comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ isto m̃ fuerit uerus germanusq rp̃ianus
utrũ etiã iudeus uel israhelita dicendus sit me-¬
rito queritur. Quod quide si non carne s sp̃uħ
suetudine sermonis imponere. s spiritali intel¬
ligentia retiie. ne ꝓpt̾ ambiguitatẽ uocabuli
quã non discernit cotidiana loquutio. illud ꝓ¬
fiteri uideatur quod est inimicũ nomini xp̃ia¬
no. Hanc autẽ quȩstionẽ idest utrũ qui rỹia¬
nus ẽ. ꝙ iudeus uel isrłita possit intelligi idem
cũcisio quidẽ ꝓdest silegem custodias. Si autẽ
p̃uaricator legis sis: circũcisio tua ĩputiũ facta
est. Si ꝙͥ preputiũ uisticiaslegis custodiat ñ ne

Expanded text:
que isto modo fuerit uerus germanusque Christianus. que isto modo fuerit uerus germanusque Christianus. utrum etiam Iudaeus uel Israhelita dicendus sit, merito quaeritur. quod quidem si non carne sed spirisuetudine sermonis inponere, sed spiritali intellegentia retinere. ne propter ambiguitatem uocabnli, quam non discernit cotidiana locutio, illud profiteri uideatur, quod est inimicum nomini Christiano. hanc autem quaestionem, id est utrum. qui Christianus est, etiam Iudaeus uel Israhelita possit intcumcisio quidem prodest, si Legem custodias: si autem praevaricator Legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Si igitur praeputium justitias Legis custo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensibili atq dãpnabili iuidaisino eẽ qͣrit
auienus. non solũ illas ueteres obseruationis
a se fac̾e̾ debet alienas. quȩ ĩa reuelato testam̃¬
to nouo. postea quã uenerunt ea quȩ ꝑ illa sig¬
nificabantur ẽẽ uentura ꝓculdubio necessariȩ¬
eẽ destiterunt. ut non uidicetur in potu. et in
cibo. aut in parte diei festi. ⁊ neomeniȩ ꝙ salba¬
torũ. quod ẽ umbra futurorũ: uerũ etiã illa que
in lege ita p̾cepta sunt: ut ualeant ad informan¬
dos mores fideliũ. ił est ut abnegantes impieta¬
tem ⁊ seculares cupiditates. temꝑant̾. & iuste. ꝙ
pie uiuamus in hoc scł̃o: unde est etiã hoc qͦd ex
lege maxime commendandũ elegit apls non
concupisces. & quȩcũq de dõ & ꝓrimo diligendo
sine ullis figuris sacramentorũ p̃cipunt᷑ in le
amplectitur sic obseruanda ẽẽ non dubitat ut
quiequid in eis ꝓficit non sibi tribuat s gr̃ȩ

Expanded text:
prehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit prehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit alienus. non solum ueteres illas obseruationes a se facere debet alienas. quae iam reuelato testamento nono! posteaquam uenerunt ea. quae per illas significabantur esse uentura, procul dubio esse necessaria destiterunt, ut non iudicetur in et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum. quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita praecepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fidelium. id est abnegantes impietatem et saeculares cupiditates temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, unde est etiam hoc, quod ex lege maxime commendandum elegit apostolus: Non concupisces, et quaecumque de deo et proximo diligendo sine ullis figuris sacramentorum praecipiuntur in legamplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. ut, quicquid in eis proficit, non sibi tribuat sed grati
Abbreviated transcription (Latin):
xỹi gram in lege głantur hĩi sunt de quibus
id̾e apis ait quod ignorantes di uisticiã & su¬
am uolentes constituere: iusticiȩ dĩ non sũt
subiecti. Dei quippe iusticiã dixit. quȩ hõi
ex do ẽ suam uͥ quã putant sibi suffic̾e ad
facienda mandata: sine aduitorio et dono euiᷤ
qui legem dedit. his autẽ similes sunt qͥ cũ
ꝓficeantur se ee rp̃ianos ipsi gr̾ae. xp̃i sic ad¬
uersantur. ut se humanis uirib diuna exi¬
stiment implere mandata: Ac sic etiã ipsi
ignorantes uisticiã s suã uolentes constitu¬
ere: iusticiȩ d̃i non sunt subiect Et non
quidem nomine s tamen errore uidarrant.:
Hoc genus hominũ capita sibi inuenerat pe¬
laguĩ & celestiũ impietatis huiꝰ assertores acer¬
rimos: qui recenti iudicio d̃ĩ ꝑ diligentes et
fideles seruos eiꝰ etiã catholica communione
priuati sunt: ⁊ ꝓpt̾ cor impenitens adhuc ĩ
sua cdampnatione ꝑsistunt. Quisquis abisto
carnali et animali atq ideo ñ immerito re¬

Expanded text:
iam in lege gloriantur, hi sunt, de quibus idem apostolus ait, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. his autem similes sunt, qui cum profiteantur se esse Christianos, ipsi gratiae Christi sic aduersantur, ut se humanis uiribus diuina existiment implere mandata. ac sic etiam ipsi ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti et non quidem nomine sed tamen errore iudaizant. hoc genus hominum capita sibi inuenerat Pelagium et Caelestium impietatis huius assertores acerrimos, qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles seruos eius etiam catholica communione priuati sunt et propter cor inpaenitens adhuc in sua damnatione persistunt. Quisquis ab isto carnali et animali atque ideo non inmerito re
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo
frr̃ ⁊ coepiscopo a¬
sellico. augustinꝰ
in dño salutẽ. Lit¬
teras sc̃ĩtatis tuȩ.
quas ad uenerabi¬
se senẽ donatianũ
de cauendi uidais¬
mi disceptatione misisti. ad me ipse dignatꝰ
es mittere: atq ut eis responderẽ petento ue¬
hementiꝰ imperauit. Quẽ ueritꝰ contẽpnere.
ut possũ dño adiuuante respondeo: gratũ exi¬
stimans &̃ caritati tuȩ. quod ad te illi scͥben¬
do illi ubenti quẽ ꝓ suis meritis ambo uene¬
ramur. obtemperare non rennui. Ap̃ianos
marime ex gentib uenientes uidarzare non
oportere: paulus apł̃s docet ubi ait. Dixi pe¬
tro coram omnib Situ cũ sis uideus gentiliter
et non iudaice uiuis: quẽ admodũ gentes cogiꝰ
uidarzare: Et secutus adiunxit. Nos naturaui¬
dei. et non ex gentib peccatores. scientes autẽ
quoniã non iustificatur homo ex oꝑib legis.
nisi ꝑfidem ih̃u xp̃c et nos in xp̃o ihu credidi¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO ASELLICO AUGU - STINUS IN DOMINO SALLTEM. Litteras sanctitatis tuae, quas ad uenerabilem senem Donatianum de cauendi ludaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere atque, ut eis responderem. petendo uehementius imperauit. quem ueritus contemnere. ut possum. domino adiuuante respondeo gratum existimans etiam caritati tuae, quod ad te scribendo illi iubenti, quem pro suis meritis ambo ueneramur. obtemperare non rennui. Christianos maxime ex gentibus uenientes iudaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait: Dixi Petro coram omnibus: \'Si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare?\' et secutus adiunxit: Xos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores scientes autem, quoniam non iustificatur homo ex operibus legis nisi per fidem Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
in me omnem concupiscentiã. Sine lege enuim:
peccatũ mortuũ erat. Ego autẽ uiuebã aliquan¬
do sine lege. Adueniente autẽ mandato: pecca¬
tũ reuixit. Ego autẽ mortuus sum: & inuentũ
ẽ mͥ mandatũ quod erat in uitã: hoc eẽ in mor¬
tem. Peccatũ enĩ occasione accepta ꝑ manda¬
tũ fefellit me: & ꝑ illud occidit. Itaq lex quidẽ

Expanded text:
in me omnem concupiscentiam; sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege; adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum. et inuentum est mihi mandat u m, quod erat in uitam, hoc esse i n mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me per illud occid
Abbreviated transcription (Latin):
omino sublimi sẽꝑerq
magnifico filio bonefa¬
cio: augustinus ep̃c. Affri¬
cȩ littus. ut audio miles
attigit transmarinuᷤ. S.
noro: Ab italia hostis ẽ publicꝰ nuntiatus: con¬
tra uictricia signa suꝑbas erigens hastas. Pacẽ
int̾ uos fieri uellẽ: si scirẽ pleniꝰ qͦd ignoro. Ndẽ
quidẽ affricȩ olĩ paratũ in italia bellũ. s tam̃
non inuideo fili um̃e romaniȩ s dico quod
sentio. Non dabit diuinitate iuuante catho¬
licus heretico terga. Tui cordis intentio diriga¬
tur ad dñm ñ militẽ timebis ñ gotͥu ñ hunũ:

Expanded text:
omino sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit transmarinus; sedet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Italia bellum, sed tamen non invideo, fili charissime, Romaniae. Sed dico quod sentio. Non dabit, Divinitate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, non Gothum, non Hunnum.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. augusti
in dño salictem.l
alium fe̾licem.
seruos. qui ex ur̃a congregatione ad nos uꝰ¬
runt: nobiscum egisse phasca nouerit cale
uĩa. Quos idlo tenumus aliquanto a
ut instructiores aduos redirent adu̾sus
nouos hereticos pelagianos: in quorum er¬
rorem cadit qui putat scdm aliqua merita
humaua dari gr̃am di. quȩ sola hominem
putat. quando adiudicium dñs uenerit non
iudicari hominẽ scd̾m oꝑa sua. qui iam ꝑȩta-¬
tem uti potuit libero uoluntatis arbito: nichi-¬
lominus in errore ẽ. Soli enim paruuli qui
ñdum habent oꝑa ꝓpͥa uł bona uł mala. se¬
cundum solum originale peccatum dampna¬
buntur: quib ꝑ lauacrum regenerationis ñ
subuenit gra saluatoris. Cet̾i autem om̃s qui
iam utentes libero arbito. sua ꝑpͥa peccata o¬
riginali peccato in suꝑ addiderunt. si de po¬
testate tenebrarum ꝑ gr̃am di ñ eruunt᷑. nec
transferunt᷑ ad regnum xp̃i. ñ solum sed̃m
originis. uerum etiam scđm ꝓpͥȩ uoluntatis

Expanded text:
SUNT, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. alium Felicem dei seruos, qui ei uestra congregatione ad nos uenerunt. nobiscum egisse pascha nouerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit, qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam dei, quae sola hominem putat, quando ad iudicium dominus uenerit, non iudicari hominem secundum opera sua, qui iam per aetatem uti potuit libero uoluntatis arbitrio, nihilo minus in errore est. soli enim paruuli, qui nondum habent opera propria uel bona uel mala, secundum solum originale peccatum damnabuntur, quibus per lauacrum regenerationis non subuenit gratia saluatoris. ceteri autem omnes, qui iam utentes libero arbitrio sua propria peccata originali peccato insuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei non eruuntur nec transferuntur ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum etiam secundum propriae uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ei tͥbuit ut sine dĩ gr̃a ualeat aliquid:
siue ut ex malo conu̾tatur in bonum. siue
ut in bonum ꝑseuerant̃ ꝓficiat. siue ut ad
bonum sempit᷑num ꝑueniat. ubi iam ñ
tatur apłs. ñ plus sapere quam oportet
sapere s sapere ad sobrietatem. sicut uni¬
euiq ds̃ partitus ẽ mensuram fidi. At¬
tendite. quid ꝑsalomonẽ moneat sp̃s sẽs.
Rectos cursus in quit fae pedib tuis:
& uias tuas dirige. ne declines in dext̾am
neq insinistram. Auerte autem pedem
tuum auia mala. Uias enim quȩ adex¬
tris sunt nouit dñs: ꝑu̾sȩ uͦ sunt quȩ a
sinistris sunt. Ipse autem rectos faciet cur-¬
sus tuos: itinera autem tua in pace ꝓdu¬
cet. In his u̾bis scẽ scripturȩ considerate fr̃s.¬

Expanded text:
ei tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, ei tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, siue ut ex malo conuertatur in bonum siue ut in bonum perseueranter proficiat sine ut ad bonum sempiternum perueniat. ubi iam non tatur apostolus. non plus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Adtendite, quid per Salomonem moneat spiritus sanctus: Rectos cursus, inquit. fac pedibus tuis et uias tuas dirige, ne declines in dexteram neque in sinistram. auerte autem pedem tuum a uia mala. uias enim, quae a dextris sunt, nouit deus; peruersae uero sun t, quae a sinistris sunt. ipse autem rectos faciet cursus tuos. itinera autem tua in pace producet. in his uerbis sanctae scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
constitumus. &e supra memoratum librum
meum quem mͦ aduos scripsi. hȩc omnia
cr in p̃sentia legimus cum ipsis. & ꝑ eos mi¬
simus uobis. Legimus eis etiam librum be¬
atissimi martiris cipͥani de oratione dñica:
ce ostendimus quemadmodum docuerit
omnia quȩ admores nr̃os ꝑtinent. quibus
recte uiuimus: a patre nr̃o qui incęlis ẽ ẽẽ
poscenda: ne delibetero p̃sumentes arbitrio.
a diuina gr̃a decidamus. Ubi etiam de mons¬
trauimus: quomͦ admonuerit idem głosissi
re debere. Quod utiq inanit̃ fieret: nisi
ȩccłia crederet etiam malas atq in fideles
hominum uoluntates. ꝑdĩ gr̃am in bonum
posse conu̾ti. S hunc librum sc̃i ci pͥani.
quia dixerunt etiam illic apud uosẽẽ
secum adnos detulerunt legimus cum eis:
& ostendimus adũsus eos ẽẽ conscriptam qͥ
fr̃ib. ut infide sana catholica ꝑseuerent.
quȩ neq liberum arbitͥum negat. siue in
uitam bonam siue in malam. neq tantũ

Expanded text:
constituimus et supra memoratum librum constituimus et supra memoratum librum meum, quem modo ad uos scripsi, haec omnia et in praesentia legimus cum ipsis et per eos misimus uobis. Legimus eis etiam librum beatissimi martyris Cvpriani de oratione dominica et ostendimus, quem ad modum docuerit omnia, quae ad mores nostros pertinent, quibus recte uiuimus, a patre nostro, qui in caelis est, esse poscenda, ne de libero praesumentes arbitrio a diuina gratia decidamus. ubi etiam demonstrauimus, quo modo admonuerit idem gloriosisre debere, quod utique inaniter fieret, nisi ecclesia crederet etiam malas atque infideles hominum uoluntates per dei gratiam in bonum posse conuerti. sed hunc librum sancti Cypriani quia dixerunt etiam illic apud uos esse, secum ad nos adtulerunt, legimus cum eis et ostendimus aduersus eos esse conscriptam, qui stris fratribus, ut in fide sana catholica perseuerent, quae neque liberum arbitrium negat siue in uitam malam siue in bonam neque tantum
Abbreviated transcription (Latin):
minis oꝑantis malum. iudȩi pͥmũ & greci:
gła autem & honor & par omni oꝑanti bo¬
num. iudȩo pͥmum & greco. De qua difficil¬
lima questione. hoc ẽ de uoluntate &r gr̃a. ñ
opus habui etiam in hac epła diutius dispu¬
tare: qm̃ & aliam iam eis dederam tanquã
eitius redituris. Et scripsi aduos etiam librũ:
quem si adiuiante dño diligent̃ legeritis &
uiuacit̃ intellexeritis. nullas existimo int̾
uos de hac re disscensiones ulteruis iam futu¬
ras. Portant autem secum & alia quȩ uobis
dirigenda ẽẽ crediimus: quib coqnoscatis
nim scriptum ẽ ad papam innocentium po¬
manȩ urbis ep̃m de concilio piuntiȩ carchagi¬
nensis. ce de concilio numidiȩ. & aliquanto ai¬
lisentius aquinq ep̃is. & quȩ ipse acłtria ista
reseripsit: item quod papȩ cosimo de asstica¬
no concilio scriptum ẽ. eiusq rescriptũ
aduniu̾sos totius orbis epos missum:
ae quod posteriore concilio plenario to¬
tius affricȩ. contra ipsum errorem breuit̃

Expanded text:
s operantis malum, Iudaei primum et Graeci; gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Iudaeo primum et Graeco De qua difficillima quaestione, hoc est de uoluntate et jrratia non opus habui etiam in hac epistula diutius disputare, quoniam et aliam iam eis dederam tamquam citius redituris. et scripsi ad uos etiam librum, quem si adiuuante domino diligenter legeritis et uiuaciter intellexeritis, nullas existimo inter uos de hac re dissensiones ulterius iam futuras. portant autem secum et alia. quae nobis dirigenda esse credidimus, quibus cognoscatis, nim scriptum est ad papam Innocentium. Romanae urbis episcopum, de concilio prouinciae Carthaginensis et de concilio Numidiae et aliquanto diligentius a quinque episcopis et quae ipse ad tria ista rescripsit. item quod papae Zosimo de Africano concilio scriptum est eiusque rescriptum ad uniuersos totius orbis episcopos missum et quod posteriore concilio plenario totius Africae contra ipsum errorem breuiter
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa gr̃a clĩ auertat auobis. Talium quil
Ato his u̾bis hominum errantium. & si
dĩ ñ intelligentium: respondit ut debus
dicens. Absit. Si enum mortui sumus pcis¬
to. quom̃ uiuemus meo: Ilichil diei polls
melius ce breuius. Quid enim nobis gr̃a
dĩ utilius confert in hoc p̃senti scło malig¬
no: nisi ut moriamur peccato: Ae ꝑhoc ip̃¬
si gĩȩ inuenet᷑ in gratus: qui ꝓpt̃ illam uult
uiuere inpeccato. ꝑ quam inoͬrimur peccato.
num sapere. &e usq in finem ꝓficientes in bono
pposito ꝑmanere. ł loc ꝓuobis. hoc ꝓnobis:
hoc ꝓomnib qui uos cliligunt. & pͣeis qui uoᷤ
ocderͣunt instant̃ in pace fr̃na & uigilanter
orate. Dõ uiuatis. Si quid dei

Expanded text:
ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippatque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam morimur peccato. num sapere. et usque in finem proficienter in bono proposito permanere. hoc pro uobis hoc pro nobis hoc pro omnibus, qui uos diligunt, et pro eis, qui uos oderunt, instanter in pace fraterna et uigilanter orate. deo uiuatis. Si quid de u
Abbreviated transcription (Latin):
secutus adiunxit. Ipse autem rectos faciet.
sus tuos: itinera autem tua in pace ꝑducet
Sic gͦ intellige quod tͥ p̃ceptum ẽ. rectos en¬
sus pedib tuis fac. & iuas tuas dirige: ut n¬
ueris cum hoc facis a dño dõ tͥ p̃stari uchi
facias. & ñ declinabis ad dextram. quamus
ambules inuiis dextris ñ confidens uiu
tute tua: & ipse erit tua uirtus. qui recti
faciet cursus tuos. & itinera tua in pace yn¬
ducet. Qua ꝓpt̃ dilectissimi. quicumq
putant bonam uitam ẽẽ de serendam. ql¬
tur & intelligatur uoluntates hominum
ipsam ex malis bonas facere ipsam etian
quas fecerit custodire. & ꝓptea dicunt s¬
ciamus mala ut ueniant bona: in sinstũ
declinant. Idõ dixi uobis ñ declinetis ind¬
tram neq in sinistram: hoc ẽ nec sic defel¬
datis liberum arbitum ut ei bona oꝑa sine
gr̃a cũ tribuatis. nec sic defendatis gr̃ami:
quasi de illa securi mala oꝑa diligatis. Lu

Expanded text:
secutus adjunxit, Ipse autem rectos faciet secutus adjunxit, Ipse autem rectos faciet cursus tuos; itinera autem tua in pace producet. Sic ergo intellige quod tibi praeceptum est, Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias tuas dirige, ut noveris, cum hoc facis, a Domino Deo tibi praestari ut hoc facias; et non declinabis ad dexteram, quamvis ambules in viis dextris, non confidens in virtute tua: et ipse erit virtus tua, qui rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Quapropter, dilectissimi, quicumqueputant bonam uitam esse deserendam, quatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
torum: quȩ sunt utiq oꝑa bona. quȩ p̃¬
ꝑauit ds̃ sicut dicit apłs ut in illis am¬
bulemus : Uias autem sinistras ꝑu̾sas id
ẽ uias impiorum ñ utiq nouit. quia nõ
eas ipse fecit homini s homo sibi. Propter
quod dicit. Odio autem ego ꝑu̾sas uias
malorum: ipse sunt a sinistris. S respondet᷑
nobis. Cur gͦ dixit ne declines indextera
neq in sinistram. cum potius dicere debus¬
se uideatur. te ne dextram &e ne declines is
nistram. si bone sunt uiȩ quȩ adextris si
Cur putamus: nisi quia ita sunt uiȩ bone
quȩ adextris suit. ut indext̃am tamen ae¬
clinare ñ sit bonum: Declinare quippe ẽ il
intelligendus in dextram. qui bona ipsa oi
quȩ adiuas dextras ꝑtinent sibi uult assiqu¬
re ñ dõ. Et idõ cum dixisset uias enin
quȩ adextris sunt nouit dñs. ꝑuersȩ auten
sunt quȩ a sinistris sunt: tanquam dicert̃ e
ei. quomͦ gͦ ñ uis ut declinemus ad dextim

Expanded text:
torum, quae sunt utique opera bona, quae prtorum, quae sunt utique opera bona, quae praeparauit deus, sicut dicit apostolus, ut in illis ambulemus? uias autem sinistras peruersas. id est uias impiorum non utique nouit, quia non eas ipse fecit homini sed homo sibi. propter quod dicit: Odi autem ego peruersas uias malorum; ipsae sunt a sinistris. Sed respondetur nobis: \'Cur ergo dixit: Ne declines in dextram neque in sinistram, cum potius dicere debuisse nideatur: Tene dextram et ne declines in sinistram". si bonae sunt uiae. quae a dextris sunt?\' cur, putamus. nisi quia ita sunt uiae bonae, quae a dextris sunt, ut in dextram tamen declinare non sit bonum? declinare quippe ille est intellegendus in dextram, qui bona ipsa opera, quae ad uias dextras pertinent, sibi uult adsignare non deo. et ideo, cum dixisset: Vias enim, quae a dextris sunt, nouit deus: peruersae autem suntei, Quomodo ergo non vis ut declinemus ad dexteram?
Abbreviated transcription (Latin):
rectos cursus fac pedib tuis &e uas tuas
dirige. ne declines in dexteram neq insinistr̃a.
ax tam̃ sine gr̃a dĩ si posset hoc fieri. ñ postea
diceret᷑ ipse autem rectos faciet cursus tu¬
os. & itinera tua in pace ꝓducet. Nolite
gͦ declinare in dexteram neq in sinistram:
tuum auia mala: hoc ẽ a sinistra. Quod
manifestat inconsequentib dicens. Uias
enu quȩ a dextris sunt nouit dñs. ꝑu̾se
autem sunt. quȩ asinistris sunt. Eas itaq
uias ambulare debemus: quas nouit dñs.
De quib in psalmo legit᷑. Nouit dñs ui-¬
am iustorum: & uia impiorum ꝑibit.
Flanc enim ñ nouit dñs. quia sinistra ẽ.
sicut dicturus ẽ etiam illis adsinistram
constitutis. ñ noui uos. Quis ẽ autem
quod ille ñ nouit. qui utiq onnia. si¬
ue bona hominum siuie mala: Si quidẽ
ñ uos noui. nisi tales uos ego ñ feci. quem
hoc quod dictum ẽ. uias quȩ adextris sũt
nouit dñs. quomͦ intelligendum ẽ: nisi
quia ipse fecit uias dextras id ẽ uiam uis

Expanded text:
pedibus tuis et uias tuas dirige, ne declines in dexteram neque in sinistram. et tamen, sine dei gratia si posset hoc fieri, non postea diceretur: Ipse autem rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinistram, tuum a uia mala, hoc est a sinistra, quod manifestat in consequentibus dicens: Vias enim, quae a dextris sunt, nouit deus; peruersae autem sunt, quae a sinistris sunt. eas itaque uias ambulare debemus, quas nouit deus, de quibus in psalmo legitur: Nouit dominus uiam iustorum et uia impiorum peribit. hanc enim non nouit dominus, quia sinistra est, sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis: Non noui uos. quid est autem. quod ille non nouit, qui utique nouit omnia siue bona hominum siue mala? sed quid est: Non uos noui. nisi \'tales uos ego non feci\'? quem hoc, quod dictum est: Vias, quae a dextris sunt, nouit dominus, quo modo intellegendum est, nisi quia ips
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt apti tali negocio. magisq linguae
certaminib quã scientiȩ luminib delectar᷑.
Quod autẽ scͥptũ habetur semꝑ uacat ad le¬
gendũ cũ uacat legenti: nec cũ onerosũ fit
p̾sens. qͦd cũ uoles sumit᷑: cũ uoles ponitur

Expanded text:
umque non sunt apti tali negotio magisque linguae umque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
mo filio uolusia¬
no: augustinus
ep̃c. De salute tua
quã ⁊ in hoc scło
et in xp̃o eẽ cupio
scȩ matris tuȩ uo¬
tis sum fortasse etiã ipse non impar: unde
meritis tuis reddens salutationis obsequiũ
hortor ut ualeo. ut litterarũ uere certeq
sc̃arũ te curam non pigeat impend̾e. Sin¬
cera enĩ ⁊ solida res est. nec fucatis eloqͥis
ambit ad animũ. nec ullo linguȩ tectorio
in ane aliquid ac pendulũ crepitat. Mul-¬
tũ mouet non ũborũ s rerũ auidũ: e mul¬
tum terret factura securũ: Precipue a¬
płorũ linguas exortor ut legas. ex his enim
ad cognoscendos ꝓph̾as excitaberis: quoꝵ
testimoniis utuntur apłi. Si quid autẽ uelcũ
legis uel cũ cogitas tͥ oritur questionis in qͦ
dissoluendo uidear ẽẽ necessarius. scͥbe ut
rescribam. Magis enĩ ħ forte adiuuante dño
potero. quã p̃sentialit̾ loqui tecũ ñ solum
ꝓpt̾ occupationes uarias & meas ⁊ tuas. qͣm¬
ñ cũ mͥ uacat. occurrit ut & tibi uacet. uerũ

Expanded text:
IO VOLUSIANO AUGUSTINUS EPISCOPUS. De salute tua, quam et in hoc saeculo et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, qn, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis& sinceri affectus. quem circa noshabes.
quasi ego non de hisuirare omnib possim:
ꝑipsam gͦ caritatẽ & affectũ imploro ut mi¬
serearis mei. ⁊ concedas mͥ adhoc quod roga¬
ui tempus quantũ rogaui. atq adiuues ora¬
tionib tuis. ut non sit inane desideriũ meũ
nec infructuosa ȩccłȩ. xp̃i. atq utilitati frm
et conseruorum meorũ absentia mea. Secio
quod illam caritatem ꝓme orantẽ marime
in tali causa non despiciet dñs. & eam sicut
sacͥsicin surapitatis cciniene fortasp̃c hreuiore
temꝑeꝯ postulaui. me salub̾rumis consiliis

Expanded text:
tatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, tatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis
Abbreviated transcription (Latin):
fructib colligendis magna oꝑa impenditur:
neglecto agro quem rigaui sanguine meo. si qͥd
ag̾e ꝓ ea posses apud uidicem t̾rȩ. nonne om¬
nib consentientib nonnullis etiã iubentib
et cogentib ut ꝑgeres. et si contra te uidicaret᷑
etiã transmare ꝓficiscereris. atq ħmͦ uel an¬
nuã uel ampluis absentiã tuã nulla querela
reuocaret. ne aluis possideret t̾ram ñ animȩ
s corꝑi pauꝑum necessariã quorũ tam̃ famẽ
uiuȩ arbores meȩ multo facilius mͥq gratiꝰ si di¬
ligent̃ colerentur explerent: cur gͦ ad discen¬
dam agri cultura meam. uacationẽ temꝑiꝰ
tibi defuisse causaris: dic mͥ quid respondeã
rogo te. An forte ius dicam sener ualeruis
quando amplius me dilexit: tanto minus
discẽ ista ꝑmisit: Attende ista omnia sener
ualeai: obsecro te ꝑbonitatem et seueritatem
abi inspirauit erga nos caritatem ur te nec ꝓ
lucro animȩ nr̃ȩ auoeamus offendẽre. Sicaũ

Expanded text:
fructibus colligendis magna opera inpenditur fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualeriusidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem et seueritatem , tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. sic aute
Abbreviated transcription (Latin):
plena fide retui̾e: quid pertineat ad salutẽ
nr̃am. S ħ ipsum quomͦ ministrem ad sa¬
lutem aliorũ non quȩrens quod mͥ utile est
s quod multis ut salui fiant Et sunt fortasse
aliqua immo non ẽ dubitandũ ẽẽ in scĩslibͥs
conscͥpta consilia: quib cognitis o adp̾hen¬
sis. possit homo dĩ reb & excłasticis ordinati¬
onib ministrare: aut certe int̾ manus inl¬
morrut illa uita non amittatur. cui uni rỹi
ana humilia et mansueta corda suspirant:
Q uomꝰ autẽ ħ fieri potest. nͥ quemadmodũ
ipse dominus dicit. petendo querendo pul¬
sando idest orando legendo . agendo: Adsꝰ
quod negotiũ mͥ paruũ tempus uel usq ad
et uenerabili caritate: & nunc ꝑ has p̃ces uolo:
Quid enim: responsurus sum dño iudici non
poteram ista iam quere: cũ ecclasticis negotisᷤ
impedirer: Sigͦ mͥ dicat. serue nequã siuil¬
la eccłae calumpniosũ aliquem pat̾etur cuiꝰ

Expanded text:
plena fide retinere, quid pertineat ad salutem plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus inimori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
pore ad cognoscendas duunas scͥpturas cogi¬
taremus: ꝙ sic nos dispon̾e uellemus: ut no-¬
bis ociũ ad ħ negociũ posset eẽ. Et quod uerũ
est ñdum sciebã quid mͥ deee̾t ad tale opus.
quale me nunc torquet et cont̾it. Quod siꝓp¬
terea in re ipsa didici quid sit homini neces¬
sarium. qui populo ministrat sacramentum
et u̾bum dĩ. ut iam mͥ nonliceat assequi qd̃
me hab̾e non cognoui: iubes gͦ ut ꝑeam pat̾
ualeri: Ubi est caritastua: Terte diligis me
certe diligis eccłam ipsam. cui me sic ministra¬
re uoluisti. Etamen certus sum. quod et me
et ipsam diligis. s putas me idoneũ: cũ ego
melius me nouerim: Qui tamen nec ipse me
nossem: nisi erꝑiendo didicissem. Sed dicit
fortasse scĩtas tua. Uellem scire. quid desitiu¬
structionituȩ: T̃am multa autẽ sunt ut faci¬
lius possim enumare quȩ habeã: quã quae
habẽ desidero. Audeo enĩ dice scire me et

Expanded text:
pore ad cognoscendas diuinas scripturas cogipore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. quod si propterea in re ipsa didici, quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et uerbum dei, ut iam mihi non liceat adsequi, quod me non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ lacͥmȩ quas me fundẽ in ciuitate ordina¬
tionis meȩ temꝑe non nulli fr̃s animaouer¬
terunt & nescientes causas doloris mei quib
potuerunt sermonib qui omnino aduul¬
nus meũ non pertinerent: tam̃ bono ani¬
mo consolati sunt: S multo ualoe multo
ampluis erꝑtus sum quã putabã: non qr
nouos aliquos fiuctus aut tempestates uidi
euitandas uel ꝑferendas sollertiã et iures
meas omnino non nouerã: et alicuiꝰ mo¬
menti eas arbitrabar. Dñs autẽ irrisit me
et reb ipsis ostende uoluit me ipsuo mͥ:
Quod si non dampnando s miserando fe¬
cit ħ enĩ spero: eerte uel nunc cognita egri¬
tudine mea debeo scͥpturarum eius medi¬
camenta omnia ꝑscrutari. & orando ac le¬
gendo ag̾e ut idonea ualitudo animȩ meȩ
ad tam ꝑiculosa negocia tribuatur. Quod
ante non feci quia ⁊ tempꝰ non habui. Tunc
enim ordinatus sum cum de ipso actionis tẽ¬

Expanded text:
illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinaillae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tem
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatis¬
simo & uene¬
rabili et incon¬
spectu domini
sincera carita
Ante omnia peto ut cogitet religiosa pruden¬
tia tua nichil e̾ẽ in hac uita. et marime hoc
temꝑe facilius et letius & hominib acceptabi
rie. atq adulatorie res agatur. s nichil apued
dm̃ miserius & tristius et cdampnabilius. Itẽ
nichil e̾e in hac uita & maxime hoc temꝑe dif¬
autem iste sit modus nec apuericia nec ab ad
olesentia mea dici. Et eo temꝑe quo discere
ceꝑam. us mͥ facta est merito peccatorũ meoꝵ
Nam quid aliud existimnem nescio. ut scd̃s locꝰ
gubnaculorũ mͥ traderetur: qui remũ tenere
ñ noueram. S arbitror dñm meum ꝓpte¬
rea me sic em̃dare uoluisse. quod multorũpec¬
cata nautarũ antequã exꝑtus eẽm quid illic
agatur. quasi doctor ⁊ melior rep̾hendere au¬
debam. Itaq postquam missus sum inmediũ.
tunc sentire cepi temeritates rep̃hensionũ me¬
arum: quãquam et antea ꝑiculosissimũ ui¬
dicarem. hoc ministerium. Et hinc erant

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET UENERABILI ET IN CONSPECTU DO- MINI SINCERA CARITATNO SALUTEM. Ante omnia peto, ut cogitet religiosa prudentia tua nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore facilius et laetius et hominibus acceptabilrie atque adulatorie res agatur, sed nihil apud deum miserius et tristius et damnabilius; item nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore difaolescentia mea didici: et eo tempore quo discere coeperam, vis mihi facta est, merito peccatorum meorum nam quid aliud existimem nescio, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noveram. 2. Sed arbitror Dominum meum propterea me sic emendare voluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. Itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum; quanquam et antea periculosissimum judicarem hoc mini
Abbreviated transcription (Latin):
scpserit. s in se ipso potius. si euis mentiqs¬
dam ñ uulgarit᷑ candidum. s. a fece cori
remotissimum lumen ueritatis impresit
ẽ. Quod si aliqua falła atq impband ln¬
pereris. de humano nubilo irrorata selas
exea uere nr̃a ẽeͥ deputes. hortarer altin
te adquerendum. nisi uidere mͥ uiderer.
hiantia quedam ora cordis tui. Flortares
etiam ut quod uerum eognorieris uirilit
teueas. usi p̃te ferres euidentissimum ro-¬
bur animi ce consilũ tlui. T otum en in
se m̃ breui temꝑe ꝓpe diseussis corpors

Expanded text:
scripserit, sed in se potius, si eius menti quscripserit, sed in se potius, si eius menti quoddam non uulgariter candidum et a faece corporis remotissimum lumen ueritatis inpressum est. quod si aliqua falsa atque inprobanda compereris, de humano nubilo inrorata scias et ea uere nostra esse deputes. hortarer autem - te ad quaerendum, nisi uidere mihi uiderer hiantia quaedam ora cordis tui; hortarer etiam, ut, quod uerum cognoueris, uiriliter teneas, nisi prae te ferres euidentissimum robur animi et consilii tui. totum enim se mihi breui tempore prope discussis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
aio augustinus.
Uabste abscessimus.
tate nos ꝑfudert
cordatio tui. ac sepe
fundat. Recolumss
nim arorem inqus¬
ouis tuȩ. eum esset mirabilis: ñ fuisse
batamꝰ modestiam disputandi. Nam ue
fagrantuis ꝑcunctantem.: neq tranoue
audientem. quemquam facile in ueni
Nellem itaq tecum mucstum loqui. Nos
eium multum e̾e̾t. quantumeũq ẽẽt. siti¬
cum loquerer. S quia dsfieile ẽ. quid on
ẽ causas querere : Prosus difficise ẽ. Eirts
tasse aliquando facislimum. Ita ds̃ uelit
Nunc certe aluucł ẽ. Hedi gͦ negotium sĩ
ꝑquem literas misi: ut omuia nĩa lai¬
da p̾beat prudentisimȩ carttati ur̃ȩ
enm aliquid meum in culeabit in uit.
Ploui enim quid benignitatis in nos ani
geras. Quȩ tamen lecta si ꝓbaueris &e ioi
ꝑuderis: nĩa esse ñ putes. nisi quocd dlatas
Eoq te conuertas licet: uinde tibi quacrl
ut ea ꝓbares datum. Nemo enum quol la
icođice ipio cernit uerum eẽ. aut ineoqi

Expanded text:
AIO AUGUSTINUS. Ut abs te abscessimus, itate nos perfuderit recordatio tui ac saepe perfundat. recolimus enim ardore inquisitionis tuae, cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modestiam disputandi. nam neque flagrantius percontantem neque tranquillius audientem quemquam facile inuenerim. uellem itaque tecum multum loqui; non enim multum esset, quantumcumque esset, si tecum loquerer. sed quia difficile est, quid opus est causas quaerere? prorsus difficile est. erit fortasse aliquando facillimum ita deus uelit —, nunc certe aliud est. dedi ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat prudentissimae caritati tuae. non enim aliquid meum inculcabit inuito; noui enim quid benignitatis in nos animo geras. quae tamen lecta si probaueris et uera peruideris, nostra esse non putes, nisi quod data sunt, eoque te conuertas licet, unde tibi quoque est, ut ea probares, datum. nemo enim, quod legit, in codice ipso cernit uerum esse ant in eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur in illo regno ubi eũ uidebunt filii eiꝰ
sicuti ẽ. ẽunc quippe satiabitur in bonis desi¬
oeriũ eorũ. Quo desiderio flagrabat moy¬
ses eui loqui ad dm facie ao faciẽ non suf¬
siciebat. ⁊ dicebat. Ostende mͥ temet ipsũ ma¬
nifeste: ut udeam te. T̃ anquã dicet qͦd in
psalmo ex eodem desiderio canitur. Sacia¬
d̾s uidetur sicut ad ilicẽ manbre sicut in
monte sina: s mundo corde. N ec corpora
brahe ysaac ⁊ iacob. ⁊ aliis in ħseculo: nec
solũ a tot sc̃ĩs uerũetiã adiabolo audituᷤ
est. nec sentitur incessu. sicut aliquando
cũ in ꝑadiso deambularet ad uesꝑum:¬
Quod aũ ait apłs. cognoscere ꝙ̃ suꝑemi¬
nentem scientiȩ caritatẽ. xỹi. ut implea¬
mini in omnẽ plenitudinẽ di qua ꝓpter
inquiunt. si aliquid minus quã ds ẽ ha-¬
bebimꝰ ⁊ in aliquo minores erimus. quomͦ

Expanded text:
videatur in illo regno, ubi eum videbunt filii ejus videatur in illo regno, ubi eum videbunt filii ejus sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum: quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad Deum facie ad faciem non sufficiebat, et dicebat, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te ; tanquam diceret, quod in Psalmo ex eodem desiderio canitur, Satia\'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur brahae, Isaac, Iacob et aliis in hoc saeculo, \'nesolum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesCognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Quapropter, inquiunt, si aliquid minus quam Deus habebimus, et in aliquo minores erimus, quomod
Abbreviated transcription (Latin):
multi uolunt ꝓbare: &̾ impios uisuros deũ
diabolo quoq ipsũ dm̃ uisũ putant. sic ac¬
cipientes quod scriptũ ẽ in libro iob. uenisse
cũ angłis ⁊ diabolũ in conspectu dĩ ut etiã il¬
lud ueniat in questionẽ quomͦ dictũ sit. beati
eo usq. ꝓgrediuntur qui existimat impios ui¬
suros dm̃. ⁊ diabolo uisũ dm̃ ut eos ⁊ mundo
corde eẽ. ⁊ pac̃e acsc̃ificationẽ. cũ omnib secta¬
ri asseuerent.. Ac ꝑħ quod scriptũ ẽ in libro
iob uenisse angłos in conspectu di. ⁊ uenisse
cũ eis diabolũ: ñ ideo diabolus dm̃ uidisse
credendus est. Iysi enĩ dicti sunt uenisse ĩ con¬
spectũ cũ non os in conspecłu eorũ. Uenuĩt aũ
in conspectũ nr̃m quȩ uidemus: non a quib
nunc queritur quomͦ udeatur ds non ea spe¬
cie qua ⁊ in isto seculo. quibusd̃a uoluit appa¬
rere. quando non solũ eũ abrahã. aliisqui
stis. uerũ etiã cũ cam fiu̾icida locutus est: s qͦm̃

Expanded text:
ulli uolentes probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati eo usque progrediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adseuerent. . Nam quIob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus nim quaeritur quomodo videatur Deus; non ea specie qua et in isto saeculo quibusdam voluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque justis, verum etiam cum Cain fratricida locutus est : sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cta sint: quȩ ab initio huiꝰ opusculi mei dili¬
gent̾ lecta ⁊ relecta considerans. sine ulla for¬
tasse dubitatione ꝑspicies ad uidendũ dm̃
ꝑ eiꝰ auxiliũ cor mundũ te deb̾e p̾parare. De
corꝑe uͦ spiritali: si dñs iuuerit. oꝑe alio ex¬
ꝑiemur: quid disputare ualeamus.

Expanded text:
cta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ mirandũ. si aliqui &̃ non mundicor¬
des uident dm̃ in specie quã uoluntas eius
fecerit. latente inuisibili. ⁊ apud se in cõmu¬
tabili manente natura. Siqueris utrũ etiã
sicuti ẽ aliquando possit uideri: respondeo
filiishoc ẽẽ ꝓmissum: de quib dictũ ẽ. Sci¬
mus qi cũ apparuerit similes ei erimus qm̃
uid ebimus eũ sicuti est. Si queris unde eũ ui
debimus. respondeo. Unde angl̃i uident: quib
tunc erimus equales Nec in loco enĩ ds̃ iu¬
deturs mundo corde. nec corporalib oculis d̃s
queritur. nec circusebitur uisu. nec tactu tenetur.
nec auditur affatu: nec sentitur incessu. Unige
nitus autem filiꝰ qui est in sinu patris deitatis
naturam atq substantiã insonabilit̾ narrat.¬
⁊ ideo dignis idoneisq tanto conspectu oculis
ꝙ̃ inuisibilit̾ monstrat. Ipsi enĩ sunt oculi de
obdormiã in morte. Dominꝰ enĩ sp̃c ẽ. unde

Expanded text:
non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi cornon esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quo- Diam uidebimus eum, sicuti est. si qudebimus, respondeo: Unde angeli vident, quibus tunc erimus aequales. Sicut enim videtur, sed mundo corde, nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur adfatu nec sentitnitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt oculi de obdormiam in morte : » Dominus enim spiritus est; unde
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ mentis errorẽ Scio: ⁊ certe facĩ:
S quomͦ intelligenda sit ista plenitudo
qua dictũ ẽ implendos nos ẽẽ in omnem
plenitudinẽ dĩ: postea si ds uoluerit ꝓ ui¬
rib quas dederit dissemus. Nunc autẽ qͦd
mͥ ꝓposueras. ⁊ ad explicandũ difficile uide¬
batur utrũ explicatũ sit diligent̾ attende.
recolendo quȩ dicta sunt. Si enĩ queris
utrũ possit d̃s uderi: respondeo potest. Si
legitur. beati mundi cordes. quonã ipsidm̃
bilis. si uideri potest. respondeo inuisibilẽ eẽ
natura: uderi autẽ cũ uult sicut uult. Plu¬
rimis enĩ uisus ẽ non sicuti ẽ: s quali specie
illi placuit apparere: Si queris quomͦ euor
steret. si beati mundi cordes quoniã ipsi dm̃
uidebunt. respondeo non quidẽ ẽẽ conse¬
quens. ut ꝙ̃ uideant dm̃: qui uoces ab eo fa¬
ctas aliquando audiunt. Neq enĩ uidert̃
eũ qui audierunt quando dixit ad filiũ.
⁊ elarificaui ⁊ iterũ clarificabo Uerũtam̃

Expanded text:
humanae mentis errorem, scio, et recte facis. Sed quomodo intelligenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem Dei, postea. si Deus voluerit, pro viribus quas dederit, disseremus. 37. Nunc autem quod mihi proposueras et ad explicandum difficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deubilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum steret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ego in illa epła mea dixi. de istis nr̃e
carnis oculis. qr neq nunc possunt. neq tc̃
poterunt dm̃ uidere: etiã si uerũ ẽ. Non enĩ
aictũ ẽ nisi de oculis corꝑalib quod tunc ñ
er̃t si corpꝰ ipsũ spc erit: ac ꝑ ħ corꝑei oculi¬

Expanded text:
id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc c