comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. ut id̾o non uideatur
equalitas. quia non ẽ pater ip¬
se uutus & sapientia: s genitoi
uirtutis & sapientiȩ. Et reuera
non mediocri intentione queri
solet: quomodo dicatur ds uir¬
tutis & sapientiȩ pater. Ait enĩ
nr̃i aduersum atrianos hoc modo
raciocinati sunt: eos dum taxat
qui prius se aduersus catholicam
fidem extulerunt. Nam ipse ar¬
rius dixisse fertur. Si filuiꝰ ẽ:
natus ẽ. Si natus e: erat tempꝰ
quando nonerat filius. Non in¬
telligens etiam natum ẽẽ do sem¬
piternum ẽẽ. ut sit coeternus
patͥ filius. sic̃ splendoi qͥ gigni¬
tur abigne atq diffunditur co¬
euus ẽ ill : & eẽt coeternus s
eet ignis et̾nus. Unde quidam
posterioies arriani abiecerunt
istam sententiam: fassiq sunt
non ex tempoie cȩpisse filiũ d̃i.
S inter disputationes quas
habebant nr̃i aduersus eos qͥ
dicebant. erat tempus quando
non erat filius: hanc etiam ñ¬
nulli ratiocinationem insere¬
bant. Si dei filius uirtus &

Expanded text:
eatur aequalitas, quia non est Pater ipse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapientiae. Et revera non mediocri intentione quaeri solet, quomodo dicatur Deus virtutis et sapientiae Pater. Ait enim nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et
Abbreviated transcription (Latin):
lectatio. felicitas. uel beatitudo
sitamen aliqua humana uoce
digne d̃r: usus ab illo appellatꝰ
ẽ breuiter. & ẽ intrintate sp̃e
scs. nongenitus. s genitoris
genitiq suauitas. ingenti lar¬
gitate atq ubertate ꝑfundens
om̃s creaturas ꝑro captu earum.
ut ordinem suum teneant.
& locis suis adquiescant. Hec¬

Expanded text:
lectatio, felicitas vel beatitudo, lectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appellatus est breviter, et est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant et locis suis acquiescant.
Abbreviated transcription (Latin):
& nullo modo inequalis. & nulla¬
ex parte dissimilis: s adidenti¬
dem respondens ei cuius una¬
go ẽ. Ubi ẽ pruna & summa
uita: cui non ẽ aliud uiuere o
& primus ac suminus intellec̃¬
tus cui non ẽ aliud uiuere. &¬
aliud intelligere. s id quod ẽ
intelligere hoc uiuere. hoc eẽ
ẽ unum omĩa. tanqͣm uerbũ
perfectum cui non desit aliqͥd.
Et ars quȩdam om̃ipotentis at¬
q sapientis cłi plena om̃ium
rationum iuuentium incõmu¬
tabilium. & om̃s unum inea
sicut ipsa unum de uno. cum
qͦ unum. Ibi nouit omĩa d̾s:
quȩ fecit ꝑ ipsam. & ideo cum
decedant & suecedant tempora.
non decedit aliquid uel suecedit
scientiȩ dei. Non enun hec
quȩ creata sunt ideo sciuntur
a deo quia facta sunt. ac non
potius ideo facta sunt uel muta¬
bilia quia immutabiliter ab eo
scuintur. Ille gͥ in effabilis quid̾a
complexus patris & inaginis: ñ
ẽ sine ꝑfructione. sine caritate.
sine gaudio. Illa gͦ dilectio. de¬

Expanded text:
et nullo modo inaequalis, et nullaet nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere, et et primus ac summus intellectus, cui non est aliud vivere, aliud intelligere, sed id quod est intelligere, hoc vivere, hoc esse est, unum omnia: tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt: ac non potius ideo facta sunt vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, de
Abbreviated transcription (Latin):
modo se babeat ista questio qͣm
discutiendam acriore intenti¬
one distulinus. nichil impe¬
diat quominus fateamur
summam equalitatem patris
uidam cum uellet bre¬
uissime singularum in
trinitate ꝑsonarum insinua¬
re proptia. eternitas inquit
inpatre. species inimagine
usus inmunere. Et quia non
mediocris auctoritatis intrac¬
tatione scripturarum & asser¬
tione fidei uir excitit: hylariꝰ
enu hoc in libris suis posuit:
horum uerborum id ẽ patris
& imaguus & muneris eterm¬
tatis. & speciei. & usus abditã
tum ualeo non eum secutum
arbitroi inȩternitatis uocabu¬
lo. nͥ quod pater non habet
patrem de que sit. filius aut̃
de patre ẽ ut sit: atq ut illi
coeternꝰ sit. Imago enim si ꝑfec¬
te implet illuo cuius umago ẽ:
ipsa coequatur ei non illud una¬
gini suȩ. Inqua unagine speciẽ
nominauit. credo propter pulcri¬
tudinem. ubi iam ẽ tanta congru¬
entia. & prima equalitas. & pͥma
sumlitudo nulla inre dissidens.

