comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq diuisio. Sic namq credere¬
homine dm̃: sed dm̃ & hominẽ¬
quin dĩ genitrix dici ñ possec.
quod multi hereticorũ negare
conati sunt: nisi dm̃ uere genu¬
isset incarnatum. Et propt᷑ ea
duas in xꝑo recte confitemur
natiuitates. unam uidelicet de
patre sine initio & sine tempo¬
re sempit᷑nam & coeternã dõ
patri: alteram de matre cum
tempore quando miserationẽ
induens & miscdam spontanea
uoluntate ad nos descendit na¬
tus homo ds̃: ac ꝑ hoc iuxta
ueritatem & matris gestatur¬
in utero. qui semꝑ ds̃ agnoscit᷑.
Hinc etiam theotocon eam ue¬
raciter confitemur. dĩ scilicet
genitricem. nec non & xꝑoto¬
con. ñ quod uerbũ carnem se¬
cum detulerit. nec olim prefate
carni copulatus sit: sed tunc
quando uerbum caro factum
est ex carne uirginis. diuinita¬
tis atq humanitatis substantia
in utero ita inconfuse unitur:
ris sine confusione alterius. ñ
nisi unus inuenitur iħc dñs.

Expanded text:
neque divisio. Sic namque credereneque divisio. Sic namque crederehominequin Dei genitrix dici non posset quod multi haereticorum negare conati sunt nisi Deum verum genuisset incarnatum; et propterea in Christo duas recte confitemur nativitates, unam videlicet de Patre sine initio, et sine tempore sempiternam, et coaeternam Deo Patri; aliam de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, nec non et christotocon, non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit, sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita confuse unitur, ris sine confusione alterius non nisi unus invenitur Jesus Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod saluator omĩum ipse qͣn¬
tum datur intelligi ꝑ se totus
festiuus occurrit: & cum gau¬
dio eam secum in throno collo¬
cauit. Alias autẽ quomodo
impleuisse creditur quod in
lege ipse precepit: honora in¬
quit patrem tuum & matrẽ
tuame Porro quod patrem
honorauerit. ipse sibi testis ẽ
cum ad uidȩos ait. Ego głam
meã non quero: est qui querat
& iudicet. Sed ego honorifico
ens ait nazareth: erat subdi¬
tus illis. Sed alia est natura
qua ds̃ pater scđm se honora¬
tur: alia qua idem parentib
subditur. In utraq tamͣ unus
idemq xꝑc recte creditur. eo
quod uerbum caro factum ẽ.
& habitauit in nobis unus em¬
manuhel: quod est nobiscum
ds̃. Hanc quippe unitionem
diuinitatis atq humanitatis.
inconfusam indiuisamq fides
catholica seruat: quam sane
intelligendo cognoscit natura¬
lis atꝙ scdm subsistentiam con¬
uentio unitatis: ut neq conuer¬
sio in alterutram duarum sub¬
stantiarum partem recipiatur.

Expanded text:
quod salvator omnium ipse, quanquod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet, sed ego honorifico ens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in utraque tamen unus idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscat naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi & utriusꝙ sexus chori cõ¬
memorantur frequent᷑ auditi
laudes cecinisse: interdum &
quod ꝑspicatius est multo ñ¬
numquã lumine eosdem res¬
plenduisse: insuꝑ & adhuc ui¬
uentes in carne. ibidem miri
odoris fraglantiam diutius
persensisse. Quod si ad recre¬
comprobanda. talia & tanta
dignatus est exhibere ꝑ suos
cȩli ministros circa defunctos:
quanto magis credendum ho
dierna die militiam cȩlorum
cum sius agminib festiue ob¬
uiam aduenisse genitrici dĩ.
eamꝙ ingenti lumine circum¬
fulsisse. & usq ad thronum
olim sibi etiam ante mundi
constitutionẽ paratum. cum
laudib & canticis sꝑualibus
ꝑduxisse: Nulli dubium.¬
quin omnẽ illam cȩlestẽ ihe¬
rusalem tunc exultasse ineffa¬
bili lȩticia. tunc iocundatam
esse iestimabili karitate. tẽꝙ
cum om̃i gratulatione iubilas¬
se: qm̃ festiuitas hȩc quȩ nobis
hodie reuolintur annua. illis
omnib facta est continua.
N ec immerito. Creditur enim

Expanded text:
ubi et utriusque sexus chori comubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recrecomprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! Nulli dubium, omnem illam coelestem Jerusalem, tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam esse inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse: quoniam festivitas haec quae nobis hodie romnibus facta est continua, nec immerito. Creditur enim
Abbreviated transcription (Latin):
rutilans ascensu suo resplende¬
at: multis freta & uallata sc̃o¬
rum agminibus. Unde dicit᷑.
terribilis ut castrorum acies
ordinata. Si quidem terribilis
sius facta uirtutib ut castroꝵ
acies admodum ordinata:
Hinc inde scorum angłorum
fulta presidus. Pulchra ut
luna. immo pulchrior quam
luna: quia iam sine defectu
sui choruscat cȩlestib illustra¬
ta fulgoribus. Electa ut sol
fulgore uirtutum: quia ipse¬
eam elegit sol iusticiȩ. ut nasce¬
retur ex ea. Ad cuius ꝓfecto
exequias quantum fas est cre¬
dere famulabantur angłi. &
uniuersȩ cȩlorum congratula¬
bantur curiȩ. Nec mirum
quia honor maternus eius ẽ.
qui est natus ex ea: quẽ om̃is
cȩlorum ordo uenerat᷑ & ado¬
rat suꝑ se eleuatũ cum patre
in sede maiestatis dm̃. Legimꝰ
ergo quam sepe ad funera &
aa sepulturas quorum libet
scorum angłos aduenisse. &¬
ad exequias eorum obsequia
prestitisse: necnon & animas
electorum usq ad cȩlos cum
ymnis & laudib deculisse:

Expanded text:
rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata: hinc inde angelorum sanctorum fulta praesidiis: pulchra ut luna, immo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus enim quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse:
Abbreviated transcription (Latin):
tas commendat᷑. Turtur nãq
intemeratam seruat uni uiro
fidem: columba uero aliarũ
cohabitantium non deserit
unitatem. Catholicus igitur
xꝑianus. tunc uerȩ spiritalis
turtur efficitur: si ueram tri¬
nitatis fidem firma credulita¬
te conseruet: & hereticȩ pra¬
uitatis sensum tanquam for¬
nicationis inquinamenta re¬
pudiet. Tunc uere erit colũ¬
ba. si longanumit᷑ usq ad finẽ
in catholica societate perma¬
neat: & contra temptationum
scandala immobili firmitate
ꝑsistat: ut nec heretica forni¬
catio corrumpat in corde fidĩ
castitatem: nec amara dissensio
ȩccłasticȩ caritatis dissipet uni¬
tatem. Hȩc est enum ȩccła ca¬
tholica. quȩ fidem uni dño tan¬
quam legitimo uiro conseruat:
& congregationem mutorum
in fide multiplicat. S e CUIx᷑
T ecce Homo ERXT
in iherłm cui nomen sy¬
meon: & homo iste iustus &
timoratus expectans conso

Expanded text:
tas commendatur. Turtur namque tas commendatur. Turtur namque intemeratam servat uni viro fidem; columba vero aliarum cohabitantium non deserit unitatem. Catholicus igitur Christianus tunc vero spiritualis turtur efficitur, si veram Trinitatis fidem firma credulitate conservet, et haereticae pravitatis sensum tanquam fornicationis inquinamenta repudiat. Tunc vero erit columba, si longaminiter usque ad finem in catholica societate permaneat, et contra tentationum scandala immobili firmitate persistat, ut nec haeretica fornicatio corrumpat in corde fidei castitatem, nec amara dissensio ecclesiasticae charitatis dissipet unitatem. Haec enim est Ecclesiae catholica, quae fidem uni Domino tanquam legitimo viro conservat, et congregationem multorum in fide multiplicat. Sequitur 6. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratus, exspec
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uidelicet passio: ꝑ quam
sumus dõ reconciliati. De hac
quippe hostia. ꝑ paulum fi¬
delibus dicitur. Ambulate
in dilectione. sicut & xꝑc di¬
lexit nos: & tradidit semet¬
ipsum pro nobis oblationem
& hostiam dõ in odorem sua¬
uitatis. Et rursum. Qui di¬
lexit me inquit: & tradidit
semecipsum pro me. Quia
uero om̃s electi menbra st̃
xꝑi: in turture scilicet tur¬
tures. atꝙ in columba colũ¬
am hȩc auium oblatio mor¬
tificationem electorum:
quib ꝑ eundem apłm dici¬
tur. Obsecro uos ꝑ miseri¬
cordiam d̃i : ut exhibeatis
corpora ur̃a hostiam uiuen¬
tem. scãm. dõ placentẽ. Sed¬
nulla ee̾ potest accepta dõ
mortificationis oblatio: in qͥb
non fuerit uerȩ fidĩ castitas:
uerȩ caritatis concordia. Pro¬
inde. non sine causa sacrifici¬
um quod pro dño mystice
oblatum perhibetur: ex tur¬
turibus & columbis fuisse nar¬
ratur. In turture enĩ castitas
inuenitur: & in columba cari¬

Expanded text:
Domini videlicet passio, per quam Domini videlicet passio, per quam sumus reconciliati Deo. De hac quippe hostia per Paulum fidelibus dicitur: Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo, in odorem suavitatis ; et rursum: Qui dilexit me, inquit, et tradidit seipsum pro me . 8. Quia vero omnes electi membra sunt Christi, in turture scilicet turtures, atque in columba columam haec avium oblatio mortificationem electorum, quibus per eumdem apostolum dicitur: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentenulla esse potest accepta Deo mortificationis oblatio, in quibus non fuerit verae fidei castitas, veraeque charitatis concordia. Proinde non sine causa sacrificium quod pro Domino mystice oblatum perhibetur, ex turturibus et columbis fuisse narratur. In turture enim castitas invenitur, et in columba chari
Abbreviated transcription (Latin):
ex iudȩa xꝑm annuntiantes
ueniunt ad gentes: nimirũ
& templum ad templũ occur¬
rit: cum hĩi om̃s una sint
iherłm ciuitas. unum & tem¬
plum. In hac itaꝙ ciuitate.
patri loquitur dicens. Susce¬
pimus ds̃ miscd̾am tuam. in
medio templi tui: subaudis
in medio ȩccłȩ quȩ ẽ tẽplũ tuũ.
Siue autem iuxta hy¬
stõriam. siue iuxta misticum
ã parentib ad scãm ciuitatẽ
& templum ducatur: causa
manifestatur cũ subiungitur.
Ut darent hostiam scđm quod
dictum est in lege dñi: par tur¬
turum. aut duos pullos colũ¬
barum. Preceptum siquidem
legis fuerat. ut cui forte agnꝰ
defuisset. & unum horum. id
est aut par turturum. aut
duos pullos columbarum
inuenisset: dõ in oblationem
filii offerret. Nec preiuidi¬
caretur ex altero: qui unum
quodlibet horum optulisset.
dendum est utrumq ad sacri¬
ficium matrem inuenisse &
obtulisse. Deniq in hac ob¬
latione auium: illa prefigu¬
rabatur oblatio. quȩ ꝓ salute
mundi oblata est uesꝑa diei.

Expanded text:
ea Christum annuntiantes veniunt ad gentes: nimirum enit, et templum ad templum occurrit: cum hi omnes una sint Hierusalem civitas, unum et templum. In hac itaque civitate,  voce loquitur, dicens: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui . Subaudis, in medio ecclesiae, quae est templum tuum. 7. Sive autem juxta historiam, sive autem juxta mysticum a parentibus ad sanctam civitatem et templum ducatur, causa manifestatur cum subjungitur: Ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum aut duos pullos columbarum . Praeceptum siqulegis fuerat, ut si cui forte agnus defuisset, et unum horum, id est aut par turturum, aut duos pullos columbarum invenisset, Deo in oblationem filii offerret, nec praejudicaretur ex altero, qui unum quodlibet horum obtulisset. dendum est utrumque ad sacrificium matrem invenisse atque obtulisse. Denique in hac oblatione avium illa praefigurabatur oblatio quae pro salute mundi oblata est vespera diei,
Abbreviated transcription (Latin):
de xꝑi incarnatione plenius.
atq ordinatius cęteris euan¬
gelistis exequens: post annun¬
tiationem eius ab angelo fa¬
ctam. post natiuitatem an¬
gelorum uocib declaratam.
post circumcisionem octaui
diei in domo parentũ: hȩc
in ordine prosequit᷑ dicens.
Postquam impleti sunt dies
purgationis matris eius se¬
cundum legem moysi: tule

Expanded text:
de Christi incarnatione plenius de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab 669 angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem diei octavi in domo parentum, haec in ordine sequitur dicens: Postquam impleti sunt dies purgationis matris ejus, secu
Abbreviated transcription (Latin):
onem demonstrent.
Hodie namq iuxta legem
atꝙ euangłium ꝑactis a na¬
tiuitate xꝑ̃i quadraginta di¬
ebus: in templo est a parenti¬
bus idem dñs presentatꝰ. Ho¬
die ã scõ symeone susceptus:
patri est cum sacris muneri¬
bus oblatus. Hodie redem¬
ptionem isrł expectantibus:
ab eodem symeone & anna
publice est predicatꝰ. O quam
pium spectaculum: quo non¬
nisi pii delectari probantur.
Stat hinc uirgo & mater: ñ
ciuuscumq sed dĩ. Suscipit᷑
hinc paruulus uirginis fili¬
us: cuius diuinitatem non
capit mundus. Occurrunt
Offertur oblatio pro puero:
non tamen quȩ delicta emun¬
det. sed quȩ sacramenta de¬
claret. Et quia huius diei p̃¬
conium attollere cupio: libet
ipsam euangłicam lectionem
colloquendo transcurrere. in
qua ista narrari cognosco: qua¬
tinus ad ea quȩ dico. illa res¬
pondeat. immo ad ea quȩ illa
narrat uox exhortationis meȩ
respondeat. Deniq lucas euan¬
gelista ueritatis hẏstoriam

Expanded text:
one demonstrent. one demonstrent. Hodie namque, juxta legem atque evangelium, peractis a Nativitate Christi quadraginta diebus, in templo est a parentibus idem Dominus praesentatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, Patrique cum sacris muneribus oblatus. Hodie redemptionem Israel exspectantibus ab eodem Simeone et Anna publice praedicatur. O quam pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hinc virgo et mater, non cujusque, sed Dei: suscipitur hinc parvulus virginis filius, cujus divinitatem non capit mundus. Occurrunt Offertur oblatio pro puero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. 2. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam Evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangelista veritatis historiam
Abbreviated transcription (Latin):
ISUBTILI¬
ter a fidelib¬
diei festiuitas
ꝑpendatur.
eo deuoti¬
onis affectu
hanc celebrandam suscipien:
quo dominicȩ natiuitatis.
circumcisionis. atq appariti¬
onis sollempnia sunt obsecu¬
ti. Illius enĩ est ista sollemp¬
nitas cuius & illȩ: sed non mi¬
nor ista quam illȩ. Quod
utiq in hoc sermone. aꝑtis
monstrabimus documentis.
Huius quippe diei sollempni¬
tas. sicut a quibusdam xꝑia¬
nis ignoratur: sic a multis
prȩ cȩteris anni sollempnita¬
tibus honoratior habetur: ma¬
xime autem eo loco. quo pri
matum ȩccła catholica in pri¬
mo pastore sortita ẽ. In tanta
enim reuerentia ab illis habe¬
tur: ut ea die cuncta ciuita¬
tis turba in unum collecta. im
mensis cȩreorum luminibus
choruscans. missarum sollemp¬
nullusq aditum publicȩ stati¬
onis intret. qui lumen manu
non tenuerit: tanquam seili¬
cet dñm in templo oblaturi.
immo etiam suscepturi fidei lu¬
men quo interius fulgeant:
exterius oblationis suȩ̨ religi¬

Expanded text:
subtiliter a fidelibdici festivitas perpendatur, eo devotionis affectu hanc celebrandam suscipiant, quo Dominicae Nativitatis, Circumcisionis, atque Apparitionis solemnia sunt secuti. Illius est enim ista solemnitas, cujus et illa, sed nec minor est ista quam illa. Quod utique in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut a quibusdam Christianis ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur. Maxmatum Ecclesia catholica in primo pastore sortita est. In tanta enim reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum cmensis cereorum luminibus coruscans, missarum solemnullusque aditum publicae stationis intret, qui lumen manu non tenuerit: tanquam scilicet Dominum in templo oblaturi, imo etiam suscepturi; fidei lumen quo interius fulgent, exterius oblationis suae religi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi se portari uoluerit:
inuenimus ipsam gloriosã
matrem & uirginem eiusq
propinquos figuram gessisse
eus ȩccłȩ quȩ ex iudȩa in apo¬
stolis credidit. Quando enĩ
eccła non uirgo: cuiꝰ menbra
apłs affatur dicens. despon
di uos uni uiro uirginem ca¬
stam exhibere xꝑo: Quan¬
do ipsa non mater: de qua
ꝑ psalmistam dicitur. mat᷑
syon dicet homo. & dñs in
ȩuangłio: Quicumq fece¬
rit uoluntatẽ patris mei qͥ
in cęlis est. ipse meus frater¬
& soror & mat̾ est: Quan¬
do electi non propinqui: qͥ
fratres & sorores sunt appel¬
lati: Mater itaq ac ꝓpin¬
qui redemptorem nr̃m ã na¬
zarech in iherłm ad templũ
dñi deferunt: quia primiti¬
ua illa in primis discipulis
ȩccła. a iudȩis repulsa: eius¬
dem redemptoris dispensa¬
tionem ad notitiam gentiũ
perduxit. Ipsa enim ȩccła ñ
solum ex gentibus. uerũ etiã
ex iudeis iherłm id est uisio
pacis recte uocatur: de qua

Expanded text:
ni se portari voluit, ni se portari voluit, invenimus ipsam gloriosam matrem et virginem, ejusque propinquos figuram gessisse illius Ecclesiae quae ex Judaeis in apostolis credidit. Quando enim Ecclesia non virgo? cujus membra Apostolus affatur, dicens: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quando ipsa non mater? Sed quia per Psalmistam dicitur: Mater Sion dicet, Homo ; et Dominus in Evangelio: Quicunque fecerit voin coelis est, ipse meus frater, soror, et mater est ? Quando electi non propinqui, qui fratres et sorores sunt appellati? Mater itaque et propinqui Redemptorem nostrum a Nazareth in Jerusalem ad templum Domini deferunt, quia primitiva illa in primis discipulis Ecclesia a Judaeis repulsa, ejusdem Redemptoris dispensationem ad notitiam gentium perduxit. Ipsa enim Ecclesia non solum ex gentibus, verum etiam ex Judaeis, Jerusalem, id est Visio pacis, recte vocatur, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
archana nobis reserare uale¬
at: quib modis cogitatum
ad utraq flectebas: cũ unũ
eundemꝙ di atꝙ hominis fi¬
lium manib tenens. hinc ad¬
orares ut dnͣm: illinc oscu¬
lareris ut paruulũ: Quis
ad tam ineffabile miraculũ
non obstupescat: Quis non
pene elinguis fiat: G ene¬
rat puella suum & om̃ĩum
creatorem: nutrit suum &
omniũ nutritorẽ: portat ad
templum. suum & omnium
rectorem. O ammirandũ
spectaculum: ad quod nͣ solũ
humana. uerumetiam ange¬
lica stupescit natura. Adhoc
fratres carissimi fidi oculos
erigite: ad hoc pietatis affectu
conuenite. Ibi xꝑm suscipite
pro uobis in carne humili¬
atum: sed adorate in sua
diuinitate dm̃ excelsum.
Amplectimini paruulũ:
sed cogitate immensum.
Amate humiliatum: sed
timete excelsum.
am uero dilectissimi. si que¬
ritur quod mystice signi¬
ficatum fuerit in eo quod
redemptor nrͣ ã matre &
parentib ex propria ciui¬
tate in iherłm ad templũ

Expanded text:
arcana nobis reserare valearcana nobis reserare valeat, quibus modis cogitatum ad utraque flectebas; cum unum eumdemque Dei atque hominis filium manibus tenens, hinc adorares ut Dominum, illinc osculares ut parvulum? 5. Quis ad tam ineffabile miraculum non obstupescat? Quis non pene elinguis fiat? Generat puella suum et omnium creatorem, nutrit suum et omnium nutritorem, portat ad templum suum et omnium rectorem. O admirandum spectaculum, ad quod non solum humana, verum etiam angelica stupescit natura! Ad hoc, fratres carissimi, fidei oculos erigite; ad hoc pietatis affectu convenite. Ibi suscipite Christum pro vobis in carne humiliatum, sed adorate in sua divinitate excelsum Deum. Amplectimini parvulum, sed cogitate immensum. Amate humiliatum, et timete excelsum. 6. Jam vero, dilectissimi, si quaeritur quid mystice significatum fuerit in eo quod Redemptor noster a matre et parentibus ex propria civitate in Hierusalem ad templum
Abbreviated transcription (Latin):
tate: magnus in diuinitate.
Paruus in regno iudȩoꝵ:
magnus in regno gentium.
Seã non ab omnibus in re¬
gno udȩorum paruus esti¬
matur. Nam & ipsa quȩ
hunc geniusti: ex ipso popło
isrł in uirgam creuisti. Uir¬
ga enim de radice iessȩ surre¬
xisti. & florusti: uirga aaron
fronduisti. & nucem peperisti.
Et quia pre omnib immen¬
sitatem eius agnouisti. quem
tam paruissimum ex te natũ
uidisti: proculdubio quem
infantem geniusti. dm̃ omni¬
potentem tremens adorasti:
adorans tremusti. Quem
tamen quia scđm humani¬
tatem filium recognouisti:
lactasti. fouisti: aliusti. Quis
putas nobis posset indicare
inter huiuscemodi obsequia
animi tui sensum o beatissi¬
ma uirgo: cum hinc cerneres
ex te natum tantillũ infan¬
tem: illinc attenderes dmͣ
immensum: Hinc creatũ:
illinc creatoreme Hinc in¬
firmum: illinc fortissimum:
Hinc alendum: illinc alen¬
tem: Hinc non loquentẽ:
illinc angłos docentem:
Quis inquam tui pectoris

Expanded text:
tate, magnus in divinitate; tate, magnus in divinitate; parvus in regno Judaeorum, magnus in regno gentium. Sed non ab omnibus in regno Judaeorum parvus aestimatur. Nam et ipsa quae hunc genuisti, ex ipso populo Israel in virgam crevisti. Virga enim de radice Jesse surrexisti, et floruisti. Virga Aaron fronduisti, Et quia prae omnibus immensitatem ejus agnovisti, quem tam parvissimum ex te natum vidisti, procul dubio quem infantem genuisti, Deum omnipotentem tremens adorasti, adorans tremuisti; quae tamen secundum humanitatem Filium recognovisti, lactasti, fovisti, aluisti. Quis putas nobis possit indicare in te hujusmodi obsequia, animi tui sensum, o beatissima Virgo, cum hinc cerneres ex te natum tantillum infantem, illinc attenderes Dimmensum; hinc creatum, illinc creatorem; hinc infirmum, illinc fortissimum; hinc alendum, 670 illinc alentem; hinc non loquentem, illinc angelos docentem. Quis, inquam, tui pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
Fili. quid fecisti nobis sic:
Ecce pater tuus & ego: dolen¬
tes que rebamꝰ te. Qu̾em pro¬
culdubio sciebat se sine con¬
cubitu ioseph concepisse: sine
corruptione uirginali edidis¬
se. Sed cur abscondit conce¬
ptionis. ac natiuitatis illius
sacramentum: quem nouit
dm̃ immensum Nuinqͥd¬
nam quia inuidet aliis: quẽ
ad templũ deferens sci senis
tradidit manibus: Absit.
Sed ut sꝑu prophetiȩ repleta:
redemptionem mundi impiis
non aperiat. Sciebat enim
iam tunc grͣa plena. spiritu
diuinitatis afflata: quia si
III Offer ergo beatissima uir¬
go tamquam legem obser¬
uans in templo quẽ edidisti:
ut non omnib sed paucis re¬
ueletur quis est quẽ genuisti.
Appareat interim lãpis hu¬
milis. abscisus de monte sine
manibus. ut reprobetur ab
edificantibus: usque quo sta¬
tuam pedib ꝑcutiens crescat
in montem magnum. imple-¬
atq uniuersum orbem terra¬
rum. O quam pariuis: õ
quam magnus est quem pe¬
peristi. Paruus in humani¬

Expanded text:
Fili, quid fecisti nobis sic? Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te , quem procul dubio sciebat se sine concubitu Joseph concepisse, sine corruptione virginali edidisse. Sed cur abscondit conceptionis ac nativitatis illius sacramentum, quem novit Deum immensum? nunquidnam quia invidit aliis, quem ad templum deferens, sancti senis tradidit manibus? Absit. Sed ut prophetae spiritu repleta, Redemptonon aperiat. Sciebat enim jam tunc gratia plena, spiritu divinitatis afflata, quia si t. Offer ergo, beatissima Virgo, tanquam legem observans, in templo quem edidisti, ut non omnibus, sed paucis reveletur quis est quem genuisti. Appareat interim lapis humilis abscissus de monte sine manibus, ut reprobetur ab aedificantibus, usquequo statuam in pedibus percutiens, crescat in montem magnum, impleatque universum orbem terrarum. 4. O quam parvus, o quam magnus est quem peperisti! Parvus in humani
Abbreviated transcription (Latin):
sterent illũ dño sicut scrip¬
tum est in lege dñi: quia om¬
ne masculinum adaperiens
Cunctis fidelib liquet.
nequaquam redemptoris ma¬
trem ex eius natiuitate ma¬
culam contraxisse. qua illoꝵ
dierum spatio ã sacris edib
abstinens purgaretur: quȩ
sine humana concupiscentia.
sine humano concubitu. uir¬
go concepit: sine aliqua car¬
nis corruptione uirgo pepe¬
rit. & sine fine uirgo ꝑman¬
sit: ac ꝑ hoc. nec masculus ex
ea natus uuluam eius aꝑuit.
Sed uixta legis narrationẽ
euangelista contexens. clau¬
dit im̾pus sacram̃tũ diuinȩ
incarnationis: matremq le¬
gem obseruantẽ introducit.
Sed nec mirum si mater le¬
filius ñ uenerat soluere. sed
adimplere. Sciebat enim
quo ordine conceperat. quo
usu pepererat: & quis esset
quem genuerat. Sed legem
cominunem obseruans. ex¬
pectauit purgationis diem:
celauit filii maiestatẽ. Hinc
est quod eum in templo du¬
odecim annorum inter
doctores legis inueniens: fi¬
lium iosepħ uocat dicens.

Expanded text:
no, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens Cunctis fidelibus liquet nequaquam Redemptoris matrem ex ejus nativitate maculam contraxisse, qua illorum dierum spatio, a sacris aedibus abstinens, purgaretur, quae sine humana concupiscentia, sine humano concubitu, virgo concepit, sine aliqua carnis corruptione virgo peperit, et sine fine virgo permansit; ac plus hoc nec masculus ex ea natus vulvam ejus aperuit. Sed hoc juxta legis narrationem evangelista contexens, claudit impiis sacramentum divinae incarnationis, matremque legem observantem introducit. Sed nec mirum, si mater obFilius non venerat solvere, sed adimplere. Sciebat enim quo ordine conceperat, quo usu pepererat, et quis esset quem genuerat. Sed legem communem observans, exspectavit purgationis diem, celavit Filii majestatem. Hinc est quod eum in templo duodecim annorum inter doctores legis inveniens, filium Joseph vocat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
one constructa: ibidem coti¬
die psalmorũ missarumq cur¬
sum. congruo precepit ordine
celebrari. Nullus autem ibi
nocturno tempore ausus est
ingredi: sed aurora transacta
matutinos ibidem cantant ym¬
nos. Ex ipso autẽ saxo. qͦ sacra
tegitur edes ad aquilonẽ alta¬
ris. dulcis & nimium lucida
guttatim aqua delabit᷑: quam
incolȩ stillam uocant. Ob hoc
& uitreum uas. eidem receptui
preparatum. argentea pendet
catena suspensum: morisq est.
populo communicato. singulos
ad hoc uasculum ascendere ꝑ¬
gradus: donumq cęlestis degu¬
stare liquoris. Nam & gustu
suauis est: & tactu salubris. De¬
niꝙ nonnulli post longas febri¬
um flammas de hac hausta stil¬
la: celeri confestim refrigerio
potiuntur salutis. Innumeri
probantur: maxime tamͣ nata
tiis circumpositis plus solito
conflua turba recurrat. & an¬
gelicȩ uirtutis maior quodã¬
modo creditur adesse frequen¬
tia: ut quod spiritualit᷑ dixit

Expanded text:
one constructa, omnem ibidem quotione constructa, omnem ibidem quotidie psalmorum missarumque cursum congruo praecepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc gradus, donumque coelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis et tactu salubris; denique nonnulli per longas febrium flammas hac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumerisprobantur, maxime tamen ejusvinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse frequentia, ut quod spiritualiter dixit
Abbreviated transcription (Latin):
lonem porrecta. atq ad illam
attingens posterulam. extra
quam uestigia marmori dixi¬
mus impressa. Sed priusquã
huc ꝑuenias: apparet ad ori¬
entem basilica pergrandis: qͣ
ꝑ gradus ascenditur. Hȩc cum
ipsa porticu sua. quingentos
fere homines capere uidebat᷑:
altare uenerandum. rubroq
contextum pallio. prope medi¬
um parietis meridiani osten¬
dens. Erat hȩc ipsa domus an¬
gulosa. ñ in morem operis hu¬
mani parietib erectis: sed in¬
star speluncȩ prerupta. & se¬
pius imminentib asperata sc̃o¬
pulis. Culmine quoꝙ diuerse
tangi: alibi uero manu uix pos¬
sit attingi. Credo docente ar¬
changelo dñi non ornatum la
pidum. sed cordis querere &
diligere puritatem. Uertex
uero montis. extrinsecus par¬
tim silua tegitur: partim u¬
renti planitie dilatatur.
Missarum itaq celebratione
completa: magno attoniti
gaudio. quiq rediere in sua.
tuto ministrorum. cantorum.
sacerdotumq officio. & mansi¬

Expanded text:
lonem porrecta, atque illam lonem porrecta, atque illam attingens posterulam, extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc venirent, apparet ad Orientem basilica pergrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque coopertum palliolo, prope medium parietis Meridiano ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis, et saepius eminentibus asperata scopulis. Culmine quoque petrostangi, alibi manu vix possit attingi: credo, docente archangelo, Dpidum, sed cordis quaerere ac diligere puritatem oporteat. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitie dilatatur. Missarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio, quique redierunt in sua loca: gato ministrorum, cantorum sacerdotumque officio, et mansi
Abbreviated transcription (Latin):
de his agendum sit ꝑ nuntios
siscitatur: qui tunc forte mo¬
rabatur in monte fere quinqͣ¬
cognomine uocant: eo quod
& ipse ibi quondam exul aue
hominis est. illam dedicare
basilicam: hoc maxime indie
quo uictoria data est. fieri
oportẽt. Sin alias. scõ proui
sori placuerit: eodem p̾cipue¬
die. illius in hoc uoluntas que¬
renda est. Hoc ergo tempore
imminente. agamus ambo cuͣ
ut munera. quȩ ꝑ summum
sue sedis ministrum conferre
dignatus est. ad certum usꝙ fi¬
nem ꝑducat. Factumq est:
ut suggesserat antistes.
Nocte uero constituti ieui
ꝑ uisionem apparuit dicens.
N on est inquit uobis opus
hanc quam ego ȩdificaui de¬
dicare basilicam: ego enĩ qui
condidi. ipse etiam & dedicaui.
Uos tantum intrate: & me as¬
stante patrono. precib locum
frequentate: & te quidem cras
ibi missas celebrante. populus
iuxta morem cõmunicet. Me¬
um hinc erit ostendere: quomͦ
ꝑ meipsum locum consecraue¬
tia intrant portam australem:¬

Expanded text:
de his agendum sit, per nuntios de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquacognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverahominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri osori loci placuerit, eodem die, praecipue illius est in hoc voluntas quaerenda. Hoc ergo tempore imminente, agamus ambo tridut munera quae per summum suae sedis ministerium conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat. Factumque est ut suggesserat antistes: nocte vero constituti jejunper visionem apparens. Non est, inquit, vobis opus hanc quam ego aedificavi dedicare basilicam: ipse enim qui condidi etiam dedicavi: vos tantum intrate, et me assistente patrono, precibus locum frequentate; et te quidem cras ibi missam celebrante, populus juxta morem communicet: meum autem erit ostendere quomodo per memetipsum locum consecravetia precum intrant portam australem
Abbreviated transcription (Latin):
Fugiunt pagani. partim fer¬
ro hostium. p̾artim igniferis
impulsi sagittis: & neãpolun
usq sequentib atq extrema
quȩq cedentibus aduersariis:
menia tandem suarum urbi¬
unt. Et qui hoc euasere peri¬
culum: comꝑto quod angelus
dñi. in adiutorium uenerit. xꝑi¬
anis. nam sexcentos ferme suoꝵ
fulmine uidebant intemptos:
regi regum xꝑo. continuo col¬
la submittentes. armis indu¬
untur fidei.
Cumq domum reuersi ui¬
ctores uota dño grͣarum ad
templum referrent archan¬
geli: uident mane uxta ianu-¬
am septemtrionalem quam
marmori artius impressa:
agnoscunt ꝙ beatum micha¬
helem. hoc presentiȩ suȩ sĩg¬
num uoluisse monstrari. Ubi
ipsa ȩccła. ob signa uestigioꝵ
oppodonia est uocata. Multa
quid de loco agerent: utrum
intrare uel dedicare debeant
eccłam. Unde collatione facta.
ad orientem loci illius. in beati
& dedicant: in qua etiam bea
Tandem antistes salubri reꝑto
consilio. romanum ep̃m quid

Expanded text:
Fugiunt pagani, partim ferFugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema que caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbiintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quammarmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodonia est vocata. Multa neventanum quid de loco agerent, utrum intrare et dedicare ibi debeant ecclesiam. Unde collatioad orientem loci illius beati Petret dedicant. In qua etiam beatTandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uergentib adiri poterat: sed
dentes. pre foribus cotidie ora¬
tioni uacabant.
Nter hȩc neapolitani paganis
adhuc ritibus oberrantes: se¬
pontinos & beneuentinos qui
ducentis quinquaginta mili¬
bus. a seponto distant bello la¬
cescere temptant. Qui anti
stitis sui monitis edocti. triduo
petunt inducias: ut tridua¬
no ieiunio. liceret quasi fide¬
le patrocinium sci michahe¬
lis implorare auxiliũ. Quo
tempore pagani ludis scẽnicis
falsorum inuitant auxilia
dõrum. Ecce aute̾ nocte ipsa.
quȩ belli precedebat diem.
adest in uisione sẽs michahel
antistiti preces dixit ẽe exau
& quarta diei hora bello pre¬
monet hostibus occurrendum.
ctis spiritu obuiant xꝑiani
paganis: atq in primo belli
apparatu garganus immenso
tremore concutitur. fulgura
crebra uolitant. & caligo te¬
nebrosa totum montis cacumͣ
obduxit: impleta prophetia.
quȩ dñm laudans ait. Qui
facit angłos suos spiritus: &
ministros suos flammã ignis.

Expanded text:
vergentibus adiri poterat. Sed vergentibus adiri poterat. Sed si, prae foribus quotidie orationi vacabant. Haec inter Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepontinos et Beneventinos, qui quinquaginta millibus a Seponto distant, bello lacessere tentant; qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. cti spiritu obviant Christiani paganis. Atque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis .
Abbreviated transcription (Latin):
sortia spernentem singularẽ
incedere solitum: & ad extre¬
mum redeunte pecore domũ
non eẽ regressum. Quem dñs
uagus incederet. arrepto ar¬
cu. appetut illum sagitta to¬
xicata. Quȩ uelut uenti flami¬
ne retorta: eum a quo iacta¬
ta est. mox reuersa percussit.
Turbati ciues & stupefacti. qua
opus sit. Qui indicto ieiunio
triduano: a dõ monuit esse
nem alloquitur dicens. Iam
benefecistis. quia quod homi¬
nes latebat. a dõ querendum
suo telo ꝑcussum. sciatis nãq¬
& hoc mea gestum uolunta¬
te. Ego enim sum michahel
archangłs. qui in conspectu
di semꝑ assisto: locumꝙ hunc
in terris incolere. eumq ser¬
uare instituens. hoc uolui ꝓ¬
bare indicio: omĩum quȩ ibi
geruntur. ipsiusq loci ẽẽ me
inspectorem. atꝙ custodem.
pertis: consuetudinẽ feceruts
ciues. hic dmͣ precib scmq
deposcere michahelem: duas
quidem ibi ianuas cernentes.
quarũ australis quȩ & maior
erat aliquot gradib in occasũ

Expanded text:
sortia spernentem, singularem sortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum non esse regressum. Quem dominvagus incederet, arrepto arcu, appetiit illum sagitta toxicata, quae, velut venti flamine retorta, eum a quo jacta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti qualopus sit, qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse nem alloquitur dicens: Jam benefecisti, quod homines latebat, a Deo quaerendo suo telo percussum sciatis, et hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hoc volui probare judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem. pertis consuetudinem fecerunt cives hic Deum precibus, sanctumque deposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum
Abbreviated transcription (Latin):
archangeli.
EMORIÃ
beati micha¬
helis archan¬
geli. toto
orbe uene¬
randam: ipsiuis & opere con¬
dita. & consecrata nomine de¬
monstrat ȩccła. Quȩ nͣ metal¬
lorum fulgore. sed priuilegio
commendata signorum. uili
facta scẽmate. sed cȩlesti prẽ¬
dita uirtute: ut pote quam
fragilitatis humane memor
archangłs ẽ cęlo ueniens. ad
promerendam ibi mortalib
propria sua manu condere
in uertice montis excelsi est¬
posita: & de corpore eiusdẽ
saxeȩ speluncȩ instar. prȩca¬
uata ostenditur. Est autem
locus in campaniȩ finibus:
ubi int̾ sinum adriaticum. &
montem garganum. ciuitas
suppremo. beati archangeli
quam prefatus sum gestat
eccłam. Hanc mortalib hoc
modo cognitam: libellus in
eadem ȩccła positus indicat.
Erat in ea ciuitate quidã¬
ganus: qui ex euentu suo.
monti uocabulum indidit.
Huius dum peccora. quorum
infinita multitudine polle¬
bat. passim ꝑ deuexi montis
latera pascerentur: contigit
taurũ armenti. gregis con¬

Expanded text:
CHAELIS. Memoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor archangelus, e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus propria manu sua condere iquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxea, speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas supremo, beati arcquam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, tauru
Abbreviated transcription (Latin):
cellas interdum & casu fieri
solet nautȩ atq uectores ue¬
re di filium confitentur: &
arrius in eccła predicat cre¬
aturam.

Expanded text:
cellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Dei filium confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
dia animalia leone seuius: Sed ni¬
chil ad hanc. Qut in serpentibus
quid dracone atrorius: Ne hoc
quidẽ iuxta mulierẽ malã & lin¬
gosam conferri potest. Nam & leo
& draco: in malo inferiores sunt.
Testificatur huic sermoni meo. sa¬
pientissimꝰ salomon dicens. Coha¬
bitare leoni & draconi melius est:
quã cũ muliere mala & linguosa.
ronia hoc dixisse: ex ipsis rebus disce
manifestius. Danihelẽ leones in
lacu reueriti sunt: iustũ uero illũ
nabuthe iezabel interfecit. Cetuᷤ
ionã in uentre custodiuit: darila
genis tradidit. Dracones & aspides
iuerunt: herodias uero eidem
capit abscidit: & tanti uiri mor¬
tẽ in pretiũ saltationis accepit.

Expanded text:
dia animalia leone saevius? Sed nidia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. oc vane dixisse, ex his rebus disce manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila genis tradidit. Dracones et aspidesmuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
unde sermonis exordium fa¬
ciam. quid dicã uel taceã: Non
enĩ ego tantũ in stuporẽ mentis
factus sum: sed & om̃s qui audie¬
runt euangelii uocẽ mirant᷑ mecũ
uel ioħ̃is constantiã. uel herodis le¬
uitatẽ : uel impiarũ mulierũ fermã
dementiã. Quid enĩ audiuimꝰ: Hero¬
des inquit apprehensũ ioħem: posu¬
it in custodiã. Quãobre: Propter
herodiadẽ uxorẽ philippi fr̃is sui.
& reprehensam forsitan leuitatem
herodis. ã miserrimis mulieribus
quomodo quis en arret mulierum
illarũ crudelẽ malitiã: Et quidẽ
existimo nullã esse in hoc mundo
bestiã cõparabilẽ mulies malȩ. Sed
nunc michi de mala muliere ser¬
mo est: non de bona & honesta.
Noui enĩ multas bonas & honestas
& ordinatas in om̃e opus bonum
promptas: quarũ me uitã cõmemo¬
rare oportet. ad ȩdificationẽ audi¬
entiũ. & ad amorẽ bonũ excitandũ
mentibus singuloꝵ. Nulla ergo in
hoc mundo bestia similis est mu¬
lieri malȩ. Quid inter quadrupe¬

Expanded text:
Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? Non enim ego tantum in stuporem mentis factus sum solus, sed et omnes qui audierunt Evangelii vocem, et mirantur mecum vel Joannis constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Herodis, an furorem a mulieribus Quomodo, inquam, enarrem mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupe
Abbreviated transcription (Latin):
uerat saluatorem dicens.
dñe si tu es iuibe me uenire
ad te suꝑ aquas. quia pau¬
lulum tunuit dicit᷑ modice
ficłi quare dubitasti: quid
nobis dicendum est. qui hu¬
ius modicȩ fidi nec minimã
quidem habemus portiun¬
culam: Qui in nauicula
erant: uenerunt & adora¬
uerunt eum dicentes. Ue¬
re. filius di es. Ad unum si¬
gnum tranquillitate maris
reddita quȩ post nimias pro

Expanded text:
verat Salvatorem, dicens: verat Salvatorem, dicens: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas, quia paululum timuit, dicitur: Modicae fidei, quare dubitasti? quid nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei, nec minimam quidem habemus portiunculam? Qui autem in navicula erant, venerunt et adoraverunt eum, dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum tranquillitate maris reddita, quae post nimias pro
Abbreviated transcription (Latin):
odem igitur fidi ardore
quo semꝑ nunc quoꝙ cęteris
tacentib credidit se posse fa¬
cere ꝑ uoluntatem magistri:
aquas. Tu precipe: & ilico
solidabuntur unde. leue fiet
corpus. quod ꝑ se graue est.¬
uias. Et descendens petͬrus de na¬
uicula: ambulabat super
aquã. Qui putant dñi cor¬
pus ideo non ẽẽ uerum. quia
suꝑ molles aquas. molle &
aerium incesserit: responde¬
ant quomodo ambulauerit
petrus. quẽ utiq uerum ho¬
minem non negabunt. Ui¬
dens uero uentum ualidũ
timuit: & cum cȩpisset mer¬
gi. clamauit dicens. Dñe:
saluum me fac. Ardebat
animi fides: sed humana fra¬
gilitas in profundum trahe¬
bat. P aululum ergo relin¬
quitur temptationi ut au¬
geatur fides: & intelligat
se non facilitate postulatio¬
nis. sed potentia dñi conser¬
uatum. Et continuo iħc
extendens manum. app̃hen¬
dit eum : & ait illi. Modi¬
cȩ fidei: quare dubitasti:
Si apło petro de cuiꝰ fide
& ardore mentis supra di
ximus. qui confident̾ roga¬

Expanded text:
odem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque caeteris tacentibus credidit se posse facere per voluntatem magistri, aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae, ac leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de navicula ambulabat super um. Qui putant Domini corpus ideo non esse verum, quia super molles aquas, molle et aereum incesserit, respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo Jesus extendens manum, apprehendit eum, et ait illi: Modicae fiSi apostolo Petro de cujus fide et ardore mentis supra diximus, qui confidenter roga
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dii. ecce in specie moy¬
si diabolus iudeis in creta ap¬
parens. dum eos ꝑ mare pe¬
de sicco ad terram repromis¬
perducere. innumeros enecat:¬

Expanded text:
e diabolus in specie Moysi Judaeis in Creta apparens, dum eos per mare pede sicco ad terram repromisperducere, plurimis necat