comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duplicata oblatione suppo¬
nitur. Gemina hic adoran-¬
la substantia redemptoris
ostenditur. Dei enim unige¬
nitus offertur et uirginis.
primogenitus ĩ molatur
Hoc quoq dominice pas¬
sionis prefigurabat insig¬
nia. quod legimus helise¬
um sepulchro cũditum.
in gesto a latrũculis cada¬
uere ĩtra tumulum suũ
corpus extincti tactu corpo
ris sacri suscitasse. Quis hic
alius prefigurabatur. ni
tur. et uitam sepultus oꝑ¬
atur: In latrone reũ mũ
ce. Adhuc celebertime per
scripturas scãs etiam in
ione ꝓphe laborib et erũ¬
nis xp̃i passio et resurrec¬
tio presignatur. Hic ionas
qd̃ fidei ur̃e non arbitra¬
mur incognitum. typũ
domini gessisse prescribi¬
tur. Ipse enim dominus
dicit. sicut fuit io¬
nas in uentre ceti tri.¬
b dieb et trib noctibus:
ita erit filius hominis in
ad predicanctum niniuitis
ire celestis offensam. dño
nibente chirigitur. Sed p̾scꝰ
tristem ꝓphetiam ppłi conũ¬

Expanded text:
duplicata oblatione suppoduplicata oblatione supponitur. Gemina hic adoranda substantia Redemptoris ostenditur, Dei enim unigenitus offertur, et Virginis primogenitus immolatur. Hoc quoque dominicae passionis praefigurabat insignia, quod legimus beatum Elisaeum sepulchro conditum ingesto a latrunculis cadavere intra tumulum suum corpus exstincti tactu sacri corporis suscitasse: Quis hic alius praefigurabatur, nistur, et vitam sepultus operatur? In latrone reum mundce. Adhuc celeberrime per Scripturas sanctas etiam in Jonae prophetae laboribus et aerumnis Christi passio et resurrectio praesignantur. Hic Jonas, quod fidei nostrae non arbitramur incognitum, typum Domini gessisse praescribitur. Ipse enim Dominus dicit: Sicut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita erit Filius hominis in ad praedicandum Ninivitis irae coelestis offensam, Domino jubente, dirigitur; sed praescius tristem prophetiam populi conve
Abbreviated transcription (Latin):
po abel iustus occiditur.
et innocens fr̃na tanqͣm
iudaica impietate macta¬
tur. Hic idem dominus
in nouissima mundi se¬
nescentes etate. ꝑ figuram
beati abrahe longeni patͥs
offertu. Quo tempore clũ
nouo sacrificio inunici sui
igulum pius patricila
consurgit ex improuiso ari¬
es oculis eius apparuit. sic̃
loquitur sermo diuinus.
Et uidit abraham arietem
int̾ uepres herentem cornib.
Int̾ uepres inqͥt. Requiramꝰ
quem ista sit nouitas. Id est
in multitudine circumstã¬
tium peccatorum. Herentẽ
cormibus id est ad crucis cor¬
nua clauorum confixione
pendentem. Sicut in alio
loco legimus. Cornua in ma¬
nib eius sunt. Hoc ideo: qr
ueneranclas manus eius
patibuli brachia susceperũt.
Int̾ spinas autem deputatꝰ
est: quando spineo serto ĩ¬
nocentie et iusticie auctor
illusus est. Secd altius ĩtro¬
piscere debemus. quid nam
sit quod ysaac a patre alta¬
rib admouetur. ac subito
aries pro eo non mutata ẜ

Expanded text:
po Abel justus occiditur, po Abel justus occiditur, et innocens fraterna tanquam Judaica impietate mactatur. Hic idem Dominus in novissima mundi senescentis aetate per figuram beati Abrahae longaevi patris offertur. Quo tempore dum novo sacrificio in unici sui jugulum pius parricida consurgit, ex improviso aries oculis ejus apparuit, sicut loquitur sermo divinus: Et vidit Abraham arietem inter vepres haerentem cornibus . Inter vepres, inquit; requiramus quae sit ista novitas, id est in multitudine circumstantium peccatorum, haerentem cornibus, id est ad crucis cornua clavorum confixione pendentem, sicut in alio loco legimus: Cornua in manibus ejus sunt . Hoc ideo quia venerandas manus ejus patibuli brachia susceperunt. Inter spinas autem deputatus est, quando spineo serto innocentiae et justitiae actor illusus est. Sed altius introspicere debemus quidnam sit quod Isaac a Patre altaribus admovetur, ac subito aries pro eo non mutata sed
Abbreviated transcription (Latin):
eneficia dei nr̃i cum
magna atq mirifica
fint. tamen nec noua pro¬
bantur ẽẽ. nec subita. sedab
initio seculi et p̾dicta sũt
oraculis. et p̾figurata mi-¬
steriis. Sacramꝰ dm̃i passi-¬
onem ab ip̃is mũdi coales¬
centis exordiis uet̾is
testamenti respõsa ce¬
cinerunt. Et ideo xp̃m do¬
minum p̾licatum atq ã¬
nuntiatum. suis aꝑte ip̃oꝵ
libris ac uolummib asse¬
rimus. Ualidis absq dubio
nitit᷑ priuilegiis: qui ca u¬
sam de adu̾sarii asserit in-¬
strumentis. S̾petiosa uicto
ria est: cõtrariam partem
cartulis suis uelut ꝓpriis
laqueis irretire. et testimo¬
niorum suorum uocibus
confutare. et emulum te-¬
lis sins euincere. ut pugna¬
toris tui argumenta tuis
ꝓbentur utilitatib milita¬
re. Itaq in dñi nr̃i ꝑsona.
dum ex ade prum homi¬
nis costa mat̾ cunctorum
uiuentiũ eua producitur.
ex huiꝰ sacro lat̾e ac saluta¬
ri uulnere eccłia om̃ium
fidelium parens reparan¬
da monstratur. In eius ty¬

Expanded text:
eneficia Dei nostri cum magna atque mirabilia sint, tamen nec nova probantur esse nec subita, sed ab initio saeculi et praedicta sunt oraculis, et praefigurata mysteriis. Sacram enim Domini passionem ab ipsis mundi coalescentis exordiis Veteris Testamenti responsa cecinerunt; et ideo Christum Dominum praedicatum, atque annuntiatum suis aperte ex ipsorum libris ac voluminibus asserimus. Validis absque dubio nititur privilegiis, qui causam de adversariis asserit instria est contrariam partem chartulis suis velut propriis laqueis irretire et testimoniorum suorum vocibus confutare et aemulum telis suis evincere, ut pugnatoris tui argumenta tuis probentur utilitatibus militare. Itaque in Domini nostri persona dum ex Adae primi hominis costa mater cunctorum viventium Eva producitur, ex hujus sacro latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus ty
Abbreviated transcription (Latin):
eungłizantes his qui cõuene¬
rant plurimos cõuerterunt
ad fidem. et hos fonte baptisma¬
tis renatos ac sc̃i sp̃c gr̃a sc̃ifica¬
tos. uiuas utiq noui testam̃¬
ti primicias ad cõmunionẽ do¬
minici altaris obtulerunt.
Bene autem duo primiciarũ¬
panes de nouis frugib iubebã¬
tur offerri. quia nimirum eccle¬
sia de utroq ppło iudeorum
scilicet et gentilium colligit.
quos in nouam suo redemptori
familiam consecret. Int̾ hec uͦ
sollert̃ intuendũ est: qd̃ non si¬
ne magno mysterio qͥnquage¬
narius numerus inditione uel
gre uel legis obseruatus est. Nã
quinqͣgesima die pasche et illa
in monte ppło data. et hec disci¬
pulis in cẽnacło missa est. sed
hoc mirum numero ꝑpetuitas
future quietis oftenditur. in qͦ
recte uel legis decalogus man¬

Expanded text:
evangelizantes his qui conveneevangelizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos fonte baptismatis renatos, ac Spiritus gratia sanctificatos vivas utique Novi Testamenti primitias ad communionem Dominici altaris obtulerunt. Bene autem duo panes primitiarum de novis frugibus jubebantur offerri, quia nimirum Ecclesia de utroque populo, Judaeorum scilicet et gentium colligit, quos in novam sui Redemptoris familiam consecret. Inter haec vero solerter intuendum est quod non sine magno mysterio quinquagenarius numerus in datione vel legis vel gratiae observatus est. Nam quinquagesima die Paschae, et illa in monte populo data, et haec discipulis in coenaculo missa est. Sed hoc nimirum numero perpetuitas futurae quietis ostenditur, in quo recte vel legis decalogus man
Abbreviated transcription (Latin):
um nascionum linguis dei ma¬
gnalia loquebatur. Certe utiq
discretionis. gr̃a. quia legis ob¬
seruatio uni tantũ genti iudee
data sit. u̾bum uero eungelii
cunctis ꝑorbem gentib predi¬
candum. cunctorum linguis
dicit. A solis ortu usq ad otasũ.
laudate nomen dñi. Excelsus
suꝑom̃s gentes dñs. Sed et hoc
qd inuenerationẽ accepte legis
om̃ib annis sacrificium nor̃
dño die pentecostes offerri ius¬
sum est. in nr̃a quoq festiui¬
tate spualit̾ agi. exaccepte gr̃
tẽpore nũquã desinit. Houum
quippe in ea sacrificium offert
re eccł̃ia. cũ sabb̃o incipientis
sc̃e pentecostes nouum adopti¬
onis ppłm ꝑbaptisma dño cõ¬
secrat. Ritu uere decentesimo
ficut et supra monumus. ut
ñ solum ppłis xp̃ianis uetens
facti memoria innouetur.ad
et in nouam renatoꝵ sobolẽ
noua paraclyti a patre missio
celebretur. Nouum in ea sacriti¬
cium dño ip̃i quoq apłi mor
accepto dono sp̃c obtulerĩte cũ

Expanded text:
um nationum linguis Dei maum nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis dicit: A solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus super omnes gentes Dominus . Sed et hoc quod in venerationem acceptae legis omnibus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptisma Domino consecrat ritu vere decentissimo, sicut et supra monuimus, ut non solum populis Christianis veteris facti memoria innovetur, sed et in novam renatorum sobolem, nova Paracleti a Patre missio celebretur. Novum in ea sacrificium Domino ipsi quoque apostoli, mox accepto dono Spiritus obtulerunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m eiꝰu̾ticem ubi in igne et
dit. Quia nimirũ altiora et ĩ¬
tima legis archana ꝑfectiores
solum capere et seruare meru¬
erunt ppłs uero carnalis litt̾e
suꝑficie cõtentus. quasi exteniꝰ
et infra positꝰ u̾bi celestis asta¬
bat auditui. At hinc data.
da sullimius simul et implẽ¬
da ꝑfectius sc̃i euͣngelii dicta:
fidelium corda sulleuentur. Ibi
int̾ flãmas ignium et mican¬
tia fulgura. fragor quoqe toni¬
truoꝵ et clangor sonabat buc¬
cine. hic cũ ignearum uisione
linguarum sonitꝰ. parit̾ de celo
tanquam sp̃c uehementis ad¬
uenit. Sed cũ in utrac datione
et legis uidelicet et gr̃e foris au¬
diretur sonitus: hic tamen am¬
pliori miracłõ cũ auditu somtꝰ
affuit uirtus doni celestis. que
intus sine sonitu discpłorum
corda doceret. Ibi auditis legali¬
b etlictis respondit om̃is ppłs
una uoce dicens.om̃ia u̾ba q̃
audiemus. hic accepta illustra¬
tione sp̃c nascetis eccł̃ie cetus õi¬

Expanded text:
ipsum ejus verticem, ubi in igne et ipsum ejus verticem, ubi in igne et dit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant auditui; at nunc data llligenda sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae  audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omni
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̾cio nos a peccatoꝵ seruitu¬
te redemit sue resurrectionis
exemplo sp̃e nob̾ uite et ꝑpetue
libtatis oftendit. Qũiq̃gesimo
uero die post occisionẽ agnida¬
ta est lex descendente dño suꝑ
montem in igne. et quinqua¬
gesima eq̃die post resurrectio¬
nem nr̃i redemptoris que est
apparente foris igne insibili in¬
uifibilit̾ eoꝵ pectora luce scientie
radiauit. et mextinguibili cari¬
tatis ardore succendit. Et hicaũt
altitudo cenacłi. et ibi cacum̃
mõtis. sullimitatẽ p̾ceptorum
et donoꝵ indicat celestium et
qͥa nemo in fimis adhuc deside¬
riis inherens uel diuinis obtẽ¬
ꝑare mandatis. uel fuꝑnis pos¬
sit dignꝰ existere donis. Sed hic
in maioris signum perfectio¬
nis omnes qui accipiebant sp̃m
in cenacło erant positi. illic ad
designanda infirmorũ corda
auditorum ppłs quidem om̃is
infra montem stabat. at pau¬
ci senoꝵ. montis partem cõscẽ¬
derant. solus aũt moyses in

Expanded text:
nis pretio nos a peccatorum servitunis pretio nos a peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post occisionem agni data est lex, descendente Domino super montem in igne, et quinquagesima aeque die post resurrectionem nostri Redemptoris, quae est apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel supernis possit dignus existere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in
Abbreviated transcription (Latin):
brentur. ablutis q fonte salud¬
ri credentib. suꝑuenienti sp̃il
sc̃o templum uenerabile parte
Acphoc non solum uet̾is facl
recordatio uerum etiam in no¬
uos adoptionis filios nouus ñ
festi typus et figura cõcfal.
paschalis: exierunt in deser¬
tum ut uenirent ad t̾ram rep¬
missionis. ꝑuenerunt q ad mõ¬
tem sinay. Et descendens dñs
migne suꝑ montẽ comitante
sonitu buccine. tonitruis acfu¬
gorib: qͥnquagesimo die per¬
acti pasche legis decalogum eis
aꝑta uoce disposuit. atq iime¬
moriam date legis. statuit eodie
ꝑannos singulos sacrificium
sibi nouum de nouis frugib eiꝰ¬
dem anni. panis uidelicet pri-¬
mitiarũ duos ad altare deferri.
Queau̾t sit anni paschalis im¬
molatio. que egyptie seruitutis
absolutio: cunctis legentib li¬
quet. Quia uidelicet pascha no-¬
strum immolatus est xp̃c. Et
ip̃e uerus est agnus qui abstu¬
lit pec̾ta mundi. qui su sangui¬

Expanded text:
brentur, ablutisque fonte salutbrentur, ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritu sancto templum venerabile paretur. Ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis filios novus in festi typus et figura concinat.tionem agni paschalis exierunt in desertum, ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad montem Sinai; et descendens Dominus in igne supermontem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulgoribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit, atque in memoriam datae legis statuit, eodem die per annos singulos sacrificium sibi novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos ad altare deferri. Quae autem sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha nostrum immolatus est Christus, et ipse verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sangui
Abbreviated transcription (Latin):
kani prout dñs declit exponẽ¬
do diximus. uidetur autem op¬
portunum desollennitate adhuc
est qd hec solennitas ñ euͣngłi¬
cis tantum consecrata caris¬
matib uerum etiã legalibus
steriis. ac dño iubente ꝑom̃s
annos sacris obseruata cerimo¬
niis.Hodierna et enim die ut
apparens scientiam illis om̃i¬
um linguarum tͣdidit. facta
aũt hac uoce conuenire uiri re¬
ligiosi. qui dediu̾sis nationib
serosolimam paschalis festiui¬
tatis gr̃a confluxerant. Stu¬
pebant q mirantes. qm̃ audi¬
ebant unusqͥsq lingua sua il¬
los loquentes magnalia dei.
lm qͥdem uoce ꝓph̾arum ꝓpmis¬
sa. tunc aũt xp̃i munere muissa.
crediderunt exeis tria milia ui¬
rorum. et baptizati acceperũt
etiã ip̃i doñ sp̃c sc̃i. Nec est diei
huiꝰ anmia celebritas. hec gr̃ete
lestis semper grata festiuitas
ob huius memoriã fidelium
cordibus artius in primenda
pulcherrimus sc̃e eccl̃ie mos
moleuit ut annis fingulis in
eo baptismatis mysteria cde¬

Expanded text:
 prout Dominus dedit, exponendo diximus. Videtur autem opportunum de solemnitate adhuc est quod haec solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, verum etiam jam olim mysteriis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoniis. Hodierna etenim die, ut apparens, scientiam illis omnium linguarum tradidit. Facta autem hac voce, convenere viri religiosi, qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. lim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius imprimendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria cele
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. sed et ip̃e maiore dilec¬
tionis sue nob̾ grãm pr̃are dig¬
netur in futuro. Bat enim nũc
diligendo nos ut credentes sꝑe¬
mus in eo. tunc autẽ ut uidea¬
mus eũ facie ad faciem. Manife¬
stat q se ip̃m nobis. hoc est incla¬
ritate. qͣm habuit priusqͣm mũ¬
dus esset apud patrem cũ quo
unuit et regnat in unitate sp̃c¬

Expanded text:
Patre, sed et ipse majorem dilectionis suae gratiam praestare dignabitur in futurum. Dat enim nunc diligendo nos, ut credentes speremus in eum: tunc autem ut videamus eum facie ad faciem; manifestabitque seipsum nobis, hoc est in claritate quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem, cum quo vivit et regnat Deus in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitas est: una utiq et in¬
separabilis iusio est. Hinc et¬
enim dicit. Qui me indet: ui¬
det et patrem. Et notandum
quia cũ presentis tẽporis uer¬
bo diceret. qui aũt diligit me:
adiecit defuto. Piletura patro
meo: et ego diligam eũ et ma¬
nifestabo ei me ip̃m. Diligit
nanq etiam ñic dilectores
suos cũ patre filiꝰ. Sed nunedi¬
ant ad uisionẽ ueritatis qͣm
ꝑfidem gustauerant. et ꝓ qua
ad mortem usq certauerant.
Non autem frustra cũ addita.¬
mento ait. et manifestabo ei
meip̃m. Se enim cunctis ho¬
minib. seip̃m uero solis ma¬
nifestabit electis. Nam et rep¬
bi iniudicio xp̃m uidebunt.
sicut scͥptũ est. uidebunt inꝙ̃
tͣnffixerunt. Soli autem regẽ
ĩdecore uidebunt ocłi iustoꝵ.
Reati enim mundo corde. qm̃
ip̃ideum indebunt. Hec delec

Expanded text:
est divinitas, una utique et inest divinitas, una utique et inseparabilis visio est. Hinc etenim dicit: Qui me videt, videt et Patrem . Et notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret: Qui autem diligit me: adjecit de futuro, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diant ad visionem veritatis, quam per fidem gustaverant, et pro qua ad mortem usque certaverant. Non autem frustra cum additamento ait: Et manifestabo ei meipsum. Se enim cunctis hominibus, seipsum vero solis manifestabit electis. Nam et reprobi in judicio Christum videbunt, sed, sicut scriptum est, videbunt in quem transfixerunt , soli autem regem in decore suo videbunt oculi justorum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Haec de lec
Abbreviated transcription (Latin):
literaplis dicere indetur. Sedne
putaremus eũ illis solum modo
et nõ etiam nobis si illorũ exem¬
pla sequeremut beatitudinẽ
diuine cognitionis polliceri ge¬
neralem post hec sententiam
subintulit. et om̃ib sediligen¬
tib ordem sue insionis et cog¬
nitionis premia ꝓmittit dicẽs.
Quihabet mandata mea et ser¬
uat ea ille est qui diligit me.
Quuaũt diligit me: diligetur
a patre meo. Et ego diligam eũ
et manifestabo ei meip̃m. ubi
om̃i intentione cõsiderandum.
qiua xp̃m uere diligere est. nõ
npãm dilectionem labiis ꝓfite¬
ni. sed mandata xp̃i qͥ discendo
habemus. oꝑando seruare. Un¬
de er iohes admonens ait.fili¬
olime: ñ diliga mus itbo necs
lingua. sed oꝑe et ueritate. Oĩ
gaudio amplectendũ est. qͥa
la erit:qua ẽe maior nulla po¬
terit. Nos scilicet a patre et fili¬
o diligi nobis cõtemplandam
ꝑpetuo filii dei głam reuelari.
Nun autem dubitandum qͥ
quoq patris et sp̃c sc̃i licentad¬
ẽẽ cõspectui. Quia quoꝵ una

Expanded text:
liter dicere videtur, sed ne putaremus eum illis solummodo, et non etiam nobis, si illorum exempla sequeremur, beatitudinem divinae cognitionis polliceri, generalem post haec sententiam subintulit, et omnibus se diligentibus eadem suae visionis et cognitionis praemia promittit, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui auto: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum quia Christum vere diligere est non ipsam dilectionem labiis profiteri, sed mandata Christi, quae discendo habemus, operando servare. Unde et Joannes admonens, ait: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Omni gaudio amplectendum est nobisla erit qua esse major nulla poterit, nos scilicet a Patre et Filio diligi, nobis contemplandam perpetuo Filii Dei gloriam revelari. Non autem dubitandum quiquoque Patris et Spiritus sancti liceat adesse conspectui, quia quorum una
Abbreviated transcription (Latin):
eum faciemus. Hec utiq ertũs
imbuti a xp̃o nouerant apli as
nunc apłiois imbuta littis nous
om̃is eccł̃ia xp̃i. Sed in illo ni¬
mirum die quoueraciter uiue¬
re incipiunt. longe melius oi
iusti cognoscunt. Hoc est in dis
resurrectionis. quando eo ꝑfecbꝰ
cuncta que scienda funt sciunis
quo ip̃m scientie fontem uisi¬
nius sine fine conspiciunt.
Qd̾ etiam de quibdam ꝑfecti¬
orib scĩs et ante tempus resur¬
rectionis fieri dubium ñ est. Il¬
lis indelicet. qui fiducia bonoꝵ

Expanded text:
eum faciemus. Haec utique et tunc eum faciemus. Haec utique et tunc imbuti a Christo noverant apostoli, et nunc apostolicis imbuta litteris, novit omnis Ecclesia Christi. Sed in illo nimirum die quo veraciter vivere incipiunt, longe melius ea justi cognoscunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt sciunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fine conspiciunt. Quod etiam de quibusdam perfectioribus sanctis, et ante tempus resurrectionis fieri dubium non est, illis videlicet, qui fiducia bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
gressu uite ꝑhenins agonizare
et usq ad finem scłi resurrecti¬
onem sui corporis expectare opor¬
tebat. Ait ergo. Adhuc modicum.
et mundus me iam nõ uidet.
Uos aũt uidetis me: quia ego ui¬
uo et uos uiuetis. Ac si aꝑte dicat.
Adhuc modicum et mundia.¬
matores me mortalem ultra ui¬
dete desistunt. Resurgentem uͦ
amortuis cernere nequeunt.
quia illam nesciunt uitam cuꝰ
soli amatores glam mee resur¬
rectionis merentur intueri:
uos aũt ideo me post hec uid̾e
ualetis: quia et ego uiuo resus¬
citatus a mortuis. et uos digni
estis mee resurrectionis exemplo
estis gaudia uenturi. In illo
die uos cognoscetis. quia ego in
patre meo. et uos in me et ego
in uobis. Nouerant etiam tũt
tem indiuidue diuinitatis.
nouerant se ẽe in xp̃o ꝑsusceptĩ¬
onem fidei et sacramentorum
dilectionem et obseruantiam
mandatorum eius. Dixit eñ
eis ip̃e. Si quis diligit me: so¬
monem meũ seruabit. Et pt̃
meus diliget eum. et ad eum is¬
memus. et mansionem apud

Expanded text:
gressu vitae perennis agonizari, et usque ad finem saeculi resurrectionem sui corporis exspectare oportebat. Ait ergo: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Ac si aperte dicat: Adhuc modicum, et mundi amatores me mortalem ultra videre desistunt, resurgentem vero a mortuis cernere nequeunt: quia illam nesciunt vitam, cujus soli amatores gloriam meae resurrectionis merentur intueri. Vos autem ideo me post haec videre valetis, quia et ego vivo resuscitatus a mortuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemplo estis gaudia venturi. In illo die vos cognoscetis quia ego in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Noverant etiam tunc tem individuae divinitatis, noverant se esse in Christo per susceptionem fidei et sacramentorum dilectionem et observantiam mandatorum ejus. Dixit enim eis ipse: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud
Abbreviated transcription (Latin):
et alium paraclitum dabit
nob̃̾ pater. Rogabit patrem
phumanitatem qui dabit cũ
patre patre ꝑdiuinitatem.
Nec enim pͥutandum est qͥa
ante passionem suam tartũ¬
modo pro eccłia rogauerit. ⁊
ñ etiam nnc postascensionẽ
roget. cũ dicat de illo apłs. Q
estad dext̾am dei. qui etiam in¬
t̃pellat ꝓ nobis. Habemus au¬
tem et nos paraclitũ dñm no
eatamen q̃ in corpore gessit et
docuit. in eu̾ngłiis scripta te¬
nemus. Et si hiis audiendis. le¬
gendis. Nncem. cõferendis
corde coꝑe ⁊̃ seradis curam
impendimus: cõstat in mirũ
qd̾ erũnas scł̃i facillime qua¬
si domino nobiscum appe¬
tuo cõmorante ac nos. ar con¬
solante uincamus. Si ergo hũc
paraclitũ diligus. eniscs
mandata seruamus: roga¬
bit patrẽ et alium paraclitũ
dabit nobis. id est sp̃c sui gr̃am
nostris cordib clementer infũ¬
det que nos int̾ adu̾sa p̾̃sentis
exibii patrie celestis expecta¬
tione letificet ita ut cũ ꝓpħa

Expanded text:
et alium Paracletum dabit et alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Habemus autem et nos Paracletum, Dominumea tamen quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino nobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, id est, Spiritus sui gratiam nostris cordibus clementer infundet, quae nos inter adversa praesentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
mea seruate. et ego rogabo pa¬
trem et alium paraclitum da¬
bit uobis: in ip̃is qͥdem discplis
qui eum uere dilexisse. uerces
illis incenacłõ orantib repẽ¬
te sp̃c sc̃s in igneis linguis appa¬
ruit. eosq et nore ꝑ diũsitatẽ
linguarũ docuit. et in corde per
amoris sun cõsolationem robo¬
rauit. Habebant aũt et prius
paraclitum. ip̃m undelicet do¬
minũ in carne cõmorantem.
cuius et miracłoꝵ dulcedine
et ope predicationis ne infide¬
lium ꝑsecucione scandalizari
possent erigi et cõfortari solebãt
uerũ quia ille post resurrectio¬
nem ascendens in celum eos cor¬
poralit̾ deseruit. quib camen
diuine presentia maiestãtis
nunqͣm abfuit recte dehoc pa¬
radito idest sp̃u sc̃õ subnin¬
xit. ut maneat uobiscũ in
et̾num. In et̾num nanq ma¬
net cũ scĩs: quos et in hac uita
sc̃p  minsibiliter intus
It. lustrat et infuto ad cõtẽ¬
plandam ꝓpetuo speciem sue
maiesiatis introducit. Sed et
ligimus. ita ut eiusdem dile

Expanded text:
a servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, in ipsis quidem discipulis, quos eum vere dilexisse, vere maillis in coenaculo orantibus, repente Spiritus sanctus in igneis linguis apparuit, eosque et in ore per diversitatem linguarum docuit, et in corde per amoris sui consolationem roboravit. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cujus et miraculorum dulcedine, et ope praedicationis, ne infidelium persecutione scandalizari possent, erigi et confortari solebant. Verum quia ille post resurrectionem ascendens in coelum eos corporaliter deseruit, quibus tamen divinae praesentia majestatis nunquam abfuit, recte de hoc Paracleto, id est, Spiritu sancto subjunxit: Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem suae majestatis introducit. Sed et ligimus, ita ut ejusdem dilec
Abbreviated transcription (Latin):
cente psalmifta. Et anmin¬
tiabunt celi iusticiã eiuspo¬
pło qui nascetur. Qd̃ est aꝑe¬
dicere. Anñtiabunt excelłi
mente uoce accione doctores
iusticiam eius ppło. qui ad file
ueniendo nuꝑ in illo nascide¬
siderat. Qsqͥs igitur consola¬
tionem foris in mũdi rebus
inqͥrit: hic diume cõsolatio¬
nis munere intꝰ reformariñ
ualet. Quisqͥs infimis delec
iitati subditum cernit. Solos¬
q eos quos mandata ueritatis
ꝑdiletionem opari cõspicit.
aduentus suiluce reficit. Un¬
debene cũ diceret.quem mun¬
dus nõ potest ñ podest accipere
mox addidit dicens. Quia nõ
uidet eũ nec scit eum. Nos aũt
cognoscetis eũ: qͥa apud uos
manebit et inuobis erit. Bo
minum nanq saluatorem
et infideles ante passionem ĩ
ẽt. qͥa paraclytus adeo missus
inmundũ. non nisi fideles sci
nio ualebant cognoscere. qͥ e
ñ indutꝰ humanitate discpłis
apparuit. sed ita ad eos uenire.
ita apud ec: maliit manere:
ut in ip̃is eoꝵ cordib gratissi¬

Expanded text:
cente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformari non valet. Quisquis infimis delectnitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis eminum namque Salvatorem et infideles ante passionem in esset, quia Paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles scirimo valebant cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissi
Abbreviated transcription (Latin):
discreta deñtiat. Adhuc modi¬
sl̃ et mũdus metam ñ uidet.
Nos autem uidetis me. qͥa ego
inuo. et uos inuetis. Nam qͦa
hec adpassionem iturus loque¬
bartur: modicum erat usq ad
tempus explete passionis. ex
quo illum reprobi uidere nũ¬
x ualebant. Soli et enim ĩ¬
ti oui morte illius erant con¬
tristati: gaudium resurret¬
tionis eius uidere meruerũt.
At qui uisa morte enis exulta¬
uant: nequaꝙͣ insa eius resur¬
rectione letari. sed audita con¬
turbari ac dolere pro ut deceba
habebant. uos autem uidetis
me: inqͥt. quia ego uiuo et uos
uiuetis. Ego uiuo p̾sentis tepo¬
ris u̾bo posuit. et uos uiuetis fu¬
curi. quia nimirum inꝓximo
adẽẽ cernebat. ideoq qͣsi presen¬
tem nominabat horam. in q̃
ip̃e morte destructa in et̾nã re¬
surgeret uitam. Itloꝵ uero uitã
infuturum nouerat ẽẽ diffetẽ

Expanded text:
huc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi nunquam videre valebant. Soli etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cernebat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in aeternam resurgeret vitam: illorum vero vitam in futurum noverat esse diff
Abbreviated transcription (Latin):
celebramus aduentum:
debemꝰ ip̃i congruere solennita¬
ti quam colimus. Hoc et emin
nos quoq dño opitulante apte
reddiderimus ad quos sp̃c sc̃s
aduenire. et inquibz habitare
dignetur. Ea aũt solum modo
ratione aduentini. et illustratio¬
ni sc̃i sp̃c apti existimus: si et
corda nr̃a diuino amore reple¬
ta. et corpora sint diumis mã¬
cipata preceptis. Unde et in ex
me mandata mea seruate. Et
ego rogabo patrem et alium
paraclytum dabit uobis. Pa¬
raclitus quippe cõsolator int̾
pretatur. Et sp̃c sc̃s recte para¬
clitus uocatur: quia corda fi¬
delium ne int̾ huius scl̃i adũ¬
sa deficiant. celestis uite desi¬
deriis subleuat et reficit. Un¬

Expanded text:
celebramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim onos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exordime, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Pararpretatur, et Spiritus sanctus recte Paraclitus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. ut uel fic eum mũ¬
dus cognosceret. Secl uideamꝰ
quid sequitur. In ꝓpria uenit
et sui eum non receperunt.
Quem enim in potentia d̾ita¬
tis cuncta creantem regentẽ
carnis infirmitate miracłis
choruiscantem recipere noluẽt
Et qd̃ est grauius sui eũ non
receperunt. homines scilicet
quos ip̃e creauit. Iudei quos
trũ głificauerat dictis. quib
sue legis doctrinam contule¬
rat. ex quib se incarnandum
ꝓmiserat. et inqͥb se incarra¬
tum ut ꝓmiserat ostendit.
ip̃i eũ recipere uenientem ma¬
gna ex parte recusauerunt. Ie¬
q enim omnes recusarunt.
Alioquin nullus eẽt saluussse

Expanded text:
ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia divinitatis cuncta creantem regentemqcarnis infirmitate, miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod gravius est, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit; Judaei, quos trum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem magna ex parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt; alioquin nullus esset salvus, e
Abbreviated transcription (Latin):
monio patarentur om̃s adau¬
diendem mox ut appareret io¬
sam dei sapientiam. ad intu
endum solem iusticie nuber̃ã
corporis tectum. id est adindẽ¬
dum audiendum q homiñe
qui deus eẽt: plenũ gr̃e et us¬
ritatis. fuit inqͥt homo mist
adeo. cui nomen erat ioh̾es.
hic uenit in testimonium it
testimonium ꝑhiberet delu¬
mine. ut om̃s crederent per
illum. Nõ ait ut om̃s crede¬
rent in illum. Maledictusañ
homo qui confidit in homi¬
ne et pouit carne brachrũ suũ.
sel ut omnes inqͥt crederẽt
per illũ. Hoc est ꝑ illius testi¬
monium crederent in lucem
quam nec dum uidere noue¬
qui de se ip̃o ꝓtestatur. Ego fũ
lux mundi. Qui sequitur me

Expanded text:
monio pararentur omnes ad aumonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre novequi de seipso testatur: Ego sum lux mund
Abbreviated transcription (Latin):
lux hominum: subiunxit ⁊
dehiis qui abhumane cõditio¬
nis honore procul recedentes.
comparati sunt iumentis in¬
sipientib. et similes facti sunt
illis. atq ideo recte ueritatis
luce priuantur. Et lux inquit
intenebris lucet. et tenebre eã
nõ comprehenderunt. Lux qͥppe
illuminari merentur corda
hominum. sue presentia cog¬
nitionis illustratTenebre au¬
tem st̃ stulti et iniqui. quorũ
telligentiam possint. Ueluti si
quilibet cecus iubare solis of¬
fundatur. nec tamen ip̃e solẽ
cuius lumine ꝑfunditur as¬
piciat. Sed non tamen tales
omnino suꝑna pietas despex̃.
uerum medelam eis salutis
qua ad indendam lucem ꝑue¬
nire possent adhibuit. Ip̃a lux
inuisibilis ip̃a dei sapientia
carne in qua uideri posset i¬
duta est: que in homnis ha¬
bitu apparens et loquens ho¬
minib paulatim fide purt¬
ficata eorũ corda ad cognitio¬
nem fue diume uisionis pro¬
ueheret. Missus estante illũ
homo magni meriti cuiꝰ testi¬

Expanded text:
lux hominum, subjunxit, Et lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum telligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testi
Abbreviated transcription (Latin):
pore creaturam. sed in et̾na cre-¬
atoris sapientia quando et
qualis crearetꝰ semper fuisse
dispositũ. Et hoc est qd̾ ait. Cõ
fc̃m est: in ip̃o uita erat. Idẽ
qd̾ fcm̃ in tempore siue uiuũ
siue uita carens apparuit: õe
hoc in sp̃uali factoris ratione
quasi semperuixerat et uiuit.
Non quia coet̾num est creatori
qd̾ creauit: sed quia coet̾na ẽ
illi ratio uoluntatis sue in
qua abet̾no habuit et habet
quid et quãdo crearet. qualiter
creatum gubernet ut maneat
ad quem finem singula que
creauit ꝑducat. Sequit᷑. Et
inta erat lux hominũ. Quo u̾¬
bo aꝑte docetur. quod ip̃a uitał ue
ratio ꝑquam om̃ia disposita st̃
et regunt᷑ nõ omñe creaturam
sed rationalem tantũ ut saꝑe
possit illuminat. Homines
nãq qui ad imaginẽ dei facti
sunt ꝑcipere sapientiam post̾.
amimalia ñ possunt. sed et ani¬
malis quicũcs homo. nõ ꝑcipit
ea que sunt sp̃c dei. Unde et¬
bene cũ dixisset. et uita erat

Expanded text:
pore creaturam, sed in aeterna Crepore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat
Abbreviated transcription (Latin):
scła natum a patre putarent.
unde qͥdã talium dixisse com¬
memorat᷑. Non inuideo xp̃o
fc̃õ deo. qm̃ et ego si uolo possũ
fieri scđm ip̃m. Et hoꝵ nefã¬
dã refellit sent̾etiã euͣngłista
cumait. Hoc erat in principio
apud deum. Id est hoc u̾bum
qd̃ deus est. non extempore ce¬
pit. sed in principio erat deus
apud dm̃. Item fuere ueritatis
mimici. qui xp̃m et ante par¬
tum uirginis fuisse iam non
negarent. nõ tamen natum
expatre deum sed fcm a patre
et ideo minorem patre quia cre¬
aturam crederent. Etiam hos
dãpnat eungłicus sermo qͥ dic̃.
nichil. Si eñ nichil creat᷑aꝵ sine
ip̃o fcm̃ ẽ: patet ꝓfecto qr ip̃e creat᷑a ñ
ẽ ꝑ quẽ om̃is creat᷑a facta est.
Et neqͥs audiens fcãm ꝑdñm
creaturam mutabilem enis¬
crederet uoluntatem. quasiqͥ
subito uellet facere creaturam
quam ab et̾no nunqͣm antefe¬
cisset. manifeste docet eungłi¬
sta factam quidam in tem¬

Expanded text:
saecula natum a Patre putarent. saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nauis est xp̃c: erat tem¬
pus quando ille non erat.
Quos primo sermone redar¬
guit cũ ait. In principio erat
sed in exortu tẽpoꝵ existentem
ac ꝑ hoc sine ullo tẽporis initio
de patre natũ monstraret iu¬
xta qd̃ ip̃e loquitur in ꝓu̾biis
Dñs possedit ĩnicio uiarum
suarũ anteqͣm quisqͣm facerat
aprincipio ab et̾no ordinata si
Ite fuerũt heretici qui tres sc̃e
trinitatis ꝑsonas negantes
dicerent.Idem deus quando
bum erat apud deum. Si em̃
alius apud alium erat: duo
sunt profecto pateret filius.t
nõ unus ipse modo pat̾. mͦ fill
tabilis sit diuine substantie
nat᷑a᷑. cũ aꝑtissime ⁊acob aplo
mutatio. nec uicissitudinis on¬
bratio. Item fuere quidã pram
dogmatis auctores. qui xp̃m¬
deum prorsus ẽẽ nõ crederit.
Quos cõsequent̃ oprimit cu
ait. Et deus erat uerbum.
fuere alii. qͥ dm̃ quidem illũ
sel extẽpore incarnationis fa¬
ctum. non autẽ et̾num ante.

Expanded text:
ergo natus est Christus, erat temergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando erbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Fitabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus mutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui ChDeum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nã diuinitatis cius potenti¬
am perqͣm om̃ia fc̃a sunt:
sublimius mente uolancdo.
eclimpidius speculando cog¬
nouit. ac nobis cognoscendã
speculando cõtradidit. Etgo
natũ desctibunt. iohes eundẽ
in principio fuisse testar᷑. dicẽs.
In principio erat u̾bura. Ali
inter homines eum subito
apparuisse cõmemorãt ille
ip̃m apud d̃m semꝑ fuisse
declarat dicens. Et ũbum erat
apud deum. Alii eũ uerum
hominem. ille uerum confir¬
mat ẽẽ deum dicens. Et deul
erat u̾bum. Alii hominem eũ
apud homines temporaliter cõ¬
u̾satum ille dm̃n apud dm̃n in
principio mauentem ostendit
dicens. Hoc erat in principio
apud dm. Alii magnalia q̃
in homine gessit ꝑhibent. ille
qd omnẽ creaturã uisibilem
et inuisibilem per ip̃m deus
ioh̾es. in initio eungłii sui de
diumnitate saluatoris et fidẽ
recte credentium sullimiter
imbuit: et hereticoꝵ ꝑfidiam
potent̾ exuperat.fuere nance
heretici qui dicerent. Si ergo¬

Expanded text:
aeternam divinitatis ejus potentiaeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo tum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si
Abbreviated transcription (Latin):
atoris di ⁊ hõmũ. homi¬
nis ih̾u xp̃i natiuitatem que
hodierna die facta est sc̃oꝵ uer¬
bis eungelistarum mathei u¬
delicet ec luce manifestatam
cognouimus: lbet etiam de
uerbi id est diuinitatis eius
et̾ni tate in qua patri manet
semper equalis beati ioh̾is eumn¬
geliste dicta scrutari qui sin
et patefaceret archanum. Nep
enim frustra in cena supra
pectus dm̃i ih̾u recubuisse ꝑ-¬
hibetur. sed per hoc typice doce¬
tur quia celestis haustũ sapiẽ¬
nie ceteris excellentius de scĩs-¬
simo eiꝰdem pectoris fonte po-¬
tauerit. Unde ee merito infi-¬
rat᷑. Cunctis quippe auib aqͥ¬
la celaꝰ uolare. cunctis amm̃a-¬
tib carius solis radiis infige¬
re cõsueuit obtuẽ. Et cecerieũ¬
gliste qͣsi int̾ra ambulant cũ
dño. qui temporalem eius ge¬
nerationem parit̾ et tẽporalm
facta sufficient̾̃ exponentes
pauca de diuinitate dixerunt.
Hic autẽ qͣsi ad celum uolat
cũ domino. qui ꝑ pauca detẽ¬
poralib enis actis edisserens.

Expanded text:
atoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi nativitatem, quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui sinet patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in firatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens,
Abbreviated transcription (Latin):
pe in sanguine xp̃i. uideamꝰ
qd̾ dicit᷑. quia qͦt qͦt receperũt
eũ dedit eis potestatem filioᷤᷤ
met eum et oꝑatur iusticiam
aicceptus est illi. Quo autem
ordine credentes filii dei pos¬
sint fieri: et quantum hec
generatio a carnali distet.
subsecutꝰ eungelista designa.¬

Expanded text:
rope in sanguine Christi. Videamus rope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur, Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatemet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes filii Dei possunt fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designa