comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor paruudoꝵ. Popłm inpudentẽ non uidebis. popłm
alti sermonis. ita ut ñ possis in telligere desertitudi¬
nem lingue eiꝰ in quo nulla est sapientia. Lxex. Au¬
dient qui longe sunt que fecerunt. scient qui apꝓ¬
piant fortitudinẽ meã. Recesserunt qui erant insy.¬
on miqui. apphendet tremor impios. Quis annutiae
uobis qm̃ ignis ardor. Qiis anniintiet uobis locum
et᷑nũ: Qui ambulat in iustitia & loquit᷑ inã rectã.
& odit impietatẽ & iniquitatẽ. & manꝰ excutit amu¬
nebiis. & obturat aures ut ñ audiat iudiciũ sangui¬
nis. & claudit oculos ne uideat iniquitatẽ. Iste
habitabit in excelsa speluca petre fortissimae: Pa¬
nis ei dabit᷑. & aquȩ ei fideles. Regem eũ gła indebt᷑
culi ur̃i uidebuint t̾ram de longe. anima ura medita¬
bitur timorẽ Ubi sunt gramatici. Ubi sunt consilia¬
tores. Ubi est qui numere& eosqui nutriunt᷑ paruum
& magnũ popłm. cui non dedit confiliũ neq sciebat sei¬

Expanded text:
is populum alti sermonis, ita ut non possis intelligere disertitudinem linguae ejus, in quo nulla est sapientia. LXX: Audient qui longe sunt quae fecerunt: scient qui appropinquant fortitudinem meam. Recesserunt qui erant in Sion iniqui, apprehendet tremor impios. Quis annuntiabit vobis, quoniam ignis ardet? quis annuntiabit vobis locum aeternum? qui ambulat in justitia, et loquitur rectam viam, et odit impietatem et iniquitatem, et manus excutit a muneribus, et obturat aures, ut non audiat judicium sanguinis, et claudit oculos, ne videant iniquitatem, iste habitabit in excelsa spelunca petrae fortissimae. Panis ei dabitur, et aqua ejus fidelis: regem cum gloria videbunt oculi vestri, videbunt terram de longe anima vestra meditabitur timorem. Ubi sunt grammatici? ubi consiliatores? ubi est qui numerat eos qui nutriunt et parvum et magnum populum? cui non dedit consilium: neque sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
gentes & furor suꝑ omẽm malitiam eoꝵ. interfecit eos& de
dit marcsionẽ. Occssi eoꝵ picient᷑. & de cadaueribus eoꝵas
cndet fȩtor. Labescent montes sangume eoꝵ. & ta bescc&
om̃s malitia eoꝵ. & replicabimt̾ siue complicabunt᷑ sic̃ liber
oli Et om̃is militia eoꝵ defluoe. sicut defluit foliũ de ui¬

Expanded text:
interfecit eas, et dedit in occisionem. Occisi earum projicientur: et de cadaveribus earum ascendet fetor: tabescent montes sanguine earum. Et tabescet omnis militia coelorum: replicabuntur sive complicabuntur sicut liber coeli: et omnis militia eorum defluet, sicut defluit folium de vi
Abbreviated transcription (Latin):
amucla pendebant. ruptis fimiculis ceciderit. ut ñ solum
onaugationẽ s adsignũ quoq in utilis sit. Post quam autẽ
inis coꝵ fuerit dissoluta& tab̾naculũ dissipatũ. ita ut in
imiq parte funiculi disrumpant᷑. p̃cla uictoribiis diudet᷑.
utam in becilles erunt ꝓpͥs uirib ut claudi appellent᷑. &
nhilominꝰ di ira tribuente eis fortitudinẽ nuillani infirmitatẽ
sntunt. nec dicent laboraui. Qui enimfuerti int̾ eos auferet᷑
ibeo iniquitas atq peccatũ quia di executꝰ est uoluntatẽ:

Expanded text:
dam vela pendebant, ruptis funibus ceciderit, ut non solum dam vela pendebant, ruptis funibus ceciderit, ut non solum ad navigationem, sed ad signum quoque mutilis sit. Postquam autem navis eorum fuerit dissoluta, et tabernaculum dissipatum, ita ut in utramque partem funiculi disrumpantur, praeda victoribus dividetur: qui tam imbecilli erunt propriis viribus, ut claudi appellentur; et nihilominus Dei ira tribuente eis fortitudinem, nullam infirmitatem sentient, nec dicent: laboravi. Qui enim fuerit inter eos, auferetur ab eo iniquitas atque peccatum, quia Dei exsecutus est voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tuus inclinatꝰ ẽ ñ dimittit ueͦla nec leuabit signũ donio
dat᷑ inuastitatẽ. Multi igit᷑ claudi p̃das facient. & ñ daet
laboro popłs qui habitat in eis dimittet᷑ eisdelictũ Ouss
cuisupra dictũ ẽ. cortuũ medit abit᷑ timorẽ & popła¬
quidentẽ non uidebis. & qui ante audierat. regẽ indecore
ausernent uisionẽ pacis & diuitias insperatas. quas ocuł
qn ucdit nec auris audiuit. nec incor hominis intrauert̃.¬
pabarulũ quod nequaquã transferri potert. P rius enim
amaculũ quod habuit popłsudȩorũ . translatũ ẽ. atq
siblatum. nec mouebunt᷑ claui eiꝰ insempit̾nũ & om̃s
icili eiꝰ firmi erunt: ĩta ut dñs habitet ieo qui locꝰ ẽ.
pnis potĩt nauigare neq trieris magnaquȩ int̾p̃tat᷑
suis arcunidabit atq uallabit. nunc ad t̾renã hierłm
leut᷑ quod laxati sint funiculi tab̾naculi eiꝰ. & tentoriũ
siffirere non quiueriͥt. Et malus eiꝰ inqͦ pulcherrima quon¬

Expanded text:
uus inclinatus est, ut dimittat vela: non elevabit signum, donec tradatur in vastitatem. Multi igitur claudi praedas facient: et non dicent, laborabo, populus qui habitat in eis, dimittetur eis delictum. O juste, cui supra dictum est: cor tuum meditabitur timorem; et, popudentem non videbis; et qui antea audieras, regem in decore tui cernent visionem pacis, et divitias insperatas, quas oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderaculum quod nequaquam transferri poterit. Prius enim tabernaculum quod habuit populus Judaeorum, translatum est atque sublatum. Nec movebuntur clavi ejus in sempiternum, et omnes funiculi ejus firmi erunt; ita ut Dominus habitet in eo, qui locus est is poterit navigare: neque triremis magna, quae interpretatur suis circumdabit atque vallabit. Nunc autem ad terrenam loquitur Jerusalem, quod laxati sint funiculi tabernaculi ejus, et tentorium sustinere non quiverint, et malus ejus, in quo pulcherrima quon
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minos relinquentes ad egypti tenebras confugeruñ.
nec dũ ꝓposuimꝰ disseramꝰ. Dicimꝰ om̃s qui creaiore
deserto seculi errorib se dederunt. esse quadrupe¬
desin deserto istrusseculi. a quo frustra sperent au¬
xiliũ cũ uerũ dĩ auciliũ de reliquerunt. Intratri¬
bulationes & angustiȩ. laena & leo. ex eis uipera et¬

