comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoce ađmare columnis octo extenditur sex mediis & duab: angudarib: quas
aquales acdunam cõmissurã dicit esse debere. Credo qđ angulues duo inse latera
c̃omntat. & st columna angusaris literi utriq cõmunis: ista occidentali&
aquiloni & illa occidentaliꝰ & australi. Qđ autem dicit etiam aequales deorsu¬
s. hoc utiq dicit ut ad ꝑpendiculũ liberaret᷑ ne robustiores essert infra
qua supra. sicut plerȩq columne sunt. Deinde dicit & facies feras de lignis
inputribilib quinq uni colunnae ex una parte tabernaculi. & quinq seras
columnae lateri tabernaculi scđo. & quinq seras columnae posteriori laterita¬
bernaculi qđ ẽ admare . Mirũ sidubitari potest latus orientale columpasa
n habuisse iierior taberna culo. cui postta circumponitur atriũ. Singulas

Expanded text:
hoc est ad mare — columnis octo extenditur: sex mediis et duabus angularibus, quas hoc est ad mare — columnis octo extenditur: sex mediis et duabus angularibus, quas aequales ad unam commissuram dicit esse debere; credo, quod angulus duo in se latera committat et sit columna angularis lateri utrique communis, ista occidentali et aquiloniae, illa occidentali et australi. quod autem dicit etiam aequales deorsum uersus, hoc utique dicit, ut ad perpendiculum librarentur, ne robustiores essent infra quam supra, sicut pleraeque columnae sunt. Deinde dicit: et facies seras de lignis inputribilibus quinque uni columnae ex una parte tabernaculi et quinque seras columnae lateri tabernaculi secundo et quinque seras columnae posteriori lateri tabernaculi quod est ad mare. mirum si dubitari potest latus orientale columnas non habuisse in hoc interiore tabernaculo, cui postea circumponitur atrium. singulas
Abbreviated transcription (Latin):
lilaa ib eetroma couinina unius lateris usq ad alterius alterã edecreniũ arali¬
qua calsa tarem it cimain tacite intelligat᷑. nescio. Postea qurope exeios a purte
que caus decern columna cõmemiorant᷑. sed atrii de quo post loqut qđ ii lae
tibernaculo circuosi poniiubo. Cidinemoratis gͦ laterib tabernaculi aquiboruo
& australi in uigenis columnis. deinde sequit᷑ & adiungit diceus  sedemona¬
bernaculũ ꝑ partẽ quae ẽ contra mare facies sex columnas. & duas columnas
facies in angulis. tabernaculi aposteriorib & aequales deorsum uersus & ue
& tenuementes erunt acquales de capitib in cõmis suram unari. Slc faues
abob duob angnlis equa tersint : & erunt octo columua de bareis earuas
Arbemenoedecm iaẜbaies columne uni & duae bases columnae uni manibas
parter enis. At basib similis ratioꝵ similis locutio ẽ. Latufitaq occidentas na

Expanded text:
aulaea ab extrema columna unius lateris usque ad alterius alteram extremam, an aliaulaea ab extrema columna unius lateris usque ad alterius alteram extremam, an aliqua causa taceantur, ut etiam tacitae intellegantur, nescio. postea quippe ex ipsa parte orientis decem columnae commemorantur, sed atrii de quo post loquitur, quod huic tabernaculo circumponi iubet. commemoratis ergo lateribus tabernaculi aquilonio et australi in uicenis columnis deinde sequitur et adiungit dicens: et retro tabernaculum per partem quae est contra mare facies sex columnas. et duas columnas facies in angulis tabernaculi a posterioribus. et ae-q uales deorsum uersus et in se conuenientes erunt aequales de capitibus in commissuram unam. sic facies ambobus duobus angulis; aequales sint. et erunt octo columnae et bases earum argenteae sedecim: duae bases columnae uni et duae bases columnae uni in ambas partes eius. de basibus similis ratio et similis locutio est. latus itaque occidentis — nam
Abbreviated transcription (Latin):
gam habeat quad raturã laterib: longiorib: breuio¬
rib frontib¬
sic̃ pleraeq basilicaȩ construunt᷑. hocenĩ potius
primitur. Nã itadicit. & facies colum
uiginti eolumnas ad latere isto. Ne respicit ad aquilonem qua drginta bars
ingentie coꝰ acies uginti columnis. duas bases columnae umiinambans ꝓ artes
enus ae satus scdnt contoli austrum uiginti colunasre quadragurd asesẽ
buses argenteas duas bases tolunim eneu in ambas partes eĩ. soduao bia seseo¬
burs ar uninainbas partres cuuis. Repetitio ñ moueat. quia locutio uusruna
mumnarduas hab eat: quia & capita hoc loco bases uocat. Uidem i guto suge¬
ni tolumins porecta duo latera tabernaculi aquilonis &e austru duo sunt
ntliqli omes taueret occidentale: quae si totidem columnas habiuss orier¬
cul dubio quadretũ esso. Qđ aut̃ habent de occidentali ñ tacete de oaenta
sutarbi&irumquia ñ habuit & sola illicsi ne columnis exetendebar

Expanded text:
gam habeat quadraturam, lateribus longioribus brevioribus frontibsicut pleraeque basilicae construuntur: hoc enim potius primitur. Nam ita dicit: Et facies columuiginti columnas ab latere isto, quod respicit ad aquilonem. <et> quadraginta bases argenteas facies uiginti columnis, duas bases columnae uni in ambas partes eius. et latus secundum contra austrum uiginti columnas et quadraginta earum bases argenteas: duas bases columnae uni in ambas partos eius et duas bases columnae uni in ambas partes eius. repetitio non moueat. quia locutionis est, lumna duas habeat, quia et capita hoc loco bases uocat. Videmus igitur uicenis columnis porrecta duo latera tabernaculi aquilonis et austri. duo sunt reliqua, orientale et occidentale, quae si totidem columnas habuissent, procul dubio quadrum esset. quot autem habeant, de occidentali non tacetur, de orientali tacetur: utrum quia non habuit et sola illic sine columnis extendebantur
Abbreviated transcription (Latin):
cordis carnalib. Et alio loco. Idoneos nos inquit fecit mii¬
d ait de dño & in nomine eiꝰ iurabis. ñ ita p̃ceptum
accipiendũ ẽ quasi iurari iusserit : sed in alterius alicuius dĩ nomine iurari ꝓhi¬
buit. Melius autem fit : si scđm euangeliũ nec iuraueris. ñ quia mala ẽ uera iu
ratio : sed ne in ꝑiuriũ incidatur facilitate iurandi. Qui eñĩ iurat. non solũ uerũ
sed etiam falsũ potest iurare. Qui autẽ omnino non iurat. aꝑiurio longe ambu
lat .XIII. Et recordaberis omnem uiam quam duxit te dñs ds̃ tuus in deserto
uabis mandata eiꝰ annon. Hic apertius dictũ est quod alibi genere locutionis obs¬
positũ esse ut sciat: ꝓ eo qd est ut sciri faciat: quomodo dilucide dictũ est ut tẽpta
r& & cognita facer& quaȩ in corde tuo sunt. Non enĩ ait & cognoscer&. Qd qui¬
dẽ si dixiss& : intelligendũ erat cognita facer&¬

Expanded text:
cordis carnalibus, et alio loco: idoneos nos, inquit, fecit micordis carnalibus, et alio loco: idoneos nos, inquit, fecit mid ait de domino: et in nomine eius iurabis, non ita praeceptum accipiendum est, quasi iurari iusserit, sed in alterius alicuius dei nomine iurari prohibuit. melius autem fit, si secundum euangelium nec iuraueris; ratio, sed ne in perjurium incidatur facilitate jurandi. Qui enim jurat, non solum verum, sed etiam falsum jurare potest: qui autem omnino non jurat, a perjurio longe ambulat. XIII. Ib. VIII, 2. Et recordaberis omnem viam quam duxit te Dominus Deus tuus in deserto, sunt, si observabis mandata ejus, an non. Hic apertius dictum est, quod alibi genere locutionis obsgitur enim positum esse, ut sciat, pro eo quod est, ut sciri faciat; quod modo dilucide dictum est, Ut tentaret te, et cognita faceret quae in corde tuo sunt: non enim ait, et cognosceret; quod quidem si dixisset, intelligendum erat, cognita facer
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qͣd ait moxses dic¬
tũ sibi esse a dño de populo hebreo quis dabit esse sic cor eoꝵ in eis ũt timeant me & custo¬
uant mnandata mea : An hic iam uult intellegi gr̃ã sua concedi hoc bi
tat dicens. Auferam eis cor lapideum & daboeis cor carneũ. qd ꝓpt̾ sensũ dictũ est
que caro hab& & lapis ñ hab&. Uerbo utiq translato. hoc ipsũ & alibi dicit. Eccedies
iunt dicit dñs. & consum mabo suꝑ domũ isrł & suꝑdomũ iud¬
uum. non scđm testamentũ qͣd disposur ad patres eoꝵ indie qua ad p̃hendimanũ
eoꝵ ut educerem eos de terra agypti. qm̃ hoc testamentũ qͣd disposui ad eos post
dies illos dans leges meas in cor eoꝵ & in mente eorũ suꝑ scribam eas. & iniquita¬
tum eoꝵ & peccatoꝵ eoꝵ ñ memor ero amplius. hic em̃discreuit nouum testa¬
mentũ aueteri quod ueteridata ẽ lex in tabulis lapideis. in nouo autẽ in cor¬
dib. qͣd fit ꝑ grãm. Unde & apłs dicit. Non in tabulis lapideis. sed in tabulis

Expanded text:
uid est quod ait Moyses dictum sibi esse a Domino de populo Hebraeo, Quis dabit esse sic cor eorum in eis, ut timeant me, et custodiant mandata mea? An hic jam vult intelligi, gratia sua concedi hoc bencat, dicens, Auferam eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum : quod propter sensum dictum est, quem caro habet, et lapis non habet, verbo utique translato. Hoc ipsum et alibi dicit: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Israel et super domum Juduum non secundum testamentum quod disposui ad patres eorum in die qua adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. quoniam hoc testamentum quod disposui ad eos: post dies illos dans leges meas in cor eorum et in mente eorum superscribam eas et iniquitatum eorum et peccatorum eorum non memor ero amplius. hic enim discreuit nouum testamentum a uetere, quod in uetere data est lex in tabulis lapideis, in nouo autem in cordibus, quod fit per gratiam. unde et apostolus dicit: non in tabulis lapideis, sed in tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ relicta locusta una in om̃i t̾ra aegypti.
& indurauit dñs cor pharaonis. Beneficiũ certe dĩ cõmemorauit scriptura qu
abstulit locustas. & secuta dixit : indurasse dnm̃ corpharaonis. beneficio¬
utiq suo & patientia sua qua illa fiebat obstinatio dũ ei parceret᷑. si c̃ om̃a
mala corda hominũ patientia dĩ male utendo dure̾scunt. XXXUIII ertio¬
aut̃ dictũ ẽ ad frẽm eiꝰ aaron ut extender& manũ incalũ. Qđ g dictũ ẽ ad
moꝵ sen extende manĩtuã suꝑt̾rã egẏpti & ascendat locusta suꝑ t̾rã. cre

Expanded text:
n est relicta lucusta una in omni terra Aegypti. et indurauit dominus cor Pharaonis. beneficium certe dei commemorauit scriptura, quod abstulit lucustas; et secuta dixit indurasse dutique suo et patientia sua, qua illa fiebat obstinatio, dum ei parceretur, sicut omnia mala corda hominum patientia dei male utendo durescunt. Tertio dicitautem dictum est ad fratrem eius Aaron, ut extenderet manum in caelum. quod ergo dictum est ad Moysen: extende manum tuam super terram Aegypti et ascendat locusta super terram, cre
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ mandat ꝑ moysen populo ad uesperã edetis
carnes. & mane replebimini panib Ecce ñ ꝓom̃ĩ alim̃to panes nominantur:
lã istonomine & carnes cõplerent᷑. quia & ipsa alim̃ta sunt: nec ta pͥanes eos mͦ

Expanded text:
s mandat per Moysen populo: ad uesperam edetis carnes et mane replebimini panibus. ecce non pro omni alimento panes nominantur. nam isto nomine et carnes complecterentur, quia et ipsa alimenta sunt; nec tamen panes eos m
Abbreviated transcription (Latin):
exire uellent in desertũ immolare dõ suo exmandato eiꝰ. Sed intelligendũ
ẽ quamuis ds̃ scir& quid ess& facturus. qm̃ sciebat ñ consensurũ pharaonem
ad populum dimittendũ : illud primo dictum esse qđ etiã primitꝰ fier& su lle
nitter&. Vt enĩ sic fierent om̃a quemad modũ consequens
ñ facturum cuuubet᷑. ut iustum iudicium consequatur.

Expanded text:
m dierum iter exire vellent in desertum immolare Deo suo ex mandato ejus. Sed intelligendum est, quamvis Deus sciret quid esset facturus, quoniam praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum esse, quod etiam primitus fieret, si ille dimitteret. Ut enim sic fierent omnia quemadmodum consequens non facturum cui jubetur, ut justum judicium consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
giat quod alium non fugit. Sienim post mortem aui suisaac detem &.
septem annorum fuit ioseph quando eum fratres in axgypto uendideruił.
proculdubio & pater eius ia cob septimodetimo anno filii suu iorephcen¬
tum uiginti annorum fuit. Genuit enim eos isaac cum ess& annorũ sexagu¬
ta. sicut᷑ scriptum ẽ. Uixit ergo isaac postea centum uiginti. quia cente simo
octogesimo mortuus est : idcirco dimisit filios centum uiginti annos ha¬
bentes. & ioseph decem & septem: Ioseph autem qm̃ triginta annorũ fuit
quando apparuit in conspectu pharaonis secuti sunt au̾tẽ septem anni¬
ubertatis & duo famis. donec ad eum pat̾ cũ fratrib uenit: triginta nouem ꝓfecto
annos agebat ioseph quando iacob intrauit in aegeptũ. Iunc autem idẽ iacob qd̾ ore
suo pharaoni dicit. centesimũ & trigesimũ annũ agebat xtatis: centum autem &

Expanded text:
giat quod alium non fugit. si enim post mortem aui sui Isaac decem et giat quod alium non fugit. si enim post mortem aui sui Isaac decem et septem annorum fuit Ioseph, quando eum fratres in Aegyptum uendiderunt, procul dubio et pater eius Iacob septimo decimo anno filii sui Ioseph centum uiginti annorum fuit. genuit enim eos Isaac, cum esset annorum sexaginta, sicut scriptum est. uixit ergo Isaac postea centum uiginti, quia centesimo octogesimo mortuus est. idcirco dimisit filios centum uiginti annos habentes et Ioseph decem et septem. Ioseph autem quoniam triginta annorum fuit, quando adparuit in conspectu Pharaonis, secuti sunt autem septem anniubertatis et duo famis, donec ad eum pater cum fratribus uenit, triginta nouem profecto annos agebat Ioseph, quando Iacob intrauit in Aegyptum. tunc autem idem Iacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et tricesimum annum agebat aetatis, centum autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam contigit ut & alium ordinem sequens matheus ab abraham usq ad
seph quadraginta duas generationes numer&. lucas aut
numerans generationes: non ꝑ salomonem sicut ille ꝑnatham ab abraham
usq ad ioseph quinquaginta quinq cõmemor&. In illo quippe ordine ubi
plures nominantur citius mortui sunt : quam hic ubi pautiores. Ne forte
tem moueat aliquem quod inter reges edom commemo
moysi ducenti populum isrł: sciat illum balac moabitam fuisse nonidu me¬
um. eumq fuisse filium seffor non filiumbeor. Sed fuisse etiam ibi tunc
filium beor balam non balac : quembalã conduxerat idem balac ad male¬
dicendum populum isrł.
uomodo potuerit mors. saac
decem & septem annorum inuenire iosept eius nepotem sicut iude¬
tur tamqũa ex ordine scriptura narrare. quocumq se quisq conuertat
in uenire difficile est. Nolo enĩ dicere non posse inueniri. ne forte me fu¬

Expanded text:
etiam contigit, ut alium ordinem sequens Matthaeus ab Abraham usque ad etiam contigit, ut alium ordinem sequens Matthaeus ab Abraham usque ad Ioseph quadraginta duas generationes numeraret, Lucas autem in ordine alio numerans generationes non per Salomonem sicut ille, sed per Natham ab Abraham usque ad Ioseph quinquaginta quinque commemoret. in illo quippe ordine, ubi plures numerantur, citius mortui sunt quam hic ubi pauciores. ne forte autem moueat aliquem, quod inter reges Edom commemorMoysi ducenti populum Israhel, sciat illum Balac Moabitam fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor, non filium Beor, sed fuisse etiam ibi tunc filium Beor Balaam, non Balac, quem Balaam conduxerat idem Balac ad maledicendum populum Israhel. Quomodo potuerit mors Isaac decem et septem annorum inuenire Ioseph eius nepotem, sicut uidetur tamquam ex ordine scriptura narrare, quocumque se quisque conuertat, inuenire difficile est. nolo enim dicere non posse inueniri, ne forte me fu
Abbreviated transcription (Latin):
uod scriptum est & hi
reges qui regnauerunt in ȩdom ante quam regnar& rex in issł non sicaccipi¬
endum est tam quã om̃s reges nominati sint u̾sq ad ea tempora quib coepe¬
runt reges in isrł : quorum primus fuit saul. Multienim fuerunt in edõ
ad tempora saul: cum temporib iudicum quorum temp
ante reges. sed ex his multis eos solos potuit commemorare moy ses qui
fuerunt᷑ antequã moreretur. Nec mirum est quod numerantib ab abra hã
pesau patrem gentis edom ad quem ꝑ raguelem filium esau & eara filium
raguhel & ioͥab filium zara: cui iobab successit in regnobalac qui primus in
terra edom rex fuisse comiemoratur. usq adultimum regem quem potu¬
it nominare moyses plures generationes inueniuntur quam numerantur
abraham ꝑ ia cobusq ad moysen. Nam illic inueniuntur fe
autem usq ad moysen fermẽ septem. Fieri enim potuit. ut ideo ibi plures
nominarentur: quiacitius moriendo plures alter alteri successerunt. Sic

Expanded text:
 scriptum est: Hi reges qui regnaverunt in Edom antequam regnaret rex in Israel, non sic accipiendum est, tamquam omnes reges nominati sint, usqrunt reges Israhel, quorum primus fuit Saul. multi enim fuerunt in Edom usque ad tempora Saul cum temporibus etiam iudicum, quorum tempora fuerunt ante reges; sed ex his multis eos solos potuit commemorare Moyses, qui fuerunt antequam ipse moreretur. nec mirum est quod numerantibus ab Abraham per Esau patrem gentis Edom atque per Raguel filium Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Zara, cui Iobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem, quem potuit nominare Moyses, plures generationes inueniuntur quam numerantur ab Abraham per Iacob usque ad Moysen. nam illic inueniuntur fere duodecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem. fieri enim potuit, ut ideo ibi plures nominarentur, quia citius moriendo plures alter alteri successerunt. sic
Abbreviated transcription (Latin):
ti prie dr̃ uel lybia quamuis hoc nom̃ uniuersae a fricȩ conpetat & pars quadam
quae ꝓ prie dr̃ asia quamuis asiam uel dimidium terram orbem quidam. uel alii tertiã partẽ
orbis posuerint. Nlam qͣd constat. & cananȩi tã quã unagens in illis seꝑtem cõmemorant᷑. &
tam̃ uni uersa illa terra originaliter terra chanaan uocat᷑ .XUI. Non dimisit inexibis quis

Expanded text:
proprie dicitur Libya, quamuis hoc nomen uniuersae Africae conpetat, et pars quaedam proprie dicitur Libya, quamuis hoc nomen uniuersae Africae conpetat, et pars quaedam quae proprie dicitur Asia, quamuis Asiam uel dimidium terrarum orbem quidam uel alii tertiam partem orbis posuerint. nam, quod constat, et Chananaei tamquam una gens in illis septem commemorantur et tamen uniuersa illa terra originaliter Chanaan uocatur. Non dimisit in ea Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
uaerit᷑ quaemad modũ rex ciuitatis hieru¬
⁊ ad omibeter & ceteriquattuor cũ quib obsedit gabaonitas scđm septuaginta interp̃tes pri¬
moreges iebus ȩorũ cũ ad eos obsidentes conuenerunt. post ea uero reges amorreoꝵ dicant᷑ ab ip¬
sis gabaonitis quando nuntios miserunt ad iħm ut eos de obsidione liberar&. Sicut aut̃e in¬
spicere potuimꝰ in ea interp̃tatione quae ex hebreo ẽ utrobiq amorreoꝵ ditunt᷑. cũ const& ie¬
busaeoꝵ fuisse regẽ ciuitatis hierusalem quia ipsaẽ dicta iebus tãquam illius gentis metro¬
polis : & septem gentes sepissime scriptura cõmemor& quas ꝓmisit ds̃ exterminaturum
ẽẽ a facie populi sui. ex quib una ꝑhibet᷑ amorreoꝵ. Hisi forte hoc nomen uniuersale fuerat
mniũ. aut potius maioris partis ut ñ una sed plures in his septẽ hoc n
uis ess& etiam una de septem qua amorreoꝵ ꝓprie uocaretur sicut ẽ pars duadã quae ꝓ¬

Expanded text:
uaeritur quemadmodum rex ciuitatis Hierusalem Adonibezec et ceteri quattuor cum quibus obsedit Gabaonitas secundum septuaginta interpretes primo reges Iebusaeorum cum ad eos obsidendos conuenerunt, postea uero reges Amorrhaeorum dicantur ab ipsis Gabaonitis, quando nuntios miserunt ad Iesum, ut eos de obsidione liberaret. sicut autem inspicere potuimus in ea interpretatione quae ex hebraeo est, utrobique Amorrciuitatis Hierusalem, quia ipsa est dicta Iebus tamquam illius gentis metropolis, et septem gentes saepissime scriptura commemoret, quas promisit deus exterminaturum se esse a facie populi sui, ex quibus una perhibetur Amorrhaeorum. nisi forte hoc nomen uniuersale fuerat omnium aut potius maioris partis, ut non una, sed plures in his septem hoc nomine tenerentur; quamuis esset etiam una de septem quae Amorrhaeorum proprie uocaretur, sicut est pars quaedam quae
Abbreviated transcription (Latin):
đ dix̃ ñ concupisc& quisquã de terra
tua & cũ ascendes uideri inconspectu dĩ tui tria tẽpora anni. hoc uult intelligiut
securus quisq ascender& nec de terra sua sollicit̾ ess& dõ ꝓmittente custodiam qͥd
nemo in de aliquid concupiscer& ꝓpt̃ illũ quiascendit. ne suã inde timer& absen¬
ã : & hic satis ostendit quid supͣ dixerit ñ apparebis in conspei
dicit immolata sua quae ꝑ pascha occidunt᷑ : & p̃cepit ne cuncta sit indomo fer¬
mentũ qm̃ dies sunt azimorum :
clxiiiQ

Expanded text:
 Non concupiscet quisquam de terra tua, cum ascendes videri in conspectu Dei tui, tria tempora anni, hoc vult intelligi, ut securus quisque ascenderet, nec de terra sua sollicitus esset, Deo promittente custodiam, quod nemo inde aliquid concupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeret absentiam. Et hic satis ostedicit immolata sua, quae per Pascha occiduntur, et praecipit ne tunc sit in domo fermentum, quoniam dies sunt azymorum? CLXIII
Abbreviated transcription (Latin):
otest uideri quaestio quomodo quando israhelitae madia¬
nitas debellauerunt interfectum dicat scriptura balaam qui fuerat conductus ad ma¬
ledicendũ populũ isrł : cũ superius quando benedicere coact ẽ ita eandem actionẽ serip¬
tura concluserit cũ ait. Et surgens balaam ab ut reuertens in locũ suũ: balac abiit ad
sem& ipsum. Siergo redierat ad locũ suũ balaam : quomodo hic interfectus ẽ cũ de
ficia faciebat in eũ locũ reuersus ẽ unde illuc exierat. idest ubi tã qu̾a peregrinꝰ habebat

Expanded text:
otest uideri quaestio, quomodo quando Israhelitae Madianitas debellauerunt interfectum dicat scriptura Balaam, qui fuerat conductus ad maledicendum populum Israhel. cum superius quando benedicere coactus est ita eandem actionem scriptura concluserat, cum ait: et surgens Balaam abiit reuersus in locum suum; et Balac abiit ad semet ipsum. si ergo redierat ad locum suum Balaam, quomodo hic interfectus est, cum dficia faciebat, in eum locum reuersus est, unde illuc exierat, id est ubi tamquam peregrinus habebat
Abbreviated transcription (Latin):
ntrauerunt in xgyptum
iacob & om̃ne semen eius filii & filii filiorum eiꝰ fili& & filiae filia rumeiꝰ cũ eo.
Querendum quomodo dicat filias & filias filiarum eius. cum filiam unam legat᷑
habuisse. Superius autem filias eius dixeramus accipiposse neptes eius. sicut
filiussł om̃s dicuntur etiam uniuersus populus ab illo ꝓpagatus. Sed nunc
cũ dicit filias filiarũ p̃ter unam dina. pluraris numerus ꝓsingulari positus
ẽ sicut etiam ꝓplurali singularis sol&. nisi nurus eiꝰ quisq asserat filias eiꝰ potu¬
isse appellari.¬

Expanded text:
ntrarunt in Aegyptum Iacob et omne semen eius, filii et filii filiorum eius, filiae et filiae filiarum eius cum eo. quaerendum quomodo dicat "filias et filias filiarum eius cum eo", cum filiam unam legatur habuisse. superius autem filias eius dixeramus accipi posse neptes eius, sicut filii Israhel omnes dicuntur etiam uniuersus populus ab illo propagatus. sed nunc cum dicit "filias filiarum" propter unam Dinam, pluralis numerus pro singulari positus est, sicut etiam pro plurali singularis solet; nisi nurus eius quisque adserat filias eius potuisse appellari
Abbreviated transcription (Latin):
nu ibi scm̃ scõꝵ hoc ẽ int̾ intra uelum foris aut̃ m̃sa & candelabrũ & cetera qua
uttforis uetus testam̃tũ : int̾ aut̃ nouũ cũ sit utrumq in lectione ueteris testamĩru
& exp̃ssum operib & significatione figuratũ. ac ꝑ hoc in sc̃ĩs figura ẽ figure
quia figura est ueteris testam̃ti. In scĩs autem scõrum figura ẽ ipsius ueritatis. quia
figura ẽ noui testamenti : Totum quippe uetus testamentũ in his reb & cęlebrationib
quae ita obseruanda p̃cipiunt᷑. figura est
CXIII.O

Expanded text:
um sanctorum, hoc est intus ultra uelum. foris autem mensa et candelabrum et cetera quae  significatur foris uetus testamentum, intus autem nouum, cum sit utrumque in lectione ueteris testamenti et expressum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris testamenti; in sanctis autem sanctorum figura est ipsius ueritatis, quia figura est noui tequae ita observanda praecipiuntur, figura est. CXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
si ex illis finib suis quib sibi iungebantur portae atrii pati
bitis uiginti. quia tantum habebat porta quaȩ illa latera dirimebat. Ex aliis
autem finib ᷤ herebant posteriori illi linee taberna culi dequa locuti sumus:

Expanded text:
si ex illis finibus suis, quibus iungebantur portae atrii, patesi ex illis finibus suis, quibus iungebantur portae atrii, patebant inter se cubitis uiginti, quia tantum habebat porta quae illa latera dirimebat, ex aliis autem finibus, quibus haerebant posteriori illi lineae tabernaculi, de qua locuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
dã inter p̃tes nr̃i obliqua interp̾tarentur quȩ ingreco plagra repererunt.
onenim uela capillacia quindenis cubitis suis possunt tegere quindena cubita ten¬
torioꝵ millis laterib. nisi posteriorib partib tabernaculi antequam ad illa latera
deflectantur non amplius quam dena cubita inpenderint. ac sic ex linea recta
terioris tabernaculi id est a parte occidentis. quae linea cui
columnas ꝑtinentes ad interius tabernaculũ decem habere coepit additis la¬
terib: atrii exterioris. Et cum habuiss& cubita quad raginta ad octo colum¬
nas ꝑtinentia. quinquaginta habere coepit in columnis decem. Ex hac ergo
ea cum tecti fuerint uelis capillaciis deni cubiti ab utroq a
restabunt in medio triginta non tecta uelis capillacis. sed illisꝰ tantũ modo au¬
leis in quorum triginta cubitorum medio ꝑ qđ lib& cubita tenderentur: erat
ostium tabernaculi. Proinde illa latera columnarum & quindenorum cubito

Expanded text:
dam interpretes nostri "obliqua" interpretarentur, quae in graeco rcXcqua repererunt. non enim uela capillacia quindenis cubitis suis possunt tegere quindena cubita tentoriorum in illis lateribus, nisi posterioribus partibus tabernaculi, antequam ad illa latera deflectantur, non amplius quam dena cubita inpenderint. ac sic ex linea recta posterioris tabernaculi, id est a parte occidentis — quae linea cum habuisset octo columnas pertinentes ad interius tabernaculum, decem habere coepit additis lateribus atrii exterioris, et cum habuisset cubita quadraginta ad octo columnas pertinentia. quinquaginta habere coepit in columnis decem — ex hac ergo linea cum tecta fuerint uelis capillaciis dena cubita ab utroque angulo uenientia, restabunt in medio triginta non tecta uelis capillaciis, sed illis tantummodo aulaeis, in quorum triginta cubitorum medio, per quotlibet cubita tenderentur, erat ostium tabernaculi. proinde illa latera ternarum columnarum et quindenorum cubitorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ rationale fimbrias conplectentes opus catenatum de ai
quia utriusq reiꝰ nomen est : ubi putatum ẽ a uerbo ductum logion eloquium
nr̃i int̃p̃tati sunt. Nam qđ habemus eloquia dñi eloquia casta. greci habent
logia. hic uͦ inueste sacerdotali quod ex auro & iacintho & purpura & coccodu
torto & bisso duplici torta fieri p̃ceptũ ẽ quadratũ duplex.
rit. in terp̃tes nr̃i aratione dictum putantes. rationale appellauerunt.
Eit inpones suꝑ rationale iudicii. demonstrationem & ueritatẽ. Quid sibi hoc
uelit. uel inqualire uel metallo poneret᷑ suꝑ rationale demonstratio &
ueritas : Qm̃ qui talia dicit fieri in ueste sacerdotis quae corporalit̃ fiunt.
in uenire difficile ẽ : fabulant᷑ tam̃ quidã lapidem fuisse auus color siue
uersa siue ad ꝓspera mutaret᷑. quando sacerdotes intrab.
lic& milla de monstratione & ueritate quid de illis iudicauerit dñs. quan¬

Expanded text:
 rationale fimbrias complectentes, opus catenatum de aurquia utriusque rei nomen est, ubi putatum est a uerbo ductum λόγιονν, eloquium nostri interpretati sunt; nam quod habemus: eloquia domini eloquia casta, graeci habent λογία. hic uero in ueste sacerdotali, quod ex auro et hyacintho et purpura et cocco duplici torto et bysso duplici torta fieri praeceptum est quadratum duplex, rit: interpretes nostri magis a ratione dictum putantes "rationale" appellauerunt. Et inpones super rationale iudicii d emonstrationem et ueritatem. quid sibi hoc uelit uel in quali re uel metallo poneretur super rationale demonstratio et ueritas, quoniam talia dicit fieri in ueste sacerdotis, quae corporaliter fiunt, inuenire difficile est. fabulantur tamen quidam lapidem fuisse, cuius color siue ad aduersa siue ad prospera mutaretur quando sacerdos intrabat ilicet in illa demonstratione et ueritate quid de illis iudicauerit dominus. quam
Abbreviated transcription (Latin):
ebreis aliter inuenitur. uerum etiam in septuaginta inter pretationẽ mathu¬
salam in codicib pautiorib sed ueratiorib tfes annos ante diluuium reperitur
fuisse defunctus.
III.

Expanded text:
ebraeis aliter invenitur; verum etiam in Septuaginta interpretatione, Mathusalam in codicibus paucioribus, sed veracioribus, sex annos ante diluvium reperitur fuisse defunctus. III.
Abbreviated transcription (Latin):
quaestionẽ. Ad utrumq enĩ referri potest qd ait ñ annuntiauit mihi. id est nec unde ess&
nec nom̃ suũ
tẽ qͣd ait eadem mulier dictũ sibiesse ab angło qm̃ natareus dĩerit puer
auentre usq ad diem mortis suae ñ legit᷑ ab angło dictũ. & q̃d legit᷑ dictum ipse incipi& saluũ
facere isrł de manu philistum: ñ ẽ amuliere cõmemoratũ. Ita & aliquid ñ doxit qͣd audiuit. &¬
tam̃ nihil credenda ẽ dixisse qͣd ñ audiuit : sed scripturã potius ñ om̃a uerba angłi posuisse.
cũ ipsum mulieri loquentẽ in serera& rationi. Ideo autem dictũ ẽ auentre usq ad diem mor

