comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuis sine dubio noueris rationibꝰ imputandũ:
regorius libertino expretori.
Quanta uos scłi huius premat angus¬
tia: incognitum ñ habemus. Sed quia in
summa tribulatione positis. sola est consola¬
tio miscłia creatoris: in eum spem urãm
ponite. ad ipsum tota uos mente conuertite:
qui et iuste quem uult ꝑmittit affligi. et
confidentem in se misccłiter liberabit. Ipsi
ergo grãs agite: & patienter quȩq illata st̃
sustinete. Nam rectȩ mentis ẽ. dm̃ non solũ
in ꝓsperis benedicere: sed etiam in aduersi-¬
tatib collaudare. In his igitur quȩ patimi¬
ni. nullũ contra dm̃ murmur cordi ur̃o
subripiat: quia ad quid hoc creator nr̃ ope-
retur ignotum est. Forsitan enim magnifice
fili aliquid illũ inꝓspis positꝰ offendisti: un-¬
de te clem̃ti a maritudine uult purgari.
Et ideo nec temporalis te frangat afflictio.
nec rerum damna discrucient: quia sim ad¬

Expanded text:
tuis sine dubio noveris rationibus imputandum. tuis sine dubio noveris rationibus imputandum. » Item Gregorius Libertino exprQuanta vos saeculi hujus premat angustia, incognitum non habemus. Sed quia in summa tribulatione positis 1062 sola est consolatio misericordia Creatoris, in eum spem vestram ponite, ad ipsumque tota vos mente convertite, qui et juste quem vult permittit affligi, et confidentem in se misericorditer liberabit. Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeque illata sunt sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus collaudare. In his igitur quae patimini nullum contra Deum murmur cordi vestro subrepat, quia ad quid hoc Creator nretur, ignotum est. Forsitan enim, magnifice Fili, aliquid illum in prosperis positus offendisti, unde te clementi amaritudine vult purgari. Et ideo nec temporalis te frangat afflictio, nec rerum damna discrucient, quia si in ad
Abbreviated transcription (Latin):
& cartulario rauennȩ. inter cȩtera. Uale¬
nianum monachum quem emendatum
inmonasterio beati ioħis in classe posito
tradidisti: in eo eum monasterio sine dubio
uolumus ꝑmanere. Prȩterea ne quã neces¬
sitatem in expensis tua experientia patra-¬
cur: de reditib scȩ romane eccłiȩ qui illic
te ꝓuidente aggregati sunt. om̃s expensas
tuas te facere uolumus: ut siquid suꝑ fuerit
nobis cum ueneris defer.
regorius romano defensori. diuinoꝵ
nos admonent eloquia p̃ceptorum. ne-¬
dessitatẽ patientib eccłiasticum p̃bere subsidi¬
um. Quia ergo dilectissimꝰ filius nr̃ cypria¬
nus diaconus gaudiosum defensorẽ sedis
nr̃e qui siracusis degere cõprobatur pauꝑ-¬
tatis asserit in opia constringi: iccirco expe¬
rientiȩ tuȩ p̃senti auctoritate mandamus. ut
a presenti secunda indictione sex solidos annis
singulis ei dare non differas: ut & ille huius
remedii solatio potiatur. & tu quod dederis

Expanded text:
et chartulario Ravennae, inter caetera: « Valeet chartulario Ravennae, inter caetera: « Valerianum monachum, quem emendatum in monasterio beati Joannis in Classe posito tradidisti, in eo eum monasterio sine dubio volumus permanere. Praeterea, ne quam necessitatem in expensis tua experientia patiatur, de reditibus sanctae Romanae Ecclesiae, qui illic, te providente, aggregati sunt, omnes expensas tuas te facere volumus; et si quid superfuerit, nobis, cum veneris, defer. » Item Gregorius Romano defensori: « Divinorum nos admonent eloquia praeceptorum necessitatem patientibus ecclesiasticum praebere subsidium. Quia ergo dilectissimus filius noster Cyprianus diaconus Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere comprobatur, paupertatis asseruit inopia constringi, idcirco experientiae tuae praesentium auctoritate mandamus, ut a praesenti secunda indictione sex solidos annis singulis ei dare non differas; ut et ille hujus remedii solatio potiatur, et tu quod dederis
Abbreviated transcription (Latin):
agebat. debitũ se c̃traxisse ꝑhibuit: qͦd &
multis aliis & lacrimis eiꝰ attestantib uerũ
bebat: uoluiut creditores illiꝰ cũ eo aliqͥd pa
dẽ debito addici. Creditores gͦ suos ut assent
ad octoginta solidos c̃sentire possibile est.
Sed quia multum est ut a nil habente
homine octoginta solidos petant: sex¬
aginta tibi solidos per notarium tu¬
um transmittimus : ut tu cum eisdẽ
creditoribus subtiliter loquaris: e
rationibus reddas. quia filium eus¬
inio quem tenere dicuntur. secundũ
leges tenere non possunt. Q si potelt
fieri. aliquid m inus quam nos dedimꝰ
condescendant: & quicquid de eisdem
sexaginta solidis remanserit ipsi tra¬
de. ut cum filio suo exinde uiuere uale¬
at. Si autem nil remanet. uel adeande
summã eius debitũ incidere stude: ut posst
sͥ libere postmodum laborare. Hocia¬
men sollerter age: ut acceptis soldis
plenariam munitionem scripto c̃ficalt.

Expanded text:
agebat debitum se contraxisse perhibuit, 724 quod et agebat debitum se contraxisse perhibuit, 724 quod et multis aliis et lacrymis ejus attestantibus verum bebat, volui ut creditores illius cum eo aliquid pacdem debito addici. Creditores ergo suos, ut asserit, ad octoginta solidos consentire possibile est. Sed quia multum est ut a nil habente homine octoginta solidos petant, sexaginta tibi solidos per notarium tuum transmisimus, ut tu cum eisdem creditoribus subtiliter loquaris et rationem reddas, quia filium ejus quem tenere dicuntur, secundum leges tenere non possunt. Et si potest fieri, ad aliquid minus quam nos dedimus condescendant; et quidquid de eisdem sexaginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo exinde vivere valeat. Si autem nil remanet, vel ad eamdem debitum ejus summam incidere stude, ut possit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen solerter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munitionem scripto conficiant
Abbreviated transcription (Latin):
rit: usq ad duo milia scriptis te dare p̃¬
sentibus deputamus. hortamur ergo ut
in his prebendis nullam moram aut excu¬
sationem adducas: quatenus dum tempus
sinit. & hic cum dei adiutorio sine pen¬
culo ad ꝓpria remeare. & citius necessita
Regorus eusebio religioso abbati. Cp¬
dat michi caritas tua: quia ualde c̃¬
tristatus sum de tristicia tua. & cedera
Preterea centum solidos ꝑ petrum subdi¬
aconem dilectioni tuȩ dari fecimus: quos
peto ut absq in iuria suscipias.
Regoruis candido defensori. Necessita¬
tem pacientib. pontificale conuenit
ad eẽ subsidium. Ero quare exꝑientiȩ tuȩ
p̃senti auctorrtate p̃cipimus: quatinꝰ albi¬
no pͥuato luminib filio quondã martini
coloni. singłis annis duos tremisses sine a¬
liqua dilatione p̃stare non desinat. ñ du¬
bitatura. suis hoc sine dubio rationib im¬
Regoriꝰ fantino defensori. sputari.¬
Lator p̃sentiũ cosmas syrꝰ innegotio qͦd

Expanded text:
rit, usque ad duo millia scriptis te dare prrit, usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus deputamus. Hortamur ergo ut in his praebendis nullam moram aut excusationem adducas, quatenus, dum tempus sinit, et hic cum Dei adjutorio sine periculo ad propria remeare, et citius necessitat» Item Gregorius Eusebio, religioso abbati: « Credat mihi charitas tua, quia valde contristatus sum de tristitia tua, et caetera. Praeterea centum solidos per Petrum subdiaconum 69 dilectioni tuae dari fecimus, peto quos ut absque injuria suscipias. » Item Gregorius Candido defensori: « Necessitatem patientibus adesse subsidium. Pro qua re experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus, quatenus Albino, privato luminibus, filio quondam Martini coloni, singulis annis duos tremisses sine aliqua dilatione praestare non desinat, non dubitatura suis hoc sine dubio rationibus imregorius Fantino defensori. Lator praesentium Cosmas Syrus in negotio quod
Abbreviated transcription (Latin):
multis se dicit debitis obligatum: ita ut
ꝓ eis a creditorib suis suos dicat filios de¬
tineri. Quȩ res si ita est: nos omnino com¬
mouet. Quam obrem hortamur dilectio¬
nem tuam: ut quia de rebus pauperum
dandis agitur. causam eius cum sũma sub.¬
tilitate ꝑquiras. Ꝙ si inuenis eum p̃dictis
debitis ueracit᷑ inuolutum. ut non sit sub-¬
stantia unde possit hȩc ipsa ꝑsoluere: prę-¬
dictos creditores eius uideas. & propter re¬
colligendos filios eius quanta cognoueris
quantitate componas. Et quia ipsã sicut
dictum ẽ hic non habet unde restituat:
de rebus pauperum expresenti nr̃a auc-
toritate per solue: sciens quicquid illic te
prouidente datum fuerit patrimonii no¬
stri. pensionibus esse reputandum.
necessitatem innotuit sustinere. Quibus
quoniam ut possibile est. aliquod deside¬
ramus ferre consultum: ic circo dilectio¬
nem tuam ante dicto fratri nostro modi¬
os mille tritici. aut si plus leuare potue¬

Expanded text:
multis se dicit debitis omultis se dicit debitis opro eis a creditoribus suis suos dicat filios detineri. Quae res si ita est, nos omnino commovit. Quamobrem hortamur dilectionem tuam, ut quia de rebus pauperum dandis agitur, causam ejus cum summa subtilitate perquiras; et si inveneris eum praedictis debitis veraciter involutum, ut non sit substantia unde possit haec ipsa persolvere, praedictos creditores ejus adeas, et propter recolligendos filios ejus, quanta cognoveris quantitate componas. Et quia, sicut dictum est, hic non habet unde restituat, de rebus ptoritate persolve, sciens quidquid illic, te providente, datum fuerit, patrimonii nostri pensionibus esse reputandum. necessitatem innotuit sustinere. Quibus quoniam, ut possibile est, aliquod desideramus ferre consultum, idcirco dilectionem tuam antedicto fratri nostro mille modios tritici, aut, si plus levare potue
Abbreviated transcription (Latin):
dei seruitio sicut decet sollerter ꝑstiterint.
diligere ꝓximos tanquam nosmet ip¬
sos. & cum hac eos precipiamur caritate
diligere: quantomagis debemus his in
subsidus necessitatum carnalium subue¬
nire. ut eorum angustias si non exomnibꝰ
saltem aliquib substentaculis subleuemꝰ:
qm ergo filium filimoud uiri dignissimi.
non solum amissione uisus. sed etiam inopla
uictus egestatem pati conspeximus: necessa.¬
rium duximus. in quantum possibilitas sup¬
petit ei prebere consultum. Preterea exꝑi¬
entie tuȩ presenti iussione p̃cipimus: ut¬
in annis singulis uiginti quatuor modios
tritici. fabȩ quoq modia duodecim. & uini
decimatas uiginti pro sustentatione uitȩ
debeat ministrari: quod tuis post modum
possit rationib imputari. Ita ergo fac: ut
presentium lator nullas de ꝑcipiendis dñi
bene dispensatȩ mercedis possis particeps
inueniri.
Resorius cypriano diacono. Cosmas
ex uaruis ꝑiculorum necessitatibus

Expanded text:
Dei servitio, sicut decet, solertes perstiterintDei servitio, sicut decet, solertes perstiterintdiligere proximos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias si non ex omnibus, saltem aliquibus sustentaculis sublevemus? Quoniam ergo filium viri dignissimi non solum amissione visus, sed etiam inopia victus egestatem pati conspeximus, necessarium duximus, in quantum possibilitas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tuae praesenti jussione praecipimus, ut annis singulis viginti quatuor modios tritici, fabae quoque modios duodecim, et vini decimatas viginti pro sustentatione vitae debeas ministrare, quod tuis postmodum possit rationibus imputari. Ita ergo fac ut praesentium lator nullas de percipiendis Domini bene dispensatae mercedis possis particeps inveniri. » Item Gregorius, Cypriano diacono: « Cosmas ex variis periculorum necessitatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
habere consultum : & ea quȩ eidem uiro
deputaueris. tuis postmodum posfint ra-¬
tionib imputari. Ita ergo fac : ut &e nrãm
iussionem impleas: & tu quoq hoc ipsũ
bene disponendo. hac ipsa possis partici¬
pari mercede.
tropheis est constitutum in dicante
presentium portitore. uictus habere ne¬
cessitatem didicimus: ideoq exꝑientia tua
diligent̃ inuigilet.⁊ & si eiusdem loci mo-¬
nachos bene se tractare cognoueris. in
quib eos necessitatem habere manifesta
ueritate patuerit. eis subuenire hac aue.¬
toritate suffultus modis omnibus festi.¬
nabis: sciturus tuis esse rationibus quic¬
quid nr̃a preceptione prebueris imputan¬
dum. Sed & terrulam eccłiȩ nr̃e uicinam
sibi quam unum solidum & tremisses du¬
os pensitam asserunt: si ita est libellario
nomine ad summa tremissis habere con¬
cede. Studii ergo tui sit hȩc omĩa ita com¬
plere: si sicut diximus eius monachi in

Expanded text:
habere consultum, et ea quae eidem viro habere consultum, et ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum bene disponendo, hac ipsa possis participari mercede. Tropaeis est constitutum, indicante praesentium portitore, victus habere necessitatem didicimus. Ideoque experientia tua 68 diligenter invigilet, ut si ejusdem loci monachos bene se tractare cognoveris, in quibus eos necessitatem habere manifesta veritate patuerit, eis subvenire, hac auctoritate suffultus, modis omnibus festinabis, sciturus tuis esse rationibus quidquid nostra praeceptione praebueris imputandum. Sed et terrulam Ecclesiae nostrae vicinam sibi, quam solidum unum et tremisses duos pensitam asserunt, si ita est, libellario nomine ad summam tremissis unius habere concede. Studii ergo tui sit haec omnia ita complere, si, sicut diximus, ejus monachi in
Abbreviated transcription (Latin):
dñm reperimꝰ. Palatina siquidem illustris
temina continua hostilitate insinuauit
se plurimis necessitatib subiacere. Propte¬
ra expientiȩ tuȩ presenti auctoritate p̃ci¬
pimus. uti ei ꝓsustentatione eiꝰ annuos tri¬
guta solidos dare ñ disferat qͥ tuis possint pꝰmo¬
dum rationib imputari. Ita gͦ fac: ut & tu
bene ministratȩ mercedis. cõmodum ꝑci-
pias. & nr̃a ad ꝑfectũ precepta ꝑducas.
teo petro subdiacono. Insinuatum nobis ẽ:
marcellũ baruntitanȩ eccłie ibidem in ciuri¬
tate panormitana in monast̾io scĩ adriani
inpęnitentiã deputatũ. non solũ uictus ne¬
cessitatẽ pati. s & nuditatis nimiã sustin̾e
molestiam. Pro quare necesse habemus stre¬
nuitati tuȩ presenti iussione precipere: ut
ipsi prouictu ac uestimento stratuq ad
continentiam pueroq eius annuam quan¬
tum ꝓspexeris satesse constituas. ut in opia
nuditasq eius tali prouidentia possint

Expanded text:
Dominum reperimus. Palatina siquidem, illustris Dominum reperimus. Palatina siquidem, illustris femina, continua hostilitate insinuavit se plurimis necessitatibus subjacere. Propterea experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus, uti pro sustentatione ejus 550 annuos triginta solidos dare non differat, qui tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac ut et tu bene ministrando mpias, et nostra ad perfectum praecepta perducas. » Item Petro subdiacono: « Insinuatum nobis est Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Panormitana in monasterio sancti Adriani, in poenitentiam deputatum, non solum victus necessitatem pati, sed et nuditatis nimiam sustinere molestiam. Pro qua re necesse habemus strenuitati tuae praesenti jussione praecipere, ut ipsi pro victu ac vestimento, stratoque ad continentiam, pueroque ejus annonam, quantam prospexeris satis esse, constituas, ut inopia nuditas que ejus tali providentia possint
Abbreviated transcription (Latin):
mo cõmanentes. nimiã uictus uestitꝰq penu¬
niã sustinere. Quib exp̃cepto dei subuenire
nos conuenit: & in opiã earũ quantũ possumꝰ
donante dño subleuare. Propt̾ea exꝑientiȩ
tuȩ p̃senti iussione mandamꝰ: ut de hac p̃sen¬
ti nona indictione quadraginta in aur. eis
solidos dare debeas. & deinceps succedentib
indictionib. annuos uiginti solidos mini¬
strare: qui tius possĩt ratiõib imputari.
sret̾ea paulino pb̃ro monast̾ii sc̃i erasmi.
qͦd in lat̾e montis serapti situm ẽ. s & duo¬
b monachis in oratorio. sc̃i archangłi serui¬
entib. quod in callano nr̃o castro. iuxta sci
pet basilicam eẽ dinoscit᷑. binos te tantũ mͦ
solidos dare p̃cipimꝰ: qui & ipsi tuis ia ra¬
cionib imputentur. Ita gͦ fac: ut impensȩ
iinꝓximorum necessitatib habita l ui.¬
cõpassione benigna m̃te concurrimus:
in nr̃is proculdubio peticionib clementem

Expanded text:
mo commanentes, nimiam victus vestitusque penumo commanentes, nimiam victus vestitusque penuriam sustinere. Quibus ex praecepto Dei subvenire nos convenit, et inopiam earum, quantum possumus, donante Domino, sublevare. Propterea experientiae tuae praesenti jussione mandamus, ut de hac praesenti nona indictione, quadraginta in auro eis solidos dare debeas, et deinceps succedentibus indictionibus annuos viginti solidos ministrare, qui tuis possint rationibus imputari. Praeterea Paulino presbytero monasterii sancti Erasmi, quod in latere montis Soractis situm est, sed et duobus monachis in oratorio sancti Archangeli servientibus, quod in Lucullano castro 507 juxta sancti Petri basilicam esse dignoscisolidos dare praecipimus, qui et ipsi tuis rationibus imputentur. Ita ergo fac ut impensae em: « Si in proximorum necessitatibus, habita compassione, benigna mente concurrimus; nostris proculdubio petitionibus clementem
Abbreviated transcription (Latin):
cis utilitatib regula monachat᷑ impediat.
sticorũ patrimonioꝵ uelut argꝰ qͥdã
luminosissimꝰ. ꝑ totiꝰ mundi latitudinem
suȩ pastoralis solli citudinis oc ulos eitel¬
culerit: ñ abre forsitan duxerĩ ꝑstringen.¬
dum. Ait enĩ in epła ãthemio subdiacono
Discedenti tͥ mandauimꝰ. et pꝰmodũ p̃cep¬
cis discurrentib in iunxisse me memini.
ut curã pauꝑũ gereres: & si quos illic egere
cognosceres. scriptiᷤᷤ recurrentib indicares. &
uix de pauciᷤ hec facere curasti. Uolo aut̃ ut dõ¬
nȩ pateriethiȩ meȩ. mox ut p̃sentẽ iussionẽ
susceꝑis. offeras ad calciamenta pueroꝵ so.¬
lidos quadraginta: & tͥtici modios quadrin¬
gentos. Domnȩ palatine relictȩ urbici soli¬
dos uiginti: & tritici modios trecentos. Dõ.¬
nȩ uiuian ȩ relictȩ felicis. solidos uiginti.
tuis rationib octoginta solidi imputent᷑ Sũ
ad paschalẽ diem dño auxiliante occurrito.

Expanded text:
cis utilitatibus regula monachatus impediatucis utilitatibus regula monachatus impediatusticorum patrimoniorum, velut Argus quidam luminosissimus, per totius mundi latitudinem suae pastoralis sollicitudinis oculos circumtulerit, non ab re forsitan duxerim perstringendum. Ait enim in epistola Anthemio subdiacono: « Discenti tibi mandavimus, et postmodum praeceptis 67 discurrentibus injunxisse me memini, ut curam pauperum gereres, et si quos illic egere cogvix de paucis haec facere curasti. Volo autem ut domnae Pateriae thiae meae, mox ut praesentem jussionem susceperis, offeras ad calciarium puerorum solidos quadraginta, et tritici modios quadringentos. Domnae Palatinae relictae Urbici, solidos viginti, et tritici modios trecentos. Domnae Vivianae relictae Felicis, solidos viginti, tuis rationibus iad paschalem diem, Domino auxiliante, occurrito.
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. hȩc itaq omnia uigilanti cura e.¬
mendare iam scdo cõmonita scĩtas ur̃a ñ
di fferat: ne si post hoc negligentes uos
ẽẽ quod ñ credimus senserimus: alit mo¬
nast̾iorum qͥeti ꝓspice̾ cõpellam᷑. Nã notũ
uob̾ sit: qͥa tantȩ necessitati seruoꝵ dĩ con¬
gͥgationẽ amplius subiacere ñ patimͦ.¬
tem maximo ep̃o syracusano pꝰ aliqua.
Presbiteros. diacones.cetosq cuuislibet ordi¬
nis clericos. qͥ eccłiis quoquo modo militant.
abbates fieri ꝑmonastia ñ ꝑmittas: s ait
omissa clericatus mi licia monachicis pri¬
moueãtur ordinib: aut siin abb̃is loco ꝑma¬
nere decreu̾int. cl̾icatus nullatenꝰ ꝑmittant᷑
hr̃e miliciã. Satis enĩ inẽgruũ ẽ sicũ unũ exhis
ꝓ sui magnitudine diligent̃ qͥs ñ possit ex¬
plere. adutrũq iudicet᷑ idoneus: sicq inuicẽ
& ȩccłiasticꝰ ordo uite monachice & ȩccłiasti¬

Expanded text:
lantur. Hec itaque omnia vigilanti cura elantur. Hec itaque omnia vigilanti cura emendare iam secundo commonita sanctitas vestra non differat, nec si post hęc neglegentes vos esse, quod non credimus, senserimus, aliter monasteriorum quieti prospicere compellamur. Nam motum vobis sit quia tante necessitati servorum Dei congregationem amplius subiacere non pati» Item Maximiano episcopo Syracusano post aliqua: « Presbyteros, diaconos, caeterosque cujuslibet ordinis clericos, qui in Ecclesiis quoquo modo militant, abbates fieri per monasteria non permittas; sed aut omissa clericatus militia, monachicis promoveantur ordinibus; aut si in abbatis loco permanere decreverint, clericatus nullatenus permittantur habere militiam. Satis enim incongruum est si cum unum ex his pro sui magnitudine diligenter quis non possit explere, ad utrumque judicetur idoneus, sicque invicem et ecclesiasticus ordo vitae monachiae, et ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
maneret. fr̃nitati ur̃e eadẽ noᷤ scͥpsisse reco¬
limus. Et quia ut comꝑimꝰ in huius rei hac¬
tenus correptione cessatum ẽ: hȩc aduos
iterum prȩuidimꝰ scripta dirigere. Horta¬
mur gͦ. ut omĩ mora omĩq excusatione
sũmota. ita monasteria ipsa abhuiusmo¬
di studeatis grauamine releuare: quatinꝰ
nullam deinceps in eis cłici. uł hi qui insa¬
cro sunt or dine c̃stituti. ob aliud habeant
nͥ orandi tantummͦ causa accedendi licen¬
tiam: aut si forte ad ꝑagenda sacra missa¬
rum fuerint inuitati misteria. S ne uel
ꝑ cuius libet monachi aut abbatis ꝓmo¬
tionem. onus aliquod fortasse sustineãt.
studendũ nobis ẽ. ut si quispiam abbatũ.
aut monachoꝵ exqͦcũq monast̾io ad cleri¬
catus officiũ uel ordinem sacrum accesserit
ñ illic aliquã habeat ut diximꝰ ult̾ius po.¬
testatem. ne monast̾ia huiꝰ occasiois uela¬
mine. ea quȩ ꝓhibemꝰ sustinere onera cõpel¬

Expanded text:
maneret, fraternitati vestrae eadem nos scripsisse recomaneret, fraternitati vestrae eadem nos scripsisse recolimus. Et quia, ut comperimus, in hujus rei hactenus correctione cessatum est, haec ad vos iterum praevidimus scripta dirigere. Hortamur ergo ut, omni mora omnique excusatione submota, ita monasteria ipsa ab ejusmodi studeatis gravamine relevare, quatenus nullam deinceps in eis clerici, vel hi qui in sacro sunt ordine constituti, ob aliud habeant, nisi orandi tantummodo causa, accedendi licentiam, aut si forte ad peragenda sacra missarum fuerint invitati mysteria. Sed ne, vel pro cujuslibet monachi aut abbatis promotione onus aliquod fortasse sustineant, studendum nobis est ut si quispiam abbatum aut monachorum ex quocunque monasterio ad clericatus officium vel ordinem sacrum accesserit, non illic aliquam habeat, ut diximus, ulterius potestatem, ne monasteria huius occasionisvelamine ea que prohibemus sustinere onera compel
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłus fingunt se religiose uiuere. mo¬
nast̾us p̃poni appetunt: et ꝑ eorũ uitam
monasteria destruuntur. Nemo & enim
potest et ȩccłiasticis obsequiis deseruire. &
inmonachica regła ordinate ꝑsist̾e: ut ipse
districtionem monast̾u teneat. qͥ cotidie in
myn isterio eccłiastico cogit᷑ ꝑmanere. Pro-¬
inde fr̃nitas tua hoc quolibet in loco sa¬
ctum ẽ emendare festinet: quia ego nul¬
lomodo patior loca saera ut ꝑclericoꝵ am¬
bitum destruantur.
tem mariniano ep̃o rauennȩ. Dudũ ad nos
multoꝵ relatione ꝑuenat monastia rauen¬
natib partib c̃stituta omĩno clericorum
ur̃oꝵ dominio p̃grauari: ita ut occasione
qͣsi regiminis. & qd̾ dici graue ẽ uelut in ꝓpͥe.¬
tate possideant. Quib ñ modicũ c̃dolentes:
decessori ur̃o littas mi sunus. ut hoc em̃dare
ꝑ omĩa debuisset. S qm̃ uitȩ ẽ termino
citius occupatuᷤ ne hoc omis monast̾io re¬

Expanded text:
in Ecclesiis fingunt se religiose vivere, moin Ecclesiis fingunt se religiose vivere, monasteriis praeponi appetunt, et per eorum vitam monasteria destruuntur. Nemo etenim potest, et ecclesiasticis obsequiis deservire, 66 et in monachica regula ordinate persistere, ut ipse districtionem monasterii teneat qui quotidie in ministerio ecclesiastico cogitur permanere. Proinde fraternitas tua hoc quolibet in loco factum est, emendare festinet, quia ego nullo modo patior ut loca sacra per clericorum ambitum destruantur. » Item Mariniano episcopo Ravennae: « Dudum ad nos multorum relatione pervenerat monasteria in Ravennae partibus constituta omnino clericorum vestrorum dominio praegravari, ita ut occasione quasi regiminis ea, quod dici grave est, velut in proprietate possideant. Quibus non modicum condolentes, decessori vestro litteras misimus, ut hoc emendare r omnia debuisset. Sed quoniam vitae est termino citius occupatus, ne hoc onus monasteriis re
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis omisi. poterit inueniri. moderatio¬
nis frena frequenter imposuit. Unde an-¬
temio subdiacono. ꝓpaschasio ep̃o qui per
semetipsum sibimet maior domus. & ui¬
cedñs ꝑmanebat inter cetera prȩcepit
dicens. Uolumus autem ut fr̃ noster pas¬
chasius. & uicedominum sibi ordinet. &
maiorem domus: quatinus possit uel ho-¬
spitibus suꝑuenientib. uel causis quę̧¬
ueniunt idoneus & paratus existere. Si uͦ
uel negligentem eum prospicis uel ea quȩ
dicimus implere differentem: omnis cle¬
rus euis adhiberi debet: ut communi
consilio ipsi eligant. quorum ꝑsonȩ
ad ea quȩ prediximus ualeant ordinari.
tem rauenna tibus clericis. ad mona¬¬
steriorum regimina importune tenden-¬
tibus restitit: iohanni rauennati ep̃o
scribens. ꝑuenit adme: quod in eccłus fr̃.¬
nitatis tuȩ. aliqua loca dudum monast̾us
consecrata. nunc habitacła clericoꝵ. aut
etiam laicoꝵ facta sunt. Dumq hi qͥ sunt

Expanded text:
vitatis omisi, poterit inveniri, moderatiovitatis omisi, poterit inveniri, moderationis frena frequenter imposuit. Unde Anthemio subdiacono pro Paschasio episcopo, qui per semetipsum sibimet major domus, et vicedominus permanebat, inter caetera praecepit, dicens: « Volumus autem ut frater noster Paschasius et vicedominum sibi ordinet, et majorem domus, quatenus possit, vel hospitibus supervenientibus vel causis, quae eveniunt, idoneus et paratus existere. Si vero vel negligentem eum prospicis, vel ea quae dicimus implere differentem, omnis clerus ejus adhiberi debet, ut communi consilio ipsi eligant quorum personae ad ea quae praediximus valeant ordinari. » Item Ravennatibus clericis, ad monasteriorum regimina importune tendentibus, restitit, Joanni Ravennati episcopo scribens: « Pervenit ad me quod in Ecclesiis fraternitatis tuae aliqua loca dudum monasteriis consecrata nunc habitacula clericorum, aut etiam laicorum facta sunt, dumque hi qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut inuno corpore multa membra
habemus: omĩa autem membra non eundẽ
actum habent: ita in eccłiȩ corpore scdm ueri¬
dicam pauli sententiam. in uno eodemq sp̃ũ
alii conferendum ẽ. hoc officium. alii cõmit¬
tendum ẽ illud. Neq uni quantum libet ex¬
ercitatȩ ꝑsonȩ. uno tempore duarum rerũ
officia committenda: quia si totum corpus
oculus. ubi audituse Sicut enim uarieras
membroꝵ ꝑdiuersa officia. & robur corpo¬
ris seruat. & pulchritudinẽ rep̃sentat: ita ua¬
rietas ꝑsonarũ ꝑdiuersa nichilominus of¬
ficia distributa. & fortitudinem & uenustatẽ
scẽ dei eccłie manifestat. Et sicut indecorũ ẽ
ut in corpore humano. alterum membrũ.
alteruis fungatur officio: ita mmirũ noxi¬
um simulq turpissimũ. si singula rerum
ministeria ꝑsonis totidem non fuerint dis¬
tributa. Hinc est quod quibusdã ambitio¬
sis sicut in suis literis. quas ego studio bre¬

Expanded text:
quia sicut in uno corpore multa membra quia sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent , ita in Ecclesiae corpore, secundum veridicam Pauli sententiam, in uno eodemque spiritu, alii conferendum est hoc officium, alii committendum est istud; neque uni, quantumlibet exercitatae personae, uno tempore duarum rerum officia committenda sunt, quia si totum corpus oculus, ubi auditus? Sicut enim varietas membrorum per diversa officia et robur corporis servat, et pulchritudinem repraesentat, ita varietas personarum per diversa nihilominus officia distributa, et fortitudinem, et venustatem sanctae Dei Ecclesiae manifestat. Et sicut indecorum est ut in corpore humano alterum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum ministeria personis totidem non fuerint distributa. Hinc est quod quibusdam ambitiosis, sicut in suis litteris, quas ego studio bre
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda censebat. Und̾e ianuaro karalitano
episcopo inter cȩtera scribit dicens. Indicatũ
est nobis quod laicis quibusdam curam ur̃i
patrimonii comutentes: postmodum in rus¬
ticorum uroꝵ dep̃dationib atq ꝑ hoc ex fa-¬
stigationib fuerint deprehensi. Quod si
ita est. districte a uobis discuti conuenit: atq
inter eos eccłiȩq ur̃e rusticos causam exami¬
nare subtiluis: & quicquid ineis fuerit frau¬
dis inuentum. cum pęna legibus statuta red¬
dere compellantur. De cȩtero uero cauendũ
a fraternitate ur̃a est. ne scłaribꝰuiris atq ñ
sub regula ur̃a degentib cuiislibet res eccłiȩ
cõmittant᷑. sed ꝓbatis de ur̃o officio clericis. In
quibus si quod repperiri poterit prauitatis.
ut insubditis emendare quod illicite gestum
fuerit ualeatis: quos uidelicet apud uos habi¬
tus sui officium magis conueniat quam
singillatim cõmitti debere dicebat. asserens

Expanded text:
servanda censebat. Unde Januario Caralitano servanda censebat. Unde Januario Caralitano episcopo inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis quod, laicis quibusdam curam vestri patrimonii committentes, postmodum 65 in rusticorum vestrorum depraedationibus, atque per hoc exfatigationibus, fuerint depreheita est, districte a vobis discuti convenit, atque inter eos Ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinari subtilius, ut quidquid in eis fuerit fraudis inventum cum poena legibus statuta reddere compellantur. De caetero vero cavendum a fraternitate vestra est, ne saecularibus viris, atque non sub regula nostra degentibus, cujuslibet res Ecclesiae committantur, sed probatis de vestro officio clericis; in quibus si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod illicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos habitus sui officium magis conveniat quam singillatim committi debere jubebat, asserens
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ suȩ uiros industrios rectores patrimo¬
niorum asciuit: In quib cyprianum dia¬
comim patrimonii siculi: pantaleonẽ no¬
tarium siracusani. fantinum defensorem
panormitani. sergium defensorem calabri¬
tam. romanum notarium apuli. benae¬
natum defensorem samnitici. antemium
subdiacoñ nea politam. petrum subdia¬
comim campani. eandidum defensorem
tusci. urbicum defensorẽ sabini. optatũ
defensorem nursini. benedictum defensorẽ
carseolani. felicem subdiaconum appiȩ.
castorium chartulariũ rauennatis. casto¬
rium notariũ histrian. antoniũ subdia¬
conim delmatini. ioħem notariũ illiricia¬
ni. syminachum defensorem sardinȩ. bo¬
nefacium notarium corsicam: pantaleonem
notarium luguriȩ. iheronimũ defensorem
alpium coctiarum. hylarium notarium
germaniciani. & candidum presbiterum
tissimus pater gregorius ñ solum in ro¬
mana: sed & ꝑ diuersas eccłias ꝑpetualiter ob¬

Expanded text:
Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoEcclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Ravennatis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum defensorem Sardiniae, Bonifacium notarium Corsicani, Pantaleonem notarium Liguriae, Hieronymum defensorem Alpium Cottiarum, Hilarium notarium Germaniciani, et Candidum presbyterum tissimus Pater Gregorius, non solum in Romana, sed et per diversas Ecclesias perpetualiter ob
Abbreviated transcription (Latin):
omnib eẽ uolumus rationibus absolutum.
ut deo nr̃o de his quȩ tibi cõmisimus rationẽ
te noueris positurum: hortamur ut fidei
inte sinceritas uigeat. sit mens in rebus in¬
tentior: cura ꝓpensior. studium uigilantuiᷤ.
deuotio clarior: exhibitio efficatior: quatinꝰ
dum diuino uitus auxilio. hoc opus soller¬
ter impleueris: & illi ꝓ quib sollicitudinẽ
geris studii tui solatio utiliter consolentur.
& tu mercedis tuȩ bonum in ęt̃na uita re¬
demptoris nr̃i gr̃a cõpensante recipias: Lii.
ec quidem gregorius intra uel extra ur¬
bem studio pietatis exercuit. Cȩterum
probum religiosum abbatem. cum multis
pecuniis iherosolinrã destinauit: cuins instã¬
da uenerabile. xeno dochium constituit: & tã
ibi quam in monte syna penes arabiam dĩ
famulis sub regimine palladii constitutis.
quotidiani uictus & uestimenti copiam qu̾ã¬
diu uiuere potuit. annualiter mittere pro
rebusq pauperum strenue gubernandis.

Expanded text:
omnibus esse volumus rationibus absolutum, omnibus esse volumus rationibus absolutum, ut Deo nostro de his quae tibi commisimus rationem te noveris positurum, hortamur ut fidei in te sinceritas vigeat, sit mens in rebus intentior, cura propensior, studium vigilantius, devotio clarior, exhibitio efficacior, quatenus dum, divino jutus auxilio, hoc opus solerter impleveris, et illi pro quibus sollicitudinem geris studii tui solatio utiliter consolentur, et tu mercedis tuae bonum in aeterna vita Redemptoris nostri gratia compensante recipias. » 52. Haec quidem Gregorius intra vel extra urbem studio pietatis exercuit. Caeterum Probum religiosum abbatem cum multis pecuniis Jerosolymam destinavit, cujus instantia venerabile xenodochium constituit, et, tam ibi quam in monte Sina penes Arabiam, Dei famulis sub regimine Palladii constitutis, quotidiani victus et vestimenti copiam quandiu vivere potuit annualiter mittere procrebusque pauperum strenue gubernandis,
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur prudentissimus paterfamilias xp̃i
gregoruis singulis diaconiis uel xenodochis
uiros idoneos deputauit: quos etiam ut secunꝰ
immo sagacius in oꝑe pietatis ac miscdie labo¬
rarent. huiusmodi priulegiis muniendos ẽt
decreuit. Licet eoᷤ qui pia intentione solliciti¬
dinis curam debilib ac egenis impendunt. sua
apud õs ualeat tueri deuotio: melius tamen ẽ.
si pro quiete sua de his fuerint muniti. quȩ
gesserint: ne inde eis inquietudinis occasio
unde magis laudandi sunt oriatur. Quia igꝰ
te uirum religiosum intentionis triȩ studio
ꝓuocati. mensis pauperũ exhibendis diaconiȩ
elegimus prȩponendũ: ne quatibi ex has¬
nascatur admistratione dubietas. hac te mu¬
ntione prospeximus fulciendũ: constituen¬
ces ut de hoc quod ad mensas pauperum uel
diacome exhibitionẽ percepisti. siue sub inde
perceꝑis erogandum. milli unquam homi¬
num quolibet modo seu ingemo cogaris¬
ponere rationem. uel aliquam debeas mo¬
lestiam sustinere. Sed quia ita humanis ce

Expanded text:
gitur prudentissimus paterfamilias Christi Gregorius singulis diaconiis vel xenodochiis viros idoneos deputavit, quos etiam, ut securius, imo sagacius in opere pietatis ac misericordiae laborarent, hujusmodi privilegiis muniendos esse decrevit: « Licet eos qui pia intentione sollicitudinis curam debilibus ac egenis impendunt, 64 sua apud omnes valeat tueri devotio, melius tamen est si pro quiete sua de his fuerint muniti quae gesserint, ne inde eis inquietudinis occasio unde magis laute Joannem religiosum, intentionis tuae studio provocati, mensis pauperum et exhibendae diaconiae eligimus praeponendum, ne qua tibi ex hanistratione nascatur dubietas, hac te munitione prospeximus fulciendum; constituentes ut de hoc quod ad mensas pauperum vel diaconiae exhibitionem percepisti, sive subinde perceperis erogandum, nulli unquam hominum quolibet modo seu ingeponere rationem, vel aliquam debeas molestiam sustinere. Sed quia ita humanis te
Abbreviated transcription (Latin):
huꝰ oꝑis desꝑatione artꝰ. ignaui cõmittens otio. tandẽ
sr̃m instigatꝰ rogatu opꝰ quod delitescendo fugere diu
deliberaui. obtentu obȩditionis om̃ium mearũ uiri¬
um destitutꝰ uiuaminẽ. soliꝰ altitonantis miseratiõe
fidens ab ipso donata. donatꝰ & ipse. mẽbranis in se¬
renda suscepi. Ceu solo poplitib defixis dep̃cor om̃s
qui humilitatis dignatione ad hoc legendũ opuscus¬
lũ sacrũ deflexerint obtutũ. ne dictatu in cõpto for¬
tia p̃fati patris facta. minus laudibus sũmis arbitrẽ¬
tur digna. s huius oꝑis stolidi editoris meminisse
lignentur: quatinꝰ a pio iudice ueniã delictoꝵ con-¬
sequi. coronamq mereat᷑ obtinere ꝑpetuã: ut & ip¬
si ꝓ miscdĩs p̃cib sempit̾na ditari gła a xp̃o largi¬
ente mereantur: ExPLICIT PROLOGUS. Incipiuñ

Expanded text:
huius operis disperatione artus ignavi committens otio, tandem huius operis disperatione artus ignavi committens otio, tandem fratrum instigatus rogatu, opus quod delitiscendo fugere diu deliberavi, obtentu oboeditionis, omnium mearum virium destitutus iuvamine, solius altitonantis miseratione fidens, ab ipso donata donatus et ipse membranis inserenda suscepi. Ceu solo poplitibus defixis, deprecor omnes, qui humilitatis dignatione ad hoc legendum opusculum sacrum deflexerint obtutum, ne dictatu incompto fortia praefati patris facta minus laudibus summis arbitrentur digna, sed huius operis stolidi editoris meminisse dignentur, quatenus a pio iudice veniam delictorum consequi coronamque mereatur obtinere perpetuam, ut et ipsi pro misericordiae precibus sempiterna ditari gloria, Christo largiente, me
Abbreviated transcription (Latin):
ranteᷤᷤ p̃mio: & negligẽtes e latere culꝑa neqͥqͣm carere
posse. Hac itaq diutina aĩatꝰ meditatioe. maximeq
rogantibꝰ fr̃ibꝰ cũ ex beati uiri uͥtutibꝰ erm̃landi c̃fes¬
soris. qͥ ab germanie ueniens horis. nr̃is infinibꝰ uir¬
tutibꝰ uernans. nouus ut ita dixer̃ĩ benedictꝰ effulsit.
quȩdã quȩ uisu relatioẽq frm didici. scͥptu paginis
tͣdenda decernerẽ. duarũ ẽ regiõe rerũ p̃pediebarob¬
iecti. ne aut inerti stilo aliqͥd temeritatis ascͥberet᷑.
ut pote qͥ nulliꝰ p̃rogatiuȩ scientiȩ cõpos existens. tan¬
ti pat̾s acta plebeio sermone sc̃ͥpturꝰ aggrederer aus
cum ꝑdeuia quȩq ipse lugubri raptarer calle seĩssi.¬
mi uiri arecto nusquã tͣmite dilapsã uiã ipse imitari
negligens. aliis imitandã ostendẽ conarer. S uoluente
auitiꝰ impetu timoris gemini. ceu humo ꝓstratꝰ. fessos

Expanded text:
rantes praemio et neglegentes e latere culpa nequaquam carere rantes praemio et neglegentes e latere culpa nequaquam carere posse. Hac itaque diutina animatus meditatione, maximeque rogantibus fratribus, cum ex beati viri virtutibus Aermenlandi confessoris, qui ab Germaniae veniens horis, nostris in finibus, virtutibus vernans, novus, ut ita dixerim, Benedictus effulsit, quaedam, quae visu relationeque fratrum didici, scriptu paginis tradenda decernerem, duarum e regione rerum praepediebar obiectu: ne aut inerti stilo aliquid temeritatis adscriberetur, utpote qui, nullius praerogativae scientiae compos existens, tanti patris acta plebeio sermone scripturus adgrederer; aut, cum per devia quaeque ipse lugubri raptarer calle, sanctissimi viri a recto nusquam tramite dilapsam viam ipse imitari neglegens aliis imitandam ostendere conarer. Sed volvente diutius impetu timoris gemini, ceu humo prostratus, fessos
Abbreviated transcription (Latin):
um sacro sca mat̾ ȩccłia eminentiũ patrũ
qͦs p̃ueniente grã diuine largitatis. dimicãdo
cum anguę palmã obtinuisse letat᷑. cũ luce adhu ẽ¬
cessa uterent᷑ mortalib & pꝰ agonis tͥumphalẽ exitũ
longe meliori ut pote in cͥcũ sc̃pte dĩtatis luce ꝑhennt
ꝑfrui ñ ãbigat: ñ fuco scłaris facundiȩ politis sermo¬
nibꝰ. qͥb ñ minimũ adulatiois asc̾bit᷑. qͥn potiꝰ simpli¬
ci narrationis seriȩ cunctis post̾i̾tatibꝰ ꝓfutas memo¬
rias dirigendas eẽ. c̃sulte instituit: qͦs scilicet illiꝰeui
felix natiuitas. celo parturiendo a mortaliũ seqͤstranit
obtutibꝰ. crebra tñ lectiõis recitatiõe fideliũ rep̃sentiren¬
t᷑ aspectib. qͣtinꝰ eoꝵ fortia acta toto conamine imitari
nitenteᷤᷤ. uirtutibꝰ dictarent᷑. & ex his qͣ imitari neqͣunt.
ueriꝰ in humilitate solidarent᷑. oĩbꝰ sanũ sapientibꝰ liqͤt.
õs hac affectiõe ductoᷤ studiose scõꝵ gesta scͥbendo elabo¬

Expanded text:
um sacrosancta mater ecclesia eminentium patrum, quos, praeveniente gratia divinae largitatis, dimicando cum angue palmam obtinuisse letatur, cum luce adhuc concessa uterentur mortalibus, et post agonis triumphalem exitum longe meliori, utpote incircumscriptae deitatis, luce perenniter perfrui non ambigat, non fuco saecularis facundiae politis sermonibus, quibus non minimum adolationis adscribitur, quin potius simplici narrationis serie cunctis posteritatibus profuturas memorias dirigendas esse consulte instituit, quos licet illius aevi felix nativitas caelo parturiendo a mortalium sequestravit obtutibus, crebra tamen lectionis recitatione fidelium repraesentarentur aspectibus, quatenus, eorum fortia acta toto conamine imitari nitentes, virtutibus ditarentur et ex his quae imitari nequeunt verius in humilitate solidarentur, omnibus sanum sapientibus liquet, omnes hac affectione ductos studiose sanctorum gesta scribendo elabo
Abbreviated transcription (Latin):
non edidit: cum & mortuis uitam: cȩcis uisũ:
paralyticis gręssum: leprosis mundiciam: sur¬
dis auditum: ad emonib oppressis restituit
dus cursu fideliter ꝑacto. repletusq om̃ium
bonorum oꝑm fructu: adueniente scissimi
obitus die felicit̾ migrauit ad xp̃m: sepultꝰq¬
ẽ. cum magnifico honore in loco cui uocabulũ
ẽ. helnone. In quo locomulta fiunt orationib
eiꝰ beneficia: & laudatur ibi abom̃ibus nom̃
untus & honor gła & imꝑium. laus & potestas.
Suppletio quȩ addita ẽ. libello uite scĩssimi a
milone monacho & sac̾dote cenobii ipsius.

Expanded text:
non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit dus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bonorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia, et laudatur ibi ab omnibus nomen ium, laus et potestas per SUPPLETIO, QUAE ADDITA EST LIBELLO VITAE SANCTI AMANDI A MILONE MONACHO ET SACERDOTE COENOBII IPSIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Uade & dic monacho illi ut sumat partem
panis istius & iuni. & cras iubente deo cum
ad eum uisitandum ꝑrexero obiuiam michi
ꝓcedat: & in lectulo iacere non patiatur. Qd̾
ita factum est. Accepta itaq isdem mona¬
chus patris benedictione: ita tocius corporis
recȩpit sanitatẽ: ac siunquam nullam ꝑtu-¬
lisset lesionẽ. Adueniente igitur scõ uiro ob¬
uiam ei processit: atq cum eo loqui cȩpit:
Mirariq uehementer cȩperunt: quod uiuũ
& incolumen uidebant. quẽ mortuum fore
luspiscabantur. Uir autẽ dm̃ amandus in¬
dulta fr̃i uenia: ut mores deinceps in meliꝰ
commutaret admonuit: atq eum sanum
admonasterium direxit: xxui
lia quidem sunt multa quȩ ꝑ eum dñs
oꝑari dignatus est: nobis quidẽ incogni¬
ta deo autẽ nota. Sed quantũ ad nr̃as fidelibꝰ
narrantib uiris ꝑrȩlatum ẽ. aures: si omnia
cupiam ꝑsequi: dies ut opinor antequaᷤ ser¬
mo cessabit. Nam quas ꝑ eum dñs uirtutes

Expanded text:
'Vade et die monacho illi, ut sumat partem 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coepit, miratique vehementer fratres, quod vivum et incolomem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium direxit. 26. Alia quidem sunt multa, quae per eum Dominus operare dignatus est, nobis quidem incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
quod uehi cula minime haberet: ita dici¬
tur omni corporis compage paralysi disso¬
lutus: ut nec manum quidem uel pedẽ pos¬
set mouere. Omniq iam carne uelut mor¬
tua: in solo pectore uitalis anhelabat sp̃s:
Tenuiq flatu confiteri ut ualebat nitebat᷑:
quod ob in obȩdientiã & contumatiã hȩc ꝑ-¬
peti merebatur. Igitur prȩfatum monachũ
fr̃s mittentes in naue. ad monasterium cui
uocabulũ maiores indiderunt helnonem:¬
& ad uirum dei adduxerunt amandum. Cũ¬
q iam uesꝑascente die finitis missarum seu
dum iuxta morem isset: subito ei nuntia¬
tum ẽ. qualiter isdẽ monachus egrotaret:
lenterq ut aiunt subridens: dixisse fer¬
tur. Adhuc maiora sustinebit ꝑicula: quia
ualde iactantiȩ atq in obȩdientiȩ deditus
erat. Sed tamen prb̃m quendam fidelẽ
uirum ad se uocari prȩcepit: eidemq mona¬
cho calicẽ uini & fraginen panis ꝑ eundem
transmisit prb̃m: eiq mandauit dicens

Expanded text:
quod vehicula minime haberet, ita diciquod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum vel dum iuxta morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
fido enĩ quod si firmit̃ credideris: lumen pͥs¬
tinum a dño consequi possis. Deducta autẽ
mulier puellȩ suȩ manib ad arborem citiꝰ
uir dñi amandus eam ad se aduocans. sig¬
numq crucis suꝑ oculos eius imprimens.
in uocato xp̃i nomine pristinȩ reddidit sa¬
nitati. Instructamq qualiter se agere debe¬
ret. relinquens eam omnib diebus uitȩ suȩ
caste atq sobrie se exhibuit: & correctiorẽ
uitã deinceps gerens: mores comutauit in
laudis eiꝰ dñs ostendere dignatus est: non¬
uidetur silentio contegi. Quodam itaq tẽ¬
pore cũ cuidam monocho uidelicet prȩpo¬
sito monasterii sui chrodobaldo cognomi¬
ne. ꝑ quendã missum iussisset ut uehicula
ad uinũ inusibus fratrum monasterio defe¬
rendum prȩparare deberet: dicitur mobȩ¬
diens extitisse. Sed eum nocte eadem. ultio
diuma subsecuta est. Nam eo iter agente
ut adiurum dei ꝑgeret excusationis causa.

Expanded text:
fido enim, quod si firmiter credideris, lumen prisfido enim, quod si firmiter credideris, lumen pristinum a Domino consequi possis'. Educente autem illa puellae suae inanibus, ad arborem citiusvir Domini Amandus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit, et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque commutavitDominus ostendere dignatus est, noidetur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa,