comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in regnorũ libro tertio. Qñm tusolus scis corde
filiorũ hominũ Item inparalipomenon libri¬
primo. Et nunc salomon. scito dm̃ patrũ tu¬
orũ & serui illi in corde ꝑfecto & anima uolend
qnm̃omnia corda scrutatur dñs & omnẽ cogi¬
tationẽ nouit. Iree inpsalmo .vii. Scrutas
corda & renerds̃ Irem in prouerbus . In conspec¬
tuenim dĩ sunit uiae uiri in omnes autẽ cursus eiꝰ
speculator ds̃ Ire in ꝓuerbiis. In omni loco ocu¬
lidñi speculantur bonos & malos Iret in ꝓuer¬
biis. Mors & infernus manifesto suit apud
dm̃ quomodo non &iã corda hominũ Irecri
in iob. Si ego peccaui quid possũ tibi facere : tuqui
scis sensũ humanium: Itet in iob Ipse perspi¬
& ꝓbans renes & corda Itct hieremias. Ego
dñs scrutans corda & ꝓbansrenes. utdem uru¬
cuiq: secundũ uias eius. & secundũ studiorũ fruc¬

Expanded text:
III: Quoniam tu solus scis corda filiorum hominum. Item in paralipomenon I: Et nunc, solomon, scito deum patrum tuorum et serui illi in corde perfecto et anima uolente: quoniam omnia corda scrutatur dominus et omnem cogitationem nouit. Item in psalmo VII: Scrutans corda et renes deus. Item in prouerbiis: In conspectu enim dei sunt uiae uiri: in omnes autem cursus eius speculator deus. Item illic: In omni loco oculi domini speculantur boBes atque malos. Item illic: Mors et infernus manifesta sunt aput deum: quomodo nen etiam corda hominum? Item in iob: si: ego peccaui, quod possum tibi facere, tu qui scis Beasom humanum? Item illic: Ipse enim perspiet probans renes et corda. Item illic: Ego dominus scrutans corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uias eius et secundum fructum stud
Abbreviated transcription (Latin):
respondebarit &ꝓph&ae corũ cũ pecunus diui¬
nabant & in dñm requi escebarit dicentes. Non¬
ned ñs est in nobis nonuenient suꝑnos mala
Item in ambachũ ꝓphea. Ut quid mihi osten¬
distis labor es &dolores ut uiderẽ miseriã &
impiaatẽ aduersũme ortũ est iuditiũ &iudex
accepit ꝓpt̃ hoc deiectt est lex & non perducitur
infinẽ iuditium quia impius perpotentiã de¬
primit iustũ. Ideoq: ex iit iuditiũ ꝑuersũ
teni in racharia ꝓph&a. Haec dicit dñs om̃ps

Expanded text:
respondebant, et prophetae eorum cum pecuniis diuirespondebant, et prophetae eorum cum pecuniis diuinabant, et in dominum requiescebant dicentes: nonne dominus est in nobis? non uenient super nos mala. Item in ambacum propheta: Vt quid mihi ostendisti labores et dolores, ut uiderem miseriam et impietatem? aduersus me ortum est iudicium, et iudex accepit. propter hoc disiecta est lex, et non perducitur in finem iudicium: quia impius per potentiam deprimit iustum, ideoque exiet iudicium peruersum. Item in zacharia propheta: Haec dicit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
moqui amplect&ur e & custodit nes abbata
me uiol& & seruat manius suas. pefaciat in i¬
qua Itetis inesuia. Ego sũ dñs quidiligo iusti
ũ enimipii mors &ignis conburr& domos eo¬
rũ quimunera accipiunt. concipient inuentre
gemitus &uenient eis uaria & uenter corũ porta¬
uitdolũ Irem in hieremia Iudicate mane iudi¬
tiũ & recte agite & liberate direptũ demanu le¬
dentis eũ ut non succendatur iramea & ardeat
necerit qui extinguat & eripite direptũ dema¬
nu iniuriantis eũ & adueriã &pupillũ & uiduã
nolite obprimere & nolite impie agere. & san¬
guiniẽ in nocentẽ ne effuderitis. in loco isto.
Iretn in michea ꝓph&a. Audite itaq haec du¬
ces domus ia cob & reliqui domus isrł. qui ab omi¬
natis aequitatẽ & omnia recta euertentes
quia aedificatission in sangui nubus & hierusa¬
lẽ in iniquitatibus duces eorũ cũ muneribus
iudicabarit & sacerdotes eorũ cũ mercedibus

Expanded text:
mo qui amplectitur ea, et custodit, ne sabbata mo qui amplectitur ea, et custodit, ne sabbata mea uiolet, et seruat manus suas, ne faciat iniqua. Item illic: Ego sum dominus qui diligo iustitum enim impii mors: et ignis conburet domos eorum qui munera accipiunt. concipiet in uentre gemitus, et uenient ei uana, et uenter eius portabit dolum. Item in hieremia: Iudicate mane iudicium, et recte agite, et liberate direptum de manu laedentis eum, ut non succendatur ut ignis ira mea et ardeat, nec erit qui extinguat. et eripite direptum de manu iniuriantis eum, et aduenam et pupillum et uiduam nolite obprimere: et nolite impie agere, et sanguinem innocentem ne effunderitis in loco isto. Item in michaea propheta: Audite itaque haec, duces domus iacob et reliqui domus israhel, qui abominatis aequitatem et omnia recta euertentes, qui aedificatis sion in sanguinibus et hierusalem in iniquitatibus. duces eorum cum muneribus iudicabant, et sacerdotes eorum cum mercedibus
Abbreviated transcription (Latin):
d& animã suã p̃confusionẽ & p̃personae accep¬
&dona excecarit oculos iudicũ & quasi matus.
in oremulcorũ auertit correptionẽ. It eein
esccia ꝓph&a. Uae his qui iustificcnit impium
ꝓpt̃ munera & quod iustũ est in iuste auferurit.
Item inescua. Vae scribentibus pequitiã de¬
clinantes iuditiũ in opũ. & rapiences iuditium
pauperũ plebis itaut sit illis uidua in rapina & pu¬
pillus indep̃ddactione & quid facient indie uisita.¬
tionis. Itet in escia. Qui ingreditur in ae¬
quitate. loquitur rectã uiã qui odit iniquitatẽ
& iniustitiã & manius abstin& amuneribus gra¬
uat aures ut non audiat iuditiũ sanguira is: clu¬
dit oculos ut non uidecit in iquitatẽ : hic habitauio
in cilia spelunca p&rae firmae fortis pannis.
illidabitur. & aqua eius fidelis. Item in escia.
Haec diuit dñs custo dite iuditiũ facite iustitiã ab¬
ꝓpricuit enim sclutaremeũ & misericordra¬
meti reuelam. beatus uir qui facit haec & ho¬

Expanded text:
 personae accepet dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore multorum auertit correptionem. Item in esaia propheta: Vae his qui iustificant impium propter munera, et quod iustum estiniuste auferunt! Item illic: Vae scribentibus nequitiam, declinantes iudicium inopum, et rapientes iudicium pauperum plebis meae ! ita ut sit illis uidua in rapinam, et pupillus in depraedationem. et quid facient in die uisitationis? Item illic: Qui ingreditur in aequitate, loquitur rectam uiam, qui odit iniquitatem et iniustitiam, et manus abstinet a muneribus, grauat aures, ut non audiat iudicium sanguinis, eludit oculos, ut non uideat iniquitatem: hic habitabit in alta spelunca petrae firmae, fortis panis illi dabitur et aqua eius fidelis. Item illic: Haec dicit dominus: custodite iudicium, facite iustitiam, adpropriauit enim salutaremea reuelari. beatus uir qui facit haec, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
red des ei. est enim ei. hoc solũ opertorũ pauꝑtatis
eius ubidormit. quod siꝓlamauerit adme exau¬
diã illũ sum enim misericors aduos. Item in ꝓ¬
uerbus. Noli abstinere befacere pauperi cũ

Expanded text:
reddes ei: est enim ei hoc solum opertorium paupertatis reddes ei: est enim ei hoc solum opertorium paupertatis eius: ubi dormit? quod si proclamauerit ad me, exaudiam illum: sum enim misericors ad uos. Item in prouerbiis: Noli abstinere bene facere pauperi, cu
Abbreviated transcription (Latin):
iob Ego erã oculus caecorũ. ego pesclaudorũ
ego in potentiũ pat̃. ex amin abã causas sine
exceptione. & confringens in iustorũ molas
auferebã rapinas demediis dentib: eorũ. It an
CI. faciem sed iustũ iuditiũ iudicate. BenC paci¬
enidũ pauperibus. et nonpigne¬
nanidũ. Ini deurero nomiuc
i tibi debitũ fuerit aꝓximotuo. quod cũq:
non intrabis indomũ eius. pignerare pignus
foris stabis. & homo debitũ suũ quod est a¬
pud ipsũ ꝓfer& tibi pignus tuũ foras si autẽ
homo pauper est nondormies inpignore
eius. reddens ei pignus eius circasolis occa¬
sũ & dormi& inuestimento suo & benedi¬
c&te. & erit inte misericor diadnũ in cons¬
Mon accipies pignus uestimentũ uiduae
qui famulus eras in terra aegrpti & libera
re uerbũ hoc. It e in exodo. Siautẽ pecu¬
nicam feneraberis pauperi. detuo populo non e¬
ris illi instans nec exigis abeo usurã quod si pignꝰ
tuleris uestimentũ ꝓximitui. anteoccasũ solis

Expanded text:
 ego eram oculus caecorum et pes claudorum: ego impotentium pater, examinabam causas sine exceptione et confringens injustorum molas, auferebam rapinas de mediis dentibus eorum. 11. m faciem, sed iustum iudicium iudicate. XI. BENE FACIENDVM PAVPERIBVS ET NON PIGNERANDVM. In deuteronomio: Si tibi debitum fuerit a proximo tuo quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: foris stabis, et homo debitum suum, quod est aput ipsum, proferet tibi pignus tuum foras. si autem homo pauper erit, non dormies in pignere eius: reddens reddes ei pignus eius circa solis occasum, et dormiet in uestimento suo et benedicet te, et erit in te misericordia domini in consNon accipies pignus uestimentum uiduae, quia famulus eras in terra, aegypti et liberaure uerbum hoc. Item, is exodo: Si autem pecuniam faeneraueris pauperi de too populo, non eris illi instans nec exiges ab eo usuram. quod si pignus tuleris uestimentum proximi tui, ante occasum solis
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq: adõ. Itet in actibus a postolorũ. Tud ñe
qui nosti corda hominũ. ostende nobis quẽ elegeris
ex his duobus Item in a pocalipsi iohannis. Et sci¬
ent om̃s ecclesiae quia egosũ qui scruto renes & cor
Iuste iudicanidum. Inexodo.
on peruertes iuditiũ pauperis. iniuditio ei us.
ab omni uerbo iniusto recede. In nocentẽ &iustũ
non occides noniustificabis iniustũ. &munera non
accipies munera enim excecant. oculos uiden¬
tiũ & co inquinantur uerba iusta. Item in exo¬
do. Hon contempnes. pauperẽ iniuditio. Item
in leuitico. Donfacies iniquitatẽ. iniuditio non
accipies. ꝑ sonã pauperis neq: ammiraueris p¬
sonã potentis. Iustitia iudicabis ꝓximũ tuũ. Irẽ
tleuitico. Mon facies quod in iustũ est in iuditio
in mensuris inponderib: & instateris . statera
aequalis & pondus iustũ & mensuraerit uobis ius¬

Expanded text:
 Item in actibus apostolorum: Tu, domine, qui nosti corda hominum, ostende nobis quem elegeris ex his duobus. Item in apocalypsi iohan- nis: Et scient omnes ecclesiae quia ego sum qui scruto renes et corda. X. IVSTE IVDICANDVM. In exodo: Non peruertes iudicium pauperis in iudicio eius. ab omni uerbo iniusto recede. innocentem et iustum non occides: non iustificabis iniustum. et munera non accipies: munera enim excaecant oculos uidentium et coinquinantur uerba iusta. Item illic: Non contemnes pauperem in iudicio. Item in leuitico: Non facies iniquitatem in iudicio: non accipies personam pauperis, neque admiraberis personam potentis: iustitia iudicabis proximum tuum. Item illic: Non facies quod iniustum est in iudicio, in mensuris, in ponderibus et in stateris. statera aequalis et pondus iustum et meisara ius
Abbreviated transcription (Latin):
aegrpto. finees pater noster cũ relatus fuiss& zelũ
accepit sponsionẽ sacerdotii a&ni. Iesus cũ comples¬
s& uerbũ factus est iudex suꝑ isrł caleb dũ testimoni¬
um dicer& in eclesiam accepit heredi tatẽ dauid in
sua misericordia consequutus est sedem regni.
helicas cũ relatus ess&. zelũ legis eleuatus est in cae¬
lũ. Annanias ararias & misahel credentes libera¬
ti sunt deflãma. danihel in simplicitate sua libe¬
ratus est deore leonũ ꝓpt̃ quod &uos consideranter
ꝑ generationes & generationũ quia omnes speran¬
tes in dñm non in firmabuntur a uerbis peccatoris.
Nolite timere quia gloria eius. instercore & in uer¬
mib: erit. hodie extoll&ur &cras non inueni&᷑
quia reuert&ur inpuluerẽ suũ. & cogitatio illius
peri&. filimei confortamini & p̃ual&e in lege
qui ipsa glorificauit uos. It e paulus adro¬
manos. Non solũ autẽ sed & gloriamur in