Expanded text:
quaestionem; ad utrumque enim referri potest, quod ait: non adnuntiauit mihi, id est nec unde esset quaestionem; ad utrumque enim referri potest, quod ait: non adnuntiauit mihi, id est nec unde esset nec nomen suum. Item quod ait eadem mulier dictum sibi esse ab angelo quoniam Nazaraeus dei erit puer a uentre usque ad diem mortis suae, non legitur ab angelo dictum. et quod legitur dictum: ipse incipiet saluum facere Israhel de manu Philistiim, non est a muliere commemoratum. itaque et aliquid non dixit, qtamen nihil credenda est dixisse quod non audivit; sed Scripturam potius non omnia verba angeli posuisse, cum ipsum mulieri loquentem insereret narrationi. Ideo autem dictum est: A ventre usque ad diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ bibas uinũ & sicera : ñ manduces omẽ inmundũ. Quid est enim in mundum. nisi
te dissolutio disciplinae quae eẽ coeperat in isrł: etiam ad ea man
cerat qua ꝓhibuerat ds̃ ingenerib animaliũ: Cur enĩ ñ credat᷑ etiã hoc eos multo ꝓ¬
diuius facere potuisse. qui etiam ad cultũ idolorũ trans grediebant᷑:¬
samson uiro suo indicans que mad modũ illi angłs annuntiauerit filiũ futurũ dixit. & in terroga
ũ unde ess& & nom̃ suũ ñ annuntiauit mihi: quaeri potest utrũ uerũ dra
tacuerat. Illud etiã q̃d ñ ait interrogaui eũ quid uocaret᷑ & nom̃ suũ ñ annuntiauit mihi sed
it interrogaui unde ess&. uidet᷑ in consequens qͣd addit & nom̃ suũ i¬
tar&. Nam & hominẽ dĩ eũ appellauit. specie tam̃ uel habitu angło similẽ : hoc ẽ quia tã
p̃clarum uidit sicut ipsa narrauit. Sed si ita distinguatur & interrogabam eũ unde ess&
ñ suũ. ut subaudiat᷑ interrogabam eũ & postea inferat᷑ ñ annunti

Expanded text:
n bibas uinum et siceram, non manduces omne inmundum. quid est enim inmundum? nisi forte dissolutio disciplinae, quae esse coeperat in Israhel, etiam ad ea mancerat, quae prohibuerat deus in generibus animalium. cur enim non credatur etiam hoc eos multo procliuius facere potuisse, qui etiam ad cultum idolorum transgrediebanturSamson uiro suo indicans quemadmodum illi angelus adnuntiauerit filium futurum dixit: et interrogabam eum unde esset et nomen suum. non adnuntiautacuerat. illud etiam, quod non ait: interrogaui eum quid uocaretur et nomen suum non adnuntiauit mihi, sed ait: interrogaui unde esset, uidetur inconsequens quod addidit: et nomen suum taret. nam et hominem dei eum appellauit, specie tamen uel habitu angelo similem, hoc est, quia tam praeclarum uidit, sicut ipsa narrauit. sed si ita distinguatur: et interrogabam eum unde esset et nomen suum, ut subaudiatur "interrogabam eum" et postea inferatur "non adnunti
Abbreviated transcription (Latin):
onfacile dinoscitur quas
concubinas appell& scriptura quas itxores. quando quidem & agardicta est uxo
quae postea dicitur contubina & cethura & ancillȩ quas dederunt rachel &
lia uiro suo. nisi forte omnis concubina uxor non autem om̃is uxor concub¬
na more loquendi scripturarum appelletur. id est ut sara & rebecca & lia &
rachel concubina dicinom possint. agar uero & c&ehura & balla & telfa & inco¬
res & concubina

Expanded text:
on facile dinoscitur, quas concubinas appellet scriptura, quas uxores, quandoquidem et Agar dicta est uxor, quae postea dicitur concubina, et Cettura et ancillae quas dederunt Rachel et Lia uiro suo. nisi forte omnis concubina uxor, non autem omnis uxor concubina more loquendi scripturarum appellatur; id est, ut Sarra et Rebecca et Lia et Rachel concubinae dici non possint, Agar uero et Cettura et Balla et Zelfa et uxores et concubina
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓmisit scripturũ & in deutero nomio non solũ ita ꝓmississe uerũ etiã ipse scrip
rrat᷑. ut significet᷑ quod ait apłs ds̃ ẽ enĩ qui operat᷑ in uobis &¬
rari ꝓbona uoluntate : hoc ẽ in eis qui ex fide gram̃ suscipiunt & non suã iustitiã
uolunt statuere sed iustitiae dĩ subiecti sunt ut ipsi sint inxp̃o iustitia dĩ. Nã & illic
apłs utrumq dicit. & dm̃ operari & ipsos. Nã supsi ñ operabant᷑. quomodo eis dice¬
bat cũ timore & tremore uram ipsoꝵ salutem operamini: Ope
nillo tem¬
pore distinxit dñs tribum leui portare arcam testam̃ti dñi assistere coram dño
sors cum fratrib suis : dñs ipse pars eiꝰ est sicut dixit ei. nisi ꝑhanc tribum significa¬
retur uniuersum regale sacerdotium quod ad nouũ ꝑtin& testam̃tũ. nullomodo
ausus ess& dicere homo qui ex eadem tribu ñ erat pars mea dñs : & in alio psalmo

Expanded text:
se promisit scripturum et in Deuteronomio non solum ita promisisse uerum etiam ipse scripsisse se promisit scripturum et in Deuteronomio non solum ita promisisse uerum etiam ipse scripsisse narratur, ut significetur quod ait apostolus; deus enim estpro bona uoluntate, hoc est in eis qui ex fide gratiam suscipiunt et non suam iustitiam uolunt statuere, sed iustitiae dei subiecti sunt, ut ipsi sint in Christo iustitia dei. nam et illic apostolus utrumque dicit et deum operari et ipsos. nam si ipsi non operabantur, quomodo eis dicebat: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini? operillo tempore distinxit dominus tribum Leui portare arcam testamenti domini, adsistere coram domino,  non est Leuitis pars et sors cum fratribus suis; dominus ipse pars eius est, sicut dixit ei. nisi per hanc tribum significaretur uniuersum regale sacerdotium, quod ad nouum pertinet testamentum, nullo modo ausus esset dicere homo, qui ex eadem tribu non erat: pars mea dominus, et in alio psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
uit loqui ad eũ in monte syna duas tabulas testimonii. tabulas sapideas scriptas digi¬
to dĩ. Ibigͦ & tabule op̃dĩ erant. & scriptura earũ digito dĩ facta. Secundas
tabulas ipse moy ses iubetur excidere. ut ipse certe opere humano intelligant᷑ excisae:
quamuis eas dr̃ ipse scripserit sicut ꝓmisit cũ iuber& excidi. Porro autem si diligentius
attendamꝰ id eo utrumq dictũ esse insecundis tabulis quia & ds̃ facit ꝑ gram suã opus
legis in homine. & homo ꝑ fidem suscipiens gram dĩ ꝑtinens ad testam̃tũ nouũ coo¬
perator ẽ ad iuuantis dĩ. Ideo autem in primis solũ opꝰdĩ cõmemorat᷑. quialex spiritalis ẽ
& lex sc̃a & mandatũ scm & iustũ & bonum. Ideo uero nullum opus hominis ibi cõme¬
qͥd significat contritio tabularũ. Profecto non cogimur uiolento intellectu sub audire

Expanded text:
vit loqui ad eum in monte Sina, duas lapideas tabulas testimonii scriptas digivit loqui ad eum in monte Sina, duas lapideas tabulas testimonii scriptas digito dei. ibi ergo et tabulae opus dei erant et scriptura earum digito dei facta. secundas autem tabulas ipse Moyses iubetur excidere, ut ipsae certe opere humano intellegantur excisae, quamuis eas deus ipse scripserit, sicut promisit cum iuberet excidi. porro autem si diligentius adtendamus ideo utrumque dictum esse in secundis tabulis, quia et deus facit per gratiam suam opus legis in homine et homo per fidem suam suscipiens gratiam dei pertinens ad testamentum nouum cooperator est adiuuantis dei — ideo autem in primis solum opus dei commemoratur, quia lex spiritalis est et lex sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum: ideo uero nullum opus hominis ibi commequod significat contritio tabularum — profecto non cogimur uiolento intellectu subaudire, quod
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat eundẽ moysen intabulis hac detẽ uerba scripsisse ñ dm̃: nisi forte iuolenter
quidẽ sed certa necessitate cõpellimꝰ ubi dictũ est & scripsit intabulis uerba testam̃ti
detem uerba ñ moẏ sen subaudire sed dnm. Supͣ enĩ positũ ẽ & erat ibi moy ses in
conspectu dñi. ut ad nõ in cuius conspectu erat moyses quad raginta dieb & quadragin¬
tabulis sicut ante ꝓmiserat. Qdsi ita ẽ : ñ quidẽ illa differentia duorura testamen
torũ quae nobis uisa ẽ in his uerbis cõmendari potest: quando & priores & scȩłas tabu¬
uerũtam̃ illa certe distantia ñ hab& dubitationẽ:
qͥd priores tabulas & ds̃ fecit & ds scripsit. Non enĩ tunc dictũ ẽ ad moy sen exceide tibi
duas tabulas. sed ita potius legit᷑ & conuersus moyses descendit de monte & due tabule
testimonii inmanib eiꝰ tabulae lapideȩ scriptae ex utraq parte hinc atq hinç erant
ript&e & tabule opꝰdĩ erant & scriptura scripturadĩ ẽ sculpta in

Expanded text:
manifestat cumdem Moysen in tabulis haec decem verba scripsisse, non Deum. Nisi forte violenter quidem, sed certa necessitate compellimur, ubi dictum est, Et scripsit in tabulis verba Testamenti, decem verba, non Moysen subaudire, sed Dominum; supra enim positum est, Et erat ibi Moyses in conspectu Domini: ut a Domino, in cujus conspectu erat Moyses, quadraginta diebus et quadragintur haec decem verba in tabulis, sicut ante promiserat. Quod si ita est, non quidem illa diffetorum, quae nobis visa est in his verbis, commendari potest, quando priores et secundas tabulla certe distantia quod priores tabulas et Deus fecit, et Deus scripsit. Non enim tunc dictum est ad Moysen, Excide tibi duas tabulas: sed ita potius legitur, Et conversus Moyses descendit de monte, et duae tabulae testimonii in manibus ejus: tabulae lapideae scriptae ex utraque parte, hinc atque hinc erant scriptae; et tabulae opus Dei erant, et scriptura scriptura Dei est sculpta in
Abbreviated transcription (Latin):
in taibulis uerba quae erant in tabulis priorib. Discutienda nascitur quaestio. quod u¬
sq tabulas id est & priores & scdas ds̃ hic legit᷑ scripsisse non hon
nitur quã ipsũ dm̃ se easdem ꝓmisisse scripturũ. Nã ita scriptũ ẽ. Et dixit dñs ad moy¬

Expanded text:
in tabulis verba quae erant in tabulis prioribus. Discutienda nascitur quaestio, quod uin tabulis verba quae erant in tabulis prioribus. Discutienda nascitur quaestio, quod utrasque tabulas, id est, priores et secundas, Deus hic legitur scripsisse, non homnitur, quam ipsum Deum se easdem promisisse scripturum. Nam ita scriptum est Exodi XXXIV:
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ non manducauit & aquã nonbibit & scripsit in tabulis uerba testamenti de¬
cem uerba. Cum ergo in exodo ipse mo yses in tabulis decẽ legis uerba scripsisse nar¬
retur. quomodo hic in deutero nomio ds̃ in tabulis eadem uerba scripsisse recolit᷑: De
ui sum fuerit litteris mandaremꝰ tur priores tabulae quae contritae sunt digito dĩ scrip¬
tae referantur scđas autẽ tamdiu in arca tabernaculoq mansuras ipse moẏses scrip
icatur. ita ꝑhanc differentiã duo testam̃ta significata esse diximꝰ
ñ poss& impleri qm̃ cũ uere fit opus legis caritate fit ñ timore quae caritas gr̃a est
testamenti noui. id eo in secundis tabulis homolegit᷑ scripsisse uerba dĩ: quia homo
potest facere opus legis ꝑ caritatẽ iustitie. qͣd ñ potest ꝑ timorẽ poenae. Nlunc
ergo cum legit᷑ in deutero nomio de scđis tabulis itadictũ & excidi duas tabulas
quem ad modũ priores & ascende ad me in montẽ & facies tibi arcã ligneã : & scribam

Expanded text:
panem non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. cum ergo in Exodo ipse Moyses in tabulis decem legis uerba scripsisse narretur, quomodo hic in Deuteronomio deus in tabulis eadem uerba scripsisse recolitur? Dein ea differentia uisum fuerit litteris mandaremus, cur priores tabulae, quae contritae sunt, digito dei scriptae referantur, secundas autem tamdiu in arca tabernaculoque mansuras ipse Moyses scripsisse dicatur, ita per hanc differentiam duo testamenta significata esse diximusnon posset inpleri, quoniam cum uere fit opus legis caritate fit, non timore: quae caritas gratia est testamenti noui. ideo in secundis tabulis homo legitur scripsisse uerba dei, quia homo potest facere opus legis per caritatem iustitiae, quod non potest per timorem poenae. Nunc ergo, cum legitur in Deuteronomio de secundis tabulis ita dictum: et excidi duas tabulmontem, et facies tibi arcam ligneam, et scribam
Abbreviated transcription (Latin):
t scies hodie quia non
ꝓpt̃ iustitias tuas dñs dĩ tuus dat tibi terram bonam istã hereditare. qm̃ populus
dura ceruice es: Certe isti sunt qui ꝓpterea non meruerunt perire in deserto. quia
nescierunt dextra aut sinistra. Ecce iam dura ceruice appellant᷑. Unde uidendũ est
illud in sacramento esse dictũ. non quod istorũ merita cõmendata sint. Nam nequis
i& & subito istos uituperabiles factos qui merito fuissent antel
post eis dicitur. Memor esto ne obliuiscaris quanta exacerbasti dñm dm̃ tuũ in
deserto. ex qua die existis de terra agypti doneo uenistis in locũ hunc increduli
ni. & iam sic non utiq illis datur terra ꝓmissionis qui nesciunt dextra aut sinistra:
ut hoc sic intelligamꝰ quasi ñ offenderint dm̃. Nam & patres eoꝵ qui mortui sunt
nec meandem terram intrare ꝑmissi sunt tales inueniunt᷑ fuisse. ut in eis essent
dentius doc& & ista scriptura deuteron omi qd consequent᷑ adiungit & dicit & in

Expanded text:
t scies hodie quia non propter iustitias tuas dominus deus tuus dat tibi terram bonam istam hereditare, quoniam populus dura ceruice es. certe isti sunt, qui propterea non meruerunt perire in deserto, quia nescierunt dextera aut sinistra. ecce iam dura ceruice appellantur. unde uidendum est illud in sacramento esse dictum, non quod istorum merita commendata sint. nam ne quis existimet subito istos uituperabiles factos, qui mento fuissent ante laudati, paulo post eis dicitur: memor esto, ne obliuiscaris quanta exacerbasti dominum deum tuum in deserto: ex qua die existis de terra Aegypti, donec uenistis in locum hunc, increduliles et boni, etiam sic non utique illis datur terra promissionis, qui nesciunt dextra aut sinistra, ut hoc sic intellegamus quasi non offenderint deum. nam et patres eorum, qui mortui sunt nec in eandem terram intrare permissi sunt, tales inueniuntur fuisse, ut in eis essent dentius docet et ista scriptura Deuteronomii, quod consequenter adiungit et dicit: et in
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego mitto angelũ meũ ante faciem tuã ut seru&
te inuia. & inducat te in t̾rã quã parauitibi. Attende tibi & exaudi eũ. neñ credas
illi. nihil enĩ subtrah& tibi : nom̃ enĩmeũ ẽ suꝑeũ. hoc de illo nimirũ intelligit᷑ cui
nom̃ mutatũ ẽ ut isfł uocaret᷑: ipse quippe introduxit populũ int̾ram ꝓinissionis.

Expanded text:
cce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut servet te in via, ut inducat te in terram quam paravi tibi. Attende tibi, et exaudi eum, ne non credas illi: nihil enim subtrahet tibi; nomen enim meum est super eum. Hoc de illo nimirum intelligitur, cui nomen mutatum est, ut Jesus vocaretur: ipse quippe introduxit populum in terram promiss
Abbreviated transcription (Latin):
laudatur : ñ desolatio cõmendat᷑. Hae quippe maritis tãqũã uiduae sunt : ñ aliis rebus.

Expanded text:
entia in eis laudatur, non desolatio commendatur. hae quippe maritis tantum uiduatae sunt, non aliis rebus.entia in eis laudatur, non desolatio commendatur. hae quippe maritis tantum uiduatae sunt, non aliis rebus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum non hab&: Pignus uero cum ꝓhib& uestimentũ auferre uidua. puto qd satis eligan¬
ter ad moneat eas uere dicendas ẽe̾ uiduas quae etiam pauperes sunt. Id & enim & apłs
uiduã dixit quae ñ hab& aquib sustentet᷑. quia non solũ uiro sed etiam posteris atq:
om̃i ope destitita est . Diuitẽ quippe. non dicer& desolatam. Pauperiitaq pignꝰ non est
auferendũ uestimentũ. Nã & hoc ipso quod uestim̃tũ ꝓhib& auferri. pauperẽ ostendit. Neq
enĩ creditor non potius auferr& argentũ uel siquid aliud. quã uestim̃tũ. Porro sioccurrerit ani¬
mo quid si multa habeat uestim̃ta ñ necessaria sed suꝑflua. quomodo intelligit᷑ uere ui dua
hoc ẽ ñ solũ desolata uerũ etiã quae in delitiis agit qu̾a subietit dicens qua aute in delitus
idua. Quaecumq autẽ diuites alias nuptias experiri noluerunt. contu

Expanded text:
tum non habet: pignus uero cum prohibet uestimentum auferre uiduae, puto quod satis elegantum non habet: pignus uero cum prohibet uestimentum auferre uiduae, puto quod satis eleganter admoneat eas uere dicendas esse uiduas, quae etiam pau . Hanc veram viduam dixit, quae non habet a quibus sustentetur: quia non solum a viro, sed etiam omni ope destituta est; diuitem quippe non diceret desolatam. pauperi itaque pignus non est auferendum uestimentum; nam et hoc ipso, quod uestimentum prohibet auferri, pauperem ostendit. neque enim creditor non potius auferret argentum uel si quid aliud quam uestimentum. porro si occurrerit animo: quid? si multa habeat uestimenta non necessaria, sed superflua, quomodo intellegitur uere uidua, hoc est non solum desolata uerum etiam quae non in deliciis agit? quam subiecit dicens: quae autem in deliciis s non sit uera uidua. quaecumque autem diuites alias nuptias experiri noluerunt, contin
Abbreviated transcription (Latin):
riũ posuit ut dicer& in septima generationẽ ac sic om̃is intelligeret᷑. quia causã ꝑfecti¬
onis huius numeri hoc modo potius intimauit. Ideonãq ꝑhibet᷑ ꝑ fectus. quia ex his
ib: constat ternario scilic& primo in paritoto & quaternario prii¬
auersabor : ꝑ quod uoluit impietates uniuersas potius quam tres uel quattuor intellegi
on declinabis iudiciũ aduenae & orfani & uiduae. Non pignerabis uestim̃tũ uiduae. Curñ
ait & ñ pignerabis uestimentũ eoꝵ: Quae enĩ causa ẽ ut trium istoꝵ iudiciũ declinare ue¬
tuerit pignus autẽ auferri uestim̃tũ solius uiduae non & illoꝵ. nisiquia iudicia omniũ
facienda ꝓpterea cõmendauit quia ñ habent aquib defendant᷑ siue aduena quia in
terra aliena ẽ siue orfanus id est pupillus quia parentib: car& siue uidua quia mari¬

Expanded text:
rium posuit, ut diceret in septimam generationem, ac sic omnis intelligeretur, quia causam perfectirium posuit, ut diceret in septimam generationem, ac sic omnis intelligeretur, quia causam perfectionis hujus numeri hoc modo potius intimavit. Ideo namque perhibetur perfectus, quia ex his duobus constat: ternario scilicauersabor: per quod uoluit iopietah\'s uniuersas potius quam tres uel quattuor intellegi. Non declinabis iudicium aduenae et orphani et uiduae, non pignerabis uestimentum uiduae. cur non ait: et non pignerabis uestimentum eorum? quae enim causa est, ut trium istorum iudicium declinare uetuerit, pignus autem auferri uestimentum solius uiduae, non et illorum? nisi quia iudicia omnium facienda propterea commendauit, quia non habent a quibus defendantur siue aduena, quia in terra aliena est, siue orphanus, id est pupillus, quia parentibus caret, siue uidua, quia mari