comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uere uocatꝰ es dagnus. quia tu es
pars mortis. ⁊ coniungeris patri
tuo diabolo. Dii autem quib me
sacrificare dicis uani sunt. & ipu
adorant eos. Tu autẽ tanqͣm stultꝰ
adoras eos. Utinam audires me.
& adorares deum qui fecte celum
& terram. qui potẽstatem habet
liberare te de igne. & dimittere
peccata tua. Ip̃se autem tanquã
stultus rex cogitans intͣ se dice¬
bat. Quomͦ possum hunc qui int̾
feras nutritꝰ est suꝑare. nisi exqͥ¬
sita tormenta intulero: Et iussit
eum mitti in carcerem. Et ecce
ante conspectum dagni. & iacta¬
centes. Et nos credimꝰ đm sc̃i xͦ
rex. Numquid & uos malefici
estis. qui ipsum uultis sequi: Ue¬
nite & ad orate deos meos. & do
uobis aurum & agentum. & ho¬
Dixerunt milites ad eum. Aurũ
& argentũ tuum tecum sit in ꝑ

Expanded text:
ene loquutus es . dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . nec adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcere| et ecce ante conspectu| dagni iactacentes| et nos credimus in deum rex. Numquid et uos maleficati estis quod| ipsum uultis . sequi  adorate deus meus . et do uobis| aurum et argentum et in horunt militis ad eum Aurum et argentum te
Abbreviated transcription (Latin):
loco quo sibi demonstratum fue¬
rat cum magno studio in melius
decembris cum ingenti honore
⁊ laudib diuinis. terre humili
terram multi precii rebdere stu¬
duit. uiliq urua contexit celestẽ
thesaurum. Nam quantũ dilectꝰ
amabilisq ipse thesaurꝰ sit. te¬
marum medele. que usq: hodie
morta lib pro tanti uiri honore
tribuuntur a dño. Sed & locus
isdem cuiꝰ sit nobilitatis: ex acti¬
b beati iuri comprehendi potest.
Nam cum eidem uiro d̾s machinã¬
mundi in spere modum osten¬
disset. credendum est eum pre
omnib locis plus eum locum¬
dilexisse. quo presciuit propria
ossa. ꝓpͥis relictis sedib transfe¬
renda. In quo hactenꝰ tanta con¬
stant monstrata miracula ut
si scriberentur proprio indige¬
rent libro. prestante om̃i poten

Expanded text:
loco quo sibi demonstratum fueloco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, temarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem viro machinam in sphaerae modum ostendisset, credendum est eum prae omnibus locis plus eum dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino n
Abbreviated transcription (Latin):
transferendum decreuit. insequenti¬
ei locumaptum sepulture ꝓuidit.
Nam cum du sicut iam dictum est
beate memorie mummolꝰ suꝑ hac
re cogitaret. consilium q utile que¬
reret. indempesta nocte consuete
orationis furta requirens. stratis re¬
lictis sicuti consueuerat dormitoriũ
egressus. sub nudo celo cepit int̾ alia
precari. ut diuina pietas ei salubre
consilium suggereret. quonã in loco
sanctissima membra locaret. Affuit
his precib clemens auris om̃ipoten.¬
tis. que seruos suos iusta petentes
audire consueute. Nam lux subito
celttuf emissa. aute basilice frontẽ
beate dei genttricis manie in mo-¬
dum facis ardens. in euni locum
ubi nunc est conditum corpꝰ pro¬
tendi uisa est. Quod uisum uir
domini nũmolus ut uidit. omni
dubietate postposita certissime cre¬
didit. qd̾ hic locꝰ aptus esset sci ui.¬
ri membris locandis. Igitur post¬
abitis mordacib curis. & uisioni
omnimodis fidem dans. in eodẽ

Expanded text:
transferendum decrevit, in sequenttransferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
mannice ad corpꝰ sc̃e scolastice se sa¬
lubriter uerterunt. Quod summa
celeritate sublatum imponentes
scapulis cum gaudio. ad ꝓpͥum lo¬
cum deportarunt. Ibi ꝙ magnis
sumptib edificata basilica. & ordi¬
natis queq erant necessaria femi¬
nis deo seruientib infra breue spa¬
cium temporis plurune feminarũ
nobilium in eodem monasterio ag¬
gregate sunt. que se relicto seculo
domin seruitio manciparunt.S
& ipsum monasterium. usq nunc
magnis miracłoꝵ illustrationib a
abbas. & uenerandꝰ aigulfus. illis¬
nedicti. quod a deo sibi collatum cer¬
tis indiciis apparentib tenebant.
& in basilica beati petri ad custodi¬
endum deposuerunt. Quod cum ex¬
unia cura seruantes. conferebant
inter se quo in loco eiusdem mona¬
sterii id diuine uoluntati concor¬
dantes humarent. Suꝑ qua re ñ
minima eoꝵ animos dubietas
occupauerat. sed ds qui benigna
pietate sc̃i uiri corpꝰ de loco priori

Expanded text:
manicae ad corpus B. Scholasticae samanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeque erant necessaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a abbas et venerabilis Aigulfus lnedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori
Abbreviated transcription (Latin):
centis. ꝑ mortuum mortuo uita red¬
dita est. Similiter autẽ eis placuit.
ut penes minora. mortue puelle
corpꝰ poni deberet. D̾s autem ut de¬
monstraret germanos esse qui fe¬
rebantur merito. quẽadmodũ una
procreatione. uno eodemq tẽpore
pares m̾ito. pares esse uoluit in
miraculo: ita ut puella eadẽ hora
ab officio funeris surgeret. & que
a flentib amicis portabat᷑ ad tumu¬
lum. isdem gaudentib rediret
domũ. Antiquũ namq inusitatũ¬
q post helysei actum. renouatum
hoc constat miraculum. quia om̃i¬
potentis dei manꝰ. ut demonstraret
beatum benedictum. nec nouis nec
antiquis patrib imparem
merito. parem illumn extu
qui crediderit in me: oꝑa que ego
facio faciet. Oñs gͥ lecis animis
magnis q uocib benedicebant dñm.
qui que sibi occulta fuerant. luce
sublataᷤ onini ancipiti sententia que
suꝑ corporib discernendis diu eoꝵ
animos occupauerat. plebes ceno¬

Expanded text:
centis, per mortuum mortuo et vita redcentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extuliQui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce sublata omni ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Ceno
Abbreviated transcription (Latin):
aigulfus. consiliis uenerandoꝵ
iuroꝵ assenssum dedit. decreuit¬
ꝙ. ut ipse cum sius retento corꝑe
scĩ Benedicti. socios suos cũ corpo¬
re uenerande sororis eiꝰ dimitteret.
Sed quia certum non erat qualit
discerni ossa potuissent. que con¬
fuse uniꝰ sportelle sinus retine¬
bat. facta difficultate discernen¬
di ad hoc ꝯsilium uentum est. ut
queq minora uiderent᷑ ossa sepa-¬
ratim ponerentur: maiora uero
altͥnsecus congregarent᷑. Dumgͥ
ti huic ancipiti sententie talit̾
finem imponere placuit.Nam
cum continuis diuinitatẽ preci¬
b ꝑtotum noctis spacium ittͥq
populi pro tanto sibi manifestan¬
do negotio pulsauissent. factoma
unũ erat masculini sexis. alterũ¬
uero feminei. Igit᷑ salubri accepto
consilio. ad se exanimata corpora
deferri uibent. Quod cum factũ
esset. masculi corpus ꝓpe ossa po¬
ni fecerunt. que magnitudine pr̃a¬
re uidebantur. Miro q modo. mox
ut mortui mortua tetigere ossa la¬

Expanded text:
Aigulfus consiliis venerandorum Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. Sed quia certum non erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum iti huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto man quorum unum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa ja
Abbreviated transcription (Latin):
quos pro deportando celesti thes¬
auro se misisse gaudebat. Sed cũ
ad predictum locum ueniens cog¬
nouisset rei ueritatem. & actus
om̃s uenerabilis uiri aigulfi.
postul abat eum. ut sibi munus
ꝓͥmissum. atq a deo demonstra.¬
tum concedere cleberet. Sed isclẽ
uenerabilis uir. respondit se neqͣ¬
quam uelle scõꝵ germanoꝵ cor¬
pora abinuicem separare. sed sic̃
fuisse conditos. ita in sccło indiui¬
sibilit̾ compon̾e uelle testabat᷑.
Tunc uero nõbiles quiq ac sapien¬
tes his contraclixere uerbis. iustũ
non esse dicentes. ut quos diuina
uoluntas participes fecerat ora¬
culi celestis. & qui simmul locũ scoꝵ
tece corpoꝵ adissent. quiq in sube¬
undo labore pares fuerant. ñ etiã
fructus laboris eque partirenturr.
Maxime uͦ non esse dignũ dicebant
ut duo magna luminaria loci
uniꝰ angustia coartarent᷑: cũ suf¬
ficerent sngłis singula. Tandem
igitur sepedictus uenerabilis uir

Expanded text:
quos pro deportando coelesti thesquos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut fuisse conditos, ita in secundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sanctorum thecae corporum adissent, quique in subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarctaret angustia, cum sufficerent singulis locis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cũ aliquantulũ eis requiesce¬
re placuisset. obiiam eis quidã cecus
factus est. Qui magno impetu fero¬
citer facto. sportam qua beati uiri ci-¬
nis portabat᷑ apprehendie. Qũẽ uir
dñi aigulfus. moderata studuit cor-¬
reptiõne castigare. atq ab illicita¬
presumptione reuocare. Sed ille
quem liunen amissum contrista¬
bat. respondit nullomodo se posse
ab ea diuelli nisi quã pͥmũ lum̃
reciꝑet. Pronuntiauit q se tante
fidei esse. ut quicquid peteret sc̃s
benedictus. dño annuente sibi¬
ineundo nulla mora fieret: ag.¬
mina monachoꝵ cum plebe ter¬
ritorii aurelianensis obiuam eis
processerunt. miliario amonaste¬
rio in uico qui dicitur uetꝰ flori¬
acus: ibiq cum gaudio & leti
cia in dei laudib ꝑeger̃t. Cum gͥ
ibi morȩ fierent. plebs cinoman¬
nice urbis cuiꝰ supra diximꝰ fuis¬
se cuies qui pro afferendo corpo¬
re beate scolastice ierunt affuit.
obuiam procedens ciuib sius.

Expanded text:
etiam cum aliquantulum eis requiesceetiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicitapraesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullo modo se posse ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedictus, Domino sibi annuente in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
in his uocib ꝑstaret. paruo int̾ual¬
lo atq uix una hora effluente. dis¬
cussa caligine cecitatis. lumen diu
sibi negatum cepit aspicere. & dato¬
rem illius simulq beatum benedi¬
ctum magnis laudum uocib extol
miraculo aliud in eodem loco ꝯun¬
gere. ut qͣnte sc̃itatis esset. cuiꝰ cinis
portabatur ostenderet. Namq de¬
bilis quidam qui erectus ire nequi¬
bat ꝑ terram reptando se trahens.
utpote qui omniũ membroꝵ officio
destitutꝰ erat aduenit. implorans
auxilium ab omnipotenti deo ꝑfa¬
mulum illiꝰ benedictumꝰ. Itaq miro
modo ceꝑunt se nerui diu contracti
extendere. & aridi dui meatꝰ
uenarum sanguinis inundati¬
one humectari. atq ita deo uolente
accepto robore letꝰ suꝑ pedes consti-¬
tit. & creatori suo magnis uocib
benedixit. Qui locꝰ hactenꝰ basilicã
retinet dño in honore beati benedic¬
unt. mille quingentis ferme passi¬
b a monasterio quo tendebant di

Expanded text:
 his vocibus perstaret, parvo interval his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocibus extolmiracu o aliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant dis
Abbreviated transcription (Latin):
arma comites q inquirte. ac ꝑsequi
conatur recedentes. unctis sibi lon-¬
gobardoꝵ auxiliis. Hac gͥ famuli
dei uifione accepta. formidantes ali-¬
cuiꝰ incõmoditatis tͥstem accessũ.
respiciunt retro. uident q se subse¬
qui ab hostib. Tuneq timoris ple¬
ii. terreq consternati. rogabant
eum qui suoꝵ famuloꝵ corpora
reuelare dignatꝰ est. ut ea illis ad
nuere libuit. Nam om̃ipotentis
potentia tenebrarum densitate
ita eos occuluit. ut sibi quidem nil
obesset. ꝑsecutorib uͦ eoꝵ omẽm fa¬
cultatem se inueniendi auferret:
sic q famuli dei maloꝵ timore sub¬
laboriose tamen confecto itinere
in prediolum quoddam diu̾terunt.
bonedium nomine situm in pago
aurelianensi lassitudine cogente.
Inquo loco cum paulisꝑ indulgent
quieti. ecce quidam sine oculis ma¬
terno fusus utero aduenit. mag¬
nisꝙ uocib oris ac fidei scm int̾¬
pellabat. it que natura negauerat
sibi lumina prestaret. Igitur dum¬

Expanded text:
arma comitesque inquirit, ac persequi arma comitesque inquirit, ac persequi conatur recedentes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad nuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore subamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione frustrati. Tunc qͦq
pͥmum sibimet mutuo patefece¬
re siu itiueris causam. quia scili¬
cet & ipsi reuelatione diuina
admoniti. ad corpꝰ beate scolastice
ierant defẽrendum. Mox q cum
festinatione retrogradum iter
arripientes. festinato sumulre¬
gredi curabant. portantes quas
inuenerant dono diuino preci¬
osissimas margaritas. Int̾ea ilł
ras finium suoꝵ attingentib
uox alta diuinitꝰ ꝑ alta silentia
noctis. prohibuit eos moras in¬
nectere ineundo. Eademq hora
pape romano ꝑ uisionẽ quidam
assistens. talia compellare iusꝰ
est. Cur te piger som nꝰ temporib¬
pressis negat stratib relictis cu¬
stodiam tue habere prouintiee
quod dico palam sit. noueris te mag¬
noꝵ uiroꝵ patrociniis carere. be¬
neclicti scilicet atq scolastice sororis
eius. quoꝵ corpora quidam agallie
horis huc aduentantes. illuc fe¬
runt humanda. His auditis ro¬
manꝰ antistes protinꝰ thoro relicto.

Expanded text:
benedictione frustrati. Tuncque benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas. A Romani ras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibpressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus antistes protinus relicto thoro
Abbreviated transcription (Latin):
plissimo repletꝰ. mundi gub̃natori
& seculoꝵ faͬctori benedicens. in
isdem laudib noctis t̾minũ expe¬
ctabat. Qui cũ dui prestolatꝰ affu¬
isset. solisꝙ globus necdũ iuba¬
re suo mundi spacia ampla com¬
pleret. ad locum intrepidꝰ ꝓperat
cinꝰ notator extiterat. ibiꝙ sicut
longe optauerat cuncta inueni¬
ens prosꝑatori itineris sui grates
innumeras rependit. Namq lo¬
cum adiens loculum ibidem in¬
uenit. ext̾ius quidem uilem. int̾iꝰ
autẽ retinentem precii magimar¬
garitas. Pro forib autem petre
scilicet suꝑposite p̃fixa erant no¬
tamina. quoꝵ interiꝰ busta iace¬
bant. His sicut di optauerat
inuentis. ꝑatefacto a latere.
euacuatoq locello. thesaurum
inuentũ uniꝰ sportelle conclusit
sinu. Que sporta hactenꝰ penes
nos quasi noua habetur. Quib
patratis omnib improuise ad¬
sunt socii quos supra sermo retu¬
lie a cenomannica urbe profectoᷤᷤ.

Expanded text:
agno repletus mundi Gubernatori agno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos,
Abbreviated transcription (Latin):
tanti itineris assumpsisti ꝑactis.
audisset. nulla inquit erit pro
munere cdando difficultas quin
om̃ia que a me poscis recipias.
tantũ est:ut ꝓmissionis tue me¬
mor dicta factis compenses. Ad
hec ille. Cum inquit lucifuge
noctis tempora cõnticiniiq me-¬
tas propinquare prospexeris. tu
ne ad modicum indulge quieti.
sed tecti adita linquens nudo sub
aeris axe indefesfus speculator ad¬
esto. Cumq solitudinis huius
locum aliquem lumine clarissi¬
mo radiare conspexens iuei
montis ad instar: notato certa
mente locum. Namq ibi inueni¬
endum est. unde tue cure finis
ardens autem desiderio. pͥmo qͥetiᷤ
sonro ꝑcepto stratu sese excuti¬
ens. p̃ceptoꝵ senis haut segnis
optemꝑator extitit. Namq pre¬
dicte solitudinis plagam respici¬
ens. conspicit eminꝰ locum lumi-¬
ne claro micantem. ceu cum lu¬
minarib facibq densis locus
aliquis ꝑfusus illustrat᷑. Quib
uisis reuerendꝰ heros gaudio am¬

Expanded text:
tanti itineris assumpsisti peractistanti itineris assumpsisti peractisaudisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio m
Abbreviated transcription (Latin):
cum it̾ato suꝑ ipsa re int̾rogaretur.
ipse tamen negocium diuulgare
metueret: hec ab eodem sene audi¬
uit. Cur inquit me secreti tui non
efficis conscium: Nam si delatoris
scandalum caues. securꝰ esto in me
tutam reꝑies fidem. Et si dictis mei ͤ
fidem accominodaueris: fortassis
etiam negotio tuo ꝓfuturum erit.
sta uͦ cum p̃dictꝰ dei famulus aurib
hausisset. cogitans quia in antiqͥs
est sapientia & rerum pret̾itarum
cognitio. reputans etiam sicut pꝰea
rei probauit euentꝰ. ꝓpt̾ hoc ipsum
eum dñm p̃misisse. compellanti ex
ordine rei geste texit hystorias̃ qua
causa uenisset. queq uisio ꝓpt̾ hauc
rem sibi fuerit demonstrata. Ad hec
senex paululum terre defigens aspe¬
ctus. uocemq intra fauces cõpͥmens
sic dem n ora resoluit. Si mͥque ꝓ
tali munere debent᷑ p̃mia digna re¬
pendis. deo fauente puto me ocius
negotio tuo finem ꝑfectionis i¬
ponere. quatinꝰ ꝓ his quib laborẽ

Expanded text:
cum iterato super ipsa re interrogaretur, cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perfectionis imponere, quatenus pro his quibus laborem
Abbreviated transcription (Latin):
autem habet ueritas negotiũ qͦd
ceꝑant ꝑfecturi: memoratꝰ aigultꝰ
int̾missis int̾im his que palam
ostentauerat. uelle locoꝵ scilicet scõ¬
rum circuitionib intendere. expe¬
ditioni oꝑam dedit. certans otius
ꝑficere. quod sibi iniunctũ fuerat
scm̃ mandatum. Tandem itaq ꝑue¬
nit ad castri locum. quod uocatur
cassinum. ibidemq paulisꝑ itin̾i
finem imponens. expectabat euen¬
tum rei. orans illum qui uisionem
suꝑiꝰ ꝓlatam reuelare dignatꝰ fue
rat᷑. quiq se ad hoc opꝰ destinau̾at
ut ñ in uacuũ tantum iter consumi
uellet. sed sicut ꝓmiserat thecam
loca ꝑagraret. & huc illucq curum¬
spiciens oculoꝵ orbes uolueret sedu¬
lus explorator. conspiciens eũ homo
quidam multoꝵ annoꝵ crebro id
agentem. sic eum pͥor affat᷑. Heus
tu inquit quib ab horis nr̃as adisti
sedes. cuiꝰ ue negotii gr̃a: Ad hec ille
non indagini illius ausus est ꝓpa¬
lare commissum sibi secretum. sed

Expanded text:
autem habet veritas, negotium quod autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed
Abbreviated transcription (Latin):
placere gestiens. qui quante scĩta¬
tis fuerit. cuiꝰ ue uirtutis fins
probauit. in quo omnis laus secͤe
canitur. Namq cum bonis polle¬
ret morib. ⁊ in monasterio lirinen¬
si ob bonoꝵ studium oꝑum pece¬
retur aliquantisꝑ exempli gr̃a re-¬
int̾ea huic uisioni in cunnoman-¬
nica urbe apparuit uisio. ut scili
corpꝰ transferrent sororis sci bene¬
dicti scolastice nomine. ut quos
uniꝰ urne habebat spacium simul
transferendi ostenderentur. Cum
urbe egressi. oraculi diumi audito¬
res carpebant iter italiam ducens
diu̾tentesq in monasterium floria¬
cum hospitandi gr̃a. cõꝑerunt pre¬
fatum uenerabilem aigulfum pre¬
ceptis abbatis sui obsequentem. idẽ
Iunctiq simul tam diu indissolubi¬
liter sibi adhesere. quousq romam
uenientes. beati petri basilicam ora¬
turi intrarent. ⁊ cum in eadem urbe
sub obtentu uisendoꝵ scõꝵ locoꝵ¬
gr̃a a se inuicẽ diuiderent᷑. ut rei

Expanded text:
placere gestiens: qui quantae sanctitaplacere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia reinterea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilic, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei
Abbreviated transcription (Latin):
nis interfuit. ut idoneꝰ pastor
gregis sibi commissi sollicite cu-¬
ram exhibuit. Igitur cum ꝓcessu
temporis euoluentib annis. supͣ¬
dictiuis leodebodꝰ corpore exemptꝰ
sicut credimꝰ celicas recessisset ad
sedes. iam dictus nũmolus supͣ¬
gregis sibi cõmissi custodias opti¬
me seruans & lectioni assidue stu¬
dium dans. int̾ cet̾a repꝑit in li¬
bris beati ac p̃eellentissimi uiri Gre¬
gorii romani antistitis quomodo
sc̃s ac deo dilectus benedictus
agonis sui cursum in beneuen¬
tana ꝓiuncia consummauerte.
recordans q quia idẽ uenerabił
pat̾ oraculo diuino admonitus.
preuidensq futuros casus p̃dixe¬
rit illud monasteriũ funditus eu̾¬
tendum. ⁊ qͦd ille spualib oculis.
iste oculis patratum cernens con-¬
spiciebat. misit ad p̃dictam pro¬
uinciam unum ex cõmilitonib¬
sins. nomine aigulfum monachũ.
benedicti. fuit namq idem aigultꝰ
uenerabilis uir. & deo omnino

Expanded text:
nis interfuit, ut idoneus pastor nis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. Aigulfus a Mutemporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
tione creuerat. compleri uidica¬
uit. Igitur ab utͥsq partib mu¬
tue cominutationes facte sunt.
memorato abbate dante qͦd a
dine pro eo agellum qͣuendã flori¬
acum cognominatum cum appen-¬
diciis sius. haut longe a littere
ligeris. Quod testamentum mu¬
tue uicissitudinis usq hodie in
archuus publicis nr̃i reseruat᷑
monasterii. Predictꝰ aut̃ẽ uir dñi
leo debodꝰ hoc negotio ꝑacto neqͣ¬
quam oblitꝰ sui destinationis
desiderii. in fupͣdicto agello ce-¬
pit edificare habitationes utiles
monachis. Quod opꝰ sagaci insi-¬
stens industria: mirifico cõsum¬
mauit effectui. Edifiinsq ibi ba-¬
silicam in honore sc̃i petra. itẽ ꝙ
aliam in honore sc̃e Marie. dño
dedicari uolute. Mox etiam ut
atq sine habitatorib. collegit
ibidem quamplures ad dño ser-¬
uiendum. sub norma regule ui¬
uere paratos. Patreniq & abba¬
dem his prefecit nomine nũmo¬
lum. Qui quam di reb huma¬

Expanded text:
tione creverat compleri judicatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a dine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus huma
Abbreviated transcription (Latin):
multis effluentib annoꝵ curricy¬
lis. idem locꝰ ad heremum redactꝰ.
cepit esse ferarum qui pͥꝰ fuerat ha-¬
bitatio hominũ. usq quo regni fran-¬
coꝵ gub̃nacula adeptus est clodo¬
uieus filius dagoberti. quiq ut
erat uir nobilissimꝰ rerum ammi¬
nistratione publicarum miro calle¬
bat ingenio. Idem etiam rex cum
egregiis polleret morib. peticioni-¬
b ꝙ iustis ac seruitio dei aptis as¬
sensum preberet. uit̾pellatꝰ est a bo¬
ne memorie leodebodo patre mo¬
nasterii scĩ aniani. quod est sitũ
ꝓpe menia urbis aureliane. ut
monast̾ium ordini monastico con¬
gruens sibiliceret construere in agͦ
floriacensi. datisq pro eodem agro
mutua uicissitudine prediis que
sibi a parentib uire hereditario re¬
licta possidebat. Namq idẽ ager
floriacensis scilicẽt. regalis tune¬
fiscus erat. Quib auditis rex li¬
bentissime eiꝰ precib annuit. &
desiderium illius quod di dila-¬

Expanded text:
multis effluentibus annorum curricumultis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunfiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dila
Abbreviated transcription (Latin):
um dui gens longobardoꝵ
infidelitatis sue tenebris¬
non carere uolusset. &
ugum dni ferre detrectãs
eos qui ferebant impugnare decre¬
uisset. italiam uenit nominis p̃ia
uidicio eiꝰ mucront tradidit ferie¬
dos. Que gens longe lateq sue ce¬
dis extẽdens crudelitatem. beneuẽ.¬
tanam aggressa est expugnare ꝓ¬
uinciam. Cuuꝰ urbes terre coequans
monasteria uillas ꝙ populans.
non minimas xp̃ianoꝵ strages
dedit. Oues enim d̾nicas ab ouili¬
b exclusas diu̾sa cede lacerans oui¬
lia dñi eu̾tebat. ita ut in heremi
uastitatem loca pͥꝰ desiderabilia
conu̾sa uiderentur. Unde it̾ cet̾a
facinora sua monasterium eximii
patris benedicti depopulans. reb
omnib inhabitabile reddidit. QS
quoniodo acciderte. legenti beati
gregorii scđm dialogoꝵ librum.
clarum est. qui omina huiꝰ scĩssimm
uiri claro stilo prosecutꝰ. int̾ cetera
narrat eum ꝓpħie sp̃u cognouis¬
se atq pronuntiasse ablatis reb
omnib idem monasteriũ euersũ

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam venit nominis ChrisDei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui omnia hujus sanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotenti dno in hymius & lau¬
dib grãs reddidit. eius q obitum
fratrib nuntiaute. Quos etiam ꝓti¬
nus misit. ut eiꝰ corpus ad monãste¬
rium deferrent. atq in sepulchro qͦd̾
ipse sibi parauerat: ponerent. Quo
facto contigit ut quoꝵ mens una
semꝑ in deum fuerat. eoꝵ quoq
corpora nec sepultura separaret.

Expanded text:
mnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa ad monasterium redi. Ipse
autem extra tectum exire non ualenᷤ.
qui remane sponte noluit. in loco
mansit inuitꝰ. Sic q factuni est. ut¬
ur totam noctem ꝑuigilem ducerent.
atq ꝑ sacra spiritalis uite colloquia.
sese uicaria relatione satiarent. Cũ
ad cellam ꝓpͥam recessisset. uir dei ad
monasterium rediit. Cum ecce post
triduum in cella consistens eleuatis
in aera oculis. uidit eiꝰdem sororis
sue ammam de eius corpore egressã
in columbe specie celi secreta penet᷑¬

Expanded text:
dimissa ad monasterium recede. Ipse dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penet
Abbreviated transcription (Latin):
capite. tanta coruscationis & toni¬
trui uirtus. tantaq inundatio
pluuie erupit: ut neq uenerabił
benedictus. neq fr̃s qui cum eo ade¬
rant extra loci limen quo consede¬
rant pedem mouere potuissent.
Sc̃imonialis quippe femina caput
in manib declinans lacrimarum
fliuuos in mensam fuderat. ꝑquos
serenitatem aeris ad pluuiã traxit.
Nec paulo tardius post orationem
mnundatio illa secuta est. sed tanta
fuit conuenientia orationis & in¬
undationis. ut de mensa caput iã
cum tonitruo leuaret. quatinꝰ unũ
idemq esset momentum. & leuare
capit. & pluuiam deponere. Tunc
uir dei int̾ coruscos tonitriios atq
ingentis pluiue inundationem.
uidens se ad monasterum ñ posse
remeare. cepit conqueri contristatꝰ
dicens. Parcat tibi om̃ps ds soror.
quid est quod fecisti: Cui illa respon¬
dit. Eece de rogaui & audire me no¬
liusti: rogaui dñm meũ & audiuit¬
me. Modo gͦ si potes egredere: & me

Expanded text:
caput, tanta coruscationis et tonicaput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivitme. Modo ergo si potes, egredere, et me
Abbreviated transcription (Latin):
ca nomine omnipotentido¬
mino ab ipso infantie tẽꝑe
dicata. ad eum semel ꝑ annũ uenire
consueuerat. Ad quam̃ uir dei non
longe extra ianuam in possessionẽ
monasterii descendebat. Quadamuͦ
die uenit ex more: atq ad eam cum
discipulis uenerabilis eius descen¬
dit frꝰ. Qui totum diem in d̾i laudi¬
b sacris q colloquiis ducentes. in¬
cumbentib iam noctis tenebris.
simul acceꝑunt cibos. Cumq ad¬
huc ad mensam sedererte. & inter
sacra colloquia tardior se hora pre¬
traheret: eadem scĩmonialis femina
soror eius eum rogauit dicens. Queso
te ne ista nocte me deseras: ut usꝙ
mane aliquid de celestis uite gaudi¬
is loquamur. Cui ille respondit. Qd
est quod loqueris soror: Manere ex¬
tra cellam nullatenꝰ possum. Tanta
uͦ erat celi serenitas: ut nulla in
aere nubes appareret. Sc̃imonialis
autem femina cum uerba negantis
frĩs audisset. insertas digitis manꝰ
suꝑ mensam posuit. & caput in ma¬
nib. om̃ipotentẽ dnm rogatura

Expanded text:
ca nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei animã ⁊ corpꝰ meũ trado
pro patis legib. inuocans deum
maturiꝰ genti nr̃e ꝓpitium fieti.
te q cum tormentis & u̾berib
confiteri qd̾ ipse est ds solus: in
me uͦ & in fratrib meis desinet
omnipotentis ira. que suꝑ om̃e
accensus ira m hune suꝑ omnes
crudelius deseuit:indigne ferens
derisum se. Et hic itaq mundus
obiit ꝑomma in domino ꝯfidens.
Nouissime autẽ & mater consũ¬
mata est.

Expanded text:
fratres mei animam et corpus meum trado fratres mei animam et corpus meum trado pro patriis legibus invocans Deum maturius genti nostrae propitium fieri teque cum tormentis et verberibus confiteri quod ipse est Deus solus in me vero et in fratribus meis desinet Omnipotentis ira quae super omnaccensus ira in hunc super omnes crudelius desaeviit indigne ferens derisum se et hic itaque mundus obiit per omnia in Domino confidens novissime autem et mater consummata est
Abbreviated transcription (Latin):
chilo fecit illa d̾s. ⁊ hominũ genus
ita fit. ut ñ timeas carnificẽ istũ.
sed dignus fratribus tuis suscipe
mortem. ut in illa miseratione
cum fratrib tuis te recipiam. Cũ
hec illa adhuc diceret: ait ad olesdẽs.
Que sustinetis: Non obedio p̃cep¬
to regis. sed precepto legis que da-¬
ta est nobis ꝑ moysen. Tiuero
qui inuentor omnis maliti e factꝰ
es in hebreos: non effugies ma¬
num dei. Nos enim pro peccatiꝰ
nr̃is hec patimur. Et si nobis ꝓpt̾
increpationem. & correptionem
dominus nr modicum iratus est:
sed itẽrum reconciliabitur seruis
suis. Tu autem o sceleste. ⁊ om̃ium
hominum flagitiosissime noli
frustra ertolli uanis speb inseruoᷤ
eiꝰ inflaminatꝰ. Nondũ enĩ om̃i¬
potentis dei ⁊omnia inspitientis
udicium effugisti. Nam fr̃s mei
modico nunc dolore sustentate.
sub testamento et̾ne uite effecti
sunt: tu uͦ uidicio dei iustas suꝑ¬
bie penas solues. Ego autẽ sicut

Expanded text:
hilo fecit illa Deus et hominum genus hilo fecit illa Deus et hominum genus ita fit ut non timeas carnificem istum sed dignus fratribus tuis effectus suscipe mortem ut in illa miseratione cum fratribus tuis te recipiam cum haec illa adhuc diceret ait adulescens quem sustinetis non oboedio praecepto regis sed praecepto legis quae data est nobis per Mosen tu vero qui inventor omnis malitiae factus es in Hebraeos non effugies manum Dei nos enim pro peccatis nostris haec patimur et si nobis propter increpationem et correptionem Dominus noster modicum iratus est sed iterum reconciliabitur servis suis tu autem o sceleste et omnium hominum flagitiosissime noli frustra extolli vanis spebus in servos eius inflammatus nondum enim omnipotentis Dei et omnia inspicientis iudicium effugisti nam fratres mei modico nunc dolore sustentato sub testamento aeternae vitae effecti sunt tu vero iudicio Dei iustas superbiae poenas solves ego autem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& singulorum membra non ego ip¬
sa compegi. Sed enim mundi crea¬
tor qui formauit hominis natiuita¬
tem. qui ꝙ hominis inuenit originẽ
⁊ sp̃m̃ uobis iterum cum miscd̾ia
reddet & uitam. sicut nunc uosmet
ipsos despicitis propter leges eius.
ntiochus autem contẽpni
se arbitratꝰ. simul & exprobran¬
tis uoce despecta. cum adhuc ad ole¬
scentior siꝑesset. ñ solum u̾bis horta¬
batur sed ⁊ iuiramento affirmabat
diuitem se ⁊beatum facturum. &¬
hec adolescens cum nequaquã incli¬
naretur: uocautt rex matrẽ. ⁊ sua¬
debat ut adolescenti fieret in salutẽ.
Cum autem multis eam u̾bis esset
hortatus: ꝓmisit suasuram sefilio
suo. Itaq inclinata ad illum. irridẽs
crudelem tyrannum: ait patria uoce.
fili: miserere mei. que te in utero
decem menses portaui. & lac ꝑ tͥ¬
ennium dedi & aliui. & in etatem
istam ꝑduxi. Peto ate ut aspicias
celum & terram. & omnia que in
eissunt. ⁊ intelligens quia ex ni¬

Expanded text:
et singulorum membra non ego ipet singulorum membra non ego ipsa conpegi sed enim mundi creator qui formavit hominis nativitatem quique omnium invenit originem et spiritum vobis iterum cum misericordia reddet et vitam sicut nunc vosmet ipsos despicitis propter leges eius Antiochus autem contemni se arbitratus simul et exprobrantis voce despecta cum adhuc adulescentior superesset non solum verbis hortabatur sed et iuramento adfirmabat divitem se et beatum facturum e nequaquam inclinaretur vocavit rex matrem et suadebat ut adulescenti fieret in salutem cum autem multis eam verbis esset hortatus promisit suasuram se filio suo itaque inclinata ad illum inridens crudelem tyrannum ait patria voce fili mi miserere mei quae te in utero decem menses portavi et lac triennio dedi et alui et in aetatem istam perduxi peto nate aspicias in caelum et terram et ad omnia quae in eis sunt et intellegas quia ex ni
Abbreviated transcription (Latin):
At ille respiciens in eũ dixit. Po¬
testatem int̾ homines habens
cum sis corruptibilis: facis qͦd
uis. Noli autem putare genus
nr̃m a deo esse derelictum pati¬
enter sustine. & uidebis magna
potestas ipsus qualiter te & se¬
men tuum torquebie. Post hunc
ducebant & sextum. Et is mori inci.¬
piens: sic atẽ. Noli frustra errare.
Nos enim ꝓp̃ter nosmet ipsos hec
p̃atimur peccantes in deum nr̃m:
& digna admiratione facta sunt in
nobis. Tu autẽ ne existimes tibi
impune futurum: qd contra deum
piignare temptaueris. Supͣ modũ
mater mirabilis & bonoꝵ memoria
digna que ꝑeuntes septem filios
sub uniꝰ diei tempore conspiciens
bono animo ferebat. & ꝓpter spem
quam in deo habebat singulos illo¬
rum hortabatur patria uoce fortit̾.
repleta sapientia. ⁊ feminee cogita¬
tioni masculinum animũ inserens
dixit ad eos. Nescio qualiter in ut̾o
meo appariuistis. neq enim ego sp̃m̃
& animam donaui uobis & uitam.

Expanded text:
at ille respiciens in eum dixit poat ille respiciens in eum dixit potestatem inter homines habens cum sis corruptibilis facis quod vis noli autem putare genus nostrum a Deo esse derelictum patienter sustine et videbis magna potestas ipsius qualiter te et semen tuum torquebit post hunc ducebant et sextum et is mori incipiens sic ait noli frustra errare nos enim propter nosmet ipsos haec patimur peccantes in Deum nostrum et digna admiratione facta sunt in nobis tu autem ne existimes tibi inpune futurum quod contra Deum pugnare temptaveris supra modum autem mater mirabilis et bonorum memoria digna quae pereuntes septem filios sub unius diei tempore conspiciens bono animo ferebat propter spem quam in Deum habebat singulos illorum hortabatur patria voce fortiter repleta sapientia et femineae cogitationi masculinum animum inserens dixit ad eos nescio qualiter in utero meo apparuistis neque enim ego spiritum et animam donavi vobis et vitam