comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remgloriam Ad crudelitatem ad perfidiam. ad simulationem. Ad disperationem
adiram adiurgia quoduo luptates hominum impellit. Imp&us uero sp̃s. ad carita¬
tem adhumilitatem. ad continentiam ad largita tem misericordiae. Ad interiorem
perfectum Ad pi&atis opera. Ad castitatis gratiam. Ad internorum fidem. Ad spem
sequentis gaudii. Ad pacientam ad pacem. ad considerationem uit aemortalis. ad la¬
malum & dilectione inimicorum. unde necesse est . ut magna semper cura considerare
debaimus i n omne quodagimus quinos impetus ducat utrum nr̃a cogitatio ꝑ imp&ũ
carnis anperimp&um sp̃s impellatur. A mare & enim terrena temporalia aeternis
praeponere. Exteriorabona non adusumnecessitatis habere. sed ad uoluptatem con¬
spicere ultionem deinimicoquȩrere. de aemuli casugaudere. Imp&us carnis est
atcontra amare caelestia. Contempnere transitoria. non adusum uoluptatis terrena¬

Expanded text:
rem gloriam, ad crudelitatem, ad perfidiam, ad desperationem, ad irarem gloriam, ad crudelitatem, ad perfidiam, ad desperationem, ad iraad iram, ad jurgia, ad voluptates animum impellit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad humilitatem, ad continentiam, ad largitatem misericordiae, ad interiorem provectum, ad pietatis opera, ad aeternorum fidem, ad spem sequentis gaudii, ad patientiam, ad pacem, ad considerationem vitae mortalis, ad lamas mentem pertrahit. Unde necesse est ut magna semper cura considerare debeamus in omne quod agimus, quo nos impetus ducat: utrum nostra cogitatio per impetum carnis an per impetum spiritus impellatur. Amare enim terrena, temporalia aeternis praeponere, exteriora bona non ad usum necessaria habere, sed ad voluptatem concupiscere, ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu gaudere, impetus carnis est. At contra amare coelestia, contemnere transitoria, non ad fructum voluptatis tra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid peria cinctum nisi spes caclestium. quid perpurpuram nisicruorac coleum nisi
pasnonucinamore tegniper peui exhibitã ł tquid perbis tinctum corcue mus
decoraturo nsiua perbrssum nisuinmaculata carnis in corruptio. Ett urdperogilos
dacorirum exquioner litiortur aspent as tocitur nisidura paenttentum ad lictio de¬
si pnatu Dumigitur aui per armilas & inulos forte magis terium rlrorant : Ali
q intellegentiamtenent. Alii per lacinctum purpuram & coccum adita caclestia
inunt etiam quae ad huc subtiliore intellectum minime cognoscunt ad nõpremere¬
riexpetunt. Alii perbrssum in corruptione carnis offerunt. Aluperca prarum
pilosdeplorant asperaei quodlibentur amiserunt qua siexuno figmento opificis
coadunata donorum ministeria in tabernaculum dñi. hoc est intrascãm ecclesiam
tis uidelic& imp&us sp̃s. Inreprobis imp&us carnis. Imp&us quippe carnis adodiũ

Expanded text:
Quid per hyacinthum, nisi spes coelestium? Quid per purpuram, nisi cruor ac tolerantia Quid per hyacinthum, nisi spes coelestium? Quid per purpuram, nisi cruor ac tolerantia passionum amore regni perpetui exhibita? Et quid per bis tinctum coccum, decoratur? Quid per byssum nisi immaculata carnis incorruptio? Et quid per pilos caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, nisi dura poenitentium afflictio designatur? Dum igitur alii per armillas et annulos forte magisterium exercent, alii Dei intelligentiam tenent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia inunt, etiam quae adhuc per subtiliorem intellectum minime cognoscunt; alii per byssum incorruptionem carnis offerunt, alii per caprarum pilos deplorant aspere quod libenter commiserunt, quasi ex uno figmento opificis coadunata donorum ministeria, in tabernaculum Domini, hoc est intra sanctam Ecclesiam, ectis videlicet impetus spiritus, in reprobis impetus carnis. Impetus quippe carnis ad odium,
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quid incultuor namentorum & aduestesscãs nece sariumerat uiricum mulieribus
tribuerunt armillas & inaures & anulos &dextralia omneuas aureum indomaria d ñi
separatum est Si quis habuit iacinctum purpura coccumq bistinctum. brssum &pilos
caprarum in ornamento tabernaculi uiri dona cum mulieribus offerunt. quia inȩx¬
plendo cultus scae ecclesiae & fortium facta sublimia & infirmorum opera extrema
numerantur . Quid autem perarmillas quae lacertos ad stringunt nisi prepositorũ
ualide laborantium opera de monstrantium: Etuidperinaures nis subdito traral
oboedientia ex primitur . Quid peranulos nisi signaculum secreto rumdis teluacuore
enimmagistri signant: quod abauditoribus capi nom posse consideranta Aitrumh n
contralaa susi primio perationis ornamenta memorantur Quid peruas aurcum indo¬
narudñi separatum nisidiuinitatis intellegentia accipitur quae tantum abunfero¬
rum amo redisiungitur : quanto ad sola quae a eternasunt a mando subleuiantur

Expanded text:
Quidquid in cultum tabernaculi, et ad vestes sanctas necessarium erat, viri cum mulieribus tribuerunt: armillas, et inaures, annulos, et dextralia. Omne vas aureum in donaria Domini separatum est, si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssa. In ornamento tabernaculi viri cum mulieribus dona offerunt, quia in explendo cultum sanctae Ecclesiae fornumerantur. Quid autem per armillas quae lacertos astringunt, nisi praepositorum valide laborantium opera demonstrantur? Et quid per inaures, nisi subditorum obedientia exprimitur? Quid per annulos, nisi signaculum secretorum Dei? Plerumque enim magistri signant, quod ab auditoribus capi non posse considerant. Et quid per dextralia, nisi primae operationis ornamenta memorantur? Quid per vas aureum in donaria Domini separatum, nisi divinitatis intelligentia accipitur? Quae tanto ab inferiorum amore disjungitur, quanto ad sola, quae aeterna sunt, amanda sublevatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nanrae religionis ex illodupliciscientiae fontemanauit. Cuius prima practicen Secunda
theore cenuo cauerunt. Id est actualem & contemplatiuam unamq ac tualem uitam morum
emendatione consum&. Aliamq: in contemplatione caelestium & diuinarum scripturarum
disputatione uers&ur. Ergo actualisscientia indiuersa studia diffunditur. Contemplatiua
autem induas diriuat partes. Idest in historiae disputatione & spiritalis intellegentiae inter¬
pretatione consistit. Sed his nuncre motis formulis intellegentiae spiritalis quas spopondimus
proponamus. Currentes persingulorum nominum figuras quibus ista in illo diuinae lectionis
inserta textu accipisolent. Oremus itaq dñm ut reuel& condensa scripturarum suarum & pro¬
feramus quomodo secretiore intellectu sentiendum sit: INCIPIVNT CAP̃L LIBRI ISTIUS¬

Expanded text:
nostrae religionis ex illo duplici scientiae fonte manauit, cuius primam practicen secundam nostrae religionis ex illo duplici scientiae fonte manauit, cuius primam practicen secundam theoreticen uocauerunt, id est actualem et contemplatiuam; unam, quae actualem uitam morum emendatione consummet, aliam, quae in contemplatione caelestium et diuinarum scripturarum disputatione uersetur. ergo actualis scientia in diuersa studia diffunditur, contemplatiua autem in duas deriuatur partes, id est in historica disputatione et spiritalis intellegentiae interpretatione consistit. sed his nunc remotis formulas intellegentiae spiritalis quas spopondimus proponamus currentes per singulorum nominum figuras, quibus ista in illo diuinae lectionis inserta textu accipi solent. oremus itaque dominum, ut reuelet condensa scripturarum suarum et proferamus, quo modo secretiore intellectu sentiendum sit: I. de his, qu
Abbreviated transcription (Latin):
firm&. a quatripertita doctrinȩ distributione non adeo ab orr& illa nostrorum indis¬
putatione distinctio quadoctiquiq hanc caelestem scripturarum philosophiam secun¬
dum historiam. secundum tropologiam secundum a nagogen disserendam putant
Quapropterhistoriam ueritatem nobis factorum hac fidem relationis inculcat tropologia
aduite emendationem inisticus intellectus refert. A nagogen ad secretiora caelestiũ figurarũ
secreta ꝑducit. Sunt etiam quae allegoriam in hoc scientiae genere quarto in loco adiciendam
putent quamgestorum narratione futurorum umbram praetulisse confirment. haec uero ipsa
aut sub iectis plenius manifestentur exemplis. Caelum est secundum historiam hoc quod intue mur
secundum tropopologiam uitae caelestis aquae secundum allegoriam baptismum. secundum
a nagogen angeli. Iuxta illud. a quae quae supercaelo sunt laudent nomendñĩ. Omnis discipli

Expanded text:
firmet. quam tripertitam doctrinae distributionem non adeo abhorret illa nostrorum in disfirmet. quam tripertitam doctrinae distributionem non adeo abhorret illa nostrorum in disputatione distinctio, qua docti quique hanc caelestem scripturarum philosophiam secundum historiam secundum tropologiam secundum anagogen disserendam putant. quapropter historia ueritatem nobis factorum ac fidem relationis inculcat, tropologia uitae emendationem mysticos intellectus refert, anagoge ad sacratiora caelestium figurarum secreta perducit. sunt etiam qui allegoriam in hoc scientiae genere quarto in loco adiciendam putent, quam gestorum narratione futurorum umbram praetulisse confirment. haec uero ipsa ut subiectis plenius manifestentur exemplis, caelum est secundum historiam hoc quod intuemur, secundum tropologiam uita caelestis; aquae secundum allegoriam baptismus, secundum anagogen angeli, unde est illud: et aquae quae super caelos sunt laudent nomen domini. omnis autem disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ figurali exposione reserentur. Hicenim inueniuntur illa dominici interiora templi.
hicilla scã scorum corpora esgoscripturae sacrae sicut traditur in litteraest anima in mortali
sensu qui tropicus dicitur sp̃s in superiore intellectu. qui a nagogen appellatur. quamtripli¬
cem scripturarum regula conuenienter obseruat. confessio trinitatis scĩficans nos per
omnia ut integersp̃s noster & anima &corpussine querela. In aduentud ñ inm̃i ihũ xp̃i
iudiciumq seru&ur. Sapientia huiusmundi philo sophiam suam trespartes diuisit.
phisicam h& hicam lorcam. Id est naturalem. moralem. rationalem. sed naturalem
illa pertinentem ad causas naturae quae uniuersa contineat Moralem uero quaerespiciat
admores. Rationalem autem quaede sublimioribus disputans. dm̃ominium patrem ẽẽ con¬

Expanded text:
spiritum sanctum figurali expositione reserentur. hic enim inueniuntur illa dominici interiora templi, spiritum sanctum figurali expositione reserentur. hic enim inueniuntur illa dominici interiora templi, hic illa sancta sanctorum. corpus ergo scripturae sacrae, sicut traditur, in littera est, anima in morali sensu, qui tropicus dicitur, spiritus in superiore intellectu, qui anagoge appellatur. quam triplicem scripturarum regulam conuenienter obseruat confessio trinitatis sanctificans nos per omnia, ut integer spiritus noster et anima et corpus sine querella in aduentum domini deiiudiciumque seruetur. sapientia mundi huius philosophiam suam in tres partes diuisit: physicam ethicam logicam, id est naturalem moralem rationalem, sed naturalem illam pertinentem ad causas naturae, quae uniuersa contineat. moralem uero, quae respiciat ad mores, rationalem autem, quae de sublimioribus disputans deum omnium patrem esse con
Abbreviated transcription (Latin):
aceteris scripturis sicut merito ita& specie discernerentur. Neilla caelestium archanorũ
dignitas proximat quundis crete cunctis paterit. scm̃q canibus & margaritas porcis expone¬
rent ut uere ad illius columbȩ deargentate modum cuius posteriora specie auri splendentis
inradiant Ita scripturae diuinae primaqueq argento fulgerent : Aurum occultiora ritila¬
rent. Recte itaq procuratum est ut illa eloquiorum castitas a promiscuis cunctorum ocidis
abdito suo quasi quodam uelamine pudictiae conteger&ur. Ac diuina optime dispensatione
prouisum est ut scriptura ipsa ita tegerentur caelestibus obumbrata misteriis. sicut secreto
suo ipsadiuinitas operiebatur. Igitur cum in libris sc̃is oculidñi uterus dñi. pede sdñi arma
etam dñi scripta reperiantur longeq absit acatholica ecclesiarum fide dm̃ corpore deter¬

Expanded text:
a ceteris scriptis sicut merito ita et specie discernerentur, ne illa caelestium arcanorum a ceteris scriptis sicut merito ita et specie discernerentur, ne illa caelestium arcanorum dignitas passim atque indiscrete cunctis pateret sanctumque canibus et margaritas porcis exponeret, ut uere illius columbae deargentatae modum, cuius posteriora specie auri splendentis inradiant, ita scripturae diuinae prima quaeque argento fulgerent, auro occultiora rutilarent. recte itaque procuratum est, ut illa eloquiorum castitas a promiscuis cunctorum oculis abdito suo quasi quodam uelamine pudicitiae contegeretur; ac diuina optime dispensatione prouisum est, ut scripta ipsa ita tegerentur caelestibus obumbrata mysteriis, sicut secreto suo ipsa diuinitas operiebatur. igitur cum in libris sanctis oculi domini, uterus domini, pedes, arma etiam domini scripta reperiantur longeque absit a catholica ecclesiarum fide deum corpore deter
Abbreviated transcription (Latin):
CUCHIRIUS UERANO FILIO SUO INXPO SALUTEM FORMULAS STIMTA¬
Lis intellegentiae componendas tibiq mnittendas prostudio paterne ergate sollicitudinis
exstimaui quibus perceptis in omnia scripta diuina facile seadintellectum sequax sensus intem¬
derit Namcum littera occidit sp̃s autem uiuificat Niecesse est ad illaspiritalium interiora
sermonum sp̃ũ uiuificante penetrare uniuersa. Porro scripturarum tamueteris instrum̃ ti
quam noui ad intellectum alligoricum eẽ sumendam: Ad mon& nos uel illud quodinueterites¬
tamento legimus. Aperiam in parabolis osmeum. loquarenigmata antiqua. Velillul quod¬
idem in nouo testamento scribitur. Haec omnia loquutus est ihis in parabolis ad turbas. & si ne
parabolis ponlo quebatur eis. Nec mirandum qđ sermodiuinus. prophetarum a postolorũq
ore prolatus abusitato illo. Ab hominibus scribendi modo multum recesserit. facilia in prum¬
tuhabens magna interioribus suis continens quia & reuera fuit congruum ut sacradĩdicta

Expanded text:
ucherius Verano filio in Christo salutem. Formulas spiritalis intellegentiae conponendas tibique mittendas pro studio paternae erga te sollicitudinis existimaui, quibus perceptis in omnia scripta diuina facile se ad intellectum sequax sensus intenderet. nam cum littera occidat, spiritus autem uiuificet, necesse est ad illa spiritalium interiora sermonum spiritu uiuificante penetrari. uniuersam porro scripturam tam ueteris instrumenti quam noui ad intellectum allegoricum esse sumendam admonet nos uel illud, quod in ueteri testamento legimus: aperiam in parabolis os meum, loquar aenigmata antiqua, uel illud, quod in nouo testamento scribitur: haec omnia locutus est Iesus in parabolis ad turbas et sine parabolis non loquebatur eis. nec mirandum quod sermo diuinus prophetarum apostolorumque ore prolatus ab usitato illo hominibus scribendi modo multum recesserit facilia in promptu habens, magna in interioribus suis continens, quia et re uera fuit congruum, ut sacra dei dicta
Abbreviated transcription (Latin):
semper deus. ita semꝑpater semper
ex sua aequalem sibi innatura : Ad¬
dunt quoq dialetici. quod omne
simile receptabile possit esse dissi¬
militudinis : sicut duo homines quã uis
sunt esse moribi. Ideo non possunt reca
per omnia Aequades dici et sunt du
substanticae in eis diuisae unusquisq u
substantia plenus homo: in patre uen

Expanded text:
semper Deus, ita semper Pater, semper semper Deus, ita semper Pater, semper ex sua aequalem sibi natura. Addunt quoque dialectici quod omne simile receptibile possit esse dissimilitudinis, sicut duo homines, quamvis possunt esse moribus: ideo non possunt recte per omnia aequales dici; et sunt duae substantiae in eis divisae, unusquisque in sua substantia plenus homo. In Patre vero
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipsum .ẽ. & potentia & substan¬
tia. et diuinitas: & haec omnicunũ.
& hoc unum simplex : Quodacui
e dei filio. doctor egregius bea¬
tus paulus apostolus dicit :
Cum esset in forma dei. non ra¬
pinam arbitratus est esse se aequi¬
lem deo: Proinde melius esse uidet᷑
aequalitatem dediuinis dicere ꝑsonis.
quam similitudinẽ : quamque utrũq¬
inueniatur. quia qua elib& substan¬
Nec enĩ in scã trinitate substantia
substantiae similis : sed una et ipsa
eadem substantia est patris et filii &
seduna trium aequaliter: Nec pater
filio prior. net filius patre posterior:
arriani uoluerunt : Nam
ham et isa ac licet unius sint
substantiae scđm humanitatẽ: tamen
abraham prior. ẽ. tempore & isaac
posterior : quamuis sint similis substan¬
tice tamen illa similitudo substantiȩ
infilio posterior est tempore Ouod
impim est indeo credere aliqua prius
esse uel posterius. quia non extempo¬
re deus coepit esse pater: sed sicut

Expanded text:
idem ipsum est, et potentia, et substantia, et divinitas, et haec omnia unum, et hoc unum simplex. 715 CAPUT cere quam similia. De Dei Filio doctor egregius beatus Paulus apostolus dicit, Cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Proinde melius esse videtur aequalitatem de divinis dicere personis quam similitudinem, quanquam utruinveniatur: quia una quaelibet substanNec enim in sancta Trinitate substantia substantiae similis est, sed una; et ipsa eadem substantia est Patris, et Filii, sed una trium aequaliter. Nec Pater Filio prior, nec Filius Patre posterior, Ariani voluerunt. Nam Abraham et Isaac, licet unius sint substantiae secundum humanitatem, tamen Abraham prior est tempore, et Isaac posterior. Quamvis hi sint similis substantiae, tamen illa similitudo substantiae in filio Isaac posterior est tempore: quod impium est in Deo credere aliquid prius esse vel posterius, quia non ex tempore Deus coepit esse Pater, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑquendamchorum concordisocietate conuenitur. unde & greci oẽna dituntur. quae la¬
tini elementa uocantur eo quod sibi conueniunt & concinnant quorum distinctam commu¬
nione subiecticirculi figura declarat:¬

Expanded text:
quasi per quemdam chorum concordi societate conveniunt. Unde et Graece στοιχεῖα dicuntur, quae Laquasi per quemdam chorum concordi societate conveniunt. Unde et Graece στοιχεῖα dicuntur, quae Latine elementa vocantur, eo quod sibi conveniunt et concinunt. Quorum distinctam communionem subjecti circuli figura declarat
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius haec eadem elementa proqualitatis quibus sibi inuicem quadam natura e
communionemiscuntur. Itahis uerbis distinguit. Terra inquid arida & frigida est: a qua
frigida atq humida. Aer. calidus est & humidus. Igniscalidus atq siccus. Perhas enim
iugabiles qualitates sic sibi singula commiscuntur. Terraenim cum sit arida: cominngitur
aquae percognitionem qualitatis figidȩ. Rursus aqua aeri perhumorem quia humidus ẽ
aer a quauero quasi quibusdam brachiis frigoris atq: humoris. alterum terra. altero aeri
uidetur conplecti. frigida quidem terra aeri humido. Ipsequoq aer medius interduo
conpugnantia pernaturam. hocest interaquã & ignem utrumq illo elemento sibi conciliat
quia aquis humore &ignis calore coniunguntur. Ignis quoq cum sit calidus & siccus calore
aeri ad nectitur siccitatem autẽ in communem terrae sociatur. atq ita sibi ꝑhunc circuitũ

Expanded text:
Ambrosius eadem elementa per qualitates 19 quibus sibi invicem quadam naturae communione commiscentur ita his verbis distinguit: Terra, inquit, arida et frigida est; aqua frigida atque humida; aer calidus atque humidus; ignis calidus atque siccus. Per has enim jugabiles qualitates sic sibi singula commiscentur. Terra enim, cum sit arida, et frigida, conjungitur aquae per cognationem qualitatis frigidae. Rursus aqua aeri per humorem, quia humidus est aer. Aqua vero quasi quibusdam duobus brachiis frigoris, atque humoris, altero terram, altero aerem videtur complecti, frigido quidem terram, aerem humido. 3. Ipse quoque aer medius inter duo compugnantia per naturam, hoc est, inter aquam et ignem, utrumque illud elementum sibi conciliat, quia aquae humore et igni calore conjungitur. Ignis quoque, cum sit calidus, et siccus, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae sociatur, atque ita sibi per hunc circuitum,
Abbreviated transcription (Latin):
obtunsa dinmobilis cuma quacrais situdine & obtunsitate colligatur. Dei nde aqua aer
crasitudine & mobilitatẽ coniungitur. Rursus aer igni communione acut & mobilis
conligatur Terra autem &ignis a seseparantur. Sedduobus mediis a qua &aere iungunta
haec itaq necon fusam minuscolligantur sulniecta ex pressi picturam haec est:¬

Expanded text:
obtusa et immobilis, cum aquae crassitudine et obtusitate colligatur. Deinde aqua aeri obtusa et immobilis, cum aquae crassitudine et obtusitate colligatur. Deinde aqua aeri crassitudine et mobilitate conjungitur. Rursus aer igni communione acuti et mobilis colligatur. Terra autem et ignis a se separantur, sed a duobus mediis aqua et aere junguntur. Haec itaque ne confusa minus intelligantur, subjecta expressi pictura. 2. Caet
Abbreviated transcription (Latin):
his locis facitferuorem. Itaut nefruge ibin ascuntum propter exustamterram : nechomina
propternimium ardorem habitare ꝑ romittantur : at contra septentrionalis & australis
Sed solstitialis uero circulus qui moriente inter septem trionalem & aestiuumest conlocatus
uelistequiinoecadente intera esti uum & australem positus est: Ndec temperatisunt: eo quod
exu nocirculorigorem. exaltero calorem habeant: Dequibus uirgilius : hasinter mediam q
duae mortalibus egres munere concessediuum: sedqui proximi sunt aestiuo circulo ipsi
Partesmundi quattuor sunt ignis aer aqua terra quarum haec est natura Iignis
tenuis acutus & mobilis : Aer mobilis acutus & crassus : & quacrassa obtunsa & mobili
Terra crassa obtunsa inmobilis quae etiam sibi ita commiscuntur . Terra quidem crassa

Expanded text:
istis locis facit fervorem, ita ut nec fruges ibi nascantur propter exustam terram, nec homines istis locis facit fervorem, ita ut nec fruges ibi nascantur propter exustam terram, nec homines propter nimium ardorem habitare permittantur. At contra septentrionalis et australis 4. Solstitialis vero circulus, qui in Oriente inter septentrionalem et aestivum est collocatus, et iste qui in Occidente inter aestivum et australem est positus, ideo temperati sunt, quod ex uno circulo rigorem, ex altero calorem habeant. De quibus Virgilius: Has inter, mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. 18 Sed qui proximi sunt aestivo circulo, ipsi sunt tibus mundi. 1. Partes mundi quatuor sunt: ignis, aer, aqua, terra. Quarum haec est natura: ignis tenuis, acutus et mobilis; aer mobilis, acutus et crassus; aqua crassa, obtusa et mobilis; terra crassa, obtusa, immobilis. Quae etiam sibi ita commiscentur. Terra quidem crassa,
Abbreviated transcription (Latin):
Inde finitione autemmundi circulos aiunt philo sophi. quinq quos grecipalleo is idẽ¬
tonas uocant in quibus diuiditur orbisterrae. has uirgilius ingeorgicis ostendidicens
Qquinq tenent calum ronae. sed fingamus eos inmodum dexteraenrae. ut polix sit circu¬
lus articusfigore in habitabilis. Secundus circulus terrenus temperatus habitabilis.
Medius circulus hese merinus torridus in habitabilis. Quartus circulus exemerinus tempe¬
ratus habitabilis. Min imus circulus antarticus. frigidus in habitabilis. horum primꝰ
septentrionalis est secundus solistitialis. Tertius aequi noctialis. quartus hiemalis.
Quintus australis dequibus uarro ltadicit adquinq aetheriis zonis accingitur orbis hac
uastant Imas hiemas mediamq caloris. Sic terrae extremas intermedia quae coluntur
quam solis ualido numquam ut auferat ignem . quorum circulidiuis iones talis dis¬
tinguitur figura.
edideo ae quinoctialis circulus in habi tabilis ẽ : quia sol permedium caelum currens nimium

Expanded text:
In definitione autem mundi circulos aiunt philosophi quinque, quos Graeci zonas vocant, in quibus dividitur orbis terrae. 17 Has Virgilius in Georgicis ostendit, dicens: Quinque tenent coelum zonae. Sed fingamus eas in modum dexterae nostrae, ut pollex sit circulus Arcticus, frigore inhabitabilis; secundus circulus Therinus, temperatus habitabilis; medius circulus Isemerinus, torridus inhabitabilis; quartus circulus Chimerinus, temperatus habitabilis; quintus circulus Antarcticus, frigidus inhabitabilis. 2. Horum primus septentrionalis est, secundus solstitialis, tertius aequinoctialis, quartus hiemalis, quintus australis. De quibus Varro dixit: At quinque aetherius zonis accingitur orbis, Ac vastant imas hiemes, mediamque calores: Sic terrae extremas inter mediamque coluntur. Qua solis valido nunquam rota ferveat igne. Quorum circulorum divisiones talis distinguit figura. 3. Sed ideo aequinoctialis circulus inhabitabilis est, quia sol per medium coelum currens nimium
Abbreviated transcription (Latin):
aenitentia ueraest paenitenda non admittere & admissa deflere satis factio paeni¬
tentiae est causis peccatorum excidere. Nec earum suggestionibus ad itũ indulgere.
num uel transitorium expectemus sicut milicianisperant: Non nuptiarum copula sicut
dhierenthius. & marcus. delectantur nonqđ acibum uel potum ꝑtin& sicut papia autam
rines. & tertulianus & lactantius ad quiescunt. Neq permille annos postresurrectionẽ
regnumxp̃i interra futurum & sciscum illo indeliciis regnaturos speremus sicut nepus
resurrectiones gentes ignorantes. dm̃ in angulis terrarum in carnere seruandas quae postmlle
annos regniinterta iustorum instigante diabolo mouendae sint adpugnam contra iustosres¬
nantes & dñopro iustis pugnante Imbreigneo compescentes atq itamortuas cumeteris in
impuite mortuis adaeterna supplicia in incorruptibile carnesuscitandos¬
Uullumeredimuis adsalutem pusi dõ inuitante uenire: nuilluminutatum alutemsaam pis

Expanded text:
enitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est, causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum indulgere. nihil terrenum vel transitorium exspectemus, sicut Melitani sperant. Non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant. Non quod ad cibum vel ad potum pertinet, sicut, Papia auctore, Irenaeus, et Tertullianus, et Lactantius acquiescunt. Neque post mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnaturos speremus, sicut Nepos resurrectiones, gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne servanda. Quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandascredimus ad salutem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
actibus retributionem certissime possumus agnoscere : ADaquartum modum a Cum hi
quineq mali aliquid perse neq bonagesserunt . bona participantur aut mala. ut infantes
aut forsitan neutra ut sunt abortiui. Dequorum & statuit merito & causa subtilis dubius¬
Qmomnes regularum partes de p̃senti saeculo compleuimus. quae ad futurum credimus ꝑti¬
nere AC Quattuor quaedam autenim acceptio ẽ siue uocatio. aut figura aut perditio. aut
effectus. uelexitus predictorum DEAC CEPTATIONIBUS

Expanded text:
actibus retributionem certissime possimus cognoscere. D. Da quartum modum. M. Cum ii actibus retributionem certissime possimus cognoscere. D. Da quartum modum. M. Cum ii neque mali aliquid per se, neque boni gesserunt, bona participant aut forsitan neutra, ut sunt abortivi: de quorum et statu, et merito, causa subtilis, dubiusCap. XXIII. Quoniam omnes regularum partes de praesenti seculo complevimus, quatuor quaedam pnere? M. Quatuor quidem. Aut enim acceptatio est sive vocatio, aut figura, aut praedictio, aut effectus vel exitus praedictorum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uot sunt consequentibus uoluntatis euentus quattuor quaedam in hac enimuita aut
boni sunt bona est autmala malis eueniunt ut abrahȩ prosperitas & ca in poena aut contra
bonamalis & malabonis. Diues in euangelio usq ad mortem felix disscribitur : & contrala tar
ulceribus atq aegestate torqu&ur autcerte neq his neq illis ultralib& retributio ut pro
iosephuendito nulla ultio fratribus in rogatur nec socermorsi proregendo populo consi¬
liumdans lic& laudeturadõ aliqua mercede disponitur A Quas hiuus diuersitatis dicim
causasid liquibus hic congrua rependuntur nomundus non putetur prouidentia diuma
regi sed casibus simul. & utbonos bonorum copia consol&ur & males similium poena
deterreat atuero malis felicitas ꝑmittitur : ut boni probentur & discantea contempnere
quae uident indignis secumeẽ commune. abonis autem aequȩ accidunt mala aut utriq
generi nulla hi c compensationis imago conceditur ut alibi & iudicium. & plenam pro

Expanded text:
 sunt consequentia voluntatis eventus? M. Quatuor. Quaedam enim in hac vita, aut bona bonis, et mala malis eveniunt, ut Abrahae prosperitas , et Cain poena . Aut contra, bona malis, et mala bonis, ut dives qui in Evangelio usque ad mortem felix describitur ; e contra Lazarus ulceribus atque egestate torquetur. Aut certe neque his, neque illis utralibet retributio; ut pro Joseph vendito nulla ultio fratribus irrogatur. Nec socer Moysi pro regendo populo consilium dans , licet laudetur, a Deo aliqua mercede donatur. D. Quas hujus diversitatis dicimus causas? M. Aliquibus hic congrua rependuntur, ne mundus non putetur providentia divina regi, sed casibus; simul ut et bonos bonorum copia consoletur, et malos similium poena deterreat. At vero malis felicitas permittitur, ut boni probentur et discant ea contemnere quae vident indignis secum esse communia: bonis autem aeque accidunt mala. Aut utrique generi nulla hic compensationis imago conceditur, ut alibi et judicium et plenam pro
Abbreviated transcription (Latin):
uamquem mortalia ꝑbaptis mum crimina commissa premunt. hortor prius publica satis
condem pnationem eucharistiam percipere. sed& secreta satis factione solui mortalia crimmo
non negamus. sed mutato prius saeculari habitu. & confesso religionis studio: peruitȩ correp¬
tionem &iugi immopp&uoluctu miserantedõ itadumtaxat . ut contraria prohis quae paem¬
t& agat & eucharistiam omnibus diebus dominicis supplex& summissus usq ad mortem¬

Expanded text:
Nam quem mortalia post baptismum crimina cNam quem mortalia post baptismum crimina ccondemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus: sed mutato prius seculari habitu: et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi, imo perpetuo luctu, miserante Deo: ita duntaxat, ut contraria pro iis, quae poenitet agat, et Eucharistiam omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
montino uilmanicdie p uariat m pieraitisgermina. utcetorae istorumorigines siueorli¬
nesprestus. qua eduopri n cipia suie igiota introducunt ut cirdo & marcion uele orirare¬
asdidocuist cerintuas hrenon. Artemon eo futinus. existisinquam si qui sadrolue etes
nontequ ireredum us cos netr on hapto ati sue. annon. sed hoctantumsi credine etde sis
Salms & laut hamsiat los inunuont percipere neclaudo pecuitupero ommibustam
dominicis daebus conim unitandum suadeo & hortor. scdtamen mens inafferaspec porde
tione quampurificare. &ideo quamuispeccato momordeatur peccandi non habeat uotã.
Decetero uoluntatem communicaturus. satis faciat lacrimis & orationibus & confidens dedi
miseratione qui peccata piae confessionis donare consueuit. accedat ad eucharistiam
in trepitus & securus. sed hocdeillo dico quemcapitalia & mortalia peccata non grauant:

Expanded text:
ni, et Manichaei, variaque impietatis germina; vel caeterae istorum originis sive ordini, et Manichaei, variaque impietatis germina; vel caeterae istorum originis sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contrarabsque Deo, ut Cerinthus, Ebion, Artemon, et Photinus. Ex istis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab iis utrum baptizati sint an non, sed hoc tantum, si credant Ecclesiae aristiae communionem percipere nec laudo nec vitupero: omnibus tamen dominicis diebus communicandum suadeo et hortor: si tamen mens in affectu peccandi tione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis, et orationibus, et confidens de Domini miseratione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia et mortalia peccata non gravant.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaptisma unum est sedinecclesia ubi fide suna est ubi in nomine patris & filii & sp̃sscĩ datur
&ideo siqui a pudillos hereticos baptizati sunt. quae in scã trinitatis confessione. quibap¬
tratiueniunt ad nos. recipiantur quidem quasibaptizati. nec scãe trinitatis in uocatio
ul confessio ad null&ur sed doceantur ante & instruantur. quosensu scãe trinitatis mrste¬
rum inecde siateneantur & si consentiunt credere ueladquiescunt confiteri. purgatiiam fi¬
deinegritaete confirmentur manus in positione. Siuero paruul isunt uel hebetesquidoctrina
noncipiunt sespondeant pro illis quieo sofferunt iuxta morem baptizandi & siemanus in po¬
stione & crismate : commonitio eucharistiae misteriis admittantur illos autem qui
non in scũe trinitatis inuo catione apudhereticos baptizatisunt & ueniunt ad nesbar¬
norar debere prenuntiamus non rebaptizari. neq enim credendum st eosfiuis iebapti¬

Expanded text:
aptisma unum est, sed in Ecclesia, ubi una fides est, ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo si qui apud illos haereticos baptizati sunt qui in sanctae Trinitatis 30 confessione baptizant, et veniunt ad nos, recipiantur quidem ut baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur integre et instruantur quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in Ecclesia teneatur: et si consentiunt credere, velacquiescunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic manus impositione et chrismate communiti, eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est eos fuisse bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ostenduntur : sic enim legitur : aquae autemminuebantur usq: adundecimum mensis:
Vndecimum autem mensem prima diemensis : apparuerunt capita montium: sic enim
iamtunc denumerabantur menses sicut & nunc : sed nonquos Rł sed quos lunacepta & finita.
condudit: Kalendas autem ad colendas dictas. apud antiquos autem semper mensuum
apud latinos ex hł sumunt principium. Apud hebreos exlunae nascentis recursu.
Apud a egrptios autem principia mensuum ante ETiii autquinq diespronuntiant᷑
iuxta quod formula subiecta declarat¬
Dehinereuerteris ad quartum seł septembr taliqrationem complentur diebus ccclx
iensuum aegrptiorum quinq diessupersunt quosaepagaminas uelintercalares
siue additos uocauerunt de quibus superius memoratum est
DECONCOR DIA MENSU UM

Expanded text:
ostenduntur: sic enim ibi legitur: Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem. ostenduntur: sic enim ibi legitur: Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem. Undecimo autem mense, prima die mensis apparuerunt capita montium. Sic enim tunc dinumerabatur mensis, sicut et nunc. Sed non quos Kalendae, sed quos luna coepta et finita concludit. 6. Kalendas autem a colendo dictas. Apud antiquos enim semper mensium apud Latinos ex Kalendis sumunt principia. Apud Hebraeos ex lunae nascentis recursu. 7. Apud Aegyptios autem principia mensium ante Kalendas 10 quatuor, vel quinque dies pronuntiantur, juxta quod formula subjecta declaratDehinc reverteris ad quartum Kalendas Septembris, talique ratione complentur dies CCCLX duodecim mensium Aegyptiorum. Quinque dies supersunt, quos ἐπαγομένους, vel intercalares, sive addititios vocaverunt. De quibus superius memoratum est. De Concordia mensium
Abbreviated transcription (Latin):
Augusto ab octauiano agusto uocauerunt. namprius iulius quintilis. & agustus
sextilis uocabantur sed eorum nomina a caesaribus iulio siue augusto sunt non¬
nata Item september eo quod septimussit amartio qui est principium uiri siml
quoq ordine. Oc tober & nouember & december exnumero imbrium atq uernis
acceperunt uocabulo. Porro ianuarium ex nomine lanu. uocauer̃. sed specia liter
lanuarius appellatur. eo quod ianua sitanni atq principium. Februarium autem:
a februariis sacris iupercorum appellauerunt : Itaq antiquos latinos decemmensib:
cursus anni computabatur. sed ianuarium romani. februarium numa pampilius ad di¬
dit atq inxũ mensibus annum distinxerunt. pleriq autemadserunt:: ꝓingum sabi¬
Inco dicibus autem scãrum scripturarum: xumenses fuisse annietiam antediluuium

Expanded text:
Augustum vero ab Octaviano Augusto vocaverunt. Nam prius Julius Quintilis, et Augustus Augustum vero ab Octaviano Augusto vocaverunt. Nam prius Julius Quintilis, et Augustus Sextilis vocabantur. Sed eorum nomina a Caesaribus Julio sive Augusto sunt commutata. 4. Jam September, eo quod septimus sit a Martio, qui est principium veris. Simili quoque ordine October, et November, et December, ex numero imbrium atque veris vocabulum acceperunt. Porro Januarium ex nomine Jani vocaverunt, sed specialiter Januarius appellatur, eo quod janua sit anni atque principium. Februarium autem 9 a Februis sacris Lupercorum appellaverunt. Itaque apud antiquos Latinos decem mensibus cursus anni computabatur. Sed Januarium Romani, Februarium Numa Pompilius addidit, atque in duodecim menses annum distinxit. 5. Plerique autem asserunt Ancum Sabiin codicibus autem sanctarum Scripturarum 12 menses fuisse in anno etiam ante diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
Mensis est luminis lunaris circuitus. a credintegratio sibi nouam. cuiusfigura plerũq
huius uitae cursus intellegitur quae suis incrementis quamensis ꝑagitur acdiminuti¬
onibus certissimis terminatur. Menses autemantiqui diffinierunt quandiu luna
zodiacum circulũ ꝑ agitur. Antiqui autem gentiles mensibus nomina quaedamexdus
suis quaed amex causis. quaedam uero exnumero inposuerunt. Incipientes a martio
quia ex ipso anni ex surgentes ordinem seruauerunt Hunc autem marcium. propt̃
honorem romuli sic appellauerunt quia eum martis filium eẽ crediderunt. A prilen
uero nullum deorum suorum nomine. sed dere propria quasi a prilem nominauer̃
eo quod tunc plurimum germines aperiantur florem. Inde mensem maium. per
magiam mercuriimatrem quam deam sibi proptermaiores. Deinde iunium aiino
ribus Ita pro iunioribus iunium uocaredixerunt. Item iulium. aiulio caesareo

Expanded text:
Mensis est luminis lunaris circuitus, ac redintegratio, sive a nova ad novam cursus. Cujus figura plerumque hujus vitae cursus intelligitur, quae suis incrementis, quasi mensis peragitur, 8 ac diminutionibus certissimis terminatur. Mensem autem antiqui definierunt: Quandiu luna Zodiacum circulum perducitur. 2. Antiqui autem gentiles mensibus nomina quaedam ex diis suis, quaedam ex causis, quaedam vero ex numero, imposuerunt, incipientes a Martio, quia ex ipso anni exorientis ordinem servaverunt. Hunc autem Martium propter honorem Romuli sic appellaverunt, quia eum Martis filium esse crediderunt. Aprilem vero, nullo deorum suorum nomine, sed de re propria, quasi Aperilem nominaverunt, eo quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. 3. Inde mensem Maium, pro Maia Mercurii matre, quam deam sibi propter majores decreverunt. Deinde ribus, ita pro junioribus Junium vocari dixerunt. Item Julium a Julio Caesare,
Abbreviated transcription (Latin):
ueru et sempiternei tris
personis. ueru et sempiteri
tas insubstantia: quii una
substantia pater etfilius
tus sanctus: haec uero si
personis simul nominat
deus una substantia. un¬
tia. una essentia. una at
una magnitudo. una bon
filius in persona . Alius s
sanctus in persona : In piȩ
stantia: etessentia. omi¬
quibusdam personis specialit̃
queniant: Sicut patri uox illa
ae decaelo sonuit super xpm̃
ptizatum. & adfilii personam
imanitatis tantum modir per¬
eo susceptio. eespiritus sancci
sonae propriae congruit illa
lumba incuuis spetuȩ̃ idem
initus sanctus descendit super
dem filium dei Secundum
minem bapeizatum : tamen
q: omni dubitatione. illam
uem et illam columbam. etxp̃i
imanitatem : tota saneta trini
operata est: cuius opera in se¬
rabilia sunt
redimus eundem filium der

Expanded text:
vera et sempiterna trinitas vera et sempiterna trinitas in personis, vera et semunitas in substantia, quia una est substantia Pater et Filius et Spiritus sanctus. Haec vero sancta personis simul nominatiDeus, una substantia, una essentia, una aeternitas, una magnitudo, una boniFilius in persona, alius Spiritus sanctus in persona. In Patre substantia et essentia, omquibusdam personis specialiter conveniant, sicut Patri vox illa quae de coelo sonuit super Christum baptizatum, et ad Filii personam humanitatis tantummodo pertinet susceptio, et Spiritus sancti personae proprie congruit illa columba, in cujus specie idem Spiritus sanctus descendit super eumdem Filium secundum hominem baptizatum. Tamen absque omni dubitatione illam vocem et illam columbam in Christi humanitatem tota sancta Trinitas operata est, cujus opera inseparabilia sunt. Credimus eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
in qua omnia: Patrem ase ipso
non abalio. filium apatregenitũ
deum uerum dedeo uero. lumen
uerum delumine uero : Non tam̃
duo lumina. sed unum lumen:
Spiritum sanctum apatre etfilio
aequa liter procedentem. con¬
substantialem & coaeternum pa¬
tre &filio: Paters plenus ds̃
inse: Filius plenus
deus apatre genitꝰ:
Spiritus sanctus ple¬
nus deus. apatre etfilio proce¬
dens Non tamen tres deos di¬
cimus sed unum deum. omnipo¬
tentem. Aeternum. in uisibilẽ.
in commutabilem : qui totusA¬
Non per partes diuisus sed totꝰ
in omnib: non localiter. sed po¬
tentialiter:Iquisine commutati¬
one sui. mutabilia creauit:¬
& creata gubernat : semperma¬
nens quod est cui nihil accideis
esse poterit. quia simplici di¬
uinitatis naturae nil addeuel
minui potest. quia semper est¬
quod est cui proprium est. cui
sempiter num est. cui idem est:
esse. uiuere. et intellegere : et UI.¬
haec tria unus deus: et unus ds̃¬
estͥtria Ildẽ deus & dominus¬

Expanded text:
in quo omnia: Patrem a seipso, in quo omnia: Patrem a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen; Spiritum sanctum a Patre et a Filio aequaliter procedentem, consubstantialem, coaeternum Patri et Filio. Pater plenus Deus in se, Filius plenus Deus a Patre genitus, Spiritus sanctus plenus Deus a Patre et Filio procedens. Non tamen tres Deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, iucommutabilem, qui totusnon per partes divisus, sed totus in omnibus, non localiter, sed personaliter, qui sine commutatione sui mutabilia creavit et creata gubernat, semper manens id quod est, cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis naturae nihil addi vel minui potest, quia semper quod est, cui semper primum est, cui sempiternum est, cui idem est esse, vivere, et intelligere. Et haec tria unus Deus. Haec tria idem Deus et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tata acternitas. ipse erit per¬
no desideriorum nostrorum
ine fine uidebitur. si fastidio
bitur sine fatigatione
labitur. Tunc tantum eritꝰ
in mortalitas. ubi nullus mo
est. Primum conditio ho
fuit possemori cui propt
peccata penam contigit non pos¬
se non mori. Restat in illa felicita¬
te illud tertium non posse mori.
T unc plenae erit liberum arbi¬
trium quod primo homini fuit
sic datum posse non peccare.
Sed illud beatius erit quando
tale erit non posse
peccare. tunc sabba
lbi uidebitur quiamabitus && qui
fuit. Sit etiam perfectio etfi¬
nis prociuus amore legentes
flagitamus pro nobis apud eius
intercedere misericordia utcum
eis eo miserante mereamur ad il¬
lud peruenire regnum cuius
nullus est finis
redimus sanctam trinitatẽ
idest patrem etfilium et
spiritum sanctum. unum dm̃
omni potentem. unius substantiȩ
unius essentiae. unius potestatis.
creatorem omnium creaturaꝵ
a quo omnia. perquem omnia.

Expanded text:
et beata aeternitas. Ipse erit peret beata aeternitas. Ipse erit perfectio desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Tunc tantum erit vera immortalitas, ubi nullus mori potest. Prima conditio hominis fuit posse non mori cui propter peccati poenam contigit non posse non mori: restat in illa felicitate illud tertium, non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse non peccare; sed illud beatius erit, quando tale erit, non posse peccare. Tunc sabbatbi videbitur qui amabitur, et qui fuit, sit etiam perfectio et finis; pro cujus amore legentes flagitamus, pro nobis apud ejus intercedere misericordiam, ut cum eis, eo miserante, mereamur ad illud pervenire regnum cujus nullus est finisredimus sanctam Trinitatem, id est, Patrem, Filium, et Spiritum sanctum, unum Deum omnipotentem, unius substantiae, unius essentiae, unius potestatis, creatorem omnium creaturarum, a quo omnia, per quem omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur perusus necessitatss¬
tributa habere mesteria ps¬
cient laudibus dei quia null
erit illis tuno necessitas labs¬
tiae molestiae. sed planae a
sccuritas. et sempiterna fele
et indeficiens lacticiae. quamꝰ
effabilis felicitas erit illa u
nullum erit malum. ubi nul
decrit bonum. Uocabitur ad
laudibus quierie omne bons
omnibus unum amor omnium una
pcordia cunctis. Uerus honor
n nulli negabitur digno. Nulli
seretur indigno nec adeum per¬
ax ubi nihil aduersum ase ipso
uisq nec abaliquo patietur. pre¬
num uirtutis erit. ipse qui uirtu¬
m dedit. & qui se ipsum quome¬
s. ermaius nihil possit esse pro¬
nisit Qiuierat beata sacietas
nibus quod prophetas piritu
spiratus sancto preuidit ob¬
indo inquiens saciabitur dum
anifestabitur gloria tua. tunc
ipse deus sanctorum societas
atorum iocunditas. ctonima
ecumq: ab eis honeste deside
et pax aeterna beatitudo

Expanded text:
videmus per usus necessitatis disvidemus per usus necessitatis distributa habere ministeria, proficient laudibus Dei, quia nulla erit illis tunc necessitas labotiae molestia, sed plena certaque securitas et sempiterna felicitas et indeficiens laetitia. Quam ineffabilis erit felicitas illa ubi nullum erit malum, ubi nullum deerit bonum! Vacabitur Dei laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una concordia cunctis, verus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Nec ad eum pervpax, ubi nihil adversum a seipso quisque, nec ab aliquo patietur; praemium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit; et qui seipsum, quo melius et majus nihil possit esse, promisit, qui erit beata satietas omnibus; quod Propheta Spiritu inspiratus sancto praevidit optando inquiens: Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Tunc erit ipse Deus sanctorum satietas, beatorum jucunditas, et omnia quaecunque ab eis honeste desideret pax, aeterna beatitudo,