comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stimari nec credi. nisi qui omnẽ sc̃ita¬
tem. omnẽq suꝑgredit᷑ maiestatẽ. Qͤ
g̾bona saturnus furei fer habuit. qͥ ꝓpͥos
filios quotienscũꝙ nascebant᷑ occidit. ut
ñ dicam comedit. sic̃ eiꝰ cultores scribuno:
Que bona in ioue fuisse existimas. qͥ qͦt
dies uixit. tot inaudita incesta tot ad¬

Expanded text:
stimari nec credi, nisi qui sanctitatem omnemque supergreditur maiestatem. Quot ergo bona Saturnus falcifer habuit, qui proprios filios quoties nascebantur occidit; ut non dicam comedit, sicut cultores eius scribunt? Quot bona in Iove fuisse existimas, qui quot dies vixit, tot inaudita incesta,
Abbreviated transcription (Latin):
plti nullũq aliud scutum qͣm peram sibi
oponendam fiducialit̾ ad dirimendã pug¬
uem erclamauit. Factũꝙ ẽ diuina opan¬
te clementia. qͦd ubi obluctator alt̾ diligen¬
ter armatꝰ congressu habito. illiꝰ inermis
peram ingenti ictu ꝑcusserit: tanta ⁊ tam
densa nebula int̾ ees de ip̃a pera statĩ exori
sti colit᷑: raptor quidam pessimꝰ. compositis
fraudulent̾ calumpniis. hominẽ cepit. nexiᷤᷤ¬
q post tͥgum manib. ⁊ fune ascellis subpo¬
sito torquendũ duriꝰ abducebat. Quẽ mox
celitꝰ emancipatũ respiciens. equo desilit. il¬
lũq ꝑse fore solutũ quoqͦmodo existimans:
male u̾beratũ iterũ artius uinculauit. Eqͦq
ascenso. repente quoq laxatum intuitꝰ. cũ
furore etiam ꝑ comani arripuit: u̾berib q
affectũ t̾cio ꝑ genitalia obligauit. Nec lõ¬
gum uero dissolutũ respexit. sicq tandem
deuictꝰ diuine potentie cedendũ estimauit.

Expanded text:
psit, nullumque aliud scutum quam peram sibi psit, nullumque aliud scutum quam peram sibi opponendam fiducialiter ad dirimendam pugnam exclamavit. Factumque est divina operante clementia, quod ubi obluctator alter diligenter armatus, congressu habito illius inermis peram ingenti ictu percusserit, tanta et tam densa nebula inter eos de ipsa pera statim exoritsti colitur, raptor quidam pessimus compositis fraudulenter calumniis hominem cepit, nexisque post tergum manibus et fune ascellis supposito, torquendum durius abducebat. Quem mox caelitus emancipatum respiciens, equo desiliit, illumque per se fore solutum quoquo modo existimans, male verberatum iterum artius vinculavit. Equoque ascenso, repente quoque laxatum intuitus, cum furore etiam per comam arripuit, verberibusque affectum, tertio per genitalia obligavit. Nec longum vero, dissolutum respexit, sicque tandem devictus, divinae potentiae caedendum estimavit.
Abbreviated transcription (Latin):
auca uero que nr̃is dieb merctis huiꝰ
uati confessoris. a uidentib facta accepimꝰ:
naqqͣm p̃tereunda estimamꝰ. In derniensi
namq t̾ritorio. quendam ex familia sc̃i ue¬
dasti hominẽ. mali rapinatores aliene sub¬
stantiole in hiantes. prauis in simulationi¬
b adorti st̃ ⁊ ob hoc suum aduocatũ in iuᷤ
querentes. ip̃m quidem hoĩem ad singula¬
u pitamien. qͦd riestice dicimꝰ campũ ꝓuo¬
nurĩt. Qͥ aduocatũ suũ affuturũ poslici¬
m int᷑ huiꝰ legis diffiniende t̾minũ sũp¬
a pera cũ baculo ad cenobiũ uiri ꝑgere
istinauit: causamq ꝓclamans abbatis
aduccatiam implorautt. Abbas aũ ꝓ dif¬
ficultate longi itineris. detrectauit ferre
luffiagiũ. ĩmo diuinũ monuit expectarer
auxiliũ. Omnino itaq desolatꝰ ad sua
nu̾tit᷑. slaq in dñi fisus clementia sus¬
ceptam legem refellere neqͣqͣm estimauit.
Eigo p̃scripta die. iudicio se rep̃sentans.
aduoatiam dłi ⁊ sc̃i uedasti ꝓficturã assũ¬

Expanded text:
auca vero, quae nostris diebus meritis hujus beati confessoris a videntibus facta accepimus, nequaquam pretereunda estimavimus. In Derniensi namque territorio quendam ex familia sancti Vedasti hominem mali rapinatores, alienae substantiolae inhiantes, pravis insimulationibus adorti sunt, et ob hoc suum advocatum in jus quaerentes, ipsum quidem hominem ad singulare certamen, quod rustice dicimus campum, provocarunt. Qui advocatum suum adfuturum pollicitus intra hujus legis diffiniendae terminum, sumpta pera cum baculo, ad cenobium viri Dei pergere festinavit, causamque proclamans, abbatis advocatiam imploravit. Abbas autem pro difficultate longi itineris detrectavit ferre suffragium, immo divinum monuit expectare auxilium. Omnino itaque desolatus ad sua revertitur, solaque in Domini fisus clementia, susceptam legem refellere nequaquam estimavit. Ergo prescripta die judicio se repraesentans, advocatiam Dei et sancti Vedasti sibi profuturam assum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ue nob̃. qͥa ꝓthomartyr stephanꝰ tnͣsit
diro nos u̾berans igne. Mulier aũ in ui¬
hiculo suo sedebat. ⁊ pueri ambulabant
ante lecticulam: ⁊ formidabant ualde¬
toriũ eius ꝑmenses qͥnq: in quo ⁊ posu¬
it loculum cum om̃i eautela. Sanitates

Expanded text:
tes: Vae nobis, quia protomartyr Stephanus transit, tes: Vae nobis, quia protomartyr Stephanus transit, diro nos verberans igne. Mulier autem in vehiculo suo sedebat, et pueri ambulabant coram lectica, et formidabant dtorium ejus per menses quinque, in quo et posuit loculum cum omni cautela. Sanitates
Abbreviated transcription (Latin):
le accipiens sacra a magno imꝑatore cõ¬
stantino: misit eam cyrillo ep̃o hteroso¬
limis. Itaq secum ep̃s legens. ⁊ contͣdice¬
re ñ ualens: adduxit mulierẽ. ⁊ dixit e.
Quomodo possumꝰ hoc facere. cum nescĩ
qͥ sit loculus sc̃i primi martyris stepha¬
ni.⁊ qui marin tur: S uadens p̃para qͥ¬
p̃paratis his. que iuneri congruunt: per
aũ. ꝓfundius descenderunt in oratoriũ
ubi iacebat lypsanum sc̃i. Et aꝑientes p¬
sitionem: inuenerunt loculos duoz. Et di¬
Ego inquit noui. qui sit loculus uiri ne
qm̃ ego feti eum. Tunc ep̃s audiens Iii
iussit eam tollere. quẽ nosset. Et impeti
abiens: amplexata ẽ lypsanũ scĩ stepla¬
ni: existimans ẽẽ mariti sui corpꝰ. Et
accipiens. posuit illud in lecticula:⁊ ua¬
ledicens ep̃o: ibat itinere gaudens. Et ꝑ
totam noctem hymnꝰ factus. ẽ. in uia. ⁊
odor unguenti suauitate referti. spira¬
bat. Porrosp̃c ĩmundi. clamabant dicen¬

