comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Populus in quam hocfecit: quia diracundiã id÷ ad uindictã ꝓuocat me. ante
futiem meam semꝑ hoc ÷ in p̃sentia me a & incenspectumeo quia om̃a operaco¬
gcationis locutionis &operationis non latent ocu los meos Velinfitae me uele
id suntemplo ubimeti sẽpe exibui p̃sentiã idola sua posuerunt : ut in exehiele
plenissime habetur Et non solum intemplo coluerunt idola sed&iã suꝑcol¬
les & suꝑmontes & nortis immola uerunt dis alienis. ungentes idolatrie lixuriã
Ctuno alt are quoderat intem plo dñ ex politis lapidibus conferustum. seđm
p̃ceptũ legis: edificauerunt plura al taria ex coctis lateribus & xxcespitibusa¬
grcum sicq desuꝑ sacrificauerunt demonias Aenealiquid malideessa
qđipsi nonin plerent: habitabant in sepuleris hoc: indomũculis mor tuonũ
augur ia caperent: De lubra aut ꝓpriae er ant templa inquibierant fon¬

Expanded text:
Populus, inquam, hoc fecit qui ad iracundiam, id est ad vindictam provocat me: ante Populus, inquam, hoc fecit qui ad iracundiam, id est ad vindictam provocat me: ante faciem meam semper, hoc est in praesentia mea et in conspectu meo: quia omnia opera cogitationis, locutionis et operationis, non latent oculos meos: vel in facie mea, id est in templo, ubi meam saepe exhibui praesentiam, idola sua posuerunt, ut in Ezechiele plenissime habetur. Et non solum in templo coluerunt idola, sed etiam super colles et montes, et in hortis immolaverunt diis alienis, jungentes idololatriae luxuriam, et pro uno altari quod erat in templo Domini ex politis lapidibus constructum, secundum praeceptum legis, aedificaverunt plura altaria ex coctis lateribus et ex cespitibus agrorum: sicque desuper sacrificaverunt daemonibus. Ac ne aliquid mali deesset quod ipsi non implerent, habitabant in sepulcris, hoc est, in domunculis mortuorum: auguria caperent. Delubra autem proprie erant templa in quibus erant fon
Abbreviated transcription (Latin):
perem & collocarẽ insinu meo : sedipsi semꝑ increduli. & contradicaues extiter̃
Dicamus & tertiornodo Ex pandi manus meas totadie ad populũ incredulũ
ide ominiũ benefitiorum meorum don alibenter prestitieis atem pore quo edux
eos deegipto ꝓpt̃ merita parentum. usq dũ uem in carne ł tpost quã ueni
&iã non distuli adimplere quib: egebant. sanando illuuũ infirmos & sectu¬
rardo eos de panibus meis. legisq secreta acꝓphetarum queeis occultae¬
rant aperiendo & ad patriam celeftem uocando Illiaut semꝑ inere¬
duli & contradictores extiterunt: dicentes In beel zebue eicis de monia
Et demoniũ habes c&eraq huius modi Et ambulauerunt uiam non bonã
relinquentes me: quieis dixi egosumiua Et gradientes ꝑlatã & spetiosã
queducit ad mortem: & post cogitationes suas prauas. non post di cultura

Expanded text:
perem et collocarem in sinu meo, sed ipsi semper increduli et contradictores exstiterunt; perem et collocarem in sinu meo, sed ipsi semper increduli et contradictores exstiterunt; dicamus et tertio modo: Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, id est omnium beneficiorum meorum dona libenter praestiti eis a tempore quo eduxi eos de Aegypto propter merita parentum usque dum veni in carne. Et postquam veni, etiam non distuli adimplere quibus egebant, sanando illorum infirmos, et saturando eos de panibus meis, legisque secreta ac prophetarum quae eis occulta erant aperiendo, et ad patriam coelestem vocando . Illi autem semper increduli et contradictores exstiterunt, dicentes: « In Beelzebub ejicis daemonia ; » et: « Daemonium habes , » caeteraque hujuscemodi: et ambulaverunt viam non bonam, relinquentes me qui eis dixi: « Ego sum via . » Et gradientes per latam et spatiosam quae ducit ad mortem , et post cogitationes suas pravas, non post Domini culturam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut decis ipsedie r& populus quẽ non cognoui seruiuit mihi & c& Y Dixiecce
ego oect ego : ad gentẽ que non uoc abat nomenmeũ. Uox filuidĩ Ecceego
eeceego sub̵ quiolim locutussum ad moysendicens Ego sumquisum: ad gen¬
tẽ quȩ nesciebat me. & que non in uocabat nomennneũ I Ex pandiman
mneas totadie ad populum incredulum quigraditur ua nonbona. postco¬
gitationes suas Populus quiad iracundiã ꝓuocat me ante futiem mea seꝑ
Quim molant inortis & sacrificant suꝑ late res: Qu habitant insepulcris
& indelubris idolorũ dormiunt. Quod dicit ex paindimunus mets totadiȩ  ey
potestintelligi E pandimanus meas totadie pendens in eruce ad
populum incredulum: cum ꝓ illis orarem dicens ad patrem Pater
ignosceillis: Noluerunt credere inme sed contradixerunt mihidicentes
Viah quide st ruit templum Aliter Expandi manus meas & teos reci¬

Expanded text:
ut de eis ipse diceret: « Populus quem non cognovi servivit mihi , » et caeut de eis ipse diceret: « Populus quem non cognovi servivit mihi , » et caeego, ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. » Vox Filii Dei. Ecce ego, ecce ego, subaudis qui olim locutus sum ad Moysen, dicens: Ego sum qui sum, ad gentem quae nesciebat me, et quae non invocabat nomen meum. « Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur via non bona post cogitationes suas. Populus qui ad iracundiam provocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres: qui habitant in sepulcris, t in delubris idolorum dormiunt. » Quod dicit; Expandi manus meas tota die ad ppotest intelligit: Expandi manus meas tota die pendens in cruce, ad populum incredulum, qui, cum pro illis orarem dicens ad Patrem: « Pater, ignosce illis , » noluerunt credere in me, sed contradixerunt mihi dicentes: Vah qui destruis templum Dei; aliter: Expandi manus meas, ut eos reci
Abbreviated transcription (Latin):
sc etelanta specialiter uero unus quisq sidelis. quituneigni & incendio tradit̃
quan doluxurice & aucr itie estibus deseruit Nummquud suꝑhis contine¬
num quid manebis inh ac duritia. ut affligas nos uehementer:  Que siert̃
miegentiles ꝑ sider quiantea nonint errogabant id÷ qui anee quã uerur ẽ
in carne non h rogabant neq inuocabantꝰ inuenerunt me misericor¬
doca ad se suscipientos. qui non que sier ant me antea. Etdequb seriptũ :
Qubus non ÷ ad muntiatum deeo uidebunt: & quinon audierunt intellegerot
id÷ gentiles quare ⁊ uos metam inclementem & inde menmisericndẽ inuenistis
sab quia quilegem die noctuq meditamimi adiracundiã ꝓ uocastis recedendo a me
ergo inuenerunt gentles: uidecent urionẽ. de quo dñs dixit Amendico uobis
nec inisrł tantam fidẽ inueni Uidemulierem cananeũ & crede Prop¬
terecergo quiage ntiles uoluntate plena uenerunt ad sidẽ dni meruerunt

Expanded text:
 est, specialiter vero unusquisque fidelis, qui tunc igni et incendio traditur, quando luxuriae et avaritiae aestibus deservit. « Nunquid super his contineest nunquid manebis in hac duritia, ut affligas nos vehementer? CAPUT LXV. me gentiles per fidem, qui antea non interrogabant, id est qui antequam venirem in carne, non rogabant neque invocabant, invenerunt me misericordem ad se suscipiendos, qui non quaesierunt me antea. Et de quibus scriptum est: « Quibus non est annuntiatum de eo videbunt, et qui non audierunt intelligentntiles, quare vos me tam inclementem et immisericordem invenistis? Subaudis: quia qui legem die noctuque meditamini, ad iracundiam provocastis recedendo a me,o invenerunt ergo gentiles? vide centurionem, de quo Dominus dixit: « Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni . » « Vide mulierem Chananaeam et crede . » Propterea ergo quia gentiles voluntate plena venerunt ad fidem Domini, meruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
VUt beatus Iue ronimus dicit Uerbũ ÷ ambiguam apud her nihi¬
breos quo ddiaturlo: quod signisiat non uł &ipse Ethiabetur apud
eo sisto inloco subi ipsetranstulit non ÷ tribulatus Qua ꝓpt̃ dupliter
possumus hec intelligere: hoc modo Inom ni tribulatione quã sastinuer
poesapto u indeser to non÷ tribulatus: id: non÷ copassus salutanr eciã
utros abomni an gust ialiberar& Sed parũꝑ de seruit eos subtrahen¬
do auxiliusuum abcis: ut positos intribulatione coger& cos ad rogtndum
ltereniisnomi tribulatione eciũ & ipse tribulatus quiaco pas sus:
acũ iniurus adq miserus. & misiteis angłm suum quieos saluasee. scđm
illud Ecctego mitto angłm ineum ante fatiem tuã quipced& te
Hic angłs michahel ÷ intellegendus quip̃positus: illi papulo ado ux¬
ta quod daniedi dicttur Nemo ÷ adutor teus in omnibus his nisi¬

Expanded text:
ronymus dicit: Verbum est ambiguum apud Hebraeos quod dicitur Io, quod significat non, vel et ipse. Et habetur apud eos isto in loco ubi ipse transtulit non est tribulatus. Quapropter dupliciter possumus hoc intelligere hoc modo: In omni tribulatione quam sustinuerunt in Aegypto vel in deserto, non est tribulatus, id est, non est compassus salvator eorum, ut eos ab omni angustia liberaret: sed parumper deseruit eos, subtrahendo auxilium suum ab eis, ut positos in tribulatione cogeret eos ad rogandum. Aliter: In omni tribulatione eorum et ipse est tribulatus, quia compassus est eorum injuriis atque miseriis, et misit eis angelum suum qui eos salvaret, secundum illud: « Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praecedet te Hic angelus Michael est intelligendus, qui praepositus est illi populo a Deo: juxta quod Danieli dicitur: « Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
phete uoluer unt uidere que uos uidetis & nonuider unt & c&̃ lam̃
cũ dicit ꝓpheta utinã dirumperes celos & descenderes non debemꝰ
put are dm̃ localiter habitas se sed credere debemus sicut auctores di¬
cunt illum hubiq eẽ & hubierat ibi as sũ psisse carnem. quia ubiq: totꝰ
erat Celũ aũt appellauit plenitudinem pat̃ne magestatis in qua
ipseequalis ÷ patri & qua situnc descendit quando humiliauit sem& ipsu
suscipiendo carnem. Uideamus quid subiungit ꝓphieta Sunquđ ape

Expanded text:
prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt , » etc. Tamen cum dicit propheta, « utinam dirumperes coelos et descenderes, » non debemus putare Deum localiter habitasse, sed credere debemus sicut auctores dicunt illum ubique esse, et ubi erat ibi assumpsisse carnem, quia ubique totus erat. Coelum autem appellavit plenitudinem paternae majestatis, in qua ipse aequalis est Patri. Et quasi tunc descendit, quando humiliavit semetipsum suscipiendo carnem. Videamus quod subjungat propheta. Si inquit ape
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionem possideatis
Amencũit in hoc lo cosonat fidelit̃ & uera¬
uter: quia illi quibeneduentur adno. fidelit̃ & ueraciter benedicent᷑
Y Etquiuirat interra urabit indo amen. Ameniuramentũ ÷ dñq.
hoc ÷ confirmatiosermonis illius ꝓ quonos modo dicimus. uerum. uerum
Qui inquid uirat interra id ÷ quiuer it atẽ loquitur inp̃ senti: urabit ids loque

Expanded text:
haereditate possideatis . » Amen autem in hoc loco sonat fideliter et veraciter, quia illi qui benedicentur a Domino, fideliter et veraciter benedicentur. « Et qui jurat in terra, jurabit in Deo amen. » Amen juramentum est Domini, hoc est confirmatio sermonis illius pro quo nos modo dicimus: verum, verum. Qui inquit jurat in terra, id est qui veritatem loquitur in praesenti, jurabit, id est loque
Abbreviated transcription (Latin):
bent : id÷ operationem : ꝑ quamños strictos tenere desiderant Vnde
filium meum isrł Et filios genu & ex altaui Nosuerolutũ id ÷ ter¬
nr̃  & opera manuũ tuarũ om̃s nos. Ideoq non possumus resistere
potentiȩ tuae . Et ÷ sensus Nonde nr̃is merius presumentes
quinulla sunt talia dicimus sed decua dementia & miseratione p̃su¬
mentes aude mus p̃ces fundere  Nleira scaris dñe satis & neultra
seccis idt nimis uł ultra quam ferrepotest nr̃a fragilitas Et neultra memi¬
neris iniquitatis nr̃e: eccerespice ad nos & adtende miscđamtuã. populustuus
quondã fumusom̃snos ÷ Ciuitas scitui facta: desertasion: deserta facta:
herasalem de solatta domus sc̃i ficationis nr̃ȩ & głȩ nrẽ Ubi laudauerunt¬

