comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. a uariis errorib eruens. ad catholicam
ꝑduxit fidem: Quid de eius spe intimare queo.
tia contempsit ꝓsꝑa: Quid de eiꝰ plenissima
karitate significem: cuius studiũ semꝑ fuit
non sua sed alioꝵ querens ut plurimi uita ꝑ
euis exercitium potirentur ȩt̃na:: Quid de eiꝰ
edisserã abstinentia: qui ut eam toto exerceret
rigore relictis in monasterio fr̃ĩb antriginum
ad iens ieiumoꝵ ꝑ maxime ibi morabat᷑ tẽpore:
Quid de munditia orationis eius exponam:
qui ꝓpriis uestigiis ꝑ uiam ꝑ quã ad oratio¬
nem incedebat. stationemq in qua orationi
in cũbere erat solitus. in morẽ niuis candidã
reddidit : Quid uigiliarũ euis laude referam:
quib insistens continue. animas acorpore mi-¬
grantes longuisculȩ scõ illustratus spũ uidere
meruit e Quid de humilitate eius & contẽpla-¬
tione referam: qui ut illa ꝑfectius adquirere
posset. prelationis suȩ reliquit honorẽ: & ut isti

Expanded text:
tuit a variis erroribus eruens ad catholicam tuit a variis erroribus eruens ad catholicam perduxit fidem ? Quid de eius spe intimare queo, tia contempsit prospera ? Quid de eius plenissima caritate significem, cuius studium semper fuit, non sua, sed aliorum quaerens, ut plurissimi vita per eius exercitium potirentur aeterna ? Quid de eius edisseram abstinentia, qui, ut eam tota exerceret rigore, relictis in monasterio fratribus, Antriginum adiens, ieiuniorum permaxime ibi morabatur tempore ? Quid de munditia orationis eius exponam, qui propriis vestigiis viam, per quam ad orationem incedebat, stationemque, in qua orationi incumbere erat solitus, in morem nivis candidam reddidit ? Quid de vigiliarum eius laude refferam, quibus insistens continue animas a corpore migrantes longinscule, sancto inlustratus spiritu, videre meruit ? Quid de humilitate eius et contemplatione referam, qui, ut illam perfectius adquirere possit, praelationis suae reliquid honorem et, ut isti
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓprii uigore corporis semet ipsum uegetanᷤᷤ
quo uoluit ꝑ rexit: qui illo alioꝵ fuerat uiua¬
mine allatus. hȩc & alia multa quȩ huic oꝑi
inserenda satis ꝓfutura ad edificationẽ fideliũ
forent. multoꝵ euisdem monasterii monachoꝵ
qui nunc usq suꝑsunt narratione cognoui:
sed paucis exaratis compendii grã multa pre-¬
termisi. Sed quia uita uirtutũ miraculorũ
precedit signa. qm̃ illa uirtutem non ostentat
sed oꝑatur: hȩc autem ostentant. n̾ aut̃ faci¬
unt: magis de sc̃i patris morũ uirtutib scri¬
benda ad imitationẽ plurimorũ eẽ uiderent᷑::
nisi quod recentiori tempore eius sca emicans
conuersatio. in multoꝵ ad huc retinet᷑ menti¬
um memoria. Quid enim de uirtute eius casti¬
tatis dicere ualeo: qui a natiuitate impollutꝰ
a contagio libidinis ꝑ manens. uirginitatis
ꝓmeruit acciꝑe coronã: Quid de eius digne
fide enarrare possũ : qui om̃s quos cunq po¬

Expanded text:
proprii vigore corporis semet ipsum vegitans, proprii vigore corporis semet ipsum vegitans, quo voluit perrexit, qui illo aliorum fuerat iuvamine adlatus. Haec et alia multa, quae huic operi inserenda satis profutura ad aedificationem fidelium forent, multorum eiusdem monasterii monachorum, qui nunc usque supersunt, narratione cognovi; sed, paucis exaratis, conpendii gratia multa praetermisi. Sed quia vita virtutum miraculorum praecedit signa, quoniam illa virtutem non ostentat, sed operatur, haec autem ostentant, non autem faciunt, magis de sancti patris morum virtutibus scribenda ad imitationem plurimorum esse viderentur, nisi quod recenciori tempore eius sancta emicans conversatio in multorum adhuc retinetur mentium memoria. Quid enim de virtute eius castitatis dicere valeo, qui, a nativitate inpollutus a contagio libidinis permanens, virginitatis promeruit accipere coronam ? Quid de eius digne fide enarrare possum, qui omnes quoscumque po
Abbreviated transcription (Latin):
aralyticus quidã nomine arnaldus.
ꝑ septem annoꝵ uolumina graui labo¬
rabat ȩgritudine: ita ut in grabato carens
omniũ officio membroꝵ: ueluti extinetum
cadauer. solo uiginte capite. manib porta¬
retur aliorũ. Qui ad monasteriũ beati erm̃¬
landi adeferentib ꝑlatus ẽ: atq ad pedes eius
uixta sepulchrũ in quo sc̃a erant condita
membra ẽ collo catus. Incipientib aut̃ fribꝰ
uesꝑtino officio congruentẽ antiphonã indie
trans lationis eiusdem confessoris quȩ euenit
infra festa paschalia alleluia. Confitemini
uidit beatum ermenlandũ ꝑ fenestrã ingredi.
Qui baculo quẽ manu gestabat. caput eius re¬
nesq ꝑcutiens: dixit. In nomine iħu xp̃i om¬
nipotentis filii: sanare & surge ualens. Tunc
primũ in longũ debilia extendens membra:
euilansq magnis uocib surrexit: & accipi¬
ens duos in manib cereos. ꝑ medios psallenti¬
um choros exiliens ꝑtransiuit. Nam omnib
dieb uite suȩ ꝑcepta usus ẽ. incolumitate :

Expanded text:
araliticus quidam nomine Arnaldus per septem annorum volumina gravi laborabat egritudine, ita ut in grabato, carens omnium offitio membrorum, veluti extinctum cadaver, solo vigente capite, manibus portaretur aliorum. Qui cum ad monasterium beati Aermenlandi a deferentibus perlatus est atque ad pedes eius iuxta sepulchrum, in quo sancta erant condita membra, est locatus, incipientibus autem fratribus vespertino officio congruentem antiphonam in die translationis eiusdem confessoris, qui evenit infra festa paschalia: Alleluia, confitemini sericordia eius, vidit beatum Aermenlandum per fenestram ingredi. Qui baculo, quem manu gestabat, caput eius renesque percutiens, dixit: 'In nomine Iesu Christi omnipotentis filii sanare et surge valens!' Tunc primum, in longum debilia extendens membra eiulansque magnis vocibus, surrexit et, accipiens duos in manibus cereos, per medios psallentium choros exiliens pertransivit. Nam omnibus diebus vitae suae percepta usus est incolomitate et,
Abbreviated transcription (Latin):
cessetis. & maxime a gentilium & hereticoꝵ
ut ad ueram rectamq fidem catholicam con¬
uertantur. Sic enim aut diuina miscłia
pro sua forsan eis conu̾sione & in hac uita
subueniet: aut si eos migrare contigerit a
suis quod & magis optandũ est transient fa¬
cinoribus ab soltiti:

Expanded text:
cessetis, et maxime a gentilium et haereticorum, cessetis, et maxime a gentilium et haereticorum, ut ad veram rectamque fidem catholicam convertantur. Sic enim aut divina misericordia pro sua forsan eis conversione, et in hac vita subveniet, aut si eos migrare contigerit, a suis, quod et magis optandum est, transeunt facinoribus absoluti.
Abbreviated transcription (Latin):
ichilominus pro arrianoꝵ paruulis
fidei catholicȩ sociandis. gregoruis pafo¬
ralis curȩ sollicitudinẽ prorsus extendit
Qua ꝓpter uniuersis episcopis italiȩ scribes
ait. Quoniã nefandissimus autharith in
hac quȩ nuꝑ exempta est paschali festiui¬
tate. longobardoꝵ filios in fide catholica bap¬
zari ꝓhibuit: ꝓ qua culpa eum diuina ma¬
iestas extinxit. ut sollempnitatem pasche
alterius non uideret: uestram frat̃nitatem
decet. cunctos ꝑ loca ur̃a longobardos ad mo¬
nere: ut quia grauis mortalitas imminet.
eosdem filios suos in arriana heresi baptita¬
tos ad catholicam fidem concilient: quatiꝰ
iram suꝑ eos dei omipotentis placent:
tem proiecticio episcopo narmensi. Euenit
ad nos peccatis imminentib in ciuitate ur̃a
mortalitatem om̃ino grassari. Quȩ res nos
nimis addixit. Quam obrem salutantes frat̃¬
nitatem urãm instantissime suademus. ut a
longobardorũ siue romanoꝵ qui meoden
loco degunt ad monitione nulla ratione

Expanded text:
ihilominus pro Arianorum parvulis fidei catholicae sociandis, Gregorius pastoralis curae sollicitudinem prorsus extendit. Quapropter universis episcopis Italiae scribens, ait: « Quoniam nefandissimus Autharith in hac quae nuper expleta est Paschali festivitate Langobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit, pro qua culpa eum divina Majestas exstinxit, ut solemnitatem Paschae alterius non videret, vestram fraternitatem decet cunctos per loca vestra Langobardos admonere, ut quia ubique gravis mortalitas imminet, eosdem filios suos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, quatenus iram super eos omnipotentis Dei placent. » Item Praejecto, episcopo Narniensi: « Pervenit ad nos, peccatis imminentibus, in civitate vestra mortalitatem omnino grassari, quae res nos nimis addixit. Quamobrem salutantes fraternitatem tuam, instantissime suademus ut a Langobardorum, sive Romanorum, qui in eodem loco degunt, admonitione nulla ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi septiformẽ letaniã localit̃ ordinat.¬
Ubi octoginta homines pestilentia ꝓsternuntur.¬
N Ubi ab urbe diffugiens indicio celesti monstrat᷑. &¬
reductus primȩ sedis pontifex consecrat᷑.¬
XLIIIII Ubi noluisse summũ sacerdotiũ ueracit̃ demonstra¬
xLUI Ubi discretionis eiꝰ ꝑfecta qualitas indicat᷑: stur

Expanded text:
 Septiformem litaniam localiter ordinat.--43. Octoginta homines pestilentia prosternuntur.--44. Ab Urbe diffugiens, indicio coelesti monstratur: et reductus, primae sedis pontifex consecratur.--45. Noluisse summum sacerdotium, veraciter demonstratur.--46. Discretionis ejus perfecta qualitas indicatur
Abbreviated transcription (Latin):
XI Quod undecunq meliores eligere poterat ep̃os consecrabat.
XII Quanta districtione consecrandos examinet.¬
XIII Quod etiam alteruis diocesis epõs ad regendas suȩ diocesis
Quod uac antes epõs uaccantib incardinarit ȩcclesiis.¬
UI Qd inthronzatis ep̃is expulsos presules uinxerit.¬
XIX Quod alteriꝰ parrochianũ sibi cardinalẽ sacrauerit.¬
A Qualit̃ alterius eccłie elericos aliis ineardinari ꝑmiserit.¬
XI Quod nunquã pͥorib clericis posteriꝰ ordinatos p̾tulerit.¬
XII. Qualit̾ defunctoꝵ episcoporum eccłias uicinas uisitatoribus
xIIII Qd consuetudines dationũ uł exenioꝵ reppulerit. Screuit.
Quod epõs ad urbem ñ nisi semel in qͥnqnͣnio uenire statuerit.¬
UI Quod etiam rerum precia susciꝑe recusarit.¬
XUII. Quod suffraganeis suis ep̃is necessaria ꝓrogarit.

Expanded text:
--12. Undecunque meliores eligere potuerat, episcopos consecrabat; et quanta districtione consecrandos examinaret.--13. Etiam alterius dioecesis episcopos ad regendas suae dioecesis15. Vacantes episcopos, vacantibus incardinavit Ecclesiis.--16. Inthronizatis episcopis expulsos praesules junxit.s parochianum sibi cardinalem sacravit.--20. Qualiter alterius Ecclesiae clericos, aliis incardinari permiserit.--21. Nunquam prioribus clericis posterius ordinatos praetulit.--22. Qualiter defunctorum episcoporum Ecclesias vicinis visitatoribus-- 24. Consuetudines dationum, vel xeniorum repulit.--25. Episcopos ad Urbem Romanam, nisi semel in quinquennio venire statuit.--26. Etiam rerum pretia suscipere recusavit.--27. Suffraganeis suis episcopis necessaria praerogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mune mense septembrio uel octobrio iuxta
consuetudinẽ transinitti prestolemur. Ita ergo
tua experientia faciat. ut sine alicuius uexati¬
one coloni eccłiastici frumenta congregent᷑:¬
chil in mundo possidebat preter unã cattã:
quam blãdiens crebro quasi cohabitatricẽ in
suis gremiis refouebat cognoscens: orasse fert᷑
ad dñm ut sibi ostendere dignaretur. quam
futurȩ remunerationis mansionẽ sꝑare debu¬
isset: qui ꝓ illius amore scłm deserens. nil
ex eus diuitiis possideret. Cumq nocte qua¬
dam dormiret: cognoscit sibi reuelatũ fuisse.
ut cum gregorio romano pontifice. mansi¬
onem sibi preparandã sꝑare debuisset. At il¬
remotionis ieiunia: sicum eo mansionẽ reci¬
peret. qui tantis mundialib duuitiis redun¬
daret. Cum uero gregorianas diuitias suȩ
pauꝑtati die noctuq suspirando conferret:¬

Expanded text:
unc mense Septembrio vel Octobrio juxta consuetudinem transmitti praestolamur. Ita ergo tua experientia faciat, ut sine alicujus vexatione coloni ecclesiastici frumenta congregenthil in mundo possidebat praeter unam gattam, quam, blandiens crebro, quasi cohabitatricem in suis gremiis refovebat, cognoscens, orasse fertur ad Dominum ut sibi ostendere dignaretur quam futurae remunerationis mansionem sperare debuisset, qui pro illius amore saeculum deserens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, cognoscit sibi revelatum fuisse ut cum Gregorio Romano pontifice mansionem sibi praeparandam sperare debuisset. At ilremotionis jejunia putabat, si cum eo mansionem reciperet qui tantis mundialibus divitiis redundaret. Cum vero Gregorianas divitias suae paupertati die noctuque suspirando conferret
Abbreviated transcription (Latin):
uibus gregortus stidis cõmissam sibi regebat ȩccłiam.
IIII Quod contra easdem totis uirib ñ pugnantes. cum simone
mago portionem habituros prȩdixerit.
Qũa sapient̃ etiam pastellaticũ ꝓ usu pallii uł conseciatio¬
nem pontificũ dari siue accipi ꝓhibuerit.

Expanded text:
uibus Gregorius studiis commissam sibi regebat Ecclesiam.--2.  Contra easdem totis viribus non pugnantes, cum Simone mago portionem habituros praedixit.--5. Quam sapienter etiam pastellaticum pro usu Pallii, vel consecratione pontific
Abbreviated transcription (Latin):
Ineadem deniq predicatione uerbi dei occu-¬
patꝰ & in maiori senectute iam positus. nã et pe-¬
dum dolore frequent̃ uexabat᷑ ordinato inepis-¬
copatu senonice urbis gerico uenerando pon¬
tifice: secessit ad p̃fatum fontanelle monasteri¬
um ibiq regularib subditꝰ disciplinis. coro¬
nam expectabat et̃nam. Nam et in hoc mo¬
nasterio basilicam in honore scĩ stephani pͥ¬
mi martyris edificauit. uixta quam man¬
sionẽ eidem preparauerant fratres. ubi diui¬
no cultui deditus sollicitiꝰ oꝑis dĩ curam exi¬
bebat. Quȩ distabat abasilica scĩ pauli apłi
passib fere.xxx. Annis itaq plurimis exsꝑ-¬
pers erat lectuli. sub monachili tunica ciliciũ
tegebat. Nlam et egrotis medelam ita confe¬
rebat ut quocunq quis langore detentus fu¬

Expanded text:
In eadem denique praedicatione verbi Dei occuIn eadem denique praedicatione verbi Dei occupatus et in maiori senectute iam positus, – nam et pedum dolore frequenter vexabatur, – ordinato in episcopatu Senonicae urbis Gerico venerando pontifice, secessit ad praefatum Fontanellae monasterium, ibique regularibus subditus disciplinis, coronam expectabat aeternam. Nam et in hoc monasterio basilicam in honore sancti Stephani primi martyris aedificavit, iuxta quam mansionem eidem praeparaverant fratres, ubi, divino cultui deditus, sollicitius operis Dei curam exhibebat, quae distabat a basilica sancti apostoli Pauli passibus fere triginta. Annis itaque plurimis expers erat lectuli, cuius corpus sub monachili tonica cilicium tegebat. Nam et egrotis medelam ita conferebat, ut, quocumque quis languore detentus f
Abbreviated transcription (Latin):
mento mortuũ. Narrantq beato antistiti
quantã a diabolo ꝑtulissent illusionẽ. fresio
ingomarus siue cuningus. Qui & ipse ad fon-¬
tanellam ns cenobiũ beatum uultfrannũ secutꝰ
ẽ. Indutiasq sibi renuntiandi quas putauerat¬
sibi adipisci predictꝰ dux minime ualuit impe-¬
trare. quia ñ erat ex ouib xp̃i. neq ad uitam pre¬
ordinatus eternã. Ecrebuitq hoc stupendũ et
antea in auditum miraculum apud incolas
gentis fresoͥnũ atq ex hoc facto plurima ex
eis multitudo conuersa ẽ. ad dñm. Mortuus
autem infelicit̃ p̃fatus dux ratbodus anno
tempsit. dcc.xUIIII. qui erat annꝰ sextus in¬
cliti principis caroli. Uenerabilis aut̃ p̃sul
uultfrannus cum tenuisset pontificatũ seno¬
deberti & pmpini principis. ad pͣdicandum
pͣfate fresionum genti sicut diuinitꝰ sibi fuerat
reuelatum animũ conuertit. qui erat annus
tens. ubi monachicũ sumpserat habitum.

Expanded text:
mento mortuum, narrantque beato antistiti, mento mortuum, narrantque beato antistiti, quantam a diabolo pertulissent inlusionem. Fresio Ingomarus sive Chuningus, qui et ipse ad Fontanellense coenobium beatum Vulframnum secutus est. Induciasque sibi renuntiandi quas putaverat adipisci praedictus dux minime valuit inpetrare, quia non erat ex ovibus Christi neque ad vitam praeordinatus aeternam. Percrebuitque hoc stupendum et antea inauditum miraculum apud incolas gentis Fresionum, atque ex hoc facto plurima ex eis multitudo conversa est ad Dominum. Mortuus est autem infeliciter praefatus dux Rathbodus anno tempsit, DCCXVIIII, qui erat annus VI. incliti principis Karoli. 11. Venerabilis autem praesul Vulframnus, cum tenuisset pontificatum Senodeberti et Pippini principis ad praedicandum praefatae Fresionum genti, sicuti divinitus sibi fuerat revelatum, animum convertit, qui erat annus tens, ubi et monachicum assumpserat habitum.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ sita erat & ipsa auro gẽmisq strata. In¬
trantes quoq indomũ aurei splendoris & in¬
credibilis pulcritudinis. aspiciunt thronũ
mirȩ magnitudinis. Tunc ductor itineris. hec
est inquit domus. & ista ẽ. pulcherrima se¬
des quã post eiꝰ mortẽ pͥncipi ratbodo d̃s suus
largiturũ se spopondit. Et diaco nꝰ obstupefac¬
tus in his quȩ uiderat dixit. Si
a deo cunctipotente facta sunt ista. ꝑ petuo
maneant. si aut̃ a diabolo cito disꝑeant. Et
uallens se continuo scẽ crucis munimine.
dux itineris qui uidebat᷑ homo euanescen-¬
do transiit indiabolũ. & domus aurea uersa
ẽ in lutum. Remanseruntq hii duo simul
fresio uidelicet & diaconus in medio locoꝵ pa¬
iustriũ quȩ plena erant longissimis rauseis
uirgultis. Triduoq immensi laboris iter confi¬
centes reuertuntur ad oppidũ inuenientes p̃¬
fatum ducem ratbodũ sine baptismatis sacra¬

Expanded text:
domum sita erat, et ipsa auro gemmisque strata. Indomum sita erat, et ipsa auro gemmisque strata. Intrantes quoque in domum aurei splendoris et incredibilis pulchritudinis, aspiciunt thronum mirae magnitudinis. Tunc ductor itineris: 'Haec est', inquit, 'domus, et ista est pulcherrima sedes, quam post eius mortem principi Rathbodo deus suus largiturum se spopondit'. Et diaconus opstupefactus in his quae viderat, dixit: 'Si a Deo cunctipotente facta sunt ista, perpetuo maneant; si autem a diabolo, cito dispereant'. Et vallans se continuo sanctae crucis munimine, dux itineris qui videbatur homo evanescendo transiit in diabolum, et domus aurea versa est in lutum; remanseruntque hi duo simul, Fresio videlicet et diaconus, in medio locorum palustrium, quae plena erant longissimis rauseis virgultis, triduoque inmensi laboris iter conficientes, revertuntur ad oppidum, invenientes praefatum ducem Rathbodum sine baptismatis sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus. Hȩc & huiꝰmodi plura ꝑsequente
scõ pontifice. respondit p̃dictus incredulus pͥn¬
ceps.om̃ia se facturũ quȩ uid̾ebat si illa ñ demõ¬
straret᷑ a suo dõ mansio qua sibi largiturum
spoponderat. Cũq insuꝑabilẽ in cunctis sacer¬
dos xp̃i animũ illius cerneret. ne agentilib alia
fingerent᷑ ꝓ aliis. misit continuo cũ quodam
fresione suũ diaconũ. Qui cum paululũ ab op¬
pido ꝓcessissent obiuũ sibi reꝑiunt in huma¬
na effigie quendã itineris comitẽ. Qui dixitesꝰ
Pꝑamini cito. Nam ostensurꝰ sũ uob mansio¬
nem eximiȩ pulcritudinis. quȩ p̃ꝑata ẽ adõ
suo ratbodo pͥncipi. Qui ducem ac comitẽ itine¬
ris ꝓsequentes. loca diu ꝑagrant incognita.
donec uiã ingredientes latissimã diu̾soꝵ ge¬
nerib marmoꝵ eam cernunt polito opere
deco ratam. Uidentq a longe domũ aureã
ac ꝑueniunt usq ad plateã quȩ ante p̃fatam

Expanded text:
ingressus'. Haec et huiusmodi plura prosequente ingressus'. Haec et huiusmodi plura prosequente sancto pontifice, respondit praedictus incredulus princeps omnia se facturum quae iubebat, si illa non demonstraretur a suo deo mansio, quam sibi largiturum spoponderat. Cumque insuperabilem in cunctis sacerdos Christi animum illius cerneret, ne a gentilibus alia fingerentur pro aliis, misit continuo cum quodam Fresione suum diaconum. Qui cum paululum ab oppido processissent, obvium sibi repperiunt in humana effigię quendam itineris comitem, qui dixit eis: 'Properamini cito! Nam ostensurus sum vobis mansionem eximiae pulchritudinis, quae praeparata est a deo suo Rathbodo principi'. Qui ducem ac comitem itineris prosequentes, loca diu peragrant incognita, donec viam ingredientes latissimam, diversorum generibus marmorum eam cernunt polito opere decoratam, videntque a longe domum auream ac perveniunt usque ad plateam, quae ante praefatam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui euigilans scõ pontifici uultfranno cunc¬
ta ꝑ ordinẽ pandit. At ille comgemuscens eiꝰ
dampnationi.ait. Hȩc illusio diaboli ẽ. qui
om̃s uult ꝑire & neminẽ saluari. Quappt̃
salua temet ipsũ uir nobilis credendo in xp̃m.
& festina ad fontẽ baptismi inqͦ ẽ remissio
omniũ peccatoꝵ. & nullo mͦ fidẽ accomodes
uerbis diaboli mendacib Ipse ẽ. enĩ sedueto
qui imiu̾sũ seducit orbem. Quim
tus ruit int̾ram. & exangło benigno demon¬
teterrimꝰ effectꝰ ẽ. Cuiꝰ inuidia mors introiur
in orbem terrarũ dum primũ hominẽ conei¬
piscentiã docuit. atq ad in obedientiẽ culpan
traxit. Nam qui ꝓmittit aureas largiri man¬
siones sibi credentib tartareas potuis infer
deducit ad sedes fetidumq lacum cocyti. Unoe
ut abhis penis eripi ualeas et bonis frui etña¬
lib festina in xp̃o baptizari in quo ẽ remillio
om̃iũ peccatoꝵ. & ꝑ quẽ uitȩ cȩlestis tribuitu

Expanded text:
Qui evigilans, sancto pontifici Vulframno cuncQui evigilans, sancto pontifici Vulframno cuncta per ordinem pandit. At ille congemiscens eius dampnationi, ait: 'Haec inlusio diaboli est, qui omnes vult perire et neminem salvari. Quapropter salva temet ipsum, vir nobilis, credendo in Christum et festina ad fontem baptismi, in quo est remissio omnium peccatorum, et nullo modo fidem accommodes verbis diaboli mendacibus. Ipse est enim seductor, qui universum seducit orbem, qui pe prostratus ruit in terram et ex angelo benigno daemoeterrimus effectus est. Cuius invidia mors introivit in orbem terrarum, dum primo homini concupiscentiam docuit atque ad inoboedientiae culpam traxit. Nam qui promittit aureas largiri mansiones sibi credentibus, tartareas potius inferi deducit ad sedes foetidumque lacum Cocyti. Unde ut ab his poenis eripi valeas et bonis frui aeternalibus, festina in Christo baptizari, in quo est remissio omnium peccatorum et per quem vitae caelestis tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
mebundꝰ am mirans euiꝰ speciei ac uirtutis eẽt.
qui sibi apparebat nuntius.Isq multimode
artis nocendi seuissimꝰ inqͥt draco ad eũ. Die
queso fortissime uiroꝵ qͥs te ita seduxit ut a eul¬
tura deoꝵ & religione p̃decessoꝵ tuoꝵ uelis rece¬
dere : Noli ita obsecro agere. s in his quȩ actenꝰ
tenuisti cultiͣs dõꝵ ꝑmane. ibisq ad domos au¬
reas et̃nalit̾ mansuras. quas tibi in ꝓximo sum
daturꝰ. ut meoꝵ uerboꝵ dictis astruã fidem.
Quaꝓpt̃ cras accersiens uultfrannũ doctorem
xp̃ianoꝵ inquire ab eo ubi nã sit illa mansio
et̃nȩ claritatis quã te pollicet᷑. sixp̃ianũ susee¬
ꝑis dogma in celestib habiturũ. Qũa cũ de¬
monstrare non quiuerit utriꝰq partis mutã¬
tur legati. Eroq dux itineris & de monstrabo
illi mansionẽ ex imiȩ pulcritudinis ae fulgo¬
ris immensi quã tibi post modicũ sũ daturus.

Expanded text:
mebundus, ammirans, cuius speciei ac virtutis esset, mebundus, ammirans, cuius speciei ac virtutis esset, qui sibi apparebat nuntius. Isque multimoda arte nocendi sevissimus draco inquit ad eum: 'Dic, queso, fortissime virorum, quis te ita seduxit, ut a cultura deorum et religione praedecessorum tuorum velis recedere? Noli ita, obsecro, agere, sed in his quae actenus tenuisti culturis deorum permane, ibisque ad domos aureas aeternaliter mansuras, quas tibi in proximo sum daturus, ut meorum verborum dictis astruam fidem. Quapropter cras accersiens Vulframnum doctorem christianorum, inquire ab eo, ubinam sit illa mansio aeternae claritatis, quam te pollicetur, si christianum susceperis dogma, in caelestibus habiturum. Quam cum demonstrare non quiverit, utriusque partis mittantur legati, eroque dux itineris et demonstrabo illis mansionem eximiae pulchritudinis ac fulgoris inmensi, quam tibi post modicum sum daturus'.
Abbreviated transcription (Latin):
certũ fore constat damnationẽ illũ iam subisse
ȩt̾nam. Cũq iter carꝑet quod ad domũ eiusdẽ
damnati ducis ducebatur. nunciat᷑ ei ipsũ sine
baptismi sacram̃to eẽ iam mortuũ. Sicq cep¬
tum deserens iter ꝓpria repedauit habitacula.
Nec pretereunda ratio ẽ. quã de p̃fato duce ra¬
thodo predicto uenerabili prbo ouo. narran¬
te didicimꝰ cur in xp̃m credere ac fonte baptis¬
matis noluerit mergi. Nam in egritudine posi¬
tus de qua & uitȩ p̃sentis lucem clausit. ꝑpetuaᷤᷤ¬
q auerni descendit ad ũbras dũ sopori deditus
foret. deceptor hominũ diabolus qui etiã dĩ om¬
nipotentis ꝑmissu in angłm transfigurat se lu¬
cis. ei apparuit diademate aureo cũ fulgentibꝰ
gemmis capite cooꝑtus uesteq auro textili to¬
to amictus corpore. Duiq attonitꝰ prefatꝰ pͥn¬
ceps diligent̃ in eũ intendebat. stupens ac tre¬

Expanded text:
certum fore constat, dampnationem illum iam subisse certum fore constat, dampnationem illum iam subisse aeternam'. Cumque iter carperet, quod ad domum eiusdem dampnati ducis ducebatur, nuntiatur ei et ipsum sine baptismi sacramento esse iam mortuum; sicque coeptum deserens iter, propria repedavit habitacula. 10. Nec praetereunda ratio est, quam de praefato duce Rathbodo, praedicto venerabili presbitero Ovo narrante, didicimus, cur in Christum credere ac fonte regenerationis noluerit mergi. Nam in egritudine positus, de qua et vitae praesentis lucem clausit perpetuasque averni descendit ad umbras, dum sopori deditus foret, deceptor hominum diabolus, qui etiam Dei omnipotentis permissu in angelum se transfigurat lucis, ei apparuit, diademate aureo cum fulgentibus gemmis capite opertus vesteque auro textili toto amictus corpore. Diuque attonitus praefatus princeps, diligenter in eum intendebat, stupens ac tre
Abbreviated transcription (Latin):
decipit genus. Sed nͥ penitentiã egeris. & cre-¬
dideris. & in nomine sc̃ẽ trinitatis baptizatꝰ
fueris. ianuam regni ꝑhennis ñ intrabis. seo
te scõ pontifice multi fresionũ credebant et
baptizabant᷑ prȩdicto rege in pago nismo
ꝑseuerante. Nam a sacro fonte infelicit̃ reces¬
sit. etiam et uultbroldũ ep̃m cognom̃to cle¬
mentẽ & doctorẽ p̃fate gentis accersiri uissit.
ut ad eius consulta simul cũ beato uulfranno
in doetrina suȩ religionis co. cordante effice ret᷑
tando ꝑ omĩa infide catholica et tẽptando scõs
antistitites loquȩbat᷑. ideo obtinere ñ meruit
quod ficte querebat. Cũ uͦ euis legatũ suꝑ hoc
facto beatꝰ suscepisset uultbroldꝰ respondisse¬
Quiã predication̾e scĩ frĩs nr̃i uultfranni pon¬
tificis dux ur̃ audire contẽpsit. meis quoq
qualiter obsecundabit edictis: Nam hac nocte
uidi illum in insu catena ligatum ignea. Unde

Expanded text:
decepit genus! Sed nisi poenitentiam egeris et credecepit genus! Sed nisi poenitentiam egeris et credideris et in nomine sanctae trinitatis baptizatus fueris, ianuam regni perhennis non intrabis, sed te et docente sancto pontifice, multi Fresionum credebant et baptizabantur, praedicto rege in paganismo perseverante. Nam a sacro fonte infeliciter recessit, etiam et Wilbrordum episcopum cognomento Clementem et doctorem praefatae gentis accersiri iussit, ut ad eius consultum simul cum beato Vulframno, in doctrina suae religionis concordante, efficereturtando per omnia in fide catholica et temptando sanctos antistites loquebatur, ideo optinere non meruit, quod ficte querebat. Cum vero eius legatum super hoc facto beatus suscepisset Wilbrordus, respondisseQuia praedicationem sancti fratris nostri Vulframni pontificis dux vester audire contempsit, meis quoque qualiter obsecundabit edictis? Nam hac nocte vidi illum in visu catena religatum ignea. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rus regum & pͥncipum seu nobiliũ gentis
fresionũ in illa uidelicet celesti regione quam
sicrederet & baptizaret᷑ ꝑcepturũ se ꝓmitte¬
bat an mea quam dicebat tartareã damnatio¬
nem. Tum beatꝰ uultfrannꝰ. Noli errare in¬
clite princeps. apud dm̃ certus ẽ. suoꝵ numerꝰ
electoꝵ. Nam predecessores tui pͥncipes gentis
fresionũ qui sine baptismi sacram̃to recesse¬
runt certum ẽ. damnationis suscepisse sen¬
tentiã. Qui uͦ ab hinc crediderit & baptizatꝰ
fuerit. cum xp̃o gaudebit in ȩt̃num. Hȩc au-¬
dicens non se carere posse consortio p redecessoꝵ
suoꝵ pͥncipũ fresionũ. et cum paruo pauꝑũ
numero residere in illo cȩlesti regno. Quin po¬
tius non facile posse nouis dictis as sensũ pre¬
bere. sed potius ꝑmansurũ se in his quȩ mul¬
to tẽpore cum om̃i fresionũ gente seruauerat.
At beatus xp̃i pontifex. heu ꝓdolor inquit
deceptũ te uideo a seductore. qui humanum

Expanded text:
rus regum et principum seu nobilium gentis rus regum et principum seu nobilium gentis Fresionum, in illa videlicet caelesti regione, quam, si crederet et baptizaretur, percepturum se promittebat, an in ea, quam dicebat tartaream dampnationem. Tunc beatus Vulframnus: 'Noli errare, inclite princeps, apud Deum certus est suorum numerus electorum. Nam praedecessores tui principes gentis Fresionum, qui sine baptismi sacramento recesserunt, certum est dampnationis suscepisse sententiam; qui vero abhinc crediderit et baptizatus fuerit, cum Christo gaudebit in aeternum'. Haec audicens, non se carere posse consortio praedecessorum suorum principum Fresionum et cum parvo pauperum numero residere in illo caelesti regno; quin potius non facile posse novis dictis adsensum praebere, sed potius permansurum se in his, quae multo tempore cum omni Fresionum gente servaverat. At beatus Christi pontifex: 'Heu pro dolor', inquit, 'deceptum te video a seductore, qui humanum
Abbreviated transcription (Latin):
centes iam ꝓxime morituri. Sicq sc̃s antis¬
tes de dñi pietate fisus. amore apłi petri suꝑ
aquas ad dñm uenientis suꝑ undas maris
ambulabat. aspicientib gentiliũ turbis do¬
nec ad predictos puerulos ꝑuenit. unumq
manu dextera alterũq leua.
adp̃hendens. plantis tantummꝰ aqua tin¬
ctis quasi suꝑ humũ gradiens siccũ. sicaqͦs
maris calcans p̃fatos puerulos deo donan-¬
te de periculo eripuit mortis & flenti matͥ
reddidit incolumes ac fonte baptismatis eoᷤ
abluens. uni nom̃ suũ imposuit. a quo
apud incolas fresionũ hoc nom̃ enituit. Quo
uiso supra memorato miracło. plurima mul¬
titudo gentiliũ conu̾sa ẽ. ad dñm. Credebantq
et baptizabant᷑ quotquot p̃destinati erant ad
uitam ȩt̃nam. Prefatꝰ autẽ pͥnceps rathodus
cum ad ꝑcipiendũ baptisma imbueret᷑. ꝑ cunc¬
tabatur a scõ epõ uultfranno iuramentis eum
ꝑ nomen dni adstringens ubi maior eẽt nume¬

Expanded text:
centes iam proxime morituri. Sicque sanctus antiscentes iam proxime morituri. Sicque sanctus antistes, de Domini pietate fisus, more apostoli Petri, super aquas ad Dominum venientis, super undas maris ambulabat, aspicientibus gentilium turbis, donec ad praedictos puerulos pervenit, unumque manu dextera alterumque leva apprehendens, plantis tantummodo aqua tinctis, quasi super humum gradiens siccum, sic aquas maris calcans, praefatos puerulos, Deo donante, de periculo eripuit mortis et flenti matri reddidit incolomes, ac fonte baptismatis eos abluens, uni nomen suum inposuit, a quo apud incolas Fresionum hoc nomen enituit. Quo viso supramemorato miraculo, plurima multitudo gentilium conversa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praedestinati erant ad vitam aeternam. 9. Praefatus autem princeps Rathbodus, cum ad percipiendum baptisma inbueretur, percunctabatur a sancto episcopo Vulframno, iuramentis eum per nomen Domini astringens, ubi maior esset nume
Abbreviated transcription (Latin):
ris eundem cooꝑiret locum miserabilit̃ flucti¬
septẽpnis. alt̾q qͥnquennis. Cumq reuma
maris tẽpore maligne predictũ impleret locũ.
is qui maior natu erat puerulus iuniorẽ frẽm
ulnis nitebat᷑ subleuare dum iam ingurgita¬
rentur. Aderat nanq ad spectaculũ infandũ
ante fatus dux incredulus. cũ plebe innume¬
ra gentiliũ. S nulla cõpassionis pietas uel
miserantis affectꝰ. saxeũ eius cor emollire qui¬
uit. Sacer uͦ pontifex uultfrannꝰ eos sibi ui¬
teq ꝑdonari rogabat. dicens non eẽ iustum
de hominib ad imaginem dei factis ludũ
eos liberauerit. eius dñio eos ꝑpetim conce¬
do. sitq eorũ ds̃. et ipsieius ꝑhennit̃ serui.
Tum sc̃s pontifex uultfrannꝰ. Scd̾m tuũ in¬
quit fiat ꝓmissũ. Orante aut̃ eo domi¬
nũ. concite reuma maris in altum se subri-¬
gens cumulũ dño iubente p̃dictum subito
reddidit locum aridũ. in quo stabant inno¬

Expanded text:
ris eundem cooperiret locum, miserabiliter fluctiris eundem cooperiret locum, miserabiliter fluctiseptennis alterque quinquennis. Cumque reuma maris tempore malinae praedictum impleret locum, is qui maior natu erat puerulus iuniorem fratrem ulnis nitebatur sublevare, dum iam ingurgitarentur. Aderat namque ad spectaculum infandum antefatus dux incredulus cum plebe innumera gentilium; sed nulla compassionis pietas vel miserantis affectus saxeum eius cor emollire quivit. Sacer vero pontifex Vulframnus eos sibi vitaeque perdonari rogabat, dicens, non esse iustum de hominibus ad imaginem Dei factis ludum eos liberaverit, eius dominio eos perpetim concedo, sitque eorum Deus et ipsi eius perhenniter servi'. Tunc sanctus pontifex Vulframnus: 'Secundum tuum', inquit, 'fiat promissum!' Orante autem eo Dominum, concite reuma maris in altum se subrigens cumulum, Domino iubente, praedictum subito reddidit locum aridum, in quo stabant inno
Abbreviated transcription (Latin):
sub regimine & dominio ipsius patris &
successoꝵ euis. ꝑ plurima strenuȩ militaruñ
tempora. Ibiq inditione eiusdem cenobii
Illud quoq stupendum & antea in auditũ.
& nisi apło petro rarissime alicui scõꝵ con¬
cessum miraculũ. uerax scribentis stilus
pandat auribꝰ fideliũ. Mos pessimꝰ diabo¬
lica fraude inuentꝰ. predicto incredulorũ
duci inerat. ut corpora hominũ damnatoꝵ
execrabilia. sepissime diuersis littaret modis.¬
uii Quo sdam uidelicet gladiatoꝵ ani-¬
maduert. sionib interimens. alios patibu¬
lis appendens. alios laqueis acerbissime uitam
extorquens. p̃terea & alios marmoꝵ siue aqͣrũ
fluctib instinctu diabolico sub mergebat. Erat
indicta gente mulier quȩdã uidua duos caris¬
simos habens natos. qui exsorte missa demoni¬
bus fuerant ĩ molandi. & gurgite maris ene-¬
candi. Ducti nanq sũt ad quendã locũbitalas¬
si more aqua inclusum. ut dum reuma ma¬

Expanded text:
sub regimine et dominio ipsius patris et sub regimine et dominio ipsius patris et successorum eius per plurima strenue militarunt tempora, ibique in dicione eiusdem coenobii Illud quoque stupendum et antea inauditum et nisi apostolo Petro rarissime alicui sanctorum concessum miraculum verax scribentis stilus pandat auribus fidelium. Mos pessimus, diabolica fraude inventus, praedicto incredulorum duci inerat, ut corpora hominum damnatorused daemoniorum execrabilia – sepissime diversis litaret modis, quosdam videlicet gladiatorum animadversionibus interimens, alios patibulis appendens, alios laqueis acerbissime vitam extorquens; praeterea et alios marinorum sive aquarum fluctibus instinctu diabolico submergebat. Erat in praedicta gente mulier quaedam vidua, duos carissimos habens natos, qui ex sorte missa daemonibus fuerant immolandi et gurgite maris enecandi. Ducti namque sunt ad quendam locum bitalassi more aqua inclusum, ut, dum reuma ma
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit monasterio. sed & testam̃ta ac largi¬
ciones fideliũ plurimas. quas ipsi loco. felici
munere conferebant. Ibiq magno confectꝰ
senio. sub obstrulphi abbatis tempore. uitã
in deo t̃minauit. digna conu̾satione magist̾
& dñi sui uulfranni sacerdotis ex umii sequen¬
do atq imitando uestigia. Alios quoq duos
ad olescentes ex ipsa fresionũ natione quisi¬
militer ritu ꝓfano demonib fuerant unmo¬
landi. quoꝵ unus uocabat᷑ eurinus. alterq
ingomarus. dep̾cante claro pontifice uulfran¬
no prefatus dux uitȩ donauit. & eidem gra¬
tuito munere contracdidit. Qui diuinis mis¬
teriis imbuti. atq infide confirmati. in sc̃ã
trinitatis nomine baptizati. & ademonice
seruitutis uigo erepti. libertate ꝑhenni donati
sunt. Sicq a p̃fato pontifice fontanellã ꝑduc¬
ti & hilberto abbati educandi traditi sunt.
Qui sacris litteris & celesti disciplina eruditi.

Expanded text:
transcripsit monasterio, sed et testamenta ac largitranscripsit monasterio, sed et testamenta ac largitiones fidelium plurimas, quas ipsi loco felici munere conferebant, ibique magno confectus senio, sub Ostrulfi abbatis tempore vitam in Deo digna terminavit conversatione magistri et domini sui Vulframni sacerdotis eximii imitando ac sequendo vestigia. 7. Alios quoque duos adolescentes ex ipsa Fresionum natione, qui similiter ritu profano daemonibus fuerant immolandi, quorum unus vocabatur Eurinus alterque Ingomarus, deprecante claro pontifice Vulframno, praefatus dux vitae donavit et eidem gratuito munere contradidit. Qui divinis mysteriis imbuti atque in fide confirmati in sanctaeque trinitatis nomine baptizati et a daemonicae servitutis iugo erepti, libertate perhenni donati sunt, sicque a praefato pontifice Fontanellam perducti et Hiltberto abbati educandi traditi sunt. Qui sacris litteris et caelesti disciplina eruditi,
Abbreviated transcription (Latin):
in scła. Hac cõpleta oratione. illico disrupta sunt
uincula quib pueri semiiui guitur il li¬
gatum erat. sicq illesus ad t̾ram ruit. Uidebat᷑
autem illi ut post ipse narrabat. quasi sopore
graui teneretur oppressus. scĩq pontificis ro¬
na pectore circũligat᷑ subleuaretur om̃is eiꝰ
corporis status. Apprehensaq eius mani
surrexit. nullũ ihlatȩ sibi pene sentiens
dolorem. Atq ex hoc facto plurima fresio¬
num multitudo conuersa est ad dñm̃. Cre¬
debantq & baptizabantur quotqͦt preodi¬
nati erant ad uitam ȩt̾nã. P redictus autem
ouo. lauacri salutaris unda ꝑfusus. atq a
prefatt scõ pontifice fontanellã ꝑductus
litterisq sacris eruditus postea diaconꝰ con¬
secratus. deinde sequenti tempore aueneran¬
do pontifice reginlando urbis rotomagen¬
sis prb̃r ordinat᷑. & quia erat in arte scrip¬
toria eruditus. plurimos codices in predicto

Expanded text:
in secula'. Hac completa oratione, ilico disrupta sunt in secula'. Hac completa oratione, ilico disrupta sunt vincula, quibus pueri semivivi guttur inligatum erat, sicque inlesus ad terram ruit. Videbatur autem illi, ut post ipse narrabat, quasi sopore gravi teneretur oppressus, sanctique pontificis zona a pectore circumligatus, sublevaretur omnis eius corporis status. Apprehensaque eius manusurrexit, nullum inlatae sibi poenae sentiens dolorem. Atque ex hoc facto plurima Fresionum multitudo con versa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praeordinati erant ad vitam aeternam. Praedictus autem Ovo lavacri salutaris unda perfusus atque a praefato sancto pontifice Fontanellam perductus litterisque sacris eruditus, postea autem diaconus consecratus, deinde sequenti tempore a venerando pontifice Raginlando urbis Rotomagensis praesbiter ordinatur. Et quia erat in arte scriptoria eruditus, plurimos codices in praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c de cormento mortis eũ eripuerit sit eiꝰ
tuusq euo ꝑhenni seruus. Ad hec sc̃s pontifex.
Non hominũ in hoc facto sed dñi iħu xp̃i uo
luntas fiat. Appendit᷑ deinde puer inpatibu¬
lum. aspicientib xp̃ianoꝵ simulq gentiliũ
turmis ꝑ duarum fere spaciũ horarũ. extĩplo¬
q sacerdos dñi ꝓsalute & uita ñ solum illius
qui in corm̃to erat mortis constitutꝰ. uerum
ꝓ obcecatione popłi qui sathane uinculis erat
inretitus. flectens genua. hanc ad dñm fudit
orationem. Ds̃ inuisibilis immortalis & et̃ne.
exorabilis tuis esto supplicibꝰ. Et sicut quon¬
dam danielem liberasti de lacu leonũ. ita hunc
puerum de faucib eripe illius seui leonis qui
circuiens querit quem deuoret. ut de illius du¬
plici saluatione. popłs hic incredulus deposita
sorde idolatriȩ ad ueritatis conuertat᷑ agnitionẽ.
& ꝑ cunctas generationes tuũ benedicat᷑ nom̃

Expanded text:
t, 'Christus de tormento mortis eum eripuerit, sit eius t, 'Christus de tormento mortis eum eripuerit, sit eius tuusque aevo perhenni servus'. Ad haec sanctus pontifex: 'Non hominum in hoc facto, sed domini Christi fiat voluntas'. Appenditur deinde puer in patibulum, adspicientibus christianorum simulque gentilium turmis, per duarum fere spatium horarum; extemploque sacerdos Domini pro salute et vita non solum illius, qui in tormento erat mortis constitutus, verum pro obcecatione populi, qui satanae vinculis erat inretitus, flectens genua, hanc ad Dominum fudit orationem: 'Deus invisibilis, inmortalis et aeterne, exorabilis tuis esto supplicibus, et sicut quondam Danihelem liberasti de lacu leonum, ita hunc puerum de faucibus eripe illius sevi leonis, qui circumiens quem devoret quaerit, ut de illius duplici salvatione populus hic incredulus, deposita sorde idolatriae, ad veritatis convertatur agnitionem, et per cunctas generationes tuum benedicatur nomen
Abbreviated transcription (Latin):
iter ageret uehere solitus erat. Uascula quoq
rabile mira culum sicut ab eis didicimꝰ coram
quib factum ẽ ob edificationẽ posterorũ nar¬
quendam ex ipsa fresionũ natione orcũ. diis
immolandũ duci ad laqueũ. Orabat autem
pontifex sc̃s incredulũ ducẽ. ut huiꝰ pueri ui¬
tam sibi donaret. nec hominẽ ad imaginem
dei factum. sacrificium execrabile demonibꝰ
immolaret. Uocabatur aut̃ idem puer ouo.
Respondebat aut̃ dux patrio sermone decre¬
tum eẽ lege ꝑhenni olim apud decessoribus
suis om̃iq fresionũ gente ut quẽcunq sors e¬
legisset. in eoꝵ sollemniis diis offerendum
sine mora. At uͦ sc̃s presul dum ꝑsisteret in
prȩcib. & prefatus popłi princeps. eius digne
petitiomi satisfacere uellet animosi gentiles
zelo uano erroris deuincti sicut scͥptum ẽ. Teluᷤ
app̃hendit popłm ineruditũ unanimes fru-¬
strabant eius precẽ dicentes. Si tuus in quit

Expanded text:
iter ageret, vehere solitus erat, vascula quoqueiter ageret, vehere solitus erat, vascula quoquerabile miraculum, sicut ab eis didicimus, coram quibus factum est, ob aedificationem posterorum nardam die puerum quendam, ex ipsa Fresionum natione ortum, diis immolandum duci ad laqueum. Orabat autem pontifex sanctus incredulum ducem, ut huius pueri vitam sibi donaret nec hominem ad imaginem Dei factum sacrificium execrabile daemonibus immolaret. Vocabatur autem idem puer Ovo. Respondebat autem dux patrio sermone, decretum esse lege perhenni olim a praedecessoribus suis omnique Fresionum gente, ut, quemcumque sors elegisset, in eorum sollemniis diis offerendum sine mora. At vero sanctus praesul dum persisteret in precibus et praefatus populi princeps eius dignae petitioni satisfacere vellet, animosi gentiles zelo vani erroris devincti, sicut scriptum est: Zelus apprehendit populum ineruditum, unanimes frustrabant eius precem, dicentes: 'Si tuus', inqui
Abbreviated transcription (Latin):
miraculũ. Sicq cõmunionẽ corporis & sangui¬
nis dñi isdem sc̃s pontifex faciens. nomenq
saluatoris glorificans sacro sc̃a misarũ cõpleuit
sollemnia. Nec impar hic beatus pontifex
hoc in facto. scõ heliseo ꝓpħȩ & beato patri
benedicto ꝑ quos similia xp̃c fecerat miracła.
Ad eoꝵ enĩ preces de ꝓfundis aquarum ferrea
remearunt instrum̃ta. & isto preclaro p̃sule
orante. lau̾s aurea diuinitus extimplo rediit
ad suꝑa. diuulgatũq hoc miraculũ & celebre
factum apud incolas galliarum & germanoꝵ.
ad quos hoc factum ꝑueniri potuit usq in p̃¬
sentem diem. Nam & ipsa patena in eodẽ ceno¬
bio fontanessensi ꝓmunere sacro seruata tene¬
tur. quã isdem uenerandꝰ presul una cum suo
calice ibidem largitus ẽ. dũ monachicũ spon¬
deret uotum. Altare quoq consecratũ in qua¬
tuor anguloꝵ locis & in medio reliquias con¬
tinens scõꝵ in modũ clipei. quod secum dum

Expanded text:
miraculum. Sicque commixtionem corporis et sanguimiraculum. Sicque commixtionem corporis et sanguinis Domini isdem sanctus pontifex faciens nomenque salvatoris glorificans, sacrosancta missarum complevit sollemnia'. Nec inpar hic beatus pontifex hoc in facto sancto Heliseo prophetae et beato patri Benedicto, per quos similia Christus fecerat miracula. Ad eorum enim preces de profundis aquarum ferrea remearunt instrumenta, et isto praeclaro praesule orante, lanx aurea divinitus extemplo rediit ad supera. Divulgatumque est hoc miraculum et celebre factum apud incolas Galliarum et Germanorum, ad quos hoc factum perveniri potuit, usque in praesentem diem. Nam et ipsa patena in eodem coenobio Fontanellensi pro munere sacro servata tenetur, quam isdem venerandus praesul una cum suo calice ibidem largitus est, dum monachicum sponderet votum; altare quoque consecratum in quattuor angulorum locis et in medio reliquias continens sanctorum in modum clipei, quod secum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nauis immobilis manebat. Celebrantiq eodẽ
scõ pontifici missarũ sollẽnia. uentum ẽ ad eũ
locum ubi minister patenã presuli porrigere
debuit. Extensaq manu expectabat horam
qua susciꝑet eam. Sed dum minister eã ablu¬
ere uellet. in mare ceciderat. Prostratuq pedi¬
bus scĩ pontificis humilit̃ ueniã p̃cabatur. di¬
cens quod dum eam abluere uoluisset. suis ma¬
nib in marire lapsam. ꝓfunda petisset. Moxq
isdem uir dei flectens genua sua ad patre dñi
quondã coram patrib fecerat in marirubro
mirabilia. ꝓpitius suis adee̾t precib. finita uͦ
oratione imꝑat diacono. ut eum inqu̾e patena
ceciderat locum mitteret manũ. Quo facto.
mox ab imo maris eadẽ patena diuinitris re¬
uecta. eiusdem ministri manui inhesit. Quod
uidentes nautȩ cȩteriq comites nauis. dñm cun¬
ctipotentẽ totius uiscerum p̃cordiis conlauda¬
uerunt. qui ꝑ seruum suũ tale dignatꝰ ẽ. oꝑari

Expanded text:
navis immobilis manebat, celebrantique eodem navis immobilis manebat, celebrantique eodem sancto pontifici missarum sollemnia, ventum est ad eum locum, ubi minister patenam praesuli porrigere debuit, extensaque manu, expectabat horam, qua susciperet eam. Sed dum minister eam abluere vellet, in mare ceciderat, prostratusque pedibus sancti pontificis, humiliter veniam precabatur, dicens, quod, dum eam abluere voluisset, suis manibus vi maris elapsam profunda petisse. Moxque isdem vir Dei flectens genua sua ad patrem domiquondam coram patribus fecerat in mari Rubro mirabilia, propitius suis adesset precibus. Finita vero oratione, imperat diacono, ut in eum in quem patena ceciderat locum mitteret manum. Quo facto, mox ab imo maris eadem patena divinitus revecta eiusdem ministri manui inhesit. Quod videntes nautae ceterique comites navis, Dominum cunctipotentem totis viscerum praecordiis conlaudaverunt, qui per servum suum tale dignatus est operari
Abbreviated transcription (Latin):
ris a p̃fato scõ pontifice. & ab eo asacro fonte
susceptus adhucq in albis positus. a carne so¬
lutus mundus. ut creditur transiuit e mũdo.
Nec silentio ẽ pretereundũ quid diuina piecaᷤᷤ
ꝑ eundem scm̃ pontificẽ oꝑari dignata ẽ. Piu¬
rima enim uirtutũ miracła & in itinere dũ
ad eam iret. & in eadem gente ꝑ eum fiebant.
Ex quib unũ memorie tradere. & posteris inti-¬
mare cõmodum diximꝰ. Deniq fr̃s qui eum
familiarit̃ nouerunt. & coram quib patratũ
est dicere solent. maxime uir reuerentissimus
uuando tunc temporis diaconꝰ & cooꝑator eiꝰdẽ
presulis in uerbo dĩ. postea aut̃ prb̃r & succe¬
denti tempore abbas eiusdẽ monasterii fon¬
tanellensis in quo educatꝰ erat. Dum enĩ naui-¬
garemus inquit fresiam positis nobis in me¬
dio mari. quod adiacẽs ẽ. regioni morinorũ
affuit hora in qua sacrificiũ deo uictime salu¬
taris immolandũ erat. Tum positis anchoris.

Expanded text:
ris a praefato sancto pontifice, et ab eo a sacro fonte ris a praefato sancto pontifice, et ab eo a sacro fonte susceptus adhucque in albis positus, a carne solutus, mundus, ut creditur, transivit e mundo. 5. Nec silentio est praetereundum, quid divina pietas per eundem sanctum pontificem operari dignata est. Plura enim virtutum miracula et in itinere, dum ad eam iret, et in eadem gente per eum fiebant. Ex quibus unum memoriae tradere et posteris intimare commodum duximus. Denique fratres, qui eum familiariter noverunt et coram quibus patratum est, dicere solent, maxime vir reverentissimus Wando, tunc temporis diaconus et cooperator eiusdem praesulis in verbo Dei, postea autem praesbiter et succedenti tempore abbas eiusdem monasterii Fontanellensis, in quo educatus erat: 'Dum enim navigaremus', inquit, 'Fresiam, positis nobis in medio mari, quod adiacens est regioni Mormorum, adfuit hora, in qua sacrificium Deo victimae salutaris immolandum erat. Tum, positis anchoris,