comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed uoluntatib prima quidẽ maxima
iitus ẽ respondentis. int̾rogantiũ m̃tẽ
cognoscere: ⁊ ñ discipłos. sed temptato¬
res uocare. Aliud enimerant: ⁊ aliud si¬
mulabant. Dicit ergo eis. Ostendite
mͥ mĩmisma scensus. scił denariũ. qui
ꝓm̃uis decem imputat᷑. ⁊ habet imagi¬
nẽ cesaris. Et illis offerentib denariũ ait
iħc. Cuiꝰ ẽ imago hec ⁊ suꝑscriptio: Pa¬
tet qr ñ deignorantia int̾rogati sed ut
ꝯpetent᷑ ad u̾ba eoꝵ respondeat. Dicũt
ei. cesaris. Cesaris quidẽ tyberii pͥuig¬
ni augusti. sub quo dñs passus ẽ. Tũc ait
ilł iħc. Reddite ergo que sunt cesaris ce¬
sari: ⁊ que sunt dĩ deo. Reddite cesari
tributum peccuniam: deo decimas ⁊ de
uictimas. Uł alit̾. Reddite cesari sua:
⁊ que sunt dei deo. Sicut enĩ cesar exigit.
imp̃ssi onẽ sue unaginis: sic ⁊ d̾s animã.
lumine uultꝰ sui signatã. Unde psalmi¬
sta. Signatũ ẽ. suꝑ nos lum̃ uultis tui
dñe. Et audientes mirati st̃. Qui ad tan¬

Expanded text:
et maxima virtus est respondentis, interrogantium mentes cognoscere, et non discipulos, sed tentationes vocare. Aliud enim erant, et aliud simulabant. Dicit ergo eis: Ostendite mihi numisma census. Denarium scimis computabatur, et habebat imaginem Caesaris et illis ostendentibus denarium, Ait Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Patet quia non de ignorantia interrogat, sed ut competenter ad verba eorum respondeat. Dicunt ei, Caesaris. Caesaris quidem Tiberii privigni Augusti, sub quo et Dominus passus est. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo. Reddite Caesari tributum, pecuniam; Deo, decimas et victimas. Vel aliter: Reddite Caesari sua, et quae sunt Dei, Deo. Sicut enim Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam vultus lumine sui signatam. Unde Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine .-- Et audientes mirati sunt. Qui ad tan
Abbreviated transcription (Latin):
dainex occassione huiꝰ sententie iudaicã
mille annoꝵ. fabulã post resurrectionem
iustoꝵ dogmatizant. qñ omĩa que ꝓpt̾ dm̃
dimisimꝰ multiplici sunt nobis fenore red¬
denda. insuꝑ ⁊ uita et̾na donauda. Nec uidet̃
inepti. qd̾ ⁊ suncet̾is digna sit ꝓfuissio ĩ uxo¬
rib t̾m iuxta alios euangłitas centenis ap¬
pareat turpitudo. p̃sertĩ cũ dñs in resurre¬
ctione nubenduĩ ñ ẽẽ testet᷑.⁊ ea q̃ duissa
fuerint. ꝓpt̾ se recipida. ñ in hoc tempore
cũ inꝑsecutionib asseuerat. S sic illic illd̾
centuplũ in delligendĩ ẽ: qui reliq̃rit car¬
nalia. recipiet sp̃ualia. Centenariꝰ enĩ
numerꝰ ad celestia ꝓtinet. qr centenarꝰ
de leua indexteram translatꝰ.ẽ. in ꝯpu¬
tatione. Sicit aut leua ad tẽꝑalia. sic de¬
xtera ad celestia refert᷑. Cũ gͦ centenariꝰ
dext̾e accidat. merito celestia significat
Qd̾ aũ subdit.⁊ uitã et̾nã possidebit. ex¬

Expanded text:
dam ex occasione hujus sententiae, Judaicam mille annorum fabulam, post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus, multiplici sunt nobis fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti, quod etsi in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios Evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur , et ea quae dimissa fuerint, propter se recipienda in hoc tempore cum persecutionibus acentuplum intelligendum est, qui reliquerit carnalia, recipiet spiritualia. Centenarius enim numerus ad coelestia pertinet, quia centenarius de laeva in dexteram translatus est in computatione; sicut autem laeva ad temporalia, sic dextera ad coelestia refertur. Cum ergo centenarius dexterae accidat, merito coelestia significat. Quod autem subdit, et vitam aeternam possidebit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicebat. Castigo corpꝰ menĩ. ⁊ inserui¬
tutẽ redigo. ne forte cũ aliis p̃dicau̾im
ip̃e reꝓb efficiar. Ecce in afflctionẽ corpo¬
ris audiuimꝰ crucẽ carnis. nc̃ incõpassio¬
nẽ ꝓximi. audiamꝰ crucem m̃tis. Ait. qͥs
infirmat᷑ et ego ñ infirmor: Quis scan¬
dalizat᷑ et ego ñ uror:᷑ ꝑ fectꝰ quidem p̃¬
dicator ut exemplũ daret abstinentie cmi¬
cem portabat in corꝑe: et quia in se trahe¬
bat dãpna infirmitatis aliene. crucem
portabat incorde. qui enĩ uoluerit aĩam
suã saluam fac̾e̾: ꝑdet eam. Ideo debet se
ab nogare. ⁊ crucẽ portare. qr qui uoluerit
uitam suam seruare inmundo si dempus
erit mr̃ii ꝑdet eã hoc ẽ uitã infuturo. Gͦ
dic̾et. Qui uitã temꝑalẽ noluerit ꝓ xp̃o ꝑ¬

Expanded text:
i dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Seaedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore; et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam, etc. Ideo debet se abnegare, et crucem portare, quia qui voluerit vitam suam servare in mundo, si tempus fuerit martyrii, perdet eam, hoc est, vitam in futuro, quasi dicat: Qui vitam temporalem noluerit pro
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Ego patiar. ⁊ siquis uult uꝰ me
uenire ab neget se. Alibi ubi dr᷑. nisi
quis renuntiau̾it omnib que possidet
ñ potest m̃s eẽ discipłs. precipimͣ abne-¬
nos. Tunc aũ nos ip̃os ab negamus cũ
uitamus quod ꝑuetustatẽ fuimꝰ ⁊ ad
hoc nitimur. quo ꝑ nouitatẽ uocamur.
pensemꝰ qͦ mͦ se paulus ab negauerat qͥ
dicebat. uiuo aũ iam ñ ego. Ex tinctus
cepit ille puis p̃clicator. Si enim ip̃e eẽt:
pius ꝓfecto ñ eẽt. S qui se uu̾e denegat.
dicat unde est. qd̾ sca u̾ba ꝑ doctrinã

Expanded text:
t: Ego patiar, et si quis vult venire post me, abneget se. Alibi, ubi dicitur: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus , praecipimur abnemur. Tunc autem nos ipsos abnegamus, cum vitamus, quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur, quo per novitatem vocamur. Pensemus quomodo Paulus se abnegaverat, qui dicebat, Vivo autem, jam non ego . Exstinctus coepit ille pius praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est, quod sancta verba per doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ eĩ ẽ. mons suꝑbie. qui p̃dicatio¬
ne scõꝵ de cordib infideluĩ repellit᷑. ⁊ in
mare ꝓicitur .i. maiorẽ uesaniã inp̃ desti.¬
natis ad mortẽ. exercere ꝓmutitur. Am¬
uideis ẽ. ablatꝰ. ut int̾ gentes ꝑ apłoꝵ p̃di¬
cationẽ. tanqm in mare iactaretur. Et oĩã
tiont̃ o ꝑatur. Ille oraudo uel eciã iubendo.
pot̾ impetrare qd̾ petierit. Et c̃ ueniss
intemplũ. accesserunt ad eũ pͥncipes. ñ
tam fide qmͣ corꝑe. qd̾ apparet ex u̾b eoꝵ.¬
uersis modis eandem qmͣ supͣ calũpniã
striuint. qñ dixcrunt. Inbeel zebub pͥn¬
cipe demonioꝵ eicit demonia. Quando it
dicunt inqua potestate hoc facis. de dez
dubitant potestate. ⁊ sub intelligi uolũt
diaboli eẽ qd̾ faciat. addentes quoq qͥs
tibi dedit hanc potestatẽ. manifestissi
me filium dei. qui putant ñ suis. s alie¬
nis signa facere. Respondenᷤ i ħc dixit.

Expanded text:
dicationem sanctorum de cordibus infidelium repellitur, et in mare projicitur, id est majorem vesaniam in praedestinatis ad mortem exercere permittitur. Ama Judaeis est ablatus, ut inter gentes per cationem, tanquam in mare jactaretur. Et omnia ectionem operatur, ille orando vel etiam jubendo potest impetrare quae petierit. Et cum venisset in templum, accesserunt, etc. Non tam fide quam corpore, quod apparet ex veversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. ⁊ ꝓpterea ꝯuenient̃ dicit᷑. qr pat̾ reue.¬
lauit. filio columbe myst̾ium fidei. qr ei. ca¬
ro. ⁊ sangius reuelare nequibat. Caro aũt
⁊ sanguis recte intelligunt᷑ pat̾nũ ⁊ ma¬
ternum genus. uł hoĩes sapientia carna.¬
li inflati. ⁊ colũbine simplicitatis nescii.
quales illi qui dicebant. xp̃m. ioħ̾em uł¬

Expanded text:
 propterea convenienter dicitur, quia Pater revelavit filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibant. Caro autem et sanguis recte intelliguntur paternum et maternum genus, vel homines sapientia carnali inflati, et columbinae simplicitatis nescii, quales fuerunt illi, qui dicebant Christum
Abbreviated transcription (Latin):
debes adu̾sariꝰ appellars. diabolo dictun
est. uade retro sathanas. Petro aũ uade
post me sathanas. Quasi dic̾et. Noli p̃¬
cede̾ insinuando qd̾ debeã fac̾e ĩ mouade pꝰ
Multi ꝓutant qd̃ ñ petrus correctꝰ sit.
sed aduersauꝰ spiritus: qui hoc dicere.
apło suggẽbat. S error apłieꝰ. ⁊ de pie¬
tatis affectu ueniens nunqͣm incentiuĩ
diabol debet uideri. Scandalũ mͥ es.
.i. me offendis dũ ius p̃ire. qr si sapis ea
que dĩ sunt. Mee enĩ uoluntatis est et
tadẽ ut multos fructus afferat. Tũc iħc¬

Expanded text:
bolo dictum est: Vade, Satana . Petro vero. Vade post me, Satana. Quasi dicat: Noli praecedere, insinuando quid debeam facere. Imo vade post Multi putant quod Petrus non sit correptus, sed adversarius spiritus, qui hoc dicere apostolo suggerebat. Sed error apostolicus, et de pietatis affectu veniens, nunquam incentivum diaboli debet videri. Scandalum mihi es, id est me offendis, dum vis praeire, quia non sapis ea quae Dei sunt. Meae enim voluntatis est, et  terram cadere, ut multos fructus afferat. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
femine scribaꝵ ꝑfidiam argueret sig̾caus
ꝑ hoc qd̃ relictis calũpniatorib. pꝰ resurre¬
ctionẽ ꝑ p̃elicatores iret ad gentilitatem.
Tyrꝰ ⁊ enim ⁊ sydon citutates sunt gentuĩ.
Sequitur. Et ecce mulier chananea. Hic
apłos: cũ dicant. dimitte eam qr elamat
post nos. Unde posse intelligiuidet᷑ qr
iniria soquebat᷑ eos. ⁊ omnia uerba illa
iniua ẽẽ ꝯpleta. que in hoc eungłio leg¬
untur. Marchus enĩ refert xp̃m infines
mũ ingressũ fuisse. ⁊ ibi chananeã ꝓ filia
sua eũ iogasse. ⁊ ũba que secunt᷑ ibi dc̃a
fuisse. Quaꝑpt̾ intelligendĩ ẽ. cũ xp̃o in
partes tyri ⁊ sydonis ingrede̾tur chanane¬
am egressam. fuisse ⁊ clamasse in uia. mise̾¬
re meidñe. ⁊ tunc eũ inuia ñ respondisse.
s xp̃m ⁊ mulierẽ c̃ silentio. in domũ ĩgres¬
sos fuisse. deinde apłos ꝓ ea rogasse. dimitte
dm̃ credit ubi inuocat dñm: hoĩem ubi

Expanded text:
feminae Scribarum perfidiam argueret, significatos feminae Scribarum perfidiam argueret, significatos per hoc, quod relictis calumniatoribus post resurrectionem per praedicatores iret ad gentilitatem. Tyrus enim et Sidon civitates sunt gentium. Sequitur: Et ecce mulier Chananaea, etc. Hic apostolos, cum dicant: Dimitte eam, quia clamat post nos. Unde posse intelligi videtur, quia in via sequebatur eos, et omnia illa verba in via esse completa, quae in hoc Evangelio leguntur. Marcus vero refert Christum in fines mdam ingressum fuisse, et ibi Chananaeam pro filia sua eum rogasse, et verba quae sequuntur, ibi dicta fuisse. Quapropter intelligendum est, cum Christus in partes Tyri via: Miserere mei, Domine, et tunc eum in via non respondisse, sed Christum et mulierem cum silentio domum ingressos fuisse, deinceps discipulos pro ea rogasse, dimitte ur. Credit Deum, ubi vocat Dominum hominem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sta. mysticam queret in telligentiã. Unde
corripit᷑. a dño. dũ dr̃. Ad huc ⁊ uos sine
uitellectu estis: Ex quo aĩadu̾timꝰ. uiciosũ
eẽ. auditorẽ. qui aut obscura i anifeste
uł manifeste dc̃a. obscure uult intellig̾e
dicit gͦ. Si ne intellectu estis: qui putatis
tationes male: notandũ ẽ. principalis¬
enim sedes aiẽ ñ iuxta platonẽ. incerebro.
sed uixta xp̃m incorde ẽ. St̃ eciã arguen¬
di hac sententia qui cogitationes ã dia¬
bolo inmitti putant. ⁊ ñ ex ꝓpria uolũ¬
tate nasc. Diabolus enĩ aduitor ⁊ ĩcen
bit᷑.⁊ gestus ext̾ĩores nouerit. U̾ bi gr̃a. Si
pulchram mulierẽ nos crebro aspicẽ uid̾it.
cor amoris iaculo uulneratũ intelligit.
t egressus inde ih̾c: secessit inpartestyrs
⁊ sẏdonis. Scribis ⁊ phariseis relictis. ĩ¬
trat. fines tyri ⁊ sydonis. ut filiam syrophe¬
nisse. a demonio lib̾aret. ut ꝑ fidẽ gentilꝰ

Expanded text:
sta mysticam quaerit intelligentiam, unde sta mysticam quaerit intelligentiam, unde corripitur a Domino, dum dicitur: Adhuc et vos sine intellectu estis? Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifesta dicta obscure vult intelligere. Dicit ergo: Sine intellectu estis, qui putatis tationes malae. Notandum est quod principalis sedes animae, non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Sunt etiam arguendi hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria voluntate nasci. Diabolus enim adjutor et incent habitus et gestus exteriores novit. Verbi gratia: Si pulchram mulierem vos crebro inspicere viderit, cor amoris jaculo vulneratum intelligit. Et egressus inde Jesus, secessit in partes Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis relictis, intrat fines Tyri et Sidonis, ut filiam syrophoenissae a daemonio liberaret, ut per fidem gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ. Nontimeo ⁊ inmundiciã obsonii.
sed cupiditatis. Tc̃ accedentes discipłi eius.
Phariseoꝵ magna est relligio incybis qͥ
fendicłm. uł ruinam. uł pedis impactio¬
nẽ possumꝰ dice̾. Unde dr̃. Qui scandalizaue¬
rit unũ depusillis .i. qui occasionẽ dederit
ruine. ⁊ c̃. At ille respondens ait. Omnis plan¬
tatio qmͣ ñ plantauit pr̃ ms̃ celestis. eradi¬
cabit᷑. plantatio ista doctores legis sig̾rat.
cũ seqͣcib siuis. qui xp̃m sĩ habebant funda¬
m̃tũ. quare sunt eradicandi. Sequit᷑. Sini¬
te illos. Qi dic̾et. ꝑmittite illos suo libero
arbitrio. ut eant scd̾m desid̾ia cordis sui. qr
irreuocabiles sunt. Unde paulus. hominẽ
traditionib suis. ⁊ sc̃ duces cecoꝵ. qui non
solũ sib ꝓficiunt. ñ. s eciam alios in p̃cipi¬
um trahunt. errantes. ⁊ inerrorẽ mittẽtes.
Respõdens ã petrus ait. Edissere nob̾ para-¬
bolam istam. Qd̾ aꝑte dc̃m fuerat petrus
parabolice dc̃m putat: ⁊ inu̾ba manife¬

Expanded text:
Augustinus: « Non timeo immunditiam obsonii, sed cupiditatis. » Tunc accedentes discipuli ejus, etc. Pharisaeorum magna est religio in cibis, qufendiculum vel ruinam, vel pedis impactionem possumus dicere; unde dicitur: Qui scandalizaverit unum de puruinae, etc. At ille respondens ait: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Plantatio ista doctores legis significat, cum sequacibus suis, qui Christum non habebant fundamentum, quare sunt eradicandi. Sequitur: Sinite illos. Quasi dicat: Permittite eos suo libero arbitrio, ut eant secundum desideria cordis sui, quia irrevocabiles sunt. Unde Paulus: Haeretictraditionibus suis, et sunt duces caecorum, qui non solum sibi prospiciunt, sed etiam alios in praecipitium trahunt errantes, et in errorem mittentes. Respondens autem Petrus, ait: Edissere nobis parabolam istam. Quod aperte dictum fuerat, Petrus parabolice dictum putat, et in verba manife
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ poss intrare. Claues autẽ
regni celoꝵ. ip̃am discernendi scientiam.
⁊ potentiã noĩat. Potentiam. qua liget
uł soluat. Discretionẽ: qua dignos uł in¬
dignos. discernat. Qui enĩ aliquẽ soluit
di habet nec tam̃ potentiã suscepit ligan¬
di atq soluendi: neminẽ soluit uł ligat.
Si autẽ potestatẽ suscepit. uec tamen
bene discernat siquẽ ligat. uł soluit.
qmͣuis inconspectu hoĩum. tam̃ in ꝯspec¬

Expanded text:
elorum posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi sententiam et potentiam nominat. Potentiam, qua liget vel solvat; discretionem, qua dignos vel indignos discernat. Qui enim aliquid indignenendi habet, nec tamen potentiam suscepit ligandi atque solvendi, neminem ligat neque solvit. Si autem potestatem accepit, nec tamen bene discernit, si quem ligat vel solvit, quamvis in conspectu hominum, tamen in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. Ligare et solu̾e ẽ. suꝑ t̾ram uiuos
exꝯmunicare. uł ab solu̾e. Qui autẽ mor¬
tuos solueret uł ligaret. ñ suꝑ t̾ram sed
post t̾ram hoc faceret. Notandũ ẽ qi hec po¬
testas. ñ soli petro data ẽ.s sic̃ ꝑetrus unꝰ
ꝓoĩb respondit. sic in petro oĩb hanc po¬
testatẽ dedit. Unde post passionẽ dictũ est.
Quoꝵ remiseritis peccã. ⁊ c̃. Nleo solis apłis
S ideo quasi unipetro eam concessit. specia.¬
lit̾. ut ad unitatẽ nos inuitaret. Ideo enĩ
annuntiare regnũ celoꝵ appropinquare.
appinquatio illa aũ. erat ꝑ aduentũ eiꝰ cur
R. Cũ sue passioni aꝓpinqͣret. sciens qura
passio eiꝰ. scandalũ inm̃tib credentiũ ge.¬
neraret. no luit deinceps ante passionẽ
tes peiꝰ oberrarent. In inissione uero ñ
ꝓhibuit. cum homines adhuc in fide pos
apłoꝵ. infide tandẽ passionẽ suã eis reue¬
lauit. s eos itm̃ ꝑ resurrectionis p̃nuntia¬
tionẽ. ꝯfortauit. littera satis patet. Et

Expanded text:
e est super terram vivos excommunicare, vel absolvere. Qui autem mortuum absolveret, vel ligaret, non super terram, sed post terram hoc faceret. Notandum est quod haec potestas non solum Petro data est, sed sicut Petrus unus pro omnibus respondit, sic in Petro omnibus hanc potestatem dedit. Unde post passionem dictum est: Quorum remiseritis peccata , etc. Nec solis apostolis, Sed ideo, quasi uni Petro eam concessit specialiter, ut ad unitatem nos invitaret. Ideo enim annuntiare, regnum coelorum appropinquare: appropinquatio autem illa erat per adventum ejus: cur  Cum suae passioni appropinquaret, sciens quia passio ejus scandalum in mentibus credentium generaret, voluit deinceps ante passionem tes pejus aberrarent. In missione vero non prohibuit, cum homines adhuc in fide poss apostolorum, in fide tandem passionem suam eis revelavit, sed eos per resurrectionis praenuntiationem confortavit. Littera satis patet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ gentuĩ diffe̾ndã. donec post resur¬
rectionẽ ẜfigaret. Mulier enĩ chananea
gentiũ eccłiam sig̾cat. q̃ eg̾ssa de finib tyri
⁊ sydonis .i. deritib gentilitatis. q̃ erat põ¬
d̾e peccõꝵ angustiata. ⁊ uenatio diaboli. Ty¬
rꝰ enĩ angustia: sydon uenatio. int̾pretatur.
mulieris. fides humilitas. patientia ecc łie.
designat᷑. fides qͣ credit posse saluari filiam.
Patientia quatotiens ꝯtempta inp̃cibus
ꝑseuerat. Humilitas qua se ñ canib s ca¬
tellis ꝯꝑat. Et accedentes discipłi eiꝰ. Eoce di

Expanded text:
ifferendam post resurrectionem praefiguraret. Mulier enim Chananaea gentilium Ecclesiam significat, quae egressa de finibus Tyri et Sidonis, id est de ritibus gentilitatis, quae erat pondere peccatorum angustiata, et venatio diaboli. Tyrus enim angustia, Sidon vero venatio interpretatur. ersona hujus mulieris, fides, humilitas, patientia Ecclesiae designantur: fides, qua credidit posse salvari filiam; patientia, qua quoties contempta in precibus perseverat; humilitas, qua se non canibus, sed catellis comparat. Et accede
Abbreviated transcription (Latin):
sum. mͦ autẽ eẽ. ꝯpletum. ⁊ iõ tunc dc̃m ẽ.
tu uocabis. mͦ autẽ tu es petrꝰ obfortitu¬
dinẽ fides. ⁊ tue confessionis. petrus dico
es petrus. a me petra. ut tñ mͥ reseruetur.
fundam̃t dignitas. s tucui ego ut ama¬
tori ⁊ confessori meo participiũ mei noĩs
dedi. suꝑ me fundam̃tũ mundos iapi¬
des ordinabis. ⁊ rebos remouendis. Et por¬
te inferi .i. peccã. uł heretici. uł blandi¬
sus eã eccłiã. Qui cñ intimo cordis amore.¬

Expanded text:
pletum; et ideo tunc dictum est, tu vocaberis, modo autem tu es Petrus, ob fortitudinem fidei, et tuae confessionis, Petrus dico, es Petrus a me petra, ut tamen mihi reservetur fundamenti dignitas. Sed tu, cui ego ut amatori et confessori meo participium mei nominis dedi, super me fundamentum, mundos lapides ordinabis, et reprobos removebis, et portae inferi, id est peccata, vel haeretici, vel blandirsus eam Ecclesiam. Qui enim intimo amore
Abbreviated transcription (Latin):
Unde paulus. Continuo ñ acquieui carn
⁊ sangͥni: iudeos designans. Seqͥtur. Ego
dico tͥ. qi tu es petrꝰ. Non ẽ intelugendũ¬
petrũ. tunc primũ accepisse hoc nomen.
s pociꝰ tunc qñ dc̃m ẽ. tu uocaboris ce¬
es petrꝰ. Non dixit. tu uocaberis petrꝰ. sed
dixit iam es petrꝰ. uł qñ andreas dix̃ pe¬

Expanded text:
Unde Paulus: Continuo non acquievi carni et sanguini , Judaeos designans. Sequitur: Ego dico tibi, quia tu es Petrus, etc. Non est intelligendum, tunc accepisse hoc nomen, sed potius tunc, quando dictum est: Tu vocaberis Cees Petrus, non dixit: Tu vocaberis Petrus; sed dixit: Jam es Petrus. Vel quando Andreas duxit Pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dulcedine ueri panis. qui cũ erat. m̃¬
re excid̾at. Qui dixit illis. Intuemii. ⁊
phariseoꝵ ẽ. decreta legis diuine tradi¬
ũbis p̃dicare. ⁊ factis impugnare. dñm
tẽptare. neo doctrine. aut oꝑib eiꝰ cred̾e.
Ab hꝰ modi gͦ ferm̃to p̃cepit eos cauere.
At illi cogitabant intra se dicontes. qr pa-¬
nes ñ acceꝑimus. ideo ñ uult ut de panib
eoꝵ comedamꝰ. ⁊ fortassis ieiunantes defi¬
ciemꝰ. Iħc sciens hoc. dixit eis. qͥd cogitatis¬
mala int̾ uose ⁊c̃. qiͣ diceret. quare uos ñ
intelligitis. qd̾ aliqͥd mystice significat᷑.

Expanded text:
et dulcedine veri panis, qui cum eis erat, meet dulcedine veri panis, qui cum eis erat, mente exciderat. Qui dixit illis: Intuemini, et Pharisaeorum est decreta legis divinae tradiverbis praedicare, factis impugnare. Fermtentare, nec doctrinae aut operibus ejus credere. Ab hujusmodi fermento praecepit eis cavere. At illi cogitabant intra se dicentes, quia panes non accepimus; ideo non vult ut de panibus eorum comedamus, et fort assis jejunantes deficiemus. Jesus sciens hoc, dixit eis: Quid cogitatis inter vos? etc. Quasi dicat: Quare vos non intelligitis, quod aliquid mystice significatur
Abbreviated transcription (Latin):
.i. morti Tempestas uero flatũ in mundoꝵ
spũum designat. Cetꝰ t̾cio die ion am
euomuit. ⁊ mors xp̃m t̾cio die uite red¬
didit. Et relictis illis ab iit. Nota qd̾ ñ sic̃
ĩ aliis loc̾legit᷑. dimissis turbis abiit. S
qr infidelitatis error in solentuiĩ aĩos. ob¬
tinebat. ñ dimisit eos sed reliquit ꝑ qd̃
itm̃ significauit se uideos relinq̃re. et
ad gentes transire. Et cũ uenissent dis¬
cipłi eiꝰ transfretũ: oblitist̾ panes tolłe.
Querat aliqͥs qͦ mͦ panes ñ habeant. qui
statim impletis septem sportis. ascen¬
derunt innauiculã.⁊ uenerunt ĩfines
magedon. ibiq audiunt nauigantes
qd̾ cauere debeant. a fer m̃to phariseoꝵ
S scͥpt᷑a dicit. Obliti st̃ cos dolle secĩ.
Rabanꝰ. qd̾ inditiũ ẽ. qd̾ modicã carnis
curã haberent in reliquis. quib ipsa re-¬
ficiendi corꝑis necessitas. que nat᷑ałr
cunctis in est intentione dñici comitatꝰ.

Expanded text:
et morti. Tempestas vero flatum immundorum et morti. Tempestas vero flatum immundorum spirituum designat. Cetus tertio die Jonam evomuit, et mors Christum tertio die vitae reddidit. Et relictis illis, abiit, etc. Nota quod non sicut in aliis locis legitur, dimissis turbis abiit, sed quia infidelitatis error insolentium animos obtinebat, non dimisit eos, sed reliquit. Per quod iterum significat se Judaeos relinquere, et ad gentes transire. Et cum venissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt panes accipere. Quaerat aliquis quomodo panes non habebant? qui statim impletis septem sportis ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan, ubi quoque audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum. Sed Scriptura dicit: Obliti sunt eos secum tollere. Quod indicium est, quod modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis inest, intentione Dominici comitatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo sanguine rubicundat ẽ. designat.
crastina uero serenitas que uesꝑum sub¬
sequitur. leticiam dñice resurrectionis
in sinuat. Undedauid. Aduesꝑum de¬
morabit᷑ fletꝰ. ⁊ admatutinũ lecicia.
Qd̾ uero subdit dicendo. Mane qui dem
dicitis. hodie erio tempestas. quia ruti
subsequi tribulationes fideliũ suoꝵ. qͥ
inuiciis sius. adultera ꝑ infidelitatẽ axp̃o
recedens q̃ui uerꝰ sponsus ẽ. ⁊ diabło qͣi a¬
lieno uiro adherens. Generatio carnał
signũ q̃rit. de celo. ⁊ uixta meritũ illius
signiĩ det̾ra offert᷑. Qui enum celestes fue¬
runt. signũ de celo meruer̃t. sic̃ apłi. qui
transfigurationẽ in monte uiderunt. ⁊ eĩ
ascendentẽ incelum aspexerunt. łis autẽ
qui eũ rnt̾fecturi erant. signũ itt̃fectionis
ostend̾e uoluit. Ionas aũ xp̃m signi ficat
qui simplicttate in nocentie cotũ binꝰerat.
Ionaf eiũ columba int̾pretatur. Nau¬
te sig̾cant uideos qui dederunt eũ ceto.

Expanded text:
o sanguine rubicundatus est, designat. Crastina vero serenitas, quae vesperum subsequitur, laetitiam Dominicae resurrectionis insinuat. Unde David: Ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Quod vero dicendo subdit: Mane quidem dicitis, hodie erit tempestas, quia rutilsubsequi tribulationes fidelium suorum, qin vitiis suis. Adultera, per infidelitatem a Christo recedens, qui verus sponsus est, et diabolo, quasi alieno viro adhaerens. Generatio carnalis signum quaerit de coelo, et juxta meritum illius signum de coelo non offertur. Qui enim coelestes fuerunt, signum de coelo meruerunt, sicut apostoli, qui transfigurationem in monte viderunt, et eum ascendentem in coelum aspexerunt. Eis autem qui eum interfecturi erant, signum interfectionis ostendere voluit. Jonas enim Christum significat, qui simplicitate innocentiae columbinus erat. Jonas enim columba interpretatur. Nautae significant Judaeos, qui dederunt eum ceto
Abbreviated transcription (Latin):
mare: ne audita infirmitate sue passioĩs.
titubent. Confirmaturꝰ gͦ eos infide priꝰ
iordanis orit᷑ adradices. libani montis ex
ior ⁊ dan. duob fontib. ubi eciã phylippᷤ
fr̃ herodis extruxit cesareã in honore ty¬
berii cesaris. imitat᷑ patrẽ suũ herodẽ. qui
inhonore augusti cesaris cesareã appellaũ
illam q̃ prius turris stratonis uocabatur

Expanded text:
mare, ne audita infirmitate suae passionis titubent. Confirmaturus ergo eos in fide, priJordanis oritur ad radices Libani montis, ex Jor et Dan duobus fontibus. Ubi etiam Philippus frater Herodis exstruxit Caesaraeam in honorem Tiberii Caesaris, imitatus patrem suum Herodem, qui in honorem Augusti Caesaris, Caesaraeam appellavit illam, quae prius turris Str
Abbreviated transcription (Latin):
uaticiniĩs ñ potuert̃ intellig̾e aduentiĩ
xp̃i. Et cũ qͣlitatẽ temꝑis futi. ex signis p̃¬
cedentib cognosc̾ent rem tam̃ neccĩam. ex
signis suis cognosc̾e negligebant. Et hocẽ
uostdicitis crastinũ serenũ fore. qr celum
rubicundũ. uidetis facto uesꝑe. ⁊ dicitis
mane. hodie crit tẽpestas. uamrutilat
celum tͥste. hoc ẽ. sol rubicundꝰ uimane.
apparet. Itaq faciẽ cel cognouistis discer¬
ne. signa aũt tempoꝵ. aduent᷑ mei nõ
potestis aĩadũtere. Mystice quidẽ uesꝑe

Expanded text:
aticinio non potuerunt intelligere adventum Christi, et cum qualitatem temporis futuri ex signis praecedentibus cognoscerent, rem tam necessariam ex signis suis cognoscere negligebant. Et hoc est: Vos dicitis crastinum serenum fore, quia coelum rubicundum videtis facto vespere, et dicitis mane, Hodie erit tempestas, nam rutilat coelum triste, id est sol rubicundus apparet. Itaque faciem coeli cognovistis discernere, signa autem temporum adventus mei non pote
Abbreviated transcription (Latin):
pascunt᷑. qr actiui qͥnq sensib corꝑis sub¬
lacent. dũ uacant ext̾iorib bonis. Contẽ¬
platun uero atẽꝑalib possessionibus
denudati sunt. uixta hoc qd̾ euangłm
p̃cipit. Et ideo .iiii. sunt. qͣi doctrina quatu¬

Expanded text:
pascuntur, quia activi quinque sensibus corporis subjacent, dum vacant exterioribus bonis. Contemplativi vero a temporalibus possessionibus denudati sunt, juxta hoc quod Evangelium praecipit, et ideo quatuor sunt, quasi doctrina quatu
Abbreviated transcription (Latin):
uulos infide sig̃cant. Mulieres u̾o molles.
⁊ uicis effluentes. designant. qui tm̃ pre¬
dicationẽ int̾ bonos recipiunt. Notand̾
ẽ. quia due pastiones in eungłio legũ.¬
tur. una ad actiuos. ⁊ altera ad ꝯtẽplati¬
uos ꝑtinet. In alia. quinq panes sub
figuris uet̾is testam̃t in quo licentia tẽ¬
poraliũ dat᷑ ministrati sunt. in hac .uii.
panes. sub figura noui testamenti. in qͦ
stium p̃ceptoꝵ mandat ⁊ p̃mioꝵ. Inalia
sedert̃ suꝑ fenũ. in hac ã suꝑt̾ram. fẽnĩ
enim. carnẽ ⁊ carnalia desid̾ia sig̾cat iux¬
ta illud. Oĩs caro feniĩ. ⁊ oĩs gła eiꝰ tanqͣm¬

Expanded text:
ero parvos in fide significant. Mulieres vero molles vitiis effluentes designant, qui tamen praedicationem inter bonos recipiunt. Notandum est quia duae passiones in Evangelio leguntur, una ad activos, altera ad contemplativos pertinet. In alia, quinque panes sub figura Veteris Testamenti, in quo licentia temporalium datur, ministrati sunt. In hac, septem panes sub figura Novi Testamenti, in quostium praeceptorum mandat, et praemiorum. In alia, sederunt super fenum, in hac autem super terram. Fenum enim carnem et carnalia desideria significat, juxta illud: O
Abbreviated transcription (Latin):
t dimissa turba astendit in nauicu¬
lã. ⁊ uenit infines magedon. Hic docet
qr p̃clicatores ministrato u̾do uite ppło:
ip̃i intra cubicłm cordis uirtutũ pomis
debent refici. Unde merito infines mage¬
don tend̾e dicunt᷑. que poma. uł nuritia

Expanded text:
dit in naviculam, et venit in fines Magedan, etc. Hic docet, quia praedicatores ministrato verbo vitae populo, ipsi intra cubiculum cordis virtutum pomis debent refici. Unde merito in fines Magedan tendere dicuntur. Quae poma vel nuncia
Abbreviated transcription (Latin):
noui testamenti qui defluctib hꝰ sch̾ e¬
repti suo exemplo nos instruendo refici.¬
unt. ue in uia deficiamꝰ. Et p̃cepit fͣbe
ut discunberent. suꝑ t̾ram: qr ꝑ scrip
ria carnis calcare. s ⁊ facultates tẽꝑa¬
les. que ꝑ t̾ram significant᷑. de relinq̃re
p̃cipim᷑. Et accipiens septẽ panes. grãs
agens. Gr̃as agit ut ostendat se ꝯgaud̾e
de salute hõium.⁊ nos ad agendas grãs
ĩformaret intẽꝑalib. Panes fregit. cũ sacͣ¬
erat ppłs fideliũ. Dedit discipłis ⁊ discipł¬

Expanded text:
Novi Testamenti, qui de fluctibus hujus saeculi eNovi Testamenti, qui de fluctibus hujus saeculi erepti, suo exemplo nos instruendo reficiunt, ne in via deficiamus. Et praecepit turbae, ut discumberent super terram, etc. Quia facultates temporales, quae per terram significantur, derelinquere praecipimur. Et accipiens septem panes, gratias agens. Gratias agit, ut ostendat se congaudere de salute hominum, et nos ad agendas gratias informaret in temporalibus. Panes fregit, cum sacerat populus fidelium; dedit discipulis, et discip
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑. Dñt ei. Unde nobis in deserco panes:
sententie possint inueniri. ⁊ unde tot mi¬
racula q̃ant saciari. Iuot panes habetis:
Querit ñignarꝰ s docendo responsurꝰ. At illi
dixerunt. Septẽ: ⁊ paucos piscicłos. Mysti
ce respondet. dñs p̃dicatorib suis. qͥ u̾bum
p̃dicationis timent. defice̾. Qiͣ dr̃et. uos mi¬
ramini unde tot milia hõium possim sa-¬
ciarȩ: quia p̾dicatio eumnͣgłii ⁊ exempla.
tiendos. Bene septẽ panes in myst̾io noni
lat᷑. ⁊ credita dat᷑. Neq ordeace fuisse. ꝓdun¬
t᷑. sicut illi qͥnq dequib st̾ saturata qͥnq
milia hoĩum. nͥe trm̃ sic̃ in lege. uitale aĩe¬
alim̃tum corporalib sacram̃tis obteg̾etur.
Ordei ⁊ enĩ medulla tenuissima. palea te¬
git᷑ Pauci uero pisces. sig̾cant alas scͥptas.
qͣs habemꝰ p̃t̃ nouũ testam̃tũ adedifica¬
tionem nr̃am. uł paucos fideles ꝑfectos

Expanded text:
niatur. Dicunt ei: Unde nobis in deserto panes tniatur. Dicunt ei: Unde nobis in deserto panes tsententiae possunt inveniri unde tot millia possunt satiari. Quot panes habetis? Quaerit non ignarus, sed docendo responsurus. At illi responderunt: Septem, et paucos pisciculos. Mystice Dominus respondet praedicatoribus suis, qui verbum praedicationis timent deficere. Quasi dicat: Vos miramini unde tot millia possunt samirari, quia praedicatio Evangelii, et exempla iendos. Bene septem panes in mysterio Novi latur, et credita datur. Neque hordeacei esse produntur, sicut illi quinque, de quibus sunt quinque millia hominum satalimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Pauci vero pisces significant alias scripturas, quas habemus, praeter Novum Testamentum ad aedificationem nostram. Vel paucos fideles perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt remouenda peecata. pͦea aĩa uerbo dei
nittͥenda. ⁊ pascenda. Conuocat discipłos su¬
os. et qd̃ facturꝰ ẽ enarrat. ut doceat magi¬
stros eccłie deb̾e minorib ꝯsilia sua ꝯmumi¬
care. Dicit itaq discipłis. Misereor turbe.
Miseret᷑ ut hõ. uult pasc̾e̾ ut d̾s. Turba my¬
stice tͥduo dñm expectat qr ꝙͣuis sit ĩfine sc̃e.
tͥuitatis. tam̃ pane u̾bi pasci desid̾ãt. Mise¬
ret᷑ã: cũ p̃dicatores mittit. Uł tͥduo dñm¬
st sustin̾e dr̃. qr iã inluce tͥne oꝑationis bo¬
ne posita ẽ .i. cogitationis. locutionis. ⁊ bone
actionis. ⁊ tam̃ in uerbo diuino enutrir
⁊ saciari desid̾at. Et non habent quid man
doctrina celesti. qr sine mea pastione nicħ
nolo eos dumit̾e ieuinos. acibo mee p̃dica¬
tionis. ⁊ amonitionis. ne deficiant inuia hꝰ
ante legẽ. sub lege. sub gr̃a. Quartũ tempꝰ
restat. infuto᷑ ubi erit dies sine nocte. In pre¬
senti gͦ dñs expectat᷑: doneo ad qrͣtun ꝑue¬

Expanded text:
nt peccata, postea anima verbo Dei nutrienda et pascenda est. Convocat discipulos, et quod facturus est, enarrat, ut doceat magistros Ecclesiae debere minoribus sua consilia communicare. Dicit itaque discipulis: Misereor turbae, etc. Miseretur ut homo, vult pascere ut Deus. Turba mystice triduo Deum exspectat, quia, quamvis sit in fide sanctae Trinitatis, tamen pane verbi desiderat pasci. Miseretce trinae operationis bene posita est, id est, cogitationis, locutionis, et bonae actionis. Et tamen in verbo divino enutriri et satiari desiderat. Et non habent quod manddoctrina coelesti, qui sine mea passione nihilnolo eos dimittere jejunos a cibo meae praedicationis et admonitionis, ne deficiant in via huante legem, sub lege, sub gratia. Quartum tempus restat in futuro, ubi erit dies sine nocte. In praesenti ergo Dominus exspectatur, donec ad quartum perve
Abbreviated transcription (Latin):
iunco. ⁊ de foliis palmaꝵ solent ꝯtexi. Iunc̃
uero suꝑ aquas nasci ꝯsueuit. Palma uero
uictorib datur. Iunceis gͦ uasis merito cõ-¬
ꝑant᷑ electi: qui radicem cordis in fonte ui¬
te collocant. ne abonis oꝑib arescant. As¬
similant᷑ ⁊ palmis. quia uictores huiꝰ mũ¬
di existunt. Septẽ fuisse memorant᷑. ꝓpt̾ sep¬
tiformen gr̃am qua ꝯplent᷑. fragm̃ta sub¬
tilitatẽ myst̾ioꝵ dĩ sig̾cant. qm ñ potest¬

Expanded text:
is palmarum solent contexi. Juncus vero super aquas solet nasci. Palma vero victoribus datur. Junceis ergo vasis merito comparantur electi, qui radicem cordis in fontem vitae collocant, ne a bonis operibus arescant. Assimilantur et palmis, quia victores hujus mundi existunt. Septem fuisse memorantur, propter septiformem gratiam, qua complentur. Fragmenta subtilitatem mysteriorum Dei sig
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem illiꝰ ꝯu̾si sunit. Muit ft̾ qui dm̃ nõ
laudant. nec fidẽ ꝯfitentur. Cecisunt qui
ñ intelligunt uã uite. nec aĩadu̾tunt. Sur¬
di sunt qui ñ obtenꝑant qmͣuis urtelligãt.
Claud sunt qui p̃cepta partĩ implent. par-¬
tim ñ implent. ⁊ qui ualentes incarnali in¬
tellectii. claudicant in sp̃uali. Qui ã ꝓiciunt
fideles humiliant sub pedibꝰ dñi. unde ⁊a-¬
charias. ad dirigendos pedos nr̃os inuiam

Expanded text:
ad fidem illius conversi sunt. Multi sunt qui Deum non ad fidem illius conversi sunt. Multi sunt qui Deum non laudant, nec fidem confitentur. Caeci sunt qui non intelligunt viam vitae, nec animadvertunt. Surdi sunt qui non obtemporant, quamvis intelligant. Claudi sunt qui praecepta partim implent, partim non implent. Vel qui valentes in carnali intellectu, claudicant in spirituali. Qui autem projiciunt fideles humiliant sub pedibus Domini. Unde Zacharias: Ad dirigendos pedes nostros in viam
Abbreviated transcription (Latin):
demonui: ubi dat᷑ exẽplũ catheri ⁊andi. et
bolo paruuli. qui nec dũ ꝑ se cape uł aliqͥd
boni. uł mali. possunt facere.
rcũ uide transisset iesus. Exiens definib
gentiĩ uenit inuideã. qr cũ plenitudo
gentiũ intrau̾it. t̾e oĩs isrł saluꝰ erit. Mystice
aũt̃ mare uxta qd̾ uenit ih̾c. turbida ⁊ tum̃¬
tia hꝰ scł uolumina sig̾cat. inquib praui
delectant᷑. qͣi pisces inmari. s illud mare fa¬
ctum ẽ. galylee. cum auiciis ad uirtutes
trans inigrare ceꝑunt. Et ascendens in mõ tẽ.
Qͥa in montẽ ascendit. auditores suos ad alti¬
ora inuitat. Dñs it ĩmonte. u̾bũ ẽ. in alto.
llotandũ ẽ. qr ip̃e ñ stans. sed sedeus loqͥt᷑ qr
se humiliauit ut nobis loq̃ret᷑. Non enĩ illuĩ
intellig̾ent hoĩes. in sua maiestate fuigen¬
tẽ. uUł inmonte dr̃ sedere. quia incelestib do¬
cuit sessionẽ .i. requiem ẽẽ q̃rendã. Et accesse
rt̃. Cũ enĩ ita in mundo se humiliaret: młti

Expanded text:
daemonium. ubi datur exemplum catechizandi et bolo parvuli, qui nec dum per se capere, vel aliquid boni vel mali possunt facere. Et cum transisset inde Jesus. Exiens de finibus gentilium, venit in Judaeam, quia, cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Mystice autem mare, juxta quod venit Jesus, turbida et tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi delectantur, quasi pisces in mari, sed illud mare factum est Galilaeae, cum avitiis ad virtutes transmigrare coeperunt. Et ascendens in montem, etc. Quia in montem ascendit, auditores suos ad altiora invitat. Dominus enim in monte, verbum est in alto. Notandum est quia ipse non stans, sed sedens loquitur, quia se humiliavit, ut nobis loqueretur. Non enim illum intelligerent homines in sua majestate fulgentem. Vel in monte dicitur sedere, quia in coelestibus docuit sessionem, id est, requiem esse quaerendam. Et accesserunt, etc. Cum enim se in mundo ita humiliaret, multi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicem uideis. pꝰea gentib. Priꝰ enĩ erat.¬
missio. deinceps cũ eẽt repudiata ab eis ad
b qui sunt canes. donec ui dei repudient. Nͣ
dicet. Uos gentiles indigni estis. ut uob̾ p̃di
exploret fidẽ mulieris. At illa respondet.¬
nes. nã mice nobis sufficiunt. ⁊ hoc ẽ. Nã
ad m̃sam scͥpturaꝵ Nos ñ sumꝰ digni scdere.
ad m̃sam qr canes sumꝰ. s sub eis existentes:
saitẽ aͥgs reliqͥas uellemꝰ hr̃e sic̃ ẽ. curatio
filie mee. Mystice canes .i. gentiles ꝯmede¬
rt̃ micas .i. int̾na myst̾ia. Iudei uero crustas
primũ saluatorẽ filiũ dauid. deinde dñm
uocat. ad extremũ ut dm̃ adorat. Meruit gͥ
ut ei dic̾etur. fiat tibi sic̃ uis. Qd̃ puerũ cen¬
turionis. ⁊ filiã chanance ñ ueniens ad
domos eoꝵ sanauit. sig̾cat gentes ad quas
ñ uenit. saluandas ꝑ p̃sentiã corꝑis. s per
u̾bum suũ. Qd̃ ip̃is rogantib. filii sanant᷑.
inii¬

Expanded text:
praedicem Judaeis, postea gentibus. Prius enim praa erat promissio, deinceps cum esset repudiata ab eis, ad s, qui sunt canes, donec Judaei repudient, quasi dicat: Vos gentiles indigni estis ut vobis praedexploret fidem mulieris. At illa respondetpanem, nam micae nobis sufficiunt. Et hoc est: Nam et ad mensam Scripturarum. Nos non sumus digni sedere ad mensam, quia canes sumus, sed sub eis existentes, saltem aliquas reliquias vellemus habere, sicut est curatio filiae meae. Mystice canes, id est gentiles, comedunt micas, id est, interna mysteria, Judaei vero crustas,primum Salvatorem filium David, deinde Dominum vocat, extremo ut Deum adorat. Meruit ergo ut ei diceretur: Fiat tibi sicut vis. Quod puerum centurionis, et filiam Chananaeae, non veniens ad domos eorum, sanat, significat gentes, ad quas non venit sanandas, per praesentiam corporis, sed per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filia sanatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
t. opat̃ munus qd̾ deo ẽ ex me iã deuotum
ꝓd̾it tͥ ammirando .i. cedet in tuos usus. Certe
ñ debes sum̾e. ne sis reus sacrilegii. Uł ita.
Uł ꝑ eclipsim. Quicunq dixit pat̾ri ⁊ c̃.
sub audi faciet dĩ mandatũ uł cõplebit
legem. uł erit indignus uita et̾na. ⁊ sic ꝓpt̾
istas ꝑsuasiones auaricie ur̃e. iuuenes ille
ñ honor aficabit patrem. ⁊ matrem. Ixritũ
itaq fecistis mandatiĩ dĩ ꝓpt̾ traditionẽ
ur̃am. Sequit᷑. Et ñ honorificabit patrem
patrẽ. aut matrẽ ũ honori ficauit. ⁊ ira dĩ man¬
datũ de sustinendis parentib fecistisirritũ
honorat. Preuidit quidẽ ysaias simulatio¬
nẽ uideoꝵ qd̃ in dolo repugnarent eungłio.
honorabat eciã cũ labiis: dũ dicebat. Ma¬
docet. ⁊ c̃. Uł eciam ꝯmendando ext̾iorẽ mũ¬
diciã illum honorabat. S dum int̾iori q̃
uera ẽ carebat. cor eoꝵ louge erat. ⁊ ille tał
honor inutił ẽ eis. uñ sequit᷑. Sine causa

Expanded text:
ti: O pater, munus quod est Deo ex me jam devotum, proderit tibi? admirando, id est, cederet in tuos usus? certe non debes sumere, ne sis reus sacrilegii. Vel ita: vel per eclipsin: Quicunque dixerit patri, etc. Subaudis, faciet Dei mandatum, vel complebit legem, vel erit dignus vita aeterna, et sic propter istas persuasiones avaritiae vestrae, juvenis ille non honorifiergo fecistis mandatum Dei propter traditiones vestras. Sequitur: Et non honorificabit patrem patrem aut matrem non honorificavit. Et ideo Dei mandatum de sustinendis parentibus fecistis irritumhonorat , etc. Praevidit quidem Isaias simulationem Judaeorum, quod in dolo repugnarent Evangelio. Honorabat etiam labiis eum, dum dicebat: Mac. Vel etiam commendando exteriorem munditiam, illum honorabat; sed dum interiori quae vera est carebat, cor eorum longe erat, et ille talis honor inutilis est eis. Unde sequitur: Sine causa
Abbreviated transcription (Latin):
rere. s miserere mei. qr dolor filie. dolor est
matris. S ut magis eũ ad ꝯpassionẽ moue¬
at. totũ dolorẽ enarrat dicendo. filia mea
male a demonio uexat᷑. U ulnera medico
detegit: ⁊ qͣlitatẽ ⁊ magnitudinẽ morbi o¬
stendit. Magnitudinẽ cũ dicat male ue¬
xat᷑. Qualitatẽ c̃ subiungat a demonio. Et
ñ respondit eiu̾bum. Multe cause st̃ qͣre ñ

Expanded text:
rere mei, quia dolor filiae est matris; sed ut magis eum ad compassionem moveat, totum dolorem enarrat dicendo: Filia mea male a daemonio vexatur. Vulnera medico detegit, et qualitatem et magnitudinem morbi ostendit. Magnitudinem, cum dicit, male vexatur; qualitatem, cum subjungit, a daemonio. Qui non respondit ei verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑfecta fide ꝯfessione polles. ego cuius
dicẽ fac̾e est. dico ẽ. Osymon beatꝰ es ẜmõ
dico bariona.i. qui tali ꝯfessione. ac pia
simplicitate uocari debes filiꝰ colũbe. uł
at ip̃e prudenti ⁊ pia simplicitate dñm
sequebat᷑ memor illiꝰ p̃cepti. Estote prudñ¬
tes sic̃ serpentes: ⁊ simplices sic̃ columbe.

Expanded text:
ssione polles, ego, cujus ssione polles, ego, cujus dicere facere est, dico tibi: O Simon, beatus es, Simon dico, Bar-Jona, id est qui tali confessione ac pia simplicitate vocari debes filius columbae, vac ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae .
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit. quẽ eũ dicant ẽẽ hoĩes. Pulchre qui
de dũo diu̾sam sentertiã ferunt. uocant᷑
hoĩes. De apłis aũ dicit. uos aũ quẽ me
eẽ dicitis: quasi ãnumero hominũ seg̃gãs
Iuasi lic̾et. uos aũ qui ñ estis hoĩes. s filii
dei. ⁊ ideo diĩ. quẽ me cẽ. dicitis: aꝑter
humilitatẽ se uocat filũ hoĩs. pociꝰ qmͣ
filiũ dez. Uł qr hoĩes estimabant eũ filuĩ¬
hominis ñ filiũ dĩ. Alii ioħm baptistam
⁊c̃. Errare potuert̃ in helyam. ⁊ ieremiam.
quo modo herodes errauit in ioħm dicens.
quẽ ego decollaui iohes. ip̃e surrexit ã mor¬
tius. ⁊ iurtutes in illo oꝑant᷑. Respondens¬
aũ petrus. Qmuis cadẽ uoluntas eẽt in¬
dit. Tues xp̃c filius dĩuiui. Cõplexus ẽ. oĩa
qr nat᷑am. et nom̃ exp̃ssit. in quo summa
uirtutũ ẽ. Dm̃ uiuĩ appellat: ad distincti¬
intimauit. qd̾ minꝰ est discipłs uero de eo
intimat. qd̾ maiꝰ ẽ. Dũs de se intimat qd̾

Expanded text:
qui de Domino diversam sententiam ferunt, dicuntur homines. De apostolis autem dicit: Vos autem, quem me esse dicitis? quasi a numero hominum eos segregans. Quasi dicat: Vos autem, qui non estis homines, sed filii Dei, et ideo dii, quem me esse dicitis? Propter humilitatem se vocat Filium hominis potius quam Filium Dei. Vel quia homines ehominis, non Filium Dei. Alii Joannem Baptistam, etc. Errare potuerunt in Eliam, et in Jeremiam, quomodo Herodes erravit in Joannem, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes in illo operantur . Respondens Petrus, quamvis eadem voluntas esset dit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Complexus est omnia, quia naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Deum vivum appellat ad distinctiintimavit quod minus est, discipulus vero de eo intimat quod majus est. Dominus de se intimat quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent. patrem honorandĩi. scił dm̃ esse
muñib uen̾andũ int̾precabant᷑. ⁊ itacar¬
nales patres sub noĩe pietatis pͦpouendos do¬
tione mumerĩ sentit᷑. Unde apłs. honora
uiduas: q̃ uere uidue st̃. Hic honor donĩ
intelligit᷑. Et alibi. Presbit̾ duplici hono¬
randi sunt honore. qiͣ dic̾e̾t. Non solis officiis
s eciam mum̾b sunt donandi. Qui autẽ
ialedixit pat. aut matͥ. subtrahendo eis
beneficia debita. morte moriatur. Uos aũ
dicitis filiis aliquoꝵ parentĩ. Oiuiuenes
uo uete qnͣtuncunq sitis pauꝑes oblatio¬
nes de reb. Et si ñ potestis pasc̾e̾ ꝑentes: ⁊
iõ offerre: ꝯtẽptis ꝑentib deo res urãs uo

Expanded text:
sus pervenirent, patrem honorandum, Deum esse sus pervenirent, patrem honorandum, Deum esse muneribus venerandum interpretabantur, et ita carnales patres sub nomine pietatis esse postponendos ditione sentitur; unde Apostolus: Honora viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et alibi: Presbyteri duplici honore sunt honorandi , quasi dicat: Non solum officiis, sed etiam muneribus sunt donandi. Qui autem maledixerit patri aut matri, subtrahendo eis beneficia debita, morte moriatur. Vos autem dicitis filiis aliquorum parentum: O juvenes, vovete, quantumcunque sitis pauperes, oblationes de rebus. Et si non potestis pascere parentes, et Deo offerre, contemptis parentibus, res vestras Deo
Abbreviated transcription (Latin):
non enĩ lauant. Multa baptismata erãt
u̾ba carnalit̾ accipientes. que illi de casti¬
gatione cordis ⁊ oꝑis. p̃cipiebant dicen¬
tes. Lauamini mundi estote.⁊mundami¬
ui qui fertis uasa dñi illi decorpore solũ
lauando seruabant. frustra iudei lauãt
manꝰ. ⁊ sua baptismata obseruãt: quã¬
dui ꝯtẽpnunt fonte saluatoris ab lui.
Intellrgentes itaq carnalit̾ illã lauatio¬
nẽ ꝓp ħe. seruabant in manib ⁊ ĩ corꝑe
abluendo illam p̃ceptionẽ. ⁊ ideo statue¬
rant. ñ nisi lotis manib manducare. Ip̃e¬
gredimini. falsam calumpniã uera respõ¬
sione dñs ꝯfutat. Cũ uos ꝓpt̾ traditionem
hominum p̃cepta domini ꝯtẽpnatis. qre
discipłos meos arguendos creditis. Qd̾ seni¬
oꝵ iussa pariupen debant. ut dĩ scita custo¬
Nã d̾s dixit Inquo p̃ceptum domini tradi¬
uione sua transgrediant᷑ oftendit d̾s. Pre¬
cepat inlege. honoraie prẽm aut in arie
pharisei aũt auaricie seruientes. ut hoĩes

Expanded text:
nt, etc. BEDA. Multa baptismata erant alia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de castigatione cordis et operis praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote , et: Mundamini, qui fertis vasa Domini ,; illi de corpore solo lavando servabant. Frustra omnes Judaei lavant manus, et sua baptismata observant, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. Intelligentes ergo carnaliter illam salvationem prophetae, servabant in manibus et corpore abluendo illam praeceptionem, et ideo statuerunt non nisi lotis manibus manducanra responsione Dominus confutat, cum vos propter traditiones hominum, praecepta Domini contemnatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custoNam Deus dixit. In quo praeceptum Domini traditione sua transgrediantur, ostendit: Deus praeceperat in lege honorare patrem et matrem. Pharisaei vero avaritiae servientes, ut homines