comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulla corruptione ex urgine ꝑcreatus m ne
miento nouo positus ẽ. in quo nũdum positꝰ erat
nortuus: ut scĩtas iurginalis uteri in om̃ib
qnaret᷑ ex conuenientia in uiolabilis sepulchri.
a sẽ multa hinc senserĩt atꝙ dixerint. nã
quidã uolentes tres dies ce tres noctes ex pͥme
sta concluserunt unũ diẽ: & noctẽ sabbati
ripsũ sabbatũ. ce noctẽ dominici diei &e ipsũ
nen resurrectiois: alii autẽ ab ipsa sexta feria
e noctẽ que media die facta ẽ. uoluerũt tres
ns e tres noctes usq in diem dnĩcum ex po¬
nire ꝓpter illam sententiã dñi in eugłio po¬
tam. sicut enĩ ionas fuit in uentre ceti tͥb
dib &e tͥb noctib ita oportet eẽ filiũ hoĩs
um eoꝵ. uacuantes sententiã. melius tñ in¬
hesi placet spiritalem reqͥramus intellectũ.
qomꝰ filius hominis fuerit in corde t̾re tͥb di
i ae tͥb noctib. tres dies tͥa temꝑa scł̃i ponen¬
m ante legem. sub lege. sub gr̃a: & tres noctes.

Expanded text:
ex virgine procreatus, in monumento novo positus est, in quo nondum positus erat mortuus: ut sanctitas virginalis uteri in omnibus ornaretur ex convenientia inviolabilis sepulcri .  multi sancti multa hinc senserint atque dixerint. Nam quidam volentes tres dies et tres noctes usquem concluserunt in unum diem, et noctem sabbati et sabbatum, et noctem dominici diei et ipsum diem resurrectionis. Alii autem ab ipsa sexta feria, et nocte quae media die facta est, voluerunt tres dies et tres noctes usque in diem dominicum exponere, propter illam sententiam Domini in Evangelio positam: Sicut enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita oportet esse Filium hominis tram eorum vacuantes sententiam, melius tamen, si placet, in his spiritualem requiramus intellectum, quomodo Filius hominis fuerit in corde terrae tribus di tribus noctibus: tres dies tria tempora saeculi ponentes, ante Legem, sub Lege, sub Gratia; et tres noctes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudine pecc̃i lex illa ẽ. ecce sanus fa¬
ctus es iam noli peccare: ce uox peniten¬
tie eiꝰ ẽ. dñe libera animã meã de morte.
et. eduxisti ab inferis animã meã. Pertͥa ista
temꝑa ueluti ꝑ tres dies resurgunt anime eũ¬

Expanded text:
lla est, Ecce sanus factus es, jam noli peccare . Et vox poenitentiae ejus est, Domine, libera animam meam de morte ; et, Eduxisti ab inferis animam meam . Per tria ista tempora veluti per tres dies resurgunt animae cu
Abbreviated transcription (Latin):
gabat eum magis: quia de caritate uenie¬
bat. Et ille tͥbulationes quas iusti patum¬
tur ad ip̃am ꝑtinent flammeã frameam:
quoniã in igne probat᷑ aurum ⁊ argentũ:
& homines acceptabiles in camino humi¬
lationis. Et iterũ. Uasa figuli probat for

Expanded text:
gabat eum magis, quia de charitate veniegabat eum magis, quia de charitate veniebat. Et illae tribulationes quas justi patiuntur, ad istam pertinent flammeam frameam: Quoniam in igne probatur aurum et argentum, et homines acceptabiles in camino humiliationis . Et iterum: Va
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. ⁊ inueniat᷑ qui ꝑierat. Demis¬
sus ẽ gͦ de paradẏso suauitatis. ut oꝑaret᷑
terram de qua sumptus fuerat: idest ut in
corꝑe isto laboraret. ⁊ ibi si posset collocaret
sͥ meritum redeundi. Moratus ẽ autẽ cõtra
paradysum in miseria: que utiq beate uite
contraria ẽ. Nam beatam uitã paradysi no
bin ⁊ flammeã frameã que uersat᷑. que u¬
no nomine uersatilis dici potest: ad custo¬
diendam uiam arboris uite. Sicut illi uo¬
lunt qui hebrea uerba in scͥpturis int̾pre¬
tati s̃. cherubin. latine scientie plenitudo ẽẽ
dr̃. Flãmea uero framea uersatilis. tempora¬
les pene intelligunt᷑: quoniã tempora uolu¬
bilitate uersant᷑. Propteraa ⁊ flãmea dr̃: qͥa
urit quodãmodo omĩs tͥbulatio. S aliud
est uri ad consũptionem: aliud ẽ uri ad pur¬
gationem: Nam ⁊ aplłs dicit. Quis scanda¬
lizatur: ⁊ ego ñ uror : S iste affectus pur¬

Expanded text:
mortuus est, et inveniatur qui perierat. Dimismortuus est, et inveniatur qui perierat. Dimissus est ergo de paradiso suavitatis, ut operaretur terram de qua sumptus erat; id est, ut in corpore isto laboraret, et ibi si posset collocaret sibi meritum redeundi. Moratus est autem contra paradisum in miseria: quae utique beatae vitae contraria est. Nam beatam vitam paradisibim et flammeam frameam quae versatur, quae uno nomine versatilis dici potest, ad custodiendam viam arboris vitae. Sicut illi volunt qui hebraea verba in Scripturis interpretati sunt, Cherubim latine Scientiae plenitudo esse dicitur. Flammea vero framea versatilis, temporales poenae intelliguntur, quoniam tempora volubilitate versantur. Propterea et flammea dicitur, quia urit quodammodo omnis tribulatio. Sed aliud est uri ad consumptionem, et aliud est uri ad purgationem. Nam et Apostolus dicit: Quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed iste affectus pur
Abbreviated transcription (Latin):
gruum uideret᷑ urgeri. Quod patitur plerũꝙ
malus homo. cum inter bonos uiuere ceperit.
si se in melius cõmutare noluerit: ex illa bo¬
norum congregatione pondere male sue ꝯsu¬
etudinis pellitur: ⁊ illi eum ñ excludunt relu¬
ctantem. s dimittunt cupientem. Quod au¬
tem dictum ẽ. ne porrigeret adam manũ suã
ad arborem uite: etiam hec ambigua locutio
loquit᷑. cum dicit. ne forte det illis ds̃ penitẽ¬
tiam ad cognoscendam ueritatẽ. Potest gͦ
uideri ꝓpterea homo in labores huiꝰ uite ẽẽ
demissus. ut aliquando manũ porrigat ad
arborem uite: ⁊ uiuat ineternum. Maniᷤ
aũ porrectio bene significat crucem: ꝑ quam
uita ȩterna recuꝑat᷑. Quamuis etiã si illo
modo intelligamus ne porrigat manũ⁊ ui¬
uat inet̾num. ñ iniusta pena ẽ post peccatũ
int̾elusum ẽẽ aditum ad sapientiã: donec dĩ
miscłia mensuris temporũ reuiuiscat qui

Expanded text:
gruum videretur urgeri. Quod patitur plerumque gruum videretur urgeri. Quod patitur plerumque malus homo cum inter bonos vivere coeperit, si se in melius commutare noluerit: ex illa bonorum congregatione, pondere malae suae consuetudinis pellitur; et illi eum non excludunt reluctantem, sed dimittunt cupientem Quod autem dictum est, Ne porrigeret Adam manum suam ad arborem vitae, etiam haec ambigua locutio uitur Apostolus, cum dicit: Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem , Potest ergo videri propterea homo in labores hujus vitae esse dimissus, ut aliquando manum porrigat ad arborem vitae, et vivat in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, per quam vita aeterna recuperatur. Quamvis etiam si illo modo intelligamus, ne manum porrigat, et vivat in aeternum, non injusta poena est post peccatum interclusum esse aditum ad sapientiam, donec Dei misericordia mensuris temporum reviviscat qui
Abbreviated transcription (Latin):
insultatione nos ammonem᷑ quantũ possumꝰ
Que ambigua locutio figuram facit. Nã factꝰ
est tamqͣm unus ex nob̾: dupplicit̃ intelligi po¬
test. Uel unus ex nobis. quasi ⁊ ip̃e ds̃. quod per¬
tinet ad insultationẽ. sicut dr̃ unus ex senato¬
rib utiq senator: aut certe quia ⁊ ip̃e ds̃ eẽt.
qmͣuis creatoris sui beneficio ñ natura. si sub
eius potestate manere uoluisset. Sic dictũ ẽ
tamqm unꝰ ex nobis: Ad scientiam scilicet di¬
noscendi bonũ ⁊ malũut ista ꝑ exꝑimentum
disceret: ⁊ dum sentit malũ qd ds̃ per sapien¬
tiam nouit. ⁊ potestatẽ illã omĩpotentis qũa
pati noluit. beatus atq ꝯsentiens. pena sua
discat ẽẽ ineuitabilẽ. Et tunc ne porrigeret
adam manũ suam ad arborem uite ⁊ uiueret
ineternum: demisit illũ ds̃ de paradyso. Be¬
ne dictum ẽ demisit ñ exclusit: ut ip̃o pecca¬
torum suorum pondere tamqm in locũ sͥ con¬

Expanded text:
insultatione nos admonemur quantum possumus insultatione nos admonemur quantum possumus Quae ambigua locutio figuram facit: nam, factus est tanquam unus ex nobis, dupliciter intelligi potest: vel unus ex nobis quasi et ipse Deus, quod pertinet ad insultationem; sicut dicitur, unus ex senatoribus, utique senator: aut certe, quia et ipse deus esset, quamvis Creatoris sui beneficio, non natura, si sub ejus potestate manere voluisset, sic dictum esttanquam unus ex nobis? Ad scientiam scilicet dignoscendi boni et mali, ut iste per experimentum disceret dum sentit malum, quod Deus per sapientiam novit; et potestatem illam Omnipotentis quam pati noluit beatus atque consentiens, poena sua discat esse inevitabilem. 34. Et tunc ne porrigeret Adam manum suam ad arborem vitae, et viveret in aeternum, dimisit illum Deus de paradiso. Bene dictum est, dimisit, non, exclusit; ut ipso peccatorum suorum pondere tanquam in locum sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
tate celestium corꝑum. om̃s omĩno animi
motus latere ñ arbitror. Itaq illi merebũ¬
tur habitationẽ illã. ⁊ ꝯmutationẽ in an¬
gelicam formã. qui etiam in hac uita cũ
possint sub tunicis pelliciis occultare ni¬
datia. oderunt ea tam̃ ⁊ cauent flagran¬
tissimo amore ueritatis. ⁊ hoc solum tegi
quod hii qui audiunt ferre ñ possunt
s nulla mentiunt᷑. Ueniet enĩ tempus
ut nichil etiam contegat᷑. Nichil ẽ enis
occultum: quod ñ manifestabit᷑. eama¬
u autem in paradiso fuerunt isti. qͣmus
iam sub sententia dampnantis dei: don
uentũ eẽt ad tunicas pellicias. idest ad
huiꝰ uite mortalitatẽ. Quo enĩ maiore
indicio potuit significari mors quã sei¬
timus in corꝑe. qmͣ pellib: quoniã mo¬
tius pecorib detrahi solent: Itaq cũ
contra p̾ceptum ñ imitatione legitims
ꝙ ad beluarum mortalitatẽ deiectus
Ideo sic illi ⁊ diuina insultatione dt̃.

Expanded text:
tate coelestium corporum omnes omnino motus tate coelestium corporum omnes omnino motus animi latere non arbitror. Itaque illi merebuntur habitationem illam et commutationem in angelicam formam, qui etiam in hac vita cum possint sub tunicis pelliceis occultare mendacia, oderunt tamen ea et cavent flagrantissimo amore veritatis, et hoc solum tegunt, quod ii qui audiunt, ferre non possunt; sed nulla mentiuntur. Veniet enim tempus ut nihil etiam contegatur: nihil est enim occultum quod non manifestabitur . Tamdiu autem in paradiso fuerunt isti, quamvis jam sub sententia damnantis Dei, donec ventum esset ad pelliceas tunicas, id est ad hujus vitae mortalitatem. Quo enim majore indicio potuit significari mors quam sentimus in corpore, quam pellibus quae mortuis pecoribus detrahi solent? Itaque cum contra praeceptum, non imitatione legitima, que ad belluarum mortalitatem dejectus est. 33. Ideo sic illi lex divina insultat ore Dei; qua
Abbreviated transcription (Latin):
recte uiuendi sarcinã conceꝑit. appelletur
uita: Et cum parturitionẽ abstinentie qͣm¬
uis cum dolorib atq gemitib male consue¬
tudini resistens. bonam ꝯsuetudinem ad rec-¬
te facta peꝑerit. mat̾ uiuorum uocat᷑. idest
recte factorum. quili contraria s̃ peccata: q̃
nomine mortuorũ significari posse docui¬
mus. Nam illa mors qũa om̃s qui ex adam
nati sumus. cepimus debere nature. quam
pelliciis figurata est. Ip̃i enim fecerunt sͥ¬
p̃cinctoria de foliis fici. ⁊ ds̃ fecit illis tun¬
cas pellicias: idest ipsi appetiuerunt men¬
tiendi libidinem. relicta facie ueritatis: d̃s
corpora eorum in istam mortalitatẽ carns
mutauit. ubi latent corda mendatia. Neꝙ
enĩ in illis corꝑib celestib sic latere posse
cogitationes credendũ est: qũeadmodum
in his corꝑib latent. S sicut ñ nulli mot̾
animorũ apparent in uultu ⁊ maxime in
oculis: sic in illa ꝑspicuitate ac simplici¬

Expanded text:
recte vivendi sarcinam conceperit, appelletur recte vivendi sarcinam conceperit, appelletur vita; et cum parturitione abstinentiae, quamvis cum doloribus atque gemitibus, malae consuetudini resistens, bonam consuetudinem ad recte facta pepererit, mater vivorum vocetur, id est recte factorum; quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significari posse docuimus? 32. Nam illa mors, quam omnes qui ex Adam nati sumus, coepimus debere naturae, quam pelliceis figurata est. Ipsi enim sibi fecerunt praecinctoria de foliis fici, et Deus illis fecit tunicas pelliceas: id est, ipsi appetiverunt mentiendi libidinem relicta facie veritatis, et Deus corpora eorum in istam mortalitatem carnis mutavit, ubi latent corda mendacia. Neque enim in illis corporibus coelestibus sic latere posse cogitationes credendum est, quemadmodum in his corporibus latent: sed sicut nonnulli motus animorum apparent in vultu, et maxime in oculis, sic in illa perspicuitate ac simplici
Abbreviated transcription (Latin):
re destinata ẽ: nisi quia illos fetus atten¬
dit scͥptura quos cum in dolorib peꝑerit.
fiet illi ꝯuersio ad uirum suũ. ⁊ eius ipse
dominabit᷑: De quib fetib suꝑius dictũ
est. Sic enĩ est illa uita: mat̾ꝙ uiuorũ. Nã
uita que in pecc̃is ẽ. mors appellari in scͥpt᷑is so¬
let: sicut apłs dic̃ mortuã eẽ uiduã que in
delicus uiuit. Et mortui nomine pecc̃m
ip̃m significari legimus: ubi dictum est.
Qui baptizatur a mortuo ⁊ iterum tan¬
gte illum: quid proficit in lauachro suo:
Sic ⁊ qui ieiunat suꝑ peccata sua: ⁊ iterũ
ambulans hec eadem facit. Pro peccato e¬
nim mortuũ posuit. abstinentiam uero ie¬
iuniumq a peccato tamqm baptismũ: hoc
ẽ emundationem a mortuo. iterum autem
redire ad peccatum: tamqm iterum tange¬
re mortuũ. Quare ñ gͦ animalis illa pars
nr̃a que tamqͣm uiro debet obtemꝑare ra¬
cioni. cum ꝑ ip̃am racionem de uerbo uite

Expanded text:
re destinata est; nisi quia illos fetus attenre destinata est; nisi quia illos fetus attendit Scriptura, quos cum in doloribus pepererit, fiet illi conversio ad virum suum, et ejus ipse dominabitur? De quibus fetibus superius dictum est. Sic enim est illa vita materque vivorum. Nam vita quae in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomine peccatum ipsum significari legimus, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit in lavacro suo? Sic et qui jejunat super peccata sua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro peccato enim mortuum posuit, abstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum. Quare ergo non animalis illa pars nostra, quae tanquam viro debet obtemperare rationi, cum per ipsam rationem de verbo vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ista gͦ ꝑplexitate. cuius uultus ñ sudet ut
manducet panem suum: Quod om̃ib dieb
uite nr̃e passuri sumus: hoc est huius uite
que tnͣsitura est. Et hoc illi dictum est. qui
coluerit agrum suum: quia ista patit᷑. do¬
nec reuertatur in terram ex qua sumptus
est: idest donec finiat istam uitam. Qui e¬
nim coluerit agrum suũ interius ⁊⁊ ad pa¬
nem suũ qmͣuis cum labore ꝑuenerit: po¬
test usq ad finem uite huiꝰ hunc laborem
pati. Post hanc autem uitam: ñ est necesse
ut patiatur. s qui forte agrũ ñ coluerit.¬
& spinis eum oppͥmi ꝑmiserit. habens in
ignem purgationis. uelpenã et̾̃nam. Ita ne¬
mo euadit istam sententiam. S agendũ ẽ.
ut saltẽ in hac tantũ uita sentiatur. Qũẽ¬
autẽ ñ moueat quod post peccatum ⁊ sen¬
tentiam iudicis dei uocat adam mulierem
suam. uitam. quia uiuorũ ip̃a sit mat̾. pꝰea¬
qmͣ meruit mortem. ⁊ mortales fecus pare¬

Expanded text:
ista ergo perplexitate, cujus vultus non sudet ut ista ergo perplexitate, cujus vultus non sudet ut manducet panem suum? quod omnibus diebus vitae nostrae passuri sumus, id est hujus vitae quae transitura est. Et hoc illi dictum est, qui coluerit agrum suum, quia ista patitur donec revertatur in terram, ex qua sumptus est, id est, donec finiat vitam istam. Qui enim coluerit agrum istum interius, et ad panem suum quamvis cum labore pervenerit, potest usque ad finem vitae hujus hunc laborem pati: post hanc autem vitam non est necesse ut patiatur. Sed qui forte agrum non coluerit, et spinis eum opprimi permiserit, habet in hignem purgationis vel poenam aeternam. Ita nemo evadit istam sententiam: sed agendum est ut saltem in hac tantum vita sentiatur. autem non moveat, quod post peccatum et sententiam judicis Dei vocat Adam mulierem suam, Vitam, quia vivorum ipsa sit mater, posteaquam meruit mortem, et mortales fetus pare
Abbreviated transcription (Latin):
tui. in sudore uultus tui edes panem tuum.
donec reuertaris in terram ex qua sumptus es:
quia t̾ra es. ⁊ in t̾ram ibis: S certe istud ma¬
nifestum ẽ: quod nemo euadat istam senten¬
tiam. Hoc enĩ ipsum quod in hac uita qua
natus est difficultatem inueniende ueritati ha¬
bet: ex corruptibili corꝑe patit᷑. Sicut enĩ salo¬
mon dicit. corpus quod corrumpit᷑ aggraunt
animam⁊ depͥmit t̾rena inhabitatio sensum
multa cogitantem. Ipsi s̃ labores ⁊ tristitie
quas habet homo ex t̾ra. ⁊ spine ⁊ tͥbuli suis
punctiones tortuosarũ questionũ. aut co-¬
gitationes de prouisione huius uite: que
plerumq nisi exstirpent᷑. ⁊ de agro dei pro-¬
iciant᷑. suffocant uerbum dei. ne frutificet
m homine: sicut dñs in eugłio dicit. Et q̃m̃
necessitate iam per hos oculos ⁊ ꝑhas au¬
res de ip̃a ueritate ammonemur: difficile
ẽ resistere phantasmatib que per istos sen¬
sus intrant in animam. qmͣuis per illos
intret etiam ip̃a ammonitio ueritatis. In

Expanded text:
ri: in sudore vultus tui edes panem tuum, donec revertaris in terram de qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis . Hac nos nifestum est, quod nemo evadat istam sententiam. Hoc ipsum enim quod in hac vita quisque natus, difficultatem inveniendae veritatis habet ex corruptibili corpore sicut enim Salomon dicit, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, ipsi sunt labores et tristitiae quas habet homo ex terra; et spinae ac tribuli sunt punctiones tortuosarum quaestionum, aut cogitationes de provisione hujus vitae: quae plerumque, nisi exstirpentur et de agro Dei projiciantur, suffocant verbum, ne fructificet in homine, sicut Dominus in Evangelio dicit . Et quoniam necessitate jam per hos oculos et per has aures de ipsa veritate admonemur, et difficile est resistere phantasmatibus quae per istos sensus intrant in animam, quamvis per illos intret etiam ipsa admonitio veritatis; in
Abbreviated transcription (Latin):
tate que est in xp̃o. Serpens autem signifi¬
cat diabolum: qui sane ñ erat simplex. Qd̃
enim dr̃ sapientior omnib bestiis: figurate
insinuatur eius uersutia. Non autẽ dictũ
est quod in paradẏso erat serpens: s erat
serpens inter bestias quas fecit ds̃. Para¬
dẏsus nãq beatam uitam ut suꝑius dixi
significat. in qua iam ñ erat serpens. quia
diabolus iam erat:ꝯ de sua beatitudine ce¬
ciderat: quia in ueritate ñ stetit. Ner mirã¬
dum est quomodo loqui mulieri potuit:
cum illa esset in paradyso. ⁊ ille ñ essec.
Non enu aut illa scłm locum erat in para¬
dẏso: s potius scd̾m beatitudinis affectũ.
Aut etiã si locꝰ ẽ talis.qͥ. paradysus uocet᷑ in qͦ¬

Expanded text:
a affectus. 20. Serpens autem significat diabolum, qui sane non erat simplex. Quod enim dicitur sapientior omnibus bestiis, figurate insinuatur ejus versutia. Non autem dictum est quod in paradiso erat serpens, sed erat serpens inter bestias quas fecit Deus. Paradisus namque beatam vitam, ut superius dixi, significat , in qua jam non erat serpens, quia jam diabolus erat; et de sua beatitudine ceciderat, quia in veritate non stetit. Nec mirandum est quomodo mulieri loqui potuerit, cum illa esset in paradiso, et ille non esset; non enim aut illa secundum locum erat in paradiso, sed potius secundum beatitudinis affectum: aut etiamsi locus est talis qui paradisus vocet
Abbreviated transcription (Latin):
Iterum dicunt. Quis fecit diabolum: seipl
Non enĩ natura: s peccando diabolus fach
iusticiam ⁊ ꝓuidentiam multos de mali
diaboli corrigat: An forte ñ audistis apł̃i
paulũ dicentem. quos tradidi sathane. uii¬
cant ñ blasphemare: Et de se ip̃e dic̃. Ne mi¬
nitudine reuelationũ extollar. datus ẽ mi
stimulus carnis angłs sathane qui mei

Expanded text:
Iterum dicunt: Quis fecit diabolum? Se ipse; non enim natura, sed peccando diabolus factujustitiam et providentiam multos de malitia diaboli corrigat? An forte non audistis apostolum Paulum dicentem, Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ? et de seipso dicit, Et ne magnitudine revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis, angelus Satanae qui me
Abbreviated transcription (Latin):
uxori sue. idest eccłe. ut sint duo in carne un
Qũa dormitionẽ cantat per ꝓphetam dicens
Ego dormiui ⁊ somnũ cepi. ex exurrȩxi: quon¬
am dñs suscipiet me. formata ẽ gͦ ei cõunm
eccłã de latere eius: idest de fide passiomis
& baptismi. Nam ꝑcussum latus eius lanc¬
a. sanguinẽ ⁊ aqua profudit. fãc̾tus ẽ auta
ut supradixi ex semine dauid scd̃m carnĩ
sicut apłs dicit: idest tamqͣm de limo tera
cum homo ñ eẽt qui oꝑaret᷑ in terra: quia n¬

Expanded text:
uxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne unauxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne unaquam dormitionem cantat per prophetam dicens: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me . Formata est ergo ei conjux Ecclesia de latere ejus, id est de fide passionis et Baptismi. Nam percussum latus ejus lancea, sanguinem et aquam profudit . Factus autem, ut supra dixi, ex semine David secundum carnem, sicut Apostolus dicit , id est tanquam de limo terrae, cum homo non esset qui operaretur in t
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcelesia. Ergo quod per historiam impletũ ẽ
in adam: per ꝓphiam significat. xp̃m. qui re¬
liquit patr̃e. cum dicit. Ego a patre xxii. ⁊ ue¬
ui in hunc mundum. s ñ loco reliquit. qui¬
a d̾s loco ñ continet᷑. neq auersione pecca¬
ti sicut apostate relinqunt dm̃: s apparen¬
do hominib in homine. cũ uerbũ caro factũ
est. ⁊ habitauit in nob̾. Quod ip̃m ñ ꝯmuta¬
tionem nature dei significat. s susceptionẽ
inferioris ꝑsone idest humane. Ad hoc ua¬
let etiam quod dr̃. semetipsũ exinaniuit: qi
ñ in ea dignitate apparuit hominib qua
est apud patrem: blandiens eorum infirmi¬
tati. qui cor mundũ nõdum habebant. uñ
uidet᷑ uerbum in pͥncipio ds̃ apud deũ. Qus
est gͣ quod diximus reliquit patr̃e: nisi quian¬
liquit apparere hominib sicut ẽ apud patĩ.
Item reliquit ⁊ matrẽ. idest sinagoge ueteren
atq carnalem obseruationem. que illi mat̾
erat ex semine dauid scđm carnẽ: ⁊ adhess

Expanded text:
Ecclesia . Ergo quod per historiam completum est in Adam, per prophetiam significatur in Christo. Qui relinquit Patrem, cum dicit: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Non loco reliquit, quia Deus loco non continetur, neque aversione peccati, sicut apostatae relinquunt Deum; sed apparendo hominibus in homine, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod ipsum non commutationem naturae Dei significat, sed susceptionem naturae inferioris personae, id est humanae. Ad hoc valet etiam quod dicitur, Semetipsum exinanivit ; quia non in ea dignitate apparuit hominibus in qua est apud Patrem, blandiens eorum infirmitati, qui cor mundum nondum habebant, unde videretur Verbum in principio Deus apud Deum . Quid est ergo quod diximus, reliquit Patrem, nisi, reliquit apparere hominibus sicut est apud Patrem? Item reliquit et matrem, id est Synagogae veterem atque carnalem observationem, quae illi mater erat ex semine David secundum carnem, et adhaesit
Abbreviated transcription (Latin):
duob p̃ceptis tota lex pendet ⁊ ꝓphete: sñ
dubitatione intelligimꝰ ad arborem uite nõ
solũ ꝑflãmeam frameã uersatilem. idest ꝑ
per plenitudinẽ scientie. idest ꝑ caritatẽ ue¬
niri: quia si caritatem in qͥt ñ habeã nichil
rationẽ factarum rerũ qu̾a puto explicatã.
ꝯ deinde ꝯsiderationem ꝓphecie que remanet
explicandam iam breuiter. Posito enĩ tam qm
signo manifesto quodã quo cetera dirigant᷑.
ñ diu nos qnͣtum arbitror. ista cõsideratio de-¬
tinebit. Dicit enĩ apls. sacramentũ magnũ
ẽẽ quod dictum ẽ: propt̾ hoc relinquet ho¬
mo patrem ⁊ matrẽ ⁊ adherebit uxori sue: et

Expanded text:
tota Lex pendet, et Prophetae : sine dubitatione intelligimus ad arborem vitae non solum per flammeam frameam versatilem, id est pper plenitudinem scientiae, id est per charitatem veniri; quia si charitatem, inquit, non habeam, nihil rationem rerum factarum, quam puto explicatam: et deinde considerationem prophetiae, quae remanet explicanda jam breviter. Posito enim tanquam signo quodam manifesto quo caetera dirigantur, non diu nos, quantum arbitror, ista consideratio detinebit. Dicit enim Apostolus sacramentum magnum esse, quod dictum est, Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adh
Abbreviated transcription (Latin):
subeunda ẽ uita: tendentib ad arborem
uite: plenitudo autẽ scientie uidet᷑ pauciori¬
b prouenire. ut quasi ñ om̃s qui ꝑueniunt
ad arborem uite per scientie plenitudiem
ueniant: qmͣuis om̃s tolerantiã molestia¬
rum. idest flãmeã frameam uersatilem sen¬
tiant. S si id attendatur qͦd apłs dic̃. plenitu¬
do autẽ legis caritas. ⁊ uideamus eandem
caritatem p̾cepto illo gemino cõtineri. dili¬

Expanded text:
subeunda est, tendentibus ad arborem vitae: plenitudo autem scientiae videtur paucioribus provenire; ut quasi non omnes qui perveniunt ad arborem vitae, per scientiae plenitudinem veniant, quamvis omnes tolerantiam molestiarum, id est flammeam frameam versatilem, sentiant. Sed si attendatur quod Apostolus dicit, Plenitudo autem Legis, charitas ; et videamus eamdem charitatem p
Abbreviated transcription (Latin):
nime. Nomine autẽ uentͥs significat᷑ carnal
desiderium: quia hec pars mollior sentit᷑ ma
pore. Et quia his reb ille serpit ad eos quo
uult deciꝑe: ꝓpterea dictum ẽ. pectore ⁊ uen¬
hanc potestatem. ante illam ultimã penan
iudicii. Hec enĩ uita eius uidet᷑: de qua gai¬
det atꝙ głatur. T̃erram gͦ manducabis. duob
modis intelligi potest. Uel ad te ꝑtinebunt e
t̾rena cupiditate deceꝑis: idest pecc̃ores qui
re nomine significant᷑. uel certe genus terem
temptationis his uerbis significat᷑. quod ẽ a¬
riositas. Terram enim qui manducat. ꝓfund
et tenebrosa penetrat: ⁊ tam̃ temꝑalia atia
rena. Non autem mnimicitie ponuntur imt
ipsum ⁊ uirum: s inter ip̃m ⁊ mulierem.

Expanded text:
animi: nomine autem ventris, significatur carnale animi: nomine autem ventris, significatur carnale desiderium, quia haec pars mollior sentitur in corpore. Et quia his rebus ille serpit ad eos quos vult decipere; propterea dictum est, Pectore et venhanc potestatem, ante illam ultimam poenam judicii; haec enim vita ejus videtur, de qua gaudet atque gloriatur. Terram ergo manducabis, duobus modis intelligi potest: vel ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis, id est peccatores, qui terrae nomine significantur; vel certe genus tertium tentationis his verbis figuratur, quod est curiositas. Terram enim qui manducat, profunda et tenebrosa penetrat, et tamen temporalia atque terrena. 28. Non autem inimicitiae ponuntur inter ips
Abbreviated transcription (Latin):
tio reseruatur. de qua dñs loquit᷑ cũ dicit.
ite in ignem et̃num qui p̃paratus ẽ diabo¬
lo ⁊ angłis eius: s ea pena eius dr̃. qua no¬
bis cauendus ẽ. Pena enĩ est eius: ut in po¬
testate habeat eos qui dei p̃cepta conten¬
nunt. Hoc enĩ explicatur his uerbis. quis
in eum profert᷑ sententia. Et inde maior pe¬
na est: quia de hac tam infelici potestatel.¬
tatur. qui solebat anteqm caderet de subli¬
mi ueritate gaudere: in qua ñ stetit. Et ides
illi etiam pecora p̃ponunt᷑. ñ in potestate. s in
conuersione nature sue: quia pecora ñ amist
beatitudinẽ aliqũa celestem. qũa nũ qmͣ hali¬
erunt. s in nat᷑a qũa acceperunt ꝑagunt
tam. Dicit᷑ gͦ huic. pectore ⁊ uentre repes. N
quidem ⁊ in colubro animaduertit᷑. ⁊ ex illos
nimante uisibili. ad hunc inuisibilem inim¬
cum nr̃m locutio sigurat᷑. N omine enĩ pectoi
significat᷑ suꝑbia: quia ibi dñatur impetus

Expanded text:
cio reservatur, de qua loquitur Dominus cum dicit, cio reservatur, de qua loquitur Dominus cum dicit, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus ; sed ea poena ejus dicitur, qua nobis cavendus est. Poena enim ejus est, ut in potestate habeat eos qui Dei praecepta contemnunt. Hoc enim explicatur his verbis, quibus in eum profertur sententia: et inde major poena est, quia de hac tam infelici potestate laetatur, qui solebat antequam caderet, de sublimi veritate gaudere in qua non stetit. Et ideo illi etiam pecora praeponuntur, non in potestate, sed in conservatione naturae suae: quia pecora non amiserunt beatitudinem aliquam coelestem, quam nunquam habuerunt, sed in sua natura quam acceperunt peragunt vitam. Dicitur ergo huic: Pectore et ventre repes. Quod quidem et in colubro animadvertitur, et ex illo animante visibili ad hunc invisibilem inimicum nostrum locutio figuratur. Nomine enim pectoris, significatur superbia, quia ibi dominatur impetus
Abbreviated transcription (Latin):
autem tam familiare peccantib: qmͣ tri-¬
buere deo uelle undecumq accusant᷑. Et
hoc de illa uena suꝑbie. quoniã sic homo
peccauit cum ẽẽ par deo uult. idest liber ẽẽ
ab eius dñio. sicut ille ab omni dñio lib̾ est.
quia ip̃e ẽ dñs omniũ. Quoniã gͦ in maie¬
state par illi eẽ ñ potuit. iam lapsus ⁊ ia¬
cens in peccato suo. parem sͥ eum facere co¬
natur: uel potius illum uult ostendere pec¬
casse: se autem ẽẽ innocentem. Et mulier m¬
terrogata refert culpam in serpentẽ. quasi
aut ille sic acceꝑit uxorem ut ei obtemꝑaret.
⁊ ñ potius ut ipãm sͥ obtemꝑare faceret:
aut illa ñ poterat dei p̃ceptum potius custo¬
dire. qm uerba serpentis admitterẽ. Iam ser¬
pans ñ interrogat᷑. s prior excipit penam:
quia nec confiteri peccatũ potest. nec habet
omĩno unde se excuset. Non autem nunc
ea damnatio diaboli dr̃. que ultimo iudi¬

Expanded text:
autem tam familiare peccantibus, quam triautem tam familiare peccantibus, quam tribuere Deo velle undecumque accusantur: et hoc de illa vena superbiae, ut quoniam sic homo peccavit cum vult esse par Deo, id est liber esse ab ejus dominio, sicut ille ab omni dominio liber est, quoniam ipse est Dominus omnium; quoniam in majestate par illi esse non potuit, jam lapsus et jacens in peccato suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius illum vult ostendere peccasse, se autem esse innocentem. Et mulier interrogata refert culpam in serpentem: quasi aut ille sic acceperat uxorem ut ei obtemperaret, et non potius ut ipsam sibi obtemperare faceret; aut illa non poterat Dei praeceptum potius custodire, quam verba serpentis admittere. 26. Jam serpens non interrogatur, sed prior excepit poenam, quia nec confiteri peccatum potest, nec habet omnino unde se excuset. Non autem nunc ea damnatio diaboli dicitur, quae ultimo judi
Abbreviated transcription (Latin):
ce eius audita abscondisse se: quoniam nu-¬
dus eẽt. Iam miserrimo errore respondet
quasi deo posset displicere nudus: sicut eum
ipse fecerat. Est autem hoc erroris propͥum:
ut quod cuiq displicet. hoc etiam deo dis¬
plicere arbitretur. Illud autem sublimit in¬
uit tibi quia nudus eẽs: nisi quia ab illa ar¬
bore de qua dixeram tͥ ex illa sola ñ mandu¬
care: ex illa manducasti. Nudus enĩ erat a
simulatione: s uestiebat᷑ luce diuina unde
auersus. ⁊ ad seipsum conuersus. qͦd signi¬
ficat de illa arbore manducasse: nuditatẽ
suam uidit: ⁊ displicuit sͥ ex eo quod ñ ha¬
bebat aliquid propͥum. Deinde iam more
suꝑbie in se ñ accusat quod consensit mu¬
lieri: s in mulierem refundit culpam suam:
et sic subtiliter quasi de astucia qũa miser
conceꝑat. uoluit ad ip̃m deum ꝑtinere qd̾
peccauit. Non enĩ ait. mulier dedit mͥ: sed
addidit dicens. quam dedisti mͥ. Nichil est

Expanded text:
ce ejus audita, abscondisse se, quoniam nuce ejus audita, abscondisse se, quoniam nudus esset. Jam miserrimo errore respondit, quasi Deo posset displicere nudus, sicut eum ipse fecerat. Est autem hoc erroris proprium, ut quod cuique displicet, hoc etiam Deo displicere arbitretur. Illud autem sublimiter invit tibi, quia nudus es, nisi quia ab illa arbore de qua dixeram tibi ex illa sola non manducare, ex illa msimulatione, sed vestiebatur luce divina. Unde aversus et ad seipsum conversus, quod significat de illa arbore manducasse, nuditatem suam vidit, et displicuit sibi ex eo quod non habebat aliquid proprium. CAPUT XVII.-- Resuperbiae in se non accusat quod consensit mulieri, sed in mulierem refundit culpam suam; et sic subtiliter quasi de astutia quam miser conceperat, voluit ad ipsum Deum pertinere quod peccavit. Non enim ait, Mulier dedit mihi; sed addidit dicens, Mulier quam dedisti mihi. Nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
habebant oꝑimenta mendatii. Qui autem
loquit᷑ mendatium: de suo loquitur. Et id̃o
ad arborem se dicuntur abscondere que erat
in medio paradysi: idest ad se ipsos qui in me¬
dio rerum infra deũ ⁊ supra corpora ordinati
erant. Ergo ad seipsos absonderunt se: ut cõ¬
t᷑barentur miseris errorib relicto lumine ue-¬
ritatis quod ip̃i ñ erant. Particeps enĩ uerita¬
tis potest ẽẽ anima humana: ip̃a autẽ ueri-¬
tas ds̃ est. incõmutabilis. supra illam. Ab ea
ergo ueritate quisqͥs auersus est. ⁊ ad seip¬
sum conuersus. ⁊ ñ de rectore atq illustra¬
tore deo. s de suis motib quasi liberis exul¬
tat. tenebrat᷑ mendatio: quoniam qui loqͥ¬
tur mendatium. de suo loquit᷑. Atq ita tur¬
batur: ⁊ uocem illam ꝓphete manifestat qͣ
a. Itaq iam interrogat᷑ adam: ñ deo nesciẽ-¬
te ubi eẽt. s cogente ad confessionẽ peccati.
terrogabat nesciebat. Respondit autẽ uo¬

Expanded text:
habebant cooperimenta mendacii: qui autem habebant cooperimenta mendacii: qui autem loquitur mendacium, de suo loquitur . Et ideo ad arborem se dicuntur abscondere, quae erat in medio paradisi, id est ad seipsos, qui in medio rerum infra Deum et supra corpora ordinati erant. Ergo ad seipsos absconderunt se, ut conturbarentur miseris erroribus, relicto lumine veritatis, quod ipsi non erant. Particeps enim veritatis potest esse anima humana: ipsa autem veritas Deus est incommutabilis supra illam. Ab ea ergo veritate quisquis aversus est, et ad seipsum conversus, et non de rectore atque illustratore Deo, sed de suis motibus quasi liberis exsultat, tenebratur mendacio: quoniam qui loquitur mendacium, de suo loquitur; atque ita turbatur, et vocem illam prophetae manifestat, qua . Itaque jam interrogatur Adam, non Deo nesciente ubi esset, sed cogente ad confessionem peccati: a quae interrogabat, nesciebat. Respondit autem, vo
Abbreviated transcription (Latin):
is fiei sucemctoria. tamqm degentes pudẽ¬
da sua. idest occultantes simplicitatem de qͣ
iam erubescebat astuta suꝑbia. folia uͦ fici
pruritum quendã significant: si hoc bene
i rebus incorporeis dr̃. quem miris modis
animus patitur cupiditate ⁊ delectatione
mentiendi. Unde etiam latine falsi dicunt᷑:
qui iocari amant. In iocis autem utiq si¬
mulatio pͥncipatum tenet. Itaq cum deã-
bularet ds̃ in paradyso ad uesꝑam: idest
cum ad eos iudicandos iam ueniret. Ad huc¬
enim ante penam eorum deambulabat in
paracłyso. idest quasi mouebat᷑ in eis p̃senti¬
a dei. quando iam ipsi stabiles in eius p̃cep
to ñ erant. Et bene ad uesꝑam: idest eũ ab
eis iam sol occideret. ⁊ auferret᷑ ab eis lux il¬
la interior ueritatis. Audierunt uocẽ eius:
⁊ absconderunt se a conspectii eius. Quis se
abscondit a conspectu dei: nisi qui deserto
ipso incipit amare quod suũ est: Iam enĩ

Expanded text:
fici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudfici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudda sua, id est occultantes simplicitatem, de qua jam erubescebat astuta superbia. Folia vero fici pruritum quemdam significant, si hoc bene in rebus incorporeis dicitur, quem miris modis animus patitur cupiditate, et delectatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis autem utique simulatio principatum tenet. CAPUT XVI.-bularet Deus in paradiso ad vesperam, id est cum ad eos jam judicandos veniret, adhuc ante poenam eorum, deambulabat in paradiso, id est, quasi movebatur in eis praesentia Dei, quando jam ipsi stabiles in ejus praecepto non erant; et bene ad vesperam, id est cum jam ab eis sol occideret, id est auferretur ab eis lux illa interior veritatis: audierunt vocem ejus, et absconderunt se a conspectu ejus. Quis se abscondit a conspectu Dei, nisi qui deserto ipso incipit jam amare quod suum est? Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s potest. Et uidit inquit mulier quia bo¬
num ẽ lignũ ad escam: ⁊ quia bonũ ẽ ocu¬
do uidebat si clausi erant oculi: S hoc
dictum ẽ ut intelligeremus eos oculos eẽ
aꝑtos postea qmͣ de fructu illo acceperunt.
quib se nudos uidebant : displicebant sibi
idest oculos astucie quib simplicitas displi¬
cet. Cum enĩ quisq ceciderit ab illa intima
ꝯ secretissima luce ueritatis: nichil ẽ unde ue¬
lit placere suꝑbia. nisi fraudulentis simula¬
tionib. Hincenĩ ⁊ ẏpocrisis nascit᷑: in qua
multum uident᷑ sͥ cordati. qui potuerunt
fallere ⁊ decipere quem uoluerint. Dedit e¬
nim mulier uiro suo: ⁊ manducauerunt. Et
aꝑti s̃ oculi eorum: de quib iã dictũ ẽ. Et tẽ
uiderunt quod nudi ẽẽnt: s oculis ꝑuersis
quib illa simplicitas que nuditatis nomi¬
ne significata ẽ. erubescenda uidebat᷑. Itaq
ut iam ñ eẽnt simplices. fecerunt sͥ de foli

Expanded text:
derunt. Et uidit mulier quia boderunt. Et uidit mulier quia bonum est lignum ad manducandum et quia gratum ocudo videbat, si clausi erant oculi? Sed hoc dictum est, ut intelligeremus eos oculos esse apertos, posteaquam de fructu illo acceperunt, quibus se nudos videbant, et displicebant sibi, id est oculos astutiae, quibus simplicitas displicet. Cum enim quisque ceciderit ab illa intima et secretissima luce veritatis, nihil est unde velit placere superbia, nisi fraudulentis simulationibus. Hinc enim et hypocrisis nascitur, in qua multum sibi videntur cordati, qui potuerint fallere et decipere quem voluerint. Dedit enim mulier viro suo, et manducaverunt, et aperti sunt oculi eorum, de quibus jam dictum est; et tunc viderunt quod nudi essent, sed oculis perversis, quibus illa simplicitas quae nuditatis nomine significata est, erubescenda videbatur. Itaque ut jam non essent simplices, fecerunt de foliis
Abbreviated transcription (Latin):
eritis sicut dii. Etiam quod dictum ẽ. seit
enim ds̃ quoniã qua die manducauerits
ex eo aꝑient᷑ oculi ur̃i. quid intelligit᷑. nisi
ꝑsuasum cẽ ut sub deo ẽẽ nollent. s in su¬
a potestate potius sine dño: ut legem eius
ñ obseruarent. quasi inuidentis sͥ ne se ip¬
si regerent: ñ indigentes illius interno lu¬
mine. s utentes propͥa prouidentia. quasi
oculis suis ad dinoscendum bonũ ⁊ malũ:
quod ille prohibuisset: Hoc ẽ gͦ quod per¬
suasum est. ut suam potestatem nimis a¬
marent: ⁊ cum ẽẽ deo pares uellent. illa me¬
dietate ꝑ quam deo subiecti erant. ⁊ corꝑa
subiecta habebant. tamqͣm fructu arboriᷤ
constitute in medis paradysi male uterẽ¬
tur. idest contra legem dei: atq ita quod
acceꝑant amitterent. dum id quod ñ ac-¬
ceperant usurpare uoluissent. Non enĩ ac¬
cepit hominis natura ut ꝑ suam potesta¬
tem deo ñ regente beata sit. quia nullo re¬
gente ꝑ suam potestatem beatus eẽ solus

Expanded text:
t enim Deus quoniam qua die mandacaveritis ex eo, aperientur oculi vestri, quid hic intelligitur, nisi persuasum esse ut sub Deo esse nollent, sed in sua potestate potius sine Domino, ut legem ejus non observarent, quasi invidentis sibi ne se ipsi regerent, non indigentes illius interno lumine, sed utentes propria providentia, quasi oculis suis, ad dignoscendum bonum et malum, quod ille prohibuisset? Hoc est ergo quod persuasum est, ut suam potestatem nimis amarent, et cum Deo esse pares vellent, illa medietate, per quam Deo subjecti erant, et corpora subjecta habebant, tanquam fructu arboris constitutae in medio paradisi, male uterentur, id est contra legem Dei; atque ita quod acceperant amitterent, dum id quod non acceperant, usurpare voluerunt. Non enim accepit hominis natura, ut per suam potestatem Deo non regente beata sit; quia nullo regente, per suam potestatem beatus esse solus
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter considerandũ est: ꝑtinet enĩ m¬
xime ad nr̃am salutem. Nam ideo hecss¬
ta s̃: ut iam talia caueamus. Cum inters¬
gata mulier respondisset quid eis p̃cepil
eẽt: ait ille. Non morte moriemini. Seis
nim ds̃ quoniam qua die manducaui¬
tis ex illo. aꝑientur oculi ur̃i. ⁊ eritis sics¬

Expanded text:
diligenter considerandum est; pertinet enim mdiligenter considerandum est; pertinet enim maxime ad nostram salutem: nam ideo haec scripta sunt ut jam talia caveamus. Nam cum interrogata mulier respondisset quid eis praeceptum esset; ait ille: Non morte moriemini: sciebat enim Deus quoniam qua die manducaveritis ex illo, aperientur oculi vestri, et eritis sic
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑare racioni. tãqͣm rectori uiro. Etiã
nunc in uno quoq nr̃m nichil aliud agit.
cum ad peccatũ quisq dilabitur: qm tun
actum est in illis tͥb. serpente. muliere. et
uiro. Nam pͥmo fit suggestio. siue ꝑecogita¬
tionem. siue per sensus corporis. uel uiden¬
do. uel tangendo. uel audiendo. uel gustai¬
uo. uel olfaciendo. Que suggestio cum fi¬
cta fuerit. si cupiditas nr̃a ñ moueat᷑ ad pi¬
candum: excludetur serpentis astucia. Si
autem mota fuerit: quasi iam mulieri pe
suasum erit. S aliquando racio uirilitir
etiam. cõmot̾a cupiditatem refrenat. atq
compescit. Quod cum fit. ñ labim᷑ in per¬
catum: s cum aliquanta luctacione coron¬
mur. Si autem racio consentiat. ⁊ cum l¬
bido commouerit faciendum eẽ discernu
ab omni beatitudine tamqm de parad¬
so expellitur homo: Iam enĩ peccatũ imp¬
tatur. etiam si ñ subsequat᷑ factum: quon¬
am rea denetur in consensione ꝯscientia. ¶

Expanded text:
temperare rationi tanquam rectori viro. 21. Etiam temperare rationi tanquam rectori viro. 21. Etiam nunc in unoquoque nostrum nihil aliud agitur, cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata tanquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subsequatur factum; quoniam rea tenetur in consensione conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq s spuałr sic̃ apłs dic̃. scłm pͥncipẽ potesta¬
tis aeris huiꝰ. sp̃s qͥ nc̃ oꝑat᷑ in filiis diffidentie.
Numquid gͦ uisibilit̾ eis apparet: aut quasi
corporeis locis accedit ad eos in quib o
perat᷑: S miris modis. per cogitationes
suggerit quicqͥd potest. Quib suggestioĩ¬
bus: resistunt qui uere dicunt. quod itẽ dic̃
apłs. Non enim ignoramus astucias eius.
Quomodo enĩ accessit ad iudam. quando
ei persuasit ut dñm traderet: Numqͥd in
locis per hos oculos ei uisus est: s utiꝙ
ut dictum ẽ in cor eius intrauit. Repellit
autem illum homo: si paradẏsum custodua
Posuit enĩ hominem ds̃ in paradyso. ut oꝑa¬
retur ⁊ custodiret: quia sic ⁊ eccłẽ dr̃ in can¬
ticis canticorum. Ortus conclusus. fons sig¬
natus. Quo utiq ñ admittit᷑ ꝑuersitatis i¬
le persuasor: s tam̃ per mulierem decipit
sensionem potest: nisi cum delectatio mo¬
ta fuerit. in illa parte animi. que debet ob¬

Expanded text:
ncipem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos in quibus operatur? Non utique, sed miris modis per cogitationes suggerit quidquid potest. Quibus suggestionibus resistunt, qui vere dicunt, quod item dicit Apostolus: Non enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique, ut dictum est, intravit in cor ejus . Repellit autem illum homo, si paradisum custodiat. Posuit enim Deus hominem in paradiso, ut operaretur et custodiret: quia sic de Ecclesia dicitur in Canticis canticorum, Hortus conclusus, fons signatus ; quo utique non admittitur perversitatis ille persuasor. Sed tamen per mulierem decipit: sensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet ob
Abbreviated transcription (Latin):
diret tditorem ꝑtulit furem: ce ante exꝑi¬
mentum uinculoꝵ crucis ac mortis. labi¬
ꝑ eius dolosis ñ negauit osculum pacis.
n ipsa autem morte qͣnta sustinuit: Per¬
alit odiorum flammas. ministros pessi¬
Iu cordis: lingius elamauerunt iuidei.
Crucifigite: crucifigite. Ut rei remanerẽt
iudei: innocens ab eis crucifixus ẽ filius di.
Ad crucem ducitur: expalmatur qui ẽ in ue¬
ra palma uictorie. Spmis coronat᷑: qui spi-¬
nas pecc̃oꝵ uenit confringere. Ligatur:
qui soluit compeditos. Ligno suspendit᷑:
qui erigit elisos. Aceto potatur. fons uite.
Disciplina cedit᷑. salus uulneratur: uita
moritur. Occidit ad tempus uitã mors:
ut in ꝑpetuo a uita occideretur mors. Qd
quasi uictores: Et dum t̾renũ ce cadducũ
regnum timuerunt. ꝑdere: regem celi ce t̃¬
re ñ dubitauerunt occidere. S nec sicut
putauerunt. uictores extiterunt. Si enĩ
uicerunt: regnum quom ꝑdiderunt. Cͦ m̃

Expanded text:
deret traditorem, pertulit furem, et ante experideret traditorem, pertulit furem, et ante experimentum vinculorum, crucis ac mortis, labiis ejus dolosis non negavit osculum pacis. In ipsa autem morte quanta sustinuit? Pertulit odiorum flammas, ministras pessimi cordis linguas. Clamaverunt Judaei, Crucifige, crucifige : ut rei remanerent Judaei, innocens ab eis crucifixus est Filius Dei. Ad crucem ducitur, expalmatur, qui est vera palma victoriae. Spinis coronatur, qui spinas peccatorum venit confringere. Ligatur, qui solvit compeditos. Ligno suspenditur, qui erigit elisos . Aceto potatur fons vitae, disciplina caeditur, salus vulneratur, vita moritur: occidit ad tempus vitam mors, ut in perpetuum a vita occideretur mors. 12.quasi victores, et dum terrenum et caducum regnum timuerunt perdere, Regem coeli et terrae non dubitaverunt occidere? Sed nec sicut putaverunt, victores exstiterunt. Si enim vicerunt, regnum quomodo perdiderunt? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
unit. Ego sum panis unius: qui de celo de¬
sendi. Gũstabis ce uidebis: qm̃ suauis est
oñs. Et si in de eminet uirtus caritatis q̃
omĩa sꝑat. ꝑheremum te necesse ẽ tran¬
sire. idest utaris hoc mundo tamqmͣ nõ
utens: ut in hac uita ꝑegrinum te noueris
s̃ si t̾ram ꝓmissionis cupis intrare. Hȩc
t̃r ẽ: de qua ꝓpħa cantat &e dic̃. Credo ui-¬
dere bona dñi in t̾ra uiuentium. Ultima
uirtus caritatis restat: que omnia susti¬
net e numqm cadit. Hanc ipsam capiti
nr̃o domino iħu xp̃o conuenire nouimus:
autem pro nob̾ sustinuerit: puto caritatẽ
lrãm ignorare ñ posse. Tamen exinde aliqͥd
dicam: sitamen de tanto aliqͥd digne dicã.
Ptius illud qͦd ds homo. quod uerbum caro
sactum ẽ. qd multa bona fecit & mala per-¬
pessus ẽ: quod mortuos suscitauit &e mor¬
alis est: qd̾ singularis illa patientia ꝑtu¬
lit diabolum temptatorem. discipłm tra¬
ditorem. qͦd ipsum iudam priusqm̃ osten¬

Expanded text:
dicit: Ego sum panis vivus qui de coelo dedicit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. Gustabis et videbis quoniam suavis est Dominus, et si in te eminet virtus charitatis quae omnia sperat, per heremum necesse est te transire, id est utaris hoc mundo tanquam non utens, et in hac vita peregrinum te noveris esse, si terram promissionis cupis intrare; haec terra est de qua propheta cantat et dicit: Credo videre bona Domini in terra viventium. Ultima virtus charitatis restat, quae omnia sustinet, et, nunquam cadit. Hanc ipsi capiti nostro Domino Jesu Christo convenire novimus. autem pro nobis ipse sustinuerit, puto Charitatem vestram ignorare non posse. Tamen exinde aliquid dicam, si tamen de tanto aliquid digne dicam. Prius illud, quod Deus homo, quod Verbum caro factum est ; quod multa bona fecit, et mala perpessus est; quod mortuos suscitavit, et mortuus est; quod singularis illa patientia pertulit diabolum tentatorem, discipulum traditorem; quod ipsum Judam priusquam osten