Expanded text:
aegypto. phinees pater noster cum zelatus fuisset . zelum, aegypto. phinees pater noster cum zelatus fuisset . zelum, accepit sponsionem sacerdotii aeterni. iesus cum conplesset uerbum, factus est iudex super israhel. caleb dum testimonium diceret in ecclesia, accepit hereditatem. dauid in sua misericordia consecutus est sedem regni aeterni. helias cum zelatus fuisset zelum legis, eleuatus est in caelum. annanias, azarias et misahel credentes liberati sunt de flamma. danihel in simplicitate sua liberatus est de ore leonum. propter quod et uos considerantes per generationes generationum, quia omnes sperantes in deum non infirmabuntur, a uerbis uiri peccatoris nolite timere, quia gloria eius in stercore et in uermibus erit. hodie extolletur et cras non inuenietur, quia reuertetur ad puluerem suum, et cogitatio illius periet. et fili mei, confortamini et praeualete in lege, quia ipsa glorificabit uos. Item paulus apostolus ad romanos: Non solum autem, sed et gloriamur in
Abbreviated transcription (Latin):
uebor sed insinumeo abscondã uerba illius quod
enim sustineo scio quod sicut uoluit iudicauit. &
quis est qui contra dicatilli. quod enim uoluit hoc
fecit & propter hoc correptus festinabo ad ipsũ.
& sollicitus intendã in eũ. Quia ipse est dñs & ipse¬
molliuit cormeũ. & ipse circũ deditme. Item in
Et ad pximauerunt dies.
matthatiae moriendi. & dixit filiissuis. Nunc
consum mata est suꝑbia & praessura & tempus
euersionis &iracundiae . & indignationis. Nunc
fili aemulamini legi &d ate animas ur̃as ꝓpt
sponsionẽ paternã & memores estote patrũ
uestrorũ. quae fecerutit temporibus suis. relin¬
quentes exemplũ. posteritatibus. suis & suscipi¬
te gloriã magnã & Nomen sempiternalem
A brahã nonne intemptttionibus inuentus est fide¬
lis & reputatũ est illi adiustitiã loseph intempore an¬
gustiae custodiuit mandatũ & faccus est dominus in

Expanded text:
uebor, sed in sinu meo abseoD- . dam uerba illius. quod uebor, sed in sinu meo abseoD- . dam uerba illius. quod enim sustineo, scio quod sicut uoluit iudicauit. et quis est, qui contradicat illi? quod enim uoluit, hoc fecit. et propter hoc correptus festinabo ad ipsum, et sollicitus intendam in eum, quia ipse est dominus et ipse emolliuit cor meum et ipse circumdedit me. Item inEt adproximaurunt dies matthatiae, dies moriendi, et dixit filiis suis: nunc consummata eet superbia et pressura et tempus euersionis et iracundiae et indignationis. nunc, fili, aemulamini legi et date animas uestras propter sponsionem paternam: et memores estote patrum uestrorum quae fecerant temporibus suis, relinquentes exemplum posteritatibus suis, et suscipite gloriam magnam et nomen sempitemale. abraham nonne in temptationibus inuentu est fidelis, et reputatum est illi ad iustitiam? ioseph in tempore angustiae custodiuit mandatum, et factus est dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
& turespondemihi. Nec putes ateclienũ esse iudi¬
tiũ meũ & non aestimes mealiter decreuisse
uisi ut tuminus apparecs in iustus. Item iob
Conscius enim mihi sum quia non ꝓtulit lingua
met quicquã &nũquã nongut thurmeũ in¬
tellectũ meditatur. probatio enim hominis in
tegra uita eius est. & actus illius sicut merces
cotidicna. It E iob. Suscipe inte altitudi¬
riem & uirtutẽ & claritatẽ & honorẽ indue¬
re. dimitte angelos irae . & omnẽ iniuriosũ
& superbum extingues separate impios confestim &
absconde eos omnes interra & confunde facies eorũ.
ignominia & red deillis. siautẽ sint apud te sine hono
re tunc uidebis & confiteberis qñm potens est dextera
mea saluarete.
& ipseiudicat me tãquã aurũ quod ꝓbatur igne ut ꝓ¬
cedam inmandatis. & custodiam iter eius & nonde¬
clinabo ap̃ceptis eius & ingrediar uias eius & Non mo¬

Expanded text:
et tu responde mihi. nec putes a te alienum esse iudiet tu responde mihi. nec putes a te alienum esse iudicium meum, et non aestimes me aliter decreuisse, nisi ut tu minus appareas iniustus. Item illic: Conscius enim mihi sum, quia non protulit lingua mea quidquam, et numquam non guttur meum intellectum meditatur. probatio enim hominis in terra uita eius est, et actus illius sicut merces cotidiana. Item illic: Suscipe in te altitudinem et uirtutem, et claritatem et honorem induere. dimitte angelos irae, et omnem iniuriosum et superbum extingue. separa a te impios confestim et absconde eos omnes in terra et confunde facies eorum ignominia, et redde illis sua. si autem sint aput te sine honore, et tunc uidebis et confiteberis quoniam potens est dextera mea saluare te.uiam meam et ipse iudicat me tamquam aurum, quod probatur igne. ut procedam in mandatis, ut custodiam iter eius. et non declinabo a praeceptis eius, nec egrediar uias eius et non mo
Abbreviated transcription (Latin):
tutem dñi sta in iustitia & timore. & p̃para
animã tuã adtemptationẽ. deprime cor
tuũ & sustine. Inclina aurẽtua & excipe uer¬
ba intellectus. & ne festines in tempore obduc¬
tionis. sustine sustentationẽ dñi. coniunge¬
re dĩo & sustine. ut crescat in nouissimis. tua
uita. Omne quod tibi applicitũ fuerit. accipe.
& indolores sustine & in humilitate tua patientiã¬
habe qñm inigne probatur aurũ &argentũ homines
uero iusti incamino humiliationis. ItE in ecclesi¬
per secutionem pacientis. It eM tobi Benedictus
dñs ds̃ noster quia ecce uideo tefili & benedictũ nom̃
illius quod est magnũ & benedicti omnes scĩ angeli
eius & sit nomen illius scm & benedictũ in om̃a scda
sclorũ quia ipse flagellauit me in red argutione
meaa . & ipse misertus est mei. & reddidit lumen o¬
culis meis utuiderem filiũ meũ. HEM iob Ethaec
audiens dñs dixit deriube adiob. Ideo magis accin¬
gere sicut uir lumbũ tuũ & ego interrogabote

Expanded text:
titia et timore, et praepara animam tuam ad temptationem. deprime cor tuum et sustine: declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem domini: coniungere domino et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe et in dolore sustine et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines uero iusti in camino humiliationis. Item ipersecutionem patientem. Item in tobi: Benedictus dominus deus noster, quia ecce uideo te, fili : et benedictum nomen illius, quod est magnum: et benedicti omnes sancti angeli eius: et sit nomen illius sanctum et benedictum in omnia saecula saeculorum. quoniam ipse flagellauit me in redarguitione mea, et ipse misertus est mei, et reddidit lumen oculis meis, ut uiderem filium meum. Item in iob: Et haec audiens dominus dixit de nube ad iob: ideo magis adcingere sicut uir lumbum tuum: et ego interrogabo te,
Abbreviated transcription (Latin):
ncorde uiriboni inueni&ur sapientia . Nã incor¬
de insipientiũ non agnosc&ur. It et in ꝓuerbus
Melior est uir sapiens quã fortis Nã qui contin&
iram. melior est quã quiciuitatẽ capit sreo in ꝓ
uerbus. Qui parc& uerbũ proferredurũ. pro¬
dest ei patiens autẽ uir. sapiens est Ituo in ꝓuer¬
biis. Patiens uir. copiosus insapientia. pusil¬
lanimis autẽ uehement̃ insipiens Irem ad thesa¬

Expanded text:
corde viri boni invenietur patientia; nam in corde insipientium non agnoscitur. In Proverbiis. Melior vir patiens quam fortis, nam qui retinet iram melior est quam qui civitatem capit. Item illic. Qui parcit verbum proferre durum pruest: patiens autem uir sapiens est. Item illic: Patiens uir copiosus in sapientia: pusillianimis autem uehementer insipiens. Item apos
Abbreviated transcription (Latin):
uabit Irem in escia. Et adquẽ respiciã dicit dñs.
Nisi adhumilẽ & qui&ũ & trementẽ uerba mea
te conspectũ dñi : & ex altaiuit uos . xxXuiIi
DESapieNte.

Expanded text:
Item illic: Et ad quem respiciam, dicit dominus, nisi ad humilem et quietum et trementem uerba mea?te conspectum domini, et exaltabit uos. XXXVIII. DE SAPIENTE.
Abbreviated transcription (Latin):
ilii tui erunt sicut uiridia agri & in cõmutatione
sdi. exsurgens desaepultura. reuerteris ut tri¬
ticũ maturũ quod ad tẽpus suũ secatur. & a scen¬
det in massa areae quae omni hora. adcu¬
mulatur Nã suscitauit eũ de terra qui sine
malitia est nec obliuisc&ur illũ

Expanded text:
ili tui erunt sicut uiridia agri. et in consummatione saeculi exurgens de sepultura reuerteris ut triticum maturum, quod ad tempus suum secatur, et ascendit in massa areae, quae omni hora adcumulatur. nam suscitauit eum de terra qui sine malitia est, nec obliuiscetur illum.
Abbreviated transcription (Latin):
Superbi inique agebant usque quaq: It em
in ꝓuerbus. Dñs suꝑbis resistic humilibus
autem dat gratiã. It e ubi supra. Qui custodit os su¬
um seruat animam sua. Nam qui proteruus est.
labiis terrebit sem& ipsũ. Item in eodem libro. Do¬
mus superborũ detrah& dñs. Item in pro uerbiis.
Inmundus apud dñm . qui ex altat corsuũ. Itetn ubi¬

Expanded text:
que. Item in prouerbiis: Dominus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Item illic: Qui custodit os suum, seruat animam suam: nam qui proteruus est labiis, terrebit semet ipsum. Item illic: Domos superborum destruet dominus. Item illic: Inmundus aput d
Abbreviated transcription (Latin):
Itea iohannes. Filioli pemo uos seducat. qui facit
iustitiã iustus est sicut ille iustus est. qui facit pecca¬
tũ diabolo est quia ab initio diabolus peccat. Et in
hoc apparuit filiusdĩ ut soluer& opera diaboli. om̃s
quinatus est exdõ nonpeccat qui sensus eius in ipso
man& & non potest peccare quia dedõ natus est
hinc apparent filuidi & filii diaboli omnis qui non
estiustus non est exdõ & qui Nondiligit fratrẽ suũ
xci. sapienter repondendũ uenuũ in¬
TeRROCAITI IN etCleSIaSTICO
Esto mansu&us ad audiendũ uerbũ ut intellegas
&cũ scipientia loquaris responsũ uerũ hiem tobi
Ad tende autẽ fili in omnibus operibus tuis & esto

Expanded text:
lioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccatum, a diabolo est, quia ab initio diabolus peccat. et in hoc apparuit filius dei, ut solueret opera diaboli. omnis qui natus est ex deo non peccat, quia semen eius in ipso manet, et non potest peccare, quia de deo natus est. hinc apparent filii dei et filii diaboli. omnis qui non est iustus non est ex deo et qui non diligit fratrem suum. XCI. SAPIENTES RESPONDENDVM VERBVM INTERROGANTI. In ecclesiastico: Esto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intellegas: et cum sapientia loquere responsum uerum. Item tobi: Adtende
Abbreviated transcription (Latin):
sedes modicũ quidẽ dormitas. modicũ autem
manibus complecteris pectus de inde adueni&
tibi sicut malus uiator paupertas in opia autẽ
si cutbonus cursor si autẽ inpiger fueris ueni& tibi
sicut fons messis tuct in opia autẽ sicut bonus cur¬
timor animae autẽ effeminatorũ esurient Item
ubi supra Increpatus piger nonerubesct similiter
autẽ qui mutuatur triticũ in messem Item in ꝓuer¬
biis Desideria pigrũ occidunt Nonenim destinaN
manus eius facere aliquid Item ubi supra Occasio¬
nes quaerit piger & dicit leo inuus est in platheis aũt
homicidae Item ubi supra. Sicut ostiũ in cardi¬
ne uertitur itapiger in lecto suo Item in ꝓuerbus
Sapientior piger sibi uid&ur quã qui inplenitudine
perfert nuntiũ Item in ecles. astico. inlapide
luteo lapidatus est piger & omnis loquitur de asꝑ¬
natione eius destercore bouũ lapidatus est piger
omnis quite tigerit eũ excuti& manus . Lxxxuii.

Expanded text:
sedes, modicum quidem dormitas, modicum autem sedes, modicum quidem dormitas, modicum autem manibus conplecteris pectus: deinde adueniet tibi sicut malus uiator paupertas, inopia autem sicut bonus cursor. si autem inpiger fueris, ueniet tibi sicut fons messis tua, inopia autem sicut bonus curtimor: animae autem effeminatorum esurient. Item illic: Increpatus piger non erubescit: simi- . liter autem qui mutuatur triticum in messe. Item illic: Desideria pigrum occidunt: non enim destinant manus eius facere aliquid. Item illic: Occasiones quaerit piger et dicit: leo in uiis est, in plateis autem homicidae. Item illic: Sicut ostium in cardine uertitur, ita piger in lecto suo. Item illic: Sapientior piger sibi uidetur quam qui in pleni- tudine perfert nuntium. Item in ecclesiastico: rn lapide luteo lapidatus est piger: et omnis loquitur de aspernatione eius. de stercore boum lapidatus est piger: omnis qui tetigerit illum excutiet manus. LXXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
i eiunactis Nolite eẽ sicut hrypocritae tristes.
exterminant enim faciẽ suã ut pare ant ho¬
minibus ieiunantes. Amen dico uobis. per¬
ceperunt mercedem suã. Vos autẽ cũ ieiunatis
ungite caput ur̃m & faciem ur̃am lauate ut nonui¬
detmini hominib: ieiunantes sed pactri uestro qui
est in caelis & pater uester qui uidet in occulto red¬
d& uobis laxxui hominem exemplo
fonmicae uel apissine pigritia onena¬
ri depere quae bona sunit In ꝓuersiis
Vade ad formicã opiger &aemulare uidens
uias eius & esto illa scpientior illa enim cũ agrũ
nom possidetat Neq compellentẽ se habetit neq sub
domino sit quo modo parat aestate alimenta copi¬
osca facit autẽ in messerepositionem uel uade ad
apem & disce quã laboriosi sit operatione & quã
scã mercatur cuius labores reges & medio cres
ad scnitatẽ offerunt gracta est autẽ omnib:
& glorios &cũ sit uirib: infirma scipientiã p̃di¬
no surgis modicũ quidẽ dormis modicũ autẽ

Expanded text:
ieiunatis, nolite esse sicut hypocritae tristes: exterminant enim faciem suam, ut pareant hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem cum ieiunatis, unguite caput uestrum et faciem uestram lauate, ut non uideamini hominibus ieiunantes. sed patri uestro, qui est in caelis: et pater uester, qui uidet occulta, reddet uobis. LXXXVI. HOMINEM EXEMPLO FORMICAE VEL APIS SINE PIGRITIA OPERARI DEBERE QVAE BONA SVNT. In prouerbiis Vade ad formicam, o piger, et aemulare uidens uias eius, et esto illa sapientior: illa enim cum agrum non possideat, neque conpellentem se habeat, neque sub domino sit, quomodo parat aestate alimenta, copiosam autem facit in messe repositionem! uel uade ad apem, et disce quam laboriosa est, operationem etiam quam sanctam mercatur: cuius labores reges et mediocres ad sanitatem offerunt: grata est autem omnibus et gloriosa, et cum sit uiribus infirma, sapientiam praedino surgis? modicum quidem dormis, modicum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tiae & nedixeritis intrauos. patrẽ habemus abra¬
hã : dico enim uobis quia potens est ds̃ delapidib
istis suscitare filios abrahae : Iamenim securis ad
radicẽ arboris posita est: omnisergo arbor quae non
facit fructũ bonũ ex cid&ur & inignẽ mitt&ur. It ẽ¬

Expanded text:
ra uos: patrem habemus Abraham; dico enim uobis, quia potest deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. iam enim securis ad radicem arborum posita est; omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in ignem mittitur. e
Abbreviated transcription (Latin):
Et tufili hominis netimueris eos peq pauetis. a
facie eorũ quia insanient & conuenient aduersũ
te incir cuitu uerba eorũ netimeas & a facie eorũ
ne paueas qui domus ex asperans est Itetn ubi sup̃
Eccededi faciem tuã potentẽ aduersus facies eo¬
rum & constantiã tuã confortabo aduercon¬
tentiones eorũ &erit fortior p&ra constantia
tua Item in ezechihel. Et ne tim ueris ab eis.
taeq: terrearis. a facie corũ quic domus exasperans
etn in euangelio scđm matħm. Quod dicouo¬
bis intenebris. dicite in lumine & quod in aure au¬
ditis p̃dicate suꝑtecta & in platheis Nectimeatis cos

Expanded text:
Et tu, fili hominis, ne timueris eos neque paueas a facie eorum quoniam insanient atque conuenient aduersum te in circuitu. uerba eorum ne timeas, et a facie eorum ne paueas, quia domus exasperans est. Item illic: Ecce dedi faciem tuam potentem aduersus facies eorum, et constantiam tuam confortabo aduersus contentiones eorum, et erit fortior petra constantia tua. Item illic: Et ne timueris ab eis, neque terrearis a facie eorum, quia domus exasperans em in euangelio secundum matthaeum: Quod dico uobis in tenebris, dicite in lumine, et quod in aure auditis, praedicate supra tecta et in plateis. nec tim
Abbreviated transcription (Latin):
tas non est in eo stet ubi supra. Qui est ex dõ
uerba dĩ audit ideo uos non auditis quia ex dõ non estis
& peccatis ur̃is in quibus aliquando ambulastis sc̃dm
słm huius mundi secundũ principẽ potestatis aen
huius sp̃s qui nunc operatur infilios diffidentiae
in quibus & nos omnes aliquando conuersati sumus
indesiderus carnis & cogittitionũ & eramus Natur
filii irae sicut & c&eri
ad colo senses. Et uosqͥ
aliquando eratis alienati & inimici sensus eius in
operibus malis nunc autẽ reconciliati in sanguine
carnis eius ꝑmortẽ ipsius exhib&e uos sc̃os & in ma¬
culatos & sine crimine corã ipso he ad colosen¬
ses. Nolite mentiri inuicẽ spoliantes uos u&erẽ
hominẽ cũ actibus suis induite nouũ qui renoua¬

Expanded text:
tas non est in eo. Item illic: Qui est ex deo, uerba dei audit. ideo uos non auditis, quia ex deo non estis.et peccatis uestris, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum huius mundi, secundum principem potestatis aeris huius, spiritus qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae sicut et ceteri. Item ad colossenses: Et uos qui aliquando eratis alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in sanguine carnis eius per mortem ipsius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et sine crimine coram ipso. Item illic: Nolite mentiri inuicem, spoliantes uos ueterem hominem cum actibus ei
Abbreviated transcription (Latin):
sunat interficere tim&e autẽ magis eũ quipotest
animã & corpus occidere ingehennam lxxxuii.
Dest ulto inprouensiis
V irstultus & iniquus uadituias nonbonas ipse aũt
annu& oculo & significat pede Item ubi supra
Uirstultus mala sibi fabricat in suis autẽ labiis the¬
saurizat ignẽ Itetr in ꝓuerbis. Non conueni¬
unt stulto labia fidelia neq: iustis labia menda¬
cia Itemm ubi supra. Ut quid abundant diuitia
stulto possidere enim sapientiã insensatus nonpo¬
terit Item in ꝓuerbiis Ira est patri filius insipiens
& dolor matrieius. Hem ubi supra Nondeside¬
rat scapientiã cui de est sensus magis enim duc it᷑
Os hominis
stulti contritio est ei labia autẽ eius laqueus
animae ipsius Itetr ubi supra. Stultitia uiri
exterminat uias eius dñm enim causatur in¬
cordesuoIiemm in ꝓuerbus. Stultitia in est
cordiiuuenis uirga autẽ & disciplinia longe est
ab eo Item ubi supra. Erauis est lapis &uyx por¬
tabilis harena ira autẽ stulti grauior am bobus.

Expanded text:
unt interficere: timete autem magis eum qui potest animam et corpus occidere in gehennam. LXXXVIII. DE STVLTO. In prouerbiis: Vir stultus. et iniquus uadit uias non bonas: ipse autem adnuit oculo et significat pede. Item illic: Vir stultus mala sibi fabricat, in suis autem labiis thensaurizat ignem. Item illic: Non conueniunt stulto labia fidelia, neque iustis labia mendacia. Item illic: Vt quid abundant diuitiae stulto? possidere enim sapientiam insensatus non poterit. Item illic: Ira est patri filius insipiens, et dolor matris eius. Item illic: Non desiderat sapientiam, cui deest sensus: magis enim ducitur Os hominis stulti contritio est ei, labia autem eius laqueus animae ipsius. Item illic: Stultitia uiri exterminat uias eius, dominum autem causatur corde suo. Item illic: Stultitia inest cordi iuuenis, uirga autem et disciplina longe est ab eo. Item illic: Grauis est lapis et uix portabilis harena, ira autem stulti grauior ambobus.
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui irascitur fratri suo reus erit iuditio Quicũ¬
q: autẽ dixerit fratrisuo racha reuserit concilio
quicũq: uero dixerit fatuae reus erit gehennae ig¬
nis . XC
quod homo a dõ pactus Huius qe¬
Nus matura dicatur. ciius opus fuern
sapiens nonne hic ipse pat̾tuus possedit te &creauit
relin quisti & oblitus esdm̃ qui tenutriuit hiem in eugl

Expanded text:
 reus erit iudicio. quicudixerit fratri suo ; racha, reus erit concilio. quicumque uero dixerit: fatue, reus erit gehennae ignis. Quod homo a deo factus huius genus uel natura dicatur, cuius opus fuerit sapiens? nonne hic ipse pater tuus possedit te et creauit reliquisti et oblitus es deum, qui t
Abbreviated transcription (Latin):
enimillius septemplices exigua dabit & multa im¬
ꝓperauit & aꝑtio oris illius inflatio est lxxxuiiii
Iracundia deponenda inꝑuertus
Anima benedicta omnis simplex uir autẽ animo¬
sus ueli racundus non honeste agit Itemm in ꝓuer¬
biis. Stultus ipsa eadem die ꝓnuntiat ir̃a sua oc¬
cultat autẽ suc̃ contumeliã astutus. Item ibi¬
supra Iracundus agit sine consilio uirautẽ pru¬
lites patiens autẽ &iã futuras mitigat Item in¬
ꝓuerbus. Holiesse amicus uiro animoso cũ
amico autẽ iracundo noli commorari nefor¬
te discas uias eius & sumas laqueũ animae tuae.
dispensat ea ꝑ partes Item in ꝓuerbiis Vir ani¬
mosus fodit contentiones uir autẽ iracundus ex¬
obru& pecataItemm in ecclesi astico Homo ira
cundus incendit litẽ &uir peccator turbauit am¬
cos & ir mediũ pacẽ habentiũ immittit delaturĩ
htem ubi supra elus & iracundia minu& die
& ante tempus senectã ad duc& cogitatus Item la¬

Expanded text:
enim illius septemplices. exigua dabit et multa inenim illius septemplices. exigua dabit et multa inproperabit, et apertio oris illius inflatio est. LXXXVIIII. IRACVNDIAM DEPOSENDAM. Inprouerbiis: Anima benedicta omnis simplex: uir autem animosus uel iracundus non honeste agit. Item illic: Stul- tus ipsa eadem die pronuntiat iram suam, occultat autem suam contumeliam astutus. Item c: Iracundus agit sine consilio, uir autem prulites, patiens autem etiam futuras mitigat. Item illic: Noli esse amicus uiro animoso, cum amico autem iracundo noli conmorari, ne forte discas uias eius et sumas laqueum animae tuae. s autem dispensat eam per partes. Item illic: Vir animosus fodit contentionem, uir autem iracundus exobruet peccatacundus exhorruit litem, et vir peccator turbavit amicos. In medio pacem habentium mittit delaturam. Item illic. Zelus, et iracundia minuit dies, et ante tempus senectam adducit cogitatus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia quidoc& fatuũ quasi qui conglutin&
testaitem ubi supra. Narratio fatui quasi sar¬
cina inuia contribulant minae corsapientis
stultus autem fla gellatur & nonsentit qui doc&
puerũ stultũ contumeliã facit aequitati. Itetr
in ꝓuerbus. In risu stultus agit ne faria Item Ii¬
ꝓuerbiis. Ex ore stultorũ baculus contumeliae
labia autẽ sapientiũs custo diunt eos Item inꝓuer¬
bus Omnia contraria sunit uiro insipienti ar¬
ma uero intellectus labia sapientiae Item in ꝓ¬
tus uero sibi confidens miscetur iniquo serui&
enim stulta loquitur &cor eius uana intelleg&
ut consum& iniqua & loquatur ad dñm erro¬
rẽ ad dispergendas animas esurientes & ut ani¬
mas sitientes in anesfiatit consiliũ enĩ malorũ
iniqua cogitauit disperdere humiles in sermonib
iniquis & disupare uerba humiliũ iniuditio nam
pu iustitic cogita uer̃ & hoc consiliũ manebit Itetr
in eccles cistico. Datus fatui nonerit utilis tibi oculi

Expanded text:
Sapientiam qui docet fatuum quasi qui conglutinat Sapientiam qui docet fatuum quasi qui conglutinat testam. Item illic: Narratio fatui quasi sarcina in uia. Contribulant minae cor sapientis: stultus autem flagellatur et non sentit. Qui docet puerum stultum, contumeliam facit aequitati. Item in prouerbiis: In risu stultus agit nefaria. Item illic: Ex ore stultorum baculus contumeliae, labia autem sapientium custodiunt eos. Item illic: Omnia contraria sunt uiro insipienti, arma uero intellectus labia sapientiae. Item itus confidens misceenim stulta loquetur, et cor eius uana intellegit, ut consummet iniqua et loquatur ad dominum errorem, ad dispargendas animas esurientes et ut animas sitientes inanes faciat. consilium enim malorum iniqua cogitauit, disperdere humiles in sermonibus iniquis et dissipare uerba humilium in iudicio. nam pii iustitiam cogitauerunt et hoc consilium manebit. Item in ecclesiastico: Datus fatui non erit utilis tibi: oculi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ odibilis efficitur sic stultus maliti sua conuer¬
sus. inpeccatissuis Item in ec clesiastico. Cũ fatuis
ne consiliũ habeas. nonenim poterunt continꝗt
Ntẽ ubi supra. Quiminoratur corde cogitat in¬
ania &uir in prudens & errans cogitat stulta
It s̃ in ecclesiastico. Ex ore fatui in ꝓbabilis para¬
bola non enim dicit illa in tempore It em ubi sup̃
Cor fatui quasiuas confractũ & omnẽ scientiã
non continebit domus clausa fatuo sapientiã &¬
scientia sensati in ennarrabilia uerbatem In¬
ecclesi astico Compedes in pedibus stultorũ doc¬
trina & quasi uinculũ manus dextrae fatuus
in risu ex altat uocẽ suã &uir sapiens uix tacite
ridebit stem ubi supra In ore fatuorũ cor illorũ
quã hominẽ in prudentẽ & fatuũ & impiũ Item
ubi supra. Amictus corporis &risusdentiũ & in¬
gressus hominis denuntiat de illo Item in ec clesi¬
astico. Praccor dici fatui quasi rota carri &qui¬
si axis uersatilis cogitatus illius Item ubi supra

Expanded text:
um odibilis efficitur, sic stultus malitia sua conuersus in peccatis suis. Item in ecclesiastico: Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt continere. Item illic: Qui minoratur corde, cogitat inania, et uir inprudens et errans cogitat stulta. Item illic: Ex ore fatui inprobabilis parabola, non enim dicit illam in tempore. Item illic: Cor fatui quasi uas confractum, et omnem scientiam non tenebit. Domus clausa fatuo sapientia, scientia insensati inenarrabilia uerba. Item illic: Conpedes in pedibus stultorum doctrina et quasi uinculum manus dexterae. fatuus in risu exaltat uocem suam, et uir sapiens uix tacite ridebit. Item illic: In ore fatuorum cor illorum,quam hominem inprudentem et fatuum et impium. Item illic: Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis denuntiat de illo. Item illic: Praecordia fatui quasi rota carri, et quasi axis uersatilis cogitatus ab illis. Item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
facit peccatũ seruus est peccati: seruus autẽ non ma¬
net in domo in a&nũ. filius man& in acernũ: sier¬
go uos filius liberauit. uere liberiestis: scio quia sem̃
abra hae estis. sed quaeritis me interficere. qui sermo
meus non capit in uobis: ego quod uidi apud patrem
meũ loquor. & uos quae uidistis apud patrẽ ur̃m
facitis Item ubi sup̃. Vos expatre diabolo estis
& desideria patris ur̃i facere uultis. ille enim homi

Expanded text:
 non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum. si ergo filius uos liberauit, uere liberi eritis. scio quia semen abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. ego quod uidi aput patrem meum loquor, et uos quae uidistis aput patrem uestrum facitis. Item illic: Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris uestri facere u
Abbreviated transcription (Latin):
IN PPOUERRIIS
eatus homo qui inuenit sapientiã & immor¬
talis qui inuenit prudentiã. Melius est enĩ
illa mercari : quã a uri & argenti thesauros.
Item. in prouerbiis Cloriam sapientes. possidebun
& insipientes diuident contumeliã Item in ꝓuer¬
biis. Sensus bonus accedit adeos. qui nouerunt eum.
uir autẽ prudens inueni& eũ. Item ubi supra.¬
seniorũ cani. Item in ꝓuerbus. Da sapienti oc ca¬
sionem : & scipientior erit & notũ faciusto: &adi¬
ci& percipere Item ubi supra. Sapiens corde : per¬
cipi& mandata Irem in ꝓuerbis. Sapientes : cae¬
labunt intellectum. Item ubi supra. Uir autem
sapiens qui&e agit. Item in ꝓuerbiis. Vir sapiens
sedes est intellectus. Item in ꝓuerbiis. Lex sapienti:
fonsuitae. Item ubi supra. Cor sapientiũ. posside¬
bit sensũ. Item in ꝓuerbiis. Thesccurus desideran¬
dus requi escit in ore sapientis. Irem ubi suprta
Melior est scipiens: quamfortis. & uir pruden¬
tiã habens: quam agermagnus Item ubi supra

Expanded text:
erbiis: Beatus homo qui inuenit sapientiam, et inmortalis qui inuenit prudentiam. melius est enim illam mercari quam auri et argenti thensauros. Item illic: Gloriam sapientes possidebunt, et insipientes diuident contumeliam. Item illic: Sensus bonus accedit ad eos qui nouerunt eum, uir autem prudens inueniet eum. Item isapienti occasionem, et sapientior erit: notum facio iusto, et adiciet percipere. Item illic: Sapiens corde percipiet mandata. Item illic: Sapientes celabunt intellectum. I Item illic: Vir autem sapiens quiete agit. Item illic: Vir sapiens sedes est intellectus. Item illic: Lex sapienti fons uitae. Item illic: Cor sapientium possidebit sensum. Item illic: Thensaurus desiderandus requiescit in ore sapientis. Item illic: Melior est uir sapiens quam fortis et uir prudentiam habens quam ager magnus. Item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
Corripe ꝓximũ ante qua mineris. &da locũ timori
altissimi. It et in eclesicistico. Quet bonũ est
arguere quã ir asci & confitentẽ in oratione . Non ꝓhi¬
bere. Item ubi supra. Viro in disciplinato est inuen¬
tio ind&rimentũ. Item in eclesiastico. Qui odit cor¬
reptionẽ uestigiũ est peccatoris. & quitim & dm̃ con

Expanded text:
Corripe proximum ante quam conmineris, et da locum timori altissimi. Item illic: Quam bonum est arguere quam irasci, et confitentem in oratione non prohibere! Item illic: Viro indisciplinato est inuentio in detrimentum. Item illic: Qoi odit correptionem, uestigium est peccatoris: et qui tim
Abbreviated transcription (Latin):
uiat mors. moritur insipiens. inpeccatis
uerbus. Si flagellaueris stultũ in medio concilio.
contumeliã faciendo Non auferes stultitiã eius.
Itemm ubi supra. Melior uir arguens qua uĩr du¬
ra ceruice. subito enim agenti illi Nonerit sacnittes
Item in ꝓuerbus. Oui argu& hominẽ uias sucis.
gratiat̃ habebit. quã qui adulatur. Irem ubi supra
Pla ge & increpationes darit sapientiã. puer aũt
errans confundit patrẽ. Item in ꝓuerbiis Sapi¬

Expanded text:
uiat mors, moritur autem insipiens peccatis. Item illic: Si flagellaueris stultum in medio concilio contumeliam faciendo, non auferes stultitiam eius. Item illic: Melior est uir arguens quam uir dura ceruice: subito enim ardenti illi non erit sanitas. Item illic: Qui arguit hominem uias suas, gratiam habebit magis quam qui adulatur. Item illic: Plagae et increpationes dant sapientiam: puer autem errans confundit patrem. Item in libro sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Irem in ꝓuerbiis. Argue sacpientẽ & amauitte
insipientem & adici& odissete. Item in ꝑuerbus¬
Dascipienti occasionẽ & sapientior erit. notũ fac
ligit disciplinã diligit sensũ. Namn quiodit argu¬
entẽ .se. stultus .ẽ. Iteto in ꝓuerbiis. Nondiligit
in disciplinatus arguentesse cũ sapientib: autẽ
non loquitur Irem ubi supra. Qui repellit disci
plinã odit sẽm& ipsũ. Nam qui seruat ob iur¬
gationẽ ad quir& prudentiã It etr ꝓuerbiis
increpationẽ sapiens fi&. Iremr in ꝓuerbis. Pesti¬
fero castigato insipiens a stucior fi&. siautem ar
prudentiae . Iretr in eodẽ libro Indisciplinatis ob

Expanded text:
In Proverbiis. Argue sapientem, et amabit te; insipientem et adjiciet odisse te. Item. Da sapienti occasionem, et sapientior erit; notum fac ligit disciplinam diligit sensum, nam qui odit arguentem se stultus est. Item. Non diligit indiscnon conloquitur. Item illic: Qui repellit disci- plinam, odit semet ipsum: nam qui seruat obiurgationem, adquirit prudentiam. Item illic: increpationes, sapiens fiet. Item illic: Pestifero castigato insipiens astutior fit: si autem arprudentiae. Item illic: Indisciplinatis ob
Abbreviated transcription (Latin):
Custodite ergo uos amurmura
sum obscurũ in uacuũ nonibit. Os autẽ quodmenti¬
tur. occid& afuimã. It emia cobus cipostolus. Pr̃s
nolite uobis d&rahere qui autẽ uituperat fratrẽ suũ
& iudicat. legẽ uituperat &iudicat. silegem iudicas
iam non faccor legis sed iudex es. unus est enim legũ
dator. &iudex qui potest saluare & ꝑdere. tuccutẽ

Expanded text:
ustodite ergo uos a murmurasum obscurum in uacuum non ibit, os autem, quod mentitur, occidit animam.. Item iacobus apostolus: Fratres, nolite uobis detrahere. qui enim uituperat fratrem suum et iudicat, legem uituperat et iudicat. si legem iudicas, iam non factor legis, sed iudex es. unus est enim legum dator et iudex, qui potest saluare et perdere. tu antem
Abbreviated transcription (Latin):
qnm in medio laquaeorũ ambulas & int̃ dolen¬
tiũ arma consistes secundũ uirtutẽ tuã. Caue
tibi aꝓximo & cũ sapientibus & sensatis tracta.
tobi. Uide fili nesequaris iter iniquo¬
rũ & multitudo peccantiũ nonsuad eatte qm̃
stipendia eorũ mors est . Tuautẽ sio peratus¬
fueris ueritatẽ erit res peccus dĩ. in operibus tuis. &
cũ omnibus qui faciunt iustitiã hereditabis uitã a& nã
XUIIII DEHONORANDIS SaceRdorIBUS uł
MINISTRIS IN EXODO¬
onmaledices principem populitui Item inle¬
uitico. Afacie canitiem habentis exsurges &
honorabis faciem praesbiteri. & timebis dñm dm̃
um. Et homo qui cũq fecerit insuꝑbia ut non
ex audiat sacerdotẽ qui adstat ministrare in
nomine dñi dĩ tui. aut iudices qui fuerint in dieb:
illis mori&ur homo ille Item in ecclesiastico
Congregationi pauperũ affabilẽ te facito. &
praesbitero humilia animã tuã & magnato

Expanded text:
quoniam in medio laqueorum ambulas et inter dolenquoniam in medio laqueorum ambulas et inter dolentium arma consistis. secundum uirtutem tuam caue tibi a proximo et cum sapientibus et sensatis tracta.t: Vide, fili, ne sequaris iter iniquorum, et multitudo peccantium non suadeat te, quoniam stipendia eorum mors est; tu autem si operatusfueris veritatem, erit respectus Dei in operibus tuis, et cum omnibus qui faciunt justitiam haereditabis vitam aeternam XVIIII. DE HONORANDIS SACERDOTIBVS VEL MINISTRIS. In exodomaledices principem populi tui. Item in leuitico: A facie canitiam habentis exurges, et honorabis faciem presbiteri: et timebis dominum t homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem, qui adstat ministrare in nomine domini dei tui, aut iudices, qui fuerint in diebus illis, morietur homo ille. Item in ecclesiastico: Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbitero humilia animam tuam, et magnato
Abbreviated transcription (Latin):
congregationẽ malignorũ . &cũ impiis non se¬
debo. lauabo cũ in nocentibus manus mecas. &cis¬
cũ dabo altaretuũ dñe Irem in ꝓuerbiis. Filii
nonte seducanit uiri impii neq: uellis. siteroga¬
uerint dicentes. ueni communica Nobiscũ sangui¬
nẽ. abscondamus autẽ in terra uirũ iustũ in iuste.
deuoremus autẽ eũ sicut infernus uiuũ & tolla¬
mus memoriã eius aterrã. possessionẽ autẽ eius.
p̃tiosam possidecmus Item in ꝓuerbis. Fili.¬
ne abieris uias cum illis declina autẽ pedem tuũ
a semitis eorũ. Nonenim in iuste tenduntur re¬
tia auibus. ipsi enim qui homicidii participess̃.
congregant sibi mala. euersio autẽ uirorum.
iniquorũ mala, ItEM in ꝓuerbis. Holi gaude¬
re suꝑ male facientes nec aemuleris peccatores.
Nonen imerunt natimalignorũ lumen autẽ
impiorũ extingu&ur It et in ecclesi astico.
Longe ab esto ab hominẽ potestatẽ habentẽ oc¬
cidendi & nion suspica ueris timorẽ mortis. scito

Expanded text:
sedebo. lauabo inter innocentes manus meas, et circumibo altare tuum, domine. Item in prouerbiis: Fili, non te seducant uiri impii, neque uelis, si te rogauerint dicentes: ueni, communica. nobiscum sanguinem, abscondamus autem in terra oirom iustum iniuste: deuoremus autem eom sicut infernus uiuum, et tollamus memoriam eius a terra: possessionem autem eius pretiosam possideamus. Item illic: Filne abieris uias cum illis, declina autem pedem tuum a semitis eorum. non enim iniuste tenduntur retia auibus. ipsi enim qui homicidii participes sunt congregant sibi mala, euersio autem uirorum iniquorum mala. Item illic: Noli gaudere super male facientes, nec aemuleris peccatores: non nim erunt. nati maligno, lumen autem impiorum extinguetur. Item in I ecclesiastico: Loage abesto ab homine potestatem habente occidendi et non suspicaueris timorem mortis. scito
Abbreviated transcription (Latin):
da geductions malorũ. Inexodo
on audies auditũ uaniũ Non consenties cũ in ius¬
to fieri testis in iustus noneris. cũ pluribus in mali¬
tia non appones cum multitudine diuertere
cũ pluribus ut excludaris. Irem in psalmo primo
Beatus uir quinon abiit inconsilio impiorũ. &
inuia peccatorũ non st&it. & in cathedra pesti

Expanded text:
EDVCTIONE MALORVM. In exodo: accipies auditionem uanam: non consenties cum iniusto fieri testis iniustus: non eris cum pluribus in malitia: non adpones cum multitudine diuertere se cum pluribus, ut excludaris. Item in psalmo I: Beatus uir qui non abiit in consilio impiorum, et in uia peccatorum non stetit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
sectantur illud & omnis in prudens peri& in il¬
lo multos enim seduxit aurũ & exciderunit. spe¬
rantes in eo. It e in ec clesicistico. Quidiligit pe¬
cunia. non satiabitur pecunia. Itetr inesaia¬
ꝓph&a. Pecuniaẽ eorũ interitus possidebit ho¬
nores eorũ exusuris & doloribus Iteto insopho

Expanded text:
sectantur . illud! et omnis inprudens periet in ilsectantur . illud! et omnis inprudens periet in illo: multos enim seduxit aurum, et exciderunt sperantes in eo. Item illic: Qui diligit pecuniam, non satiabitur pecunia. Item inpropheta: Pecuniam interitus possidebit: honores eorum ex usuris et ei doloribus. Item in amo