comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersitas temꝑalis. ut et̾na pena
uitetur. ⁊ ct̾na requies ꝯparetur. Nõ
inmi̾to ille uas electionis cum ingẽ¬
ti lecicia dixit. Non sunt cligne pas¬
siones hꝰ temꝑis. ad super uenturam
głam que reuelabitur innobis. Ecce
si angusta est pautis eligentib facił
tũ omnib diligentib. Dicit psal¬
uusta. ꝓpter uerba labiorum tuoꝵ
ego custodiui uias duras. S q̃ dura
sunt laborantib eud̾ ip̃is mitescũt
amantib pp̃ qd̃ ita diuine pieta¬
tis dispensatione actum est. ut in¬
t̾ior homo qui renouatur declie in
diem non ad huc sub lege positus
s iam sub gr̃a. ex honatur sarrinis
innum̾abilium obseruationum:
ri honĩ forisecus infert ille prin¬
ceps qui missus ẽ foras: int̾iore gau¬
dio leue fit Nith enim tam faclleẽ
bonc uoluntati qm ip̃a sibi. ⁊ ħ suffi¬
cit deo. Qnͣtumlib gͦ seuiat iste mũ¬

Expanded text:
erna poena vitetur, et aeterna requies comparetur? Non immerito ille vas electionis cum ingenti laetitia dixit: Non sunt condignae passiones hujus temporis, ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Ecce levis. Et si angusta est paucis eligentibus, facilis tamen omnibus diligentibus. Dicit Psalmista: Propter verba labiorum tuorum, ego custoantibus, eisdem ipsis mitescunt amantibus. Propter quod ita divinae pietatis dispensatione actum est, ut interior homo, qui renovatur de die in diem , non adhuc sub Lege positus, sed jam sub gratia exoneratus sarcinis innumerabilium observationum, ri homini forinsecus intulisset ille princeps qui missus est foras, interiori gaudio leve fieret. Nihil enim tam facile est bonae voluntati, quam ipsa sibi: et haec sufficit Deo. Quantumlibet ergo saeviat iste mu
Abbreviated transcription (Latin):
fecto ũ aq̃m s fleuma dixiss nec inħ uerĩ regena¬
tõus cacram̃tũ fuiss ostensũ cũ ꝑ sacram̃tum
mis oenda sit a qua cũ uino si de latere xͥ nõ aq̃
s eleuma cũ sanguine fluxisi ¶ It̃ nĩ fuisset¬
uera figura que suꝑ hac re p̾cessit in ueteri

Expanded text:
uam sed flegma dixisset. Nec in hoc verum regenerationis sacramentum fuisset ostensum, cum per sacramentum miscenda sit aqua vino, si de latere Christi non aqua sed flegma cum sanguine profluxisset. Sed nec vera fuisset figura quae super hac re praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
bile ad heferit amando:atq seruiendo rationali & propria uoluntate:
Ideo quippe & haec magne bone natura est: quia & hoc accepit ut possit
somme boni adhesere natura : qđ sinoluerit. bono sepriuat. & hoc ei
malũ est unde ꝑ iustitiã dr̃ &iã cruciatos consequitus: quidem̃ tam
iniquum quã at benesit deserto riboni neq ullo modo fieri potest ut
ita sit sedali quando  missi superioris boni nonsentitur malũ: cũ habe¬
tur qđ amatum est inferius bonum: sed diuina iustitia est. ut qͥ uo¬
luntate amisit qđ amare debuit: amittat cũ dolore qđ amauit.
dum naturarũ creator ubiq: laudetur: ad hacenimest bonũ
qđ dol& a missũ bonum: namnisi aliqđ bonũ remansiss& innatura.
nallus boni amissi dolores sce in pꝰena: cunau tẽ sine mali & perimento

Expanded text:
bili adhaeserit amando atque seruiendo rationali et propria uoluntate. bili adhaeserit amando atque seruiendo rationali et propria uoluntate. ideo quippe et haec magni boni natura est, quia et hoc accepit, ut possit summi boni adhaerere naturae; quod si noluerit, bono se priuat, et hoc ei . malum est, unde per iustitiam dei etiam cruciatus consequitur. quid enim tam iniquum quam ut bene sit desertori boni? neque ullo modo fieri potest ut ita sit, sed aliquando amissi. superioris boni non sentitur malum, cum habetur quod amatum est inferius bonum. sed diuina iustitia est, ut qui uoluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amauit, dum naturarum creator ubique laudetur. adhuc enim est bonum quod dolet amissum bonum; nam nisi aliquod bonum remansisset in natura, nullus boni amissi dolor esset in poena. cum autem sine mali experimento
Abbreviated transcription (Latin):
luntas propria non grandi ruinae pondere. suꝑ hominẽ cadat: si eã
uoluntati soperioris extollendo praeponat: hoc expertus est homo
contẽnens praeceptũ dĩ : & hoc experimento didicit. quid inter ess& in¬
terbonũ & malũ : bonũ scilic& oboedienti&: malũ autẽ in oboe¬
dientiae. Id est suꝑbiae. contumatiae peruersae imitationes dĩ &
noxiae libertatis: hocautem in quo ligno accidere potuit: & ipsa reut&iã
supradic tumest nomen acctpit: malumenim. nisi experimento nonsen¬
tiremus quia null ũ ess& si nonfecissemus: neq enim ullanatura mali est:
sedamissio boni honomen accepit: bonũ quippe incommotabile ds̃ est:
homo autẽ quantũ ad eius naturam in quaeum ds̃ condidit pertin&.
bo numest quidẽ sed non in commatabile ut ds̃ matabile autẽ bonum
qđ est post in commutabilebonũ: melius bonũ fit cumbono incõnmata¬

Expanded text:
luntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam luntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam uoluntati superioris ex- . tollendo praeponat. hoc expertus est homo contemnens praeceptum dei et ex hoc experimento didicit quid interesset inter bonum et malum, bonum scilicet oboedientiae, malum autem inoboedientiae, id est superbiae, contumaciae, peruersae imitationis dei et noxiae libertatis. hoc autem in quo ligno accidere potuit, ex ipsa re, ut iam supra dictum est, nomen accepit. malum enim nisi experimento non sentiremus, quia nullum esset, si non fecissemus. neque enim ulla natura mali est, sed amissio boni hoc nomen accepit. bonum quippe incommutabile deus est; homo autem, quantum ad eius naturam, in qua eum deus condidit, pertinet, bonum est quidem, sed non incommutabile ut deus. mutabile autem bonum, quod est post incommutabile bonum, melius bonum fit, cum bono incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
unius inoboedientiã peccatores constituti sunt multi: Ita & punius
oboedientiã iusti constituuntur multi quia sicut in adã omnes mori¬
untur sic & inxp̃o omnes uiuificantur frustra autẽ non nulli acute obtus si¬
sunt. cumrequirunt quo modo potuerit appellari lignũ di noscentia bont¬
& mali antequã ineo trans gressus ess& homo praeceptũ atq ipsĩ xperien¬
tia dinoscer& quid interess& in terbonũ qđ amisit & malu qđ amm sit:
lignũ eñĩ tale no menaccepit. ut eo secundu ꝓhibitio nẽ nontacta cauere tͦ
quodeo contra ꝓhibitionẽ tacto sentiretur: neq enĩ quia inde con¬
trapraeceptũ mandacauerunt: Ileo factũest illud lignuã d noscen
nis liuius nondiutius requiramus: si haec ipsa est magna utilitas homin
qđ dõ seruit iubendo ds̃ atile facit quic quid iubere uoluerit: de quo me¬
tuendũ nonest neiuber&: qđ inutilis esse possit: nec fieri potest ut uo¬

Expanded text:
unius inoboedientiam peccatores constituti sunt multi, ita et per unius unius inoboedientiam peccatores constituti sunt multi, ita et per unius oboedientiam iusti constituuntur multi; quia sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Frustra autem nonnulli acute obtussunt, cum requirunt, quomodo potuerit appellari lignum dinoscentiae boni et mali, antequam in eo transgressus esset homo praeceptum atque ipsa experientia dinosceret, quid interesset inter bonum, quod amisit, et malum, quod admisit. lignum enim tale nomen accepit, ut eo secundum prohibitionem non tacto caueretur, quod eo contra prohibitionem tacto sentiretur. neque enim quia inde contra praeceptum manducauerunt, ideo factum est illud lignum dinoscennis huius non diutius requiramus, si haec ipsa magna est utilitas homini quod deo seruit, iubendo deus utile facit quidquid iubere uoluerit, de quo metuendum non est, ne iubere quod inutile est possit. Nec fieri potest ut uo
Abbreviated transcription (Latin):
profetadicit: priusquã sciat puerbonũ aut malũ contem net maliti¬
am. ut elegat bonũ: quo modo qđ nescit aut contempn& autelegit
nisi quiaha& duo sciuntur aliter perprudentiã boni. aliter ꝑex
perientiã mali ꝑprudentiã bonimalũ scitur & honsentitur: tenetun
enim bonũ ne amis sid eius sentia tur malũ : Itẽ per& perientiã mali scitur
bonũ : qm̃ quid amiserit sentit. cuidebono amisso malefuerit: priusquã
scira ergo puerper&perientiã autbonũ quo carer& aut malum
qđ boni amissione sentir&: contẽ sit malum uteli ger& bonũ: Iest
noluit amittere qđ habebat: nesentir& amittendo qđ amittere
non debebat. singulare &emplũ oboedientiae: quippe qui nonue nra
facere uoluntatẽ suã sed uoluntatẽ eius a quomissus est: non sicut ille qui
elegit facere uoluntatẽ suã noneius a quo factus est: merito sicut per

Expanded text:
propheta dicit: priusquam sciat puer bonum aut malum, contemnet malitipropheta dicit: priusquam sciat puer bonum aut malum, contemnet malitiam, ut eligat bonum. quomodo quod nescit aut contemnit aut eligit, nisi quia haec duo sciuntur aliter per prudentiam boni, aliter per experientiam mali? per prudentiam boni malum scitur, etsi non sentitur; tenetur enim bonum, ne amissione eius sentiatur malum. item per experientiam mali scitur bonum, quoniam quid amiserit sentit cui de bono amisso male fuerit. priusquam sciret ergo puer per experientiam aut bonum, quo careret, aut malum, quod boni amissione sentiret, contemsit malum, ut eligeret bonum, id est, noluit amittere quod habebat, ne sentiret amittendo quod amittere non debebat: singulare exemplum oboedientiae; quippe qui non uenit facere uoluntatem suam, sed uoluntatem eius a quo missus est; non sicut ille qui elegit facere uoluntatem suam, non eius a quo factus est. merito sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
tum lirxp̃o ilũ in operibus bonis quae praeparauit ds̃ ut in illis am¬
bulemus : et alibi cumdixiss&: cumtimore & tremore uestram ipsorũ
salutem operamini nesibi putarent tribuendãm tã quã ipsi sefacerent
ustos & bonos continuo sublecit: ds̃ enĩ est quioperatur in nobis:
sumpsitergo dñs ds̃ hominẽ quẽ fecit & posuit eum in paradso ope¬
ad ae dicens: abni ligno qđ est in paradiso escã edes deligniꝰ autẽ cog¬
noscendi bonũ & malũ non manducabitis deillo: quadie autẽ ederȩ¬
tis abeo mortemoriemini: Si aliquid maliess& lignũ illud unde
prolubuit hominẽ dr̃ eius ipsius male natura uenenatus uideretur
mittat. supra omnes homines praedicandus est: sed hoc nisicuius dam singu¬
laris laudisess& non illi puero tribueretur qui ex genere is rahel factus
emmanuel nobiscũds̃ reconciliauit nos dõ hominũ &dĩ homo mediator:
uerbũ apud dm̃ caro apud nos uerbũ caro inter dm̃ & nos: de illo quippe

Expanded text:
 Christo Jesu, in operibus bonis quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus. Et alibi cum dixisset, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; ne sibi putarent tribuendum, tanquam ipsi se facerent justos et bonos, continuo subjecit: Deus enim est qui operatur in vobis . Sumpsit ergo Dominus Deus hominem quem fecit, et posuit eum in paradiso opeAdae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de illo: qua die autem ederitis ab eo, morprohibuit hominem deus, eius ipsius mali natura uenenatus uideretur mittat, supra omnes homines praedicandus est. sed hoc nisi cuiusdam singularis laudis esset, non illi puero tribueretur, qui ex genere Israhel factus Hemmanuhel nobiscum deus, reconciliauit nos deo hominum et dei homo mediator; uerbum apud deum, caro apud nos; uerbum caro inter deum et nos. de illo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
a quodã tempore incipit sectamen ante quã aliquid haius modi gꝑtus
st si cergo primis illis hominib imuitaerat dulcis quã profestior
amittere diuitabant idq ipsam quib cũq modis uelsones siginti antẽ

Expanded text:
odam tempore incipit, sed tamen antequam aliquid eius modi expertus sit. Sic ergo illis primis hominibus iam uita erat dulcis, quam profecto amittere deuitabant, idque ipsum quibuscumque modis uel sonis significante
Abbreviated transcription (Latin):
recipimus secundum quendam modum: Non itaque m mor talitatẽ
spiritalis corporis recipimus quam nondum habuit homo sed recipimus
iustitiam exqua perpeccatum lapsus est homoreno uabimur ergo aue¬
tus tatepeccatianti non in pristinum corpus animale in quo fuitadã:
sed in melius id est incorpus spiritalecumefficimur aequalis angelis
dĩ apti caelestihabitatione. ubi escaquȩ corrumpitur non egebimus:
Penouamur ergo sp̃smentis nrae secundum imaginem eius quigreauit

Expanded text:
recipimus secundum quendam modum. non itaque inmortalitatem spiritalis corporis recipimus, quam nondum habuit homo, sed recipimus iustitiam, ex qua per peccatum lapsus est homo. renouabimur ergo a uetustate peccati nsed in melius, id est, in corpus spiritale, cum efficimur aequales angelis dei, apti caelesti habitationi, ubi esca, quae corrumpitur, non egebimus. renouabimur ergo spiritu mentis nostrae secundum imaginem eius, qui creauit
Abbreviated transcription (Latin):
uaus̃ otest ei sdempartib terrae Vniuersũ autẽ mundũ quis nonuideat¬
ntis i adtendereue lit &diemubisol est & noctẽ ubinonest. & uesperõ un
in qle discedit & mane quo accedit simul habere: sed nos plane interr&ͥs
aec omniasimul haberenon possumus: nec ideotamen istã terrena
ponditionẽ lucis qu ecorporeae temporalem localẽ que circuitũ
lli patriae sp̃itali coaequase debemus: ubi sem ꝑ estdies incontem¬
platione in cõnmutabilisueritatis: semꝑ uespera Incogritionein
se ipsacreaturae semꝑmane &iam ex hac cognitione in laudecrea¬
toris: qui a nonibi absce sulucis superioris sedin ferioris cognitio¬
nes distinctione sit uespera necmane tãquã nocti ignorantiae scienti
matutina succedat: sed quoduesꝑtinã & am cognitionẽ in gloriã cor¬
ditoris attollat: Deniq &illa noete non nominata uesper e inquis
& mane & meridienarrabo & adnuntiabo & ex audies uocẽmeã

Expanded text:
potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideatpotest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, uespere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
assemecã dispe̾tando certare ut dicat sublimiũ caelorũ angelos
onalternatĩ contueri primorationis creaturã in cõtmutabilt̃
iuerbi di incõnmutabiliueritate: Acde inde creaturasip
is eetertio corũ &iã inse ipsas cognitionẽ ad laudem referre crea¬
or is sedeorũ mentẽ mirabili facilitate. haecomnia simul posse:
lum qui dtam endicet aut quis quã dixerit audiendus est illã caelestt̃
na igelorũ milib: ciuitatẽ aut non contem plari creatoris aeterni¬
at aut mutabilitatẽ ignorare creaturae. aut exeius quoq inferio
quadõ cognitione non ł audarecreatorẽ simulhoctotũ pos¬
int simulhoctotũ faciunt: Possunt tamen & faciunt simulergoha¬
ent &diẽ &uesperã & mane: neq uerendũ ost ne forte: nestidone¬
is iã illasentire ideo non put& hoc ibi posse fieri quia in hisdiebus
uuisolis huniscircuitu ꝑaguntur fierinom potest & hoc quideni non

Expanded text:
tasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium coelorum Angelos tasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium coelorum Angelos non alternatim contueri, primo rationes creaturarum incommutabiliter in Verbi Dei incommutabili veritate, ac deinde ipsas creaturas, et tertio earum etiam in seipsis cognitionem ad laudem referre Creatoris; sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. Numquid tamen dicet, aut si quisquam dixerit audiendus est, illam coelestem in Angelorum millibus civitatem, aut non contemplari Creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non
Abbreviated transcription (Latin):
In occasum quã uespere nomine nuncupamus. & adortũ iterũreditĩ
quod manedicunius : Cur& illicuesperã nondicamus cũa contempletio¬
ne creatoris creatura despicitur. & mane. cũa cognitione creaturae
in laudem creatoris ad surgitur : Neq enĩ & xp̃s sic dicitur lux quo modo
chicitur lapis: sedilludꝓpri e hocutique figurat e: quis qui sergonon
eã quã pronostromodõlo uelindagare uel putarẽ potuimus. sed aliã
reqͥrit inillorũ enumeratione dierũ sententiã quae non in pro : &ia
figurat e sed in haccreaturarũ conditione proprie meliusq pcssit
intellegi: qu erat & diunitus adiutus inueniat: fierienĩ porestiteliã
poalium hisciuin e scripturao uer bis congruentiorẽ fortas sis inuenig̃ neque eñ
ancita confirmo ut aliã quȩ p̃ponendasit inuerurenom posse contendam:
eut consirmo Requiemdiscripturã scam nonquasi post las situdinẽ uel

Expanded text:
in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione Creatoris creatura despicitur, et mane cum a cognitione creaturae in laudem Creatoris assurgitur? Neque enim et Christus sic dicitur lux , quomodo dicitur lapis ; sed illud proprie, hoc utique figurate. Quisquis ergo non eam quam pro nostro modulo vel indagare vel putare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intelligi; quaerat, et divinitus adjutus inveniat. Fieri enim potest ut etiam ego aliam his divinae Scripturae verbis congruentiorem fortassis inveniam. Neque enim ita hanc confirmo, ut aliam quae praeponenda sit, inveniri non posse contendam, sicut confirmo requiem Dei Scripturam sanctam, non quasi post lassitudinem vel
Abbreviated transcription (Latin):
Istos .uii. dies qui proillis agunt ebdomadã cuiuscursu & recur sut m¬
porarapiuntur. inquadies est .i. a solisortu usque in ortũ circuitus sicillo¬
rũ uicẽ quandam exhibere credamus ut noneos illis similes. sediultũ in pa¬
resminime dubitemus: N& quisquẽ arbitretur illud quod dixideluce
sp̃itali & de conditodie inspĩtali & angelica creatura & decontemplaione
quã hab & inuerbodi & decognitione qua inscipse creatura cognoscitur
eiusq relatione adlaudem in cõnmutabilis ueritatis ubi priusratio uide¬
batur rei faciendȩ quae cognita est ficta. Non propri e sed quan fi¬
gurate atq allegorice conuenire ad intellegendũ diem &ues perã & mane
Echiliter quidem quã in haconsu&udme cotidianae lucis huius& corpo¬
ralir non tamentẽ quã hic propri e. ibi figurate: ubienim melior &
certior lux: ibi uerior &iã dies : Curergonon &ã uerior uespera: &
ułriusmane : nã sin istisdieb: hab& quandã declinationẽ suã lux

Expanded text:
istos septem dies, qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figurate atque alsed aliter quidem quam in hac consuetudine quotidianae lucis hujus et corporalis; non tamen tanquam hic proprie, ibi figurate. Ubi enim melior et certior lux, ibi verior etiam dies: cur ergo non et verior vespera et verius mane? Nam si in istis diebus habet quamdam declinationem suam lux
Abbreviated transcription (Latin):
do dicipossit id quod prace perat ds obltãsiuis sȩ milierẽ quam quam & obliuai
opracet p timaximiuniis & tamnecessaria ad meximam culpam damnabe¬
lisꝰ neglcentiae pertinor&: ⁊prumtamen cuidentioreius trans gn essoest
cummemora re meretur & tan quaminilbodĩ adiftens proe sensqu e
condem netur: Tindencessarium suit cuninpsal modiceretan u mnemo¬
pidlemim entibus manditatuis addere ut faciantea: Malne nuimus¬
moria petinent ut comampnant cop̃ uarigationss miori peecatoubio bl¬
uionis nuila est ecusatio: Dixitergo ser pens malieri, Nonmor temo¬
riemimꝰ scaenim ds̃ quo niam quodie manducaueritis deco adaperienit

Expanded text:
perat deus, oblitam fuisse mulierem, quamquam et obliuio praecepti, maxime unius et tam necessarii, ad maximam culpam damnabilis neglegentiae pertineret. uerum tamen euidentior eius transgressio est, cum memoria retinetur et tamquam in illo deus adsistens praesensque contemnitur. unde necessarium fuit, cum in psalmo diceretur: et memoria retinentibus mandata eius, addere: ut faciant ea. multi enim memoria retinent, ut contemnant ea praeuaricationis maiore peccato, ubi obliuionis nulla est excusatio. Dixit ergo serpens mulieri: non morte moriemini. sciebat enim deus, quoniam qua die manducaueritis de eo aperien
Abbreviated transcription (Latin):
abolic& m hocangelicum: habentenim quael amboni & maliangeli.
opera similia sicut mor ses & magisaraones: ueruminlus &am sonian gli potta¬
tiores sunt: quianec maliangeli&̃am talium operũ quic quam pos sunt inisiqđ
peranꝗdas boncis permi serit d̃ utre tribuatur uruciuque secundunor¬

Expanded text:
ud fuit opus diabolicum, hoc angelicum. Habent enim quaedam boni et mali angeli ud fuit opus diabolicum, hoc angelicum. Habent enim quaedam boni et mali angeli opera similia, sicut Moyses et magi Pharaonis . Verum in his etiam boni Angeli potentiores sunt, nec mali angeli etiam talium operum quidquam possunt, nisi quod per bonos Angelos permiserit Deus, ut retribuatur unicuique secundu
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum hoc est astutis simus Itadictus est serpens. propterastutĩã
di abaliquite in illo & deilboagebatbolum: Quem admodum dicit̃
pnidens uel estuta lingua quam prudens uel astatus mou&t ad ali¬
quid prudenter afutequi e suadendum: Nonenimest hȩcuis
seuurtus membri corporals quoduocatur lingua : Eedutique
mentis quacutitur ea. It a&ia dm est stilus nendax scriba rũ:
Ne que enim essemendacim pertin& insi aduiuente matqu e
sentientem : Sedstilus mendax dictus est quẽd percum mendax
mendaciter operetur: Quemadmodum & susls ser nens mendgx
diceretur quod eo diabalus tamquam ftlomendaciter uteretur
hoc ideo cõnmendan dumpõtaui nequis quam & istimans animan¬
tia rationes & pertia humanum babere intellectum uel inammal
rationale repente mutari seduc atur illamopinionem ridiculam &
noxiamreuolutiones animarum uelo minum inbestias uel homi¬
nes bestarum: Sicergolocutus est serpens bominisicutasina

Expanded text:
bestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus ebestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus ediaboli, quae in illo et de illo agebat dolum: quemadmodum dicitur prudens uel astuta lingua, quam prudens uel astutus mouet ad aliquid prudenter astuteque suadendum; non enim est haec uis seu uirtus membri corporalis, quod uocatur lingua, sed utique mentis, quae utitur ea. ita etiam dictus est stilus mendax scribarum; neque enim esse mendacem pertinet nisi ad uiuentem atque sentientem; sed stilus mendax dictus est, quod per eum mendax mendaciter operetur, quemadmodum si et iste serpens mendax diceretur, quod eo diabolus tamquam stilo mendaciter uteretur. hoc ideo commendandum putaui, ne quisquam existimans animantia rationis expertia humanum habere intellectum uel in animal rationale repente mutari seducatur in illam opinionem ridiculam et noxiam reuolutionis animarum uel hominum in bestias uel in homines best
Abbreviated transcription (Latin):
uteis incantantibus pronliant plerum quedelo¬
tebris &iamillic habalicauis operatur ad cognas cendam ubiqu epro¬
uidentiam quam rem cuireinaturali ordine subiciat. & quid&iamuo¬
luntatibus malis sapientissima potestate permittant uthoc magis habxa t
usus serpentis mouericarminihus hominum quamullum aliud ge
animantium : Hȩc enimnon parua testacio est naturam primiti
hum anam serpentes seductamesse conloquio : Eaudentenim demo¬
nis hancsibi potestatem dariut ad incantationẽ hominum serpentes
moueant. ut quo lib & modo fallant quos possunt: Hoca inem per¬
mit tuntur ad primi factime moriam cõnmendandem : quosit eis
quedamcum hoc genere familiaritas : por roipsum primum factũ
ad hoc per mis sumest : ut pernaturam serpentes significaretur gene¬
ne hominum cuicrudiendo hȩc gesta conscribioportebat omnes dia¬
bocae temptationis similitudo quodapparebit cuminserpemem ꝓ¬
ferri caeperit diuina sententia: proinde prudentissimus omnium

Expanded text:
ut eis incantantibus prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur, ad agnoscendam ubique prouidentiam quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, ut hoc magis habeat usus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent enim daemones hanc sibi potestatem dari. ut ad incantationem hominum serpentes moueant, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod adparebit, cum in serpentem proferri coeperit diuina sententia. Proinde prudentissimus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
rit dicendo quidem ut fierent qua e continuo facta sunt dm̃
non laborasse: ged forte cogitando quid fieridebuiss&
quacura uel ut liberatus rerum perfectione requie uerit :
&ed̃ merito diem quo primum factus est ab hac animi in¬
tentione securus benedicere & scĩficare uoluerit: Quod¬
siha& sape remultum dessipere est perum enim conden¬
darum tam facultas quam facilitas in cõ paralis & in¬
effabilis est apud dm̃. quid restatut intellegamusnisi
fortecreaturae rationali inqua & hominem creauit inse
ipsorequiem praebuisse post eius per fationem perdonu
sp̃ssc̃i perquem diffunditur caritas incordibus nostris. u
illucferamur appetitu de siderii quo cumuenerimus requi¬
escamus idest nihil amplius requiramus: gicut enim r&tedi¬
titur ds̃ facere quicquitͥ ipso in nobis operante fecerimus
it arecte dicitur dr̃ requies cerecum eius munerere qui esci

Expanded text:
rit dicendo quidem, ut fierent, quae continuo facta sunt, deum rit dicendo quidem, ut fierent, quae continuo facta sunt, deum non laborasse, sed forte cogitando, quid fieri debuisset, qua cura uelut liberatus rerum perfectione requieuerit et eo merito diem, quo primum factus est, ab hac animi intentione securus benedicere et sanctificare uoluerit? quodsi haec sapere multum desipere est — rerum enim condendarum tam facultas quam facilitas inconparabilis et 9 ineffabilis est apud deum — quid restat, ut intellegamus, nisi forte creaturae rationali, in qua et hominem creauit, in se ipso requiem praebuisse post eius perfectionem per donum spiritus sancti, per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, ut illuc feramur adpetitu desiderii, quo cum uenerimus requiescamus, id est nihil amplius requiramus? sicut enim recte dicitur deus facere, quidquid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiesci
Abbreviated transcription (Latin):
fierent: Iam uero quod scriptum est requi euisse dm̃ indie
septimo ab omnibus operibus suis quae fecit. & id eo eundem
diembenedixisse & scĩ ficasse quia ln eo requieuit ab omnibus¬
io soperibus suis. ut quomodo possimus quantum adiuti fueri¬
mus abipso intell&tu conemur attingere prius dehoc.
carnales hominum suspitiones a nostrismentibus abigamus:
Num quid enim diciuel credifas est dm̃ laborasse in operan¬
do cum ea quae supra scripta sunt condidit quando dicebat¬
& fiebant:ita quippen& homo laborat sialiquid faciedũ
moxut dixerit fiat: Quam uis enim humana uerba sonis
amminiculata it a proferantur ut sermo diurnus fati¬
g& : cramencum tam pauca sunt quam pauca legimus in eo
quod scriptum est cum dr̃ dixit fiat lux fiat firmamentum
& cetera usque infinem operum quae rexto die consum¬
iauit: nimis absordideleramentiestistum uel hominis¬
Quanto magis nedum dĩ laborem putares anfortequis dixe¬

Expanded text:
fierent. Iam uero, quod scriptum est requieuisse deum in die fierent. Iam uero, quod scriptum est requieuisse deum in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et ideo eundem diem benedixisse et sanctificasse, quia in ipso requieuit ab omnibus operibus suis, ut, quomodo possumus, quantum ab ipso adiuti fuerimus, intellectu conemur adtingere, prius de hoc carnales hominum suspiciones a nostris mentibus abigamus. numquid enim dici uel credi fas est deum laborasse in operando, cum ea, quae supra scripta sunt, condidit, quando dicebat, et fiebant? ita quippe nec homo laborat, si aliquid faciendum, mox ut dixerit, fiat. quamuis enim humana uerba sonis adminiculata ita proferantur, ut sermo diuturnus fatiget, tamen, cum tam pauca sunt, quam pauca legimus in eo, quod scriptum est, cum deus dixit: fiat lux, fiat firmamentum et cetera usque in finem operum, quae sexto die consummauit, nimis absurdi deliramenti est istum uel hominis, nedum dei, laborem putare. An forte quis dixe
Abbreviated transcription (Latin):
potentior desuperratio non eis annuit interius. quaeuim
numeri contu&ur perquem contuitum fideliterdicit id
quod dicitur unum innumeris. innullas partes diui dipos¬
se: Nulla autemcorporanis iin partes innumerabiles di¬
uidit : & facilius caelum & terram transire quaesecundum
senarium numerum fabricata sunt. Quamefficiposse ut
senarius numerus non suis partibus cõnpleatur : Gratias
ita que ereatorisemper agatanimus humanus aquo ita
creatus est ut hoc possit uidere quodauium nulla nulla
bestiarum : Quae tamen nobis cumuident & caelum & ter¬
ram & luminaria & mare & aridam : & omnia quae in eis
sunt : Quam ob rem non possumus dicere propterea sena¬
riumnumerum esseper f&tum quia sex diebus per¬
fecit ds̃ omnia opera sua : sed propterea dm̃sex die¬
bus perfecis se opera sua quia sen arius numerus per¬
fectus est: Itaque &iamsiis tanonessent per fetus illees s&:
Nisi autem ille perfetus ess& ista secundum eum perf&ta non¬

Expanded text:
potentior desuper ratio non eis adnuit interiusque uim potentior desuper ratio non eis adnuit interiusque uim numeri contuetur: per quem contuitum fidenter dicit id, quod dicitur unum in numeris, in nullas partes diuidi posse, nulla autem corpora nisi in partes innumerabiles diuidi, et facilius caelum et terram transire, quae secundum senarium numerum fabricata sunt, quam effici posse, ut senarius numerus non suis partibus conpleatur. gratias itaque creatori semper agat animus humanus, a quo ita creatus est, ut hoc possit uidere, quod auium nulla, nulla bestiarum, quae tamen nobiscum uident et caelum et terram et luminaria et mare et aridam et omnia, quae in eis sunt. Quamobrem non possumus dicere propterea senarium numerum esse perfectum, quia sex diebus perfecit deus omnia opera sua, sed propterea deum sex diebus perfecisse opera sua, quia senarius numerus perfectus nisi autem ille perfectus esset, ista secundum eum perf
Abbreviated transcription (Latin):
istacernebat sicut cernimus animo fantasias corporũ
quae non prestosunt oculis sed ea quaeuidimus uel e
eis quae uidimus imaginando cogitamus: quo ergo
modo ista cernebat ut ita dispone i : quonis ieo
quo solus potest. Uerum tamer nos mortales & peccato¬
res quorum animas ad grauant corpora corruptibi lia
Quam quam & si corda mundissima & mentes simplicissimass
gereremus sc̃ĩs que ange lisia messemus aequa les non
ita ista nobis ess& nota diuina substantia sicut ipsa sibi:
tpamen istam senariinumeri perfectionem nec extra
nos ipsos cernimus sicut oculis corpora: N&ita intranos¬
m&ipsos quem admodum corporã fantasias & uisibilium
im̃gines rerum : sed alio quodam longe differentimodo:
quamuis enim seobiectent mentisas pectui quasi corpus¬
colorum quae dams imulacra : cumsen ariinumeri cõnposi¬
tio uelordo uel partitio cogitatur : Tamenualidior & prae¬

Expanded text:
ista cernebat, sicut cernimus animo phantasias corporum, ista cernebat, sicut cernimus animo phantasias corporum, quae non praesto sunt oculis, sed ea, quae uidimus, uel ex eis, quae uidimus, imaginando cogitamus. quo ergo modo ista cernebat, ut ita disponeret? quo, nisi eo, quo solus potest? Uerum tamen nos mortales et peccatores, quorum animas adgrauant corpora corruptibilia  quamquam, et si corda mundissima et mentes simplicissimas gereremus sanctisque angelis iam essemus aequales, non utique nobis ita nota esset diuina substantia sicut ipsa sibi — tamen istam senarii numeri perfectionem nec extra nos ipsos cernimus, sicut oculis corpora, nec ita intra nosmet ipsos, quemadmodum corporum phantasias et uisibilium imagines rerum, sed alio quodam longe differenti modo. quamuis enim se obiectent mentis aspectui quasi corpusculorum quaedam simulacra, cum senarii numeri conpositio uel ordo uel partitio cogitatur, tamen ualidior et prae
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ sapientia non de fuisse intellegatur : & sicoloribi
non appellatur: hoc estenim quod dixi: dumres concedi¬
tur non esse deuocabulis laborandum: Sciamus ergo
ita dictum esseomnia in mensura & numero & pondere
disposita tam quam dictumess& ita disposita ut habe¬
rent proprias mensuras suas & proprios nume ros& pro¬
prium pondus quae in eis posui cuius que generis mobi¬
litate mutarentur augmentis & deminutionibus multi¬
tudine & paucitate : laeuitate & grauitate : secundum
dispositionem dĩ : Numquid sicut istamutantur. ita ip sum
di consilium inquo ea dis posuit mutabile dicimus auer¬
terit ipse tantam dementiam : cum hȩcergo ita dispone¬
rentur ut haberent mensuras & numeros & pondera sua
ubi aẽcernebat ipsedisponens. Neque enim extrascip¬
sum sicut cernimus oculiscorpora quae utique nondum
erant cum dis ponerentur ut fierent : N& intraseipsu

Expanded text:
tis sapientia non defuisse intellegatur, etsi color ibi tis sapientia non defuisse intellegatur, etsi color ibi non appellatur. hoc est enim, quod dixi, dum res conceditur, non esse de uocabulis laborandum. Faciamus ergo ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, tamquam dictum esset ita disposita, ut haberent proprias mensuras suas et proprios numeros et proprium pondus, quae in eis pro sui cuiusque generis mutabilitate mutarentur, augmentis et diminutionibus, multitudine et paucitate, leuitate et grauitate secundum dispositionem dei: numquid, sicut ista mutantur, ita ipsum dei consilium, in quo ea disposuit, mutabile dicimus? auerterit ipse tantam dementiam! Cum ergo haec ita disponerentur, ut haberent mensuras et numeros et pondera sua, ubi ea cernebat ipse disponens? neque enim extra se ipsum, sicut cernimus oculis corpora, quae utique nondum erant, cum disponerentur, ut fierent. nec ita intra se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipsa ubi disposuit si in illis. quomod oergo in ipsdomia quan¬
do ipsa inalus : Nonitaquo dubitandum est illa esse & trata
qua e dis posita sunt in quibus omnia disposita sunt: Ansor¬
teputabimus ita dictumesse omnia in mensura & numero
& pondere disposuisti Ac si dicer&ur. omnia sic disposus¬
tiuthaberent mensuram & numerum & pondus : Quia & si
dices&ur omnia corpora inco loribus disposuisti : Non hino
eset conse quens ut ipsadĩ sapientia perquam facta sunt
omnia colore inseprius habuisse intelleger&ur in quibus
facene corpora sedita acciper&ur omnia corpora in colo¬
ribus dis posiusti: Ac sidicer&ur omnia corpora sicdis¬
posuisti ut haberent colores : quasi uero acreatoredõ disposi¬
ta in coloribus corpora id est itadis posita ut colorata es¬
sent. Possit aliter intelleginisi aliqua ratio colorum sin¬
gulis corporumge ne ribus dis tribuendo rum in ipsa dis ponen¬

Expanded text:
dem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia, quandem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia, quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est illa esse extra ea, quae disposita sunt, in quibus omnia disposita sunt An forte putabimus ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, ac si diceretur: omnia sic disposuisti, ut haberent mensuram et numerum et pondus? quia et, si diceretur: omnia corpora in coloribus disposuisti, non hinc esset consequens, ut ipsa dei sapientia, per quam facta sunt omnia, colores in se prius habuisse intellegeretur, in quibus faceret corpora, sed ita acciperetur: omnia corpora in coloribus disposuisti, ac si diceretur: omnia corpora sic disposuisti, ut haberent colores. quasi uero a creatore deo disposita in coloribus corpora, id est ita disposita, ut colorata essent, possit aliter intellegi, nisi aliqua ratio colorum singulis corporum generibus distribuendorum in ipsa disponen
Abbreviated transcription (Latin):
reest: quore feruntur ut quiescant quorum quies purum
g audium est nec illud iam refertur ad aliud sed nom̃¬
menmensurȩ & numeri & ponderis quis quis non nisi uiliteri
uit s eduliter nouit: trascendat omne quod ita nouit aut si non¬
dum potestin&ipsis nominibus hereat de quibus cogitare nisisor¬
dide non potest: tanto enimmagis cuique ista insuperioribus lca¬
ea uo cabula quae in rebus in fimis & abo uiectissimis didicit
trans ferre adilla sublimia quibus intuendis mentem serena¬
re conatur nonesturgendus ut faciat : Dumenim hoc intellegi¬
tur quod intellegendum est non magnoperecurandum est
quiduoc&ur: Scireo port& tamen cuius modi similitudo est
inferiorum ad superiora: Non enimaliter recte hincillucra¬
tiotendit & trahitur : Iamuerðsiquis quam dicit creatames¬
semen suram & numerum & pondus inquibus dm̃ omnia
disposuisse scriptura testatur Simillis omnia disposuit ea¬

Expanded text:
re est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum re est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed nomina mensurae et numeri et ponderis quisquis nonnisi uisibiliter nouit, seruiliter nouit. transcendat itaque omne, quod ita nouit, aut si nondum potest, nec ipsis nominibus haereat, de quibus cogitare nisi sordide non potest. tanto enim magis cuique ista in superioribus caea uocabula, quae in rebus infirmis et abiectissimis didicit, transferre ad illa sublimia, quibus intuendis mentem serenare conatur, non est urgendus, ut faciat. dum enim hoc intellegatur, quod intellegendum est, non magnopere curandum est. quid uocetur. scire oportet tamen, cuiusmodi similitudo est inferiorum ad superiora. non enim aliter recte hinc illuc ratio tendit et nititur. Jam uero si quisquam dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus deum omnia disposuisse scriptura testatur, si in illis omnia disposuit, ea
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut uideatur mei ssura sine men sura excedere omnia
quaenum erari possunt : ut uideatur numerus sinenumer
exceded mnia quaependi possunt ut uideatur pondus
in lapidibus tantum modo & lignis & huius modimolibus
& quantis cumquecorporalibus uelter restribus uel cae¬
lestibus animaduerti & cogitari potest: Est&liam men¬
sura aliquid agendinesit in reuocabilis & inmoderata pro¬
gresno : & estnumerus & affectionum animi& uirtutum
quo abstitiae deformitate ad sapientiae formamdecus¬
que collegitur : & est pondus uoluntatis & amoris ubi ap¬
pare quan tiquid que in appetendo fugiendo praepo¬
nendo postponendo pendatur: Sed h&̧ animorum atque
mentium & mensura alimen sura cohib&ur : &numerus
alionum end formatur & pondus alio pondere rapitur
Qensura autem sinemensura est: cuiȩ quatur quod de il¬
laest nac aliunde ipsa est : numerus sinenumerdest : quo for¬
mantur omnia n&formaturipse : pondus sineponde

Expanded text:
sunt, ut videatur mensura sine mensura; excedere omnia sunt, ut videatur mensura sine mensura; excedere omnia quae numerari possunt, ut videatur numerus sine numero; excedere omnia quae appendi possunt, ut videatur pondus in lapidibus tantummodo et lignis atque hujusmodi molibus, et quantiscumque corporalibus vel terrestribus vel coelestibus animadverti et cogitari potest. Est etiam mensura aliquid agendi, ne sit irrevocabilis et immoderata progressio; et est numerus et affectionum animi et virtutum, quo ab stultitiae deformitate, ad sapientiae formam decusque colligitur; et est pondus voluntatis et amoris, ubi apparet quanti quidque in appetendo, fugiendo, praeponendo, postponendoque pendatur: sed haec animorum atque mentium et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondere rapitur. Mensura autem sine mensura est, cui aequatur quod de illa est, nec aliunde ipsa est: numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec formatur ipse: pondus si
Abbreviated transcription (Latin):
enimante creaturamerat aliquid nisi creator in ipsoergo
erant s ed quo modo Nam& ista quae creata sunt in ipsoes
selegimnus anilla sicut ipse ista uero sic ut in illo a quo reguntur
& tubernantur : & quo modo illa ipse : Neque enim ds̃men¬
suraest aut numerus aut pondus aut ipsa omnia : ansecun¬
dum id quod nouimus men suram in eis quaemetimor & nu¬
merum in eis quae num e ramus & pondus in eis quae ad pen¬
dimus⁊ onest ds̃ ita secundum id uero quod mensura
orninei modum praefigt & nume rus omnireis peciem
praeb& & pondus onnemrem ad qui&em acstabiett
trahit ille primitus & ue raciter & singula riter ⁊st e est
qui terminat omnia & format omnia & ordinat omnia
Nihilque aliud dictum intellegitur quomodopercor&
linguam humanam potuit: omnia in mensura & numerd
& pondere disposuisti: nis iomnia intedisposuisti: Magñu
est paucis que concessum &ce dereomnia quae me tiri pos¬

Expanded text:
enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. in ipso ergo enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. in ipso ergo erant. sed quomodo? nam se legimus : an illa sicut ipse, ista vero sicut in illo a quo reguntur et gubernantur? Et quomodo illa ipse? Neque enim Deus mensura est, aut numerus, aut pondus, aut ista omnia. An secundum id quod novimus mensuram in eis quae metimur, et numerum in eis quae numeramus, et pondus in eis quae appendimus, non est Deus ista: secundum id vero quod mensura omni rei modum praefigit, et numerus omni rei speciem praebet, et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et veraciter et singulariter ista est, qui terminat omnia et format omnia, et ordinat omnia; nihilque aliud dictum intelligitur, quomodo per cor et linguam humanam potuit, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti, nisi, Omnia in te disposuisti? 8. Magnum est paucisque concessum, excedere omnia quae metiri pos
Abbreviated transcription (Latin):
toraut⁊ iuell& biduo uno die sp̃elem creaturam & aliocor¬
pora lennsi ue uno caelum cumomnibus quae in eõsunt &e¬
omnino quan do uell& & quam diuuellat quomodouell&
quis est quidicat uo luntatieius aliquid potius o resisten
Qua proptercum eum legimus sex diebus omniaper fecisse
Se senarium numerum considerantes inuenimus esteꝰ
perf&tum atqueita creaturarum ordinem currere
ute iam ipsarum partium quibus iste numerus perfici¬
tu appareat quasi gradata distinctio: ueniat & iam
illud inmentem quod alio loco scripturarum ei dicitum
oinia in mensura & numero & ponderedis posuistiat¬
queita cogit& anim a quae potest in uocato in auxilium do
& iñpertiente atque inspirante ui res utrum ha& iii men¬
stira numerus pondus in quibus dm̃ dis posuisse omnia scrip¬
tumest Erantalicubi ante quam crearecur uniuersa creatu¬
raamn & iami psacreata sunt : & sie rant antea ubierant Ne que

Expanded text:
aut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die coraut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die corporalem, siue uno die caelum cum omnibus pertinentomnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo uellet. quis est, qui dicat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legimus sex diebus omnia perfecisse et senarium numerum considerantes inuenimus esse perfectum, atque ita creaturarum ordinem currere, ut etiam ipsarum partium, quibus iste numerus perficitur, adpareat quasi gradata distinctio, ueniat etiam illud in mentem, quod alio loco scripturarum ei dicitur: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet anima, quae potest. inuocato in auxilium deo et inpertiente atque. inspirante uires, utrum haec tria, mensura, numerus, pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant alicubi, antequam crearetur uniuersa natura, an etiam ipsa creata sunt. et, si erant antea, ubi erant. neque
Abbreviated transcription (Latin):
utn ullus alius interponi quae singulae senarupartnss anetos
quibus constat. ⁊ inum sexta duo tertia tria dimidia itauno die fac
uostlir duobus autem sequentibus fabrica mundihuius uno
superior parsidest forma mentum Altero infe riorira est
mare & terra sed partem superio rem nullis alimento rumcor¬
poralium generibus iñ pleuit : quia nonibierat posi turus corpo¬
ratali refectione indigentia adinferiorem quam sibi congru¬
entibus anima libus ornatur̾ erat necessaris eorum indi¬
gentiaecib is ante ditauit: Reliquis ergo iidiebus eacrtata sunt
quae intramundum sunt: idestin traistam uniuersita tem
uisibilem & elimentis omnibus factam uisibilia suis con¬
iruis motibus a gerentur: primo in firmamento luminari¬
aquia prius erat factum firmamentum: deinde an ferio
ariprantia sicutor doipse poseebat: T no die a quarum
Alio ter rarum n& quis quam ita demens est utaude¬
at dicere non potuiss e dm̃ facereuno die si ciell & cunc¬

Expanded text:
ut nullus alius interponi possit, quae singulae senarii partes sunt quibus constat: unum sexta, duo tertia, tria dimidia — ita uno die facta est lux, duobus autem sequentibus fabrica mundi huius: uno superior pars, id est firmamentum, altero inferior, id est mare et terra . sed partem superiorem nullis alimentorum corporalium generibus inpleuit, quia non ibi erat positurus corpora tali refectione indigentia. at inferiorem, quam sibi congruentibus animalibus ornaturus erat, necessariis eorum indigentiae cibis ante ditauit. reliquis ergo tribus diebus ea creata sunt, quae intra mundum, id est intra istam uniuersitatem uisibilem ex elementis omnibus factam, uisibilia suis et congruis motibus agerentur . primo in firmamento luminaria, quia prius erat factum firmamentum, deinde in inferiore animantia, sicut ordo ipse poscebat, uno die aquarum. alio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicere non potuisse deum facere uno die cunc
Abbreviated transcription (Latin):
suis ds̃ indie . Uii. requieuit: nec illos dies sicut istos solares.
nec ipsam operationem ita cogita redebemus quẽ ad mo¬

Expanded text:
suis deus in die septimo requieuit, nec illos dies sicut istos solares nec ipsam operationem ita cogitare debemus, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
siderantis & laus uberior omni potentis artificis: quioninia
insapientia fecit: qua ea fineusq adsinem ꝑtendens & suauiter
cuncta disponens : nec eaipsa rerum nouissima quȩ ꝓsunige¬
neris ordine dissoluunt᷑. Et quarum dissolutionẽ & pena
nostrȩ mortalitatis horremus reliquit informi a.
quod &sistultos lat& subluc & proficientibus clarumq ꝑf&ctisẽ :
& cer tamnibus talibus inferiores creaturȩ motibus p̃bentur
hominis alubris amonitines utuideat quantũ sibis atagandum sit ꝓsad

Expanded text:
siderantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia siderantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia in sapientia fecit, quae a fine usque ad finem pertendens et suauiter cuncta disponens nec ea ipsa rerum nouissima, quae pro sui generis ordine dissoluuntur, et quarum dissolutionem ex poena nostrae mortalitatis horremus, relinquit informia, quod si stultos latet, sublucet pro- proficientibus clarumque perfectis est. et certe omnibus talibus inferioris creaturae motibus praebentur homini salubres admonitiones, ut uideat, quantum sibi satagendum sit