Expanded text:
terminos relinquentes, ad Aegypti tenebras confugerunt, terminos relinquentes, ad Aegypti tenebras confugerunt, necdum proposuimus, disseramus, dicimus omnes qui Creatore deserto, saeculi erroribus se dederunt, esse quadrupedes in deserto istius saeculi, a quo frustra sperent auxilium, cum verum Dei auxilium dereliquerint. In terra tribulationis et angustiae leaena et leo: ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
sed suꝑ ium̃ta qͦq austri ꝑuenerit. quę bex transtuler̃.
quadrupedes in deserto. Significat autẽ tribũ iudȩ. quȩ
in australi parte sita herenio confinis ẽ & eos qui iheremiȩ
uaticiũ respuentes capta iherosolima noluerunt habitare
in udea. sed ꝑ desertũ ad egẏptios confugerunt. Et recte
appellant᷑ ium̃ta austri siue quadrupedes in deserto.
quia respuerunt notitiã di. & contempto eiꝰ imperio
ad egyptii simulachit fugerunt. spẽ habentes in pha-¬
rao. cui quimnis fuerit quasi si incũbat arundini. quȩ
fracta manũ uulner& minitentes. De istius modi um.¬
tis. & filii core lo quebant᷑ in psalmo. Homo cũ m ho¬
nore ess& ñ intellexit. comparatꝰ ẽ um̃tis insipiemti¬
bus & similisfactꝰẽ illis. Quodq sequit᷑. hȩc uia illoꝵ¬
sandalum ipsis. recie suꝑ p̾senti capitulo intelligipo-¬
test. quod uia desciti illis fuerit in rumã. Liegisse me
noui um̃ta austri⁊ quadripedes in deserto qͥuidei

Expanded text:
enerit, quae LXX transtulerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte appellantur jumenta Austri, sive quadrupedes in deserto, 404 quia respuerunt notitiam Dei, et contempto ejus imperio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spem habentes in Pharaone, cui qui innixus fuerit, quasi si incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquebantur in psalmo: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quodque sequitur: Haec via eorscandalum ipsis, recte super praesenti capitulo intelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ruinam. Legisse me novi, jumenta Austri et quadrupedes in deserto, qui Judaeae
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ponderans. ubi doctor paruuloꝵ. ubi sunt noi
scribe & pharisei. qͥ legis uerba trutmantes infelicep
decipiebant. quos nunc paruulos scriptura cõmenr
paruulũ sensu. paruulos in telligentia. Cum aiau
credentes regem in sua maiestate conspexerint. &er
eiꝰ meditatũ fuerit timorem. tunc impudentẽ pabi
mundi. qui applaint sibi in eruditione & elonqura
scłari. dequib nimnc ait. Popłm alti sermonis. iaui
possint intelligere deseraitudinẽ linguȩ eiꝰ. Qur n̾

Expanded text:
verba ponderans? ubi doctor parvulorum ? ubi sunt, inquit, Scribae et Pharisaei, qui Legis verba trutinantes, infelicem populum decipiebant? quos nunc parvulos Scriptura cognominat, parvulos sensu, parvulos intelligentia. Cum autem oculi credentis regem in sua majestate conspexerint, et cor ejus meditatum fuerit timorem, tunc imprudentem popuhorum et oratorum mundi, qui applaudunt sibi in eruditione et eloquentia saeculari, de quibus nunc ait: Populum alti sermonis: ita ut non possis intelligere disertit
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus. quando qui pͥus cecierant. & ligna & lapdsi
pingebant ueritatis lumen aspiciunt. & qui scripuit
dm̃ confiteri. Id circo autẽ aꝑient᷑ oculi. aures audan
salient claudi. aꝑta erit lingua mutoꝵ. qui a scissesit
siue eruperunt in deserto quondam ȩccłȩ aquȩ bapli
saluatoris. & torrentes ac riui. in solituchine diusȩ eb¬

Expanded text:
in gentibus, quando qui prius caeci erant, et in ligna et lapides impingebant, veritatis lumen aspiciunt. Et qui Scripturarum  unum Dominum confiteri. Idcirco autem aperientur oculi, aures audient, salient claudi, et aperta erit lingua mutorum, quia scissae sunt, sive eruperunt in deserto quondam Ecclesiae aquae baptismi salutaris, et torrentes ac rivi in solitudine, dive
Abbreviated transcription (Latin):
Qina gͥ apłoꝵ sermonem recipere noluerunt. confisus
est libanꝰ & saronuers ẽ insolititudinẽ. & basanchar¬
melusq concussi sunt. ꝓpterea dñs uel de nimia pati¬
entia uel ab inferis surrir hirum eẽ se dicit ex altan¬
dũ ingentib & subleuandũ in cruce. & ad ipsos iu¬
deos apostropham facit. Concipietis ardorẽ. & parie¬
ut & conceptũ & partĩi uorax flam ma consumat. Et
erunt inquit popłi udeoꝵ quasi de incendio ernis.
infelicitatis magnitudiẽ. fauille reliquiis demon¬
strantes. Spine enĩ eoꝵ quȩ peccatoꝵ multitudi ne
congregatȩ sunt. in cendio uorabunt᷑: quod pleriq
ad extremã captiuitatẽ & subuersionẽ referunt hie¬
rusilẽ. Ali plenius atq ꝑfectius iudicu tẽpore futitrũ
esse confirmant. Audite qͥ longe estis que fecerm &
cognoscite uicini fortitudinẽ meã. Cont̾riti sunt in
syon peccatores. possedit timor hypochritas Quis po
terit habitare de uobis cũ igne deuorantẽ: Quis ha¬

Expanded text:
onfusus est Libanus, et Saron versus est in solitudinem, et Basan Carmelusque concussi sunt. Propterea Dominus vel de nimia patientia, vel ab inferis resurrecturum esse se dicit, et exaltandum in gentibus, et sublevandum in cruce. Et ad ipsos Judaeos apostropham facit, Concipietis ardorem, et parietut conceptum et partum vorax flamma consumat. Et erunt, inquit, populi Judaeorum quas de incendio cinis, infelicitatis magnitudinem favillae reliquiis demonstrantes. Spinae enim eorum quae peccatorum multitudine congregatae sunt, incendio vorabuntur, quod plerique ad extremam captivitatem et subversionem referunt Jerusalem. Alii plenius atque perfectius judicii tempore futurum esse confirmant. Audite qui longe estis quae fecerim, et cognoscite vicini fortitudinem meam. Conterriti sunt in Sion peccatoresterit habitare de vobis cum igne devorante? Quis ha
Abbreviated transcription (Latin):
utb lroiecit ciuitates uidee ñ reputauit homines. qͥsuo uitio
uiñta eeꝰ uoluert̃. Luxit & elanguit t̾ra. ꝓhis qͥmorabant᷑
int̾ra. Confus ẽ. libanꝰ & obsurduit. haut dubiũ qͥn templ ũ
significet: de quo intacharia legimꝰ. a perilibane portas tuas.
& deuoret ignis cȩdrus tuas. siue inhierłm que in ezechiel
libanꝰ ap̃pellat᷑. dicente ꝓpħa. aquila magnarũ alarũ
quelab& ductũ intrandi inlibanũ. Qđ postea int̾p̃tans
sermo diuinꝰ. cũ inquit uenerit nabugo donosor in hie
ur regio. inqua latissimi cãpi fertilesq tendunt᷑. Basan
q ragio ẽ trans iordanen. quã duȩ & dimidia trib: posse¬
derunt & que int̾p̃tat᷑ ubrima & pinguis. & charmelus

Expanded text:
suo vitio jumenta esse voluerunt. Luxit et elanguit terra pro his qui morabantur in terra . Confusus est Libanus et obsurduit, haud dubium quin Templum significet, de quo in Zacharia legimus. Aperi, Libane, portas tuas, ut devoret ignis cedros tuas . Sive Jerusalem, quae in Ezechiel Libanus appellatur, dicente Propheta: Aquila magna magnarum alarum, quae habet ductum intrandi in Libanum , quod postea interpretans sermo divinus, cum, inquit, venerit Nabuchodonosor in Jeruur regio, in qua latissimi campi fertilesque tenduntur. Basan quoque regio trans Jordanem est, quam duae et dimidia tribus possederunt, et quae interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
Donec accipiatis de excelso uirtutẽ. Quodq supra
drcerat. ad huc modicũ. & erit libans incher-¬
mel. et chermel in saltũ reputabit᷑. Audient
in die illa surdi uerba libri. & de tenebris & ca¬
ligie oculi cecoꝵ uidebuntt. nunc aliis uerbis idip¬
sum repetit. qđ solitudo gentiũ ũtat᷑ indiuitias isrł.
& usticia inchermel requiescet. dequa supra dictũ ẽ.¬
habitet indeserto. & reqͥescat inchermel qui prius ap¬
pellabat᷑ desertũ. Opus qͦq ustitie erit pax.
quȩ iuxta apostolũ omẽm sensũ exsuꝑat.
Q̾ cultus iustitie silentiũ. ut ñ multi loqͥo¬

Expanded text:
Donec accipiatis de excelso virtutem . Quodque supra Donec accipiatis de excelso virtutem . Quodque supra dixerat: Adhuc modicum, et erit Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabitur: et audient in die illa surdi verba libri, et de tenebris, et caligine oculi caecorum videbunt ; nunc aliis verbis idipsum repetit, quod solitudo gentium vertatur in divitias Israel; Et justitia in Charmel requiescet, de qua supra dictum ehabitet in deserto, et requiescat in Charmel, qui prius appellabatur desertum. Opus quoque justitiae erit pax, quae, juxta Apostolum, omnem sensum exsuperat . Et cultus justitiae silentium, ut non multiloq
Abbreviated transcription (Latin):
in quit popłi mei spine & uepres. siur fenũ ascendam.
lt est sensus. Si t̾rã iudeam qui reꝑinissionis t̾ra ẽ. spi¬
ne repleuerunt & uepres. quanto magis alias ciutta¬
enget abramus hine. & ad incredulos. relinquetur
uobis domus ur̃a deserta. Ad ita templi & secreta mis¬
teria palpabiles tenebrȩ possederunt. & facta sunt
nequaquam cellaria uasoꝵ dñi. sed spelunce usq
insempit᷑num. Audierant enĩ ad nõ saluatore. Domꝰ
patris mei domus orationis uocabit᷑. uos autẽ fecistis
eam speluncã latronũ. Gaudium in quit onagroꝵ
pascua gregũ. qđ uel iuxta litͣtam in telligendumẽ.
eo qđ deserta sint omĩã. uel spiritalit᷑ quod expulso
ifrł fieri homines et di notitiam ñ habentes ha¬
bitent in iudea. Et hoc fiat. donec effundat᷑ suꝑ
nos sp̃s de excelso. quẽ saluator ascendens ad pa¬
trem credentib reꝓmisit dicens. Ecce ego uado.
& mittã uobis paraclitũ sp̃m ueritatis. Et rursũ.

Expanded text:
ive fenum ascendet. Et est sensus: Si terram Judaeam, quae repromissionis terra est, spinae repleverunt et vepres, quanto magis alias civitaSurgite, abeamus hinc ; et ad incredulos: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Adyta Templi, et secreta mysteria, palpabiles tenebrae possederunt, et facta sunt nequaquam cellaria vasorum Domini, sed speluncae usque in sempiternum. AudiPatris mei, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum. Gaudium, inquit, onagrorum, pascua gregum. Quod vel juxta litteram intelligendum est, eo quod deserta sint omnia; vel spiritualiter, quod expulso Israele, feri homines et Dei notitiam non habentes, habitent in Judaea. Et hoc fiat donec effundatur super nos spiritus de excelso, quem Salvator ascendens ad Patrem, credentibus repromisit, dicens: Ecce ego vado, et mittam vobis Paracletum Spiritum veritatis . Et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput coꝵ. Gaudiũ & lȩtitiã obtinebunt. fu
gi& dolor & gemitꝰ. U tramq editionẽ nuscuimꝰ.
ne in ꝓponendis singłis libroꝵ magnitudo tenda
quib supra dictum ẽ. ipsi indebunt glãm dnĩ et
decorem dĩ nr̃i. p̃cipit᷑ ut confortemt᷑ manꝰ ingenti¬
b dissolutas. & genua debilia roborent. ut qui
pus manib: dissolutis opis cłi facere non poterant. & q
habebant dext̾am extendant eam ad bona oꝑa. & qui
si erroris expellat timores. Causa autẽ ẽ securitans ad

Expanded text:
put eorum. Gaudium et laetitiam obtinebunt: et fugiet dolor et gemitus. Utramque editionem miscuimus, ne in proponendis singulis, librorum magnitudo tendatquibus supra dictum est: Ipsi videbunt gloriam Domini et decorem Dei nostri, praecipitur, ut confortent manus in gentibus dissolutas, et genua debilia roborent; ut qui ius manibus dissolutis opus Dei facere non poterant, et aridam habebant dexteram, extendant eam ad bona opera. Et quniversi erroris expellat timores. Causa autem est securitatis atque
Abbreviated transcription (Latin):
deru abitrant᷑ matronas diuitũ quondã popłi iudeoꝵ
ahenus accipere. quib quasi iacentib dicit᷑. post rui
ia surꝗce. &e nihil ominꝰ appellantͥ filie confidentes si¬
uesperantes. p̃cipit᷑q eis ut audiant sermones dñi. & re¬
iident dierũ & anni. de quo in consequentib lecturi su¬
meit me ꝑuangelitare pauperib misit me. p̃dicare
uptiuis remissionẽ & cecis iufsum. uocare annũ dñ
iseptibilem. Et ipsa recordatio fiat eis urxta locoe cũ
habeant salutis si egerint penitentiã. Dicit enim
undemiã consumimatã et post ultimã uastitatẽ quȩ
sub urespasiano & tito adrianoq. Accidit nequa quam
alam captiuitatem eẽ uenturã. nec remansuros bo¬
nos in popłis. qui deinceps colligendi sint. Unde ꝓ¬
uocant᷑ ad planctũ. ubent᷑ nudare pectora &e accin¬
gre lumbos suos roquod regio quondã desiderabi¬
is c umea fertilis. De quascriptũ ẽ. E go plantauite ui¬

Expanded text:
plerique arbitrantur, matronas divitum quondam populi Judaeorum plerique arbitrantur, matronas divitum quondam populi Judaeorum debemus accipere, quibus quasi nam: Surgite; et nihilominus appellantur filiae confidentes, sive sperantes: praecipiturque eis ut audiant sermones Domini, et recordentur dierum et anni, de quo in consequentibus dicturi suangelizare pauperibus misit me: praedicare captivis remissionem, et caecis visum: vocare annum Domini acceptabilem , et ipsa recordatio fiat eis juxta Septuaginthabeant salutis, si egerint poenitentiam. Dicit enim vindemiam consummatam, et post ultimam vastitatem, quae sub Vespasiano et Tito Adrianoque accidit, nequaquam aliam captivitatem esse venturam, nec remansuros botros in populis, qui deinceps colligendi sunt. Unde provocantur ad planctum, et jubentur nudare pectora, et accingere lumbos suos, eo quod regio quondam desiderabilis, et vinea fertilis, de qua scriptum est: Ego plantavi te vi
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nũ. ł t sedebit popłs meus inpuleritud e
ciss & in tab̾naculis fidutȩ & mrequiȩ opulena d
do autem indescensione saltus. & hinmilitare h¬
pl patione quȩ facte sunt suꝑ speluncas usꝙ insempit᷑¬
non. transtulerunt & erunt uillȩ speluncȩ usq in ȩt̾nũ.
Qn hebraico dicitur. õt eĩ. ẽt been. quas hebrei duas
arres miherłm suisse ar bitrant᷑ excelsas atq firmissi¬
nas quȩ his appellant᷑ nominibus. Quarum prior in¬
hat tenebre siue nubilũ. quod usq ad nubes eriger&e
apud. Alterũ ꝓbam̃tũ et firmitas. siue ut symmacꝰ
aioet in quisitio. eoqđ in contemplando culmme eiꝰ
culi fallerent᷑. Infine quoq capituli ita int̾p̃tati st.
dat quiseminant suꝑ omnẽ aquã. ubi bos & asinꝰ calcat:.
Uuocationẽ gentiũ quando xꝑs rex imꝑauerit cũ ius.¬
niiditio. dirigitur sermo ꝓpħicꝰ ad mulieres opulentas.
qusued urbes iudeȩ. uł synagogas illius tẽporis. uł ut

Expanded text:
t sedebit populus meus in pulchritudine pacis, et in tabernaculis fiduciae, et in requie opulenta. Grando autem in descensione saltus, et humilitate hsempiternum, transtulerunt, et erunt villae tuae speluncae usque in aeternum: quod in Hebraico dicitur OPHEL   et BEEN  , quas Hebraei duas turres in Jerusalem fuisse arbitrantur, excelsas atque firmissimas, quae his appellantur nominibus. Quarum prior interpretatur tenebrae, sive nubilum, quod usque ad nubes erigeret caput. Altera, probamentum et firmitas, sive, ut Symmachus vertit, inquisitio: eo quod in contemplando culmine ejus oculi fallerentur. In fine quoque capituli ita interpretati sunt: Beati qui seminant super omnem aquam, ubi bos et asinus calcant. Post vocationem gentium, quando cum judicio, dirigetur sermo propheticus ad mulieres opulentas, quas vel urbes Judaeae, vel synagogas illius temporis, vel ut
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam habebunt fidutiã inmagistris. s p̾behit
aures ad audiendum dñm. & tam corde quã ingu
pacẽ dñ fatebunt᷑. deserentes stultos pͥncipes ani¬
tros eoꝵ : qͥ credentib in iħm imꝑabant silentiuol
Et possunt hereticos oo aptari. Hi enim loquint̃a
tra chnim mendaciũ. et ꝑu̾tunt animas esurena
atq sitienes. & uarias habere faciunt. ut au̾sq

Expanded text:
nequaquam habebunt fiduciam in magistris; sed praebebunt nequaquam habebunt fiduciam in magistris; sed praebebunt aures suas ad audiendum Dominum; et tam corde quam lingua pacem Domini fatebuntur, deserentes stultos principes et ministros eorum, qui credentibus in Jesum, imperabant silentium. Qet possunt haereticis coaptari. Hi enim loquuntur contra Dominum mendacium, et pervertunt animas esurientes atque sitientes, et vacuas abire faciunt; ut
Abbreviated transcription (Latin):
mis: dux meus & notus meus.ł lec uixta
hebraicũ aquo laex ñ solũ uerbis s ox sensib
mplerisq discordant. Cũ eñ rex iustꝰ regna¬
uerit & pncipes illius imꝑauerint cũ iudcio
erit homo absondens sermones suos. Homo
qͥppe ꝑnaturã ds est. et absconde sermo¬
nes suos loquens eis in parabolis. Abscond&
autẽ quosi ab aqua currente. a popło seilie&s
uideoꝵ. qui instar aquȩ ꝓ magistroꝵ uolim¬
tate huic illuc fert᷑ &e trabit᷑. Qui homo ab¬
scondens apud in credulos sermones suos. ap¬
parebit in syon. hoc ẽ iȩccła. quasi fluuuis¬
inclitus et decurrens insitienti. Apparebit enim grmi
populo qui pͥus ueritatis patiebat᷑ sitim. et rigabna
ua sitientia fluuius d̾i. de qͦ scriptũ ẽ . Hluminis mu¬
tus letificat ciuitatẽ di. Et alio loco Flum̃ di repo
est aquis. Ipse enim loquit᷑ in euangło. Quisitit u¬
at adme & bibat. Quicredit in me sic̃ dixit srpti¬
ra flumina de uentre eiꝰ fluent aque uiuȩ. luncu

Expanded text:
is, dux meus et notus meus . Haec juxta Hebraicum, a quo LXX non solum verbis, sed et sensibus in plerisque discordant. Cum enim rex justus regnaverit, et principes illius imperaverint cum judicio, erit homo abscondens sermones suos, homo qui per naturam Deus est, et abscondet sermones suos, loquens eis in parabolis . Abscondet autem quasi ab aqua currente, a populo scilicet Judaeorum, qui instar aquae pro magistrorum voluntate huc illucque fertur et trahitur. Qui homo abscondens apud incredulos sermones suos, apparebit in Sion, hoc est, in Ecclesia quasi fluviinclytus, et decurrens in terra sitienti. Apparebit enim gentilium populo, qui prius veritatis patiebatur sitim; et rigabit arva sitientia fluvius 429 Dei, de quo scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Flumen Dei repletum est aquis . Ipse enim loquitur in Evangelio: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ex cło es. & qd̾ ate non ꝑtinet de hominib. licet
censum dari cesari annon. Qui uacuas faciunt
animas esurientis poplĩ. et potum auferunt si¬
tientib turbis. nec ipsi intrantes. nec alios in¬
trare patientes ł raudulenti enim doctores et
concinant dolos ad ꝑdendos simplices. inser¬
mone mendatii dicens. ad
pauꝑ iudiciũ. qͥ eũ di¬
ues ẽẽt pauꝑ ꝓ nobis
factuis est. Uere enĩ iu¬
dicium eis xpe et iusti¬
tiam loquebat᷑ dicens.
si non facio oꝑa patris mei. nolite credere nͥr
si aute facio & sim̾ non uultis credere. oꝑib¬
meis credite. Iste pauꝑ qui loquit᷑ iudiciũ. et¬
pͥnceps & dñs ea quȩ pͥncipi digna sunt cog¬
tabit dicens non ueni nisi ad oues ꝑditas do
arb. Et sollicitꝰ erit ꝓ infidelib saluare cupi¬
ens ñ credentes. & stabit suꝑ duces suos apłos.

Expanded text:
ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulenti enim doctoris et concinnat dolos ad perdendos simplices in sermone mendacii, dicens ad dpauper judicium, qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est . Vere enim judicium eis Christus, et justitiam loquebatur, dicens: Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi: si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite . Iste pauper qui loquitur judicium, princeps et Dominus, ea quae principe digna sunt cogitabit, dicens: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et sollicitus erit pro infidelibus salvare cupiens non credentes
Abbreviated transcription (Latin):
rant. pleno aptoq sermone dnm confitebrt᷑.
Non uocabit᷑ is qui stultꝰ ẽ pͥnceps. stultam enim
fecit chssapientiã hinꝰ scłi. Neq fraudulentꝰ
doctor atq ꝑuersus appellabit᷑ magnꝰ in po.¬
plilis. seribe indelicet et pharisei quib dñs lo¬
quebat᷑ Stulti & ceci quid maius est aurum
an templũ quod scificat aurũ. E.atuus enim
fatua loquet᷑. Pro quo in hebraico scriptũ est.
Napaĩ. nasaia. id abper̃. Hoc diximꝰ ut nͣba
abigail exponamus dicentis. de nabal carmelo.
scd̾m nom̃ suũ insipiensẽ. Uere enim fatuus fatua
lo quetͣ. et cor eiꝰ ꝑficit iniqͥtate̾. Quid ibi timuit
uhi ñ erat timor. et abittebat᷑ stultina ꝑ sapren¬
tia dicens. hic si ex ło esset. ñ solueret sabbatum.
quod usq hodie facit magister synagogarũ ut ꝑfici
bis scribȩ et pharisei s hypocritȩ. Et loquat᷑ in¬
quit ad dim fraudulent᷑. Magister scimus quia

Expanded text:
rat, pleno apertoque sermone Dominum confitebitur. rat, pleno apertoque sermone Dominum confitebitur. Non vocabitur ultra is qui stultus est, princeps . Stultam enim fecit Deus sapientiam hujus saeculi. Neque fraudulentus doctor atque perversus appellabitur magnus in populis: Scribae videlicet et Pharisaei, quibus Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid mus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER  . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi 428 non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Quod usque hodie facit magister synagogarum, ut perfibis Scribae et Pharisaei hypocritae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia
Abbreviated transcription (Latin):
is iu delicet in quibus prns capitulũ finitum ẽ:
beatus qui habet in fxon semen. & domesticos in iherłm.
Lurxta hebraicum finita priore ꝓphetia de his qui in
egẏptum descendebant. nunc alterius uaticinati¬
eiꝰ. Iste enim rex regnabit iuste. ñ accipiens ꝑsonã
inuidicio. Et pͥncipes illius inueritate perunt. cau¬
sas non homines consi derantes. Et quiẽq sub eiꝰ
umbraculo fuerit. sic tutꝰ erit intri bulationib
et angustus & inmundi istius tepestate. quomͦ
qui uentũ et turbinẽ fugiens securo abscondit
loco. & qui purissimos fontes muenit in deserto. &
qui in uehem̃ti estu solis ardore cuncta torrente.
sub ꝑminenti saxo requieuerit. U bi nos diximꝰ
et apparebit insyon quasi
flinnus currens. Uerbũ enim
hebraicũ de quo supra
disputauimꝰ. Basaioñ.
quod dicitur in siti. siue
li credentium. et aures audientiũ diligent᷑
attendent quȩ pͥus surde erant. & cor quond̾a
stultoꝵ. in telliget scientiã. et lingua balbuti

Expanded text:
uibus prius capitulum finitum est: Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem. Juxta Hebraicum finita priore Prophetia, de his qui in Aegyptum descendebant: nunc alterius vaticinatipostolorum ejus. Iste enim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus:et apparebit in Sion quasi fluvius currens. Verbum enim Hebraicum, de quo supra disputavimus, BASAION  , quod dicitur in siti, sive li credentium, et aures audientium diligenter attendent, quae prius surdae erant, et cor quondam stultorum intelliget scientiam, et lingua balbutie
Abbreviated transcription (Latin):
que digna sunt pͥncipi cogitabit. et ipse suꝑ duces stabit.
lan. Ecce enim rex iustus regnabit. et pͥncipes cum
iuditio pꝰerunt. Eterunt homo occultans sermones
suos. & abscondetͥ quasi ab aqua quȩ fert. Et appa¬
rebit insyon sicut fluuius currus inditꝰ int̾ra sitienti.
it nequaquam erunt confidentes in hominibus. sed au¬
ressuas ad audiendũ dabunt. et cor infirmoꝵ. attendo
auditui. et lingue balbutientium cito discent loqͥ
pacem. Et nequa quã dicent stulto ut pͥnceps sit nec
uiltra dicent nmistri tui tace. Fatuus enim fatua loquetͣ.
eten eꝰ uaria intelliget ad ꝑficiendam iniquitatem.
et lequendum ad dnm errorem. ut disꝑgat animasesu¬
pientes. & amimas sitientes nacuas faciet. Consilium
enim pessimoꝵ. iniqua cogitabit. in t̾ficere humiles
srmonib iniquis. et cdissipare uerba humlum i
udicio. P ii autem sapientiã cogitarunt. et hoc consi¬

Expanded text:
quae digna sunt principe cogitabit, et ipse super duces stabit. quae digna sunt principe cogitabit, et ipse super duces stabit. LXX: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consi
Abbreviated transcription (Latin):
na suꝑ priorem. Quod et ad eccłam referri potest uisio¬
nem pacis & speculum. de qua scriptũ est. Gloriosa dic¬
n sunt de te. ciuitas d̾i. Et alibi. flummis impetus le¬
qficat cuitatem d̾i. In hac enim ignis est & caminus qͥ
deuoret peccatores. et ligna fenum stipulamq consumt.
que lumen et elibanus ut ustoꝵ claritas. et peccatoꝵ
cpes in iudicio p̃erunt. Et erunt sicut qui abscondit᷑
auento. et celat se a tempestate sicut riui aquarũ in
siti & umbra petra ꝓminentes in t̾ra deserta. Non ca¬
ligabunt oculi indentium. et aures audientiũ diligen¬
ter auscultabunt. et corstultoꝵ in telliget scientiam.
a ligua balboꝵ uelocit᷑ loquet᷑ et plane. Nonuoca¬
bitur ultra is qui insipiens ẽ pͥnceps. neq fraudulen¬
tis appellabit᷑ magnus. fatius enim fatua loquet᷑. &
stenti auferat fraudulenti. uasa pessima sunt. Ipseenĩ
cogitationes conemnabit. ad ꝑdendum mitem in sermone
mendatii. Cum loqueret̾ pauꝑ iudiciũ. pͥnceps uero ea

Expanded text:
eferri potest, visionem pacis et speculam, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et alibi: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . In hac enim ignis est et caminus, qui devoret peccatores, et ligna, foenum, stipulamque consumat; sive lumen et clibanus, ut justorum claritas, et peccatorum cipes in iudicio praeerunt et erit vir sicut qui absconditur a vento et celat se a tempestate sicut rivi aquarum in siti et umbra petrae prominentis in terra deserta non caligabunt oculi videntium et aures audientium diligenter auscultabunt et cor stultorum intelleget scientiam et lingua balborum velociter loquetur et plane non vocabitur ultra is qui insipiens est princeps neque fraudulentus appellabitur maior stultus enim fatua loquetur et tis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendacii: cum loqueretur pauper judicium. Princeps vero ea
Abbreviated transcription (Latin):
uessis gentib adductas hierłm colonias. & iuxta ritũ ꝓ¬
lex transtulerunt ibi obuiauerunt sibi cerui et uidert̾
scies suas. numero transierunt. unꝰ exipsis ñ ꝑut. nec que¬
suit alterum. Dñs enim p̃cepit eis. & sp̃s eiꝰ congregauit eos.
x ipse dedit eis sortes. & manꝰ illius diuid& eis ut pascant᷑
in sempit̾nũ. & possideant ingeneratione & generationũ.
et requiescant in ea. sic allegorice int̃p̃tabim ut doceamꝰ
unt desiderat ceruus ad fontes aquarum. ita desiderat ani¬
ma mea adte ds. & alibi. uox dñi ꝑficientis ceruos. ł t
urs. Ceruus amicitiȩ. & pullos gratiarum tuarũ loquan¬
tir tibi. & in iob. Custodisti autẽ menses ceruoꝵ. & partꝰ
mansisse ac reliquisse eam. & ad diu̾sas ꝓuintias ꝑrexisse.
quia dñs mandauerat eis. Ite & docete om̃s gentes bap.¬
congregauerit eos. dederitq eis sortẽ atq diuiserit.
ut alius ad indos. alius ad hispani as. abi illiricũ. alius

Expanded text:
versis gentibus adductas Jerusalem colonias, et juxta ritum pLXX transtulerunt: Ibi obviaverunt sibi cervi, et viderunt facies suas: numero transierunt, unus ex ipsis non periit, nec quaesivit alterum. Dominus enim praecepit eis, et spiritus ejus congregavit eos: et ipse dedit eis sortes, et manus illius dividet eis: ut pascantur in sempiternum, et possideant in generatione generationum, et requiescant in ea: sic allegorice interpretabimur, ut doceamus derat anima mea ad te, Deus ; et alibi: Vox Domini perficientis cervos ; et rursum: Cervus amicitiae et pullus gratiarum tuarum loquantur tibi ; et in Job: Custodisti autem mentes cervorum, et partus transisse ac reliquisse eam, et ad diversas provincias perrexisse, quia Dominus mandaverit eis: Ite et docete 446 omnes gentes bapcongregaverit eos, dederitque eis sortes atque diviserit, ut alius ad Indos, alius ad Hispanias, alius ad Illyricum, alius
Abbreviated transcription (Latin):
est eccłam dnĩ. nec sub religionis nomine.
diuitias congregent. abutant᷑ q lu-¬
deuria. quasi dñ festa celebrantes.
Iudei de gog & magog gentib
quas putant ab aquilo-¬
ne uenturas.⁊ dẽ de sy-¬
tiȩ partib hec intelli¬
chiel plenius loquit᷑.
Et auditam faciet dñs
brachii sui
ostendet in comminationẽ furoris.

Expanded text:
est Ecclesiam Domini: ne sub religionis nomine est Ecclesiam Domini: ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intellichiel plenius loquitur . Et auditam faciet Dominus brachii sui ostendet in comminatione furor
Abbreviated transcription (Latin):
raret poplm dĩ. Et apłs loquit᷑. tra dere huiꝰ¬
oemodi satane in intͣitu carnis. ut sp̃s saluuꝰ
fiat. Hic autẽ ipse furor & irafuroris dñi.
nihil suo faciet arbitrio. s quod sibi fuerit
imꝑatũ. Unde sequit᷑. E loquiũ labioꝵ eiꝰ eloquiũ
irȩ plenum. Sp̃s quoq eius quasi aquas in ualle
trahens. ueniet usq ad collũ. ut supplitia suꝑ
peccatores faciat redundare. qui diuidit᷑ ꝓ quali¬
tate meritoꝵ. ut ꝑdat atq conturbet gentes. quas
uanꝰ error sub duxerat. & se in telligant supplanta¬
tas. Unde ad huscemodi homines dicit᷑. Qui in
mundi huiꝰ potentia pͣualebant. et suo delecta¬
bantur errore. non eossemꝑ hoc esse facturos.
ꝑrecipueq locũ istt̃ & totam continentiam capi¬
tuli ad uersũ hereticos & om̃a dogiata quȩ
sunt contraria ueritatr dictum quidam nr̃oꝵ
putant quod cum uidicii tempus aduenerit.
nequaquam in grediant᷑ scã eiꝰ. & montem id

Expanded text:
raret populum Dei . Et Apostolus loquitur: tradere hujuraret populum Dei . Et Apostolus loquitur: tradere hujuscemodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Hic autem ipse furor, et ita furoris Domini nihil suo faciet arbitrio, sed quod sibi fuerit imperatum. Unde sequitur: Eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum. Spiritus quoque ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur pro qualitate meritorum, ut perdat atque conturbet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad hujuscemodi homines dicitur, qui in mundi hujus potentia praevalebant, et suo delectabantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capituli adversus haereticos et omnia dogmata, quae sunt contraria veritati, dicta quidam nostrorum putant, quod cum judicii tempus advenerit, nequaquam ingrediantur sancta ejus et montem, id
Abbreviated transcription (Latin):
tempus adueniat. De quo inpsalmo legimꝰ. Be¬
nedictus qui uenit in nomine dnĩ. d̾s dñs & il¬
luxit nobis. Et ipse loquit in euangłõ Egoue¬
ni in nomine patris mei. & non suscepistis me.
Pulereq post multũ tempꝰ uenire dicit᷑ loquen¬
te humana inpanientia.
Usq quo dñe obli¬
uisceris me in
finem. quam¬
cdui aũtis faciẽ
tuã ame. Ardens
quoq furor eius
uenit cum gła.
ut quẽ in huni¬
litate contemp.¬
simus. in maiestate
gelio. Ignem ueni mittere suꝑ t̾ram. & quã
uolo ut ardeat. Rursũ malio psalmo legimꝰ.
Uox dñi intercidentis flammã ignis. ut quicqͥd
inmundo est fȩni lignoꝵ. stipuli sapiens flam¬
ma consumat. unde ds ignis dicit᷑ esse consumenꝰ.
Quodq infertur ira furoris eiꝰ quasi ignis deuo¬
rabit. pleriq nr̃oꝵ iram furoris dnĩ diabolum
in terp̃tant᷑. cui tradim̾ ad pimiendũ. qui uix¬
ta librũ samulas commoiit clauid ut nume¬

Expanded text:
tempus adveniat, de quo in Psalmis dicitur: Betempus adveniat, de quo in Psalmis dicitur: Benedictus qui venit in nomine Domini, Deus Dominus, et illuxit nobis . Et ipse loquitur in Evangelio: Ego veni in nomine 419 Patris mei, et non suscepistis me . Pulchreque post multum tempus venire dicitur, loquente humana impatientia: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? quamdiu avertis faciem tuam a me ? Ardens quoque furor ejus venit cum gloria, ut quem in humilitate contempsimus, in majestate gelio : Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat! Rursus in alio psalmo legitur: Vox Domini intercidentis flammam ignis , ut quidquid in muodo est foeni, lignorum, et stipulae, rapiens flamma consumat. Unde et Deus ignis dicitur esse consumens . Quodque infertur: Ira furoris ejus quasi ignis devorabit, plerique nostrorum iram furoris Domini diabolum interpretantur, cui tradimur ad puniendum, qui juxta librum Samuelis commovit David, ut nume
Abbreviated transcription (Latin):
tis usq ad collũ inundantis. ut finẽ om̃ium uenisse
testet᷑. Si c̃ enĩ torrens suffocat eum ad cuiꝰ collũ us
ꝓꝑuenerit. sic iudicium dĩ nemine̾ inpunitũ ab¬
ne patiet᷑. Cum aritẽ frenũ quod in maxillis eratom¬
ungentium cũ subitis ei gentib ꝑdiderit oead
nbilum leduxerit. tuc uobis inquit scĩs qui meis
ussionib obeditis. erti canricũ sic̃ uox scificate sol¬
emuitatis quando egressi estis de egypto. & in sol¬
lemnitate paschȩ iugũ seruitutis egyptię ꝓ iecistis.
dicentes in mari rubro pharaone submerso. Can¬
te mus dño gloriose enim magnificatꝰ ẽ. Et cordis
tanta letitia. ut imitemini eos qui ad templum
primitiua portantes &e ind̾i torcularia deferen¬
tes munera ꝑgunt cũ tibiis. mentis gaudia car¬
mine de moristrantes. Hec iuacta hebraicũ breue
sermone ꝑstrinxi. Inutraq autẽ editione notan¬
dum est quod non dñs. s nom̃ dm̃i post multum

Expanded text:
tis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse tis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus collum usque pervenerit: sic judicium Dei neminem impunitum abire patietur. Cum autem frenum, quod in maxillis erat omnium gentium, cum subditis ei gentibus perdiderit, et ad nihili deduxerit: tunc vobis, inquit, sanctis, qui meis jussionibus obeditis, erit canticum, sicut nox sanctificatae solemnitatis, quando egressi estis de Aegypto, et in solemnitate Paschae jugum servitutis Aegyptiae projecistis, dicentes in mari Rubro Pharaone submerso: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est : et cordis tanta laetitia, ut imitemini eos qui ad templum primitiva portantes, et in Dei torcularia deferentes munera, pergunt cum tibiis, cordis gaudia carmine demonstrantes. Haec juxta Hebraicum brevi sermone perstrinxi. In utraque autem editione annotandum est, quod non Dominus, sed nomen Domini post multum
Abbreviated transcription (Latin):
sibrorobabel exra & ne emia in iherłm habitaturos eẽ
ꝓmittit. S maiorẽ cunctis credentib uerbo dĩ in
consũmatione mundi. beatitudinẽ pollicetur: qͣndo
pom̃s montes os collef current aquar̾u flumina: &
inter fectis multis cadent curres. Luna quoq & solcla¬
rius lum̃ accipiunt. quando uulnus popłi sui dñs alliga¬
uerit atq sanauerit. licet hȩc quidam Iyyꝑbolicos cyri
temporib qui captiuitatẽ populi relaxauit int̾ra ui-¬
ba expleta contendant. Quia gͥ bonis & obedientib
pmia repmissa sunt. nunc econtrario malis & contemp¬
torib supplitia nuntiat᷑. quod dñs impleat cogitatio¬
nenisuam. & ad puniendos longo post tempore ueni¬
at peceatores. & in cunctos sententiam ꝓferat spũ¬
ꝙ ons sui in tͣfici&e impiũ. quẽ frenũ appellat fuisse
poploꝵ. non quo subiectos reger&e. s quo subditos sibi
triher& in rumam. Ponit quoq similitudinẽ torren¬

Expanded text:
ra, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse ra, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse promittit, sed majorem cunctis credentibus verbo Dei, in consummatione mundi beatitudinem pollicetur, quando per omnes montes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi sui Dominus alligaverit atque sanaverit. Licet haec quidam ὑπερβολικῶς, 418 Cyri temporibus, qui captivitatem populi relaxavit, in terra Judaea expleta contendant. Quia igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemptoribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniat peccatores, et in cunctos sententiam proferat, spirituque oris sui interficiat impium, quem frenum appellat fuisse populorum: non quo subjectos regeret, sed quo subditos sibi traheret ad ruinam. Ponit quoque similitudinem torren
Abbreviated transcription (Latin):
neũ erit uobis sic̃ ucrescĩficatȩ sollemnitatis. et lȩtitia cor¬
assicut qui ꝑgit cũ tibia. ut in troe in montẽ dnĩ ad fon¬
tmisrł. Lxx. Ecce nom̃ dnĩ uenit post multũ tempus.
adens furor cũgła. eloquiũ labioꝵ. eiꝰ. eloquiũ irȩ plenũ
rassiroris sic̃ ignis deuorabit. & sp̃s eiꝰ sicut aqua in ualle
qahens ueniet usq ad collũ. & cliudet᷑ ut conturbet
gntes suꝑ errore uano. et abitiet᷑ error. & assumet eos
nconspectu eoꝵ. Num quid semꝑ oportet uos lȩtari et in¬
gedi inscã meaiugit᷑ quasi festa cele brantes atq gauden¬
ts. ut in grediamini cum tibia ad montẽ dnĩ ad dm̃ isrł.
Dramꝰ primũ uixta hebracũ. pendent suꝑiorib quȩ dicun¬
tir. Corripuerat sermo ꝓpheticꝰ eos qui contempto aiai¬
lio cdi. ꝓpt̾ babylonioꝵ metũ ad egyptios confugiebant.
& cominatꝰ est descendentib ibi eosesse morituros. Rur¬
simq post penas eos qui illũ audire noluissent. non solũ¬

Expanded text:
ticum erit vobis sicut nox sanctificate solemnitatis: et letitia cordis, sicut qui pergit cum tibia, ut intret in montem Domini ad fortem Israel. LXX: Ecce nomen Domini venit post tempus multum: ardens furor cum gloria, eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum, et ira furoris sicut ignis devorabit, et spiritus ejus sicut aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, et dividetur ut conturbet gentes super errore vano, et abjicietur error, et assumet eos in conspectu eorum. Numquid semper oportet vos laetari et ingredi in sancta mea jugiter, quasi festa celebrantes atque gaudentes, ut ingrediamini cum tibia ad montem Domini ad Deum Israel? Dicamus primum juxta Hebraicum. Pendent ex superioribus, quae dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituros. Rursumque post poenas, eos qui illum audire voluissent  Al. nolu
Abbreviated transcription (Latin):
titudo brachii illius cunctis patebit quando rn¬
butionis tempus ad uenerit. flamine & turbinsgn
clinisq magnitudine. & pondere lapiclũ defeitꝰ
Suꝑ qͦiherechiel in ꝓphetia ut diximꝰ gog & maguoi
no sermone describit. Ad uocis eiꝰ imperiũ pauebi s
uirga ꝑcussus. omis impiꝰ. omĩs imitator gents um
nonꝰ quo in die udicii solus sit feriendus assyrus
quo ꝑ assyriũ diabolũ in telligamꝰ. Deniq sequit᷑
erit transitus uirgȩ fundatꝰ. quã requiescere facm

Expanded text:
fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando refortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. Omnis impius, omnis imitator gentis inimicae: non quo in die judicii solus sit feriendus Assyrius, sed quo per Assyrium diabolum intelligamus. Denique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requies
Abbreviated transcription (Latin):
arege. p̃parata ꝓfunda & dilatata. nutrim̃ta
ełꝰ ignis & ligna multa. flatus dñi sic̃ torrens si il¬
phiris succendens eam. Lxx. Et auditã faciet
& furorem brachii
si ostendet cũ surore et
ira flamma ignis de uoran¬
te fulminabit uehem̃ter.
&& sic̃ aqua &e grando descen¬
cdens cumui. Ad uocẽ enim
dm̃ superabunt᷑ assyru. plaga qua ꝑcutiet eos. & ert ape
cuitum unde habebat spem auxilii in quo confidebant ps
cum tympanis &ecibara. pugnabunt contra eum excom¬
tatione. Tu enim ante dies deciperis. numquid & tibis
nũ paratum est. uallẽ ꝓfudam digna posita ignẽ elgi
multoꝵ. furoi dnĩ sic̃ uallis sulphuris succensa. ¶ Potem
uixta hebraicum quid mihi uideret᷑ currens legemb
indicare. s quid faciam quoꝵdam studus qui nisi celi
int̾p̃tum editionẽ disseruero. in ꝑfectum opus me lib¬
turum esse denuntiant. Sequar gͥ. ceptũ orcdnmn
disserendi. Uox dñi atq pͣceptũ om̃ib nota siantsi

Expanded text:
ata profunda et dilatata, nutrimenta ejus ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. LXX: Et audiam faciet et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? Sequar igitur ceptum ordinem disserendi. Vox Domini atque praeceptum omnibus nota fient, et