comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr angelis suis mandauit de te
⁊ in manib tollent te. ne forte
offendas ad lapidẽ pedẽ tuũ. In
omĩb tẽptationib hoc agit dia¬
bolꝰ ut intelligas si filius dĩ sit. S
dns sic responsionẽ tẽperat. ut
eum relinqͣt ambiguũ. Dicens
mitte te deorsũ. qͥ om̃s p̃cipitare
satagit. infirmꝰ ostendit᷑. nã ꝑsu¬
adere pot̃ p̃cipitare ñ pot̃. Testi¬
monium qd̾ inducit ñ de xpõ tã¬
tũ. s de omĩ uiro scõ ꝓpħia est. Ie
ronimus psalmo ex. sic exponit.
Qͥ cũq duas naturas dĩ ⁊ hoĩs ꝑ¬
fectas crediderit in saluatore: hic
qͥ lapis est offensionis ⁊ petͣ sean¬
dali. Augustinꝰ eod̾ psalmo. In ma¬
nib angłoꝵ sublatꝰ est d̾ns qͣndo
assumptus ẽ. in cęlũ non qr si nõ
portarent ruiturꝰ erat. s qr obse¬
quebant᷑ regi. Qd̃ si dicas meli¬
ores sunt qui portant. ꝗͣ qͥ porta¬
tur: respondebo. Ergo meliora
autẽ tergiuersator de sui conculca¬
tione. ñ subiungens filiũ dĩ suꝑ aspi¬

Expanded text:
avit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Dicens, mitte te deorsum, qui omnes praecipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimonium quod inducit non de Christo tantum, sronymus psalmo nonagesimo sic exponit: « Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic qui lapis est offensionis et petra scandali . » Augustinus de eodem psalmo: « nibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur regi. » Quod si dicas, meliores sunt qui portant quam qui portatur, respondebo: Ergo jumenta autem tergiversator de sui conculcatione, non subjungens Filium Dei super aspi
Abbreviated transcription (Latin):
randam. Trib modis tẽp̃tatio fit.
Suggestione. delectatione. consẽ¬
su. xp̃s aut̃ suggestione sola tẽp¬
tatus ẽ. qr delectatio peccati. m̃tẽ
eius ñ momordit. Ñ indignum
tẽptari fuit illi qͥ occid uenerat.
ut sua tẽptatione nr̃as uinceret.
sicut sua morte nr̃a tulit peccata
Tunc assumpsit eũ diabolꝰ in scãm
ciuitatẽ ⁊ statuit eũ supͣ pinna¬
culum tep̃li. Non est mirũ si
se ꝑmisit ab illo assumi. ⁊ dueri
statui: qͥ se ꝑtulit a membris illius
crucifigi. Potest aut̃ sic intelligi.
assumpsit eũ diabolꝰ. id est temp¬
tando inuasit.⁊ statuit eũ supͣ pin¬
naculum templi. idest occasio fuit
quare dñs a suo spũ sit ductus ⁊
statutꝰ illic. Pinna uł pinnacłm ẽ
fastigiũ. id est sũmitas. Solebant
enĩ antiqͥ sic̃ adhuc fit in płib locis
suꝑiora domorũ uł tẽploꝵ facere
scemate ut ibi possent stare ⁊ age¬
re qd̾ uellent. Unde dns ad apos¬

Expanded text:
randam. Tribus modis tentatio fit, randam. Tribus modis tentatio fit, suggestione, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non fuit indignum tentari illi qui occidi venerat, ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit peccata. Tunc assumpsit eum Diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum supra pinnaculum templi. » Non est mirum si se permisit ab illo assumi, et duci et statui, qui se protulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabolus, id est tentando invasit, et statuit eum supra pinnaculum templi. Ideo occasio fuit, quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui, sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apos
Abbreviated transcription (Latin):
głii impletur. cũ eũ głium custo¬
mũ diligere p̃cipim̃. ⁊ motu cor¬
poris qd̾ ex quatuor subsistit ele¬
mentis caritas dĩ ⁊ ꝓximi uolatur.
apte ad diluenda peccata in qͣdrage¬
nariũ numerũ tẽpꝰ penitentie sur¬
git. Et accedens temptator dixit
ei. Si filius dĩ es: dic ut lapides isti
panes fiant. Qͥ respondens dixit.
de ore di. Credidit aliquando dia¬
bolus debellatorẽ suũ uenisse inmy¬
dũ. Sic̃ ꝑ obsessum hominẽ dixit.
Qͥd nobis ⁊ tibi fili di: Nenisti ante
tempus torquere nos. Beinde tam̃
illum ẽẽ dubitauit. mortalia pati¬
endo. Scͥptum ẽ. dixit d̾ns. qr hu¬
militate ñ potentia: ꝓposuerat uin¬
cere diabolum. Intendebat demonũ
pͥnceps ex mutatione lapidũ in pa¬
nes uirtutẽ potestatis indo agnos¬
cere. ⁊ in homine oblectam̃to sibi pa¬
tientiã esuritionis illudere. Uerũ
dñs de ut̾onomio testimoniũ sum̃eᷤ
ostendit ñ inpane hoc solitario. s ĩ
uerbo dĩ alimoniã et̾nitatis eẽ supe¬

Expanded text:
tur, cum Evangelium customum diligere praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, dixit. i. BEDA. Credidit aliquando diabolus debellatorem suum venisse in mundum, sicut per obsessum hominem dixit: « Quid nobis et tibi, Fili Dei. Venisti ante tempus torquere nos . » Deinde et non illum esse dubitavit, mortalia patiendo. Scriptum est, dixit Dominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincere diabolum. Intendebat daemonum princeps et mutatione lapidum in panes virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine ex oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus, de Deuteronomio testimonium sumens ostendit non in pane hoc solitario, sed in verbo Dei alimoniam aeternitatis esse spe
Abbreviated transcription (Latin):
idest ppłs gre alt̾a die. id est post
legem cognoscit agnũ qͦ redimitur.
Ambulatio iħu. dispensationẽ incar¬
nationis que nobis exempla uiuen¬
di dedit insinuat. sic̃ mansio eiꝰ et̃¬
nitatẽ diuinitatis. Statio uͦ ioħis ⁊
discipuloꝵ eiꝰ. ostendit qr ppłs ipse
uirtutũ arcẽ conscend̾at a qua nul¬
lis temptationib pot̾at deici. ⁊ dis¬
cipuli magisteriũ eiꝰ corde sequebã
sabat. lex tam̃ testimoniũ ꝑhibens
xp̃o. Deambulabat iħs. id est grã
hinc ⁊ inde colligens. Agnꝰ ĩnocens
ĩmolandꝰ. p̃figurat᷑ ĩ agno pascali qͦ¬
mͦ peccata tollat apłs petrꝰ ostendit
dicens. Ñ corruptibili argento uel

Expanded text:
iae, altera die, id est, post legem, cognoscit Agnum quo redimitur. Ambulatio Jesu, dispensationem incarnationis qua nobis exempla vivendi dedit, insinuat, sicut mansio ejus, aeternitatem divinitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ejus ostendit, quia ipse illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationibus poterat dejici, et discipuli magisterium ejus corde sequebantsabat lex, tamen testimonium perhibens Christo. Deambulabat Jesus, id est, gratia hinc et inde colligens. Agnus innocens immolandus praefiguratur in agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Petrus ostendit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
in sua ꝓpͥa. an in sp̃e hoĩs assũpta:
ñ multũ refert ignorare. Reliqͥt
dñm diabolus usq ad tẽpꝰ. postea
ꝑ udeos aꝑte eum ĩpugnaturꝰ. Sic
etiã qͣndo ñ p̃ualet in tẽp̃tatione
nos cũ in heremo scẽ conuersatioĩs
bestiales hoĩum mores tołamꝰ. mi¬
nsteriũ angłoꝵ meremͣ. a qͥbꝰ cor

Expanded text:
in sua propria, an in specie hominis assumpta, in sua propria, an in specie hominis assumpta, non multum refert ignorare. Reliquit eum diabolus usque ad tempus, postea per Judaeos aperte eum impugnaturus. Sic etiam quando non praevalet in tentatione, nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores toleramus, ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ioħe attestante qͥ ait. Omne qd̾
ĩ mundo ẽ: concupiscentia carnis
est: ⁊ concupiscentia ocłoꝵ ⁊ suꝑ¬
bia uitȩ. Et in eu̾głica parabola
trib reprobi negociis ab ȩt̃ne uitȩ
dapib excluduntur. Primꝰ dixit.
Uillam emiic̾. Alt̃ dixit. Iuga bo¬
um emi qͥnq Aliꝰ dixit. Uxorẽ duxi
Uxoris appetitꝰ ad concupiscentiã ꝑ¬
tinet. sicut gula. Nille emptio: ad
gorum. refert᷑ ad concupiscentiã ocu¬
loꝵ. ubi curiositas ẽ:⁊ uana gła. Tri¬
plici telo hostis totidẽ arma defensio¬
nis obpone. ut concupiscentia carniᷤᷤ
suꝑauit diabolus gula. inuento po¬
mo. uana gła suꝑauit eũ dicens.
eritis sic̃ dii. łͣ Auaricia etiã su¬
ꝑauit eum. qͣnd̾o dixit. scientes bo¬
nũ ⁊ malũ. Auaricia enĩ recte dr.
sublimitas ãbitionis. Sic etiã tẽpta¬
uit dñm. s uictꝰ recessit. Dauid go
de lege. Que aut̃ tẽptationũ pͥma
fu̾it que media. que ue ultima:⁊
in qͣ forma tẽptator accesserit: an

Expanded text:
ne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Et in evangelica parabola tribus reprobi negotiis ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxorem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad gorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis psuperavit diabolus gula in vetito pomo; vana gloria superavit eum, dicens: Eritis sicut dii . Avaritia enim superavit eum, quando dixit, scientes bonum et malum. Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit Dominum, sed victus recessit. David Golde lege. Quae autem tentationum prima fuerit, quae media, quaeve ultima, et in qua forma tentator accesserit, an
Abbreviated transcription (Latin):
lipsi. Qui dilexit nos ⁊ lauit nos
a peccatis nr̃is in sanguine suo. Nõ
solũ autẽ lauit nos qͣndo sanguinẽ
suũ dedit pro nob̾. uel qͣndo bapti¬
⁊am᷑ in misterio passionis illius: ue¬
rum etiã cotidie lauat nos in san¬
guine suo. cũ eiꝰdẽ beate passionis
memoria ad altare replicat᷑. cũ pa¬
nis ⁊ iun creat᷑a in sacͣmentũ carnis
&e sanguinis eiꝰ in effabili sp̃s scĩficati

Expanded text:
t nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos, quando sanguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis memoria ad altare replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
nio qͣsi clamabat. abstinete uosa de¬
sideriis huiꝰ scłi. In comestione ⁊ bi¬
bitione pꝰ resurrectonẽ uelud cla¬
mabat. Ecce ego uobiscũ sũ usq ad
a mundi amicicia continere ut

Expanded text:
nio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ada mundi amicitia continere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ a do datam. filios isrł totidẽ
amnus in heremo. pane angłoꝵ uixĩ¬
se. Cũ uͦ sensit post ieuiniũ esuri¬
redñm. qd̾ ñ de moyse. uł helia le¬
git᷑. ut post ieiuma esurierint. Ac¬
cessit tẽptando longe remotꝰ mali¬
eie uoto. Decẽ st̃ p̃cepta legis :⁊ qͣ¬
driꝑtitus ẽ. mundꝰ. qd̾ significat iã¬

Expanded text:
legem a Deo datam, filios Israel totidem legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane angelorum vixisse. Cum vero sensit post jejunium esurire Dominum, quod non de Moyse vel Elia legitur, ut post jejunia esurirent, accessit tentando longe remotus malitiae voto. Decem sunt praecepta legis, et quadripertitus est mundus, quod significat ja
Abbreviated transcription (Latin):
ductus est in desertum a spũ
ut tẽptaret᷑ a diabolo. Consulte
lucas pͥmo posuit. iħs autẽ plenuᷤ
spũ sc̃o: regressus est a iordane. ne
dubitaretur a qͦ spu ductus fuit in
desertum. scd̾m matħm. uel expul¬
sus scd̃m marchũ.ł culdubio ñ
uirtute mali sp̃s. Iħs agit᷑ in deser¬
tum. s uoluntate sui sp̃s. ut ster¬
nat aduersariũ. Ubi nob p̃mons¬
trat. ut post baptismũ. accingam᷑
fortit̃ contͣ diabolũ. relictis mun¬
di illecebris. ⁊ societate prauoꝵ.
indicet qd̾ siue hic ꝓspera blandian¬
tur. qd̾ ad dies ꝑtinet siue aduersa
feriant qd̾ noctis figure congruit.
semꝑ fidelib ad est aduersarius. ñ ceᷤᷤ¬
sans eos impedire tẽptando. ẜ suriit
corpore. ut diabolo tribueret᷑ tẽptã¬
di occasio. ⁊ uinceret᷑ ab hoĩe. cuiꝰ mor¬
te ⁊ calamitatib głabat᷑. Aouebat᷑
diabolus .xl. dierũ ieumio. sciebat
totidẽ dieb aqͣs abyss effusas. ex¬
ploratã repromissionis t̃rã. moy si

Expanded text:
ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas primo posuit: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est a Jordane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baptismum accingamur fortiter contra diabolum, relictis mundi illecebris et societate pravorumindicet quia sive hic prospera blandiuntur, quod ad dies pertinet; sive adversa feriant, qsemper fidelibus adest adversarius non cessans eos impedire tentando. Esuriit torpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine, cujus morte et calamitatibus gloriabatur. Movebatur diabolus XL dierum jejunio, sciebat totidem diebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
maior. Unde orta uidetur disputatio dis
⁊ aliqͦd secretui eis credendũ. S ⁊ petro
audierant claues regni celorũ ꝓmissas
eccłamq supͣ petͣm fidi aquã ipse no¬
men acceꝑat edificandã. atq tributũ
parit̃ ꝓpetro ⁊ dño redditũ. Putabant
gͦꝰ uł illos tres cȩteris uł om̃ib petrũ ẽe p

Expanded text:
A. Inde orta videtur disputatio discad aliquid secretum eis credendum. Sed et Petro audierant claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque supra petram fidei, a qua ipse nomen acceperat aedificandam, atque tributum pariter pro Petro et Domino redditum. Putabant ergo vel illos tres caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideant claritatẽ meã quã dedisti
mͥ. Quantũ attinet ad c̾aturã in qͣ factꝰ ẽ.
homo hdicit. adhuc tññibi erat scito
erat ascensurꝰ. Uł sũdicit ꝓpt̾ unita¬
Qntũ uero attinet ad formãdi uͥq ẽ.
Un lat᷑ audiuit. hodie mecũ eris in pa¬
radiso. Scdm id quod homo erat a ĩaciꝰ
ip̃o die fut᷑a erat in inferno. caro inse

Expanded text:
ut videant claritatem meam quam dedisti mihi. Quantum attinet ad creaturam, in qua factus homo hoc dicit. Adhuc tamen non ibi erat, sed cito erat ascensurus. Vel sum, dixit propter unitaQuantum vero attinet ad formam Dei, ubique est. Unde latro audivit: Hodie mecum eris in paradiso . Secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura erat in inferno, caro in se
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. Uolo ut uͥsũ ego ⁊ illic sĩt mecũ. sã despe
illa õĩno dicebat inqͣuidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Unde
subdit᷑ ut uideant ñ ut credant. fidei m̃ces ẽ ista
ñ fides uide claritatẽ dei. Seq̃r. Quia dilexistime
ante ꝯstititionẽ mundi. In illo. dil ex̃ nos ante
mundi ꝯstitutionẽ p̃destinatione. qi m̃bͣ eiꝰ sumꝰ.

Expanded text:
illi sint mecum: nam de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Unde subditur: ut videant, non ut credant. Fidei merces est ista, non fides: videre claritatem Dei sequitur. Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. In illo etiam dilexit nos ante mundi constitutionem praedestinatione, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ s ñ sub̾alit. In eissumꝰ ut c̾atu¬
re inc̾atore. in eisunũ eẽ possumꝰ nũc
fide ⁊ caritate. ⁊ infut᷑o ampliori dile
ostendit subdendo. Et mundꝰcre¬
dat qr tu me misisti. Si u̾bũ rogo t̃cio
ponamꝰ manifestior erit sententia ħ
mͦ. Rogo ut om̃s unũ sint rogo ut ⁊
ip̃i in nob̃ unũ sint. rogo ut mundus
credat ꝙ tume misisti. Et ego cla

Expanded text:
substantialiter. In eis sumus, ut creaturae in Creatore; in eis unum esse possumus nunc fide et charitate, et in futuro ampliori dilecostendit subdendo: Ut mundus credat quia tu me misisti. Si verbum rogo tertio ponamus, manifestior erit sententia hoc modo: Rogo ut omnes unum sint, rogo ut et ipsi in nobis unum sint, rogo ut mundus credat quia tu me m
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ quã dedisti mͥ dedi eis. ꝓpt̃
immobilitatẽ p̃destinatiois sig̾cat fut᷑a
u̾bis p̃titi tp̃ris. Ego in eis ⁊ tuinme. ut
sint consumati in unũ. Breuit̃ ostendit
se mediatorẽ ẽẽ int̃ dĩn ⁊ hoies ac ꝑeum
premman̾e in nob̃. Q̾ addidit consum¬
mati. ostendit ꝑfectãbitudinẽ. Utcog¬
noscat mundꝰ q tu me misisti. Aliq̃n
cognosc̾e ponit᷑ ꝑcrede: s hic uͥloqͥr de
consũmatiõe intelligenda ẽ cognitio qͣl
erit ꝑsp̃em. ñ quałnc ẽ ꝑ fidẽ. Quãdiu¬
eñicredimꝰ qđ ñ uidemꝰ. ñdu sumꝰ consũ¬
matisicut erimꝰ cũ uidebimꝰ. Et dile¬
xisti eossic ⁊ me dilexisti. Qui diligit
unigenitũ diligit ⁊ m̃bra eiꝰ que adop¬
tauit. Nido paressumꝰ unigenito filioq
eqͣlitatẽ. s aliq̃n ponit᷑ ꝓ quia ut hic. ⁊
ibi. sic̾tu me misisti inmundũ.⁊ ego
misi eos inmundũ. Membra unigeniti
ꝑducit pat̃ gr̃a diłonis ad angłoꝵ equa¬
litatẽ. carnẽ uͦ unigeniti sui suꝑ excel¬

Expanded text:
alitatem quam dedisti mihi, dedi eis. Propter immobilitatem praedestinationis, significat futura verbis praeteriti temporis. Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Breviter ostendit se mediatorem esse inter Deum et homines, ac per eum Patrem manere in nobis. Quod addidit: consummati, ostendit perfectam beatitudinem. Et cognoscat mundus, quia tu me misisti. Aliquando cognoscere ponitur pro credere; sed hic, ubi loquitur de consummatione, intellegenda est cognitio qualis erit penim credimus quod non videmus, nondum sumus consummati, sicut erimus cum videbimus. Et dilexi eos, sicut et me dilexisti. Qui diligit unigenitum, diligit et membra ejus quae adoptavit. Non ideo pares sumus unigenito Filio, quia litatem, sed aliquando ponitur pro quia, ut hic et ibi: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Membra Unigeniti perduxit Pater gratia dilectionis ad angelorum aequalitatem, carnem vero Unigeniti sui super excel
Abbreviated transcription (Latin):
S ille siẽ ille nos sic̃ nos. Uolo inqͥt ⁊ ñ pot ñfi
eri qd̃ uult omp̃s. õiũ qͥd̃ potestas ei ẽ s illi soli
sui st̃ qͦs elegit ut dic̃. ego elegi uos demundo.
illos pat̃ sibi dedit. idẽ traxit ad eum.
at̃ iuste mundꝰ te ñ cognouit. ego aũt
te cognoui. Mundꝰ iniustꝰ te ñ cogno¬

Expanded text:
 ille sicut ille, nos sicut nos. Volo, inquit, et non potest non fieri quod vult Omnipotens. Omnium quidem potestas ei est, sed illi soli sui sunt quos elegit, ut dicit: Ego elegi vos de mundo . Illos Pater sibi dedit, id est traxit ad eum. A. ater juste, mundus te non cognovit, ego autem te cognovi. Mundus injust
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝓmundorogo. Et iam ñsum mun
c̾tũ quod adhuc erat fut᷑m dicens ⁊ ego ad
te uenio. ex ponit curdix̾it iamñ sũ in
mundo. Pat̃ scẽ ẜua eos in noĩe tͦ qͦs de¬
distimͥ. ut sint unũ sic̃ i nos. & homo ro¬
gat pr̃em ꝓ discipłis. ut ds̃ dicit se unũ
ee cum pre.Hait ut nob̾cũ sint unũ. aut
simꝰ unũ ip̃i⁊ nos. Ip̃i innat᷑a suasint uñ.
sic̃ ⁊ nos in nr̃aunũsumꝰ. Cũ eẽm cum
eis ego.ẜ uabã eos innõie tͦ. Q sdedisti mͥ
custodiui.⁊ nemo ex hisꝑiit nͥfiliꝰ ꝑditio¬

Expanded text:
n certum quod adhuc erat futurum. Dicens: et ego ad te venio, exponit cur dixerit: jam non sum in mundo. Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos. Ut homo, rogat Patrem pro discipulis; ut Deus, dicit se unum esse cum Patre. Non ait: ut nobiscum sint unum; aut: simus unum ipsi et nos. Ipsi in natura sua sint unum, sicut nos in nostra unum sumus. Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; custodi
Abbreviated transcription (Latin):
quutꝰ ẽ iħc. ⁊ subleuatis ocuł incelũ di¬
xit. Pat uenit hora. clarifica filiũtuũ.
Pot̾at dñs orare silentio. s exemplũde¬
dit noborandi. De hac clarificõne ait
apłs. que ab eiꝰ resurrõe sũpsit ex ordiũ.
Ds illu exaltauit. ⁊donauit illi nom̃qͥ¬
sus ẽ. Uenit hora seminande humilita¬
tis. fructũ ñ differas claritatis. De hac
humilitate ait apłs. Factꝰ ẽ obediens
patͥ usq ad morte. Sequit᷑. Ut filiꝰ
tuus clarificet ce. Claritas pr̃is nec mi

Expanded text:
us, et sublevatis oculis in coelum, dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus orare silentio, sed exemplum dedit nobis orandi. De hac clarificatione ait Apostolus, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium: Deus illum exaltavit, et donavit illi nomsus est: Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. De hac humilitate ait Apostolus: Factus est obediens Patri usque ad mortem Sequitur: Ut Filius tuus clarificet te. Claritas Patris nec
Abbreviated transcription (Latin):
Similit ñ uidet᷑ orasse ꝑantiqͥsiustis neq
ꝓ illis qͥ iam c̾did̾ant siue ꝑse siue qͦlib
mͦ. ut nathanael ⁊ iosepħ ab ari mathia
qui corpꝰ dñi petuit apylato. ⁊ mat̾ eiꝰ
⁊ aliȩ femine. ⁊ illiqͥcũ ramis clamaue¬

Expanded text:
 antiquis justis, neque pro illis qui jam crediderant, sive per se, sive quolibet modo, ut Nathanael, et Joseph ab Arimathia, qui corpus Domini petiit a Pilato, et mater ejus et aliae feminae, et illi qui cum ramis clamave
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poss manifestari. sine manifestatiõe filii.
Nunc cognouert qi om̃ia quȩ dedisti mͥ
abste st̃. qr u̾ba quȩ dedistimͥ dedieis. X ipi
nendo pat̃ om̃ia dedit. Qd u̾ait cognouer
u̾e. exposuit subiungendo. ⁊ c̃dider sub¬
audisu̾e. Iẽ ẽ. ate exiiii. qd ẽ tu me misisti.
Idẽ cognouert. quod ẽ. c̾didert. Credider̃t
idõ adiunctum ẽ. nequisputaret hanc
ñ erant tales discipłi. qͣleseos dicit u̾bis p̃ti¬
ti tp̃ris. s quia tales erant futuri accepto

Expanded text:
i, Nunc cognoverunt, quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt, quia verba quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi nendo Pater omnia dedit. Quod vero ait: cognoverunt vere, exposuit subjungendo: et crediderunt, subaudis vere. Idem est: a te exivi, quod est: tu me misisti. Idem est cognoverunt, quod est crediderunt. Crediderunt ideo adjunctum est, ne quis putaret hanc Adhuc non erant tales discipuli, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, sed quia tales erant futuri accepto
Abbreviated transcription (Latin):
uia ⁊ u̾itas. Qsi dicat. Sc̃ifica eos in me.
tialis tͥ u̾itas ẽ. Sicut tu me misisti
in mundũ. ⁊ egomisi eosin mundũ.
Hẽ. qr misistime. misi eos. Et ꝓeis
ego scifico meip̃m. ut sint ⁊ ip̃iscĩfica¬

Expanded text:
 vita . Quasi dicat: sanctifica eos in me. tialis tibi, veritas est. Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Hoc est: quia misisti me, misi eos. Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
tasxͥ id hr̃e in re. quod hũit inpr̃is ꝑdesti¬
natione. Manifestauinom tuu hoĩbꝰ
quos dedisti michi de mundo. Manifesta¬
ui dic̃. ñ qđ iamsit ꝑfecta manifestatiosi¬
ne ꝓu̾biis s qr c̾tissime fut᷑a ẽ. ħ oĩa de fu¬
turis fidelib dici possent. s ũ de soł disci¬
puł qͦs t̃c habebat intelligat᷑ itło urget qͥ
int̾ius ait. Cũeẽm cũ eis ego ẜ uabã eos icet̾a.
Ab ipotñ orõnis exordio q̃d ẽ pat uenit
hora. usq adillud. ⁊ nc̃ clarifica me tupa¬
t̃. om̃s uoluit intelligisuos. Uideamꝰ qͥd ue¬
lit dr̃e. Scͥptũ ẽ. Notꝰ inuidea ds̃. in isrłmag¬
num nom eiꝰ. Gmanifestaui ñ illud nom̃¬

Expanded text:
sti id habere in te, quod habuit in Patris praedestinatione. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Manifestavi dicit, non quod jam sit perfecta manifestatio sine proverbiis, sed quia certissime futura est. Haec omnia de futuris fidelibus dici possent, sed ut de solis discipulis quos tunc habebat, intelligatur, illud urget quod inferius ait: Cum essem cum eis, ego servabam eos, etc. Ab ipso tamen orationis exordio, quod est: Pater, venit hora, usque ad illud: et nunc clarifica me, tu Pater, omnes voluit intelligi suos. Videamus quid velit dicere. Scriptum est: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Ergo manifestavi non il
Abbreviated transcription (Latin):
Nuncautad te uenio. ⁊ hec loquor in
muudo. ut habeant gaudiũ meũ imple¬
tum insemet ip̃is. ħ ẽ. ut sint unũ sic̃t ⁊
nos qd ame confẽtur eis. Ecce inmundo¬
se loqui dicit. qui paulo andix̾at iam ñ
sum inmundo. Gqr ndũ abierat hic ad¬
huc erat: ⁊qr mox abiturꝰ fu̾at. hic qͦdã¬
mͦ iam ñerat. Ego dedi eisẜ monẽtuũ.
tpris fut᷑a p̾nuntiat. Dein subiecit cureoᷤ
odit mundus. Ouianst̃ de mundo.
sicut ⁊ egonsum de mundo. Heis regña¬
tione collatum ẽ. nam gñatioe de mun-¬
do erant.Uñ alibi. Ego de mundo uos ele-¬
gi. Non rogo ut tollas eosde mundo.
s ut ẜues eosamalo. hinc habesqr scĩ ñ
debent rogare ut tͣnseant de mundo
si adhuc ñ ẽ eis conueniens. sicut necistis
adhuc conueniens erat. ꝑdictã repetit
ñ erant si scĩficati inu̾itate ñdũ erant.
aut si iam erant scĩficati. curposcat ut
scificent᷑. Scificati erant s poscit ut sc̃i¬
oresfiant ⁊ inscĩtate ꝓficiant. Uñ apłs.¬

Expanded text:
n mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Hoc est: ut sint unum sicut et nos, quod a me conferetur eis. Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: jam non sum in mundo. Ergo qui nondum abierat, hic adhuc erat: et quia mox abiturus fuerat, hic quodammodo jam non erat. Ego dedi eis sermonem tuum, temporis futura praenuntiat. Deinde subjicit, cur eos oderit mundus. Quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est; nam generatione de mundo erant. Unde alibi: Ego vos de mundo elegi . Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. Hinc habes, quia sancti non debent rogare ut transeant de mundo, si adhuc non est eis conveniens, sicut nec istis adhuc conveniens erat; praedictam repetit n erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant sanctificati, cur poscat ut sanctificentur. Sanctificati erant, sed poscit ut sanctiores fiant, et in sanctitate proficiant. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
amat uos. qͥa uos me amastis⁊ c̾didistis
in nob̾ quod amet᷑. Exiiii apr̃e ⁊ ueni
inmundũ. Itm relinqͦ mundũ. ⁊ uado
ad prem. Exiit apr̃e quia de illo ẽ. ⁊ car¬
ne assũpta uenit uisibił in mundii ñ
tñ deserens patre. Reliqͥt mundũ corꝑa¬
lidiscessiõe. ñgub̾natiõe p̃sentiȩ. Uadit
ad prem qr humanitatẽ adinuisibilia

Expanded text:
os, quia vos me amastis et credidistis, in nobis quod ametur. « Exivi a Patre, et veni in mundum, iterum relinquo mundum et vado ad Patrem. » Exiit a Patre, quia de illo est; et carne assumpta venit visibilis in mundum, non tamen deserens Patrem. Reliquit mundum corporali discessione, non gubernatione praesentiae. Vadit ad Patrem, quia humanitatem a
Abbreviated transcription (Latin):
adhumanitatẽ resꝑicit. Ułita. Non
rogaui. Quom rogabat : Qa ñdũ ascen-¬
derat.Si eñi ñ ascendisset. nulla c̾titudo
ascendendi remansisset. Nc aũt sedens
humanitas ad dextam patͥs. e̾titudo
ascendendi ⁊ arra e q̃d ⁊ nos ascende¬
mus. Hinc iħonimꝰ in epła ad roma¬
dicentes quod qͥ intpellat᷑ interp. el¬
lante sit maior. Qͥb respondendũ ẽ.
dmobliuionẽ ñ pati. ut ꝓip̃is cõmo¬
neatur semꝑ quos ip̃e elegit. s in ħ int̃¬

Expanded text:
tem respicit. Vel ita: Non rogavi. Quomodo rogavit? quia nondum ascenderat. Si enim non ascendisset nulla certitudo ascendendi remansisset. Nunc autem sedens humanitas ad dexteram Patris certitudo et arrha est, quod et nos ascendemus. Hinc Hieronymus in Epistolam ad Romadicentes quod qui interpellatur, interpellante sit major. Quibus respondendum est Deum, oblivionem non pati ut pro ipsis commoneatur semper quos elegit, sed in hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uob̾. Ecqͥd petit᷑ cc̃ salutẽ. ñ pe¬
titur in nõie saluatoris. Cũ dic̃ in no¬
mine meo. nuult intelligi de sonos
de soni sig̾catione. Uñqͥmale sentit de
Q si recte sentiendo de illo petit salu¬
tem sempitnã. uł aliqͥd ꝑtinens adil¬
lam accip̃ qn deb acciꝑe. Nec ido que¬
dam negantur: qͥaut congruo tp̃rden¬

Expanded text:
dabit vobis. Quidquid petitur contra salutem, non petitur in nomine Salvatoris. Cum dicit: in nomine meo, non vult intelligi de sono, sed de soni significatione. Unde qui male sentit de qui vero, recte sentiendo de illo, petit salutem sempiternam, vel aliquid pertinens ad illam, accipit, quoniam debet accipere. Nec illi quaedam negantur, quia ut congruo tempore den
Abbreviated transcription (Latin):
ctib utc̃q dinincorꝑeũ cognoscunt.
U enithoracũ iam ñ in ꝓũbiis loqͣr
uob̾. s palã de pre annunͣtiabo uob̃.
licetur in fut᷑a uita intellige. inqua
palãde pre annuntiabit electis.i. ostẽ
ȩlecti dũ ꝓ nr̃a fragilitate intcedunt qͣti¬
nus ad suȩ salutis sortẽ ꝑtingamꝰ. Bene dr
in illo die qr ibi ñ st tenebre pssuraꝵ s lux

Expanded text:
. « Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre nuntiabo vobis. licetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre, annuntiabit electis, id est oelecti dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus. Bene dicitur in illo die, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut disꝑgamini unꝰqͥsq in ꝓpͥa.
⁊ me solũ relinqͣtis. &ñsum solus. quia
pat mecũ ẽ. Creditis ut paruuli. quib
ꝗcunq alta adhuc st̃ ꝓũbia. uenit ho¬
ra passiois ⁊ iã ꝓpe ẽ. in qͦsolꝰ torcłar calcare
postea dimittatis. Hoc apparuit in cleo¬
pha. ubi ait. Nossꝑabamꝰ qđ eet redes¬

Expanded text:
venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis. Et non sum solus, quia Pater mecum est. Creditis ut parvuli, quibus quaecunque alta adhuc sunt proverbia. Venit hora passionis et jam prope est, in qua solus torcular calcare postea dimittatis. Hoc apparuit in Cleopha ubi ait: Nos sperabamus quod esset redem
Abbreviated transcription (Latin):
meo petetis. ⁊ ñ dico uob̃ qr ego roga-¬
bo prem de uob̾. Hoc dic̃ ꝓpt̃ consub¬
stialẽ patͥ diuinitatẽ inqͣua simul ati¬
diunt rogantes. simulq rogata donãt
pat̃ ⁊ filiꝰ. qd ñ patet nͥ ocuł sp̃ualibꝰ.
Qd uͦ petroait. ego aũt rogaui ꝓte ut
ñ deficiat fidestua. ⁊ qͦd ioħs de illoait.¬

Expanded text:
etetis. Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. » Hoc dicit propter consubstantialem Patri divinitatem in qua simul audiunt rogantes, simulque rogata donant Pater et Filius, quod non patet nisi oculis spiritalibus. Quod vero Petro ait: « Ego autem rogavi pro te ut non deficiat fides tua , et quod de illo
Abbreviated transcription (Latin):
cedit a patre ⁊ a filio ñ ut natꝰ. s ut datꝰ
ꝑ collatã creaturis gr̃am. Filius uͦ ꝓcedit
a patre ut natꝰ. Cum gͦ bonitas dĩsit
causa totiꝰ diuine creationis. ⁊ cooꝑetur
potentiȩ ac sapientiȩ in oĩ oꝑatione di¬
uina. patet ex supͣdictis auctoritatib
qr unius essentiȩ sunt tres subsistentiȩ

Expanded text:
rocedit et a Filio, non ut natus, sed ut datus rocedit et a Filio, non ut natus, sed ut datus per collatam creaturis gratiam; Filius vero procedit a Patre ut natus. Cum ergo bonitas Dei sit causa totius divinae creationis, et cooperetur potentiae ac sapientiae in omni operatione divina, patet ex supradictis auctoritatibus, quia unius essentiae sunt tres subsistentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua omĩa. nec dicitur omĩpotentia.
seu ommipotens qͣsi ꝑcollectionẽ potenti¬
arum. s qr pot̃ omĩa que uult. Filius
gͦ ꝑ quẽ omĩa eque ẽ. omĩpotentia ut
pat̃. cum sit potentia diuina. in eo qd̾ ẽ
potũtia discernendi ⁊ gub̃nandi uniuer¬
sa. Ne mireris dm̃ una potentia posse oĩa.
uno intuitu m̃tis uidere ⁊ ordinare oĩa.
uno affectu benignitatis amplecti oĩa:
cum etiam tu uideas uno ictu ocħ lu¬
nã. stellas. & alia tã diuersa. Sp̃s sc̃s a
patre ⁊ filio ꝓcedit. Qm̃ ic circo omĩa
aut̃ ꝓcessio inde ẽ: qr benignus diuinita¬
tis affectus ex potentia ⁊ sapientia Adcre¬
ationem & gub̃nationẽ rerũ. ad distribu¬
tionẽ grãrum extendit᷑. E ternalit̃ enĩ
uult ds̃ ut uniuersa fiant quȩ facit tẽ¬
porib suis. ⁊ uoluntas sua omĩum bo¬
noꝵ causa ẽ. hic gͥ diuinitatis effectus
erga creaturas habitꝰ ꝓcedit a patre. ꝓ¬

Expanded text:
ex qua omnia, nec dicitur omnipotentia ex qua omnia, nec dicitur omnipotentia seu omnipotens, quasi per collectionem potentiarum, sed quia potest omnia quae vult. Filius ergo per quem omnia, aeque est omnipotentia ut Pater, cum sit potentia divina in eo quod est potentia discernendi et gubernandi universa. Ne mireris Deum una potentia posse omnia, uno intuitu mentis videre et ordinare omnia, uno affectu benignitatis amplecti omnia, cum etiam tu videas uno ictu oculi lunam et stellas, et alia tam diversa. Spiritus sanctus a Patre et Filio procedit, quoniam idcirco vult autem processio inde est, quia benignus divinitatis affectus, ex potentia et sapientia ad creationem et gubernationem rerum, ad distributionem gratiarum extenditur. Aeternaliter enim vult Deus, ut universa fiant quae facit temporalibus suis; et voluntas sua omnium bonorum causa est. Hic igitur divinitatis affectus erga creaturas habitus, procedit a Patre, p
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ genuit filiũ. ⁊̃ angłi nesciunt. S
forte senties hoc idõ dictum ẽẽ. qr po¬
tentia cui omĩa st̃ possibilia incomp̃¬
hensibilis ẽ⁊ sapientia uidens uniu̾sa
atq discernens. singula. ĩ cõprehensi¬
bilis est simul generatio eiꝰ. etiam in
hoc qd̾ est ȩt̾na. supra intellectum est.
Sciens autẽ fortasse. uixta p̃missas si¬
militudines facile intelligi posse ut
dicas. Cũ sapientia qr est potentia dis¬
cernendi. sit idipsum quod ẽ. ex po¬
tentia: translatiue sapientia dĩ. na¬
ta seu genita dr a potentia diuina. &
apellatur filius uixta qd̾ filii de patͥbꝰ
sunt uelut eoꝵ exp̃ssȩ imagines. ⁊ mu¬
tuã dilectionem hñtes. Potentia qͦq
diuina. in eo qd̃ ex ipsa ẽ. sapientia.
nimirũ ꝑ translationẽ nuncupata ẽ
pat̾. ꝑ multa nãq noĩa. de creat᷑is ad¬
creatorẽ tͣnslatã st̃. Illd̾ aut̃ firmiter
sciendũ. qi unꝰ ds̃. una potentia est.

Expanded text:
Pater Flium, etiam angeli nesciunt. Sed Pater Flium, etiam angeli nesciunt. Sed forte senties hoc ideo dictum esse, quia potentia cui omnia sunt possibilia, incomprehensibilis est; et sapientia videns universa atque discernens singula, incomprehensibilis est, simul etiam generatio ejus in hoc quod est aeterna, supra intellectum est. Senties autem fortasse juxta praemissas similitudines facile intelligi posse, ut dicas: Cum sapientia, quia est potentia discernendi sit id ipsum quod est ex potentia; translative sapientia Dei nata seu genita dicitur a potentia divina, et appellatur Filius, juxta quod Filii de patribus sunt velut eorum expressae imagines, et mutuam dilectionem habentes. Potentia quoque divina in eonuncupata, est Pater. Permulta namque nomina de creaturis adCreatorem translata sunt. Illud autem firmiter sciendum, quia unus Deus una potentia est,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sigillabile. Scientia qͦq siue sa¬
pientia cum fit potentia discernẽ¬
d. necessario exigit adesse suũ potenti¬
am. s potentia ñ exigit sapientiã. qd̾ si¬
militudine materie. ad mat̾iatum faci¬
le uideri potest. & enĩ qr statua cons¬
tat ex ere & forma. ęsnon exigit statu¬
am adesse suũ. statua uͦ exigit es: ⁊ qͦ¬
dãmͦ in proprie ac figurate posset dic̃i
statuam ex ere genitam seu procreatã
eẽ. ⁊ omne mat̾iatũ ex mat̾ia. Apoten¬
tia uͦ &e sapientia. procedit bone uolũ¬
tatis affectus. qr his exigentib. cõseq̃n¬
ter fac̾e uolumus. nͥ uitiũ p̃pediat. q̃
possumus oe scimus facere. si cognos¬
camus ea fieri oportere. S qͦ spectart
ꝓposite similitudines : Numquid p̃¬
sumet assignare qͥsꝗͣ gen̾ationem fi¬
lii a patre. processionẽ sp̃s ab utroq
dicit enĩ ieronimus in quicũq uult.
⁊ ambrosius in libro de trinitate. Qͦmͦ¬

Expanded text:
hoc sigillabile. Scientia quoque sive sahoc sigillabile. Scientia quoque sive sapientia cum sit potentia discernendi, neccessario exigit ad esse suum potentiam; sed potentia non exigit sapientiam, quod similitudine materiae ad materiatum, facile videri potest. Etenim quia statua constat ex aere et forma, aes non exigit statuam adesse suum; statua vero exigit aes, et quodammodo improprie ac figurate posset dici statuam ex aere genitam seu procreatam esse, et omne materiatum ex materia. A potentia vero et sapientia procedit bonae voluntatis affectus; quia his exigentibus consequenter facere volumus, nisi vitium praepediat, quae possumus et scimus facere, si cognoscamus ea fieri oportere. Sed quo spectant propositae similitudines? Nunquid praesumet assignare quisquam generationem. Filii a Patre, processionem Spiritus ab utroque? Dicit enim Hieronymus in Quicunque vult, et Ambrosius in libro De Trinitate:
Abbreviated transcription (Latin):
una quaq creatura: ħ tria requirun¬
tur. quis eam fecerit ꝑ quid fecerit.
inmensitatẽ rerum potentia maxi¬
me declaratur. Sapientia quoq in
gub̾nando creata. ⁊ in eadẽ ad obri¬
mũ euentũ deducendo benignitas
exipsis creaturis manifestatur. Itẽ
ex m̃te nr̃a nascitur sapientia. quȩ
est in ipsa.⁊ a m̃te ⁊ sapientia pro¬
cedit amor. qͦ ipsa mens diligit sa¬
pientiã genitã a se. ⁊ sunt hec tria
simul in una indiuisibili substantia
aĩe. Itẽ ut in sole apparet a substan¬
cia ignis. ius ignei feruoris nascitur.
& inde ꝓuenit splendor in eadẽ sub¬
stancia. Itẽ imago de ȩre ad sigillan¬
dũ facta qd̾ est imago. id ẽ. sic for¬
matum es ex ere tamquã ex mat̾ia
contrahit. oe qd̾ est sigillabile seu
sigillans: ab utroq procedit. Sunt
gͥ in una eadẽq essentia tria ꝓprieta¬
te diuersa qr aluid ẽ esse hoces.
alid̾ eẽ hanc imaginẽ. &e aliud ẽẽ

Expanded text:
unaquaque creatura haec tria requirununaquaque creatura haec tria requiruntur: quis eam fecerit, per quid fecerit, immensitatem rerum, potentia maxime declaratur; Sapientia quoque, in gubernando creata; et in eadem ad optimum eventum deducendo, benignitas ex ipsis creaturis manifestatur. » Item: « Ex mente nostra nascitur sapientia, quae est in ipsa, et a mente et sapientia procedit amor, quo ipsa mens diligit sapientiam a se genitam: et sunt haec tria simul in una indivisibili substantia animae. » Item: « Ut in sole apparet, a substantia ignis vis ignei fervoris nascitur, et inde provenit, splendor in eadem substantia. » Item: « Imago de aere ad sigillandum facta, quod est imago, id est, sic formatum aes, ex aere tanquam ex materia contrahit; et quod est sigillabile seu sigillans, ab utroque procedit. Sunt igitur in una eademque essentia tria proprietate diversa; quia aliud est esse hoc aes; aliud, esse hanc imaginem, et aliud, esse
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ. distributio quorũcũq bono¬
rũ. ex sua bonitate. ñ ex meritis no¬
stris proueniens. hinc est qd̾ aqͣ⁊
nerari dicimur. cum tam̃ todꝰ tri¬
nitatis oꝑatio in singulis eadẽ sit.
Omnia deniq sacramenta. quȩ in
ȩccła conficiuntur ex bonitate dĩ.
spiritui sunt attribuenda: ut ex
hoc patenter liqueat affectum pat̃¬
ne maiestatis .i. dulcedinẽ diuine
bonitatis sp̃s scĩ uocabulo exprimi.
Spũ namq oris nr̃i .i. hanelitu: af¬
fectus animi maxime patefiunt.
p̃ doloris uł laboris angustia gemi¬
mus. Unde hoc loco sp̃s pro bono
affectu ponitur. uixta illd̾ sapien
te gregorio: sp̃s ipse amor est: quo a¬
more scdm ioħem pater diligit filiũ
⁊ uide quedã patͥs ⁊ filii cõmunio est
uius aut̃ tͥnitatis.
necñ geniture filii a patre. ac ꝓ¬
cessionib sp̃s ab utroq huiusmod ue¬
stigia: ꝓponit doctoꝵ uigilantia. Au¬
gustinus libro xi. de ciuitate di. In

Expanded text:
catorum, distributio quorumcunque bonocatorum, distributio quorumcunque bonorum ex sua bonitate, non ex meritis nostris proveniens. Hinc est quod aquanerari dicimur, cum tamen totius Trinitatis operatio in singulis eadem sit. Omnia denique sacramenta, quae in Ecclesia conficiuntur ex bonitate Dei, Spiritui sunt attribuenda: ut ex hoc patenter liqueat affectum Paternae majestatis, id est dulcedinem divinae bonitatis, Spiritus sancti vocabulo exprimi. Spiritu namque oris nos, id est anhelitu, affectus animi maxime patefiunt: prae doloris vel laboris angustia gemimus, unde hoc loco spiritus pro bono affectu ponitur, juxta illud Sapientte Gregorio, spiritus ipse amor est, quo amore secundum Joannem Pater diligit Filium, et inde quaedam Patris et Filii communio est Hujus autem trinitatis nec non geniturae Filii a Patre, ac processio Spiritus ab utroque, hujusmodi vestigia proponit doctorum vigilantia. Augustinus libro XI de civitate Dei: « In
Abbreviated transcription (Latin):
sum etiam a patre filium respuer̃.
Unde filius ait. Si ñ uenissẽ. ⁊ locu¬
tus eis ñ fuissem: peccatum ñ habe¬
rent. Nunc aũ excusationẽ ñ hñt
de peccato suo. ad hoc ẽtiam illa in¬
scriptio psalmi ꝑtinet quȩ agit ꝓ
occultis filii .i. uidiciis. de quib di¬
ctum ẽ: iudicia tua abyssus mui¬
ta. Qͥa sicut dictum est sapientie
est uidicare.i. quid ex iusticia cuiq de¬
beatur agnoscere xpm dĩ uirtutẽ ⁊
d̃i sapientiã apłs nominat. Sapien¬
tiam quippe. ꝑ ꝗͣ omnia ad integrũ
nouit. Uirtutẽ uero ꝑ quam bonoꝵ
omniũ efficaniã complet. Unde illd̾.
Omnia ꝑ ipsum facta st̃. & alibi. Oĩa
in sapientia fecisti. In de dext̾a siue
manus patris apellat᷑ per quẽ pat̾ oĩa
operatur. Qͥ etiam bene mens patriᷤᷤ
siue ratio. siue angłs consilii dictus
oꝑatio. ⁊ omĩa quȩ ad diuine carita¬
tis bonitatẽ manifestꝰ spectant. spũi
scõ ascribuntur: sic̃ est remissio pec¬

Expanded text:
sum etiam a Patre Filium respuerunt. sum etiam a Patre Filium respuerunt. Unde Filius ait: Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccato . Ad hoc etiam illa inscriptio Psalmi pertinet, quae ait, pro occultis Filii , id est, judiciis de quibus dictum est: Judicia tua abyssus multa . Quia sicut dictum est, sapientiae est judicare, id est, quid ex justitia cuique debeatur agnoscere. Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Apostolus nominat Sapientiam quippe, per quam omnia ad integrum novit; virtutem vero, per quam bonorum omnium efficaciam complet. Unde illud: Omnia per ipsum facta sunt . Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Inde dextera sive manus Patris appellatur, per quem Pater omnia operatur. Qui etiam bene mens Patris sive operatio et omnia quae ad divinae charitatis bonitatem manifestius spectant, Spiritui sancto ascribuntur; sicut est remissio pec
Abbreviated transcription (Latin):
potens est ds̃ efficere qd̾ rogatur. ue¬
lut cum dr. Pater sc̃ẽ serua eos. Pat̃
in manus tuas commendo spm̃ me
um.⁊ similia que adorationẽ ꝑtinẽt.
hinc usus eccłe ad solum patrẽ locuti¬
onẽ dirigit. in specialib orationib
quȩ in celebrationib missarum fi¬
unt. Apłs quoq cũ ait. patrẽ susci¬
tasse iħm a mortuis. uel iuuificatu¬
rũ eẽ corpora nr̃a. uł filium aut spm̃
scm̃ misisse. uł ei filium obedisse. cũ
inquam talia dicit: quasi proprie
⁊ specialit̃ ꝓprietati patris ascribit
quȩ ad potentiã pertinere uident᷑.
Sic quoq ꝑsonȩ filii quȩ ad rationẽ
uł sãpientiam ꝑtinent specialit̃ as¬
signantur: iuxta illd̾. Pat omne u¬
dicium dedit filio. Potentia siquid̾
sapientiȩ in discretione uidicii cedit
ubi equitas magis est examinanda
quãuis ⁊ potentia exercenda. Qd̃ aũ
subponitur qr filius hominis ẽ. in¬
rat. qd̾ impii pret̃ cetera mala. mis¬

Expanded text:
potens est efficere quod rogatur, uepotens est efficere quod rogatur, ueluti cum dicit: Pater sancte, serua eos Pater, in manus tuas commendo spiritum meum , et similia quae ad orationem pertinent. Hinc usus Ecclesiae ad solum Patrem locutionem dirigit in specialibus orationibus, quae in celebrationibus missarum fiunt. Apostolus quoque cum ait Patrem suscitasse Jesum a mortuis, vel vivificaturum esse corpora nostra, vel Filium aut Spiritum sanctum misisse, vel ei Filium obedisse; cum, inquam, talia dicit, quasi proprie et specialiter proprietati Patris ascribit, quae ad potestatem attinere videntur. Sic quoque personae Filii quae ad rationem vel sapientiam pertinent, specialiter assignantur, juxta illud: Pater omne judicium dedit Filio . Potentia siquidem Sapientiae in discretione judicii cedit, ubi aequitas magis est examinanda, quam vis et potentia exercenda. Quod autem supponitur, quia Filius est hominis, inrat, quod impii inter caetera mala mis
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo omĩa potuit. congrue cõme¬
morat. qr hoc nomen d̾s in tempore
timor⁊÷ potestati reuerentia timo¬
ris: maxime exhibetur. Nomine uͦ
principii filium designat .i. diui¬
nã rationem seu sapientiã. in qua
ꝑ prouidentiã cuncta prius consi¬
stere. qͦdammͦ habuer̃t quam in ef¬
minis ñ dixit. faciam hominẽ. s fa
designaret. Cũ autẽ totius trinitatiᷤ
una sit potentia. una sapientia. una
bonitas. una eadẽq oꝑatio quȩ tam̃
ad potentiã assignantur patri specia¬
lit̃ attribuuntur. quȩ ad sapiẽtiã spe¬
ctant filio. que adbonitatẽ ꝑtinẽt
spũi scõ ut a subiectis declarat᷑ exem¬
plis. Ait filius. Quȩ pat̾ posuit in sua
potestate. & alibi. Sicut disposuit mͥ
pater. Quotienscũq ipsa humanitas
filii opem unite sibi diumnitatis in¬
plorat. aut aliquas preces ei fundit.
solo patris utitur uocabulo. ipsam
sciłe: cominemorando potentiã. qua

Expanded text:
nihilo omnia potuit, congrue commenihilo omnia potuit, congrue commemorat, quia hoc nomen Deus interpretatur timor, et potestati reverentia timoris maxime exhibetur. Nomine vero principii Filium designat, id est, divinam rationem seu sapientiam, in qua per providentiam cuncta prius consistere quodammodo habuerunt, quam in efminis non dixit, faciam hominem, sed: Fdesignaret. Cum autem totius Trinitatis una sit potentia, una sapientia, una bonitas, una eademque operatio: quae tamen ad potentiam assignantur, Patri specialiter attribuuntur; quae ad sapientiam spectant, Filio; quae ad bonitatem pertinent, Spiritui sancto ut a subjectis declaratur exemplis. Ait Filius: Quae Pater posuit in sua potestate . Et alibi: Sicut disposuit mihi Pater Quoties autem ipsa humanitas Filii, opem unitae sibi divinitatis implorat, aut aliquas preces ei solo patris utitur uocabulo, ipsam scilicet commemorando potentiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Benignitas uͦ ad amorẽ ꝑtinet.
ut quẽ benignissimũ habemꝰ. potissi¬
mũ diligamus. Ex qͦ etiã animadu̾ti
potest. eũ ulcisci ĩpietatẽ uelle. qr quo
plus placet ei ȩqͥtas. eo magis displica
iniqͥtas. iuixta illd̾. dilexisti iusticiã
⁊ odisti miqͥtatẽ. Rursum hec tͥ¬
nitatis distinctio ad uniu̾soꝵ dĩ oꝑũ
commendationẽ płimum ualet. ut
quecumq agit egregie fieri credant᷑
eri uł procede uelit. hinc totiꝰ trinita¬
tis oꝑa indiuisa .i. cõmunia ẽẽ dicunt᷑.
qr quicqͥd potentia geritur: idem sa¬
pientia mod̾atur &e bonitate condit᷑.
exoramus. cominemorationẽ tͥnitatiᷤ
rũ iudiuisa est operatio. sic ⁊ earũ
inseparabilis sit inuocatio. hic̃ ẽ qd̾
moyses cũ prius dixisset. in princi¬
pio creauit ds celũ ⁊ terrã. adiecit.
&e sp̃s diũ ferebatur super aquas.
In dõ quidẽ creatore patrẽ insinuars
diuinam potentiã ꝑ quam creare de

Expanded text:
mus. Benignitas vero ad amorem pertinet, mus. Benignitas vero ad amorem pertinet, ut quem benignissimum habemus, potissimum diligamus. Ex quo etiam animadverti potest, eum ulcisci impietatem velle; quia quo plus placet ei aequitas, eo magis displicet iniquitas, juxta illud: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem Rursum, haec Trinitatis distincommendationem plurimum ualet ut quaecumque agit egregie fieri credantureri vel procedere velit. Hinc totius Trinitatis opera indivisa, id est, communia esse dicuntur; quia quidquid potentia geritur, idem sapientia moderatur et bonitate conditur.  Deum facere exoramus, commemorationem Trinitatis rum indivisa est operatio, sic et earum inseparabilis sit invocatio. Hinc est quod Moyses, cum prius dixisset: In principio creavit Deus coelum et terram , adjecit: Et Spiritus Domini ferebatur super aquas . In Deo quidem creatore Patrem insinuans, divinam potentiam, per quam creare de