comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
status inmente: unde foris fuit latior inpossessione. Qui enĩ
in hac uita amabat sumptus celsitudinis: tendendo ad aeternã
patriam habere noluit suptus humilitatis. Considerandũ
u quod dicitur. om̃s qui uiderint incipient inludere ei: quia
iuxcta pauli uocem spectaculũ factisumus mundo. & angłis¬
& hominibus. Et in om̃e quod agimꝰ considerare occultos
inte confidononerubescam. neqirrideant me inimici mei
Inbonis enĩ operib intenti nisi contra malignos Sp̃s Sollici¬
te iuigilemꝰ ipsos irrisores patimur: quos ad malũ ꝑsuasores
habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatiodata
est. nunc exminore ad maius similitudo subditur: ut ex
rebus minimis maiora pensentur. Nam sequit᷑. Aut quid
rex iturus cõmittere bellũ aduersus alium regem. non
sedens prius cogitat si possit cum decem milib occurrere ei: qui
cum uigintimilibus uenit adse : Alioquin: adhuc illo longe

Expanded text:
status in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim status in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humilitatis. Considerandum vero est quod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere ei, quia, juxta Pauli et hominibus. Et in omni quod agimus considerare occultos in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut qui rex iturus committere bellum adversum alium regem, non sedencum viginti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe
Abbreviated transcription (Latin):
Nepostea quamposuerit fundamentũ & nonpotuerit ꝑfi-¬
cere: om̃s qui uiderant incipiant inludere ei dicentes. Quia
hic homo coepit aedificare: & non potuit consummare.
Om̃e fr̃s quod agimꝰ pręuenire pstudium considerationis
debemꝰ. Ecce enim: iuxta ueritatis uocẽ quiturrim ȩdi-¬
ficat prius edificii sumptus parat. Suigitur humilitatis
turrim consticuere cupimus: prius nos preparare ad aduersa
huius scłi debemus. Hoc enim inter terrenum & caelestae'
aedificium distat: quod terrenum aedificium expensas
colligendo construitur: Caelestae uero aedificiũ expensas
disꝑgendo. Ad illud sumptus facimus sinon habita colliga¬
mus: ad istud sumptus facimus. si& habita relinquamus .
Istos Sumptus diues ille hab̃e nonpotuit: qui multas posses¬
siones possidens magistrũ requisiuit dicens. Magisterbone
quid boni faciens uitam aeternam possidebo: Quicũ p̃cepta
relinquendi om̃a audiss&r: tristis abcessit. Et inde . ẽ angu¬

Expanded text:
posuerit fondamentum, et non potuerit perficere, omnes qui vident, incipiant illudere ei, dicentes: Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare? Omne quod agimus, praevenire per considerationem debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, 1630 prius nos praeparare contra adversa hujus saeculi debemus. Hoc etenim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angu
Abbreviated transcription (Latin):
monumentum uacua stetit: Uenit aut̃ srmon petrus sequens
eum. et introuuit inmonumentum: quia secuta posterior
aeccła gentium mediatorem dĩ et hominum hominem
xp̃m iħm . & cognouit carne mortuum. & uiuentem cre¬
didit dm̃. Uidit linteamina posita: & sud arium quod
fuerat suꝑ caput eius. non cum linteaminib positum:
sed separatim inunum inuolutum locum. Quid esse fr̃s
credimus. quod sud arium capitis dñi cũlinteaminibus
non inuenitur inmonumento. nisi quia attestante paulo
ab infirmitatis nrãe coniunctione disiuncta sunt. eiusq
potentia creaturae & transcendit naturam : & notandũ
quod non solum separatim: sed etiam inuolutum in¬
ueniri dr̃ in uno loco. Linteum quippe quod in uoluitur

Expanded text:
monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum et cognovit carne mortuum, et viventem credidit Deum. Vidit lifuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia, Paulo attestanteab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ga quam aeccła gentium : ad usum tamen seculi. prior est
multitudo gent̃ium quã synagoga: paulo actestante
qui ait. Quĩa non prius quod spirĩtale est: sed quod anima¬
le. Persenioremergo petrum significatur aecclesia gentium:
per iuniorem iohannem synagoga iudaeorum. Cucurre¬
runt ambo simul. quia ab ortus sui tempore usq ad occasu¬
cum synagoga decurrit. Uenit synagoga prioradmonu¬
mentum: sed minime intrauit: quia legis quidem mandata
ꝑcepit: ꝓphetias de incarnatione ac p̃assione dominicoc
audiuit: sed credere inmortuum noluit. Uidit enĩ ioħes
posita linteamina. ñ tamen introuit : quia uidelicet sina¬
gogaet scripturae sacramenta cognouit : et tam̃ ad fidem
passionis dominicae credendo intrare distulit: quem diu
longeq ꝓphetauit. Praesentem uidit et rennuit: hominem
despexit esse dm̃ carne mortalem factum credere noluit
quid ergo est nisi quia cicius cucurrit: et tamen ante

Expanded text:
ga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est ga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occascum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum quem in carne uiderat mortuum: quaerebat in
monumento: Etquia hunc minime inuenit: furatum
credidit. Adhuc gͦ. erant tenebrae: cũ uenit ad monumtũ
Cucurrit cicius: discipulis nunciauit. Sed illi p̃ceteris
cucurrer̃ : qui praeceteris amauer̃: uidelic& petrus & io¬
hannes. Currebant autẽ simul: sed iohannes praecu¬
curritꝰ petro: uenit prior ad monumentum : et ingredi
non praesumpsit. Uenit uero posterior petrus: ẽt intrauit
Quid fr̃s km̃i. quid cursus iste significat.: Num quidnã
haec tam subtilis euuangelistae descriptio. amrsterus uacare
credenda est : Minime. Neq enim se iohannes et praeisse et
non intrasse diceret. si in ipsa sua trepidatione misterium
defũisse credidis set. Quid ergo per ioħem. nisi synagoga.
Iuid ꝑpetrum. nisi aeccła designatur.: Reͤmirum esse uide¬
atur. quod ꝑiunorem synagoga: ꝑseniorem uero aeccła
signari ꝑhibetur. quia et si ad dĩ cultum prior est sinago¬

Expanded text:
omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in mocredidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit Petro citius. Venit prior ad monumentum, et ingnon praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synago
Abbreviated transcription (Latin):
urãe de lectionis euuangelicae diu expositionẽ ꝓhibuit. loqui
Vox namq ipsa clamoris uirtute suc cũbuit: & quia a mul¬
tis audiri non ualeo. loqui fateor inter multos erubesco.
Sedhanc in me uerecundiam: et ipse reprehendo Iuid enim:
Numquid simultis ꝓdesse nequeo. nec paucis curabo: lt si
ex messe portare manipulos multos non possum. numqͥdnã
debeo ad aream uaccuus redire: Quamuis enim quantos
debeo ferre non ualeo: certe uel paucos. certe uel duos. certe
uelunum feram. Habet namq ipsa infirmitatis intentio
mercedis suȩ certitudinem: Quia suꝑnus arbiter nr̃. et si
pondus considerat in retributione. tamen uires pensat
inpondere. Lectio scĩ euangłii quã modo fr̃s audistis
ualde insuꝑficie historica. ẽ. aperta: sed eiꝰ nobis sunt
mysteria sub breuitate requirenda. Maria magda¬
lenae cum adhuc tenebrae essent: uenit ad monumentum
Iuxta historiam notatur hora. uixta intellectum uͦ misticum
requinu signatur intelligentia. Maria enim auctorem

Expanded text:
de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
contulit nos districtius iudicat: Consideremꝰ ergo quae
accepimus: atq ieorũ erogationẽ uigilemus: Nulla
nos ab spitali opere terrenã cura impediat: Ne si inter¬
ra talentũ abscondit᷑. talenti dominus adiracundiam
ꝓuocetur. Piger & enim seruus cũ iãm iudex culpas
examinat: talentũ de terra leuat: Quia sunt pleriq
qui tunc se a terrenis desiderus uel operibus subtra¬
hunt: quando iã peranim aduersionem iudicis. ad
aeternũ suppliciũ trahuntur. Ante ergo detalen¬
ti nr̃i ponenda ratione uigilemꝰ: ut cum iã uidex
ad feriendum imminet lũcrum nos quod fecimus
excus&. Quod prestet Nobis ds̃: qui uiuit & reg¬

Expanded text:
contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Quod praestet nobis Deus, qui vivit, e
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen fortasse familiaritatis locum apud diuitem
meruit. talentum ꝓfecto familiaritatis accepit. Sigͦ
nihil ei ꝓ indigentib loquitur: ꝓtalenti recentionẽ
damnatur. Habens igitur intellectũ. curet omnino
ne taceat. Habens rerum affluentiã. uigilet Ne ami¬
sericordiae largitate torpescat. Habens artem
qua regitur. magnopere studeat ut usum atq uti¬
litatem illius cũ ꝓximo partiatur. Habens loquen¬
di locum apud diuitẽ.: dampnationẽ pro reterito
talento timeat. si cum ualet non apud cũ ꝓpauperib
intercedat. Iantũ quippe ab uno quoq nr̃m uenturꝰ
iudex exig& : quantũ dedit. Ut ergo detalenti sui ra
cotidie quid accepit. Ecce namq iã iuxta.ẽ: ut ille
qui peregre ꝓfectus. ẽ. redeat: Quasi peregre quippe
abut: qui de hac terra inqua natus. ẽ. longe discessit.
Sed ꝓfecto reuertetur: ut detalentis rationẽ ponat:
Quia si abona actione torpescimꝰ. deipsis donis quȩ

Expanded text:
sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui ratquotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis non habet: om̃e bonum amittit quod habet¬
alento quod acceperat priuat᷑: & iuxta dominicã senten¬
tiã. in exteriores tenebras mititur. Per poenã quippe
in exteriores tenebras cadit : quia perculpam suam
actus patitur tenebras ultionis: qui hic libenter susti¬
nuit tenebras uoluptatis. Sciendum uero ẽ: quod
nullus piger ab hac talenti acceptione securus est
Nullus nãq ẽ. qui ueraciter dicat: talentũ minime
accepi. Non . ẽ. unde ponere rationẽ cogar. Talenti
enim nomine cuilibet pauperi etiã hõc ipsum repu¬
tabit᷑: quod uel minimũ accepit: Alius namq acce¬
pit intelligentiã: predicationis mysterium deb& ex
talento: Alius terrenã substantiã accepit: erogatio¬
nem talenti debet ex rebus. Alius nec internorũ in¬
telligentiã Nec rerum affluentiã accepit: sed tameN
didicit artem qua pascitur. ipsa ars ei intalenti accep¬
tione reputabitur.. Alius nihil horũ ad secutus. ẽ.

Expanded text:
quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, tquisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suamactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ab internorũ intellectu ad huc uacuus fuit. Unũ
debuit: qui bene exteriora quae acceperat ministrauit.
Quod cotidie insc̃a aeccła cernimus : quia pleriq dum
bene ministrant exteriora quae accipiunt. per adiunctã
gr̃am ad intellectũ quoq mrsticũ perducuntur
Ut eciã deinterna intelligentia polleant. qui exterio
ra fideliter administrant. ¶Generalis etiam mox sen¬
tentia subdit᷑. qua dicitur: Om̃i enĩ habenti dabitur
& habundabit: ei autem qui non habet. & quod uidet᷑
habere auferetur abeo. Habenti autẽ dabit᷑ & habuN¬
dabit: quia quisquis caritatem habet. &iam dona
alia percipit. Quisquis caritatẽ non habet: &iam do¬
na quae percepisse uidebat᷑ amittit. Unde necesse. ẽ.
fr̃s mei: ut per om̃e quod agitis. erga caritatis custo¬
diã uigiletis. Caritas autẽ uera. ẽ: & amicum dili¬
gere inẽdõ. & mimicũ diligere propter dm̃. Quam

Expanded text:
ruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant, qui exra fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ non est. Pensate ergo fr̃s km̃i: quia de accep¬
ta hac uerbi pecunia usuram soluetis: & curate ut ex
eo quod audistis: etiã alia studeatis intelligere quo
non audistis. Quatenꝰ alia ex aliis colligentes: etiã
illa discatis ex uobismetipsis agere. quae necdum
expredicatoris ore didicistis Pigrum uero seruu
qua sententia feriat: audiamꝰ. Tollite ab eo talentũ.
& date ei qui hab& decẽ talenta. Oportunũ ualde
uidebatur : ut cũ malo seruo unũ talentũ tollit̾. ei po
tius qui duo quã quiquinq talenta acceperat daret᷑
Illi enĩ dari debuit quiminus: quã quiplus habuit.
Sed sicut superius diximus: per quinq talenta quinq
uidelicet sensus. id .ẽ. exteriorum scientia designatur.
Per duo autẽ: intellectꝰ & operatio exprimitur. Plusenĩ
habuit qui duo. quã quiquinq talenta percepit: quia
quipertalenta quinq exteriorũ amministrationẽ me¬

Expanded text:
acceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepacceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum matius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem me
Abbreviated transcription (Latin):
se. ẽẽ. conspitiunt: quasi peccatoreᷤᷤ sẽ fatentur. &
fugiunt: & uelut inꝑturbatione positi consilium
nonhabent: dũ moriunt᷑ & uitam timent. Unde &
huic seruo ꝓtinus respondetur. Serue male & piger.
sciebas quia meto ubi nonsemino. & congrego ubi nor
spargo. Oportuit ergo te dare pecuniam meã num¬
mularus.: & ego ueniens recepissem utiq quod meũ est
cũ usura. Ex uerbis suis seruus constringitur: cum
dñs dicit Meto ubi non semino. & congrego ubi non
sparsi. Acsi aperte dicat. Si uixta tuã sententiã & il¬
lud exquiro quod nondedi. quantomagis ate exqui¬
ro. quod aderogandũ dedi: O portuerat ergo te
dare pecuni ã meã nummularus. & ego ueniens rece¬
pissẽ utiq quod meũ ẽ. cũ usura. Pecuniã uero num
mularus dare. ẽ: eis scientiã predicationis impende¬
pecuma cciã noñdata recipitur. Cũ enĩ hoc reddit᷑
quod acceptũ fuerat: etiã illud super inpendit̾ quod

Expanded text:
se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendepecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod
Abbreviated transcription (Latin):
ditalentũ cuũ interra. ecce habes quod tuũ . ẽ. Notan¬
dum quod iucilis seruus durũ dominũ uocat: cuita¬
men adlucrũ deseruire dissimulat. Et cimuisse se
dicit inluchro talentũ expendere: qui hoc solũ time¬
re debuerat. ne hoc sine luchro addominũ reporta¬
ret. Sunt enĩ pleriq intra scãm aeccłam : quorum iste
seruus imaginẽc tenet. qui melioris uitae uias aggredi
mecuunt. & tamen iacere insui torporis ignauĩa nonper¬
timescunt. Cumse peccatores. ẽẽ. considerant: scĩtatis
uias arripere trepidant. & remanere insuis iniquitatib
non formidant. Quorũ petrus ad huc in infirmitate
positus speciem tenet: cum uiso miraculo piscium
dixit. Exi ame dñe: quia homo peccator sũ. Immo
site peccatorẽ consideras: oportet ut ade dñm non re¬
pellas. Sed qui iccirco melioris habitus uias & rec¬
tioris uitae app̃hendere arcẽ nolunt. quia infirmos

Expanded text:
di talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
qui geminata talenta reculit ad ño laudatur : atq
ad aecernã remunerationẽ intromittit᷑. cũ ei uoce¬
dñica dicitur. Euge serue bone & fidelis: quia super
pauca fuisti fidelis. supra multa te constituã intra in
gaudium dñi tui. Pauca quippe sunt bona omĩa pre¬
sentis uitat: quamlibet multa. ẽẽ. uideant᷑. cõparatio¬
ne retributionis ęternae. Sed tunc fidelis seruus su¬
per multa constituitur: quando deuicta om̃i cor¬
ruptionis molestia. de aeternis gaudiis in illa cac¬
lesti sede głatur. Tunc ad dñi suĩ gaudiũ perfecte in
tromittitũr : quando in aeterna illã patria ad sũptus.
atq angłorum coetib ad mixtus : sic interius gaud&
demunere. ut nonsit iam quod exterius doleat decor¬
ruptione. Seruus autẽ qui operari detalento noluit.
ad dominũ cũ uerbis excusationis redit dicens
Dñe. scio quia homo duruses: metis ubi nonseminas¬

Expanded text:
qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perserve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe bona sunt omnia praesentis vitae, quamlibet multa esse videantur, comparatione retributionis aeternae. Sed tunc fidelis servus super multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminas
Abbreviated transcription (Latin):
& operando aliis praedicant. quasi duplicatum de
negotio lucrum reportant. Bene autẽ alia quinq¬
uel̃ alia duo in lucrum uenisse referuntur: quiadum
utriq sexui predicatio impenditur. quasi accepta
talenta geminantur. Sed is qui unũ acceperat talen¬
tum. abiens fodit in terrã: & abscondit pecuniã
domini sui. Talentum in terra abscondere. ẽ: acceptũ
ingenium interrenis actibus implicare: lucrũ sp̃itale
nonquerere. cor aterrenis cogitationib numquã leua¬
re. Sunt namq nonnulli. qui donũ intelligentiae
perceperunt: sed tamen sola quae carnis suñt sapuint
De quib ꝑpropħam dicitur. Sapientes sunt ut faci¬
ant mala: bene autem facere nesciunt. Sed dñs quita¬
lenta contulit: rationem positurus redit: quia is qui
nunc pie sp̃italia dona tribuit. districtae iniudicio
merita exquiret. Quid quisq accepit considerat: &¬
quod lucrũ de acceptis reportet pensat. Seruusqui

Expanded text:
et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinqvel alia duo in lucrum venisse referuntur: quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibus per prophetam loquitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus
Abbreviated transcription (Latin):
sit unum. Quinq & enim sunt corporis sensus: uide¬
licet uisus. auditus. gustus. odoratus. & tactus. Quinq¬
igitur talentis: donũm quinq sensuũ. idest exterio¬
rum scientia exprimitur. Duob uero : intellectus
& operatio designatur. Unius autẽ talenti nomine:
intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quin¬
q talenta acceperat. alia quinq lucratus est: quia¬
sunt nonnulli qui & si interna ac mistica penetra¬
re nesciunt. ꝓ intentione tamen supernae patriae
docent recta quos possunt deipsis exterioribus
quȩ acceperunt. Dumq se a carnis petu¬
lantia. a terrenarũ rerum ambitu. atq auisibili¬
um uoluptate custodiunt: ab his etiam alios am¬
monendo compescunt. Et sunt non nulli. qui
quasi duob talentis ditati. intellectũ atq opera¬
tionẽ percipiunt. subtilia deinternis intelligunt.
mira in exteriorib operantur. Cumq intelligendo

Expanded text:
sit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videsit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinqigitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur. ab
auctore mundi grauius in de iudicemur. Cum enim
augentur donã : rationes etiam crescunt donorum
Tanto ergo quisq humilior. atq ad seruiendũ ꝓm
tior deb& Exmunere: quanto se obligatiorẽ esse
conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui pe¬
regre ꝓficiscitur seruos uocat: eisq ad negotium
talenta partitur : postmultum uero tem̃poris posi¬
turus rationem reuertitur. bene operantes ꝓ adpor¬
tato lucro remunerat: seruum uero abono opere
torpentem dampnat. Quis itaq iste homo est
qui peregre ꝓficiscitur. Nisi redemptor nr̃ qui
inea car̃ne quã adsũpserat abut incaelum :
Carnis eam locus ꝓprius terra. ẽ: quae quasi
ad peregrinandũ ducitur . dum per redemptorẽ
nr̃m in caelo collocatur. Sed homo iste peregre
ꝓficiscitur seruis suis bona sua tradidit: quĩa
fidelib suis sp̃ĩtalia dona concessit. Et uni qui¬
dem quinq talenta: alii uero duo. alii uero commi¬

Expanded text:
caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commi
Abbreviated transcription (Latin):
nus seruorum illorum. & posuit rationẽ cũ eis. E
accedens qui quinq talenta acceperat: obtulit alia
quinq: talenta dicens. Dñẽ : quinq talenta mihi
tradidisti: ecce alia quinq super lucratus sum. Nit¬
autem illi dominus eius. Euge bone serue & fidelis:
quia super pauca fuisti fidelis: super multa te consti¬
tuam. intra ingaudiũ dñi tui. Accessit autẽ & qui¬

Expanded text:
um eis et accedens qui quinque talenta acceperat obtulit alia quinque talenta dicens domine quinque talenta mihi tradidisti ecce alia quinque superlucratus sum ait illi dominus eius euge bone serve et fidelis quia super pauca fuisti fidelis super multa te constituam intra in gaudium d
Abbreviated transcription (Latin):
semino. & congrego ubi nonsparsi. O portuit er¬
go te committere pecuniã meam nummulariis: &
ueniens ego recepissem utiq quod meũ est cum usu¬
ra. Tollite itaq ab eo talentũ: & date ei qui habet
decem talenta. O m̃i enĩ habenti dabitur: & ab un¬
dabit. Ei autẽ qui non habet: & quod iudetur
habere auferetur ab eo Et inutilem seruum cicite
intenebsas exteriores: illic erit fletus & stridor dencium

Expanded text:
semino et congrego ubi non sparsi oportuit ergo te mittere pecuniam meam nummulariis et veniens ego recepissem utique quod meum est cum usura tollite itaque ab eo talentum et date ei qui habet decem talenta omni enim habenti dabitur et abundabit ei autem qui non habet et quod videtur habere auferetur ab eo et inutilem servum eicite in tenebras exteriores illic erit fletus et stridor dentium
Abbreviated transcription (Latin):
ulmꝰ non habet. uitẽ tam̃ cũ fructib portans. hȩc ipsa sua
efficit: quae bene sustentat aliena. Quia uero ad magna
nos oꝑa iohannes ammonet dicens. facite fructus dignos
poenitentiȩ: & rursus. qui habet duas tunicas det ñhabent.
& qui habet aescas. similiter faciat: iam patenter dat̾ intelligi
quid est qđ ueritas dicit. allieb autẽ iohannis baptistaẽ
usq nunc: regnũ cęloꝵ uimpatitur: & uiolenti rapiunt
illud. Quȩ suꝑnȩ uerba sȩtentiae: nobis sunt magnopere
ꝑscrutanda. Nam quȩrendũ : quomodo uim perpeti reg¬
nũ caclorum possit. Quis enĩ cęlor uiolentiã inrogat: Et

Expanded text:
ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et
Abbreviated transcription (Latin):
qui habere uirtutẽ fructuũ sp̃italiũ non ualet. sed tam̃ cos
qui spĩtalib donis plenisunt sustentant: ipse quoq sc̃oꝵ
uitȩ quanta ualet largitate inseruiat. & cęlestiũ bonoꝵ
botros quos gignendo nonualet: sustinendo ferat
Nahoc buxus ponitur: ut qui habere multos adhuc
in infirmitate positos uerȩ fidei uiriditatem considerat: etũ
esse ipse infidelis crubescat. Bene ergo descriptis prius
arborib dicitur : ut uideant & sciant & recogitent & intelle¬
gant. Ubi & abte subiungitur pariter: quia cũ intra scãm
aeccłiam diuersi hominũ mores. diuersisunt ordines : neces¬
se est ut om̃s simul discant dum in ea sp̃itales uiri diuerse
Sed ecce nos dum monstrare ulmũ quęrimꝰ : permulta
arbusta longius euagati sumus. Ad hoc itaq ꝓp̃t quod
in nomine ꝓpħȩ. mercedẽ ꝓpħȩ accipiet: quia & si fructũ

Expanded text:
qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversaSed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter qin nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum
Abbreviated transcription (Latin):
lgant pariter. Adhoc enĩ cȩdrus in ȩccłia ponitur : utqͥsqͥs
apximo odorẽ uirtutũ spĩtaliũ trahit. ipso quoq int̾nȩ uitae
dilectione nontorpeat: sed ad donorũ cęlestiũ desideria ignescat
Adhoc spina ponitur: ut qui p̃dicationis eius uerbo conpunc¬
tus fuerit. ipse quoq exemplo illius discat corda sequentiũ.
p̃dicationis uerbo conpungere. Ad hoc myrtus ponitur.
utqui in ardore tribulationis abore uel opere ꝓximi c̃patien¬
tis temperam̃tũ consolationis acceperit. ipse etiã discat: quẽ¬
adinodũ afflctis ꝓximis suae consolationis tẽperam̃tũ ꝓferat
Adhoc oliua ponitur: ut qui alienȩ miscdiȩ oꝑa cognoscit.
discat que ad modũ debeat indigenti ꝓximo & ipse misereri
Adhoc abies ponitur: utquisqͥs ium contẽplationis eius
agnouerit. ipse quoq ad contẽplanda aet̾na pręmia succen¬
datur. Adhoc ulmus ponitur: ut quis quis intuetur cum

Expanded text:
ligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis ligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt: contẽplando tam̃ iã uixta aethera uerticẽ mentis
tollunt. Etquid per ulmũ. nisi seculariũ mentes expręssȩ
sunt: Quȩ dum terrenis adhuc curis inseruiunt: nullum
uirtutũ sp̃italiũ fructũ ferunt. Sed etsi fructũ ꝓprium
ulmus non habet: portare tam̃ uitẽ cũ fructu solet. Quia
& seculares uiri intra scãm aeccłiã quãuis spitaliũ uirtutũ
dona non habeant. dum tamen scõs uiros donis spitalibus
plenos. sua largitate sustentint. qͥd aliud quã uitem cui¬
N botris portant
Buxus autẽ quos alios designat quod i altũ nom p̾ficit
oquauis fructũ non habeat uiriditatẽ habet. nisi cos qui
intri scam aeccłiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera
bcea nonualent: Sed camen par entũ fideliũ credulitatem
sequones: fidem ppetuȩ uiriditatis tenent. Postq omnia.
btt subiungitur. Ut uideant & sciant & recogitent: & intel¬

Expanded text:
exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intel
Abbreviated transcription (Latin):
constringat. Qui itaq ꝑmyrtũ nisi hi signatisunt: qui afflicti¬
onib ꝓximorũ cõnpati sciunt. corũq tribulationẽ ꝑ conpas¬
sionẽ tẽperant: iuxta hoc qđ scriptũ est. Gratias autẽ dõ qui
consolaturnos in omĩ tribulatione nrã: ut posimꝰ & ipsi consolari
cos qui in om̃i prȩssura sunt:. Quidũ afflictis ꝓximis uerbum
uel opem consolationis ferunt: eos ꝓculdubio adstatũ recti¬
tudinis pstringunt. ne immoderata tribulatione: indespera¬
tione soluantur. Quos autẽ per oliuã. nisi miscricordes
accipimꝰ : Quia et grece oleos miscdia uocat᷑: & quasi oluȩ
liquor. ante om̃ipotentis dĩ oculos miscđiȩ fructus lucet
Cui adhuc: inꝓmissione subiungitur. Ponã indeserco
ualde crescendo ad aeris alta sustollit̾. nisi hi designati sunt
qui intra scãm aeccłiam adhuc interrenis corporib positi.
iã cȩlestia contẽplantur: Et quam uis nascendo deterra

Expanded text:
restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictirestringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in desertoper abietem, quae valde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra
Abbreviated transcription (Latin):
emanauit. Qui ad huc exmunere magno ꝓmutitur.
dabo insolitudine cędrum etspinam. Caedrũ qͥa magni
odoris est atq inputribilis nature: iure accipim inꝓmissione
Despina uero cũ peccanti homini dictũsit. t̾ra tua spinas
&tribulos germinauit tibi. quid mirũ si scȩ̃ aeccłȩ illud ꝓ¬
mutitur. qđ peccanti homini ꝓpoena spinȩ multiplicantur:
Sed caedri significant̾ nomine: hi qui uirtutes & signa exhibens
insua oꝑatione. qui dicere cũ paulo ualent. Ap̃i bonꝰ odor
sum dõ. Quorũ corda. ita interno amore solidata sunt: ut ca
la terreni amoris putredo nulla corrũpat. Perspinã uero¬
iurtutibus disserunt. & modo aeterna supplicia minantur.
modo cęlestis regni gaudia ꝓmittunt: cor audientiũ punguis¬
Sic que mñtẽ dolore conpunctionis pforant: ut ab eoꝵ oculis
quasi quidã sanguis animȩ lacrimac decurrant. Myrtus
uero tẽperatiuȩ uirtutis est: ita utdissoluta membra tẽperando

Expanded text:
emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corruvirtutibus disserunt, et modo supplicia aeterna minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, sic audientium mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis quasi quidam sanguis animae lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando
Abbreviated transcription (Latin):
ut cooperatores simus ueritatis. Qui enĩ sp̃italia dona haben¬
tibus tẽporalia subsidia tribuit: in ipsis donis spitalibus
cooperator existit. Nam cũ pauci sint qui spĩtalia dona per¬
cipiunt. & multi qui reb tẽporalib abundant: ꝑ hoc se diuites
uirtutib pauperũ inserunt. quo eisdẽ scĩs pauperib desuis
diuitis solaciantur. Unde
aquac: & t̾ram inuiã inriuos aquarum: Dabo insolitudine
aedrum. & spinã. & myrtũ: & lignũ oliuȩ. Ponã indescrto
abietẽ. ulmũ & buxum simul: utuideant & sciant. & reco¬
gitent et intellegant pariter. Descrcũ quippe dñs
instagnũ aquarũ. et terrã inuiam in riuos aquarũ posuit:
quia gentilitati quȩ prius ꝑ ariditatẽ mentis nullos
bonorũ operũ fructus ferebat. fluenta sc̃ę predicationis
dedit: Et ipsa ad quã prius ꝓ asperitate suę siccitatis
uiã p̃dicatoribus nonpatebat: do post modũ riuos

Expanded text:
ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habenut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde aquarum et terram inviam in rivos aquarum dabo in solitudine cedrum et spinam et myrtum et lignum olivae ponam in deserto abietem ulmum et buxum simul ut videant et sciant et recogitent et intellegant pariter quia manusin stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolum liber de inferno exut: sedipsa etiam inferni claus¬
tra destruxit. Portas tulit: et montis uerticem subut: qͥa
resurgendo claustra inferni abstulit & ascendendo celors
regnã penetrauit. Hanc ergo resurrectionis cius gloriam
fr̃s km̃i. quae et prius de monstratur ex signo et post patuit
exfacto. tota mente diligamus: ꝓeiꝰ amore moriam᷑ Ecce
in resurrectione auctoris nr̃i: ministros eius angłos c̃ciues
nrõs agnoumꝰ. Adhorum gͦ ciuium illam frequentem
sollempnitatem festinemꝰ: hiscum necdum uisione possumꝰ
desiderio et mente ungamur. Transmigremꝰ aduirtutes

Expanded text:
n solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus gloriam, fratres charissimi, quae et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus
Abbreviated transcription (Latin):
quae uident. studio rapacitatis nontrahuntur:. At
contra miluus & non columba ad fenestras suas. ẽ: qui
adea quae oculis considerat. rapinae desiderio an¬
helat. Quia ergo fr̃s km̃i beati ANDREAE apłi na¬
talitia caelebramus: debemꝰ imitari quod colimus
Ostendat nr̃ae obsequium deuotionis ĩmmutatae
sollempnitas mentis. Despiciamꝰ quae terrena sunc
relictis temporalib: mercem᷑ aeterna. Si autẽ necdũ
possumus relinquere ꝓpria: saltem non concupisca¬
mus aliena. Sinecdum mens nr̃a accenditur igne
caritatis. in ambitione sua habeat frenũ timoris
is profectus sui passib uegitata. dum ab alienorum
appecitu cõpescitur. quandoq adppͥa contẽpnenda

Expanded text:
quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratres charissimi, beati Andreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda