comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alios habere sanitatem corporis. abundare
temporalib. incolumitate suoꝵ gaudere.
nitore honorum florere. eos qui non solum
dm̃ noncolunt: sed omĩb homitib aduersan¬
tur: attendentes eos. nutant & dicunt apud
se: quod aꝑte scriptũ . ẽ. inquodam psalmo
Quomodo sciuit ds̃. & siẽ scientia in altissimo.
Ecce ipsi peccatores & abundantes in scło: obti
nuer̃ diuitias & sequitur. Numqͥd uane
iustificaui cor meum. & laui inter innocentes
manus meas: Numquid forte uanus fui qui
uolui iuste uiuere. & in nocenter int̾ homines
conuersari. quando scio eos qui nolunt serua¬
re innocentiã habere tantã felicitatem. & in¬
sultare iustis ꝑ iniquitates felices. Sed quis
illud Dix̃nibi inpsalmo. cuiꝰ nondum erat
rectum cor. Sic enim cȩpit ipse psalmus. deqͦ
modo testimoniũ dedimus. non iste quẽ consi¬
derandum & tractandum modo suscepimus:
Sed ubi dictum. ẽ quomodo sciuit ds̃. & si ẽ sci¬

Expanded text:
alios habere sanitatem corporis, abundare alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi pnuerunt divitias.» Et sequitur: «Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est sci
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS ISIE EERINIS AD NUME¬
rum canticoꝵ graduum. dequo titu¬
lo in aliis iam multa diximus &
repetere nolumus. ne uos obtunda¬
mus pocius quam instruamus. Doc&e nos
tendere in homines qui ꝓsperantur in hoc scło
felicitate falsa atq uentosa & ꝓrsus seductoria:
ubi nihil aliud nutriunt quam suꝑbiã. & cor
eoꝵ congelescit aduersus dm̃. & fit durum
aduersus imbrem grãe ipsius ne fructũ ferat
Presum̃tes enim omĩa sibi abundare quae ui¬
dentur huic uitae necessaria. & ultra quã
necessaria: extolluntur. Et cum sint homines
ꝑ iniquitatẽ inferiores omĩb hominib ꝑ
suꝑbiã superiores seputant omĩb hominib
Atq utinã sicut alios. uel homines se. ẽẽ. de¬
putarent: hos autem aliquando intuendo
& nimis attendendo: etiam illi qui dm̃ colunt
fluctuant & nutant. quasi perierit merces
ipsoꝵ. quare colunt dm̃: cum se uident in la¬
borib inȩgestate. in erumna. in morbo. in
dolore. in aliqua necess itate: Q uident

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nostatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident
Abbreviated transcription (Latin):
Multa
scilic& strage martirum facta : dum confitent᷑
et p̃dicant ueritatem: Sed qu ia nonfrustra dic¬
tum.ẽ. adiuua me. Ego autẽ inquit non
i uerare usq infinem: Scd̾m miscđiam tu am

Expanded text:
multa scilicet strage martyrum facta, dum confitentur et praedicant veritatem. Sed quia non frustra dictum est, «Adjuva me; Ego autem,» inquit, «noverare usque in finem, «Secundum misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequitur In lumine tuo uidebim us
lum̃. Si ergo in lumine ipsitis uidebimus
lum̃. quis cadit alumine. nisi cui ipse non ẽ
lum̃. & uoluerit sibi ẽẽ. se lumen : ipse cadit
alumine quo illuminatur. Ideo sciens non
cadere. nisi eum qui sibi uult lucere. cumsit
perse tenebrae: statim subiecit. Nonueniat
mihi pes suꝑbiae it & manis peccatoris non
moueat me Idest imitatio peccatoꝵ non moue¬
at me : ut cadam atẽ: quare timusti & dixis¬
ti. nonueniat mihi pes superbiae: sequitur
Ibi cecider̾ om̃s qui operantur iniquitatem:
Quos modo uides operari iniqͥtatem : iã dãpnati
sunt: Sed ut dãpnarentur ibi cecider : cũ illis
uenit pes suꝑbiȩ Recte gͦ iste audiens ut
ascendat & noncadat: ut a conualle ploratio¬
nis ꝓficiat. non intumore superbiȩ deficiat
ait dõ. Nondes ad mouendũ pedem meum:¬

Expanded text:
quid sequitur: «In lumine tuo videbimus quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum
Abbreviated transcription (Latin):
pedes : unde motus. ẽ. pes. illi qui erat inpa¬
radiso: sed prius attende unde motꝰ ẽ pes.
illi qui erat int̃ angłos: & moto pedececidit.¬
& de angelo factus est diabolus. Moto enim
pede: cecidit. Quaere unde cecidit : suꝑbia
cecidit Non ergo mouet pedem: nisi superbia
adruinã. Non mou& pedem: nisi suꝑbia Ad
dicit inpsalmo. filii autẽ hominũ: sub teg¬
mine alarũ tuarum sꝑabunt: Si subtegmine:
semꝑ humiles. semꝑ dedõ sperantes: Sẽmper
dese ñ presum̃tes: subtegmine alarum tuarũ
sꝑabunt. Non enim̃ se satiantur : ut beati
sint. Sed quid sequitur. In ebriabuntur
abubertate domus tuae : & torrente delicia¬
rum tuarum potabis eos Eccesitientes : ecce
in ebriati: ecce siciunt. eccebibunt: sed non ase
bibunt. nec ipsi sibi sunt fons Sed unde bibua.
subtegmine alarũtuarum sꝑabunt. si sub alis:
humiles sunt: Quare : quia apud te inquit
fons uitae. Nonergo ase irrigantur montes:
sicut ase non illuminantur montes Nã uide

Expanded text:
pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Addicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montes. Nam vide
Abbreviated transcription (Latin):
tributum: immo non adipsum sed addisci¬
pulos. & dictum. ẽ illis. Magister ur̃ non
dat tributum: Illi retulerunt ad eum: Et ille
Reges t̾rae aquib exigunt tributum. afilus
suis an abalienis.: responder̃. Ab alienis
Ergo inquit liberi sunt filii. Sed tam̃ ne scan¬
dalitemus eos : ait petroꝰ Uade ad mare &
mitte hamum: et quiprimus piscis ascende¬
rit: aperi õs eiꝰ & inuenies ibi steterem: idẽ
ponderis genus. ẽ: habens quattuor drag¬
hamo captum. hamo cõprehensum: primũ
surgentem demari. Primogenitũ amortuis:
in euis ore inuenimus duas didraginas. id
est quattuor dragmas. In eiꝰ ore inuenimus
quattuor euangłia. Istis quattuor draginis.
ab exatione huius scłi liberamur. Per̃ quat¬
tuor etiangłia: debitores non remanebimꝰ
Ibi enimꝰ peccata nr̃a soluuntur: retribuaẽ¬

Expanded text:
tributum; imo non ad ipsum, sed ad discitributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est illis: «Magister vester non solvit tributum?» Illi retulerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait Petro, «vade, mitte hamum in mare, et qui primus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est ponderis genus est, habens quatuor drachamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas didrachmas, id est quatuor drachmas: in ejus ore invenimus quatuor Evangelia. Istis quatuor drachmis ab exactione hujus saeculi liberamur; per quatuor Evangelia debitores non remanebimus: ibi enim peccata nostra omnia solvuntur. Retribu
Abbreviated transcription (Latin):
sani erant incorpore. Illa occisa. ẽ. : illi uiuunł
Illorum salus insinistrã: illius indexterã Et
Sęuiant inimici quantũ libet. tu retribues
quod ego nonpossum. Dñe retribues prome
In ipso capite nr̃o attendite. Reliquit enim
nobis exemplum. ut sequamur uestigia eiꝰ
qui peccatum nonfecit. nec inuentus. ẽ dolus
in ore eiꝰ Qui cũ malediceretur ñ remaledice
ꝓme Ego inquit non quero głam meam
est qui quaerat & iudicet: Non uosmetipsos
uindicantes carissimi. apostolus dicit: sed
date locum irae. Scriptum est enim: Mihi
uindictam: & ego retribuã dicit dñs Dñe¬
retribues ꝓme: Est hic alius intellectus ñ
neglegendus: & forte magis eligendus: dñe
tu quod non rapuisti soluisti. Dñe retribues
ꝓme. Uide illum retribuentem ꝓ nobis. Ue¬
nerunt qui tributũ exigerent: exigebant
tributum didragmã: id ẽ duas draginas
in uno homine: Uentum. ẽ addñm ut soluer&e

Expanded text:
sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, illius in dextera: «EtSaeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus: qui cum mbues, pro me? Ego,» inquit, «non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet» . «Non vosmetipsos vindicantes, charissimi,» Apostolus dicit: «sed date locum irae. Scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominretribues pro me.» 16. Est hic alius intellectus non negligendus, et forte magis eligendus. «Domitu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret
Abbreviated transcription (Latin):
disti manum tuã. & saluum mefecit dextera
tua Scđm desiderium. saluum me fecit dex-¬
teratua. Est quaedam salus. indextera tua:.
Nam .ẽ. alia salus in sinistratua: salus tẽpora¬
lis. carnalis in sinistra est: salus aeterna cum
angelis indextera: Ideo iam in ipsa immorta¬
litate positus xp̃e : dicitur sedere addexte¬
ram dĩ Non enĩ ds̃ habet inseipso dexteram
aut sinistrã: sed dextera dĩ dicitur felicitas
nomen accepit. Hac dexteratua me saluum
fecisti: non scđm salutem tẽporalẽ. Nã crispĩ¬
na occisa.ẽ. sed nũquid deseruit illam ds̃.
Non illam fecit saluam insinistra: sed fecit
indextera Machabei quanta tormenta ꝑ¬
pessi sunt. Tres autem pueri in mediis igni¬
b de ambulando. laudauer̃ dm̃. Illorum
salus indextera: istorum etiam insinistra
Aliquando ergo non saluat insinistran scõs
suos: sed semꝑ saluat indextera Impios
autẽ plerumq saluat insinistrã non saluat
indextera. Nam illiꝰ ꝓͣ sequebantur crispinã.

Expanded text:
a tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus in sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immortalitate positus Christus, dicitur sedere ad dexteram Dei . Non enim Deus habet in seipso dexteram aut sinistram; sed dextera Dei dicitur felicitas nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam,
Abbreviated transcription (Latin):
tantes redemptĩonẽ corporis nr̃i Hanc uitã¬
quam nobis peccantib dedit ds̃. ubi etiam neces¬
se.ẽ. ut conteratur adam insudore & labore
uultus sui. cũ terra ei tribulos & spinas parit.
numquid aliquid inimicus plus potuit ꝓcura¬
re: Suꝑ iram inimicorum: extendisti manum
tuã. sed tamen nonͣ desperationẽ. Sequitur enĩ

Expanded text:
tantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vittantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus sui, cum terra ei tribulos et spinas parit . Numquid aliquis inimicus plus potuit procurare? «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam:» sed tamen non ad desperationem. Sequitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
Sȩuiant inimici Quid possunt
facere inimici:: pecuniam tollere. spoliare.
ꝓscribere. in exilium mittere. dolorib tor¬
mentisq cruciare. ad extremum si ꝑ missi
fuerint occidere. Num quid amplius: tu
autemdñe. suꝑ iram inimicor. extendisti ma-¬
nũ tuã. Suꝑid quod mihi possunt facere inimi¬
ci: tu extendisti manumtuã. Non enĩ rnimici
possunt me separare ate : tu autem ampluis
uindicas quia adhuc differesme. Suꝑ iram
inimicorum extendisti manũ tuam: Sȩuiat
quantum potest inimicꝰ: non me separat adõ
Tu autem dñe adhuc me non recipis: adhuc
me inperegrinatione conteris. adhuc gaudiũ
dulcedinẽq tuã non prȩbes. Nondũ in ebriasti
abubertate domus tuae. & torrente uolupta¬
tis tuae nondum potasti. Apudte. ẽ enĩ fons
uitae. & in lumine tuo uidebimus lumen:
Sed ecce dedisti primitias sp̃s. & credidi inte.
& mente seruio legi dĩ. tamen in nobis mẽt¬
ipsis adhuc ingemiscunꝰ adoptionẽ. exꝑec¬

