comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confirmasset dicens calicẽ quidẽ meũ¬
sedert autẽ ad dexterã mea̾ & sinistrã
ñ est intũ cdare uobis. sed qͥb paratũ
ẽ apatre meo: Ac si aꝑte diceret. Passi¬
onẽ qͥdem quã scd̃m carne̾ sub eo uos
patiendo estis secuturi. scd non ẽ meũ
scđm ipsam quã patior humanȩ fra¬
gilitatis substantiã donoꝵ cȩlestiũ
uobis munera dare: quȩ dignis qͥbq
adꝑcipiendũ sunt apatre parata.
parante ac dante. quia om̃a que᷑ ille
idem filii rebedei proptun gerebant
stat eos cũ cȩteris apł dignitatem
sedium quã quȩrędant accepisse. ñ¬
ut unus adextris illius in regno eius.
alter sedext asinistris. sed iuxta qd̃
supra exosuimus ambo prius adsi¬
nistran eiꝰ ad tempꝰ. ambo nunc addex¬
teran eiꝰ sedere perpetuo meruert᷑.
Asinistris qͥppe xp̃i sedebant. cũ regen¬
dis in hac uita fideliũ populis aposto¬
lico iure pͣsiderent. illo nimirũ in reg¬

Expanded text:
confirmasset, dicens: Calicem quideconfirmasset, dicens: Calicem quidesedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Ac si aperte diceret: Passionem quidem quam secundum carnem subeo, vos patiendo estis secuturi: sed non est meum secundum ipsam in qua patior humanae fragilitatis substantiam, donorum coelestium vobis munera dare, quae dignis quibusque ad percipiendum sunt a Patre parata, parante ac dante, quia omnia quaecunque ille fiidem filii Zebedaei promptum gerebant stat eos cum caeteris apostolis dignitatem sedium, quam quaerebant, accepisse: nut unus a dextris in regno ejus, alter sederet a sinistris, sed juxta quod supra exposuimus, ambo prius ad sinistram ejus ad tempus, ambo nunc ad dextram ejus sedere perpetuo meruerunt. A sinistris quippe Christi sedebant, cum regendis in hac vita fidelium populis apostolico jure praesiderent, illo nimirum in reg
Abbreviated transcription (Latin):
ce diuinȩ maiestatis qua &qualis est
patri. aliquando exuoce loquitur
humanȩ assũptionis qua aequalis fac¬
tus ẽ nobis. In hac autẽ lectione.
qͥa humilitatis erat formã p̃biturꝰ.
hominib cuncta maxime ex assũpti
piis ut matͣ ad eũ cum filiis petitura
aduenit. quȩsiuit ab ea qͥd uellet. in¬
terrogans quasi homo. quasi nescius
occultorum. quasi ignarus futuroꝵ
qͥ inetͣnitate diuine potentiȩ om̃a
nouit antequã fiant. Et quia illa
in p̃cib humanitatis eiꝰ pocius quam
diuinitatis memoriam pͣtulit. postu¬
lans sedem filiis adextris eiꝰ & sinistris
qͥ in habitu quẽ corporeo dexteram
habuit & sinistram. sed indiuina ia-¬
iestate nulla menbroꝵ ẽ cõpͦ sitione
formatus: consequenter & ipse taci¬
ta in passibili deitatis gła. memoriã
passionis. quã humanitus erat suscep¬
turus inmediũ ꝓtulit. atq hanc dis¬
cipulis imitandũ ꝓposuit: cũ dẽuotã
eoꝵ sponsionẽ. sua etiã ad testatione

Expanded text:
ce divinae majestatis, quae aequalis est Patri, aliquando ex voce loquitur humanae assumptionis, qua aequalis factus est nobis. In hac autem lectione quia humilitatis formam erat praebiturus hominibus, cuncta maxime ex assumpti piis, ut mater ad eum cum filiis petitura advenit, quaesivit ad ea quid vellet, interrogans quasi homo, quasi nescius occultorum, quasi ignarus futurorum, qui in aeternitate divinae potentiae omnia novit antequam fiant. Et quia illa in precibus humanitatis ejus, potius quam divinitatis memoriam praetulit, postulans sedem filiis a dextris ejus et sinistris, qui in habitu corporeo dextram habuit et sinistram, sed in divina majestate nulla membrorum est compositione formatus, consequenter et ipse tacita impassibilis gloria deitatis memoriam passionis, quam humanitus erat suscepturus, in medium protulit, atque hanc discipulis imitandam proposuit, cum devotam eorum sponsionem sua etiam attestatione
Abbreviated transcription (Latin):
ti: idõq non discredebant fieri posse.
ut circa eũ ipsi uicinius in regno sedẽ-¬
rent. p̾sertim cũ uiderent ioħm ꝓro
singulari puritate mentis & corporis.
intanto amore habitum: ut ipsius in
sinu incena recũberet Sed quid eis dig¬
nitatẽ sediũ querentib ipse cognitor
meritoꝵ. ac sediũ distributor. respon-¬
derit audiamꝰ. Respondens inquit iħc
dixit. Nescitis qͥd petatis. Nesciebant
& emi quid peterent. qui in regno cȩ¬
lestis patriȩ. quẽpiam adsinistrã xp̃i
sessurum esse putabant: cũ inilla discre-¬
tione nouissim examinis. om̃s electi ad
dexterã sũmi regis ac iudicis. legant᷑
esse uenturi Nil qͥppe sinistrũ uita
illa. nil habet felicitas aet̾̃na repbum.
nil pax sempitͣna recipit caducum.
Sinistra autẽ xp̃i cũ in bono accipit᷑¬
p̃sens ec̃cłȩ uita intelligitur. unde
seriptũ est Hongitudo dierũ in dext̃a
eius. insinistra illius diuitiȩ & gła. Lon¬

Expanded text:
ti. Ideoque non discredebant fieri posse ti. Ideoque non discredebant fieri posse ut circa eum vicinius ipsi in regno sederent, praesertim cum viderent Joannem pro singulari puritate mentis et corporis tanto amore habitum, ut in coena in sinu ipsius recumberet. Sed quid eis dignitatem sedium quaerentibus ipse cognitor meritorum ac sedium distributor responderit, audiamus. Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis? Nesciebant etenim quid peterent, qui in regno coelestis patriae quemquam ad sinistram Christi sessurum esse putabant, cum in illa discretione novissimi examinis omnes electi ad dextram summi regis ac judicis legantur esse statuendi. Nil quippe sinistrum vita illa, nil habet felicitas aeterna reprobum, nil pax sempiterna recipit caducum. Sinistra autem Christi cum in bono accipitlligitur, unde scriptum est: Longitudo dierum in dextra ejus, in sinistra ejus divitiae et gloria . Lon
Abbreviated transcription (Latin):
illa maxime causa uel muliebrẽ ma-¬
tris affectũ. uel carnales adhuc dis¬
cipuloꝵ animos. adhȩc postulanda
concitauerit. qua meminissent ser¬
monis dñi quẽ ait: cũ sederit filiꝰ
hominis insede maiestatis suȩ. sede¬
bitis & uos super sedes.xii. iudican¬
tes duodecĩ trib ysrł. nossentq
se inter discipulos specialius a dño
diligi. se specialius cũ beato petro
conscios sepe factos archanorũ quȩ
ignorarent cȩteri: qđ frequens sc̃i
eugłii textus indicat. Hinc ẽ enim
qd̃ ipsis quoq quomodo petro nouũ
abillo nom inponit᷑: ut sicut ille qui
uocabulũ petri meruit: ita & isti bo¬
narges. hoc ÷ filii tonitrui uocaren¬
tur: quia uidelicet & uocẽ patris
suꝑ dñm in monte clarificatum. unã
cũ petro audirent: & plura aliis dis-¬
cipulis misterioꝵ secreta cognosce¬
rent. qđq adrẽ plurimũ ꝑtinebat.
se integro corde dño adherere. & ma-¬
xima illũ dilectione sentiebant aplec-¬

Expanded text:
illa maxime causa, vel muliebrem matris affectum, vel carnales adhuc discipulorum animos ad haec postulanda concitaverit, quia meminissent sermonis Domini, quem ait: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel , nossentque se inter discipulos specialius a Domino diligi, se specialitus cum beato Petro conscios saepe factos arcanorum, quae ignorarent caeteri, quod frequens sancti Evangelii textus indicat. Hinc est enim quod ipsis quoque, quomodo Petro, novum ab illo nomen imponitur, ut sicut ille qui eruit, ita et isti Boanerges, hoc est filii tonitrui, vocarentur: quia videlicet et vocem Patris super Dominum in monte clarificatum una cum Petro audirent, et plura aliis discipulis mysteriorum secreta cognoscerent: quodque ad rem plurimum pertinebat, se integro corde Domino adhaerere, et maxima illum dilectione sentiebant amplec
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a firmũ de reliquo pectꝰ. ad biben¬
dũ dñi calicẽ tenebant. qͥa adpatien¬
dũ moriendũq ꝓ illo iã inuincibiles
esse cęperunt. impleta eiꝰ ꝓmissione
qua dixit eos calicẽ suũ esse bibituros.
Nam seqͥtur: Ait illis. Calicẽ quidem
addexterã meã & sinistrã non est meũ
dare uobis. sed qͥb paratũ est a patre¬
meo Sedet ad dexterã saluatoris.
qͥ in suꝑna beatitudine de p̾senti eiꝰ
uisione letat᷑. sedet ad sinistrã. qͥ in
hac ꝑegrinatione sc̃e eiꝰ ȩcclȩ sacer¬
dotali regimine presidet. Sed in¬
tuendũ sollertius quomodo se pe¬
tentib discipulis dicat uerax magis¬
ter non ẽ meũ dare uobis. sed qͥbus
paratũ est apatre meo. cũ alibi dixe¬
rrt ipse. om̃a mͥ tradita sunt apatre
meo. idõq constet quecunq pater de¬
derit uel parauerit dona fidelib hȩc
eadẽ una cũ filio eo parare. siue dare:
Nam & rursum dicit de patre dñs
Quecunq enĩ ille fecerit. hȩc & filiꝰ

Expanded text:
a firmum de reliquo pectus ad bibendum Domini calicem tenebant, quia ad patiendum moriendumque pro illo jam invincibiles esse coeperunt, impleta ejus promissione qua dixit eos calicem suum esse bibituros. Nam sequitur. Ait illis: Calicem quidem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patremeo. Sedet ad dextram Salvatoris, qui in superna beatitudine de praesenti ejus visione laetatur; sedet ad sinistram, qui in hac peregrinatione sanctae ejus Ecclesiae sacerdotali regimine praesidet. Sed intuendum solertius quomodo se petentibus discipulis dicat verax magister, Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, cum alibi dixerit ipse: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo , ideoque constet quia quaecunque Pater dederit, vel paraverit dona fidelibus, haec eadem una cum eo Filium parare sive dare. Nam et rursum dicit de Patre Dominus: Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
eis Quid uultis ut faciã uobis. Et
dixerunt: Danobis ut unꝰ addexte¬
ram tuam: & alius ad sinistrã tuã sede¬
amꝰ in gła tua Illos ergo tantum
serit quorũ uoluntate̾ in rogando
pociorẽ conspicit: & quoꝵ horta¬
tu matrẽ ad rogandũ nouit esse

Expanded text:
faciam vobis? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Illos ergo tantum serit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum novit esse
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ petisse. s pocius intellegat una¬
nimo om̃ium eoꝵ consilio fuisse dis¬
positum: ut ꝑ matrẽ quã maxime
dilectã dño nouerant. suũ illi deside¬
riũ discipuli patefacerent: unde hȩc
referens eugłista marcus tacito ma¬
tris interuentu. discipłoꝵ uero solũ¬
modo quoꝵ cordis appetitũ sciebat
facit mentionẽ. Et accedunt adeũ

Expanded text:
petisse, sed potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dilectam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
peterent confestim illos adbibendũ¬
calicem suũ. hoc est adimitandum¬
suȩ passionis agonem reuocat. ut
meminissent qͥa cȩ̨lestiũ sũma pete¬
re. non nisi ꝑabiecta & asꝑa terrestri¬
um deberent. Accessit inqͥt adeũ
mater filioꝵ zebedei cũ filiis suis.
adorans & petens aliqͥd abeo Qui
dixit ei. Qͥduis : Ait illi Dic ut

Expanded text:
peterent, confestim illos ad bibendupeterent, confestim illos ad bibenducalicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et petens aliquid ab eo. Qui dix
Abbreviated transcription (Latin):
ñs conditor ac redẽptor
nare desiderans. & ipse cũ
informa dĩ esset. forma
hominis accepta humiliauit semet¬
ipsum factus obȩdiens usq ad mor¬
tem. & nos quoq si culm̃ uere subli¬
mitatis conscendere uolumꝰ iter
humilitatis arripere pͣmonet. nos
Promisit nobis dona głe. sed pͣmisit
certamina pugne Dixit promit¬
tens. Erit merces ur̃a multa. & eri¬
tis filii altissimi: sed p̃dixit iubens
Ita igitur p̃mia pollicet᷑ electis. ut &
digna pͣmiis merita premonstret.
sic uitã donat etͣnam. ut ꝑ angus¬
tam portam & artã uiam ad hanc
perueniendũ esse decernat. unde
ait: Contendite intrare ꝑ angustã
portã Contentione & enim
non parua opus ẽ. siqͥs ad alta uelit
ascendere. nam cũ tanto sudore
uertices montiũ subeamꝰ. quantum
necesse est conari ut conũsationẽ
incelis habere. & in monte sc̃o dñi
de qͦ canit propheta meream̃ qͥescere
Unde etiã in hodierna sc̃i eugłii lecti¬
one cũ filii zebedei ab eosedes regni

Expanded text:
s conditor ac redemptor nare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos,Promisit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens,Ita igitur praemia pollicetur electis, ut et digna praemiis merita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto sudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta regnantibus
persis patriam remissi sunt:
rursusq edificatũ est tem¬
plum ꝑ annos quadragin¬
ta sex. & tercia mensis duo¬
decimi quẽ nos uocamus
martium opus ad finem
usq ꝑductum. Cui uidelicet
tune operi prefuerunt du¬
ces plebis strenuissimi ut di¬
ximus zorobabel de regio ge¬
nere. & iesus sacerdos magnꝰ
sed & ꝓpħȩ aggeus & zacha¬
rias adiuuantes eos. atq
aduersus insidias impedien¬
tium opus hostium. cor po¬
puli corroborantes. Inde
post annos ferme trecentos
& quinquaginta sex. rex ne¬
fandissimus grecorum anti¬
ochus fraude capta iherłm.
templum idem sordib idolo¬
rum profanauit: auferens
inde & confringens altare
diũi aureum. mensam propo¬
sitionis. candelabrum luminis.
& cȩtera uasa templi aurea
quȩ inuenire potuit: sed & in
templo iouis simulachrum
statuens: popłmq tormentis
ad sa¬
crificandum

Expanded text:
septuaginta regnantibus septuaginta regnantibus Persis in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex; et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum
Abbreviated transcription (Latin):
do specialit᷑ constitutum ẽe
legitur. ut eadem dedicatio
ꝑ om̃s annos in memoriam
sollempnib reuocaret᷑ officiis:
quod ad tempus usq domi¬
nicȩ incarnationis obserua¬
tum fuisse: modo cum ȩuan¬
gelium legeretur audiuimꝰ
H ȩc autẽ fuit causa secunde
& terciȩ dedicationis: quia
salomon quidem tẽpli opus
quod dño condidit septem
annis ꝑfecit. octauo autem¬
hoc anno decima die men¬
sis septimi. qui a nobis octo¬
ber appellatur. in magna
gła dedicauit: quȩ uidelicet
dies & ante ꝑ legem erat sta¬
tuta sollempnis: ita ut in ea
tabernaculum omẽ ꝑ singu¬
los annos maioribus hostus
expiari deberet. D eniq za
stȩ eisdem expiationibus ad
altare deseriuens: adueniente
gaudioq hu¬
manȩ saluationis in¬
struitur. Sed hoc templũ
post annos quad ringentos
triginta incenderunt chal¬
der & therusolimorũ urbe
destructa populũ isrł in
babiloniam adduxere cap¬
tiuum. Qui post̾ annos

Expanded text:
do specialiter constitutum esse do specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus usque dominicae incarnationis observatum fuisse, modo, cum Evangelium legeretur, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis; qui Salomon quidem templi opus, quod Domino condidit, septem annis perfecit. Octavo autem anno decima die mensis septimi, qui a nobis October appellatur, in magna gloria dedicavit; quae videlicet dies et antea per legem erat statuta solemnis; ita ut in ea tabernaculum omne per annos singulos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zac Joannis, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed hoc templum post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et Hierosolymorum urbe destructa populum Israel in Babylonia adduxere captivum; qui post annos
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii confitendȩ: sed
ipse pater quando uult pa¬
ter est. quando uult filius
est : idem tam̃ unus ẽ. Quẽ
ipse condempnat. Constat
namq quia ego & pater
de una ꝑsona dici nͣ potuit.
sumus de uno dici non con¬
gruit. Quaꝓpter etiam
sabelli errore cum cȩteris
abiecto: sequenda est nobis
apłica beati petri fides. qua
dnm confessus ait. Tu es
lectione ȩuangelica prout
dñs donauit explanando
transcurrimus: sed libet ad¬
huc de encęniorũ sollemp¬
nitate quam & tune iheru¬
solunte. & nos hodie celebra¬
mus. fraternitati ur̃ȩ latius
disserere. Hoc autẽ in pri¬
mis notandum est: quod
encȩnia quȩ in lectione euan¬
gelica facta cognouimus. ñ
ad primã templi dedicationẽ.
sed ad ultimam ꝑtinent: qđ
ex eo facile colligitur : quia
hieme facta referunt᷑. Prima
siquidem eius dedicatio a sa¬
media a zorobabel. & iesu sa¬
cerdote tempore ueris. ulti¬
ma ã iuda machabeo tem¬
pore hiemis est facta. quan¬

Expanded text:
Pater et Filius confitendae; sed Pater et Filius confitendae; sed ipse Pater, quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem tamen unum est; quae ipse condemnat. Constat namque: Ego et Pater, de una persona dici non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima quidem ejus dedicatio tempmedia a Zorobabel et Jesu sacerdote tempore veris, ultima a Juda Machabaeo tempore hiemis, est facta, quan
Abbreviated transcription (Latin):
una ȩternitas. ꝑfecta ȩqua¬
litas: dissimilitudo nulla.
Quib profecto uerbis. non
presentem solum modo udȩ¬
orum questionem qua an
ipse ẽẽt xꝑc interrogabarT
explicauit: sed etiam here¬
ticorum ꝑfidiam quã futu¬
ram preuidit. quantũ sit¬
tinus enim dicit. Xꝑc homo
est tantum: ds non est. At
cum ipse dicat ego & patͣ
unum sumus: manifeste pa¬
tet. quia unũ cum dõ patre
substantialit᷑ homo purus
idem quod patͣ est: cauen¬
da est heresis fotini. quȩ
hunc credi dm̃ probibet.
Arrius autẽ: xꝑe inquit
factus a dõ. non ex dõ natus
est: & ideo minor patre cre¬
dendus. Cui contradicens
ipse: ego inquit & pat̾ unũ
sumus. Quis enim ñ facile
uiderit: quia nulla creatu
ra unum cũ illo qui om̃ia
creauit. naturalit᷑ existere
possit: Et quia xꝑc natura¬
liter unum cum patre est.
dampnanda ẽ arrii ꝑuica¬
tia. quȩ illum ẽẽ creaturam
affirmat. Porro sabellius:
nͣ sunt inquit duȩ ꝑsonae

Expanded text:
una est aeternitas, perfecta aequauna est aeternitas, perfecta aequalitas, dissimiliQuibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorum quaestionem, qua an ipse esset Christus, interrogabant, explicavit, sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantutinus enim dicit: Christus homo est tantum, Deus non est. At cum ipse dicat: Ego et Pater unum sumus; manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus idem quod Pater est, cavenda haeresis Fotini, qui hunc credi Deum prohibet. Arius autem: Christus, inquit, factus a Deo, non ex Deo natus est; et ideo minor Patre credendus est. Cui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus. Quis enim non facile viderit quia nulla cra unum cum illo, qui cuncta creavit, naturaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est Arii perfidia, quae illum creaturam esse affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae
Abbreviated transcription (Latin):
ius autẽ omnib quod media¬
tori dĩ & hominũ homini iħu
xꝑo pater dedit: hoc est. ut sit
unigenitus eius filius in nul¬
lo gignenti uel natura dissi¬
milis. uel uirtute inferior.
uel tempore posterior: quam
uidelicet ȩqualitatẽ ipse dñs
in diuinitate habuit. prius¬
quam mundus esset apud
patrem : ipse in humanitate
ex tempore incarnationis ac¬
cepit. Et nemo potest raꝑe
de manu patris mei. Supra
de ouib suis dicit. ñ rapiet
eas quisquã de manu mea:
& nunc subiungit. & nemo
potest rapere de manu pa¬
tris mei : aꝑte dans intelli¬
gi unam atq indissimilẽ
esse manum. hoc est uirtu¬
tem suam & patris. Atq idõ
xꝑm se eẽ credendum. qui
non sicut cȩteri scĩ factus
ꝑ gram ex tempore. sed ue¬
rus semꝑ extiterit filius dĩ.
Quod etiam sequente senten¬
tia. luce clarius aꝑit dicens.
Ego & pat᷑ unũ sumꝰ. Unũ
inquit sumus : una nob̃̾ sub¬
stantia. una est diuinitas.

Expanded text:
jus autem omnibus, quod mediajus autem omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini Jesu Christo Pater dedit; hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo gignenti vel natura dissimilis, vel virtute inferior, vel tempore posterior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra de ovibus suis dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea; et nunc subjungit: Et nemo potest rapere de manu Patris mei; aperte dans intelligi, unam atque indissimilem esse manum, hoc est virtutem suam et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non sicut caeteri sanctificatus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus . Unus, inquit, sumus. Una nobis substantia, una est divinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
tormentis cogebant. ut animas
eorum alienas redderent ã xꝑo:
uel a morientibus uicti nichi¬
lominus exanima eoꝵ corpo¬
ra aut in aquas dissoluenda
aut in ignem comburenda
iactabant: ut quasi xꝑo resu¬
scitandi ea facultatẽ tollerent:
sed nemo rapit eos de manu
eius. cui sieut ipse alibi ait.
omĩa tradita sunt a patre. qͥa
& certantes ut uincant adiu¬
uat. & uictores ut perpetuo
regnent coronat: & eisdem
etiam carnem in qua certa¬
uerunt immortalem suo tem¬
pore reddit. Quib uerbis
eorum quoq temeritatẽ. qui
sibi laqueos mortis parabant
redarguit. manifeste insinu¬
ans quia stultissime de eius
ꝑditione dolis agerent. qui
uitam dare posset immorta¬
lem: cui nemo raꝑtet aliquẽ
de his quos suos ẽẽ ante scła
prȩnosset. Sed ne hȩc loquen¬
do suam uideret᷑ głam quȩre¬
re:totam suam potentiam ad
patris głam refert. cum sub¬
iungit. Pater m̃s quod dedit
michi. mauis omib est. Ma¬

Expanded text:
tormentis cogebant, ut animas tormentis cogebant, ut animas eorum alienas redderent a Christo, vel a morientibus victi nihilominus exanima eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda, jactabant, ut quasi Christo resuscitandi ea facultatem tollerent. Sed nemo rapiebat eas de manu ejus, cui sicut ipse alibi ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat, et eisdem etiam carnem in qua certaverunt, immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem, qui sibi laqueos mortis parabant redarguit: manifeste insinuans quia stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem, cui nemo raperet aliquem de his quos suos esse ante saecula praenosset. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus quod dedit mihi majus omnibus est . Ma
Abbreviated transcription (Latin):
num. ac uitam desiderat i¬
dere ꝑpetuam: uocem xꝑi ne¬
cesse est ñ solum audiendo. &
credendo. sed &̃ bene uiuen¬
do sequatur. Q uod autẽ se
oues suas cognoscere dicit: eli¬
gere utiq & ad regnum cȩ¬
leste predestinare significat.
Unde salomon ait. Uias enĩ¬
quȩ a dextris sunt nouit dñs.
Et e contrario de reꝓbis apłs.
Qui autẽ ignorat inquit:
ignorabitur. Pulchre autem
de his qui audirent uocẽ suã.
& sequerentur. ait. Et ego ui¬
tam ȩtͣnam do eis: & non pe¬
ribunt in et̃num. Uisi sunt
namq martyres oculis insi¬
pientium mori: usi sunt pe¬
rire cũ mortalem uitam di¬
uersis pęnarum generibus
subacti amitterent: sed non
peribunt in ȩtͣnum. Non ui¬
debunt mortem in eternum:
qui mox soluti carcere carnis
debita suo certamini premia
sortiuntur. De quib adhuc
apte subiungitur. N on rapi¬
et eas quisquam de manu mea.
Nitebantur quippe ꝑsecutoreᷤᷤ
impi rapere pios xꝑi confes¬
sores de manu eius: quando
uel eos ad negandam fidem

Expanded text:
 desiderat perpetuam, vocem Christi necesse est non solum audiendo et credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quod autem se oves suas cognoscere dicit, eligere utique, ad regnum coeleste praedestinare signifUnde Salomon ait: Vias quae a dextris sunt, novit Dominus . Et e contrario de reprobis Apostolus: Qui autem ignorat, inquit, ignorabitur . Pulchre autem de his qui audirent vocem ejus, et sequerentur, ait: Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum . Visi sunt namque martyres oculis insipientium mori, visi sunt perire, cum mortalem vitam diversis poenarum generibus subacti amitterent: sed non peribant in aeternum, non videbant mortem in aeternum: qui mox soluti carcere carnis, debita suo certamini praemia sortiuntur; de quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Nitebantur quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
quor uobis : & non creditis.
Opera quȩ ego facio in nomi¬
ne patris mei: hec testimoni¬
um ꝑhibent de me: sed uos
nͣ creditis: quia non estis ex
ouib meis. Qui ergo se in no¬
mine patris opera sua facere
testatur : profecto quia filiꝰ
di sit credendus insinuat sed
illi duplici reatu tenentur
obnoxis: qui nec uerbis quȩ lo¬
cutus est nec factis quib ueri¬
tatem uerborum astruebat ad
fidem poterant inuitari: me¬
ritoq ex ouib eius non ẽẽ di¬
cuntur : quia nͣ ouina simpli¬
citate pastorem bonũ sequi.
sed ferina potius rabie sata¬
gebant ꝑsequi. Uerũ quia
sunt non nulli qui fidem uer¬
botenus obseruant. & habitu
ouium beluina corda prete¬
xunt: subsequent᷑ ipse pastor
quȩ ouium suarum uita. quȩ
sit merces edocet. Oues meȩ
uocem meam audiunt: & ego
cognosco eas. & sequuntur me:
& ego uitam et̾nam do eis : &

Expanded text:
quor vobis et non creditis. quor vobis et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur 95 obnoxii; qui nec verbis quae locutus est, nec factis quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari; meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, qui non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu ovium belluina corda praetexunt; subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces, edocet. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicentibus aꝑte suę maiesta¬
tis archana reserauit: Sed
ut scriptura ammonet senti¬
endo de illo in bonitate & in
simplicitate cordis quęrendo
illum. qmͣ inuenitur ab his
qui ñ temptant illũ. apparet
autẽ eis qui fidem habent in
illum. dicamus ei supplices
in diuinitate. te nr̃ȩ substan¬
tiȩ participem ex tempore fa¬
ctum eẽ cognouimus : da ut
quod interim pia fide uenera¬
mur. plena in futuro uisione
speculemur. Hȩc est et enim
unica animȩ nr̃e
salus & uita. tu¬
um in ꝑpetuum
uultum. tuam cernere lucem.
N ec dubitandum qđ rogantes
exaudit nos. quando quod ip¬
se precepit rogamus: qđ dare
ipse desiderat sintenta mente
poscimus. Q uomodo enĩ pie
supplicantib famulis negare
rebellib ultra quam petebant
aperire ñ renuit : Qui cum
illum an homo xꝑc esset int¬
rogarent: ipse eis non hominẽ
tantum. sed etiam dm̃ xꝑm.
& dĩ filium se ẽẽ non tacuit.
Respondit enĩ eis dicens. Lo¬

Expanded text:
dicentibus aperte suae majestadicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; apparet autem eis qui fidem habent in illo. Dicamus ei supplices in divinitate; te nostrae substantiae participem ex tempore factum esse cognovimus. Da ut quod interim pia fide veneramur plena in futuro visione speculemur. Hunica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare rebellibus ultra quam petebant, aperire illum an homo Christus esset interrogarent, ipse eis non hominem tantum, sed etiam Deum Christum et Dei Filium se esse non tacuit: Respondit enim eis dicens, lo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dementia posteri eorum
re non cessant. Et si dnͣs ib̾c
tabant eum tradere potestati
presidis pumendum: quasi con¬
tra augustum repugnans il¬
licitum sibi usurparet impe¬
rium: sed ipse nrͣȩ saluti consu¬
lens. ꝓpter quos hȩc scriben¬
da erant ita responsum tem¬
perauit suum: ut & calũpni¬
atorum ora concluderet. &
quia xꝑe est fidelibus aꝑta
uoce proderet. Illi enim de
homine xꝑo quȩrebant: ipse
autẽ diuinitatis suȩ qua ȩqua¬
lis est patri. palam mysteria
narrat.
ircumdemus ergo & nos eũ
kmi: non sicut iuidȩi insidiis
im petendo. sed ut fidelissima
domus eius placidam illi in
merito dicatur. S c̃ificauit
tabernaculũ suum altissimus :
dgͣ in medio eius ñ commoue¬
bitur. Petamus eum. non ut
illi uesaniendo. quousq ani¬
mam nr̃am tollis. Si tu es
xꝑc. dic nobispalam: Quid
enim uesanius. quã ut magi¬
strum ueritatis ideo sibi ani¬
mam tollere quererentur:
quia ñ eis incredulis & contra¬

Expanded text:
etiam dementia posteri eorum etiam dementia posteri eorum re non tabant eum tradere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce procederet; illi enim de homine Christo quaerebant; ipse autem divinitatis suae, quae aequalis est Patri, palam mysteria narrabat. Circumdemus ergo et nos eum, carissimi; non sicut Judaei insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus ejus placidam illi manmerito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiȩ iudȩorum. ꝑ asperitatẽ
aurarum uoluit designare bru¬
malium: Et quia plurimis
eorũ. quos tunc in templo inue¬
nit congruebat sermo quem
quenter aꝑte denuntiat dicens.
Circumdederunt ergo eum iu¬
dȩi: & dicebant. Quousq ani¬
mam nraͣm tollis: Si tu es
xꝑc: dic nobis palam. Non
enim hȩc ueritatem fidei quȩ¬
rendo: sed illi quẽ interrogã¬
bant insidiando & calump¬
niam struendo dicebant.
ꝑm namq quẽ fides ortho¬
doxa uerum dm̃. uerum con¬
fitetur & hominẽ: illi purum
tantummodo hominẽ futurũ.
non autẽ & dm̃ eẽ credebant:
memores uidelicet. quia de hu¬
manitate illius iurauit dñs
dauid de fructu uentris eius
sedere suꝑ sedem suam. sed ob¬
liti quod ipse de sua diuinita
te ꝑ eundem dauid cecinit
dicens. D nͣs dixit ad me. filiꝰ
mͣs es tu. Credebant gͦ xꝑm
de stirpe dauid nasciturum :¬
& regem cȩteris omnib excel¬
lentiorem ẽẽ uenturum: qua

Expanded text:
perfidiae Judaeorum per asperitatem perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia peorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo quem quenter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores, videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de divinitate sua per eumdem David cecinit dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum; qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad orandum stare
solebat: quantoma¬
gis penetralia cor¬
dium nrorum in uisere atq
illustrare desiderat: si tam̃ ea
porticum ẽẽ salomonis. Hoc est
si ea timorem suum qđ est ini¬
tium sapientiȩ habere ꝑspexe¬
rite N eq enim putandum
est. quia domus solummodo
in qua ad orandũ uel ad my¬
steria celebranda conuenimus
templum sit dñi : & non ipsi
qui in nomine dñi conuenimꝰ
multo amplius templum eius
& appellemur. & simus: cum
manifeste dicat apłs. Uos enĩ
estis templum dĩ uiui: sicut
dicit ds̃. In habitabo in eis. &
inter illos ambulabo.
Ciergo templum dĩ sumus.
curemus sollerter. & bonis sa¬
tagamus actibus: ut in eodem
suo templo sepius ipse & ueni¬
re & mansionem facere dignet᷑
Caueamus hiemis exemplum.
ne uidelicet corda nr̃a dñs ad¬
ueniens a karitatis ardore
torpentia repperiat: ideoq ea
citius auersatus relinquat.
Quid enim ꝑtinuit ad euan¬
gelistam hiemis tempus cõme¬
morare : nisi quia duritiam

Expanded text:
ad orandum stare ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desporticum esse Salomonis, hoc est si ea timorem suum, quod est initium sapientiae, habere perspexerit. Neque putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus: Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
mis. Encȩnia
autẽ uocabant᷑ sollempnia
dedicationis templi: quȩ po¬
pulus dĩ ex antiqua patrum
traditione ꝑ annos singulos
celebrare consueuerat: quorũ
uestigia nos hodie iuxta mo¬
rem xꝑiani orbis sequentes:
annuam dedicationis ȩccłȩ
nr̃ȩ diem. diuinis laudibus
& uigiliis studuimus agere
sollempnem. Et hanc nos festi¬
uitatem eo maiore deuotione
celebrare oportet. quo eam
redemptori nr̃o gratissimam
ẽẽ cognouimus: adeo ut in
illa templum ipse ingredi
& sermonem facere ad popu¬
lum. ac diuinitatis suȩ sacra¬
menta pandere dignatus sit.
Facta sunt inquit encęnia
in iherusolimis & hiempserat:
& ambulabat iħc in templo.
in porticu salomonis. Si ergo
in quo caro & sanguis bru¬
torum animalium offereba¬
tur: multomagis nr̃am ora¬
tionis domum. ubi carnis ipsiꝰ
ac sanguinis sacramenta cele¬
brantur uisitare gaudebit.
Si ꝑambulare ñ despexit por¬
ticum in qua rex quondam
mortalis ac terrenus quãuis
potentissimus ac sapientissimꝰ

Expanded text:
. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei, ex antiqua patrum traditione, per annos singulos celebrare consueverat: quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem: et hanc nobis festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo etiam Redemptori nostro gratissimum esse cognovimus; adeo ut in illa ipse templum ingredi et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Si ergo in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus, ac sapientissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ẽẽ repetebant. quem
locutum ad moy sen noue¬
rant. Hȩc dices filiis isrł. qͥ
est misit me ad uos. Respon¬
dens autẽ petrus dixit. Dñe:¬
ardentissimȩ fidi inuenitur
petrus. Interrogatis disci¬
pulis quem homines diceren
iħm. di filium confitetur:
uolentem ad passionem per
errat in affectu: nolens eũ
mori quẽ filium di paulo¬
ante fuerat confessus. In
monte cum saluatore inter
primos primus ascendit. &
in passione solus sequit᷑ pec¬
catum negationis. quod ex
repentino timore descende¬
rat : amaris statim abluit
lacrimis. Post passionem
cum essent in lacu genesa¬
reth & piscarent᷑ & dñs sta¬
ret in littore. aliis paulatim¬
ad nauigantib ille ñ patit᷑
moras: sed accinctus se pen¬
dite suo statim precipitat᷑
in fluctus.

Expanded text:
ipsum esse repetebant, quem ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens autem Petrus, dixit: Dardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum Dei Filium confitetur. Volentem ad passionem pergerrat in affectu: nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus.
Abbreviated transcription (Latin):
turbat mare. & periclitant᷑
apłi : & tamdiu imminens
naufragium ꝑseuerat. quam¬
diu iħc ueniat. Quarta au¬
tem uigilia noctis. uenit ad
eos: ambulans supra mare.
Stationes & uigilie milita¬
res: interna horarum spa¬
tia dicuntur.TIII
Iuando ergo dicit quarta
iugilia noctĩs uenisse ad eos
dnm̃: ostendit tota nocte pe¬
riclitatos & ad extrema noctĩ
atq in consummatione mun¬
di eis auxilium prebitũ. Et
uidentes eũ supra mare am¬
bulantem: turbati sunt di¬
centes. quia phantasma est.
uirgine sed uisus in phan¬
tasmate: quo modo nẽ apłi
timent ne phantasma uide¬
ant: Et prę timore clama¬
uerunt. Confusus clamor
& incerta uox: magni timo¬
ris indicium est. Statiq
causa hoc curat: & timentib
prȩcepit dicens. Habete fidu¬
ciam: nolite timere. Et quod
sequitur ego sum. nec sub¬
iunxit qui sit: uel ex uoce
sibi nota poterant eum in¬
telligere. qui ꝑ obscuras no¬
ctis tenebras loquebat᷑. uel

Expanded text:
turbat mare, et periclitantur turbat mare, et periclitantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimqucausa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ISCTOULIS
precepit tranᷤ¬
fretare: & cõ¬
pellit ut as¬
cendant na¬
uiculam. quo
sermone ostendit᷑. inuitos eos
a dño recessisse: dum amore
prȩceptoris. ne puncto qui¬
dem temporis ab eo uolunt
separari. Et dimissa turba:
ascendit in montẽ solus ora
re. Si fuissent cũ eo discipłi
petrus. & iacobus. & iohan¬
nes. qui uiderant głam trans¬
formati: forsitan ascendis¬
sent in montẽ cum eo. Sed
turba ad sublimia sequi ñ
potest: nisi docuerit eam
iuxta mare. in littore.&. alu¬
erit in deserto. Quod autẽ
ascendit solus orare. non ad
eũ referas qui de quinꝙ pa
qui audita morte iohannis.
recessit in solitudinẽ. ñ quo
ꝑsonam dñi separemus. sed
quo oꝑa eius inter dm̃ homi¬
nemꝙ diuisa sunt. N auicu¬
la autẽ in medio mari iacta¬
batur fluctibus. Recte qua
si inuiti & retractantes apłi
a dño recesserant: ne illo ab¬
sente. naufragia sustinerent.
Deniq dño in montis cacu¬
mine commorante. statim
uentus contrarius oritur. &

Expanded text:
iscipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem sore. Si fuissent cum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non potest, nisi docuerit eam juxta mare in littore, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque pqui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera ejus inter Deum et hominem divisa sint. 107 Navicula autem in medio mari jactabatur flsi inviti, et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et
Abbreviated transcription (Latin):
bonis : Non enim electi
sunt quia boni fuerunt: qͥ
boni non essent. nisi electi
essent. Alioquin grͣa iam

Expanded text:
bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia
Abbreviated transcription (Latin):
obtulisset. Cũ gͦ ad illud tribile exam̃
districtus iudex uenerit: qͥd nos uiri dicem̃.
cũ eiꝰ feminȩ głam uiderim: De debilitate
m̃tis suȩ quȩ tẽ erit uiris excusatio qͣndo
hec ostendet᷑. quȩ cũ scło & sexũ uicit:
plana facta ẽ: ut ꝑ eã feminis libuerit am¬
bulare. Despiciam̃ gͦ cuncta p̃sentia: nulla
st̃ etenĩ quȩ transire possunt. Turpe sit di¬
ligere: qͦd constat citius perire. Non nos t̃re¬
narũ rerũ amor superet: ñ supbia inflet. ñ
ira dilaniet: ñ luxuria polluat. ñ inuidia
re nosmet ipsos. Quod si ꝑfecte agim̾: ñ solũ
imminentes penas euadimus: sed cõmuni cũ
martrib gła remuneram̃. Nã quãtus octa
sio ꝑsecutionis deest. habet tam̃ & par nr̃a
martyriũ suũ: qͥa & si carnis colla ferro non
subdimus sp̃uali tam̃ gladio carnalia desi
in mente trucidamus. In ieuinio qͥndo¬

Expanded text:
obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen districtus judex venerit, quid nos viri dicemus, cum hujus feminae gloriam viderimus? De debilitate mentis suae quae tunc erit viris excusatio, quando haec ostendetur, quae cum saeculo et sexum vicit? plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. Non nos terrenarum rerum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia re nosmeimminentes poenas evadimus, sed communi cum gloria remuneramur. Nam quamvis occasio desit persecutionis, habet tamen pax nostra martyrium suum, quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spiritali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus. Vitam
Abbreviated transcription (Latin):
filiis ꝓ xp̃o frequent̃ occubuit. qͥa &s amor
illius sola sua mors minime suffec̃it. Consi¬
deremꝰ fr̃s hanc feminã : c̃onsiderem̃ nos qͥ
menbris corporis uiri sum̃ in eius cõparatio¬
ne qͥd estimabim̃. Sepe nanq agenda aliqͥ
bona ꝓponimus: sed si uñ contra nos leuis¬
sim̾ sermo ab ore irridentis eruperit. ab
intentione actionis nr̃e fracti ꝓtiñ & con¬
fusi resilimꝰ. Ecce nos plerũq a bono oꝑe
uerba reuocant: felicitatẽ uͦ a scã intentio¬
ne frangere nec torm̃ta potuert. Nos in au¬
ra maledic̃tionis impingimͣ: hȩc ad regnũ
etiã ꝑferrũ erut.: nicbilq ẽẽ qͦd obsisteret
estimauit. Nos ad p̃cepta dm̃ca largiri¬
nr̃a saltem suꝑflua nolumꝰ: hȩc ñ solum
dõ suã substantiã contulit. sed ꝓ illo etiã
ꝓpriã carnẽ dedit. Nos cũ ex diuna iussone
filios amittimꝰ sine consolatione lugem̃.
hec eos uelut mortuos plangeret. si ñ

Expanded text:
filiis, pro Christo frequenter occubuit, quia et amori filiis, pro Christo frequenter occubuit, quia et amori illius sola sua mors minime suffecit. 4. Consideremus, fratres, hanc feminam, consideremus nos, qui membris corporis viri sumus, in ejus comparatione quid existimabimur. Saepe namque agenda aliqua bona proponimus, sed si unus contra nos vel levissimus sermo ab ore irridentis eruperit, ab intentione actionis nostrae fracti protinus et confusi resilimus. Ecce nos plerumque a bono opere verba revocant. Felicitatem vero a sancta intentione frangere nec tormenta potuerunt. Nos in auram maledictionis impingimus; haec ad regnum etiam per ferrum exiit, nihilque esse quod obsistebat aestimavit. Nos ad praecepta dsaltem superflua nolumus; haec non solum Deo suam substantiam contulit, 1447 sed pro illo etiam propriam carnem dedit. Nos cum ex divina jussione filios amittimus, sine consolatione lugemus; haec eos velut mortuos plangeret, si non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gaudiũ quęxim salutis. amarũ poculũ
sumimꝰ purgationis. l maritudo qͥdem in
poculo displicet: sed restituenda ꝑ amari¬
tudinẽ salus placet mauit gͦ uixta carnẽ
felicitas filios suos: sed pre amore cȩlestis pa¬
triȩ mori corã se uoluit qͦs amauit. Ipsa eon
uulnera accepit: sed ipsa in eisdẽ ad regnũ
p̃uenientib excreuit. Recte gͦ hanc feminã
ultra martyrã dixerim: quȩ & totiens in
filiis & desiderabilit extincła. dũ multipler
martyriũ obtinuit. ipsã quoq martyri
palmã uicit. Fertur apud ueteres mos fu¬
isse: ut quisqͥs consul existeret. iurta orcdi¬
nẽ tempoꝵ honoris sui locũ teneret. At si qͥs
posterior ad consulatũ ueniens. consul non
semel sed bis fortasse aut tercio fieret: ẽtiã illos
laude & honore transcenderet. qͥ ñ plusquã
semel consules extitissent. icit gͦ beata fe.¬
licitas martyres: quȩ tot ante se morientib

Expanded text:
cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritudinem salus placet. Amavit ergo juxta carnem Felicitas filios suos, sed pro amore coelestis patriae mori etiam coram se voluit quos amavit. Ipsa eorum vulnera accepit, sed ipsa in eisdem ad regnum praevenientibus excrevit. Recte ergo hanc feminam ultra martyrem dixerim, quae toties in filiis desiderabiliter exstincta, dum multiplex martyrium obtinuit, 1446 ipsam quoque martyrii palmam vicit. Fertur apud veteres mos fuisse ut quisquis consul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante se morientibus