comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.m. hunc bñda s deus multiplicatiõe
filiorum qͦs ꝑ aqͣm baptismatis sacͦ¬
scã parit eccła. Dilatauit t̾minos eiꝰ
quia omĩum gentium dedit ei here¬
ditatem ⁊ possessionẽ eiꝰ extendit usq
ad t̾minos t̾re. cum qͦ fuit manus
domini quia potentiã deitatis ꝑ eũ
uͥtutes ⁊ miracula fecit. Ip̃e quoq ẽ
de se ait. Uenit pͥnceps mundi huiꝰ
⁊ in me ñ h̾t quicqͣm ꝑ eum bñ¬

Expanded text:
catione filiorum, quos per aquam baptismi sacrosancta parit Ecclesia . Dilatavit terminos ejus, quia omnium gentium dedit ei haereditatem, et possessionem ejus extendit usque ad terminos terrae. Cum quo fuit manus Domini, quia potentia deitatis per eum virtutes et miracula fecit. Ipse quoque esde se ait: Venit princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam. Per eum
Abbreviated transcription (Latin):
Cerat extra atͥum sacerdotum in quo omnis ppłs ad orand̾̃
uł ad u̾bum audiendum confluebat. hoc in eccłia uitam
mores ꝙ carnalium significat quib d̾r ñ potui uob̃ loqui
sacerdotum. quia sacerdotes ⁊ leuite in eo ministrabant. undiq e
Et hostia inb .q. t. e. hec significant introitum fidei ser¬
mone p̃dicationis p̃parari. ut uenientes discant quomͦ
di ⁊ postqͣm intrauu̾t qͣ religione debeant ꝯs̾uari.¬
Et basilicam ⁊c̃. Bñ ꝑ basilicam grandem carnales sig̃tant᷑
S qͣntum p̃stant numero tm̃ subcumbunt merito. Unde
ħ basilica grandis ⁊ si płimos cap̃ ñ ad officium altaris. ñ
in ip̃m saltem atͥum sacerdotum intromutit. Quia carna

Expanded text:
erat extra atrium sacerdotum, in quam omnis populus ad orandum vel ad verbum audiendum confluebat. Haec in Ecclesia vitam moresque carnalium significat, quibus dicitur: Non potui vobis loqui sacerdotum, eo quod sacerdotes et levitae in eo ministrarent, ex omni pEt ostia in basilica. Haec signant introitum fidei sermone praedicationis praeparari, ut venientes discant quomodDei, et postquam intraverint, quam religiose debeant converEt basilicam. Bene per basilicam grandem carnales significanSed quantum praestant numero, tantum succumbunt merito. Unde haec basilica grandis etsi plurimos capit, non ad officium altaris, non ad ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnal
Abbreviated transcription (Latin):
incertum. hoc enim int̾pr̃ chana
ficat ⁊ cxescit semꝑ ħ̾itat chananeꝰ.
Numꝙͣ enim temptationũ motus
cessant ab eo. s si tu u̾e fructificas
indeo ⁊ uides aliꝙ̃ talem inqͥ etum
turbidum mobilẽ scito q chana¬
scito qr ñ potuer̾t filii effrem dis

Expanded text:
incertum: hoc enim interpretatur ficat et crescit, semper habitat Chananaeus; nunquam enim tentatio, nunquam motus cessant ab eo. Sed tu si vere fructificas in Deo, et vides talem aliquem inquietum, turbidum, mobilem, scito quia Chanasia, quia non potuerunt filii Ephraim dis
Abbreviated transcription (Latin):
de bethel luram transitq t̾minum archi¬
tharoth. ⁊ descendit ad occidentem iuxta t̾¬
minũ iefleti usq ad t̾minos bethoron in¬
feriores ⁊ garer finiunturq regiones
eius marimagno quas possederunt. fi

Expanded text:
de Bethel Luzam transitque terminum Archiatharoth et descendit ad occidentem iuxta terminum Ieflethi usque ad terminos Bethoron inferioris et Gazer finiunturque regiones eius mari Magno possederuntque fi
Abbreviated transcription (Latin):
cum celum ⁊ t̾ra tran¬
seant anqm̃ et̾num
eterni esse ñ possint¬
quamius possit ꝙ
in greco est latine¬

Expanded text:
cum coelum et terra transeant? An quoniam aeterni esse non possintQuamvis possit quod in Graeco est Latin
Abbreviated transcription (Latin):
Tempore ueti̾s testam̃ti obscura
fuit noticia inc̃nationis xͥ ꝑuus
ꝙ nũs fidelium qui sunt m̃braxͥ.
Moyses impensas domꝰ domini
p̃parauit dicens. O isrł quid do¬
minꝰ deꝰ tuus petit a te. nͥ ut ti¬
meas dominũ deum tuum ⁊ am
go ei necessaria ⁊ob hanc causam
ante mortem suam omnes p̃parauit expensas. uoca

Expanded text:
Tempore Veteris Testamenti, obscura fuit notitia incarnationis Christi: us fidelium, qui sunt membra Moyses impensas domus Domini praeparavit dicens: O Israel quid Dotuus petit a te? nisi ut timeas Dominum Deum tuum, ut amgo ei necessaria. Et ob hanc causam ante mortem suam omnes paravit impensas. Voca
Abbreviated transcription (Latin):
Oredicatores qui latomi ⁊ cem̃ta¬
rii ⁊ artifices lignorum ⁊ młtis
aliis modis dicunt᷑ qui uix̃ qͣlitatẽ
auditorum formatur doct̾na p̃dica¬
torum. Aliter enim sapientes. alit̾
insipientes. alit̾ suꝑbi alit̾ hum

Expanded text:
edicatores qui latomi, carii et artifices lignorum, et multis aliis modis dicuntur, quia juxta qualitatem auditorum, formatur doctrina praedicatorum. Aliter enim sapientes, aliter insipientes, aliter superbi, aliter hum
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis mee fuit ut edificarẽ domũ domini dei mei. S̾
fc̃s ẽ ad me sermo domini dicens. Multum sangͥnem
effudisti ⁊ plurima bella debellasti
lem legis obsuantiam. ⁊ sang¬
nolenta opera ñ posse sp̃ale
ecdificium domino p̾parare¬
uł quia pollutas mariꝰ habe¬

Expanded text:
luntatis meae fuit ut aedificarem domum nomini Domini Dei mei sed factus est ad me sermo Domini dicens multum sanguinem et plurima bella bellasti lem legis observantiam et sangnolenta opera, non posse spirituale aedificium Domino prael quia pollutas manus habe
Abbreviated transcription (Latin):
misticꝰ dei. Sic enim dicit qr
conuener̃t ih̾e ⁊ eleazar si mul
ad liuidendam t̾ram.
b. Dibon quoq ⁊ ba¬
moth baal. ⁊ oppidum baal. maon. gesa. ⁊
cedimoth. ⁊ mephe. ⁊ chariathim . ⁊ sabama.
⁊sarathaphar. inmonte con uallis bethe¬
omnes urbes campestres uniu̾saq reg¬
na seon regis amorrei qui regnauit ĩ ese¬
bon quẽ ꝑcussit moyses cum pͥncipib su

Expanded text:
mo Dei: sic enim dicit, venerit Jesus, et Eleazar simul ad dividendam terram. Dibon quoque, et Bamoth-Baal, et oppidum Baal Maon, Jasa, et Cedemoth, et Mephaath, et Ciriathaim, et Sibama, et Sereth-Assahar in monte convallis. Beth-omnes urbes campestres, universaque regna Seon regis Amorrhaei, qui regnavit in Esebon, quem percussit Moses cum princip
Abbreviated transcription (Latin):
suas ciuitates ⁊ uille eoꝵ. Dedit ⁊ dimidie
tribui manasse filiisq eius uixta cogna¬
tiones suas possessionem cuius hoc pͥn¬
cipium est amanaim uniu̾sam basan ⁊
cuncta regna og regis basan. omnesq ui¬
cos gayr. qui sunt in basan sexaginta.

Expanded text:
ivitates et villae earum dedit et dimidiae tribui Manasse filiisque eius iuxta cognationes suas possessionem cuius hoc principium est a Manaim universam Basan et cuncta regna Og regis Basan omnesque vicos Air qui sunt in Basan sexaginta
Abbreviated transcription (Latin):
potest forsitan illud ostendi quod
spelunca duplex compata ab abra¬
.i. abraham cum sara. ysaac cum
rebecca. Iacob cum lỹa. Mfleruit gͦ
moyse ⁊ ihu intellexerat conuincti
agar. neq cechura ei meruisset ad

Expanded text:
potest illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraest, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Ipse ergo Jesu, intellexerat conjunctioAgar, neque Cethura ei meruisset ad
Abbreviated transcription (Latin):
neq aliqua ex concubis in sepul-¬
chro ei fu̾at copulata. In memoriis
leph. ip̃e iħc enachitarum gentis me
tropolim tribuit ebron ⁊ efficitur ei¬
sors usq in hocliernum diem. Utinã

Expanded text:
neque aliqua ex concubinis in sepulcro ei fuerat copulata. Ipsam ergo ileb; ipsi Jesus Enachitarum gentium tropolim tribuit Hebron, et efficitur eis usque in hodiernum diem. «
Abbreviated transcription (Latin):
gladio cum cet̾i̾s int̾fectis. Lactusq
est t̾minus filiorum ruben iordanis
fluuius. ħ est possessio rubenitaꝵ ꝑ cog¬
nationes suas urbium ⁊ uiculoꝵ. Deditq
moyses tribui gad ⁊ filiis eiꝰ ꝑ cognatiões
suas possessionem. cuius ħ diuisio est ter

Expanded text:
gladio cum ceteris interfectis factusque est terminus filiorum Ruben Iordanis fluvius haec est possessio Rubenitarum per cognationes suas urbium et viculorum deditque Moses tribui Gad et filiis eius per cognationes suas possessionem cuius haec divisio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauerat dauid in area ornan iebu¬
sei. Cepit asit
edificare m̃se
scdo anno qͣr¬
to regni sui. Et
hec sunt fun¬
damenta que¬

Expanded text:
averat David in area Ornan Iebusei coepit autem aedificare mense secundo anno quarto regni sui et haec sunt fundamenta qu
Abbreviated transcription (Latin):
Longitudo domus longam ecc̃e¬
patientiam signat latitudo cari-¬
dinis qui in regum leguntur.
ñ ad tectum templi. s usq ad
cenaculum inferiꝰ ꝑuenerunt.
bitorum erat. alii tͥnginta ad
metlium cenaculum alii uͦ ad t̾cium. Deinde usq ad sum-¬
mum templi tectum numerabantur alii .xxx. ⁊ sic tota al¬

Expanded text:
Longitudo domus longam Ecclepatientiam significat. Latitudo chariinis, qui in Regum leguntur, n ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pervenerunt. ginti cubitorum erat. Alii triginta ad medium coenaculum, alii vero ad tertium, deinde usque ad supremum templi tectum numerabuntur, alii triginta et sic tota al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ erat ꝓforib oraculi tͥꝑti¬
ta enum fuit fabrice distinctio
hoc ẽ porticꝰ ante templum. ⁊
ip̃m templum in quo altare
thimiamatis m̃sa ꝓpositionis
⁊ candelabrum luminis erant
Porticus uͦ ante templum an¬
tiquorum siguram gestat fi¬
delium. Ip̃m uͦ templum eoꝵ
qͥ post incarnationem domini
inmundum uener̾t domꝰ añt
intĩor regni celestis gaudia u¬
minis texit domũ ⁊ trabes eius. postes ⁊ parietes ⁊ ostia
Et celauit cherubin in parietib. fecit quoq domũ sc̃ĩ¬

Expanded text:
 pro foribus oraculi: tripartita enim fuit fabricae distinctio: hoc est porticus ante templum: et ipsum templum in quo altare thymiamatis, mensa propositionis, et candelabrum luminis erant:Porticus vero ante templum antiquorum figuram gestat fidelium. Ipsum vero templum eorum qui post incarnationem Domini in mundum venerunt. Domus autem interior regni coelestis gaudia uminis texit domum et trabes eius et postes et parietes et ostia et celavit cherubin in parietibus fecit quoque domum s
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ẽ crudelitas ꝙ nlłm uiuum ĩcimi¬
tatib sͥ traditis dimisit iħe. q d̾s hoc ius¬
serat. Quiã hoc existimant deum ip̃m
fuisse crudelem ⁊ ideo uet̾is testa. uerx
cant. Nescientes quo quisq dignus sit
a magnum putantes malum cũ casu¬
ri deiciunt᷑ ⁊ mortales moriumur.
ma consumpsit. omnẽq p̃dam istarum ur-¬
bium acium̃ta diuiserunt sͥ filii isrł cunc¬
tis hominib interfectis sicut p̃ceꝑat dñs s̾
uo suo moysi. Ita p̃cepit moyses iosue. ⁊ ille
uniu̾sa comyseuit. ⁊ Ion preteriit de uniuersis mandatis nec
unum quidem u̾bum ꝙ usserat dñs moysi suo suo. Cepit itaꝙ
iosue omnẽ t̾ram montanã ⁊ meridianã t̾ramq gosen. ⁊ pla

Expanded text:
tanda est crudelitas, quod nullum vivum in civitatibus sibi traditis dimisit Jesus, quia Deus haec jusserat. Qui autem hic existimant ipsum Deum fuisse crudelem, et ideo Veteris Testamenti verum hominum judicant, nescientes quo quisque dignus sit, et magnum putantes malum, cum casuri dejiciuntur et nortales moriuntur.ma consumpsit omnemque praedam istarum urbium ac iumenta diviserunt sibi filii Israhel cunctis hominibus interfectis sicut praeceperat Dominus Mosi servo suo ita praecepit Moses Iosue et ille universa conplevit non praeteriit de universis mandatis ne unum quidem verbum quod iusserat Dominus Mosi cepit itaque Iosue omnem terram m
Abbreviated transcription (Latin):
uł arentem hñt. s ad huc irrigua
indigent quia in bonis oꝑib positi
in quib magni ⁊ fuentes sunt opor
priꝰ enim timore se latͥmis afficit.
quia dum maloꝵ suoꝵ recolit pro
consumpta quedam de p̾simptõe
uenie securitas nascitur ⁊̃ ĩ amto¬
re celestium gaudiorum animꝰ
inflammat᷑ ⁊ q̃ prius flebat ne
incipit qr differtur a regno. Dat¬
emis celestis regni desiderio affli¬
git. irriguum gͦ inferiꝰ accipit
irriguum suꝑiꝰ dat᷑. s qr cõpunctõ

Expanded text:
et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque ferventes sunt, oporPrius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, proconsumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur; et qui prius flebat ne incipit, quia differtur a regno. crymis coelestis regni desiderio affligit: irriguum vero inferius accipit,irriguum superius datur, sed quia compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
sanam.⁊ abesa. ⁊ magdalgad. delen ⁊ melcha. bethel. lachis. et
tates .ix. ⁊ uille eaꝵ. accaron cum uicis ⁊ uillulis suis. ab acca¬
ron usq ad mare omnia que u̾gunt ad arotum ⁊ uiculos eiꝰ.
arotus cum uicuł̃ ⁊ uilluł suis. gara cum uicuł ⁊ uilluł suis.
usq ad orientem egipti. mare magnum t̾minus eiꝰ ⁊ ĩ mon¬
tes amir. ⁊ ieccher. ⁊ socco ⁊ edenna. cariathensa ħ ẽ dabyr.anab.
⁊ isthemo.⁊ amingosen.⁊ olom. ⁊ gilo. ciuitates .xi. ⁊ uille eaꝵ a

Expanded text:
Sanan et Adesa et Magdalgad Delean et Mesfa et Iecthel Lachis et tates novem et villae earum Accaron cum vicis et villulis suis ab Accaron usque ad mare omnia quae vergunt ad Azotum et viculos eius Azotus cum vicis et villulis suis Gaza cum viculis et villulis suis usque ad torrentem Aegypti mare Magnum terminus eius et in monte Samir et Iether et Soccho et Edenna Cariathsenna haec est Dabir Anab et Isthemo et Anim Gosen et Olon et Gilo civitates undecim et villae earum
Abbreviated transcription (Latin):
fines eorum ab affrico ⁊ in̾ per¬
rexit usq ad uallem egipti. uides
quomodo in occidentis partib af¬
fricum egiptum ⁊ occasum noĩat.
ut sciat sibi quisq ħ transeunda¬
ẽẽ. ⁊ ita demum ad tribum regiaᷤ
ꝑuenire. de qua ortꝰ est dominꝰ ni᷑.
a finib ã ydimiee est desertum syn.
Ideo necc̃e ẽ nob̾ transire h̾emum
temprationum ut possimus ꝑue¬
nire in h̾ditatem filiorum uida.
ascendere quoq oportet ascensum
tes ⁊ c̃. Qui ergo uult ingredi h̾e¬
ditatem in tribus uide ascendãt
istas ascensiones. calcet ⁊ euadat
hos scorpiones forte hociter agen¬
minis in medio scorpionum tu h̃itas.
respicuint aquilo¬
nem a lingua ma¬
ris n ad eundem
iordanis fluuium.
ascenditq t̾minus
in bethegal ⁊ ꝑtran¬
siit ab aquilone in
bethereba ascendens
ad lapidem boem.
filii ruben ⁊tendẽs
usq ad t̾minos de

Expanded text:
fines eorum ab Africa, et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vide quomodo in occidentis partibus Africum Aegyptum et occasum nominat, ut sciat sibi quisque haec esse transeunda, et ita demum ad tribum regiam pervenire, de qua ortus est Dominus noster. A finibus autem Idumaeae est desertum Sin; ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda. Ascendere quoque oportet ascensum tc. Qui ergo vult ingredi in haereditatem tribus Judae, ascendat istas ascensiones, calcet et evadat hos scorpiones. Forte hoc iter agenminis, in medio scorpionum tu habitas . respiciunt aquilonem a lingua maris usque ad eundem Iordanem fluvium ascenditque terminus in Bethagla et transit ab aquilone in Betharaba ascendens ad lapidem Boem filii Ruben et tendens usque ad terminos De
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur i ab orientẽ parti
b uide ẽẽ mare salsum ⁊ pꝰt
siin parte eiꝰ nominatur
dem tribu ⁊̃ est cuutas lit¬
terarum. oportet gͥ omne
qui uult introie in partẽ
filioꝵ unda transire priuᷤ

Expanded text:
Dicitur ergo, ab oriente fines Judae esse mare salsum; et post hoc in parte ejus nominatur dem tribu esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃n int̾rogauint uos filii ur̃i cras
dicentes. Quid sͥ uolunt isti lapi¬
des Redebitis eis defecerunt aque ior¬
danis ante archam federis domini
siti sunt lapides in monum̃tum

Expanded text:
 « interrogaverint vos filii vestri cras dicentes, Quid sibi volunt isti lapides, respondebitis eis: Defecerunt aquae Jordanis ante arcam foederis Domini siti sunt lapides isti in monumentum
Abbreviated transcription (Latin):
e aaron & filuis aaron cum p̃ciper& loquens ad moẏsen quomodo uestiren
& unguerent᷑. quid est qđ ait & implebis manꝰ eoꝵ ut sacerdotio fungant᷑
mihi. anforte munerib quȩ offerenda sunt dõ:
cxxii. E

Expanded text:
e Aaron et filiis Aaron cum praeciperet, loquens ad Moysen, quomodo vestirentur, et ungerentur, quid est quod ait, Et implebis manus eorum, ut sacerdotio fungantur mihi? An forte muneribus, quae offerenda sunt Deo? CXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
terit aa ron cum coeperit fungi
ibi pondus obseruationis posuit: ut dicer& ne moriat᷑. Testimonia gͦ quae¬
dam significari uoluit inueste sacerdotali qua utiq significatur eccła ꝑhaec tin¬
tinnabula ut nota sit conuersatio sacerdotis sicut apłs dicit. Circa om̃s teip
bonorum operum praebens exempłu. aut illud : quae au
tos testes haec eadem commenda fidelib & his qui idonei sunt & alios docere.
An quid aliud: Magnum tam̃ ẽ quic quid illudẽ. Intranti autem & exeunti
formationem signis sc̃ĩtatem dñi. & in pones illud suꝑ iacintũ duplicẽ tortã

Expanded text:
erit Aaron cum coeperit fungi antumque ibi pondus observationis posuit, ut diceret, ne moriatur. Testimonia ergo quaedam significari voluit in veste sacerdotali, qua utique significatur Ecclesia, per haec tintinnabula, ut nota sit conversatio sacerdotis: sicut Apostolus dicit, Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum ; aut illud, Quae audisti a me per multos testes, haec eadem commenda fidelibus, et iis qui idonei sunt et alios docere An quid aliud? magnum tamen est, quidquid illud est. Intranti autem et exeuntiformationem signi, sanctitatem Domini; et impones illud super hyacinthum auplicem tortam;
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo formetur in lammina scĩtas dnĩ non uideo. nisi aliquib litteris quas qui¬
dam quartuor esse dicunt hebraeas. qđ ut greci appellant tetra grammaton no¬
men dĩ in effabile credunt fuisse uelẽẽ adhuc usq. Sed quaelib& sint uel quo¬
lib& se habeant illae littera ut dixi. scĩtatẽ dñi uel scĩficati
crediderim. Ibi autem dicit sacerðotem scõrum auferre peccata quacumq scĩ¬
ficabunt in quit filuis rł om̃is datis scõrũ eorũ qđ arbitrordictũ in eis sacrificus

Expanded text:
quomodo formetur in lamina "sanctitas domini" non uideo nisi aliquibus litteris, quas quidam quattuor esse dicunt hebraeas, quod, ut Graeci appellant, τετραγράμματον nomen dei ineffabile credunt fuisse uel esse adhuc usque. sed quaelibet sint uel quomodolibet se habeant illae litterae, ut dixi, sanctitatem domini uel sanctificaticrediderim. Ibi autem dicit sacerdotem sanctorum auferre peccata, Quaecumque sanctificabunt, inquit, filii Israel omnis dati sanctorum eorum: quod arbitror dictum in eis sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
facit ds̃. sẽꝑ atq om̃imodo incõmutabilis atq tranquillus : sed hoc uerbo indicat
ñ impune plebem suã ꝑ alienos deos fornicaturã. Ductũ est er̾ uerbum tropome ta¬
phora a telomaritali qđ castitatem custodit uxoris. qđ nobis ꝓdest ñ dõ. Quis enĩ ta
genere fornicationis dõ nocuerit: Sed sibi plurimũ ut pereat c
rore grauissimo ⁊ elantẽ se appellans cui dr̃ in psalmo. ꝑdidisti omnẽ qui forni¬
cat᷑ abste : mihi autem adherere dõ bonum est. Deni

Expanded text:
facit deus semper atque omni modo incommutabilis atque tranquillus; sed hoc uerbo indicat non inpune plebem suam per alienos deos fornicaturam. ductum est enim uerbum tropo metaphora a zelo maritali, quo castitatem custodit uxoris, quod nobis prodeest, non deo. quis enim tali genere fornicationis deo nocuerit? sed sibi plurimum, ut pereat. quod deus prohibet terrore grauissimo zelantem se appellans: cui dicitur in psalmo: perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere deo bonum est. deni
Abbreviated transcription (Latin):
d agnoscentes grãm ut iustitiae dĩ subiciant᷑. Et accepit inquit de uerl
Populus utiq de quo ait. & pepercit populo suo. Accepit ergo de uerbis sius legẽ. Quã mandauit
inquit nobis moyses : hoc ẽ populus eiꝰ de uerbis eiꝰ accepit legẽ. quia de doctrina eiꝰ intellex it
legẽ meã ipsã quã mandauit nobis moyses. Ipse quippe ait in euangelio. Si crederetis moysi:
etis & mihi. de me eñi ille scripsit. Noneñ accepit populus ille legẽ qua
tunc accepit quando intellexit de uerbis eiꝰ carens uelamine ueteri conuersus ad dñm. Hanc
dicit hereditatẽ congreganonib iacob: quae intelligenda ẽ ñ terrena sed caelestis ñ tẽporalis sed
x terna. Erit inquit indilecto princeps. Ipse utiq: in dilecto populo erit princeps dñs iħs: congrega¬
s principib populorũ id est gentiũ simul trib isrł: ut impleat᷑ qd supͣ du¬

Expanded text:
ere, agnoscentes gratiam, et justitiae Dei subjiciuntur. « Et acceere, agnoscentes gratiam, et justitiae Dei subjiciuntur. « Et acceis ipsius legem; populus utique de quo ait: et pepercit populo suo. accepit ergo de uerbis ipsius legem, quam mandauit, inquit, nobis Moyses; hoc est: populus eius de uerbis eius accepit legem, quia de doctrina eius intellexit legem eam ipsam quam mandauit nobis Moyses. ipse quippe ait in euangelio: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. non enim accepit populus ille legem quam non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius carens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc dicit hereditatem congregationibus Iacob, quae intellegenda est non terrena, sed caelestis, non temporalis, sed aeterna. et erit, inquit, in dilecto princeps; ipse utique in dilecto populo erit princeps dominus Iesus congregatis principibus populorum — id est gentium — simul tribubus Israhel, ut inpleatur quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
luxit ex seir. Simul etiam ñ absurde intelligitur e̾ẽ p̃dictum ex gentib quaȩ significant᷑ ꝑ nom̃
seir : quia mons est ꝑtinens ad esau uenturã grãm xp̃i populo isrł. Vnde dicit apłs. Ita & hinunc
crediderunt in ur̃a miseri cordia. ut & ipsi misericordiã consequant᷑. In¬
ex seir nobis. & festinauit exmonte faran : id est ex monte fructifero . Id enĩ in terp̃tat᷑ faran:
quo significat᷑ eccła. Cũ multis milib cades. Et mutata interp̃tat᷑ cades : & sc̃itudo. Mutata
sunt ergo multa milia & sc̃i ficata ꝑ grãm. cũ quib uenit xp̃s ad israhelitas post ea colligendos.
pulo suo. donans remissionem peccatorũ. Inde ad ipsũ conuertit sermonẽ atq: ait . & om̃s sc̃i¬
ficati sub manus tuas : & hi sub te sunt. slonutiq suꝑbientes & suam rustitiã uolentes constitu¬

Expanded text:
 lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur per nomen  lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur per nomen Seir, quia mons est pertinens ad Esau, uenturam gratiam Christi populo Israhel. unde dicit apostolus: ita et hi nunc non crediderunt in uestra misericordia, uex Seir nobis, et festinavit ex monte Pharan, » id est, ex monte fructifero: id enim interpretatur Pharan, quod significat Ecclesia. Cum multis millibus Cades. Et mutata interpretatur Cades et sanctitudo. Mutata sunt ergo multa millia et sanctificata per gratiam, cum quibus venit Christus ad Israelitas postea colligendos. sitione. « Et pepercit, inquit, populo suo, » donans remissionem peccatorum. Inde ad ipsum convertit sermonem, et ait « Et omnes sanctificati sub manus tuas, et hi sub te sunt. » Non utique superbientes et suam justitiam volentes constitu
Abbreviated transcription (Latin):
multis milib. Cades addexteram eiꝰ. angłi cum eo. & peꝑcit populo suo. & om̃s scĩficati sub
manꝰ tuas : & hi sub te sunt. Et accepit de uerbis ipsius legem quam mandauit nobis moyses
itatem congregationib ia cob & erit indilecto princep̃s congregatis pr
us moysi : qͥd in consequentib: euident̃ appar&. Nã si ꝓpt̾ea dictũ ẽ dñs ex sinauenit quia in
IIregnauit esau. Deinde cũ moyses filios isrł benedicat his uerbis sicut scriptura p̃dixit. quo¬
modo idem dicit & accepit de uerbis ipsius legem quã mandauit nobis moyses: Nimirũer
sem̃ ẽ abraham hoc est filii sunt ꝓmissionis. & int̾pretatio eiꝰ ẽ uulens dm̃. Dñs ergo qui ex sy¬
nauenit xp̃c intelligendus ẽ : qm̃ syna int̾p̃tat᷑ tẽptatio. Venit ergo ex tẽptatione passionis
crutis mortis : & alluxit ex seir. Seir interp̃tat᷑ pilosus. qͥd significat peccatorẽ. Sic eñi natus

Expanded text:
multis millibus Cades. Ad dexteram ejus angeli cum eo, et pepercit populo suo; et omnes sanctificasti sub manus tuas, et hi sub te sunt; et accepit de verbis ipsius legem, quam mandavit nobis Moyses haereditatem congregationibus Jacob; et erit in dilecto princeps congregatis prinus Moysi, quod in consequentibus euidenter adparet. nam si propterea dictum est: dominus ex Sina uenit, quia in  cum Seir mons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filios Israhel benedicat his uerbis, sicut scriptura praedixit, quomodo idem dicit: et accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses? nimirum ersemen est Abraham, hoc est filii sunt promissionis, et interpretatio eius est «uidens deum". dominus ergo, qui ex Sina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpretatur "tentatio". uenit ergo ex tentatione passionis, crucis, mortis. et alluxit ex Seir. Seir interpretatur ..pilosus", quod significat peccatorem; sic enim natus
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos summus intrare. cum eum fieri sacerdotem quando ueus suat nosi post
morten sacerdotis patris non oporter&. doci ꝓpter hoc necesse fuit uonduri
sepulto patre stitim post eius mortem filium eius constitui. quia succederce p¬
tri etiam propter continuationis incensum qd̾ bis indie necesse erat oftemrun
qui sacerdos suꝑ mortem nondum sepultipatris: ꝓhiberetururtrar Cused parum
attendi potuisse hoc precipimagis: ꝓpter illos qui futuri fuerint sumimi sacer¬
dotes non patrib summis sacerdotib succedentes. sed tamen ex filus idest ex
posteris aaron si forte summus sacerdos aut filios non haber&. aut ita repbos
haber&. ut nullus eorum patri deber& succedere. sicut samuhel sumiiosa¬
cerdoti heu successit cumsacerdotis filius ipse non eisce sed tanen eax filus hoc
est ex posteris essce aaron: De latrone etiam cuidictum est hodie mecum
eris in paradyso . quod non fuerit uisibiliter ba

Expanded text:
mmus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mmus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mortem sacerdotis patris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum sepulto patre statim post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, propter etiam continuationis incensum, quod bis in die necesse erat offerri, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter bap
Abbreviated transcription (Latin):
de summo agitur sacerdote quomodo creabat filios. cum haber& necessita¬
tembis die ingredi in scã sc̃õrum ubi erat altare incensi ad offerendum incensũ
mane & uespere. quo non poss& sicut lex dicit inmundus intrare. & eadem
lex dicat in mundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali. quemu¬
b& quidem lauari aqua. sed & lotum dicit in mundum esse usq ad uesperam.
Vnde dixi consequens suisse ut aut continens ess&. aut dieb aliquib intermitod¬
retur incensum: non uidi non fuisse consequens. Potest enim sic intelligi quod
scriptum est in mundus erit usq ad uesperam. ut post ipsam uesperanuamnones¬
s& in mundus. sedusq ad ipsam. ut uespertino iam tempore incensum niun¬
dus osserre cum ꝓpter creandos filios postmatutinum incensum inpetus essoe
ucori. Itemq ubi quȩsitum est quomodo prohibitus ess& suꝑ furius patrososa¬

Expanded text:
de summo agitur sacerdote, quomodo creabat filios, cum haberet necessitade summo agitur sacerdote, quomodo creabat filios, cum haberet necessitatem bis dies ingredi in sancta sanctorum, ubi erat altare incensi, ad offerendum incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris su
Abbreviated transcription (Latin):
oden tonpore seripsi etiam libros questionum de libris eis deui
diuinis septem. quos ideo appellare sic uolui. quia ea quȩ ibi dispi¬
tantur magis qu ȩrenda praposui quam quȩsita dissolui : quam¬
uis multo plura in eis mihi uideantur ita ꝑtracteta ut posunto eti eo
solum a enposita non in merito iudicari Regnorum quaq librus eodẽ
modo iam considerare coeperamus. sed non multo ꝓgreti in alia quȩ ragi
urgeb ant animu intendimus. In primo autem libro u̾biagitur de uirgis in¬
riatis quas ponebat ia cob in aqua ut in conceptu positie oues eas u derentu m
biberent & uarios foctus ponerent. nonbene a nobis ex posita est causa sumure¬
rum concipientib nom ponebat: id est cum alios foctus conciperent sed in pro¬
ore conceptu. Nam questionis alterius expositio. ubi quęritur cur dixent so¬
cero suo ia cob & decepisti mercedem meam decem agnab satis ueraciter enoda¬
ta demonstrat istam sicut solui debuit non solutamꝰ. In tertio quoq libro ub

Expanded text:
odem tempore scripsi etiam libros quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam. In tertio quoque libro, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tes reuelarent᷑. Qđ utiq fier&. si pars altaris gradus ess&: id est si cõpactus ad¬
herer&. Deniq ubi hoc uetuit. ibi de Altari structili loquebatur: unũ enĩ esso
altare cũ gradu cuius pars ess& gradus. & ideo uerũ est: hic uero ubi altaris
tanta fuerit altitudo ut nisi sacerdos suꝑ aliquid star& apte ministrare ñ poss&
intelligendum est quicquid illud erat qđ adhoram ministrationis ponebat᷑ & au¬
ferebatur ñ fuiss&. ad altaris partem. & ideo ñ fuisse contra p̃ceptum qđ gradũ
habere phibitũ est. Hoc autem qualecumq fuerit tacuit scriptura. & ideo qua&
ofacta est. Sed nunc cũ dicit scriptura sacerdotem cum feciss& sacrificia des

Expanded text:
tis reuelarentur, quod utique fieret, si pars altaris gradus esset, id est. si conpactus adtis reuelarentur, quod utique fieret, si pars altaris gradus esset, id est. si conpactus adhaereret. denique ibi hoc uetuit, ubi de altari structili loquebatur: unum enim esset altare cum gradu, cuius pars esset gradus, et ideo uetitum est. hic uero, ubi altaris tanta fuerat altitudo, ut nisi sacerdos super aliquid staret, apte ministrare non posset, intellegendum est quidquid illud erat, quod ad horam ministrationis ponebatur et auferebatur, non fuisse altaris partem et ideo non fuisse contra praeceptum, quo gradum habere stio facta est. Sed nunc cum dicit Scriptura sacerdotem, cum fecisset sacrificia, des
Abbreviated transcription (Latin):
taria pectusculis demptas. Nam ita & superius p̃ceperat. Deniq sequitur Et
imposuit adipes suꝑ altare & pectusculum & brachium dextrũ abstulit a aronobla¬
tionem ante dñm. Modo singularit̃ inferens & pectusculũ dicens utiq utrũq¬
ex utroq animante. quæe pectuscula docerat .XXUIII.
extuliss&. aaron mañ suꝑ populũ benedixit eos. & descendit cum feciss& qđ
ꝓpeccato & holocaustomata & quae salutaris: Vbi aut̃ ista fecit. nisi suꝑ altare
id est ad altare stins eiq deseruiens : Inde ergo descendit. ubistabat. Nimirum
illius solutio quaestionis adiuuari hoc testimonio uidet᷑. ubi quaesieram̃ in exodo quo¬
modo seruiri potuerit ad altare qđ erat altũ cubitis trib. Eradũ quippe illic intel¬
ligere phibebam̃. quia id ds̃ uetuerait : ne suꝑ altare pudenda uirilia ministran¬

Expanded text:
tari a pectusculis demptos. Nam ita et superius praeceperat. Denique sequitur, Et tari a pectusculis demptos. Nam ita et superius praeceperat. Denique sequitur, Et imposuit adipes super altare, et pectusculum et brachium dextrum abstulit Aaron ablationem ante Dominum: modo singulariter inferens, et pectusculum dicens, utique utrumqex utroque animante, quae pectuscula dixerat. XXVIII.extulisset Aaron manus super populum, benedixit eos et descendit, cum fecisset quod pro peccato et holocaustomata et quae salutaris? ubi autem ista fecit nisi super altare, id est ad altare stans eique deseruiens? inde ergo descendit. ubi stabat. nimirum illius solutio quaestionis adiuuari hoc testimonio uidetur. ubi quaesieramus in Exodo quomodo seruiri potuerit ad altare, quod erat altum cubitis tribus? gradum quippe illic intellegere prohibebamur, quia id deus uetuerat, ne super altare pudenda uirilia ministran
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illa subsecuta acciperemus cum de sacrificus salutaris populi narrar&:
quemadmodum ea feterit aaron de uitulo & ariete ait. Et occidit uitulum
& arietem sacrificius salutaris populi. & obtulerunt filii a aron sanguinem ad
eũ. & effudit ad altare in circuitu. & ad ipe quaȩ auitulo & ab ariete lumbum¬
nã quae est iniecore. & posuit adipem suꝑ pectuscula erus. Etiam posuit adipes
ad altare & pectusculum & brachium dextrum. Abstulit aaron oblationẽ ante
dnm. Quomodo p̃cepit dñs moysi. Nunc singulariter nunc pluraliter loquitur.
Animante intelligendũ est: atq ita quattuor fiunt. ita & cetera. Qđ uero ait &
posuit adipes suꝑꝰ pectuscula cum ipsa pectuscula nonim posuerit altari. sacerdo¬
ti eni debebantur cumbrachus dextris. quid sibi uult:. An intelligendũ ẽ &
posuit adipes quae sunt suꝑ pectuscula: Ipsa senim pnsuit. quasi imponer&: al¬

Expanded text:
etiam illa subsecuta acciperemus. Cum de sacrificiis salutaris populi narraret, etiam illa subsecuta acciperemus. Cum de sacrificiis salutaris populi narraret, quemadmodum ea fecerit Aaron, de uitulo et ariete ait: et occidit uitulum et arietem sacrificii salutaris populi; et adtulerunt filii Aaron sanguinem ad eum, et adfudit \' ad altare in circuitu: et adipem quae a uitulo et ab ariete, lumbumnam quae est in jecinore; et posuit adipem super pectuscula, et imposuit adipes ad altare: et pectusculum et brachium dextrum abstulit Aaron, ablationem ante dominum, quomodo praecepit dominus Moysi. nunc singulariter, nunc pluraliter loquitur, cum t" duo renes", ab utroque animante intellegendum est atque ita quattuor fiunt; ita et cetera. quod uero ait: et posuit adipes super pectuscula, cum ipsa pectuscula non inposuerit altari ti enim debebantur cum brachiis dextris; quid sibi vult? An intelligendum est, Et posuit adipes qui sunt super pectuscula? ipsos enim posuit, quos imponeret al
Abbreviated transcription (Latin):
nodo ergo poss& hoc suꝑ holo caustomata imponi. nisi holocaustoma
prius imponeretur: Praecepit autem hoc & de sacrificio salutaris. ut
holo caustoma imponeretur. sed quia hoc non ubiq d
non hoc regulariter fuisse p̃ceptum. sed illic tantum modo ut fier& dic¬
tum est id est insacrificio salutaris cum fit debob. Ibi enĩd p̃cepit. &
insacrificio ꝓpeccato cum sit de femina ex ouib. cetera uero siue sint
salutaris siue ꝓpeccato. non esse necesse ut suꝑ holocausta imponantur. Mou&
etiam quod cum facer& aaron dona populi quae sup̃ cõmemorauit. non om̃a cõ¬
memorata sunt immolata quae fuerant p̃dicta. sed tantũ hircus ꝓ peccato & ho¬
locaustum : ubi tamen illum agnum ñ exp̃ssit. duo uero alia quae ad sacrificia
ꝓpeccato potius quam adholõ caustũ ꝑtinere docimus tacuit. idest arietem
& uitulum. nisi forte aparte totum intelligi uoluit: ut sola capro cõmemorato

Expanded text:
modo ergo posset hoc super holocaustoma inponi, nisi holocaustoma modo ergo posset hoc super holocaustoma inponi, nisi holocaustoma prius inponeretur? praecepit autem hoc et de sacrificio salutaris, ut super holocaustoma inponeretur. sed quia hoc non ubique dnon hoc regulariter fuisse praeceptum; sed illic tantummodo ut fieret dictum est, id est in sacrificio salutaris, cum fit de bubus — ibi enim id praecepit — et in sacrificio pro peccato, cum fit de femina ex ouibus; cetera uero siue sint salutaris siue pro peccato non esse necesse ut super holocausta inponantur. Mouet etiam, quod, cum faceret Aaron dona populi. quae supra commemorauit, non omnia commemorata sunt immolata, quae fuerant praedicta, sed tantum hircus pro peccato et holocaustum, ubi tamen agnum illum non expressit; duo uero alia, quae ad sacrificium pro peccato potius quam ad holocaustum pertinere diximus, tacuit, id est arietem et uitulum. nisi forte a parte totum intellegi uoluit, ut solo capro commemorato
Abbreviated transcription (Latin):
tait moxses ad aaron. Accede ad altare
& fac qͣd ꝓpeccato tuo & holocaustum tuũ. & exora ꝓte & domo tua. Mirũ
est quomodo prius dicat faciendum qđ ꝓpeccato deinde holo caustum. cũ
sacrificia ꝑ peccatis suꝑ holo causta superius iubeat imponi. excepto qđ de
auib praecepit. Anforte hic qd prius fiebat id est holo caustum posterius cõ¬
memorauit: Non enim que madmodum de auib: dixit fac prius illud &
postea illud. sed fac illud atq illud. Quid autem prius faciendum sit: indicat
ꝓpeccatis. quan quam ualde moueat qd etiam ita narrat scriptura fecisse a¬
aron quod audiuit ut prius cõmemorar&. eum facere ꝓpeccato deinde holo¬
i. qͣd utrum & ipse prius fecerit an prius hoc scriptura n
quod dixi superius legeretur cum ager& de sacrificio ꝓpeccato. Ita enim
legitur. & suꝑ pon& illud sacerdõs suꝑ altare suꝑ holo caustum dñi. &
exorabit ꝓ eo sacerdos ꝓpeccato quod peccauit. & dimittetur illi. Que¬

Expanded text:
ait Moyses ad Aaron: accede ad altare et fac quod pro peccato tuo et holocaustum tuum et exora pro te et domo tua. mirum est quomodo prius dicat faciendum quod pro peccato, deinde holocaustum. cum sacrificia pro peccatis super holocausta superius iubeat inponi excepto quod de auibus praecepit. an forte hic quod prius fiebat, id est holocaustum, posterius commemorauit? non enim quemadmodum de auibus dixit: fac prius illud et postea illud, sed: fac illud atque illud. quid autem prius faciendum sit indicat crificium pro peccatis. quamquam ualde moueat, quod etiam ita narrat scriptura fecisse Aaron quod audiuit, ut prius commemoret eum facere pro peccato, deinde holocaustum. quod utrum et ipse prius fecerit an prius hoc scriptura naquod dixi superius legeretur, cum ageret de sacrificio pro peccato. ita enim legitur: et superponet illud sacerdos super altare super holocaustoma domini; et exorabit pro eo sacerdos pro peccato quod peccauit et dimittetur illi. quo
Abbreviated transcription (Latin):
cendisse hoc est cum immolata imposuiss& altari. utiq manifestat alicubi eũ stecisse
unde descender&. Et quia ibi steterat. ideo triũ cubitorũ altari ministrando deserui
p̃tes dicerunt expauit. conantes trans ferre de greco q dictũ est extere unde
extasis dicͥtur. quia sepe scripturis latinis legitur mentis excessus
Quid dicerat adño quȩri potest utrum quia nutu & uoluntate dñi factum est.
An ab eo loco ignis exut ubi erat arca testimonii. Non enim in loco aliquo ita est

Expanded text:
cendisse, hoc est cum immolata imposuisset altari, utique manifestat alicubi eum stetisse unde descenderet: et quia ibi steterat, ideo trium cubitorum altari ministrando deservirtes dixerunt, expavit, conantes transferre de graeco quod dictum est, ἐξέστη, unde ἔκστασις dicitur, qui saepe in Scripturis latinis legitur mentis excessus.Quid dixerit, a Domino, quaeri potest utrum quia nutu et voluntate Domini factum est, an ab eo loco ignis exiit ubi erat arca testimonii. Non enim in loco aliquo ita est
Abbreviated transcription (Latin):
ysi ut hoc sit officio sacerdotum legitimũ in ꝓgenies eorum. Quomodo autem di
guere int̃ medium sc̃orum & cõtaminatorum & int̃ medium mundorũ & in¬
mundorũ. utrum ab eo qd sunt sc̃a & munda uel inquinata & inmunda.
illa sacra quae rite uel non ritae fierent distinguere uoluit sacerdotes. An
inter ipsos homines ꝓbandos uel in ꝓbandos. anpotius ad utrumq refe¬
rendum ẽ siue homines siue sacra.
XXXIIII.

Expanded text:
ysi: ut hoc sit officio sacysi: ut hoc sit officio sacguere inter medium sanctorum et contaminatorum, et inter medium mundorum et immundorum; utrum ab eo quod sunt sancta et munda, vel inquinata et immunda; an  utrum inter illa ipsa sacra, quae rite vel non rite fierent, distinguere voluit sacerdotes; an inter ipsos homines probandos vel improbandos; an potius ad utrumque referendum est, sive homines, sive sacra. XXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
in irabitis in tabernaculũ aut cum accedetis ad altare : An quia causa ñ biben¬
di tacenda ñ erat maxinie quia ds̃ p̃scius erat futuros postea tam multos etiã
sum mos sacerdotes uno tempore id est ñ ꝑ successionem qui tabernaculo & sacri¬
ficus & incenso. & uniuerso illi ministerio uicib deseruirent. quando utiq illi
bibant quoꝵ loc̾ erat deseruiendi. alii autembibebant: An quid aliud hoclo¬
co intelligendum ẽ qm̃ cũ uinũ & siceram sacerdotes bibere ꝓhiber& secut᷑ ait
legitimũ aeternum inꝓgenies ur̃as : Ambiguum ẽ utrum superiori sensui co¬
nectat᷑ idest ad uinũ ñbibendũ ꝑtineat. An inferiori ubi sequitur disti
inter mediũ scorũ & cõtaminatoꝵ & int̾ mediũ mundoꝵ & int̃ mediũ inmun¬
doꝵ. & instruere filios issł om̃a legitima quae locutꝰ ẽ dñs ad eos ꝑmanũ mo¬

Expanded text:
intrabitis in tabernaculum aut cum accedetis ad altare? an quia causa non bibenintrabitis in tabernaculum aut cum accedetis ad altare? an quia causa non bibendi tacenda non erat, maxime quia deus praescius erat futuros postea tam multos etiam summos sacerdotes uno tempore. id est non per successionem, qui tabernaculo et sacrificiis et incenso et uniuerso illi ministerio uicibus deseruirent, quando utique illi non bibebant, quorum locus erat deseruiendi, alii autem bibebant? an quid aliud hoc loco intellegendum est? quoniam, cum uinum et siceram sacerdotes bibere prohiberet, secutus ait: legitimum aeternum in progenies uestras. ambiguum est. utrum superiori sensui conectatur, id est ad uinum non bibendum pertineat, an inferiori ubi sequitur: distinguere inter medium sanctorum et contaminatorum et inter medium mundorum et inter medium inmundorum et instru
Abbreviated transcription (Latin):
t locutus est dñs ad
a aron dicens. uinum & siceram nonbibetis tu & filii tui tẽ cum cum in trabitis in
tabernaculum testimonii Aut cum accedetis ad altare : & non moriemin.
ido gͦ eis bibere licebat. quando quidem in tabernaculũ
cesse erat introire & accedere ad altare ꝓpt̃ continuam seruitutem: Qꝗđ si
quisquam dicit non omni die sacrificia imponi solere. quid dicit de ingressu
suꝑ mensam ponendos : Si aut̃ respondetur in tabernaculũ testimonii nunc
qͣd ait illud esse intelligendum ubierat arca testimonii etiam illuc necesse
erat intrare sũmũ sacerdotem ꝓpt̾ incensum continuationis. Non eñĩ semel
in anno intrabat. sed cũ sanguine purificationis semel in anno: ꝓpt̾ incensũ
autẽ cotidie. An intelligendũ ẽ dm̃ p̃cepisse. ut uinum om̃ino ñ biberent:
Cur g ñ ita p̃cepit potius ut breuiter dicer& uinum ñbibetis. sed ad didit cũ

Expanded text:
t locutus est dominus ad Aaron dicens: uinum et siceram non bibetis, tu et filii tui tecum, cum intrabitis in tabernaculum testimonii aut cum accedetis ad altare, et non moriemini. quando ergo eis bibere licebat, quandoquidem in tabernaculum eis cotidie necesse erat introire et accedere ad altare propter continuam seruitutem? quodsi quisquam dicit non omni die sacrificia inponi solere, quid dicit de ingressu in panes propositionis super mensam ponendos? si autem respondetur "in tabernaculum testimonii", nunc quod ait, illud esse intellegendum, ubi erat arca testimonii, etiam illuc necesse erat intrare summum sacerdotem propter incensum continuationis. non enim semel in anno intrabat. sed cum sanguine purificationis semel in anno, propter incensum autem cotidie. an intellegendum est deum praecepisse, ut uinum omnino non biberent? cur ergo non ita praecepit potius, ut breuiter diceret: uinum non bibetis, sed addidit: cum
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ qͣuod
iterum populus ista respond&. om̃a uerba quae locutus ẽ dñs faciemꝰ & audiemus:
cũ uideat᷑ ordo postulare ut diceret᷑ audiemꝰ & faciemus: sed mirũ nisi aliqui sensus
dĩ reddere faciendi seruitutem: ut ad intelligentiam earũ rerũ quae ipso p̃cipi¬
ente fiunt merito deuotionis qua ñ contẽptȩ sed factae sunt ipse ꝑducat. Sed
uidendũ ẽ utrũ iste populus illi filio similis inueniatur qui patri iubenti đix̃.
inuineã & ñ ut. Gentes enĩ quȩ dm̃ penitus contẽpserum¬
Iotandum qđ moyses aedificauit altare sub montẽ. & duodecim lapides in
uod etim trib istł. Intelligitur enim ex duodecim lapidi
XCUIII.

Expanded text:
otandum est quod iterum populus ita respondet: omnia uerba quae locutus est dominus faciemus et audiemus, cum uideatur ordo postulare, ut diceretur: "audiemus et faciemus". sed mirum nisi aliquis sensus , prius oportet uerbis dei reddere faciendi seruitutem, ut ad intellegentiam earum rerum, quae ipso praecipiente fiunt, merito deuotionis, qua non contemtae, sed factae sunt, ipse perducat. sed uidendum est, utrum iste populus illi filio similis inueniatur qui patri iubenti dixit: ibo in uineam et non iit. gentes enim, quae dominum penitus contemseruNotandum quod Moyses aedificavit altare sub monte, et duodecim lapides in duodecim tribus Israel. Intelligitur enim ex duodecim lapidibXCVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
gerit lauabit uestim̃ta & cetera . lii. Quid est qđ cũ p̃ciper& quomo¬
do intrare deber& sacerdos summꝰ in scm̃ ꝗd ẽ itra uelũ. ait int̃ cetera: &
exoraibit ꝓsc̃ĩs ab in munditus filioꝵ isrł & ab iniustitis eoꝵ & de om̃ibus

Expanded text:
gerit lauabit uestimenta et cetera. Quid est quod cum praeciperet quomogerit lauabit uestimenta et cetera. Quid est quod cum praeciperet quomodo intrare deberet sacerdos summus in sanctum, quod est intra uelum, ait inter cetera: et exorabit pro sanctis ab inmunditiis filiorum Israhel et ab in
Abbreviated transcription (Latin):
thaloquit᷑ ad dauid. Esto magrum in die operaria. id est in die qua fit opus.
Ac ꝑhoc etiam hic pellẽ operariã in qua fit opꝰ debem̾ accipere. id est alicui opȩ¬
rari accõmodatã. Sunt enĩ pelles quaȩ tantũ modo ad ornamentũ habent᷑
ñ adopꝰ.Li. Quid ẽ q̃d ait in om̃i uase operario pellis. nisi quod est
ex pelle factũ. hoc ẽ in om̃iuase pellicio: hoc autem istoloco uas dicit qđ gre¬
ci appellant sceuos. Hoc enĩ nom̃ generale ẽ om̃iũ utensiliũ. Aliud ẽ autẽ qͦd
appellat᷑ angion. Nã & hoc latina lingua uas dicit. sed angion illud magis in
ligit᷑ uas qđ liquorẽ capit . li. Quid ẽ qͣd ait & quen¬
qui fluorẽ seminis patit̾ & manꝰ suas ñ lauitaqua lauabit uestinienta
& lauabit corpꝰ suũ aqua. inmundus erit usq in uespera: Ambigue quip¬
pe positũ ẽ qͥd ait man̾ suas ñ lauabit aqua uelut posteaquam tetigerit
Sed intelligendũ est quẽ tumq non lotis manib tetigerit. ipse quem t̾eti¬

Expanded text:
than loquitur ad Dauid: esto in agro in die operaria, id est in die qua fit opus. ac per hoc etiam hic pellem operariam in qua fit opus debemus accipere, id est alicui operi adcommodatam. sunt enim pelles quae tantummodo ad ornamentum habentur, non ad opus. Quid est quod ait: in omni uase operario pellis. nisi quod est ex pelle factum, hoc est in omni uase pelliceo? hoc autem isto loco uas dicit, quod graeci appellant o%so?; hoc enim nomen generale est omnium utensilium. aliud est autem quod appelltelligitur vas quod liquorem capit. LII. Ib. XV, 11. Qu lauit aqua, lauabit uestimenta et lauabit corpus suum aqua et inmundus erit usque in uesperam? ambigue quippe positum est quod ait: manus suas non lauit aqua, uelut posteaquam tetigerit. sed intellegendum est: quemcumque non lotis manibus tetigerit, ipse quem teti