comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Popt̾ insioras qͣsͣ tue
uite ꝑatas contendis.accusa¬
cionem. ap̃ p̾sidem ꝓuincie
ccͣ filium tuum si pietas etrõ
naturalis animitui non reuo¬
cat ingencõm costitũe potes.

Expanded text:
. Propter insidias, quas tuae vitae paratas contendis, accusationem apud praesidem provinciae contra filium tuum, si pietas et ratio naturalis animi tui non revocat intentionem, instituere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
nõie conueniri uos non oportet.
om aut̃ oẽs qui conducebant in
solidumi locatori sunt obligari
ius ei competens conueniendi q̃
rendi debitum et ut tnͣs fe̾ntur
inuos ea que obkant conduc¬
tionem ab bus quorũ noie in¬
quiegititu obligata sf̃ p̾stuładi

Expanded text:
nomine conveniri vos non oportet. si autem omnes qui conducebant in solidum locatori sunt obligati, ius ei competens conveniendi querendi debitum et, ut transferantur in vos ea, quae ob hanc conductionem ab his quorum nomine inquietamini obligata sunt, postu
Abbreviated transcription (Latin):
N. f de fundo alocatore expul¬
sa es age exconducto potes pena¬
uencõis fide placit exig̾e. ac
retinere pores.
cplius ꝓ conuenit repoiti. sm
aitem tp̃e inquo locatus fundꝰ
fu̾at oit exattuł et in eadem
locacõne con ductorpmansert
tacito consensi. eandẽ lodtict̾em
una cũ uinculo pignoris reno
dͣreses prouincie eaque ex
ocacone debentur ex solui sine
mora cumbit noͣ ignarus ex lo¬
cato et conducto actõm cũ sit to¬
ne fidei post moram usuras legi¬
ctimas ad mittere.

Expanded text:
. Si fundo a locatore expulsa es, agere ex conducto potes poenaventionis fide placuit, exigere ac retinere potes. plius quam convenit reposci. sin autem tempus, in quo locatus fundus fuerat, sit exactum et in eadem locatione conductor permanserit, tacito consensu eandem locationem una cum vinculo pignoris renoPraeses provinciae ea quae ex locatione debentur exsolvi sine mora curabit, non ignarus ex locato et conducto actionem, cum sit bonae fidei, post moram usuras legitimas admittere.
Abbreviated transcription (Latin):
momorata nacõne nob̾ comitit
nũ omas ex̾cere minime oport
nec alieni regm auo nõ corpie¬
nit scrutentus arcbanci ¶ Nul¬
tus bltra in ⁊ibincallinicũ et ar¬
tux acemse m̃di seiouendendi spes¬

Expanded text:
memorata natione nobis convenit, nundinas exercere minime oportet, ne alieni regni, quod non convenit, scrutentur arcana. Nultus ultra Nisibin Callinicum et Artaxata emendi sive vendendi spe
Abbreviated transcription (Latin):
aim fu̾it tnͣs latum am̾catoribꝰ
non iami dampnis si supplicis
sb̾ nnigentur. et nid iudex reꝑd¬
tũ nõ iundicat ceg̾e ut cõstius
et honorũ suce comspicuos et pr̃i¬
m̃cimoniũ exc̾cere ꝓuibemꝰ ut ĩt
plebeios et negociatores facilruᷤ

Expanded text:
oribus, non iam damnis, sed suppliciis subiugentur, et si id iudex repertum non vindicat, tegere ut conscius et honorum luce conspicuos et patrimercimonium exercere prohibemus, ut inter plebeium et negotiatorem fa
Abbreviated transcription (Latin):
rum ex his tm̃ spe̾b qnas delo¬
cis ꝓpruis uñ comienunt. adhue
deportant ottauarii uectigalac¬
cipiant. Qs uero ex romano sõ¬
lo q̃ sunt tam lege concesse.idp

Expanded text:
rum ex his tantum speciebus, quas de locis propriis, unde conveniunt, huc deportant, octavarii vectigal accipiant : quas vero ex Romano solo, quae sunt tamen lege concessae, ad
Abbreviated transcription (Latin):
emtti u̾m si pro uetur alibuo
pacio consensisse ut in eadem
conductõne maneat qmͣms
sune sccpto bone fidei u foicõ
ei ꝙ placuit parere cogitur.
iam ueritatus igilora
incoductõi b non sucoedeie ħi¬
des ꝯductoris existimane cum
sine ppetua conductõ est q̃i ad
intra tempora locacõnis hrdi qͦ
uhrdes corũpost rempora loca¬
cõnit impleta non ẽe retinendoᷤᷤ

Expanded text:
emit. verum si probetur aliquo pacto consensisse, ut in eadem conductione maneat, quamvis sine scripto, bonae fidei iudicio ei quod placuit parere cogitur.Viam veritatis ignoras in conductionibus non succedere heredes conductoris existimans, cum, sive perpetua conductio est, etiam ad intra tempora locationis heredi quheredes eorum post tempora locationis impleta non esse retinendos
Abbreviated transcription (Latin):
suscipientes. fu̾int tep̾yensi nec
ꝓ seripodrie bonoru̾ nec penam
ꝑemur exbiilii ult̾ius e uatlant
gͦ õs pariter siue priuati seu cu¬
ius piam dignitatis. que ĩmili¬
cia constituti. sciant s aut ab

Expanded text:
ensi, nec proscriptionem bonorum nec poenam perennis exilii ulterius evadent. Ergo omnes pariter, sive privati seu cuiuspiam dignitatis sive in militia constituti, sciant sibi aut ab
Abbreviated transcription (Latin):
dmodanda est ut quisqmͣ
negõ derelicto inadu̾sa¬
rii sui contumeliam aut
ꝑalam pagat. aut sb̾dole.
terea nullũ cum eo liti
recepit. fide mneat ad uoca¬
tus nullam conferat pat¬
ciouem.Nemo ex hns qͦs
licebit accipers ł decebit a
officii grã lib̃o arbitrio
optuierit litigator. Nc̃o
ex industria ꝓtrahat ĩgi¬
ums ap̾ urbem at̾ romanã¬
iudelicet ut nõ ad
um scipem

Expanded text:
modanda est, ut quisquam negotio derelicto in adversarii sui contumeliam aut palam pergat aut subdole. Praeterea nullum cum eo litigrecepit fide, ineat advocatus, nullam conferat pactionem. Nemo ex his, quos licebit accipere vel decebit, aofficii gratia libero arbitrio obtulerit litigator. Nemo ex industria protrahat iurgium. Apud urbem autem Romam evidelicet ut non ad dium stipem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissmus uult ẽe causs¬
dicus eam solam qmͣ su¬
met tempore agendi sibi
stiat eẽ ꝑ sonam quousc
aufidicus estinec putet.
quisꝙͣ honorisuo anqͥ
ee̾ detractum cum ip̃e ncc̃uai¬
tem eleg̾it standi et irẽ cõ

Expanded text:
permisimus, vult esse causidicus, eam solam, quam sumit tempore agendi, sibi sciat esse personam, quousque causidicus est, nec putet quisquam honori suo aliquid esse detractum, cum ipse necessitatem elegerit standi et ipse co
Abbreviated transcription (Latin):
pure osa autem uisu̾si aduo¬
eati ut p̾benit pacrocinia su¬
rguntib ut non ultra qm
licium poscit utiliras inlicẽ¬
ciam obuinci endi et maredi¬
cendi tem̾itate ꝓrumpant
agant ꝙ cã desiderat ttmpe¬
sent abiniuria. Nam siquis
adeo pcar fu̾it ut non rõe.

Expanded text:
Ante omnia autem universi advocati ita praebeant patrocinia iurgantibus, ut non ultra, quam litium poscit utilitas, in licentiam conviciandi et maledicendi temeritatem prorumpant: agant, quod causa desiderat: temperent ab iniuria. nam si quis adeo procax fuerit, ut non ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
istimacone sue nrmñsa. atq
ulictta compendia p̾tutisse
sb̃noĩe honoraniorum exip̃is
negotirs q̃ tuenda susceꝑint
emolumentum ssbi c̃te par¬
tis cum gruidumpno lici¬
gutoris et dep̾dacõne posten¬
p tes fũrut suuenti placuit¬

Expanded text:
istimationi suae immensa atque illicita compendia praetulisse sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis quae tuenda susceperint emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes fuerint inventi, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
serit ratam in terpo̾ita n cnͣs ac¬
cio rata esti cum fim̾ concordia
remoto captami de mortis alt̾ĩus
uoto inꝓbabili retinetur et ñ
pot̾ eo ca̾u resciridi tanꝙͣ tͥcum¬
uentus sisscum pacto tali consen¬
scis cumn eam cii sb̾ueniri
sol etat̾e ag̾e te ꝓponas. nec
bit utrum dedubia lite trͣsactõ
uit̾ te et cuittatis tue ad m̃istr̃o¬
tes fcã sit an ambicõse id ꝙ in¬
dubitase dereri poss remissum
atsiam priore coũ ratam ma¬
nere tñsactõm iubebitꝰ pꝰ iore uͦ¬
cañ nocere ciuitati gr̃am nõsim.¬

Expanded text:
serit vita, interposita transactio rata est, cum fratrum concordia remoto captandae mortis alterius voto improbabili retinetur. Et non potest eo casu rescindi, tamquam circumventus sis, cum pacto tali consenseris, cum neque eam cui subveniri solet aetatem agere te proponas nec, bit, utrum de dubia lite transactio inter te et civitatis tuae administratores facta sit, an ambitiose id, quod indubitate deberi posset, remissum sit. Nam priore casu ratam manere transactionem iubebit, posteriore nocere civitati gratiam non si
Abbreviated transcription (Latin):
nisse pponas. p̾ uento q morte
nepote ł instipułomi idiulian¬
um frãm ob absen ciam eius
non ualuisse significes. ac ppor
exꝑsona ac scipłone tua qͣ res¬
ticur cuncta iuxͣ pactorum ten¬
orem ꝓuidẽat rectili cibi dene¬
ras sr̃ scipulatu tuo adi p̾sidẽ¬

Expanded text:
nisse proponas, praeventoque morte nepote etiam stipulationem ad Iulianum factam ob absentiam eius non valuisse significes, ac propterea ex persona ac stipulatione tua, qua restitui cuncta iuxta pactorum tenorem provideras, reddi tibi desideres: super stipulatu tuo adi praeside
Abbreviated transcription (Latin):
ut ħ suteruios donaco marͣtam
ei computetur. ¶Si fllius posto¬
bitum patris ħ ꝙ relctum uel de¬
tum est simpłr agnou̾it forte
et securitatem hrdib fec̾it q ei
relictum est se accepisse uo adi¬
ciens nullam sibi sĩ ẽe dereplec¬
cione qỹnem. nullũ filiũ gibi

Expanded text:
 inter vivos donatio in quartam ei computetur, si filius post obitum patris hoc quod relictum vel datum est simpliciter agnoverit, forte et securitatem heredibus fecerit quod ei relictum est accepisse, non adiciens nullam sibi superesse de repletione quaestionem, nullum filium sibi
Abbreviated transcription (Latin):
b siuis exhausit. ut qrͣte pbatis
d̾midium ꝙ. ad excludendum in¬
officõsi test̾i querelam ad il fisᷤ
te suffic̾et inhiis donacõub
qͣs tibi largitat̾ nonhas ꝙ in

Expanded text:
 suis exhausit, ut quartae partis dimidium, quod ad excludendam inofficiosi testamenti querellam adversus te sufficeret, in his donationibus quas tibi largita est n
Abbreviated transcription (Latin):
D. ꝑ Recib quidem cruł ꝓpo¬
fita rescripta eos parentes deno¬
mu ex iͥaisseneaͥ ane nomẽ
hrdum ub̾is reliquissent. set
ad intestatos quoq eaderu io̾
equitatis extendicurꝰ. R¬
cꝯp. pa fllius tuus iminode¬
rate lib̾alitatis effusione pr̾i¬
moniũ suũ ex ha̾usit p̾sidis
ꝓuncie uxtuouteris. qui dr¬
scussa fice uͥi si in integrũ resti¬
tucõem ex filit ꝑ sona compe¬
tere cibi obimpbabilem do¬
nacõnis enormitatem. ũad¬
uerterit inremonendis hus
que penun gesta sunt tibi sb̾¬
nemet iet / ior non est tibi ne¬
cessarium ad uersiis ĩpodi¬
cas donicones auxilium. adi¬
stor in officosi cest̾i.¬

Expanded text:
. Precibus quidem tuis proposita rescripta eos parentes denoibus exinanissent, inane nomen heredum liberis reliquissent. Sed ad intestatos quoque eadem ratio aequitatis extenditur . Si filius tuus immoderatae liberalitatis effusione patrimonium suum exhausit, praesidis provinciae auxilio uteris, qui discussa fide veri, si in integrum restitutionem ex filii persona competere tibi ob improbabilem donationis enormitatem animadverterit, in removendis his quae perperam gesta sunt tibi subveniet. Ideoque non est tibi necessarium adversus immodicas donationes auxilium ad instar inofficiosi test
Abbreviated transcription (Latin):
hmpetui a uodam inm̃se lib̾ali¬
taris infiliũ effudit init si sapõ.¬
cestate eius is ꝑmansit arbitiu
sumisie hr ciscunde offõ congru¬
it ut tĩbi qiͣtam partem debite
abintestato porcois p̾stet inco¬
lumenaut si aute em̃ecipatus
bis fuit et qr donacõ non indig
nititu iuxͣ consti tucones ii qui ꝑ

Expanded text:
litatis in filium effudit, aut in potestate is permansit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumen, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget nititur, iuxta co
Abbreviated transcription (Latin):
insacris parentũ suorum sunt¬
constituti hu qui qiͣ gastren se:
retulium possident. ¶ Si eĩ su
iiris efficient᷑ ꝓculdubio est e¬
orum testa et ꝓ ip̃is reb qs an¬
tea qiͣ excastrensi pecisli o h̾ebãt
posse demoffoso q̃relam susti

Expanded text:
in sacris parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. Si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est eorum testamenta et pro ipsis rebus, quas antea ex quasi castrensi peculio habebant, posse de inofficioso querellam susti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdonacõnes uacuas fecisti qͣs
nnem ancipatos filios contii¬
usti id qr ad sb̃ mouenda ᷤ moffi¬
ciositesti qͥrelas ⁊ non ingra¬
tis lib̾is reliquis noc̃e est ex¬
⁊ foctis donaconib detractum

Expanded text:
es vacuefecisti, quas in emancipatos filios contulisti, id, quod ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donationibus detractum,
Abbreviated transcription (Latin):
gut̃ ł castrense. ł ꝙ medieta¬
tem incerutrum optinet q
qiͣ castren se nuncupatur. intͥa¬
qrͣ castrense appellatur quib¬
dam ꝓsonis lĩma conceditur cõ¬
dere quidem testã s no qiͣ mi
S cõmuni cflicito ⁊ consue¬

Expanded text:
vel castrense vel quod medietatem inter utrumque obtinet, quod quasi castrense nuncupatur 1aasi castrense appellatur, quibusdam personis licentia conceditur condere quidem testamenta, sed non quasi sed co
Abbreviated transcription (Latin):
de potissimis memioralib cra
gentibꝰ mreb necnon magt̃is
scudiorum arcium lib̾alium ar¬
chiatris quo et aliis omnibus
oĩo quis salana uel stipendia ꝑ¬
cipint publica. UIn hucita
pugnentur. ¶ Si eñi patco ns
ad uersus res qͣs lib̃̾ts eius ex
castiensis que siuit᷑ sui iiris ĩ¬
dubitanter constitutus et si p̾¬
tenitus fũit. ab ingrato lib̾co¬

Expanded text:
devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, archiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stipendia percipiunt publica. 1f . In pugnentur. 1g . Si enim patronus adversus res, quas libertus eius ex castris quaesivit sui iuris indubitanter constitutus, praeteritus fuerit ab ingrato lib
Abbreviated transcription (Latin):
ramine senciet ¶ Mud p̃tea
q̃rela ab adita hĩditate .ẜ. ulpi¬
ani oppimonem currant. ẜ en¬
naturali. ¶ Sc̃ĩa itaq ubises¬
tato decessit alio scripto hr̃¬
de cspatur demoffoso hr̃e q̾re¬

Expanded text:
ramine sentiet. Illud praeterea querellae ab adita hereditate secundum ulpiani opinionem currant, herennaturali. 2a . Sancimus itaque, ubi testator decesserit alio scripto herede et speratur de inofficioso quere
Abbreviated transcription (Latin):
bi oppom mninime concedunꝰ
cum possit sbodicõne emançipu¬
cionis hiditatem suam mr̃ si¬
lio derelinquens et. patris ho¬
dium punire et iuri funsi mi¬
sentit igratum existimari.¬
quis filium suũ exh̾rdatum
fecit extraneo scripto h̾rde. re¬
liguerit at̾ exeo nepot̾e ł ui¬
num uel inuentre nurͦ sue
constitutum. delib̾ante u̾o scri¬
essent nulla hrditatis petitõne
ex nomine de moffõ ꝯstituta uł
t̃purata omne adiutorium ñcio¬
tem dereliquid n ẽi pater nepo¬
ti anquodius cum decessĩt ocͣpa¬

Expanded text:
bus opponi minime concedimus, cum possit sub condicione emancipationis hereditatem suam mater filio derelinquens et patris odium punire et iuri filii sui misentit ingratum existimardatum fecerit alio scripto herede, reliquerit autem ex eo nepotem vel vivum vel in ventre nurus suae constitutum, deliberante vero scriesserit, nulla hereditatis petitione ex nomine de inofficioso constituta vel praeparata omne adiutorium nepotem dereliquit. Nec enim pater nepoti aliquod ius, cum decesserit, c
Abbreviated transcription (Latin):
spetie oadem intali niraneroti
dar q̃ filius bẽbat et si ñ p̃para¬
tio ẜcai est ad moifõsi q̃ relami¬
stituendam tñ posse nepotem e¬
andem cãm ꝓponere et si nonbͣs
appertissi uus prdib ꝓtõnib
ostenderit ignitum patrem
nepotis cta testatorem fuisse
testo reioto ab intestato eu
minor ꝑte mñã relitta est tũc

Expanded text:
ie eadem iura nepoti dari, quae filius habebat, et nisi praeparatio facta est ad inofficiosi querellam instituendam, tamen posse nepotem eandem causam proponere: et si non heres apertissimis probationibus ostenderit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum minor parte legitima relicta est: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ra minime ad mutit. ¶Lxpedi¬
tus et eĩ tractatus inducitur
Sm uo scriptus hr̃s intͣ statu¬
totempori mĩme adient ꝑ os¬
ficium quid̾ iudicis hrdem cõ¬

Expanded text:
 minime admittit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio am: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit, per officium quidem iudicis scriptum com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ minus porcõue ł̾ima sibire¬
lutum est id implendam eam sñ
lillo gͣuamine uel mora exig̾e.
Si tñ non ingratis lmis modis. ar
fuisse cestator d̾ ixiss nam si mi¬
llam eorũ qiͣ ingratorum fecĩt
men cõmnon licebit eius hrdibꝰ
ingratos eõs noĩate erhiꝰ qdͥen¬

Expanded text:
 minus portione legitima sibi relictum est ad implendam eam sine ullo gravamine vel mora exigere, si tamen non ingrati legiti mis modis argfuisse testator edixit: nam si nullam eorum quasi ingratorum fecerit mentionem, non licebit eius heredibus ingratos eos nominare et
Abbreviated transcription (Latin):
recimua Id eius hrdes pͥsiemat᷑
tant᷑a ci secuna inlimam porco
computetur qnͣtam dari consti:¬
futum est si in eo grad̃u mortu¬
us eẽt is qui miliciam expecun¬
iis cestatoris ad eptus estfexcep¬
tis soł uiris spectabilib silccia¬
rus sacri nr̃i palacii/ quib p̃sti¬
ta iam sp̾alia bñficia tamdealiiᷤᷤ
capitulis ꝙͣ de aliis pecuniis suꝑ¬

Expanded text:
pecunia ad eius heredes perveniat, tanta ei pecunia in legitimam portionem computetur, quantam dari statutum est, si in eo gradu mortuus esset is, qui militiam ex pecuniis testatoris adeptus est. Exceptis solis viris spectabilibus silentiariis sacri nostri palatii, quibus praestita iam specialia beneficia tam de aliis capitulis quam de pecuniis su
Abbreviated transcription (Latin):
statumus ut si quidminus lm̾a
porcõne eis deicuitũ sit qui exan¬
tiquis legib demnofsb̃so restõ. ac
cionem mou̾e poterant ħ reple¬
atur ne occõne minoris qnͣtita¬
tis testm̃ rescrndatur s̾ inp̾sen¬
tiaddend̃ ee censemus ut sicon¬
dictonib quibdam ueldilacõ¬
nib aut aliqua dispõcione mo¬
rem uel mod̾ uel aliud gͣuam̃e

Expanded text:
statuimus, ut, si quid minus legitima portione his derelictum sit, qui ex antiquis legibus de inofficioso testamento actionem movere poterant, hoc repleatur nec occasione minoris quantitatis testamentum rescindatur, hoc in praesenti addendum esse censemus, ut, si condicionibus quibusdam vel dilationibus aut aliqua dicpositione moram vel modum vel aliud gravame
Abbreviated transcription (Latin):
tamento nõ ignouent eius iudi¬
cium. s oppugnand̃ putau̾it ue¬
teri iurgio exploso huius pacto
endos. s ħ ita. adimtumus n tm
actõnes. ad hr̾des pr̾nos filius ce¬
lebrauerit inquib appertissime
iudicium patris agnouert set
gn̾ałi dissinimus qũ pater iĩ¬
nus lima porco̾no filio reliquent

Expanded text:
tamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto endos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iudicium patris agnoverit. Et generaliter definimus, quando pater minus legitima portione filio reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
aliis om̃ib que in eodem testõ
ł culogio scripta sunt fui peno¬
re ad effectum ꝑ ducendisslegiᷤ
autemuet̾is inquitutem tol¬
lentes ut non diucius erubes¬
cat poi̾ta lex ꝙͣ iuł. paus. in suiͤ
scripsit ꝯoͣibo hanc piissimam
agg̃diamur scionemꝰ cum cĩ
infantẽ suĩ no posse ingͣtum¬

Expanded text:
aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut non diutius erubescat posita, quam iulius paulus in suis scripsit quaestionibus, hanc piissimam adgredimur sanctionem. Cum enim infante
Abbreviated transcription (Latin):
o qͣrte reccitucõm iam ñc cele¬
brari non expettata uͨ morte
hiͣdis nec temporis nter uallo
testator disposuerit: sic et eĩ
tegram qquałe leges ⁊ nra
conititucõ diffinuut ⁊ serip

Expanded text:
 partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo,testator disposuit. 1e . Sic etenim tegram et qualem leges et nostra constitu
Abbreviated transcription (Latin):
gatoł infidei cõmnisso ut nons
enitoris sui consequitur sb̃am
cam suscipere malũit. qui qut̃
ex maiore parte eum amplex
est siue unus uel plẽs suit nõ
stuti etsiue contencõso ꝓpo¬
sito uelulla mora eam resticu¬
ere noluit. S exrectato iudicõ¬
rum strepitu ⁊ młtisq uarus¬
q c̾taminib hitis post longũ
tempus ex siña iudicis uixea
reddident crede litatẽ cuis coͥ¬
petenti pena agredimur ut si
ħ fu̾it subsecuta au̾t tantũ in
eo ꝙ testacor noluit eum resti¬
tuere condampnetur. Sr la

Expanded text:
gato vel in fideicommisso, ut non enitoris sui consequitur substantiam, eam suscipere maluerit, qui autem ex maiore parte eam amplexus est, sive unus vel si plures sint, non statim et sine contentioso proposito vel ulla mora eam restituere voluerit, sed expectato iudiciorum strepitu et multis variisque certaminibus habitis post longum tempus ex sententia iudicis vix eam reddiderit, crudelitatem eius competenti poena adgredimur, ut, si haec fuerint subsecuta, non tantum in quod testator voluit eum restituere condemnetur, s ed
Abbreviated transcription (Latin):
inimꝰ testatorum uoluntatibu
ꝓspicientes. mognã et ĩnum̾ab¬
il em occ̃om sb̾uertende eorũ
dispocicõnis amputare censemiꝰ
et c̾tis cãib inquib de mofsici¬
osis cefuudoꝵ testam̃tis uel ali¬
o modo sb̃uertendis moueri
solebat actõ c̾ta ⁊ statutalege taᷤᷤ
mortuuis consuł̾e ꝙͣ lib̾is corũ
ł alus ꝑ sonis ꝗb eadẽ acto com¬
petere poterat ut siuc adiciat᷑ ĩ

Expanded text:
 testatorum voluntatibus prospicientes magnam et innumerabilem occasionem subvertendae eorum dispositionis amputare censemus et in certis casibus, in quibus de inofficiosis defunctorum testamentis vel alio modo subvertendis moveri solebat actio, certa et statuta lege tam mortuis consulere quam liberis eorum vel aliis personis, quibus eadem actio competere poterat: ut, sive adicia
Abbreviated transcription (Latin):
non uendidit. S alii creduori
pignori dedit ex aminata fide
u̾i pot̾is eam soluto eo ꝙ ex bac
ca creditori debetur int̾cessu
mancipia uos õbligasse ꝓmu
tua ꝙͣ accepistis peccuma ꝓpo¬
computatis pxsus et post insoxrẽ¬

Expanded text:
non vendidit, sed alii creditori pignori dedit, examinata fide veri poteris eam soluto eo, quod ex hac causa creditori debetur, intercessumancipia vos obligasse pro mutua quam accepistis pecunia propocomputatis et post in sor
Abbreviated transcription (Latin):
cit qͥ exp̃cepto nõ competunt᷑
obsuet neqͣsdam ꝑ sonas de pro¬
unncia existimet ad nocandas
uͥ cm̃im̃o suos officianoes et ho¬
mines pplłares huiꝰ alme ut bis
sedicõnis obuoriis.

Expanded text:
x praecepto nostro competenter observet nec quasdam personas de provincia existimet avocandas nisi tantummodo suos officiales et homines populares huius almae urbis seditioni obnoxios.
Abbreviated transcription (Latin):
.idoffini anuorum redundasset
ta ut laceat offiti annona rie p̾¬
fecture. si ut ambe põtates inꝙͣ¬
tum sibi negocii tueantur cimĩ¬
lem annonam sic societas mim̃is
Ita ut infeciorgradus m̾itum sr̃¬
ioris aguoscat. atq uti sr̃ior po¬
tas se exc̾ceat ut sciat ex ip̃o no¬
mine quid p̾fcõ debeatur annone.

Expanded text:
officium annonarium redundasset ta, ut lateat officium annonariae praefecturae, sed ut ambae potestates, in quantum sibi negotii est, tueantur civilem annonam sitque societas muneris ita, ut inferior gradus meritum superioris agnoscat atque ita superior potestas se exserat, ut sciat ex ipso nomine, quid praefecto debeatur annonae.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Seruos quos nullo modo¬
uire a creditore uenisse dicis pͥr
tuus ł tu si ħrditas enis ad te
ꝑtinet. ipossorib pecere potes.
qͦ si unlicapti sunt pesat pr̾ tis
penm eorum acreditore qui
non nire pos suos uendidit.
empͥiores recepto p̾ciorestituc¬

Expanded text:
. Servos, quos nullo iure a creditore venisse dicis, pater tuus vel tu, si hereditas eius ad te pertinet, a possessoribus petere potes. quod si usucapti sunt, petat pater tuus pretium eorum a creditore, qui non iure eos servos vendidit.emptores recepto pretio restitu
Abbreviated transcription (Latin):
ortaculo cam insuo dñio ¶ Et pꝰ¬
ꝙͣ u̾ fu̾it sb̃ secutum pietatis in¬
turtu hãt debitor intra biennis
tompus in suam rem huranus
reuersum ee dit sacri orraculi
ramento manifestare et suum
pignius reciipare. ¶Smnantem
bienimũ fu̾it elapsum plenis¬
sime Hat in rem creditor idem¬
q dñs ĩam ũreuocabilem fcã.¬

Expanded text:
oraculo eam in suo dominio. Et poraculo eam in suo dominio. Et p fuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi nramento manifestare, et suum pignus recuperare. 3c . Sin autem biennium fuerit elapsum, plenissime habeat rem creditor idemque dominus iam inrevocabilem factam.
Abbreviated transcription (Latin):
siquis rem creditori suo pignora¬
uent si quid̃ inpactõne cautum
int̾cefat licencia dabitur fene¬
ratozi exdenũciacõne uel ex se¬
ntencia iudiciali post bientu
at creditori saltem sibi eami
sel. post biennium mictatur.
sm at̾ affũit ꝓuinciale tribun¬
al. creditor petat ⁊ uidicem ccłi¬
orare festinet. qͣtemis itte eũ
requisierit c̾to tp̃̾r suꝑ ħ ab eo
strituendo ut fiat debitori ma¬
nifestum ꝑ apparicõm uidicis
qłi a creditore manifestum ẽ¬
retitus i. Et c̾tum temp̾t statu¬
atur utra ꝙ q si fu̾it inuentꝰ
debit quipectumias croditas ac¬
oepit debitum offerre ⁊ pignꝰ
recuꝑare. ¶Sm antem nullate¬
nus fu̾it inuentus iudex c̾tum
tripus diffi mat intra ꝙ liceu¬
cia ei dabitur se se maiifestare
⁊ offere peccunsas ⁊ pignnus a
pignoracõe libareue. ¶Sin ã
iusempore staruto uel minime
offerre nolit tunc creditor. id¬
eat culmeni principale et p̾cib
porrectis iure dĩni hr̃e candem
rtm expestat. hatq exdiiuno

Expanded text:
si quis rem creditori suo pigneraverit, si quidem in pactione cautum intercesserit, licentia dabitur feneratori ex denuntiatione vel ex sententia iudiciali post bienniuat creditori saltem sibi eam iscilicet post biennium mittatur, sive afuerit, provinciale tribunale creditor petat et iudicem certiorare festinet, quatenus ille eum requisierit, certo tempore super hoc ab eo statuendo, ut fiat debitori manifestum per apparitionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuatur, intra quod et, si fuerit inventus, debet qui pecunias creditas accepit debitum offerre et pignus recuperare. Sin autem nullatenus fuerit inventus, iudex certum tempus definiat, intra quod licentia ei dabitur sese manifestare et offerre pecunias et pignus ab oppigneratione liberare. Sin autem in tempore statuto vel miniofferre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus porrectis iure dominii habere eandem rem expetat habeatque ex divino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte qnͣtitas equa inueniatur
sine õi dubitacõne totam rem
antea piguoratam retineat.
Sin autem ninꝰ quid̃ indebito
amplius at̾ inpignore fiat tc̃
inb̾ ꝙ debitum excedit debito¬
ri oĩa iura itegralege m̃aẜ
uabuntur. ¶Creditorib quid
feneratoriis non suppoitumꝰ ali¬
is at̾ debitoris creditorib uel
tas licencia dabitur creditori
compẽtenti taucela meum ex¬
ponenda offene. ¶ Smuero cre¬
ditor post qmͣ iure dñi ħ possice¬
ad uend̾t hoc maliut licert qui¬
dem ci ẜ fac̾e̾ si quid aurem su¬
pfluũ sit debitori ẜ uare. ¶Sm

Expanded text:
te quantitas aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia iura integra lege nostra servabuntur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus veltas, licentia dabitur creditori competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure dominii hoc possideat, vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem superfluum sit
Abbreviated transcription (French):
noia possidere desite̾as Ri
noia debitoꝵ quios nisolõe
cessare dicis expͥmie et an sol¬
lempina ꝑ egisti signisicare
debiustadum mo scias oia bo¬
na debitoris que pignori de

Expanded text:
nora possidere desiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori de
Abbreviated transcription (Latin):
rib celebrars consucuerint
adito p̾side ꝓuincie exꝑire actõ¬
ne competenti noͣ tiñ adũsis
creditorem. um̃ oĩ ad u̾sus possõ¬
rem si fraudem eũ participasse
cum creditore potuns doce. et re¬
uocatis q̃ mala side gestacõsti

Expanded text:
nt, adito praeside provinciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem, verum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta consti
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Nctoͫ nudcm ꝑsonalis
inter hrdes ꝓ singuł porcõnib
q̃ sita scinditur pignoris at̾n
te multis obligatis reb quas
uũ si possident. Cuniꝰ cius utndi¬
caco non psonam obliget s re̾
uenuntur qra possident s in

Expanded text:
. Actio quidem personalis inter heredes pro singulis portionibus quaesita scinditur, pignoris autem iure multis obligatis rebus, quas diversi possident, cum eius vindicatio non personam obliget, sed uitur, qui possident ten
Abbreviated transcription (Latin):
residuum debetur optulerͥs et
noris obligatas ꝓuidebit cũcie
dicto ppetuo actõne pignorati¬
cia ꝓpoĩta. poctuaia solita cre¬
ditori et si ꝑ eum fcha sit quo in

Expanded text:
residuum debetur obtuleris ac,noris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori
Abbreviated transcription (Latin):
siturũ ostendat Nam siuel mo¬
dicum desorte uel usuris in
debito ꝑ seueret. distrattõ rei ob¬
ligate non potest misediri.n
ea rone emptor tñ et si stiat
erit tuum credictorem ciiius
distrahendi pignora fint dolo
malo fundum uendidisse qmͣti
tua int̾ est restrtuere tibi eund̃
creditorem iubebit᷑. ¶ Ꝙ si de
bonis crediroris condampnati
solui pecaiuna non potu̾it et
ꝓbatum fu̾it empiorem iala
fide emiste offente te pecum

Expanded text:
situm ostendat. Nam si vel modicum de sorte vel usuris in debito perseveret, distractio rei obligatae non potest impediri, neque ea ratione emptor, tametsi sciat erit tuum creditorem, cui ius distrahendi pignora fuit, dolo malo fundum vendidisse, quanti tua interest restituere tibi eundem creditorem iubebit. Quod si de bonis creditoris condemnati solvi pecunia non potuerit et probatum fuerit emptorem mala fide emisse, offerenti p
Abbreviated transcription (French):
⁊ cc̃ sẽmie pronunciatum est
nec applłonis inploratum est¬
auxiliuun intelligis acquieid̃e
te stututis oportereᷤ insacro ciũ¬
cpr. IIs qi tempore conpeter¬
ti non appellant redintegrande
iudiencie facultas denegetur.
comites orientis. seu incanos seu
p̾fettos augustales uelaliũ iudi¬
cem sb sp̃e formidius puocatõ
no. atbicrantur int̾ponandam a

Expanded text:
 te iure pronuntiatum est nec appellationis imploratum auxilium, intellegis adquiescere te statutis oportere. In sacro . His, qui tempore competenti non appellant, redintegrandae audientiae facultas denegetur. comites orientis seu vicarios seu praefectos augustales vel alium iudicem sub specie formidinis provocationem non arbitrantur interponendam, a
Abbreviated transcription (Latin):
id huc pendente. ippessone de func¬
tus sit non re sidium tm̃ teapo¬
ineuses. Siu autem ad delib̾acõm
h̾rditatis c̾tum tempus indulge
post elip sũ eius idem tempus . iniiͦ.
menfium nunĩ abitur nc ignor¬
iutes negociũ uel l suꝑ. id̾ eunda
hiditate dubitantet prius qm̃
auquod ꝯmodum senciant dap̃is
⁊ ffici compessantur.i.¬

Expanded text:
dhuc pendente appellatione defunctus sit, non residuum tantum tempomenses. Sin autem ad deliberationem hereditatis certum tempus indulgetur, post elapsum eius idem tempus quattuor mensum numerabitur, ne ignorantes negotium vel etiam super adeunda hereditate dubitantes, priusquam aliquod commodum sentiant, damnis adfici compellantur
Abbreviated transcription (Latin):
cetur reddanda eiꝑti ꝓqua sacer
cognitor iudicauit Ior si de pos¬
semone ł de fundis exccucõ cefsa
uerit et eam suspendecit ꝓuocacõ
fructus õs qui tempore int̾po̾ite
indepo̾ito collocentur uire firadi

Expanded text:
cetur reddenda ei parti, pro qua sacer cognitor iudicaverit. Quod si de possessione vel de fundis exsecutio concessa erit et eam suspenderit provocatio, fructus omnes, qui tempore interpositae in deposito
Abbreviated transcription (Latin):
Di a b stinend̃ prius ab appelło̾e
scĩmus quotiens ficcał calculi sati̾¬
factõ postulatur aus tributarie
functõit sollempne munꝰ ex pos¬
citur aut publi ci uel a prmati
dum mõ euidentis acq coniuctis
redibi cõ debiti flagitatur ut ne¬
cessanio incontumacem. uigori¬
udicianus exciietur.

Expanded text:
 Abstinendum prorsus appellatione sancimus, quotiens fiscalis calculi satisfactio postulatur aut tributariae functionis sollemne munus exposcitur aut publici vel etiam privati, dummodo evidentis atque convicti redhibitio debiti flagitatur, ut necessario in contumacem vigor iudiciarius excitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr EIsuarecurab nequis
homicidarum uenefitiorum
maleficorum ad ulterorum idẽ¬
ucium scelus q confessus. audi¬
atur appenans. ¶Sicut eĩ hec
ita obẜuari cdisposiumꝰ itaequ̾
est ut testib. ꝓductis instrume̾¬
tis ꝓiatis aliisq arguuuentis p̾¬

Expanded text:
rvare curabis, ne quis homicidarum veneficorum maleficorum adulterorum itemvitium scelusque confessus audiatur appellans. Sicut enim haec ita observari disposuimus, ita aequum est testibus productis, instrumentis prolatis aliisque argumentis p
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ igemes. et magriun erinii
ophilũ iurũ darissimũ diartere
factint̾i msicorii et uicis inhac al¬
ma ncle dogoreidiondonũ et
p̃rertiuũ disertissimostogatos
stu amplissimi p̃toriam. ¶ orb¬

Expanded text:
rinii eophilum virum clarissimum comitem sacri nostri consistorii et iuris in hac alma urbe doctorem, Dioscorum et Praesentinum disertissimos togatos fori amplissimi praetoriani. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmoditas geigit fm̾a cc̃ censemus.
ipłoꝵ noticiam eundem codicem
ediuis ⁊ more ꝓpo̾itis ꝑuenire fa¬
ciat ip̃o ⁊ textu codicis insinglas
ut es nͦro ad ommũ noticiam ciꝰ

Expanded text:
commoditas exigit, firma esse censemus. populorum notitiam eundem codicem edictis ex more propositis pervenire faciat, ipso etiam textu codicis in singulas ut eo modo ad omnium notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
codicũ ã nouenais postea. poitãs ⁊sti¬
et ad ip̾ius rei pn. sustentucõm
respicientes opus efficiend̾ eligi¬
mꝰ tanto studio laborũ tauteq
sorucitudini sufficientes¶obem
uirum excolłetissimũ ex q̃store¬

Expanded text:
post eos positas constiet ad ipsius rei publicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excellentissimum ex quaestore
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs iam uacuatas uł nque siłes
uel contrarie iuuenirentur dcñ¬
ducere et apprĩ codicis cogͦgaci¬
qmͣ nocte obituritatis obductas
noua elimacõis luce ceceg̾e̾ nt
undiq non solũ instituconum
et aigestorũ uialucida et apta pa¬
tert s qͥ constitucõnũ nri codicis
plenũ iubar oĩb clareat nulla
renitus noc slłi nec diũsa nec in¬
utitata relicta cum nentsiu ue¬
q famosum ẽẽ. ¶ In antiꝗs et¬
emilibris non solũ primas edicõeꝰ
uet̾es nõ iabant tb̃secutas ẽẽ in¬
uenimus ꝙ ex libris ulp̃i. uiri
pͥdentissi ab sabinũ scriptis pro

Expanded text:
ris iam vacuatas, vel si quae similes vel contrariae invenirentur, circumducere et a prioris codicis congregatiquam nocte obscuritatis obductas nova elimationis luce retegere, ut undique non solum institutionum et digestorum via dilucida et aperta pateret, sed etiam constitutionum nostri codicis plenum iubar omnibus clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata relicta, cum nemini veesse formosum. in antiquis etenim libris non solum primas editionesveteres nominabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sa
Abbreviated transcription (Latin):
T cã sit nccͣm młtuudinestitu¬
br codicibꝰ relataꝵ amͣ post eaiũ
offectont̃ rost̾iorib temporibus
adiectatũ ad breuitate̾ reduce̾do
taligine̾ cuꝵrectis uidiciũ cliffi¬
pare ad h cõe p̾stand̾ bñficium
teo p̃mic prono uio nos edi diꝰ
et electis uiris głosissius tam dor¬
trina legum qmͣ expiencia reꝵ᷑

Expanded text:
tubus codicibus relatarum quam post eorum confectionem posterioribus temporibus adiectarum ad brevitatem reducendo caliginem earum rectis iudicum definpare, ad hoc commune praestandum beneficium deo praesule prono animo nos dedidimus et electis viris gloriosissimis tam doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
cialis co sciente dixisti ẜuiturẽ
ex emplorenim immobilium
tempor e q̃sisti ꝙ si añ io spacuu
eius usus tibi it̾dictus est fru¬
stra sumptus meare fcõs presti¬
ri tidi postulas cum inaliena pos¬
sessione oꝑis ftidinũ quo. aidĩ
aruidem cun manet. ⁊d eumper¬
tinet cius est posso.¬
tes debent. ¶Sre nonignorab̾
si priores postores aqm̃ duci ꝑp̾
dia ꝓhibere iure non potͥetunt
cuum eodem honore ꝑ fende sui¬
utis crͣsire. ademptores cade

Expanded text:
tialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobilium tempore quaesiisti. Quod si ante id spatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuius est possestes debent. Quare non ignorabis, si priores possessores aquam duci per praedia prohibere iure non potuerunt, cum eodem onere perferendae servitutis transire ad emptores eade
Abbreviated transcription (Latin):
etẜam mag̾ ꝓ ant̾iorib elogeñt
solum ẽe non lege nouand̾i et¬
si non u̾b̾ eꝑ primatur ut sine
an abatentos dicunt cũ ꝓcedat
ħ eĩ naturalib inc̾e rebꝰ uolu¬
mus. et non ũb̃ extlisecus sr̃uẽire

Expanded text:
am magis pro anterioribus elegerint. solum esse, non lege novandum, etsi non verbis exprimatur, ut sine anobateutws dicunt, causa procedat: hoc enim naturalibus inesse rebus volumus et
Abbreviated transcription (Latin):
post acceptillatoei lib̾asti. Si tm
receptam q eadem cã debitam qͣ¬
citatem f sosccipnsti figm̃to uta¬
laca instr̃o maiorem gesterei ꝓ¬
b̾onem contuico. qm si cyrogra¬
pbum accepte mutue peccimie
fuiss recłtitum.

Expanded text:
 liberasti, sed tantum receptam ex eadem causa debitam quantitatem falso scripsisti, figmento veritalata instrumento maiorem gestae rei probationem continet, quam si chirographum acceptae mutuae pecuniae fuisset redditum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibuit uel mutau̾it uel pig¬
nus acceꝑit uel qnͣtitatem aug̃
addid̾it uel deturit. ł can cõnem.
nuorem accepit uel aliquid fe¬
cerit ex quo uet̾is uiris condito¬
res introductebant non actõnes
nͥ penitus priori cuntele innoba¬
n s anceriora staret et post̾iora
incrementum illis actedere nͥ ip̃i

Expanded text:
adhibuerit vel mutaverit vel pignus acceperit vel quantitatem augenaddiderit vel detraxerit vel cautionem iuniorem acceperit vel aliquid fecerit, ex quo veteris iuris conditores introducebant novationes, nihil penitus priori cautelae innovari, sed anteriora stare et posteriora incrementum illis accedere, nisi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
apud te remanserunt qmͣuis
creditori tuo aduersus eum so¬
añ qmͣlis contestetur ueł aliꝗd
exdebito accipiet r debitori tuo
denũ ciau̾it erig̾e adebitore tuo
dobitam qnͣtitatem non uetaris
et eo modo tui creditors exacti¬
onem ccͣ eum inbibere. ¶ Gx si
dilegncõne ft̃a iure nouacõnis
tu lib̾atus es frustrauerens ne

Expanded text:
apud te remanserunt, quamvis creditori tuo adversus eum soantequam lis contestetur vel aliquid ex debito accipiat vel debitori tuo denuntiaverit, exigere a debitore tuo debitam quantitatem non vetaris et eo modo tui creditoris exactionem contra eum inhibere. Quod si delegatione facta iure novationis tu liberatus es, frustra ver
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ infidenissorum canconib
spertum et ip̃ gn̾ali loge sc̃mł
nullo m̾o eleũoͦne unius exfite¬
uisorib uel ip̃ius rei altm tib̃¬
ari. ł ip̃m reum fidenissorib uł
uuo ex hiis electo lib̾acom ite¬
reni insi satis scm fiat creditori
s man̾e ius integrum donec in
solidum er pectunie ꝑ soluantur
q induobreis ꝓritendi con
nere et ip̃i credirori actr̃es inregͣs
et ꝑionales et ypotecharias do¬
nec ꝑ osgna oĩa en sati fict.

Expanded text:
enim et in fideiussorum cautionibus spectum, et ideo generali lege sancimus nullo modo electione unius ex fideiussoribus vel ipsius rei alterum liberari, vel ipsum reum fideiussoribus vel uno ex his electo liberationem mereri, nisi satisfiat creditori, sed manere ius integrum, donec in solidum ei pecuniae persolvantur que in duobus reis promittendi consnere et ipsi creditori actiones integras et personales et hypothecarias, donec per omnia ei satisfiat.
Abbreviated transcription (Latin):
legncõ debitinisi ronsencieu¬
te et stipulanti ꝓmittente de¬
bitore iure ꝑfici non potest.
nom̾is autem ucudicõ et ignor¬
ante uelinunio co adu̾sus qm ac¬
ciones mandantur cͣchi solet.

Expanded text:
legatio debiti nisi consentiente et stipulanti promittente debitore iure perfici non potest: nominis autem venditio et ignorante vel invito eo, adversus quem actiones mandantur, contrahi solet.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem frĩs tui repudiasti nul¬
la sibi facultas eius ad eund̾
relinqͥrurꝰ sane sienis uro¬
tis tibi sb̾stituce colo ec̾m est
actõin dedolo ctͣ eam ex̾geie po
nonex eodie quo sequisq ad¬
missum dolum dicliͣse ꝯme
sentur ꝯmissus dolus intra
p̾sto est it qui dolum se pas¬
sum ẽẽ conqueratur ¶ Om̃s
tum biennnum cepte post
bienimim fitiiende dedoliac¬
cionis con cessam licenciam.

Expanded text:
tatem fratris tui repudiasti, nulla tibi facultas eius adeundae relinquitur. sane si eius uxoris tibi substitutae dolo factum est, actionem de dolo contra eam exercere ponon ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memseritur commissus dolus, intra praesto est is, qui dolum se passum esse conqueratur. omnes tum biennium coeptae, post biennium finiendae doli actionis concessam licentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
et senatus confutro q cam secutꝰ
est ħ̃ appertissimc diffiniuit ut
si qid medcõ poitum nouinue¬
niatur h̃ ad eius regulis eiusq
cometuras et inutacõnes pos
ti ⁊÷ om̃s orb̾ t̾ranim homines
grãs quidam amplissimas agi¬
te sũme diuiuitan que nostris
temporib tum salubiũ opus
suarut. Quo eĩ intiqtas clign¬
as diuino nõ estiusa iudicõ roc¬

Expanded text:
atus consulto, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes possti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae divinitati, quae vestris temporibus tam saluberrimum opus servavit: quo enim antiquitas digna divino no
Abbreviated transcription (Latin):
congrogita ut egena quid̃. anti¬
qͣ młtitudo inueniatur opinanti¬
sfima añ breuitas nra efficiatur.
hitiq aut̾ sapiencie librorsi copi¬
am maxime tribuinamis n excel¬
lentissimus p̃buit inqb młti
fuerant et ip̃is erudentissi mit ho¬
oꝑis conditoris non solum mea
uolumina ꝑ legerut ex ꝗb lege̾
po̾ite sunt. s i alia młta. Qui nr¬
cb̾ uel utile uel nouũ in eis m¬
uemientes ꝙ exceptum m̃is di¬
gestis applicarent optuno aĩo
respuerunt. s quia diuine res
quid̃ ꝑfectissime sunt humani
u̾o uiris condicõ semꝑ de minfi¬
nitum decurnt et nͥ est meo ꝙ¬
stare ꝓpetuo. rossit młtas et eiꝰ
sormas edẽ nã nouaᷤ depperat. non
daspamus quedam. ꝓ ea em̾gine¬
gocia que.ad huclegum laquei ᷤ
non sunt modata ¶ Siquid gͥ
tale contigerit. augustum im¬
ploretur remediñ. qr iõ mꝑioa¬
leni fortumam reb hunanis d̾s
p̾posuit ut possit oĩa qͥ uoiter ⁊¬
tingunt et em̃dare ⁊ compon̾e
et modum ⁊ regus competentibꝰ

Expanded text:
tiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et ipsis eruditissimis hooperis conditores non solum ea volumina perlegerunt, ex quibus leges positae sunt, sed etiam alia multa, quae, nihil vel utile vel novum in eis invenientes, quod exceptum nostris digestis applicarent, optimo animo respuerunt. Sed quia divinae quidem res perfectissimae sunt, humani vero iuris condicio semper in infinitum decurrit et nihil est in etuo possit multas etenim formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus
Abbreviated transcription (Latin):
inħ codice po̾itum insstũ sibi ue̾
dicabit locum. nec inuenitur si
quis sb̵ tili. nio diũsitatis rõnes
excutiet s ẽanquid noim̃ ĩẽ¬
tum uel occulte põitum ꝙ diso¬
nancie q̃ relam disoluit et aliam
ntm inducit discordie fines affi¬
tussũ est qua ntantir milib. qiͣ
inꝓfund̾ põitum latitabut et cũ
ydoncum ẜuat pomi obscuritate
iuolutum uccͣio derelictum est
quis h̾ rep̃ bendere recto. nõ poiit.
primo quid̃ ip̃ ingeni mortalis

Expanded text:
 codice positum nullum sibi locum vindicabit nec invenitur, si quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum invtum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effutermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo poidoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
nea efũd̾e̾ ꝙͣ mit̾is in utilib ho¬
im nes p̾guan. ¶Mirabilem a
aliquid erpiis libris emisent q
nistitudo antiqua p̃sente bre¬
uitate pancõr inuenitur bõies
eteĩ qui autea litesagebant. lic
cis lites. ꝓferetant uel pp̃ mopiã
librorũ quos comparare eis inpꝰ¬
ct uoluntatem iudicum magis

Expanded text:
nea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites agebant, licetcis lites perferebant vel propter inopiam librorum, quos comparare eis impoet voluntate iudicum magis
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ac se parare peuitus erat in¬
cuule ne tam sensus ꝙͣ aupesie¬
modo siquid principalib consti¬
tucoi̾b cautum b̾ indigestoru
uolumine pomi nullo modo con¬

Expanded text:
dere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures lemodo si quid principalibus constitutionibus cautum est, hoc in digestorum volumine poni nullo con
Abbreviated transcription (Latin):
signatis oĩa quescriptis brdibꝰ
competunt iubemus coc h̃re
ꝓbr̃de ig̾e cigicta sifficiant ot
ius oe ip̃acompłe ad iod̾ iudeat᷑.
Omnnb et em p̃stand̾ ẽe cense¬
mus ut lib̾o arbino cułi testaͣcli
racustas suppetit succensore̾ su¬
um oblatis p̾cib possit declara¬
re t stabile sciat ẽe ꝙ fecit nec
mititutus hr̃s ꝑtimescat cum
oblatas p̾ces .ẜ. uoluntate defu¬
niti ydoneis tẽstib possit appro

Expanded text:
signatis, omnia quae scriptis heredibus competunt iubemus eos haberpro herede agere cuncta sufficiat et ius omne ipsa complere aditio videatur. Omnibus etenim praestandum esse censemus, ut libero arbitrio, cui testandi facultas suppetit, successorem suum oblatis possit precibus declarare et stabile sciat esse quod fecerit, nec institutus heres pertimescat, cum oblatas preces secundum voluntatem defuncti idoneis possit testibus appro
Abbreviated transcription (Latin):
ris ordine ne uemb̾rditarem cͦ
sũma .c. aureorim p̾cium no exce¬
dit mñcedis quisam eislimptitũ
censum ad mĩstrantes aut ce̾sic¬
alis apicõ sr ĩtimandis hiysde
eiogus audeãt assequi firma sic

Expanded text:
ris ordine, neve in hereditate, cuius summa centum aureorum pretium non excedit, mercedis quicquam aut sumptuum censum administrantes aut censualis apparitio super intimandis isdem elogiis audeant adsequi, firma nunc
Abbreviated transcription (Latin):
criminis reos reos tem p̃cipimꝰ.
si cñ script ee iure acsollempni¬
ter de ficiencium scripte extit̾ut
rerictus hr̃s uellegib ad succes¬
sionẽ uocatus nt̃m uei potenci¬
um nom̾i horreitat Niemo fene¬

Expanded text:
criminis reos teneri praecipimus, si, cum scriptae iure ac sollemniter deficientium extiterint relictus heres vel legibus ad successionem vocatus nostrum vel potentium nomen horrescat: nemo fe
Abbreviated transcription (Latin):
tor miticut iure fũit ꝯsũma¬
cum nsi forte in ipriore cestõ
seͥptis nnͣs aui ab intestato ad
it qui ab incestato ad eius br¬
terior infirm aco priore testo

Expanded text:
tor instituit, iure fuerit consummatum, nisi forte in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad it, qui ab intestato ad eius herterior, infirmato priore testam