comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quadã nocte duminba silica scĩ pe¬
triuigilias psaller&. quidã monachus
quunterius uigilabat repente con¬
spexit: & tanquã fulgentes duaslã¬
padͤs oculos illius inspũscõ micare
p̃uidit Erat ei etiã grã lacrimarũ
concessa. ut moxse ad ad orand in
conferr&. subito lacrimarũ flumi¬
na sciꝰ illius oculi emanarent Sed
maximũ studiũ erat ei. ut ante cibũ
non sumer&: quã eum dñs ꝑ conpune¬
emonachis ueniss& ad extremũ mor¬
tis: mutus effectus est labus: Ingressus
dĩ saceradillũ. blandiens suadere
coepit. ut si haber& occultũ facinus
unde poenitentiã nonegiss&: manũ
eius stringer&: Cũ ille ita feciss&.
coepit dnm̃ exorare: ut egro linguã
dignaret᷑ reddere: neaduersarius
animã pro absconso crimine. in ba¬
ratrum inferni ualer& submerge
r&. ei fr̃ alius nuntiauit qđ eger
loqui ualer&: & confessionẽ dare
satager& Quod ita factũ est: Nã
confessione data recepta poeniten¬

Expanded text:
Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspexit et, tamquam duas fulgentes lampadas, oculos illius in Spiritu sancto micare praevidit. Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunce monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset,coepit Dominum exorare, ut aegro linguam dignaretur reddere, ne adversarius animam pro absconso crimine valeret submergere in baratrum inferni. Cumque ret, ei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
gelateq fulgorante uirtutũ radio de¬
ber& splendescere: posuit in corde uiri
scĩsimi. ut ex ꝓprio labore: deber& mo¬
nasteriũ fabricare: Tunc arege franco¬
rũ clodoueo nomine. atq eiꝰ regina uo¬
cabulo baldechilde. locũ inpago rotoma¬
gensi quȩ̃ uetusto uocabulo antiquitus
gemineticũ consueuerant nuncupare:
Obtinens suggestione supplici nobile
re geminarũ: Hinc frondiũ coma silues¬
tris. hinc multi plices arborum fruges: Illiuc
plac& uberrima tellus. istinc uirentia
prata graminib hincortorũ odori fe¬
riflores. hincuinearũ habundant botri¬
ones. qui turgentibus gẽmis rutilantin
falernis: Cincta undiq aquis: miratur
inclita coespis: ꝓ ascui pecorũ congrua.
fundens frugẽ lactiferam. Diuersis ue¬
na tibus apta: auiũ canora melodia:
Sequana parte trina milia terqͥnagi
rat Bisquaterno stadio. qđ nris inictꝰ
pristinũ uergit cursũ. unũ tantũ mo

Expanded text:
ge lateque, fulgorante radio, dege lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto vocabulo Gemedicum antiquitas consueverat nuncupare, obtinens suggessionesupplicę, nobile re gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens frugem lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. Sigona parte trina milia gyrat ter quina; bis quaterno stadio, quod non in ictus pristinis vergit cursum, unum tantomo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculsi. petentes ueniã ꝓfacinore : eũ in
honore pristinũ studuerunt reuocare:
atque ei deinceps cũ caritatis studio obȩ¬
dire: Sed quia perfecti uiri. semꝑ sectan¬
tur  cepit sacerdos dñi scõrũ cȩnobia
circiure: ita ut aliquꝰd emolumenti ex
successione scĩtatis ualer& accipere :
Lustrans luxouiũ & bouium u̾el reli¬
qua coenobia Sub norma scĩ colũba¬
nidegentia: atque om̃a monasteria quȩ
intra suum gremiũ francia. & italia. ac
tota concludit burgundia astuta inten¬
tione ꝓuidens ut prudentissima apis.
Quicquid me liorib florere uidit stu¬
diis. hoc suis tradere : ex emplis Basilii
scĩ carismata. macharii reguła benedic¬
ti decreta. columbani instituta. scĩsima
lectione frequentabat assidua: Sicq ho¬
n  stus uirtute a romatũ: sequacib scm̃
monstrabat ex emplum: Seddũ diuina
uirtꝰ lumen illius suꝑ candelabrũ uell&
constitui. ut lampas scĩtatis illius. lon¬

Expanded text:
perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio oboedire. 5. Sed quia perfecti viri sempetur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius lon
Abbreviated transcription (Latin):
re: & dĩ auxilium implorare contra ar¬
ma trranni: Cumq insuꝑ noctibus singu
Nam cum inursi specie eumintra ȩccłã
temptass& terrere. & nocte alia deferro
candelabri nisus fuisset trans figere : uł z¬
nocte tertia ostium ȩccłae expansis bra¬
chus uell& ꝓhibere : om̃a machinamen¬
ta filibertus expulit uirtute diuina ꝑ
scȩ crucis indagia: Igitur cumbeatus
aglius obiss& in dño: frm concordante
consensu. uirdnĩ filibertus. suscepit regi¬
minis locum: Cepit namq humilitate
pollere : hospitalitatẽ sectari. abstinen¬
tia uigere : prudentiȩ lampade radia¬
re: florgera caritate uernare. ⁊ elo dei
succendi: Domum sibi traditã strenue gu¬
bernare. nullius ꝑ sonã accipere. inuen¬
ta uitia radicitꝰ exstrrpare: Tunc nonnul.
ex trahere. Sed ultrix manusdi. hoc inpuni¬
tũ non ꝑtulit Nã unus ex eis fłuminis ictu
interũt. alius more arrii insterquiliniũ

Expanded text:
re et Dei auxilium implorare contra arre et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque noctibus singulNam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnullisumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii in sterquilinio
Abbreviated transcription (Latin):
gotia sibi c redita: caute & fideliterdis¬
pensauit: Cumq ad predictum coeno¬
bium ꝑueniss&beatus aglius illũ gra¬
tanter recepit: Ibiq uirdnĩ filibertus
comã de posuit: ac iugum xp̃i suaue.
& onus eiꝰleue suscepit: Tanteque reli¬
gionis culmen exercuit: ut uiris ꝑ fec¬
tioribus imitabilis fier&: Iussus igitur
ad priorem mensam sedere. studuit
ipse om̃ibus ministrare: ut ipsum refici¬
endi solatiũ. infr̃m implicar& obsequi¬
um: nec satiatus a mensa consurger& ꝑ
acto conuiuio Cumq antiquus hostis
eiꝰ in uidens abstinentiam pulsar&. animã
illius ut sumer& ampliora ȩdulia: nutu
dĩ de cectus uirodnĩ ꝑ somnium est osten¬
sus: Namcũ quadã nocte fuiss& crbore¬
fectus: ipse uentrẽ illius pulsare coepit
acdicere: Mod o hicbene. modohicbe¬
ne: Tunc miles dni cognoscensignita¬
iacula inimici. crucisse uallans munimi¬
ne. rigorẽ abstinentiae studuit replica¬

Expanded text:
gotia sibi credita caute et fideliter disgotia sibi credita caute et fideliter dispensavit. Cumque ad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque religionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, racto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignitaiacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplica
Abbreviated transcription (Latin):
tis: cathredam subiit roto magensiũ ciui¬
tatis. & nunc uirtutũ signis fulgorante¬
radio cͥoruscat interris : Cumigit᷑ filt¬
bertus iuuenis quaternis annorũ polle¬
r& lustris diuina p̃cepta audiens. ele¬
git xp̃i discipulus fieri: propriis om̃ib
derelictis: Nectamen sesuo arbitrio
credidit quia hoc quippedidicit. ut
pre esse nonaudeat. qui sub eẽ. non di¬
dicerit: Nec obedientiã subiectisim¬
ꝑ&. qui prelatis ex hibere non nouit:
Sed seruum dĩ inquirendũ studuit.cuiꝰ
uehemens religio probatissima for&:
Agnito igitur quo dã dĩmilite agli
Onomine. qui p̃erat cenobio rasba¬
ensi. quẽ sc̃s audoenus cũ suis consortib
in ꝓpria construxerat tellure & ipsum ui¬
rum dĩ ibi instituerat demonasterioluxo¬
uiensium patrẽ: quicquid habere potuit
in elemosinã erogauit: Nec quiequam
ex inde amicis. uel parentib gratũ ali¬
quid tribuit : sed totum acsi regalia ne.¬

Expanded text:
tis, cathedram subiit Rodomaginsium civitis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgoranteradio, coruscat in terris. 2. Cum igitur Filibertus iuvenis quaternis annorum polleret lustris, divina praecepta audiens, elegit Christi discipulus fieri, propriis omnibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei militem Agilum nomine, qui praeerat caenubio Chrasbacinse, quem sanctus Audoinus cum suis consortibus in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia ne
Abbreviated transcription (Latin):
demultis carpo quȩ adedificationẽ
animarũ ꝑtineant : ut nec legentibus
sit̃ onerosa. nec audientibus p̃beart fas¬
tidiũ auit deuotif denegetur p̃eatier¬
qͣuia ualida est ut mors dilectio Suffi¬
ciant pauca de multis. quia scriptũ est:
Cui pauca non sufficiunt: multa non
territorio ortus. scłari prudentia ñ
indoctꝰ undiq iuxta morẽ gentis stre¬
nuus. uico iulii .ẽ. nutritus : Fade cau¬
sa maxime. quod genitorẽ ipsius fili¬
baudẽ obtentu regio munere laicalis
ad ministrationis cessante. ciues loci
illius expetissent pontificẽ Quicũ pre¬
dictũ ad olescentẽ bone indolis flore¬
recerneret: eũ regi dagoberto com¬
mendare studuit : qui inter reliquos
francorũ reges fortissimus fuit: Iunc
ille nobilitatis lãpade fulgens. consor¬
tiũ adeptꝰ est audo eni optimatis. qui
sub aureoꝰ baltheo dm̃ ualde diligens.
inter reliquos regniꝓceres. ualde habe¬
batur inlustris. & p̃fulgentib uite meri¬

Expanded text:
de multis carpo, quae ad aedificationem animarum pertineant, ut nec legentibus sit onerosa nec audientibus prebeat fastidium aut devotis denegetur precatioquia valida est ut mors dilectio. Sufficiant pauca de multis, quia scriptum est: Cui pauca non sufficiunt, multa non rtus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meri
Abbreviated transcription (Latin):
st inmediterraneis brritannie parcib
in mense magnitudinis acerrima palus.
que agronte fluminis ripis incipiens. aut
ꝓcul acastello quem dicunt nomine gron¬
bris insularũ nemoribus interuenientib.
flexosisq riuigarũ anfractibus ab austro
inaquilone maretenus longissimo tractu

Expanded text:
st in mediterraneis Angliae partibus immensae magnitudinis acerrima palus, quae a Grontae fluminis ripis incipiens, haud procul a castello quem dicunt nomine Gronbris insularum nemoribus et flexuosis rivigarum anfractibus ab austro in aquilonem mari tenus longissimo tractu
Abbreviated transcription (Latin):
perantia clarus: interna fortitudine robustꝰ.
censura iusticiȩ stabilis. longanimitate
longanimis. patientia firmus. humilita¬
tema nsuetus. caritate sollicitus. Ita enĩ
in illo om̃iũ uirtutũ decorẽ sapienti& ador

Expanded text:
perantia clarus, in interna fortitudine firmus, censura iustitiae stabilis, longanimitate largus, pacientia robustus, humilitate mansuetus, caritate sollicitus, et ita in eum omnium virtutum decorem sapientia adorn
Abbreviated transcription (Latin):
pallidescere uidebatur cantantib
quoq: anglis spatiũ tocius aeris deco¬
nari audiebatur: insulã etiam illã¬
diuersarũ a romatũ odoriferisspira¬
treme factus eximiȩ splendoriscorus¬
cationẽ sustinere non ualens arrep¬

Expanded text:
pallescere videbatur. Cantibus quoque angelicis spatium totius aeris detonari audiebatur; insula etiam diversorum aromatum odoriferis spiratremefactus, eximiam coruscationem sufferre non valens, arrep
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ posttẽporis interuallũ anhelans
ait filimi: dehacre sollicitarenoli
Quod enĩ uiuens ulli hominũ indicare
nolui. nunctibi manifestabo: A scđo ea¬
am anno quoheremũ habitare coepe¬
rã mane uespereq semperangelũ con¬
solationis ieȩ ad meũ colloquiũ dñs
ritiã laboris iei celestibus oraculis
subleuabat. qui absentia mihi mon¬
strando ut presentia presentaba 
ofili. hec dicta conserua. nulliquealio
nuntiaueris nisi pege. aut ec gberbto

Expanded text:
 post modicum intervallum anhelans, ait: Fili mi, de hac re sollicitari noli. Quod vivens ulli hominum indicare nolui, nunc tibi manifestabo. A secundo etenim anno, quo hanc eremum habitare coeperam, mane vespereque semper angelum consolationis meae ad colloquium meum ritiam laboris mei coelestibus oraculis sublevabat; qui absentia mihi monstrando ut praesentia praesentabat. O fili, haec dicta mea conserva, nullique alii nuntiaveris nisi Pegae aut Egberto
Abbreviated transcription (Latin):
DOST QUÃ ERGOSC̃E MEMORIE CUBBERLITUS
ep̃s ꝑacta cõmumione eleuatis oculis & manib
adcelum. cõmendans h̃o animã suam e¬
mittens sp̃m. sedensq si ne gemitu obut in
uiã patrum anauigantib ad insulã nr̃am
delatus. toto corpore lauato. capite sud ario
circumdato. oblato suꝑ scm̃pectus posita:
uestim̃ta sacerdotali indutus. in obuiã xp̃i
calciam̃tis suis preparatus. in sindone cerata
cdratus animã habens cum xp̃o gaudenti¬

Expanded text:
e memoriae Cuthbertus episcopus peracta communione, elevatis oculis et manibus ad Deum, commendans ei animam suam, emittens spiritum, sedensque sine gemitu obiit in vita patrum, a navigantibus ad insulam nostram delatus, toto corpore levato, capite sudario circumdato, oblata super pectus sanctum posita, vestimento sacerdotali indutus in obviam Christi calceamentis suis praeparatus, in sindone cereata tus, animum habens cum Christo gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
pietate quib cumq fidelib membris
uidelic& ihu xpi scandendi facultate
cun donar&. quo principiũ caputq
quorũ cumq xp̃s in predicta die po¬
tenter ascenderat:
is ille alloquus cȩtensq predicamen¬
tis salubribus ter subuna diei ipsiusce¬
lebratione commissorum corda affatĩ
ꝓmonuit: Primo enĩ ut aeccłasticus ordo
post lectionis eugłm iure insinuat: Scđõ
post gratuitã collatȩ sibi potestatis be¬
nedictionẽ: Tertio uero postpie pacis
conferentiã quando communi carmine
cecinimus: Agnus dĩ qui tollis peccata
mundi miserere nobis. Tunc quidem
& ipse commissos sibi agniculos a pec¬
catorũ prius ponderibus leuiatospio

Expanded text:
pietate quibuscunque fidelibus, membris pietate quibuscunque fidelibus, membris videlicet Jesu Christi, scandendi facultatem condonaret, quo principium et caput quorumcunque Christus in praedicta die potenter ascenderat. His ille alloquiis caeterisque praedicamentis salubribus ter sub una diei ipsius celebratione commissorum corda affatius permonuit: primo enim, ut ecclesiasticus ordo post lectionis Evangelium jure insinuat; secundo post gratuitam collatae sibi potestatis benedictionem; tertio vero, post piae pacis conferentiam, quando communi carmine cecinimus: Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis, tunc quidem et ipse commissos sibi agniculos, a peccatorum prius ponderibus leviatos, pio
Abbreviated transcription (Latin):
creuit clementius finẽ laboriosorum
luctaminũ suorũ. ut cumbeatis angło¬
rum agminibus reniunerantẽ nũnũ
acciper& incęlis. proquo sepissime su¬
dabat dũ postar&. leueonus ipsius in
terris:
nstabat namq dies paricer dni dinrĩ
ascensionis diesq ad uocationis ipsius
inquotamen die dño dictante mis¬
sarũ celebria sine qualesione com¬
pleuerat . & nouissimumuer dofo¬
mentũ commisso sibi populo multis
cum lacrimarũ imbrib ministra¬
uit. docens semꝑdĩ filium desum¬
mis cȩlorũ sedibus prohumana
salute descendisse ad terras. quose
patrẽq suũ una cum flamine sacro
unũ eẽ dm̃ patula pate facer& pieta¬
te. & ut eadem qua prefatussum die
deuicto diabolo & liberato populo suo
cȩlos dequibus uenire uidebaturas¬
cender&: Quicũ huius exorcationis
clausulam terminando po uiss&.
nimia cordis caritate. poposcit quod
ipse primitus celeri petitione impecraũ:
Hoc siquidem ut omp̃s dñs paterna

Expanded text:
crevit clementius finem laboriosorum crevit clementius finem laboriosorum luctaminum suorum, ut cum beatis angelorum agminibus remunerantem nummum acciperet in coelis, pro quo saepissime sudarat, dum portaret leve onus ipsius in terris. Instabat namque dies pariter Domini Dei nostri Ascensionis, diesque advocationis ipsius, in quo tamen die Domino dictante missarum celebria sine aliqua laesione compleverat, et novissimum verbi Dei fomentum commisso sibi populo multis cum lacrymarum imbribus ministravit; docens semper Dei Filium de summis coelorum sedibus pro humana salute descendisse ad terras, quo se Patremque suum una cum Flamine sacro unum esse Deum patula patefaceret pietate; et ut eadem, qua praefatus sum die, devicto diabolo et liberato populo suo, coelos, de quibus venire videbatur, ascenderet. Qui cum hujus exhortationis clausulam terminando posuisset, nimia cordis charitate poposcit, quod ipse primitus celeri petitione impetravit, hoc siquidem, ut omnipotens Dominus paterna
Abbreviated transcription (Latin):
uernulitatis suȩ horas cȩterasq missa¬
rũ celebrationes xp̃o dño soluerecen¬
suiss& tanta mentis integritate casde¬
cantando exercuit. utcũ ipso dño fa¬
cie ad faciem fari uideretur: lic& an¬
tea & tu multuantis populi conflic¬
tibus nimiũ esset irritatus. oculis inte¬
rĩ acmorib: more beati mastini incȩlũ
semꝑ intentis. num quã ab oratione spm
relaxans. Quotiensq aliqđ aliud
opus ꝑfectionis digne ułetiã laude exer¬
cer& insacris scilic& sacerdotũ ordi¬
nationib ecclesiarũq uel altarium con¬
secrationibus seu eciam in quibus lib&
rerũ diuinarũ institutionib hocsem¬
per nimio rore lacrimarũ ꝑ egit. quas
inuisibi habitatorscs quoque sp̃s qui
in eo iugiterhabitauit ex oculorũ riuu¬
lis potenter elicuit. Cumq suꝑnus in¬
spector ad alta polorũ fastigio haec̃
pia om̃iaq beatiuiri studia diutissima
speculatione conspicer&. tandẽ de¬

Expanded text:
vernulitatis suae horas caeterasque missavernulitatis suae horas caeterasque missarum celebrationes Christo Domino solvere censuisset, tanta mentis integritate eas decantando exercuit, ut cum ipso Domino facie ad faciem fari videretur; licet antea et tumultuantis populi conflictibus nimium esset irretitus; oculis interim ac manibus more B. Martini in coelum semper intentis, nunquam ab oratione spiritum relaxans. Quotiesque aliquod aliud opus perfectionis dignae vel etiam laude exerceret, in sacris etiam sacerdotum ordinationibus, ecclesiarumque vel altarium consecrationibus, seu etiam in quibuslibet rerum divinarum institutionibus, hoc semper nimio rore lacrymarum peregit, quas invisibilis habitator sanctus quoque Spiritus, qui in eo jugiter habitavit, ex oculorum rivulis potenter elicuit. 38. Cumque supernus inspector ad alta polorum fastigia, haec pia omniaque beati viri studia diutissima speculatione conspiceret, tandem de
Abbreviated transcription (Latin):
sos libros dumprimã orientis dieilu¬
cem contueri potuit erasa scriptoru fal¬
sitate corriger& aut ut uera & falsa
interuirũ & iurũ sagaciingenio iudi¬
cando discerner&: aut inpacatos quos¬
q uelrixantes placidosermone con¬
cordes efficer&: & quietos. autuidu¬
is orfanis. peregrinis & aduenis insu¬
is necessitatib pio ꝓfuiss& ad minicu¬
lo autͥiusta sequestratione inepta
uel iniusta dissociar& coniugia. aut
omem humanũ ordinẽ trifarie para¬
tum in ꝓprio soliditatis ꝓposito uerbo
uite firmar& uł exemplo. autdeius¬
to conquisitionis suȩ censu ułctra¬
ȩcclasdi placida ꝓbitate subleuar&
ditandas aut eni utriusq ordinis inpe¬
ritos ui ros uidelic& uelfeminas
quoscumq die noctuq poterat cȩles¬
tisale. id est salutaris sapientiȩ docu¬
mento condir&: Idõq omis haecangli¬
ca terra doctrina eiusscã repleta est
fulgens coram dõ & hominibus sicut
sol & luna. aut etiam quando debitas

Expanded text:
sos libros, dum primam orientis diei lusos libros, dum primam orientis diei lucem contueri potuit, erasa scriptorum falsitate corrigeret; aut ut vera et falsa inter virum et virum sagaci ingenio judicando discerneret; aut inpacatos quosque vel rixantes placido sermone concordes efficeret et quietos; aut viduis, orphanis, peregrinis et advenis in suis necessitatibus pio profuisset adminiculo; aut ut justa sequestratione inepta vel injusta dissociaret conjugia, aut omnem humanum ordinem trifarie paratum in proprio soliditatis proposito verbo vitae firmaret vel exemplo, aut de justo conquisitionis suae censu ecclesias Dei placita probitate sublevaret ditandas; aut etiam utriusque ordinis imperitos, viros videlicet vel feminas, quoscunque die noctuque poterat coelesti sale, id est salutaris sapientiae documento, condiret. Ideoque omnis haec Anglica terra doctrina ejus sancta repleta est, fulgens coram Deo et hominibus, sicut sol et luna: aut etiam quando debitas
Abbreviated transcription (Latin):
primũ uersiculũ eusdem ymniculi
more humanarũ uirginũ resallere
taliũ in signia aliaq in numeraquȩ
nec ego nec alius quis quam huͥus ui¬
te incola quolib& humano eloquio
preual& enarrare egregius presul
dunstanus. qm̃uias iustitie ambula¬
uit suscipere meruerat: Nunc ergo
qm̃ uniuersa bonorũ accuũ suorum
exercitia sidie noctuq in summame¬
ditationis sagacitate somno natura¬
li priuatus in morarer nequeo expla¬
nare. Aequũ tamen eẽ. arbitror ut
ea saltim queuel egom& uidi uelau¬
diui iustadi ammonitione stimula¬
tus proposse caritatis enodem: Nuic
& enim dumtediosum huius uitȩ
in colatũ laboriose incoluit summũ
studium fuit. utui delic& sacris in
orationibus & indauiticis decemc hor¬
darum psalmodus iugifrequentia
insister&e: aut inuigiliis suauemsom¬
num suꝑando ꝑ noctar& assiduis. aut
in aecclȩsi asticis feruidus semꝑ insuda¬
r& operar oꝑib: aut etiam mendo¬

Expanded text:
primum versiculum ejusdem hymniculi primum versiculum ejusdem hymniculi more humanarum virginum repsallere,talium insignia, aliaque innumera, quae nec ego nec alius quisquam hujus vitae incola quolibet humano eloquio praevalet enarrare, egregius praesul Dunstanus, quoniam vias justitiae ambulavit, suscipere meruerat. 37. Nunc ergo, quoniam universa bonorum actuum suorum exercitia, si die noctuque in summa meditationis sagacitate, somno naturali privatus, immorarer, nequeo explanare; aequum tamen esse arbitror ut ea saltem quae vel egomet vidi vel audivi, justa Dei admonitione stimulatus, pro posse charitatis enodem. Huic etenim, dum taediosum hujus vitae incolatum laboriose incoluit, summum studium fuit ut videlicet sacris in orationibus et in Davidicis decem chordarum psalmodiis jugi frequentia insisteret, aut in vigiliis suavem somnum superando pernoctaret assiduis, aut in ecclesiasticis fervidus semper insudaret operari operibus; aut etiam mendo
Abbreviated transcription (Latin):
a fuit. ut insecretis noctium tempori¬
bus scã loca propter multimo dam po¬
pulorũ ad seuenientiũ in hesionem.
uel etiam aliorũ multorũ occupatio¬
nẽ sca semper psalmodia decantan¬
do lustrar&: Etuenit aclege religionis
innexus ad almipatris augustini edi¬
cula nocturnis ut dixi tẽporibus ora¬
turus: Et dũ se sacris inibi suppler&
orationibus. processit adorientalem
dĩ puerpere aeccłam tantundẽ pre¬
caturus. Cumq ad hanc propinquan¬
do psallendoq uenissae forte ex in¬
sperato noctis euentu audierat inso¬
litas sonoritarũ uoces subtili modula¬
mine inhac eadem basilica concrepan¬
tes: Atille continuo ꝑquendã patuli
foraminis hiatum inspiciens uidit
prelocutam a ecclesiam om̃ĩ esse ful¬
gida luce ꝑfusam. & uirgineasturinas
inchoro grranti hymnũ hunc poece
sedulii cursitando cantantes. Cantemꝰ
dem postuersũ etuersũ uoce recip¬
ca quasi incircũtionis sue concentu

Expanded text:
a fuit, ut in secretis noctium temporia fuit, ut in secretis noctium temporibus sancta loca, propter multimodam populorum ad se venientium inhaesionem, vel etiam aliorum multorum occupationem, sancta semper psalmodia decantando lustraret. Et venit hac lege religionis innexus ad almi Patris Augustini aediculam, nocturnis, ut dixi, temporibus oraturus: et dum se sacris inibi suppleret orationibus, processit ad orientalem Dei puerperae ecclesiam, tantumdem precaturus. Cumque ad hanc propinquando psallendoque venisset, forte ex insperato noctis eventu audierat insolitas sonoritarum voces, subtili modulamine in hac eadem basilica concrepantes. At ille continuo per quemdam patuli foraminis hiatum inspiciens, vidit praelocutam ecclesiam omni esse fulgida luce perfusam, et virgineas turmas in choro gyranti hymnum hunc poetae Sedulii cursitando cantantes: Cantemus, dem post versum et versum voce reciproca, quasi in circumitionis suae concentu,
Abbreviated transcription (Latin):
climata. audiuit eminus uocem
cęlitus inopinat omine emissam.
que secum incedentem monachũ
ad cȩlestes delicias blando subelo¬
quio inuitauerat dicens Ueni. ue¬
ni. celfsigeueni Sic eniterat utopi¬
nor eius dem fris nomen: Tuncbea¬
ti uiri meriti clientis sui aduocationẽ
intellegens. dixit: Accelera ergo for¬
titer frapparere tẽ quã totius. qm̃di¬
ebus citissimis uocatus ad ño ab huius
mundi scorus migrabis ad ipsum. Qđ
quidem diebus non ad eo multis inter¬
positis ita deeo ut predixerat pro¬
babili indiculo adimpletum est. Dehinc
in eodem loco quadratã paribus an¬
gulis ȩcclesiam inmodũ facunculi
conftruere iussit. & constructã in ho¬
nore almibaptiste iohannis honori¬
fice consecrauit: Omagnũ glosi presu¬
lis meritũ. qui meruit uiuens uidere
angłoꝵ uisiones uocesque mirabiles
eorundem audire:
uie igitur duminpropria presulat᷑
sui ciuitate commanebat scẽ consuetu¬
dinis intercetera sublimitatum studi¬

Expanded text:
climata, audivit eminus vocem climata, audivit eminus vocem coelitus inopinato omine immissam, quae secum incedentem monachum ad coelestes delicias blando sub eloquio invitaverat, dicens: Veni, veni, Aelfsige, veni: sic enim erat, ut opinor, ejusdem fratris nomen. Tunc Beatus vir meriti clientis sui advocationem intelligens, dixit: Accelera ergo fortiter, frater, apparare te quantocius; quoniam diebus citissimis, vocatus a Domino, ab hujus mundi scoriis migrabis ad ipsum. Quod quidem diebus non adeo multis interpositis ita de eo, ut praedixerat, probabili indiculo adimpletum est. De hinc in eodem loco quadratam paribus angulis ecclesiam in modum fanunculi construere jussit, et constructam in honorem almi Baptistae Joannis honorifice consecravit. O magnum gloriosi praesulis meritum, qui meruit vivens videre angelorum visiones, vocesque mirabiles eorumdem audire! 36. Huic igitur dum in propria praesulatus sui civitate commanebat, sanctae consuetudinis inter caetera sublimitatum studi
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ statĩ post datã benedictionẽ solli¬
cite siomia cum frĩb suis eent prospe¬
ra interrogauit: Isq mostẽ puerimi¬
nime comminiscens. respondit uniũ¬
sa sub integritatis sospitate fuisse con¬
stituta. A tille sermone modestoqm̃
propriȩ uisionis fuerat ad modum ꝑ¬
spicacior illo Nonautumo inquit
omĩa apud om̃s humanis in excessib
fore profucura. Etille. Sunt equidẽ
omia excepto quod quidã nostrȩ soci¬
etatis puerulus esterna die subtẽp̃re
meridiano necẽ ineuitabilẽ morien¬
dixi requiescat felix sp̃s ipsius scđm
insionem nram in pace
terũ autẽ dũ proprio in moraretar
monasterio hoc est glȩstonie ambu¬
labatidẽ ouilium xpĩ solers preui¬
sor cum quolib&e eiusdẽ monaste¬
rii monacho dedomo indomũ frm̃
quoq communiũ pabularia seuecte¬
ra eorundẽ necessaria consideratũ
Etdũ remeando conspectis copus ue¬
nir& ad occidentalia antiquȩ aeccłȩ

Expanded text:
entem, statim post datam benedictionem, sollientem, statim post datam benedictionem, sollicite, si omnia cum fratribus suis essent prospera, interrogavit: isque mortem pueri minime comminiscens, respondit universa sub integritatis sospitate fuisse constituta. At ille sermone modesto, quoniam propriae visionis fuerat admodum perspicacior illo: Non autumo, inquit, omnia apud omnes humanis in excessibus fore profutura. Et ille: Sunt equidem omnia, excepto quod nostrae societatis puerulus hesterna die sub tempore meridiano necem inevitabilem morienpus, quod dixi. Requiescat felix spiritus ipsius, secundum visionem nostram, in pace. 35. Iterum autem dum proprio immoraretur monasterio, hoc est Glastoniae, ambulabat idem ovilium Christi solers praevisor, cum quodlibet ejusdem monasterii monacho, de domo in domum, fratrum quoque communium pabularia seu caetera eorumdem necessaria consideratum. Et dum remeando conspectis copiis veniret ad occidentalia antiquae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
misteria: Erat nãq uir uenerandus in
amore dĩ ut diximus semꝑ accensus.
& propterea loca sacrorũ coenobiorũ
ob animarũ elificationẽ circuibat sol¬
licitus. Venit etiam ex hac salubricon¬
suetudine ad locũ thermarum ubi
calida limpha deabissi latibulis gutta¬
tim uaporando ebullit. quemincolȩ
locum subpaterna lingua bathũ soli¬
ti sunt apellare Etcum ibidem ab eius¬
dem loci fr̃ibus caritatiue susceptus de¬
guiss& uidit post prandii horãcuius¬
dã sco lasticuli ex glestonia coenobio
animã ad cȩlorũ sublimia ab anglisde¬
i cum ymnorum laudibus deportatã.
ac magnis supernorũ ciuiũ exequus hinc
& inde stipatam. Venit autẽ postera
die quasi adhuius mire uisionis testi¬
ficationẽ quidã epredicto coenobio
prepositus nomine ceolpsus. uolens
monastica con silia causaq frmsuorũ
cum pontifice paritermore solito cap¬
titare Hunc ille demonasterio ueni¬

Expanded text:
mysteria. Erat namque vir venerandus in mysteria. Erat namque vir venerandus in amore Dei, ut diximus, semper accensus, et propterea loca sacrorum coenobiorum ob animarum aedificationem circuibat sollicitus. Venit etiam ex hac salubri consuetudine ad locum thermarum, ubi calida lympha de abyssi latibulis guttatim vaporando ebullit, quem incolae locum sub paterna lingua Bathum soliti sunt appellare. Et cum ibidem ab ejusdem loci fratribus charitative susceptus deguisset, vidit post prandii horam cujusdam scholasticuli ex Glastoniae coenobio animam, ad coelorum sublimia, ab angelis Dei cum hymnorum laudibus deportatam, ac magnis supernorum civium exsequiis hinc et inde stipatam. Venit autem postera die, quasi ad hujus mirae visionis testificationem, quidam e praedicto coenobio praepositus, nomine Ceolwyus, volens monastica consilia causasque fratrum suorum cum pontifice pariter more solito captare. Hunc ille de monasterio veni
Abbreviated transcription (Latin):
nuptialis uerbi habere secreta: Isdũ
e&̃ reginuntiatus. atq in illius pre¬
sentiã superuenientiũ more indu¬
ci deberetur. nusquã apparuit Sed
eodem prodolor die ut diximus a ma¬
remostis accerbitas ꝑsicam perfidi
latronis penetralia cordis ipsius laten¬
ter introiuit: Ecce enĩ quã mature de
rege beati uiri claruere presagia. de
principib autẽ non nisi eadƿigi regis
temporibus sirex iure queat a pellari
quinec sese nec alios quosq benersxe¬
rat patuere Qm̃ quidem beatus pater
idcirco hȩc & hissimilia quasi filius dĩ
promeruerat misteria. intantũ quoq
ut plerique eum assererent uanissima
uerborũ deliramenta proferre. dum
ore prophecico scĩq sp̃s imbuitione ꝑ¬
plura predicer&. quȩ postea signiseui¬
dentissimis conspeximus facta: fliceti¬
am uidit & audiuit sine cuius lib&
difficultatis obstaculo quȩdã mira
spiritaliũ secretorũ quȩ nunc pangã

Expanded text:
nuptialis verbi habere secreta. Is dum nuptialis verbi habere secreta. Is dum esset regi nuntiatus, atque in illius praesentiam supervenientium more induci deberet, nusquam apparuit: sed eodem, proh dolor! die, ut diximus, amarae mortis acerbitas, per sicam perfidi latronis, penetralia cordis ipsius latenter introivit. Ecce enim quam mature de rege beati viri claruere praesagia. De principibus autem non nisi Eadwigi regis temporibus, si rex jure queat appellari qui nec sese nec alios quosque bene rexerat, patuere. Quoniam quidem B. Pater , idcirco haec et his similia quasi filius Dei promeruerat mysteria: in tantum quoque ut plerique eum assererent vanissima verborum deliramenta proferre, dum ore prophetico sanctique Spiritus imbuitione perplura praediceret, quae postea signis evidentissimis conspeximus facta. 34. Hic etiam vidit et audivit sine cujuslibet difficultatis obstaculo quaedam mira spiritualium secretorum, quae nunc pangam
Abbreviated transcription (Latin):
onis istius principes rerũ que recto¬
res uoluntate ultranea auia uerita¬
tis cum ipsi sint sapientes tanquã sto¬
lida animalia non habentes pasto¬
rẽ deuiabunt: His ita gestis. ad uicũ
regium dehissemꝑ sermocinantes ꝑ¬
uenerunt. Factoque diei ipsius cre¬
pusculo uidit iterũ uirdi dunstanus
inues pertino regis conuiuio eundẽ
uel quẽpiam alium inimicũ inter
frequentantes ministros oberrantẽ:
Deinde nifallor post triduũ ipso quo¬
que die quorex iam dictus ferro fue¬
rat periturus. Vidit tercio quendã¬
ignotũ ignoro quidem utrũ inimi¬
cãbilem seuetiã spiritalem uirum
magna tamen prolixe cartule ro¬
tellam in manu gestantẽ densim a¬
picibus conscriptã eo uidelic& tẽpo¬
ris momento quorex amissarũ cele¬
bratione nouissimo potiturus conui¬
uio adaulã usq relibat. Quẽcũ in¬
terrogar& quisess&. respondit uo¬
ce saxonica se exorientis regni par¬
tibus eẽ.seque una cũ rege quȩdã

Expanded text:
onis istius principes rerumque rectoonis istius principes rerumque rectores voluntate ultronea a via veritatis, cujus ipsi sint sapientes, tanquam stolida animalia non habentes pastorem, deviabunt. 33. His ita gestis ad vicum regium, de his semper sermocinantes, pervenerunt. Factoque diei ipsius crepusculo vidit iterum vir Dei Dunstanus in vespertino regis convivio eumdem vel quempiam alium inimicum, inter frequentantes ministros oberantem. Deinde, ni fallor, post triduum, ipso quoque die quo rex jam dictus ferro fuerat periturus; vidit tertio quemdaignotum, ignoro quidem utrum inimicabilem, seu etiam spiritalem virum, magnam tamen prolixae chartulae rotellam in manu gestantem, densim apicibus conscriptam, eo videlicet temporis momento quo rex a missarum celebratione, novissimo potiturus convivio, ad aulam usque redibat. Quem cum interrogaret quis esset, respondit voce Saxonica se ex Orientis regni partibus esse, seque una cum rege, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
scematib crucis. inimicus disparuit:
Post qua autẽ dehac inproba appa¬
ritione conspecti illusoris loqui quie¬
uissent. rogauit idẽ. prelocutus prin¬
ceps iamdictum diuirũ quatinus sibi
uisionis suȩ somnia nuꝑ promulgata
soluendo en exuiss&: Dixit namq se
peruisionũ indicia uidisse memora¬
tum regencum suis principibus uni¬
uersisq optimatibus solita ex consuecu¬
dine in palatu sui triclinio consedere.
& interleta ministrantiũ aciocundan¬
tium conuiuia eundem quem dixire¬
gem somno sopitũ obdormisse. postq
grauẽ dormitionis sue sarcinã om̃s
poene principes uel sapientes ipsius
inhyrcos caprasque humana relicta
effigie commutasse: Cui confestimbe
atus dunstanus pro phetico instructꝰ
eloquio. respondebat dicens. Dormi¬
tio regis mortis ipsius indicium est:
Quod autẽ magnates uel sapientes
illius inmuta animalia & insensibi¬
lia commutatos uidisti. futurũ tempꝰ
designat. in quo pene uniuersi regi¬

Expanded text:
schematibus crucis inimicus disparuit. 32. schematibus crucis inimicus disparuit. 32. Postquam autem de hac improba apparitione conspecti illusoris loqui quievissent, rogavit idem praelocutus princeps jam dictum Dei virum, quatenus sibi visionis suae somnia nuper promulgata solvendo enexuisset. Dixit namque se per visionum indicia vidisse memoratum regem cum suis principibus universisque optimatibus, solita ex consuetudine in palatii sui triclinio consedere; et inter laeta ministrantium ac jucundantium convivia, eumdem quem dixi regem somno sopitum obdormisse: postque gravem dormitionis suae sarcinam, omnes pene principes vel sapientes ipsius in hircos caprasque humana relicta effigie commutasse. Cui confestim B. Dunstanus prophetico instructus eloquio respondebat, dicens: Dormitio regis mortis ipsius indicium est; quod autem magnates vel sapientes illius in muta animalia vel insensibilia commutatos vidisti, futurum tempus designat, in quo pene universi regi
Abbreviated transcription (Latin):
prie dignitatis loca more solito con¬
uiuaturus lustrar&: contigit dun¬
stano ad huc abbati eiꝰdem regis in¬
ter esse comitatui. ad cuiuslam pri¬
mani ducis ut pote celfstani ipso
Etecce repente progressionis uiam
coram se aspiciens uidit in terregios
tubicines horrendũ inimicũ luden¬
do cursitare Quẽ cũ diu attonitȩ
fuiss& intuitus. ait predicto comi¬
tanti secũ primario Putaste midilec¬
te uidere posse quod iudeo: Atille nil
inquit preter qđ opost& conspicio:
Et ille. Signa ergo salubriscȩ crucissi¬
gillo oculos proprios & probe siquod
uideo possis uidere: Cumq uissu bea¬
tipatris dunstani lȩui scȩ crucis impres¬
sione oculos suos consignass&. uidit
ilico quasi protanti uiri testificatione
eundẽ dĩ & hominũ quembeatus pa¬
ter uiderat inimicũ sub cuiusdam
homuncu nigelli specie salientẽ. sed
mox exinimicali nefandi demonis
dam exeis ad esse futura: Factisq

Expanded text:
propriae dignitatis loca more solito conpropriae dignitatis loca more solito convivaturus lustraret, contigit B. Dunstano adhuc abbati ejusdem regis interesse comitatui, ad cujusdam primarii ducis, utpote Elfstani, ipso Et ecce repente progressionis viam coram se aspiciens, vidit inter regios tubicines horrendum inimicum ludendo cursitare. Quem cum diu attonite fuisset intuitus, ait praedicto comitanti secum primario: Putas te, mi dilecte, videre posse quod video? At ille: Nihil, inquit, praeter quod oportet conspicio. Et ille: Signa ergo salubri sanctae crucis sigillo oculos proprios, et proba si quod video possis videre. Cumque jussu beati Patris Dunstani levi sanctae crucis impressione oculos suos consignaret, vidit illico, quasi pro tanti viri testificatione, eumdem Dei et hominum, quem beatus Pater viderat, inimicum, sub cujusdam homuncii nigelli specie salientem,: et mox ex inimicali nefandi daemonis  quibusdam ex eis adesse futura; factisque
Abbreviated transcription (Latin):
sibi commissorũ talentũ uedĩ sui fur¬
tĩ preripere. sed ut ora perpatulo pre¬
dicar&: & pia cordis confessione per¬
sonar& xpm eẽ regem & dominatorẽ
om̃iũ cęlestiũ terrestriũ & inferno¬
rum. & ut ipsũ propter sedem nomen¬
q: maiestatissuȩ prius prosuis. dein¬
de propopulorũ delictis interpellans
exorar&. ut eispius peccatorũ extitis¬
s& indultor proquib sesemel pater¬
no parens precepto offerre non distu
carminũ modula mina seu ceteras
dõ decibiles laudes spũ peruigili
ex diuinis imbutoribus didicerat quã¬
uis eius humani astus in somni sopo¬
re subacti iacuissent. Vt illud est sa¬
lomonis Egodorinio. & cormeum ui¬
gilat. E titerũ propheta isaias ait: De
luxmea preceptatua sunt:
uietiam inmundo positus ipsos hu¬
mani generis inimicos claro conspex
intuitu. ut imminente miserrima
regis eadmundi ꝑemtione declara¬
tum est: Hic itaq rex dumcũ siusꝑ

Expanded text:
sibi commissorum, talentumve Dei sui fursibi commissorum, talentumve Dei sui furtim praeripere: sed ut ore perpatulo praedicaret, et pia cordis confessione personaret Christum esse regem et dominatorem omnium, coelestium, terrestrium et infernorum; et ut ipsum propter sedem nomenque majestatis suae, prius pro suis, deinde pro populorum delictis interpellans exoraret, ut eis pius peccatorum exstitisset indultor, pro quibus se semel paterno parens praecepto offerre non distulcarminum modulamina seu caeteras Deo decibiles laudes spiritu pervigili ex divinis imbutoribus didicerat, quamvis ejus humani artus in somni sopore subacti jacuissent, ut illud est Salomonis: Ego dormio, et cor meum vigilat . Et iterum propheta Isaias ait: De lux mea praecepta tua sunt . Qui etiam in mundo positus, ipsos humani generis inimicos claro conspexit intuitu, ut imminente miserrima regis Eadmundi peremptione declaratum est. Hic itaque rex, dum cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
uero qm̃ cȩlestiũ simul & terrestriũ
incolas inunã patris familiam con¬
iunctos ẽẽ conspiciunt dõ regi uero
die noctuq huius modi carmina ca¬
nere non desistunt: Laudem dicite
dõ nr̃o om̃s scĩ eius. & quitimetis eũ
pusilli & magni. qm̃ regnabit dñs
ds̃ noster om̃p̃s incelo pariter & in
terra & propterea gaudeamus & ex¬
ultemus & demus glamei. Hanc ean¬
dem głam cȩlestis militiȩ multitu¬
do nato dño decantabat in excelsis
& interra pacẽ bonȩ uoluntatis homi¬
nibus nuntiabat: Ipsa equidẽ pacem
quã beatus apłs exponebat dicens. ip¬
seest paxnrã quifecit utraq unum.
& cxa Quod enĩ uuenẽ uiderat ueste
niuea candentẽ partim se aspere incre¬
pantẽ quod inpredicti principis laude
reticer&. angłin uel custodem ipsius ẽẽ.
non dubito. qui uerbis eum spiritalib
erudiendo premonuit nemuti canis
inimicũ furẽ uidelic& diabolũ animas

Expanded text:
vero, quoniam coelestium simul et terrestrium vero, quoniam coelestium simul et terrestrium incolas in unam patrisfamiliam conjunctos esse conspiciunt, Deo regi vero die noctuque hujusmodi carmina canere non desistunt: Laudem dicite Deo nostro omnes sancti ejus, et qui timetis eum pusilli et magni, quoniam regnavit Dominus Deus noster omnipotens in coelo, pariter et in terra: et propterea gaudeamus et exsultemus et demus gloriam ei . Hanc eamdem gloriam coelestis militiae multitudo nato Domino decantans, in excelsis et in terra pacem bonae voluntatis hominibus nuntiabat . Ipsam equidem pacem, quam beatus Apostolus exposcebat, dicens: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum , etc. Quod enim juvenem viderat veste nivea candentem, partim se aspere increpantem, quod in praedicti principis laude reticeret; angelum custodem ipsius esse non dubito, qui verbis eum spiritalibus erudiendo praemonuit ne muti canis inimicum, furem videlicet diabolum, animas
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła incantica canticorũ clamat:
Introduxit merex incubiculũ suũ.
exultabimus & letabimur inte. me¬
mores uberũ tuorũ superuinum
recti diliguntte. Etiterũ. Intro dux
merex incellã uinariam ordinauit
in me caritatẽ. Fulcite me floribus.
stipate me malis. quia amore langue¬
o. Leua eius sub capite meo & dexte¬
ra illius amplexabiturme. & cͥta.
liter autem autumo matremeius¬
dem almi pontificis regi precelso
in matrimonio coniunctã proprii
presulatus a ecclesiã posse designare.
te solaturã susceꝑat. ut id emdĩs pro
populorũ piaculis crucis inpatibu¬
lo adfixus matrẽ suam uirginem
uirgini discipulo commendabat di¬
cens Eccetibi in matrẽ meam com¬
mitto genitricẽ. Turmas quoq mili¬
tares regisuo laudũ canticum exul¬
tando ꝑstrepentes. suꝑ nos eẽ. angło¬
rum ciues qui quando inimici homi¬
num obdiscordantẽ delictorũ dis¬
tantiã extiterant non diffido: nunc

Expanded text:
Ecclesia in Cantico canticorum clamat: Ecclesia in Cantico canticorum clamat: Introduxit me rex in cubiculum suum, exsultabimus et laetabimur in te, memores uberum tuorum super vinum: recti diligunt te . Et iterum: Introduxit me rex in cellam vinariam: ordinavit in me charitatem, fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Laeva ejus sub capite meo, et dextra illius amplexabitur me , etc. Aliter autem autumo matrem ejusdem almi pontificis, regi praecelso in matrimonio conjunctam, proprii praesulatus Ecclesiam posse designare, te solaturam susceperat, ut idem Dominus pro populorum piaculis crucis in patibulo affixus, matrem suam Virginem virgini discipulo commendabat dicens: Ecce tibi in matrem, meam committo Genitricem. Turmas quoque militares, regi suo laudum canticum exsultando perstrepentes, supernos esse angelorum cives, qui quod quandoque inimici hominum ob discordantem delictorum distantiam exstiterunt, non diffido; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cente. Uerus est enĩ & non falsus qui
hanc mihi sonorã subnoctis huiusui¬
sione inbuendo monstrauit. Hinc pro¬
cul dubio sicut iam superius diximus
claruit inquibus locorum parcibus
dũ corpore quiescer& spũ felici inte¬
rim ipse mansis s&:
unc uellẽ prius quã hinc longius
legendo properarẽ peritum inihi
interpretẽ ad huius mirȩ uisionis
misteriũ coaptare. aut si quodam
conamine ualuissem ipse eius inter¬
pretationẽ proposse uiriũ lic& ig¬
ne tepenti lique factã exsoluere:
Matrem quoq almi pontificis mag¬
ni regis coniugio copulatã scãm pu¬
to designare eccłam quȩ uel illum
uel etiam alios quam plures more
materno perspiritalẽ sacri baptis¬
matis uterũ a primi parentis priui¬
legio regenerauit. ipsaquidem quȩ
nunc summo regi xp̃o uidelic& dño
peruerȩ fidĩ agnitionem: perquȩ
diuini amoris amplexũ uelut spon¬
sa coniuncta uiro suo in herere uide¬
tur. Vnde hȩc eadem scã & mater

Expanded text:
cente: Verus est enim et non falsus, qui cente: Verus est enim et non falsus, qui hanc mihi sonoram antiphonam sub noctis hujus visione imbuendo monstravit. Hinc procul dubio sicut jam superius diximus claruit, in quibus locorum partibus, dum corpore quiesceret, spiritu felici interim ipse mansisset. 30. Nunc vellem, priusquam hinc longius legendo properarem, peritum mihi interpretem ad hujus mirae visionis mihi mysterium coaptare: aut, si quodam conamine valuissem, ipse ejus interpretationem pro posse virium, licet igne tepenti liquefactam, exsolvere. Matrem quippe almi pontificis, magni regis conjugio copulatam, sanctam puto designare Ecclesiam, quae vel illum vel etiam alios quamplures more materno per spiritalem sacri baptismatis uterum a primi parentis privilegio regeneravit. Ita quidem, quae nunc summo regi, Christo videlicet Domino, per verae fidei agnitionem, perque divini amoris amplexum, velut sponsa conjuncta viro suo, inhaerere videtur: haec eadem sancta mater