comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quitalia agunt. regnũdĩ nonpossidebt̃: Sihocdicim nos
ipsosseducim̃: Nam sermo dĩ ñ nos seducit. quineetacet. nec
partit. ne ulla ad ulatione. nosdecipit.. qm̃ quippe et alibi
dicit. Hoc enĩ scirote. cognoscentes. qm̃ om̃is fornicator. aut
inmundus aut auarus qđ ẽ. idoloꝵ seruitus. ñ ht̃ hereditatẽ¬
monedĩ conqueramur. dicit omĩno. et ap̃te. et lib̾e. dicit ed̾ qui
maleuiuunt. ad regnũdĩ ñ ꝑtinere hisgͥ om̃ĩb uitiis circũ sep¬
tum. catholicũ. ñ adulem̃: Nec ei ꝗ ai.. exp̃ianus catholicus ẽ.
inpunitatẽ quã scriptura diuina ñ ꝓmittit. ꝓmittere aude amꝰ.¬
Iec si aliꝗd unũ habeat: ex his quȩ dictast̃. debem̾ eisocietat̃ su¬
ꝑnȩ illius patͥȩ polliceri Ad corrinthios enĩ singula enume¬
rat. in quib singulis sub audi at᷑. ꝙ regnũdĩ ñ p̃sidebr̃ Nolite
inꝗt errare. neq fornicatores. neq idolis seruientes. neq

Expanded text:
qui talia agunt regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus; nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc enim scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut inmundus aut auarus, quod est idolorum seruitusmone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina nNec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. Ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum Dei non possidebunt. Nolite, inquit, errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque
Abbreviated transcription (Latin):
quis negat .: Et idõ quȩcũq ipsius eccłe habent᷑. extra
excłam ñualẽt ad salutẽ Sed aliud ẽ non hab̾e. aliud
non hutilit̾ hab̾e: Quiñht̾ ut habeat bapti⁊ andus est.
Qui aũt ñ utilit̾ ht̃ ut utilit̾ habeat. corrigendus ẽ. nec
adulteraẽ. aqua inbaptisio hereticon. Quianec ipsa
creatura. quã deus condidit malat̃. necũba euagłi ca
inquib libet errantib rep̃hendenda sunt. seterror illon
in quo adulteraẽ. anima. et si alegitimo uiro sacͣm̃ti ñ¬
lio. seu despũscõ. sentiant. quã ueritas ht̃. siue ab uni¬
tate p̃cisi. noncolligant cũxp̃o. sed spargant. Quiapo.¬
test nobis sifrum̃ta dĩcasumꝰ. etiã intus cũ auaris
cum raptorib cũebriosis. etceteris eĩ modi pestib de
quib dicit᷑. regnũ dĩ ñ p̃sidebt̃ et baptismatis sacram̃¬
tũ eẽ cõ mune. et tm̃uitia que aregnodĩ seꝑant. ñ eẽ

Expanded text:
quis negat? et ideo quaecumque ipsius ecclesiae habentur, extra quis negat? et ideo quaecumque ipsius ecclesiae habentur, extra ecclesiam non ualent ad salutem. sed aliud est non habere, aliud non utiliter habere. qui non habet, ut habeat baptizandus est, qui autem non utiliter habet, ut utiliter habeat corrigendus. nec adultera est aqua in baptismo haereticorum, quia nec ipsa creatura quam deus condidit mala est nec uerba euangelica in quibuslibet errantibus reprehendenda sunt, sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo uiro sacramenti lio uel de spiritu sancto sentiant quam ueritas habet siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed spargant, quia potest nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eiusmodi pestibus, de quibus dicitur: regnum dei non possidebunt, et baptismatis sacramentum esse commune et tamen uitia quibus a regno dei separantur non esse
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ. ł eodemmꝰ uituꝑandũ. ł eĩ prauitati tribuen¬
dũ. ac nonillius largitatt. quietiã fornicani ase anĩȩ.
et eunti p̾ amatores suos. dedit panẽ suũ. etuinũ suũ. &e
oleũsuũ etalia. ł alim̃ta. ł ornam̃ta quęnec aseipsa.
nec abeis amdtorib eisunt. sed ab illo quieã miserans
ubiq uoluit. adquẽ redeat admonere: Nũquid potest in-¬
quit uis baptismi eẽ maior. aut potior. quã confessio.
quã passio. ut qui corã hominib xp̃m confiteat᷑. ⁊ sangni¬
ne suo baptixetur. ⁊ tm̃ inqt neq hoc baptisma herenco
ꝓd est. siqͥuãuis xp̃m confessus. extraȩccłam suerit occisus.
hocuerissimũẽ: extra eccłam quippe occisus. caritatẽ non
habuisse coniuncitur. dequa apłs dicit. Et sitradidero
ꝓdẽst. quos intus inuidia et maliuolentia sine caritate
uiuere apłs dicit. Cipͥ anus exponit et tam̃uerũ bap¬
tisma p̾sunt acciꝑe et trade. Salus extra ȩccłam ñ est:

Expanded text:
t uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? et tamen, inquit, neque hoc baptisma haeretico prodest, si quamuis Christum confessus extra ecclesiam fuerit occisus. hoc uerissimum est. extra ecclesiam quippe occisus caritatem non habuisse conuincitur, de qua apostolus dicit: et si tradideroprodest, quos intus in inuidia et maliuolentia sine caritate uiuere Paulus dicit, Cyprianus exponit, et tamen uerum baptisma possunt et accipere et tradere. salus extra ecclesiam non est.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑhoc d̃s hõis conserͣtionẽ. spũalit̾ cooꝑat᷑ Nec ob¬
aliud existimo bapti⁊ andimunus ioħe fuisse attributũ.¬
s. ita ut ioħis baptis mus diccret᷑. nͥ ut dns ipsequi
declarat. cũ serui baptis mũ nonspreuis set accipere.
dedicaret. humilitatis uiã: Et iruanti pendendũ eẽt
suũbaptisma. quo ipse baptitaturus erat. talifacto
aptiisime declararet: Uidebat enĩ tanquã potenti¬
sim̃ medicus salutis ȩt̃ne. quorundã nonde futurũ
tumorẽ. quicũ intellectu ueritatis &e ꝓbalilib inorib
na ꝓsicͤ s̃ tem ut multis bapris latis uita atq docirma se
ꝓponere minimȩ dubitarent. suꝑuacaneũ sibi eẽ erederẽt.
bapriꝑari: qnod adillũmtis habitũ sepuenisfe sentirent. ad qe
multibaptis ati adhuc ascendẽ contrent᷑: Quid aut ualen
et quid agat in homine corporalit̾ adhibita scificatio sacͣ inti

