comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Paros sumus apud deuni tam̃ uirtute discerniimut. Tatto
quisq sublimior est quanto misetior. Si enim iusticia est
patem se etiã minoribus facere. quẽq hoc ip̃o precellit qđ
sc inferioribus coequauit: tam̃ si nõ tantum qi parem sed
etiã q̃ĩ minorẽ segesserit utiq multo altiorẽ dignitatis gra.¬
dum deo iudite consequetur. Ham profecto in hac uita secu¬
lari quoniã breuia et caduca sunt ottũa et preferũt se alte¬
ris homines. et dignitate contendunt: quo tuhil fedius ni¬
hil arrogantius nibil asapientis rõne sũmotius. Reb etus
celestibus contraria sunt ista uniuersa terrena. sicutenim sapiẽtia
hominũ sũma stulticia est apud deum. stultina ut docui sũma sapi¬
enta est. Sic deo humilis et abiectus est: qui fuerit conspicuus et
sublitus interra. Nam ut taceam ꝙ hec pñtia terre bona: quib
magnas honor tribuitur uirtun contraria sunt. et uigorem

Expanded text:
pares simus, aput deum tamen uirtute discernimur: tanto pares simus, aput deum tamen uirtute discernimur: tanto quisque sublimior est quanto iustior. si enim iustitia est parem se etiam minoribus facere, quamquam hoc ipso praecellit, quod se inferioribus coaequauit, tamen si non tantum quasi parem, sed etiam quasi minorem se gesserit, utique multo altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. nam profecto in hac uita saeculari quoniam breuia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris homines et de dignitate contendunt, quo nihil foedius, nihil adrogantius, nihil a sapientiae ratione submotius: rebus caelestibus contraria sunt ista uniuersa terrena. sicut enim sapientia hominum summa stultitia est aput deum, stultitia, ut docui, summa sapientia est, sic deo humilis et abiectus est qui fuerit conspicuus et sublimis in terra. nam ut taceam quod haec praesentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtuti contraria sunt et uigorem
Abbreviated transcription (Latin):
obus:gitur illius iusticie fontib ĩmutatus om̃is uittus
et om̃is ueritas tollitur et ip̃a iusticia remigrat incelũ.
uel unde oriretur. uel quid efficeret.Quod nullis aliis preter¬
Sꝙ̃ nnõ topulo reuelatũ est. dicet aliquis nõ ne sunt apud uq
alii poppes slii diuites alii serui. alii cͥomini nõ ne inter sin¬
oulos aliquid interest: Hibil nec alia causa cur nobis inuicẽ
fraitũ nomen imꝑtimus nisi qr pares esse nõ credimus. nam
cum omĩs huniana nõ corpote sed spiritu metianir. tam¬
et si corporum diuersa conditio nobis tamen serui nõ siat.
sed eos hemus et dicimius spiritu fratres religione cõsetuos
diuitte quoq nõ faciũt insignes. nisi ꝙ possut bonis oꝑib
facere cꝰanores. diuites sunt enim nõ quia diuitias habẽt.
sed qr utuntor illis ad oꝑs iusticie et qr paupes uidẽtur eo
tamon diuites sunit qr et egent et nihil concupiscũt. Cum
iitur it hiberi seruis et diuites pauꝑibus humilitate animi

Expanded text:
obus igitur illis justitiae fontibus immutatis, omnis virtus, et omnis veritas tollitur, et ipsa justitia remigrat in coelumquia ignorabant vel unde oriretur, vel quid efficeret; quod nullis aliis, praeterquam nostro populo revelatum est. Dicet aliquis: Nonne sunt apud vos alii pauperes, alii divites; alii servi, alii domini? Nonne aliquid inter singulos interest? nihil; nec alia causa fratrum nomen inpertiamus, nisi quia pares esse nos credimus. nam cum omnia humana non corpore, sed spiritu metiamur, tametsi corporum sit diuersa condicio, nobis tamen serui non sunt, sed eos et habemus et dicimus spiritu fratres, religione conseruos. diuitiae quoque non faciunt insignes, nisi quod possunt bonis operibus facere clariores. diuites sunt enim non quia diuitias habent, sed quia utuntur illis ad opera iustitiae, et qui pauperes uidentur, eo tamen diuites sunt, quia et non egent et nihil concupiscunt. cum igitur et liberi seruis et diuites pauperibus humilitate animi
Abbreviated transcription (Latin):
Unc ad diuina testimonia transeatius sed prius utiũ ꝑferã
quod ẽ simile diuino. et obnimiã uetustatẽ et ꝙ is quẽ rora¬
bo ex hontuibus indeos telatus est. Apud Ciceronẽ .G. Corta põtifex
disputans cõtta sioicos de religionibs. et uatietate opinioniũ que
ꝗnq fuisse mercurios ait et enumeratis ꝑorditiẽ qu ianuor. ꝗni¬
tunt suisse eũ aquo sit argus occisus obeamq causã inegiottn
profuoisse attu eoiptiis leges et liras tradidisse hũc egiotũ it pouspac
appellant aquo apud eos primus armi sui mẽsis idest septerib
nornen accepit. Edem oppidũ cordidit quod ẽt nuc prece uocacur
mercunis ciuitas. et foemate colunt euni religiose Qui romet¬
si bomo fut tam̃ antiquissimus et ĩstruccissimusonuotere
dortrine adeo ut ei multarũ rerũ et attiũ scĩa tritegisio cogtiomẽ
ĩporieret. Hic scripsit libros et ꝗdem multos ad cogtii totoe Qcinas
terũ ptinẽtes inꝗbus marestatẽ sũmi ac singularis dei osserit pote¬

Expanded text:
unc ad diuina testimonia transeamus. sed prius unum proferam, quod est simile diuino et ob nimiam uetustatem et quod is quem nominabo ex hominibus in deos relatus est.. apud Ciceronem U. Cotta pontifex disputans contra Stoicos de religionibus et uarietate opinionum quae erta, quinque fuisse Mercurios ait et enumeratis per ordinem quattuor quintum fuisse eum a quo sit Argus occisus; ob eamque causam in Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges ac litteras tradidisse. hunc Aegyptii Thoyth appellant, a quo apud eos primus anni sui mensis id est September nomen accepit. idem oppidum condidit, quod etiam nunc graece uocatur Mercurii ciuitas, et Phesi homo, fuit tamen antiquissimus, et instructissimus omni genere doctrinae: adeo ut ei multarum rerum et artium scientia Trismegisto cognomen imponeret. Hic scripsit libros, et quidem multos, ad cognitionem divinarum rerum pertinentes, in quibus majestatem summi ac singularis Dei asserit, iisde
Abbreviated transcription (Latin):
bet quornõ sint appells̃di qui deo semꝑ assistunt. Retrabanter¬
go se homies aberrorib ei abiectis religionib paris porentẽ suu
dominũq cognoscãt cuius nec uittus existiori põt. nec magnitu¬
do ꝑspici nec principiũ cõprehendi. cum ad illũ mẽtis humorie
interitio. et acumen et memoria ꝑuenerit. Que si subdutis et cõ¬
sumatis omib uus substitit heret deficit: nec est aliꝗd ulrerius
quo progredi possit. Uerum ꝗr fieri nõ põt ꝗn id quoͥ sit aliqñ
esse ceꝑit consequẽs est ut quãdo nihilante illũ fuit ip̃e atite ora
ex se ip̃o sit procreatiis. ideoq ab Apolline asybilla¬
ĩ exhortationib uidit. Hos inquid aliũde pendemus itaq ad al¬
quẽ respicimus. cui quod est optimũ in nobis debeamus alius nos
edidit alius instruxit. deus ip̃e se fecit

Expanded text:
bet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant erbet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo perspici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potest quin id quod sit aliquando esse coeperit, consequens est ut quoniam nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipin Exhortationibus vidit: « Nos, inquit, aliunde pendemus. Itaque ad aliquem respicimus, cui, quod est optimum in nobis debeamus. Alius nos edidit; alius instruxit: Deus ipse se fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidiam. qui uniũ deum dicamus multos negemus si eos multitudo
merabiles ẽẽ arquimus eorũ errores indiuersũ. qui tam paucos
putant. sciant tam̃ quo nomĩe appellari debeãt ne deum uerum
uiolent cuius nomen exponũt: dum pluribus tribuũt. Credant
Apollini suo. qui eodem illo rñso. ut ioui principatũ. sic ẽt ceteris diis
abstulit nomen: Tercius enim uersus oñdit deos mĩstros nõ deos
uerũ angelos nomĩari oportere. de se quidẽ ille mentitus est.Qui cũ
sit enurero demonũ angelis se dei aggregauit.deniq ĩ aliis rñsis
demonẽ se esse cõfessus est.Ham cũ interrogaretur quõ sibi suppli¬
apollinẽ struntbiu rogatus expromeret ab hoc uersu exorsus est.¬
de utrisq generib in secũdo libro disseremus. ł tteñ nobis sat est
ꝙ dumti honorare se uult. et ĩcelo collocare cõfessus est :d quod res ha¬

Expanded text:
vidiam, qui unum Deum dicamus, multos negemus. Si eos multitudo vidiam, qui unum Deum dicamus, multos negemus. Si eos multitudo merabiles esse arguimus errores eorum in diversum, qui tam paucos putant. Sciant tamen, quo nomine appellari debeant: ne Deum verum violent, cujus nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. Credant Apollini suo, qui eodem illo rabstulit nomen. tertius enim uersus ostendit ministros dei non deos, uerum angelos appellari oportere. de se quidem ille mentitus est, qui cum sit e numero daemonum, angelis se dei adgregauit: denique in aliis responsis daemonem se esse confessus est. nam cum interrogaretur quomodo sibi suppliApollinem Sminthium rogatus expromeret, ab hoc uersu exorsus estde utrisque generibus in secundo libro disseremus. nunc interim nobis satis est quod dum honorare se uult et in caelo conlocare, confessus est, id quod res ha
Abbreviated transcription (Latin):
Hum quid põt suspicari de ioue ẽẽ dictum qui et mr̃em hũit et nom̃.
Quid ꝙ mercurius ille ter maximus cuius supra feci mentionẽ nõ mõ
illi nõ sit aliunde. nec eni põt ab ullo eẽ generatus qui ip̃e uniuersa
generauit. Satis ut opinor et argumẽns docui et testibus cõfirmaui
qđ ꝓse satis clarum est. unũ esse regẽ mundi unũ pr̃em unũ deum
Sed fortasse querat aliquis anobis idem illud quod apud Ciceronem
querit hortensius. Si deus imius est que ẽẽ beata solitudo queat. tanꝙ̃
nos quia unũ dicimus desertum ac solitariũ esse dicamus. habet enis
mistros quos uocamus nũcios et est illud uerũ qđ dixisse inexhortati¬
onibus senecã supra retuli genuisse regni sui ministros deũ uerũ hi ns
dii sunt neq deos se uocari: aut coliuolunt. quippe qui nihil p̾ter iussũ
et exiquus. et certus est nũs. & si cultores deorum eos ip̃os se colere putãt.
quos sũmi dei ministros appellamus nihil est quod nobis faciant in¬

Expanded text:
um quis potest suspicari de Ioue esse dictum, qui et matrem habuit et nomen? quid quod Mercurius ille Termaximus, cuius supra feci mentionem, non modilli non sit aliunde? nec enim potest ab ullo esse generatus qui ipse uniuersa generauit. Satis ut opinor et argumentis docui et testibus confirmaui quod per se satis clarum est, unum esse regem mundi, unum patrem, unum dominum. sed orasse quaerat aliquis a nobis idem illut quod aput Ciceronem quaerit Hortensius, si deus unus est, quae esse beata solitudo queat. tamquam nos quia unum dicimus, desertum ac solitarium esse dicamus. habet enim ministros, quos uocamus nuntios. et est illut uerum quod dixisse in Exhortationibus Senecam supra rettuli, genuisse regni sui ministros deum. uerum hi neque dii sunt neque deos se uocari aut coli uolunt, quippe qui nihil faciant praetet exiguus et certus est numerus. ququos summi Dei ministros appellamus, nihil est quod nobis faciant in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi erythire que et nomẽ suũ uerum carmini inseruit et erithitã
si noruat ubi pre locuta est cum esset orta bibilone. Sedernios cosu¬
se sybillã dicemus: sicubi testimonis carum fuerit abutendĩ omes
outur hx sybille unũ deũ predicant maxie tumen er pthores que
seleberior inter ceteras ac nobilior hẽtur. Siꝗdem feriestella dili¬
derissintius scripior de ꝗndecim uiris diceris ait restitto capuolio
retulisse ad senarũ.C. Cunonẽ corisulẽ ut legati erpth rosmuiteretur
qui parinita sybille coquisita ad romã deportarẽt. Irtaq missosee
E gabinũ M. Otalicium .l. Ualeriũ qui descriptos apriuans uersus
roniem lrhis ergo uersib quos romatu legari aitule rũt de uno deo

