comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte eadem magnus in eiusdem ecclesiae tectis strepitus
factus esta acsi in haec aliquis errando dis currer&: Se quenti
autem nocte grauior sonitus excreuit cum subito tanto er¬
rore in sonuit ÷ ac siomnis illa ecolesia a fundamentis
fuis seteuersa. & protinus recessit acnulla illic ulterius
in qui &udo antiqui hostis apparuit. sed per terroris sonitũ
quaẽ fecitin notuit. A loco quem diu tenuerat quam coac¬
tus exibat : Post paucos uerodies in magna serenitate
ueris super altare eiusdem ecclesiae nuber caclitus des¬
cendit suoque illud uel amine operuitomnemque ecle¬
siam tanto terrore acsuauitate odoris repleuit : ut
patentibus ianuis nullus illic prae sumer& intrare.¬
& sacerdos atque custodes uelhi qui ad celebrandum
mis sarum sollemnia uenerunt : rem uidebant. ingredi
minime poterant : & suauitatem mirifice odoris tra¬
hebant : Dieuero alio cum in ea lampades sine luminer

Expanded text:
nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apquem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine
Abbreviated transcription (Latin):
populus agnouit : alia autem sacerdos & custodes ecclesiȩ
seaudisse testantur. seui disse arrianorum ecclesa in
regione urbis huius quae supra dicitur cum clausa usq
antebienmum remansiss& . placuit ut infide catholica
introductis illic beatisebastiani & scaẽ agathae mar¬
trrum reliquis s̃ dedicare debuissent: quod factum est:
Nam cum magna populi multitudine uenientes at que
omni potenti dño laudes canentes: eandem ecclesiam
ingressi sumus. Eumq: in ea lam missarum solemnia
celebrarentur. & prae eiusdem loci angustia populi:
turba conprimer&: quidam exis qui iuxta sacrarium
stabant. porcum subito intrasuos pedes huc illuc que
discurrere senserunt: Quemdum unus quis que
sentir& & iuxta se stantibus indicar& : isdem porcus
ecclesia e ianuas petut. & omnes perquos transut inam¬
miratione commouit. sed uidere nihil potuit quamus sen¬
ori potuis s&: Quodideirco diuma pietas ostendit ut cuno

Expanded text:
populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martirum reliquiis, dedicari debuisset. Quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes atque omnipotenti Dingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunc
Abbreviated transcription (Latin):
subsequentis lucis crepusculo. arrianus ep̃s collecta multitu¬
dine aduenit : clausas ecclesiae lanuas effringere paratus:
sed repente cunctȩ simul regiae diuinitts concusse abiectis
longius seris apertȩ sunt atq cummagno sonitu omnia
ecclesiae claustra patuerunt. effuso desuper lumine omnes
quae ex tincte fuerant lampades accensae sunt: Arrianus
uero ep̃s quiuim facturus aduenerat. subita cecitate per¬
cussus est : Atque alienis lam manibus ad suum habitaculũ
reductus Quoddum langobardi in eadem regione positi
omnes agnoscerent : ne qua quam ulterius prae sum pserua
catholica loca temerare : Miro enimmodo res gesta est:
ut quia eiusdem arriani causa lam pades in ecclesia beati
pauli fuerant extinctȩ : uno eodemque tempore &ipse
lumen perder& : & in ecdesiam lumen redir &:
Sed neque hoc sileam quod a deiusdemarrianȩ hereseos dam¬
nationem in hac quoque urbe ante biennium pi&as
superna monstrauit: Ex his quippe qua enarro aliud

Expanded text:
subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuerant lampades accensae sunt. Arrianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est atque alienis iam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut
Abbreviated transcription (Latin):
deuotissime ad lauandum obsequi. ingratus appare¬
re non debeo: sed aliquid me necesseest ei promunere
portare : Tunc duas secum oblationum coronas detu¬
lit s qui mox ut peruenit ad locum hominem inuenit.
atq. exmore eius obsequio in omnibur usus est: lauit
itaq & cum iam uestitus uoluiss& egredi. hoc quod
secum detulerat obsequenti sibi uiro probenedictio¬
ne obtulit. p&ens ut benigne susciper& quod caritas
gratia offerebat. Qui ille merens
flictusq respondit: mihi ista quare das pater : iste
panis scr̃ est ego hunc manducare non possum: me &¬
enim quem uides aliquando locihuius dominus fui:
sed proculpis meis hic post mortem deputatiis sum:
Si autem mihi praestareuis: omni potentidõ prome of

Expanded text:
devotissime ad lavandum obsequi, ingratus apparedevotissime ad lavandum obsequi, ingratus apparere non debeo, sed aliquid me necesse est ei pro munere portare. Tunc duas secum oblationum coronas detulit. Qui mox ut pervenit ad locum, hominem invenit, atque ex more ejus obsequio in omnibus usus est. Lavit itaque, et cum jam vestitus voluisset egredi, hoc quod secum detulerat, obsequenti sibi viro pro benedictione obtulit petens ut benigne susciperet quod ei charitatis gratia offerret. Cui ille moerens flictusque respondit: Mihi ista quare das, Pater? Iste panis sanctus est, et ego hunc manducare non possum. Etenim quem vides, aliquando hujus loci dominus fui, sed pro culpis meis hic post mortem deputatus sum. Si autem mihi praestare vis, omnipotenti Deo pro me of
Abbreviated transcription (Latin):
IOULPAE POST MORTEM INSOLU¬
biles non sunt multum sol& animas &iam postmortẽ
sacra oblatio hostiae salutaris adiuuare ita &uthoe
nonnum quam ipsȩ defunctorum animae uideantur
exp&ere : Nam praedictus felix ep̃s : aquodam uene¬
rabilis uite prbo quiusq ante biennium uixit &indi¬
ocesi : centum cellensis urbe habitauit : atq. ecđae
heati iohannis quae in loco qui tauriana dicitur sitã
prae erat : cognouisse se asserit quod isdem presbiter
in eodem loco in quo aquae calidȩ uapores nimios faci¬
unt: quotiens necessitas corporis exigebat. lauare
consueuerat: Ibi dum die quadam fuis s& in gressus.
inuenit quendam in cognitum uirum ad suum obse¬
quium preparatum. qui sibi depedibus calciam̃ ta
abstraher& uestimenta susciper&. & exeunte ecalo¬
ribus sabana p̃ber& atq omꝰ ne ministerium cum
magno famulatuperager&: Cumq hoc saepius fier&
isdemprbt die quodam adbalnea iturus intrase¬
m& ipsum cogitãs dixit: Uiro illi qui mihi sol& tas

Expanded text:
ulpae post mortem insolubiles non sunt, multorum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salutaris adjuvare, ita ut hoc nonnunquam ipsae defunctorum animae expetere videantur. Nam praedictus Felix episcopus, a quodam venerabilis vitae presbytero qui usque ante biennium vixit, et in dioecesi Centumcellensis urbis habitavit, atque Ecclesiae beati Joannis, quae in loco, qui Tauriana dicitur, sita est, praeerat, cognovisse se asserit: quod idem presbyter in eo loco in quo aquae calidae vapores nimios faciunt, quoties necessitas corporis exigebat, lavari consueverat. Ubi dum die quadam fuisset ingressus, invenit quemdam incognitum virum ad suum obsequium praeparatum, qui sibi de pedibus calceamenta abstraheret, vestimenta susciperet, et exeunti de caloribus sabana praeberet, atque omne ministerium cum magno famulatu perageret. Cumque hoc saepius fieret, idem presbyter die quadam ad balnea iturus, intra semetipsum cogitans dixit: Viro illi qui mihi solet tam
Abbreviated transcription (Latin):
um paulus dicat est enimfides sperandarum substantia rerũ argi¬
mentũ non apperentum hocueraciter dicitur credii quodnon ual&
uidere. Nam eredi lam potest quod uidere potiłt cut tamen tebre¬
uiter reducam adte: nulla uisibilia nisi per inui sibilia uidentur.
Eece enim cuncta corporea oculos tiucorporis a spicit: nec tamen
ipse corporeus oculus aliquid corporeum uider& : nisi hunc
res incorporta aduidendum acuerit. Namtolle mentem quae
nonuidetur & incassompat&x oculus quiuidebat. Subtrabe
aomindun cor pore remanent proculdubio oculi in corporeaperti
Siugitur pet seui debunt: cur discedente anima oru idensbi
Hun cer go cellige quia ipsa quoque uisbilia. nonnisi per inunsbilis
uidentus. Ponamus quoq ante oculos mentis aedificare dor aula
men sa smoles leuare. penderemagnas in machinis coluonnes: qiuis
maseteho copus operatur c̃orpus usibile: quo dilla sinoles tranibus
trabbe: aninuui sibili s anima qua euiuificat corpus. Tolle euim

Expanded text:
um Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a ecclesiae gremium constitutos: deuita
animae postmor tem carnis perpendo dubitare. Quaeso
ut debeas uel quae exratione supp&unt : uelsiqua animarum
exempla animo occurrunt. promultorũ aedificatione dicere :
ut hi qui suspicantur discant cum carne animam non finire:

Expanded text:
ctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi.
Abbreviated transcription (Latin):
euanuit : Tuncuir dñi surrexiti seque inorationis lamentum
dedit : Mox enimilla terribilia incaclosigna secuta sunt ut aste
atq: acies igneae. abaquilonis parte uiderentur : Mox effera

Expanded text:
evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in caelum signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab aquilonis parte viderentur. Mox effera
Abbreviated transcription (Latin):
uitae uenerabilem uirum qui antehos fere annos septem ex
hocmundo migrauit. tuadilectio cognitã habuit : hicsicutm ihi
adhnueln monasterio posito ualde familiariter iungebatur: Hoc
quod iohannis unioris prodeces soris mei tempore : demundi¬
fine cognouert sicut longe lateque claruerat ame requis itus
mibiu ipse narrabat: Aiebat namque quia quodam die dum
parrochias suas ex more circuir& : peruenit ad ecclesiambeai
mar trris iuticis Aduesperꝰ scente autem die stratum sibi
ficri iuxta sepulchrum mar trris uoluro atque ibi post laborẽ
qui euit : Cum nocte media ut ad serebat nec dormiebat: nec
per fecte uigilare poterat sed depressus ut sol& somno grabat᷑.
Q uodam pondere uigilans animus : atque ante cum isdem
beatus martrr iuticus adstitit dicens. Redem te uigilas:
Cuires pondit: Vigilo: quiait finis uenit uniuersaecarni. finis
uenit uniuersaecarni : finis uenit umuersae carni. Post quam
trinam uocem uisiomarteris quae eiusmentis oculis apparebat

Expanded text:
vitae venerabilis virum, qui ante hos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic, sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de munfine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis venit universae carni'. Post quam trinam" vocem visio martyris, quae eius mentis oculis apparebat,
Abbreviated transcription (Latin):
git quia ab onis perhennibus de est. quamflebat prius cũ
mala a&erna metuebat: sicq sit ut perfecta conpunctio
formidinis. tradat animum conpunctioni dilectionis.
Quod insacra ueraciq hystoria figurata narratione
describitur quae ait. quod axa filia caleph sedens
super a sinum suspirauit. Cuidixit pater suus¬

Expanded text:
git quia a bonis perennibus deest, quam flevit prius cum git quia a bonis perennibus deest, quam flevit prius cum mala aeterna metuebat. Sicque fit ut perfecta compunctio formidinis, trahat animum compunctioni dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait quod Axa filia Caleb sedens super asinum suspiravit. Cui dixit pater suus
Abbreviated transcription (Latin):
Quia eundem uirum magne conpunctionis fuisse dixisti.
ipsam lacrimarum uim largius ad discere cupio. Vnde quę¬
so. ut mihi quod sunt genera compunctionis edisseras C
queq apoenitentibus culpȩ planguntur . Vnde ex uoce
quoq poenitentium hieremias ait. Diuisiones aquarũ
de duxit oculus ms̃. Principaliter uero conpunctionis
genera duo sunt : quia dm̃ sitiens anima prius timore
conpungitur. post amore Prius enim se se in lacrimis
afficit quiadum malorũ suorum recolit. prohis ꝑpeti
supplicia a& erna perti mescit : At uero cum longa meroris
anxietudine fuerit formido consumpta. qued amiam deprȩ¬
sumptione ueniȩ securitas nascitur. & amore celestium gau¬
diorum animus inflammatur : Et qui prius flebat neduce
r&ur adsupplicium : post modum flere amarissime inci¬
pit. quia differtur a regno. Contem platur & enim mens
qui sint illi angelorum chori. quȩ ipsa sotietas beatorum
spirituum quȩ maiestas aeternȩ uisionis dĩ & amplius plan¬

Expanded text:
Quia eumdem virum magnae compunctionis fuisse dixisti, ipsam lacrymarum vim largius addiscere cupio. Unde quaeso ut quot sunt genera compunctionis mihi edisseras. quaeque a poenitentibus culpae planguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: « Divisiones aquarum deduxit oculus meus ; » principaliter tamen compunctionum genera duo sunt: quia Deum sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur: et retur ad supplicium, postmodum amarissime flere incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei; et amplius plan
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad haec lango bardorum tẽpora suꝑ fores eccłȩ pependie :
Sed benedictus plus appetens mala mundi ꝑpeti.
cẽsuã occultȩ fugiens deserti loci secessũ p&ut. cui sublacus uo¬
cabulũ est : quia roma naurbe qua dnaginta firme milib: dis¬
tans. frigidas atq ꝑspicuas emanat aquas : quae illic uideli c&
aquarũ nabundantia in extenso prius lacucollegitur: ad post¬
tremũ uero in amnẽ diriuat᷑ : quodũ fugieis ꝑ ger& mo¬
nachus quidã romanus nom hunc euntẽ re iͥperit: quo te&i

Expanded text:
usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeticem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem
Abbreviated transcription (Latin):
terium petut : qd suꝑ m̃sã in caute dere lictũ casu acci¬
dentefractũ est : sicq ut induab partib: inueniree᷑ diuisũ:
Od̃ mox utrediens nutrixillius inuenit: uehem̃tissime flere
coepit : quiauas qđ prestitũ accȩperat fractum uidebat ⁊ Bene¬
dictus autẽ religi osus & pius puer cũ nutricẽsuã flere conspice¬
r& eius do lorł conpassus. ab latis secũ utrisq fracti capisterii par.¬
tib sesecũ lacrimis in orationẽ dedit: Qui ab oratione surgens
nulla potuis seNt : Mox autẽ nutricẽsuã blande consolatus : ei
sanũ capisterium reddidit. quod ftactũ tulerat : Quaeres In
loco eodẽ a cunctis est agnita : atq in tantã admirationem
habita ut hoc ipsũ capisterium eius lociln colȩ in ecđȩ ingres¬
su suspenderint: quatenus & p̃sentes & secuturi om̃s agnos¬
cerent : Denedictꝰ puer conuersionis gratiã a quanta ꝑfectio¬
ne coepiss& qđ annis multis illicanteo culos omniũ fuit. &

Expanded text:
te de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens,igia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
iens senile&atẽ quippe morib: transiens Nulli animum
uoluptati dedit : seddũ in hacterra adhuc e& qͦd tẽporalitor
libere ut potuiss& dispex̃ Iã quasi aridũ mundũ cum flore
Quiliberior genere exꝓuintiae mursia ex ostus. romae
liberalibis litterarũ studiis traditus fuerat.Sed cũ exeis
multosire ꝑdrupta uitiorum cerner& : eũ quẽ quasi in gres¬
sumundiposuerat r&raxit pedẽ :Si quid descientia eius
ađ tingeraet ipse quoq: postmodũ inĩma nep̃cipitium totꝰ iro
Despectis Itaq litterarũ studiis. relicta domo reb: que patris
solidõ placere desiderans. scãe conuersationis habitum
qua e siuit: Recessit igitur scient̃ nescius: & sapienter
indoctus : Huius ego om̃a gesta non didici: sed pauca qua
narro. quattuor discipulis illius referentib: agnoui : Cons¬
tantino scilic& reuerentissimo ualde uiro. qui ei inmonas¬
terii regimine succes sit : Ualentinia noquoq: qui annis
multis latera nensi monasterio p̃fuit : Simplicio quicon¬

Expanded text:
ens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quesu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ tradidit: & in quantũ licuit ministrauit : Vir autẽ
dĩ ad eundẽ locũ ꝑueniens. in astissimo specu setradidit:
Tribusq: annis excepto romano monacho hominib: in cog¬
nitis mansie: Quiuidelic& romanꝰ non longe inmonasterio¬
subxd eoditi pitris regula degebat: Sedpic eidem patrissui oculis
funabat᷑ horas : & quem sibi xdmanducandũ subripere poterat.
diebi certis benedicto panẽ ferebat: Ad eundem uero specũ aromani
cella iter nonerat. Quia excelsa desuꝑ rupis eminebat : sed exeadẽ
rupe in longissimo funere ligatũ romanus de ponere panẽ consue¬
uerat᷑ in quȩ &iã restȩ paruũ tintinnabulũ inseruit : ut adsonũ tintin¬
nabuli uirdĩ cognoscer& quando sibi romanus panc̃ p̃ber&:
quẽ edens acciper t : Sed antiquus hostis unius caritati inuidens.

Expanded text:
ir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasteriosub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens
Abbreviated transcription (Latin):
N eque hoc silendum puto quod om̃psds̃ super maximianũ¬
famulum suum nunosira cusanum ep̃m Tunc autemamen duo¬
hasteluip scanem digi atu sest monstare miracalum: Namdum
ius sionem pontificis mein constantino politanae urbis lapalauo
pes sonsis cedei asticis deset iuirem illic adme isdem uenerabilis ma¬
ximianus caritate exigente cum fratribus uenit: Quicum ad monas¬
terium meum romam redir& in mari admati conimia tem pestate
de praehensus. In aestimabili ordine atq inustato rraculo enga se
cunitosq quicum coaderant omm potentis di & iram cognouit &gra¬
tum & amcum in corum mortem uentorum nimi & atebr is elediat

Expanded text:
Neque hoc silendum puto, quod omnipotens Deus super Maximianufamulum suum, nunc Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevat
Abbreviated transcription (Latin):
re debere iuuenẽ in adolescentia sua quasi ex deliberatione car¬
nalium proponit. & tamen postmodum perdefinitionem senten¬
tiae adolescentiam & uoluptatem uana esse redarguit. Ita
&iam concionator noster uelut exmente infirmantium huma¬
nae suspicionis sententĩa proponit. Dicit unus interitus est

Expanded text:
ri debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est
Abbreviated transcription (Latin):
i E go pecrae multostales in hocsło. net modode ci
exestimo neque enim sitalusigna nonfacunt ao core ses norti osint:
Qitena qucta aestimatio inur tute est op erũ moniosteumciopĩ
Eiciousdis parernonsunt quccin gee Ix demihi rogo hocosten
entibus dispares non sunt.
Vn de mihi rogo hocosten¬
dipatesi quodsin quidõ quisigna non facunt. &e ta renfacie noł:¬

Expanded text:
 Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione entibus dispaentibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen sign
Abbreviated transcription (Latin):
alia sunt &iam signa comitata : Nammanus eius ac pe¬
des podagre humore tumenfentes uersi in uulnerib
fuerant & profluente sinide patebant : Sed cum corpꝰ
eius exmore ad lauandum fuiss & nudatum : ita manus
pedesq eius sani inuenti sunt : ac sinum quam uulneris
aliquid habuissent Ductus itaq ac sepultus est. eiusq
coniugiuisum est. ut quarto die insepulchro illius mar¬
mar quod superpositum fuerat mutare debuis s&
quodui delic& marmar corporieius fuiss& superpo¬
situm dum fuiss& ablatum. tanta excorpore ipsius
flagrantia odoris emanauit : ac si ex putrescente carne
illius prouermibus aromata ferbuissent : Quod factũ
dum narranteme in omeliis. infirmis quibusdam ueniss&
indubium : Die quadam sedenteme in conuentu nobiliũ.
ipsi artifices qui in sepulchro illius marmar mutauerats
ad fuerunt : aliquidme depropria causa rogaturi: quos
ego deeodem miraculo. coram dero nobilibus acplebe

Expanded text:
etiam alia signa sunt comitata. Nam manus ejus et peetiam alia signa sunt comitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe
Abbreviated transcription (Latin):
Umeruit. tali &iam posthoc poena plecter&ur
ea quae in diuino examine conp̃hendere ñ pos¬
sumus timere magis quam discutere debemus: utaũ¬
de egredientibus animabus quae multa prȩnoscuntest
ea quae o epimus exe quamur : Neq hoc silendume esa
quod detheo fanio cento cellensis urbis comite ineadẽ
urbe positus multiat testantibus agnouist urt na
uir miseri cordiae actibus dediturbonis operibus in¬
tentus hospitalitate praecipuȩ studens: exercendis
quidem comitatus curis occupatus agebat terrena &
tem poralia : sedut post infine claruit. magis exdebita
quam exintentione : Nam cum propinquante mortiso
tempore grauissima aeris tempestas obsister& nead
sepeliendum ducipotuiss& eumq uxor sua cum fl&u
ue hementissimo inquirer& dicens. Quid faciam quomo¬
dote ad sepeliendum eicio. quae ostium domus huius
e gredi prenimia tempestate non possum: Tunc ille
respondit noli mulier flere : quia moxut ego defunctus

Expanded text:
meruit, tali etiam post hoc poena plectereturmeruit, tali etiam post hoc poena plectereturEa quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemus. de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
greo dominus suus locutus est : Atq. ille in eadem lingi
respondit : ut cuncti qui aderant mirarentur : In ea quo
domo praedicti narsiȩ spatarius uulgar manebat.
qui festine ad egrum deductus . ei uulgarica lingua loci¬
tus est: sedita puer ille initalia natus &nutritus. in ea di
barbara locutione respondit: acsi eadem fuiss&gente
generatus: miratisunt omnes qui audiebant. atq
ex duarum linguarum experimento quas eũ antes
scisse non nouerant: Crediderunt de omnibus quas
probare minime ualebant : Tunc perbiduum morse
dilata est: sed die tertio quo occulte iudicio nescitur
manus acbrachia lacertusq suos dentib: laniauit.
Atq. ita ecorpore exiit: quo mortuo. illi quos pre¬
dixerat exhac protinus luce sub tracti sunt : Nullusq
in illa domo eadem tempestate defunctus est: qui uo
illius denuntiatus non est:
alde terribileest: ut qui tale donum percipere

Expanded text:
Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea scisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere
Abbreviated transcription (Latin):
sedule atq incessanter adherebat. & quaeq in eius
domo agebantur nouerat: Qui mihi iam in monasterio
positus narrauit: Quod in ea morcalitate quae patri¬
cii narsae temporibus hancurbem uehement̃ adflixi
in domo p̃dixti ualeriani puer armentarius fuit p̃¬
cipue simplicitatir & humilitatis: Cum uero eiusdem
aduocati domus eadem clade uastar&ur. isdẽpuer
percus est : &usq ad ex tremum deductus : qui subito
sublatus a presentibus rediit : sibiq dominum suum
uocare fecit: Cui ait: ego incaelo fui & quidehado¬
mo morituri sunt agnoui: ille ille. atq. ille morituris
tuuero n&ime aso quia hoc tempore moriturus non es
ut uero scias quodme in caelo fuisse uerum fateor:
ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar: Num quid
tibi in cognitum fuit grecam me linguam omninonen
scisseͦ & tamen greciloquar: ut cognoscas anuerum sit
quod me omnes linguas accepisse testificor. cuitunc

Expanded text:
sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum rediit, sibique dominum suum vocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis inuenio
Primum quidem ut dicebat suum nomen repperit :
acde in de omnium illo in tempore baptitatorum
quadere certum tenuit & se &illos dehac uita eẽ sub:
celeritate migraturos. factumq est ut die eadem
ipse morer&ur atq post eum cunctiilli quibaptirzati
fuerãt ita secuti sunt ut intra paucos dies eorum nullus
in hac uita remaner&. De quibur nimirum constati
qđ eos predictus dĩ famulus id circo auro scriptos uide¬
rat quia eorum nomina apud sefixa a&na claritas
habebat: sicut itaq: hi reuelationibus potuerunt uentu¬
ra cognoscere: ita nonnum quam egressurae anima e
possunt &iam misteria caelestia nonper somniũ sed
uigilando prelibari : Ammoniumnamq monasterii
mei monachum bene nosti: Quidum e& insaeculari
habitu constitutus. ualeriani huns urbis aduocati
naturalem filiam in coniugio sortitus. eius obsequus

Expanded text:
zati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. zati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis
Abbreviated transcription (Latin):
Sugitur nunc in caelo sunt animae iustorum : quid est hoc
quod in die iudicii proiustitiae suaer&ribittione
recipients
OCEIS NIMIRUM CRESCIT IN IUDICIO
quod nunc animarum sola post modum uero &iam cor¬
porum beatitudine perfruantur : ut in ipsa quoq: car¬
ne gaudeant. inqua dolores prodño cruatusq pertuler̃
prohac quippe geminata eorum gloria . Scriptum est:
in terra sua duplicia possidebunt: Hinc &iam ante resur¬
rectionis diem : descõrum animabus scriptum est:
Date sunt singulis stolae albe. & dictum est illis ut requi¬
escerent tempus adhuc modicum : donec impleatur
numerus conseruorum & fratrum eorum: qui itaq nunc
&im adhuc dediuina miseri cordia longiora uitae spa¬
cia pollicere coepit: sed adhaec ille respondit. cursur
sui ee tempora conpl&a dicens : Apparuis se sibi iuuenẽ
atq epistolas detulisse dicentem: apperi &lege: qui¬
b. apertis asseruit quia se &om̃s qui in eodem tẽpore
a predicto ep̃o in paschali festiuitate fuerant bapti¬

Expanded text:
gitur nunc in coelo sunt animae justorum, quid est hoc quod in die judicii pro suae justitiae retributione recipient? -Hoc eis nimirum crescit in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulis stolae albae, et dictum est illis, ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorumm adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant bapti
Abbreviated transcription (Latin):
niseius sacer dotibus miraueritate & simplicitate praẽhatis
agnoui & sicut inter amantes es se animus magnum caritatis
famil iaritas ausum praeb& : ame plerumq exdulcedine ex¬
actus ipse quoquȩ deeis quae egerat extrema quaedam fa¬
teri cogebatur. Hic namq: quodam tempore cum in praelo
lan gobardi oliuam praemerent ut in oleo liquare debuiss&
sicuti consueuerat. & uultus & animi utremuacuum ad praclũ

Expanded text:
nis eius sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis nis eius sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum caritatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in praelo Langobardi olivam praemerent, ut in oleum liquari debuisset, sicut iocundis erat et vultus et animi, utrem vacuum ad praelu
Abbreviated transcription (Latin):
maximiano nauigabant. Cumque post eos ipse quoque fuiss &
egressus mox in eiusdem porti pro fundum nauis demersa est :
Acsullis egredientibus propondere subleuatione caruiss& : &
quae plena omnibus in pelago aquas portauerat at que nataue¬
ratmaximiano cumsuis fratribus recedente aquas sine hominibus
importu nonualuit portare. Vt hin comni poten s ds̃ ostender&
quiba ie honustam sca manu tenuerat quae ab hominibus uacua
& derelicta supera quas non potuit manere:
ntedies quoque fere qua draginta uidisti apud me eum. cuius
superius memoriam feci uenerabilem uitȩ prb̵m sanctulum
nomine quia dnȩ ex nursiae ꝓuintia annis singulis uenire con¬
sueuit. sed ex eadem prouintia quidam monachus ante tridium
uenis quigrauis nuntu meroreme perculit quia eundemuirũ
obissenuntiauit. Huius ego uri & sinon sint gemitudulcedii
recolo iamtamen sine formidine uirtutes narro quas auici¬

Expanded text:
Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit manere. nte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum cuius superius memoriam feci, venerabilis vitae presbyterum Sanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eundem virum obiisse nuntiavit. Huius ergo viri etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, cum tamen sine formidine virtutes narro, quas a vici
Abbreviated transcription (Latin):
fluctus sacuirent ex naui per diti arbor ab scisaest. uela iundis
piecta totumq uas nauis quassatum nimus fluctibus abomnisi suerat
sua conpage dissolutum: Remis itaque patentibus in trauit mare
at que usq adsuperiores tabulas in pleuit nauem. Itaut nontam nauis
in terundas quam unde lam in tranauem esse uiderentur. Tune
in ea dem naue resi dentes nonlam ex morte uicina sed exipsa euis
p̃sentia acuisione turbati. omnes sibim& pacem dederunt corpus
& sanguinem redem ptoris Acceperunt. dose singuli commendin¬
tesuit eorum animas benigne susciper& quorum corpora intam
pauenda morte tradiderat. Sed omni potens đe qui eorum men¬
tes mirabiliter terruit: eorum quo que uitam mirabilius ser¬
uauit. Nam diebus octo nauis eademusque ad superiores ta¬
bulas aquis plena : Iter proprium peragens enatauit. Nono
autem die in quo tronensis castro porto deductaest. Exqua
exierunt omnes in colomes quicum prȩdicto uenerabile uiro

Expanded text:
fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro
Abbreviated transcription (Latin):
post ipse narrauit :: Omnis &iam mundus uelut subunosolis radio
collectus. ante oculos eius adductus est.: Qui uenerabilis pater
dumintͤ ntꝰ moculorumaciem in hacsplendore coruscȩ lucis
infi ger& : uidit germani capuani epĩ animã inspera ignea
abangelis incaelum ferri : Tunctanti sibi testemuolens
adhibere miraculi: seruandum diaconũ iterato bis. terq:
eius nomine. cumclamoris magnitudine uocauit.: Cũq ille
fuiss& in solito tantiuiri clamore turbatus: Ascendit.r es pex̃.
partemq iamlucis exiguã uidit :: Cuitantõ hocobstu pescene
mira culũ uirdĩ ꝑordinem quae fuerant gesta narrauit : Statĩq
in casinum castrũ. religiosouiro theo pro mandauit. ut ad capii¬
anã urbem subeadem note trans mitter&: & quid deger ma¬
noe p̃o ager&ur. agnoscer& & in dicar&: Factũq est ut reue¬
rentissimũ uirũ germanũ ep̃m. his quimissus fuerat. iam

Expanded text:
post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam
Abbreviated transcription (Latin):
frequentabat : Vt quia isdem quoq: uir doctrina gratiae caeles-¬
tis influebat. dulcia sibi inuicẽ uitae uerba tnrns funderent.
& suauemcibũ caclestis patriae : quiad hoc ꝑfectae gaudendo
non poterant. saltim suspirando gustarent : Cũ uero hora
iamquietis exiger& : incuius turrissuperiorib se uenerabi¬
lis benedictus. Incius quoq: inferiorib: seseruandus diaco¬
nus conͥlocauit: Quo uidelic& in loca inferiora superiori¬
b ꝑuius continuabat ascensus: aite eade muero turrem
largius erat habitaculum in quo utriusque discipuliqui escebant:
Cumque uir dñi benedictus adhuc quiescentibus fratribus ins¬
tans uigilils. Nocturnȩ orationibs tempora p᷑erueniss&
ad fenestrã stans & omni potentem dnm̃ de precans: Subito in¬
tempesta noctis hora respiciens: uidit fusam lucem de super
cunctas noctis tenebras exfugasse : Tantoque splendore cla¬
rescere : ut diem uincer& luxilla: quae inte nebris radiasset:
Mira autẽ ualderes in hacspeculatione secutaest: quia sicut

Expanded text:
frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝓici: Missisq fores fratrib cella mclausit : orationi
instantius quam solebat incubuit: Mira res. hont eadem huno
in colomẽ at queut prius ualentem xdeundem it erum laborẽ
misit: ut ipse quoque pari&ẽ cum fratribus ꝑficer&: Decuius
ut tã excis de mobsequiis quã expurpureis uestib rex eẽ putar& : Cũq
isde mriggo decoratus uestib obsequentiũ frequentia comitatus monaste¬
riũ fuis s& ingressus : uirdĩeminus sedebat: Quemuenientẽ conspiciens.
cumĩa abco audiri potuisset. damauiidicens: Pone fili pone : Hoc qđ
portas non esttiũ : Quiriggo ꝓtͥnus interrã cecidit : Et quutanto uiro
in ludere p̃sumpsis s& expauit : Om̃sq quicũ cõ addĩ homine ueniebar᷑
t̃nte consternatis : Surgentes autẽ ad cum ad ꝓpinquare minime p̃sũ p¬
ser̃: sed ad suũ regẽ reuer sinuntiauer̃ trepidi. inquanta uelocitate
fueraent de prace hensi.:

Expanded text:
ici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi.
Abbreviated transcription (Latin):
haecautẽ quac essecredimus : nisi scos angelas &e sp̃siustoro : sicut
en gomotũ considerans corporis : uitã animae incorporemanentis
penpendis amimimo: Itauitã animae exeuntis a corpore ꝑpenidere
debes a sũmo quia potest in uisibiliter uiuere : quam oport& in ob¬
sequio inuisibilis conditoris manere.
PETRUS.
ette totũ diitur sedimens refugit credere : quod corporeis oculis
non ual& uidere

Expanded text:
Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos, et spiritus justorum? Sicut Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos, et spiritus justorum? Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis animo: ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a susequio invisibilis Conditoris manere. PETRUS. -Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre