comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens dr quasi porto uidens quia longe considerat quẽ finẽ suc opera habitura sint¬
& qui scit quid debeatt appetere & quid uitare. & quic̃ siderat etiã q̃placeant aut
q̃ displiceantdo: Ccontra ille quun considerate &in ꝓuide om̃a agit. E quiñ conide¬
nolite fien in prudentes siue in considerttt. sed estote intellegentes q̃ sit uo luntti sdi
na sedim plemini spũ sub̵ sc̃õ Perluxunã : debemꝰ intellegere omĩtuitia quȩꝑ
hebrietatẽ solent euenire qc ut quidã doctor dic̃ hebriettis nullũ utiũ excusat
Sed hoc portindũ ÷: qr sic illiqui replent᷑ uno replent᷑ in uerecundia in patientia
luxuria in pudtitia suꝑbia ceterisq uitus. ⁊ta illi quireplent᷑ spũ so replent᷑ cas
ttate humilaitite. man su&udine cetenisq uirtutib Loquentes uob metipsis in psal¬
mis & hyminis & canticas spintalib: Nobis in &ipsis loquimꝰ : qucndo alt natĩ canimꝰ

Expanded text:
dicitur quasi providens, quia longe considerat quem finem sua opera habitura sint, et qui scit quid debeat petere, et quid vitare, qui considerant etiam quae placeant aut quae displiceant Deo. Econtra ille qui inconsiderate et improvide omnia agit, et qui non conside« Nolite fieri imprudentes sive inconsiderati, » sed « estote » intelligentes quae sit voluntas Dei, gere omnia vitia quae per ebrietatem solent evenire, quia, ut quidam doctor dicit, ebrietas nullum vitium excusat. Sed hic notandum est, quia sicut illi qui replentur vino, replentur inverecundia, impatientia, luxuria, impudicitia, superbia, caeterisque vitiis: ita illi qui replentur Spiritu s caeterisque virtutibus. « Loquentes vobismetipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritualibus. » Nobismetipsis loquimur, quando alternatim canimus
Abbreviated transcription (Latin):
bonã ftmã dese reddant : Om̃a sub̵ opera q̃ arguunt᷑ id ÷ q̃re p̃hendunt᷑ abonis & scĩs ho¬
minib: inmalis : alumine id ÷ ab ilis quifilii lucis s̃ manifesttant᷑ ñ et̃hona ÷ Quã diuenĩ
malc opera ñ reprehendunt᷑ ab onis : uident᷑ ẽẽ bona malis : Cũ uõ boni coeperint et

Expanded text:
bonam famam de se reddant. Omnia, subaudis opera, quae arguuntur, id est quae reprehenduntur a bonis et sanctis hobonam famam de se reddant. Omnia, subaudis opera, quae arguuntur, id est quae reprehenduntur a bonis et sanctis hominibus in malis; a lumine, id est ab illis qui filii lucis sunt, manifestantur, non esse bona. Quandiu enim mala opera non reprehenduntur a bonis, videntur esse bo
Abbreviated transcription (Latin):
ficati ꝑfidẽ. ꝑbciptismũ & filidi ꝑadoptionẽ quidix̃ : Ego sũ lux mundi : Qua ꝓpt̃
ut filii lucis abulte : hoc ÷ ut fili dĩ ui uite &c̃uersamini scaȩ &immaculate. abulantes
deiurtute in urtutẽ : Quante distantia ÷ int̃ lucẽ & tenebras. ttunti distantiaẽ int̃lum̃¬
fide i & cognitionis dĩ bonoꝵq operũ & int̃ tenebras infideliatis & ignorantiȩ atq peccat:
Fructꝰ enĩlucis ÷ id ÷ operatio bonȩ c̃uersationis & fidei in omi bonitate. &iustitica & ueri¬
tate uiuere. ut qui fide habet lum̃q cognitionis dĩ om̃i aboni operti sectet᷑ iuste iuuat
uertiq loquat᷑ ad pximũ adtendens qđ subdit apłs: & bantes quid sit bene placitũ dõ:¬
Siciti trapetita iđt monetarius ꝓbat metalla pondere puntate & tinnitu: itti debe¬
mꝰ nos nrt̃i opera ꝓbare : Debemꝰ illa ꝓbare pondere : considerantes quanta & magna
sint : Purticte : utrũ puro & simplici animo bonaq intentione fiant: Tinnitu : utrũ

Expanded text:
fidem, per baptismum, et filii Dei per adoptionem, qui dixit: Ego sum lux mundi . Quapropter ut filii lucis ambulate, hoc est ut filii vitae, et conversamini sancte et immaculate, ambulantes de virtute in virtutem . Quanta distantia est inter lucem et tenebras, tanta distantia est intDei, bonorumque operum, et inter tenebras infidelitatis et ignorantiae atque peccati. Fructus enim lucis, id est operatio bonae conversationis et fidei, in omni bonitate, et justitia, et veritate vivere, ut qui fidem habet, lumenque cognitionis Dei, omnia bona opera sectetur, juste vivat, vera loquatur ad proximum, aSicut trapezita, id est monetarius, probat metalla, pondere, puritate et tinnitu, ita debemus nos opera nostra probare. Debemus illa probare pondere, considerantes quanta et quam magna sint. Puritate, utrum puro et simplici animo, bonaque intentione fiant: tinnitu, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
cit̃ possumꝰ intelligere : Si quando peccttis & auia recttudinis diabolo sua¬
dente receditis. ira scimini uob m& ipsis & indigna mini neã plius tcilia feciatis
castigando corpus urm̃ uigiliis &ieiunus: Alit̃: Suinquit irascimim : Nolite
irt̃ ꝑ ficere : ꝑmitut quidẽ apłs inasci qđ humanũ est : sed ꝓ hib & iuindicta m
expetere qđ iã ñ ẽ humanũ : qr irtuiri. iustitiã dĩ ñ operat᷑: Sol non occidett suꝑ

Expanded text:
citer possumus hoc intelligere: Si quando peccatis, et a via rectitudinis diabolo suadente receditis, irascimini vobismetipsis et indignamini, ne talia amplius faciatis, castigando corpus vestrum vigiliis et jejuniis. Aliter: etsi, inquit, irascimini, nolite perficere. Permittit quidem irasci, quod humanum est; sed prohibet vindictam expetere, quod jam non est humanum, quia Ira viri justitiam Dei non operatur . Sol non occidat super
Abbreviated transcription (Latin):
otiosis reddituris homines rationẽ : Potest & hoc alit̃ intellegi qđ dicit sed magis gra¬
tictrũ actio: Ñsolũ inquit ñ sint in uob istti q̃ diximꝰ sed nec nominentur. sed sit in uob
gnatiarũ actio ut gratias dõ refentus in om̃ib: quȩ agitis &qͥ habetis. ł sitisuos gratiosi &

Expanded text:
otiosis reddituri sunt homines rationem. Potest et hoc aliter intelligi quod dicit, sed magis graotiosis reddituri sunt homines rationem. Potest et hoc aliter intelligi quod dicit, sed magis gratiarum actio. Non sint in vobis ista quae diximus, sed nec nominentur, sed sit in vobis magis gratiarum actio, ut gratias Deo referentes in omnibus quae agitis et quae habetis, vel sitis vos grati
Abbreviated transcription (Latin):
sed plerũq: ꝓpt̃ timorẽ dĩ & timorẽ poenarũ refrenant᷑ : Aut stulti loquiũ: Stultilo¬
quiũ ẽ : otiosus sermo & nullius utilitus quando relictis ꝓficuis &utilib rebus. de in¬
anib: &inutilib: tractat᷑ : Aut scurrilitasquȩ ad rẽ ñ ꝑtin&. sed magis grati rum
actio: Scurrilitt sẽ ioculcratis q̃ risũ sol& mouere: Hoc aut̃ distat int̾ stulti loquium
& scurrilitttẽ. qx stulti loquiũ nullius utilittas ẽ. nihilq in se sapiens habet: Scurrili¬
its uõ plerũq ab ore sapientũ pcedit : & constat quadã urbanitatte. ut illud uirgi¬
li : Quibauiũ ñ odit am& tua carmina meui: atq idẽ iungat uulpes & mulgetit
hyrcos. c&ertq taelia q̃ nihilmali insehabent nisi tantũ modo qc otioscis & ad rem
ꝑfectũ ñ ꝑtinent: Sed magis s̃ graticrũ actio: id ÷ ideo ꝓferunt᷑ scurrilitates: ut gra¬
nosus sit apud auditores ꝓlator: Ideoq p̃cipit apłseci cauere : qui deom̃ib: uerbis

Expanded text:
imorem poenarum refrenantur. Aut stultiloquium. Stultiloquium est otiosus sermo et nullius utilitatis, quando relictis proficuis et utilibus rebus, de inanibus et inutilibus tractatur. Aut scurrilitas, quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio. Scurrilitas est jocularitas, quae risum solet movere. Hoc autem distat inter stultiloquium et scurrilitatem, quod stultiloquium nullius utilitatis est nihilque in se sapientiae habet: scurrilitas vero plerumque ab ore sapientium procedit, et constat quadam urbanitate, ut illud Virgilii: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi: Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos; caeteraque talia quae nihil in se mali habent, nisi tantummodo quia otiosa sunt, et ad rem perfectam non pertinent, sed magis sunt gratiarum actio, id est ideo proferuntur scurrilitates, ut graves apud auditores prolatio sit. Ideoque praecipit Apostolus ea cavere, quia de omnibus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
redeptionis hoc÷ nolite ꝑ malti opent spm̃ scm̃ fugare auob̵. qui habitator coepit et̃¬
ur̃ indie redẽptionis id ÷ indie baptismatis: Sic̃ enĩ contristat᷑ homo quando dȩꝓ¬
pna domo expellit᷑ quã ipse sibi aedificauit it quid einbi habata ret : at sp̃s ses con
instairiqͥr quo dã modo dr̃ quando de homine quem sibimundauit inbaptismate
udent alios peccart &auit recutudinis deuicire: contristant᷑ deilloꝵ miseria
om̃ potentẽ : udet mꝰ Eft ile scpiens. prudens. prudens misericos ustus & uerus

Expanded text:
obis, qui habitator esse coepit vestri in die redemptionis, id est in die baptismatis. Sicut enim contristatur homo quando de propria domo expellitur quam ipse sibi aedificavit ut quiete ibi habitaret, sic Spiritus sanctus contristari dicitur, quando de homine quem sibi mundavit in baptismate, vident alios peccare, et a via rectitudinis deviare, contristantur de illorum miseria, omnipotentem? Videamus. Est ille sapiens, prudens, misericors, justus et verus
Abbreviated transcription (Latin):
h mnꝰ  hrmnosaut̃ apud latinos: ambrosiuis & hilarius claris sima iuri cõposues
p̃cipue: Beneigit eũdix̃ canticis. subiunõ spiritalib: qr s cantica q̃ ñ sunt spurttalia
neq in ltudẽ dicantunt᷑: sic̃ s̃ cantica scłariũ hominũ : Cantica aut̃ spintalias. qõ¬
cũ ore solũ modo ꝓfertur & deccontatt᷑: Esalmũ aũt addito quodã instrum̃to musies
aras idt psatteno cantntes & psallentes in cordib uris dnõ: Ideo dix̃ canttonts¬
in cordib urĩs : ꝙ multis̃ quicantant solũ modo ore. quoꝵmens ñ concordat uoci &
qui magis adtendunt ad sonoritatatẽ uocis ut auditorib placcant. quãc niderent
m̃te quiddicant : Illiuõ cantunt in corde. quoꝵ̃ mens concordat uoci uixta illud bcat
quinos ꝑfiliũ tuũ fecisti &redemisti. &iuã patnȩ caelestis a perusti: Et ideo in nomine dm̃ mĩ

Expanded text:
hymnus. Hymnos autem Latinos, Ambrosius et Hilarius, clarissimi viri, composuerunt praecipue. Bene autem, cum dixit canticis, subjunxit spiritualibus, quia sunt cantica quae non sunt spiritalia neque in laudem Dei cantantur, sicut sunt cantica sicum ne solummodo profertur, sed et decantatur: psalmus autem addito quodam instrumento musicae artis, id est psalterio. « Cantantes et psallentes in cordibus vestris Dominoris, quia multi sunt qui cantant solummodo ore, quorum mens non concordat voci, et qui magis attendunt ad sonoritatem vocis ut auditoribus placeant, quam considerent mente quid dicant. Illi vero cantant in corde, quorum mens concordat voci, juxta illud beati qui nos per Filium tuum fecisti et redemisti et viam patriae coelestis aperuisti. Et ideo in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tur spurcissimi quique : Fornicari aut̃ ÷ cũ puellis liberis cũ uidius necdũdõ sa¬
ad libidinẽ ꝑtinens quocũq modo fiat : in munditici & inpuditicia atq luxu¬
ria potest appellari: Auartia in hoc loco duplict̾ potest accipi: Potest si
quidẽ ꝓamore pecunicirũ accipi : potest & ꝓalulterio. qđ & alibi ab apło ne¬
gotium appellat᷑ ubidic̃ iuiris & uxorib: : Nolite fraudari in uicẽ neq: circum¬
ueniat ciliquis innegotio iđt in adulterio fr̃m suum: Precipit aut̃ apłs : ut ista
q̃ diximꝰ ñ solũ sint in nob̵ sed nec nominent᷑ ex sifuerint nomincbunt᷑ : Siuero¬

