comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obtiuerent et inde ꝓtederent atqz alias cõ¬
derent ciuitates: quarũ pͥma est a nino
appellata niuiue. Hinc reditur ad aliũ fi¬
liuĩ chaii. qui uocabat᷑ mesraim: et ꝯme¬
morant᷑ qͦs genuit. non tanꝙͣ singuli ho¬
mines. s naciones septem. Et de sexta.
uetut de sexto filio gẽs ꝯmemorat exisse
que appellatur philistim: unde fũĩt octo
inde iterũ ad chanaan reditur in q filio
maledictus est cham: et q genuit undecu
noĩantur. Demde usq adqͣe fiies ꝑuener̃t
cõmenioratis quibusd tuitatib dicit᷑. at
ꝑ hͦ filiis nepotibq ꝯputatis de ꝓgeni e
cham: trignntaunus geniti referũt᷑ res¬
tat ꝯmemorã  filos seni mapnui filii noe:
ad eũ quippe gradatim generationũ istuꝵ
ꝑuenit a minimo exorta narratio.i
unde incipũt ꝯmemorari filii serii. ht̃
quiddã obsturitatis: qd̾ expositõe illustrãdũ
est: qr et multũ ad reni ꝑtinet quã reqͥ¬

Expanded text:
obtinerent, et inde procederent, atque alias conobtinerent, et inde procederent, atque alias conderent civitates, quarum prima est a Nino appellata Ninive. Hinc reditur ad alium filium Cham, qui vocabatur Mesraim, et commemorantur quos genuit; non tanquam singuli homines, sed nationes septem. Et de sexta, velut de sexto filio, gens commemoratur exiisse, quae appellatur Philistiim; unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur, in quo filio maledictus est Cham; et quos genuit undecim nominantur. Deinde usque ad quos fines pervenerint, commemoratis quibusdam ciuitatibus dicitur. Ac per hoc filiis nepotibusque conputatis de progenie Cham triginta unus geniti referuntur. Restat commemorare filios Sem, maximi filii Noe; ad eum quippe gradatim generationum istarum peruenit a minimo exorta narratio. Sed unde incipiunt commemorari filii Sem, habet quiddam obscuritatis, quod expositione inlustrandum est, quia et multum ad rem pertinet, quam requ
Abbreviated transcription (Latin):
potes duo. S istum gigantẽ. aut post
nepotes suos natos genuit: aut qd̾ est
credibilius seorsũ de illo ꝓpter eiꝰ eminãtiã
scrplura lotuta est : qñquidẽ et regnũ eiꝰ
ꝯmemoratũ est. Cuiꝰ nitiũ fuit illa ciui¬
morare sunt siue ciuitates suie regiones
Qd̾ uero dictũ est. de terra illa id ẽ de t̾ra
sennaar que ꝑtinebat ad regnũ neniroch.
exisse assur et edificasse niuiuem et alias
quas cõtexuit ciuitates. longe postea
factum est: qd̾ ex hat occasione ꝑstaiuxit:
ꝓpter nobilitatem regni assiriorũ quod
mirabiliter dilatauit ninus beli filiꝰ ton¬
ditor niniue ciuitatis magne: cuiꝰ tiuitatis
nonen ex illiꝰ noĩe deriuatũ est: ut a nno
uiuiue uocaretur. Dĩssur autẽ unde assrr
non fuit in filiis cham medii filii nõe: sed
in filiis sem reperitur qui fuit noe maxiniꝰ
filius. Unde apparet de ꝓgenie seni exor¬
tos fuisse qui postea regnũ ꝯigantis illiꝰ

Expanded text:
potes duo. Sed istum gigantem aut post potes duo. Sed istum gigantem aut post nepotes suos natos genuit; aut, quod est credibilius, seorsum de illo propter ejus eminentiam Scriptura locuta est; quandoquidem et regnum ejus commemoratum est, cuius initium erat illa nobimoratae sunt siue ciuitates siue regiones. Quod uero dictum est de terra illa, id est de terra Sennaar, quae pertinebat ad regnum Nebroth, exisse Assur et aedquas contexuit civitates, longe postea factum est, quod ex hac occasione perstrinxit, propter nobilitatem regni Assyriorum, quod mirabiliter dilatavit Ninus, Beli filius, conditor Ninivae civitatis magnae: cujus civitatis nomen ex illius nomine derivatum est, ut a Nino Ninive vocaretur. Assur autem, unde Assyrii, non fuit in filiis Cham medii filii Noe, sed in filiis Sem reperitur, qui fuit Noe maximus filius. Unde apparet de progenie Sem exortos fuisse qui postea regnum gigantis illius
Abbreviated transcription (Latin):
intuende. et qd̾ de hiis dicendũ ui¬
detur actexendũ est huit oꝑi qͦ ciuitatis
utriusq teruene scl et celestis ꝑ tẽpora
ꝓcursus ostendatur. Cepte sunt em̃i cõ¬
memorari a minimo filio qui uotatus
ẽ iaphet tuiꝰ filii octo noĩati sũt: nepotes
autem septem de duob filiis eiꝰ tres ex
uno quatuor ex altero. fuĩt itaq qͥndet
et nepotes quĩq ex uno eiꝰ filio: pronepo¬
tes duo. ex nepote uno: fit eoꝵ sũma un¬
detim. Quib enumeratis: redit᷑ tã ꝙͣ
ad caput et dicitur. Chus autẽ genuit
nemroth: hic cepit eẽ gigas suꝑ t̾ram.
Hit erat gigas uenator cõtra dum et¬
factũ ẽ miciũ regni eiꝰ babilon. oreg. ar¬
thad. et calanne in terra sennaar. Det̾ra
illa exiit assur. et edificauit niniuem.
et rooboth ciuitatem. et chalach. et dasem
inter mediũ niuiue et chalach: hec ciui¬
tas magna. Iste porro chus pr̃ gigãtis
ueniroth pͥmus noĩatus ẽ in filiis cham
Cuiꝰ quĩq filii iã fuerãt cõputati et ne¬

Expanded text:
dicendum uidetur, adtexendum est huic operi, quo ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, per tempora procursus ostenditur. Coeptae sunt enim commemorari a minimo filio, qui uocatus est Iapheth, cuius filii octo nominati sunt, nepotes autem septem de duobus filiis eius, tres ex uno, quattuor ex altero; fiunt itaque omnes et nepotes quinque ex uno eius filio, pronepotes duo ex nepote uno; fit eorum summa undecim. Quibus enumeratis reditur tamquam ad caput et dicitur: Chus autem genuit Nebroth; hic coepit esse gigans super terram. Hic erat gigans uenator contra Domfactum est initium regni ejus Babylon, Orech, Archad, et Chalanne in terra Sennaar. De terra illa exiit Assur, et aedificavit Niniven et Robooth civitatem, et Chalach, et Dasem inter medium Ninives et Chalach: haec civitas magna. Iste porro Chus pater gigantis Nebroth primus nominatus est in filiis Cham, cujus quinque filii jam fuerant computati, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
filiab hõĩm hoc est scdm̃ hoĩem uiuẽtiũ
misterentur. filii scilz seth filiabz cam.
Nam et canonica scriptura sit loqͥt᷑ ĩ quo
libro hec legimꝰ. cuiꝰ uerba ista sunt᷑.
Et factũ est postꝙͣͣ teperũt hoĩes iulti fie
supez terrã. et filie nate sũt illis. uidentes

Expanded text:
filiabus hominum, hoc est secundum hominem viventium, filiabus hominum, hoc est secundum hominem viventium, miscerentur; filii scilicet Seth filiabus Cain. Nam et canonica Scriptura sic loquitur, in quo libro haec legimus, cujus verba ista sunt: Et factum est, postquam coeperunt homines multi fieri super terram, et filiae natae sunt illis: videntes
Abbreviated transcription (Latin):
micto augelũ meũ aute faciẽ tuã qui
pparabit uiam tuã. Et malachias ꝓphã
ꝓpria quadam id est sibi ꝓpͥe imꝑtita
grã dictus est angelus. Uerũ h ͦ mouet
quosdam ex illis qui dicti sunt angeli
dei. et ex mulierib quas amauerñt.
nõ qiͣ hoĩes generis nrĩ. s gigantes le¬
giuius eẽ natos. qiͣ uero corꝑa hoim
modũ nr̃m longe excedentia. qd̾ etiã supͣ
ꝯmemoraui. non etiã nrĩs tpĩb nata
sunt Nouue ante pancos ãnos cũ romane
urbis qd̾ agothis factũ est. appropinqͣret
excidiũ. rome fuit feĩa cũ suo pr̃e et sua
matre. que corꝑe quodãmodo giganteo
longe ceteris pͥmieret: Ad quã uisendã
mirabilis fiebat usq quaq toutursus Et
hoc erat maxime admiratõi ꝙ ambo pa¬
rentes eius net salte tai longi hoies
erant quales longissiinos uidere ꝯsueui¬
mꝰ. Potuerũt gͥ gigantos nasti. et
priusꝙͣ fiii dei qui et angłi doi dicti sũt

Expanded text:
mitto angelum meum ante faciem tuam, qui mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, et Malachiel propheta propria quadam, id est proprie sibi inpertita gratia dictus est angelus. Verum hoc mouet quosdam, quod ex illis, qui dicti sunt angeli Dei, et ex mulieribus, quas amauerunt, non quasi homines generis nostri, sed gigantes legimus esse natos. Quasi uero corpora hominum modum nostrum longe excedentia, quod etiam supra commemoraui, non etiam nostris temporibus nata sunt. Nonne ante paucos annos, cum Romanae urbis quod a Gothis factum est adpropinquaret excidium, Romae fuit femina cum suo patre et sua matre, quae corpore quodam modo giganteo longe ceteris praemineret? Ad quam uisendam mirabilis fiebat usquequaque concursus. Et hoc erat maxime admirationi, quod ambo parentes eius nec saltem tam longi homines erant, quam longissimos uidere consueuimus. Potuerunt igitur gigantes nasci, eprius quam filii Dei, qui et angeli Dei dicti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nes quos dusios galli nũcupãt. assidue
hãt ĩmũdiciã et lemptare et efficere.
plures talesqz asseuerant. ut hͦ negare
impudencie uideatur. Non hic aliquid
audeo dissinire utrũ aliqui sp̃s elemiẽto
aerio corꝑati. nã hͦ elemẽtũ etiã cum
agitur fla bello sensu corꝑis tactuqz seu¬
titur. possuit hanc pati libidiuẽ. ut qͦmi
possunt sencientib feminis misteantur.
Dei tñ anglos sanctos nullo mͣ illo tp̃e
sit labi potuisse crediderim. nec de hiis
dixisse apostolũ petrũ. si enĩ deus ange¬
lis pectãtibz non pepercit. s carceribus
caliginis inferi retrudẽs tradidit ĩ indi¬
tio puniendos reseruari. s poniꝰ de illis
qui pͥmũ apostaͬntes a deo cũ dyabolo
suo p̾ncipe ceciderũt qui p̾mũ hoĩem ꝑ
ĩuidiã serpentina frande deiecit. Augłos
autẽ fuisse eciã dei hoĩes nĩcupatos eadẽ
scaptura sancta locupletissima testis ẽ
Nami et de iohanne scriptũ est. Ecce

Expanded text:
nes, quos Dusios Galli nuncupant, adsidue nes, quos Dusios Galli nuncupant, adsidue hanc inmunditiam et tentare et efficere, plures talesque adseuerant, ut hoc negare inpudentiae uideatur: non hinc aliquid audeo definire, utrum aliqui spiritus elemento aerio corporati nam hoc elementum etiam cum agitatur flabello sensu corporis tactuque sentitur possint hanc etiam pati libidinem, ut, quo modo possunt, sentientibus feminis misceantur. Dei tamen angelos sanctos nullo modo illo tempore sic labi potuisse crdixisse apostolum Petrum: Sic enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos reseruari; sed potius de illis, qui primum apostatantes a Deo cum diabolo suo principe ceciderunt, qui primum hominem per inuidiam serpentina fraude deiecit. Angelos autem fuisse etiam Dei homines nuncupatos eadem scriptura sancta locupletissima testis est. Nam et de Iohanne scriptum est: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
libro reliquiuius ĩsolutã. Utrũ possĩt
angeli cũ spiritus sint corꝑaliter coire
cũ feminis. Scriptum est eñ. Qui
facit angelos suos sp̃s id est eos qͥ nata
spẽ sunt facit ẽẽ angelos suos ĩuĩgendo
eis officiũ mĩtiandi. Qui enĩ grece dicit᷑
angelos. qd̾ nomen latiua declinatõe
augelus ꝓhibetur. latiua lingna nĩci
interp̾tatur. S utrũ eoꝵ corpora ꝯsequẽt᷑
adiũxerit dicendo et ministros suos ignẽ
ardentem. an ꝙ caritate tãꝙͣ igne spiri¬
tuali feruere debeant ministri eiꝰ. ambi
talib corporib ꝙ non solũ uideri. uerũ
etiã tangi possuit. eadem uerissima scͥp¬
tura testatur. Et qm̃ creberrima fama
est. multiq se expertos. uel ab eis qui
experti ẽẽnt. de quoꝵ fide dubitandũ
non ẽẽt audisse confirmãt. siluanos et
fannos. qͥs uulgo incubos uocãt ĩprobos
sepe extitisse mulieribz. et eaꝵ appetisse
ac pegisse cõtubitũ. et quosdam demo¬

Expanded text:
libro reliquimus insolutam, utrum possint libro reliquimus insolutam, utrum possint angeli, cum spiritus sint, corporaliter coire cum feminis. Scriptum est enim: Qui facit angelos suos spiritus, id est eos, qui natura spiritus sunt, facit esse angelos suos, iniungendo eis officium nuntiandi. Qui enim Graece dicitur SyyeXoi, quod nomen Latina declinatione angelus perhibetur, Latina lingua nuntius interpretatur. Sed utrum eorum corpora consequenter adiunxerit dicendo: Et ministros suos ignem ardentem, an quod caritate tamquam igne spiritali feruere debeant ministri eius, ambitalibus corporibus, ut non solum uideri, uerum etiam tangi possent, eadem ueracissima scriptura testatur. Et quoniam creberrima fama est multique se expertos uel ab eis, qui experti essent, de quorum fide dubitandum non esset, audisse confirmant, Siluanos et Panes, quos uulgo incubos uocant, inprobos saepe extitisse mulieribus et earum adpetisse ac peregisse concubitum; et quosdam daemo
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis uirtus qua uiuitur bene. Uñ
michi uidetur qd̾ diffinicio breiis et
uera uirtutis. ordo est amoris ꝓpt̾ qd̾
in saucto cãtico cantitoꝵ cãtat sponsa
xp̃i. ciuitas dei. Ordinate ĩ me carita¬
tem. Huiꝰ igitur taritatis hͦ ẽ dilectio¬
nis et amoris ordine ꝑturbato. deurn
filii dei neglexerũt: et filias hoĩ di¬
lexerũt. Quib duob noĩb satis tiui¬
tas utraq disceruitur. Neq enĩ et illi
non erant filii homi ꝑ naturã: s aliud
nomen ceperãt habere ꝑ gr̃am. Ilain
in eadem scriptura ubi dicti sũt dile-¬
xisse filias hõii filii dei. iderii dicti sũt
etiam angeli dei. Unde illos multi
putant non hoĩes eẽ. sz angelos.¬
¶ Capłm . 23ͫ ¶Antredendũ sit ãgłos
substantie spiritalis amore speciosarũ
mulierũ captos eorũdẽ inisse ꝯiugia :
ex quibz gigantes suit creati.
Uam questiouem nos trãseñter
cõmemoratã in tertio huiꝰ oꝑis

Expanded text:
in nobis metus qua uiuitur bene. Unde in nobis metus qua uiuitur bene. Unde mihi uidetur, quod definitio breuis et uera uirtutis ordo est amoris; propter quod in sancto cantico canticorum cantat sponsa Christi, ciuitas Dei: Ordinate in me caritatem. Huius igitur caritatis, hoc est dilectionis et amoris, ordine perturbato Deum filii Dei neglexerunt et filias hominum dilexerunt. Quibus duobus nominibus satis ciuitas utraque discernitur. Neque enim et illi non erant filii hominum per naturam; sed aliud nomen coeperant habere per gratiam. Nam in eadem scriptura, ubi dicti sunt dilexisse filias hominum filii Dei, idem dicti sunt etiam angeli Dei. Unde illos multi putant non homines fuisse, sed angelos. CAPUT XXIII. An credendum sit angelos substantiae spiritalis amore speciosarum mulierum captos earundem inisse coniugia, ex quibus gigantes sint creati. Quam quaestionem nos transeunter commemoratam in tertio huius operis
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis ꝯiugib fruerentur: ĩmores
societatis teruigene de fluxerũt; deser¬
ta pietate quã in sancta societate ser¬
nabant. Sicut enĩ corꝑis pulcritudo
a deo quidem factũ. s tꝑale. caruale
infiriuũ bonũ. male amiatur postpo¬
sito deo eterno. interno. sempiterno
bono quẽadmodũ iusticia deserta et
aurũ amatur ab auaris. nullo pcto
auri. s hoĩ: ita se habet oĩs creat᷑a.
Cũ em̃ bona sit: et bene amari potest
et male. bene stilz ordiue custodito:
male autẽ ordine ꝑturbato. Qd̾ in
lande quadã cerei breuiter uersib dixi
Het tua sunt. boua sunt qr tu bonus
ista creasti. Nil nostrũ est in eis. insi
ꝙ peccamus amãtes. Ordiue negler¬
to ꝓte. qd̾ conditur abste. Creator
autẽ si ueraciter auietur. hͦ est si ip̃e
non aliud pro illo quod non est ip̃e
ametur. male amari non pt. Nam et
ip̃e amor ordiuate amandus ẽ quo
bene amatur qd̾ amandũ est: ut sit

Expanded text:
ut eis coniugibus fruerentur, in mores ut eis coniugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, deserta pietate, quam in sancta societate seruabant. Sic enim corporis pulchritudo, a Deo quidem factum, sed temporale carnale infimum bonum, male amatur postposito Deo, aeterno interno sempiterno bono, quem ad modum iustitia deserta et aurum amatur ab auaris, nullo peccato auri, sed hominis. Ita se habet omnis creatura. Cum enim bona sit, et bene amari potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato. Quod in laude quadam Cerei breuiter uersibus dixi: Haec tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil nostrum est in eis, nisi quod peccamus amantes Ordine neglecto pro te, quod conditur abs te. Creator autem si ueraciter ametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse, ametur, male amari non potest. Nam et amor ipse ordinate amandus est, quo bene amatur quod amandum est, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis ab ĩmutabili. qr ex nichilo:
et a bono pt̃ decliuare ut faciãt malũ.
qd̵ fit libero arbitrio: et a malo ut fa¬
ciat bonũ: qd̾ non fit sine diuino adiutoͦ.¬
¶ Capłm. 22ͫ ¶ De lapsu filior dei alie¬
ingenaꝵ mulieꝵ amore captorũ: unde
arbitrio genere hũano progrediẽte
atq crescente. facta est ꝑiuixtio et ñqͥ¬
tate participata quedã utusq ꝯfusio
tiuitatis. qd malũ a sexi feĩeo cansã
rursus ĩuenit : nõ quidẽ illo mͤ quo ab
inicio. Non enĩ cuiusquã etiã tñt falla¬
tia seducte ille feĩe ꝑsua serũt pctm̃ uiris.
sed ab initio que prauis morib fuerãt
ĩ terrena aiuitate id est in terrenarũ
gitur enia malis: ne magnũ bonũ
uideatur bonis. Deserto itaq bono
magno et bonoꝵ ꝓpͥo lapsus ẽ factꝰ
ad bonũ mininiũ nõ bonis propriũ.
s bonis malisqz cõmune ⁊ ac sic filii
dei. filiaꝵ hõi amore sũt capti: atq

Expanded text:
mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, et a bono potest declinare, ut faciat malum, quod fit libero arbitrio, et a malo, ut faciat bonum, quod non fit sine diuino adiutorio. CAPUT XXII. De lapsu filiorum Dei alienigenarum mulierum amore captorum, unde ntatis arbitrio genere humano progrediente adque crescente facta est permixtio et iniquitate participata quaedam utriusque confusio ciuitatis. Quod malum a sexu femineo causem illo modo quo ab initio non enim cuiusquam etiam tunc fallacia seductae illae feminae persuaserunt peccatum uiris; sed ab initio quae prauis moribus fuerant in terrena ciuitate, id est in terrigenarum gitur etiam malis, ne magnum bonum uideatur bonis. Deserto itaque bono magno et bonorum proprio lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune; ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, adque
Abbreviated transcription (Latin):
interra noĩs non requirant. Beatus
est eñi uir cuiꝰ ẽ nomen dm̃ spes eiꝰ: et
non respexit in uanitates et insanias
falsas. Positis itaq duab ciuitatib
una in re huiꝰ sclĩ. altera in spe dei. tãꝙͣ
ex coĩ que aꝑta est in adam iauna mor¬
talitatis egressis ut procurrãt et ex¬
currant ad distretos ꝓprios ac debitos
fines incipit dinurueratio tp̃oꝵ in qua
et alie gu̾acões adiciũtur facta recapi¬
tulacõe ex adam ex cuiꝰ origiue dãnata.
ueluti massa una merite dãnacioni
tradita. fecit deus in cõtumeliam alia¬
uasa ire. alia in honorem uasa miseri¬
cordie: illis reddeus quod debetur ĩpena
istis donãs qd̾ non debetur in gr̃a: ut
ex ip̃a eciã ꝯparacõe uasoꝵ ire suꝑna
ciuitas discat que ꝑegrinatur in tris nõ
fidere libertate arbitrii sui. s speret ĩuo¬
care nomen dñi dei: qm̃ uolũtas ĩna¬
tura que facta est bona a deo bono. sed

Expanded text:
in terra nominis non requirat; beatus in terra nominis non requirat; beatus est enim uir, cuius est nomen Domini spes eius, et non respexit in uanitates et insanias mendaces. Propositis itaque duabus ciuitatibus, una in re huius saeculi, altera in spe Dei, tamquam ex communi, quae aperta est in Adam, ianua mortalitatis egressis, ut procurrant et excurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae, illis reddens quod debetur in poena, istis donans quod non debetur in gratia; ut ex ipsa etiam conparatione uasorum irae superna ciuitas discat, quae peregrinatur in terris, non fidere libertate arbitrii sui, sed speret inuocare nomen Domini Dei. Quoniam uoluntas in natura, quae facta est bona a Deo bono, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sperauit ĩuocare nõm dm̃ dei ; Hoc est
quippe in hͦ mũdo pegrinãtis tnuitatie
dei totũ atq sũmũ in hac mortalitate
negoniũ qd̾ ꝑ unũ hoĩem quẽ sane occisi
resuruectio genunt ꝯmendandũ fuit.
Homo quippe ille unus totiꝰ superne ci¬
uitatis ẽ unitas. nondũ quidẽ ꝯpleta.
sed p̾missa ista ꝓphetica pͥfiguracione
ꝯplenda. Filius gͦ cain hͦ ẽ filiꝰ possessio¬
nis. cuiꝰ insi teruene habeat nomen in
ciuitate terrena qr eiꝰ noĩe condita est:
De hiis ẽ eni. de quib tantat᷑ in psalmo.
Innocabũt noĩa eoꝵ in terris ip̃oꝵ ꝓpłer
qd sequitur eos quod ĩ alio ꝓsaluio striptũ
est. Dñe ĩciuitate tua iaginem eorum
ad nichilũ rediges. Filiꝰ autẽ seth. hor
est filiꝰ resurrectionis: speret ĩuotare no¬
men dñi dei. Eam quippe sotietatẽ ho¬
minũ p̾figurat que dicit. Ego autem
situt olina faictifera in domo dei; speraut
in mĩa dei. Uanas autẽ glorias famost

Expanded text:
sperauit inuocare nomen Domini Dei? Hoc est sperauit inuocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundo peregrinantis ciuitatis Dei totum adque summum in hac mortalitate negotium, quod per unum hominem, quem sane occisi resurrectio genuit, commendandum fuit. Homo quippe ille unus totius supernae ciuitatis est unitas, nondum quidem conpleta, sed praemissa ista prophetica praefiguratione conplenda. Filius ergo Cain, hoc est filius possessionis, cuius nisi terrenae? habeat nomen in ciuitate terrena, quia in eius nomine condita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuocabunt nomina eorum in terris ipsorum; propter quod sequitur eos quod in alio psalmo scriptum est: Domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum redige. Filius autem Seth, hoc est filius resurrectionis, speret inuocare nomen Domini Dei; eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit: Ego autem sicut oliua fructifera in domo Dei speraui in misericordia Dei; uanas autem glorias famosi
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum. donec illud genus atq illa uni¬
nersa ꝓpago diluuio deleretur. Cũ uero filiꝰ
seth unus ꝯmemoratꝰ fuiss enos. nõdum
usq ad diluuiũ additis ceteris artitulis
quidẽ interponit᷑ et dr̃. hic liber natiuita¬
tis hoũn. qua die fecit deus adani ad yma¬
ginem dei fecit illũ. mastulũ et feminã
fecit eos et bñdixit illos. et cognominauit
nomen eoꝵ udam. qua die fecit illos. Qd
michi uidetur ad hͦ interpositũ ut huit
rursus inciperet ab ip̃o adam dimimeratõ
tempoꝵ quã noluit face̾ qui hec stripsit ĩ
ciuitate teruena. tanꝙͣ deus eã sit ꝯmeno
ditur ad istã recapitulatõem postea ꝙͣ cõ¬
memoratus est filiꝰ seth honio qͥ speranit
ĩuocare nõm dñi dei: nisi qr sit oportebat
istas duas p̃ponere ciuitates. unã per
homicidiã usq ad homicidã. Nlam et la¬
nech duab uxoribz suis sese ꝑpetrasse
homitidiũ confitetur. alterã per eũ qui

Expanded text:
locutus sum, donec illud genus adque unilocutus sum, donec illud genus adque uniuersa propago diluuio deleretur; cum uero filius Seth unus commemoratus fuisset Enos, nondum usque ad diluuium additis ceteris articulus quidam interponitur et dicitur: Hic liber natiuitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illos, et cognominauit nomen eorum Adam, qua die fecit illos. Quod mihi uidetur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere, qui haec scripsit, in ciuitate terrena; tamquam ditur ad istam recapitulationem, postea quam commemoratus est filius Seth, qui coepitinuocare nomen Domini Dei, nisi quia sic oportebat istas duas proponere ciuitates, unam per homicidam usque ad homicidam nam et Lamech duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur, alteram per eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et in apłoꝵ nuero insignis ẽ ꝓpter septe¬
narii partes. alterã ꝑ alterã multiplitatas
Nam tor quaterni uel quater terui ip̃m
fatiũt. Hiis ita se hahentib uideo ꝯsiderãdũ
et ꝯmemoraudũ ista utraq ꝓgemes que
distrctis gn̾atõib duas insignuat cui
tates. unã teruigenarũ. alterã regen̾atoꝵ.
queuiͦ postea sit cõmixta fuerit atq ꝯfuisa
ut uni̾sũ genus hũanũ exceptis octo ho¬
iiuib diluno perire mereretur.
¶Capłm. zi. Qua racõe ꝯmemorato
enoch qui fuit filius cam: totiꝰ gn̾atõis
eius usq ad diluuũ sit ꝯtiuuata narratio
ꝯmemorato autẽ enos qui fuit filiꝰ seta
ud condicionis hũane principiũ sit reditũ
Riuio autẽ intuendũ est quẽadinod
cũ ex tam generationes emmerẽtur
ꝯmemorato ante teteros posteros eius illo
in cuiꝰ noĩe condita est ciuitas id est enoih.
cõtexti sunt ceteri usq ad illũ fuem de quo

Expanded text:
et in apostolorum numero insignis est, propter septeet in apostolorum numero insignis est, propter septenarii partes alteram per alteram multiplicatas. Nam ter quaterni uel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus uideo considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quo modo postea sic commixta fuerit adque confusa, ut uniuersum genus humanum exceptis octo hominibus diluuio perire mereretur. CAPUT XXI. Qua ratione commemorato Enoch, qui fuit filius Cain, totius generationis eius usque ad diluuium sit continuata narratio; commemorato autem Enos, qui fuit filius Seth, ad conditionis humanae principium sit reditum. Primo autem intuendum est, quem ad modum, cum ex Cain generationes enumerarentur, commemorato ante ceteros posteros eius illo, in cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, contexti sunt ceteri usque ad illum finem, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
pctĩn significat. Huic est ꝙ in taberua¬
culo testumonii qd̾ erat in itinere ppłi dei.
uelut templũ ambulatoriũ. undetun uela
tilicina fieri p̾cepta sunt. In cilitio quippe
futuros qr tonfitentes in rilicio ꝓsteruiui᷑
tanquã dicẽtes qd̾ in psaliuo scriptũ est. et
pc̃m meũ aute me est semꝑ. Progemes
g ex adam ꝑ cam sceleratum undenario
niiiero finitur. q pitm̃n siguificatur. et
ip̃e nimerus feĩa clauditur a qͦ sexu ini¬
tiũ factũ est pct̃i. ꝑ quod oñs moriur.
Commissũ est autẽ ut et uoluptas caruis
que sp̃ni resisteret. sequeretur. Ilami et ip̃a
filia lameth noenia uoluptas int̾pretat᷑
Per setl antẽ ab adam usq ad noe denariꝰ
insumatur legictimꝰ nimerꝰ: cui noe
tres adiciũt᷑ filii. unde et uno lapso duo
bũdicũtur a pr̃e. ut remoto reprobo et ꝓ¬
batis filiis ad numierũ additis: etiã duode¬
nariꝰ inimerꝰ ĩtimetur: qui et ĩ prĩarcha

Expanded text:
peccatum significat. Hinc est quod in tabernapeccatum significat. Hinc est quod in tabernaculo testimonii, quod erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe futuros; quod confitentes in cilicio prosternimur tamquam dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum ante me est semper. Progenies ergo ex Adam per Cain sceleratum undenario numero finitur, quo peccatum significatur; et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati, per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et uoluptas camis, quae spiritui resisteret,. sequeretur. Nam et ipsa filia Lamech Noemma uoluptas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adiciuntur filii, unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intimetur, qui et in patriarcharum
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam dixi ab adam lamech. deciuiꝰ noe:
et ideo non unus filius lamech. sicut ĩtet̾is
superiꝰ. s plures ꝯmemorati sũt. quia ĩ¬
certũ erat quis ei fuiss mortuo successurus.
si regnandi tp̃s inter ip̃m et diluuiũ re¬
mansiss. S quoquoni᷑ se hẽat siue per
prinogenitos siue ꝑ reges ex cai gene¬
rationũ ordo decurrẽs illud mͥ nullo pacto
p̾tereũdũ silentio uidetur. ꝙ tũ lamech
septiuiꝰ ab adam fuisset ĩuentus tot eiꝰ
adnumerati sunt filii. donec undenariꝰ
numerꝰ ĩpleret᷑. quo siguifitat᷑ peccatũ.
diddũtur enĩ tres filii. et una filia. Uxores
autẽ aliud possunt sunifitare. nõ h ͦ quod
ñt ꝯmendandũ uidetur. Nũt enĩ degn̾a¬
tionib loquinĩ.: ille uero unde sint genite
tatitũ est. Qũi ergo lex deuario nimero
p̾ditatur. unde est meruorabilis ille deca¬
logus. ꝓfecto m̾is undenarius. qm̃ trashre¬
ditur denariũ trasgressionẽ legis. at ꝑhͦ

Expanded text:
ut iam dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe; ut iam dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe; et ideo non unus filius Lamech, sicut in ceteris superius, sed plures commemorati sunt, quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter ipsum et diluuium remansisset. Sed quoquo modo se habeat siue per primogenitos siue per reges ex Cain generationum ordo decurrens, illud mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamech septimus ab Adam fuisset inuentus, tot eius adnumerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non hoc quod nunc commendandum uidetur. Nunc enim de generationibus loquimur; illae uero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille decalogus, profecto numerus undenarius, quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ubi regnaretur condita est ciuitas. tertiꝰ
prad quẽ genuit enoch. quartꝰ maniael
quẽ genuit prad. quĩtus mathusael quẽ
genuit maniael. Sextus laniech quem
genuit matliusael qui est septiuiꝰ ad adã
ꝑ cam. Non autem erat conseques ut pri¬
mogeniti in regnũ regnãtib succederent
patrb s quos regnandi meritũ ꝓpter uir¬
tutẽ teruene utilem ciuitati. uel sors aliqͣ
reperiret. uel ille potissimũ succederet pr̃ĩ
hereditario quodã iure regnandi quẽ p̾tetis
filiis dilexiss. Potuit autẽ uiuẽte ad huc
lamech atq regnãte fieri diliuuũ. ut ip̃m
cũ aliis oĩb hoĩb exceptis qui ĩ archa fue¬
rut quẽ ꝑderet ĩueniret. Neq eñ mirãdũ
est si uaria ꝙͣtitate nuumuerositatis ãnorũ
interposita ꝑ tã longuã etatẽ ab adam
usq ad diliunũ nõ equalis nueri gu̾a¬
ciones habuit utraqz ꝓgenies. s ꝑ cami
sextemi. ꝑ seth autẽ derem. Septiuꝰ est em

Expanded text:
ubi regnaretur, condita est ciuitas; tertius ubi regnaretur, condita est ciuitas; tertius Gaidad, quem genuit Enoch; quartus Meuia, quem genuit Gaidad; quintus Mathusael, quem genuit Meuia; sextus Lamech, quem genuit Mathusael, qui est septimus ab Adam per Cain. Non autem erat consequens, ut primogeniti regum regnantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter uirtutem terrenae utilem ciuitati. uel sors aliqua reperiret, uel ille potissimum succederet patri hereditario quodam iure regnandi, quem prae ceteris filiis dilexisset. Potuit autem uiuente adhuc Lamech adque regnante fieri diluuium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca fuerunt, quem perderet inueniret. Neque ensitatis annorum interposita per tam longam aetatem ab Adam usque diluuium non aequalis numeri generationes habuit utraque progenies, sed per Cain septem, per Seth autem decem; septimus est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
post tentũ annos puberes abilesq ad
giguendũ facti fueruit. ut ordo gn̾acio¬
nũ ꝑ pͥmogenitos curreret usq ad dilu¬
uiũ ad nunerũ ãnoꝵ tante ꝙͣtitatis
occurueret. Quãuis fieri possit. ut ꝓpt̾
aliquã secreciorẽ causã que me latet usq
ad lamech et eius filios. generacionũ
ꝑueniente ꝯtextu ꝯmendaret᷑ hec ciui-¬
tas quã dicinus ẽẽ teruenã ac deinde
cessaret scriptor libri ꝯmemorare cet̾as.
que ad diliuũ ẽẽ potuerũt. Potest et
illa ẽẽ causa cur non ordo generationũ
ꝑ pͥmogenitos duceret᷑. ut necesse nõ
sit in illis hoĩb tam serã credere puber¬
tatem ꝙ stil eadem ciuitas quã tam ĩ
noĩe enoch filii sui condidit longe lateq
regnare potuerit. et reges hẽre non
simul plures sed suis etatib singulos
qͦs genuissent sibi successuros quitũq
regnassent. Horũ regũ ꝓͥmus eẽ potuit
ip̃e taii. scds̃. filius eiꝰ enoch. in cuiꝰ noĩe

Expanded text:
post centum annos puberes habilesque ad post centum annos puberes habilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per primogenitos curreret et usque diluuium ad numerum annorum tantae quantitatis occurreret. Quamuis fieri possit, ut propter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et eius filios generationum perueniente contextu commendaretur haec ciuitas, quam dicimus esse terrenam, ac deinde cessaret scriptor libri commemorare ceteras, quae usque ad diluuium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam seram credere pubertatem, quod scilicet eadem ciuitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque regnassent. Horum regum primus esse potuit ipse Cain, secundus filius eius Enoch, in cuius nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
millesexcentiqͥnquagnntasex. Ut gͦ
istũ minuerũ nĩorẽ credamꝰ ẽẽ ueriorẽ
de mille sexcentis quĩquagnitasex ãnis
ducẽti .xl. detrahantur: mĩquid credi¬
bile est ꝑ nulle quadringentos et quod
excurrit annos qui restãt usq ad dilu¬
uiũ ꝓgeniem cam generacõib uatari
potuisse:. Sed quid de hoc mouet᷑ me¬
minit cũ quereret quomiꝰ credendũ sit
antiquos illos hoĩes ꝑ tam młtos ãnos
a giguendis filiis cessare potuisse. duob
miodis istã solutũ ẽẽ qõnem: aut de sera
pubertate ꝓporcõe tã longe uite. aut
de filiis qui ꝯuieniorant᷑ in gu̾ationib
ꝙ non fuerint p̾mogeniti: s hii per
quos ad eũ quẽ intendebat auctor libͥ
poterat ꝑueniri: sicut ad noe ĩgn̾atõib
seth. Proinde in gn̾acõib tai si non
occuroit qui deberet intendi ad quem
ptermissis p̾magenitis ꝑ eos qͥ ꝯuemo¬
rati sunt ꝑueniri oportebat. sera pu¬
bertas in belligenda restabit. ut aliqñ

Expanded text:
mille sexcenti quinquaginta sex. Ut ergo istum numerum minorem credamus esse veriorem, de mille sexcentis quinquaginta sex annis ducenti quadraginta detrahantur: numquid credibile est per mille quadringentos, et quod excurrit, annos, qui restant usque diluuium, progeniem Cain a generationibus uacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare potuisse, duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate, proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui deberet intendi, ad quem praetermissis primogenitis per eos, qui commemorati sunt, perueniri oportebat, sera pubertas intellegenda restabit, ut aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
cõspicimus. Dicit tñ eciam idem plinius
ẽẽ ad huc gentem ubi ducẽtos ãnos uinit᷑.
Si gͣ hũanaꝵ uitarũ diuturnitates quas
experti non sumus hodie habere credutur
nicognita nobis loca tur non habuisse
credint᷑ et tp̃a: An uero credibile ẽ alitui
esst quod hic non est. et incredibile est
aliquando fuisse quod nunt non est ÷¬

Expanded text:
conspicimus. Dicit tamen etiam idem Plinius conspicimus. Dicit tamen etiam idem Plinius esse adhuc gentem, ubi ducentos annos uiuitur. Si ergo humanarum uitarum diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, quur non habuisse credantur et tempora? An uero credibile est alicubi esse quod hic non est, et incredibile est aliquando fuisse quod nunc non est
Abbreviated transcription (Latin):
rem hõĩs deutem tã ingentẽ ut si in nr̃oꝵ
denciũ modulos minutatim ꝯcideretur᷑
centũ nobis uideret᷑ fac̾e potuisse. Sed
illũ gigantis alicuiꝰ fuisse credidermm.
Nam p̾ter qd̾ erãt oĩ multo quã nr̃a
maiora tũc corꝑa. gigantes longe cetis
aute ibant. sicut aliis deinde nrr̃isq tp̃ib
rari quidem s nũꝙͣ ferme defuerũt qͥ no¬
dũ alioꝵ plurmu excederent. Plinius
testatur. Qd̃ eciã homerũ cõmemorat sepe
carmine fuisse ꝯquestũ non het uult poe¬
tita figmienta deridẽs. s in historiãifidem
tanꝙͣ miratuloꝵ naturaliũ scaptor assu¬
mẽs. Uerum ut dixi antiqͣꝵ magnitudi¬
nes corporũ ĩuenta plerũq ossa qm̃ diu¬
turna sunt. eciã multo posteriorib stlis
lib documẽtis uenire in experimentum p̃t
Aet tñ ideo fides sacre huiꝰ historie deroga¬
ta est cuiꝰ tauto impudentiꝰ narrata non
credimus quãto impleri certiꝰ pͥmĩtiata

Expanded text:
rem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum rem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuisse crediderim. Nam praeter quod erant omnium multo quam nostra maiora tunc corpora, gigantes longe ceteris anteibant; sicut aliis deinde nostrisque temporibus rara quidem, sed numquam ferme defuerunt; quae modum aliorum plurimum excederent. Plinius testatur; quod etiam Homerum commemorat saepe carmine fuisse conquestum, non haec uelut poetica figmenta deridens, sed in liistoricam fidem tamquam miraculorum naturalium scriptor adsumens. Verum, ut dixi, antiquorum magnitudines corporum inuenta plerumque ossa, quoniam diuturna sunt, etiam multo posterioribus saeculibus documentis uenire in experimentum potest. Nec tamen ideo fides sacrae huic historiae deroganda est, cuius tanto inpudentius narrata non credimus, quanto inpleri certius praenuntiata
Abbreviated transcription (Latin):
uita mortaliũ. nisi forte infideliũ quispiã
est in auctoritatib nrĩs et hͦ neget ẽẽ tre¬
dendũ. Ita quippe non credũt eciã magni¬
tudiues corporũ longe ampliores tũc fuisse
quam m̃c sunt. Unde et nobilissimus eoꝵ¬
poeta uirgilius de ingenti lapide quem
in agroꝵ limitem fixũ uir fortis illorum
tempoꝵ pugnãs et rapuit et cucurbit et
intorsit. et misit uix illũ inquit lectibis
sex ceruice subirent. Qualia mĩt hõi
producit corꝑa tellus. significãs maiora
tũt corꝑa ꝓducere solere tellurem. Quãto
magis igitur tp̃ib recẽtiorib mũdi aut̾e
illud nobile diffamatũq diluuiũ. S de
corporũ magnitudine plerũq ẽcredulos
nudata per uetustatẽ siue ꝑ ui fluminũ
uariosq casus sepultra ꝯuincũt ubi appa¬
ruerũt uel unde ceciderũt ĩtredibilis ma¬
guitudiuis ossa mortuoꝵ. Uidup̃e non
solus sed aliq̃t metũ in uticesi litore mola¬

Expanded text:
uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam est in auctoritatibus nostris, et hoc neget esse credendum. Ita quippe non credunt etiam magnitudines corporum longe ampliores tunc fuisse quam nunc sunt. Unde et nobilissimus eopoeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunc corpora producere solere tellurem. Quanto magis igitur temporibus recentioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, mola
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ et anni taciti non sunt qui uixit mi¬
nimũ ante diluuiũ. ad septingentos qͥu¬
quaginta tres ꝑueniret. Aain plures
nongentos annos eciã transierũt. ꝙͣuis
nemo ad mille ꝑueniret. Quis itaqz
dubitauerit ꝑ uiuꝰ hoĩs etatẽ tm̃ multipli¬
tari potuisse genus hũanũ ut eẽt unde cõ¬
stituerentur non una s plurime ciuitates.
Qd̾ ex hoc coniti facile p̃t. qr ex uno abra¬
ham non multo amplius quadriugẽtis
anuis imimerositas hebree gẽtis tanta
ꝓcreata est ut in exitu eiꝰ demn ppłi ex egipto
frater eiꝰ esau nepos abrahe et alias gẽtes
natas ex seĩe ip̃iꝰ abrahe non per saram
cõiugem procreatas.¬
¶ Capłm. ꝯͫ. ¶ De longa uita hoñi que
fuit ante diluuiũ: et de ampliore hũanoꝵ¬
corporũ forma
Uamobrem nullus prudẽs rerũ exi¬
stimator dubitauerit. cam non solũ
qua uerũ eciã magnã potuisse condere
ciuitatẽ qñ in tam longũ tp̃s ꝓtendebatur

Expanded text:
quorum et anni taciti non sunt, qui uixit miquorum et anni taciti non sunt, qui uixit minimum ante diluuium, ad septingentos quinquaginta tres perueniret. Nam plures nongentos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo ampannis numerositas Hebraeae gentis tanta procreata est, ut in exitu ejusdem populi ex Aegypto frater ejus Esau, nepos Abrahae, et alias natas ex semine ipsius Abrahae, non per Sarram conjugem procreatas. CAPUT IX.-- De longa vita hominum, quae fuit ante diluvium, et de ampliore humanocorporum forma. Quam ob rem nullus prudens rerum existimator dubitauerit Cain non solum aliquam, uerum etiam magnam potuisse condere ciuitatem, quando in tam longum tempus protendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ita solere scripturã illam loqui quãuis non¬
semper. cũ in ea legitur factos hoĩi fuisse
conceptus non tñ solũ cũ p̾mũ sibi sexus
uterq mseretur. Nec illud necessario est
Non em̃̃ ab re est ut ꝓpter aliquã causam cũ
et alios haberet diligeret eũ pater ceteris
ampliꝰ. Neq em̃ et iudas pͥmogenitꝰ fuit
a quo iudea cognominata est et iudei. S
etiam si conditori ciuitatis illiꝰ iste filius
p̾mus est natus. non ideo putandũ est
tũc a pr̃e ꝯdite tiuitati nomien eiꝰ ĩpositũ
qñ natus est qr nec ꝯstitui tũt ab uno po¬
terat ciuitas que nichil est aliid quain
hõim multitudo aliquo societatis uinculo
colligata. s cũ illiꝰ hoĩs familia tãta nu¬
merositate cresteret ut hẽret eciã populi
ꝙͣtitatem. tũc potuit utiq fieri ut et ꝯsti¬
tueret. et nomen pͥmogeniti sui ꝯstitute
imponeret ciuitati. Tam longa quippe
uita illoꝵ hoĩm fuit ut illic memoratorũ

Expanded text:
ita solere illam scripturam lita solere illam scripturam lsemper, cum in ea legitur factos homines fuisse conceptos: non tamen solum cum primum sibi sexus uterque misceretur; nec illo necessarium est Non enim ab re est, ut propter aliquam causam, cum et alios haberet, diligeret eum pater ceteris amplius. Neque enim et ludas primogenitus fuit, a quo Iudaea cognominata est et Iudaei. Sed etiamsi conditori ciuitatis illius iste filius primus est natus, non ideo putandum est tunc a patre conditae ciuitati nomen eius inpositum, quando natus est, quia nec constitui tunc ab uno poterat ciuitas, quae nihil est aliud quam hominum multitudo aliquo societatis uinculo conligata; sed cum illius hominis familia tanta numerositate cresceret, ut haberet iam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret et nomen primogeniti sui constitutae inponeret ciuitati. Tam longa quippe uita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum,
Abbreviated transcription (Latin):
concretio autẽ qr bonis ĩdeteriꝰ decliuã¬
tib tales uniu̾si factifuerãt ut diliuo
delerentur excepto uno iusto cuiꝰ nomiẽ
erat noe. eius ꝯiuge et trib filiis toti¬
demqz murib qui hoĩes octo ex illa om̃m
uastacõe mortaliũ ꝑ archam euadere
meruerũt. Quod igitur scriptũ ẽ. et
coguouit cain uxorem suam. et ꝯcipiẽs
peperit enoch et erat edificãs ciuitatẽ
in noĩe filii sui enoch. non ẽ quidem cõ¬
sequẽs ut istũ p̾mũ filiũ genuisse credat
neq em̃̃ h ͦ ex eo putandũ est qr dictũ est
ꝯgnouisse uxorem suam qͣiͣ tũc se illi pri¬
mitus ꝯtũbendo miscuisset. Nam et de
ip̃o pr̃e oĩm adam nõ tũc solũ hͦ dictum
est qñ ꝯceptus est cam quẽ pͥmogenitũ
uidetur habuisse. uerũ eciã posteriꝰ eadem
scriptura cognonit inquit adam euam
uxorem suam. et ꝯcepit et peperit filium
et noĩauit nomen eiꝰ seth. Unde intelligit᷑

Expanded text:
concretio autem, quia bonis in deterius declinanconcretio autem, quia bonis in deterius declinantibus tales uniuersi facti fuerant, ut diluuio delerentur, excepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius coniuge et tribus filiis totidemque nuribus, qui homines octo ex illa omnium uastatione mortalium per arcam euadere meruerunt. Quod igitur scriptum est: Et cognouit Cain uxorem. suam, et concipiens peperit Enoch; et erat aedificans" ciuitatem in nomine filii sui Enoch: non est quidem consequens, ut istum primum filium genuisse credatur. Neque enim hoc ex eo putandum est, quia dictus est cognouisse uxorem suam, quasi tunc se illi primitus concumbendo miscuisset. Nam et de ipso patre omnium Adam non tunc solum hoc dictum est, quando conceptus est Cain, quem primogenitum uidetur habuisse: uerum etiam posterius eadem scriptura: Cognouit, inquit, Adam Euam uxorem suam, et concepit et peperit filium, et nominauit nomen illius Seth. Unde intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
uixerũt ꝯmemorat ita ꝯcludat ut di¬
cat de ille dequo loquebatur et genuit
filios et filias. et fuerũt om̃s dies illiꝰ
uel illius qͦs uixit ãui tot et mortuus
est. nũquid qr eosdem filios et filias nõ
noĩat. ideo intelligere non debenus ꝑ
tã multos ãnos quib tũc in scli huiꝰ
pͥma etate uiuebant nasti potuisse plu¬
rimos hoĩes ꝙͦꝵ cetib condi possent
eciã plurime ciuitates: Sed ꝑtinuit¬
ad deũ quo ista inspirante ꝯscripta sũt
has duas societates suis diu̾sis gene¬
racõib pͥmitus digerere atiiz distingue
ut seorsũ hõim id est scdm̃ hoĩem uiuẽ¬
ciũ seorsũ autẽ filioꝵ dei id est hõi scdm̃¬
deũ uiuẽtiũ generacões ꝯtexerent᷑ usq
diluuiũ. ubi ambarũ societatũ distrecio
ꝯcretioq narratur. Distrecio quidem
rantur uniꝰ fratricide cam alt̾iꝰ antem
qui uocabatur seth. natus quippe fuerat
et ip̃e de adam pro illo quẽ frater occidit:

Expanded text:
uixerunt, commemorat, ita concludat, ut diuixerunt, commemorat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius quos uixit anni tot, et mortuus est: numquid quia eosdem filios et filias non nominat, ideo intellegere non debernus per tam multos annos, quibus tunc in saeculi huius prima aetate uiuebant, nasci potuisse plurimos homines, quorum coetibus condi possent etiam plurimae \'ciuitates? Sed ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diversis generationibus primitus digerere atque distinguere: ut seorsum hominum, hoc est secundum hominem viventium, seorsum autem filiorum Dei, id est homiDeum uiuentium, generationes contexerentur usque diluuium, ubi ambarum societatum discretio concretioque narratur; discretio quidem, rantur, unius fratricidae Cain, alterius autem qui uocabatur Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, quem frater occidit;
Abbreviated transcription (Latin):
tam inter principia gn̾is hũaui cõderet
uidetur historia. ne sit scriptura ĩcre¬
dibilis que dicit edificatã ab uno hoĩe ciui
fuisse uidentur in terra id est pͥmꝰ homo
pater oĩm et ip̃e cam et eiꝰ filiꝰ euoch ex
cuiꝰ noĩe. hec ip̃a ciuitas nũtupata est.
S hͦ quos mouet parũ ꝯsiderant non
om̃s hoĩes qui tũt ẽẽ potuerũt scriptorẽ
sacre huiꝰ historie necesse habuisse uoĩare
s eos solos quos sustepti oꝑis racio po¬
stulabat. Propositũ quippe scriptoris
hoĩe ꝓpagataꝵ ꝑuenire ad abraham
at deinde ex enis seĩe ad pplm dei in qͦ
distincto a ceteris gentib p̾figurarẽtur.
et pͥmĩtiarentur oĩa que a ciuitate ciiꝰ
ra. ita ut nec de altera societate hom̃
taceretur quã terrenã dicimꝰ ciuitatem
quãtũ ei cõmemorande satis ẽẽt. ut
ciitas dei eciam sue aduersarie ꝯꝑacõe
clarestat. Cum igitur sc̾ptura diuina
ubi et nmerũ annoꝵ quos illi hoĩes

Expanded text:
in inter principia generis humani conderet in inter principia generis humani conderet uidetur historia, ne sit scriptura incredibilis, quae dicit aedificatam ab uno homine ciui fuisse uidentur in terra, id est primus homo pater omnium et ipse Cain et eius filius Enoch, ex cuius nomine ipsa ciuitas nuncupata est. Sed hoc quos mouet, parum considerant non omnes homines, qui tunc esse potuerunt, scriptorem sacrae huius historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos, quos operis suscepti ratio postulabat. Propositum quippe scriptoris homine propagatarum peruenire ad Abraham ac deinde ex eius semine ad populum Dei, in quo distincto a ceteris gentibus praefigurarentur et praenuntiarentur omnia, quae de ciuitate, cuius ra; ita ut nec de altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei etiam suae aduersariae conparatione clarescat. Cum igitur scriptura diuina, ubi et numerum annorum, quos illi homines