Expanded text:
sed per hoc Deus hominis consecrationem spsed per hoc Deus hominis consecrationem spaliud existimo baptizandi munus Joanni fuisse attributum, ita ut Joannis baptismus diceretur, nisi ut Dominus ipse qui dederat, cum servi baptismum non sprevisset accipere, dedicaret humilitatis viam, et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizatapertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ assumit. Quodetiã atq etiã considerans inuenio
p̾se supplere. sed etiã fidẽ conuersionẽq cordis. siforte
ad ce lebrandũ misteriũ baptismi inangustiis tpõn suc¬
susẽ. seddũ patit᷑ credidit Quantũ itaq ualeat eti ã
sine uisibili baptismi sacͣm̃to . ꝙ ait apłs. Corde credit᷑
ad iusticiã. ore aut̃ confessiosit ad salutẽ. In illo latrone
declaratũ ẽ. sed tune implet᷑ inuisibilit᷑: cum ministeriũ
baprismi non contẽptus religionis. sed articulus neces¬
sitatis excludit: Nam multomagis incornelio. uina¬
micis ci. quã in lat᷑ne possecuideri suꝑfluũ. ut aqua
baptiģatos alios accepisse. scã scriptura testat᷑. certo.
quoq iudicio. ꝙ illis tp̃rib congruebat. cũ linguis
libet ꝓuectu. interioris hominis si furte ante baptisinũ.
usq ad sp̃alẽ intellectũ piocorde ꝓfecerit. contẽp¬
nere sacͣm̃tũ. ꝙ ministroꝵ oꝑe corporaliter adhibet᷑.

Expanded text:
 adsumit. quod etiam adque etiam considerans inuenio posse supplere, sed etiam fidem conuersionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum sucsus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latrodeclaratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum ministerium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Nam multo magis in Cornelio et in amicis ejus, quam in illo latrone, posset videri superfluum ut aqua  quod nonnisi baptizatos alios accepisse sancta Scriptura testatur, certo quoque indicio quod illis temporibus congruebat, cum linguis libet provectu interioris hominis, si forte ante Baptismum usque ad spiritualem intellectum pio corde profecerit, contemnere Sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
liĩ iusticiã. pͥus quã eẽt ipse inplebexp̃iana: ꝗ̃ neq¬
sumꝓbaret᷑ dixisse ei angłs: Acceptę sunt elymosinȩ
tuȩ et ex auditest̃ orationes tuȩ: Neq si sufficeret.
adca pesscendũ regnũ celoꝵ. ut ad petrũ mit teret
moneret᷑: sic non ẽ imꝓbandũ euagłm baptismi sa¬
cram̃tũ etiã siext᷑ eccłam suerit acceptũ Qd tm̃ ꝗa¬

Expanded text:
lii iustitia prius quam esset ipse in plebe christiana — qbaretur, dixisset ei angelus, Acceptae sunt eleemosynae tuae, et exauditae sunt orationes tuae; neque si sufficeret ad capessendum regnum coelorum, ut ad Petrum mitteret moneretur : sic non est improbandum evangelicum Baptismi sacramentum, etiamsi extra Ecclesiam fuerit acceptum: quod t
Abbreviated transcription (Latin):
manifesto pessimã uitã consirmatãq nequiciã intuen¬
tes. et eam p̃ceptoꝵ diuinoꝵ regulis cõꝑ antes. intelligũt.
quã multis : iraniis et palleis. siue foris. siue int̾ positis.
sed tm̃ infine aptissime seꝑandis. dicturus ẽ dñs. Rece¬
dite ame. qui o ꝑamini iniꝗtatẽ. et ite inignẽ ȩternũ.
quiꝑatus ẽ diabolo et angłis cius. deconũsione alius
ñdesꝑandũẽ. siue foris siue int̾ constituti. qmaiupa¬
cientia dĩ ad penitentiã cũ adducit. Etiusitat iuurga
reant᷑ aniȩ suȩ placentesdõ. Sicut enĩ bonũ quiꝑ
seuerauerit usq insinẽ. hicsaluus erit. Sic et malus.
siue foris. siue intus quipseuerauerit usq insinẽ hic¬
saluus ñerit. Neq nosdieimus ubicũq et quomodo¬
cũq baptizati grãm baptisini eonsecunt. Si grabap¬
tismi uupsa salute intelligitur quȩ sacram̃ti cele¬
bratione confert᷑. sedhane salute multi hec intus con¬
secuntur. quãus saerem̃tũ ꝙ ꝑst scm̃ẽ. eos habere

Expanded text:
manifesto pessimam vitam confirmatamque nequitiam intuentes, et eam praeceptorum divinorum regulis comparantes, intelligunt quam multis zizaniis et paleis sive foris sive intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est Dominus, Recedite a me, qui operamini iniquitatem ; et, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et  sive foris sive intus constituti, quamdiu patientia Dei ad poenitentiam eum adducit , et visitat in virga reantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam baptismi consequuntur,\' si gratia baptismi in ipsa salute intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ipollur. porest. siuecum ꝑeosdat᷑. siuerũ ab eis ꝗcorde
etuta in melius ñ comutant᷑ accipit᷑: deꝗb. quib dam
interpositis ipsedicit. scło ũb solis. et ñ factis renuncian¬
tes: Sunt gͦ etint̾ hostes dĩ. et quoꝵ pectora obsederit
quã dutalesst̃. ad salutẽ ꝓdeẽ: nec ipłi eap̾st̃ sua inmũ¬
dicia maculare: ꝙ itaq dicit nichul eis ad grãm excłas¬

Expanded text:
pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsederit quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: ni
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣm̃ta decȩlesti fonte m̾anantia: Si aũt ipse qui accipit ꝑũ¬
ꝙ accipit᷑ nec ei sicorrectus fuierit iterat: Nulla eñĩ comu¬
et iniquitati. nonsolum quȩ foris. sedetiã quȩ intus ẽ. Nou̾it
enĩdñs quist̾ ei. et recedat ab iniquitate om̃is ꝗ noat nom̃iũ.
intussunt. Qui enĩ hoditfrẽmsuũ ait ioħs. intenebri ẽ
usq adhuc. Etutiq illi oderant paulũ. qui inuidia et
maliuolentia & dĩs ensione xp̃m annunciante̾. arbi¬
trabant᷑ setribulationẽ excitare uinculis eiꝰ. qͦs tm̃
intus suisse idẽ cipͥanus ostendit Cum gͦ ñ p̾sint tenebr
illuminare. aut iniquitate̾ iustificare. sicut idẽ diẽ.
quero quẽ ad modũ poterant isti inipsa int̾ ȩccła bap¬
tizare . quero quẽ ad modũ uasa illa quȩ ñ inhonorẽ
s in contumeliã dom̃ magna continet. intͣ ipsã do¬
mũ magnã p̾suit scĩficandis hominib ministrare
qd̵ scm̃ẽ. Nisi quia illa sc̃itas sacͣm̃ti. nec ab inmundis

Expanded text:
Sacramenta de coelesti fonte manantia. Si autem ipse qui accipit perquod accipitur, nec ei si correctus fuerit iteratur. CAPUet iniquitati; non solum quae foris, sed etiam quae intus est. Novit enim Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis  intus sunt. Qui enim odit fratrem suum, ait Joannes, in tenebris est usque adhuc . Et utique illi oderant Paulum, qui invidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ arbitror i amelaret. et liquet ista questione. debapt̾imo
neẽ cogitandũquis det. sed quiddet. aut quis accipiat
boli et idõnequaquã adcolũbã unicã ꝑtinentes. posst᷑
tm̃ et accipere. et hab̾e. etdare baptismi scĩtatẽ. nullomͦ.
suaꝑũ sitate uiolatã. sic̃ ex ipsis cipͥani litteris amonem̃.
Utꝗd tribuim̾ hereticis aliena : Utꝗd dam̾ eoi eẽ: ꝙ xͥẽ:
et desertoꝵ facta ͤ m̃damꝰ. Qua ꝓpt̃. aliud ẽ quidẽ sicui
dic̃ sc̃s cipͥ añ. eos qui intus in eccła fr̃ innõe xp̃ĩ loqui.

Expanded text:
tum arbitror, iam claret et liquet in ista quaestione de baptismo tum arbitror, iam claret et liquet in ista quaestione de baptismo non esse cogitandum quis det sed quid det, aut quis accipiat boli et ideo nequaquam ad columbam unicam pertinentes possunt tamen et accipere et habere et dare baptismi sanctitatem nullo modo sua peruersitate uiolatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris ammonemur, ut quid tribuimet desertorum facta emendamus? Quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mea Qd̾ siñp̾st̃: manifestũ ẽ eã int̃ alienos gemere. untrin¬
sec̾ insidiantes. et inͣtrinseẽ oblatrantes. T ales tm̃ etiã intus
et accipiunt baptimũ. et habent. et tradunt. stm̃ pseipsũ. nec
ulla exparteilloꝵ malignitare uiolat᷑. inqua insinẽ usq ꝑdurãt.
tismũ. ub eugłicis sic̃ accepit excła consecratũ. ñ ad uincia
neq ꝑmixta ulla ꝑuersitare. arq malicia. siue accipientiũ.
seutradentiũ. qnd̃ ipse utrũq no̾ ãmonet. intꝰ suis se qͦsdã
nonseruantes boniuolã caritarẽ. sed inuidia. imaliuola
dissensione uͭsatos. de quib apłs paulus locutus ẽ. et exparte
diabolieẽ inuidos. sicur in ep̃a quãdexelo et liuore scrip¬
sit aꝑtissima uoce testat᷑ Quã obrẽ.cũ manifestũ sit fieri
p̃se. ut ueis quisunt exparte diaboli. sc̃m̃tm̃sit sacͣmtũ
xp̃rñ adsalutẽ. sedadiudiciũ eoꝵ. ñ solũ sip̾ acceprũ bap¬
rectip̾ea fuerint. illud ꝙ ꝑũse acceperant iterandũẽ quan¬

Expanded text:
 possunt, manifestum est eam inter alienos gemere, et intrinsecus insidiantes, et extrinsecus oblatrantes. Tales tamen etiam intus et accipiunt Baptismum, et habent, et tradunt sanctum per se ipsum, nec ulla ex parte illorum malignitate violatur, in qua in finem usque perdurant. uangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diabn ad salutem, sed ad iudicium eorum, non solum si post acceptum baprecti postea fuerint, illud quod peruersi acceperant iterandum est, quan
Abbreviated transcription (Latin):
suis exerrari etdetestari. hereticou sacrilegã pͣuitatem.
na uidicant sermoem sicut cancer serpit. quidicebant.¬
man ducemus et babam̃: crasenĩ moriem̃. Nonne corruptores
mon bonoꝵ ꝑmala colloquia paulus eẽ manifestas r̾itauo
subiungens. Corũ punt̾ honos mores collo ꝗamala. Et tam̃
intus eas fuisse. significauit cũait. qͦmͦ dicunt quidã inuob̾.

Expanded text:
suis exsecrari et detestari haereticorum sacrilegam pravitatem, ita ut dicant sermonem eorum sicut cancer serpere. Quid enmanducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorum per mala conloquia Paulus esse manifestat, continuo subiungens: corrumpunt mores bonos conloquia mala? et tamen eos intus fuisse significauit cum ait: quomodo dicunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ñ ec̃ excłam. ꝗdquid etiã mirue ꝙꝓ accidẽ p̾se in¬
uenit. qͥ diligenter adũtit. quosdã salua caritate do¬
cere aliquid inutile sicut petrus gñs udaitare co.¬
gebat. sicut ipsecipͥanꝰ hereticos denuo bapurari. Uñ
talib bonis m̃bris incaritate radicatis. et in aliquonon
recte ingredientib dicit apłs. Siꝗd alit̾ sapiti. idq̃q¬

Expanded text:
quod etiam mirum est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id q
Abbreviated transcription (Latin):
etentiosus ẽẽ. noltalẽ c̃ suetudinẽ ñ habem. neq excładĩ:
Seruat᷑ a nob̾ patient̾ etlenit̃ carita animi. colleguhonor.
uinculũ fidĩ. concordia sacerdotii. ꝓpt ħ etiã libellii nẽde
bono patientiȩ. quantũ ualuit nr̃a mediocritas ꝑmittente
dño . i inspirante c̃ scripsimꝰ: quẽ adte ꝓmutua dilectione
trans misim̾. Hac ille. caritatis patientia tollerauit. ñ solũ
in obscura questione bonos collegas. ñ małuole. aliud sen¬
tientẽ sicut et ille tolleratus ẽ. donec ꝓcessu tp̃ris salu.¬
berrima consuetudo qn deus uoluit etiã declarataue.¬
ritateꝑlenario concilio sirmaret᷑: sedetiã maloi manise

Expanded text:
iosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concilio firmaretur, sed etiam mal
Abbreviated transcription (Latin):
ponebant ꝙ ait apłs: ueruntm̃ omimͦ siue ꝑ hoccasionẽ. siue
ꝑueritatẽ xp̃c annunciet᷑: recte cipͥaũ refellit osendens
deherericis inquit. aut deeo bapti̾mo. loquebat᷑ inepłasua
batꝰ defr̃ib siue inordinate. etcont᷑ excłasticã doctrinã
ambulantib siue euaglicã ueritatẽ dedĩtimore seruan¬
tib. Etquosdã exeis posuit ũbũ dĩ constant̃ atq intrepide:
locutos. qͦsdã uͦ uiuidia & dissensione ũsatos. qͣsdã seruasse
circase beniuolã caritatẽ. Alios uͦ habuisse maliuolã dis¬
ticiã ꝑueniret. inoua adhuc acrudis ẜ monis seminatio
loquentiũ p̃dicatione crebesceret: Porro aliud ẽ eos qui

Expanded text:
ait apostolus: uerumtamen omni modo siue per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, recte Cyprianus refellit ostendens de haereticis, inquit, aut de eorum baptismo loquebatur in epistula sua batur de fratribus siue inordinate et contra ecclesiasticam disciplinam ambulantibus siue euangelicam ueritatem de dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum dei constanter adque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, alios uero habuisse maliuolam distitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ tpr ad sacilitatr̃ puenerit.aeũ qui tardias int̾ amalibia
corrigit᷑. imutat᷑. ẽi ñ ti iterñdũ aptis ma. ⁊ illi quipuentũẽ
conũtat. appͥa ꝑũ sitate ad rectitudix̃ fidei. utlspei. uł eiritatiꝰ.
Et sienĩ interiores mali facilius p̾st̃ bonifieri: Aliqnđ tam̃eide
numero exterioꝵ quidã quosdã interiores conũsione p̃ueniũt.
et illis insterelitate manentib unitati reconciliati fructũ affer̾
cũtollerantia. siue tricenũ. siue sexagenũ. siuecentenũ: Aut si zi¬
zania easola direndast̃. quȩ usq insinẽ in maligno errore. ꝑ¬
durant. iforis multa frum̃tasunt. ⁊ int̾ multa: iania At enĩ
utrũ peiorfuerit niebolaus. adhuc auĩ. ext̃ior. quã simon
adhuc int̾ior. ꝗ ailleꝰ eretic̃. istemag̾. Qd susta diuisio. quia
ui olate caritatis cerfissimũ indiciũẽ. gͣ uius habet̾ malũ.
concedo itaeẽ: S multi amissa cariate. ꝓpt̾ea ñ exͤunt foraᷤ.

Expanded text:
eum, qui tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, ei non est iterandum baptisma, et illi qui praeuentus est conuertat a propria peruersitate ad rectitudinem fidei uel spei uel caritatis. etsi enim interiores mali facilius possunt boni fieri, aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conuersione praeueniunt et illis in sterilitate manentibus unitati reconciliati fructum adferunt cum tolerantia siue tricenum siue sexagenum siue centenum. aut si zizania ea sola dicenda sunt quae usque in finem in maligno errore perdurant, et foris multa frumenta sunt et intus multa zizania. At enim estio est, utrum peior fuerit Nicolaus iam exterior quam Simon adhuc interior, quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia uiolatae caritatis certissimum indicium est, grauius habetur malum, concedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt foras,
Abbreviated transcription (Latin):
cupide the̾ auri : arent. sedetaliena fraudulent eriꝑent tales
ndolatraᷤ sicdetipse intelligit atq ẽuincit. ñ utiq arqueret n̾ndset.
sinul eradid̾t̃ : nriticũ. pat ne etmatne caritatis uisceribi
circa candẽ aercłȩ caritatẽ sustinuit: Sedtñ quia inuidia diaboli
morsint̾uit in orbẽ terrau.  iimitant illũ quist exparte ip

Expanded text:
cupide thesaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatras sicut et ipse intelligit atque convincit, non utique argueret nisi nosset. simul eradicaretur et triticum , paternae et maternae charitatis visceribus eadem circa ecclesiam caritate sustinuit. Sed tamen quia inuidia diaboli mors intrauit in orbem terrarum et imitantur illum qui sunt ex parte ip
Abbreviated transcription (Latin):
g anuenim̃ ab apłis aliquẽ cũ apud hereticos bapticatee.
ineodẽ baprismo. admissũ eẽ ⁊ ĩ comunicasse: Sed neq hoc
inuenim̾ abhereticis aliquẽ uenientr̃. ꝗ apillos fueritbap¬
tiyatus ab apłis dencio baptizatiĩ Srd illa consuetudo. quã
euiã tc̃ hões sursu ũsus respiciedres ñ uidebant apat̾riorib
institutã. recte ab apłis er̾adita c̾redit᷑. et talia multasunt
etuplenariũ concillũ confirmauit hoc feꝗra Huo acceł¬

Expanded text:
 inuenimus ab apostolis aliquem, cum aput haereticos baptizatus esset, in eodem baptismo admissum esse et communicasse. sed neque hoc inuenimus, ab haereticis aliquem uenientem, qui aput illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo baptizatum. sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum uersus respicinstitutam, recte ab Apostolis tradita creditur. Et talia multa sunt, et quod plenarium concilium confirmavit, hoc sequimur? Huc acce
Abbreviated transcription (Latin):
imonere: Aq tã mortiferomalo. cor eiꝰ penit̾ alienũ et tãta
habindantia caritati cõꝓbauit: quauigilantissime. c̃todi¬
ta cũ collegi sius ñ maliuole. debaptismo diũsa sentientib.
nec ipse maliuolẽ contentione. sedhumana tẽptatione
alit sapiens ꝙ illidsincaritate ꝑ seueranti. cu uellet postea
reuelare. in comunionis unitate ꝑmansit. aꝑtedicens.
Iemi nẽ iudicantes. nega uire eomunionis aliquẽ sidiuĩ sũ
senserit amouente̾ Neq eniquiꝰ quã ur̃inepm̃ secp̃oꝵ estituit

Expanded text:
monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum senserit amo
Abbreviated transcription (Latin):
unitate corporis xͥ. quist bonȩ uoluntatis Porrosiẽ in beni¬
uolentia bonauoluntas. sic inmaliuolentia malauoluntã ẽ.
Iamu̾ ipsa inuidia q̃ ñ potest eẽ nͥmaliuola. quantũ malũ estꝰ:
egamgͦ epłamcipͥ ani deselo et liuore. iuideam̾ quantum
malũsit inuidẽ meliorib. cĩ mali originẽ. ab ipsodiabolo
extitisse memorit̃ docet Selare inquit ꝙ bonũ uideas. et in¬
uidere meliorib leue ap̃ quo̾dã. i modicũ cͥm̃ uidet̃ fr̃s dilec¬
tissumi deinde p̾paulo cũ ei malicap̃ atq originẽ q̃ reret.
hinc diabolus inꝗt int̾initia statĩmundi. et periit. et ꝑdidit.
qͦ deceptꝰ ẽ. ipse ꝗ decepit : Ex inde inuidia crassat᷑ in terriꝰ.
dũliuore ꝑit̾us. magistro ꝑditionis obsequit᷑. dũdiabolũ
quizelat: nritat᷑: sic̃ seriptũe. Inuidia aut̃ di aboli mors in
ũba cipͥ ani inepła popłis notatã ueraquã fortia cognoscim̾.
Ueredecuit cipͥanũ dezelo etliuore. et arguere. grauit᷑ &

Expanded text:
in pace Christi qui sunt bonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! ulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat uerba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaret᷑: Nidõꝗs quã tant̾i eĩ firmam̃tiꝰ meriusq uirtutũ.
uitantȩ copiȩ gr̃au debetse audẽ p̃ponere: Ꝙ auniũsalis
concilii ammonit᷑ sirmitate. uidet aliꝗd ꝙ ille ñ uidit.
ꝗaplenariũ dehacre conciliũ ñdũ habebat accła. Sicut
ne cprtri apłi meriti seisquã tam in san̾cẽ ut pponat. qui.

Expanded text:
baretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia uniuersalis concilii ammonitus firmitate uidet aliquid quod ille non uidit, quia plenarium de hac re concilium nondum habebat ecclesia; sicut nec Petri apostoli merit
Abbreviated transcription (Latin):
rogͦ ꝗs peccet grauius. qui nesciens inheresim incurrit.
anquisciens ab auaricia idẽ idolatria ñrecesserit. Scd̃m
illã quidẽ regulã quapeceata scientiũ percatis igno¬
rantiȩ p̃ponunt᷑. auarus cũ scientia uincit inscelere.
Sedne forte hocfaciat inheresi. sceleris ipsi u̾sm agnitudo
ꝙ facit in auaritia. scientis ad missio: hereticus nesciens
auaro scienti coequet̾: Quãquã hoc ñ uideat᷑ ostende
testimoniũ ꝙ ipse ex apło posuit Quid enĩ inhereticis
nisi blas femias detestam̃. Uolens aut demonstrare ad fa¬
cilitatẽ uenie ignorantiũ ꝑtinere percata. posuit ex

Expanded text:
o quis peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cognoscimꝰ. etiã inmalis hominib siue aꝑte foris. siue
intus orculte seꝑat is. illi ineare inqua deuiabant corret¬
dico. Ergo quicȩlestia mandata ñseruat. auarus. raptor.
seneritor. inuidus. uerbscło. ñ factis. renuncians. dimntit
peccata. Sipum sacram̃tidĩ. sicut ille. ita et ille Si ꝑmeritũ
suũ. necille. necille. Illud enĩ facram̃tũ. et inmalis hominibi
xpieẽ cognoscit᷑. Incorpore aut̃ unicȩ colũbe ancorrupte.
inuenitur. Et quomͦ accipienti ñ ꝓdẽ baptismus eiquiscło
ũ bis ñ factis renunciat. sic ũ pdẽ ei quiinheresi. uelscisma¬
te baptiitur : Vtriq: aũt̃ correpto ꝓdeẽ incupit qđ ante.
auarus fit templũdĩ. siab auaricia non recesserit. Q enĩ
fun tẽplũ dĩ: possident utiq regnũ dĩ. Apłs aut̃ dicit int̃

Expanded text:
e cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correcdico: \'ergo qui caelestia mandata non seruat, auarus raptor faenerator inuidus, uerbis saeculo, non factis renuntians dimittit peccata?\' si per uim sacramenti dei, sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud enim sacramentum et in malis hominibus Christi esse cognoscitur, in corpore autem unicae columbae, incorruptae invenitur. Et quomodo accipienti non prodest Baptismus ei qui saeculo verbis non factis renuntiat; sic non prodest ei qui in haeresi vel schismate baptizatur, utrique autem correcto prodesse incipit quod ante izatus fit templum dei, si ab auaritia non recesserit. qui enim fiunt templum d
Abbreviated transcription (Latin):
cetlat. quia et apłs die. Auaritia quȩ ẽ idoloꝵ seruit᷑. &
ipsecipͥan̾ eandẽ sententiã ñalit̾ intellexit. sicut ad
antoninũ scribens ait. Necsibi in hoc noui hereticiblan¬
diunt᷑ ꝙ sedicant. idolatris ñ comunicare. qđo sint
apud illos etadulteri et fraudatores qui teneant᷑ idola¬
triȩ criminȩ: Hoc enĩ scitote. intellegentes ꝗ aomis forni¬
cator aut inmundus. aut fraudator. ꝙ ẽ idolatra. nõ
ht̃ hereditatẽ in regnoxpĩ et dĩ. & iterũ: Mortisicate mẽ¬

Expanded text:
cedat — quia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et cedat — quia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et ipse Cyprianus eandem sententiam non aliter intellexit, sicut dixi, ad Antonianum scribens ubi ait: nec sibi in hoc noui haeretici blandiantur quod se dicant idololatris non communicare, quando sint aput illos et adulteri et fraudatores qui teneantur idololatriae crimine.\'hocenimscitoteintellegentes, quia omnis fornicator aut inmundus aut fraudator quod est idololatra non habet hereditatem in regno Christi et dei et iterum:mortificate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ docius. fedenã docibibs. ꝙ in laude epĩ que desi¬
gnat. apłs sic ipse intellexit. ut diceret etiã hoc inep̃o
eẽ diligendũ. ut ñ solũ nescientẽ doceat. sed etiã pati¬
ent̃ discat. ñ dubio. ꝙ iustã questionẽ uiccela diumul¬
tũq u̾satã uiris scissimis doctissimisq tractaret. ꝑqͦs¬
p̾ea factũẽi ut antiqua illa consuerudo etiã plenaria
conci lio sirmaret̾. si ne dubitatione demonstraret.
ñsolũ quia doctus cẽt inluis quefirmissima ueritate
ꝑceꝑat. ueruetiã quãdocibilis in hisꝰ quȩminus ad¬
u̾terat Ettm̃ cũ manifestissimũ sit multo grauius
peccare sciente. quã nescientẽ. uellẽ. mͥ aliꝗs diceret
Siquis inheresim incurrat nesciens. quantũ malii sit.¬
& alius ab auaricia ñ recedat sciens quantũ malũsit
quis eoii sit peior. Possumetiã ita ꝓponere. sialius nesci¬
ens inheresim incurrat. etsciens alius abidolatria ñrei¬

Expanded text:
n solum doctus sed etiam docibilis, quod in laude episcopi quem designat apostolus sic ipse intellexit, ut diceret etiam hoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam patienter discat, non dubito quod, si istam quaestionem in ecclesia diu multumque uersatam cum uiris spostea factum est ut antiqua illa consuetudo etiam plenario concilio firmaretur, sine dubitatione demonstraret non solum quam doctus esset in his quae firmissima ueritate perceperat, uerum etiam quam docibilis in his quae minus aduerterat. et tamen, cum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens quantum malum sit, et alius ab auaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit peior. possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et sciens alius ab idololatria non re
Abbreviated transcription (Latin):
hocdiert quȩ cõpositio tẽplodĩ cũ idolis: Noagͦ de nob quȩ¬
rat᷑ cuĩ di templũfiat. quẽ dicim tẽplũdi ñfieri Nectĩ
ido ñ bapti zat᷑: hec ei error inmundus efficit. utñsit scra
sacram̃tũ. ꝙ accipit u̾b euaglicis consecratũ. sicut nec illiu̾
auaricia quȩ ẽ idolon seruitus. et magna inmundicia ñ¬
pote st efficere. utñsit scm̃ baprisma ꝙ accłpit. etiã si ab
alio similit̃ auare ꝑ candem u̾ba euagłica baptiz etur:
P inde inquit srustra quidẽ quiratione uineunt. consue¬
tudinẽ nob obiciunt. quasi consuctudo mator sit uernate.
rest inquit simplicit̃ erranti: Sicut descipso diẽ apłłpa¬

Expanded text:
 conpositio templo dei cum idolis? non ergo de nobis quaeratur, cuius dei templum fiat quem dicimus templum dei non fieri. nec tamen ideo non baptizatur nec eius error inmundus efficit ut non sit sanctum sacramentum, quod accepit uerbis euangelicis consecratum, sicut nec illius auaritia quae est idolorum seruitus et magna inmunditia potest efficere, ut non sit sanctum baptisma quod accipit, etiam si ab alio similiter auaro per eadem uerba euangelica baptizetur. Proinde, inquit, frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo maior sit ueritate test, inquit, simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit ap
Abbreviated transcription (Latin):
sediniãm merui. quia ignorans feci Post inspirationẽ.
uero. reuelatione facta qui ineo quod errauerat ꝑse¬
uerat. prudens etsciens. sine uenia ignorantiȩ peccat.
Presũptione enĩ atq obstinatione quadã nititͥ. cũrati¬
one suꝑct̾. Hocucrissimũ ẽ. lunge grauius er̃. percatũtiꝰ

Expanded text:
diam merui, quia ignoransfeci\' postinspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥañ eos qui tanta̾ maloꝵ consortiũ deuitantes. seabunitate
diruperant. ostendit magnã domũ quã dixit. apls ubi eeñt
ñsolũuasa aurea et argentea sed et lignea et fictilia. nse  l.¬
telle isse nisieccłam ub & eeñt. i boni ⁊ ⁊ mali. donec infine ue-¬
lut areauentilata purget᷑: Quod siita ẽ inipsa eccła idẽ in ip¬
sa cdomo magna erant uasa ancontumeliã. quoꝵ sermo ut tancer
serpebat: N amcũdeillis apłs loqueret᷑. hoc docuit. ⁊ sermbinq¬

Expanded text:
rianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate rianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et sermo, inq
Abbreviated transcription (Latin):
a ut uͦ potuit dici ꝗe quã behem̃tius. quã ĩdoloꝵ soruitꝰ auari¬
cia diceret᷑ : Sicut idẽ apłs posun: nec cipͥan̾ alit̾ intellexit.
foris fuisse. sed me cipriañ ipsenonsinit: Cũ enĩ ad antonianũ
ostenderet antetẽp̃ ultuȩ separationis iustoꝵ et iniquoꝵ
dendũ: ubi declarat quã sit sc̃s. et illa quã meruit martirii
claritate dignissim̾ ait. Quantꝰ aro gantiȩ tumor est. quã¬
ta humilitati ilenitatiꝰᷤ obliuio. & arrogantiȩsue: quanta
iactantis. autquĩ audeat. aut facere p̾se secredat. ꝙ nec
apłs concessit dñs. ut ⁊ iiania afrum̃to puter. sep̾sediscer¬
nere  aut siqua ipsi paleã serre.⁊ areã purgare c̃cessũ sit.
paleas coner᷑ atritico seꝑare : Tumq apłsdicat. indomo aut̃¬
lia: contẽpnere. ⁊ abicere. ⁊dampnare. qnđ ñ nͥ indiednĩ
uasa lignea diuini ardoris incendio concrem̃t᷑.sictilia¬
abeo cuidataẽ ferrea uirga frangant᷑: Sicigit̾ arguens ei-¬

Expanded text:
 seruitus auaritia diceretur, sicut idem apostolus posuit nec Cyprianus aliter intellexit foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis iustorum et iniquorum dendum, ubi declarat quam sit sanctus, et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: Quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere, aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare: cumque Aplia contemnere abicere damnare, quando non nisi die Domini uasa lignea diuini ardoris incendio concremab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyp
Abbreviated transcription (Latin):
tius considenimes. uerisimiles poriũ quã uerã eẽ inuonimꝰ.
quȩ illiuere uise sunt in obscurissima questione laboranti.
et depercatm remissione fluctuanti. Utrũp̾sit inbapti̾ mo

Expanded text:
tius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, tius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae uisae sunt in obscurissima quaestione laboranti et de peccatorum remissione fluctuanti, utrum possit in baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
płi nnisi unã eccłam tradider̃. et baptismũ unũ. qd
bare. Sicut enĩ ipsũ euagłm cũ apudeosꝰ inuenio neresse ẽ
ut appbẽ. quã uiscoꝵ detester errore. quantũ ammo¬
net fuisse quosdã etiã scĩ cipͥani tp̃ribus qui consuetu¬
diẽ illã contra quãstebat africana conrilia. dequa
et ipsepaulo antedixi frustra quidẽ quiratione uin¬
cuntur consuetudinẽ nob opponunt. dicerent ab apłis
traditã. necinuero quur istã consuetudinẽ quȩ post
cipͥanũ etiã plenario totius orbis concilio confirma¬
taẽ. tã robustã. et ante idẽ cipͥanus inuenit. ut cũeius
mutandã auctoritatẽ quã sequerent᷑ uir tanta sen¬
tentia p̃ditus quereret. ñnisi insola affricafactũ pa¬
ueis antese annis agrippini consiliũ repperiret. Quod
cilisibi ad uersus totius orbis morẽ. ñ fufficere cernerit.
has ranones arripuit. quasmͦ nos antiquitate ipsius consurtu¬
dinus. ex plenarii pea concilii auetoritate firmati. ciligen¬

Expanded text:
 nisi unam ecclesiam tradiderunt et baptisma unum, quod bare — sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis eorum detester errorem —, quantum ammonet fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante se annis Agrippini concilium repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligen
Abbreviated transcription (Latin):
nuit puerperci. regem cui
nomen eternum et gaurũ
matris habensu cum uir¬
cum uir¬
linam similem uisa est
nec habere sequentem. allia¬

Expanded text:
nuit puerpera Regem, cui nomen aeternum, et gaudia matris habens cum virrimam similem visa est, nec habere sequentem, all
Abbreviated transcription (Latin):
renitad deccndũ osbiã
adoriay et dux donus isrl
qui moysi in igne flamine
rubi apparuisti et ei in
syna legem deoisti ueni ãd:
redimendũ nos in brachio ex¬
tento .u. mag̃t ⁊ radix
uesse qui stas in signum po

Expanded text:
eni ad docendum nos viam ai, dux domus Israel! qui Moysi in igne flammae rubi apparuisti, et ei in Sina legem dedisti, veni ad redimendum nos in brachio extento. Ant. O radix Jesse! qui stas
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes pro cristo infantes
occisi sunt ab iquo rege lac¬
tentes interfecti sunt ipsum
cunt sem per glo

Expanded text:
nocentes pro Christo infantes occisi sunt. Ab iniquo Rege lactantes interfecti sunt. Ipsum et dicunt semper: Glo
Abbreviated transcription (Latin):
odie celesti sponso uincta
est ecclesia. quoruamn iorda¬
currunt cum muncribus
magi ad regales impaiais
et ex aqua facto uino letãturr¬

Expanded text:
ti sponso juncta est Ecclesia, quoniam in Jordacurrunt cum muneribus Magi ad regales nuptias; et ex aqua facto vino laetantur
Abbreviated transcription (Latin):
gre¬
dietur do muuus de sa¬
mari¬
que respi cit ad o¬
entem. et ueniet in beth¬
leem ambulans super aques
nis ui¬
D tunic saluus e rit oĩs
homo
quia Cc ce

Expanded text:
gredietur Dominus de Samariquae respicit ad Oentem, et veniet in Bethlehem ambulans super aquas nis Judae. Tunc salvus erit omnis homo, quia ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Ia ria dixit putas quale¬
est ista salutacio quia con¬
turbata est anima mea et¬
quia paritura sun regem
qui claustrum uirgĩta¬
tis mee nou ulolabit p̃s

Expanded text:
aria dixit, putas: Qualiest ista salutatio? quia conturbata est anima mea, etquia paritura sum Regem, qui claustrum virginitatis meae non violabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ribus mira
ornatũ dicni sanctum colun
hodie stella magos ouxit
ad presepium. hodic unium
ex aqua factũ est ad ipticiᷤ
zari uoiuit ut saluaret

Expanded text:
ribus miraculis ornatum diem sanctum, colimus; hodie stella magos duxit ad praesepium; hodie vinum ex aqua factum est ad nuptias; zari voluit, ut salvaret
Abbreviated transcription (Latin):
deterem hominẽ renorde
saluator uerat ad baptisinũ
ut natura que corrupta est
per aquain recuperaret inco

Expanded text:
Veterem hominem renovans Salvator venit ad baptismum, ut naturae quae corrupta est per aquam recuperaret incor
Abbreviated transcription (Latin):
eniet dominus et nõ
tardabit et illuãbit abscõ¬
dita tenebrarum. et mani¬
festabit. se ad omnes gentes.¬
ẽ gande gandio magno quia

Expanded text:
eniet Dominus, et non tardabit. Et illuminat abscondita tenebrarum, et manifestabit se ad omnes gentes,em, gaude gaudio magno, quia
Abbreviated transcription (French):
herusalem e cito
beni  et salus. tua
quart merore cõsime¬
ris nunquid consi¬
liarius non est ti bi quia¬
nmouabit. te dolor sal¬
nabo te et liberabo ete no

Expanded text:
erusalem, cito veniet salus tua; quare moerore consumeris? Nunquid consiliarius non est tibi, quiannovabit te dolor. Salbo te, et liberabo te, no
Abbreviated transcription (Latin):
cre dommus ueniet.
omnes sancti eiuus cum
Met e rit in
die illa lux¬
lux
magna et exi bunt de
rusalem sicut aqua
mu da et reguabit dñs
ineternum
super
omnes

Expanded text:
cce Dominus veniet, omnes sancti ejus cum eo; et erit in die illa lux magna. Et exibunt de rusalem, sicut aqua munda; et regnavit Dominus in aeternum super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
xpectabo dũ saluatorem
meum et prestolabor eum
E
xegypto uocaui filium
meũ ueniet ut saluet põpu¬

Expanded text:
pectabo Dominum Salvatorem meum, et praestolabor eum,Ex Aegypto vocavi filium meum; veniet ut salvet popu
Abbreviated transcription (Latin):
ontiict in gremio.¬
M celum tcrraiqz re
trix proceres/ coni¬
lem per
ques orbis O uans cristo.¬
sib principe pollet¬
dei ge inꝟ.

Expanded text:
Continet in gremium coelum terramque trix, proceres comim, per quos orbis ovans Csub principe pollenDei gen
Abbreviated transcription (Latin):
dio. cononli apcrti sunt et
mart. oulce factum est
terra exultat. montes et colle.
letan¬
tur. Quia a io

Expanded text:
die coeli aperti sunt, et mare dulce factum est. Terra exsultat, montes et colles faetantur, quia a Jo
Abbreviated transcription (French):
uper ripã iordam
stabat beatus iohãnes ĩdutus est
splendore baptizans saluatorẽ¬
baptiza me iohc̃s baptiza benedi¬
caui te. et tu iordanc corigan¬

Expanded text:
uper ripam Jordanis stabat beatus Joannes; indutus est splendore baptizans SalvatorBaptiza me, Joannes. Baptizo, benedico te, et tu, Jordanis, conga
Abbreviated transcription (Latin):
recursor iohanaes
exultat cum iordanc bapti¬
nzato domino facta est orbis ter¬
tarum exultatio facta est pecca¬
toꝵ nr̃oꝵ remissio sarictificans
aquã ipsi ommes clameinus

Expanded text:
aecursor Joannes exsultat cum in Jordane baptizato Domino facta est orbis terrarum exsultatio, facta est peccatorum nostrorum remissio sanctificans aquas. Ipsi omnes clamemus
Abbreviated transcription (Latin):
dit deoce lis deus uerus
tr̃e genitus¬
intro¬
iuit ni uterum uirgnus a
nobis ut appareret uisi bi¬
lis moutus carno huma¬
na prochoparentis C di ta¬
Et exunt per clausam portain
acus et ho¬
ta conditor mũdi

Expanded text:
dit de coelis Deus verus a Patre genitusintroivit in uterum Virginis, nobis ut appareret visibilis, indutus carne humana protoparentis Adaeet exivit per clausam portam Deus et hovita, Conditor mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ueruet occurritt. illi dicen¬
ces magnum principx¬
ui et regni euis non erit
efurpus deus fortis domi¬
nator princeps pacis alle¬

Expanded text:
veniet, occurrite illi, dicentes: Magnum principium et regni ejus non erit finis; Deus fortis, dominator, princeps pacis, alle
Abbreviated transcription (Latin):
E det ammam meai uite
mee; dimittam aduersum me eloqui¬
um meum. Loquar in amaritũdĩe
anme, mee: dicam deo, noli me con¬
demnare. Indica michi: air merta
udices. Nunquid bonum tibi uade¬
tur si calumnieris: et opprimas me
opus manium tuarum. et consiliũ
impiorum adiuues: Runquid ocusi
carnei tibi sunt: aut sicut uidẽt

Expanded text:
itae meae dimittam adversum me eloquium meum loquar in amaritudine animae meae dicam Deo noli me condemnare indica mihi cur me ita iudices numquid bonum tibi videtur si calumnieris et opprimas me opus manuum tuarum et consilium impiorum adiuves numquid oculi carnei tibi sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
graciarum et laudum preco¬
nia impẽdere que singulari
tuo assensu mundo succurristi
perdito. Quas tibi laudes fra¬
gilitas humani generis persol¬
uet. Que solo tuo cõmertio re¬
cuperandi aditum inuenit
accipe itaq quascumq exu¬
les et quascumq meritis tuis
impares graciarum accio¬
nes: et cum susceperis uota
culpas nras orando excusa.¬

Expanded text:
gratiarum ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa.
Abbreviated transcription (Latin):
tuam cominemoracionem.
Assiste igitur parata uotis po¬
scencium et repende nobis õĩbz
optatum effectum. Sit tibi stu¬
dium assidue exorare propo¬
pulo dei que meruisti uirgo be

Expanded text:
tuam commemorationem. Assiste parata votis poscentium, et repende omnibus optatum effectum. Sit tibi studium assidue orare pro populo Dei, quae meruisti be