comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sponsũ. Non possunt inquit ieiunare filii sponsi quamdiu cũ illis ẽ sponsus. uenient autẽ
dies cum auferet᷑ ab eis sponsus & tunc ieiunabunt. holo caustoma gͦ erit ȩccła quam
uirginẽ castam beatus apłs appellat. quando in resurrectione mortuoꝵ fi& in uniuer¬
sa qͥd scriptũ ẽ : ab sorta ẽ mors inuictoriam. Tunc trad& regnum dõ & patri quod regnũ
ipsa eccła ẽ : ipse cuiꝰ figuram uouens ille gestabat. Sed qm̃ tunc fi& cũ conpleta fuerit
s scłi. id eo sexaginta dierũ a uirginitate dilatio postulata est. Ex
id est a noe usq ad abraham : tertia ab abraham usq ad dauid: quarta adauid usq ad trans¬
migrationẽ in baby loniã. Quinta ab hac trans migratione usq ad uirginis partũ : sexta
inde usq in huiꝰ scłi finem. Perquas sex aetates tãqu̾ã ꝑ sexaginta dies fleuit scã unrgo uir¬

Expanded text:
sponsum, non possunt, inquit, ieiunare filii sponsi, quamdiu cum illis est sponsus? uenient autem sponsum, non possunt, inquit, ieiunare filii sponsi, quamdiu cum illis est sponsus? uenient autem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc ieiunabunt. holocaustoma ergo erit ecclesia, quam uirginem castam beatus apostolus appellat, quando in resurrectione mortuorum fiet in uniuersa, quod scriptum est: absorpta est mors in uictoriam; tunc tradet regnum deo et patri, quod regnum ipsa ecclesia est, ipse cuius figuram uouens ille gestabat. sed quoniam tunc fiet, cum completa fuerit sexta aetas saeculi, ideo sexaginta dierum a uirginitate dilatio postulata est. ex id est a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam, quinta ab hac transmigratione usque ad uirginis partum, sexta inde usque in huius saeculi finem. per quas sex aetates tamquam per sexaginta dies fleuit sancta uirgo ecclesia uir
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebant. Neq hoc fieri desinit usq nunc & deinceps quousq ad eũ confugiuat naili ab
iustifica impios qui ad eũ conuertunt & discant miqui uias eĩ. lam illud qͥd in qui abie¬
cerant iepte erat eñi galadites conuersi sunt ad eũ & quasiuerunt eũ ꝑ quẽ liberirent
abinmicis suis. qua clara p̃figuratione significat qͥd in qui abiecerant  põm ad eũ. tos¬
sus conuers. inillo reperiunt salutem. siue illi in telligant᷑ quos petrus a płs cũ de ipso
hibitũ sacrificiũ uouentis audacia & uirginitafa ecdae sigurata ẽ. Nec abhorr& a uero qd fi¬
liae nomine. eadem significat᷑ ȩccłã. Nam cuiꝰ alterius typum gerebat etiã illa mulier cui
post tactã fimbriã suã sanatȩ ait dñs filia fides tua te saluam fecit uade in pace : Et certe
unde nullus ambigit discipulos suos ipse sponsi filios appellauit. se aꝑtissime indicans

Expanded text:
uiuebant. neque hoc fieri desinit usque nunc et deinceps, quousque ad eum confugiunt mali, ut uiuebant. neque hoc fieri desinit usque nunc et deinceps, quousque ad eum confugiunt mali, ut iustificet inpios, qui ad eum conuertuntur, et discant iniqui uias eius. Iam illud, quod hi qui abiecerant Iephte — erat etiam Galaadites — conuersi sunt ad eum et quaesiuerunt eum, per quem liberarentur ab inimicis suis, quam clara praefiguratione significat, quod hi qui abiecerunt Christum ad eum rursus conuersi in illo reperiunt salutem! siue illi intellegantur, quos Petrus apostolus cum de ipsohibitum sacrificium uouentis audacia et uirginitas ecclesiae figurata est. nec abhorret a uero, quod filiae nomine eadem significatur ecclesia; nam cuius alterius typum gerebat etiam illa mulier, cui post tactam fimbriam suam sanatae ait dominus: filia, fides tua te saluam fecit; uade in pace? et certe, unde nullus ambigit, discipulos suos ipse sponsi filios appellauit se apertissime indicans
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ grece agaton: hoc latine obtimũ dr̃. Id aut̃e interp̃tat᷑ tob: ubi mihi uidet᷑ intelligenda
mortuis resurrectio : Nã quae terra magis optima quã terrenũ cor
facie fratrum suorũ habitauit interra tob colligebant᷑ ad eũ uirilatrones & ambulabani
cũ ipso quanquã & ante passionẽ obiectũ fuerit dño qd cũ publicanis & peccatorib mandu¬
car& quando respondit ñ ẽẽ necessariũ sanis medicũ sed aegrotis & int̾ miquos deputatus
e quandoint iatrones crucifiaus ẽ & unũ ex eis de cruce m parady sũ transtulit. tamen
postea quam resurreaxit & ẽt̃ coepit scđm id qd sup̃ ex posuimꝰ int̃ratob collesti sunt aed illũ
scelerati homines ꝓ pt̾ remisionem peccatoꝵ. Quicũ illo ambulant. quia scđm enꝰ pcepta

Expanded text:
enim graece ἀγαθὸν, hoc latine opimum dicitur: id autem interpretatur Tob. Ubi mihi videtur intelligenda ejus a enim graece ἀγαθὸν, hoc latine opimum dicitur: id autem interpretatur Tob. Ubi mihi videtur intelligenda ejus a mortuis resurrectio. Nam quae terra magis opima, quam terrenum corpfacie fratrum suorum habitavit in terra Tob, colligebantur ad eum viri latrones, et obambulabant cum ipso; quanquam et ante passionem objectum fuerit Domino, quod cum publicanis et peccatoribus manducaret, quando respondit, non esse necessarium sanis medicum, sed aegrotis ; et inter iniquos deputatus est , quando inter latrones crucifixus est, et unum ex eis de cruce in paradisum transtulit : tamen posteaquam resurrexit, et esse coepit, secundum id quod supra exposuimus, in terra Tob, collecti sunt ad illum scelerati homines propter remissionem peccatorum, qui cum illo ambulabant, quia secundum eius praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
bũ qͣd factũ ẽ creuerunt. significat infigurarp̃ualuerunt : qͣd miudȩis impletũ ẽ qui p̃¬
hoc idem significans ia cob p̃ualuit angło cũ quo ut id ipsũ portender& luctabat᷑. dicerunt
ergo ad iepte . Non hereditabis in domopatris nr̃i. qm̃ filius mulieris fornicaria tũ. Tã qũa
ent. qͣd euangłm loquit᷑. Non ẽ iste homo adõ. qui sic soluit sab
uelut iactantes legitimos filios. dño dixerunt. Nos ex fornicatione non sumꝰ nati. unũ
patr̃e habemꝰ dm̃. Et fugit iepte a facie fratrũ suoꝵ. & habitauit in terra tob Fugit. qm̃
se quantꝰ ess& abscondit. Fugit. qm̃ eos saeuientes latuit. Si eñĩ cognouissent. nũquam
dñm gła crucifixissent. Tugit. qm̃ morientis infirmitatẽ uiderunt: uirtutẽ autẽ re¬
surgentis ñ uiderunt. habitauit autẽ in terra bona: uel ut expressius dicamꝰ obtima. Qa

Expanded text:
bum quod positum est "creuerunt" significat in figura "praeualuerunt": quod in Iudaeis inpletum est, qui prbum quod positum est "creuerunt" significat in figura "praeualuerunt": quod in Iudaeis inpletum est, qui prssione perferret: sicut hoc idem significans Iacob praeualuit angelo. cum quo ut id ipsum portenderet luctabatur. dixerunt ergo ad Iephte: non hereditabis in domo patris nostri. quoniam filius mulieris fornicariae tu, tamquam dicerent quod euangelium loquitur: non est iste homo a deo, qui sic soluit sabbatum; se autem uelut iactantes legitimos filios domino dixerunt: nos ex fornicatione non sumus nati; unum patrem habemus deum. et fugit Iephte a facie fratrum suorum et habitauit in terra Tob. fugit, quoniam se quantus esset abscondit; fugit, quoniam eos saeuientes latuit; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent: fugit, quoniam morientis infirmitatem uiderunt, uirtutem autem resurgentis non uiderunt. habitauit autem in terra bona u
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi seueritate atq indignatione dñi illa gens uelut inpudica mulier de suis fornicatio¬
nib arguat᷑. Vnde ẽ etiam illud in hoc libro recentissimũ uel cũ efud qͣd fecit gedeon om̃is
isrł legit᷑ fornicatꝰ uel qͣd abierunt post deos gentiũ quib erant circũdati: unde in illos
diuina ira cõmota ẽ ut ꝑ annos decem & octo contererent᷑ a filuis ammon. Sed nũquid
i ex eadem gente isrł etiam illi nati erant sacerdotes & scribae & pha
lerunt: Sed in eo similitudo adumbrata ẽ qͣd isti ut doci ueluti legis obseruatores eũ qui
contra p̃cepta legis facere uidebat᷑. tã quã legitmi non legitimũ iure sibi uisi sunt eiecisse
n hoc em̃ plebs illa dicta ẽ fornitari. quod legis p̃cepta non seruant
bebat fidem. Sic autẽ scriptũ ẽ de iepte. Et creuerunt filui uocoris. & eiecerunt iepte. Uer¬

Expanded text:
uerbi seueritate atque indignatione domini illa gens uelut inpudica mulier de suis fornicatiouerbi seueritate atque indignatione domini illa gens uelut inpudica mulier de suis fornicationibus arguatur. unde est etiam illud in hoc libro recentissimum, uel cum post ephud quod fecit Gedeon omnis Israhel legitur fornicatus uel quod abierunt post deos gentium quibus erant circumdati. unde in illos diuina ira commota est, ut per annos decem et octo contererentur a filiis Ammon. sed numquid non ex eadem gente Israhel etiam illi nati erant sacerdotes et scribae et phlerunt? sed in eo similitudo adumbrata est, quod isti, ut dixi, ueluti legis obseruatores eum qui contra praecepta legis facere uidebatur tamquam legitimi non legitimum iure sibi uisi sunt eiecisse. secundum hoc enim plebs illa dicta est fornicari, quod legis praecepta non seruans tamquam uiro non exhibebat fidem. Sic autem scriptum est de Iephte: et creuerunt filii uxoris et eiecerunt Iephte. uer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ in hac re gesta p̃figurauerit. quantũ dĩ ad iuuat requiramꝰ breuit᷑q pandamus.
Admon& enĩ nos & urg& quod ã modo iste scarũ scripturarũ lotꝰ cogitare quendam
potentem uirtute : Talis em̃ dr̃ iepte : qͣd nom̃ int̃ p̃tat᷑ aperiens . Dñs autẽ xp̃s
sicut indicat euangłm discipulis suis aperuit sensũ. ut intelligerent scripturas. Hunc
iepte fr̃s eiꝰ rȩꝓbauerunt & de paterna domo expulerunt. õbicientes ei qd essae filius
fornicariae tãquã ipsi essent de iucore legitima nati. hoc etiam egerunt ad uersus
dñm principes sacerdotũ & scriba & pharisaei qui de legis obseruatione gloriari uidebantur.
corpus assũpserat ꝗͣd fidelib notũ ẽ : tam̃ eiꝰ mat̃ quantũ ad gentẽ ꝑtin&. etiã illa uidua syna¬
goga dici potest. Reuoluat qui uoluerit ꝓpheticos libros. & uideat quotiens & quanta

Expanded text:
per fidem in hac re gesta praefigurauerit. quantum deus adiuuat, requiramus breuiterque pandamus. per fidem in hac re gesta praefigurauerit. quantum deus adiuuat, requiramus breuiterque pandamus. admonet enim nos et urget quodam modo iste sanctarum scripturarum locus cogitare quendam potentem uirtute. talis enim dicitur Iephte, quod nomen interpretatur . Aperiens"; dominus autem Christus, sicut indicat euangelium, discipulis suis aperuit sensum, ut intellegerent scripturas. hunc Iephte fratres eius reprobauerunt et de paterna domo expulerunt obicientes ei quod esset filius fornicariae, tamquam ipsi essent de uxore legitima nati. hoc etiam egerunt aduersus dominum principes sacerdotum et scribae et pharisaei, qui de legis obseruatione gloriari uidebantur. rpus adsumpserat, quod fidelibus notum est, tamen eius mater, quantum ad gentem pertinet, etiam illa iudaica synagoga dici potest. reuoluat qui uoluerit propheticos libros et uideat quotiens et quanta
Abbreviated transcription (Latin):
diuini in se iudicii sententiam declinauit siue sperans dm̃ ꝓhibiturũ sicut fecit abrahae
tuens. quanquã & hic merito quaeripotest utru uerius intelligit᷑ hoc dm̃ nolle fieri
& in eo potius dõ si ñ fier& oboediret᷑ : qm̃ hoc se nolle & in abrahae filio & in legitima ꝓ
dm̃. iustaq poenae sefideliter subdidit : timens seuiorem tãquã detergiuersatione uin¬
dictã. Credebat etiam etiambonae & uirginis anim̃a filiae bene recipi. qͣd non se ipsa uoue¬
r& immolandã sed uoto & uoluntati ñ resisterat patris & dĩ fuerat secuta iudiciũ. Morseñ
sicut nec sibi a quoquã sponte nec cuiqu̾a sponte inferenda ẽ ita do iubente recusanda ñ
ẽ: cuĩ constitutione quocũq temporis obeunda ẽ. Nec quisquã qui eã ꝑpeti detractat ut
tẽ iepte siue ꝑ scientem siue ꝑ eiꝰ in prudentiã siue ꝑ oboedientiã siue ꝑ offensione siue

Expanded text:
diuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum prohibiturum, sicdiuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum prohibiturum, sicotius quam contemnere statuens. Quanquam et hic merito quaeri potest, utrum verius intelligant hoc Dominum nolle fieri, et in eo potius Deo, si non fieret, obediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in legitima pDeum, justaeque poenae se fideliter subdidit, timens saeviorem tanquam de tergiversatione, vindictam? Credebat enim etiam bonae et virginis animam filiae bene recipi, qrat immolandam, sed uoto et uoluntati non restiterat patris et dei fuerat secuta iudicium. mors enim sicut nec sibi a quoquam sponte nec cuiquam sponte inferenda est, ita deo iubente recusanda non est, cuius constitutione quocumque tempore subeunda est; nec quisquam qui eam perpeti detrectat, ut r nescientem Iephte siue per scientem siue per eius inprudentiam siue per oboedientiam siue per offensionem siue
Abbreviated transcription (Latin):
nos ratiom & considerationi non obsistimꝰ. sed alia quaestio ẽ de animo uouentis : alia de ꝓ¬
uidentia dĩ qualicumq animo eiꝰ optime utentis. Quã obrem si sp̃s dñi qui factus ẽ suꝑ
iepte ut hoc uouer& omnino p̃cepit qͣd quidem scriptura ñ aperuit. tam̃ sihoc ille p̃
cuius non lic& iussa contẽpnere. non solũ insipientia culpanda.
etiam laudanda oboedientia est. Hoc enim etiam si se homo ipse interimat qͣdutiq
tius quam sceleste si diuinitus iussũ ẽ : de qua quaestione satis
cium uouendũ putauit. eius quidem peccatũ de unita filia iure punitũ est : quod
ipse uerbis suis satis uidet᷑ ostendere ubiait. heu me filia impi
hc eiꝰ error hab& aliquam laudem fidei qua dm̃ timuit ut qͣd uouerat red der& nec

Expanded text:
rarum leuaret? huic nos rationi et considerationi non obsistimus. sed alia quaestio est de animo uouentis. alia de prarum leuaret? huic nos rationi et considerationi non obsistimus. sed alia quaestio est de animo uouentis. alia de prouidentia dei qualicumque animo eius optime utentis. quamobrem si spiritus domini, qui factus est super Iephte, ut hoc uoueret omnino praecepit, quod quidem scriptura non aperuit, tamen, si hoc ille praecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipientia culpanda non est uerum etiam laudanda oboedientia est. hoc enim, etiam si se homo ipse interimat, quod utique nter fieri potius quam sceleste. si diuinitus iussum est: de qua quaestione satis cium uouendum putauit, eius quidem peccatum de unica filia iure punitum est — quod etiam ip:-:e uerbis suis satis uidetur ostendere. ubi ait: heu me, filia <meahic eius error habet aliquam laudem fidei. qua deum timuit, ut quod uouerat redderet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
hilominus licite fieri. nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit cre¬
dere humana dõ sacrificia placuerunt quando ñ ꝓiustitia quisq ab iniicis quia
recte uiuere uoluit aut peccare noluit interimit᷑. sed homo ab homine tãquã
electa hostia more pecoris immolat᷑: Quid si ait aliquis qm̃ pecoꝵ uictimae iam
eo ipso quo fuerant usitate quamuis & ipsa a recte intelligentib ad significationem spirita¬
lium referunt᷑. minus tamen faciebant intentos ad magnũ sacram̃tũ xp̃i & ecclesiae re¬
quirendũ ꝓpterea ds̃ reinsigni & inopinata uolens quasi dormientes hominũ animos
e eomagis quo talia sibi sacrificia offerri uetuerat curauit sibi eius
offerendũ ut ipsa ad miratio magnã gigner& quaestionẽ & magna quaestio ad ꝑscru¬
tandũ magnũ inysteriũ studiũ pie mentis eriger& pie uero scrutans mens hominis
ltitudinẽ ꝓphetiae uelud amo piscem dñm xp̃m de ꝓfundo script

Expanded text:
hilominus licite fieri? nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit credere humana deo sacrificia placuerunt, quando non pro iustitia quisque ab inimicis. quia recte uiuere uoluit aut peccare noluit, interimitur, sed homo ab homine tamquam electa hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum uictimae iam eo ipso quo fuerant usitatae, quamuis et ipsae a recte intellegentibus ad significationem spiritalium referrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi et ecclesiae requirendum, propterea deus re insigni et inopinata uolens quasi dormientes hominum animos excitare eo magis, quod talia sibi sacrificia offerri uetuerat, curauit sibi eius modi aliquid offerendum, ut ipsa admiratio magnam gigneret quaestionem et magna quaestio ad perscrutandum magnum mysterium studium piae mentis erigeret, pie uero scrutans mens hominis altitudinem prophetiae uelut hamo piscem dominum Christum de profundo scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑: An forte trans lato uerbo uespas intelligi uoluit acerrimos timoris aculeos quil
quodam modo uolantib rumorib pungebant᷑ ut fugerent. aut aerios occultos sp̃s qͣd
in psalmodicat ꝑ angłos malignos. nisi forte quis dicat ñ om̃a quae facta sunt eẽ conserpta . &
hoc quoq uisibilit factũ ut ueras uespas uelit intellegi: xxu.iii. Quid ẽ qd dixit iħs ad populi

Expanded text:
inuenitur. an forte translato uerbo "uespas" intellegi uoluit acerrimos timoris aculeos, quibus inuenitur. an forte translato uerbo "uespas" intellegi uoluit acerrimos timoris aculeos, quibus quodam modo uolantibus rumoribus pungebantur, ut fugerent, aut aerios occultos spiritus, quod in psalmo dicit: per angelos malignos? nisi forte quis dicat non omnia quae facta sunt esse conscripta et hoc quoque uisibiliter factum, ut ueras uespa
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum in terp̃tatum est .AXU. Qđ septuaginta interp̃tes habent & assũpsi patrẽ urm
abraham de trans flumine & deduxieũ in omnẽ terrã. interp̃tatio quae ẽ in hebreo hab&
& induxi eũ in terrã chanaam. Mirũ ẽ gͦ si septuaginta ꝓ terrachanaam omnẽ terram
in filus carnis sed infiliis ꝓmissionis .Xxui.Et¬
carnis sed infiliis ꝓmissionis .XXUI. Et bellauerunt aduersus uos qui habitabant¬
hiericho. Quaem potest quomodo id uerũ sit. cũ clausis portis se muroꝵ ambitu tantũ modo tue¬
rentur. Sed recte dictũ ẽ : quia & claũdere aduersus hostem portas adbellũ ꝑtin&. Non enĩ
miserunt legatos. qui poscerent pacem. Vnde sidictum ess& pugnauerunt aduersũ uos.
falsum ess&. Neq eñĩ bellũ continuas pugnas hab&. sed aliquando crebras aliquando raras
iando nullas. Bellũ ẽ tam̃ quando ẽ quodammodo armata dissensio
qͣd int̃ cetera quae iħs naue erga israhelitas fecisse cõmemorat dicit. misit ante uos uespas &

Expanded text:
erram Chanaan, » etc. Quod Septuaginta interpretes habent: « Et assumpsi patrem vestrum Abraham de trans flumen, et deduxi eum in omnem terram. » « Interpretatio quae est ex Hebraeo, habet: Et induxi eum in terram Chanaan. » Mirum ergo si Septuaginta pro « terra Chanaan, » omnem terram in filiis carnis, sed in filiis promissicarnis, sed in filiis promissionis. Et bellauerunt aduersus uos qui habitaericho. quaeri potest quomodo id uerum sit, cum clausis portis se murorum ambitu tantummodo tuerentur. sed recte dictum est, quia et claudere aduersum hostem portas ad bellum pertinet. non enim miserunt legatos, qui poscerent pacem. unde, si dictum esset: pugnauerunt aduersum uos, falsum esset. neque enim bellum continuas pugnas habet sed aliquando crebras, aliquando raras, aliquando nullas. bellum est tamen quando est quodam modo armata dissensio. Quid est, quod inter cetera quae Iesus Naue erga Israhelitas dominum fecisse commemorat dicit: misit ante uos uespas et
Abbreviated transcription (Latin):
d dicit scriptura totanimas peperisse liam. uel tot aut
tot animas exisse de feniorib iacob uidendum ẽ quidhinc respondeatur eis
qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentib simulanimas cũ corpo¬
rib ꝓpagari. Animas enim dictas ꝓhominib a parte totum significante lo¬
cutione nullus ambigit. Sed quomodo ipsam partem exqua totũ cõmemo¬
ratũ ẽ hoc est animã cuius nomine totus homo significatus ẽ alienem̃ ab eo
qd dictum ẽ exierunt de femorib eiꝰ ut carnes tantum ex illonatas quã uis so
scripturas.
Cl.i.I

Expanded text:
d dicit Scriptura tot animas peperisse Liam, vel tot aut tot animas exiisse de femoribus Jacob; videndum est quid hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirmare nituntur, a parentibus simul animas cum corporibus propagari. Animas enim dictas pro hominibus, a parte totum significante locutione, nullus ambigit. Sed quomodo ipsam partem, ex qua totum commemoratum est, hoc est animam, cujus nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est, exierunt de femoribus ejus, ut carnes tantum ex illo natas, quamvis soScripturas. CLI.
Abbreviated transcription (Latin):
offerunt᷑ ab hominib ita & ipsi homines eodẽ modo seipsos scĩficare dicant᷑. cũ inaliqͣ re seip¬
sosuouent: obseruandũ ẽ in scripturis .lxxxui.

Expanded text:
offeruntur ab hominibus, ita et ipsi homines eodem modo seipsos sanctificare dicantur, cum in aliqua re seipofferuntur ab hominibus, ita et ipsi homines eodem modo seipsos sanctificare dicantur, cum in aliqua re seipsos vovent, observandum est in Scripturis. LXXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
t locutꝰ ẽ dñs ad
quando ipsi sc̃ĩficant mihi ego dñs. Et dices illis. Inꝓgenies ur̃as om̃is homo quicũq accesserit
ab om̃i semine ur̃o ad sc̃a quaxcũq sc̃ĩ ficauerint filii isł dño & erit in inunditia eiꝰ in illo. exter¬
ł scdoꝵ debuisse accedere ad scã . si in munditia eiꝰ imipso ess&. Erat gͦ consequens continentia sa¬
cerdotis. ne ꝓpt filioꝵ ꝓcreationẽ aliquib dieb ñ inponeret᷑ continuationis incensũ qd a solis sũ¬
mis sacerdotib bis die solebat in poni mane & uespere: quando quidẽ pꝰ coitũ coniugalẽ etian
loto corpore in mundus erat usq ad uesperã. aquo id necesse erat inponi. Qd autẽ ait quae sci¬
ficant fili isrł: in telligendũ ẽ offerendo sacerdotib offerendũ peos dño. Et notandũ scĩfi¬
cationis genꝰ. qđ fit uoto & deuotione offerentis. Sed utrum sicat isto modo sc̃ificant᷑ ea quae¬

Expanded text:
t locutus est dominus ad quanta ipsi sanctificant mihi; ego dominus. et dices illis: in progenies uestras omnis homo quicumque accesserit ab omni semine uestro ad sancta quaecumque sanctificauerint filii Israhel domino et inmunditia eius in illo, exter summorum uel secundorum debuisse accedere ad sancta, si inmunditia eius in ipso esset. erat ergo consequens continentia sacerdotis, ne propter filiorum procreationem aliquibmis sacerdotibus bis in die solebat imponi, mane et vespere: quandoquidem post coitum conjugalem etiam loto corpore immundus erat usque ad vesperam, a quo id necesse erat imponi. Quod autem ait, quae sanctificant filii Israel, intelligendum est, offerendo sacerdotibus offerendum per eos Domino. Et notandum sanctificationis genus, quod fit voto et devotione offerentis. Sed utrum sicut isto modo sanctificant
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis. qua interior sitis in rigaret᷑. Sed q̃d uirga petra ꝑcutit᷑. erux xp̃i figurat᷑ : Ligno
eñi accedente ad petram. gr̃a manauit. Et quodbis ꝑcutit᷑. euidentius significat crucẽ : duo
quippe ligna sunt crux :

Expanded text:
alis, qua interior sitis irrigaretur. Sed quod virga petra percutitur, crux Christi figuratur. Ligno enim accedente ad petram, gratia manavit: et quod bis percutitur, evidentius significat crucem. Duo quippe ligna sunt crux.
Abbreviated transcription (Latin):
uod latini habent nato filioliae de telfa quod
dixerat beata facta uel felix facta sum: grecihabent eutise quod magis bo¬
nam fortunam significat. unde uidetur occasio non bene intelligentibus
dari. tam quã illi homines fortuna coluerint. aut hoc uerbum diuinarum
turarum auctoritas musu receperit. sed ut fortuna intelligend
na uidentur. causis occultis diuinitus dentur. Unde etiam uerba quae nemo po¬
test auferre a consuetudine loquendi parata sunt: idest forte & for¬
tasse & forsi¬
tan & fortuitu. Vnde uidetur & ingreca lingua resonare qd̃
cunt tacha
uelut ab eo quod est tyche. Aut certe talia ꝓp̾terea sic locuta est. quod ad huc ge¬
tilitatis consuetudinem retinebat . Non enim hoc iacob dixit. ut ex hoc data huic
uerbo putetur auctoritas.

Expanded text:
uod latini habent, nato filio Liae de Zelfa quod dixerit: beata uel felix facta sum, graeci habent: sOtu/r,. quod magis bonam fortunam significat. unde uidetur occasio non bene intellegentibus dari, tamquam illi homines fortunam coluerint aut hoc uerbum diuinarum scripturarum auctoritas in usu receperit. sed aut fortuna intellegenda ta uidentur, causis occultis diuinitus dentur — unde etiam uerba, quae nemo potest auferre a consuetudine loquendi, parata sunt, id est \'"forte/ό et "fortasse" et "forsitan. et "fortuito"; unde uidetur et in graeca lingua resonare, quod dicunt tiya, uelut ab eo quod est tvyra — aut certe Lia propterea sic locuta est, quod adhuc gentilitatis consuetudinem retinebat. non enim hoc Iacob dixit. ut ex hoc data huic uerbo putetur auctoritas.
Abbreviated transcription (Latin):
ixit autẽ abraham de sara uxore sua. soror mea
quomodo adhuc in illa ȩtate ꝓ sarȩ pulchritudine abraham periclitari metuebat. sed magis
formȩ illius uis miranda est quae ad huc amari poterat. quã questio difficilis putanda

Expanded text:
ixit autem Abraham de Sara uxore sua, Soror mea  propter illam. Quaeri solet quomodo adhuc in illa aetate pro Sarae pulchritudine Abraham periclitari metuebat. Sed magis formae illius vis miranda est, quae adhuc amari poterat, quam quaestio difficilis putanda.
Abbreviated transcription (Latin):
mortui esse hominis iniquitatẽ. Septẽ uero dierũ in munditiã ꝓpter anima & corpus dictã
puto : anim̃a internario. corpus in quaternario. Quod quareaba sit : longum ẽ disputare.

Expanded text:
video, nisi contactum mortui, esse hominis iniquitatem. Septem vero dierum immunditiam, propter animam et corpus dictam video, nisi contactum mortui, esse hominis iniquitatem. Septem vero dierum immunditiam, propter animam et corpus dictam puto: animam in ternario, corpus in quaternario. Quod quare ita sit, longum est disputare.
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpni potuit. ut ablutus etiam extrinsetꝰ lauar& quodam modo uestim̃ta sua. Et erit
inquit filuis isrł & ꝓselitis qui apponunt᷑ legitimũ xternũ. Quid aliud ostendit. nisibaptis¬
mũ xp̃i quem significabat aqua asꝑsionis & iudȩis & gentib ꝓfuturũ. id est filiis isrł & ꝓselitis
ta qũa naturalib: ramis & inserto pinguedinĩ radicis oleastro: Quẽ autẽ ñ faciat intentũ qd post
pȩne inom̃ib: talib: mundationib: hoc dr̃. ubi nescio utrum aliquid aliud possit intelligi: nisi quõd
incipit scriptura dicere. & exequit᷑ que mad modũ inmundi facti homines aqua illa asꝑsionis purifi¬
cent᷑. Qui tetigerit inquit mortuũ om̃is anima hominis. in munda erit sept̾e dieb. hic purifica
lie tertio & die septimo. & inmundus erit. Et hic nihil aliud intelligendũ

Expanded text:
amen nec uisibile sacramentum contemni potuit, ut ablutus etiam extrinsecus lauaret quodam modo uestimenta sua. et erit, amen nec uisibile sacramentum contemni potuit, ut ablutus etiam extrinsecus lauaret quodam modo uestimenta sua. et erit, inquit, filiis Israhel et proselytis qui adponuntur legitimum aeternum. quid aliud ostendit nisi baptismum Christi, quem significabat aqua aspersionis, et Iudaeis et gentibus profuturum, id est filiis Israhel et proselytis tamquam naturalibus ramis pene in omnibus talibus mundationibus hoc dicitur. Ubi nescio utrum aliquid aliud possit intelligi, nisi quod oincipit scriptura dicere, et exsequitur, quemadmodum immundi facti homines, aqua illa aspersionis purificentur. Qui tetigerit, inquit, morticinum, omnis anima hominis immunda erit septem diebus. Hic purificabitur die tertio, et die septimo, et immundus erit. Et hic nihil aliud intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
onno punsicatio est. Postea declarat plemius qũe ad modũ ex isto cmere fiebat a quar abꝑnonis
um de pinin dabant᷑ a contactu mortuoꝵ. qd utiq significat᷑ ab iniquitate hui moribund e
uelmnorticine uita. Sed mirũ ẽ qͣd sequit᷑. Et qui congregat inquit cinerẽ iuuenca la¬
uabit uestimenta sua & in mundus eritusq ad uesperũ. Quomodo erit ex hoc inmunda
qui mundus accesserat: nisi quia & in qui sibi uident᷑ mundi infide axpĩanas se agnos¬
cunt quid om̃s peccauerunt & egent gła dĩ iustificati gratis ꝑ sanguinẽ ipsius  huni
tam̃ uesti sita sualauare diexit. ñ etiã corp̃ suũ. Credo qͣd illius cineris congregatione &
repositione in loco mundo si haec sp̃ualiter intelligant᷑. iam intrisecus uult intelligi fuisse mun¬
datũ sicut cornelius audiens & credens qͥd p̃dicauerat petrus ita mundatus est: ut ante uisibi¬

Expanded text:
onis, purificatio est. Postea declarat plenius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, onis, purificatio est. Postea declarat plenius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum; quod utique significat ab iniquitate hujus moribundae vel morticinae vitae. Sed mirum est quod sequitur: Et qui congregat, inquit, cinerem juvencae, lavabit vestimenta sua; et immundus erit usque ad vesperam. Quomodo erit ex hoc immundus, qui mundus accesserat; nisi quia et ii qui sibi videntur mundi, in fide Christiana se agnoscunt quia omnes peccauerunt et egent gloria dei iustificati gratis per sanguinem ipsius? hunc tamen uestimenta sua lauare dixit, non etiam corpus suum; credo, quod illius cineris congregatione et repositione in loco mundo, si haec spiritaliter intellegantur, iam intrinsecus uult intellegi fuisse mundatum. sicut Cornelius audiens et credens quod praedicauerat Petrus ita mundatus est, ut ante uisibi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus amere iuuencȩ & pon& eatra castra in locũ mundũ: Quid dicimꝰ cinere iuuenq
reliias udelic& illius interfectionis & cõbustionis. nisi famã quae consetuta est passio
nđ oesurrectioneq xp̃i: Qm̃ sunt reliqui ae homini pacifico. Nam & cinis erit. quia uelut
mortuus ab infidelib condẽpnabat᷑: & tam̃ mundabat. quia & resurrexise a fidelib credeba¬
e Et quia hec fama apud eos maxime claruit qui in ceteris gentib erant & ñ erant de con¬
sortio nuideoꝵ ideo dictũ esse excistimo & congregabit homo mundus cinerẽ iuuence . Mur¬
dus utiq ab int fectione xp̃i quae iudeos fecerat reos. Et repon& in locum mundã iidess
hon orabilite tracti . Tam̃ extra castra. quia eatra celebrationem iudaicȩ consuetudins
gelicus claruit. Et erit synagogae filioꝵ isrł in conseruationem. Aqua asꝑsi¬

Expanded text:
mundus cinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum. Quid dicimus cinerem jumundus cinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum. Quid dicimus cinerem jureliquias uidelicet illius interfectionis et conbustionis, nisi famam quae consecuta est passionem resurrectionemque Christi? quoniam sunt reliquiae homini pacifico. nam et cinis erat, quia uelut mortuus ab infidelibus contemnebatur, et tamen mundabat, quia et resurrexisse a fidelibus credebatur. et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in ceteris gentibus erant et non erant de consortio Iudaeorum, ideo dictum esse existimo: et congregabit homo mundus cinerem iuuencae: mundus honorabiliter tractabit: tamen extra castra, quia extra celebrationem Judaicae consuetudinis honor evangelicus claruit. Et erit synagogae filiorum Israel in conservationem. Aqua aspersi
Abbreviated transcription (Latin):
pum & coccinũ. & inmitt& in mediũ cõnbustionis iuuencae. Lignũ cedrinũ. spes est quae de¬
b& in suꝑnis firmit habitare. x sopus fides. quaȩ cũ sit humilis radicib: her& in petra
Coccinũ caritas. qd feruorem sp̃s igneo colore testat᷑: Haȩc tria debem̾ matere in resurrecti¬
oñe xp̃i tãquã in mediũ cõbustionis illius: ut cũ illo sit abscondita uita nrã sieut dicit apłs
suũ aqur & postea introibet astra. & in mundus erit sacerdos usr aduesperora erdu¬
uatio uestimentorũ & corporis quid est: nisi mundatio extenoꝵ & interioꝵ: Hoc sacerdos
Demde sequitur & qui cõbur& eã lauabit uestimenta sua: & lauabit corpus suũ aqua & in
mundus eritusq ad uesperam. In eo qui cõburit. eos figuratos arbitror qui xp̃i carnem
sepelierunt resarrectione eã ueluti conflagrationi mandantes. Et congregabit honer

Expanded text:
pum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae depum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicut dicit apsuum aqua et postea introibit in castra; et inmundus erit sacerdos usque in uesperam. lauatio uestimentorum et corporis quid est nisi mundatio exteriorum et interiorum? hoc sacerdos. deinde sequitur: et qui comburet eam lauabit uestimenta sua et lauabit cormundus erit usque ad vesperam. In eo qui comburit, eos figuratos arbitror, qui Christi carnem sepelierunt, resurrectioni eam veluti conflagrationi mandantes. Et congregabit homo
Abbreviated transcription (Latin):
quia concrematio ad signũ ꝑtin& resurrectionis. Ilatura est quippeignis. ut insuꝑna mouea¬
Eͫ & in eũ conuertit᷑ quod cremat᷑. Nã & ipsum cremare de greco in latinũ ductũ uerbũ ẽ a
suspensione. Qd uero additũ ẽ in conspectu eiꝰ idẽ in conspectu sacerdotis. hoc mihi insinu¬
atu uide r᷑: quia illis apparuit resurrectio xp̃i qui futuri erant regalȩ sacerdotiũ. lam
q̃d sequitur & pellis eius & carnes & sanguis ei cũ stercore eiꝰ cõburet᷑. id ipsum expo¬
sitũ est quomodo coneremabit᷑. & significatũ ẽ qͣd ñ solũ substantia mortalis corpo¬
ris xp̃i quae cõmemoratione pellis & carnium & sanguinis intimata ẽ : uerũ etiam
contumelia & abiectio plebis quã nomine stercoris significata puto conuerteret᷑ in
głam. qua conbustionis fłama significat. Et accipi& sacerdos lignũ cedrinũ & yso¬

Expanded text:
quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueaquia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in conspectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuatum uidetur, quia illis adparuit resurrectio Christi, qui futuri erant regale sacerdotium. iam quod sequitur: et pellis eius et carnes et sanguis eius cum stercore eius conburetur, id ipsum expositum est quomodo concremabitur et significatum est, quod non solum substantia mortalis corporis Christi, quae commemoratione pellis et carnium et sanguinis intimata est, uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hysso
Abbreviated transcription (Latin):
illius quippe carnẽ ñ ẽ positũ iugũ. qui potestatẽ habuit ponendi anim̾a suã & ite¬
rũ sumendi eã. Et dabis eã inquit ad eleaꝵar sacerdotem. Cur non ad aaron: nisi
forte ita p̃figuratũ ẽ ñ ad tẽpus qͣd tunc erat sed ad posteros huius sacerdotii passio¬
nem dm̃ ꝑuenturã: Eeicient eã extra castra. Sic & eiectus ẽ dñs passurus extra
ciuitatẽ: Qd autem ait in locum mundũ. ita significatũ ẽ : quia ñ habuit causã malã.
erant in nouo testam̃to dñi sacerdotes. Et accipi& eleanar sanguinẽ eiꝰ. & asꝑg& con¬
scripturas fudisse sanguinẽ in remissionẽ peccatoꝵ. Ideo contra faciem tabernaculi
testimonii : quia ñ alit̃ declaratũ ẽ qũa fuerat diuino testimonio p̃nuntiatũ. Et ideo septies.
quia ipse numerus ad mundationẽ ꝑtin& sp̃ualem. Et cremabunt eã in conspectu eĩ. luto.

Expanded text:
illius quippe carnem non est positum iugum, qui potestatem habuit ponendi animam suam et iteillius quippe carnem non est positum iugum, qui potestatem habuit ponendi animam suam et iterum sumendi eam. Et dabis eam, inquit, ad Eleazar sacerdotem. cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros huius sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient eam extra castra: sic et eiectus est dominus passurus extra ciuitatem. quod autem ait: in locum mundum, ita significatum est, quia non habuit causam malam.  qui iam futuri erant in nouo testamento domini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sanguinem eius et asperget conm secundum scripturas fudisse sanguinem in remissionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto
Abbreviated transcription (Latin):
scđm legem sibi uisi sunt occidere xp̃m. quia soluebat scđm ipsos sabbatũ : & sicut
ant obseruationes legitimas ꝓfanabat. Qđ gͦ sine uitio dr̃h
mirum non est. Hanc enim carnem etiam cetera hostiae figurabant. ubi similiter
sine uitio pecora immolari iubentur. Erat quippe illa caro insimilitudine carnis
sed ñ caro peccati. Uerum tam̃ hic ubi euidentius legis distinetu
it cõmendare. parum fuit dicere sine uitio: nisidiceret᷑ qu&e non in se hab& uitiũ.
d si repetendi causa dictũ est : fortasse ñ frustra ẽ qͣd eam rem ipsa repettio fir
endauit . quan quã & illud ñ ab horr& auero ut ideo additũ i
uitiũ caroxp̃i : in aliis autem habuit qui menbra sunt eiꝰ. Quæe eñi caro inhac uita
la disrupit ut eidicat᷑. disrupisti uincula mea tibi sacrificabo hostiã laudis. Super

Expanded text:
am secundum legem sibi uisi sunt occidere Christum, quia soluebat secundum ipsos sabbatum et, sicut am secundum legem sibi uisi sunt occidere Christum, quia soluebat secundum ipsos sabbatum et, sicut putabant, obseruationes legitimas profanabat. quod ergo sine uitio dicitur haec iuuenca, mirum non est; hanc enim carnem etiam ceterae hostiae figurabant, ubi similiter sine uitio pecora immolari iubentur. erat quippe illa caro in similitudine carnis peccati, sed non caro peccati. uerum tamen hic ubi euidentius legis distinctionem deus uoluit commendare, parum fuit dicere: sine uitio, nisi diceretur: quae non habet in se uitium. quod si repetendi causa dictum est, fortasse non frustra est, quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum inuitium caro Christi, in aliis autem habuit, quae membra sunt eius. quae enim caro in hac uita uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super
Abbreviated transcription (Latin):
atq camaliũ & sp̃ualiũ atq: xt̾noꝵ quae clarior certiorq distinctio est: quã passio dñi
gno munere sperandã & optandã. quandoquidem in unigenii
quem tanta illa ꝑpeti uoluit longe aliud a se peti expettari quae oportere aper¬
satis congrue p̃figurat. Locutus est dñs ad moẏsen & aaron dicens. Ista distinc¬
tio legis. quaȩcumq: constituit dñs. Ac deinde mandare incipit haet ad iungens
& dicens. loquere filiis isrł. Potest enam ita distingui. Et locutꝰ est dñs ad moysen
& aaron dicens. Ista diftinctio legis quaetumq constituit dñs dicens. ñ quaecũq
constituit dñs creans caelũ & terram & om̃a quæ in eis sunt sed quaecumq constituit
dñs dicens. induob uidelic& testamentis : ut deinde sequat᷑ loquere filuis isrł &
Sexus femineus ẽ : ꝓpter infirmitatem carnalem. Rufa ẽ : ꝓpt̃ ipsam cruenta pas¬
sionem. Qd autẽ ait accipiant ate : in ipso moy se figuram legis ostendit : qm̃

Expanded text:
atque carnalium et spiritalium atque aeternorum quae clarior certiorque distinctio est quam passio dominino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere aperarratur, satis congrue praefigurat. Locutus est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens, Ista distinctio Legis quaecumque constituit Dominus: ac deinde mandare incipit haec adjungens et dicens, Loquere filiis Israel. Potest etiam ita distingui, Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens; Ista distinctio Legis, quaecumque constituit Dominus, dicens: non qsicut caelum et terram et omnia quae in eis sunt, sed quaecumque constituit dominus dicens in duobus uidelicet testamentis, ut deinde sequatur: loquere filiis Israhisti significat: sexus femineus est propter infirmitatem carnalem; rufa est propter ipsam cruentam passionem. quod autem ait: accipiant ad te, in ipso Moyse figuram legis ostendit, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
cludunt. ubi & altare sit holo caustomatũ intra portã atrii ante ostiũ taber¬
naculi. & labrum int̾ ostiũ tabernaculi & altare. & int̾ uallũ necessariũ
ministerio interaltare & portam atru. & sic illud totum spatium atri concludĩ
columnis ddecem trib ab aquilone & trib ab austro & quattuor ab occidente tam¬
qua si s grecam litteram facias. & sic adiungebat᷑ idem spatium longioriordi¬
ni columnarũ tabernaculi interioris. tã quã si litterã memoratã ex ea parte qua
non hab& adiungas lit terȩ ꝓductionem quae iota dr̃. ut eius parte quae in

Expanded text:
nte ostium tabernaculi et labrum inter ostium tabernaculi et altare et interuallum necessarium ministerio inter altare et portam atrii. et sic illud totum spatium atrii concluditur columnis decem, tribus ab aquilone et tribus ab austro et quattuor ab occidente, tamquam si n graecam litteram facias. et sic adiungebatur idem spatium longiori ordini columnarum tabernaculi interioris, tamquam si ad litteram memoratam ex ea parte, qua non habet. adiungas litterae productionem quae iota dicitur, ut eius parte, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
d scriptũ est obli¬
uiscentur ubertatis futurae in tota terra egypti. ñ futurae illis qui famen patientur
quam postea ueniat illis ubertas. sed futura erat tunc quando loquebat᷑. tãquã
dicer& ubertatis huius quam futuram significauerunt boues bonae & spicȩ bo¬
nae obliuiscentur homines. in ea fame quam significauerunt boues & spicȩ malae
um quid inueniͦnus hominẽ talẽ qui habeat spm̃dĩ inse: Ecce¶E XXXIII¬
iam nisi fallor tertio insinuat᷑ nobis in hoc libro sp̃s sc̃s. id est sp̃s dĩ primo ubi
istis ꝓpt̾ quod caro sint : & tertio nunc qd̾ pharaodicit de ioseph esse in illo spm̃¬

Expanded text:
d scriptum est: et obliuiscentur ubertatis futurae in tota terra Aegypti, non futurae illis qui famen patientur, tamquam postea ueniat illis ubertas; sed futura erat tunc quando loquebatur. tamquam diceret: ubertatis huius, quam futuram significarunt boues bonae et spicae bonae, obliuiscentur homines in ea fame, quam significauerunt boues et spicae malae. Numquid inueniemus hominem talem, qui habet spiritum dei in se? ecce iam, nisi fallor, tertio insinuatur nobis in hoc libro spiritus dei, id est spiritus sanctus. primo ubi istis, propter quod carnes sunt; et tertio nunc, quod Pharao dicit de Ioseph esse in illo sp
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ ab oriente lux solis
ad eã redeuntis attingere. Hinc ẽ qͣd etiam in eugło
unã atq eandẽ rem alius
euangelista dicit diluculo factã cum adhuc obscurũ
ess& alius oriente sole.
quia & ipsa lux quantulacũq diluculi sole utiq fiebat
iente id est ad ortũ ueniente & fulgorem suũ de suae p̃sentia ꝓp

Expanded text:
videmus ab oriente lux solis videmus ab oriente lux solis ad eam redeuntis attingere. Hinc est quod etiam in Evangelio unam atque eamdem rem alius evangelista dicit diluculo factam, cum adhuc obscurum esset; alius oriente sole, quia et ipsa lux quantulacunque diluculi, sole utique fiebat oriente, id est, ad ortum veniente, et fulgorem suum de suae praesentiae p
Abbreviated transcription (Latin):
erba quae misit ad nuntios abimelech rebul princeps ciuita¬
tis sicomoꝵ. etiam id habent. Et nunc surge nocte tu & populus tuus tecũ: & insidiare in agro.
Et erit mane simul ut oritur sol: maturabis & tendes suꝑ ciuitatẽ. Qđ latini quidã habent matu¬
rabis quidam uero manicabis. gretꝰ hab& q̃d diciposs& ñ uno uerbo diluculo surges. Et fortasse
nc sit dictũ maturabis amatutino tempore. quamuis etiam aliis tẽp
adcelerandam. Manicabis autem. latinum uerbũ ẽẽ mihi ñ occurrit. Sed illud mou& q̃d cũ
dixiss& simul ut orit᷑ sol addidit diluculo surges. cum ipsum diluculũ qͥd grece dr̃ orthros
te solem signific& qͣd iam usitatissime dr̃ cũ albescere coeperit. S
gendũ ẽ ut quod positũ ẽ mane. ipsũ diluculũ intelligat᷑. Ad ditũ est aut̃ẽ simul ut
orit᷑ sol: ut exprimeret᷑ ñ iam
orto sole faciendũ sed ubi fulgor apparuerit so¬
lis orientis. Non enĩ aliunde
albescit diluculũ. nisi cũ coeperit partẽ caeli quã

Expanded text:
erba quae misit ad nuntios Abimelech Zebul princeps ciuitatis Sicimorum etiam id habent: et nunc surge nocte tu et populus tuus tecum et insidiare in agro. et erit mane simul ut oritur sol, maturabis et tendes super ciuitatem. quod latini quidam habent "maturabis", quidam uero "m ani cab is", graecus habet quod dici posset non uno uerbo: diluculo surges. et fortasse hinc sit dictum ribus dici soleat ad rem accelerandam. Manicabis autem Latinum verbum esse mihi non occurrit. Sed illud movet, quod cum dixisset, simul ut oritur sol, addidit, diluculo surges; cum ipsum diluculum, quod Graece dicitur ordros, tempus ante solem significet, quod jam usitatissime dicitur, cum albescere coeperit. Sic itaque intelligendum est, ut quod positum est mane, ipsum diluculum intelligatur. Additum est autem: Simul ut oritur sol, ut exprimeretur, non jam orto sole faciendum, sed ubi fulgor apparuerit solis orientis. Non enim aliunde albescit diluculum, nisi cum coeperit partem coeli, quam
Abbreviated transcription (Latin):
receperit in quo dormiat. simul & creditor cũ ille ñ reddiderit deb& eũ credere ñ habere quihac eti¬
am indig& misericordia ut pignꝰ ei ꝓpt̾ea restituat᷑ qͥd aliud ñ hab& ubi dormiat .xlũ.N¬

Expanded text:
se non debet ingratus, si pignus receperit in quo dormiat; simul et creditor cum ille non reddiderit, debet eum credere non habere, qui hac etise non debet ingratus, si pignus receperit in quo dormiat; simul et creditor cum ille non reddiderit, debet eum credere non habere, qui hac etiam indiget misericordia, ut pignus ei propterea restituatur, quod aliud non habet ubi dormiat? XLII.
Abbreviated transcription (Latin):
idebitũ fuerit
in ꝓximo tuo debitũ quod cũq. non intrabis in domũ eiꝰ pignerare pignus. Foris stabis. &
homo apud quẽ debitũ tuũ est ꝓfert tibi pignus foras. Si autem homo eg& non dormies in
pignore eius. redditione reddes ei uestimentũ fuũ circa occasum solis & dormi& inuestimento
cordiae ꝑtinere. ut non intr& pignerator in domũ ne fiat ꝑturbatio debitori : sed ex hoc etiã
ipsũ debitorẽ ad mon& pignus foras ꝓferre creditori. Qd ũ iub& egentipignus eodem die resti¬
ui ut in eodormiat qui non hab& ubi dormiat. merito mou& ut requ
creditori p̃ceperit ut non auferat pignus qͣd eodem die oport& restituat. Qd si ad conpellen¬
dũ debitorem fieri uoluerit. quomodo se urgeat ad reddendum cũ sciat pignus eodem die
se recepturũ: An forte hoc fieri uoluerit ꝓpt̾ memoriã ne obliuiscat᷑ reddere & tunc ñ reddatꝰ
uere ñ habuerit. maxime quia creditoris sui miseri cordia uincit᷑ cui es

Expanded text:
debitum fuerit in proximo tuo, debitum quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: foris stabis, et homo apud quem debitum tuum est proferet tibi pignus foras. si autem homo eget, non dormies in pignore eius: redditione reddes ei uestimentum suum circa occasum solis et dormiet in uestimentocordiae pertinere ut non intret pignerator in domum, ne fiat perturbatio debitori: sed ex hoc etiam ipsum debitorem admonet pignus foras proferre creditori. Quod vero jubet egenti pignus eodem die restitui, ut in eo dormiat qui non habet ubi dormiat, merito movet, ut requiratur cur non potius creditori praeceperit ut non auferat pignus, quod eodem die oportet ut restituat. Quod si ad compellendum debitorem fieri voluerit, quomodo se urgeat ad reddendum, cum sciat pignus eodem die se recepturum? An forte hoc fieri voluerit propter memoriam, ne obliviscatur reddere, et tunc non reddat si vere non habuerit: maxime quia creditoris sui misericordia vincitur, cui es