Expanded text:
modo se habet ista quaestio, quam modo se habet ista quaestio, quam discutiendam acriore intentione distulimus, nihil impediat quominus fateamur summam aequalitatem Patris uidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir exstitit, Hilarius enim hoc in libris suis posuit, horum verborum, id est patris et imaginis et muneris et aeternitatis et speciei et usus abditam tum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudo, nulla in re dissidens,
Abbreviated transcription (Latin):
Name illo loco apłs uidetur
quasi pretermittere spm̃ scm̃
& tamen ibi intelligitur ubi
ait: omia ur̃a. uos autem xp̃i¬
rursus si deus non nisi omnia
simul tria. quomodo capud
cum intrinitate sit xp̃c. ut
sit trinitas: In quod ẽ pater
cum filio capud ẽ ei quod est
solus filus. Cum filio enim
pater ds est. solus autem filius
xpe ẽ. maxime quia iam uerbũ
caro factum loquitur. Secł̃m
quam humilitatem eius. etiã
maioi ẽ pater sicut dicit. qm
pater maioi me ẽ: ut hoc ipsũ
dm̃ eẽ quod illi cum patre unũ
ẽ: capud sit hominis media¬
tous. quod ipse solus t̃. Si enim
mentem recte dicimus pͥncipa¬
le homius. io ẽ tanqͣm capud
humanȩ substantiȩ. cum ipse
homo cum mente sit homo:
eur notmulto congruentius
multoq magis uerbum cum
intelligi non possit: S hoc
ut iam diximus. aliquanto di¬
ligentius postea considerabimꝰ.
N unc autem equalitastrini¬
tatis. & una eademq substan¬
tia quantum breuiter potui¬
mus demonstrata ẽ: ut qͦ quo

Expanded text:
Nam et illo loco Apostolus videtur quasi praetermittere Spiritum sanctum, et tamen ibi intelligitur ubi ait: Omnia vestra, vos autem Chrirursus si Deus non nisi omnia simul tria, quomodo caput cum in Trinitate sit Christus ut sit Trinitas? An quod est Pater cum Filio, caput est ei quod est solus Filius? Cum Filio enim Pater Deus, solus autem Filius Christus est: maxime quia jam Verbum caro factum loquitur, secundum quam humilitatem ejus etiam major est Pater, sicut dicit, Quoniam Pater major me est ; ut hoc ipsum Deum esse, quod illi cum Patre unum est, caput sit hominis Mediatoris, quod ipse solus est . Si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est, tanquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo; cur non multo congruentius, multoque magis Verbum cum intelligi non possit? Sed hoc, ut jam diximus, aliquanto diligentius postea considerabimus. Nunc autem aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est, ut quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio lex xp̃i hoc ẽ caritas. ut cũ
aliquid falsi in libris meis me sen¬
sisse homines putant qd̃ ego non
sensi: atq id ipsum falsum alteri
displicet alteri placet. malim me
reprehend a reprehensore falsitatis.
quamabeius laudatore laudarz
Abillo enun qͣmuis ego ñ recte
qui hoc non senserim:erroi tamen
ipse recte uituꝑatur. ab hoc aut̃
nec ego recte laudoi. aqͦ existimoi
id sensisse quod uituꝑat ueritas:
nec ipsa sententia ꝙͣ uituꝑat u̾itas.
Ergo innomine domini suscep

Expanded text:
imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini suscep
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥd autẽ alit̾ sapio. id quoq mͥ
ipse reuelabit. siue ꝑ occultas in¬
spirationes atq ammonitiones. si¬
ue ꝑ manifesta eloquia sua. siue
ꝑ fr̃nas sermocinationes. Hoc oro
& hoc depositum desideriumq me¬
um penes ipsum habeo: qͥ mͥ satis
idoneus ẽ & custodire quȩ dedit
& reddere quȩ ꝓmisit. Arbitror
sane ñnullos tardiores inquib d̾a
locis librorum meoꝵ opinaturos me
sensisse qd̃ non sens: aut non sensis¬
se quod sens. Quorum errorem mͥ
tribui ñ debere quis nesciat. si uelut
me sequentes neq app̾hendentes
deuiauerint inaliquam falsitatẽ
dum cogor ꝑquȩdam densa & opaca
uiam carꝑe. quandoquid̃e nec ipsis
scis diuinorum libroꝵ auctoritatib
ullo mͦ qͥsqͤm recte tribuerit. tã
multos & uarios erroies hereticoꝵ.
cum om̃s exeisdem scripturis fal¬
sas atq fallaces opiniones suas
conentur defendere. Amnmonet
me plane ac mͥ iubet suauissimo

Expanded text:
si quid autem aliter sapio, id quoque mihi si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum cogor per quaedam densa et opaca viam carpere: quandoquidem nec ipsis sanctis divinorum Librorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo
Abbreviated transcription (Latin):
& inistos saltem incidant. Ideoq u¬
tile ẽ plures aplurib fieri diuerso
stilo non diuersa fide: etiam de q̃s¬
tionib eisdem. ut ad plurunos
res ipsa ꝑueniat. ad alios sic. ad alioᷤ
autem sic. At si ille qui se ista non
intellexisse conqueritur. nulla umqͤ.
de talib reb diligenter &acute dis¬
putata intelligere potuit. secum agat
uotis & studiis ut ꝓficiat: ñ mecum
querelis & conuitiis ut caceã. ꝯui
uero hec legens dicit. intelligo qͥd̾e
quid dictum sit. s ñ uere dictum ẽ.
asserat ut placet sententiã suam.
& redarguat meam si potest. Qd̾ si
cum caritate & ueritate fecerit. mͥ¬
q etiam sidum inhac uita maneo
cognoscendum facere curauerit:
quib id potuerit me uolente ac li¬
bente p̾stiterit. Ego tamen ile¬
ge diii meditor siñdie ac nocte. sal¬
tem quib tempor particulis possũ
& meditationes meas ne obluuone
fugiant. stilo allego sperans de mi¬
scł̃ia dĩ qd inom̃ib ueris que certa
mͥ sunt: ꝑ seuerantem me faciet.

Expanded text:
 in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet;
Abbreviated transcription (Latin):
neq inulla creatura inueniri potest.
eb enim quȩ increatura
re ꝑuintur solet scriptura diui¬
na uelut infantilia oblectam̃ta for¬
mare: quib in firmorum ad queren¬
da suꝑiora. & inferioia deserenda pro
suo modulo tanqͣm passib moueret᷑
aspectus. Quȩ uero de deo ꝓpͥe dicun¬
tur quȩq innulla creat᷑a re ꝑiunt᷑.
raro ponit scriptura diuina sic̃
illud q̃d dictum ẽ ad moysen. ego
sum qui sum: & qui ẽ misit me
aduos. Cum enun ẽẽ aliqͦ mͦ dica¬

Expanded text:
neque in ulla creatura inveniri potest. neque in ulla creatura inveniri potest. Rebus enim quae in creatura inveniuntur, solet Scriptura divina velut infantilia oblectamenta formare, quibus infirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deserenda, pro suo modulo tanquam passibus moveretur affectus. Quae vero proprie de Deo dicuntur, quaeque in nulla creatura inveniuntur, raro ponit Scriptura divina; sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos . Cum en
Abbreviated transcription (Latin):
ita ñ ẽ: s nec spiritualis nec corpora¬
lis creatura. Nulla enim om̃ino
res ẽ quȩ seipsam gignat ut sit.
Ut gͦ ab huiusmodi falsitatib
humanus animꝰ purgaret᷑ sc̃a scrip¬
tura paruulis congruens. nulliꝰ¬
generis rerum u̾ba uitauit: ex qͥ¬
b quasi gradatim ad diuina atq
sublimia. nr̃ intellectꝰ uelut nu¬
tritus assurgeret. Nam& u̾bis
ex reb corporalib sumptis. usa ẽ
cum de deo loqueret᷑.: uelut cũ ait.
protege me. & de spiritali creatu
ra multa transtulit. quib sig¬
nificaret illud quod ita ñ eẽt. s
ita dici opꝰ eẽt. sicuti ẽ. ego sum d̾s
delans. & penicet me homine fecisse.
De reb autem quȩ omĩno ñ sunt
tĩ traxit aliqua uocabula quib
uel figuraret locutiones. uel spis¬
saret enigmata. Unde ꝑuitiosius
& inanius euanescunt. qui tercio illo
genere errous aueritate secluduntur:
hoc suspicando de cdo. qd̃ neq in ipso

Expanded text:
ita non est, sed nec spiritualis nec corporaita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsitatibus humanus animus purgaretur, sancta Scriptura parvulis congruens, nulligeneris rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina sive sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis et rebus corporalibus sumptis usa est, cum de Deo loqueretur, velut cum ait: protege me. Et de spiritali cra multa transtulit, quibus significaret illud quod ita non esset, sed ita dici opus esset; sicuti est, Ego sum Deus zelans ; et, Poenitet me hominem fecisse . De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit aliqua vocabula, quibus vel figuraret locutiones, vel spissaret aenigmata. Unde perniciosius et inanius evanescunt, qui tertio illo genere erroris a veritate secluduntur, hoc suspicando de Deo, quod neque in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
audatiꝰ affirmando int̾eludt᷑
sibimet intelligentiȩ uias. ma¬
gis eligentes sententia suã ñ
coirigere ꝑusam. qͣm mutare
defensã. Et hic quide om̃iũ
morb ẽ crium generũ quȩ ꝓ¬
posu. Et eoium scilicet qͥ scd̃m
corpus de deo sapiunt. & eorũ
qui scđm spiritałe creat᷑am si¬
cuti ẽ anima. & eoium qͥ neq
scłm corpus. neq scdm spiri¬
tałe creaturã. &. tamen de deo
falsa existimant: eo remotioies
a uero. qͦ id qd saꝑunt nec ĩ
corpore re ꝑitur. nec infacto
& condito spũ. nec in ipso crea¬
core. Qui enim opinatur d̾m. u̾b
grã candidum uł rutilum fallit᷑.
S tamen hȩc inueniunt᷑ incorpo¬
re. Rursus qͥ opinat᷑ d̾m nunc ob¬
liuiscentẽ. nunc recordantẽ. ł siqͥd
huinsmodi ẽ : nichilominus inerro¬
re ẽ. s tamen hȩc inueniunt᷑ ina-¬
nimo. Qui autem putat eiꝰ ẽẽ po¬
tentiȩ dm̃ ut seipsum ipse genue-¬
rit. eo plus errat quod ñ solum d̾s

Expanded text:
audacius affirmando, intercludunt audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapiunt; et eorum qui secundum spiritualem creaturam, sicuti est anima; et eorum qui neque secundum corpus, neque secundum spiritualem creaturam, et tamen de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui enim opinatur Deum, verbi gratia, candidum vel rutilum, fallitur; sed tamen haec inveniuntur in corpore. Rursus qui opinatur Deum nunc obliviscentem, nunc recordantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de tͥnitate disserimus pͥus opor¬
tet ut nouit stiłu nr̃m adu̾sum eoꝵ
uigilare calupnias. qͥ fid̃i contẽpnen¬
tes uitiũ inmat᷑o ꝙ ꝑu̾so rationis a¬
more fallunt᷑. Quoꝵ ñnulli ea q̃ de cor-¬
ꝑalib reb siue ꝑsensꝰ corporeos exꝑta
notauert. suie q̃ nat᷑a humani ingenii.
& diligentie uiuacitate. ł artis adiuto¬
rio ꝑcepert̃. adres in corporeas ꝙ spiri¬
tales tnsferrz conant ut exhis illa
nutiri atq otmari uelit. St ite alii
qͥ scd̃m humani animi nat᷑am ł affec¬
tũ de dõ sentuit. siqͥd sentiũt. ⁊ ex hoc
errore cũ de dõ disputãt. sermoni suo dis¬
tortas & fallaces regulas fingt̃.
Est item aliuo hominũ genꝰ
eoium qͥ uniusã qde creaturã
que ꝓfecto mutabilis ẽ intunt᷑
transcendere: ut ad incõmuta¬
bilem substantiam quȩ ds ẽ
erigant intentionẽ. S morta¬
litatis onere p̾grauati cũ o u¬
deri uolunt scire qd nesciunt.
& qd uolunt scire nͥ possunt:
p̃sumptiones opinionũ suarũ

Expanded text:
quae de Trinitate disserimus, prius oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spiruales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, et quod volunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
q diceret. Et illud quod ait apłs
qui solus babet unmortalitatem.
cũ & anuna modo quod̾a immor¬
talis ẽẽ dicatur & sit. non diceret
solus habet. nͥ quia uera immor¬
talitas. un cõmutabilitas e: qͣm
nulla potest habere creatura. q̃m¬

Expanded text:
ud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem : cum et anima modo quodam immortalis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; q
Abbreviated transcription (Latin):
dm sic & iume. quia ego & pa¬
ter unus deus. Sicutz gͦ hic
canqͣm abstulit ase fidem ho¬
minum. & inpatrem transtu¬
lit. dicendo non ime credit.
s ineum qui me misit. aquo
tamen se non utiq separauit.
sic etiam ꝗd ait non ẽ meu dare
s quib paratum ẽ a patre meo.
puto clarere scd̃m quid utrum¬
que accipiendum sit.
ale ẽ enun & illud ego non
iudicabo. cum ipse iudica

Expanded text:
deum, sic et in me, quia ego et padeum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudica
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicit ñ ẽ mea s eiusqui
me misit. ad ipsum uerbum
nos facit recurrere. Doctrina
enim patris. ẽ uerbum patris:
qui ẽ unicus filius. Quid sibi
& illud uult qui in me credit:
ñ inme credit: Qmͦ in ipsum:
quomͦ non in ipsum: Qmͦ tam
contrarium. sibiq aduersũ po¬
cest intelligi. qui in me credit¬
inquit. non in me credit. s ĩ
eum qui me misit nisi ita in¬
telligas qui inme credit non ĩ
hoc quod uidet credit. ne sit
spes nr̃a increatura s millo qͥ
suscepit creaturam: inqua hu
manis oculis appareret. ac sio
ad se equalem patri contemplan¬
dum ꝑ fidem corda mundaret
Ideoq ad patrem referens inten¬
tionem credentium. & dicens:
non in me credit s ineum qͥ
me misit : non utiq se a patre
id e abillo qui eum misit uo¬
luit separari. s ut sic in eum
crederetur qͦmͦ in patrem. cui
equalis ẽ. Quod aperte alio lo¬
co dicit. Credite indm: & in me
credite. Id ẽ sicut creditis in

Expanded text:
enim dicit, non est mea, sed ejus qui enim dicit, non est mea, sed ejus qui me misit , ad ipsum Verbum nos facit recurrere. Doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit ? Quomodo in ipsum, quomodo non in ipsum? Quomodo contrarium sibique adversum potest intelligi, Qui in me creditinquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura; sed in illo qui suscepit creatmanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in
Abbreviated transcription (Latin):
in quit quia mandatum eius
uita ȩterna ẽ : Quero itaq qͦ¬
modo intelligamus ego ñ iu¬
dicabo: s uerbum qd locutꝰ
sum iudicabit. Od ex conseq̃n¬
tib apparet ita dictum: ac
si diceret. Ego non iudicabo:
s uerbum patris iudicabit. Uer¬
bum autem patris ẽ. ipse filiusd̃.
Sic intelligendum ẽgͦ. egonon
iudicabo. s ego iudicabo. Quomͦ
ego scilicet non iudicabo ex potes¬
tate humana quia filius homi¬
nis sum: s ego iudicabo expotes¬
tate uerb qm̃ filius d sum
Aut si contraria & repugnantia¬
& repugnantia uidentur: ego
non iudicabo s ego iudicabo. qͥd
illinc dicimꝰ ubi ait mea doctri¬
na non ẽ mea. Quom̾ mea qͦmͦ
non mea Non enun chix ista
doctrina ñ ẽ mea. s mea doctri¬
na ñ ẽ mea. Quam dixit suam:
eandem dixit non suam. Quo¬
mͦ istud uerum ẽ. nͥ scd̾m aliud
suam dixerit. scđm aliud non
suam. Scdm formam d̃ suam:
scđm formã serui ñ suam. Cum

Expanded text:
inquit, quia mandatum ejus inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quaero itaque quomodo intelligamus, Ego non judicabo; sed verbum quod locutus sum judicabit: quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret, Ego non judicabo; sed verbum Patris judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intelligendum est, Ego non judicabo, sed ego judicabo? Quomodo Ego scilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicemus, ubi ait, Mea doctrina non est Mea? Quomodo mea, quomodo non mea? Non enim dixit, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina non est mea: quam dixit suam, eamdem dixit non suam. Quomodo istud verum est, nisi secundum aliud suam dixerit; secundum aliud, non suam: secundum formam Dei, suam; secundum formam servi, non suam? Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum dedisse ut haberet. genu¬
isse ẽ ut eet. Non enim sicut
creatura. ita d filius ante in¬
carnationẽ. & ante assumptã
creaturam unigenitus ꝑ quẽ
facta sunt omĩa. aliud ẽ s aliud
habet: s hoc ipsum ẽ qd ẽ id qd̃
habet. Quod illo loco manifes¬
tius dr: siquis ad capiendum
sit idoneus ubi ait. Sicut ha¬
bet pater uitam in semetipso.
ita dedit filio habere uitam in
semecipso. Neq enun iam ex¬
sistent & uitam non habenti:
dedit ut haberet uitam in se¬
metipso. cum eo ipso qd̃ ẽ uita
sit. Hoc ẽ gͦ dedit filio habere
uitam in semetipso genuit
filium ẽẽ incõmutabilem u¬
tam: qd ẽ uita ęt̾na. Cum gͦ
uerbum di sit filius dei. & fi¬
na sicut in epła sua dicit iohes:
etiam hic quidaliud agnoscimꝰ
cum dicit dominus. uerbum
ꝗd locutus sum ipsũ iudicabit
eum in nouissumdidie. & ipsũ
uerbum patris uerbum eẽ dic
& mandatum patris: ipsumq
mandatum uicã et̾nã. & scio

Expanded text:
ipsum dedisse ut haberet, genuipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius ante incarnationem et ante assumptam creaturam, unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est, et aliud habet: sed hoc ipsum est, quod est id quod habet. Quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio vitam habere in semetipso, genuit Filium esse incommutabilem vitam, quod est vita aeterna. Cum ergo Verbum Dei sit Filius Dei, et Fina, sicut in Epistola sua dicit Joannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit Dominus: Verbum od locutus sum, ipsum judicabit eum in novissimo die; et ipsum verbum, Patris verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam anteqͣm hanc accepisset
equalis ẽ patri. In forma de uer¬
bum ꝑ quod facta sunt omĩa:
in forma autem serui factus ex
muliere. factus sublege. ut eoᷤ
qui sub lege erant redimeret.
Proinde in forma di homurẽ
Nam si pater tantum sine fi¬
lio fecisset hominem: ñ scrip¬
tum ẽẽt. faciamus hominem
ad imaginem & similitudine
nrãm. Ergo quia forma dei
accepit formã serui: utrumq
ds̃. & utrũq homo. S utrũq
ds propter accipientem dm:
utrumq autẽ ħo ꝓpt̾ acceptũ
honunem. neq enim illa sus¬
ceptione alterum eorũ in alte¬
rum conu̾sum: atq mutatũ ẽ.
Nec diuinitas quippe increa¬
turã mutata ẽ. ut desisteret
ẽẽ diuinitas: nec creatura in
diuinitatẽ. ut desisteret ẽẽ
creatura.

Expanded text:
etiam antequam hanc accepisset, etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia : in forma autem servi, factus ex muliere, factus sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Proinde in forma Dei fecit Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus propter accipientem Deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. Neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conversum atque mutatum est: nec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse divinitas; nec creatura in divinitatem, ut desisteret esse creatura.
Abbreviated transcription (Latin):
oum& informa serui & infoi¬
ma d̃i. idem ipse sit filius uni-¬
genitus dei patris. informa dei
ȩqualis patri. in forma serui me¬
diator dei & hominum homo
xp̃c ib̾c: quis non intelligat qd
in forma dei etiam ipse seipso
maior ẽ. informa autem serui
etiam scipso ininoiẽ Nonita¬
q in merito scriptura utrum¬
q dicit. & ȩqualem patͥ filiũ:
& patrem maorem filio. Illd
enim propter formam d̃z. hoc
autem propter formam serui:
sine ulla confusione intelligit᷑.
Et hec nobis regula ꝑ om̃s scãs
scripturas dissoluende huius
questionis. ex uno capite epłe pau
ista distictio cominendat᷑. Ait
enim. Qui cum informa d eet̃.
ñ rapu̾am arbitratꝰ ẽ ẽẽ eqͣlis d̾o.
s semetipsum exinaniuit for¬
ma serui accipiens: in similituꝰ
dine hominũ factꝰ. & habitu
inuentus ut homo. Est gͦ derd
filius. do patri natura equalis.
habitu minor. In forma enu
serui qͣm accepit minoi ẽ patre:
in forma autem dei inqua erat.

Expanded text:
cum et in forma serui et in forcum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediator dei et hominum, homo Christus Iesus: quis non intellegat, quod in forma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaestionis ex uno capite epistulaeista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accdinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor est Patre: in forma autem Dei in qua erat
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt hereticorum tales
calumpnias uł erroies. insinua¬
tur fidei nr̃ȩ unitas & equalitaᷤ
trinitatis. S quia in scĩs libriᷤᷤ¬
multa propter incarnationem
uerbi dĩ que ꝓ salute nr̃a repa¬
pattem significent. uel etiam
apertissume ostendant. erraue¬
runt homines minus diligent᷑
scrutantes. uel uituentes uni¬
u̾sam seriem scripturarum:
nem dicta sunt. ad erus sub¬
stantiam. que ante incarnatz¬
onem sempiterna erat. & sẽ¬
picerna ẽ: transferre conati st̃.
Et illi quidem dicunt mi¬
noiem filium ẽẽ qͣm pater ẽ:
quia scriptum ẽ ipso dño di¬
cente. pater me maior ẽ. ue¬
ritas autem ostendit scd̃m
istum modum. etiam seip¬
so minoiem filium. Quomn
enim non eciam seipso mi¬
nor factꝰ ẽ. qui semetipsum
exinaniuit formã serui acci¬
piens: Neq enu sic accepit
formam serui. ut amitteret foi¬
mam d̃: inqua erat equalis patͥ.
Si gͦ ita accepta ẽ forma serui
ut non amitteretur forma dei.

Expanded text:
naverunt haereticorum tales naverunt haereticorum tales calumnias vel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas Trinitatis. Sed quia multa in sanctis Libris propter incarnationem Verbi Dei, quae pro salute nostra repaPatrem significent, vel etiam apertissrunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem scripturarum, nem dicta sunt ad eius substantiam, quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ses̃. cui abomĩb scĩs talis sernitꝰ
exibetur: dicente apło. nos enim.
sumus circumcisio sp̃ui d̃i seruz¬
entes: qd̾ ẽ ingreco lãtrẽuontẽs.
plures enim codices etiam lati¬
ni sic habent. qui sp̃uidi serui¬
mus: greci autem om̃s aut pe¬
ne om̃s. In nonnullis autem ex¬
emplarib latinis inuenimus.
non spũi d̃i seruimus: s spũ
do seruimus. S qui in hoc er¬
rant. & auctoritati grauior ce¬
dere detrectant. numqͥd & illd
uarium incodicib re ꝑiunt.
adeo: Quid autem in samus
magisq sacrilegum ẽ. qͣm ut
quisqͣm dicere audeat: menbra
xp̃i templum eẽ creature mi¬
Alio enim loco dicit. corpora
ur̃a menbra sunt xͥ. Si aut̃
cui corpus nr̃m templum ex¬
hibemus. necesse ẽ ut huic eã
seruitutem debeamus: q̃ non nͥ
do seruiendum ẽ. quȩ grece ap¬
pellat᷑ latriã. Unde consequent
dicit. glorificate gͦ dm in corpo
us & talib diuinarũ scriptura¬
rum testimoniis quib ut
dixi prioies copiosuis usi expug¬

Expanded text:
s, cui ab omnibus sanctis talis seruitus exhibetur dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: a deo? quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae mialio enim loco dicit: corpora uestra membra sunt Christi. si autem cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dicit: glorificate ergo et poHis et talibus divinarum Scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores nostri copiosius usi, expug
Abbreviated transcription (Latin):
ris bonitatis ẽẽ patris qͣm filis
substantia. scđm qͣm uerbum
ẽ ꝑ quod facta sunt omĩa: ni¬
chilq abhoiret a sana doetri¬
na. securi utamur. non uno
tantum. s quot quot re ꝑi¬
ri potuerint. Tanto enim forti¬
us conuncuntur heretici:
quanto plures exitꝰ patent
ad eoium laqueos euicandos.
S ea que ad huc consideranda
sunt: abalio iam petamꝰ exoi¬

Expanded text:
itatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus exor
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝑ ipsum facta sunt. At
omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Uniꝰ
gͥ eiusdemq cum patre substautie
ẽ. E tideo nontantum ds. s & uerꝰ
ds. ꝯuod idem iohes aꝑtissime in
epła sua dicit. Scimus qd̃ filius di
uenerit & dederit nobis intellectũ
ut cognoscamus uerum & simus
inuero filio eius ihuxp̃o. Hic ẽ
uerus ds: & uita eterna. Hinc eti¬
am consequenter intelligitur ñ
tantũmͦ de patre dixisse apłm pau¬
lũ qͥ solus habet immoitalitatẽ:

Expanded text:
omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
fides. S inea nonnuil ꝑturban¬
tur. cum audiunt dm̃ patrem
tamen hanc trinitatem. ñ tres d̾os
s unumdm. & quemadmodum
id intelligant querunt. Presertim
cum dr inseparabilit̾ operari tri¬
nitatem inonũ re qͣm d̾s oꝑatur:
& tamen quandam uoc̃e patris
sonuisse que uox filii non sit: in
carne autem natum & passum.

Expanded text:
vicem. Sed in ea nonnulli perturbanvicem. Sed in ea nonnulli perturbantur, cum audiunt Deum Patremum sanctum, et tamen hanc Trinitatem non tres deos, sed unum Deum; et quemadmodum id intelligant quaerunt: praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit; in carne autem natum, et passum
Abbreviated transcription (Latin):
quos legere po¬
tui qui ante me
scripserunt de
trinitate quȩ
ds ẽ diuinorũ
librorum ueterum & nouoꝵ catho¬
lici tractatores hoc intenderunt se¬
cundũ scripturas docere. qd pater
qmͣuis pater filiũ genuerit. & id̾o
filiꝰ ñ sit qui pater ẽ. filiusq a pat᷑
& filio etiam ipse coȩqualis. & ad
trinitatis ꝑtiiens unitatem. ñ tam̃
eandem trinitatem natam de uir¬
gine maria. & sub pontio pilato
crucifixam. & sepultã. tercio die
resurrexisse. & incelum ascendisse.
s tantumm filium. Nec eand̾e
trintatem descendisse inspecie
columbȩ suꝑ iħm baptizatum:
aut die pentecostes post ascensionẽ
dñi sonitu facto de cȩlo quasi fercet᷑¬
flatus uehemens. & linguis diuisis
tu es filius m̃s. siue cum bapti⁊a¬
tus ẽ aiohanne. siue inmonte qͦn¬
do cum illo erant tres discipł. aut
quando sonuit uox dicens. & cla¬
rificaui &e iterũ clarificabo. s tan¬
tumͦ patris uocem fuisse ad filiũ
sicut inseparabiles sunt. ita inse¬

Expanded text:
quos legere potui, qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum catholici tractatores, hoc intenderunt secundum scripturas docere, quod Patequamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre  Filio etiam ipse coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem; non tamen eamdem Trinitatem natam de Maria Virgine, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eandem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretflatus vehemens, et linguis divisis, Tu es filius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et clarificavi, et iterum clarificabo: sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium us sanctus, sicut inseparabiles sunt, ita inse
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos nesciebat. Ibi quippe ait
sapientiam loquimur inter ꝑtec¬
tos. Eo namq genere locutio¬
nis nescire quisq dicitur qd oc¬
cultat: quo dr fossa ceca quȩ occul¬
ta ẽ. Neq enualiquo genere
loquuntur scripture qd incon¬
suetudine humana ñ inueni¬
atur: quia utiq hominib lo¬
quuntur. Scdm formam ds
dictum e ante omĩs colles genuit
me: id ẽ ante om̃s altitudines
creaturarum. Et ante luciferũ
genui te: id ẽ ante omĩa tempo¬
ra & temporalia. Seđm forma
autẽ serui dictum ẽ. dñs crea¬
uit me inpncipio uiarũ sua¬
rũ. Quia scđm formam d̃i dix̃.
ego sum ueritas: & scd̾m formã
serui ego sum uia. Quia enim
ipse ẽ primogenitus a moituis¬
a moituis. iter fecit eccłiȩ suȩ
ad regnum d̃i ad uitam ȩternã:
cui capud ẽ ad inmortalitatẽ
etiam coipous. iło creatꝰ ẽ in pͥn

Expanded text:
paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempora et temporalia; secundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creat
Abbreviated transcription (Latin):
Ineo autem declarat. ñ tantum
dm̃ ẽẽ: s etiam eiusdem cum patre
substantiȩ. Quia cum dixisset & d̾s
erat uerbum: hoc erat inqͥc ĩpͥncipio
apud dm̃. ouia ꝑ ipsum facta st̃.
& sine ipso factum ẽ nichil. Ne¬
q enimn dicit omĩa. nisi quẽ fac̾

Expanded text:
in eo autem declarat non tantum in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, hoc erat, inquit, in principio aput deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit om
Abbreviated transcription (Latin):
tendo. & scđm intentionem seqͦr
ad palmam suꝑnȩ uocationis:
quantum eiusdẽ uie ꝑegerĩ. & qͦ
ꝑuenerim. unde mͥ in fine rel¬
quus cursus ẽ. ut illis aꝑiam desi¬
deratum ame desiderantib. quib
me seruire cogit libera caritas.
O portet autem & donabit ds̾.
ut eis ministrando quȩ legant.
ipse quoq ꝓficiam: & eis cupiens
respondere querentib. ipse quoq
inueniam quod querebam. Ergo
suscepi hȩc: iubente atq adiu
ta cum auetoritate disscrere: qͣ
ea cum pietate disserendo cognos¬
rum d̃m. aut ñ cum patre unũ
o solum dm. aut ñ uere immorta¬
lem. quia mutabilẽ: manifestis¬
sima diuinor testimonior &
consona uoce conuicti sunt.
Unde sunt illa. In pͥncipio erat
uerbum & uerbum erat apud
łm: & d̾s erat uerbũ. Manifestũ¬
ẽ enim. qd uerbum dĩ filiũ dei
unicũ accipimꝰ. De qͦ post dicit.
et uerbum caro factum ẽ. ꝓpt̃
natiuitatem incarnationis erus.
quȩ facta ẽ intempoie exuirgine.

Expanded text:
tendo, et secundum intentionem sequor tendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuta cum auctoritate disserere, quam ea cum pietate disserendo cognosrum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerbum dei ost dicit: et uerbum caro factum est, propter natiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ nͥ pattis fuit trimias fece¬
rit: & ilam carnẽ inqͣ ñ nͥ filius
de uirgine natus ẽ. eadẽ trinitas
ipsa trinitas operata sit. Alioqͥn
non in separabiliter trinitas oꝑat᷑.
s alia pater facit. alia filius. alia
quem nec pat̾. nec filiꝰ. nec ambo
genueruit: cum sit spc̃ ⁊ patͥs ꝙ
filii. quia gͦ querunt ista homi¬
nes. & tedio nobis sunt. si quid
hunc ex donodi sapit infirmitaᷤ
nr̃a. edisseramus eisut possumꝰ.
neq cum inuidia tabescente iter
habeamus. Si dicuus nos nchil
de talib reb cogitare soltre. menti¬
mur. Si autem fatemur habere is¬
ta incogitationib nr̃is. q̃m rapi¬
mur amore indagande ueritatiᷤ:
flagitent iure caritatis. ut eisin¬
dicemus qͥd hinc excogitare po¬
tuerinus. ñ quia iam acceꝑim
aut ꝑfectꝰ sim. Nam si paulus
apłs. quantomagis ego longe in¬
fra illius pedes iacens: ñ me
arbitror app̃bendisse.  ꝓ mo¬
dulo meo si ea quȩ retro sunt
obliuiscor. & inanterioia me ex¬

Expanded text:
fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, quoniam rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me ex
Abbreviated transcription (Latin):
s accedens ut dictum ẽ quad̾a
similitudine. sicut indistantib
significatur quedam uicinitas ñ
loc. s cuiusdam unitationis. No
hoc enim eis dr reformamini in
nouitate mentis ur̃ȩ. Quib itẽ
dicit. E stote itaq imitatores d.
sic̃ filii dilectissum. Nouoen
homini d̃r: qui renou̾atur in ag¬
nitione łi. scdm imaginem eiꝰ.
qui creauit eum. Aut si iam pla¬
cet propter disputandi necessita¬
tem. & iam exceptis nominib
relatuus pluralem numerum
admittere. ut uno nomine res¬
pondeatur. cum queritur quid
tria. & dicere tres substantias
siue ꝑsonas: nullȩ moles aut ĩ¬
terualla cogitentur. nulla dis¬
tantia quantulecumq dissu¬
litudinis. aut ubi intelligat᷑
aliud alio uel paululo minus.
quocumq modo minus ẽẽ al¬
ud alio potest. ut neq ꝑsonaru
sit confusio. nec talis distinctio
qua sit impar aliquid. Quod
si intellectu capi non potest: f¬
de teneatur donec illucescat

Expanded text:
sed accedens, ut dictum est, quadam sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres substantias sive tres personas; nullae moles aut intervalla cogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas. S quia non om̃imodo¬
equalis fiebat illa imago dei: tan¬
quam non abillo nata s ab eo cre¬
ata. huius rei significande causa.
ita imago ẽ. ut ad imaginem sit.
id ẽ non equatur parilitate. sed
quadam similitudine accedit.
Non enim locoꝵ interuallis. s
similitudine acceditur ad d̾m
& dissumilitudine recedit᷑ ab eo.
Sunt enim qͥ ita distinguunt.
ut imaginem ueluit ẽẽ filium.
hominem uero ñ inaginẽ. s
ad imaginiem. Refellit autem
eos apłs dicens. Hir quidem ñ
debet uelare capud. cum sit
gła & imago dei. Non dixit ad
imaginem. s unagodei. Quȩ
tamen imago cumalib dicit᷑
adimaginem: non quasi ad fi¬
lium dr. quȩ imago ȩqualis ẽ
patri. alioquin non diceret ad
imaginem nr̃am. Quomͦ enĩ
nr̃am cum filius soliuis patris
imago site S propter unpa¬
rem ut diximus similitudinẽ:
dictus ẽ homo ad imaginem.
Et ideo nr̃ãm: ut unago tri¬
nitatis eẽt homo. Non triui¬
tati equalis sicut̃ filius patri:

Expanded text:
Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri,