comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cda diui e sio.ẽ. organica in his quȩ
spũ reflante completa in sonum uo¬
cis animantur. ut sunt tubȩ. calami. fi¬
stulȩ. organa. pandoria. et hissimilia in¬
strumenta. Organum uocabulum ẽ gene¬
rale uasorum omniũ musicoꝵ. Hoc autẽ
cui folles adhibentur: alio greci nomine
appellant. Ut autem organum dicatur:
magis ea uulgaris ẽ grecorum consuetudo.
in preli is sed in omnibus festis diebus ꝓpt̃
laudis uł gaudii claritatẽ. Unde et in
psalterio dicitur. Canite in itio mensis
tuba in die insigni sollemnitatis ur̃ẽ.pre¬
ceptum enim fuerat iudeis ut in inttio no¬
uȩ lunȩ tuba clangerent: quod etiã et huc¬
usq faciunt. Libias excogitatas in frigia
ferunt. Has diu quidem funeribus tantũ
adhibitas. mox et sacris gentilium. libi¬
as autem appellatas putant quod pͥmum
de ceruinis tibiis. cruribusq hinulorum fie-¬
rent. Deinde ꝑ abusionem ita ceptas uoca¬
ri. etiam quȩ non de cruribus ossibus ue es¬

Expanded text:
 divisio organica in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur 81, 4: 'Canite in initio mensis tuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque es
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ latini certamina. greci agones uocant.
a frequentia qua celebrabantur. Si quidem
et omnem cetum atq conuentum agona dici. alii
quod incirculis et quasi agoniis idest sine angulo
lociᷤᷤ ederentur noncupatos agonas putant. xxui.
De generibus agoti

Expanded text:
e Latini certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; alii quod in circulis, et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonas putant. CAPUT XXVI. De generibus ago
Abbreviated transcription (Latin):
rorum ac turrium opiis ipsi restaura uerunt.¬
Ananias grã dĩ. Idem et sidrach lingua chaldea
quod int̃p̃tatur decorus m̃s. Mzarias. auxilium
dñi. idem et abdenago: quod in latinum uertitur
seruiens taceo. Misahel. qui populus domini. ip¬
se et misac quod int̃p̃tatur risus uł gaudium.
Azia. frater meus. Semeia audiens dñm. Asaph:
congregans. Ethan : robustus siue ascensus. Iditua
transiliens eos. si ue saliens eos. Quosdam enimi in¬
herentes humo curuatos in tram. et ea quȩ in imo
sunt cogitantes et in rebus transeuntibꝰ spem po¬
nentes. transiliuit canendo. iste qui uocatur tran¬
siliens. Eman. accipiens uł formido eorum. Eman.
robustus. Barachia. benedictus domini. uł bene¬
dictus dominus. Olda. districtio siue diuerticulũ.
Iudith. laudans uł confitens. hest̃ absconsa. Tacha¬
rias memoria dñi. obhoc qͦd canit: memorari te¬

Expanded text:
rorum ac turrium oprorum ac turrium opAnanias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. JUDITH, laudans, vel confitens. ESTHER, absconsa. 30. ZACHARIAS, memoria Domini, ob hoc, quia canit: . . . . Memorari te
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Et ex eo quod uerum helias locutus
est. ille qͥ suscrtatus ẽ filius noncupatus ẽ
ueritatis. Tacharias memori a dñi. Septua¬
gesimo enim anno desolationis templi completo.
⁊ acharia predicante memoratus ẽ dominus
płi sui iussuq darii reuersus ẽ dĩ populus.
et reedificatum ẽ. et templum et urbs. Agge¬
us in latiurum festiuus et letus resonat. De¬
structum enim templum edificandum ꝓpħat.
et post luctum captiuitatis. regressionis letici¬
am predicat. Malachias interpretatur ange¬
lus domini idẽ. nuntius. Quicquid enum loᷤ¬
quebatur quasi a domino ee̾nt mandata. ita
credebantur: et inde ita eius nomen septuagin
mini suꝑ isrł: in manu angłi eius. Esdras. ad¬
utor. Neemias consolator a domino. Quo¬
dam enim p̃sagio futuri. nomina ista sortiti st̃.
Fuerunt enim in adiutorium et consolationem
omni illi populo redeuntis ad patriam. Nam et
templum domini idem reedificauerunt. et mu¬

Expanded text:
dicitur; et ex eo quod verum Helias locutus dicitur; et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Malachias interpretatur angelus Domini, id est nuntius. Quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur; et inde ita eius nomen Septuagintmini super Israel in manu angeli eius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolatomni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini idem reaedificaverunt, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
bumanis et mũdi istius tanta rerum uersat᷑
iniquitas. Micheas quis hic uł quiᷤ iste. So¬
fonias. speculum uł archanum domini int̃p̃tat᷑.
Uttũq ad ꝓpħam conuenit. Ipsi enim sciunt
misteria dĩ. unde et ez echieli dicitur: speculato¬
quicquam nisi reuelauerit seruis suis ꝓpħis.
Abdias seruus domini. Sicut enim moyses
legatiis ad gentes missus uidet et predicat quȩ
ꝓphetali digna sunt mysterio et seruitute.
inde seruus domini. Lonas interpretatur co¬
lumba.siue dolens. Columba ꝓ gemitu. qͣndo
in uentre ceti triduo fuit. Dolens autem ut
ꝓpter tristiciam quam habuit de salute ni¬
niuitarum: uł propter ederam subito ares-¬
centem cuius umbraculo tegebatur contra
solis ardorem. Ipse ẽ ethamathi sareptene
uiduȩ filius. ut iudei adfirmant. quem re¬
suscitauit helias: matre postea ad eum dicen
sam ipsum puerum amathi uocitatum. Ama¬
thi enim ex hebreo in latinam linguam ueritas

Expanded text:
humanis et mundi istius tanta rerum versatur humanis et mundi istius tanta rerum versatur iniquitas. Micheas, quis hic, vel quis iste? Sophonias speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde et ad Ezechiel dicitur3, 17: 'Speculatoquicquam, nisi revelaverit servis suis prophetis.' Abdias servus Domini. Sicut enim Moyses legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre postea ad eum dicentsam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas
Abbreviated transcription (Latin):
piscentie ñ bibit. Osee. saluator aut saluans.
Dum enim iram dĩ in popłm isrł ob crimen
idolatrie ꝓpħasset. domui uidȩ salutem pro-¬
nuntiauit. Propter quod ezechias rex iuda
sublatis idolis quȩ p̃cedentes reges consecraue¬
runt: templum domini purgasse ac purificas¬
se monstratur. Iohel. dominus ds̃ siue incipi¬
ens dõ. uł fuit dĩ. Hoc enim eius uocabulum re¬
sonat ethimologia incerta. Amos. populus auul¬
sus. Prophecia enim eius ad populum fuit ifrł.
quia iam auulsus erat a domino. et aureis
uitulis seruiebat. siue auulsus aregno stirpis
dauid. Naum germen. siue consolator. Incre.¬
pat enim ciuitatem sanguinum : et post euer
pacem. Ambacue. amplexans. quia uel ex
eo quod amabilis domini fuit uocatur amplex¬
atio: uł quia in certamen cum dõ congredit᷑.
Amplexantis id est luctantis sortitus ẽ nom̃.
nullus enim tam audaci uoce ausus ẽ dm̃ addis-¬
ceptationem iusticie ꝓuocare. Cur in rebus

Expanded text:
piscentiae non bibit. Ozec salvator, aut salvans. piscentiae non bibit. Ozec salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit Israel, quia iam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. Nahum gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversipacem.' Habacuc amplexans; qui vel ex eo, quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est luctantis, sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem iustitiae provocare, cur in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
postea cognouerit populus dominum dm̃. Id̾e
et fortis dñs int̃p̃tatur. uł ꝓpter quod int̃
fecit eosdem sacerdotes: uel propter quod achab
aduersitatem tolerauit. Heliseus. domini salꝰ
int̃p̃retatur. Uocabulum autem et idem ex fu¬
turi presagio suscepit. Deniq et multas uir¬
tites fecit. et fam em pellens. popłm a morte
saluauit. Nathan. dedit. siue dantis. Esaias
int̃pretatur saluator dñi. et merito. Saluato¬
rem enim uniuersarum gentium eiusq sa¬
cramenta amplius quam ceteri p̃dicat.
Hieremias. excelsus domini. pro eo quod dic̃
siue quia in presbiterorum iudicio sententiã
diuine examinationis exhibuit. dum reꝑta
eorum falsitate susannam ab interitu libera¬
uit: siue quod uisiones et somnia quibꝰ ꝑ sig¬
na quedam et enignata futura monstraban¬
tur. sagaci mente discernens aperuit. Hic et
desideriorum uir appellatus ẽ. quia panem
desiderii non manducauit. et uinum concu¬

Expanded text:
postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, rfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Helisaeus Domini salus interpretatur; vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium eiusque sacramenta amplius quam ceteri praedicat. Ieremias excelsus Domini, pro eo quod dictusive quia in presbyterorum iudicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit; sive quod visiones et somnia, quibus per singula quaedam et aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit. Hic et desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit et vinum concu
Abbreviated transcription (Latin):
Uos gentilitas uates appellat. hos nr̃i pro¬
pħas uocant. quasi prefatores. quia por¬
ro fantur: et de futuris uera p̃dicunt.
Qui autem a nobis ꝓphetȩ. in ueteri testamen
to uidentes appellabantur. quia uidebant
ea quȩ ceteri non uidebant: et ꝑ spiciebant
quȩ in misterio abscondita erant. Hinc ẽ quod
Hinc esaias. Uidi inquit dñm sedentem suꝑ¬
thronum excelsum. et eleuatum. Et et echiel
Aꝑti sunt cęli et uidiuisiones dĩ. Quorumdam
autem ꝓpħarum ethimologiȩ nominum ad¬
notande sunt. Uocabula enim eorum satis
ostendunt quid in futuris factis dictisq suis
p̃nuntiassent. Helias interpretatur dominus
ds̃. Ex futuri gͥ pres agio sic uocatus nam dũ
altercaretur in sacrificio cum quadringentis
sacerdotibus baal: inuocato nomine dñi descen¬
dit de cęlo ignis suꝑ holocaustum. Quod cum
uidisset omnꝰis populus. cecidit in faciem suam
et ait. Dominus ipse ẽ ds̃. Ex hac igitur cau¬
sa tale prius nomen accepit. pro eo quod ꝑ eũ

Expanded text:
uos gentilitas vates appellat, hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qto videntes appellabantur, quia videbant ea quae ceteri non videbant, et praespiciebant quae in mysterio abscondita erant. Hinc est quodHinc Esaiasthronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones Dei. Quorumdam autem prophetarum etymologiae nominum annotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt, quid in futuris factis dictisque suis pronuntiassent. Elias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam cum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini, descendit ignis de coelo super holocaustum. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ annoꝵ uł tẽporum. ẽ.: cuiꝰ diligentia an¬
nui cõmentarii in libris delati sunt. Inter
istoriam autẽ et annales hoc inter ẽ quod isto¬
na ẽ eorum tẽporum quȩ uidimus: annales
uero sunt eoꝵ annoꝵ quos etas nr̃a ñ nouit.
Nnde salustius ex historialibus eusebius et
hieronimus ex annalibus et historia con¬
stant. Item inter historiam. et argum̃tum.
et fabulam inter ẽ. Nam historię sunt res
uerȩ que factȩ sunt. Argum̃ta sunt quȩ
et si facta non sunt: fieri tam̃ possunt. fabu¬
lȩ uero sunt quȩ nec facte sunt. nec fieri posst̃.
quia contra naturam sunt.¬

Expanded text:
torum annorum vel temporum est, cuius diligentia antorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. Item inter historiam et argumentum et fabulam interesse. Nam historiae sunt res verae quae factae sunt; argumenta sunt quae etsi facta non sunt, fieri tamen possunt; fabulae vero sunt quae nec factae sunt nec fieri possunt, quia contra naturam sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod memoriam tribuant rerum gestarum.
Series autem dicta ꝑ trans lationem. a sertis
tem apud nos primus moyses de initio mundi
conscripsit. apud gentiles uero primus dares
phrigius de grecis et troianis historiam edidit.
quam in folus palmarum ab eo conscriptam ẽt̃
ferunt. Post daretem autem in grecia ero dotus
tibus in his quȩ utilia dixerunt. Multi enim
sapientes preterita hominũ gesta ad instituti¬
onem p̃sentium istoriis indiderunt. Siquidem
et ꝑ istoriam summa retro tẽporũ annorũq suꝑ¬
putatio cõprehenditur: et ꝑ consulũ regumq
successum multa necessaria ꝑscrutantur. Ge
unius diei gestio. hoc apud nos diarium uocat.
Iam quod latini diurnum: greci effemirida
dicunt. Kalendaria appellantur quȩ inm̃¬
ses singulos digeruntur. Annales sunt res
singłoꝵ annorum. Quęq enim digna memo¬
riȩ domi miliciȩq mari ac t̾rȩ. ꝑannas in cõ¬
mentarus acta sunt. ab anniuersariis gestis
annales nominauerunt. Historia autẽ mul¬

Expanded text:
eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis tem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia tibus in his quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur. §unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terrae per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. Historia autem mul
Abbreviated transcription (Latin):
quam instruuntur. euis durant incorrupti. uentis
ignibus omniq cemento fortiores. Sepes munimenta
satorum sunt : unde et appellate. Caulas munim̃¬
ta ouium. uł sepimenta ouilium. Est autẽ grecũ
lium receptacu la
.x. De tentoriis

Expanded text:
quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munimenta ovium vel sepimenta ovilium. Est autem Graecumlium receptacula. § 10 De tentoriis
Abbreviated transcription (Latin):
unitum uł munimentum dictum: quia ma¬
nu est factum. Cors uocata. uł quod coartet
cuncta quȩ interiꝰ sunt id est concludat: uł quod
coheroeat obiectu suo extraneos et adire ꝓhibeat.
Uallum est quod mole terrȩ erigitur. ut custodia
p̃rendatur. Dictum autem uallum: a uallis.
Nam ualli fustes sunt: quibus uallum munitur. et
ualli dicti: quod figantur et uellantur. Interualla st̃
spacia. inter capita uallorum idest stipitum quibꝰ uallũ
fit. Unde et cetera quoq spatia dicuntur abstipitibus
scilicet. Agger est cuius libet rei aceruatio. unde fossȩ
aut ualles possunt repleri. Agger proprie dicitur
terra aggesta. que uallo facto propius ponitur. sed
abusiue et muroset munmenta omnia aggerem
dicimus. Maceriȩ sunt parietes longi. quibus uineȩ
aliaq clauduntur. Longum enim grece macrondi¬
cunt. Format̾um siue formatium in africa et ispa¬
nia parietes de t̾ra appellant. qm̃ in forma cireũ¬
datis duabus utrimq tabulis infarciunt᷑ uerius

Expanded text:
unitum vel munimentum dictum quia manu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuiuslibet rei acervatio, unde fossae aut valles possint repleri. Agger proprie dicitur terra aggesta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius
Abbreviated transcription (Latin):
alentianꝰ anñ.uii. hiero.¬
nimus in bethleẽ p̃dicat᷑.
crisostomus floruit.
nestorius heresiarces
existit.¬

Expanded text:
alentinianus ann. IX. Hieronymus in Bethleem praedicatuChrysostomus floruit. Nestorius haeresiarches extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint continent eũ bis cum aliis duabus
partibus eius. Xuiiii. ad.uiiii. dum tõpara¬
ti fuerint continent intra se bis octo cum
aliis tribus partibus eius. Sub multiplex
sub suꝑ partionalis numerus ẽ. qui dum
ad fortiorem sibi cõparatꝰ fuerit. continetur
ab eo multipliciter cum aliquibꝰ partibꝰ suis
ut uerbi gr̃a .iii. ad .uiii. continentur bis.
cum duabus partibus suis .iiii. ad .xi. con¬
tinent᷑ bis cũ tribus partibus suis. UIIi.
Tercia diuisio totius numeri.

Expanded text:
fuerint, continent eum bis cum aliis duabus fuerint, continent eum bis cum aliis duabus partibus eius; XVIIII ad VIII dum comparati fuerint, continent intra se bis VIII cum aliis tribus partibus eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus suis; IIII ad XV continentur tertio cum tribus partibus suis. Sequitur quarta diuisio totius numeri
Abbreviated transcription (Latin):
sibi numerum fuerit. continet in se totũ
inferiorẽ numerum multiplicit̃ cum aliqͣ
parte eius. ut uerbi grã. quinq ad duo
dum cõparati fuerint continent in se
bis bini .iiii.et unam partẽ eius .uiiii.
ad .iiiͦiͬ. dũ cõparati fuerint continent
in se bis quaterni et unam partem eius.
Sub multiplex suꝑ particularis numerus. ẽ.
qui dum ad fortiorem sibi numerũ cõparatꝰ fu
erit. continet᷑ a fortiore sibi multipliciter
cum aliqua parte sua. ut uerbi gr̃a. duo ad
quinq dũ comparati fuerint continent᷑
ab eo bis cum una parte sua Alultiplex
suꝑ partionalis numerus ẽ qui dum cõpa¬
ratus ad inferiorem sibi numerũ fuerit
continet eum multipliciter cum aliis
partibus eius ut uerbi gratia.uiii. Ad
tres. Dum comparati fuerint continent
in se bis terni cum aliis duabus partibus
eius. Xiiii. ad.ui. dum cõparati fuerint
continent intra se bisseni cum aliis duabus
partibus eius . Xuii. ad.uii. Dum cõparati

Expanded text:
sibi numerum fuerit, continet in se totum sibi numerum fuerit, continet in se totum inferiorem numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi numerum comparaterit, continetur a fortiore sibi multipliciter cum alia una parte sua, ut, verbi gratia, 2 ad 5 dum comparati fuerint, continentur ab eo bis cum una parte sua. Multiplex superpartiens numerus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati
Abbreviated transcription (Latin):
qui est tertia pars trium. Iterum quinq
ad .iiii. dum comparati fuerint. habent in
se quat̾narium numerum et alium unum
qui quarta pars ẽẽ dicitur quat̾narii nume¬
ri et cȩtĩ tales. Suꝑ partiens numerꝰ est qͥ
in se inferiorem numerum totum continet.
et suꝑ hoc alteras partes eius duas. aut tres
quinarius numerus trinarium: et suꝑ hoc
alias partes eius duas. Septem ad quatuor
dum cõparati fuerint. habent inse .iiiIͬ. et
alias tres partes eius. Nouem ad quinq dũ
cõparati fuerint. habent in se quinq et
alias eius partes .iiii.Subsuꝑ partiens nu¬
merus ẽ qui continetur in numero super¬
partienti. cum aliis partibꝰ suis duabus.
aut tribus. aut pluribus. ut uerbi grã tres
continentur a quinq cum aliis duabus par¬
tibus suis: quinq ad.uiiii. cum.iiii.partibꝰ
sus. Sub suꝑ particularis numerus ẽ mi¬
nor qui continetur in fortiori numero cum
merus ẽ qui dum comparatus ad inferiorẽ

Expanded text:
qui est tertia pars trium. Iterum V qui est tertia pars trium. Iterum V ad IV dum conparati fuerint, habent in se quaternarium numerum, et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et ceteri tales. Superpartiens numerus est, qui in se inferioret super hoc alteras partes ejus duas, aut tertiquinarius numerus ternarium, et super hoc alias partes ejus duas; VII ad IV dum comparati fuerint, habent in se quatuor, et alias tres partes ejus; IX ad V dum comparati fuerint habent in se quinque, et alias IIII partes eius. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus aut tribus aut pluribus, ut uerbi gratia III continentur a V cum aliis duabus partibus suis; IIII a VII cum tribus partibs. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum merus est qui, dum comparatus ad inferiorem
Abbreviated transcription (Latin):
coparatꝰ cum aliqua parte sui. ut ternariꝰ
ad quinariũ. continetur ab eo cum duabꝰ
partibus siuis. Multiplex numerus est
qui habet in se illum minorem numerũ.
bis aut ter. aut quater aut multipliciter.
ut uerbi grã.Ii. ad unum dum cõparati
fuerint duplex ẽ .iii. ad.i. triplex ẽ .iiii.
quadruplex: et reliqui e contra. Submul¬
tiplex numerus ẽ. qui intra multiplicem
continetur. bis. aut ter. aut quater. aut
multipliciter. ut uerbi gr̃a. unus a duo¬
bus bis continetur. a tribus. ter. a quatu¬
or quater. A quinq quinquies. et ab aliis¬
multi pliciter. Suꝑ particularis numerꝰ ẽ
dum fortior continet intra se inferiorem
numerũ. circa quẽ comparatur. Simili¬
ter et unam partem eiꝰut uerbi gr̃a .iii.
ad .ii. dum cõparati fuerint. continent
intra se duo et alium unum: qui media pars
ẽ duorum. Quatuor ad .iii. dum cõparati
fuerint. continent in se.iii. et aliũ unum

Expanded text:
conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est, qui habet in se minorem numerum bis aut ter aut quater aut multipliciter, ut uerbi gratia II ad unum dum comparati fuerint, duplex est; III ad I triplex, IIII quadruplex et reliqui. E contra submultiplex numerus est qui intra multiplicem continetur bis aut ter aut quater aut multipliciter, ut uerbi gratia unus a duobus bis continetur, a tribus ter, a IIII quater, a V quinqmultipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continet intra se inferiorem numerum, circa quem conparatur, similiter et unam partem eius; ut verbi gratia III ad II dum conparati fuerint, continent intra se II et alium unum, qui media pars est duorum; IV ad III dum conparati fuerint, continent in se III, et alium unum,
Abbreviated transcription (Latin):
er se numerus ẽ qui sine relatione
aliqua dicitur. ut in .iiii. U. ui. et
deteri similes. Ad aliquid mimerus ẽ. qui
relatiue ad alios cõparatur. ut uerbi gr̃a¬
quatuor ad duo dum cõparatus fuerit. du¬
plex dicitur et multiplex. sex ad.iii. octo
ad .iiii. decem ad quinq. Et iterum.iii.
.iII et cet̾i. Aequales numeri dicuntur.
qui scđm quantitatẽ equa les sunt. ut uer¬
c. In equales numeri sunt. qui ad inuicẽ
comparati in equalitatem demonstrant.
ut .iii. ad .ii.iiii. ad.iii.u. ad .iiii.x.
ad .ui. et uniuersalit̃. maior minori. aut
minor maiori. huiꝰ modi dum comparatus
fuerit. in equalis dicitur. Maior numerꝰ
est qui habet in se illum in inorem nume¬
rum ad quem comparatur: et aliquid plus.
ut uerbi grã quinariꝰ numerꝰ trinario nu¬
mero fortior. ẽ. eo quod habeat quinarixs
numerꝰ trinariũ nũm in se: et alias par¬
tes duas eius. Et reliqui tales. Minor nu¬
merus ẽ qui continetur a maiore. ad quem

Expanded text:
er se numerus est qui sine relatione aliqua dicitur, ut III • IIII • V • VI et ceteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, VIII ad IIII, X ad V; et iterum III III et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uert ceteri. Inaequales numeri sunt qui ad inuicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IIII ad III, V ad IIII, X ad VI; et uniuersaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, ad quem comparatur, et alut verbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio contẽplamur. singłi senas alas ha¬
bent. quia de fabrica tantum mundi. quȩ in
sex diebus facta sunt. in p̃senti scło nouimus
Qd̃ clamat ter. scs̃ alter ad alterum. trinita¬
tis in una diuinitate demonstrant mysteri

Expanded text:
testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas hatestimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
exordio. nam quia angli et locis et homini
paret nullum eẽ locum cui angłi ñ presint.
Presunt enun et auspieiis oꝑum omnium.
Hic ẽ ordo uł distinctio angłoꝵ quibus post
lapsum malor in cę̧lesti uigore steterunt.
Nam postquam apostatȩ angłi ceciderunt.
hi ꝑseuerantia et̃nȩ beatitudinis solidati st̃.
Unde et post cęli creationem in principio
repetitur. fiat firmamentũ: et uocatum ẽ¬
cȩlum firmamentũ. Nimirum ostendens
quod post ruinam angłoꝵ malorum. hi qui ꝑ¬
manserunt firmitatem ȩt̃nȩ ꝑseuerantiȩ con-¬
secuti sunt: nullo iam lapsu auersi. nulla suꝑ¬
bia cadentes. sed firmiter in dĩ amore et con¬
tẽplatione manentes: nichil aliud dulce habeñ
nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo
seraphim in isaia leguntur: figuralit̃ ueteris
et noui testamenti significationẽ ostendunt.
preterita ante mundũ. et futura post niun-¬
dum scire ñ possumus. sed media tantum eoꝵ

Expanded text:
exordio. Nam quia angeli et locis et hominibexordio. Nam quia angeli et locis et hominibparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. 30. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti vigore steterunt. Nam preliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum; nimirum ostenquod post ruinam angelorum malorum, hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
pretantur. qui iccirco ardentes uocantur: qͥa
int̾ eos et dm̃ nulli alii angłi consistunt.
et idõ quanto uicinius coram eo consistunt.
tanto magis claritate diuini luminis in¬
flaminantur. Unde et ipsi uelant faciem
et pedes sedentis in throno dĩ. et iccireo cetera
angłorum turba uidere dĩ essentiam plene
non ualet: quoniam seraphit eam tegit. Hȩc
igitur uocabula agminum angłorum ita st̃
specialia ordinum singłorum: ut tamen sint
ex parte cominunia omniũ. Nam dũ thro¬
ni.sedes dĩ in quorumdam angłoꝵ ordine spe¬
cialiter designentur. tamen ꝑ psalmistam
qui sedes suꝑ cherubin dicitur. Sed idõ istior¬
dines angłorum priuatis nominibus appel¬
lantur: quia hoc ipsũ officium in proprio
ordine plenius acceperunt. Et cum siit
omnibus cõmunia: ꝓprie tamen et nomina
suis ordinibus deputantur. Unicuiq enim
sieut predictum ẽ propria officia sunt
iniuncta. quȩ promeruisse eos in mundi constat

Expanded text:
rpretantur, qui idcirco ardentes vocantur, quia rpretantur, qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. 25. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei, et idcirco caetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valet quoniam seraphim eam tegit. 26. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 designentur, tamen per Psalmistam, Qui sedes super cherubim , dicitur. 27. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, propria tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. 28. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat
Abbreviated transcription (Latin):
bant eilli. Dominationes sunt hi qui etiam
uirtutibus et principatibus p̃minent. qui ꝓ
eo quod ceteris angłorum agminibus dñantur.
dominationes uocantur. Troni sunt agmina an-¬
głoꝵ. qui latino eloquio sedes dicuntur. et uo-¬
cati throni quia illis conditor presidet. et ꝑ eos
iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi
sublimes cȩlorum potestates. et angłica mini¬
steria ꝑhibentur. qui ex hebraico in linguam
nrãm int̃p̃tantur. scientiȩ multitudo. Sunt
enim sublimiora agmina angłorum. qui ꝓ eo
quod uicinius positi diuina scientia ceteris
amplius pleni sunt: cherubin id. ẽ. plenitu¬
do scientiȩ appellantur. Ipsa sunt illa duo ani¬
malia suꝑ propitiatorium arc hȩ ficta ex me¬
tallo ꝓpter significandam angłoꝵ presentiam.
in quorum medio ostenditur ds̃. Seraphim
quoq similit̃ multitudo ẽ angłoꝵ qui ex he-¬
breo in latinum ardentes uł incendentes int̃¬

Expanded text:
bant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam bant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam Virtutibus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angein quorum medio ostenditur Deus. 24. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum qui ex Hebraeo in Latinum ardentes, vel incendentes inte
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ẽ. Theoui autẽ ac dominationes. et
principatus. et potestates. et uirtutes. qͥbꝰ
uni uersam cęlestem societatem apłs comple¬
ctitur: ordines angłorum et dignitates intel¬
liguntur. et pro hac ipsa distributione of¬
ficiorum. alii throni. alii dominationes. alii
principatus. alii potestates dicuntur: pro
certis dignitatibus quibꝰ inuicem distingunt᷑.
Uirtutes angłicȩ quedam ministeria ꝑhi¬
bentur. ꝑ quos signa et mira cula in mundo
fiunt. ꝓpter quod et uirtutes diciuitur.
Potestatessunt quibus uirtutes aduersȩ subiet᷑¬
te sunt: et inde potestatum nomine noncupan¬
tur. quia maligni sp̃s eorum potestate coercent᷑.:
ne tantum mundonoceant quantum cupiunt.
Principatus sunt hi qui angłorum agmunibus
p̃sunt. qui ꝓ eo quod subditos angłos ad explen¬
dum ministerium diuinum disponunt. princi¬
patus uocabulum acceperunt. Nam alii sunt
qui administrant. alii qui adsistunt. sicut

Expanded text:
ceptum est. Throni autem et dominationes et ceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa et miracula in mundo fiunt; propter quod et Virtutes dicuntur. Potestates sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nifestabitur. gabriel mittitur. Unde et eo
tempore quo erat dominus nasciturus et tri¬
umphaturuis de mundo. gabriel uenit ad
mariam: ut illum adnuntiaret qui ad debel¬
landas aerias potestates. humilis uenire dig¬
natus ẽ. Mic hael int̃p̃retatur quis ut ds̃.
Quando enim aliquid in mundo mire uirtutis
fit. hic archangłs nutitur. et ex ipso opere
nomen ẽ eius. Quia nemo ualet facere. quod
facere potest ds̃. Raphael it̃pretat᷑ curatio uł
medicina dĩ. Ubicumq enim curandi et me¬
dendi opus necessarium ẽ. hic archangłs a dõ
mittitur: et inde medicina dĩ uocatur. Un¬
de et ad tobiam idem archangłs missus. oculis
eiꝰ curationẽ adhibuit. et cecitatẽ de tersa
uisum ei restituit. Nominis enim int̃p̃tati¬
one et angłi officium designatur. Uriel
interpretatur ignis dĩ: sicut legimus appa-¬
ruisse ignem in rubo. Legimus etiam ig¬
nem missum de suꝑ. et implesse quod pre¬

Expanded text:
nifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo nifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiant. angłi. qui uͦ sum ma: archangłi
nuncupantur. Arebangli dicti. eo quod pͥ¬
matum teneant inter angelos. Archos enim
grece. latine princeps interpretatur. Sunt .N.
duces et principes. sub quorum ordine unicui¬
q angłorum officia deputata sunt. Nam
quia archangłi angłis presunt. ⁊ acharias
ꝓpħa testatur dicens. Ecce angls̃ qui loque¬
batur in me egrediebatur. et angłs alius
egrediebatur in occursum eius et dixit ad
eum. Curre loquere ad puerum istum diceis.
Absq muro habitabitur hierłm. Si enim ui
ipsis officiis angłorum nequaquam potesta-¬
tes suꝑiores. inferiores disponerent: nullo modo
hoc quod homini diceret angłs. ab angło rogno¬
uisset. Quidam autem archangłoꝵ priuatis
nominibus appellantur: ut ꝑ uocabula ipsa
in oꝑe suo quid ualeant designetur. Gabriel
hebraice. in linguam nr̃am uertitur fortitudo
dĩ. Ubi enim potentia diuina uł fortitudo ma-¬

Expanded text:
annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo ma
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi grece uocantur. hebraice malaoth.
latine uero nuntii. int̃p̃tantur. ab eo
quod dñi uoluntatem populis nuntiant.
Angłorum autem uocabula officii nomen ẽ. ñ
naturȩ. Semꝑ enim sp̃s sunt: sed cum mittun¬
tur uocantur angłĩ. Quibus idõ pictorum li¬
centia pennas faciunt. ut celerem eorum in
cuncta discursum significe̾nt. sicut et uixta
fabulaᷤᷤ poetarum. uenti pennas habere dicun¬
tur. ꝓpter uelocitatem scilicet. unde et scrip
tura sacra dicit. Qui ambulat suꝑ pennas
uentorum. Nouem autem ẽẽ ordines angłoꝵ
sacrȩ scripturȩ testantur. id ẽ. angłi. archan¬
głi. throni. dominationes. uirtutes. principa¬
tus. potestates. cherubin. et seraphum. Quoꝵ
officiorum uocabula curita dicta sint. inter¬
pretando exequimur. Angłi uocantur ꝓpt̃
quod de cȩlis ad adnuntiandum hominibus
mittuntur. Angłs enim grece latine nuntius
dicitur. Archangłi greca lingua sũmi nuntii
int̾pretantur. Qui enim parua ut minima

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice malaoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim sunt spiritus, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et sacra Scriptura dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . Novem autem esse ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, ang throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius diinterpretantur. Qui enim parva vel minima
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus. cuiꝰ fetorem habet. Proprie autem uerinis
in carne in carne putre nascitur. Tinea in uestim̃¬
tis: eruca in holeribus. teredo in ligno. tarmus
in lardo. uermis non ut serpens a pertis passibus:
uł squamarum nisibus repit. quia non est illi
spinȩ rigor ut colubri. sed directas corpusculi
sui partes gradatim porrigendo contractas. contra¬
hendo porrectas motum explicat. sicq agitatus
ꝑ labitur.
Ul. De piscibus.

Expanded text:
vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis  in carne putri nascitur, tinea in vestimentis, 75 eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. 19. Vermis, non, ut serpens, apertis passibus, vel squammarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubro, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. CAPUT VI. De piscibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ligni uermes uocantur: quos tempore importuno
cese arbores gignunt. Tinea uestimentorũ uermis:
dicta quod ten̾eat. et eo usq insidat. quo eradat.
Inde et ꝑtinax. quod in eadem re identidem urgue¬
at. Uermes carnium : emigraneus. lumbricus.
ascaride. costi. peduculi. pulices. lendex. tarmꝰ.
ricinus. usia. cimex. Emigraneus. uermis capitis
uocatus. Lumbricus uermis intestinorum: dictus
quasi lubricus. quia labitur. uł quod in lumbis sit.
Ascaride.
Peduculi. uermes cutis a pedibis dicti : unde et pe¬
ducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effer¬
uescunt. Pulices uero uocati sunt: quod ex pul¬
uere magis nutriantur. Lender
Tarmus uermis est lardi.
Recinis uermis est canis: uocatus eo quodheret
in auribus canum. Cẏnos enim grece canis est.
Usia est uermis porci. appellataᷤ. quia urit. Nã
ubi momorderit adeo locus ardet: ut ibi uesicȩ fi¬
ant. C uex. de similitudine cuiusdam herbȩ

Expanded text:
ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae . . . Peduculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pulvere magis nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae
Abbreviated transcription (Latin):
tactim fuerit applicitus. sui adustione uesicas
efficit plenas humore. Multipes uermis terrenꝰ
ex multitudine pedum uocatus: qui contractus in
globum complicatur. Nascitur sub petris: ex hu-¬
more et terra. Limax uermis limidictus: quod in
limo uel de limo nascatur. Unde et sordida sem¬
per et inmunda habetur. Bonbocis frondium
uermis. ex cuius textura bombocinũ conficitur.
Appellatus autẽ hoc nomine ab eo quod euacuet᷑
dum fila generat. et aer solus in eo remaneat. Eu¬
ruca frondium uermis. in holere uel pampino in¬
uoluta: ab erodendo dicta. de qua meminit plautꝰ.
Imitatus nequam bestiã et maleficam: in uolutam
in pampino. Implicat se idem. nec ad uolat ut locu¬
sta ut huc illucq discurrens semipasta dimittat.
sed ꝑmanet ꝑituris frugibus. et tardo lapsu pi¬
grisq morsibus uniuersa consumit. Teredonas
greci uocant lignorum uermes: quod terendo edañ
Pos nos termites dicimus: ita enim apud latinos

Expanded text:
statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua meminit PlautusCist. 728: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
de carne uł de ligno. uł de quacumq re ter¬
rena. sine ullo concubitu gignitur. licet ñ nunquã
et de ouis nascantur sicut scorpio. Sunt autem
uermes aut terre aut aquȩ aut̃ aeris. aut carniũ.
aut frondium. aut lignorum. aut uestimentorum.
Aranea uermis aeris. ab aeris mitrimento cogno¬
minata: quȩ exiguo corpore longa fila deducit. et
telȩ semꝑ intenta numquam desuit laborare.
ꝑpetium sustinens in sua arte suspendium. San¬
guisuga uermis aquatilis: dicta quod sanguinem
suggit potantibus enim insidiatur. Cumq in la¬
bitur faucibus uł ubi uspiam adherescit: sangui¬
nem haurit. et cum nimio cruore maduerit. euo¬
mit quod hausit. ut recentiorem denuo suggat.
Scorpio uermis terrenus. qui potius uermibus ad.¬
scribitur ñ serpentibus: animal armatum aculeo.
et ex eo grece uocatum quod caudã figat. et arcu¬
ato uulnere uenena diffundat. Proprium est
autem scorpionis quod manus palmam ñ feriat.
Cantarida uermis terrenus. qͥ si humano corpori

Expanded text:
de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. Sanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori