comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum. hoc mͦ cõputat ⁊ acharias. ꝓpͭ.
inqͥens. parentele gradꝰ tałr com¬
putamꝰ. Ego ⁊ fr̃ meus una gñatio
sumus. pͥmũꝙ gradũ efficimus.
faciunt. atq ad hunc mod̾ cetẽ
suecessiones. Int̾ illos qui .u. cõ.¬
putant grad̾. ⁊ illos qͥ .uii: nłła in
sensu existit diũsitas. qͣmuis in nu¬
mero graduũ uarietas uideatur.
ultima it gñatio si a fr̃ib sumat
inicium nũandi .uii. inuenitur.
¶QUare uͦ .ui. gradus cõputet ysi¬
dorus: ip̃e aꝑit dicens. Consangͥni¬
tas dũ se paulatĩ ꝓpaginũ ordini¬
b dirimens usq: ad ultimũ gradũ
ꝓtraxerit: ⁊ ꝓpinqͥtas ẽẽ desierit.

Expanded text:
. Hoc modo computat Zacharias papa inquiens: « Parentelae gradus taliter computantur. Ego et frater meus una generatio sumus, primumque gradum efficimus. faciunt. Atque ad hunc modum caeterae successiones. Inter illos vero, qui sex computant gradus, et illos qui septem, nulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat initium numerandi, septima invenitur. » Quare vero sex gradus computet Isidorus, ipse aperit, dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas
Abbreviated transcription (Latin):
tia sit aliqͥa mobile. ł actus aliquis
s q sui ĩmobilitate oĩa attingit. nõ
locali motu: s ut uͥq semꝑ sit: ⁊ nus¬
qͣm inclusa teneat᷑. Sic gͥ caritas dr̃
mot᷑ animi. ñ qđ ip̃a sit mot᷑: ⁊ affec¬
tio ł iͥtus animi. s ꝙ ꝑtam qͣi eẽt uireꝰ

Expanded text:
tia sit mobile aliquid vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virtus animi, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
in enchiridion dicens. Non sit aliquid
nͥ õipotens fier uelit uel sinendo ut
fiat. uel ip̃e faciendo. nec dubitandũ
⁊ dm fac̃e bene ⁊̃ sinendo fieri quec̃ꝙ
fiunt male. nõ it hocnisi iusto iudicio
sinit. ⁊ ꝓfec̾to bonũ ⁊ om̃e qd̾ iustũ:¬

Expanded text:
in Enchiridion: Non fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod iustu
Abbreviated transcription (Latin):
tis .s. der ⁊ ꝓcrimi. Una ẽ caritas ⁊ duo
p̃cepta. unus sp̃c. ⁊ duo data.q alia ca¬
ritas non diligit ꝓximũ: nͥ illa q̃ dili¬
git dm. Qua ergo caritate ꝓximum di¬
ligimus: ip̃a deum diligimꝰ. s̃sq ali¬
ud ⁊ q̃s. alid̾ ẽ ꝓrimꝰ. ⁊ si una caritate
diligunt᷑. iõ forte duo p̃cepta dicũt᷑.
⁊ alcerũ mauis. ⁊ alt̾m minus. Uel ꝓpt̃
duos motꝰ: qui in mente gerunt᷑. dũ
ãs diligit᷑. ⁊ ꝑximꝰ. Mouetur it mens:
ad diligendum q̃m: mouet᷑ ⁊ ad dili¬
gendum primũ. Et młto magis erga
aduertamus. hec regła ut ait augͥ. di

Expanded text:
t Dei et proximi. Una est charitas, et duo praecepta; unus spiritus, et duo data; quia alia charitas non diligit proximum, nisi illa quae diligit Deum. Qua ergo charitate proximum diligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et alterum majus, et alterum minus, vel propter duos motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et multo magis erga advertamus. Haec regula, ut ait Aug., i
Abbreviated transcription (Latin):
̃m .i. ꝙ uistus ẽ. ł ut iustuis sĩt. Qui
it aliter se diligit iniuste se diligit.
q ad hoc se diligit. ut sit inuistus ad
hoc g ut sit malus nõ gͦ iam se diligit
e it diligit iniqͥtatem .o. a.s. mod̾¬
⁊ ꝓdesse s uelit dubitare dementis est
gͥic condita : mens humana. ut minꝗͣ.
sui non meminit. minꝗͣ. se nõ intelli¬
aliꝗ̃ nocere illi studet nõ inm̃ito ⁊ mẽs
hõis qñ sibi nocet se odisse dicit᷑. Nes¬
ciens it sibi uult male dũ nõ putat
sibi obẽe qd̃ uult. s cñ male sibi uult

Expanded text:
quia justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, od velit, dubitare dementis estic condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non dilialiquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult; sed tamen male sibi vult,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. qui ex caritate erunia aĩam posuit
ꝓ amicis: ⁊ inimicis. hũit i in corde car¬
tatem qͣm oꝑe nobis ethibuit. ut exhi¬
bitionis forma nos ad diligendũ institu¬
eret. hic aliqͥd dicendum est de caritate
ũ aritas est dilectio Q d sit caritus.¬
deũ. ł indeo. hec habet duo mandata
iinum ꝑtinens ad dilectionem dei qd̵
est maximũ in lege mandatũ ⁊ altm̃
ꝑtinens: ad diligendum ꝓximũ illi si¬
mile. pͥmum ⁊ biliges deum ex toto
corde. ex tota mente. ex tota anima. &
scriptum ⁊ in deutronomio. S cđm ẽ¬

Expanded text:
ui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, aritas est dilectio qua diligituDeum, vel in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deuter. 6. S
Abbreviated transcription (Latin):
rauit resurrectionẽ tercio die futurã.
ꝑ qua ⁊ pr̃ẽm orauit. nec tñ fidem uir¬
tutem uel spem habuit. q non enigina¬
ticam.⁊ specularem set clarissimam ex¬
de ea cognitionem habuit.q nõ ꝑfec¬
tius eam cognouit preteritam. qͥuam
intellexit fut᷑am. sꝑauit tñ xp̃c sic̃¬
in psalmo ait. In te ddñe sꝑaui nec tñ
fidem ł spem uirtutẽ habuit. q per
spẽm uidebat ea que credebat. De
antiqͥs uͦ patͥb qui ap̃ inferos usꝙ: ad
passionem tenebantur. nõ incongrue

Expanded text:
ravit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit tamen Cin psalm. 30 ait: In te, Domine, speravi; nec tamen fidem vel spem virtutem habuit, quia per speciem videbat ea quae credebat. De antiquis vero patribus qui apud inferos usque ad passionem tenebantur, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
fidem hr̃e. gͦ ea consumata pꝰ iudiciũ
simiłr ⁊ fidem hr̃e dicent᷑. q credẽt
eam pͣtĩtam. s sic̃ tc̃ credent᷑. nec tñ
fidem que fideles facit habebunt q
non credent absq scĩa que nõ erit enig¬
matica.s ꝑ spẽm ita ⁊ modo credunt
⁊ sꝑant resutrectionẽ. nec tñ fidẽ hñt
q credendo cognosct̾. Uenit it eisꝙ:

Expanded text:
e; ergo ea consummata post judicium similiter et fidem habere dicentur, qui credent eam praeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque scientia, quae non erit aenigmatica, sed per speciem; ita et modo credunt et sperant resurrectionem; nec tamen fidem habent, quia credendo cognoscunt. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
utrum fides ⁊ spes in xp̃o fuerit.¬
fuint. Uñ tͣctatus iste sumpsit exordiũ
quibdam non indocte iidet᷑. fidem.
uirtute᷑. spem in eo nõ fuisse sic̃ in sc̃is
iam beatificatis ł in angłis non sunt
⁊ tñ sc̃i credunt.: ⁊ sꝑant resurrectionẽ
fut᷑am. ⁊ angũ eandem credunt. nec
bo resurrectionẽ futuram siue iudici¬
um non ꝑ specłm in enginate s pre¬
clarissime inspiciunt. Si it ꝙ credũt

Expanded text:
utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant resurrectionem futuram, et angeli eamdem credunt; nec bo resurrectionem futuram sive judicium, non per speculum in aenigmate, sed praeclarissime inspiciunt. Si enim quia cred
Abbreviated transcription (Latin):
t est ip̃a mens: quasi parens. or utq.¬
ĩ notitia eiꝰ: quasi ples eiꝰ. Mens it cũ
se cognoscit: noticiã sui gignit. ⁊ ⁊ sola
parens sue noticie. Tercius ÷ amor. qͥ de
ip̃a mente ⁊ noticia ꝓcedit. dũ mens cog¬
noscit se: diligit se. nͥ cognoscẽt se. a

Expanded text:
t est ipsa mens, quasi parens; et notitia ejus, quasi proles ipsius. Mens enim cum se cognoscit, notitiam gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est hic amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscens se, diligit se.
Abbreviated transcription (Latin):
quumꝰ accipitur de sempit᷑na gr̃atio¬
ne sapiencie dei. Ecce his uerbis osten¬
dit aug̃. qđ gn̾atio filii semꝑ: nec pre¬
terita gn̾atio udẽt᷑. Et hiis gͥ uer¬
aliud manifestat᷑ nͥ q et ip̃a t̃entia¬

Expanded text:
 accipitur de sempiterna generatione sapientiae Dei. Ecce his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeterita generatio videretur. Ex his ergo veraliud manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e nr̃. Ille nr̃ panis q nos reficit nob̃
augͦ. i..li. de. tͥñ. ait. E de pr̃e natũ
ẽ: ad pr̃em solum refert᷑ cũ dr filius.

Expanded text:
ster. Ille noster panis, quia nos reficit nobisAug. in lib. 5 de Trin. ait: Quod de Patre natum est, ad Patrem solum refertur cum dicitur Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ẽẽ pͥncipiũ. sic ⁊ pater pͥncipiũ:
creaturarum q ab ip̃o sunt oĩa. sũ
uero dĩns: ⁊ pr̃em pͥncipium: ⁊ filiũ
pͥncipium non duo pͥncipia creat᷑e
dm̃s. q pat̾ ⁊ filius simul ad creatu.¬
ram unum pͥnciptũ ÷ sicut unꝰ cre¬
ator. Si aũ quicquid inse manet.
⁊ gignit. ł oꝑatur aliqͥd. pͥncipiũ ⁊
possumus negare ⁊̃ negaro sp̃m .s̃.¬

Expanded text:
Pater principium est creaturae, quia ab illo sunt omnia. Cum vero dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus Creator. Si autem quidquid in se manet et gignit vel operatur aliquid, principium est possumus negare
Abbreviated transcription (Latin):
hũ tres nõ tͥa set unumprincipiũ om¬
nũ creaturarũ. q uno eodꝙ modo pͥn¬
cipium rerum sunt. Non it ałr st̃ res
pͥncipnũ rerũ ait. Ex ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ ĩ ip̃o
sunt oĩa. sũ uͦ audiuuimꝰ omnia ẽe exdeo

Expanded text:
hi tres, non tria, sed unum principium omnium creaturarum, quia uno eodemque modo principium rerum sunt. Non enim aliter sunprincipium rerum, ait: Ex ipso, per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum vero audimus om
Abbreviated transcription (Latin):
mat nͥ nect̃itate cogente. De iłł ⁊̃ qui
ab ħeticis baptirantur utr̃ rebaptitan.¬
disint: queri solet. ad qd̾ breuiter di¬
cimꝰ. Ea quic̃ꝙ sit qui baptit et si ser¬
uat᷑ forma a xp̃o tradita: uerũ bap̃m¬

Expanded text:
nisi necessitate cogente. De illis vero qui ab haereticis baptizantur utrum rebaptizandi sint, quaeri solet. Ad quod breviter dicimus quia quicumque sit qui baptizet, si servatur forma a Christo tradita, verum bap
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m accipiant: ⁊ in signũ decestatio¬
nis ħeticoꝵ. Sunt tñ nõ nłłi doctorũ
ut cypͥanus ⁊ alii quidam qui dic̃e ui¬
dentur ab ħeticis nõ posse tradi bap̃m.
⁊ eos ẽẽ rebaptitandos cũ ueniunt ad
eccłiam: qui ab illis dnͣr baptizari. S
hoc de illis uerũ: qͥ citͣ formã eccłie
baptitare p̃sumũt. cypͥanus tñ ibi a

Expanded text:
sanctum accipiant, et in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere videntur ab haereticis non posse tradi baptismum, et eos esse rebaptizandos cum veniunt ad Ecclesiam, qui ab illis dicuntur baptizati. Sed hoc de illis verum est, qui extra formam Ecclesiae baptizare praesumunt. Cyprianus tamen ibi
Abbreviated transcription (Latin):
legis continentiam diligenti indã¬
pagine tractatum: circa res. ł sig¬
na precipue uersari. Ut enim egre¬
gius doctor augustmꝰ ait in libro
de doctrina xp̃iana. Omnis doctri¬
pellant᷑: que non ad significandũ
aliqͥd adhibent᷑. digna uͦ quoꝵ usus
est in significando eoꝵ aũ aliqͣ sunt
quoꝵ omnis usus est in significan¬
do. nõ in iustificando .i. quib non
utimur: nisi aliqͥd significandigr̃a
ut aliqua sacramenta legalia. Alia
que non solũ significant. set confe¬
runt qđ intus adiuũẽt sicut euͣn¬
glica sacramenta. Ex quo aꝑte in¬
telligit᷑ que hic appellent᷑ signa.
res ille udelicet que ad significan¬
dũ aliqͥd adhibent᷑. om̃e igit᷑ sig¬
nũ ⁊̃ res aliqͣ est. qđ u nlła res est.
est. qͥa non adhibet᷑ ad significandũ
aliquid. Cumꝙ his intendit theolo¬
goꝵ speculatio studiosa atq: mo¬
desta diuinam scripturam formã

Expanded text:
legis continentiam, diligenti indapaginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de Doct. christ., omnis doctripellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, forma
Abbreviated transcription (Latin):
dñs eẽt q ip̃oꝵ tꝑm dñs erat q̃utiꝙ: nõ
in tp̃r ẽẽ ceꝑunt. qͥd respondebit de
hõis eẽt: ex tꝑe accidit deo. Et ut oĩs
ex temꝑe habuit. Quomͣ gͥ obtinebimꝰ.
nichil scłm accidens dicidm̃. nͥ qͥa ipsuis
nat᷑e nichil accidit qͦ mutet᷑: uit ea sint
accidentia relatiua quecũ aliqͣ mutati¬
one rerum deqͥb dñr accidunt. sicut
amitus relatiue dr̃. Non namicus esse
incipit: nͥ cũ amare ceꝑtt. fie gͦ aliqua
mutacio uoluntatis ut amitꝰ dicatur.
sui mutacione tociens dici relatitieuie
neq cũincipit dicineq cum desint
aliquid ieius nat᷑a uel forma qͣ nũmꝰ
est mutacionis siat: quanto faclliuis
de illa incõmutabili dei suba eb.
ad creatam ut qͣmuis temꝑalit̾ inci¬
aliqͥd intelligat᷑. s illi creat᷑e ad qͣm qt.
Oualiter enã refugiũ nr̃m at. Refugi

Expanded text:
din tempore esse coeperunt; quid respondebit de hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis ex tempore habuit. Quomodo ergo obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. sui mutatione toties dici relative ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantiad creaturam, ut quamvis temporaliter incialiquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur! Qualiter etiam refugium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
s qͦm datꝰ. ł donũ. filius aũ ꝓcessit: nas¬
cendo exit: ut genit᷑. ac ꝑ hoc illud elu¬
quia neq: natus ⁊ sicut unigenitus.
neq factus. ut ꝑ dei gr̃am in adopti¬
onem nasceretur: sicut nos. x ñ p̃¬

Expanded text:
 datus vel donum. Filius autem procedit nascendo, exiit ut genitus. Ac per hoc illud eluquia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c pͤcedat de pr̃e: ⁊ sit de sub̃a patͥs:
cur nõ dicat᷑ eẽ natꝰ. s pociꝰ ꝓcedete. ⁊
cur ñdicat᷑ filius. quare autẽ sp̃c sc̃s
nõ dicat᷑ ł sit nat᷑: ⁊ ĩo nõ sit filius:
aug̃ ostendit in .xu.li. de. tͥn. ita dicẽs.
Si sp̃c sc̃s filius diceret᷑: amboꝵ utiꝙ
filius dic̾et᷑. qđ absurdissimũ ⁊ filius
sit aũ ut int̾ deũ pr̃emri dm filiũ:
tale aliqͥd suspicemur. absurdissime
genuissent. qđ abhorret omniũ sa¬
noꝵ sensus. Non gͥ ab utͦꝙ ÷ genit᷑¬

Expanded text:
procedat de Patre, et sit de substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius procedere; et cur non dicatur Filius. Quare autem Spiritus sanctus non dicatur vel sit natus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit in lib. 15 de Trin., dicens: Si Spiritus sanctus Filius diceretur, amborum utique Filius dicesit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime genuissent, quod abhorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est
Abbreviated transcription (Latin):
culte. Ea gͥ si nasceret᷑: nõ tm̃ de patre
nec tm̃ de filio. s de ambob utiꝙ nas¬
ceret᷑. sñ dubio filius dt̃et᷑ amboꝵ. ac
oportuit nasci eũ de ambob. Amboꝵ

Expanded text:
culte. Quia ergo si nasceretur, non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum. Ac oportuit nasci eum de ambobus. Ambo
Abbreviated transcription (Latin):
uero fillii: ⁊ ꝓcessiooue filii: ⁊ pces¬
uiuimus: distinguere nõ sufficimꝰ.
pondens sic ait. Queris a mesi de sub
filius: Ecce respondeo siue capias. si¬
ue ñ capias: de pr̃e ÷ filius. de patre

Expanded text:
o Filii et procesvivimus, distinguere non sufficimus; pondens, sic ait: QuFilius? Ecce respondeo, sive capias, sive non capias. De Patre est Filius, de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑m malũ. nec ꝑmansuris fut᷑m bo¬
nũ reuelau̾it. Iõq nec illi qui eccide¬
it̃ unꝗͣ nec illi qui ꝑstitert̾ usꝙ ad
consumationem beati fuert̃. q beati
nõ pot̾ant ẽẽ si de beatitudine certiñ
erant. uel si lampnationis inc̾ti erãt.
in suo gñe beati ẽt possunt damꝑna¬
tionis uel salutis incerti quib nec spc¬
ties eẽt qd̾ mutandi eẽnt in meliuis
nimia presumptio÷ Qluomꝰ it beati
cẽ possunt quib ÷ incerta sua beati

Expanded text:
uris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beati
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis hilariꝰ pluralitatẽ pͣre uoluit intel¬
ligi nõie ꝯsorcii atꝙ sig̃cauit nõie isor
cut pluralitatis non poni aliqͥd set remo
lariꝰ uolens ħ suptiłt.⁊ sane intelligi: ait
pfessio ⁊sorcii sustulit intelligentiã sin¬
głaris. nõ dicit posuit aliqͥd. Ita ⁊̃ cũ
dm̃s tres pͥs: singłaritatẽ ⁊ solitudint̃
tollumꝰ. ⁊ qd̾ pater ñ ÷ solus. ĩ filłꝰ ÷ solus.¬

Expanded text:
rbis Hilar. pluralitatem personarum voluit intelligi nomine consortii, atque significavit nomine consortii vel pluralitatis non poni aliquid, sed remlarius volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui inm̃te sunt. Ert̾iores uͦ qͥ ꝑ corpus
eẽ: bonũ usum naturalium potenciat᷑
de usu ertiori accipiũt. Ꝙ uͦ dicit bonũ
usum lib̃iarbit̾i uͥtutem eẽ:⁊ in mag¬
nis num̃ari bonis: deusu int̾iori intel¬
ligũt. Et uirtutes nͥl alid̾ eẽ qͣm bonos
affectus uel motus mentis asseit quos
ds in hõie facit nonħo q licet illi mo¬
nͥ ds̃ ip̃m lib̾et i adiuuet gr̃a sua
oꝑante:⁊ cooꝑante. Qlm dei gͣtuitã
uoluntatem accipiunt q ds ÷ qͥ ⁊¬

Expanded text:
qui in mente sunt; exteriores vero qui per corpus esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi monisi Deus ipsum liberet et adjuvet gratia sua operante et cooperante, quam Dei gratuitam voluntatem accipiunt, quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gͦ sp̃c: ꝓcedendo de ambob.
uid autẽ inter no maleru illa
de illa excellentissima nat᷑a loquens
explicareqͥs p̃. Non om̃e qđ ꝓcedit:
nascit᷑. qͣmus omne ꝓcedat: qd̃ nas¬
cit᷑. Sic̃ non om̃e qđ bĩpes ÷ homo ⁊
distinguert aũ int̾ illam gn̾ationẽ
⁊ hanc ꝓcessionem: nescio. non ualeo.
non sufficio. Ac ꝑhoc q ⁊ illa: ⁊ ista est
meffabilis sic̃ ꝓpħa de filio loquensait.

Expanded text:
 procedendo de ambobus. Quid autem inter nasci et de illa excellentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur; sicut non omne quod bipes est homo est, distinguere autem inter illam generationem t hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio. Ac per hoc quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potenciam dei. qͣm nat᷑e geñib noͣ
alligauit. qualit̾ unga moysi conuer
sa: indraconem. Tec talia cont᷑ na¬
t᷑am fuent. nͥ nobis quib alit̃ nat᷑e cur¬
sus inuotuit. deo aũ nat᷑a ÷ qd̾ facit. nõ
gͦ contͣ dispõnem suam illud fecit ds̃.
hõiem posse fieri. set nõ ibi erat necͣce
ut sic fieret. hoc it nõ erat in conditi.¬
one create. set in beneplacito creato
sario fut᷑m ÷ qd̾ uult ⁊ prescit. Multa
uero scm inferiores causas fut᷑a sunt
s in p̃scĩa dei fut᷑a non sunt. Si autẽ
aliter ibi fut᷑a sunt: potiꝰ fut᷑a st̃. sicut
ibi sunt uͥ p̃scit ille. qui non p̾ falli. sic
gͦ factus ⁊ adam nõ sca̾m inferiores
causas q nõ erat in rerũ cãis semina

Expanded text:
et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura est quod facit. Non ergo contra dispositionem suam illud fecit Deus.hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatorsario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ⁊̃ inter doctos scrupulo
atam. p̾ea uero ad corpus accessisse.
neq: compulsa ÷ incorporari set na¬
turałr ilłd uoluit .i. sic ereata fuit.
ut uellet sicut nat᷑ale nobis ÷ uelle
niũe. Male aũ uelle uiue: non nat᷑e
set uoluntatis ÷ ꝑuse. lu uͦ dñt
animam pͥmi hominis in corpe fu¬
isse. creatam ita exponentes uerba il
hec pars sensib ornata ÷ ad intuenda
suꝑiora. S qͥcqͥd de aĩa pͥmi hõis esti¬
met᷑: de aliis certissime seuciendũ ⁊
qd̃ in corꝑe creent᷑. Creando it uifun¬
dit eas deus:⁊ infundendo creat. Di¬
cendum ⁊ ĩ animamillam non sic t̃ẽ
an ꝑficiendo: ⁊ etates augendo sicut
nc format in mat̾s ut̃o. Auo super
genesim dicit. qd̾ adam in etate uirili

Expanded text:
us, etiam inter doctos scrupulosatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id est, sic creata fuit, ut vellet, sicut naturale nobis est velle vivere. Male autem velle vivere, non naturae, sed voluntatis est animam primi hominis in corpore fuisse creatam, ita exponentes verba illhaec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format in matris utero. August., super Genes., dicit quod Adam in virili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ħoc uirans aliqñ hoc deo obligat.⁊
ꝑ ddeũ iurans ip̃m adhibet testem. In
om̃i gͦ niratione aut d̾s testis adhibe¬
t᷑. aut creat᷑a deo obligat᷑. ⁊ oppigno
be. ł deoaliqͥd oppignorare. hoc ÷ gͦ ui¬
rare ꝑ qmlibet creat᷑am .s. creatorem¬

Expanded text:
 hoc jurans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppignebere, vel Deo aliquid oppignerare. Hoc est ergo jurare per quamlibet creaturam, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit dulcedine ꝑ mortẽ suã a
pectatis redimens: ⁊ adoptionẽ głie¬
actus est gͥ homo mortalis ut mori
sponte subiecit. S si eum homo uicit
a peccis inmunẽ faciat. Si it ꝑ se ħo
ẽẽt. ł angłs in hõie. facile peccaret. cũ
utͣmꝙ. nat᷑am ꝑ se istet cecidisse. Iõ dei
filius hõiem passibilem sumpsit. in qͦ
⁊ mortẽ gustauit. quo celũ nob̃ aꝑuit.

Expanded text:
moris dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem actus est igitur homo mortalis, ut morisponte subjecit. Sed si eum homo vicit, a peccatis immunem faciat. Si enim per se homo esset, ve angelus in homine, facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Ideo Dei Filius hominem passibilem sumpsit, in quo et mortem gustavit, quo coelum nobis aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ieriumtñ caueat ne hanc similicuo.¬
imaginẽ ab ead̃ tͥnitate fcãm. ĩ ei com¬
paret: ut oĩo estimet similem. s pociꝰ in qͣ¬
lit̾ꝙ: ista similitudine magnã qͦ: dissimi¬
litudinẽ cernat. prima dissimilitucie

Expanded text:
erumtamen caveat ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat. 16. Prima dissimilitu
Abbreviated transcription (Latin):
homo pater si potuisset: equalẽ fili
ħo maiorem meliorẽq: se ip̃o gigñet
filiũ. s maiꝰ. ł melius deo quieqͣm ẽẽ
non pͭ. Ueus gͦ cur nõ eqͣlem ut ais
genuit filium. cui nec anni necessa¬
tii fuert᷑ ꝑ quos adimpleret᷑ equalitas
nec oĩpotencia defuit: an forte noluit
gͦ qđ absit: inuidit. d nõ inuidit eqͣ¬

Expanded text:
Homo pater si potuisset, aequalem filihomo, majorem melioremque seipso gigneret filium. Sed majus vel melius Deo quidquam esse non potest. Deus ergo cur non aequalem, ut ais. Filium genuit; cui nec anni necessarii fuerunt, per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit. An forte noluit? ergo quod absit invidit. Sed non invidit; aequ
Abbreviated transcription (Latin):
ali. Namut supͣdiximꝰ corꝑalis creat᷑a
ita ⁊ localis uel circunscͥptibilis:q
terminat᷑ diffinitione loci:⁊ qd̾ dimen¬
sionẽ recipiens distanciam facit. Sp̃u¬
cũ ita sit alicubi: qđ non alibi. s nec
dimensionẽ recipit. nec distanciã in
coangustarent locum quo minꝰ de
corporib contiñet. Iõq: augꝰ atͥbuit
ita ut dimensionib cirtũscͥptꝰ int̾¬
positione sui faciati bstantisndir¬

Expanded text:
is creatura ita est localis vel circumscriptibilis, quod determinatur definitione loci, et quod dimensionem recipiens distantiam facit; spiritucum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in ic, non eo coangustarent locum quominus de corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat distanti
Abbreviated transcription (Latin):
damodo locales: ⁊ circum scͥptibiles
beda suꝑ lucamait. sumad nos an¬
geli uenunt sic exfius implent mi¬
nisteriũ. ut tn ante m interius
ꝑ contemplationẽ assistant. qͥa ⁊ si

Expanded text:
dammodo locales et circumscriptibiles, Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant; quia, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
malum odit. alii aũ dñt motũ ẽt̃ men¬
tis quo mens relista suꝑioꝵ lege subicit
se pecc̃is eisq: oblectatur. Iste motꝰ ut ai
tñ ex lib̃o arbit᷑o ÷ uemente aũ gr̃a ille
uoluncatẽ. s poctꝰ malam. alii aũ dict̃
unam ẽẽ uolũtatẽ .i. unũ motũ quo
ñlr uult ħobonũ. ⁊ ex uicio nult ma
lũ eoq delectat᷑. ⁊ in q̃nt̃ uult bonum
natair bonus : ⁊ in quant᷑ malũ uult

Expanded text:
mper odit. Alium autem dicunt motum esse quo mens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. Iste motus, ut atamen ex libero arbitrio est. Veniente autem gratia ille voluntatem, sed potius malam. Alii autem dicunt unam esse voluntatem, id est, unum motum, quonum, et ex vitio vult homo malum, eoque delectatur: et in quantum vult bonum, naturaliter bonus est; in quantum malum vult,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃em ꝑuenit᷑. spes. ⁊ fides tͣnsit. s ca¬
ritas ꝓmanit. ⁊ q caritas mat̃ ÷ õĩũ
u̾ͥtutum q̃ nõ io post fidem ⁊ spem
ponit᷑. qd̾ ex eis oriat᷑. s q pꝰ illa rema¬
nebit. aucta caritas .nt. nunqͣm ectidit

Expanded text:
enitur, spes et fides transit, sed charitas permanet; et quia charitas mater est virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Charitas enim nunquam excidit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Iõ uniforiit᷑ id fĩ in aqua preci¬
pitur ut intelligat᷑. qd̾ sic̃ aqua sordes
corꝑis. ac uestes abluit ita bap̃s ma¬
cłas aĩc sordesꝙ uictoꝵ emundando
abstergit. ł io ut nlłm inopia excusa¬
nt. qd posset fĩ. si in uino ⁊ olco fieret.
⁊ cõis mat̾ia baptizandi inuenirttur

Expanded text:
c. Ideoque uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur
Abbreviated transcription (Latin):
posset. q nemo male unĩc suad̾et. cũ in
nat᷑a posse: i inp̃tate hr̃et uelle nõ isent̾i.¬
resuadenti deo uiuante: ⁊ ÷ głiosius nõ ⁊ sen¬
tire qͣm temptari nõ posse. Mou̾ent᷑ ⁊ qui¬
dam dicentes cur creauit ds qͥs fut᷑os ma¬
los p̃sciebat: q̃ pͣuidit ꝙͥ. bom de malis c̃t¬

Expanded text:
posset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ciebat it bonis ꝓfut᷑os ⁊ iuste ꝓ mala uo¬
luntate punctndos. addt̾r̃talem hoĩti de¬
bet fatẽ. qui nollet qpptitare: concedimꝰ
qd̃ melioiẽ natãm ẽt quesio pẽccare nol¬
let sondedant ⁊ ip̃tñon et malam q̃ talis
punitam que uoluntate nõ nec̃titate pec

Expanded text:
sciebat enim bonis profuturos, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis punitam, q
Abbreviated transcription (Latin):
differre nũo. nõ nat᷑a in eo qđ̾ nõ
lifferre nat᷑a ait. uerissime ⁊ sine ullo¬
scrupulo loqͥt᷑. E uͦ dicit differre nũo:
cauendũ ÷ quomͦ intelligat᷑. Uĩisis it
modis dñr aliqͣ differre nũo. Qͥb mo¬

Expanded text:
differre numero, non natura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre
Abbreviated transcription (Latin):
punt suosi colleta ocͣ nos fũcrĩnt:
nti uos gnabũt ⁊ opͥmẽt sic̃ unũ
aliqđ grande pect̃m. Cͥa .it. interest ad
naufragium an uno gͣndi fluctu na¬
uis oꝑiatur: ⁊ obruatur: an paulatĩ
surrepens aqua in sentinam ꝑ negli
hiis uerbis humiliantes aĩas nr̃as: co

Expanded text:
si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per nhis uerbis humiliantes animas nostras co
Abbreviated transcription (Latin):
hm̃i nõia diũsis ꝑsonis ꝯuenire ñ pos¬
sunt. Ꝙ aug̃. licet obscure in eod̃. li. ita
ait. hoc solum de eis dici nonpͭ illud
de illo qđ simul ambo nõ sũt .i. illoso¬
lo nõie nõ possumꝰ uti: ad ostenden¬
dũ unũ de uno. qđ simul ambob non
ruenit. sicut uerbũ de ubo: dici nõ pͭ.
q nõ simul ambo uerbum. necimago:
de imagine. nec filt̾: de filio.q ñ si¬
mul ambo filiꝰ t inago. Et sicut nõia
sub̃e aliqñ ad intelligentiã ꝑsonatũ
distincͦte fatiunt: ita ĩ incerdũ : tociꝰ
tͥnitatis simul. Uñ aug̃ in eod̾.li. ait.
In patͥs nõie ip̃e pater ꝑse ꝓnunciant.

Expanded text:
i nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel imago. Et sicut nomina substantiae aliquando intelligentiam personarum distincte faciunt, ita etiam interdum totius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se pronuntiatur;
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am ad dolendũ. ⁊ iõ nõ iudicanda ⁊
caro illius sc̃m nat᷑am nr̃i corꝑis. nec
in eo ⁊̃ dñium habuit passio. Ita ⁊ non
habuit natam ad timendũ uel tstandũ¬
qͥa non hũlt talem nat᷑am. in qua esfet causa
timoris uel t̾sticie. Itaq necessitas timendi
non fuit in eo sic est in nob̾ nec nat᷑a dolo¬
ris fuit iueo sicut est in nob̾. Pristiciam ĩ eo
tn fuise conseqͣnt̃ asserit. s cãm eiꝰ extitisse.
non suam morite. s defectum petͥ. ⁊ aliotũ

Expanded text:
naturam ad dolendum. Et ideo non judicanda est caro illius secundum naturam nostri corporis; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristanduquia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem, sed defectum Petri et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
dr qͥa ñ t̃m aptitudinẽ mouiendi. s etiã
necessitatem ħt. Io querit᷑ utrum neces¬
sitas talis uixͥ corpore fuerit. De aptitudi¬
ne i mouendi ꝙ. in eo fuerit ambiguu
non est que ecia an pecẽm in homine fu¬
it. qñ aliqͥs meo non fuit defectus. Hec
gͥ mortalitas illa tunc ĩ eo suir defectus.
qͥa nafe ei erat. Uñ ⁊ qͥdam talem mor¬
talem in nob̃ ũ eẽ clefectum. non um ꝓbe
tradunt. s necessitatẽ moxendi uł paci¬
endi que itiam mortalitas drͦ uł passi¬
bilitas. Dicit᷑ eñi ho nc̃ passibilis. uł mor¬

Expanded text:
 tantum aptitudinem moriendi, sed etiam necessitatem habet. Ideo quaeritur utrum necessitas talis in Christi carne fuerit. De aptitudine enim moriendi, quod in eo fuerit, ambiguum non est, quae etiam ante peccatum in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; nec ergo mortalitas illa tunc in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem in nobis non esse defectum non improbe tradunt, sed necessitatem moriendi vel patiendi, quae etiam mortalitas dicitur vel passibilitas. Dicitur enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem. S mnquid h aefectus futt in
xp̃i carne: aĩa quoq eiꝰ cum passibilis exti¬
ui ante mortem. nunquid necefsitadem
paciendi hu̾it: Si enim necessitas pa¬
ciendi uł moxiendi fuit in xp̃o. non ui¬
cletur sola uolunitate muserationis de¬
fectus ur̃os accepisse. da quod dici pot᷑.

Expanded text:
sitatem. Sed numquid hic defectus fuit in isti carne? Anima quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate miserationis defectus nostros accepisse. Ad quod dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
set uoluntatt łͥsticiã suscepit ueram
quomͦ uoluntate carnẽ uerã aꝑte nos.¬
cis eundẽ sͥ in hiis uerbis ⁊tradicere. nͥ
uarias dcoꝵ discer̃et cãs. ex quib in¬
telligentia uerboꝵ assumenda ÷. Si it¬

Expanded text:
sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verbo
Abbreviated transcription (Latin):
satis gͥ dictoꝵ. gestoꝵꝙ uͥtutib demostͣti
nõ ⁊ ambiguum in nat᷑a corporis eiꝰ infir.¬
mitatẽ corporee nat᷑e nõ fuisso: Et passio¬
nẽ illam licet corꝑi illata sĩt. nõ tñnatu¬
ram dolendi corpori inculisse.q licet for¬
infirmitatis nr̃e forma erat in corpe. &
lestor uerba hilarii. quib dolorẽ exclu¬
de uidet᷑. S si ertussa sensus. ⁊ impieta¬
tis hebitudine p̃missis diligent̃ inten¬
das. acꝙ ip̃iꝰ scͥptẽ cirtũstanciam inspici¬
cũꝙ pot̾is. ⁊ intelligentiã arguere nõ at¬
temptabis. Intelligat᷑ it ea rõne dixisse

Expanded text:
atis ergo dictorum gestorumque virtutibus demonstrari atis ergo dictorum gestorumque virtutibus demonstrari non est ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forinfirmitatis nostrae forma erat in corpore qlector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicicumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
haͥt res ip̃as ut geste sunt ꝯfctamꝰ. nec
it ficri potest. ut tĩmor ẽ sig̃cet inuer¬
bis. cuius fidutia ⁊tineat᷑ in fc̃is. Timu¬
isse gͥ heretice passionẽ iudet᷑. S ob igno¬
rantie hꝰ errorem. petrus ⁊ sathanas ⁊ scan¬
dalum est. Annetunuit qui armatis ob¬
uius ꝑdiit. Et in corpore eiꝰ infirmitas
fuit. ad cuꝰ occursum isternata ꝑseq̃n.¬
tiũ agmna supinatis corporib ⁊cidert̃
Qmͣ gͥ infirmitatẽ donatam hutus cor¬
poris credis. cuiꝰ tantam hũit nat᷑a uir¬
tutẽ : d forte dolorẽ uulnerũ timuit
quẽ rogo otu dñice infimitatis asser¬
tor penitentis carnẽ claui hũit t̾rorem.
qͥ ertisam aurẽ solo restituit attactu. ꝓ¬
ducens hec aurẽ manus clauũ dolet :¬
⁊ sencit uulnus qui alt̃i dolorẽ uulñis
nõ reliqͥt. pungende carnis metu tͥstis :
cuiꝰ attastu caro pꝰ cedem sanat᷑. Idem. solꝰ¬

Expanded text:
bit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec bit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanatur? Idem eo
Abbreviated transcription (Latin):
nerari. qͣmuis nafe reli sit. ⁊ uulne
rare ⁊⁊ cõpung̃e: ⁊ forare: passus quid̾
fuit passio. nõ tñ nat᷑am passionis exyer¬
cuit. dũ penali mistĩo pena deseuit.
⁊ u̾ͥtus corꝑis sine sensu pent uim pe¬
ne in se deseuientis excepit. habuit sa¬
ne ilłłs dm̃ corpus doloris nr̃i nat᷑am.
si corpus nt̃m id nat᷑e ħt. ut calcet un¬
das: ⁊ flustus desuꝑ eat. nec clause do¬
m̾ obstacłis arceat᷑. at uͭ si dm̃ corꝑis
solũ ista nat᷑a sit ut ferat᷑ in humidis
⁊ sistat in liqͥdis: ⁊ structa tͣnscurrat. qͥd
ꝑ nat᷑am humam corꝑis carnẽ ex sp̃it
sc̃õꝯceptam uidicamus: caro illa de
celis ⁊ ⁊ ħoille de deo ÷ hñs ad pacien¬
dũ corpꝰ. ⁊ passus ⁊ s nat᷑am non ħus
ad dolendũ. Idem in eodem. Uideamꝰ
anille passionis ordo infurmitatẽ in
dño doloris ꝑmittat intelligi. Bilatis
it cãis. ex quib metũ dño heresis ascri¬

Expanded text:
nerari, quamvis naturae telinerari, quamvis naturae telirare, et compungere, et forare. Passus quidemfuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Carode Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascri
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba hylarii quib uidet᷑ tͣlere. ictus. &
se. ut passionis dolorem non incuterit.
Sic᷑ delum tͣctum ꝑ aqm. uel ignem. ł
animata. quia ꝑforat. & compungit.
non t̾ũ dolorem ingĩt. ꝯinanon suit
sine sensu pene uini pene excepisse di¬
cit. qͥa sic̃ corpus nr̃m uon ħt talem na¬
turam. ut ualeat calcare uncas ita
corpus xp̃i dicit non habuisse nat᷑am
nr̃i doloris. q nõ habuit nat᷑am ad do¬
lendũ. ait it. sic in .x. li. de.tͥ. Unigenit᷑
dã hoĩem uerum scđm similitudinẽ
nr̃i hõis nõ difficiens a se deo sumpsit
Inquo qͣmuis aut icͦtus incidet. aut
uulnis descendet. aut nodi ꝯ curͣrẽt.
aut suspensio elcuarent. afferrent
quid̃ ħ impetũ passionis. nõ tñ dolorẽ
passionis inferrent. ut telũ aliqd̾ agͣ.
nerans. om̃s qͥdem has passiones nat᷑e
sue infert. ut foret. ut cõpungat. ut
uulñet. s nat᷑am suam in hoc passio
illata. nõ retinet. dũ in nat᷑a non est.
łaqͣm forari. ł pungi ignẽ. ł aera uul¬

Expanded text:
ba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et se, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus us, hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent: ut telum aliquod aut nerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert, ut foret, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est vel aquam forari, vel pungi ignem, vel aerem vul
Abbreviated transcription (Latin):
finis. acdo aũ non ꝓpt̾ mortẽ suscepta est
łsticia. ut sit clestitura pp morte. Non ergo
sibi tͥstis est s illis ꝙͥ inscandalo ꝑ ifirm¬
tadem carnis erant fut qͦs monet orate.
ne inducant᷑ intẽptationẽ. qͥ ante pollici¬
ti erant se non scandalizari An in xp̃o

Expanded text:
est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari. DISTINCTIO
Abbreviated transcription (Latin):
hus causis uolens assumi dictoꝵ intelli¬
gentiam dicit xpͣm nõ ue tuuisse. uel
tristatũ eẽ. ⁊ incontinenti uerã tͥstici¬
am hũisse his uerbis. Infirmos in se p̃¬
signans. dñs ait. Pater si fĩ p̃. Enseat a¬
.in .c.i. Non it uere timebat. dñs pati.
t̃tia die resurreturus cũ ard̾et. paulus
dissolui. ⁊ cẽ cũ xp̃o. iste gaudet coronan¬
uidet᷑ tͥsticiam. ⁊ timorẽ a xp̃o remo¬
sic assumpsit. quom̃ carnẽ. fuit. it.

Expanded text:
his causis volens assumi dictorum intelligentiam, dicit Christum non vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Pater, si fieri potestix iste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronanvidetur tristitiam et timorem a Christo remosic assumpsit quomodo carnem. Fuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
rem. & tͥsticiam. innat᷑a hominis s non
sic nos quisumus menbra eiꝰ. Nos eni
causa peccati nr̃i. His defectib necessari¬
o subiacemus. & mnnobis sunt isti defec̃¬
tus scdm ꝓpassionem. & passionẽ. s inxͦ.¬

Expanded text:
rem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et passionem, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ad quid fc̃a sit rõnalis creat᷑a. breuis¬
sime respond̃i pͭ. ꝓꝓter dei bonitatẽ
⁊ suam utilitatem. Utile nempe ip̃i :
seruire deo. ⁊ frui eo. factus gͦ angelus
ut ⁊ ei seruiret᷑. ⁊ ip̃e seruiret. ut acci¬
ꝑet utͥmq: ⁊ reflueret totũ ad bonũ
hõis. ⁊ qd̾ accepit obsequiũ: ⁊ qd̾ ĩpen¬
dit. Ita it uoluit deus sͥ ab hõie serui¬
ri: ut ea seruitute nõ s s ho serui¬
ens iuiuaret᷑. ⁊ iroluit ut mundꝰ ser¬

Expanded text:
ad quid facta sit rationalis creatura, brevissime responderi potest: Propter Dei bonitatem, et suam utilitatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo angeluut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus ser
Abbreviated transcription (Latin):
sumgͦ ait pat̾ maior mẽ ⁊ hoc ÷ ac si
dic̃ct: Bonauit mͥ nom̃. Si gͥ inqͥt hy¬
laũ in.li.ix. de tͥñ. donantis auctorna¬
te patermaior ⁊: hunqͥt ꝑ doni ꝯfessio¬
nem filius minor ÷: Maior ĩꝙ donãs
÷ s minor iam nõ ÷ cui unũ et̃ donat᷑.¬

Expanded text:
 est, hoc est ac si diceret, donavit mihi nomen. Si ergo, inquit Hilarius in. lib. 9 de Trin., donantis auctoritate Pater major est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Major itaque donans est, sed minor jam non est cui unum esse donat
Abbreviated transcription (Latin):
dehis que sũt c̃ata implet᷑. Implet uͦ satha¬
nas cor alitꝰ nõ quid̃ ing̾diens ineũ. ⁊ insẽ¬
potestas hsblius di ẽ. s caullida ⁊ frau
dulenta deceptione animã ĩ affectũ ma-¬
licie trahens ꝑ toguationes ⁊ irenciua ui¬
nas cor ananit nõ intrando. s malicie sue
uires inserendo. Ide sp̃c in mundꝰ flama
uitutũ decordsb ficdeliũ expulsus do¬

Expanded text:
de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in senpotestas sam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vinas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, do
Abbreviated transcription (Latin):
apłos⁊ ineis ⁊ meisnos instruxit. Quod
ipius corpꝰ ñ ꝑpartes disceptũ. ut puta¬
uert̃ illi cdiscipuli qui recto ieit̃ sintigr̃.
nec uisibilit̾ informa hũana s ĩuisibilit̃
subsorma panis ⁊ uimi. corpꝰ ⁊ sangiinẽ

Expanded text:
apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uit d̾̃s cie septimo opꝰ suũ ⁊requieuit¬
chie uii. ab uniu̾so opere ꝙ patrarat:
Reqͥuieuisse dr̃ db̃ die septimo. nõ qͣi
oꝑando lassus s ab uniu̾so oꝑe requie
qr ultra nouia nõ conlidit usq nt tñ ut

Expanded text:
vit Deus die septimo opus suum, et requievit ab universo opere suo quod patrarat. Requievisse Deus dicitur die septimo, non quasi operando lassus, sed ab universo opere requiequia ultra nova non condidit. Usque nunc t
Abbreviated transcription (Latin):
me siego pono eam. ame ip̃o potestatẽ
habro ponẽcti eam ⁊ it̾m sutudi eam: łi
animã dic̃ emissã. aquo emissa : : a se ip¬
sañ ÷ emissa quia st ip̾am ñposuit. nec
ũbũ aĩam posuit. uł carnem sato gͦ aĩã
posuit s potestate inse manentis cłi̾ta¬
nis. ꝓotentia ergo dĩtatis aĩa diuisa: a
numꝗͣ deposuit: animã. ut eẽt aĩa aũ¬
pirauit qua redeunte surrexit. Mors
gͦ ad tempus carnem.⁊ animã seꝑauit.

Expanded text:
 ego pono eam; a meipso potestatem habeo ponendi eam, et iterum sumendi eam; hic animam dicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Potentia ergo deitatis anima divisa est a nunquam deposuit animam, ut esset anima a Verexspiravit, qua redeunte, surrexit. Mors itaque ad tempus carnem et animam separavit,