comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucifer matirtimis exoriens. q̃silapis angła¬
ns utrũꝙ ppłm copłauit. Habet nũccertẽ
degen̾e anglorum anglia regem.habet de
eadem gente ep̃os & alb̾es. habet pͥncipes
milites qͦ optimos. qui exutriusq semimiꝰ
ꝯiunctione ꝓcreati. aliis honori sunt. aliis
ꝯsolationi. Si cui hec displicuerit expositio:
aut ip̃e alit̾ exponat. aut aliuid tempꝰ quo
niatur contrarius. nec credatur sc̃s ed war¬

Expanded text:
lucifer matutinus exoriens, quasi lapis angulalucifer matutinus exoriens, quasi lapis angularis utrumque populum copulavit. Habet nunc certe de genere Anglorum Anglia regem, habet de eadem gente episcopos et abbates, habet et principes, milites etiam optimos, qui ex utriusque seminis conjunctione procreati aliis sunt honori, aliis consolationi. Si cui haec displicuerit expositio, aut aliter ipse exponat, aut aliud tempus quo niatur contrarius; nec credatur sanctum Edwar
Abbreviated transcription (Latin):
constõanti scĩssimum uirũ dunstan¬
nũ et ip̃am calamitate prelixisse. & conso¬
lationem nichilominus ꝓmisisse. Potest
ꝓude sicnon in conuenienter exponi. Arbor
Hec regnũ angloꝵ significat. de quoꝵ gl̾a
diuitus. delicus ꝙ fecundũ. excellentia regie
clignitatis sullie. Radix ex quatotus
honor iste ꝓcessit. regiũ sem̃ fuit. qd̃ ab al¬
Uredo qui pͥmus angloꝵ a sũmo pontifi¬
ce unctꝰ & consetratꝰ fertur in regem. recta suc¬
cessionis linea. usq ad scm̃ edwardum des¬
cendit. Abscisa ẽ. arbor atrunco qͣndo reg¬
num agen̾e regali diuisum ad aliud sem̃
regali ꝯmunio. Haraloꝰ enim successt
uinior patri Wlłrmo. Accessit ad ralicem
tum regnidecus tnͣsfusum ẽ. nlła necessi¬
tate cogente. nlła spe lucri urgente. s exin¬
fuso ei amoris affectu: abnepte edwaldi
matitdem cduxct uxorem. semennorman
Noruitt sane arbor: qndo deuteoꝙ semine
uopat ie matiudis ꝓcessit. Attunc fructũ
feit: quando de ipsa noster henricus uelut

Expanded text:
anti sanctissimum virum Dunstanum et ipsam calamitatem praedixisse, et consolationem nihilominus promisisse. Potest proinde sic non inconvenienter exponi. Arbor haec regnum Anglorum significat, decorum gloria, divitiis deliciisque fecundum, excellentia regiae dignitatis sublime. Radix ex qua totus honor iste processit regium semen fuit, quod ab Alfredo, qui primus Anglorum a summo pontifice unctus et consecratus in regem fertur, recta successionis linea usque ad sanctum Edwardum descendit. Abscisa est arbor a trunco, quando regnum a genere regali divisum, ad aliud semenregali communio. Haraldus enim successit junior patri Willielmo. Accessit ad radicem tum regni decus transfusum est, nulla necessitate cogente, nulla spe lucri urgente, sed ex infuso ei amoris affectu abneptem Edwardi Mathildem duxit uxorem, semen regum Floruit sane arbor, quando de utroque semine imperatrix Mathildis processit. At tunc fructum fecit, quando de ipsa noster Henricus velut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei continentiam facias. siutile cõspi¬
cis. aut certe donationem quam fecit
reddas. Domum monasterii ꝙͣ antoniꝰ

Expanded text:
ut ei continentiam facias, si utile conspicis, aut certe donationem, quam fecit reddas. Domum monasterii, quam Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
tinemus: illi inuenim᷑ negare q̃dam qui
dedit om̃ia. Unde necesse ẽ: ut quisquis ex
uitium conuerti desid̃at. ꝓbetur prius
in laico habitu constitutus: Et si mores eiꝰ
atq conu̾satio bono desiderio illius testi¬
monium fuerunt absq ulla retractatione
seruire in monasterio om̃ipotenti dño ꝑ¬
mittatur: ut ab humano seruicio liber
recedat. qui diuino obsequio districtio¬
rem subire appetit seruitutem. Si autem
et in monachico habitu sccłm patrum re¬
gulas irrep̃hensibiliter fuerit conu̾satus:
post p̃fixa sacuis canonib temꝑa. licent̾
iam ad aliquod eccłasticum officium pro¬
uehatur: si tamen illis ñ fuit criminib
maculatus. que intestam̃to ueteri morte
multantur.
ed et gelasianum codicem de missa¬
rum sollempniis multa subtrahen᷑.
pauca conuertens. ñ nulla uͦ suꝑ adiciens:
ꝓ exponendis eungłicis lectionib in uniꝰ
libri uolumine coartauit. Incanone ap¬

Expanded text:
tinemus, illi invenimus negare quaedam, qui tinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex vitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferant, absque ulla retractatione servire in monasterio omnipotenti Deo permittatur, ut ab humano servitio liber recedat, qui in divino obsequio districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. » 17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone ap
Abbreviated transcription (Latin):
rum sb̃ obtentu religionis primo tonsorare
ceꝑunt. Quors terguersationi mauritius
imꝑator prudenter occurrens: data ꝑ lon
ginum strationem lege precepit. ut quis¬
quis publicis fuisset amministrationib
implicatꝰ. ei ad eccłasticum uenire officium
ñ liceret. Quam legem gregoriꝰ suꝑ hoc ual¬
de laudaiit dicens. Qui secłarem habitũ
erum dum ad cdericalem ꝓfessionem
tam ex eccłastica qm̃ ex secłari quoq
militia diuersis occasionib cotidie pe¬
nemnumerabilis młtitudo flueret: pa¬
stor ad om̃ia ꝓuidus. nequaqm eos ad et¬
clesiastici decoris officum. s ad capiendũ
solummodo monachicũ ꝓpositum susci¬
piendos ẽẽ censebat. dicens. Multos ex ec¬
clesiastica seu scłan militia nuimꝰ. ad
omniaui. potentis dei seruitiũ festinare:
ut ab humana seruitute liberi indi
fugiendi eccłastici uel scłaris iuris dññ
occasionem prebemus. Si uͦ festinantes
ad om̃ipotentis dei seruitium. incaute re¬

Expanded text:
rum sub optentu religionis primo tonsurare rum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter oginum Stratorem lege, praecepit ut quisquis fuisset publicis administrationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit, dicens: « Qui saecularem habitum Verum, dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitute liberi, in dfugiendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute re
Abbreviated transcription (Latin):
et qui uł scimonia uel prudentia forte ca¬
rebat. suo ipsius iudicio subsistendi coram
pontifice fiduciam ñ habebat.
cersiebantur pontificalib profundis¬
secus quid pocius aut potissimum in uno¬
quoq negocio sequendum putaret᷑. artifici¬
osis argumentationib rationabilit̾ inqͥ¬
rente. diues inhertia que mͦ sede sapientib
pari sorte ulciscitur: precubiculi forib despi¬
cabilis remanebat. Sola deerat int̾pretandi
bilinguris perttia: et facundissima iurgo
cecropia que quondam sue mentis acumi¬
na uarrone celibatum suum auferente la¬
tinis tradiderat impostuarum sͥ p̃stigia
sicut in suis ep̃is queritur uindicabat.
emo laicorum quodlib
palacii ministerium. uł eccłasticum
patrimonium ꝓcurabat: sed om̃ia eccl̃a¬
sti iuris munia. ecclesiastici nichilominus
iuiri subibant: nimirum laicis ad armoꝵs
solam miliciam. uł agrorum curam conti¬
nuam deputatis. Obhoc se non nulli proce¬

Expanded text:
et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte caet qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat. 14. Arcessebantur pontificalibus profundissecus quid potius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives inertia, quae modo se de sapientibus pari sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis remanebat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis epistolis queritur, vindicabat. 15. Nemo laicorum, quodlibet palatii ministerium, vel ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici juris munia eccleviri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli proce
Abbreviated transcription (Latin):
um quib gregorius die noctuq u̾scitus.
nichil monastice ꝑfectionis in palacio:
nichil pontificalis intitutionis in eccl̃ia dere¬
liquit. Uidebantur passim cum eruditissi¬
mis dericis ad herere pontifici. religiosissim mo¬
nachi: et cliuersis ꝓfessionib habebat ut uita
cõmunis. ita ut talis eẽt tunc sub gregorio
pene urbem romana ecclanqualem hanc fuis¬
se sub apłis lucas et sub marco euͣgłista pe¬
nes alexandriam philo cõmemorat.¬
unc rerum sapientia rome sͥ templum
uisibiliter quodãmodo fabricarat: et
septemplicib artib ueluti columpnis. nobi¬
lissimoꝵ totidem lampadarum apłice se¬
dis atiium fulciebat. Nullus pontifici
famulantium aminimo usq ad maximũ
barbaium qõlibet in sermone uł habitu
p̃ferebat: s togata quiritum more. seu tra¬
beata latinitas suum latium in ip̃o latiari¬
spatio palatio singularit̾ obtinebat. Rẽ¬
floruerant ibi diuersarum artium studia:

Expanded text:
Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat. 13. Tunc rerum Sapientia Romae sibi templum visibiliter quodammodo fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem lapidum, apostolicae sedis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia,
Abbreviated transcription (Latin):
postea disputans quatuor dialogorum
libros composuit. aemilianum notari¬
um. qui quadraginta omelias eungłii
cũ sociis sius excepit. paterium eque no¬
tarium. qui ab eo secũ tscherius factus.
ex libris ipsius aliqua uti lima deflorauit.
Et ioh̾em clefensorem: qui euis uissu in his¬
paniis cognitor destinatus. Ianuanum
ep̃m ciuitatis malalitane ab ep̃is sius cõ¬
patuotis depositum. secdi ꝓprie restaurauit:
et depositores euis cum eo qui in loco eius ob¬
repserat. pari sententia condempnauit. Mo¬
nachoꝵ uͦ scĩssimos sͥ familiares elegit: inter
glorum gentes ad xp̃ianissimi gr̃ãm conuo¬
cauit. Marinianum eidem monasterii sui
monachum. quem in rauennati metropoli
ep̃m consecrauit. Probum quem subito ab¬
batem sp̃u reuelante constituens. ꝓ constru¬
endo xenodochio iherosolimis destinauit: si¬
mulq claudium classitane cuitatis abba¬
deq eptatico papa disputante multa licet.
ñ eodem sensu composuit.

Expanded text:
postea disputans, quatuor Dialogorum postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianum um, qui quadraginta homilias Evangelii cum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter glorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis abbadeque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12.
Abbreviated transcription (Latin):
gallicanarũ eccl̃arum amettensi discrepa¬
re prudentissimus regum uidiss. ab unũ¬
quemq ab alt̾utro uiciatũ cantum iactã¬
tem aduerteret: iterum ĩquit rudeamus
ad fontem. Tunc regis precib sicut hodie
quidam ueridici astipulant᷑. adrianus
pontifex ꝑmotus: duos in galliam canto¬
res misit. Quoꝵ udicio rex om̃s qͥdem
corrupisse dulcedinem romani cantus
leuitate quadam cognouit. Mettenses uͦ
sola naturali feritate paululum quid.
dissonare preuidit. Seniq usq hodie
qͣnͣtum romano cantui mettensis cedit.
germaniarumq cantus qui puram uel
meram ueritatem diligunt: comꝑbatur:
Hec gͦ ꝑ anticipationem ꝓtulerim. neii¬
discussam gͣlloꝵs uanitatem uidear pre¬
terisse.
eterum prudentissimꝰ rector gregoriꝰ.
remotis a suo cubiculo sclarib:de¬
ricorum sͥ prudentissimos consiliarios
familiaresq delegit. Inter quos petrũ
diaconem coactaneum suum. cum quo

Expanded text:
Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepaGallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metensis cedit, Germaniarumque cantus, ab his qui meram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. eterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
cans: tam ꝑse qmͣ ꝑ suos discipłos młts
annis romane doctͥne regłam ꝯseruauit
ed et karolus nr̃ patricius.
rex autem francoꝵ. dissonantia roma¬
ni et gallicani cantus rome offensus: cum
gallorum ꝓcacitas cantum a nr̃atib qͥb¬
dam neniis argumentatur ẽẽ. corruptũ.
nr̃iq ediuerso autenticũ autiphonanũ
ꝓbabiliter ostentarent. int̾rogasse fertur:
quis interriuũ et fontem limpidiorem
aquam conseruare solebat. Responclen¬
tib fontem: prudenter abiect. Ergo et
nos qui de ruo coruptam lympham us¬
q hactenus bibimus: ad ꝑhennis fontis
necesse ẽ. fluenta pͥncipalia recurramus.
Mox itaq duos suoꝵ industrios clericõ.
adriano tunc ep̃o dereliquit. Quib ta¬
men satis eleganter instructis: mettensẽ
metropolu ad suauitatem modulationis
pristine reuocauit. ꝑ que illam totam galli¬
am suam correxit.
ed cum młta post tempora defunctis
iis qui rome fuerant educati. cantũ

Expanded text:
cans, tam per se, quam per suos discipulos multis cans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. ed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum
Abbreviated transcription (Latin):
pora uocum suarũ. tonitruis altissone ꝑstre¬
pentia suscepte modulationis dulcedinẽ
ꝓprie ñ resultant: quia bibuli gutturis
barbara feritas dũ inflexionib et reꝑcus¬
sionib mitem nititur edere cantilenam.
naturali quodam fragore quasi plaustꝰ
ꝑ gradus confuse sonantia. rigiclasuoces
iactat. Sicq audientium amimos quos
mulcere debuerat. exasꝑando magis acob¬
strependo conturbat.
incẽ. quod huius gregorii tempore
cum augustino tunc brittannias
ad eunte. ꝑ occidentem quoq romane in¬
stitutionis cantores disꝑsi: barbaros in¬
signiter docuerunt. Quib defunctis occi¬
dentales eccł̃ie ita suscepte modulationis
organum uitiaiunt: ut ioh̃s quidam
romanus cantor cum theodoro eque cuie ro¬
mano sedis deburaci archiep̃o. ꝑ gallias ĩ
britannias auitaliano sit presule destina¬
tus. Qui cͥcumquaq positarũ eccłarum fi¬
lios ad pͥstinam cantillene dulcedinẽ reuo¬

Expanded text:
pora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. 8. Hinc est quod hujus Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revo
Abbreviated transcription (Latin):
domo domini morcreegt
sapientissimi salomonis ꝓꝑter musice
cõpunctionem dulcedinis. antiphonariũ
pilauit. Scolam uͦ cantoꝵrs que hactenus
eisdem ĩstitutionib in scã romana eccl̃a mo¬
dulatur instituit: eiq cum ñ nullis p̃diis
duo habitacula. scilicet alterum sub gradi¬
b basilice beati petri apłi. alt̾um uero sub
lateranensis patarchii domib fabricauit.
ubiusq hodie lectus eiuis quo recubans mo¬
dulabatur. et flagellum ip̃ius quo pueris
minabatur. ueneratione congrua: cum au¬
tentico antiphonario reseruatur. Que uide¬
licet loca: ꝑ precepti seriem. sub interpositionẽ
anathematis obministerii cotidiani utro¬
biq gr̃ãm subdiuisit.
uius modulationis dulcedinẽ int̾aliã
europe gentes germani sen galli cliscere.
crebroq rediscere insigniter potuenint.
incorruptam uͦ tam leuttate animi. qͣm ñ¬
nulla de ꝓprio gregorianis cantib miscu¬
erunt. qmͣ feritate quoq naturali seruare
minime potuerunt. Alpina siquidem cor¬

Expanded text:
domo Domini, more sapientissimi Salomonis, propter musicae compunctionem dulcedinis, Antiphonarium pilavit; scholam quoque cantorum, quae hactenus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub interpositione anathematis ob ministerii quotidiam utrobique gratiam subdivisit. 7. Hujus modulationis dulcedinem inter alias Europae gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem cor
Abbreviated transcription (Latin):
ec autem prudentissimus
pater gregorius ñ solum in romana:
s ꝑ diuersas eccl̃ias ꝑpetualiter obserũa¬
da censebat. Unde ianuario karalitano
ep̃o: intercetera scribit dicens. Indicatũ
nob̾ ẽ quod laicis quibꝰdam curam ur̃i
patrimonii ꝯmutentes: postmodum
in rusticoꝵ ur̃orum depredationibus.
atq ꝑ hoc exfatigationib fuerunt depre
hensi. Quod si ita est: districte auobis
discuti conuenit. atq inter eos eccł̃ie ur̃e
rusticos causam examinare subtilius.
et quicquid in eis fuerit fraudis inuẽ¬
tum. cum pena legalib statuta redd̾e
ꝯpellantur. Decetero uͦ cauendum a
frat̾nitate ur̃a ẽ: nesecularib uiris atq
officio clericis in quib si quod reperiri
poterit prauitatis. ut insubditis emen¬
dare que illictte gestum fuerit ualeatis.
quos udelicet apud uos habitus sui offici¬

Expanded text:
ec autem prudentissimus Pater Gregorius, non solum in Romana, sed et per diversas Ecclesias perpetualiter observanda censebat. Unde Januario Caralitano episcopo inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis quod, laicis quibusdam curam vestri patrimonii committentes, postmodum 65 in rusticorum vestrorum depraedationibus, atque per hoc eem. Quod si ita est, districte a vobis discuti convenit, atque inter eos ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinare subtilius. Et quicquid in eis fuerit fraudis inventum, cum poena legibus statuta reddere compellantur. De cetero vero cavendum a fraternitate vestra est, ne saecularibus viris atque stro officio clericis, in quibus, si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod illicite gestum fuerit valeatis: quo videlicet apud vos habitus sui offici
Abbreviated transcription (Latin):
epulto gͥ beati ermelandi cor chru reces¬
pore in oratorio sci apł̃i petri. qd̃ ipse
contruxerat: multis demũ usq nũc quoci¬
ens fides exigit petentium uirtitum coru̾¬
cat miraculis. De quib aliqua sicut rela¬
tione seniors agnoui: m huic pagine inse¬
rere ẽe. ratumuidet᷑ Quidam puer dauduᷤ
domonus nomine cũ officio caruisset pe¬
dum. ita ut manib qr pedib nequibat re¬
pere: scĩssimi confessoris expetens tumulũ
ut sui misereret᷑ exorauit. Qui p̃cib mul¬
tiplicib fusa oratione solotenus inhecens
pauim̃to: respectu duino ꝑ merctũ scĩ cõ¬
fessoris incolumitatem pristini stratus reci-¬
pe meruit. Et sic de recepta exultans sospi¬

Expanded text:
epulto igitur beati Aermenlandi corpore in oratorio sancti apostoli Petri, quod ipse construxerat, multis demum usque nunc, quoties fides exigit petentium, virtutum coruscat miraculis. De quibus aliqua, sicuti relatione seniorum agnovi, mihi huic paginae inserenda esse ratum videtur. Quidam puer claudus Domonus nomine, cum officio caruisset pedum, ita ut manibus, quia pedibus nequibat, reperet, sanctissimi confessoris expetens tumulum, ut sui misereretur, exoravit. Qui precibus multiplicibus, fusa oratione, solo tenus inherens pavimento, respectu divino per meritum sancti confessoris incolomitatem pristini status recipere meruit. Et sic de recepta exultans sospi
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnes ab antiquitate fuerint reqͥ¬
rat: nec eas sollempnes nommandore¬
quirere studeat. s maiores: ut ꝑ hoc qd̃
nobis prefatus adeodatus diaconus
testatꝰ est. et p̃dicti ioħis ep̃i fatetur epła.
dum constiterit qnͣte letane sollempnes
fuerunt. quociens indui solebat in leta¬
niis pallio cognoscentes. libentissime cõ¬
cedamus. S ñ hoc ab illis ꝑquirat. qui
ab eccl̃iasticis exhibent᷑. s ab aliis quos
sine fauore partis eẽ cognouerit. Et queq
sollictta inclignatõe indagatione reppere

Expanded text:
solemnes ab antiquitate fuerint requisolemnes ab antiquitate fuerint requirat. Nec eas solemnes nominando requirere studeat, sed majores; ut per hoc quod nobis praefatus Adeodatus diaconus testatus est, et praedicti Joannis episcopi fatetur epistola, dum constiterit quantae litaniae solemnes fuerint, quoties indui solebat in litaniis pallium cognoscentes, libentissime concedamus. 820 Sed hoc non ab illis perquirat qui ab ecclesiasticis exhibentur, sed ab aliis quos sine favore partis esse cognoverit, et quaeque sollicita indagatione repere
Abbreviated transcription (Latin):
pallii ageret. requisitus a nob que eẽt
antiqua consuetudo. respondit quod
inom̃ib letaniis pallio rauennas ep̃s.
uteretur. Quod itañ ẽẽ et ab aliis didi
ei ostendi fecimus. eudent apparuit.
S hoc asseruit qõ dicere uissus ẽ. Nam
temꝑe quo ab eisdem ioh̃s quondam e¬
piscopꝰ ÷ inhibitus. ne pallio in ordina¬
te actem̾e uti pꝰsumeret. scripsit nobis
hanc fuisse pͥscam ꝯsuetudinem. ut ci¬
uitatis ipsius ep̃s pallio inletanus sol¬
eccl̃ie diaconus. dum apud nos temporẽ
quo hic fuit similit̾ de eiusdem usu pallu
ag̾e enixius studeret. uolentes cognoscere
ueritatem: eum similit̾ queẽet ꝯsuetudo
curaiuimus requirendũ. Qui ut credi si¬
bumet suacderet. atq a nob̃ ualeret quod
petebat exigert. subiureurando testatus
est antiquam ꝯsuetudinem ñ fuisse. ut in
quatuor aut inquinq sollempnib leta¬
niis. pallio ciuitatis sue ep̃s uteretur.
Eꝑientia gͦ tua diligenter muigilet.
et cum om̃i sollicitudine quot letanie

Expanded text:
pallii ageret, requisitus a nobis quae esset antiqua consuetudo, respondit: quod in omnibus litaniis pallio Ravennas episcopus uteretur. Quod ita non esse, et ab aliis didicpiscopi, quas ei ostendi fecimus, evidenter apparuit; sed hoc asseruit, quod dicere jussus est. Nam tempore quo a te eidem Joannes, quondam episcopus, est inhibitus, ne pallio inordinate ac temere uti praesumeret, scripsit nobis hanc fuisse priscam consuetudinem, ut civitatis ipsius episcopus pallio in litaniis soEcclesiae diaconus, dum apud nos tempore quo hic fuit similiter de ejusdem usu pallii agere enixius studeret, volentes cognoscere veritatem, eum similiter quae esset consuetudo curavimus requirendum. Qui, ut credi sibimet suaderet, atque a nobis valeret quod petebat exigere, sub jurejurando testatus est antiquam consuetudinem fuisse ut in quatuor aut in quinque solemnibus litaniis pallio civitatis suae episcopus uteretur. Experientia ergo tua diligenter invigilet, et cum omni sollicitudine quot litaniae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia apłoꝵ uͥ uitutes multe claresct̃.
ꝑ merita sc̃ĩturibii. Ibiq ꝑalttici & le¬
prosi curant᷑. & demoniaci libereͣnture
Ceti iusũ recipiunt. & cuncta necessaria
que in fide poscunt᷑. illic prestantur

Expanded text:
embra; ibi et virtutes multae clarescunt per merita sancti. Ibi paralitici et leprosi curantur et daemoniaci liberantur; ceci visum recipiunt atque cuncta necessaria, quae in fide poscuntur, illic, lar
Abbreviated transcription (Latin):
et cetera. Preterea centum solidos ꝑ pe¬
trum subdiaconem dilectioni tue dari fe¬
cimus: quos peto ut absq inuiria suscipiat.

Expanded text:
ercludat. Praeterea centum solidos per Petrum subdiaconum dilectioni tuae dari fecimus, quos peto ut absque injuria sui suscipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
docio consequittus: ita se in elemosinis
pauꝑum. in defensione ciuium. inuisi¬
tatione languentium. in redemptione p̃¬
buit captiuorum: ut beata unius actio
generale fieret saluamentum. Quib ex
studiis: celestes in eo fructificauere iurtu¬
tes. Igit᷑ in ciuitate anclegaua cũ ei q̃dam
mulier grata nomine. debilitate contͣctas
manus habens. neruis stupescentib occur¬
risset: signũ crucis suꝑ infirmam dext̾am
fecit. Hinc p̾mortue palme: prius se ii¬
uax tepor infudit. Item sequenti die: in
ipso loco ut ab eo signaretur se obtulit.
Quo fc̃o: ceperunt uene suos excursus
agnoscere. Tercia uero die ubi suꝑ eam si¬
gillũ crucis impressit: statim se arentium
digitoꝵ fila laxauerũt. Et recepto mi¬
nisterio: mulier in xp̃i nomine rediui¬
ua clextera. sesignauit. Quadam uice
cum ad uicũ geginam pret̾iens acces¬
sisset: adolescentem alabandum nõie
amisso uite repperit iam mun̾e. Andienᷤ

Expanded text:
dotii consecutus, ita se in eleemosynis dotii consecutus, ita se in eleemosynis pauperum, in defensione civium, in visitatione languentium, in redemptione praebuit captivorum, ut beata unius actio generale fieret salvamentum, quibus ex studiis caelestes in eo fructificavere virtutes. 26 Igitur in civitate Andecava cum ei quaedam mulier Grata nomine debilitate contractas manus habens nervis stupescentibus occurrisset, signum crucis super infirmam dexteram fecit. Hinc praemortuae palmae prius se vivax tepor infudit, item sequenti die in ipso loco ut ab eo signaretur se obtulit. 27 Quo facto, coeperunt venae suos excursus agnoscere, tertia vero die ubi super eam sigillum crucis inpressit statim se arentium digitorum fila laxaverunt et recepto ministerio mulier in Christi nomine rediviva dextera se signavit. 28 Quadam vice cum ad vicum Geginam praeteriens accessisset, adolescentem Alabaudum nomine amisso vitae reperit iam munere. Audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ariter triginta et quinꝙ monasterui re¬
ctor et pius pater eligitur: quippe. qui
suo splendore ad setraxerit cdignitatem.
mara sub magistri censura congrega ti¬
onis disciplina uernabat: ubi seueritate
distucta. licentia peccandi perierat. Saiue¬
bat ergo ineopietatis intuitus: exultabat
psallendi concentus. Choruscabat inter
fratres obedientie radius. precellebat sce
caritatis ornatus: quia sicut erataouitia
eradicanda sollicitus. ita ad inferenda do¬
na celestia curunspectus. In quo abbatis
officio rexit ꝑ quinq annos congregati¬
onem sibi commissam: feliciterꝙ guber¬
nauit. Et quia tanti meriti fama sepul¬
ta non latuit. sed felicib pennis cuncta
ꝑuolans occupauit: contigit andega¬
uam ciuitatem. pastoris gubernatione
nudari. Cunc uniuersitate ppłi eo hu¬
militatis studio resistente: ad pontifica¬
tum gradum duce xp̃o concordanter
eligitur. Qui honorem debitum sacer¬

Expanded text:
circiter triginta et quinque monasterii recirciter triginta et quinque monasterii rector et pius pater eligitur, quippe qui suo splendore ad se traxerat dignitatem. Interea sub magistri censura congregationis disciplina vernabat, ubi severitate districta licentia peccandi perierat. 22 Fervebat ergo pietatis intuitus, exultabat psallendi concentus, coruscabat inter fratres oboedientiae radius, praecellebat sanctae karitatis ornatus, quia sicut erat ad vitia eradicanda sollicitus, ita ad inserenda dona caelestia circumspectus. 23 In quo abbatis officio per viginti quinque annos congregationem sibi commissam feliciter gubernavit. 24 Et quia tanti meriti fama sepulta non latuit, sed felicibus pennis cuncta pervolans occupavit, contigit Andecavam civitatem pastoris gubernatione nudari. Tunc universitate populi, eo humilitatis studio resistente, ad pontificalem gradum duce Christo concordanter eligitur. 25 Qui honorem debitum sacer
Abbreviated transcription (Latin):
publicum eẽt infra carcerem sui corcdis
semꝑ indusus. Nec aliud extra se res¬
piciendum pretulit: quam xp̃m quem ĩ
pectore fidelis portitor bauilauet. Hus
igitur studus occupatus. in tanta uite
cdlaritate ꝑuenit: ut cuis deuotum ser.¬
uitium. mundi dñs ꝑmuacula testa¬
retur. Deniq cum aohuc puerulus ꝑ pa¬
gum in abbatis sui ꝓfitisceretur obsequi
tonuit iuolentia tempestatis. tantusq
sepluualis imber effudit: ut ipsa domꝰ
nec sua testa defenderet. Cum ergo pre
magnitudine plluue. casa ꝓ campo cõ¬
staret inadefactis om̃ib qui eodam loco
teiebantur hospitio. solum beatum albi¬
num. tunc imber tangere expauit: quia
ubi damiam fidei sensit. ne miiiam fa¬
ceret seguita detorsit. Quo comꝑto con¬
suientie scitas que celabatur magnis in¬
notuit meritis. eo quod inflore adolescen¬
tis uitutis odore flagraret. Dehinc cele̾¬
tibus donis cum etate crescentib: annoꝵs

Expanded text:
publicum, esset infra carcerem sui cordis publicum, esset infra carcerem sui cordis semper inclusus; nec aliud extra se respiciendum praetulit, quam Christum, quem in pectore fidelis portitor bajulavit. 7. His igitur studiis occupatus in tantam vitae claritatem pervenit, ut ejus devotum servitium mundo Dominus per miracula testaretur. Denique cum adhuc puerulus per pagum in abbatis sui proficisceretur obsequiutonuit violentia tempestatis, tantumque se pluvialis imber effudit, ut ipsam domum nec sua tecta defenderent. Cum ergo prae magnitudine pluviae casa pro campo constaret, madefactis omnibus, qui in eodem loco tenebantur hospitio, solum beatum Albinum tunc imber tangere expavit, quia ubi flammam fidei sensit, ne injuriam faceret, se gutta detorsit. Quo comperto, conscientiae sanctitas, quae celabatur in annis, innotuit meritis, eo quod in flore adolescentiae virtutis odore fragraret. 8. Dehinc coelestibus donis cum aetate crescentibus, annorum
Abbreviated transcription (Latin):
quem origo liberum genuit famulũ uo¬
luntas addixit: intelligens magis ẽẽ lau¬
dabile. ut amor e xp̃i nobilitas inclinaret
quod erat. quam cum fastii quereret appa¬
rere quod non erat. Proficiebat demq in
eo exercitationis cotidiane processus: ita
ut ultra se semꝑ ascendens merctis. cum
reliquos uinceret. edomito corpore trium
nt in ieiuniorum parcitate prcipuus.
in ugiliarum delectatione ꝓpensus. in
orationis assiduitate laudabilis. in mi¬
serationis oꝑe singularis: ut et hostem
qui sibi repugnabat extingueret. et
unde solus affugeret. cunctis spes maxi¬
me subueniret. Erat enim ad obediendũ
promptus. ad uitia calcanda maturus:
ita ut in ip̃o iuuenili tyrocinio iam sem¬
bus ẽẽt exemplum: hoc solum habens
cum homine cõmune. quod natus est.
brus. non animum accommodans le¬
uitati: sed semꝑ se regens anchora graui¬
tatis. talem se intra monasterii septa
tractauit: ut uelsi quando ꝓcessit ad

Expanded text:
quem origo librum genuit, famulum voquem origo librum genuit, famulum voluntas addixit, intelligens magis esse laudabile ut amore Christi nobilitas incliquod erat quam cum fastu quaereret apparere quod non erat. 14 Proficiebat denique in eo exercitationis cotidianae processus, ita ut ultra se semper ascendens meritis non reliquos vinceret, sed edomito corpore de se rit in ieiuniorum parcitate praecipuus, in vigiliarum delectatione propensus, in orationis assiduitate laudabilis, in miserationis opere singularis, ut et hostem qui sibi repugnabat extingueret et unde se solus affligeret cunctis spes maxima subveniret? 16 Erat enim ad oboediendum promptus, ad vitia calcanda maturus, ita ut in ipso iuvenili tyrocinio iam senibus esset exemplum, hoc solum habens cum homine commune quod natus est, briis, non animum accommodans levitati, sed semper se regens anchora gravitatis, talem se intra monastractavit, ut vel, si quando processit ad
Abbreviated transcription (Latin):
tantum uoce crebrior ppłoꝵ:
quia dum illis uiuersis
beneficia tribuit. in sua lau¬
de linguas excitat singuloꝵ.
Id quod ꝑspicacissime ꝓpalandum: uita
uel gesta beatissimi albini deducantur
ad medium: Igitur albinus ep̃c uenetice
regionis occeane britannice confinis indi¬
gena: non exigius parentib oruindus.
immo digni germinis dignissima ꝓles
emergens: decus quod sumpsit exgenere.
belicis uite meritis ampliauit: dum in illo
et qd̃ glorificaret xp̃c elegit. et qõ unuisus
ueneretur mundus effulsit. Qui int̾ ipsa
nouelle iuuentutis exordia tantum fidei
feruore flagiauit: ut parentes ad quorũ
desidium solet infantia festinanter recur
set: et uelut hostes amime carnales effectus
effiigit: crelens sibi sufficere. si omem dile¬
dionem. in solo celesti patre plantaret. Mox
in tintillacinse monast̾io. tanta animĩ
humilitate dño placiturus sesubdidit.
ut salua morum honestate. nichil sibi de
ingenuitatis priuilegio uendicaret. Ubi

Expanded text:
tanto voce crebrior populorum, quia dum illi universis beneficia tribuunt, in suam laudem linguas excitant singulorum; ad quod perspicacissime propalandum vita vel gesta beatissimi Albini deducantur ad medium. Igitur Albinus episcopus, Veneticae regionis Oceano Britannico confinis indigena, non exiguis parentibus oriundus, imo digni germinis dignissima proles emergens, decus, quod sumpsit ex genere, felicis vitae meritis ampliavit, dum in illo et quod glorificaret Christus elegit, et quod universus veneraretur mundus effulsit. Qui inter ipsa novellae juventutis exordia tanto fidei fervore flagravit, ut parentes, ad quorum desiderium solet infantia festinanter recurrset, et, velut hostes animae, carnales affectus effugisset, credens sibi sufficere, si omnem dilectionem in solo coelesti Patre plantaret. Mox in Cincillacense monasterio tanta animi humilitate Domino placiturus se subdidit, ut, salva morum honestate, nihil sibi de ingenuitatis privilegio vindicaret: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sita subtiliter ueritate restitue: q̃s ꝑ
portitorem p̃sentium retranlinisi.
Saturninum si uacat. et occupat᷑ apud
te ñ est: ad nos dirige. Felix concuctor dop̃

Expanded text:
sita subtiliter veritate, restitue, quas per portitorem praesentium retransmisi. « Saturninum, si vacat et occupatus apud te non est, ad nos dirige. Felix, conductor do
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrũ ꝓgretitur: in loco ꝑ quem ẽ ecductꝰ
palam tres ꝑalitici iam dui clesꝑati redditi st̃
sanitati. ac nerui premortui uiuificare dicli¬
cerunt meritis desepulti. Statimq duo ce-¬
ci: sunt part̾ illuminati. Tandẽ aliqͣndo
sum̃tes laudem dei abumbra defuncti: ni¬
mirum agnoscentes eiꝰ adminitulo seposse
lum̃ consequi. cuius uͥtute potiusset paries
fenestrari. Hiis et conseq̃itib infinitis mi¬
raculis. et si sũmi pontificis m̃bra recubant
in sepulchis: attamer ꝑ creatoris grãm uiẽt¬
na secula uiuunt m̾ita confessoris. Hicita¬
ꝙ celesti dono uenerandis florib adornatus:
uiginti annos et sex mensib. pontificalem
apicem ecclastica regulariter censura guber-
ne feliciter explens: animam deo karissimã
ereptam de scł̃o. mansuram cum xp̃o angłis

Expanded text:
pulcrum progreditur, in loco per quem est eductus, pulcrum progreditur, in loco per quem est eductus, palam tres paralytici, jam diu desperati, redditi sunt sanitati, ac nervi praemortui vivificari didicerunt de meritis sepulti; statimque duodecim sunt pariter illuminati; tandem aliquando sumentes lumina diei ab umbra defuncti, nimirum agnoscentes ejus adminiculo se posse lumen consequi, cujus virtute potuisset paries fenestrari. His et consequentibus infinitis miraculis, et si summi pontificis membra recubant in sepulcris, attamen per Creatoris gratiam in aeterna saecula vivunt merita confessoris. Hic itaque coelesti dono, venerandis floribus adornatus, viginti annis et sex mensibus pontificalem apicem ecclesiastica regulariter censura gubernane feliciter explens, animam Deo charissimam, ereptam de saeculo, mansuram cum Christo, angelis
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Sed quia eius singula ñ ualemꝰ retexe¬
re: sufficiat deplurimis uł pauca cdixisse.
Illud quoꝙ beatissimi testimoniũ: uiuen¬
tib post obitum necessariũ credimꝰ pre ce¬
teris explicandũ: quia licet teneatur clau¬
sum corpꝰ eius in tumulum: attamen iꝰti
anime m̃ces exub̾auit in fructum. Igitur
acpontifex successor eiꝰ et ppłs. uellent mẽ¬
bra sc̃i in nouam basilicam deuote transpo¬
nere. et ꝓpter cellule angustiam inqua cõ¬
ditus fuerat ñ daret᷑ sacri corꝑis extrahen¬
dilicentia: cunctis hesitantib et incertũ
quid ag̾ent curis popularib seurtus bra¬
tissumi uiri mediatrix utt̾serit. Nlam ex¬
pectantib omnib. et nichil deliberantibus.
reperte nittu diuino. decusso pariete columbe
qui erat ad pedes eus a parte orientali tres
lapides deciderunt: scilicet dato signo: ꝑ qͣ¬
lem locum se uiberet educi posse. Int̾ea facto
aditu. dũ concentus psallentium ad sc̃m se¬

Expanded text:
rit 19. Sed quia ejus singula non valemus retexerit 19. Sed quia ejus singula non valemus retexere, sufficiat de plurimis vel pauca dixisse. Illud quoque beatissimi testimonium viventibus post obitum necessarium credimus prae caeteris explicandum, quia licet teneretur clausum corpus ejus in tumulo, attamen justi animae merces exuberavit in fructum. Igitur ac pontifex successor ejus et populus, vellent membra sancti novam basilicam transponere, et, propter cellulae angustiam in qua conditus fuerat, non daretur sacri corporis extrahendi licentia, cunctis haesitantibus et incertis quid agerent, curis popularibus se virtus beatissimi viri mediatrix interserit. Nam exspectantibus omnibus, et nihil deliberantibus, repente, nutu divino, discisso pariete cellulae, qui erat ad pedes ejus, a parte orientali tres lapides deciderunt, scilicet dato signo, per qualem locum se juberet educi posse. 20. Interea facto aditu, dum concentus psallentium ad sanctum se
Abbreviated transcription (Latin):
beatum ioh̃m irreprehensibilit̾ imitabat᷑.
Quanta uͦ inde sustinuerit. nlłs cligne
pot̾it explicare: siquidem martyr efficicu¬
piens. siñ flefuisset dext̾a ꝑcussoris: sed
ꝓcul dubio palmam martyrii meruit. qui
uetita desidena ñ abscondit. Unde preter
labores reliquos. etiam ꝑsinodos ꝓ ip̃a cau¬
sa sepuis excitatus exturrens: ad postremũ
cũ plurimoꝵ ep̃orum iniunctione. ut
ex cõmunicatas a se ꝑsonas absolueret
iuirtute fratrum coactus ẽ. Et cum ro¬
garetur ut eulogias quas reliqui anti¬
stites ad ꝑsonam cõmunione suspensam
dirigentes benedicebant. ut ip̃e signaret:
aitad sacerdotale concilium. Et si ad im¬
perium ur̃m ego signare compellor. dum
uos causam cdei recusatis defencłe: ip̃e po¬
tens est undicare. Quo facto: anteqͣm
eulogias extommunicata ꝑsona in ore
susciꝑet: expirauit. Et priusqm portitor
ꝑueniret: sermo sacerdotis obtinuit. Qui
etiam ad beatũ cesarium arelatensem pre¬
sulem: ꝓ eadem causa cõsultaturus octur¬

Expanded text:
beatum Joannem irreprehensibilem imitabatur. Quanta vero inde sustinuerit, nullus digne poterit explicare. Siquidem martyr effici cupiens, si non defuisset manus percussoris; sed procul dubio palmam martyris meruit, qui vetita desideria non abscondit. Unde praeter labores reliquos, etiam per synodos, pro ipsa causa saepius excitatas, excurrens, ad postremum quamplurium episcoporum injunctione, ut excommunicatas a se personas absolveret, vi fratrum coactus est. Et cum rogaretur ut eulogias, quas reliqui antistites ad personam communione suspensam dirigentes benedixerant, et ipse signaret, ait ad sacerdotale concilium: Etsi ad imperium vestrum ego signare compellor, dum vos causam Dei recusatis defendere, ipse potens est vindicare. Quo facto, antequam eulogias excommunicata persona in ore susciperet, expiravit; et priusquam portitor perveniret, sermo sacerdotis obtinuit, qui etiam ad beatum Caesarium Arelatensem praesulem pro eadem causa consultaturus occur
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ danico furori finem imponet.
eccl̃ie. Qui cũ p̾scriptum regnandi t̾mi¬
num in iusticia & pace ipleu̾it. Lauda¬
bilem finem sc̃o fine ꝯclulet. Que om̃ia
in beato ed Wardo ꝯpleta: rei exttꝰ ꝯpleuit.
lacrimasq ouertit᷑. & licet felicitatẽ sue
gentis ñ eẽt ip̃e uisurꝰ: de maloꝵ tamen
fine certus effectus. grãs agens deo. pluri¬
mũ gratulabat᷑. Factus gͥ animequior
ppłis penitentiam p̃dicabat. quib mi
pollicebat᷑.¬

Expanded text:
Anglorum Danico furori finem imponet. Anglorum Danico furori finem imponet. Ecclesiae. Qui cum praescriptum terminum regnandi in justitia et pace compleverit, laudabilem vitam sancto fine concludet. » Quae omnia in beato Edwardo completa rei exitus comprobavit. lacrymasque convertitur; et licet felicitatem suae gentis non esset ipse visurus, de malorum tamen fine certus effectus, gratias agens Deo plurimum gratulabatur. Factus igitur animaequior, populis poenitentiam praedicabat, quibus Depollicebat
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̾ferentem. Uidebat᷑ ante eũ uir p̃¬
clari uultus informa decenti. regalib
amictꝰ insigniis. Quem cum ꝓpͥis mani
monita salutis adiecit. p̃cipueq celibẽ
uitam ꝯmendans: qͦt ẽẽt annis regnatu¬
rus apuit. Oostupefactus presul tanti
nouitate miraculi. petie sͥ a sco uisio¬
nis huiꝰ miracłm reuelau. Destatu in¬
suꝑ regni & de instantis fine ꝑid̃i. apłi¬
cum exegit oracłm. Tunc sc̃s uultu pla¬
cido intuens intuentem. d̃m̃i inquit o
at hypocritam. Peccatum peccauit ppłs
tuus dño. & tradidit eos in manus gẽ¬
tium. & dominati st̃ eoꝵs qui oderunt
eos. S ñ obliuiscet᷑ misereri dłs. nec cõ¬
tinebit in ira sua mĩas suas. Erit enim
cum dormieris cum patrib tius sepul¬
tus in senectute bona: uisitabit dñs
ppłm suum. & faciet redemptionẽ ple¬
bis sue. Eliget enim sͥ uirum sccł̃m cor
suũ. qui faciat om̃s uoluntates suas.
qui me opitulante regnum adeptus

Expanded text:
tum praeferentem. Visebatur ante eum vir prtum praeferentem. Visebatur ante eum vir praeclari vultus in forma decenti regalibus amictus insigniis; quem cum propriis mamonita salutis adjecit, praecipueque caelibem vitam commendans, quot esset annis regnaturus aperuit. Obstupefactus praesul tanti novitate miraculi, petit sibi a sancto visionis hujus mysterium revelari, de statu insuper regni et instantis fine periculi apostolicum exegit oraculum. Tunc sanctus vultu placido intuens intuentem: « Domini, inquiare facit hypocritam. Peccatum peccavit populus tuus Domino, et tradidit eos in manus gentium, et dominati sunt eorum qui oderunt eos. Sed non obliviscetur misereri Deus, nec continebit in ira sua misericordias suas. Erit enim, cum dormieris cum patribus tuis sepultus in senectute bona, visitabit Dominus populum suum et faciet redemptionem plebis suae . Eliget enim sibi virum secundum cor suum qui faciet omnes voluntates suas, qui, me opitulante, regnum adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
Suttun gladius hostilis ĩ anglia.
cdlib & rapinis om̃ia replebant. uibiꝙ
luctiuis ĩnq clamor. uͥ desolatio. Incendim
quos uir uenerabilis buchixaldus
Wuitoriensis ep̃c cenobium glastori¬
ensemerenis accstis ingressus. oratiomib̾
uacabat &. psalmis. Qui cũ aliquando
ꝓ regni pleb̾ꝙ liberatione preces lacri¬
masꝙ ꝓfunderet: qͣsi in hec uerba pro
nr̃e & tribulationis nr̃e: Sc̃os tuos oc¬
cidec̃t altaria tua suffoder̃t. & ñ ẽ. qui
relimat neꝙ qui saluũ faciat. Sciodo¬
mine scio quia om̃ia que fecisti nobis
in uero iudicio fecisti. s ñquit inet̾num
ꝓhiciet d̾s. & ñ apponet ut ꝯplatitior sit
ad huc: Erit ne dñe ds m̃s. erit ne finis
horũ mirabilium. aut met̾num tuus
innos mucro deseiet. & ꝑcuties usq
ad int̾nitionem: Int̾ p̃ces tandem & la¬
crimas fatigatum sopor suauis excepit.
iudetq ꝑ sonniũ celesti choruscũ lumie
beatissimũ petrũ in eminentiori ⁊stitu¬
tum loco. dignũ tante maiestati habi¬

Expanded text:
 gladius hostilis in Anglia, caedibus et rapinis omnia replebantur, ubique luctus, ubique clamor, ubique desolatio. Incenduntquos vir venerabilis Brychtwaldus Wintoniensis episcopus coenobium Glastoniense moerens ac tristis ingressus, orationibus vacabat et psalmis. Qui cum aliquando pro regni plebisque liberatione preces lacrymasque profunderet, quasi in haec verba prornostrae et tribulationis nostrae? Sanctos tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et non est qui redimat neque qui salvum faciat . Scio, Domine, scio, quia omnia quae fecisti nobis, in vero judicio fecisti; sed nunquid in aeternum projiciet Deus et non apponet ut complacitior sit adhuc? Eritne, Domine Deus meus, eritne finis horum mirabilium? aut in aeternum tuus in nos mucro desaeviet et percuties usque ad internecionem? » Inter preces tandem et lacrymas fatigatum sopor suavis excepit; viditque per somnium coelestem chorum cum lumine beatissimumque Petrum in eminentiori loco constitutum, dignum tantae majestati habi
Abbreviated transcription (Latin):
obitus sui diem instare quem iufra
sexm̃ses uisitans usitabo. ut metum
seqͣtur agnum quocũꝙ ient in quo cum
ĩtis integͥtate carnis munditia &e moꝵ
pulchrtudo ꝯucuit. Dycit. & statiuiri
in loco se quemmip̃i delegerant iiuene¬
runt. Cum sũma autem alacritate
ad patͥam reu̾tentes rep̃sentant anu¬
lum regi. exponunt oracłm. & cũ om̃ib¬

Expanded text:
obitus sui instare diem, quem infra obitus sui instare diem, quem infra sex menses visitans visitabo ut mecum sequatur Agnum quocunque ierit ; in quo cum mentis integritate carnis munditia et morum pulchritudo convenit. » Dixit; et statim viri in loco se quem ipsi delegerant invenerunt. Cum summa autem alacritate ad patriam revertentes, repraesentant annulum regi, exponunt oraculum, et seor