comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indomo mea quȩ mihi inhac
urbe exiure patris obuenerat
manerem : dequib dam uicinis
meis me contigit agnouisse:
galla dicebatur: Haec eu morfiũ
nomine uiuenẽ filiũ habebat:
a quo non longe quidã stephanꝰ
qui innumero optio fuit habi-¬
tabat: Sed isdem eumorfius
ad extrema uitȩ ueniens. uocauit
puerũ suum: eiq p̃cepit dicens:
Uade citius & dic stephano op¬
tioni ut concitus ueniat. quia
ecce nauis parata est: ut ad sici¬
liam duci debeamus: Cunq
hunc puer insanire crederet.
et oboedire recusaret: cȩpit illi
uehementer imminere dicens:
Uade &nuntia illi quoddico:
quia non insanio: E gressus est
puer: ut adstephanũ ꝑgeret:
Cunq in mediũ iter uenisset.
ei alius quidam obuiam factꝰ est:
qui huic requisiuit dicens:
Quouadis : Cui respondit:
Ad stephanũ optionẽ: adño meo
missus sum: Atq ille ꝓtinꝰ dixit:
Abeo ego ipse uenio: sed ante mẽ
hac hora defunctus est: Reuer¬
sus uero est puer ad eumorfiũ

Expanded text:
in domo mea, quae mihi in hac in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium
Abbreviated transcription (Latin):
clamauerat ignorabant:
Quode functo: in monasterio
factaest magna tristicia:
Quarto aũt die: quiddam
fr̃ib necessarium fuit : ut ad
monasterium aliud longe
positũ trans mitterent: Illuc
monasterii monachos tristes
uehementer inuenerunt.
Quib cũ dicerent quid habetis.
quoduos intanto merore
deprimitis : responderunt
dicentes Loci huius desola¬
tionẽ gẽmimus: quia unus
frater cuius nos in hoc monas¬¬
terio uita continebat. hodie
quartus est dies: quo exhac
luce subtractus est: Cunq
fr̃s quiuenerant studiose re¬
quirerent qualiter dictus
fuiss& : responderunt: Vrsus:
Quiuocationis eius horam
subtiliter inquirentes: ipsũ
eo momento cognouerunt
exisse decorpore. quoꝑ iohannẽ
qui apud eos defunctus est. fuerat
uocatus: Qua exre colligitur.
quia utrorumq par fuit meritũ:
Eisq datum est ut in una mansio¬
ne socialiter uiuerent: quibus
ecorpore contigit socialiter
exire: Sed neq hoc sileam: qđ
dum adhuc laicus uiuerẽ. atq

Expanded text:
clamaverat, ignorabant. clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque
Abbreviated transcription (Latin):
stephani.
ol.et aũt plerũq contin¬
gere: ut egressura anima
eos &iam recognoscat: cũ quib
pro aequalitate culparum
uel &iam p̾miorũ. inuna est
mansione deputanda: Nam
uir uitȩ uenerabilis deuthe-¬
rius senex dequo p̾cedenti
libro multa narraui. in monas¬
terio suo germanũ fratrẽ iohan¬
nem nomine se habuisse ꝑhibuit.
quiantẽ dies quattuor decim
suum fr̃ib exitum prediaxit:
Cunq detrescentes eotidie
computaret dies: ante triduũ
quamuocaretur excorpore febre
correptus est: Ad horam uero
mortis ueniens: misterium dñici
corporis & sanguinis accepit:
Uocatisq fr̃ib. corã sẽ psallere
p̃cepit : quib tamen antiphonã
ipso imposuit dicens. aperite
mihi portas iusticiae ut ingres.
porta dñi iusti intrabunt ꝑeam:
Cunq corã co assistentes fr̃s
psallerent: emissa subito et
ꝓducta uoce: cdamauit dicens:
Urse ueni: Quod mox ut dix̃.
eductus. corpore: mortalem
uitam finiuit: Oiratisunt
fr̃s : quia hocqđ moriens frat̃

Expanded text:
Stephani. Solet autem plerumque contingere ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipsum imposuit, dicens: Aperite mporta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater
Abbreviated transcription (Latin):
uersi nil contigit. lactus
exit: & die altero acccłam iam
securus intrauit: Factumq est:
ut ꝑsex continuos dies. lactus
ac securus ꝓcederet. aestimans
qđ eius scelus dñs aut non
uidiss&: aut uisũ misericordit̃
dimississet: Die aũt septimo:
subita morte defunctus est:
Cunq sepulturȩ traditus fuiss&
ꝑlongũ tẽpus cunctis uidentib
desepulchro ipsius flãma exut.
& tamdiu ossa eius concremauit.
quousq om̃e sepulchrum
consumeret. & terra quȩ intumulo
collecta fuerat: defossa uideret᷑
Quod uidelic& om̃ps ds̃ faciens:
ostendit: quid eius anima
inocculto ꝑtulit. cuius &iam
corpus ante humanos oculos
flama consũpsit: Qua in rẽ
nobis quoq haec audientib
exemplum formidinis dare
dignatus est: quatinus exhac
consideratione colligamus:
quid anima uiuens acsentiens
ꝓreatu suo patitur: sitanto ignis
supplicio. &iam insensibilia
ossa concremantur: PETR
Cosse uelim. siuel boni bonos
in regno: uelmali malos insup¬

Expanded text:
versi nihil contigit. Qui laetus versi nihil contigit. Qui laetus exiit, et die altero ecclesiam jam securus intravit. Factumque est ut per sex continuos dies laetus ac securus procederet, aestimans quod ejus scelus Dominus aut non vidisset, aut misericorditer dimisisset. Die autem septimo subita morte defunctus est. Cumque sepulturae traditus fuisset, per longum tempus cunctis videntibus de sep tam diu ossa ejus concremavit, quousque omne sepulchrum consumpsit: et terra quae in tumulo collectQuod videlicet omnipotens Deus faciens, ostenderet quid ejus anima in occulto pertulit, cujus etiam corpus ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in re nobis quoque haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, quid anima vivens ac sentiens reatu suo patiatur, si tanto ignis supplicio etiam insensibilia ossa concremantur. PETR. Nosse velim si vel boni bonos in regno, vel mali malos in sup
Abbreviated transcription (Latin):
ER ribile &iam quid dã
inualeria ꝓuintia contigisse.
uir uitȩ uenerabilis maximi¬
anus siracusanus ep̃s. quidiu
in hac urbe meo monastrrio
p̃fuit: narrare consueuit
dicens. Quidã curialis illic
sacratissimo paschali sabbato:
iuuenculã cuiusdã filiã in
baptis mate suscepit: Qui post
iciunium domũ reuersus.
multoq uino in ebriatus.
eandem filiam suam secũ mane̾re
pecut: eamq nocte illa quod
dictu nefasest ꝑdidit: Cunq
mane facto surrexiss&: reus
cogitare coepit. ut ad balneum
ꝑgeret: acsi aqua balnei la¬
uaret maculã peccati Perrexit
igitur. lauit: cȩpitq trepidare
ecdam ingredi. sedsi tanto die
non iret adeccłam : erubescebat
homines: Sinuero iret: per¬
timescebat iudiciũ dĩ gicit
itaq humana uerecundia :
prexit ad ȩccłam: Sed treme¬
bundus acpallens start cȩpit:
atq ꝑ singula momenta sus¬
pectus qua hora inmundo
sp̃ui traderetur: & corã omni
populo uexaretur: Cunq
celebritate timeret: ei quasi ad¬

Expanded text:
erribile etiam quiddam in Valeriae provincia contigisse vir vitae venerabilis Maximianus, Syracusanus episcopus, qui diu in hac urbe meo monasterio praefuit, narrare consuevit, dicens: Quidam Curialis illic sacratissimo paschali Sabbato juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multoque vino inebriatus, eamdem filiam suam secum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepitque trepidare ecclesiam ingredi. Sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; si vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclesiam: sed tremebundus ac pavens stare coepit, atque per singula momenta suspectus qua hora immundo spiritui traderetur, et coram omni populo vexaretur. Cumquecelebritate quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
SUPELITIO SE AONOSCVUNT.
GRE GORIUS
uius rei sententia in uerbis
est dominicis quȩ iam suꝑius
ꝓtulimus luce clarius demons¬
trata: in quib cũ dictũ esset.
homo quidam eratdiues & in¬
duebatur purpura & bysso.
et epulabatur cotidie splendi.¬
dȩ. & erat quidam mendicus

Expanded text:
suppliciis agnoscant? GREGORIUS. - Hujus rei sententia in verbis est Dominicis , quam jam superius protulimus, luce clarius demonstrata. In quibus cum dictum esset: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et erat quidam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩducit ad uitã & foetentem̃
fluuium decurrentẽ uidit:
Et quorumdam habitacula
foctoris nebula tangebat.
quorumdã uero ab ẽa tangi
non poterant: quia sunt pleriq
quimulta iambona oꝑa faciunt.
sedtamen adhuc carnalibus
uitiis. in cogitationis delecta¬
tiont tanguntur: Et iustũ
ualde est ũtillic nebula foetoris
adsideat: quos hic adhuc car¬
nalis foetor delectat Unde
& eandem delectationẽ carnis
cesse beatus iob infoetore cons-¬
pitiens: deluxurioso aclubricos
sententiam ꝓtulit dicens:
Dulcedo illius uermis: Qui
aũt ꝑfecte cor abom̃i delecta¬
tione carnis excutiunt: constat
nimirũ. quia eorũ habitacula
foctoris nebula non tanguntur.
Et notandũ: quod isdem foetor
esse & nebula uisasit : qui a
nimirũ carnalis delectatio
mentẽ quã inficit obscurat:
ut ueri luminis claritatem non
uideat. sedunde delectatur
inferius: inde caliginẽ adsuꝑ-¬
na patiatur: PETRUS
Io tamusne hoc auctoritate

Expanded text:
quae ducit ad vitam . Et foetentem quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem vidit, Et quorumdam habitacula fetoris nebula tangebat, quorumdam vero ab ea tangi non poterant: quia sunt plerique qui multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus vitiis in cogitationis delectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso ac lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caliginem ad superna patiatur. PETR. Putamusne hoc auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ic enim quidam iuxtanos
d̃dedit nomine religiosus
habitabat: qui calcamenta
solebat oꝑari: dequo alter per
reuelationẽ uidit. quod eius
domus aedificabatur: sedinea
constructores suisolo die sab¬¬
bati uidebantur oꝑari: Qui
eius dem uiri postmodũ subti-¬
liter uitam requirens. inuenit
quia exhis quę̧dieb singulis
laborabat : quicquid exuictu
atq uestitu suꝑ esse potuiss&.
die sabbato adbeati petͣri ȩccłam
deferre consueuerat. atq indi.¬
gentib erogare: Qua ex rẽ
ꝑpende: quia non inmerito
domus ipsius fabrica diȩ¬
sabbato crescebat: PE TRUS
Dac derẽ: mihi idoneae uideo
satis factũ: Sed quȩ sotẽ quid¬
esse dicimus. quod quorundã
habitacula foetoris nebula
tangebantur: quorundam
uero tangi non poterant: Uel
quid est quod pontẽ. quid est
quod fluuium uidit. e¬
xrerum petre imaginibus:
pensamus merita causarum:
Perpontẽ quippe ad amoena
loca transire iustos aspexit:
quia angusta ualde est sẽnsita

Expanded text:
ic etiam quidam juxta nos, ic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quidesse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non poterant: vel quid quod pontem, quid est quod fluvium vidit? GREEx rerum, Petre, imaginibus pensamus merita causarum. Per pontem quippe ad amoena loca transire justos aspexit: Quia angusta valde est semita
Abbreviated transcription (Latin):
ad certamen uitȩ & mortis exut:
Quadert̾ colligitur. quia ipsa
quoq inferni supplitia cum de¬
monstrantur: aliis hoc ad ad-¬
iutorium. aliis uero ad testimo¬
nium fiat: ut isti uideant mala
quȩ caueant. illi uero eo amplius
puniantur: quod inferni sup¬
plitia. nec uisa & cognita uitare
uoluerunt PE TRUS
uidest hoc quesotẽ: quod is
amoenis locis cuiusdam domus
laterculis aureis: aedificare
uidebatur . Ridiculum est
ualde sicredimus: quod in illa
uita adhuc metallis talibus
gat. e Sed exeo quod illic osten
sumest: quisquis ille est cui
oꝑatur: Namqui iam p̃mium
lucis aeternę elemosinarum
largitate ꝓmeretur : nimirũ
constat. quia auro aedificat
mansionẽ suã: Quod enim
supius memoriam feci sutdicerẽ
isdem miles qui haec uiderat
narrabat: qđ eosdem laterculos
aureos ad aedificationẽ domus:
senes ac iuuenes. puellȩ & pueri
ferebant: Qua exrẽ colligitur.
quia hiquib hic pietas facta
est: ipsi illic oꝑatores esse

Expanded text:
ad certamen vitae et mortis exiit. ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerunt. 436 PETR. Quid est hoc, quaeso te, quod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc metallis talibus gat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille homo est, cui rabatur. Nam quoniam praemium lucis aeternae eleemosynarum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse
Abbreviated transcription (Latin):
corpore iam extra pontẽ deiectꝰ.
aquib dam teterrimis uiris
exflumine surgentib. ꝑ coxas
deorsum : atq aquib dam albã¬¬
tis &spetiosissimis uiris. coepit
pbrachia sursũ trahi: Cunq
hoc luctamen esset. & hunc boni
sp̃s sursum : mali deorsũ traheren:
ipse quihȩc uidebat ad corpus
reuersus est: & quid deeo pleniuꝰ
gestumsit: minime cognouit:
Qua inrẽ de eiusdem stephani
uita datur intelligi : quia in eo
mala carnis cũ elemosinarum
operatione certabant: Quia
eñĩ ꝑcoxas deorsum: ꝑbrãchia
trahebatur sursum : pat& nimi¬¬
rum: quia elemosinas amauerat.
& carnis uitus ꝑfecte non resti¬
terat: quȩ eum deorsum trahe¬
bant: Sed in illo occulti arhitris
examine quid ineo uicerit. & nos
&eũ qui uidit & reuocatus est:
latet: Constat tamen: quia isdẽ
stephanus postquã sicut supius
narraui. & infernti loca uidit.
& ad corpus rediit: ꝑfecte uitam
minime correxit. quipost mul¬¬
tos annos decorpore adhuc

Expanded text:
corpore jam extra pontem dejectus, corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Iusti uero quib culpa
non obsisteret: securo ꝑ eum
gressu aclibero ad loca amęn a
ꝑuenirent: Ibisẽ etiam petrum
ȩcclesiasticę̃ familiȩ maiorem.
quiante quadriennium defunc¬
tus est: deorsum positũ in locis
teterrimis. magnoferri pondere¬
ligatum acdepressum uidisse
confessus est: Quidũ requireret
cur ita esset: ea se dixit audisse
quȩnos qui eum in ecclesiastica
domo nouimus. scientes cius
acta recolimus: Dictũ nãq est:
Haec idcirco patitur: quia siquid
ad inferendas plagas plus crude¬
litatis desiderio : quã obȩdientia
seuiebat: Quod sic fuisse: nullus
qui illũ nouit ignorat: Ibisẽ &ĩã
quendam peregrinũ presbiterũ
uidisse fatebatur : qui ad p̃dictũ
pontẽ ueniens. tanta ꝑ eum
auetorgat camiuit quanta
& hic sinceritate uixit: In eõdem
quoq ponte hunc quẽ p̃dixi
stephanum se recognouisse testa¬
tus est: Quidum transire uoluisset.
cius pes lapsus est: & exmedio

Expanded text:
retur: justi vero quibus culpa retur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio
Abbreviated transcription (Latin):
miles inhac eadem nr̃a urbe
ꝑcussus : ad extrema ꝑuenit:
Qui eductus ecorpore: Ecani-¬
mis iacuit. sedcitius rediit:
res e̾adem &iam multis innotuit:
quia pons erat subquoniger
atq caligosus foctoris intole¬
rabilis nebula exalans: fluuius
decurrebat: Trans acto autem
ponte: amoena erant prata
atq uirentia odoriferis herbarũ
florib exornata: inquib alba-¬
torũ hominũ conuenticula
esse uidebantur: Tantusque
in loco eodem odor suauitatis
in erat: utipsa suauitatis fra-¬¬
gtantia illic deambulantes
habitantẽsq saciaret Ibi man-¬
siones diuersorum singulae
magnitudine lucis płenae:
Ibi quȩdam mirę potentiae
aedificabatur domus: quae
aureis uidebatur laterculis
construi. sed cuius essent:
non potuit agnosci: Erant
uero suꝑ ripam p̾dicti fluminis
non nulla habitacula: se alia
exurgentis foctoris nebula
tangebantur: alia aũt exurgens
foctor aflumine. minime tan-¬
gebat. Hacc uero erat inp̃dicto
nebroso foetentiq fluuio labe¬¬

Expanded text:
it, in hac Romana urbe percussus ad extrema pervenit. Qui eductus e corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in loco eodem odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. Ibi mansiones diversorum erant, singulae magnituIbi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset, non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacula, sed alia exurgentis foetoris nebula tangebantur, alia autem exurgens foetor e flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto nebrosum foetentemque fluvium labe
Abbreviated transcription (Latin):
abeo receptus non est: ita ut
diceret: Nonhunc adduci:
sed stephanũ ferrarium iussi:
Quistatim reductus incorpore
est: & stephanus ferrarius qui
iuxta eum habitabat. eadem̃
hora defunctus est: Sicq ꝓba¬¬
tum ÷ uera fuisse uerba quae
audierat : dum haec effectus
mortis stephani demonstrauit:
NTE triennium
quoq in hac pestilentia
quȩ hanc urbem clade uehe¬
mentissima depopulauit.
inqua etiam corporali uisu
sagittȩ caelitus uenire. & sin¬
gulos quosq ferire uidebantur:
sicut nosti isdem stephanus

Expanded text:
ab eo receptus non est, ita ut ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Step
Abbreviated transcription (Latin):
attende: Postquã uocẽ paulatĩ
recalescentib menbris. ab ȩt̃nȩ
mortis somno eiugilans: cuncta
quȩ circa illũ fuerant gesta nar¬
rauit: Tantisq sẽ postmodum
iugiliis ieiunusq constrinxit:
ut inferni eũ uidisse & ꝑtimuisse
tormenta. &iam sitacer& lingua.
conuersatio loqueretur: Quippe
cui om̃ipodentis dĩ mira largi¬
tate inmorte actum est: nemori
debuisset: Sedhumano
cordi grauis ualde duritia est.¬
ita ut ipsam quoq poenarum
ostensionẽ que om̃ib utilis¬
uir stephanus quẽ bene nosti.
desemn& ipso mihi narrare con¬
sueuerat: quia inconstantinopoli-¬
tana urbe ꝓ quadam causa de¬
moratus. molestia corporis suꝑ¬
uenienit defunctus est: Cunq
medicus atq. pigmentarius ad
aꝑiendũ eũ atq condiendum
esset quesitus. et die eodem
minime inuentus: subsequenti
quiductus ad inferni loca: ui¬
dit multa mala quȩprius au-¬
dita noncredidit: Sedcũ p̃sidenti
illic iudici p̾sentatus fuiss&.

Expanded text:
attende. Post quam vocem paulatim attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilisvir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tur et de reulanone petri monachi.
penditur: non error sed admo¬¬
nitio est: Suꝑna enim pietas
exmagna miscđãe suȩ largi¬
tate disponit : ut non nulli &iã
post exitum repente ad corpus
redeant: &tormenta inferi quȩ
audita non crediderant. saltem
uisa ꝑtimescant: INam quidã
illiricianus monachus qui in hac
urbe metũ inmonasterio uiuebat:
mihi narrare consueuerat: quia
quodam tempore cũ adhuc in
heremo moraretur agnouerit:
qđ petrus quidam monachus
exregione ortus hiberiȩ. quiȩi
in loco uastę solitudinis cui euasa
nomenest inherebat. sicut ipso
narrante didicerat. priusquam
heremũ peterit: molestia corporis
int̾ueniente defunctus est:
Sed ꝓtinus corpore restitutus:
potentes in eisdem flãmis suspen¬
sos sẽ uidisse narrauit: Quicũ
iam deductus esset ut illuc¬
iam & ipse mergeretur: subito
angłm corusci habitus apparuisse
fatebatur. qui eum inignem
mergi ꝓhiberet: Cui &iam diõẽ:
Egredere. & qualiter tibi post¬
haet uiuendũsit : cautissime

Expanded text:
 et revocatione Petri monachi, penditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime
Abbreviated transcription (Latin):
ob audimus.e Et quid mirũ¬
siflorentius inp̃ce sua citius est
exauditus . qui inp̃ceptis suis
dñm citius audiuit: Pet rus:¬
ihil est quod respondere ua¬
Ieam: aꝑta ratione: GREGO
uthicius uero quip̃dicti flo¬
rentii inuia dei sotius fuerat:
magnus post mortem claruit
inuirtute signorũ: Namcũ
multa ciues urbis illius de eo
soleant narrare miracula: illud
tamenest p̃cipuum. quodusq
adhaec langobardorũ tẽpora.
assidue dignatur operari:
Nam quotiens pluuia dẽ erat.
et aestu nimio terrã longa
siccitas exurebat. collecti inu¬
num ciues urbis illius. eius
tunicam leuare atq in conspec¬
tu dñi cũ p̃cib offerre consue¬
uerant: Cumqua dũꝑagros
pluuia tribuebatur. quȩ plene
terram satiare potuis set: Ex
quarẽ potuit. eius anima quid
uirtutis intus. quid meriti
haberet: cuius foris ostensa
uestis. iram conditoris auerter&¬

Expanded text:
o audimus? Et quid miruo audimus? Et quid miruFlorentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertae rationi. GREGOR. Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora oassidue dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averter
Abbreviated transcription (Latin):
cum sub iunxit: In medio popłi
polluta labia habentis: ego
habito: Pollutionẽ nam̃q¬
labiorum habere sẽdoluit: sed
unde hanc contraxerit indica¬
cauit. cum in medio populi
polluta habentis sẽ habitare
ꝑhibuit: Ualde enĩ diffici¬
leest: ut lingua secularium
ment̾e non inquinet quatum
tangit. quia dumplerumq
cis adquȩdam loquenda
condescendimus : paulisper
assueti. hanc ipsam locutionẽ
quȩ nobis indignaest & iam
delectabiliter tenemus : ut ex
ea iam redire nonlibeat. ad
quam uelud excondescensi¬
one ducti: uenimus inuiti
Sicq fit: ut abotiosis ad no
xia. aleuib ad grauiora uer¬
ba ueniamus : & os nr̃m apud
omnipotentem dñm. tanto
iamminus exaudiatur inp̃ce :
quanto amplius inquinat᷑
astulta locutione: Quia
qui auertit aurem suam neaudi¬
at legem: oratio eius erit exe¬
crabilis: Quid ergo mirum
sipostulantes tarde adño au¬
dimur. qui p̃cipientem dñm.
aut tarde. aut nullõ modo¬

Expanded text:
cum subjunxit: In medio populi cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namqlabiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut xia, a levibus ad gravia verba venimus, et os nostrum ab omnipotente Deo tanto jam minus exauditur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione. CAP. Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo mod
Abbreviated transcription (Latin):
pud omnipotentis dĩ singu¬
larem mundititm. atq cius
simplicem naturã : multũ petre
humani cordis munditia atq
simplicitas ualet Hoc ipsum
nãq quod cius famuli aterre¬
nis actib segregati otiosa
loqui nesciunt. et mentem per
uerba spargere atq inquinari
deuitant: auctoris sui p̃ceteris
exauditionem impetrant. cui
inquantum est possibile ipsa
puritate acsimplicitate cogita¬
tionis: quasi exquadam iam
si militudine concordant:
Nos aũt turbis popularibus
ad mixti dum frequenter otiosa.
non numquã uero &iam gxauit̃
naxia loquimur: õs nr̃m om̃i¬
potenti dõ tantũ longinquũ
fit : quantũ huic mundo pr̃o¬
ximum: Multum quippe de¬
orsum ducimur: dũ locutione
continua sȩcularib ad miscemur:
Quod bene isaias postquam
regem dñm exercituum uidit:
semet ipsum rep̃hendit et pęni¬
tuit dicens: Uaemihi quia
tacui : quia uir pollutus
labiis egosum: Qui cur
pollutã labia haberet: apc̾ruit

Expanded text:
pud omnipotentis Dei singupud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
silere non debeo: Cum enim
magna eius opinio longe
latẽq crebresceret : quidam
diaconus longe positus ad cũ
ꝑgere studuit. ut eiussẽ oratio¬
nib commendaret: Qui ad eiꝰ
cellulam ueniens: omnẽ locũ
ꝑ circuitũ inuenit innumeris
serpentib plenũ: Cunque
uehementer expauiss&: cla¬
mauit dicens: Serue dñi: ora:
Erat aũt tunc: mira serenitas:
Egressus uero florentius: ad
cę̧lũ oculos etpalmas tetendit:
ut illam pestem sicut sciret dñs
auferret: Ad cuius uocem :¬
subito cęlũ intonuit. atq isdem
tonitruus om̃s illos qui eun¬
dem locũ occupauerant ser¬
pentes. inter ẽmit: Quosdũ
uirdĩ florentius interemptos
aspiceret: dixit Ecce gͣdisti
Moxq ad eius uocẽ tantae
aues uenerunt. quanti serpen¬
tes occisi fuerant: quȩ aspor.¬
tantes singulos edongius pro¬
icientes. locum habitationis
pentib reddiderunt:
meriti dicimus : qđ eius ori
tantũ factus est ꝓximus. om̃ps¬

Expanded text:
sileri non debeat. Cum enim sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos ocMoxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis mnimodo reddiderunt. meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
maledixisse ꝑtimuit: Om̃i
enĩ uitȩ suȩ tẽpore flebat. quia
exauditus fuerat: sẽ crudelem:
sẽ meorũ morte clamabat
homicidam: Quod idcirco
om̃ipotentẽ dm̃ fecisse credimꝰ.
ne uir mirae simplicitatis. quan¬
tolib& dolore commotus: in¬
torquere ultra p̾sumeret iaculũ
maledictionis: PETRUS:
umquidnam ualde graue
esse credimus. sifortasse cuilib&
exagitati iracundia maledica¬
us.o GREGORIUS
ehoc peccato. curmẽ ꝑcontã¬
ris angrãuesĩt: cũ paulus dicat.
neq malẽdici regnũ dĩ posside¬
bunt. o Pensa itaq quã grauis
culpasit: quȩ sẽparat a regno
uidsi homo non fortasse ex
malitia. sed exlinguȩ incuria
maledictionis in ꝓximũ iacula¬
Si apud districtũ iudicẽ petre
otiosus sermo rep̃henditur.
quantõmagis noxius. e Pensa
ergo quantum sit dampnabilis
qui amalitia nonuacat. si et ille
sermo penalis est: qui ab onitate
utilitatis uacat.
Assentio: GREGORIUS:
sdem uirdĩ egit aliud: quod

Expanded text:
maledixisse pertimuit. Omni maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 unquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno uid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum jaculaSi apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
adhorã uesperi expectans:
affligi cȩpit. qđ is quemexͬpli¬
citate multa fratrẽ uocare
consueuerat ursus : minime
reuerteretur: Die uero altera
ꝑrexit adagrũ: ursum pariter¬
ouesq quȩsiturus: Qũe occisũ
repperit. sed sollicite inquirens.
citius aquib fuerat occisus in¬
uenit: Tuncse in lam entis
dedit: fratrum magis malitiã
quã ursi mortẽ deplorans: Quẽ
uenerandus uir euthicius ad se
deductũ. consolari studuit: sed
isdem uir dñi coram eo doloris
magni stimulis accensus. impre¬
catus est dicens: Spero in omi¬
potenti dño. quia in hac uita
ante oculos om̃ium: ex malitia¬
sua uindictã recipient. quinihil
sẽ ledentem ursũ meũ occider̃:
Cuius uoce: ꝓtinus ultio diui-¬
na secuta est: Nam quattuor
monachi qui cundẽ ursum
occiderunt: statĩ elefantino
morbo ꝑcussisunt: ut menbris
putrescentib interirent: Quod
factũ uir dñi florentius uehe¬
menter expauit: seq ita fr̃ib

Expanded text:
ad horam vesperi exspectans, ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariterovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
itaq indesinente̾r agi: In un¬
gebatur urso cura pastoralis:
et quas manducare consueut¬
rat. pascebat oues bestia
ieiuna: Cum uir dñi ieiunare
uoluisset ad nonã: p̃cipiebat
ursum cũ ouib reuerti Cũ
uero noluisset: ad sext̃a: Atq
ita in om̃ib mandatũ uiri dĩ
obtẽperabat ursus: ut neq ad
sextam iussus rediret ad nonã.
neq ad nonam iussus: rediret
ad sextam: Cunq diu hoc
agerctur : cepit in loco eodem
tantę uirtutis longȩ latẽq¬
fama crebrescere: Sed quia
antiꝗͥuis hostis unde bonos
cernit enitẽscere ad głam.
inde ꝑuersos ꝑ inuidiã rapit
adpęnã: quattuor uiri ex
discipulis uenerabilis euthicii
uehementer inuidentes. quod
corũ magister signa non facer&.
etis quisolus ab eo relictus
fuerat tanto hoc miraculo
clarus appareret. eundẽ ursũ
insidiantes occidẽrunt: Cunq
hora qua iussus fuerat nonre¬
diret: uirdĩ florentius suspec¬
tus est utrediret: Que usq

Expanded text:
itaque hoc indesinenter agere. Injunitaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque
Abbreviated transcription (Latin):
sui fuerat morte destitͣum:
ex quo sibi monachi eundem
cuthicium p̃esse uoluerunt:
Qui eorum p̃cib adquiescens.
multis annis monasterium
rexit: discipulorũq animas
instudio sc̃ȩ conuersationis
exercuit: Acne oratorium
in quo prius habitauerat solum
remanere potuisset: illic uene¬
sabilem uirũ florentium reliquit:
Inquo dum solus habitaret.
die quadam sese in orationem
ꝓstrauit: atq ab om̃i potente
dño petuit. ut ei illic adha¬
bitandũ aliquod solatium
donare dignaretur: Quimox
ut compleuit orationem: ora¬
torium egressus. ande fores
ursum repperit stantem:
Quidum ad terram caput de¬
primeret. nihilq feritatis
insuis motib demonstraret :
aperte dabat intelligi. quod
aduiri dĩ obsequiũm uenissec:
Quoduir quoq dñi ꝓtinus
agnouit: et quia in eãdem
om̃ino dẽ erat qui pasceret
et custodiret : eidem urso p̃ce¬
pit dicens: Uade atq. has oues
ad pastũ ẽice: ad sextam uero
horam reuertere: Coepit hoc¬

Expanded text:
sui morte erat destitutum, sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in eadem comnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi tanto robustius quanto
humilius starent: Iili ergo
regioni sua &lam detrimenta
ꝓfecerunt: quȩ adȩternitatis
statum. expartę suȩ destruc¬
tionis est. solidius instructa:
Sic ergo & inuna quaq anima
agitur: ut in humilitatis
custodia aliquando adlucra
maxima. exminimo dãpno
seruetur: PETRUS
lacet quod dicis:¬
DEEUTICIO ET ELORENO
SERUIS DĨ
GREGORIUS
Eq hoc sileam quod exregi¬
one eadem uenerabilis uiri
sanctoli presbiteri narratione
cognoui : decuius uerbis ipse
nondubitas. quia eius uitam
sidemq minime ignoras: Eodẽ
quoq tempore innursiae par¬
atq in habitu sc̃ȩ conuersatio¬
nis habitabant: quorũ unus
euthicius. alter uero floren¬
tius dicebatur: Sed isdem cu¬
thicius inspiritali telo atq
inferuore uirtutis excreuerat .
multorumq animas ad dm̃
ꝑducere exortando satagebat:
Plorentius uero: simplicitati
atq orationi deditã ducebat
uitam: Nonlonge aũt erat
monasterium quod rectoris

Expanded text:
ipsi tanto robustius quanto ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, quae ad aeternitatis statum ex parte suae destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur, ut in humilitatis custodiam aliquando ad lucra maxima ex minimo damno servetur. PETR. Placet quod dicisDe Eutychio et Florentio servis Dei. GREGORIUS. Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in Nursiae proatque habitu sanctae conversationis habitabant, quorum unus Eutychius, alter vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris
Abbreviated transcription (Latin):
qui insemet ipsis uincere parua
uitia atq extrema non possunt:
Hinc est eñi. quod ꝑducto dñs
ad derram repromissionis popu¬
lo: cunctos fortes atq p̾poten¬
tes aduersarios eius extinguens.
philisteos atq cananeos diutius
reseruauit. ut sicut scriptum est
ineis experiretur isrł : quia
nonnumquam ut dictũ est eis
&iam quib magna dona
tribuit. parua quędam repre¬
hensibilia relinquit: utsemꝑ¬
habeant contra quod bellum
gerant. & deuictis magnis hostib
mentem nonerigant: quando
eos adhuc aduersarii &eiam
miime fatigant: Fit itaq
ut miro modo una eadeniq
mens: & uirtute polleat. et ex
infirmitate lassescat: quatinꝰ
destructum. ut ꝑbonũ quodq¬
rit ethabere nonualet: illud
seruet humiliter quod hab &:
Sed quid mirum quodhoc de
homine dicimus. quando
illa suꝑna regio inciuib suis
exparte dampna ꝑtulit. et ex
parte fortiter stetit: ut electi
angłorum sp̃s. dũ alios ꝑsuꝑ¬
biam cecidisse conspicerent:

Expanded text:
qui in semetipsis vincere parva qui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semhabeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenusdestructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent,
Abbreviated transcription (Latin):
uir dĩ p̾dixerat: serpens tenebat:
ic itaq cum uirtute abstinen¬
tiae. contẽptu rerũ transeuntiũ.
ꝓphetiȩ sp̃u. orationis intentio¬
ne esset incomparabiliter p̃ditus:
unum erat quod ineo reprehen¬
sibile esse uidebatur. quia ñ num¬
quam tanta ci lȩticia inc̾rat :
ut illis tot uirtutib nisi scirẽt᷑
esse plenus nullomodo crede¬
uidnam quesotẽ. hoc esse
dicimus. spontt sibi lȩticiat
frena laxabat. antot uirtutib
pollens. aliquando adp̃sens
gaudium &iam retinens eius
animus trahebatur.e GR
Magnaest petre omnipotentis
dĩ dispensatio: Etplerumq
contingit: ut quib maiora
bona prestat. quȩdam minora
nontribuat. ut semꝑ eorum
animus habeat unde se ipse
rep̃hendat: quatinus dum ap¬
petunt ꝑfecti esse nec possunt.
eclaborant in hoc qđ non acce¬
perunt : nẽctamen laborando
p̃ualent. ut in his quȩ accepta
habent seminime extollant:
sed discant quia exsemet ipsis
maiora bona non habent.

Expanded text:
vir Dei praedixerat, serpens tenebat. vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabiliter praeditus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo credeQuidnam, quaeso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus trahebatur? GREGOR. Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contingit ut 308 quibus majora bona praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat; quatenus dum appetunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen laborando praevalent, in his quae accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semetipsis majora bona non habent,