comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itu ocłostuoᷤ ⁊ ude. om̃s isti congregatisunt.
uenerunt tͥ Unio ego dit̾ dñs. qi om̃ibꝰ u̾s uelut
or nam̃to uestieris: ⁊ circundabis tͥ es qͣsi sponsa.
Quia deserta tua ⁊ solitudine̾ cuȩ ⁊ t̾ra ruine tuȩ
nc̃ angusta erunt pre habitatoribꝰ. ⁊ longe fu¬
gabunt᷑ qͥ absorbebant ce Adhuc dicent in au¬
ribꝰ cuis filii sterilitatis tuȩ. Angustꝰ mͥ: locꝰfac

Expanded text:
unt venerunt tibi vivo ego dicit Dominus quia omnibus his velut ornamento vestieris et circumdabis tibi eos quasi sponsa quia deserta tua et solitudines tuae et terra ruinae tuae nunc angusta erunt prae habitatoribus et longe fugabuntur qui absorbebant te adhuc dicent in auribus tuis filii sterilitatis tuae angustus mihi est loc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ directa : uia eiꝰ. Accedite ad me. ⁊ auditehoc.
Non a pͥncipio in abscondito loquit᷑ sum
Ex tẽpore anteqͣm fierent ibi eram ⁊ nẽ dñs ds̃
egouoco. Ego sũ pͥmꝰ ⁊ ego in sempit̃nũ. ⁊ manꝰ
inea fundauit t̾ram. ⁊dexteramea firmauto cȩ¬
lũ Uocabo eoͦ ⁊ stabunt simul ⁊ congregabun¬
tͣ om̃s ⁊ audient. Quis enĩ nunciauit hȩc:
Diligeñ ce feci uoluntatẽ tuã sitꝑ babilonem.
ut auferrẽ sem̃ chaldeorũ. Ego loquitꝰ sũ ⁊ ego
uocaui. adduri eũ. ⁊ ꝓsperam feci uiã eiꝰ Addu¬
eite ad me. ⁊ audite hȩc. Non a pͥncipio in abs¬
condito loquutꝰ sũ. Quando fiebat ibi eram.

Expanded text:
 VERS. 16.-- « Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum, ex tempore antequam fierent, ibi eram, et nunc Deus ego uoco. Ego sum primus et ego in sempiternum, et manus mea fundauit terram, et dextera mea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum cite ad me, et audite haec: Non a principio in abscondito locutus sum: quando fiebat, ibi eram.
Abbreviated transcription (Latin):
gunculam ⁊ puellã se cẽ. iactabat Licet ex eo qd
uirta lxxͦ scriptũ est filia babilonis ũ ipsã babi¬
lonẽ qͥdã s romanã urbẽ inc̾pretant᷑. quȩ ⁊ in apoa¬
lipsi ioħis ⁊ in epła petri babilon specialit̃ appellatͥ

Expanded text:
gunculam, et puellam se esse jactabat. Licet ex eo quod gunculam, et puellam se esse jactabat. Licet ex eo quod juxta LXX scriptum est, filia Babylonis, non ipsam Babylonem quidam, sed Romanam urbem interpretentur, quae in Apocalyps
Abbreviated transcription (Latin):
le molã. ⁊ mole fariã. Reuela oꝑim̃cũ cuñ denu¬
dacanos discooꝑi trbias. t̃nsi flumina. Reuelabit᷑
ignominia tua. ⁊ apparebunt obꝓbria cua.
Quod iustũ: de ce auteram. noq̃qͣm ultͣ tradam
hoibꝰ. Qm̃ in ezechiele subfigura nauis ⁊ omiᷤ
instrum̃ti eiꝰ qri ornat᷑ expͥmit᷑ que negociacio¬
nibꝰ dedita est ⁊ ꝓpt̃ aquarũ abundantiam rex
egipti dracho appellat᷑. ⁊ squame illiꝰ uncusq
ac papitus ⁊ pisciculi describunt᷑. ⁊ ierłm cũ idolis
fornicationẽ scortorũ aclupanaris similitudo cestat᷑
sic in p̃senti loco sub ꝑsona captiuȩ mulieris quequõ¬
dam regina fuerit babilonis seruitꝰ indicat᷑ dicit᷑q
ei. ut descendat de regni suꝑbia ⁊ inpuluere sed eat.
Uirgo aũt appellat᷑ ⁊ filia. uł qi om̃s hoĩes creatura
dei sumꝰ. nec: babilonis uixta heretieoᷤᷤ nacuradã¬
nabili uł oblutiriam ⁊ ornacũ urbiꝰ qͦndã poten¬
tissime. quȩ eũ senussec ⁊ uicina eẽt occasur uir¬

Expanded text:
le molam, mole farinam. Revela operimentum tuum, denuda canos, discooperi tibias, transi flumina: revelabitur ignominia tua, apparebunt opprobria tua. Quod justum est de te auferam, nequaquam ultra tradam hominibus. Quomodo in Ezechiele sub figura navis et omnis instrumenti ejus, Tyri ornatus exponitur, quae negotiationibus dedita est , et propter aquarum abundantiam rex Aegypti draco appellatur, et squamae illius juncusque ac papyrus et pisciculi describuntur, et Jerusalem cum idolis fornicationem scortorum ac lupanaris similitudo testatur: sic in praesenti loco sub persona captivae mulieris, quae quondam regina fuerit, Babylonis servitus indicatur: diciturque ei ut descendat de regni superbia, et in pulvere sedeat. Virgo autem appellatur et filia: vel quia omnes homines creatura Dei sumus; nec est Babylonis juxta haereticos natura damnabilis: vel ob luxuriam et ornatum urbis quondam potentissimae, quae cum senuisset, et vicina esset occasui, vir
Abbreviated transcription (Latin):
nec isrł qͥ hoc falso appellat᷑ noĩe: cũ opꝰ noĩs n
retros aquas uocan᷑ ꝓ semine. ut neqͥ qͣm eo̾ uir¬
tutũ patriarcharũ filioᷤ ostenderet. eẽ s carni¬
ũ Et recte aquã uide appellauit qi sola tc̃ int̾ra
iude ad huc ꝑ manebat tribꝰ. ⁊ sem̃ dauid illo
dñi ñ ut honoretiꝰ dm̃ s ut assũpto noĩe faci¬
reqͥescitis in scã ciuitate. ⁊ suꝑ dm̃ isrł muitimnu

Expanded text:
llantur nomine, cum opus non οτερῶς aquas vocans pro semine, ut nequaquam eos virtutum Patriarcharum filios ostenderet esse, sed carnium. Et recte aquas Juda appellavit, quia sola tunc in terra Judaea adhuc permanebat tribus; et semen David illo Domini, non ut honoretis Dominum; sed ut assumpto nomine facirequiesciti
Abbreviated transcription (Latin):
nos expͥmere possumꝰ tacitur nitatẽ tuam qd a¬
cere debeat ꝓ uerecundia. Quod quidẽ ⁊ in can¬
tico legimꝰ canticorũ ubi sponsi pulchritudo des¬
cribit᷑ ⁊ ad excremũ intert᷑ absq tacitur nitate
cua nolentibꝰ qui int̾ptati sunt tͣnsferre nomen
qͦd in scã scͥptura sonarec turpitudinẽ. Rectea
contͣ babilonẽ inuerecundis utit᷑ nominibus.¬
licet nulla sit curpitudo humani corpori men¬
brũ uocare noĩe suo. Cui p̃cipit᷑ ut nudet pes¬
cra icrura ac femina apiat ⁊ uadac in captutate
uacitiignominia ciꝰ. ⁊ obgbrio paccat sempiterno.
Eoh dñs tecisso se dicit ut ulcionẽ capet de ca que
ꝯpresit popłim suũ. ⁊ nullũ ꝓ caaudiat precato¬
t̃ q̃ rtã dnĩ suolenire conet᷑ occursu. Siguificat
ait angłim gentis babilomiȩ p̃sidem. qͥcũ ceteriꝰ

Expanded text:
atem tuam, quod taceri debeat prae verecundia. Quod quidem et in Cantico Canticorum legimus, ubi sponsae pulchritudo describitur: ad extremum infert: Absque taciturnitate tua : nolentibus qui interpretati sunt transferre nomen, quod in sancta Scriptura sonaret turpitudinem. Recteque contra Babylonem inverecundis utitur nominibuslicet nulla sit turpitudo, humani corporis membrum vocare nomine suo, cui praecipitur ut nudet pectora, et crura ac femina aperiat, et vadat in captivitateue ignominia ejus, et opprobrio pateat sempiterno. Et hoc Dominus fecisse se dicit, ut ultionem caperet de ea, quae oppressit populum suum, et nullum pro ea audiat precatorem, qui iram Domini suo lenire conetur occursu. Significat autem Angelum gentis Babyloniae praesidem, qui cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
xerĩ popłm de egipto. ⁊ egyptios in mari sũmer¬
serim rubro. t̾ram repmissionis tradiderim.
genteᷤᷤuobiᷤ uarias subiugauerim. s noua quȩ
cont᷑ babilonẽ facturꝰ sũ nuncio. ut impudenꝰ
oriᷤ tui m̃daciũ confutet᷑: qͥ te asseriꝰᷤ scire quȩ
nescis. Ab inicio enĩ meorũ p̃uaricator e̾ man¬
datorũ. ⁊ de uentre tͣnsgressorẽ uo cauit te ds̃.
qͣndo de egipto lib̾atꝰ qͣsi meo uentre conceptꝰ¬

Expanded text:
xerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerxerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerserim Rubro, terram repromissionis tradiderim, gentes vobis varias subjugarim. Sed nova quae contra Babylonem facturus sum, nuntio, ut impudens oris tui mendacium confutetur, qui te asseris scire quae nescis. Ab initio enim meorum praevaricator es mandatorum; et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti. Nõ fiunt ⁊ ñ olim. ⁊ ñ in pͥoribus
diebꝰ. ne dicas eciã noui ea. Hoq nosti neq
scis. neq a pͥncipio apuiaureᷤᷤ uas. Scio e¬
adhuc ex utero uocaberis. Propt̃ nom̃
meũ ostendã tͥ furorẽ meñ. ⁊⁊ głiosa mea
inferã suꝑ ce ut ñ int̾ficiam. Ecce uendidi
te ñ ꝓpt̃ argentũ. erui aut̃ re de fornace
pauꝑtati. Propt̃ me faciam qi nom̃ ieum
polluit᷑ ⁊ głam meã alteri ñ dabo. Predico
tͥ babilonios a medis ꝑsisq suꝑandos. ⁊ repente
faciam qd̵ minatꝰ sum: ne cũ uenerint quȩ
p̃dicta sunt uł deorũ nutu quos coliᷤ uł forou¬
itu ea estimeᷤᷤ accidisse. Hec iaccoscientiam futu¬
rorũ. s ob itailitatẽ cuam loquor. cuiꝰ cor incredui¬
lũ. ⁊ ceruicẽ ferream. ⁊ frontẽ ȩneam. ab inicio
ẽẽ cognoui. Ecce audisti omĩa quȩ uentura sunt
⁊ tam̃ celas silentio ueritatẽ. Nec narro p̃teria¬
in quib sepe mea potentia cõpbata est. qͦmͦ ebui¬

Expanded text:
 non in prioribus diebus. Ne dicas etiam novi ea: neque nosti, neque scis, neque a principio aperui aures tuas. Scio eadhuc ex utero vocaberis. Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum: et gloriosa mea inferam super te, ut non te interficiam. Ecce vendidi te non propter argentum: erui autem te de fornace paupertatis: propter me faciam, quia nomen meum polluitur: et gloriam meam alteri non dabo. Praedico tibi Babylonios a Medis Persisque superandos, et repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel fortuito ea existimes accidisse. Nec jacto scientiam futurorum, sed ob incredulitatem tuam loquor, cujus cor incredulum et cervicem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritatem. Nec narro praeterita quibus saepe mea potentia comprobata est, quomodo edu
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑapł̃os credituri sunt: infert᷑ ⁊ iungit᷑. No
est par impiis dic̃ dñs. Illi uidelicet qͥ in errore
pͥstino ꝑmanserunt. qͥ ñ meruerunt bibere depe¬
tra cuiꝰ ut noue loquar latꝰ lancea uulneratũ
aquis flurit ⁊ sanguine baptisnũ nob ⁊ martr¬

Expanded text:
fertur et jungitur: Non est pax impiis, dicit Dominus: illis videlicet qui in errore pristino permanserunt; qui non meruerunt bibere de petra. Cujus ut nove loquar, latus lancea vulneratum, aquis fluxit et sanguine , baptismum nobis et marty
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex utero ⁊ erudimini ab infancia usq ad sencccu¬
tem. hoc significat qd̵ frustra legẽ dei die ac nocte me¬
ditent᷑ ũ habenteᷤ noticiã dei s hominũ ac bestiarum
simulachra ueneranteᷤ. in tantũ ut correptione indige

Expanded text:
ni ex utero, et erudimini ab infantia usque ad senectuni ex utero, et erudimini ab infantia usque ad senectutem, hoc significat, quod frustra legem Dei die ac nocte meditentur, non habentes notitiam Dei, sed hominum ac bestiarum simulacra vener
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ exposumꝰ. s multo uliꝰ domꝰ iacob ⁊ reli¬
quias isrł ob ꝓpinquitatẽ carniͦ ⁊ sanguituᷤᷤ
⁊ q̃si fecis reliquiarũ isrł : docetq es instar pu¬
eporumatq lactentiũ ita adeo qͣsi matris utero et
uulua pregnãtis ex egipto. eẽ. portatos. ñ qͦ ineffabulꝰ
loco ub i lxͣt. t̃nstulerunt. ex utero ante luciterũ ge¬
nuite. it hebreo scͥpcũ habet merchem qd̵ int̾p̃tatur
de uulua. In psentiarũ uero ñ solũ de utero ⁊ de uulua
scͥptũ est. hoc est mebecen ⁊ merehem. s menni quȩ p¬
posicio significat ex meo utero siue ex meauulua. Et
est seusꝰ. Qui uos genui ab infancia. ⁊ meo utero uulua
gestaui: ipse usq ad senectutẽ ꝓregam. ñ meã s urãm:
ut eos doceat diuina miscd̃ia eẽ. saluandoᷤ. Creator enĩ
omĩũ parcit creaturȩ sue. Et pastor bonꝰ ponit animã
suam ꝓ ouibꝰ suis. Quiaũt mercennariꝰ est cuꝰ ñ sunt
oueᷤᷤ cũ uiderit lupũ fugit. Qui gͥ feci ⁊ genui liberos

Expanded text:
acob, et reliquias Israel, ob propinquitatem carnis et sanguinis, et quasi faeces reliquiarum Israel. Docetque eos instar puerorum atque lactentium, ita a Deo, quasi matris utero, et vulva praegnantis, ex Aegypto esse portatos. Non quo ineffabilis loco ubi Septuaginta transtulerunt, ex utero ante luciferum genui te, in Hebraeo scriptum habet, MEREHEM quod interpretatur, de vulva. In praesentiarum vero non solum de utero, et de vulva scriptum est, hoc est, MEBETEN et MEREHEM sed MENNI quae praepositio significat ex meo utero, sive ex mea vulva. Et est sensus: Qui vos genui ab infantia, et meo utero vulvaque gestavi, ipse usque ad senectutem protegam, non meam, sed vestram, ut eos doceat divina misericordia esse salvandos. Creator enim omnium parcit creaturae suae, et pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Qui autem mercenarius est, cujus non sunt oves, cum viderit lupum, fugit. Quia igitur feci et genui liberos,
Abbreviated transcription (Latin):
rale. Facta sunt simulachra eorũ bestiis ⁊ uim̃tiᷤ
ñ qͦ simulachra gentiliũ in p̃dam bestiarũ ⁊ ui¬
m̃torũ exposita suit: s qͦ religio nationũ simu¬
lachra sint bestiarsi ⁊ brutorũ animantium.
quȩ marime in egipto diumo cultui consecra¬
ta sunt: de qͥbꝰ ⁊ uirgiliꝰ. Omĩgenũq dm̃ monᷤ¬
tra ⁊ latrator a nubiᷤ Clam ⁊ pleraq oppida
corũ ex bestiis ⁊ uim̃ tis habent noĩa Ryoa.
tia ab hyrco. licho alupo. ut taceã de formido¬
loso ⁊horribili cepe ⁊ crepitu uentt iᷤ inflati. quȩ pe¬
lusiacha religio est Hex inqͥc simula cra quȩ ñ pos¬
sunt saluare portanteᷤᷤ nicħ sunt aliud nisi one¬
ra sacerdotũ depͥmentia eos usq ad lassitudinẽ.s
Que cũ captiuitas uenerit ꝓ p̃cio mecallorũ de qͥbꝰ
facta sunt dicunt᷑ pͥma captiua. ⁊ animã suã suie

Expanded text:
rale: Facta sunt simulacra eorum bestiis et jumentis. rale: Facta sunt simulacra eorum bestiis et jumentis. Non quo simulacra gentilium in praedam bestiarum et jumentorum exposita sint: sed quo religio nationum, simulacra sint bestiarum, et brutorum animantium, quae maxime in Aegypto divino cultui consecrata sunt. De quibus Virgilius : Omnigenumque deum monstra, et latrator Anubis. Nam et pleraque oppida eorum ex bestiis et jumentis habent nomina, κυνῶν tia ab hirco, λύκων a lupo, ut taceam de formidoloso et horribili cepe, et crepitu ventris inflati, quae Pelusiaca religio est. Haec, inquit, simulacra quae non possunt salvare portantes, nihil sunt aliud nisi onera sacerdotum, deprimentia eos usque ad lassitudinem. Quae cum captivitas venerit, pro pretio metallorum, de quibus facta sunt, ducuntur prima
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt ⁊ contrita sunt simul Non pocuert̃
saluare portantẽ. ⁊ aĩa eorũ in capriuitatẽ ibit.
lxrͣ Cecidit bel. contritꝰ est dagon: facta sunt
scuptilia corũ in bestias ⁊ umenta. Portanteᷤ ea
lenti simul qͥ ñ potuerunt saluari de bello. ipsi
aũt captiui ducti sunt. Consequent pꝰ uocatio¬
nẽ gentiũ ⁊ electionẽ credentiũ ex isrł: idola
corruisse testat᷑ Cecidit siue conflatꝰ ẽ. bel. quẽ
greci belũ dicunt. latini saturnũ uocant. cui
tanta fuit apud uecereᷤ religio: ut ei ñ solum
humanas hostias captiuorũ ignobiliũq morta¬
liũ. s ⁊ sucͦ liberoᷤᷤ immolarent. Nabo aut̃ ⁊ ipsũ
id olũ est qd̃ int̾p̃tat᷑ ꝓphecia ⁊ diunacio. quã
pꝰ euangłii ueritatẽ in coto orbe conticuisse sig¬
uficat. Siue uirta lxx̃. dagon qͥ tam̃ in hebra¬
ico ñ habet᷑ ⁊: idolũ ascalonis. gaze ⁊ reliqua¬
rũ urbiũ phylistiĩm. ⁊ a speciali tͣnsit ad gene¬

Expanded text:
erunt, et contrita sunt simul: non potuerunt salvare portantem, et anima eorum in captivitatem ibit. LXX: Cecidit Bel, contritus est Dagon: facta sunt sculptilia eorum in bestias et jumenta, portatis ea clenti simul, qui non poterunt salvare de bello: ipsi autem captivi ducti sunt. Post vocationem gentium, et electionem credentium ex Israel, idola corruisse testatur. Cecidit, cecidit, sive confractus est Bel: quem Graeci Belum, Latini Saturnum vocant. Cujus tanta fuit apud veteres religio, ut ei non solum humanas hostias captivorum ignobiliumque mortalium, sed et suos liberos immolarent. Nabo autem et ipsum idolum est, quod interpretatur prophetia et divinatio, quam post Evangelii veritatem in toto orbe conticuisse significat. Sive, juxta LXX, Dagon, qui tamen in Hebraico non habetur. Et est idolum Ascalonis, Gazae, et reliquarum urbium Philisthiim. Et a speciali transit ad gene
Abbreviated transcription (Latin):
massa facere aliud qͥdẽ uas in honorẽ aliud uͦ
in c̾tumeliã Et in iercinia ꝓlixiꝰ scribit᷑. qͥ nar¬
rat pꝰ cetera. Descendi in domũ figuli. ⁊ ecce ipse
faciebat opꝰ in rota. ⁊ dissipatũ ẽ uas qͦd faciebat
manibꝰ sius. Rursũq fecit ex eodẽ luto aliud
uas sic̃ placuit in conspectu eiꝰ. Et factꝰ est ser¬
mo dñi ad me. dicen. Sic ñ possũ sic̃ iste figulꝰ
facere uoᷤ domꝰ isrł dic̃ dñs: Eoce sic̃ lutũ in ma
nn figuli. sic uoꝰ esti in manibꝰ meiꝰ domꝰ isrł Ii
lud ꝙͣ qd̾ scͥptũ ẽ. ego omibꝰ stelli p̃cepi: occasionẽ
qͥbusdã cribuit. qd̾ astra racionabilia sint: et
animã sensũq habeant. Neq enĩ aiuint p̃ciꝑet
nͥ intelligentibꝰ. ñ recordante᷑ qd̾⁊ in iona scͥptũ¬

Expanded text:
re, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Et in Jeremia prolixius scribitur, qui narrat post caetera: Descendi in domum figuli, et ecce ipse faciebat opus in rota, et dissipatum est vas quod faciebat in manibus suis. Rursumque fecit ex eodem luto aliud vas, sicut placuit in conspectu ejus. Et factus est sermo Domini ad me dicens: Si non possum sicut iste figulus facere vos domus Inu figuli: sic vos estis in manibus meis domus Israel . Illudque quod scriptum est: ego omnibus stellis praecepi, occasionem quibusdam tribuit, quod astra rationalia sint, et animam sensumque habeant. Neque enim, aiunt, praeciperet, nisi intelligentibus: non recordantes quod in Jona sc
Abbreviated transcription (Latin):
iscł. ⁊ de aquis uide existis: nc̃ ad eosdẽ loqͥt᷑
Audi me iacob ⁊ isrł quẽ ego uoco. Multi cuĩ
uocati pauci electi. Unde ñ eos e electoᷤ. qi nec¬
dũ receꝑant saluatorẽ: s uocatoᷤ nuncupat.
⁊ fui mortuuis. ut uitã ad pͥncipiũ referaᷤ.
nouissimũ ad eũ qͥ mortiuis. ẽ. qͥ se exinani

Expanded text:
de aquis Juda existis, nunc ad eosdem loquitur, Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Multi enim vocati, et pauci electi . Unde non electos, quia necdum receperant Salvatorem; sed vocatos nuncupat. et fui mortuus ; ut vitam ad principium referas, noviss
Abbreviated transcription (Latin):
deliciis affluens. quȩ cunctarũ gentiũ manibꝰ por¬
tabat᷑ ita ut t̾re plantas uix ĩ pruneret p̃cipit᷑q
ei ut collat molam ⁊ molat farinã. qd ÷. durȩ cap¬
tiuitatis ⁊ excremȩ seruitutiᷤᷤ indiciũ. ut quȩ qͦn¬
dã regina fuerat. pꝰea molende farine oꝑi seruiat
S qr sequit᷑ denuda turpitudinẽ tuam. eciã ab
hebreis figuralit̾ intelligit᷑ scilicet qd̾ in morem
scorti uiccorũ libidini pateat. Illudq qͦd in indicũ
libro de sanson scͥbit᷑. ad molã eũ a philistũm eẽ di¬
natũ hoc significare uolunit qd ꝓ sobole robust¬

Expanded text:
ens, quae cunctarum gentium manibus portabatur; ita ut terrae plantas vix imprimeret: praecipiturque ei ut tollat molam, et molat farinam, quod est durae captivitatis, et extremae servitutis indicium; ut quae quondam regina fuerat, postea molendae farinae operi serviat. Sed quia sequitur: Denuda turpitudinem tuam, etiam mola ab Hebraeis figuraliter intelligitur, quod scilicet in morem scorti, victorum libidini pateat. Illudque quod in Judicum libro de Samson scribitur , ad molam eum a Philisthiim esse damnatum, hoc significare
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̵ seqͥt᷑ uere tu es ds̃ abscondit᷑. ds̃ isrł saluator.
ds̃ isrł saluator. quocũq se uerterint: ñ ualebunt
laquoos ueritatiᷤ effugere. Fac enĩ in cyto dm̃ ⁊ ñ eẽ
aliũ p̃ter eũ qͥ sit incrro ds̃. Quomͦ erri ꝑsone dici
conueniet uere cu es ds̃ absconditꝰ ds̃ isrł saluator:¬

Expanded text:
hoc quod sequitur: Vere tu es Deus absconditus, Deus Israel Salvator, hoc quod sequitur: Vere tu es Deus absconditus, Deus Israel Salvator, Deus Israel Salvator. Quodcumque se verterint, non valebunt laqueos veritatis effugere. Fac enim esse in Cyro Deum, et non esse alium praeter eum qui sit in Cyro Deus, quomodo Cyri personae dici conveniet, Vere
Abbreviated transcription (Latin):
ab ierunt in confusionẽ fabricatoreᷤ errorũ Isrł
saluatꝰ. t̃. in dño saluto ȩt̃ña. Non confundemin
⁊ñ erubescetis usq in scłm scłi. Lxx. Sic dic̃ dñs saba¬
oth. laborauit egiptꝰ. ⁊ uegotiatio ȩchiopũ ⁊ sabaim.
Uiri excelsi ad ce t̾nsibunt ⁊ tui erunt ser ni. ⁊ seq̃ nt᷑
uincti manitis. ⁊ tͣnsibunt ad ce ⁊ adorabunt te ⁊
in ce adorabunt qm̃ in te ds̃ ẽ. ⁊ ñ ẽ. deus absq te. Iu
eni ds̃ es ⁊ nesciebamꝰ ds̃ isrł saluator Confundant᷑
⁊ erubescant om̃s ad u̾sariĩ eiꝰ. ⁊ ambulent in con¬
fusionẽ. Innouamini ad me unsulȩ. isrł saluat᷑ adño
salute ȩtna. Non confundent᷑ neq erubescent usꝙ
in ȩc̾nũ. Et in hoc loco qͥ sequunt᷑ hystoriam. dicũt
egyptũ ⁊ ȩchiopaᷤ gentẽq sabeam quȩ transȩchiopi¬
am est seruisse eyro. ⁊ ei genteᷤ ultimaᷤ fuisse sub¬
iectaᷤ. atq ex mirabili intellerisse uiccoria qͦd inco

Expanded text:
 errorum. Israel salvatus est in Domino salute aeterna: non confundemini, et non erubescetis usque in saeculum saeculi. LXX: Sic dicit Dominus Sabaoth: Laboravit Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et te sequentur vincti manicis, et transibunt ad te, et adorabunt te, et in te orabunt: quoniam in te Deus est, et non est Deus absque te. Tu enim Deus es, et nesciebamus: Deus Israel Salvator: confundantur et erubescant omnes adversarii ejus, et ambulent in confusione. ÷ Innovamini ad me insulae  Israel salvatur a Domino salute aeterna: non confundentur neque erubescent usque in aeternum. Et in hoc loco qui sequuntur historiam, dicunt Aegyptum, et Aethiopes gentesque Sabaim, quae trans Aethiopiam sunt, servisse Cyro, et ei gentes ultimas fuisse subjectas: atque ex mirabili intellexisse victoria, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ ex paucarũ noĩe nacionũ quȩ habitant in ȩitre¬
mi finibꝰ cerre. cunctos celorũ cardine̾ ⁊ oĩa terrȩ
litora ei creditura ꝑspiciat. Unde pulcre qͣsi labo¬
rantibꝰ in errore idolatrio cessare labor ȩgipti uoĩat᷑.
Nulla enĩ gens ita idolatͥe dedita fuit. ⁊ tã innume¬
rabilia portenta uenerata est qin egiptꝰ. de qua sup̃
leginꝰ. Ecce dñs ascendet suꝑ unbẽ leuẽ ⁊ ingredi¬
etꝰ egiptũ. ⁊ mouebunt᷑ simulachra egipti a facie

