comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minant tẽplũ dñ tẽplũ dñi proph&ae &uiderunt tibi falsa & insipientiam
plebemdñi ut cibum panis : dñm non inuo cauerunt : Hieremias captiuita tem
nuntians lapidatur apopulo : Ananias filius atur frangebat ad presens lignas
tor ques : & in futurũ ferreas preparabat: Semꝑ xẽraotipo pͥntai dulcia
pollicentur : & admodicũ placent : Amara est ueritas. & qui eam p̃dicant
tur : Et cũ amaritudinib: comeditur : E gregia saneuox & quã audiat sponsa xp̃i
careant : Raro ieiunate : crebrius nubite : Nonem̃ potestis implere operanuptiarũ:
nisi mulsum & carnes & nucleum sumpseritis : Virib: opus est ad libidinẽ : cito caro
consumpta marces cit : Nolite m&uere fornicationẽ : qui semel in xp̃obaptita¬
tus est cadere non potest : Hab& eñi addis pumandas libidines solanuotiarũ:
Quodsi &ceti deritis : redinte grabit uos paenitentia. Et qui inbaptismate
fuistis. Sñ oΚpita i. eritis in paenitentia solidae fidei: Neq turbemini pu¬

Expanded text:
minant, Templum Domini, Templum Domini . Prophetae tui viderunt tibi falsa et insipientia, plebem  Al. Deum Dei, ut cibum panis, Deum non invocaverunt. Jeremias captivitatem nuntians, lapidatus a populo. Ananias filius Azur frangebat ad praesens ligneas torques, et in futurum ferreas praeparabat. Semper pseudoprophetae dulcia pollicentur, et ad modicum placent. Amara est veritas, et qui eam praedicant,tur, et cum amaritudinibus comeditur . Egregia sane vox et quam audiat sponsa Chriscareant. « Raro jejunate, crebrius nubite. Non enim potestis implere opera nuptiarum, nisi mulsum, et carnes, et nucleum sumpseritis. Viribus opus est ad libidinem. Cito caro consumpta marcescit 382. Nolite timere fornicationem. Qui semel in Christo baptizatus est, cadere non potest: habet enim, ad despumandas libidines, solatia nuptiarum. Quod et si cecideritis, redintegrabit vos poenitentia, et qui in baptismate fuistis hypocritae, eritis in poenitentia solidae fidei. Neque turbemini, pu
Abbreviated transcription (Latin):
annis quod xp̃i p̃dicatio fulgex in mundo : ex quo innumerabiles hereses
tunicã illius consciderunt uniuer ses paene error dechaldeo &syro
& grȩco sermone ꝓcesserat . basilides magister luxoriat & turpis si¬
morum conplexuum postan nos inita in iouinianũ quasi in eyphorbum
trans formatus est : ut latina quoq: lingua haber& heresim suam:
Nulla fuit alia in toto orbe ꝓuintia qua ereciper& p̃conium uolupta¬
tis in quã colubertortuosus in reper&: Nisiquã p&ri doctrina
suꝑ p&rã fundauerat xp̃i : Uexillum crucis & p̃dicationis austeri¬
tas id olorũ templa destruxerat.: eregione luxuriae poenis &gut¬
turds̃ : Populus meus quibeatificant uos seducunt uos: & semitas
pedum urorũ conturbant: Nec non ꝑhiere miam: Fugite de
medio babrllonis. & res aluate unus quisq: anim̃a suam : & nolite¬
credere pseudo proph&is quidicunt paxpax & non est pax qui semꝑ inge

Expanded text:
anni sunt, quod Christi praedicatio fulget in mundo. Ex quo innumerabiles haereses anni sunt, quod Christi praedicatio fulget in mundo. Ex quo innumerabiles haereses tunicam illius consciderunt, universus pene error 381 de Chaldaeo et Syro, et Graeco sermone processerat. Basilides magister luxuriae et turpissimorum complexuum, post tot annos ita in Jovinianum, quasi in Euphorbum transformatus est, ut Latina quoque lingua haberet haeresim suam. Nulla ne fuit alia in toto orbe provincia, quae reciperet praeconium voluptatis, in quam coluber tortuosus irreperet, nisi quam Petri doctrina super petram fundaverat Christum. Vexillum crucis et praedicationis austeritas, idolorum templa destruxerat: e regione luxuria penis, ventam: populus meus, qui beatificant uos, seducunt uos et semitas pedum uestrorum comedio Babylonis, et servate unusquisque animam suam, et nolitecredere pseudoprophetis, qui dicunt, pax pax, et non est pax: qui semper inge
Abbreviated transcription (Latin):
Non eni tamte loquentẽ ꝓbart̃ : quã suis fauent uitis: In circulis plateatũ
cotidie fictus ariolus stultorum nates uerberat : & obtorto fustedentes mor¬
reputas si plures porci postte currant : quos gehennae succido nutrias:
Post preconium tuũ & balneas quae uiros pariter & feminas lauant:
omnis inpatientia quae ardentẽ prius libidinẽ quasi uerecundiae uestib:
ꝓtegebat nudata est & exposita: Quodante in occulto erant : toune in
propatulos : Ostendisti tales discipulos: non fecisti: Hoc profecit doctrina
tua utpeccatũ nepenitentiam quidem habeat: Uirgines tuae quas pru¬
dentis simoconsilio quod nemoumquã legerat nec audierat de apło do¬
cuisti : melius ẽ nubere quã uri : Occultos adulteros : in aꝑtos uerterut᷑
maritos: Non sua sit hoc apłs non electionis uas : uergilianũ consiliũ ẽ
coniugium uocat hoc p̃texit nomineculpam: Quadringenti ferme

Expanded text:
non enim tam te loquentem probant, quam suis favent vitiis. In circulis platearum non enim tam te loquentem probant, quam suis favent vitiis. In circulis platearum quotidie fictus hariolus stultorum nates verberat, et obtorto fuste dentes morentia deputas, si plures porci post te currant, quos gehennae succidiae nutrias? Post praeconium tuum, et balneas, quae viros pariter et feminas lavant, omnis impatientia quae ardentem prius libidinem, quasi verecundiae vestibus protegebat, nudata est, et exposita: quae ante in occulto erant, nunc in propatulo sunt. Ostendisti tales discipulos, non fecisti. Hoc profecit doctrina tua, ut peccata nec poenitentiam quidem habeant. Virgines tuae quas prudentissimo consilio, quod nemo umquam legerat, nec audierat, de Apostolo docuisti, Melius est nubere quam uri, occultos adulteros in apertos verterunt maritos. Non suasit hoc Apostolus, non electionis vas. Virgilianum consilium est: Conjugium vocat, hoc praetexit nomine culpam. A
Abbreviated transcription (Latin):
cras sinitidi de albati : ad desiuis iuxta socraticã in risionem om̃s sues
& canes : Et quia carnes amas : uultures quoq: aquilae accipitres. &bu
mosos quos cumq: cala mistratos. quascrine composito quas rubentib: buccis
uidero : d&uo arm̃ to s̃ immo interuos sues grunniunt: De nr̃o grege.
tristes. pallidi sordidati & quasi peregrini huius scłi lic& sermone tace¬
ant habitulo quuntur & gestu: Heume qua peregrinatioñ ẽ mea
Neglorieris quod multos discipulos habes: Filiusdi docuit in iudȩa
& duo decĩ illũ tantũ apłi sequebantur: Tor eblar inquit calcaui solus: & de
gentib: uir non est mecũ : Ille in passione solus remaisit. & p&ri quoq: erga eum
trepitauit constantia : pharis aeorũ autẽ doctrinae omnis populus ad plau¬
paulum : Quod ad quiescunt milti sententiae tuat : indicium uoluptatis ẽ

Expanded text:
crassi, nitidi, dealbati. Adde, si vis, juxta Socraticam irrisionem, omnes sues, crassi, nitidi, dealbati. Adde, si vis, juxta Socraticam irrisionem, omnes sues, et canes, et quia carnem amas, vultures quoque, aquilae, accipitres, et mosos, quoscumque calamistratos, quos crine composito, quos rubentibus buccis videro, de tuo armento sunt, immo inter tuos sues grunniunt. De nostro grege tristes, pallidi, sordidati, et quasi peregrini hujus saeculi, licet sermone taceant, habitu 380 loquuntur et gestu: Hei mihi quia peregrinatio mea Ne glorieris, quod multos discipulos habeas. Filius Dei docuit in Judaea, et duodecim tantum illum apostoli sequebantur. Torcular, inquit, calcavi solus, et de gentibus vir non est mecum Isai. LXIII, 3. Ille in passione solus remansit, et Petri quoque erga eum trepidavit constantia: Pharisaeorum autem doctrinae, omnis populus applauPaulum. Quod multi acquiescunt sententiae tuae, indicium voluptatis est:
Abbreviated transcription (Latin):
uersi peccauerin sed quo peccare possint & similium ruina stantiũ meus sit
tertio uenimus adieiunia : Et quia aduersarii duplex propositio fuerat
uel ad ohilosohos uel ad diuinarũ scripturarũ ꝓuocantis exempla Nosquoq
adutrũ respondimus: Quarta id est extrema diuisio oues &ȩdos dextra
& sinistra iustos & peccatores in duos ordines distribuerat: uolens osterdere
nullã interiustũ & iustũ. peccatorẽ & peccatorẽ ẽẽ distantiã : Et ut hoc
ꝓbar& : infinita descripturis exempla congesserat quasi suo sensui con¬
gruentia : Cuinos questioni. & argum̃tis & exemplis respondimus scriptu¬
rarũ : ueeremq: zenonis sententiam ta cõmuni sensu quã diuina lectione
contriuimus: Nunc restat : ut epicurũ nr̃m. ci aptem in hortulis suis
inter ad uliscentulos & mulierculas adloquamurtua. Fauent tibi

Expanded text:
universi peccaverint, sed quod peccare possint, et similium ruina, stantium metus sit. universi peccaverint, sed quod peccare possint, et similium ruina, stantium metus sit. Tertio venimus ad jejunia, et quia adversarii duplex propositio fuerat, vel ad philosophos, vel ad divinarum Scripturarum provocantis exempla, nos quoque ad utramque respondimus. Quarta, id est extrema divisio, oves et haedos, dexteram, et sinistram, justos et peccatores, in duos ordines distribuerat, volennullam inter justum et justum, peccatorem et peccatorem esse distantiam. Et ut hoc probaret, infinita de Scripturis exempla congesserat, quasi suo sensui congruentia, cui nos quaestioni, et argumentis, et exemplis respondimus Scripturarum, veteremque Zenonis sententiam, tam communi sensu, quam divina lectione oficit. --Nunc restat ut Epicurum nostrum, subantem in hortulis suis inter adolescentulos et mulierculas, alloquamur. Favent tibi
Abbreviated transcription (Latin):
en cõora admilitiã ꝓbat. Nequaquã ep̃i frustra prbi sinecausa
dia conis: Quid ꝑseuerant uirgines: Curlab orant uiduae : Curmaritãe se continent:
ftuctus & nauem uel in sublime subrectã uel inima p̃cipitẽ. paulatm fessis & languen¬
tib portus aperitur : Diximus denuptis uiduis uirginib:: uirginitatem uiduitati:
uiduitatẽ pr&ulimus matrimonio : Exposita est ΠΕΡΙXΟ ΚΟΠI. Apostoli dehuius¬
cemodi questioni b: disputantis: singulis obpositionib responsum est: Secula¬
ris quoq lit teratura uenit in medium quae uirgines fuerint quae uniuertie
&econtrario quas interdũ habeat molestias uinculum coniugale : transiuimus
ad scđam partitionẽ in qua negat eos qui tota fide baptisma consecutis̃ dein posse
peccare & docuimus quod exceptodõ omnis creatura subuitio sit non quoum

Expanded text:
encoma ad militiam, probat, nequidquam episcopi, frustra presbyteri, sine causa encoma ad militiam, probat, nequidquam episcopi, frustra presbyteri, sine causa diaconi sunt. Quid perseverant virgines? quid laborant viduae? cur maritatae se continent? fluctus, et navim, vel in sublime subrectam, vel in ima praecipitem, paulatim fessis et languentibus portus aperitur. 379 Diximus de nuptis, viduis, virginibus. Viduitati virginitatem, viduitatem praetulimus matrimonio. Exposita est περικοπὴ Apostoli, de hujuscemodi quaestionibus disputantis, singulis oppositionibus responsum est. Saecularis quoque litteratura venit in medium, quae virgines fuerint, quae univirae, et e contrario quas interdum habeat molestias vinculum conjugale. Transivimus ad secundam partitionem, in qua negat eos, qui tota fide baptisma consecuti sunt, deinde posse peccare. Et docuimus, quod, excepto Deo, omnis creatura sub vitio sit, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
misticũ erudimur al fab&um : ꝑ quinde ci gradus usq illuc ꝑuenimus ut pos¬
simus canere eccenunc benedicite dnm om̃s serui dñi: quistatis in domodñi
in atriis domusđi nr̃i: Quare duae & semis trib: transiordanen ha¬
bitant̃ ubi plurimas ium̃ta & nouẽ & semis reliquȩ uel expellunt pristinos
habitatores desedib: suis uel cum ipsis habitant : Cur leuitica trib: in t̃rã
partẽ non accepit. sed dñs parseius est : Et inter ipsos leuitas & sacer¬
dotes ad scã sc̃orũ ubi cherubim & propitiatorium est pontifex solus ingre¬
ditur : quare reliqui sacerdotes lineis tantum utuntur uestib: & non ha¬
bent indum̃tum auro hracincto coccopurpura bissoq: contextum:
Inferioris gradus leuitae & sacerdotes & plaustra & boues accipunT
maioris ordinis ipsigestant arcã dñi humerissuis: Sitollis ordinem
taberna culi. templi eccłae siom̃s qui adextriss̃ unũ ut uulgo dicitur

