comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doq non inuenientes mundi locũ
primȩ lucis capacem necessario cun¬
ctaque de septem primis diely legunt᷑.
aliter quam consuetudo nr̃i scłi ten&e
S multo facilior est sensus si uixta
traditiones patrum atq catholicoꝵ
cęli nomine circulus celi suꝑioris i¬
telligatur ẽẽ monstratus: terrȩ no¬
mine tellui ipsa suis quibs & nunc
ẽ finium spaciis inclusa: excepto quod
nichil uirentium germinũ. nichil
uuentium ꝓduxerat animantiũ.
abyssi uocabulo infinita aquaruor¬
diffusio omnem allu cerram. in
quarũ medio post modum firmamentũ
libro itascribit. In principio fecit ds̃ cȩ¬
lum & t̾ram. terra aut̃ erat inuisibilis
et in composita & tenebre erant super
abyssum: & sp̃s dñi ferebat᷑ suꝑ aqũa.
Qui sp̃s dei iussu dei quasi ipsa condi¬
toris manus lucẽ separauit a tenebͥs
& post illud inuisibile cȩlum. cȩlũ istud
uisibile ꝓduxit: ut suꝑiora quidem ha¬
bitacła faceret angłis. inferiora uͦ homi¬

Expanded text:
oque non invenientes mundi locum primae lucis capacem, necessario cuncta quae de septem primis diebus legunt aliter quam consuetudo nostri saeculi sSed multo facilior est sensus, si juxta traditiones Patrum atque catholicorum, coeli nomine circulus coeli superioris intelligatur esse monstratus. Terrae nomine tellus ipsa, suis quibusque, ut nunc est, finium spatiis inclusa, excepto quod nihil virentium germinum, nihil viventium produxerat animantum. Abyssi vocabulo infinita aquadiffusio, omnem alluentium terram, in quarum medio postmodum firmamentum libro ita scribit: In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum, et spiritus Dei ferebatur super aquam. Qui spiritus Dei, jussu Dei, quasi ipsa conditoris manus lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum, istud visibile produxit, ut superiora quidem habitacula faceret angelis, inferiora vero homi
Abbreviated transcription (Latin):
uacua et tenebre erant suꝑ faciem
abyssi: informẽ cęli. trȩ. aquȩ omĩ¬
umq elementoꝵ confusionẽ putas
eẽ designatam: ita ut nec aqua nec t̾ra
neccęlum. s eoꝵ omiũ unaut ita dixe¬
rim semiuaria sit indicata materies.

Expanded text:
vacua, et tenebrae erant super faciem vacua, et tenebrae erant super faciem abyssi, informem coeli et terrae et aquae, omniumque elementorum confusionem putent esse designatam, item ut nec aqua, nec terra, nec coelum, sed eorum omnium una, ut ita dixerim, seminaria sit indicata materies.
Abbreviated transcription (Latin):
non deesse ꝑ circuitum gyritoti. ali¬
bi diem alibi noctem. Et paulopost
tia: australis ergo pars inqͣuit cum
habet solem: dies ẽ. Cum aut̃ ad par-¬
tem aquilonis circuens ꝑuehitur
nobis nox ẽ non tamen in alia parte
non ẽ dies ubi presentia solis ẽ. nisi
forte poeticis figmentis cor melinas¬
dum ẽ ut credamꝰ solem mari se im¬
mergere. atq inde lotumin alia par-¬
te mane surgere quanquam si tta eẽt
abyssus ipsa presentia solis illustͣ¬
retur. atq ibi essetͣ dies. Poss enim
& aquas illuminare: quando ab ei
non possit extingui. S hoc monstru.¬
osũ ẽ suͣspicari. Ante uͦ solis crea-¬
tionem primitiue lucis circui¬
tu quod nunc ꝑ solem fit agebat᷑:
primo quidem scđoq die aquas
abyssi que omnẽ t̾ram tȩxerant.
tercia uͦ aera uacuum sua circum¬
uagitior ie lustrantis. Sunt et¬
eniꝰ quidam patrũ. qui in eo quod
scriptum ẽ. in pͥncipio creauit ds̃ cȩ¬
lum & t̃ram. tra aut̃ erat manis et

Expanded text:
non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. » Et paulo postde sole: « Australis ergo pars, inquit, cum habet solem, nobis dies est, dum autem partem Aquilonis circumiens pervehitur, nobis nox est: non tamen in alia parte est dies, nisi ubi praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se immergere, atque inde lotum ex alia parte mane surgere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, atque ibi esset dies; posset enim et aquas illuminare, quando ab eis non possit exstingui. Sed hoc monstrosum est suspicari. Ante vero solis creationem primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur: primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant; tertia vero aere vacuum sua circumvagatione lustrantis. » Sunt etenim quidam Patrum qui in eo quod scriptum est: In principio creavit Deus coelum et terram, terra autem erat inanis et
Abbreviated transcription (Latin):
prime conditionis ordinẽ diei eursum ad
mane deducunt umbrarum uidelicet tec.¬
pus luci susponentes. At contͣ egyptii
ab oecasu ad occasum. Porro romani a
medio noctis in medium. Uͣmbri et
athenienses ad meridie ad meridieos
dies suos computare maluerunt. Diuina
autem auctoritas que in genesi dies
amane us ad mane computandos esse
decreuit: eaulemi in eugłio totiꝰ diei teos.¬
pus e uesꝑa inchoari et consummari
sanxit in uesꝑam. Quia qui in exordio
mundi priꝰ lucem uocauit diem. dem̃
tenebras noctem: ipse infine scłoꝵ pͥ¬
mo noctem gla sue resurrectionis
illustrauit: et sic diem se discipłis
ostendendo consecrauit: quos etiã¬
uesꝑa ꝓcedente conuescendo et se pal¬
pandum offerendo. sp̃s quoq scĩ grãm
tribuendo: pleniꝰ sue resurrectionis
fide confirmauit. Et quia tunc post
creatan lucem factum ẽ uesꝑe etaa¬

