comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alio los deos cre.s Pła currebat. Instaurati sunt
ad plaiũ quisiclias inter centũ annos fuerat institu.
ͥtemporib memoria neglegente
Souarunt etiam pontifices ludos
unt. : etiam ipsos abolitos annis recrorsũ¬
. Nimirũ enim quando renouati sudd
a morientium ditatos inferos etiã ludere
it: cum ꝓfecto miseri homines ipsa rabi¬
MLam api & cruentas animositates. funereasq hinc
leause mide uictorias magnos agerent ludos doemo¬
uodo  opimas ȩpulas inferoꝵ̃. Nichil sane misera.¬
eperi as primo punico bello accidit. quam qđ ita roma.¬
& solisdi uicti sunt. ut etiam regulus ille caperetur. cuius¬
effe i inprimo & in altero libro mentionem fecimus: uir
plane magnus & uictor antea domitorq poenoꝵ
qui etiam ipsum bellũ punicũ confecisset: nisi aui-¬
ditate nimia laudis & głȩ. duriores conditiones qͣm
ferrt possent fessis Karthaginensib imperasset:
Illius uiri & captiuitas in opinatissima. & seruitus

Expanded text:
dia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ebritas inter centum annos fuerat instituta temporibus memoria neglegente ouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsu. Nimirum ergo, quando renouati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere at, cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miserabilius primo Punico bello accidit, quam quod ita Romani uicti sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cuius in primo et in altero libro fecimus mentionem, uir plane magnus et uictor antea domitorque Poenorum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate nimia laudis et gloriae duriores condiciones, quam ferre possent, fessis Carthaginiensibus imperasset. Illius uiri et captiuitas inopinatissima et seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
blicȩ interiecto fe
mum tale aliquid facerent.Audi
tunc habentib quam ꝓ ipsis romanis
nabant atq aduersus annibalem opus
saguntine calamitatis auerterent: Nunc
stulte creditur dus illis defensorib romã i
annibale non perisse. qui saguntine urbi ñ ꝑ
ne ꝓ eius periret amicitia subuenire : si sagunti
xpĩanus popłs esset. & huiusmodi aliquid ꝓfica
euuangelica pateretur. quanquã seipsũ nec ferro
nec ignib corrupisset. sed tamen siꝓfide euuanglica
excidium pateretur. ea spe pateret᷑ qua in xp̃m cre.¬
diderat: non mercede breuissimi temporis. sed ȩt̃ni-¬
tatis intermine. Pro istis autem dus qui ꝓpterea
coli ꝑhibentur. ꝓpterea colendi requiruntur ut
harum labentiũ atq transeuntium rerũ felicitas
tutasit: quid nob̾ defensores & excusatores eorum
de saguntinis pereuntib respondebunt. nisi qđ
de illo regulo eaxtincto: hoc quippe interest.

Expanded text:
blicae interiecto foemum tale aliquid facerent. Aude nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanisnabant adque aduersus Hannibalem opuleSaguntinae calamitatis auerterent; nunc stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntinorum Christianus populus esset et huius modi aliquid pro fide euangelica pateretur, quamquam se ipse nec ferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam pestilentia &
Quȩ cum in annũ aliũ multo grauius t᷑
frustra presente esculapio: aditum est ꝗ
sibillinos. in quo genere oraculoꝵ sicut erͦ
libris de diuinatione cõmemorat: magis int¬
tibus ut possunt seu uolunt dubia coniectanti
credi solet. Tunc ergo dictum est ẽam ẽt̃ causam
pestilentie: quod plurimas edes saeras multi oceu¬
patas priuatim tenerent. Sic interim amagno impe¬
ritiȩ uel desidiȩ crimine: esculapius liberatus est.
Unde autem amultis ȩdes ille fuerant occupatȩ
nemine ꝓhibente. nisi quia tantȩ numinũ turbȩ
diu frustra fuerat supplicatũ. atq ita paulatim
loca deserebant᷑ acultorib ut tanquã uacua sine
ullius offensione possent humanis saltem usib uin-¬
dicari : Nanq tunc uelut adsedandam pestilentiã.
diligenter repetita atq reparata: nisi postti codẽ¬

Expanded text:
etiam pestilentia greremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic interim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aesculapius liberatuUnde autem a multis aedes illae fuerant occupatae, nemine prohibente, nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum; atque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tanquam vacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus vindicari? Nam quae tunc velut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita atque reparata, nisi postea eode
Abbreviated transcription (Latin):
incapitolio sedebat. multa stupra quib adoles¬
cens uacauerat non ꝑmiserant fortasse discere
metdicinam: uel cũ conspirantib uno tẽpore hostib.¬
lucanis. briti s. samnitib ȩtruscis. & senonib gallis:
primo abeis legati ꝑemti sunt: Deinde cũ p̃tore
oppressus exercitus septem tribunis cum illo pe̾re¬
untib & militũ tredecĩ milib: uel quando post
longas & graues romȩ seditiones quib adultimũ
plebs in ianiculum hostili direptione secesserat.
Cuius mali tam dira calamitas erat: ut eius reicausa
qđ in extremis periculis fieri solebat. dictator crea¬
retur hortensius: qui plebe reuocata in eodẽ ma-¬
gistratu expirauit: qđ nulli dictatori ante contĩ¬
gerat. & qđ illis dus iam p̾sente esculapio grauius
crimen fuit᷑. Tum uero tã multa bella ubiq crebru.¬

Expanded text:
in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulesin Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostiLucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebru
Abbreviated transcription (Latin):
& de gallis postea uindicauit: Inde hac pestilen.¬
tia: scenicos ludos aliam nouã pestem non corporib
romanorũ. sed quod est multo ꝑniciosius moribus
intulerunt. Ubi erant quando alia pestilentia gra¬
uis de uenenis matronarum exorta credita est qͣrũ
supra fidem multarũ atq nobiliũ mores dep̃hen¬
si sunt om̃i pestilentia grauiores. uel quando in
caudinas furculas asamnitib obsessi ambo cum
exercitu consules. foedus cum eis fȩdum facere
coactisunt: ita ut ȩquitib romanis sexcentis obsi¬
dib datis. cęteri amissis armis alusq spoliati pri¬
uatiq tegminib subiugum hostium cũ uestim̃tis
singulis mitterentur: uel quando graui pestilen¬
tia ceteris laborantib multi etiam in exercitu uc¬
ti. fulmine perierunt: uel quando item alia into¬
lerabili pestilentia esculapiũ ab epidauro quasi
medicum dm̃ roma aduocare atq adhibere cõ¬
pulsa est. qm̃ regem omniũ iouem qui tamdiu

Expanded text:
 de Gallis postea uindicauit? In hac pestilen de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu
Abbreviated transcription (Latin):
crimen incurrit. & eiusdẽ prefecti instantia ꝑdic¬
tatorem luciũ quintiũ ȩtate decrepitũ. aquinto
seruilio magistro equitũ. cũ maximo & periculosis¬
simo tumultu ciuitatis occisus est: Ubi erant qͣndo
pestilentia maxima exorta: dus inutilib sine reme.¬
dio popłs diu multumq fatigatus noua lectister.¬
nia qđ numquã antea fecerat exhibenda arbi.¬
unde hoc sacrum uel potius sacrilegiũ nom aece
Ubi erant. quando ꝑ decẽ continuos annos malt̾ pua¬
nando crebras & magnas clades apud ueios exercitꝰ
romanus acceperat. nisi ꝑfurium camillũ tandem
subueniret᷑. quem postea ciuitas ingrata dãnauit:
Ubi erant quando galli romã coeperunt. spoliauer̃.
incenderunt. cędib impleuerunt : Ubi erant cũ
illa insignis pestilentia tam ingentẽ stragẽ dedit.
qua & ille furius camillus extinctus est qui rem
publicam ingratã & aueientib ante defendit.¬

Expanded text:
crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per diccrimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta, diis inutilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbin honorem deorum, unde hoc sacrum uel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et
Abbreviated transcription (Latin):
& exipsis quȩ diceremus accepimus. & nullo modo
dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo
erant illi dii. qui ꝓpter exiguam fallacemq mundi
huius felicitatẽ colendi existimantur. cũ romani
aquib se colendos mendacissima astutia uenditabant.
tantis calamitatib uexarentur: Ubi erant quando
ualerius consul ab exulib & seruis incensũ capitoliũ
cum defensaret occisus est. faciliusq ipse ꝓdesse po¬
tuit ędi iouis quam illa turba tot numinum.
cum suo maximo atq optimorege cuius tẽplũ
liberauerat subuenire: Tbi erant quando densis.¬
simis fatigata ciuitas seditionũ malis cũ legatos
athenas missos ad leges mutuandas paululum
quieta opperiret᷑. graui fame pestilentiaq uastata
est: Ubierant quando rursus popłs cum fame labo
raret prȩfectũ annonȩ primũ creauit. atq illa
fame inualescente spurius emilius qui esurienti
multitudini frumenta largitus est regni affectati

Expanded text:
et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erraret, praefectum annonae primum creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti multitudini frumenta largitus est, regni affectati
Abbreviated transcription (Latin):
ingrãm pleriq concesserant. sub honesto patrũ aut
plebis nomine dominationes affectabant: boniq et
mali cues appellati non ob merita inrem publicam
omnib pariter corruptis. sed uti quisq locupletissi¬
mus & iniuria ualidior. quia presentia dabat
ꝓbono ducebatur : Porro su illi seriptores historiȩ
ad honestam libertatem ꝑtinere arbitrati sunt mala
ciuitatis ꝓpriȩ non tacere. quã multis locis magno
prȩconio laudare compulsi sunt. cum aliam ueriorẽ
quo ciues ȩterni legendi sunt non haberent: quid
nos facere conuenit quorum spes quanto in dõ meli-¬
or & certior. tanto maior debet eẽ libertas. cũ mala
presentia xp̃o nr̃o imputant. ut infirmiores impe.¬
ritioresq mentes alienent᷑ ab ea ciuitate inqua
sola iugiter feliciterq uiuendum est: N ec indeos
eorum horribiliora nos dicimus. quam eoꝵ idẽtidẽ
auctores quos legunt & predicant: quando qͥdẽ

Expanded text:
in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et praedicant, quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nitdi. aunace Discordiarum & certaminis utrimq
quasse iitas cdm bellum punicum. Iuid itaq ego
ciuant animnqas uel scribens patiar. uel lecturis afferã:
ałxti: appa fuit illa res publica tam longa ȩtate.
Seaisse glos usq ad scđdm bellum punicum bellis
qt modo us inquietare non desistentibus. & intus
eperat dus seditionibusq ciuilibus: asalustio breuit᷑¬
& sol stimatum est. Proinde uictoriȩ illȩ non solida
effebeatorũ gaudia fuerunt: sed in ania solatia mise.¬
roi rorum. & ad alia atq alia terribilia mala subeun¬
da: illecebrosa incitamenta minime quietoꝵ. Nec
nobis quia hoc dicimus boni romani prudentesq
succenseant. quanquam de hac re nec petendi sint
nec monendi: quando eos minue succensuros
esse ceitissimum est. Neq enim grauius uel graui.¬
ora dicimus: auctorib eoꝵ & stilo & otio multũ
impares. Quib tamen ediscendis. & ipsi elaboraue.¬
runt: & filios suos elaborare cõpulerunt. Iui autẽ

Expanded text:
 Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re nec petendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum et stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
romani crudelem aut sceleratũ. sed suꝑbũ appel.¬
lauerunt: fortasse regios eiꝰ fastus alia superbia non
ferentes. Nam scelus occisi abeo soceri optimi regis
sui. usq adeo contempserunt: ut eum regẽ suũ
facerent. Ubi miror si nonscelere. grauiore merce.¬
dem tantam tanto sceleri reddiderunt. nec disces.¬
sere aditis arisq relictis du: nisi forte quispiam
sic defendat istos deos. ut dicat eos ideo mansisse
romȩ. quo possent romanos magis punire suppli.¬
cus. quam beneficus adiuuare : seducentes eos uanis
uictorus. & bellis grauissimis conterentes: Hȩc
fuit romanoꝵ uita. sub regib laudabili tẽpore
illius reipublice. usq ad expulsionẽ tarquinii suꝑ.¬
bi per ducentos ferme & quadraginta & tres annos.
cum illȩ om̃s uictoriȩ tã multo sanguine & tantis
emptȩ calamitatib. uix illud imperium intra
uiginti aburbe milia dilatauerint. Quantũ spaci¬

Expanded text:
Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appelRomani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non scelere grauiore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec \'discessere adytis arisque relictis di\'. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punire suppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei publicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et quadraginta et tres annos, cum illae omnes uictoriae tam multo sanguine et tantis emtae calamitatibus uix illud imperium intra uiginti ab Urbe milia dilatauerint; quantum spati
Abbreviated transcription (Latin):
ac secluserunt moenib ciuitatis: non ipsius de
lucretiȩ stupro. sed filii peccatum fuit : illo nonso¬
lum nesciente. sed etiam absente cõmissum: Ardeã
ciuitatẽ tunc oppugnabat: ꝓpopło romano bellũ
gerebat. Nescimus quid faceret: si ad eius noticiã
flagicium filii deferretur. Ettamen in explorato
udicio eius & inexꝑto. ei popłs ademit imperium:
& recepto exercitu a quo deseri iussus est. clausis dein¬
de portis. non siuit intrare redeuntẽ: At ille post
bella grauissima quib eosdem romanos concitãtis
finitimis attriuit. postea quam desertus ab eis quoꝵ
fidebat auxilio regnũ recipere non ualuit: in op¬
pido tusculo romȩ uicino: quattuordecĩ ut fert᷑
annos priuatã uitam quietus habuit: & cũ uxore
consenuit. optabiliore fortassis exitu quam socer
eius: generi sui facinore nec ignorante filia sicut
perhibetur eatinctus: Nec tãmen istum tarqͥniũ

Expanded text:
ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in oppido Tusculo Romae uicino quattuordecim, ut fertur, annos priuatam uitam quietus habuit et cum uxore consenuit, optabiliore fortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium
Abbreviated transcription (Latin):
successit in regnum nefario scelere occisus est. Nec
discessere aditis arisq relictis dii tanto in optimũ
illius popłi regem parricidio ꝑpetrato: quos dicua
ut hoc miserȩ troiȩ facerent eamq grecis diruendã
exurendamq relinquerent. adulterio paridis fuisse
cõmotos: sed insuꝑ interfecto ase socero. tarquinius
ipse successit. Hunc illi dii nefarium parricidam
sõceri interfectione regnantẽ. insuꝑ multis bellis
uictorusq gloriantẽ. & de manubus capitoliũ
fabricantem: non abscedentes sed presgi
nentesq uiderunt: & regem suũ iouem inulo ald¬
simo templo hoc est in opere parricidȩ sibi pͣsicest
atq regnare ꝑpessi sunt Neq enim adhuc innoceis
capitoliũ instruxit. & postea malis meritis urbe
pulsus est: sed ad ipsum regnũ in quo capitolium
fabricaret. immanissimi sceleris ꝑpetratione ꝑuenit.
Quod uero eum regno romani postea depulerunt.

Expanded text:
successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
idest ꝑsuasum. romani uulgare noluerunt idest
uilefacere: si hoc & alteri facile tribueret᷑. Dicit
etiam imn inuectiuis. Illũ qui hanc urbem condidit
romulum. addeos inmortales beniuolentia famaq
sustulimus: ut non uere factum. sed ꝓpt̃ merita
urtutis eius beniuole iactatum diffamatũq mon-¬
straret. In ortensio uero dialogo cum de solis canoni-¬
cis defectionib loqueretur: ut easdem inquit tene¬
bras efficiat quas effecit in interitu romuli: qui obs¬
curatione solis est factus. Certe hic minime timuit
hominis interitum dicere: quia disputator magis
quam laudator fuit. Cȩteri autẽ reges popłi
romani. excepto numa pompilio & ancomarcio
qui morbo interierunt. quam horrendos exitus habu¬
erunt: Tullus ut dixi hostilius uictor & euersor
albȩ: cum tota domo sua fulmine concrematus. ẽ
Priscus tarquinius: ꝑ sui decessoris filios interẽptꝰ
est. Seruius tullus: generisui tarquinii suꝑbi quiei

Expanded text:
id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei
Abbreviated transcription (Latin):
fectio. non nisi lunȩ fine contingit. Satis & cicero
magist signisicat cẽ quam factar i uando qmone.¬
scum in libris de re publica scipionisq sermone.
cantum est inquit consecutus: ut cum subito sole obs.¬
curato non cõpariusset. deorũ innumero collocatus
putaretur. Quam opinionẽ nemo uinquam mor.¬
taus asequi potuit: sinc eximia uirtutis gła. Ndđ
autem dicit eum subito non cõparusse: ꝓfecto ibi
intelligitur aut iuolentia tempestatis. aut eȩdis
facinorisq sccretũ Nam & alii scriptores coꝵ: defec¬
tioni solis addunt etiam subitam tempestatem.
quȩ ꝓfecto aut occasionem sc̃eleri prebuit. aut romu.¬
lum ipsa consumsit: De tullo quippe etiam hostilio
quitercuis a romulo reax fuit. qui& ipse fulmine
absumptus est: dicit in eisdem libris idem cicero
ꝓpterta & istum non creditũ inter deos receptũ
tali morte. quia fortasse qđ erat in romulo ꝓbatũ

Expanded text:
fectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicerofectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Ciceromagis significat esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: \'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem dicit eum subito non conparuisse, profecto ibi intellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum,
Abbreviated transcription (Latin):
satuianis pugi ndicium calamitatis huius fuit.
enĩ Ilis non ci ł regum. qui exitus fuerunt: De romu¬
nitai. aut mi ulatio fabulosa: qua phibetur receptꝰ
qrd sc rom sierint quidam scriptores eoꝵ: qui cũ
tus antatam ritatem a senatu discerptum eẽ dixerunt.
aandem Uunq nescio quem uilium ꝓculum: qui
conicanse romano ut inter numina coleretur.
ue modo popłm qui contra senatum intumescere
ẽperat repressum atq sȩdatũ: Acciderat enim
d solis defectio: quam certa ratione sui cursus
effectam. imperita nesciens multitu do. meritis
romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis
fuisset non magis ideo credi deberet occisus: ipsũq
scelus auersione etiam diurni luminis indicatum.
sicut reuera factum est cum dñs crucifixus est crude.¬
litate atq impietate iudȩoꝵa. Iuam solis obcuratio¬
nem. non ex canonico siderum cursu accidisse : satis
ostendit qđ tunc erat pascha uidȩoꝵ. Nam plena
luna so len niter agitur. Regularis autem solis de.¬

Expanded text:
ta? Non parvum indicium calamitatis hujus fuit,  Ipsorum autem regum qui exitus fuerunt? De Romulo viderit adulatio fabulosa, qua perhibetur receptus in coelum: viderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dixerunt, subornatumque nescio quem Julium Proculum, qui mandasse Romano, ut inter numina coleretur; eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum atque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa rateffectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis de
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorauit: cond
potius ipse tarquinius suꝑuixit. contͣ
hoc tarquinio pulso passus est qđ trrani
quinius. Nam & idem brutus consanguil
quinii fuisse ꝑhibetur. Sed conlatinum ut
similitudo nominis pressit: quia etiã tarqͥnt
uocabatur. Mutare ergo nomen: non patriam
cogeretur. Postremo in eius nomine hoc uocabu¬
uocaretur. Sed ideo non amisit qđ sine ullo detri-¬
mento posset amittere: ut & honore primus consul.
& ciuitate bonus ciuiis carere iuberetur: Etiamne
ista est głã iunu bruti detest anda iniquitas. & nichi¬
Lo utilis rei publicȩ : Etiamne ad hanc ꝑpetrandã
uicit amor patriȩ: laudũq immensa cupido:Iam ex¬
pulso itaq tarquinio trranno: consul cumbruto¬
ereatus est maritus lucretiȩ lucius tarqͥniuꝰ conlatinꝰ¬

Expanded text:
commemorauit, contipotius ipse Tarquinius supervixit, Collhoc Tarquinio pulso passus est quod tyrannus ipse Tarquinius? Nam et idem Brutus consanguineus Tarquinii fuisse perhibetur. Sed Collatinum videlicet similitudo nominis pressit, quia etiam Tarquinius vocabatur. Mutare ergo nomen, non patriam cogeretur: postremo in ejus nomine hoc vocabuuocaretur. Sed ideo non amisit quod sine ullo detrimento posset amittere, ut et honore primus consul et ciuitate bonus ciuis carere iuberetur. Etiamne ista est gloria, Iunii Bruti detestanda iniquitas et nihilo utilis rei publicae? Etiamne ad hanc perpetrandam \'uicit amor patriae laudumque inmensa cupido? Iam expulso utiqcreatus est maritus Lucretiae L. Tarquinius Collatin
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunem cogitans conditionẽ. flendo miseratus est :
Queso abhumano impetremus affectu. ut femina
sponsum suũ afratre suo ꝑenitũ sine crimine fle¬
uerit: si uiri hostes ase uictos. etiam cum laude
fleuerunt. Ergo sponso afrẽ illatã mortẽ quan¬
do femina illa flebat tunc se contra matrẽ ciuita.¬
tem tanta strage bellasse. & tanta hinc & inde cog.¬
nati cruoris effusione uicisse: roma gaudebat:
Quid michi obtenditur nomen laudis. nomenq
uictoriȩ : Remotis obstaculis insane opinionis.
facinora nuda cernantur: nuda pensent᷑. nuda
iudicent᷑. Causa dicatur albȩ: sicut troiȩ adul.¬
terium dicebatur Nulla talis. nulla similis inue¬
nitur: tantum ut desides moueret tullus in arma
uiros. & iam desueta triumphis agmina Illo itaq
uicio. tantum scelus ꝑpetratum est socialis belli

Expanded text:
communem cogitans condicionem flendo miseratus est? communem cogitans condicionem flendo miseratus est? Quaeso ab humano inpetremus adfectu, ut femina sponsum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se uictos etiam cum laude fleuerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem ciuitatem tanta strage bellasse et tanta hinc et inde cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda iudicentur. Causa dicatur Albae, sicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur; tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ascanii posteris. nisi ꝓli ueneris. nisi nepotib
iouis: Nam & hoc plusquam cuule bellum fuit :
quando filia ciuitas. cum ciuitate matre pugnauit.
Accessit aliud huic ter geminoꝵ pugnȩ ultimę:
atrox atq horrendũ malum. Nam ut erant ambo
popłi prius amici. uicini quippe atq cognati.
uni curiatiorũ desponsata fuerat oratiorũ soror.
Hec postea quam sponsi spolia inuictore fratre
conspecit: ab eodem fr̃e qm̃ fleuit occisa est.
Humanior huius unius femine: quã uniuersi
popłi romani michi fuisse uidetur affectꝰ. Illa
uirum quem iã fide media retinebat. aut forte
etiam ipsũ fratrem dolens. qui eũ occiderat cui soro¬
rem ꝓmiserat: puto quod non cul pabilit̾ fleuerit.
Unde enim apud uirgiliũ pius eneas laudabilit̃
dolet hostem. etiam sua ꝑentũ manu: Unde mar-¬
cellus siracusanã ciuitatẽ. recolens eius paulo ante
culmen & głam sub manus suas subito concidisse.

Expanded text:
nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus Iouis? Nam et hoc plus quam ciuile bellum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox adque horrendum malum. Nam ut erant ambo populi prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; haec postea quam sponsi spolia in uictore fratre conspexit, ab eodem fratre, quoniam fleuit, occisa est. Humanior huius unius feminae quam uniuersi populi Romani mihi fuisse uidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retinebat, aut forte etiam ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem promiserat, puto quod non culpabiliter fleuerit. Unde enim aput Vergilium pius Aeneas laudabiliter dolet hostem etiam sua peremtum manu? Unde Marcellus Syracusanam ciuitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas subito concidisse
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dici & quã multa possent. nisi quȩ supersunt
nostra curaret intentio. & sermo in alia festinaret:
malo non solũ suo. sed etiam romanoꝵ inbellũ
albani ꝓuocati sunt: quia uidelicet pax numȩ
tam longa uiluerat: quam crebrȩ strages romani
albaniq̃ exercitus fuerant: & utriusq cõminutio
ciuitatis. Alba namq illa quam filius ȩneȩ cre.¬
auit a scanius. tomȩ mater ꝓpior ipsa quã troia:
a tullo hostilio rege ꝓuodata conflucit.
tȩderet pari defectione certaminũ. Tunc eucnita
belli: de ter geminis hinc atq inde fr̃ibus: placuit
experiri.: Aromanis tres oratii: ab albanis autem
tres curiacii ꝓcesserunt. Acuriacuis tribus. aratuduo:
ab uno autem oratio. tres curiati superati & extincti
sunt. Ita roma extitit uictrix. eaclade etiã incer¬
tamine extremo: ut de sex unus rediret domum.
Cui damnũ inutrisq cuiluctus. nisi enee stirpi.

Expanded text:
hinc dici et quam multa possent, nisi quae supersunt hinc dici et quam multa possent, nisi quae supersunt nostra curaret intentio et sermo in alia festinaret. malo non solum suo, sed etiam Romanorum in bellum Albani prouocati sunt, quia uidelicet pax Numae tam longa uiluerat! Quam crebrae strages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque comminutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixittaederet pari defectione certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus placuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus, nisi Aeneae stirpi
Abbreviated transcription (Latin):
tores illi etiam superabant᷑. & crebro fugientes: int̾
domos suas grauius fȩdabant pristinas quamius
& ipsas pudendas lugendasq uictorias. Hic tam̃
romulus de suoꝵ iam uirtute desperans. iouem
orauit ut starent: atq ille hac occasione nomen
statoris inuenit. Nec finis eẽt tanti mali: nisi raptȩ
illȩ laceratis crinib emicarent. & ꝓuolutȩ paren¬
tibus: iram eorũ iustissimã non armis uictricibus.
sed supplici pietate sedarent:. Deinde titũ tatiũ
regem sabinoꝵ socium regni romulus ferre com¬
pulsus est: germani consortis impatiens. Sed quan¬
do & istum diu toleraret. qui fratrẽ geminũq non
pertulit: Vnde & ipso interfecto: ut maior deus cẽt.
regnum solus obtinuit. Quȩ sunt ista iura nupti¬
arum. quȩ irritam̃ta belloꝵ. quȩ foedera germani.¬
tatis. affinitatis. societatis. diuinitatis: quȩ postre¬
mo subtot dus tutorib uita ciuitatis: Uides qͣnta

Expanded text:
tores illi etiam superabantur et crebro fugientes inter tores illi etiam superabantur et crebro fugientes inter domos suas grauius foedabant pristinas, quamuis et ipsas pudendas lugendasque uictorias. Hic tamen Romulus de suorum iam uirtute desperans Iouem orauit ut starent, adque ille hac occasione nomen Statoris inuenit; nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent et prouolutae parentibus iram eorum iustissimam non armis uictricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium regem Sabinorum socium regni Romulus ferre conpulsus est, germani consortis inpatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui fratrem geminumque non pertulit? Unde et ipso interfecto, ut maior deus esset, regnum solus obtinuit. Quae sunt ista iura nuptiarum, quae inritamenta bellorum, quae foedera germanitatis adfinitatis, societatis diuinitatis? quae postremo sub tot dis tutoribus uita ciuitatis? Vides quanta
Abbreviated transcription (Latin):
illa coniugia romana nupserunt: Licet seruiles.
us: quorum iam filias amplexabantur in
Aulamis. Iua uictori subdita. dolere tantum
suorũ mortem potuit. non timere: illȩ sociatȩ bel.¬
lantib. parentum suoꝵ mortes precedentibus
uiris timebant. redeuntib dolebant: nec timorẽ
habentes liberum nec dolorẽ. Nam ꝓpt̃ interi.¬
tum ciuiũ ꝓpinquorũ. fratrum. parentũ: aut
pie cruciabantur: aut crudelit̾ lęcabant᷑ uicto.¬
rus maritoꝵ. Huc accedebat. quod ut sunt
alterna bellorum. aliquȩ parentum ferro amiser̃
uiros: aliquȩ utrorumq ferro & parentes & ui¬
ros. Neq enim : & apud romanos parua fuer̃
illa discrimina.: Siquidem ad obsidionẽ quoq
peruentum est ciuitatis: clausisq portis se tue¬
bantur. Quib dolo apertis. ad missisq hostib
intra moenia: in ipso foro scelerata & nimis atrox
inter generos socerosq pugna cõmissa est: & rap.¬

Expanded text:
illa conubia Romana nupserunt. Licet seruiles, illa conubia Romana nupserunt. Licet seruiles, ficiebant in proeliis, quorum iam filias amplexabantur in thalamis. Illa uictori subdita dolere tantum suorum mortem potuit, non timere; illae sociatae bellantibus parentum suorum mortes procedentibus uiris timebant, redeuntibus dolebant, nec timorem habentes liberum nec dolorem. Nam propter interitum ciuium propinquorum, fratrum parentum aut pie cruciabantur. aut crudeliter laetabantur uictoriis maritorum. Huc accedebat, quod, ut sunt alterna bellorum, aliquae parentum ferro amiserunt uiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiros. Neque enim et aput Romanos parua fuerunt illa discrimina, si quidem ad obsidionem quoque peruentum est ciuitatis clausisque portis se tuebantur; quibus dolo apertis admissisque hostibus intra moenia in ipso foro scelerata et nimis atrox inter generos socerosque pugna commissa est, et rap
Abbreviated transcription (Latin):
plagibula narri is conciliatȩ. iam parentũ sangiui¬
ꝓuount: erube At enim: iucerunt in hac conflic.¬
enĩ ilis nonci  u uicinos suos. Quantis & quã
qu aisse roma i finium istȩ uictoriȩ constiterunt.
cuiantatam in cȩsarem socerũ & unum generũ
abandem: Ieium. iã mortua cȩsaris filia uocore
Sanguipai: quanto & quam iusto doloris instinc.¬
Itors ꝙicanus exclamat. bella ꝑemathios plusqͣm
uel irtia campos. iusq datum sceleri canimus:
age cerunt ergo romani: ut strage soceroꝵ manib
auentis ab eorum filiab amplexus miscrabiles
extorquerent. nec illȩ auderent flere patres occisos
ne osfenderent uictores maritos: quȩ adhuc illis
pugnantib ꝓ quib facerent uota nesciebant:
Talib nuptus popłm romanum non uenus sed
bellona donauit: aut fortassis allecto illa inferna
furia iam eis fauente uinone plus in illos habuit
licentiȩ. quam cum eius precib contra ȩneã fuerat
excitata. Andrõmacha felicius captiuata est: quã

Expanded text:
ex iniuria maritis conciliatae iam parentum sanguine dotarentur? At enim uicerunt in hac conflictione Romani uicinos suos. Quantis et quam quorum et confinium istae uictoriae constiterunt! Propter unum Caesarem socerum et unum generum eius Pompeium iam mortua Caesaris filia, uxore Pompei, quanto et quam iusto doloris instinctu Lucanus exclamat: Bella per Emathios plus quam ciuilia campos Iusque datum sceleri canimus. Vicerunt ergo Romani, ut strage socerorum manibus cruentis ab eorum filiabus amplexus miserabiles extorquerent, nec illae auderent flere patres occisos, ne offenderent uictores maritos, quae adhuc illis pugnantibus pro quibus facerent uota nesciebant. Talibus nuptiis populum Romanum non Venus, sed Bellona donauit; aut fortassis Allecto illa inferna furia iam eis fauente Iunone plus in illos habuit licentiae, quam cum eius precibus contra Aenean fuerat excitata. Andromacha felicius captiuata est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tarquinius ibi capitolium fabricat᷑
gloriosius exerceret: mater etiam de
unde apessinunte. Indignum enĩ erat. ute
filius iam colli capitolino presideret: adhuc
in loco ignobili latitaret. Quȩ tamensi omñ
deoꝵ mater est: non solum secuta est romã quos
filios suos. uerum & alios precessit etiam secuturos
Miror sane supsa peperit crnocephalum: qui
longe postea uenit ex egipto. Utrum ẽtiam dea
febris ex illa nata sit: uiderit esculapius ꝓnepos eiꝰ.
Sed undecunq natasit: non opinor audebunt eã
dicere ignobilem du peregrini. deam ciuẽ romanã.
Sub hoc tot deorum presidio quos numerare qͥs potest.
indigenas & alienigenas. cȩlestes. terrestres. infernos.
marinos. fontanos. fluuiales. & ut uarro dicit certos
atque incertos. in omib q generib deoꝵ sicut in
animalib mares & feminas: sub hoc ergo tot deoꝵ¬

Expanded text:
; rex quippe Tarquinius ibi Capitolium fabricauit; sima artem gloriosius exerceret; Mater etiam deum nescio unde a Pessinunte. Indignum enim erat, ut, cum eius filius iam colli Capitolino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latitaret. Quae tamen si omnium deorum mater est, non solum secuta est Romam quosdam filios suos, uerum et alios praecessit etiam secuturos. Miror sane, si ipsa peperit Cynocephalum, qui longe postea uenit ex Aegypto. Utrum etiam dea Febris ex illa nata sit, uiderit Aesculapius pronepos eius; sed undecumque nata sit, non, opinor, audebunt eam dicere ignobilem di peregrini deam ciuem Romanam. Sub hoc tot deorum praesidio quos numerare quis potest, indigenas et alienigenas, caelites terrestres infernos, marinos fontanos fluuiales, et, ut Varro dicit, certos adque incertos, in omnibusque generibus deorum, sicut in animalibus, mares et feminas? — sub hoc ergo tot deo
Abbreviated transcription (Latin):
filius. alter esset pater: tale specist
ferret. quis non auferret: quomo
sẽ armorum potuit esse certamen: Ans
sum fuit quod harena ulla non fuit. Ar̃
campi non duorũ gladiatorũ. sed in duol
tro cingebatur illa certamina sed uniuet sos
orbi. & tunc uiius & posteris quousq ista fania
porrigitur impium spectaculum prebebatur.
Uim tamen patiebantur studii sui du illi pͣsides
imperii romani. & talium certaminũ tanquã
theatrici spectatores: donec oratiorum soror
ꝓpter curiatios tres peremptos. etiam ipsa tercia
ex altera parte fraterno ferro duob frib addert᷑.
ne minus haberet mortiũ etiam roma quȩ uice.¬
rat. Deinde ad fructum uictoriȩ alba subuer.¬
sa est: ubi post ilium qđ greci euerterunt. & post
lauinium ubi ȩncas regnum peregrinum atq¬

Expanded text:
uorum alter filius, alter esset pater, tale spectaculum quis ferret? quis non auferret? Quo motatis inter se armorum potuit esse certamen? An ideo diuersum fuit, quod harena illa non fuit, et latiores campi non duorum gladiatorum, sed in duobuitheatro cingebaorbe, et tunc vivis, et posteris, quousque ista fama porrigitur, impium spectaculum praebebatur? 3. Vim tamen patiebantur studii sui dii illi praesides imperii Romani, et talium certaminum tanquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres peremptos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae vicerat. Deinde ad fructum victoriae Alba subversa est: ubi post Ilium, quod Graeci everterunt, et post Lavinium, ubi Aeneas regnum peregrinum atq
Abbreviated transcription (Latin):
parricidium nascentis. quam regnantis adulteriũ
ciuitatis. Nec ad causam quam nunc agimus int̾ est.
utrum hoc ficri romulus iusserit. aut romulus
fecerit: qđ multi impudentia negant. multi
pudore dubitant: multi dolore dissimulant.
Nec nos itaq in ea re diligentius requirenda: per
multorum scriptoꝵ ꝑpensa testimonia demorem᷑.¬
Romuli fratrẽ palam constat occisũ: non abhostib:
non ab alienis. Si aut ꝑpetrauit aut imperauit hoc
romulus: magis ipse fuit romanoꝵ. quam paris
troianorum caput. Cur igitur troianis irã deoꝵ
ꝓuocauit ille alienȩ coniugis raptor. & eorũ dẽ
deorum tutelam romanis inuitauit iste sui fratris
extinctor: Si autem illud scelus afacto imperioq
romuli alienum est: qm̃ debuit utiq uindicari.
tota hoc ciuitas illa fecit qđ tota consensit: & non
iam fratrẽ. sed patrẽ qđ est peus occidit. Uterq
enim fuit conditor: ubi alter scelere ablatus.

Expanded text:
parricidium nascentis quam regnantis adulterium parricidium nascentis quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit aut Romulus fecerit, quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremurnon ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus
Abbreviated transcription (Latin):
cere hominum. quȩ inseipsis concorditer ferunt.
Si autem falsa sunt: nec sic quidem possunt irasci
ueris adulterus humanis. qui etiam falsis delectan-¬
tur siuis. Huc accedit. qm̃ si illud de marte non
creditur ut hoc quoq de uenere non credatur:
nullo diuini concubitus obtentu matris romuli
causa defenditur. Euit autem sacerdos illa uesta¬
lis: & ideo du magis in romanos sacrilegum illud
flagicium. quam introianos paridis adulterium
uindicare debuerunt. Nam& ipsi romani antiqͥ.
instupro decectas uestie sacerdotes uiuas etiam
defodiebant: adulteras autẽ feminas quamuis
aliqua damnatione. nulla tamen morte plecte¬
bant: usq adeo grauiusq puniebant adita diui¬
adicio: quia si peccata hominum illis numinib
dis plicerent: ut offensi paridis facto descrtã troiã
ferro ignibq donarent: magis eos contra roma¬
nos moueret romuli frater occisus. quã contra
troianos grecus maritus illusus: magis irritaret

Expanded text:
cere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? cere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quidem possunt irasci ueris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagitium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque adeo grauius quae putabant adyta diuiadicio, quia, si peccata hominum illis numinibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro ignibusque donarent, magis eos contra Romanos moueret Romuli frater occisus quam contra Troianos Graecus maritus inlusus; magis inritaret