comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lapidatus. Cur gͦ inqͥunt ad¬
huc stam:. Quẽ expectamꝰ: Qua¬
re tardamꝰ: Stephauũ istũ
nr̃e confusionis de monstratorẽ
publicũ publice rapiamꝰ ad
dio. pontificali ꝑtrahemꝰ syno¬
do. testimonio. oppͥmamꝰ falsi¬
cisimo. Faciamꝰ ministro qͦd
fecinꝰ ⁊ magistro. Siem̃ non dubi¬
bitare stephanũ lapiclare. Consen¬
serunt omnes iudĩ ipietatis uiri
phanũ:i ad suũ ꝑducunt conciliũ.
Exagitant ⁊ ꝑturbant: iinterro¬
gant. audiunt. ⁊ attendunt. An¬
diuut sapientissimũ: i conspiciunt
speciosissimũ. Ouidei semꝑinimici
dei. intendite bene. qui iudicatis
ñbene. Si uere gͦ iusticiam loqui¬
mini. recte iudicate filii hominũ
Intendite simul pontifices ministͥ
sacerdotes ⁊ ppłi. Omnes simului¬
deruitendite in faciem ministri di.
intendite in faciẽ stepł sĩ potestis.

Expanded text:
lapidatus. Cur ergo, inquiunt, adhuc stamus? Quem exspectamus? Quare tardamus? Stephanum istum nostrae confusionis demonstratorem publicum publice rapiamus addio, pontificali perturbemus synodo, testimonio opprimamus falsissimo, faciamus ministro quod fecimus et magistro. Si enim non dubibitare Stephanum lapidare. Consenseruntque omnes Judaei impietatis viri,phanum, ad suumque perducunt concilium. Exagitant et perturbant, et interrogant, audiunt et attendunt. Audiunt sapientissimum, et conspiciunt speciosissimum. 4. O Judaei semper inimici Dei, intendite bene qui judicatis non bene. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum . Intendite simul, pontifices, et ministri sacerdotes et populi; omnes simul Judaei, intendite faciem ministri Dei, intendite faciem Stephani, si potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
& ioseph. quartam mariã mag̃¬
cdalene. Leet alii mariã iacobri
iosephinat̾terã eiꝰ fuisse contendãt.
Nonnuilli ut se liberent q̃stione.¬
in marco uolunt ẽẽ. tinã de mastiis
s ñ additũ cognom̃ maglalene
&. ex suꝑfluo seriptoꝵ moleuisse
uitio. qͥd pͥmum enungłiste non
scripserunt. nob̃ autẽ simplex ui¬
detur. i apta responsio seq̃s feii¬
nas xp̃i absentiã non ferentes ꝑtotã
noctẽ ñ semel necbis screbro ad se¬
puilchrum dm̃i cucurrisse. sertim
cum t̾remotꝰ isara dirir ta. ⁊ sol fu¬
giens. & rerum natura turbulła.
quodq his inauis eit desider iũ
saluatoris. sonũ ruꝑit feminaꝵ.¬

Expanded text:
et Jose, quartam Mariam Maget Jose, quartam Mariam Magdalenam. Licet alii matrem Jacobi et Jose, materteram ejus fuisse contendant. Nonnulli ut se liberent qin Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit femina
Abbreviated transcription (Latin):
uicletur enunglista matħ̃s
qui euungłm hebraico sermo¬
ne couscripsit ñ tam uespe¬
dixine qͣm sero. et eu
qui int̾pretatꝰ est uerbi ambi¬
uis teneat. sero ñ uespũ signi¬
ficare s tarde. Solemꝰenĩ di¬
saltem sero id est tarde.Sin
autẽ illuo obicit᷑. qͦmodo eadẽ
maniaq̃ priꝰ uiderat dñmre¬
surgentẽ. pꝰea ad sepulchrũ
eius flere referat᷑. hoc dicendũ
Dest. qͦd. isola i cum alt̾a & cũ aliis
mulierib memorbeneficiorũ
q̃ ii se dĩns contulerat. ad sepul¬
chx imn eiꝰ freq̃nt̃ eucurrerit & nẽ
adorauerit qũe nilebat nc flerre¬
rit quẽ querebat absentẽ.
icet duas quidã marias
maglalenas de eod̃e inico mag¬
calo fuisse contenclant: ⁊ alt̾amẽe.
q̃ in matheo iuderit resurgentẽ.
tem. Quattuor autẽ fiusse mari¬
as in euungłin legimꝰ. nã ma¬
trem dñi saluatoris. alt̾am mat̃¬
teram eiꝰ q̃ appellata ẽ. maria cleo
phe. t̃ciam mariã matrẽ iacobi

Expanded text:
uidetur euangelista Matheus, uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespedixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambinis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim disaltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, tem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Marphe, tertiam Mariam matrem Jacobi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda est. qr omis ebdo¬
mas. in sabbatũ ⁊ in pͥmã: uin
& sextam sabbatidiuidit᷑. qͣm
ethuici ydolorum &. lem̃itoꝵ
nominib appellant. Deniq et
apłs collectam pecume q̃ indi¬
gentib p̃parabatur. in unam
sabbi p̃cipit congregandã. Hec
putandũ est mathm u oħ̾em
diu̾sa sensisse. s unũ atq idẽ
rempꝰ medie noctis igalloꝵ
cantus diu̾sis appellassenomi¬
nib. Matheus enim scribit
uesꝑe sabbati ide̾.sero. ñ iuci¬
piente nocte s iam ꝑfuncla
& magna ex parte trausacta.
apparuisse dir̃in marie mag¬
dalene apparuisse uesꝑe sab¬
bati. illucescente in unã sabbi
seipsum intp̃tans qͥ dixisset
uesꝑe sabb̃i ide̾. appropinqnte
iam luce sequentis diei. W Iol̃
ñ absolute dixisse. una autẽ
sabb̃i uenit maria magdale¬
ne mane ad sepulelrũ. s ad di-¬
disse cum ẽẽnt. tenebre.
iusdem gͥ atq uniꝰ tem ris
sid est mecdie noctis et gal¬
lorum cantus. alterum finẽ.
alt̾um cdixisse pͥncipiũ. Mihiq

Expanded text:
genda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis suꝑaurmꝰ suꝑantẽ. imꝑiũ
uanitatis. opp̃simꝰ compͥmentẽ
suꝑbiam calamitatis. conspuimꝰ
saciẽ scĩtatis: ⁊cr ucifiximꝰ ceci filiũ
maiestatis. Occicdimꝰ tam̃. sepe¬
signauimꝰ s ab angło resignatu

Expanded text:
quitatis, superavimus superantem imperium vanitatis, oppressimus opprimentem superbiam calamitatis, conspuimus faciem sanctitatis, et crucifiximus caeci Filium majestatis. Occidimus, sepesignavimus; sed ab angelo resignatum
Abbreviated transcription (Latin):
UONIÃ UIDEO NR̃AS
disputationes gra¬
phio ceraq ligari.
et nequaꝙͣ sumꝰ idonei lectita¬
re adiuuante meipsũ q̃so int̾¬
cessu ur̃o apud martyrẽ istum.
quẽ gamaliel stolatꝰ reuelauit.
saulus expoliatꝰ lapidauit. xp̃c
pannis inuolutꝰ ditauit. ip̃cioso
lapide coronauit. Triumphal
est dies ista beatissimi. triumphał
est dies sc̃istepłi martyris. a lapi

Expanded text:
uoniam video nostras disputationes graphio ceraque ligari, et nequaquam sumus idonei lectitare; adjuvate me ipsum, quaeso, intercessu vestro apud Martyrem istum, quem Gamaliel stolatus revelavit, Saulus spoliatus lapidavit, et Christus pannis involutus ditavit, et pretioso lapide coronavit. Triumphalis est dies iste, beatissimi, triumphalis est dies sancti Stephani martyris. A lapi
Abbreviated transcription (Latin):
contra sacra iudeoꝵ ⁊ contra sa¬
er ificia. ⁊ contra legem. & contͣ
circuncisionẽ: ⁊ contra sabb̃a.¬
& exurgentes iniracondia. et
concipientes uenenata sensa.
uerba. Quid est istud: Qid÷ h:

Expanded text:
sacra Judaeorum, et contra sacrificia, et contra Legem, et contra circumcisionem, contraque sabbata. Exsurgentes in iracundiam, et concipientes venenata sensa, verba: Quid est istud? quid est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝑtinet. qd̃ ad tua: tenebro¬
sus es. Quid est enim aliud ẽẽ stul¬
tum. qͣm ẽẽ tenebrosum in corde:
Deniq de illis sic ait. Dicentes se
ẽẽ sapientes. stulti fc̃i sunt:. Ante¬
quam hoc diceret: quid rursum:
Et obscuratum est insipiens cor
eors. Sic quia tu tͥ lumen non es.
Ut multum ocłs es. lumen non es.
Quid ꝓdet̾ patens & sanus ocłs.
si lumen desit. Ergo dic & ibi lu¬
men non eẽ. & clama qd scͥptum
est. Tu illuminab̾ lũcnam meã
dñe. Lumine tuo domine illumina¬
bis tenebras meas. Mee enim nichil.
nisi tenebre. Tu autem lumen fugais
tenebͣs. illuminans me. non a me mͥ
si. xp̃c putabat᷑. lumen putabatur.
Non erat ille lumen. s ut testimoni¬
um ꝑhiberet de lumine. Quid autẽ
cte dicentem. recte confitentem. nos
autem omnes de plenitudine eius
accepimꝰ. Uide si aliud dix̃. qm tu
illuminab̾ lũcnam meã dñe. Deniq
iam illuminatꝰ testimonium ꝑhibe¬

Expanded text:
ipsum pertinet, quod ad tua, tenebroipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum . Dic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi si, Christus putabatur, lumen putabatur. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. cte dicentem, recte confitentem, Nos autem de plenitudine ejus accepimus . Vide si aliud dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantibꝰ falso grandib. uere aũ
tumentibꝰ opposuit ñ sapientes non
prudentes. S paruulos. Qui sunt par¬
uulis humiles. Ergo abscondisti hec
a sapientib & prudentibꝰ. No̾e sapien¬
tium &e prudentium suꝑbos intelli-¬
gi posse ip̃e exposuit cum ait. Re¬
uelasti ea paruulis. Gͦ abscondisti ñ
paruulis. Quid est ñ parmulis: Hon
humilibꝰ: Quid est ñ humilib nisi
suꝑb̾: Quia domini. aut ñ erat
aut latebat. Ut reuelet᷑ nobis
unde dominus exultabat quia re-¬
uelatum est paruulis: debemus
esse paruuli. Nam si uoluerimus
esse magni quasi sapientes & prudẽ¬
tes: non nob̃ illud reuelat᷑. Qui
sunt magni sapientes & prudentes:¬
Oui dicentes se ẽẽ sapientes. stulti
facti sunt. Habes remedium a con-¬
t̾rio. Si dicendo te ẽẽ sapientem stul¬
tus factus es: dic te stultum et
sapiens eris. Sed dic. dic. & intꝰ
dic. quia sic est ut dicis. Si dicis
noli coram hominib dicere. Co
ram deo dic. Prsus quod ad te

Expanded text:
o grandibus, vere autem tumentibus, opposuit non insipientes, non imprudentes, sed parvulos. Qui sunt parvuli? Humiles. Ergo, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. Nomine sapientium et prudentium, superbos intelligi ipse exposuit, cum ait, Revelasti ea parvulis. Ergo Abscondisti non parvulis. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. Iuxta semitã scandũ posue.¬
abste: deuiasti a lautle tłi. Qd miraris
si te seducit inimicꝰ qͣndo tui ipsiꝰ tu de¬
ceptor es: Audi apłm Qui enĩ putat
Dñm gͦ attenle confitentẽ. Confiteor
tͥ pat̾. dñe celi oe t̾re. Confiteor tͥ lau¬
do te. laudo ce. ñ accuso me. Quantũ
aut᷑ ꝑtinet ad ipsiꝰ hominis suscepti.¬
onẽ: tota gr̾a. singłaris gͥra. ꝑfecta
g̾ra Qͥd meruit homo ille qui xp̃s
cepit animam. suscepit corpus. Sꝰ¬
cepit plenum hominem. Coaptat ͥ
unam facit dominus cum seruo
ꝑsonam. Quanta ista gr̃a. Xp̃c ĩ¬
& in celo ce intra. xp̃c apud patrẽ.

Expanded text:
dictum est, Juxta semitam scandala posuerdictum est, Juxta semitam scandala posuerabs te, deviasti a laude Dei. Quid jam miraris, si te seducit inimicus, quando tui ipsius seductor es? Audi Apostolum: Qui enim putat num ergo attende confitentem: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae. Confiteor tibi, laudo te. Laudo te, non accuso me. Quantum autem pertinet ad ipsius hominis susceptionem, tota gratia, singularis gratia, perfecta gratia. Quid meruit homo ille qui Chriscepit animam, suscepit corpus, suscepit plenum hominem: coaptat sibi, unam facit Dominus cum servo personam. Quanta ista gratia? t in coelo e
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ uincis credendo. uisibił est hostĩ
homo. uisibile est &e ferire. inuisibił
est hostis diabolꝰ inuisibile & crecłe.
est gͦ pugna inuisibił adu̾s inuisibi¬
les inimicos. ab iis inimicis. qͦmͦ se tu
tum dic̃ qͥdam: Hoc enĩ ceꝑam dice̾.
& necesse habui de istis inimicis ali.¬
qͣnta cũ mora tractare. lam gͦ cogni.¬
tis inimicĩ: uideamꝰ tutelam. Laudãs
inuocabo tlñm. & ab inimis meis
saluus ero. Habes qͥd agas. Laudans
ca. Si enĩ te laudau̾is: ab inimicis
tuis saluus iñ eris. Laudais inuoca
dñm. & ab inimicis tuis saluus eris.
Quia qͥdait ipse dñ. Sacrificiũ lau¬
dis glificabit me. & ibi uia est: ubi
ostendã illi salutare meũ. Ubi uia:
in sacͥficio laudis. Holi pedẽ extra
hanc uiã pon̾e. In uia esto. a uia no.¬
li recetlere. a laude dñi nec ũguem.
nedũ pedẽ. Si enĩ uolueris ab hac
uia deuiar &e ꝓ dño te laucdare: ñ
eris saluus ib illis inimicis. qr de ip̃is

Expanded text:
bilem vincis credendo. Visibilis est hostis bilem vincis credendo. Visibilis est hostis homo; visibile est et ferire: invisibilis est hostis diabolus; invisibile est et credere. Est ergo pugna invisibilis adversus invisibiles tum dicit quidam? Hoc enim coeperam dicere, et necesse habui de istis inimicis aliquanta cum mora tractare. Jam ergo cognitis inimicis, videamus tutelam. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Habes quid agas. Laudans ca. Si enim te laudaveris, ab inimicis tuis salvus non eris. Laudans invoca Dominum, et ab inimicis tuis salvus eris. Quia quid ait ipse Dominus? Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi via est, ubi ostendam illi salutare meum . Ubi via? In sacrificio laudis. Noli pedem extra hanc viam mittere. In via esto: a via noli recedere; a laude Domini nec unguem, nedum pedem. Si enim volueris ab hac via deviare, et pro Domino te laudare, non eris salvus ab illis inimicis: quia de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus reges t̾re. adu̾sus potestates scłi.
Quare: Non ipsi caro &e sanguis: Se¬
mel dictũ est. Non adu̾sus carnẽ ce san-¬
guinem: au̾tere ab omni homine: Q
gͦ restant inimici: Adu̾sus pͥncipes
& potestates sp̃ualis neqͥtie. rectores
mundi. Quasi plus dedit diabolo et
algelis eius. plus dedit: rectores mun-¬
di appellauit. S ne male intelligas.
exponit quid sit mundus. cuius sunt
illi rectores. Rectores mundi tenebra-¬
rum harum. Quid est mundi tenebͣ-¬
rum harum. quib est rector: Dilecto-¬
rib suis & infidelib plenus est mun-¬
ous. Has appellat apłs tenebras. ha¬
rum rectores diabolum & angłos eiꝰ.
He tenebre ñ nat᷑ales sunt. ñ incom-¬
mutabiles sunt. Mutant᷑. ce lux effi-¬
ciunt᷑. Creclunt. & cretleido illumi¬
nant᷑. Qd̾ cum in eis fatũ fuerit:
audient. Fuistis enĩ aliqͣndo tenebre.
qd̾ ñ accepisti:  ergo st̃ inuisibiles
inimici inuisibilit̾ expugnandi. qͥrpe
hostẽ uisibilẽ uincis feriendo. inuisi¬

Expanded text:
tes saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, quod non accepisti ? Quia ergo sunt invisibiles inimici, invisibiliter sunt expugnandi. Quippe hostem visibilem vincis feriendo: invisi
Abbreviated transcription (Latin):
qui sine peccato est p̃dicamus. Qn-¬
do autem nosmet ipsos accusamꝰ:
ei ꝑ quem resurreximus głam da-¬
mus. Hoc si feceris: nullam occa¬
sionem inuenit inimicus qui te
circumueniat ante iudicem. Cũ
enim tu ipse fueris accusator. et
dominus lib̾ator. quid erit ille
nisi calumniator : Merito hinc
ille sibi tutelam ꝓuidit. aduer¬
sos inumicos non conspicuos car-¬
nem ce sanguinem miserandã
potiꝰ quam cauendam. s aduer-¬
sos illos inimicos cont᷑ quos apo-¬
stolus nos hortatur armatus.
Non est nobis colluctatio ad¬
uersus carnem ce sanguinem.
id est aduersus homines qͦs
uidetis seuire in uos. Uasa sunt. utit᷑
alius. Organa sunt: alius tangit. I¬
misit inquit diabolus in cor iude. ut
traderet dñm. Ait aliquis. Quid ergo
feci ego: Audi apłm. Neq detis locum
diabolo. Tu mala uoluntate locum de¬
disti: int̾uit. possedit. utit᷑. Tocum si ñ

Expanded text:
qui sine peccato est praedicamus: quaqui sine peccato est praedicamus: quando autem nos ipsos accusamus, ei per quem resurreximus, gloriam damus. Hoc si feceris, nullam occasionem invenit inimicus, qua te circumveniat ante judicem. Cum enim tu ipse fueris accusator, et Dominus liberator; quid erit ille, nisi calumniator? Merito ille hinc sibi tutelam providit adversus inimicos, non conspicuos, carnem et sanguinem, miserandam potius, quam cavendam; sed adversus illos inimicos contra quos Apostolus nos hortatur ut armemur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: id est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum non
Abbreviated transcription (Latin):
in quodam p̃almo miserabilit̃ de᷑.
dixit stultus in corde suo. non est ds̃:
sit talis de quali dictum est. A mor-¬
tuo uelut qui non sit ꝑit confessio.
Quis eum suscitabit. nisi qui remo¬
to lapide clamauit dicens. lazare
ꝓdi foras: Quid est autem foras pro-¬
dire. nisi quod occultum erat foras
ꝓdere: Qui confitet᷑: foras ꝓdit.
Foras ꝓdire ñ possẽ:. nisi uiueret.
Uiuere ñ posset: nisi resuscitatus
esset. Ergo inconfessione sui accusa-¬
tio. dei laudatio est. Sicit gͦ aliqͥs.
Quid ꝓdest eccłia confitenti cui do¬
minus ait. que solueritis intra.
soluta erunt & in celo: Ipsum la-¬
zarum attende. Cum uinculis pro¬
dut. Tam uiuebat confitendo sed
ñdum lib̾ ambulabat uinculis ir-¬
retitus. Quid gͦ facit eccłia cui dic¬
tum est. que solueritis soluta ert̃.
nisi quod ait dominus continuo
deum laudemus: si pie nos accusa¬
mus. deum laudamus. Quando
deum laudamus: tanquam eum

Expanded text:
in quodam psalmo miserabiliter dicitur, in quodam psalmo miserabiliter dicitur, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus ; fit talis, de quali dictum est, A mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Quis eum suscitabit, nisi qui remoto lapide clamavit, dicens: Lazare, prodi foras? Quid est autem foras prodire, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui confitetur, foras prodit. Foras prodire non posset, nisi viveret: vivere non posset, nisi resuscitatus esset. Ergo in confessione sui accusatio, Dei laudatio est. CAPUT II. Quid prodest Ecclesia confitenti, cui Dominus ait: Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum vinculis prodit. Jam vivebat confitendo; sed nondum liber ambulabat, vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est, Quae solveritis, soluta erunt; nisi quod ait Dominus continuo Deum laudemus, bis Deum laudamus. Si pie nos accusamus, Deum utique laudamus. Quando Deum laudamus, tanquam eum
Abbreviated transcription (Latin):
ris in accusatione peccati tui: In
accusatione ipsius tui quare confite¬
ris. nisi quia ex mortuo uiuus factꝰ
es: Scriptura quippe ait: Amortuo
uiuit: & si peccatum confitetur: utiq
a morte reuixit. Si peccati confessor
reuixit a morte: quis eum suscitaũ :
Nullus mortuus. est sui ipsius susci¬
tator. Ille se potuit suscitae: qui
mortua carne non mortuus est. &¬
enim hoc suscitauit: quod mortuũ
fuerat. Ille suscitauit se qui uiue¬
bat in se. in carne autem suscitan¬
da mortuus erat: Non enim pãt
solus filium suscitauit de quo di
seipsum. id̃ est corpus suum. unde di¬
cit: Soluite templum hoc: & intriduo
suscitabo illud. CHortuus autem pec¬
cator. maxime ille quem moles consu¬
etudinis p̃mit. quasi sepultus est
lazarus. Parum enim erat. qr mor-¬
tuus. Etiam sepultus. Quisquis gͥ
male consuetudinis: male uite: t̾rena¬
rum scilicet cupiditatum mole p̃mit᷑.
ita ut in illo iam facꝰtum sit. quod

Expanded text:
ris in accusatione peccati tui? in ris in accusatione peccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptura quippe ait: A mortuo, vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit suscitare, qui mortua carne non mortuus est. Etenim hoc suscitavit quod mortuum fuerat. Ille se suscitavit, qui vivebat in se, in carne autem sua suscitanda mortuus erat. Non enim Pater solus Filium suscitavit, de quo dise ipsum, id est, corpus suum; unde dicit, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Mortuus est autem peccator, maxime ille quem moles consuetudinis premit, quasi sepultus est Lazarus. Parum enim erat, quia mortuus; etiam sepultus. Quisquis igitur malae consuetudinis, malae vitae, terrenarum scilicet cupiditatum mole premitur, ita ut in illo jam factum sit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ei diligent̾ si qd̃ pͥmũ est pre con-¬
cum inscripturis legimꝰ confessi¬
onem debere nos intellig̾e uocẽ
peccatoris. Maxime autẽ hoc di.¬
cenlum fuit. et hinc admonẽ.¬
da caritas ur̃a. quia mox ut ħ
ur̾i. audito scilicet qd dñs alt.
confiteor tͥ pat̾. In hoc ip̃o quod
sonuit confiteor pectora tucu¬
distis. Tincle autẽ pectus quid
est nͥ arguere qd̾ latet in pecto.¬
re. et euidenti pulsu ocultũ
castigare peccatũ: Quare hoc
fecistis nͥ qr aud Ristis confite.¬
or tͥ pat̾: Confiteor audistisqͥ
ofitet᷑ ñ accentlistis Runc ergo
adu̾tite. Si confiteor xp̃c dixit. a qͦ
longe est omne peccatum: non soliꝰ
est peccatoris s aliquando etiam lau-¬
datoris. Confitemur gͦ siue laudan¬
tes deum.: siue accusantes nosmet
ipsos: Pia est utraq confessio. Siue
cum te rep̃hendis qui ñ es sine pec¬
cato. siue cum illum laudas: qui ñ
potest habere peccatum. Si autem
bene cogitemus: rẽphensio tua. laus
ipsius est. Quare enim iam confite¬

Expanded text:
igenter, si quod primum est, pie concum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hovestri, audito scilicet quod Dominus ait, Confiteor tibi, Pater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? Quare hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, Confiteor, Christus dixit, a quo longe est omne peccatum; non solius est peccatoris, sed etiam aliquando laudatoris. Confitemur ergo, sive laudantes Deum, sive accusantes nos ipsos. Pia est utraque confessio, sive cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum illum laudas, qui non potest habere peccatum. 2. bene cogitemus, reprehensio tua, laus ipsius est. Quare enim jam confite
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisti hec a sapientib ce prudẽ¬
tib. Lumen se putantib e tenebre
illuminari potuerunt. Illi autem
qui tenebre erant ce tenebras se
esse confitebant᷑. paruuli erant: ñ
magni. humiles erant ñ suꝑbi. Re¬
cte ergo dicebant. Tu illuminabis
lucnam meã domine. Se agnoscebãt.
dñm laudabant. a uia salutari ñ
recedebant. Laudantes dominum
inuocabant. & ab inimicis suis sal¬
ui erant. conu̾si ad dominum.

Expanded text:
abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se putantibus, et tenebilluminari potuerunt. Illi autem qui tenebrae erant, et tenebras se esse confitebantur, parvuli erant, non magni; humiles erant, non superbi. Recte ergo dicebant, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Se agnoscebant, Dominum laudabant, a via salutari non recedebant. Laudantes Dominum invocabant, et ab inimicis suis salvi erant. 10. Oratio ad Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos. subueniens quibdã.
Eo autem ipso die. xp̃c inꝑadiso cũ
latrone confitente. Ꝙ ibi latro qͥd
meruit. nisi qr illam uiam tenuit:
ubi ostendit salutare suum: Asͣ
tibi pes ñ exeat. Ineo enim quod se
accusauit: dm̃ laudauit: & uitam su¬
am beatam p̃sumpsit quidem a do¬
mino. & ait illi. Domine memento
mei. cum ueñis in regnum tuũ. Con¬
sidabat enim facinora sua: & ꝓ mag-¬
no habebat siei ł infine parcetur.
Dominus autem continuo cum ille
diceret. memento mei. s quando cũ
ueñis in regnum tuum: amen inqͥt
dico tibi. hodie mecum enis in para¬
diso. Miscdia optulit. quod miseria
Confiteor tibi pat̃. domine celi & t̃re.
Quid confiteor. inquo te laudo: hec
enim confessio ut dixi. laudem ha¬
bet. Qui abscondisti hec a sapientib
⁊ prudentib & reuelasti ea paruuł.¬

Expanded text:
apud inferos subveniens quibusdam: ea autem ipsa die Christus in paradiso cum latrone confitente. Et ibi latro quid meruit, nisi quia illam viam tenuit, ubi ostendit salutare suum? A qua tibi pes non exeat. In eo enim quod se accusavit, Deum laudavit, et vitam suam beatam fecit. Praesumpsit quidem a Domino, et ait illi, Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum. Considerabat enim facinora sua, et pro magno habebat, si ei vel in fine parceretur. Dominus autem continuo, cum ille diceret, Memento mei; sed quando? Cum veneris in regnum tuum: Amen, inquit, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Misericordia obtulit quod miseria Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae. Quid confiteor? in quo te laudo? Haec enim confessio, ut dixi, laudem habet. Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvu
Abbreviated transcription (Latin):
impenitens. thesaurras tibi
irã indie ire & reuelations
iusti iudicii dei. Hinc ꝑsalm¬
sta ait. Ieus iudex iustꝰ futil
& longanimis. Dictͦus quipe
longanimẽ. p̃misit fortẽ. I
quem uides peccata delinq̃l¬
tiũ du longanimit̾ ferre: l¬
as hunc qndoꝙ etiã distris
iudicare. hinc ꝑ qñdam sap¬
patiens redditor. Patiens qͥppe
redditor dr̃: qr peccata hominũ¬
& patit᷑ & reddit. flã qͦs diu ut

Expanded text:
impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, cias hunc quandoque etiam districte judicare. Hinc per quemdam sappatiens redditor . Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum patitur et reddit. Nam quos diu ut
Abbreviated transcription (Latin):
no beati felicis natalicia colue-¬
er̃t̃: O quanta & qualia de p̃-¬
sentis uite ꝓuisione cogitabãt.
S subripiente mortis articło.
repente iniis q̃ p̃uidere nolebãt
inuenti sunt. & cuncta simultẽ¬
poralia q̃ tractata quasi stabili¬
ter tenere uidebant᷑ amiser̃.
Sigͦ tnsacta multitudo gñis
humani ꝑ natiuitatẽ uiruit
incarne. ꝑmortẽ aruit inpul¬
uere: uidelicet fenũ fuit. Qͥa
gͥ mom̃tis suis hore fugiunt:
mercede teneant᷑. Audite quid
sapiens salomon dicat. Quod¬
cumq potest manꝰ tua facere
instanter oꝑare. qr nec opus.
tempus ignoramꝰ. & post mor¬
tẽ oꝑari non possum: suꝑ est
ut ante mortẽ tp̃ra indulta
rapiamꝰ. Sic eñi mors ipsa cũ
uenerit uincit᷑: si priꝰ qmͣ ueni¬
at semꝑ timeatur. Innatali

Expanded text:
eatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, tempus ignoramus et post mortem operari non possumus, superest, ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa, cum venerit, vincitur, si, priusquam veniat, semper timeatur. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
tib exhibeat audiamꝰ. Am̃ dico
uob̃. qd̾ p̃cinget se & faciet illos
discumb̃e. & tͣnsiens ninistrabit
illis. Precinget se. idet ad retri¬
butionẽ pparat. faciet illos dis¬
cumbe. id est inẽt̃na qͥete refoue-¬
ri. Discumb̾e qͥppe nr̃m. et̾no in
regno qͥescere est.Unde rursum
dñs dicit. uenient & recumbent
cũ abrahã & llaac & iacob.Tran-¬
siens aut̃ dꝰ ministrat: qr lucis
sue illustratione nos saciat. Tnͣ¬
sire uͦ dictũ est: cũ de iudicio ad

Expanded text:
audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judici
Abbreviated transcription (Latin):
gilia. & simt̾cia uigilia uenerit
& ita inuenerit: beati sunt ser¬
ui illi. Prima qͥppe uigilia. pri¬
meuũ tempꝰ est id est puericia.
Scd̃a: adolescentia uel iuuentꝰ.
q̃ auctoritate sacri eloqun unũ

Expanded text:
gilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum
Abbreviated transcription (Latin):
dormit. imꝑuisa mors uenieis
pit. & eũ quẽ dñm domꝰ inue¬
nent dormientẽ necat: quia
cũ uentura dãna sp̃s minime
p̃uidet. hunc mors ad supplici¬
um nescientẽ rapit. furi aũt̃
resisteret si uigilaret: qr ad¬
uentũ iudicis qui occulte a¬
niuã rapit p̃cauens. ei peni¬
tendo occͦreret: ne impenitens
circo nob̃ uoluit ẽẽ incognitam:
ut semꝑ possit ẽẽ suspecta. It
dũ illam p̃uide ñ possumꝰ: ad il-¬
lam sine int̾missione p̃paremur.
ꝓinde fr̃s mei. incondicione mor¬
talitatis ur̃e m̃tis oculos figite.
uenienti uos iudici ꝑfletꝰ cotidie
& lam̃ta p̃parate. Cum certa mors
maneat omnib: nolite de tem¬
ꝑalis uite ꝓuidentia incerta co-¬
gitare. Terrenaꝵ rerũ uos cura
ñ aggrauet. Quantis libet em̃i
auri & argenti molibꝰ circumde¬
tur. quibꝰ libet p̃ciosis uestibus
induat᷑ caro. quid est aliud qmͣ
caro: Nolite gͦ attende quid ha-¬
betis. s qͥd estis. Vultis audire
qͥd estis: ꝓpħa indicat dicens.

Expanded text:
 improvisa mors veniens, pit, et eum quem dominum invenerit dormientem domus necat. Quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit, furi autem resisteret si vigilaret. Quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta: ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quaqͣm potest. Si aut isqͥ bona
agit. ad huc luxurie inqͥnam̃¬
ta ñdeserit: aut is qͥ castitati
p̃minet. nec dũ se ꝑbona oꝑa
exercet. Nec castitas gͦ magaũ
est sine bono oꝑe: nec opus bo¬
nũ est aliquid sine castitate.d
&si utrunq agit᷑: restat ut qͥs¬
qͥs ille est spe ad suꝑnã patam
tendat. nequaqmͣ se auitis ꝓ
mundi honestate coutineat.
Quia & si quecdã bona aliqͣdo¬

Expanded text:
 bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliq
Abbreviated transcription (Latin):
senectꝰ accipit᷑. Quigͦ uigilare ĩ
pͥma uigilia noluit: custodiat
uel scdam. Ut qͥ conu̾ti a pͣuitati¬
b suis in puericia neglexerit: ad
uias uite saltẽ intempore iuuẽ¬
tatis euigilet. Et qͥ uigilare in
sccd̾a uigilia noluit: t̾cie uigilie
remedia ñ amittat. Ut qui in
iuiuentute aduias uite ñ iigi¬
lat: saltẽ in senectute resipis
clusit dei pietas duriciã ñram.
Non est iam qͥd homo excusati¬
onis inueniat. Us̃ despicit᷑ et
expectat. contẽni se uidet e re¬
uocat. Iniuriã de contẽptusuo¬

Expanded text:
 accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu
Abbreviated transcription (Latin):
nns molestias esse mortem uici¬
nã designat. Cin confestĩ aꝑi¬
mꝰ: si hunc cũ amore suscipimꝰ.
Aꝑire eñi iudici pulsanti ñ uult:
qui exire de corꝑe trepidat. &
uidere eũ quem contempsisse
se memunit iudicẽ formidat.
Qu: aũt de sua spe cȩ oꝑatione
secui est: pulsanti confestim
aꝑit. qr letus iudicẽ sustinet.
Et cũ tempꝰ ꝓpinque mortis ag-¬
nouerit: de gła retributionis

Expanded text:
icinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
ba desidat iã de sua ino¬
lumitate secura. adhuc de
nĩa salute sollicita. Pa
complexũ & conspectũ uenire.
quanta & illis ce nob̃ incom¬
mune leticia est. Qualis illic
celestiũ ciuiũ uoluntas con-¬
seruoꝵ societatẽ expectan-¬
tiũ. qmͣ summa & ꝑpetua fe¬
licitas. Illic apłorum głosuᷤ
chorꝰ. illic ꝓpħarum exultan-¬
tiũ numerus insignis. illic
martirũ pplłs innumerabił.
obcertaminũ uictoriã coro-¬
natꝰ Illic clarissima uirginũ
soꝵ fortitudo laudatur. S
⁊ illoꝵ remuneratio censet᷑.
qui p̃cepta dñica seruantes.
ad celestes thesauros trena
patͥmonia tnͣstulert̃. Ad
hos dilectissimi auida cupi-¬
ditate ꝓꝑemus. ut cũ huis
cito ẽẽ: cito ad xp̃m uenire¬
nos contingat. Eumq huiꝰ
itineris ducẽ habeamus. sa¬
lutis auctorẽ. lucis pͥncipem.
leticie largitorem. qui cum¬

Expanded text:
esiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. Ad eorum complexum et conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus, illic Prophetarum exsultantium numerus insignis. Ibi martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam coronatur; illic clarissima virginum sorum fortitudo laudatur. Ibi et illorum remuneratio censetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi, avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat, eumque hujus itineris ducem habeamus, salutis auctorem, lucis principem, laetitiae largitorem: qui
Abbreviated transcription (Latin):
fortit dñica mandata. n sim¬
plicitate innocentiã. incau¬
tate concordiã. modeftiam
in humilitate. diligentiau
in administratione. igilã¬
tiã mnadiuuandis laboran
ꝑib indefendenda ueritate
constãciam. in discipline se¬
ueritate censurã. ne aliqͥid
ad exemplũ bonoꝵ factoꝵ¬
desit in nob̾. Hec sunt igit
uestigia. que nob̾ sciquiq
reu̾tentes inpatriã reliqu¬
runt. ut illoꝵ uestigiis in¬
herentes sequeremur et
gaudia. Patriã quoq nr̃am
paradisum cũ illis compirte¬
mus.Parentes patriarchis
iam habere cepimꝰ. Quid ĩ
am nr̃am uidẽ. & parentes
salutare possimꝰ: Magnus

Expanded text:
ominica mandata, in simplicitate innocentiam, in caritate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, uigilantiam in adiuuandis laboranteribus, in defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate censuram. ac ne aliquid ad exemplum bonorum factodesit in nobis. Haec sunt enim vestigia quae nobis sancti quique revertentes in patriam reliquerunt, ut, illorum semitis inhaerentes, sequeremur et gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus, parentes patriarchas jam habere coepimus, quid non iam nostram videre, ut parentes sa
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ omnes hoc faciunt. qͣn¬
do ip̃m dñm in hac causapa-¬
tronũ habemꝰ: Non eñitime¬
mus inhac re ne offendamꝰ
eiꝰ iusticiã. cũ patronã tenea-¬
ñ est: s sic̃ dixit dñs ita est:
Quomͦ intelligis ñ est: est aũ
quomͦ intelligere debes. Ecce
adu̾te. Circa multa es occupã-¬
ta. qnͣdo unũ est necessariũ.
Maria meliorẽ partẽ elegit.
Non tu malã. s ista meliorem.
S unde meliorẽ: Quia tu cir¬
ca multa. illa cirea unũ. pre¬
ponit᷑ unũ multis. Non em̃
a multis unũ. s multa ab u¬
no. Multa sunt q̃ facta sunt:
unꝰ qui fecit. Celum & mare¬

Expanded text:
cur non omnes hoc faciunt, quancur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, cum patronam teneanon est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra
Abbreviated transcription (Latin):
martha conuuiũ dño para¬
iocundabat᷑. Cum gͦ mariasu-¬
auit audiret u̾bum dulcissi-¬
mũ. & corde intentissimo paᷤ¬
ceret᷑: int̃pellato dño a sorore
sua. quomͦ putamꝰ eã timu¬
isse ne diceret ei dñs. surge
& adiuiua sororẽ tuã: Mira eñi
suauitate tenebat᷑. que ꝓfec¬
Excusata ẽ: sedit securior. Qͦ¬
mͦ aut̃ excusata: Attendamꝰ.
inspiciamꝰ. ꝑscrutem q̃d pos¬
sumus. paicam᷑ & nos. Quid¬
eñis Putamꝰ rep̃hensũ eẽ. mi¬
nisteriũ marthe. quã cura hoᷤᷤ¬
pitalitatis occupauerat. que
ip̃m dnm̃ hospitio receperat:
hospite letabat᷑: hoc si uerũ
est: dimittant homines qͦd
ministrant egentib eligãt
partẽ meliorẽ que ñ auferet᷑
abeis. Uacent ubis. inhient
doctͥne dulcedini. occupent᷑
cirea scientiã salutarẽ. Nichil
eis cure sit. quis ꝑegrinꝰ inui-¬
co sit. quis egeat pane. quis
indumento. qͥs uisitandus.
tur scientie. Si melior pars ẽ.

Expanded text:
Martha convivium Domino paraMartha convivium Domino parajucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecExcusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut pascamur et nos. hensum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, tur scientiae. Si melior pars est,
Abbreviated transcription (Latin):
gelum cũ legeret᷑: audi¬
umꝰ a femina resigiosa suscep¬
tũ esse dñm hospicio. ea que
marcha uocabatur. E cũ ẽẽt
ipsa occupata incura miniftͣn¬
di: soror eiꝰ maria selebat ad
pedes dm̃i. & audiebat uer.¬
bũ eiꝰ. laborabat illa. uacabat
ista. Illa erogabat. hec imple-¬
bat. Ueruintam̃ martha la-¬
borans multũ in illa occupa¬
tione & negotio ministndi:
intpellabat drm̃. & de soro¬
re sua conq̃sta est. q̃d eã la¬
borantẽ ũ adiuuaret. Dñs ã
ꝓ maria respondit marthe.
& ipse eiꝰ factus ẽ aduocatus.
qui iudex fuerat int̃pellatꝰ.
Martha inquit cirea multa
es occupata. qͣndo unũ est
necessariũ. Maria meliorem
partẽ elegit. q̃ ñ auferetur
ab ea. Audiuimꝰ gͦ & int̃pel-¬
lationẽ intpellantis: & sen-¬
tentiã iudicis. Que sententia
intpellanti respondit. sus¬
pectã derendit. Erat eñi ma¬
ria intenta dulcedini uerbi
dei. Intenta erat martha qͦ mͦ
pasceret dnm̃. intenta erat ma¬
ria quomͦ pasceret᷑ a dño. A

Expanded text:
gelium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A
Abbreviated transcription (Latin):
la desidiosa qͣ cauere debet
ociosa. Erant gͦ in illa domo
iste due uite. & ipse fons ui-¬
te. In martha erat imago
p̃sentiũ. in maria futuroꝵ.
Quod agebat marcha ibi
sumꝰ. quod agebat maria
hoc sꝑamꝰ. hoc agamꝰ bene.
ut illud habeamus plene.
Nã quid inde habemus. ĩ
quantũ habemiꝰ: Qmͣd iuh̾
sumus. quantũ ẽ q̃d habe.¬
mus: slam & mͦ inde aliqͥd
agimus. Remoti a negoti¬
is. se positis familiaribus
curis. conuenistis. statis. au-¬
ditis. In quantũ hoc agitis:
marie similes istis. & faciliꝰ
uos q̃d agit maria. qmͣ ego
qͥ p̃rogo. Si quid tam̃ dico:
xp̃i est. Ideo uos pascit qi est¬
xp̃i. qr panis communis est
unde & ego uob̾cum uiuo.
Nunc autẽ uiuimꝰ. si uos fẽs
statis indño. Nolo innobiss
in dño. qr neq qͥ plantat
ẽ aliquid neq qui rigat. si
qui increm̃tum dat deus.¬

Expanded text:
la desidiosa, quam cavere debet la desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos pascit, quia Christi. Quia panis communis est, unde et ego vobiscum vivo. Nunc autem vivimus, si vos, fratres, statis in Domino . Nolo in nobis, sed in Domino. Quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
re debetis etiã qui ñ intelli¬
gitis. in iis duab mulierib
duas uitas ẽẽ figuratas. pre¬
sentẽ & fut᷑am. laboriosam
& quietã. erumnosã & bea-¬
tã. temporalẽ & ẽt̾nam. Oue
sunt uite. de illis uos copio¬
sius cogitate. Quid̃ habeat
hec uita. ñ dico mala. ñ iniꝗͣ.
ñ nefaria. ñ luxuriosa. ñ im¬
pla. s laboriosa. erumnis
plena. timoribꝰ castigata.
temptationib sollicita. hãc
ipsam innocentẽ uitã dico.
qualẽ decebat hab̃e marthã.
hanc gͦ quantũ potestis in¬
spicite. & de hac ut dixicopi¬
osiꝰ qmͣ loquim᷑ cogitate. ui¬
ta uͦ iniqua aberat abilla do¬
mo. Nec cũ martha erat: nec
cũ maria. E si aliqndo fuit:
dño intͣnte ñ fuit. Remanse¬
rt̃ gͦ in illa domo q̃ susceꝑat
dñm induab feminis due
uite. ambe innocentes. ambe
laudabiles. una laboriosa.
alt̾a ociosa. nulla facinorosa
nulla desidiosa. Ambe inꝙͣ
cauere debet laboriosa. nul¬

Expanded text:
re debetis, etiam qui non intellire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innoa, quam cavere debet laboriosa; nul