Expanded text:
nisi Erythraeae, quae et nomen suum uerum carmini inseruit et Erythraeam nisi Erythraeae, quae et nomen suum uerum carmini inseruit et Erythraeam se nominatuiri praelocuta est, cum esset orta Babylone. sed et IlOS confuse Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum ruent abutendum. omnes igitur hae Sibyllae unum deum praedicant, maxime tamen Erythraea, quae celebrior inter ceteras ac nobilior habetur, siquidem Fenestella diligentissimus scriptor de quindecim uiris dicens ait restituto Capitolio rettulisse ad senatum C. Curionem consulem, ut legati Erythras mitterentur, qui carmina Sibyllae conquisita Romam deportarent: itaque missos esse P. Gabinium M. Otacilium L. Valerium, qui descriptos a priuatis uersus mus. in his ergo uersibus quos Romam legati adtulerunt de uno deo
Abbreviated transcription (Latin):
sic auctus capitolio refecto.ꝙ exortũbus ciuitatib et italicis et grecis
et precipue erythreis coacti allatiq sunt romã. cuiuscũq sybille
nomĩe fuerit. Octauã helesporitiã in agro tidiano natã uico mar¬
messo circha oppidũ gergithiũ quã scribit heraclides ponticus so¬
lonis. et cyri fuisse tẽporibus. Honam phrigiã que uaticinata sit
Ancyre. decimã tybutẽ niomĩe Albuneã que tiburi colitut ut
dea iuxta ripas aninis annienis cuius ingurgite simulachrum
eius inuentũ esse dicitur tenẽs ĩmatu librũ. hatũ oĩutti sybillaꝵ
carmia et ferũtur: et hñtur preterq̃ Cymee cuius libri aroria¬
nis occulũtur. nec eos ab ullo nisi aꝗndecita uiris inspici fas hñt
essunit singularũ singuli libri qui quia sybille noie inscribũtur. unins
esse credũnir suniq cofusi nec discerni ac suũ cuiq assignari preste

Expanded text:
sit auctus, Capitolio refecto, quod ex omnibus civitatibus et Italicis, et Graecis, sit auctus, Capitolio refecto, quod ex omnibus civitatibus et Italicis, et Graecis, et praecipue Erythraeis coacti, allatique sunt Romam, cujuscumque Sibyllae nomine fuerunt; octauam Hellespontiam in agro Troiano natam, uico Marmesso circa oppidum Gergithium, quam scribat Heraclides Ponticus Solonis et Cyri fuisse temporibus; nonam Phrygiam, quae uaticinata sit Ancyrae; decimam Tiburtem nomine Albuneam, quae Tiburi colatur ut dea iuxta ripas amnis Anienis, cuius in gurgite simulacrum eius inuentum esse dicitur tenens in manu librum. arum onmium Sibyllarum carmina et teruntur et habentur, praeterquam Cymaeae, cuius libri a Romanis occultantur nec eos ab ullo nisi a quindecimuiris inspici fas habent. et sunt singularum singuli libri: quos, quia Sibyllae nomine inscribuntur, unius esse credunt, suntque confusi nec discerni ac suum cuique adsignari potest
Abbreviated transcription (Latin):
psit. Secundã libissam cuius memĩerit euripides itilamie ꝓlogo
Pertiẽ delphicã dequa crisipus loꝗtut ĩ eo libto quẽ de dinirutate
natã et piturã esse troiari. et homerũ mẽdatia scripturũ. Sextam
samiam de qua scribit eratosthenes ĩ antiquis atinalib sarnioꝵ
ropiisse si scriptũ. Septimã cumuriã nomĩe atnalthea. que ab
aliis herophile uel dernophile noĩetur eamq nouẽ libros attii¬
lisse ad regẽ tarquinũ priscum ac pro his trecentos philippeos po¬
sulasse. rẽgemq aspnatũ precui magnitudiẽ detixisse mulierisin
saniã. Ilam cõspectu regis tres cõbusisse ac pro reliquis idẽ preciuĩ
poposcisse Parquinũ multo magis insanire mulierẽ putasse que
denuo tribus alis exustis. cum ieodẽ precio ꝑseueraret ttiorũ esse
regem ac tesiduos trecẽtis aureis emisisse. quorũ postea nuterus

Expanded text:
psit; secundam Libyssam, cuius meminerit Euripides in Lamiae prologo; psit; secundam Libyssam, cuius meminerit Euripides in Lamiae prologo; tertiam Delphida, de qua Chrysippus loquatur in eo libro quem de diuinatnatam et perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; sextam Samiam, de qua scribat Eratosthenes in antiquis annalibus Samiorum repperisse so scriptum; septimam Cumanam nomine Amaltheam, quae ab aliis Herophile uel Demophile nominetur, eamque nouem libros attulisse ad regem Tarquinium Priscum ac pro iis trecentos philippeos possaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, ac pro reliquis idem pretium postulasse: Tarquinium multo magis mulierem insanire putasse. Quae denuo tribus aliis exustis, cum in eodem pretio perseveraret, motum esse regem, ac residuos trecentis aureis emisse: quorum postea numerus
Abbreviated transcription (Latin):
solus est neccpns est proptio uocabulo nisi cũ diserimen exigt ml¬
titudo ut unãquãq psoniã sua nota et appellatiõe designes. deo
a et quia semꝑ unus est propriũ nom̃ est deus. Supest de respõ¬
sis carmib o sacris testimonia que sũt rałto certiora profere. Na
fuernt Ui Uano quo nemio unꝙ doctior ne apud grecos ꝗdẽ¬
urue it libris ierum diuinarũ quos ad .C. cesate pontisicen
mazimũ seripsit cum de ꝗndecni loquetetur sybillitios libtos
ait nõ fuisse unius sybille. sed appellori uno nõie sybillmos qpomes
femie uates sybille sitit aueterib nũcupate. uel abunius delphidis
noĩ uel a consilis deorũ enũciandis Giois eni deosnori
enim deos non
eolico sermionis gñe. Itaq sybillam ditã esse quasi cheobulen. cete¬
ninti sybillas deceti numero fuisse easq omnes enumerauit sub
auto rib qui de singulis seriptitauerit. ẜ rimã fuisse de ꝑsiscuius
mennonẽ fecerit nicanor. qui tes gestas Mexandri macedonis seri-¬