Expanded text:
mysticum erudimur 378 alphabetum, per quindecim gradus usque illuc pervenimus, ut posmysticum erudimur 378 alphabetum, per quindecim gradus usque illuc pervenimus, ut possimus canere: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini. Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri ? Quare duae et semis tribus, trans Jordanem habitant, ubi plurima sunt jumenta, et novem et semis, reliquae vel expellunt pristinos habitatores de sedibus suis, vel cum ipsis habitant? Cur Levitica tribus in terra partem non accipit ; sed Dominus pars ejus est; et inter ipsos levitas et sacerdotes ad Sancta sanctorum ubi Cherubim et propitiatorium est, pontifex solus ingreditur? Quare reliqui sacerdotes lineis tantum utuntur vestibus, et non habent indumentum auro, hyacintho, cocco, purpura, byssoque contextum? Inferioris gradus levitae et sacerdotes plaustra et boves accipiunt: majoris ordinis gestant arcam Domini humeris suis. Si tollis ordinem Tabe
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Erit igitur interoues: sed in inferiori ordine : Et quo modo interda uid
& ionatham : Ita interouem & ouem cogeris suscipere differentias: Seruus
qui cognouit uoluntatẽ dñi sui & nonp̃parauit. Nec fecit scđm uoluntate eius
uapulabit multis : qui autẽ non cognouit & fecit digna plagis uapulabit paucis:
Omni enĩ cuimultũ datũ est multũ quaeritur abeo : & cui cõmendatur multũ
plus exigitur ab illo: Ecce seruo & seruo plusminus ue cõmittitur: & pro
qualitate cõmissi atq peccati plaga rum quoq: numerus in rogatur:
est. Legamus hie sum naue. legamus ez echielis extremas partes: & uidebi¬
mus quic quid in altero quasi ꝑ hystoriam interra distribuitur. in altero incalis
spi talit̃ reꝓmitti: Quid sibiuolunt indiscriptione templi septẽ & octogradus:
quidrur sum in psalterio post elementa cente simi octaui decimi psalmi quib:

Expanded text:
sit. Erit igitur inter oves; sed in inferiori ordine. Et quomodo inter David sit. Erit igitur inter oves; sed in inferiori ordine. Et quomodo inter David et Jonatham, ita inter ovem et ovem cogeris suscipere differentias. Servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit; nec fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Qui autem non cognovit, nec fecit digna, plagis vapulabit paucis. Omni enim cui multum datum est, multum quaeretur ab eo, et cui commendatur multum, plus exigetur ab illo . Ecce servo et servo plus minusve committitur, et pro qualitate commissi atque peccati, plagarum quoque numerus irrogatur. 3est. Legamus Jesum Nave, legamus Ezechielis extremas partes, et videbimus, quidquid in altero quasi per historiam in terra distribuitur, in altero in coelis spiritualiter repromitti. . Quid sibi volunt in descriptione Templi, septem et octo gradus? quid rursum, quod in Psalterio post elementa centesimi octavi decimi psalmi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et probabitur tibi oues quidem ẽe  sederroneas : Ad extris ẽẽ uerum
non stare sed fugere. donec moriatur sacerdos magnus & ad infernades¬
cendens liber& animas fugitiuorum: Gabaonitae occurrunt filiis
istł & caesis aliis genteb: in lignariis & aquariis reseruantur
tantiq apud dm̃ meritis̃ ut strps saul ab eorum in iurus sit del&a: Inter
quos eos collocabis: Interbrrtos: Sed non sunt interfecti & sententia dñi
uindicantur : Inter oues: Sed dicit scriptura diuina quod non sint eiusdem
meriti cuius &israhelitae : Vides ergo quod stent quidem adextris. sed multo¬
in inferiori gradu: Interdauid uitũ scm̃ & sauli ropessimũ medius ionatha
fuit : quẽ nec inter edos posisumus ponere quia propheae amore dignus ẽ
nec inter ari&es neparemeum faciamus dauid: maxime cũ &ipse interfectus

Expanded text:
Et probabitur tibi, oves quidem eas esse, sed erroneas: a dextris esse, verum Et probabitur tibi, oves quidem eas esse, sed erroneas: a dextris esse, verum non stare, sed fugere, donec moriatur Sacerdos magnus, et ad inferna descendens, liberet animas fugitivorum. Gabaonitae occurrunt filiis Israel, et caesis aliis gentibus, in lignarios et aquarios reservantur . Tantique apud Deum meriti sunt, ut stirps Saul ob eorum injurias sit deleta . Inter quos eos collocabis? 377 Inter hircos? Sed non sunt interfecti, et sententia Domini vindicantur  Al. judicantur? Inter oves? Sed dicit Scriptura divina, quod non sint ejusdem meriti cujus et Israelitae. Vides ergo quod stent quidem a dextris; sed multo inferiori gradu. Inter David virum sanctum, et Saul regem pessimum, medius Jonathas fuit. Quem nec inter haedos possumus ponere, quia prophetae amore dignus est; nec inter arietes, ne parem eum faciamus David, maxime cum et ipse interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
quiplus nonquinq: traduntur urbes: quod autẽ dñs non his contentus
sit quaehabemus. sed semꝑ maiora desider& : ipsedemonstrat dicens:
Quare non dedisti petuniã meã ad trapezitas. & egoueniens cũ usura
exigissem : Quod quidem & apłs paulus sciens: p̃teritorũ obliuiscit᷑¬
& adea quae in antes̃ se extendit : Id est cotidie ꝓficit : Nec seruat in su¬
dario delicate gratiam quã accepit: Sed auarus negotiator renouatur
dedie indiem : & decrescere seputat nisi semꝑ creuerit: Sexurbes
fugitiuorũ describuntur in lege qui bominẽ int̃ ficere nolentes. & ipsȩ
urbes sacerdo tales s̃ : Nogare lib& fugitiuos istos inter hyrcos tuos
anint̃ oues nr̃ as colloces : Sihrities sent occiderentur ut homicidae
c&eri : necministrorũ di intrarent ciuitates: Sioues dixeris utiq
non erunt tales oues quae absq: luporũ m&u totalibertate pascuntur

