comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alium autem apłor um̃ nonuidi:
nisi iacobum fratrem dn u
Iacobus dñi frater. uel filius iõseph
de alia uxore. uel excognatione
mariae matris eius deb& intelligi
dõ quia NionmeNt ior
Qui dicit ecce coram dõ quia non q¬
mentior: iurat utiq & quid sanctius.
hac iuratioNe: Sed non.ẽ. contra
preceptum uratio. quae amalo
est non uirantis. sed incredulitãtis
aquo iurare cogitur. Nam hic in¬
telligitur ita dñm prohibuis se
aiurando. ut quantum in ipso. ẽ.
quisq non uiret. Quod multi
faciunt inore habentes iurationẽ:
tamquam magnum aut suaue
aliquid Nam utiq apłs nouerat
preceptum dñi. & iurauit tameN.
Nonenĩ audiendi sunt: qui has
iurationes esse nonputant. Quid
enĩ facient deilla: cotidie morior
iurationẽ conuincunt. Iuantum
ergo mipso est: non iurat apostolus.
Nonenĩ appetit urationẽ cupiditate
aut̃ dilectione iurandi. Amplius
est enim: quam. est . ẽ. non. non.

Expanded text:
Alium autem Apostolorum non vidi, Alium autem Apostolorum non vidi, nisi Jacobum fratrem Domini. Jacobus Domini frater, vel ex filiis Joseph de alia uxore, vel ex cognatione Mariae matris ejus debet intelligiDeo, quia non mentior. Qui dicit, Ecce coram Deo, quia non mentior, jurat utique. Et quid sanctius hac juratione? Sed non est contra praeceptum juratio quae a malo est, non jurantis, sed incredulitatis ejus cui jurare cogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando, ut quantum in ipso est quisque non juret: quod multi faciunt in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum Domini, et juravit tamen. Non enim audiendi sunt, qui has jurationes esse non putant. Quid enim facient de illa, Quotidie morior,jurationem esse convincunt. Quantum ergo in ipso est, non jurat Apostolus: non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non;
Abbreviated transcription (Latin):
si cogit intelligi. sed illorum uitiũ
est qui & illa quae acceperunt
carnaliter sentiunt. & multa & iam
sua tradiderunt. dissoluentes sicut
segraegauit deuentre matris meae
&̾ uocauit per grãm suam reuelare
fliumsuum inme ut annuntiarẽ
cum ingentibus: continuo noN
adquieui carni & sanguni.
Ogitgatur quod am modo deuentre
matris. quisquis carnalium parentũ
consuetudine caeca separatur.
Adquidait autem carni & sanguini:
quisquis carnalibus propinquis &
consanguineis suis carnaliter suaden¬
tibus ad sentitur
Leut ueni hierosolimam ad pre¬
cessores meos apłos: sed abii iN
arabiam. & iterum reuersus sum
damascum. Deinde post annos tres
ascendi inhierosolimam uidere
petrum & mansi apud illũ dieb
quindecim. Si cuoo euangeliz as¬
s& paulus inarabia postea uidit
petrum: non ideo uidit ut peripsũ
petrum disceret euangelium: Nã
ante eum utiq uidiss&. sed ut frater¬
nam caritatem &iam corporali
notitia cumular

Expanded text:
se cogit intelligi: sed illorum vitium se cogit intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradiderunt, dissolventes, sicut segregavit de ventre matris meae, et vocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carnalium parentum consuetudine caeca separatur: acquiescit autem carni et sanguini, quisquis carnalibus propinquis et consanguineis suis carnaliter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde post annos tres, ascendi Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim Si cum evangelizasset Paulus in Arabia, postea vidit Petrum, non ideo ut per ipsum Petrum disceret Evangelium; nam ante eum utique vidisset: sed ut fraternam charitatem etiam corporali notitia cumularet.
Abbreviated transcription (Latin):
est: mendacium est. Omnis enum
homo mendax. Quia quicquid
ueritatis inuenitur in homine. non
est abhomine. sed adõ per hominem
Ideo iam quod scđm hominem est.
nec euangelium. ẽ. dicendum: Quale
illi afferebant qui inseruitutem
ex libertate at trahebant eos. quos
ds̃ ex seruitute in libertatem uocabat
Udistis enum conuersationẽ meã
aliquando inuidaismo: quia supͣ
modum persequebar eccłiam dĩ
& uastabam illam & ꝓficiebam
iniudaismo supra multos coeta¬
neos meos ingenere meo abundan¬
tuis emulator existens. paternarũ
mearum tradit ionuma
Eipesi queido & uastando eclum
Qͥ ꝓhiciebat iniudaismo. apparet
spricalem legem quam acceperunt
udea sed per carnalem conuersatio¬
sen seruitutis ipsorum. & siemula¬
tor idest imitator paternar um
suarum traditionum persequebatur
paulus eccłiam dĩ: pacernae ipsius
caditiones contrariae sunt eccłiȩ dĩ.
non autem legis illius culpa est.
L ex enimspiritalis est: nec carnaliter

Expanded text:
est, mendacium est. Omnis enim est, mendacium est. Omnis enim homo mendax : quia quidquid veritatis invenitur in homine, non est ab homine, sed a Deo per hominem. Ideo jam quod secundum hominem est, nec Evangelium dicendum est: quale illi afferebant, qui in servitutem ex libertate attrahebant eos quos Deus ex servitute in libertatem vocabatudistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei, et vastabam illam; et proficiebam in Judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. » Si persequendo et vastando Ecclesiam Dei proficiebat in Judaismo, apparet spiritualem Legem quam acceperunt Judaei, sed per carnalem conversationem servitutis ipsorum. Et si aemulator, id est, imitator paternarum suarum traditionum persequebatur Paulus Ecclesiam Dei, paternae ipsius traditiones contrariae sunt Ecclesiae Dei, non autem Legis illius culpa est; Lex enim spiritualis est , nec carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
autem manifestati sumus. ut iN¬
telligas quod hic ait. hominib
suadeo andõ. non utiq dõ sedho¬
minibus suadendum. Non ergo
moueat quod alibi dixit. sicut et
ego omnibus per omnia placeo.
addidit enim nonquerens michĩ
ꝓdesse sed quod multis: ut saluifiant.
Ndlli autem prodest ut saluus fiat.
si homo ei ꝓpter seipsum placeat.
qui non plac& utiliter nisi cum
ꝓpter dm̃ placet. idest ut ds̃ pla¬
ceat & glorificetur. cum dona esꝰ
attenduntur in homine. aut per
ministeriũ hominis accipiuntur
Cũ autẽ sic homo placet: non iam
homo. sed ds̃ placet: utrumq ergo
recte dici pocest & ego placeo & ñ
ego placco. Si enim ad sit bonus
inellestor pusque pullator. pathie
utrumq & nulla inter se repignon¬
tia repellet intrantem.
euangelium quod euangeliz atum
est ame. quia non est secundum
hominem. neque enim egd abhomi¬
ne accepi illud neque didici. sed
per reuelationem ihũ xp̃i.
Cuangelium quod scđ̾m hominem

Expanded text:
autem manifestati sumus ; ut inautem manifestati sumus ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Evangelium, quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem. Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi. Evangelium quod secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
cum & dõ plac& simul & hominib
non utiq hominibus placet Aliud
est enim placere hominibus: aliud
& dõ & hominibus. Item qui homi¬
nibus ꝓpter ueritatem placet. noNi¬
illis: sed ueritas plac&. ꝓlacere
autem dixit. quantum inseipso. ẽ.
quantum ad eius uoluntatem at¬
tin&. ac si diceret placere uellem.
Non enimn si hoc eo nonagente pla¬
c& alicui quasi ꝓpter seipsum &
non ꝓpter dm̃ atq euangelium
quod annuntiat. superbiae ipsius
potius quam errori eius cui peruerlȩ
plac& tribuendum. ẽ. Iste itaq
sensus est. Modo ergo hominibus
suadeo an dõ : Aut quia hominib
suadeo. quȩrd hominibus placere.:
Si adhuc hominibus quaererem
placere: xp̃i seruus nonessem.
Iubet enim ille seruis suis ut discant
ab iplo mites esse & humiles. quod
nullomodo potest qui ꝓpter se¬
ipsum idest ꝓpter suam quasi pri¬
uatam & propriam głiam placere
hominibus quaerit: dicit autem
& alibi hominibus suademus. dõ

Expanded text:
cum et Deo placet simul et hominibus, cum et Deo placet simul et hominibus, non utique hominibus placet. Aliud est enim placere hominibus, aliud et Deo et hominibus. Item qui hominibus propter veritatem placet, nillis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter Deum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Iste itaque sensus est: Modo ergo hominibus suadeo, an Deo? aut quia hominibus suadeo, quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus quaererem placere, Christi servus non essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et propriam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominibus suademus, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Salie& si nos aut angelus decaelo¬
uobis euangelizaferit. prȩter quam
quod euangeli ⁊ auimus uobis.: ana¬
hema sit. Ueritas ꝓpter scipsam
diligenda . ẽ. non propter hominẽ
aut ꝓpter angelum per quem an¬
nintiatur. Iui enim propter
annuntiatores diligit eam: potest
& mendacia diligere siqua forte
ipsi sua protulerunt. Sicut pre¬
diximus & nunc iterum dico. siquis
uobis euangeli⁊ auerit preter quam
quod accepistis: anathema sit.
Aut pręsens hoc predixerat: aut quia
iterauit quod dixit. ꝓpterea uoluit
dicere sicut prediximus. tameN
ipsa iteratio saluberrime intentio¬
nem mouet ad firmitatem retinen¬
di eam quae sic commendatur fidẽ
re. Si adhuc hominibus placerẽ.
xp̃i seruus non essem. Nemo dõ
suad&. quia manifesta sunt illi
omnia: Sed hominibus ille benie
suad&: qui non se illis placere
uult sed ipsam quam suad& ueri¬
tatem. Qui enim placet hominib
non abipsis suam głiam querens
sed dĩ ut salui fiant: non iam ho.¬
minibus seddõ placet. Aut̃ iam

Expanded text:
e: Si nos aut angelus de caelo euangelizet vobis, praeterquam quod euangelizatum est a nobis, anathema sit. Veritas propter seipsam diligenda est, non propter hominem, aut propter angelum, per quem annuntiatur. Qui enim propter annuntiatores diligit eam, potest etiam mendacia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit. Aut praesens hoc praedixerat, aut quia iteravit quod dixit, propterea voluit dicere, Sicut praediximus. Tamen ipsa iteratio saluberrime intentionem movet ad firmitatem retinendi eam, quae sic commendatur, fidemre? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nemo Deo suadet, quia manifesta sunt illi omnia: sed hominibus ille bene suadet, qui non se illis placere vult, sed ipsam quam suadet veritatem. Qui enim placet hominibus, non ab ipsis suam gloriam quaerens, sed Dei, ut salvi fiant, non jam hominibus, sed Deo placet: aut certe jam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quȩsiuit iohannes & inuenit:
Ille eum in principio quesiuit. a
inuenit uiuentem apud uiuentẽ:
łilium apud patrem: Nos eum
intemporum fine quęramus: &
conplectamur pedes eius. & ad oramꝰ
eum. ut dicat & nobis Nolit e
timere. Id est nolite timere: a pec¬
catis sȩculi: Nolite timere. abini¬
quitate mundi: Nolite timere
afluctibus temporalium passionũ:
Ego sum peccatorum remissio No¬
lite tunere atenebris. Egosum
lux Nolite timere amorte :
Ego sum uita: quicumq adme
uenerit: non uidebit inȩternum:
Q m̃ ipse. ẽ. plenitudo diuinitatis.

Expanded text:
ubi quaesivit Joannes, et invenit. ubi quaesivit Joannes, et invenit. Ille eum in principio quaesivit, et invenit viventem apud viventem, Filium apud Patrem. Nos eum in temporum fine quaeramus, et complectamur pedes ejus, et adoremus eum, ut dicat et nobis: Nolite timere , id est, nolite timere a peccatis saeculi, nolite timere ab iniquitatibus mundi, nolite timere a fluctibus corporalium passionum, ego sum peccatorum remissio: nolite timere a tenebris, ego sum lux: nolite timere a morte, ego sum vita. Quicumque ad me venit, mortem non videbit in aeternum; quoniam ipse est plenitudo divinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
licus uiuens: mortua. ẽ. & qui in¬
fideles sunt: descendunt in infernũ
uiuentes: &si nobiscum uiuere.
sed in inferno sunt. Siquis usuram
accipit. rapinam facit. uita non ꝓ¬
uiuit.: ut habes in et echiel. Siquis
autẽ iustus iustificationes dr̃u
custodit. ut faciat eas. uita inquit iuu&:
&uiuet in cisiple Est ergo inregione
regione. ubi uita non abscondita.
sed libera: non umbra. sed gloria:
Hic enim nec ipse paulus uiuebat
ingłia. Denique incorpore moral.
ingemiscebat. Audidicentem.
uitam tangit: uiuit. Denique
tetigit illa mulier. quȩ tetigit
fimbriam eius. & amorte dimis¬
sa est: cui dicitur E ides tua
tẽ saluam fecit: uade in pace. Si
enim qui mortuum tangit. iN¬
mundus est. sine dubio qui ui¬
uentem tangit. saluus. ẽ Queramꝰ
ergo uiuentem. sed iterum uideamꝰ
ne cũ quęramꝰ int̾ mortuos. & di¬
catur nobis. sicut & mulierib illis
uid queritis uiuentem cũ mortuis :
Non .ẽ. hic: sed surrexit. Ipsẽ

Expanded text:
liciis est, vivens mortua est . Et qui inliciis est, vivens mortua est . Et qui infideles sunt, descendunt in infernum viventes: etsi nobiscum videntur vivere, sed in inferno sunt. Si quis usuram accipit, rapinam facit, vita non vivit, ut habes in Ezechiele . Si quis autem justus justificationes Domini custodit ut faciat eas, vita, inquit, vivet, et vivet in eis. Ipse est ergo in regione regione ubi vita non est abscondita, sed libera; ubi non umbra, sed gloria. Hic enim nec ipse Paulus vivebat in gloria. Denique in corpore mortis ingemiscebat. Audi dicentem: vitam tangit, vivet. Denique tetigit illa mulier quae tetigit fimbriam ejus, et a morte dimissa est, cui dicitur: Fides tua te salvam fecit, vade in pace . Si enim qui mortuum tangit, immundus est; sine dubio qui viventem tangit, salvus est. Quaeramus ergo viventem. Sed iterum videamus, ne eum quaeramus inter mortuos, et dicatur nobis sicut et mulieribus illis: Quid quaeritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit . Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& ut adsertioni huic adiungamꝰ
auctoritatem: dequa bonus ꝓphe.¬
ta dicit. Conuertere anima
mea in requiẽ tuã: quia dr̃is
benefecit michi. Im̃ eripuit ani¬
mã meã demorte: oculos meos
alacrimis pedes meos alapsu.
lacebo dño. in regione uiuorum:
P lacebo dixit. non placeo. hoc ẽ.
detempore  blanditur futuro Con¬
traria sunc autem presentib futura.
& temporalibus aeterna: & ideo qd̾
ibi uiuorũ regio: hic utiq mortuoꝵ.
Annon mortuorum haec regio. ubi
umbra mortis. ubi porta mortis.
ubi corpus . ẽ. mortis: Denique
donatur petro. ne portae inferi
preualeant ei. P ortae inferni: iste
sunt terrenae unde & ille ait Iui
exaltas meꝰ deports mortis. Sic̃ enĩ
sunt portae iusticiȩ inquibus scĩ
dño confitentur: ita sunt criminũ
portae. in quibus impii dñm nega.¬
uerunt. Audi qua& regio sic mor-¬
tuorum ¶ Siquis igitur tetigerit
iniquitatem : inmundus. Siquis
indelicus: mortuus. Im̃ quae inde¬

Expanded text:
Et ut assertioni huic adjungamus Et ut assertioni huic adjungamus auctoritatem, de hoc bono Propheta dicit: Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi: quoniam eripuit animam meam de morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu. Placebo Domino in regione vivorum . Placebo, dixit, non placeo, hoc est, de tempore sibi blanditur futuro. Contraria sunt autem 413 praesentibus futura, et temporalibus aeterna. Et ideo quoniam ibi vivorum regio, hic utique mortuorum. 56. An non mortuorum haec regio, ubi umbra mortis, ubi porta mortis, ubi corpus est mortis? Denique donatur Petro, ne forte portae inferi praevaleant ei . Portae inferi istae sunt terrenae. Unde et ille ait: Qui exaltas me de portis mortis . Sicut enim sunt portae justitiae in quibus sancti Domino confitentur, ita sunt criminum portae in quibus impii Dominum negaverunt. Audi quoniam regio ista sit mortuorum. Si quiiniquitatem, immundus erit: si quis in deliciis, mortuus; quoniam quae in de
Abbreviated transcription (Latin):
nis domus tuae. Iđ idõ frequen-¬
.tauit: ut scires hinc bonũ illud
philosophos transtulisse. qđ u nũ
asserunt. Pande ergo illud bonũ
tuũ. illud diuinũ: inquo uiuimꝰ
& sumus & mouemur. Mouem᷑
quasi inuia: sumꝰ quasi inuerita.¬
te. uiuimꝰ quasi inuita ȩtña.
Demonstra nobis illud qđ . ẽ. bonum.
simile sur: semꝑ indissolubile atq
mmutabile. in quo simꝰ aetertu
in agnitione omnis boni. sic̃ eleca.¬
ut eternum illum reciperes: Aet̃.¬
num ergo ministrum dĩ dixit. scri
pura. lux immortalis. gratia per.¬
petua. hereditas animarũ. pia
& secura tranquillitas. nommor.¬
ti subiecta. sed crepta demorte.
ubi nullę lacrimae. nullus fletꝰ¬
est. Unde enim illic fletus. ubi
nullus. ẽ. lapsus. Ubi sunt scĩ
tui erroribus & sollicitudinibus.
insipientia atq ignorantia. timore
ac metu. cupiditatibus atq om̃ib
corporeis conluuionibus & passio.¬
nibus absoluti: ubi regio uiuentiũ.

Expanded text:
nis domus tuae . Quod ideo frequennis domus tuae . Quod ideo frequentavit, ut scires hinc bonum illud philosophos transtulisse, quod summum asserunt. Pande ergo illud vere bonum tuum, illud divinum, in quo et vivimus, et sumus, et movemur . Movemur quasi in via, sumus quasi in veritate, vivimus quasi in vita aeterna . Demonstra nobis illud bonum, quod est simile sui, semper indissolubile atque immutabile, in quo simus aeterni in agnitione omnis boni, sicut vas electiut aeternum illum reciperes . Aeternum ergo ministrum Dei dixit, scribpura, lux immortalis, gratia perpetua, haereditas animarum pia, et secura tranquillitas, non morti subjecta, sed erepta de morte, ubi nullae lacrymae, nullus est fletus. Unde enim illic fletus, ubi nullus est lapsus? Ubi sunt sancti tui erroribus et sollicitudinibus, insipientia atque ignorantia, timore ac metu, cupiditatibus atque corporeis colluvionibus et passionibus absoluti, ubi regio viventium est.
Abbreviated transcription (Latin):
Pulere autẽ quod supra promisit: hi̾c
poposcit: & quia ante ꝓmisit.¬
& sic poposcitꝰ apatre : quasi inter
pres. & ante ꝓmisit: ut potestatẽ
agnos cas. ꝑ oposcit postea: ut
pietatẽ intelligas: Non poposcit
ante. & sic ꝓmisit: ne uideretur
ꝓmisisse potiꝰ qđ impetrauerat. quã
qđ ꝓmiserat prestitisse: Neͤ super.¬
.fluum putes qđ poposcit: cũ tibi
exprimat paterne uoluntatis
consorciũ. in quo unitatis inditiũ.
non incrementum ẽ. potestatis:
accerse. quia sine te nullus ascendit.
Tu enim uia es. ueritas. & uita.
possibilitas. fides. premium. susci.¬
.pe tuos: quasi uia. Confirma.
quasi ueritas. Uiuifica: quasi uita
P ande illud tuum bonum. qđ uide¬
re desiderabat dauid inhabitans
indomo dñi. idõq dicebat. Quis
ostendit nobis bona  & alibi.
Credo uidere bona dñi: interra ui.¬
uentium. Ibi enim sunt bona. ubi
uita perpetua. ẽ: uita sine crimine.
Alia quoq dicit: Replebimur inbo¬

Expanded text:
Pulchre autem quod supra promisit, hic Pulchre autem quod supra promisit, hic poposcit. Et quia ante  sic poposcit, pres. Et ante promisit, ut potestatem cognoscas: poposcit postea, ut pietatem intelligas. Non poposcit ante, et sic promisit; ne videretur promisisse potius quod impetraverat, quam quod promiserat, praestitisse. Nec superfluum putes quod poposcit, cum tibi exprimat paternae voluntatis consortium, in quo unitatis indicium, non incrementum est potestatis. 55. accersi, quia sine te nullus ascendit. Tu enim via es, veritas, vita, possibilitas, fides, praemium. Suscipe nos quasi via, confirma quasi veritas, vivifica quasi vita. Pande illud tuum bonum quod videre desiderabat David, inhabitans in domo Domini; ideoque dicebat: Quis ostendit nobis bona ? Et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium . Ibi enim sunt bona, ubi vita perpetua est, vita sine crimine. Alibi quoque ait: Replebimur in bo
Abbreviated transcription (Latin):
admeipsum: ut ubi ego sum & uos
sitis. Sed dicis. quia solis discipłis
loquebatur: quod ipsis solis spopon¬
derit multas mansiones. Igitur
undecĩ tantũ discipłis p̃parabat.:
& ubi . ẽ. illud qđ ex omnib partibus
no dĩ: Unde uoluntatis diuinȩ
dubitamꝰ effectus: Sed xp̃i uelle.
fecisse. ẽ. Deniq demonstrauit &
uiã. demonstrauit & locum dicens
& quo uado uos scĩtis: & uiam sc̃itis
Locꝰ apud patrẽ. ẽ. Uia xp̃o est.
sicut ipse ait. E gosum ua: & ueritas.
& uita. Nemo uenit ad patrem: nisi
ꝑme Ingrediamur hanc uiam. te.¬
neamꝰ ueritatẽ uitam sequamur
Uia.ẽ.: quae perducit. Ueritas:
quae confirmat. Uita: quȩ per se
redditur. & ut sciamꝰ uerã uolun¬
tatem: ad didit inposterioribus.
Pater quos dedisti michi. uolo ut ubi
ego sum. & illi sint mecum: ut uide.¬
ant claritatem meam. Reficio ista:
confirmatio. ẽ: sicut illud Abrahã.
abraham & alibi Ego sum. ego
sum: qui deleo iniquitates tuas.

Expanded text:
ad me ipsum, ut ubi ego sum, et vos ad me ipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis . 54. Sed dices quia solis discipulis loquebatur, quod ipsis solis spoponderit multas mansiones. Igitur undecim tantum discipulis praeparabat? Et ubi est illud quod ex omnibus mundi partibus regno ? Unde voluntatis divinae dubitamus effectus? Sed Christi velle, fecisse est. Denique demonstravit et viam, demonstravit et locum, dicens: Et quo vado, vos scitis, e viam scitis . Locus apud Patrem est, via Christus est, sicut ipse ait: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo venit ad Patrem nisi per me. . Ingrediamur hanc viam, teneamus veritatem, vitam sequamur. Via est quae perducit, veritas est quae confirmat, 412 vita quae per se redditur. Et ut sciamus veram voluntatem, addidit in posterioribus: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam . Repetitio ista confirmatio est, sicut illud: Abraham, Abraham ! Et alibi: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas .
Abbreviated transcription (Latin):
abundat iniquitas. refrigescit cari.¬
tas Ilbimꝰ adeos qui recũbunt in
regno dĩ cũ abraham & ilaac. &
iacob: qm̃ rogati ad cenam ñ excusaue.¬
runt Ibimus eõ. ubi paradysus iocun¬
ditatis. ẽ ubi adam qui incidit in la¬
crones nescit iam uulnera sue flere:
ubi & latro ipse regni caelestis con¬
sortio gratulatur. ubi nullȩ nubes.
nulla tonitrua. nullȩ choruscati.¬
ones. nulla uentor ũ ꝓcella. neque
neque hiemps uices uari abunt temporũ:
non frigus. non grando. non pluuiae.
non solis istius erit usus. aut lunae.
neque stellarum globi: sed sola dĩ
fulgebit claritas. Dñs enĩ erit lux
omniũ. & illud lumen uerũ qđ in lu¬
minat omnẽ hominẽ fulgebit om¬
Nibus. Ilbimus eo. ubi seruulis suis
dñs ihc mansiones parauit. ut ubi
ille.ẽ. & nos simus: Sic enim uoluit.
Quae sint illȩ mansiones: audi dicen¬
tem. Indomo patris mei: mansiones
multȩ sunt. Quae sit uoluntas:
Iterum inquit uenio. & accersio uol

Expanded text:
abundat iniquitas, refrigescit chariabundat iniquitas, refrigescit charitas. Ibimus ad eos, qui recumbunt in regno Dei cum Abraham, Isaac, et Jacob, quoniam rogati ad coenam non se excusaverunt. Ibimus eo ubi paradisus est jucunditatis, ubi Adam qui incidit in latrones, nescit jam vulnera sua flere, ubi et latro ipse regni coelestis consortio gratulatur, ubi nullae nubes, nulla tonitrua, nullae coruscationes, nulla ventorum procella, neque neque hyems vices variabunt temporum. Non frigus, non grando, non pluviae, non solis istius erit usus, aut lunae, neque stellarum globi: sed sola Dei fulgebit claritas. Dominus enim erit lux omnium; et illud lumen verum, quod illuminat omnem hominem, fulgebit omnibus. Ibimus eo ubi servulis suis Dominus Jesus mansiones paravit, ut ubi ille est, et nos simus. Sic enim voluit. Quae sint illae mansiones audi dicentem: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Quae sit voluntas: Iterum, inquit, venio, et accersio vos
Abbreviated transcription (Latin):
Abraham duos alios cũ dõ suscepit
hospitio. lacob: dĩ castra conspexit.
Daniel. iustos sic̃ solem & stellas ful.¬
gere incaelo reuelante sibi scõspũ¬
declarauit. his igitur freti. intrepi.¬
de pergamꝰ ad redẽptorẽ nrm ihm:
intrepide ad patriarcharũ c̃cilium.
intrepide ad abraham patrẽ nr̃m
cũ dies aduenerit.: ꝓficis camur
ncrepide pgamus adilld̃ lior um
coetum. ustorumq conuentum Ibimꝰ
enum adpatres nr̃os. ibimus adillos
nrãe fidei p̃ceptores: ut & iam si oꝑa
desint. fides oꝑituletur: defendꝰ tur
hereditas. IIbimꝰ & ubi sinũ suum
abraham sc̃s expandit: ut suscipiat
pauperes. sicut suscepit. lazarum:
inqͦ sinu requiescunt: qui in hoc scło
grauia atq aspera pertulerunt: Sed
nunc pat̾ & iam atq & iam extende
ad suscipiendũ hinc pauperem manꝰ
tuas. aperi gremium tuum. expan¬
de sinus tuos. ut plures suscipias.
quia plurimi indñm crediderunt:
S ed tam̃ quamuis fides creuerit:

Expanded text:
Abraham duos alios cum Deo suo suscepit Abraham duos alios cum Deo suo suscepit hospitio ; Jacob Dei castra conspexit ; Daniel justos sicut solem et stellas fulgere in coelo, revelante sibi Sp. His igitur freti, intrepide pergamus ad redemptorem nostrum Jesum; intrepide ad patriarcharum concilium, intrepide ad patrem nostrum Abraham, cum dies advenerit, proficiscamur; intrepide pergamus ad illum sanctorum coetum, justorumque conventum. Ibimus enim ad patres nostros, ibimus ad illos nostrae fidei praeceptores; ut etiamsi opera desint, fides opituletur, defendatur haereditas. Ibimus et ubi sinum suum Abraham sanctus expandit, ut suscipiat pauperes, sicut suscepit et Lazarum: in quo sinu requiescunt, qui in hoc saeculo gravia atque aspera pertulerunt. 53. Sed nunc, pater, etiam atque etiam extende ad suscipiendum hunc pauperem manus tuas, aperi gremium tuum, expande sinus tuos, ut plures suscipias, quia plurimi in Dominum crediderunt. Sed tamen, quamvis fides creverit,
Abbreviated transcription (Latin):
possit. & nemo possit desui cordis:
igitur recipi abhominib. non uere.¬
amur illũ debitũ om̃ib finem inqͦ
hesdias remunerationẽ suȩ deuoti.¬
onis inuenit. dicente e dño: Iu
enĩ reciperis ab hominib & c̃uersabe¬
ris residuũ cũ hilio meo: &cũ similib
Quod si illi gloriosum & iocundũ erat
ed̾m similib conuersari. quanto nobis
gloriosius erit & iocundius ad melio¬
res pergere. & conũsari cũhis quorũ
façca miramur: Quis utiq prior
headras an plato: Nam paulur hedie
non platonis secutus. ẽ. dicta: Hedra
reuelauit scđm conlatam inse reue.¬
lationem. iustos cum xp̃o futuros.
fucuros cum sc̃ĩs. Hinc & socrates
ille festinare se dicit adsuos deos.:
adillos obtimos uiros. Nia sunt
itaq quem philosophorũ litteris
prestant. & ille posuit ea quorum
testimoniũ ꝓpriũ non habebat: Hos
diuini p̃cepti habemꝰ auctoritatem.
Moyses. & helias: cũ xp̃o apparuert̃.

Expanded text:
possit, et nemo possit de sui cordis possit, et nemo possit de sui cordis igitur recipi ab hominibus, non vereamur illum debitum omnibus finem, in quo Esdras remunerationem suae devotionis invenit, dicente ei Domino: Tu enim recipieris ab hominibus, et conversaberis residuum cum Filio meo, et cum similibus Quod si illi gloriosum et jucundum erat cum similibus conservari, quanto nobis gloriosius erit et jucundius ad meliores pergere, et conversari cum iis, quorum facta miramur? 51. Quis utique prior, Esdras, an Plato? Nam Paulus Esdrae, non Platonis secutus est dicta. Esdras revelavit secundum collatam in se revelationem justos cum Christo futuros, futuros cum sanctis. Hinc et Socrates ille festinare se dicit, ad illos suos deos, ad illos optimos viros. Nostra sunt itaque quae in philosophorum litteris praestant: et ille posuit ea quorum proprium testimonium non habebat: nos divini praecepti habemus auctoritatem. Moyses et Elias cum Christo apparuerunt ;
Abbreviated transcription (Latin):
legendo. querendo: copulemur dõ.
Cognos camus eũ: ut possumꝰ
E xparte enim hic cognos cimꝰ: quia
hic inperfecta. illic ꝑfecta omnia
hic paruuli: illic robusti Uidemꝰ
inquic nunc ꝑspeculũ inenignate.
tunc autẽ facie ad faciem. Lunc reue¬
lata facie. głiam dĩ speculari licebit.
quã nunc animȩ corporis huius con¬
eretis uisceribus inuolutȩ. & quibus¬
dam carnis huiꝰ maculis & conluui-¬
onib obumbratȩ. sincere uidere
nonpossunt: Quis enĩ inquit uide¬
bit uultũ meũ. & uiu&: & recte.
Nam si solis radios oculi nr̃i ferre
non possunt. & siquis diutius eregio¬
ne solis intenderit. cȩcari solere per¬
hibetur. Si ͤ creator acreatura
sine fraude atq ex offensione sui ñ
potest intueri quomodo potest
sine periculo sui uibrantẽ cernere
uultũ creatorisȩt̃ni corporis huiꝰ
oꝑtus exuuus: quis enĩ iustifica¬
tur inconspectu dĩ. cũ uniꝰ quoq
diei infans mund apeccato. eẽ. ñ

Expanded text:
legendo, quaerendo copulemur deo, legendo, quaerendo copulemur deo, cognoscamus eum, ut possumus. ex parte enim hic cognoscimus, quia hic inperfecta, illicperfecta omnia, hicparuuli, illic robusti. \'uidemus\', inquit, \'nunc per speculum in aenigmate, tune autem facie ad faciem\'. tune reuelata facie gloriam dei speculari licebit, quem nunc animae corporis huius concretis uisceribus inuolutae et quibusdam carnis huius maculis et conluuionibus obumbratae sincere uidere non possunt. \'quis enim\', inquit, \'uidebit uultum meum et uiuet?\' et recte; nam si solis radios oculi nostri ferre non possunt et, si quis diutius e regione solis intenderit, caecari solere perhibetur, si creatura creaturam sine fraude at que offensione sui non potest intueri. quomodo potest sine periculo sui uibrantem cernere uultum creatoris aeterni corporis huius opertus exuuiis? quis enim iustificatur in conspectu ddiei infans mundus a peccato esse non
Abbreviated transcription (Latin):
Prima ꝑfunctio. priusquam insius ha¬
bicationib quietȩ congregationil¬
.O nondubitauit dicere in quinto
ordine : eoquod spacium inquit
incipiunt recipere fruentes. Qinmortales
munere ꝑfruantur. Unde ait ꝓpheta
adangelum. Ergo dabitur tempus
animab postquam separacȩ fuerint
decorporib ut uideant᷑. quo modo
dixisti. & dixit angelus. Septem dies
eric lib̾tas earum: ut uideant insep.¬
tem dieb qui p̃dicti sunt sermonel.
& postea congregabuntur in habita¬
culis suis. Haec ideo plenius de ius.¬
torũ ordinib expressa sunt. quam
depassionib impiorum: uia meliꝰ
ẽ. cognos cere quomodo innocentes
saluentur. quam quomͦ crucientur
munerationẽ habent. ut uid eant faciẽ
dĩ. & lumen illud qđ inluminat omnẽ
hominẽ. Abhinc induamꝰ huius modi
studiũ. ut appropinquet anima nr̃a
dõ. appropinquet oratio. adhereat
illi nr̃m desiderium. non separemur
ab eo & hic quidẽ positi: meditando.

Expanded text:
prima perfunctio, priusquam in suis haprima perfunctio, priusquam in suis habitationibus quietae congregationi non dubitavit dicere in quinto ordine; eo quod spatium, inquit, incipiunt recipere fruentes et immortalesmunere perfruantur. Unde ait propheta ad angelum: Ergo dabitur tempus animabus, postquam separatae fuerint de corporibus, ut videant ea quomodo dixisti . Et dixit Angelus: septem dies erit libertas earum, ut videant, in septem diebus, qui praedicti sunt sermones, et postea congregabuntur in habitaculis suis. Haec ideo plenius de justorum ordinibus expressa sunt, quam de passionibus impiorum; quia melius est cognoscere quomodo innocentes salventur, quam quomodo crucientur munerationem habent , ut videant faciem Dei, et lumen illud quod illuminat omnem hominem, abhinc induamus hujusmodi studium, ut appropinquet anima nostra Deo, appropinquet oratio, adhaereat illi nostrum desiderium, non separemur ab eo. Et hic quidem positi, meditando,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde qui sunt xp̃i. qui maduentu eiꝰ
crediderunt deide finis. ł rit igitur
ordo diuersae claritatis & głiae: sic̃
erit ordo meritorum. P rocessus quo¬
q ordinũ. ꝓcessum exprim& clarita¬
tis . Demq sexto ordine demonstra¬
bitur his: qđ uultus e ͦ rum sicut
sol incipiat refulgere. & stellarum
luminib comparari. Quitam̃ fulgor
earũ corruptelã iamsentire ñ possit.
Septimꝰ uero ordo his erit. ut exultent
cũ fiducia & sine ulla cunctatione
confidant. & sine trepidatione leten¬
tur. festinantes uultũ eiꝰ uidere.
cui sedulȩ seruitutis obsequia detu¬
lerunt. Dequo innoxiae constan.¬
tiȩ recordatione p̾sumant glorio¬
sam mercedẽ laboris exigui. quem
incipientes recipere. cognouer̃ indig¬
nas. eẽ. huiꝰ tẽporis passiones quib
remunerationis ȩtnae głia tanta
refertur. Hic ordo inquit anima.¬
rũ quae sunt iustorũ. quos&iam
inmortales Haec. ẽ. inquit requies
earũ ꝑseptẽ ordines: & futurȩ głiae.

Expanded text:
deinde qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt, deinde finis . Erit igitur ordo diversus claritatis et gloriae, sicut erit ordo meritorum. Processus quoque ordinum processum exprimit claritatis . Denique sexto ordine demonstrabitur iis, quod vultus earum sicut sol incipiat refulgere, et stellarum luminibus comparari; qui tamen fulgor earum corruptelam jam sentire non possit. Septimus vero ordo is erit, ut exsultent cum fiducia, et sine ulla cunctatione confidant, et sine trepidatione laetentur, festinantes vultum ejus videre, cui sedulae servitutis obsequia detulerunt: de quo innoxiae conscientiae recordatione praesumant gloriosam mercedem laboris exigui, quam incipientes recipere, cognoverunt indignas esse hujus temporis passiones, quibus remunerationis aeternae gloria tanta refertur. Hic ordo, inquit , animarum, quae sunt justorum, quas etiam imearum per septem ordines, et futurae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
suam. & futurtfam sui głiam p̃¬
uidere: ẽaq sẽ consolatione mul¬
centes. in habitaculis suis cum mag.¬
na tranquillitate requiescent. sti patȩ
presidus angelorum Quintusiutẽ
uitatẽ: qđ ex hoc corruptibilis cor¬
poris carcere. inlucẽ lib̾tatemq ꝑ¬
uenerint. & reꝓmissã sibi possideant
hereditatẽ: & enim ordo quietis:
quia . ẽ. & resurrectionis: Sic̃ enim
madam om̃s moriuntur idi& in

Expanded text:
suam, et futuram sui gloriam prsuam, et futuram sui gloriam praevidere, eaque se consolatione mulcentes, in habitaculis suis cum magna tranquillitate requiescent stipatae praesidiis angelorum. Quintus autem vitatem, quod ex hoc corruptibilis corporis carcere in lucem libertatemque pervenerint, et repromissam sibi possideant haereditatem. Est enim ordo quietis, quia est et resurrectionis: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
fusionem: ut intuentes głiam altis¬
simi. erubescant ineius conspectũ
uenire. cuiꝰ mandata temerauerint.
Sic̃ enĩ p̃uaricatio adae. ita & confusio:
Qm̃ sic̃ ille per incuriã mandatorũ
celestiũ lapsus. ẽ. & pudore sẽ pro.¬
lapsionis abscondit. fulgorem diui.¬
nae p̾sentiae uerecundia petcatri.¬
cis conscientię subire non ausus:
ita & animȩ peccatorũ iubrantis
luminis eꝰ splendorẽ ñ sustinebt̃.
quo teste: se reminiscentur errasse.
quod iuicerint carnem. nec in lecebris
eiꝰ inflexi sunt. PDcinde. qđ pp̃nio
sedulitatis & in nocentiȩ suae. secu¬
ritate potiantur: nec quibusdam
sic̃ impiorum animȩ errorib & ꝑ
turbationib implicentur. atq uiti¬
orũ suorum memoria torqueant᷑.
& exagitantur quibusdã curarum
destibus. Tertid̃. quod seruatȩ asẽ
legis diuino testimonio fulcuntur:
ut factorũ suorũ incertũ su p̃mo
iuditio ñ uereantur euentũ. Quartũ:
quia incipiunt intelligere requiem

Expanded text:
fusionem; ut intuentes gloriam Altissimi, erubescant in ejus conspectum venire, cujus mandata temeraverint. Sicut enim praevaricatio Adae, ita et confusio; quoniam sicut ille per incuriam mandatorum coelestium lapsus est, et pudore se prolapsionis abscondit, fulgorem divinae praesentiae verecundia peccatricis conscientiae subire non ausus: ita et animae peccatorum vibrantis luminis ejus splendorem non sustinebunt, quo teste se reminiscentur errasse. quod vicerint carnem, nec illecebris ejus inflexae sint. Deinde, quod pro pretio sedulitatis et innocentiae suae, securitate potiantur, nec quibusdam sicut impiorum animae erroribus et perturbationibus 409 implicentur, atque vitiorum suorum memoria torqueantur, et exagitentur quibusdam curarum aestibus. Tertio, quod servatae a se legis divino testimonio fulciantur, ut factorum suorum incertum supremo judicio non vereantur eventum. Quarto, quia incipiunt intelligere requiem
Abbreviated transcription (Latin):
aatm & potentiam quam eredimꝰ¬
qe dm̃ patrem dici. aut credi
sum dm̃: anathema sit: Nom̃
annomen deorum seddĩ nobis
dinditur atq indicatur: ut cre¬
ar hangelorum nominibus. aut
ingelorũ: quomodo heretici aut
nide aut & iam gentiles demen¬
Ites faciun
ue credentes trinitati idest
tiam ac maiestatem & substantiam
eusdem. haec sine dubio credamus:
lt goĩa attingere mereamur ad
uitam.
autem legunt
uoluntate patris filium
ante omnia secula constitutum: sed
hoc prȩterea dicuntu. ut prior illo
iudeatur uoluntas patris qua eũ
constitutum uolunt. & argumenta¬
gant enim: utrum pater filium
uolens aut nolens genuerit.
Si responsum fuerit. quod uolens ge¬
nuerit: dicant prior ergo . ẽ. uo¬
luntas patris: Quod autem nolens
genuerit. quis potest dicere: Sed
ut nouerint quam mania loquan¬
tur. & iam ipsi interrogandi sunt.
utrum ds pater uolens an nolens
sit ds̃. Nonenim audebunt eũ
dicere nolle se. eẽ. dm̃. Si ergo
responderi.nt quod uolens sit ds̃.

Expanded text:
atem et potentiam, quam credimuesse Deum Patrem, dici, aut credi unum Deum: anathema sit. Nomennon nomen deorum, sed Dei nobis ostenditur, atque indicatur: ut crearchangelorum nominibus, aut angelorum, quomodo Haeretici, aut Judaei, aut etiam Gentiles dementes faciunt. ut credentes Trinitati, id estiam ac majestatem et substantiam eamdem sine dubio credamus, ut aeternam attingere mereamur ad vitaautem legunt voluntate Patris Filium ante omnia saecula constitutum. Sed hoc propterea dicunt, ut prior illo videatur voluntas Patris, qua eum constitutum volunt. Et argumentagant enim utrum Pater Filium volens an nolens genuerit; ut si responsum fuerit quod volens genuerit, dicant, Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem nolens genuerit, quis potest dicere? Sed ut noverint quam inania loquantur, etiam ipsi interrogandi sunt, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus. Non enim audebunt eum dicere, nolle se esse Deum. Si ergo responderint quod volens sit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
desini patris numquã discessit.
Responsio. Cum quidam interro¬
garetur aquodam erudito. dic mͥ
inquo loco ds sit: fertur tale de¬
disse responsum. Dic ubi non sit.¬
& ita inquire ubi sit. At uero
cum propheta clam&. si ascendero
lum & terram ego repleo. quomͦ¬
fieri poterat. ut & qui unus est

Expanded text:
de sinu Patris nunquamne discessit? Respondetur: Cum quidam interrogator cuidam diceret erudito: Dic mihi in quo loco nunc Deus est? fertur tale dedisse responsum: Dic ubi non sit, et inquire ubi sit. At vero cum propheta clamet: Si ascendero lum et terram repleo , quomodo poterat fieri ut qui unus est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus tres deos uel dicere aud&
uel credere. quia ut dixi innullo
ase diuina distat natura. Primũ
enĩ & scd̃m uel tertium ordinem
quem inehoatio prima & securidi
uel tertia in hominibus peo iieg¬
ualla temporum facit. incõ qu
ante tempora .ẽ. ae qualis indatio
intantum non admittit ut nee
inchoatio possit dici. quod ante
tempora exstitit. Cum ergo grdis
fieri exparibus omnino nonpos¬
sit qui subdi non potest numerum
seruat trinitatis. ordinem uero
unum aequalitatis as signat. & deo
tertius deprimo non nascitur.
Tolle distantiam. & quic qud in
trinitate crederis ita primum
inuenies ut nullum scđm uel ter¬
tium sedunum dm̃ haber gratu¬

Expanded text:
emo autem Christianus tres deos vel dicere audet emo autem Christianus tres deos vel dicere audet vel credere; quoniam ut dixi in nullo a se divina distat natura: primum enim et secundum vel tertium ordinem, quem inchoatio prima vel secunda vel tertia in hominibus per intervalla temporum facit, in Deo, quae ante tempora est aequalis inchoatio, in tantum non admittit, ut nec inchoatio dici possit, quod ante tempora exstitit. Cum ergo gradus fieri ex passibus omnis non possit, qui subdi non potest, numerum servat Trinitatis, ordinem vero unum aequalitatis assignat. Et ideo, secundus, de primo non nascitur. Tolle distantiam, et quod in Trinitate credideris, primum invenies, ut nullum secundum, vel tertium, sed unum Deum habere gratu
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. cum per sapientiam se habere
didicerit posse. Q uaerit ergo
ame serapioN. si pater necessita¬
te genu it filium. an uoluntate.
Necessitatem qui patitur : ds nec
dici deb& nec credi. Cum ergo de
una rẽ absoluta sit quaestio. altera
quae superest hoc ordine terminan
da. ut interrogem interro gantem
mẽ. utrum priussit sapere rationabilit̃
Respond& serapiori his quae scisci¬
tatur arnobiul. Serapion dixit.
Quis est qui ignor& quod prius sit
rationabiliter sapere. quam ratio¬
nabiliter uelle: ARNOBIUS
DIXIT Siprior est sapientia quã
uoluntas. pręcessit filius uolunta¬
tem: & ante .ẽ. genitus antequam
iam sapientia ut ipse confessus
es erat anterior. ut lic& ratio ame
data. tuo iam sit firmata consen¬
su cum diceres quis. ẽ. qui nesciat
quod prior sit rationabiliter sapere
quam rationabiliter uelle haec¬
ipsa ratio ame data tamen apłica
pauli auctoritate firmabo qua
dicit dedĩ filio. quod ipse sit uirtꝰ

Expanded text:
velle, cum per sapientiam didicerit velle, cum per sapientiam didicerit se habere posse. Quaerit ergo a me Serapion: Si Pater necessitate genuit Filium, an voluntate? Necessitatem qui patitur, Deus omnino nec dici debet nec credi. Cum ergo de una re absoluta sit quaestio, altera quae superest hoc ordine terminanda est, ut interrogem interrogantem me: utrum sit prius sapere rationabiliterRespondeat Serapion his quae sciscitatur Arnobius.--Serapion dixit: Quis est qui ignoret, quin prius sit rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle.-- Arnobius dixit: Si prior est sapientia quam voluntas, praecessit Filius voluntatem, et ante est genitus, quam jam sapientia, quam ipse confessus es, erat anterior. Et licet ratio a me data tuo jam sit formata consensu, cum diceres, quis est qui nesciat, quod prius sit rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle: haec ratio a me data, tamen apostoli eam Pauli auctoritate firmabo, qua dicit de Dei Filio quia ipse sit virtus
Abbreviated transcription (Latin):
lum nascitur. anuox ȩ uerbo¬
Snipiort dixit. ex uoce uerbum¬
ANOBIUS DIXIT Uerbum qđ
gincorporea uoce natum. ẽ: cor¬
portum anincorporeum est:¬
lapendixi. Incorporeum.¬
ARNOSIUS DIX̃ Ecce ex incor¬
porta uoce sermo natus incorpo¬
rus filius uocis. Datempus uocis
mo qui filius uocis. ẽ. possic poste¬
rior inueniri. Iuod si tempus
nullum inter uerbum & uocem
inuenire praeuales. quomodo
inter patrem & filium dm̃ immu¬
tabilem medium tempus aliquod
non nascendo sed procedendo egredit᷑
perquem & uocis & uerbi integritas
custoditur. ita & sp̃s sc̃s procedens
ex patre per quem integra & per¬
fecta trinitas incatholicis definiti¬
onibus custoditur patefecit non fuisse
numquam sine filio patrem.
ARNOSIUS DIXIT Om̃is homo
qui uult aliquid aut non uult si
sapientiam ante non habeat. non
potest iustum aliquid uel uelle
uel nolle. Ergo prius. ẽ: ut sapien¬
tiam habeat. & uirtutem qua pos¬
sit aliquid uel uelle uel nolle: &
ita demum incipiat iam sapiens

Expanded text:
ex verbo?--Serapion dixit: Ex voce verbum.--Arnobius dixit: Verbum quod ex incorporea voce natum est corporeum, an incorporeum est?--Serapion dixit: Incorporeum.--Arnobius dixit: Ecce ex incorporea voce sermo natus incorporeus filius vocis est. An posporeus filius vocis est. An possit posterior inveniri? Quod si tempus nullum inter verbum et vocem invenire praevales, quomodo inter Patrem et Filium Deum immutabilem medium aliquod tempus non nascendo, sed procedendo egreditur, per quem vocis verbi integritas custoditur: ita et Spiritus sanctus procedens ex Patre, per quem integra et perfecta Trinitas in catholicis definitionibus custoditur, patefacit non fuisse unquam sine filio patrem.Arnobius dixit: Omnis homo qui vult aliquid aut non vult, si sapientiam ante non habeat, non potest aliquid justum velle vel nolle. Ergo perprius est ut sapientiam habeat quam virtutem, qua possit aliquid vel velle, vel non velle: et ita demum incipiat jam sapere et
Abbreviated transcription (Latin):
naturae sublimitate discerner e
omnino difficile. ẽ. Ergo nehoc pui¬
taretur ut dixi : continuo subiecit
Omnia quac hab& pater mea sunc:
propterea dixi demeo accipi&. ita
sine dubio intelligi uolens quo de
Doce ergo simpliciter aliquas inme
duas personas. unam habere substan¬
tiam. ARHOBIUS DIXIT
Ecce muno capite tuo duo sunt oculi.
sedest substantia eorum una odo
Quod si unuis substantiae inte st biia
caeneit unictatem: non uil iudõ

Expanded text:
naturae sublimitate discernere naturae sublimitate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi Doce ergo simpliciter aliquas in me duas personas unam habere substantiam.--Arnobius dixit: Ecce in uno capite tuo duo sunt oculi, sed est substantia eorum unus aspQuod si unius substantiae in te ista bina continent unitatem, non vis in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ante patrem ita nichil. ẽ. ante unige¬
nicum filium patri utiq coȩternum.
Neque eNum quia ille genuit
ille genitus. ẽ : ideo . ẽ. pater tempo¬
re anterior. Nam si inter patrem
gignentem & genitum filium. ali¬
quod tempus. ẽ: profecto tempus
est ante filium. & non iam filius
primogenitus omnis creaturtie.
Quia & tempus utiq creatura est
nec omnia per ipsum si tempus
ante ipsum. ac perhoc quemadmo¬
dũ ignis & splendor qui ex ig ie
gignitur. & circumquaq diffundi¬
tur simul. tẽ. incipiunt nec genitꝰ
agignente precedicur. sic ds̃ pater
cipiunt. quia pariter sine ullo mitio
temporis sunt. nec genitus agignoi¬
te praeceditur. & sicut ignis gigiens
& splendor genitus coaeui sunda
ita d̃ pater gignens & ds filius ge¬
nitus coaeterni sunt. Quod autem
dixit despuscõ demeo accipia sos¬
uit ipse quaestionem neputant᷑
quasi perquosdam gradus sic esse
cum ambo depatre ille nascatur
ille procedat. quae duo millius

Expanded text:
est ante Patrem; ita nihil est ante unigeest ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia et tempus utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater cipiunt, quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia dixit de Spiritu sancto, De meo accipiet, solvit ipse quaestionem: ne putaretur quasi per quosdam gradus sic esse cum ambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius