comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝓcul ꝓpellit incom¬
parabił grẽ munus. qd̾¬
me dic̾e multaꝵ ꝯsidera¬
tõ rerum inuitat. qͣꝵ ⁊
illa quidem est qm suis
aliqñ ministris ip̃a i̾¬
tas ait. Qui mͥ ministrat
me seqͣtur. ⁊ ubi sum ego
illic ⁊ minister m̾s erit.
Si enim h̾ est gen̾alis sen¬
tentia oĩum ꝑ fidem ⁊ pi¬
am oꝑationem xꝑo mini¬
strantium qntomagis ⁊
quodammͦ sp̃alit̾ marie.
mariam namq oꝑis ex¬
hibitõne ⁊ fidei rigidissi¬
fuisse. omĩs qui sanum
sapit intelligit: absq du¬
bio enim oꝑe ministra¬
trix extitit q̃ hunc ĩ ut̾o
gessit ꝑtuq ꝓfusum a¬
luit ⁊ fouit atq ut eu¬
uangeliũ ait in p̾sepe
reclinauit ⁊ a facie hero¬
dis fugiens in egyptũ
abscondit. ⁊ omnẽ infã¬
tiam eius pio matris
affcũ est ꝓsecuta. ita ut
usq ad crucem in qͣ filiũ¬

Expanded text:
nem procul propellit incomnem procul propellit incomparabilis gratiae munus. me dicere multarum consideratio rerum invitat: quarum et illa quidem est, quam suis aliquando ministris ipsa Veritas ait, Qui mihi ministrat, me sequatur: et ubi sum ego, illic et minister meus erit . Si enim haec est generalis sententia omnium per fidem et piam operationem Christo ministrantium, quanto magis et quomodo specialiter Mariae? Mariam namque operis exhibitione et fidei rigidissifuisse, omnis qui sanum sapit intelligit. Absque dubio enim opere ministratrix exstitit, quae hunc in utero gessit, partuque profusum aluit et fovit, atque, ut Evangelium ait, in praesepio reclinavit , et a facie Herodis fugiens in Aegyptum abscondit , et omnem infantiam ejus matris affectu prosecuta est; ita ut usque ad crucem, in qua filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspiciens dum mesti¬
mabilit̾ pascitur: excel¬
lentiori qͥdam sp̃aliq
p̾rogatiua a filio hono¬
ratur. possidens in xp̃o
corpus suũ qd̾ genuit
clarificatũ in dextera
pr̃is. ⁊ si ñ suum per qd̾
genuit. tñ suum qd̃ ge¬
nuit. Et qͣre ñ suum ꝑ
qd̾ genuit. si ñ obuia¬
uerit nec dum ꝑ specta
auctoritas. uere credo.
⁊ ꝑ qd̃ genuit qr tanta
significatio dignior
est celo qm t̾ra. thronũ
saurum dignius est ce¬
lum seruare qmͣ t̾ram.
tantam integritatem
m̾to incorruptibilitas
ñ putredinis ulla reso
homo fieret escam u̾mi¬
b traditum qr sentire
ñ ualeo dicere ꝑtimes¬
co ꝯmuni sorte putre¬
dinis ⁊ futuri de u̾mib
puliu̾s de quo si nichil
altius sentirem qm de
ꝓprio nichil dicerem ñ
ulla ambiguitate sol¬
uendum in mortẽ. post
mortem futurũ putre¬
do post putredinem uer¬
mis post u̾men ut dig¬
num est abiestissimus
pulius. qd̾ de maria cre¬
dendum ñ uscetur con¬
sentibile qr estimatio¬

Expanded text:
conspiciens, dum inaestimabiliter pascitur, excellentiori quadam specialique praerogativa a Filio honoratur: possidens in Christo corpus suum quod genuit, clarificatum in dextera Patris; et si non suum per quod genuit, tamen suum quod genuit. Et quare non suum per quod genuit? Si non obviaverit necdum perspecta auctoritas, vere credo, et per quod genuit; quia tanta sanctificatio dignior coelo est quam terra. Thronum saurum dignius est coelum servare quam terra; tantam integritatem merito incorruptibilitas, non putredinis ulla resolhomo fieret, escam vermibus traditum quia sentire non valeo, dicere pertimesco communi sorte putredinis et futuri de vermibus pulveris. De quo si nihil altius sentirem quam de proprio, nihil dicerem nisi ulla ambiguitate solvendum in mortem, post mortem est futurum putredo, post putredinem vermis, post vermem, ut dignum est, abjectissimus pulvis. Quod de Maria credendum non videtur consentibile: quia aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
ctonis fu̾it magnifica¬
ta ⁊ potenti suꝑ omnes
celos ascentione glorifi¬
cata eadem tam̃ carnis
mansit ⁊ manet natu¬
ra: q̃ suscepta est de ma¬
ria. Ip̃e enum est qui cõ¬
ceptus ⁊ genitus aq a
mortius suscitatus est.
ip̃e testatur post resurre¬
dete manus meas ⁊ pe¬
des meos qr ego ip̃e sum:
quid enim est ip̃e ego sũ.
nisi qr alter non sum
qmͣ qui tunc eram qñ
passus sum: hoc siquidẽ
cognosc̾e̾ potestis: qui in
manib ⁊ pedib clauoꝵ
uuln̾a cognoscitis. Ip̃e
gͦ idem celos ascendit
⁊ carnem qmͣ de matre
suscepit suꝑ astra tranue¬
xit. honorans omnẽ hu¬
manam naturã ⁊ mul¬
to magis mat̾uam. Si
gͥ natura est matris filiꝰ
ꝯueniens est ut sit ⁊ fi¬
lii mat̾: ñ qnͣtum ꝑtinet
ad eqũa amministratõ¬
nem. s qnͣtum ꝑtinet ad
eandem reciprocam sb̾am.
ut homo de hoĩe caro de
lis nature qnͣto magis
ubi gr̃e unitas ⁊ corporis
est specialis natiuitas.
Unitas namq gr̃e est:
ip̃e dixit. Pater sc̃e serua

Expanded text:
ctionis fuerit magnificata, et potenti super omnes coelos ascensione glorificata, eadem tamen carnis mansit et manet natura, quae suscepta est de Maria. Ipse enim est qui conceptus, et genitus, atque a mortuis suscitatus est ipse testatur post resurredete manus meas et pedes meos, quia ipse ego sum . Quid enim est, ipse ego sum; nisi quia alter non sum, quam qui tunc eram quando passus sum? hoc siquidem cognoscere potestis, qui in manibus et pedibus clavorum vulnera cognoscitis. Ipse ergo idemque coelos ascendit, et carnem quam de matre suscepit, super astra transvexit: honorans omnem humanam naturam, et multo magis maternam. Si igitur natura matris est filius, conveniens est ut sit et filii mater, non quantum pertinet ad aequam administrationem, sed quantum pertinet ad eamdem reciprocam substantiam: ut homo de homine, caro de lis naturae; quanto magis ubi gratiae unitas, et corporis est specialis nativitas? Unitas namque gratiae est, ipse dixit, Pater sancte, serva
Abbreviated transcription (Latin):
dñr: qui illa seruabant
quib ille figurabatur qͥ
archangelus gabriel da¬
meli loquitur int̾ cet̾a
q̃ futura ostendit dicens.¬
ruptõnem nõ uidit. qͥ
t̾cia die cum triumpho
de inferis rediens resur¬
rexit. Caro eius q̃ de ma¬
ria sumpta est ⁊ si mor¬
tua ex infirmitate reuixͭ
ex dei uirtute. s hoc ille
qui q̃n uoluit mori qñ
uoluit resurg̾e potuit.
Excipitur gͦ ab illa gen̾a¬
li sententia de uirgine
sumpta natura. Qd̃ si
nõ marie ꝯgruit:tam̃
sunt. Si cunclis feminis
sunt gen̾alia: si in aliquo
excipitur maria. Scriptũ
quippe est: Mulieri quoqe
dixit deus: multiplicabo
erumpnas tuas ⁊ ꝯcep¬
tus tuos in dolore paries
filios ⁊ sub uiri potestate
eris. ⁊ ip̃e dñabitur tui.

Expanded text:
r, quae illa servabant quibus ille figurabatur, qui quo idem archangelus Gabriel Danieli loquitur inter caetera quae futura ostendit dicensruptionem non vidit, qui tertia die cum triumpho de inferis rediens resurrexit. Caro ejus quae de Maria sumpta est, etsi mortua est ex infirmitate, revixit ex Dei virtute. Sed hoc ille, qui quando voluit mori, quando voluit resurgere, potuit. Excipitur ergo ab illa generali sententia de virgine sumpta natura. Quod si non Mariae congruit, sunt, si cunctis feminis sint generalia, et si in aliquo excipiatur Maria. Scriptum quippe est, Mulieri quoque dixit Deus, Multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos. In dolore paries filios, et sub viri potestate eris, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tante scĩtati. tante aule
dei p̾rogatiue. Scimus
enĩ dc̃m primo ꝑenti
qr pulius es: ⁊ inpul¬
uerem ibis. Qd̃ si de
morte dr̃. gn̾alis est sen¬
tentia: si de resolutio¬
ne in pulu̾em hanc ꝯ¬
sit.de carne marie sũp¬
ta: q̃ corruptionẽ nõ
sustinuit De hoc enim
dicentem. qm̃ ñ derelin¬
ques aiãm meam in
inferno: nec dabis scm̃
tuum uid̾e corruptõ¬
nem. De quo autem
sancto dc̃m sit archan¬
gelus ꝓdidit qui ad ma¬
riam ait. ꝙ enim nasce¬
tur ex te scm. uocabitur
filius dei. uere sc̃m: ⁊ sc̃m¬

Expanded text:
itati, tantae aulae Dei praerogativae. Scimus enim dictum primo parenti, Quia pulvis es, et in pulverem ibis . Quod si de morte dicitur, generalis est sententia; si de resolutione in pulverem, hanc csit de carne Mariae sumpta, quae corruptionem non sustinuit. De hoc enim dicentem, Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . De quo autem sancto dictum sit, archangelus prodidit, qui ad Mariam ait, Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Vere sanc
Abbreviated transcription (Latin):
dam tm̃ nistice cũ dm̃
dicit insufflasse in faciẽ
nec manus ad oꝑand̾
cum dicat ꝓph̃a. manꝰ¬
memorari ex toto omis¬
sa sint: uerũptam̃ rõne
creduntur ad quid ip̃a
ꝯuenientia rei ꝙ̃ admod̾
dux ⁊ preuia creditur.
Nichil enun de melchise¬
dech sacerdotis dei excel¬
si iusticia loquitur cũ
eam precessisse tante
laudis mita cognoscã¬
tur. Nichil de enoch ⁊
helye postqͣm rapti sũt
uite felicitate ꝯmendat
cunctis liquido scienti
dñs hĩc ⁊ in futurum
seruandos uoluit raꝑe
Quid ergo de marie mor¬
te. quid de eius assũp¬
tõne dicendum est. uñ
diuina scriptura nich̾
ꝯmendat nisi q̃rendũ
rõne quid ꝯsentiat u̾i¬
tati: fiatq ip̃a u̾itas
aucoritas sñ qua noc̃e¬
est. ut ñ ualeat aucto¬
ritas. Memores enim
ꝯditionis humane. mor¬
tem illam subisse tem¬
poralem dice̾ non metu¬
imus: qm idem certe
eius filius quid̃s ⁊
homo est lege sortis hu¬
mane sustinuit ⁊ hoc
qr homo de eius susceptꝰ

Expanded text:
m mystice, ut cum Deum dicit insufflasse in faciem nec manus ad operandum, cum dicat propheta, Manmemorari ex toto omissa sint, vera tamen ratione creduntur, ad quod ipsa convenientia rei quemadmodum dux et praevia creditur. Nihil enim de Melchisedech sacerdotis Dei excelsi justitia loquitur, cum ipsa praecessisse tantae laudis merita cognoscatur. Nihil de Enoch et Eliae, postquam rapti sunt, vitae felicitate commendat, cunctis liquido scientibus Dominus hinc et in futurum servandos voluit rapere. Quid ergo de Mariae morte, quid de ejus assumptione dicendum est, unde divina Scriptura nihil commendat; nisi quaerendum ratione quid consentiat veritati; fiatque ipsa veritas auctoritas, sine qua necesse est nec valeat auctoritas? Memores enim conditionis humanae, mortem illam subiisse temporalem dicere non metuimus, quam idem certe ejus Filius, qui et Deus et homo est, lege sortis humanae sustinuit: et hoc quia homo de ejus susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
credere de quib aliter
ñ presumpsi sentire
mirabor illum altitu¬
dinem ꝯsilii diuini in¬
uestigasse qmͣ me cũ
rentia uideor debere am¬
mirari dicens. O alti¬
tudo diuitiaꝵ sapĩe ⁊
scientie dei qm inscru¬
tabilia sunt oꝑa eius.
⁊ inuestigabiles uie eiꝰ¬

Expanded text:
credere, de quibus aliter credere, de quibus aliter non praesumpsi sentire: miraborque illum altitudinem consilii divini investigasse, quam me cum rentia videor debere admirari, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae e
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ cognoscimus in
marie integritate plus
potuisse grãm qmͣ na¬
turam non dubitamꝰ.
diuinitatis enim oꝑa
sunt q̃ dicimus. ⁊ ideo
possibilia . qr sunt omĩ¬
se q̃ sunt uelle uelle aũ
om̃ia q̃ sunt iusta ⁊ dig¬
na. ac ꝑ hoc uidetur dig¬
na letari maria leticia
in enaribili aĩa ⁊ cor¬
pore in ꝓprio filio cum
um nec illam sequi de¬
bere corruptõnis erũpi¬
nam qm nulla secuta
est tantũ filium ꝑturi¬
endo integritatis corrup¬
tio. ut sit semꝑ incorrup¬
ta qm tanta perfudit
gr̃a sit integriter uiuẽs
q̃ om̃ium integram
sit cum illo quem in
suo gessit utero: sit apd̾
illum illa q̃ genuit. fo¬
uit ⁊ aluit illum ma¬
ria dei genitrix. deinu¬
tris. dei ministratrix.
⁊ dei secutrix. de qua ut
iam dixi qr alit̾ sentĩ¬
re ñ audeo: aliter dice̾
sa sunt ex ꝑte. que tali¬
ter mehortata sunt di
mat uelle ac ꝑ hoc nõ
ẽẽ. ⁊ si se ueraciter ꝯsili¬
um dei de hiis nosse ma¬
nifestau̾it incipiã ei

Expanded text:
tia non cognoscimus: in tia non cognoscimus: in Mariae integritate plus potuisse gratiam quam naturam non dubitamus. Divinitatis enim opera sunt quae dicimus; et ideo possibilia, quia sunt ab omniae sunt velle; velle autem omnia quae sunt justa et digna. Ac per hoc videtur digne laetari Maria laetitia inenarrabili anima et corpore, in proprio filio, cum um, nec ullam sequi debere corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram sit cum illo quem in suo gessit utero, sit apud illum illa quae genuit, fovit et aluit illum Maria Dei genitrix, Dei nutrix, Dei ministratrix, et Dei secutrix: de qua, ut jam dixi, quia aliter sentire non audeo, aliter diceresa sunt ex parte, quae taliter me hortata sunt dicniat velle, ac per hoc non esse. Et si se veraciter consilium Dei de his nosse manifestaverit, incipiam ei
Abbreviated transcription (Latin):
tatis gaudia assump¬
tam. benignitate xp̃i
honoratius susceptam
cet̾is. ꝙͣ hic gr̃a honora¬
uit pre cet̾is atq ad ꝯ¬
munẽ uilitatem ñ eẽ
adductam post mortẽ.
putredinis uidelicet. u̾
oĩum genuit saluatorẽ
in cuiꝰ. s potestate est scõꝵ
de capite capillũ ñ ꝑire.
tat eccłiasticoꝵ quin pos¬
sit matrem sine corrup¬
tione in ꝓpetuum serua¬
re: cur dubitand̾ est uo¬
luisse qd̃ attinet ad tan¬
tam benignitatis grãm.
Si elegit diuina uolun¬
tas sola grã int̾ crepitan¬
tes uehementiũ igniũ
flãmas nõ solum corꝑa
pueroꝵ seruare illesa. ue¬
rumetiã ip̃a uestimenta
seruare inusta. cur ab¬
nuat in mr̃e ꝓpria qd̃ e¬
legit in ueste alienaꝰ Io¬
nam seruare in uentre ce¬
ti pret̾ naturalem usum
uoluit incorruptũ sola
mĩa mariam incorrup¬
tam p̾ter naturã ñ ser¬
uabit gr̃a: Seruatus est
daniel intemꝑantissime
fami leonum. non ser¬
uanda maria tantis
donata mi̾tis dignita¬
tum: hec cuncta que di¬

Expanded text:
tatis gaudia assumptam, benignitate Christi honoratius susceptam caeteris, quam hic gratia honoravit prae caeteris; atque ad communem humilitatem non esse adductam post mortem, putredinis videlicet et omnium genuit Salvatorem: in cujus si potestate est, sanctorum de capite capillum non perirtet ecclesiasticorum, quin possit matrem sine corruptione in perpetuum servare; cur dubitandum est voluisse, quod attinet ad tantae benignitatis gratiam? Si elegit divina voluntas sola gratia inter crepitantes vehementium ignium flammas non solum corpora puerorum servare illaesa, verum etiam ipsa vestimenta servare inusta; cur abnuat in matre propria, quod elegit in veste aliena? Jonam servare in ventre ceti praeter naturalem usum voluit incorruptum sola misericordia . Mariam incorruptam praeter naturam non servabit gratia? Servatus est Daniel ab intemperatissima fame leonum , non servanda est Maria tantis donata meritis dignitatum? Haec cuncta quae di
Abbreviated transcription (Latin):
dam fatua reuerentia
ex habita alicui ñ causa
debita. s ꝓpter terrorem.
ne mentis nata tristi¬
cia. siue tedium. ⁊ ama¬
ritudo animi ĩmod̾ata
qua iocunditas spũalis
extinguitur. ⁊ quodã
desꝑatõnis precipiciox
mens in semetip̃a sub

Expanded text:
dam fatua reverentia exhibita alicui sine causa debita, sed propter timorem ne mentis nata tristitia, sive taedium et amaritudo animi immoderata; qua jucunditas spiritualis exstinguitur; et quodam desperationis principio mens in semetipsa su
Abbreviated transcription (Latin):
exequias auenerant ad
ꝓpria iam remeare festi¬
nant. Permitte obsecro
te ꝑferri ad locum. qui
tibi filioꝵ cura p̾paratus
existit. Et hiis dictis: ac¬
cipientes capulũ in quo
scĩ uiri corpus iacebat
exanime: nullum onus
sentientes portauerunt
eum subiectis humeris
cũ alacritate animi ad
sepulture locũ. Sepelie¬
runtq eum ĩiam dicta
eccłia beate dei genitriciᷤᷤ
semꝑ iurginis marie in
dextera ꝑte altaris. ubi
quondam pontificalis ca¬
thedre fungebatur offi¬
cio: nobilem t̾re ꝯdentes
thesaurũ. In quo loco ꝑ
aliquot iacuit tempus
quousq dño reuelante
ad locum ubi nunc fulg
eius memoria est auiriᷤ
scĩs autberto ⁊ audoma¬
ro epĩs felici translatõe

Expanded text:
exequias conuenerant ad exequias conuenerant ad propria remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum qui tibi filiorum cura praeparatus existit.» Et his dictis accipientes capulum in quo sancti uiri corpus iacebat exanime nullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum sepelieruntque eum in iam dicta ecclesia beatae Dei genitricis semper uirginis Mariae in dextera parte altaris ubi quondam pontificalis cathedrae fungebatur officio, nobilem terrae condentes thesaurum. In quo loco per aliquod iacuit tempus quousque domino reuelante ad locum ubi nunc fulget eius memoria est a uiris sanctis Autberto et Audomaro episcopis felici mutatione
Abbreviated transcription (Latin):
uero sepulture sue lecum
ĩ oratorio qd̃ pauꝑe sũp
tu id est ligneis tabulis pp̃
littus crientionis fluuioli
edificauerat: fieri disposu¬
isse cognoscitur. Qd̾ licet
ip̃e pro humilitate qua sꝑ
usus ẽ fieri uoluisset. õs
tñ qui aderant attenden
tes meritoꝵ eius insig¬
nia: indignũ ducebant
tanti uiri corpus ĩ loco
humili debere sepeliri. pͣ¬
sertim cum nec locus ip̃e
habilis ẽẽt tanto monii¬
mento. nec palude obsi¬
tus foret accessibilis po¬
pulo. Dum talia inter
se quererentur. uenera¬
bilis uir scopilio doctus
uirtute precũ ad solita
sibi credidit arma currẽ¬
dum: ut usdelicet oratio
fidei obtineret. ꝙ multa
hominũ manus uirib
nequiuisset. Unde cunc¬
tos hortans ad precem.
ip̃e prior ĩ lacrimas suꝑ
corpus sacratissimum in¬
cumbens or̃oni: ĩ hane
uccem more cordis affec¬
tus erupit. E heu mͥ in¬
quit o beatissime pater
quid uis ut faciam qm̃
⁊dies in uesꝑm se decli¬
nat. ⁊ om̃s qui ad tuas

Expanded text:
vero sepulturae suae locum vero sepulturae suae locum in oratorio, quod paupere sumptu, 171 id est, ligneis tabulis, prope littus Crientionis fluvioli aedificaverat, fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate, qua semper usus est, fieri voluisset; omnes tamen qui aderant, attetes meritorum eius insignia indignum ducebant tanti uiri corpus in loco humili debere sepeliri praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento nec palude obsitus foret accessibilis populo. Dum talia inter se quererentur uenerabilis uir Scopilio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit arma currendum ut uidelicet oratio fidei obtineret quod multa hominum manus uiribus nequiuisset. Unde cunctos hortans ad precem ipse prior inlacrimans super corpus sacratissimum incumbens orationi in hanc uocem, maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, o beatissime pater quid uis ut faciam quoniam et dies in uesperum declinat et omnes qui ad tuas
Abbreviated transcription (Latin):
batissime uite uestigia
sequi ñ desistit. Conue¬
nerunt itaq ad ultimas
uenerandi uiri exequi¬
as clerus ⁊ ppls copiosͤ
aliaꝵq eccłiaꝵ sacerdo¬
tes pbri ⁊ dyaconi. S
mirũ inter lacrimarũ
uoces in t̾ra psallentiũ
ut fertur a quibzdam
religiosis uiris cetus
audiebantur in celo.
Et dum digno honoris
officio feretrũ in quo ia¬
cebat corpus paratum
staret in medio: s acce¬
dentes mouere illud ñ
ualebant. Quul uero age¬
rent ambigebant. quo
se u̾terent nesciebãt. Sci¬
scitabãtur a scopilione
qui secretarius fuerat ser¬
monũ scĩ dei. si aliquid de
sua eum testari sepultura
memoraret:timentes ne
forte illis hoc ideo accidis¬
s. qr intra murũ eiusdẽ
ciuitatis illum sepeliri di¬
ponebant. Quib ille res¬
pondit sepius eum se au
peliri debuisset:qr omĩs
ciuitas locus debet ẽẽ ui-¬
bant siquidem illum in
eccłia beate semꝑ uirgĩs
marie ubi sede pontifica¬
li presederat tumulari. ip̃e

Expanded text:
batissimae uitae uestigia batissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdoteri et diaconi, Sed mirum! inter lacrimantium voces in terra psallentium, ut fertur a quibusdam relegiosis viris, coetus audiebantur in caelo. Et dum digno honoris officio feretrum, in quo iacebat corpus, paratum staret in medio, sed accedentes movere eum non valebant, – quid vero agerent, ambigebant; quo se verterent, nesciebant, – sciscitabantur a Scopilione qui secretarius fuerat sermonum sancti Dei, si alisua eum testari sepultura memoraret: timentes ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum ejusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum se audpeliri debuisset: quia omnis civitas locus debet esse vivbant siquidem illum in ecclesia beatae semper virginis Mariae, ubi sedi pontificali praesederat, tumulari. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ualide infirmitatis fe¬
bre correptus est dĩna
seruitio. inde ad pal¬
mam et̾ne bĩtusdinis
ꝑueniret: ⁊ inter cariˢ¬
simoꝵ manus filioꝵ
aĩam suo redd̾et creato¬
ri. Ut uero sui obitũ
famuli d̾s designaret
uisa ẽ nocte quadam
clarissime columpna
lucis aculmine domꝰ
in qua sc̃s iacebat sa¬
cerdos: usq ad summũ
celi horaꝵ ferme spati¬
o duaꝵ stare fastigiũ.
Qd̃ cum uiro dei dic̾et᷑.
intellexit statim hce
signum suũ demons¬
trare obitũ. Uocauit
suos ad se filios: ut
eoꝵ precib suam fideli
conditori ꝯmendarẽt
aĩam. Et post dulces
pr̃ne pietatis ãmoni¬
tiones. ⁊ extrema carita¬
tis u̾ba. sacro sc̃õ corꝑis
tus uiatico: int̾ manꝰ
lacrimantium sp̃m e¬
misit. O dies sc̃o letissĩa
sacerdoti s cuncto mestis¬
sima pplõ quem tantus
subito corꝑali uita dese¬
ruit pastor. quẽ tñ spiri¬
tali nunquã deserit in¬
tercessione: si satre illiꝰ
ãmonitõnis u̾ba. ⁊ pro¬

Expanded text:
ualidae infirmitatis feualidae infirmitatis febre correptus est, diuinseruitio, inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit suos ad se filios ut eorum precibus suam fideli conditori commendaret animam. Et post dulces paternae pietatis admonitiones et extrema caritatis uerba sacrosancto corporis tus uiatico inter manus lacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius admonitionis uerba et pro
Abbreviated transcription (Latin):
amore: ac ꝑ id temporis
multitudinẽ ppłi catho¬
lico dogmate ad xp̃iane
fidei conu̾tit scĩtatem.
Claruit ubiq diuine
cognitio legis. sanctis¬
simũ xp̃i nomen cunc¬
torum audiebatur ĩ o¬
re. Floruit in moribus
castissime uite hone¬
stas. Ardebat in pecto¬
rib singuloꝵ celestis
patrie amor. Gopulus
statutis dieb ad eccle¬
siam ꝯturrebat. festa
cũ magno gaudio nr̃i
saluatoris oportunis
celebrãtur dieb. Ele¬
mosine circa domos
uberrime pauꝑibus
disꝑtiebant᷑. uerbum
dei cotidie ꝑ loca singu¬
la ppłis predicabatur.
Hymnicas laudes deo
horis canoĩcis clerus
cantabat in ecclesiis.
Beatum dixerunt po¬
pulum cui hec sunt:
beatus populus euiu
eĩ in pulchritudine pa¬
cis quiescebant. in ag¬
nitione ueritatis gau¬
debant: in scĩtate xp̃i¬
ane religionis letati
sunt. Postquam uero
pius predicator ⁊ sc̃s
dei sacerdos ñtis ma¬
turus ⁊ annis p̾mia¬
sui laboris deo dispensã¬
te accipere debuit. ĩ ea¬
dem attrebata ciuitate

Expanded text:
amore: ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad Christianae fidei convertit sanctitatem. Claruit ubique divinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore, floruit in moribus castissimae vitae honestas, ardebat in pectoribus singulorum 170 coelestis patriae amor, populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat, festa cum magno gaudio nostri Salvatoris opportunis celebrabantur diebus, eleemosynae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur, verbum Dei quotidie per loca singula populis praedicabatur, hymnidicas laudes Deo horis canonicis chorus cantabat in ecclesiis. Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: beatus populus cujus enim in pulchritudine pacis quiescebant, in agnitione ueritatis gaudebant, in sanctitate christianae religionis laetati sunt. Postquam uero pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis prasui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
Matheus o meritis or¬
net ⁊ip̃e suis.
Hic scribere quidem xͥ
sacra gesta tonantis.
ua ꝓpter pariter: ħ
tenet ara duos. ad
P resentem teneant:
ambo piis meritis.
Qui pro pace dei uice¬
runt prelia mundi.
Et meruere sacrum
rore ibente polum.
Ad aram sanctorum lau

Expanded text:
Mattheus o meritis ornet et ipse suis! Hi scripsere quidem Christi sacra gesta Tonantis, Quapropter pariter haec tenet ara duos. LV.Praesentem teneant, ambo piis meritis. Qui pro pace Dei vicerunt praelia mundi, Et meruere sacrum, rore rubente, polum. LVI. Ad aram sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
in die laudem dixi
tibi. Qui septennarius
sacratus numerus a no¬
bis sic implebitur:si ma¬
tutins. prime.tercie. sex¬
te. none. Uespere. ꝯpleto¬
riq temꝑe nr̃e seruitutis
officia ꝑsoluamus. qr¬
de hiis diuris horis dix̃
tibi. Septies in die lau¬
dem dixi tibi. Nam de
nocturnis iugiliis idem
ip̃e ꝓphã ait. Melia noc¬
te surgebam ad confitẽ¬
dum tibi. Ergo hiis tẽ¬
porib referamus laudes
creatori nr̃o suꝑ iudicia
iusticie tue. id est matu¬
tinis. prima. tercia. sex¬
ta. nona. uesꝑa. ꝯpleto¬
rio ⁊nocte suigamus ad
confitendum ei.

Expanded text:
in die laudem dixi tibi , qui septenarius sacratus numerus a nobis sic implebitur, si matutino, primae, tertiae, sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore, nostrae servitutis officia persolvamus, quia his divinis horis dixit Propheta: Septies in die laudem dixi tibi. Nam de nocturnis vigiliis idem ipse Propheta ait: Media nocte surgebam ad confitendum tibi . Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro, super judicia justitiae suae, id est, matutinis, prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorio; et nocte surgamus ad confitendum ei.
Abbreviated transcription (Latin):
grauiorib culpis
ab oratorio ⁊ amensa
excõicatur hora qua o¬
pus dei in oratorio ꝑce¬
lebratur ante fores ora¬
torii prostratus iaceat
nichil dicens: nisi tm̃
poĩto in t̾racapite stra¬
tus pronus oĩum de o¬
Et hoc taidiu faciat.
usq dum albas iudica¬
uerit satisfcm̃ eẽ. Qui
dum iussus ab albate
ip̃ius albĩs. deinde oĩ¬
um uestigiis fr̃m ut o¬
rent pro ip̃o. Et tune si
iusserit albas recipiat᷑
in choro uł ordine quo
abbas decreuerit ita pla
ne ut psalmũ aut lcõ¬
nem aut aliud quid ñ
presumat in oratorio
imponere nisi it̾m ab¬
bas iubeat. Et om̃ib
horis dum ꝑcompletur¬
opus dei proiciat se inter¬
ra in loco quo stat ⁊ sic
satisfaciat usq dum ab¬
bas iubeat ut quiescat
iam ab hac satisfcõne. Qͥ
uero pro leuibz culpis ex¬
cõicantur tm̃ amensa in

Expanded text:
gravioribus culpis ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei in oratorio percelebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra capite stratus pronus omnium de oEt hoc tandiu faciat, usque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ab abbate ipsius pedibus, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro ipso: et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel ordine quo abbas decreverine, ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jusserit. Et omnibus horis dum completuropus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum a mensa, in
Abbreviated transcription (Latin):
enuntianda hora
oꝑis dei die noctuq
sit sub cura abbĩs aut ip̃i
nuntiare: aut tali sollici¬
to fr̃i iniungat hane cu¬
ram ut oĩa horis compe¬
tentib compleantur
Psalmos autemuł anti¬
phonas post albẽm ordi-¬
ne suo quib iussum fu¬
erit imponant. Cantare
autem ⁊ legere ñ presu¬
mat: nisi qui põt ip̃m
officium implere: ut
edificentur audientes.
Qd̾ cum humilitate ⁊
grauitate ⁊tremore fa¬
ciat:⁊ cui usserit abbas.¬

Expanded text:
Nuntianda hora operis Dei die noctuque sit cura abbatis aut ipse nuntiare, aut tali sollicito fratri injungat hanc curam, ut omnia horis competentibus compleantur. Psalmos autem, phonas post abbatissam ordine suo quibus jussum fuerit imponant; cantare autem et legere non praesumat, nisi quae potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes: quod cum humilitate, et gravitate, et timore faciat, cui jusserit abba
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe labia mea aꝑies:
⁊os meũ annuntiabit
laudem tuã. cui subiũ¬
gendus ẽ tercius psal¬
mus ⁊ glia. Post hunc
psalmus non agesimꝰ
phona aut certe decan¬
tandus. In de sequat᷑
ambrosianus hymnꝰ.
deuide sex psalmi cũ
dc̃o uersu bñdicat ab¬
scannis legantur uitissĩ
a fr̃ib in codice suꝑ ana¬
loguim tres lc̃õnes: int̾
tantur. Post terciã uero
lcõnem qui cantat dicat
głiam. Quam dum inci¬
pit cantor dicere. mox õs
de sedibz sius surgant. ob
honorem ⁊reuerentiam
sc̃e trinitatis. Codices aͤ
legantur in uigiliis tã
uet̾is testam̃ti quã noui
diuine auctoritatis: sed
⁊ expoĩtiones eaꝵ que a¬
noĩatis ⁊ orthodoxis ca-¬
tholicis prib fc̃e st̃. Post
has uero tres lcõnes cũ
sensoriis suis sequantur
reliqui sex psalmi cum
alla canendi. Post hos le¬
ctio apłi sequatur ex cor¬
de recitanda ⁊ u̾sus: et
supplicatio letanie .i. ky¬

Expanded text:
ne, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagesimus phona aut certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum. Deinde sex psalmi; dicto versu, benedicat abscamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter cantur: post tertiam vero lectionem, qui cantat dicat Gloria. Quam dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur in vigiliis tam Veteris Testamenti quam Novi divinae auctoritatis, sed et ex ositiones eanominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex corde recitanda: et versus et supplicatio Litaniae, id
Abbreviated transcription (Latin):
Ad arã scõ¬
rũ senigii ⁊ audoini.
rancorum doctor remi¬
gius inclytus aram.
Hanc tenet almiuolus
audoinus q simul.
Doꝵ nam meritis cur¬
rens tu forte uiator.
Per loca sc̃a pius sit ti¬
bi certa salus.

Expanded text:
Ad aram sanctorum Remedii et Audoini. Francorum doctor Remedius inclytus aram Hanc tenet, almivolus Audoinusque simul. Horum nam meritis currens te ferto viator Per loca sancta pius, sit tibi certa salus.
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitatio ẽ cum mens
motione rerũ transito¬
rie tangitur. cum ip̃a
res sua ymagine subi¬
ꝑ sensum ingrediens uł
a memoria exurgens.

Expanded text:
Cogitatio est cum mens notione rerum transitorie tangitur, cum ipsa res sua imagine animo subir sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens.
Abbreviated transcription (Latin):
Consilium est examinã¬
daꝵ gubernandarumq
causaꝵ subtilis animi
prospectus.
Conspiratio apud spũalit̾¬
uiuentes est contra ordi¬
nis disciplinam ⁊ maioꝵ
instituta ꝯfederatio.

Expanded text:
Consilium est examinandarum gubernandarumque causarum subtilis animi prospectus. CONSPIRATIO apud Cistercienses, dicitur Contra ordinis disciplinam et majorum instituta confoederatio.+
Abbreviated transcription (Latin):
Contemplatio ẽ uiua¬
citas illa intelligentie
que cuncta ĩ palã ha-¬
bens manifesta uisio¬
ne comprehendit.¬
Contemplatio ẽ m̃tis
in deum suspense que¬
ne dulcedlinis gaudi¬
a degustans.

Expanded text:
Contemplatio est vivacitas illa intelligentiae, quae cuncta in palam habens manifesta visione comprehenditContemplatio est mentis in Deum suspensae quaernae dulcedinis gaudia degustans.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i temꝑe uita mo¬
nachi quadragesime de¬
bet obseruationẽ habere.
id̾o suademus istis dieb
quadragesime oĩ puri-¬
tate uitam suã custodi-¬
re:om̃s ꝑiter sordes ⁊ne¬
gligentias alioꝵ tẽpoꝵ
hiis dieb scĩs diluere. Qrd̃
tunc digne fit: si ab oĩb
uitiis temꝑamus. or̃oni
cum fletib lcõni ⁊ apũc¬
tõni cordis atq abstinẽ¬
tie oꝑam damus. Ergo
hiis dieb augeamus no¬
bis aliquid ad solitum
pensum seruitutis nr̃e.
or̃ones peculiares. cyboꝵ
⁊ potus abstinentiam:¬
ut unusquisq suꝑ mẽ¬
suram sibi indictam a¬
liquid cum ꝓpria uolun¬
tate cum gaudio sp̃c scĩ
offerat deo. id est subtra¬
hat corꝑi suo de potu de
cybo. de sompno. de loqͣ¬
citate. de scurrilitate. et
cũ spũalis desiderii gau¬
dio scm̃ pascha expectet.
Hoc ip̃m tñ qd̃ unusqͥs¬
q offert albĩ suo sugge¬
rat:⁊cũ eius fiat ora¬
tõne ⁊ uoluntate. qr qd̾
sine permissione prĩs
presumptõnis deputa¬

Expanded text:
omni tempore vita monachae Quadragesimae debet observationem habere, ideo suademus istis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire; omnes pariter sordes et negligentias aliorum temporum his diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis temperamus, orationi cum fletibus, lectioni et compunctioni cordis, aut abstinentiae, operam damus. Ergo his diebus augeamus nobis apensum servitutis nostrae orationes peculiares, ciborum et potus abstinentiam: unusquisque super mensuram sibi indictam aliquid propria voluntate cum gaudio sancti Spiritus offerat Deo. Id est, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. Quia quod sine permissione Patris praesumptioni deputa
Abbreviated transcription (Latin):
Confessor xpisti sanctus
ueneranda medardi.
Daud minus altare hoc
illius eẽ liquet.
ue quicumq fide ueni¬
et sua crimina flere.
Ob meritũ sancti hic ac¬
cipiet ueniam. Ad
Ad arain

Expanded text:
Confessor Christi sanctus veneranda Medardi; Haud minus altare hoc illius esse liquet. Huc quicunque fide veniat, sua crimina flere, Ob meritum sancti, hic accipiet veniam. CLXXIX. Ad aram
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas ẽ ꝑ quam damus
oꝑam ne quid ałr quam
confirmauerimus fiat
aut factum sit.¬
Ueritas est ꝑ quã ĩmuta¬
ta ea que sunt aut ea q̃¬
ante fuerunt aut futura
sunt dicuntua.

Expanded text:
eritatem, per quam damus operam, ne quid aliter, quam confirmaverimus, fiat aut factum auteritas, per quam inmutata ea, quae sunt ante aut fuerunt aut futura sunt, dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat redimere quos
uoluit creare. Creare pre¬
sertim maiestate. redi¬
mere humanite hũili¬
tatis. naturã de scĩfica¬
to corpore sumẽs sanctã.
prebuit ꝯceptus ⁊ natꝰ
nõ abstulit q̃ qnͣtum ĩ
corpore ualuerit uirgĩs.
illi soli notissimũ est qͥ
de eius natura naturã
bius q̃ ut tribuas ele¬
git te ut moffense de tã¬
ta sc̃itate loqui tribuaͤ.
et si ñ totum ut est quod
impossibile oĩ lingue hu¬
mane est: tñ ipm̃ ex ꝑte
qd̾ est dicatur ut est. sonet
ergo p̾ciosissimũ u̾a pre¬
ciositate. sc̃ĩssimũ c̾t̾a scĩ¬
tate. in estimabillimum
fidissima u̾itate. Que qr
hũanam rationẽ exte¬
dunt. sp̃c tuus assit qui
suo sacro spiramine in¬
ducat nos in omnẽ dicẽ¬
doꝵ u̾itatem: ut qr de eo
corpore ⁊ aĩa loquẽdum
est qd̾ ip̃e p̾ter naturalẽ
usum scificauit ⁊ grãm
ꝯtulit nõ aliena dicere
filii tui ꝑ uirginem na
scła seculoꝵ. Amen.

Expanded text:
venerat redimere quos venerat redimere quos voluit creare; creare praesertim majestate, redimere humilitate: humilitatis naturam de sanctificato corpore sumens sanctam, praebuit, conceptus et natus non abstulit. Quae quantum in corpore valuerit Virginis, illi soli notissimum est, qui de ejus natura naturam buis, quae ut tribuas eligis, ut me inoffense de tanta sanctitate loqui tribuas. Etsi non totum ut est, quod impossibile omni linguae humanae est: tamen ipsum ex parte quod est, dicatur ut est. Sonet ergo pretiosissimum vera pretiositate, sanctissimum certa sanctitate, inaestimabilissimum fidelissima veritate. Quae quia humanam rationem excedunt, Spiritus tuus adsit, qui suo sacro spiramine inducat nos in omnem dicendorum veritatem: ut quia de eo corpore et anima loquendum est, quod ipse praeter naturalem usum sanctificavit, et gratiam contulit, non aliena dicere Filii tui per virginem natsaecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
b int̾rogata
deuirginis
resolutione
tp̃rali ⁊ assumptõe per¬
henni quid intelligam
ut qui mandas nubib
⁊ pluunt ymbrem. qui
tangis montes ⁊ fumi¬
gant. qui aꝑis t̾ram ⁊̃
g̾minat: quid dicam
is meis reuerentissim̃
de mr̃e filu tui loqui.
et de scĩssimo corpore
eius lingũa sermoni¬
b occupare. q̃ sola me¬
ruit deũ hoĩemq pari¬
tura susciꝑe. ft̃a thro¬
nus dez ⁊ aula regis
et̾ni scd̃m qd̾ tu nõs do¬
⁊certi sumus qr nunꝙͣ
fefellisti. qui nec falli nͨ
falle̾ nouisti: ostendens
filiũ tuũ coet̾num tibi
⁊ ꝯsubstãtialem incar¬
nandũ ⁊ incarnatũ ꝑ
uirginis ut̾um de quo
carnem assũpsit. qui cor¬
poralia cuncta tecum
creauit:auctor ammini¬
stratrice. ⁊ d̾s ab hõie fc̃s
homo ab ea naturã su¬
te atq mundãte ad con¬
ceptionẽ filii tui. Cuius
dignitatis ⁊ gr̃e effc̃m:
nec cor ꝯciꝑe:nec lingua.
ualet exprim̾e̾. Non enĩ
nisi talis ꝯceptus talis¬
q ꝑtus d̾m decuerat. qͥ

Expanded text:
 interrogata de Virginis resolutione temporali, et assumptione perenni, quid intelligam ut qui mandas nubibus, et pluunt imbrem, qui tangis montes, et fumigant, qui aperis terram, et germinat, quid dicam is meis reverendissimum, de matre Filii tui loqui, et de sanctissimo corpore ejus linguam sermonibus occupare, quae sola meruit Deum et hominem paritura suscipere, facta thronus Dei et aula regis aeterni, secundum quod tu nos doet certi sumus; quia nunquam fefellisti, qui nec falli nec fallere novisti, ostendens Filium tuum coaeternum tibi et consubstantialem incarnandum, et incarnatum per virginis uterum, de quo carnem assumpsit qui corporalia cuncta tecum creavit, auctor a ministratrice, et Deus ab homine factus homo; ab ea naturam sute atque mundante ad conceptionem Filii tui, cujus dignitatis et gratiae effectum nec cor concipere, nec lingua valet exprimere. Non enim nisi talis conceptus talisque partus Deum decuerat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mensurate fiant ꝓpt̾
pusillanimes. Akl̃is
lcõni uacent.Lora scd̾a
agatur tercia ⁊ usq no
nam om̃s inopus su¬
um laborent qd̾ eis in¬
iungitur. Fãcto autẽ
primo signo hore none
disiungant se ab oꝑe
suo singuli:⁊sint pa¬
rati dum scd̾m signũ
pulsauerit. Post refec¬
tõem autẽ uacent lc̃o¬
nib suis aut psalmis.
Q quadra

Expanded text:
mensurate fiant propter pusillanimes. A Kalenlectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis. In quadra
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. Id̾oq hac dispõi¬
tõe creclimus utraq tẽ¬
pora ordinari: id ẽ ut
apascha usq ad kalen-¬
das octobris a mane exe¬
untes a primausq ad
horam quartã laborẽt
ra aũt quarta usq ad
horam sextam lectõni
uacent. Post sextam aᷤ
surgentes a mensa pau¬
sent in lectulis suis cũ¬
om̃i silentio:aut forte
qui uoluerit legere si¬
bi sie legat ut alium
ñ inquietet. Et agatur
nona temꝑius mediã¬
te octaua hora ⁊ it̾m qd̃
faciendũ est opentur
usq ad uesꝑm. Si aũ
nocĩtas leci aut pauꝑ

Expanded text:
na. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, ra autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octava hora, et iterum quod faciendum est, operentur, usque ad vesperam, si autem necessitas loci, au
Abbreviated transcription (Latin):
gesime uero
diebz a mane usq ad ter¬
ciam plenam uacent le¬
ctionib suis. et usq deci¬
mam plenam operentur
qd̾ eis iniũgunt᷑. In quib
dieb quadragesime ac¬
cipiant om̃s singulos
cclices de bibliotheca qͦs
ꝑ ordinem ex integrole¬
gant. Qui codices in ca¬
put quadragesime dan¬
disunt. Ante oĩa sane
deputetur unus aut du¬
o seniores qui circume¬
ant monasteriũ horis
quib uacant fr̃es lcõi:
⁊uideant ne forte inueĩ¬
atur frater accidiosus qͥ
uacat otio aut fabulis
⁊ñ est intentus lcõni. ⁊
ñ solum sibi inutilis est
s ⁊ alios extollit. Hic ta¬
lis si qd̃ ab sit reꝑtus fu¬
erit: corripiatur semel
⁊ scdo. Si non emendaue¬
rit:correptioni regulari
subiaceat: ⁊ tałr ut cet̾i
timeant. Neq fr̃ ad fra¬
trem iungatur. horis ĩ¬
competentib. Dñico die
lcõni uacent om̃s: excep¬
tis hiis qui uariis offici¬
is deputati sunt. Si quis
uero ita negligens ⁊ desi¬
diosus fu̾it ut ñ uelit. aut

Expanded text:
gesimae vero diebus, mane usque ad tertiam plenam vacent lectionibus suis: et usque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
trib autẽ infirmis aut
delicatis talis opera aut
ars iniungatur ut nec
otiosi sint nec uiolentia
laboris opprimantur ut
effugeantur. Quoꝵ imbe¬
cillitas ab abbate conside¬
randa est

Expanded text:
tribus infirmis, aut delicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda est
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere ad oratorium.
⁊ abbas hoo ꝑpendit qr ita
est:agant ibidem opus
dei ubi oꝑantur cũ tre¬
more diuino flectentes
genua. Silr qui in iti¬
nere directi sunt: ñ eos
pret̾eant hore constitu¬
te: s ut possint agant
sibi. ⁊ seruitutis pensũ
ñ negligant reddere. De¬

Expanded text:
ompetenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur senex sapiens:
qui sciat acciꝑe Rensum
tas eum ñ sinat uaga¬
ri. Qui portarius cellam
deb hr̃e iuxta portam:
ut uenientes semꝑ pre¬
sentemĩueniant a quo
rensum accipiant. et
mox ut aliquis pulsa¬
uerit aut pauꝑ clama¬
uerit: deo gr̃as R̾ndeat
aut bñdicat: ⁊ cũ om̃i
mansuetudine timoris¬
dei reddat Rnsum festi¬
tis. Qui portarius siin¬
diget solatio: iuniorem
fr̃ẽm accipiat. Monas¬
ri ita debet constitui:
ut oĩa nccĩa id est aqua.
molendinũ. ortus. pi¬
strinũ uł artes diu̾se ĩ¬
fra monast̾ium exerce¬
antur: ut ñ sit ncci̾tas
monachis uagandi fo¬
ris: qr oĩno ñ expedit
aĩab eoꝵ. Hanc autẽ
regilã sepius uolumuᷤ

Expanded text:
ponatur senex sapiens, qui sciat accipere vel rtas eum non sinat vagari. Qui portarius cellam debet habere juxta portam, ut venientes semper praesentem inveniant, a qua responsum accipiant, et mox ut a aliquis pulsaverit, aut pauper clamaverit, Deo gratias respondeat, et benedicat cum omni mansuetudine timoris, reddens responsum festitis. Qui portarius, si indiget solatio, juniorem fratrem accipiat. Monasst ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est, aqua, molendinum, hortus, pistrinum, vel artes diversae infra monasterium exerceantur, ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. Hanc autem Regulam saepiu
Abbreviated transcription (Latin):
forte grauia tuR.¬
aut impossibilia iniungã¬
tur: suscipiat quidem iu
pondus oneris exced̾e: ĩpos¬
sibłitatis sue causas ei qͥ
sibi preest patient̾ ⁊ opor¬
tune suggerat ñ suꝑbiendo
aut̾resistendo uł contradicẽ¬
do. Ꝙd̾ si post suggestionẽ
suam ĩ sua sũia prioris im¬
ꝑium ꝑdurauerit: sciat
iunior ita sibi expedire. ⁊
ex caritate confidens ⁊de
adiutorio dei obediat. Ut

Expanded text:
forte gravia aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubpondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo aut resistendo vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam, in sua sententia prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat. §
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ ⁊ ordinatõem¬
abbĩs faciens. Qui quan¬
tũ prelatus est cet̾is: tan¬
to eum oportet sollicite
obseruare precepta regu¬
le. Qui i̾poĩtus si reꝑtus
fu̾it uitiosus aut elatõe
deceptus suꝑbie. aut con¬
temptor sc̃e regule fu̾it¬
ꝯprobatus: ãmoneatur
emendau̾it: adhibeatur
ei correctis discipline re¬
gularis. O si neq sie cor¬
rexerit:tunc deiciatur de
ordine p̾poĩture. ⁊ alius
qui dignus est ĩloco eiuᵒ
subrogetur. Qd̾ si ⁊ post
ea ĩ congregatõe obediẽs¬
⁊ quietus ñ fu̾it: etiã de
monast̾io expellatur. Co¬
gitet tñ abbas se de oĩb
iudiciis suis dõ reddere
rõem: ne forte zeli aut
inuidie flamma urat

Expanded text:
oluntatem et ordinationem faciens. Quia quantum praelatus est caeteris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptrix sanctae regulae comprobata, admoneatur emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis; quae si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alia quae digna est, in loco ejus subrogetur. Quod si et post haec in congregatione et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet vero abbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiaeaut zeli flamma urat
Abbreviated transcription (Latin):
Reuidemus expedi¬
re ꝓpt̾ pacis carita¬
tisq custodiam in albĩs
pendere arbitrio ordina¬
tõem monasterii sui. Et
si potest fieri ꝑ decanos or¬
dinetur ut ante disposu¬
imus oĩs utilitas mona¬
steriz prout albas disposu¬
erit: ut dum płi̾b ꝯmit¬
titur. unus ñ suꝑbiat. Qd̃
si aut locus expetit aut
congregatio petierit ratõ¬
nabłr cum humilitate.
⁊ albas iudicauerit expe-¬
dire: quecũq eleg̾it albas
cum consilio frm̃timen¬

Expanded text:
nos videmus expedinos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio frat
Abbreviated transcription (Latin):
epius quidem rii¬
contingit ut ꝑ or¬
dinatõem p̾poĩti scanda¬
la grauia in monast̾iis
oriantur. dum sint ali¬
qui maligno suꝑbie spi¬
ritu inflati: ⁊ estiman¬
tes se scdos albates eẽ as¬
sumentes sibityranni¬
dem scandala nutriunt:
⁊dissensiones ĩ congrega¬
tõe faciunt maxime in
illis locis ubi ab eodem
sacerdote uł ab eis albtĩ¬
b qui albẽm ordinant.
dum facile adu̾titur. qr
ab ip̃o initio ordinatoĩs
mat̾ia ei datur suꝑbien¬
di. dum suggeritur a co¬
gitatõib suis exutum
eum ẽẽ a potestate abbĩs
est a quib ⁊ abbas. Hĩc
suscitantur inuidie. rixe:
detractõnes. emulatõnes.
dissensiones. exordinatões.
Et dum contraria sibi ĩui¬
cem albas p̾poitusq senti¬
unt: ⁊ ip̃oꝵ noc̃e est sub
hac dissensione aĩas peri-¬
clitari: ⁊ hii qui sub ip̃is¬
sunt dum adulantur ꝑ¬
tib eunt in ꝑditõem. Cu¬
ius ꝑiculi malum illis
respicit in capite: qui ta¬
li inordinatõne se fecer̃t
auctores .i.

Expanded text:
epius quidem contingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos abbates esse, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt, et maxime in illis sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, dum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis s a quibus et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes. Et dum contraria 848 sibi invicem abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hac dissensione animas periclitari; et ii qui sub ipsunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores. Ideo