comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quodd dixi mihi obicis. quando finimus: Conẽquens putas esse
ut munus dĩ noceat. si homo cum malo nascitur: nemo enim nisidĩ
muinere nascitur Audi ergo & intellige. munus dĩ nulli nocet.
quo quisq ẽ. & uiuit: sed concupiscentiȩ malum non potest eẽ.
nisi in eo quod ẽ. & uiuit. Quapropter : potest eẽ. malum in
munere dĩ : sanandum alio munere dĩ : Potest igitur in homine
qui cmunere dĩ ẽ. ut uiuit: malum eẽ. genẽratione contrac¬
tum. regeneratione sanandum. Nam utiq nullus infanscum
demonẽ nasceretur. sinon nasceretur: nec idõ mali huius ipsa
e. causa quia nascitur. Nascitur ergo munere dĩ: cum demone
autem iuditio dĩ. sane occulto. sed numquid iniusto :
neoyero Q uod dixi. &iam bonum coniugale. si non habetur
a dño eẽ. poscendum. quibus utiq nisi quibus ẽ. necessariũ
Uisus sum tibi dicere pro concumbendi uiribus supplicandũ.

Expanded text:
quod non dixi, mihi objicis, quando finimus? 5. « Consequens » putas « esse, quod non dixi, mihi objicis, quando finimus? 5. « Consequens » putas « esse, ut munus Dei noceat, si homo cum malo nascitur: nemo enim nisi Dei munere nascitur. » Audi ergo et intellige: munus Dei nulli nocet, quo quisque est et vivit; sed concupiscentiae malum non potest esse, nisi in eo quod est et vivit. Quapropter potest esse malum in munere Dei, sanandum alio munere Dei. Potest igitur in homine qui munere Dei est et vivit, malum esse generatione contractum, regeneratione sanandum. Nam utique nullus infans cum daemone nasceretur, si non nasceretur; nec ideo mali hujus ipsa est causa, quia nascitur. Nascitur ergo munere Dei, cum daemone autem, judicio Dei sane occulto, sed numquid injusto? CAPUT II. 6. In eo vero quod dixi, « etiam bonum conjugale, si non habetur, a Domino esse poscendum » ; quibus utique, nisi quibus est necessarium? visus sum tibi dicere, « pro concumbendi viribus supplicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli preparantur. sed ab illo eruendi. & in regnum̃ um¬
geniti transferendi. Hȩc enim ẽ. & eẽ. debet piorũ conus
intentio: ut regenerationi generatio preparetur. Si ũi
hoc mulum quod in seipsis parentes sentiunt : cui mulo ut
tus uerbis utar. a postolorũ legio repugnauit: non perti¬
heret ad filios. si sine ullo utiq nascerentur. Nunc uero
quando quidem cum hoc nascuntur. quid miraris quia
propt̾ hoc renascuntur. ut ab eius obligatione soluantur. &
ut ex ista uita ab illo liberati rapiantur: aut in ista uita
aduersus illud liberi prȩlientur: uictoresq in fine: remune¬
rentur:: Quis autẽ nr̃m suspicatus ẽ. usum coniugu̾ a diabolo
fuisse repertum: Quis commixtionem corporũ. per malum
preuaricationis credidit accidisse cum sine his nuptiȩ prorsus
eẽ. non possent : Sed malum quo bene utuntur. nullum eẽt. si
nemo peccasset: Quod dixi : mihi obice ut purgem. Namsi &

Expanded text:
diaboli praeparantur, sed ab illo potius eruendi, et in regnum Unidiaboli praeparantur, sed ab illo potius eruendi, et in regnum Unigeniti traintentio, ut regenerationi generatio praeparetur. Si autem hoc malum quod in se ipsis parentes sentiunt, cui malo, ut tuis verbis utar, « Apostolorum legio repugnavit » , non pertineret ad filios, sine illo utique nascerentur: nunc vero quandoquidem cum hoc nascuntur, quid miraris, quia propter hoc renascuntur, ut ab ejus obligatione solvantur, et aut ex ista vita ab illo liberati rapiantur, aut in ista vita adversus illud liberi praelientur, victoresque in fine remunerentur? 4. Quis autem nostrum suspicatus est, « usum conjugum a diabolo fuisse repertum? Quis commixtionem corporum per malum praevaricationis » credidit « accidisse; » cum sine his nuptiae prorsus esse non possent? Sed malum quo bene utuntur, nullum esset, si nemo peccasset. Quod dixi, mihi objice, ut purgem: nam si et
Abbreviated transcription (Latin):
re non potuisse uideamur. In eis &iam quam uana dixeris
intuere. Propositis ex meo libro uerbis meis exultas. quod
teste apło dixerim. donum dĩ eẽ. pudicitiã coniugalem.
quasi propterea laudauerit apłs malum: quod tũ laudis.
quo caro concupiscit aduersus spm. quo malo beneutitur pudict
coniugalis. sicut iam in libro superiore monstraui. Non itaque
paruum dĩ donum ẽ. ita frenari hoc malum. ut cidnihil relade¬
tur inlicitum. sed generationi tantum regenerandoru serua
filiorum : eius quippe impetus non sua sponte moderatus est
A nullo namq inlicito sese abstinet: si menbra desiderio eus
inseruiant. Ac per hoc eius modus non im pso cuius inquietus ẽ
motus : sed in refrenante acbeneutente laudatur. Itaq isto
malo cum beneutuntur coniugati fideles : a cuius reatu solut
sunt munere saluatoris: profecto quicumq inde nascintis
eiusdem munere creatoris non ficut obicis nobis in regni

Expanded text:
re non potuisse videamur, in eis etiam quam vana dixeris re non potuisse videamur, in eis etiam quam vana dixeris intuere. 2. Propositis ex meo libro verbis meis exultas, quod « teste Apostolo » dixerim, « donum Dei esse pudicitiam conjugalem » : quasi propterea laudaverit Apostolus malum quod tu laudas, quo caro concupiscit adversus spiritum , quo malo utitur bene pudicitia conjugalis, sicut jam in libro superiore monstravi. Non itaque parvum donum Dei est, ita frenari hoc malum, ut ad nihil relaxetur illicitum, sed generationi tantum regenerandorum serviat filiorum. Ejus quippe impetus non sua sponte moderatus est: a nullo namque illicito sese abstinet, si membra desiderio ejus inserviant. Ac per hoc ejus motus, non in ipso, cujus inquietus est motus; sed in refrenante ac bene utente laudatur. 3. Itaque isto malo sunt munere Salvatoris, profecto quicunque inde nascuntur, ejusdem munere Creatoris, non sicut nobis obicis in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩq sint nuptiȩ . quas & conditione atq copulatione utriusque
serus instituit. & fecunditatis munere benedixit: malum tamen
ẽẽ. concupiscentiam carnis. qua concupiscit aduersus sp̃m. eo quod
malo bene uti pudicitiam coniugalem:. meliusq non uti continem
sanctiorem. Quod malum non ex alia substantia quam ds̃ nons
condidit: sicut manicheus insanit nobis eẽ. permixtum: sedy
in oboedientiam unius hominis exortum atq. traductum: & per¬
oboedientiam unius hominis idest dñi dĩ nr̃i ihu xp̃i. expiandũ
atq sanandum. Cuius obligationeimplicat debita poena nascen¬
tem : soluit indebita gr̃atia renascentem. Hoc malum contra
me laudando. aduersarius uderis meus: sed in te debellando mas
testis es : si autem non debellas. tuus hostis es. Proinde qua
primo tuo libro sufficienter respondisse me existimo. quãuis
ibi tota causa finita sit : tamen nec cęteris tribus responde¬

Expanded text:
bonaeque sint nuptiae, quas et conditione atque copulatione utriusque bonaeque sint nuptiae, quas et conditione atque copulatione utriusque sexus instituit, et fecunditatis munere benedixit; malum tamen esse concupiscentiam carnis qua concupiscit adversus spiritum, eoque malo bene uti pudicitam conjugalem, meliusque non uti continentiam sanctiorem: quod malum non ex alia substantia quam Deus non condidit, sicut Manichaeus insanit, nobis esse permixtum; sed per inobedientiam unius hominis exortum atque traductumiandum atque sanandum; cujus obligatione implicat debita poena nascentem, solvit indebita gratia renascentem. Hoc malum contra me laudando, adversarius meus videris: sed in te debellando, meus testis es: si autem non debellas, tuus hostis es. Proinde quia primo tuo libro sufficienter me respondisse existimo, quamvis ibi tota causa finita sit; tamen ne caeteris tribus responde
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : non aliud potuerunt generarẽ quam nati sunt. Unde
aitem renati : inde reatu cũm quo nati sunt liberati. Ac per
hoc & illi quos reos liberati generauerunt: eadem sunt regene¬
ratione liberandi. Ex hoc enim malo reinati sunt. quo bẽne
utuntur renati: ut nascantur regenerandi. Contra quod
malum si non pugnas : pugnant̾ibus crede. Si pugnas: aduer-¬
srium confitere : & nolilaudando morbum habere amicum.
quem pugnando experiris inimicum.
amatinc ad alterius uolxonus exordio cętera uideamus.
quibus librum meum refellere niteris: omittentes sicut
instituimus ea quȩ nodos non faciunt questionum: quibus
soluendis curam nos oportẽt impendere. Nec inmorando
siperflius ipsa prolixitate operis. laborioso negotio deterrere
lectorem. Superiori igitur libro satis egimus. quo recte iudi¬
cantibus appareret. cũm ds̃ uerus & bõnus. sit hominũ conditor.

Expanded text:
sunt, non aliud potuerunt generare quam nati sunt. Unde sunt, non aliud potuerunt generare quam nati sunt. Unde autem renati, inde a reatu cum quo nati sunt liberati. Ac per hoc et illi quos reos liberati generaverunt, eadem sunt regeneratione liberandi. Ex hoc enim malo rei nati sunt, quo bene utuntur renati, ut nascantur regenerandi. Contra quod malum si non pugnas, pugnantibus crede: si pugnas, adversarium confitere; et noli laudando morbum, habere amicum, quem pugnando experiris inimicum.Jam nunc ab alterius voluminis exordio caetera videamus, quibus librum meum refellere niteris; omittentes, sicut instituimus, ea quae nodos non faciunt quaestionum, quibus solvendis curam nos oportet impendere, nec immorando superfluis ipsa prolixitate operis a laborioso negotio deterrere lectorem. Superiore igitur libro satis egimus, quo recte judicantibus appareret, cum Deus verus et bonus sit hominum conditor,
Abbreviated transcription (Latin):
in aperto : Quomodo uis ut arbitremur aduersus aculas
te dimicare libidinis. cum libros impleas laude libidinis:
Uerum: ecce uinco suspicionem meam. Expugnare te crab
quod laudis: sed laudare te doleo quod expugnas Existo igitur
acum sto malo: quod a te quoq credimus expugnari homo
generatur: quem negas regeneratione saluari: Isto enim conu¬
Eti beneutuntur: quo continentes melius non utuntur. Porro
smalum ẽ: quo caro concupiscit aduersus sp̃m̃. cui medo sic fateris
plorum legio repugniuit. hoc utentes coniugati. proculdubio
non bono bene utuntur sed malo. Ex hoc igitur & cum hoc filui
senerati regenerandi sunt: ut liberentur a malo. Hoc enim
originali malo &iam parentes eorums renati sunt : & si ab hoc
reatu renascendosunt liberati. Quid autem uellemus ut gignerent
non unde renati. sed unde nati sunt: nisi quod & ipsi nati sunt:
Reos ergo quia & ipsi renati sunt: & generantes inde unde nati

Expanded text:
in aperto? Quomodo vis ut arbitremur adversus aculeum in aperto? Quomodo vis ut arbitremur adversus aculeum te dimicare libidinis, cum libros impleas laude libidinis? Verum ecce vinco suspicionem meam: expugnare te credo quod laudas; sed laudare te doleo quod expugnas. Ex isto igitur et cum isto malo, quod a te quoque credimus expugnari, homo generatur, quem negas regeneratione salvari. Isto enim conjugati bene utuntur, quo continentes melius non utuntur. Porro si malum est, quo caro concupiscit adversus spiritum, cui malo, sicut fateris, Apostolorum legio repugnavit; hoc utentes conjugati, procul dubio non bono bene utuntur, sed malo. Ex hoc igitur et cum hoc filii generati regenerandi sunt, ut liberentur a malo. Hoc enim originali malo etiam parentes illorum rei nati sunt, etsi ab hoc reatu renascendo sunt liberati. Quid autem vellemus ut gignerent, non unde renati, sed unde nati sunt, nisi quod et ipsi nati sunt? Reos ergo: quia et ipsi rei nati sunt, et generantes inde unde nati
Abbreviated transcription (Latin):
continentia : quare non uis dampnare sententiam. Mentin
me dicis tantas libidinis uires: ut eam ratio regere acfrenan
non posset. Ecce ego non dico tantas libidinis uires: ut humar
ratio diuinitus accensa & adiuta. eam regere ac frenare non
posset: Sed tu quare negas malum eẽ: quod sinon frenet᷑ orait
Ecce ego uoce qua poiium. quod me negare asseris. clamo
apostolorum legionem repugnasse libidini utique repugnam
Tu qui nos fecisse apłis calumpniaris & uelut indignaris muns
cur & illorum & tuam exornas laudibus inimicãm: Quisea
defendat cui legio repugnauit apłorum. nsi hostis apł̃ori
Itane habere tecum libido. & amicitiam meretur & belluc
ut abs te & expugnetur in te & defendatur aduersis me
Bellum urm lãtet : amicitia patet: Ex hoc quod patet: s¬
pectum facis eẽ. quod latet. Quid enim uis credamus dis
bello quod geritis inoperto. quorum amicitiam cernins

Expanded text:
continentia, quare non vis damnare sententia? Mentiri continentia, quare non vis damnare sententia? Mentiri me dicis tantas libidinis vires, ut eam ratio regere ac frenare non possit. Ecce ego non dico tantas libidinis vires, ut humana ratio divinitus accensa et adjuta eam regere ac frenare non possit: sed tu quare negas malum esse, quod si non frenetur occidit? Ecce ego voce qua possum, quod me negare asseris clamo, Apostolorum legionem repugnasse libidini, utique repugnanti: tu qui nos fecisse Apostolis calumniaris et velut indignaris injuriam, cur et illorum et tuam exornas laudibus inimicam? Quis eam defendat, cui legio repugnavit Apostolorum, nisi hostis Apostolorum? 66. Itane habere tecum libido et amicitiam meretur et bellum, ut abs te expugnetur in te, et defendatur adversus me? Bellum vestrum latet, amicitia patet: ex hoc quod patet, suspectum facis esse quod latet. Quid enim vis credamus de bello quod geritis in operto, quorum amicitiam cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
te amplius perdet sine dubitatione si uicerit. laudare
aduersus eum. qui te perditum : &iam cum uincit inquirit
Maxime quia infine eiusdem libri tui dicis. quod non sit¬
alia mei sensus intentio. quam ad inferendum uirtutibus belui
inuitiorum sacramenta iurare. & ad excidium ciuitatis dĩ onm
astu: omni furore coniti. adipiscendȩ castitatis desperatione
repugnantes turpitudini territare. mentiri tantas obscene
libidinis uires: ut eam ratio regere acfrenare non possit:
cui nec apłorum legio repugnauerit. Haec de me prorsus.
ipse mentiris Ego enim nõn infero uirtutibus bellum sed
uitus : quantum adiuuor infero. & inferendum eẽ. proclan
Quod si & tu facis : quid ẽ. quod laudas. cum quib pugnas:
Quomodo uirtute hostis debellare te credam: quosumh
lacerare non audes: Si ambo concupiscentiã debellamis
quare non ambo uituperamus: Quam te iactas expugnar

Expanded text:
te amplius perdet sine dubitatione si vicerit, laudare te amplius perdet sine dubitatione si vicerit, laudare adversus eum, qui te perditum etiam cum vincit inquirit: maxime quia in fine ejusdem libri tui dicis, « quod non sitalia mei sensus intentio, quam ad inferendum virtutibus bellum in vitiorum sacramenta jurare, et ad excidium civitatis Dei, omni astu, omni furore conniti, adipiscendae castitatis desperatione repugnantes turpitudini territare, mentiri me tantas obscenae libidinis vires, ut eam ratio regere ac frenare non possit, cui nec Apostolorum legio repugnaverit. » Haec de me prorsus ipse mentiris. Ego enim non infero virtutibus bellum; sed vitiis, quantum adjuvor, infero, et inferendum esse proclamo. Quod si et tu facis, quid est quod laudas, cum quibus pugnas? Quomodo virtute hostes debellare te credam, quos verbo lacerare non audes? Si ambo concupiscentiam debellamus, quare non ambo vituperamus? Quam te jactas expugnare
Abbreviated transcription (Latin):
Ios contra deprimens & dicens. quod dubium non sit: euersi¬
Uonem sc̃ĩtatis : contaminationem pudititiȩ. morũ labemnris
conurnire. immo ineẽ. dogmatibus. Neq ideẽ me negaturum.
quidõ sicut dicis. in natũrȩ inuidiam malȩ conuersitĩonis sordes
refundo : ut peccantib metum demam. Quorum obscenitates.
sapłorũ & scõrum omnium consolor iniuriis: eoquod uas
aureum apłm paulum sepe dixisse commemorem. Nonemm
quoduolo bonum hoc ago. sed quod odi malum illud facio.
acetera huiusmodi. Uerum tamen uos laudans nos arguens.
aduersus concupiscentię malum pugnas. & pugnando confiteris
quod loquendo negas. Atq ita uis uideri te culmen ascendisse
uirtutis : ut in ipso culmine quo te existimas euasisse. cum
persequente concupiscentia. tamquam in arce confligas. &
quantum libet ex loco superiore : tamen cum hostẽ interno
dimicare non desinas. Nec erubescis concupiscentiã: quȩ

Expanded text:
nos contra deprimens, et dicens, « quod dubium non sit eversinos contra deprimens, et dicens, « quod dubium non sit eversionem sanctitatis, contaminationem pudicitiae, morum labem nostris convenire, imo inesse dogmatibus: neque id esse me negaturum, qui ideo, » sicut dicis, « in naturae invidiam malae conversationis sordes refundo, ut peccantibus metum demam; quorum obscenitates, Apostolorum et sanctorum omnium consolor injuriis, eo quod vas aureum apostolum Paulum saepe dixisse commemorem, Non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio » : et caetera hujusmodi. 65. Verumtamen vos laudans, nos arguens, adversus concupiscentiae malum pugnas, et pugnando confiteris quod loquendo negas. Atque ita vis videri te culmen ascendisse virtutis, ut in ipso culmine, quo te existimas evasisse, cum persequente concupiscentia, tanquam in arce confligas, et quantumlibet ex loco superiore, tamen cum hoste interno dimicare non desinas. Nec erubescis concupiscentiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ex opere suo factus mulus. Qui se primum uulneican
prostrauit. ut elisus elideret. & ꝑ malam sua siones
preuaricationis uulnus infligeret. unde genus han
oriamin his qui uiam dĩ am̃bulant claudicaret. Ee
tamen succenses mihi. quia dixi : hȩc enim quȩ ab impu¬
dentibus impudenter laudatur pudenda concupiscentia :
diratus imꝑudentius multa dicis. uos extollens tamquã
sripturis scĩs. & rationi certissime congruentes. eo pro¬
oosto non eẽ in natura malum defendatis. ut aduirtutũ
fidia homines incitetis Inculcantes nullum culmen itaa¬
idium eẽ. uirtutis: ut non ad illud adiuuante dõ mensqueat
sdelis euadere. Atq ob hoc dicatis non eẽ. in carne mali ne¬
cesstatem: ut erubescat unusquisq laudabiliter conditus
deformiter uiuere. acħ̃pudor turpi occurrat ignauiae. de
commendatione nobilitatis ingenitȩ. & cetera huius modi. quȩ
saus eloquenter in ur̃a predicatione iactasti

Expanded text:
ex opere suo factus malus. Qui se primum vulnerando ex opere suo factus malus. Qui se primum vulnerando prostravit, ut elisus elideret, et per malam suasionem praevaricationis vulnus infligeret; unde genus humanum, etiam in his qui viam Dei ambulant, claudicaret. 64. Et tamen succenses mihi, quia dixi, « Haec enim quae ab impudentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia » : et iratus impudentius multa dicis, vos extollens, « tanquam Scripturis sanctis et rationi certissimae congruentes, eo proposito non esse in natura malum defendatis, ut ad virtutum studia homines incitetis; inculcantes nullum culmen ita arduum esse virtutis, ut non ad illud adjuvante Deo mens queat fidelis evadere; atque ob hoc dicatis non esse in carne mali necessitatem, ut erubescat unusquisque laudabiliter conditus, deformiter vivere, ac sic pudor turpi occurrat ignaviae de commendatione nobilitatis ingenitae: » et caetera hujusmodi, quae satis eloquenter in vestra praedicatione jactasti,
Abbreviated transcription (Latin):
sed non perficit quia ipsa mala denderia non absumit a
caro facit malum desiderium: sed nec ipsa perficit. quia non
sibi consentiente spũ. & ipsa ad opera dampnanda non
peruenit. Iste ergo conflictus. non iudeorũ nec quori.¬
lbet aliorum: sed plane cristianorum fideliũ & bei
uiuendo in hoc certamine laborantiũ. breuit̾ ostendi
adromanos ubi ait Igitur ipse ego mente seruio
leri di : carne autẽ lẽgi peccati. Siergo hec ẽ. condu
in corpore mortis hũius: quȩ utiq noñ fuit in parads
in corpore uitȩ illius: procul dubio satis euidenter api¬
ret: unde trahant paruuli obligationẽ peccati ei
carnaliter nascuntur. Quȩ non soluitur : nisi cũ spiria¬
lter renascuntur. Non enim hanc trahunt exopis
quo humana ds naturam fecit: sed ex uulnere aui
naturȩ humanȩ hostis inflixit. Non hostis sec an
manicheos prosiliens ex natura mali quam non cone
et đs : sed hostis angelus quondam ex opere di boe

Expanded text:
sed non perficit, qsed non perficit, qcaro facit malum desiderium, sed nec ipsa perficit, quia non sibi consentiente spiritu et ipsa ad opera damnanda non peruenit — iste ergo conflictus non Iudaeorum nec quorumlibet aliorum, sed plane christianorum fidelium et bene uiuendo in hoc certamine laborantium breuiter ostenditur ad Romanos, ubi ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. Si ergo haec est condicio in corpore mortis huius, quae utique non fuit in paradiso in corpore uitae illius, procul dubio satis euidenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritaliter renascuntur. non enim hanc trahunt ex opere, quo humanam deus naturam facit, sed ex uulnere, quod naturae humanae hostis inflixit, non hostis secundum Manichaeos prosiliens ex natura maidit Deus; sed hostis angelus quondam ex opere Dei bonus,
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus: cum perfec̃tionẽ iustitiȩ concupiscimus. Hoc
perficere non inuenio. Hoc. intentione non intermissa. uellẽ
debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne
non possumus: idõ dixit ad roma nos. uelle adiacet mihi.
perficere autem bonum non inuenio. Ael sicut habent
codices greci. uelle adiacet mihi: perficere autẽ bonũ.
non: Idest : non mihi adiacet perficere bonum:. Nonait
facere. sed perficere bonum: quia facere bonum est.
post concupiscentias non ire . Perficere autembonum:
ẽ. non concupiscere. Quod ergo ẽ. ad galathas. concupiscentus
carnis ne perfeceritis: hõc econtrario ẽ. ad romanos. persi¬
cere autem bonum non inuenio. Quia nec illi perficiuntur
in malo. quando eis non accedit nr̃ȩ uoluntatis assensus.
nec nr̃a uoluntas perficitur in bono: quamdiu illarum
cui non consentimus permanet motus: Ipsȩ autẽ conflicts
in quo &iam baptizati uelut in agone decertant: cumcan
sp̃s facit bonum opus. non consentiendo concupiscentiȩ malȩ

Expanded text:
olumus, cum perfectionem justitiae concupiscimus, hoc iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut habent codices graeci: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non, id est: non mihi adiacet perficere bonum. non ait: nfacerefacere", sed:perficere bonum, quia facere bpost concupiscentias non ire : perficere autem bonum, est non concupiscere. Quod ergo est ad Galatas, Concupiscentias carnis ne perfeceritis: hoc e contrario est ad Romanos, Perficere autem bonum non invenio. Quia nec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae voluntatis assensus: nec nostra voluntas perficitur in bono, quamdiu illarum cui non consentimus permanet motus. Ipse autem conflictus, in quo etiam baptizati velut in agone decertant, cum carspiritus facit bonum opus, non consentiendo concupiscentiae malae,
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa & conuertit uniuersa: Ec̃ce bertatis serenitate
ꝑfruuntur quitenebantur paulo ante captiui: & ciues ȩclesiȩsua
quifuerunt inperegrinationis errore. & iusticiȩ in sorte uer¬
santur : qui fuerunt in confusione peccati: Nonenm tantum
sunt liberi: sed & scĩ: Non tantum sc̃i: sed & iusti. Non solum
iusti : sed etfilii: Nonsolum filii: sed heredes: Nonsolum
heredes: sed et fratres xp̃i. Nec tantum fratres xp̃i: sed et
coheredes Non solum coheredes: sed et menbra Non menbra
tantum : sed et templum. Non tantum templum: sed et organa
sp̃s: Ui des quotsunt baptismatis largitates: & non nulli deputa
cȩlestem grãm: peccatorum tantum rẽmissione can sistere
Nos aũt honores: conputauimus decem. Hac decausa etiam
in fantes baptitamus cum nonsint coinquinati peccato. ut eis
ad detur sc̃itas. iusticia. ad optio. hereditas. fraternitas xp̃i. ut

Expanded text:
universa, et convertit universa. Ecce libertatis serenitate universa, et convertit universa. Ecce libertatis serenitate perfruuntur qui tenebantur paulo ante captivi, et cives Ecclesiae sunt qui fuerunt in peregrinationis errore, et justitiae in sorte versantur qui fuerunt in confusione peccati. Non enim tantum sunt liberi, sed et sancti: non tantum sancti, sed et justi: non solum justi, sed et filii: non solum filii, sed et haeredes: non solum haeredes, sed et fratres Christi: nec tantum fratres Christi, sed et cohaeredes: non solum cohaeredes, sed et membra: non tantum membra, sed et templum: non tantum templum, sed et organa Spiritus. Vides quot sunt Baptismatis largitates: et nonnulli deputant coelestem gratiam in peccatorum tantum remissione consistere: nos autem honores computavimus decem. Hac de causa etiam infantes baptizamus: cum non sint coinquinati peccato, ut eis addatur sanctitas, justitia, adoptio, haereditas, fraternitas Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
errore permanseris: Quunto ergo melius ut his accedas. ab
illo recẽdas Tantum ne apud te possunt pelagius &cȩlestius.
ut a solis ortu usq ad occasum tot ac tantos catholicȩ fidei
doctores & defensores antiquos. & nr̃ae aetati conciguos.
dormientes & manentes nonsolum deserere. uerum &ium
manicheos audeas cppellareꝰ Miror si hoc aliquando ex tuo
poterit ore procedere. quod ce tamen clamare prauitas cui
compellit erroris Sed mirum si in facie hominis tantum
interuullum est inter frontem & linguam. ut in hac causca
frons non comprimat linguam. Sed quid musites nouiꝰ Dic
iam dic: audiamus in excremo tui operis de quo nunc
agimus. idest in quartilibri parte nouissima Est sc̃s ioħs
inquis constantino politanus: negat esse :inpariuilis originale
peccatum Inea quippe omelia quam debaptiratis hãbuit.
benedictus inquit ds̃. quifecit mirabilia solus: qui fecit

Expanded text:
errore permanseris? Quanto ergo melius, ut his accedas, ab errore permanseris? Quanto ergo melius, ut his accedas, ab illo recedes. Tantumno apud te possunt Pelagius et Coelestius, ut a solis ortu usque ad occasum tot ac tantos catholicae fidei doctores et defensores, antiquos et nostrae aetati contiguos, dormientes et manentes, non solum deserere, verum etiam Manichaeos audeas appellare? Miror si hoc aliquando ex tuo poterit ore procedere, quod te tamen clamare pravitas tui compellit erroris. Sed mirum si in facie hominis tantum intervallum est inter frontem et linguam, ut in hac causa frons non comprimat linguam. CAPUT VI. 21. Sed quid mussites, novi. Dic jam, dic, audiamus. In extremo tui operis de quo nunc agimus, id est, in quarti libri parte novissima, « Sanctus Joannes, » inquis, « Constantinopolitanus negat esse in parvulis originale peccatum. In ea quippe homilia, quam de baptizatis habuit: Benedictus, inquit, Deus qui fecit mirabilia solus, qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodemq modo credunt. per unum hominẽ peccatum in¬
tras se inmundum. & perpeccatũ mortẽ. & ita iom̃s homines
pertranssisse. in quo omnes peccauerunt: qui modus hic est.
ut peccato illius unius hominis p̃rimi omnes nasci credantur
noxii. Si hoc qui dicit manicheus abste dicitur: istos aspi¬
ce. istis erubesce. istis parce. uel tibi potius: ne rector & habita¬
tor illorum tibi forte non parcat Si autem istos manicheos
ẽẽ non dicis: nec me poteris inuenire Curdicis Neq enim me
obaliud hoc eẽ dicis. nisiquia depeccato pͥmi hominis cui omnes
carnalis natiuitas obligauit: nec indequẽ quã nisi spiritalis
natiuitas soluit Quõd credunt credo: Quod tenent teneo:
Quod docentdoceo: Quod p̃dicant p̃dico. Istis cede: & non
cedes. Ad quiesceistis: & quiescis ame Postremosimihi
per eosamicus fieri nonuis: saltem peto neꝑ me illorum
efficiaris inimicus. Sed quomodo non effitieris. si inisto

Expanded text:
uno eodemque modo credunt, per unum hominem peccatum inuno eodemque modo credunt, per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt : qui modus hic est, ut peccato illius unius hominis primi omnes nasci credantur obnoxii. Si hoc qui dicit, Manichaeus abs te dicitur: istos aspice, istis erubesce, istis parce, vel tibi potius, ne rector et habitator illorum tibi forte non parcat. Si autem istos Manichaeos esse non dicis, nec me poteris invenire cur dicas. Neque enim me ob aliud hoc esse dicis, nisi quia de peccato primi hominis, cui omnes carnalis nativitas obligavit, nec inde quemquam nisi spiritualis nativitas solvit, quod credunt credo, quod tenent teneo, quod docent doceo, qnod praedicant praedico. Istis cede, et non me caedes: acquiesce istis, et quiesces a me. Postremo, si mihi per eos fieri non vis amicus, saltem peto, ne per me illorum efficiaris inimicus. Sed quomodo non efficieris, si in isto
Abbreviated transcription (Latin):
illo non ago. Tu quid dicis. cum quo mihi nunc res est:
Ecce ad sunt tot iudices orientales. leguntur gesta ȩcclesicstica
quȩ apud eos sut habita: legitur obiectum ẽẽ. pelagio. quod
dicat infantes & iam non baptizatos. habere uitam ȩternã.
Legitur pelagius eos dampnasse: qui hoc dicunt. Neq eñi
illos udices: aliter potuiss& euadere. Nunc ipse quiddicis.
habebunt uitam aeternam petriuili & iam nonbaptitati ex
hac uitet emigrauerint. an non habebunt: Si dixeris habebunt
pel agii tui te uerba dampnabunt. & illi omnes a quibus
timuit ipse dampnari. Si autem dixeris non habebunt: quęro
qua caus in nocens imago dĩ uite priuatione pumetur.
sinullum peccatum ex humanat propagatione cont rahitur.
iuero contrahitur. cur manichei dicunt᷑ qui hoc sentiunt. Aqͥb
pelagius dampnatus fuiss& nisi hoc se sentire finxiss&. Tuin
Nam qui nobis de eẽ uidebantur plures orientis inuenimus: om̃s

Expanded text:
illo non ago: tu quid dicis, cum quo mihi nunc res est? illo non ago: tu quid dicis, cum quo mihi nunc res est? Ecce adsunt tot judices orientales: leguntur gesta ecclesiastica, quae apud eos sunt habita. Legitur objectum esse Pelagio, « quod dicat infantes etiam non baptizatos habere vitam aeternam. » Legitur Pelagius eos damnasse, qui hoc dicunt: neque enim illos judices aliter potuisset evadere. Nunc ipse quid dicis? Habebunt vitam aeternam parvuli, etiamsi non baptizati ex hac vita emigraverint, an non habebunt? Si dixeris, Habebunt: Pelagii tui te verba damnabunt, et illi omnes a quibus timuit ipse damnari. Si autem dixeris, Non habebunt: quaero qua causa innocens imago Dei vitae privatione punietur, si nullum peccatum ex humana propagatione contrahitur. Si vero contrahitur, cur Manichaei dicuntur, qui hoc sentiunt, a quibus Pelagius damnatus fuisset, nisi hoc se sentire finxisset? 20. Nam qui nobis deesse videbantur, plures Orientis invenimus. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
isti adhuc non sint. His nebulis: illud uidicium se putat inlusisse
pelcigius. Uosq ad hoc nefas. toto capite annuitis: & tot ab illo
ep̃os in risos ẽe. ridetis. Sed numquid infantes & iam si non bap¬
tientur habere uitam aeternam. ulla calliditate in aliud
detorquẽre. uel ullis folus ficulneis operire potuistis: Eos
enim qui hoc dicunt: non potuit apud catholicos iudices nisi
dampnare pelagius. Et quod sentiebat dampnauit corã
hominibus: dampnari mecuens ab hominibus. Nam si
hoc non sentitis : nobis utiq consentĩtis. Sed qui a nobis
non consentitis : illud sine dubitatione sentitis Ac ꝑhoc
orientales uos iudices dampnant: a quibus pelagius
dampnari timens. eos qui sentiunt ista dampnauit: cũ
eis quos dampnauit profecto dampnandus: quia id qđ
negauit ore. corde seruauit. Nam quod uerbis
a nachematitat: in eius litteris inuenĩtur. Sed nunc cum

Expanded text:
isti adhuc non sint. » His nebulis illud judicium se putat illusisse isti adhuc non sint. » His nebulis illud judicium se putat illusisse Pelagius, vosque ad hoc nefas toto capite annuitis, et tot ab illo episcopos irrisos esse ridetis. Sed numquid, « infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam, » ulla calliditate in aliud detorquere, vel ullis foliis ficulneis operire potuistis? Eos enim qui hoc dicunt, non potuit apud catholicos judices nisi damnare Pelagius: et quod sentiebat, damnavit coram hominibus, damnari metuens ab hominibus. Nam si hoc non sentitis, nobis utique consentitis. Sed quia nobis non consentitis, illud sine dubitatione sentitis. Ac per hoc orientales vos judices damnant, a quibus Pelagius damnari timens, eos qui sentiunt ista damnavit, cum eis quos damnavit profecto damnandus, quia id quod negavit ore, corde servavit. Nam quod verbis ejus anathematur, in litteris ejus invenitur. Sed nunc cum
Abbreviated transcription (Latin):
camquatm catholicum pronuntiauerunt. Nisi enim in
eorum conspectu audituq dampnass& eos qui dicunt quod pecct¬
tum ad ce ipsum solum leserit. & non genus humanum: & quod
infantes nuper naci in eo statu sint in quo adam futt ante pecca¬
tum. & infantes &iam si non baptizentur habere uitamaeternam:
Nullo modo inde nisi dampnatus exiss&. Quid enim uobis prodest
quod nescio quas ansas atq uncos. arte nescio cuius perplexitatis
insẽritis. ue simplicia pateant & clara luceant: Quisenim
non uideat quomodo ista illi uidices accipere potuerunt. scilica
secundum catholicam fidem. quȩ ubiq paruulos exorcitando
& exsufflando de potestate tenebrarum. non ficut exponuntur
uel potius componuntur a uobis: Et tamen dicere potuistis
adȩ peccattum non propagatione sed imitatione lesisse genus
humanum: & infantes nuper natos. non in eo statu esse in quo
fuit adam ante peccatum. quod ille precepti capax fuerit:

Expanded text:
tanquam catholicum pronuntiarunt. Nisi enim in tanquam catholicum pronuntiarunt. Nisi enim in eorum conspectu audituque damnasset eos qui dicunt, « quod peccatum Adae ipsum solum laeserit, et non genus humanum; et quod infantes nuper nati in eo statu sint, in quo Adam fuit ante peccatum; et infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam; » nullo modo inde nisi damnatus exisset. Quid enim vobis prodest, quod nescio quas ansas atque uncos, arte nescio cujus perplexitatis inseritis, ne simplicia pateant, et clara luceant? Quis enim non videat, quomodo ista illi judices accipere potuerunt, scilicet secundum catholicam fidem, quae ubique parvulos exorcizando et exsufflando de potestate eruit tenebrarum; non sicut exponuntur, vel potius componuntur a vobis? Et tamen dicere potuistis, « Adae peccatum non propagatione, sed imitatione laesisse genus humanum; et infantes nuper natos non in eo statu esse, in quo fuit Adam ante peccatum, quod ille praecepti capax fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
spinas & tribulos terra pari& tibi ad nos &iam pertinere.
& negas obnoxios ẽe peccato. quos eidem cernis obnoxios esse
sententite.: Audis ad paradisum nos unde decidimus redire
debere. & negas ad nos eorum peccatum. qui soli tunc hommes
in paradiso fuerant. in quibus & nos fuimus pertinere: Quid
hinc plura: uid eiam utrum suffitiant tibi ex orientis partibus:
Duo isti tam insignes uiri. & tamdara p̃diti sc̃ĩtate: et sicut fertͥ¬
& iam carne germani. sed dic nonsufficere. Habemus alios
orientales epõs quat tuor decim. Eulogium. iohannem.
ammonicanum. porphẏrium. eutonium. porphyrium. fidum.
toninum. zoboennum. nimphẏdium. chromatium. iouĩnum.
eleutherium. clematium. quos uno loco simul inuentos. in
istum consensum introducere ualeamus. Illos ipsos qui
pelagio iudices presederunt. eumq ut homines nullo ex
altera parte urgente aduersario putantes catbolicum.

Expanded text:
Spinas et tribulos terra pariet tibi, ad nos etiam pertinere; Spinas et tribulos terra pariet tibi, ad nos etiam pertinere; et negas obnoxios esse peccato, quos eidem cernis obnoxios esse sententiae? Audis ad paradisum nos, unde decidimus, redire debere; et negas ad nos eorum peccatum, qui soli tunc homines in paradiso fuerant, in quibus et nos fuimus, pertinere? 19. Quid hinc plura? Vide jam utrum sufficiant tibi ex Orientis partibus duo isti tam insignes viri, et tam clara praediti sanctitate, et, sicut fertur, etiam carne germani. Sed dic non sufficere. Habemus alios orientales episcopos quatuordecim, Eulogium, Joannem, Ammonianum, Porphyrium, Eutonium, Porphyrium, Fidum, Zoninum, Zoboennum, Nymphidium, Chromatium, Jovinum, Eleutherium, Clematium, quos uno loco simul inventos in istum consessum introducere valeamus; illos ipsos qui Pelagio judices praesederunt, cumque ut homines, nullo ex altera parte urgente adversario putantes catholicum,
Abbreviated transcription (Latin):
Maledicta terra: spinas & tribulos pari&. Contristari ordinatus
es. numquid deliciari: Et paulo post in eodem sermone: idem
ipse. Quia non ieiunauimus inquit: decidimus de paradiso.
Ieuinemus ergo: ut ad cum redeamus. Haec atq huius modi
alit scĩ basilii si legisses. uel si lecta fideliter considerare uoluis¬
ses. Numquam profecto de litteris eius ad offendendas nebulas
ignorantibus. ea quate nihil ad questionem quae inter nos
uertitur pertinent: in his tuis libris nescio qua mente posuisses
Audis quod isto non indigeremus ieiunio. si homo ieium i leggem
non fuiss& in paradisi felicitate transgressus. & negas peccato
illorum hominum obnoxios caeteros nasci: Audis ad iunctum.
non enim fani indigent medico. & negas nos sanitatẽm inqua
creati sumuf. peccato illorum hominum perdidisse : Audis
sententiam quae prolata est in primum hominem peccatorem.

Expanded text:
Maledicta terra spinas et tribulos pariet . Contristari ordinatus Maledicta terra spinas et tribulos pariet . Contristari ordinatus es, numquid deliciari? » Et paulo post in eodem sermone, idem ipse: « Quia non jejunavimus, » inquit, « decidimus de paradiso. Jejunemus ergo, ut ad eum redeamus » . Haec atque hujusmodi alia sancti Basilii si legisses, vel si lecta fideliter considerare voluisses, nunquam profecto de litteris ejus ad offundendas nebulas ignorantibus, ea quae nihil ad quaestionem quae inter nos vertitur pertinent, in his tuis libris nescio qua mente posuisses. Audis quod isto non indigeremus jejunio, si homo jejunii legem non fuisset in paradisi felicitate transgressus; et negas peccato illorum hominum obnoxios caeteros nasci. Audis adjunctum, « Non enim sani indigent medico; » et negas nos sanitatem, in qua creati sumus, peccato illorum hominum perdidisse? Audis sententiam, quae prolata est in primum hominem peccatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam uirginali pudititia decoratum: quando & si caro non¬
concupiscit aduersus sp̃m. sic tamen sp̃s concupiscit aduersus
carnem: ut nec ipsius corporis menbra exhibeat inquitatis
arma peccato. Sed audi quod adrem presentem expectat.
quid de peccato primi hominis ad nos &icm pertinente di¬
cat iste sc̃s. sine ulla ambiguitate basilius. Quod & si rep¬
peri interpretatum: tamen propter diligentiorem ueri
fidem. uerbum e uerbo malui tranfferre de greco. In
sermone de ieuinio. Ie uinium inquit: in paradiso lege
constitutum est. Primum enim mandatum accepit adam
a ligno sciendi bonum & malum non manducabitis. Non
manducabitis autem ieiunium ẽ: & legis constitutionis
imitium. Si ieiunass& a ligno euat: non isto indiggeremus
ieiunio. Non enim opus habent ualentes medico: sed
male habentes. E grotauimus per peccatum: sanemur
per pęnitentiam. Penitentia uero sine ie iunio: uacua est

Expanded text:
etiam virginali pudicitia decoratum: quando etsi caro etiam virginali pudicitia decoratum: quando etsi caro concupiscit adversus spiritum, sic tamen spiritus concupiscit adversus carnem , ut nec ipsius corporis membra exhibeat iniquitatis arma peccato . 18. Sed audi quod ad rem praesentem spectat, quid de peccato primi hominis ad nos etiam pertinente dicat iste sanctus sine ulla ambiguitate Basilius. Quod etsi reperi interpretatum, tamen propter diligentiorem veri fidem, verbum e verbo malui transferre de graeco. In sermone de Jejunio: « Jejunium, » inquit, « in paradiso lege constitutum est. Primum enim mandatum accepit Adam: A ligno sciendi bonum et malum non manducabitis . Non manducabitis autem, jejunium est, et legis constitutionis initium. Si jejunasset a ligno Eva, non isto indigeremus jejunio. Non enim opus habent valentes medico, sed male habentes . Aegrotavimus per peccatum, sanemur per poenitentiam. Poenitentia vero sine jejunio vacua est.
Abbreviated transcription (Latin):
processerunt. tantoq honore decoratum est actale indumen¬
tum pudicitiae suscepit. ut domus sui factoris esse mereretur.
ac fieret thalamus filii dei: ut uenientes pater & filius habi¬
tationem corporum eligere dignarentur. quomodo non execrabili
& ridendus mum chei sermo conuincitur: Quid potuit dici
uerius. & catholicȩ regulȩ cõngruentius: Dictumest enim
aduersus manicheos. putantes atq ad firmantes de gente tenebra¬
rum quam malam naturam dicunt. dõ bono coaeternã habere
originem corpora. & ẽẽ &im ipsa imnutabilia mala. non aduer¬
suseos qui tenentes ueram & uere xp̃ianam fidem. Nunc quidem
corruptibile. eẽ. corpus. & aggrauare animam confitentur : sed
nec tale primitus conditum atq in paradiso constitutũ. nec tale
semꝑ futurum. sed incorruptione atq inmortalitate mutaudum.
Et nunc iam ẽẽ incipere templum dĩ: coniugali uel uiduali. uel

Expanded text:
processerunt, tantoque honore decoratum est, ac tale indumenprocesserunt, tantoque honore decoratum est, ac tale indumentum pudicitiae suscepit, ut domus sui factoris esse mereretur, ac fieret thalamus Filii Dei, ut venientes Pater et Filius habitationem corporum eligere dignarentur; quomodo non exsecrabilis et ridendus Manichae sermo convincitur? » quid potuit dici verius et catholicae regulae congruentius? Dictum est enim adversus Manichaeos, putantes atque affirmantes, de gente tenebrarum, quam malam naturam dicunt Deo bono coaeternam, habere originem corpora, et esse etiam ipsa immutabilia mala: non adversus eos, qui tenentes veram et vere christianam fidem, nunc quidem corruptibile esse corpus, et aggravare animam confitentur ; sed nec tale primitus conditum atque in paradiso constitutum, nec tale semper futurum, sed incorruptione atque immortalitate mutandum, et nunc jam esse incipere templum Dei, conjugali, vel viduali, vel
Abbreviated transcription (Latin):
consum&. ut subiecta substantia uoluntati. que madmodum
commemorasti dixisse basilium : munda possit ꝑomiã pos sideri:
Sic omnino: ut nullius mali uel signa remaneant. Fi& hoc: & ipsa
spes ÷ indubitata fidelium. Sed quando perficiatur: in promtu
est catholicȩ fidei . Tunc enim dicetur nouissime iniicȩ
morti : ubi contentio tua. ubi est aculeus tuus: Itẽ quod
comine moras dixisse basilium. si castitas uirtus est corpus
uero substantialiter malum eẽt: inpossibile erat castum
corpus inueniri. quia corpus turpitudinis. uirtutis non
fier& corpus. Cum autem sanctificatur: uirtutis efficit᷑.
Et ita communicat uirtus corpori. corpusq uirtuti: per
quam & templum efficitur dĩ. Unde si omne corpus
fornicationis eẽt: inpossibile utiq erat. castitatem incorpo¬
ribus inueniri: Tumq demum: naturȩ corporum possemus
malum substantiale deputare. Siuero usq eo corporis merita

Expanded text:
consumet, « ut subjecta substantia voluntati, » quemadmodum consumet, « ut subjecta substantia voluntati, » quemadmodum commemorasti dixisse Basilium, « munda possit per omnia possideri, sic » omnino, « ut nullius mali vel signa remaneant. » Fiet hoc, et ipsa spes est indubitata fidelium. Sed quando perficiatur, in promptu est catholicae fidei. Tunc enim dicetur novissimae inimicae morti, Ubi est contentio tua? ubi est aculeus tuus ? 17. Item quod commemoras dixisse Basilium, « Si castitas virtus est, corpus vero substantialiter malum esset, impossibile erat castum corpus inveniri; quia corpus turpitudinis, virtutis non fieret corpus; cum autem sanctificatur, virtutis efficitur, et ita communicat virtus corpori corpusque virtuti, per quam et templum efficitur Dei. Unde si omne corpus fornicationis esset, impossibile utique erat castitatem in corporibus inveniri: tumque demum naturae corporum possemus malum substantiale deputare. Si vero usque eo corporis merita
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam seduoluntatem. siue mulieris quae aserpente seductaest:
siue uiri eius qui seducte ad peccandum consensit uxori. Sed quod
ait facile posse malum a uoluntate uel a substantia separari: non
humanȩ facile ẽ uoluntati. sed misericordiȩ dĩ: Quod aduersus
mancheosutiq sufficit: qui putant eẽ inpossibile mutari mbonũ
naturam mali: Idco non ait sc̃s basilius ipsam uoluntatẽ hominis
siue substantiam. uel naturam malum a se posse facile se perare :
sed cibea posse facile separari. Sic uerba sua librans. ut & mani¬
cheos contra quos agebat refeller&. & contra diuinam grãm
humanam superbiam non extoller&. Ille quippe omm po¬
tens cui secundum ȩuuangłium facile ÷ quod hominib inpos¬
sibile est: malum quod nobis accidit. uel ex primi hominis
uel. nominata insuper uoluntate: ita suae grãe largitate

Expanded text:
substantiam habuit, sed voluntatem, sive mulieris quae a serpente seducta est, substantiam habuit, sed voluntatem, sive mulieris quae a serpente seducta est, sive viri ejus qui seductae ad peccandum consensit uxori. Sed quod ait, « facile posse malum a voluntate vel a substantia separari, » non humanae facile est voluntati, sed misericordiae Dei. Quod adversus Manichaeos utique sufficit, qui putant esse impossibile mutari in bonum naturam mali. Ideo non ait sanctus Basilius, ipsam voluntatem hominis, sive substantiam vel naturam, malum a se posse facile separare; sed « ab ea posse facile separari: » sic verba sua librans, ut et Manichaeos, contra quos agebat, refelleret, et contra divinam gratiam humanam superbiam non extolleret. Ille quippe Omnipotens, cui secundum Evangelium facile est, quod hominibus impossibile est , malum quod nobis accidit, vel ex primi hominis, vel ex nostra insuper voluntate, ita suae gratiae largitate
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem : facillime dicit posse ab egrotantium uo¬
luntate separari:. Dicit &icm: si eueniss& madum ita ut non
ueder& ulterius a uoluntate remoreri. id÷ quamuis acon¬
dissas. si ita accidiss& ut separari a uoluntate ulterius non
ualer & : merito dici poss& substantide quidem malum
non eẽ sed ipsam substantiam sine malicic quae accidit
iam ẽẽ non posse Si autem accessit inquit. & principiũ
accessiomis non substantiam habuit sed uoluntatem.
facile potest malum a substantic separari. ut & subiecta
uoluntate: substantia munda possit ꝑomnia possider
uol ut milius mali uel signa remaneant: Ista iea recte
diycit sc̃s basilius. ut &iam de ipso malo quod ꝑadam
inerauit in mundum & ꝑomnes homines pertransi re.
bene possit intellegi: quia et ipsum accessit naturae humane:
Non enim sicest ꝑrimitus condita: & principium accessionis non

Expanded text:
venientem facillime » dicit « posse ab aegrotantium vovenientem facillime » dicit « posse ab aegrotantium voluntate separari. » Dicit etiam, « si evenisset malum, ita ut non valeret ulterius a voluntate removeri, id est, quamvis accidisset, si ita accidisset ut separari ulterius a voluntate non valeret; merito dici posset, substantiale quidem malum non esse, sed ipsam substantiam sine malitia quae accidit, jam esse non posse. Si autem accessit, » inquit, « et principium accessionis non substantiam habuit, sed voluntatem; facile potest malum a substantia separari, ut et subjecta voluntati substantia munda possit per omnia possideri, ita ut nullius mali vel signa remaneant. » Ista ita recte dixit sanctus Basilius, ut etiam de ipso malo, quod per Adam intravit in mundum, et per omnes homines pertransiit, bene possit intelligi; quia et ipsum accessit naturae humanae. Non enim sic erat primitus condita; et principium accessionis non