comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur credñti. ¶Uñ apłs. Bo¬
nus odor sumꝰ do. aliis odor inte.
aliis odor mortis. Est ã aliud ꝙ
nͦ inse bonũ ẽ. ⁊ facienti nocet et
dampnat. nͥ peniteat. ut malum.
ualet tñ ad aliquid ut eĩ ait ãs̃ in

Expanded text:
Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait Aug. in
Abbreviated transcription (Latin):
rias ꝑ temptatõe diaboliꝰ nͥ elatõ cõ¬
pͥmẽda p̾cessiss nõ utiq temptati¬
onẽ s opꝰ poc̃i. Tał eĩ fuit ordinis
ꝓ gressꝰ.diabłs temptando dixit.
Si comed̾itis eritis sic̾ dii sciẽtes
bonũ ⁊ malũ. quo audito. statim
m̃ti mulieris subrepsit elatõ que¬
dama amor ꝓpͥe pocestatis. Ex qͦ
placuit ei fac̾e ꝙ diabłs suadebat.
⁊ utiq fecit SSuggestione gͥ pec¬
cauit. qr temptatõ p̾cessit ex qͣ ĩ
mẽte eiꝰ elatõ orta ẽ. ꝗͣ pccm

Expanded text:
tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente
Abbreviated transcription (Latin):
tõem aug̃ distinguens a sacramen¬
tali ait. ¶Ut ꝗd paras uentrem et
dentem. crede ⁊ manduersti. Credere
eĩ in eum. hoc ẽ manducate panem
⁊ uniu. Qͥ credit ĩ eum. manducat.

Expanded text:
oan., distinguens a sacramentali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, manducat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspicit᷑. intelłe̾tu u̾o ⁊ c̾ator ⁊ crea¬
tur q̃dam. Item. Incelłe̾tu ĩ telli¬
tis deletamur. Sic gͦ distingui
miistratõem reꝵ tp̃ralium. et
ad bonam int̾ malos cõu̾satõem.¬

Expanded text:
spicitur, intellectu vero et Creator et creatura quaedam. Item intellectu intellitis delectamur. Sic ergo distingui ministrationem rerum temporalium et ad bonam inter malos conversationem
Abbreviated transcription (Latin):
in sacris eloquiis. et mĩa euis su
ut uelit. uolentẽ sb̃seqͥtur
tra uelit. cur enim monemꝰ ora¬
Curadmonem᷑ pet̾e ut accipiamus.
nͥab illo fiat qd̾ uolumꝰ a qͦ fcm̃ est

Expanded text:
in sanctis eloquiis: Et misericordia ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur oracur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sariꝰ uñ ⁊ mulierẽ tẽptauit. in
illic aliqͣtenꝰ p̃ualeret. pꝰtmodũ fidu¬
cialꝰ ad alt̾am q̃ robustior fuit pul¬
sandam uł pociꝰ sb̾iciendã accederet.
Pmũ gͥ solitaria feminã explorauit.
ut ĩea pͥmũ õnem sue temptatõnis¬

Expanded text:
 in illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit, pulsandam, vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem te
Abbreviated transcription (Latin):
assit caritas. sñ qua nec cred̾e n
sꝑare m̾itũ est uite. uñ appet uere
format et scĩficat. ut eis anima in
animam.
De mun̾ib u̾cutum

Expanded text:
adsit charitas sine qua nec credere nec sperare meritum est vitae. Unde apparet vere, format et sanctificat, ut eis anima infanimam. 7. De muneribus virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sam sub̾am: qr sic̃ fuliꝰ ad patrem. ⁊ ñ
filus a d ñ patrẽtefertur: ita genitus ad
genitorem. ⁊ ñ genitus ad ñ genitorem
referatur necc̃e ÷ Ecce̾ enident̾ ostendit
ꝗ. ingenitiis telatiue dr̾. ⁊ de solo patre
accipitur. Aliaq nocio est qͦ dr̾ ingenitꝰ.
ala qua pat̾. atq tm̃ ualet c̃ dr̾ in geni

Expanded text:
iam, quia sicut Filius ad Patrem, et non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑꝙ̃ tẽptaret eleg̾it. s cũ deciꝑe
sus est. Nocendi em̃ uoluntas inẽ cuiq
a se. s potestas a deo. Sic aut̃ loq̃batur
enĩ uelud organo est usus. mouens
quib suã monstrͣet uoluntatẽ. Serpẽs
gͦ nec ĩba ĩtelugebat ñ rõnał ẽ fc̃s. Cal¬

Expanded text:
em tentaret elegerit, sed cum decipere sus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatuenim velut organo est usus, movens quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec
Abbreviated transcription (Latin):
noc̾e ñõ pot̾at. ad fraudẽ se con¬
u̾titut dolo hõiem supplantaret qͣm
u̾tute suꝑare neqͥret. sie autẽ frans
illius nimis maĩfestaret᷑ in sua spe
nõ uenit. ne aꝑte ꝯgnosc̾et᷑ ⁊ ĩ repelłe¬
tur it̃m ne nimis occulta foret fraus
riam pati si talit̾ cͥcũ ueniri ꝑmitt̾et
eum deus ut p̃cau̾e nõ poss ĩ aliena qͥ¬
dem forͣ uenire ꝑmissus est dyabolus.

Expanded text:
nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus riam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus est diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos tͣnsire ñ possint: neꝙ iñ hue tnsme¬
are. Qͥd est uld̾ chios int̾ houos ⁊ malos. nͥ
hinc iticia. iñ iiqͥtas q̃ nullatenꝰ sociari
ualent: A deo eiĩ sc̃ĩ dei iusticie aiddicti ft̃:
ut uulla cõpassione ad reꝓbos tͣnsire uale¬
ant. nulla ꝓ eis int̾ sc̃os fat intercessio.

Expanded text:
nsmeare. Quid est illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio.
Abbreviated transcription (Latin):
fecto intelligunt᷑ pmii homines
ante malignã dyaboli ꝑsuasionẽ
absimuisse a cibo uetito atꝙs ume
fiusse ꝯcesis. hiis u̾bis ondit aug̃¬

Expanded text:
fecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quo
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse ꝓic̾e uł m̾eri ꝑ grãm crea¬
tõnis solet opponi sic. ꝑ illud auxili¬
um gr̃e creatoĩs potuit stare ĩ bo¬
no qd̾ acceꝑat. potuit gͦ resist̾e tẽp¬
tatõmi. S resistere tẽptatõib ł sug¬
gestionib malis m̾itum est acboñ
remun̾abile. Omne autẽ bonũ m̾i¬
tũ ꝓfectõnis est ꝑ grãm gͥ treatõnis
ꝓfic̾e̾ potuit. sine adiectõne alt̾ius gr̃e.
Ad̃ quod dm̃s. qr resist̾e malo ⁊ ñ cõ¬
sentire tẽptõni. ñofuiss illi m̾itum.

Expanded text:
potuisse proficere vel mereri per gratiam creationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum profectus est; per gratiam ergo creationis proficere potuit sine adjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi
Abbreviated transcription (Latin):
si malũ nõ facimꝰ. s resistimꝰ. ibi diun¬
taxat uͥ cã sb̾est. q̃ nos id fac̾e monet.
qr ex pc̃ci corruptela. proni st̾ ad lap¬
sum gressus uiri Nuͥ autẽ nõ int̾ue¬
nit cã nos ad malũ impellens ñ m̾e¬
mur si ab eo declinamꝰ declinare em̃
a malo semꝑ uitat penã. s nõ semꝑ
m̾etur palmam.

Expanded text:
malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
et nẽ sunt. gͦ adult̾iũ homicidrũ ⁊
similia ĩ qnͣtũ sũt bona sunt. ⁊ ne᷑
sunt. ⁊ deo uolente fiunt. Qd̃ si ẽ. tc̃
illi qͥ faciũt illa bona agunt quod
penitꝰ ab surdũ est. hiis uo sic illir
respondẽt. dñt eqͥdem adult̾iũ hom¬
s actuũ uicia. actus q ĩp̃os adult̾u ⁊
homicidii ĩ qnͣtũ sunt uł in qnͣtũ sũt
actus a deo eẽ ⁊ bonas naturas ẽẽ. s
nõ ĩ qnͣtũ adult̾ũ ⁊ homicidiũ sũt.
⁊ ĩo nõ sequi dñt. si actus q̾ homicidi¬
a ⁊ adult̾ia sunt ad̾o sũt ꝙ homicidi¬
a ⁊ adult̾ia a deo sunt alia oppositõ

Expanded text:
e sunt; ergo adulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homctuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia et adulteria a Deo sunt. 9. Alia i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obdormiss tulit unã de costis ⁊
forma uit eam ĩ mulierẽ. Hic attẽ¬
dendũ est qͣre nõ creauit simul uirũ
et mulierẽ sicut angelos: s pͥusuirũ
dem̃ mulierẽ deuiro. Ideo scĩl ut u  ͫ¬
nũ eẽt gen̾is humani pͥncipiũ. qͣn¬
nus ĩ hoc et suꝑbia dyabłi ꝯfandet᷑.
et hom̃ĩs humilitas dei siłitudĩe sub¬
limaret᷑. diabolus quippe aluid a d̾o
pncipiũ esse cupierat. ideoq ut eiꝰ
suꝑbia retund̾etur. hoc homo ĩmu¬
nere accepit.qd̾ dyabolus ꝑu̾sera
ꝑe uoluit. s optine ño potuit: ⁊ per
hec ymago dei ĩ hoĩe apparuit. Qͥa

Expanded text:
que obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in mulierem. 2. dendum est quare non creavit Deus simul virum et mulierem, sicut angelos, sed prius virum, deinde mulierem de viro? Ideo scilicet ut unum esset generis humani principium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in ho
Abbreviated transcription (Latin):
um creatõis: ita honio om̃ib hõi¬
bus pncipium gn̾atõnis. Ideo ⁊̃
ex uno homĩe om̃s esse uoluit d̾s
ut dũ cognost̾ent se ab uno esse õs.
se qͣi unũ amarent. Qre de lat̾e ui

Expanded text:
omo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent. 3. Quare de
Abbreviated transcription (Latin):
uiro est forta. s ut nullã in eo sensisse
penã monstraret᷑ tiume simł poten¬
tie opꝰ mirabłe ostend̾et᷑. q̃ hõis dormi¬
entis latus aꝑuit. nͨ eum tñ a qͥete sopo
er de lat̾e uiri dormientis formata ẽ:
ita ecc̃a de sacm̃tis q̃ de lat̾e xͥ ĩ truce
qua qͣuib redimimur apenis. atq
abluimur a culpis.

Expanded text:
icet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporer de latere viri dormientis formata est, ita Ecclesia ex sacramentis quae de latere qua, quibus redimimur a poenis atque abluimur a culpis.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ placuit. Cet̾m si ad ꝑficiendũ
corpus mulieris deus extͥnsecum
augm̃tum addidiss maiꝰ illud es
om̃i extͥnseco additam̃to ꝑ dĩnam
potentiã in sem ip̃a multiplicata:

Expanded text:
non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud essomni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata,
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Uideamus ubi sit qͣi qd¬
dam hoĩs ext̾ioris int̾ioris q con¬
finium. quicqͥid enĩ hñis uraĩmo¬

Expanded text:
ita dicens: Videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habem
Abbreviated transcription (Latin):
in uno homĩe tẽptatois ẽ ordo ⁊ ꝓgres¬
sio qͣlis tunc ĩ pͥmis p̃cessit ꝑentibus.
aĩe ꝓ muliere ifior portõ ronis. pro
uiro suꝑior rõnis portõ. ⁊ hic est uir qͥ¬
rem est uelud quoddã spũale con¬
iugiũ. n᷑alis q ꝯtractus. quo suꝑi¬
or rõnis portõ qͣi uir debet p̃esse ⁊
dñari. infi̾or u̾o qͣi mulier deberet

Expanded text:
in uno homine tentationis est ordo et progressio, qualis tunc in primis praecessit parentibus. animae, pro muliere inferior portio rationis, pro viro superior rationis portio. Et hic est vir qrem est velut quoddam spirituale conjugium naturalisque contractus, quo superior rationis portio, quasi vir, debet praeesse et dominari; inferior vero, quasi mulier, debet
Abbreviated transcription (Latin):
norari debet: nestit᷑. Talis q ignorãtia
pena pcc̃i est. cũ mẽs uicio obscuratur.
ne ꝯgnost̾e ualeat ea q̃ scire deberet.
De homĩs tñslatõne in¬
s melorẽ statũ ⁊ de duobꝰ

Expanded text:
norari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet. De hominis translatione in meliorem statum, et de duo
Abbreviated transcription (Latin):
catisũo pẽtarent famẽ ño sentirent:
ẜ sie fame fuꝑsluũ uidetur comedere
sent. Ad qd̾ dicipotest. ꝙ fames ue defcc¬
tus est ⁊ pena pcc̃i. Est .n. ĩmodatus ap¬
petitus edendi. cui nõ sbraciusset txmo
deft̾m cibo p̃uenret. hebat enĩ nalem
appetitũ ⁊ mod̾atũ. cui ita sat̃faciend̾
erat. ne destm̃ famis sentiret. Sicut g

Expanded text:
cati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere:sent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo fectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut er
Abbreviated transcription (Latin):
an iuisa pena reꝓborum: decoloret głã
beatorum. anbeatitudini eorum ꝓficiat.
re beatoꝵ leticiã ñ ualebit Et licet iꝰtis
sua gaudia sufficiant. ad maiorẽ tñ glo¬
riã uident penas maloꝵ: quas ꝑ gr̃as e¬

Expanded text:
an poena reproborum visa decoloret gloriam beatorum, an eorum beatitudini proficiat. re beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per
Abbreviated transcription (Latin):
mortales uid̾e hec oĩa meruer̃t. Egrediẽ¬
t eiũ electi non loco s intelligentia uel
uisio̾e manifesta. ad iudend̾ impioꝵ cru¬
eiatꝰ. qͦs uidentes non dolore afficientur:
Uñ ẏsaias. impioꝵ tormenta descͥbens. ⁊
ex eoꝵ uisione leticiam bonorum expͥmẽs:
uera uiroꝵ qͥ p̃uaricati st̃ in me. uermis e¬
orum non morietur: ⁊ ignis ñ extingue¬
tur. ⁊ erunt usq ad sacietatem uisionis
orñi carni .i. electis. letabitur enĩ iustꝰcũ
super solium excelsum. quos seraphin
duab alis uelabant scriptori ⁊ si non ari¬
ditori ꝯmemorasse sufficit. qui a facie
erorsis sedentis ꝑmedia ad pedes ⁊isq
uia duce ꝑuenit.

Expanded text:
videre haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens,vera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis non extinguetur, et erunt usque ad satietatem visionis omni carni, id est, electis. Laetabitur enim justus, csuper solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque via duce pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
de na m̃tis humane. de una quada
moraui. nͥ ꝑ officia geminamꝰ. Car
corꝑis sensꝰ intendit᷑ nob̾ pecorib q
ꝯmunis est. Qui seclusus ẽ a rõne sa
est ordo peccandi uł ca¬

Expanded text:
entis humanae, de una quadam re moravi, nisi per officia geminamus. corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione uod talis est ordo peccandi vel ca
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. malũ uł mat̾iam nõ eẽ a docre¬
atam. s adyabolo inuentam. qͥ
⁊ ip̃e bonus creatus est. Idem ĩ ĩ
tis p̃ceptis uł in ip̃a u̾itate errare.
ꝙ sino inuoluntate facunt pec

Expanded text:
r malum vel malitiam non esse a Deo creatam, sed a diabolo inventam, qui et ipse bonus creatus est. Idem etiam,tis praeceptis vel in ipsa veritate errare? Quod si non voluntate faciunt, pec
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ dei. Idem in li. de duab aĩab.
pcc̃m est uoluntas retinendi uł
consequendi quod iusticia uetat.
In utraq assignatõne de actuali p᷑¬
cato agit᷑ͦ ⁊ mortali. nõ ueniali. Ex
pͥma descͥptõne ostendit᷑ pcc̃m esse
uoluntas mala. siue locutõ ⁊ oꝑa

Expanded text:
legem Dei. Idem in lib. de duabus Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et ope
Abbreviated transcription (Latin):
leticoꝵ regła deficit. qua dñt nulli
rei duo simł in ẽẽ ecria. suillus enĩ
potus aut cibus simł dulcis ẽ et a¬
re simul eẽ nõ possunt. cum autẽ
bona ⁊ mala nullus ambigat esse
cͣcͣria nõ solũ simł ẽe possunt s ma¬
la õĩno sũ bonis et nͥ ĩ bonis eẽ non
sunt ut si bonũ nõeẽt in quo esset malũ
posus uermalum esse potuissetqr¬
petour. qm̃ nichil est aliud corrup¬
tõ qmͣ bom ext̾minato ex bonis s
nala ceta sunt et nisi nilonionõ¬

Expanded text:
lecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et are simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non sunt, ut si bonum non esset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuissetquoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
pena deseutt. ⁊ uirtus corꝑis sñ sensu pe¬
ne ium pene inse deseuientis excepi ꝑe
hũit sane illd om̃ corpꝰ doloris nr̃i nat᷑a
Sicorpꝰ nt̾m id nr̃e nature ht̃. ut calect
undas ⁊ fluctꝰ de suꝑ eat. necclausedont
obstacuł arceat᷑ At uo si dñi corꝑis solui
inliquidis ⁊ structa transcurrati qõ per
natam hũani oorꝑis caanẽ ex sp̃u sc̃ er
ceptã iudicamꝰ saro illade cet sx̃lsc̃a eso¬
S matam nꝰ hosaciendũ corpꝰ ⁊ passus est

Expanded text:
erio desaevit, et Virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuerit sane illsi corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis ess ad patiendum corpus; et passus
Abbreviated transcription (Latin):
deillo fcã ẽ uoluntas dei. Itẽ ÷
si bñ. nec impune si male Idem ĩ lꝰ
rium uł angło uł hõi cũ pͥmũ fci sũt
defuss qm̃ nõ talis natura fc̃a erat
ut sñ dĩno auxilio poss man̾esi uel¬
let m̃o utiq sua culpa cecidiss. defius¬
set quippe aduitoriũ sine qͣ manere

Expanded text:
de illo facta est voluntas Dei. Item insi bene, nec impune si male. Idem quoqurium vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo manere
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquid de penuria
teniutate nr̃a. cum pauꝑcula
garofilatium dñi mitt̾e ardua
scande. opus ultra uires nr̃as ag̾e
p̾su̾simus. osu̾mationi fiduciam
laborisq m̾cedem in samaritano
statuentes. qui ꝓlatis incurationem semiuiui
duob denariis suꝑeroganti cuncta redd̾e ꝓfes¬
sus ⁊ delectat nos u̾itas pollicentis. s t̾ret imiꝰ¬
m̃sitas laboris. desicłium hortatur ꝓfĩciendi:
s dehortatur infirmitas aeficiendi. quam
iuncit relus domus dei. Qꝰ mardescentes fidẽ
nia̾m adu̾sus errores carnalium aialium ho¬
minum dauitico turris clipeis muinire. ut po¬
tius munitã ostend̾e. ac theologicarum in qui¬
sionum abdita aꝑire nͦ non ⁊ sacm̃torum eccͥ¬

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tnup̃a cerimonialia scdm spualeri¬
tellectũ quẽ otinent. ⁊ oĩa moralia ad
git᷑ ex quib cet̾a emanant sic̃ in seroe
dñiocto uͥtutes p̾mictunt᷑ adqͣs cet̾a rece¬
runt᷑ ⁊ si c̃ ad .x. mandata decalogi cet̾a re

Expanded text:
t ipsa caeremonialia secundum spiritualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad gitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalogi ca
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑ Inimicus .i. iusticie est qͥ pene ti¬
more ñ peccat. amicus u̾o iusticie qͥ eiꝰ
amore ñ peccat. Oñim gͥ ħ sũma ẽ. utt
intelligatur legis ⁊ oĩum diuinaꝵ sc̃p¬
turaꝵ plenitudo eẽ dilectio d̾i ⁊ ꝑximi

Expanded text:
deatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae timore non peccat. Amicus vero justitiae, qui ejus amore non peccat. Omnium ergo haec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo esse dilectio Dei et proximi
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa lex pendet ⁊ ꝓpħe. Si gͦ ñ uacat õs
paginas sc̃as ꝑscritari. oĩa inuolitera
sermonũ euoluere tene caritatẽ ubi
pendent oĩa. qr ꝑfectio est: ⁊ finis oĩũ
Tunc.it. ⁊ p̾cepta. ⁊ ꝯsilia recte fiunt eũ
referunt᷑ ad diligendũ d̾m ⁊ ꝑximũ ꝑꝑ¬

Expanded text:
e. Si ergo non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum
Abbreviated transcription (Latin):
nem. uł bonũ esse iniquũ. Qui e¬
nim dicit hominẽ ĩ qnͣtũ homo
est malũ esse. et bonitatem ẽe ini¬
qͥtatẽ. opus dei culpat qd̾ ẽ homo.
et uiciũ homĩs laudat quod est mi¬
quitas. O¬

Expanded text:
num, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, malum esse, et bonitatem esse iniquitatem, opus Dei culpat, quod est homo, et vitium hominis laudat, quod est iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
surpare. angłm de celis mitrit d̾s obłonem
eiꝰ ꝯsecrare: Marime cũ eisdẽ ꝑ ꝓpħam ꝯmi¬
natꝰ sit dicens. Maledicã bñdictiõib ur̃is.
Ꝙ si bñdictiõib eor se asserit maledicturũ
u̾itas. Quid erit de
hostia: ergo dicemꝰ i¬
lã posse bñdͣieiͥ qͦuemi

Expanded text:
surpare, angelum de coelis mittit Deus oblationem ejus consecrare? Maxime cum eisdem per natus sit dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam posse benedici ab i
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ sp̃m sc̃m suam efficit carnem ⁊ sã¬
guinem.Item g̾g. putant quidam cõionẽ¬
corporis minus ẽẽ sc̃ificatam si illorũ fiat
efficio. quoꝵ uita eoꝵ oculis uidetur igno¬
bius. heu in quam magnum laqueum ino¬
cidunt ut diuina ⁊ occusta misteria plus
abaliis sc̃ificata posse fiseĩ credant. cum
uter ea misteria ⁊ operando sc̃ificet. ⁊ scifi¬
cando benedicat. Misterium ideo dr᷑ ꝙ secre¬
tam ⁊ reconditam hãt onspensationem.¬

Expanded text:
um sanctum suam efficit carnem et sanguinem. Item Gregor.: Putant quidam communcorporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant, cum liter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ttis ampliat᷑. si maloꝵ attenuat᷑. hoc de cor¬
ꝑe dñi. hoc ⁊̃ de uap̃ate ⁊ crismate sciend̃ est.
⁊ tenẽt̾. qr uirtꝰ diuina secretiꝰ oꝑatur in eis.
⁊ diuina solũ mͦ ẽ hec ritrtꝰ siue potestas non
humaneefficatie Ili uͦ qͥ excõicati sunt. uel
de hesi manifeste notati uident᷑ ħ sacram̃tũ¬
ñ posse ꝯfic̾e. licet sac̃dotes sint. qr nemodi¬
cit ĩip̃a ꝯsecratione offero. s offerimꝰ qͣi ex ꝑ¬
sona eccłe ri i̾o cũ alia sacram̃ta extra eccłam

Expanded text:
meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Sunt endum est et tenendum; quia virtus divina secretius operatur in eis, et divina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
uib ꝯtineri cũ sint sñ corꝑe. ñ deert̃ qui
l cõtendant Ip̃amꝙͦ aĩam corꝑeam p̃pa¬
rasse linguã ⁊ stillã delatari digito cupi¬
sse. S meliꝰ ẽ dubitare de occultis: ꝙͣ linga¬
re de incertis. diuitẽ insupplicio. paureᷤ
tentiosis nũꝙͣ inuenit᷑.Si se uideant

Expanded text:
 deerunt qui e contendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperetentiosis nunquam invenitur. 5. Si se vident
Abbreviated transcription (Latin):
Alie atq alie st̃ uoluntates suos ꝓpͥos
fines hñt. qui tn referuntur adfinẽ illiuis
uoluntatis: qua uolumꝰ beate uiu̾e ⁊ ad
eam ꝑuenire uitã: q̃ ñ referat᷑ ad alid. Sed
amanti ꝑse ip̃a sufficiat. ꝙ̃ ad mod̾ uolun¬
tas uidendi finẽ ht̃ uisionẽ. ⁊ uoluntas
uidendi fenestrã. finẽ ht̃ fenestre uisionẽ.
Alt̾auo ẽ uoluntas ꝑfenestrã uidendimẽ¬
seuntes ciuꝰ itẽ finis ẽ uisio transeuntiũ.
Adqõ ⁊̃ p̾dicte referunt᷑ uoluntates. Itẽ
te Sibona ẽ illa: adꝙͣ cuncte referuntur
adbeatitudinẽ. qd certis uelut passib agit᷑
ꝓiciatur in tenebras ext̾iores. his auctorta¬

Expanded text:
aliae tales voluntates suos proprios fines habent, qui referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam quae non referatur ad aliamanti per seipsam sufficiat, quemadmodum voluntas videndi finem habet visionem, et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem. Altera vero est voluntas per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transeuntium. Ad quod etiam praedictae referuntur voluntates. Item tae, si bona est illa ad quam cunctae referuntur.ad beatitudinem, quod certis velut passibus agituprojiciatur in tenebras exteriores, Matt
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ nõ traductõne originiss
siłiudine puaricatoñs. omsq ees
lo uno p̾casse dñt. qr om̃ib illeunꝰ
p̾candi exemplũ excitit. Hoo ma¬
le sensĩnit qͥdam ħetiti qͥdc̃i sunt
pelagiani de quib ans n ces¬

Expanded text:
raductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit. de hoc̃ enim sc̃i doctores sũ̾
obscure locuti sunt. atq scolastici
ietatem qua obroxii et addc̃i sii¬
homĩis actuali pcc̃o. qr illo prout
aiunt om̃ib debetim pena eterna.¬

Expanded text:
quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici ietatem, qua obnoxii et addicti suhominis actuali peccato, quia pro illo, ut aiunt, omnibus debetur poena aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fu̾it illud pcẽm originale scil
an actuiale. et si de originialiĩtelli¬
gatur ꝯseqñter quid sit oagĩalepo¬
catũ ⁊ qͣre dicat᷑ origĩale. ⁊ qũo per¬
tͣnsierit uł ꝑtñseat in om̃es dili¬
gent̾ inuestigandũ ẽ. Quibdam¬

Expanded text:
od fuit illud peccatum, originale, scilicet, an actuale; et si de originali intelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter in
Abbreviated transcription (Latin):
cõieandũ hortor. si tñ mens in affectu pec¬
candi ẽ: grauari mag̃ dico eucharistie ꝑ¬
ceptione : ꝙͣ purificari. Et licet quis pec¬
cato mordeatur. si peccandi tñ de cet̃o ñ
ht uoluntatẽ. ⁊ satis faciat lacrimis ⁊ o̾ro¬
nib ⁊ accetat securꝰ. S ħ de illo dico: quẽ
mortalia pec̾ca ñ grauant. si ñ freq̃ntiꝰ sal¬
rint carere eccłastieis liminib

Expanded text:
andum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, salrint carere ecclesiasticis liminib
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ qd̾ nõ ficret nͥ pc̃caret Am̃ma. e
enĩ nõ est hoc corpꝰ sicut pͥmi homĩs
fuit. s iam det̾rus est. ht eñ nc̃citat ẽ
moriendi. Ecce hic euident̾ aꝑit ag̃.¬
ꝙ corpꝰ hõis añ pcc̃m moc  ⁊ ĩmoreale
fuit. s nõ quałr fiet in resurrectt̃ nei
dehoc eodem beda suꝑ geñ ait. Non
est tredendũ añ ptc̃m ita fuisse mor¬
tua corꝑa. sicut mͦ. ait enĩ apꝰ. ẽorpꝰ¬

Expanded text:
tuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet enim necessitatem moriendi . Ecce hic evidenter aperit A corpus hominis ante peccatum mortale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita fuisse mortua corpora, sicut modo. Ait enim Apo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ignis et̾nus dr̃ pena maloꝵ.
quia ea cruciant᷑ nec tñ ip̃e cͣciatꝰ
maloꝵ ignis est s ꝑ ignem fit in
homĩe. nam ꝑ pcc̃m corrumpit᷑
nͣ. et minuitur bonũ ne᷑. ⁊ est ip̃a
minutõ et corrupcõ boni passio ⁊
pena. et nõ est eẽntialit̾. ip̃m pecca¬
tum ꝑ qd̾ fit s ideo p̾ccm de ut pre¬
cat hõfit ĩ homine illa corruptio.
q̃ tñ fit deo auctore illa enĩ pena
siue passio q̃ est honi corruptio.
a deo est illius cñ ut sic dicã mͣ et¬

Expanded text:
Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialiter ipsum peccatum, per quod fit; sed ideo peccatum cat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
fiꝰ insinuat ang uu debap par¬
circumcisionẽ aufert᷑ manet tũ ĩ
eo quẽ genuerũt cͥcũcisi. Qũo ⁊̃
palea que oꝑe humano tanta di¬
ligentia seꝑatur man tñ ĩfructu
q̃ de purgato nascit᷑ tͥtico. Ita pcẽm¬

Expanded text:
fieri insinuat Aug. in lib. circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato nascitur tritico; ita pe
Abbreviated transcription (Latin):
etatis oꝑa nicħ ualemꝰ: Ecce hus uer
tatẽ bonam. eenĩ lib̾atur ⁊ ̃patur
homĩs uoluntas ut sit bona. bonũq
efficatit᷑ uelit. Coopans uͭ gr̃a uolunte
iam bonam seqͥturadiuuando. unde
augꝰ eͣ ulianũ heticũ. Q ui bonã uo.¬

Expanded text:
etatis opera nihil ualemus. de opertatem bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam vo
Abbreviated transcription (Latin):
uunret. his testimoniis aꝑteinsisua¬
tilrqr uolunitas hoĩs gr̃a dei p̃uenitur.
atq p̃ꝑaturut fiat bona. nõ ut fiat uo¬
luntas. q. rañ grãm uoluntas erat. s
nõ erat bona ⁊ rectauoluntas. Quid

Expanded text:
juvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
Non est uolentis n tutrentis sed dei
mise̾ntis. hoc si attendes uliane ñ ex¬
tend̾es cͣcͣ grãm m̾ita uolũtatiꝰ hũane.
Nion enĩ ideo miseret᷑ d̾s alituiꝰ hoĩs¬
qr uoluit et cucurrit. s ideo uoluit ⁊
cuturrit. qr misertus est d̾s patur enĩ
uoł homũs a deo ⁊ a dño gressus hõĩs  t̾ i.¬

Expanded text:
Non est volentis neque currentis, sed Dei miserentis. Haec si attenderes, Juliane, non extenderes contra gratiam merita voluntatis humanae. Non enim ideo miseretur Deus alicujus, quia voluit et cucurrit: sed ideo voluit et cucurrit, quia misertus est Deus. Paratur enim voluntas hominis a Deo, et a Domino gressus homi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine.n. moriendi ꝙ ĩeo fuit ambigu¬
um ñ est. q̃ ⁊̃ añ pecc̃m in hoĩe fuit qñ
aliquis i̾eo ñ fuit defectus. nec gͥ mort ali¬
o tas illa ineo tc fuu̾it defectus q nat᷑a eierat.
Uñ ⁊̃ quidã talẽ mortalitatẽ in nob̃ ñ eẽ
tẽ ñ quid necc̃ttatem paciendi hu̾it: Si. i.
neccĩtas paciendi ł moriendi fuit inxp̃o:
necc̃itate sue ꝯdicionis: qr a pecc̃o ĩmumᷤ.
s ex sola uoluntate accepit de nr̃a ĩfir¬

Expanded text:
tudine enim moriendi, quod in eo fuerit, ambiguum non est, quae etiam ante peccatum in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; nec ergo mortalitas illa tunc in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem tem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Chrisnecessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infir
Abbreviated transcription (Latin):
dicte ꝓpͥetate siue notiones in ꝑsonis
sunt. uerum ⁊ alie q̃ aliis notantur ho¬
minib Nam ⁊̃ hoc nom̃ ingenitꝰ relatiue
di̾ de patre tm̃. ⁊ aliam designat notioe¬
nem. ꝗͣ pat̾ ł genitor. Non ẽ enim idõ
eẽ patrem. ⁊ ẽc̃ ingenitum i ñ ea noti¬
ingenitꝰ ant̃ sccłm gͥna ꝓpͥetatẽ innascs.

Expanded text:
dictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Patrem et esse ingenitum, id est, non ea notiingen
Abbreviated transcription (Latin):
pondens dicit se in cdiuinis scͥpturis hoc
quidam oicentib nob filium dei qͥ gen̾at
est pat᷑ qui gn̾auit iequalem eẽ sĩ posse.
quamins ule gn̾atus sit. istegn̾auit¬
gnatioe nature adusus quidꝰ illam q̃stig¬
nem uocẽ s arbitrantur acclusam. s t̾giu̾¬
satͥone dampnabili in eod̾ loco uestigium
u̾tunt ut putent muitatonẽ fi̾ questioi̾s
om̃iũ incliinis scripturis ingenitum
eausut pare q̃ ñ sunt scripta. sũea q̃ st̃¬

Expanded text:
om. 2, dicit se in divinis Scripturis hoc quidam dicentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis est naturae; adversus quidem illam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis omnium in divinis Scripturis ingenitus ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea q
Abbreviated transcription (Latin):
ut spirat homo dese flatum eme ⁊
ua faciem hominis: ex se sp̃m hominic E
non capiunt tropica locutione dem̃ eõ suf
mam fecit. fare enim ẽ: flatum face̾. fla¬
tumm facere: est animam face. Undo clñs ꝑ¬

Expanded text:
l spirat homo, de se flatum emittiin faciem hominis, ex se spiritum homininon capiunt tropica locutione dictum esse smam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facere. Unde Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe humana nõ oꝑe dei cum
uicio pͥmitus est instituta. s ex
uoluntatis arbit̾o pͥoꝵ hoĩm ue¬
nenti ĩuicio est sauciata. ita ut
nõ sit ĩcarne bonũ s uiciũ quo
inficitur anima. De c̃a orie

Expanded text:
quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, ita ut non sit in carne bonum, sed vitium quo inficitur anima. 5. De
Abbreviated transcription (Latin):
e ã ignores quid faciat ħeticũ uł qͥd sit
ħeticꝰ. audi br̃. quid iñ sẽi doctores tradãt
hylariꝰ ait. Extiter̃t płes qͥ celestiũ ũboꝵ
simplicitatẽ ñ u̾itatis ip̃us ab solutionẽ
su sciꝑent. alit̾ int̾̃p̃tãtes ꝙͣ dictoꝵ uirtꝰ
postularet. de ĩtelligẽtia .ni. ẽ ħesis. ñ de
script᷑a ẽ ⁊ sensus ñ sermo: fit crim̾. Idẽ

Expanded text:
em ignores quid faciat haereticum, vel quid sit haereticus, audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
atõe qͦ pot̾at man̾e si uellet. Illud u¬
tiq fuit lib̾tas arbit̾i ab om̃i labe
⁊ corruptela ĩmunis. atq uolunta¬
tis rectitudo. et oĩm n᷑alium poten¬
tiarum aĩe sinc̾itas atq uiuacitaᷤ.

Expanded text:
atione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sariꝰ uñ ⁊ mulierẽ tẽptauit. in
qͣ minꝰ qm̃ ĩ uiro r̃onẽ iug̾e nouit.
illic aliqͣtenꝰ p̃ualeret. pꝰtmodũ fidu¬
cialꝰ ad alt̾am q̃ robustior fuit pul¬
sandam uł pociꝰ sb̾iciendã accederet.
Pmũ gͥ solitaria feminã explorauit.
ut ĩea pͥmũ õnem sue temptatõnis¬

Expanded text:
 in qua minus quam in viro rationem vigere novit. illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae te
Abbreviated transcription (Latin):
de na m̃tis humane. de una quada
nalis autẽ uł sensuał aĩe motus qͥ ĩ
corꝑis sensꝰ intendit᷑ nob̾ pecorib q
ꝯmunis est. Qui seclusus ẽ a rõne sa
est ordo peccandi uł ca¬

Expanded text:
atura mentis humanae, de una quadamnalis autem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione uod talis est ordo peccandi vel ca
Abbreviated transcription (Latin):
adcui occursum ꝯst̾nata ꝑseq̃ntiũ agmitia
suspinatis corꝑib ꝯcidi̾̃t. uam g ĩfir¬
mitatẽ dñatã huiꝰ corꝑis credis cuiꝰ cantani
habuit natura uirtutem: S forte dolorẽ
ui. habuit t̾rorem. qui excisam aurem solo
restitut a tactu: ꝓducens hec aurem manꝰ
clanũ dolet.⁊ sentit uulnꝰ. qui alti doloxem
nuln̾is ñ reliquit: pungende carnis metu
tͥstis ⁊ cuiꝰ a tactu caro pꝰ cedeni sanatur. Ite̾¬

Expanded text:
ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanatur? Ide
Abbreviated transcription (Latin):
trari non ⁊ ambiguũ. in natura corporis eiꝰ.
infirmitatem corporee nature ñ fuisse. Et pus¬
sionem illam licet corpori illata sit: ñ tñ
naturam dolendi corꝑi intulisse. qi licet for¬
mitatis nr̃e forma erat ĩcorꝑe. Qõ excon¬
ceptu sp̃c sc̃i uirgo ꝓgenuit.¶ Ludist lector
u̾ba hylarii quib dolorẽ exclude uid̾r. S
diligent̾ intendas : atq ipsiꝰ scͥpture cͥcũstã¬
dixisse dolorẽ passionis inxp̃m ñ ĩcidisse. et

Expanded text:
t, non ambiguum est in natura ejus corporis, infirmitatem naturae corporeae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet formitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstandixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝓpt̾ regnũ. duos gͦ fines nob̃ in manducã
doꝯstituimꝰ. s ista facientes ñquid peccamꝰ:
absit. sã ⁊ ipse sic fac̾e suadet. si diligent̾ u̾ba
ip̃o m̾cedem tꝑ̃alem meditandã ita intel¬
ligendũ ẽ ut ñ appetendo meditemͣ cũ reg¬

Expanded text:
mus propter regnum Dei. Duos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum reg
Abbreviated transcription (Latin):
de sacro.ł ñ sacrũ de sacro. ł sacrũ de ñ sacͦ
aufertur. Sacrũ u̾o d̾e quicqͥd mancipa¬
tũ ẽ cultui diuino. Ut eccłia. ł res eccłie.
hic ⁊̃ usura ꝓhibet᷑. que sub rapina ꝯti
aut raꝑe nicħ int̾ est. Comoda fr̃ĩ tuo: ł

Expanded text:
de sacro, vel non sacrum de sacro, vel sacrum de non sacro aufertur. Sacrum vero dicitur quidquid mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. Hic etiam usura prohibetur, quae sub rapina contaut rapere nihil interest. Commoda fratri tuo et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m e. qd̾ dixerat ñ habebis dos alienos ꝑ¬
tectiꝰ explicat cũ phibet coli fignitan si o
at ad adorand̾. ñ ydolũ s siłitudinẽ facit. Qͥ
u̾o̾ facit sp̃em qmͣ ñ uidet ocłs s animꝰ sib
finxit. ut siqͥs hũanis m̃bris capd ᷤ̾ canis uł
arietis formet. ł in huno habita hoĩs duas
facies ñ silitudinẽ s ydolum fac̃. qr fac̃ qd̾¬

Expanded text:
ipsum quod dixerat, Non habebis Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmenta, scilat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit q
Abbreviated transcription (Latin):
mines qͥdam u̾boꝵ sectatores sic o¬
biciũt dñtes. Non om̃is caro q ab
adam traducta ẽ ĩ eo sunł existere
potuit. qr młto maioris qnͣtitatiᷤ¬
⁊̃ achomi funt quot ab eo homĩes
descend̾unt. Quocͥca um nõ ẽe asse

Expanded text:
mines, quidam verborum sectatores sic objiciunt, dicentes: Non omnis caro quae ab Adam traducta est, in eo simul existere potuit, quia multo majoris quantitatietiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca verum non esse asser
Abbreviated transcription (Latin):
Iniscuram ne fec̾itis m desid̾sis glo nõ dico in
mes ir ⁊ sitis quidam dolores sunt urũt. sic̃ ⁊ fe¬
pͥs necant nͥ almentoꝵ medicĩa suct rat aue pstt¬
est r qͥsob̃ne muneꝵ dei aii regnũ dei quero¬
tibus ꝯĩã adicienda ꝓnisit Ti gͦ siũda ẽ ali¬
monia ut medicĩa seddit ad aiuietẽ sacietatẽ
ab indigentia transit᷑ mn ip̃o transitu insidiat᷑

Expanded text:
nis curam ne feceritis, non dico in mes enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae pest ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur
Abbreviated transcription (Latin):
re ineffabih ultͣ ꝓ̃ pr̃iutas exigebat
quissi elogiũ ut et ꝓꝑitatis ꝑ petuale
ffragũ deuegassi et sbe proagande
faceret aut fepda pr̃iutas insçerilite
dauxiata aut felix Iua in ꝑsuccecte¬
ne curtata parã kraR ut nõ heret

Expanded text:
rem, ineffabili ultra quam paternitas exigebat nquisset elogium ut et posteritatis perpetuale suffragium denegasset et substantiae propagandae faceret aut fecunda paternitas in sterilitate damnata aut felix substantia in successione curtata? Parum erat ut non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
uos lade /uẽs doloris dicmuꝰs ãꝙ.
uiidsa faiuilia in dĩadulauẽ autco¬
rouas plectẽ aut flores Iuferre aut
adoramẽta suuilachro suctẽdẽ qsue¬
uerat Ilo nulli eix seriutores tuheabiles

Expanded text:
nos Latine species doloris dicimus. Namque uniuersa familia in domini adolatione aut coronas plectere aut flores inferre aut odoramenta simulacro succendere consuerat. Nonnulli etiam seruorum culpabiles
Abbreviated transcription (Latin):
nolile inuore eos qui occidunt corpus animi
autõ non po /unt occidere Quiomcodo pral dy
ex xsoua christi s⁊ Replera en malis
nima mea: Audemus ne dicere animam
chrisu cepletam malis Cen ela prissionis
triciio I carus uiluerit: quicquid uilint.
Respondendumi. Occidi a ꝑ/equu orbus

Expanded text:
unt corpus, animam autem non possunt occidere : quomodo in psalmo ex persona Christi dicitur, Repleta est malis anima mea ? Audemusne dicere animam Christi repletam malis, cum illa passionis afflictio in carne valuerit quidquid valuit? RESPONSIO . Occidi a persecutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ostende. Iouti feox est qui seientam
legis tomot cet uniusee sqz niysitera
patelligit tationes/ ul ceniter ex plicem
que leyem et sec muimꝰ sprrilm et ecnadi
Letoraꝰ nouit. Sciebat em̃ ponti fex Ille
insierũ camelis et aliam intellagenbie
porituatit g ciebat quia et i persitia

Expanded text:
ndi. Pontifex est, qui scientiam legis tenet, et uniuscujusque mysterii intelligit rationes; ut breviter explicem: qui legem et secundum spiritum et secundum litteram novit. Sciebat ergo pontifex ille,mysterii carnalis, et aliam intelligentiae spiritualis. Sciebat quia et sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
este sñ mina / quem  neue abililer ꝑimenẽ
preceda iusticia guy olius mimy delorest
Solors ergo auma etiã non dolente corpore
potest : dolere ant corpons / mnẽ auima non
prtest: Cut Iuasꝰ non dicamus non hnmanis
peccatis Ed amen Iamanis malis ⁊ eptetam
Coepit cõtristari e moostus enso gr ipe dũs
de ripo Tristis et numa mearu q ad mortem
hec fuluta prpmdens prophera ỹu psalim¬

Expanded text:
ma, quem inevitabiliter imminentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente corpore, potest; dolere autem corpus sine anima non potest. Cur itaque non dicamus non humanis peccatis, sed tamen humanis malis repletam fCoepit contristari et maestus esse, et ipse Dominus de seipso, Tristis est anima mea usque ad mortem ? Haec futura prae
Abbreviated transcription (Latin):
aue el dixeritis. Qui enĩ dicu iui auercõ¬
municat operibus eius malignis. Ecce
lui per cbartam ⁊ attramẽtum. Epero
enim me futurum apud uos⁊ os ad os
loqui:ut gaudium uestrum plenum sit

Expanded text:
Ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis. Plura lui per chartam et atramentum: spero enim me futurum apud vos, et os ad os loqui: ut gaudium vestrum plenum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ambulctis: qm̃ multi seductores exierũt
in munduz: qui non confitentur iesum
christum uenisse in carne. Hic est sedu.
deum non babet. Qui permauet in do¬
ctrmnarbie ⁊ patrem ⁊ filium babet. S

Expanded text:
m II. II: Multi seductores exierunt in mundum. Qui non confitetur Iesum Christum uenisse in carne, hic est seducti, Deum non habet. Qui permanet in doctrina, hic Patrem et Filium habet. S
Abbreviated transcription (Latin):
tame eristimo omnia detrimentũ esse ꝓ¬
pter eminentẽ scientiam iesu cbristi dne
mei: ꝓpter quẽ omnia detrimentũ feciꝰ⁊
dde est cbristi iesu: que ex deo est rosticia a
fide adicognoscendũ illum et uirtutem
resurrectionis eius ei societatem passio

Expanded text:
tamen existimo omnia detrimentum esse propter eminentem scientiam Iesu Christi Domini mei propter quem omnia detrimentum feci et de est Christi quae ex Deo est iustitia in fide ad agnoscendum illum et virtutem re