Expanded text:
eviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliare, proscribere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amplius? Tu autem, Domine, «super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam.» Saeviat quantum potest inimicus, non me separat a Deo: tu autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspec
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Irascebantur inimici. uindicasti me de
inimicis Peccator uidebit & irascetur. denti¬
b suis fren d& et tabesc& Vbisunt qui dice¬
moriuntur aut conuertuntur. Ergo exten
diceretur quod scriptum ẽ Inimici dixer̃
mala mihi: quando morietur et peribit no¬
men eius: Quando delebitur nomen xp̃ianoꝵ
deterra: cumdicunt ista : partim credider̃.
partim perier̃. pauci timidi remanser̃. Quan
ta inimicorum ira sȩuiebat. quando sanguis
martyrum fundebatur quomodo se puta¬
bant nomen xp̃ianorum delere deterra.:

Expanded text:
tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicemoriuntur, aut convertuntur. Ergo «Superdiceretur quod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra!
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ eius consolatione. in omĩ correptione ingr̾a
quam donare dignatusest indulgentia: quia nobis
non hoc reddidit qđ debebat: inom̃ib operib eiꝰ.
benedicat anima nr̾a dñm. Hoc enĩ cantabimus.
Inde incipit psalmus dequo lo qͥm᷑ donante ipso
qđ possumꝰ : que nr̃a anima benedicit. Unꝰ quisq
nrm excit& & exortetur animãsuam & dicat ei:
ENE DIC ANIMAUTA DNOO.

Expanded text:
omni ejus consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisque nostrum excitet et exhortetur animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Do
Abbreviated transcription (Latin):
adhominẽ fiebat ꝑsyllabas. ꝑ transeuntes sonos-
N on autẽ fierent ista.: nisi ds̃ assumer& talem
creaturam. ꝑ quam huiꝰmodi sermonẽ & uoces
emitter&. Moyses sc̃s nouerat istam locutionẽ
dĩ assumptis quib dã corporeis creaturis
fieri. & sic desiderauit & concupiuit uidere
illã speciem dĩ. & loquenti secum dõ dixit:
Sinueni grãm antete: ostende mihi temetipsum
Cum hoc uehementer concupiscer&e. & hoc qua¬¬
dam si dicendum. ẽ amica familiaritate quia
ipse dignatus est extorquere uelletdõ. ut ui-

Expanded text:
ad hominem fiebat per syllabas, per transeuntes sonos. ad hominem fiebat per syllabas, per transeuntes sonos. Non autem fierent ista, nisi Deus assumeret talem creaturam, per quam hujusmodi sermonem et voces emitteret: Moyses sanctus noverat istam locutionem Dei assumptis quibusdam corporeis creaturis fieri; et desideravit et concupivit videre ipsam speciem Dei, et loquenti secum Deo dixit: «Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum.» Cum hoc vehementer concupisceret, et hoc quadam, si dicendum est, amica familiaritate, qua ipse dignatus est, extorquere vellet Deo, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
quod obscurum quidem. ẽ. sed cum ñ parua
dulcedine intelligitur. aduertentes audite.
Morses sc̃sdifamulus. cumquo loquebatur ds̃
ꝑ nubem. quia temporaliter loquens utiq ꝑ
assũptam creaturam loquebatur seruosuo.
idẽ. non ꝑsubstantiam suam. sed ꝑ assumptam
aliquam corporalem creaturã. ꝑ quam uoces
illae fierent. ethumanis atq mortalib aurib
ꝑsonarent Sic enim loquebatur tunc ds̃.
nonquomodo loquitur insubstantia sua. Quo¬
modo eni loquitur insubstantia sua. locutio
illud nonsonat et transit. sed semꝑ incõmu
ipse es . Et alio loco desapientia cumscriptura
dicer&: inseipsa manens ait. innouat omĩa
Illa ergo sapientia stans. si dici debeat uel stans.
dicitur autem ꝓpt̾ incõmutabilitatem. non
ꝓ pt̾ immobilitatem: Et eodem modo se semper
habens. nullo loco. nullo tempore uariata.
nusquam aliter quamhic aut ibi. nunquã
aliter quamnunc aut antea: Ipsa ẽ. locutio
dĩ. Locutio uero illa quae fiebat admoysen.

Expanded text:
quod obscurum quidem est, sed cum non parva dulcedine intelligitur, advertentes audite. Moyses sanctus Dei famulus, cum quo loquebatur Deus per nubem, quia temporaliter loquens utique per assumptam creaturam loquebatur servo suo; id est, non per substantiam suam, sed per assumptam aliquam corporalem creaturam, per qnam voces illae fierent, et humanis atque mortalibus auribus personarent Sic enim loquebatur tunc Deus, non quomodo loquitur in substantia sua. Quomodo enim loquitur in substantia sua? Locutio illud non sonat et transit, sed semper incomm tu autem idem ipse es» : et alio loco de Sapientia cum Scriptura diceret: «In seipsa manens,» ait, «innovat omnia» . Illa ergo Sapientia stans si dici debet vel stans: dicitur autem propter incommutabilitatem, non propter immobilitatem et eodem modo se semper habens, nullo loco, nullo tempore variata, nusquam aliter quam hic aut ibi, nunquam aliter quam nunc aut antea, ipsa est locutio Dei. Locutio vero illa quae fiebat ad Moysen,
Abbreviated transcription (Latin):
errabunt: Et nemo fuit in eis: amicitui facti
sunt. & ualde mihi honorificati sunt. Factum
.ẽ. in eis os illud Post resurrectionẽ dñi in abs¬
condito. & ꝓ eius nomine passisunt: incuiꝰ
passione trepidatier̃. Mibi autem ualde
honorificati sunt amicitui ds̃. ualde confor¬
tati sunt principatus eoꝵ Facti apłi. facti

Expanded text:
erraverunt, et nemo fuit in eis, amici tui facti erraverunt, et nemo fuit in eis, amici tui facti sunt, et valde mihi honorificati sunt. Factum est in eis os illud post resurrectionem Domini in abscondito, et pro ejus nomine passi sunt, in cujus passione trepidaverunt. «Mihi autem valde honorificati sunt amici tui, Deus; valde confortati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ipsoꝵ quatriduanũ mortuum suscita¬
uerat. ante octilos ipsorum tanta mirabilia fe¬
cerat. & tamen trepidauer̃ inpassione eiꝰ quasi
amisissent eum de quo frustra p̃sũpserant
Sed perdiem errabunt: & nemo in eis. Nemo
iec ipse qui dixerat tecũ lisq adm¬
tem: Dixerat enim illis. Ueniet hora. ut me
relinquatis solum. & eat unꝰquisq in uiã suã
Sed non sumsolus: quia pater mecũ est. Cum
illo erat pat̾. & ipse cum patre. Et in illo pat̾.¬
& ipse inpatre. It ipse & pater. unum. Et
illi timuer̃. cũ moreretur. Quare. nisi quia
ꝑdiem errauer̃. et nemo fuit in eis: ꝑ diem
errabunt: & nemo ineis Sed quid ẽ errabud
ꝑdiem : numquid peribunt: & ubi ẽ imꝑfec¬
tũ meũ uider̃ oculitui. & in libro tuo om̃s scri¬
bentur.: Ergo quando ꝑdiem errauerunt :
cum hic positum dñm non intellexerunt. &
quid sequitur: Mihi autem ualde hono¬
rificati sunt amicitui ds̃ Idem ipsi. Pꝑͣ diem

Expanded text:
oculos ipsorum quatriduanum mortuum suscitaoculos ipsorum quatriduanum mortuum suscitaverat , ante oculos ipsorum tanta miracula fecerat; et tamen trepidaverunt in passione ejus, quasi amisissent eum de quo frustra praesumpserant. Sed «per diem errabunt» «et nemo in eis.» Nemo prorsus, nec ipse qui dixerat, «Tecum usque ad mortem.» Dixerat enim illis: «Veniet hora, ut me relinquatis solum, et eat unusquisque in viam suam: sed non sum solus, quia mecum est Pater» . Cum illo erat Pater, et ipse cum Patre; et in illo Pater, et ipse in Patre; et ipse et Pater unum ; et illi timuerunt cum moreretur. Quare, nisi quia per diem erraverunt, et nemo fuit in eis? «Per diem errabuntdiem?» Numquid peribunt? Et ubi est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur?» Ergo quando per diem erraverunt? Cum hic positum Dominum non intellexerunt. Et quid sequitur? «Mihi autem valde honorificati sunt amici tui, Deus.» Iidem ipsi qui per diem
Abbreviated transcription (Latin):
guis. sed pater meus qui ẽ. incęlis. Quare :
quia dixerat illum filium dĩ Ibi paulopost eo¬
dem loco. in ipsa contextione uerborum:
cȩpit dñs deptessione sua futura dicere. Ille
autẽ petrus qui iam illum confessus fuerat
filium dĩ: timuit ne sicut filius hominis
moreretur. Erat filius dĩ. erat & filius hominis
Filius dĩ informa dĩ aequalis patri: filius homi¬
nis informa serui. qua patre minor. ẽ: Ven¬
turus erat ad passionẽ: utiq ad forma serui:
Quidtimuit petrus:: ne informa serui perir&
forma dĩ. & non potius presũpsisset quia exfor¬
ma dĩ reuiuisceret forma serui: Ait illi. Absit
ate dñe. ꝓpicius tibi esto. Et dñs qui illum bea¬
sathanas Neque enim sapis quae dĩ sunt: sed
quae hominũ. Iam dudum quia dixerat. tues
ideo beatus Modo autem quia non expatris
reuelatione sed excarnis infirmitate responde¬
rat: sathanas appellatus . ẽ. N on sapis quae

Expanded text:
guis, sed Pater meus qui in coelis est.» Quare? guis, sed Pater meus qui in coelis est.» Quare? Quia dixerat eum Filium Dei. Ibi paulo post, eodem loco, in ipsa contextione verborum, coepit Dominus de passione sua futura dicere. Ille autem Petrus, qui jam illum confessus fuerat Filium Dei, timuit ne sicut filius hominis moreretur. Erat Filius Dei, erat et filius hominis: Filius Dei, in forma Dei, aequalis Patri; filius hominis, in forma servi , qua minor sit Patre . Venturus erat ad passionem utique ex forma servi; quid timuit Petrus ne in forma servi periret forma Dei, et non potius praesumpsit quia ex forma Dei revivisceret forma servi? Ait illi: «Absit a te, Domine; propitius tibi esto.» Et Dominus, qui illum beaas,» inquit; «neque enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum» . Jamdudum quia dixerat, «Tu es t:» ideo petra, ideo beatus. Modo autem quia non ex Patris revelatione, sed ex carnis infirmitate responderat, satanas appellatus est; «Non sapis,»
Abbreviated transcription (Latin):
Et in librotuo oms scribentur. Nonsoli ꝑfecti
sed etiã imꝑfecti nontimeant. Imperfecti tantũ
ꝓficiant. nec quia dixi nontuneant. ament
imꝑfectionem: & ibi remaneant ubi inuenti
sunt. Tantum ꝓficiant: quantum in ipsis.ẽ.
Cotidie addant. cotidie accedant. Tam̃ a corpo¬
re dñi non recedant: ut in unocorpore et
in his menbris cõpaginati. possint mereri de
se dictam ẽẽ istam uocẽ. Imꝑfectum meũ uide¬
runt oculitui. & in librotuo om̃s scribentur
Perdiem errabunt. & nemo in eis. Dies hic
ambulate dum lucẽ habetis. Sed ꝑdiẽ erra¬
bunt. imꝑfecti ipsius. Putauer̃ & ipsi dñm
habere inse occultam diuinitatẽ. non esse
occulte dm̃: sed hoc solum. ẽẽ quod uideba¬
tur: hoc & ipsiputauer̃. Nã & ipse petrus
Deillo enĩ potissimum loquim᷑ inquo etiam nob̾
non disperate firmitatis exemplũ ꝓpositum
.ẽ: Dixerat dño idem petrus. cum int̾rogass&
quid illum dicerent homines tues xp̃c

Expanded text:
et in libro tuo omnes scribentur:» non solum perfecti, sed etiam imperfecti. Non timeant imperfecti, tantum proficiant. Nec quia dixi, Non timeant, ament imperfectionem, et ibi remaneant ubi inventi sunt. Tantum proficiant, quantum in ipsis est. Quotidie addant, quotidie accedant: tamen a corpore Domini non recedant; ut in uno corpore, et in his membris compaginati possint mereri de se dictam esse vocem istam, «Imperfectum meum viderunt oculi tui; et in libro tuo omnes scribentur.» 22. «Per diem errabunt, et nemo in eis.» Dies hic «Ambulate, dum diem habetis» . Sed «per diem errabunt» imperfecti ipsius. Putaverunt et ipsi Dohabere in se occultam divinitatem, non esse occulte Deum, sed hoc solum esse quod videbatur: hoc et ipsi putaverunt. Nam et ipse Petrus de illo enim potissimum loquimur, in quo nobis etiam non desperatae infirmitatis exemplum propositum est: dixerat Domino idem Petrus, cum interrogasset quid illum dicerent homines: «Tu es Chr
Abbreviated transcription (Latin):
merabo eos. & super arenã multiplicabun¬
tur. ꝑ illos qui ꝑdiem errauer̃. & nemo erat
in eis : ecce nata. ẽ tanta multitudo. quae iã
sicut arena numerari non potest nisidõ Dix̃
enim. suꝑ arenam multiplicabuntur. & tam̃
dixerat. dinumerabo eos : Illi ipsi numerati :¬
suꝑ arenam multiplicabuntur. łi quippe
arena numerata. ẽ: cui numerati sunt capilli
capitis nr̃i
Dinumerabo eos. & suꝑ arenã
multiplicabuntur: exurrexi. & adhuc sũ

Expanded text:
merabo eos, et super arenam multiplicabuntur.» Per illos qui per diem erraverunt, et nemo erat in eis, ecce nata est tanta ista multitudo, quae jam sicut arena numerari non potest, nisi Deo. Dixit enim, «Super arenam multiplicabuntur;» et tamen dixerat, «Dinumerabo eos.» Illi ipsi numerati, «super arenam multiplicabuntur.» Ei quippe arena numerata est, cui numerati sunt capilli capitis nostri . «Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur.» 25. «Exsurrexi, et adhuc su
Abbreviated transcription (Latin):
ILAMOR ADDM QUIFIT ABORANTIB:
si sonitu uocis corporalis fiat. non
intento in dñm corꝰ. quis dubit& in¬
aniter fieri : si autẽ fiat corde. etiam silente
corporis uoce : alium quelib& hominem
potest latere nondm̃. Siue ergo cum uoce
carnis quando id opus. ẽ siue cum silentio:
addm̃ cum oramus. corde clamandum est.
Est autẽ clamor cordis: magna cogitationis
intentio: Quĩcum. ẽ in oratione magnũ expri¬
mit desiderantis & poenitentis eͥffectum: ut
non desper& effectũ. Tunc porro intoto corde
clamatur: quando aliunde ñ cogitatur¬
Tales orationes rarȩ sunt multis: crebre autẽ
paucis Omia uero utrum ciiquam nesciotalẽ
suã cõmemorat orationẽ: qui cantat hunc
psalmum dicens
LAMAUI IN TOIO CORDE MEO. EXAUDIMT
DÑE Cui autẽ rei suus clamor ꝓficiat: ad¬
iunxit: lustificationes tuas exquiram: Ad

Expanded text:
lamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deum corde; quis dubitet inaniter fieri? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitaturTales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» Cui autem rei suus clamor proficiat, adjunxit: «Justificationes tuas exquiram.» Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Gentes homines sunt. Quid mirum. si suꝑ homi¬
nes excelsus est dñs.: Iili suꝑse excelsos quosco¬
lunt. oculis uident incaelo fulgere solem & lunã.
& stellas. cui creaturae seruiunt. deserentes
creatorem dnm: & nonsolum excelsus suꝑ om̃s
gentes dñs. uerum etiã

Expanded text:
Gentes homines sunt: quid mirum si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bona Ipsuis enim sumtis figmentũ creati in xp̃o
iħu in oꝑib bonis: ut in illis ambulemꝰ. Ista ẽ
suauitas abundans memoriae ipsius circa nos
Hane eructando p̃dicatores eiꝰ. iusticia eiꝰ exulta¬
bunt. non sua Quid ergo. ut simus. ut laude¬
mus. ut iustitia tua exultemus. ut memoriam
abundantiae suauitatis tuae eructemus. quid
erga nos fecisti dñe. quẽ laudamꝰ:dicamus.
& cumdicimꝰ laudamꝰ¬

Expanded text:
bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemus» . Ista est suavitas abundans memoriae ipsius circa nos. Hanc eructando, praedicatores ejus justitia ejus exsultabunt, non sua. Quid ergo ut simus, ut laudemus, ut justitia tua exsultemus, ut memoriam abundantiae suavitatis tuae eructemus, quid erga nos fecisti, Domine, quem laudamus? Dicamus, et cum dicimus, laudem
Abbreviated transcription (Latin):
utiq non ex uobis. Sed nequis aliter intellige¬
ret: planius hoc aperire dignatus. ẽ. Da intel¬
lectorem: & totum dixit gr̃a salui facti estis
Ubi audis gr̃ãm: gratis intellige. Si ergo gratis.
ni hil tu attulisti: nihil mertusti. Nã si meritis
aliquid redditũ. ẽ: merces .ẽ. nongrã. Gr̃a inquit:
salui facti estis ꝑfidem. Expone illud apertius ꝓpt̃
arrogantes. ꝓpter sibi placentes. ꝓpter ignoran¬
tes dĩ iustitiam. & suã uolentes constituere Audi
hoc idem aꝑtius Ethoc inquit qđ grã salui facti
estis: non exuobis. sed dĩdonum.ẽ Sed et nos
forte aliquid fecimꝰ. ut donadĩ mereamur: non
exoꝑib inquit. neforte quis excollatur. Quid
ergonos benenonoꝑamur: Immo oꝑamur.
Sed quomodosĩpso in nobis oꝑante. quia perfidem
locũ damus incorde nr̃o. & qui in nobis & per
nos bona oꝑatur. Audi enim unde opereris

Expanded text:
utique, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeutique, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteri Actendamꝰ ergo grãm dĩ non solum quiã
fecit nos: uerum etiã quia refecit: Cui ergo de¬
bemus quia surrexit: illidebemus quia ce iusti¬
ficati sumus. Nemo quasi dõ tribuat quia .ẽ.:
et sibi tribuat quia iustus . ẽ: Melius .ẽ enĩ quod
tibiuis tribuere : quãquod illi. Melius enim ali¬
quid es quia iustus es: quã quia homo es In¬
ferius aliquid das dõ. & superius tibi: Totũ illt
da. in toto ipsum latida. non cades demanu arti¬
ficis. Vt esses quid fecit : Nonne scriptũ . ẽ. quia
sũpsit ds̃ limum deterra. & formauit hominẽ.
anteqilã homo esses. linlus eras Antequam
limus esses: nihil eras. Sed non desolo isto fig¬
mentõ grãs aggas artifici tuo: audi aliud figm̃-¬
salui facti estis perfidem: & hoc non ex uobis
Apłi uerba sunt. non mea. Grã salui facti estis
perfidem: et hoc ut salui essetis ꝑfidem. non
ex uobis. Quãuis hocipsum quod dixerat grã

Expanded text:
caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua fecit nos, verum etiam qua refecit. Cui ergo debemus quia sumus, illi debemus quia et justificati sumus. Nemo quasi tribuat Deo quia est, et sibi tribuat quia justus est. Melius est enim quod tibi vis tribuere, quam quod illi: melius enim aliquid es quia justus es, quam quia homo es. Inferius aliquid das Deo; et superius tibi. Totum illi da, in toto ipsum lauda: non cadas de manu artificis. Ut esses quis fecit? Nonne scriptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmensalvi facti estis per fidem; et hoc» «non ex vobis.» Apostoli verba sunt, non mea: «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» ut salvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod dixerat, «Gratia;»
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatis tuae łt enĩ quid ꝓdest si abundet
Et in suaue. et łtem molestum: si suaue. & parũ
ẽ. ł rgo memoriã ab undantiae suauitatis tuȩ
eructabunt: quia non es oblitus tu nostri. & ñ
oblitꝰ Cõmo uistiꝰ nos : ut & nos reducas in memo¬
riã. Comemorabuntur enĩ & conuertentur ad
dm̃. uniuersi fines terrae. Quia ergo memo¬
riã abundantiae suauitatis tuae eructabunt.
intelligentes in se nihil boni. ẽẽ quod ate non
sit. nec potuisse conuerti adte. nisi cõmemoren¬
tur abste. nec reduci potuisse in memoriã tui.
si tu obliuisceris illorum: haec considerantes
ingr̃atua. & iustitia tua exultabunt. haec in
quã intua gr̃a considerantes: exultabunt iustitia
tua non sua. Er̃s. siuultis ructuare gr̃am: bibite
grãm: Quid. ẽ. bibite gr̃am: Discite grãm. intel¬¬
inde iam ipsi homines extraduceillius peccatores.
& maligni eramus. & filii irae natura sicut et

Expanded text:
suavitatis tuae?» Etenim quid prodest si abundat suavitatis tuae?» Etenim quid prodest si abundat et insuave est? Item molestum, si suave et parum est. 10. Ergo, «Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» quia non es tu oblitus nostri; et non oblitus commonuisti nos, ut et nos reducas in memoriam. «Commemorabuntur» enim «et convertentur ad Dominum universi fines terrae» . Quia ergo «memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec considerantes in gratia tua, «Et justitia tua exsultabunt.» Haec, m, in tua gratia considerantes, «exsultabunt justitia tua,» non sua. Fratres, si vultis eructare gratiam, bibite gratiam. Quid est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelinde jam ipsi homines ex traduce illius peccatoris, et maligni eramus, et filii irae natura, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatis tuae: Quid. ẽ. memoriã abundantiȩ
suauitatis tuae : Qquianos oblitus non es:
cum obliti te nos fuerimus. Omĩs enim caro:
oblita erat dm̃. Ille tam̃ oꝑa sua nonẽ oblitus.
Haec memoria eiꝰ suꝑ nos. quia nonnos oblitus
.ẽ. Predicanda ẽ. enarranda. ẽ: Et quia ualde
dulcis ẽ: manducanda & eructanda. ẽ: Sic man-¬
duca ut eructes: sic accipe ut des Manducas
cumdiscis: eructas cum doces. Manducas cũ
audis: eructas cump̃dicas. hoc tamen eructas:
quod manducasti. Deniq ille auidissimꝰ ȩpula¬
tor iohannes apłs. cui non sufficiebat ipsa mensa
dñi. nisi discũber& suꝑ pectus dñi. & de archano
eiꝰ biber& diuina secrata. quid eructauit:
In principio erat uerbum. et uerbum erat apud
dm̃ Mlemoriã ergo abundantiae suauitatis tuȩ
eructabunt. Quomodo non sufficit. memoriã
tuã nec memoriã abundantiae tuae. uel memo¬
riã suauitatis tuae. sed memoriã abundantiae

Expanded text:
suavitatis tuae.» Quid est, «memoriam abundantiae suavitatis tuae.» Quid est, «memoriam abundantiae suavitatis tuae?» Quia nos oblitus non es, cum obliti te nos fuerimus. Omnis enim caro oblita erat Deum; ille tamen opera sua non est oblitus. Haec memoria ejus super nos, quia non nos oblitus est, praedicanda est, enarranda est; et quia valde dulcis est, manducanda et eructanda est. Sic manduca, ut eructes; sic accipe, ut des. Manducas, cum discis; eructas, cum doces; manducas, cum audis; eructas, cum praedicas: hoc tamen eructas quod manducasti. Denique ille avidissimus epulator Joannes apostolus, cui non sufficiebat ipsa mensa Domini, nisi discumberet super pectus Domini , et de arcano ejus biberet divina secreta, quid eructavit? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum» . «Memoriam» ergo «abundantiae suavitatis tuae eructabunt.» Quomodo non sufficit, memoriam tuam, nec memoriam abundantiae tuae, vel memoriam suavitatis tuae; sed «memoriam abundantiae
Abbreviated transcription (Latin):
nũm Lausenim dĩ inua te consticuens: osten¬
dere tibi deb et & quid diligas. & quid tim eas.¬
& quid appetas. & quid fugias: quid eligas. &
quid reicias: tempus electionis nunc. ẽ: acceptio¬
nis postea erit: Dicatur ergo uirtus metuendoꝵ.
& magnitudinẽ tuam inquit enarrabunt eam:
Sic infinitam. sic quomodo magnitudinis tuae ñ
.ẽ. finis: non deilla tacebunt: illam inquã magni¬
tudinẽ dequa superius dixeram. & magnitudi¬
nis tuae non ẽ finis. enarrabunt eam: q̃ uomodo
enarrabunt eã. Si finis non ẽ enarrabunt eã.
cum laudabunt eã Et quia finis eius non ẽ:
sic & latdis eiꝰ nonerit finis. Probenus quia ñ
erit finis laudis eiꝰ. Beati inquit qui habitant
indomo tua. inscła scłorum laudabunt te. Et
magnitudinẽ tuã illam. Illam infinitã enarra
eructabunt: O ȩpulas felices: Quid manducabunt.
qui sic eructabunt: memoriã abundantiae

Expanded text:
num. Laus enim Dei in via te constituens, ostennum. Laus enim Dei in via te constituens, ostendere tibi debet quid appetas, et quid fugias; quid eligas, et quid rejicias. Tempus electionis nunc est, acceptionis postea erit. Dicatur ergo virtus metuendorum. «Et magnitudinem tuam,» inquit, «enarrabunt eam.» Sic infinitam, sic quomodo magnitudinis tuae non est finis; non de illa tacebunt. Illam, inquam, «magnitudinem tuam,» de qua superius dixeram, «Et magnitudinis» tuae «non est finis, enarrabunt eam.» Quomodo enarrabunt eam, si finis non est? Enarrabunt eam, cum laudabunt eam; et quia finis ejus non est, sic et laudis ejus non erit finis. Probemus quia non erit finis laudis ejus. «Beati,» inquit, «qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Et magnitudinem tuam» illam, illam infinitam, «enarr suavitatis tuae eructabunt.» O epulas felices! Quid manducabunt qui sic eructabunt? «Memoriam abundantiae
Abbreviated transcription (Latin):
Memoriã abundantiae suauitatis tuae eructa¬
bunt. Non nisi tuum. non nisituã Iste operum
considerator. uideᷤᷤ deflexus.ẽ. aboꝑante adopus.
Uide ᷤᷤ dec idit abeo qui fecit: ad ea quae fecit: Abhis
quae facta sunt gradum sibi fecit adeũ. ñ ab illo
ad ista casum Si enim amaueris haec plusquã
illum: non habebis illum: Et quid tibi ꝓdest abun-¬
dare oꝑib. site deserit oꝑator: certe ama &
haec: Sed plus illum ama: & haec ꝓpt̾ illum
ama Annuntia uirtutẽ eiꝰ. magnificentiã gła
scĩtatis eiꝰ loquere. mirabilia eiũs enarra. uir¬
tutẽ metuendoꝵ. Dic Iste enim. amabilis et
t̾ribilis. ẽ: : non enim blanditur : & nonminatur
Si nonblandiretur : nulla. eẽt exhortatio. Si ñ
minaretur: nulla. ẽẽt correctio: Dicent ergo
laudatores tui. & uirtutẽ metuendorũ: uirtu¬
tem creaturae tuae punientis. & disciplinam
dantis dicent nontacebunt. Non enĩ p̃dicabunt
regnumtuũ aeternum: & tacebunt ignem aec̃-¬

Expanded text:
Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» nonnisi tuam. Iste operum considerator, vide si deflexus est ab operante ad opus; vide si decidit ab eo qui fecit, ad ea quae fecit. Ab his quae facta sunt, gradum sibi fecit ad eum, non ab illo ad ista casum. Si enim amaveris haec plus quam illum, non habebis illum. Et quid tibi prodest abundare operibus, si te deserit operator? Certe ama et haec; sed plus illum ama, et haec propter illum ama. Annuntia virtutem ejus, magnificentiam gloriae sanctitatis ejus loquere, mirabilia ejus enarra, virtutem metuendorum dic. Iste enim amabilis est et terribilis. Non enim blanditur et non minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correptio. Dicent ergo laudatores tui «et virtutem metuendorum;» virtutem creaturae tuae punientis et disciplinam dantis dicent, non tacebunt. Non enim praedicabunt regnum tuum aeternum, et tacebunt ignem aeter
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ miserationũ tuarũ : dele iniqͥ¬
tatem meã hoc offert sacrificium dõ. sp̃m
contribulatum. cor contritum & humiliatum:
in electis suis: Miscđiam & iudicium cantabo
tibi dñe: psallacm & intelligam inuia imma¬
culata. quando uenies adme: Per miscđiam
quippe adiuuamur: ad faciendã iustitiã:
ut securi ad iudicium ueniamꝰ. ubi disꝑdunt᷑
deciuitate dnĩ oms qui operantur iniqͥtatem.
Quo uersu psalmus iste coneludit᷑: uitȩ et̃nȩ uox ẽ

Expanded text:
multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam.» Haec offert sacrificium Deo spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum in electis suis: «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine; psallam, et intelligam in via immaculata, quando venies ad me.» Per misericordiam quippe adjuvamur ad faciendam justitiam, ut securi ad judicium veniamus; ubi disperduntur «de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem» . Quo versu psalmus i
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudicium timeamus. Glorificati transimꝰ
inuitam aeternam: ubi dm̃ sine fine lauda¬
mus. Ad hoc ꝑtinere arbitror quod dñs ait:
ecce eicio demonia. & sanitates ꝑficio hodie
& cras: & tertia die consumor. Quod etiam
intriduo suae passionis. & dormitionis. et
euigilationis. ostendit. Crucifixus . ẽ. enim. &
sepultus est & resurrexit: incruce deprinci¬
pib & potestatib triumphauit. in sepulchro
requi euit: in resurrectione exultauit. Pȩni¬
tentia cruciat. iustitia tranquillat: uita aet̾na

Expanded text:
ne judicium timeamus: glorificati, transimus ne judicium timeamus: glorificati, transimus in vitam aeternam, ubi Deum sine fine laudamus. Ad hoc pertinere arbitror quod Dominus ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit. Poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
uitam : primitus nrã peccata dãnando. deinde¬
bene uiuendo. ut post uitam condemnatã male
gestam : bonam mereamur aeternã. Scđm ꝓ
positum en im occultissimȩ iustitiae bonitatisq
suae ds̃ quos p̃destinauit illos & uocauit. et
quos uocauit: ipsos & iustificauit. Quos autẽ¬
iustificauit: ipsos & glorificauit. Predestina¬
tio nr̃a non innobis facta est: sed in occulto apđ
ipsum meius p̃scientia. Tria uero reliqua in nobis
fuint: uocatio. iustificatio: glorificatio: Iocemur
p̃dicatione pęnitentiae : sic̃ enim cȩpit dñs euan¬
gelitare. Agite pęnitentiam: apꝓ̃pinquabit
ẽnim regnum caelorum Iustificamur in uoca¬
tione mĩscđiae : & timore iudicii. Hinc ẽ. quod
dicitur. ds̃ in nominetuo saluum me fac : &
inuirtute tua iudicame. Nontim& iudicari:
qui imperauerit ante saluari: Uocati renuntia¬
mus diabolo perpęnitentiam: ne subiugo eiꝰ
remaneamꝰ lustificati sanamur ꝑmiscđiam:

Expanded text:
vitam, primitus peccata nostra damnando, deindevitam, primitus peccata nostra damnando, deindebene vivendo, ut post condemnatam vitam malam gestamque bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque suae Deus, «quos praedestinavit, illos et vocavit; et quos vocavit, ipsos et justificavit; quos autejustificavit, ipsos et glorificavit. Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia: tria vero reliqua in nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedestinatione poenitentiae, sic enim coepit Dominus evangelizare. « Agite poenitentiam; appropinquabit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
cordis mei Deipso quipp̃e accipitur ꝓpheta¬
tus incapite librihuius. psalmꝰ ipse primus
Beatus uir qui non habut inconsilio impiorũ.
& in uia peccatoꝵ nonstetit. & in cathedra pesti¬
lentiae non sedit. Sed inlege dnĩ erit uoluntas
eiꝰ & in lege eius meditabitur die ac nocte :
Ut hoc sit quod dictumest ds̃ meus uolui. & le¬
gemtuã inmedio cordis mei Quod autem
sequitur. euangeliraui iustitia mͣ in aeccła
magna : congr̃uentius ad illud refertur.
er̃ duo incarne una. Siue ergo illud. siue hoc
intelligatur quod dictum . ẽ. incapite libri:
liber iste psalmorum per quinquagenos
Si per ipsos quinquagenarios articulos inter¬
rogetur : magnũ aliquid & ualde dignum
considerationẽ respondet. Non enim frustra
mihi uidetur quinquagesi mus. eẽ. depęniten¬
tia. centesimus demiscđia & iudicio: cente¬
simus quinquagesimus dedĩ laude inscĩs
eius Sic enim ad aeternam beatãq tendunꝰ

Expanded text:
cordis mei.» De ipso quippe accipitur prophetacordis mei.» De ipso quippe accipitur prophetatus in capite libri hujus psalmus ipse primus, «Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatolentiarum non sedit: sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte» : ut hoc sit quod dictum est, «Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei.» Quod autem sequitur, «Evangelizavi justitiam tuam in Ecclesia magna» ; congruentius ad illud refertur, «Et erunt duo in carne una.» 3. Sive ergo illud, sive hoc intelligatur quod dictum est, «In capite libri;» liber iste Psalmorum per quinquagenos, si per ipsos quinquagenarios articulos interrogetur, magnum aliquid et valde dignum consideratione respondet. Non enim frustra mihi videtur quinquagesimus esse de poenitentia, centesimus de misericordia et judicio, centesimus quinquagesimus de laude Dei in sanctis ejus. Sic enim ad aeternam beatamque tendimus