Expanded text:
solus est; nec opus est proprio vocabulo, nisi cum discrimen exigit multitudo, ut unamquamque personam sua nota et appellatione designes. Deo autem, quia semper unus est, proprium nomen est Deus. Superest de responsis carminibusque sacris testimonia, quae sunt multo certiora, proferre. Nam fuerint. M. Varro, quo nemo umquam doctior, ne apud graecos  in libris rerum divinarum, quos ad C. Caesarem pontificem maximum scripsit, cum de quindecim viris loqueretur, Sibyllinos libros ait non fuisse unius Sibyllae; sed appellari uno nomine Sibyllinos quod omnes foeminae vates Sibyllae, sint a veteribus nuncupatae, vel ab unius Delphidis nomine, vel a consiliis deorum enuntiandis. σιοὺς enim deos, non Aeolico genere sermonis. itaque Sibyllam dictam esse quasi θεοβούλην. ceterum Sibyllas decem numero fuisse, easque omnes enumerauit sub auctoribus qui de singulis scriptitauerint. primam fuisse de Persis, cuius mentionem fecerit Nicanor, qui res gestas Alexandri Macedonis scri
Abbreviated transcription (Latin):
aequerer nuc testimonia cererarũ. nisi et hec sufficerẽt et illa
opportuniorb loxcis obseruarẽ sed cũ deferidamuscãm ue niia¬
tis apud eosqui aberrantes a ueritate falsis teligionibus leranit itot
genris probationis aduersus eos magis adhibere debeiins qliteot
tdeoruum suorũ testĩmoniis reiũcarius. Apollo eni que prerr e¬
reros diuirũmaxieq faridicũ existimarit colophone tidens qual
hoe est principiũ

Expanded text:
equerer nunc testimonia ceterarum, nisi et haec sufticerent et illa opportunioribus locis reseruarem. sed cum defendamus causam ueritatis aput eos qui aberrantes a ueritate falsis religionibus seruiunt, quod genus probationis aduersus eos magis adhibere debemus quam ut eos deorum suorum testimoniis reuincamus? Apollo enim, quem praeter ceteros diuinum maximeque fatidicum existimant, Colophone residens, quo hoc principium
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã putauerũt. Quid sapĩam nõ ne idem cõfitetur inx
phis esse nullã: Aut cum fabricius inquit aut Aristides iustus
nomĩatur aut ob illis fortitudinis. aut ab hoc iustitiẽ tanq
asapĩe petitur exemplũ. Nemo enim horum sic sapit: ut sa¬
pientem uolumus: ntelligi nec hii qui sapietes hĩti e no¬
minati Marcus Cato et Catulus lelius sapientes fueruat
ne illi quidẽ septem. sed exmediorũ officiorũ froquentia
similitudinẽ quandã gerebant. sp̃emq sapientiũ. Si ereo
ex pħis ipsorũ confessione adempta sap̃ia est et his qui iust
habit sunt addempta iustina est. Omnes igitut illo uturs de¬
scriptiones folse synt necesse est. qr que sit uera uittus scire
non põt.Hisi iustus ar sapiẽs. lustus autẽ ac sopiens demo
est: nisi quẽ deus oreceptis celestibus erudiuit o inu¬

Expanded text:
iustitiam putauerunt. quid? sapientiam nonne idem confitetur in iustitiam putauerunt. quid? sapientiam nonne idem confitetur in philosophis esse nullam? aut cum Fabricius inquit aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum. nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem uolumus in- tellegi, nec ii qui sapientes habiti et nominati, Ma.rcus Cato et Gaius Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. si ergo et philosophis ipsorum confessione adempta sapientia est et iis qui iusti habiti sunt adempta iustitia est, omnes igitur illae uirtutis descriptiones falsae sint necesse est, quia quae sit uera uirtus scire non potest nisi iustus ac sapiens. iustus autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. N
Abbreviated transcription (Latin):
sis ciuitatibus gentibusq deletis errariũ pecunia referserit agros
ceꝑit ciues suos locuplectiores fecerit. hic laudibus fertur incelus
in hoc putatur sũma et ꝑfecta esse uirtus. Qui ertor nõ modo
populi et imꝑitorũ. sed etiã pħorum est quĩ precepta quoq dant
ad iusticiam ne stulticie ac malitie. disciplina quoq autoritas
desit. Itaq cum de officiis ad rem militarẽ ꝑtinentib disputãt
neq ad iusticiã. neq adueram uirtutẽ accõmodatur illa oĩs
oranio. sed od hanc uitam morẽq ciuilem quẽ not esse iu¬
stinam. et res indicat. et ip̃e Cicero testatus est.Sed nos inquit¬
et ueri uuris germaneq iustine solidam et ex pressam efsigiẽ
tiullã tenemus umbra et imaginib utimur: easq ip̃os ut¬
tam sequeremur feruntur enim ab optimis nature et ueri¬
tatis exemplis. Umbra est igitur et imago iustitiẽ quam iłli

Expanded text:
sis ciuitatibus gentibusque deletis aerarium pecunia referserit, agros sis ciuitatibus gentibusque deletis aerarium pecunia referserit, agros ceperit, ciues suos locupletiores fecerit, hic laudibus fertur in caelum, in hoc putatur summa et perfecta esse uirtus. qui error non modo populi et imperitorum, sed etiam philosophorum est, qui praecepta quoque dant ad iniustitiam, ne stultitiae ac malitiae disciplina et auctoritas desit. itaque cum de officiis ad rem militarem pertinentibus disputant, neque ad iustitiam neque ad ueram uirtutem adcommodatur illa omnis oratio, sed ad hanc uitam moremque ciuilem, quem non esse iustitiam et res indicat et ipse Cicero testatus est. sed nos inquit ueri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur: easque ipsas utinam sequeremur! feruntur enim ab optimis naturae et ueritatis exemplis. — umbra est igitur et imago iustitiae quam illi
Abbreviated transcription (Latin):
fines propagare. Aliis uiolenter ereptum augere imꝑiũ. Uectiga¬
lia facere maiora: Que omĩa non utiq uĩrtutes sed uirtutum
sunt euersiones. Imprimis enim tollitur humane societatis cõ-¬
iunctio. tollitur innocentia tollitur alieni abstinentia tollitur
deniq ip̃a iusticia que dissidium gn̾is humani ferre nõ potest
et ubicũq arma fulserint. hinc eam fugari. et exterminari
recesse est. Uerum est Ciceronis illud. Qui aũt ciuium rõnem
dicunt hñdam externorum negant: dirimũt hii cõem humaĩ
ꝯris societatẽ qua sublata bñficentia. liberalitas bonitas iusticia
funditus tollitur. Nam quõ potest iustus esse qui nocet: qui odit
qui spoliat: qui occidit: Que omĩa faciunt: qui patrie prodesse
nituntur. Id enim ip̃m prodesse quid sit ignorat: qui nihil pu¬
tant utile nihil cõmodum nisi quod teneri manu põt. hec itaq

Expanded text:
fines propagare aliis uiolenter ereptos, augere imperium, vectigafines propagare aliis uiolenter ereptos, augere imperium, vectigalia facere maiora? quae omnia non utique uirtutes, sed uirtutum sunt euersiones. in primis enim tollitur humanae societatis coniunctio, tollitur innocentia, tollitur alieni abstinentia, tollitur denique ipsa iustitia: quae discidium generis humani ferre non potest et ubicumque arma fulserint, hinc eam fugari et exterminari necesse est. uerum est enim Ciceronis illut: qui autem ciuium rationem dicunt habendam, externorum negant, dirimunt hi communem humani generis societatem, qua sublata beneficentia liberalitas bonitas iustitia funditus tollitur. nam quomodo potest iustus esse qui nocet, qui odit, qui spoliat, qui occidit? quae omnia faciunt qui patriae prodesse nituntur. id enim ipsum prodesse quid sit, ignorant qui nihil putant utile, nihil commodum, nisi quod teneri manu potest: quod sol
Abbreviated transcription (Latin):
ris in arbitrio dei nõ tuo posita uictoria est. et pleriq improbi
et numero et conspiratione sunt potentiores qͣ honi. ut ad eos
suꝑandos. nõ tam uirtus sit q felicitas necessaria. An aliquis igno¬
rat quociens melior iustiorq pars uicta sit: hinc semꝑ dñanões
acerbe inciues extiterunt: plena est exemplis omĩs historia. sed¬
nos contenti erimus uno. Gncus Pompeius honorũ uoluit esse
defensor si quidem pro re.pu.pro senatu pro libertate suscepit.
Idem tamer uictus cum ip̃a libertate occidit. et ospadonibus egip¬
tiis detrũcatus est insepultus abiectus est. Non est igitur uirtũs
aut hostem malorũ esse aut defensorẽ bonorũ qr uirtus incer¬
tis casibus tiõ potest esse subiecta cõmoda preterea patrie prima
putare sublata hominũ concordia. nihil est omĩo que sunt enim
parrie cõmoda nisi alterius ciuitatis. aut gentis in cõmoda: Idest

Expanded text:
ris, in arbitrio dei, non tuo posita uictoria est, et plerumque inprobi ris, in arbitrio dei, non tuo posita uictoria est, et plerumque inprobi et numero et conspiratione sunt potentiores quam boni, ut ad eos superandos non tam uirtus sit quam felicitas necessaria. an ahquis ignorat quotiens melior iustiorque pars uicta sit? hinc semper dominationes acerbae in ciues extiterunt. plena est exemplis omms historia, sednos contenti erimus uno. Gnaeus Pompeius bonorum uoluit esse defensor, siquidem pro re publica, pro senatu, pro libertate arma suscepit. idem tamen uictus cum ipsa libertate occidit et a spadonibus Aegyptiis detruncatus insepultus abiectus est. non est igitur uirtus aut hostem malorum esse aut defensorem bonorum, quia uirtus incertis casibus non potest esse subiecta. commoda praeterea patriai prima putare sublata hominum discordia nihil est omnino. quae sunt enim patriae commoda nisi alterius ciuitatis aut gentis incommoda, id est
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem nihil efficit nisiq remaneat interra. Quid sit aũt
recte opibus uti. et quid sit ex diuitiis fructus petendus: decla¬
rabo aꝑtius cum de pietatis officio loqui cepo. lam cetera que
sequũtur nullo modo uera sunt.Ham improbis inimicicias
indicere aut ma bonorum defensionẽ suscipe potest cũ ma¬
lis esse cõe. Quidam enim probitate ficta uiam sibi ad potẽ¬
tiam muniunt: faciuntq multa que boni solent eo quidem
promptius. qđ fallendi gratia faciunt. Utinãq tam facile ẽẽt
prestare. quam facile est simulare bonitatẽ. Sed hii cum ẽẽ
piunt om̃ĩa. et uiolant. et uexant eosq ip̃os honos quorum
causam susceꝑant. insequũtur et gradus ꝑ quos ascenderũt amputãt
nequis illos contra ip̃os possit imitari.Uerum tamen putemus hoc
officium nõ nisi boni esse ut bonos defendat. Ad id suscipe facile
est. Implere difficile: qr cum te certamini congressioniq cõmisse¬

Expanded text:
doquidem nihil efficit, nisi quod remaneat in terra. Quid sit autem doquidem nihil efficit, nisi quod remaneat in terra. Quid sit autem recte opibus uti, et qui sit ex divitiis fructus petendus, declarabo apertius, cum de pietatis officio loqui coepero. Jam caetera, quae sequuntur, nullo modo vera sunt. Nam improbis inimicitias aut indicere, bonorum defensionem suscipere, potest cum malis esse commune. Quidam enim probitate ficta viam sibi ad potentiam muniunt, faciuntque multa, quae boni solent, eo quidem promptius, quod fallendi gratia faciunt. Utinamque tam facile esset praestare, quam fapiunt omnia et uiolant et uexant eosque ipsos bonos quorum causam susceperant insequuntur et gradus per quos ascenderunt amputant, ne quis illos contra ipsos possit imitari. uerum tamen putemus hoc officium non nisi boni esse, ut bonos defendat. at id suscipere facile est, implere difficile, quia cum te certamini congressionique commise
Abbreviated transcription (Latin):
rano uirtutis apparet: nec ad ea ip̃a transfugiet. que magno et
excelso animo calcare ac protegere gestit. Neq fas est animã cele¬
stibus intentã bonis ut hec fragilia sibi comꝑet ab ĩmortalibus
suis oꝑibus auocari. Sed potissimũ in his rebis comꝑandis uirtu¬
tisratio consistit: quas nobis nec homo ullus nec mors ip̃a possit
aufferre. Cum hec ita se habeant illud quod sequitur uerũ est
Uirtus diuiciis precium ꝑsoluere posse. Qui uerus idem fere
scire potuit precium ip̃m uel quale uel quod sit. Id enim pocta
et illi omnes. quos secutus est putauerunt recte opibus uti. hoc
est frugi esse nõ instruere conuiuia sumptuose nec largiri
temere nõ effundere in res suꝑuacuas aut turpes rem fami¬
liarem. dicet aliquis fortasse. Quid tu: Hegas ne hanc ẽẽ uir¬
tutem. Hon equidẽ nego. Contraria enim uidear probare si
negem. sed uera nego. ꝗr nõ sit illa celestis. sed tota terrena quã¬

Expanded text:
ratio virtutis apparet; nec ad ea ipsa transfugiet, quae magno ac ratio virtutis apparet; nec ad ea ipsa transfugiet, quae magno ac excelso animo calcare ac proterere gestit: neque fas est, animam coelestibus intentam bonis, ut haec fragilia sibi comparet, ab immortalibus suis operibus avocari. Sed potissimum in iis rebus comparandis virtutis ratio consistit, quas nobis nec homo ullus, nec mors ipsa possit auferre. Cum haec ita se habeant, illud quod sequitur verum est: Virtus, divitiis pretium persolvere posse. Qui versus idem fere scire potuit pretium ipsum, vel quale, vel quod sit. Id enim poeta, et illi omnes, quos secutus est, putaverunt, recte opibus uti, hoc est, frugi esse; non instruere convivia sumptuose; nec largiri temere; non effundere in res supervacuas, aut turpes, rem familiarem. Dicet aliquis fortasse: Quid tu? negas ne hanc esse virtutem? Non equidem nego; contraria enim videar probare, si negem. Sed veram nego; quia non sit illa coelestis, sed tota terrena, quan
Abbreviated transcription (Latin):
retulerunt quã .s. solui et occidere necesse est.Non sunt progtes¬
s. ulterius sed omĩa eorum grecepta: et omĩs que itiducmnt bo¬
na terre inherent: et humi iacent. quoniã simulcum corpore
quod est terra moriũtur. ꝑtinent etum nõ aduitã homĩ com¬
pandomi sed ad querendas uel augendos opes honores głiam
potentiã que sunt utuuersa mortalia tami scilicet. q lle qui
ut ea sibi contingeret laborauit: hinc est illud uirtus querende finẽ
rei scire modũq precipiunt enim quibus modis. et quibus artib
res familiaris querenda sit: qr uident male queri solere. Sed huiꝰ¬
modi uirtus nõ est proposita sapienti.Neq uirtus est opes querere
quarum neq inuentio neq possessio in nr̃a potãte est. Itaq et
questu. et obtentu faciliores sunt malisq bonis. Hon p̾ot ergo
uirtus esse in his rebus querendis inquarũ contemptu. uis ac

Expanded text:
retulerunt, quam scilicet solui et occidere necesse est, non sunt progresretulerunt, quam scilicet solui et occidere necesse est, non sunt progressi ulterius, sed omnia eorum praecepta et omnia quae inducunt bona, terrae inhaerent et humi iacent, quoniam simul cum corpore, quod est terra, moriuntur. pertinent enim non ad uitam homini conparandam, sed ad quaerendas uel augendas opes honores gloriam potentiam: quae sunt uniuersa mortalia, tam scilicet quam ille qui ut ea sibi contingerent laborauit. hinc est illud: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque. praecipiunt enim quibus modis et quibus artibus res familiaris quaerenda sit, quia uident male quaeri solere. sed huiusmodi uirtus non est proposita sapienti: nec enim uirtus est opes quaerere, quarum neque inuentio neque possessio in nostra poquaestu, et obtentu faciliores sunt malis, quam bonis. Non potest ergo virtus esse in iis rebus quaerendis, in quarum contemptu vis ac
Abbreviated transcription (Latin):
hu quod erat primũ scĩam boni nõ esse untutẽ. deinde
quid sit uirtus et in quo sit. Sequitut ut id quoq :psum
Qui autẽ. quid esset sũmum nescierũt. et in ceteris bonis ma¬
li sue sũma nõ sunt errauerũt necesse est: que nõ potest
uõ iuditio examinare qui fontẽ ip̃m nõ tenet unde illa de:¬
seetidũt. Fons autẽ bonotũ deus est. malorũ uõ ille .s. diuini
nominis semꝑ inimicus. de quo sepe diximus Ab his duob prĩ¬
cipiis bona malaq oriũtur.Que ueniũt adeo hanc habent
gõnera ut ĩ mortalitatem parẽt: quod est sũmu honum. Que
autẽ ab illo altero. id hñt officium ut acelestibus suocatũ. terre¬
nisq demersum ad penã interficiant sempiternã. quod ẽ sũ¬¬
ilũ. murti hon igitut dubium ẽ quin illi omnes: quid esset honũ
et malum ignorauerit. qui nec deuiti nec aduersariũ dei scie¬
rint. Itaq finem bonõru ad corpus et ad hanc uits̃ breuem

Expanded text:
 quod erat primum, scientiam boni non esse uirtutem, deinde, quid sit uirtus et in quo sit: sequitur ut id quoque ipsum, qui autem quid esset summum nescierunt, et in ceteris bonis malisue, quae summa non sunt, errauerint necesse est: quae non potest uero iudicio examinare qui fontem ipsum non tenet unde illa descendunt. fons autem bonorum deus est, malorum uero ille scilicet diuini nominis semper inimicus, de quo saepe diximus: ab his duobus principiis bona malaque oriuntur. quae ueniunt a deo, hanc habent rationem, ut inmortalitatem parent, quod est summum bonum: quae autem ab illo altero, id habent officium, ut a caelestibus auocatum terrenisque demersum ad poenam interficiant sempiternam, quod est summum malum. num igitur dubium est quin illi omnes quid esset bonum et malum ignoraueriut, qui nec deum nec aduersarium dei scierunt? itaque finem bonorum ad corpus et ad hanc uitam breuem
Abbreviated transcription (Latin):
mihi necessitatem uelcolendi qđd nolint uelquod uelim nõ colẽdi:
Quidiam nobis ulterius relinquetur si etiam hoc quod uolũtate
fieri oportet libido extorquet aliena.Nemo istud efficiet si quid nobis
ad conteminendã mortem doloremq uirtutis est quã constantiã
si tenemtius cur stulti uideamur facientes ea que pħi laudant.
Recte igitur Seneca in congruentiã hominibus obiectans ait. Sũ¬
ma uirtus illis uidetur magnus animus et iidem eum qui con¬¬
temnit mortem profurioso hẽnt. Quod utiq summe ꝑuersi¬
tatis. Sed hi uanarum religionum cultores eadem stulticia id Ø¬
obiciunt qui deum uerum nõ intelligunt quos sybilla erithrea
qui tec audiant diuina nec setitiant.

Expanded text:
mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnit mortem pro furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt qua uerum deum non intellegunt: quos Sibylla Erythraea qui nec audiant diuina nec sentiant, s
Abbreviated transcription (Latin):
Ec est uera uirtus quam pħi quoq glori abundi nõ re sed uerbil
pmanibus iactant. disserentes nihilesse tam congruens uiri sa¬
pefiuis grauitati atq constantie.q̃ nullis terrorib de sententie pro¬
posito posse depelli. sed tanti esse cruciari et mori ne fidem perdat
ne ab officio discedat ne metu mortis aut dolore acerbo subactus
aliquid faciat iniustum nis: forte delirare illis uidetur flaccus in
lyricus cum dicit iustum et tenacem propositi uirum nõ ciuium
ardor praua iubentium nõ uultus instantis tyramni mente qua¬
tit solida quo nihil uerius dici põt.Si hoc adeos referatur: qui
nullos cruciatus nullã mortẽ recus ant ne afide iusticiaq decli¬
nent qui nõ tyramnicas iussiones nõ presidium gladios tremũt
quo minus ueram ac solidam libertatẽ constantĩ mente de fẽ¬
dant que in hoc solo tuenda sopientis est.Quis enim tam ĩsolẽs
tam elatus est qui me uetet oculos incelum tollere. qui imponat

Expanded text:
ec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat
Abbreviated transcription (Latin):
ter ipsa tormenta dicerites. nõ sacrificate se lapidibus humꝗna
manu factis sed deo uiuo qui sit incelo. Multi hoc uerum esse ĩtelli¬
gunt. et inpectus admittũt. deinde ut fieri solet in rebus incertis
dum inter se inuicem querunt que sit huius ꝑseuerantie cauã
multa que ad religionẽ prinent diuulgata ac ꝑ tumorẽ uicisui
aucupata discũtur: que qr sunt placeant necesse est preterea ulcio
secuta sicut semꝑ accidit ad crede nidũ uehemẽter impellit. Ne hec
quidem leuis causa.ꝙ ĩmundi demonũ spiritus accepta licẽtia
muliorum se corporibus ĩ mergunt: quib postea eiectis omes qui
resanati fuerint adhereant religioni cuius potentiã senserunt
he tot cause in unũ collate magnã deo multituditiẽ mirabili ac qr̃t

Expanded text:
ter ipsa tormenta dicentes non sacrificare se lapidibus humana ter ipsa tormenta dicentes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata discuntur: quae quia bona sunt, placeant necesse est. praeterea ultio consecuta, sicut semper accidit, ad credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia multorum se corporibus inmergunt, quibus postea eiectis omnes qui resanati fuerint adhaerent religioni cuius potentiam senserunt. hae tot causae in unum conlatae magnam deo multitudinem mirabilit
Abbreviated transcription (Latin):
suotum uel probet uel cortoboret donec pressure uerberib: difflu¬
entem corrigat disciplinã. Est et alia causa cur aduersum nos
ꝑsecutiones fieri sinat ut dei populus augeatur nec est difficile
mõstrare cur aut quõ id fiot.primũ fugantur ad eorũ cultori¬
bus plurimi odio crudelitaris. Cui enimtalia sacrificia nõ horeant.
deinde placet quibusdam uittus ac fides ip̃a. Non nulli suspicantur
deorum cultum nõ sine causa malum putari atam multis horrũb
ut emori malint q̃ id facere quod alii faciunt iuuant. Aliquis cu¬
pit scire quod nam sit illud bonum quođ mortẽ usq deferiditur
quod om̃ibus que inhac uita iocunda et cara sunt prefertur a quo
nec bonorum nec lucis ãmissio. nec dolot corporis. nec uiscerum
cruciamenta deterrent. Ualent hec plurimũ. sed ille maxiẽ cauẽ
nr̃orum numerum semꝑ auxerunt. Audit circũstans populus in¬

Expanded text:
suorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus difflusuorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus diffluentem corrigat disciplinam. est et alia causa cur aduersus nos persecutiones fieri sinat, ut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat. primum fugantur a deorum cultibus plurimi odio crudelitatis: qui enim talia sacrificia non horreant? deinde placet quibusdam uirtus ac fides ipsa. nonnulli suspicantur deorum cultum non sine causa malum putari a tam multis hominibus, ut emori malint quam id facere quod alii faciunt, ut uiuant. aliquis cupit scire quodnam sit illut bonum quod ad mortem usque defenditur, quod omnibus quae in hac uita iucunda sunt et cara praefertur, a quo nec bonorum nec lucis amissio nec dolor corporis nec uiscerum cruciamenta deterrent. ualent haec plurimum, sed illae maxime causae nostrorum numerum semper auxerunt: audit circumstans populus in
Abbreviated transcription (Latin):
successores ac posteri sumus: id circo eum uoluit sub aliena dicione
atq impio degere ne rerum prosperarũ felicitate corruptus in
luxuriã laberetur. ac dei precepta contemneret sicut illi maiores
nr̃i qui sepe terrenis, ac fragilibus his bonis eneruati aberraue¬
runt adisciplina legis. uinculaq rupunt: prouidit ergo quate riꝰ
cultoribus suis prestaret quietẽ si mandata seruassent et tamẽ
eos emendaret si preceptis nõ obtemꝑassent.Itaq ne tam corrũ¬
pentur ocio q̃ patres eorum licentia premi eos uoluit ab his in¬
quorum manib eos colloc auit. ut et labantes confirmet et cor¬
ruptos ad fortitudinẽ reparet: et fidos exꝑiatur ac temptet. Quõ
potest imꝑator militum suorũ probare uirtutẽ nisi habuerit
hostem: et illi et tom̃ aduersatius exurgit inuito. qr mortalis et
deum pugnent: sed contra milites eius ut deuotionẽ. ac fidem

Expanded text:
successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplina et legis uincla ruperunt. prouidit ergo quatenus cultoribus suis praestaret quietem, si mandata seruassent, et tamen eos emendaret, si praeceptis non obtemperassent. itaque ne tam corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in quorum manibus eos conlocauit, ut et labentes confirmet et corruptos ad fortitudinem reparet et fidos experiatur ac temptet. quomodo enim potest imperator militum suorum probare uirtutem, nisi habuerit hostem? et illi tamen aduersarius exsurgit inuito, quia mortalis est et deum pugnent, sed contra milites eius, ut deuotionem ac fidem
Abbreviated transcription (Latin):
contra humiles: miseros in opes esse patiatur sumat eum: Senece librũ
cui titulus est quare honis uiris multa mala accidant cum sit pro¬
uidentia inquo ille multa nõ plane impitia seculari. sed sapienter
ac pene diuinitus elocutus est. deus inquit homĩes pro liberis habet
sed corruptos et uiciosos luxuriose ac delicate patitur uiuere. quia
no putat emendatione sua dignos. bonos autẽ quos diligit castigat
sepius et assiduis laboribus ad usum uirtutis exerret nec eos caducis
ac mortalibus rebus corrũpi ac deprauari sinit. Unde nemini de¬
het iurum uideri si pro nostris sepe delictis castigamur adeo. łitio
uõ cum uexamur ac premimur tum maxime gras agimus indul¬
gentissimo patri.ꝙ corruptelam nr̃am nõ patitut longius proce¬
dere sed plagis ac uerberibus emendat. Ex quo intelligimus nos
esse deo cure. quib qm̃ cum peccatur irascitur. Nam cum popu¬
lo suo et opes et regna largiri sicut dederat antt iudeis quorũ no

Expanded text:
contra humiles miseros inopes esse patiatur, sumat eum Senecae librum cui titulus est \'Quare bonis uiris multa mala accidant, cum sit prouidentia\'. in quo ille multa non plane inperitia saeculari, sed sapienter ac paene diuinitus elocutus est. deus inquit homines pro liberis habet, sed corruptos et uitiosos luxuriose ac delicate patitur uiuere, quia non putat emendatione sua dignos. bonos autem, quos diligit, castigat saepius et adsiduis laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis conrumpi ac deprauari sinit. unde nemini debet mirum uideri si pro nostris saepe delictis castigamur a deo. immo uero cum uexamur ac premimur, tum maxime gratias agimus indulgentissimo patri, quod corruptelam nostram non patitur longius procedere, sed plagis ac uerberibus emendat. ex quo intellegimus esse nos deo curae, quibus, quoniam peccamus, irascitur. nam cum posset populo suo et opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos
Abbreviated transcription (Latin):
excruciauerũt. Nos tantũ modo laboremus ut abhottĩb nibil
aliud in tiobis nisi sola :usticia puniatur. deitius ogam totis ui¬
ribus ut mere amur adeo simulet ultionẽ passiotus et premiũ:¬

Expanded text:
excruciauerunt. nos tantummodo laboremus ut ab hominibus nihil excruciauerunt. nos tantummodo laboremus ut ab hominibus nihil aliut in nobis nisi sola iustitia puniatur, demus operam totis uiribus ut mereamur a deo simul et ultionem passionis et praemiu
Abbreviated transcription (Latin):
Uic quid ergo aduersum nos mali principes moliũtur fieri
p̃e ꝓmutit et tanien iniustissimi ꝓsecutores quib dei no¬
S men contumelie ac ludibrio fuit non se putenit impunc laturg
qui indignationis aduersis nos eius qi ministti fuerũt. puniẽnu
enim iudito dei. qui accepta potãte supra humanũ modũ fue¬
rint abusi et insultauerint et̃ deo suꝑbius eiusq nomen eterniũ
uestigiis siuis subiccerint impie nefarieq calcandum proprera
uindicaturũ se in eos celeriter pollicetur. et exterminaturũ bestias
malas deterra. Sed idem quãnis popiili siu dexationes. ethic m
pñti soleat uindicare: tameti uibet nios expectare pacienter illum
celestis iudicii diem quo ip̃e prosuis quẽq meritis aut honoret out
puniat. O uapꝑ non spenit sacrilege anime cõtemptos. et mulrog
sore quos sic obterunt. Ueniet rabiosis ac noracib iupis mertogo
sua qui iustas. et simplices animas nullis facinoribus ad missis

Expanded text:
uidquid ergo aduersus nos mali principes moliuntur fieri ipse permittit. et tamen iniustissimi persecutores, quibus dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent inpune laturos quia indignationis aduersus nos eius quasi ministri fuerunt. punientur enim iudicio dei qui accepta potestate supra humanum modum fuerint abusi et insultauerint etiam deo superbius eiusque nomen aeternum uestigiis suis subiecerint impie nefarieque calcandum. propterea uindicaturum se in eos celeriter pollicetur et exterminaturum bestias malas de terra. sed idem quamuis populi sui uexationes et.hic in praesenti soleat uindicare, tamen iubet nos expectare patienter illum caelestis iudicii diem, quo ipse pro suis quemque meritis aut honoret aut puniat. quapropter non sperent sacrilegae animae contemptos et inultos fore quos sic obterunt. ueniet rabiosis ac uoracibus lupis merces sua, qui iustas et simplices animas nullis facinoribus admissis
Abbreviated transcription (Latin):
sustentet. et exeo ip̃o quod habuerit imꝑtit etiã tiõ hñti. quia
pius est. pietas autẽ sũma uirtus est: et accedit exeo ꝙ uolupta¬¬
res caducas uiciosaq contemnit. quatũ causa opes appetunt᷑:
qm̃ continẽs est ac libidinũ uiccor ꝗr nihil tumotis atq inso-¬
leritie gerens nõ extollit se altius. nec erigit suꝑbum caput.
sed placidus et concors. et planus et comimis est qr conditionẽ
suam nouit. Cum ergo iniuriã nulli faciat: nec aliena capiat.
nec sua quoq siui aufferantur defendat cum sciat ẽt illatam
inuiriam moderate ferte. quia uirtute preditus est necesse ẽ
iustum hortiinẽ subiectũ esse iniusto et contumeliis affici ab ĩ¬
scipiente sapientẽ ut et ille peccet: qr in iustus est. et hic inse¬
uirtutẽ habeat: qr iustus est.Siquis autẽ uolet scire plenius: Nota.¬
cur malos iniustos. deus potences. beatos diuites fieri sinat pieg¬

Expanded text:
sustentet; et ex eo ipso, quod habuerit, impertit etiam non habenti, quia sustentet; et ex eo ipso, quod habuerit, impertit etiam non habenti, quia pius est: pietas autem summa virtus est. Eo accedit, quod voluptates caducas vitiosasque contemnit, quarum causa opes appetuntur; quoniam continens est, ac libidinum victor. Idem nihil tumoris atque insolentiae gerens, non extollit se altius, nec erigit superbum caput: sed placidus, et concors et comis, et planus est, quia conditionem suam novit. Cum ergo injuriam nulli faciat, nec aliena cupiat, nec sua quoque, si vi auferantur, defendat: cum sciat etiam illatam injuriam moderate ferre, quia virtute praeditus est: necesse est justum hominem subjectum esse injusto, et contumeliis affici ab insipiente sapientem, ut et ille peccet, quia injustus est, et hic in servitutem abeat, quia justus est. Si quis autem volet scire plenius, cur malos et injustos Deus potentes, beatos et divites fieri sinat; pi