comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est hominis illuis paupis. Et dicebã
ego meliorẽ ẽẽ sapientiã forcitudine.
uomͦ gͦ sapientia Lix¬
paupis contempta est: &
uerba eiusnon sunt audita:
Terba sapientium audiuntur in si-¬
lentio: plusquam clamor principis
inter stultos. Melior est sapientia:
quam arma bellica. Et qui in uno
peccauerit: multa bona ꝑdet. L¬
yscȩ morientes: ꝑdunt sua-¬
uitatem ungenti. Preciosior
est sapientia: & gła parua ad tempus
stulticia. Cor sapientis in dextera eius:
& corstulti in sinistra illius. Sedet in
uia stultus ambulans: cum ipse insi¬
piens sit omnes stultos estimat. L¬
i sp̃c potestatem habentis as-¬
cenderit suꝑ te locum tuum

Expanded text:
t dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium audiuntur in silentio plus quam clamor principis inter stultos melior est sapientia quam arma bellica et qui in uno peccaverit multa bona perdet muscae morientes perdunt suavitatem unguenti pretiosior est sapientia et gloria parva ad tempus stultitia cor sapientis in dextera eius et cor stulti in sinistra illius sed et in via stultus ambulans cum ipse insipiens sit omnes stultos aestimat si spiritus potestatem habentis ascenderit super te locum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
capit. Numquid abscondere potest
homo ignem in sinu suo ut uestim̃ta
illius non anleant: aut ambulare.
suꝑ prunas & non comburent᷑ plan¬
ꝓximi sur: non erit mundus cum te¬
tigerit eam. Non grandis est culpe:
cum quis furatus fuerit. Eurat᷑ enĩm:
ut esurientem impleat animam. De-¬
prehensus quoq reddet septuplum:
& omnem substantiam domus suȩ tra¬
dis inopiam ꝑdet animam suã. Tur-¬
pitudinem & ignomimam congregat
sibi: & obpbrium illius non delebit᷑.
Ouia zelus & furor uiri: non parcet in
die uindicte. Nec adquiescet cuiꝰquã
p̃cib nec suscipiet pro redemptione
dona plurima:

Expanded text:
capit numquid abscondere potest capit numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo ut vestimenta illius non ardeant aut ambulare super prunas et non conburentur planproximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam, Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam: Deprehensus quoque reddet septuplum, et omnem substantiam domus suae tradis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima
Abbreviated transcription (Latin):
mo apostata uir mutilis. graditur
ore ꝑuerso. annuit oculis. terit pede.
digito loquitur. prauo corde machi¬
natur malum: & in omni tempore
iurgia seminat. Huic extimplo ueniet
ꝑditio sua. & subito conteretur: nec
habebit ultra medicinam. Sex sunt
quȩ odit dominus: & septimum dete¬
statur anima eus. Oculos sublimes.
linguam mendacem. manus effun-¬
dentes innoxium sanguinem. cor ma¬
chinans cogitationes pessimas. pedes
ueloces ad currendum in malũ. testẽ¬
serua fili mi precepta patris tur. & ne
dimittas legem matristue. Liga ea in
corde tuo iugiter: & circumda gucturi
tuo. Cum ambulaueris gradiantur
tecum. cum dormieris custodiant le.
& eigilans loquere cum eis. Quia
mandatum lucerna est. & lex lux: &
uia uite. increpatio discipline. At cu¬
stodiant te a muliere mala: & a blan¬
da lingua extraneȩ. Non concupis-¬
cat pulchritudinem eiuscor cuum:
nec capiaris nutib illius. Pretium
enim scorti iux unius est panis: mu¬
lier autem uiri preciosam anmam

Expanded text:
r ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunque odit dominus, et septimum detestatur anima eius: oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum <In> malum, proserva fili mi praecepta patris tui et ne dimittas legem matris tuae liga ea in corde tuo iugiter et circumda gutturi tuo cum ambulaveris gradiantur tecum cum dormieris custodiant te et evigilans loquere cum eis quia mandatum lucerna est et lex lux et via vitae increpatio disciplinae ut custodiant te a muliere mala et a blanda lingua extraneae non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum nec capiaris nutibus illius pretium enim scorti vix unius est panis mulier autem viri pretiosam animam
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi si spoponderisꝑ amico
tuo: defixisti apud extraneũ
manum tuam. illaqueatus
es uerbis oris tui. & captus ꝓpriis ser¬
monib. Fac gͦ fili mi quod dico. &
cemecipsum libera: quia incidisti in
manus uxuni cui. Discurre. festina.
suscita amicum cuum: ne dederissom
num oculis cuis. nec dormitent pal¬
pebrȩ tuȩ. Eruere quasi dãmula de
manu: & quasi auis de insidiis aucu-¬
pis. Uade ad formicam opiger: et
considera uias eius. & disce sapientiã
Ouȩ cum non habeat ducem nec pre¬
ceptorem nec principem: parat esta¬
te cibum sibi. & congregat in messe
quod comedat Tisꝙ quo piger dormis:
Quando consurges de somno tuo:
Paululum dormies. paululum dor.¬
mitabis. paululum conseres manus
ut dormias: & ueniet cibi quasi iuator
egestas & pauꝑies quasi uir armatus.¬

Expanded text:
ili, nisi spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Illaqueatus es verbis oris tui: et captus propriis sermonibus. Fac ergo, fili mi, quod dico tibi, et temetipsum libera: qui incidisti in manus proximi tui. Discurre, festina: suscita amicum tuum, ne dednum oculis tuis nec dormitent palpebrae tuae eruere quasi dammula de manu et quasi avis de insidiis aucupis vade ad formicam o piger et considera vias eius et disce sapientiam quae cum non habeat ducem nec praeceptorem nec principem parat aestate cibum sibi et congregat in messe quod comedat usquequo piger dormis quando consurges ex somno tuo paululum dormies paululum dormitabis paululum conseres manus ut dormias et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus
Abbreviated transcription (Latin):
in hac plenitudine que ninistratur
enim bona ñ solum coram deo: sed
etiam coram hominib. Misimus
autem cum illis & frẽm nr̃m quem
ꝓbauimus in multis sepe sollicitũ
esse nunc autem multo sollicitiorẽ
confidentia multa in uos: siuie ꝓ ti¬
to qui est socus meus & in uos adiu¬
ministerio quod fit in scos: ex abun¬
danti est michi scribere uobis Scio
enim ꝓmptum animum ur̃m. pro
quo de uobis glorior apud macedonaᷤ:
qm̃ & achaia parata est ab anno p̃te¬
rito. & ur̃a emulatio ꝓuoeauit pluri¬
mos. Misimus autem frẽs. ut ne qͦd
głamur de uobis euacuetur in hac
parte. ut quem admodum dixi pa¬
rati sitis: necum uenerint mecum
macedones & inuenerint uos impa¬
ratos erubescamus nos. ut ñ dicamuˢ
uos in hac substantia. Necessarium
gͦ existimaui rogare frẽs ut p̃ueniant
ad uos: & p̃parent reꝓmissam bene¬
dictionem hanc paratam esse. sic qua¬
si benedictionem. non quasi auaritiã.
hoc autem dico. Qui parce seminat:

Expanded text:
in hac plenitudine, quae ministratur in hac plenitudine, quae ministratur enim bona non solum coretiam coram hominibus misimus autem cum illis et fratrem nostrum quem probavimus in multis saepe sollicitum esse nunc autem multo sollicitiorem confidentia multa in vos sive pro Tito qui est socius meus et in vos adiuministerio, quod fit in sdanti est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo de vobis glorior apud Macedones; quoniam et Achaia parata est ab anno praeterito, et vestra aemulatio provocavit plurimos. Misimus autem fratres, ut ne quod gloriamur de vobis evacuetur in hac parte: ut, quemadmodum dixi, parati sitis; ne cum venerint mecum Macedones, et invenerint vos imparatos, erubescamus nos ut non dicam vos in hac substantia. Necessarium ergo existimavi rogare fratres, ut praeveniant ad vos, et praeparent repromissam benedictionem hanc paratam esse, sic quasi benedictionem, non quasi avaritiam. Hoc autem dico: qui parce seminat,
Abbreviated transcription (Latin):
facto ꝑficite: ut quemadmodum
ꝓmptus est animus uoluntatis. ita
sit & ꝑficiendi ex eo quod habetis.
Si enim uoluntas ꝓmpta est scđm
id quod habet accepta est: ñ scdm id
quod non habet. Non enim ut aliis
sit remissio. uobis autem tribulatio:
sed ex equalitate in p̃senti tempore
ur̃a abundantia illorum inopiam
suppleat. ut & illorum abundantia
ur̃e inopie sit supplementum: ut
fiat equalitas. sicut scͥptum est. Qui
multum habuit non abundauit:
& qui modicum ñ minorauit Gr̃ãs
autem deo qui dedit eandem sollici¬
tudinem ꝓ uobis in corde titi: qm̃
exhorcationem quidem suscepit. sed
cum sollicitior esset sua uoluntate
ꝓfectus est ad uos. Misimus etiam
cum illo frẽm cuiuslaus est in eũglio
ꝑ omnes eccl̃ias. non solum autem. sed
& ordinatus est ab eccłiis comespere¬
grinationis nr̃e in hac gr̃a. quȩ mi¬
nistratura nobis ad domini gr̃am.
& destinatam uoluntatem nr̃am:
deuitantes hoc ne quis nos uicuꝑet

Expanded text:
facto perficite, ut quemadmodum facto perficite, ut quemadmodum promtus est animus uoluntatis, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. si enim uoluntas promta, secundum id quod habet accepta est, non secundum quod non habet. non enim ut aliis sit remissio, uobis autem tribulatio, sed ex aequalitate: in praesenti tempore uestra abundantia illorum inopiam suppleat, et illorum abundantia uestrae inopiae sit supplementum, ut fiat aequalitas, sicut scriptum est: qui multum, non abundauit, et qui modi- . cum, non minorauit. gratias autem deo, qui dedit eandem sollicitudinem pro uobis in corde Titi: quoniam exhortationem quidem suscepit, sed cum sollicitior esset, sua uoluntate profectus est ad uos. misimus autem cum illo fratrem, cuius laus est in euangelio per omnes ecclesias — non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia, quae ministratur a nobis ad domini gloriam et destinatam uoluntatem nostram, — deuitantes hoc, ne quis nos uituperet
Abbreviated transcription (Latin):
abundantia gaudii ipsorum fuit.¬
& altissima pauptas eorum abunda¬
uit in diuitias simplicitatis eorum:
quia scdm uirtutem testimoniũ illis
recido. ut supra uirtutem uoluntarii
fuerint. cum multa exhortatione
obsecrantes nos gr̃am & communi¬
cationem ministerii quod fit in scõs.
Et non sicut sꝑauimus. sed semet
ipsos dederunt pͥmum dño. deinde
nobis ꝑ uoluntatem dei: ita ut roga¬
remus titum. ut quẽadmodũ cȩꝑit
ita & ꝑficiat in uob̃ etiã gĩam istam.
es sicut in omnib ¶
abundatis ficle & sermone
& scientia & omni sollicitu¬
dine. insuꝑ & caritate ur̃a in nos: ut
& in hac gr̃a abundetis. non quasi
imꝑans dico. sed ꝑ alioꝵ sollicitudinẽ
etiam ur̃e caritatis ingenium bonũ
compbans Scitis enim gr̃am dñi
factus est cum esset diues. ut illius
inopia uos diuites essecis. Et consili-¬
um in hoc do. Hoc enim uobis utile
est: qui non solum facere sed & uelle
cepistis ab anno priore. Nunc uͦ &

Expanded text:
abundantia gaudii ipsorum,abundantia gaudii ipsorum, altissima paupertas eorum abundauit in diuitias simplicitatis eorum. quia secundum uirtutem, testimonium illis reddo, et supra uirtutem uoluntarii fuerunt, cum multa exhortatione obsecrantes nos gratiam et communicationem ministerii, quod fit in sanctos: et non sicut sperauimus, sed semet ipsos dederunt primum domino, deinde nobis per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit ita et perficiat in uos etiam gratiam istam. sed sicut in omnibus abundatis fide et sermone et scientia et omni sol- licitudine et caritate uestra in nos, ut et in hac gratia abundetis : non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem strae caritatis ingenium bonum conprobans. scitis enim gratiam domfactus est, cum esset diues, ut inopia illius uos diuites essetis. et consilium in hoc do: hoc enim nobis utile est, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore. nunc uero et
Abbreviated transcription (Latin):
cimorem. sed desiderium. sed emulati¬
onem: sed uindictam. In omnib ex¬
hibuistis uos incontaminatos esse ne¬
gotio. Igitur & si scͥpsi uobis. ñ ꝓpter
eum qui fecit iniuriam. neq ꝓpter
eum qui passus est: sed ad manifestan¬
dam sollicitudinem nrãm quamꝙ
uobis habemus ad uos coram deo.
Iaeo consolati sumus. In consolatio¬
ne autem nĩa abundancius magis
gauisi sumus suꝑ gaudio diti: qura
refectus est sp̃c eiuis ab omnib uobis.
Et si quid apud illum de uobis glo¬
riatus sum: non sum confusus. Sed
sicut omnia uobis in ueritate locuti
sumus. ita & głatio nr̃a que fuit ad
acum ueritas facta est: & uiscera
eiis abundantius in uobis sunt.
reminiscentis omnium ur̃m obe¬
dientiam. quomͦ cum timore & tre¬
more excepistis eum. Gaudeo: quod
in omnib confido in uobis. L
otam autem facimus uobis
frẽs gr̃am dei. que data est
in eccliis macedonie. quod in
multo exꝑimento tribulationis.¬

Expanded text:
timorem sed desiderium sed aemulatitimorem sed desiderium sed aemulationem sed vindictam in omnibus exhibuistis vos incontaminatos esse negotio igitur et si scripsi vobis non propter eum qui fecit iniuriam nec propter eum qui passus est sed ad manifestandam sollicitudinem nostram quam pro vobis habemus ad vos coram Deo ideo consolati sumus in consolatione autem nostra abundantius magis gavisi sumus super gaudium Titi quia refectus est spiritus Et si quid apud illum de vobis gloriatus sum, non sum confusus. Sed sicut omnia vobis in veritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra, quae fuit ad Titum, veritas facta est, et viscera ejus abundantius in vobis sunt: reminiscentis omnium vestrum obedientiam, quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Gaudeo quod in omnibus confido in vobis.  Cap. VIII. Notam autem facimus vobis, fratres, gratiam Dei, quae data est in Ecclesiis Macedoniae: quod in multo ex
Abbreviated transcription (Latin):
solatione: suꝑabundo gaudio in om̃
tribulatione nr̃a. Nam & cum uenis¬
semus macedoniam nullam requien
habuit caro nr̃a: sed omnem tribula¬
tionem passi. foris pugne. intus timo¬
res. Sed qui consolatur humiles: con¬
solatus est & nos ds. in aduentu tici.
Non solum autem in aduentu eiꝰ. sed
etiam in solatio quo consolatus est in
uobis. referens nobisur̃m desiderium.
ur̃m̃ fletum. ur̃am emulationẽ ꝓ me
ita ut magis gauderem: qm̃ & si con¬
tristaui uos in epła non me penitet.
Et si me peniteret. uidens quod epł̃a
illa & si ad horam uos contristauit:
nunc gaudeo. ñ quia contristati estis
sed quia contristati estis ad penitentiã
Contristati enim estis scđm dm̃: ut m
nullo detrimentum patiamini ex nob̃.
Quȩ enim scdm dm̃ tristicia est: pem¬
tentiam in salutem stabilem oꝑatur
Scl̃i autem tristicia: mortem oꝑatur
Ecce enim hoc ipsum scđm dm̃ con¬
tristari uos: quantam in uobis oꝑat̃
defensionem. sed indignationem. sed

Expanded text:
bundo gaudio in omni tribulatione nostra nam et cum venissemus Macedoniam nullam requiem habuit caro nostra sed omnem tribulationem passi foris pugnae intus timores sed qui consolatur humiles consolatus est nos Deus in adventu Titi non solum autem in adventu eius sed etiam in solacio quo consolatus est in vobis referens nobis vestrum desiderium vestrum fletum vestram aemulationem pro me ita ut magis gauderem quoniam et si contristavi vos in epistula non me paenitet et si paeniteret videns quod epistula illa et si ad horam vos contristavit nunc gaudeo non quia contristati estis sed quia contristati estis ad paenitentiam contristati enim estis secundum Deum ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis quae enim secundum Deum tristitia est paenitentiam in salutem stabilem operatur saeculi autem tristitia mortem operatur ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari vos quantam in vobis operatur defensionem sed indignationem sed
Abbreviated transcription (Latin):
creditur ꝓpter stili sermo¬
nisq dissonantiam. sed uel barnabe
iuxta tertullianum. uel luce eũgliste
iuxta quosdam. uel clementis romane
postea eccl̃ie ep̃i. quem aiunt sententi-¬
aspauli apl̃i ꝓprio ordinasse sermo¬
ne. uel certe que paulus scribebat ad
hebreos ꝓpter inuidiam sui apud
eos. nominis aiculum in principio
salutationis amputauerit scͥpserit
autem ut hebieis hebraicȩ. soest suo
eloquio disertissime & ea quȩ ed qͥn¬
ter scͥpta fuerant in hebreo. eloquen¬
tius uertisse in grecum. & hanc esse
causam. quod a cȩteris pauli eplis
discrepare uideatur. Interim aps¬

Expanded text:
creditur, propter styli sermonisque dissonantiam: sed vel Barnabae, juxta Tertullianum; vel Lucae evangelistae, juxta quosdam; vel Clementis, Romae post Ecclesiae episcopi, quem dicunt, sententias Pauli proprio ordinasse et ornasse sermone; vel certe quia Paulus scribebat ad Hebraeos, et propter invidiam sui apud eos nominis, titulum in principio salutationis amputaverat; scripserat autem ut Hebraeus Hebraice, id est suo eloquio disertissime ea quae eloquenter scripta fuerant in Hebraeo, eloquentius vertisse in Graecum et hanc esse causam, quod a caeteris Pauli epistolis discrepare videatur. Ejus ita
Abbreviated transcription (Latin):
cur apls in hac epła scribendo ñ
seruauerit morem suum: ut uel
uocabulum nominis sui uel or¬
dinis describeret dignitatem.
hec causa est quod ad eos scͥbens
qui ex circumcisione crediderant.
quasi gentium apłs & non he-¬
breorum sciens quoq eorum suꝑ-¬
biam. suamq humilitatem ipse de-¬
monstrans: meritum officii sui noluit
nomen suum eadem ratione ñ pre¬
tulit Hanc gͦ epłam fertur apl̃s ad he-¬
breos conscͥptam hebraica lingua mi¬
sisse: cuius sensum & ordinem retineis

Expanded text:
us Paulus in hac Epistola scribenda non servaverit morem suum, ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est quod, ad eos scribens qui ex circumcisione crediderant, quasi gentium Apostolus, et non Hebraeorum; sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem demonstrans, meritum officii sui noluit nomen suum eadem ratione non praetulit. Hanc ergo Epistolam fertur Apostolus ad Hebraeos conscriptam Hebraica lingua misisse. Cujus sensum et ordinem re
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentium subintraret. & sic
omnis isrł saluus fieret. sicut scͥptum
est. Ueniet ex syon qui eripiat. & au̾tit
impietates ab iacob: & hoc illisa me
testamentum. cum abstulero peccara
eorum. Scd̃m eũgłium quidem ini¬
mici ꝓpter uos: scđm electionem au¬
nitentia enim. sunt dona & uocatio
dei. Sicut enim aliquando & uosñ
credidistis deo. nunc autẽ miscłiam
consecuti estisꝓpter illorum incredu¬
litatem: ita & isti nunc ñ credider̃t

Expanded text:
 sic omnis Israel salvus fieret, sicut scriptum est, Veniet ex Sion, qui eruat et avertat impietates ab Iacob. Et hoc illis a me Testamentum, cum abstulero peccata eorum. Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem vnitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem, ita, et isti nunc non crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Oide gͦ bonitatem & seueritatẽ:
dei. In eos quidem qui ceciderunt seue¬
ritatem: in te autem bonitatem dei. si
ꝑmanserisin bonitate. Auoquin &
tu excideris. Sed & illi si non ꝑmnanse¬
rint in incredulitate: inserent᷑ Potenᷤ
est enim d̃s inserere illos. Nam situ ex¬

Expanded text:
at. « Vide ergo bonitatem et severitatem Dei. In eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem Dei, si permanseris in bonitate. Alioqui et tu excideris. Sed et illi si non permanserint in incredulitate, inserentur. Potens est enim Deus iterum inserere illos. »
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑinguedinis oliuȩ factus es: noli glo¬
riari aduersus ramos. Ouodsi głaris:
non tu radicem portas. sed radix ce. Di¬
cisgͦ. Eracti sunt rami: ut & ego inserar
Bene. Propter incredulitatem fracti
sunt: tu autem fide sta. Holi altum

Expanded text:
et pinguedinis olivae factus es, noli gloet pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Dices ergo: Fracti sunt rBene; propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem, fide sta; noli altum
Abbreviated transcription (Latin):
teriuero excecati sunt: sicut scͥptum
est. Dedit illis ds sp̃m compunctionis:
oculosut non uideant. & auresut ñ
audiant usq in hodiernum diem.
Et dauid dicit Fiat mensa corum in
laqueum. & in captionem. & in scan¬
dalum: & in retributionem illis. Ob¬
scurentur oculi eorum ne uideant: &
dorsum illorum semꝑ incurua
ico gͦ. Numquid sic offende¬
runt ut caderent: Absit Sed
illorum delicto salus gentib¬
est: ut illos emulentur. Quo si delictũ
illorum diuitiȩ sunt mundi. & dimi¬
nutio eorum diuitiȩ gentium: quanto
magis plenitudo eorum:A
obis enim dico gentib. Qm¬
diu quidem ego sum gentiũ
apłs. ministerium meum
honorificabo: siquo mͦ ad emulandũ
ꝓuocem carnem meam. & saluos fa¬
ciam aliquos ex illis. Si enim amissio
eorum reconciliatio est mundi: quȩ
assumptio. nisi uita ex mortuis: Qͦd
si delibatio scã est: & massa. Et si ra¬
dix sc̃a: & rami. Quod si aliqui ex ra¬
mis fracti sunt. tu autem cum oleaster
esses insertus esm illis. & socius radicis

Expanded text:
um est: Dedit illis Deus spiritum compunctionis: oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem. Et David dicit; Fiat mensa eorum in laqueum et in captionem, et in scandalum, et in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva. Dico ergo: Numquid sic offenderunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus est gentibus, ut illos aemulentur. Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et diminutio eorum divitiae gentium: quanto magis plenitudo eorum? Vobis enim dico gentibus: Quamdiu quidem ego sum gentium apostolus, ministerium meum honorificabo, si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi: quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Quod si delibatio sancta est, et massa: et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis,
Abbreviated transcription (Latin):
isrlice. neq quia semen sui
idest non qui filii carnis hi filii dei sed
qui filii sunt ꝓmissionis estimantur in
semine. Promissionis enim uerbũ hoc
est. Scdm hoc tempus ueniam: & erit

Expanded text:
Israelitae; neque quia semen suntbitur tibi semen. Id est: Non qui filii carnis, hi filii Dei; sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine. Promissionis enim verbum hoc est, secundum hoc tempus veniam, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
lex spiritalis est: ego autem
carnalissum. uenundatus
iub peccato. Quod enim oꝑor. non in¬
celligo. Non enim quod uolo hoc bo
num ago: sed quod odi malum illud
iam non ego opor illud: sed quod ha¬
bitat in me peccatum. Scio enu qͥa
non habitat in me. hoc est in carne
mea. bonum. Nam uelle adiacet mͥ:
ꝑficere autem bonum non inuenio.
Don enim quod uolo bonum hoc fa¬
cio: sed quod nolo malum hoc ago. Si
autem quod nolo illud facio: ñ ego ope¬
ror illud. sed quod habitat in me pec¬

Expanded text:
lex spiritalis est, ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato. Quod enim operor, non intelligo. Non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud non jam ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Nam velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Non enim quod volo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum, hoc ago. Si autem quod nolo, illud facio, non ego operor illud, sed quod habitat in me pec
Abbreviated transcription (Latin):
rebor cui muereor: & miscdiam p̃stabo¬
cuius miserebor. Igitur non uolentis
neq currentis: sed miserentis est dei.
Dicit enim scͥptura phaiaoni. Quia
in hoc ipsum excitaui te. ut ostende¬
rem in te uirtutem meã: & ut annun

Expanded text:
rebor cui miserebor, et misericordiam praecui miserebor . Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Dicit enim Scriptura Pharaoni, quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ann
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Abi est ꝓmissio aut aduen¬
tus eius: Ex quo enim patres dormi¬
erunt: omnia sic ꝑseuerant ab inicio
creature. Latet enim eos hoc uolenes.
quod celi erant prius& terra de aqi ll
& ꝑ aquam consistens dei uerbo: ꝑ qͦd
ille tunc mundus aqua inundatus
piit. Celi autem qui nunc sunt &e t̾ra
eodem uerbo repositi sunt: igni reser¬
uati in diem udicii & ꝑditionis im¬
piorum hominum.
num uͦ hoc non lateat uos
kiñi: quia unus dies apud
dominum sicut mille anni.
& mille anni sicut dies unus. Non tar
existimant: sed patienter agit ꝓpter
uos nolens aliquos ꝑire sed omnes ad
penitentiam reu̾ti. Adueniet autem
dies domini ut fur: in quo celi magno
impetu transient. elementa uͦ calore
soluentur. & terra & ea que in ipsa st̃¬

Expanded text:
dicentes ubi est promissio aut advendicentes ubi est promissio aut adventus eius ex quo enim patres dormierunt omnia sic perseverant ab initio creaturae latet enim eos hoc volentes quod caeli erant prius et terra de aqua et per aquam consistens Dei verbo per quae ille tunc mperiit. Coeli autem qui nunc sunt, et terra, eodem verbo repositi sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis impiorum hominum. Unum vero hoc non lateat vos, charissimi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus. Non tardt quidam existimant: sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti. Advedies Domini ut fur, in quo cęli magno impetu transient, elementa uero calore soluentur, terra autem et, quę in ipsa s
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. & nebulȩ turbinib
exagitate: quib caligo tene¬
brarum reseruatur. Suꝑbia emim
uanitatis loquentes pelliciunt in de¬
sideriis carnis luxuriȩ eos qui pau¬
lulum esfugiunt. qui in errore con
uersantur: libertatem illis ꝓmitten¬
tes. cum ipsi serui sint corruptionis
A quo enim quis suꝑatus est: huiꝰ e
seruus est. Si enun refugientes com¬
quinationes mundi in cognitionem
domini nr̃i & saluatoris ib̃u xp̃ihis¬
rursum implicati suꝑant᷑: facta st̃
eis posteriora deceriora priorib. Me¬
luis enim erat eis non cognoscere uram
iusticiȩ: quam post agnitionem retror¬
sum conuerti ab eo quod illis traditũ
est sco mandato. Contigit enim eis
illud ueri ꝓuerbii. Canis reuersus ad
suum uomitum: & sus loca in uolu¬
tabro lutiI
scribo epłam: in quib ex¬
cito urãm in commonitio¬
rum domini & saluatoris. hoc pͥmũ
scientes quod uenient in nouissimis
dieb in deceptione illusores. iuxtaꝑ
prias concupiscentias ambulantes &¬

Expanded text:
 nebulae turbinibus exagitatae, quibus caligo tenebrarum reservatur. Superba enim vanitatis loquentes pelliciunt in desideriis carnis luxuriae eos, qui paululum effugiunt, qui in errore conuersantur, libertatem illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis: a quo enim quis superatus est, huius et seruus est si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione domini nostri et saluatoris Iesu rursum implicati superantur, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus. Melius enim erat eis non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quest sancto mandato. contigit enim illis illud ueri prouerbii: canis reuersus ad suum uomitum, et: sus lota in uolutabro luti scribo epistulam in quibus excito vestram in commonitiorum Domini et salvatoris hoc primum scientes quod venient in novissimis diebus in deceptione inlusores iuxta proprias concupiscentias ambulantes
Abbreviated transcription (Latin):
eis de his. in quib sunt quedam diffi¬
cilia intellectu. que indocti & instabi¬
les deprauant. sicut & cęteras scͥpturas.
ad suam ipsorum ꝑditionem. Uos
gͥ frẽs prescientes custodite: ne insipi¬
entium errore traducti. extidatis a ꝓ¬

Expanded text:
 sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras Scripturas ad suam ipsorum perditionem. Vos fratres, praescientes, custodite, ne insipientium errore traducti excidatis a p
Abbreviated transcription (Latin):
pandentes manus extulerunt ad celũ:
& sc̃s dominus ds audiuit cito uocem
ipsorum. Non est commemoratus pec-¬
catorum illorum. neq dedit illos ini¬
micis suis: sed purgauit illos in manu
ysaie sc̃i ꝓpħȩ. Subiecit castra assyrio¬
rum: & contriuit illos angls dei. Nã
fecit ez echias quod placuit deo: & fortit̾
iuit in uia dauid patrissui. quã man¬
dauit illi ysaias ꝓph̃a. magnus & fide¬
lisin conspectu dei. li dieb ipsuis retro
rediit sol: & addidit regi uitam. Spũ
magno uidit ultima: & consolatus est
lugentes syon usq in sempiternum
Ostendit futura & abscondita: ante¬
quam euenirent
emoria iosie in compositione
odoris: facta opuspigm̃tarii.
In omĩ orequasi mel inclul¬
cabitur eius memoria: & ut musica in
conuiuio uimi. Ipse est directus diuinitꝰ
in penitentia gentis: & tulit abhomi-¬
nationes impietatis. & gubernauit ad
dominum cor ipsius. & in dieb pecca

Expanded text:
patentes manus extulerunt ad caelum patentes manus extulerunt ad caelum et sanctus Dominus Deus audivit cito vocem ipsorum non est commemoratus peccatorum illorum neque dedit illos inimicis suis sed purgavit illos in manu Esaiae sancti prophetae subiecit castra Assyriorum et conteruit illos angelus Dei nam fecit Ezechias quod placuit Deo et fortiter ivit in via David patris sui quam mandavit illi Esaias propheta magnus et fidelis in conspectu Dei in diebus ipsius retro rediit sol et addidit regi vitam spiritu magno vidit ultima et obsecratus est lugentes in Sion usque in sempiternum ostendit futura et abscondita antequam evenirent memoria Iosiae in conpositione odoris facti opus pigmentarii in omni ore quasi mel indulcabitur eius memoria et ut musica in convivio vini ipse est directus divinitus in paenitentia gentis et tulit abominationes impietatis et gubernavit ad Dominum cor ipsius in diebus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ autem non erit cale nomen
nostrum
elias qͥdẽ in turbine tectus
est: & in heliseo completus
est sp̃c eius. lii dieb suis non ꝑtimuit
pͥncipem. & potentia nemo uicit il¬
lum: nec suꝑauit illum uerbum ali¬
quod. & mortuum ꝓphauit corpus
cius. Lii uita sua fecit monstra: & in
morte mirabilia oꝑacus est li omĩb
istis non penituit popls: & non reces-¬
serunt a peccatis suisusq dum deiecti
sunt de terra sua. & disꝑsi sunt in om¬
nem terram. Et relicta est gensꝑ pau¬
ca: & principesin domo dauid. Qui¬
dam ipsorum fecerunt quod placeret
rechias muniuit
ciuitatem suam: & induxit
aquam puteum. In dieb ipsiꝰ ascendit
sennacherib: &e misit rapsacen. &e sustu¬
lit manum suam contra illos. & extu¬
lit manum suam insyon: & suꝑbus
factus est potentia sua. Tunc mota st̃
corda & manusipsorum: & doluerunt
quasi parturientes mulieres. Et iuo¬
cauerunt dominum misericordem. ex

Expanded text:
post mortem autem non erit tale nomen post mortem autem non erit tale nomen nostrum Helias qui in turbine tectus est et in Heliseo conpletus est spiritus eius in diebus suis non pertimuit principem et potentia nemo vicit illum nec superavit illum verbum aliquod et mortuum prophetavit corpus eius in vita sua fecit monstra et in morte mirabilia opera ipsius in omnibus istis non paenituit populum et non recesserunt a peccatis suis usque dum deiecti sunt de terra sua et dispersi sunt in omnem terram et relicta est gens perpauca et princeps in domo David quidam ipsorum fecerunt quod placeret zechias munivit civitatem suam et induxit quam puteum in diebus ipsius ascendit Sennacherim et misit Rapsacen et sustulit manum suam contra illos et extulit manum suam in Sion et superbus factus est potentia sua tunc mota sunt corda et manus ipsorum et doluerunt quasi parturientes mulieres et invocaverunt Dominum misericordem et
Abbreviated transcription (Latin):
t surrexit helias ꝓpha quali
ignis: & uerbum ipsius qual
facula ardebat. Qui in dixit
in illos famem. & imitantes illum mui¬
clia sua pauci facti sunt: non poterail
enim sustinere p̃cepta domini Uerbe
domini continuit cȩlum: & deiecit als
iguem terrȩ. Sic amplificatus est helas
in mirabilib siuis. Et quis pot smilit
głari tibi: Qui sustulisti mortuum ab
inferis de sorte mortis: in uerbo domini
ciei. Qui deiecisti reges ad ꝑniciem: &
confregisti facile potentiam ipsorum.
& gloriosos delicto suo. Qui audis in sy¬
na iuidicium: & in chorebiudicia defen¬
sionis. Qui urges reges ad penitentiam:
& ꝓph̃as facis successores post ce. Qui
recepcus es in turbine ignis: & in curru
equorum igneorum. Qui inscͥptus es in¬
indiciis temporum lenire iracundiam
domini. conciliare cor patris ad filium:
& restituere trib iacob. Beati sunt qui
te uiderunt: & in amicitia tua lecorati
sunt. Nam nos uita uiuimus tantum:

Expanded text:
t surrexit Helias propheta quasi t surrexit Helias propheta quasi ignis et verbum ipsius quasi fax ardebat qui induxit in illos famem et imitantes illum invidia sua pauci facti sunt non poterant enim sustinere praecepta Domini verbo Domini exaltavit caelum et deiecit a se igin mirabilibus suis: et quis potest similiter gloriari tibi? Qui sustulisinferis de sorte mortis in verbo Domini Dei qui deiecisti reges ad perniciem et confregisti facile potentiam ipsorum et gloriosos de lecto suo qui audis in Sina iudicium et in Coreb iudicia defensionis qui ungues reges ad paenitentiam et prophetas facis successores post te qui receptus es in turbine ignis in curru equorum igneorum qui inscriptus es indiciis temporum et lenis iracundiam Domini conciliare cor patris ad filium et restituere tribus Iacob beati sunt qui te viderunt et in amicitia tua decorati sunt nam nos vita vivimus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
oe ut plumbum complesti argentũ St
inclinasti femora tua mulierib: pote¬
statem habuisti in tuo corpore. Dedisti
maculam in głã cua: & ꝓpbanasti sem̃
tuum inducere iracundiam ad liberos
tuos. & incitari stulticiam tuam. ut fa-¬
ceres imꝑium biꝑtitum. & ex effraim
imꝑare imꝑium durum. Ds̃ autem
non dderelinquet miscł̃iam suam: &
non corrumꝑet neq delebit oꝑa sua.
neq ꝑdet ab stirpe nepotes electi sui.
& semen eius qui diligit dominum no
corrumpet. Dedit autem reliquum
iacob & dauid de ipsa stirpe. & finem
habuit salomon cum patrib suis: &
reliquit post se de semine suo gentis
stulticiam. & minutum prudentia
roboam. qui auertit gentem consilio
suo. & ieroboam filium nabath qui
peceare fecit isrł. Et dedit effraim uiã
peccandi: & plurima redundauerunt
peccata ipsorum Ualde auerterunt
illos a terra sua. Et quesunt omnesne¬
quitias. usq dum ꝑueniret ad illos ac̃¬
fensio: & ab omnib peccatis liberauis

Expanded text:
et ut plumbum complesti argentum, et et ut plumbum complesti argentum, et reclinasti femora tua mulieribus. Potestatem habuisti in tuo corpore, et dedisti maculam in gloria tua, et profanasti semen tuum inducere iracundiam ad liberos tuos, et in caeteris stultitiam tuam, ut faceres imperium bipartitum, et ex Ephraim imperare imperium durum. Deus autem non derelinquet misericordiam suam, et non corrumpit nec delebit opera sua neque perdet ab stirpe nepotes electi sui et semen eius qui diligit Dominum non corrumpet dedit autem reliquum Iacob et David de ipsa stirpe et finem habuit Salomon cum patribus suis et reliquit post se de semine suo gentis stultitiam et mutum prudentia Roboam qui avertit gentem consilio suo et Hieroboam filium Nabath qui peccare fecit Israhel et dedit Efraim viam peccandi et plurima redundaverunt peccata ipsorum valde averterunt illos a terra sua et quaesivit omnes nequitias usque dum perveniret ad illos defensio et ab omnibus peccatis liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
lebrationib decus. & orclinauit tempo¬
ra usq ad consummationem uite: ut¬
laudlarent nomen scm domini. & ampli¬
ficarent mane sc̃itatem dei. Xp̃c purga¬
uit peccata ipsuis. & exaltauit in ȩter¬
num cornu euis: & dedit illi testam̃tum
regium. & sedem głȩ in isrł̃. Post ipsum
surrexit filius sensatus: & ꝓꝑter illum
deiecit omnẽ potentiam inimicorum.
asomon impauit CXI¬
in cueb pacis: cui subiecit d̃s
omnes hostes. ut conderet do¬
mum in nomine suo. & pararet scĩtatem
in sempiternum O uemadmodũ eru¬
dlitus est in iuuentute sua: & impletus ẽ.
quasi flumen sapientia. & terram re¬
texit anima fua. Et replesti in compa¬
rationib eniginata: & ad insulas longe
diuulgatum est nomen tuum. & dire¬
ctuses in pace tua. li cantilenis & pro
uerdus e comparationib e iterprt¬
tationib miratȩ sunt terre: & in nomi¬
ne domini cuius est cognomen d̃s̃ isrł
Collegisti quasi auricalcum aurum:

Expanded text:
lebrationibus decus, et ornavit tempolebrationibus decus, et ornavit tempora usque ad consummationem vitae en Domini et amplificarent mane Dei sanctitatem Christus purgavit peccata ipsius et exaltavit in aeternum cornum ipsius et dedit illi testamentum regum et sedem gloriae in Israhel post ipsum surrexit filius sensatus et propter illum deiecit omnem potentiam inimicorum Salomon imperavit in diebus pacis cui subiecit Deus omnes hostes ut conderet domum in nomine suo et pararet sanctitatem in sempiternum quemadmodum eruditus est in iuventute sua et impletus est quasi flumen sapientia et terram retexit anima tua et replesti in conparationibus enigmata ad insulas longe distulisti nomen tuum et dilectus es in paverbiis, et comparationibus et interprationibus miratae sunt terrae. Et in nomine Domini Dei, cui est cognomen Deus Israel, collegisti quasi aurichalcum aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec surrexit nathan ꝓpb̃a
in dieb dauid: & quasi adeps
separatus est a carne. sic da¬
uid a filuisisrł Cum leonib lusit quasi
cum agnis: & in ursis similicer fecit sic̃¬
cum agnis ouium. In iuuentute sua
numquid non occidit gygantem: &
abstulit obꝓbrium degente: Lii col¬
lendo manum: in saxo fundȩ deiecit¬
in exultatione golis. Nam inuocauit
dominum ommipotentem: & decdit
indextera eiuis collere hominem fortẽ
in bello. & exaltare cornu gentis sue
Sic in decem milib glorficauit eum:
& saudauit eum in benedictionib. in
offerendo illi coronam glȩ. Contriuit
enim inimicos undiq: & extirꝑauit
phylistum contrarios usq in hodier¬
num diem. Contriuit cornu ipsorum
usq in eternum in omni oꝑe: dedit
confessionem sc̃õ & excelso in uerbo glẽ.
De omm corde suo laudauit dominum.
&e dilexit dm̃ qui fecit illum: & dedit illi
contra mimicos potentiam. Et stare fe¬
cit cantores contra altare: & in sonos eo¬
rum dulces fecit inodos Et dedit in ce¬

Expanded text:
ost hec surrexit Nathan propheta in diebus David Regis: et quasi adeps separatus est a carne: sic David a filiis Israel. In leonibus lusit: quasi cum hedis: in ursis similiter fecit: sicut agnis ovium. In juventute sua numquid non occidit gigantem: et sustulit obprobrium de gente? Ubi lendo manum, in saxo fundae dejecit exsultationem Goliae. Nam invocavit Dominum omnipotentem, et dedit in dextera ejus tollere hominem fortem in bello, et exaltare cornu gentis suae. Sic in decem millibus glorificavit illum, et laudavit eum in benedictionibus Domini in offerendo illi coronam gloriae conteruit enim inimicos undique et extirpavit Philisthim contrarios usque in hodiernum diem conteruit cornum ipsorum usque in aeternum in omni opere dedit confessionem Sancto et Excelso in verbo gloriae de omni corde suo laudavit Dominum et dilexcontra inimicos potentiam, et stare fecit cantores contra altare, et in sono eorum dulces fecit modos, et dedit in ce
Abbreviated transcription (Latin):
Non est sane mirum si eloquentior
udeatur in ꝓprio id est in hebreo qͣm
in peregrino idest in greco: quo cetere
epistole sunt scpte sermone. Mouet
eciam quosdam quare romanorum epla
in primo sit posita: cum eam non ꝑti¬
mam scͥptam ratio manifestet.Nam
hanc se ꝓficiscentem ierosolimam scͥpsis¬
se cestatur: cum corinthios & alios iam
ante ut ministerium quod secum por¬
caturus erat colligerent litteris adhor¬
tatussit. Unde intelligi quidam uoluñs
ita omnes epł̃as ordinatas. ut prima po¬
nerentur. quamuis posterior fuerit
destinata: ut ꝑ singulas epł̃as gradib
ad ꝑfectiora ueniretur. Romanorum
namq pleriq tam rudes erant. ut non
intelligerent se dei gr̃a & non suis meri¬
tis esse saluatos: & obhoc duo inter se
popli conflictarent. Iecuro illos indi¬
gere asserit corrigi: uitia gentilitatis
priora commemorans. Corinthiis au¬
dem iam dicit sapientiȩ gr̃ãm esse con¬
cessam: & non tam omnes increpat.

Expanded text:
Non est sane mirum si eloquentior Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est, Hebraeo, quam in peregrino, id est, in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut 4 non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat,
Abbreviated transcription (Latin):
queritur: quare post euuangłia
que supplementum legissunt. &
in quib nobis exempla & p̃cepta
uiuendi plenissime digesta sunt.
factum uidetur: ut scilicet inicia nasen¬
tis eccłie nouis causis existentib premu-¬
niret. & p̃sentia atq orientia resecaret
uitia. & post futuras excluderet questio¬
nes: exemplo ꝓpharum. qui post ec¬
tam legem moysi. in qua omnia ma¬
data dei legebantur. nichilominus ta-¬
men doctrina sua rediuiua semꝑ popl̃
comp̃ssere pectata. & ꝓpter exemplum
uiuendi libris ad nr̃am etiam memo-¬
riam transmiserunt. Demde querit᷑.
cur non amplius quam decem epl̃as
ad ccłias sc̃pscrit. Decem enum sint.
qumq est: ipsius magis esse credenda
est que tanto doctrinȩ sue fulget elo¬
quio. s ed qm̃ apud hebieorum eccliaᷤ
quasi destructor legis falsa suspitio¬
ne habebatur. uoluit tacito nomine de
figuris legis & ueritate xp̃i reddere ra¬
cionem: ne odium nominis fronte
plati ucilitatem excluderet lectionis.

Expanded text:
quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis existentibus praeveniret, et ut praesentia atque orientia resecaret vitia: et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui, post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata, et propter exemplum vivendi libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt enim que est, ipsius magis esse credenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati utilitatem excluderet lectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
paruam habent differentiã quando
inter se dicuntur. Nam in octauo &
tricesimo anno temporib ptolomei
energetis regispostquam pueni in
egẏptum. & cum multum temporis
ibi fecissem: inueni libros relictos. ñ
paruȩ neq contempnendȩ doctrine
Itaq bonum & necessarium putain
& iꝑse aliquam addere diligentiam
& laborem interp̃tandi istum librũ:
& multa uigilia attuli doctrinam in
spatio temporis ad illa que ad finem
ducunt librum dare. & illis qui uo¬
lunt animum intendere & discere quẽ¬
admodum oporteat instituere mores
qui secundum legem domini ꝓpo¬
suerunt uitam agere

Expanded text:
parvam habent differentiam quando parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vitam agere
Abbreviated transcription (Latin):
aliosq qui secuti sunt illos sapientia
demonstrata est. in quib oportet lau¬
dare isrł. doctrine & sapientiȩ causa:
quia non solum ipsos loquentes ne¬
cesse est peritos. sed etiam extraneos
posse & dicentes & scͥbentes doctissimoᷤ
fieri. Auus meus ih̾c postquam seam¬
plius dedit ad diligentiam lectionis
legis & ꝓpħarum. & aliorum libroꝵ
qui nobis a parentib nr̃is tradici sunt
uoluit & ipse scribere aliquid horum
quȩ ad doctrinam & sapientiam ꝑ¬
tinent: ut desiderantes discerent &
illorum ꝑiti facti. magis magisq at¬
tencdant animo. & confirmentur
ad legitimam uitam. Hortor itaꝙ¬
uos uenite cum beniuolentia. & accen¬
cone & studio lectionem facere: & ue¬
mam habere in illis inquib uidebi-¬
mur sequentes imaginem sapientiȩ
deficere in uerborum compositione.
Nam deficiunt uerba hebraica: qͦndo
crans lata fuerint ad alteram linguã.
Non solum autem hec: sed & ipsa lex
& ꝓpħe & cetera queq librorum non

Expanded text:
cuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confirmentur ad legitimam vitam. 3 hortor itaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non
Abbreviated transcription (Latin):
anquam ñ uenturus sim
ad uos: sic inflati sunt qui¬
dam. Ceniam aucem cito
ad uos si dominus uoluerit: & cog¬
noscam non sermonem eorum qui
inflati sunt sed uirtutem. Don enim
in sermone est regnum dei: sed in uir¬
tute Quiduults: In uirga ueniã ad

Expanded text:
amquam non venturus sim ad vos, sic inflati sunt quidam. Veniam autem cito ad vos, si Dominus voluerit, et cognoscam non sermonem eorum, qui inflati in sermone est regnum dei, sed in uirtute. et quid uultis? ueniam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tus se memorat accepisse: etiam cum
alibi p̃dicaret. Hos gͦ collaridans mo-¬
net ne eius passionib terreantur: qͥb
non destruitur. xp̃i eũglium. sed fir-¬
matur. dum intelligi datur tanta pati¬

Expanded text:
lis se memorat accepisse, etiam cum aliis praedicaret. Hos ergo collaudans monet, ne ejus passionibus terreantur, quibus non destruitur Christi Evangelium, sed firmatur, dum omnes intelligunt tanta
Abbreviated transcription (Latin):
Lepusculus plebs inualida: que collo¬
cat in petra cubile suum. Regem lo¬
custa non habet: & egreditur uniu̾sa
ꝑturmas. Stelio manib nicitur: &
moratur in edib regis. Tria sunt quȩ¬
bene gradiuntur: & quartum quod
incedit feliciter. Leo fortissimus besti¬
arum: ad nullius pauebit occursum.
Gallus succinctos lumbos & aries: nec
est rex qui resistat ei. Et qͥstultꝰ appa¬
ruit postquam elatus est in sublime:
si enim incellexisset ori imposuisset
manum. Qui autem fortiter p̃mit
ubera ad eliciendum lac: exprimit
butirum: & qui uehementer emun-¬
gitur elicit sanguinẽ. Et qui ꝓuocat
iras: ꝑducit discordias

Expanded text:
lepusculus, plebs invalida, que collolepusculus, plebs invalida, que collocat in petra cubile suum; regem locusta non habet et egreditur universa per turmas; stellio manibus utitur et moratur in edibbene gradiuntur et quartum quod incedit feliciter leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum gallus succinctus lumbos et aries nec est rex qui resistat ei et qui stultus apparuit postquam elatus est in sublime si enim intellexisset ori inposuisset manum qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias