comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. S ꝓptͣ homines scłi & mulierculas one¬
ratas peccatis semꝑ discentes & nũq ad sci¬
entiã ueritatis ꝑuenientes una lucubrati¬
uncula illiꝰ nenĩis respondebo nescõr uiroꝵ
qui ut hoc facerẽ dep̾cati sunt indear lit¬
teras respuisse. slmirũ respondeat generi
suo ut qͥ d̾ iatronũ & conuenarũ natus eͣ
semine. qͦs gneus pompenis edomita hispa¬
nia & t̾riumphũ redire festinans s̃ piri¬
nei uigis deposuit & in unũ opidu con¬
gregauit. & conuenarũ urbs nom̃ accepit.
Hucusq iatrocinet᷑ contra ȩccłiam d̃ĩ. & d̾
uectonib aruacis celtyberisq descendens
incurset galliarũ eccłias portetq neqͣ quã
uexillũ crucis. s insigne diaboli. Fecit hoc
ide pompeiꝰ etiã in orientis partib ut cyli¬
censib ꝙ isauris piratis latronibq supatis
sin nominis int̾ cylitiã & isauriã conderet
enitatẽ. S hec urbs hodie seruat scita ma¬
ioꝵ & millus in ea ortus ẽ dormitantiꝰ. Gal¬

Expanded text:
pter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videar litteras respuisse. Convesuo, ut qui de latronum et convenarum natus est semine: quos consul Pompeius, edomita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in 390 unum oppidum congregavit: unde et Convenarum urbs nomen accepit hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens, incurset Galliarum Ecclesias, portetque nequaquam vexillum crucis, sed insigne diaboli. Fecit hoc idem Pompeius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Gal
Abbreviated transcription (Latin):
ut solus uigilantiꝰ ebrius & dormiens ad¬
oretur. Ergo sacrilegi sumꝰ qͣndo basilieas
martyrũ ingredimur s Sacrilegꝰ fuit con¬
stantinꝰ imꝑator qͥ sc̃ãs reliqͥas andreȩ lucȩ ꝙ
timnothei transtulit constantinopolini. apõ
qͥs demones rugiunt ꝙ habitatores uiglar¬
beati samuelis longo pꝰ tẽꝑe d̾ uidea trantu¬
lit traciã  Oñis ep̃i nͣ solũ sacrilegi s & fa¬
tui dicendi qͥ rẽ uilissimã & cineres dissolu
om̃iũ eccłiarũ popł̃i qͥ occurrertͣ sõis re¬
liqͥis & tanta lȩcitia qͦͣsi pͣsentẽ uiuentẽq
cernerent suscepunt ut &̾ palestina usq¬
ad calcedonẽ uingerent᷑ popłoꝵ eramina
& in xpͣi laudes una uoce resonarentill¬
Ds̃ abrahã & d̃s ysaac & ds iacob nͣẽ es

Expanded text:
ut solus Vigilantius ebrius et dormiens adut solus Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo sacrilegi sumus, quando Apos ingredimur? Sacrilegus fuit Constantius Imperator I, qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilanbeati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem viliomnium Ecclesiarum populi, qui occurrerunt sanctis reliquiis, et tanta laetitia quasi praesentem viventemque cernerent susceperunt, ut de Palaestina usque Chalcedonem jungerentur populorum examina, et in Christi laudes una voce resonarent? VDeus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob: non es
Abbreviated transcription (Latin):
ris mͥ dolere & aliud nesi in oleuerit apd̾ gal¬
los continentia. & sobrietas at sieuiniũ tab̃nę
tuȩ luera ñ habeant & uigilias diaboli ac te¬
mulenta coniuiua tota nocte exercere non
posis. Pret̾ea hisde ad me relatũ eͣ epłis qd̃
dontra auctoritatẽ apłi pauli immo petri.
ioħis & iacobi qͥ dextras dedert᷑ paulo & bar¬
nabȩ cõmunicationis & p̃cepert᷑ eis ut paupe¬
rũ memores eẽnt tu ꝓhibeas iherusolimã in
usus sc̃oꝵ aliqͥ sũptuũ solatia dirigi. Uideli¬
cet si ad hȩc respondero statim latrabis meã
nasti ut nͥ uenisses iherusolimã & tuas ł pa¬
drũ tuor pecunias effudisses om̃s ꝑiclitare¬
mͣ fame. Ego hoc loquor qd̃ beatꝰ apss paulus
in cunctis pene epsis suis loqͥtur. & p̃ccipit in¬
ecesis gentiũ ꝑ unã sabbati hoc ẽ dieãneo õs¬
quens ad felicẽ p̃side pꝰ annos ait plures elemo¬

Expanded text:
ris mihi dolere et aliud, ne si inoleverit apud Galris mihi dolere et aliud, ne si inoleverit apud Gallos continentia et sobrietas atque jejunium, tabernae tuae lucra non habeant, et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis. Praeterea iisdem ad me relatum est Epistolis, quod contra auctoritatem apostoli Pauli, immo Petri, Joannis et Jacobi, qui dextras dederunt Paulo et Barnabae communicationis, et praeceperunt eis, ut pauperum memores essent, tu prohibeas Hierosolymam in usus sanctorum aliqua sumptuum solatia dirigi. Videlicet si ad haec respondero, statim latrabis, meam nasti, ut nisi venisses Hierosolymam, et tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisses, omnes periclitaremur fame. Ego hoc loquor, quod beatus apostolus Paulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipit Ecclesiis Gentium per unam sabbati, hoc est, die dominiquens ad Felicem praesidem: Post annos, ait, plures, eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
latione mul cet᷑: ut tantũ int̾ epulas dauid
siditũ. ꝙ asaph. & filioꝵ chore cantica audi¬
re dignet᷑. Hlȩc dolentis magis effudi ai¬
mo auã ridentis. cũ me cohibere ñ possũ
& in uiriã apłor ac martyrũ surda neque¬
nandi sunt. qͥ nͣ ordinant diaconos nͥ pͥ¬
us uxores duxerint. nulli cȩlibi credentes pu¬
dicitiã. inmio ostendentes quã sc̃ȩ uiuant. qui
male s̾ om̃ib suspicant᷑. & nͥ pregnantes ui
aut continentes. aut si uxores habuerint
mariti ẽẽ desistunt: Hoc docuit dormitan¬
tius libidini frena ꝑmittens. & naturalem
carnis ardorẽ qͥ in adolescentia plerũq
feruescit suis hortatib duplicans nimio
cottu fenͣarũnesit qͦ distemꝰ ã porcis. qͦ dif¬
feramꝰ ã brutis animalib qͦ ab ęcͥs d̃ quib
scriptũ ẽ ȩdͥ insanientes in feminas facti
sunt mͥ. unusqͥsq in uxorẽ ꝓximi suihin¬

Expanded text:
latione mulcetur: ut tantum inter epulas, David latione mulcetur: ut tantum inter epulas, David et Idithun, et Asaph et filiorum Chore cantica audire dignetur. Haec dolentis magis effudi animo quam ridentis, dum me cohibere non possum, et injuriam apostolorum ac martyrum surda nequenandi sunt, qui non ordinant diaconos, nisi prius uxores duxerint: nulli caelibi credentes pudicitiam, immo ostendentes quam sancte vivant, qui male de omnibus suspicantur: et nisi praegnantes uxores aut continentes: aut si uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dormitantius, libidini frena permittens, et naturalem carnis ardorem, qui in adolescentia plerumque fervescit, suis hortatibus duplicans; immoporcis, quo differamus a brutis animantibus, quo ab equis, de quibus scriptum est: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque in uxorem proximi sui hin
Abbreviated transcription (Latin):
ylta in orbe monstra genera¬
ta sunt. Centauros & syrenas
ululas & ono crotalos in ysa¬
ia legimꝰ. iob leuiathan & be¬
emoth mistico sermone de¬
cribit. Cerberũ & stẏmphalidas aprũq
erimantiũ & leonẽ ne meu̾ chimerã atty
yari iultoꝵ capitũ narrant fabulę poeta
du. continentiã. heresim. pudicitiã libi¬
amis seminariũ. & qͦmͦ euphorbius in pi¬
tagorã renatꝰ eẽ ꝑhibet᷑. sic in isto ioui¬
mani mens praua surrex̃: ut & in illo
tuos occisioni. peccatis patͥs tui. Ine ro¬
mine ȩecsĩe auctoritatȩ dapnat᷑. intͣ fasides
aues ꝙ carnes suillas ñ tã ennisit spm̃ quã erue¬
tauit. iste caupo calagurritanꝰ & in ꝑuersũ ꝓp¬
ter nom̃ uiciili mutꝰ qͥntillianꝰ nuscet aquã
uno & de artificio pristino sue uenena ꝑfi¬
diȩ catholicȩ fidei sociare conat᷑. impugnare
inconuiuio seculariũ contra scõꝵ ieiunia
declamare cu ad phialas philosophat᷑
ꝙ ad placentas ligurriens psalmoꝵ modu¬

Expanded text:
lta in orbe monstra generata sunt. Centauros, et sirenas, ululas, et onocrotalos in Isaia legimus. Job Leviathan et Behemoth mystico sermone describit . Cerberum et Stymphalidas, aprumque Erimanthium, et leonem Nemaeum, chimaeram atque hydram multorum capitum narrant fabulae poetardum: continentiam, haeresim; pudicitiam, libidinis seminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus esse perhibetur, sic in isto Joviniani mens prava surrexit: ut et in illo, tuos occisioni peccatis patris tui . Ille Romanae Ecclesiae auctoritate damnatus, inter phasides aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit. Iste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus Quintilianus, miscet aquam 388 vino: et de artificio pristino, suae venena perfidiae Catholicae fidei sociare conatur, impugnare in convivio saecularium contra sanctorum jejunia proclamare: dum inter phialas philosophatur, et ad placentas liguriens, psalmorum modu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut ipsius uerba ponentes. ad singula
respondere nitam̃. Fieri enĩ potest ut rur¬
sum malignꝰ intͣpres dicat ã me fictam
materiã. cui rethorica declamatione res¬
pondeã sic̃ illã quã scripsi ad gallias matͥ
& filiȩ int̾ se discordantib. ductores sunt
huiꝰ dictatiunculȩ meȩ sc̃i prb̃i ripariꝰ ꝙ de¬
sideri qͥ parrochias suas uicinia istiꝰ dicunt
ẽẽ maculatas. misert᷑q lbros ꝑ frẽm si sin¬
niũ qͦs intͣ crapulã stertens euomuit. &¬
asserunt reptos eẽ ñ nullos qͥ fauentes ui¬
tũs suis illł blasphemiis ad qͥescunt. Est qͥ¬

Expanded text:
est, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est qu
Abbreviated transcription (Latin):
pptͣ scoꝵ refrigeria ȩgyptũ ire ꝓperant ls¬
oquin & ipsa mat̾ia aꝑtã habuit blasphaeta¬
ã. quȩ in dignationẽ magis scribentis qu̾
testimo nioꝵ multitudinẽ flagitaret dos
dormitantiꝰ in mea rursus maledicta inigli¬
uerit & eose ore blasphemo qͦ apłos ꝗ tur¬
tyres lacerat d̾ me qͦ putauerit detrahrasi
neqͣquã illi breui lucubratiuncula s grane¬
te uigilabo & socũs iliꝰ in mo discipłis ł miĩ¬
tris. qui nͥ tumͣtes uteros uiderint femia

Expanded text:
torum refrigeria ad Aegyptum ire properante: alioquin et ipsa materia apertam habuit blasphemiam, quae indignationem magis scribentis, quam testimoniorum multitudinem flagitaret. Quod si Dormitantius in mea rursus maledicta vigilaverit, et eodem ore blasphemo, quo apostolos et martyres lacerat, de me quoque putaverit detrahendum, nequaquam illi brevi lucubratiuncula, sed tota nocte vigilabo, et sociis illius immo discipulis vel magistris, qui nisi tumentes uteros videri
Abbreviated transcription (Latin):
sa pannis inuoluit infantẽ. & heluidũ ex¬
pleri ñ patit᷑ uoluntatẽ. du in diũsorio
tequã conuenirent. & nͣ cognoũ eã donec
peꝑit filiũ. ad tͣtiã ueniendũ ẽ questionẽ.
ut uixta ordinẽ disputationis eiꝰ etiã nr̃e

Expanded text:
sa pannis involvit infantem; et Helvidii exsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio tequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, ut juxt
Abbreviated transcription (Latin):
tmpdiosus es. iã nẽ tua m̃te suꝑaberis. Nolo
nͥ aliq̃d int̾ partũ & coitũ tempꝰ nitͣseras: no
lomicas. Mulier quȩ oũq c̃cepit & peperit
nasculũ. iinunda erit septe̾ dieb scd̃m
dies secessionis & purgationi ᷤᷤ suȩ. in mun¬
da erit. & octauo die circũcidet carnẽ
ne puro. s om̃e sc̃m ñ tanget. & reliqͣ. S̾tatĩ
eã inuadat ioseph. statim audiat ꝑ iheremi¬
i. sqͥ insanientes in feminas facti stͣ mͥ unꝰ¬
lsc ad uxorẽ ꝓximi sui hinnebat. Alioquin
am stare pot̾it. ñ cognouit eã donec pepit
siliũ. si pꝰ purgationis tep̃ expectat. si qͥdra¬
ginta rursus dieb tanto cẽpore dilata libi¬
do differt᷑ Polluat᷑ eruore puerpe. obste
trix. nulla muliercularũ sedulitas int̾cessit
Ipsa pannis inuoluit infantẽ. ipsa & mat᷑ &
obstetrix. Et collocauit inqͥt eũ in pͣsepio.
qr ñ erat ei locꝰ in diu̾sorio. Quȩ sententia &
apocriphoꝵ deliramͣta cͣuinẽ. dũ maria ip¬

Expanded text:
tentiosus es, jam nunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem ne puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunAlioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruore puerpera: obsttrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ip
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ. qr bonũ ẽ homini sic ẽẽ. Quȩ est
illa necessitas  Ue pregnantib & nutrientib
milla die.Ideo silua succrescit ut postea re¬
dat᷑. ideo ager serit᷑ ut metat᷑. Iaͣ plenꝰ ẽ orbif.
terra nos nͣ capit. Cotidie bella secant. morbi
subtrahunt. naufragia absorbent. & nichilo mi¬
nꝰ d̾ terminis cogitamꝰ. De hoc numero sunt
illi qͥ agnũ sequunt᷑. qͥ uestiñta sua nͣ comqͥna¬
uert᷑. uirgines enĩ ꝑmansert᷑. Obserua qͥd sig¬
nificet. comqͥ nauert̃. Ego nͣ audeo exponere.

Expanded text:
necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid signi
Abbreviated transcription (Latin):
es oe ulis ingerunt᷑ His in felix uxor aut lȩ¬
eit᷑ s perit. aut offendit᷑  maritꝰ in uiriã
conoitat᷑ Hinc disc ordia. seminarͥũ repudũ.
dt si aliqͣ inuenit᷑ domꝰ in ꝗͣ ista ñ fianti quȩ¬
catio. necessitates mariti. correctio seriuloꝵ.
que a xp̃i cogitatione ñ auocent: Defecerunt
at scriptura sarre muliebria. Post q̃d dicit᷑
Ad abrahã. Onũa quecũq dic̃ tͥ sarra audiuo¬
cẽ ei. Quȩ ñ ẽ in partꝰ anxietatib & dolore.
que deficientib menstrui cruoris officuis.
milier eẽ desistit. ã di maledictione fit lib̃a
nec ẽ ad uirũ conu̾sio eiꝰ s econtrario uir
subicit᷑ ei. & dñi ei uoce pͣcipit᷑. omĩa quȩcũꝙ¬

Expanded text:
cis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laecis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, qucatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mundi qͦm placeat uiro. Id̾e tu pmd
ẽẽ dieb & noctib uacare orationi. uaca
ieuinũs. & ad aduentũ mariti expolirs
faciẽ. gressũ frangere simulare blanda¬
as: Iua hoc agit ut turpior appareat. qll
ture bonu fuscet iniuria. hec ad specili
pingit᷑.   contumeliã artificis conat᷑ pil¬
chrior eẽ quã nata ẽ. Ind̾ infantes gar
familia ꝑstrepit. lib̃i ab oculis. lib̃i ab
dependent. cõputant᷑ supͣtus. impendia
prȩparant᷑. hinc cocoꝵ accincta manꝰ carle
terit. hinc textricũ turba cominuirius¬
rat. Nlunciatur interim uir uenire cũ se¬
is. illa ad hirundinis modũ lustrat umll¬
sa penetralia. si thorꝰ rigeat. si pauina
rerint. si ordinata sint pocula. si prandil̃
preparatũ. Respond̾ queso int̃ ista ubi sit dei
rogitatio. & hȩ felices dom ᷤᷤ Ceterũ ubi dym¬
pes a sonant cybia clamitẽt. lira garret. cym¬
buliesus gloriet᷑ ingrediunt᷑ exposite libidi¬
ni uctinȩ. & tenuitate uestiũ nude impudi¬

Expanded text:
do placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymtumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ describat᷑ in fans cegmine mͣbranarũ solito
conuolutꝰ ingerant᷑ dura pͣsepia uagitꝰ par¬
uuli octaue diei circũcisio. tẽpꝰ purgationis
ut ꝓbetͣ in mundꝰ ñ erubescimꝰ.nͣ silemꝰ. Qͥn¬
to sunt humiliora quȩ pro me passus ẽ. tan¬
to illi plus debeo. & cũ omĩa replicaueris. ni¬

Expanded text:
describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, c
Abbreviated transcription (Latin):
hec eadẽ sentientes plena sapientiȩ uolu¬
mina conscripsert᷑. Quuȩ si legisses aliꝙ do
plus saperes. S meliꝰ puto breuit᷑ ad singula
respondere. quã diutiꝰ immorando uolumͣ ex¬
tendere. In illud nẽ impetũ facio. in qͦ tu uir¬
ginitatẽ & nuptias cõparando disertꝰ ẽẽ uolu¬
isti. Risimꝰ in te ꝓuͣbiũ. camelũ uidimꝰ saltitan¬
tẽ Dicis. Nũqͥd meliores sunt uirgines abrahã
ysaac & iacob qͥ habuere conugia ᷤᷤ Nonquid
ñ dĩ cotidie manib paruuli fingunt᷑ in uen¬
trib. ut merito erubescere debeamꝰ mariã
nupsisse pꝰ partũ  Qd̃ si hoc illis turpe uide¬
tur. suꝑẽ. ut credant etiã dm ꝑ genitalia
uirginis natũ. Turpiꝰ ẽ. enĩ iuxta eos dm̃ ꝑ
uirginis pudenda genitũ. quã uirginẽ uiro
suo nuꝑsisse pꝰ partũ. Iungis ibi & alias natu¬
re contumelias nouẽ m̃sib uterũ in soles

Expanded text:
ec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibu
Abbreviated transcription (Latin):
Qs dipondũ supputabat ᷤ Consecutꝰ es qd̃
uolebat nobilis factꝰ es in scelere. Ego ip¬
se qͥ contra te scribo. cłi in ea dẽ urbe
tecũ consistã. alb ut aiunt ãte̾rue sis
uescio. Pret̃ mito uitia sernonis. quib
omĩs lib tuus scatet taceo ridiculuͣ exor¬
diũ. O tẽpora. õ mores: Non quero eloquen¬
tiã. quã ipse nͣ habens in frẽ carterio re¬
dͥsisti nͣ inquã flagito linguę nitorẽ ani¬
mȩ quero pietatẽ. apõ xp̃ianos enĩ solo e¬
cisiꝰ eꝰ magnꝰ & uitiũ turpe. qͥd ł uarra¬
re ut facere. ad calcẽ uenio. & te cornuta
intͣrogatione c̃cludo. Sicq tecũ agã. qͣsi
suꝑiꝰ nichil egerim. eode mͦ dictos ẽẽ fr̃s
tuus dolentes querebamꝰ te. Matͣ hȩc lo

Expanded text:
quis dupondii supputabat? Consecutus es quod quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres tuus, dolentes quaerebamus te
Abbreviated transcription (Latin):
ar iũ sc̃itatẽ id ipsũ scriptura ñ nominat.
malens intelligi quã ꝓferri. & d̃s lege
postea sanciat & minet᷑. qͥ acceꝑit uxorem
uã d̾ patre suo uł ꝰ matre & uiderit
uit᷑ corã filiis generis sui. Turpitu dinẽ
sororis suȩ detex̃. peccatũ suũ recipient.
Impitissime hominũ ista ñ legeras. & to¬
to scripturarũ pelago derelicto ad in¬
iuriã uirginis tuã rabiẽ contulisti in
exemplũ eiꝰ quẽ fabulȩ fert̃ cũ uulgo
eẽt ignotꝰ. ꝙ̾ nichil boni posset facinoris
ȩxcogitare. qͦ nobilis fieret dian& incen¬
disse templũ. & nullo ꝓdente sacrilegiũ
cũ ipse in mediũ ꝓcessisset clamitans᷑ se
incendiũ subiecisse. sciscitantib ephesi
yͥncipib quã ob causã facere uoluisset
respondisse. ut qr bene nͣ potera male
oñb in notescerẽ. Et hoc qͥd̾e greca nar
congeriẽ. Demiq cũ uidȩis uoce sociata
dicis. Nonne hic ẽ fabri filiꝰ: Nonne ma¬
de rogo ante hanc blasphemiã nouerat:

Expanded text:
aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, etbuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrcongeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mate oro, ante hanc blasphemiam noverat,
Abbreviated transcription (Latin):
siȩ hominẽ ñ fuisse de uictorino uͦ id asse¬
ro qõ & de eugłistis frͣs euͣ dixisse dñi nͣ
filios mariȩ fr̃s aũ eo sensu quẽ suꝑiꝰ ex¬
posiumꝰ ꝓpͥnqͥtate ñ matre. Uerũ nugas
terimꝰ. ꝙ fonte ueritatis amisso opinonũ
ruulos consectam᷑. suĩqͥd nͣ possuͣ tͥ totã
ueterũ scriptoꝵ serie̾ cõmouere. ignatiũ
policar puͣ hyreneũ iustinũ martyrẽ. mul¬

Expanded text:
siae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, mul
Abbreviated transcription (Latin):
erant pat̾ illiꝰ &̾ matͣ ammirantes suꝑ
his quȩ dicebant᷑ d̾ eo. & his similia quȩ
iã enumerauimꝰ & in quib parentes uo¬
cant᷑. Ac ne forte de eremplarioꝵ uari¬
etate causeris. qͣ tͥ stultissime ꝑsuasisti gre-¬
cos codices eẽ falsatos. ad ioħis eugłium
uenio in qͦ plenissime scribit᷑. Inuenit phi¬
uppus nathana el. ꝙ ait illi. Quẽ scripsit

Expanded text:
tes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scr
Abbreviated transcription (Latin):
docũq nupturã. Neq enĩ d̃ nͣ conuenturis
eugłista apxisset pͥusꝙ c̃uenirent. qr nemo
d̾ ñ pransuro dic̃ anteq pranderet. dem¬
d̾ ã dño uxore̾ appellatã attr coniunctam
Audiamꝰ nc̃ qͥd scriptura ꝓnuntiet. Exur¬
gens inqͥt ioseph ã somno. fec̃ sicut pͣpͣit ei

Expanded text:
Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei
Abbreviated transcription (Latin):
sertoenli mei salutare tuũ qͥ annã ꝓpheris
uag osestella herocde angłm uiderat. q ii
orse. E certe maria conseruabat omĩa
useih q erat inqͥt lucas pat̾ illiꝰ & mater
maiiantes suꝑ his quȩ dicebant᷑ de eo.

Expanded text:
oculi mei salutare tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, gere? Et certe Maria conservabat omnia Joseph: Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ septuaginta qͥnq cũ exiret d̾ carra. &
sũpsit abrã sarraͣ uxorẽ suã. & lot̾h filium
fr̃is sui. Qd̃ si adhuc dubitas fre̾m frĩs fi
liũ ñcupari. accipe exemplũ. Cũ auͣ audis¬
set abrahã qr captiuus ductꝰ eẽt loth fr̃
suus. numerauit uerna culos suo ᷤ trecen¬

Expanded text:
ptuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suo
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocandꝰ dũs iħc. ut sacri uentris hospi¬
ciũ cuĩ decẽ m̃sib in habitator fuit. ab onũ
concubitꝰ suspicione tueat᷑. Ipse qͦ ds patͣ ẽ.
imp̃candꝰ. ut matre̾ filũ sui uirgine̾ osten¬
dat fuisse post partũ. quȩ fuit ante quã

Expanded text:
inus Jesus, ut sacri ventris hospitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ ia cobũ putes filiũ dixebedei. lege actus
apłoꝵ. iã ab herodͤ fuerat intͣfectꝰ. Restat
c̃clusio. ut maria ista quȩ iacobi minoris
scribit᷑ mat̾. fuerit uxor alphei. ꝙ soror ma¬
tris d̃ni quã mariã cleophe iohes eugłista¬
cõmemorat ã patre siue agentilitate fami¬
liȩ. aut quacũq alia causa ei nom̃ imponens.
dicat᷑ maria minoris iacobi mat̾ ꝙ hic ma
ria cleophe. disce scripture consuetudinẽ
eundẽ hominẽ diu̾sis nominib appellari.
lis causis inmutati nominis ante pͣmissis
herobal uiͤgit᷑. orias rex uida uicissim ata-¬
rias uocat᷑. mons thabor thabiriũ dr. rur¬
sus hermon phenices cognominant samor
& amorreus cognominat eũ seir. Eadẽ cęli
plaga trib nominib appellat᷑ nage̾b
theman doro. Lege hiere chiel. Petrꝰ symor¬

Expanded text:
s Jacobum filium Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobscribitur mater, fuit uxor Alphei et soror matris Domini; quam Mariam Cleopae Johannes die a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa ei nomen imponens. dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. lis causis immutati nominis ante praemissisrobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ t̃ñꝰ ad distinctionẽ maioris appella¬
bit᷑ minor. cũ maior & minor ñ int̾ tres sed
nnt᷑ duos soleant prębere distantiã. & fr̃ d̃ñi
apłs sit paulo dicente. dem d̾ post trienm¬
ũ ueni iherosolimã uidere petrũ & man¬
si apd̃ eñ dieb quindecĩ. aliũ aũ apłoꝵ ui

Expanded text:
quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; et frater Domini Apostolus sit, Paulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Al
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursus alio loco. Nũqͥd ñ habem potes¬
tatẽ manducandi ꝙ bibendi : Nũdͥo ĩbaue¬
aliqͥs uideoꝵ testimoniũ ñ ad miteret
etiã nomina frm̃ illiꝰ edider̃. simili asi
serens in fr̃ib errore deceptos qd in pai¬
estimando st̃ lapsi. argute pͣcauens athe
us loquit᷑. Erant aũ ibi haud dubũ qͥ
ante crucẽ dm etiã mulieres mult. a
longe expectantes. quȩ secutȩ fueran
ãgalilea ministrantes illi. int̃ qͣs erimis

Expanded text:
Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habealiquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fratrum illius ediderunt, simili eos asserens aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et us loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, minis
Abbreviated transcription (Latin):
Seniq int̾rogo d̾ ioħe quẽ constat ẽe
unigenitũ. an & primogenitꝰ fuerit. utrũ¬
nã & ipse scd̃m legẽ ꝓ toto cui legi fuerit
obnaxius. amibigi ñ potest. Certe d̃ salua¬
tore scriptura sic loqͥtur. Cũ expleti es¬
sent dies purgationis eoꝵ scd̃m lege̾ moysi
duxert᷑ eũ in hiersm ut offerrent eũ año
siẽ scriptũ ẽ in lege d̃ñi. qͥa om̃e masculi
nuͣ qd aꝑit uuluã sc̃m dno uocabit᷑. ꝙ ut
darent hostias sc dm̃ qd̃ dictũ ẽ. in lege
añi parturturũ aut duos pullos colu̾ba¬
rũ. Si hȩc lex tantũ ad pͥmogenitos ꝑtinet.
pͥmogenitũ aũt s equentes faciunt. ñ de¬
buit lege pͥmogeniti ceneri qͥ d̾ sequentib
ignorabat. S tenet᷑ lege pͥmogeniti etiã il¬
le quẽ fr̃s cȩteri ñ sequunt᷑. Colligit᷑ pͥmo¬
genitũ eũ uocari qͥ uuluã aꝑit. & ante
quẽ nullus sit. ñ eũ quẽ fr̃ post genitꝰ sub¬
seqͣtur. Q oyses scribit in exodo. factũ ẽ

Expanded text:
de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum in Jerusalem, ut offerrent eum Domino: sicut scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculi ut darent hostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, etiam ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est
Abbreviated transcription (Latin):
his & adulteras. & q̃d magis mireris. & cleri¬
cos ẽẽ caupones. & monachos ẽẽ impudicos.
S qͥs ñ statim intelligat nec tabnariã uir¬
gine̾ nec adulterũ monachu nec cleri
eͣ culpa. si simulator uirginitatis in crimine
ẽ  Ego certe ut ꝑsonis aliis pͣtermissis ad
uirgine̾ ueniã quȩ institutorias exercet
artes. nescio an corpore q̃d scio spũ uirgo ñ
ꝑmanet. Rethoricati sumꝰ & in more de cla¬
mator paululũ lusimꝰ. Tu nos heluidi coegis¬
suꝑatũ. ad detractionẽ uitȩ meȩ & ad male
dicta conũti. solent enĩ & mulierculȩ hȩc fa¬
cerȩ. quȩ uictorib dnis male optant in an¬
gulis illud dico pͣueniens glȩ mͥ tua fore
conuitia. cũ eod̾e qͦ mariȩ detraxisti ore me
laceres. & caninã facundiã seriuis ̃ni ex¬

Expanded text:
his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec cler  Al. virginitas est culpa, si simulator virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegissdicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Do
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nitione lib̾ati ft̃ unigeniti. Si aũ ⁊ unigeniti cesi ft̃.
contͣsententiã factum ẽ. ut ĩt̾ pͥmo genitos: unige¬
niti morerent᷑. Aut unigenitos lib̾abis apena &
ridicuł eris aut si confitebis int̾fectos ingrati ob¬
tinebimꝰ & unigenitos pͥmogenitos appellari. Extre-
ibi. ecce mat̾ eius & fr̃s eiuis stabant foris queren¬
tes loqui ei. Et alibi. Post hec assendit capharna¬
um ipse & mater eiꝰ⁊ fr̃s Et alibi. Dixerunt gͦ

Expanded text:
ati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. 11. Helibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, ips
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ seqͥt᷑ ut pͥorib documꝰ exemplis eĩcu
maria conuenisse post partũ. cuiꝰ conuemen¬
di desideriũ uteri ẽceptione sublatũ sebõ
aũ in somnis dicit᷑ ad ioseph. ne timeas mana¬
ioseph ã sonino fecͣ sic̃ pͣcepit ei angłs quꝙ¬
accepit uxorẽ suaͬ. nullũ debet mouere
qͣsi ex eo qd̃ uxor ẽ. appellata sponsa ẽde
sierit.cũ hanc scripturȩ diuinȩ c̃suem¬
nẽ nouerimꝰ. ut sponsas appellet ux
sic̃ ꝙ in consequentib deutero nomii
timonĩis appbat᷑. Si dͥis inqͥt inuenerss
uirginẽ desponsatã uiro in cãpo. ꝙ ulł
ciens dormirit cũ ea morte moriatꝰ Ia
humiliauit uxorẽ ꝓrimi sui. Qula
loco. Si aũ fuerit ad olescentula despo
tã cuutatis illiꝰ  & lapidabunt᷑ lapidibi
& morient᷑. ad oleseentula aͥde q ñ p¬

Expanded text:
tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angeluaccepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponrtas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ d̾ nͣ conuenturis ęuangłista
dixisset pͥusquã conuenirent. qr ne-¬
mo dic̃ d ñ pransuro anteq pranderet.
Doleaninoe an rideã nescio impitie arguã an
temeritans accusẽ. qͣsi si cͥs dixerit. anteh
in portu pranderẽ ad affricã nauigaui. an
possit stare sententia. nͥ ei in portu qͣrdder
prandendu sit. Aut si uelimꝰ dicere pant
apłs ante quã ad ispanias ꝑ geret rome i
uincula ẽiectꝰ ẽ. aut certe illud. heluios an¬
eundũ. aut heluidio penitentia agendas
mortẽ. cũ scriptura dicat. in inferno aũ ͥs
quȩ cogitata sunt fierent. Igit᷑ cũ eugii
dicat. priꝰꝙ c̃uenirent. ꝑximuͣ nuptiarũ
tẽpꝰ ostendit. & in eo iã rẽ fuisse. ut ꝙͥ hͥis¬
sponsa fuerat. eẽ uxor incipet. qͣsi driri
anteꝙͣ oscula cõplexusq miscere̾t. antiqͥ
rẽ agerent nuptiar ũ. inuenta ẽ in unt¬
ioseph. qͥ sponse uterũ tumͣtẽ. pene alam
tia maritali & curiosis oculis dep̃henditiliat

Expanded text:
 de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius aneundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem qquae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse utsponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi diceret: Antequam oscula amplexusque miscerent, antequam rem agerent nuptiarum, inventa estJoseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
exmone translatũ sit. & multo purior ma¬
nare eredenda sit fontis unda quã riui.
slũcͥo potuit scriptura dicere & accepit
ixorẽ suã ꝙ ñ fuit ampliꝰ ausus continge¬
recã. sc̃ s tchamar dix̃ & uida di defuert᷑

Expanded text:
exinde translatum sit, et multo purior manare credenda sit fontis unda, quam rivi.Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ eos qͥ habuere coniuigia & hos qͥã coͣplexu
mulierũ penitꝰ recesserunt. Ueruͣ ꝓ conditio¬
ne tẽpoꝵ alii eos tc̃ subiacuisse sententiȩ s
alii nos in qͦs fines scłoꝵ deuenert᷑. Quã diu
lex illa ꝑmansit crescite & multipłicamini
& replete tͣrã & maledicta sterilis quȩ ñ fa¬
cit sem̃ in israel nubebant om̃s & nubelat¬
tur ꝙ derelictis om̃ib fiebant una caro.
Qͣndo uͦ uox illa ꝑ tonuit tẽpꝰ breuiatuͣ eͣ reli¬
quͣu ẽ. ut & qͥ habent uxores sic sint qͣsi nͣ

Expanded text:
inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi n
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ sunt scripta renuimꝰ. Nlatũ dm eẽ d̾ uir¬
gine credimꝰ qr legimꝰ. mariã nupsisse pꝰ par
partũ ñ credimꝰ. qr nͣ legimꝰ. Nec hoc ideo di¬
cimꝰ quo nuptias condẽpnemꝰ. ipsa quippe
uirginitas fructꝰ ẽ nuptiarũ. s qͦ nob̃ de
soĩs uiris cemere estimare nilliceat. Possumꝰ
eniͣ hȩc estimationis passibilitate contendere
plures qͦ uxores habuisse ioseph. qr plures ha¬
buerit habrahã. plures habuerit iacob. &
mariã uirginẽ nͣ ꝑmansisse. ego plus mͥ uin-¬
dico. etiã ipsũ ioseph uirginẽ fuisse pꝰ mari¬
aͣ. ut ex uirginali conuigio uirgo filiꝰ nasce¬
quã putatꝰ ẽ habuisse custos potiꝰ fuit quã
maritꝰ. relinqͥt᷑ uirginẽ eũ mansisse cũ mari¬
a. qͥ pat̾ dñi meruit appellari. S qr d̾ cõpa¬
ratione uirginitatis & nuptiarũ sũ aliqͣ die¬
turus obsecro lecturos ne me putent nuptus
detraxisse in uirginũ laud̃ & aliqͣm fecisse os¬
tantiã intͣ scõs ueteris testam̃ti & noui io est

Expanded text:
atum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et Mariam uirginem non mansisse, ego michi plus uendico etiam ipsum Ioseph uirginem fuisse per Mariam, ut ex uirginali coniugio uirgo filius nascequam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficiebant hȩc ea quȩ diximꝰ apꝓbanda s
ne in aliqͦ cauilleris & te qͣsi lubricꝰ anguis
euoluas. testimomoꝵ stringendꝰ es uinculis.
ne querulꝰ sibiles. & te dicas magis argu¬
mentationib tortuosis quã scripturaruͣ
ueritate suꝑatuͣ. Iacob ẏsaac filiꝰ & rebeccȩ
cũ fr̃is insidias metuens mesopotamiã ꝑ¬
rexisset. accessit & deuoluit lapidẽ d̾ ore
putei. & ad aqͣuit oues laban frĩs matris
suȩ. & osculatꝰ ẽ iacob rachel. & exclamans

Expanded text:
ximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jac
Abbreviated transcription (Latin):
ces tua. Expletis itaꝙ uiginti annis. cũ iquo¬
bat quȩ sita ñ inuenisset in sarcinis respa¬
dit iacob. & dix̃ ad laban. Quȩ culpa mei
scrutatꝰ es omĩa uasa mea : Qłd inuenistis
om̃ib reb tuis  Pone hic in conspectu fom
os nos. Respond̾ qͥ sint isti fr̃s iacob & la¬
ban qͥ tunc fuerint inp̃senti. Esancerte
inserta. s ne longũ faciã ad extreman
uisionis parte̾ reu̾tar. id ẽ & affectu frs
dici. Qui in duo scindit᷑ in spũale ꝙ i
qr om̃s homines uno patre nati paruit
nos germanitate coniungim᷑. Dicite at
formcator. aut auarꝰ. aut idolis seruens
aut maledicꝰ. aut ebriosus. aut rapas¬

Expanded text:
ces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ibat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in e, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, afornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapa
Abbreviated transcription (Latin):
terit congregarȩ. Nc̃ illud ẽ qd conam᷑
ostendere. que admodũ fr̃s d̃ni appellant᷑
filiĩ mat̾tere eiꝰ mariȩ qͥantea ñ credentes post¬
ea credidert̃ licet fieri potuerit. ut uno
stat᷑i credente aliĩ diu increduli fuerint. &
hanc eẽ matrẽ iacobi & ioseph id ẽ mariã
eleophȩ. uxorẽ alphei. hanc dictã mariã
& nͣ alior dicendo matrẽ alteriꝰ uoluisset
intellegi: Uerũ in hac parte funẽ contenti¬
osũ ñ trado. Aua fuerit maria cleo phe: alia
maria iacobi isioseph. dũ mͦ constet ñ ean¬
de mariã lacobi & ioseph eẽ. quã matrẽ
rant sr̃s. Iã nc̃ doceberis qͣtuior modis in
seriptiris diuinis fr̃s dici. natura gente
cognatione affectu. slatura ut esau.& ia¬
cob &. xii patarche andreas & petrꝰ iacob¬

Expanded text:
d conamur ostendere, quemadmodum fratres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem rant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobu
Abbreviated transcription (Latin):
libellũ responderẽ. facere distu¬
li ñ qd difficile fuerit hominẽ
rusticanũ & uix pͥmis qͦ imbutũ litteris.
suꝑ ueri assertione conuincere. s ne respon¬
dendo dignꝰ fieret. qͥ uinceret᷑. Huc acce¬
debat qd homo turbulentꝰ & solꝰ in uniũ¬
so mundo sibi & laicꝰ & sac̾dos. qͥ ut ait ille
pet blasphemare. & qͣsi d̾ sublimi loco in
totũ orbe̾ ferre sententiã meq qͥa ueritate
sarẽ. iã ad radices infructuo se arboris eu̾¬
głiĩ  securis ẽ ad mouenda. ꝙ cũ infecun¬
ditate folioꝵ tradenda flãmis. ut dis¬
eat aliqͣndo reticere qͥ nuͣquã didicit

Expanded text:
ii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut ait ille,peret blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritate sarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝑsequentes pugnantia int̾ se dixisse doce¬
amꝰ. Desponsat̾a confitet᷑. & statĩ uxorẽ uult eẽ.
qͣm c̃fessus ẽ. sponsã. Rursũ quã uxorem
nominat. dic̃ nͣ ob aliud desponsatã. nͥ qͣn¬
doq nupturã. Et ne parũ hoc arbitrem᷑.

Expanded text:
oceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: «
Abbreviated transcription (Latin):
M ios̃is ñ cõplacent. Dicis transitoriȩ aderu¬
&̃ dm eĩ fuisse pͣsentẽ. ne consulto pͣterisse
uidearis. & tam̃ quȩ cũ illa mulieres fuerint
siles. I gioscerem nescienti. nͥ uiderẽ ẽsulto
reticentẽ. Audi itaq ioħes ȩugłista qͥd dicat.
stibant aũ uxta crucẽ iħu mat᷑ eiꝰ. & soror
matris eiꝰ maria cleophe. & maria mag

Expanded text:
ansitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris e
Abbreviated transcription (Latin):
uã. Auoqͥn si ñ ẽ pͥmogenitꝰ nͥ is tantũ quẽ
sequunt᷑ fr̾s. tãdiũ sac̃dotib pͥmogentta
ñ debent᷑. quã dui & alia fuerint ꝓcreata:.
ne forte partui postea ñ sequente unigenitꝰ
sit & ñ pͥmogenitꝰ Redeptio inqͥt eiꝰ erit ab
uno m̃ se ȩstimatio cͥnq sicli. & scõm siclum¬
mundis animalib sit. do noueã. si dᷤ inmnun¬
dis redimã. dans p̃tiũ sa c̃ doti. Possũ respon¬
dere ꝙ dicere. Qͥd me in uniꝰ m̃sis ftringis
faerit pereatꝰ ꝑ quẽ is qͥ ante natꝰ ẽ. incipit
ee pͥmogenttꝰ. Eonne mͥ ipsi apices loquen

Expanded text:
 is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatio quinque siclorum. Siclumundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi ap