comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alius ẽ habitus senatoris. ex quo p̃cipue intelli¬
gitur uel iste quod senator ẽ. uel ille quod miles
ẽ. ita enĩ ȩtiã xp̃ianus habere aliquid propͥu m etiã
ex ordinatione indum̃ti ipsius debet. S et de cal¬
ciam̃tis eadẽ racio obseruabitur.: ut quod simplex
ẽ. et paratũ. et aptum proposito et usib sufficiens.
id assumatur. Tonȩ quoq usum ostendunt neces¬
as antea. Tamquã enim ꝓpͥus habitus quidã ipsiꝰ
designatur. cum dicitur uir hirsutus. et zonam
pelliciã habens circa lumbos suos. S et petrus
eum dicta sunt recognouimus. Accing̾e in quit
et calcia te caligas tuas. S et beatus paulus o¬
na usus ostenditur: ꝑ agabi propħtiã dicentis
Uirũ eñĩ cuiuᷤ ẽ tona hȩc: ita alligabunt iudei in¬
ierłm. S et iob audit ad ño. Accinge sic̃ uir lum¬
bos tuos. Uirtutis namq cuiusdam et ꝓitiad
oꝑam animi signum uidetur eẽ usus cinguli.

Expanded text:
alius est habitus senatoris, ex quo praecipue intellialius est habitus senatoris, ex quo praecipue intelligitur, vel iste qui senator est, vel ille qui miles est; ita etiam Christianus habere aliquid proprium etiam ex ordinatione indumenti ipsius debet. Sed et de calceamentis eadem ratio observabitur: ut quod simplicius est et paratius, et aptum proposito, et usibus sufficiens, id assumatur. Zonae quoque usum ostendunt necesas antea: tanquam enim proprius habitus quidam ipsius designatur, cum dicitur: Vir hirsutus, et zonam pelliceam heum dicta sunt, recognoscimus: Accingere, inquit, et calceare caligas tuas . Sed et beatus Paulus zona usus ostenditur per Agabum prophetam dicentem: Virum eum cujus est zona haec, ita alligabunt in Hierusalem . Sed et Job audit a Domino: Accinge sicut vir lumbos tuos . Virtutis namque cujusdam et prompti ad opera animi signum videtur esse usus cinguli.
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim quis uideat de triuio aliquẽ hominem
cedentẽ alium aut uapulantẽ publice. uł turpit̃
ꝓclamantẽ. aut intabernis aliisq locis. uitã cũ
dedecore ducentẽ: nec obseruabit quidẽ facile
huiusmodi hominẽ uel notabit : sciens eum
consequent̃ hȩc ad reliquam uitã suam gerere:
Siuͦ eum qui religiosam uitã profitetur. uideat
quis uł parum aliquid contra quã condecet
facere: obseruant om̃s et incepant. et ad religioni
obprobrium ducunt. Itaq uelut pedagogus qui¬
dã ẽ infirmiorib habitus iste religiosior: ut etiã
inuitos eos ab oꝑe in honesto indecentiq custodiat
res ad habitũ magis reuocatur. S et de mulieribꝰ
dicit. in habitu ordinato eas eẽ debere. Ordinatus
aũt habitus eẽ xp̃iam dicitur is: qui scđm ꝓposi¬
tũ ac ꝓfessionẽ eius aptus intelligitur. Sic̃ enim¬
ẽ propͥum aliquid militi in habitu uestim̃tiͥ et

Expanded text:
Si enim quis videat de trivio aliquem hominem Si enim quis videat de trivio aliquem hominem caedentem alium, aut vapulantem publice, vel turpiter proclamantem, aut in tabernis aliisque locis vitam cum dedecore agentem, nec observabit quidem facile hujuscemodi hominem, vel notabit, sciens eum consequentur haec ad reliquam vitam suam gerere. Si vero eum qui gloriosam vitam profitetur, videat quis vel parum aliquid contra quam condecet agere, observant omnes, et increpant, et ad religionis opprobrium ducunt. Itaque velut paedagogus quidam est infirmioribus habitus iste religiosior, ut etiam invitos eos ab opere inhonesto indecentique custodiat.res ad habitum magis revocatur. Sed et de mulieribus dicit, in habitu ordinatas eas esse debere. Ordinatus autem habitus Christiani dicitur is, qui secundum propositum ac professionem ejus aptus intelligitur. Sicut enim proprium est aliquid militi in habitu vestimenti, et
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uestim̃ta ad procedendum p̃parata. et alia ad
nsum domesticum: ẽt rursum alia in aliud tẽpus¬
unum illud ipsum tale eẽ indum̃tum. quod nob̾
sufficere possit ad omnia: et indie honestũ uideat᷑
indumentum. et innocte expleat necessitatẽ. Ex
hoc enim fiet. ut et habitus nr̃ comiunis. et simi-¬
lis atq unius formȩ sit omniũ: et xp̃ianum etiã
uisio ipsa designet. Ea enim quȩ uno ꝓspectu acꝓ
posito geruntur. similia immo eadẽ ẽẽ omnibus
debent: utile autẽ ẽ etiã ex ipsa propͥetate uestis &
habitus. intelligi unumquẽq et ꝓfessionẽ eius
agnosci in ea uita qua scđm dm̃ uiuit: ut sciat si¬
bi etiã actus consimiles eẽ debere : et ad eos qui
nos uident scđdm habitum nr̃m. equales etiã in
actib apparere debemus. Ron enim similit̃ turpe
ẽ in quolibet alio.si in honeste quid agat: siẽ in
his qui uitã sobriã etiã ipso habitu profitentur.

Expanded text:
sint vestimenta ad procedendum praeparata, et alia ad sint vestimenta ad procedendum praeparata, et alia ad usum domesticum; et rursum alia in aliud tempuunum illud ipsum tale esse indumentum, quod nobis sufficere possit ad omnia, et ut in die honestum videatur indumentum, et in nocte expleat necessitatem. Ex hoc enim fiet ut et habitus noster communis et similis atque unius formae sit omnium, et Christianum etiam visio ipsa designet. Ea enim quae uno prospectu ac proposito geruntur, similia, imo eadem esse omnibus debent. Utile autem est etiam ex ipsa proprietate vestitus et habitus intelligi unumquemque, et professionem ejus agnosci in ea vita qua secundum Deum vivit, ut sciat sibi etiam actus consimiles esse debere; et ad eos qui nos vident secundum habitum nostrum, aequales etiam in actibus apparere debere. Non enim similiter turpe est in quolibet alio, si inhoneste quid agat, sicut in his qui vitam sobriam etiam ipso habitu profitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ indum̃to. quod ad communẽ habitũ uel
usum ꝑtinet. si alt̃ alt̃o differat habitus uł p̃ciosi¬
or inueniatur: ex ipsa comparatione confundimꝰ
ñ habentes. Sufficient̃ quoq etiã apł̃s huiꝰcemodi
usib breui sermone regulã posuit dicens. Haben¬
tes aũt uictum et uestitum: his contentisimus.
Ostendit indumento solo quo tegamur indig̾e
nos. et ñ uarietate aliqua uestis et ornam̃to eiuᷤᷤ
ac decore iactari: q̃ utiq pꝰmodũ ĩtroducta st̃ humans
uitȩ artificiis. luxurie ingenio conqͥsita. S & pͥmꝰ ille
indum̃ti usus hec eadẽ ĩdicat. cũ drds̃ fecisse pͥmis
hõib pelliciaᷤ tunicas. Sufficiebat eñi ad confusionẽ
ipsis alia quidẽ sunt meliora. alia inferiora: con¬
sequens ẽ et ea eligere quȩ nobis usum exhibeant
longiorẽ. ita tam̃ ut innullo ledatur regula
uoluntariȩ pauꝑtatis. id ẽ alia quidẽ ne sint

Expanded text:
omnium indumento quod ad communem habitum vel omnium indumento quod ad communem habitum vel usum pertinet, si alter altero differat habitus, vel pretiosior inveniatur, ex ipsa comparatione confundimus non habentes. Sufficienter quoque Apostoli hujuscemodi usibus brevi sermone regulam posuit, dicens: Habentes autem victum et vestitum, his contenti simus . Ostendens indumento solo quo contegamur indigere nos, et non varietate aliqua vestis et ornamento ejus ac decore jactari. Quae utique postmodum introducta sunt, humanae vitae artificiis et luxuriae ingeindumenti usus haec eadem indicat, cum dicitur Deus fecisse primis hominibus pellicias tunicas . Sufficiebat enim ad confusionem ipsis alia quidem sunt meliora, alia inferiora, consequens est ea eligere quae nobis usum exhibeant longiorem: ita tamen ut in nullo laedatur regula voluntariae paupertatis, id est, ne alia quidem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
necessariã docuit: itaq qui uult religiose ac
pie uiuere in omnib simplicitatẽ et humilitatẽ
requirat: idẽ ea quȩ paruo sumptu acquiruntur.
Id obseruandum puto incorporalib usibus: ꝑ quod
occasiones nob̾ maloͣꝵ occupationũ minime fiant.
Hoc gͦ etiã in obseruationes indumentorũ custo¬
diendum puto. Si enĩ studium nob̃ habendum
ẽ. omniũ eẽ minimos. et omniũ nouissimos: cer-¬
tũ ẽ quia et inindumentis omniũ nouissimos
deputare debemus.Nam si hi qui głam sibi ex
indum̃torũ splendore conquirunt. satis agunt
quomͦ p̃ciosis et magnificisuestib uideantur
induti : ita consequens ẽ eum qui de ultimis
et nouissimis. id ẽ ꝑnimiam hu militatẽ placere
studet. eligere debehocĩ quo omniũ ultimus et
mis et p̃ciosis uidi clarus ac nobilis gestit. Si eñi
inpublica cena arguuntur chorintii. quod ꝑ suam
habundantiã confundunt eos qui ñ habent:
certum ẽ quia et inhoc simplici et communi

Expanded text:
necessariam docuit, ita ut qui vult religiose ac pie vivere in omnibus et simplicitatem et vilitatem requirat, id est, ea quae parvo sumptu acquiruntur; id observandum puto in corporalibus usibus per quod occasiones nobis majorum occupationum minime fiant. Hoc ergo etiam in observatione indumen torum custodiendum puto. Si enim studium nobis habendum est omnium esse minimos et omnium novissimos; certum est quia et indumentis omnium nos novissimos deputare debindumentorum splendore conquirunt, satis agunt quomodo pretiosis et magnificis vestibus videantur induti, ita consequens est eum qui de ultimis et novissimis, id est, per nimiam humilitatem, placere studet, eligere debere hoc in quo omnium et ultimus et mis et pretiosis videri clarior et nobilior gestit. Si enim in publica coena arguuntur Corinthii quod per suam abundantiam confundant eos qui non habent , certum est quia et in hoc simplici et communi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. his qui ad seruicium dĩ accedunt ne¬
cessarium ẽ: et nichil subtrahere. ut ñ crimen
sacrilegi incurrant. Ueruntam̃ hȩc progare
in conspectu eoꝵ ẽ ad quos uisa sunt ꝑtinere: ne
ꝙaliis fr̃ib eiusdẽ propositi pauꝑiorib tristiciã
generent: ita ut accidat illud in quo corinthii
arguuntur ab apło dicente. quia confunditis¬
ipsis offerre debent. scđdm imitationem eoꝵ qui
in actib apłoꝵ id fecisse ꝑscribuntur. de quibu
dicitur. quia afferentes p̃cia prediorum suorũ.
ponebant ante pedes apłorum.Certe qm̃ non
ẽ omniũ huiuscemodi dispensationes explere.
fidelit̃ illis offerre conuenit. qui apud om ne
in hoc officio ꝓbati habentur. Ueruntam̃ etiam
de his ꝓbabit ille qui prȩ ẽ quid debeat dispensari.
uł familiares uł consanguinei fuerunt et ꝓximi :
Sicut dñs ostendit. tunc cũ ei nuntiauerunt.
quia mat̾ tua et fr̃s tui foris stant uolentes te
uidere. Ad quos cum increpacione respondit

Expanded text:
sunt, his qui ad servitium Dei accedunt, necessarium est; et nihil subtrahere, ut sacrilegii incurrant. Verumtamen haec praerogari in conspectu eorum, ad quod visa sunt pertinere, et aliis fratribus ejusdem propositi pauperioribus tristitiam generat, ita ut accidat illud in quo Corinthii increpantur ab Apostolo dicente: Quia confunditiipsis offerri debent, secundum imitationem eorum, qui in Actibus apostolorum id fecisse perscribuntur, de quibus dicitur: Quia afferentes pretia praediorum suorum, ponebant ante pedes apostolorum . Certe quoniam non est omnium hujuscemodi dispensationes explere fideliter, illis offerri convenit, qui apud omnes in hoc officio probati habentur. Verumtamen etiam de his probabit ille qui praeest, per quem debeant dispensari. familiares, vel consanguinei fuerunt et proximi? RESP. Sicut Dominus ostendit, tunc cum ei nuntiaverunt: Quia mater tua et fratres tui foris stant, volentes te videre; ad quos cum increpatione respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim estis. ut innullo detͥmentum patiamini
ex uobis: non ille qui contristauit debet em̃dari
tuus contristatur: iam ñ scđm caritatẽ ambulaᷤ
Et cum cognouerit tale delictum: impleat illud
quod ad ñõ dictum ẽ. Si offers munus tuum
ad altare. et ibi recordatus fueris quia fr̃ tuus¬

Expanded text:
enim estis, ut in nullo detrimentum pateremini ex nobis . Non ille qui contristavit emendari debet, tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . Et cum cognoverit tale delictum esse suum, impleat illud quod a Domino dictum est: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris ibi quia frat
Abbreviated transcription (Latin):
tͥum testium stet om̃e uerbum. Quod si etiam
ipsos non audierit: dic ȩcclȩ. Si aũt nec eccłam
audierit: sit tibi sicut gentilis et publicanus
si forte increpatio hȩc quȩ fit aplurib eueniat
notate: ut non commisceamini cũ eo sine dubi

Expanded text:
trium testium stet omne verbum. Quod si etiam trium testium stet omne verbum. Quod si etiam ipsos non audierit, dic Ecclesiae: si autem nec Ecclesiam audierit, sit tibi sicut gentilis et publicanus . Si forte increpatio haec, quae a pluribus fit, eveniat notate, ut non commisceamini cum eo ; sine dubi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et dispensator misterioꝵ dĩ.timens ne preter
uoluntatẽ dĩ. uel p̃ter quod in scĩs scripturis e-¬
uident̃ p̃cipitur. uel dicat aliquid. uel imꝑet: &
inueniatur tanquam falsus testis dĩ. aut sacrile¬
gus: uel introducens aliquid alienum adoctri¬
na dĩ: uel certe sub relinquens et pret̾iens aliquid
eoꝵ quȩ deo placita sunt: ad fr̃s aũt ẽẽ debet
tanquã nutrix si foueat paruulos suosͥ paratꝰ
expedit communicare cum eis non solum eu¬
angelium xp̃i. s etiã animam suã. memor p̃ce¬
pti dñi ac dei nr̃i dicentis. Mandatum nouum¬
do uobis ut diligatis inuicẽ: sic̃ et ego dilexi uos
Maiorẽ hac caritatem nemo habet: quam ut po¬
nat quis animam suã proamicis suis: Int̾rog¬
Seccantẽ quomͦ corripiemus uel emendabimus
cau̾it inte fr̃ tuus: uade et argue eum inter
te et ipsum solum. Si audierit te: Iucratus es
fr̃em tuum. Si uͦ non audierit te:assume decũ
& alium unum uel duos: ut inore duorũ uel

Expanded text:
i et dispensator mysteriorum Dei ; timens ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in sacris Scripturis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid, vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis Dei, aut sacrilegus, vel introducens aliquid alienum a doctrina Domini, vel certe subrelinquens et praeteriens aliquid eorum quae Deo placita sunt. Ad fratres autem esse debet, tanquam si nutrix foveat parvulos suos: paratus expedit, communicare cum eis non solum Evangelium Dei, sed etiam animam suam; memor praecepti Dei ac Domini do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut ponat quis animam suam pro amicis suis Peccantem quomodo corripiemus, vel emendabimus?caverit in te frater tuus, vade et argue eum inter te et ipsum solum. Si audierit te, lucratus es fratrem tuum. Si vero non audierit te, assume adhuc m alium unum, vel duos: ut in ore duorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
eos quib disciplinȩ cura ꝑmissa ẽ uł dispensatione
oꝑum: qui et ipsi tam̃ considerantius agere debent.
ut quantum necessitas exigit. hoc solũ loquantur.
et hoc ipsum cum quiete et honestate. ne int̃tur¬
bent aut offendiculum fiaciant cet̃is: cunctos cęt̃os¬
silentium habere conuenit. Sienim ꝓpħis in eccła
docentib apłs dicit. quia si sedenti reuelatum
fuerit pͥor taceat. quantomagis intẽpore psalmoꝵ
uel orationum tacere et silentium agere cunctis
conuenit. nͥ si quẽ forte ut suꝑius diximꝰ commu¬
nis ꝓuidentiȩ causa aliquid proloqui cogit: Int̾
aturalit expectatio omnis mali timorẽ incutit.
Itanamq etiã bestias timemus et pͥncipes sci¬
entes imminere ex his aliquid quod aduitȩ exi¬
cium ꝑtinet: Si gͦ credamus quia uerȩ sunt cõ¬
minationes futuri iudicii dĩ . et recordemur t̾ri¬
bile illud futuri examinis tribunal. timebimꝰ
uia quȩ ducit ad mortem.

Expanded text:
eos quibus disciplinae cura commissa est vel dispensationis eos quibus disciplinae cura commissa est vel dispensationis operum; qui et ipsi tamen considerantius agere debent, ut quantum necessitas exigit, hoc solum loquantur, et hoc ipsum cum quiete et honestate, ne interturbent aut offendiculum faciant; caeteris cunctis silentium habere convenit. Si enim prophetis in Ecclesia docentibus Apostolus dicit: Quia si alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat ; quanto magis in tempore psalmorum vel orationum tacere et silentium agere cunctis convenit; nisi quem forte, ut superius diximus, communis providentiae causa aliquid proloqui cogit. INTERaturaliter exspectatio omnis mali timorem incutit. Ita namque bestias etiam timemus et principes; scientes imminere ex eis aliquid quod ad vitae exitium pertinet. Si ergo credamus quia verae sunt comminationes futuri judicii Dei, et recordemur terribile illud futuri examinis tribunal, timebimusuae ducit ad mortem ?
Abbreviated transcription (Latin):
in his saꝑe quȩ ds fieri non uult. thesaurꝰ ẽ. malꝰ
Ex quib ꝓferuntur scđm dñi uocẽ suo quoq
ilentium et taciturnitas tunc bonum ẽ. R
cum uł ad ꝑsonas uel ad tempus aptatur: sic̃
a scã scriptura docemur quȩ dicit. Aliquando
quidẽ quia qui intelligit in illo tempore tace
Et alibi. Quod si alii sedenti reuelatũ fuerit: pͥor
taceat. Et itum. Mulieres ur̃ȩ in ȩccłus taceant.
S alio tẽpore. his qui incontinentẽ habent linguã
dicitur. Omnis sermo malus deore ur̃o ñ ꝓcedat:
s si quis bonus ad edificationẽ fidei. Necessaria
uͦ ẽ taciturnitas usquequo uicia siqua illa sunt
linguȩ. uel sermonum temeritas resecentur: et
discat oportune et intempore et utilit̃ loqui. ut
sic̃ scriptũ ẽ. sermo eoꝵ sale conditꝰ sit. ut det gr̃am¬
num uel psalmorum loqui aliquẽ indomo.Res p
ret̃ eos qui ministerii sollicitudinẽ gerunt. uł

Expanded text:
in his sapere, quae Deus fieri non vult, thesaurus est malus: in his sapere, quae Deus fieri non vult, thesaurus est malus: ex quibus proferuntur, secundum Dei vocem , suo quoque ilentium et taciturnitas tunc bonum est, cum vel ad personas vel ad tempus aptatur, sicut a sacra Scriptura edocemur, quae dicit, aliquando quidem: Quia qui intelligit, in illo teEt alibi: Quod si alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat ; et iterum: Mulieres vestrae in ecclesiis taceant . Sed et alio tempore his qui incontinentem linguam habent, dicitur: Omnis sermo malus de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei . Necessario vero est taciturnitas, usquequo vitia si qua illa sunt linguae vel sermonum temeritas resecetur, et discat opportune et in tempore utiliter loqui, ut sicut scriptum est: Sermo eorum sale conditus sit, ut det gram vel psalmorum loqui aliquem in domo? RESP. Praeter eos qui ministerii sollicitudinem gerunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
factus. et habitu inuentus ut homohum iliauit
se ipsum factus obediens usq ad mortẽ. mortem
aut crucis. Cum gͦanima fidẽ habet his dictis. &
tantus et talis obediens fuit patͥ usq ad mortẽ
ꝓnr̃a uitaͥ puto quia ꝓuocari possit ad affectũ
et dilectionẽ et ipsius dĩ patris. qui unico filio
non peꝑcit s ꝓnobis omnib tradidit eum: et
ad amorẽ unigeniti eius eoamplius ꝓuocabitur
quo eum uideat mortẽ turpissimam ꝓnr̃a re¬
demptione tolerasse. sic̃ et apłs de eo dicebat.
quia caritas xp̃i constringit nos. iudicantes
quia si unus ꝓomnib mortuus ẽ. gͦ omnes mor¬
tui sunt . et ꝓomnib mortuus ẽ. ut & qͥ uiuunt
iam non sibi uiuant. s ei qui pro ipsis mortuuꝰ
ẽ et resurrexit. lalem gͦ affectum uel fidẽ p̃parare
debet inanimosuois qui de pane et de calice ꝑ
rudentia quidẽ et sensus qui in xp̃oẽ. & R
uirtus animȩ quȩ ad dĩ glam ꝑtinet. thesaurus¬
ẽ bonus. Imprudentia aũt et sensus maliciȩ. &

Expanded text:
us ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Cum ergo anima fidem habet his dictis, et tantus et talis obediens fuit Patri usque ad mortem pro vita nostra; puto quia provocari possit ad affectum et dilectionem, et ipsius Dei patris, qui unico Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum: et ad amorem unigeniti ejus eo amplius provocabitur, qui eum videat mortem turpissimam pro nostra redemptione tolerasse. Sicut et Apostolus de eo dicebat: Quia charitas Christo constringet nos, judicantes hoc; quod si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortam non sibi vivat, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Talem ergo affectum vel fidem praeparare debet in animo suo is qui de pane et calice perciPrudentia quidem et sensus qui in Christo est, et virtus animi, quae ad Dei gloriam pertinet, thesaurus bonus est. Prudentia autem et sensus malitiae; et
Abbreviated transcription (Latin):
Si quidẽ tanti modi ẽ culpa ꝓqua condemnat̾
ẽ. ut dignum sit etiã acibo eum uetari: ꝓbet ille
qui p̃ ẽ. Si aũt a sola bene ictione aliqͥs abstentuᷤ
ẽ. et indulgetur ei cib condemnatus aũt et ino¬
bediens ẽ. etiã in hoc contentiosi notã sumere de-¬
bet. et cognoscere qͥ a ꝑhoc ñ curat culpã. s multipli
imorẽ quidẽ docet nos apłs dicens. qui man-¬
ducat et bibit indigne. iudicium sibi mandu¬
cat et bibit: fidẽ uͦ edocet nos sermo dm̃i dicens.
Hoc ẽ corpus meum quod ꝓmultis datur. hoc
facite in meã commemorationẽ. Et sermo iħis
dicentis. quia uerbum caro factũ ẽ et habitauit

Expanded text:
Siquidem tanti modi est culpa, pro qua condemnatus est, ut dignum sit etiam cibo eum vetari, probet ille qui praeest. Si autem a sola benedictione aliquis abstentus est, et indulgetur ei cibus; condemnatus autem et inobediens est, etiam in hoc contentiosi notam suscipere debet, et cognoscere, quia per hoc non curat culpam sed multiplicimorem quidem docet nos Apostolus, dicens: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Fidem vero docet nos sermo Domini, dicens: Hoc est corpus meum, quod pro multis datur: hoc facite in meam commemorationem . Et sermo Joannis dicentis: Quia Verbum caro factum est, et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cũm his qui mandata dĩ contemnunt uitã duc̾e.
nunc discere cupimus. si oportet eum qui ab huuiꝰ¬
cemodi consorciis discesserit. semotum eẽ et solum:
an uͦ cũ fr̃ib eius dẽ ꝓpositi et eiꝰdẽ animi uitã suã sociar
n multis utile ẽẽ uideo uitã communẽ duc̾e:¬

Expanded text:
e cum his qui mandata Dei contemnunt vitam ducere, nunc discere cupimus si oporteat eum qui ab hujuscemodi consortiis discesserit, remotum esse et solum, an vero cum fratribus ejusdem propositi et ejusdem animi vitam sociare. In multis utile esse video vitam communem duce
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ẽ in omnib cibis gustus. quo unum Respͥ¬
quodq dinoscitur cuius saporis sit: hoc ẽ et in
uerbis sc̃ȩ scripturȩ. prudentiȩ sensus. fauces enim
inquit escas gustabunt: sensus aũt u̾ba discernent.
Si quis gͦ ita animam suã intendat in singula u̾¬
ba psalmoꝵ. sic̃ gustus intentus ẽ ad discretionẽ
saporis ciboꝵ: iste ẽ qui cõplet qd dicit᷑ psallite sapi
dispensationis suȩ. cui cellari cura commissa ẽ:
Erga eum quidẽ qui ei credidit huiusmodi R¬
dispensationẽ: meminisse debet dñi dicentis.
Non possum ego ame ipso facere quicqũa. Ad cet̃os
uͦ sollic ite scire debet quid unusquisq opus habe¬
at: uit compleat illud quod scriptum ẽ. Diuidebat᷑
uari debet ab omnib quibuscunq aliqua mini-¬
sterii sui uel dispensacionis sollicitudo cõmissaẽ.

Expanded text:
Quod est in omnibus cibis gustu unumquemque dignoscere cujus saporis sit, hoc est et in verbis sanctae Scripturae prudentiae sensus. Fauces enim, inquit, escas gustabunt, sensus autem verba discernit . Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmorum, sicut gustus intentus est ad discretionem saporis ciborum, iste est qui compleat hoc quod dicitur: Psallite sapidispensationis suae is cui cellarii cura commissa est? RESP. Erga eum quidem qui ei credidit hujuscemodi dispensationem, meminisse debet Domini dicentis: Non possum ego a me ipso facere quidquam . Ad caeteros vero sollicite scire debet quid unusquisque opus habeat, ut compleat illud quod scriptum est: Dividebatuvari debet ab omnibus quibuscunque aliqua ministerii vel dispensationis sollicitudo commissa
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ne quid faciatis scdm fauorẽ uł in alt̾rã
partẽ declinando: aliquando aũt dicente.quia
si quis uidetur contentiosus eẽ. nos talẽ con¬
suetudinẽ ñ habemus neq ȩccła dĩ. si quis hoc
facit. notetur usquequo corrigatur. Ueruntam̃
oportet eum summa diligentia et ꝓbatione discu-
tere. et considerare ad quã partẽ unusquisq apt̾
sit uel opoitunus: et ita ei in tungi quodcunq
illud ẽ oꝑis uel officiiut neq illi qui iniungunt
ex hoc ipso condemnentur quod ñ aptum alicui
officium in iunxerunt: et inueniantur mali ẽẽ
dispensatores. siue animarũ. siue mandatoꝵ dñi.
neq illi ipsi quib iniungitur. occasionẽ peccati
ex hoc habere uideantur

Expanded text:
dem: Ne quid facias secundum favorem, vel in alteram partem declinando ; aliquando autem dicente: Quia si quis videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia . Si quis hoc facit, notetur, usquequo corrigatur. Verumtamen oportet cum summa diligentia et probatione ditere, et considerare ad quam partem unusquisque aptus sit vel opportunus: et ita ei injungi quodcunque illud operis vel officii, ut neque illi qui injungunt ex hoc ipso condemnentur, quod non aptum alicui officium injunxerint, et inveniantur mali esse dispensatores sive animarum, sive mandatorum Domini: neque illi ipsi quibus injungitur occasionem peccati ex hoc habere videantur
Abbreviated transcription (Latin):
ermonis nobis usum ds qui nos creauit indul-¬
sit: ꝓeo ut cordis occulta inuicẽ nobis uerbi
ministerio panderemus: et ꝓcommuni in alt̃-¬
utrum affectione naturȩ. unusquisq nr̃m ꝓximo suo
uelut ex archanis quibusdã domiciliis. consilii se¬

Expanded text:
ermonis nobis usum deus, qui nos creavit, indulsit pro eo, ut cordis occulta invicem nobis verbi ministerio panderemus et pro communi in alterutrum affectioni naturae unusquisque nostrum proximo suo velut ex arcanis quibusdam domiciliis consilii se
Abbreviated transcription (Latin):
d dñm quidẽ tali m̃te eẽ: quales indicat beatꝰ
dauid dicens. Uidi ñ seruantes pactum et
tabescebã: quia eloquia tua non custodierunt
Ad eos aũt quos increpat hunc debet affectum
seruare. que pat̾ et medicus erga egrotantẽ filiũ
seruat. et tunc maxime cũ qualitas curȩ tͥstior ui

Expanded text:
d eum quidem tali mente esse debet, qualem indicat beatus David, dicens: Vidi non servantes pactum, et tabescebam; quoniam eloquia tua non custodierunt . Ad eos autem quos increpat, hunc debet affectum servare, quem pater et medicus erga aegrotantem filium servat: et tunc maxime, cum qualitas curae tristior vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam.Non enim idẽ usus eẽ homini potest
intempore hiemis et intempore estatis: neq idẽ
habitus oꝑantis et quiescentis: nec militis idẽ
ẽ et pͥuati. neq uiri idem qui mulieris. In¬

Expanded text:
personam. Non idem usus esse potest in tempore hiemis et in tempore aestatis: neque idem habitus est operantis et quiescentis; nec militis idem est et privati, neque viri idem qui mulieris. IN
Abbreviated transcription (Latin):
incitamentis gule. et acunctis indecentib atq in¬
ordinatis motibus. Si uͦ eum etatis augm̃to. nullus
in eis dep̃henditur profectus industriȩ. s uaga
mens. et animus cassus ac tumens. etiã pꝰ instituta
ꝓbabilia infructuosus ꝑmanserit: huiuscemodi abi¬
ei oportet. et maxime cum iuuenilis feruor. rudem
lacessit ȩtatẽ. Eorum uͦ qui ȩtate iã robusta accedunt
ad seruicium dĩ. oportet inquirere ut diximus
qualitatẽ uitȩ prec̃itȩ: et sufficere etiã hoc ipsum
si satis instant̾ hoc expetunt: et siuerum et ardenᷤ
desid̾ium ẽ eorũ erga opus dĩ. Huiuscemodi uͦ fieri
potuerint et probare. Cum aũt fuerint suscepti. si
forte propositũ suum transgressi fuerint: nec indi
eos oportet amplius. tanquã eos qui indm̃ deli-¬
querint: quod ẽ eum confessionis suȩ pactũ cũ
ꝓfessi sunt. Si peccau̾it inquit homo in homine.

Expanded text:
incitamentis gulae, et a cunctis indecentibus et inincitamentis gulae, et a cunctis indecentibus et inordinatis motibus. Si vero cum aetatis augmento nullus in eis deprehenditur profectus industrius, sed vaga mens et animus cassus, etiam post instituta probabilia, infructuosus permanserit, hujuscemodi abjici oportet, et maxime cum juvenilis fervor rudem lacessit aetatem. Eorum vero qui aetate robusta accedunt ad servitium Dei, eportet inquirere, ut diximus, qualitatem vitae praeteritae, et sufficere etiam hoc ipsum, si satis instanter hoc expetunt, et si verum et ardens desiderium est eorum erga opus Dei. Hujusmodi vero fieri discutere potuerint et probare. Cum autem fuerint suscepti, si forte propositum transgressi fuerint, nec videri eos oportet amplius, tanquam eos qui in Domino deliquerunt, quod est confessionis suae pactum, cum professi sunt. Et, si peccaverit
Abbreviated transcription (Latin):
icente dño. sinite infantes
uenire ad me. et apło paulo collaudante eum
qui ab infantia saeras litt̾as didicisset. et rursum
dñi: omne tempus apͥma ȩtate  ortunum quidẽ
re dñi: firma tam̃ tunc erit ꝓfessio. uirginitatis
ex quo adulta iam ȩtas eẽ ceꝑit. et ea quȩ solent nup¬
oblatos. sub testimonio plurimorũ suscipi: ut om̃is
occasio maledicti excludatur grã hominũ plurimoꝵ.
Adhibere aut̃ eis oportet summam diligentiã. quo
possint ad omne uirtutis exercitium probabiliter
institui: tã in uerbo quã in intellectu et oꝑe. Quic¬
quid aut̃ intenero qͥs et paruo ĩseruerit. firmiꝰ & tena¬
tius inposterum conseruabit. Iniungenda est ergo
infantum cura. his qui ante omnia inuirtute pati¬
entiȩ documenta sui probabilit̾ p̃buerunt. quo poᷤ¬
sint ꝓmerito delicti et ȩtatis singulis quibusq etiã
correptionis adhibere m̃surã: et qui seruent eos pͥ¬
mo omniũ asermonib ociosis.atq ab iracundia. &

Expanded text:
icente Domino: Sinite infantes venire ad me ; et apostolo Paulo collaudante eum qui ab infantia sacras litteras didicisset, et rursum  Domini; omne tempus a prima aetate opportunum quidem nem Domini: firma tamen tunc erit professio virginitatis, ex quo adulta jam aetas esse coeperit, et ea quae solet nupoblatos, sub testimonio plurimorum suscipi; ut omnis occasio maledicti gratia excludatur hominum pessimorum. Adhiberi autem eis oportet summam diligentiam. quo possint ad omne virtutis exercitium probabiliter institui, tam in verbo quam in intellectu et opere. Quidquid in tenero quis et parvo inseruerit, firmius et tenacius imposterum conservabit. Injungenda est ergo infantium cura his qui ante omnia in virtute patientiae documenta sui probabiliter praebuerunt: qui possint pro merito delicti et aetatis singulis quibusque etiam correptionis adhibere mensuram: et qui servent eos proximo omnium a sermonibus otio
Abbreviated transcription (Latin):
ec ꝑiculum peccati agnouit iste et maxi R¬
me ad dñm. neq lucrum penitentiȩ. nec credi-¬
dit illi qui dicit. quia quidiligit diligent̃ corri¬
pit: s et se ipsum alienum facit ab illa utilitate
dicentis. corripiat me iustus inmisedia et in-¬
crepet me. S et adlesionẽ cet̃orum: iste talis per¬
manet int̾ fr̃s. Reuoluit enĩ et impedit animoᷤ
torum qui possunt ꝓficere. Int̾rogatiofendunt:
dñs. quia expedit illi ut suspendatur mola
asinaria in collo eius. et p̃cipitetur inmare: quã
ut scandalitet unum de minimis istis. Noneñi
iam correptionẽ ad emendationẽ: s defensionem
ad confirmandum peccatũ suũ suscipit qͥ deliqͥt
S et alios ad simile ꝓuocat malum: ita ut con¬
ueniat ei qui peccantes defendit illud quod
scriptum ẽ: quia si non ostenditis fructus digno
penitentiȩ excidemini et in ignẽ mittemini: uel
rursum quod ad ño dictum ẽ: quia si oculus tuu

Expanded text:
ericulum peccati agnovit iste, maxime ad Deum, neque lucrum poenitentiae; nec credidit illi qui dixit: Quia qui diligit, diligenter corripit . Sed et seipsum alienum facit ab illa utilitate dicentis: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me . Sed et ad laesionem caeterorum iste talis permanet inter fratres: resolvit enim et impedit animos eorum qui possunt proficere. INTERROGATIO XXVI. inus: Quia expedit illi, ut suspendatur mola asinaria ad collum ejus, et praecipitetur in mare, quam ut scandalizet unum ex minimis istis . Non enim jam correptionem ad emendationem, sed defensionem ad confirmandum peccatum suum suscipit, qui delinquit, sed et alios ad simile provocat malum. Ita ut conveniat ei, qui peccantes defendit, illud quod dictum est: Quia si non ostenderitis fructus dignos poenitentiae, excidemini, et in ignem mittemini . Vel rursum quod a Domino dictum est: Quia si oculus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
um illa int̾rogatione inqua exposuimus R¬
quȩ ẽ scđm dm̃ tristicia: etiã ista int̾rogatio con-¬
tinetur: id si ẽ pro peccatis lugemus. uel si eos de¬
flemus qui ꝑp̃uaricationẽ legis dm̃ exhonorant.
uel ꝓpt̾ eos qui ꝑiclitantur inpeccato. quia a¬
nima quȩ peccau̾it ipsa morietur. scđm illũ qui
dixit. Et lugeã multos ex his qui ante peccau̾unt.

Expanded text:
um illa interrogatione, in qua exposuimus quae est secundum Deum tristitia, etiam ista interrogatio continetur: id est, si pro peccatis lugemus, vel si eos deflemus, qui per praevaricationem legis Deum inhonorant: vel propter eos, qui periclitantur in peccato. Quia anima quae peccaverit, ipsa morietur : secundum illum qui dixit: Et lugeam multos ex his qui ante peccaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ manifeste docemur.quia hi obnoxii sunt tribu-¬
tis cesarũ apud quos inuenitur cesaris census et
imago. Si quid gͦ tale etiã iste ueniens ad fr̃s secum
detulit: obnoxius ẽ ad exsoluendum debitũ.Si uͦ
omnib derelictis inmanib propinquoꝵ abscessit:
nullus uel ipsi uel fr̃ibus scrupulus debet existere.
frequent̃ loqui et maxime si aliqui de fr̃ib ꝓ hoc
libertas ab alia iudicatur conscientia. bonumẽ imi¬
tari eum dicentẽ. Quia ñ sum usus potestate mea.¬
uti ne offendiculum aliquod darẽ ȩuangelio xp̃i:
et quantum fieri pot̾ rarus uidendȩ sunt. et bre¬
uius ẽ sermocinatio finienda.
Interrogatio.

Expanded text:
ergo manifeste docemur quia hi obnoxii sunt tribuergo manifeste docemur quia hi obnoxii sunt tributis Caesaris, apud quos invenitur Caesaris census et imago. Si quid ergo tale etiam iste veniens ad fratres secum detulit, obnoxius est ad exsolvendum debitum. Si vero omnibus derelictis in manibus propinquorum abscessit, nullus vel ipsi vel fratribus scrupulus debet existere. frequenter loqui; et maxime si aliquid de fratribus prdicatur ab alia conscientia ? bonum est imitari eum dicentem: Quia non sum usus potestate mea, ne offendiculum aliquod darem Evangelio Christi . Et quantum fieri potest, et rarius videndae sunt, et brevior est sermocinatio instituenda. INTERROGATIO
Abbreviated transcription (Latin):
et sic̃ uinea. ita homo eui de ẽ prudentiãsi relin¬
quas eã fiet deserta: et ascendunt in eã spinȩ et erit
derelicta. Huic gͦ animȩ quȩ ex huiusmodi negli¬
gentia squaluerit. et indesertum uenerit: conse¬
quens ẽ susciꝑe illã sententiã quȩ dicit. spinȩ &
tribuli orientur inte. et patu illud qđ scriptumẽ.
expectaui ut faceret uuas. fecit aũt spinas. De qua
dixerat plantaui uineã sorech: ẽt tunc merito
dicitur ad eã illud quod ꝑ ieremtã p̃dictum ẽ a
dño dicente. ego plantaui te uineã fructiferam
intret ad fr̃s. et parentes eius ꝓipso exigantur et
tribulentur. si nonaffert hoc culpã aliquã uel
his qui eum susceꝑunt uel illi ipsi qui ita egit ͦ
dari censum cesari an non.: ait. Ostendite michi
denariumcuius habet imaginẽ et suꝑscriptionẽ.
Cum aũt dixissent quia cesaris: respondit. Reddite
gͦ quȩ cesaris sunt cesart et quȩ dei sunt deo. Ex hoc

Expanded text:
et sicut vinea, ita homo cui deest prudentia; et si relinet sicut vinea, ita homo cui deest prudentia; et si relinquas eam, fiet deserta, et ascendent in ea spinae, et erit derelicta . Huic ergo animae quae ex hujusmodi negligentia squaluerit, et in desertum venerit, consequens est suspicere illam sententiam quae dicit: Spinae et tribuli oriuntur in te , et pati illud quod scriptum est: Exspectavi ut faceret uvas; fecit autem spinas , de qua dixerat: Plantavi vineam Soreth, et tunc merito dicetur ad eam illud quod per Jeremiam praedictum est a Domino, dicente: Ego te plantavi vineam fructiferam,intret ad fratres, et parentes ejus pro ipso exigantur et tribulentur; si non affert hoc culpam aliquam, vel his qui eum susceperunt, vel illi ipsi qui ita egerit?dari censum Caesari, aut non; ait: Ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et subscriptionem ? Cum autem dixissent quia Caesaris, respondit dicens: Reddite ergo quae Caesaris sunt, Caesari, et quae Dei sunt, Deo . Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eneralit̃ arbitror quod satanas ipse ꝑsemet¬
ipsum. causa peccati existere nulli potest: s
motib animȩ nr̃ȩ. siue naturalib siue etiã exui-¬
cio conquesitis abutitur ad uoluntatẽ maliciȩ suȩ
quod ipsi gratum ẽ id ẽ inpeceatũ. Naturalibus
gͦ motib nr̃is ab utitur sic̃ illud quod indño fa-¬
cere conatus ẽ: cum eum sensisset esurire et ait
ad eum. Si filius dĩ es: dic ut lapides isti panes fiant:
Motib aũt ex uicio conquesitis abutitur. sic̃ fecit
iniudã: quẽ qm̃ cupidum uidit. et auaritiȩ mor¬
bo egrotantẽ: ab usus hoc uitio eius: usq ad ꝓdici¬
onis eum obtriginta argenteoꝵ lucrum ꝑtraxit¬
in ruinam. Quia aũt ex nobis ipsis mala oriuntur.
manifeste dñs ostendit dicens. Quia de corde ꝓ¬
cedunt cogitationes malȩ. et reliqua. Hoc aũt acci¬
dit his qui ꝑ negligentiã. in culta et scalentia.
naturalium inse bonoꝵ semina derelinqunt: sic̃¬
ait salomon. quia siẽ agri cultura itauir insipienᷤ

Expanded text:
eneraliter arbitror quod Satanas ipse per seipsum causa peccati existere nulli potest; sed motibus animae nostrae, sive naturalibus, sive etiam ex vitio conceptis abutitur ad voluntatem malitiae suae;quod ipsi gratum est, id est, in peccatum. Naturalibus ergo motibus nostris abutitur: sicut illud quod in Domino facere conatus est, cum eum sensisset esurire, ait ad eum: Si Filius es Dei, dic ut lapides isti panes fiant Motibus autem ex vitio conquisitis abutitur, sicut feciuda: quem quoniam cupidum vidit et avaritiae morbo aegrotantem, abusus hoc vitio ejus, usque ad proditionis eum, ob triginta argenteorum lucrum, pertraxit ruinam . Quia autem mala ex nobis ipsis oriuntur, manifeste ostendit Dominus dicens: Quia de corde procedunt cogitationes malae, et reliqua. Hoc autem accidit eis qui per negligentiam inculta et squalentia naturalium in se bonorum semina derelinquunt, dicente Salomone: Quia sicut agricultura, ita vir insipiens;
Abbreviated transcription (Latin):
moriã dĩ non potest custodire. Quȩ depulsa abani.¬
mis et exclusa: non solum omni leticia et gaudio ca-¬
ret diuino: et delectationis dñi sustinet detrimenta :
uum ori meo. s et inneglectum et obliuionẽ ꝑuenit
iudiciorum dĩ. et in contemptũ consuetudine decidit.
quo maius malum et ꝑniciosius peceati nichil est

Expanded text:
memoriam Dei non potest custodire: qua depulsa ab animemoriam Dei non potest custodire: qua depulsa ab animis et exclusa, non solum omni laetitia et gaudio caret divino, et delectationis Domini sustinet detrimenta, sr mel et favum ori meo ; sed et in neglectum et oblivionem pervenit judiciorum Dei, et in contemptus consuetudinem decidit: quo majus malum et perniciosius pati nihil pot
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile. S et hoc ut tollat ipsum. quis crucem
suã et sequatur xp̃m. plurimum imped it societaᷤᷤ
et ꝑmixtio eoꝵ qui uitã dissimilẽ uiuunt. Nam pa-¬
ratũ eẽ admortẽ ꝓ xp̃o. et mortificare membra quȩ
sunt suꝑ t̾ram. et ꝓ nomine xp̃i libent̃ ferre omne
discrim̃ : hoc ẽ tollere crucẽ suam. Ad quod grande
uidemus impedimentum posse nob̾ ab oriri. ab his
qui dissimiles sunt uel uita uł morib et ad cȩt̃a alia
quȩ multa sunt. Accidit etiã hoc: ut respiciens
anima ad multitudinẽ nequit̃ uiuentium: pͥmo
quidẽ occupetur et impediatur. ne suorũ maloꝵ
capiat intellectum: et possit uel purgare ꝑpęni-¬
tentiã quȩ deliquit: uel causas culpȩ recidere
emendatione uiciorũ. In comparatione et enim
pessimoꝵ. aliquid se iã magni estimat ꝑfecisse. tum
deinde impedimentis et int̃ turbationib atq oc-¬
cupationib quas communis hominum uita hab̾e

Expanded text:
impossibile. Sed ad hoc ipsum, ut tollat quis crucem impossibile. Sed ad hoc ipsum, ut tollat quis crucem suam et sequatur Christum, plurimum impedit societas et permixtio eorum qui vitam dissimilem ducunt. Nam paratum esse ad mortem pro Christo, et mortificare membra quae sunt super terram , et pro nomine Christi libenter ferre omne discrimen, hoc est tollere crucem suam. Ad quod grande videmus impedimentum posse nobis oboriri ab his qui dissimiles sunt vel vita vel moribus. Et ad caetera alia quae multa sunt, accedit etiam hoc, ut respiciens anima ad multitudinem nequiter viventium, primo quidem occupetur et impediatur, ne suorum malorum capiat intellectum, et possit vel purgare per poenitentiam quae deliquit, vel causas culpae resecare emendatione vitiorum. In comparatione etenim pessimorum aliquid se jam magni perfecisse aestimat. Tum deinde impedimentis et perturbationibus atque occupationibus, quas communis hominum vita habe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aures. respiciamus illecebras ad peccatum: et pau¬
latĩ longo usu inhereamus consuetudini pessimȩ:
et rursum ut possimus orationi uacare: oportet
pͥmo seeretius habitare. Hoc enim modo et p̃ceden¬
tes consuetudines excidimus: inquib contra man¬
datũ dĩ agebamus. Noneni paruus ẽ labor. ut se aliqͥs
apͥori non bona consuecudine reflectat ac reuocet.
qm̃quidẽ mos longo tẽpore confirmatus.uim quo¬
dãmodo obtinet nature. Oportet gͦ nos pͥmo omniũ
negare nos ipsos: et tollere crucẽ xp̃ret eũ sic sequi:
Negamus enim nos hoc modo. si omnia preteritȩ
consuetudinis obliti. uoluntates propͥas ab negemus:
non solum ut ab omnib ñ recte agentib uerũ etiã
a nris ipsis in ordinatis et in compositis morib secedamꝰ:
Alioquin ut in eadẽ quis consuetudine atq in pͥori
conu̾satione ꝑmanens. emendare se possit et corri-¬
gere difficillimum ẽ: immo ut u̾ius dicã penitus

Expanded text:
per aures recipiamus illecebras ad peccandum, et pauper aures recipiamus illecebras ad peccandum, et paulatim longo usu inhaereamus consuetudini pessimae. Et rursum ut possimus orationi vacare, oportet primo secretius habitare. Hoc enim modo et praecedentes consuetudines excidemus, in quibus contra mandatum Dei agebamus. Non enim parvus labor est, ut se aliquis a priore non bona consuetudine reflectat ac revocet; quoniam quidem mos longo tempore confirmatus vim quodammodo naturae obtinet. Oportet ergo nos primo omnium abnegare nos ipsos, et tollere crucem Christi, et sic eum sequi . Abnegamus autem nos hoc modo si, per omnia praeteritae consuetudinis obliti, voluntates proprias abnegemus; et ita non solum ab hominibus non recte agentibus, verum etiam a nostris ipsis inordinatis et incompositis moribus secedamus. Alioqui ut in eadem quis consuetudine atque in priore conversatione permanens, emendare se possit et corrigere, difficillimum est; imo, ut verius dicam, penitus
Abbreviated transcription (Latin):
iniunctum fuerat faciet: ita et xp̃ianus omnẽ cona-¬
tũ et omne studium inactib suis adhibere debet:
ut scđm uoluntatẽ dĩ qui opus iniunxit. suũ quoq
dirigat opus: ut et actus sui ornentur: et possit eiuꝰ
qui p̃cepit uoluntatẽ implerẽ. Iunc etiã illud com¬
pleri pot̃ quod scriptum ẽ. Siue manducetis. siue
bibatis. siue aliuid aliquid facitis: omĩa ingłam dei
facite. Si uͦ declinet a regula. et corrũpat obseruantiã
mandati. ex hoc ipso arguitur qđ sit inmemor dĩ
Plurimum aut̃ ꝓdest ad conseruandam memoriã dĩ.
etiã secretius ac remotius habitare. Nam ꝑmixt̃i ui-¬
uere cum his qui negligentius agunt circa timorẽ
dĩ. et contemptum habent mandatoꝵ eiꝰ. plurimum
nocet : sic̃ et salomonis sermo testatur dicens. Cum
homine iracundo ne habitau̾is: ne forte discas uiaᷤ
eius: et accipias laqueos animȩ tuȩ. Et it̃um quod

Expanded text:
injunctum fuerat, faciet; ita etiam Christianus omnem conainjunctum fuerat, faciet; ita etiam Christianus omnem conatum et omne studium in actibus suis adhibere debet, ut secundum voluntatem Dei, qui opus injunxit, suum quoque dirigat opus; ut actus sui ornentur, et possit ejus qui praecepit voluntatem implere. Tunc etiam illud complere potest quod scriptum est: Sive manducetis, sive bibatis, sive aliud quid faciatis, omnia ad gloriam Dei facite . Si vero declinet quis a regula, et corrumpat observantiam mandati, ex hoc ipso arguitur, si quis sit immemor Dei. Plurimum autem prodest ad conservandam memoriam Dei, etiam secretius et remotius habitare. Nam permixtim vivere cum his qui negligentius agunt circa timorem Dei, et contemptum habent mandatorum ejus, plurimum nocet; sicut et Salomonis sermo testatur, dicens: Cum homine iracundo ne habitaveritis, ne forte discatis vias ejus, et accipiatis laqueum animae vestrae . Et iterum quod
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑe uertuntur. manuum minist̾io: sic et in hoc
nr̃o oꝑe unus manet nobis iste prospectus. atq
unus t̃minus ficus ẽ. quo deo placere debeamus.
Sed̾m hunc gͦ prospectum: opus dirigamꝰ mandatoꝵ
Impossibile namq ẽ. alit̃ constare posse oꝑis nr̃i for¬
mam. nisi uoluntas eius qui iniunxit opus semꝑ
inmemoria habeatur: ut eius uoluntate seruata.
et labore ac diligentia competent̃ expleta. semper
iungamur deo. dum semꝑ eius memores sumus:
Sic̃ enim u̾bi causa faber securẽ faciens aut falcem.
meminit semꝑ eius qui opus iniunxit: et retinet
in corde suo cuius magnitudinis. uel qualitatis. uł
formȩ iniunxerit fieri securẽ. et illud semꝑ intendenꝰ
quod sibi meminit ad ño oꝑis iniunctum: ad hoc
dirigit manuum ministerium. ut forma oꝑis cũ
eius qui iniunxit animis ac uoluntate conueniat.
si aũt obliuiscatur. quod uel quale sit. quod sibi fu¬
erat imꝑatum. sine dubio aliud aliquid. quam

Expanded text:
in opere utuntur manuum ministerio; sic et in hoc in opere utuntur manuum ministerio; sic et in hoc nostro opere unus manet nobis iste prospectus, atque unus terminus fixus est, quo Deo placere debeamus. Secundum hunc ergo prospectum opus dirigamus mandatorum. Impossibile namque est aliter constare posse operis nostri formam, nisi voluntas ejus qui injunxit opus semper in memoria habeatur: ut ejus voluntate servata, et labore operis ac diligentia competenter expleta, semper jungamur Deo, dum semper ejus memores sumus. Sicut enim, verbi causa, faber securem faciens aut falcem, meminit semper ejus qui opus injunxit, et retinet in corde suo cujus magnitudinis, vel qualitatis, vel formae injunxerit fieri securem; et in illud semper intendens quod sibi meminit a domino operis injunctum, ad hoc dirigit manuum ministerium, ut forma operis cum ejus qui injunxit animo ac voluntate conveniat: si autem obliviscatur quid vel quale sit quod sibi fuerat imperatum, sine dubio aliud aliquid quam
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ turbationib ab oleri. Sic enĩ et desid̾ium nobis
diuinȩ caritatis accedit: dum frequens eius memo¬
ria mentẽ nr̃am atq animos illustrat: et ad opus
mandatoꝵ dĩ erigimur et suscitamur. Ex ipsis rur¬
sum caritatis oꝑibus: uel conseruatur in nobis
dĩ caritas uel augetur. Et hoc puto ostendere uolen-¬
tẽ dñm dicere aliquando quidẽ. si diligitis me man-¬
data mea seruate: aliquando aut̃. si facitis quȩ dico
uobis. ꝑmanetis incaritate meaꝰͥ sic̃ et ego seruaui
mandata patris mei : et maneo incaritate eius. Ex
quib edocet nos prospectum oꝑis nr̃i debere ex sua
uoluntate pendere: ut tanquã speculum quodãmͦ
ipsum habentes. et semꝑ adipsum respicientes: opus
nr̃m firo ad ipsum cordis oculo dirigamus. Sic̃ enim
artificia quȩ inhac uita sunt: ꝓspectum quendã ani-¬
mi gerunt: et ita seđm hoc quod animo conceꝑint. etiã

Expanded text:
perturbationibus aboleri. Sic enim et desiderium in nobis perturbationibus aboleri. Sic enim et desiderium in nobis divinae charitatis accenditur, dum frequens ejus memoria mentem atque animum illustrat; et ad opus mandatorum Dei erigimur ac suscitamur. Et ex ipsis rursum charitatis operibus vel conservatur Dei in nobis charitas, vel augetur. Et hoc puto ostendere volentem Dominum dicere, aliquando quidem: Si diligitis me, mandata mea servate ; aliquando autem: Si facitis quae ego dico vobis, permanetis in charitate mea; sicut et ego servavi mandata Patris mei, et maneo in charitate ejus . Ex quibus edocet nos, prospectum operis nostri debere ex sua voluntate pendere; ut tanquam speculum quoddam ipsum habentes, et semper ad ipsum respicientes, opus nostrum fixo ad ipsum cordis oculo dirigamus. Sicut enim artificia quae in hac vita sunt, prospectum quemdam animi gerunt, et ita secundum hoc quod animo conceperint, etiam