comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit intelligi.s. exconsequentib textuq
sermonis ad diabolũ refert᷑. eo qͦd ñ
possint oꝑasaluatoris beel debub o¬
ꝑib comꝑari. Ille cupit aĩas homi¬
nuĩ tenere captiuas. ddñs liberare.
Ille p̃dicat idola. hic umꝰ cui noticiã. Ille tͣhit
aduntia. hic ad uͥtutes reuocat. Qmͦ gͦ posst̃
habere concordiã inter se. qͦꝵ oꝑa

Expanded text:
sit intelligi, sed ex consequentibus textuque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivitas, Dominus liberare; ille praedicat idola hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat. Quomodo ergo possunt habere concordiam int
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ p̃sitlia ñ habebant. oe ornati er¬
rant suꝑfluis obseruationib pha-¬
riseoꝵ: reu̾tit᷑ ad eos diabolꝰ. ce septe¬
nario snumero demonũ addito
habitat pͥstinã domũ. or liunt po¬
st̾iora illiꝰ popłi peiora pͥorib. Multo
sisuerant ante legis noticiã. Quia
aluid est uenturum ñ credere ali¬
ud eum ñ suscpisse qui uenerit.
Septenariũ autẽ numerũ adiun¬
ctum diabolo. ł ꝓpt̾ sabbatũ intel
in iscaa suꝑ uͥrgã de radice iesse.
⁊ florem qͣde radice conscencdit.
septem sp̃s uirtutũ desendlise
narant᷑ ita ⁊ e contrario uiciorum
numerꝰ indiabolo consecratꝰ sit.¬

Expanded text:
praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum, et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo si fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse, qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intelin Isaia super virgam de radice Jesse, et florem, qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum ascendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾isq talib speciałr legimꝰ impletũ.
Quo autẽ gen̾alit̾ hec ꝑabola tenclat.
ip̾e scłm matheũ saluator exposuit
uͥ ea t̾minata mox sublidit dic̾s.
Sic erit or gen̾ationi huic pessime.
Io est qd̾ de uno qͦlibet spetialit̾ geri
solere narraui: hoc in tota gn̾alit̾
huiꝰ popłi gente ñ geri idesinit. Im¬
muntłꝰ qͥppe sp̃s exiuit a iutleis qñ
acceper̃t legẽ. & abulauit ꝑ loca arsda
reqͥrens sibi reqͥem. Expulsꝰ uidelicet
a iudeis: abulauit ꝑ gentiũ solitu.¬
dines. Que cũ pꝰea tlño credidis¬
sẽt: ille ñ inuento loco in nationi¬
bus dix̃. Reu̾tar in domũ meani
pͥstinã. unde exiui.Habebo iude¬
osqͦs ante dimiserã. Et ueniensin¬
uenit uacantẽ or scopis muntlatã.

Expanded text:
egimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissebus, dixit: Revertar ad domum meam pristinam unde exivi: habebo Judaeos quos ante dimiseram. Et veniens invenit domum vacantem, scopis mundatam.
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ mundum qͥmaligno positꝰ e. ap¬
pellat. Inqͦusq ad saluatoris aduentũ
male paccato potiebat᷑ imꝑio. qr
incordib infideliũ sine ulla contra¬
dictione quiescebatꝰWnde et alibi
pͥnceps mundi uocat᷑. dicente dño.
Uenit enĩ pͥnceps mundi huiꝰ. & in
me nihil inueniet. Q it̾um. Nune
pͥnceps huĩ mundi eiciet᷑ foras. Be
qua hic eiectione subiungit᷑. Si au̾
fortior illoueniens uicerit eũ uniũ¬
sa ar ma eiꝰ auferet in qͥb confide¬
bat. & spolia eiꝰ distribuet. De seipso
quippe hec loqͥt᷑ qͦd ñ concordi fallax
oꝑatiõe quẽadmodũ calumpniabãt᷑.
s fortioripotentia uictor homines
a demonio liberaret. Arma inqͥb
male fortis ille confidebat. astntie
doliq st̃ nequitie sp̃ualis. Spoliaui
ei. ipsi homines sunt ab eo decepti. Que
uictor xp̃s distribuit. quod est insig¬
ne triumphantis: qi captiuã duxit
captiuitatẽ decdit dona hominib
Quoslã quicdẽ apłos alios eirungłistas.

Expanded text:
illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet . Et iterum: Nunc princeps mundi ejicietur foras . De qua et hic ejectione subjungitur: Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione, quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor, homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis, spolia vero ejus ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos, alios evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis indiNd UId Um.
immo qr in diuiduũ manet regnũ.
desistant arriani minorẽ patre filiũ.
minorẽ filio sc̃m dicere sp̃m. qr qͦrũ
unum e. regnum. hoꝵ est etuna
maiestas. Si autẽ & sathanas in se¬
ipsum diuisus ẽ. qͦ mͦ stabit regnũ
ipsius qr dicitis in beel rebub eice¬
reme demonia : Hoc dicens: ex
ipsorum confessione uolebat in¬
telligi qr in eũ ñcredendo in reg¬
nodiaboli ẽẽ. delegissent qͦd utiq
adu̾sum se diuisũ stare ñ posset.
Eligant gͦ phariseiqͦd uoluerint
Si sathanas sathanã non potest
eicere. nihil contra dñm qͦd cdice¬
rent inuenire potuerut. Si au̾
potest: multomagis sibi ꝓspiciant.
& recedant de regno eĩ qd adĩsũ
se diuisũ stare ñ potest. In qͦ aũ dñs¬

Expanded text:
nitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint: si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non potest. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
Beeldebub gͦ. baal muscarum.
ide uir muscarũ. siue habens
licet immolaticii er uoris. ex cuiꝰ
spurcissimo ritu ł nomine pͥnci¬
pem demonioꝵ cognominabãt.¬

Expanded text:
Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens es scilicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu, vel nomine principem daemoniorum nominabant.
Abbreviated transcription (Latin):
cdñm hec ad dictirctionẽ suoriri satha¬
ne oꝑum adiunxisse. qͦd scilicet ipse
semꝑ polluta mundare. sathanas
uͦ mundata grauiorib festinet ait¬
taminare sordib: tam̃ ile heretico
qͦlibet. ł & scismatico. ł. etiam malo
catholico potest ũ iconuenieuter
accipi. de quo tempore baptisma
lice abrenuntiationẽ que mun¬
dane conũsationis eiciat᷑ locaq
in aquosa ꝑagr&. so est corda fi¬
deliũ q̃ amollicie fluxe cogitatiõis
ex purgata sunt. callidꝰ infidiator
exploret. si qͦs ibi forte sue neqͥtie
gressus figere possit. S benedicit᷑.
querens reqͥem & ñ inueniens:
qr castas mentes effugiens. in solo
illabolus corde prauorũ gratam
sibi potest inuenire qͥetem. Unde¬
et de illodñs. Sub umbra inqͥt dor¬
mit in secreto calami: ⁊ locis hu¬
mentib. Inumbra uidelicet te¬
nebrosas conscientias. incalamo
qͥ foris nitidꝰ est intꝰ uacuus simula¬
trices in locis hum̃tib lasciuas mol¬
lesq m̃tes insinuans. Dic̃ Reu̾tar

Expanded text:
num haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod, scilicet, ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar
Abbreviated transcription (Latin):
lat dicendo qͦd eum diligat:
si eiꝰ p̃cepta ñ seruat. Nam in
tantum eum diligimꝰ: inqͣntũ
eius p̃epta seruamus. Inqͣntũ
autem minꝰ seruamꝰ: minus di-¬
ligimus. Quamuis q̃d ait ma-¬
nete indilectione mea: ñ apparet
qmͣ dixerit dilectionem. utrum
qua eum diligimꝰ. an qua ipse
nos diligit. S ex u̾bo suꝑiore di¬
noscit᷑. Dixerat quippe. & ego dile-¬
xi uos. Em u̾bo continuo subiun-¬
xit. manete indilectione mea.
Illa gͦ. qua dilexit eos. Quid est
gͦ manete in dilectione mea. nisi
manete in gr̃a mea: Et quid est
si p̃cepta mea seruaũitis. mane¬
bitis in dilectione mea. nisi exħ
scietis quod in dilectione mea
qua uos diligo manebitis. si m̃a
p̃cepta seruabitis: Non gͦ ut nos
diligat pri eius p̃cepta seruamꝰ.
s nisi nos diligat eius p̃cepta ser-¬
uare ñ possumus. hec est gr̃a q̃
humilib patet. suꝑbos latet.

Expanded text:
lat, dicendo quod eum diligat, lat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis qnete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humi
Abbreviated transcription (Latin):
minum. homo xp̃c iħc. Mediator
quippe monstrat᷑ cum dr̃. Dilig̃
me pãt. & ego uos. Nampãt
utiq diligit & nos. s in ipso qͥa
in hoc głificat᷑ pãt̃: ut fructum¬
płimum afferamus ininte: hoc
est in filio. & efficiam᷑ eiꝰ discipłi.
Manete inquit indilectione m̃a.
Quomͦ manebimus: Audi qͥd
sequat᷑. Si p̃cepta mea inquit
seruaueritis: manebitis in ddi¬
lectione mea. Dilectio facit p̃¬
cepta seruari. an p̃cepta serua¬
ta faciunt dilectionem: S̾ed
quis ambigat qͦd dilectio p̃ce-¬
dit: Unde eñi p̃cepta seruet ñ
habet. qui ñ diligit. Quod gͦ
ait. si p̃cepta mea seruaũitis
manebitis in dilectione mea:
ostendit ñ unde dilectio gñe¬
tur. s unde monstret᷑. Tanqm
diceret: nolite uos putare ma-¬
nere indilectione mea: si non
seruaũitis p̃cepta mea. Si em̃
seruaũitis: manebitis. hoc est
hinc apparebit qd indilectio¬
ne mea maneatis: si mea p̃cep
ta seruaũitis. It nemo se fal¬

Expanded text:
minum homo Christus Jesus. Mediator minum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fal
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc głificatꝰ est d̃s̃ pat. ut fruc¬
tum płimum afferamus. & effici¬
buamus. tanqm hoc ex nob̾ ip̃is
habeamus. Pius enim est hec gr̃a.
& ideo in hoc ñ nr̃a s eiꝰ est glia.
Unde & alibi cum dixisset sic luce¬
at lumen ur̃m coram hominibus.
ut uideant bona oꝑa ur̃a: ne a se¬
met ipsis putarent ẽe bona oꝑa
sua. mox addidit. Et glificent pa¬
trem ur̃um qui incelis est. In hoc
enim głificat᷑ pat̃. ut fructum płi¬
mum afferamus. & efficiam᷑ xp̃i
discipłi. A quo efficiamur: nisi ab
eñi sumus figmentum creati in xͦ¬
ihu inoꝑib bonis. Sicut dilexit
me pãt inquit & ego dilexi uos:
manete in dilectione mea. Ecce un-¬
de sunt nob̾ oꝑa bona. Nam unde
nob̾ eẽnt: nisi quia fides ꝑ dilecti¬
oñe oꝑatua:. Unde autem dilige¬
remus. nisi priꝰ diligeremur:
głista dixit. Nos diligamus. qm̃ ip¬
ñ equalitatem ostendit nat᷑e nr̃e
& sue. sicut est patris ce ipsius: s
gr̃am qua mediator est dei & ho-¬

Expanded text:
c glorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficibuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab enim sumus figmentum, creati in in operibus bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? ste evangelista dixit: Nos diligamus Deunon aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est Dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
Manete inquit ia me: & ego in
uob̃̾. Non eo mͦ illi in ip̃o. sicut
ipse in illis. Utrunq enim ꝓdest.
ñ ipsi s illis. Ita sunt quippe in
uite palmites: ut uiti ñ conferãt
s inde accipiant unde uiuant.
Ita uͦ uitis est in palmitib: ut
uitale alimentum sũministret eis.
ñ sumat ab eis. Ac ꝑ hoc & manẽ¬

Expanded text:
Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non quomodo illi in ipso, sic ipse in illis; utrumque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manen
Abbreviated transcription (Latin):
es minima int̾ pͥncipes uida. Ex
te enĩexiet pͥnceps qui regat
p̾płm meũ isrł. Hunc pͥncipem
natũ. ⁊ pastorib angłi. & uob̾
nuntiauere pastores. Hunc pͥn¬
cip̾ẽ natũ. longinq̃ orientaliũ
gentiũnationes ininsolito nom
syderis splendore didicerunt.
U̾ ne de loco ditiregis ambigeres:
uĩa er uditio ꝑdidit. qͦd stellanͣ
docuit. Cur uob̃ uiã ꝙͣ alis apitis
obstruitis: Cur in ur̃a infideli¬
tate residet cubiũ qͦd ex ur̃a
fit responsiõe manifestũ: Locũ
natiutatis deseripturaꝵ testi¬
monio demonstratis p̾sentiã
temꝑis de celri t̾rȩ attestatõe
cognoscitis. & tam̃ iͥao ꝑseq̃n¬
ddũ animꝰ herodis exar sit. ibi ad
ñ creddedũ ur̃ sensꝰ obdruit. Fe¬
licior gͦ ignorantia uifantũ qͦs
ꝑsecutor occidit: ꝗͣ ur̃a scientia.
qs in sua ꝑturbatione consuluit.
Uos noluistis eiꝰ regnũ recipere:
cuꝰ oppidũ potiustis ostentłe.

Expanded text:
es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidu
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris editi annuntiat õ appa¬
ruit: i magos adeũ adorandum
pͥuia stella ꝑdux̃. Ut asoł ortu usq
ad ocasum ueriregis generatio
choruscaret cũrerum fidẽ & reg¬
na orientis ꝑmagos discerent.
et romanĩ imꝑium ñ later et.
Nam seuitia herodis uolens pͥmor¬
dia suspectisͥ regis extinguere: huic
dispensatiomiinesciens ser uiebat.
UIt dũ atroci iitentꝰ facinori. iguotũ
sibi puerum indiscreta cede infan
iinatoris ortũ insignior uͥq fama
loqueretur. quã ꝓmptiore ad nar¬
iandum diligentiorẽq faciebat.
et suꝑne significationis nouitas.
& cruentissimi ꝑsecutoris impietas.
Tunc autẽ etiam egypto saluator
illatꝰ est: ut gensantiqͥs errorib
decdita. lamaduicinã salutẽ per
occultã grãm uocaret᷑. Et q̃ ni̾mds̃

Expanded text:
ti annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium cs Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis nr̃e fideiq pͥmitias.
& exultantib aminis becite spei
initia celebremꝰ. Ex inde enĩ i
et̾nã herectitatẽ cepimꝰ introire.¬
& ex inde nob̃ xp̃m loquentia
seripturarũ archana patuer.
Ot ueritas qͣm indeorũ occecatio
ñ recĩpit. om̃ib nationib suum
sacratissima dies inqͦsalutis nr̃e
auctor apparuit: ⁊ qũe magim
fantẽ ueu̾ati st̃ incunabulis:
nos omĩpotentẽ adorem᷑ incelis.
Ae sic̃ illi dethesauris sins mysti¬
cas dño munerũ speties obtuler

Expanded text:
ocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩdormientib ꝓuenit¬
⁊ regnũ celoꝵ s in mandatis dĩ
laborantib atq ugilantib.
Ut si clona ipsius ñ irrita fecerimꝰ:
ꝑ ea q̃ dedit. meream᷑ acciꝑe q̃ ꝑ
misit. Unde hortam᷑ dilectionẽ ur̃ã.
ut abstinentes uos ab õĩ oꝑe malo.
q̃ st̃casta: ⁊ iusta sectemini. filii enĩ
lueis abic̃e debent oꝑa tenebrarũ.
Itaq odia declinate. m̃datia abicite.
suꝑbiã humilitate destruite.
auaritiã fugite. largitatẽ diligite.
Decet enĩ ut capiti suo m̃bra con¬
conueniant. ut ꝓmissarũ beatitu¬
dinũ meream᷑ ẽẽ. consortes. Fi.

Expanded text:
non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per
Abbreviated transcription (Latin):
ne ullũ ei tẽpꝰ eẽt absq miracło
anteusũ lingue potestatẽ u̾bi
tacitꝰ exercebat. Et qͣi iã diceret.
sinite par uulos uenire adme
taliũ est enĩregnũ celoꝵ: noua
gła coronabat infantes. &. de
mitus suis paruuloꝵ pͥmordia
consecrabat. Ut dieeret᷑ neminẽ
hominũ diuini in capacẽ ẽẽ. sa¬
cram̃ti. qñetiã illaetas głe apta

Expanded text:
ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloria
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ testitimonia nas¬
ceret᷑. hoc responderunt de ꝓl¬
phetico eloquio:. qͦo indicabat
stella de celo: Que utiq pot̾at
magos ierosolimis pͣt̾missis. usq
ad cunabula pueri sic̃pꝰmodũ
fec̃ sua significatiõe ꝑducer e.
nͥ ad confutandã uideoꝵ duri¬
ciam ꝑtinusset. ut nͣ solũ ductu
syderis . s etiam ipsoꝵ ꝓfessione
innotesceret natiuitas saluatoriͤ.
Lamgͦ ad erudicitionẽ gentiũ
ꝓpheticꝰ sermo transibat. & pre¬
nuntiatũ antiqͥs oracłis xp̃m
alienigenarum corda discebars.
cũ iudeorũ infidelitas u̾itatẽ
ore ꝓferret: ⁊ m̃datuĩ corde reti¬
neret. Noluerunt enĩ agnos¬
cere ocłis. quẽ cle sacris indicabat̾s
libris. Ut qu̾e ñ adorabant in
tufantie infirmitate humilem:
pꝰea crucifigerent in uirtutum
sullimitate fulgentẽ. Que ista
bethleẽ ude. Sic enĩdictũ est

Expanded text:
Scripturarum testimonium nasceretur, hoc responderunt de prophetico eloquio, quod indicabat stella de coelo. Quae utique potuerat mages Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri sicut postmodum fecit, sua significatione perducere, nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP. III.Bethleem Judae . Sic enim scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Merito gͥ dilectissimi clies iste appa¬
ritiomie dñi consecratꝰ. specialem
in toto mundo obtinuit cdignitatẽ.
Que in nr̃iscordib dignodebet splẽ¬
dore clarescere. ut rerũgestarum
ordinẽ ñ solum credendo. s etiã
intelligendo uenerem. Quantã
enim gr̃arũ actionẽ debeamꝰ cõ¬

Expanded text:
Merito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃ianꝰ p̃cinctos habeat lum¬
bos: ut fugiat libidinẽ. Arden¬
tẽ habeat luc̾nam: ut custodi¬
at castitatẽ. Precinctos habeat
lumbos: ut aliquid alienũ nec
rapiat nec furetur. Ardentem
habeat luc̾nam: ut desuo mi
lumbos ut minorẽ ñ opprituat.
ardentẽ habeat luc̾nam ut op¬
habeat lumbos ut habenti ñ
auferat cybum. ardentẽ habe¬
at luc̾nam ut esurienti tribu¬
at alimentũ. Precinctos hab¬
at lumbos ut ñ expoliet ues¬
titum. ardentẽ habeat lucer¬
nam ut uestiat nudũ. Precin¬
tos habeat lumbos ut domũ
nulliꝰ inuadat. ardentẽ habe¬
at luc̾nam ut ꝑegrinos xp̃i
libent̾ excipiat. Precinctos
habeat lumbos ut fugiat e¬
lationẽ: ardentẽ habeat lu¬
cernã. ut serue humilitatẽ.
precinctos habeat lumbos.
ut expellat ase inuidiam
& liuorẽ. ardentẽ habeat lu¬
c̃nam ut purã cunctis exhi¬
beat caritatẽ. Precinctos ha¬
beat lumbos ut ñ exhibeat
m̃bra sua arma iniquitatis
peccato. arcdentẽ habeat lc¬

Expanded text:
 praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo milumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut ophabeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucer
Abbreviated transcription (Latin):
exoramꝰ. ut & nos & uos intime
gr̃e sue pascere dignet aupl
Auferat a nob̃ dñationẽ pͣue
cupiditatis. donet omnib ꝓfec-¬
tum & ꝑseuerentiã caritais.
Lumbos nr̃os ipse p̃cingat. lu¬
cnas nr̃as ipse ardere faciat. &¬
dentesq custodiat. Ut nec re¬
frigescat nr̃a caritas. nec aliqͣ
nob dñet᷑ iniquitas. s dñs ac
redemptor nr̃ omnib gr̃am tͥ¬
buat. uniu̾sis donũ scẽ illumi¬
nationis ac uirtutis infundat.
Nob̃ donet ut qd̃ abillo audi-¬
mus recte intelligamꝰ. sic̃ opor-¬
tet faciamꝰ. uob̃q faciendum
sermone sufficienti & congruoͤ
p̃dicemꝰ. Uob̃ qͦ donet. ut quod.
ab illo ꝑseruos eiꝰ auditis. & co¬
de intelligatis & oꝑe faciatis.

Expanded text:
exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
In lumb̾ itaq concupiscentia car¬
uał ostenditur. in luc̾nis uͦ fides
e caritas xp̃iana monstrat᷑. Iu-¬
bens gͦ dñs lumbos nr̃os p̃cingi.
concupiscentias carnuis sine du¬
hio p̃cipit refrenari. Imꝑans
aut ut luc̾nas ardentes habe¬
amĩ: hoc utiq iubet ut & lu-¬
mine uere fidei resplendeamꝰ.
& sc̃e caritatis oꝑib feruieamꝰ.
lubens ut sint lumbi nr̃i p̃cinc¬
ti: mandat ut mala desid̾ia at-¬
q oꝑa fugiamꝰ. Iubens ut sint
lucne nr̃e ardentes: monet ut
bona diligamꝰ atq faciamus.
Ista q̃ de euͣngłio ꝓposuimus.
cũ ꝓphicis semionib conferamꝰ.
Utrunq eñi testam̃tũ ds̃ unꝰ in-¬
stituit unꝰ dñs dedit. Et si st̃
utriꝰq testam̃ti diu̾sa ꝓ tempo-¬
rib sacͣmenta: concordat tam̃
mutroq salutis humane sen-¬
tentia qua p̃cipit᷑ ut ñ peccemꝰ.
& iubetur ut bonis oꝑib insi¬
stamꝰ. Precipit namq dñs per
lũ cogitationũ ur̃aꝵ ab oculis
meis. quiescite agere ꝑu̾se. dis¬

Expanded text:
In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per lum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, dis
Abbreviated transcription (Latin):
sulit᷑ unuisis: quos dñs saluare
dignat᷑. Ibi est qd̾ omni etati
congruat. qd̃ om̃ni ꝓfessioni
conueniat. Ibi audiniꝰ p̃cepta
q̃ faciamꝰ. ibi ognoscimꝰ p̃mia.
q̃ sꝑemꝰ. Ibi est iusuo q̃ nos per
littam doceat & instruat ad
scientiã: ibi ꝓmissio q̃ ꝑ grãm
trahat &e ꝑducat ad glam. Ser
uoꝵ gͥ quos ppło suo p̃posuit dꝰ.
specialit̾ uolens officiũ demon-¬
strare: ait qd̃ exeuangłio mo-¬
do audiuimꝰ. Quis putas est
fidelis dispensator & prudeis.
quẽ constitiit dñs sup̃ famili¬
am suã. ut det illi intempre

Expanded text:
sulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat ad glorur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tes. nͥ discite hñfacere: Precingũ¬
tur gͥ fideliũ lumbi: dũ concupi¬
centia uiala cõpͥmit᷑. ꝯũ iniqua
cogitatio cohibet᷑. dñ libidini re-¬
sistit animꝰ. dũ lasciuie denegat᷑
affectꝰ. dũ calcat᷑ luxuria. dum
auaricia contemnit᷑a rapina.
dũ ꝓximi lesio deuitat᷑. dũ suꝑ¬
bia uincit᷑. dum inuidia suꝑat᷑.
Ardent uero lucne fideliũ. dum
recte fidei regulã seruant. dum
insinu matris eccłe longanimĩt
ꝑseuerant. dum trena contem¬
nunt. & celestia concupiscunt:
dum solliciti pacem custodiunt.
dũ se inuicẽ pure diligunt. dũ
mutuo se honore p̃uenunt. dũ
mansuetudine cordis & humili.¬
tate ꝓficiunt. dũ mĩe oꝑa libẽ

Expanded text:
iscite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
solator. Habeat iste ap̃dm̃ pa-¬
tronos pauꝑes. qͦs ille se gaudet
uirtutis habere consortes. Sit
ille talis qͥ cũ deo iudicaturꝰ sede¬
at. sit iste talis qͥ ad dext̾am iu¬
dicandꝰ assistat. Sit ille tal̃ qui
et̾na tab̾nacula ꝑpetuo iure pos-¬
sideat. sit iste tał quẽ ille recipi¬
at. Admonet eñi nos dñs diceis.
p̃sentiũ dilectione futura coatẽs¬
nat. nemo et̾na despiciens. sola
temporalia ꝑuersus aspiciat. Se¬
mo sp̃ualib corꝑalia p̃ferat. ne¬
mo t̾rena celestib anteponat.
Thesaurũ nr̃m fr̃s in celis pona¬
mus. ut etiã cor nr̃m ir celis ha¬
bere possimꝰ. Necẽẽ est em̃ ui qͥ
p̃cesserit dilectionis thesauruis
illuc etiã cogitationis sequat᷑
affectꝰ. Ideo ueritas ait. Ubi eñ
Uis nosse quid amas: Attende
qd̃ cogitas. Ita fiet. ũ thesaum̃
tuũ extuo amore cognoscas.
& amorẽ tuũ indicio tue cogi¬
tationis intelligas. Ostendens

Expanded text:
solator. Habeat iste apud Deum pasolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicenpraesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum, fratres, in coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enimVis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intelligas. Ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
a regno dei alienabit᷑: in et̾no
igne cũ diabolo eiꝰq angłis dã¬
abit᷑. Pinde dilectissimi. si non
om̃s posst̃ implere qd̃ dñs ait.
uendite q̃ possidetis: illud tam̃
qͦd adiec̃ dicens. date elemosinã.
omnib ẽ possibile si assit bona
uoluntas. omnib facile siñ assit
dira cupiditas. omnib salubre si
ferueat caritas. Cunctis gͦ debet
esse cõmune. ut omnib donetur
et̾na felicitas. Qui gͦ tantã uirtu-¬
tẽ accepit a dño. ut omnia q̃ in
mundo st̃ celestis regni amore
contẽpnat: q̃ habet uendat et
egenis expendat. Qui uͦ tante uir¬
tutis ñ dum est: de us q̃ habet in
quantũ habet elemosinã faciat.
Tantũ oꝑet᷑ bona uoluntas: qͣn-¬
tũ suppetit facultas. ꝑfectꝰ pos¬
sideat pͥmũ uirtutis locũ. imꝑ¬
fectꝰ saltẽ ꝑueniat ad secundũ.
Efficiat᷑ ille głose dignꝰ. sit iste
laudabilit̾ largiꝰ. Sit ille sc̃e pau¬
ꝑtatis ardentissimꝰ amator. sit
iste scõrum pauꝑũ piissimꝰ con-¬

Expanded text:
a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae possidetis , illud tamen quod adjecit dicens, Date eleemosynam omnibus est possibile, si adsit bona voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus con
Abbreviated transcription (Latin):
scõs patͥarchas ꝓpħasq manda¬
uit. Quid est enim. sint lumbi
uri p̃cincti. nͥ declinate a ma-¬
lo:Qͥd est sint luc̾ne ardentes.
nͥ facite bonũ: Quid ẽ. sint lum¬
bi ur̃i p̃cincti. nͥ quiescite agere

Expanded text:
 patriarchas prophetasque mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ p̃c̃icationis Ficiũ gn̾alit¬
uͦ &e nob̾ & uob̃ salutaris indi¬
cit᷑ obeilientia mandatoꝵ.
Inquib denuo mandatis
tanꝗͣ ditissimis ferculis. sic
qd̾ ꝑfectꝰ comedat. abundet
eciam qd̃ paruutꝰ sugat. Ibi
est eñi simul & lacteus pot
quo tenera fideliũ nutriat᷑
infantia: & solilꝰ cybꝰ ꝯ uoto¬
lia sc̃e uirtutis accipiat incre

Expanded text:
e praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo rolia sanctae vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sermonẽ scđłm litt̾am uel¬
nus acciꝑe: nichil in eo cõmodi
sp̃ualis possumꝰ inuenire. Quid
eñi ꝓficit ad anime salutẽ si ali.¬
quis corporalit aut lumbos suoᷤ¬
p̾cingat. aut lucͥnam accendat:
Aliagͦ inp̃cinctis lumb̃ & lucͥnis
ardentib q̃renda est intelligen.¬
tia sp̃ual̃. q̃ scilicet diuino sit

Expanded text:
ni sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino s
Abbreviated transcription (Latin):
tet eñi ep̃m sine crimine esse.
sic̃ dei dispensatorẽ. Seruigͦ pa-¬
tris familias sumꝰ. dispensatores
dñi sumꝰ. m̃surã tritici quã uob̾
erogemꝰ accepimꝰ. Que uero sit
ista m̃sura tͥtici si q̃ ramꝰ: ip̃am
qͦ nob̃ beatꝰ paulus apłs osten¬
dit dicens. Unicuiq sic̃ ds̃ diui¬
sit m̃surã fidei. Quã gͦ m̃surã
tritici xp̃c nuncupat: ipsam
m̃suram fidei paulus appellat.
Ut agnoscam᷑ ñ aliud esse sp̃u¬
cumdũ regulã uere fideidispu-¬
tamꝰ. Et eandẽ tritici m̃surã
ꝑ dñicos dispensatores accipitiͤ.
auditis. De ipsa nunc tritici m̃¬
sura loquimur. exipsa sic̃ deuꝰ
diuidit uniu̾si pascamꝰ. In de
alim̃ta bone uite sumamꝰ. ut
adet̾ne uite p̃mia ꝑuenire pos-
simꝰ. in illũ credentes. illi paren¬
tes. illũ p̃om nibꝰ e in omnibus
diligentes. qͥ se ip̃m nob̃ & alim̃¬
tũ prestat ne deficiamꝰ inuia.
& premiũ seruat ut gaudeamꝰ

Expanded text:
tet enim episcopum sine crimine esse, tet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam ergo mensuram tritici Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritcundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, m veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire pos credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus
Abbreviated transcription (Latin):
suis discipłis ait. Iocatis me
magist᷑ ce dñe. & benedicitis.
Sum & eñi. Que est etiam hu¬
ius dñi familia: Nimirũ illa
est quã ipse dñs de manu mi¬
mici redemit. & suo dominio
mancipauit. Hec familia scã
est eccła catholica. q̃ ꝑ orbẽ t̾re
copiosa fertilitate diffunditur.
& redemptã se p̃cioso sui dñi san¬
sicut ipse ait. uenit ñ ministͣris
mnstrare. & dare animã suam
redemptionẽ ꝓmultis. Ipse est
etiã pastor bonus. qͥ animã suã
posuit ꝓ ouib suis. Grex gͦ boni
pastoris. ipsa est familia redemp¬
toris. Dispensator uͦ qͥs sit quẽ opor¬
tet eẽ fidelẽ parit̾ & prudentem:
pautꝰ nob̃ ostendit apłs. qͥ de se
suisq sociis loquens ait. Sic nos
existimet hõ ut ministros xp̃i.
e dispensatores minist̾ioꝵ dei.
Sic iam q̃rit᷑. int dispensatores
nr̃m solos apłos dispensatores
factos existimet. neglectoq mili¬
cie sp̃ualis officio seruus piger
infidelit̾ imprudent̾q dormitet.

Expanded text:
suis discipulis ait: Vos vocatis me magister et Domine, et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia; nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso Domini sui sansicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatorestrum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet,
Abbreviated transcription (Latin):
s om̃s ꝓficere st udeamꝰ mine¬
lꝰ. Arbores sumꝰ fr̃s in agro
ipse colit. ipse fecunditatem
donat. ipse fructificandi gra¬
ciam sũministrat. pluuia dĩ
est sermo sc̃e p̃dicationis ail¬
tura dei est infusio gr̃e sp̃n
it. aduitorio colit. Dũ cõpli¬
it aufert a nob̃ ignoraitie
cecitatẽ. dũ colit beneuiuen¬
di condonat ub̃tatẽ. Dum
cõpluit t̾ram nr̃i cordis iin¬
gat. dũ uͦ colit de ipsa t̾ia
spinaĩ & tribulos mundant
cupiditatis extirpat. Debemꝰ
itaꝙ fecundari celestibꝰ pluuis.
debemꝰ congrua fructificatio-¬
ne manib suꝑni respondere
cultoris. Et si ñ possunt om̃s
arbores equales fructꝰ afferre:
nulla tamen debet in agro do-¬
minico sterilis ꝑmanere. Mł
tũ metuenda nob̾ est fr̃s illa
sententia cõminantis qua dr̃.
Omnis arbor q̃ ñ facit fructũ
bonũ. excidet᷑ &e inignẽ mit¬
cet᷑. Qd̃ si sterilitas in ignem
mittet᷑. rapacitas qͥd merebr̃:
Aut qͥd recipiet qͥ alienũ tule-¬

Expanded text:
s proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro ompluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tule
Abbreviated transcription (Latin):
rapacitatis insistere. qr forte ñ¬
dum potest om̃s res suas pauꝑi-¬
b erogare: Aut ideo debet alie¬
na concupiscere. qr ꝓpͥa necdum
potest omnino contemnere:
Absit hoc fr̃s ab omnibꝰ xp̃ianiᷤᷤ
au̾tat hoc d̾s a fidelib suis. Apłs
eñi ueracit̾ dic̃. qr neq auari. ne

Expanded text:
rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo quẽ
debemꝰ om̃s ñ solum
studiose uerũ etiam
sapient audire. cui nos opor¬
tet humilit̾ ac delectabiliter
obedire. moderationis sue te¬
nens ubiq temꝑiem. ut nec
ouibꝰ desint pabula. nec pasto¬
ribꝰ alim̃ta. quedã specialiter
solis p̃cipit nob̾. quedã uero
iel est seruis qͦs pat̾ ille famn¬
lias rerũ omniũ dñs ad hoc

Expanded text:
quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero id est servis quos pater ille familia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ legunt᷑. intellectũ alicuius
mistice significationis excul¬
pere: quasi de abstrusis fa-¬
noꝵ cellis mella ꝓducimus.
uel xp̃i discipłos imitantes
spicas manib confricamus.
ut adlatentia grana ꝑueni
re. Mons altitudo est.Quid̃
eñi in hoc mundo. altiꝰ celo:
Quis uͦ incelũ ascendit: op¬
solus ascendit:Quia nemo
ascendit in celũ insi qͥ de celo
descendit. filiꝰ hominis qui
ẽ incelo. Quãuis & infine cũ
uenerit. & nos omnes sua mñ¬
bra collegerit ac leuauerit
adcelũ: etiã tc̃ solus ascendit.
qr caput cũ corꝑe suo unus
ẽ xp̃e. Nunc autẽ solũ caput
ascendit. mediator dei & ho-¬
minũ hõ xp̃c iħe. Ipse ascen

Expanded text:
 facit, intellectum alicujus mysticae significationis exsculpere, quasi de abstrusis favorum cellis mella producimus: vel Christi discipulos imitantes, spicas manibus confricamus ; ut ad latentia grana pervenre. Mons altitudo est: quid enim in hoc mundo altius coelo? Quis vero in coelum ascendit, nosolus ascendit? Quia nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Quamvis et in fine cum venerit, et nos omnes sua membra collegerit, ac levaverit in coelum, etiam tunc solus ascendet: quia caput cum corpore suo unus est Christus. Nunc autem solum caput ascendit, mediator Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ muror qd solidam carnẽ suꝑ
liquentis elem̃ti t̃ga suspendis.
Quid eñi mirũ. si conditori suo
creat᷑a famulet᷑: hoc gͦ ñ miror.
adte suꝑ aquas. Scio eñi quod
lulũ cesset lex ista nature. Si
tues. iube me uenire adte sr̃
aquas. su d̾s es. ego homo sũ.
uoluisti de meo hab̾e infiR¬
mitatẽ in carne qm portas. ha¬
beã & ego de tuo potestatem
ut unda me portet. Oñe si tu
es iube me uenire adte super
erit uia. si tu iusseris. qui ꝓpt̃
nos factus es uia: Et dominuᷤ.
ueni inquit. Hec dubitauit
mox cucurrit ad u̾bum. Cito
credidit. quia fideł̃ homo erat.
S cũ surrexisset uentꝰ ualidꝰ.
titubauit. qr homo erat. ei¬
tubatio ista fr̃s. quasi mors ficl̃i
fuit: d ubi exclamauit: fides
ĩtum resurrexit: Non ambula-¬
nis omniũ nr̃m considanda
conditio ẽ. ut si nos in aliquo
temptationũ uentꝰ conatur
subu̾tere. uel unda sũmerge¬
re: clameniꝰ ad xp̃m. Quid̃ est

Expanded text:
non miror quod solidam carnem super non miror quod solidam carnem super liquentis elementi terga suspendis. Quid enim mirum, si Conditori suo creatura famulatur? Hoc ego non miror: ad te super aquas. Scio enim quod lulum cesset lex ista naturae: Si tu es, jube me venire ad te super aquas. Tu Deus es; ego homo sum: voluisti de meo habere infirmitatem in carne quam portas; habeam et ego de tuo potestatem, ut unda me portet. Domine, si tu es, jube me venire ad te super erit via, si tu jusseris, qui propter nos factus es via? Et Dominus, Veni, inquit. Nec dubitavit mox cucurrit ad Verbum: cito credidit, quia fidelis homo erat. Sed cum surrexisset ventus validus, titubavit; quia homo erat. Titubatio ista, fratres, quasi mors fidei fuit: sed ubi exclamavit, fides iterum resurrexit. Non titubanis omnium nostrum consideranda conditio est: ut si nos in aliquo tentationum ventus conatur subvertere, vel unda submergere, clamemus ad Christum. Quid est,