comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duci posse contendis. Sed audi quid &iam hincte am¬
moneat beatus hilarius. Cum enim exponeret psalmum
quin quagesimum primum. spes inquit in misericordia
di insecułum & in seculum seculi est. Non enim ipsa
illa iustitiae opera sufficient ad perfectae beatudinis
meritum. nisi misericordia dĩ aetiã inhac iustitiae
uolumtate. humanarum demutationum. & motuum¬
uitia non reputet. Hinc illud ꝓfetae dictum est
N elior misericordia tua: super uitam. Uides nehomine
di: exillo numero esse beatorum dequibus predictũe.
beatus uir cui non imputauit dñs peccatum: nec est
inore cius dolus. Confitetur enim &iam peccata usti
magis eos asserens indĩ misericordia spem ponere qui
deuistitia sua fidere. & ideo non est inore dolus. imin
in ore illorum omium. quibus huius uerace̾s humilita
uel humilis ueritatis ꝑ hibet testimonium: quidolus

Expanded text:
duci posse contendis. 29. Sed audi quid etiam hinc te adduci posse contendis. 29. Sed audi quid etiam hinc te admoneat beatus Hilarius. Cum enim exponeret Psalmum quinquagesimum primum  Versus finem: Spes, inquit, in misericordia Dei in saeculum et in saeculum saeculi est. Non enim ipsa illa justitiae opera sufficient ad perfectae beatitudinis meritum, nisi misericordia Dei etiam in hac justitiae voluntate humanarum demutationum et motuum non reputet vitia. Hinc illud prophetae dictum est: « Melior misericordia tua super vitas » . Videsne hominem Dei ex illo numero esse beatorum, de quibus praedictum est, Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, neque est in ore ejus dolus ? Confitetur enim etiam peccata justorum, magis eos asserens in Dei misericordia spem ponere, quam de justitia sua fidere: et ideo non est in ore ejus dolus, imo in ore illorum omnium, quibus hujus veracis humilitatis vel humilis veritatis perhibet testimonium. Qui dolus
Abbreviated transcription (Latin):
uimus enim & nos natura filii ire : sicũt ceteri : Verum¬
tamen haec uerba quȩ desermone scĩ ilani posui simea
essent: quanta in me diceres. manicheorum que nomen
& crimen quanto buccarum stre pitu uentilares : Nunc
ergo ne tui stomachi follis indigesta maledictorum
orũditate rum patur. inhunc euome siaudes calumni¬
osas tuas uanitates. & in sanies mendaces. Aohaet inquit
nos uitia nature nraẽ propellit instinctus. Quae ista na¬
tura est: Num quit gens tenebrarum quam manicheoꝵ
fabula inducit: Ab̃sit catholicus loquitur. insignis
aecclesiarum doctor loquitur. hilarius loquitur: nrã
ergo natura est primi hominis preuaricatione uitiata.
non ab alia natura ulla diuisione separanda. sed ipsa
sananda: Cui diabolũ anobis constui calum niaris
auctorem : dum tuei xp̃m inuides saluatorem: & eius
hic uitam ita utsine ullosit omnino peccato. ꝑ fectam

Expanded text:
Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . VerumFuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . Verumtamen haec verba, quae de sermone sancti Hilarii posui, si mea essent, quanta in me diceres, Manichaeorumque nomen et crimen quanto buccarum strepitu ventilares? Nunc ergo ne tui stomachi follis indigesta maledictorum cruditate rumpatur, in hunc evome, si audes, calumniosas tuas vanitates, et insanias mendaces. Ad haec, inquit, nos vitia naturae nostrae propellit instinctus. Quae ista natura est? Numquid gons tenebrarum, quam Manichaeorum fabula inducit? Absit. Catholicus loquitur, insignis Ecclesiarum doctor loquitur, Hilarius loquitur. Nostra ergo natura est primi hominis praevaricatione vitiata, non ab alia natura ulla divisione separanda, sed ipsa sananda: cui diabolum a nobis constitui calumniaris auctorem, dum tu ei Christum invides salvatorem, et ejus hic vitam, ita ut sine ullo sit omnino peccato, perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccandum ferri: acsic nec peccemus aduersus eam
nos quodam modo fidei religione pugnare. Plures enim
sunt inquit: qui conꝑ confessionem dĩ abimpietate dis¬
creti sint: Nontamen apeccato ꝑ id liberisunt: ecclesiae
discipli nam nontenentes: ut auari. aebriosi. tumultuosi.
ꝓcaces. suꝑbi. simulatores. mendaces. rapaces. Etad h at
quidem nosuitia naturȩ inquit nrae propellit instinctꝰ
sed utile est nos auia hac quam ferimur abscedere. neq
consistere illic adhibito decedendi exea non moroso
recursu. Et idcirto beatus uir est: qui inuia peccatoꝵ
nonstetit. N atura quidem inuiam hanc fęrente sed
exuia hac fidei religione referente. Numquid namistđm
putabimus accusatorem fuisse naturae quam condidit
ds. nonutique: Nonenim dubitabat homo catholicus.
humanam dĩ opus eẽ. naturam. sed profecto uitia: cũ
quibus nascimur ac cusauit: apostolicum illud tenens

Expanded text:
ad peccandum ferri, ac sic ne peccemus, adversus eam ad peccandum ferri, ac sic ne peccemus, adversus eam nos quodam modo fidei religione pugnare. Plures enim sunt, inquit, qui cum per confessionem Dei ab impietate discreti sint, non tamen a peccato per id liberi sunt, Ecclesiae disciplinam non tenentes, ut avari, ebriosi, tumultuosi, procaces, superbi, simulatores, mendaces, rapaces. Et ad haec quidem nos vitia naturae, inquit, nostrae propellit instinctus: sed utile est nos a via ad quam ferimur abscedere, neque consistere illic adhibito decedendi ex ea non moroso recursu. Et idcirco, « Beatus est vir qui in via peccatorum non stetit: » natura quidem in viam hanc ferente, sed ex via hac fidei religione referente . Numquidnam istum putabimus accusatorem fuisse naturae, quam condidit Deus? Non utique: non enim dubitabat homo catholicus, humanam Dei opus esse naturam; sed profecto vitia cum quibus nascimur accusavit, apostolicum illud tenens,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad caedes instruit: cum ad maledicta ex acerbat
Sed cum per infirmitatẽ animi: horum omĩum sub¬
repentia incentiua reprimuntur. emunda mur apa¬
cato ꝑhuius uictoriae gloriam: dictum enun itaest
Aut quomodo se emundabit natus exmuliere: qui a no
extante hoste noneritbellum: Ces sante deinde bello
uictoria deerit: Conlidentium autem aduersus nos
uiciorum uictoria non adepta. ñonerit emundatio ulla
uitiorum Quia his insidis corporis nr̃i. pfrata uicto conlis¬
tantium aduersũs passionum concertationẽ pur gamis
Semores igitur inquit: & conscii illa ipsa corpora nostra om¬
nium uĩciorum esse materiem: proqua polluti & sordidi.
nihil in nobis mundum nihil in nocens obtinemus.
audeamus nobis eẽ. hostem. incuius concertatione quo
dam certationis nobis hello dimicemur. In expositione
autem primi psalmi. idem doctor nondubitat dicere
naturam nram.utique istam quȩ demorbo morbũ trahit

Expanded text:
cum ad caedes instruit, cum ad maledicta exacerbat. cum ad caedes instruit, cum ad maledicta exacerbat. sed cum per firmitatem animi horum omnium subrepentia incentiua reprimuntur, emundamur a peccato per huius uictoriae gloriam; dictum enim ita est: aut quomodo se emundabit natus ex muliere? quia non extante hoste non erit bellum, cessante deinde bello uictoria deerit. collidentium autem adutrsus nos uitiorum uictoria non adepta non erit emundatio ulla uitiorum, quia his insidiis corporis nostri pirata uicto conluctantium aduersus nos passionum concertatione purgamur. memores igitur, inquit, et conscii illa ipsa corpora nostra omnium uitiorum esse materiem, per quam polluti et sordidi nihil in nobis mundum, nihil innocens obtinemus, gaudeamus nobis edam concertationis nostrae bello dimicemus. » 28. In Expositione autem primi Psalmi idem doctor non dubitat dicere, naturam nostram, utique istam quae de morbo morbum trahit,
Abbreviated transcription (Latin):
nem neget & tamen humanam ꝑfectionem speret: id est
per fectĩoris mundationes: inultima resurrectione na¬
turam. In quadam uero omelia delibro scĩ iob: attende
quid dicat: quem ad modum ipsus diaboli ad uersus
nos indesinens bellum exhoc fieri asserat: cumea mala
quȩ in nobis sunt excitat contranos. quod in nrãm fieri
utilitatem uult docere. conuertente scilicet diuina mi¬
sericordia maliciam diaboli : ad pugationẽ nostram
Canta enim & tam am mirabilis inquĩt in nos misericor¬
diae dĩ bonitas est. ut ꝑquem in ad ae offensa generositat
primae & beatae illius creationis ami simus. ꝑcum Rursũ
id quod amisimus obtinere mereamur. Tunc enim diabolis
in uidens nocuit: nunautem cum nocere nititur uincitur
Nouet enim ꝑ infirmitatem carnis nrãe omia potestatis
suaetela : cum adlasciuiam accendit. cum ad aebritatẽ
inlicit. cum adodia stimulat: cumad auaritiam ꝓ uocat

Expanded text:
em nostram neget; et tamen humanam perfectiorem speret, id est em nostram neget; et tamen humanam perfectiorem speret, id est perfectioris mundationis, in ultima resurrectione naturam. 27. In quadam vero homilia de libro sancti Job attende quid dicat, quemadmodum ipsius diaboli aduersus nos indesinens bellum ex hoc fieri asserat, cum ea mala, quae in nobis sunt, excitat contra nos, quod in nostram fieri utilitatem uult docere, conuertente scilicet diuina misericordia malitiam diaboli ad purgationem nostram: Tanta enim et tam admirabilis, inquit, in nos misericordiae dei bonitas est, ut, per quem in Adae offensa generositatem primae et beatae illius creationis amisimus, pereum rursum inquit amisimus, obtinere mereamur. tunc enim diabolus inuidens nocuit, nunc autem, cum nocere nititur, uincitur. mouet enim per infirmitatem carnis nostrae omnia potestatis suae tela, cum ad lasciuiam accendit, cum ad ebrietatem illicit, cum ad odia stimulat, cum ad auaritiam prouocat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis est : sed dĩ indul gentia & misericordia tutus est.
udi & beatis simum̃ hilarium : ubi speret hominis ꝑfec¬
tionem. Cum enim lo queretur depace euangelica.
ubi dñs ait : pacem meam douobis. quia lex inquit um¬
bra est futurorum bonorum: idcirco ꝑhanc prefigu¬
rata significantiam .docuit nos in hoc terreni & morticini
cor poris habi taculo. mundos eẽ. non posse. nisi ꝑ abluti¬
onem celestis misencordie. emundationem consequamꝰ.:
post demutationem resurrectionis terreni corporis nr̃i.
effecta gloriosia renatura Rursus in eodem sermone
psis inquit apostolis: uerbo licet iamfidei emundatis
at quȩ sanctificatis nonde eẽ. tamen malitiam ꝑ conditionẽ
communis nobis originis docuit dicens. Siuos cumsitis mali
nostis bonadata darẽ filus urĩs: Uides quem ad modum
uenerabilis catholicus disputator nec inhac uita mundatio

Expanded text:
tis est, sed Dei indulgentia et misericordia tutus est. » 26. tis est, sed Dei indulgentia et misericordia tutus est. » 26. Audi et beatissimum Hilarium, ubi speret hominis perfectionem. Cum enim loqueretur de pace evangelica , ubi Dominus, ait, Pacem meam do vobis : « Quia lex, » inquit, umbra erat futurorum bonorum, idcirco per hanc praefiguratam significantiam docuit nos in hoc terreni et morticini corporis habitaculo mundos esse non posse, nisi per ablutionem coelestis misericordiae emundationem consequamur, post demutationem resurrectionis terreni corporis nostri effecta gloriosiore natura. » Rursus in eodem sermone: « Ipsis, » inquit, « Apostolis verbo licet jam fidei emundatis atque sanctificatis non deesse tamen malitiam, per conditionem communis nobis originis, docuit dicens, Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris » . Vides quemadmodum venerabilis catholicus disputator, nec in hac vita mundation
Abbreviated transcription (Latin):
sua iohannes ponat & dicat: Sidixerimus quia pec¬
catum non habemus. nosipsos decipimus & ueritas
in nobis non est. Si autem nemo esse sine peccato po¬
cest: & quis quis se incul patum esse dixerit. aut suꝑb
aut stultus ẽ. quam necessaria quambenigna est diuma
clementia quaecum sciat non de esse sanatis. quaedam
post modum uul nera dedit curandis denuo sanandis¬
que uul neribus remedia salutaria: O doctor praedaris¬
sime & testis gloriosissime sic docuisti. sic moniusti. sicte
audiendum imitandum que prebuisti. merito finitis
aliis om̃ium cupuditatum certaminibus. sanatisque
uul neribus: cum extrema & omnium maximã iniũte
hius cupiditate pro xp̃i ueritate pugnasti. & eius inte
gratiae largitate uicisti Secura ẽ: corona tua. uictori¬
õsaest doctrina tua. inqua & istos uincis qui confidunt
in uirtute sua. Ipsi enim clamant: perfectio nobis uir¬
tutis a nobis est: tuautem reclamas nemo suis uiribus for¬