Expanded text:
prime conditionis ordinem diei cursum a mane ad mane deducunt, umbrarum videlicet tempus luci supponentes. At contra Egiptii ab occasu ad occasum. Porro Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie ad meridiem dies suos computare maluerunt. 48. Divina autem auctoritas, que in Genesi dies mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in Evangelio totius diei tee inchoari, et consummari sanxit in vesperam, quia qui in exordio mundi prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, ipse in fine saeculorum primo noctem gloria suae resurrectionis illustravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit: quos etiaprocedente, convescendo, et se palpandum offerendo, spiritus quoque sancti gratiam tribuendo, plenius suae resurrectionis fide confirmavit. Et quia tunc post creatam lucem factum est vespere
Abbreviated transcription (Latin):
bati que lucescit in prima sabbi: ip̃a
mutatio temporis nos quoq a para-¬
disi quondam lumine translatos in
conuallem lacrimarum. iam modo apec¬
catoꝵ tenebris ad cȩleste gaudiuos trans-¬
ferendos eẽ designat. Neq enim aliter¬
qmͣ nocte dieisposita pot̃ explicari qͦd
dñs in exemplum ionȩ. tres dies & tres
noctes in corde tre fu̾it ubi est syne¬
dochicos si diei paraceues partem qͣ
sepultus ẽ cum p̃terit᷑a nocte ꝓ nocte
ac die accipies. hoc est ꝓtoto die sabbi noctem
& diem integrum. & noctẽ dnĩcam cum eo-¬
dem die illucescente. ac ꝑ hõe inͣcipiente. pa¬
tem ꝓ toto. habes ꝓfecto triduum & tres
noctes. Merito aut̃ querit᷑ quare ppłs isrł
qui dei ordinem iuxta moysi traditionẽ
Amane semꝑ usq ad mane seruauit: fe¬
sta tñ omĩa sua sicut & nos hodie facimꝰ
uespe incipiens ues ꝑe consum marit: di¬
cente legislatore. Auesꝑa usq in uesꝑaos
celebrabitis sabbata ur̃a¬

Expanded text:
bati lucescit in prima Sabbati, ipsa mutatio temporis nos quoque a paradisi quondam lumine translatos in convallem lacrymarum, jam modo a peccatorum tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim alitem nocte diei praeposita potest explicari quod Dominus in exemplum Jonae tres dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, si diei Parasceves partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte, pro nocte ac die accipies, hoc est pro toto die Sabbati noctem, et diem integram, et noctem Dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc incipiente partem pro toto, habes profecto triduum et tres noctes. Merito autem quaeritur quare populus Israel, qui diei ordinem juxta Moysi traditionem a mane semper usque ad mane servabat, festa tamen omnia sua, sicut et nos hodie facimus, vespere incipiens, vespere consummaverit, dicente legislatore: A vespera usque ad vesperam celebrabitis Sabbata
Abbreviated transcription (Latin):
bin moraculo sunt facti: quia in consi¬
lio diuinȩ ꝓuisionis nobisutiq in acces¬
sibili atq incomp̾hensibiliante scła
dispositum ẽ: quando et qualit̾ qͥb ue
auctorib sacra script᷑a condetur. De lignisoli¬

Expanded text:
bim in oraculo sunt facti, quia in consibim in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis, nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili, ante saecula dispositum est, quando et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De lignis oli
Abbreviated transcription (Latin):
lam. Unde bene de eisdem cherubin in libͤ
paralipomenon scriptum ẽ. Ipsi autem stabais
erectis pedib ⁊ facieseorum uerse erant ad
exteriorem domum. Stabant ⁊ enim erectis
pedib cherubin: qꝰ uia ueritatis in qua mox
conditi sunt positi numquam aberrauert̃
angłi. Habent faciem ad ext̾iorem domum:
quia noshuiꝰ erumpna peregͥnationis erep¬
tos ad suum desiderant peruenire consorti¬
um. Sic gͦ pedib stant erectis: sicalas suaᷤ
aurotectas adoracłi parietes extendunt.
ut facies habeant ad domũ uersas exteriorẽ:
quia sicangłi suam ꝑpetuo innocentiam
conseruant: sic de animaꝵ scãꝵ in celis
beatitudine congaudent: ut eis quoq qͦs
ferre non desinant: donec ⁊ illos adcele¬
stem patͥam intͦducant. Om̃s enim sunt
amministratorii sp̃s inminist̾ium mis-
si: ꝓpter illos qui hereditatem capiunt
salutis. Possunt etiam cherubin: duo
testamenta figͣuare Qͥ nimirũcheru¬

Expanded text:
lam. Unde bene lam. Unde bene Paralipomenon scriptum est, Ipsi autem stabant erectis pedibus, et facies eorum versae erant ad exteriorem domum ; stabant etenim erectis pedibus Cherubin, quia a via veritatis, in qua mox conditi positi sunt, numquam aberraverunt angeli. Habent facies ad exteriorem domum, quia nos, ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant rectis, sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia angeli sic suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quoferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant; omnes enim sunt administratorii spsi propter eos qui haereditatem capiunt salutis . Possunt etiam per duos cherubim duo Testamenta figurari: qui nimirum cheru
Abbreviated transcription (Latin):
nem introductione gaudeant. Ex¬
tendunt enimalas ad inuicẽ suꝑ arcã:
cumad laudem dñi saluatoris referũt
bonum omne quod acceꝑunt. Exten¬
dunt alt̾as alas ad parietem oraculi:
cum scõs etiam homines secum uid̾e
letantur. Eosq uelut alarum suaꝵ
summitate tangunt: quos consor¬
tes atq imitatores fuisse in hac uita
sue puritatis exultant. Duosautẽ
equȩ parietes alis suis tangunt: quia fi¬
deles utriꝰq ppłi uideos scilicet atq gen¬
tiles possessores secumhabent aule ce¬
lestis: non quod in illa pat̾a distinctio
sir localis int̾utrũq ppłm: s qr maior
siat festiuitas int̾ne beatitudinis de
alassuas: quia letantes incȩlesti patͥa iustos
utriꝰq plebis uisione quoq suegłe ad lau¬
dem creatoris excitant. Nec solũ de illoꝵ
quossecum intꝰ habent hominũ iustoꝵ
felicitate letant᷑. agmina cȩlestia: uerũ
etiam nr̃i qui foris adhuc positi. de ꝓfun-

Expanded text:
nem introductione congaudeant; exnem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt; extendunt alas alteras ad parietes cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de ietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae gloriae ad laudem sui creatoris excitant. Nec solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verum etiam nostri, qui foris adhuc positi de profund
Abbreviated transcription (Latin):
amministrationẽ ꝑtinet. quã nobis
exhibent angeli: quod ale alt̾e in me¬
dio templi se inuicẽ contingebant: eã
dilectionis grãm qua se alt̾utrũ comple-¬
ctuntur exprimit. Bene autẽ seqͥtur.
texit quoq cherubin auro: qr & natu¬
ram eoꝵ conditor immortali claritate¬
sublimauit: et mentem uera dilectionis
atq humilitatis luce repleuit. Notandũ
sane quia moyses dumtab̾nacłm facet
fecit & cherubin duosaureos quosposu¬
it in ꝓpiciatorio quod erat suꝑ archam:
salomon autem addidit duosalios mul¬
to maiores quos in templo pon̾et cum
factumẽ: ut in tab̾nacło quidem eẽnt
cherubin duo: in templo auteni qͣtuor.
Adunã uͦ eandemq significationẽ utͥq
ꝑtinent: s repetitum ẽ opus augustiꝰ
factum ꝑ salomonẽ: ut tẏpice doceat᷑¬
quia multiplicata post incarnationẽ
torem de collato sue munere beatitu¬
dinis collaudant: ut de nr̃a quoq
ereptione atq ad eandem beatitudi-¬

Expanded text:
administrationem pertinet, quam nobis administrationem pertinet, quam nobis exhibent angeli. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur, Texit quoque Cherubin auro, quia et naturam eorum Conditor immortali claritatesublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quia Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos Cherubin aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam. Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret, sufactum est, ut in tabernaculo quidem essent Cherubin duo, in templo autem quatuor. Ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent, sed repetitum est opus augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur, multiplicata post incarnationem torem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
erant facti cherubupter consortiũ eiꝰdẽ
de qua loquimur caritatis significandũ:
quia minus qm inter duoscaritas non
pot̾ stare. Unde et saluiator binos ad p̾¬
tacite docet eis qui uerbum fidĩ p̾dica¬
rent. uirtutem dilectionis ante omnia
oꝑa ẽẽ tenendam. Uniusq mensurȩ
ioꝑis erant duo cherubin: qr disparili¬
tas uoluntatum siue cogitatuum in
p̾sentis uisione ⁊ gła illustnt᷑. Posuitq
cherubin in medio templi int̾ioris: et¬
extendebant alas suas cherubin: et tan¬
gebat una ala parietem: etala cherub
secundi tangebat parietem alt̾um.
cem contingebant. Manifestum ẽ ex his
quȩ p̾dicta sunt quare cherubin in me¬
dio templi int̾ioris sint positi: quorũ
habitatio semꝑ ẽ in cęlis. Extendebanͭ
autem alas cherubin quasi ad uolan¬
dum: quia sp̃s angłici semꝑ habent
amimũ ad obsequium diuinȩ uo¬
luntatis paratum. Eũm uͦ ala una
tangebat parieten ad illam caritatis

Expanded text:
erant facti cherubin propter consortium ejusdem, erant facti cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos stare charitas non potest. Unde et Salvator binos ad prtacite doceret, ab eis qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia opera esse tenendam. Uniusque mensurae et operis erant duo cherubin, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in tis visione et gloria illustrantur. Posuitque Cherubin in medio templi interioris; extendebant autem alas suas Cherubin, et tangebat ala una parietem, et ala Cherub secundi tangebat parietem alterum:li se invicem contingebant. Manifestum est ex his quae praedicta sunt quare Cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio est in coelis. Extendebant autem alas Cherubin, quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis praeparatum. Quod vero ala una tangebat parietem, ad illam charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrant ꝑpetuȩ & indefectiuȩ felicita¬
tis eoꝵ. qui semꝑ incelestib in minist̾io sui
ꝑsistunt actoris: uel certe quia leuitate sp̃a¬
lis naturȩ sunt p̾diti ita ut ubicumq uolu¬
erint statim quasi uolando ꝑueniant: et
hic cum alis figati. & ꝓpħis sunt cum alis
ostensi. Benẽdicitur autem quia quinq
cubitoꝵ fuerit ala cherub una. & quinq
cubitoꝵ ala cherub alt̾a: cumuir tutesan¬
głice legem di que in quinq libris scripta ẽ.
indefessa deuotione custodiunt: diligendo
tudo enim legis: caritas ẽ. Proximi autẽ
eoꝵ & ipsi ad inuicẽ sunt angelici sp̃s. & ho¬
uidelicet eadem ipsa deuotione qua sese
alt̾utrum indo diligunt. p̃lenã quoq
ad se ascendentiũ societatem desid̾ant:
sicq simulale decem cubitos complent:
cum ingemina caritatis exhibitione an¬
geli deconditoris p̾sentia letant᷑. Decem
uero cubitoꝵ erat cherub seds mensura pa-¬
ri: e opꝰ unũ erat in duob cherubim Duo

Expanded text:
petuae et indeflectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris; vel certe quia levitate spiritualis naturae sunt praediti, ita ut, ubicunque voluerint, statim quasi volando perveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem dicitur quod quinque cubitorum fuerit ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo tudo enim legis charitas est. » Proximi autem eorum et ipsi adinvicem sunt angelici Spiritus, et hotur, quia videlicet eadem ipsa devotione, qua sese alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et opus unum erat in duobus cherubin. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
tis uocabulum ẽ: numeroq singłari
cherubdicitur.⁊ plurali cherubm. Uñ
apte in figuris cherubin qułerant in
oracło facta: angelica minist̾ia quȩ con¬
ditori suo semꝑ in celis assistunt posst̃
intelligi. Querecte de lignis oliuarũ
facta esse ꝑhibentur: qr nimirũ uirtutes
arescant. uncte sunt ipse. Et enim sicnt¬
una nobiscum particepes illi: de quib
te de lignis oliuarũ siguralit̾ sunt facti:.
quos luce sapientie celestis mox ipse qui
creauit impleuit. Unde cherubin ap¬
pellari uoluit: qui latine multiplicata
scientia siue scientiȩ multitudo inter¬
p̾tantur. Decẽ sunt cubitoꝵ altitudi
nis. qui denario uitȩ et̾nȩ fruunt᷑: haben¬
tes inuiolatam in se sui conditoris ima
&e iusticia &e ueritate:
decem obolis constat:
ni cęlestis aptissime congruit: ubi &e an¬
qłi sci i imagine sui conditoris ad quã
enim inquit apłs quia cum apparuerit: si¬

Expanded text:
tis vocabulum est; numeroque singulari tis vocabulum est; numeroque singulari Cherub dicitur, plurali Cherubin. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in oraculo facta, angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Quae recte de lignis olivarum facta esse perhibentur, quia nimirum virtutes arescant, unctae sunt. Ipsi etenim una nobiscum sunt participes illius, de quo te de lignis olivarum sunt figuraliter facti, quos luce sapientiae coelestis mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellari voluit, qui Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo interpretatur. Decem nis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui conditoris iet justitia, et veritate decem obolis constat, urae regni coelestis aptissime congruit, ubi et sancti angeli in imagine sui Conditoris, ad quamenim, inquit, quia cum apparuerit, si
Abbreviated transcription (Latin):
caritas diffusa ẽ in cordibꝰ nr̃is ꝑsp̃m̃
scm̃ qui datusẽ nobis. Deaurata ẽ domꝰ
interior: qr in suꝑna patria solacaritas
regnat. S ibi eo ueriꝰ et securiꝰ. quo p̾¬
sensipse ds̃ qui ẽ caritas uidetur. Ibi eo
certiꝰ. quo ipse mediatordĩ et hominũ
qui solus suꝑnoꝵ ẽ conscius secretorũ
uel archa testamenti semꝑ aspicitur:
Quod autem cenacła quoq tecta sunt
auro: ad eundem sensum respicit.Siẽ
sui conditoris et redemptoris signifi
cat. uxta illud psalmiste. abscondes
eos in abscondito uultꝰ tui acontur¬
batione hominum: ita cenacłm in
alto eandem uitam hoc ẽ incelis esse
et non in hoc mundo designat dicen-¬
te apło. Quȩ sursum sunt querite.
ubi xp̃c ẽ indext̾adĩ sedens: quȩ sursum
sunt sapite non quȩ suꝑ t̾ram. De fact᷑aᷤ¬
in oracło de lignis oliuarum decẽ
cubitoꝵ altitudinis. Cherubin sic̃ ꝓpħa
ietechiel aꝑte declarat. angelice dignita¬

Expanded text:
charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per m, qui datus est nobis. Deaurata est domus interior, quia in superna patria sola charitas regnat. Sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur; ibi eo certius, quo ipse Mediator Dei hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quaeque tecta sunt auro, ad eumdem sensum respicit: sicusui Conditoris et Redecabat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : » ita coenaculo in alto, eamdem vitam, hoc est in coelis esse, et non in hoc mundo designat, dicente Apostolo: « Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Quae sursum sunt sapite, non qude lignis olivarum decem cubitos altitudinis. Cherubin, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignita
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternum. Et hi quidem sun iͥclaui dile¬
ctionis. Sunt uͦ alii claui timoris quib
incipientes quiq &e necdum ad ꝑfectio¬
nen ꝑuenientes. illecebras uicioꝵ car¬
naliumq uoluptatum mortificant:
illi uidelicet sermones ueritatis. quoꝵ
ustitutione carnẽ nr̃am crucifigere
cum uiciis &e concupiscentiis edocem᷑:
Quas hab̾e desidãbat ꝓpħacũ ait. Con
ad ꝑfectiora ueniens. dicit de clauis dile¬
ctionis. Michi autem adħere do bonũ ẽ.
Nichil prorsus erat in templo: quod non
auro tegeretur. S &e totum altare oraculi:
texit auro. Supͣ de altari dictumẽ. Pleniꝰ
uͦ hec in libro paralipomenon explicant᷑:
ubi porticꝰ queq erat ante frontem tem¬
pli deaurata intͥnsecꝰ cenacła quoq tecta
eẽ ꝑhibentur. Ubi figura nust̾ii in ꝑm
ante templum: quia patres uet̾is testa¬
menti deo ꝑ caritatem placuerunt.
Deauratum ẽ templum: quia ipsa eadẽ

Expanded text:
aeternum . Et hi quidem sunt clavi dileaeternum . Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum, carnaliumque voluptatum mortificant: illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucum vitiis et concupiscentiis edocemur. Quos habere desiderabat propheta, cum ait, Confad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis, Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Nihilque erat in templo quod non auro tegeretur, sed et totum altare oraculi texit auro . Supra de vero haec in libro Paralipomenon explicantur, ubi porticus quoque, quae erat ante frontem templi, deaurata esse intrinsecus, coenacula quoque tecta esse perhibentur. Ubi figura mysterii in prante templum, quia patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt; deauratum est templum, quia eadem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
mine auree quib oꝑta ẽ domus. oꝑatioẽs
sunt multiphariȩ pietatis: quas in obse¬
quium uel sui creatoris uel fraterne neces¬
sitatis amor castꝰ exhibet. Claui aurei qͥb
erant affixe lamine ipsa sunt p̾cepta cari¬
tatis siue ꝓmissa et̃nȩ claritatis. ꝑ qm in
ex̾citio studioq uirtutum ne deficiamus
donante. xp̃i gr̃a continemur. Unde bene
de eisdem clauis in libro paralipomenon
scriptũ ẽ. S &e clauos fecit aureos: itaut
singłi claui siclos quinqͣgenos append̾ent.
Quinqͣgenario nãq numero solet in scͥp-¬
penitentiȩ. & remissionis quinqͣge simꝰ
annus iubeleus: quinquagesima die ptꝰ
pascha sp̃s sc̃s adueniens pͥmitiuã conse
crauit ȩccłam. Et quinqͣgenoꝵ erant
sicloꝵ claui singłi quib lamine auree
affigebantur in parietib domus dñi:
qr nimir̃u u̾bacȩlestia quib in amore bo¬
noꝵ oꝑum ꝓficimꝰ &e conseruamur. ue¬
mam nobis ꝓmittunt pecc̃oꝵ: grãm sp̃s¬

Expanded text:
minae auri, quibus operta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioqudonante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est, Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent. Quinquagenario namque numero solet in Scripest poenitentiae et remissionis; quinquagesimus annus jubilaeus; quinquagesima die post Pascha Spiritus sanctus adveniens primitivam Ecclecravit. Et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae aureae affigebantur, in parietibus domus Domini; quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus, et conservamur, veniam nobis promittunt peccatorum, gratiam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ anni spacia qualiter
ad precauendas imbecil¬
litates se obseruare deb̾et:¬
itadicit. Itaq exorduim¬
incipiamus a solsticio. id

Expanded text:
 anni spacium qualiter ad praecavendas imbeclitates se observare debeita dicit: « Itaque exordiincipiamus a solstitio, id
Abbreviated transcription (Latin):
one domin qualit̃ inueniendi sĩt
uideamus: ut ꝑ eos cet̾a argum̃ta
repiamus. Annos ab incarnatiõe¬
domini quot sint inuenturꝰ sume or¬
dines indictionum que fluxer̃t ab
singłe indictiones quindenorum eͣ¬
runt reuolutione annorum: p̃dictũ
numerum multiplica ꝑ .xu. ⁊ fiunt
.dcc̃ccxc̃. His adde .xiͦi. quia qͣndo
ipsa incarnatio facta ẽ.iͦ. anni de
illa indictione p̃cesserant: ⁊ xͦiͥi. resta¬
bant. Hos gͦ qui remanserant iun¬
Adde semꝑ illius anni de quoque¬
ris indictionem. sicut hoc anno. iii.
⁊ fiunt mille .u. Isti sunt anni ab
incarnatione domini. Similiter
singłis annis facito:⁊ annos dñi
sine errore repperies. Hoc autem
memor esto: ut cumxu. tͣnacta fu̾it
indictio:⁊ denuo pͥma redierit ad
p̃fatum nũm: unum semꝑ adiciaᷤᷤ
tiplices: & reliqua ut dictum est

Expanded text:
inveniendi sint, videamus, ut per eos caetera argumenta reperiamus. Annos igitur ab incarnationeDomini, quot sint, inventurus, sume ordines indictionum quae fluerunt ab singulae indictiones quindecinorum currunt revolutione annorum; praedictum numerum multiplica per XV, et fiunt mille LXV: his adde XII, quia quando ipsa incarnatio facta est, III anni de illa indictione praecesserant et XII restabant. Hos ergo qui remanserant praAdde semper illius, de quo quaeris indictionem, sicut hoc anno XIII, et fient mille XC. Isti sunt anni ab incarnatione Domini. Similiter singulis annis facito, et annos Domini sine errore reperies. Hoc tantum memor esto, ut, cum XV transacta fuerit indictio, et denuo prima redierit, ad praefatum numerum unum semper adjicias, id ltiplices, et reliqua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
imienturꝰ: ininitio solis ip̃ius cyclũ
iccirco ꝑxͥxuii. annos reuoluitur:
ut singłe contͣrentes in bissextum
ueniant. Quod fieri ñ pot̃ nisi ꝑ
tot annos cum ipse concurrenteᷤᷤ
usq ad septen arium ꝓficiant nu-
sunt. Gͦ cyclum solarem inuenire
cupiens ad nũm annorum dñi.
semꝑ addito .ix: qr tot anni p̃ces

Expanded text:
enturus, in initio ipsius solis cyclum idcirco per XXVIII annos revolvitur, ut singulae concurrentes in bissextum veniant, quod fieri non potest, nisi per tot annos, cum ipsae concurrentes usque ad septenarium proficiant numesunt. Ergo cyclum solarem invenire cupiens, ad numerum annorum Domini semper addito IX
Abbreviated transcription (Latin):
uide: ⁊ quot remanserint. rursꝰ
multiplica ꝑ ixͤ. ⁊ si numerus ille
infra.xxx. remanserit. epactas il-¬
lius anni ẽe scias. Quod si ultra
bis. Sinicħ remanserit: nulla ẽ:
quia ꝑarx. annos epactarum uol¬
uoluitur cͥcłs. iccirco annos domini
ꝑ ipsum numerum partimur. Re-¬
siduum ꝑ xͦi. multiplicamus: qr
quoq numerum. rursus ꝑ .xxͣx. me¬
timur: quem numerum epacte ñ
excedunt. Ad numerum annoꝵ dm̃
nec addimus quicquam nec miniti¬
mus: quia qͣndo natus ẽ dominꝰ
.xi. erant epacte. ubi incipit ẽẽ epa-¬

Expanded text:
vide, et quot remanserint, rursus vide, et quot remanserint, rursus multiplica per XI, et si numerus ille infra XXX remanserit, epactas illius anni esse scias. Quod si ultra bis. Si nihil remanserit, nulla est; quia per XIX annos epactarum volvitur circulus. Idcirco annos Domini per ipsum numerum partimur, residuum per XI multiplicamus, quiquoque numerum rursus per XXX metimur, quem epactae non excedunt; ad annos Domini nec addimus quidquam nec minuimus, quia quando natus est Dominus XI erant epactae, ubi incipiit esse
Abbreviated transcription (Latin):
i dictiones cuiuscumq ann inue¬
nire desidans. sume annos dñi.
quotquot fuint inp̃senti ⁊ his
adde regł̃ares .iiͭi. illos scilicet annoᷤ.
qui p̾cesserant de indictione qua
natus ẽ dominus: & totam hanc
libet. Dicit̾ enim ab indicendo:
Cum enim romani pene omnibuᷤ
gentib imꝑarent: omnib tribu¬
ta ĩdixerunt: que eis .uͦ. semꝑan¬
no pendebantur. S pͥmo quinqͦ¬
nio es: scđo argentum÷ tercio solue¬
batur aurum: quarto rursus a pͥn-¬
cipio repetebatur. i. ab ere Unde iũ-¬
ctis .iiiͦ. quinqueniis .xuͦ. annorum
indictiones sunt singłe̾ institute :
⁊ caustum est ut nullius lib̾atus.
nullum pͥncipis edictum ratum hr̃e¬
tur quod indictionem ñ p̃ferret.
Singłis autem quinquenniis ꝑac-¬
to censu. mos erat. urbem lustrare
fiebat aut̃ hoc mense februario:
runt: quem purgatorem crede-¬
bant. februare enim: purgare d̃r.
Unde totum mensem ip̃m diis ma-
pactas cuiuslibet anni reꝑ¬
aut minuens pͥmum ꝑxͤ. iͣc. di¬

Expanded text:
Indictiones cujusque anni invenire desiderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant de indictione qua natus est Dominus, et totam hanc dictio dicitur ab indicendo. Cum enim Romani omnibus gentibus imperarent, omnibus tributa indixerunt quae eis quinto semper anno pendebantur: sed primo quinquennio aes, secundo argentum, tertio solvebatur aurum; quarto rursus a principio repetebatur, id est ab aere: unde junctis tribus quinquenniis, quindecim annorum indictioet cautum est ut nullus liber ratus, nullum principis edictum ratum haberetur, quod indictionem non praeferret. Singulis autem quinquenniis pacto censo, mos erat Urbem lustrare Fiebat autem hoc mense Februario, one vocaverunt, quem purgatorem credebant. Februare enim purgare dicitur, imo totum mensem diis ManiEpactas cujuslibet anni repaut minuens, primum per XIX di
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Sol cognouit occasum suũ posiuisti
tenebras & facta ẽ nox in ipsa ꝑtͣnsibunt
om̃s bestie silue. & cetã. Quam mira ꝓuisio
crea ttoris ita temꝑauit. ut ubi ob solis lon¬
gusiquitatem frigidior ibi adoꝑa breiuan¬
da et fouenda sit menbra ꝓlicior. quod
in hieme quam estate uniuerso orbi lon¬
gior et in ipsa hyeme multo scythis qmͣ
affris ẽ ꝓductior. sicut etiam estate mul¬
to longior in seythia qmͣ in affrica dies fla¬
grat. Nam si noͣn tanto breuior qmͣ ar-¬
dentior lẏblam dies urer et: totam nimi¬
rũ iamdudum absumeret. Noctis sane
partes sunt septem. Crepuscłm. uesꝑum.
conticinium. intempestum. galliciniuos
matutinum. diluculum. Crepuscłm est
dubia lux. Nam crepuin dubium dicimus.
hoc ẽ iiter lucem et tenebras. Uesꝑum:
apparente stella ciusdem nominis. de qͣ
poeta. Ante diem clauso componit uesꝑ
olimpo. Conticinium quando omĩa cõnti¬
cescunt. id c̃ silent. Intempestum media nox
quando omnib sopore qͥuietis. nicħ oꝑan¬

Expanded text:
uisti tenebras et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae sylvarum, etc. Quam mira provisio Creatoris ita temperavit, ut ubi ob solis longinquitatem rigidior, ibi ad opera brevianda et fovenda sit membra prolixior, quia et hyeme quam aestate universo orbi longior, et in ipsa hyeme multo Scythis quam Afris est productior, sicut etiam aestate multo longior in Scythia quam in Africa dies flagrat. Nam si non tanto brevior quanto ardentior Lybiam dies ureret, totam nimirum jam dudum absumeret. Noctis sane partes sunt VII. Crepusculum, vesperum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Crepusculum est dubia lux; nam creperum dubium dicimus: hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum, apparente stella ejusdem nominis, de qua poeta: Ante diem clauso componet Vesper olympo. Conticinium, quando omnia conticescunt, id est, silent. Intempestum, media nox, quando omnibus sopore quietis nihil operan
Abbreviated transcription (Latin):
uel suo uidelicet uel sicdum radiat̾a ful¬
gore. Et quomͦ nocte ceca ꝓcul accen-¬
sad faces iituens circumposita queq
loca eodem lumine ꝑfundi ñ dubitas.
tam et si tenebris noctis obstantib ñ
ampliꝰ qm solas faciuna flammas cer-¬
nere p̾ualeas: ita inquiunt purissimũ est¬
illud et ꝓximum cęlo mane. quod diffusis
ubiq siderum flammis semꝑ lucidũ sit.
s peditis aere crassiore nr̃is obtutibus.
sidera quidem illaluce radiantia parent.
ueͬrum reddita ex eis illustratio ñ paret.
Lunã uͦ aiuinit cum infimas sui circuli
absidas plena petierit. ñ nunqmͣ umbra
memorata fuscari. donec paulatim centrũ
t̾rȩ egressa rursuma sole cernat᷑. Uerũ ne
hoc omni plenilunio patiat᷑ latitudinẽ en
signiferi. qͥue xxii. partium ẽ. diuersamq
simul concurrere neceẽ ẽ. luicẽ. corpꝰ et obscu¬
ratũ locum. et ubi lux corpori par

Expanded text:
vel suo, videlicet, vel siderum radiata fulgore. Et quemadmodum nocte caeca procul accensas faces intuens, circumposita quaeque loca eodem lumine perfundi non dubitas, tametsi, tenebris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere praevaleas, ita, inquiunt, purissimum illud et proximum coelo inane, diffusis ubique siderum flammis, semper tucidum fit; sed praepeditis aere crassiore nostris obtutibus sidera quidem ipsa luce radiantia apparent, verum reddita ex eis illustratio non apparet. Lunam vero aiunt, cum infimas sui circuli apsidas plena petierit, nonnunquam umbra memorata fuscari, donec paulatim centrum terrae transgressa, rursus a sole cernatur; verum ne hoc omni plenilunio patiatur, latitudinem ei signiferi, quae XII partium est, diversamque simul concurrere necesse est, lucem, corpus, et obscuratum locum, et ubi lux corpori par
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ibi equalis umbra iacit᷑ ubi luxle
corpore exilior ibi umbra sine t̾mino aiugẽ¬
seit: ubi lux corpore maior. ibi umbra pau¬
latim rarescendo deficit: argumentant᷑
solem t̾ra eẽ maiorẽ. qmͣuis obimmensam lon¬
gͥniqui t atem modicꝰ eẽ uudeat᷑: atq ideo no.¬
etis umbrã quia sensim decrescit. priꝰqmͣ
ad ethera ꝑtingat: deficere. Meminit hu¬
iꝰ umbre et noctis et beatus ambrosius in
sexto exameron libro ita dicens. An non
ille. idẽ moyses pͥutauit dicendum. qnͣtũ
de spacio aeris occupet umbra t̾rȩ cum sol
recedit a nobis diemq abducit. inferiora
axis illuminans et quem admodum in
regione umbrȩ huiꝰ incidens lunȩ globꝰ
eclyplim faciat: ¶ Est autẽ umbra
noctis mortalib ad requiem corporis da¬
ta. ne oꝑis aluida continuato labore defi-
ceret ac ꝑiret humanitas: et ut anͣimas¬
tib quib dam que lucem solis ferre ne-¬
queunt ipsis etiam bestiis que p̾sentiã
uerent᷑ humanam discur sandi ubiq¬

Expanded text:
 ibi aequalis umbra jacitur, ubi lux corpore exilior, ibi umbra sine termino augescit, ubi lux corpore major, ibi umbra paulatim rarescendo deficit, argumentantur solem terra esse majorem, quamvis ob immensam longinquitatem modicus videatur, atque ideo noctis umbram quia sensim decrescat, priusquam ad aethera pertingat deficere. Meminit hujus umbrae ac noctis et beatus Ambrosius in sexto Hexameron libro ita dicens: « An non ille, id est, Moyses, putavit dicendum, quantum de spatio aeris occupat umbra terrae, cum sol recedit a nobis, diemque obducit, inferiora axis illuminans, et quemadmodum in regionem umbrae hujus incidens lunae globos eclipsim faciat? » Est autem noctis umbra mortalibus ad requiem corporis data, ne operis avida continuato labore dceret ac periret humanitas: et ut animantibus quibusdam, quae lucem solis ferre nequeunt, ipsis etiam bestiis, quae praesentiam verentur humanam, discurrendiq
Abbreviated transcription (Latin):
li enĩ edificio sirrgunt
ut a lato incipiant. &e
in angusto finiant᷑ sic̃ ig
montib aut in montib
sepeliebant᷑. Uñ tractũ
ẽ ut supͣ eadauera pẏra¬
mudes fierent aut ingen¬
tes columine collocarent᷑.¬

Expanded text:
li autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut montibus aut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae collocarent
Abbreviated transcription (Latin):
planetarum currit aliquando contin¬
gi atq obscurari: nullumq aliuid sidus
taliter eclypsim hoc ẽ defectum sui lu-¬
minis pati. eo quod eirca fines telluris
solis splendor undiq diffusus. ea libere
quȩ telluri ꝓcul absunt aspiciat: ideoq¬

Expanded text:
planetarum currit, aliquando contingi atque obscurari, nullumque aliud sidus taliter eclipsin, hoc est, defectum sui luminis pati, eo quod circa fines telluris solis splendor utique diffusus ea libere, quae telluri procul absunt, aspiciat: ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
Q ueta quod noceat aspectib
uel negotiis humanis. siue quod
in ea fures latronesq noscendi aliis
occasionẽ inueniant. Est autẽ nax
solis absentia: t̾rarum umbra con¬
ditii. donec ab occasu redeat ad exor-¬
tum. uxta quod & naturam eiꝰpoeta
deseribens. ruit inquit occeano nox
inuoluens umbra magna t̾ramq
polumq Et salomon sacris litteris
expressit. Qͥ pascitur inter lilia

Expanded text:
ta, quod noceat aspectibus vel negotiis humanis: sive quod in ea fures latronesque nocendi aliis occasionem nanciscantur. Est autem nox solis absentia terrarum umbra condita, donec ab occasu redeat ad exortum: juxta quod naturam ejus et poeta describens innuit, inquiens, Oceano nox Involvens umbra magna terramque polumque. Et Salomon sacris litteris expressit: Qui pascitur inter lilia
Abbreviated transcription (Latin):
donec aspiret dies et inclinentur umbre e¬
ganti utiq sensu di scessionem noctis in eli-¬
nationem appellans umbrarum. Nam qm̃
ꝓ conditionib plagarum qͥuib solis cur¬
sus intendit᷑ et splendorẽ eiꝰ a nobis obiectio
t̾renȩ molis excludit. inumbratio illa q̃
noctis natura ẽ ita erigit᷑: ut ad sida usq
uideat᷑ extolli. merito contraria uicissitu¬
dine. id ẽ. lucis exortu umbras inclinari
noctem udelicet deprimi pelliq signauit.
Nam uidelicet umbram noctis ad aeriᷤ
usq et etheris confiniũ philosophi di¬
cunt exaltari et acuminatũ instar psy

Expanded text:
donec aspiret dies et inclinentur umbrae ; eleganti utique sensu decessionem noctis, inclinationem appellans umbrarum. Nam quoniam pro conditionibus plagarum, quibus solis cursus intenditur, et splendorem ejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio illa, quae noctis natura est, ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contraria vicissitudine, id est, lucis exortu umbras inclinari, noctem videlicet deprimi pellique signavit. Quam videlicet umbram noctis ad aeris usque et aetheris confinium philosophi dicunt exaltari, et acuminatis instar py
Abbreviated transcription (Latin):
pacte iste cum suis regłarib.
iccco a septembri initium sumunt:
quod egyptus cet̾arum gentium in
hac arte magistra. ab hoc mense an¬
num inchoat. Unde sic̃ romane
antiquitatis auctoritate p̃cedentes
regłares cũ concurrentibꝰ a martio
ita obreu̾entiam huiꝰce magist̾ii. Hãc
lectionem a septembri uident᷑ indi-
tio epactarum nulla ꝓnuntiet᷑. Pri

Expanded text:
pactae istae cum suis regularibus idcirco a Septembri initium sumunt, quod Aegyptus, caeterarum gentium in hac arte magistra, ab hoc mense annum inchoavit. Unde, sicut Romanae antiquitatis auctoritate praecedentes regulares cum concurrentibus a Martio, ita ob reverentiam hujusce magisterii hanc lectionem a Septembri videntur inchotio epactarum nulla pronuntietur. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
to. usq uarietate: hoc ẽ in uestitu fulgi¬
de dilectionis. circũ amicta uarietate
diuersoꝵ carismatum. Uelcerce mul¬
tiplex contextio cathenarum a&e retis
ex pansa. multifarias electoꝵ ꝑsonas
insinuat: quia cũ uerbis scõꝵ p̃dicatoꝵ
fideliter auscultando atq obediendo
adherent. quasi columnarũ capitib
suꝑ posite retes & cathenule. miracłm
sue conexionis cunctis aspectantib
prebent. Hinc &e enĩ cathene miro sibi
inuicẽ sunt oꝑe conexe: quia mirabi
ta ab alt̾utrum: nichilominusuna eadẽq
fide ac dilectione sit adinuicẽ coniuncta.
Nanq hec coniunctio fr̃na iustoꝵ locis ce
temporib disiunctoꝵ quod adunatione
gitur. Septena uersuum reciacula in capi¬
ħe attestante in apocalipsi. Qui cũ uidis¬
se se dic̾et agnum habentem cornua sep¬
tẽ. & ocłos septem: mox exponendo sub¬
uinxit. qui sunt septem sp̃c dei missi in
uniuersam t̾ram. Quod ꝓpħa ysaias

Expanded text:
to, circumdata varietate ; hoc est, in vestitu fulgito, circumdata varietate ; hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat, quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae catenulae miraculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. Hae etenim catenae miro sibi invicem sunt opere contextae, quia mirabilta ad alterutrum, nihilominus una eademque fide ac dilectione sit ad invicem cunjuncta. Nam quod haec conjunctio fraterna justorum locis et temporibus disjunctorum adunatione et septena retiacula in capignari, Joanne attestante in Apocalypsi; qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem, et oculos septem, mox exponendo subjunxit, qui sunt septem spiritus Dei missi in universam terram . Quod propheta Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
legis p̃signata. uel in quinq etatibꝰ sunt
omnia pleniꝰ comp̾hensa. euangłice ꝑfecti
testimonio confirmatus. certam fidi e oꝑis
rectitudinẽ absq errore conseruet: nou̾it¬
q docens ꝓferre de thesauro suo noua ce
uet̾a. Non solum autem testamenta sibi
nunt: s & om̃s qui in eoꝵdem testam̃toꝵ
libris seripti continentur electi. una fide
p̾diti. eademq sunt ad inuicẽ caritate co¬
nexi. Unde apte de ipsorum capitellorũ
factura subinfertur: et quasi in modũ retis
et cathenarum sibi inuicem mirooꝑe con¬
textarum. Utrunq capitellũ colum narũ
fusile erat: quia in libro parali pome non
ita scriptum ẽ. nec non et quasi cathe¬
nulas in oraculo &e suꝑposuit eas capi¬
tibꝰ columnarũ. Species namq cathe¬
narum ce similitudo retis in capitellis
uarietas ẽ uircutum sp̃alium in scis:
dequadño canitur in psalmis. astitit
regina ad extris tuis in uestitu deaura¬

Expanded text:
legis praesignata, vel in quinque aetatibus sunt legis praesignata, vel in quinque aetatibus sunt omnia plenius comprehensa, evangelicae quoque testimonio confirmatus, certamen fidei, et operis rectitudinem, absque errore conservet, noveritque docens proferre de thesauro suo nova et vetera. Non solum autem Testamenta sibi nunt, sed et omnes qui in eorumdem Testamentorum libris scripti continentur electi, una fide praediti, eademque sunt ad invicem charitate connexi. Unde apte de ipsorum capitellorum factura subinfertur: Et quasi in modum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum columnarum fusile erat. Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: Nec non et quasi catenulas in oraculo et superposuit eas capitibus columnarum . Species namque catenarum, similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis, de qua Domino canitur in Psalmis: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaura
Abbreviated transcription (Latin):
frustra adheretitib & grãm noui sꝑnen¬
tib ait. Si ce̾dẽtis moẏsi: forsitancrede
tis & mͥ. De me enun ille scripsit. Scrip¬
sit enĩ dño moyses &e multa figuraliter:
&e illudaꝑtissime. cum ꝓmissum narrat
ꝑ dñm quia in semine tuo benedicentur
om̃s familie t̾re: &e cum ꝑse ipse dicit fi¬
dñs ds̃ ur̃ de fr̃ib ur̃is: tanquam me
ipsum audietis. iuxta omnia quec̃q
locutꝰ fuerit uobis. Cuiꝰ p̃saga̾ ammo¬
nuit discipłos uox patris decelo. cũ
nuit dicens: hic ẽ filiꝰ meus dilectus
in quo mͥ complacuit: ipsum audite.
Cumgͦ ammirabili diuineoꝑationisꝯ
cordia &e pͥmo nouigrã testamenti. in
uelamine uet̾is erat condita. & nunc
sacͣmenta uet̾is testamenti ꝑlucẽ noui
sunt reuelata: quasi capitellum utriꝰq
columnȩ. quinq ẽcubitis altũ: quia ui¬
delicet manifestum ẽ. quod in testam̃to
uet̃ĩ. cuiꝰ sacramenta uel inquinq libris

Expanded text:
frustra adhaerentibus, et gratiam novi spernenfrustra adhaerentibus, et gratiam novi spernentibus ait: Si crederetis Moysi, credede me enim ille scripsit : scripsit enim de Domino Moyses, et multa figuraliter, et illud apertissime, cum promissum narrat Abrahae per Dominum, quia in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae ; et cum per se ipse dicit fiquam me ipsum audietis, juxta omnia quaecumque locutus fuerit vobis . Cujus praesagii discipulos vox Patris de coelo monnuit dicens: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; ipsum audite . Cum admirabili divinae operationis concordia, primo novi gratia Testamenti in velamine erat veteris abscondita, et nunc sacramenta veteris Testamenti sunt per lucem novi revelata, quasi capitellum utriusque columnae quinque est cubitis altum, quia videlicet manifestum est quod in Testamento veteri ejus sacramenta, vel in quinque libris
Abbreviated transcription (Latin):
scientia scripturarũ non pot̃ ẽẽ firma
uita uel loquela doctoꝵ: apte subditur.
Duo quoq capitella fecit que pon̾ent᷑
suꝑ capita columnarũ fusilia exere:
quinq cubitoꝵ altitudinis capitellũ
unũ. & quinq cubitor altitudinis capi¬
tellum alterum. Capita enim colum¬
narum hoc ẽ suprema parsearũ p̾cor¬
dia sunt fidelium doctoꝵ. quoꝵ deo de¬
uotis cogitationib sicut capite menbra
ita ipsoꝵ omĩa &e oꝑa diriguntur & u̾ba:
Duo autem capitella que his capitibus
erant suꝑposita. duosunt testamenta:
quoꝵ meditatione atq obseruantia.
doctores scĩ toto &e animo subduntur
ce corpore. Unde bene utrumq capitel¬
lum quinq cubitos habebat altitudi¬
nis: quia nimirum quinq libͥs scͥpt᷑a
mosaice legis comp̃hensa ẽ. quinq etiam
scłi etates. tota uet̾is instrumenti series
complexaẽ. Nouũ u̾o testamentũ nonalia
nobis aliqua p̾dicat. quam quod moyses¬

Expanded text:
scientia Scripturarum non potest esse firma scientia Scripturarum non potest esse firma vel vita vel loquela doctorum, apte subditur: Duo quoque capitella fecit, quae ponerentur super capita columnarum, fusilia ex aere. Quinque cubitorum altitudinis caunum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum, etc. » Capita etenim columnarum, hoc est suprema pars earum, praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus, sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis, quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota Veteris Testamenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua p