comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod biberat: Non enim sine causa
de illo in ipso isto euangelio narratur.
quia & in conuiuio super pectus dnĩdis¬
cumbebat : De illo ergo pectore. in se¬
creto bibebat : Sed quod insecreto bibit.
in mani festo eructuauit : ut perueniat
ad om̃s gentes. non solum in earnatio filu
dĩ & passio & resurrectio : sed etiam
quid erat ante in carnationem. unicus
patri : uerbum patris : coeternus gene:¬
ranti : aequalis ei a quo missus est : sed
in ipsa missione minor factus. quo
maior ess& pater: Quic quid ergo
humiliter positum auditis dednõ ihũ
xp̃o susceptae carnis dispensationem
cogitate : qualis factus est propternos.
non qualis erat in facer& nos: Qsuic-¬
quid autem sublime aut supͣ creaturas om¬
nes excelsum atq diuinum. & patri ae¬
quale atq: coeternum de illo audieritis
in euangło poni uł legeritis. scito te uos
hoc legere quod ad formam dĩ pertin&.
non quod ad formam serui: Quia sustã
regulam tenueritis qui caperepotestis.

Expanded text:
quod biberat. Non enim sine causa quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factus, quo major esset Pater. 2. Quidquid ergo humiliter positum audistis de Domino Jesu Christo, susceptae carnis dispensationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis;
Abbreviated transcription (Latin):
PAUATUOR LI BRIS
NUS EUAN GOLII SANC Tꝰ
lo hannes apłs non im merito scđm intel¬
legentiam spit̾alem aquilae comparat᷑.
altius multoq: sublimius aliis tribus erex̃
predicationem suam : & in eiꝰ erectione.
etiam corda nr̃a erigiuoluit : Nam cere¬
ritres eu angelistȩ . tam quam cum homi¬
ne dnõ interra ambulabant: de diuinita¬
teeiꝰ pauca dixerunt : Iste autem quasi
piguerit interra ambulare. sicut ipso ex¬
ordio sui sermonis intonuit. erexitse non
solum suꝑ terram. & suꝑ omnem ãbitum
aeris & cȩli suꝑ omnem etiam exercitum
angło rum. omnemq constitutionem in¬
uisibilium potestatum : & ꝑuenit ad eum
per quem facta sunt om̃a . dicendo in prin¬
cipio erat uerbum. & uerbum erat apud
dm̃ & dr̃ erat uerbum. hoc erat in prin¬
cipio a pud dm̃: om̃aꝑ ipsum facta sunt :¬
& sineipso factum est mhil: Huic tantȩ
sublimitati principi &iam cetera congrua
prȩdicauit : & de dnĩ diuitate. quo modo
nullus alius est locutus: hoc ructabat.

Expanded text:
quatuor libris unius Evangelii, sanctus Joannes apostolus, non immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Angelorum, omnemque constitutionem invisibilium potestatum, et pervenit ad eum per quem facta sunt omnia, dicendo, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dñs iħs xpc̃ testimonium propha¬
rum ante se prȩmissorum : preconum
iudicem prȩcendentium : Habebattes¬
timonium aiohanne : sed ipse mals tes¬
monium erat quod sibi perhibͦ dit i
autem infirmis oculis lucernas querebat
quia diem ferre non poterant : Namo
hannes idem ipse apłs. cuius euanglim
in manib habemus. in ipsius euaigdisa
capite ait deio hanne:. Erat homons

Expanded text:
esus Christus testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo
Abbreviated transcription (Latin):
& spiritus aduersus carnem:
sed uides aliam legem: mnembris
tuis. repugnantem legi mentis tuae :¬
& captiuantem te in legẽ peccati. quȩ
est in membristuis: Ex clama ergo.
& arixa interiore : exclama addm̃.
ut tibi pacific&: Miser ego homo.
quis meliberabit de corpore mortis

Expanded text:
et spiritus adversus carnem . et spiritus adversus carnem . sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
s plerumq cum eis quibus consulere
umus : Ille errat : tuuis ducere ad
un: resistit tibi. litiga ns: Resistit
icinus : disputas cuntra erro resi
ibrum & demoniorum: Resistit.
putas contra alias do ctrinas de mo¬
num: Malus catholicus non
bene uiuere : corripis &iam in¬
indomo. & perditas uias quãeit :¬
ius quomodo corrigas. ut de illo
umrationem dño amborum reddas :¬
nntȩ undiq rixarum necessitates:
eumq homotedio affectus. dicit
ud seipsum: Quid mihi estpaticon¬
ndictores : Pati eos qui reddunt ma
upro bonis: Ego uolo consulere : illi
nunt perire : Consumo uitam me
nltigando: pacem non habeo : in iii¬
dicos nsuper facio. quos amicos ha¬
e deberem si beniuolentiam con¬
intis attenderent: Quid mi hi est
perp&i: Nedeo adme : mecume¬
n dnim meum inuocabo: Redi ad
srxam: si coepisti dm̃ sequi: Ibi in¬
isrixam Quam rixam in quis inue
Caro concupiscit aduersus spi

Expanded text:
mus plerumque cum eis quibus consulere mus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam inin domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad xam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit adversus spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
Antequam dicer& tibi quo prȩmist qu
egosum in quiđ uia: Quouia: & uerta
& uita : Primo dixit qua uenias: posta
dixi quo as : Ego sum uia : sueritas.: S
gutã manens apud patrem ueritas
& uita : Induensse carne. factusesti:
Non tibi dicitur labora ad qub̃ti¬
douiam: ut peruemias adueritatem
& uitam: Non hoctibi dicitur: Pigri
non potes quiadolent pedes: Vnde
dolent pedes : An iubente a uaritia per
aspera cucur rerunt: Sed dĩ uerbum
sanauit & claudos : Ecce in quis sa nos
habeo pedes: sed ipsam uiam non uideo
in luminauit & cecos: Hoc totum persi¬
dem quandiu peregrinamur adnõ ma¬
nentes incorpore : Cum uero per ambu
lauerimus uiam & adipsam patriamut¬
nerimus quid nobis erit letius : Qud
nobis erit beatius : Quia nihilpacatius
N ihil enim ad uersus hominem rebellabit:
N unc uero fr̃s difficile si nerixa sumus:
ad concordiam quidem uocati sumus iube¬
murpacem habere internos: Ad ha
inam pacem: Modo autem. litiga¬

Expanded text:
Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentlaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hotissimam pacem: modo autem litiga
Abbreviated transcription (Latin):
enim eius saliua cum terra : unde in¬
unguer&ur qui cecus est natus: Et
nos de adam cecinatisumus: illo in lumi¬
ritas de terra orta est : Ipse autem dixit.
ego sum uia & ueritas & uita : Veritate
perfruimur. cum uiderimus facie ad
faciem : quia & hoc promittitur nobis:
Nam quis auder& sperare : quod dr̃non
dignatus ess& pollicerł uł dare : Vi¬
debimus facie ad faciem : Apłs dicit :
N unc scio ex parte : nunc in enigate
perspeculum : tunc autem facie adfa¬
ciem: Et io hannes a postolus. in e¬
pistolasua : Dilectissimi. filii dĩ su¬
mus & non dum apparuit quideri
mus: Scimus quia cum apparuerit
similes ei erimus. quonam ui debi¬
mus eum si cuti est: Haec magna pro¬
missio : Siamas. sequere : Amoinquis
sed qua sequar: Si dixiss& tibi dñscst¬
peruenire possͤs pro fecto quaereres a
diceres tibi : Magna res ueritas magni
res uita : Qud s & quo modo illuc per¬
uenir& animamea: Quaris qua: Au¬
di eum primo dicentem : Egosum uu

Expanded text:
enim ejus saliva cum terra, unde inenim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illumiritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie ad faciem . Et Joannes apostolus in Epistola sua: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, mus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominpervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via.
Abbreviated transcription (Latin):
te est fons uitae:udiuit quidam.
uade uende om̃a quȩ habes & dapaurib.
& habebis thes aurum in calo. & uenise.
qu ereme : Tristis ab scessit. habens
grandem sarcinam a uaritiae suꝑhume¬
ros suos : laborabat : a estuabat : & qui
ab illo sarcinam deponere uolebat. non
est putats sequendus. sed deserendus:
ti estis. & ego uos refitiam : Tollite iu¬
gum meum superuos. & discite a mequia
mitis sum & humilis corde: Quam multi
fecerunt audito euangło. quod exore
ipsius auditum. diues ille non fecit : Er¬
go modo faciamus : Sequamur dnm̃: sol¬
uamus compedes quib: impedimur sequi:
Et quis idoneus soluere tales nodos: Nisi
ille ad uiu& cui dictum est. disrupisti
uincula mea : Dequo: alius psalmus di¬
cit : Oñs soluit compeditos: dñs eriga
recti : Nisi lumen a quo audiunt: ego
sum lumen mundi. quime sequitur non
ambulabit intenebris: quia dñs in lumi¬
nat cȩcos : In luminam urergo fratres
habentes co llyrium fidei : Praccessit

Expanded text:
te fons vitae? Audivit quidam, te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis uis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. ti estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit recti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergabentes collyrium fidei. Praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
saras inde caste desiderasse : Dm̃ qui
uda nisi ds̃ : A quo enim p&is dm̃.
sicut panem. sicut aquam. sicut aurum.
sicut argentum. sicut frumentum : A quo
qui promittit seipsum: Extendat ani¬
macupiditatem suam : & sinu capatiore
quaerat compͣhendere : quod oculs non
uidit. nec auris audiuit. nec in cor ho¬
minis ascendit: Desiderari potest: con¬
cupisci potest : suspirari in illud potest:
digne cogitari & uerbis explicari non
potest Ergo fratres mei. qm̃ ds̃ breuit᷑¬
ait ego sum lumeͥ mundi. quimẽ sequit᷑.
non ambulabit intenebris. sed habebit
lumen uitae : Quib: uerbis. aliud est qđ
iussit. aliud quod promisit : Fiaciamus
quod iussit: neimpudenti ftnte deside¬
remus quod promisit: Nedicat nobis in
iudicio suo. fȩcisti enim quod iussi : ut
exp&as quod promisi: Quid ergo ius¬
sistidnẽ ds̃ noster: Dicit tibi: Ut sequȩ¬
reris mẽ: Consilium uitae petisti Cu¬
ius uitae : nisi dequa dictum est : Apud

Expanded text:
sideras, indicas. Desideras Deum? quis sideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari non potest. 8. Ergo, fratres mei, quoniam Domiit, Ego sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod promisi? Quid ergo jussisti, Domine Deus noster? Dicit tibi, Ut sequereris me. Consilium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud
Abbreviated transcription (Latin):
ut : qui sequitur habeł. Modo sequit᷑
st habebit : Modo sequitur perfi¬
ln: post habebit per spetiem: Quan¬
uenim sumus incorpore ait apłs. pe¬
ginamur adño: per fidem enim am¬
limus non per spetiem : Quando
spetiem: Cum habuerimus lum̃
cum ad illam uisionem uenerimus.
indo nox ista transierit : De illo quip
rdie qui exorturus est : mane adsta
Trans acta nocte scłi huius: trans ac¬
st roribtemptationum : superato illo le¬
ne qui nocte rugiens circuit quaerers
intem plabor : Nunc uero quidputa¬
ns fr̃s huic temporđ congruere : nisi
nod rursus inpsalmo diciturLaua
uper singulas noctes lectum meum:
igimis meis stratum meum rigabo :
cestom̃e desiderium meum : & gemitus
nuus ate non est ab sconditus: Desideras
erum : uideri potes: Quȩrens enim au
manifestus eris hominibus: Desi¬
en frumentum : interrogas qui habe
scupiens peruenire adid quod de¬

Expanded text:
cavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, cavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem dev et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod de
Abbreviated transcription (Latin):
qua ille tendit: Sequendo eum prist¬
to errabis: & pro oriente. occidentm
tenebis : Tuenim interra. si sequans.
errabis: Nauta si eum in marisequa¬
tur. errabit : Postremo uidestibi se¬
quendum esse solem : & tendis &iam
ipse ad occidentem. quo & illetendit:
Uideamus cum occiderit. si non ambula¬
bis intenebris : Vide quem ad modum
& si nolueris eum tu deserere. ipsete de¬
serat : seruitutis suae necessitat᷑s per¬
om̃ib apparebat: per sapientiam
potestate om̃a tenebat : Ostuus
q totus est: Ssi non ab illo faci
sum : num quam atẽ ipse facit e cd¬
Isum: Qui ergo mein quiđ sequitur. non
ambulabit intenebris. sed habebit lum
uitȩ: Quod promisit. futuri tem poris ũ¬
bo posito Nonenim ait hab& sed ha¬
bebit in quid lumen uitȩ : Nec ait
nen qui me sequatur. sed qui me sequitur:
oenm quod facere debemus. praesens
mpus posuit : quod autem promisit fa¬
umbus futuri temporis uerbo signifi¬

Expanded text:
qua ille tendit, sequendo eum profequa ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te deseret, servitutis suae necessitate peromnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo signifi
Abbreviated transcription (Latin):
me sequitur : non ambulat intenebris.
sed habebit lumen: ad didit enim uitȩ:
sicut ibi dictum est. qm̃ apudte fons
uitae : Uid&e itaq fratres mei. quomo¬
do uerba dnĩ cũ illius psalmi ueritate
concordant : Et ibi lumen positum ẽ.
cum fonte uitae : & ad nõ dictum est lu¬
men uitae : In istis usibus corporalibus.
aliud est lumen : aliud fons: Fontem
fauces quaerunt : lumen oculi. Quan¬
dositimus. quaerimus fontem: quan¬
do intenebris sumus quaerimus lum̃ :
Et si forte noctesitiamus: lumen accen¬
dimus ut ad fontem ueni amus: Nond
sic apud dm̃: quod lumen est: hoc est
fons: Quitibi luc& ut uideas ipsetiba¬
nat ut bibas: Vid&is ergo fr̃s mei : uiat¬
tis siitus uid&is. quale lumen est hoc de
quo dictum est. qui me sequitur non an¬
bulabit intenebris: Sequere istums¬
lem : Videamus si non ambulabis int¬
nebris: Ecce oriundo exit adte ile
cursu suo ad occidentem pergit: lib
forte adorientem pro fectio est ns
tu in contrariam partem pergas. non

Expanded text:
me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non
Abbreviated transcription (Latin):
tacent : & lingua om̃ib: loquitur : Ha¬
Amamus autẽ : si in eiꝰ compage & cari¬
tate consistimus: Namsefie apłs
cum digiss& diuersadonadeari di¬
uersis hominib: tamquã offitia quoꝵ¬
cumq membrorum: ad huc in quið su
eam lingiuis hominum & angłorum:
prȩposuit mira culis fidei : prȩposuit sci¬
entiae & proph&iȩ: prȩposuit &i am
illi magno o perimiscđãe. quo sua quȩ
possid& distribuit quisq pauperibus:
& ad extremum prȩposuit eam &iã
corporis passioni: His om̃ib: tam mag¬
nis rebus. prȩposuit caritatem : Ip¬
sam hab&o & cuncta habebis: quiasi¬
neilla nihil proderit quic quid haber¬
enim modo in euangło despũscõ r&rac¬

Expanded text:
tacent, et lingua omnibus loquitur. Hatacent, et lingua omnibus loquitur. Haamamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supeam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid haberenim modo in Evangelio de Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
mur: si catholico nomine & fide
gaudemus: Credamus fratres:
quantum quisq amat ecclesiam xp̃i.
nem: Quã manifestationem: Sicut
ipseitem dicit: Quia alii datur ꝑ
spm̃ sermo sapientiae : alii sermo
scientiae. scđm eundem spm̃: aliifi¬
des in eodẽ spũ: alii donatio curationũ
in uno spũ: alii o peratio uirtutum. ine¬
odem spũ: Multa enim dantur ad
manifestationem : sed tu forsitan eoꝵ
om̃ium quȩ dixi nihil habes: Si amas:
non nihil habes: Si enim amasunita¬
tem : etiamtibi hab& quisquis in illa
aliquid hab& : Tolle inuidiam: & tu¬
um est quod habeo: Tollam inuidiam:
& meum est quod habes : Liuor sepa¬
rat : sanitas iungit : Oculus solus ui¬
d& in corpore : Sed num quid sibi soliocu
lusuidet: Et oculo operatur : Nam
si ictus aliquis ueniens non eat inmanũ.
sed tantum in faciem : Num quid di¬
cit manus non me moueo. quia nonten¬
dit adme : Sic pesambulando. om̃i¬
b: membris militat : Membra c&era

Expanded text:
mur, si catholico nomine et fide mur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christnem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed nuoperatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera
Abbreviated transcription (Latin):
um linguas: non est credendus a¬
cepisse sp̃m̃ scm : Ab sit ut ista psida
mptetur cornostrum: Certi sumus
dquanuo lias fidei attulerit ad fon¬
in. tantum impl&: Cum ergo &
odo accipiatur dixerit aliquis qua
memolo quitur linguis omnium gen¬
n: quia iam ipsa ecclesia linguis
anum gentium loquitur: Antea
ninagente erat ecclesia: ubi om̃iũ
nrum. quaeunitas linguis om̃iũ
oquitur srenunci& sibi non h ab& :
insi hab& : d& signum quod tunc
lbatur: Quid est d& signũ quod
inc dabatur: Lo quatur om̃ibus
inguis: Res pond& mihi : Quide¬
in culo quaeris omnib: linguis:
nuor plane : quia omnis linguame
st idest eiꝰ corporis cuius mem¬
num sum : diffusa ecclesia pergen¬
sloquitur om̃ibus linguis: Ec
esa corpus est xp̃i: in hoc corpore
imbrum es: Cumergo membrum
scicorporis quod loquitur om̃ib
iquis credete loqui om̃ib linguis:
Inesenim membrorum caritate con¬
nodtunc unus homo loquebatur:

Expanded text:
um linguis, non est credendus aum linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus uantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium brorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate conmodo tunc unus homo loquebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione carnissuae: None¬
nim alium spm̃ &iam pro ph&ȩ habu¬
erunt : qui xp̃m uenturum prȩnuncia¬
Sol uerunt : Sed modus quidam fituiri
erat donationis huius. quiomutu us¬
tea non apparuerat : deipso hcdi
Nus quam enim legimus antea conor¬
gatos homines accepto spũ scõ. lngi
omnium gentium locutos fuisse
Post resur rectionem autem suam p
mum quando apparuit discipalis
quo flatu animam membris dedit
bus : tunc primum post resurrica¬
onem suam dñsquam dicit euange¬
lista glorificationem. dedit discipu¬
lis suis spm̃ scm̃: Dein de commora¬
tus cum eis xl. diebus. ut liberactu¬
um apłorum de monstrat. ipsis uiden¬
tibus & uidendo deducentib ascen¬
dit incȩlum : Ibi peractis decemdi¬
ebus. diepente costeb misit de super¬
spm̃ scm̃ : quo si cut dixi qui fuerant
uno in lo co congregati acceptom¬
pl&i. omnium gentium lingus locu¬
tisunt: Quid ergo fr̃s: quia modo
non lo quitur omnium gentium¬

Expanded text:
surrectione carnis suae. Non esurrectione carnis suae. Non enim alium spiritum etiam Prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat dationis hujus, qui omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, pmum, quando apparuit discipulis quo flatu animam membris ejus dt, tunc primum post resurrectionem suam Dominus quam dicit Evangelista , glorificationem  dedit discipulis suis Spiritum sanctum, deinde commoratus cum eis quadraginta diebus, ut liber Actuum apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die PentecosteSpiritum sanctum. Quo, sicut dixi, qui fuerant in uno loco congregati, accepto impleti, omnium gentium linguis locuti sunt . 7. Quid ergo, fratres, quia modo Christum, non loquitur omnium genti
Abbreviated transcription (Latin):
datus. quia iħs non dum erat glorisi¬
catus : In euidenti est intellectus:
dm̃ : Sed non dum erat in eis. quicre¬
diderent in iħm Ita enim disposuit
dñs ihs̃ non eisdare spm̃ istum de qͦ
lo quimur. nisi post resurrectionẽ
suam: Et hoc non si ne causa : Et
forte si quaeramus. annu& ut in¬
ueniamus : Et si pulsemus. a perit
ut intremus: Pi&as pulsat non
manus : quam quam pulsat & manꝰ:
si ab operibus miscđae non cess& ma¬
nus: Qua eigitur causa est. cur dñs
antequam dicamus ut possumus: pri¬
us quae rendum est nequem forte
moueat. quo modo non dum erat
sp̃s in hominib scĩs: cum deipso
dño recens nato legatur in euan¬
gło. quod eum inspũ scõ agno uerit
symeon: agnouerit &iam anna
uidua proph&issa : agnouerit
lo hannes ipsequi eum bapti zauit :
impl&us spũscõ lacharias multa
dñm conciper& accepit: Multa
enim indicia precedentia sp̃s scĩ habe¬
mus: Antequam dñs glorificar&ur re¬

Expanded text:
datus, quia Jesus nondum erat glorifidatus, quia Jesus nondum erat glorificatus? In evidenti est intellectus. Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab operibus misericordiae non cesset manus. Quae igitur causa est cur Dominum? Quod antequam dicamus ut possumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias multa Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur re
Abbreviated transcription (Latin):
suo: ita tamen ut ds̃ cum suo spũ sciat
&iam quid agatur in nobis: Nos au¬
tem sine eiꝰ spũ. scire non possumus quid
agatur in dõ : Os autem scit in nobis
& quod ipsi nescimus in nobis: Namin¬
firmitatem suam p&rus nesciebat. quan¬
do ad nõ quodter ess& negaturus audi¬
ebat: Et eger seigno rabat : medicꝰ
egrum sciebat: Sunt ergo quȩ lam
quȩ ds̃ nouit in nobis nescientibus nob̵
tamen quantum ad homines pertin&.
nemosic senouit. quomodo ipse homo:
Alius nescit quid in illo agatur: sed sp̃s
eiꝰ no uit: Ac cepto autem spũdĩ. dis¬
cimus & quid agatur indõ : non totum
quia non ac cȩpimus totum : Depigno¬
re multa nouimus : pignus enim ac ce¬
pimus : & huius pignoris plenitudo.
postea dabitur: Interim in hac pere¬
grinatione pignus nos consol&ur.
quia qui nos dignatus est obpignerare.
multum paratus est dare : Sitalis est¬
arra : quid est cuius est arra : Sed
quid est quod ait. non enim erat sp̃s

Expanded text:
suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis estarrha, quid est cujus est arrha? 6. Sed quid est quod ait, Non enim erat Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
un de seramus fontem : Exposuit
ungelista ut dixi undedñs clamas
ad qualem potum inuitass& : qͥđ
ibentib: propinass& dicens: Hoc
um dicebat. despũ quem acceptu
it credentes in eum: Nondum
imet sp̃sdatus : quia iħs nondum
sint glorificatus: Quemdicit spi¬
stum. nisi scm̃ spm̃: Nam unus quis
homo hab& insepro prium sp̃m:
dequo loquebar. cum animum com¬
mendarem : Animus enimcuius cũq.
proprius est sps̃ : de quo dicit apłs paulus:
Quis enim hominum qͣuae sunt hominis : nisi
sp̃s hominis qui in ipso est : Deinde ad¬
unxit : Sic & quȩ dĩ sunt nemoscit nisi
sp̃s dĩ: Nrã nemoscit. nisi sp̃s noster:
Non enim noui quid cogitas. aut tu: quid
cogito: Ipsa enim sunt propria nostra
quae interius cogitamus : & cogitatio¬
num unius cuiusq hominis. ipsius łes
tis est: Sic & qua edĩ sunt. nemoscit.
nisi sp̃s dĩ : Noscum spũ nostro: ds̃ cũ

Expanded text:
non deseramus fontem. 5. Exposuit non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eitus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Quem dicit Spiritum, nisi sanctum Spiritum? Nam unusquisque homo habet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum animum commendarem. Animus enim cujusque, proprius est spiritus ejus: de quo dicit Paulus apostolus, Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? deinde adjunxit, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Nostra nemo scit, nisi spiritus noster. Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum
Abbreviated transcription (Latin):
morum: Et simagni sunt amato¬
res animorum : quales sunt dĩ ama¬
tores qui pulcros animos facit:
Sicut enim animus facit decus inos¬
pore : sic ds̃ in animo : Noneninsi¬
cit corporiunde ametur. nisi anꝰ
o corporis animus : decus animids̃ :
unat ergo dñs ut ueniamus & bibamꝰ.
mtus sitiamus: & dicit . qui a cum bi¬
erimus flumina & aquae uiuae
duent deuentre nr̃o : Venter interi.¬
s hominis conscientia cordis est: Bi
ergo isto liquore. uiuiscit purga
onscientia : & hauriens. fontem ha¬
nt : etiam ipsa fonserit : Quid est
ns & quid est fluuius. quimanat de
ientre interioris hominis : Beniuo¬
ienma : qu auult consulere proximo:
enim put& quia quod bibit soli ipsi
ib& sufficere : non fluit a quauiua
iuentre eius : Si autem proximo
isinat consulere : ideo non siccat
uiamanat: Videbi mus enim quid
us & unusquisq: inseipso deb& ag¬
iscere sibibit: & siuiuit ex eo quod
iit: Non enim nos deserit fons :

Expanded text:
morum? Et si magni sunt amatomorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animuergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid mus. Et unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si
Abbreviated transcription (Latin):
plus amat homo animam qũacon
Quidenim amatur in amico : ubien
amor sincerior & castior : Quq
matur in amico. animus an corou
ifides amatur : animus amaturs
beni uolentia amatur : beniuolen¬
tiae sedes. animus est: Si hocan
in altero quia & ipse amatte i¬
mum amas: quia non caro. sedan¬
mus amat: Ideo enim amas. qua¬
ille teamat: Quaere undetea¬
m& : & ui dequid ames : Plusem
amatur : & non uid&ur :Aliquiae¬
tiam uolo dicere. ubi magis appat¬
at dilectioni uestrȩ. quantum aneꝰ
animus : & quem ad modum corpon
praeponatur : Illi ipsi lasciui ama¬
tores. qui pulcritu dine corporum
delectantur. & forma membrorum
accenduntur : tunc amant amplius.
quando amantur : Nam si am& &
sentiat quia odio hab&ur: magis iras¬
citur quam diligit : Quare mags
irascitur quam diligit : Quia ei non
redditur quodimpendit: Siergo ip¬
si corporum amatores. rea marise uo¬
lunt & hoc eos magis delectat sia¬
mentur : quales sunt amatores anta¬

Expanded text:
plus amat homo animam quam corpus. plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores ani
Abbreviated transcription (Latin):
qui a iħs non dumserat glorificatus:
st ergo sitis interior. & uenter inte¬
rior : quia est homo interior: Et
ille quidem interior inuisibilis: ex¬
terior autem uisibilis : Sed melior
interior. quam exterior : & quo d ñ
uid&ur . hoc plus amatur: Constat
enim plus amari hominem interi¬
orem. quam exterio rem: Vnde
hoc constat: Unusquisq in seip¬
so prob& : Quam uisenim qui ma¬
leuiuunt animos suos corpori ad¬
dicant : uiuere tamen uolunt. qđ
non est nisi animi : magisq: seipsos
indicant qui regunt : quam illa quȩ
regunt᷑ : Regunt enim animi re¬
guntur corpora: Caudet quisq
uoluptate . & capit de corpore uo¬
luptatem : Sed separa animum :
nihil restat incorpore quod gau¬
deat: Et si de corpore gaud& : a¬
nimus gaud& : Si gaudet dedomo
sua : dese non deb& gaudere: Et
si hab& animus unde oblectetur
extrinsecus: sine delitiis man& in¬
trinsecus ͤ Om̃ino constat. plusa¬
mare hominem animam suam : quã
corpus suum : Sed & in alio homin

Expanded text:
quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine
Abbreviated transcription (Latin):
non ambulabit intenebris. sed habe¬
bit lumen uitȩ : Finita rixatota im¬
mortalitas consequͤtur: quia nouissi¬
ma in imica destruturmors: Et
qualis pax erit: O port& corrupti¬
bile hoc induere in corruptionem:
& mortale hoc induere immortali¬
tatem. Quo. Ut ueniamus. quia tẽ
erit in re : Nunc sequamur in spe eum
quidixit: Ego sum lux mundi: qui
me sequitur non ambulabit intene¬
bris sed habebit lumen uitȩ :¬

Expanded text:
ed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
nas proph&i cas accendit &misit :
Dehis erat &i am io hannes baptista :
cui tam magnum lumen ipsum. quod
timonium. quale nulli hominum:
Ait enim: Innatis iubierũm inoꝑsur̃¬
rexit anaior ioh annebaptista: Hicꝰ
tamen quo nemo erat maior intes
tem post me uenit. fortior me est :
cuius non sum dignus calciamentum
soluere : Urdete quȩ¬
m̃adiodui
sẽ lucerna diei sus¬
ittt: Lucer¬
nam uero ipsum
annem fuisse
dñs ipse testatur:
lucerna ardens & lag¬
luistis adhoram exultare in lumineteiꝰ:
Quando autem dixerunt iudȩi dño dic no¬
bis in qua potestate hȩc facis sciens
dñs quia io hannem b aptistam p
no haberent. & quodipse quemy
ipsos. cogitabant qui asi dicerem:
minibus: lapidari possent aturbi
quae io hannem proph&am esse cres¬
bat : Sidicerent decȩlo : responde
eis: Ille quem consitemini decelohi¬
buisse proph&iam mihi testimoni
perhibuit : & ab illo audiftis. in qu
ista facioͬ potestate : Uiderunt erqu
lib& horum respondissent. in litur

Expanded text:
nas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen quod timonium, quale nulli hominum. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in tem venit post me, fortior me est: cujus non sum dignus calceamentum solvere . Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: lucerna ardens luistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum
Abbreviated transcription (Latin):
pec catum inueniri non poterat : Iuo
autem qui aduersarios eiꝰ reppulerat
lingua iustitiae. leuans in eam ocios
man su&udinis in terro gauit eamle¬
mote condempnauit: Respondo
illa : Dñe. nemo : Et ille : Neceg
te condempnabo: A quotẽ forte di¬
naritimuisti. quia in me peccatumno
inuenisti : nec ego te condempnabo
Quid est dñe : Faues ergo pec catis:
Non planeita: Attende quod sequtꝰ
Vade deincepsiam nolipec care E.¬
go & dñs dampnauit. sed peccatumin
hominem : Namsi pec catorum fautos
ne esto secura : egote quantum cumq
pec caueris ab om̃i poena &iam gehen¬
nȩ & infernitortoribus liberabo:
Non hoc dixit: Intendant ergo quia¬
mant in dño mansu& udinem: & ti¬
meant ueritatem: Et enim dulcis
& rectus dñs Amas quod dulcis est:
time quod rectus est: Tam quã man¬
su&us dixi. tacui: sed tam qua iustus.
num quid semꝑ tacebo : Misericors
& miserator dñs ita plane : Ad huc
ad de longanimis: adde adhuc. & mul¬

Expanded text:
peccatum inveniri non poterat. Ille peccatum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor  liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
& iustus: Quisine peccato est uestrum.
priormnillam lapidem mittat: Haec
uox. iustitia est : Puni atur peccatrix.
sed non a peccatorib : impleatur lex.
sed non a preuaricato ribus legis Haec
uox. om̃i no iustitia est : qua iustitia.
illi tam quã trabali telo percussoͥs se
inspitientes. & reo sinuementes : unus
cũ eos illo telo iustitiae percussiss& :
nec dignatus est cadentes attendere
sed auerso ab eis obtutu. rursus digito
scribebat in terra : Nelicta autem so¬
la illa muliere. om̃ib: q ab euntib
leuauit oculos suos admulierem : Au¬
diuimus uocem iustitiae : audi amus
& mansu& udinis : Plus enim credo t̃¬
rita erat illa mulier. cũ audiss& ad nõ
dictum : quisine peccato est urm̃. pri¬
or in illam lapidem mittat : Illiergo
attendentes se & ipso absces su con¬
fessi dese. reliquerant mulierem cum
grandi peccato ei quierat sine ꝑeccato :
Et quia illa hoc audierat. quisine ptig¬
to est prior in illam lapidem mit tati

Expanded text:
et justus, Qui sine peccato est vestrum, et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus minus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat;
Abbreviated transcription (Latin):
castitate dampnando: Audistis iu¬
daei. audistis pharisei. audistis legis
doctores legis custodem: sed non dũ
in tellexistis legis latorem: Quid uo¬
bis aliud signi ficat: cum digito scri¬
bit interra : Digito enim dĩ. lex
scripta est : sed propter duros. in la¬
pide scripta est: Nunc dñs iam in t̃¬
ra scribebat : quia fructum quȩ rebat:
Sed num quid in illa punuenda. lex im¬
plenda est apuniendis: Consider&
se unusquisq: urm̃ : intr& in seipsum
ascendat tribunal mentis suȩ consti¬
tuat se ante conscientiam suam : cogat
se confi teri: Scit enim qui sit : qui a ne¬
moscit hominum quae sunt hominis. nisi
sp̃s hominis qui in ipso est: Vnusquisq
in se intendens pec catorem se inuenit:
ita plane: Ergo. aut istam dimitti¬
te : aut simulcum illa poenam legis a¬
cipite : Sidicer& non lapid&ur adulte¬
ra : in iustus conuincer&ur : Sidicer&
lapid&ur : mansu&us non uider&ur:
Dicat quod dicere deb&. & man su&us

Expanded text:
castitate damnando. Audistis, Jucastitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, consttuat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicat quod dicere debet, et mansuetus