comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Dicit enim ip̃m iumentum. Numqͥ.
de bob ꝑtinet ad deumꝰ. Opt̾ hoc gͦ dicit
scriptura. Modo ergo ꝓdutit t̾ra fenum
iumentis. qr dominus constituit. ut qui
euuangłium annuntiant de emͣngłio
uiuant. Misit preduatores et ait ilł. om¬
nia que ab ip̃is apponunt᷑ nob̃mandu¬
cate. Dignui. ẽ. enim m̾cennaruis m̾cẽde
sua. Cum enim dixisset q̃ apponuntur
uob̾ manducate ne illidic̾ent. improb
erimus ad mensas alienas ium indige¬
bimꝰ. uis nos ita. ẽẽ. frontosos: Non in¬
quit. Non .c̃. illa donatio illoꝵ s uestra
mertes. S ħuꝰ rei m̾ces. Quid dant qͥ.
accipiunt: Dant spͣitalia : actipiunt
carnalia. Dant aurum: actipiunt fe¬
num. Omns enim cam fenum ⁊ claritas feni.¬
carnis et flos feni. Omnia temporalia q̃ tibi
suꝑfluunt et redundant fenum uim̃toꝵ ẽ.
Quare: Quia tarnalia st̃. Audi quoꝵ utm̃toꝵ
sit fenum. Si nos uob̾ sp̃italia seminaui¬
mꝰ. magnum ẽ. siur̃a carnalia metamus:

Expanded text:
bis:» dicit enim ipsum jumentum, «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?»
Abbreviated transcription (Latin):
consecramur. Ip̃e enim fons nr̃e beatitudi¬
nis. Ip̃e omnis appetitionis. ẽ. fins. Hunt
eligentes. uel potius reeligentes. amiseramꝰ
enim negligentes hunc ergo reeligentes.
unds et religio dicta ꝑhibetur. ad eũ dilec¬
tione tendimus: ut ꝑueniendo quiescaoꝰ.
õ beati qr illofine pͥerfecti.

Expanded text:
consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudiconsecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis appetitionis est finis. Hunc eligentes vel potius religentes, amiseramus enim negligentes; hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perveniendo quiescamus; ideo beati, quia illo fine perfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ enim templum simulomnes. ⁊ singuli tẽp¬
lasumus. quia et omnium concordiam et sin¬
gulos in habitare dignatur.Non inomnib qͣ
in singuł maior. qm̃ nec mole distenditur
nec partitione minuitur. Cum ad illum sur¬
sum ẽ eiꝰ altare ẽ. cor nr̃m eiꝰ unigenito eimi
sac̾dote placamꝰ. Ei cruentas uictimas cedimꝰ.
quando usq ad sanguinẽ ꝓ eiꝰu̾itate t̾tamus.
Eum luauistimo adolemus incenso: tũ ii eiᷤ
pio sanctoq amore flagͣmus ei dona eiꝰ in nob̾. noᷤ¬
q ip̃os uouemus et reddimus ei bñficioꝵ eiꝰ ⁊ red¬
dimus sollempnib festis et diebꝰ statutis dicamꝰ.
satramusq memoriam. ne uolumine tempoꝵ¬
ingrata subrepat obliuio. Eisacrificamꝰ hostiã
humilitatis ⁊ laudis. in ara cordis igne findã
caritatis. Ad hunt uidendum sit uid̾i poterit
eiq coħendum ab onini pectatoꝵ ⁊ iupidita¬
tum malarum labe mundamur.⁊ eiꝰ noĩne

Expanded text:
Huius enim templum simul omnes et singuli tempHuius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, quoniam nec mole distenditur nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, eius est altare cor nostrum; eum Unigenito eius sacerdote placamus; ei cruentas uictimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine tempoingrata subrepat oblivio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne fervidae charitatis. Ad hunc videndum, sicut videri poterit, eique cohaerendum, ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur, et ejus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ferimus deo suie ꝓpħiam siue doctrinam.
siue oracionem siue imnum siue psalmũ
⁊ siquid ͤ aliud sp̃ualium donorũ animo
occurrit. acceptum. ẽẽ. ñ potest dõ nisi fidei
sint̾ itate fulciatur.⁊ eifixe atq immobili
tamquam altari imponat᷑. ut possit inte¬
grum. atq illibatum. ec̃. quod loquimur. Nã
multi heretici ũ habentes altare .i. u̾am fi¬
dem blasphemias ꝓ laude dix̾unt. Terremᷤ
uidelicet opinionib aggrauati uotumsuũ
tamquam int̾ra ꝓicientes. S debeo ẽs sana
oblaturisumꝰ in corde nr̃o .i. in int̾iore dĩ tẽplo
Templum enundĩ sc̃m . ẽ. inquit: qͦd estis uos.
t in int̾iore homine habitare xp̃m ꝑ fidẽ
incordib ur̃is ⁊ illis immortalib ai beati
⁊ nob̾ mortalib ac miseris. ut immortales. ẽc
beatiosse pꝰssimus. deum deorum tolendo.
qui ot nr̃.ẽ. ⁊ illorum. Huic et noss̾untutẽ
que latria grete dicit᷑. siue in quibusdam
sacramentis. siue in nob̾ ip̃is debemus.

Expanded text:
am, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spiritualium donorum animo occurrit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinceritate fulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana oblaturi sumus in corde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei sanctum est, inquit, quod estis vos ; et, In inconfiterentur et illis inmortalibus ac beatis et nobis mortalibus ac miseris, ut inmortales ac beati esse possimus, unum Deum deorum colendum, qui et noster est et illorum. Huic nos seruitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
qunt᷑. Aut ꝓpt̾ hoc et ꝓpt̾ illud. S sũd¬
iam supra dictum ẽ. non potestis duobꝰ
dominis seruire. Ergo simpli corde tan¬
tumm ꝓpt̾ regnum debemus oꝑari bo¬
num ad omnes ñ aut̃ in hac operatione
ł solam. ł tum regno dĩ m̾cedem temꝑa¬

Expanded text:
ut et propter hoc, et propter illud. Sed supra jam dictum est, non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem tempora
Abbreviated transcription (Latin):
na manducau̾unt. ⁊ mortui sunt. Non qr
malum erat manna s qr male manduca¬
u̾unt. h. ẽ panis qui de celo de celo descen¬
dit. Hunc panem significauit manna.
Hunc panem sigiticat altare dĩ. Satm̃ta
illa fuerunt. In signis diu̾sa st̃. in req̃ sig¬
nificat᷑ paria sunt. Apłm audi ⁊̃ omnes¬

Expanded text:
na manducaverunt, et mortui sunt. Non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae significatur paria sunt: Apostolum audi: N
Abbreviated transcription (Latin):
getil. E t iõ cum dixisset. querite pͥmum reg¬
num dĩ et iustitiameiꝰ: non dix̃ dem̃ ista
querite. quamuis sint necessaria sed ait
H omuia apponent᷑ nob̾ .i. consequent᷑ si
illa queratis sine ullo ur̃o impedimẽto
ne cum ista q̃ritis illint au̾tamini Aut ne .ii.
fines constituatis. ut et regnum dĩ ꝓpt̾ se ap¬
petatis.⁊ ista netessaria s hec potuis ꝓpter
illud. ita nob̾ ñ deerunt. qr duob dominis
seruire nõ potestis. Duob aũ dñis s̾iureco¬
natur. qui et regnum dĩ ꝓ magno bono
diũ. sic om̃s enuangłiz antes auipiunt iut¬
tum et tegumentum. S non omnes ꝓpt̾
salutem rei publice militant s ꝓpt̾ illa
que acpunt. sic ñ omnes ꝓpter salutẽ
eccłe ministrant dõ. s ꝓpt hec temꝑalia

Expanded text:
. Et ideo cum dixisset, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, non dixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobis non deerunt. Quia duobus dominis servire non potestis. Duobus autem dominis servire conatur, qui et regnum Dei pro magno bono dium, sic omnes evangelizantes accipiunt victum et tegumentum. Sed sicut non omnes propter salutem reipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt, sic non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia
Abbreviated transcription (Latin):
bob cura ẽ. dõ: Quod attinet ad precepta
que hominib data sunt. de bob cura ñ. ẽ dõ.
nodsi su intelligitur. tamquam nõ ip̃e paᷤ¬
tat ea que ñ seminant nec metunt. neq cõ¬
gregant in horreum. S quia ei ture ñ .ẽ. pre¬
cepto mon̾et hominem qͣmͦ boni suo ꝯsulat
Secit enuncelũ et t̾ram⁊ mare ⁊ omnia
que in eis sunt. Sigͦ omnia q̃ in eis sũt¬
⁊ te: parum ditoet te. Passerem. locustam.
umitulũ nicħ hoꝵ ñ ille fet̃ nec cura est
illi de omnib Non ad preceptũ tura ẽ. Nã pre¬
ceptum soli homini dedit. Dic̃ enim psalmuᷤᷤ.
uosfatis homines ⁊ iumenta. Et apłs. Nũqͥd
de bobus cura .ẽ. deo: Hat de bob tura. ẽ. dõ nõ
hac homines ⁊ uimenta saluos faries domĩe.¬

Expanded text:
 Nam si quod attinet ad praecepta quae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo bovi suo consulatecit» enim «coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: vos facies homines et jumenta.» Et Apostolus: «Numquid de bobus cura est Deo?» Hac, «De bobus cura» non «est Deo;» hac, «Homines et jumenta salvos fa
Abbreviated transcription (Latin):
on im cumq datur similitudo ab sip¬
turis. Laudatur ip̃a res. s tm̃ similitu
do indetrahitur. Nonenmn laudauit ini¬
quum indicem. qui nolebat audire illã
uiduam. ⁊ nec dm̃ timebat. nec homineᷤᷤ
reu̾ebat᷑. ⁊ cam̃ dominꝰ similitudinem
inde traxͣ. Nec illum laudauit pigrum
qui tres panes ñ ꝓpt̾ amitiuiam dedit
petenti. s tedio uictꝰ. ⁊ tam̃ m̃ similitu¬
dinem dedit. E t dereb gͦ ñ laudandis thuntͥ
sid̾ inq̃ndam modum. ñ nulle similitudĩeᷤᷤ Aut
siꝓpt̾ ea putatis eundem. etͣ adͥms̃os. qr hos
audistis in siͥpt᷑a dĩ. eundem .ẽ. ad spectatulũ
theatͥ quia dic̃ apłs. Non sic pugillor quasi
acremcedens. Ougillari enim. ẽ pantͣcium
fac̾e. Iam quia huc ducta .ẽ. similitudo. spec¬
tatula ista delectare nos debent. Aut qi dyx̃
quim agone contendit. ab omnib abstinenᷤᷤ
dinem. quid moneat᷑ ad ꝓhibitionem. Ita
gͦ et hic dicta .ẽ quedam similitudo de marso
qui intantat ut educat aspidem de tenebro¬

Expanded text:
ndecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum judicem qui nolebat audire illam viduam, et nec Deum timebat, nec homines reverebatur; et tamen inde similitudinem Dominus traxit : nec illum laudavit pigrum qui tres panes, non propter amicitiam dedit petenti, sed taedio victus; et tamen inde similitudinem dedit . Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia hoc audistis in Scriptura Dei; eundum est et ad spectacula theatri, quia dicit Apostolus: Non sic pugillor, quasi aerem caedens; pugilari enim est pancratium facere. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens atur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ip̃e dens turat siue in optimis et magnis au¬
głis. sine in hominib tota sibi uoluntate ser¬
uentib cet̾a uͦ ꝑ ip̃os gub̾nat u̾issime dici po¬
tuit etian illud apło. Non enin de bob cura. ẽ.
dõ. Inscript᷑is enim sc̃is dĩ homines docet qmͦ
tumhomiinib agant ⁊ ip̃i dõ seruiant. Qͦ mͦ
aũ agant tum petorib ip̃i scumt. Idest quomͦ
salutem peccorum suorum gub̃nent usu et
periia ⁊ ratione naturali. Que quidem om̃ia
de magnis sui treatoris oꝑib acceꝑũ .t

Expanded text:
per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis anper se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant; quomodo autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris opibus acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
tite inquit uolatilia celi. qr ñ seminant
ueq metunt. neq congregant in horreuo
⁊ pat̾ ur̃ scelestis pascit illa. Ergo et pret̾ ho¬
minem aminalia ista ꝑtinent ad turam dei.
ut pascant᷑ ñ ut legẽ accipiant. Quod gͦ ad
daudam legomattinet. de bob tura dõ nõ .ẽ.
Quod aũ ad treanda pascenda gub̾nanda ⁊ re¬
genda omnia ad dm̃ ꝑtinent. Nonne duo paᷤᷤ¬
t hes anume que bñe uoluntatẽ nocendi
et racionẽ cogitandi sub diuinis legib
ordinate sunt. ne aliquid in iustũ quisque
pariat᷑. ita omnia et animalia. ⁊ corporalia
in gene suo et in ordine suo die ꝓuiden¬
cie legib subdita administraut᷑. Iõ dominꝰ
ditit. Nonne duo passeres asse uoneunt. ⁊ unꝰ eoꝵ
ñ cadit in t̾ram sine uoluntate patris ur̃i. ħ enĩ
dix̃ nolens ostend̾e quicquid iulissimum hõieᷤ
putant omnipotentia domini gub̾nari. Dic
enim et uolatilia celi ab eo pasti. ⁊ lilia agriabeo
uestiri ueritas loquitur q̃ capillos etiam ñros. ẽẽ.

Expanded text:
inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo past hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numer
Abbreviated transcription (Latin):
cit in celo et in t̾ra. Celos nunt significari arbi¬
tror eosqui sedebunt iuꝑduodecĩ trhonos. et
tum domino iuditabunt Terreaũ nomine ce¬
t̾am multitudinem benedictoꝵ qͥ constituẽt᷑
ant᷑ ab eis. in tab̾nacula et̾na. quos amros sibi
de mammona iniquitatis. in huiꝰ uite morta¬
litate fec̾unt. Eis quippe dicit apłs. si nos uob̾
sp̃italia seminauimus. maguum.ẽ. si ur̃a
carnalia metamus. Quod etiam his u̾b̾ dici
magnumest si t̾rena nr̃a metamus. In celo ͦ
respitit scelestia seminantes: in t̾ra añ t̾rena
reddentes. Tamen humiles ⁊ hos et illos. hu¬
milia enim respicit in celo et int̾ra qr utriq
memin̾unt. quid fuerint ꝑ suam maliciam
quid facti sunt ꝑ domini gr̃am.

Expanded text:
consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine caeteram multitudinem benedictorum, qui constitueantur ab eis in tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici mus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint
Abbreviated transcription (Latin):
meconfortat uerumptamen uos bñ feriᷤ¬
tis usib m̃is mitt̾e. S ut ostend̾et ĩ eo qͦd
illi bñfec̾unt. quodip̃e quereret. ne int̾
illos eet qͥ se ip̃os pasumt ñ oues. ñ tãsue
gaudet subuentum. ẽẽ. necessitati qͣm
illoꝵ gratulatur fetunditari. Quid gͦ
ibi q̃rebat. Non qi quero inquit ditum s requiro
fructum. Non ut ego inquit explear s ne uos in¬
anes remaneatis. Qingͦ ñ pst̃ fac̾e quod pauluᷤ
ut manib suis se transigant accipiane de lac¬
te ouium. sustentant suam necessitatẽ s ñ ne¬
gligant ouium infirmitatẽ. Non hoꝰ ibi q̃rãt
tamquam commodum suũ. ut ex necessitate

Expanded text:
um tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex neces
Abbreviated transcription (Latin):
s eaque ad beligionem ꝑtinere intelligit᷑ nõ
debeatur nͥ uns dõ u̾o qui nob̾. x̃ ds. Illi aut̃ qͥ
dicuntur dii etiam siqui sunt. uͥm̾ito dicunt᷑.
ꝓhibiti sunt malediti. ñ uissi sunt satrifirus
uel ullis latriiẜ obsequiis honorari.

Expanded text:
ae ad religionem pertinere intellegitur, non debeatur nisi uni deo uero, qui nobis est deus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non iussi sunt sacrificiis uel ullis latriae obsequiis honorari.
Abbreviated transcription (Latin):
usib oꝑabat᷑ sicut sesebñt oꝑa fabrorum struc¬
torum. sutorum rꝰticoꝵ ⁊ hissimilia. Neq enĩ
honestas ip̃a reprehendit quod reprebendit
suꝑbia eoꝵ qui bonesti uocari amant. s. ce. ñ
amant. Nongͥ dedignaret᷑ apłs. siũ rusticanũ
aliquod opꝰ aggredi. siue in opificum labore
u̾sari. Quienimait. sine offensione ostote iu¬
deis et gretis. ⁊ etcłs dĩ. quos in hat causa reu̾eri
posset ignoro. Si iudeos dix̾it: patͥarche pec¬
cora paũunt. Sigrecos quos etiam paganos
dicimus. etiam philosophos. multum sibi
honorabiles sutores habuer̃t. Si eccłiã dĩ hõ
ille iistꝰ et ad testimonium coniugał semꝑ
mansure inrginitatiselectꝰ cui desponsata
fraude homines oꝑant᷑ bonum. ẽ. Nam pre¬
cauet hoc et ip̃e apłs. ne quisquam ex neceᷤ¬
sitate sustentande uite in mala oꝑa delabat᷑.
Quifurabat᷑ inquit iam non furetur. Magiᷤ
autem laboret manib suis banum. ut hãt

Expanded text:
usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, strucusibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusticorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat
Abbreviated transcription (Latin):
noluit ñ utiq m̃titꝰ.ẽ. Neq enim dix ñ sibͥ
deb̾is deb̾i ostendit. et debito seusum non. ẽe.
nec omnino utiuelle ꝓfessus ẽ eo ip̃o factꝰ infimꝰ
quo potestate sua uti noluit. tam misericordi
.s indutꝰ affectu. ut cogitaret quemadmodũ
secum agi uellet. si et ip̃e ita infirmaret᷑ ut pꝰ
si eos tuderet sumptꝰ accipere quasim̾timo¬
niorum nundinas suspirari. Hic fortasse ali¬
uitam istam sustentaret: quod erat ip̃m opꝰ.
⁊ quando eiuacabat et operari ⁊ enuangłiũ.
preditare: Cui respondeo. Puta me nestire.
Corporalit̾ tamenoꝑatum. ẽe. ⁊ inde in carne
uixisse ñ utentõ potestate quam dominus
apłis dełat ut enuangłium annuntians
de euuangłio uu̾iet. ea que supͣ dicta sunt
sine ulla dubitatione testant᷑. Unum suo
erat. nes anriga aut uenator. nec histrio aut tͣpi-¬
lutrꝰ. s innocent̾ et honeste. que apta st̃ bumaniᷤᷤ

Expanded text:
noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posi eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac iolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen » operatum esse et inde in carne uixisse, non utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis
Abbreviated transcription (Latin):
cͥonniscisi sunt. SSine lege aũ gentes q̃ ñ dũ cre¬
diaunt Quib tam̃ se apłs congriusse testat᷑.
pmiscd̾em compassionẽ ñ ꝑ u̾sipellẽ simu¬
lacionem .i. ut eo mͣ subueniret. et carnali tu¬
deo ł pagano. quomͦ sibi ip̃e si hoc e̾ẽt sub¬
ueniri uoluisset Portans utiq eoꝵ infirmi¬
tatẽ in compassionis similitudine. ñ fallens
in mendarii fictione. Sic̃ continno sequit᷑
⁊ dicit. Eactꝰ sum infirmis infirmus: ut in¬
firmos lucri fatẽ. Hint enim loquebat᷑ ut
etiam illa omnia dic̾et. Sic̃ gͦ quod factus ẽ
infirmis infirmus ũ erat mendatiũ. sic ⁊ cet̾a
illa suꝑuis. Quam enim dicit infirmitatem
suam erga infirmos fuisse nͥ compatiendi
eis intantum ut ne uidet᷑ uenditor euuagłi
et u̾bi dicursum. apud imꝑitos in malamsuᷤ¬
pitionem decidens impediret. Nollet actipe
quod eiture dominito debebat᷑. Quod si uel¬
let ñ utiq mentiret᷑ qr u̾e debebat᷑. Et quia

Expanded text:
circumcisi sunt: sine Lege autem Gentes quae nondum crediderunt, quibus tamen se Apostolus congruisse testatur per misericordem compassionem, non per versipellem simulationem; id est, ut eo modo subveniret carnali Judaeo vel Pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subveniri voluisset: portans utique eorum infirmitatem in compassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione; sicut continuo sequitur, et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia
Abbreviated transcription (Latin):
nuenimꝰ gͦ. ee᷑. lac gregis. qͥcqͥd a plebe distri¬
buit᷑ prepositis ad sustinendam uitã tꝑ̃alẽ.
Inde enim loquebatur apłscum ħ diteret.¬
Et quidem aquamquam apls eleg̾it manibꝰ
sius transigi. ⁊ nec ip̃m lai querere ab omb.
tamen lartis pertipiendi potestatẽ hab̾e se
dix̃. ⁊ sit dominum disposuisse. ut qui enͣn¬
gelium annuntiant de eungłio uiuant ͦ¬
dicit alios coapłossuos usos fuisse hac poteᷤ
plus fet̃. fortassis enimip̃m significabat.
qui egrum tum adduc̾et ad stabulũ dix̃.
Si quid amplius erogau̾is in redeundo red¬
damtͥ. De hisgͦ qui nõ indigent lacte gre¬
gis quid plura dicamus: Misericordioreᷤ
sunt uel potiꝰ ip̃iꝰ miscd̃ie affectũ largiuᷤ
impendunt. Postunt et quod possunt
fatiunt. laudentur hi. nec dampnent᷑
illi. Nam et ip̃e apłs datum ñ querebat.
Fructuosas tamenoues suas. eẽ cupiebat
ñ st̾iles sine lactis ub̃tate. Itaq cum esset
quodam tempore. in magna indigentia

Expanded text:
nvenimus ergo esse lac gregis, quidquid a plebe Dei tribuitur praepositis ad sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostus, quanquam elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potestplus fecit: fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt: possunt enim, et quod possunt faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit illa que ñ intelligentib ⁊ parum at¬
tendentib fixisse putatꝰ ẽ Iudeus enim erat
et cirtumcilus uocatus noluit adduc̾e pre¬
putium . id. ẽ noluit itauiu̾e at si circumu¬
sul ñ eẽt. Hoc enim iam in potestate habe¬
bat. Et lub lege quidem ñ erat. sicut illi
qui eam seruilit oꝑabant᷑: s tam̃ in lege
dũ et xp̃i. Non enim alia erat lex illa. et alia
lex dĩ. sicut perditi manichei solent dicere.
Alioquin si cum illa fecit. finxille putandus
ẽ. finxit et paganum et sacͥficauit idolis.
quia dicit factum se fuisse his qui sñ lege
lunt quali sũ lege. Quos utiq non nisi
gentiles quos paganos dicimus uoluit
intelligi. Aluid ẽ. gͦ eẽ. sub lege aliud in
lege alud sine lege. Sub lege carnales
uidei. in lege spiritales et uidei et xan.¬

Expanded text:
fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit adducere, id est noluit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestate habebat. et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritales et iudaei et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nicħ c̃ ⁊ nich fuĩt homines cũ pestãt
E ⁊ idolũ ñ ꝑ u̾bũ factũ ẽ. Habet qͥdẽ formã qͣdã
humauam s ip̃e homo per u̾bum factus.. ẽ.
N am forma hominis in idolo ñ ꝑu̾bum factũ
ẽ. Et scriptum. ẽ scimus quia nich. ẽ idolũ.
E rizo ista non sunt facta ꝑ u̾bum. S q̃cumq¬

Expanded text:
es cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt facta per Verbum; sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
fing̾et uideum. sit̾ ñ nulli putau̾unt. qr
legittima uet̾a. ierosolimis obseruauit. fe¬
tit onim ħ secundum lib̾am et manifestã
sententiam suam iͥn quadicit. C ircumcisus
sic uiuat. quasi p̃pucium addux̾it. Sic̃ alio¬

Expanded text:
fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et i
Abbreviated transcription (Latin):
uiant de enuangłio uiu̾e .i. uitam istameii
opꝰ. ẽ. uctu et tegnmento de euuangelio tͣnsig̾e
situt suꝑuis de suis coapłis dix̃. Uñ ip̃e dñs ait.
Dignus c̃ oꝑarius cibosuo et dignus ẽ oꝑariꝰ
merrede sua. hunc itaq tibum et hanc m̾cedẽ
sustentanle huis uito debitũ enuangelistis
ab eis quib euuangłrant ñ accep̃ apłs
U erum dicens. ego autem nullius hoꝵ usus sũ.
⁊ sequitur ⁊ adiuingit. ne forte quisqͣm arbi¬
tret᷑ iõ ñ eũ accopisse. quia illi non ded̾ant.
nisi quam hab̾e uoluit apuddm̃ in xp̃o ꝯꝑa
lo meo nõ eunangelizabo. quia fame cruci¬
abor et uñ uiuam ñ habeo. uam seqͥt᷑ ⁊ dicit.
Si emmuolens hoc ago: m̾cedẽ habeo. No¬
lentem se dicit fac̾e sine ulla uite huiꝰ fulciẽ
apud dñ głe sempit̾ne. Si aũ inuitꝰ: dispẽ¬
dispensario iͥn credita.ẽ. Ut . s. ex dispensati¬
one mea. quia xp̃m. quia u̾itatẽ dico. qͣmuiᷤ
ex octasione quamuis mea querens. quaminᷤ

Expanded text:
de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant:nisi quam habere uoluit apud deum, in Christlo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulcieapud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, iatio mihi credita est, ut scilicet ei dispensatione mea, quia Christum, quia ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
gelio xp̃i. Qna potestate dicit ũ. ẽe. se usũ
nisi quam habebat in eos a domino accep¬
tam ut eorum carnalia met̾et ad uictum uite
huiꝰ que in carne agitur. Cuius pocestatis
participes erant etiam alii qui non epant
primo euuangłium annuntiau̾ant. s ad
corum eccłiam il ip̃m preditantes postea
uen̾ant. Iõ eum dixisset. si nos uob̾ sp̃italia
mitamus. Subienit. S i alii potestatis
ur̃e partirpant ñ magis nos: Et redit rur¬

Expanded text:
gelio Christi. qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? et cu
Abbreviated transcription (Latin):
peccuniam in z⁊onis ũris. Non peram in
nia. neq duas tunicas. neq caltiamenta
neq uirgam. Dignus. ẽ enim operariuᷤ
cibo suo. E cco nͥ constituit dominꝰ qͦd idem
apłs cominemorat. Ad hoc dixͣ enimilla
omniane pͣtarant. ut ubi e̾ẽtab eis opus¬
acciꝑent. quib annuntiabant regnũ
dei. ne quis aut̃ arbitretur solis .xii. hoc
fuisse ꝑmissum. uidequidetiam lucas
narret Post hec inquit designauit dñs
et alios . lxx. duos et misit illoᷤ binos ante¬
ante faciem suam in omnem ciuitatẽ
⁊ locum quo erat ip̃e uenturꝰ. Et dicebat

Expanded text:
ris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam; dignus enim est operarius cibo suo. ecce ubi constituit dominus quod idem apostolus commemorat. ad hoc enim dixit illa omnia ne portarent, ut, ubi opus esset, ab eis acciperent quibus adnuntiabant regnum dei. Ne quis autem arbitretur solis duodecim hoc fuisse concessum, uide quid etiam Lucas narret. post haec, inquit, designauit dominus et alios septuaginta duo et misit illos binos ante faciem suam in omnem ciuitatem et locu
Abbreviated transcription (Latin):
erogan̾is in redeundo reddamtibi. Ampliꝰ
ergo erogabat apłs panlus. qui suisut ip̃e
testatur stipendiis militabat. In euuãgłio
enim seriptum. ẽ⁊ factum . ẽ. deinceps ⁊ ip̃e
it̾ fatiebat. ꝑ tiuitatẽ ⁊ castellum. predicaᷤᷤ
⁊ euuangłizans regnum dei et .xii. cũ illo.
Et mulieres alique que crant curate ab sp̃ibꝰ
malignis et ⁊ infirmitatib. Mariaque
uocatur maglalene de qua demonia uii.
exierant iohanna uxoi cuze ꝓcuratoris
herodis. ⁊ susanna et alie multe. que mi¬
nistrabant eis de facultatib suis. Hoc ex¬
emplum domimimitabant᷑ apłi. ad ac¬
cipiendum debitum sibicibum. De qͦ
idem dominꝰ aꝑtissimeloquitur. Eũteᷤ
inquit predicate dicentes. quia appro¬
pinquauit regnum celorum. Infirmoᷤ¬

Expanded text:
eris, in redeundo reddam tibi. amplius eris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, stipendiis militabat. in euangelio enim scriptum est: deinceps et ipse iter faciebat per ciuitatem et castellum pret evangelizans regnum Dei: et duodecim cum illo, et mulieres aliquae, quae erant curatae a spiritibus malignis, et infirmitatibus: Maria, quae uocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant, Iohanna uxor Chuzae procuratoris Herodis et Susanna et aliae multae, quae ministrabant eis de facultatibus suis. hoc exemplum domini imitabantur apostoli ad accipiendum debitum sibi cibum; de quo idem dominus apertissime loquitur. euntes, inquit, praedicate dicentes, quia adpropinquauit regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ministrarent: euuangłium
audiat. ⁊ cognoscat quemadinodũ hoc
ip̃iui domini exemplo fatiebant. Dominꝰ
nistrare ⁊ lotulos habebat. quo nutteretur
pecrunia. que conferebat᷑ utiq a bonis fi¬
delibus. eorum inctu necessaria. Quos lo¬
culos ude commendauit. ut etiam fureᷤᷤ
sieuitare non pꝰsemus. tolerare in eccłia
discͥemus. Ille emimea q̃ mittebant᷑ sit̃ de
illoscͥptum. ẽ auferebat. Et mulieres uo¬
luit. ut se ad p̃paranda ⁊ ministranda
netessaria sequerentur. ostendens quid
euuangłistis ⁊ ministris dei: tainquam
militib a plebib dĩ tamquam ꝓruntia¬
lib deb̾etur. Ut quisquis eo quod sibi deb̾e¬
tur. ittnollet sicut paulus apłs noluit:
amplius impend̾et eccłȩ. Non exigendo
stipendium debitum s cotidianumiuc¬
tum de suis laborib transigendo. Audie¬
rat enim stabularius. ad quem nulneratꝰ
ille ꝑductus. ẽ. Si quid amplius iłle ꝑduuat¬

Expanded text:
necessaria ministrarent, euangelium necessaria ministrarent, euangelium audiant et cognoscant, quemadmodum hoc ipsius domini exemplo faciebant. dominusnistrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae mittebantur, sicut de illo scriptum est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogau
Abbreviated transcription (Latin):
iħm dominum nr̃minidi: Nonne opus me-¬
um uos estis in domino: Quo ꝓbato osten¬
dominus eis constitint. Quod in consẽq̃¬
tib aꝑtissime demonstrauit. Ad ħ enim
⁊ fideles mulieres habentes t̾renam sub¬
stanciam ibant cum eis ⁊ iinistraband eiᷤᷤ
de substantia sua ut nullius indigerent
monstrat sicuit et cet̾i apłi faciebant. s
ea potestate uti se uoluisse. pꝰea comine¬
morat. hoc quidem ñ intelligentes ñ so¬
rorẽ mulierem quam ille dic̾et. Nũqͥd
ñ habemus potestatem sororem mulie¬
rem tirtumducendi: s uxorem int̾p̃ta¬
tisunt. fefellit eos u̾bi greci ambiguitaᷤᷤ
quod et uxor et muliẽr eod̾ u̾bo g̃ce dr̃.
ducendi. Uerumptamen alios interpretes
ñ fefellic ħ ambiguitas ⁊ mulierem ñ ux¬
orem int̾p̃ntati sunt quod quisquis pu¬
tat ñ potuisse ab apłis fi̾. ut cumeisc̃e ꝯu̾sa
cionis mulieres irent. quatumq enuange¬
lium predicarent. ut eis de sua substãcia

Expanded text:
Iesum dominum nostrum uidi? nonne opus meIesum dominum nostrum uidi? nonne opus meum uos estis in domino? quo probato ostendominus constituit, quod in consequentibus apertissime demonstrauit; ad hoc enim et fideles mulieres habentes terrenam substantiam ibant cum eis et ministrabant eis de substantia sua, ut nullius indigerent monstrat, sicut et ceteri apostoli faciebant, sed ea potestate se uti noluisse postea commemorat. hoc quidam non intellegentes non \'sororem mulierem\', cum ille diceret: numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi? sed 'uxorem\' interpretati sunt. fefellit eos uerbi graeci ambiguitas, quod et uxor et mulier eodem uerbo graece dicitur, ducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec ambiguitas et cmuliel\'em, non \'uxorem\' interpretati sunt.\' Quod quisquis putat non potuisse ab apostolis fieri, ut cum eis saionis mulieres circumirent, quacumque euangelium praedicabant, ut eis de sua substantia
Abbreviated transcription (Latin):
uid. ẽ ergo quod pleriq homines ista
peccata contempnunt ⁊ dicunt. Qiid
magnum feci: in hominem peccam. Noli
contempn̾e. In hominem peccasti. Uis nõso
in quem peccasti corripuerit int̾te et ip̃o
solum et audieris illum: lucratꝰ oͣ te. Q
ẽ lutratꝰ ẽ te. nisi quia ꝑieras. si ñlutraret᷑
te: Nam si non perieras quomͦ lucratꝰ. ẽ:
Nemo ergo contempnat quando pettat in
omnes facti sumꝰ Quomͦ ñ peccas in xp̃m qui
nullum pectatum . ẽ. forte m̃ dic̾e debes le¬
uius. quia citoturat᷑ Peccasti in fr̃em. fai
satis et sanatꝰ el. Cito fecisti rem mortiferã
s remedium cito iuenisti.¬
minum nr̃m uidi: nonne opꝰ meum
nosestis in domino: Si aliis ñ sum apłi:
ñ habemus potestatẽ manducandi et bibẽ
nulierem urcumducendi sicut et ceteri
apłiet fratres domnuet cephas:
ide quemadmodum primo ostendat
quid sibiliceat: ideoliceat. quoniam
apłs.ẽ. Iñ enim cepit. Non sum lib̾: ñ sum
apłi: Et ꝓbat se apłm dicens. Nonne. xp̃m

Expanded text:
uid est ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat in omnes facti sumus. Quomodo non peccas in Christum, qui nullum peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis, et sanatus es. Cito fecisti mortiferam rem, sed remedium cito invenisti.minum nostrum vidi? Nonne opus meum vos estis in Domino? Si aliis non sum apostn habemus potestatem manducandi et bibemulierem circumducendi sicut et ceteri apostoli et fratres domini et Cephas? uide, quemadmodum primo ostendat, quid sibi liceat et ideo liceat, quoniam apostolus est. inde enim coepit: non sum liber? non sumbat se apostolum dicens: nonne Christum
Abbreviated transcription (Latin):
exeodem apło legebatur.Si enim quis ui¬
derit eum qui habet stienciam in idolo re¬
cumbentem. nonne conscientia eiꝰ cũ sit
infirma edificabiturad manducandũ
idolathita. Et ꝑibit infirmus in tuasciẽ
putatis decipi posse simulatris homines. q̃ a
xp̃ianis bonorariputant. Nouit inquit deu̾
cormeum. D fr̃ tuns ñ nouit cortuum. Si
infirmus es cauemaiorem egritudinem. Si
firmus es cura fratͥs infirmitatẽ. Qi uident
ista edificantur ad alia ut ñ tantum ibi
manducare seid et satrificare desid̾ent. Eice ꝑit
infirmus in tua scientia frat. Audifr̃. Si contem¬
pnebas infirmum etiam fr̃em contempnis:
Expergiscere quid sit in ip̃m xp̃m pettas: Actẽde
enim quod millo pacto possis comtempn̾e. Sic
antem inquit peccantes in frͣs ⁊ ꝑeucientes con¬
scientiam eorum infirmam in xp̃m petratiᷤ
Eant nunc qui ista contempnunt et recumbãt
in idolio. Nonne erunt p̾mentes nõ tangẽte:

Expanded text:
ex eodem apostolo legebatur: Si enim quis viex eodem apostolo legebatur: Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in idolio recumbentem; nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta? Et peribit infirmus in tua sciputatis decipi posse simulacris homines, quae a Christianis honorari putant? Novit, inquit, Deus cor meum. Sed frater tuus non novit cor tuum. Si infirmus es, cave majorem aegritudinem: si firmus es, cura fratris infirmitatem. Qui vident ista, aedificantur ad alia, ut non tantum ibi manducare, sed et sacrificare desiderent. Ecce perit infirmus in tua scientia frater. Audi, frater: si contemnebas infirmum, etiam fratrem contemnis? Expergiscere. Quid, si in ipsum Christum peccas? Attende enim quod nullo pacto possis contemnere. Sic autem, inquit, peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Eant nunc, qui ista contemnunt, et recumbant in idolio: nonne erunt prementes, non tangentes?
Abbreviated transcription (Latin):
ttendite fris. hoc enim estis. ex hoc populo¬
uos estis. iamtunc predicto nunc presen¬
tato. Dehis itaq estis qui uotati sunt aboriente
et occudente retumb̃t in regnoceloꝵ ñ in tempł
idolorum. Estote gͦ iorpꝰ xp̃i. non pressores cor¬
poris xp̃i. Habetis uestimenti fimbriam ꝗͣ.
tangatis. ut a ꝓflumo sangninis .i. a carna¬
lium uoluptatum fluxii sanemini. habetiᷤ
inquam uestimenti fimbriam quam tan¬
gatis. Uestemputate apłos subtextura unitatis
ad hentes lat̾ib apłorum xp̃i. In his apłis erat
tamquam fibria minimus. ⁊ nouissimus pau-¬
lus ip̃o dicente. Ego sum minimus apłorum.
nueste nouissimum ⁊ minuimum timbria
.ẽ. fimbriatum contemptu aspitit᷑. s tum
salute tangitur. Usq ad hant horam et esu¬
rimus et sitimus ⁊ nudi sumuis. ⁊ colafizam.
Quid tam extremum: Quid tam contempti¬
bile: tange si fluxum sanguinis pateris.
Exiet uirtus de illo cunis uestis. ẽ. ⁊ sanabit
te. fimbria tͥ mͦ tangenda ꝓponebat᷑. qñ

Expanded text:
tres: hoc enim estis, ex hoc populo estis, jam tunc praedicto, nunc praesentato. De his utique estis, qui vocati sunt ab oriente et occidente recumbere in regno coelorum, non in templo idolorum. Estote ergo corpus Christi, non pressura corporis Christi. Habetis vestimenti fimbriam, quam tangatis, ut a profluvio sanguinis, id est, carnalium voluptatum fluxu sanemini. Habetis, inquam, vestimenti fimbriam, quam tangatis. Vestem putate Apostolos, sub textura unitatis adhaerentes lateribus Christi. In his Apostolis erat tanquam fimbria minimus et novissimus Paulus: ipso dicente, Ego sum minimus Apostolorum . In veste novissimum et minimum, fimbria est. Fimbria cum contemptu aspicitur: sed cum salute tangitur. Usque ad hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphizamur . Quid tam extremum, quid tam contemptibile? Tange, si fluxum sanguinis pateris: exiet virtus de illo cujus vestis est, et sanabit te. Fimbria modo tangenda proponebatur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
re dm̃ infideł anderet infirmitas. qͦd ĩ ho-¬
mine facile. ẽ deumenitare. Et enidentins
dici debueruũ homines diim populo dii
ut i̾tiat fidentes fierent eum. eẽ deũ suũ
qui dictus.ẽ. deꝰ deorum. Quia et si appellãt᷑
dii immortales illi et beati. qui et in ceł sũt
Egodixi dii estis et filii exielsi omnes. Hinit
ẽ quod ait apłs. Et sisunt qui dicant᷑ dii¬
sine incelo siue in t̾ra sicuti sunt dii multi
⁊ domii multi. nob̃ tamen unus ds pates.
ex qͦ omnia ⁊ nos in ip̃o ⁊ unus dominꝰ iħ̾t¬

Expanded text:
re deum infidelis auderet infirmitas? Quod in hore deum infidelis auderet infirmitas? Quod in homine facile est euitare. Et euidentius dici debuerunt homines di in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est deus deorum; quia etsi appellentur di inmortales illi et beati, qui in caelis sunt, Ego dixi, di estis et filii Excelsi omnes. Hinc est quod ait apsive in coelo, sive in terra; sicuti sunt dii multi, et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
multi et domini multi. s nob̾ unꝰ d̃s pat̾¬
llud uero ubi dicitur deꝰ deorum. ñ potest
intelligi dñs dominoꝵ. Et rex magnꝰ suꝑ
omnes dõs: ab sit ut dicatur. Rex magnus
omnes deosomia. S homines quoq in po¬
pulo dĩ eadem siͥptura dõs appellat. E go
moriit dixi dpi estis et filii excelsi om̃s Potest
itaq intelligi horum deorum deus. qui dictꝰ
ẽ. rex magnus. suꝑ omnes deos. Uerũ tam̃
tum a nob̾ querit᷑ si homines disti sũt dii qͥd¬
in populo deisunt. quos ꝑ angłos ł ꝑ homĩes
alloquitur deus: quanto magis immnortaleᷤ
eo nomine digni sunt qui ea fruunt᷑ beati¬
tudine. adquam deun colendo cupunt
homines ꝑuenire. Quid respondebimus
nisi ñ frꝰtra in sͥpturis st̃is expressiꝰ homine ᷤ
numcupatos deos. quam immortales dõs¬
illos et beatos. Quib nos equales futuros in
cellẽtiam aliquem illorum nob̃ constitne¬

Expanded text:
multi et domini multi nobis tammulti et domini multi nobis tamllud uero, ubi dicitur: Deus deorum, non potest intellegi deus daemoniorum; et rex magnus super omnes deos absit ut dicatur rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei eadem scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, di estis et filii Excelsi omnes. Potest itaque intellegi horum deorum deus, qui dictusest rex magnus super omnes deos. Verum tamen cum a nobis quaeritur: si homines dicti sunt di, qin populo dii sunt, quem per angelos vel per homines alloquitur Deus; quanto magis immortales eo nomine digni sunt, qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales tales et beatos, quibus nos aequales futuros in cellentiam aliquem eorum nobis constitue
Abbreviated transcription (Latin):
Smnus quia nicħ. ẽ. ydolum. Hoc enim retu¬
lit ad mat̾iam t̾renam sensu carentẽ. Itẽ
ne quisquam putaret ñ. ẽẽ. aliquam uinẽ¬
tem sentientemq naturam. que genc iũ
sacrifitiis delectetur adnux̃. S que ĩmo¬
lant gentes demoniis. immolant ⁊ ñ deo
Nolouos sorios fieri demoniorum. Sigͦ nͦ¬
quamm dimnis eloquiis reperit᷑ sc̃os angło
apellatos deos ea mͥ tausa potissimũ otͣrit.
ne isto nomine homines ad hoc edificarẽt᷑.
ut minist̾ium uel seruitium religionis q̃
grece lithurgia ł latͥa dicit᷑. sc̃is angłis exhi¬
berent. quod nec exhiberi ab hominibꝰ uolu¬
it. nͥ illi dõ qui et ip̃orum et hominum d̾s. ẽ.
un multo utilus angłi uotant᷑. qui latine
nuncii numcupantur. ut ꝑ nomen nõ sub¬
stantie s officũ satis inteiligamꝰ. illũ dm̃ a
nobis eos coli uellequem nunciant Totam
ergo istam questionem breuit̾ apłs soluit¬
uͥdicit Nam etsi sunt qui dicuntur dii sui

Expanded text:
imus quia nihil est idolum:» hoc enim retuimus quia nihil est idolum:» hoc enim retulit ad materiam terrenam sensu carentem. Item ne quisquam putaret non esse aliquam viventem sentientemque naturam, quae Gentium sacrificiis delectetur, adjunxit: «Sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos socios fieri daemoniorum» . Si quiis divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. Totam ergo istam quaestionem breviter Apostoludicit: Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive