comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus heliã deleutero poleis in nono miliario uiȩ publicȩ. unus inmonte & alter ita
cãpo situs : quiso chot nuncupcttur: Interp̃tatur uͦ ramos uł humilitas. Az echa ciui-
hodie uocat̃ iulla a hecha: inter el euteropolĩ et heliã. Asecha interpretatur
fortitudo siue decipula: Duma siue domin intribu uida: uicus grandis ẽ indoroma hoc ÷
ad australẽ plagã infinib eleutero poleos. Decẽ iuIi abea milib distans: Dumc interp᷑¬
tatur silentiũ siuegaudiũ. Porro saul & uiri eisrł: congregatis inualle terebinthi. Tere¬
bintus ẽ insicimis : sub qͣ abscondit ia cobidola iuxta ñ eoꝑolim. Et direxeruntaciem
ad pugnandũ contra phylistum. Et cet̃ Hinc iosephus: Postñ multa si qͥdem tẽpora
palestini denuo congregati. & maznũ suꝑ om̃s isrłitas exercitũ colligentes: inter sochot

Expanded text:
tibus Aeliam de Eleutheropoli in novo milliario viae publicae: unus in monte, et alter in tibus Aeliam de Eleutheropoli in novo milliario viae publicae: unus in monte, et alter in campo situs,qui Socho nuncupantur. Interpretatur vero ramus vel humilitas. Azecha civitasges . Sed et hodie vocatur villa Azecha inter Eleutheropolim et Aeliam. Azecha interpretatur fortitudo sive decipula. Duma sive Dommim in tribu Juda vicus grandis est in Daroma, hoc est ad australem plagam, in finibus Eleutheropoleos, decem et septem ad ea millibus distans. Duma interpretatur silentium sive gaudium. « Porro Saul et viri Israel congregati in valle Terebinthi. » Terebinthus est in Sichimis, sub qua abscondit Jacob idola juxta Neapolim. « Et direxerunt aciem ad pugnandum contra Philisthiim, » etc. Hinc Josephus: « Post non multa siquidem tempora Palaestini denuo congregati, et magnum super omnes Israelitas exercitum colligentes inter Socho
Abbreviated transcription (Latin):
mollescunt : & furor in sanoꝵ sȩpe. ad sanoꝵ medi coblandiente redũcitur: Cũq cis
indulcedinẽ condescenditur. langor in saniȩ mitigatur: Neq enĩ neglegent̃ intuendũ ẽ
quod cũ saulẽ sp̃s aduersus inuaderet : ad p̃hensa dauid cythara. eiꝰuesaniã sedebat
Iuid enĩ ꝑsaulem nisielatio potentiũ : & quid ꝑ dauid innutur. nisi humilis uttti scoꝵ
Cũ ergo saul abimmundo sp̃u arrĩpiturꝰ. dauid canente uesanictẽperatur : qr cũ sens
potentiũ ꝑelationẽ in furorem uertitur : dignũ ẽ ut ad salutẽ mentis qͣsi dulcedine
cytharȩ. locutionis nr̃ȩ tranquillitate reuocetur. Posthaec phylistiim agmina sua
in proeliũ conduxerunt insochod uidȩ : & castrametatis intersõe hod. & ahecha in
finib domim. Socot ẽ. oppidũ intribu iuda: sunt aut̃ usq hodie uiculi duo ꝑgen-¬

Expanded text:
mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque eis mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque eis in dulcedinem condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est quod cum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara, ejus vesaniam sedabat . Quid enim per Saulem, nisi elatio potentum; et quid per David innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. in praelium conduxerunt in Socho Judae, et castrametati sunt inter Socho et Azecha, in finibus Dommim. » Socho est oppidum in tribu Juda. Sunt autem usque hodie viculi duo pergen
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ seuire ꝑmiserit : ei adusum iusti uidicii. & iniusta illius seruit: frat aut̃ đđ.
in canticis musicis eruditus. Diuersoꝵ enĩ sonoꝵ rationabilis moderatꝰq concent.
concordi uarietate cõpacta. ordinatȩ eccłȩ insinuat unitatẽ : quȩ uariis modis coti¬
die resonat: et suauitate mesticam odulatur: Iste adhuc puer in cẏtharasuauit̃ immo
fortit̃ canens. malignũ spm̃ qui o perabatur insaule cõpescuit: non qđ cytharȩ illius
tanta uirtꝰ erat: sed qđ figura crucis xpi qua deligno & extensioneneruoꝵ mystice
gerebat᷑. ipsaꝙ passio qua cantabatur. iã tunc sp̃s de mõnicos opprimebat: Tropolo¬
gice aut̃ hocfacto dauid: ad cõpaciendũ ꝓximo instrum᷑: Plerumq enĩ suꝑbus diues
exortationis blandim̃to placandus ẽ : qr & plerumq dura uulnera ꝑlenia fom̃ta

Expanded text:
hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illius voluntas servit. Erat hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illius voluntas servit. Erat autem David in canticis musicis eruditus. Diversorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus, con cordi varietate compacta, ordinate Ecclesiae insinuat unitatem, quae variis modis quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur. Iste adhuc puer in cithara suaviter, imo fortiter canens, malignum spiritum qui operabatur in Saule, compescuit; non quod citharae illius tanta vis erat, sed quod figura crucis Christi, quae de ligno et extensione nervorum mystice gerebatur, ipsaque passio, quae cantabatur, jam tunc spiritus daemoniacos opprimebat. Tropologice autem, hoc facto David ad compatiendum proximo instruimur. Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est: quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta
Abbreviated transcription (Latin):
iniusto ẽ. & tam̃ ꝑmittente dõ om̃is potestas usta: Ex se eni tep̃tare quõs¬
& malus : Dni uidelicet perlicentiã potestatis iustȩ : malus autẽ ꝑdesideriũ uo-¬
luntatis iniuste: Sic et alibi dictũ ẽ etiã sopor dni qui occupauerat milites eiusdẽ
saul. cũ dauid hastã & sciphũ abstuliss& a capite dormientis: non qͥa sopor tunc
indño ercit ut ipse dormir et qua tunc homines app̃henderet: sed nutu dĩ erat in¬
fusus ned auid seuitiis in eo loco p̃sentia sentiretur: dicitur gͦ sp̃s dĩ malos. hoc ẽ
qua non sua sed dñi omniũ ȩquitate acceperat. dĩ erat: Formidari gͥ non debet:
qͥa nihil nisi ꝑmissus ualet: Nã et in eugłio expellenda de hominelegio. dño dice¬¬
bat: sieicis nos: mitte nos in gregẽ porcorum: Sola gͦ uis illa tinenda ẽ : quȩcum

Expanded text:
injusta est; et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quosinjusta est; et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quos et malus: Domini videlicet per licentiam potestatis justae, malus autem per desiderium voluntatis injustae. Sic et alibi dictum est etiam : « Sopor Domini, » qui occupaverat milites ejusdem Saul, cum David hastam et scyphum abstulisset a capite dormientis; non quia sopor tunc a Domino erat ut ipse dormiret, sed quia ille sopor qui tunc homines apprehenderat, nutu Dei erat infusus, ne David servi ejus in eo loco praesentia sentiretur. Dicitur ergo spiritus Dei malus, hoc est, t potestate, quam non sua, sed Domini omnium aequitate acceperat, Dei erat; formidari igitur non debet, quia nihil, nisi permissus, valet. Nam et in Evangelio expellenda de homine Legio Domino dicebat: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Sola ergo vis illa timenda est, quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc gentiu greges pascit. Igitur recedente a sauldño ꝓpt̾ in oboedientiã. ab rep¬
tus c᷑maligno spũ: & exagttabat tũ sp̃s nequã adño : D ixeruntq serui saul
adeũ : Ecce exagitat᷑ ie sp̃s dnĩ malus: & cet̾ En hoc loco quarisolet despũ
quiagitabat saul: sidnĩ. cur malus : simalus. curdni dicatur Hac sententiq
duob uerbis cõp̃hensa ẽ: & indõ potestas uista: et in diabolo uoluntas iniqua:
qr omnibus etiũ spĩtalibꝰ malis bene utitur ds̃ uł ad damnationẽ quorun¬
dã uł a demendationẽ ł adpbationem. Et quã uis malignitas a dõ nonsit:
potestas tam̃ nisi adõ non ẽ: Sicut ⁊ antiquus humani generis inimicus quia
licet a fflictionẽ iustoꝵ seꝑ̃ appeteit : tamensi ab auctore nr̃o potestatẽ non accipit:
adtẽptati onis articulũ nullatenus conualescit Unde et om̃is uoluntas diaboli

Expanded text:
nunc gentium greges pascit. Igitur recedente a Saul Domino propter inobedientiam, arrepnunc gentium greges pascit. Igitur recedente a Saul Domino propter inobedientiam, arreptus est maligno spiritu, « et exagitabat eum spiritus nequam a Domino. » « Dixeruntque servi Saul ad eum: Ecce exagitat te spiritus Domini malus, » etc. In hoc libro quaeri solet de spiritu qui agitabat Saul: si Domini, cur malus; si malus, cur Domini dicatur? Haec sententia duobus verbis comprehensa est, et in Deo potestas justa, et in diabolo potquia omnibus etiam spiritibus malis bene utitur Deus, vel ad damnationem quorumdam, vel ad emendationem, vel ad probationem. Et quamvis malignitas a Deo non sit, potestas tamen, nisi a Deo, non est Sicut antiquus humani generis inimicus, quia licet afflictionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
Imple cornutiũ oleo: & utni mittã te adlsai bethleemitẽ. Prouidieñi infilus ci.
mihi regem: & cet̃. Iteq saule ꝓpt̃ in oboedientiã reꝓbato misit ds̃ samuhel
adisai : & sup̃to cormdꝰ olci. unxit in regẽ. dauid: Sed udeamus eundem dauid
quomodo xpm̃ prophetice significauerit. Dauid enĩ interp̃tctur manu foris si ue
desiderabilis: Et quid fortius leone illo de tribu iuda: quiuicit mundũ : & quid
desiderabilius illo dequo dicit᷑ ueniet desideratus cunctis gentibus : : Un ꝗtur¬
appellatur Reprobatis septẽ filiis isai maiorib minimus &tate electus est ad
regnũ: qe spreto uidaico sacerdotio & regnoprioris uidelicet populiquis ab
functus ẽ. & in regẽ unctus: Cuius regnũ nonhabet finẽ : & cuioms gentes.
linguȩ & trib seruient: Dauid abofficio pastorali pecoꝵ. ad hominũ regnum
trans festur: noster aut̃ dauid ipse ths. ab ouib: iudaicȩ plebis ablatus est

Expanded text:
sai Bethlehemitem, providi enim in filiis ejus mihi regem, » etc. Itaque Saule propter inobedientiam reprobato, misit Deus Samuel ad Isai, et sumpto cornu olei unxit in regem David. Sed videamus eumdem David, quomodo Christum prophetice signific"desiderabilis": et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo de quo propheta dicit: ueniet desideratus cunctis gentibus? Berellatur. Reprobatis septem filiis Isai majoribus, minimus aetate electus est ad regnum. Quia spreto Judaico sacerdotio et regno, prioris videlicet populi, qui safunctus est, et in regem unctus, cujus regnum non habet finem, et cui omnes gentes, linguae et tribus servient. David ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum transfertur. Noster autem David, ipse Jesus, a bobus Judaicae plebis ablatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bethel: ubi ia cob lapidẽ erexerat: Posthac ueniens adcollẽdĩ: Collis dei:
Prophetasse eũ ibi uidei dicunt defuturo scło: degog & magog: & dep̃miis iustoꝵ.
& poenai impiorũ. Quando gͦ uenerint signa hȩc omĩa tibi. fac quȩcumq
qͥa te ds̃ regẽ fore uoluit : & id circo ad omĩat quatibi agendas :⁊ egalit̃ agze:
qr ds̃ tecũ e Qđ aut̃ signa quae p̃dixerat samuhelsauli cuncta ita uener
& ipse saul ꝑtransita quercu thabor. qͥmons ẽ in medio galile ȩ cam po
mirȩ rotunditatis sublimis. & interp̃tat᷑ ueniens lum̃. ad collem dñi

Expanded text:
in Bethel, Jacob lapidem erexerat. « Post haec venies ad collem Dei. » Collis Dei in Bethel, Jacob lapidem erexerat. « Post haec venies ad collem Dei. » Collis Dei Prophetasse eum ibi Judaei dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. « Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecunquequia Deus te regem fore voluit, et idcirco omnia quae tibi agenda sunt, regaliter age, et Deus tecum est. Quod autem signa quae praedixerat Samuel Sauli, cuncta ita evenerunt, et ipse Saul, pertransita quercu Thabor, qui mons est in medio Galilaeae, campo mirae rotunditatis sublimis, et interpretatur veniens lumen, ad co
Abbreviated transcription (Latin):
& initinere quo ꝑ rexit ad ꝓphetã uenit qui eũ in regẽ unxit: significat quod
uidȩi stultitiã carnalissens sequentes. ꝑ erroris deuia luxũ istius mundi ꝑ quire¬
ad moysen. inuentas eẽ asinas abeo audierant. Hoc ẽ bona terrȩ cõmessuros seesse
di dicerant: a quo eis unctionis oleũ fusũ. & regni gubernacula futura p̃dictasud̃.
in quib fr̃s suos ad tẽpus demanib hostiũ suoꝵ eriperent: Quod aut̃ samuhel
saul in excelsũ ducit. & ibi illi refectionẽ p̃parat : si gnificat moysen & om̃s
ꝓphetas. doctrinis suis populũ hebreoꝵ sẽꝑ ad altiorã ꝓuocasse: ut scienti a
in excelso ut comedatis mecũ hodie. & dimitta᷑ te manẽ. & omĩa quȩs in corde
tuo indicabo tibi: & deasinis quas ꝑ didisti nudius tertius. nesollicitussis. qͥci
uiderat ꝑ uisũ se inuestice arboris palmȩ collocari Iuae uisio: signũ regale erat

Expanded text:
et in itinere quo perrexit ad prophetam venit, qui eum in regem unxit, significat quod et in itinere quo perrexit ad prophetam venit, qui eum in regem unxit, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per erroris devia luxum istius mundi perquiread Moysen, inventas esse asinas ab eo audierant, hoc est, bona terrae comesuros esse didicerant, a quo eis unctionis oleum infusum, et regni gubernacula futura praedicta sunt, in quibus fratres suos ad tempus de manibus hostium suorum eriperet. Quod autem Samuel Saul in excelsum ducit, et ibi refectionem praeparat, significat Moysen et omnes prophetas doctrinis suis populum Hebraeorum semper ad altiora provocasse, ut scientia in excelsum, ut cotuo indicabo tibi et de asinis quas perdidisti nudius tertius ne sollicitus sis quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale erat.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sͦ fuit primogenitus dĩ. scđm id qđ in ꝓpheta scriptũ ẽ. filius primogenitꝰ
ms ĩsrahel: & pater eis ds̃ filius fuit dextrȩ. qui& sȩpe ꝑ auxiliũ dñi confortatus
hostib suis p̃ualuit: Sed quia sẽꝑ in gratus extitit beneficioꝵ dĩ. & durus cer-¬
uice inblasphemiã erectꝰ: demagno paruulus. & deplacido turbulentus effecꝰ¬
tus ẽ: Quod aut̃ unctus ẽ in regẽ: imazinẽ xpĩ postauit: Unde et beatus đđ.¬
& ipse xp̃s nuncupatus: ait adeũ qui finxerat saul occidisse Auomodo non
nominatur. exaltatũ consedere se fecit incelestibus: Nec non et hoc qđ desaul
Or ex gentiũ. tuũ ẽ enĩ decus inter cunctos sapientes gentiũ: & in uniuersis regnis illoꝵ
nullus ẽ similistui Et in psalmo: qm̃ quis inquit innubibus ȩquabit᷑ dño. aut
quis similis erit dño infilios dĩ: Iuõdaut̃ saul asinas patris sui cis. ꝑditas quȩsiuit.

Expanded text:
mogenitus Dei, secundum id quod in propheta scriptum est: « Filius primogenitus mogenitus Dei, secundum id quod in propheta scriptum est: « Filius primogenitus meus Israel , » et pater ejus Deus; filius fuit dextrae, quia saepe per auxilium Domini confortatus hostibus suis praevaluit. Sed quia semper ingratus exstitit beneficiorum Dei, et durus cervice in blasphemiam erupit, de magno parvulus, et de placido turbulentus effectus est. Quod autem unctus est in regem, imaginem Christi portavit. Unde et beatus istus nuncupatus, ait ad eum qui se finxerat Saul occidisse: « Quomodo non nominatur, exaltatum consedere secum fecit in coelestibus . Nec non et hoc quod de Saul « O rex gentium, tuum est enim decus inter cunctos sapientes gentium, et in universis regnis illorum nullus est similis tui . » Et in psalmo: « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Quod autem Saul asinas patris sui Cis perditas quaesivit,
Abbreviated transcription (Latin):
aul gͦ quioffenso dõ constitutus ẽ suꝑ israhelitas rex: typũ tenet populi udeoꝵ
Nã sicut ipse in regale culmen subleucitꝰ. iuxta conuenientes mores eoꝵ quipe¬
tierunt suꝑse ͤ rege. & mansuetudinẽ dñi spernebant. durus & rigidus acsuꝑb
effectus ẽ: ita ut eos seruili honere magis p̃meret quãlibertatẽ donaret: sic
et populus iudãicus. licet unctus insacerdotib & regib foret. tam̃ quia filius
ancillȩ erat quae inseruitutẽ generabat: Num quã libertatẽ ꝑfectã ꝑ ipsã unc¬
tionẽ conseqͥ potuit :÷ maximꝰ e quici illũ ad se uenientẽ quiuere rex erat& man¬
suetus ad eos uenerat. recipere noluerunt : ꝑ cuius donationẽ. liberi simallent
ne expͥmunt typũ uidȩorũ. Beniamin qͥdem ÷ interp̃tatur filius dexterae :
seor : paruulus siue turbulentus: Becoreth: interp̃tatur primogenituf tuus.

Expanded text:
Saul ergo, qui, offenso Deo, constitutus est super Israelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Saul ergo, qui, offenso Deo, constitutus est super Israelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Nam sicut ipse in regale culmen sublevatus juxta convenientes mores eorum qui petierunt super se esse regem et mansuetudinem Domini spernebant, durus ac rigidus ac superbus effectus est, ita ut eos servili onere magis premeret, quam libertati donaret: sic et populus Judaicus, licet unctus in sacerdotibus et regibus foret, tamen quia filius ancillae erat, quae in servitutem generabat, nunquam libertatem perfectam per ipsam unctionem consequi potuit: maxime quia illum ad se venientem, qui vere rex erat, et mansuetus ad eos venerat, recipere noluerunt, per cujus dominationem liberi, si mallent,ne exprimunt typum Judaeorum. Benjamin quidem interpretatur filius dextrae; Seor, parvulus sive turbulentus; Bechorath, primogenitus filius.
Abbreviated transcription (Latin):
qui non in in choata iustitici ꝑmanserunt. & paternitatẽ dni seruare¬
negl exerunt. fuit dĩ. uel pater fuit nominantur: ut sigificetur paternitate dĩ
eos eẽ indignos. qui iustitia relicta: iniquitatẽ corruerunt. Sed quia filii
sa muhel superius dictum est. declinauerunt post auaritiã. et accipiebant mu¬
nera : & tã ini qui udices extiterunt. ut populus neq̃quã eos ferens. rerẽ sibi in
similitudinẽ ceterarũ gentiũ postularet : His petitionibus ds̃ irritatu᷑. addolen¬
tẽ ꝓphetã. ita locutus ẽ N udi uocẽ populi in omnibꝰ qua locunt᷑tibi: Nori
enĩ te abiecerunt. sed me : ne regnẽ suꝑ eos. Iuxta omiã opera sua quȩ fecerunt
adix qua eduxi eos de agypto: usq ad diem hanc: sicut dereliquerunt me
& seruier̃ dis alienis: sic facient etic̃tibi : Nun gͦ audi uocẽ eorũ. Verũtam̃
contestare eos. & p̃diceis. uis regis qui regnaturus est super eos. Et cetera

Expanded text:
qui non in inchoata justitia permanserunt, et paternitatem Dqui non in inchoata justitia permanserunt, et paternitatem Dneglexerunt, fuit Dei vel pater fuit, nominantur, ut significetur paternitate Dei eos esse indignos qui, justitia relicta, in iniquitatem corruerunt. Sed quia filii  filii Samuel declinaverunt post avaritiam, et accipiebant munera, et tam iniqui judices exstiterunt, ut populus, nequaquam similitudinem caeterarum gentium postularet, his petitionibus Deus irritatus ad dolentem prophetam ita locutus est: « Audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi. Non enim te abjecerunt, sed me, ne regnem super eos. Juxta omnia opera sua quae fecerunt a die qua eduxi eos de Aegypto usque ad diem haet servierunt diis alienis, sic facient etiam tibi. Nunc ergo audi vocem eorum: verumtamen contestare eos, et praedic eis jus regis, qui regnat
Abbreviated transcription (Latin):
cõ primebant. et iudicia nonuera sed scđm p̃mia ꝓferebant: adepo-¬
las p̃ciosaq conuiuia declinantes. Frimũ quidem quȩerant inimica dõ
gerebant.: scđo etiã patri uidebantur aduersi: qui multo studio açꝓ¬
uidentia gesserat. ut etic̃ plebs sciret seruare iustitiã: Populus itaq dũ
contumeliã priori conuersatione ꝓph&ȩ filii fecerunt : gra uit̾ hoc ferens
ad patrẽ dẽnuo remeauit. qui inramatha ciuitate cõmorabatur. ẽiq
in iustitias filioꝵ om̃s exposuit Et qui& cũ senex e&. et tẽpus iã defect
rebus preeẽ non poterat : supplicabant ei atq rogabant. ut aliquẽ eoꝵ
regẽ eliger&: qui et principatũ gentis haber&. & palestinos affligeret.
qui eis er̃ant prioris iustitiȩ debitores Iohel. interp̾tatur in cipiens:
uel fuit dĩ: Abia. interp̃tatur pater dñs: uł spater suit. Recte ergo

Expanded text:
comprimebant, et judicia non vera, sed secundum praemia proferebant, ad epucomprimebant, et judicia non vera, sed secundum praemia proferebant, ad epulas et pretiosa convivia declinantes. Primum quidem, quae erant inimica Deo gerebant; secundo etiam patri reddebantur adversi, qui multo studio ac providentia gesserat ut etiam plebs sciret servare justitiam. Populus itaque, dum contumeliam priori conversationi prophetae filii fecerunt, graviter hoc ferens, ad patrem denuo remeavit, qui in Ramatha civitate commorabatur, eique injustitias filiorum omnes exposuit. Et quia cum senex esset, et tempore jam defectus, rebus praeesse non poterat: supplicabant eum atque rogabant, ut aliquem eorum regem eligeret, qui et contra principatum gentis haberet, et Palaestinos affligeret qui eis erant prioris injustitiae debitores. » Joel interpretatur incipiens, vel fuit Dei. Abia interpretatur pater Dominus, vel pater fuit. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
SENUIS SET SAMUNEI. POSUIT FILIOS SUOS
iudices israhel Fuitq nomen filii eius primogeniti ioel.
& nomen secundi abia: uidicum in bersabẽȩ: Et nonam
bulauerunt filii eius inuiis eius: sed declinauerunt post
auaritiam. De hoc iosephus. ita refert: Igtur illo tẽpo¬
re inter is rahelitas et reliquos chananeos ꝓpheta samuhel ita
decreuit: ut deposito populo chananeoꝵ. iudȩisq reddita ciuita¬
te. in ec eos conuenire prȩcepit: et diuersis actibus ad inuicẽ discep¬
tare. Ipse uero secundo in anno circũiens ciuitates. idicabat: &
multo tempore sub ȩquitate omĩa expleuit. Pein de senectute
graucitus. & agere sollempnia p̃peditus: filiis suis tribuit principatũ:
Quorũ senior quidem dicebatur iohel: iunior aut abia. Prepo-¬
suit autẽ aliũ quidem inbethleem ciuitate. ut illic sederet &
ita & praui ꝓducunt᷑ ẽxbonis: Nã et patris sui ftudiũ non recordantes.
et uicĩ contrariã ambulantes : et muneribus turpibusq lucris iustitiam

Expanded text:
senuisset Samuhel posuit filios suos iudices Israhel fuitque nomen filii eius primogeniti Iohel et nomen secundi Abia ibulaverunt filii illius in viis ejus, sed declinaverunt post avaritiam, » etc. De hoc Josephus ita refert: « Igitur illo tempore inter Israelitas et reliquos Chananaeos propheta Samuel ita decrevit, ut deposito populo Chananaeorum, Judaeisque reddita civitate, in ea eos convenire praecepit, et diversis artibus ad invicem operam dare. Ipse vero secundo in anno circumiens civitates judicabat, et multo tempore sub aequitate omnia explevit. Deinde senectute gravatus, et agere solemnia praepeditus, filiis suis tribuit principatum, quorum senior quidem dicebatur Joel, junior autem Abia. Praeposuit autem alium quidem in Bethlehem civitate, ut illic sederet et ita et pravi producuntur ex bonis. Nam et patris sui studium non recordantes, et viam contrariam ambulantes, et muneribus turpibusque lucris justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare quod tẽptat: & aequalẽ se cũ ceteris cẽrnere. & tam̃ se peccantib ⁊elo ultions
añte ferre: S criptũ nãq ẽ: Ducẽ te constituerunt. noli extolli: s estoinillis qͣsi uñ exilis
Illoq excuscinte quod omĩa seruauerit iuxta quod p̃ceptũ sibi fuerat. atq dicente : audro

Expanded text:
expugnare quod tentat, et aequalem secum caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis expugnare quod tentat, et aequalem secum caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Scriptum namque est: « Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Illoque excus
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ: sed fultus tẽporali potentia: iã se paruulũ non uidebat: Ceteroꝵ nãq cõpa-¬
ratione se p̃ferens: qr pluscunctis poterat: magnũ se p̃omnib aestimabat: Miro aut̃
modo cũ apud se paruulus. a pud dnm̃ magnus: Cũ uero apudse magnus apparuit: apud
dnm̃ paruulus fuit. Plerumq gͦ dũ exsubiectoꝵ affluentia animꝰ inflatur in luxũ super-¬
biȩ: ipso potentiȩ fastigio lenocinante. corripitur. Iuã uidelicet potentiã bene regit:
qui & tenere illã nouerit & impugnare : Benc hanc regit. qui sit ꝑillã suꝑculpas
erigi: scit in illa cũ ceteris ae qualitate cõponi: humana & enĩ mens plerumq ex tollit̃.
eti c̃ cũ nulla potestate fulcitur : Quantomagis in altose erigit: cũ se etiã potestas adiungit:
Iuã tam̃ potestatẽ recte dispensat. quisollicite nouerit sumere exila qđ ad iuuuet ai

Expanded text:
factus est; sed fultus temporali potentia, jam se parvulufactus est; sed fultus temporali potentia, jam se parvulurationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo, cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regiqui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit in illa cum caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Quam tamen potestatem certe dispensat, qui sollicite noverit sumere ex illa quod adjuvet, et
Abbreviated transcription (Latin):
hin i ipse ẽ iethro cognatꝰ moysi : decuius genere erant chinci qͥ descenderant ad ameilech
& habitabant cũ eo: Quiutiq eoꝵ consanquineus crat: & heredi tatẽ eiꝰ interra habebat:
Miscđiam uꝰ cheni cũfiliis isrł fecisse dicitur : siue qͥa moyses fuit in terra madiam. siue
proeluĩ aduersũ amalech: Interfectisq cunctis hostib. peꝑcit agag regi᷑ nec uoluit dis-¬
Mincrepauit eũ ꝑhoc facto dicens: Nonne cũ paruulus esses in oculis tuis. caput in tribub
isrł factus es : unxitq te dñs in regẽ suꝑ isrł: Eͦ cet̾. Quid ꝑ increpationẽ dominicȩ uocis.
nisi suꝑbia elati regis abicit᷑: qđ a d correctionẽ suã poterit salubriter quisq conuestere.
qui p̃latus ẽ. Cuergo saul paruulũ se in suis oculis estimar& : caput in tribub israhel

Expanded text:
Ceni ipse est Jethro cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei qui descenderant ad Amalec, Ceni ipse est Jethro cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei qui descenderant ad Amalec, et habitabant cum eo, qui utique consanguineus eorum erat: et haereditatem in ejus terra habebat. Misericordiam vero Ceni cum filiis Israel fecisse dicitur, sive quia Moysen fovit in terra Madian, sive praelium adversum Amalec; interfectisque cunctis hostibus, pepercit Agag regi, nec voluit dispad Saul, et increpavit eum pro hoc facto dicens: « Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es? Unxitque te Dominus in regem super Israel? » etc. Quid per increpationem Dominicae vocis, nisi superbia elati regis abjicitur? Quod ad correctionem suam poterit salubriter quisque convertere qui praelatus est. Cum ergo Saul parvulum se in suis oculis aestimaret, caput in tribubus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
inuimentis eiꝰ memoria fieret: Dñs enĩ dixerat sedeleturũ memoriã amalech. desub cȩlo
Idcirco p̃cipitur sauli : ut eũ penitus ab homine usq ad ium̃ta deleret Et quici eiꝰ memoria¬
id÷ amalech penit̾ deleta ñ fuit : saulis peccatũ & in oboedientio in causa extitit: De quo
amalech. ita in libro deuteronomiidicit᷑ Mem̃to quȩfecit tibi amalech inuia quando
egrediebaris ex agypto : quomꝰ occurrit tibi inuia. & extremos agminis tui qͥlassi residebañ.
ceciderit: Lassos. hic hebrei immundos scdmlegẽ. extra castro m̃anentes in telleͥgunt: Iuos
cecidisse amala chitȩ dicunt᷑: qͥa ut ipsi tradunt circũ cisionẽ amputauer: & subsannatio¬
nedĩ in caelũ piecerunt. Dixitq saul chineo: Abite recedite atq discedite: neforde in¬
uoluã te cũ eo: Iu enĩ fecisti miscđiam ũ omnib filus isrł: cũ ascenderent de ȩgypto.

Expanded text:
in jumentis ejus memoria fieret Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. in jumentis ejus memoria fieret Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco pid est, Amalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quo Amalec ita in Libro Deuteronomii dicitur: Memento quae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Aegypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebrcecidisse Amalecitae dicuntur, quia sicut ipsi tradunt eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. « Dixitque Saul Cinaeo, Abiteiam cum omnibus filiis Israel, cum ascenderent de Aegypto.
Abbreviated transcription (Latin):
guine dicuntur : qr mactatis uictimis non obtulerunt ascũ ariũ sacerdotibus iuxta legis prȩ¬
ceptũ ad ipẽ et sanguinẽ : cũ uidelicet scũ ariũ secũ haberent: quando locus scũ arii
ad suos esus p̃parabaq : Quando uͦ scũ ariũ p̃sens erat : sanguis hostiarũ suꝑ altare dnĩ
iubebat᷑ fundi. si cut ẽ illud in libro deuteronomii: sanguinẽ hostiarũ tucirũ fundes
Tc̃ primũ coepit ae dificare altare dño. Ouarendũ itaq cum antea legatur q̃ stõ¬
aedificasse altare quando as amuhele increpatus est : curhicdicatur. Tunc primum
aedificaut non dño adificasse legit᷑: hic aut̃ qui ci oboedient̃ et recte illud aedificauit. deũo
populũ eiꝰ: Nunc gͦ audi uocẽ dñ: Hat dicit dñs exercituũ: Recensui quacũ ꝙ fecit a malech
isrłi : quomꝰ reftitit ei inuia xascenderet de aegypto: Nunc gͥ uade & ꝑ cute amalech.
& demolire uniuersa eiꝰ : Non parcasei : sed interfice auiro usq ad mulierẽ. paruulũ atq

Expanded text:
guine dicunt: quia mactatis victimis, non obtulerunt ad sanctuarium sacerdotibus juxta legis praeceptum adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuariiad suos esus praeparabant. Quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi, sicut est illud in libro Deuc primum coepit aedificare altare Domino. Quaerendum itaque, cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur: « Tunc primuaedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illud aedificavit, Domino populum ejus. Nunc ergo audi vocem Domini. Haec dicit Dominus exercituum: Recensui quaecunque fecit Amalec Israeli, quomodo restitit ei in via, cum ascenderet de Aegypto; nunc ergo vade et percute Amalec, et demolire universa ejus: non parcas ei, sed interfice a viro usque ad mulierem et parvulum atque
Abbreviated transcription (Latin):
sedm iustitiã & ueritatẽ uniuersa di iudicat: Notandũ aut̃ qđ alia ȩditiohabet
& non reueftar inquit samuhel tecy. qr spreiusti uerbũ dnĩ : & spreuit tẽ dñs
nesis rex suꝑ isrł: Et conuertit samuhel faciem suã ut. abiret Et tenuit saul
pinnulã dipłoidis ei : & disrupit ecĩ : Et dixit ad eũ samuhel: Disrupit dns regnum
abisrł demanutua hodie : & dabit ꝓximo tuobono suꝑte : Et diuidetur israhel
in duo: & non auertet᷑neq poenitebit eũ : qm̃ non ẽ sicut homo ut poeniteat eum :

Expanded text:
secundum justitiam et veritatem universa dijudicat. Notandum autem quod alia editio habet: secundum justitiam et veritatem universa dijudicat. Notandum autem quod alia editio habet: « Non revertar, inquit Samuel, tecum, quia sprevisti verbum Domini, et spernit te Dominus, ne sis rex super Israel. Et conuertit Samuel faciem suam, ut abiret; et tenuit Saul pinnulam diploidis eius et disrupit eam. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie et dabit proximo tuo bono super te, et diuidetur Israel in duo; et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut paeniteat eum;
Abbreviated transcription (Latin):
populo prȩ̃e&̃ Et conuersus ẽ samuhel ut a bir& : Ille aut̃ adphendit sumtititẽ palliieiꝰ:
quȩ & scissa ẽ Et ait ad eũ samihel: Scidit dñs regnũ isrł ate hodie : & tradidit illud ꝓxi¬
motuo melioretẽ. Nota mysteriũ: qđ sicut in passione dñi pontifex uestimentũ suũ¬
scidit : ita et rex sauł uestẽ ꝓphetȩ nunc scindere describitur: ferutrãq enĩ potestatẽ
& regalẽ uidelicet ac sacerdotalẽ. scisio uestimentoꝵ facta ẽ : Ut demonstretur stabilite¬
tẽ regni seu sacerdotii inpopulo iudȩoꝵ fieri ñ posse: quiuerũ regẽ et sacerdotem
ad seuenientẽ dnm ui de licet xp̃m recipere noluerunt. Porro triumphator in isrł
non parcet : & pęnitudine non flectetur : Neq enĩ homo ẽ ut agat poenitentiam
Trium phator in is rł dñs ẽ : cui omis uictoria recte ꝗds cribitur. qr mutabilis non ẽ : sed

Expanded text:
per Israhel et conversus est Samuhel ut abiret ille autem adprehendit summitatem pallii eius per Israhel et conversus est Samuhel ut abiret ille autem adprehendit summitatem pallii eius quae et scissa est et ait ad eum Samuhel scidit Dominus regnum Israhel a te hodie et tradidit illud proximo tuo meliorscidit , ita ex rex Saul vestem prophetae nunc scindere describitur. Per utramque enim potestatem, et regalem videlicet ac sacerdotalem, scissio vestimentorum facta est: ut demonstretur stabilitatem regni seu sacerdotii in populo Judaeorum fieri non posse, qui verum regem et sacerdotem ad se venientem, Dominum videlicet Christum, recipere noluerunt. « Porro triumphator in Israel non parcet et poenitudine non flectetur. Neque enim homo est ut agat poenitentiam, etc. » Triumphator in Israel Dominus est, cui omnis victoria recte ascribitur, quia mutabilis non est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur : Et in ꝑsperis tantosit uerior. quanto ap̃senti ipsa quã diuinitus ꝑcipit¬
gła. funditꝰ exm̃te separatur: Dixitq saul adsamuhel: feccaui. quia p̃uarica¬
tus sũ sermonẽ dnĩ. & uerbatua: timens populũ & oboediens uocieoꝵ. Sed nc̃ porta
quaeso peccatũ meũ : ⁊ reuertere mecũ utadorem dnm̃: Et ait samuhel ad saul
Nonreuertar tecũ qͥa piecisti sermonẽ dñi : & piecit te dñs nesis rex fuper israhel:
Corripit ꝓpheta regȩ̃ pinoboedientia quic mandatũ dñi explere ñcurauit :
p̃ dicitq eũ regnũ dimissurũ. q rectitudinẽ mandatoꝵ dĩ sequi noluit
Et merito illedepotestatis culmine abicitur : quirite regim̃ tenere nescit: Ipse
enĩ regim̃ retetenet. quise superiori ꝑhumilitatẽ adoboediendũ subicit :¬
& inferiori ꝑauc̾̃ toritatt̃ ad docendũ ante ponit: Sienĩ saul di mandatis oboediret rite

Expanded text:
jungitur; et in prosperis tanto sit verior, quanto ajungitur; et in prosperis tanto sit verior, quanto agloria funditus interea separatur. « Dixitque Saul ad Samuel: Peccavi, quia praevaricatus sum sermonem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens voci eorum. Sed nunc porta, quaeso, peccatum meum, et revertere mecum, ut adorem Dominum. Et ait Samuel ad Saul: Non revertar tecum, quia projecisti sermonem Domini; et projecit te mandatum explere non curavit, praedixitque ei regnum dimissurum, quia rectitudinem mandatorum Dei sequi noluit. Et merito ille de potestatis culmine abjicitur, qui rite regimen tenere nescit. Ipse enim regimen rite tenet, qui se superiori per humilitatem ad obediendum subjicit, et inferiori per auctoritatem ad docendum anteponit. Si enim Saul Dei mandatis obediret, rite
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ : aliquando aut̃ si de suo aliquid ñ habet. minima : Nã cũ huiꝰ mundi successus p̃cipit᷑:
cũ locus superior imperatur: Is qui adꝑcipienda hacoboedit: oboedientiȩ sibi uiftutem
euacuat. si adhaecetiã exꝓpͥo desiderio anhe lat: N eq eni se sub oboedientia dirigit :
quiad ꝑcipienda huius uttȩ ꝓspera. libidine ꝓ pͥȩ ambitionisseruit: Rursũ eummundi
despectꝰ p̃cipitur. cũ ꝓbra adipisci et contumelia iubentur : nisihȩc et exsemetipso animꝰ
appetet. oboedientiȩ sibi meritũ minuit : qui a dea qua inhacuita despectas. inuitus nolensq
scłi neqͣ quã ex pafte aliqua etiã sua uota comitantur: Debet gͦ oboedientia & in
aduersis aliquid e xsuo habere : & rursũ in ꝓsperis ex suo aliꝗd om̃nimodo ñ habert.
Iuoctinus et inaduersis tanto sit gloriosior. quanto diuino ordini. etiã exdesiderio

Expanded text:
nulla est; si de suo aliquid non habeat, minima. Cum hujus mundi successus praecipitur, nulla est; si de suo aliquid non habeat, minima. Cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Cum saeculi hujus despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur; nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, quia ad ea quae in hac vita despecta sunt invitus nolensquesaeculi nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. Debet obedientia et in adversis ex suo aliquid habere; et rursum in prosperis ex suo aliquid omnimodo non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordini etiam ex desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hiber& : quctinus tanto uerius hoe qđ ager& uirtus e&̃. quanto et abono cessans. aucͦ-¬
torisuo sesubditũ humilius exhiber&: Sed notandũ qđ illic ds̃. ex omĩ ligno paradisi ẽdite:
deligno aut̃ scientiȩ boni et mali. netetigeritis Qui enĩ abdno quolibet sub iectosuetat.
necesse ẽ ut multa concedat : ne oboedientis mens funditus interecit. si abonos omnib penit
repulsa ieuinat: Om̃s aut̃ paradisi arbores. ad esũ dñs concessit. cũ ab un& ꝓhibuit.
Ut ereaturã sucĩ quã nolebat extingui sed ꝓurhi. tantõ facilius abuna res conftringer&:
quanto ad cunotas latius relaxaret᷑: sed qͥa nonnũ quã nobis huiusmodi ꝓspera nonnũ quã¬
iͦ iubentur a duersa : sciendũ sũmõpere ẽ. qđ oboedientia aliqͣndo sid esuo aliꝗd habeat.¬

Expanded text:
prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans aucprohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunet. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis hujus mundi vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo ali
Abbreviated transcription (Latin):
Non possũ ego ameipso facere quic quã: s sicut audio iudico: N obis quippe oboedientiar
usq admordẽ seruanda p̃cipitur Ipse aut̃ sisicut audit. udicat : tun c quoq oboe.¬
diet cũ uidex uenerit Neigit᷑ nobisusq ad p̾sentis uitȩ terminũ oboedientia labo¬
riosa apparecit : redep̃tor nr̃ indicat qui hancetiã cũ iudex uenerit seruat:
Quid gͦ mrũ sipeccator homo oboedientiȩ inp̃sentis uitȩ breuitate subicit: quandohanc media¬
tor dĩ ethomimõ & cũ oboedientes remunerct nonrelinquit: scĩendũ uero ẽ. num quam
poboedientiã malũ ficri : Ali qndo aut̃ deb& ꝓ oboedientia bonũ quodagit᷑ intermitti
seq eñ mala in para diso arbor extitit: quã ds̃ homini ne continger& interdixit: sedut
ꝑmeluis oboedientiȩ meritũ homo bene conditus crescer&. digrarẽrat ut hunc etiã abono

Expanded text:
« Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. Ipse autem, si sicut audit, judicat, tunc quoque obediet, cum judex venerit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Redemptor noster judicat, qui hanc, etiam cum judex venerit, servat. Quid ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum, et cum obedientes remunerat, non relinquit? Sciendum vero est nunquam per obedientiam malum fieri, aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit, sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ Uiroboediens. loquit᷑ uictorias: Uir qui ppe oboediens loquit᷑ uictorias: quia
dũ alienȩ uoci humiliter subdimͣ : nos metipsos incorde superamus: Hinc in cugłio ue¬
ritas dic: Eũ quiuenit a dme . non eiciã foras : qͥa decȩlo descendi ñ ut faciã uolunta¬
tẽ mecĩ. s uoluntatẽ ciꝰ qͥ misit me: Iuid enĩ sisu cd̃ faceret: eos qui adse ueniunt reppo¬
liss&: Iuis aut̃ nesciat. qđ uoluntas filii. a patris uoluntate ñ discrepa̾t : Sed qm̃ primꝰ
homo qui suci uoluntatẽ facere uoluit. a gaudio paradisi exiuit : seđs ad redeptionẽ
hominũ ueniens. dũ uoluntatẽ se patris & non suã facere ostendit: ꝑ manere nos unctos
docuit: Cum gͥ non suc̃. sed patris uoluntatẽ facit : eos quiad se uenunt. foras noncicit.
qͥa dũ exẽplo suo nos oboedientiȩ subicit: uiã nobis epressionis claudit Hincrursũait:

Expanded text:
dicitur: Vir obediens loquitur victorias . Vir quippe obediens loquitur victoriam, quia, dicitur: Vir obediens loquitur victorias . Vir quippe obediens loquitur victoriam, quia, dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus. Sed quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Quid enim, si suam faceret, eos qui ad se veniunt repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, qui suam voluntatem facere voluit, a gaudio paradisi exivit; secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris, et non suam facere ostendit, permanere nos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
lech interfeci: Iulit aut̃ popłs dep̃da oues & boues primitias eoꝵ quȩ cesas. ut immol&
dñõ dõ suo ingalgalis. Ait samuhel: Nũ quid uult dñs holo causta aut iuctimas.: ẽt ñpotius
ut oboediat᷑ uoci dnĩ : Melior ẽ enĩ oboedientia quã uictimȩ : & aus cultare mayis quã
offerre adipẽ arietũ : Im̃ quasi peccatũ ariolandi ẽ. repugnart : & qͥsi scelus i dolatriȩ nol
le ad qͥescere. Oboedientia uictimis uire p̃ponitur: qͥa ꝑuictimas aliena caro: per
oboedientiã uͦ. uoluntas ꝓpria mactatur: Tanto gͥ quisq dm̃ citius placat : quanto ante ei
oculos repressa arbitriisui suꝑbia gladio p̃cepti se immolat: Iuo contra ariolandi peccatiõ
inoboedientia dr̃ : ut quanta sit uirtus oboedientia demonstretur: Ex̃aduerso ͦ melius
ostendit᷑. quid de eiꝰ laude sentiatur: Si enĩ quasi peccatũ ariolandi t̃ repugnare. & qͣsi
lis conuincitur. etiã si fidelis eẽ uideatur: Hinc ꝑsalomonẽ in oftensionẽ ob oedientiȩ

Expanded text:
ulit autem populus de praeda oves et boves primitias eorum quae caesa sunt ut immolet Domino Deo suo in Galgalis et ait Samuhel numquid vult Dominus holocausta aut victimas et non potius ut oboediatur voci Domini melior est enim oboedientia quam victimae et auscultare magis quam offerre adipem aritia quippe jure victimis praeponitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat, quanto ante ejus oculos repressa arbitrii sui superbia gladio praecepti se immolat. Quo contra, ariolandi peccatum inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientiae demonstretur. Ex adverso igitur melius ostenditur quid de ejus laude sentiatur. Si enim quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi  quisque infidelis convincitur, etiamsi fidelis esse videatur. Hinc per Salomonem in ostensione obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsã quoq: sordib quȩ ineo ẽ gregabant᷑ ad taminare uiderur. et conuers iosias. uidit
ibi sepulchra quȩ erant in monte : misitq & tulit ossa desepulchris & conbus sit ea suꝑ altare
& posuit illud: Curaut̃ iosias ossa mor tuoꝵ c̃cremare uissit suꝑ altare. nisi ut ostende¬
r& qđ ꝓfana fuer̃ eoꝵ sacrificia : & ñ solũ pecudũ hostias demonus offerebant. sedo&iam
sem& ipsos suꝑ errorem idolatriȩ m potestatem demonũ tradider : quiuisto dĩ uiditio simul
cũ altare qđ id olis fabri cauerant dissipandi erant: Mistice aut̃ signi ficat om̃s qͥ diaboli
seruitio mancipati uitã sacrilegã temporalit̃ finierant & ernis cruciatib: consum̃dos:

Expanded text:
et ipsam quoque sordibus, quae in eo congerebantur, contaminare videretur. « Et conveet ipsam quoque sordibus, quae in eo congerebantur, contaminare videretur. « Et convesepulcra, quae erant in monte, misitque et tulit ossa de sepulcris, et combussit ea super altare, et polluit illud. » Cur autem Josias ossa mortuorum concremare jussit super altare, nisi ut ostenderet quod profana fuerunt eorum sacrificia? Et non solum pecudum hostias daemoniis offerebant, sed etiam semetipsos per errorem idololatriae in potestatem daemonum tradiderunt, qui justo Dei judicio simul cum altare, quod idolis fabricaverant, dissipandi erant. Mystice autem significat omnes, qui diaboli servitio mancipati vitam sacrilegam temporaliter fini
Abbreviated transcription (Latin):
astaroth idolo sidonioꝵ &chamos offensioni moab& inelchom ab ominationi filioꝵ ammon.
ubi hȩc quoq nisi sallor palam ostenditur. qđ ut inã ñ ostender&ur: quid uidelic& salomon
deam misso idolatriȩ scelere. nũquam ꝓfecte penituit Namsi fruct poenitentiȩ dignos
facer & satagero ante om̃a utidolaq̃ hedificauerat. deciuitate sc̃a tollerentur : & non
inscandalũ stultoꝵ quȩ ipse cum fuiss&e sapientissim erronea fecerat. quasapient̃ a crecta
relinquer&. Meminit supra & hui loci scriptura dicens: T unc hedificauit salomon.
fanũ chamos Indolo moab: in monte quȩ E contra hierłm : & moloch idolo filiorum ã mon:
Nec uideri ẽtrariũ deb& qđ ibi mons inquo factas hacc idola ẽtra hierłm. hic inhierłm
et̃ positus ad seritur : quia nimirũ intanta erat urbis uicinia positꝰ. ut ad ipsã ꝑtinere.

Expanded text:
Astaroth idolo Sidoniorum et Chamos offensioni Moab, et Melchon abominationi filiorum Ammon. Astaroth idolo Sidoniorum et Chamos offensioni Moab, et Melchon abominationi filiorum Ammon. Ubi hoc quoque, ni fallor, palam ostenditur, quod utinam non ostenderetur: quia videlicet Salomon de admissae idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia, ut idola quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentuin scandalum stultorum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, quasi sapienter ac recte facta, relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: « Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab, in monte qui est contra Jerusalem, et Moloch idolo filiorum Ammon . » Nec videri contrarium debet, quod ibi mons, in quo facta sunt haec idola, contra Jerusalem, hic in Jerusalem esse positus asseritur, quia nimirum in tanta erat urbis vicinia positus, ut ad ipsam pertinere,
Abbreviated transcription (Latin):
paulõ post deeodem rege dr̃: Exceliã quoq: quȩ erant an hierłm addexteram partem
montis offensionis quȩ edificauerat salomon rexisrł : & astaroth idolosidonioꝵ &chamos
offensio nimo alieemel chom ab ominationi filioꝵ ammonꝰ polluit rex. &ẽ triuut statuas luce
clarius est. Qđ excelsa nominare sol&e scriptura loca incollib posita frondentibꝰ inqͥb uł
demonib immolabant uł dño : locoꝵ amoenitate allecti contra int̃ dictum relicto altari
qđ erat intẽplo hostias offerebant: Unde sepiuꝰ in hoclibro deregib quiminꝰ ꝑfecte iusti fue-
redr̃ : uerũtam̃ excelsa non abstulit: Montem aut̃ offensunis montem idoli dic̃quia
nimirum consu&udinis est scriptur arum offinsionem & ruinã sius adferre cultoribus
Situt in hac ipsa sententia subsequent intimatur. dũ dr̃. quȩ edificauerat salomon rex isrł

Expanded text:
paulo post de eodem rege dicitur: « Excelsa quoque quae erant in Hierusalem, ad dexteram partem paulo post de eodem rege dicitur: « Excelsa quoque quae erant in Hierusalem, ad dexteram partem montis offensionis, quae aedificaverat Salomon rex Israel Astaroth idolo Sidoniorum, et Chamos offensioni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon, polluit rex, et contrivit statuas, » luce clarius est, quod excelsa nominare solet Scriptura loca in collibus posita frondentibus, in quibus vel daemonibus immolabant, vel Domino, locorum amoenitate allecti, contra interdictum relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant, unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur: « Verumtamen excelsa non abstulit. » Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum, offensionem idola nuncupare, qusicut in hac ipsa sententia subsequenti intimatur, dum dicitur: Quae aedificaverat Salomon rex in Israel