comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti de fermentato sacrifiant. qͥb tãquã uere catholicis ecͣca.
romana ꝯmunicat uerũ ħ questio melius soluenda differ¬
corꝑis ⁊ sanguinis sui .xͦ sub alia spẽ sumendũ ĩstitu¬
it ad augendũ meritũ. ad fouendũ sensũ ⁊ ad uitandũ ridi¬
ut fides hãt meritũ. cui non humana rõ prebet exꝑimentũ ad fo¬
carnc̃ crudam comedere uł sanguinẽ humanũ potare. ad uidã¬
dũ ridicłm ne insultareit paganus cũ id ageret. xͥanus it ita ue¬
ritas ad sit et ridicłm desit. ad hoc gͦ xp̃c sub sp̃e pͥncipalis edulii
fumendã pposuit eucharistiã: ut sensus foueret᷑ in uno ⁊ fides
edificaretur in alt̾o. fouet᷑ enim sensus in uno: dũ solita ꝑci¬
ꝑit. edificat᷑ fides in altero dum ĩ eo qd̾ uidet quale sit illud qd̾
ñ uidet agnoscit. ꝓponit᷑ aũ spẽs panis ⁊ uim. quatinus ĩ sũp¬
tione corpis ⁊ sanguinis xͥ doccatur ẽt ꝑfrã refectio. Plena qͥp

Expanded text:
t de fermentato, quibus tanquam vere catholicis Ecclesia Romana communicat. Verum haec quaestio melius solvenda differporis et sanguinis sui Christus sub alia specie sumendum instituit, ad augendum meritum, ad fovendum sensum, ad vitandum ridiut fides habeat meritum, cui humana ratio non praebet experimentum. Ad foconsuevimus carnem crudam comedere, vel sanguinem humanum potare. Ad vitandum ridiculum, ne insultaret paganus, cum id ageret Christianus, ut ita veritas adsit et ridiculum desit. Ad hoc ergo Christus sub specie principalis edulii sumendam proposuit eucharistiam, ut sensus foveretur in uno, et fides aedificaretur in altero. Fovetur enim sensus in uno, dum solita percipit; aedificatur fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. Proponitur autem species panis et vini, quatenus in sumptione corporis et sang
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ qͣctũ si d̾. adhuc integrã
Res sit reuoeatũ fu̾it euanescit. ¶¬
Itẽ si adhͦ integͦ mandato mors altĩ¬
tͥ mandauit tu ignorans eũ decessis¬
se executꝰ fueris mandatũ posse te
agͣe mandati actiõe alioqͥn iusta. ⁊
ꝓbabił ignorantia dap̃nũ tͥ afferret.

Expanded text:
mandatum contractum, si, dum adhuc integra res sit, revocatum fuerit, evanescit. Item si adhuc integro mandato mors altertibi mandaverit, tu ignorans eum decessisse exsecutus fueras mandatum, posse te agere mandati actione: alioquin iusta et probabilis ignorantia damnum tibi afferat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iudiciariã ꝯuentioẽm. siue ꝑ p̾ces pͥn¬
cipi oblatas. ⁊ iudici insinuatas. ⁊ ꝑ
eũ ad ꝯscĩam adñsarii deluctas. ⁊ sub
Iniuste eñ agẽ recusat qͥ ꝑatꝰ aclũsa¬
riũ suũ ad iudliciũ reuocauit. Et Cũ

Expanded text:
per iudiciariam conventionem sive per preces principi oblatas et iudici insinuatas et per eum ad scientiam adversarii deductas, vel sub Iniuste enim agere recusat, qui paratus adversarium suum ad iudicium vocavit, c
Abbreviated transcription (Latin):
ox seqͥtur hymnꝰ angelicus temꝑali xp̃i natiuitati. ꝑhibeus te¬
stimonium quẽ ille pͥmus inchoando pronutiat: qͥ angłm
agni consilii representat. Chorus autẽ concinendo ꝓseqͥtur qͥa su¬
bito fcã est cũ angło multitudo celestis militie. laudantiũ dm̃ ⁊ dicẽ¬
er ula que ꝑdiderat dragmã decimã iam lucernã accenderat ut dg¬
mã ꝑditam inueniret. Et pastor dimissis nonaginta nouẽ ouib
um ⁊ hoĩem. Scd̾s inter angłos ⁊ hoĩem. Tercius inter hoĩes ⁊ hoĩes.
homo nãꝙ ꝑ in obedientiã creatorẽ offenderat. Per suũ casum restau¬
rationem anglicam ĩpeditrat. ꝑ uarios ritus se ab hoĩe seꝑauerat. Iude¬
us nãq cerimonias excolebat. Gentilis ydolatriam exercebat. Ułͥꝙ rtius
alterius displicebat. S ueniens pax nr̃a fecit utraꝙ unũ deftruxit
inimiciars̃ maccrias ⁊ conturrentes parietes in se angulari lapide

Expanded text:
ox sequitur hymnus angelicus, temporali Christi nativitati perhibens testimonium, quem ille primus inchoando pronuntiat, qui Angelum magni consilii repraesentat. Chorus autem concinendo prosequitur, quia subito facta est cum angelo multitudo militier illa, quae perdiderat drachmam decimam, jam lucernam accenderat, ut drachmam perditam inveniret. Et pastor dimissis nonaginta novem ovibus um et hominem, secundus inter angelum et hominem, tertius inter hominem et hominem. Homo namque per inobedientiam Creatorem offenderat, per suum casum restaurationem angelicam impedierat, per varios ritus se ab homine separaverat. Judaeus namque caeremonias excolebat, gentilis idololatriam exercebat, utrisque ritus alterius displicebat. Sed veniens pax vera, fecit utraque unum, destruxit inimicitiarum macerias, et concurrentes parietes in se angulari lapide
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur ⁊ ꝯgaudet pastorib qr pax est inter angłos ⁊ hoĩes reforma-¬
ta. Nascitur d̾s homo qr pax est inter dm̃ ⁊ hoĩem restaurata. Nas¬
citur ĩ presepi bonis ⁊ asini qr pax est inter hoĩes ⁊ hoĩes reꝑata.
Pbouem enĩ iudaicus. ꝑ asinũ gentilio ppłs figuratur scd̃m illud.

Expanded text:
ngaudet pastoribus: quia pax inter angelos et homines est reformata. Nascitur Deus homo, quia pax inter Deum et homines est restaurata; nascitur in praesepi bovis et asini, quia pax est inter homines et homines reparata. Per bovem enim Judaicus, per asinum gentilis populus praefiguratur, secundum illud:
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentie subdiaconꝰ ⁊ dẏachonꝰ pedes ⁊ manus sũmi põ¬
tificis osculant᷑ pedem subdyachonus osculatur post lectã
epistolam ⁊ dyachonus añ legend̃ euuangłium. Manum¬
subdyachonus osculatur offerens ampullam cum aqua ca¬
litenq cum uino. Et dẏachonus offerens patenã cũ hostia et
thuribulũ cum incenso. ut̾q uͦ de manu pontificis accrpiens
encharistiã. Illud ꝙͦ nacare ñ credit᷑ a misterio qd̃ sũmꝰ ponti¬
fex .uii. modis accipit oscululũ ad os ⁊ ad pectͥus ⁊ ad hume¬
n ad manus ad brachia ad pedes et genunua expressum misi¬

Expanded text:
reverentiae diaconus et subdiaconus pedes et manus summi pontificis osculantur, pedes subdiaconus osculatur, post lectam epistolam, et diaconus ante legendum evangelium manum osculatur, offerens ampullam cum aqua, calicem cum vino. Et subdiaconus offerens patenam cum hostia, thuribulum cum incenso, uterque vero de manu pontificis accipiens eucharistiam. Illud quoque vacare non creditur a mysterio quod sumem modis accipit osculum: ad os, ad pectus, ad humerum, ad manus, ad brachia, ad pedes, ad genua, expressum mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
cauit coram apłis sumensq reliqͥas dedit illis. Et qm̃ eodem
einangłista testante ih̃c accepit panẽ ac fregit ⁊ porrigebat il¬
lio. quoꝵ cor ardens erat in eis. idarco pontifex integram eu¬
charistie medietatẽ accipiens. suꝑ patenã frangit in partes et
cerdos abluit et ꝑfundit neqͥt in caute remaneat. ex con¬
tattu dignissimi sacramenti. Non qd̃ qͥcqͣm ĩmundum ex con¬
tactu sacramenti contraxerit. s ut suam potius indignitatẽ
ꝯmemoret: qͥ se indicat tantis sacramentis celebrandis ĩdig¬
num. scd̃m illd̃ qd̃ doꝰ ait. Cũ omĩa bñfeceritis: dictte serui ĩ¬
utiles sumus. Indignũ qͥdem existeret ut manus que incorru
ꝓtibile corpus contrectarunt corcorruptibile corpꝰ ꝯtingant do¬
nec studiose lauent᷑᷑ ablutionis aũ aqua debet in locum mund̃¬
honeste diffundi. ut altitudo. sacramenti reuerentius honoretur.
Trina sacerdotis ablutio que fit in pͥncipio. ĩ medio et in fine. de¬

Expanded text:
uis discipulis, sumensque reliquias dedit illis. Et quoniam, eodem evangelista testante, Jesus accepit panem, ac fregit et porrigebat illis, quorum cor ardens erat in eis Luc. XXIV; idcirco pontifex integram Eucharistiae medietatem accipiens super patenam, frangit in partes, et cerdos abluit et perfundit manus, ne quid incaute remaneat ex contactu divinissimi sacramenti, non quod quidquam immundum ex contactu sacramenti contraxerit, sed ut suam potius indignitatem commemoret, qui se judicavit tantis sacramentis celebrandis indignum; secundum quod Dominus ait: Cum omnia bona feceritis, dicite: Servi inutilptibile tractaverunt, corpus corruptibile contingant, donec studiose laventur. Ablutionis autem aqua debet in locum mundum diffundi honeste, ut altitudo sacramenti reverentius honoretur. Trina vero sacerdotis ablutio, quae fit in principio, in medio, in fine, de
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. pacẽ ⁊ reuerentiã. De osculo unionĩs sponss
dicit in canticis. Osculet᷑ me osculo oris sui de osculo carita
Osculum mͥ ñ dedisti. ħ aũ ex quo intraui ñ cessauit oscula-¬
ri pedes meos ad significand̾ gͦ tres uniones in xp̃o sacer
dos ter osculatur altare. uidelicet unionem diuinitatis ad
aĩam diuinitatis ad carnẽ ⁊ carnis ad aĩam. uel unionem

Expanded text:
aritatem, pacem et reverentiam. De osculo unionis sponsa dicit in Canticis: Osculetur me osculo oris sui Cant. I. De osculo charitOsculum mihi non dedisti. Haec autem ex quo intravit, non cessavit osculari dos ter osculatur altare, videlicet unionem divinitatis ad animam. divinitatis ad carnem, et carnis ad animam, vel unionem
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex portat mittram aurifrigio insignitã. S pp̃ abstinentiã nigͥs
sit indumentis utend̾. qi uiridis color mediꝰ est int̾ albedinẽ ⁊ nigredi¬
iiͦii. cet̾i referunt᷑: ad rubeũ colorẽ: coctineus. ad nigrũ: uiolaceus. ad
uiridẽ croceus. Qiqͣm ñ nulli rosas ad martyres. croceum ad cõfes¬
sores. Lilium ad uͥgines referant.

Expanded text:
Pontifex portat mitram aurifrigio insignitam, sed propter abstinentiam nsit indumentis utendum, quia viridis color medius est inter albedinem et nigrediquatuor caeteri referuntur. Ad rubeum colorem coccineus, ad nigrum violaceus, ad viridem croceus. Quamvis nonnulli rosas ad martyres, crocum ad confessores, lilium ad virgines referant.
Abbreviated transcription (Latin):
tro aũ om̃i pleno spͣcitia. Q sqͥs enim sacͥs indumentis ornat᷑ ⁊ honc¬
stis morib ñ induit: qͣnto uenerabilior apparet hoĩb: tanto reddit᷑
tur obutib: ea potius q̃ in ip̃is erant intelligenda possebant. ut qͥe¬
qͥd illa uelamina ĩ sulgore auri. ĩ nitore gẽmaꝵ ⁊ in multimodi o¬
peris uarietate figurabant. hoc iam immorib actib q clarescat.
cũ et apud uet̾es reuerentiã ip̃a significationii spes obtinent. ⁊ apud
nos certiora sunt experimenta rerũ. ꝙͣ enignata figurarũ. Tunc con
ualles habundabunt frumento: cũ arietes ouium st̃ inditi. De qͥ¬

Expanded text:
 XXIII. Quisquis autem sacris indumentis ornatur, et honestis moribus non induitur, quanto venerabilior apparet hominibus, tanto indigtur obtutibus, ea potius quae in ipsis erant intelligenda poscebant: ut quidquid illa velamina in fulgore auri et in nitore gemmarum, et in multimodi operis varietate signabant, hoc jam in moribus actibusque clarescat. Quod et apud veteres reverentiam ipsae significationum species obtinent, et apud nos certiora sunt experimenta rerum, quam aenigmata figurarum. Tunc enim valles abundant frumento, cum arietes ovium sunt induti
Abbreviated transcription (Latin):
g. qͥd .s.a. ĩ.c. ⁊ c̃. Illd̾ aũ ñ otiose notandũ est qd̃ licet in consetra¬
conueniunt. In dedicatione tñ ecflie semꝑ utendũ est albis. qͦcũq
dicrũ dedicatio celebret᷑ qm̃ in consetratione pontificis cantat᷑ mis¬
sa diei. s in dedicatione basilice dedicationis missa cantat᷑. Nam. ⁊
ectͣ nirgineo noie nuncupat᷑. scd̾ illd̃ apłi. De sponsi enim uos uni
uiro uirginem castam exhibere. xp̃o de qͣ sponsus ait in canticis. Co-

Expanded text:
 etc. Act. I. Illud autem non otiose notandum est quod, licet in consecraconsedierum dedicatio celebretur. Quoniam in consecratione pontificis cantatur missa diei, sed in dedicatione basilicae dedicationis missa cantatur. Nam et Ecclesia virgineo nomine nuncupatur, secundum illud Apostoli: Despondi enim vos uni viro virginem c
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Tercia pars in calice pͥonitur. significans eos qͥ ad huc
in passione consistunt donec ab hac uita migrantes ad cap̃t
suũ transeant. uͥ nec moriant᷑ amplius nec ullatenus patiãt᷑.¬
De agnus dei.

Expanded text:
. Tertia pars in calicem ponitur, significans eos qui adhuc in passione consistunt, donec de hac vita migrantes, ad caput suum transeant, nec moriantur amplius, neque ullatenus patiantuDe Agnus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
uationẽ mundi dei filius angło magni consilii. amictus ẽ nube dũ
exp̃ssius designat᷑: qͣ sũmus pontifex caput obducit. Et pulchre qͥdẽ
qd̾ ꝑ calciamentũ pedũ hoc ip̃m ꝑ amicłũ capitis designat᷑: qr diuinitaᷤᷤ¬
⁊ in carne latuit ⁊ ꝑ carnẽ innotuit. Nam cũ notus ẽẽt in iudea d̾s et
in isrł magnũ nom̃ eiꝰ: in idumea extendit calciamentũ suũ. ⁊¬

Expanded text:
mundi Dei Filius, magni consilii angelus, amictus est nube, dum expressius designatur, qua summus pontifex caput obducit. Et pulchre quidem, quod per calceamentum pedum, hoc ipsum per amictum capitis designatur: quia divinitas in carne latuit, et per carnem innotuit. Nam cum notus esset in Judaea Deus, et in Israel magnum nomen ejus, in Idumaeam extendit calceamentum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Danis enim clestis apponit᷑ de quo siqͥs manducanetit uiuet inet̾num.
Danis iste sumit᷑ ñ ꝯsumit ᷑ editur ñ egeritur. Mandutat᷑ ñ in corꝑatur
si manducatꝰ in corꝑat et manducans ĩ incorporat ᷑ transsubstantiat᷑
ñ tranformatur s transformat ñ transsubstantiat. Cotidie mandu¬
cat᷑ ⁊ nͨ deficit nͨ decrescit qi cotidie transubstantiat: ⁊ nͨ ꝓficit nͨ acre
erum sub forma panis: substantia carnis co
calis. de qͦ crudũ qͥd nͨ coctum aqua. s assum tm̃ igni. iubent᷑ cͥome-¬
dere. caput cũ pedib ⁊ in testinis uorare. siqͥd residuũ fuerit igni
ꝯburere. illesus diuidit᷑. ⁊ integ̾ manducat᷑: Niuit manducatus qr
resurrexit occisus. Manducatus ñ morit: qr resurrexit ñ morituruꝰ.
Totum comedit qͥ quantũlibet edit qi nͨ qui plus collegerat

Expanded text:
anis enim coelestis apponitur, de quo Si quis manducaverit, vivet in aeternum. Panis iste sumitur, non consumitur: editur, et non egeritur: manducatur, et non incorporatur, sed manducatus incorporat, et manducans incorporatur: transsubstantiatur, non transformatur, sed transformat, non transsubstantiat: quotidie manducatur, et non deficit, nec decrescit, quia quotidie transsubstantiatur, et nec proficit, nec aerum sub forma panis substantia carnis comchalis, ex quo non crudum quid nec coctum aqua, sed tantum assum igni jubemur comedere, caput cum pedibus, et intestinis vorare. Si quid residuum fuerit. igni comburere. Illaesus dividitur, et integer manducatur. Vivit manducatus, qui resurrexit occisus. Manducatus non moritur, quia resurrexit non moriturus. Totum comedit, qui quantumlibet edit, quia nec qui plus collegerat
Abbreviated transcription (Latin):
biscum: ut se unũ ex ip̃is ostendat. Cet̾um uii. uicib popłs sa¬
lutat᷑ in missa quatenus exclnsis.uii. uitiis capitalib: suscipi
nullus p̃sbiteroꝵ missarũ sollempnia celebrare p̃sumat: ni
cõuenit. ut ip̃ius salutationi. Rdatur a plurib. uerũ aliud est
ecessitatis articulus ⁊ aliud religionis contemptus. pie quoc
sistunt orantib scd̃m illud ꝓpheticũ. In conspectu angłoꝵ psal¬

Expanded text:
biscum; ut se unum ex ipsis ostendat. Caeterum, septem vicibus populus salutatur in missa, quatenus exclusis septem vitiis capitalibus, suscipianullus presbyterorum missarum solemnia celebrare praesumat, nisconvenit, ut illius salutationi respondeatur a pluribus. Verum aliud est necessitatis articulus, et aliud religionis contemptus. Pie quoqusistant orantibus, secundum illud propheticum: In conspectu angelorum psal
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib locus occurret ubi desunctoꝵ poterit agere memoriã
sp̃alem. hinc ⁊̃ euidenter apparet qͣm sc̃m sit ⁊ salubre missarũ
or̃one. usꝙ dum missa ꝑ agatur. uelut inqͥetudines eccł̃ie cõ¬
mouentes: ꝯuenit cõmunione pͥuari uerũ cũ d̾s nicħ ignoret
nec alicuiꝰ ualeat obliuisci: qͥd est qd̃ petimꝰ. ut d̾s nr̃i memine¬
rit. Porro d̾s dr̃ sure qͦs approbat. uñ nouit dñs. qͥ sunt eius
pñiam: om̃ium iniqͥtatũ eiꝰ ñ recordabor. Et d̾r obliuisci bo¬
noꝵ cũ bonus ad malũ ꝑu̾tit᷑. uñ si iustus a iusticia sua se¬

Expanded text:
uoniam in sequentibus locus occurret, ubi defunctorem poterit agere memoriam specialem. Hinc evidenter apparet, quam sanctum sit ac salubre missarum t usque dum missa peragatur, velut inquietudines ecclesiae commoventes, convenit communione privari. Verum cum Dominus nihil ignoret, nec alicujus valeat oblivisci, quid est quod petimus ut Deus nostri meminerit. Porro Deus dicitur scire quos approbat, unde: Novit Dominus qui sunt ejus; poenitentiam, omnium iniquitatum ejus non recordabor . Et dicitur oblivisci bonorum, cum bonus ad malum pervertitur, unde: Si justus a justitia se ave
Abbreviated transcription (Latin):
nomite ponit᷑ ꝓ contento. Nam unꝰ ⁊ idem ⁊ tunc ⁊ nunt
⁊ ħ ⁊ alibi: sacrificat᷑ ab om̃ib. Totus est in celo. totus est in alta¬
ri. Simł ⁊ sedet ad dexteram pr̃is. ⁊ manet sub sp̃e sacramenti.
Miraris qd̾ u̾bum dei iuxta sacramenti u̾itatem totum simul
in diuersis locis existit: ⁊ ñ miraris. qd̃ u̾bum hoĩs iuxta uocis
natura totũ simul est in aurib diu̾soꝵ. Qͥd queris naturam
diu̾sis locis est unus: sic̃ in singłis ꝑtib totus. Ꝙ aũ uinum ĩ
calice consetrauerit: patet ex eo qd̃ ip̃e subiunxit. Non bibam a

Expanded text:
nomice, ponitur pro contento. Nam et unus et idem et tunc et nunc et hic et alibi sacrificatur ab omnibus, totus in coelo, et totus in altari, simul et sedet ad dextram Patris et manet sub specie sacramenti. Miraris quod verbum Dei juxta sacramenti virtutem totum simul in diversis locis existit. Et non miraris quod verbum hominis juxta vocis naturam totum est simul in auribus diversorum. Quid quaeris ns locis est unus, sicut in diversis partibus totus. Quod autem vinum in calice consecraverit, patet ex eo quod ipse subjunxit: Non bibam am
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat eccͣ. qd̾ euungłi ubum corde recepit. Mox fidei symbolũ
catholicus euuanglice doctrine. consona uoce respondet ⁊ sollempni
tripudio. fidem catholicam ꝓfitet᷑: Symbolũ aũ grece latine sonat
postquã apłi sp̃m paraclytum acceperunt. cũ iam forent ad p̃di¬
candum euuangłium ꝓfecturi: conferentes in unũ suꝑ articłis
ficlei statuerunt ut sicut omnes erant in una fide concordes. sic
omnes unan fidem concordr p̃dicarent. Et ideo symbolum cõpo¬
tetur ad missam ex decreto sc̃ẽ ⁊ uniu̾salis synodi. apud constanti¬

Expanded text:
ostendat Ecclesia, quod Evangelii verbum corde recepit, mox fidei Symbolum catholicus evangelicae doctrinae consona voce respondet, et solemni tripudio fidem catholicam profitetur. Symbolum autem Graece, Latine sonat postquam apostoli sanctum Paracletum acceperunt, cum jam forent ad praedicandum Evangelium profecturi, conferentes in unum super articulis fidei, statuerunt ut sicut omnes erant in una fide concordes, sic omnes unam fidem concorditer praedicarent, et ideo Symbolum compocantetur ad missam, ex decreto sanctae universalis synodi apud Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
romactat᷑. Infra thuribulũ. thus adolet᷑. ad ꝓpitiatoriũ sanguis
infert᷑. Caro mactat᷑. in contritione. T hus adolet᷑ ex deuotione.
Sanguis infert᷑ pro redemptione. Suꝑ altare corporis. Infra thu¬
flictionis. Soloris in corde meroris ĩ ore. laboris in oꝑe. In sacͥ¬
ficio iusticie panis fortitudinis ⁊ constantie. uinum rectitudinis et
entie. a qua mansuetudinis ⁊ temperantie. fortitudinis inter
u̾sa. rectitudinis inter iniqua. Mansuetudinis inter ꝓbra. In sa¬
crificio eucharistie panis imitatis uinum caritatis ⁊ aqua fidelita¬
tis. panis pro corpore. uinũ pro aĩa ⁊ aqua pro ppło. Sic̃ infra ple¬
nius ⁊ planius ostendit᷑. Int̾ ħ sacrificia. primũ educit. scd̃m de¬
ducit. t̾cium aũ inducit. Educit incipientes deducit ꝓficientes.
In prĩam glorificationis. Let tria sacrificia sacerdos offert ĩ mis-¬
sa. pͥmum in confessione scd̃m ĩ prephatione. t̾cium in actione. Nam

Expanded text:
ro mactatur, infra thuribulum thus adoletur, ad propitiatorium sanguis infertur. Caro mactatur in contritione, thus adoletur in devotione, sanguis infertur pro redemptione super altare corporis, infra thuflictionis: doloris in corde, moeroris in ore, laboris in opere. In sacrificio justitiae panis fortitudinis et constantiae, vinum rectitudinis et prudentiae, aqua mansuetudinis et temperantiae: fortitudinis inter adversa, rectitudinis inter iniqua, mansuetudinis inter probra. In sacrificio eucharistiae panis unitatis, vinum charitatis, aqua fidelitatis: panis pro corpore, vinum pro anima, et aqua pro populo, sicut infra planius et plenius ostenditur. Inter haec sacrificia, primum educit, secundum deducit, tertium autem inducit. Educit incipientes, deducit proficientein patriam glorificationis. Haec tria sacrificia sacerdos offert in missa. Primum in confessione, secundum in praefatione, tertium in actione. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Rogat unitas pro unione u̾bum cũ pr̃e: unũ est in na-¬
tura. hõ cũ u̾bo unũ est in ꝑsona. Membra sunt unũ cũ capi
scas mundus qr tu me misisti. ut aũ in głia unũ sint: uolo
ut uͥ ego sũ ⁊ illi sint mecũ ut uideãt claritatẽ meã quam
dedisti mͥ: qr dilexisti me añ constitutionem mundi.

Expanded text:
I. Rogat unitas pro unione, Verbum cum Patre unum est in natura, homo cum Verbo unum est in persona, membra sunt unum cum capitscat mundus quia tu me misisti, ut autem et gloria unum sint, volo ut ibi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem quam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ uniu̾se uͥtutes augentur et om̃ium grãꝵ fructus exuberat.
Io enim in ħ sacramento sumit᷑ totus ⁊ integer qͥ est fons ⁊ ori¬
go totius uirtutis ⁊ gr̃e. Qui ꝑ crucis misterium cripuit nos
a potestate pect̃i. per eucharistie sacramentu. liberat nos a
luntate pectandi. Nam eucharistia si digne sumatur: a malo
liberat ⁊ confirmat in bono uenialia delet ⁊ cauet mortalia.
uñ cũ p̃mittamus in or̃one dñica. Panem nr̃m epyusion

Expanded text:
tutem, universae virtutes augentur, et omnium gratiarum fructus exuberant. Is enim in hoc sacramento sumitur totus et integer, qui est fons et origo totius virtutis et gratiae. Per crucis mysterium eripuit nos a potestate peccati. Per eucharistiae sacramentum liberat nos a voluntate peccandi; nam eucharistia si digne sumatur, a malo liberat, et confirmat in bono, venialia delet et cavet mortalia. Unde cum praemittimus in oratione Dominica: Panem nostrum epiousion,
Abbreviated transcription (Latin):
ducauerit ex hoc pane uiuet inet̾num. Cib ille mortalis. pe¬
pendit in ligno scĩe boni et mali. Cib iste uitalis pependit in
ligno uite qd̃ est in medio ꝑ adysi. Illud fuit lignũ in obediẽ¬
illi ꝓmiserat eritis sicut dii. scientes bonũ et malum. Istud
ẽ lignũ obedientie in quo d̾s manus extendit cũ sc̃s est homo.

Expanded text:
ducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Cibus ille mortalis pependit in ligno scientiae boni et mali; cibus iste vitalis pependit in ligno vitae, quod est in medio paradisi. Illud fuit lignum inobedieni serpens promiserat: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; istud autem lignum est obedientiae, in quo Deus manus extendit, et factus es
Abbreviated transcription (Latin):
bum humanitatis inuitaret ad custum diuinitatis: de quodi¬
aliter corde gustamus: ita nos humanitate reficiat. quã corꝑa¬
lit̾ oreromedimꝰ. ut ita de uisibilib ad inuisibilia de temꝑa-¬
D ad et̾na de t̾renis ad celestia. de humanis ad diuinan
di uita ecce cib humanitatis. Panis gͥ angłoꝵ sc̃s est cib¬

Expanded text:
bum humanitatis invitaret ad gustum divinitatis, de quo dialiter gustamus corde, ita nos humanitate reficiat, quam corporaliter ore comedimus, ut ita de visibilibus ad invisibilia, de temporalibus ad aeterna, de terrenis ad coelestia, de humanis ad divina nos st; ecce cibus humanitatis. Panis igitur angelorum fac
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ⁊̃ ꝑ corꝑalem p̃sentiã. Et iõ sacramentũ istud institu¬
it in quo presens est ip̃e nobiscum. sub alia qͥdem forma:
s ĩ ꝓpͥa uere substantia. Congruũ enim erat ut d̾s qͥ homi¬
nẽ quẽ plasmauit ⁊ fecit ad ymaginẽ ⁊ similitudinẽ su-¬
expressius in signiret. Disposuit gͦ celestis altitudo consilii. ut¬

Expanded text:
per corporalem praesentiam. Et ideo istud sacramentum instituit, in quo praesens est nobiscum, sub alia quidem forma, sed in propria vere substantia. Congruum erat enim, ut Deus qui hominem quem plasmavit, fecit ad imaginem et similitudexpressius insigniret. Disposuit ergo coelestis altitudo consilii,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens scãm sͥ copulauit eccliam . ẜ. illud epythalamitũ. oscule¬
tur me osculo oris sui. In osculo siqͥdem os ori ꝯiungit᷑ ⁊ in xp̃o ñ solũ
humanitas est unita diuinitati. uersĩ ⁊ sponsa sponso est copulata
scd̃m illd̾ ꝓpheticum. Qͣiͣ sponsũ decorauit me corona: ⁊ qͣi sponsam
ornauit monilib. uñ ioħes qͥ ht̃ sponsam sponsus est. De thurifica¬
p̃c gͦ thuribulũ actipiens a dẏacono sacrũ incensat altare. tõe.
qr xp̃c corpus assumens de gñe ꝓphetarũ fc̃s ex semine dd̃ .ẜ. car¬

Expanded text:
eniens, sanctam sibi copulavit Ecclesiam, secundum illud epithalamium: Osculetur me osculo oris sui Cant. I. In osculo siquidem os ori conjungitur; et in Christo non solum humanitas est unita divinitati, verum etiam sponsa sponso est copulata, secundum illud propheticum: Quasi sponsum decoravit me corona, et quasi sponsam ornavit me monilibus Isgo thuribulum accipiens a diacono, sacrum incensat altare; quia Christus corpus assumens, de genere prophetarum, factus ex semine David secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ncc̃e est .i. uidices electos. ⁊ acc̃a¬
tores p̃coneos defensores ꝯgruos. ateiz
legutios testes Iuclices aut̃ debeant᷑
uti eqͥtate testes in u̾itate acc̃atores
intentõe ad amplificand̃ cãm. defen¬
sores extenuatõe ad muniendã cãm.¬

Expanded text:
e, id est iudices electos, accusatores idoneos, defensores congruos atque legitimos testes. Iudices autem agent in aequitate, testes in veritate, accusatores intentione ad amplificandam causam, defensores extenuatione ad minuendam ca
Abbreviated transcription (Latin):
municandũ hortor. Si tñ mens in affectu petcandi ẽ. gͣuari magiᷤ
dico eucharistie. ꝑceptione: quã purificari. Et licet quis pecc̃o
mordeat ᷑ si tñ peccandi de cet̾o ñ habeat uoluntatẽ ⁊ satis faci¬
at lacrimis et or̃onib securus accedat. S hoc de illo dico quẽ
mortalia pecc̃a ñ gͣuant. Cautũ est añ in canone. qd̃ si ñ frequẽ¬
tius: saltem ter in anno cõmunicent om̃s qͥ nolunt eccl̃iasticis ca¬
rere liminib. In pascha. penthecoste. et natali. Qd̃ sacram̃tum¬
Ima memoriã facietis. altaris est ꝯmemoratio mortis xp̃i.
apłc determinat dicens. Qͦcienscumq manducaueritis panẽ

Expanded text:
 hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si tamen peccandi de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus securus accedat. Sed hoc de illo loquor, quem mortalia peccata non gravant; cautum est enim in canone, quod si non frequentius saltem ter in anno omnes communicent, quod nolunt ecclesiasticis carere luminibus: in Pascha, Pentecoste, et Natali. » CAPUT XLIII. Quod sacramentum altaris est commemoratio mortis ChristApostolus determinat, dicens: Quotiescunque manducaveritis pan
Abbreviated transcription (Latin):
is ẽ. suꝑ mel et fauũ dulcis faricib aĩe diligentis. S tanti
tib ualde cancoꝵ est. ⁊ soluis mentis ẽ pabulum: quo tunc a¬
nima plenissime satiabit᷑. cũ u̾bum ip̃m in et̾na felicitate gu¬
⁊ corpus pigmenta sua ꝓuida caritatis arte composuit qͥb
letargicam mentẽ egroti renouata cotidie sue salutis cõme¬
quũ ⁊ et̾num pͥncipiũ qiͣ solidum cibũ ruminare ñ poterat.
ħ dulcissimo confesto liqͣmine ĩ panis ac uini sacramento con¬

Expanded text:
um Psal. XVIII, dulcis faucibus animae diligentis. Sed tantus cibus valde paucorum, et solius mentis pabulum, quo tunc anima plenissime satiabitur, cum Verbum ipsum in aeterna felicitate gu corpus, pigmenta sua provida charitatis arte composuit, quibus letargicam mentem aegroti renovata quotidie suae salutis commequum et aeternum principium, quasi solidum cibum ruminare non poterat hoc dulcissimo confecto liquamine in panis et vini sacramento con
Abbreviated transcription (Latin):
ciscens: aliqd̃ pignus ei qm̃ diligit derelinquat: ut qͦ¬
ciens illd̾ aspextrit. ip̃ius debeas amiutias memorari. quẽ is si ꝑ¬
fecte dilexit absꝙ magno fletu uł desiderio neqͥt illd̾ aspicere. Ideoꝙ
saluator. hoc instituit sacramentũ. ut qr uenerat hora eius qͣ de
mundo transiret ad pr̃em. qr uerũ erat qd̃ dicebat apłis. quo¬

Expanded text:
ciscens aliquod pignus ei quem diligit derelinquat, ut quoties tunc illud aspexerit, ipsius debeat amicitias memorari, quoniam is si perfecte dilexerit, absque magno fletu vel desiderio nequit illud aspicere. Ideoque hoc Salvator instituit sacramentum, ut quia venerat ejus hora qua de mundo transiret ad Patrem, q
Abbreviated transcription (Latin):
uadis ꝵ. Q ego uado mͦ me sequi ñ potes. Cõpetentẽ ilł here¬
ditatẽ conscribens uisibilem. Sui meoriã cõmendaret. ħ inqͥt
facite in meã cõmemorationẽ ñ enim solam scͥpturaꝵꝵ cõmoni¬
gicũ uenerat egrotum sanare. quota nãq pars nr̃i capit illd̾ qd̃
in enuangłio tam optimis unguentis flagrat antidotum. uerbũ
qd̾ erat in principio apd̾ dm̃. ꝑ qd̾ omĩa fc̃a sunt. qd̾ꝙ caro scm̃¬

Expanded text:
dit: Quo ego vado, me sequi non potes ibid.. Competentem illis haereditatem proscribens, visibilem sui memoriam commendarat. Hoc, inquit, facite in meam commemorationem. Non enim solum Scripturarum comgicum venerat aegrotum sanare. Quanta namque pars nostri capit illud quod in Evangelio optimis unguentis fragrat, antidotum Verbum, quod erat in principio apud Deum, per quem omnia facta sunt quodque caro
Abbreviated transcription (Latin):
uendi. necessitas. ne corpꝰ dñ uel indigne sumendo sumamus
iudicium. uł sum ere cessando nichilominus incurramus ꝑicłm.
Necessario qͥppe sumendꝰ est agnus: ut a uastante anglo ꝓtegam᷑.
Nec exire possumus de egypto: nͥ celebrando phase ⁊ paschalem
endũ. Non enim litigauert̃ ad inuicem nec alter alteri se p̃posu¬
it. ⁊ acheus ⁊ ille centurio. Cũ alter eoꝵ gaudens in domo sua.

Expanded text:
di necessitas, ne corpus Domini vel indigne sumendo sumamus judicium, vel sumere cessando nihilominus incurramus periculum. Necessario quippe sumendus est Agnus, ut a vastante angelo protegamur, nec exire possumus de Aegypto nisi celebrando phase paschalem endum. Non enim litigaverunt ad invicem, nec alter alteri se praeposuit Zachaeus , et ille centurio cum alter eorum gaudens in domo sua
Abbreviated transcription (Latin):
ditur uł dentib lacerat᷑. cũ sit ĩ mortale ⁊ ĩpassibile. S in qua re
discipłoꝵ redarguit qͥ putabant carnẽ eius sic̃ aliam carnem
diuidendam in partes et morsib lacerandam. Sr̃ aũ forma
panis ñ qd̃ sit s qd̾ fuit. Sicut dicebat᷑ symon lepsus ñ qd̃ tal
cũ sacramentum corrodit᷑ uel qͥd incinerat᷑ cũ sacramentũ. cremat᷑
sum ibi desinit eẽ ħ obstante miratulo. falso trahit᷑ argum
lor ⁊ sapor quantitas ⁊ qualitas. cũ nichil alterutro sit coloratũ
uł sapid̾ quantũ aũ quale. Miraculũ qͥppe uincit naturam et
legi detrahit dispensatio. Sicut in natura dei est. trinitas ꝑsona
substantiarũ. uidelicet deitas ⁊ corpus et aĩa. In sacramento
corporis est trinitas sp̃eꝵ uidelicet panis ⁊ uinum et aqua.¬
n natura dei. nͨ est attidens in substantia: nec sustantia ⁊
cidente. In ypostasi filii. ⁊ est accidens in substantia. ⁊ est sub̃a

Expanded text:
ditur, vel dentibus laceratur, cum sit immortale et impassibile; sed in qua re discipulorum redarguit, qui putabant carnem ejus sicut aliam carnem dividendam in partes et morsibus lacerandam. Dicitur autem forma panis, non quod sit, sed quod fuit, sicut dicebatur Simon leprosus, non quod talcum sacramentum corroditur, vel quid incineratur cum sacramentum crematursum ibi desinit esse, lor et sapor, quantitas et qualitas, cum nihil alterutro sit coloratum aut sapidum, quantum aut quale. Miraculum quippe vincit naturam, et legi detrahit dispensatio. Sane in natsubstantiarum, videlicet deitas, corpus et anima; in sacramento corporis Christi est trinitas speciin natura Dei nec est accidens in substantia, nec substantia in accidentia; in hypostasi Filii est accidens in substantia, et substantia
Abbreviated transcription (Latin):
sicut hoc nomen album. significat actidens in subiecto .i. in adiacen¬
tia. s hoc nomen albedo significat accidens sine subiecto .i. in existẽ¬
tia: sic añ consetrationẽ actidens est insubiecto qm̃ existit in alio. s
post consecrationẽ actidens est sine subiecto qm̃ existit ꝑ se. Transit
i substantia s remanent acudentia. Nec dr̃ actidens in h
suetudinẽ in miracło. Non solũ etiam accidentales uerum ⁊̃ natura¬
reftrentes. ad formam panis. Ea uͦ que notant acceptionẽ ad corpꝰ xͥ.¬
Berengariꝰ qͥppe qͥa suspectus habebat᷑ d̾ hr̃ si. ne remaneret anguis
sub hba ad maiorẽ exp̃ssionẽ. corã nicholao. ppͣ. multisq p̃sulib ẽ
confessus panem ⁊ uinũ que in altari ponunt: post consecrationẽ

Expanded text:
sicut hoc nomen album significat accidens in substantia, id est in adjacensicut hoc nomen album significat accidens in substantia, id est in adjacentia, sed hoc nomen albedo significat accidens sine subjecto, id est in existentia: sic ante consecrationem accidens est in subjecto, quoniam existit in alio. Sed post consecrationem accidens est sine subjecto, quoniam existit per se, transit enim substantia, sed remanent accidentia: nec dicitur accidens isuetudinem in miraculo. Non solum accidentales, verum etiam naturareferentes ad formam panis, ea vero quae notant acceptionem ad corpBerengarius quippe suspectus habebatur de haeresi, et ne remaneret anguis in herba, ad majorem expressionem coram Nicolao papa multisque praesulibus est confessus, panem et vinum, quae in altari ponuntur post consecrationem,
Abbreviated transcription (Latin):
sa tunc fregit et qͥd sacerdos nunc in altari frangat: fuerunt
qͥ dicerent qd̃ situt post consecrationem uera panis remanent acci-¬
dentia: sic et uera panis substantia. qr sicut subiectum ñ pͣ sub¬
is. ꝑ manentib. ad ꝓlationẽ illoꝵ u̾boꝵ corpus et sanguis xͥ ue
raciter incipiunt ẽẽ sub illis. ita qd̾ sub eisdem accidentib utrũq
uere suscipit᷑. Panis ⁊ caro uinũ et sanguis quoꝵ alterũ ꝓbat
sensus. reliquum credit fides. hii dicunt qd̾ substantia panis
frangit᷑ et atterit᷑. Inducentes ad hoc. illud qd̾ dicit apłc. panis
nem. ⁊ c̾. hii facile soluunt questionẽ illam qua querit᷑ qͥd amu-¬
re comeditur: cum sacramentũ corroditur. Comedit᷑ enim scd̾ illoᷤ
ip̃a panis sub̃a sub qua corpus xp̃i mox ẽẽ desinit. Porro qualem
significandi. mod̾ ht̃ nomen actidentis in philosophica faculta¬
te: talem existendi. mod̃ ht̃ actidens noĩs in theologita u̾itate. Nã

Expanded text:
sa fregit, et quid sacerdos in altari nunc frangit. Fuerunt qui dicerent quod, sicut post consecrationem vera panis remanent accidentia, sic et vera panis substantia, quia sicut subjectum non pois permanentibus, ad prolationem illorum verborum corpus et sanguis Christi veraciter incipiunt esse sub illis, ita quod sub eisdem accidentibus utrumque vere sumitur panis et caro, vinum et sanguis, quorum alterum probat sensus, reliquum credit fides. Hi dicunt quod substantia panis frangitur et atteritur, inducentes ad hoc illud quod dicit Apostolus: Panis nem Act. XX. Hi facile solvunt quaestionem illam, qua quaeritur quid a mure comeditur, cum sacramentum cor roditur, comeditur secundum illos illa panis substantia, sub qua corpus Christi esse mox desinit. Porro qualem significandi modum habet nomen accidentis in physica facultate, talem existendi modum habet accidens nominis in theologica veritate. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit qͣ cordis intentione tractatum istum exegͥim ⁊ si ñ
subtractum seu trampositũ uideat᷑ ⁊ ut legaitib ip̃ius ex¬
posirionis plenior pateat intellectus: totum continue cẽ¬
sui subscribendũ.¬

Expanded text:
cognoscit qua cordis intentione tractatum istum exegerim etsi non cognoscit qua cordis intentione tractatum istum exegerim etsi non subtractum seu transpositum videatur, ut legentibus ipsius expositionis plenior pateat intellectus, totum continue censui subscribendu
Abbreviated transcription (Latin):
emo cum expositionẽ istam audierit: estimet ħ officium
sufficienter expositũ ne forte cũ opus humansĩ extultrit
diuinũ: extenuet sacramentũ. In hꝰ enim officio tot et tanta st̃¬
in uoluta uelun troducta misteria. ut nemo nisi ꝑunctionem
edoctus eas sufficiat explicare. Qͥs enim nouit ordinẽ celi et
agloria. Ego qͥdem ñ preualens lippientib ocłis solem in rota cõ¬
spicere tanti maisterii maiestatẽ qiͣ ꝑ specłm in enignate mͥ uisꝰ
sum intutri. Nec penetrant ad interiora cenaculi s yforib assi¬
dens inuestibulo feci diligent ut potui si sufficient᷑ ut uo lui
p̃sertim tũ ex officio tot causarũ. impeditus in cursib tot nego¬
tioꝵ nexib irretitꝰ ut infra breue temꝑis spacium n ad medi¬
tand̾ ocium nͥ ad dictand̾ qͥ uu̾m nãcisci qͥetem. Et qͥdem minor
in singłis diuisus ad singła: uix potui meditata dictare nec¬
dc̃i meditanda concipere. Qͦ cͥca ñ solum benignũ imploro

Expanded text:
emo cum expositionem istam audierit, hoc sacrificium sufficienter aestimet expositum. Ne forte cum opus humanum extulerit, divinum extenuet sacramentum. In hoc enim officio tot et tanta sunt involuta mysteria, ut nemo, nisi per unctionem edoctus, ea sufficiat explicare. Quis enim novit ordinem coeli, et . Ego quippe non praevalens lippientibus oculis solem in rota conspicere, tanti mysterii majestatem, quasi per speculum in aenigmate , mihi visus sum intueri, nec penetrans ad interiora coenaculi, sed prae foribus assidens in vestibulo, feci diligenter ut potui, non sufficienter ut volui. Praesertim eum ex officio, tot causarum sim impeditus incursibus, tot negotiorum nexibus irretitus, ut infra breve temporis spatium, nec ad meditandum otium nec ad dictandum quiverim nancisci quietem. Et quidem minor in singulis, divisus ad singula vix potui meditata dictare, nedum meditando concipere. Quocirca non solum benignum imploro
Abbreviated transcription (Latin):
ratã hit᷑m ⁊ defenõẽ d eũ. ut marcel¬
lus sc̃bit. g Si pr̃ filii noĩe iniuriaꝵ
agat. tñ due sint actões. una pr̃is alt̾a
filii. cessat de rato cautõ.  si statꝰ ꝯͦsi¬
siã cuifatiat ꝓcͣator. siue ex seruitute in lib̾¬
tatẽ d adñsus eũ qͥ litigat. sine ip̃e ex lib̾¬
tate in seruirutẽ petat deb̾e cariẽ dñm. qr¬

Expanded text:
ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, deb
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sr̃ me p̃p qd̃ unxit me. Et cum plicuisset librũ: reddidit mini¬
consistit altaris. In hoc illud significans qd̃ fuerat ꝓphetatũ. B̾s
mũ accedit ut gaudiũ dñice natiuitatis ostendat deinde post eu¬
głium ad sinistrã conu̾tit᷑. ut tristiuã passionis insinet ħ itersi
reclit ad dexterã ut gaudiũ dñice resurrectionis anmuntiet. De sa

Expanded text:
isit me Isa. LXI. » Et cum plicuisset librum, reddidit miniconsistit altaris. In hoc illud signans, quod fuerat prophetatum: Deusprimum accedit, ut gaudium Dominicae nativitatis ostendat. Deinde post evangelium ad sinistram convertitur, ut tristitiam passionis insinuet. Sed iterum redit ad dextram, ut gaudium resur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non ueni ministrari. s ministrare. lex enim qͣi pedagogus in¬
fantem dei ppłm ꝑ manũ moysi custodiendũ suscipiens illiꝰ aduentũ
tem in carne monstrauit. Ut eum ducẽ sequeretur ad regnum. Eice in¬
lucẽ. uirga sp̃m. timor caritatẽ. Initium ꝑfectionẽ. dñantis p̃ceptũ:
imoĩo ꝓfitentis ⁊ ad ꝑfectionẽ euuangłicam transmittentis. ħ¬

Expanded text:
nistrari, sed ministrare Matth. XX. Lex enim quasi paedagogus, infantem Dei populum per manum Moysi custodiendum suscipiens, illius adventum tem in carne monstravit, ut eum ducens sequeretur ad regnum. Ecce, inlucem, virga spiritum, timor charitatem; initium perfectionem, dominantis praeceptum, stimonio profitentis, et ad perfectionem evangelicam transmittentis.
Abbreviated transcription (Latin):
egregiꝰ qui tabulas legis similes om̃ino pͥorib ab utraꝙ ꝑte rescͥp
sit. uelociter gͦ scribit de illo qͥ iuxta naticiniũ ysaye uocat᷑. a¬
ra spolia detrahe: cito p̃dare. Int̾ hos utͥusꝙ sermones rex cytha¬
red̾ ĩpeat introduci qui ꝓtinuis introductus: laudes regis excel¬
lenter attollit.
arratio de landibus sponsi.

Expanded text:
egregegregcribet de illo, qui juxta vaticinium Isaiae vocatur: Accelera, spolia, detrahe, cito praedare. Inter omnes utriusque sermones Rex cytharoedum imperat introduci: qui protinus introductus laudes regis excellenter extollit. Narratio de laudibus sponsi.
Abbreviated transcription (Latin):
Eructauit cor meũ .i. de pleno sapientie u̾bum ꝓtulit. Non sum
adulator qui laudat ex ore s ñ laudat ex corde. quia ñ sũ solũ os s
cor eructauit ñ sum arrogans qͥ sibi tãquã ꝓprium atribuit alie
sauro noua ꝓfert ⁊ netera. s qͣi ianitor replicauerit. Dic gͦ mͥ tu u̾bum
bonũ ⁊ ego referã illud regi. Non docet inqͥt ut tu metas qͥ ñ sanina¬
ercede sua. p̃sertim cũ intendã perfecte laudare. uidelicet corde. ore¬
sponse. quas operatus sum ego inueniendo ⁊ cõponendo. Dico ⁊ opera
mea regi .i. consecro carmina mea xp̃o. Commendat᷑ ab oie.
Sed qͣi ianitor insultauerit qd̾ uerbũ eiꝰ confusum sit ⁊ morosum.
Non est in qͥt consusũ qr lingua mea est calamꝰ scribe. Nec est morosũ¬
sp̃c sc̃i celeriter inspirantis qd̾ ñ sub humano crutiatu deliberat s re
scriba ꝑ calamũ impͥmit pargameno sic sp̃c sc̃s ueritatis scĩam de
diuinitatis archano. ꝑ lingua ꝓphe cordi ꝑ fundi humano. Scͥptor

Expanded text:
eructavit cor meum; id est plenum sapientiae verbum protulit. Non sum adulator, qui laudat ex ore, sed non laudat ex corde; quia non solum os, sed cor eructavit. Non sum arrogans, qui sibi tamquam proprium attribuit aliensauro nova profert, et vetera. Sed quasi janitor replicaverit: Dic ergo mihi tu verbum bonum, ut ego referam illud Regi. Non decet, inquit, ut tu metas quae non seminaerarius mercede sua: praesertim cum intendat perfecte laudare: videlicet corde, oresponsae, quas operatus sum ego inveniendo, et componendo. Dico etiam opera mea regi; id est consecro carmina mea Christo. Et quasi janitor insultaverit, quod verbum ejus confusum sit, et morosum. Non est, inquit, confusum, quia lingua mea est calamus scribae veloSpiritus Sancti celeriter inspirantis, qui non sub humano cruciatu deliberat, sed repscriba per calamum imprimit pergameno, sic Spiritus Sanctus veritatis scientiam de Divinitatis arcano, per linguam Prophetae cordi perfudit humano. Scriptor
Abbreviated transcription (Latin):
hͣc gͥ institutione formati celebramꝰ iugiter ꝑ misterium:
qd̃ semel offe̾batur in pretium. Nam uͥuerttas uenit fi¬
gura cessauit. Et signiun est sublatum de medio: cum
mandatũ actius memorie cõmendaret᷑. uñ nouissimũ con¬
ens heredib testamentũ uos inqͥt estis qͥ ꝑmansistis me

Expanded text:
Hac ergo constitutione formati celebramus jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium. Nam ubi veritas venit, figura cessavit, et signum est sublatum de medio, cum mandatum arctius memoriae commendarent. Unde novissimum condens haeredibus testamentum: Vos, inquit, estis qui me
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum ⁊ ñ res. Scd̾m est sacramentũ ⁊ res. tercium ẽ res
⁊ ñ sacramentũ. S primum est sacrameniũ gemine rei. Cercium
res gemini sacramenti. Sed̾ añ est satramentũ unius. Et res alte¬
nembris componit᷑ ⁊ unitas eccł̃iastica ex diu̾sis ꝑ sonis consist
In p̃destinatis nocatis iustificatis ⁊ glorificatis. Nam qͦs p̃destina¬
uit. hos ⁊ uocauit ⁊ quos uocauit hos ⁊ iustificanit ⁊ c̃. p̃p qd̃ dũ¬
est archa dñi de lignis cethym. que sunt ĩputribilia et albe spi
ti res et alterius rei est sacramentũ. Est enim res pͥmi qr signifi¬
at᷑ et continet᷑ a primo uidelicet a forma uisibili. Et est saci¬

Expanded text:
t sacramentum et res; tertium est res et non sacramentum. Sed primum est sacramentum geminae rei, tertium vero res gemini sacramenti, secundum autem est sacramentum unius, et res altemembris componitur, et unitas ecclesiastica ex diversis consistit; in praedestinatis, vocatis, justificatis et glorificatis. Nam quos praedestinavit hos et vocavit, et quos vocavit hos et justificavit Rom. VIII. est arca Domini de lignis setim quae sunt imputribilia, et albae spti res, et alterius rei sacramentum. Est enim res primi, quia significatur et continetur a primo, videlicet a forma visibili; et est sacr
Abbreviated transcription (Latin):
prius nob̾ a pr̃e ꝑ sc̃ĩficationẽ: postra pr̃i a nob̃ ꝑ oblationẽ. ħ¬
est enĩ sola sufficiens ⁊ ydonea missio sen legatio: ad soluendaᷤ
inter dm̃ ⁊ hoĩem inimicitias ⁊ offensas. Cũ gͦ dyachonus ait. Ite

Expanded text:
primum nobis a Patre per sanctificationem, postea Patri a nobis per oblationem. Haec est sola sufficiens et idonea missio seu legatio ad solvendas inter Deum et homines inimicitias et offensas. Cum ergo diaconus ait: Ite,
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ uota transmitat altissimo. Ip̃m uͦ sacrificitĩ .i. hostia
missa uocat᷑. qͣi transmissa pͥmũ nobis a pĩe ut ẽet nob̾cum:
postea pr̃i a nob̃ ut intertedat ꝓ nob̾ ad ip̃m primũ nob̾ a pre¬

Expanded text:
nes et vota transmittat Altissimo. Ipsum sacrificium, id est hostia nes et vota transmittat Altissimo. Ipsum sacrificium, id est hostia missa vocatur, quasi transmissa. Primum nobis a Patre ut esset nobiscum, postea Patri a nobis, ut intercedat pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
Missa d̾r ⁊ misterium ⁊ ministeriũ .i. officium qd̃ ꝓ¬
fertur. ⁊ sacrisitiũ ꝙ offectur. offitium uero diuidit᷑ in mis
rũ est ab introitu usꝙ post offertorium ⁊ dr̃ missa ab em¬
tendo qr tp̃r quo sacerdos incipit encharistiã consetrare
cathetumini foras de ecͣc emittunt᷑. ꝑ lecto siqͥdem eiuiã¬
gelio dyachonꝰ clamare solebat. Sicͥs cathetuminus adest
exeat foras. Cathecumini sacris misteriis inttrẽe ñ debent.
ihc ñ credebat se illis. Missa fidelium est ab offertorio usꝙ post tõ¬
munionẽ ⁊ dr̃ missa a dimittendo qr tunc ad ꝓpͥa fidelis qͥsq di¬
mittit᷑. Constitutũ. est enim in aurelianeñ concilio ut cũ ad cele-¬
brandas missas in dei noĩe conuenit᷑ ppłs. ñ añ discedat. quam
misse sollempnitas compleat᷑. Totum aũ offitium dr̃ missa
qͣi transinissio. eo qd̾ ppłs fidelis. ꝑ ministeriũ sacerdotis qͥ fun¬
gitur uice mediatoris inter dm̃ ⁊ hõiem prects ⁊ supplitatio¬

Expanded text:
isterium et mysterium, id est officium quod profertur et sacrificium quod offertur. Officium vero dividitur in missnorum est ab introitu usque post offertorium. Et dicitur missa ab emittendo, quia tempore quo sacerdos incipit eucharistiam consecrare, catechumeni foras de ecclesia emittuntur. Perlecto siquidem evangelio, diaconus clamare solebat: Si quis catechumenus adest, exeat foras. Catechumeni sacris mysteriis interesse non debentse autem Jesus non credebat se illis Joan. II. Missa fidelium est ab offertorio usque postcommunionem. Et dicitur missa a dimittendo, quia tunc ad propria fidelis quisque dimittitur. Constitutum est enim in Aurelianensi concilio ut cum ad celebrandas missas in Dei nomine convenitur, populus non ante discedat, quam missae solemnitas compleatur. Totum autem officium dicitur missa, quasi transmissio, eo quod populus fidelis gitur ministerio mediatoris inter Deum et homines preces et supplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ministris ad altare ꝓcedit ⁊ altare de ostulans eleua-¬
tis manib ultimam or̃onem exsequitur bñdictionẽ illam si¬
nificans quam .xͦ ascensurus in celum legitur dedisse di¬
pulis. Nam ut lucas ꝯmemorat eduxit eos foras in bethani¬
am ⁊ eleuatis manib suis bndixit eis. Et factum est cum be¬
nedixisset illis: retessit ab eis ⁊ ferebat᷑ in celum. uñ post salu

Expanded text:
cum ministris ad altare procedit, et altare deosculans, elevatis manibus, ultimam orationem exsequitur, benedictionem illam significans quam Christus ascensurus in coelum legitur dixisse discipulis suis. Nam, ut Lucas commemorat, eduxit eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus, benedixit eis. Et factum est cum benedixisset illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum Luc. XXIV. U
Abbreviated transcription (Latin):
aũ pb̃ri cardinales romanũ circunstare pontifice̾. ⁊ tũ eo pa-¬
riter celebrare. Cũꝙ ꝯsũmatum ẽ sacrificium de manri ciꝰ
sconbentes sacram de manu eiꝰ encharistiã atcepertint.
eo qd̃ ip̃i concelebrant. ostendunt apłos tunc a dño ritum
huiꝰ sacrificii didicisse. De hora institutionis.

Expanded text:
ri cardinales Romanum circumstare pontificem, et cum eo pariter celebrare. Cumque consummatum est sacrificium de manu ejus scumbentes sacram de manu ejus eucharistiam acceperunt, et in eo quod ipsi concelebrant, ostendunt apostolos tunc a Domino ritum hujus sacrificii didicisse. CAPUT XXVI De hora institutionis.