comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓmiferat nat᷑ali raromi mnereat̾one anmeho¬
mns indite qua pot̾at int̾ bonum ⁊ malĩ
disc̾nere. p̃ceptͥum addidit obedientie. ꝑc̾ obs̾
uantiam datum non ꝑd̾et:⁊ ꝓmissum obtin̾et
ut ꝑmutum: ueniretad p̃mium. Le inuidia di

Expanded text:
promiserat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
nati non hr̃ent ꝑfectonem sensus ⁊ intelligẽ¬
tie ignorantia meis ẽet. lgnorantia aut̃ pecͣer
est pena.s qui ħ dñt: non satisdiligent᷑ ꝯsid̾m
quia nonomnis qui aliquid nescit. uelminus aliqͥs
ꝑfecte scit statim ignor antam ht̃e. siue ungnor̃ta
oe dicendus est. quia ignorantu non dicitur ñ cũ
id qr seiri monignoriri debet: nesceitur. Talisq ig¬
noritia: peni peccati est eũ mens uicͥo obsc̾at᷑.
ne cognoscere uileat ea que seire debet. e hoĩs tͣn

Expanded text:
onem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia int̾ius oppugnans: de nro cont᷑ nos roberat᷑.
Homo gͥ qui sola ext̾ion temptat̾one pulsat᷑ cecid̾
tanto grauiꝰ plectendus erat. qnto leuiori impul¬
su fuat ꝓstrat᷑. Et tũ quia aliqͣm licet modicam
cadendi occ̃onem hũit idcirco ꝑ dei gr̾am iuuari
potuit adueniam. ut qui ꝑ aliũ cecid̾at. ꝑ alium
erig̾et᷑. Qui gͦ meitatorem hũit admalum. nõ
iniuste reꝑatorem habuit ad bonum. Uiabłsis

Expanded text:
nans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. Et tamen quia aliquam, licet modicam, cadendi occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̾dicta quei tt᷑ cum om̃a dicant᷑ eẽ ind̾o
non ꝑeẽntiam nature. s ꝑ cognitio̾eni
scĩe ndeus sciat bona. nuala utrii cõce¬
dendum sit simplicit̾ mala e̾e̾ ind̾o siue ẽeꝰ ĩ
d̾o ꝑcognitionem. Soti enimdeus: iscunt
semꝑ omĩa. tam bona ꝗͣ mala ee ante ꝗͣ fier̾t
⁊ p̾scuiit ab et̾no ea futura: Ioq cum om̃ia
bona dixerimꝰ c̾e: ind̾o pp̃ p̾sentiam cogni¬
tionis eadem r̾oe uidetur dicendum om̾ia
mala meo ẽẽ cum ea semꝑ nouerit & ꝑ cog¬
intionem eip̾sentia fuerut. p̾cognauit
enin ds ab eterno quodam futuros males
⁊ eoꝵ malitiam ut ait au̾q p̾scuit sed
numqͥd ĩtolligend est ea includi milla ge¬
neralitate locutionis. qua dicit apłs o̾ia
deo: Illa enuim e̾e ind̾o intelligũt᷑  que
bona ita d nec imp̾o sunt nͥbona. . Nͥg̾
mala sunt indo quia licet ea noscat . no
longe cognoscit. ut ait ꝓph̾a. nalta de
longe cognoscit idest suꝑbiam ⁊ ali. bi.
sciret quomodo deillis iudicaret. ⁊ ꝓillis malos

Expanded text:
ost praedicta, quaeritur, cum omnia esse dicantur in Deo non per essentiam naturae sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed numquid intelligendum est ea includi in illa geneDeo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae bona. Ita ergo nec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, non longe cognoscit, ut ait Propheta: Et alta a longe cognoscit , id est superbiam. Et alibi sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enim qui. dicunt. m̃sła spm aliq
sionem tantũ. ⁊circum scͥption̾e. locũ ꝯstare
asserunt. Atq idsolum ẽẽ locale uł monu̾la
e dicunt. q dimensionem recipit ⁊ distantiã
mloco facit. ꝯħ dicuitt augustinum sensisse¬

Expanded text:
sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo sionem tantum et circumscriptionem locum constare asserunt, atque id solum esse locale vel in loco esse dicunt, quod dimensionem recipit, et distantiam in loco facit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
palis: in quo homo locatus est. Tres .it. gn̾ales
positus. Qui ab illo principio plantatus ac¬
cipip. quo terram omnim remotis aqͥs. ħbus
amenissipũ. fructuosis arborib magnũ. mi
agno sent fceundum. Qd̾ dmĩs a pͥncipio antiqͣł
tͣnstã  dioit ad orientem. uñ uolunt morienta¬
li parte ẽe ꝑadisum. longo int̾iacente spacio. uł
maris. uł terre. a regionib qͣs incolunt hominei
secretum. ⁊ malto situmusq adlunarem eir¬
duisi gn̾is. int̾que unũ erat. qd̾ uocatũ ẽ ligñ
te dcm est. sic̃ docet beda ⁊ strab quia diuinit᷑
accep̃ hane iim. ut qui exeiꝰ fructu comed̾ et.
corp̃ iuis stabili sanitate. ⁊ ꝑpetua soliditate
firmaret᷑. nec ulla infirmitate: ułetatis inbe¬
eillitate indet̾uis. itł moceasum lab̾et᷑ lignũ
aut scĩe boni ⁊mali. ñanat᷑a ħ nom̃ accep̃. s ab¬

Expanded text:
poralis in quo homo locatus est. Tres enim generales o sit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbaamoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem cirris; inter quae unum erat quod vocatum est lignum tae dictum est, sicut docet Venerabilis Beda, quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate, et perpetua soliditate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetatis imbecillitate in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali non
Abbreviated transcription (Latin):
maluim. Nong᷑ de fructu qui nasc̾et᷑ iñ posi¬
tũ est ilło nom̃. s de re transgssionem secuta
Cognouit .ii. homo pͥ qͣm tang̾ et ħ lignum
bonũ imalum. s bonil ꝑ p̃dentiam iexꝑien¬
ꝑientiam nouit. usurpato ligno uetito. qͥa
ꝑ exꝑientiam malididicit quid sit int̾ boñ
obedientie. imalum inobedientie. Suiꝰ pͥmi
parentes obedientes eẽnt. nec ceͣ p̃ceptũ peccas.¬

Expanded text:
ae. Non ergo de fructu qui nosceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit autem homo, priusquam tangeret hoc lignum, bonum et malum; sed bonum per prudentiam et experienrientiam novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent nec contra praeceptum peccas
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ct᷑. ihonuns humilitas dei similitudine
sublimaret᷑. Niabolus quippe aliuda deopͥneipi
ħ homo inmuñe accepit. qd̾ duabłiꝑũse raꝑe uo¬
apparuit. Quia siẽ d̾somnib rebus existit pͥnei¬
puim ereatonis. ita homo omnib hoĩb pͥncipi¬
um gn̾aronis. ło etim eximo homine om̃s ẽe
uoluit d̾s ut dum cognosc̾ent se ab uno ẽe: õs
seqͣsi unũ amarent. Quare delat̾e iurim̃dealia¬
um aut̾ his decaui scorpis parte formata sit

Expanded text:
t hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo princihoc homo in munere accepit, quod diabolus peapparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent. 3. Quare de latere viri, non de alia corporis parte formata sit
Abbreviated transcription (Latin):
sortium ẽabat᷑ dilecłons. ne forte si fuss deca¬
pite uiri fa: iuro ad diationem uid̾et᷑ ꝑfenda
ant si de pedib: ad siututem subicienda. Quia
gͥ uiro. neo dña. nec ancilla ꝑabat᷑ s socia. nͦde
capite. necde pedib s de lat̾e fu̾at pducenda. ut
uxta se ponendam coguosd̾et qͣmde suo lade sũp¬
opus muabil ostend̾et᷑ que hominis dormientis:¬

Expanded text:
sortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumpopus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis
Abbreviated transcription (Latin):
multiplieatis u. milia hominũ saciata se. lits
itiam scirioꝑtet. qd̾ cũ angeloꝵ iunst̾io fc̃a sit mui¬
lietis farmat̾o: non est eis tñ tͥbuenda erestinis
potea. angeli .n. nullam possẽ cteite nanir̾am
¶ iͥ formate costam inmallierem. nͥ carnis supple¬
mentum in locẽ coste. lon qd̃ nichilagant utali¬
quid ereet᷑ s non iõ creatnes sunt. sic̾ nec agͥcole
segetum. aut arboꝵ. solus d̾si tͥntis est ercor.

Expanded text:
lia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Tr
Abbreviated transcription (Latin):
ut ħ. uł its fiat qd̾ non est inseminali crtate᷑ iẽ
ft̾. quia ita cursus natt hominib in notuit. Alia uͦ
non nafalit᷑. s mirabuit᷑ funit. lut̾ q̃ mulieris
ges. Suꝑ himo nataͣlem cursum cteatoꝵ ut ip̃ sẽ
inunientute st̾lis femina. insencitue pariat
habet gͦ inse dsabsconditas quoꝵdam fii õs

Expanded text:
 illud fiat, quod non est in seminali creaturae ranaturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero non naturaliter sed mirabiliter fiunt. Inter quae mulieris ges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se in juventute sterilis femina, in senectute pariat, haec
Abbreviated transcription (Latin):
homo intlłr. quia ꝓhibitus rem tetigit. ꝙͣ siũ
phibitus tetigiss nec peccass si penani seũ¬
siss si .i. uenenosam herbam ꝓhibitus tetig̾io
pena sequit᷑. ⁊ si nemo ꝓhibuiss simil it̾ ꝓseq̃¬
ret᷑ sietiam ꝓ hib̾etur᷑ res tangi que ñ tangẽ
ti tm̃. s ꝓhibenti obest. sic̃ aliena pecunia. ideo
ꝓhibitum est pec̾em: quia ꝓhibenti est dãpno¬
sum. Cũ uͦ tangit᷑ ꝙ nec tangentiobest si ñ ꝓhi¬
incurrit. ut non exremala. s exmobedien¬
tia xena ẽẽ monstretur. sic: exobedientia pal
de sub̃a uiri. sic̃ post plantatũ ꝑadisum holẽ
q meo positum: ipꝰ uniusa aĩalia adeum
dicta sinsq nominib clesignata subncetit spti

Expanded text:
homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohiincurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palmde substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scri
Abbreviated transcription (Latin):
liĩ uł dũt aĩam pͥmi hominis in corꝑe fuisse ere¬
atam ita exponentes u̾ba illa. Inspirauit ĩ fa
sensib ornata est ad intuenda suꝑiora. S quicqͥd
de aĩa pͥmihominis existimetur: dealiis ẽtissime
sentiendum est qd̃ incorꝑe creent᷑. Creando .it.
infundit eas ds. ⁊ infundendo ereat. Licend̃ est
etiam aĩaon illam ñ sic ẽẽ ereatam: ut p̾sciaeẽt¬

Expanded text:
lii vero dicunt animam primi hominis in corpore fuisse creatam, ita exponentes verba illa: Inspiravit in facsensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia e
Abbreviated transcription (Latin):
flatum ego feci. Non sunt g̾ audiendi qͥ putãt
ar̃im ẽe partem dii. Si enim ħ c̾et. nͨ a se. nͨ aba¬
lio decipi poss uͦ admalum faciendũ uł patiend̾
cõpelli. ñ in meliꝰ uł det̾ꝰ mutari. flatus gͦ quo
homine ãaurti factus est a des. non de deo. ñ

Expanded text:
flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nlocũ ⁊ap. ari. cercũ. diai opis est conggatio a¬
iferimes inunam mattem. ut lux que p̃t̾ito
bicduo aq̃s clamluce lustrauat. inpuro aerecla¬
rior fulgeat. ⁊ appareat t̾ra q̃ cooꝑtalatebat: ⁊ q̃
aqͥs limosa erat: sic̾t arida. ⁊ gͣminib apta. sod
.it die ꝓtulit ħbam t̾ta uirentem. lignũq faci¬
ensfructũ. s̃iaur᷑ querat᷑ il cong̾gate sunt aque
q̃ totũ tex̾ant spaciũ usq ad celum. potuit si̾ut
terra subsidens concauas partes p̃bet ũ fluctu¬
antes aqͣs reciꝑet. potest etiam eredi pͥmarias
aqͣs rarimes fuisse. q̃ sic̃ nebule teg̾ent terras.
s congͥgatione ẽe spissatas. nõ facile inunũ poss
recligi locũ. Cumq multa constet ẽẽ maria ⁊
flumina inunum tñ loẽ dieit aqͣs cong̾gatas. ꝓꝑ

Expanded text:
at arida. Tertiae diei opus est congregatio ainferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas congregatas propter
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝯmago consid̾at᷑ incognitone u̾itatis ĩ sili¬
tudo: in amore uturs. Uel ymago in aliisołes¬
sauudo raee̾ntia. quia minortalis ⁊ indiuisi¬
dõ. qi in mortalem indisso lubilem fecit eam
ds. Imago gͥ ꝑtinetad farmam. silitudo ad
nat᷑am. Fes est gͥ homo scd̾m aĩam ad imagniẽ

Expanded text:
 imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliisrtalis et indivisiDeo, quia immortalem et indissolubilem fecit eam Deus. Imago igitur pertinet ad formam, similitudo ad naturam. Factus est ergo homo secundum animam ad imaginem et
Abbreviated transcription (Latin):
ses loq̃ns rudi ⁊ carnali ppło loc̾onis mod̾ temꝑa¬
Uñ aũs. lõ inqͥt moyses diuisim refert dm̃ illa
oꝑa fecisse. qͥa ñ potuit simł ab homine dici ꝙ
adeosimul potuit fi̾. ltẽ. Potuit diuid̾e scͥpt᷑a
loq̃ di temꝑib qd d̾s oꝑandi temꝑib ñ diuisit.

Expanded text:
ses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperaunde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aqͣsũ q̃ suꝑuid celũ sunt. dicit uapialit tͣm
⁊ leuissimis suspendi głtis. Siẽ axt itenubi¬
losus exalat̾one terre aqͣs uaporalit̃ iahittiꝑ
subtiles minutias suspendit. ⁊ pꝰ corpulente
congiobatas pluuialit̾ resundit. Sigͦ pͭ aqua
siẽ uidemꝰ ad tantas miniitias ꝑuentre ut rese¬
int᷑ uapoiałr suꝑ aerem aqͥs nat᷑alit̾ leuiorem

Expanded text:
ae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem,
Abbreviated transcription (Latin):
entiam d̾i. nõ c̾e̾ cam eoꝵ que fiunt. iisi
talem siueqͣ n̾o fiunt. Sitam̾ sciãm ad noti¬
ciam̃ tantum referamus siuͦ nomine scĩe
meluditur ñ beneplacctum atq difpsꝯ tẽ
recte potest dici causa eoꝵ qͥd̾s tacit hnsi
iit ⁊ hͥ sensus exeo aduuuatur quia debõis

Expanded text:
entiam Dei non esse causam eorum quae fiunt, nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam ad notitiam tantum referamus. Si vero nomine scientiae includitur etiam beneplacitum atque dispositio, tunc recte potest dici causa eorum quae Deus facitit. Hic sensus ex eo adjuvatur, quia de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ beneplacito acdispositione Sicg̾ ibi acci¬
p̃scit antequam fiant. s sola notitui nobent¬
placito p̾scit emindeus & p̾dicit õt que non est¬
iudõꝵ s nonfecit. Nec ĩo quia p̾scunt adpec¬
catum infidelitatis eos coegit. nec p̃scisset ł

Expanded text:
 beneplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipraescit antequam fiant, sed sola notitia, non beneplacito; praescit enim Deus et praedicit Judaeorum, sed non fecit; nec ideo quia praescivit ad peccatum infidelitatis eos coegit, nec praescisset
Abbreviated transcription (Latin):
podens ilł qͥ reꝓboꝵ supplicia sinẽ habita ꝯtr̃¬
at̃: ita illoꝵ repellit opimonõasserens repbos
dãpnãdoꝵ penã. ⁊cͣciatꝰ sñ int̾missione ꝑpe¬
tuos. humano mi̾ant᷑ affectuatq ita fat᷑m
sua motudura q molliendo: nlemare᷑ flec¬

Expanded text:
pondens illis qui reproborum supplicia finem habitura contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos damnandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum suo motu dura
Abbreviated transcription (Latin):
corporaliũ similib. sũ ĩreqͥe. sũ indolorib In
cassiani q̃ uoluminib legr̃. qͦd ñ sit̃ occiose neq
uici ñ sentiãt. c̃ diues ille ĩ inferno se flãma cru¬
ciari clamet. Uñ ꝓbat᷑ aĩas defunctoꝵ ñ solũ
suis sensib ñ pͥuari: s nͨ istis affectib . s. spe cͥsti

Expanded text:
corporalium similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, sci
Abbreviated transcription (Latin):
Obliuigni tͣdent᷑ pͥora mala: qscasitan ĩ fut᷑o.
p̾stine ꝯt̾sationis icmoria oño delebr᷑ succe¬
aentib bonis ec̃nis nescit pars maloa pͥoris
angͥtie memorari. S ħ ihis similia pꝰ st accipi
sicut ñ exclud̾at memoriã p̃cedentiũ maloꝵ
s exea molestiã. Ilesionẽ amoneant hõ ẽmꝵũ
memona scõs ꝯfałͥtabit ł ecor btatitudiñẽ ob¬

Expanded text:
a mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria s
Abbreviated transcription (Latin):
imagis. iinuis ꝑ diu̾sa temꝑa habeat
ł minuatur. in homine ⁊ mag̾ ⁊t minus
habeat᷑. Si enim in homine augetur n
mag̃ ł minus datur. & habetur mutabił
ẽẽ uidet᷑. d̾s au̾t omĩo immiitabilis est
caritas non augeat᷑ ł mnauat᷑ in homin

Expanded text:
a habeatur, s augeatur in homine, et magis vel minus habeatur? Si enim in homine augetur, et magis vel minus datur sive habetur, mutabilis esse videtur. Deus autem omnino immutabilis est. sanctus non
Abbreviated transcription (Latin):
penitus iinutabił : nͨ nse augetur
betur. nec inse recipit mag̃ ł minius s ĩ
homine ł pocius homine augetur ł m¬
nurtur. ⁊ mag̾ ł inmus datur ⁊ habet᷑
sic̃ d̾s dicit᷑ magnificari. ⁊ exaltari in nob
quitam̃ inse nec magnificatur nͦ etalta
Deus nõ mse. s incor hominis gͣndescit

Expanded text:
penitus immutabilis est, nec in se augetur tur, nec in se recipit majus vel minus, sed in homine, vel potius homini augetur, inuitur et magis vel minus datur vel habetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exaltaDeus non in se, sed in corde hominis grandescit
Abbreviated transcription (Latin):
batio: passio om̃is cupiditas ꝑt̾batõ om̃is qͥ cupi¬
ditas: passio. Omĩs ũo passio cum est u nob̾ ĩpã cu
piditate patim᷑ Om̃is qͥ cupiditas cum ẽ innob̾
ip̃a cupiditare patim ⁊̃ iuqͣntũ cupiditas est pa¬
tumm᷑. Om̃is aut̃ passio in qͣntum ip̃a patim᷑ nõ
est pocm̃ ita ⁊ qͣtimore łlon .ii. ꝯseqns est ut
sipatim᷑ cum orem iło nonfit pccm̃ qr multa
sunt pecãta q̃ patim᷑ s ñ inqͣntũ patim᷑ eis

Expanded text:
batio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis
Abbreviated transcription (Latin):
quidũt omes actus nattis bonas esse ⁊̃
q heatõne tenent᷑ atq auctoritatũ testimoni¬
om̃es actus essentia sui .i. in qͣntum sunt esse bo¬
nos quodam uͦ inqͣntum mordiuate funt
pecã esse Addunt quoq quosdam non tñ
dat ut sunt illi qui erbona uoluntate ꝓue¬
niunt ⁊ bonum finem metiunt᷑. Alioꝵ poure
uoluntatem malam ⁊ actam malum poc̃a
esse ⁊ nulla tõne bona nec sca̾m aliqͣm rõnẽ
ex dõ auctore esse quia siue dõ fiunt. Sine

Expanded text:
dicunt omnes actus naturas bonas esse, et in que haesitatione tenentur; atque auctoritatum testimoniomnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt quoque quosdam non tantdat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiuntur. DISTINCTIO untatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
tis faciatis. S ħ omĩa ex illa mortis dãp¬
natõne sunt. Nam sinõ ÷ ista pena homis
ẜ narã. nulla ista . ꝓccã sunt Si iͥ. non
recelat ᷑ abto modo quo nat᷑ałr fcc̃ eit homo ẽ¬
st eise debẽ uide̾t. penam istam esse quis dubi¬
tet. Om̃is aũt pena sipeccati pena est iusta est
⁊ suppliciũ nominat᷑. Si añ iusta est pena qm̃ pe¬
nam esse nemo ambigit inusto aliquo dñante
homini inposita tͥ Porro quia de om̃tpotñcia dłi
iusticia dubitare dm̃tis est iusta ÷ ħ pena ⁊ ppec¬
cato aliqͦ inpendit᷑. llon .n. quisꝙͣ iͦꝰte dnans
aut surriꝑe hominẽ potuit uł ut ignoranti dã
liĩs płib testimonĩs docet᷑ q̃dam esse peccata ⁊

Expanded text:
tis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homose esse debere videt, poenam istam esse quis dubitet? Omnis autem poena si peccati poena est, justa est, et supplicium nominatur. Si autem injusta est poena, quoniam poenam esse nemo ambigit, inhomini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare dementis est, iusta haec poena ecato aliquo impenditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, liis pluribus testimoniis docetur quaedam esse peccata et
Abbreviated transcription (Latin):
non scd̃m locum aliquis lõge fit adeo. ni
indo longe qd ab eiꝰ similitudine recedit
⁊tanto longiꝰ: qͣnto sir dissimilior. Illa aũ
litudinem. at ip̃a similitudo nullo mͦ tra
tutudo. pt̃is filiꝰ sit ex nulla ꝑe pri possit eẽ
dissimilis cuius ꝑticipõne. similia sunt q̃¬
cumq dõ similia sũt ⁊ illa possũt reciꝑe

Expanded text:
cum, aliquis longe fit a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa autelitudinem. At ipsa similitudo nullo modo extudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa poss
Abbreviated transcription (Latin):
nataͣs ł subas q̃ simale sunt peccata sunt
lagianos ita dicens. O ꝑa diaboli q̃ uicia
dur̃. actus sunt non res Idem inqͣrta Om̃e
diabolus. Sed̾m hos res a st̃. qͣ ado ñ sunt qͥ¬
non sunt eisq homĩes mali ococro¬
sunt. Qd̾ nichominꝰ ⁊ ip̃i concedunt ĩ inteu¬

Expanded text:
ntias; quae si malae sunt, peccata sunt, Pelagianos ita dicens: Opera diaboli quae vitia dicuntur, actus sunt, non res. Idem in quarta rediabolus. 3. Secundum hoc res aliquae sunt qnon sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, inniten
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. Pccm̃ uõ qd̾ ex petcato orit᷑. nõ solũ
pctͣm si ⁊pena peccati est qr iusto iuditio
ãt᷑ coi peccantis obnubilat. ut p̃cedñtis ꝓcc̃i
mĩto etiam inalia cadat. Quem i libãre
noluit deserendo ꝑ cussit. ꝓ rom̃ ut auqͣ¬
est. Iuditõ. tł iustissimi at traditi sunt ũ
ait apłs dequibdam siue desendo sine alio
modo explicabili inpassiones ignominie ut
tͥmma cͥminib uindicarent᷑ ⁊ supplicia pec¬

Expanded text:
ro quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Proinde, ut Auest. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia pec
Abbreviated transcription (Latin):
ri. nobis qui ⁊ diligit ipãm dilect̾oem qͣ
diligit ꝓtimum. meo ip̃o deumdiligit
sacͥs actoritatib qd̾ dictũ est corro
cob. deus dilect̾o est. ut ait ioħes apłs. ut
quad gͦ ĩmus ce carrinras i sublina calo¬
i ima t̾raꝵ ⁊̃ ri que rentes eum qui est
apud nos : sinos ce̾ uolumus apud eũ. ne.¬
modicat nõnoui quid diligam. diligat
frc̃m ⁊ diligat eand̃ dilectionem. Magis.i.
quia interiorẽ. quia cercioeem. amplecte̾
dilectione deũ i dilectoem ampletẽ deum
ip̃a est dilectio q̃ om̃s bonos angło̾s ⁊ om̃s d̾i
seruos ꝯsociat iunculo sanctitatis. Quantogͥ
libro subdit dicens. dilectõem fr̾nam quant̾¬

Expanded text:
ri nobis; et qui diligit ipsam dilectionem qua diligit proximum, in eo ipso Deum diligit, sacris auctoritatibus quod dictum est corrobeodem: Deus dilectio est, ut ait Joannes Apostquid ergo imus et currimus in sublimia coelort ima terrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim quia interiorem, quia certiorem. Amplectere dilectionem Domini, et dilectione amplectere Deum, ipsa est dilectio, quae omnes bonos angelos et omnes servos Dei consociat vinculo sanctitatis. Quanto ergo libro subdit, dicens: Dilectionem fratrum qua
Abbreviated transcription (Latin):
faciat amatorem. a sinistra ñ transter tur
ad dexteram nͨ sp̃s sc̃s ꝓprie dicit᷑ donum
nisi pp̃ dilectõnem. quam qui nõ habuerit¬
i distribuerit subãm suam: ⁊ tradider it cor¬
pus suum ut ardeat. nil ei ꝓdest: Quat᷑
gͦ bonum est sine quo ad eternamurtã
neminem bona tanta ꝑducunt. Ip̃a uͦ
dilectonis ł caritas ham umꝰ nom̃ estrei
funditur. incordibus nr̃iẜ dens caritas
ꝑ quam nos tota in habttat trinitas Quo
caritas intelligendum est que ꝑducit ad
deum ⁊ sine qua qualibet aliud deidonũ
imꝑtitur alicur .i. ita habet eẽ mali
ꝙ cumfacit tunc dt᷑ dari siuemitti.

Expanded text:
faciat amatorem, a sinistra non transit ad dexteram, nec Spiritus proprie dicitur donum, nisi propter dilectionem, quam qui non habueritet distribuerit substantiam suam, et tradiderit corpus suum ita ut ardeat, nihil ei prodest . Quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam vitam neminem tanta bona perducunt! Ipsa vero dilectio vel charitas nam unius rei funditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocharitas intelligendum est; quae perducit ad Deum, et sine qua quodlibet aliud Dei donumimpartitur alicui, id est, ita habet esse in aliqrem. Quod cum facit, tunc dari dicit
Abbreviated transcription (Latin):
occultir. Quia qͦ smnasce̾tur no̾ tantũ deꝑtire
nͨ tantu̾ defilio s de ambob utiq nasc̾e̾tut. si¬
nescio nõ uales nec sufficio. acꝑħ quia ⁊⁊ illa ⁊ ista
÷ mesfabilis sic̾ ꝓphã defilio loquens ait.
Generat̾oem euis quis enarnaralit: ita de spu
sc̾o u̾issime ldicit᷑. ł cessõem eiꝰ quis enarrabit. Sa¬
ꝓodit sic̾ iam ostendimus dẽ spũ sc̃o quomodo ip̃e
ded̾o sit. nͨ tam̃ ip̃c filius sit qm̃ ꝓcedendo no̾ nas¬
cendo legitur ẽẽ dedõ ia suꝑus quantũ uisum÷ dis¬

Expanded text:
. Quia ergo, si nasceretur non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sinescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enarrabit ? ita de Spiritu sancto verissime dicitur, processionem ejus quis enarrabit? Sadit, sicut jam ostendimus. De Spiritu sancto quomodo ipse de Deo sit, nec tamen ipse Filius sit, quoniam procedendo non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum visum est, dis
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝯͣriũ docuerit ł qͣrio modo p̾dicauerit:
quib scͥbebat. sicut at thesalomcenses. ut sup¬
pleret q illoꝵ fidei deerant. S qui supplet ꝙ
iminus erat: addignõ ꝙ uerat tollit Quiã¬
p̃t̾ qͣdit᷑ fid̾i regulam ñ accedit inuitĩ s rece¬
dit auia. ad illud au̾t qd deeuanglio oppont̾
Ñ in hanc eand̾ nobisẽ fidei sententiam. que¬
nire uidẽtur licet inu̾bis dissentiant. Acto¬
ñ ̃ quidam eoꝵ catholia doctores. li o.¬
intelligentesiinam eandq fore sententã
Saluator inquid qui ÷ caritas n̾o enim loquit᷑
a semet ip̾o ħ ⁊ no̾ sine me. ⁊⁊ sine meo patris
ip̃m quod subsistit. ⁊ loquit᷑. apatre ⁊ ame ill.

Expanded text:
arium docuerit, vel contrario modo praedicaverit, quibus scribebat, sicut ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Quiditur fidei regulam, non incedit in via, sed recedit a via. Ad illud autem quod de Evangelio opponunt, etiam in hoc in eamdem nobiscum fidei sententiam convenire videntur, licet in verbis dissentiant. 5. Aucto quidam eorum catholici doctores intelligentes unam eamdemque fore sententiamSalvator, inquit, qui et Veritas est, non enim loquetur a semetipso , hoc est non sine me, et sine meo et Patris ipsum quod subsistit et loquitur, a Patre et a me illi
Abbreviated transcription (Latin):
ce a patre ce ꝑfiluum un hylarius addeũ
ꝑeum misso. Item ante temꝑa uingenitus
ꝯsci̾a. Inspiritalib enm reb tuis. hebessũ
It̾e incdem. Conserua hanc oro fidei mee religi¬
on̾e. ut qd mregenarionis mee sĩbolo ꝓfessus

Expanded text:
 a Patre esse per Filium, unde Hilar. ad Deum cto, et per eum misso. Item: Ante tempora Unigenitus consciencia. In spiritualibus enim rebus tuis ebes sum. Idem, ibidem: Conserva hanc, oro, fidei mee religionem, ut, quod in regeneracionis mee symbolo professus
Abbreviated transcription (Latin):
parens: inoticia euis qi ꝓles euis. Mens
enim cum se cognosoit: Noticiã sui gis¬
int. n⁊ sola parens sue noticie. ł ciuis ÷
amoͬ qui de ipsa m̾te ce noticia ꝓcedit. du̾
mens cognoscens se: se diligit. Hõ em̃ poss
se dilige̾. nisi se cognoscẽt. amat &̾e placi

Expanded text:
et notitia ejus quasi proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cogn
Abbreviated transcription (Latin):
÷ que so ipãm gignat ut sit & io̾ nõ ÷ credẽdũ
indicendum qd̾ d̾s genuit se. Alia qo de eod̾.
edad huc opponunt garruli raciocinato¬
res diantes Sideus pat̾ genuit deũ au̾
genuit den̾ qui ÷ deus pat᷑ ñi deum qui
non ÷ d̾spat̾̃. Sigenuit deum qui nõ ⁊ d̾s pat̾.

Expanded text:
am gignat ut sit; et ideo non est credendum vel dicendum quod Deus genuit se. 2. Alia quaestio de eodem. Sed adhuc componunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui non est Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
&t sp̃s patris a filĩ. Itaq inista mragine
trmtatis. ñ ħ tria unus ho̾ s uniꝰ hõis st̃.
In illa uͦ sũma trimtate cuiꝰ ħ ymago :
nõ inus dei sunt illa tria. ħ unus d̾s. &
homo sunt: s hominis st̃. uł in homini st̾
S minquid possuinus dicere trimtate
sic ind̾o ẽẽ : ut aliqͥd dei sint. nec ip̃a sit d̾s
absit ut hoc credamꝰ. Dicamꝰ gͦ in m̃te nr̃a
gerit similitudinem. ut ex in ax̾a parte

Expanded text:
et Spiritus Patris et Filii. Itaque in ista imagine Trinitatis, non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus; et homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra gerit similitudinem, ut ex maxima parte
Abbreviated transcription (Latin):
no poeoit: ita ab et̾no donum est. ⁊ sõ qr
donaretur apatre filio ł afilio patri
sed quia abet̾no ꝓcesfit donabilis Sed qr
erat donabilis patria filio s tantum no¬
bis. ⁊ exo domimerat: quia sic donabi
ꝓcedebat uidetur qd filius ead̃ i oe semꝑ¬

Expanded text:
rno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia ab aeterno processit donabilis. 5. Quaerat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia sic donabilis procedebat, videtur quod Filius semper eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessio ipsa est dequa post plemus agemꝰ
cum aliis. Cum gͦ ab eterno ꝓcesserit ab
donatur nam ⁊ante fuit donum qͣ
donciaretur. Uñ aũꝯ i xu. li. detri
abet̾nitate ꝓcedit. Sid quia sic ꝓcede¬
bat : ut eẽt donabile: Iam donune¬
rat ante quam eõt euidaretur. Alit̾

Expanded text:
cessio, ipsa est de qua post plenius agemus cum aliis. Cum ergo ab aeterno processerit ab donatur; nam et ante fuit donum quam donaretur. Unde Aug. in lib. 5 de Triab aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͥ inquid hylarius in libro nono detri.
donantis anctor it̾e pat̾ maior est: m̃qͥd
ꝑ doni ꝯfessionem filius mior÷ Maior
cuis unum eẽ donatur. Ait eñi. Ego ⁊
quia maior s  mdonati ꝯfessione qua
unum sunt. Maior itaq pat̾ filio ÷ ipla¬
ne maioe cui tantum donat ee̾ quantꝰ :
ip̃ei cui inascibilitatis c̾e ymaginem sa¬
cram̃to naturtatis inꝑtit. a̾ ex se infoe¬
masua gna̾t. Audistis lector quid suꝑħ
dicat hylarius. cuiꝰ uerba ubicumq oc¬
curerint: diligent̾ nota pieq intellige

Expanded text:
ergo, inquit Hilarius in. lib. 9 de Trin., donantis auctoritate Pater major est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Mcui unum esse donatur, ait enim, Joan. quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio est: et plane major, qui tantum donat esse, quantus ipse est; cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impertit, quem ex se in foma sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpici ualeat p̾mittendum est. qͥddã
ad hoc ualde net̾iũ dictum quidem
cem amant cenos. his aũt addend̾t quod
ip̾e idem sp̃s: sc̃s est amor siue caritas qͣ
nos diligimꝰ deum. & ꝓximũ. Que caritᷤᷤ
cum ita sit in nob̾ ut nos faciat dilige̾

Expanded text:
pici valeat, praemittendum est quiddam ad hoc valde necessarium. Dictum quidem cem amant et nos. His autem addendum est quod ipse idem Spiritus sanctus est amor sive charitas, qua nos diligimus Deum et proximum; quae charitas cum ita est in nobis, ut nos faciat diligere
Abbreviated transcription (Latin):
lice Inmedio gͦ nauiga ittĩq ꝑiculosu̾
latus deuitta. ⁊ dic pat̾ pater est ifiliꝰ
filius est. alius pat̾ alius filius si nõ ali¬
ud mio hoc ip̃m. quiaumis deus ecce
ostensumest quare unitas inpatre ẽe

Expanded text:
lice. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus Deus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre e
Abbreviated transcription (Latin):
frui se debeant an uti an utrumq
ad quod sic respodet au̾g. inlibro de doc
p̃ꝑ se diligendum ⁊ anco ꝯstituitur uita
beata. ciuus ñ spes hoc tempore ꝯsolatur.
Inhomine au̾t spes ponenda nõ ÷: quiama¬
ledictus: qui hoc facit. Ergo siliquide au̾tas:
nͨ se ip̃o quisquam frm debet. quia non se

Expanded text:
se frui debeant, an uti, an utrumque? se frui debeant, an uti, an utrumque? Ad quod sic respondet Aug. in lib. de Doctpropter se diligendum est, in eo constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam frui debet, quia dilige
Abbreviated transcription (Latin):
appetiuit. & attende. quia uidet᷑ au̾ꝯ dice̾
sed tantum uti. uͥ gaudemus iusper cum
supͣdictũsit. frui ẽẽ amore inherere ali¬
cui rei ꝑꝑ se. qualit̾ hic multi adherent
d̾o. ħ gͦ que sibi ꝯͣdic̾e uident᷑ sic det̾mia¬
angłi illo fruentes: iambeati sunt. quo ⁊
nos frui desid̾amus.  quantum in hac ui¬
mate: tanto nrãm ꝑegrinationem & tole¬
rabilius sustinemus. & ardentuis fuurecu¬
uita.nõ tantũ ht̃ gaudium spei s ħ reiqr
aliquat enus tenet. Constat gͦ quia d̾o debe¬
quo efficieris beatꝰ. ⁊ in quo spem ponis.
Cet̾is uͦ utedum. frequenter tñ dicit᷑ fru
cum dilectione uticumenim ad est quad
diligit᷑. a dilectionẽ secum gerit. si tam̃ ꝑ¬
illam tͣnsieris. & ad illudu ꝑ manendum:
eam retuleris. Uteris ea & abusiue ñ ꝓͥe¬
diceris frui. Siuͦ in heseris atq ꝑ manseris
bono. Utr̃ hominib sit ut̾edꝰ ł frue̾o.
Uum aũt homines qui fruuntut & u¬
tuntur aliis reb. resaliq̃ ssint. q̃rit᷑ itͣa

Expanded text:
appetit. Et attende quia videtur Aug. dicere sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter et ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinaAngeli illo fruentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vimate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cuvita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam aliquatenus tenet. Constat igitur quod debequo efficeris beatus, et in quo spem ponis, caeteris vero utendum . Frequenter tamen dicitur cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam retuleris, uteris ea; et abusive, diceris frui. Si vero inhaeseris ac permanseris, bono. 6. Utrum hominibus sit utendum, vel fruendum. Cum autem homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ purgatissunis m̃tib cernitur. Mẽris. it
humane acies inualida int̾a excellentilu¬
ce ñ figitur. nͥ ꝑ iusticiã fid̾i emundetur.
De hac ꝯͥ re sũma ot excellentissima c̃ modes¬
tia ⁊ timore agendum̃ & attentissimis au¬
rib atq deuotis audiend̃. uͥ q̃rit᷑ uratas tͥni¬
alicͥ erratur: nͦ laboriosius aliquid querit᷑.
nͨ fructuosius aliquid inuenit᷑. ꝓid̾ olsqͥ
ditatis luce dicuntur: studeatimitariat¬
me inquit siccubi hesit. quesxere. nec pu¬
debit siccubi erro discere. Quisquis sͦ ħ auda
parit᷑ hesitat: querat mecum. uͥ errorẽ
uiam. tendentes ad eum dequo dictum÷
querite faciem euis semꝑ. Item in eod. ħ̾o

Expanded text:
quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac igitur re summa et excellentissima cum modestia et timore agendum est, et attentis aribus atque devotis audiendum ubi quaeritur unitas Trinialicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omDeitatis luce dicuntur, studeat imitari atme, inquit, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit me, sicubi erro, discere. Quisquis ergo hoc apariter haesitat, quaerat mecum; ubi erroremviam tendentes ad eum, de quo dictum est: Quaerite faciem ejus semper . O
Abbreviated transcription (Latin):
archangelos. pͥncipatus. poͣtestates. uirtites
dñat̾ones. tronos. cherubm. ⁊ seraphin. Et
inueniũt᷑ mistis ordinib t̾a terna ẽe ⁊ in
singulis ordinib tres ordines. ut t̾nitati si¬
militudo meis in sinuet᷑ imp̃ssa. uñ dionisꝰꝰ
T̃res ordines angeloꝵ e̾e trabit. t̾nos insingłis
Medii dũat̾ones. p̾ncipatus potestates. Inferi¬
ores uirtutes angeli. archangeli. Qͥd appellet᷑¬

Expanded text:
archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis medii, dominationes, principatus et potestates; inferiores, virtutes, angeli, archangeli, nominant
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt innatura dĩtatis nulla sit ac¬
cidentium diu̾sttas. nullaq penitꝰ muta¬
bilitas. sedꝑfecta simplicctas. ostendit au̾s¬
ur .u. libro detrinitate. dicens. Intelligamꝰ
deum quantum possumus. sine qualitate bo¬
num. sine quantuate magnis. sine indulge̾¬
cia creatorem : sine situ p̾sident̾e. sine habitu
omĩa ꝯtmne̾t̾e. sine loco uͥꝙ totu̾. sine teꝑe¬
totum sempit̾iũ. sine ulla su mutatione mu¬
tabilia faciente nichil ꝙ patiẽt̾e. Quisqͥs dm̃
tra cogitat: isinꝰod nõ pͭ om̃io inuenire quid sit.
pie tam̃ caueat qͣnt̃ potest. aliqd de illo semti¬
re qd nonsit. E cce si subtilit̾ uitendaf ex his att
p̾dictis aꝑitur illa p̾dicam̾ta artis dialetice:
dei nature minitat ꝯuenut. que nullis subiecta
tendit. nilibro .uii. detͥmitate. sic̃ ab¬

Expanded text:
uod autem in natura divina nulla sit accidentium diversitas, nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simplicitas, ostendit Aug. in lib. 5 de Trin., cap. 1, dicens: Intelligamus  quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie tamen caveri quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis subjecta ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
natura muisibił ÷ ꝯe auisibilib possei scixi:
osꝰ fecit qd opificem iusibilitate sui ma̾i̾f¬
festauit. ut ꝑ certum in certũ posset sciri.
ulle d̾c omiũ eẽ credẽt᷑: qui hoc fecit qd
ab homine inpossibile ÷ nĩ. ł otuer̃ gͦ cognos¬
cẽ siue cognouer ultra oniem creaturã eẽ
illum qui ca fecit. q̃uulla c̃aturaꝵ face̾ ł
destruere ualet. Accedat quet̃q uis creatura
.ifaciat tale celum &e talẽ ĩ ram:. n di cam
quia d̾s. sed quia creatura milla talia fa¬
cẽ ualet. constat supͣ omẽm c̾aturam illũ

Expanded text:
ibilis est, a visibilibus posset sciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit, quod ab homine impossibile esset fieri. Potuerunt ergoe, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse
Abbreviated transcription (Latin):
me peceatis corruptum: ꝑiret. minus gͥ peccauit
uir qͣm mulier. Obiectio contra id qd̾ dẽmẽ uirũ
firmitate sua aut̃ iudet᷑ exignorantia peccasse.
diabolus suadebat. non tñ in ħ est quin nou̾it il
Ad̾ ignorautia alia excusat. alianon exciro
ñ excusat. Est aut̃ ignorantia uincibił. ⁊ igno¬
rantia inuineibilis Exeusat̾o omnic tollit᷑ ubi
⁊ s qui seue nolunt eũ possĩt. que ñ exeusat. qͥ a
iip̃a peccatum est. ⁊ eoꝵ qui uolũt s ñ possũt
q̃ excusat. ⁊ est pena peccati non peccatum. ⁊ eoꝵ
quiqͣsi simpłr nescĩt. non renuentes. uł ꝓponẽ¬
tes seire. que nemineminem plene exeusat. s¬
sic fortasse ut minꝰ puniatur. uñ au̾s adualai¬
tium. His aufertur excusatio qui mandata dei
nouert̃. qͣm solent hr̃e homines de ignorantia.
Etlicet grauiꝰ sit peccare seient᷑ qͣm nesexent᷑. ñ
iõ tñ consugiend̾ est id ignorantie tenebi. ut in

Expanded text:
me peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. Objectio contra id quod dictum est, firmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit il9. Quod ignorantia alia excusat, alia non. Est n excusat. Est praeterea ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi t qui scire nolunt, cum et ipsa peccatum est; et eorum qui volunt, sed non possunt, quae excusat, et est poena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũse uult ẽẽ si milis deo. ut diabłs qͥ uoluit su
eo eẽ. ⁊ ho qui ut suus noluit ten̾i p̃cepto. s uo¬
luit ut ulło sibi du̾ante: ee̾t qͣsi ds. lt̾ sr̃ illum¬
epłe locũ. Non rapinam arbitͣtus est eẽ se eqͣlem
deo. Quia non uslirpanit qd̾ suũ non ẽẽt ut di
bier it ee siẽd̾s. s non crediderit possibile
nitatis eqͣlitatem coneupuht. ñ tñ adeo exar¬
sit. nͨ tanta est affectus ambtione sic̃ mulier
Qd̾ illd̾ fi̾ posse putauit. ⁊ ĩo mag̾ ilłd ambiar¬
do: suꝑbiuit. Situm aut̾ aliqͣ forte sub repti

Expanded text:
se vult esse similis Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus, quEpistolae locum: Non rapinam arbitratus est se esse aequalem Deo; quia non usurpavit quod suum non esset ut diabierit esse ut Deus, sed non crediderit possibile. nitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
didit ita ẽẽ futm. Adam ũ nec ilłd credidit.
soe penitentia. ⁊ de dei mĩa cogitauit. dũ uxo¬
rimorem gtas. eius ꝑsuasioni consensit. nole̾s
eam contͥstare. ⁊ a se alienatam relinquere
ne ꝑ iret. Arbitratus ilł eẽ ueniale. ñ mortali
ducta mandu cauit eiq dedit a simledetent¬
noluit eam contͥstare qͣm crecdebat sine suo solatͥo
contabesc̾e. ⁊asealienatamoĩo utt̾ire. Nonqͥd̾ carna¬
luuctus ꝯcupiscentia ꝗͣ nũdum sensa̾t s imica¬

Expanded text:
m. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia, et Dei misericordia cogitavit, dum uxoris morem gerens ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitratus, illud esse veniale, non mortale ducta manducavit, eique dedit ut simul ederentoluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam nondum senserat, s