Expanded text:
ari autem est cum puellis liberis et cum viduis necdum Deo saad libidinem pertinens, quocunque modo fiat immunditia et impudicitia atque luxuria appellari potest. Avaritia in hoc loco duplquidem pro amore pecuniarum accipi, potest et pro adulterio quod et alibi ab Apostolo negotium appellatur, ubi dicit viris et uxoribus: Nolite fraudare invicem , neque circumveniat aliquis in negotio, id est in adulterio, fratrem suum . Praecepit autem Apostolus ut ista quae diximus, non solum non sint in nobis, sed nec nominentur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quifact ẽ ei ex semine dd scđm carnẽ : Nottindũ aũt dehumanitaitis essenta hoc dictũ : inqua ipse
fidelis fuit dõpatri oboediens usq ad mortẽ : Nne fideliserat dõ patri. quando om̃i aquȩ a gebat
ñ suȩ gloriȩ reputibat sed patridic̃ . Pat̃ in memanens ipse fac̃opera : sicut & moyses fidelis inqua
erat uł fuit in om̃ domoeius : Domũ hcdĩ. populũ dĩ debemꝰ intellegere. plebem sclic& isaheliticã
cumoy ses p̃positꝰ ÷ adõ dequa domo dic̃ esaitis : Vinet sabaoth : domꝰ ẽ srł. &iterũ ortando:
Domꝰ ia cob: uenute & ãbulem inlumine dni : Inqua domo moy ses fidelis fuit : id ÷ deuotꝰ & bonȩ uo¬
luntatis defendens et q̃ dierant sibiq ñusur pansgłtumndĩ : Amplioris enĩ gloriȩ iste p̃moy se dignꝰ
habitus ẽ : quanto ampliorẽ honorẽ . hab& dñs qui fabricauit illã : H oc in loco aut erit ypallage
insensu : dutsatis necessaria subauditio supponet᷑ hoc modo : Tanto maioris glonȩ x p̃sp̃moyse¬

Expanded text:
quia factus est ei ex semine David secundum carnem. Notandum autem de humanitatis essentia hoc esse dictum in qua ipse fidelis fuit Deo Patri, obediens ei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Deo Patri, quando omnia quae agebat, non suae gloriae reputabat, sed Patri dicens: Pater in me manens ipse facit opera? Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat, vel fuit, in omni domo ejus. Domum Dei hic, populum Dei debemus intelligere plebem scilicet Israeliticam, cui Moyses praepositus est a Deo, de qua domo dicit Isaias: Vinea Sabaoth, domus est Israel. Et iterum hortando: Domus Jacob, venite ambulemus in lumine Domini. In qua domo Moyses fidelis fuit, id est devotus et bonae voluntatis, deferens ea quae Dei erant, sibique non usurpans gloriam Dei. Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est: quanto ampliorem honorem habet Dominus, qui fabricavit illam. Hoc in loco autem erit hypallage in sensu, aut satis necessaria subauditio, supponetur hoc modo: Tanto majoris gloriae Chris
Abbreviated transcription (Latin):
liberare tẽptatosq adiuicire neuincant᷑ qr tẽptationesintũs & passiones ñ solũ sicut ds cognosat

Expanded text:
liberare, tentatosque adjuvare ne vincantur, quia tentationes non solum sicut Deus cognovitliberare, tentatosque adjuvare ne vincantur, quia tentationes non solum sicut Deus cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
nisut miscdđic̃ nob̵ presttret nos redim̃ do & fier& fidelis uerusq & potens pontifex addñ patrẽ
Vidit quippe humanũ genꝰ humo intentũ : peccatorũ uinculis ligatũ . &misertus :÷ eius sicat fi¬
delis pontifex reconcilians nos dõ patri & reconciliando purgans : Ministeriũ & enĩ sace rdotes
atq pontificis ÷ fidelẽ tẽ : ut possit eos quoꝵ sacerdos : libertre apeccatis : Pontifex quoq dicit᷑:
eo qđ pontẽ id÷ uiã p̃beat suis sequa cib: suo bono exemplo: lta & dñs pont̃ ficẽt nob̵ id ÷ bonã
uiã ostendit dũ diceret : Discate ame. quici mitis sũ & humi lis corde : Pontẽ etiã nob̵ fecit:
quando a peruit nobianuã patrie cȩlestis ubi modo consistit int̃pellans dm̃ patrẽ ꝓ nob.¬
mine in quo ipse tẽptatꝰ ÷ adicbolo sed ñ superatꝰ & passus aministris illus : potens : uinctos

Expanded text:
nisi ut misericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fidelis fieret verusque et potens pontifex ad Deum Patrem nisi ut misericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fidelis fieret verusque et potens pontifex ad Deum Patrem vidit quippe humanum genus morti intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus, sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et recoatque pontificis est fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est liberare a peccatis. Pontifex quoque dicitur eo quod pontem, id est viam praebeat suis sequacibus suo bono exemplo, ita et Dominus pontem fecit nobis, id est bonam viam ostendit, cum diceret: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Pontem etiam nobis fecit, quando aperuit nobis januam regni coelestis. Ubi modo consistit, Deum Patrem inmine. Quo ipse tentatus est. Sed non superatus et passus a ministris illius: potens est vinctos
Abbreviated transcription (Latin):
ittuis & conexi : Sed fortis sẽ quent aliquis quat homo sit reparit᷑ potius quã angłs lapsus : Ciuires pon¬
dendũ :÷ hominẽ ñttntũ deliquis se quantũ diabolũ : Iue enĩ diabolo sucidente peccauit : diabolus uõ pullo
sucdente suꝑ biendo corruit : Homo quoq qx corpus habebat manducare inducare indigebat: di
ubiaet̃nalit̃ cũ dõ regnaturus erat sed in para dyso terrenomorabat᷑ dequo trans ferendus erat in
celũ cõpleto numera electoꝵ: Diabolus aut : incȩlo iã erat collocatus : Vt misercors fier&. & fidelis¬
pontifex addm̃ ut reꝓ piciaret delicta populi: Alise ricors dr̃ amisencorde : iudelic&i quimiseriã
sustinet. & cognosat ꝑ experim̃tũ misereri : litiq ñ fiuit alia causa illũ ꝑomĩ a fratnb similari:

Expanded text:
jecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis, quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus? Cui responjecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis, quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus? Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quantum diabolum. Ille enim diabolo suadente peccavit, diabolus vero nullo suadente, sed superbiendo corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat: diaubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum completo numero electorum: diabolus autem in coelo jam erat collocatus, ut misericors fieret  a misero corde, videlicet quia miseriam sustinet et cognoscit per experimentum misereri. Itaque non fuit alia causa illum per omnia fratribus assimilari,
Abbreviated transcription (Latin):
eis didicit : Nusquã id ÷ nullo loco neq incaeloneq interrt angłicãcreciturt̃ assũpsit sed corpꝰ humcipũ
desemine habrahȩ as sũpsit : quib: uerb̵ fau& illis blandiendo : qđ sem̃ illoñ assupsent : quic ergo
homore dimenđ erat morte filudĩ ñ angłos idarco ñ angłicã naturã as sũpsit quȩ mortẽ ñ potest pati
sed humanã inqua mori potuisi&: Nec ÷ angłis tantt dignitas conlata ut inuna ꝑ sona eorũ naturȩ
filius dĩconiungeret᷑ quã dignitatẽ & honorẽ humanȩ nature diuinagititia contribuit ut d̃ & hom
una eẽt ꝑ sona: Et quaredix̃ app̃hendit qđ ꝑtinet ad fugientẽ : qr nos quasi recedentesase & longe fu
educatus creuit esurut passus ÷ ac mortuus ut ꝑ om̃ĩa ista similis ec̃t fratrib: quihui: modiconditioni sub¬

Expanded text:
eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus humanum eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo, quod semen illorum assumpserit. Quia ergo homo redimendus erat morte Filii Dei, non angelus, idcirco non angelicam naturam assumpsit, quae mortem non potest pati, sed humanam in qua mori potuisset. Nec angelis tanta est dignitas collata, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur: quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Et quare dixit apprehendit, quod pertinet ad fugientem, quia nos quasi recedentes a se, et longe fugid est natus est, educatus, crevit, esuriit, passus est ac mortuus, ut per omnia ista similis esset fratribus, qui hujusmodi conditioni sub
Abbreviated transcription (Latin):
subdit : Vt ꝑ mortẽ destruer& eũ qui habebat mortis imperiũ id ÷ diabolũ : & liberaret eos quitimore
mortis ꝑtott̃ uitũ obnoxii erim erant seruituti : Ad mirtibile quiddã hicde monstrtit apłs. ostendens
ã putauit in quo quondã uictor ille solebat fieri : quia ergo diabolus ꝑ mortẽ hominis in mundo¬
prencipatũ p̃sũpserat : ꝑ mortẽ xpĩ tẽportlem uincidebebat : Qua ꝓpt̃ participauit xp̃scarni
& scinguni : ut mori potuss& ad tẽpus. sicq dũ mortuus ÷ qui peccatũ ñ fecerat. destrux̃ diabolũ
qui peccatũ attulerat ꝑ qđ morsin orbem uenerat : Siue etiã in hoc destrux̃ diabolũ & mortẽ :
qr semꝑ mortuus ÷ peccatodũ ñpeccauit : Destracto aut̃ imperio diaboli : liberauit electos suos
quitimore morts ꝑ totã uatã suã qua uiuebant in hoc mundo obnoxii id ÷ debiti & astricti erant
a pp̃ hendit : sed sem̃ ab rahȩ a pp̃ hendit : Qđ supenius dexerat pueros cõmunicas se carnĩ &sangu

Expanded text:
ortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonstrat Apostolus, ostendens amputavit, in quo quondam principatum praesumpserat, per mortem Christi temporalem vinci debebat. Quapropter participavit Christus carni et sanguini, ut mori potuisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum non fecerat, destruxit diabolum qui peccatum attulerat, per quod mors in orbem venerat. Sive etiam in hoc destruxit diabolum et mortem, quia semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem imperio diaboli, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam quandiu vivebant in hoc saeculo, obnoxii, id est debiti et astricti erant apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse carni et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
angłos : Al inistros suos &it̃ facit flã mãignis : q qui in conspectu illius ad sistunt in amore suo
incendentes & in flũmantes reddit. uxiti qđ alibi dic̃t᷑ : inquẽ desiderant angłi ꝓspicere : Nã qđ
dix̃ qui facit angłos suos sp̃s : p̃ postero ordine ꝓtulit : Debuerat enĩ dicere. qui faut suos sp̃s angłos
Sciendũ aut̃ qđ angłis nom̃ ÷ officii nonnaturȩ : qui sẽꝑ quidẽ s̃ sp̃s. sed nequa quã uire sẽꝑ uorant᷑
angłi nisiquandomatunt᷑ : Angłs & enĩ greco uoccibulo : latine dicitur nuntius : Si quȩris nom̃

Expanded text:
angelos. Ministros etiam suos facit flammam ignis: quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo angelos. Ministros etiam suos facit flammam ignis: quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo incendentes et inflammantes reddit, juxta quod alibi dicitur, in quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit, qui facit angelos suos spangelus nomen est officii non naturae, qui semper quidem sunt spiritus, sed nequaquam jure semper vocantur angeli, nisi quando mittuntur. Angelis etenim Graeco vocabulo, Latino dicitur nuntius. Si quaeris nomen
Abbreviated transcription (Latin):
adcglos pate fec̃ nob̵ aditũ regni cȩlestis : Dicendo aut̃ introduc̃ eũ in orbem t̃rȩ : hoc signi¬
ficat cũ ei commutit orbemt̃rȩ . &cũ manifestat illũ dñm eẽ totius mundi : Tuncenit possedit
orbem : cũ ab unũ sis ÷ agnitꝰ dñs totius orb̵: Hocaũt ñ de subsitntia uerbi . sed de essentia
& quando illo esurente accesser̃ & ministitiuer̃ ei : Siue quando sepulchrũ ei : custodier̃ : Quo¬
tidie quoq adorant eũ : qr uissioni illus optẽperant : Sed nũquid solis angłis p̃cepit dĩ pat̃ ad
ortire illũ : Non quin potius omĩ creaturȩ : Et ad angłos quidẽ dic̃ : qui fac̃ angłos suos sp̃s : &
sidicer& de angłis ad ponens ꝓ. de : N enĩ seruat apłs ordinẽ siue sensũ p̃positionũ : Et ẽ
sensus : Ipse quẽ p̃cipiunt᷑ angłi adorare : de ipsis suis spiritib quotiens cũq uult facit

Expanded text:
ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc signiad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia et quando illo esuriente accesserunt et ministraverunt ei, sive quando sepulcrum ejus custodierunt, quotidie quoque adorant eum, quia jussioni illius obtemperant. Sed nunquid solis angelis praecepit Deus Pater illum adorare? Non, quin potius omni creaturae. Et ad angelos quidem dicit:si diceret de angelis, ad ponens pro de. Non enim servat Apostolus ordinem sive sensum praepositionum, et est sensus: Ipse quem praecipiuntur angeli adorare, de ipsis suis spiritibus quotiescunque vult facit
Abbreviated transcription (Latin):
ips uertius exitũ uocat dicens: Exu apatre : & uenu in mundũ : Merito ergo exitũ uocat in car¬
nationis suȩ assũptionẽ manifestationẽq : qr nos foris ertimꝰ adõ ex pulsi extra aulã paradysi¬
& palatiũ regis aet̃ni positi in carcere hui: mundi & in exilio religati : Verbi gratia sic̃ exudunt᷑
ab aula regia eus offensã incurrentes : & destinat᷑ in exilũ atq in cartere claudunt᷑ : Sed
sicut bonꝰ mediator uolens eis ueniã impetrare . ñ primũ eos introduc̃ in aulã regis. sed ipse foras
egre dit᷑ ibiq cũeis misc& sermo cinandi negotiũ sicq correctos & casti gatos introduc̃ eosin cons
carnẽ assumendo uisibilẽq p̃bendo : & conlocutꝰ ÷ nob̵cũ p̃cepiti regis ȩt̃ni : Sicq nos suis
p̃dicationib: & mirticulis correctos & caftigatos atq suci fide confirmatos sutq passione a peco¬
tis emundatos : in trodux̃ nos indulũ & in conspectũ pat̃nȩ maiestatis. quando ascendendo

Expanded text:
ipsa Veritas exitum vocat, dicens: Exivi a Patre, et veni in mundum. Merito ergo exitum vocat incarnationis suae assumptionem manifestationemque, quia nos foris eramus, a Deo expulsi extra aulam paradisi, palatium Regis aeterni: positi in carcere hujus mundi et exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis miscet sermocinandi negotium: sicque correctos et castigatos introducit eos in concarnem assumendo, visibilemque se praebendo, et collocutus est nobiscum praecepta Regis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam et in conspectum paternae majestatis, quando ascendendo
Abbreviated transcription (Latin):
Salus ergo qug ineugło continet᷑ adño accepit initiũ enaritindi : q ipse primũ adnunticl uteã ꝑsen&¬
ipsũ dics poententiã agite apꝓpinquabit regnũ celoꝵ & qͥerediderit & baptiratꝰ futrit saluus¬
ent : Deinde uõ confirmatuiẽ : hoc ÷ crediti ẽ ab eis qui audier̃ eã ab apłis uidelic&s quicũ dñõ fuer̃
& suciesorib: eoꝵ: uł certe confirmata :÷ id ÷ consolidata ÷ & ꝑfecta in nob ab eis qui ab ipso dño
dicens in nob̵ confirmaiti ÷ ab eis qui audier̃ : Ad hoc poterat aliquis dicere : quo modo confirma
t ÷ ab eis cui iule. contestante dõ signis & portentis &uariis urtutib: & sp̃s scĩ distributionib:¬
scđm suc̃ uoluntutẽ : Confirmatti ÷ inquit in nob̵ eadẽ salus do contestante dõ. id: sinultestimo¬
niũ pbente eoꝵ doctrinȩ ac p̃dicationi ñ uoce sedurtite & exhibitione miraculoꝵ̃ &uarieta¬
te linguarũ qcit dicebat aliquis apłoꝵ̃. mortuo ł in firmo surge estouiuus aut sapus statin

Expanded text:
Salus ergo quae in Evangelio continetur, a Deo accepit initium enarrandi: qui ipse primum annuntiavit eam per semetipsum, dicens: Poenitentiam agite, eoc est credita est ab eis qui audierunt eum: ab apostolis videlicet, qui cum eo fuerunt et successoribus eorum: vel, certe, confirmata, id est, consolidata est, et perfecta in nobis ab eis qui ab ipso Dos, dicens: In nobis confirmata est ab eis qui audierunt. Ad haec poterat aliquis dicere: Quomodo confirmata est ab eis? Cui ille: Contestante Deo signis, et portentis, et variis virtutibus, et Spiritus sancti dicontestante Deo, id est simul testimonium praebente eorum doctrinae, et praedicationi, non voce, sed virtute, et exhibitione miraculorum, et varietate linguarum: quia, ut dicebat aliquis apostolorum mortuo vel infirmo, Surge, esto vivus aut sanus: statim
Abbreviated transcription (Latin):
iaite derelicta sponte se subdunt illi ad salitẽ ut subillo tueaint᷑ uł certe dũnolentes ineũ credere toaeti
subiciunt᷑ uli& calccnt᷑ dominio potestatis ei : Sequit᷑: Nonneoms s̃ ad ministnttori s p̃s in ministerũ¬
quo modo enĩomĩs miatunt᷑ si deciescentenamilia ei assistunt : intelegendũ ẽ ergo qđ omp̃s ds quisp̃s ÷¬

Expanded text:
tate derelicta, sponte se subdunt illi ad salutem, ut sub illo tueantur; vel certe dum nolunt in eum credere, coacti tate derelicta, sponte se subdunt illi ad salutem, ut sub illo tueantur; vel certe dum nolunt in eum credere, coacti subjiciuntur illi, et calcantur dominio potestatis ejusenim omnes mittuntur, si decies centena millia ei assistunt? Intelligendum est ergo quod omnip
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ filio & totius mundi ꝑ inccrnationis suȩ dispensationẽ trũphatori : p̃resurrectionis
glãm quaditigesino die dict ei: Laborastim possessione : lab orast inredẽ ptione generis hunan
quiesce mecũ ingłai quo adusq pont̃ inmicos tuos. ut sint scabellũ pedũ tuorũ : Quo adusq
uł donco ñ significat finẽ aliu: tẽporisistoinloco : sedpinfinito & sẽpit no positũ:÷ : qua si dicerd
aliis uerb̵ : Iusẽꝑ habrta in plentudnem uiestatis meȩ q ego seꝑ subiciã aet̃ nitata tuȩ inomicostuos
udeos aliosq incredulos : Pedes &enĩ dnĩ staibilitatẽ a et nuttitis eius designant : ubi ille tã quã
uestigus fumis uitute om̃i potentiȩ suȩ consistit : Possumꝰ & ꝑpedes ñin congue misteriũ in ctoma¬
tionis eius accipere : His aut̃ pedib: aet̃natatis uidelic&s illius. seu fidei acpotentiȩ in carnationis
eus : duob modis cotidie subiciunt᷑ in imicu illus : Dũ uidelic& utiorũ atq infidelitatis contrarie

Expanded text:
mundi per incarnationis suae dispensationem triumphatori, post resurrectionis gloriam quadragesimo die, dicit ei: Laborasti in passione, laborasti in redemptione generis humani, quiesce mecum in gloria, quoadusque ponam inimicos tuos ut sint scabellum pedum tuorum. Quoadusque, vel donec, non significat finem alicujus temporis isto in loco, sed pro infinito et sempiterno positum est; quasi diceret aliis verbis: Tu semper habita in plenitudine majestatiJudaeos, aliosque incredulos. Pedes etenim Domini, stabilitatem aeternitatis ejus designant, ubi ille tanquam in vestigiis firmis virtute omnipotentiae suae consistit. Possumus et per pedes non incongrue mysterium incarnationis ejus accipere. His autem pedibus. aeternitatis videlicet illius, seu fidei ac potentiae incarnationis ejus, duobus modis quotidie subjiciuntur inimici illius, dum videlicet vitiorum atq
Abbreviated transcription (Latin):
fecit purgationẽ peccatoꝵ : ꝑ redẽptionẽ utiq ꝑassionis suȩ & ꝑaquã haptisimatis uixta qđ ioħs in¬
epła suadic̃ : Lauitnos a peccatisnñs insainguine suo : Sedet addextert̃ maieftatis in excelis: C̃ side¬
ranđ ordo uerboꝵ : Primnũ siquidẽ ꝑhibuit purgationẽ peccatoũ dnm̃ nob̵ suci passione ꝓcurasse : acde inde
dix̃illũ sedere addextert̃ m aiestatis in excelsis : Nc̃ xp̃s primũ nos redemit sanguine passionis suȩ : &

Expanded text:
fecit purgationem peccatorum? Per redemptionem utique passionis suae, et per aquam baptismatis, juxta quod fecit purgationem peccatorum? Per redemptionem utique passionis suae, et per aquam baptismatis, juxta quod psi sua dicit: Lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. Considerandus est ordo verborum. Primum siquidem perhibuit purgationem peccatorum Dominum sua passione nobis procurasse, ac deinde dixit illum sedere ad dexteram majestatis in excelsis. Nam Christus primum nos redemit sanguine passionis
Abbreviated transcription (Latin):
lsẽin saibstamtu dn atis. Scqut᷑ : Eostoisq omĩa uerbo urttis siȩ Dicendo postius. fai¬
littuẽ continendi uolut ex primere : Posutq postans ꝓeo qđ ÷ gubernans & regens : Verbũ igt᷑ dĩ
bernare mundũ quc̃ creasse : Nã in crecindo exnihilo substantiȩ renũ ꝓductȩ s̃ : ingub̵ nando uõ eti quȩ
facitis ne a dnihilũ redeant continent᷑ Ergo dũ hȩc om̃ic regunt᷑ & adinuicẽ sibi repugnantia coaptant᷑
magnũ & ad mirtibile uirtitis di indiciũ declarit᷑ : Post iantũ diunȩ maiestatis in filio daritatẽ adhu¬
milic inccrnationis ei descendit part̃q discernit naturã diuunitatis atq humanitatis dicens: Purga¬
tionẽ peccatoꝵ̃ faciens : Nã qđ dix̃ postconis om̃ cigub̵natione sua & regimine iurtutis suȩ : ad diunititẽ
retulit: Quoduo subdidit purgationẽ peccatoꝵ faciens : ad humanitatẽ ilius ꝓpre ꝑtin&: Quo modo

Expanded text:
li in substantia deitatis. Sequitur: Portansque omnia verbo virtutis suae. Dicendo portans, facilitatem continendi voluit exprimere: posuitque portans, pro eo quod est gubernans et regens. Verbum igitur Deibernare mundum, quam creasse; nam in creando ex nihilo substantiae rerum productae sunt: in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum haec omnia reguntur, et ad invicem sibi pugnantia coaptantur, magnum et admirabile virtutis Dei judicium declaratur. Post tantam divinae majestatis in Filio claritatem ad humilia incarnationis ejus descendit: pariterque discernit naturam divinitatis atque humanitatis, dicens: Purgationem peccatorum faciens. Nam quod dixit: Portans omnia gubernatione sua et regimine virtutis suae, retulit: quod vero subdidit, purgationem peccatorum faciens, ad humanitatem ejus proprie pertinet. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dicer& ꝑ prophetas & ꝑfiliũ qx in. p̃positio ꝓalic p̃positione per. accipit᷑ sic̃ multis in
locis epłe ei lnuenit᷑ his p̃positionib in different᷑ uti: Consideremꝰ ergo : quo modo multis locuit¬
onib multisq qualititib locut᷑ sit dĩpat̃ patrib: ueteris testam̃t: Alultis locutionib: mitq:¬

Expanded text:
quasi diceret: Per prophetas et per Filium: quia in praepositio pro alia praepositione per accipitur: sicut multis in quasi diceret: Per prophetas et per Filium: quia in praepositio pro alia praepositione per accipitur: sicut multis in locis Epistolae ejus invenitur his praepositionibus indifferenter uti. Consideremus ergo, quomodo multis locutionibus, multisque qualitatibus locutus sit Deus Pater patribus Veteris Testamenti, multis vero locutionib
Abbreviated transcription (Latin):
sit om̃ib: euiseplis. Nc̃fert᷑ apłs hanc hȩbrcis missã hebiģo semone consirpͥserit. inqut pse pe¬
sermone eã cõp hendit ex quop̾ modũ ttois latuẽ inlationiã lingiã siut & reliquȩ¬
Iutafaruã mulius mnodis olmds loguens patib iꝓphets nouis sime dieb sts locitꝰ
o hobiti ab heber apposcot᷑ inquo a sup̃tis̃ alege morsi ttonsie fuuaet adgaetiã euglui
ab obseruatione atinali adspintidẽ : Sinulq eminentiã gratiȩque ꝑ filiũ dat ẽ fidelib discema¬
aligilib unbres : qͥ angłias minsftrtionib ex hibiţ fuet᷑: Vnde & primũ pont ꝓphetas diũsis mno¬
asuatusq locutionib patrib fuis selocutos. dicens: Multifunã: id multis locationib multisq
Deinde utostender& qucant differentia eẽt gratiȩ int̃ illos & patres illoꝵ̃. subiunx̃. Nouis simedieb
istis ultinȩ atetis : locit :÷ nob ꝑfiliũ : Dicendo dũt locitꝰ ÷ i ꝓphetis & ixꝓphetis. tantundẽ ualo

Expanded text:
Apostolus hanc Hebraeis missam, Hebraeo sermone eum conscripsisse; in qua ipse pesermone eam comprehendit; ex quo postmodum translata est in Latinam linguam, sicut et reliquriam multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus et Hebraei ab Heber appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad gratiam Evangelii, ab observatione carnali ad spitionibus exhibitae fuerunt. Unde hic primum ponit prophetas diversis modis variisque locutionibus Patribus fuisse locutos, dicens: Multifariam, id est, multis locutionibus. Multisque Deinde, ut ostenderet quanta differentia esset gratiae inter illos et patres illorum, subjunxit: Novissime diebus is
Abbreviated transcription (Latin):
indomo omp̃is hoc ÷ in plebe is ra helitici intestimoniũ eorũ uerborũ quȩ ꝑ ilũ dicenda erant
ad populũ : qm̃ testis erat uerbo rũ dni ad populũ. iterũq: populi ad dnm̃ : X p̃suõ libere ordi¬
nat domũ suã hoc ÷ eccłam suã : tã quã filius hȩreditatẽ pat̃ nã: Dequa domo subungit
breos fortũ stare infide : & ꝑseuerare inborio opere iungens se more solito illis : Domꝰ in quit di sumꝰ:

Expanded text:
ipotentis, hoc est in plebe Israelitica, in testimonium eorum verborum quae per illum dicenda erant ad populum, quoniam testis erat verborum Dei ad populum, iterumque populi ad Deum. Christus vero libere ordinat domum suam, tanquam filius haereditatem paternam, de qua modo subjungit braeos fortiter stare in fide et perseverare in bono opere, jungens se more solito illis. Domus, inquit, Dei sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
qunos habunde possunt docere: Quo facto ostendit señignorare illoꝵ suꝑbiã: pant̃q suã exhibuit
nabemus pontificẽ & apłm confessionis nrȩ̃ ihm̃ iuistũ : noluert nom̃ a posto latus in primordio¬
r&s maximeq: ontitulo necuilib& uideret᷑ sep̃ferre xpõ : sed maluit tticto nomine defiguns legis
qudã dem̃tis. dicentes qm̃ si paulieẽt ipse utiq more solito sicut in alus te etiã insta nom̃ suũ
aliu entt. eoqđ nilius nomue ttulat᷑ : Cuiengo hoꝵ̃ as serbenda ẽ ãtq egregio p̃ diatori quppe¬

Expanded text:
nos abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non ignorare illorum superbiam pariterque suam exhibuit nos abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non ignorare illorum superbiam pariterque suam exhibuit Habemus Pontificem et Apostolum confessionis nostrae Jesum Justum, noluerit nomen apostolatus ret, maximeque in titulo, ne cuilibet videretur se praeferre Christo, sed maluit tacito nomine de figuris legis quidam Clementis, dicentes, quoniam si Pauli esset, ipse utique more solito, sicut in aliis, ita etiam in ista nomen suum alicujus erit, eo quod nullius nomine titulatur. Cui ergo horum ascribenda est
Abbreviated transcription (Latin):
mine suo ñtitulcuut : qr udeis scribebat suis frib quib odiosuserat eo qđ cirtũ cisionẽ & sabbatũ &
sacrificia cetertiq: q̃ lex p̃cipit obsera cindc ipsedocer& ñ deberecarnalit̃ obseracri pꝰdni passionẽ:
Hã illi quicre diderant iudȩi contendebant utrũq tenere baptirari scilic& i scm gratiã eugłi i &
crcũ cidi sab batũ quoq obserucre sđm legis p̃ceptũ: Qua ꝓpt̃ si posuiss& nom̃ suũ apł̃s in exordio
huus epłȩ : poterat euenire ut eius emuli nom̃ illius in prima ftonte legentes. dedignarent᷑ eã re¬
cipere sicq utilitas lectionis differretur : Nom̃ aut̃ apostolatus idcirco ñ posut. qm̃ ipse apłs ga
predicator alio in loco dic̃ : Qui operatus ẽ inquiens petro in apostolatũ circũ cisionis. õperatusẽ &
niiunt̃ gents : Fortussis etiã dicerent : uidẽ qđ paulus doctor gentiũ p̃fent se apłis nr̃is. petro.

Expanded text:
erat, eo quod circumcisionem et sabbatum et sacrificia, caeteraque quae lex praecipit observanda, ipse doceret non debere carnaliter observari post Domini passionem. Nam illi qui crediderant Judaei, contendebant utrumque teneri, baptizari scilicet secundum gratiam Evangelii, et circumcidi, sabbatum quoque observare secundum legis praeceptum. Quapropter si posuisset nomen suum Apostolus in exordio hujus Epistolae, poterat evenire ut ejus aemuli nomen illius in prima fronte legentes, dedignarentur eam recipere, sicque utilitas lectionis differretur. Nomen autem apostolatus idcirco non posuit, quoniam ipse appraedicator alio in loco dicit: Qui operatus est Petro, inquiens, in apostolatum circumci gentes. Fortassis etiam dicerent: Quid est quod Paulus doctor gentium praefert se apostolis nostris Petro et
Abbreviated transcription (Latin):
Etcũ iterũ intiodic̃ primogentũ norbẽ t̃rȩ : dic̃ : Et adorent eũ om̃s anglidi : Omĩs ungeuitꝰ

Expanded text:
Et cum iterum introduxit primogenitum in orbem terrae dixit: Et cum iterum introduxit primogenitum in orbem terrae dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
luci ferũ gonute : id ÷ ante angłicã ereaturũ & ante om̃a sđa : Ext rarsu : Ego ero illi in patrẽ.
& ipse erit mili in filiũ : Videsne quo modo discernit geminã neturã in xp̃o : Nc̃ qđ dix̃ paulo
superius hodie genute : ad diunitatis retulit naturũ: At uõ qđ subintulit ego ero illi in patrem
adhumanitutis essentiã refert sine aliqua dubittione : Vnde & congrue uerbo futurtuẽ:
qđ egrediet᷑ de lũbis tus. & firmaibo thonũ ei : suꝑtͥhronũ tuũ ipseq erit mmihi filius & egoeri
ili pat̃ : futurũ erat adhuc ut uerbũ dĩpatris as sumer& hominẽ in utero uirginali in anitatte ꝑso¬
petest respicere ut tai legitur sub unt̃ rogatione rursã cuangłoꝵ̃ dix̃ ego ero illi in patẽ: Msa¬
audit᷑ nulli ułcerte ab solute & affirmatiue hocmodo : Rursũ deillodic̃ ds̃ pat̃ . Ego ero illi ip

Expanded text:
icam creaturam, et ante omnia saecula. Et rursum: Ego illi ero in patrem, icam creaturam, et ante omnia saecula. Et rursum: Ego illi ero in patrem, et ipse erit mihi in filium. Videsne quomodo discernit geminam naturam in Christo? Nam quod dixit paulo superius, hodie genui te, ad divinitatis retulit naturam: at vero quod subintulit, ego ero illi in patrem, ad humanitatis essentiam refert sine aliqua dubitatione. Unde et congrue verbo futuri temporis quod egredietur de lumbis tuis; et firmabo thronum ejus super thronum tuum: ipseque erit mihi filius, et ego ero illi Pater, futurum erat adhuc, ut Verbum Dei Patris assumeret hominem in utero virginali, in unitate spotest respicere, ut ita legatur sub interrogatione: Rursum cui angelorum dixit: Ego ero illi in Patrem? Et subaudis, Nulli; vel certe absolute, et affirmative, hoc modo: Rursum de illo Deus Pater: Ego ero in Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
conceptionis : Qua ꝓpt̃ illis̃ ministri & famuli. Sicut in eius intẽptatione & passione in resurreco¬
ereaturti. lic& legumꝰ in libro iob angłos appellatos eẽ filiosdĩ ingenesi quoq: filios sed. quod
utiq qucndo sit : abusue sit: Quando ergo dix̃ cifiliusmeus estu. Tẽpore baptis matis. & in monte¬
quando intonut uox pat nacȩlitus dicens : Hic : filiuis meus cans simus : Et in hoc qđ dic̃ filius meusef
manifestut ex ipsai sua essentiai illũ eẽ genitũ : Nottandũq qc ñ dix̃ ante omĩcaiseła genute ł in p̃terito¬
tẽpr: scd hodie in quid genute. qđ ad uerbũ ẽp̃sentis tẽporis : Indõ enĩ: nec p̃renta traoniseunit necfu
eẽnsũ. neq intiũ neq finẽ habens : itite sẽꝑ habeo filiũ co p̃iũ mihi : Taletẽ illud qđ alibidit. A

Expanded text:
conceptionis. Quapropter illi sunt ministri et famuli, sicut in ejus tentatione et passione, resurrectconceptionis. Quapropter illi sunt ministri et famuli, sicut in ejus tentatione et passione, resurrectcreatura; licet legamus in libro Job, angelos appellatos esse filios Dei. In Genesi quoque filios; sed quod utique quando fit, abusive fit. Quando ergo dixit ei: Filius meus es tu: tempore baptismatis, et in monte intonuit vox paterna coelitus, dicens: Hic est Filius meus dilectus. Et in hoc, quod dixit, Filius meus es tu, manifestat ex ipsa sua essentia illum esse genitum. Notandumque quia ie, inquit, genui te, quod adverbium est praesentis temporis: in Deo enim nec praeterita transeunt, nec futura aeternus sum, neque initium, neque finem habeo: ita te semper habeo coaeternum mihi. Tale est et illud
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ qui sps ÷ incircũ scriptꝰ omĩa replens dexterã aut sinistrã habeat sic̃ nos habemꝰ aut qđ ita sede
at in dextertullius sicut solent fili regũ sedereuxtai patrẽ apposito sibi solio : sed sicut diximꝰ dextera
ꝓgła & dignititis honore accipit᷑ : Si quidẽ & pat̃ ad extris eẽ scribit᷑ xpĩ : ut in psalmo habetur:
addexterã maiestatis in excelsis. Nisi utdicat᷑ habitait in plenitudine pat̃nȩ maiestatis mex¬
& cũ dic̃ in excelsis.: ostendit illũ hominẽ suꝑ omẽm creaturt̃ angłicã & humci niã exaliaitũ et̃ : Vnde
& sequit᷑ : Tanto melior anglis effectus : quanto differentius p̃illis nom̃ heredittuut : Nã qua nttt
distantiaint̃ nom̃ filii &sseru : tanto illemaioris digni tatis ẽ p̃ angłis : Qm̃ illecreator scđm di¬
uiniatẽ dico. illi crecitura : Ipse quoq: homo in hoc ÷ maior omib: angłis om̃iq: creaturȩ quia
potestas q̃erat in uerbo ante omĩa sđa requieuit in illo homine assũpto a uerbo extẽpore

Expanded text:
tus est incircumscriptus, omnia replens, dexteram aut sinistram habeat, sicut nos habemus: aut quod ita sedeat in dextera illius Filius ejus, sicut solent filii regum sedere juxta Patrem, apposito sibi solio; sed sicut dicimus, dextera pro gloria et dignitatis honore accipitur; siquidem et Pater a dextris esse scribitur Christi, ut in psalmo habetur, ad dexteram majestatis, nisi ut dicatur, habitat in plenitudine paternae majestatis? Et cum dixit, in excelsis, ostendit illum hominem super omnem creaturam angelicam et humanam exaltatum esse; unde et sequitur. Tantdistantia est inter nomen filii et servi, tanto ille majoris dignitatis est prae angelis: quoniam ille creator secundum divinitatem dico illi creatura. Ipse quoque homo in hoc est major omnibus angelis omnique creatura: quia potestas, quae erat in omni verbo, ante omnia saecula, requievit in illo homine assumpto a verbo ex tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius ad ꝓbationẽ. illci sclic& tẽptatione dequa diut̃ dbñs Tẽptat uos dñs dĩur̃ id ÷ probatuos¬

Expanded text:
sed potius ad probationem, illa scilicet tentatione de qua dicitur: Tentat vos Dominus sed potius ad probationem, illa scilicet tentatione de qua dicitur: Tentat vos Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionẽ hoc ÷ liberationẽ in p̃senti adhocut salucrentur a torm̃tis ut meliorẽ atq gloriosiorn
uuenirent resurrectionẽ in futurũ : Qm̃ quo ã pliont quis torm̃t ꝓdõ in p̃senti sustinet : eogloriosior
inte surrectione apparebit : Aliuio iudibrici & uerbent exꝑti: insuꝑ & unculai & carteres : Ludibrio
dicunt᷑ aludo hoc ÷ ii risione : Primo enĩ sc̃ martyres iudibrius atq inrisionib: deludebant᷑ : de inde uene¬
rib afficiebcoit᷑. suq unculis astricti ponebant᷑ in carerẽ ad post penũ uõ nt̃ ficiebtont᷑ diuersis diꝵ
qui sctis torm̃tis : Lapidatis ut naboth. hieremias in egypto areliquus trans nigittorũ etechiel
inbabilone aliq: quã plures in nouo testtum̃to : Sectis : Ftic plurailis numerus ꝓ singulari posts
e: Neminẽ enũ scõꝵ̃ legimꝰ inueteri testam̃ to sectũ : Nisi isaim ꝓphetã quẽ fecit secari manasses

Expanded text:
orem atque gloriosiorem invenirent resurrectionem in futurum, quoniam quo ampliora quis tormenta pro Deo in praesenti sustinet, eo gloriosior in resurrectione apparebit. Alii vero ludibria et verbera experti, insuper et vincula, et carceres. Ludibria dicuntur a ludo, hoc est irrisione: primo enim sancti martyres ludibriis atque irrisionibus ludebantur, deinde verberibus afficiebantur: sicque vinculis astricti ponebantur in carcerem; ad postremum vero interficiebantur diversis et exquisitis tormentis. Lapidati sunt. Ut Naboth, Jeremias in Aegypto, a reliquiis transmigratorum; Ezechiel in Babylone, aliique quamplures in Novo Testamento. Secti sunt. Hic pluenim legimus sanctorum in Veteri Testamento sectum, nisi Isaiam prophetam, quem fecit secari serra lig
Abbreviated transcription (Latin):
llar uitta lecudebilis dõ patri p̃senttt᷑ ꝑuerũ sac̃ dotẽ ihm̃ quiẽ aduocatꝰ nr̃ int̃pellans ꝓ nobis : et
angrie ꝑ sanguinã uutti accipitꝰ : qc utt hominis in sangiuine ẽ : Siue s angiuis illor unfert᷑ in scã : dum
lloc̃ aninȩ cũ triũ pho passionis ad caelestia deferunt᷑: Bene quoq: in altari consumunt᷑ : qr omĩa
ista sc̃martyres in fide admplent qua secredunt adõ remuneritri : Dehis quȩ in hoc alteri conse¬
etant᷑. non habent potestatẽ edere quit aib̵ naculo deseruiunt : qm̃ ad ea quȩ scĩ marty res in fide
ꝑfecta sustiunendo ad implent. ũ audent accedere hii quicarnalit̃ uiuunt & amore hui: sđi tenent᷑
astricti : Propt̃ qđ sub̵ mysteriũ adimplendũ ut & ihis ut sc̃ ficcr& ꝑsangiunẽ suũ populũ in secreden¬
tẽ extrai portũ passus ÷ : Sicut lib̵ eugłiorũ tefiatur : dñs extra portã hirłm pas sus : in loco

Expanded text:
otem Jesum, qui est advocatus noster, interpellans pro nobis. Et congrue per sanguinem vita accipitur: quia vita hominis in sanguine est. Sive sanguis illorum infertur in Sancta, dum illorum animae cum triumpho passionis ad coelestia deferuntur. Bene quoque in altari consumuntur, quia omnia ista sancti martyres in fide adimplent, qua se credunt a Deo remunerari. De his quae in hoc altari consecrantur, non habent potestatem edere, qui tabernaperfecta sustinendo adimplent, non audent accedere hi qui carnaliter vivunt, et amore hujus saeculi tenentur astricti. Propter quod, subaudis mysterium adimplendum, et Jesus, ut sanctificaret per sanguinem suum populum in se credentem, e