comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
due iungebat᷑. Idẽ uͦ nunnosus sub asꝑinio siu monasterũ degebat
mitigaret. Qiuia uero eiꝰ monasteriũ in sũmo montis cacumine fitũ
ẽ: ad quãlibet paruũ ortum fr̃ibꝰ excolendũ. nulla planicies patebat.
Unus autẽ breuissimꝰ locꝰ inlatere montis excreuerat: quẽ ingentissan
nat᷑aliter egrediens moles occupabat. Quadã die dum nunnosus uir
uenerabilis cogitaret. qd saltẽ ad condim̃ta holerũ nutrienda. locus
idem aptꝰ potuisset existere. si hunc moles saxi illiꝰ ñ teneret: occͤrit
animo. qͥa eamdẽ molẽ qͥtiqꝰ guita boũ paria mouere ñ possent.
umq de humano labore facta eẽt. desꝑatio: acldiuinũ se solatiũ con¬
tulit. seq illic nocturno silentio morationẽ dedit. Cumq mane fac¬
factũ eẽt: adeuudẽ locũ fr̃s ueneruit. atq inuenerunt molẽ tante
mnagnituiduus ab eodẽ loco longiꝰ recessisse. suoq reccessu largũ spaciũ

Expanded text:
due jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat due jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nulla patebat planities: unus autem brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum fratres venirent, invenerunt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
loco ẽ. positꝰ. ubi tota uis flãme uidebat᷑ in cõbere. Cepit autẽ iniromͦ
uisemet ipsum incendiũ retorqͤri: ac si reflexione sui inpetꝰ excla¬
maret. se ep̃m transire ñ posse. Sicq factũ ẽ. ut flãma incendũ
illo termino refrenata insemet ipsa frigesceret: et contingere ulterius
quicquã edificii ñ auderet. Perpendis petre. ciuꝰ sc̃ĩtatis fuerit. egrũ
homuẽ sedere. et orando flãmas prȩmere: Petrꝰ Perpendo et
uiri uenerabilis maximiani ep̃i et laurionis quẽ nosti ueterani mo¬
nachi. qui uterq nunc usq suꝑẽ. relatione cognoui. Qui sicilicet
laurio meo monasterio qđ uixta nepesinã urbẽ suppentonia uocat᷑: ab
anastasio scĩssimo uiro nutritꝰ.ẽ. Qui nimirũ anastasius uitȩ uene
rabilis uiro nunnoso preposito monasteru qđ insoractis monte sitũ
est. et ꝓpuiqͥtate loca & mor̃ magnitudine et uirtutũ studuĩs assi¬

Expanded text:
loco est positus, ubi tota vis flammae videbatur incumbere. Coepit autem miro modo loco est positus, ubi tota vis flammae videbatur incumbere. Coepit autem miro modo in semetipsum incendium retorqueri, ac si reflexione sui impetus exclamaret se episcopum transire non posse. Sicque factum est ut flamma incendii illo termino refrenata, in semetipsa refrigesceret, et contingere ulterius quidquam aedificii non auderet. Perpendis, Petre, cujus sanctitatis fuerit aegrum hominem sedere, et exorando flammas premere? PETR. Et perpendo et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae vesitum est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assi
Abbreviated transcription (Latin):
uir iste magnus foris fuit inmiracłis s maiorintus inhiunili
uisdem qͦ an conitane antistes eccłiȩ Gregoriꝰ tare.
iur uitȩ uenerabilis marcellinꝰ fuit. cuiꝰ gressũ dolore nimio
podagra contraxerat. eumq familiares sicubi sui necesse erat.
in manibꝰ ferebant. Quadã uͦ die ꝑculpã incuriȩ eadẽ ciuitas
anchonitana succensa ẽ Cũq uehem̃ter arderet: concͤrerunt om̃s
ut ignẽ extinguerent. Sed illis aquã certatim ꝓicientibꝰ ita cres¬
cebat flãma: ut iam tociꝰ urbis interitũ minari uideret᷑. Cumq
ꝓpinqͥora sibi qͦq loca ignis inuaderet. iamq urbis partẽ ñ mo¬
dican consumpsisset. & obsistere nuleret: deductꝰ in manibꝰ uenit
ep̃s et tanta ꝑicłi necessitate conpulsus: familiaribꝰ sius se portantibꝰ
precepit. dicens. Contia ignẽ me ponite. Qd̾ita factum ẽ: atq in eo

Expanded text:
vir iste magnus foris fuit in miraculis, sed major intus in humilivir iste magnus foris fuit in miraculis, sed major intus in humiliusdem quoque Anconitanae antistes Ecclesiae vir vitae venerabilis Marcellinus fuit , cujus gressum dolore nimio podagra contraxerat, eumque familiares sui sicubi necesse erat in manibus ferebant. Quadam vero die per culpam incuriae eadem civitas Anconitana 177 succensa est. Cumque vehementer arderet, concurrerunt omnes ut ignem exstinguerent. Sed illis aquam certatim projicientibus, ita crescebat flamma, ut jam totius urbis interitum minari videretur. Cumque propinquiora sibi quaeque loca ignis invaderet, jamque urbis partem non modicam consumpsisset, et obsistere nullus valeret, deductus in manibus venit episcopus, et tanta periculi necessitate compulsus, familiaribus suis se portantibus praecepit, dicens: Contra ignem me ponite. Quod ita factum est, atque in eo
Abbreviated transcription (Latin):
isset astructũ: adespexit & irrisit dicens. Ego grandẽ hominẽ cre-¬
didi. iste autẽ de homine nichil habet. Qd ut uir dei constantius
audiuit: lampades quas reficiebat ꝓtinꝰ let relinquens. concitꝰ descen¬
dit. atq: ineiꝰdẽ rustici amplexũ ruit. cũq examore nimio constrin¬
gere cepit. brachiis & oscłari. magnasq gr̾as agere qđ de se talia
uidicasset dicens. Tu solus es qͥiume occłos aꝑtos habiusti. Ex qua
re pensandũ ẽ cuiꝰ apd̃ se humilitatis fuit: qui despicientẽ se rusti¬
cum ampliꝰ amauit. Qualis enĩ qͥsq apd̃ se lateat: contumelia
illata ꝓbat. Nam sic̃ suꝑbi honoribꝰ: sic pler̃q humiles sua des¬
pectione gratulant᷑. Cumq se & inalienis occulis itiles aspicuuiã:
iccirco gaudent. quia hoc iudicũ confirmari intelligunt: qđ
de se et ipsi apd semet ipsos habuerunt Petruis ¶agnosco.

Expanded text:
it et coepit irridere, dicens: Ego grandem hominem creit et coepit irridere, dicens: Ego grandem hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solus in me apertos oculos habuisti. Qua ex re pensandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR. Ut agnosco,
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã facti illuis tale muaculũ cdxifti: suꝑest. ut me etiã de
humilitate mentis editices Gregoriꝰ Guaualde opinio
scitatil eius excreuerat: multi hunc ex diuersis ꝓuintiis anxie uide¬
re sitiebant. Quada uͦ die. ex longinquo loco aduidendũ eũ quidã
rusticus uenit. Eadem uͦ hora casii contigerat: ut utir sc̃ĩ stans in
ualde. exili forma atq despecta. Cũq is qui adiudendĩ eũ uenerat.
quisnã esset inquireret. atq obnixe peteret ut sibi debuisset often¬
di:. ii qui illu nouerant. monstrauerunt quis. ẽẽt. Seqd sicut stultȩ
mentes hominis meritũ ex qualitate corporis metiuntur: cũ patu¬
uulũ atq despectũ uidens. ipsũ hunc. c̃ẽ. coepit. om̃ino ñ credere.
In inte cem̃ rustica. inter hoc qđ audierat et uidebat: quasi facta
fuerat quedam rixa. et estimabat tam breuẽ ꝑuisionẽ. ẽẽ. ũ posse:
quẽ tam ingentẽ habuerat ꝑ opinionẽ. Cui ipsũ. ẽẽ dũ apłibribꝰ fu-

Expanded text:
ostquam facti illius tale miraculum dixisti, superest etiam ut me de humilitate mentis ejus aedifices. GREGOR. Quia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in lus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem habuerat per opinionem. Cui ipsum esse dum a pluri
Abbreviated transcription (Latin):
itrtm. adhuc tamen in hac carne corruptibilide¬
senteir ꝓocuisse animas soluere in illo iam inu¬
petos in lac adhic carne ñ eiat qui auerebat¬
quodeumq ligaueris suꝑ terram ertt lagituuara
incelis & que solueris suꝑ terram soluta srunt
se incelis ẜ c̃ uuus mine tuicem & ligando & soluen¬
conditor interram uent ẽ celo atq ut iudicare
curo etiam de spiritibus possit: hoc ei largali atux
surrexit ultra infirmitas nr̃a: unde subse infir

Expanded text:
irum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invPetre, in hac adhuc carne non erat, qui audiebatuodcumque ligaverissuper terram, erit ligatum et in celis, et que solveris super terram, soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solven terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignasurrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infir
Abbreviated transcription (Latin):
indigentibus erogare. Lua ex rẽ ꝑpende qͥa ñ in¬
merito domꝰ ipsius fabrica sabbato crescebat. P Et k̾
Hac de re mͥ idonre iucleo satiffactum. Sed queso
te. qͥd esse dicimꝰ. qđ qͦrũdam habitacła fetoris ne

Expanded text:
indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non imindigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula
Abbreviated transcription (Latin):
tensum est. quisqͥs ille ẽ. cui mansio ista con¬
striut̾ aꝑte dat᷑ intelligi.ẽ: quid ẽ. qđ hic oꝑat᷑.
tate ꝓmeret᷑. iumirũ constat. qͥa altro edifi¬
cat mansionẽ suam. Qđ enĩ suꝑiꝰ memoriã
fugit ut dicerem: idem miles qui hec uiderat
narrabat qđ eosdem laterculos aureos ad edi¬
ficationẽ domus senes ac uiuenes puelle et
pueri ferebant. Qua exre colligit᷑. qͥa i qͥbꝰ
hic pietas facta ẽ: ipsi illic oꝑatores. eẽ. uide¬
bant᷑. Sic eciam qͥdam uxta nos deusdedit
nomine religiosus habitabat : qͥ calciam̃ta so¬
lebat oꝑari. De quo alter ꝑreuelationẽ uidit
qd eiꝰ donꝰ edificabat᷑. s inea constructores
fui: sola die sabbati uidebant᷑ oꝑari. ¶ eiꝰdẽ
uiri utam post modũ subtiliter reqͥrens: in¬
uenit qͥa exiis qͣ diebꝰ singłis laborabat. qͥcqͥdex
uictu atq uestitu suꝑesse potuisset die sabbato
ad beati petri eccłiam deferre consueuerat. atq

Expanded text:
tensum est, quisquis ille est cui mansio ista contensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. tate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videbantur. Hic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
patet nimirũ qͥa & elemosinas amauerat. & car¬
nis uicia ꝑfectȩ ñ restrinxerat. que eũ deorsũ tra¬
hebant. Sed in illo occulti arbitrii examine: qͥd
in eo uicerit & nõs & reum qui uidit & reuocatꝰ ẽ.
latet. Constat tam̃ qͥa idem stephanꝰ pꝰquã sic̃ suꝑi
uarraui. infermi loca uridit. & ad corpus rediit:
ꝑfecte uitã ininime correxit. qͥ pꝰ multos annos
de corpore ad certam̃ uitȩ & mortis exͥit. De qͣre
colligit᷑ qͥa ipsa qͦ. inferiũ supplicia cũ demon¬
strat᷑: aliis hoc ad aduitortũ. aliis uͦ ad testimoniũ
fiat. Yt isti iuideant mala que caueant. illi uͦ eo
amplius puniant᷑: qͦ inferni suplicia nec uisa
et cognita. uitare uoluerunt. Petrꝰ Quidest
hoc queso te qđ in amenis locis cuiꝰdam domus
laterculis aureis edificari uidebat᷑ : Ridicu¬
lum ẽ. ualde sicredimꝰ: qđ in illa uita adhuc
si sanũ sapit intelligat : Sed exeo qđ illic os¬

Expanded text:
sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carsursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxd certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerunt. 436 PETR. Quid est hoc, quaeso te, quod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic os
Abbreviated transcription (Latin):
rendas plagas plus excrudelitatis desicłio quam obe¬
dientia seiuebat. Qđ sic frusse: nullus qͥ eũ nouit ig¬
norat. Ibi se etiam quendam ꝑegrinum prb̃m u
disse testabat᷑. Qui ad p̃dictũ pontẽ ueniens: tanta
ꝑeum auctoritate transiit qͥnta & hic sinceritate uix̃
In eodem qͦ ponte hunc quẽ predixi stephanũ se
recgnouis se cestatꝰ. ẽ. Qui dum transire uoluissec:
eiꝰ pes lapsus ẽ. Et ex medio corꝑe iam extra pon¬
tem deiectꝰ: aquibusdam teterrimis uiris exflu¬
mine surgentibꝰ ꝑ coxas deorsum atq aqͥbꝰ dã
albatis & s̾peciosisimis uiris. cepit ꝑbrachia sur¬
sum trahi.Cumq hoc luctamen esset ut boni
huiic sp̃c sursum. mali cdeorsũ traherent: ipse qͥ
hȩc uidebat ad corpꝰ reuersus ẽ & quid de eo ple¬
nius gestum sit minime cognouit. Qua inre de
euiꝰdem stephani iuta dat᷑a intelligi. qͥa in eo ma¬
la carnis cum elemosinar̃ oꝑatione certabant.

Expanded text:
rendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex oberendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant.
Abbreviated transcription (Latin):
domus. que aureis uidebat᷑ laterculis construi.
s cuiꝰ esset ñ potuit agnosci. Erant uͦ suꝑ ripam
prȩdicti fluminis ñnulla habitacula. sed ałia ex¬
urgentis fȩcoris nebula tangebant᷑. alia autem ex¬
urgens fecor aflumine minime tangebat. Hȩc u̾e¬
ro erat inp̃dicto ponte ꝓbatio tit qͥs quis ꝑeum in¬
iustoꝵ uellet tranfire intenebroso fecentiq flu¬
iuo laberet᷑. Iusti uͦ quibꝰ culpa non obsisteret
securo ꝑ eum gressu ac libero ad loca amena ꝑue
nirent. Ibi se ęciam petrum eccłiasticȩ familiȩ
maiorem. qui ante quadrienuiũ ẽ defunctus: de¬
orsum positũ in locis teterrimis. magno ferri pon¬
dere ligatum ac depressum uidisse confessus ẽ.
Qui dum regͥreret cur ita eẽt: ea se dixit audisse.
quȩ nos qui eum in hac dccłiastica domo nouimus.
scientes eiꝰ acta recolimus. Dictum nanq ẽ. Hec iccirro
patit᷑. qͥa siquid ei ꝓfacienda ulcione uidebat᷑. ad ufe¬

Expanded text:
domus, quae aureis videbatur laterculis construi, domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto ponte probatio, ut quisquis per eum injustorum vellet transire, in tenebroso fetentique flumine laberetur. Justi vero quibus culpa non obsisteret, securo nirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad infe
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq ꝓbatum ẽ. uera fuisse uerba que audierat:
diun hec effectus mortis stephani de monstra¬
uit. Ante triennium qͦ in hac pestilentia. que.
harc tirbem clade uehem̃tissima de popula¬
uit. inqua etiam corporali uisu sagute celicꝰ
uenire. & singłos qͦsq ferire udebant᷑: sicut
nosti. Scephanus idem defunctus. ẽ. Quidam uͦ
miles in hac eadem nr̃a urbe ꝑcussus ad extre¬
ma ꝑuenit. Qui ductus ẽ corpore exaninis iacuit.
in notuit. quia pons erat. sub quo niger atq cali¬
ginosus fetoris uitollerabilis nebulam ex halans
fluuius decurrebat.Trans acto audem ponte.ame¬
na erant prata atq uirentia. odoriferis herbarũ
floribus exornata. inquibꝰ albatorũ hominum con¬
uentic ła eẽ iudebantur. Tantꝰq inloco eodem
odor. suauitatis inerat. ut ipsa suauitatis fragntia
illic cleambulantes habitantesq saciaret. Ibi
cis plene. Ibi quedam mirȩ potenciȩ edificabat᷑

Expanded text:
Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephanus idem defunctus est. Quidam vero miles in hac eadem urbe ma pervenit. Qui eductus e corpore exanimis jacuit, innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in loco eodem odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. Ibi cis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur
Abbreviated transcription (Latin):
Niuppe cui om̃ĩpotentis dei mira largitate in mor¬
te actum ẽ. ne mori debuisset. S quia cor hu¬
manum grauis ualde duriciȩ ẽ. ipsa qͦ pęnar̃
ostensio. equȩ om̃ibus utilis nẽ. Nam illuster
uit Stephanus quẽ bene nosti. desemet ipso mͥ
narrare consueuerat. qͥa inconstantinopolitana ur¬
be ꝓquadam causa demoratꝰ. molestia corꝑis suꝑ-¬
ueniente defunctꝰ ẽ. Cumq medicꝰ atq pigm̃ta¬
rius ad oꝑiendũ eum atq condiendũ esstret qͦsitꝰ
& die eodem minime inuentꝰ subsequente nocte
iaciut corpus in humanũ. Qui ductꝰ acdinfern
loca: iudit mnulta que prius audita ñ credidit.
Sed cum presidenti uidici illic p̾sentatꝰ fuissec:
ab eo receptus ñ ẽ.: ita ut diceret. Non huric de¬
duci: sed stephanũ ferrarium iussi. Qui stacĩ
reductus incorpore ẽ. & stephanus ferrartus qͥ
iurta eum habitabat. eadem hora clefiuictꝰẽ.

Expanded text:
quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morquippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque cme inventus, subsequente nocte corpus jacuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
dintis cui euasa ẽ. nom̃ inhȩrebat. sic̃ ipso narran¬
te didicerat: priusquã herȩmũ peteret. molestia
corporis interueniente uefunctus ẽ. S ꝓtinus
corpori restutꝰutus: inferni se supplicia atq in¬
nuinera loca flaminar̃ uidisse cestabat᷑. Qui eciã
quosdam huiꝰ scłi potentes meisdem flammis
suspensos: se uidisse narrauit. Qui cum tam de¬
ductus. eẽc. ut illo & ipse mergeretur: subito an¬
głm chorusci habitꝰ apparuisse fatebat᷑ qͥ eum
iu ignẽ mergi ꝓhiberet. Ciu ętiam dixit. Egri¬
derẽ. & qualtter tibi post hoc iuuendum sit¬
cautissime atende. Postquam uocem paulatim re-¬
calescentibus menbris abet̾n&e mortis somno eui-¬
gilans: cunctaq circa illum fuerant gesta narra¬
uit. Tantisq se post modũ uigilũs & ieuiniis con¬
strtixit : ut inferni eum iudisse & ꝑtimuisse tor¬
menta. etiam si lingua tacẽret. conuersatio loqueret̃.

Expanded text:
dinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrandinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sitcautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur:
Abbreviated transcription (Latin):
nalibꝰ angłi deputant. quasi zizanioꝵ fasciculos
ad comburendum ligant Petrus A ⁊ inqͥsici¬
onen meã: responsionis satisfactione patuit cau¬
sa rationis. S qͥd nam. ẽ. queso te. qđ ñ nulli quasi
perrorem extrahunt᷑ ẽ corpore. ita ut facti exanrines
redeant. & eoꝵ quisq audisse se dicat. qͥa ipse non
fuerit qui erat ussus deduci: Gregorꝰ Hoc cum
fit petre si bene ꝑpendit᷑ ñ error sed amonicio ẽ.
Suꝑna enu pietas ex inagna miscđiȩ suȩ largi¬
tate disponit: ut ñnulli ętiam post exitum repẽ¬
te ad corpus redeant. & torm̃ta inferni que au-¬
dita ñ crediderant. saltem uisa ꝑtimescant. Nã
quidam illiricianꝰ monachus qͥ in hac urbe mec̃¬
in monasterio uuiebat. michi narrare confueue-¬
rat quia quodam tempore cum ahuc inheremo
moraret᷑ agnouerit: qđ petrꝰ quidam monachus
ex regione ortus hiberiȩ qui in loco uaste solitu.¬

Expanded text:
nalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos nalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci? ΚΕΦΑΛ. fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitu
Abbreviated transcription (Latin):
retributio in illa et̾na beatitudine ñ esset: una pocuis
mansio quã multe. eẽnt. Multe gͦ mansiones sunt:
inqͥbꝰ cdistincti bonoꝵ ordines. & ꝓpt̃ meritoꝵ consor¬
cium comunit̾ lecent᷑: & tam̃ unum denartũ om̃s
laborantes accipiunt. qͥ in multis mansionibꝰ distn¬
quitur. Quia & una est beatitudo quam illic ꝑci¬
piunt: &e dispar recributionis qualitas quã ꝑoꝑa
diuersa consequnt᷑. Quȩ nuir̃ ueritas. uidicũ siu
oiem denuncians ait. Tunc dicam messoribꝰ. Colli¬
gite ⁊ itania & alligatẽ ea infasciculos ad conibu¬
rendum. Messores qͥppe angłi zizama ad cõburen¬
dum infasciculos ligant. cum pares paribꝰ intor¬
mentis similibꝰ sociant. Ut suꝑbi cum suꝑbis lu¬
xuriosi cũ luxurissis. eum auari cũ auaris. falla¬
ces cũ fallacibus. inuidi cũ inuidis. infideles cũ
infidelibus ardeant. Cum gͦ similes inculpa ad
tormenta simlla ducunt᷑: quia eos in locis pę¬

Expanded text:
retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poe
Abbreviated transcription (Latin):
Anima uehicło ñ eget. S mirũ ñẽ. si ad huc ho¬
mini incorpore posito illud apparuit: qđ ꝑcorpus
assueuerat iudere. Ut ꝑ hoc daret̃ intelligi: quo
eius anima spũalit̾ duci potuisset. Quod uero
se ad siciliam duci testatꝰ ẽ: quid aliud sentiri
potest. nisi qđ p̃ceteris locis ineiꝰ t̾rȩ insulis
eruic taute igui torm̃toꝵ ollȩ patuer̃ quȩ ut solent nar¬
rare quit nouier̃. laxatis cotidie sinibꝰ excrescunt: ut¬
ut mundi t̾minõ ꝓpinquante. qͣnto certũ ẽ illuc am¬
plius exurendos colligi: tanto eadem torm̃toꝵ loca
infidelium que inferni torm̃ta esse ñ credunt: tor¬
mentoꝵ loca uideant. que auclita credere recusant
Qđ ui fiue electi seu repbi quoꝵ cõmunis causa inoꝑe
fuerit ad loca etiam comiuua deducunt᷑: ueritatũ
nobis uerba satis facerent etiam si exemp la deessent.
psa qͥppe ueritas ꝓpter electos in euangłio dicit. Indo¬
mo patris mei mansiones multe sunt. Si eñi dispar

Expanded text:
Anima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus assueverat videre, ut per hoc intelligi daretur quo ejus anima spiritualiter duci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentoruminfidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar
Abbreviated transcription (Latin):
erat cuius sanctitatis. e̾ẽt: qui carnficis sui
brachium in aere ligasset. Itaq postulatus ut
surgeret : surrexit᷑. Postulatus ut brachiũ
sui carnificis sanaret : negauit dicens. Ego
ꝓ eo nullo mocdo orabo. nisi michi ante iura¬
mentum decderit: quia cum manu ista
xp̃ianum hominem non occicdat. Secl lan¬
gobardus idem qui ut ita dicam brachium
contra dm̃ tendendo ꝑdiderat: pena sua
exigente compulsus est iurare. se xp̃ianum
hominem nunquam occidere. Iunc uir dei
p̾cepit dicens. Depone manum deorsum.
Qui statim cdeposuit. atq: ilico subiunxit. Re¬
mitte glacdium inuaginam. Qstatin remisit.
Om̃s gͥ tante uirtutis hominem cognoseen¬
tes : boues & iumenta que dep̾̃cdati fuerant.
certatim ei offerre inmunere uolebant. secd
uir dñi tale munus susciꝑe renuit. munus
autem bone mereeclis quesuit cdicens. di mͥ
Aliquid uultis concettere: om̃s captiuos quos
habetis michi tribuite. ut habeam unde pro

Expanded text:
erat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui erat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, qcertatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt: quod uno ictu caput eius abscideret.
Uenerandus gͥ uir inter armatos cteductus:
ad sua arma statim cucurrit. Nam petiit
ut sibi paululum orancdi licentia daretur.
ui dum concessum fuisset: interram se stra¬
uit & orauit. Qui dum paululum dutius
oraret: hunc electus interfector calce pul¬
sauit ut surgeret dicens. Surge. & flexo
genu tende ceruicem. Surrexit aut̃ uir
dex genu flexit. ceruicem tetencdit. & tenso
colla eductam contra se spatam intuens: hoc
unum fertur publice dixisse. Sc̃ẽ ioħ̾es. susci¬
pe illam. Iunc electus carnifex euaginatum
gladium tenens. annisu forti inaltum brachi¬
um ꝑcussurus leuauit : sed deponere nullo
modo potuit. Nam repente diriguit. & eree¬
to incelum gladio brachium inflexibile remã¬
sit. Iunc omnis langobardorũ turba que acd¬
illud mortis spectaculum aderat. inlaudis
fauore conuersa: mirari coepit. uirumq cli
cum tunore uenerari. quia profecto claru¬

Expanded text:
esset quod uno ictu capud eius abscideret. esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae adllud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claru
Abbreviated transcription (Latin):
endum decderant uenerunt. quem dederãt
petierunt. Sed hunc uenerandus prb̃r fu¬
gisse respondit. Iunc illi inquiunt. Scis ip¬
se melius quid conuenit. Seruiis autem do¬
mini constant̃ ait. Scio. Cui dixerunt. Bonꝰ
homo es. nolumus te per uarios cruciatus
mori. Elige tibi mortem quam uis. Quib
uir dei respondit dicens. Inmanu dñi sum.
Ea morte me occidite. qua me occidi ipse per¬
miserit. Iunc qui illic aderant langobardis
placuit. ut eum capite truncare debuussent:
quatinꝰ sine graui crueiatu uitam eius com¬
pendiosa morte terminarent. Cognito itaq
quod sanctulus qui int̾ eos ꝓ sanctitatis re¬
uerentia magni honoris habebatur occiden¬
dus. ẽẽt : om̃s qui meodem loco inuenti sũt
langobardi. conuenerunt sicut sunt iumie
crudelitatis leti adspectaculum mortis.
ircunsteterunt itaq acies. uir dñi dedue¬
tus in medio est atq ex om̃ib uiris forti¬
bus electus est unus : de quo dubium non

Expanded text:
endum dederant, venerunt, quem dederant endum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque acies. Vir autem Domini deductus in medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Quod posse se facere omnino nega¬
Cumq ex morte illius deliberasse eos cerneret:
petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui
ꝓtinus responderunt. Tibi quidem eum adcus¬
dodiendum damus. sed ea conditione int̾posita
ut si iste fugerit: ꝓ eo ipse moriaris. Quod
uir dei libenter accipiens : predictum diaconũ
in sua suscepit fide. Quem nocte mectia cum lan¬
gobarcłis om̃s somno graui depressos aspiceret.
ex citauit & ait. Surge. &e concitus fuge. Lib̾et
te omp̃s deus. Sed idem diaconus ꝓmissionis
eius non immemor: responit dicens. Fugere
pater non possum. quia si ego fugero: ꝓ me sine
dubio ipse morieris. Quem uir ddñi sanctulus
ad fugiendum compulit dicens. Surge & uade
te omp̃s cleus eripiat. Nam ego in manueius sũ
antum michi possunt facere. quantum ipse
ꝑmiserit. Fugit itaq diaconus. & quasi decep¬
tus inmedio fide iussor remansit. Facto gͥ
mane: langobardi qui diaconum ad custodi¬

Expanded text:
set, quod posse se facere omnino negaset, quod posse se facere omnino negaCumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te omnipotens Deus. Sed idem diaconus 364 promissionis ejus non immemor, respondit dicens: Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodi
Abbreviated transcription (Latin):
decem ut om̃s illi artifices atq oꝑarii ex uno
illo pane satiati. hunc & coticlie ecderent. &
ex uno cotidie quod edere possent incrasti¬
num suꝑesset. ac si fragm̃ta panis ꝑesũ eres
cerent. &e cibum comecdentium ora repararẽt.¬
Petrus. Mira res atoꝵ in exemꝑlo dñici oꝑis
Gregoriꝰ pse petre
multos de uno pane pauit ꝑseruum: qui
ex quinq panibus quinq milia hominum
satiauit ꝑ semet ipsum. Qui pauca seminũ
grana innumera segetum frumenta multi.¬
plicat. qui ipsa quoqͦ semina produxit. ex
terra. & simul omnia creauit ex nichilo.
ed ne duutius mireris quid inuirtute
cłm ueneranctus uir sanctulus exterius fe¬
cerit.x audi ex uirtute dñi qualis interiꝰ
fuit. Die & enim quaclam a langobar cdis
captus quidam diaconus tenebatur ligatꝰ.
eumq ipsi qui tenuerant. interficere cogi¬
tabant. Aduespascente aut̃ die uir dñi sanc¬
tulus abeisdem langobardis petiit. ut re¬

Expanded text:
decem omnes illi artifices atque operarii ex illo decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararePETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis GREGOR. Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ne fortasse panis a coquentibus remansisset.
Cum repente panem mire magnitudinis atq
insoliti candoris inuenit. quem tulit quidẽ.
sed cdeferre artificibus noluit: ne fortasse
alienus. ẽẽt & culpam uelut ex pietate
ꝑpetraret. Per uicinas itaq hunc mulieres
detulit. eumq omĩbus ostenctit. ac necui earuͣ
remansisset inquisiuit. Om̃s autem qui pri¬
die panem coxerant : suum hunc. ẽẽ. negaue¬
rant. atq: panes suos se integro numero acli¬
bano retulisse professe sunt. Iunc letus uir
dei ꝑrexit ad multos artifices cum uno pa¬
ne. ut om̃ipotenti deo gr̃as agerent ad mo¬
nuit: ce quia eis annonam prebuerat: in¬
dicauit. eisq ad refectionem ꝓtinꝰ inuitatis
inuentum panem apposuit. Quibus suffici¬
enter pleneq saciatis : plura ex eo quam ipse
panis fuerat fragm̃ta collegit. Que die quoq
altero eis ad refectionem intulit. Sed id qd̃
ex fragm̃tis suꝑerat: ipsa quoq que apposi

Expanded text:
ne forte panis a coquentibus remansisset. ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposit
Abbreviated transcription (Latin):
blei erupit: ut langobarcdi qui prius diu in¬
cassum laborauerant. non solum sua uascula
omĩa sed utrem quoq quem uir dei detu¬
lerat. implerent. & grãs agerent. quia is qui
oleum petere uenerat. benedicendo decdit
quod postulauit. Alo quoq tempe ue¬
hemens ubiq fames incubuerat. &e beati lau
incensa. Quam restaurare uir dei cupiens. mul¬
tos artifices. ac plures sũministrantes oparios
adhibuit. quibus necesse erat ut cotidiani sũp¬
tus laborantibus sine dilatione p̃berentur.
sed exigente eiuscdem samis necessitate panis
defuit. Coepere laborantes instanter uictũ
querere. quia uires ad laborem ꝑ mopiã
non haberent. Quod uir dei audiens eos
uerbis consolabat᷑ foris ꝓmittendo quod
deerat. sed ipse grauiter anxiabat᷑ intus.
exhibere cibum non ualens quem ꝓmittebat.
Cum uero huc illucq anxius ꝑgeret. deuenit
adelibanum. in quo uicine mulieres pͥdie
coxerant panes. ubi incuruatus insꝙpexit.

Expanded text:
olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu inolei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubique fames incubuerat, et beati Laurncensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, artifices multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit,
Abbreviated transcription (Latin):
premerent. ut moleum liquare debuisset: sic̃
iocundi erat & uultus & animi. utrem uacu¬
um adprelum detulit. laborantesq langobar¬
dos leto uultu salutauit. Utrem protulit. &
iubendo potius quam petendo eũ sibi imple
ri dixit. Sed gentiles uiri qui toto iam die
frustra laborauerant. atq ab oliuis exigere
oleum torquendo non poterant: uerba illiꝰ
moleste susceperunt. eumq miuriis in sectati
sunt. Quibus uir dei letiore adhue uultu
respondit dicens. di michi erectitis. istum
utrem sanctulo impletis: & sic a uob̾ reuerte¬
tur. Cumq illi ex oluus oleum defluere non
cernerent. & uirum dei aclimplenctum utrẽ
sibi insistere uiclerent: uehement̃ accensi
naioribus hunc uerborum contumeliis de¬
testari coeperunt. Uir autem dei uicdens qđ̃
ex prelo oleum nullo modo exiret: aquam
bi dari petiit. quam eunctis uidentibus be¬
Alixit. atq in prelo siuis manibus iactauit.
Ex qua ꝓtinus benedictione tanta ubertas

Expanded text:
premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas
Abbreviated transcription (Latin):
i portu non ualuit. portare. Ut hinc omp̃s
deus ostenderet. quia hanc onustam sua ma¬
nu tenuerat. suꝑ aquas: que ab hominib
uacua & relicta suꝑ aquas non potuit
manere.Ante dies quoq fere.xl. uictisti¬
apud me eiun cuius suꝑius memoriam feri
uenerabilis uite prb̃m sanctulum nomine.
qui ad me ex nursie ꝓuintia annis singu¬
lis uenire consueuit. Sed ex eadem ꝓuin¬
tia quidam monachus ante triduum ue¬
ni. qui grauis nuntii merore me ꝑeulit.
Qui eunde̾m uirum obisse nunciauit. huiꝰ
ego uiri & si non sine semine gemitu dul¬
cedinis recolo: iam tamem sine formidine
uirtutes narro. quas a uicinis eius sacerdo¬
tibus mira ueritate ce simplicitate p̃ditis
agnoui. Et sicut iuter amantes se animos
magnum caritatis familiaritas ausum pre¬
bet᷑: ame plerumq ex dulcedine exactus.
ipse oiuoq de iis que egerat: extrema que¬
dam fateri cogebatur. Hic nanq quodam
tempore cum inprelio langobarcti oliuam

Expanded text:
in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit manere.apud me eum, cujus superius memoriam feci , venerabilis vitae presbyterum Sanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. non iam ex morte uicma sed ex ipsa
eius presentia ac uisione turbati: om̃s sibi¬
met pacem dederunt. corꝑ us & sanguinem
redemptoris acceperunt. deo se singu̾li com¬
mencdantes. ut eorum animas benigne sus¬
ciꝑet. quorum corpora intam pauencla mor¬
te tradiderat. Ded omp̃s deus qui eorum
mentes mirabilit̃ terruit : eorum quoq
uitam mirabilius seruauit. Nam diebus
octo nauis eadem usq adsuꝑiores tabulas
aquis plena. iter proprium peragens ena¬
tauit. Hono autem die: inerotomiensis castri
portum deducta est. Ex qua exierunt om̃s
incolumes. qui cum p̃dicto uenerabili uiro
max imiano nauigabant. Cumq post eos ipse
quoq fuisset egressus: mox ineiuscdem por¬
ti profundum nauis demersa est: ac si illis
sgredientibus ꝓpondere suleuatione caruis¬
set. hi que plena hominibus inpelago aquas
portauerat. atq natauerat: maximiano cũ
suis fr̃ibus recedente. aquas sine hominibus

Expanded text:
dentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa dentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus