comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quieti. & tacitur ni uestigia ciꝰ sequentes
Quando quisq inferior fuerit:
sublimior fie dicente dño: qui
minimus fuerit in uobis: hic
etic magnus: quid deinde illud.
quã uobis execrandũ debet uidẽ¬
ri: qđ cũ sũmo animi nr̃i gemitu
& dolore cognouimus: non de¬
c̃t᷑ quidĩ tẽpla & post confessi.¬
onem scĩficata. & illustrata plus
m̃bra turpi & infami c̃ cubitu
suo maculent: cubilia cũ femi¬
nis ꝓmiscua iungentes: Iuando
& sistuprũ conscientiȩ corum
dẽsit. hoc ipsũ grande crimen
est: qđ illorũ scandalo in alioꝵ
ruinas exempla noscantur. Con¬
tentiones quoq & emulationes
interuos nullas et̾. oportet: c̃ũ
pacẽ suã nobis dimiserit dñs &
scriptũ sit: diliges ꝓximũ tuũ
tamquam te: Si aut̃ mordetis
& incusatis in uicem: uidete ne
consũmamini ab inuicẽ: Con¬
uicus etiã & maledictis quę so
uos abstinett: quia neq maledi¬
ci: regnũ dĩ consequent᷑. It liN¬
gua quae xp̃m confessaẽ incõ¬

Expanded text:
quieti et taciturni uestigia eius imitentur, quando quisque inferior fuerit sublimior fiat dicente Domino: qui minimus fuerit in uobis, hic erit magnus. Quid deinde illud, quam uobis exsecrandum debet uideri, quod cum summo animi nostri gemitu et dolore cognouimus, non deesse qui Dei templa et post confessionem sanctificata et inlustrata plus membra turpi et infami concubitu suo maculent, cubilia cum feminis promiscua iungentes. quando etsi stuprum conscientiae eorum desit, hoc ipsum grande crimen est, quod illorum cum scandalo in aliorum ruinas exempla nascantur. contentiones quoque et aemulationes inter nos nullas esse oportet, cum pacem suam nobis dimiserit Dominus et scriptam sit: diliges proximum tuum tamquam te. si autem mordetis et incusatis inuicem, uidete ne consumamini ab inuicem. conuiciis etiam et maledictis quaeso nos abstinete: quia neque maledici regnum Dei consequentur et lingua quae Christum confessa est inco
Abbreviated transcription (Latin):
re caecati. ueritatis lum̃ amit¬
tunt: Propt̃ qđ & nos tẽperam̃¬
tũ tenentes & libram dñicon¬
tẽplantes & dĩ patris pietatẽ
tes: diu multũq tractatu¬
tu internos habito iusta mode¬
ratione agenda librauimus.
Quae omĩa poenitꝰ potestis in¬
spicere: lectis libellis quos hic
nuꝑlegerã: & aduosquoq le¬
gendos ꝓ cõmuni dilectione
trans miseram: Ubi lapsis nec
censura de est quae increp&.
nec medicina quae sanet.
Sed & catholicae aeccłae unitatẽ.
quantũ potuit expressit nr̃ã
mediocritas. Quẽ libellum
magis ac magis nunc uobis
placere confido: quando cum
iã sic legitis: ut & ꝓbetis & amẽ¬
tis. Siquidem qđ nos uerbis
conscripsimus. uos factis implẽ¬
tis: quando ad eccłam caritatis
ac pacis unitatẽ remeatis:
simi: semꝑ bene ualere.

Expanded text:
re caecati ueritatis lumen amitre caecati ueritatis lumen amittunt. propter quod et nos temperamentum tenentes et libram Domini contemplantes et Dei patris pietatem tes diu multumque tractatu inter nos habito iusta moderatione agenda librauimus. Quae omnia penitus potestis inspicere lectis libellis quos hic nuper legeram et ad uos quoque legendos pro communi dilectione transmiseram, ubi lapsis nec censura deest quae increpet nec medicina quae sanet. sed et catholicae ecclesiae unitatem quantum potuit expressit nostra mediocritas: quem libellum magis ac magis nunc uobis placere confido, quando eum iam sic legitis ut et probetis et ametis, siquidem quod nos uerbis conscripsimus uos factis inpletis, quando ad ecclesiam caritatis ac pacis unitate remeatis. simi, semper bene ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
Nobistintũ modo laborandũẽ:
ut frum̃tũ: et possimꝰ: ut cũ
cȩperit frum̃tũ dominicis
horreis condi: fructũ ꝓ opere
nr̃o & labore capiamus: Apłs
magna ñ solũ uasa sunt aurea
& argentea. sed & lignea
& fictilia Et quȩdã
quidem honorata: quȩdã uero¬
in honorata Nos oꝑam demꝰ.
& quantũ possumꝰ laberemus:
ut uas aureũ uł argenteũ simꝰ:
Ceterũ fictilia uasa confringere
dñosoli concessũ est: cui & uir¬
ga ferrea data est. Esse ñ pcest
maior dño suo: seruus Nec
quisquã sibi qđ soli filio pat̃
tribuit uindicare: ut se put&
aut ad a reã uentilandam. &
purgandam palłam ferre¬
se posse.: aut a frum̃to uniuersa
titania humano iudicio segre¬
gare. Suꝑba est ista obstinatio
& sacrilega p̾sumtio: quã sibi
furor prauus assumit Et dũ¬
dominiũ sibi sẽꝑ quidã plusqũa
mitis iustitia deposcit assumuns:
de aeccła pereunt: & dũ se iN¬
solent extollunt: ipso suo tu mõ¬

Expanded text:
nobis tantummodo laborandum est nobis tantummodo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum coeperit frumentum dominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus. apostmagna non solum uasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem honorata, quaedam inhonorata. nos operam demus et quantum possumus laboremus ut uas aureum uel argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere Domino soli concessum est cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi quod soli filio pater tribuit uindicare, ut se putet aut ad aream uentilandam et purgandam palam iam ferre posse aut a frumento uniuersa zizania humano iudicio separare. superba est ista obstinatio et sacrilega praesumptio quam sibi furor prauus adsumit. et dum sibi semper quidam plus quam mitis iustitia deposcit adsumunt, de ecclesia pereunt, et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumo
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur: ur̃o etiam consensu
ac uinculo nec teretur: ne con¬
fessores xp̃i erroris duces ficren:
qui uirtutis & honoris auctores
laudabiles extitissent: Uideriis
quantũ uobis ceteri gratuler¬
tur: uel quantũ apud seipsos
singuli glorientur: Ego
me & gratulari satis uobis:
& plus ceteris glorior in hac ur̃a
pacifica regres sione & caritite.
confiteos: Simplicit̃ enĩ quid
in meo corde fuerit: debetis au¬
dire: dolebã uehem̃t᷑ & grauitꝰ
angebar. qđ communicare
ñ possem qd semel diligere
coepissem: Postea quã uos de
carc ere ꝓdeuntes scismaticus
& hereticus error excȩpit: sic
reserat quasi ur̃a gła incarcere
mansisset. Illic enĩ recidis se
ur̃i nominis dignitis uidebat᷑:¬
quando milites xp̃i non ad
cumaeccłae laude & gratu¬
latione uenissent: Nam& si
uidentur in aeccła esse
rirania: ñ tam̃ impediri deb&
aut fides aut caritas nr̃a: ut
qm zizania cẽ in aeccła cerni¬
mꝰ ipsi de ȩccła recedamus:

Expanded text:
tenebatur, vestro etiam ctenebatur, vestro etiam cac uinculo necteretur nec confessores Christi erroris duces fierent qui uirtutis et honoris auctores laudabiles extitissent. Viderint quantum uobis ceteri gratulentur uel quantum aput se ipsos singuli glorientur: ego me et gratulari satis uobis et plus ceteris gloriari in hac uestra pacifica regressione et caritate confiteor. simpliciter enim quid in meo corde fuerit debetis audire. dolebam uehementer et grauiter angebar quod eis communicare non possem quos semel diligere coepissem. posteaquam uos de carcere prodeuntes schismaticus et haereticus error excepit, sic res erat quasi uestra gloria in carcere remansisset. illic enim resedisse uestri nominis dignitas uidebatquando milites Christi non cum ecclesiae laude et gratulatione uenissent. Nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides aut caritas nostra ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus, ipsi de ecclesia recedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS MAXIMO
PAG̃RO: Item urbano
& sidonio & machã¬
nio fribus: salutem. Lectis
astica pace ac frat̾na redintegra¬
tione fecistis. in tantũ me lȩta¬
tũ ẽẽ. conficeor: in quantum
suerã & ante lętatus quando
confessionis uraẽ głam cõperi:
& militiȩ urae cęlestem acspi¬
ritalem laudẽ gratulabundꝰ excȩpi:
Nam & huiꝰ fidĩ & laudis urae
alia confessio est: unam. e̾e̾:
aeccłam confiteri nec
alieni erroris uel potius
prauitatis participem fieri:
repetere eadem castra unde
ꝓdistis: unde ad regendum
proeliũ & aduersariũ subigen¬
dum: fortissimis uirib ꝓsilistis:
Illuc enĩ erant deacie trophea
referenda: undẽ ad aciem fue¬
rant arma suscepta: ne quos
Nunc uero & uos congruentẽ
fidei ur̃ae tenorẽ. atq indiui¬
duae caritatis & concordiae
legẽ dominicam pacẽ tenuistis.
& cremplũ ceteris dilectionis
& pacis ur̃o itinere fecistis: ut
aeccłae ueritas & euangelica
sacram̃tiunitas quae a nobis

Expanded text:
yprianus Maximo presbytero, item Urbano, et Sidonio et Machario fratribus salutem. Lectis e et de ecclesiastica pace ac fraterna redintegratione fecistis, in tantum me laetatum esse confiteor in quantum fueram et ante laetatus quando confessionis vestrae gloriam comperi et militiae vestrae coelestem ac spiritalem laudem gratulabundus excepi. Nam et haec fidei et laudis vestrae alia confessio est unam esse Ecclesiam confiteri, nec alieni erroris vel potius pravitatis participem fieri, repetere eadem castra unde prodistis, unde ad gerendum praelium et adversarium subigendum fortissimis viribus prosilistis. Illuc enim erant de acie trophaea referenda unde ad aciem fuerant arma suscepta, ne quos Nunc vero et vos congruentem fidei vestrae tenorem atque individuae charitatis et concordiae legem Dominica pace tenuistis, et exemplum caeteris dilectionis et pacis vestro itinere fecistis, ut Ecclesiae veritas et evangelici sacramenti unitas, quae a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
oculi plebis possunt uidendo
satiari: de aduentꝰ ur̃i gaudio:
Cognoscere illic fratnitas cȩpit.
qualis & quanta sit secutura
xp̃o ueniente lȩtitia: Cuius
quia cito apꝓpinquauit ad¬
uentꝰ: imago iam quaecdam
p̃cessit inuobis: ut qͦmͦ iohannes
p̃cur sor eius & pręuius uenieis
p̃dicauit xp̃m uenisse: sic nunc
ep̃o confessore dñi& sacerdote
redeunte: appareat ei dñm iã
redisse: Uicarias uero ꝓnobis
ego & collegae & frat̾nitas
om̃is has aduos litteras mit
fida obsequia caritatis ex ꝓmimꝰ:
Hic quoq insacrificiis atq inora.¬
tionib nr̃is non cessantes dõ
patri & xp̃o filio eius dño Nr̃o
tere: ut qui ꝑfectus est atq ꝑfi¬
ciens custodiat & ꝑficiat in uobiᷤᷤ
confessionis urãe gloriosam
coronam. Qui& ad hoc uosfor¬
tasse reuocauit: negła. eet oc¬
culta: si foris eent confessionis
urãe consũ mata martyria:
Na uictima quȩ frat̾nitati p̃b&
exempld̃ & uirtutis & fidei:

Expanded text:
oculi plebis possunt uidendo oculi plebis possunt uidendo satiari de aduentus uestri gaudio. cognoscere illic fraternitas coepit qualis et quanta sit secutura Christo ueniente laetitia: cuius quia cito adpropinquauit aduentus, . imago iam quaedam praecessit in nobis, ut quomodo Iohannes praecursor eius et praeuius ueniens praedicauit Christum uenisse, sic nunc episcopo confessore Domini et sacerdote redeunte appareat et Dominum iam redire. uicarias uero pro nobis ego et collegae et fraternitas omnis has ad uos litteras mittfida obsequia caritatis expromimus, hic quoque in sacrificiis adque in orationibus nostris non cessantes Deo patri et Christo filio eius Domino nostro tere ut qui perfectus est adque perficiens custodiat et perficiat in nobis confessionis uestrae gloriosam coronam: qui et ad hoc uos fortasse reuocauit, ne gloria esset occulta, si foris essent confessionis uestrae consummata martyria. nam uictima quae fraternitati praebet exemplum et uirtutis et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
unde illic repentina ꝑsecutio
nuꝑ exorta sit: unde contra
beatũ marty rem: uosq om̃is sae¬
cularis potestis subito ꝓruꝑit:
ut ad confundendos hereticos
& retundendos ostenderet dñis
diuina ordinatione dilectus:
nore coniuncti: quis ad unatus
& uerus xp̃i populus. dominici
gregis caritate conexus: qui
essent quos inimicus lacesseret
contra. quib diabolus ut suis
parceret Neq eni ꝑ sequitur
& impugnat xp̃m aduersariuꝰ.
nisi castrã & milites xp̃i. here¬
ticos ꝓstratos semel & suos
factos: contẽpnit & preterit:
Eos querit deicere: quos uidet
stare:Atq unam nunc ficultas
illic uobis regredientib posse¬
mus: quil uos mutua caritate
diligimus: ut aduentꝰ uri lȩtis¬
simũ fructũ: prȩsentes cũcete¬
ris ipsi quoq caperemus: Quȩ
illic exultatio om̃iũ fratrum.
qui concursus atq coplexus
occurrentiũ singulorum:
uix oculis adherentiũ potest
satis fieri uix uultus ipsi. atq

Expanded text:
unde illic repentina persecutio unde illic repentina persecutio nuper exorta sit, unde contra beatum martyrem uosque omnes saecularis potestas subito proruperit, ut ad confundendos haereticos et retundendos ostenderet Dominus diuina ordinatione delectus, nore coniuncti, quis adunatus et uerus Christi populus dominici gregis caritate conexus, qui ese contra quibus diabolus ut suis parceret. Neque enim persequitur et impugnat Christi adversarius nisi castra et milites Christi. Haereticos prostratos semel, factos contemnit et praeterit. eos quaerit deicere quos uidet stare. Adque utinam nunc facultas illic uobis regredientibus possemus qui uos mutua caritate diligimus, ut aduentus uestri laetissimum fructum praesentes cum ceteris ipsi quoque caperemus. quae illic exultatio omnium fratrum, qui concursus adque conplexus occurrentium singulorum ? uix osculis adhaerentium potest satisfieri, uix uultus ipsi adque
Abbreviated transcription (Latin):
qđ apud regẽ fortes atq
illustres pueri predicauert᷑:
Ipsos quidem paratos ẽe ardẽre
flãmis nediis eius seruirent:
aut imaginẽ quã fecercit
adorarent: dintam̃ quem
colebant. quemq & nos colimꝰ
potentẽ esse. ut cos de camino
ignis eximeret: & de regis ma-¬
nib ac de penis prȩsentibus
liberaret. Qđinuenimus in
confessionis urãe fide: & in dñi
circauos ꝓtectione nunc ges¬
tu: ut cũ uos parati fueritis et
prompti om̃e subire suppli¬
cium: dñs tam̃ uos pęne sub¬
traheret. & aeccłae reseruaret:
Regredientib uobis breuiata
non ẽ in ep̃o confessionis suae
dignitas. sed magis creuit
sacerdotalis auctoritas: ut al¬
tare dĩ adsistat antistes: qui
ad confessionis arma sum̃ da
& facienda martrria: ñ uerbis
plebem sed factis cohortetur:
Et imminente antixp̃o paret.
ad preliũ milites. ñ solũ sermo¬
nis & uocis incitam̃to. sed fidi
luce ꝑspicimus diuinae maies¬
tatis salutaria & scã consilia:

Expanded text:
quod apud regem fortes atque quod apud regem fortes atque illustres pueri praedicaverunt, ipsos quidem paratos esse ardere flammis, ne diis ejus servirent, aut imaginem quam fecerat adorarent; Deum tamen quem colebant, quemque et nos colimus, potentem esse ut eos de camino illis eximeret, et de regis manibus ac de poenis praesentibus liberaret . Quod invenimus in confessionis vestrae fide, et in Domini circa vos protectione nunc gestum; ut cum vos parati fuerprompti omne subire supplicium, Dominus tamen nos poenae subtraheret et ecclesiae reseruaret regredientibus uobis breuiata non est in episcopo confessionis suae dignitas, sed magis creuit sacerdotalis auctoritas, ut altari Dei adsistat antistes qui ad confessionis arma sumenda et facienda martyria non uerbis plebem sed factis cohortetur et inminente antichristo paret ad proelium milites non solo sermonis et uocis incitamento sed fideiluce perspicimus diuinae maiestatis salutaria et sancta consilia,
Abbreviated transcription (Latin):
rerianys cun colli
Et nuꝑ quidem
cum te honore geminato in
aeccłae suae ad ministratione
confessorẽ parit & sac̃dotem
constituit diuina dignatio:
sed & nunc ñminus tibi &co¬¬
mitib tuis atq uniuer sȩ frater¬
nitati gratulamur: qđ cum
eadem gła & laudib uestris
reduces uos denuo ad suos
fecrrit benigna dñi & larga
ꝓtectio : ut pascendo gregi
pastor. & gubernandȩ naui
gubernator. & plebi regen¬
dȩ rector redderetur: & appa¬
reret relegationẽ. urãm sic di¬
uinitus eẽ. dispositam: non
ut ep̃s relegatus & pulsus
aeccłae de esset: sed ut ad ex¬
clesiã maior rediret Neq
enĩ intrib pueris minor fuit.
martiru dignitas. quia mor¬
te frustrata de camino ignis
in columes exierunt: aut non
consũmatꝰ daniel extitit in suis
laud ibus: quia qui leonibus
missus fuerat ad prędam: ꝓ¬
tectus adño uixit ad głam:
Inconfessorib xp̃i dilata mar¬
minuunt: sed magnalia
diuinae ꝓtectionis ostendus
Reprȩsentatũ uidemꝰ in uobis.

Expanded text:
RIANVS CVM COLLEGIS Et nuper quidem cum te honore geminato m ecclesiae suae administratione confessorem pariter et sacerdotem constituit diuina dignatio. sed et nunc non minus tibi et comitibus tuis adque uniuersae fraternitati gratulamur quod cum eadem gloria et laudibus uestris reduces uos denuo ad suos fecerit benigna Domini et larga protectio, ut pascendo gregi pastor et gubernandae naui gubernator et plebi regendae rector redderetur et appareret relegationem uestram sic diuinitus esse dispositam, non ut episcopus relegatus et pulsus ecclesiae deesset, sed ut ad ecclesiam maior rediret. Neque enim m tribus pueris minor fuit martyrn dignitas, quia morte frustrata de camino ignis incolumes exierunt aut non consummatus Daniel extitit in suis laudibus, quia qui leonibus missus fuerat ad praedam, protectus a Domino uixit ad gloriam. in confessoribus Christi dilata marminuunt, sed magnalia divinae protectionis ostendunt. Repraesentatum videmus in vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
nequis frt̃ excedens ad tutelã
uel curã clericũ nominaret:
ac siquis hoc fecisset: nofferre¬
tur ꝓeo nec sacrificiũ ꝓ dormi¬
tione eius celebraret᷑ Neq enĩ
apud altare dĩ meret᷑ nomina.¬
ri in sacerdotũ praecẽ: qui ab
altari sacerdotes & ministros
uoluit auocare : Et idõ uictor
cum contra formã nuꝑ in con¬
cilio a sacerdotib datã gemini¬
um faustinũ prb̃rũ ausussit
cð̾torẽ constituere: non ẽ quo
ꝓdomitione eius apud uosfiat
oblatio aut dep̃catio aliqua
nominc eius in aecła frequentet᷑
ut sacerdotũ decretũ religiosȩ
& necessarie factu sẽruetur
anobis: simul & ceteris fr̃ibus
detur exemplũ: nequis sacer.¬
dotes & ministros dĩ altarieiꝰ
& aeccłac uacantes. ad seculares
molestias deuocet: Obseruari
enĩ decȩtero poterit: ne ultra
hoc fiat circa ꝑsonã clericorũ:
si qđ nunc factũ . ẽ. fuerit uin¬

Expanded text:
ne quis frater excedens ad tutelam ne quis frater excedens ad tutelam uel curam clericum nominaret, ac si quis hoc fecisset,, non offerretur pro eo nec sacrificium pro dormitione eius celebraretur. neque enim apud altare Dei meretur nominari in sacerdotum prece qui ab altari sacerdotes et ministros uoluit auocari. et ideo Victor cum contra formam nuper in concilio a sacerdotibus datam Geminium Faustinum presbyterum ausus sit tutorem constituere, non est quod pro dormitione eius apud uos fiat oblatio aut deprecatio aliqua nomine eius in ecclesia frequentetur, ut sacerdotum decretum religiose et necessarie factum seruetur a nobis, simul et ceteris fratribus detur exemplum, ne quis sacerdotes et ministros Dei altari eius et ecclesiae uacantes ad saecularem molestiam deuocet. obseruari enim de cetero poterit ne ultra hoc fiat circa personam clericorum, si quod nunc factum est fuerit uin
Abbreviated transcription (Latin):
undecĩ tribus: leuiticatribus
quȩ tẽplo altari & ministeriis
diuinis uacabat: nihil de illa
diuisionis portione ꝑciperet:
sed & alios terrã colentib illa
tantũ dm̃ coleret: & aduictum
atq alimentũ suũ ab undecim
tribub de fructib qui nasceban:¬
tur decimas ꝑciperet: Qđ totũ
fiebat de auctoritate & disposi¬
tione diuina: ut qui oꝑationib
diuinis insistebant: innulla rẽ
a uocarent᷑: ne cogitare aut
agere secularia cõgerentur:
Quae nunc ratio & forma incle-¬¬
rotenetur: ut qͥ in aeccła dñi ad
ordinationẽ lericalẽ ꝓmouent᷑.
innullo ab administratione
diuina auocentur: ne molesti¬
is & negnotus sȩcularibus
alligent᷑: sed in honores postu¬
lantiũ frum tãquã decimas
ex fructib accipientes. ab altati
& sacrificiis ñ redant. et die
ac noctẽ cęlestib reb & sp̃italib
seruiant: Qđ ep̃i ante cessores
nii religiosȩ considerantes. &
salubrit᷑ ꝓuidentes. censuerunt

Expanded text:
undecim tribus, leuitica tribus, undecim tribus, leuitica tribus, quae templo et altari et ministeriis diuinis uacabant, nihil de illa diuisionis portione perciperet, sed aliis terram colentibus illa tantum Deum coleret et ad uictum adque alimentum suum ab undecim tribubus de fructibus qui nascebantur decimas reciperet. quod totum fiebat de auctoritate et dispositione diuina, ut qui operationibus diuinis insistebant in nulla re auocarentur nec cogitare aut agere saecularia cogerentur. quae nunc ratio et forma in clero tenetur, ut qui in ecclesia Domini ordinatione clerica promouentur in nullo ab administratione diuina auocentur, ne molestiis et negotiis saecularibus adligentur, sed in honore sportulantium fratrum tamquam decimas ex fructibus accipientes ab altari et sacrificiis non recedant et die ac nocte caelestibus rebus et spiritalibus seruiant. Quod episcopi antecessores nostri religiose considerantes et salubriter prouidentes censuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
consistentib salutem: Grauit᷑
commnoti sumus ego & collegȩ
mei: qui prȩsentes aderant: et̃
con prb̃ri nr̃i qui nobis asside
prb̃rm cð̾torẽ testam̃to suo
nominauerit cũ iã pridẽ in con-¬
cilio epõrum statutũ sit: neqͥs
declericis & di ministris tutorẽ
uel curatorem testam̃to suo csti¬
tuat qͣndo singuli diuino sacey¬
dotio honorati & inclericomi:¬
nisterio constituti. ñ nisi altari
& sacrificiis deseruire: & p̃cibus
atq orationib uaeare debeant:
Scriptire enim: Nemo militans
dõ obligat se molestus sȩcula-¬
ribus: ut possit placere ei qui se
ꝓbauit: Quod cũ de om̃ibus
dictum sit: quantomagis moles¬
tiis & laqueis sȩcularib obliga¬
ri ñdebent: qui diuinis reb &
spiritalib occupati ab aeccła
recedere: et ad terrenos & sȩcu¬
lares actus uacare ñ possunt.
Cuius ordinationis & religionis
formã. leuitae prius in lege
tenuerunt: ut cũ terrã diuide¬
rent: & possessiones partirent᷑

Expanded text:
ibus salutem. Graviter commoti sumus ego et collegae mei qui praesentes aderant, et compresbyteri nostri qui nobis assidebpresbyterum tutorem testamento suo nominaverit, cum jam pridem in concilio episcoporum statutum sit ne quis de clericis et Dei ministris tutorem vel curatorem testamento suo constituat, quando singuli divino sacerdotio honorati et in clerico ministerio constituti non nisi altari et sacrifieiis deservire et precibus atque orationibus vacare debeant. Scriptum est enim: Nemo militans Deo obligat se molestiis saecularibus, ut possit placere ei cui se probauit. quod cum de omnibus dictum sit, quanto magis molestiis et laqueis saecularibus obligari non debent qui diuinis rebus et spiritalibus occupati ab ecclesia recedere et ad terrenos et saeculares actus uacare non possunt. cuius ordinationis et religionis formam leuitae prius in lege tenuerunt, ut cum terram diuiderent et possessiones partirentur
Abbreviated transcription (Latin):
asserere : dũ uos metipsos axp̃i
grege & ab eius pace & concor¬
dia separatis: cũ magis militib
gloriosis & bonis congruat.
intrado mestica castra c̃sistere:
& intus positos ea quae in com¬
mune tractanda st̃ agere ac
ꝓuidere: Namcũ unanimitas
& concordia nr̃a scindi omino
ndebeat: quia nos aeccła de¬
rdicta & foras exire: & aduos
uenire ñ possumus: ut uos
magis ad aeccłam matrẽ et
ad urãm frat̾nitatẽ reuertami¬
ni: quib possumꝰ hortam̃tis
petimus & rogamus: Opto

Expanded text:
adserere, dum uos met ipsos a Christi adserere, dum uos met ipsos a Christi grege et ab eius pace et concordia separatis, cum magis militibus gloriosis et bonis congruat intra domestica castra consistere et intus positos ea quae incommune tractanda sunt agere ac prouidere. nam cum unanimitas et concordia nostra scindi omnino non debeat, quia nos ecclesia derelicta foras exire et ad uos uenire non possumus, ut uos magis ad ecclesiam matrem et ad uestram fraternitatem reuertamini quibus possumus hortamentis petimus et rogamus. opto
Abbreviated transcription (Latin):
kini cognoueritis ex litteris
meis. quẽ & confessioniurãe ho¬
nõrẽ & frat̾nitati conexȩ dilec¬
tionẽ meo sermone seruauerim:
credatis quaeso & ad quiescatis
his litteris meis. quib uos &
actui ac laudib ur̃is. et scribo
& simplicit & fidelit consulo:
Grauat enĩ me atq contristat in¬
tolerabilis ꝑculsi & poeņ
ꝓstrati pectoris mestitia. pͤstrius¬
git. cũ uos illic comperis sem
contra dispositionẽ: contra
euangelicã legem contra in¬
stitutionis catholicae unitatẽ.
alium ep̃m fieri consensisse
Idest qđ nec fas est: nec licet fieri
membra discerpi: dominici
gregis animũ & corpus unum
discissa aemulatione lacerari.
Qđ quęso ut in uobis saltẽ illicitũ
istud frat̾nitatis nrãe discidiũ
non ꝑseueret: sed& confessionis
ur̃ĩe & diuinae traditionis me¬
mores ad matrẽ reuertimini
unde ꝓdistis: unde ad confessi¬
onis głam cumeiusdem̃ matris
exultatione uenistis. Nec po¬
testis sic uos cuangeliũ xp̃i

Expanded text:
i, cognoueritis ex litteris meis quem et confessioni uestrae honorem et fraternitati conexae dilectionem meo sermone seruauerim, credatis quaeso et adquiescatis his litteris meis, quibus uobis et actui ac laudibus uestris et scribo et simpliciter ac fideliter consulo. grauat enim me adque contristat, intolerabilis perculsi et paene prostrati pectoris maestitia praestringit, cum uos illic conperissem contra Dei dispositionem, contra euangelicam legem, contra institutionis catholicae unitatem alium episcopum fieri consensisse, id est, quod nec fas est nec licet fieri, membra discerpi, dominici gregis animum et corpus unum discissa aemulatione lacerari. quod quaeso ut in nobis saltem inlicitum istud fraternitatis nostrae discidium non perseueret, sed et confessionis uestrae et diuinae traditionis memores ad matrem reuertamini unde prodistis, unde ad confessionis gloriam cum eiusdem matris exultatione uenistis. Nec putetis sic uos euangelium Christi
Abbreviated transcription (Latin):
abducitur dathan: deprimitur
choreb copulatur isaac. mitticur
nathan. conuincit᷑ a malech: maledicit᷑
iudas. demonstrat᷑ mambres. cogit᷑
loch. intficit᷑ finces. dimictit᷑ ofni.
timens morit᷑ heli. cõprimit᷑ dina.
cain tenetur & negat petrus. Sed
quia multorũ consciencia erat in

Expanded text:
itur Dathan, deprimitur itur Dathan, deprimitur Chore, copulatur Isaac, mittitur Nathan, convincitur Amalech, maledicitur Judas, dehonestatur Mambres, cognoscitur Loth, interficitur Phinees, dimittitur Ophni, timens moritur Heli, comprimitur Dina, Cain, tenetur et negat Petrus. Sed quoniam multorum conscientia erat, in
Abbreviated transcription (Latin):
rachel. speculum argenteu̾ tecla
scyphum debicorium beniamin anu¬
lum signatoriũ thamar. cooꝑtorium
sericum iudit. lanceam regiã dauid.
alienam obduxerat abi melech.
Tunc iussit rex om̃s qui fuerant in con.¬
uio ut ducerentur in tor mentis:
Quo facto primus in nocens decollatur
ioħes. occiditur abel. foras ꝓicitur
adam timens obmutescit ⁊acharias.
fugit iacob querit᷑ enoch. turbatur
abimelech immutat᷑ nabuchodonosor.
dep̾catur abraham: transfertur
belias. subprimitur dina in cluditur
noe. inpingitur loch. suffugitur
ihs. damnatur daniel: accusat᷑ susanna.
alligat᷑ ioseph occiditur maria. ⁊ol¬
licur abbacuc. bestus datur cecla.
infornacẽ mitutur ananias. uinculis
substringitur samson. punitur urias
flagellatur paulus. occidit᷑ isaias.
expoliatur ionas. lapidat᷑ hieremias
excecatur tobias. ñ credebat᷑ moyses.
subducit abiron. suspendit᷑ abessalon
confundit᷑ rebecca. traducit᷑ dauid.

Expanded text:
Rachel, speculum argenteum Thecla, Rachel, speculum argenteum Thecla, scyphum bibitorium Benjamin, annulum signatorium Thamar, coopertorium subsericum Judith, lanceam regiam David, alienam uxorem abduxerat Abimelech. Tunc jussit rex, ut omnes qui fuerant in convivio ducerentur ad tormenta. Quo facto, primus innocens decollatur Joannes, occiditur Abel, foras projicitur Adam, timens obmutescit Zacharias, fugit Jacob, queritur Enoch, turbatur Abimelech, immutatur Nabuchodonosor, deprecatur Abraham, transfertur Helias, supprimitur Dina, includitur Noe, impingitur Loth, suffigitur Jesus, damnatur Daniel, accusatur Susanna, alligatur Joseph, occiditur Martha, tollitur Abacuc, bestiis datur Thecla, in fornacem mittitur Ananias, vinculis constringitur Samson, punitur Urias, flagellatur Paulus, tenditur Esaias, expoliatur Jonas, lapidatur Hieremias, excaecatur Tobias, non credebant Moysi, subducitur Abiron, suspenditur Abessalon, confunditur Rebecca, transducitur Agar,
Abbreviated transcription (Latin):
inbestiario tecla. instupido malassadõ
in religioso salomon in ministro mar¬
tha inmilite urias. in insano herodes.
in famulo cham. in medico cobias.
inebrio noc inrisiculo isaac in-
triste iob. iniudice danel infabro
ioseph. in psticuta chamar. informosa
rachel. inodiͦ lia: in domina maria.
in impio loch. aduersario amalech.
instructuͦre sem in rustico esau. in
forte golias inpistore hieroboam
aaron. & nudus erat iohannes: Tunc
stolam pacebat ausex: ut siccaretur
munera ei obculerunt. Primus
itaq om̃ium obtulit arietẽ abraham
taurũ teda oui culam noe camelũ
rebetca. leonẽ samson. ceruũ esau.
uiculum iħs ium̃tum iacob currum
helias. uestem iudit: crines bersabeȩ.¬
agar ligna. is aac frum̃tũ: ioseph
resinã. ruben pecuniam: abimelech
stropillos. leui capsa moyses fauum
dita fucrant.iussuq regis in quirebant᷑
abeis. inuoluerant enĩ stragulum
multi colium agar. sigillũ aureum

Expanded text:
in bestiario Thecla, in stupido Molessadon, in bestiario Thecla, in stupido Molessadon, in religioso Salomon, in ministra Martha, in milite Urias, in insano Herodes, in famulo Cham, in medico Tobias, in ebrio Noe, in risiculo Isaac, in tristi Job, in judice Daniel, in fabro Joseph, in prostituta Thamar, in formosa Rachel, in odibili Lia, in domina Maria, in impio Loth, in adversario Amalech, in structore Sem, in rusticulo Esau, in forti Golias, in pistore Hieroboam.Aaron, et nudus erat Jonas; tunc solem petebat Auses ut siccaretur munera ei obtulerunt. Primus itaque omnium obtulit arietem Abraham, taurum Thecla, oviculam Noe, camelum Rebecca, leonem Samson, cervum Esau, vitulum Jesus, jumentum Jacob, currum Helias, vestem Judith, crines Bersabee, ligna Isaac, frumentum Joseph, resinam Ruben, pecuniam Abimelech, strobilos Levi, capsam Moyses, favum ucta fuerant, jussu regis inquirebantur ab eis. Involverat enim strangulum multicolorium Agar, sigillum aureum
Abbreviated transcription (Latin):
mippus: aquatũ bibebat iohannes.
uolebat tobias: alienum calicem bibe¬
Sublatis om̃ibus: aquã manus petut
pilatus: tradidit iudas: ministrabat
martha: effudit ermocrates: linceũ
potrexit petrus: intulit lucernã
isaias gr̃as egit sẏmcon: benedixit
anna: intulit coronam rachel: de
poma intulit adam fauũ porrexit
samson: cycharam porrex̃ dauid:
cympanũ maria: psalteriũ duxit
iubal: Chortͦs duxit iudich cantauit
dauid: saltauit herodias laudes
dedit azarias: magia lusit mabres:
risum fecit isaac osculum porrexit
atq ita primus om̃ib ꝓdit inmagistro
ihs. in custodia iohannes. inretiario
petrus. insecutore pharao inuenatore
mambres. in delatore iudas. inhor¬
colano adam. in eodiorio eua. in la¬
trone cun. inpastore abel. incursore
ia cob insacet doce ⁊acharias. in rege
dauid. in cycharedo iubal. inpiscato¬
re iacobus. in coco arichus inaquario
rebecca. infornatorio annanias.

Expanded text:
mippus, aquam bibebat Joannes, mippus, aquam bibebat Joannes, volebat Tobias, alienum calicem bibeSublatisque omnibus, aquam ad manus petebat Pilatus, tradidit Judas, ministrabat Martha, effudit Hermocrates, linteum porrexit Petrus, intulit lucernam Esaias, gratias egit Simeon, benedixit Anna, intulit coronas Rachel, Davpoma intulit Adam, favum porrexit Samson, cytharam percussit David, tympanum Maria, psalterium duxit Jubal, choros duxit Judith, cantavit Asael, saltavit Herodias, laudes dedit Azarias, magis lusit Mambres, risum fecit Isaac, osculum porrexit atque ita primus omnium procedit in magistro Jesus, in custode Joannes, in retiario Petrus, in secutore Pharao, in venatore Nemroth, in delatore Judas, in hortulano Adam, in exordiario Eva, in latrone Cain, in pastore Abel, in cursore Jacob, in sacerdote Zacharias, in rege David, in cytharoedo Jubal, in piscatore Jacobus, in coquo Antiochus, in aquario Rebecca, in furnitore Ananias,
Abbreviated transcription (Latin):
isais: erencã tecla: chorachinam noe:
tubellionẽ rebecca: lacertũ golias:
menã maria: helionẽ samson: posuit
ionas acȩtũ: et malasadon salem: prior
intinxit cam E xplicitis om̃ib dedit
adipem abel mel ionas: lactẽ abrahã:
consparsit sara: dulcia fecit ihs:
pministrauit paulus: Sed quoniam
aliquod genera uim habebant:
passũ bibebat ihs: marsicũ ionas:
surgentinũ pharao: pellinũ adam:
laitanum moyses: cricicum isaac:
adrianum aaron: arbustinã zacheus:
arsinum tecla: albensem iohannes:
campanum abd: signinũ maria:
florentinum rachel: Saturatione
uini sopitus iacebat adam: ebrius
dormiuit noe: satis bibebat loth:
stertebat olofernis: somnus tenebat
ionam: uigilauit ꝓpe gallũ petrus:
suscitabat ih̾s: surgere querebat
ucob prior surrexit laban: Tunc
miscuit syphum beniamin: intulit
maria: prior bibit petrus: Sed quia
uinum subduxerat amelsad & male
miscuerat ionas: murmurabat er-¬

Expanded text:
Esaias, araneum Thecla, coracinum Noe, Esaias, araneum Thecla, coracinum Noe, rubellionem Rebecca, lacertum Golias, maenam Maria, et leonem Samson. Posuit et Jonas acetum, Molessadon salem misit, prior intinxit Cain. Explicitisque omnibus, dedit adipem Abel, mel Jonatas, lac Abraham, conspersit Sara, dulcia fecit Jesus, perministravit Paulus. Sed, quoniam aliquot genera vini habebant, passum bibebat Jesus, Marsicum Jonas, Surrentinum Pharao, pellinum Adam, Gaditanum Moyses, Creticum Isaac, Adrianum Aaron, arbustinum Zacchaeus, arsinum Thecla, Albense Joannes, Campanum Abel, Signinum Maria, Florentinum Rachel. Saturatione vini sopitus jacebat Adam, ebrius obdormivit Noe, satis biberat Loth, stertebat Holophernes, somnus tenebat Jonam, vigilavit prope gallum Petrus, suscitabatur Jesus, surgere quaerebat Jacob, prior surrexit Labam. Tunc miscuit scyphum Benjamin, intulit Martha, prior bibit Petrus. Sed, quoniam vinum subduxerat Amelsad, et male miscuerat Jonas, murmurabat Her
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph discũ attulit herodes: partes
caput: cerebellum abessalon: Lin-¬
guã aaron: maxillã samson : auricu¬
lam petrus: oculos lia: ceruicem
olo fernes: arteria ⁊ acharias: collũ
saul: armora agar: interanea ionas:
fycotum tobias: corpharao: renalia
isaias: latus adam: costam eua: ilia
maria: uentrem sara: uuluam elisa¬
beth adipem abel: femora abrabam:
caudam moyses: crures loth: pe-¬
des iacob ossa collegit iezechid:
itẽ iacobus et andreas intulerunt
pisces: Sustulit itaq asellum iħs:
labeonẽ moyses lupũ beniamiN:
mugilem abel: murena cua pel-¬
lamidem adam: locustã iohannes:
gladium cain: capitone abessalon:
policum pharao: curpitudinẽ lia:
auratã thamar: scarũ agar: canco¬
ridem dauid alciem iosepl saxita¬
num bictemias: umbrã lazarus
soliam iudas: harundinem cobias:
argentillum iudas: sepiam herodes:
car nutam esau: conculã ionas: alopi¬
dam iob salpam malasadon: denticẽ

Expanded text:
Joseph, discum attulit Herodes, partes Joseph, discum attulit Herodes, partes caput, cerebellum Abessalon, linguam Aaron, maxillam Samson, auriculam Petrus, oculos Lia, cervicem Holophernes, arterias Zacharias, collum Saul, armora Agar, interanea Jonas, fel piscis Tobias, cor Pharao, renalia Esaias, latus Adam, costam Eva, ilia Maria, ventrem Sara, vulvam Elisabeth, adipem Abel, femora Abraham, caudam Moyses, crura Loth, pedes Jacob, ossa collegit Ezechiel. Item Jacobus et Andraeas intulerunt pisces: sustulit itaque asellum Jesus, labeonem Moyses, lupum Benjamin, mugilem Abel, muraenam Eva, pellamidem Adam, locustam Joannes, gladium Cain, captionem Abessalon, polypum Pharao, turpitudinem Lia, auratam Thamar, scarum Agar, cantharidem David, halecem Joseph, saxatilem Hieremias, umbras Lazarus, soleam Juda, hirundinem Tobias, argentillum Judas, sepiam Herodes, carnutam Esau, glauculum Jonas, alopidem Jacob, salpam Molessadon, denticem
Abbreviated transcription (Latin):
tobias: sanguinẽ effudit berodes:
stercus ꝓiecit sem aquam adiecit
iafeth: elauit heliseus: partes fecit.
faleg: numerauit auses: sal misit ma¬¬
lasadom: oleum adiecit ia cob: infocũ
imposuit ariochus: coxit rebecca:
panes saul: fregitihs: tradidit om̃ib
petrus: inculit lentem iacob solus
manducauit esau: inculit intritam
abbacuc: totũ comedit daniel: fabã
inculit melsad: prior gustauit misa¬
el sed quia hedum coctũ comederat
isaac. et pisce̾ assum tobias: coepit
tumultuari aglon: ualde esuriebat
daniel: panem petebat her mocrates:
ñ manducauit iohannes: nichil gus¬
tauit moyses: itiunus fuit iħs: micas
colligebat lazarus: tunc ceteri par-¬
tes suas tenebant quas exuarus uena¬
tionibus acceperant. Abraham uitu-¬
lina᷑m: esau ceruinam: abel agninã:
noe arictinam: samson leoninam:
beliscus ur sinam: Maiorẽ partem
cenebat bemamin: Tunc postmodũ
dedit panes pharao: om̃ib diuisit

Expanded text:
Tobias, sanguinem effudit Herodes, Tobias, sanguinem effudit Herodes, stercus projecit Sem, aquam adjecit Japheth, elavit Helisaeus, partes fecit Phalech, numeravit Auses, salem misit Molessadon, oleum adjecit Jacob, in focum imposuit Antiochus, coxit Rebecca, panes Saul, fregit Jesus, tradidit omnibus Petrus, intulit lentem Jacob, solus manducavit Esau, intulit intritam Abacuc, totum comedit Daniel, fabam intulit Amelsad, prior gustavit Misael. Sed, quoniam haedum coctum comederat Isaac, et piscem assum Tobias, coepit tumultuari Aeglom. Valde esuriebat Daniel, panem petebat Hermocrates; non manducabat Joannes, nihil gustaverat Moyses, jejunus fuit Jesus, micas colligebat Lazarus. Caeteri autem partes suas tenebant, quas ex variis venationibus acceperant. Abraham vitulinam, Esau cervinam, Abel agninam, Noe arietinam, Samson leoninam, Elisaeus ursinam: majorem tamen partem tenebat Benjamin. Postmodum dedit panes Pharao, omnibus divisit
Abbreviated transcription (Latin):
spartacina: thamar colorina: atarias.
carbasinã: aaron mirrinã: ludas. iacinc¬
tinam: cain ferrugineã: abironnigrã:
anna: ꝑsicinam: isaac natiuam: paulus:
pseudo allechinã. iħ̃ s columbinam:
A tubi diuisit rex uestem: respitiens eos
sic ait: Non ante cenabitis nisi singulas
uices feceritis: atq ita p̃ceptas sibi dia¬
conias consumauer̾: Primus itaq omiũ
ignẽ petut helyas: Succendic azarias:
lignũ porrexit sata: attulit isaac:
concidit ioseph: puteum aperuit
iacob ysopum porrexit sepphora:
ad lacum stabat daniel: aquã ad tule¬
runt ministri: hydriam portabat
rebecca: uinũ ꝓtulit noe: utrẽ porta¬
bat agar: adtulit argentũ iudas:
uitulum adduxit abraham: alligauit
ra abresticulam: porrex̃ ih̃s pedes:
copulauit helyas: ferrũ tradidit petrus
elisit daniel: occidit cam: subportauit
abbacut suspendit abessalon pellem
de traxit belyas uentre: aperuit
her mocrates: mediana suspendit

Expanded text:
spartacinam, Thamar coloriam, Azarias spartacinam, Thamar coloriam, Azarias carbasinam, Aaron murrinam, Judith hyacinthinam, Cain ferrugineam, Abiron nigram, Anna Persicinam, Isaac nativam, Paulus pseudoalethinam, Jesus columbinam. At ubi divisit vestes, rex respiciens eos, sic ait: « Non ante coenabitis, nisi singuli singulas vices feceritis. » Atque ita sibi praeceptas diaconias consummaverunt. Primus itaque omnium ignem petiit Helias, succendit Azarias, lignum porrexit Sara, collegit Jephte, attulit Isaac, conscidit Joseph, puteum aperuit Jacob, hyssopum porrexit Sepphora, ad lacum stabat Daniel, aquam attulerunt ministri, hydriam portabat Rebecca, vinum protulit Noe, utrem portabat Agar, attulit argentum Judas, vitulum adduxit Abraham, alligavit Raab, resticulam porrexit Jesus, pedes copulavit Helias, ferrum tradidit Petrus, elisit Daniel, occidit Cain, supportavit Abacuc, suspendit Absalon, pellem detraxit Helias, ventrem aperuit Hermocrates, mediana suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: morũ iezechied: sicͥomorum: za¬
cheus: citrium: adam: lupinos danil:
pepones phatao: cardũmcain: ficos:
eua: malum rachel: prunu̾ annanias:
filus suis: & laban cumfiliabussius:
& scder̃ suꝑ lapides: Uenit & abraam
cum domesticis suis: & moyses cũcȩtera
turba: & seder̾ foris: Func rex respi¬
tiens inuitatos suos. sic ait: Unusqͥsq
ur̾m ueniat inuestiario meo & dabo
singulis singulas cenacorias uestes:
tunc aliqui ierunt: & acceperunt:
Primus itaq om̃ium accepit ⁊acharias:
albam: ab raham passerina: loth sul¬
phurinam: lazatus lineam: ionas:
ceruleam: tecba. flãmea: danihel: leo¬
ninam: ioħes triclinam: adipellictã:
ludas: arguirinam: raab: coccineam:
herodias cardinã: pharao marinam:
enoch cacdinã: agar: uariam: dauid:
neruinã. helyas. dertam: eua arborinã:
iob biplagiam: isaias mesotropam:
maria: stolam: susanna: castilinã: moyses :¬
conchilinam: abeł purporeã: leui:

Expanded text:
Israel, morum Ezechiel, sycomorum ZaIsrael, morum Ezechiel, sycomorum Zachaeus, citrium Adam, lupinos Daniel, pepones Pharao, carduum Cain, ficus Eva, malum Rachel, prunum Ananias, filiis, et Laban cum filiabus suis, et sederunt super lapides. Venit et Abraham cum domesticis suis et Moyses cum caetera turba, et sederunt foris. Tunc respiciens Rex invitatos suos, sic ait: « Unusquisque vestrum veniat in vestiarium meum, et dabo singulis coenatorias vestes. » Tunc aliqui ierunt, et acceperunt. Primus itaque omnium accepit Zacharias albam, Abraham passerinam, Loth sulphurinam, Lazarus lineam, Jonas caeruleam, Thecla flammeam, Daniel leoninam, Joannes triclinam, Adam pelliceam, Judas argyrinam, Raab coccineam, Herodias cardinam, Pharao marinam, Enoch coelinam, Agar variam, David nervinam, Helias aeriam, Eva arborinam, Job biplagiam, Isaias mesotropam, Maria stolam, Susanna castaninam, Moyses conchylinam, Abel purpuream, Levi
Abbreviated transcription (Latin):
UIDAM REX NORUNE
IOHEL NUPTIAS FATIBAT
in regione orientis
inchana
galileat: his nup¬
tus inuitati
sunt plures:
Igitur qui tẽperius loti iniordanen
affuerunt inconiuuo tunc cõmen¬
iacobus. et andreas attuler̾ fenum:
Matheus et petrus strauer̃: mensam
posuit salomon: atq om̃s discubuer
turbae: Sed cum iam locus discũbenti¬
um plenus. ctt: qui suꝑueniebant
qui qui ꝓut poterant locum sibi inue¬
niebant: Primus itaq omĩum sedic
adam in medio: eua suꝑfolia: cam:
suꝑ aratrum: abel sup mulgarium:
cobias suꝑ lectum: iosepħ suꝑ modium:
beniamin: suꝑ saccum: dauid super
stipulam: tecla suꝑ fenesttã: susanna.
inhorto: abessalon in frondib: ludas:
suꝑ loculum: Petrus C̃athedram:
ia cobus sup rete: Samson suꝑ colũnam:
helias suꝑ sellam: rachel suꝑ sarcinã:
patiens stabat paulus. et murmurabat
esau: et dolebat iob quod solus sede¬
bat instertore: Tunc porrex rebecca
in latus . ẽ. gustus caene: & accepit
cucurbitas ionas: holus isaias: betas:

Expanded text:
UIDAM rex nomine Johel, nuptias faciebat in regione Orientis, in Cana Galilaeae. His nuptiis invitati sunt plures. Igitur qui temperius loti in Jordane, adfuerunt in convivio. Tunc commenJacobus et Andreas attulerunt foenum, Matthaeus et Petrus straverunt, mensam posuit Salomon, atque omnes discubuerunt turbae. Sed cum jam locus recumbentium plenus esset, qui superveniebant, quisque prout poterat, locum sibi inveniebat. Primus itaque omnium sedit Adam in medio, Eva super folia, Cain super aratrum, Abel super mulgarium, Tobias super lectum, Joseph super modium, Benjamin super saccum, David super stipulam, Thecla super fenestram, Susanna in horto, Absalon in frondibus, Judas super loculum, Petrus super cathedram, Jacobus super rete, Samson super columnam, Heli super sellam, Rachel super sarcinam. Patiens stabat Paulus, et murmurabat Esau, et dolebat Job quod solus sedebat in stercore. Tunc porrexit Rebecca illatus est gustus coenae, et accepit cucurbitas Jonas, olus Esaias, betas
Abbreviated transcription (Latin):
Permutant animos et iñ tes ꝑdere auara¬
A esticuere a nimos. et quȩ se posse negabant
Pertulerant. fructũq sui cepere laboris
aiulcictiã scõs ausi contingere menco
Discessere iterũ subito retroq relapsi
Sordibus et cȩno mixti uoluuntur eodem
Multi uero bonos portantes pectore. totis
Accipiunt animis. penitusq iniusceta condunt:
Ergo qui sacros possunt accedere fonces
S eptima lux repatans optitas sistit ad undas¬
łingunt in liquidis iciunos fontibus artus
Sic demũ illuiuem m̃cis uitaeq prioris
Deponunt labem. purasq a morte reducunt
Illustras animas cacliq ad lum̃ ituras
hinc itet ad ramos et dulcia poma salutis
In deiter ad clũ ꝑramos arboris altie
hoc lignũ uitȩ cunctis credentib MIN¬

Expanded text:
Permutant animos et mentes perdere auaraPermutant animos et mentes perdere auaraRestituere animos: et quae se posse negabant, Pertluerant, fructumque sui cepere laboris. Multi etiam sanctos ausi contingere fontes, Discussere iterum subito, retroque relapsi, Sordibus et coeno misti volvuntur eodem. Multi vero bono portantes pectore, totis Accipiunt animis, penitusque in viscera condunt. Ergo qui sacros possunt adcedere fontes, Septima lux illos optatas sistit ad undas, Tingit et in liquidis jejunos fontibus artus. Sic demum illuviem mentis, vitaeque prioris Deponunt labem; purasque a morte reducunt Illustres animas, coelique ad limen ituras. Hinc iter ad ramos, et dulcia poma salutis: Inde iter ad coelum per ramos arboris altae. Hoc lignum vitae est cunctis credentib
Abbreviated transcription (Latin):
Detulit in tamos cadestis sp̃s aur
Dulci rore graues manabant undic frondes
E tee sib ingenti ramorũ tegminis unbra
Fons trat: bicnullo cisu turbantte screnum
P crspicuus illimis aquis: et graminia
Circu fundebant lictos uanio de flore colores.
h unc cirtũ inumera egentes populiq coibant
Quĩ uani gencris scrus. aetitis: honons
Tinuptȩ nuptieq simul uiduȩq nurusq
In fintes pueriq uiti uiuenesq senesq
h ic ubi multigenis flexos incũbere pamis
C ernebant ramos. auidis attingere dextris
Gaudebant madidos cel esti neccire fructus
N ec pnius hos pottrant cupidis decerpere pilmig
Quĩ lutulenta uit uestigia focda prioris
Detegerent. corpusq pio defonte lauarent
Ergo diui circũspatiantes gramine m
Suspitunt altapendentes arbore fructus
T unc si qui cxillis de lapsa pucamina tamis
łt dulces multo rorantes nostare fructus¬
U escuntur. ueros optances sumere fructus
Irgo ubi caelestẽ coeper̾ ora siporem

Expanded text:
Detulit in ramos caelestis spiritus aura: Detulit in ramos caelestis spiritus aura: Dulci rore graues manabant undique frondes. Ecce sub ingenti ramorum tegminis umbra Fons erat: hic nullo casu turbante serenum Perspicuis inlimis aquis, et gramina circum Fundebant laetos uario de flore colores. Hunc circum innumerae gentes populique coibant, Quam uarii. generis sexus aetatis honoris, Innuptae nuptaeque simul uiduaeque nurusque, Infantes puerique uiri iuuenesque senesque : Hic ubi multigenis flexps incumbere pomis Cernebant ramos, auidis attingere dextris Gaudebant madidos caelesti nectare fructus. Nec prius hos poterant cupidis decerpere palmis, Quam lutulenta uiae uestigia foeda prioris Detererent corpusque pio de fonte lauarent. Ergo diu circumspatiantes gramine molli. Suspiciunt alta pendentes arbore fructus: Tunc si quae ex illis delapsa putamina ramis : Et dulces multo rorantes nectare fructus, Vescuntur, ueros optantes sumere fructus: Ergo ubi caelestem ceperunt ora saporem,
Abbreviated transcription (Latin):
ST LOCOS EX ORII medius
quem credimus orbe
uolgochia iuidci pacrio cog¬
nomine dicunt:
Hicgo de sterili succisũ robore lignum
Plancitũ memini.fruecus genusse salubres
Non timen hic illis quise posuere colonos
Prebuit exttrni fruccus babuere bcicos
Arboris hȩc species uno destipit surgit
Et moñs ingeminos extendit brachia ramos
S icut plena griues antennȩ cirbus acendunt
U el cũ dis iunctis iuga sunt abatante iuuencis
Q uoculit hocprimo mituro semine. lapsum
Concepit cellus mor hins mirabile diccu
Tscia lux itrũ terrȩ supensq cremendum
Extulerat ramũ ucili fruge beitum
S cabis uigenis confirmaco ille dicbus
Creuit in inmensum clũ cicumine summo
Conaigit: et cindẽ scm̃ caput ab didit alte
Dum timen ingent bis senos pondere ramos
E didit & totũ spargens portxit in orbem
Gentibus ue cunccis uictũ uitamq ꝑ hennem
P reberent: mortẽq mori qui posse docerent
Explicitis etiam mox quinquaginta diebus
Uertice de sumo diuni nectaris baustum

Expanded text:
st locus ex omni medius quem credimus orbe, Golgotha Iudaei patrio cognomine dicunt: Hic ego de sterili succisum robore lignum Plantatum memini fructus genuisse salubres: Non tamen hos illis qui se posuere coloni Praebuit, externi fructus habuere beatos. Arboris haec species: uno de stipite surgit Et mox in geminos extendit brachia ramos, Sicut plena graues antemnae carbasa tendunt Vel cum disiunctis iuga sunt ab aratro iuuencis. Quem tulit hoc primo maturo semine lapsum Concepit tellus: mox hinc mirabile dictu Tertia lux iterum terrae superisque tremendum Extulerat ramum uitali fruge beatum. Sed bis uicenis con firmiter illo diebus Creuit in immensum caelumque cacumine summo Contigit et tandem sanctum caput abdidit alte, Dum tamen ingenti bis senos pondere ramos Edidit et totum spargens porrexit in orbem, Gentibus ut cunctis uictum uitamque perennem Praeberent mortemque mori qui posse docerent. Explicitis etiam mox quinquaginta diebus Vertice de summo diuini nectaris haustum