Expanded text:
le accipiens Sacram a magno imperatore Conle accipiens Sacram a magno imperatore Constantino, misit eam Cyrillo episcopo Jerosolymis. 3. Itaque Sacram episcopus legens, et contradicere non valens, adduxit mulierem, et dixit ei: Quomodo possumus hoc facere, cum nesciam qui sit loculus sancti primi martyris Stephani, et qui mariti tui? Sed vadens praepara qpraeparatis his quae itineri congruunt, perrscente autem profundius descenderunt in oratorium, ubi jacebat lipsanum Sancti: et aperientes positionem, invenerunt loculos duos. Et diEgo, inquit, novi qui sit loculus viri mei, quoniam ego feci cum. Tunc episcopus audiens haec, jussit ei tollere quem nosset. Et impetu abiens amplexata est lipsanum sancti Stephani, existimans esse mariti sui corpus. Et accipiens posuit illud in lecticam. Et valedicens episcopo, ibat itinere suo gaudens. Et per totam noctem hymnus factus est in via, et odor unguenti suavitate referti spirabat. Porro spiritus immundi clamabant dicen
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ domũ ei edifica ui ex mea sub¬
stantia. Quo dicto: dormiuit in pace.
Dostera uero die. ueniens ep̃c. una cum
multruidine popłi: sustulit eũ ⁊ posu¬
it uixta sc̃m stephanũ ꝓthomartyrem.
post octo aũ annos. uuliana mulier eiꝰ
cogitans ⁊ ẽẽ bonũ existimans: uoluit
corpꝰ uiri sui tollere: ac deferre brzantiũ
in ꝓpriam possessionem. Et hoc consilia¬
re bitantiũ: in possessionẽ meam. Qui
dixit ei. Non possum hoc facere: ⁊ po¬
pulũ conturbare. Tunc iuliana plorãs.
abuit in domũ suam: ⁊ faciens litteraᷤ.
misit ad patrem suũ bizanti positum.
scribens ita ꝓpria filia sua uliana: pa¬
tri meo in dño salutem. Decentes hono¬
res dẽfero rogans. ut prestes mͥ. quo a te
circũ ferentia: s preces dirigo ad patrem
ut uidua. causa nuptiarũ. Accelera gͦ
ut fiant sacra.⁊ mittant᷑ a magno imꝑ¬
atore constantino. ⁊ cyrillo ep̃o hierosoli¬
mitano: ut ueniam ⁊ ip̃a. mariti mei
corpꝰ afferens ad possessionem mea. At il¬

Expanded text:
nam et domum ejus aedificavi ex mea substantia. Quo dicto dormivit in pace. Postera vero die veniens episcopus una cum multitudine populi, sustulit eum, et posuit juxta sanctum Stephanum protomartyrem. 2. Post octo autem annos Juliana uxor ejus cogitans et esse bonum existimans, voluit corpus viri tollere, ac deferre Byzantium in propriam possessionem. Et hoc consiliare Byzantium in meam possessionem. Qui dixit ei: Non possum hoc facere, et populum conturbare. Tunc Juliana plorans, abiit in domum suam, et faciens litteras misit ad patrem suum Byzantii positum, scribens ita: « Propria filia tua Juliana, patri meo in Domino salutem. Decentes honores offero, et rogo praestes mihi quo a te circumferentia, sed preces dirigo ad patrem ut vidua, causa nuptiarum. Accelera ergo ut fiat Sacra, et mittatur a magno imperatore Constantino, Cyrillo episcopo Jerosolymitano, ut veniam et ipsa, maritique mei corpus afferam ad possessionem meam. » At il
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ dũ c̾e̾t reconditũ corpꝰ scĩ ste¬
phani. p̾mi martyris hierosolimis in
sc̃a syon in dieb iohannis ep̃i hierosolimi¬
tant. itt alexander quidam senatoꝵ. posu¬
isset in animo suo construere oratorium
domni sc̃i stephani. Quo ꝑacto dep̾catus ẽ
multum ioħem ep̃m: ut conderet corpꝰ sc̃i¬
ꝓthomartyris stephani. in eodem oratorio.
Tunc gͦ ep̃c posuit loculũ. ⁊ titulũ clauiᷤ
confixũ forinsecꝰ. mense decembrio. die
qͣrta decima: indictione qͥnta. consula¬
tu dñi nr̃i ⁊ imꝑatoris constantini au¬
gusti decies. Itaq post annos qͥnq in in¬
firmitatẽ in cidens alexander. senator te¬
stam̃tũ fecit sc̃e eccłie ⁊ pauꝑib. ato cõ¬
iugi sue iuliane: adiurans ioħem ep̃m.¬

Expanded text:
Stephani primi martyris Jerosolymis in sancta Sion, in diebus Joannis episcopi Jerosolymitani, ut Alexander quidam senatorum posuisset in animo suo construere oratoriam domum sancti Stephani. Quo peracto, deprecatus est multum Joannem episcopum, ut conderet corpus sancti martyris Stpehani in eodem oratorio. Tunc ergo episcopus posuit loculum, et titulum clavis confixit forinsecus, mense decembri, die quarta decima, indictione quinta, consulatu domini nostri imperatoris Constantini Augusti decies. Itaque post annos quinque in infirmitatem incidens Alexander senator, testamentum fecit sanctae Ecclesiae et pauperibus atque conjugi suae Julianae, adjurans Joannem ep
Abbreviated transcription (Latin):
testis in reuelatione. Nos igit᷑ iuimꝰ ad acir¬
uũ. ⁊ fodientes nichil inuenimꝰ. Conu̾timꝰ
aũ nos ad monum̃tũ illud: ubi ⁊ mͥ ⁊ mo¬
nacho ipsa nocte apparuerat. Et fodientes:
inuenimꝰ tres thetas. scdm qͦd apparuerat
mͥ. scd̾m typum calathoꝵ. Inuenimꝰ igit᷑
altissimis litteris scriptũ. lapidem obrutũ

Expanded text:
testis in revelatione. 8. Nos igitur ivimus ad acervum, et fodientes nihil invenimus. Convertimus autem nos ad monumentum illud, ubi monacho ipsa nocte apparuerat, et fodientes invenimus tres thecas, secundum quod apparuerat mihi in typo calathorum. Invenimus igitur altissimis litteris scriptum lapidem obrutum,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mͥ. Et uidi aceruum minutoꝵ la¬
stodi locum.⁊ manda mͥ ꝑ diaconem: ut ue¬
niam ad locum.⁊ ita me mi sit. Et cũ ueniᷤ¬
sem in ullam: misit p̾conem. ut om̃s ha
bitatores uille consurgerent.⁊ foderent in
aceruo. At uero nocte. apparer domnꝰ ga¬
maliel. cuidam monacho emigetio nomi¬
ne. innocenti ⁊ simplici uiro. ea similitudi¬
ne qͣ mͥ apparuit. ⁊ dixi ad eñ. uaode.⁊ dic
luciano p̃sbitero. In uanum laboras in a¬
ceruo illo: modo ñ sumꝰ ibi. S tc̃ ibi fuimꝰ.

Expanded text:
m, et vidi acervum minutorum lastodi locum, et manda mihi per diaconum ut veniam ad locum. Et ita me dimisit. Et cum venissem in villam, misi  ut consurgerent, et foderent in acervo. 7. Eadem vero nocte apparuit ipse domnus Gamaliel cuidam monacho Migetio nomine, innocenti et simplici viro, ea similitudine qua mihi apparuit; et dixit ad eum: Vade, et dic Luciano presbytero, In vanum laboras in acervo
Abbreviated transcription (Latin):
num̃tũ qͣsi neglectũ.⁊ rumosum. ubi tres
lectos aureos stratos uidit. Nnum ex eis al¬
tiorem aliis. in quo erant duo iacentes: unꝰ
senex. ⁊ unꝰ iuuenis ⁊ in aliis lectis duob:
erant singuli. Et respondit qui erat in ex¬
celsiori lecto:⁊ dixit. llade ⁊ dic p̃sbitero lu¬
ciano. qm̃ nos dñi. loci huiꝰ fuimꝰ. Si uis

Expanded text:
eo quasi neglectum et ruinosum, ubi tres lectos aureos stratos vidit, unum ex iis altiorem ab aliis, in quo erant duo jacentes, unus senex et unus juvenis, et in aliis lectis duobus erant singuli. Et respondit qui erat in excelsiori lecto, et dixit: Vade, et dic presbytero Lucian
Abbreviated transcription (Latin):
syria dabathalia. qͦd int̾p̃tat᷑ in greco au¬
tiũ. Diluculo uero consurgens ad hymnõ:
inuent monachũ illũ. p̃dicantẽ omĩb fr̃i¬
b. Hymnis deinde dictis: cepi dicere. Camꝰ
ad aceruũ illũ: ⁊ fodiamꝰ in eo. Tt̃ quidã
dixerunt mͥ. Audiamꝰ primũ: q̃d dicat

Expanded text:
alia, quod interpretatur in graeco ἀνtium. Diluculo vero consurgens ad hymnos, inveni monachum illum praedicantem omnibus fratribus. Hymnis deinde dictis, coepi dicere: Eamus ad acervum illum, et fodiamus in illo. Tunc quidam dixerunt mihi: Audi prim
Abbreviated transcription (Latin):
ubi eum dormientẽ reliquerat. in eo
adhuc sopore detineri. Estimans aũ
ẽẽ defunctũ: accedit cominꝰ qͣst collit¬
tura cadauer exanime. S cũ eũ doust¬
re cognouisset: extitatũ ueloctter pa¬
tantib popłis in eo lumen. leuauit
in ulnis int̾rogans int̾ oscula.ubi ꝑ
anni spacia fuisset. Nescire se ait.si an¬
nus integer p̾terisset:tantũ dormisse
se suaui sopore uniꝰ noctis spatio esti¬
mabat.

Expanded text:
ubi cum dormientem reliquerat, in ipso ubi cum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem, eum esse defunctum, aceedit comminus, quasi collectura cadaver exanime; sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter, expectantibus populis, incolomem levavit in ulnis. Interrogansque inter oscula, ubi per anni fuisset spatia, nescire se ait, si annus integer praeterisset; tantum dormisse se suavi sopore in unius noctis spatio aestimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitatũ mulier cũ filio
paruulo in loco accederet. Epulante aũ
ea post acca sollempnia:obdormiuit
infans. Dum aũ hec agerent᷑: ecce sonꝰ
subito factus ẽ accedentis pelagi. Dehĩc
oblita mulier sobolis sue: cepit ueloci¬
ter cum reliquo popło petere ripam.
Igit᷑ in seq̃nte maris accessu. postqͣm
ad litꝰ uenerat. meminit se filiũ reli¬
quisse. Tunc cũ fletu magno deiecta
cib replebat: atq disc̾rebat ꝑ cireui¬
tũ riparum. si forte enecatam ꝓlem
pinquis: ad ꝓpria reclucit᷑. totũ annũ
in luctu ac lamentatione deducens.
Rec̾rente aũ anni circulo uenit iterã
ad spectandam beati martyris sollemp¬
nitatem: si fortasse de infantulo aliꝙ
inuenire possit indicia. Quid pluras
Recedente mari: anticipat onĩs ad ingͥ¬
diendũ. ⁊ ip̃a pͥma p̃cedit ad tumuli
Cumq ꝓstrata solo orationem rris¬
sit: erecta sursum. genis ubertim tleaui
imbrib madefactis: dũ diũtit in par¬
te altera uultũ. aspicit filiũ in eo lem

Expanded text:
solemnitatum mulier cum filio parvulo in loco accederet. Aepulante autem ca post acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem haec agerentur, ecce sonus subito factus est accedentis pelagi. Dehinc oblita mulier subolis sui, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu, postquam ad litus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno deiecta cibus replebat, atque discurrebat per circuitum riparum, si forte enecatam proleropinquis, ad propria reducitur, totum annum in luctu ac lamentatione deducens. rente autem anni circulo, venit iterum ad spectandam martyris solemnitatem, fortassis de infantulo si aliqua invenire possit indicia. Quid plura? Recedente mari, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumque prostrata solo orationem explesset, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum dite altera vultum, aspicit filium in eo loco,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedente tempore tam in signis effectꝰ. ut
urbis nomine. que iam ruinis crebrioribꝰ
pene obsoluerat uocitet᷑. E st namq ⁊ largi¬
tione fideliũ sublimatꝰ. ⁊ agmine mona¬
choꝵ ⁊ alioꝵ deo deuotoꝵ grege refertꝰ. ubi
incissant̾ cotidie diuina celebiant᷑ p̃co¬
nia. ⁊ frequent̾ celestia facta st̃ ⁊ funt
miraculoꝵ signa: que iam magis cer
nentiũ ore narrant᷑. qͣm dictantis stilo
scribant᷑. Felix equidẽ atrebatũ ciuitastã
excellenti munita patrono:⁊ si murorũ
ruinis uilescat. illiꝰ tam meritoꝵ nobi¬
ne gaudeat popłs. omĩpotentiq deo eter¬
nas referat laudes. qui tam clarũ illis
ꝑdonauit doctorem. cuiꝰ p̃dicatione uiã
agnouit ueritatis. cuiꝰ p̾cib si in fidei fir¬
mitate ⁊ uite sc̃ĩtate consistit: ab omni
adu̾sitate secura ꝑmanebit. ⁊ usq ad ꝑ¬
fectam beatitudinis głam ꝑueniet. p̃stan¬

Expanded text:
procedente tempore tam insignis effectus, ut procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae iam ruinis crebrioribus paene obsoluerat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus et agmine monachorum et aliorum Deo devotorum grege refertus, ubi incessanter cotidiae divina celebrantur praeconia et frequenter caelestia facta sunt, et fiunt miraculnentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. excellenti munita patrono! Etsi murorum ruinis uilescat illius tamen meritorum nobiercessione gaudeat populus omnipotentique Deo aeternas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura permanserit et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perueniet praestan
Abbreviated transcription (Latin):
autb̾tum. At ille qͥd animo gereret.⁊ qͥd
sibi diuinitꝰ ẽẽt ostensũ referens. pari uoto
cõmuniq consilu cũ magno popłoꝵ gau¬
dio qui undiq coniluxerant: ad locũ descĩ¬
natũ beatissimũ tͣnstulert̃ uedastũ. In qͣ
tnslatione phibet᷑ beatꝰ audomarꝰ lumen
recepisse oculoꝵ. s ilico p̃cib. eandẽ qͣm ul¬
troneus ferebat reimpetrasse cecitatẽ. Par¬
ui pendebat quippe lum̃ carnaliũ oculoꝵ:
q̃ lum̃ cĩuiũ meruit siꝑnoꝵ. porro airtẽ
miracula que ⁊ t̾ẽ gesta ꝑhibent᷑. ⁊ que iã
ꝑ anno ferme centũ sexaginta ꝑ merita be-¬
ati uedasti patͣta sunt. nullo st̃ stilo memo.¬
rie tͣdita. excepto qd uocib cantoꝵ huiꝰ modi
canit᷑ antiphona. Hic ẽ beatꝰ uedastꝰ. cui tem¬
plũ fieri ab angelis iussũ ÷ hominib. Est
aũ locꝰ ip̃e ñ longe ab eadem urbe. qͥ ꝓ no-¬
bilitate sui nobiliacꝰ primo ẽ appellatꝰ. s

Expanded text:
Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum, sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parvi pendebat quippe lumen carnalium oculorum, qui lumen civium meruit supernorum. Porro autem miracula, quae et tunc gesta perhibentur, et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt, nullo sunt stilo memoriae tradita, excepto, quod vocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: Hic est beatus Vedastus, cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus. Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe, qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Acuit aũ in loco eodem usq ad tempꝰ bea¬
ti autb̾ti. qͥ septimꝰ ei in sede pontificali
successit ep̃c. Is aũ ut maioꝵ relatione cog¬
nouimꝰ. ⁊ ut innumerabiliũ hominũ ore
qͣdam die post hymnos matutinos in me¬
nianis consistens. rubente aurora. oientẽ
orsus intenderet: uidit eminꝰ tns fluurolũ
qͥ crientio uocat᷑ uirũ p̾fulgidũ uirgam
manu tenentem: hasilice locum metiri. Qd̾
ille cernens: reuelante deo. uisionem cogno¬
uit angelicam: ostensum ꝙ ẽ illi. beatũ il¬
luc uẽdastũ. annuente xp̃o sine dubro tͣns¬
ferendũ. Qua reuelatione certior factꝰ inui¬
tauit ad tantũ opꝰ beatũ audomarũ. qͥ ea
tempestate taruuenne morioꝵ urbis ep̃c.
in di reb magnificꝰ habebat᷑. Q licet iam sẽ¬
nio p̃ssus. ⁊ amissione luminũ uideret᷑ debi¬
lior factꝰ. animũ tam̃ ut arcũ habens spi¬
ritali studio intentũ. ilico ꝓmptꝰ xp̃o greᷤ¬
sus regente. festinꝰ ad uenerabilẽ ꝑuenit

Expanded text:
acuit autem in loco eodem usque ad tempus beati Autberti, qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem, ut maiorum relatione cognovimus, et ut in innumerabilium hominum ore quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
qui egit carnem de uirgine sumplit. qua
hominẽ redimeret a reatu p̃uaricatiomis
quẽ ꝓ infirmitate carnis malitia tallidi
seduxerat hostis. Quẽ uero ex parte natĩ
dixi sine tempore. ex intemerata geniran
maria uidelicet semꝑ uirgine. natꝰ: i a
pore. ⁊ ad electri similitudinẽ unꝰ in uudꝑ
⁊ ex utraq natura. ⁊ d̾s ꝑmansit cũ panre
⁊ ad redemptionẽ nr̃am homo mortalis ta
÷ ex uirgine matre. Qui uer᷑ ds ⁊ homox
diens ex uirginis utero. mortaliũ maoie i
circumtis: ⁊ a iohanne in iordane bapira
Deinde discipłos elegit. plurima uiruit
signa ꝑegit: ⁊ qd̾ ueracit̾ erat. mundi pl̃
declarauit. Ad ultimũ. sue uoluntata p¬
testate animam suam posuit in crui it
nos redimeret suo sanguine: qͦs diabili
pͥma mundi origine astrictos tenebat n¬
tiuitati sue. Celebrato tandẽ passionis m¬
sterio. destructoq mortis imꝑio: uiuens ill
ad ultimũ recumbentib apparuit ⁊ in a¬

Expanded text:
qui egit, carnem de Virgine sumpsit, qua qui egit, carnem de Virgine sumpsit, qua homines redimeret a reatu praevaricationis, quem pro infirmitate carnis malitia callidi seduxerat hostis. Quem vero ex Patre natum dixi sine tempore, ex intemerata genitrice, Maria videlicet semper Virgine, natus est in tempore, et ad electri similitudinem unus in utraque et ex utraque natura, et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram homo mortalis factus est ex Virgine matre. Qui verus Deus et homo prodiens ex Virginis utero, mortalium more est circumcisus, et ab Joanne in Jordane baptizatus. Deinde discipulos elegit; plurima virtutum signa peregit, et quod veraciter erat, mundo palam declaravit. 30. Ad ultimum suae voluntatis potestate animam suam posuit in cruce, ut nos redimeret suo sanguine, quos diabolus a prima mundi origine astrictos tenebat captivitati suae. Celebrato tandem passionis mysterio, destructoque mortis imperio, vivens die ad ultimum recumbentibus apparuit, et in u
Abbreviated transcription (Latin):
duab ꝑsonis. s una indiuidua ⁊ incõ¬
p̃hensibili essentia ꝓcedit sp̃c sc̃s patri ⁊¬
ex nichilo creauit uniu̾sũ orbem: compe¬
git ex limo t̾re primũ hominẽ. Cui dor¬
mienti costam abstulit. ⁊ de ea mulierem
formauit. ut ex eoꝵ ĩmaculata sobole
apostatarum sancirent᷑ angeloꝵ ruine.
Quos in paradi so delitiarũ posuit. ⁊ ex
omni ligno comedere uissit. tantumq:
a ligno scientie boni ⁊ mali abstinere m¬
dauit. ut ꝑ obedientiam sine carnis moro
ad celestem angeloꝵ patriam qͣndos p
tuissent tͣnsire. si se astringerent carteq
uinculo. ꝑ obedientiam creatori suo Sn
ꝓh dolor. inuidia serpentis cupiditatu d¬
mo illectꝰ ÷ illecebris. Sicq ꝑ hoc mortis &¬
noxiꝰ a paradiso ẽ eiect᷑. Nec solus mertan
p̃sumptor senserat iram. s secũ omne liu
generis traxit ꝓpaginem. ⁊ in mortiterti h¬
cinoris inuexit acerbitatẽ. Hinc mundi
pͥnceps homines sibi subdidit om̃s. dona.i

Expanded text:
duabus personis, sed una individua et incomduabus personis, sed una individua et incomprehensibili essentia, procedit Spiritus saex nihilo creavit universum orbem, compegit ex limo terrae primum hominem; cui dormienti costam abstulit, et de ea mulierem formavit , ut ex eorum immaculata sobole apostatarum sarcirentur angelorum ruinae. 29. Quos in paradiso Deliciarum posuit, et ex omni ligno comedere jussit, tantumque a ligno Scientiae boni et mali abstinere mandavit, ut per obedientiam, sine carnis morte, ad coelestem angelorum patriam quandoque potuissent transire, si se astringerent charitatis vinculo per obedientiam Creatori suo. Sed proh dolor! invidia serpentis, homo cupiditatum illectus est illecebris, sicque per hoc morti obnoxius, a paradiso est ejectus. Nec solus meritam praesumptor senserat iram, sed secum omnem generis sui traxit propaginem, et in mortiferi facinoris invexit acerbitatem. Hinc mundi princeps homines sibi subdidit omnes, donec is,
Abbreviated transcription (Latin):
habens. ingressus ÷ texandriam paganoꝵ
errorib deditam: ⁊ ydoloꝵ spurcitiis ꝓfana¬
tam. Ergo cũ in ibi facundissimo sermone
fidem catholicam cepisset disserere: pagen¬
tes. p̃dicatorẽ ueritatis unanimit̾ discerꝑe:
⁊ post contumeliarũ ludibria. ad igno¬
miniose mortis destinare torm̃ta. Quos
ira ⁊ seuitia frendentes.⁊ diabolico sp̃u
bachantes: confessor dñi lambertꝰ intrepidꝰ
qm̃ estis sensus ⁊ rationis capaces. audi¬
te queso patient̾. ⁊ ea que dixero uob̃ ani¬
d̾s pat̾ ingenitꝰ. cuiꝰ ego sum seruꝰ. quiq
solus habet ĩ mortalitatẽ ⁊ lucem habitat
inaccessibilem. ip̃e unum de se genuit si¬
ne tempore ũbum. ꝑ qd̾ fecit omĩa ex ni¬
chilo. que sunt in hoc mundo. Qmͣ sine in¬
itio natiuitatẽ. ⁊ absq fine generationẽ
admirari spirttali intellectu possumꝰ: s
intueri usu corporali neqͣ qͦm ualemꝰi nec
pat̾ anterior. nec natꝰ posterior. Nã ex hiᷤ

Expanded text:
habens, ingressus est Texandriam, paganorum habens, ingressus est Texandriam, paganorum erroribus deditam, et idolorum spurcitiis profanatam. Ergo cum inibi facundissimo sermone fidem catholicam coepisset disserere, paganentes praedicatorem veritatis discerpere, et post contumeliarum ludibria ad ignominiosae mortis destinare tormenta. Quos ira et saevitia frendentes, et diabolico spiritu bacchantes, confessor Domini Lantbertus intrepidus ri fratres, quoniam estis sensus et rationis sapaces, audite, quaeso, patienter, et ea quae dixero vobi Pater unigenitus, cujus ego sum servus, quique « solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem , » ipse unum de se genuit sine tempore Verbum, per quod fecit omnia ex nihilo, quae sunt in hoc mundo . Quam sine initio nativitatem, et absque fine generationem admirari spirituali intellectu possimus, sed intueri visu corporali nequaquam valemus. Nec Pater anterior, nec Natus posterior est. Nam ex his
Abbreviated transcription (Latin):
roboratꝰ: iusticia locupletatꝰ. Sonoꝵ operũ
exhibitione singularis. doctrina ⁊ uirtutibꝰ
admirabilis. Exornauerat illũ pieras et̾mi
patris. sicut uite meritis: ita ⁊ ꝓdigioꝵ mi¬
raculis. ꝑsonas potentiũ ñ resgiciebat: s
potius ad moꝵ elegantiam intendebat:
Quẽ religiosus uiuere sciebat. illum emi¬
nentiꝰ honorabat. Omĩb omĩa factꝰ erati
ut om̃s lucrifaceret. Intͣ domꝰ sexta nũ qͣm
eiꝰ ornabant᷑ sedilia: s uoluebat in memo¬
ria humili. que possessurꝰ erat in uita ꝑhen¬
ni. Uestim̃toꝵ tegum̃ta ñ adeo induebat
p̃tiosa: primꝰ ei amictꝰ saccus erat cilicinꝰ.
Studebat corpꝰ humiliare in t̾ris: qͣtinꝰ ani¬
ma exaltari mereret᷑ in celis. Lustrabat
uillas ac oppida sibi a xp̃o cõmissa: sciens ho¬
mines repperire. qͦs faceret et̾ne hereditati
consortes. His equidem sollicitudinibꝰ ser¬
uiens. ⁊ hanc iusticie esuriem indesinenter

Expanded text:
roboratus, justitia locupletatus, bonorum operum roboratus, justitia locupletatus, bonorum operum exhibitione singularis, doctrina et virtutibus admirabilis. Exornaverat illum pietas aeterni Patris, sicut vitae meritis, ita et prodigiorum miraculis. Personas potentium non respiciebat, sed potius ad morum elegantiam intendebat. Quem religiosius vivere sciebat, illum eminentius honorabat. Omnibus omnia factus erat, ut omnes lucrifaceret . 27. Intra domus septa nunquam ejus ornabantur sedilia, sed volvebat in memoria humili, quae possessurus erat in vita perenni. Vestimentorum tegumenta non adeo induebat pretiosa: primus ei amictus saccus erat silicinus. Studebat corpus humiliare in terris, quatenus anima exaltari mereretur in coelis. Lustrabat villas ac oppida, sibi a Christo commissa, sciens reperire homines, quos faceret aeternae haereditatis consortes. His equidem sollicitudinibus serviens, et hanc justitiae esuriens indeficienter
Abbreviated transcription (Latin):
iubilans dño in leticia. Plaudebant uniu̾si
in excelsis.⁊ dicebant ñ tantũ uoce excelsa:
dem nr̃i uigilantissimũ. Sic rex ⁊ popłi pa¬
riter diuites ⁊ egeni psallebant alacres. reso¬
nabant undiq laudes. Ita miles emeritꝰ uir
pre maxima tͣbulatione purgatꝰ. digne oui¬
um suarũ uocib attollit᷑. ⁊ in cathedra tre¬
iectensiũ decenter relocat᷑. Sublimatꝰ namq
iterũ ad episcopale soliũ. tantis cepit scita¬
tib choruscare: qͣntis dĩ pontificem constat
decuisse. In corde illiꝰ sinceritas ⁊ legis plenitu¬
do: in ore ip̃ius ueritas ⁊ lenitatis pulchri¬
tudo. in consilio eiꝰ uigor ⁊ sapientia: in acti¬
b sius equitas ⁊ habundantia. in conũsatio¬
ne ipsiꝰ innocentia ⁊ castitas: in habitu eiꝰ gła
⁊ honestas. Erat nimirũ fide constantissimus.
spe firmissimꝰ: caritate integerrimꝰ. insignitꝰ
prudentia: p̃ditus temꝑantia. Fortitudine

Expanded text:
jubilans Domino in laetitia. Plaudebant universi jubilans Domino in laetitia. Plaudebant universi in excelsis, et dicebant non tantum voce excelsa, dem nostri vigilantissimum. Sic rex et populi, pariter dites et egeni, Psallebant alacres: resonabant undique laudes. Ita miles emeritus, vir permaxima tribulatione purgatus, digne ovium suarum, vocibus attollitur et in cathedra Trajecteiterum ad episcopale solium, tantis coepit sanctitatibus coruscare, quantis Dei pontificem constat decuisse. In corde illius sinceritas et legis plenitudo; in ore ipsius veritas, et lenitatis pulchritudo; in consilio ejus vigor et sapientia; in actibus suis aequitas et abundantia; in conversatione ipsius innocentia et castitas; in habitu ejus gloria et honestas. Erat nimirum fide constantissimus, spe firmissimus, charitate integerrimus, insignitus prudentia, praeditus temperantia, fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ qłi dep̃camͣ. ꝑ amorem ꝓximi obtestamͣ:
ut nob̾cũ uenias. regimenq tuarũ ouium
dignant̾ recipias. Altius ecce gemens respon¬
sum redidit heros. Refutare fr̃s qd̃ dicitis
ñ audeo. regis edictũ contempnere ñ debeo:
uximoꝵ necessitatib subuenire cupio. uob̃¬
cũ ire ñ differam: qd̾ tubetis incipiam. po¬
tins÷ ds ꝑficere. ⁊ ad finẽ certũ usq ꝑduce
re. Hinc gͦ beatissimꝰ confessor lambertꝰ. felix
cõmertiũ agressus: multimoda examinatio¬
ne ꝓbatꝰ: ad ꝓpriam sedẽ ÷ reu̾sus. Sic exul
sacratissimꝰ. ac in enarrabili patientia plenis¬
linꝰ: gregẽ suũ recepit. magni fice ꝓtexit:⁊ in¬
defesse custodiuit. Qnͣta illo regridiente ex¬
ulato in uniu̾so efferbuit popło. qͥs puis
simoꝵ potest comp̃hendere seripto: Exultabant
celoꝵ ciues. indiuidue t̾nitati referentes im¬
mensas p̃conioꝵ laudes. Gaudebat omĩs t̾ra:

Expanded text:
tem Dei deprecamur, per amorem proximi obtestamur, tem Dei deprecamur, per amorem proximi obtestamur, ut nobiscum venias, regimenque tuarum ovium dignanter recipias. Altius, ecce, gemens responsum hoc reddidit heros: Refutare, fratres, quod dicitis, non audeo; regis edictum contemnere non debeo; proximorum necessitabus subvenire cupio. Vobiscum ire non differam; quod jubetis incipiam: potens est Deus perficere, et ad finem certum usque perducere. 25. Hinc ergo beatissimus confessor Lantbertus, felix commercium aggressus, multimoda examinatione probatus, ad propriam sedem est reversus. Sic exsul sacratissimus, ac inenarrabili patientia plenissimus, gregem suum recepit, magnifice protexit, et indefense custodivit. Quanta, illo regrediente, exsultatio in universo efferbuerit populo, quis simorum potest comprehendere scripto? Exsultabant coelorum cives, individuae Trinitati referentes immensas praeconiorum laudes. Gaudebat omnis terra,
Abbreviated transcription (Latin):
pelefuent᷑ di miseratione liberałꝰ. ceperunt
mentes instare: qualiter pontifics egregiũ
arratic̃ modestum mererent᷑ recipe lamb̾¬
At Iuo tempore prꝑpinꝰ monarchiam regni
ipncipatum gerebat popłi: uirarmiꝰ stre¬
nuus ⁊ ddiuine religionis cultor p̃cipuus.
His beati lamberti ꝑcunctata mansuetudi¬
qe ⁊ admodũ cognita sc̃itate: misit legatos
A monasteriũ suꝑiris p̃libatũ. qͥ scm depoᷤᷤ¬
anent lambertũ: qͣtinꝰ dignaret᷑ uenire ad
rgim. suiq p̃sulatꝰ recipe dignitatẽ. Ueni¬
entes illi qui a rege fuerant missi. lamb̾tũ
sardotem huiꝰcemodi u̾bis sunt allocuti. Ce
pat᷑ rex obseciat. omnisq popls flagitat.
ut a monasterio exeas. gregemq quẽ dudũ
fat᷑ abortis. fateor rexi. ñ ut decuit: uixi ñ
ut debui. Pascere ulteriꝰ ñ sum idoneus: p̃ẽẽ
amplꝰ ñ concupisco: qui ꝓdesse nulli ualeo.
bubunxere uiri dicentes hec seniori. Te ui¬
toꝵ nobilissime te sac̃dotũ scĩssime. ꝑ carita¬

Expanded text:
enter Dei miseratione liberatus, coeperunt mentis statuere, qualiter pontificem egregium ac Patrem modestum mererentur recipere Lantbertum. Illo tempore Pippinus monarchiam regni, et principatum gerebat populi, vir armis strenuus, et divinae religionis cultor praecipuus. Hic B. Lantberti percunctata mansuetudine, et admodum cognita sanctitate, misit legatos ad monasterium superius praelibatum , qui sanctum deposcerent Lantbertum, quatenus dignaretur venire ad regem, suique praesulatus recipere dignitatem 24. Venientes illi, qui a rege fuerant missi, Lantbertum sacerdotem hujusmodi sunt allocuti: Te, Pater, rex obsecrat, omnisque populus flagitat, ut a monasterio exeas, gregem, quem dudum fatur obortis: Fateor, rexi, non ut decuit; vixi, non ut debui: pascere ulterius non sum idoneus, praeesse amplius non concupisco, qui prodesse nulli valeo. Subjunxere viri, dicentes haec Seniori: Te, virorum nobilissime, te, sacerdotum sanctissime, per charita
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dominũ. diligtre quẽ admodũ pansi
carissimũ: ⁊ in cuntis actib obseqͥ urxe
edictum apłi. sicut decebat seruũ dñ. Lil¬
uero ex tanti patris consortio. replebar᷑ ꝓ¬
pensiꝰ gr̃a. ditabat᷑ locupletiꝰ sapientia a¬
gebat᷑ cotidie meritoꝵ affluentia. Qd ista
antistes tãcito contemplans. ⁊ subtili mas¬
gatione ꝑscrutans: qͣntus qualisꝙ fim
intellexit. Ideoq totũ se in eiꝰ amorẽtr¬
uexit: ut pote in dilectũ heredem ⁊ gͣtisi¬
mũ successorem. Adeptus si quidẽ magi
sac̃dotis amorem. ⁊ edoctus admodũ tent
monita scripturarũ. implebat duplexe
ritatis p̃ceptum: diligens tota menti l
amplectensꝙ ꝓximũ in tegro a more sits
semet ip̃m. Parui pendebat p̾sentia uiut
deuouerat in pueritia: estimans ꝓnicdil
omĩa. p̃ter qd̾ erat et̾ne salutis gra. El¬
stib animo inhrabat. se se in holocauds
dño mattabat: qui ei singulare desida¬

Expanded text:
sicut dominum, diligere quemadmodum patrem sicut dominum, diligere quemadmodum patrem charissimum, et in cunctis actibus obsequi juxta edictum apostoli, ceu decebat servum Domini . Enimvero ex tanti Patris consortio replebatur propensius gratia, ditabatur locupletius sapientia, augebatur quotidie meritorum affluentia. Quod isdem antistes tacito tacite contemplans, et subtili indagatione perscrutans, quantus qualisque foret intellexit, ideoque totum se in ejus amorem transvexit, utpote in dilectum haeredem et gratissimum successorem . 8. Adeptus siquidem magni sacerdotis amorem et edoctus admodum tenere monita Scripturarum implebat duplex charitatis praeceptum, diligens tota mente Deum, amplectensque proximum integro amore, sicut semetipsum. Parvi pendebat praesentia, veluti devoverat in pueritia, aestimans pro nihil omnia, praeter quod erat aeternae salutis gratia. Coelestibus animo inhiabat, sese in holocaustum illi mactabat qui ei singulare deside
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinauit oꝑa. Qmͣ qͣm iuuenis e̾ẽt etate.
morũ tam̃ gͣndeuus ꝓbitate. iactantiam
uitabat: pomꝑam scłi uirilit̾ conculcabat.
Quieqͥd habere poterat pauꝑib erogabat:
condens celo thesauros. ubi possiceret eos: cũ
solutꝰ felicit̾ a tͣnsitoriis uiuere feliciꝰ inti¬
peret mansuris. E odem dem pore agyus pou¬
tifex theodardꝰ ⁊ clarissimꝰ xp̃i marcir futusꝰ
uir sac̃ dotali reuerentia plenꝰ. ⁊ coram aͥui¬
nis conspectib sacerdos beatificand̾: in man¬
rato supius uico episcopalẽ ãministrabat
cdignitatem. Huic memorabilis adoleiscras
lambertꝰ. nobilitate cluentissimꝰ. forma tn¬
poris elegantissimꝰ: cõmendat᷑ in aula ngi
edicandꝰ. ut uelut p̃tiosus lapis multiplu¬
b poliret᷑ argumentis: ⁊ cõmpetens fieite
celestib ornam̃tis. Tunc sane columla xp̃
sine felle amaritudinis. lambertꝰ uidelutt
alumpnꝰ laudabilis. sollerter adherens ma¬
gi sterio p̃fati antistitis: cepit illũ uenta

Expanded text:
mvis juvenis esset aetate, morum tamen grandaevus probitate, jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus erogabat, condens coelo thesauros, ubi possideret eos, cum solutus feliciter transitoriis, vivere felicius inciperet mansuris. 7. Eodem tempore Agius, pontifex Theodardus, et clarissimus Christi martyr futurus, vir sacerdotali reverentia plenus, et coram divinis aspectibus sacerdos beatificandus, in memorato superius vico episcopalem administrabat dignitatem. Huic memorabilis adolescens Lantbertus nobilitate cluentissimus, forma corporis elegantissimus commendatur, in aula regia educandus, ut velut pretiosus lapis, multiplicibus potiretur argumentis, et competens fieret coelestibus ornamentis. Tum sane columba Christi sine felle amaritudinis, Lantbertus, videlicet alumnus laudabilis, solerter adhaerens magisterio praefati antistitis, coepit illum venerari
Abbreviated transcription (Latin):
amore dĩ. totum se olim tͣns fudit. Nec
celant᷑ ei quecumq obseura gerunt᷑ : qm̃
matib. ⁊ ubertim uigoratꝰ monasticis sanc¬
tionib: destinauit corde puer bone indolis
regredi ad domũ genitoris. Qd̃ sagaci ani¬
mo concepit.ad effectũ actionis usq ꝑdux¬
it. Tunc benignꝰ pat̾ carissimũ pignꝰ exci¬
piens amabilit̾. intellexit sp̃uali m̃te. ñ
medio crit̾ eum transcendere annos puericie.
Gaudebant ambo. lambertꝰ honore paterno:
⁊ pat̾ insignis lamberti ex actib almis.
Equidẽ puer strenuus. nitens totis uirib
uir fieri ꝑfectꝰ. iuxta psalmographi uoctmi
ibat cotidie de uirtute in iurtutẽ. p̃parans¬

Expanded text:
amore Dei totum se olim transfudit: nec amore Dei totum se olim transfudit: nec celantur ei quaecunque obscura geruntur, quoniam matibus, et ubertim vigoratus monasticis sanctionibus, destinavit corde puer bonae indolis regredi ad domum genitoris. Quod sagaci animo concepit, ad effectum actionis usque perduxit. Tunc benignus pater, charissimum pignus excipiens amabiliter, intellexit spirituali mente non mediocriter eum transcendere annos pueritiae. Gaudebant ambo, Lantbertus honore paterno, Et pater insignis Lantberti ex actibus almis. Equidem puer strenuus, nitens totis viribus vir fieri perfectus, juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de virtute in virtutem p
Abbreviated transcription (Latin):
Git᷑ głosus mantyr lambertꝰ ⁊ et̾no regi
sacerdos dilectissimꝰ. insigni ex ꝓsapia
treiectensi uico extitit oriund̾. Hie deni¬
q puerulꝰ apd̾ parentes xp̃ianissimos
degens ⁊ bone indolis ẽẽ incipiens. pͥme¬
uam statim etatulam unda sacri baptis¬
matis purificatam xp̃o dño corsecrauit:
seq totũ adhuc. ꝓut nouit ⁊ ualuit. diui¬
nis uoluntatib mancipauit. Qua de re.¬
celesti gr̃a p̾eunte. eiꝰ affines unanimiter
decreuere: ut quẽ a pueritie annis uita il¬
lustrabat sc̃ttatis. auctoritas erudiret lit¬
teralis. iuuaretq ꝑducens ad fastigiũ sũ¬
me ꝑfectionis. Huiiꝰ itaq consilii dispensa¬
tione reꝑta. immo eam di disponente cle¬
mentia: puer forma conspicuus. sen su
docibillimꝰ: prtissimis uiris tͣdit᷑ erudien¬
d̾ Eccłiastica religione admodũ insignit᷑.
⁊ celestium mysterioꝵ igneo amore penetͣbi¬
lit̾ inflãmat᷑. tantoq celeriꝰ liberaliũ flu¬
enta artium epotauit. qͣnto ardentiꝰ in

Expanded text:
iosus martyr Lantbertus et aeterno regi sacerdos dilectissimus insigni ex prosapia Treiectensi vico extitit oriundus. Hic denique puerulus apud parentes christianissimos degens et bonae indolis esse incipiens, primetim suam aetatulam, unda sacri baptismatis purificatam, Christo domino consecravit seque totum adhuc, prout novit et valuit, divinis voluntatibus mancipacoelesti gratia praeeunte, ejus affines unanimiter decrevere, ut, quem a pueritiae annis vita illustrabat sanctitatis, auctoritas erudiret litteralis, juvaretque perducens ad fastigium summae perfectionis. Hujus itaque consilii dispositione reperta, imo eam Dei disponente clementia, puer forma conspicuus, sensu docilissimus, peritissimis viris traditur educandus. Ecclesiastica religione admodum insignitur, et coelestium mysteriorum igneo amore penetraliter inflammatur, tantoque celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sons erat irriguus ruri cuidam in¬
fra t̾̃minũ. urbem lemouicine. cuiꝰ un¬
Ducebat᷑ enim factis decursib ꝑloca
necessaria. ut ubi uim natura ñ dalat.
studiũ ꝓuocaret. Et erat tam dulce
uena exuberante fluentũ: ut gaudere
cerneres olus siue uirgultũ. si fuisset
ab eo irrigatũ. Opitulabat᷑ etiam in e
gr̃a maiestatis diuine. in quo fuist
fluentum emissum. uelocit̾ germina
acciperent incrementũ. Cumq eũ ma¬
le loci qͣsi ludum agentes. ꝑ singula q
loca deducerent. in sidiatoris ut credoi

Expanded text:
ta. Fons erat irriguus ruri cuidam, infra territorium urbis Lemovicinae, cujus unDeducebatur etiam factis decursibus per loca necessaria, ut ubi eum natura non 763 dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus vena exuberante fluentis, ut gaudere cerneres olus sive virgultum, si fuisset ab eodem inrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca deducerent, insidiatoris, ut credo,
Abbreviated transcription (Latin):
ts pendet arbitrio. Aspice cursũ solis
luneq discursũ. ⁊ utriq eotidie ꝑ uiciᷤᷤ¬
situdines tempoꝵ. uł ortum uł occasũ
texetendum. Supuentu noctis soldiem
ni decrimentũ: ⁊ plenitudinẽ luminis.
sub constitutione creatoris. aut perdit
aut recipit. Uarios p̃terea siderũ lapsꝰ¬

Expanded text:
s lunaeque discursus, et utrique quotidie per vicissitudines temporum vel ortum vel occasum esse repetendum. Adventu noctis sol diemtitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum laps
Abbreviated transcription (Latin):
haut sereno quiescit aut tempestate
urbat᷑: t̾ra imbrib infusa mollit᷑. eadẽ
aut gelu stringit᷑. aut calore siccatur.
qͥn ⁊ aspectu di metuens contremiscit: ac
rimpio sublitam motu ip̃o fatet᷑. Ipsũ
aerem ꝑnitiosior alitus sepe corrumpie:
lixa rursus serenitas supplicatione
ta aut imposite seruiunt rationi:aut
in usus hominũ necessarios ex gr̾a con¬

Expanded text:
aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, lixa rursum serenitas supplicatione  aut impositae serviunt rationi, aut in usum hominis necessarium sub
Abbreviated transcription (Latin):
lo facta sunt:⁊ in hanc mundi for¬
mam mirabili conspiratione sotiata.
Que sicut initiũ ex di creatione sump¬
serunt: ita phennitatẽ eiꝰ bñficio conse.¬
quent᷑. Et ideo coet̾na deo ñ sunt: quia

Expanded text:
lo facta sunt, et in hanc mundi formam mirabili conspiratione sociata; quae sicut initium ex Dei creatione sumpserunt, ita perennitatem ejus beneficio consequentur: et ideo ei coaeterna non sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
ce nebula de celo descendit.⁊ illuxit su
ꝑeum. ⁊ uenit uox de celo dicens. Ser
ue di uiui electe. ecce accepisti baptis
am ueritatis: ⁊ cõmutas linguas fera¬
rũ.⁊ das eis linguam humanã. Et in¬
forꝰ: orabat dicens. Dñe ds̃ qͥ fecisti ałi
⁊ declisti ei eloquentiã. ut agnosceret in¬
exiit mulier de ciuitate illa. ut iret ad¬
nens uirgam in manu sua. fixit eã
meam florere. ⁊ ramos bonos habere:
ga floruit. credider̃t cum illo. dño suo
misit ad eũ milites. ut eũ ad se addui¬
rent. Uidentes aũ illum milites orantĩ.
timuert̃ appropiare ad illũ. Quo audi
nerunt ad eũ. uidentes illum stantem¬
⁊ orantem: ⁊ ip̃i orare cepert cũ eo. Cõ

Expanded text:
ce nebula| de caelo discendit . et inluxit super eum . et| uenit uox de caelo dicens . electus dei ecce acce| pisti baptismam ueritatis et mutas linguas ferarum . et| das eis linguam humanam . et inorabat dicens. Domine, qui fecisti adam| et dedisti eloquentiam ut agnuscerit uiexiit mu| lier de ciuitate ut adnens uirgam in manum suam . | fixit eam meam| florere et ramos bonus habere ediderunt| cum illo deo suo misit ad eum .CC+. milites ut eum ad se exhiberent .| uidentes illum milites orantem timuerunt adpro| piare ad illum . et runt ad eum . uidentes autem illum oran
Abbreviated transcription (Latin):
Empore illo. qndo dagnus rex
regnabat in ciuitate samon:ue¬
insulis. genere chananeus. Hic d̃m ñ no¬
uerat: s ostensũ ẽ. ei a dño. ut baptita¬
in scło. Et ostensũ ẽ. ei. qͦd multe gene

Expanded text:
empore illo quu dagnus rex regnabat in ciui| tate samon . ue genere chananeus .| hic dei non nouerat sed ostensum est ei a domino| ut baptizai
Abbreviated transcription (Latin):
nam consolationis ⁊ patientie intimaᷤ¬
set: didicit ab eis qd de sexto miliario
aqͣm sibi humeris deportarent. Tc̃ sc̃s cle¬
mens dixit. Oremꝰ dñm nr̃m iħm xp̃m:
ut confessorib suis fontis in isto loco
uenas aꝑiat. ⁊ qui ꝑcussit petrã in sina¬
delerto. ⁊ fluxerunt aque in habundan¬

Expanded text:
consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: Oremus Dominum Jesum, ut confessoribus suis fontis in isto loco venas aperiat; et qui percussit petram in monte Sina, et fluxerunt aquae in satieta
Abbreviated transcription (Latin):
uideret om̃s gaudentes ad passionẽ ac¬
moueri ñ posset: dixit ad suos. ꝓdu¬
popłi xp̃ĩani hunc ꝓ dõ excolere. Qd̃ cũ
factum fuisset. ⁊ omnis multitudo xp̃i
anoꝵ ibi adẽẽt: corneliꝰ ⁊ phebus disci¬
puli eiꝰ omnes q unanimes dixert̃.¬
Oremꝰ. ut ostendat nob̃ dñs marcyris
sui excubias. Orantib aũ popłis receᷤ¬
sit mare in sinum suũ ꝑ tria fere mi¬
lia. ⁊ ingressi siccum popłi. inuener̃t

Expanded text:
us omnes gaudentes ad passionem acmoveri non posset, dixit ad suos: Perdupopuli Christiani hunc pro deo colere. Quod cum factum fuisset, omnis multitudo Chri Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutite. S cum om̃s ꝑ girum rastris
culo sc̃s clemens. leui ictu locũ sub pede
agni ꝑcutiens: fontem affluentib ue¬
nis ornatum aꝑuit. qui suo impetu
euomens. fluuiũ fecit. Tc̃ uniu̾sis gau¬
dentib beatꝰ clemens responsoriũ dedit.
cluminis impetꝰ letificat ciuitatẽ dđi. Ad
istam aũ famam fluxit omĩs ꝓuintia
⁊ uenientes uniu̾si ad doctrinam sc̃ĩ cle¬
mentis conu̾tebant᷑ ad dñm: ita ut in

Expanded text:
rcutite. Sed cum omnes per gyrum rastris culo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad D
Abbreviated transcription (Latin):
ministerio angeloꝵ: ita ut anchora cũ
qua missus ẽ uixta eum ẽẽt posita. Re¬
uelatũ ẽ aũ discipulis suis. ut ñ in de
tolleret᷑ corpꝰ eiꝰ. Quib etiam hoc moni¬
tũ÷ qd̃ omni anno die passionis eius
minis sui facit dñs usq in hodiernũ¬

Expanded text:
mentis positum, ita ut anchora cum qua missus est, juxta eum esset posita. Revelatum est autem discipulis ejus ut non inde tollerent corpus ejus. Quibus etiam hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus minis sui facit Dominus fier