Expanded text:
qui plus, non quinque traduntur urbes? Quod autem Dominus non his contentus qui plus, non quinque traduntur urbes? Quod autem Dominus non his contentus sit, quae habemus: sed semper majora desideret, ipse monstrat, dicens: Quare non dedisti pecuniam meam ad trapezitas, et ego veniens cum usura exegissem ? Quod quidem et Paulus apostolus sciens, praeteritorum obliviscitur, et ad ea quae in ante sunt, se extendit, id est, quotidie proficit, nec servat in sudario delicate gratiam, quam accepit; sed avarus negotiator renovatur de die in diem, et decrescere se putat, nisi semper creverit . Sex urbes fugitivorum describuntur in Lege, qui homines interfecere nolentes: et ipsae urbes Sacerdotales sunt. Rogare libet, fugitivos istos inter hircos tuos, an inter oves nostras colloces? Si hirci essent, occiderentur ut homicidae caeteri, nec ministrorum Dei intrarent civitates. Si oves dixeris, utique non erunt tales oves, quae absque luporum metu tota libertate pascantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi regnũ & reuerter&ur uocauerit decẽ seruos & dederit eis singulas
mnas equib: unus lucratus sit decẽ mnas : alius quinq:: & singula iuxta
uires suas &emolum̃tũ uel decem quinq acceperint ciuitates : Porro
alius qui unũ talentũ siue una mña acceperat : quod accepit infodit
siue insudario conligauit & dñi reseruauit aduentui: Primũ consideran¬
peccauit magisq: laudanda cautio reseruantis quã cassus labor eorum
quisine laboris p̃mio desuda runt: De in quod hoc ipsum talentũ quodaufer¬
tur atimido uel neglegente seruo non detur ei quiminus lucri fecerat
sed qui plus. id est qui suꝑ decẽ positus fuerat ciuitates: sinumerus non facti
ordinẽ qua redixit dedit unicuiq scđm uires suas : Si eadem lucra sunt
quinq: talentorũ & decem cur ei quiminus lucri fecerat non decẽ & ei

Expanded text:
sibi regnum, et reverteretur, vocaverit decem servos, et dederit eis singulas sibi regnum, et reverteretur, vocaverit decem servos, et dederit eis singulas mnas, de quibus unus lucratus est  Al. sit decem mnas, alius quinque: et singuli juxta vires suas, et emolumentum, vel decem, vel quinque acceperint civitates. Porro alius, qui unum talentum, sive unam mnam acceperat, quod accepit, infodit, sive in sudario colligavit, et domini reservavit adventui. Primo consideranpeccavit; magisque laudanda est cautio reservantis, quam cassus labor eorum, qui sine laboris praemio desudarunt. Deinde quod hoc ipsum talentum quod aufertur a timido, vel negligente servo, non datur ei qui minus lucri fecerat; sed qui plus, id est, qui super decem positus fuerat civitates. Si numerus non facit ordinem, quare dixit, Dedit unicuique secundum vires suas. Si eadem lucra sunt quinque talentorum et decem: cur ei qui minus lucri fecerat, non decem, et ei
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝑbaptis mũ emit ut ecarcere : Iam nr̃i laboris est: ꝓdiuersitate uirtutũ
dimus : sequens sermo in cõmune ad em̃a respondebit: Quid dñs ad
discipulos quiuult inquit in teruos maior tẽ. si t omniũ minimũs si om̃s
incnelo aequales futuri sumus : frustra nos hic humiliamus: ut ibi
possimus esse maioros: De duob: debitoribus quingentorũ denari¬
orum & quinquaginta: cuiplus dimit titur plus amat: Vnde & sal¬
uator dico inquit tibi remittuntur ei percata multa: quia dilexit
multum: Cuiautẽ minus dimitttur minus diligit, Quiminus di¬
ligit &minus eiremittitur: utiq inminore graduertt Pat̃ familias
proficiscens tradidit seruis suis substantiam. alii quinq talenta
alii duo aliiunũ unicuiq: scđm proprias uires: Simile quid & in alio euan¬
gelio scribitur quod homo nobilis ꝓficis cens in regionẽ longe ut acciper&

Expanded text:
omnes per baptismum emittit de carcere. Jam nostri laboris est, pro diversitate virtutum, omnes per baptismum emittit de carcere. Jam nostri laboris est, pro diversitate virtutum, dimus. Sequens sermo in commune ad omnia respondebit. Dominus ad discipulos suos: Qui vult, inquit, inter vos major esse, sit omnium minimus . Si omnes in coelo aequales futuri sumus, frustra nos hic humiliamus, ut ibi possimus esse majores. De duobus debitoribus quingentorum denariorum, et quinquaginta, cui plus dimittitur, plus amat. Unde et Salvator: Dico, inquit, tibi, remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Cui autem minus dimittitur, minus diligit . Qui minus diligit, et minus ei dimittitur, utique in minori gradu erit. Paterfamilias proficiscens tradidit servis suis substantiam, alii quinque talenta, alii duo, alii unum : unicuique secundum proprias vires. Simile quid et in alio Evangelio scribitur, quod homo nobilis proficiscens in regionem longinquam, ut acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
dedicaui : Porco sieperariis primae horae & tertiat & sexte & none &
undetimȩ unus denarius redditur & abeis incipit pmium qui no uis simi
inuinea labora runt : Et hic non unius temporis & unius acatis homines
describuntur : sed ab exor dio mundi usq ad finẽ uocationũ sacram̃tas
diuersartim : Prima hora uocatus est ab el & sexh: Tertia e noch& noe
Sexta abrabam isaac & ia cob: riona morses & proph&tae, Vndx ima
gentilium populus: Cui primo redditur merces: quia incrucifixum
dñm credens difficultate fidei magnitudinẽ meruit p̃miorum: Multiq
proph&ae & reges quae sierunt uidere que uidemus & non uiderun
Vnus autẽ denarius non unũ est premium: sed unauita & una degehenna
liberatio: E&erum quomodo ad indulgentiam principalem diuersorum
criminũ reidimit tuntur et arcere : & unus quisq prolabore & operib: suis
in hoc uel illo statu uitat est : It a & denarius quasi indulgentia ueri principis

Expanded text:
extae et nonae et undecimae, unus denarius redditur, et ab eis incipit praemium, qui novissimi in vinea laboraverunt : et hic non unius temporis, et unius aetatis homines describuntur; sed ab exordio mundi usque ad finem, vocationum sacramenta sunt diversarum. Prima hora vocatus est Abel et Seth: tertia Enoch et Noe: sexta Abraham, Isaac et Jacob: nona Moyses et Prophetae: undecima Gentium populus: cui primo redditur merces, quia in crucifixum credens Dominum, difficultate fidei magnitudinem 375 meruit praemiorum: multique reges et prophetae quaesierunt videre quae videmus, et non viderunt. Unus autem denarius non unum est praemium, sed una vita, et una de gehenna liberatio. Caeterum quomodo ad indulgentiam principalem, diversorum criminum rei dimittuntur de carcere, et unusquisque pro labore vel operibus suis, in hoc, vel in illo statu vitae est: ita et den
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hoc inueni dixit ecdesiastes: Hominẽ unũ inuenidemille &
mulierẽ in his omnibus non inueni: Verum tamen repperiqđ
Rectũ hominẽ inuenis sesedicit: Considerauim uerbi: In homine
& uir & femina contin&ur : & mulierẽ inquit in his omnib ñ inueni
Legamus principium genescos & in ueniemus adã hocest hominẽ
tã uirũ qua feminã nuncupare : Cũ ergobonicreatisim̃ & rectiado
Ipsiuitionr̃o sumus ad peiora delapsi: & quodimpara diso reccũ
in nobis fuerat : egredientibus deparadiso deprauatũ est. Quod
siob iecerint ante quã peccarent sexũ uiri& feminȩ fuis sediuisu

Expanded text:
Ecce hoc inveni, dicit Ecclesiastes, hominem unum de mille inveni, et Ecce hoc inveni, dicit Ecclesiastes, hominem unum de mille inveni, et mulierem in his omnibus non inveni. Verumtamen reperi, quoRectum hominem invenisse se dicit. Considera vim verbi. In hominem, et vir et femina continetur: et mulierem, inquit, in his omnibus non inveni. Legamus principium Geneseos, et inveniemus Adam, hoc est, hominem, tam virum quam feminam nuncupari. Cum ergo boni creati simus et recti a Deo, ipsi vitio nostro sumus ad pejora delapsi: et quod in paradiso rectum in nobis fuerat, egredientibus de paradiso depravatum est. Quod si objeceris, antequam peccarent, sexum viri et feminae fuisse divisum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicã tibi quod& supra : Ad hocpericulũ immin& fierigraue ẽ:
Quienĩ ducit uxorẽ : In ambiguo est utrũo diosã anamabilem
ducat : Sio diosã duxerit ferre non potest: sia mabilẽ amor
illius inferno & arentiterrȩ & incendio comparat᷑: Veniam¬
ad ecdesiasten : de ipsoquoq testimonia pauca ponentes:
Omnibus tempus est : & tẽpus omnirei subcȩlo : Tempus pariendi
& tempus moriendi Tẽpus plantandi & tẽpus cuellendi quod plan¬
Tempus amandi: & tempus odiendi Tempus belli: & tẽpus pacis
Simulq nos cõmon& nelegẽ euangelio prȩferamus: nepuritatẽ
uirginitatis nuptiis putemus ȩquandã : Melioras inquid nouis¬
quid factum est quia dies priores meliores erant quãhi. qua a ñ
riores meliores sint quã priores: Quiabona est inquit sapien¬
tia cũ hereditate : In legeenim sapientiã carnis mors seque¬
bat̃occidens : in euangelio sapientiã sp̃s hereditas expecta & na

Expanded text:
dicam tibi quod et supra. Atqui hoc periculum in memet fieri grave est. Qui enim ducit uxorem, in ambiguo est, utrum odiosam, an amabilem ducat. Si odiosam duxerit, ferri non potest. Si amabilem, amor illius inferno, et arenti terrae, et incendio comparatur. Saad Ecclesiasten, de ipso quoque pauca testimonia ponentes. Omnibus tempus est, et tempus omni rei sub coelo. Tempus pariendi, et tempus moriendi, tempus plantandi, et tempus evellendi quod planTempus amandi, et tempus odiendi. Tempus belli, et tempus pacis. Simulque nos commonet, ne Legem Evangelio praeferamus; nec puritatem virginitatis, nuptiis putemus aequandam. Meliora sunt, dicens, novisquid factum est, quia dies priores meliores erant, quam hi. Quia non riores meliores sint quam priores: quia bona, inquit, est sapientia cum haereditate. In Lege enim sapientiam carnis, mors sequebatur occidens: in Evangelio sapientiam spiritus, haereditas exspectat aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
das: Nempe illud de quosponsus in consequentib loquitur: Bibi uinũ
meum cũ lacte meo : manducate proximi & bibite & in ebriamini fratres:

Expanded text:
dat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum dat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum meum cum lacte meo. Manducate, proximi mei, et bibite, et inebriamini, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
semitis meis : Et bermon: id est consecratione : Et fugaeleonũ cubila
& leo pardorũ montes : qui nom possunt mutare uarieatẽ suam: Fuge
consecrata : pos simtibidicere : Vulnerasti cormeũ soror mea spon¬
samea : uulne rasti cormeũ in uno oculorũ tuorũ. in uno ornamento
oculitui: Quod dicit huius cemodiest: Non repudio nuptias
habes & sinistrũ oculum quem tibi dedi propter in becillitatẽ eorũ qui
recta uidere nom possunt: sed magis mihidexter uirginitatis oculus
plac& : Quisi caecatus fuerit: omne corpus in tenebris est: Acneputa¬
remus eum amorẽ carnis & nuptias significare corporeas: ilico exclu¬
dit hunc sensum & ait : Uulnerasti cormeum soror mea sponsa:
Vbi sororis nomenest : suspitio omnis foediamoris excluditur: Quã
hab& sermođi hospitium: Quã speciosa sunt uberatuad umno: ꝗ uodistud
uinũ est quod sponsaem̃a mas pulcherrimas facit. & pudicitiae lacte fȩcun¬

Expanded text:
semitis meis : et Hermon, id est, consecratione: et fuge leonum cubilia, semitis meis : et Hermon, id est, consecratione: et fuge leonum cubilia, et leopardorum montes, qui non possunt mutare varietatem suam. Fuge, consecrata, possim tibi dicere: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum, in uno oculorum tuorum, in uno ornamento colli tui . Quod dicit, hujuscemodi est. Non repudio nuptias, habes et sinistrum oculum, quem tibi dedi propter imbecillitatem eorum, qui recta videre non possunt. Sed magis mihi dexter virginitatis oculus placet, qui si caecatus fuerit, omne corpus in tenebris est. Ac ne putaremus eum amorem carnis, et nuptias significare corporeas, illico excludit hunc sensum, et ait: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspicio omnis foedi amoris excluditur. Quam habet sermo Dei hospitium. Quam speciosa sunt ubera tua vino. Quod istud vinum est, quod sponsae mammas pulcherrimas facit, et pudicitiae lacte fecun
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimȩ tegere promurale: Quod audiens sponsa aperit sacram̃ta
pudicitiae : Fratiuelis meusmibi: & ego illiqui pascitur interlilia: Hoc
est : inter uirginũ candentis simos choros: Vis scire quale uerus salomon¬
& pacificus nr solium quales habeat armigeros : Ecce ait lectus salo¬
monis: Sexaginta potentes in circuitu eius. de potentib isrł: om̃s feren¬
habentẽ maculã neq rugam: Vleni aliba nosponsa ueni alibano: ue¬
mies & transibis : Abinitio fidei acapite sanir & hermon. Acubilib leo¬
nu amontib leo pardorũ : Libanus ΛΕΥ RaC̃MΟC Id est candor in¬
terprecatur: Veniergo sponsa candidis sima. dequa & alibidicitur
Quae est ista quae ascendit de albata: & transi ꝑuiam huius scłi abexor¬
dio fidei : Et ex sanir quod inter pr&atur dens lucernae : Iuxta illao
quod inpsalmo legimus : Lucerna pedib meis uerbumtuum dñe : &lux

Expanded text:
firmissimae tegere promurali. Quod audiens sponsa aperit sacramenta firmissimae tegere promurali. Quod audiens sponsa aperit sacramenta pudicitiae: Fratruelis meus mihi, et ego illi qui pascit inter lilia , hoc est, inter virginum candidissimos choros. Vis scire, quale verus Salomon pacificus noster solium, quales habeat armigeros? Ecce, ait, lectus Salomonis, sexaginta potentes in circuitu ejus de potentibus Israel, omnes tenenhabentem maculam, neque rugam . Veni a Libano, sponsa, veni a Libano: Venies, et pertransibis ab initio fidei, a capite Sanir et Hermon, a cubilibus leonum, a montibus leopardorum . Libanus λευκασμὸς, id est, candor interpretatur. Veni ergo, sponsa candidissima, de qua alibi dicitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? et transit per viam hujus saeculi: ab exordio fidei, et ex Sanir, quod interpretatur dens lucernae, juxta illud quod in Psalmo legimus: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lux
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ est ut & qui habentuxores sic sint quasi non habeant e
Et manifestius de prȩconio castitatis : uoxaitturturis audita ÷
interra nr̃a : Turtur auis est pudicissima : sẽꝑ habitans in sub¬
limibus, Trpus est saluatoris: Legamus phisio logos & reppe¬
riemus turturis hancessenaturã ut siparẽ ꝑdiderit alteri
non iungatur & intellegimus digamiã &iã amatis auibus
reꝓbari : Statimq: dicit turtur adturturẽ : ficus : ꝓduxit
grossos suos: Id est u&eris legis prȩcepta ceciderunt & de
euangelio uites florents de de¬
runt odorem
Vnde & apostolus : Xp̃ibonus odor sumus: Surge ueni proxima
mea speciosa mea &ueni : tu columba mea in uelamento perae iuxta
promurale : & ostende mihi faciemtuam & auditã mihi fac uocem
tuam qm̃ uox tua suauis & faciestua speciosa. Dumtuum uultum tege¬
res cũ morse & uelamentum ess& in lege : Nec faciemtuam uidebam nec
diamuos : Nunc autem reuelata facie contemplare gloriãmeã : & p& rȩ

Expanded text:
Superest ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant ? Et manifestius de praeconio castitatis: Vox, inquit, turturis audita est in terra nostra . Turtur avis pudicissima, semper habitans in sublimibus, typus est Salvatoris. Legamus physiologos , et reperiemus, turturis hanc esse naturam, ut si parem perdiderit, alteri non jungatur; et intelligemus digamiam etiam a mutis avibus reprobari. Statimque turtur dicit ad turturem: Ficus protulit grossos suos , id est, veteris Legis praecepta ceciderunt, et de Evangelio vites fiorentes dederunt odorem. Unde et Apostolus: Christi bonus odor sumus . Surge, veni, proxima mea, sponsa mea, et veni. Tu columba mea in velamento petrae juxta promurale, et ostende mihi faciem tuam, et auditam fac mihi vocem tuam, quoniam vox tua suavis, et facies tua speciosa . Dum vultum tuum tegeres cum Moyse, et velamentum esset in Lege, nec faciem tuam videbam, nec diam vos . Nunc autem revelata facie contemplare gloriam meam, et petrae
Abbreviated transcription (Latin):
significatur in uirginitate concentus, Fratruelis meus candidus
& rubicundus: Candidus in uirginitate : Rubicundus in martirio
Et qui a rubicundus & candidus est: Id circo statim additur Guttur
sa uirgine : laud at uicis sim & dicit eis ponsam uirginẽ : Speciosi facti sunt
gressustui incalciamentis filii aminadab: quod interp̃tatur populi
sponte se offerentis: Virginitas enĩ uoluntaria est: &id eo gres sus ecđa
in castitatis pulchritudine conlaudantur: Non est huius temporis in
morẽ cõmentarii om̃a decantico canticorũ uirginitatis pandere
sacram̃ta : quia & haecipsa fastidioso lectorinaris contracturam non
ambigo : Loquatur esaias speinr̃ae fideiq mrsterium. Ecceuir¬
go in utero concipi& & pari& filium : & uocabis nom̃ eius emmanuel:
Scio iuda eos obponere solere in hebreo uerbum. ahalmã Non
uirginẽ sonare sed adalis centulam: Et reuera uirgo propriae beiha

Expanded text:
significatur in virginitate concentus. Fratruelis meus candidus significatur in virginitate concentus. Fratruelis meus candidus et rubicundus; candidus in virginitate, rubicundus in martyrio. Et quia rubicundus et candidus est, idcirco statim additur, guttur sa virgine, laudat vicissim virginem sponsam, et dicit ei: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, filia Aminadab, quod interpretatur, populi se sponte offerentis . Virginitas enim voluntaria est, et ideo gressus Ecclesiae in castitatis pulchritudine collaudantur. Non est hujus temporis in morem Commentarii omnia de Cantico canticorum virginitatis pandere sacramenta, quia et haec ipsa fastidioso lectori nares contractura non ambigo. 32. Loquatur Isaias spei nostrae fideique mysterium: Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel . Scio Judaeos opponere solere, in Hebraeo verbum ALMA  , non 288 virginem sonare, sed adolescentulam. Et revera virgo proprie BETH
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ad alescentulos & puellas : statim uirginitatem sitiunt & in
crapułã castitatis eructiiant & expl&ur illud uaticinium tachariae
Conplebuntur infantib & puellis ludentib: platea eius : Quidenim
bonũ eius est & quid pulchrum eius nisi frumentom electorũ & uinum
germinans uirginis: Istȩ sunt uirgines. de quib: & in quadra gesimo
quarto psalmo scriptum est: Adducentur regi uirgines posttã proxi¬
mȩ eius adferentur tibi in la&itia & exultatione adducentur intemplũ
regis: Sequitur: Hortus condusus soror mea sponsa hortus concdu¬
sus fons signatus: Quod clusum est atq signatũ : similitudinẽ hab&
matris dñi matris & uirginis: Vnde & in sepulchro saluatoris nouo
quod in p&ra durissima fuerat excisum : nec ante nec postea quis¬
piam positus est: Et tam̃ haec uirgo ꝑp&ua. multarũ mater est uir¬
ginũ, Sequitureñ. Emissionis tuae para drsus. malo granatorũ
cũ fructu pomorũ : In malo granatis & pomis: omnium uir tutum

Expanded text:
verit adolescentes et puellas, statim virginitatem sitiunt; et in crapulam castitatis eructant, et expletur illud vaticinium Zachariae, Complebuntur infantibus et puellis ludentibus plateae ejus. Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus: nisi frumentum electorum, et vinum germinans virgines ? Istae sunt virgines, de quibus in quadragesimo quarto Psalmo scriptum est: Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi in laetitia, et exsultatione. Adducentur in templum regis. 31. Sequitur: Hortus conclusus, soror mea, sponsa: hortus conclusus, fons signatus . Quod clausum est, atque signatum, similitudinem habet Matris Domini, matris et virginis. Unde et in sepulcro Salvatoris novo  Al. purissima fuerat excisum, nec ante, nec postea quisquam positus est. Et tamen haec virgo perpetua multarum est mater virginum. Sequitur enim: Emissiones tuae paradisus malogranatorum cum fructu pomorum . In malogranatis et pomis, omnium virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
eã quod ueteris legis umbra transierit & ueritas euangelii uene¬
rit: Surge ueni proxima mea sp&iosa mea colũba mea : ꝗ mecce
hiemos transit pluuia ab iit: ab iit sibi: hoc de u&eritesta m̃to:

Expanded text:
cet, quod veteris Legis umbra transierit, et veritas Evangelii venecet, quod veteris Legis umbra transierit, et veritas Evangelii venerit. 285 Surge, veni, proxima mea, sponsa mea, quoniam ecce hiem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod qui in paradiso uirgines permanserunt: eiectidepa radiso
copulati sunt : Aut quid nocebat si para disus nuptias recepit : & nullai
Ciciunt᷑ deparadiso : & quo dibi non fecer̃ : interra faciunt: Vtsta¬
tima principio conditionis humane : uirginitatẽ paradisus & t̃ra
seminauimus semen nr̃m : & aduesperã non cessemus quis eruimus:
ticũ canticorũ : & quod aduersarius totũ putates seꝓnuptus uirgi¬
nitatis continere sacramenta monstrabo: Audiamus quidloquat᷑
sponsa ante quã sponsus eius ad terrasueniat : patiat̃ infernos
pen&r& acresurgat: Similitudines auri faciemus tibi: cũ distinc¬
tionibus argenti : quo adusq rex in accubitu suo est : an tequam
resurger& dñs & euangeliũ coruscar& non habebat aurũ sponsa
sed similitu dines auri: Argentũ aut̃ quod innuptiis haberese
pollic&ur : habebatuariũ atq distinctũ inuiduis continen¬
tibus acmaritis. Dein desponsus respond& adsponsã: & do c&¬

Expanded text:
quod qui in paradiso virgines permanserunt, ejecti de paradiso copulati sunt. Aut quid nocebat, si paradisus nuptias recipit, et nulla eEjiciuntur de paradiso: et quod ibi non fecerunt, in terra faciunt, ut statim a principio conditionis humanae, virginitatem paradisus, et terra seminavimus semen nostrum, et ad vesperam non cessemus. Qui servivimus ticum canticorum, et quod adversarius totum putat esse pro nuptiis, virginitatis continere sacramenta monstrabo. Audiamus quid loquatur sponsa, antequam sponsus ejus ad terras veniat, patiatur, inferos penetret, ac resurgat. Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in accubitu suo est Cant. I, 10, 11. Antequam resurgeret Dominus, et Evangelium coruscaret, non habebat aurum sponsa, sed similitudines auri. Argentum autem quod in nuptiis habere se pollicetur, habebat varium atque distinctum in viduis, continentibus, ac maritatis. Deinde sponsus respondet ad sponsam, et eam do
Abbreviated transcription (Latin):
litate facit ꝑpluere domũ eius & eiciteũ de edibussuis id est de
ec desia : Vnde & supra ab eodẽsalomone prȩcipitur: fili ne
intender ehis quace dicuntur : ne forte ꝑͤ flucmus. Illud uero
quis taceat quod sub enigmates cribit : sangui sugȩ tresfiliȩerant
dilectionedilectȩ : & istȩ non satiauer̃ eã & quartȩ nonsufficit di¬
ceresatirestꝰ. Si sangui suga diabolus est : diabolifiliȩ sunt delec¬
tione dalectȩ que satiarfinterfectorũ cruore non possunt.
Non hicdemer&rice non dead ultera dicit᷑: Sed amormuli¬
eris generaliter accusat᷑quis ẽꝑ insatiabilis est quiextinctus ac¬
cenditur & post copiã rursur in ops est : animũ q: uirilẽ effemi¬
nat & excepta passione quã sustin& aliud non sinit cogitare :
Simile quid & insequenti parabola legimus: Pertria mo¬
u& urt̃ra : quartũ aut̃ ñ potest ferre: Siseruus regn&: &

Expanded text:
litate facit perfluere domum ejus, et ejicit eum de aedibus suis, id est, de litate facit perfluere domum ejus, et ejicit eum de aedibus suis, id est, de Ecclesia. Unde et supra ab eodem Salomone praecipitur: Fili, neintendere amplius his quae dicuntur, ne forte supereffluamus . Illud vero quis taceat, quod sub aenigmate scribitur? Sanguisugae tres filiae erant dilectione dilectae, sed istae non saturaverunt eam, et quartae non sufficit dicere satis est: Itione dilectae, quae satiari interfectorum 283 cruore non possunt: ns Pr. XXX, 16. Non hic de meretrice, non de adultera dicitur, sed amor mulieris generaliter accusatur, qui semper insatiabilis est, qui exstinctus accenditur, et post copiam rursum inops est, animumque virilem effeminat, et excepta passione quam sustinet, aliud non sinit cogitare. Simile quid et in sequenti parabola legimus: Per tria movetur terra, quartum autem non potest ferre : si servus regnet, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia pud eã percunt : Vtiq illi qui s eq̃untur primumada qui
d&erraest & ñ secundũ quidecȩlo est: & rursũ ialio loco: Sicut
sit futura quã duxero: melius estinquit habitare in t̾radeser¬
ta quã cũ muliere litigiosa & iracunda: Quã rarũ situxorem
sinehisuitus in ueniri : nouitille qui duxit uxorẽ : Vndepul¬
chreuarro geminus sublimis orator. quinon in quit litigat
celebs est: Melius est habitare in angulo tecti : quã cũ uxor ẽ
maledica in domo communi: Sidomus communis mariti& uxoris
erigituxorẽ in suꝑbiã & contumeliã uiro facit: quanto magis siditior
uxor fuerit & indomoeius uirmanserit : Incipi tenim nonuxor
eẽ : sed domina : & uirosi offenderit migrandũ est. Stillicidia
eiciunt hominẽ in die hie mali dedomo: similit̃ & mulier male¬
dica de ꝓpriadomo: assiduis quippe iurgiis & cotidianagarru¬

Expanded text:
qui apud eam pereunt? Utique illi, qui sequuntur primum Adam, qui qui apud eam pereunt? Utique illi, qui sequuntur primum Adam, qui de terra est, et non secundum, qui de coelo est. Et rursum in alio loco: Sicut  futura sit quam duxero? Melius est, inquit, habitare in terra deserta, quam cum uxore litigiosa et iracunda . Quam rarum sit uxorem sine his vitiis inveniri, novit ille qui duxit uxorem. Unde pulchre Varius Geminus sublimis Orator, Qui non litigat, inquit, coelebs est. Melius est habitare in angulo tecti, quam cum uxore maledica in domo communi . Si domus communis mariti et uxoris erigit uxorem in superbiam, et contumeliam viro facit: quanto magis si ditior uxor fuerit, et in domo ejus vir manserit! Incipit enim non uxor esse, sed domina; et viro si offenderit, migrandum est. Stillicidia ejiciunt hominem in die hiemali de domo sua, similiter et mulier maledica de propria domo . Assiduis quippe jurgiis et quotidiana garru
Abbreviated transcription (Latin):
curad didit si ꝑmanserint filii infide & caritate & sc̃ificatione cum
castitate : Tuncergos aluabitur mulier : sullos genuerit filios
qui uirgines ꝑmansuri sunt: Si quodipsa ꝑdidit : adquirat in li¬
beris : &damnumra dicis & cariem flor e conpens& & pomis
Supra in transitu ubi nobis aduersarius ꝓposuerat salomonem
multi nubẽ quitem plũdĩ instruxit strictim responderã ut per
questiones reliquas currerẽ : nunꝰ neclamit& & hunc& alios
in lege patriarchas ꝓph&as & scõs uiros a nobis essetemeratos.
ꝓponã huius ipsius quimultas uxores & concubinas habuit de
nuptiis uoluntatẽ: Nemoenim melius scire potest quid sit uxor
uel mulier : nisille quipassus est: Loquitergo in ꝓuerbus. mulier
quidecȩlo descendit: Statimq subiungit: Terrigenȩa pudeã
pereunt : & in profundum inferi incurrunt. Quis̃ terrigenȩ

Expanded text:
cur addidit, si permanserint filii in charitate et sanctificatione cum cur addidit, si permanserint filii in charitate et sanctificatione cum castitate? Tunc ergo salvabitur mulier, si illos genuerit filios, qui virgines permansuri sunt: si quod ipsa perdidit, acquirat in liberis, et damnum radicis et cariem, flore compenset et pomisSupra in transitu, ubi nobis adversarius proposuerat Salomonem multinubum, qui Templum Dei exstruxit, strictim responderam, ut per quaestiones reliquas currerem. Nunc ne clamitet, et hunc et alios in Lege patriarchas et prophetas et sanctos viros a nobis esse temeratos, proponamus hujus ipsius, qui multas uxores et concubinas habuit, de nuptiis voluntatem. Nemo enim melius scire potest quid sit uxor, 282 vel mulier, illo qui passus est. Loquitur ergo in Proverbiis: Mulier qui de coelo descendit: statimque subjungit: Terrigenae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt. Qui sunt terrigenae
Abbreviated transcription (Latin):
& mulieresus inhabitu ornato cũ uerecundia & castitate ornantes
senon in tortis crinibus aut auro uel margaritis siue ueste pr&osa :
insilentio discat : cumomni subiectione ⁊ Docerea ut̃ mulieri ñ ꝑmitto
dura conditio quȩ eã in mariti rediger& seruitutẽ : legis recordat᷑
antiqͣ & adoriginale exẽplũ redit quodadam primus factus sit
dein demulier excostaeius : & quod adã diabolus sed ucere ñ potuerit
sed euã : & quod post offensã dĩ statim uiro subieꝗta sit : & ad mari¬
tũ eius facta conuersio : Quodq: errorẽ u&erẽ illa quecese melco¬
nubio copulata est & redacta in conditionẽ euȩ filiorũ ꝓcreatione
dicibus sobri&as est legenda sed castitas id est CAΦΡΟCΥΝΤ
Videigitur quomodo quoq: ex hocipso testimonio supereris : & qđ
putabas esse ꝓnuptiis ꝓuirginitate sentire cogaris: Nãsis aluatur
mulier ꝑfiliorũ generationẽ & liberorũ numerus salus matrũ:

Expanded text:
et mulieres in habitu ornato, cum verecundia et castitate, ornantes se, non in tortis crinibus, aut auro, vel margaritis, sive veste pretiosain silentio discat cum omni subjectione. Docere autem mulieri non permitto, dura conditio, quae eam in mariti redigeret servitutem, legis recordatur antiquae et ad originale exemplum redit: quod Adam primus factus sit, deinde mulier ex costa ejus: et quod Adam diabolus seducere non potuerit, sed Evam: et quod post offensam Dei statim viro subjecta sit, et ad maritum illius facta conversio: quodque errorem veterem illa quae semel connubio copulata est, et redacta in conditionem Evae, filiorum procreatiodicibus sobrietas est legenda, sed castitas, id est, σωφροσύνη. Vide igitur quomodo ex hoc quoque ipso testimonio supereris: et quod putabas esse pro nuptiis, pro virginitate sentire cogaris. Nam si salvatur mulier in filiorum generatione, et liberorum numerus salus matrum est,
Abbreviated transcription (Latin):
erat: neadhuc adolescens & pocenepuer: ꝓgressȩ&atis homi¬
nibus preferr&ur . Et magis terbonus quioccasionẽ iurgu
debuerat auferre discipulis. & dixerateis pacẽ meã do uobis
pacẽ meã relinquouobis : & quiuoluerit interuos maion ẽẽ
minimus omnium sit: in adolestentem quem dilexerat
causã prȩbereuider&ur inuidiȩ : Vtautẽ sciamus io hannẽ fuisse
tunc puerum : manifestis sime docent eccles iasticȩ historie quod
usq ad traiani imperium uixerit : id est postpassionẽ dñi sexa ge¬
simo octauo annodor mierit: Quod & nos in libro de in lustribus
& ꝓph&a apłs quia scripsit adecclesias ut magister : Euaglista
quia librũ euangelii condidit qđ excepto matheo alii exduo decim
apłis non fecerunt : Proph&auit enim in pathmos insula inqua
fuerat ad omicia no principe obdñi martrriũ religatus a pocalipsin
infinita futurorũ mrsteria continentẽ: Refest aut̃ tertullianꝰ

Expanded text:
erat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis homierat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem jurgii debuerat auferre discipulis, et qui dixerat eis: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis ; et, qui voluerit inter vos major esse, minimum omnium sit , in adolescentem quem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. Ut autem sciamus Joannem tunc fuisse puerum, manifestissime docent Ecclesiasticae historiae, quod usque ad Trajani vixerit imperium, id est, post passionem Domini sexagesimo octavo anno dormierit: quod et nos in libro de Illustribus  Apostolus, quia scripsit ad Ecclesias ut magister: Evangelista, quia 280 librum Evangelii condidit, quod excepto Matthaeo, alii ex duodecim Apostoli non fecerunt. Propheta: vidit enim in Pathmos insula, in qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus,