comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuerat rex ut ꝑderet sa¬
pientes babilonis et sic
locutus est ei. Sapiẽteᷤ
babilonis ne ꝑdas in¬
troduc me in cõspectu
regis. et solutionẽ regi
enarrabo. T unc arioth
festinus introduxit dã¬
nielẽ ad regẽ . Et dix̃
ei iuuemi hominem
de filiis trasmigratioĩs
iude qui solutionẽ regi
anũciet. Respondit rex
et dixit danieli. cui no¬
men erat balthasar.
Putas ne uere potes¬
mnͥ iudicare sõpniũ qd̃
iudi et iuterpretatio¬
nẽ eiꝰ: Et respondens
dauel corã rege ait.

Expanded text:
tuerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni hominem de filiis transmigrationis Iudae qui solutionem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens D
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ uenissent ste¬
terũt torã rege et dix̃
ad eos rex̃. Yidi sõpniũ
et mente confusus
ignoro quĩo iuiderim
Respondertqz caldei
regi spriase. Rex ĩ sẽ¬
piternũ uiue. Dic sop̃¬
niũ seruis tuis: et in¬
terpretationẽ eiꝰ indi¬
Respondens rex ait
caldeis. Sermo recessit
a me. Nisi indicau̾tiꝰ
mͥ sompuiũ et cõiet¬
turã eius: ꝑibitis uos
et domꝰ ur̃e publica

Expanded text:
enissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. Responderuntque Chaldaei regi Syriace: Rex, in aeternum vive: Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indirespondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: Nisi indicaveritis mihi somnium, et conjecturam ejus, peribitis vos, et do
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. et nichil de
sũa consciencia p̃sumẽ¬
ti. ieffabili miserati¬
one succurre. ut quod
nõ ht̃ fiducia m̾itoꝵ
tua conferat largitã¬

Expanded text:
 et nihil de sua conscientia praesumentibus ineffabili miseratione succurre, ut quod non habet fiducia meritorum, tua conferat largita
Abbreviated transcription (Latin):
postatrices que recesse¬
rũt ame. Patres eoꝵ
preuaricati st̃ pactũ
et filii eoꝵ dura facie
et indomabili corde st̃
ad quos ego mitto te
Et dices ad eos. Het
dicit dũs deus. Si for¬
te uel ipsi audiant et
si forte quiescant qm̃
domꝰ exasperans est
et scient qr ꝓph̾a fu̾it

Expanded text:
trices quae recesserunt a me patres eorum praevaricati sunt pactum et filii dura facie et indomabili corde sunt ad quos ego mitto te et dices ad eos haec dicit Dominus Deus si forte vel ipsi audiant et si forte quiescant quoniam domus exasperans est et scient quia propheta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
familiã tuã et
benedictionũ tuarũ
ꝓpicius ubtate purifi¬
ca. ut eruditionib tuiꝰ
semꝑ multiplicetur

Expanded text:
famulum tuum, et benedictionum tuarum propitius ubertate purifica, ut eruditionibus tuis semper multiplicetur
Abbreviated transcription (Latin):
qui se cõuuxerant prĩ
eiꝰ. et preliabant pre¬
liũ israel cũ leticia. et
dilatauit glam ĩ pplõ
suo. et induit se lorica
sicut gigas et sucuixit
se arma bellica ĩ prelii.
et protegebat castra
gladio suo. Similis
factus est leoni ĩ oꝑib
sus. et sicut catulus le¬
onis rugiens in uena¬
tione. et ꝑsecutus est
iuiquos ꝑscrutans eos.
et qui conturbabãt po¬
pulũ suũ succendit flã¬
nus. et repulsi st̃ num
pre tumore illiꝰ. et om̃s
oꝑarii iuiqͥtatis cõtur
bati st̃. et duecta est
salus in manu eiꝰ. et ex¬
et letificabat iacob in
oꝑib suis. et ĩ seculum
memoriti eiꝰ uni henedit¬
tione. Et ꝑambulabat
cĩtatas iuda. et ꝑdidit
impios ex eis. et aũtit
irã ab isrł. et nominatꝰ
est usq ad nouissimũ
t̾re. Et congregauit
pereuutes. Et congrega¬
uit apolimius genteᷤᷤ
et a samaria uirtutẽ
das et exiuit obuiã illi
et ꝑcussit et occidit illũ
Et ceciderũt uuluera¬
ti młti. et reliqui fuge¬
rũt. et accepit spolia

Expanded text:
qui se coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit gloriam populo suo et induit se loricam sicut gigans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat castra gladio suo similis factus est leoni in operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici prae timore eius et omnes operarii iniqecta est salus in manu eius et exet laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad novissimum terrae et congregavit pereuntes et congregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem das et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia
Abbreviated transcription (Latin):
sit uobis princeps mi¬
licie et ipse aget bellũ¬
ppłi. et adducetis ad uo
om̃s factores legis. et
uindicate iundictam
Eetribuite retribu¬
tionẽ gentib: et in¬
tendite in preceptis
legis Bñdixit eos et
appositus est ad pa
est a filiis sins ĩ seplꝰ¬
cris patrũ suoꝵ ĩ ciui¬
tate modin et plauxe¬
rũt eũ omĩs israel plãt¬
t surrexit iudas
qui uocabatur
machabeus filius eiꝰ

Expanded text:
it uobis principalis militiae, et expugnabit bellum. et adducetis ad uos omnes factores legis et uindicate uindictam retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patest a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israhel planct surrexit Iudas qui vocabatur Macchabeus fi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is mentib car¬
nales amoueat sp̃c
sanctus affectus. et
spũalia nobis dona
potenter infundat

Expanded text:
ris mentibus et carnales amoveat Spiritus sanctus affectus, et spiritalia nobis dona potenter infundat
Abbreviated transcription (Latin):
Intrare quisꝙͣ eccle
potest nolẽs. acced̾e
ad altare potest no¬
lens: acciꝑe sacramẽ¬
tũ potest nolens. cre¬
dere nõ potest nisi
uolens. Si corpore
crederetur fieret in

Expanded text:
Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in
Abbreviated transcription (Latin):
re ad me nisi pater
Iqui misit me traxit¬
Magna gr̃e cõmen¬
datio. Nemo uenit
nisi tractus. Quẽ
trahat et quẽ non
trahat. quarc illũ
trahat et illũ non
trahat noli uelle iu¬
dicare si nõ uis errare.

Expanded text:
re ad me, nisi Pater qui misit me, traxMagna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare.
Abbreviated transcription (Latin):
Semel accipe et in¬
tellige. nundũ trahe¬
ris. ora ut traharis
Quid hic dicemus
frẽs: Si trahimur ad
xp̃m. ergo inuiti cre¬
dimꝰ. ergo uolencia
ad hibitur nõ uolun¬
tas excitatur. R stacta

Expanded text:
Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intra
Abbreviated transcription (Latin):
dueuit ignus
diuinus nõ cõbures
sed illuminãs nec
consumẽs s lucens
et inuenit corda di¬
scipuloꝵ receptacula¬
munda. et tribuit
eis tarisinatũ dona

Expanded text:
dvenit ignis divinus non comburens, sed illuminans, non consumens, sed lucens; et invenit corda discipulorum receptaculamunda, et tribuit eis charismatum dona
Abbreviated transcription (Latin):
De illuĩato illo qui
ortus est huic itaq
lectioni hodiernã c̃e
contextã scire debuit
et cõmoueri caritaˢ¬

Expanded text:
De illuminato illo qui ortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charita
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quantũ in me¬
dico est sanare fecit
egrotũ. Ipse se interi¬
mit qui p̃cepta me¬
dici obseruare non

Expanded text:
Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non
Abbreviated transcription (Latin):
res miseri esto¬
te. et lugete et
plorate. risus
et gaudiũ in merorẽ.
hunuliamin ĩ cõspec¬
tu dñi et exaltabit uoꝰ¬

Expanded text:
 miseri estote. Lugete et plorate. Risus et gaudium in merore. Humiliamini in conspectu Domini: et exaltabit vo
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ formosa ual¬
de. et incredibili pulcri¬
tudine. omniũq odĩs
graciosa et amabilis
udebatur. Ducta est
lũ regis assueri mẽse
decimo qui uocatur
tebeth septuno anno
regui eiꝰ et adamauit
eam rex plusꝙͣ om̃s
mei deus in bonũ et ne de¬
leas miserationes meas qͣs
feti in domo dei mei et ĩ ceri¬

Expanded text:
erat enim formonsa valde et incredibili pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur ducta est lum regis Asueri mense decimo qui vocatur tebeth septimo anno regni eius et amavit eam rex plus quam omnes mei, Deus, in bono, et ne deleas 863 miserationes meas, quas feci in domo Dei mei, et in caere
Abbreviated transcription (Latin):
ex en Et accepit spolia
ciuitatis. et succẽdit
eã igni. Et destruxit
domos eiꝰ. et muros in
circuitu. Et captiuas
duxer̃t mulieres et na-¬
tos et peccora posseder̃t
Et edificauert ciuitatẽ
dauid muro magno ⁊
firmo et turrib firmis:
et fc̃a est illis in arcem
Et posuert illic gentẽ
peccatricẽ. uiros iniqͥs
et cõualuerũt in ea.
Et posuerũt arma et
escas. et cõgregauerũt
spolia ihrlm et reposue¬
nĩt illic. et sc̃ĩ st̃ ĩ laqueñ
magnũ. et fcm est hoc ad
insidicis sc̃ificationũ.

Expanded text:
el et accepit spolia civitatis et succendit eam igni et destruxit domos eius et muros eius in circuitu et captivas duxerunt mulieres et natos et pecora possederunt et aedificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est hoc ad insidias sanctificationi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cũ suꝑbia. et accepit
altare aureũ. et cãde¬
labrũ liũs. et uniu̾sa
uasa eiꝰ mensã ꝓposi¬
tionis et libatoria. et
phicilas. et mortariola
aurea. et uelũ et coro¬
nã et ornamentũ au¬
reũ qd in facie templi
erat. et cõmuiuit oĩa
et accepit argentũ et
aurũ et uasa cõcupisci¬
bilia et accepit thesau¬
ros occultos quos ĩue-

Expanded text:
em cum superbia et accepit altare aureum et candelabrum luminis et universa vasa eius et mensam propositionis et libatoria et fialas et mortariola aurea et velum et coronas et ornamentum aureum quod in facie templi erat et comminuit omnia et accepit argentum et aurum et vasa concupiscibilia et accepit thesauros occultos
Abbreviated transcription (Latin):
cipalẽ. Cunq secundo
quererentur uirgiẽs
et cõgregarent: mar¬
docheus manebat ad
regis ianuã necdũ pro¬
diderat hester patriã
hester: et ita cũcta fa¬
ciebat. ut eo tp̃e solita
erat quo eã ꝑuulã nu-¬
triebat. Eo igr̃ tp̃e quo
mardocheus ad regis
ianuã morabatur. irati
st begathan et thares
duo euruchi regis qui
ianitores erãt et ĩ pͥmo
palacii limine p̃sidebãt
Uoluerũtq insurgere
in regẽ et occide eum
qd̃ mardocheũ nõ latuit
statimq nũciauit re¬
gine hester. et illa regi
ex noĩe mardochei qui¬
qui ad se rem detule¬
rat. Quesitũq est et
iiuentũ et appensus¬
est uterq eoꝵ ĩpatibu¬
lo. mandatũqz est hy¬
storiis. et annalibz tra¬
ditũ corã rege. Post
het rex assuerus exal¬
tauit aman filiũ a¬
madathi qui erat de
stirpe agag. et posuit
soliũ eius suꝑ om̃s prĩ¬
cipes quos habebat.
cũctiq serui regis qui
ĩ forib palacii uersabã¬
tur flectebãt genu. ⁊

Expanded text:
 secundo quaererentur virgines et congregarentur Mardocheus manebat ad regis ianuam necdumque prodiderat Hester patriam bservabat Hester et ita cuncta faciebat ut eo tempore solita erat quo eam parvulam nutriebat eo igitur tempore quo Mardocheus ad regis ianuam morabatur irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis qui ianitores erant et in primo palatii limine praesidebant volueruntque insurgere in regem et occidere eum quod Mardocheum non latuit statimque nuntiavit reginae Hester et illa regi ex nomine Mardochei qui ad se rem detulerat quaesitum est et inventum et adpensus uterque eorum in patibulo mandatumque historiis et annalibus traditum coram rege post haec rex Asuerus exaltavit Aman filium Amadathi qui erat de stirpe Agag et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique servi regis qui in foribus palatii versabantur
Abbreviated transcription (Latin):
lũ R Congregate st̃ gs̃
ĩ młtitudine ut dimicẽt
contra nos et ignoramꝰ
quid age debeamꝰ. Dñe
d̃s̃ ad te st̾ ocłi nr̃i ne pe¬

Expanded text:
 Congregatae sunt gentes in multitudine, ut dimicent contra nos, et ignoramus quid agere debeamus. Domine Deus, ad te sunt oculi nostri, ne pe
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit ĩ anno cente¬
simo tricesimo septi¬
mo regni grecoꝵ. In
dieb illis exierũt ex
isrlꝰ iri iniqui: et su¬
aserũt multi dicẽtes
Eamus et disponamꝰ
testamentũ cũ gentib
que circa uos st̾. qr ex
quo recessimꝰ ab eis ĩ¬
uenert nos multa ma

Expanded text:
regnavit in anno centesimo tricesimo septimo regni Graecorum. In diebus illis exierunt de Israel viri iniqui, et persuaserunt multis, dicentes: Eamus, et disponamus testamentum cum gentibus, quae circa nos sunt, quia ex quo recessimus ab eis, invenerunt nos mala m
Abbreviated transcription (Latin):
At cougregauit iur¬
tutẽ et excercitũ fortẽ.
ninuis exaltatus est. et¬
eleuatũ est cor eius. et
obtiuuit regiones gen¬
tiũ et tyrãnos. et facti
st̃ illi in tributũ. et post¬

Expanded text:
t congregavit virtutem et exercitum fortem nimis, et exaltatum et elevatum est cor eius; et obtinuit regiones gentium et tyrannos, et facti sunt illi in tributum. S
Abbreviated transcription (Latin):
nopeo adorauit eñ pro¬
sternẽs se suꝑ terram
et leuauerũt illã ser¬
ui holofernis iubelite
dũo suo. Tũc holofer¬
nes dixit ei. Equo aĩo
esto. et noli pauere in
corde tuo. Nũt autem

Expanded text:
et adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ni qui fuit nutricius
filie frĩs sui edisse. que
alio noĩe hester. uoca¬
batur. et utrũq parẽ¬
tem amiserat pulcra
niuus et decora facie

Expanded text:
 qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie
Abbreviated transcription (Latin):
mea ut sustineã. aut
quis finis meus ut pa¬
cienter agã: Nec forti¬
tudo lapidũ fortitudo
mea. nec caro mea enea
est Ecce nõ est auxili¬
um mei in me et ne¬
cessarii quoq mei re-¬
cesserunt ame. Qui
tollit ab amico suo

Expanded text:
sustineam? aut quis finis meus ut patienter agam? nec fortitudo lapidum fortitudo mea, nec caro mea aenea est. Ecce non est auxilium mihi in me, et necessarii quoque mihi recesserunt a me. Qui tollit ab amico suo
Abbreviated transcription (Latin):
rat et medetur. ꝑcu¬
tit et manus eius sa¬
nabũt. In sex tribula¬
tionibz liberabit te. ⁊
ĩ septima non tanget
te malũ. In fame eru¬
et te de morte. et ĩ bel-¬
lo de manu gladii. A
flagello luigue abscon¬
deris. et nõ tunebis ca¬
lamitatẽ cũ uenerit
In uastitate et fame
ridebis. et bestiã t̾re
non formidabis. sed
cũ lapidib regionũ
pactũ tuũ. et bestie
pacifice erũt tibi. et
scies qr pacẽ hẽat ta¬
bnaculũ tuũ. et uisi¬
tans speciẽ tuã. et ñ
peccabis.

Expanded text:
rat et medetur: percutit, et manus ejus sanabunt. In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum. In fame eruet te de morte, et in bello de manu gladii. Et a flagello linguae absconderis, et non timebis calamitatem cum venerit. In vastitate et fame ridebis, et bestias terrae non formidabis. Sed cum lapidibus regionum pactum tuum, et bestiae pacificae erunt tibi. Et scies quod pacem habet tabernaculum tuum, et visitans speciem tuam non peccabis.
Abbreviated transcription (Latin):
geniti. repente uentus
uehemẽs irruit a regi¬
one deserti. et cõcussit
quatuor angulos domꝰ
q̃ corruens opressit libe¬
ros tuos et mortui st̃.
et efugi ego solus ut
nũciarẽ tibi. Tũt sur¬
rexit iob et scidit tu¬
nicã suã et tonso cã¬
pite corruẽs in t̾ram
adorauit et dixit.
Nudus egressus sum
de utero matris moe

Expanded text:
tus vehemens irruit a regione deserti, et concussit quatuor angulos domus, quae corruens oppressit liberos tuos, et mortui sunt, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi. Tunc surrexit Job, et scidit tunicam suam, et tonso capite corruens in terram, adoravit, et dixit: Nudus egressus sum de utero matris meae,
Abbreviated transcription (Latin):
splendorẽ . qr oĩs ista cõ¬
posicio nõ ex libidine
sed ex dei iurtute pen¬
debat. et ideo hant in
illã dñs pultritudinẽ
ampliait. ut ĩ cõpa¬
rabilis decore omniũ¬

Expanded text:
splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore omniu
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt nos inimiti nr̃i
ꝑdere et hereditatẽ tuam
delere de t̾ra. Ne despicias
partẽ tuã ꝙͣ redemisti ex
egipto s cõuerte luctũ no¬
strũ in gaudiũ ut uiuẽ¬
tes laudemus te dñe. ꝟ̾¬

Expanded text:
olunt nos inimici nostri perdere, et haereditatem tuam delere, ne despicias partem tuam, quam redemisti ex Aegypto. Sed converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus te, Domine.
Abbreviated transcription (Latin):
Imposuit itaq abre
sue ascopan uiui. et
uas olei et polentain
et la pates. et panes et
caseũ et profecta est.

Expanded text:
Imposuit itaque abrae suae ascoperam vini, et vas olei, et polentam, et palathas, et panes, et caseum, et profecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
potui. Respondẽs aut̃
dñs iob de turbine di¬
xit. Accinge sicut uir
lumbos tuos. ĩterroga¬
bo te et indica mͥ Nũ¬
quid irritũ facies iu¬
diciũ meũ. et condẽp¬
nabis me ut iustifi¬
ceris. et si habes brachi¬
um sicut deus: et si
uoce suili tonas. cir¬
cunda tibi decorẽ et
ĩ sublune erige̾. et esto
glo̾sus et preciosis in¬
duere uestib. Dõc .I.¬
ona est or̃o
cũ ieiunio. ⁊
elemosina
magis ꝙͣ thesauros
auri recondere qm̃ e
lemosina a morte li¬
berat. et ipsa est que
purgat pct̃a. et facit
inuenire uitã eternã.

Expanded text:
PUT XL. Respondens autem Dominus Job de turbine, dixit: Accinge sicut vir lumbos tuos; interrogabo te, et indica mihi. Numquid irritum facies judicium meum; et condemnabis me, ut tu justificeris? Et si habes brachium sicut Deus, et si voce simili tonas? Circumda tibi decorem, et in sublime erigere. Et esto gloriosus, et speciosis induere vestibus. Diona est oratio cum ieiunio et elemosina | magis quam thesauros auri recondere; quoniam elemosina a morte liberat, et ipsa est quę purgat peccata, et facit inuenire uitam ęternam.
Abbreviated transcription (Latin):
Factũ est autẽ cum
re ad dnm. surrexit
de loco quo iacuerat
prostrata dño. uoca¬
uit q abram suam.
et descendes in domũ
suã: abstulit a se cili¬
ciũ et exuit se uesti¬
mentis iuduitatis sue
et lauit corpus suũ

Expanded text:
factum est autem cum re ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corp
Abbreviated transcription (Latin):
flenciũ. Pepigi fedus
cũ oculis meis. ut nec
cogitarẽ quidẽ de uirgi¬
ne. Quã enĩ ꝑtẽ habe¬
ret deus in me de suꝑ.
et hereditatẽ omp̃c de
excelso. Nunquid non
ꝑdicio est iniquo. et a¬
lienatio oꝑantib ini¬
quitatẽ: Nõne ipse cõ¬
siderat uiais metis. et
cunctos gressus meos
dinumerat. Si am¬
bulaui ĩuauitate et
festinauit in dolo pes
meus: appendat me ĩ
statera iusta. et sciet
deus simplicitatẽ meã

Expanded text:
I. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Numquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus injustitiam? Nonne ipse considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? Si ambula vi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus: Appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
nis ĩ tab̾naculũ qd̃ pre¬
ceꝑat. et peciit dũ intro¬
iret ut daretur ei copi¬
am nocte et ante lucẽ
egredicudi foras ad o¬
rationẽ et dep̃candi do᷑
Et precepit cubiculariiᷤ
um. Et exibat in noctib
ĩ ualle bethulie. et bap¬
tiscibat se ĩ fontẽ aque.
et ut ascendebat ora¬
bat dnu deũ isrl. ut
dirigeret uiã eiꝰ et li¬
berationẽ ppli suisfactũ
est quarto die holofer
nes fecit cenã magnã
seruis siuus et dixit ad
uagag eunuchũ suũ.
Uade et suade hebrean
introiuit uagag ad iu¬
dich et dixit. Non ue¬
reatur bona puella ĩ¬
troire ad dnm̃ meũ ut
honorificetur aute fa¬
ciẽ eius et manducet
cũ eo. et bibat uiuũ cũ
iocũditate. Cui iudich
respondit. Que ego sũ
ut contradicã dño meo.
Oũe qd̾ erit ĩ oclis eiuiᷤᷤ
bonũ et optinũ hoc¬

Expanded text:
jus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis um: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et nes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimu
Abbreviated transcription (Latin):
Mortusq patre eiꝰ¬
et mir̃e: mardocheus
sibi adoptauit ĩ filiã
Cũq ꝑtrebuisset regiꝰ
imperiũ. et iusta mã¬
data illiꝰ multe uir
tur in susan. et egeꝯ
traderent᷑ eunucho.
hester quoq inter cete¬
ras puellas ei tradita
est. ut seruaretur in
niunero feminaꝵ.R

Expanded text:
Mortuisque patre ac matre, Mardochaeus sibi eam adoptavit in filiam. Cumque percrebuisset regis imperium, et juxta mandatum illius multae pulchrae tur Susan, et Egeo traderentur eunucho, Esther quoque inter caeteras puellas ei tradita est, ut servaretur in numer
Abbreviated transcription (Latin):
eliphat themanithes
dixit. Si ceꝑimꝰ loqui
tibi. forsitã moleste ac¬
cipies. s conceptũ ser¬
monẽ retinere qͥs possit:
Ecce dociusti plimos.
et manus lassas robo¬
rasti. Uacillantes con¬
firmauerũt sermoneᷤ
tui. et genua tremen
git te. et cõturbatus
es. Ubi est timor tuuᷤ.
fortitudo tua. paciẽcia
tua et ꝑfectio uiarũ
tuaꝵ: Recordare quiᷤ¬

Expanded text:
tes, dixit: Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies: sed conceptum sermonem tenere quis possit? Ecce docuisti multos, et manus lassas roborasti. Vacillantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementgit te, et conturbatus es. Ubi est timor tuus, fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum? Recordare
Abbreviated transcription (Latin):
uel coͣncepti nõ uder̃t
lutẽ. Ibi impii cessaue¬
rũt a tumultu. et ibi
reqͥeuerũt fessi robore
et quondã ĩti ꝑiter
sine molestia. non ex¬
audierũt uocẽ exacto¬
ris. Paruus et magnꝰ
ibi st̃. et seruus liber a
dño suo. Quare data
est misero lux. et uita hiis q̃
ĩ amaritudine aĩe st̃.
Qui expectãt mortem
et nõ uenit quasi effo
dientes thesaurũ. gau¬
dẽtqz uehementer cũ
ĩuenerint sepulcrũ.
Uiro cui abscondita est
uia. et circũdedit eum
deus tenebris. Anteꝙͣ
comedã suspiro et qͣsi
mundantis aque sic
rugitus mens. qr timor
quẽ tumebã euenit mͥ
et qd̃ uerebar accidit
Nonne dissimulaui:

Expanded text:
ui concepti non viderunt lucem. Ibi impii cessaverunt a tumultu,  et ibi requieverunt fessi robore. Et quondam vincti pariter sine molestia,  non exaudierunt vocem exactoris. Parvus et magnus ibi sunt,  et servus et liber a domino suo. Quare data est misero lux,  vita his, qui in amaritudine animae sunt? Qui expectant mortem, et non venit, quases thesauros:  gaudent vehementer cum invenerunt sepulchrum: Viro cujus abscondita est via,  et circumdedit eum Deus tenebris? Antequam comedam suspiro:  et quasi inundantes aquae, sic rugitus meus: Quia timor, quem timebam, evenit mihi: et quod verebar accidit. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ dieb et septẽ noc¬
tib. et nemo loq̃bat᷑
ei u̾bũ. Uidebãt enim
dolorẽ esse uehemẽtẽ .¬
Post hec aperuit.
iob os suũ: et maledi¬
xit diei suo. et locutus
est. Pereat dies ĩqua
natus sũ. et nox ĩ qua
dictũ est conceptus est
hõ. Dies ille u̾tatur ĩ
tenebras. nõ requirat

Expanded text:
diebus et septem noctibus et nemo loquebatur ei verbum videbant enim dolorem esse vehementem post haec aperuit Iob os suum et maledixit diei suo et locutus est pereat dies in qua natus sum et nox in qua dictum est conceptus est homo dies ille vertatur in tenebras no
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cũ quadã die
uenissẽt filii dei. et
assisterẽt corã dño.
uenisset qͤz sathan in¬
ter eos. et staret ĩ cõ¬
spectu eiꝰ. ut dice̾t dñs
ad sathan. Nũquid

Expanded text:
t cum quadam die venissent filii Dei, et assisterent coram Domino, venisset quoque Satan inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satan: Und
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens ei sathã.
ait. Pellẽ pro pelle. et
cũcta que ht̃ homo da¬
bit pro aĩa sua. alio¬
quĩ milte manũ tuã
et tange os eius et car¬
nẽ. et tũc uidebis qd̾ ĩ
Dixit ergo dñs ad sa¬
than. Ecce ĩmanu tua.

Expanded text:
cui respondens Satan ait pellem pro pelle et cuncta quae habet homo dabit pro anima sua alioquin mitte manum tuam et tange os eius et carnem et tunc videbis quod in dixit ergo Dominus ad Satan ecce in manu t
Abbreviated transcription (Latin):
Placuerũt autẽ u̾ba
hec corã holoferne et
corã pius eiꝰ. et mira¬
bantur sapienciã eius.
et dicebant alter ad
alterũ. Non est talis
mulier suꝑ t̾rã in as¬
pectu et pulcritudine
et in sensu u̾boꝵ. Et
dixit ad illã holofer

Expanded text:
Placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur sapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspectu, in pulchritudine, et in sensu verborum. Et dixi
Abbreviated transcription (Latin):
cõstringitur. Ipse mo¬
rietur qr nõ habuit
disciplinã. et ĩ multitu¬
dine discipline sue de¬
cipietur. fili mi si spo¬
ponderis pro amico
tuo. difixisti apud ex¬
traneũ manũ tuã.
illaqueatus es ubis
oris tui: et captus ꝓ
priis sermonib.¬
ac ergo qd̃ dito
fili mi. et temetipsũ
libã. qui incidisti in
manus ꝓximi. Dis-¬
curre. festina. suscita
considera uias eius:
sibi et congregat in
messe qd̃ comedat
Osq̃z piger dormis:
qñ cõsurges de sõpno
tuo: Paululũ dormi¬
es paululũ dormita
bis: paulũ conseres
manus tuas: et ue¬
niet tibi quasi uiator
egestas et pauperies
quasi uir armatus.
Si u̾o impiger fueri
tua: et egestas longe

Expanded text:
constringitur. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam, et multitudine stultitiae suae decipitur. Fili mi, si spopotuo, defixisti apud extraneum manum tuam, illaqueatus es verbis oris sui, et captus es propriis sermonibac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi. Discurre, festina, suscita considera vias eius esibi et congregat in messe quod comedat usquequo piger dormis quando consurges ex somno tuo paululum dormies paululbis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, tua, et egestas longe
Abbreviated transcription (Latin):
et consolabatur eos.
Duudebatq unicuiq
prout pot᷑at de faculta¬
tib suis. Esurientes
alebat. nudis uestimẽ¬
ta prebebat. et mortuiᷤ
atq occisis sepulturã
sollicitus exhibebat/.
Peuiq cũ reu̾sus esset
thobias sepeliebat corpo¬
ra eoꝵ. At ubi nũciatũ
est regi. iussit eñ occidi.
et tulit omnẽ sb̾stã¬
ciã eius. Thobias u̾o
cũ filio et uxore fugi¬
ens.nudus latuit qr
multi diligebãt eum
Post dies uero qua¬
draginta quĩq occider̃t
regem filii ipsius et
reu̾sus est thobias ĩ
domũ suã. omĩsq fa¬
cultas eiꝰ restituta est
ei. Post hec u̾o cũ dieᷤ
festus esset dñi. et fc̃m
esset prandiũ bonũ
ĩ domo thobie: dixit
filio suo. Uade et adduc
aliquos de tribu nr̃a
tunentes deũ ut epu¬
lent nobiscũ. Cunq

Expanded text:
eos, dividebatque unicuique, prout poterat, de facultatibus suis: esurientes alebat, nudisque vestimenta praebebat, et mortuis atque occisis sepulturam sollicitus exhibebat. Denique cum reversus esset Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens nudus latuit quia multi diligebant eum post dies vero quadraginta et quinque occiderunt regem filii ipsius et reversus est Tobias ad domum suam omnisque facultas eius restituta est ei post haec vero cum esset dies festus Domini et factum esset prandium bonum in domo Tobis dixit filio suo vade et adduc aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt ocli mei nõ ne¬
gaui eis. Nec ꝓhibui
cor meũ quin omni
uolũtate frueretur et
sum ꝑtem meã: si ute¬
rer labore meo. Eũq
cõuertissẽ me ad uni¬
raut manus mee. et¬
ad labores ĩ quib fru¬
stra sudauerã: iudi ĩ
oĩb uanitatẽ et afflic¬
tionẽ animi et nichil

Expanded text:
vunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. etsum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad uniraad labores quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nichil
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte ego magnus effes¬
tus suni: et p̾recessi sa¬
piencia om̃s qui fue¬
rũt añ me ĩ ihrłm et
mens mea cõtempla¬
ta est mlt̾a sapient᷑
et didicit. lcõ .uiͣ.
ĩ hiis quoq esset la¬
bor et afflictio spũs.
eo ꝙ in multa sapiẽ¬
sit indignatio. et qui
addit scienciã addit
ixi ergo ĩ corde
meo. Uadã et
affluã deliciis: et fru¬
ar bonis. et iudi qd̃
hoc esset uanitas
Risũ reputaui erro¬
rem. et gaudio dixi
Qͥd frustra deceꝑis:¬
Cogitaui in corde meo
abstrahere a uino car¬
nẽ meã. ut animum
meũ trafferrẽ ad sa-¬
pienciã. deuitarẽq
stulticiã. donec iuuiderẽ
qͥd esset utile filiis ho¬
muui. Quo facto opꝰ
est sub sole numero
dierũ iuite sue. Ma¬
gnificaui oꝑa met
edificaui michi domoᷤ
plantaui iuinetis. Feci
ortos et pomeria. et cõ¬
sueui ea cũcti gen̾is ar¬
borib. Extruxi mͥ pi¬
scinas aquaꝵ ut irri¬
garẽ siluã lignorum
germinanciũ. Posse¬
di seruos et ancillas.
multã familiã habui

Expanded text:
ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem, et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Legimus his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapiensit indignatio et qui addit scientiam addat ixi ego in corde meo vadam et affluam deliciis et fruar bonis et vidi quod hoc quoque esset vanitas risum reputavi errorem et gaudio dixi quid frustra deciCogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mplantavi vineas, feci hortos et pomeria, et consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui.
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ est refugiũ in fi-¬
ne hoĩs. et nõ est qui
agnitus sit reu̾sus ab
inferis. qr ex nichilo
nati sumꝰ. et post hec
le ad cõmouendum
cor nrm qz extinctus
cuus erit corpus nr̃m.
et sp̃c diffundetur
tamꝙͣ mollis aer.
Et transiet uita nr̃a
tamꝙͣ uestigiũ nubi ͨ.
et sicut nebula dissol¬
uetur que effugata
est a radio solis. et ca¬
lore illius agrauata.
et nomen nrm obli¬
uionẽ accipiet ꝑ tẽ¬
pus: et nemo memo¬
riã habebit operũ no¬
stroꝵ. Umbre enim
transitus est tempri
nrm. et nõ est reu̾sio
ta est et nemo reu̾tet᷑.
uenite ergo et fruai¬
mur bonis que sunt
et utamur creatura
tamꝙͣ in uiuente ce¬
leriter. Uino p̃cioso
et unguentis nos re¬
pleamus. et nõ prete¬
reat nos flos tp̃s.
Coronenus nos rosiᷤ
anteꝙͣ marcestant.
nullũ pratũ sit qd̃ nõ

Expanded text:
refrigerium in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis. Quia ex nichilo nati sumus et post hec le ad commovendum cor nostrum. Quia extincta cinis erit corpus nostrum, et spiritus diffundetur tamquam mollis aer. Et transiet vita nostra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur, que effugata est a radiis solis et a calore illius aggravata. Et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus, et nemo memoriam habebit operum nostrorum. Umbre enim transitus est tempus nostrum, et non est reversio ta est, et nemo revertetur. Venite ergo, et fruamur bonis que sunt et utamur creatura tamquam in iuventute celeriter. Vino pretioso et unguentis nos impleamus, et non pretereat nos flos temporis. Coronemus nos rosis, antequam marcescant, nullum pratum sit quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Opprimamus pauꝑẽ
iustũ. et nõ ꝑcanius
uidue. nec ueterani re¬
uereamur canos ml¬
ti tp̃is. Sit autẽ forti¬
tudo nr̃ã lex ĩiustitie.
qd̃ enĩ infirmũ est. in¬
utile inuenit᷑. Circũ¬

Expanded text:
pprimamus pauperem justum et non parcamus viduae, nec veterani revereamur canos multi temporis. Sit autem fortitudo nostra lex justitiae: quod enim infirmum est inutile invenitur. Lic
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite zelari mortẽ
cit. nec letat᷑ in ꝑditi¬
Creauit enĩ deus ut
essent omia et sana¬
biles fecit nationes
orbis t̾rarũ. et nõ est
in illis medicamentũ
exterminii. nec ĩferoꝵ
est acquisicio. Per ebd̾¬

Expanded text:
nolite selari mortem cit nec laetatur in perditiCreavit enim ut essent omnia et sanabiles esse voluit nationes orbis terrarum. Et non est in illis medicamentum exterminii: nec inferoruest acquisitio.
Abbreviated transcription (Latin):
siastes fui rex ifrael
ĩ ihrłm. et ꝓposui in
aĩo meo querere et ĩ¬
uestigare sapiẽter de
omũbz que fuit sub so¬

Expanded text:
siastes fui rex Israhel in Iherusalem et proposui in animo meo querere et investigare sapienter de omnibus, que fiunt sub so
Abbreviated transcription (Latin):
et ad locũ suũ reu̾ti¬
tur. ibiqz renascens gi¬
rat ꝑ m̾idiẽ. et flecti¬
tur ad acquilonem
cuitu. Pergit sp̃c: et
ĩ tirtulos suos reu̾tit᷑.
Omĩa fluĩa intrant
mare. et mare non
redũdat. Ad locũ unde
exeũt flumina rede¬
ũt: ut iterũ fluant.
Cuncte ros difficileᷤ
nec potest ea homo

Expanded text:
suum revertitur ibique renascens gyrat per meridiem et flectitur ad aquilonem cuitu pergit spiritus et in circulos suos regreditur omnia flumina intrant mare et mare non redundat ad locum unde exeunt flumina revertuntur ut iterum fluant cunctae res difficiles non potest
Abbreviated transcription (Latin):
aurẽ tuã. Ne recẽdãt
ab ocłis tus: custodi
ea iu medio cordis tui
Uita enĩ st̃ iuuemien¬
tib en. et uniu̾se carni
sanitas Omĩ custodia
serua cor tuũ: qr ex ip¬
so uita procedit.ii
Remoue a te cor pra¬
uũ et detrahencia labi¬
a sint procul ate. Ocli
tui recta uideant. et
Ne decliues ad dexterã
neq ad sinistrã. au̾te
pedẽ tuũ amalo . iiiͣ¬
Ticis enĩ que a dextͥs

Expanded text:
ecedant ab oculis tuis, custodi ea in medio cordis tui: Vita enim sunt invenientibus ea, et universae carni sanitas. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit: Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te, Oculi tui recta videant, et Ne declines ad dexteram, et ad sinistram: averte pedem tuum a malo. Vias enim, quae a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Ne des alienis ho¬
norẽ tuũ: et annos tuoꝰ
crudeli. ne forte ĩpleã¬
tur extranei uiribus
tuis: et labores tui sĩt
in domo aliena. et
gemas in nouissinus.
qũ consupseris carneᷤ
et corpus tuũ et dicaᷤ¬

Expanded text:
 Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne 277 forte impleantur extranei juribus tuis, et labores tui sint in domo aliena, et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes, et corpus tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
cui uobis. Relinquite
infanciã et uiuite. et
ambulate per uiais
prudencie. Qui instruit
derisorẽ. ipse sibi ĩiuriã¬
facit. Qui arguit im¬
piũ: gen̾at maculam
sibi. Noli arguere de¬
risorẽ ne oderit te. ar¬
gue sapientẽ et dili¬
get te. Da sapienti oc¬
casionẽ: et addetur
ei sapiencia. Doce iu¬
stũ et festinabit acci¬
pere. Principiũ sapiẽ¬
cie tumor dñi. et sciẽtia
scõꝵ prudencia. Per
me enĩ multiplicabũt᷑
dies tui. et addentur tͥ
anni uite. Si sapiens
fu̾s tibunet ipsi eris.
Si aut̾ illusor solus por¬
tabis malũ. Mulier
stulta et clamosa ple¬
naq illecebris: et nichil
omnino sciens. sedet ĩ
foribz domus sue super¬
sellã et ĩ excelso nubis
loco. uocet transeuntes
ꝑ uiã et ꝑgentes itinere
suo.

Expanded text:
us IX.: Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae. Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam; et qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere. Principium sapientiae, timor Domini: et scientia sanctorum, prudentia. Per me enim multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihiomnino sciens, sedet in foribus domus suae, in excelso urbis loco, ut vocet transeuntes per viam, et pergentes itinere suo.
Abbreviated transcription (Latin):
Isapienciã in¬
uocaueris et
inclinauis cor tuũ pru¬
dencie si q̃sieris eã qͣsi
pecuniã. et sicut the-¬
sauros effoderis eam:
tũc intelliges tunorẽ
diũ. et scienciã dei in¬
uenies qr dñs dat sa¬
pienciã. et ex ore euis
sciencia et prudencia.

Expanded text:
sapientiam invocaveris, et inclinaveris cor tuum prudentiae, si quaesieris eam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis eam: tunc intelliges timorem Dei, et scientiam Domini invenies. Dominus dat sapientiam, et ex ore ejus sc
Abbreviated transcription (Latin):
ta dei ueq mercedem
sperauerũt iusticie. nͨ
lem. et ad ymaginẽ
similitudinis sue fe¬
cit illũ. Inuidia autẽ
diaboli. mors iutrauit
in orbem trarũ Imi

Expanded text:
 neque mercedem sperauerunt iustitiae neclem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum. inuidia autem diaboli mors introiuit in orbem terrarum. i
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat qua corpore
saluatus ac mente. et
gratam tibi semꝑ ex¬
ibeat scruitutẽ. et pro¬
piciationẽ tuã semꝑ¬

Expanded text:
accipiat, qua corpore salvatus ac mente, et gratam tibi semper exhibeat servitutem, et propitiationis tuae be
Abbreviated transcription (Latin):
Inclinata est enĩ ad
mortẽ domus sua. et
ad inferos semite ipsi¬
us.Om̃s qui ingre¬
diũtur ad eã nõ reu̾¬
tentur nec apprehen¬
dent senuttas uite.
Ut ambules inuia bo¬
na. et calles iustoꝵ tu¬
stodias. Qui enĩ recti
st habitãt in t̾ra. Et
sunplices ꝑmanebũt
in ea. Impii u̾o de ter

Expanded text:
st enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Impii
Abbreviated transcription (Latin):
et cquitatẽ: et omnẽ
senultã bonã. Si ĩtra¬
uerit sapiencia cor tuũ
et sciã ãe tue placue¬
rit: consiliũ custodiet
te. et prudẽcia saluabit
te. ut eruaris de uia
mala. et ab hoĩe qui ꝑ¬
uersa loquit. Qui re¬
linqũt iter rectũ. et
ambulant ꝑ uias te¬
nebrosas. qui letant᷑¬

Expanded text:
omnem semitam bonam. Si intraverit sapientia cor tuum, et scientia animae tuae placuerit; consilium custodiet te, et prudentia servabit te; ut eruaris de via mala, et ab homine qui perversa loquitur. Qui derelinquunt iter rectum, et ambulant per vias tenebrosas: qui laetant
Abbreviated transcription (Latin):
dificultas loquendi
cor nrm ad intelligẽ¬
ciã trahit et ꝑ ĩfirmi-¬
tatẽ nr̃ãm celestis doc¬
trina nos adiuuat.

Expanded text:
difficultas loquendi cor nostrum ad intelligentiam trahit: et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat,
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat u̾itatis. stu¬
diose docendus adiit
n̾to ad agnitionẽ
deuinitatis eius ꝑfecte
doctus subiit .R Te deũ¬

Expanded text:
noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito u
Abbreviated transcription (Latin):
Hundata igitur di¬
lectissimi hac fide in
cordib nrĩs qua sa¬
lubriter credunꝰ ꝙ
una uirtus est una
maiestas una sb̾a.¬

Expanded text:
Fundata igitur, dilectissimi, hac fide in cordibus nostris, qua salubriter credimus una virtus est, una majestas, una s
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut cũ utroq
uiuens et potens. et
sẽpiternus ex eo ꝙ ẽ
per̃ filiusq sb̃sistens
Unde cũ dñs ante
passionis sue diem
discipulis suis spon

Expanded text:
sed sicut cum utroque vivens et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis san
Abbreviated transcription (Latin):
gradus. nulle diffe¬
rencie cogitentur.
Et si nemo de deo po¬
test explicare qd̃ est
neno audeat affir¬
mare qd̃ non est.
Ixcusabilius enim
est de natura in effa¬
bili nõ eloqui digna
ꝙͣ difuure contraria
na et in cõmutabili
glã prĩs pia possũt
corda conciꝑe. hoc sił
de filio. et de spũ scõ
inseꝑabilit̾ atq in¬
differenter intelligãt
Ideo enĩ hanc trini¬
tatẽ unũ confitemur
deũ. qr in hiis trib
ꝑsonis nec sustantie
nec potencie. nec uo-

Expanded text:
gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. xcusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. rna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec
Abbreviated transcription (Latin):
um ad intelli¬
gendã dignita¬
tem sp̃c sc̃ oculos mẽ¬
tis intendimus nisi
diu̾sum ab excellen¬
cia prĩs et filii cogite¬
mus. qr in nullo ab
unitate discrepat
diuine trinitatis essẽ¬

Expanded text:
ur ad intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essen
Abbreviated transcription (Latin):
audistis princeps in¬
nocte cupiẽs secreta
eiꝰ allocutione pleni
discere misteria fidei
cuiꝰ aꝑta oftensione
signoꝵ aliquatenus

Expanded text:
audistis, princeps Junocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictatib aliꝰ
sit pater. alius sit fi¬
lius. alius sp̃c sanctꝰ:
non tñ alia deitas.
nec diuisa natura ẽ¬
Si quidẽ cum de prẽ
sit filius uingenitꝰ

Expanded text:
prietatibus alius sit Pater, alius sit Filius, alius Spiritus sanctus, non tamen alia Deitas nec diversa natura eSiquidem cum et de Patre sit Filius unigenitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Aemplũ eiꝰ sicut homo
ĩnobilis. uasa glẽ eius
captiua abducta sunt
Trucidati st̃ senes eius
ĩplateis. et iuuenes ce
ciderũt in gladio ĩunicoꝵ
Que gens non heredi¬
tauit regnũ eiꝰ. et nõ
obtinuit spolia eius.
Omĩs conpositio eiꝰ a
blata est. que erat lib̾a
uiuere. Et scidit ma¬
thathias et filii eius
uestumẽta sua et ope¬
ruerũt se ciliciis plãxe¬
rũtq ualde. Et nener̃t
qui missi erãt a rege
anthioco ut cogerẽt
eos qui confugerant

Expanded text:
templum eius sicut homo ignobilis vasa gloriae eius captiva abducta sunt trucidati sunt iuvenes eius in plateis et iuvenes eius ceciderunt gladio inimicorum quae gens non hereditavit regnum eius et non obtinuit spolia eius omnis conpositio eius ablata est quae erat liberavivere et scidit Matthathias et filii eius vestimenta sua et operuerunt se ciliciis et planxerunt valde et venerunt illuc qui missi erant a rege Antiocho ut cogerent eos q
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ innocentẽ
ꝑ circuitũ scĩficationiꝰ
et cõtaminauert scĩfi¬
cationẽ. et fugerũt ha-¬
bitatores ihrlin ꝓpter
eos et facta est habita¬
Et facta est extera
semiui suo. et nati eiꝰ
reliquerũt eã. Sc̃ifica¬
tio eiꝰ desolata est si cut
solitudo dies festi eiꝰ
conu̾si st̃ in luctũ. iiĩ

Expanded text:
ntem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitaet facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in l
Abbreviated transcription (Latin):
t dixit uir proxi
disperdent nos de fra.
et cogitauert ĩ die illa
dicentes. Omĩs homo
quicũq uen̾it ad nos
gnemus adu̾sus eum
et nõ moriemur om̃s
sicut mortui st̃ frẽs
nri in occultis. Tunt
congregata est ad cos

Expanded text:
t dixit uir proximdisperdent nos a terra. et cogitauerunt in die illa dicentes: omnis homo, quicumque uenerit ad nos gnemus aduersum eum, et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis. tunc congregati sunt ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
diti st̃ ad eos. et fui sũt
illis ad firmamentũ
et ꝑcusserũt pct̃ores ĩ
ira sua. et uiros ĩiquoᷤ
ĩ iudignatione sua.
et ceti fugerũt ad na¬
tiones ut euaderent.
Et circuiuit matha¬
thias et amici ciꝰ et
destruxerũt aras et
circũciderũt pueros ĩ¬
circũtisos quotqͦt ĩue¬
nenerũt in fiub isrl̾
ĩ fortitudine. et ꝑsetuti
sũt filios suꝑbie. et

Expanded text:
diti sunt ad eos et facti sunt illis firmamentum. et percusserunt peccatores in ira sua et uiros iniquos in indignatione. et ceteri fugerunt ad nationes, ut se liberarent, et circuiuit Matathias et amici eius, et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot inuenerunt in finibus Israel in fortitudine, et persecuti su
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerunt unusqͥsq
legẽ suã et consenseĩt
omnes gẽtes scdm̃ uer-¬
bũ regis anthioci .iiii
Et młti ex israel con¬
senserũt ei. et satrifica¬
uerũt ydolis et coiqͥ¬
nauerũt sabbatũ. Et
misit rex anthiocus
libros ꝑ manus nũcioꝵ¬
hiberẽt celebrari sab¬
batũ et dies sollẽpneᷤ
et coiquinauer̃t scã
et sanctũ ppłm israel.
Et nisit edificari a¬
ras. et templa et ydo¬
la: ummolari carnes
suillas. et peccora con¬
nunua et reliq̃re filioᷤ
suos incircũcisos et co¬
inquari aiĩs eoꝵ in
abhominationib ita
ut obluuscerentur le¬
gẽ et ĩnuitauerũt õs

Expanded text:
unusquisque legem suam et consenserunt omnes gentes secundum verbum regis Antiochi et multi ex Israhel consenserunt ei et sacrificaverunt idolis et coinquinaverunt sabbatum et misit rex Antiochus libros per manus nuntiohiberent celebrari sabbatum et dies sollemnes et coinquinari sancta et sanctum populum Israhel et iussit aedificari aras et templa et idola et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutar
Abbreviated transcription (French):
qͥ cognominabat᷑ gad¬
dis. et symonẽ qui co¬
gnominabat᷑ thasi. ⁊
machabeus. et eleazaꝵ
qͥ cognominabat aba¬
ron. et ionathã qͥ cogno¬
miabat᷑ aphus. Hii
uiderũt mala q̃ fiebãt
ĩ pplo iuda et ihrłm.¬

Expanded text:
 cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur Apphus hii viderunt mala quae fiebant in populo Iuda et i