remittere, respondere autem inquisitionibus tuis non ita facile est et puto in ipsis opusculis. quae me nunc intentissimum detinent, non defutura quaedam loca, ubi haec ipsa expediam, quae requiris, si dominus fauerit. iam etiam ei his quaestionibus, quas modo misisti, multa soluta sunt in eis libris, quos nondum edidi, siue de tr
Abbreviated transcription (Latin):
bili fr̃i & coep̃o suo euodio
cũ frẽs in dño salutẽ. Mul¬
ca quęris ab homine mul¬
tũ occupato. & qͦd ẽ grauiꝰ ea pritas p̃¬
cipitari debere dictando que tã diffi¬
cilia sunt. ut cũ magna diligentia di¬
ctata ul scͥpta uix ꝑduci possint ad
intellectũ etiã taliũ qͣlis ipse es. Huc
accedit. qͥa ñ tr & tales tantũmͦ cogi¬
tandi estis lecturi ẽẽ qͦd scribimꝰ. s u¬
tiq ꝙ illi qͥminꝰ acuto minꝰq exercita¬
to ingenio p̃diti. eotam̃ studio ferun¬
t᷑ ad cognoscendas litt᷑as nr̃as. siue a¬
mico siue inimico animo: ut eis subtra¬
hi omnino ñ possint. Ista cogitanti cer¬
nis qͣnta cura in scͥbendo eẽ debeat. p̃¬
sertĩ de reb ita magnis ut in eis & mag¬
ni laborent. Si autẽ cũ aliqͥd in manibꝰ
habeo p̃termittendũ ẽ & differendui. ut
ad ea potius respondeat᷑ que suꝑ ueni¬
entia reqͥrunt᷑: quid fiet si otiã ipsis du
respondet᷑ alia suꝑuenerint: Nũ pla¬

Expanded text:
ISCOPO SANCTO EVODIO CUM FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Multa quaeris ab homine multum occupato et, quod est grauius, ea putas praecipitari debere dictando, quae tam sunt difficilia, ut cum magna diligentia dictata uel scripta uix perduci possint ad intellectum etiam talium, qualis ipse es. huc accedit, quia non tu et tales tantum modo cogitandi estis lecturi esse, quod scripsimus, sed utique et illi, qui minus acuto minusque exercitato ingenio praediti eo tamen studio feruntur ad cognoscendas litteras nostras siue amico siue inimico animo, ut eis subtrahi omnino non possint. ista cogitanti cernis quanta cura in scribendo esse debeat praesertim de rebus ita magnis, ut in eis et magni laborent. si autem, cum aliquid in manibus habeo, praetermittendum est et differendum, ut ad ea potius respondeatur, quae superuenientia requiruntur, quid fiet, si etiam, ipsis dum respondetur, alia superuenerint? num pla