comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicit eis. Quia tulerunt
dominum meum et nescio
ubi posuerunt eum. Ipsa nã¬
q sacra eloquia que in nob̾
lacrimas amoris excitant:
easdem lacrimas consolãt᷑
dum̃ nobis redemptoris ñri
speciem promittunt. Sed no¬
tandum iuxta hystoriam. ẽ
qd̃ mulier non ait. tulerũt
corpus domini mes. sed tule¬
runt dñm meum. Usus
nanq sacri eloquii est. ut
aliquando exparte totum
aliquando uero ex toto par¬
tem significet. Ex parte eñi
totum signat sicut de ia¬
cob filiis scriptum est:quia
descendit iacob in egyptũ
in animabus septuaginta.
Neq enim in egiptum ani¬
me sine corporib descende¬
runt. Sed persolam anim̃a
totus homo signatur: quia
ex parte totum exprimitur
Et solum domini corpus in
monumento iacuerat.⁊ ma¬
ria non corpus domini. sel sub¬
latum dominum querebat.
uidelicet ex toto significans
partem. Hec cum dixisset. cõ¬
uersa retrorsum indit ih̃m
stantem. et nesciebat. quia
ihs eẽt. Notandum quod ma¬

Expanded text:
Et dicit eis: Quia tulerunt Et dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus esset. Notandum quod Ma
Abbreviated transcription (Latin):
angłi per locum domituici
corporis sibimet sunt c̃iuncti.
quia nimirum utraq testa¬
menta dum pari sensu in-¬
carnatum et mortuum ac
surrexisse dñm nũtiant qͣsi
testamentum prius ad capud
ec testamentum posterius se
det ad pedes. Unde et duo che-¬
rubin. que propiciatorium
tegunt. sese inuicem aspicĩt
uersis uultib in ꝓpiciatorium
Cherubin quippe plenitudo
scientie dicitur. Et quid ꝑtluo
cherubin. nisi utraq testamẽ¬
ta signantur: Quid uero per
propiciatorium. nisi in carna¬
tus dominus figuratur. deqͦ
ioh̾es ait. ip̃e est ꝓpiciatio pro
tamentum hoc faciendum de¬
nuntiat. quod testamentum
nouum de domino factum
clamat. quasi utͣos cherubin
se inuicem aspiciunt. dum
uultus impropiciatorium u̾¬
tunt. Quia dũ int̾ se positum
incarnatum dominum ui¬
dent a suo aspectu nõ liscre¬
pant. q̃ dispensationis eius
mysterium concordit̾ narr̃a
Requirunt mariã angłi di¬
centes. Mulier quid ploras:

Expanded text:
angeli per locum dominici angeli per locum dominici corporis sibimet suut conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et Testamentum posterius ad pedes sedet. Unde et duo cherubim quae propitiatorium tegunt sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Et quid per duo cherubim nisi utraque Testamenta signantur? propitiatorium, nisi incarnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro tum Vetus hoc faciendum denuntiat quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Dominum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. 4. Requirunt Mariam angeli, dicentes: Mulier, 1548 quid ploras?
Abbreviated transcription (Latin):
census animus quasi auri
more quia per usum speciem
perdidit: per incendium cla¬
rescit. Ista itaq q̃ sic amat. q̃
sead monumentum quod
ꝑspexerat it̾um inclinat. ui¬
deamus. quo fructu ius amo¬
ris mnea ingeminat opus in¬
quisitionis. Sequitur. uidit
duos angłos in abb̃̾ sedentes.
unum ad capud et unum
ad pedes. ubi positum fuera
corpꝰih̃u. Quid est qd in loco
dominiti corporis duo angłi
uidentur. unus ad capud atq
alius ad pedes sedens. insi
q̃d latina lingua angłs nũĩ¬
tius dicitur. et ille ex passio¬
ne sua nantiandus erat. qͥ
et deus est. ante scla. et ho¬
mo infine scłoꝵ: Quasi ad
capud sedet angłs. cũ pera¬
płm predicatur. quia in pri¬
cipio erat uerbum. et u̾bum
erat apud deum. et deus erat
uerbum. Et quasi ad pedes
sedet angłs cum dicit. Uerbũ
caro factum est. et habitauit
in nobis. Possumus etiam ꝑ
duos angłos duo testamẽta
cognoscere: unum prius et
aliud sequens. Qui uidelicet

Expanded text:
census animus quasi auri census animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista itaque quae sic amat, quae se ad monumentum quod perspexerat iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur: Vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positumcorpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur: unus ad caput atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum. Quasi ad caput sedet angelus cum per apostolos praedicatur, quia In principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et quasi ad pedes sedet angelus cum dicitur: Et caro factum est, et habitavit in nobis . Possumus etiam per duos angelos duo Testamenta cognoscere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
rite faciem eius semꝑ. Hine ꝓ¬
pha ait. Anima mea desidera¬
uit te in nocte. sed et sp̃u meo
in p̾cordiis meis de mane ui¬
gilabo adte. Hinc iterum ec¬
clesia. in canticis canticorum
dicit. Uulnerata caritate ego
sum. Iustum quippe est ut ex
uisione medici pertingat ad
salutem. que ꝑ estum eius de¬
si derii uultuis amoris portat
in pectore. Hinc rursus ait.
Anima mea lique fc̃a est ut
nis conditoris sui speciem nõ
querentis male dura est. qr
insemet ip̃a remanet frigida.
At si ardere iam ex desiderio
ceꝑit. ad sequendum quem
diligit liq facta. per igñe amo¬
ris currit. fit desiderio anxia.
uilescunt in scło cuncta que
placebant. nichil est. qd extra
conditorem libeat. Et que priꝰ
delectabant animum. fiunt
postmodum uehementer o¬
nerosa. Nichil eius mesticiam
consolatur quousq adhuc qͥ
desideratur non aspicitur.
Meret mens: lux ip̃a fastidi¬
o est. Taliq igni in mentem
decoquit᷑ rubigo culpe. et suc¬

Expanded text:
rite faciem ejus semper . Hinc prite faciem ejus semper . Hinc propheta ait: Anima mea desideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te . Hinc iterum Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Justum quippe est ut ex visione medici pertingat ad salutem, quae per aestum ejus desiderii vulnus amoris portat in pectore. Hinc rursus ait: Anima mea liquefacta est, utnis conditoris sui speciem non quaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est; talique igne in mente decoquitur rubigo culpae, et suc
Abbreviated transcription (Latin):
imittandum aliquid habe¬
ant de actione uirtutis. Que.i¬
rentes autẽ nos uigiles in¬
ueniunt qui custodiunt ci-¬
uitatem. quia sc̃i patres qui
eccłie statũ custodiunt bonis
nr̃is studiis occurrũt. ut suo
uel uerbo uel scripto nos do.¬
ceant. Quos cũ paululum ꝑ¬
transimus inuenimus que
diligimus. quia redemptor
ñr et si humanitate inter
homines duinitate tamen
suꝑ homines fuit. Cũm ergo
transeunt uigiles clilectus
inuenit᷑. quia cũ ꝓphetas et
apłos infra ip̃m esse. conspi¬
cimus. illum qui nat᷑a deus
est. ẽẽ supra homines consi¬
deramus. prꝰ ergo ñ inueni¬
endus queritur. ut post in¬
uentꝰ strictius teneatur. Sc̃a
enim desideria ut prediximꝰ
dilatione crescunt. Si autẽ
dilatione deficiunt defideria
non fuerũt. Noc amore arsit
quisquis adi̾ntatem ꝑtinge¬
re potuit. Hinc nanq ciauid
ait. Sitiuit anima mea ad
deum uiuũ. Quando ueniã
et parebo ante faciem dei:
Hinc nos admonet dicens. Que¬

Expanded text:
imitandum aliquid habeimitandum aliquid habeant de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem, quia sancti patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitur, quia cum prophetas et apostolos infra ipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait: Sitivit anima mea 1547 ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Hinc nos admonet, dicens: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
quesiui quem diligit ani¬
ma mea. quesiui illũ et ñm
ueni.Surgã et crrcuibo ci¬
uitatem ꝑuicos et plateas.¬
et queram quem diligit
anima mea. Que defectũ
quoq inuentionis ingemi¬
nat dicens. Quesiui illum
et non inueni. Secl quia diu
inuentio non elongat. si
inquisitio non clesistat ad¬
iungit. Inuenerunt me ui¬
giles qui custodiunt ciui¬
tatem. Nũquẽ dilexit ani¬
ma mea uiclistis: Paulu¬
lum cũ ꝑtransissem eos: in¬
ueni quem diligit anima
mea. Dilectũ nanq in lectu¬
lo querimus. qnͣdo in p̾sen¬
tis uite aliquantula requie
redemptoris nr̃i desiderio sus¬
piramus. Per noctem queri.¬
mus. quia et si iam mens in¬
illo uigilat tamen adhuc o¬
culus caligat. Secl qui dilectũ
suum non inuenit. restat ut
surgat ciuitatem circũeat. id
mentem et inquisitione per¬
currat. ꝑuicos cũ et plateas
querat. id ẽ ꝑ angusta et lata
gralientes aspiciat. ut si ꝯua
gia exquirat. Et sunt non¬
nulli etiam uite scłaris. qui

Expanded text:
quaesivi quem diligit aniquaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illet circuibo civitatem, per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Quae defectum quoque inventionis ingeminat, dicens: Quaesivi illum, et non inveni . Sed quia diu inventio se non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque in lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi illa vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Sed qui dilectum suum non invenit, restat, ut surgat, civitatem circumeat, id mente et inquisitione percurrat, per vicos et plateas quaerat, id est, per angusta et lata gradientes aspiciat, ut si qua gia exquirat, quia sunt nonnulli, etiam vitae saecularis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerauerit usq in finem:
hic saluus erit. Et precepto le¬
gis. cauda hostie in sacrificio
iubetur offerri. In cauda qͥppe
finis est corporis. Et ille bene
immolat: qui sacrificium bo¬
ni oꝑis. usq ad finem debite
ꝑducit actionis. Hinc ioseph
inter reliquos fr̃es talarem
tinicam habuisse describit᷑.
Tunica qͥppe usq ad talum
opꝰbonũ usq ad cõsũma
fleret. inclinaint se et
ꝓ spexit in monumentum.
Certe iam monumentũ ua¬
cuum uiderat. iam sublatũ
dominum ñciauerat. Quid
est qd̾ iterum se inclinat. ite¬
rum uidere lesiderat: Sed
amanti semel aspexisse nõ
sufficit. quia ius amoris in¬
tẽtionem multiplicat in qͥsi¬
tionis. Quesiuit igitur prius
et minime inuenit. ꝑseuera¬
uit ut quereret unde conti¬
git ut inueniret. Actum q
est ut desideria dilata cres-¬
cerent. et crescentia caꝑent
quod inuenissent. Hinc est
enim qd̾ de eodem sponso
ecclia in canticis canticoꝵ
dicit. In lectulo meo ꝑ noctes

Expanded text:
rseveraverit usque in finem, rseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad consummafleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes
Abbreviated transcription (Latin):
culas criminis et uox uerita¬
tis impietur qua dicitur. Di¬
missa sunt ei peccata mul¬
ta. quia dilexit multum.
Que enim prius frigila per¬
cando remanserat: post mo¬
clum amando fortit̾ ardeba.
Nam post qͣm uenit ad mo¬
numentũ. ibiq corpus dñi¬
cum non inuenit: subla¬
tum credidit. atq discipłis
nũciauit. Qui uenientes
uiderunt. atq ita esse ut mu¬
lier dixerat crediderunt. Et
de eis ꝓtinꝰ scriptũ est. Abier̃t
ergo discipłĩ ad semet ipsos.
Ac deinde subiungitur. Ma¬
ria autem stabat ad monu¬
mentũ foris plorans
ua in re pensandumẽ
huius mulieris mẽtem
quãta uis amoris accenclera.
que a monumento domini.
etiam discipłis recedentibus
non recedebat. Ex quirebat ũ
non inuenerat. flebat inqui¬
rendo. et amoris sui igne fuc¬
censa eiusquem ablatum cre¬
didit. ardebat desiderio. Unde
contigit ut eum sola tunc ui¬
deret: q̃ remansit ut quereret.
Quia nimirũ uirtus boni ope
ris. perseuerantia est. Et uoce
ueritatis dicitur. Qui autem¬

Expanded text:
 et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni oris perseverantia est, et voce veritatis dicitur: Qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
aria magdalene cum
ad huc tenebre ẽẽnt. uen
ad monumẽtum. Iuxta hyl¬
toriam notatur hora. iuxta
intellectum uero misticum
requirentis signatur intelli¬
gentia. Maria enim auctorẽ
om̃ium quem in carne uide¬
rat: mortuũ querebat in mo¬
numento. Et quia hunc mi¬
nime inuenit: furto ablatũ
credidit. Ad huc ergo erant
tenebre. cũ uenitad monu¬
mentum. Cucurrit cicius
discipłis nunciauit. Sed illi
precet̾is cucurrerunt: qui p̾ce
t̾is amauerunt. uidelicet pe¬
trus et iohannes. Currebant
autẽ duo simul. sed ioh̃es p̃¬
cucurrit cicius petro. Uenit
prior ioh̾es ad monumentũ.
sed ingredi ñõ presũpsit.
uenit ergo posterior petrus.
et intrauit. Quid fr̃es. quid
cursus iste significat. Nũqͥd
nã hec tã subtilis euͣngliste
descͥptio. a myst̾iis uacare cre¬
dencla est.⁊̃ Minime. Neq em̃
se ioh̾es et preisse et non intͣs¬
se diceret: si in ip̃a sua trepi¬
datione myst̾ium defuisse
credidisset.

Expanded text:
aria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem arduam nimis paciun-¬
turad ꝓximas gentes auxilii
causa destinare legatos. Nos
qd est melius legationem ad
deum ꝑieiunia destinemus.
Ab ip̃o imploremus auxilium
ad ip̃m nos corde et orationib
cõferamus Auxilium enim
ñ aliunde rogando petierunt.
sed de suis ieninando uiscerib
exegerũt. Cur eñĩ petat ab alto
qui intͣse potest inuenire quod
querit: Quanto enim deo ui-¬
ciniores fuerimus: tanto ad¬
u̾sarii nr̃i a nobis longiꝰ repel¬
lentur. Oportet igit᷑ ꝓximos noᷤ
elongant se ate ꝑibunt. Quod
si adeo qui longe sunt ꝑibunt.
utiq qui sunt ꝓxrimi salua¬
buntur. Aliter ergo ꝓximi
deo eẽ. non possumus: nifi
ad eum ieiuniis. oratiomibus
et elemosinis ꝓpinquemꝰ. Deus
enim ipse semꝑ misericors. ie.¬
iunꝰer sanctus est. Atq ideo qͥ
uult. ꝓximus deo ẽẽ: debet imi
tota: Non solum enim senes.
iuuenes et infantes: sed etiã
pecudes legimus ieiunasss
Mira res. Ieiunat ꝓciuitatis

Expanded text:
tatem arduam nimis patiuntatem arduam nimis patiuntur, ad proximas gentes auxilii causa destinare legatos. Nos, quod est melius, legationem ad Deum per jejunia destinemus; ab ipso imploremus auxilia, ad ipsum nos corde et orationibus conferamus; auxilium enim illi non aliunde rogando petiverunt, sed de suis jejunando visceribus exegerunt. Cur ergo petat ab altero, qui intra se potest invenire 304 quod quaerit? Quanto enim Deo viciniores fuerimus, tanto adversarii nostri a nobis longius repellentur. Oportet igitur proximos nos elongant se a te, peribunt . Quod si a Deo qui longe sunt peribunt, utique qui sunt proximi salvabuntur; aliter ergo proximi Deo esse non possumus, nisi ad eum jejuniis, orationibus et eleemosynis propinquamus. Deus enim ipse misericors, jejunus, et sanctus est; atque ideo qui vult proximus Deo esse, debet imit quod dixit, tota; non solum enim senes, juvenes et infantes, sed etiam pecudes legimus jejunasse. Mira res: jejunat pro civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
um causa. prior cepit esurire
qͣm miles. Necesse enim erat.
ut qui potentior cunctis fuera.
deuocior fieret uniuersis. Ex¬
emplo igitur sic suo pparat reli¬
gionis exercitum. ñ armis sẽd.
sola deuotione ẽẽ munitũ. Iu¬
bet omnem sexũ. omnem eta¬
tem. adiurnis epulis abstine¬
re. Adclitur religioso exercitui
numerus. cũ in tali deuotiõe
etiam infantia militare com¬
pellitur. Pietas enim ẽẽ credi-¬
tur. in tali causa paruulis cibi
sobstantiam denegare.Non
enim sufficiebat ad placandũ
deum pecrantium satisfactio
nisi senioꝵ quoq pecc̃a paruu-¬
loꝵ in nocentia deploraret.⁊
fletib alienis delicta sua iu¬
uentus ablueret. Ista autem fr̃s
om̃ia in cõmonitionem nr̃i fĩã
ẽẽ nemo qui nesciat. ut quoci-¬
ens cũq tribulationib ꝑurge¬
mur. adhec p̾sidia concurramꝰ.
Ut puta adu̾sarius ĩminet ini¬
mitus in prõptu est: ieiunemꝰ
et uicimus. Solent quidem
homines quociens cũq necessi¬

Expanded text:
um causa prior coepit esurire, um causa prior coepit esurire, quam miles; necesse enim erat ut qui potentior caeteris fuerat, devotior fieret universis. Exemplo igitur suo praeparat religioni exercitum, non armis, sed sola devotione munitum: jubet omnem sexum, omnem aetatem a diurnis epulis abstinere. Additur religioso exercitui numerus, cum in tali devotione etiam infantia militare compellitur. Pietas enim esse creditur in tali causa parvulis quoque cibi substantiam denegare; non enim sufficiebat ad placandum Deum peccantium satisfactio, nisi seniorum quoque peccata parvulorum innocentia deploraret, et fletibus alienis delicta sua juventus ablueret. Ista autem, fratres, omnia in commonitionem nostri facta esse nemo est qui nesciat, ut quotiescunque tribulationibus perurgemur ad haec praesidia concurramus; ut puta, adversarius imminet, inimicus in promptu est, jejunemus et vincamus. Solent quidam homines, quotiescunque necessi
Abbreviated transcription (Latin):
sidiantur illi homines: appre-¬
hendit arma bellica. Cum i¬
rascitur es deus: arripit arma
iusticie. Sapiens in qͣm rex qui
prosalute ciuium. peccatorem
se magis conficetur eẽ ꝙͣ regẽ.
Obliuiscitur enim se regem eẽ.
ubi deum regem omnium ꝑ¬
timescit. Nec potentie sue me-¬
minit. ubi potentiam diuini-¬
tatis agnoscit. Obliuiscitur
ergo se regem ẽẽ: dũ ꝓicit pur¬
puram.diadema deponit cili¬
cio autem uestitur et saccoie¬
iuniis ꝑseuerat. orationib ĩ¬
moratur. Mira res. Dum se
regem hominum eẽ non me¬
minit: rex incipit ẽẽ iusticie.
Religiosus igitur princeps
non ꝑdidit imꝑium. sed mu¬
tauit. Principatum enim an¬
te militaris discipline tenuit.
nunc celestium disciplinarũ
obtinet principatum. Ion in¬
quam ꝑdidit imꝑium: quia
siue ferro siue iusticia ꝓ cimũ
salute primus inuigilat. Pri¬
mus plane inuigilat: quia
ut tota ciuitas ieiunaret. fam̃e
sSͥ rex primꝰ ĩ dit̾. Et salutis om̃i¬

Expanded text:
sidiantur illi homines, appresidiantur illi homines, apprehendit arma bellica; cum irascitur ei Deus, corripit arma justitiae. Sapiens, inquam, rex, qui pro salute civium, peccatorem se magis confitetur esse quam regem; obliviscitur enim se regem esse, ubi Deum regem omnium pertimescit; nec potentiae suae meminit, ubi potentiam Divinitatis agnoscit. Obliviscitur ergo se regem esse, dum projicit purpuram, dum diadema deponit, cilicio autem vestitur et sacco, jejuniis perseverat, orationibus immoratur. Mira 303 res: dum se regem hominum esse non meminit, rex incipit esse justitiae. Religiosus igitur princeps non perdidit imperium, sed mutavit. Principatum enim ante militaris disciplinae tenuit, nunc coelestium disciplinarum obtinet principatum. Non, inquam, perdidit imperium, quia sive ferro, sive justitia, pro civium salute primus invigilat: primus plane invigilat; quia, ut tota civitas jejunaret, famem sibi rex primus indixit, et solus omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetis. cum niniue ciui¬
tati subu̾sio diuinitus ĩmine¬
ret. et iuxta sententiam dei
destruendi illam tempus in¬
grueret: consistentes in eaali-¬
ud non habuisse p̃sidium. ni¬
si ut abiectis copiosis epulis ie¬
iuna continuata susciperẽt
et diuitiarũ ambitione sepo¬
sita. humilitate se paupertatiᷤ
in duerent. Scilicet ut ex inde
remediumꝑciꝑerẽt. undehiis
ꝑdicio cõtingebat hoc est ut
iram diuinitatis quam luxu¬
riando ꝓuocauerant: abstiñe¬
do lenirent. Et offensam quam
in eos suꝑbia cõtraxerat. humi¬
litas mitigaret. Dicitur enim
in ip̃a tribulatione ip̃e rex de¬
posita impiali purpura. regali
ambitione sum mota. menbra
sua cilitio ꝓcinxisse. atq in sac¬
co se dieb at noctib uolutas¬
se.Sapiens ergo rex: qui sci¬
ret quem ad modum adu̾sa
sͥ suꝑare deberet. Hostes enim
uirtute suꝑabat. deũ autem
humilitate uincebat. Sapiẽs
plane rex: qui intelligeret.
quib armis uteretur pro tem¬
poris qualitate. Cum enim in¬

Expanded text:
phetis , cum Ninive civitati subversio divinitus immineret, et juxta sententiam Dei destruendi illam tempus ingrueret, consistentes in ea aliud non habuisse praesidium, nisi ut abjectis crapulosis epulis jejunia continuata susciperent, et divitiarum ambitione seposita, humilitate se paupertatis induerent; scilicet ut exinde remedium perciperent unde eis perditio contingebat; hoc est, ut iram Divinitatis, quam luxuriando provocaverant, abstinendo lenirent, et offensam quam in eos superbia contraxerat humilitas mitigaret. Dicitur 302 enim in illa tribulatione ipse rex, deposita imperiali purpura, regali ambitione submota, membra sua cilicio praecinxisse, atque in sacco se diebus ac noctibus volutasse. Sapiens ergo rex, qui sciret quemadmodum adversa sibi superare deberet; hostes enim virtute superabat, Deum autem humilitate vincebat. Sapiens plane rex, qui intelligeret quibus armis uteretur pro temporis qualitate; cum enim in
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentia deplorare. Nam qͣle
sit hoc xp̃ianos ꝓsalute sua ñ
minũ fecerunt Nisi qd̾ stoli¬
dior pecude est:: qui indicto
pro se a sacerdote ieiuno ñoie¬
iunat. Et enim pecus est: qͥ
non indelligit quid illi ĩmi¬
neat. qͥd inrũbat. Et pecus qͥ¬
dem uidens declinat foueam
cauet precipicia. Cu autem ñ
uis ieiunando ꝑiculum de.¬
clinare qd cernis: Desꝑatio¬
nis enim genꝰ est. tunc m̃a¬
ducare cũ abstinere debeas.
tunc gaudere. cũ debeas plo-¬
rare. De hac desꝑatione apl̃s
dicit. qd̃ a nobis au̾tat deus.
Manducemꝰ et bibannus cras
enim moriemur. Ieiunemꝰ
ergo fr̃es sine mnt̾missione:
ut hostes nr̃os orationibus
et abstinentia suꝑare possimꝰ.¬

Expanded text:
rare. Nam quale sit hoc Christianum pro salute sua non salute fecerunt? Nisi quod stolidior pecude est, qui indicto pro se a sacerdote jejunio non jejunat; nonne enim pecus est, qui non intelligit quid illi immineat, quid illi incumbat? Et pecus quidem videns declinat foveam, cavet praecipitia. Tu autem non vis jejunando periculum declinare quod cernis? Desperationis enim genus est tunc te manducare, cum abstinere debeas, tunc gaudere, cum debeas deplorare. De hac desperatione Apostolus dicit quod a nobis avertat Deus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur . Jejunemus ergo, fratres, sine intermissione, ut hostes nostros orationibus et abstinentia superare possim
Abbreviated transcription (Latin):
cum indiu̾sorio: quia ingres¬
sus munduim xp̃c. fidem inqua
posset requiescere non inuenit.
utait ip̃e in euͣngłio dicens.
filius autem hominis non ha¬
bet ubi capud reclinet. Unde ad¬
u̾ti mus. quia unic̾ dei filius
ñ in spaciosis domib auratisis
laquearib. sed in fide credentiũ
requiescit. Hunc ergo dominũ¬
nascentium infantum more
uagientẽ. inlib circundatum.
pannis. iacentem uiliꝰ inp̾sepi:
angł̾ica mynist̾ia ꝓsequuntur.
luntatis. Gla utiq ceo: qui des¬
ꝑatis mortalib munus et̾ne
salutis exibuit. Et pax homi¬
nib bone uoluntatis: quos
in regnum ꝓprium diabolica
de captiuitate reuocauit. Etꝙͣ
congrue angl̾icus intonat ser¬
mo cum dicitur. gła in excelsis
deo. et pax in t̾ra hominib.
qd̃ idem ip̃e dei filius et apud
angłos głosus est in excelsis: ⁊
bone uoluntatis hominib pa¬
cem p̾stat in t̾ris. Propt̾ quod
dilectissimi cõpetentib gaudii
tanta de salute letemur: at¬

Expanded text:
cum in diversorio; quia ingrescum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Chrinascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, e voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibus, etc., quod idem ipse Dei Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, at
Abbreviated transcription (Latin):
nouerimus uniu̾sa hec ꝑmi
sterium uł fieri uł dici. hicqͥ
p̃anis obuoluitur p̾dicatꝰ ab
initio de sinu patͥs et̾noꝙ cha
lamo salutarium nuptiaꝵ
sponsus uenit e celo. ficutait
uenerãdus dauid. Ip̃e tanꝙͣ
sponsus procedens de thalamo
suo. Deinde ut legitur pontt᷑
in p̾sepi. quia ut ait euangł̃i-¬
sta non crat eis locus in diuer¬
sorio. Ne quem fr̃s ista ꝑmoue-¬
ant. quia om̃is hec in saluatore
uilitas p̾ciosissimũ nr̃e salutis
est sacramentũ. uidete enim
quanta sapientia collocari
xp̃c dicitur in presepi. qui ge¬
mina quadam gr̃a humanige¬
neris et esca erat fitturus et
pastor. Qui bene in presepio po¬
nitur: ut ad pabula ꝑhennis
ute spũalium ouium greges
agni celestis balatus inuitet.
Non erat inqͥt eis locus in diu̾¬
sorio. Iunqͥd tante illius erant
angustie mansionis. ut nati
sub hora paruuli menbra non
caꝑet: Seil iccirco mystico refer¬
tur sermone. non inueniri lo¬

Expanded text:
noverimus universa haec per noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de lutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire lo
Abbreviated transcription (Latin):
et ysaias ꝓfitetur deum. et
gabrihel annuntiat saluato¬
rem: Quis intacte puerpere
aluum dubitet floruisse: qd̾
crubescit ueritas: seclauditor
incredulus cũfutatur. Secl
iam uideamnus quas ꝓ nobis
ue rursus in iurie ille urtuti-¬
b decorentur. Ante om̃ia fe-¬
mineo sexu cõcipi patitur: qui
in exordio mundi om̃ipotẽti
manu de mascło oꝑatus est fe-¬
minam. Sed hanc humilita¬
tem nascendi. uirginalis ma¬
tris sullimat inte: gritas. Et
neo ut infans lacte pascatur.
tamen ut rerum potens uirgi¬
neis ut itur uberib. Atq ut
primum illum ĩn has scłi ꝓ¬
cellas fluctuantis q sentinã
munli uterꝰ materms ef¬
fudit: ulissimis circũda tͣ
pannis. Pannis indiutur ille
pronobis: qui cũ crearet om̃is
t̾ras luce ꝑfudit. celum syde¬
rib adornauit et ignea solẽ
claritate uestiuit. Obuoluit᷑
quidem pannis. sed hi panni
noua stella radiante mune¬
rantur a magis. et ab exultan¬
tib angłis honorantur. Et ut

Expanded text:
et Isaias profitetur Deum, et et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quoderubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis usve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et neo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ata ꝑcarne. et secreto quo¬
dam in cõprehensoq cõceptu
aut si illã matrem non uiola¬
uit partꝰ. quam coitꝰ non feda¬
uit. Ait ille qͦndam futuroꝵ
cõscius ysaias. ppłis et gentib
signum noue salutis aperienᷤ
men eius emmanuel. qd̃ est
int̾pretatũ nobiscũ d̾s. Atq ut
ãu̾tamus noui acuet̾is testa¬
menti unum ẽẽ consensum
unũq consilium: ait etiam be-¬
atissimꝰ lucas dñice generatio¬
nis relator egregius dicens.
ad uirgiñe desponsatam uiro
cui nomen erat ioseph et ait
ad illam. Ecce concipies in ut̾o
et paries filium. et uocabis no¬
tino sermone saluator dr̃. Ecce
qualit̾ sibi inuicem concordan¬
tib sentẽtiis. testimonia diui¬
na cõfirmant᷑. Et cũ p̾̃dicantiũ
diu̾sa sint tẽpora: non tamẽ¬
diuersa narratio. Nam par¬
tum uirginis que ille p̃dixe¬
rat.: iste testatur. Quis igit᷑
de diuinitate xp̃i. quis dere¬
dẽptione cunctetur. quem

Expanded text:
generata per carnem, et secreto quogenerata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: men ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabunt notino sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ntatep̾sentis diei in omne segau.¬
dium totꝰ ubiq suscitat mundus
quia hodie promissus a scłis umi¬
u̾so orbi iudex ortꝰ est et redemp¬
tor. Et necesse est ut in cõmu¬
ne nos omnes qui futuri exami¬
nis resurrectõiq ꝓmisse saluta¬
rem suscepimꝰ fidem: habeamꝰ
metum quidem de iudice: sed
de redemptore liticiam. Om̃is
nanq fidelis anima timore cor¬
rigitur: correptione letatur. Et
genus om̃ꝑtentis patris disp̃ẽ¬
satio est. qͣntaue benignitas.
ut que iudicem preparabat in¬
credulis: hũt credituris p̾mitte¬
ret redẽptorem. quatinꝰ p̾currẽs
miscł̃ia se ueritatem aduentã¬
tis iudicis p̾ueniret: Hodie i¬
taq natꝰ est xp̃c se in natiuitate
eius nr̃a om̃ium habet uita na¬
talem. Quia qͥ priuilegia prime
natiuitatis amisimꝰ: uisitãte
nos xp̃o sanctiore partu redimꝰ
ad uitam. Nodie peꝑit maria.
sed ip̃a suũ parturiuit auctor̃e.
Hodie edidit mundo hominẽ
quem̃ suscepit ab homine.
citur caro de carne. non tamen

Expanded text:
praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. citur caro de carne, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. In quo habitat ple¬
nitudo diuinitatis corporali-
t̾. plenitudinẽ uidelicet diui-¬
nitatis mysticos legalium
umbrarum intellectus appel¬
lans. quos xp̃c in carne ue¬
niens inseip̃o corporaliter hoc
est ueraciter habitasse et do-¬
cuit et manifestauit. qm̃ ip̃e
est fons et plenitudo gr̃arũ.
ueritas symboloꝵ legalium.
finis ꝓph̾arũ uisionum. cui

Expanded text:
ait Apostolus: « In quo habitat pleait Apostolus: « In quo habitat plenitudo divinitatis corporaliter » ; plenitudinem videlicet divinitatis mysticos legalium umbrarum intellectus appellans, quos Christus in carne veniens in se ipso corporaliter, hoc est, veraciter habitasse et docuit et manifestavit, quoniam ipse est fons et plenitudo gratiarum, veritas symbolorum legalium, finis prophetalium visionum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pator donationũ xp̃e: gr̃a
solet appellari. Cuius sp̃c sep¬
tiformis oꝑatio humanita¬
tem xp̃i repleuit et in eo re¬
quieuit. sicut ait ꝓph̾a. Et re¬
quiescet suꝑ eum sp̃c domini
sp̃c sapientie et intellectus.
sp̃c consilii et fortitudinis. sp̃c
scientie et pietatis. et replebit
plenitudine deificationis eiꝰ
et sc̃ificationis scd̃m huma¬
nitatem cognosce. Derficatio¬
nis aũt dico: qͣ homo et deus
in unitatem unius substan¬
tie ad unati sunt. Sc̃ificatio¬
nis uero. qͣ non solum desp̃u
sc̃o cõceptus. uerũ etiam ple¬
nitudine donationũ eius re¬
pletus est. ac ueluti in sũmita¬
te mystici eccl̃ie candelabri
gr̃arum lãpades et de ip̃o ful¬
sere. Si uero plenitudinẽ gr̃e
et ueritatis incarnati u̾bi de
nouo testamento maius intel¬
ligere. sicut idem euͣngłista
paulo pꝰ uidet᷑ sensisse: ait eñi.
plenitudinem gr̃e nouites-¬
tamenti ꝑ xp̃m ẽẽ donatam.
et legalium symbolorũ ueri¬
tatem in ip̃o ẽe impletam. sic̃

Expanded text:
ator donationum gratiae, gratia solet appellari. Cujus Spiritus septiformis operatio humanitatem Christi implevit, et in eo requievit, sicut ait propheta: « Et requiescet super eum spiritus Dominintellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit plenitudine deificationis ejus et sanctificationis secundum humanitatem cognosce. Deificationis autem dico, qua homo et Deus in unitatem unius substantiae adunati sunt; sanctificationis vero, qua non solum de Spiritu sancto conceptus, verum etiam plenitudine donationum ejus repletus est; ac veluti in summitate mystici ecclesiae candelabri gratiarum lampades in ipso et de ipso fulsere. Si vero plenitudinem gratiae et veritatis incarnati Verbi de Novo Testamento mavis intelligere, sic idem evangelista paulo post videtur sensisse. Ait enim: plenitudinem gratiae Novi Testamenti per Christum esse donatam, et legalium symbolorum veritatem in ipso esse implexam; sic
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suum. Lux itaq est et
seip̃m illuminat. se ip̃m m̃u¬
do declarat. seip̃m ignoranti¬
b se manifestat. Lux diuine co¬
gnitionis de mundo recessit.
dum hõ deum deseruit. Dupli¬
citer ergo. lux et̾na se ip̃am
mundo declarat. ꝑscͥpturam
uidelicet. et creaturam. Non
enim aliter in nob̃ diumna
cognitio renouatur. nͥ ꝑ diui
cies. Eloqura disce diuina. et
in animo tuo eoꝵ cõcipe intel¬
lectum inquo cognosces uer¬
bum. sensu corporeo formas
ac pulchritudines rerũ ꝑcipere
sensibilium. et meis intelli¬
ges deum u̾bum. Et hiis om̃i¬
b nil aliud tibi ueritas decla¬
rabit: pret̾ ip̃m qui fecit omia.
Extraquem nichil cõtempla¬
turꝰ es: quia ip̃e est om̃ia. In
om̃ib enim que sunt. qͥcq̃dest
ip̃e est. Ut eñi nullũ bonum
substantiale. ita nulla essen¬
tia preter ip̃m est uel substan¬
quasi specialiter ac ꝓprie lux
sit hominum. qui est lux an¬
głoꝵ. lux uniu̾sitatis condite.

Expanded text:
Patrem suum. Lux itaque est, et Patrem suum. Lux itaque est, et seipsum illuminat, seipsum mundo declarat, se ipsum ignorantibus se manifestat. Lux divinae cognitionis de mundo recessit, dum homo Deum deseruit. Dupliciter ergo lux aeterna se ipsam mundo declarat, per Scripturam videlicet et creaturam. Non enim aliter in nobis divina cognitio renovatur, nisi per dcies. Eloquia disce divina, et in animo tuo eorum concipe intellectum, in quo cognosces Verbum. Sensu corporeo formas ac pulchritudines rerum percipe sensibilium, et in eis intelliges Deum Verbum, et in iis omnibus nil aliud tibi veritas declarabit praeter ipsum, qui fecit omnia, extra quem nihil contemplaturus es, quia ipse est omnia. In omnibus enim, quae sunt, quidquid est, ipse est. Ut enim nullum bonum substantiale, ita nulla essentia praeter ipsum est vel substanQuasi specialiter ac proprie lux sit hominum, qui est lux angelorum, lux universitatis conditae,
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi naturalia ꝑspice
exempla. Ex qͥb ueluti physice
theorie penis ultra om̃ia sub¬
uectus diuina gr̃a adiutus.
illuminatꝰ poteris archana u̾¬
bi mentis acie inspicere. et qͣn¬
tum datur humanis argum̃¬
tationib deũ suũ querentib
uidere. quom om̃ia que ꝑuer
bum facta sunt: et uita sunt.¬
In ip̃o enĩ ut os loquitur diui¬
num et uiuimꝰ. et mouemur
et sumus. Et ut ait magnus
dionisius aricipagita. eẽ om̃i¬
um est suꝑ essentialis diuini¬
tas. Et uita erat lux hominĩs
Bei filium qũe obeate theols¬
gie priꝰ uocasti u̾bum. nũc ui¬
tam nominas et lucem: Nec
ĩmerito mutasti appellationes.
ut distantes nobis insimares
significationes. Uerbum siqui-¬
dem dei filium nominasti:qr
ꝑ ip̃m locutꝰ est pat̾ omĩa. qm̃
ipse dixit et facta sunt. Lucem
uero et uitam. quia idem filiꝰ
lux est et uita om̃ium que per
ip̃m facta sunt. Et qͥd illumi¬
nat.: Non aliud nisi seip̃m ⁊

Expanded text:
hujusmodi naturalia perspice hujusmodi naturalia perspice exempla; ex quibus veluti physicae theoriae pennis ultra omnia subvectus, divina gratia adjutus, illuminatus, poteris arcana Verbi mentis acie inspicere, et, quantum datur humanis argumentationibus Deum suum quaerentibus, videre, quomodo omnia, quae per Verbum facta sunt, in In ipso enim, ut os loquitur divinum, vivimus et movemur et sumus; et, ut ait magnus Dionysius Areopagita, esse omnium est superessentialis divinitas. Et vita erat lux hominum. Dei Filium, quem, o beate theologe, prius vocasti Verbum, nunc vitam nominas et lucem. Nec immerito mutasti appellationes, ut distantes nobis insinuares significationes. Verbum siquidem Dei Filium nominasti, quia per ipsum locutus est Pater omnia, quum ipse dixit et facta sunt; lucem vero et vitam, quia idem Filius lux est et vita omnium, quae per ipsum facta sunt. Et quid illuminat? Non aliud, nisi seipsum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur in u̾bo uiuunt. Sed
si queris quomodo uelqua rati¬
one om̃ia q̃ ꝑ u̾bum fc̃a sunt in
ip̃o uitaliter et umni formiter et
causaliter subsistũt: accipe para¬
digmata ex creaturarũ natura
untur. Conspicare quomodo om¬
nium rerum quas mundi hu-¬
ius sensibilis globositas comp̃¬
hendit. cause simul et unifor-¬
miter in isto sole qui maximũ
mundi luminare uocitatur
subsistunt. In de nãq forme õi¬
um corporum ꝓcedunt. inde di¬
stantium colorum pulchritu¬
do. et ceteraque de sensibili na¬
tura predicari posiunt. Consi¬
dera multiplicem et infinita
seminum uirtutem. quomo¬
do numerositas herbarum.
fructicũ. animalium. in sin¬
gulis seminib continetur qͦ¬
modo ex eis surgit pulchra tor¬
marum et innumerabilis
multiplicitas. Intuere inter¬
orib ocłis. quomodo multipl¬
ces regule in arte artificis uñ
sunt: et in animo disponeu¬
tis eas uiuunt. quomͦ infin¬
tus linearum numerus inu¬
no puncto unũ subsistit. et

Expanded text:
identur, in Verbo vivunt. Sed si quaeris, quomodo vel qua ratione omnia, quae per Verbum facta sunt, in ipso vitaliter et uniformiter et causaliter subsistunt, accipe paradigmata ex creaturarum natura,untur » . Conspicare, quomodo omnium rerum, quas mundi hujus sensibilis globositas comprehendit, causae simul et uniformiter in isto sole, qui maximum mundi luminare vocitatur, subsistunt. Inde namque formae omnium corporum procedunt, inde distantium colorum pulchritudo, et cetera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitam seminum virtutem, quomodo numerositas herbarum, fructuum, animalium in singulis seminibus continetur, quomodo ex eis surgit pulchra formarum et innumerabilis multiplicitas; intuere interioribus oculis, quomodo multiplices regulae in arte artificis unum sunt, et in animo disponentis eas vivunt; quomodo infinitus linearum numerus in uno puncto unum subsistit, et
Abbreviated transcription (Latin):
it. Qd̃ ft̃m est in ip̃o uita erat.
Que sententia dupliciter pro¬
nuntiatur. Potest enim subdi¬
stingui. qd̃ factum est. ac dein¬
de subiungi. in ip̃o uita erat.
Potest etiam sic. qd̃ fc̃m est in
ipso ac de inde subinferri. anta
erat. Ac ꝑhoc in duab pronun¬
tiatiationib duas speculamur
intellectus.Non enim cadem
theoria est que dicit. qd factũ¬
est locis temporibz discretum
gn̾ib. formis numerisq dift̾ĩc¬
tum. sensibilib intelligibili¬
b q substantiis seri cõpactũ
seu segregatum. hoc totum ĩ
ip̃o uita erat. et eaq declara.
qđ factũ est. in ip̃o non aliud
erat nisi uita ut sit senfus. Or̃a
que ꝑip̃m fc̃a sunt. in ip̃o ui¬
ta sunt: et unum sunt. Er̃ãt
enim hoc est subfistunt in illo¬
ip̃o causaliter. priusqͣm in semet¬
ip̃is effectiue. Aliter enim sub
ip̃osunt ea q̃ ꝑ ip̃m facta sunt
alit̾ in ip̃o sunt: eq̃ ip̃e est.
in ip̃ouiuunt incõmutabilit

Expanded text:
it: Quod factum est in ipso vita erat. it: Quod factum est in ipso vita erat. Quae sententia dupliciter pronunciatur. Potest enim subdistingui: Quod factum est, ac deinde subjungi in ipso vita erat, potest etiam sic: Quod factum est in ipso, ac deinde subinferri vita erat. Ac per hoc in duabus pronuntiationibus duos speculamur intellectus. Non enim eadem theoria est, quae dicit: quod factum, locis temporibusque discretum, generibus, formis numerisque distinctum, sensibilibus intelligibilibusque substantiis seu compactum seu segregatum, hoc totum in ipso vita erat; et ea quae declarat: quod factum est in ipso, non aliud erat nisi vita, ut sit sensus: Omnia, quae per ipsum facta sunt, in ipso vita sunt et unum sunt. Erant enim, hoc est subsistunt in ipso causaliter, priusquam sint in semetipsis effective. Aliter enim sub ipso sunt ea, quae per ipsum facta sunt, aliter in ipso sunt ea, quam ipse est. in ipso vivunt incommutabiliter,
Abbreviated transcription (Latin):
audit sine ip̃o. potest putare si¬
ne ip̃nis cõsilio. uel ad iutorio.
acꝑhoc ñtotũ. ñ om̃ia illi diftri¬
bute. Audiens uero extra: ni¬
chil om̃ino relinquit: qd̵ in ip̃o
et ꝑ ip̃m fcm̃ non sit. Qd̾ factũ
est: in ip̃o uita erat. Post quã
remotissima om̃iratione et ĩ¬
cellectu beatus euͣnglistes diui¬
na reuelauit mysteria deum
u̾bum indelicet in deo loqũe¬
te. in ãbob intelligentiam sc̃i
sp̃c diuine scͥpture cõtẽplatori¬
b relinquens. ut enĩ qui loqui¬
tur in u̾bo qd loquitur neces¬
sario sp̃m ꝓflat. ita deus pat̾
simul et semel et filiũ suum
gignit. et sp̃m sc̃m ꝑgenitũ
silium ꝓducit. et post qͣm per
deũ filium om̃ia facta ẽẽ et ni¬
chil extra ip̃m subsistere astrux̃.
ueluti ab alt̾o primordio sue
theologie seriem direxit dicẽs.
Qd̃ fc̃m ẽ ĩ ip̃o uita era. predix̃
qͦpiã rogatꝰ dehiis q̃ ꝑd̃m u̾bũ
q̃ ꝑ ip̃m fc̃a sunt. respõdid ⁊ a¬

Expanded text:
audit sine ipso, potest putare siaudit sine ipso, potest putare sine ipsius consilio vel adjutorio, ac per hoc non totum, non omnia illi distribuit; audiens vero extra, nihil omnino relinquit, quod in ipso et per ipsum factum non sit. Quod factum est in ipso vita erat. Postquam remotissima omni ratione et intellectu beatus evangelistes divina revelavit mysteria, Deum Verbum videlicet in Deo loquente, in ambobus intelligentiam sancti Spiritus divinae Scripturae contemplatoribus relinquens--ut enim, qui loquitur, in verbo, quod loquitur, necessario spiritum proflat, ita Deus Pater simul et semel et Filium suum gignit et Spiritum suum per genitum suum producit--et postquam per Deum Filium omnia facta esse, et nihil extra ipsum subsistere astruxit, veluti ab altero primordio suae theologiae seriem direxit, dicens: Quod factum est in ipso vita erat. Praedixit quopiam rogatus de iiquae per ipsum facta sunt? respondit et a