comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loqñs rudi ⁊ cãruali ppło locitõis
modum tpauit. De deo loqñs asi¬
mili hoĩs. qui ꝑmoras tp̃rm oꝑa
sua ꝑficit. cum ip̃e simł sua oꝑa
fec̾it. Yñ augꝰ. Io inquit moy ses
duusim refert dm̃ illa oꝑa fecis¬
se: qr ñ potuit simił ab hoĩe dici
ꝙ a deo simł potuit fĩ. Itẽ potũ
diuid̾e scͥptura loq̃ndi tꝑ̃ib: ꝙ d̾s

Expanded text:
loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit divide
Abbreviated transcription (Latin):
br̃ tetigimus plenirs u̾santes
clarius faciamus.In hat enini
rer ddiftrnctioẽ catholia tctato¬
res dissentire ut supradixiniris.
inuenuinturaliis dicertib res
t̾atas atq listinctas. ẜ sp̃es sua¬

Expanded text:
r tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secu
Abbreviated transcription (Latin):
catur. ⁊ recte uiuitur. uolũtas
uͦ ip̃a nͥ dei gr̃a lib̾etur asiutute
et ad iunetur ⁊ recte pieq iuui a
lib̾atur nͥ eam p̾ueniret. iã mi¬
gratis datur p̾uenitur g bona
hominisꝰ uoluntas illo gr̃e bñ¬
fõ quo lib̾atur ⁊ p̾paratur ⁊ illd̾

Expanded text:
itur. Voluntas vero ipsa nisi Dei gratia liberetur a servitute eret adjuvetur, recte pieque vivi a liberatur nisi eam praeveniret, jam merigratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud
Abbreviated transcription (Latin):
qua rõe dicatur hĩtare inquib¬
dam: efflagitaret ordinis rõ
ne m̃tis sensum oĩo exced̾e̾t. Ut
ẽbreos. sicut młta dedeo ĩ telli¬
ginus. q̃ loqu penitꝰ ũ ualemꝰ:

Expanded text:
qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratinae mentis sensum omnino excederet, ut ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loq
Abbreviated transcription (Latin):
bona q̃ sine caritate fiũt ꝓ¬
dẽe ꝙͣ ad to sabiliorem penã senti¬
endam. s ñ ad uitã obtiñdam.
Illa ⁊̃ q̃ incaritate quis fac̃sipͦ¬
ea ꝓ lapsus fuit. nͨ exsurrexit.
ñ cẽ inmemoria dei erechiel dic̃.¬

Expanded text:
bona quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dic
Abbreviated transcription (Latin):
s malam. Siłr ⁊ depotentia ĩ¬
quiunt ꝑ siłitudinem uolũta¬
tis depotentia boni ⁊malidisse¬
rentes. ꝙ illa sit a deo ⁊ ñ ista.
Iustoritatib astrint potẽciã¬

Expanded text:
sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentia
Abbreviated transcription (Latin):
net diabłs nec aliquis angłoꝵ
eiꝰ. ex quo in hanc caligniemst̃
detrusi. boriam potuit ł pot̾it
resum̾e uoluntacem. Quia si pos¬
sibile foret. ut humana natura
pꝰꝙꝙͣ a deo a u̾sa bonitatẽ ꝑdidit
uoluntatis ex se ip̃a rursnseã
hr̃epotiuss: młto possibilius.
ininus grauatur errem corꝑs

Expanded text:
nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius minus gravatur terre
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad hoĩem in serpente. qui for
ut ꝑ illud ꝙ foris erat astutiã
temptantis aĩad u̾t̾e̾ femina qͥ¬
ret diabłs enim ꝑ serpentẽ tẽp¬
tabat. in quo loq̃batur. Ior spẽs
dc̃s ẽ. cẽ callidor cunctis animan¬
tib t̾re. qr ut ait augꝰ. Mali an¬
geli l suꝑbia deiesti natura tñ
st̃ extellentiores oĩb bestiis ꝓpt̾
eminentiam rõnis ꝙͣuis serpẽs
ñ rõali aĩa s sp̃u diabolico pos¬
sit sapientissimus dici. Non gͦ
mirum si diabłs suo sp̃u ĩplens
serpentẽ. sicut uates implebat:
sapientissimum reddid̾at oĩm

Expanded text:
em in serpente, qui fortut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibus terrae; quia, ut ait Aug.geli, licet superbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat om
Abbreviated transcription (Latin):
nesim. Nonẽ putand̾ ꝙ diabłs
serpentem ꝑ ꝙͣ temptaret eleg̾it
s cumdeciꝑe cuꝑet. ñ potuit nͥ¬
ꝑ ꝙ aĩal posse permissus ẽ: nocẽ¬
diemm uoluntas in ẽ ciuiq a se
s potestas a deo. Sic ã loq̃batur
diabłs ꝑ serpentem ignorãtẽ
angli simiłi oꝑantur. hic q̃ri sol
adeo accepisse putauit. den¬

Expanded text:
nesim: « Non est putandum quod diabolus serpentem, per quem tentaret elegit; sed cum decipere cuperet, non potuit, n animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, angeli similiter operantur. Hic quaeri solet a Deo accepisse putavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit nos añqm eẽmus p̾ destina¬
ti sumus ⁊ tc̃ sp̃m ad optionis acce¬
pimꝰ qnͣ cͥlidimus infilium dei. hy¬
rifica filium triũ. ñ solo nomĩe
ꝯtestatus ẽ se eẽ filium. s ⁊ ppri
filius. hic enim u̾us ⁊ ꝓpriꝰ ẽ filius

Expanded text:
n fuit, nos, antequam essemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filium Dei. rifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium, sed et propriefilius. Hic enim verus et proprius filius
Abbreviated transcription (Latin):
iubet diligere s simpłr. Suffit̃
euim ꝙ diliginus ⁊ ñ odio hẽmꝰ.
ꝙ ñ ita accipiend̾ est. qiͣ suffici¬
at tibi diligere inimicum. ⁊ nõ
sicut teip̃m qr õs ⁊ amitos ⁊ im¬
micos sicut tcip̃m dilig̾e debes.
s ad ostendendum gradus diligẽ¬
di dm̃. ⁊ pximum ⁊ inimicum.

Expanded text:
 diligere, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus. Quod non ita accipiendum est, quasi sufficiat tibi diligere inimicum, et non sicut teipsum, quia omnes et amicos et inimicos, sicut teipsum diligere debes. Sed ad ostendendum gradus diligendi Deum et proximum et inimicum,
Abbreviated transcription (Latin):
filii ł fr̃s an mag̃ ł minꝰ dili¬
gendi sint aliis bonis. Hac rõne
nobis ñ copulatis. Uidr ꝙ mag̾
sint diligendi boni qui nobis car¬
ne non st̃ ꝯuincti ꝙͣ mali carne
glucino caritatis. Scĩor ẽ enĩ
copula cordium ꝙͣ corꝑm. Uñ be
gligit matrem. nec matͥ nega¬
tur. q̃ ⁊ de cruce agnoscitur s
religiosiores mõstrãtur copule
soluenda ꝓperantib ad alia. Mo¬

Expanded text:
filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti, quam mali carne glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam corporum. Unde Bedgligit matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulaesolvenda, properantibus ad alia. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ad tp̃s ad hibu̾it. donec aliqmͣ
dignã honorib aut sius facul¬
tatib inueniat. ꝙ in ꝯuigio ad¬
ducat. aĩo ip̃o ad ult̾ ẽ. nec c̃ ula
ꝙͣ cupit inuenire. s c̃ ip̃a c̃ qua
sic cubat ut c̃ ea ñ hãt maritale

Expanded text:
sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale
Abbreviated transcription (Latin):
portet aũ ꝯsensum qui ga¬
galem lib̾m ẽẽ acoactione. Co¬
actꝰ .n. ꝯsensus qui nec ꝯsensus ap¬
pellari d ꝯuigium ñ facit. sic tes¬
regi arragnoꝵ in ħ u̾ba. De nep¬
tis cue quigio. ꝙͣ te ciudam mili¬
ti datiuꝵꝵ: nec̃titatis in stande arci¬
cło sub fidi pollicitatioẽ firmasti.
ħ equitate dc̃ante dec̾iumꝰ. u̾ su l¬

Expanded text:
portet autem consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut tesregi Arragonum in haec verba: De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante dec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regnat sicut ante ĩmo ꝑ gr̃ã.
baptismi mitigatur.⁊ minuitur.
ut pꝰ dñari ñ ualeat nisi quis red¬
dat uires hosti. eundo pꝰ ꝯcupiscen¬
tias. Nec pͦ bap̃m remaneat ad
reatum qr ñ imputatur inpec̃t.¬

Expanded text:
et regnat sicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur in pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sus arbitrio. utr̃ lib hoꝵ elegis¬
s dei uoluntas fi̾et ł ab illo ł de
illo ⁊ qr suam maluit fac̾e uolũ¬
tatem ꝙͣ dei. de illo fc̾a ẽ uoluntas
Nec frustra si bene nec inpune si

Expanded text:
sus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas nec frustra si bene, nec impune si
Abbreviated transcription (Latin):
ut sũ hac c̾dant hoĩem posse fa¬
ce̾ omnia diuina mandata. dem¬
q pelagius afr̃ib inc̾patus ꝙ
nicħ tribu̾et ad iutorio gr̃e dei
ad eiꝰ mandata facienda: ñ eam
lib̾o ar. pponebat. s ĩfideli calli¬
ditate supponebat dicens. ad hoc
uissa diuina. Illam u̾o gr̃am
di sñ q̃ nicħ bom possumꝰ fac̾e̾
lis suis precedentib m̾itis abil¬
lo accepit nr̃a natura. Ip̃o adħ
tñ uuande nos ꝑ suam legem
atq doctrinam ut discamus
q̃ facere ⁊ q̃ sꝑare debeamus.
q̃ didit̾imus ẽẽ facienda faciaꝰ
Ac ꝑ hoc diuinitus nobis dari scĩã
ꝯfitentur. q̃ ignorantia pellitur.
sit donumd̾i ip̃a caritas q̃ ũ scĩa
ñ in flet eclificat. destruunt enĩ
or̃ones q̃s facit eccłia siue ꝑ in¬
fidelib ⁊ doctrine dei resistentib
ut ꝯu̾cantur ad dm̃ siue ꝓ fide¬
lib ut augeatur eis fides ⁊ ꝑse¬
u̾ent inca. ħ quippe ñ ab ip̃o ac¬

Expanded text:
ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam io praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc na facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, lis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ipso ad hoc tantum juvante nos per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus; quae didicerimus esse facienda faciamus. ac per hoc diuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad eum, sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perseverent in ea. Haec quippe non a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditionẽ d ħ ã statu transfendꝰ
erat c̃ uniu̾sa post̾itate sua
ad meliorẽ dignioremq statũ uͥ
celeste ⁊ et̾no bono incel. sͥ ꝑato
fru̾etur. Sicut enim exdupli¬
ci natura ꝯpactꝰ ẽ hõ ita illidu¬
o bona ꝯditor a principio ppara¬
uisibile. Alt̾m inuisibile. utñ

Expanded text:
ditionem. De hoc autem statu transferendus erat cum universa posteritate sua, ad meliorem dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavisibile, alterum invisibile; unum
Abbreviated transcription (Latin):
le at usibile boñ prius dedit᷑.
inc̾atõem aĩe hoĩs indite qua
pot̾at int̾ boñ ⁊ malum discͥ¬
n̾e ꝑceptum addidit obedĩe ꝑ
ret ⁊ ꝓmissum obtin̾et ut ꝑ
m̃tum ueniret ad p̾mium.

Expanded text:
le ac visibile bonum prius dedit; iin creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiaret, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium.
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur dehiis doctores. Quidã
u̾o dñt ead̾ sacram̃ta ab heticiᷤᷤ
p̾cisis posse celebrari. q̃ acatholi¬
cis ⁊ si abitł forma eccłie suetur
⁊ ab eis celebrata uͦ ẽẽ ⁊ rata ꝙͣ¬
tũ ad se quͣtum u̾o ad effectũ ẽẽ¬
tractãt ⁊ in hiis qui male susci
licite dantib ł accipientib st̃ in

Expanded text:
untur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum fatractant, et in his qui male suscipuia illicite dantibus vel accipientibus sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
exsecrationem ⁊ innocentius ho
nosii orcdinationem. dãpnatio¬
nẽ. ñ ꝙ ita in se sint. s qr male
luctus uocat. ñ qnͣt ad se s ꝙͣt
illos heticos qui ineccłia ordina¬
ti st̃ iꝰ ordinandi ⁊ ꝯsecrandi. ⁊̃

Expanded text:
exsecrationem, et Innocentius vocat Bonosi ordinationem damnationem, non quod ita in se sint, sed luctus vocat; non quantum ad se, sed illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
añ discretio agentilib introduc¬
ta iudr qui suos flamines alios
chiflammes. alios ꝓtoflammes
appella bant. Sac̾dotes .N. gentili¬
um flammes dicebantur. qui
filũ tñ incapite ligare ceꝑunt.
Nudis .N. capitib eis ince̾de̾ nefas
erat. uñ ⁊ a filo quo utebantus
flamines dc̃i st̃. qrͣ flammes. s fes¬
tis clieb filo deposito pilleũ ĩpone¬
bant ꝓsac̾docii ominentia. Uatos

Expanded text:
 discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios chiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Pres
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. s ⁊̃ exꝑiendo aĩa ignis tor¬
m̃tum patiatur. ex cuangelio
mortuus dr in inferno sepul
sinuat. Cum abrahã aepratur dicẽs¬
Mitte lazaꝵ ut intinguat. ex. di.¬

Expanded text:
dendo, sed etiam experiendo anima ignis tormentum patiatur, ex Evangelio mortuus dicitur in inferno sepultsinuat, cum Abraham deprecatur diceMitte Lazarum ut intingat ex
Abbreviated transcription (Latin):
in teg̾totus ꝑ ꝑtes manducatur
insacram̃to. ⁊ manet integ̾ totꝰ
hiis satis datur intelligi ꝙ fracti
o ⁊ ꝑtes q̃ ibi uidentur fi̾. in sac᷑¬
garii illa u̾ba ita clistinguenda
sunt. ut sensuałr non modo sacͤ¬
m̃to: s in u̾itate dicatur corpus¬
xtͣctari manib sacerdotum frã¬

Expanded text:
integer totus; per partes manducatur in sacramento, et manet integer totus his datur intelligi quod fractio et partes quae ibi videntur fieri, in sacrgarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus manibus sacerdotum fran
Abbreviated transcription (Latin):
nis fũit cãis. nec ip̃a mala eẽ iudicẽ¬
tur. At iusticia m̾ito punit eum.
qu dicit se subtraxisse sĩflua di¬
uiti. ut p̾b̾et pauꝑi. ⁊ falsariũ
qui alienum corrũpit cestam̃t̃
ut is ẽẽt heres qui fac̾et elemosi¬
nas largas. ñ ille qui nlłas ⁊ eũ.
qui se fetisse ad ult̾ium oftendit.
ut ꝑ illã t̃ qua fecit hoĩem de mor

Expanded text:
nis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de mort
Abbreviated transcription (Latin):
si furtũ õe. pcc̃mẽ aboĩ fuito absti¬
nend ẽ. quis enim clicat eẽ peccãd̾
⁊̃ si aluid sit grauius aliud leuiꝰ
Intendelector ꝓpositis u̾bis tota m̃¬
tis ꝯsid̾atione. q̃ ñ inutilem hẽnt
ex̾citationem. ⁊ dinosces quis astꝰ.
ille tm̃. Quia st̃ ñ nłłi actꝰ qui ⁊ si
semꝑ ex fine udicatur uoluntas
siue actio mala. situt instł q̃ perse
pcc̃a st̃. Illa enim c̃ quis gesserit ꝓ
aliqͣ bona cã. boñ iudẽtur hr̃e finc̃.
nec ex finẽ uoluntaᷤẽ mala nec ex
uoluntate actio fit mala. s ex
actione: uoluntas fit praua. In
quib aliqui ponunt actũ iud̾oꝵ.
qui crucifigendo xp̃m: arbitrabãt᷑
se obsequium p̾stare deo. qr bonũ
finem dñt eos sͥ posuisse .s. dei ob¬
sequium ⁊ tñ uoluntatem eorum.
⁊ actionem ꝑu̾sam fore asser̃t. de
bonis ã nlła fit exceptio in p̾mis¬
sis u̾bis augꝰi. quin omnis uolim¬
tas bona ex fine sit bona. ⁊ ex fine
ne malac̾: nec oĩs mala ac̾tio ex

Expanded text:
si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus ille tantum, quia sunt nonnulli actus qui etsi semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex finene mala est, nec omnis mala actio ex
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes ledantur s potuis saluẽ¬
tur. duo enim bona hic st̃. ut in¬
obps alatur. ⁊ innocens ñ puniat᷑.
auquis dicat ad ult̾ium ẽe faciẽd̾
ut ꝑ illam c̃ q̃ fit: hõ demorte
lib̾etur. Testam̃ta ⁊̃ u̾acur ñ sup¬
primimꝰ ⁊ fła supponimꝰ ne here¬
ditates hẽant. qui nich boni agt̃:
S hii potius. qui indigentes ad¬
iuuant: cur ñ fiant illa mala
ab ĩmundis m̾etricib q̃ ditant
stupratores rapiat diuicias uir
bonꝰ ut indigentib eas largiat᷑.
cum nullum malum sit: si pro
bono fiat. Quis ħ dicat: nͥ qui res
humanas moresq conatur: ⁊ le¬
ges subu̾t̾e: Qd̃ enim facmnꝰ ñ dicat᷑

Expanded text:
nocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ genesim dicens. ħ qͦ addo talẽ
cibum illam arborem p̾stitisse
quo corpꝰ hoĩs stabili sanitate
firmaretur. ñ sicut exalio cibo.¬
ta. hoc innuere uidr ꝙ t̃ aliis ci¬
biꝰ poss corpꝰ sustentari. ħ cibo. ĩ¬
deficienti sanitate firmaretur. Ex

Expanded text:
super Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibota. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fres fidelissimi qui eum uiderur
retułunt. ⁊ sc̃s ier scͥpt̃ reliquit
tius duos ꝙ futurum erat. si ge¬
mini nascerentur resurrecturos
eftumemus. Ita ⁊ c̃. q̃ nimia defor¬
mitate monstra dñr. ad hũane
nͨ figuram resurrectiones reuocã¬
buntur.¬

Expanded text:
te fratres fidelissimi qui eum viderunt retulerunt, et sanctus Hieron. scriptum reliquit, tius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram in resurrectione revocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ inuestigari oportet siab¬
ortiu fecus ⁊ monstra resurgẽt
de ab ortiuis fetib q̃o qui iam
nati st̃ inut̾is matr s ñ ita
ut iam possint renasci. Si eñi
resurresturos eos dix̾imꝰ de hiis
qui iam formati st̃ tołari pt¬
uius ꝑ ire abitretur sicut semina
q̃ ꝯcepta ñ fuerunt: S crupuloseqͥ¬
d̾ int̾ doctores q̃ri ac lisputari p̃t:¬
appareat. negari .n. uixisse puer¬
ut eiciantur ex ut̾is p̾gnãtiũ. ne
matres ⁊̃mortua ibi relinqnͣtur
occidant in pudentia nimia uid̾r.
Ex quo ã uicip̃ homo uiu̾e: ex illo
irtiq tam mori pt̃. Mortiuis u̾o¬

Expanded text:
llud etiam investigari oportet si abortivi foetus et monstra resurgent,de abortivis foetibus quaestio, qui jam nati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari pvius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari pots viventis appareat. Negari enim vixisse puerut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
nefitium accipit: tãto magis est obnoxiꝰ pe¬
ne. ingratus existens. ⁊ n honore mesior effec¬
tus. ꝓpt̾ ħ utiq ⁊ diuites mag̃ pauꝑibus
puniuntur. mali existentes. Qm̃ n ĩ copi¬
ofitate effecti st̾ mansneti.

Expanded text:
neficium accipit, tanto magis est obnoxius pene, ingratus existens et nec honore melior effectus. Propter hoc utique et divites magis pauperibus puniuntur mali existentes, quoniam nec in copiositate effecti sunt mansueti.
Abbreviated transcription (Latin):
mea doc trina non est mean¬
aq situa doctrina non est tua. o
cuius est. nisi alius sit cuius
Quod dixisti. sabelliami non
selligunt: Non enim trini tatẽ
derunt : sed sui cordis errorem
duti sunt: Nosculto res trinita
sdunitatis. patris & filu & sp̃sscĩ.¬

Expanded text:
Mea doctrina non est meaMea doctrina non est measi tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
lo : sed non credidimus. redid¬
p&rum : Credenti autem in eum
qui iusti ficat impium. deputatur
fides eiꝰ ad iustitiam: Quid est erco
credere in eum: credendo a mare:
credendo diligere : credendo mei
ire : & eiꝰ membris incorporarip
sa est ergo fides quam de nobis ex¬
igit ds̃. & non inuenit quod exgi
nisi donauerit quod inueniat:
Quae fides. nisi quam definit aliolco
apłs plenissime. dicens : Nequae
circun cisio aliquid ual&. neque
prȩputium : sed fides quae perdi¬
lectione operatur. Noniqua¬
liscumq fides: sed fides quae per
dilectionem operatur: Haecin
tesit : & intelligis de doctrinadi
Quid enim intelligis & quia doctri¬
na ista non est mea. sedeiꝰ qui
memisit . Idẽ in telligis quid xpo
filius dĩ qui est doctrina patris.
non est ex seipso: sed si lius est pa¬
tris: Sab ellianam here sim sen¬
tentia istadissoluit: Sabelliane
dicere ausi sunt. ipsũ ͤ filium
qui est & pater. Duo esse nomi¬
na. sed unam rem : Si duo essent

Expanded text:
ulo; sed non, Credimus iulo; sed non, Credimus iCredenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco Apostolus plenissime dicens: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur ? Non qualiscumque fides, sed fides quae per dilectionem operatur: haec in te sit, et intelliges de doctrina. Quid enim intelliges? Quia doctrina ista non est mea, sed ejus qui misit me: id est, intelliges quia Christus Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse si quis uoluerit uoluntatẽ
eiꝰ facere. cognosc& de doctrina:
Quid est cognosc& e Hoc est intel.¬
lig&: Quid est autem. siquis uo¬
luerit uoluntatem eiꝰ facere : Hoc
est credere: Sedquia cognosc&.
hoc est intellig&: Om̃s intelliguNt:
Quia uero quod ait. si quis uoluerit
uoluntatem eiꝰ facere. hoc perti¬
n& ad credere: Ut diligentius in¬
telligatur. opus est nobis ipso dño
nr̃o expositore : ut indic& nobis utrũ
reuera ad credere pertineat. face¬
re uoluntatem patris eiꝰ : Quisnes¬
ciat hoc esse facere uoluntatem dĩ.
operari opus eiꝰ id est qđ illi plac&
Ipse aute dñs aperte alio loco dicit. hoc
est opus dĩ. ut credatis in eum quẽ
illemisit : Vt credatis in eũ. non ut
credatis ei : Sedsi creditis in eum.
creditis ei : non autẽ continuo qui¬
qui credit ei. credit in eum : Nam & dt¬
mones credebant Nei : & non credebi
in eum : Rursus &iam de apłis ipsus
possumus dicere : Credidimus pa¬

Expanded text:
dixisse, Si quis voluerit voluntatem dixisse, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina. Quid est, cognoscet? Hoc est intelliget. Quod est autem, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, hoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ised dĩ est incrementum dare : Mea
in qui T doctrina non est mea: sed eiꝰ
qui misit me: Audiat consilium qui
dicit: Nondum intellexi: Magna
quippe res & profunda cum fu-
hoc tam pro fundum non om̃s intel¬
lecturos: & in consequenti dedit con¬
silium: Intellegere uis. crede : Os
enim per proph&am dixit: Nisicre¬
I dideritis non intelligetis: Ad hoc
pertin&. quod etiam dñs hic secutus
ad iunxit : Siquis uoluerit uo lunta¬
tem cius facere : cognosc& de doctri¬
na utrum ex dõ sit : anego a me ipso
loquꝰ r: Quid est hoc. siquis uolu¬
erit uolunta tem eiꝰ facere : Sed
ego dixerã si quis crediderit : & hoc
consilium dederã: Sinon intellex-¬
isti in quam : crede: Intellectus enĩ.
merces est fidei : Ergo noli quȩre¬
re intelligere ut credas: sed cre¬
de ut intelligas: Qm̃ nisi credide¬
ritis. non intellig&is : Cũ ergo ad
possibilitatem intelligendi. consi¬
lium dederim oboedientiam cre-
quenti sententia. in uenimus eum

Expanded text:
sed Dei est incrementum dare . Mea, sed Dei est incrementum dare . Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Audiat consilium, qui dicit, Nondum intellexi. Magna quippe res et profunda cum fuisistus hoc tam profundum non omnes intellecturos, et in consequenti dedit consilium. Intelligere vis? crede. Deus enim per prophetam dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ad hoc pertinet quod etiam hic Dominus secutus adjunxit: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. Quid est hoc, Si quis voluerit voluntatem ejus facere? Sed ego dixeram, Si quis crediderit; et hoc consilium dederam. Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium dederim obedientiam credequenti sententia, invenimus eum
Abbreviated transcription (Latin):
itrum dictum esse mea doctrina:
nendite &iam cuius est uerbum: &
udebitis recte dictum esse. non ẽ. mea :
Breuter ergo dico caritati uestrae:¬
egonon sumame ipso: Quam
usmm filium patri dicamus & cre¬
lnus aequalẽ. nec ullam in eis na
turae substantiaeq distantiam: Nec
inter generantem atq: generatum.
aliquod inter fuisse temporis inter¬
uallũ: tamen hoc seruato & custo di¬
to ista dicimus. quod illepater est.
ille filius: Pater autem non est si
non habeat filium: Et filius non ẽ.
si non habeat patrem: Sed tamen fili¬
us ds̃de patre : pater autem ds̃.
sed non defilio: Pater filii. non ds̃
defilio : Ille autem filius patris. &
men ex lumine: Lumen ergo quod ñ
ex lumine. & lumen aequale quod ex
lumine : simulunum lumen. non duo
lumina : Si intelleximus. dõ gratias,
Si quis autem parum intellexit: fecit
homo quo usq potuit: c&era uide-¬
at unde sper& : Forin secus ut ope¬
rarii possimus plantare & rigare :

Expanded text:
verum dictum esse, mea doctrina: verum dictum esse, mea doctrina: intendite etiam cujus est Verbum; et videbitis recte dictum esse, non est mea. 5. Breviter ergo dico Charitati vestraeEgo non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae substantiaeque distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse temporis intervallum; tamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; et Filius non est, si non habeat Patrem: sed tamen Filius Deus de Patre; Pater autem Deus, sed non de Filio. Pater Filii, non Deus de Filio: ille autem Filius Patris, etmen ex Lumine. Lumen ergo quod non ex lumine, et Lumen aequale quod ex Lumine, simul unum Lumen, non duo lumina. 6. Si intelleximus, Deo gratias: si quis autem parum intellexit, fecit homo quo usque potuit, caetera videat unde speret. Forinsecus ut operarii possumus plantare et rigare,
Abbreviated transcription (Latin):
indicium probat: aestas. nͣ reuela¬
tio xp̃i est : Ds̃ manifestus uenia a
noster & non silebit : ignis ante ipls
p̃ibit: Iste ignis. inflammabit u¬
ndo transi erunt : non tamen illud
uluos am monuit& transire deb&:
A ille quem uos diligere ammonui.
uonransit Et cum transeuntibus syl¬
ubis ammoniti. conuersi ad eum fu¬
nis. nec uos transibitis. sed cum ma-¬
ente manebitis: Hoc est ergo mag¬
um indoctrina. altum & aeter nũ
quod man& : quo uocant omnia quae
mporaliter transeunt quando bene signi-¬
unt: nec mendaciter proferuntur :
uina quae proferimus sonis. ali¬
ia significant qđ non est sonus: Non
nmduaebre ues sillabae ds̃ est. & du¬
sbreues sillabas colimus. & duas bre¬
pene ante desinunt sonare. quam
ueperint: Nec in eis secundae locus¬
tnisi prima transierut: Ma¬
u& ergo aliquid magnum quod dici¬
ur ds̃ : quamuis non maneat sonuscũ
uatur ds̃: Sic intendite doctrinam
pi & per ueni&is aduerbũ dĩ : Cum
utem per ueneritis ad uerbum dĩ : in¬

Expanded text:
dicium probat. Aestas nostra, revelatio Christi est: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit ; ignis ante eum praeibit: iste ignis inflammabit transierunt: non tamen illud quod vos admonui, transire debet; quia ille quem vos diligere admonui, non transit; et cum transeuntibus syllabis admoniti, conversi ad eum fueritis, nec vos transibitis, sed cum manente manebitis. Hoc est ergo in doctrina magnum, altum et aeternum quod manet; quo vocant omnia quae temporaliter transeunt, quando bene significant, nec mendaciter proferuntur. Omnia quippe signa quae proferimus sonis, aliquid significant quod non est sonus. Non enim duae breves syllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas brepene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit. Manet ergo aliquid magnum quod dicitur Deus, quamvis non maneat sonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctrinam Christi, et pervenietis ad Verbum Dei: cum autem perveneritis ad Verbum Dei, in
Abbreviated transcription (Latin):
serui accepit. & habitu inuentus
ut homo quaerit głam patris non
suam : Quid tu homo facere de¬
bes qui quando aliquid bonifacis.
głam tuam quaeris : Quando
autem aliquid malifacis. dõ ea¬
lumpnias meditaris : Intende
tibi: Creatura es: agnoscecre¬
atorem : Seruus es ne contem p¬
nas dñm: Adoptatus es: sed non
meritistuis : Quaere gloriam eiꝰ
a quo habes hanc grãm homo adop¬
tatus : cuius głam quaesiuit. qui¬
s est ab illo unicus natus: Qui au¬
tem quaerit głam eiꝰ quimisit illũ.
hic uerax est & in iustitia in illo
non est : In anti christo autem in¬
iustitia est. & uerax non est : qͥa
głam suam quaesiturus est. non
eiꝰ a quomissus est : Non est aut
missus: sed uenire permissus: Om¬
nes ergo pertinentes ad corpus xp̃i.
ne inducamur in laqueos antixp̃i.
non queramus głam nostram: Sed
si ille quae siuit głam ciꝰ qui eum
misit : quanto magis nos eius V¬
quinos fȩcit.¬

Expanded text:
servi accepit, et habitu est inventus servi accepit, et habitu est inventus ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu homo facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem; servus es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam, 536 o homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueum Antichristi, non quaeramus gloriam nostram; sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit ad nos, quanto magis nos ejus qui nos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
i non defilio dõ ds̃ est: Qui a
m& ipso loquitur głam propri
iquaerit : Hoc erit ille qui uocatur
nchristus: extollens se sicut apłs
uit. supͣ om̃e qđ dicitur ds̃. quod
ulitur : Ipsum quippe annunti¬
uis dñs głam suam quaesiturum.
ingłam patris: uit ad dȩos : Ego
ieun nomine patris mei & non
i hunc suscipi&is: Sugnisi cauit
osanti christum suscepturos. qui
lam nominis sui quae siturus est.
nflatus. non solidus: & idõ non
stibilis. sed utiq ruinosus : Oñs
uutem noster iħs xp̃c. magnum
nemplũ nobis pͣbuit humilitatis:
ipe aequalis est patri: Nem.
in principio erat uerbũ. & ũ
uunt apud dm̃ & ds̃ erat uer¬
patrem: Nempe ipse dixit.
& uerissime dixit Ego & pater.
unum sumus : Siergo ille cum patre
unum. aequalis patri. ds̃ dedõ. ds̃
apud dm̃ coȩ ternus in mortalis.
pariter in commutabilis. pariter
sine tempore. pariter creator¬
& dispositor temporum. tamen
quia uenit intempore & formã

Expanded text:
non de Filio Deo Deus est. 8. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit ille qui vocatur Antichristus, extollens se, sicut Apostolus ait, supra omne quod dicitur Deus, et quod colitur . Ipsum quippe annuntians Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non suo et hunc suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus; et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. Dominus autem noster Jesus Christus magnum exemplum nobis praebuit humilitatis: nempe aequalis Patri; nempe, in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat VerPatrem ; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Ego et Pater unum sumus . Si ergo ille cum unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam
Abbreviated transcription (Latin):
Sequantur ergo hore diem : praedicert
horie diem: horat inͥlustrentur adic ho¬
rae inluminentur adie: & ꝑhorarũ pued¬
cationem credat mundus in diem: hocs
go dit de compendio : me sequimimꝰ siun
uultis offendeit Et post hoc dict eisl
turus amicus noster dorinit : seduidit
a somino ercitem rũ : Cserũ diuit : somdi

Expanded text:
Sequantur ergo horae diem, praedicent Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a s
Abbreviated transcription (Latin):
de meo est : Quid enĩ habes quod non atp¬
pisti : Cum ergo uellent dare consilũ ho¬
mines dõ discipuli magistro serui dño
aegroti medico corripuit eos & att Nam¬
quid duod ecĩ hora sunt dici : Siquis an¬
bula uerit indie : non offendit: Mesequ¬
mini : si non uultis offendere: Nolite mihi
consilium dare : quos ame consiliũ oport&
accipere: Quo ergo ꝑtin&: non ne.xii. ho¬
rae sunt diei : Qui ut diem se esse ostende¬
r& : duodecim discipulos legit Siegosũ
inquit dies & uos hora : numquid hort
diei consilium dant: Horae diem sequm¬
tur: non horas dies: Siergo illi hore qud
ibi iudas : Etipsa inter duodet̃ horis
Sihora erat: lucrbat Silucebat: qumodo
diem ad mortẽ tradebat: Sed dis in hoc
uerbo non ipsum uidã. sed successorem
ipsius praeuidebat: Iuda enĩ cadent su¬
cessit mathias : & duodenarius numerus
mansit: Non ergo frustra duodetĩ discpo¬
los edegit dñs nisi quia ipse spindalis esds

Expanded text:
de meo est. Quid enim habes quod non accede meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecim discipulos elegit Dominus, nisi quia ipse spiritualis est dies.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ : Et paulo ante confitens filiũ dĩ.
laudem meruerat : Audierat enĩ: Beatus es
symonbariona : quia non tibi reuelauit capo
& sanguis sed pater m̃s qui in caelis est: Cui
dutrit btatꝰ es illidicit rȩdi retosatanas.
quia beatꝰ non a seerat: Sed unde: Quia
non tibi rturlauit caro & sanguis. sed pater
m̃s qui in calis est : Ecce unde beatꝰ: non de
tuo sed de meo : Non quia pater ego : sed
quia omĩa quaehab& pater. mea sunt: Si
beatus deipsius dnĩ : satanãs decuius : Ibi
dicit: Rationem quippe red didit bratitu¬
dinis ut dicer&: non caro & sanguis tibi re¬
ulauit hoc : sed pater m̃s qui in caelis est:
Hacc est causa beatitu dinis tuae: Quod ue¬
ro dixi redi postme satanas: audi etiam
huius iti causam: non enĩ sapis quae di
sunt : sed quae sunt hominis: Nemoergo
se palp& : de suo satanas est: dedĩ beatus
est : Quid est enĩ de suo nisi depetcatosus
T olle peccatum qđ est tuũ : iustitia in qut

Expanded text:
hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dicunt ei discipuli : Rabbi. nunc quaerebant
te lapidare iudei : &iterum uadis illuc:
Respondit ihs: Nonne duodetĩ horae sunt
diei : Quid sibi uult ista responsio : Illi
Nonne duodecĩ horae sunt diei : Siquis
ambula uerit indie. non offendit: quia
lucem huiꝰ mundi uid&: Sia utem ambula
uerit nocte offendit: quia lux non est in co:
pellit noctẽ & corlumine in lustr& : Quid
eũ dñs dicere uoluit : quantũ mihi uidetur.
quantũ sub luc& altitudo ꝓfunditasq sen¬
tentiae : reda rguere uoluit illorũ dubitatio¬
nem & in fidlitatẽ : Voluerunt enĩ consiliũ
dait dnõ nemortret᷑ : qui uenerat mori nt ip¬
si morerent᷑: Sic etiã quodam alio loco petrus
sc̃s diligens dnm̃. sed ad huc non plene intel¬
legens cur ueniss& timuit nemoreretur:
ait Ab sit ate dñe : ꝓpitius tibi esto: non fiae
istud Et continuo dñs: Redi post me sa¬
tanas : non enĩ sapis quae dĩ sunt: sed quae

Expanded text:
Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant te Judaei lapidare, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horae diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia luverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. pellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur,ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
glorificet᷑ filius dĩ ꝑ eã: Perquã. Per
Tillam infirmitatẽ : Diligebat autẽ iħ s
martham. & sororẽ eiꝰ mariã & lazarũ:
Ille languens. illȩ tristes. om̃s dilecti:
sed diligebat eos & languentiũ saluator.
immo etiã mortuorũ suscitator: & tristiũ¬
÷ consolator: Vt ergo audiuit quia infirma¬
bat᷑ : tunc quidem mansit in eodem loco du¬
obus diebus: Nuntiauerant ergo ille
Mansit illic ille: tandia tempꝰ ductũ est.
quousq: quatriduum compleret᷑: Non
frustra. nisi quia forte. Immoquia certe. &
ipse numerus dierũ intimat aliquod sac ra¬
mentũ: Deinde post haec: dicit discipu¬
lis suis: Eamus in udeã iterũ: Tbi poe¬
ne fuerat lapidatus : qui ꝓpttrea inde dis¬
cessisse uidebatur. ne lapidaret᷑: Disces¬
sit enĩ ut homo : sed in redeundo quasi obli¬
tus in firmitatem. ostendit potestatẽ: Ea¬
mus inquit in iudeã : Deinde hoc dicto ui¬
dete quem ad modũ discipuli territi fueriNt:

Expanded text:
 Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mansit illic ille: tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit iterum discipulis suis, Eamus in Judaeam: ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. 8. Deinde hoc dicto, videte quemadmodum discipuli territi fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo multis modis etiã hominis dicat᷑
manus. qui proprie manũ hab& in suicor¬
poris membris  quantomagis non unomo¬
do intellegendũ est cum legit᷑ manꝰ dĩ. cu
forma corporis nulla est. Ac ꝑ hoc melus
hoc loco manũ patris & filii. intelligimus
potestatẽ patris & filii : neforte cũ hic manũ
patris ipsum filiũ dictũ acceperimꝰ inapiat
carnalis cogitatio etiã ipsius filii quaerere
filiũ quem similiter credat.xp̃i manũ : Er¬
go nemo rapit demanu patris mei. hocest
nemo rapit mihi : Sed neforte ad huc titu¬
Abes: audi quid sequit᷑: Ego & paterunũ
sumꝰ: Hucusq uidei tolerare potuerunt:
Audierunt ego & pater unũ sumꝰ & non pti¬
lerunt : & more suoduri ad lapides cucurt¬
runt : Tulerunt lapides : ut lapidarent cũ:
Dñs quia non patiebat᷑ quod nolebat patra
non est passus nisi quod uoluit pati: adhas
cos lapidare cupientes alloquit᷑: Sustule¬
runt lapides iudei ut lapidarent illum

Expanded text:
Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et Pater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur quod nolebat pati, et non est passus nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. « Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum
Abbreviated transcription (Latin):
dit uniuersa: sicut aquila nubos. sic sua
uerbũ eiꝰ : ut sim unigenitꝰ filius eiꝰ : ut sim
splendor lucis eiꝰ : maius est omnibus: Idto
nemo rapit inquit oues meas demanu
mea : nemo potest rapere demanu patris
mei: de manu mea: & de manu patris mei :
Quid estͥnemo rapit de manu mea: & nemo
rapit de manu patris mei : Vtrũ una
manus est patris & filii : anforte ipse filius
manus patris sui Simanũ intellegamꝰ
potestatem : una est patris & filii potestas.
quia una est diuinitas: Si autẽ manũ intel¬
legamꝰ sicut dictũ est ꝑ prophetã & bradhũ
dnĩ cui reuelatũ est: Manus patris est.
ipse filius: Quod non ita dictũ est. tanqũ
ds̃ habeat humanã formã. & quasi corpons
membra: sed quod ꝑ ipsum facta sunt om̃ia
Nam solent homines dicere. manꝰ suas esse
alios homines ꝑ quos faciunt qđ uolunt:
Aliquando & ipsum opus hominis: dicit᷑ quod
manũ suam cũ id quod. scripsit agnosco:

Expanded text:
dit universam, sicut aquila nubes, sic sua dit universam, sicut aquila nubes, sic sua Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est per prophetam, Et brachium Domini cui revelatum est ? manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominimanum suam, cum id quod scripsit agnoscit.