comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formatꝰ indieus. adhuc plura poscebat. Sed quẽ ad modũ poterat
inderi quasi ambiguus intertꝰq tẽptasse qui mysteria loqurbat᷑ :
nongͦ ille ambiguus sed ꝓuidus nenos ambigeremꝰ Nlã quo modo
ille ambiguus. cuiꝰ p̃catio habebat effectũ: Vnde autẽ sccurus ad¬
orsus cẽt p̃liũ. nisi intellexiss&e oraculũ : Ros enĩ muellere
fides trat inuidea q sicut ros dĩ uerba descendunt : Ergo quando
totꝰ orbis infructuoso aestu gentilis suꝑstitionis arebat . tunc
erat ros ille cȩlestis uisitationis inuellere. Postea uͦqũ a oues
quȩ perierant domꝰisrł. Vndi puto figurã udicu uelleris ad umbratã. oues
in quã ille fontẽ aquȩ uiuȩ negauerunt : Ros fidei humentis exaruit
inpectorib uidģoꝵ. meatꝰq suos fons ille diumꝰ incorda gentiũ diriua¬
dñs ds ꝓ phetici imbris ubertate priuauit dicens. Mand abo nubib

Expanded text:
formatus indiciis adhuc plura poscebat? Sed quemadmodum potest formatus indiciis adhuc plura poscebat? Sed quemadmodum potest videri quasi ambiguus incertusque tentasse, qui mysteria loquebatur? Non ergo ille ambiguus, sed providus, ne nos ambigeremus. Nam quomodo ille ambiguus, cujus precatio habebat effectum? Unde autem securus adorsus esset praelium, nisi intellexisset oraculum: ros enim in vellere fides erat in Judaea; quia, sicut ros, Dei verba descendunt . 7. Ergo quando totus orbis infructuoso aestu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere. Postea vero quam oves quae perierunt domus Israel unde puto figuram Judaici velleris adumbratam, oves, inquam, illae fontem aquae vivae negarunt , ros fidei humentis exaruit in pectoribus Judaeorum, meatusque suos fons ille divinus in corda gentium derivaDominus Deus prophetici imbris ubertate privavit, dicens: Mandabo nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
uituli offerebat᷑: hedi qđ sacrificiũ ꝓdelictissic. Ouis qđ uoluntaria
hostia iutuli. qđ inmaculata sit uictima. Preuidit gͦ mysteriũ sẽs
gedeon. Deniq trecentos elegit adp̃liũ. ut ostender& ñ innumero
multitudinis. sed in sacrameñto crucis mundũ ab incursu grauiorũ
hostiũ liberandũ. Et tamen lic& fortis & fidus. pleniora adhuc dedno
future uctoriȩ documenta quȩrebat dicens: sisaluas in manu mea isrł.¬
qũẽ ad modũ locutꝰ es dñe : Ecce ego pono lanţ uellus in arta & siros factꝰ
fuerit suꝑuellus. & suꝑomnẽ terrã siccitas. cognoscã qr in manumta
scđm̃ ꝓmissa tua populũ liberabis. Etita factũ c̃. Sed adiccit postra:
ut rursus ros ꝓfluer&e suꝑ totã terrã & siccitas t̾c̾t inuellert. Iutrat¬
fortasst aliquis utrũ nã quasi incredulus eẽ uideat᷑ qͥ frequentib in¬

Expanded text:
vituli offerebatur. Haedi, quod sacrificium pro delictis sit; ovis, quod voluntaria vituli offerebatur. Haedi, quod sacrificium pro delictis sit; ovis, quod voluntaria hostia: vituli, quod immaculata sit victima. 5. Praevidit ergo mysterium sanctus Gedeon. Denique trecentos elegit ad praelium ; ut ostenderet non in numero multitudinis, sed in sacramento crucis mundum ab incursu graviorum hostium liberandum. Et tamen licet fortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, dicens: Si salquemadmodum locutus es, Domine, ecce ego pono lanae vellus in area, et si ros factus fuerit super vellus, et super omnem terram siccitas, cognoscam quia in manu mea secundum promissa tua populum liberabis. Et ita factum est. Sed adjecit postea, ut rursus ros proflueret super totam terram, et siccitas esset in vellere . Rfortasse aliquis utrumnam quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
de petru ignis erupit atq ita sacrificiũ qđ offerebat᷑ assũptũ est
uomdicio declaratũ uidet᷑ qđ petra illa typũ habuerit corpusxpi
r&: Nec solũ delicta factoꝵ sed&iã cupiditates animoꝵ. Caro eiũ
hedi ad culpã facti refert᷑ ius ad inlecebras cupiditatũ sict seriptũs
Q uia concupiunit populus cupiditatt̃ pessimã & dxerunt. Iuiꝰ. nos
cibabit carne: Qdigit᷑ extendit angłs uirgã & tengit petrã dequa ignis
exiuit. ostendit qđ caro dni spũ repleta. diuino peccata omĩa huma¬
oracula occidit uitulũ apatre suo idolis deputatũ. Ptipse septenisẽ:
aliũ uitulũ immolauit dõ. Iuofacto manifestissime reuelauit post
adutntũ dñi. omiã gentilitatis abolenda sacrificia. solũq: sacrific¬
ũ dõ dominicȩ passionis. ꝓredẽp̃tione populi deferendũ. Et enĩ
sicut isaias dixit habitabat. Hunc uitulũ & abrahã optulit. quando

Expanded text:
de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est . Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum habuerit corporis Cret: nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est: Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exivit ; ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humaoracula occidit vitulum a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem alium vitulum immolavit Deo . Quo facto manifestissime revelavit post adventum Domini omnia gentilitatis abolenda sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passionis pro redemptione populi deferendum. Etenim irtutum, sicut Esaias dixit , habitabat. Hunc vitulum et Abraham obtulit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
IEROBO AL SUB ARBORE ut legimꝰ quereus tritici
messẽ cũ uirga ceder&: accepit oraculũ ut apotestate alienige¬
narũ inlibertatẽ dĩ populũ uindicar&. Nec mirũ sit̃ electꝰ ad grãm cũ
subũbra iã sacrȩ crucis & uentrabilis sapientiȩ p̃destinato incarna¬
tionis futurȩ misterio constitutꝰ. feracis segetis senfibilia delatibulis
frumenta ꝓducer&: clectiont̃ quȩ scõꝵ apurgamentis in anis paleȩ
sequestrar& qͥ tãquã uirga ueritatis exerciti suꝑ flua utteris homi¬
nis cũ eiꝰ actib deponentes. quasi intorculari. ita inȩccła congregant᷑
Eccła enĩ torcular t̃ fontis ȩterni. inqua cęlestis uitis fructꝰ exundat
Quo motꝰ oraculo gedton. cũ audiss& qđ deficientib lic& populoꝵ milib
iuno uiro dns plebẽ suã abhostib liberar&. obtulit hedũ caprarũ¬
cuiꝰ carnẽ scđm p̃ceptũ angłi. & aZima supͦ petrã posuit. & ea iure
ꝑ fudit. quȩ simulut uirgȩ carumint quẽ gerebat angłsdi contigit

Expanded text:
ierobaal cum sub arbore, ut legimus , quercu, tritici messem virga caederet, accepit oraculum, ut a potestate alienigenarum in libertatem Dei populum vindicaret. Nec mirum si est electus ad gratiam, cum sub umbra jam tum sacrae crucis et venerabilis sapientiae praedestinato incarnationis futurae mysterio constitutus, feracis segetis sensibilia de latibulis frumenta produceret, electionemque sanctorum a purgamentis inanis paleae sequestraret: qui tamquam virga veritatis exerciti, superflua veteris hominis cum ejus actibus deponentes, quasi in torculari, ita in Ecclesia congregantur; Ecclesia enim torcular est fontis aeterni, in qua coelestis vitis fructus exundat. 2. Quo motus oraculo Gedeon, cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus 600 liberarm praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat angelus, Dei contigit,
Abbreviated transcription (Latin):
non mundauit ambrosius. non mundauit gegorius. nr̃a eni ser¬
intypo ros ille cęlestis. hȩc pluiua uoluntaria sicut legimꝰ. Pluiia
uoluntariã segregans hereditatis suȩ. Nont̾e inter ereaturas spm̃¬
ene ẽ subitetus aut uri. sed suȩ libertatis arbiter. omĩa ꝓauctoritau
imperator instructꝰ ut ipse iã doceas cupientt̃. & exientẽ audire aliqͥͦ
ex pressuiꝰ non morabor: Prȩsertim cũ itate ad sertiones istius modi
testificatꝰ sis ꝓximȩ delectatũ ut basilicã acccłȩ sinȩ ullo moriutore
ixi.
hoc loco non txcepit spm̃ sc̃m. sed int̃ om̃ia numerat : Nec ibigͥ excepit
dĩ filiũ. ubi apł̃s dixit . Nobis tamenunꝰ dspater exquo omĩa & nosin
illũ sedut sciat qr int̃ omĩa nont̃ filius. legat sequentia. Nã cũdicit

Expanded text:
non mundavit Ambrosius, non mundavit Gregorius; nostra enim sernon mundavit Ambrosius, non mundavit Gregorius; nostra enim serorum . Hic est in typo ros ille coelestis: haec pluvia voluntaria, sicut legimus: Pluviam voluntariam segregans Deus haereditati suae . Non enim Spiritus senae est subjectus aut juri; sed suae libertatis arbiter, omnia pro auctoritate imperator, instructus es, ut ipse jam doceas cupientem te et exigentem audire aliquid expressius, non morabor; praesertim cum ita te assertione istiusmodi testificatus sis proxime delectatum, ut basilicam Ecclesiae sine ullo monitore ixi, hoc loco non excipit Spiritum sanctum, sed inter omnia numerat; nec ibi ergo excipit Dei Filium, ubi Apostolus dixit: Nobis tamen unus Deus Pater ex quo omnia, et nos per illum . Sed ut sciat quia inter omnia non est Filius, legat sequentia; nam cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃. ablut animi mei calcancũ ut possim abolere maledictũ. nemor¬
sũ serpentis interiore pede sentiã. sed sicut ipse iussisti sequentib te:
ut serpentes & scorpiones in leso possim calcare uestigio. Redemisti
mundũ. redime unius animã peccatoris. Hoc ẽ spetialis tuȩ p̾rogati¬
ua pietatis. qua totũ mundũ insingulis redemisti: Helias ad unã missus
quantos in urbe roma. quantos alexandriţ. quantos antiochiȩ. quantos
&iã constantiopoli: nã & iã constantino polis iã di uerbũ recepit. &
cuidentia meruit cui documenta iudicii. & enĩ quãdiu uenena arrianoꝵ
suis fouebat anclusa uiscerib ułlis finitimis in quieta murus armis
circũ sonabat hostib Postta u̾ quã fidei exules obducauit. hostẽ ipsũ
uidicẽ regũ quẽ sẽꝑ timere consucuerat. deditũ uidit. supplicẽ rece pu
Sorientẽ obruit sepultũ possid&. Itantos gͦ & constantinopoli quan¬

Expanded text:
peccem. Ablue animi mei calcaneum, ut possim abolere maledictum ; ne morpeccem. Ablue animi mei calcaneum, ut possim abolere maledictum ; ne morsum serpentis interiore pede sentiam, sed, sicut ipse jussisti sequentibus te, ut serpentes et scorpiones illaeso possim calcare vestigio . Redemisti mundum, redime unius animam peccatoris. 17. Haec est specialis tuae praerogativa pietatis, qua totum mundum in singulis redemisti. Elias ad unam missus Quantos in urbe Roma, quantos Alexandriae, quantos Antiochiae, quantos etiam Constantinopoli! Nam etiam Constantinopolis jam Dei verbum recepit, et evidentia meruit tui documenta judicii. Etenim quamdiu venena Arianorum suis fovebat inclusa visceribus, bellis finitimis inquieta, muros armis circumsonabat hostilibus. Postea vero quam fidei exsules abdicavit, hostem ipsum judicem regum, quem semper timere consueverat, deditum vidit, supplicem recepit, morientem obruit, sepultum possidet. Quantos ergo et Constantinopoli, quan
Abbreviated transcription (Latin):
lauo. meas abluo. scdncin hoc om̃s haurire poterant mysteriũ. Haua¬
re uoluit qͥdẽ & abrahã pedes. sed hospitalitatis affectui. Uolebat &
gedcon lauare pedes angelo dni qui apparuit sibi. seduolebat uni uolebat
quasi is qui deferra obsequiũ. nonqͥ donar& consortiũ: hoc misteriũ
magnũ ẽ qđ nemo cognouit. Deniq prtrodixit . đ ego facio tunescis¬
modo eiog nosces postt̃a. hoc inquã diuinũ mysteriũ t̃: qđ eeiã qͥlautrurs
requirunt: Nonẽ gͦ simplex aqua celestis mysterii ꝑquã consequim
int partẽ cũ xp̃o habere meream᷑. Est & quȩdã aqua quã mittamus
mpedut̃ animȩ nr̃ȩ. aqua deuellere in libro iudicũ. aqua delibro
psalmoꝵ : Aqua ẽ roscelestis oraculi. Veniat igit dñt ilnu hȩx aqua
mentiũ. atq intimi cordis arua uiridescant: Ueniant inme stillicidia
tua grã inmortalitatẽq rorantia. dilue gressus mentis meȩ. nt iterũ

Expanded text:
lavo, meas abluo. Sed non hoc omnes haurire poterant mysterium. Lavalavo, meas abluo. Sed non hoc omnes haurire poterant mysterium. Lavare voluit quidem et Abraham pedes, sed hospitalitatis affectu . Volebat et Gedeon lavare pedes angelo Domini qui apparuit sibi: sed volebat uni, volebat quasi is qui deferret obsequium, non qui donaret consortium. 603 Hoc mysterium magnum est, quod nemo cognovit. Denique Petro dixit: Quod ego facio tu nescis, cognosces postea . Hoc, inquam, divinum mysterium est, quod etiam qui laverint, requirent. Non est ergo simplex aqua coelestis mysterii, per quam consequimur, ut partem cum Christo habere mereamur. 16. Est et quaedam aqua quam mittamus in pelvim animae nostrae, aqua de vellere et libro Judicum, aqua de libro Psalmorum . Aqua est ros coelestis oraculi. Veniat igitur, Domine Jesu, haecmentium atque intimi cordis arva viridescant . Veniant in me stillicidia tua, gratiam immortalitatemque rorantia. Dilue gressus mentis meae, ne iterum
Abbreviated transcription (Latin):
N on cnĩ petro soli. sed unicuiq dicĩ fideli: nisi lauero tibi pedes. non habt
esto nudus ut nos miscđia tua uestias. Prȩcinge tẽ ꝓpt̃ nos lintco. ut nos
tiumuneris immortalitate p̃cingas. Mitte aquã mpeluẽ. laua nonsolũ
pedes scd&iã caput nec solũ corporis nr̃i. sed & iã mentis uestigia. Uolo
exuxre om̃s nrẽ sordes fragilitatis. ut & ego dicã nocte exui tunicã mrã.
quomodo induãcã : laui pedes meos quomodo inquinabo illo s : quanta illa
maiestas c̃. quasi minister pedes famuloꝵ tuoꝵ lauas. quasi ds̃ sortẽ mitis
telo nec solũ pedes lauas. sed&e iã ut tecũ recũbamꝰ inuitas. & exemplo
nos tuȩ dignationis hortaris dicens. Vocatis medñm & magistrum
& benedicitis. Sũ & enĩ. Siergo ego laui pedes urõs dñs& magister.¬
uolo dñi implere mandatũ: uoluit me non uerecundari. nondedignari
qđ ipse prus fecit: Bonũ mysteriũ humilitatis qr dũ alienas sordes

Expanded text:
non enim Petro soli, sed unicuique dicit fideli: Nisi lavero tibi pedes, non habebesto nudus, ut nos misericordia tua vestias. Praecinge te propter nos linteo, ut nos tui muneris immortalitate praecingas. Mitte aquam in pelvim: lava non solum pedes, sed etiam caput: nec solum corporis nostri, sed etiam mentis vestigia. Volo exuere omnes nostrae sordes fragilitatis; ut et ego dicam: Nocte exui tunicam meam, quomodo induam eam? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? 14. Quanta ista majestas est! Quasi minister pedes famulorum tuorum lavas, quasi Deus rorem mittis e coelo. Nec solum pedes lavas, sed etiam ut tecum recumbamus invitas, et exemplo nos tuae dignationis hortaris dicens: Vocatis me dominum et magistrum, et bene facitis; sum etenim. Si ergo ego lavi pedes vestros dominus et magister,volo Domini implere mandatum, volo in me non verecundari, non dedignari quod ipse prius fecit. Bonum mysterium humilitatis; quia dum alienas sordes
Abbreviated transcription (Latin):
colligamꝰ: arbitror clementissime imperator. plenissime confusos tos
a postolicis testimonus. sed& iã dominicis ꝑurgeri. Quomodo audent
int̃ omĩa numtrare sp̃m̃ scm. quando ipse dixit dns: Iuiblasphemaue¬
rit infiliũ hominis. remittet᷑ ei . quomodo igit᷑ inter creaturas aud&¬
non posci sibi huc aliqũa ueniã relaxandã : Nã si uidȩi qͥ adorauerunt
militiã cęli. diumo p̃sidio destiti sunt. Qui aut̃ ad orat & confite

Expanded text:
colligamus. 53. Arbitror, clementissime imperator, plenissime confutatos eoApostolicis testimoniis, sed etiam Dominicis perurgeri; quomodo audent inter omnia numerare Spiritum sanctum, quando ipse Dominus dixit: Qui blasphemaverit in Filium hominis, remittetnon putet sibi hoc aliqua venia relaxandum? Nam si Judaei, quia adoraverunt militiam coeli , divino praesidio destituti sunt: qui autem adorat et c
Abbreviated transcription (Latin):
eet xp̃e respondit. Ego uos aqua baptiro: uenit aut̃ fortior me
cuiꝰ non sunt dignꝰ calciamenta portare. ipse uos baptitat in spũ
scõ & igni. Ergo isti q nec in xp̃i nomint. nec cũ fides sp̃s sc̃i bap¬
tirati fuerant. non poturrunt Acciꝑe baptismatis saeramentũ
Baptitati sunt itaq in nomine ihũ xp̃i: nec iteratũ ẽ in his baptis¬
ma. sednoratũ. Unũ enĩ baptisma: Ubi aut̃ nonẽ plenũ baptis¬
matis sacramentũ. nec prmcipiũ uł speties aliqua baptismatis
& patrt̃. & filiũ ⁊ sp̃m̃dicas. ⁊ aut patris. ⁊ filii. aut sp̃s sc̃ĩ minua
potestatẽ. uacuas : om̃e mysteriũ. Deniq & illi qͥ dixerant.
dicante cognouerant. Nlec contrariũ deb& iuderi. qͦ quã uis
& iã postea tacitũ sit: De spũ tam̃ creditũ ẽ: & qđ uerbu ta¬
citũ fuerat. ex pressũ ẽ fide. Cũ enĩdicit᷑ in nomine dnihuxpi

Expanded text:
o, veniet autem fortior me, cujus non sum dignus calceamenta portare: ipse vos baptizabit Spiritu sancto et igni . Ergo isti quia nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerant, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. 42. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi: nec iteratum est in his baptisma, sed novatum; unum enim baptisma . Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium, vel species aliqua baptismatis et Patrem, et Filium, et Spiritum dicas, et aut Patris, aut Filii, aut Spiritus sancti minuas potestatem, vacuum est omne mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: dicante, cognoverant. 43. Nec contrarium debet videri, quia quamvis etiam postea tacitum sit de Spiritu, tamen creditum est: et quod verbo tacitum fuerat, expressum est fide. Cum enim dicitur: In nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ullud otiosũ qđ ex siccauit uellus uidaicũ. & rorẽ ciꝰ misit anpelue
utreleret aqua. Nontamen ipse corore pedes lauit u aliu debebã
tanti progatiua mysterir expectabat᷑ ille qͥ sordes om̃iũ soriles
posce abluere. Nonerat tantꝰ gedtom qͥhoc sibi mysteriũ iundicar&
Non tñi gedeon sed filius hominis uenit non ministrari. sedmius¬
trare: Itaq cognoscimꝰ in quo hȩe mysteria uideant ẽe so plnta
non in sco geroboal: Adhuc enĩ erant illa principia ado os mns
urtt iqsia siccita serat ad hc ingentib Iđo isrł uieit qr rositoue
mantbat inuellere. Ueniamꝰ ad euangeliũ inuenio dñm spoli¬

Expanded text:
illud otiosum est, quod exsiccavit vellus Judaicum, et rorem ejus misit in pelvim, ut repleretur aqua, non tamen ipse ex eo rore pedes lavit. Alii debebatur tanti praerogativa mysterii. Exspectabatur ille qui sordes omnium solus posset abluere. Non erat tantus Gedeon, qui hoc sibi mysterium vindicaret. Non enim Gedeon, sed Filius hominis venit non ministrari, sed ministrare . Itaque cognoscamus in quo haec mysteria videantur esse completa. Non in sancto Hierobaal; adhuc enim erant illa principia. Ideo gentes victae, quia siccitas erat adhuc in gentibus: ideo Israel vicit, quia ros tunc manebat in vellere. 12. Veniamus ad Dei Evangelium. Invenio Do
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ Neque sp̃s ueritatis ut poce dĩ spͥs cirtũ scribit᷑
aliquib: finib: corporalib Quicũ sit incorporeus omẽm intel¬
legibilem substantiam ereaturȩ inenarrabilis duunitatis pleni¬
tudine suꝑ eminet inspirandi uelit. & inspirandi qͦ mͦ uelit. habens
suꝑ om̃a pocestate᷑. Nonergo quasi exloco mititur sp̃s. aut quasi
ex loco ꝓcedit. Quando ꝓcedit ex filio. sicut ipse filius cũdicit.
possunt sicut inaliquib corporalib estimari. Similiter cũ
aut intus. aut foris legimus dm̃ eẽ.Nlonutiq dm aut intraali¬
quod corpus includimus. aut ab aliquo. corpore separamus.
Sedalta hoc ⁊ inenarrabili aestimationȩ pensanta s. diine
nature. intellegimus. archanum. Denique sapientiȩ exore
altissimi processi sẽ se dicit. ut non expatre sit sed apud pa¬
trem quia uerbũ erat apud dm̃. Nec solũ apud patre. sed
etiã in patre. Dicit enĩ. Ego in patre ⁊ pater imme : Sedneque

Expanded text:
e: neque Spiritus veritatis, utpote Dei spiritus, circumscribitur aliquiquibus finibus corporalibus : qui cum sit incorporeus, omnem intelligibilem substantiae creaturam inenarrabili divinitatis plenitudine supereminet, spirandi ubi velit , et inspirandi quomodo velit, habens super omnia potestatem. 119. Non ergo quasi ex loco mittitur Spiritus, aut quasi ex loco procedit, quando procedit ex Filio, sicut ipse Filius cum dicit: possunt sicut in aliquibus corporalibus aestimari. Similiter cum aut intus aut foris legimus Deum esse, non utique Deum, aut intra aliquod corpus includimus, aut ab aliquo corpore separamus: sed alta hoc et inenarrabili aestimatione pensantes, divinae naturae intelligimus arcanum. Denique ita Sapientia ex ore Altissimi prodiisse se dicit, ut non extra Patrem sit, sed apud Patrem, quia Verbum erat apud Deum . Nec solum apud Patrem, sed etiam ex Patre; dicit enim, Ego in Patre, et Pater in me . Sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ ẽ. Paraclitus aut̃ sp̃s sc̃s quẽ mittet pat̾ in no¬
mine meo ille uos docebit om̃a. Quiaut᷑ uenit in nomine
filii. utiq in nomine etiam patris uenit. quia unũ nomen
uos fieri. Sicut docuit unitatẽ diuini nominis. t̾e̾ creden¬
i alius uenerit in nomine suo. illũ accipietis. Edoctũ est
diuersitatem & quod nom̃ ẽ. patris idem ẽ & iam fili i nom̃
similit᷑ quod nomen est filuesse. idetiam sp̃sscĩ: quando
etiam paraclitꝰ filius dicitur. sicut & sp̃s sc̃s. Et idõ ait meuan¬
gelio dñs uĩs. Rogabo patre meũ & aliũ paraclitũ dabit uob.

Expanded text:
Paracletus autem spiritus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Qui autem venit in nomine Filii, utique etiam in nomine Patris venit, quia unum nomen vos fieri. Simul docuit unitatem divini nominis esse credensi alius venerit in nomine suo, illum accipietis . 136. Edoctum est diversitatem: et quod nomen est Patris, id esse etiam Filii nomen: similiter quod nomen est Filii, esse id etiam Spiritus sancti; quando etiam paraclitus Filius dicitur, sicut et Spiritus sanctus. Et ideo ait in Evangelio Dominus Jesus: Rogabo Patrem meum, et alium paraclitum dabit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dieenit hi expatre omĩa. ⁊ ꝑfiliũ omĩa & despũ scõ tacuerit
ce bins cupiat p̃iudiciũ cõparare: qđ sic eperit maliciose interp¬
disi qũa multis mnutniet locis p̃dictaa sc̃i sp̃s potestatẽ in quib
uł le patre. uł defilio nihil scriptura ex presserit. sed intellinenui
suilt denegat᷑ nonita : qr sicut pat̃ infilio. & filius inpatre. ita &iã

Expanded text:
 Filium omnia , de Spiritu sancto tacuerit; et hinc cupiat praejudicium comparare. Quod si pergit malitiose interpretari, quam multis inveniet locis praedicatam sancti Spiritus potestatem, in quibus vel de Patre vel de Filio nihil Scriptura expresserit, sed intelligendumFilii denegatur? Non ita, quia sicut Pater in Filio et Filius in Patre, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ credit inpatrẽ qͥ noncredit infiliũ. nec credit indi filiũ. qͥnon
credit in spm̃. Non potest sine regula ueritatis. sidesstart . Nã
qͥ negare cxperit unitatẽ potestatis inpatre & filio & in spũ sc̃o:
non potest utiq ibi ubi nulla diuifio t̃. fidẽ ꝓbare diuisa. Ergoqr
pietatis unitas: bene credere. & iã unitas impietatis ẽ maleert
omĩa :cũ sequenter aut̃ nec patrẽ se cernunt ab om̃ib: qͥa ertaturis
uł impiis uideret᷑. qui audierat dixisse filiũ. Pat̃ qđ de distimꝰ mauiꝰ

Expanded text:
enim credit in Patrem, qui non credit in Filium: nec credit in Dei Filium, qui non credit in Spiritum: nec potest sine regula veritatis fides stare. Nam qui negare coeperit unitatem potestatis in Patre et Filio et Spiritu sancto, non potest utique ibi, ubi nulla divisio sit, fidem probare divisam. Ergo quia pietatis unitas est bene credere, etiam unitas impietatis est male cromnia . Consequenter autem nec Patrem secernunt ab omnibus, qui a creaturis vel impiis videretur, qui audierant dixisse Filium: Pater quod dedit mihi, majus
Abbreviated transcription (Latin):
substantia e. Itaq cũ om̃is inui sibilis pret̃ trmitatẽ reliqua natura.
cuiꝰ rationabilẽ ⁊ incorporeã. Iure quidã substantiã putant. non inꝑtiat
spiritalẽ grãm. sed ad quirat. Nec particip&. sed assumat: separanda utiq
ẽ a societate sp̃s scĩ. cõmunitas creaturȩ. Credant utiq qr creatura
non ẽ sp̃c̃ sc̃s. Autsi creaturã putant. cur ad sociant patricreaturã :
non estiment creaturã. qr ubi una scĩficatio. una natura ẽ. Sunt ple
naturã. nec auertunt qr inillo aquarũ sepelimur elemento. ut reno¬
uati ꝑ spm̃ resurgamꝰ : In aqua enĩ imago mortis. inspũ pignꝰ ẽ uitȩ
ut ꝑ aquã moriat᷑ corpꝰ petcati qua equa siqđdã tumulo corpus in
unũ sunt : sicuti iohannes dixit. Aqua sanguis & sp̃s. Vnũ in mys¬
terio. non innatura. Aqua igit᷑ testis ẽ. sepulturȩ: sanguis testis ẽ mor¬
signam̾ sicut in spũ : in ipso enĩ uiuimiꝰ. ⁊ ipse ẽpignꝰ hereditatis. UI¬

Expanded text:
substantiae. 75. Itaque cum omnis invisibilis praeter Trinitatem reliqua natura, cujus rationabilem et incorpoream jure quidam substantiam putant, non impertiat spiritalem gratiam, sed acquirat: nec participet, sed assumat; separanda utique est a societate Spiritus sancti communitas creaturae. Credant igitur quia creatura non est Spiritus sanctus: aut si creaturam putant, cur associant Patri? Si creaturnon aestiment creaturam; quia ubi una sanctificatio, una natura est. CAPUT naturam. Nec advertunt quia in illo aquarum sepelimur elemento, ut renovati per Spiritum resurgamus. In aqua enim imago mortis, in Spiritu pignus est vitae; ut per aquam moriatur corpus peccati, quae quasi quodam tumulo corpus incunum sunt, sicut Joannes dixit: Aqua, sanguis, et Spiritus . Unum in mysterio, non in natura. Aqua igitur testis est sepulturae, sanguis testis est morsignamur, sicut in Spiritu? In ipso enim vivimus, et ipse est pignus haereditatis n
Abbreviated transcription (Latin):
tis .ẽ. in illo totnis man& in ȩt̃nũ sp̃s plenitudo: Quod igit᷑ nobis satis
eẽ. iudicauit effudit. Et qđ effusũ ÷ non se paratũ ẽ.: nec incisum. sed¬
qđ initatẽ habebat plenitudinis que atiem nr̃i cordis inluminet pro
nr̃ e possibilitate uirtutis. Deniq: tantũ capimꝰ. quatũ ꝓfectus nr̃e
m̃tis adqͥrit. In se parabilis ẽ enĩ plenitudo grȩ spiritalis: sed nobis ꝓ
nrȩ participatur facultate naturȩ. Effudit gͦ ds̃ de spu. effun¬
det᷑ etiam caritas dĩ ꝑ sp̃m. Quo loco unitatẽ debemꝰagnoscere

Expanded text:
tis est, in illo totius manet in aeternum Spiritus plenitudo. Quod igitur nobis satis esse judicavit, effudit: et quod effusum est, non separatum est, nec incisum: sed unitatem habet plenitudinis, quo aciem nostri cordis illuminet pro nostrae possibilitate virtutis. Denique tantum capimus, quantum profectus nostrae mentis acquirit; inseparabilis est enim plenitudo gratiae spiritalis, sed nobis pro nostrae participatur facultate naturae. 94. Effundit ergo Deus de Spiritu, effunditur etiam charitas Dei per Spiritum: quo loco unitatem debemus agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
cepositio fidei nr̃ȩ: Assertio autẽ nr̃ȩ fidei hȩc est : ut unũ dm̃ e̾e dicamꝰ.
neq ut gentes filiũ separemꝰ. neq ut udei natũ ex patre ante tẽpoa
& ex uirgine postea editũ denegemꝰ. neq ut sabellius patrẽ consuna imꝰ.
& uerbum ut eundẽ patrẽ asseramꝰ & filium. neq ut fotinus initiũ fi ui
ex uirgine disputemꝰ. neq ut arrius pl.res credendo & dissimiles potesta¬
spectet om̃a. & tireat᷑ acunctis. Si gͥ unꝰ ds̃. unũ nomen. una potestas.
dicit. Ego & pater unũ sumꝰ. Unũ dixit. ne fiat discretio potestatis.
Sumus ad di dit it patrt̃ iliumq cognoses. Quod ꝑfectus pater ꝑfect
filiũ geni se redatur & paterac filis unũ sint : non confusione.¬
Vnuri gͦ dm̃ non tres aut duos deos dicimꝰ.
ut impiriiorũ nerisis dũ criminatur incurrit: Tres eñĩ deos dicit.

Expanded text:
destruunt. 6. Assertio autem nostrae fidei haec est, ut unum Deum esse dicamus: destruunt. 6. Assertio autem nostrae fidei haec est, ut unum Deum esse dicamus: neque, ut gentes, Filium separemus: neque ut Judaei, natum ex Patre ante tempora, et ex Virgine postea editum denegemus: neque ut Sabellius, Patrem confundamus et Verbum; ut eumdem Patrem asseramus et Filium: neque ut Photinus, initium Filii ex Virgine disputemus: neque ut Arius, plures credendo et dissimiles potestaspectet omnia, et timeatur a cunctis. 8. Si ergo unus Deus, unum nomen, potestas dicit: Ego et Pater unum sumus . Unum dixit, ne fiat discretio potestatis et naturae: sumus addidit, ut Patrem Filiumque cognoscas; quod perfectus Pater perfectum Filium genuisse credatur: et Pater et Filius unum sint, non confusionergo Deum, non duos aut tres deos dicimus; ut impia Arianorum haeresis dum criminatur, incurrit. Tres enim deos dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nominis quinq regũ uictriciũq turmarũ subact rohort & ultus est
quos totius exercitus maiu ualida superarenim poterdt. sectĩ tubarũ
sacerdotaliũ sono uicit.iducẽ mitiȩ cȩlestis agnoait. Ergo & tu
uincert paras. qui xp̃m a .iras : noutreparas qri fiddem omdicas ciuꝰ
a me libellũ petisti. Maliem ꝗ tide cohartandiaa fidem subirt osficiũ.
quã de fide disceptandi: In altier̃i religiosa corfenio t̃ in alti romaauta
prȩsũptio Sed qm̃ neq: tu cohoriacione ĩuiges. nen ego eocus andiliber
ubi pietatis offitiũ est: audax negotiũ ueretunda occasione suscipã. ut
de fide pauca disceptẽ. de testimoniis plura contexã. De concilis id
consona fidei uirtute icto: es uelut tropheũ trto orbe subactis ꝑfidis
extulerunt. ut mͥ uideat᷑ hoc ẽẽ diuinũ. qđ eodẽ numero in concilus ha¬
dei habemꝰ oraculũ. quod in historia pietatis exemplum

Expanded text:
nominis, quinque regum victriciumque turmarum subacto robore, et ultus est nominis, quinque regum victriciumque turmarum subacto robore, et ultus est quos totius exercitus manu valida superare non poterat, septem tubarum sacerdotalium sono vicit, ubi ducem militiae coelestis agnovit . Ergo et tu vincere paras, qui Christum adoras: vincere paras, qui fidem vindicas, cujus a me libellum petisti. 4. Mallem quidem cohortandi ad fidem subire officium, quam de fide disceptandi; in altero enim religiosa confessio est, in altero incauta praesumptio: sed quoniam neque tu cohortatione indiges, neque ego excusandi liber, ubi pietatis officium est, audax negotium verecunda occasione suscipiam; ut de fide pauca disceptem, de testimoniis plura contexam. 5. De conciliis id consona fidei virtute victores, velut tropaeum, toto orbe subactis perfidis, extulerunt; ut mihi videatur hoc esse divinum, quod eodem numero in conciliis fidei habemus oraculum, quo in historia pietatis exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
FPINA AU SPRIUE¬
NITA U DIRE SAPIEN¬
ITASALOMONSUI
in libro regnorum legimus. hiram quoq: rex ad salomonem misit
ut cognosceret eũ : Iu quoq: SANCTE IMPERATOR GRATIANE
ueteris imitator historiȩ fidem meã audire uoliusti. sed non ego salo¬
mon cuiꝰ mireris sapientiã. neq tu unius gentis sed totius orbis augustus
fidem libello exprimi censiusti: non ut disceres. sed ut probares
Iuid enĩ discas imperator auguste. quã ab ipsis in cimabulis pio fouisti
semꝑ affectu: Priusquã inquit te formarẽ in utero nomi te : & pri-¬
usquã ex ires de uulua scĩficaui te. Sc̃ificatio gͦ non tradit᷑ sed infum¬
ditur. & ideo diuina dona custodi. Quod enĩ nemo te locuit. utique
ds̃ auctor infudit. Petisa mẽ fidei libellũ scẽ inmnerator. profecturus
ad prȩlium. Nosti enim fide magis imperatoris. quã uirtute in itũ quer
solere uictoriã. Nam & abraham trecentos decẽ & octo duxit ad bellũ.
& ex innumeris trophea hostib: reportauit. signoq: añicȩ crucis &

Expanded text:
ina Austri venit audire sapienSalomonis, ut in libro Regnorum legimus . Hiram quoque rex ad Salomonem misit, ut cognosceret eum . Tu quoque, sancte imperator Gratiane, veteris imitator historiae, fidem meam audire voluisti. Sed non ego Salomon, cujus mireris sapientiam: neque tu unius gentis, sed totius orbis Augustus fidem libello exprimi censuisti: non ut disceres, sed ut probares. 2. Quid enim discas, imperator Auguste, quam ab ipsis incunabulis pio fovisti semper affectu? Priusquam te, inquit, formarem in utero matriusquam exires de vulva, sanctificavi te . Santificatio ergo non traditur, sed infunditur; et ideo divina dona custodi. Quod enim nemo te docuit, utique Deus auctor infudit. 3. Petis a me fidei libellum, sancte imperator, 444 profecturus ad praelium; nosti enim fide magis imperatoris quam virtute militum quaeri solere victoriam. Nam et Abraham trecentos decem et octo duxit ad bellum, et ex innumeris tropaea hostibus reportavit; signoque Dominicae crucis et
Abbreviated transcription (Latin):
Po e gͦ regnũ eẽ aipte tenetans qdł aruisi me sui facile destruat᷑ Immo
quia non potet ͥ eftria cinstat nriẽ ͥ uisũ. Non enĩ diuidit᷑ unitas nec
scmditꝰ & idco nec corruptelȩ subdit᷑ nec ȩtati. Non quicũq inquit nihi¬
dicit añe dñe. in crabit in regnũ celoꝵ. Non ergo ꝑfunctoria fides debet
esse imp̃r auguste. Scriptũ est eñĩ Telus domꝰ tuȩ comedit me Itaque
fideli sp̃u & mente a̾euota iłm dñm inuocemꝰ. dm̃ eẽ credamꝰ : ut in nomine
eius qͥeqͥd a patre petimꝰ impetremꝰ. Pater enĩ se ꝑ filiũ uult rogari. filius
uult rogari patrẽ. Concordat pietatis gr̃ã. nec uirtutis facta discordant
Quȩtũq enĩ pat̃ fac̃. eadẽ & filius facit similiter. Et similiter facit. &
eadẽ facit filius sed uult rogari patrẽ ieo qđ ipse facturꝰ ẽ: ut nor¬
impossibilititis i iditũ sed imitatẽ pot estatis agnoscas. Iure gͥ adorandus

Expanded text:
le ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subditur, nec aetati. CAPUT II. Idicit: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Non ergo perfunctoria fides debet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre petimus, impetremus; Pater enim se per Filium vult rogari, Filius vult rogari Patrem. 13. Concordat pietatis gratia, nec virtutis facta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter. Et similiter facit, et eadem facit Filius: sed vult rogari Patrem in eo, quod ipse facturus est; uti noimpossibilitatis indicium, sed unitatem potestatis agnoscas. Jure igitur adorandus
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ quomodo unã dm̃ diciꝰ̃ :Diuersitas plures facit. urot s potestatis ex¬
cludit numeri quantitatẽ. qͥa unitas iumerꝰ ĩ÷ ẽ. sed hȩc õñ ipsa or nci¬
unitatẽ : ꝓpħica testant᷑ oracula. Sic enĩ dic̃ dm̃s sabaoth. Laboi a it
ȩgiptus. & mercatus ethiopũ & sabaim : uiri exieli: ad te trassibt̃ & tui erunt
serui. & post te sequent᷑ alligati uinculis. & ad orabt̃ te aeycabunt᷑. qm̃¬

Expanded text:
aliter quomodo unum Deum dicemus? Diversitas plures facit, unitas potestatis excludit numeri quantitatem; quia unitas numerus non est, sed haec omnium ipsa princiunitatem, prophetica testantur oracula. Sic enim dicit Dominus sabaoth: Laboravit 448 Aegyptus, et mercatus Aethiopum et Sebaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et
Abbreviated transcription (Latin):
nes fatebant᷑: quoꝵ nunc testimonia reqͥrunt᷑. sed tuis tam̃ sacrilegiis prȩferuntur
llos nominauimꝰ ut erubesceres. diuina qͦq responsa adhibuimꝰ ut crederes. Clamat¬

Expanded text:
nes fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. nes fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus, ut crederes.
Abbreviated transcription (Latin):
uidere uestigia. subitoq naui quȩ fluctib turbaret᷑. ubi eam tam̃ xp̃c ascendit
placida ȩ quora & elem̃ta conspexere famulantia. uerũ dĩ filiũ crediderunt
dicentes. Uere filius dĩ es. Hoc idem centurio cũ aliis qui secũ erant tremefactis
mundi cardinib: in passione dñi confitet᷑. & tu heretice negas:  Tenturio
dicit. uere filius dĩ erat iste . Erat inquit centurio. & arrianꝰ dicit non erat
lle qͦ generationis & ueritatẽ ⁊ ȩt̃nitatẽ asseruit manu cruentꝰ sed mente
deuotꝰ. tu heretice ueritatẽ generationis negas. tempꝰ asscribis: Vtinã manus
potiu quã animũ cruentasses. sed nec manu in nocens. & mente feralis
Quantũ inte ẽ mortẽ infers qͥ infirmũ opinaris. immo qđ grauius ẽ & si dumitas itulnꝰ
sentire ñ possit: qđ inte tam̃ est maiestatẽ suã in xp̃o non corpꝰ int̾ficere conaris.

Expanded text:
videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicentes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in Christo, non corpus interficere conaris.
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ recognosteret.Nonẽ unũ lidopdulus & uerꝰ. nec filius diceret unũ
sumꝰ. si se cũ uero qui uerꝰ non erat ipse conferret. Faciamꝰ gͦ dixit pater
Qui dixit. uerꝰ est. Potest ne ergo uerꝰ non ẽẽ ille qui fecit. & qđ dicenti de¬
fertur facienti negat᷑. Quomͦ autẽ nisi uerũ filiũ sciret. cõmitteret ei uo¬
luntatis suȩ unitatẽ ⁊ oꝑis ueritatẽ. Cũ enĩ eadẽ faciat filius opera quȩ¬
pater facit. & quos uult uiuficet filius sicut scriptũ ẽ: nec indifferens potes¬
tate & liber ẽ uoluntate. ita unitas seruat᷑: quia i uirtꝰ dĩ indumitatis ꝓpri¬
etate ẽ: & libertas ñ in aliqͣ differentia sed in unitate ẽ : uoluntatis turbatũ
in freto apłoꝵ licet sed adhuc non credentiũ cor: ubi primũ sub pedib dñi
ludere aquas & in quieto maris estu deambulantis dñi suꝑ aquas intrepida

Expanded text:
imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Faciamus ergo dicit Pater. Qui dixit, verus est: potestne ergo verus non esse ille, qui fecit; et quod dicenti defertur, facienti negatur? 112. Quomodo autem nisi verum Filium sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritateater facit, et quos vult vivificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida
Abbreviated transcription (Latin):
pronobis. Aiergo & traditꝰ est a patre & ipse se tradidit. apparet unã e̾e operationẽ.
unã et̃ patris & filii uoluntatẽ. Si naturalẽ qͦ maiestatẽ querimꝰ. genitꝰ est. Qui ge¬
nitũ inficitur ꝓpriũ negat. qui ꝓpriũ abnuit cõmunẽ cȩteris arbitrat᷑. Um uero
generationis ipsius ꝓprietatẽ requirimꝰ. ex dõ exiuit: Nam cũ in usu nr̃o id sit
exire. qđ iã sit & ex interiorib: secretis ꝓdire : uideat᷑. qđ exire ꝑhibet᷑. Angustis
licet sermonib ꝓprietatẽ diuinȩ generationis aduertamꝰ. ut non ex loco aliquo
uideat᷑ exisse : sed ut ds̃ ex dõ. filius ex patre. Hec uidet᷑ cepisse ex tẽpore
qui ex patre nascendo ꝓdiuit. ut dixit ipse qͥ natꝰ ẽ : ex ore altissimi ꝓdiui
Sed sinatura non agnoscunt. si ñ credunt scripturis: uel operib credant. Cui
dixit pat̾ faciamꝰ hominẽ. nisi ei quẽ filiũ uerũ sciret: In quo nisi in uerosuã

Expanded text:
nam esse operationem, unam esse Patris et Filii voluntatem. 110. Si naturalem ergo majestatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam
Abbreviated transcription (Latin):
di romȩ eripunt lib̾tatẽ qͥ nolunt ẽẽ liberũ tͥ ñ iubere qđ ñ ꝓbas seruart qđ¬

Expanded text:
di Romae eripiunt libertatem, qui nolunt esse liberum tibi non jubere, quod non probas; di Romae eripiunt libertatem, qui nolunt esse liberum tibi non jubere, quod non probas;
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i.nisi incredibile hoc & repentinũ ad aures ꝑueniss& hominũ qđ tale aliqͥd
ẽẽt in consistorio suggestũ tuũ uel asenatu petitũ. Sed absit ut hoc senatꝰ pe¬
tisse dicat᷑ paucigentiles cõmuniat᷑ nomine. Nã & ante bienniũ fer mecũ hoc
petere tẽptarent. Misit ad me sc̃s damasus romanȩ ȩccłȩ sac̃dos iudiciodi
elertꝰ libellũ quẽ xp̃iani senatores dederunt. & qͥdẽ innumeri postulan¬
tes nihil se talẽ mandasse ñ congreuere gentiliũ istuimodi petitionib ñ
p̃bere consensũ. quȩsti &iã publice priuatĩquȩ se ñ conuenturos ad curiã.¬
de suꝑstitionib inpensis mandasse legatis. Sed fortasse dicat᷑ cur dudũ ĩuint̃¬
fuerint senatui cũ ista peterent᷑ satis loquunt᷑ qͥd uelint qͥ ñ int̃suerunt satis
loeuti sunt qͥ apudimꝑatorẽ locuti sunt. Et miram᷑ tam̃ si priuatis resisten¬

Expanded text:
episcopi, nisi incredibile hoc et repentinum ad aures pervenisset hominum, quod tale aliquid episcopi, nisi incredibile hoc et repentinum ad aures pervenisset hominum, quod tale aliquid esset vel in consistorio suggestum tuo, vel a senatu petitum. Sed absit ut hoc senatus petisse dicatur: pauci gentiles communi utuntur nomine. Nam et ante biennium ferme, cum hoc petere tentarent, misit ad me sanctus Damasus Romanae Ecclesiae sacerdos, judicio Dei electus, libellum quem christiani senatores dederunt, et quidem innumeri, postulantes nihil se tale mandasse, non congruere gentilium istiusmodi petitionibus, non praebere consensum: questi etiam publice privatide superstitionis impensis mandasse legatis. 11. Sed fortasse dicatur: Cur dudum non interfuerint senatui, cum ista peterentur? Satis loquuntur quid velint, qui non interfuerunt: satis locuti sunt, qui apud imperatorem locuti sunt. Et miramur tamen si privatis resisten
Abbreviated transcription (Latin):
cantib int̃ ce̾nt ut obpler&e anhelit᷑ & ora fideliuĩ cinis exara fauilla de sacri¬
legio fumꝰ exbusto. & ieacura sententiã dicer& ubi iurati ad arã simulachriinsenten¬
tiã cogerent᷑. Propt̃ea enĩ int̾pͥtant uira tã locatã. ut eiꝰsacram̃tũ ut ipsi putant
ꝑsecutionẽ c̾e creder&: xp̃ianꝰ qͥ cogeret᷑ tali optione ad senatũ uenire qđ fit plerũa
nã & iã iniuriis conuenire cogunt᷑. tegͦ imꝑatorẽ xp̃iani inarã iurarȩ cogent᷑.
Qdẽ uirare. nisi eiꝰquẽ testere fidei tuȩ p̃sulẽ diuinã potentiã confiteri : teimꝑatore
hoc petit᷑ & postulat᷑ ut arã iubeas eleuari suptũ seirrificiis ꝓfanis dari. sed
hoc ñ potest sine sacrilegio decerni. unde te rogo neid decernas statuas uel
incimodi decreta subscribas. conuenio fidẽ tuã xp̃i sac̃dos om̃s conuenerimꝰ

Expanded text:
cantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacricantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi jurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur propterea enim interpretantur aram locatam, ut ejus sacramento, ut ipsi putant,persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire: 826 quod fit plerumque; nam et injuriis convenire coguntur. Te ergo imperatore, christiani in aram jurare cogentur? Quid est jurare, nisi ejus quem testaris fidei tuae praesulem, divinam potentiam confiteri? Te imperatore, hoc petitur et postulatur; ut aram jubeas elevari, sumptum sacrificiis profanis dari? 10. Sed hoc non potest sine sacrilegio decerni; unde rogo te ne id decernas, statuas, vel in ejusmodi decreta subscribas. Convenio fidem tuam Christi sacerdos: omnes conveniremus
Abbreviated transcription (Latin):
umi expectari sententia confiliũ conꝓbari. quando dereligione tractat᷑ ẽ
dm̃ cogita nullius iniuria c̃. cui ds̃ omp̃s ante fert᷑. hab& ille sententia sua m
intũ ñ cogitis colere qđ nolit. hoc idẽ uob̾liceat imꝑator & unꝰqͥsq patient̃ ferat
siñ moleste ferr&e siciextorquer&e cuperce imꝑator ipsis gentilib displicere
cosssuturs ⁊ pne uaricantis affectꝰ libere enĩ deb& defendere unꝰ qͥsq fidede men¬
tis sue. &e seruart ꝓpositũ qđ si aliqui nomint xp̃iani tale aliqd derernendũ
puiant mentẽ tuã uocabula nuda ñ capiant nomina cassa ñfallant qͥ sq̃s hoc
suadit sarrificat. & qͥsqͥs hoc statuit tolerabilius tam̃ ẽ unius sacrificuũi qũa
bapsus om̃iũ. lot̾ꝰ hic xp̃ianoꝵ ꝑiclitat᷑ senatꝰ si hodie gentilis aliqͥs mnpator
qd absit arã statuer& simulachris & eo conuenire coger&e x p̃iano sut sacrifi¬

Expanded text:
viri exspectari sententia, consilium comprobari: quando de religione tractatus est, viri exspectari sententia, consilium comprobari: quando de religione tractatus est, Deum cogita. Nullius injuria est, cui Deus omnipotens antefertur. Habet ille sententiam suam. Invitum non cogitis colere, quod nolit; hoc idem vobis liceat, Imperator, et unusquisque patienter ferat moleste ferret, si ei extorquere cuperet imperator. Ipsis gentilibus displicere consuevit praevaricantis affectus; libere enim debet defendere unusquisque fidele mentis suae et servare propositum. 8. Quod si aliqui nomine christiani tale aliquid decernendum putant, mentem tuam vocabula nuda non capiant, nomina cassa non fallant. Quisquis hoc suadet, sacrificat, et quisquis hoc statuit: tolerabilius tamen est unius sacrificium, quam lapsus omnium. Totus hic christianorum periclitatur senatus. 9. Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
molestias derliandas inretrre uoluerunt & qͥa ñ õs fortes inueniunt᷑ & ĩa subprin¬
cipib xp̃ianis pleriq sunt lapsis. sed hȩc si iã sublata ñeent auferendatuo imꝑio
lita sint & datis antiqua rescriptis. Nequeso uel fidelit̃ statuta conuellas uel frat᷑na
p̃ccpta re seidas de negotus ciuilib si qͥd statuit nemo putat ẽt temerandũ & p̃cep¬
nĩ dereligione calcat᷑ Nullus obrepat umiori ȩtatituȩ siue ille gentilis ẽ qͥista de¬
poscit ñ deb& mentẽ tuã uinculis suis suꝑstitionis in necteres sed ꝓprio studio docere
& aid monere te deb& qũe ad modũ uere fidei studere debeas quando ille tanto mort
ueriuanade N fendit. Deferendũ meritis claroꝵ uiroꝵ & ego suadeo sedadm̃
certũ ẽ om̃ib p̃ferendũ sidere militare ẽ consulendũ deb& exercitati inp̃li is

Expanded text:
molestias declinandas irretire voluerunt; et quia non omnes fortes inveniuntur, etiam sub prinmolestias declinandas irretire voluerunt; et quia non omnes fortes inveniuntur, etiam sub principibus christianis plerique sunt lapsi. 3. Sed haec si jam sublata non essent, auferenda tuo imperlata sint, et datis antiquata rescriptis; ne quaeso, vel fideliter statuta convellas, vel fraterna praecepta rescindas. De negotiis civilibus, si quid statuit, nemo putat esse temerandum; et praeceptum de religione calcatur. 6. Nullus obrepat juniori aetati tuae: sive ille gentilis est, qui ista deposcit, non debet mentem tuam vinculis suae superstitionis innectere: sed proprio studio docere et admonere te debet, quemadmodum verae fidei studere debeas; quando ille tanto motu veri vana defendit. Deferendum meritis clarorum virorum et ego suadeo: sed Deum certum est omnibus praeferendum. 7. Si de re militari est consulendum, debet exercitati in praeliis