Expanded text:
bent, id est operationem, per quam nos strictos tenere desiderant. Unde bent, id est operationem, per quam nos strictos tenere desiderant. Unde filium meum Israel . » Et: « Filios genui et exaltavi . » Nos vero lutum, id est ternoster, et opera manuum tuarum omnesque nos, ideoque non possumus resistere potentiae tuae. Et est sensus: Non de nostris meritis praesumentes, quae nulla sunt, talia dicimus, sed de tua clementia et miseratione praesumentes, audemus preces fundere. « Ne irascaris, Domine, satis, et ne ultra s, id est nimis, vel ultra quam ferre potest nostra fragilitas: et ne ultra memineris iniquitatis nostrae. Ecce, respice ad nos, et attende misericordiam tuam: populus tuus quondam fuimus omnes nos. « Civitas sancti tui facta est deserta Sion, deserta facta est Hierusalem, desolata domus sanctificationis nostrae et gloriae n
Abbreviated transcription (Latin):
leris inmund reputateꝰ abomnib it a om̃is obser uatiolegis quã iudei carnalit̃
impleuerunt: post quã data÷ gratia euuangelu uelud inmunda reputatti:
Sequitur Eccecidimꝰ sub gladio roma norum qua si foliũ uniuersi & ini¬
quitatesnrȩ quasiuentꝰ abstulerunt nos Uentus insaera seriptura uarias
Aliquando enĩ significat commotionem aeris : ut illud
toponitur in significationesp̃s sũ Aliquando significat temtationem de¬
inp̃senti loco ponit ur Cecidimus inquiunt gladio romanorũ uniuer si qua¬
si folium & miqutates nrae id t peccatanra & negetio inte quasiuentus edostu¬
lerunt nos idnie ptattio demonum & romaniorũ per sccuto abfulerunt
nos ap̃sentiatua & at ranra. sicut aufertuentus folia de ar beribus
operatione iniquitatis & ꝑ fidiȩnr ȩ Iniquitas & om̃a peccata manus ha¬

Expanded text:
lieris immundus reputatur ab omnibus, ita modo observatio legis quam Judaei carnaliter lieris immundus reputatur ab omnibus, ita modo observatio legis quam Judaei carnaliter impleverunt, postquam data est gratia Evangelii, velut immunda reputata est. Sequitur: « Et cecidimus » sub gladio Romanorum « quasi folium universi, et iniates nostrae quasi ventus abstulerunt nos. » Ventus in sacra Scriptura variAliquando enim significat commotionem aeris, ut illud: « to ponitur. In significatione Spiritus sancti aliquando significat tentationem daein praesenti loco ponitur: Cecidimus inquiunt gladio Romanorum universi, quasi folium. Et iniquitates nostrae, id est, peccata nostra et negatio in te, quasi ventus abstulerunt nos, id est, tentatio daemonum et Romanorum persecutio abstulerunt nos a praesentia tua, et a terra nostra, sicut aufert ventus folia de arboribus. operatione iniquitatis et perfidiae nostrae. Iniquitas et omnia peccata manus ha
Abbreviated transcription (Latin):
quinoluit transire adueritatem eiuiangelii dño p̃dicante. & positꝰ intribu¬
latione penitentiã preferebat in uoce. quam non habebat in opere
Et ÷ crdo preposterus cumdicit eccetiuratus es & peccauimus Prius enim
nos peccamus & peccando ꝓ uocamus eum aduindictam Neq quiairatꝰ:¬
pollitus aliare łtuniuerse ustitiȩ nrȩ circumcisio scilic&. immolatio¬
agni. obseruatio sabbati: postquãuenit gratia euuangelui. factes inmu¬
de quasi pannus menstruate mulieris quonihil÷ in mundus Aluna
que ebraice uocatur menȩ dicuntur menstruate mulieres quȩ singu¬
lismensib solent fluxũ sanguinis pati. quib dieb obseruare sedeb&
unus quisq uir ab ux oresua Ex illoenĩ concubitu plerũq dõ ꝑmittente
na scunt᷑ paruuli debiles & membris contracti ut quia patri&m atri
non fuit uerecundia tem poue menstruo ad anuibitum in condaui misceri simul
ipsisuã uerecundiã palã omnib uidetnt Sicut ergo pannus menseruatte mu¬

Expanded text:
ransire ad veritatem Evangelii, Domino praedicante. Et positus in tribulatione, poenitentiam praeferebat in voce, quam non habebat in opere. Et est ordo praeposterus, cum dicit, ecce tu iratus es, et nos peccavimus. Prius enim nos peccavimus, et peccando provocavimus eum ad vindictam. Neque quia ipollutus alia re. Et universae justitiae nostrae circumcisio, scilicet immolatiagni, observatio sabbati, postquam venit gratia Evangelii, factae sunt immundae quasi pannus menstruatae mulieris, quo nihil est immundius. A luna quae hebraice vocatur mene, dicuntur menstruatae mulieres, quae singulis mensibus solent fluxum sanguinis pati, quibus diebus observare se debet unusquisque vir ab uxore sua. Ex illo enim concubitu plerumque, Deo permittente, nascuntur parvuli debiles et membris contracti, ut quia patri et matri non fuit verecundia tempore menstruo ad concubitum in conclavi misceri, simul ipsi suam verecundiam palam omnibus videant. Sicut ergo pannus menstruatae mu
Abbreviated transcription (Latin):
dentes oatione & int̾pellatione patrũ non posse saluari. lic& ipsipatres iusti
fuerint Undedñs ad ez chielem loquitur dicens. Uiuo ego dicit dñs quia
sisuerint tres uri isti in medio hierusalem. Noe daniel &iob. filiũ & filiã ñ
liberabunt. sed ipsi soli iust itia sua liberabunt animas suas. Quitergo istipec¬
cttoreserant & aui adĩ recessis se cognoscebant: dicunt Abraatim & isrł id÷

Expanded text:
dentes, oratione et interpellatione patrum non posse salvari: licet ipsi patres justi fuerint. Unde Dominus ad Ezechielem loquitur dicens: « Vivo ego, dicit Dominus; quia si fuerint tres viri isti in medio Hierusalem, Noe, Daniel et Job, filium et filiam non liberabunt; sed ipsi soli justitia sua liberabunt animas suas . » Quia ergo isti peccatores erant, et a via Dei recessisse cognoscebantur, dicunt: Abraham et Israel, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Nongladio mate riali: sed sententia & uiditio suo dãpnabiete & naliter
Et seruos suos gentiles uocabit nomine alio: ut axp̃o xp̃ianidicantur in

Expanded text:
non gladio materiali, sed sententia et judicio suo damnabit te aeternaliter. non gladio materiali, sed sententia et judicio suo damnabit te aeternaliter. Et servos suos gentiles vocabit nomine alio, ut a Christo Christiani dicantur. « In
Abbreviated transcription (Latin):
dimitcetis nom enur̃miam dampnati: uiramentũ electis meis. Uerbi
gratia Propt̃ ur ãm malitiam uos de testantes cũ uoluer int aliquidiurare:
dicent Simihinone ueniat it aut uideis dumpnatis & aromanis int̾fecas:
non fecihoc uł illud Ueliditer Quia om̃is sermo xp̃ianaiũ & dm̃ colentiũ.
it ad eb& eẽ firmus ut ꝓiuramento accipiatur : uir abit hoc ÷ confitebuntur
secredere indm̃. ne similia patiantur dicentes. Iuro hoc ÷ credo indm̃ omipo¬
tentem : sicut quidã uideium olimcrediderunt. ꝓphete uidelic& aliiq iusti.
uł quiads̃ iuiramentum euiũ erat. nos modo neces sitate conpulsi in eo uiram
sicut illi olim dicentes. Uiuit dñs sifeciiftud Uelrelinqueus nom̃
ur̃m electis meis: ut sicut uos quondam appellatiestis filii abrahã & ia cob.
it a& illi uixta qđ p̃ cursor iohannes dixit. Potens : as̃ delapidibus hoc ÷
degentibus : suscitare filios abrahe Etint̃ fiti & inquãte dñs dstuus

Expanded text:
ramentum electis meis. Verbi gratia propter vestram malitiam vos detestantes, cum voluerint aliquid jurare, dicent: Si mihi non eveniat ita ut Judaeis damnatis, et a Romanis interfectis, non feci hoc vel illud. Vel aliter: quia sanctus sermo Christianorum et Deum colentium ita debet esse firmus, ut pro juramento accipiatur. Jurabunt, hoc est confitebuntur se credere in Deum, ne similia patiantur, dicentes: Juro, hoc est credo in Deum omnipotentem, sicut quidam Judaeorum olim crediderunt prophetae, videlicet aliique justi; vel quia Deus juramentum eorum erat, nos modo necessitate compulsi in eo juramus, sicut illi olim dicentes: Vivit Dominus si feci istud; vel relinquetis nomen vestrum electis meis, ut sicut vos quondam appellati estis filii Abraham et Jacob, ita et illi juxta quod praecursor Joannes dixit: « Potens est Deus de lapidibus, » hoc est de gentibus, « suscitare filios Abrahae . » Et interficiet inquam te Dominus Deus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgensq illos in om̃s partes mundi & in om̃s gentes abstuliteis om̃em
hulum: quierectierant in suꝑbiam quorũ princeps dixit  Suꝑ
sideracaeli ponã se demmea: uł &iã uirtutẽ iudeorum deduxit
adnihilum. quisesolos putabant existerefoates: quasi soli auxilio
dĩ essent uallati. habentes solilegem ex omnib: gentibus. Mo¬
doenĩ non sunt fortes uidei quia non habent dm̃ fortitudinis inse.
quiẽ fortitudo & uictoria electorum Nonsunt auxiliodĩ uallati¬
quic ꝓpter impietiem & infidelitatem eorum. recesserunt ab illis
custodiȩ angelorum. que cudite sunt intẽ plo adueniente
ex cidio desolationis dicente Transe amus ab his sedibris Non
habent legem: qui non recipiunt euuangelium: neq ꝓph&as. in
quibus illa om̃a continetur impleta Lex siquidẽ & ꝓphet&e: usq ad
io hannem Adueniente enim gratia ueritatis cessauit umbra

Expanded text:
dispergensque illos in omnes partes mundi et in omnes gentes, abstulit eis omnem dispergensque illos in omnes partes mundi et in omnes gentes, abstulit eis omnem hilum, qui erecti erant in superbia, quorum princeps dixit: « Super sidera coeli ponam sedem meam . » Vel etiam virtutem Judaeorum deduxit ad nihilum, qui se solos putabant existere fortes, quasi soli auxilio Dei essent vallati, habentes soli regem ex omnibus gentibus. Modo enim non fortes Judaei, quia non habent Deum fortitudinis in se, qui est fortitudo et victoria electorum. Non sunt auxilio Dei vallatimpietatem et infidelitatem eorum recesserunt ab illis custodiae angelorum: quae auditae sunt in templo adveniente excidio desolationis dicentes: Transeamus ab his sedibus. Non habent legem, quia non recipiunt Evangelium, neque prophetas, in quibus illa omnia continentur impleta. Lex siquidem et prophetae, usque ad Joannem. Adveniente enim gratia veritatis cessavit umbra
Abbreviated transcription (Latin):
eni recesserunt a me Et saluabit mihi brachiũ meũ: & indig¬
natiome  ipsa auxiliata: mihi Hoc duplict̃ potest intelligiꝰ
ut ex ꝑ sona huma nitatis loquatur. uł ex ꝑsona dĩtatis Salucuut
inquit mihi brahium meũ: hoc÷ uerbum aquoꝰsũ ptussum resur¬
rectionem mihi ꝓcurauit. uł fortitudo mea siue brachiũ meũ.
saluauit mihi dñs om̃s p̃destinatos aduitam Etindignatiomea
id÷ ultio & uindicta mea ipsa auxiliata : mihi quando uindicaui
me de hostibus meis udeis. uł malignis sp̃itibus More humano
istalo quitur Sequitur I Et conculatui id: humilicui superaui uł
t̃rauir tutẽ eorum hoc ÷ ad nihilũ deduxi uirtutem demonũ & iudeoꝵ
C onculcauit & superauit iudeos in furoe suo. & in ebriauit e sułr epleuii
eos miseria: quando qua dragesimo secundo anno ascensionis suead¬
ueniento milite romano. fume gladio pestilentia inter feciteos

Expanded text:
asi recesserunt a me . » « Et salvavit mihi brachium meum, et indigasi recesserunt a me . » « Et salvavit mihi brachium meum, et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi. » Hoc dupliciter potest intelligi, ut ex persona humanitatis loquatur, vel ex persona deitatis. Salvavit, inquit, mihi brachium meum, hoc est, verbum a quo assumptus sum resurrectionem mihi procuravit: vel fortitudo mea sive brachium meum salvavit mihi omnes praedestinatos ad vitam, et indignatio mea, id est ultio et vindicta mea, ipsa auxiliata est mihi, quando vindicavit me de hostibus meis Judaeis vel malignis spiritibus. More humano ista loquitur. Sequitur: « Et conculcavi, » id est humiliavi, superavi, vel terram virtutem eorum, » hoc est, ad nihilum deduxi virtutem daemonum et Judaeorum. Conculcavit et superavit Judaeos in furore suo, et inebriavit vel replevit eos miseria, quando quadragesimo secundo anno ascensionis suae, adveniente milite romano, fame, gladio, pestilentia, interfecit eos,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit incor de meo sub̾ dumpenderẽ incruce talia sufanens
annus redem ptionis meȩuenit. Hoi
Hoc ÷ annus uł tempus re¬
dẽ ptionis generis huniani
Iste : annus quem superius appel¬
lauit annum acceptum dño.
& diem retributionis ude orũ-
Passio dñi duo ha buit inse
Penam demonũ & uideorum
reꝓborum omnium infidelium
& p̃mia iust crum. Que duo
&iã isto in loco diuiduntur in malã & bonã partem In malã
dies ultionis incoade meo. Inbonam: annus redẽptionis gene
Inbonam annus redẽptionis generis
tni uenit dũ enim dñs pender& incruce pas sionẽ ꝓno
b sustinens: in corde eius fuit quia demones dãpnaturus erat
in in fertio & iudeos traditurus in manibus romanorum¬
I Circum spexi sub̵ pendens incruce. & nonerat auxiliator sub mihi
neq angelus neq archangelus neq patri archa. neq ꝓphcta. neq
iuuar& & non fuit. sub adutor lale÷ & hoc qđ in psalmis dicit

Expanded text:
fuit in corde meo, » subaudis dum penderem in cruce talia sustinens. fuit in corde meo, » subaudis dum penderem in cruce talia sustinens. « Annus redemptionis meae venit, » hoc est, annus vel tempus redemptionis generis humani. Iste est annus quem superius appellavit annum acceptum Domino, et diem retributionis Judaeorum. Passio Domini secundo habuit in se poenam daemonum et Judaeorum reproborum, omnium infidelium, et praemia justorum. Quae duo etiam isto in loco dividuntur in bonam et malam partem. In malam, dies In bonam, annus redemptionis generis humani venit. Dum enim Dominus penderet in cruce passionem pro nobis sustinens, in corde ejus fuit quia daemones damnaturus erat in inferno, et Judaeos traditurus in manibus Romanorum« Circumspexi, » subaudis pendens in cruce, « et non erat auxiliator, » subaudis mihi, neque angelus, neque archangelus, neque patriarcha, neque propheta, neque psalmis dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
in hocloco tropica trans latio ab homine uietore & uicto quisangui¬
ne uege itantur: addñm qui uicit demones. & ad illos qui uictis¬
ol&nũq quando quilib& p̃lictor inter ficit suũ hostem. sangius
inter fecti e uolare & comma culare uestimenta int̾fitientis
sicut dauid deio ab: loquens quod posuerit cruorẽ p̃li in balteo
suo Quantũ enim adhunc sensũ ꝑtin& dũ ꝑfodit latera a¬
muse uł abner. sanguis euoluuit suꝑ cingulum. siue inbalteum
enumeius Siaut adiudeos ista referimus similit̾ san¬
guis xp̃i que ipsi fuderunt sangius corũ appellatur. quia uindic
Asꝑ sus ÷ inquid sanguis eorum id ÷ san¬
guis m̃s suꝑ uestimenta mea. siue suꝑ membra mea : ꝓquorp¬
si recipient uindictam Et om̃a indument a mea hoc ÷ mẽbra¬
Non quod in quinata essent: sed quod inqui¬
nari ꝑmiserit
Dies enim ultionis sub̾ demonum & iudeorũ

Expanded text:
em loco est tropica translatio ab homine victore et victo, qui sanguiem loco est tropica translatio ab homine victore et victo, qui sanguine vegetantur, ad Dominum qui vicit daemones, et ad illos qui victiue, quando quilibet praeliator interficit suum hostem, sanguis interfecti evolare et commaculare vestimenta interficientis. Sicut dicit David de Joab loquens , quod « posuerit cruorem praelii in balteo suo. » Quantum enim ad hunc sensum pertinet, dum perfodit latera Amasae vel Abner, sanguis evolavit super cingulum sive in balteum renum ejus. Si autem ad Judaeos ista referimus, similiter sanguis Christi quem ipsi fuderunt sanguis eorum appellatur: quia vindics est, inquit, sanguis eorum, id est sanguis meus, super vestimenta mea sive per membra mea, pro quo ipsi recipient vindictam: et omnia indumenta mea, hoc est membraNon quod inquinata essent, sed quod inquinari permiserit. « Dies enim ultionis, » subaudis daemonum et Judaeorum, «
Abbreviated transcription (Latin):
iram: quia furor ÷ subita animi com motio gracutem : diuman&
ed indm̃: nihilhioaũ hab&ur¬
Dicit ergo dñs. Lic& calcatꝰ ab eis
essem tam̃ calcaui & superauieos. id ÷ demones uł udeos in furo¬
re & iundicta mea. & superaui eos inir amea auserens a demonib:
potestatem. & dominiũ qđ exercebant in hoc mundo. Et auideis
locum. regnum. gentem sacerdotium. templum. Omnẽq dignitatẽ.
tradens eos romanis. Etas ꝑsus: sanguis eorũ suꝑ uestimenta
mea & om̃a indumenta mea inquinaui. Non÷ nobis intellege
Non ÷ nobis intellegen¬
dum ut demones qui sps sunt habeant sanguinem: sed sanguis xp̃i
que ipsi fuder unt suadendo iideis ut eũ interficerent sanguis eoꝵ
appellatur. quia uindictam ex inde ꝑ ceperunt. Legimus enĩu
euuangło : quod diabolus misit uide incor ut trader& eum Ipse
deniq: qui suo sit ut traderetur: Ipse tradidit & occidit est aũt¬

Expanded text:
iram, quia furor est subita animi turbatio, ira autem diu manet. iram, quia furor est subita animi turbatio, ira autem diu manet. Sed in Deo nihil horum habetureis essem, tamen calcavi et superavi eos, id est daemones vel Judaeos in furore et vindicta mea. Et superavi eos in ira mea, auferens a daemonibus potestatem et dominium, quod exercebant in hoc mundo; et a Judaeis locum, regnum, gentem, sacerdotem, templum, omnemque dignitatem, tradens eos Romanis. « Et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea inquinavi. » Non est nobis intelligendum quod daemones, qui spiritus sunt, habeant sanguinem: sed sanguis Christi, quem ipsi fuderunt suadendo Judaeis ut eum interficerent, sanguis eorum appellatur: quia vindictam exinde perceperunt. Legimus enim in Evangelio, quod « diabolus misit Judae in cor, ut traderet eum . » Ipse denique qui suasit ut traderetur, ipse tradidit et occidit. In hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
mus apłs p&rus infide ter eum negauerit. leteris fugientibus
Et cũ ess& ab omnibus derelutus: solus ipse debellauit contrarias
potestates. & superauit uir tute meorũ Hocaut consideran¬
dũ ÷ quaredicat torcular a se calcatum hoc ÷ p̃s surampassionis supera¬
tã. cũ ipsesit calcatus & martuus Sed hoc dicendũ: quia & calcatꝰ:
cpressura passionis moriendo Et calcauit ipsa passionẽ tertiadie
ꝓpriauir tute resurgendo I Calcaui id÷ uici & humiliauieos infu¬
raremeo: & conculca uieos iniramea Hon ÷ putandum quod ds̃
om̃ps qui in commut abilis ÷ furorẽ possitͥabere aut iram: sed
marenro loquitur scriptura quia illis uidetur furere & ir at ẽe
quib uindictã reddit. sicut quilib& rex lic& tranquillo animo sit iratꝰ
uidetur illis quosiub& decollari & occidi Ethoc distat int̾ furorẽ &

Expanded text:
mus apostolus Petrus in fide ter eum negaverit, caeteris fugientibus. mus apostolus Petrus in fide ter eum negaverit, caeteris fugientibus. Et cum esset ab omnibus derelictus, solus ille debellavit contrarias potestates, et superavit virtutem eorum. Hoc autem considerandum est, quare dicat torcular a se calcatum, hoc est pressuram passionis superatam: cum ipse sit calcatus et mortuus. Sed ad hoc dicendum, quia calcatus est a pressura passionis moriendo, et calcavit ipsam passionem tertia die propria virtute resurgendo. « Calcavi, » id est vici et humiliavi « eos in furore meo, et conculcavi eos in ira mea. » Non est putandum quod Deus omnipotens qui incommutabilis est, furorem possit habere aut iram, sed more nostro loquitur Scriptura: quia illis videtur furere et iratus esse, quibus vindictam reddit. Sicut quilibet rex, licet tranquillo animo sit, iratus videtur illis quos jubet decollari vel occidi. Et hoc distat inter furorem et
Abbreviated transcription (Latin):
ci culas appellat ans crucera . & om̃a tormenta pessionis sputa iudo¬
lucal co laphos infixionẽ lancee & clauore inquibas ipsepres sus est
quesi i p̃ lo entantũ ut sangus eius funderetus & hoc sciendum¬
quia tor cular aliquando in malã partem ponitur. hoc ÷ ꝓ supplitus
& penis peccattũ ut illud hieremiȩ Torcular caliauit dñs uir¬
ginis fili & uidȩ id÷ captiuitatis malumͤ a fflictionis ad dux itcum
pondere: suꝑ eam ĩ deo ploro Interdũ &iã ponitur torcular inbo¬
nã partem : quem ad modũ octo gesimus tertius psalmus cuius p̃titu¬
latio: infinemꝑtor cularibus id ÷ ꝓmartiribus Torcular
ta quia pressuram crucis sustinui solus Et degenere humano
non fuit uir me cum in aduitariũ Ideo dicit solus: quia nullũ hao¬
buit adutorem. neq angelum. neq archangelum. neq aliquã
potestutem cȩlestiũ uirtutũ. neque iudeum. neq gentilem. sed
om̃s eum der eliquerunt tempore passionis intantũ utille fortissi¬

Expanded text:
cular appellat Dominus crucem et omnia tormenta passionis, sputa videlicet, colaphos, infixionem lanceae et clavorum, in quibus ipse passus est quasi in prelo, intantum ut sanguis ejus funderetur. Et hoc sciendumquia torcular aliquando in malam partem ponitur, hoc est pro suppliciis et poenis peccatorum, ut illud Jeremiae: « Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judpondere super eam: ideo ploro. Interdum etiam ponitur torcular in bonam partem, quemadmodum octogesimus tertius psalmus, cujus praetitulatio est: In finem pro torcularibus, id est pro martyribus. « Torcular ta, quia pressuram crucis sustinui solus, et de genere humano non fuit vir mecum in adjutorium. Ideo dicit solus, quia nullum habuit adjutorem neque angelum, neque archangelum, neque aliquam potestatem coelestium virtutum, neque Judaeum, neque gentilem: sed omnes eum dereliquerunt tempore passionis, intantum ut ille fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
Luergo uidebunt eũ. betti mundo cordes. ⁊ Occur ristiletanti & fatienti uis¬
titiam: in uistuis recor dabunt̾ hoc duplicit̾ potest intelligi Occurristi
natiuit atistuȩ Inuiiftus id÷ in p̃ceptistuis recordabuntur tiu electi tui
utidem simeon & annauidua aliiq fideles. Aliter Occurristud÷ sub
uenisti & cux iliũ p̃busti letantidete. & considenti& fatientiiustitiã ut
semꝑ. & saluabimur Etfactisumus ut in munđ om̃s nos quasi pannꝰ¬

Expanded text:
corde . » « Occurristi laetanti et facienti justitiam, in viis tuis recordabuntur. » Hoc duplici modo potest intelligi. Occurristinativitatis tuae. In viis tuis, id est in praeceptis tuis, recordabuntur electi tui , ut idem Simeon, et Anna vidua, aliique fideles. Aliter: Occurristi, id est, subvenisti, et auxilium praebuisti laetanti de te et confidenti, et facienti justitiam, ut semper et salvabimur et facti sumus ut inmundus omnes nos quasi pann
Abbreviated transcription (Latin):
gentium : loquitur ex ꝑsona sua & omnium scorũ patruscarum &
phetarum aduentũ illius desiderantib: Vtinã dirũ peres dñe
celos & descenderes Id÷ utinã aperires celos & descenderes desinu
paterne magestatis in quo in accessibilis & in uisibilis ⁊ nris aspecab
& teincarnatum adq uisibilem hiumanis aspectibus ofenderes. Etip¬
so a mare ar debat psalmista cũ dicebat Ex citadñẽ potentiã tuã & ueni

Expanded text:
nium sanctorum patriarcharum et prophetarum, adventum illius desiderantium: Utinam dirumperes, Domine, coelos et descenderes, id est, utinam aperires coelos, et descenderes de sinu paternae majestatis in quo inaccessibilis et invisibilis es nostris aspectibus, et te incarnatum atque visibilem humanis aspectibus ostenderes. Et ipso amore ardebat Psalmista, cum dicebat: « Excita, Domine, potentiam tuam, et veni
Abbreviated transcription (Latin):
sus : eis ininimicũ demisericarde in in misericardem. & debellauit eos sepe
postes corũ sicut in libro udicum aliisq histauis. & libris & ꝓphetias. habun¬
dantissime declaratur Potestaut & hociẽ pus incarnationis eius re¬
serri quando illis nolentibus credere inse conuersus ÷ eis in hostem quieoꝵ in¬
sprmossanauerat mortuosq suscitauerat. & debellauiteos ꝑromanos xlmo¬

Expanded text:
eis in inimicum de misericorde in immisericordem, et debellavit eos saepe per hostes eorum, sicut in libro Judicum, aliisque historiis et libris propheticis abundantissime declaratur. Potest autem et hoc ad tempus incarnationis ejus referri, quando illis nolentibus credere in se conversus est eis in hostem, qui eorum infirmos sanaverat, mortuosque suscitaverat, et debellavit eos per Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
minando mala: & locutus sũ ꝑ me m& ipsũ in parabolis & palam & non au¬
distis aurib mentis & uł ñ ob audistis. Et fatiebatis malũ inoculis meis: hoc:
inp̃ sentia mea uł intẽ plomeo. adorante sidola Etquȩ nolui elegistis hoc: ubola¬
triplicit᷑ potest intelligi hocmodo Inp̃ senti comedunt & bibunt seruee
lecudĩi caipus & sangunẽ dñi sine qua ꝑ ceptione nemo potest uerire adutã
ecerna iuix tu qđ dns dixit. Nisi manduc a ueritis carnẽ filuhoromus &

Expanded text:
minando mala; et locutus sum per memetipsum in parabolis et palam, et non auminando mala; et locutus sum per memetipsum in parabolis et palam, et non audistis auribus mentis, vel non obaudistis: et faciebatis malum in oculis meis, hoc est in praesentia mea, vel in templo meo adorantes idola, et qutripliciter potest intelligi hoc modo; in praesenti comedunt et bibunt servi et electi Dei corpus et sanguinem Domini, sine qua perceptione nemo potest venire ad vitam aeternam, juxta quod Dominus dicit: « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis
Abbreviated transcription (Latin):
habetur quiparatis fortune mensam Fortuna cutẽ deaerat apud egip¬
tios: quidicebatur &ic̃ deafelicitatis. Cuius festiuitatem infine anni cele¬
brabant: offerente scimensã refertã & plenã epulis uarugeneris. nec ron&iã
poculis mulso mixtis uł quia p̃teritum annum fertilem & selicem eis r ed diderat
ueludin fituro anno similiter ager& Hocaut faciebant & israelite : omniũ poe¬
nesi mula crarũ portenta uenerantes Etdũ debuissent dño sacrisicare: ido¬
lis inmolabant F Proeo quoduocaui & notirespondistis: locutussu & nonaudistius
Et fatiebatis malũ in oculis meis & que nolui cdlegistis uocauin quiduos ꝑ ꝓphe
tas dicens Conuertimini adme : & salueritis. Uocaui ꝑ mem& ipsũ dicens
Penitentiã agite. Et uenite ad me om̃s qui laboratis. & egouos refitiã : & non
respondistis sequendo & oboediendo Locutus sũ ꝑ ꝓphetas ꝓmittendo bona &

Expanded text:
habetur, qui paratis Fortunae mensam. Fortuna autem dea erat apud Aegyphabetur, qui paratis Fortunae mensam. Fortuna autem dea erat apud Aegyptios, quae dicebatur etiam dea felicitatis; cujus festivitatem in fine anni celebrabant, offerentes ei mensam refertam, et plenam epulis varii generis: necnon etiam poculis mulso mixtis, vel quia praeteritum annum fertilem et felicem eis reddiderat, vel ut in futuro anno similiter ageret. Hoc autem faciebant et Israelitae, omnium pene simulacrorum portenta venerantes. Et dum debuissent Domino sacrificare, idolis immolabant. « Pro eo quod vocavi, et non respondistis; locutus sum et non audistis; et faciebatis malum inmetipsum dicens: « Poenitentiam agite, et venite ad me omnes qui laboratis, et ego vos reficiam : » et non respondistis sequendo et obediendo. Locutus sum per prophetas promittendo bona, et
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽm & ꝑ uallem achor que int̾ p̃tatur uallistur bationis siue cumultus:
significat᷑ꝰ gentilitas que plena erat effusione sanguinis & intumultu & cur¬
batione uitiorũ manebat. seduersa : in caulas siue inouiliagr egum. & in cubil a&
t̃ ꝑarmenta & ꝑgregesouum. sicut paulo post manifestatdicens. Populomie
ocredenti inme : qui requisierunt me  Etuos sub̵ iudei quireliquisus dnm
qui ponitis fortune mensam & libatis suꝑeam : numerabo uos ingladio hoc in
gladiuhic & cedem : debemus intelligere supplitium & poenas quib: ipsitraditis
Non enimom̃is populus isr ł gladio caldeorum uł romanorũ ꝑemptus :: sed fame
aptiuitate & duro seruitutis iugo afflictus: sub quibus &iam ad huc dotine cur
Quicquid enĩ cruciat quicquid affligit. quicquid punit: gladius dĩ dicitur qđ
aũt dicit qui ponitis fortune mensam & libatis suꝑ etim : in alia transtatione

Expanded text:
guinem, et Achor quae interpretatur vallis turbationis sive tumultus, guinem, et Achor quae interpretatur vallis turbationis sive tumultus, significatur gentilitas, quae plena erat effusione sanguinis, et in tumultu et turbatione vitiorum manebat. Sed versa est in caulas sive in ovilia gregum et in cubile arper armenta et per greges ovium, sicut paulo post manifestat, dicens: Populo credenti in me, qui requisierunt me. « Et vos, » subauditur Judaei, « « qui ponitis Fortunae mensam, et libatis super eam, numerabo vos in gladio, » hocgladium hic et caedem debemus intelligere supplicium et poenas quibus ipsi traditi sunt. Non enim omnis populus Israel gladio Chaldaeorum vel Romanorum peremptus est; sed fame, captivitate et duro servitutis jugo afflictus est, sub quibus etiam adhuc detinetur. Quidquid enim cruciat, quidquid affligit, quidquid punit, gladius Dei dicitur. Quod autem dicit: qui ponitis Fortunae mensam et libatis super eam, in alia translatione
Abbreviated transcription (Latin):
a fili sui om̃s uidelic& credentes. hereditant eam dehacher editate
dicit psalmista Tuhereditabis inquiens in omnibus gentib: ł tpat̃
ad cum Postula ame : & dabotibi gentes hereditate intuam I ẽtert
iampestria incaulis gregam: & inalie transtatiene uallis achor incubi le
armemtru populomeo r equisierunt me Vbi hc habetur eruntã¬
pestria in caulis gregum: in aliatrans latione habetur saronas. que regio
inter iopen & lidan adq: ianniam. inqua sunt cam pestria fertilis sima
& pascendis gregibus apta. sed abundant latronib: unde & int̃ p̃tatur ualis
esfundens sangiunem qui a multus sangius uiataiũ & transeurtiumibi
ef fusus ÷ ralatronibus Ualis achor ipsa÷ hube diam filius carmi qui su¬
ratus : de anate mate & despolus huerico perut cũ omni domosua Etquia
ibitur buuit populum si cutei dixit iosue. ex turb&e tedñs quia contur balti
uallis effundens sanguinẽ & ꝑuallem achor que in p̃tatũr uallqs effundeñs san¬

Expanded text:
lii sui omnes, videlicet credentes, haereditant eam. De hac haereditate dicit Psalmista: « Tu haereditabis inquiens in omnibus gentibus . » Et Pater ad eum: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. » « Et erunt campestria in caulas gregum. Et vallis Achor in cubile armentorum populo meo qui requisierunt me. » Ubi hic habetur erunt campestria in caulas gregum, in alia translatione habetur Saronas, quae est regio inter Joppen et Lipidam atque Jagniam, in qua sunt campestria fertilissima et pascendis gregibus apta; sed abundant latronibus, unde et interpretatur vallis effundens sanguinem, quia multus sanguis viatorum et transeuntium ibi effusus est a latronibus. Vallis Achor ipsa est ubi Acham, filius Carim, qui furatus est de anathemate et de spoliis Jericho, periit cum omni domo sua. Et quia ibi turbavit populum, sic ei dixit Josue: « Exturbet te Dominus, quia conturbasti tatur vallis effundens san
Abbreviated transcription (Latin):
mones & iudeicecider unt. potestatem & głam amittentes quã habeant in hoc
mundo Unde dñs dediabolo dicit Nunc princeps huius mundi eiciet᷑ fo
tas Etdeiudeis Tolletur a uobis regnũ dĩ ide sacra scriptura & om̃is
g̃a siue dignitas Sequitur A sđo non audierunt id: abinitio siue
ex pectantib te
Auris non itudiuit: quia non÷ ibi sonus. Oculus nonuidit
quia non ⁊ ibi corpus neq color. In cor hominis non ascendit: quia cornr̃m illuc
dirigideb& Ques̃ ergo illabona que p̃parauit ds̃ electis s&is utiq sem& ip¬
sum. id÷ cognitionẽ totius trinitatis. sicut ipse filius dixit hec : inquid uita

Expanded text:
mones et Judaei crediderunt, potestatem et gloriam amittentes quam habebant in hoc mones et Judaei crediderunt, potestatem et gloriam amittentes quam habebant in hoc mundo. Unde Dominus de diabolo dicit: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . » Et de Judaeis: « Tolletur a vobis regnum Dei , » id est, sacra Scriptura, et omnis gloria sive dignitas. Sequitur: « A saeculo non audierunt, » id est, ab initio sive exspectantibus te. » Auris non audivit, quia non est ibi sonus. Oculus non vidit, quia non est ibi corpus neque color. In cor hominis non ascendit, quia cor nostrum illuc dirigi debet. Quae sunt ergo illa bona, quae praeparavit Deus electis suis? Utique semetipsum, id est, cognitionem totius Trinitatis, sicut ipse Fil
Abbreviated transcription (Latin):
uocaretur id ÷ saluator qui saluauit populũ insecredentẽ Qđ aũt sequitur
a futietua gentes turbarent᷑. & in alia trans latione habetꝰ commouebuntur
ad fidemgentiũ ꝑtin& quarũ corda motasunt ad penitentiam. deerrore alsidẽ
que dtaea unmobilia in in fidelitate manebant  cũ feceris mire: nonsas¬
tinebimus Considerans ꝓpheta lapideũ coriudecrũ. & p̃udens eorũ duritia
adq blas phemiam dixit ex ꝑ sona infideliũ Cũ feceris inquiens mirabilia
multa interris temporeincar nationis tue nom patient̃ suftinebimus qđ ex
multis locis sc̃i euiangelui possumus ad ꝓbare. in quib: narratur udeos semꝑ
dñi miraiculis obftitis se & paratos ee adblas phemiandum & quasuam
ex auditus ess& ꝓpheta ex hocqđ superius paulo & lamauerat dicens. utinã
disrum peres celos & descende res subiunxitdicens ¶ Descendisti id ÷uer

Expanded text:
vocaretur, id est Salvator, qui salvavit populum in se credentem. Quod autem sequitur, vocaretur, id est Salvator, qui salvavit populum in se credentem. Quod autem sequitur, a facie tua gentes turbarentur, et in alia translatione habetur commovebuntur, ad fidem gentium pertinet, quarum corda mota sunt ad poenitentiam, et de errore ad fidem, quae antea immobilia in infidelitate manebant. « Cum feceris mira, non sustinebimus. » Considerans propheta lapideum cor Judaeorum, et praevidens eorum duritiam atque blasphemiam, dixit ex persona infidelium: Cum feceris inquiens mirabilia multa in terris tempore incarnationis tuae, non patienter sustinebimus. Quod ex multis locis sancti Evangelii possumus approbare, in quibus narratur Judaeos semper Domini miraculis obstitisse, et paratos esse ad blasphemandum. Et quasi jam exauditus esset propheta ex hoc quod paulo superius exclamaverat dicens, « utinam dirumperes coelos et descenderes, » subjunxit dicens: « Descendisti, » id es
Abbreviated transcription (Latin):
ioc ÷ demones & uidei adq om̃s quitumore suꝑbie inflati. aduersus scientiã
dĩ secrigunt & ꝓpt̾ suꝑbiam montes appellantur Ap̃ sentiatua defice¬
rent & tabescerent id ÷ consumerentur : siut exustio ignis hoc ÷ sicut ligna
& spule consumuntur abigne adq arderent ipsi montes igni id÷ sententia
tua consumerentur quod indie iuditi adimplebitur cũ audierint om̃s repb
it emaledicti inignem & ernum. Et hoc quare: ut notũ fier& nomentuũ
inimicistius ꝑ potentiã tuã de monib: scilic& iudeis adq: omnibus ad uer¬
sarus qđ iłis sit nomentuum Sincũt legerimus scđm qđ simmachus
tr anstulit & aque maris arderent igni ꝑ a quas debemus intelligere po¬
pulos huius mundi qui significantur ꝑmare in quibus consumꝑta : iñ fidelitas
abigne sp̃s scĩ. de quo dicit dñs Ignẽ uenimittere interrã. Et inflũma
ta: dilectio dĩ & ꝑximi : notumq ftctũ ÷ nomeneuus inimicis illius iudeis qđ ħs

Expanded text:
hoc est daemones et Judaei atque omnes qui, tumore superbiae inflati, adversus scientiam Dei se erigunt, et propter superbiam montes appellantur, a praesentia tua deficerent. Et tabescerent, id est consumerentur, sicut exustio ignis, hoc est sicut ligna et stipulae consumuntur ab igne. Atque arderent ipsi montes igni, id est, sententia tua consumerentur, quod in die judicii adimplebitur: cum audierint omnes reprobi: « Ite, maledicti, in ignem aeternum . » Et hoc inimicis tuis per potentiam tuam, daemonibus scilicet, Judaeis atque omnibus adversariis, quod Jesus sit nomen tuum. Sin autem legerimus secundum quod Symmachus transtulit, et aquae maris arderent igni: per aquas debemus intelligere populos hujus mundi, qui significantur per mare, in quibus consumpta est infidelitas ab igne Spiritus sancti, de quo dicit Dominus: « Ignem veni mittere in terram : » et inflammata est dilectione Dei et proximi. Notumque factum nomen est inimicis illius Judaeis, quod Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
mas: Cuites sc̃i tuho: scũ aritui uł templitui facta: desertasion ate
Sion& hierusalem lic& duo nomina sint: Iamen una significationẽ habent
istoinloeo id÷ templũ & cuutait̃ significant. ubi quondã fut speculũ uirta¬
tun & tisiopcicis  Sed post quã dim neguuit populus iudecium. deserta
fucta ÷ he rusalem ado: uxta quod saluirtor cis dixit Relinque t᷑ uob
si astica dicitur: quod audite sunt uoces intemplodicentes Transeam
ab hissedibus Domus sci ficationis nr̃ȩ quenos scĩsicabat tabim mola¬
bamus a offerebamus scieri sitiũ desolata : ate & domus głȩ nra inqua

Expanded text:
st sanctuarii tui vel templi tui, facta est deserta Sion a te. Sion et Hierusalem, licet duo nomina sint, tamen unam significationem habent isto in loco, id est templum et civitatem significant, ubi quondam fuit speculum et visio pacis. Sed postquam Dominum negavit populus Judaeorum, deserta facta est Hierusalem a Deo, juxta quod Salvator eis dixitsiastica dicitur: quae auditae sint voces in templo dicentes: Transeamus ab his sedibus. Domus sanctificationis nostrae quae nos sanctificabat, ubi immolabamus et offerebamus sacrificium, desolata est a te, et domus gloria
Abbreviated transcription (Latin):
cemde agentos ca pecettu suum eo gnosemas loquemr heodlos pptrera &
dicti a abertas Antende decelo & niserere Non debemus at dice
di oma potemtem localit & solũ modo esseancelo lice ꝓ phẽ ca dict
sicut becitus gregorus dicit Imple ndo inquie ns om̃a circũdat & cis cũ dando om̃a
impl&. p̃sidendo sustin& sustinendo p̃ sid& Etcũ totus hubiq sit plenit udmẽ
diuinitatis sue: dicit̾ tamen habitaculum & locus eius eẽ in his quesanciora sunt.

Expanded text:
m agentis et peccatum suum cognoscentis, loquitur modo propheta, et dicit ad Deum. Attende de coelo et miserere. Non debemusp utare Deum omnipotentem localiter et solummodo esse in coelo: licet propheta dicat, tus Gregorius dicit: Implendo, inquiens, omnia circumdat, et circumdando omnia implet: praesidendo sustinet, sustinendo praesidet. Et cum totus ubique sit per plenitudinem divinitatis suae, datur tamen habitacul