comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eri animal atq amalicia fellis alienũ: Vt siguret ob
isinuare quia simplicia cordaquerit Nect abitare dig¬
patu ionentibinpuris qualis fuit simon illicui dicebat
p&rus Nonist tibipars nequesors isermoneutioc
iutelle enim amaritidins & oblixtaione a inquit aas¬

Expanded text:
est animal, atque a malitia fellis alienum, ut figurate nobis insinuaret quod simplicia corda quaerit, nec habitare dignatur in mentibus impuris, qualis fuit Simon ille cui dicebat Petrus: Non est tibi pars, neque sors in sermone hoc; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
Non ipse silius qđ nesciebat docetur sed nob qđ credere de¬
beamus oftenditur ipsũ uidelic& quibapti gandus cuali¬
asuenit. adiohanne homo uerũ eedĩfiliũ non solũ ipsius

Expanded text:
non ipse Filius quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere denon ipse Filius quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur: Ipsum videlicet qui baptizandus cum aliis venit ad Joannem homo, verum esse Dei Filium; non solum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ãriusgloriã quasi uigeniti apatre plenũ gratiae. &ueri¬
tatis. Nan& aũt in illo sp̃s non eo tantũ tempore quo
baptigatus est in iordane sed gillo potius qđ inutero concer¬
tusẽ uirginali nã qđ inbaptigatũ descendere uisus est sp̃i¬
sc̃s Signũ erat conferendoe nobis in baptis mo graua
baptis manr̃i Vitique gratia sactũẽ quibus pllos. post
unde rouesierateicis uanua panditur regni culefus q
pec cantibus quondã ꝓtoplastis hacpara diso uictis to¬
dogeaeri liumano Inter positis cherubim &a esto t¬
cuaquis uitalidus tnguitur peconciliabitur angelicolut
spĩ talibus cũ ad pacc̃ suir ediertecreatoris adeo ut siꝑcepta
fidei sacramente puro corde & corpore seruaiitt
Mox solutus carne regna possit intrare calestias a lio¬
quin quomodo tunc aperirentur dño cali quica honio si¬
er& & habitan& nobcũ interra caclupariter diuina
potentua. continebat &erua: Sed& hoc qđ uox pater na
decalis intonint tues filius intus dilectus inte conplacui

Expanded text:
gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Manet autem in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiaebaptisma, nostri utique gratia factum est, quibus per lavacrum undae regeneratricis janua panditur regni coelestis, quae, peccantibus quondam protoplastis ac paradiso ejectis, toti generi humano interpositis cherubim et aquis vitalibus tingitur. Reconciliatur angelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit Creatoris, adeo ut si percepta fidei sacramenta puro corde et corpore servaverit, mox solutus carne regna possit intrare coelestia. Alioqui quomodo tunc aperirentur Domino coeli, qui cum homo fieret et habitaret nobiscum in terra, coelum pariter divina potentia continebat et terram? Sed et hoc quod vox paterna de coelis innotuit: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui,
Abbreviated transcription (Latin):
uidsibiuult quod primaeum ꝓdit ancilla cum
uiri utique magis eum potuerunt recoenos¬
cere Nisi ut &iste sexus peccasse innecem dñi
uideretur. & istesꝗsus redime retur ꝑ dñi pas¬
sione &ideomulier resurrectionis ac cepit prima
misterium & mandata custodit ut ueterem p̃uari¬
cationis o boler& errorem
exiit soras ante at

Expanded text:
uid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere? nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur et iste sexus redimeretur, per Domini passionem. Et ideo mulier resurrectionis accipit prima mysterium, et mandata custodit ut veterem praevaricationis oboleret errorem. Et exivit foras ante at
Abbreviated transcription (Latin):
uobus & enĩ modis crux tollitur. cum aut ꝑ
ubstinentiã afficitur corpus aut ꝑ conpassi¬
onẽ ꝓximi affligitur unimus : pensemus quali¬
terutroque modo paulus crucem suam tule¬
rat qui dicebat. Castigo corpus meũ & inseriu¬
tutem redigo Neforte alius p̃dicans ipsergb:¬
efficiar. Ecce in afflitione corporis audiuimuscru¬
cem carni Nunc in conpassione ꝓximi audiumus
crucem mentis ait quis infirmatur. & ego non in fin¬
mor quis scandaligatur & egononuror n ꝑ fec¬
tus quippe p̃dicator utexem plum dur& ubsti¬
nentiae crucem portabat in corpore. & quia
in se trahebat damna infirmitatis aliȩnae crucem
portabat incorde :c
catur frum̃tũ siseruas ꝑdissisem in asreno uasquis
enim nestiat qđ frumentũ cũ in semine mittitꝰ
perit ab oculis interradificit sed unde putrescit
inpuluere in deuiri descit in renouatione qui aue¬
ro scã et clesiã uliud tempus hub& ꝑ secutionis atq
uliud pacis. pedemptor nr̃ ipsa eius tempora de¬

