comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo
ad rem ueniam de qͣ
tuȩ beniuolentie scri.¬
bere uolui. tituli huiꝰ
epłe ne uł te uł alium quẽpiã moueat.
rationẽ breuit᷑ reddam. Domino scͥpsi. qͥa
tantum ne lib̾tatem in occasionẽ detis cas¬
nis. s ꝑ caritatẽ seruite inucẽ. Cum ergo ł
hoc ipso officio litterarũ ꝑ caritatẽ łͥ seru¬
am. non absurde te dnm uoco. ꝓpt̾ unũ
q uerum dñm nr̃m. qͥ nob̾ ista pͥcepit. D¬
lectisimo autem qͦd sepsi: nouit dĩ qͦd ñ
solum te diligam. s ita diligã ut meipsũ:
qͣndo qͥdẽ bene mn sum consciꝰ bona metͥ
optate quȩ m̃. Honorabili uero q̃s addid.

Expanded text:
omino dilectissimo ad rem veniam, de qua tue benivolencie scribere volui, tituli huius epistole, ne vel te vel alium quempiam moveam, racionem breviter reddam. Domino, scripsi, quia tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per caritatem seruite inuicem. cum ergo uel hoc ipso officio litterarum per caritatem tibi seruiam, non absurde te dominum uoco propter unum et uerum dominum nostrum, qui nobis ista praecepit. \'dilectissimo\' autem quod scripsi, nouit deus, quod non solum te diligam, sed ita diligam ut me ipsum, quando quidem bene mihi sum conscius et bona me tibi optare quae mihi. \'hono
Abbreviated transcription (Latin):
ũbo dñi aliumꝰ ut potuimꝰ. uenãtio¬
ni tue in xͥ dilectione cõm̃do. ꝙ tan¬
quã mea manu ꝑ hanc epłam trado
consolandas. ꝙ in om̃ib adiuuan¬
das. que utilitas earũ uł necessitas
postulat. Qa ꝙ sine mea cõm̃datio¬
ne. ꝓculdubiᷤ faceret scĩtas tua. Si
enĩ nos ꝓpter suꝑnã hierłm cuiꝰ nos
om̃s ciuies sumꝰ. & in qua concupie¬
runt habere excellentiorẽ locũ.
qͦs earũ etiã carnalis ẽ patͥa in qͦ scła¬
rem nobilitatẽ ꝓ xꝑi amore contẽp¬
nunt domine illae : officiũ qͦꝙ salu¬
tationis ꝑ illas meũ. ea caritate peto
digneris sumere. qua direxi: & me¬
minisse ur̃i in orationib tuis. Por¬
tant sane secũ reliqͥas beatissimi ꝙ gło¬
sissimi martyris stephani. qͦs ñ ignorat

Expanded text:
omini aluimus, ut potuimus, uenerationi tuae in Christi dilectione commendo et tamquam mea manu per hanc epistulam trado consolandas et in omnibus adiuuandas, quae utilitas earum uel necessitas postulat. quod et sine mea commendatione procul dubio faceret sanctitas tua. si enim nos propter supernam Hierusalem, cuius nos omnes ciues sumus et in qua concupierunt habere excellentioris sanctitquos earum etiam carnalis est patria, in qua saecularem nobilitatem pro Christi amore contemnunt dominae illae! officium quoque salutationis per illas meum ea caritate peto digneris sumere, qua direxi, et meminisse nostri in orationibus tuis. portant sane secum reliquias beatissimi et gloriosissimi martyris Stephani, quas non ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
re penetrale cordis. quã ad mitt̾e non facile re-¬
cessuram: & ꝑuenturam de surculo ad trabem:
Audet quippe impudent̃ etiã crescẽ citiꝰ quam
putatur. Non enĩ erubescit in tenebris: cũ super
eam sol occiderit. Recolis certe quã cura et qͣnta
sollicitudine ista scͥpserĩ. si recolis quid mecũ
qui cũ eo sunt salutamus. Etiã ipsis fortasse scri¬
be̾mus: si ꝑfestinationẽ ꝑ latoris licet. Peto autẽ
ut aput eundẽ. frẽm nr̃m uictorẽ. cui ago etiã
apud tuam scĩtatẽ gr̃as. quod constantinã cũ
ꝑgẽt indicauit. petendo aduiues. ꝓpt̾ negotiũ
quod ipse nouit de quo grauissimũ pondus
ꝓ ea r̾e multũ dep̾cantis nectariĩ maioris pa-¬
tior ꝑ calamam reuocare negrauetur Sic enĩ
ꝓmisit michi Uale:¬

Expanded text:
re penetrale cordis quam admittere non facile rere penetrale cordis quam admittere non facile recessuram, et peruenturam de surculo -ad trabem. audet quippe inpudenter etiam crescere citius, quam putatur. non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit. recolis certe. qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis. quid mecumrum et qui cum eo sunt salutamus. etiam ipsis fortasse scriberemus, si per festinationem perlatoris liceret. peto autem, ut apud eundem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam apud tuam sanctitatem gratias, quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissimum pondus pro ea re multum deprecantis Nectarii maioris patior, per Calamam remeare ne grauetur; sic enim promisit mihi. uale
Abbreviated transcription (Latin):
solationes Atq int̾ hec quã uigilandũ sit ne
cuiusquã odiũ cordis intima teneat. neq si¬
nat ut oremus dm̃ in cubiculo nr̃o clauso o¬
stio s adu̾sus ipsum dm̃ claudat ostiũ. nosti
optime: optime fr̃ Subrepit autẽ dũ nullura¬
scenti. ira sua uidetur iniusta. Ita enĩ inuete¬
rascens ira fit odiũ. dũ quasi iusti doloris ad¬
mirta dulcedo diutdꝰ eam inuase retinet:
donec̃ totum acescat: uasq corrumpat. Quaꝓpter
multo melius nec uiste cuiquã irascim̃ quã ue¬
lut iuste irascendo in aliciuꝰ odiũ ira & occulta
facilitate dilabimur. In recipiendis enĩ hospi¬
tib ignotis solemus dic̃e multo meliuis cẽ ma¬
lum hominẽ ꝑpeti. quã forsitan ꝑ ignorantiã
excludi bonũ: dũ cauemꝰ ne recipiatur malus:
S in affectib animi contra est. Nam in comꝑa¬
bilit̾ salubriꝰ est. irȩ etiã iuste pulsanti non aꝑi-¬

Expanded text:
solationes. atque inter haec quam uigilandum sit, ne solationes. atque inter haec quam uigilandum sit, ne cuiusquam odium cordis intima teneat neque sinat, ut oremus deum in cubili nostro clauso ostio, sed aduersus ipsum deum claudat ostium, nosti optime, optime frater; subrepit autem, dum nulli irascenti ira sua uidetur iniusta. ita enim inueterescens ira fit odium, dum quasi iusti doloris admixta dulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimur, quam uelut iuste irascendo in alicuius odium irae occulta facilitate delabimur. in recipiendis enim hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cauemus, ne recipiatur malus. sed in affectibus animi contra est. nam incomparabiliter salubrius est irae etiam iuste pulsanti non aperi
Abbreviated transcription (Latin):
nec sedere possum: rogadis uel exochadis do¬
lore ⁊ tumore. S etiã sic quoniã dño idpla¬
cet: quid aliud dicendũ est nisi quia recte
sumus: Potiꝰ enĩ si id nolumus quod ille uult
nos culpandi sumꝰ. quã ille non recte aliqͥo
uel face uel sin̾e existimandus est. Nosti hec
omnia. S qr mͥ es alt̾ ego. quid libentius te¬
cũ loquerer: ñ quod mecũ loquor Comm̃damus
gͦ scĩs orationib tius ꝙ dies & noctes nr̃as ut ore¬
tisꝓ nob̃ ne dieb intemꝑant̾ utamur ut no¬
ctesequo aĩo toleremus: ut etiã si ambule¬
mus in medio umbrȩ mortis nobiscũ sit dñs
ne timeamus mala. Quod sener magaius oe¬
functus sit iamuos audisse quis dubicet: Erat
eni a depositione corporis eiꝰ. cũ hȩc scbem: dies
ferme uginti quatuor. utrĩuiã uideris. dispo¬
nebas enim successorem pͥmatus eiꝰ si fieri po¬
test nosse uolumus. Non desunt scandala. sed
neq refuguĩ: non desunt merores s neq con¬

Expanded text:
nec sedere possum rhagadis uel exochadis dolore et tumore. sed etiam sic, quoniam id domino placet, quid aliud dicendum est. nisi quia recte sumus? potius enim, si id nolumus, quod ille uult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid uel facere uel sinere existimandus est. nosti haec omnia; sed quia mihi ea alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut, etiam si ambulemus in medio umbrae-mortis, nobiscum sit dominus, ne timeamus mala. Quod senex Megalius defunctus sit. iam uos audisse quis dubitet? erant autem a depositione corporis eius, cum haec scriberem, dies ferme uiginti quattuor. utrum iam uideris, disponebas enim, successorem primatus eius, si fieri potest, nosse uolumus. non desunt scandala sed neque refugium; non desunt maerores sed neque con
Abbreviated transcription (Latin):
scõs et clĩ seruos appellant. ut negotia t̾rȩ suae
pagant: aliquando agamꝰ s nos negotiũ salu¬
tis nr̃e et salutis ipsorum. Non de auro non de
argento non de fundis ⁊ peccorib ꝓ quib reb
cotidie summisso capite salutam᷑ ut dissensi¬
ones hominũ t̾minemus: s de ipso capitenr̃o
tam turpis int̾nos & ꝑnitiosa dissersio ẽ. Qn¬
tumlibet capita submittant qui nos salutant
ut eos concordes in t̾ra faciamus: de caelo usq ad
crucem summissũ est caput nr̃m: in quo con¬
cordes non sumus Rogo te atq obsecro si est
inte aliqua humanitas quam multi p̃dicãt
hic appareat bonitas tua: si non ꝓpt̾er honores
transitorios simulatur. ut contremiscantinte
uisca̾ miscõiȩ: et uelis aliquando rem discuti
instando nob̃ cum orationib & omnia pacisi¬
ce conferendo: nemisere plebes. quȩ nr̃is ho¬
norib obsequuntur p̾mant nos ob sequiissiuriᷤ

Expanded text:
sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerũ putrefactione etiã dolorẽ ꝑdidimꝰ:
quo solet medicus implorari. Uides quanta
et quã miserabili feditate. xp̃ianȩ domus fa¬
milieq turbate sint. Mariti et uxores de suo
lecto consentiunt sibi: ⁊ de.xp̃i altari dissenti¬
unt. ꝑ illũ sibi uirant ut int̾ se pacẽ habeant.
& in illo hab̾e non possunt. filii cũ parentib
unã domũ habent suã: idomũ dĩ ñ habent
unam. Succedere in eorũ hereditatẽ cupiunt:
cum quib de.rp̃i hereditate rirantur. Serui
et dñi communẽ dm̃ diuidunt qui formã
serui accepit: ut omnes seruiendo lib̾aret ̃¬
norant nos ur̃i honorant uos nr̃i. ꝑcoronam
nrãm nos aduirant ur̃i: ꝑ coronam ur̃auos
adiuirant nr̃i. Omniũ u̾ba suscipimus: nemi¬
nem offendere uolumꝰ. Quid nos solus.xp̃cof¬
fendit cuiꝰ menbra laniamus. Et homines
quidẽ causas suas seculares apud nos finire
cupientes. quando eis necessarii fuerimꝰ. si nos

Expanded text:
uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ dictum de memoria lapsum fuerit
recitatione reuocetur. remtam magnãetad
salutem omniũ ꝑtinentem. cũ concordia re¬
quiramus: aut siplacet nullo medio int̾po
onem atq lectionẽ ubi placuerit conferamꝰ
ne forte intemꝑantes non nulli auditores ma¬
lint quasi nr̃m expectare certamen. quã de
nr̃a saluite in nr̃a collocutione cogitare: ut qd̃
int̾ nos fuerit t̾minatũ: postea ꝑnos poyulus
recitentur: ut aliquando non plebes: s plebs
una dicatur. Prorsus sicut uolueris. sicut uis¬
seris. sicut tibi placuerit libenter amplector
et de animo beatissimi ⁊ uenerabilis mͥ pa¬
tris ualerii nunc absentis tota securitate pol¬
liceor: hoc eum cũ magna leticia cogniturũ.
Nloui enum quantum diligat pacem: etiul¬
la uani fastus ianitate iactetur: Rogote qͥd
nobis est cũ uet̾ib dissensionib ut ucusq uul¬
nera illa durauerint. quȩ animositas homi¬
nũ suꝑborum nr̃is m̃bris infurit: Quorum

Expanded text:
a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interpoonem atque lectionem, ubi placuerit, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris inflixit? quorum
Abbreviated transcription (Latin):
hias quasi ego te afr̃e euodio. tanquã a iusto
emendatum intelligi ueli. Nereor enĩ nemeqꝰ̃ꝙ
aliquid contumeliose inte dic̃e existimes. Qd̃
uehementer caueo quantũ possum. S uistuᷤ
est ille qui dixit. ego sum ueritas. Itaq de cu¬
iuslibet hominis ore nob̾ uerũ cum aliqua
aspitate sonuerit. non ab illo homine qui forte
peccator ẽ s ab ipsa ueritate. ħ est ap̃o qui ui
stus est em̃damur: ne caput nr̃m blande s
ꝑnitiosȩ adulationis unctio. ħ est oleũ pecca¬
toris impinguet. Quãquã etiã si fr̃ euodius
aliquantũ ꝓsuȩ cominunionis defensione
turbatior: aliquid elatus animo commotiore
dirisset: etati hominis ⁊ necessitatis causȩte
oportet ignosc̾e. Illud tamen quod ꝓmittẽ
dignatus es. peto memineris: ut sedentib
quo ipse delegeris dĩ m uba nr̃a non mnanit̃
uentilentur s stilo excipiantur ut et tranqͥl¬
lius et ordinatius disseramus. & si quid forte

Expanded text:
pias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto pias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte
Abbreviated transcription (Latin):
bo anumo ꝓcessisse. Noui enĩ fr̃em meũ. S: siqͥd
in disputando ꝓ fide sua ⁊ ꝓ eccłȩ caritate dixit
fortasse feruentiꝰ quod tua grauitas nollet au¬
dire: non illa contumacia: s fiducia nominan¬
da est. Conlatorẽ enĩ et disputatorẽ non assen¬
tatorem ⁊ adulatorẽ se ẽẽ cupiebat. Nam ħ ẽ
oleũ peccatoris: quo ꝓpħa non uult impingͥri
caput. Ita enĩ dicit. emendabit me iustus in
miscd̾ia et arguet me. oleum autẽ peccatoris.
non impinguet caput meũ. Mauult enĩ se¬
uera miscd̃ia iusti emendari: quã leni adula¬
tionis unctione laudari: Unde etiã illud pro¬
phicum ẽ Qui uos felices dicunt in errorem
uos mitunt. Id̾oq de homine quẽ false blan¬
liciȩ faciunt arrogantẽ: recte etiã uulgo dici¬
air. Freuit caput. Impinguatũ est enĩ oleopec¬
catoris ħ estꝰ asꝑa ueritate corrigentis ẜlenifal¬
sitate laudantis. Neq ħ ineam partẽ peto acci¬

Expanded text:
erbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid erbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. mauult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto acci
Abbreviated transcription (Latin):
rit demonstrata complecti: sine ullo estu
dubitationis honorandũ puto. Dilectioniˢ
qui nos dilexit usq ad crucis obꝓbruĩ. Sed
ne mireris quod apud beniuolentiã tuam
dui tacui non putabam in hacͤẽẽ sententia
quã mͥ fr̃ euoduis cui fidem ñ hab̾e non pos¬
sũ: gaudens indicauit. Nam cũ forte conti¬
gisset ut in unã domum conueniretis. & ser
ortus e̾ẽt. ait dixisse benignitatẽ tuã. uelletebo¬
nis uiris sedentib conferre nob̾cũ. Quod te
multum gaudeo: nr̃e humilitati offerre di¬
gnatũ. Neq ullomͦ possũ tantã occasionẽ be¬
quȩ causa quȩ origo. quȩ ratio in eccła. xp̃i cui
dixit pacem meam do uob̃. pacem meã relin-¬
quo uob̾. tã lugendȩ atq plangendȩ discissi¬
onis extit̾it. Audiui quidem de memorato frẽ
te fuisse conquestũ quod nescio quid t contu¬
meliose responderit: quod queso it ne illa con¬
tumeliã deputes. quã certũ mͥ est non de suꝑ¬

Expanded text:
rit demonstrata, complecti, sine ullo aestu rit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et serortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem bequae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de sup
Abbreviated transcription (Latin):
oMINo. hono¬
ctissimro. Prio¬
cyleiano. aygy¬
stinus Propter
imꝑitorũ homi¬
num uanitates:
duitius apudte
de titulo ep̃sȩ meȩ disputare non debeo. Cũ
enĩ nos reuocare in inuicem. ab errore cona¬
mur. quãius ante plenissimã discussionem
cause quibusdã uideri possit quis nr̃m er¬
ret incertũ. seruimꝰ tamen inuicẽ nob̾. sibo¬
no animo nobiscũ agimus: ut aꝑuersitate
discordiȩ lib̾emur: Quod me sincero corde a¬
gere. et cũ tremore.rp̃ianȩ humilitatis. etiã
si plerisq hominib aꝑtum non est: uidet
tamen ille: cui nulla corda clauduntur. Od
autem uite honorare ñ dubitẽ facile intel.¬
ligis. Non enĩ errorem scismatis unde omes
homines quantũ ad me attinet cupio sana¬
ri dignũ honore aliquo eristimo: s te ante oĩa
quod ipsus nob̾ humanȩ societatis uinculs
stringeris. ⁊ quod nulla inte p̾minent pla¬
cidioris mentis indicia: quib nullomͦ de¬
sꝑandum est. facile te posse ueritatẽ cũ fue¬

Expanded text:
OMINO HONOCTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fue
Abbreviated transcription (Latin):
ebridio augustim
Usitata tͥ secribeni
portunttas. millimni
cuimi datim ẽ. ea quȩ int nos queliri
leruis. agitandi atq uersandi. Sunt q
hiemales nunis longe noctes. nec aneta
cormiuutur: s seie obitiunt magisun¬
tanda. cum ocium ẽ. quȩ. difsirmandos¬
oeio necessaria. Quid gͦ faciam.: icil¬
ne apud de. antaertus su s Neutriri
uis. ⁊ieutũ uolo. Qua re age atq ani
quod de me exeudere potuit utanu ni¬
init̾ nos sermone lactatum ẽ. nosq iacu¬
uit anelantes atq estuantes. de anin si¬
licet uelut ꝑpetuo quodam corpore. uil
quasi eorpore. quod aũ nullis etiam ait
uebieulum recordaris. Quam rem cert
si quidem loco mouetur ñ esse intelliquls
elarum ẽ. Quicquid autem intelligibile
ñ ẽ. in telligi ñ potest. A ⁊ quod intelse¬
tum fugit. si saltem sensum ñ refugit. eli¬
mare inde aliquid ueri similit̃ ñ usgil¬
q denegat᷑. Quod ũ neor inteligi. nei
centen pẽt est. temerariam inias ato. iui¬

Expanded text:
EBRIDIO AUGUSTINUS. Usitata tibi scribere non opportunitas, nullum otium datum est ea, quae inter nos quaerere solemus, agitandi atque versandi. sunt quidem hiemales nimis longae noctes nec a me totae dormiuntur; sed sese obiciunt magis cogitanda, cum otium eotio necessaria. quid ergo faciam ? mutusne apud te, an tacitus sim ? neutrum \\uis, neutrum uolo. quare age atque accipe, quod de me excudere potuit ultimum nointer nos sermone iactatum est nosque iactauit anhelantes atque aestuantes, de animae scilicet ueluti perpetuo quodam corpore uel quasi corpore, quod a nonnullis etiam dici uehiculum recordaris. quam rem certe, si quidem loco mo\\letur, non esse intellegibilem clarum est. quicquid autem intellegibile non est, intellegi non potest. at quod intellectum fugit, si saltem sensum non fugit, aestimare inde aliquid uerisimiliter non usquequaque denegatur. quod uero neque intellegi neque sentiri potest, temerariam nimis et nu
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo aꝑtiꝰ aut melius in scͥpturis inuenie
dignare mͥ significare: Unde quȩ inue¬
nimꝰ hec sunt. Ubi laban dixit ad iacob. d̃
habraham ⁊ d̾s nachor. Quẽ autẽ dm̃ qi¬
xerit: non significauit scͥptura. Et iterum
abimelech quando uenit ad isaac. ubi iu¬
rauit uel qui cum eo erant: s quale iuram̃¬
tum non significauit scͥptura. Iterũ de
idolis ubi ad gedeon dictũ est a dño inui
dicum libro ut de uitulo quẽ occiderat.
holocaustũ fac̾et. & in ihunaue de iheri¬
cͥo ut omne aurũ et argentũ & eramen¬
tum inferretur in uasis chesauris dñi¬
& sc̃m uocatum ẽ de ciuitate quȩ anathe¬
ma est. Et quid ẽ illud quod in deutero¬
nomio positum est. non inferes abhomi¬
nationẽ in domũ tuã. quia anathema
ersᷤ sicut ħ ipsum est. Dñs te seruet Salu¬
to te. ora ꝓ me

Expanded text:
aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, dignare mihi significare. unde, quae inuenimus, haec sunt, ubi Laban dixit ad Iacob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem deum, non significauit scriptura; et iterum Abimelech quando uenit ad Isaac, ubi iurauit uel qui cum illo erant, sed quale iuramentum, non significauit scriptura; iterum de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a domino in libro iudicum, ut de uitulo, quem occiderat, holocaustum faceret; et in Iesu Naue de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeramentum inferretur in et sanctum vocatum est de civitate, quae anathema est . Et quid est illud quod in Deuteronomio positum est: « Non inferes abominationem in domum tuam, et anathema eris, sicut hoc ipsum est? » . Dominus te servet: saluto te; ora
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ nichil ibi factũ sit in eodem puteo uel
termis: in quib sacͥficatur simulacris
Si xp̃ianus debet in balneis quib in die
festo suo pagani loti sunt. lauare. siue cũ
ipsis. sine sine ipsis : Si in solio ubi pagani.¬
descenderunt ab idolis uenientes in diefe¬
sto suo & aliquid illic in solio sacͥlegii sui fe¬
cerint. et scierit. xp̃ianus: si debet in eodem
de qua dictum fuerit illi quia immola¬
ticia est. et non manducauerit eã postea
autẽ ad aliquẽ translatam ipsam carnẽ
aliquo casu inuenerit uenalẽ. & emerit eã
aut appositam habuerit ab alio aliquo in¬
uitatus. & non cognouerit eã. ⁊ manduca¬
uerit. si ꝑeccat: Si de horto uel de possessi¬
one idolorũ uel sacerdotum eorũ debet.xp̃i¬
anus sciens holus emere uel aliquẽ fructũ
et inde edere Sane de iuramento uel de
idolis ut laborem non patiaris in requi¬
rendo quȩ dño donante inuenerimus
ante oculos tuos uolui ꝓpon̾e. Siquid autẽ

Expanded text:
et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel thermis, in quibus sacrificatur simulacris? si Christianus debet in balneis, quibus in die festo suo pagani loti sunt, lauare siue cum ipsis siue sine ipsis? XVI. Si in solio, ubi descenderunt pagani ab idolis uenientes in die festo suo et aliquid illic in solio sacrilegii sui fecerint et scierit Christianus, si debet in eodem de qua dictum fuerit illi, quia immolaticia est, et non manducauerit eam; postea autem ad aliquem translatam ipsam carnem aliquo casu inuenerit uenalem et emerit eam aut adpositam habuerit ab aliquo alio inuitatus et non cognouerit eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de horto uel de possessione idolorum uel sacerdotum eorum debet Christianus sciens holus emere uel aliquem fructum et inde edere? Sane de iuramento uel de idolis, ut laborem non patiaris in requirendo, quae dominus donauit, ut inuenerimus, ante oculos tuos uolui proponere; si quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit quod immolaticiũ ẽ mentiens. et
postra direrit iterum quia mentitus est ꝙ
ad sidem uere mentitus est. si licet. xp̃ianũ
inde manducare aut uendere. & de precio
amnbulans passus necessitatẽ uictus fame
uniꝰ diei. uel bidui. uel multorũ dierũ ut iã.
durare non possit. ita occurrerit ut ĩ iy¬
sa necessitate famis in qua sibi uidet iã
mortem ꝓrimare. inuenit cibũ in idolio
positũ ubi nullus sit hominũ. & ñ possit
inuenire aliũ cibũ. debet mori. aut ex in
uel a romano uelle int̾fici. debet ipse xp̃i¬
anus eos interfic̾e: ne ab illis int̾ficiatur:
Uel si placet sine int̾fectione eos impugna¬
re uel repellere: quia dictum est non resi
fecerit murũ causa non existit homicidii.
cũ inde aliqui ceperint pugnare et in¬
terfic̾e hostes: Silicet de fonte bib̾e uelde
puteo: ubi de sacͥficio aliquid missum ẽ:
plo quo colitur idolũ puteus ibi sit uel fonˢ.

Expanded text:
dixerit, quod immolaticium est, mentiens et dixerit, quod immolaticium est, mentiens et postea dixerit iterum, quia mentitus est, et ad fidem uere mentitus est, si licet Christianum inde manducare aut uendere et de pretio ambulans passus necessitatem uictus fame unius diei uel bidui uel multorum dierum, ut iam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa necessitate famis, in qua sibi uidet iam mortem proximare, inuenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit hominum, et non possit inuenire alium cibum, debet mori aut exinduel a Romano uelle interfici, debet eos ipse Christianus interficere, ne ab illis interficiatur? uel si licet sine interfectione eos inpugnare uel repellere, quia dictum est: Non resifecerit murum, causa non existit homicidii, cum inde aliqui coeperint pugnare et interficere hostes? XIV. Si licet de fonte bibere uel de puteo, ubi de sacrificio aliquid missum est? i in templo, quod colitur, idoli puteus ibi sit uel fons
Abbreviated transcription (Latin):
ille xp̃ianus comquinat᷑ ẽ si non ⁊ illa quor
causa uirat aut si paganus qui limiti p̃ est
uirauerit barbaro ꝓ fide illi seruanda. per
mortale iuramentũ si non inquinat ꝓ qͥb
urat: Siquem misero ad arzuges silicet ei
uiramentũ acciꝑe abarbaro illud mortale:
s si non coinquinatur si susceꝑit tale uram̃¬
tum. xp̃ianus: Si de area trituratoria tritici
uel cuiꝰcũq leguminis uel torculari de qua
demoni oblatũ est. si licet inde manducare
xp̃ianũ scientẽ: de luco si licet ad aliquem
usum suũ. xp̃ianũ scientẽ ligna tollere. Siqͥs
uadens ad macellũ emat carnẽ quȩ non sit
immolaticia ꝙ cogitationes duas abuerit ĩ
corde quod inmolata sit ⁊ non sit inmola¬
ta  ⁊ ilła tenuerit cogitationẽ qua ñ imio¬
latam cogitabit: si manducauerit. si percat.
Si quisbonã rem de qua dubitat anbona
& malam si peccatum adsc̾batur ei. Si qͥs

Expanded text:
ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum causa iurat? aut si paganus, qui limiti praeest, iurauerit barbaro pro fide illi seruanda per mortale iuramentum, si non inquinat, pro quibus iurat? si quem misero ad Arzuges, si licet ei iuramentum accipere a barbaro illud mortale et si non coinquinatur, si susceperit tale iuramentum Christianus? VI. Si de area trituratoria tritici uel cuiuscumque leguminis aut torculari, de qua daemoni oblatum est, si licet inde manducare Christianum scientem? VII. De luco si licet ad aliquem usum suum Christianum scientem ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macellum emat carnem, quae non sit immolaticia, et cogitationes duas habuerit in corde, quod immolata sit et non sit immolata, et illam tenuerit cogitationem, qua non immolatam cogitabit, si manducauerit, si peccat? IX. Si qui bonam rem, de qua dubitat, an bona  malam, si peccatum adscribatur ei? X. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
uti de ipsis frugib uel de p̃tio ipsarũ ꝓptesi
auditũ solũ quia dictũ est siquis autẽ dixe¬
rit hoc immolaticiũ est idolis nolite man¬
ducare ꝓpter illũ. sitamen hec etiã causa: si¬
milis est cause de immolaticio. Quod si ita ẽ
quid debeo de ipsis frugib uel de p̃cio ipsar̃
fac̾e. si debeo de utroq require. qui mͥ dixit.
quia non iuratur conductori. aut qui dixit
quia iuratur conductori & dictũ uniꝰtiuiusq
ꝓbare ꝑtestes qui uerum dixit de illis duob
& tam dui non contingere de ipsis frugib uł
de p̃tio. quãdiu mͥ ꝓbatum fuerit. si uerum
dirit ille qui dixit: quia non iuratur condu¬
ctori: Si barbariis qui ꝑ uiramentũ suũ iu¬
rat malũ. fecerit illũ xp̃ianũ conductorẽ uel
tribunũ qui lumtai p̃ est iurare sibi ꝓ fide il¬
lis seruancda ꝓ custodiendis frugib ꝑ ipsum
uiramentũ mortale ꝑ quod ipse uirat. si soł

Expanded text:
uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite manducare propter illum? si tamen etiam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuerit, si uerum dixit ille, qui dixit, quia non iuratur conductori? V. Si barbarus, qui per iuramentum suum iurat malum, fecerit illum Christianum conductorem uel tribunum, qui limiti praeest, iurare sibi pro fide illi seruanda pro custodiendis frugibus per ipsum iuramentum mortale, per quod ipse iurat, si solus
Abbreviated transcription (Latin):
oni uel tribuno. Quod ꝑturbat me ne pol¬
luat illũ qui suscepit barbari iuramentũ
uel ula quȩ custodit barbarus. Quacumꝙ
eni conditione etiã auro dato & obsidib da¬
as ut audui: tamen uiramentũ mediũ in¬
ercessit iniquũ. Dignare autẽ mͥ definitiue
resche: ꝙ non suspense. Quod si ipse dubitan¬
ter sebis ego in maiores dubitationes meide
possum: quã antequã int̾rogassem. Hoc etiã
auduuii quia ipsi homines conductores qui
ysunt rei mcȩ uiramentũ ꝑ demones suoᷤᷤ
uirantib barbaris accipiunt ꝓ seruandis
frugib Sicũ illi gͦ iurant ꝑ demones suos
ut custodiant fruges non polluunt ipsas
fruges ut si inde manducauerit. xp̃ianus
sciens uel de pretio ipsarũ rerũ fuerit com¬
quinatus: significare dignare: Item ab alio
auliui quoa conductori non uiratur a bar¬
baro & alter aixit. quia iuratur conductori.
si etiã falsum mͥ dixit ille. qui dixit iurari

Expanded text:
oni uel tribuno. quod perturbat me, ne poloni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, ut, si inde manducauerit Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, significare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari
Abbreviated transcription (Latin):
singulas autem questiones & diuersas per
capmula designari feci: ad quas singillatio
aignare respondere. In areut᷑ibus ut audi¬
ui decurioni qui militi p̃ est uel tribuno so¬
leit urare barbari uirantes ꝑ demones susᷤ
qui ad deducendas bastagas pacti fuerintuł
aliquid ad seruandas fruges ipsas singuli
qossessores. uel conductores solent ad custo¬
diendas fruges suscipere. quasi ĩa fideles epi-¬
folam decurione mittentẽ uel singłi transe
ao in corde nata est. si ille possessor qui susce¬
pit barbarũ cuĩ fides ꝑ demonũ iurationẽ
firma uisa est non comquinatur:. uel ipse
uel uia quȩ custodit. uel ille qui deducitur
a concuictore barbaro. S hoc debes scire qi
qui iuirat barbarus a possessore ꝓ seruandis
frugib accipiat aurum uel a uiatore dedu¬
tor s: tamen cum hac ueluti mercede quȩ
solet dari a possessore uel a uiatore: uram̃tũ
ecia illud in medio est mortale datũ decuri¬

Expanded text:
singulas autem quaestiones et diuersas per singulas autem quaestiones et diuersas per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere. I. In Arzugibus, ut audiui, decurioni, qui limiti praeest, uel tribuno solent iurare barbari iurantes per daemones suos. qui ad deducendas bastagas pacti fuerint uel aliqui ad seruandas fruges ipsas, singuli possessores uel conductores solent ad custodiendas fruges suscipere quasi iam fideles epistulam decurione mittente uel singuli transeutio in corde nata est, si ille possessor, qui susceperit barbarum, cuius fides per daemonum iurationem firma uisa est, non coinquinatur uel ipse uel illa, quae custodit, uel ille, qui deducitur a deductore barbaro. sed hoc debes scire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro seruandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercede, quae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decuri
Abbreviated transcription (Latin):
pollutos: quia nec causa cause nec ꝑsona¬
Multis quidẽ u̾bis suꝑflu̾s gesta onera¬
uerunt. et quia non potuerunt effic̾e ut
causa non ag̾etur: hoc fecerunt multũ
loquendo: ut quod actũ est difficile leg̾es
S debent uob̾ etiã ista eorũ pauca uerba
sufficere. ne ꝓpter nescio quorũ hominũ
pserunt: nec causa causȩ p̃uidicat: neo
persona ꝑsonȩ. Nam et in ipsa causacȩ¬
ciliani quam licet ad ȩccłaȩ causam ñ
ꝑtinentem. tamen defendendã suscepi¬
mus. ut etiã ibi calumpniȩ manifesta¬
rentur ipsorũ. aꝑtissime uicti sunt: nichil
eorum quȩ in cecilianum intendebant.
ꝓbare potuerunt. Insuꝑ etiã de crimi¬
nib traditionis nos episcopalia gesta pro¬
ep̃orum qui sententias in absentem dixe¬
rant cecilianum: manifestissimos fuisse
ꝓditores. Contra. ipsa gesta illi quia non
habebant. quod dicerent. falsa ẽẽ dixer̃¬
simul etiã ut s ego instruar in diu̾sis causis

Expanded text:
pollutos, quia nec causa causae prapollutos, quia nec causa causae praMultis quidem verbis superfluis Gesta oneraverunt; et quia non potuerunt efacere ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut quod actum est difficile legeretur. Sed debent vobis etiam ista eorum pauca verba sufficere, ne propter nescio quae, nescio qupserunt, Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad Ecclesiae causam non pertinentem, tamen defendendam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime victi sunt, nihilque eorum quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. Insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia Gesta proepiscoporum qui sententias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores. Contra ipsa Gesta illi, quia non habebant quod dicerent, falsa esse dixersimul etiam ut et ego instruar in diuersis causis.
Abbreviated transcription (Latin):
culi maximiani plantaria: ista gͦ causa
postea quã aures eorum percussit. erpaue¬
scentes et ꝑturbati s. obliti unde suꝑiꝰ contra
nos contendebant: continuo dixerunt: hec
causa cause: nec ꝑsona ꝑsonȩ p̾uidicat. Et
confirmauerunt u̾bis sius quod nos antea
de ȩccla dicebamus: quia non solũ catho¬
licȩ transmarinȩ contra quam confessi st̃¬
se non habe quod dicerent. ueru̾etiã catho¬
licȩ affricanȩ quȩ illi unitati communi¬
one coniungitur. causa et ꝑsona cecilian
qualiscũq fuisset p̃uidicare non posset: si
maximianus qui cum cet̾is sociis suis pri¬
mianum dampnauit. si etiã felicianus
qui simul pͥmianum dampnauit. & pꝰea
in causa primiani a donati parte dãpna¬
tus est. non p̾uidicat parti donati. cui mͦ
ep̃c sicut antea fuerat receptus aduingit᷑
sic etiã ipsis sociis suis maximianus non
yreiudicat. quib isti dilationẽ dederunc
dicentes eos ab illo cũ quo fuerunt non fuise

Expanded text:
culi Maximiani plantaria: ista ergo causa culi Maximiani plantaria: ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expavescentes et perturbati, et obliti unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt, Nec causa causae, nec persona personae praejudicat: et confirmaverunt verbis suis quod nos antea de Ecclesia dicebamus, quia non solum Catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis Primianum damnauit, si etiam Felicianus. qui simul Primianum damnauit et postea in causa Primiani a Donati parte damnatus est, non praeiudicat parti Donati, cui modo episcopus, sicut antea fuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ipsũ eccłam xp̃i relinqueremꝰ : cui
ꝑ malam causã suam p̾uidicare non pos-¬
set. cum gͦ ad ipsam etiã ceciliani causã uen¬
tum fuisset. & legissent illi conciliũ cartha¬
ginense. ubi recitabant seꝑtuaginta plus
minus ep̃orũ sententias contra cecilianum
absentem ꝓlatas respondimꝰ eis sic non ob¬
etͣ illud ep̃orũ conciliũ absenti ceciliano:
quẽadmodũ non obfuit pluriũ eporũ par¬
tis donati conciliũ absenti primiano: qñ
eum in marimiani causa plus minus cen-¬
tum ep̃i damynauerãt. Tunc illi nomina.¬
ta causa maximiani. unde scuint se etiam
quos dampnauerant in honore integrosu¬
scepisse. et baptismũ in sacrilego marimia¬
ni scismate datum se confirmasse. et ñ se
destruxisse. et in sua uagaitana sententia
qua eos dampnauerunt. quibdã qui in
ipso scisinate fuerunt. dilationẽ dedisse. &
dixisse quod eos non polluerint saclegi sur¬

Expanded text:
propter ipsum ecclesiam Christi relinqueremus, cui propter ipsum ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum tum fuisset, et legi sent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas; respondimus eis, sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quemadmodum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnaverant. Tunc illi, nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam quos damnaverant, in honore integro suscepisse, et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse, et non destruxisse; et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnaverunt, quibusdam qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse, et dixisse quod eos non polluerint sacrilegi sur
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq in ea ꝓprium onus portabit sicut
apłs dicit. Et quicumq in ea corpus xp̃i man¬
ducauerit indignȩ: uidiciũ sibi manducat et
bibit Nam etiã ħ ipse apłs scͥpsit. Cũ autẽ di¬
cit udiciũ sibi manducat. satis ostendit qr
non alt̾i uidiciũ manducat s sibi. Hoc nos
egimus & ostendimꝰ & obtiniumꝰ: quia cõmu¬
nio malorũ. non maculat aliquẽ participati¬
one sacramentorũ: s consensione factorum:
Nam si in factis malis non eis quisq consen¬
tiat. portat malus causam suã & ꝑsonã suam:
nec p̃uidicat alt̾i quẽ in consentione mali
oꝑis sociũ non habet criminis. Hoc etiã ipsi
aꝑtissima uoce coacti sunt confiteri: non tũc
quando ista dicebamus: s postea cũ aliud
ag̾etur. Nam cum uentum fuisset ad causã
etiã ceriliani. quã nos ab ȩccłae causa distin¬
guebamus: ut si forte malus inuentus ẽẽt
ipsum anathematizaremus: non tamen

Expanded text:
unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut apostolus dicit. et quicumque in ea corpus Christi manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit; nam etiam hoc ipse apostolus scripsit. cum autem dicit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non alteri iudicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anathemaremus, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssi sunt: quib eccła designat᷑ incipiens ab
iherolimis creuisse ꝑloca in quib apł̃i predi¬
cauerunt: & nomina eorundem locorũ ĩsuis
epłis & actis conscͥpserunt: & inde diffundi
ꝑcet̾as gentes. Contra istam ȩccłam se non
hab̾e causam manifesta uoce ꝓfessi sũt. ubi
est euidentissima in nomine di nr̃a uictoria
sc̃ eni confirmant eccłam cui nos communt¬
care ipsos autẽ non communicare manife.¬
stum est. olim se ẽe uictos testantur & uob̾
si sapiatis aꝑtissime indicant: quid dimitt̾e
et quid denere debeatis: non in ea falsitate qͣ
uob̾ non cessant adhuc usꝙ mentiri: s ĩ illa
ueritate. qua uicti coacti sunt confiteri. Quiˢ¬
quis e ab hac catholica eccła fuerit seꝑaratꝰ
quantulibet laud abilit̾ se uiuere existim&
hoc solo scelere quod a xp̃i unitate disiunẽ¬
tus est non habebit uitam. ẜira c̃i manet
suꝑ eum. Quisquis autem in hac ȩccła beneuir¬
erit nichil ei p̃uidicant aliena peccata. quia

Expanded text:
unt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac ecclesia bene uixerit, nihil ei praeiudicant aliena peccata, quia
Abbreviated transcription (Latin):
habetis. Nichil gͦ acturi: ut qͥd istis: Selpotiꝰ
qui nichil egistis: ut quid redistis: Deniq
postea quã non potuerunt effic̾e quod cona¬
ti sunt. idest ut causa non agetur. ipsa actio
demonstrauit quid timuerint: quando ĩ
omnib ucti sunt: Confessi sunt enĩ contra
eccłam catholicã quȩ toto t̾rarũ orbe dif¬
funditur: nichil se habe quod dic̾ent. quia

Expanded text:
haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffundit
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝓpter quã tantus numerus ep̃orũ u¬
triusq partis de uiniũsa affrica. & de tam
longinquissocis carthaginem uenerat:¬
Et cũ omnis anima suspensa expectaret ĩ
tanta collectione quid ageretur: illi uehem̃¬
ter instabant: ut nichil ag̾etur. Quare hoc
nisi quia causã suam malã sciebant: et pos¬
se se facillune unci. si ag̾etur dubitare non
poterant: Ipse gͦ animus eorũ quo timebãt
ne causa ag̾etur: iam uictos eos ẽe monstra¬
bar. Sienĩ extorquerent quod uolebant ut
iam collatio ipsa non fieret. nec disputationi.¬
b nr̃is ueritas apparer&: redeuntes a cartha-¬
gine. quid uob̾ erant responsuri: quid demon¬
straturi: Credo ꝓlaturi erant gesta: et dictu¬
ri uob̾. Nos instabamꝰ ut causa non ag̾etur:
illi instabant ut ag̾etur. uos expectatis uidẽ
quid eg̾imus: ecce legite ubi eos uicimus ut
nichil ag̾etur: forte et uos respond̾etis. si cor

Expanded text:
tur, propter quam tantus numerus episcoporum utur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem ueneratet cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil ageremus. forte et uos responderetis, si cor