Expanded text:
, « Joannes ponat et dicat, Si dixerimus quia pec, « Joannes ponat et dicat, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Si autem nemo esse sine peccato potest, et quisquis se inculpatum esse dixerit, aut superbus, aut stultus est; quam necessaria, quam benigna est divina clementia, quae cum sciat non deesse sanatis quaedam postmodum vulnera, dedit curandis denuo sanandisque vulneribus remedia salutaria! » O doctor praeclarissime et testis gloriosissime, sic docuisti, sic monuisti, sic te audiendum imitandumque praebuisti. Merito finitis aliis omnium cupiditatum certaminibus sanatisque vulneribus, cum extrema et omnium maxima vitae hujus cupiditate, pro Christi veritate pugnasti, et ejus in te gratiae largitate vicisti. Secura est corona tua, victoriosa est doctrina tua, in qua et istos vincis qui confidunt in virtute sua. Ipsi enim clamant, Perfectio nobis virtutis a nobis est: tu autem reclamas, « Nemo suis viribus for
Abbreviated transcription (Latin):
sub ditum quia cum ira. aut ambitiosum quia cumam¬
bitione. aut carnalem quia cum carnalibus uitus. aut
saeculi huius amatorem quia cum inlecebris saecularib
autlibidinosum quia cumlibidine. aut suꝑbum quia
cum superbia. aut uinolentum qui a cum uinolentia. au
inuidum : quia cum inuidia confligebat: Im mo uen
ideo nihil eorum erat: quiahis malis motibus partim de
origine. partm de consuaetudine. uenientibus fortiter
resistebat. non ad quiescens eẽ quod eum esse çogebant.
nec ideo tameNi intam periculoso laboriosõq: certamin
nullo telo feriebatur ostili. cum dicat in epistola deaede¬
mosinis. Nequis quam sic sibi depuro atque in maculas
pectore blandiatur: ut innocentia sua fretus medicinass
non putet adhibendã eẽ uulneribus. cum scriptum sit
Quis gloriabitur castum sehabere cor. aut quis gloriabit᷑
mundum seesse peccatis: & iterum in aepistola ĩnquit¬

Expanded text:
subditum, quia cum ira; aut ambitiosum, quia cum amsubditum, quia cum ira; aut ambitiosum, quia cum ambitione; aut carnalem, quia cum carnalibus vitiis; aut saeculi hujus amatorem, quia cum illecebris saecularibus; aut libidinosum, quia cum libidine; aut superbum, quia cum superbia; aut vinolentum, quia cum vinolentia; aut invidum, quia cum invidia confligebat. Imo vero ideo nihil eorum erat, quia his malis motibus partim de origine, partim de consuetudine venientibus, fortiter resistebat, non acquiescens esse, quod eum esse cogebant. Nec ideo tamen in tam periculoso laboriosoque certamine nullo telo feriebatur hostili; cum dicat in epistola de Eleemosynis: « Ne quisquam sic sibi de puro atque immaculato pectore blandiatur, ut innocentia sua fretus, medicinam non putet adhibendam esse vulneribus, cum scriptum sit, Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis » ? « Et iterum, in epistola sua, » inquit
Abbreviated transcription (Latin):
crpnanum: in aepistola demortalitate. Cum auaritia nob̾
inquit: cum inpudicitia. cumira cum ambitione. congres¬
sio est: cum carnalibus uitiis. cum in lecebrs secularib as¬
sidua & molesta luctatio est: obsessa mens hominis. & un¬
diq diaboli infestatione uallata. uix occurrit singulis.
uix resistit. Si auaritia prostrata est. exsurgit libid̃o silibido
com pressaest. suc cedit ambitio siambitio contemta est ira
exasperat : inflat sũperbia. uinolentia inuitat inuidia
concordiã rumpit. amititiã telus abscindit: Cogeris male¬
dicere: quod diuina lex proibet: compelleris iurare q̃uod non
licet. tot ꝑsecutionis animus cotidiae patitur. tot periculis
petus urgetur. & delectat hic inter di abola  ulostare: c̃um
magis cõncupiscendum sit & optandum ad xpm̃ sub ue¬
niente uelotius morte properare Absit autem ut scm
orprianum aut auarum existimemus fuisse quia cũ
auaritia. aut inpudĩcum quia cum inpudititia. autin

Expanded text:
m in epistula De mortalitate: cum auaritia, inquit, nobis, cum inpudicitia, cum i ra, cum ambitione congressio est, cum carnalibus uitiis, cum inlecebris saecularibus assidua et molesta luctatio est ; obsessa mens hominis et undique diaboli infestatione uallata uix accurrit singulis, uix resistit. si auaritia prostrata est, exsurgit libido ; si libido conpressa est, succedit ambitio; si ambitio contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit ; cogeris maledicere, quod diuina lex prolicet. Tot persecutiones animus quotidie patitur, tot periculis pectus urgetur, et delectat hic inter diaboli gladios diu stare, cum magis concupiscendum sit et optandum, ad Christum subveniente velocius morte properare. » Absit autem ut sanctum Cyprianum aut avarum existimemus fuisse, quia cum avaritia; aut impudicum, quia cum impudicitia; aut irae
Abbreviated transcription (Latin):
tes eos & libellum dantes. ꝓ uocantef que contem p¬
simus. Magis enim decertamine nominari deside¬
rabant : quãm formidabant incertamine superari
sec sperabant uictoriae gloniam: sed famam require¬
bant collationi s. quia multitudinis non habebant
iergo putatis ideo uoseẽ. uictores. quia non uobis
datum est quale desideratis examen. maxi mianis te
uos ad istam uanilo quia pre cesserant : quamuis dede¬
nt uobis aecclesia catholica iudicium. quale debuit
ubi causa urã finitaest. Illis autem nullum dare

Expanded text:
tes eos et libellum dantes provocantesque contemptes eos et libellum dantes provocantesque contempsimus. Magis enim de certamine nominari desiderabant, quam formidabant in certamine superari: nec sperabant victoriae gloriam, sed famam requierebant Collationis, quia multitudinis non habebant. Si ergo putatis ideo vos esse victores, quia non vobis datum est quale desideratis examen; Maximianistae vos ad ista vaniloquia praecesserunt: quamvis dederit vobis Ecclesia catholica judicium, quale debuit, ubi causa vestra finita est: illis autem nullum dare
Abbreviated transcription (Latin):
sionibus. Tatrocinantibus itinerum obsidionibus
rapinis. ignibus. caedibus. multa uastantes. cunc
terrentes: Cum quibus apud ȩpiscopos quos
com munes non habeba mus. nihil agere po¬
teramus . Quo duero ante centum fer me annos
maiores nr̃i cumeis egerant. iã populorum memis¬
ria non tenebat. Haec igitur necessitas com pulit
ut saltem gestis nr̃a collatione confectis: ẽorum
contonderẽmus inuerecundiam: & re pri merems
audatiam. Uestra uero apud con petens iudics
com munium episcoporum. modo causa finitas
Nec amplius uobiscum agendum est quantũ al
examinis ꝑtinet: nisi ut prolatam dehaorȩ sententiã
cum pace sequamini. Quo si nolueritis. aturbulenta
uł insidiosa in quietudine cohibeamini. Si miles autẽ
estis potius maximianistis. qui cupientes exiguitatẽ
suam nomine saltem certaminis consolari: & ideo
uideri aliquid apud eos quibus contemptibileserant:
quia inire nobiscum sinerentur examen: inter pellan¬

Expanded text:
essionibus, latrocinationibus, itinerum obsidionibus, essionibus, latrocinationibus, itinerum obsidionibus, rapinis, ignibus, caedibus multa vastantes, cuncta terrentes: cum quibus apud episcopos, quos communes non habebamus, nihil agere poteramus; quod vero ante ferme centum annos majores nostri cum eis egerant, jam populorum memoria non tenebat. Haec igitur necessitas compulit, ut saltem gestis nostra Collatione confectis, eorum contunderemus inverecundiam, et reprimeremus audaciam. Vestra vero apud competens judicium communium episcoporum modo causa finita est: nec amplius vobiscum agendum est, quantum ad jus examinis pertinet, nisi ut prolatam de hac re sententiam cum pace sequamini: quod si nolueritis, a turbulenta vel insidiosa inquietudine cohibeamini. Similes autem potius estis Maximianistis, qui cupientes exiguitatem suam nomine saltem certaminis consolari, et ideo videri aliquid apud eos, quibus contemptibiles erant, quia inire nobiscum sinerentur examen; interpellan
Abbreviated transcription (Latin):
qui sine isto sacramento finisset hanc uitam.: Puto qđ
uos male dixisse homini pȩnitebit. Iam uos ergo tod¬
us peniteat̾ huius erroris. neargumento miserrimo
utamini quo uniuersa utuntur haeretici: quos aper¬
niciosa licentia leges imperatorum catholicorum
premunt. Omnes quippe huiusmodi dicunt: quod
ipse dixisti : laborare illam partem racionis in opia
quȩ in disserendo cum terrorem subrogat. nullum
a prudentibus impetrat: sed caecum ãmeticusis ex¬
torquet assensum. Noui qui dem haeretici uos
estis. sed istam pene omnium haereticorum uẽteñ
uocem cum ceteris agnouistis atque tenuistis. n
uos nec alios decipiatis. uelud talem uocem habo¬
tes aduersum nos. qualem nos donatistas quos
adcollationem nobiscum uenire.perimperialia
iussa compulimus. Illorum enim furor. occupaue
africam totam: nec p̾redicari acatholicis ueritatim
contra suum paciebantur errorem. uiolentis aggr¬

Expanded text:
qui sine isto Sacramento finisset hanc vitam? puto quod qui sine isto Sacramento finisset hanc vitam? puto quod vos maledixisse homini poenitebit. Jam vos ergo totius poeniteat hujus erroris. 5. Ne argumento miserrimo utamini, quo universi utuntur haeretici, quos a perniciosa licentia leges imperatorum catholicorum premunt. Omnes quippe hujusmodi dicunt, quod ipse dixisti, « Laborare illam partem rationis inopia, quae in disserendo cum terrorem subrogat, nullum a prudentibus impetrat, sed caecum a meticulosis extorquet assensum. » Novi quidem haeretici vos estis, sed istam pene omnium haereticorum veterem vocem cum caeteris agnovistis atque tenuistis. Nec vos nec alios decipiatis, velut talem vocem habentes adversum nos, qualem nos adversum Donatistas, quos ad Collationem nobiscum venire per imperiala jussa compulimus illorum enim furor occupaverat Africam totam, nec praedicari a Catholicis veritatem contra suum patiebantur errorem, violentis aggr
Abbreviated transcription (Latin):
contra suos aduersarios insuis omnibus militibus pug¬
nat: errorem urm̃ &iam pelagi lingua tam qu am̃
prostrati & iacentis gladio detruncãuit. Nam quod
tudedignaris ꝓpterea uos nouos haereticos dici: quia
omẽ malum quod peccatum definitur: asseritis non
innatura sed insola uoluntate consistere: iam uobis
pelaguis immo perlinguam pelagii dñs amputauit.¬
imens quippe ille dã nari .dam nauit eos qui dicunt
infantes &iam si nonbaptizentur habere uitam
aeternam: u Qui ergo negatis esse inparuulo
malum. quod baptis mate deluatur. dicite quo
merito paruulus nonbaptizatus. aeterna morte
plectatur. Sed quid estis dicturi : nisi forte pela¬
gio male dicturi : qui tamen siuobis male dicen¬
bus dicat: Et quid uelletis ut facerem: andicente
xp̃o: si non manducaueritis meam carnem. & bi¬
beritis meum sanguinem nonhabebitis uitã ȩternã.i
icturus fueram paruulum habiturum uitam.

Expanded text:
contra suos adversarios in suis omnibus militibus pugcontra suos adversarios in suis omnibus militibus pugnat, errorem vestrum etiam Pelagii lingua tanquam prostrati et jacentis gladio detruncavit. Nam quod tu dedignaris, « propterea vos novos haereticos dici, quia omne malum quod peccatum definitur, asseritis non in natura, sed in sola voluntate consistere, » jam vobis Pelagius, imo per linguam Pelagii Dominus amputavit. Timens quippe ille damnari, damnavit eos qui dicunt, infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam. Qui ergo negatis esse in parvulo malum, quod Baptismate diluatur; dicite quo merito parvulus non baptizatus aeterna morte plectatur. Sed quid estis dicturi, nisi forte Pelagio maledicturi? Qui tamen si vobis maledicentibus dicat, Et quid velletis ut facerem? an dicente Christo, Si non manducaveritis meam carnem, et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis ; dicturus fueram parvulum habiturum vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
quid mirum si & delege imperatoris hoc facitis. ẽ¬
Sed adhaec tealias exẽcuturum plenius polliceris.
Quod si fetens: aut redar guetur sicut insidiosum
aut contem netur sicut in ane quod feceris. Qua
lauta & lepida est gratulatio tua quod unum
dicis egressum qui inse sum mam prelusitanos¬
incellegi: uidelicet ut pelagianis tu uidearis dauid.
oo aũtem golias ludearis situ hoc induxisti pactũ
gplacitũ: cumpelagianis. utsi uictus fueris: nihil
ulterius illi audeant. Ego autem absit ut ad mono¬¬
machiam uos prouocem : quos ubi cumque appueri¬
ns ubi que diffusus xp̃i debellat exercitus: qui de¬
hellauit apud carthaginem caelestium. quando
illic ipse non eram : & rursus constantinopolim tam
longe aregionibus africanis. qui debellauit inpa¬
lest̾ina pelagium: ubi causam uram̃ suae dãnatio¬
nistimore damnauit. Ibi enim. omnino caecidit
heresis ur̃a. Et quia ille cuius figura erat dauid

Expanded text:
quid mirum si et de lege Imperatoris hoc facitis? quid mirum si et de lege Imperatoris hoc facitis? Sed haec te alias exsecuturum plenius polliceris. Quod si feceris, aut redarguetur sicut insidiosum; aut contemnetur sicut inane, quod feceris. 4. Quam vero lauta et lepida est gratulatio tua, quod « unum » dicis « egressum, qui in se summam praelii sitam opintelligi; » videlicet ut Pelagianis tu videaris David, ego autem Golias. Videris, si tu hoc induxisti pactum et placitum cum Pelagianis, ut si victus fueris, nihil ulterius illi audeant. Ego autem absit ut ad monomachiam vos provocem, quos ubicumque apparueritis, ubique diffusus Christi debellat exercitus; qui debellavit apud Carthaginem Coelestium, quando illic ipse non eram; et rursus Constantinopoli tam longe a regionibus Africanis: qui debellavit in Palaestina Pelagium, ubi causam vestram suae damnationis timore damnavit: ibi enim omnino cecidit haeresis vestra. Et quia ille, cujus figura erat David,
Abbreviated transcription (Latin):
in ac uita posse nullum habere peccatum: ut non ei
sit necessarium . quod in oratione dominica tota dicit
aecclesia: dimitte nobis debita nostra. Haec in uobis
nouerant. & rectissimȩ oderant: Denique siabeis uos
correctos nouerint: & amabunt. Qm̃ non sicut dicis.
siquis aut liberum in hominibus arbitrium aut dm̃eẽ.
nascencium conditorem dixerit. pelagianus. & caeles¬
tianus. uocabitur : sed qui liber tatem inquam̃ uocati
iusto aliquam indominica oratione petitionẽ non
ꝓpter ipsum dixerit necessarium: ipse huius errorisac¬
cipit nomen:quia errore com municat crimen. Iã uero
manichaeorum crimine. quȩ catholica lumina auder
Sane ut dicis sip̃rouobis pocius abimperatore responsũ
cur non in medium prosiliatis: & hoc ultro publicis po¬
testatibus allegatis. uos eẽ. monstrantes. quorum chris¬
tianus princẽps approbauit fidem : Uerum sidiles
nonsicut sese habet. sed sicut uobis placet intellegit᷑

Expanded text:
in hac vita posse nullum habere peccatum; ut non ei in hac vita posse nullum habere peccatum; ut non ei sit necessarium, quod in oratione dominica tota dicit Ecclesia, Dimitte nobis debita nostra . Haec in vobis noverant, et rectissime oderant. Denique ab eis vos correctos noverint, et amabunt. Quoniam non sicut dicis, « Si quis aut liberum in hominibus arbitrium, aut Deum esse nascentium conditorem dixerit, Pelagianus et Coelestianus vocatur: » sed qui libertatem in quam vocati justo aliquam in dominica oratione petitionem, non propter ipsum dixerit necessariam; ipse hujus erroris accipit nomen, quia errore communicat crimen. 3. Jam vero Manichaeorum crimine, quae catholica lumina audeasSane, ut dicis, si « pro vobis potius ab Imperatore responsum est, » cur non in medium prosilitis, et hoc ultro publicis potestatibus allegatis, vos esse monstrantes, quorum christianus princeps approbavit fidem? Verum si Dei legem non sicut sese habet, sed sicut vobis placet, intelligitis;
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauerunt. quia prius eam coeperunt odisse. quã
nosse: Iam quidem libro superiore respondi. Quia
sitales iudices quales definiuit unde hoc dixisti saluftus¬
tius quaereretis scõ ambrosio & coepiscopis eius qui
dehae re abodio ur̃i uł amicitia uł ira uel quod tu
non pofuisti sed salustius posuit: misericor dia ꝓ
quando dehacre ueras tranquillas quȩsententias
ꝓtulerunt: utiquẽ crederetis. Quos nunc uobis parũ ẽ.
iudices nolle. nisi &iam reos facere insuper audeatis
Sed obsecrote quomodo causam urãm qui damnauer
ante ceperunt odisse quam nosse : Quia eam ꝓcul
dubio nouerant: oderant. Nouerant enim uos dicere
nihil mali paruulos habere nascendo: quod purgari
debeat renascendo. N ouerant uos dicere gratiam
dĩ secundum merita nostra dari: utniam gratia
non esset gratia : qui a nongratis daretur. sed scđm
debitum redderetur. N oũerant uosdicere hominẽ

Expanded text:
judicaverunt, quia prius eam coeperunt odisse quam judicaverunt, quia prius eam coeperunt odisse quam nosse, » jam quidem superiore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, quaereretis; sancto Ambrosio et coepiscopis ejus, qui de hac re ab odio vestri vel amicitia, vel ira, vel quod tu non posuisti, sed Sallustius posuit  De Conjurationequando de hac re veras tranquillasque sententias protulerunt, utique cederetis. Quos nunc vobis parum est judices nolle, nisi etiam reos facere insuper audeatis. Sed, obsecro te, quomodo causam vestram qui damnaverunt ante coeperunt odisse quam nosse? Qui eam procul dubio quia noverant, oderant. Noverant enim vos dicere, nihil mali parvulos habere nascendo, quod purgari debeat renascendo. Noverant vos dicere, gratiam Dei secundum merita nostra dari: ut jam gratia non esset gratia , quia non gratia daretur, sed secundum debitum redderetur. Noverant vos dicere, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
cor habueris ut intellegere ista nonpossis: uł exe
numero fueris. quos ĩnscis psalmis ueritas nosd
dicens noluit intellegere utbene ageret. Uel exeo de
qualibus item scriptum est uerbis non emendabitur
seruus durus. sienim & intellexerit non obaudiet nec
sic critiste infructuo sus labor. labet uł meus uł alioꝵ
fratrum. qui per xp̃i gratiam contra hunc errorem ca¬
tholicam defendunt᷑ fidem. Multo amplius enim
erunt: quos antiqua ueritas ułiltistrat defensa uł
corrigat. si non defuerunt. quos in repens error insolitꝰ
aut sub uerteret aut moueret Ac nelongum faciã
non omnia uerba tua ponam. sed si dñs adiuuerit
tuarum uelut acutarum argumentationum nihil
non solutum destructum quẽ dimittam. De iudici¬
bus apud quos propterea dicis non potuisse uos agere
curam uram̃ : quia nemo derebus dubiis bene consul¬
tat: nisi qui abodio ira & amititia. uacuum pectus
attulerit: quales non fuis se dicis qui decausa uestra

Expanded text:
cor habueris, ut intelligere ista non possis; vel ex eo cor habueris, ut intelligere ista non possis; vel ex eo numero fueris, quos in sanctis Psalmis veritas notat dicens, Noluit intelligere, ut bene ageret ; vel ex eo, de qualibus item scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obaudiet : nec sic erit iste infructuosus labor vel meus, vel aliorum fratrum, qui per Christi gratiam contra hunc errorem catholicam defendunt fidem. Multo amplius enim erunt quos antiqua veritas vel instruat defensa, vel corrigat, si non defuerunt quos irrepens error insolitus aut subverteret, aut moveret. Ac ne longum faciam, non omnia verba tua ponam; sed si Dominus adjuverit, tuarum velut acutarum argumentationum nihil non solutum destructumque dimittam. 2. De judicibus, « apud quos propterea » dicis « non potuisse vos agere causam vestram, quia nemo de rebus dubiis bene consultat, nisi qui ab odio, ira et amicitia vacuum pectus attulerit; quales non fu
Abbreviated transcription (Latin):
an unua quia sine dubio tot tantorum que scõrum
& insacris litteris eruditorum: & in ecclesiae regim¬
ne. tamclara memoria. & laude pollentium aucos¬
ritatis sinon cesseris nec ad quieueris. siue contum¬
losissime sicut me. siue illos uerecundius & micius
cum aliqua personarum acceptione tractauerisita
&iam ipsos errasse dicturus es. Ita tibi dilecte fili
uiliane. dnõ donante respondere debeo : & sic tus
libros atque argumenta refellere: utsi possis intelles
male tibi fuisse persuasum. quod aliis ꝑsuadere
moliris. Teque salubriter pęniteat incautȩ acteme¬
rarie iuuenalis progressionis & prolapsionis tuȩ.
nontantum tibi tuã correptione. uerum &iam plu¬
ribus profutura. cognoscentibus uobis atque fatin¬
tibus. quam non inaniter. quam que ueraciter tol
& tanti christianorum rectores. doctores que popl¬
lorum hoc in aecclesia dĩ didicerunt. & docuerins
quod ueri simili nouitate decepti cupiebatis eus
Si autem quod abste dñs auertat. uł sic tenebrals

Expanded text:
unc, quia sine dubio tot tantorumque sanctorum, et in sacris Litteris eruditorum, et in Ecclesiae regimine tam clara memoria et laude pollentium auctoritati si non cesseris, nec acquieveris, sive contumeliosissime sicut me, sive illos verecundius et mitius cum aliqua personarum acceptione tractaveris, tamen etiam ipsos errasse dicturus es: ita tibi, dilecte fili Juliane, Domino donante respondere debeo, et sic tuos libros atque argumenta refellere, ut si possis, intelligas, male tibi fuisse persuasum, quod aliis persuadere moliris; teque salubriter poeniteat incautae ac temerariae juvenilis progressionis et prolapsionis tuae, non tantum tibi tua correctione, verum etiam pluribus profutura, cognoscentibus vobis atque fatentibus quam non inaniter quamque veraciter tot et tanti christianorum rectores doctoresque populorum hoc in Ecclesia Dei didicerint et docuerint, quod veri simili novitate decepti cupiebatis evertere. Si autem, quod abs te Dominus avertat, vel sic tenebratum
Abbreviated transcription (Latin):
stitionũ non auersantur. Narrant & iam quaedam fabulosa
demundo. nescio quabarbara principũ nomina miscentes dis¬
putationib: suis. quib: terreant auditores. quae prudentib risũ
potius faciunt quã timore Intelleguntur autem & iamisti
nondõ tribuere creaturã : sed quib dam potestatib. quas mirabi¬
li uel fingunt uanitate uelcredunt. UI
Ios lICI

Expanded text:
stitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa stitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti non Deo tribuere creaturam, sed quibusdam potestatibus, quas mirabili vel fingunt vanitate, vel credunt. VI. GNOSTICI
Abbreviated transcription (Latin):
menandro &iam ipso mago discipulo eius. quimun¬
dum asserebat non adõ sed ab angelis factum .III. S
quodam saturnino: qui turpitudinẽ simonianã insiria confirmas¬
se ꝑ hibetur. qui&iam mundum solos angłos septẽ praeter con¬
scientiam dĩ patris fecisse dicebat III. Hã
Abasilide. Qui hoc distabat a simonianis quod trecentos sex saginta
quinq caelos esse dicebat: quonumero dierũ annus includitur.
unde &iam quasi scm nomen cõmendabat quod est abrasax: cuiꝰ
nominis litterȩ. scđm graecã supputationẽ eunde numerũ conplent
Anicolao nominatisunt: uno ut perhibetur ex illis
septẽ. quos apłi diaconos ordinauerant. Istȩ cũ zelo pulcherrimȩ
coniugis culparetur. uelut purgandi secausa ꝑ misisse fertur ut ea
qui uell& uteretur. Quod eius factũ. insectam turpissima uersũ
est : qua plac& usus in differens feminarũ. Hi nec ab eis quae im
molantur idolis cibossuos separant: & alios ritus gentiliũ super¬

Expanded text:
Menandro etiam ipso mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis factum. III. SATURNINIANI a quodam Saturnino, qui turpitudinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod trecentos sexaginta quinque coelos esse dicebat, quo numero dierum annus includitur. Unde etiam quasi sanctum nomen commendabat, quod est, ἄβρασαξ, cujus nominis litterae secundum graecam supputationem eumdem numerum complent. V. NICOLAITAE a Nicolao nominati sunt, uno, ut perhibetur, ex illis septem quos Apostoli diaconos ordinaverunt . Iste cum de zelo pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indifferens feminarum. Hi nec ab iis quae idolis immolantur cibos suos separant: et alios ritus gentilium super
Abbreviated transcription (Latin):
d emeritum donatistarum ep̃m. qui in
collatione nr̃a quã cum illis habuimus eorũ causa
maxime agere uidebatur. aliquando post eandem
collat¬
collatonem scripsi librum satis utilem: qm̃ res quibus uincuntur uel uicti
esse monstrantur. cõmoda breuitate complectiturs. hic liber.

Expanded text:
d Emeritum, Donatistarum episcopum, qui in conlatione nostra, quam cum illis habuimus, eorum causam maxime agere uidebatur, aliquanto post eandem conlationem scripsi librum satis utilem, quoniam res, quibus uincantur uel uicti esse mon
Abbreviated transcription (Latin):
tũ comugi sue ne de formes pareret. ꝓponere inconcubitu for¬
mosam solere picturam: nom̃ hominis qui hoc facẽ solebat.
quasi certum posui cũ sit incertum. quia memoria me
sefellit. Hoc autẽ soramis auctor medicine scripsit
regem ci prium facere solere. sed nomem eius proprium
non expressit. Hoc opus sic incipit. Contumelias
tuas et uer ba maledica iuliane.¬

Expanded text:
tum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu fortum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane.
Abbreviated transcription (Latin):
nterca libri quatuor iuliam pelagiam quos supra
conmemoraui. uenerunt giam inmanus nõstras: inqͥb
cõꝑi illa que ex eis decerpserat. qͥ ea comiti ualerio miserat.
non omnia eo modo quo ĩuliano dicta sunt ad eunidem
comitem scripta : s non nulla eorum aliquantũ fuisse mu¬
tata. Scripsi ergo sex libros ad u̾sus eos quatuor: s meoꝵ duo
primi. testimoniis sanctoꝵ quisdem catholicã post apłos
defenderunt. Inliam in prudencia redarguit᷑: qui tanquã
mani cheorũ dogia nobis obiciendum putauit. quia exadam
trabi dicimus originale peccatum : quod per lauacrum
regenerationis nonsolum inmaioribus. uerũ eciam inparuil
soluitur. Quantũ autem ipse iulianus quibusdã sententiis
suis ad iuuet mani cheos: inprimi libri mei parte posteriore
monstraui. Ceteri autem nostri quatuor: redduntur ilt
singulis singuli. Uerum in huius tamtitamq elaborati
operis quinto uolumine. ubi conmemoraui de formẽ mari¬

Expanded text:
nterea libri quattuor Iuliani Pelagiani, quos supra commemoraui, . uenerunt etiam in manus nostras, in quibus comperi illa, quae ex eis decerpserat, qui ea comiti Valerio miserat, non omnia eo modo, quo a Iuliano dicta sunt, ad eundem comitem scripta, sed nonnulla eorum aliquantum inmutata. scripsi ergo sex libros aduersus illos quattuor, sed meorum duo primi testimoniis sanctorum, qui fidem catholicam post apostolos defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem mari
Abbreviated transcription (Latin):
bi cum exponerem quod scriptum est. & ipsa creatura
libcrabitur aseruitute interitus: dixi. & ipsa creatura idest
p̃se homo: quod iam signaculo imaginis propter peccatum
anisso remanserit tantũmodo creatura: quod non ita est acci¬
piendum. quasi totum amiserit homo quod habebat imaginis
dr N am si ommino non amisiss&. non ess& propter quod dice¬
ittur. reformamini innouitate mentis urãe. & in eandem ima¬
ginem trans formamur. Sed rursus si totum amisiss&. nihil
maneree unde diceretur. quanquã in imagine di ambul &
homo. tamen uane conturbatur.
tem quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere. infimos
uero animaliter. audacius dictum est de infimis. quam ut
possit de scripturis scĩs. uel ipsis rebus ostendi: quia & si forsitan
est. ohomo tu quises qui respondeas dõ

Expanded text:
bi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitan est: o homo, tu quis es, qui respondeas deo?
Abbreviated transcription (Latin):
laudare conpelleris: ac per hoc & ea. quȩ cum feminis con¬
non legitimi. sed naturales uõcantur qui inde nascuntur
Non itaq concupiscentiam carnis. illo uerbo laudauit
apl̃s : sed naturalem appellauit usum. unde natura

Expanded text:
laudare compelleris; ac per hoc et ea quae cum feminis comlaudare compelleris; ac per hoc et ea quae cum feminis comnon legitimi, sed naturales vocantur, qui inde nascuntur. Non itaque concupiscentiam carnis illo verbo laudavit Apostolus: sed naturalem appellavit usum, unde natura
Abbreviated transcription (Latin):
quemam modum ds̃. uel prohibeat libidinis uel dampnet eieo
Illud potius intuere quicquid in quorumlibet flagitiorum
turpitudine quȩ genitalib menbris perpetratur horremis.
concupiscentiam carnis nisi teneatur efficere ipsis motibus suis
quos incorporibus &iam castorum usq ad ingemiscendun
effectum perducit in somnis. Si autẽ dicis qua ratione que¬
reret iustos in socdomis ds̃ : si illos tales natura faciebat:
tamquam nos dicamus mentis excellentiore natura. concupis¬
centiam carnis non posse frenari : sed dicimus usq ad eons¬
ẽ. ut repugnans expugnando uincatur: donet sicut uuluis
incorporẽ. ita perfecta curatione sanet. Si autẽ putas ap
ex hoc laudasse libidinem. quia usum feminȩ dixit ẽẽ. nan¬
ralem : ubi ait quosdam relicto naturali usu feminȩ exarssi
in appecitum suum in inuicem : omnem profecto usuinfemi

Expanded text:
quemadmodum Deus vel prohibeat libidinis vel damnet excessum. quemadmodum Deus vel prohibeat libidinis vel damnet excessum. Illud potius intuere, quidquid in quorumlibet flagitiorum turpitudine, quae genitalibus membris perpetratur, horremus, concupiscentiam carnis, nisi teneatur, efficere ipsis motibus suis, quos in corporibus etiam castorum usque ad ingemiscendum effectum perducit in somnis. 39. Sic autem dicis, « Qua ratione quaereret justos in Sodomis Deus , si illos tales natura faciebat? » tanquam nos dicamus, mentis excellentiore natura concupiscentiam carnis non posse frenari. Sed dicimus, usque adeo malum esse, ut repugnans expugnando vincatur, donec sicut vulnus in corpore, ita perfecta curatione sanetur. 40. Si autem putas, « Apostolum ex hoc laudasse libidinem, quia usum feminae dixit esse naturalem, ubi ait, quosdam relicto naturali usu feminae, exarsisse in appetitum suum in invicem » : omnem profecto usum feminae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ualitudine uulua conclusa: ut aut in pregnanda
concumbere femina. aut parere impregnata non posset.
& non attendisti homo. qui non uis iudicĩo diuino quemquã.
non suis sed alienis plecti posse peccatis. quo modo fieri potuerit
ut abimelehc peccaret. quamuis nec ipse adulterino corde
peccauerit. & ds̃ quantulumcumq peccatum eius in mulierib
ad eum pertinentib uindicaret. Uides contagionẽ transire
peccati de uiro infeminas. quib miscebatur. uel quib damp̃¬
nabatur. & in prolem de parentib nonuis. ex quorũ seminib
propagatur: Considera igit᷑ quã sit inscrutabilis altitudo
iuditiorũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ : & garrire desine. contra
originalis secreta peccati.
einde incipis disputare de excessu concupiscentiȩ. quẽ repre¬
sibilem dicis. quasi in eius moderatione cum ea bene utitur eo¬
iugatus. equus ipse qui malus ẽ: & non potius eius sit aurigalaudas
Quid ergo te adiuuant testimonia de scripturis: quibus ostenq

Expanded text:
aliqua valetudine vulva conclusa, ut aut impregnanda concumbere femina, aut parere impraegnata non posset: et non attendisti, homo qui non vis judicio divino quemquam, non suis, sed alienis plecti posse peccatis, quomodo fieri potuerit ut Abimelech peccaret, quamvis nec ipse adulterino corde peccaverit, et Deus quantulumcumque peccatum ejus in mulieribus ad eum pertinentibus vindicaret. Vides contagionem transire peccati de viro in feminas, quibus miscebatur, vel quibus dominabatur; et in prolem de parentibus non vis, ex quorum seminibus propagatur. Considera igitur, quam sit inscrutabilis altitudo judiciorum sapientiae et scientiae Dei ; et garrire desine contra originalis secreta peccati. PUT XX. 38. Deinde incipis disputare de excessu concupiscentiae, quem reprehensibilem dicis: quasi in ejus moderatione, cum ea bene utitur conjugatus, equus ipse qui malus est, et non potius sit ejus auriga laudandus. Quid ergo te adjuvant testimonia de Scripturis, quibus ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc ego propterea non dubitaui dicere. quia ita dixi incȩlũ
tamquam dicerem ad dm̃ qui eius est auctor & conditor: sicut
beatus ciprianus non cunctatus est dicere. Nam cũ corpus
ẽ terra. sp̃m possideamus ẽ caelo: ĩp̃si terra & caelum sumus
tinlibro aecclesiaste scriptum est: sp̃s reuertetur addm̃ qui
dedit illum. Quod utiq intelligendum est: ut non resistatur
apło dicenti. nondum natos nihil egisse boni aut mali:. Sine
controuersia ergo. quȩdam originalis regio beatitudinis animi
ds̃ ipse est: qui eum nonquidem deseipsõ genuit. sed de nulla
italia condidit: sicut᷑ corpus ẽ terra. Nam̃ qđ attin& ad eus

Expanded text:
Sed hoc ego propterea non dubitavi dicere, quia ita dixi, in coelum, Sed hoc ego propterea non dubitavi dicere, quia ita dixi, in coelum, tanquam dicerem, ad Deum, qui ejus est auctor et conditor sicut beatus Cyprianus non cunctatus est dicere: Nam cum corpus e terra, spiritum possideamus e coelo, ipsi terra et coelum sumus . Et in libro Ecclesiastae scriptum est: Spiritus revertatur ad Deum, qui dedit illum . Quod utique sic intelligendum est, ut non resistatur Apostolo dicenti, nondum natos nihil egisse boni aut mali . Sine controversia ergo quaedam originalis regio beatitudinis animi, Deus ipse est, qui eum non quidem de seipso genuit, sed de nulla re alia condidit, sicut condidit corpus e terra. Nam quod attinet ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. siue in sermone cuiusquã ȩcclesiastici dispucatoris.
quamuis abhominatio inde sit dicta. quȩ indiuinis uibrs
assidue repperitur. UI
nsecundo autem libro. prorsus inepta est & insulsa illa qulꝰ
fabula dephilocalia & philosophia. quod sint germanos
& eodem parente procreatȩ. Aut enim philocalia quȩ dictl
non nisi innugis est. & ob hoc philosophiae nulla ratione germana:
aut si propterea est hoc nomen honorandum. quia latinẽ inter.¬
pecatum amorem significat pulchritudinis. & est uera ac sum ma
cpientiae pulchritudo: eadem ipsa est in rebus incorporalib
atq sũmis philocalia quȩ philosophia. neq ullomodo sunt
quasi sorores duȩ .VII.
uo loco de animo cum agerem: dixi. securior rediturus
incaelum. Iturus autem̃ quam rediturus dixissem securius.
propter eos qui putant animas humanas pro meritis peccatorũ
suorum decęlo lapsas siue deiectas. incorpora ista detrudi-

Expanded text:
nostris siue in sermone cuiusquam ecclenostris siue in sermone cuiusquam ecclequamvis abominatio inde sit dicta, quae in divinis Libris assidue reperitur. 3. secundo autem libro prorsus inepta est et insulsa illa quasi fabula de Philocalia et Philosophia, quod sint germanae et eodem parente procreatae . Aut enim philocalia quae dicitur, non nisi in nugis est, et ob hoc philosophiae nulla ratione germana: aut si propterea est hoc nomen honorandum, quia latine interpretatum, amorem significat pulchritudinis, et est vera ac summa sapientiae pulchritudo; eadem ipsa est in rebus incorporalibus atque summis philocalia quae philosophia, neque ullo modo sunt quasi sorores duae. o loco de animo, cum agerem dixi: Securior rediturus in coelum . Iturus autem, quam, rediturus dixissem securius, propter eos qui putant animos humanos pro meritis peccatorum suorum de coelo lapsos sive dejectos, in corpora ista detrudi.