comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ui erg putant iustum esse neminẽ ante oculos hñt iustitiam
sed eam nolunt cernere. Quid est enim cur illam uel incar¬
minibus uelinomĩ sermone describant conquerentes eius absen¬
tiam: cum sit facillimũ bonos. esse si uelinit. Quid uobis in anem
iustitiã depingitis et optatis cadere de celo tanqͣ in aliquo simula¬
cro signatam: Ecce in conspectu ur̃o est suscipite si potestis eamq
indomicilio ur̃i pectoris collocate. nec difficile. aut alienũ atp̃rib
existimetis. Estote equi ac boni. et sequetur uos sua sponte iustitia
quã queritis deponite omnẽ malam cogitationẽ de cordibus ur̃is
et statim uobis tempus illud aureũ reuertetur. quod aliter cõsequi
nõ potestis: q̃ si deum uerum colere ceꝑitis: uos autẽ manẽte cultu
deorum iustitiã desideratis interra quod fieri nullo pacto potest.
sed ne tum quidẽ potuit cum putatis ꝗr nundum natis diisistis
quos impie colitis necesse est unius dei cultum fuisse ꝑterrã cuiꝰ

Expanded text:
ui ergo putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, sed eam nolunt cernere. quid est enim cur illam uel in carminibus uel in omni sermone describant conquerentes eius absentiam, cum sit facillimum bonos esse, si uelint? quid nobis inanem iustitiam depingitis et optatis cadere de caelo tamquam in aliquo simulacro figuratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamque in domicilio uestri pectoris conlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter consequi non potestis, quam si deum uerum colere coeperitis. uos autem manente cultu deorum iustitiam desideratis m terra, quod fieri nullo pacto potest. sed ne tum quidem potuit, cum putatis, quia nondum natis diis istis quos inpie colitis necesse est unius dei cultum fuisse per terram, e
Abbreviated transcription (Latin):
aui nomĩe celo nomen indidit. Id iupitet quod ether uocatur
precans primus celum nomĩauit eamq hostiam quã ibi sacrifica¬
uit totam adolenit. Nec hic tantum sacrificasse iupiter ĩuenit᷑
Cosat quoq in arato refert aglaostenen dicere iouem curti ex
insula naxo aduersus titanas proficisceretur et sacrificiũ facẽt
inlittore aquilam ei mauspicium ad uolasse quã uictor bono ho¬
mine acceptã tutele suc subiugauerit. Sacra uõ historia etia
ante consedisse illi aquilam incapite at ei regnum portẽdisse
testatut. Cui ergo sacrificare iupiter potuit: nisi celo auo quem
dicit euhererus in occeanis mortuũ. et ĩ oppido aulatia sepultũ.¬

Expanded text:
aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse testatur. cui ergo sacrificare Iuppiter potuit nisi Caelo auo, quem dicit Euhemerus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
et in latio auentinus uocabulum monti dedit inquo sepultus est
nberinus. ueltibris amni quo mersus est. Hon ergo mirandũ si no¬
mina eorum celo terreq aitributa eent qui reges genuerant po¬
tentissimos. Apparet ergo nõ excelo natum esse quod fieri põt non
põt. sed exeo homine cui nomen urano fuit. quod esse uerum tri¬
megistus auctor est. qui cum diceret ad modum paucos extitisse
inquibus esset ꝑfecta doctrina. In his uratium saturtiũ. mercu
ubi aquo sit hoc factum. Hon enim saturnus hoc. sed Iupitet fecit.
In sacra historia sic Ennius tradit deinde paneum deducit ĩmõ¬
tem qui uocatur celistella. Postqͣ eo ascendit contemplatus est la¬
te terras. Ibiq ineo monte arma creat celo.primusq in ea ara
iupiter Pacrificauit in eoloco suspexit incelum quod nũc nomi¬
natus. Idq quod supra mondũ erat quod ether uocabatur desui

Expanded text:
et in Latio Aventinus, vocabulum monti dedit, in quo sepultus est; et in Latio Aventinus, vocabulum monti dedit, in quo sepultus est; Tiberinus vel Tiberis, amni in quo mersus est. Non ergo mirandum, si nomina eorum coelo terraeque attributa essent, qui reges genuerant potentissimos. Apparet ergo non ex coelo natum esse; quod fieri non potest: sed ex eo homine, cui nomen Urano fuit. Quod esse verum Trismegistus auctor est: qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum, Saturnum, Mercuriubi, a quo sit hoc factum: non enim Saturnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in montem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in monte aram creat Caelo primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether uocabatur, de sui
Abbreviated transcription (Latin):
te aduenerint decelo cecidisse dicere.:Terre autẽꝙ ignoratis parẽtib
natos. terre filios nominemus. Sunt hec ꝗdem similia ueri non
tameri uera quia constat etiã tunc cum regnaret ita esse hĩtum po¬
tuit sic argumentari Saturnũ cum potentissimis rex esset ad reti¬
nendarti parentum suorum memoriã nomĩa eorum celo terteq
indidisse cum bec prius aliis uocabulis appellarẽtur.o naratione
et montibus et flum̃ibus nomĩa scimus imposita. neq eni cum
dicunt poete de progenie athlantis aut inachi fluis id potissimus
dicurit homĩes ex rebus sensu corentibiis poriusse ꝯeneri sed eos utiq¬
significant qui nati sunt ex his hominib. qui ueluiui uel mortui
nomĩa montibus aut fluminib indiderunt.Nam id apud ueteres
maximeq grecos fuit usitatum. sic maria corum traxisse nomen
accepimius qui deciderant mea. ut egeum ichareum helespontũ

Expanded text:
tino advenerint, de coelo cecidisse dicere; terrae autem, quod ignotis parentibus tino advenerint, de coelo cecidisse dicere; terrae autem, quod ignotis parentibus natos, terrae filios nominemus. » Sunt haec quidem similia veri, non tamen vera: quia constat etiam tunc cum regnaret ita esse habitum. Potuit et sic argumentari: Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam, nomina eorum coelo terraeque indidisse, cum haec prius aliis vocabulis appellarentur; qua ratione et montibus et fluminibus nomina scimus imposita. Neque enim cum dicunt poetae de progenie Atlantis, aut Inachi fluminis, id potissimum dicunt, homines ex rebus sensu carentibus potuisse generari; sed eos utiqsignificant, qui nati sunt ex his hominibus, qui vel vivi, vel mortui, nomina montibus aut fluminibus indiderunt. Nam id apud veteres, maximeque Graecos, fuit usitatum. Sic maria eorum traxisse nomina accepimus, qui deciderant in ea, ut Aegeum, Icarium, Hellesponticum:
Abbreviated transcription (Latin):
nihilestonũo qui fons etorigo rerum sit. hic sit necesse est ꝗ celum
ip̃m condidit terrãq fundauit. Saturnus autẽ si exhis natiis est
ut puratur: quẽ sd modũ postdeusesse principalis qui aliisortum
suum debet: autquis prefuit mũdo priusq saturnus gigneretur
Sed hoc porticum est ut docebam ante figmentũ. Hec enim fieri po¬
terat ut elemerita inserisibilia. tantoq interuallo sepata munũ
coirent ac filium procreatẽt. aut is qui natus esset nõ potissimũ gni¬
toribus similis existeret. sed eam formã gereret quã parentessiu nõ
hebant Que ramus erꝗo quid ueritatis sub hac figura lateat. Minu¬
tius felixineo libro qui octauus inscribitur sic argumentatus est
Saturũ cum fugatus esset afilio initaliãq uenissent celi filiũ
dictum ꝙ soleamus eos quorum uirtutẽ miremur ad eos qui repẽ¬

Expanded text:
nihil sit omnino, qui fons, et origo sit rerum. Hic sit necesse est, qui coelum nihil sit omnino, qui fons, et origo sit rerum. Hic sit necesse est, qui coelum ipsum condidit, terramque fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus esset, non potissimum genitoribus similis existeret; sed eam formam gereret, quam parentes sui non habebant. Quaeramus ergo quid veritatis sub hac figura lateat. Minucius Felix in eo libro, qui Octavius inscribitur, sic argumentatus est: « Saturnum, cum fugatus esset a filio in Italiamque venisset, Coeli filium dictum, quod soleamus eos quorum virtutem miremur, aut qui repen
Abbreviated transcription (Latin):
ait tereium fiusse creterisem sarurmi filiũ ciiuis in illa insula sepulcdũ
oñditur. & uo igitur põt alibi deus esse uiuns alibi mortuus alibi her̃e
templũ alibi simiulachrũ: Sciant ergo ramani copitoliũ siũ idest
surimũ religionũ publicarũ nibil esse aliudꝙ̃ inane moriuitic̃tus
Ueniamus nũe ad eius patremi qui ante regnauit et qui fortasse
plus hẽbat inse. ꝙ excoitu tantorũ elementõrũ genitus esse dicani.
Uideamus quid in eo fuerit deo dignũ. Imprimis illud ꝙ auirum
seculum natratur habuisseꝙ iusfitia sub eo fuerit interra: łeneox
aliquid ieo quod ieius filio nõ fuit.Q uideni tam conienieg
deo qͣ iustum regimen ac pium seculũ: Sed cum eadẽ rõne natĩ
esse cogito nõ possum putare deus summũ quo uideã esse aliquid
antiquius celum scilicet atq terrã. At ego deum quero ultraquem

Expanded text:
ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil esse aliud quam inane monumentum. Veniamus nunc ad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo dignum, in primis illud quod aureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo aliquid in hoc, quod in eius filio non fuit. quid enim tam conueniens deo quam iustum regimen ac pium saeculum? sed cum eadem ratione natum esse cogito, non possum putare deum summum quo uideam esse aantiquius, coelum scilicet atque terram. At ego Deum quaero, ultra quem
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse interraq regnasse deprehendimus. supest ut mortẽ quoq
eius inuestioemus. Ennius insacra historia descriptis omib que
in uita sua gessit ad ultimũ sic ait. deinde iupiter postq̃ ꝗnquies
terras circuiuit om̃ibusq amicis atq cognatis suis imperia diui¬
sit reliquitq honuibus leges mores frumẽtaq paruit multaq
alia bona fecit ĩ mortali głia memoriaq affectus sempitertia tro¬
numienta suis reliquit. erate ꝑsũmata incerta uitã cõmutauit.
et ad deos abiit. eumq curctes filii sui curauerũt: decorauermtq
cum et sepulchrũ eius increta inopido enosso. et dicitur uestam
hanc urbem creauisse ĩqua sepulcro eius est inscriptũ anitiquis
nõ poẽte tradũt: sed antiquarũ rerum scriptores que adeo uera
sunt ut ea sybillinis uersib cõfirmenur qui sunt tales.¬
Citero de natum deorũ cum tres ioues atheologis enuntierari diceret

Expanded text:
fuisse in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque fuisse in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque eius inuestigemus. Ennius in Sacra Historia descriptis omnibus quae in uita sua gessit ad ultimum sic ait: deinde Iuppiter postquam quinquies terras circuiuit omnibusque amicis atque cognatis suis imperia diuisit reliquitque hominibus leges mores frumentaque parauit multaque alia bona fecit, inmortali gloria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit. aetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque sepulchro eius est inscriptum antiquis lnon poetae tradunt, ssunt, ut ea sybillinis versibus confirmentur; qui sunt talesCicero de deorum natura cum tres loues a theologis enumerari diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
iuuans pater dicitur quod nomen indeũ minie congruit: quia
uiuare hõis estopis aliꝗd cõferentis ineũ qui sit alienus et exigui
bñficii Nemo sic deum precatur ut se adiuuet: sed ut seruet. ut
uitam salutẽq tribuat. quod multo plus ac maius est ꝙ̃ uiuare.
et qm̃i de patre loquimur nullus pater dicitur filios iuuar
cũ eos gȩnerat aut educat. Illud eni leuius est.qͣ ut eo uerbo ma¬
ꝯnitudo patertii bñficii exprimatur. Quãto id magis in cõue¬
niens est deo qui uerus est pater ꝑ quẽ sumus. et cũiuł toti sumꝰ
aquo fingimur animamur illumĩarnut. qui nobis uitã im¬
ꝑnt salutem tribuit. uictũ mnultiplicẽ subitũstrat. nõ intelligit
Bñfitia diuina qui siuiuari tantũ modo adeo putat. Ergo nõ im¬
pitus mõ sed et impius est qui nomĩe iorus uirtutẽ sũme potãtis
ĩminuit. Quare si iouem et exrebus gȩstis et exmorib homine

Expanded text:
Juvans pater dicitur; quod nomen in Deum minime congruit; quia Juvans pater dicitur; quod nomen in Deum minime congruit; quia juvare hominis est, opis aliquid conferentis in beneficii. nemo sic deum precatur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius est quam iuuare. et quoniam de patre loquimur, nullus pater dicitur filios iuuare, cum eos generat aut educat. illud enim leuius est quam ut eo uerbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. quanto id magis inconueniens est deo, qui uerus pater est, per quem sumus et cuius toti sumus, a quo fingimur animamur inluminamur, qui nobis uitam inpertit, salutem tribuit, uictum multiplicem sumministrat. non intellegit beneficia diuina qui se tantummodo iuuari a deo putat. ergo non inperitus modo, sed etiam inpius est qui nomine Iouis uirtutem summae potestatis imminuit. quare si Iouem et ex rebus gestis et ex moribus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
fabulosũ. Uiderunt exꝑte quad etat uerui eum scil.ot de quo
poete loquũtur hominẽ fuisse. In illo sutẽ naturali ioue uulos¬
ri cõsuetudne teligionis ĩducĩ etrauerũtq ineuir nometi
hottiinis transtulerunt. Qui ut supra diximusquia solus est nc̃
indiget nomĩt. Iouem auet̃ illum esse quisu exoge sorirtio
iouis sumo deo tribuũt. Soleti: mñs ꝗdam erioros suos hac ex¬
cusatione defendero. Qui conuien de uno deo cum idregare non
possũt. ip̃m se colere affirmãt.Uerum hoc sibi placere ut iupiter no¬
miterur quo ꝗd absumdius. lupiterenis sine cõtubertio cõiugis
filieq coli nõ soletunide qui sit apparet tiec fas est id nomen eo trãs¬
ferri ubi nec minerua est ulla nec luno. Quidq huius nominis
proprietas nõ diuiniã uimi exprimit: sed butanã. louem enim
funonẽq auiuando esse dictos. Cicero ĩterpretatur. et iupiter qr

Expanded text:
fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope SaturnoIouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non soletferri, ubi nec Minerva est ulla, nec Juno. Quid? quod hujus nominis proprietas non divinam vim exprimit, sed humanam? Jovem enim, Junonemque a juvando esse dictos, Cicero interpretatur. Et Jupiter, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ptuno imperiũ dat maris. ut insulis om̃ibus. et que secundũ itta¬
re loca eẽtit om̃ibus regnart. Uera sunit ero que loquũtur pocte
sed obteritii aliquo spẽcieq uelata. Pocest et̃ moris olimpus atidiuũ¬
nomen figurã poctis dedisse ut iorẽ dicerẽt ꝙli regnũ esse sotur̃
ꝙ olirnpus ambiouũ nomẽ est et moritis et celi. In olimpo morito¬
ꝯliripo maximã parte uite colebat et eo ad eum inius ueniebant
s: que res incontrouersia erant. Item squis ꝗdtioui inuenorat
quod aduitã humanã utile esseteo ueniebatit &q ioui oster dͥo¬
batit. Multa iribũc modũ pocte transferunt nõ ur indeos meni¬
tiãtur quos colunt: sed ut figuris uers colorib uetiustarẽ ac lepo¬
rem carm̃ibus suis addant. Qui autẽ nõ intelligũt quõ aut qua¬
re quicq figuretur. Poetas uelut mendaces et sacrilexs it sequi

Expanded text:
ptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum maptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo lympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecunt
Abbreviated transcription (Latin):
talibus datur suꝑior occidentis aũt inferior esse uideatur. Sic uerita¬
tem mẽdatio uelauerũt: ut ueritas ip̃a ꝑsuasioni publice nihil de roga¬
ret. de neptuni sorte manifestum est cuius regnũ tale fuisse dicimus
quale Pompeii fuit infinitũ illud imperiũ cui tocius ore maritime
potãtem senatus decreuerat ut predones psequeretur ac mare omne
id probari põt: Himirũ ueteres histone docerit. Antiquus auctor
Fuhernerus qui fuit exciuitate messana resgestas lorus et cter¬
rum qui dii putãtur collegit historiãq contexiut extitul. Pot
inscriptionib sacris que mantiꝗssimis templis hẽbantur inaniẽ¬
q inphano iouis triphili ubi aureã colũnam positaiti esse ab ipso
ioue nitulus uidicabat iqua columnasua gesta ꝑseripsit ut mo¬¬
numenitũ posteris esset rerum suatũ. hanc historiã et ĩ torprs¬
tatus est Ennius. et socutus cuius uerba sut hec. ubi :upitet ue¬

Expanded text:
talibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatalibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae potestatem senatus decreuerat, ut praedones persequeretur ac mare omne id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Ne
Abbreviated transcription (Latin):
nõ esse mriẽtitos re ip̃a probant. Ita enim deorũ simulacra cõfingũt
ut ex ip̃a diuersitate sexus appareat uera esse que dicunt poete Iã
quod aliud argurtientũ hẽt imago catamiti et effigies aquile. cum
ante pedes Iouis ponũtur intemplis et cũ ip̃o periter adorãtur nisi
ut ne fandi sceleris ac stupri memoria maneat ineternũ: Honigi tur
apoctis totum fictũ est aliquid fortasse traductũ et obliqua figuratiõe
obscuratũ quo ueritas in uoluta regeretur sicut illud de sortitiorie
regnorũ. Aiunt enim loui celum obtigisse neptuno mare inferna
Pluroni. Cur nõ terra pocius insortẽ terciam uenit nisi ꝙ ĩterra gesta
res est. Ergo illud inuero est: ꝙ regnũ orbis ita partiti. sortitiq sunt
et orientis imperiũ Ioui crederet: Plutoni cui cognomen hage silao
fuit pars occidentis obtingeret eo ꝙ plaga orientis exqua lux mor¬

Expanded text:
non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicunt poetae. nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti et effigies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? nihil igitur a poetis in totum fictum est, aliquid fortasse traductum et obliqua figuratione obscuratum, quo ueritas inuoluta tegeretur, sicut illut de sortitione regnorum. aiunt enim Ioui caelum optigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. cur non terra potius in sortem tertiam uenit? nisi quod in terra gesta res est. ergo illud in uero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium loui cederet, Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars occidentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mor
Abbreviated transcription (Latin):
poetice licentie modus quo usq progredi fingendo liceat cũ officiũ
poere ineosit: ut ea que uere gesta sunt inalias species obliquis figuꝰ¬
rationib. cum decore aliquo conuerss traducant: Totum aũt qđ
referas fingere. idest ineptũ esse et mendacẽ pocius q poetã. Sedfi
xerunt ista que fabulos a credũtur. Num etiã illa que de diis fettu¬
nis deorũq cõnubiis dicta sunt: Cur igitur sic figurãtur sic colũt
nisi forte non tantũ poete sed pictores ẽt fictoresq imaginũ men¬
tiũtur. Si enim hic lupiter qui auohis dicitur deus: nõ is est qui ex
satrtio et ope natus nõ oportuit nisi solius simulacrũ intemplis
ortũbus collocati. ꝗd sibi multerũ effigies uolunt: quid sexus infir¬
itius: inquẽ si recidit hic Iupiter: eum uero ip̃i lapides hominẽ fa¬
tebũtur mentitos esse poetas aiunt: et his tam̃ credunt. Imo uero

Expanded text:
poeticae licentiae modus; quousque progredi fingendo liceat: cum officium poeticae licentiae modus; quousque progredi fingendo liceat: cum officium poetae sit in eo, ut ea, quae gesta sunt vere, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa traducat. Totum autem, quod referas, fingere, id est ineptum nxennt ista. quae fabulosa creauntur: num etiam illa quae de diis feminis deorumque conubiis dicta sunt? cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. si enim hic est Iuppiter qui a uobis dicitur deus, si non is est qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus conlocari. quid sibi mulierum effigies uolunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero ipsi lapides hominem fatebuntur. mentitos esse poetas aiunt et his tamen credunt: immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
sisse dicitur mare inegiptũq uenisse. aiq ibi recepta pristina spe¬
cie dea facta. que nũc̃ ysis uocatur: Quo igitur aruitiẽto probari
põt. nec europã in tauro sedisse: nec yo houẽ factam ꝙ certus dies ha¬
hetur infastis. quo ysidis nauigiũ celebratur. Que res docet ron
tranasse illam sed nauigosse. Igitur qui soꝑe sibi uidẽtur quia
intelligunt uiuum tertenũq corpus incelo esse nõ posse totam
ganymedeã fabulã profalso repudiãt. nec sentiũt in terra id esse
factum. quia res ac libido p̃a terrena est. Nlon ergo res ipos gestas
finxerũt pocte. Qđ si facerẽt essent uanissimi. sed rebus gestis ad dide¬
runt quenidã colorem. Non eni obtrectantes illa dicebãt sed ornare
cupientes. hinc homies decipiũtur maxĩe ꝙ dum hec omĩa ficta
esse apoetis arbitrãtur colunt qđ̃ ignorant. Hesciunt eni qui sit

Expanded text:
nasse dicitur mare, in Aegyptumque venisse, atque ibi, recepta pristina spenasse dicitur mare, in Aegyptumque venisse, atque ibi, recepta pristina specie, dea facta quae nunc Isis vocatur. Quo igitur argumento probari potest, nec Europam in Tauro sedisse, nec Io factam bovem? Quod certus dies habetur in Fastis, quo Isidis navigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed navigasse. Igitur qui sapere sibi videntur, quia intelligunt vivum terrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes illa dicebant, sed ornare cupientes. Hinc homines decipiuntur: maxime quod, dum haec omnia ficta esse arbitrantur a poetis, colunt quod ignorant. Nesciunt enim, qui sit
Abbreviated transcription (Latin):
bus concelebrabãt deos esse dixerũt: Itaq illa potius ficta sumnt que
tanq de diis. nõ illa que tanꝙ̃ de hom̃ib sunt locuit. quod clarũ
fiet exemplo quod ĩferemus danen uolaturiis auros nuios lar¬
gitur insinũ eius infudit hec stupri merces fut. At poete qui quasi
de deo loquebãtur ne autoritatẽ eredite maiestatis infringerent
finxerunt ip̃m in aureo imbre delapsum eadem figura qua ĩbres
ferreos dicũt cum multitudinẽ telorũ sagittarũq describũt. Ra¬
puisse dicitur in aquila cathamitũ poeticus colot est.sed aut per
legionẽ rapuit. cuius insigne aquila est: aut nauis ĩqua ĩpositus
tutelam habuit ĩ aquila figuratã. sicut taurum cũ rapuit. et trãs¬
uexit europã. Eodem mõ conuertisse inboriẽ traditur yo inachi
filiã que ut iram iunonis effugeret. ut erat iamsetis obsita bos trã¬

Expanded text:
bus celebrabant, deos esse dixerunt. Itaque illa potius ficta sunt, quae bus celebrabant, deos esse dixerunt. Itaque illa potius ficta sunt, quae tamquam de diis, non illa quae tamquam de hominibus locuti sunt: quod clarum fiet exemplo, quod inferemus. Danaen violaturus, aureos nummos largiter in sinum ejus infudit. Haec stupri merces fuit. At poetae, qui quasi de Deo loquebantur, ne auctoritatem creditae majestatis infringerent, finxerunt ipsum in aureo imbre delapsum, eadem figura, qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. Rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. Sed aut per legionem rapuit, cujus insigne aquila est; aut navis, in qua est impositus, tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. Eodem modo convertisse in bovem traditur Io Inachi filiam, quae, ut iram Junonis effugeret, ut erat jam setis obsita, jam bos tra
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sola fuit cõtinentior: cum depiret nõ uittute aliqua sed metusuc¬
cessoris. Que formido utiq eius est qui sit mortalis et imbecilis. et ni¬
hil quippe qui potuit et tunc cũ nasceretur extingui. sicut frater eius
ante gęnitus extinctus est. Qui si uiuere potuisset. nunꝙ nmorĩ con¬
cessisset impium. Ip̃e autem fuito seruatus furtĩq nutritus
siuie appellatus est: nõ ut isti putãt aferuore celestis ignis uelq
itite sit dator: et animantib inspiret animas que uittus soliuisest¬
dei est.quã enim possit inspitare animã. qui ip̃e accepit aliunde :
Sed q primus ex liberis: saturni maribus uixerit potuerũt igitur
homines alium deũ hr̃e rectorem. si Saturnus nõ fuisset abuxore
delusus. atenim poete ita finxerũt.errat quisꝗs hoc putat. Illi enim
de hominib loquehõtur sed ut eos ornarent quorũ memoria laudi¬

Expanded text:
itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu sucitaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui sit et mortalis et inbecillus et nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus Zεύς siue Zήν appellatus est, non ut isti putant a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantibDei est quam enim possit inspirare animam, qui ipse accepit aliunde?, sed quod primus ex liberis Saturni maribus vixerit. Potuerunt igitur homines alium deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus. At enim poetae ista finxerunt. Errat quisquis hoc putat. Illi enim de hominibus loquebantur; sed ut eos ornarent, quorum memoriam laudi
Abbreviated transcription (Latin):
uunũ qt̃ ꝗdem põt aliꝗd maius existete.Iaem ꝑsegia palulẽ
sanctissime iurat. uUtia suꝑsttio suꝑis que reddita diuis que isto
supstitio ost auraquo reddito est: ergo aliqua porestas ini axitna¬
est que prierante s deos gimmiat. Que tenta fortuido est paludis
inferne si sut imortales qui d metuũt eam quã uisuri nõ sũt
nisi quos mori necesse est: Quidioitut hortũes ocelos suosi colas
rollunt: Quid o supos deierant᷑ cuit. ip̃i suꝑi adinferos reuol¬
uantur ibiq beant quoduenerẽtur et acͥotent. Illud uõ quale
estesse fara quibus dii omnes et ipe lupiter pareat: si patcarum
ronio uisostut plus possintꝗ̃ celestes uniuersi quãꝙs̃ ip̃e reltor
ac siominus cur tiõ ille porins regnate dicãtut quarũ legibus
et saturis parere omes deos ⁊ ecossitas cogit: nũc cui dubiũesu
qnis qui alicui res ob sequinur maxirtius nõ sit. Nam eumt sit
non accipiat fata sed faciat nuc ad aliud quod omiserã redeo. Inuna

Expanded text:
uandoquidem potest aliquid maius existere. idem per Stygiam paludem sanctissime iurat, una superstitio superis quae reddita diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo aliqua potestas maxima quae perierantes deos puniat? quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant eam, quam uisuri non sunt nisi quos mori necesse est? quid igitur homines oculos suos in caelum tollant? quid per superos deierent, cum ipsi superi ad inferos reuoluantur ibique habeant quod uenerentur et adorent? illut uero quale est, esse tata quibus dii omnes et ipse luppiter pareatr\' si arcarum tanta uis est, ut plus possint quam caelestes uniuersi quamque ipse rector ac dominus, cur non illae potius regnare dicantur, quarum legibus et statutis parere omnes deos necessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. — nunc ad illud quod omiseram redeo. in una
Abbreviated transcription (Latin):
U.sest:gitur tam excorsqui bunc ĩcelo regnan̾ putet qui
ne ĩterra ꝗdem debiut: Non insule ꝗdam poeta triũphũ
cudiditus scripsit. qui ĩ libro nõ modo potentissimũ deorũ cupi¬
dinoni sed et uictorẽ facit. ł numeratis eni amorib singulorũ
quib ĩ potestatẽ cupidinis ditionẽq uenisserit ĩstruit pompã
iqua upitor cum ceteris diis ante curtũ triũphantis ducitur
catenatus. Elleganter id ꝗderri a poeta figuratum. sed tam̃ nõ
multũ distat auõ. Qui eni uirtuas est expers qui cupidita¬
Uie oc libidinib malis uĩcitur nõ cupidini. ut ille finxit s mor¬
ti subiectus est sempiterne. Sed omittatus de morib dicere rem
conside remus au tatolligãt homines inꝗͥus miser uersantut
ert ubus Reguiare incololouẽ urilgus eristimat ra doctis parit

Expanded text:
uis est igitur tam excors qui hunc regnare in caelo putet, qui ne in terra quidem debuit? non insulse quidam poeta triumphum Cupidinis scripsit, quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam uictorem facit. enumeratis enim amoribus singulorum, quibus in potestatem Cupidinis dicionemque uenissent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphantis ducitur catenatus. eleganter id quidem a poeta figuratum, sed tamen non multum distat a uero. qui enim uirtutis est expers, qui cupiditate ac libidinibus malis uincitur, non Cupidini ut ille finxit, sed morti subiectus est sempiternae. sed omittamus de moribus dicere, rem consideremus, ut intellegant homines in quibus miseri uersentur erroribus. regnare in caelo Iouem uulgus existi
Abbreviated transcription (Latin):
terrã mare sine ullis imaginib ac templis uenerabãtur: et hissa¬
crificis in sꝑro celebrant. donec processu temporũ potetitissimis te¬
ꝯibus templa. et simulacra fecerunt: eaq uictimis et ocͥorib colẽ
instituerũt. Sic aberrantes anotitia dei gentos esso copunt. Errant
igitur qui deorum cultu ab exordio rerum fuisse contendũ: ot ori¬
oremesse gentilitatẽ ꝙ̃ dei religionẽ. quã prrant posterius : uotiõ
quia fontẽ atq originem ueritatis ignorant. Nam ad principru

Expanded text:
terram, male, sine ullis imaginibus ac templis venerabantur, et his saterram, male, sine ullis imaginibus ac templis venerabantur, et his sacrificia in aperto celebrabant; donec processu temporum, potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt; eaque victimis et odoribus colere instituerunt; sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt. Errant igitur, qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt, et priorem esse gentilitatem, quam Dei religionem: quam putant posterius inventam, quia fontem atque originem veritatis ignor
Abbreviated transcription (Latin):
locorum suorũ caꝑe nõ possent. tum adolescentes uel missi aparẽti
bus uelsua sponte cum rerũ penuria cogeret profug ad querẽdas
sibi nouas sedes huc atq illuc disꝑsi omties insulas: et orbẽ totu
repleuerunt: et astirpe sancte radicis auulsi: nouos sibi mores atq
instituta pro arbitrio condiderũt. Sed ottiniũ primi qui egiptium
occupaueratit celestia suspicere: aiq adorare cepunt.et quia dortiic¬
liis nõ tegebãtur oꝑ aeris qualitarẽ. nec ullis m ea regione nubib sub¬
texitur celum cursus siderum. et defectus notauerunt. dum ea sepe
ueneratites curiosius. ac liberius intuerẽtut. poste a deinde dortẽti¬
ficas animaliũ figuras quas colerent cõtenti sunt quibusdã pro¬
digis inducti quorũ mox auores aꝑiemus. Ceteri autẽ qui per
terram dispsi fuerunt ad mirantes elementa mũdicelũ sclem

Expanded text:
locorum suorum capere non possent, tum adoleslocorum suorum capere non possent, tum adolesbus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas sibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbioccupaverunt, coelestia suspicere atque adorare coeperunt. Et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem, nec ullis in ea regione nubibus subtexitur coelum, cursus siderum, et defectus notaverunt, dum ea saepe venerantes, curiosius atque liberius intuerentur. Postea deinde potentificas animalium figuras, quas colerent, commenti sunt, quibusdam prodigiis inducti: quorum mox auctores aperiemus. Caeteri autem, qui per terram dispersi fuerunt, admirantes elementa mundi, coelum, solem,
Abbreviated transcription (Latin):
exuinea cum primũ fructũ cepisset letus factus bibit usq ebreta¬
temiacuitq nudus. Quod cum uidisset unus exfiliis. cui riomen
fuit echan. nõ texit patris nuditatẽ sedegressus etiã fratrib iudi¬
cauit. At illi sumpto palio intrauerũt auersis uultib patrẽq texe¬
runt. Que facta cum recognouisset pater abdicauit atq expulit
filium. At ille profugus ineius terre ꝑte consedit: que niic arabia Ø¬
nomĩatur eaq terra de nomĩe eius chanan dicta est et posteri eius
chananei hec fuit prima gens que deun ignorauit.quoniã prĩ¬
ceps eius et conditor cultum dei apr̃e nõ accepit maledictus ab eo.
Itaq ignorantiã diuinitatis minoribus suis reliquit. Ab hac gentę
proximi quiq populi multitudine increscente fluxerunt.Ip̃sius
autem pattis posteri ehrei dicti penes quos religio dei resedit. Sed et
sbhis postea multiplicato ĩ immensũ numero cum eos angustie

Expanded text:
ex vinea cum primum fructum cepisset, laetus factus, bibit usque ad ebrietaex vinea cum primum fructum cepisset, laetus factus, bibit usque ad ebrietatem, jacuitque nudus. Quod cum vidisset unus ex filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem: sed egressus, etiam fratribus indicavit. At illi sumpto pallio, intraverunt aversis vultibus, patremque texerunt. Quae cum facta recognovisset pater, abdicavit atque expulit filium. At ille, profugus, in ejus terrae parte consedit, quae nunc Arabia nominatur; eaque terra de nomine ejus Chanaan dicta est, et posteri ejus Chananaei. Haec fuit prima gens, quae Deum ignoravit; quoniam princeps ejus et conditor cultum Dei a patre non accepit, maledictus ab eo: itaque ignorantiam divinitatis minoribus suis reliquit. Ab hac gente, proximi quique populi, multitudine increscente, fluxerunt. Ipsius autem patris posteri, Hebraei dicti, penes quos religio Dei resedit. Sed et ab his postea, multiplicato in immensum numero, cum eos angustiae
Abbreviated transcription (Latin):
Fus autem postea cum uideret orbem terre malitia et sceleribus¬
oppletum statuit humaniũ genus diluuio ꝑdere. Sed tameni
ad multitudinẽ reꝑandam delegit unũ quod corruptis omĩb singu¬
lare iusticie superat exemplum hic cum sexcentorũ esset annorum
fabricauit arcam sicut preceꝑat eam deus inqua ip̃e cũ coniuge ac
tribus filiis totidemq nurib reseruatus est cum aqua uniuersos Ø¬
montes altissimos oꝑuisset. deinde orbe siccato execratus in institia
prioris seculi ne deus rursus longitudo uite causa esset excogitan¬
dorum malorũ paulatim psingulas progenies diminuit: homĩs
etatem atq incentum et .xx. antiis metam collocauit. quã trans¬
gredi nõ liceret. Ille uero cum egressus esset ex arca sicut sancte lĩre
docent. terram studiose coluit ac uineã sua manu sceuit. Unde ar¬
guũtur qui auctorẽ uini liberũ putant.Ille enim nõ modo liberu
sed etiam saturnũ atq Uranum multis antecessit etatibus qua

Expanded text:
us autem postea, cum videret orbem terrae malitia et sceleribusoppletum, statuit humanum genus diluvio perdere: set tamen ad multitudinem reparandam delegit unum, quod, corruptis omnibus, singulare justitiae supererat exemplum. Hic cum sexcentorum esset annorum, fabricavit arcam, sicut praeceperat ei Deus, in qua ipse, cum conjuge, ac tribus filiis totidemque nuribus servatus est, cum aqua universos montes altissimos operuisset. Deinde orbe siccato, execratus injustitiam prioris saeculi Deus, ne rursus longitudo vitae causa esset excogitandorum malorum, paulatim per singulas progenies diminuit hominis aetatem, atque in centum et viginti annis metam collocavit, quam transgredi non liceret. Ille vero, cum egressus esset ex arca, ut sanctae litterae docent, terram studiose coluit, atque vineam sua manu sevit. Unde arguuntur qui auctorem vini Liberum putant. Ille enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum, atque Uranum multis antecessit aetatibus. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
O. cecum pectus. O mentẽ cimeriis. ut aiunt tenebris attiorem
discipulus hic fortasse anaxagore fuit cui niues atramẽta fuert
Nt qui eadem cecitas est et uero falsitas et mendatio ueritatis nom̃
imponere. Uidelicet homo subdolosus uoluit lupũ sub: ouis pel¬
le celare. ut fallaci titulo posset irretire lectorem. uerum esto in¬
scitia hoc nõ malitia feceris: quã tandem nobis attulisti ueritatẽ
nisiꝙ assertor deorum eos ip̃os ad ultimũ prodidisti: prosecutus
.N. sũmi dei laudes quem regem quẽ maximũ quẽ opificem
uerum. quem fontẽ honorum quẽ ꝑentem oĩum quẽ factorẽ
actorẽq uiuentiũ confessus es. Ademisti ioui tuo regnũ eũq
suma potestate depulsum ĩministiorũ numerum redegisti.
Epilogus itaq te nius arguit stulticie uanitatis erroris affirmas
cĩ deos esse. et illosi tum subicis et mãcipas ei deo cuius religioniẽ
conatis euertere

Expanded text:
ῖς annotare. O caecum pectus! o mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris atriorem! ῖς annotare. O caecum pectus! o mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris atriorem! Discipulus hic fortasse Anaxagorae fuerit, cui nives atramentum fuerunt. Atqui eadem caecitas est, et vero falsitatis, et mendacio veritatis nomen imponere. Videlicet homo subdolus voluit lupum sub ovis pelle celare, ut fallaci titulo posset irretire lectorem. Verum esto, inscitia hoc, non malitia feceris. Quam tandem nobis attulisti veritatem? nisi quod assertor deorum, eos ipsos ad ultimum prodidisti. Prosecutus enim summi Dei laudes, quem regem, quem maximum, quem opificem rerum, quem fontem bonorum, quem parentem omnium, quem factorem altoremque viventium confessus es, ademisti Jovi tuo regnum, eumque summa potestate depulsum in ministrorum numerum redegisti. Epilogus itaque te tuus arguit stultitiae, vanitatis, erroris. Affirmas enim deos esse; et illos tamen subjicis et mancipas ei Deo, cujus religionem conaris evertere
Abbreviated transcription (Latin):
deum creditum christũ. ꝗr mirabilia fecit. sedqr uidimus ĩ eo facta
esse omnia que nobis ãnuntiata sunt.Uancinio prophetarum
fecit mirabilia. Magum putassemus ut et uos nũcupatis. et iudei
tunc putauerunt: si nõ illa ip̃a facturum christũ propħe omnes
uno spiritu predixissent.Itaq deum credimus nõ magis ex factis
oꝑibusq mirandis q̃ ex illa ip̃a cruce. quã uos sicut canes lãbitis
quoniam simul. et illa predicta est. nõ igitur suo testimonio. Cui eti
de se dicenti põt credi: Sed prophetarum testimonio qui omĩa que
fecit ac passus est multo ante recinerunt fidem diuinitatis accepit
quod neq appollonio. neq apulcio, neq cuiqͣ magorũ potrit
aut põt aliqñ contingere. Cum igitur talia ignorantie sue deli¬
ramenta fudisset cum ueritatẽ penitus excidere cõnissus esset
ausus est liberos suos ac dei hostes

Expanded text:
Deum creditum Christum, quia mirabilia fecit, sed quia vidimus in eo facta Deum creditum Christum, quia mirabilia fecit, sed quia vidimus in eo facta esse omnia, quae nobis annuntiata sunt vaticinio prophetarum. Fecit mirabilia: magum putassemus, ut et vos nunc putatis, et Judaei tunc putaverunt, si non illa ipsa facturum Christum prophetae omnes uno spiritu praedicassent. Itaque Deum credimus, non magis ex factis operibusque mirandis, quam ex illa ipsa cruce, quam vos sicut canes lambitis: quoniam simul et illa praedicta est. Non igitur suo testimonio cui enim de se dicenti potest credi?, sed prophetarum testimonio, qui omnia, quae fecit ac passus est, multo ante cecinerunt, fidem divinitatis accepit; quod neque Apollonio, neque Apuleio, neque cuiquam magorum potuit, aut potest aliquando contingere. Cum igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum veritatem penitus excidere connisus esset, ausus est libros suos nefarios, ac Dei hostes,
Abbreviated transcription (Latin):
posset. qr nemo est qui ĩmortalitatẽ recuset maxime cumcu
dicas aquibusdam adoratum esse. sicut deum et simulacrũ eius
sub herculis alexiaci nomĩe constitutum ab ephesiis etiam nuc̃
honorari. Non potuit ergo post mortẽ deus credi: qr et hominẽ
et magũ fuisse constabat. et ideo alieni nominis titulo affecta¬
uit diuinitatẽ qr suo nõ poterat nec audebat. Hoster et potuit de
credi ꝗr magus nõ fuit et creditus est.quia uere fuit. Non inquit
hoc dico id circo appolloniũ nõ hr̃i deum quia uoluerit sed ut ap¬
pareat nos sapientiores esse. qui mirabilib factis nõ staum fidem
diuinitatis adiunximus.q̃ uos qui abexigua portenta deum credi¬
distis. Non est mirũ situ qui adei sapĩa longe remotus es: nihil pror¬
sus intelligis eorum que legisti.Cum iudeiqui aprincipio propħas
lectitauerunt. disce igitur siquid tibi cordis est nõ id cirto a nobies¬

Expanded text:
posset; quia nemo est qui immortalitatem recuset, maxime cum eum posset; quia nemo est qui immortalitatem recuset, maxime cum eum dicas, et adoratum esse a quibusdam sicut deum, et simulacrum ejus sub Herculis Alexicaci nomine constitutum, ab Ephesiis etiam nunc honorari. Non potuit ergo post mortem deus credi, quia et hominem, et magum fuisse constabat; et ideo alieni nominis titulo affectavit divinitatem, quia suo nec poterat, nec audebat. Noster vero et potuit deus credi, quia magus non fuit; et creditus ehoc dico, idcirco Apollonium non haberi deum, quia noluerit, sed ut appareat nos sapientiores esse, qui mirabilibus factis non statim fidem diuinitatis adiunximus, quam uos, qui ob exigua portenta deum credidistis. non est mirum si tu, qui a dei sapientia longe remotus es, nihil prorsus intellegis eorum quae legisti, cum Iudaei, qui a principio prophetas lectitauer
Abbreviated transcription (Latin):
comparuit. qͣ ille qui comprehensus est et cruei affixus. At enim ex hoc
ip̃o forrasse insolentiã christi uoluit arguereꝙ deum se constituerit
ut uerecundior fuisse uideatur. Qui cum maiora faceret: ut hic
putat: tam̃ id sibi non arrogauerit Omitto nũc ip̃a oꝑa comꝑare
qr insecundo et supiore libro de fraude ac prestigiis artis magite
dixi. Hego esse quẽqͣ qui nõ optet ĩprimis id sibi post mortẽ con¬
tingere quod etiã reges maximi concupiscunt. Cur eni sibi hoĩes
sepulcra magnifica cur statuas. cur imagines compant: cur ali¬
quibus claris factis aut pro ciuibus morte suscepta student opi¬¬
niones hominũ promereri: Cut deniq ip̃e ingenii tui monu¬
mentum hoc de testabili stultitia tanq ceno edifficatum consti¬
tuere uoluisti: nisiꝙ ĩ mortalitatẽ de memoria nom̃is speras stul¬
tum igitur est id putare appolloniũ noluisse ꝙ optaret utiq si

Expanded text:
comparuit, quam ille, qui et comprehensus est, et cruci affixus. Atenim ex hoc comparuit, quam ille, qui et comprehensus est, et cruci affixus. Atenim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi voluit arguere, quod Deum se constituerit, ut ille verecundior fuisse videatur, qui cum majora faceret, ut hic putat, tamen id sibi non arrogaverit. Omitto nunc ipsa opera comparare, quia in secundo et superiore libro de fraude, ac praestigiis artis magicae dixi. Nego esse quemquam qui non optet in primis id sibi post mortem contingere, quod etiam reges maximi concupiscunt. Cur enim sibi homines sepulcra magnifica, cur statuas, cur imagines comparant? cur aliquibus claris factis, aut etiam pro civibus morte suscepta, student opiniones hominum promereri? Cur denique ipse ingenii tui monimentum, hac detestabili stultitia tanquam coeno aedificatum, constituere voluisti, nisi quod immortalitatem de memoria nominis speras? Stultum igitur est, id putare Apollonium noluisse, quod optaret utique, si
Abbreviated transcription (Latin):
Quistante autoritatt̃ audeat repugnate: credamus hoc plane. Nã
fortasse illi hoc insomnis apollo aliquis tiũtiauit. Tot semplatrones
pierant. et quottidie ꝑeunt. utiq multos: et p̃e damnasti qui eorũ
post crucẽ suã nõ dicam deus sed homo appellatus est. Uerum tu
forsitan exeo credidisti qr uos homicidã mariẽ consecrastis ut deũ
quod nõ fecissetis. si illum ariopagite incrucem sustulissent. Idem
cum facta eius mirabilia desttuẽt nec tamen negaret uoluit ostẽ¬
dere apolloniũ uelpãtia ueletiã maiora fecisse. mirũ q apuleuĩ
pretermisit. cuius solent et multa et mira memorari. Cur igitur
odelirum caput neno apolloniũ pro deo colit. nisi forte tũ solus
illo .s. deo dignus. cum quo te insempitertiũ deus uerus puniet
Si magnius christus quia mirabilia fecit pitior utiq apollonuis¬
qui ut describis cum domitianus cum punire uellet repente iniuditio nõ

Expanded text:
Quis tantae auctoritati audeat repugnare? Credamus hoc plane; nam Quis tantae auctoritati audeat repugnare? Credamus hoc plane; nam fortasse hoc illi in somnis Apollo aliquis nuntiavit. Tot semper latrones perierunt, et quotidie pereunt; utique multos et ipse damnasti: quis eorum post crucem suam, non dicam deus, sed homo appellatus est? Verum tu forsitan ex eo credidisti, quia vos homicidam Martem consecrastis, ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Areopagitae in crucem sustulissent. Idem cum facta ejus mirabilia destrueret, nec tamen negaret, voluit ostendere, Apollonium vel paria, vel etiam majora fecisse. Mirum quod Apuleium praetermisit, cujus solent, et multa, et mira memorari. Cur igitur, o delirum caput, nemo Apollonium pro Deo colit? nisi forte tu solus, illo scilicet deo dignus, cum quo te in sempiternum verus Deus puniet. Si magus Christus, quia mirabilia fecit, peritior utique Apolloniqui ut describis cum Domitianus eum punire vellet, repente in judicio non