Expanded text:
uobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipseefficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis; nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. catur: Frumentum si servas, perdis, si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora de
Abbreviated transcription (Latin):
locorudibus discipulis ueritas loquens uidendũ
regnũ dĩ ꝓmittit in terra ut hoc abeis fidelib
incaelo p̃sumatur qđ si regnũđĩ in hac sententia
futurã incaelis beatitu dinem uelimus accipere:
& hoc quidã deadstantibus non postmultos hos
dies in montẽ uider qđ pia utique ꝓuisione fac¬
tum est ucontem platione semꝑ munentis
gaudirtã & siraptimatq adbreuemomen¬
tũ delibata fortius instantia scłitrans eun¬
tes ud uersa tolerarent decente simosane
uerbo scõs mortem gustare testatur.
a quibus nmiru morscorporis quasi labandogus¬
tatur: uit a uero animȩ ueraciter possidendo

Expanded text:
loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi raptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur; a quibus nimirum mors corporis quasi libando gustatur, vita vero animae veraciter possidendo
Abbreviated transcription (Latin):
mortem donecuide iudeat pegnũ dĩperu
ec desiauocatur & qui Na non nulli ex discipulisusq
adeo in corpore uicturi erant ut ecclesium dicons¬
trustã conspicesent & contramundi huius glori¬
am erestam consolatoria ꝓmissione nuncdicit᷑
gint quidã dehic stantib qui nongustabunt mor¬
tem donec uideant regnũ dĩ ueniens inuirtute.
Sed cũ tanta dñs sub eunde mortis precepta eder&
quid netes sarium fuit ut adlianc subito promissi¬
onem uenir& qđ si sub tiliter adtendamus quanta
dispensatione pi&atis agatur agnoscimus dis¬
cipulis enim rudibus &iã dep̃senti uita aliquid
promittendum fuit ut possint robustius infutu¬
ro solidari si is rahelitico populo ex egipit terra
liberandor eꝓmissionis terra ꝓmittitur &dũ
uocandus eẽt uddona caelestia terrenus ꝓmis¬
sionibus suad &ur: underete quoq: ꝑpsalmis¬
tã dicitur: Dedit eis regiones gentium & labores
populorum pos sider̃ : Utcustodiant iustifica¬
tiones eiur & legẽ eius requirant: Si cergo hoc

Expanded text:
tem, donec videant regnum Dei. Ecclesia vocatur; et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, donecSed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscemus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, ut dum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suaderetur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑsecutio ab aduersariis
deest ualde uigi lantius corcusto dien dum
est: Num pacis tempore : quiulic& uiuere lib &
cimus sed adhuc obstat qđ uius rectitu dinis mi¬
nort tenemus custo dicꝑfectionis. Nã sepe laben¬
tia cuncta despicimus sed tamen adhuchumane uerȩ¬
cundiae usup̃ pedimur utreti tudinem qua seruamus
inm̃te non dũ exprimere ualemus inuoce & tanto di
faciem udiustitiae defensione neglegimus quanto
humanas facias contraiustitiam ueremur Sed hu¬
ic quoq: uulneri congruum subiungitur medicam¬
tum. cudñs dicat: Tueru¬

Expanded text:
um persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, licet cimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
iu& sed turba interposita ub onini parte reduduntur
quia sept anima postin firtii corporis disidiã ud dm̃ resi¬
piscens suꝑne que gnitia remediocupiens innouar pris¬
ce consu&udinis obstaculo r&ardatar: Sepeimipsar ora¬
tionis secr&e dulcedines & quasi suaue cũ dño conloquiũ:
Hurba cogitationũ in teruetiiens aciẽntas nȩxp̃s uideat᷑ꝰ
inpendit & quid inter hec agendũ nonutique minsirmis.
& terius qua turbe tumultuantur remanendũ Sedtectũ
domus in quaxp̃s doc& ascendendũ idest sacrascripture
sublimitas est appetendã: Lexq dñi cũpsalmista dieno etu¬
que meditanda. Inco enim corrigit iuuenior ui ãsua in
custo diendo inquidser monestuos. & pate pacientes
sũmis exun cxabatuco in quo pagabiti cucia

Expanded text:
 sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba coimpedit. Et quid inter haec agendum? Non utique infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum: id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda . In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes submiserunt grabatum in quo paralyticu
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui pronuntiabunt deaduentu dñi saluatoris & hi
aut̃multadebuius uinea sterelitate dixerunt. sed uni¬
us hieremiae planstũ ponere suffitiat. Ego aũt inquid
plantauit te uineã helectã omne sem̃ uerũ. quomodo
conuersa es in prauũ uinea cliena his sanae tribus
seruoꝵ gradib: omniũ sub lege doctoꝵ figurã pone conp̃¬
hendi dñs alibi manifeste ꝓnuntiat dicens. qm̃ necesso ẽ
impleri om̃a quaȩ scriptas in legemorsi & ꝓph&is & psal¬
mis deme: ad huc ergounũ haset piliũ canie
mũ. ctillũmisitadeos xouis simũ dicexs. quia
reuere suxtir piliũmeũ. Quodait quiareue¬
buntur filiũmcũ non deignorantia uenit. quid eñĩ nestiat
paterfamilias qui hocloco ds̃ pat̃intelligitur. sed semꝑ ũbige¬
redicitur ds̃ ut libera uoluntas homini reseru&ur. Inter¬
rogemus arriũ &eunomiũ eccepater dicitur ignorare &
sententiã tẽperat & quantũ in nob̵ ẽ. ꝓbatur. ẽẽ mentitus

Expanded text:
 occiderunt eos qui pronuntiabant de adventu Domini Salvatoris: hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum, quomodo conversa es in pravum vineae alienae ? His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste pronuntiat, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmissimum, et illum misit ad eos novissimum dicens: Quia reverebuntur filium meum. Quod ait: Quia reverebuntur filium meum, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat paterfamilias, qui hoc loco Deus pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est, probatur esse mentitus.
Abbreviated transcription (Latin):
tamirantibus illi contrauel negare hacuelque nega¬
re nequi uerant siniftra interp̃tatione ꝑuertere. la¬
borabant. Quarnon diuinitatis sed operaessent inmun¬
dis simi sp̃s id est belgebub quid eoserat u caron. nam
bel quidem ipse est bacd gebubaut musca uocaturn&
iuxta quedã mendosa exemplaria .V. littera uł .d. infi¬
ne est nominis legenda sed b. belgebub ergo baulmus¬
carum idestiur muscarũ seue habens mus cas inter p̃¬
tatur: Obsor des uidelic& immola tici cruoris excu¬
ius spurcissimoritu uł nomine principem demoniorũ
cognominabant: soriuccatis eis inpapabo

Expanded text:
ta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negata mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec Divinitatis, sed opera essent immundissimi spiritus, id est Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, k littera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et convocatis eis, in paro
Abbreviated transcription (Latin):
& sinecausa qui tantũ
blas phemiae dño in ferebant abilero solimis des¬
cendis sedicantur sed futurum utique ꝓtende banT
eum aciuibus urbis illius usq ad mor tem es se ꝑ sequen¬
dum legimus quidem su pra quia multa turba cegali¬
lea & iudea secutaẽ eũ & abihero solimis & abidumea
& trans iordanen & qui circatyrũ & sidonẽ multitudo
magna uudientes quae faciebat uenerunt ad eũ. gur¬
ba ergo abiherosolimis ueniens secuta ẽ dnm̃ sicut&
ubuliis regionibus iudaorũ siue &iã gentiũ. quis
enim nescit idumeã tyrum &nĩ donẽ ꝓuintias siue
ciuitates fuis s& gentiliumo sedscribe abihero solimis:
descendentes blasphemus illum ꝑ sequebantur horren¬
dis qui a sicnimirum erat passionis tempore futurũ ut
turba illum populi iudeorum cũ psalmis aclaudib: ihe¬
rosolimam ꝑducer& gentiles uidere desiderarent. sed
scribe& senores populi decius n&e tractarent: ur¬
bisergo quaeminus erudite uidebatur dñĩ semper fac¬

Expanded text:
 sine causa qui tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendisse dicuntur; sed futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secuta est eum, et ab Hierosolymis, et ab Idumaea et trans Jordanem, et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Turba ergo ab Hierosolymis veniens secuta est Dominum, sicut et ab aliis regionibus Judaeorum, sive etiam gentium. Quis enim nescit Idumaeam, Tyrum et Sidonem, provincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent. Turbis ergo, quae minus eruditae videbantur, Domini semper fac
Abbreviated transcription (Latin):
Colis occubitus passionẽ mortem que significat illius quidix̃
quam diu inmundũ sũ. lux miundi. & sole occidente plures
demoniaci quã ante plures sanantur egroti quia que tẽ¬
poraliter in carne uiuens pau cos iudaeorũ docuit. calca¬
tor regno mortis omnib: ꝑ orbẽ gentibus fidei salutisq dona
transmisit cuius ministris quasi uita lucisq preconib psal¬

Expanded text:
olis occubitus passionem et mortem illius significat, qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti: quia qui temporaliter in carne vivens, paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus Psal
Abbreviated transcription (Latin):
Nontolum ad pilatum reaiam adhero dem duc¬
auest ut ut qi dño inluderae &car ne sollartudinẽ
sacerdotum in malo tota nocte uigila uerant
momicidium facerent & uinctu tradider̃ pilato.
Habebantenĩ hunc morem . ut quem ad iuadiudicasras¬
sent morti ligatum iudici tradiderent. Ediamen
notandũ quod nontuno primuliga uerunt eũ s&
mox conp̃ehsum octe in hosto. tit iohannes declarat
ligauer & sic ad duxer̃ eũ ad annam primũ. et int¬
Hilato nihil aliut criminis int̃rogante nisi utrum
Srgiudeoꝵ st argunt᷑ impie tatis iudaei quod nefallo
quidem inuenire potuer̃ quod obicerent saluatori
Atillenes pondens ait illi tudicis
Sic respondit ut & urrum dicerae &rermoeius ca¬
Diumnie pater& & adtende quod pilato qui in urtus
ferebat sententiam aliqua in parte responderit sa¬
certotibus aut & principibus respondere noluerit
indignosque suo sermone iudicarit. Pylatus
aut̃ runsus internoqauit eũ dicens
nones ponderis quic quã ui deinquan

Expanded text:
Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et intPilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Sic respondit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicarit. Pilatus autem rursus interrogavit eum, dicens: Non respondes quidquam? vide in quan
Abbreviated transcription (Latin):
Miraculũ nãque faciens & taceriius sit & tamen tace¬
renon potuit: Vit uidelic& electi eius ecempla doc tri¬
nae illius sequentes in.magnis quefa ciuNT: L&are quidem
in uolunta te habeaNt. Sed ut pro sint aliis ꝓdantur in ui¬
ti quatinus & magnae humilitatis sit qđ sua operata ceriappe¬
tint & magnae. sublimitatis sit. qđ eorũ operataceri non
possuNt : Nonergo dñs uoluit quicquã fieri & minime potuit sec
quiduelle eius membra debeant qui dua deeis
&iã nolentib: fiatdotrinae magisterio ex ẽplũ dedit:

Expanded text:
Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit. Ut videlicet electi ejus exemplum doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti, quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, et magnae sublimitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ocens incapharnaũ dñsuirtutẽ doctrinȩ suae caeles¬
tem paralitici curatione commendabat quo fastoe¬
gres sus est ad mare ut nonsolũ ciuilẽ uitã hominũ inuia
ueritatis instituerat: Uerũ &iã habitatorib maris euan¬
geliũ rogni predicar&: cosque flustiuagos rerum labenti¬
ũ motus contenimere l acsidea firmitite siperare docen&¬

Expanded text:
ocens in Capharnaum Dominus, virtutem doctrinae suae coelestem paralytici curatione commendabat. Quo facto egressus est ad mare, ut non solum civilem vitam hominum in via veritatis institueret, verum etiam habitatoribus maris Evangelium regni praedicaret, eosque fluctivagos rerum labentium motus contemnere ac fidei firmitate superare doce
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum est &ium nenos degenerationedĩ se¬
drimus questiones cũ paulus iudi cauerit nihil
fitendum nos & q̃uando & q̃uomodo natussit &
quantus sit humane infirmitatis contem plati¬
one rimamur: finis ergo fideimeexp̃sest finis
fide imeae difilius est: non lic& mihiscir& generati¬
onis seriã: nolica tamen scire generationes fidẽ
eiommiuatus esi uecui dicenet de¬

Expanded text:
uirtutum est. etiamne nos de generatione dei adserimus quaestiones, cum Paulus iudicauerit nnfitendum, nos quando et quomodo natus sit, quantus sit, humanae infirmitatis contemplatione rimamur. Finis ergo fidei meae Christus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Et comminatus est ei
Abbreviated transcription (Latin):
delinquunt uideantur necessi tatẽ peccare : Dñs scnitta¬
tur cordis &renum futuras cogitationes in singulis c̃¬
tu&ur. Dixerat quis quis unũ paruulũ receperit inno¬
minemeo merecepit. poterat aliquis causari & dicere
pauꝑtate prohibeor tenuitas mer&in & utos pitales
ẽẽ non possim & hanc excusationẽ leuissimo precepto
diluit ut calicẽ aq: & hoc frigide ueta matdicũ toto
animo porrigamus frigide inquidaque non cali de
ne &incalida pauꝑtatis &pex nuriae lignorum oc ca¬
sio quereretur talequid & apłs ad galatas precipit cõ¬
munic&is quicate zigantur eiquisecategigat in om ni¬
bus bonis discipulos ad magistrorũ refrigeria quoor¬
tatur & quia poterat quilib& tendere pauꝑtatẽ &p̃
ceptũ eluder prius quã illud proponat inminentem
soluit questionẽ dicens: Noliteer rare ds̃ non inri de¬
tur que enĩ seminauerit homohaec & m&&
Etquis¬

Expanded text:
delinquunt, videantur necessitate peccare. Dominus scrutadelinquunt, videantur necessitate peccare. Dominus scrutator cordis et renum, qui futuras cogitationes in singulis contuetur, dixerat: Quisquis unum parvulum receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae, et hunc frigidae, juxta Matthaeum, toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas praecipit, Communicetis qui catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem dicens: Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Et quis
Abbreviated transcription (Latin):
Hacdostus sententia dicit apłs
sincere & tales alinquando in nominex p̃i signa facien¬
tes ab aliorũ salutẽ censeantur non et̃ proibendi. Non
tamen ipsis ꝑtalia signa secura sua conscientia red¬
ditur quin potius inilladiȩ cũ dixerint. dñe dñe in
nomine tuo ꝓph&auimus & intuo nomine de monia
eicimus & intuo nomine uirtutes multas fecimus.
Res ponsũ accipient quianũ quã noui uos. discitea me
qui o peramini iniquitatẽ itaque iner&icis & ma¬
lis cadiolicis non sacramenta cõmunia in quibus nob¬
cũ sunt &ud uersumnos non sunt sed diuisione paci
ueritatiq: contraria quaaduersum nos sunt &dñm
non secuntur nobiscũ de testari & prohibere dobe¬
mus quis quis enĩ potũ dederit uob calicẽ aque
in nomine meo quiaxp̃i estis. Am̃ dico uob non ꝑd&
mercedem suã . legimus in proph&a dauit ad excus an
das excusationis impeccatis: Qđ multi pe cator ũ suorũ
qua si ustas p̃tendant hoc casiones ut quod uoluntatem

Expanded text:
Hac doctus sententia dicit Apostsincere, et tales aliquando in nomine Christi signa facientes, ab aliorum salute sentiantur non esse prohibendi, non tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur quin potius in illa die, cum dixerunt, Domine, Domine, in nomine tuo prophetavimus, et in tuo nomine daemonia ejecimus, et in tuo nomine virtutes multas fecimus, responsum accipient, quia nunquam novi vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem. Itaque in haereticis et malis catholicis non sacramenta communia in quibus nobiscum sunt et adversum nos non sunt, sed divisionem paci veritatique contrariam qua adversum nos sunt et Dominum non sequuntur, nobiccum detestari et prohibere debemus. Quisquis enim potum dederit vobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis: amen, dico vobis, non perdet merceddas excusationes in peccatis, quod multi peccatorum suorum quasi justas praetendebant occasiones, ut quod voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
Pa dñs si potest inquid credere possumuosmisertus adia¬
uare que fides non filta om̃aque salubriter p&it in para¬
re mer&ur: ciu contralebrosus quifideliter clamabat:
dñesiuis potes memundare congruũ suȩ fidei accipit res¬
ponsũ uolomundare

Expanded text:
um vos misertus adjuvare: quia fides non ficta omnia quae salubriter petit, impetrare meretur. Quo contra leprosus, qui fideliter clamabat: « Domine, si vis, potes me mundare, » congruum suae fidei accepit responsum. « Volo, mundare
Abbreviated transcription (Latin):
dabeom̃a uidendi restituerit clanenamq:
uid& om̃a quicacus fuit. cũ hisqui inluminari intus
meruit manifeste didicer& quomodo credendũ qualit̃
uiuendũ que profide ueritatatis atqueoperationes ius¬
titiae p̃mia sint infuturo speran dec
amisit illum

Expanded text:
clare omnia vivendi restituerit. Clare namque clare omnia vivendi restituerit. Clare namque videt omnia qui caecus fuit, cum is qui illuminari intus meruit manifeste didicerit quomodo credendum, qualiter vivendum, quae pro fide veritatis atque operatione justitiae praemia sint in futuro speranda. Et misit illum
Abbreviated transcription (Latin):
ta uisuadhuc cali gante discernere ualens qua¬
les condense arbores alonge spetantibus uł cer¬
te inlucenocturna solent apparaere itautnon
facile arbor anhomo sitpossit dinosci: quia pri
nimirum cuique uirtitis introitus est hominũ
ui tã mores que c&erorum inspicere ut quicquid
us piam boni uiderit imit&ur quic quidmalica¬
ueat acd&ẽstetur sed quisquis ita desipit aclon¬
gitemporis obscuritate depres susesł ut in terbo¬
nũ & tnalũ fidem & ꝑ̃fidiam sincenepi&atis. ope¬
ra& simulationem iustitiae adliuo discernese
uestiat. quasi ambulantes homines in starcor¬
borem cernit quia facta multttudinis cibsq
luce discretionis uid& & quid talibus suꝑ esł
nisi ut diuina dignatio quieicurã homines. consi¬
derandi tribuit &iã donũ conferat discernen¬
dii que maxime hominum uita sequenda quoꝵ
sit uudienda dostrina unde aptedicitꝰ quia se¬
cunda ii positione manuum suarũ dñs eilucem

Expanded text:
ta, visu adhuc caligante, discernere valens, quata, visu adhuc caligante, discernere valens, quales condensae arbores a longe spectantibus, vel certe in luce nocturna solent apparere, ita ut non facile arbor an homo sit possit dignosci. Quia primus nimirum cuique virtutis introitus est, hominum vitam moresque caeterorum inspicere, ut quidquid uspiam boni viderit, imitetur, quidquid mali, caveat ac detestetur. Sed quisquis ita desipit, ac longi temporis obscuritate depressus est, ut inter bonum et malum, fidem et perfidiam, sincera pietatis opera et simulationem justitiae adhuc discernere nesciat, quasi ambulantes homines instar arborum cernit, quia facta multitudinis absque luce discretionis videt. Et quid talibus superest, nisi ut divina dignatio, quae ei curam hominis considerandi tribuit, etiam donum conferat discernendi quae maxime hominum vita sequenda, quorum sit audienda doctrina? Unde apte dicitur quia secunda impositione manuum suarum Dominus ei lucem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ un omax uerbo si uell& poterat curare ut
magnitudinem humane cecitatis ostender&
quequa si pede tempti &ꝑ quosdam profetum
gradus aadlucem diuine uisionis sol& ꝑuenire:
sed & sue nobis gratiae crebradar& inditia
ꝑ quã singula nr̃ae ꝑfectionis incrementa
ut proficere aliquid possint nec deficiant ad¬
uiuat : desputo aũt oris dñi qđ gratiam sp̃s
eius design& septe dictum est de tactuma¬
nuum eius qđ iur tutem adiutorii ipsius insinu
nullum dubiũ est: Sputum quippe abintus de
capite dñĩ procedit manus uero sunt membracor¬
poris exterius posita expuens ergo inoculis ceci
dñs in ponit manus suas utuid eat quia ceci¬
tatem generis humane & ꝑ inuisibilia diuine
pi&ãtis dona & ꝑexibita foris sacra menta ad¬
sumpte humanitatis abstersit: primohis quicu¬
rabatur uidebat homines uelut arbores ambu¬
lantes hocest forniam quidam corporum interum¬
bras aspitiens sed nulla membrorum liniemen¬

Expanded text:
quem uno mox verbo, si vellet, poterat curare, ut magnitudinem humanae caecitatis ostenderet quae quasi pedetentim et per quosdam profectuum gradus ad lucem divinae visionis solet pervenire, seu ut suae nobis gratiae crebra daret indicia, per quam singula nostrae perfectionis incrementa, ut proficere aliquid possint nec deficiant, adjuvat. De sputo autem oris Domini, quod gratiam spiritus ejus designet, saepe dictum est. De tactu manuum ejus, quod virtutem adjutorii ipsius insinuent, nulli dubium est. Sputum quippe ab intus de capite Domini procedit; manus vero sunt membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos caeci Dominus, imponit manus suas ut videat, quia caecitatem generis humani et per invisibilia divinae pietatis dona et per exhibita foris sacramenta assumptae humanitatis abstersit. Primo autem is qui curabatur, videbat homines velut arbores ambulantes, hoc est formam quidem corporum inter umbras aspiciens, sed nulla membrorum lineamen
Abbreviated transcription (Latin):
euasis dic̃illis qua mercandi gratia inferebantur c&le¬
rum absit utua sadõ dicata dñs eici& de templo uł
intro ferri proiber& intem plum sed potius ubi futu
& pro fana eliminat uasade templo ac neamplius infe¬
rantur proib&. quando non solum deecła om̃s repel¬
l& acd&urbat reprobos. Uerũ &iã neultra adtur¬
bandã ecłam intrenta &erno eos uerbere conpescit.
sed &in p̃senti haec ẽ ueradomus dñi idẽ cordisfideliũ
purificatio utnontantũ peccata quae iͥerant diuinitus
in misra conpunctio tollant sed &iam nehaec ultra
repetantur diuina. in eis gratia ꝑseuerans adiuat:
Et docepat dicens eis. scrupi
Scrripũ
est quia domusmea domus orationis

Expanded text:
asis dicit illis quae mercandi gratia inferebantur, caeterum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel introferri prohiberet in templum, ubi ius immunda et profana eliminat vasa de templo, ac ne amplius inferantur prohibet, quando non solum de Ecclesia omnes repellit ac deturbat reprobos, verum etiam, ne ultra ad turbandam Ecclesiam intrent, aeterno eos verbere compescit. Sed et in praesenti haec est vera domus Domini, id est, cordis fidelium purificatio, ut non tantum peccata quae inerant divinitus immissa compunctio tollat, sed etiam ne haec ultra repetant, divina in eis gratia perseverans adjuvet. Et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est quia domus mea domus orationis
Abbreviated transcription (Latin):
Ion hoc semel fec̃ suꝑ om̃s quin quedies ex quo hie¬
rosolimã ascenderat usque ad tempus passionis hoc
ipsum semꝑagere solebat ut ꝑdiem intemplo doce¬
bat. Noctib: uero exiens morar&ur in monte õli¬
u&i sic̃ in lucalegimus docendo eñĩ incredulis officiũ
correctionis sedulus impendebat. quomanendo
aũt cipud fideles gratiã eĩ benignitatis propitius
exibebat. beneaut dicitur quicir cumspectis omui¬
b exiuit inb&haniã inspicit quippe intenos arbi ter
omnium corda. &cũ in contradicentib: acresistenti¬
bus ueritati. Non inuenit ubi capud reclin& secedit
adfideles & in eis quio boediunt uerbomansionem sibi
una cũ patre faceregaud& b& hania namq: domus
oboedientia dicitur. hoc quoque intellegendum est
quae tante dñs̃ fuerit paupertatis &itanullus sit adula¬
tus utin urbe maxima. Nullũ ospitem nullam inuene¬
rit mansionem sed in agropariuilo apud lazarum soro¬
res quae eius habitar& eorum quippe uicosb&hani est

Expanded text:
m duodecim. Non hoc semel fecit, sed per omnes quinque dies ex quo Hierosolymam ascenderat usque ad tempus passionis, hoc ipsum semper agere solebat, ut per diem in templo doceret, noctibus vero exiens moraretur in monte Oliveti, sicut in Luca legimus. Docendo enim incredulis officium correctionis sedulus impendebat, commanendo autem apud fideles gratiam is eis benignitatis propitius exhibebat. Bene autem dicitur, quia circumspectis omnibus exivit in Bethaniam. Inspicit quippe internus arbiter omnium corda, et cum in contradicentibus ac resistentibus veritati, non invenit ubi caput reclinet, secedit ad fideles, et in eis qui obediunt verbo, mansionem sibi una cum Patre facere gaudet, Bethania namque domus obedientiae dicitur. Hoc quoque intelligendum est, quod tantae Dominus fuerit paupertatis, et ita nulli sit adulatus, ut in urbe maxima nullum hospitem, nullam invenerit mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum sororesque ejus habitaret. Eorum quippe vicus Bethania est.
Abbreviated transcription (Latin):
factũ exmuliere. factũ sublegẽ utros qui sub lege craTre¬
dimer&: Ergo impl&a suNł tempora. panitemini quã
olim est uthoc clamatur &utinã cdiquando audiatur. qm̃¬
in pl&a sunt tempora & ad ꝓpin quauit regnũdĩ. paeni temini
& credite euangelio: pęnunciate operibus mortuis credi¬
te in dm̃uiuumꝰ quid prodest credere sinebonis operibus
Nonte bonorũ operũ meritũ cldux̃ ad fidem. sed sides in ci¬
pit utbona opera conse quantur:

Expanded text:
factum ex muliere factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Ergo impleta sunt tempora, poenitemini. Quam olim est quod hoc clamatur, et utinam aliquando audiatur: Quoniam impleta sunt tempora, et appropinquavit regnum Dei! Poenitemini et credite Evangelio. Renuntiate operibus mortuis, credite in Deum vivum. Quid prodest credere sine bonis operibus? Non te bonorum operum meritum adduxit ad fidem, sed fides incipit, ut bona opera consequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
entiamnostrã reuersi solerter operanostr̃a simul & co¬
gitationes exploremus & quicquid nos pec casse de prehen¬
dimus digna castigatione purgemus: quicquid de his
quȩ nos recte fecisse crodebamus: Vitio nobis elationis
perisse conperimus & hoc humili sctis factione castigemus:
haec enim nobis sepius sit causa flagellorũ a&ernũ in no¬
centes &iustos ob aucmenta premiorũ flagellari ꝑfec¬
torũ est & donum specialȩ uirorũ: uerberibus ccutem
temporialibus ad aeternator menta conpelli inpeniten¬
tiũ est p& nacreꝓborũ :¬
: ut aũt suatis quta portesta¬
te hab& pilius homins interra digirteri

Expanded text:
entiam nostram reversi solerter opera nostra simul et coentiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus, quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est donum speciale virorum; verberibus autem temporalibus ad aeterna tormenta compelli, impoenitentium est poena reproborum. Ut autem sciatis quia potestatem habet Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
colaphigar& aut ad intellegenda & corrigenda peccata
nrã. Sicut maria soror a aron inhere mo obuerbatemeri¬
tatis & suꝑbiae lepraꝑcus sa est. Sicut paraliticus dequo
trastamus quinundnisi dimissis primopeccatis potuit ab in¬
firmi tatis curari aut᷑gloriã dĩ saluatis siueper se ipsũ si
ueꝑ famulos suos sicut caecus natus in euan gelio qui neque
ipsepeccauit neque parentes eius. sedut mani festa r&ur
opera dĩ in illo Sicut lagarus cuius infirmitas non fuit ad
mortem sed pro gloriadĩ ut glorificaseturfilius dĩ ꝑ eum
aut udinchoationẽ damnationis a&terna qđ reproborũ¬
rice cuntis ostendebant: quibus congruit illut ꝓph&e
&duplici contritione contere eos: Unde necesse et in hom
nibus que tẽporaliter aduersc patimur cũ humilita te
dño gratics agamus & in firmitatis nostre conscude con¬
latis nobis remediis gratulemur: Necesse ẽ ut cdcons ci¬

Expanded text:
colaphizaret. Aut ad intelligenda et corrigenda peccata colaphizaret. Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est. Vel sicut paralyticus de quo tractamus, qui nonnisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio, qui neque ipse peccavit neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo. Sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam. Aut ad inchoationem damnationis aeternariam cunctis ostendebant. Quibus congruit illud Prophetae: et duplici contritionoraliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad consci
Abbreviated transcription (Latin):
INterdicere & facere mul¬
tadistantia est : utrũ siNT paralitico peccata dimissa solus no¬
uerat qui dimit tebat: Surge aũt & abula tã ille qui surgebat
quã hi qui surgentem uidebaNt ad ꝓbare poterant fit igitur
carnale signum ut prob&ur spiritale quanquã eius dem
uirtutis nt &corporis & anime uttiadimit tere & da¬
tur nõb̵ intellegentia ꝓp̃t pec plerasq: euenire cor¬
porũ debilitat&s: &idcirco forsitan prius dimittuntur
peccata ut causis debilitatis ab latis sanitas restituatur:
Quinque si quidem suNt diffirentia causarum ꝓquibus in
hac urta molestiis corporalibus adfligarnur: aut enimad
merita augenda ꝑ pacientiam iusticorporis infirmi¬
tate grauantur ut beiti patres iob & tobias & numeri
martyres in utro que testamento. auad custo diam uir¬
tutũ perceptarum ne suꝑbia tenttante disperianti:
gicut apłs paulus neciuimagnitudine & reuelationũ extol¬
ler& datus esestimulus carnissuae angelus satant qui eum

Expanded text:
Inter dicere et facere multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit ergo carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia propter peporum debilitates: et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque testamento. Aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant, apostolus Paulus, cui ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dicitur ꝓpt̃ utrum que sexũ qui ad fidem colli¬
gitur mirũ nonest : ooirandũ uero ualde est quomo¬
do &iã mat᷑ dicitur fideles & enĩ discipulos fr̃suo
care dignatus est dicens: ⁊tenunciate fratribus me¬
is quiergo frat̃ dñi fieri ad sidẽ ueniendo potuerit
querendum est quomodo &iam esse mat᷑ possit
sed sciendum est nõb̵ quia quiiłũ frict᷑ & soror est.
credendo mat̃ efficitur p̃dicando quasi enĩ parit
dnm quem cordi uudientis infuderit &mateiur
efficitur siꝑ eius uocem amor dñi in ꝓximi men¬
te generatur:

Expanded text:
ni dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, mirum non est. Mirandum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo etiam mater esse possit. Sed sciendum est nobis quia qui Jesu frater et soror est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Inemorcit neque angeli in caelo neque filius nisi pater.
que non &pediat scire apłir ut pendule & patacionis in¬
certo sempeũ credant ẽe uenturũ. quemignorant quan¬
douenturus sit & nondixit quaȩ nescimus qua horadñs
uenturus st s& nescitis. premisso que patris samilias
& emplo quur reaiceat comũ macio nis diem manife¬
Rus docens dicenr uici late encio nes eitis
rnm quando docmiur in eeoaonna

Expanded text:
nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius docet, dicens: Vigilate ergo; nescitis enim quando Dominus veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ nus quis que enim ꝑseraldat rationem dõ. Uigilataũt
qui ad as pectũ ueriluminis mentis oculos a pertosten&.¬
uigilat quis eruat operando qđ credit. Uigilat quia setor¬
poris & neglegenciȩ tenebras repellit. hinc & enim
paulus dicit. euigilate iusti & noli te peccare. hinc rur¬
Nsus ait.hora est iam nos de somno surgere.¬

Expanded text:
Unusquisque enim pro se reddet rationem Deo. Vigilat autem, Unusquisque enim pro se reddet rationem Deo. Vigilat autem, qui ad aspectum veriVigilat qui servat operando quod credit. Vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc enim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait: Hora est jam nos de somno surgere
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo aũt qui peregre ꝓfectus reliquit domũ suam aut
dũbiũ quin xp̃s sit qui ad patrem postresur reccionem
uictor as cendens ecclesiam corporaliter reliquit. quae
tam̃ nũ que diuinȩ p̃s̃dio p̃sencie destiaut manens
in illa omnibus diebus usquȩ ad consumacionem seli
carnis &enim locus ꝓprie terraest que uelut ad pere¬
grina duetaest. cũ predemtoram nr̃m ẽ in celo collo¬
cata deditaũt seruis suis po testatem cuius que operis
quȩ fidelibus suis concesia scĩ sp̃s gracia facul tatem tri
buitbonis operibus seruiendi Ianitori quo que
p̃cepit ut uigilar& quaȩ or dini pastocũ acnt Torum
spiritaliũ cum mis resibi eccłȩ coronam solercio seruancia iu¬
b& inpendere q uod aiit uoris dico uamtinis dicouucs la
Non apłi tantũ & successores crum rectores nimirum ecdẽ
trorũ ne hostis antiquus male suggerendo in rũpat.
instanter seruare iubentur. Ne nos dormientes dñs
ueniens inueniat sedulo singuli p̃cauere debemus. V¬

Expanded text:
omo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultabuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret, quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclestrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur, ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Pas cha quae hebraice dicit᷑ phase non a passione ut
plerique arbi trantur s&l a transitu nominat. Eo que
& terminator uidens sanguinem inforibus is rahelitarũ
ꝑ tran sierit ne ꝑcus seriteos. Uelipsedñs p̃bens auxi¬
Rlium populo suo desuꝑ ambulauerit. Cuius sacram¬
tũ uocabuli sublimius &ponens euuangelista iohan¬
nesait. Ante diem aũt festũ pasche¬

Expanded text:
Pascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit . Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
huc Intro euntes mundum predicator es
sc̃imu uenerunt populum nationũ ꝑfidie
uinculis ir&itum funiculis enĩp&catorum
suorum unusquis que constrictus erat n&
solum nationũ uerũ &iã iudȩorũ: om̃s enim
p&cauerunt &egent gloriã dĩ. Vndebene apui
mattheum asina quoque cũpullo alligata
repperitur a sina quippe quȩ subiugalis fuit
& edomita sinagogã que iugum legis traxenar
pullus asine lasciuus & liber populũ nationum
quorbere amalo ułin artem uitȩ uiamire
sogetters Ritemo uidumenta salutis quahus sra¬
Atecocalesecr& popilo gentium utise uisuis sen¬
do contulerat seder& nãque suꝑillum spono
s̃ quiratione utens eius stultitiam depri mitio¬
do corriger&: Vinde nonin merito poscit du¬
odiscipuli ad giben da dño animalia disunati
duo pdi catorum ordines unus udelic& ingeri¬
tes alterincircũ cisionẽ dir&us intelligret

Expanded text:
huc. Introeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat; nec solum nationum, verum etiam Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis quibus spiritaliter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat. Sederet namque super illum homo, si qui ratione utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem directus, intelligi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dexs ait. Magister. haccomã. Oẜseruaui
deẽ Non eputindus homo iste uł uototẽptantis ut quidc̃ puta¬
ueredm̃ in terragasse uł desua esseuita mentitus cuseligis
mandatacusto disse dicebat sed simpliciter iuxerit tecon¬
fessus quia simendatii autsimulationis noxa reus tenestur
Nequaquã intuitus achana cordiscius diligere dicerdłur
Diligit enĩ dñs cosqui mandata legis quauis minora custo¬
diunt sed nihil ominusque in lege minus fuerat his qui ꝑ¬
f&ti essedesiderant ostendit qui a nonuenit soluere
legem aut ꝓph&as seda dimplere adquã ꝓfesto ad inpletionẽ
ꝑtin& qđ hic consequenter adiungit: uade quaecĩ

Expanded text:
dens ait: Magister, haec omnia observavi est putandus homo iste vel voto tentantis ut quidam putavere Dominum interrogasse, vel de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter, ut vixerit esse confessus. Quia si mendacii aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus, eum diligere diceretur Jesus. Diligit enim Dominus eos, qui mandata legis quamvis minora custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat, iis qui perfecti esse desiderant, ostendit, quia non venit solvere Legem aut Prophetas, sed adimplere. Ad quam profecto adimpletionem pertinet quod hic consequenter adjungitur. Vade, quaecunque