Expanded text:
um nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos coelorum cardines, et omnia terrae littora ei creditura perspiciat. Unde pulchre quasi laborantibus in errore idololatriae, cessare labor Aegypti nominatur. Nulla enim gens ita idololatriae dedita fuit, et tam innumerabilia portenta venerata est, quam Aegyptus, de qua supra legimus: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebun
Abbreviated transcription (Latin):
additũ ẽ. in nouamini ad me iusulȩ sic exponero pos¬
sumꝰ: ut dicamꝰ ȩccłias de gentibꝰ congregata innoua¬
rii rp̃o. ⁊ appellari insulas. qd̾ ꝑsequutorũ rabiẽ
ꝓcellasq sustineant .⁊ fundatȩ suꝑ petrã nulla cur¬
binũ inole quatiant᷑. Hebrei stulta contentione
pbam fieri cũ eciã stultis ꝑspicuũ sit unũcontex¬
tũ eẽ sermonis. nec posse sensum diuidi qͥ ipso
uarrationis ordine ⁊ racione coniunctꝰ est.
Iuia hec dic̃ dñs creanꝰ eloᷤ. ipsed ñs formans

Expanded text:
additum est: Innovamini ad me, insulae, sic exponere possumus, ut dicamus Ecclesias de gentibus congregatas innovari in Christo, appellari insulas, quod persecutorum rabiem procellasque sustineant, et fundatae supra petram, nulla turbinum mole quatiantur. Hebraei stulta contentione pham fieri, cum etiam stultis perspicuum sit, unum contextum esse sermonis, nec posse sensum dividi qui in ipso narrationis ordine et ratione conjunctus est. Quia haec dicit Dominus, creans coelos, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& ae dificentur
uhic prouinicia corfes¬
snhac urbe iriqua
nt̃ acterNa habitatio:
INVNam uel
itre S aut plures ge¬
rraciones : Sedi
meracionie & gee¬
monem : Hoc est
aduabus generatio¬
nibs eorum Qui de
nddicis & degeNtibs
Nedider unt: Et mun¬
ibit domiNUs sangui¬
uem omNium peccatorũ.
quim prius Non mun¬
diuerat: ut munidet
Neuangelio : quos in
lege peccantes iN munidosq
rdiquerat : Ideo erum
conclusit omnia sub
beccato: ut omnibus mesere¬
ATUR
SI Ue Uciscetur seruorum
suorum sanguiniem. quem
INmartirio pronominus : confessio¬
eius fuderunt: & dNs
commorabitur inisioN
dequa scriptum est: FuN¬
da menta eius in mon¬
tibus sc̃ĩs: diligit dominus
portas sioñ super om̃ã
ta ber Nacula iacob:¬

Expanded text:
dificentur In hac provincia confesin hac urbe in qua erit aeterna habitatio, non in unam, vel in tres, aut plures generationes, sed in generatione et generationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt. Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, quem prius non mundaverat, ut mundet in Evangelio, quos in Lege peccantes immundos reliquerat. Ideo enim conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur ; sive ulciscetur servorum suorum sanguinem, quem in martyrio pro nominis ejus confessione fuderunt. Et Dominus commorabitur in Sion, de qua scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis; diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob
Abbreviated transcription (French):
INaterrumi habitabitur:
& hierusalem ingri¬
rati ones geNto¬
Num: Et requirir
sanguemorum INultumq
esse Nion patiar. et
INxternum habitabito
qua muidemus es Se desertam
rusalem cuns Ruines
imus: hed
illa Dea Nius filiae
exulta uerun
laet atae sunt
INomNibus

Expanded text:
in aeternum habitabitur, et Jerusalem in generatione et generationem, et requiram sanguinem eorum, inultumque esse non patiar, Et in aeternum habitabitur, quam videmus esse desertam: rusalem, cujus ruinas cernimus: sed illa Judaea, cujus filiae exsultaverunt et laetatae sunt in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
&gentes alids significari: Nos autẽ
dicamus: Tempore domicae resurret¬
tioneͥs. uel die iudicii. utrũq enĩ re¬
cipimus : & aegyptũ &idumeam: IN
eo qđ agrptuĩ & idumei sunt destru¬
endos: Aegyptus dicitur mesRaia:
&cruenta: Quicũq igitur dĩ popłm
ꝑsecutus ẽ: & terraenis necauit oꝑibus
ac multitudine delictorũ quadiehs
rit sanguinẽ in nocentẽ. eorũ selu
quos decepit: erit in ꝑdictionẽ i

Expanded text:
gentesque alias significari. Nos autem dicamus tempore Dominicae resurrectionis, vel die judicii utrumque enim recipimus et Aegyptum et Idumaeam, in eo quod Aegyptus et Idumaea sunt, destruendas. Aegyptus dicitur MESRAIM vel cruenta. Quicumque igitur Dei populum persecutus est, et terrenis vacaverit operibus, ac multitudine delictorum quotidie fuderit sanguinem innocentem, eorum scilicet, quos decipit , erit in perditionem,
Abbreviated transcription (Latin):
agri lxx: Et nunc reuelabo una¬
ditiam eius in cans pectu amati
illius: et nullus eruet eam de
manu mea : Et auertam om̃s
titias eius: sollem nitates illis
et neo menias & sabbata. et ana
festiuitates illius Et dis ꝑdami¬
neam eius & ficus illius : qua des
cnerce des meae istae sunt : quasb
derunt mihi amatores mei : Ets
nam eam intestimonium: & oss¬
dec eam bestia agri: quod sequs
uolatilia caeli & reptilua e¬

Expanded text:
agri. LXX: Et nunc revelabo immunagri. LXX: Et nunc revelabo immunditiam ejus in conspectu amatorum illius; et nullus eruet eam de manu mea: et avertam omnes laetitias ejus, solemnitates illius, et neomenias, et sabbatha, et cunctas festivitates illius, et disperdam vineam ejus, et ficas illius, quae dixit: Mercedes meae istae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in testimonium, et comedent eam bestiae agri: Quod sequitur: Volatilia coeli et reptilia
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionis. in libertatem głae fi¬
liorum dĩ: Muba accepere au¬
rum & argentum. sapientiae
et eloquentiae. de quib: face¬
rent cande labrum septem lu¬
cernarum ex auro purissimo.
et mensam ꝓpositionis auream
& ꝓpitiatorium & cherubin auri
splendore radiantia. et bases co¬
lum narum argenteas a triti¬
cum sermonis dĩ: & uinum gau¬
dium sp̃s scĩ. uestimenta quoq
linte amina : quib: credentes uos¬
tirontur in xp̃o: Quae uniuersa
uerterunt inidolatriae culii
uaria errorum dogmatanus.
conponentes : Et decepti alio
ceperunt: Quae omnia ausq
dr̃: ut qui ex copia datorem u
senserant : sentiant ex penini
non eruet eam demu
manu mea: Et cessare facam
omne gaudium eius sollempni¬
tatem eius: neo meniam eiuis
sabbatum eius & om̃a festa ton¬
porum eius : Et corrũ pam uine
eius et ficum eius. de quib dit
mercedes hae mae ȩ sunt . quasde¬
derunt mihi amatores mei: et pa
eam insaltu. & comedet ean ir

Expanded text:
ruptionis in libertatem gloriae firuptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Multi accepere aurum et argentum sapientiae et eloquentiae, de quibus facerent candelabrum septem lucernarum ex auro purissimo, et mensam propositionis auream, et propitiatorium, et Cherubim auri splendore radiantia, et bases columnarum argenteas, et triticum sermonis Dei, et vinum gaudium Spiritus sancti: vestimenta quoque et linteamina quibus credentes vestirentur in Christo: quae universa verterunt in idololatriae cultum, varia errorum dogmata componentes, et decepti alios deceperunt. Quae omnia auferet Deus, ut qui ex copia datorem non senserant, sentiant ex penurianon eruet eam de manu mea, et cessare faciam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnia festa tempora ejus: et corrumpam vineam ejus, et ficum ejus, de quibus dixit: Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in saltum, et comedet eam bestia
Abbreviated transcription (Latin):
dauerit hicrusalem ec fecerit
idola ba hal damoni sidoniorum.
siue ut quidam rectius arb¬
trantur babrloniorum. ex quo
et bel dicitur hie tecdiel ple¬
nus in suo ponit uolumine : &
meum intempore suo : & uinũ
meum in tempore suo a libe¬
rabo lanam meam & linum
meum quae operiebant igno¬
miniam eius: lex: ꝓptere are¬
uertar & tollam triticum me
ne aperiant ignominiam eius:
Grauior paena est quando intem¬
pore messis et uindamiacĩ
speratae fruges auferuntur &
uinum quodam modo tentum
tolliuitur emanibus: si nautem
prae li quando sterelitatem pite¬
teritam nouis frugibus terrafe¬
cundat. omniũ rerum penuria
est. quid de reliquo anni tempo¬
re quando uetera conseruantur
estimare debemus: liberatur
autem lana et linun siue uestes
et linte amina: ne ultra igno mi¬
niam operiant merecricis: ut
scilicet dĩ nudetur auxilio: & om¬
nium abea angełoꝵ tute la dis¬
cedat: Vnde & apłs liberari di¬
cit creaturam a seruitute cor¬

Expanded text:
daverit Jerusalem, et fecerit daverit Jerusalem, et fecerit idola Baal daemoni Sidoniorum, sive, ut quidam rectius arbitrantur, Babylonio, ex quo et Bel dicitur, Ezechiel plenius in suo ponit volumine, et meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et liberabo lanam meam, et linum meum, quae operiebant ignominiam ejus. LXX: Propterea revertar et tollam triticum meune operiant ignominiam ejus. Gravior poena est, quando in tempore messis et vindemiae speratae fruges auferuntur et vinum, et quodammodo tentae tolluntur e manibus. Sin autem torcularis, quando sterilitatem praeteritam novis frugibus terra fecundat, omnium rerum penuria est, quid de reliquo anni tempore, quando vetera conservantur, aestimare debemus? Liberatur autem lana et linum, sive vestes et linteamina, ne ultra ignominiam operiant meretricis: ut scilicet Dei nudetur auxilio: et omnium ab eo angelorum tutela 18 discedat. Unde et apostolus liberari dicit creaturam a servitute cor
Abbreviated transcription (Latin):
si Et haec nesciuit : quiaꝰ de¬
d ei frumentum & uinum &
oleum et argentum multi pli
ciui ei: Haec autem argentea
a aurea fecit bahal: Ad supe¬
nora respondit: dixerat enim:
uidam post amatores meos qui
dit panes mihi & aquas meas.
linam & linum g oleum & po¬
tim meum: Quae uniuersa
sisceperat : ut in dĩ cultum uer¬
teret : Illa uero panem & iu¬
num qui confirmat & quod
letificat cor hominis. & oleum
qđ inluminat omnem homi¬
nem uementem inmundum:
& argentum de quo saepe dixi¬
mus : Elo quia dñi a loquia casta
argentum igne ex aminatũ.
ꝓbatum terrte purgatum.
septuplum: Et aurum de quo
egimus si dormiatis inter
medios daeros pennae colum¬
bae de argentate & posteriora
dor si eius inpallore. auri. uer¬
tit midola: et fecit bahal quod
inter p̃tatur superior & de¬
uoratio: bum aut maiora se
putat habere dogmota quam
etolȩsia : aut in ipsa falsae opini¬
onis scientia de uoratur : quod
autem iuxta litteram auro &
argento & cunctis opibus habun¬

Expanded text:
 Et haec nescivit, quia dedi ei frumentum et vinum et oleum et argentum, et multiplicavi ei: haec autem argentea et aurea fecit ipsi Baal. Ad superiora respondit, dixerat enim: Vadam post amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas meas, lanam, et linum, et oleum, et potum meum, quae universa susceperat, ut in Dei cultum verteret. Illa vero panem et vinum, qui confirmat, et quod laetificat cor hominis , et oleum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et argentum de quo saepe diximus: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Et aurum de quo legimus: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri , vertit in idola, et fecit Baal, quod interpretatur superior et devoratio: dum aut majora se putat habere dogmata quam Ecclesia, aut in ipsa falsae opinionis scientia devoratur. Quod autem juxta litteram, auro et argento et cunctis opibus abun
Abbreviated transcription (Latin):
sicut unum de mercennans
Ex quo intelligimus. quod ꝓuli¬
tia dĩ saepa tuobis accidunt ns
ne habeamus ea quae cupimia
& uarus calamitatibus. huussi
ac miseriis: ad di seruitutenit¬
dire cogamur : Amators
cundum histori am. illiusta¬
poris assyrios atq: chaldȩs
egrptias: nationesq: caetas
ligamus: Cum quorum idiss
fornicata est : & a quibus bals
tempore praementib: mali
frustra sperauit auxilium
amatores iuxta intelligenu
spiritalem secuntur hor ab¬
nor a quibus saepe de serti ma¬
qusi iorum pondere: ad sinũ
łs ecclȩ sie reuertuntur:
roni enum flagella ater tor¬
nea eruditur israhels et
S nescunit. quia ego dedi ei
urgentum multi plicauier

Expanded text:
sicut unum de mercenariis tuis . Ex quo intelligimus quod providentia Dei saepe nobis accidant mala, ne habeamus ea quae cupimus, et variis calamitatibus hujus saeculi ac miseriis ad Dei servitutem redire cogamur. Amatores secundum historiam illius temporis, Assyrios atque Chaldaeos et Aegyptios, nationesque caeteras intelligamus, cum quorum idolis fornicata est, a quibus bellorum tempore et prementibus malis frustra speravit auxilium. Hos amatores juxta intelligentiam spiritualem sequuntur haeretici, a quibus saepe deserti, malorum pondere ad sinum matris Ecclesiae revertuntur. Per omnia enim flagella atque tormenta eruditur Israel. Et haec nescivit, quia ego dedi ei argentum mu
Abbreviated transcription (Latin):
uenire non potuit. Siue dedeserto
intelligimus scãe mariae uterum
uirginalem : quo absq semine humano
nullo frutice pullulauerit : sed
urga simplex atq. purissima: et
unione fecunda. ediderit cum florꝰ
quidicit incantico canticorũ: Ego
flos campi: & lilium conuallium
It pulchre tam in isaia. quã ipristia
loco Flos ascendens. & uentus asien¬
dens dicitur: quia dehumilitati
carnis: ad excelsa conscendit: And
secum duxit ad patrem. Dicens it
cumgelio Cum exiltatus sus

Expanded text:
venire non potuit. Sive desertum venire non potuit. Sive desertum intelligimus sanctae Mariae uterum virginalem, quod absque semine humano nullo  Al. nulla frutice pullulaverit: sed virga simplex atque purissima et unione fecunda ediderit eum florem qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Et pulchre tam in 155 Isaia, quam in praesenti loco, flos ascendens et ventus ascendens dicitur: quia de humilitate carnis ad excelsa conscendit, et nos secum duxit ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum exaltatus fuer
Abbreviated transcription (Latin):
flare & uenire cũ turbine: pluuiis
atq fluminib: & subuertant donu
quae suꝑ petram aedificata est: siue
suꝑ harenas: Quod mihi: nequaqũa
uidetur: Neq enĩ in iob scriptũ ẽ.
qđ uentũ dedeserto dñs adduxerit:
Sed nomen dñi tacitũ ẽ: utuentus
desolitudine qui contra scm̃ unrum
sua uenerat uoluntate: contraria
possit accipi fortitudo: Et uent :
domorũ fundamenta sub uertunt uto
adbonã partẽ ñ poterunt refern.
uꝑ est: ut uentũ urentẽ quem addues
dñs dedeserto ascendentẽ illu in del¬
legimꝰ: dequo & inabacuc leginis
Ds̃ ab austro ueni& : & scs̃ demonte
pharan Qui utiq in solitudine et
in meridie sicus est: Et in cantico le¬
gimꝰ: Ubi pascas. ubi cubas. in men¬
die Hunc itaq uentũ urentẽ. qu
sicc& uenas mortis & fontes eiꝰ are¬
faciat. adduc& dnis dedeserto ala¬
dentem: De serto autm huminigars
inquo & diabolus querens requiem in¬

Expanded text:
flare et venire cum turbine, pluviis flare et venire cum turbine, pluviis atque fluminibus, ut subvertant domum, quae super petram aedificata est, sive super arenas . Quod nequaquam mihi videtur: neque enim in Job scriptum est, quod ventum de deserto Dominus adduxerit; sed nomen Domini tacitum est, ut ventus de solitudine, qui contra sanctum virum sua venerat voluntate, contraria possit accipi fortitudo, et venti qui domorum fundamenta subvertunt, utique ad bonam partem non poterunt referri. Superest ut ventum urentem quem adducet Dominus de deserto ascendentem, illum intelligamus, de quo et in Abacuc legimus: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan : qui utique in solitudine et in meridie situs est. Et in Cantico legimus: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Hunc itaque ventum urentem, qui siccet venas mortis, et fontes ejus arefaciat, adducet Dominus de deserto ascendentem: de deserto autem humani generis, in quo et diabolus quaerens requiem, in
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. Ubi ẽ. causa tua. & nos
dixinus ero morstua. syminachus
interpretatus ẽ. ero plaga tua:
Quinta editio &aquila: ubi sunt
sermones cui Quod bebraicae
scribitur da paRach: ꝓ dẽ uer qđ¬
interpretatur mors: luxta illud
quod in isaia legimꝰ: Mortem misit
diis in iacob &uenit in isrł: boc est
nos morsum transtulimꝰ: simmachus
clusionẽ interprecati sunt:  Ad du¬
c& urentẽ uentũ dñs dedeserto as¬
cendentem: & siccauit uenas eius.
& desolabit fontes eius: & ipse diri¬
pi& thesaurum omis uasis desira¬
bilis. lxx Adducet urentẽ uentũ
dñs dedeserto suꝑ eos: & siccabit
uenas cius: & desolabit fontes illiꝰ:
Iste are faci& terram eius: & omã
uasa desiderabilia Legi incuiusdã
cõmentariis. uentũ urentẽ quem
adducet dñs dedeserto illum esse.
qui ꝑcusserit domũ iob inquattuor
angulis: & fecerit eam suꝑ filios
ruere conuiuantes Et unũ eẽ de
his uentis: quos in euangelio legimꝰ

Expanded text:
lerunt, ubi est causa tua? et nos lerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : letur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Dominus in Jacob, et venit in Israel , hoc est, nos morsum transtulimus: Symmachusclusionem interpretati sunt. 154 Adducet urentem ventum Dominus de deserto ascendentem, et siccabit venas ejus, et desolabit fontem ejus, et ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis. LXX: Adducet urentem ventum Dominus de deserto super eos, et siccabit venas ejus, desolabit fontes illius; iste arefaciet terram ejus, et omnia vasa desiderabilia. Legi in cujusdam Commentariis, ventum urentem quem adducet Dominus de deserto, illum esse qui percusserit domum Job in quatuor angulis, et fecerit eam super filios ruere convivantes , et unum esse de his ventis, quos in Evangelio legimus
Abbreviated transcription (Latin):
to qđ nos interpretati sumꝰ. ero mors
uua omors. ero morsus tuus inferne:
ux transtulerunt. Ubi ẽ causa tua
hors. ubi est stimulus tuus inferne:
Proquo apłs posuit: Absorta ẽ mors:
Incontentionẽ Ubi ẽ mors conten¬
tio tua. ubi est mors aculeus tuus.
& exponens uirtutũ testimonii.
Intulit: Aculeus autẽ mortis pecca¬
tũ ẽ: uirtus at uero peccati lex:
Dõ autẽ gratias: quidedit nobis
uictoriam ꝑ dñm nr̃m iħm xp̃m:
Itaq qđ ille in resurrectione inter¬
pretitus ẽ. dñi: nos aliter interp̃tari
nec possumꝰ nec audemꝰ: Potest mors
A infernꝰ & diabolus accipi: qui a¬
xp̃i morte iugulatus ẽ. dequo et
isaias loquitur Deuorauit mors:
inualescens Et postea sequitur:
Abstulit dnis omnẽ lacrina: ab onũ¬
facie: Duos autem frs interse mor
tellegunt: Ut quod tunc figura¬
batur in parte: nunc sentiatur iN
toto Et cũ omni humano generi:
isrł &iudas liberandus sit & redinien¬
dus: In eo loco in quo lxx transtu¬

Expanded text:
interpretati sumus: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex; Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriItaque quod ille in resurrectionem interpretatus est Domini, nos aliter interpretari nec possumus, nec audemus. Potest mors, et infernus et diabolus accipi, qui Christi morte jugulatus est, de quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens . Et postea sequitur: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab facie. Duos autem fratres inter se mortelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo loco, in quo LXX transtu
Abbreviated transcription (Latin):
& singulos haresi arches: qđ Nobis
displic&: Heq enĩ diabolus uenas
mortis fontesq erroris siccare potest:
cũ ipse fons & initium mortuorũ sit:
Itaq sermo xcclesiasticus. urens iN¬
tellegendus ẽ. uentus : qui om̃a hac¬
reticorũ dogmata are faciat. & ꝑdu¬
cat ad nihilũ: & diripiat eos atq
disꝑgat. qui haereticorũ doc trina
Pereat samaria: qm̃ adamaritudi¬
ne concitauit dm̃ suum: Ingladio
pereat: Paruuli eorũ elidantur:
detur samaria : qm̃ resticit dõ
suo: Ingladio ꝑibunt: & lat tan¬
tes eorũ elidentur ad terrã: et
habentes in utero disrimpentur:
Soepe diximꝰ. decem trbus appllari
samariam ametro poli samaria:
qua expomine augusti nunc uoca¬
tur augusta. id ẽ. sabastȩ : Qur
autẽ samaria dicta sit ciuitas.
in regu uolumine legimꝰ: Imꝑat
igitur ꝓpheta: & ut uerius dicam.
opͣtiuo modo loquitur: ut samaria
pereat Cui cum ds̃ tanta p̃par&
bona : illa contra dm̃ facit. et

Expanded text:
et singulos haeresiarchas. Quod nobis et singulos haeresiarchas. Quod nobis displicet: Neque enim diabolus venas mortis fontesque erroris siccare potest: cum ipse fons et initium mortuorum sit. Itaque sermo Ecclesiasticus, urens intelligendus est ventus, qui omnia haereticorum dogmata arefaciat et perducat ad nihilum, et diripiat eos atque dispergat, qui haereticorum doctrina pereat Samaria quoniam ad amaritudinem concitavit Dominum suum in gladio pereat parvuli eorum elidantur etur Samaria quoniam restitit Deo suo, in gladio corruent, et lactentes eorum elidentur ad petram, et habentes in utero disrumpentur. Saepe diximus decem tribus appellari Samariam a metropoli Samaria, quae ex nomine Augusti nunc vocatur Augusta, id est, Sebaste. Cur autem Samaria dicta sit civitas, in Regum volumine legimus. Imperat igitur propheta, et, ut verius dicam, optativo modo loquitur, ut Samaria pereat. Cui cum Deus tanta praepararit bona, illa contra Deum faciat, et
Abbreviated transcription (Latin):
mueniet: Iste siccabit uenas
uadi d̾ fontes & aculeus: peccata ab
ponomimantur: Quibus are factis.
lasquoq ipsa siccabitur: Qđ que
futur ipse diripi& tesiurũ omis
us desiderabrlis: dupliciter accipitur
u pol desiderabilia sint his qui in
uit labitant: siue uasa desiderabi¬
li qu inthesauro retibant᷑ inferni
us intelligimꝰ: quos alligato forte dñs
inpuit: & tulit de inferis: & quasi
usi preciosissima secũ ꝑdux̃ inpara¬
dsum Prothesauro: terram lxx¬
dnstulerunt: Terra autẽ: haud¬
bilum quin mortis significet Et
psalmis legimꝰ: Credo uidere
lma dñi. interra uiuentium Et
ixta euangelium: mites possidebt̃
nam : Ccontrario debemus acciꝑe
atr̃a inferni: Non cẽ. terrã uiuentiũ
al mortuoru: Que diriit atq
uastatur : quando morte xpi. uictȩ
apud inferos animae liberantur:
Scđm tropologiam: in isdem dequib
supra diximus commentariis legimꝰ.
uentum urentẽ diabolũ intellegi.

Expanded text:
nihil . Iste siccabit venas mortis et fontes et aculeus, peccata ab Apostolo nominantur: quibus arefactis, mors quoque ipsa siccabitur. Quodque sequitur: Ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, dupliciter accipitur, sive quod desiderabilia sunt his, qui in morte habitant, sive vasa desiderabilia quae in thesauro retinebantur inferni, sanctos intelligimus, quos alligatos forte Dominus eripuit et tulit de inferis, et quasi vasa pretiosissima secum perduxit in paradisum. Pro thesauro, LXX terram transtulerunt: terra haud dubium quin mortem significet. Et in Psalmis legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et juxta Evangelium: Mites possidebunt terram . Econtrario debemus accipere terram inferni non esse terram viventium, sed mortuorum, quae diripitur atque vastatur, quando morte Christi vinctae apud inferos animae liberantur. Secundum tropologiam in eisdem de quibus supra diximus Commentariis legimus ventum urentem, diabolum intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
filio: In lxxꝑhystortam legitur:
Iste filius sapiens. hoc ẽ. quẽ sapi¬
entẽ putabas : ut econtrario intel¬
legatur insipiens Omnib autem
haretic̃is iniquitas conligata est:
quã in excelsũ locuti sunt: Et abscon¬
ditũ ẽ. peccatũ corũ : dũ se prtant
uenena sui cordis abscondere : et
habere secreta Quacũ dies par¬
turitionis aduenerit: dolore he¬
iulationibq pandentur: Iste
ephraim filius insipiens ẽ : quia
dĩ sapientiã dereliquit: De quo¬
& inhieremia scriptũ ẽ : Nouis si¬
mũ eius erit insipiens : et in con¬
tricione filiorũ suorũ quos intet¬
fecit. quos iugulauit: di iram
sustinere non poterit: Demanu
mortis liberabo eos: demortẽ re
dimam eos: Ero morstua omors:
ero morsus tuus inferne: Consola¬
cio abscondita est abpculis meis:
quia ipse inter fr̃s diuid&: lxx:
De manu inferni liberabo eos: de
morte redimã illos: Vbi est
causa tua mors: Ubiẽ aculeus
tuus infernae: Consolatio est¬
abscondita aboculis meis: quia

Expanded text:
filio in LXX per ironiam legitur: Iste filius sapiens, hoc est quem sapientem putabas, ut econtrario intelligatur insipiens. Omnibus autem haereticis iniquitas colligata est, quam in excelso locuti sunt: et absconditum est peccatum eorum, dum se putant venena sui cordis abscondere et habere secreta: quae cum dies parturitionis advenerit, dolore ejulationibusque pandentur. Iste Ephraim filius insipiens est, quia Dei sapientiam dereliquit, de quo in Jeremia scriptum est: Novissimum ejus erit insipiens , et in contritione filiorum suorum quos interfecit, quos jugulavit Dei iram sustinere non poterit. De manu mortis liberabo eos: de morte rdimam eos: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne: Consolatio abscondita est ab oculis meis. Quia ipse inter fratres dividet: De manu inferni liberabo eos, de morte redimam illos: ubi est causa tua, mors? ubi est aculeus tuus, inferne? consolatio abscondita est ab oculis meis: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ss. Nouissima autẽ amarius felle
munitur: &acutius magis: quam
adius utrimꝗ acutus: Qui cumq
o rigena est. & dec celo non nascitur:
anr ficitur eius amplexibus. & liga¬
it insticis lectuorũ: & insipientie pedes
aducunt eos. quiutuntur ea cum morte
alintros: Inter mortẽ autem & in¬
fs: hoc inter est: Mors est: qua anima
eraratur a corpore: Infernus: lacus ẽ.¬
inquo animae recluduntur: siue in
eirgerium siue inpoenas proqualitate
artorum: hoc diximus: ut ostendemꝰ
l nortẽ facere: quod meretricẽ muli¬
le facit: infratrib: omnẽ Intelle¬
ꝗ caritatem: qđ & mat̾ diuidatur
asilia: & pater afilio: & fr̃ a fratre:
Quod autẽ aliud sit mors & aliud iN¬
sirnus: & psalmista de monstrat di¬
anis Non est inmorte qui memor sit
m: In inferno autẽ. quis confitebit᷑ tibi:

Expanded text:
entis, novissime autem amarius felle entis, novissime autem amarius felle invenitur, et acutius magis quam gladius utrimque acutus . Quicumque terrigena est, et de coelo non nascitur, interficitur ejus amplexibus, et ligatur institis lectulorum, et insipientiae pedes deducunt eos, qui utuntur ea, cum morte ad inferos. Inter mortem autem et inferos, hoc interest: Mors est, qua anima separatur a corpore: infernus, locus in quo animae recluduntor, sive in refrigerio, sive in poenis, pro qualitate meritorum. Hoc diximus, ut ostenderemus, id mortem facere, quod meretricem mulilier facit. In fratribus, omnem intellige charitatem, quod et mater dividatur a filia, et pater a filio, et frater a fratre. Quod autem aliud sit mors, et aliud infernus, et psalmista 153 demonstrat, dicens: Non est in morte qui memor sit tui: in inferno a