comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alis est ad ea que sunt in sp̃ualib
excelsa erigendus est ñ elatione su¬
perbie s pietate iustitie. Possunt
aũt et pecora et sentire ꝑ corꝑis sẽ¬
sus extrinsecus corꝑalia et ea me¬
morie fixa reminisci atq in eis ap¬
pet̾e conducibilia fugere in cõmoda:
s ea notare ac ñ solum naturaliter
apta s etiã de industria memorie cõ¬
mendata retinere et mobliuionẽ
iam iãq labentia recordando atq
cõgitando rursus impͥmere. ut ꝙ̃¬
admodũ ex eo ꝙ gerit memoria co¬
gitatio formatur: sic et hoc ip̃m ꝙ
in memoria est cogitatione firme¬
tur. Fictas etiam uisiones hinc
atq inde recordata quelibet sum̃¬
do et qͣi assuendo componere. ĩspi¬
cere ꝙ̃ admodũ in hoc rerum gen̾e
q̃ ueri similia sunt discernantur
a ueris: ñ spiritalib s ip̃is corpora¬
lib. Hec atq huiusmodi qͣmuis

Expanded text:
alis est, ad ea quae sunt in spiritualibus alis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate justitiae. CAPUTautem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus, sed ipsis corporalibus: haec atque hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ge nunc uideamꝰ ubi sit
quasi qd̾dam hoĩs exte¬
rioris int̾iorisq confi¬
nium. Quicqͥd eĩ habe¬
mus in animo commune cum peco¬
re recte adhuc dr̃ ad exteriorem hoĩem
pertin̾e. Non eĩ solum corpꝰ homo ex¬
terior deputabit᷑. s adiuncta quadã
uita sua qua compages corꝑis et õs
sensus ingent quib instructus ẽ
adext̾iora sentienda: quoꝵ sensorũ
ymagines in fixe in memoria cum
recordando reuisunt᷑. res adhuc agi¬
tur adext̾iorem hoiẽm ꝑtinens: at¬
q in his om̃ib ñ distamus apecore
nisi ꝙ figura corꝑis ñ proni s erecti
sumus. Qua in readmonemur ab eo
qui nos fecit. ne meliore nr̃i parte id
est aĩo similes pecorib simus a quib
corꝑis erectione distamus: ñ ut in ea
que sublimia st̃ in corꝑib animũ
ꝓitiamus. Nam uel in talib quietẽ
uoluntatis appetere ꝓsternere est a¬
nimũ. s sicut corpꝰ ad ea que st̾ excel¬
sa corpoꝵ idest ad celestia naturalit̾

Expanded text:
ge nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ diligentius explicaret et ꝓpterea
filius commemorari ñ potuit qr nõ¬
dum erat natus qiͣ et hoc ñ poterat ea
breuitate complecti sp̃e sc̃s suo loco
postea natum filium narraturus. si¬
cut mulierẽ de uiri lat̾e assumptã
suo post modum loco narrauit et tñ
hic eam nominare ñ precermisit.

Expanded text:
factum, diligentius explicaret; et propterea factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus? quasi et hoc non poterat ea brevitate complecti Spiritus sanctus, suo loco postea natum filium narraturus, sicut mulierem de viri latere assumptam suo postmodum loco narravit , et tamen hic eam nominare non praetermisit.
Abbreviated transcription (Latin):
tere uiei et filius in lumbis prĩs. Cur gͦ
cum scriptura dixisset fecit d̾s hoĩem ad
ymaginem dei contexuit dicens fecit eũ
masculum et feminã fecit eos et bñdi¬
xit eos: Mel si ita distinguendũ est et
ficit d̾s hoĩem ut deinde inferatur ad
ymaginem dei fecit cum. et t̾cia subiũ¬
cio sit masculũ et femnã fecit eos. Qͥ¬
dam eĩ timuer̾t dic̾e fecit eũ masclm
etfeminã. ne quasi monstruosum ali¬
qͥd intellig̾etur sic̃ sunt qͦs herma fru¬
ditos uocant. cum etiã sic non m̃dacit᷑
possit intellegi utrumq in numero
singła̾ri ꝓpter id ꝙ dc̃m est duo in carne
una. Cur gͦ ut dicere ceperam in natu¬
ra hoĩs ad ymaginẽ dei frã preter mas¬
culum et feminam ñ comiemorat scͥp¬
tum: Adimplendam quippe ymaginẽ
trinitatis debuit addere et filiũ qͣmuis
adhuc in prĩs lumbis ꝯstitittum: sic̃ut
mulr̾ erat in lat̾e. An forte iam fr̃a erat
et mułr. et script᷑a breui complexione
constrinxerat ꝙ postea ꝙ̃adiodũ sit

Expanded text:
tere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si ita distinguendum est, Et fecit Deus hominem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulari, propter id quod dictum est, Duo in carne una. Cur ergo, ut dicere coeperam, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaginem Trinitatis debuit addere et filium, quamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit
Abbreviated transcription (Latin):
es corꝑales q̃ ocłis antiquoꝵ apparue¬
r̃t ip̃e demonstrabat᷑: Si aũ filius tc̃
demonstrabat᷑. cur tanto post missus
diceret᷑. cũ plenitudo tẽꝑis uenit ut
ex femina nasceret᷑: q̃nquidẽ et ãtea
mitcebat᷑. cũ in illis formis corꝑalit̾
apparebat. Aut si ñ recte missus di¬
ceret᷑. ñ cũ u̾bum caro fcm̃ est: cur sp̃c
sc̃s missus legat᷑ cuiꝰ in carnatio ta¬
lis ñ fcã est: Si uͦ ꝑ illas antiqͣs de¬
monstratiões nec pater nec filius. s¬
sp̃e sc̃s ostendebat᷑. cur etiã ip̃e nc̃ di¬
ceret᷑ missus cũ illis modis et antea
mitt̾et᷑. Dem̃ sub diuisimꝰ. ut hec
diligentissime tractarent᷑. et triꝑti¬
tam fecimꝰ questionẽ: cuius una ꝑs
in scd̃o libro explicata est. due sunt
relique de quib deinceps disserere
adgrediar. Iam eĩ quesitũ atq tͣcͣ¬
tatum est. in illis antiqͥs corꝑalib

Expanded text:
es corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur, nisi cum Verbum caro factum est ; cur Spiritus sanctus missus legatur, cujus incarnatio talis non facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes, nec Pater, nec Filius, s ipse nunc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum eĩ ad iduentũ eẽt. ire uellemuᷤᷤ
ostendere. ñ ĩo minorem pre filium.
qr ille misit hic missus est. nͦ iõ mi
missus in euͣngłio legit᷑. suscepimuᷤᷤ
q̃rere. cũ illuc missus sit filius ubi e¬
rat. qr in hunc mundũ uenit et in
hoc mũdo erat. cum illuc etiã sp̃c sĩs
orbem terraꝵ et hoc ꝙ ꝯtinet omia
scientiã ht̃ uocis: utrũ ꝓpt̾ea missuᷤ
sit dñs. qr ex occulto in carne natus
ẽ et de simi prĩs ad oclo̾s hoũm ĩ forma
serui tamqͣm egressus apparuit: iõ etiã
uisus est et lingus diuisis uelut ig¬
nis: ut hoc eis fu̾it mitti ad aspectum
mortaliũ in aliqua forma corꝑea de

Expanded text:
Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit hic missus est, nec ideo mmissus in Evangelio legitur, suscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat, cum illuc etiam Spiritus sanctus orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma servi tanquam egressus apparuit; ideo etiamvisus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est utrũ ad hoc opus tantũmͦ crea¬
tura formata sit. in qua d̾s sicut tu̾c
oportuisse iudicante humanis ostẽ¬
deret᷑ aspectib: an angłi qui iã erant
ita mttebant᷑. ut ex ꝑsona dei loq̃ren¬
tur. assum̃tes corꝑalem speciem de cͤa¬
tura corporea in usum minist̾u sui.
aut ip̃m corpꝰ suũ. cui ñ subdunt᷑ s
sb̾ditum regunt mutantes atq u̾ten¬
tes inspicies qͣs uellent. ac cõmodataᷤᷤ
atq aptas actionib suis scd̃m at¬
tributam s̃ a creatore poteritiã. Qͣ

Expanded text:
s utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis, secundum attributam a
Abbreviated transcription (Latin):
dici uisũ est mͥ s uidi: De illo gͦ ig¬
ne potest eẽ questio. quomͦ uisus sit:
utrum ĩtus in sp̃u tamqͣm foris: an
uere foris corã ocłis carnis: Se illa uͦ
colũba que dicta est corporali specie
descendisse. nullus usqͣm dubitauit
qd̾ ocłi̾s iuisa sit. Nec sicut dicimꝰ
ita possumꝰ dicere sp̃m columbain
uł ignẽ: Illa eĩ petra iã erat in crea-¬
t̃a: et ꝑ actionis modũ connuncupa¬
ta est. noĩe xp̃i ꝙͣ significabat: sicut
lapis ille quem iacob positum ad
caput ⁊̃ unctõem ad significandũ
dñm assumpsit: sicut isaac xp̃c e
rat. cũ ad se immolandũ ligna por¬
tabat: Accessit istis actio quedam
significatiua iam existentib: ñ
autem sieut illa columba et ignis
ad hec tm̃mͦ significanda repente
extiter̃t: Magis ista similia mͥ ui¬
dent᷑ flamme illi q̃ in rubo appa¬
ruit moysi: et illt columne ꝙͣ ppłs
in heremo sequebat᷑. et fulgorib et

Expanded text:
dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igdici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus  possumus dicere Spiritum columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et
Abbreviated transcription (Latin):
re ut ostend̾et ꝑ illũ ignẽ sp̃m dem̃o¬
stratũ. sicut per columbam: ñ tñ tra
dm̃ et columbam. Aut et dm̃ et ig¬
nem. sic̃ dicimꝰ filiũ et dm̃ et hoĩem:
nͨ sicut dicimꝰ filium agnũ dei. nõ
solum ioh̾e baptista dicente. ecce ag
agnũ occisum in apoca lypsi: Illa qͥp¬
pe uisio ꝓphetica ñ est exhibita ocu¬
lis corporeis ꝑ formas corporeas.sed
in sp̃u per spirit̾ales ymagines cor¬
poꝵ: columbam uͦ illam et ignem
ocłis uider̃t quicũq uider̃t: qmqͣm
de igne disceptari potest. utrũ ocłis
an sp̃u iusus sit ꝓpter u̾ba sic posita:
Non eĩ ait. uider̃t linguas diuisas ue¬
lut ignẽ. s uise st̃ eis: Non aũ sub ea¬
dem significatõe solemꝰ dic̾e uisũ ẽ
mͥ: qua dicimꝰ uidi: Et in illis quidẽ
spirit᷑alib uisis ymaginũ corꝑaliũ
solet dici. et usum ost mͥ et uidi: in
istis uͦ que ꝑ exp̾ssam corꝑalem spe¬
ciem ocłis demonstrant᷑. non solet

Expanded text:
re , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonre , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita Deum et columbam, aut et Deum et ignem, sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce AgnAgnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas, sed in spiritu per spirituales imagines corporum. Columbam vero illam et ignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet
Abbreviated transcription (Latin):
si diceret᷑ oĩs homo: Non gͦ sic ẽ assũp¬
ta creatura in qua appareret sp̃c sc̃s
sicut assũpta est caro illa et humana
forma ex uirgine maria: Neq eĩ colũ¬
bam b̾ificauit sp̃c. uel illum flatum
uł illũ ignẽ. sibiq et ꝑsone sue muni¬
tatem ħitumq ꝯiunxit in et̾nũ: Aut
uͦ mutabilis et ꝯũtibilis est natura
sp̃c scĩ. ut ñ hec ex creatura fiererit: s
ip̃e in illd̾ atq illud mutabilit̾ uer¬
teret᷑. sicut aqua in glaciem: S appa¬
ruer̃t ista sicut oportune apparere de¬
buer̾t: creatura seruiente creatori: et
ad nutũ eius in cõmitabilit̾ in seip̃o
ꝑmanentis. ad eum significandum
et dem̃ostrandũ sicut significari et de¬
mõstrari mortalib oportebat muta
sp̃c dicta sit. et de illo igne cũ diceret᷑
iuse st̃ illis inqͥt lingue diuise ue-¬
lut ignis. qui et insedit suꝑ unũ¬
qͦmq eoꝵ. et ceperunt linguis loqͥ.

Expanded text:
si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpsi diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutala columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: Hec oꝑatõ insibilit̾er expres-¬
sa. et ocłis oblata mortalib. missio
spũs scĩ dicta est: ñ ita ut appareret
eius ip̃a sb̃a qͣ et ip̃e inuisibilis et
incõmutabilis ẽ sicut pr̃ et filius:
s ut ext̾iorib usis. hõim corda com
mota. a tẽꝑali manifestatõe uenien¬
tis ad occultam et̾nitatem sꝑ p̾sentiᷤ¬
sp̃c sc̃s minor deo pr̃e: qr ñ sic est as¬
sumpta creatura. in qua appareret
sp̃c sc̃s. sicut assũptus ẽ filius hoĩs.
in qua forma ip̃ius u̾bi dei ꝓsona
p̾sentaret᷑: ñ ut haberet u̾bum dei.
sicue alii sc̃ sapientes: s p̾ partici¬
pib suis: Non utiq ꝙ amplius habe¬
bat u̾bũ ut ẽẽt qͣm ceteri excellentio¬
ẽ eĩ uerbũ in carne. aliud u̾bum caro:
idẽ aliud ẽ u̾bum in hoĩe: aliud u̾bũ
homo: Caro eĩ ꝓ homine posita est in
et uidebit oĩs caro salutare dei. Non eĩ
sñ aĩa uel sñ m̃te: s ita oĩs caro. ac

Expanded text:
eorum. haec operatio uisibiliter expreseorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis homota, a temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitatem sempesanctus minor Deo Patre, quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentioest enim verbum in carne, aliud Verbum caro; id est aliud verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in  pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magis qͣi hoc expectaret᷑ ut dice¬
ret q̃m filius dei est: S qr filiũ dei
scd̾m id ꝙ in forma dei equalis est
pri uidere iniqui ñ possunt: opor
mirari: q̃m uenit hora. qͣ om̃s qui
ĩ monum̃tis sunt audient uocem
eiꝰ: et ꝓdient qͥ bona gesser̃t in resur¬
rectionẽ uite: qui mala gesser̃t in re¬
surrectõem iudicii: Ad hoc gͦ opor¬
tebat ut ĩo acciperet illam potesta¬
tẽ qr filius hoĩs est: ut resurgentes
õs iuderent eũ in forma in qua ui¬
deri ab oĩb potest: s alu ad dãpna¬
tõem alii ad uitã eternam: Que ẽ
aũt uita et̾na: nͭ illa usio q̃ ñ con¬
cedit᷑ impiis: Ut cognoscant te ĩ¬
quit unũ uerꝵ dm̃. et ꝙ̃ misisti ih̾m

Expanded text:
cum magis quasi hoc exspectaretur ut dicecum magis quasi hoc exspectaretur ut diceret, quoniam Filiussecundum id quod in forma Dei aequalis est Patri videre iniqui non possunt, oportmirari, quoniam ueniet hora, in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uocem eius, et prodient qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m est: Sei aũ u̾bum. ip̃e est di filiꝰ.
Quaꝓpt̾ cũ eum pr̃ u̾bo misit: a pr̃e
et u̾bo eius fc̃m est. ut mitt̾et᷑: ergo
a pr̃e et filio missus ẽ idem filius:
qr u̾bũ prĩs. ẽ ip̃e filiꝰ: Qͥs eĩ se tã sa¬
crilega induat opinione: ut putet
filius mitt̾et᷑. et in carne appareret
ex temꝑe: S utiq in ip̃o dei u̾bo ꝙ
erat in principio apd̃ dm̃ et d̾s erat.
in ip̃a scilic sap̃ia dei. sñ tẽꝑe erat. qͦ

Expanded text:
factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et deus erat, in ipsa scilicet sapientia dei
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑis misit d̾s filiũ suũ fc̃m ex mu¬
liere. qñ quidẽ et antea mittebat᷑
cũ ꝑ illas creature mutabiles for¬
mas pr̃ib apparebat: Aut si nõ
recte posset dici missus. nͥ cũ u̾bũ
caro fcm est: cur missus sp̃c sc̃s dr̃.

Expanded text:
temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere : quandoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; cur missus dicitur Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ filio inqͥt ꝓprio ñ pepercit. s pro
nob̾ oĩb tradidit eum: alibi ait̃t
de ip̃o saluatore ait. qͥ me dilexie.
et tradidit seip̃m ꝓ me Credo re¬
spondebit si hec probe saꝑit: qr u
na uoluntas ẽ prĩs et filii: et in¬
seꝑabilis oꝑatio Sic gͦ intelli¬
gat illam in carnatõem et ex uir¬
gine natiuitatẽ in qua filius ĩtel¬
ligit᷑ missus una eademq oꝑati¬
one prĩs et filu inseꝑabiliter eẽ
de quo aꝑte dr̃ inuenta est in ut̃o
hñs de spũ scõ: Nam etiam si ita q̃ramꝰ.
enodatius fortassis ꝙ dicimꝰ apparebͭ
qͦmͦ misit d̾s filiũ suũ: Iussit ut ue¬
niret. atq ille iubenti obtemperans¬
uenit: an rogauit: an tm̃ mͦ ammo

Expanded text:
 suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. alibi autem de ipso saluatore ait: qui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellegat illam incarnationem, ex uirgine natiuitatem, in qua filius intellegitur missus, una eademque operatione patris et filii inseparabiliter esse de quo aperte dicitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
bitrabatur: qͥd me int̾rogas inqͥt
de bono: id est istam formã ꝙͣ uides.
qͥd int̾rogas de bono. et uocas me
scd̾m ꝙ iuides magistrũ bonum:
Hec forma filii hominis ẽ:hec for¬
ma accepta ẽ: hec forma apparebit
in uidicio ñ tm̃ iustis s et impiis:
et hulꝰ forme uisio ñ erit in bonũ
eis qͥ male agunt: Est aũt uisio
forme mee. in qͣ cum eẽm ñ rapi¬
nã arbrtͣtus sum ẽẽ equalis deo: s
ut hanc acciperẽ meip̃m exinani¬
ui: Ille gͦ unus d̾s pater et filius
sp̃c sanctus: qui ñ apparebit nͥ ad
gaudiũ. qd̃ non auferet᷑ a iustis.

Expanded text:
bitrabatur: quid me interrogas, inquit, de bono? id est "istam formam, quam uides, quid me interrogas de bono et uocas me secundum quod uides magistrum bonum? haec forma filii hominis est, haec forma accepta est, haec forma apparebit in iudicio non tantum iustis sed et impiis, et huius formae uisio non erit in bonum eis qui male agunt. est autem uisio formae meae, in qua cum essem non rapinam arbitratus sum esse aequalis deo, sed ut hanc acciperem, me ipsum exinaniuit." ergo ille unus deus pater et filius et spiritus sanctus, qui non apparebit nisi ad gaudium,
Abbreviated transcription (Latin):
forma dei sz forma filii hoĩs appare¬
bit. nec ip̃e pr iudicabit: scd̾m hoc eĩ
cutõe dc̃m sit ꝙͣ supͣ cõmemorauimꝰ.
ubi ait. sic dedit filio hr̃e uttã in semet
ip̃o. ut significaret. qr sic genuit fili¬
nom̃. ꝙ est suꝑ õe nom̃: hoc eĩ de filio
hoĩs dc̃m est. scdm ꝙ̃ dei filiꝰ excitatus
eqͣlis pr̃i. ex qͦ se exinaniuit formã
serui accipiens: in ip̃a forma serui ⁊
agit et patit᷑ et accipie q̃ ⁊seq̃nter cõ¬
texie apłs. humiliauit se fc̃s obedi¬
ens usq ad mortẽ. mortẽ aũt cruci.

Expanded text:
forma Dei, sed forma filii hominis appareforma Dei, sed forma filii hominis apparebit, nec ipse Pater judicabit; secundum hoc enim cutione dictum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio habere uitam in semet ipso, ut significaret, quia sic genuit filinomen, quod est super omne nomen - hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus aequalis Patri, ex quo se exinanivit, formam servi accipiens, in ipsa forma servi et agit, et patitur, et accipit, quae consequenter contexit Apostolus: Humiliavit se, factus obediens usque ad mortem, mortem aut
Abbreviated transcription (Latin):
erat. et mundus per eũ fc̃s est et mũ¬
dus eũ ñ cognouit: deinde ꝯiungit
in sua ꝓpͥa uenit: Illuc utiq missus
est: quo uenit: At si in hunc mũdũ
missus est. qr exiit a pr̃e et uenrt in
hũc mũdũ. et in hoc mũdo erat: illẽ
gͦ missus ẽ ubi erat Nam et illud
et t̾ram ego ĩplebo. si de filio dcm̃ est.
ip̃m eĩ ñ nulli uolunt intelligi uel
ait. celũ et t̾ram ego impleo Si aũt
de pr̃e dc̃m est: ubi eẽ potuit sñ u̾bo
suo. ⁊ sñ sapĩa sua: que ꝑtendit a fi¬
ne usq in fine fortit̾. et disponit oĩa

Expanded text:
erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
marie ⁊cõceptꝰ et partꝰ oꝑatio tri¬
nitatis est: qua creante oĩa crean¬
tͣ. Et qͦmꝰ iam inqͥt pr eum misit:
si ip̃e se misit: Cui primũ Rendeo.
dũ. uos dicitis. qr blasphemat. qm̃
dic̃ filius dei sũ: alio aũt loco ait.

Expanded text:
is conceptus et partus operatio trinitatis est, qua creante omnia creantur, et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo dum, uos dicitis, quia blasphemat, quoniam dicit: filius dei sum. alio autem loco ait:
Abbreviated transcription (Latin):
alius quoq possit intueri. Quoꝵ al¬
t̾um mutari ꝑ temꝑa alterum incõ-¬
muttabili et̾nitate consistere. Neq eĩ o¬
culis corporeis multas m̃tes uidendo
ꝑ similitudinẽ colligimꝰ gen̾alem uł
specialem m̃tis humane notitiam.
s intuemur inuiolabilem u̾itatem.
Ex qua ꝑfecte qnͣtum possumus defi¬
mamus. ñ qualis sit unius cułq ho¬
minis mens. s qualis ẽẽ sempitermᷤ
rationib debeat. Unde et iam phanta¬
sias rerum corꝑaliũ ꝑ corꝑis sensum
haustas. ⁊ quodam modo infusa memo¬
rie. ex quib et iam ea q̃ ñ iusa st̃ ficto
phantasmate cogitantur. siue aliter ꝙͣ
st̾ siue fortuito sicuti st̃. Aliis oĩno re¬
gulis supͣm̃tem nr̃am incõmutabilit̾
manentib uel approbare apud nosmet¬
ipõs uel ĩꝓbare comuncim̃ cum recte a¬
liqͥd approbamꝰ. aut ĩꝓbamus

Expanded text:
alius quoque possit intueri: quorum alalius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus
Abbreviated transcription (Latin):
iã supͣ ostendimꝰ. cum se tota mens a¬
mat. et totam nouit. et totũ amorem
suũ nouit. totãq amat notitiã suam.
qn tria ista ad se ip̃am ꝑfecta st̃. Miro
itaq mͦ tria ista inseparabilia st̃ a semet¬
ip̃is et tñ eoꝵ singulum quicq sb̾a est.
et simł oĩa una sb̃a uel essentia. cũ rela
nouit humana mens et amat seip¬
sam. ñ aliquid incõmutabile nouit
et amat. Aliterq unusqͥsq homo loq̃n¬
do emuntiat m̃tem suam quid in seip̃o
agat᷑ attendens. alit̾ aũt humanã m̃tẽ
speciali aut gen̾ali cognitione definit.
Itaq cũmͥ de sua ꝓpria loquit᷑. utrum
intellegat hoc aut illud anñ intellegat.
et utrum uelit. an nolit. hoc aũt illud
credo. Cum uͦ de humana specialit̾ aut
genaliter uerũ dicit. agnosco ⁊ appro¬
bo. Unde manifestũ est aliud unũ quẽq
uidere in se ꝙ dͥ alius dicenti credat ñ
tñ uideat: aluid aũt in ip̃a u̾itate qd̾

Expanded text:
jam supra ostendimus, cum se totam mens ajam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cnovit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod
Abbreviated transcription (Latin):
scens dr̃. Non eĩ sibi est incognita noti¬
tia que se mens ip̃a cognoscit: Et amor
qͣmuis referatur ad mentẽ amantem
ciũ amor ẽ: tñ et ad seip̃m est amor. ut
sit et iam in seip̃o: qr et amor amat᷑
nec alio nͥ amore amari potest. id est se
ip̃o. Ita sunt hec singula in seipĩs. In
alternis aũt. ita sunt: Quia ⁊ mens
amans in amore ẽ. et amor in aman¬
tis notitia. et notitia in m̃te noscen¬
te:. Singula in binis. ita st̃̾: qr mens
que se nou̾ ⁊ amat. in amore et noti¬
tia sua est: et amor amantis m̃tis se¬
seq scientis in m̃te: notitia q̃ eius est.
Et notitia m̃tis se scientis et amantis
inm̃te atq in amore eius ẽ: qr scientẽ
seamat. et amantẽ se nouit. at ꝑ hoc ⁊
bina insingulis. qr mens que se nouit.
et amat. cum sua notitia est in amore.
et cũ suo amore innotitia. Amor q ip̃e
et notitia simł st̾. in m̃te que se amat
et nouit. Tota uͦ in totis ꝙ̃admodũ sĩt.

Expanded text:
scens dicitur: non enim sibi est incognita notiscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ si ex uno eodẽq auro tres
anulos similes facias. qͣmuis conexos
sͥ referunt᷑ ad inuicem ꝙ similes sũt.
Oĩs eĩ similis alicui similis est. Et tri¬
nitas anuloꝵ est. et unũ aiuiꝵ: At simi¬
sceant᷑ sibi et ꝑ totam singuli massã
suã esꝑgantur. int̾cidet illa trinitas.
et õĩno non erit. Ac ñ solũ unui aurũ
dicet᷑ sicut in illis trib anullis dice¬
bat᷑: s iam nulla aurea tria: At ĩ illis
net trinitas. Mens amor. notitia. et
nulla cõmixtione confunditur. qͣm¬
uis et singula sint in seipĩs et inui¬
cem tota in totis: siue singula ĩbinis.
siue bina in singulis: Itaq oĩa in õĩb:
Nam et mens est itiq in seip̃a. qm̃ ad
seipsam mens dr̃: ꝙͣuis noscens uel
nota uel noscibilis ad suã notitiam
relatiue dicatur. amans quoq et a¬
mata uel amabilis. ad amorem refe¬
ratur quose amat: Et notrtia ꝙͣuis
referatur ad m̃ten cognoscentem uel
cognitam tñ et ad seipam nota et no¬

Expanded text:
dum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea tria. CAPUT V. 8. Ea net trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et no
Abbreviated transcription (Latin):
celũ et t̾ram et ca que in eis nota sũt
nobis qnͣtum ille qui et nos et ip̃a cõ¬
didit innotescere nobis uoluit. Absit
t̾ ut scire nos negemus que testimonio
didicimꝰ alioꝵ: alioqͥn eẽ nescimꝰ ocea¬
nũ nescimus eẽ terras atq urbes qͣs
celeberrima fama cõmendat: nescimꝰ
fuisse hoĩes et opera eoꝵ que hystori¬
ca lectione didicimꝰ. nescimus que co¬
tidie undecũq mintiant᷑ et inditus
consonis cõtestantib q firmant᷑ postͤ¬
mo nescimus in qͥb locis ł ex quib
hõib fu̾imꝰ exorti qr hec oĩa testimo¬
niis credidimꝰ alioꝵ. Qd̃ si absurdissi¬
mũ est dic̾e ñ solum nr̃oꝵ uerũ et ali¬

Expanded text:
coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimoniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum nostrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
scire scio. iã et si ñ commoda elocu¬
tõe potest hic infinitũ numerꝵ ostẽ¬
dere. Et alia repperiunt᷑ que adu̾sus
achademicos ualeant. qui nichil ab
hoĩe sciri posse contendunt. S modꝰ
adhibendus est. p̾sertim qr in oꝑe isto¬
ñ hoc suscepimꝰ. Sunt inde libri tres
qͦs qui potuerit et uoluerit legere
lectosq intellexerit: nichil eum pro¬
fecto que abeis contͣ ꝑceptiões ueri¬
tatis argumenta multa inuenta st̃
ꝑmouebunt. Cum eĩ duo sint gene¬
ra rerum que sciunt᷑. unũ eaꝵ que
ꝑ sensus corꝑis percipit animus.
alt̾m eaꝵ que ꝑ se ip̃m: multa il¬
li phy losophi garrierunt contra
corꝑis sensus. Animi aũt qͣsclã
firmissimas per seipm ꝑceꝑtiones
rerũ ueraꝵ quale illud est ꝙ dixi sci¬
o me uiuere. nequaꝙͣ in dubium
uocare potuerunt. S absit a nobis
ut ea que ꝑ sensus corporis didicimus
uera eẽ dubitemꝰ. ꝑ eos quippe didicimꝰ

Expanded text:
scire scio; jam et si non commoda elocuscire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc suscepimus. Sunt inde libri tres quos qui potuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus
Abbreviated transcription (Latin):
innum̾abiliter ñ potest. hoc ip̃m cer¬
tissime cõp̾hendit ac dicit. Et uerum
hoc eẽ et tam innum̾abile. ut u̾bi eiꝰ
infunttũ numerũ ñ possit cõp̾hende̾
ac dicere. Hoc et inuolunte certa simi¬
liter adu̾ti potest. Qͥs eĩ est cui ñ impu¬
dent̾ respondeant᷑ forte falleris dicen¬
ti uolo beatus eẽ: Et si dicat scio me
hoc uelle et hoc me scire scio. iam his
duob et terciũ potest addere ꝙ hec du¬
o sciat et qrͣtum ꝙ hec duo scire se sci¬
at et similit̾ in infinitũ numerum
ꝑgere. Item si qͥspiã dicat errare nolo
nonue siie erret siue ñ erret etrare tn
eũ nolle u̾erũ erit: Qͥs ẽ qui huic ñ ĩ¬
pudentissime dicat forsitan falleris
cũ profecto ubicũq fallatur falli se
tamen nolle ñ fallitur: Et si hoc sci¬
re se dicat. addit qnͣtũ uult rerũ nu¬
merũ cognitaꝵ et numi̾um ẽẽ ꝑspi¬
cit infinitũ. Qui eĩ dicit nolo me
falli. et hoc me nolle scio et hoc me

Expanded text:
innumerabiliter non potest, hoc ipsum cerinnumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nec illud potest achademicus ad¬
u̾sus istam scĩam dicere furis fortas¬
sis et nescis: qr sõnoꝵ uisis similli¬
ma sunt etiam uisa furentiũ: s qͥ
furit. uiuit. Nec etra achademicus
dicit scio me ñ furere: s scio me ui¬
uere. Nũ qm gͦ falli nec m̃tiri potest
qui se uiuere dixerit scire. Mille i¬
taq fallacium uisoꝵ gen̾a obician¬
tur ei qui dicit scio me iuuere. nich̾
hoꝵ timebit: qñ et qui fallitur uiuit.
S si talia sona ꝑtinent ad humanã
genere ita multiplicant᷑ ut s̃i solum
pauca ñ sint uerum ⁊̃ repperiant᷑ per
infinitũ numerũ tendere. Qui eĩ dicit
scio me uiu̾e. unũ aliquid scire se dicit.
ꝓdinde si dicat scio me scire. me uiuere:
duo st̾ iam. Hoc u̾o ꝙ scit hec duo ter¬
tiũ scire est: sic potest addere et qͣrtũ
et qͥntũ et innum̾abilia si sufficiat.
S qr innum̾abilem numerũt uel cõ¬
p̾hendere singula addendo uel dicere

Expanded text:
est. Nec illud potest Academicus adest. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere
Abbreviated transcription (Latin):
His gͦ exceptis q̃ a corꝑis sensib
in animum ueniunt qͣnͣtum
rerum remanet qd̃ ita sciamus sic̃
nos uiu̾e scimus: in quo ꝓrsus nõ
metuimꝰ ne aliqua ueri similitu¬
dine forte fallamur qm̃ certũ est e¬
tiã eum qua fallitur uiu̾e nec in ei
uisis hẽtur hoc que obiciunt᷑ extͥn¬
secus ut in eo sic fallatur ocłs quẽ¬
admodũ fallitur cum in aqua remꝰ
iuidetur in fractus. et nauigantib
turres moueri. et alia sexcenta q̃ alit̾
st̃ qm uident᷑. quia nec ꝑ ocłm carnis
hoc cernit̾: intima scientia ẽ qua nos
uiu̾e scimꝰ ubi ne illud quidẽ achade¬
micꝰ dicere potest fortasse dormis et
nescis et in somnis uides. Uisa qͥppe
sõniantiũ. similima ẽẽ uisis ugilã¬
tiũ. quis ignorat: S qui certus ẽ¬
de sue uite scientia. ñ in ea dicit scio
me nigilare. s scio me uiuere. Siue
gͦ dormiat siue uigilet uiuit. nec ĩ
ea scientia ꝑsomnia falli potest: qr
et dormire. et in sõnis uidere uiiseris

Expanded text:
his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus edicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis
Abbreviated transcription (Latin):
et que ꝑ seipm et que per sensus sui
corꝑis et que testimoniis alioꝵ per¬
cepta scit animus humanꝰ. thesau¬
ro memorie condita tenet. ex quib
u̾bũ simillimũ rei note de qua gigni¬
t̾ et ymago eius qm̃ de uisione scien¬
tie uisio cogitationis exoritur. ꝙ est
u̾bum lingue nullius. u̾bum uerũ
de re uera. nichil de suo hñs. s totum
de illa scĩa de qua nascitur. Nec inter¬
est qñ id didicerit. qui ꝙ scit loquit᷑
Aliqñ eĩ statim ut discit hoc dicit.
dum tñ u̾bũ sit u̾um id est de notis
reb exortum. .uiii. capłm.

Expanded text:
et quae per se ipsum, et quae per sensus sui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibusverbum simillimum rei notae, de qua gignitur et imago ejus, quoniam de visione scientiae visio cogitationis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
iam cũ tacite nom̃ ip̃m ꝑ spacia tempo¬
rũ rogitatur. s illud ꝙ in animo m̃o
cerno cũ hoc trysillabũ uoce ꝓfero. uł
ante qͣm ꝓferam. Sic et alexandriam
cũ eloqui uolo ꝙͣ nũqͣm uidi p̾sto ẽ apd̃
me phantasina eius. Cum eĩ a multis
audissem et credidissem magnã ẽẽ il¬
lam urbem sicut mͥ narrari potuie. fin¬
xi animo ymaginẽ eius ꝙͣ potui: et
hoc est apud me u̾bũ eius cum eã uo¬
lo dicere anteꝙͣ uoce qͥnq sillabas ꝓfe¬
ram. ꝙ nom̃ eius fere om̃ib notum ẽ:
Qͣm tñ ymaginẽ si ex animo meo ꝓ¬
ferre possem ad oclos hoũ qui alexan¬
driã nouer̃t. ꝑfecto aut õs dic̾ent nõ
est ip̃a. aut si dic̾ent ipsa est multum
mirarer: atq ip̃am intuens in aĩo
m̃o. id est ymaginem qͣi picturã eius.
ipam tñ esse nescirẽ s eis cred̾em qui
iusam ten̾erent. Non aũt ita quero ꝙͣ
sit iustus. nec ita inuenio. nec ita in¬
tueor cum ideloquor: nec ita ꝓbor cis

Expanded text:
ia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum
Abbreviated transcription (Latin):
motum corꝑis emicant quib
ille aut ille homo esse uistus apparet
S unde nouit illa signa eẽ animi t᷑ti
nesciens qͥd õino sit iustus: Nouit gͦ
S ubi nouimus quid sit uistus: et iã
cũ iusti ñdum sumus: si extra nos no¬
uimꝰ: in corꝑe aliquo nouimus: S ñ
ẽ ista res corꝑis. In nobis gͥ nouimuᷤ:
qͥd sit iustus. Non eĩ alibi hoc inueni¬
o cum q̃ro ut hoc eloquar. nͥ a pd̾ meip¬
sum. Et si int̾rogem aliũ quid sit iu¬
ginem quidẽ cũ eloqui uolo apd̃ me
ip̃m q̃ro ut eloquar et a pd̃ meip̃m in¬
uenio phantasiam cartaginis. S eã
ꝑ corpus accepi. idest ꝑ corꝑis sensum.
Qm̃ p̾sens in ea corꝑe fui. et eam uidi.
atq sensi memoria que retinui. ut a¬
pud me inuenirẽ de illa u̾bum cum eã
uellem dic̾e. Ip̃a eĩ phantasia eius ĩ me¬
moria mea uerbum eiꝰ ñ sonus iste try

Expanded text:
motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit juginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbu
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ hoc quertt᷑. s iam in hoc libro supe¬
rius disputaui ñ sic accipiendã esse
trinitatem q̃ d̾s est ex illis trib que
in trinitate nr̃e mientis ostendimus.
ut tamꝙͣ memoria sit oĩum trium pr̃
et intelligentia oĩum triũ filius. et ca
tm̃ memin̾it: et filius nec memin̾te
nec diligat sͥ s memin̾it ei pr̃. et dili¬
gat ei sp̃c sc̃s. ip̃e aũt et sͥ et illis tm̃¬
min̾it. nec intelligat sibi. s memin̾it
ei pr̃. et intelligat ei filius: ip̃e aũt et
sibi et illis non nͥ diligat: s sic potiuᷤᷤ
ut oĩa tria et õs et singuli h̾eant in
sua qͥsq natura. nec distent in eis ista
siciti in nobis aliud est memoria ali
ud intelligentia aliud dilectio siue sa¬
ritas: s unũ aliqͥd sint ꝙ oĩa uale¬
at sicut sapĩa. et sic h̾eatur in unius¬
cuiꝰq natura ut qui ht̃ hoc sit ꝙ ht̃
sic̃ inmictabilis simplexq sb̃a. Si¬
gͦ hec intellecta sunt et qͣntum nob̾

Expanded text:
unus, hoc quaeritur. sed iam in hoc libro supeunus, hoc quaeritur. sed iam in hoc libro superius disputaui non sic accipiendam esse trinitatem, quae deus est, ex illis tribus, quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tamquam memoria sit omnium trium pater et intellegentia omnium filius et caritantum meminerit, et nec diligat sibi, sed meminerit ei Pater, et diligat ei Spiritus sanctus; ipse autem et sibi, et illis tanminerit nec intelligat sibi, sed meminerit ei Pater, et intelligat ei Filius, ipse autem et sibi et illis non nisi diligat: sed sic potius, ut omnia tria et omnes et singuli habeant in sua quisque natura. Nec distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliquid sit quod omnia valeat, sicut ipsa sapientia; et sic habeatur in uniuscujusque natura, ut qui habet, hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque sgo haec intellecta sunt et, quantum nobis