comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& malus hic tolerat ꝑtẽporalẽ clemen¬
nhanc enĩuita dsparc& impi is: & tumen
non parc& dectis. In illa parc& elesctis &
tamen ñ parc& iniquis: Quantũquisq:
aut in corpore aut in mentẽ flagella sus¬
tin& : Tantũ se in finẽ remunerre sper&
Dumenĩ multa dampnabilia reꝓbi cõmissis¬
seuideantur despetia dõ nullo emendati¬
onis uerbere feriuntur. Cemina ꝑcussioẽ
diuina : una in bonã pastẽ qua ꝑcutimur car¬
nẽ ut emendemur : altera quia uulner amur
conscientia excaritate ũtdm̃ ad tencius
diligamus Ds ideo iustõ flagellat nede
iusticia suꝑbiens cadat. Flagellũ nãq tunc
delebit culpã cũmuta uerit uitẽt. Omnes
diuine ꝑcussio aut purgatio uite prȩsentis
ẽ : aut iniciũ poene sequentis. Nã quibusdã

Expanded text:
er temporalem clemenIn hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunerari speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. Gemina est percussio divina: una, in bonam partem, qua percutimur in carne ut emendemur; altera, qua vulneramur in conscientia, ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. Deus ideo justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. Flagellum namque tunc delebit culpam, cum mutaverit vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae se
Abbreviated transcription (Latin):
pareo seminatipirce & m&et bonũ autẽ
sr cientes ñdeficiamus. Dũ tẽpus habemȩ
operemur bonũ cedomnes homines mcxi¬
me autẽ de domesticos fidei Saulotoor
ditẽ Redoptio anime uiri diuiciȩ suȩ qui
autẽ miscrebitur pccuperibeatus erit
Iuisalũmatur pciuperi expbrat fustorẽ¬
onclude ele mosinã incorde pauperis &
hec ꝓte exorabitꝰ ab omnimelo Ignem
ardentẽ extinguit a qua & elemorincre¬
sistit peccatũ. Non ẽ eis bene quia sidu¬
e sunt medi & elemosinã ñdanti E lemosi¬
nc̃e uiri quasi signaculũ cũ ipso ꝓpt̃ man¬
datũ ad sume paupere & propt̃ in opiã edꝰ
nedemittas illũ uacuũ. pone thesaurum
in p̃ceptis altissimi & prod erittibi magis
quã aurũselemosina pauperis nefraudes
&oculos tuos ne trans uestas apccupere
mãesurientẽ nedespexeris & ñ ex aspe¬
ris pauperẽ in inopia sua Corinopinead¬
flixeris & n&richas datũ angustianti:
Racione cũ tribulatione neabicias & ñ
auertas faciem tuã ab egeno et abinopt ne

Expanded text:
parce seminat, parce et metet . Bonum autem facientes non deficiamus: dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . SALOMON. Redemptio animae viri, divitiae suae . Qui autem miserebitur pauperi, beatus erit . Qui caluonclude eleemosynam in sinu pauperis, et haec pro te exorabit ab omni malo . Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccato . Non est eis bene qui assidue sunt mali, et eleemosynam non dant. Eleemosyna viri quasi sacculus cum ipso . Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum . Pone thesaurum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis um. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non
Abbreviated transcription (Latin):
nccs eũ intuciuis tutȩ Elemosinã eñĩ pateus
nerit in obliuione: icole fecme ẽ. quirelinqui
patrẽ & e male distus ado quiex as perat
b quomodo illi tibi Ieꝵonioois¬
Dix. Bonũ ẽ quidem postdm̃amare
parentes ac filios: sed sinec essitas uenerit:
ut amorpacrentũ ac filiorum dĩ. amore com¬
par&ur & non possit utrũq: serure : Tunc
odio in propinquis pia&tes indõ est. Hono¬
ra patrem tuum: sed site. a uero pactre non¬
separat : tam diu cito sanguinis copulã
quatm diũ illi suum nouerit crectorem Iota¬
silius diut. Parentes nr̃os ut ꝓpriccuis¬
cera diligiimus si accederenos adseruitutẽ
xp̃i non prohiberent. Sicutem prohibuȩ¬
rint nec sepulchrei illius aspicere debemꝰ:¬
filicmꝰ suꝑ me non ẽ medignus. Pauł¬

Expanded text:
mosyna enim patris non erit in oblivione . Malae famae est qui relinquit patrem: et est maledictus a Deo qui exasperat mbus quomodo illi tibi . HIERONYMUS. Bonum est qparentes a filiis; sed si necessitas venerit, ut amor parentum et filiorum Dei amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in propinquis, pietas in Deo est. Honora patrem tuum : sed si te a vero paseparat: tandiu sis tu sanguinis copula, quandiu ille suum noverit Creatorem. BASILIUS. Parentes nostros ut propria viscera diligamus, si accedere nos ad servitutem Christi non prohibuerint. Si autem prohibuerint, nec sepulcra illorum nobis debenfilium au
Abbreviated transcription (Latin):
ur gia concitt. Quisperat indño sublei¬
ur s Reis oetus dora. In omine qđ scit sose
mens depͥmat : nequõ duistus scientiae con¬
gregat uentus clationis tollat Miran¬
da quippe astio cuielatio noneleuat : sed
grauat dũ ꝑsuꝑnã gratiã adalciora
intellegenda ducimur quantũ subtilius
leuamur : tantũ semꝑ ꝑhumilita tẽ nos¬
m& ipsos in in tellestu nr̃o p̃mere debemus.
Valde quippe elcctamens r&unditur seipsi
suꝑ quem extollit supponatur Aorogan¬
tes uiri intra scãm eccłam quãuis dõ uiuen¬
do refugiunt: eũ tamen ueracit̃ credendum
confitentur. U̾sidoꝵus dix̃. Deiusticia:
uistute. nulla elacione suꝑbias. Debonis fac¬
tis non extollaris : & debono opere neglorie¬
ris. Elacio excelsos deiecit & adroganta
sublimes humiliauit: qđ manifestando potes
admittere tacendo custodi:¬

Expanded text:
sperat in Domino, sublevatur . GREGORIUS. In omne quod scit sese mens deprimat, ne quod virtus scientiae congregat, ventus elationis tollat. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Dum superna gratia ad altiora intelligenda ducimur, quantum subtilius levamur, tantum semper in humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi, super quem se extollit, supponatur. Arrogantes viri inter sanctam Ecclesiam, quamvis Deum fugiendo refugiunt, eum tamen veraciter credendo confitentur. ISIDORUS. De justitiae virtute, nulla elatione superbias. De bonis factis non extollaris, et de bono opere non glorieris. Elatio excelsum dejecit, et arrogantia sublimes humiliavit. Quod manifestando potes amittere, tacendo custodi
Abbreviated transcription (Latin):
aris Nonsis terribilis insubiestis tuis
sic eis dominare ut tibi delestentur ser¬
nc̃c desiderant. Promalo merito plebis
aufer&ur dostrinit p̃dicationis Probono
animo audientis tribu&ur sermo dosto¬

Expanded text:
; non sis terribilis in subjectis, sed sic dominare, ut tibi delectent sercommissi sunt. Pro malo merito plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo docto
Abbreviated transcription (Latin):
us la&eris AGagtiNts dex̃ Srenĩ iustus
est qui exfideuiuit . Iniquus autẽ ẽ. qui ñ bab&
fidem. Hominȩ fideli : totus mundus diuiciȩ :
bres c& usq adeo pual& fides ut omnes suꝑ
marȩ pedib fac̃ ambulcre. Magna ẽ fidesii¬

Expanded text:
ris . AUGUSTINUS. Si enim justus est qui ex fide vivit, iniquus est qui non habet fidem. Homini fideli, totus mundus divitiae; brae fit: usque adeo praevalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambul
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiã : offest sacrificiũ AGustipꝰs¬
dix̃. O port& quippe &iã eũ qui miseri cordiã
requir& & ipsum ꝓsclute sua aliquid labora¬
re. Inuenire possumus misericordiã sed
in animã contribulatã & spmhumilitatis
nexitũ tuũ coguadm̃: & in testam̃to tuo relin
sine controuersia salus ẽ. Disciplina sine
misericordia: multũ destituitur: siuna sine
misericors ipse non fuerit . Neque in p&ra¬
bit diuina pi&a te aliquid inp̃cib: qui ad p̃¬
cẽpauperis ñ fuerit humanus. USidopus
dix̃. misericordia ad conpaciendo aliene
miseriȩ uocbulũ sortitaẽ. Nullus autẽ in a¬
lio misericors eẽ potest : qui praue uiuendo
inse misericors ñẽ¬

Expanded text:
offert sacrificium . AUGUSTINUS. Oportet quippe etiam eum qui misericordiam requirit, et ipsum pro salute sua aliquid elaborare. Invenire possumus misericordiam, sed in anima conturbata et spiritu humilitatis. In exitu tuo cogita Deum, et in testamento tuo relinqsine controversia, salus est. Disciplina sine misericordia multum destituitur, si una sinemisericors ipse non fuerit. Neque enim impetrabit a divina pietate aliquid in precibus, qui ad preces pauperis non fuerit humanus. ISIDORU. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors esse potest, qui prave vivendo in se misericors n
Abbreviated transcription (Latin):
opor t&ut possit opere dĩꝑficere . Quan¬
timonachorũ dũpatres mateos quaẽ
miserantur : suas animas ꝑdiderunt :
Melior ẽ secularis mansu&dus : quã monai¬
hus animosus &iracundus Meliorse
culiris in infirmita e seruiens frgtri
suꝑ monacho nonmiseren tẽ ꝓximosuo de
Mona clus bilinguis conturbet son tuoe
lis autẽ requiem ad ducit Pallorenĩ cum
humilitite & macies : decus ẽmonachi
Sipotueris iniuriart & afficraonuicnali
&porttre ac tacere magne schec suꝑali
densa inbona terra culta sic aninicumo¬
incicbi fruistificans cogita tionib diuina
scripturcirũ. Sic̃ lampada lucid t in locontee¬
ne brosorefulgens : hic monabiell modie
sobria in corde ꝑugilisn tepore pielmnodis
suae & oratione sc̃ pondus scilis depͥmnit in¬
firmũ sic somnus monae ch& inorlitioneriu

Expanded text:
oportet, ut possit opus Dei perficere. Quanoportet, ut possit opus Dei perficere. Quanti monachorum, dum patris matrisque non miserantur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam monachus animosus et iracundus. Melior est saecularis infirmitas serviens fratri, super monachum non miserentem proximo suo. Monachus bilinguis turbat fratres. Fidelis autem requiem adducit. Pallor enim cum humilitate, et maceries, decus est monachi. Si potueris injuriari et affici conviciis, et portare ac tacere, magna est sata in bona terra culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, sic somnus de
Abbreviated transcription (Latin):
nant. Quipen&rare intim e nequeu
scltim necessaria foris operentur. Mona¬
chus qui in t̾ra possessionẽ querit : mona¬
chus ñ ẽ. Usi dorus dix̃. Tunc sequisque
monachum iudic& cũseminimũ cunstis¬
enim donũ ac cep̃ mona chus: qui t̃renos
actuo a sem& ipso proiecit. Nec implicat
se negociis secularib militaens dño
niuitas patru dix̃. Mona chus enim
non solũ ꝓpterea dicitur quia uxorẽ non
hab& sedreligioni dĩ & seruicio ipsius man¬
cipatus ẽ & cura illiẽ que ad modũ dõ ñscło
placeat. Quienimagis eligit castitatẽ
quȩ do carẽ & spsscĩ habitatio Mona
chus siuentrẽ suũ & linguã continueritꝰ&
uacationẽ ñ fecerit: Confidat quia ñmo¬
ri&ur in a&nũ Monachus edens multũ
&operans multũ : non confidet In hoc
Qui autẽ paruum edit: &iã siparuũ opere¬
tur : confidat & uirilit̃ agat : ñꝑd& mer¬
cedẽ sua. Quiuult edifica redomũ multa
suũ. It monachỹ multe curce habere

Expanded text:
nant. Qui penetrare ad intima nequeunt, nant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Monachus qui intra possessionem quaerit, monachus non est. ISIDORUS. Tunc se quisque monachum judicet, cum se minimum existimenim donum accipit monachus qui terrenos actus a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus militans Deo. EX VITIS PATRUM Monachus enim non solum propterea dicitur quia uxorem non habet, sed religioni Dei, et servitio ipsius mancipatus est: cura illi est quemadmodum saeculo non placeat, quia magis elegit castitatem, quae Deo cchus, si ventrem suum et linguam contineat, et vacationem non fecerit, confidat quia non morietur in aeternum. Monachus edens multum, et operans multum, non confidat in hoc. Qui autem parum edit, etiamsi parum operetur, confidat, et viriliter agat, non perdet mercedem suam. Qui vult aedificare domum, multa uum: ita monachum multam curam habere
Abbreviated transcription (Latin):
gulccritate cens&ur. Moncechisit uigel
sensus neuanis cogitationib polluat᷑.
m& scientiã scripturarũ & carnis ui¬
cia non amabit. Epi imitentur apłs &
monachi ꝑfestos patres ut quorũ hono¬
rẽ possident: haberenitantur & meri¬
tum. Mon achus habeat simplicita tẽ
colũbe necũiquã machin&urdolus: habe¬
at & serpentes astuciã neccliorũ supplan¬
t&ur insidus: monã chus teneat humi
litatẽ uestiũ Monachus qui xpm̃ desia¬
sedẽ eicella ꝓparadr̃so ucriarũ scrip¬
turccrũ poma decerpit : his utitur ili
Hcirũ frutur amplexu Illeuerati moa¬
chus qui aurũ contẽpnit & scripturasiec¬
tatur & dũ pauꝑ tate incidit ornatur
instat ornceto monachi soecialis expe¬
tende ẽ solitudo & urbis habitatiostu¬
gienda Nonqueras in monachol naue
nitore seda nime pi&a tem: Quie quid
mnmoncchis dicitur redundat incleri¬
cis Aduersum nos loquaces ꝓsȩ muti
Monachus cũ corpore clacusus cellula
in seruiant quos dona spiritalic ñ exor¬

Expanded text:
r. Monachus sit vigil sensu, ne vanis cogitationibus polluatur. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Episcopi imitantur apostolos, et monachi perfectos Patres: ut quorum honorem possident, habere nitantur et meritum. Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos. Habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur idesiest ei cella pro paradiso, varia Scripturarum dona discerpit, his utitur deliciis, harum fruitur amplexu. Ille verus est monachus qui aurum contemnit, et Scripturas sectatur; et cum in paupertatem incidit, ornatior instat ornatu. Monachis specialis expetenda est solitudo, ex urbe habitatio facienda. Non quaeras in monacho gloriae nitorem, sed animi pietatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos. Adversum nos loquaces, pro se muti. Monachus cum corpore clausa cellula inserviant, quos dona spiritualia non exor
Abbreviated transcription (Latin):
natus quippe uestiũ indicat quelit̃ qđ
eaque trena sunt scipiamus & ꝑstu diũ
clacriores amiltus: ab a&na clacrita te
nudiẽẽ denoscamur. lacuaresei ciem ma¬
& cnime offendimus crecctorem:
XLIII DEMISE RICORDIA¬
des : qm̃ ipsi misericordiã consequentꝰ
Estote ergo misericordes: sic̃ & pat̃
Estote autẽ inuicem. benigni: misericor¬
des Induiteuos sic electiđ : & sc̃ĩ & dilesti
uis ceramis ericordiae. Exerce teipsũ api¬
& atẽ : nã corporalis exercitatio admodi

Expanded text:
vestium indicat qualiter ea quae aeterna sunt sapiamus, et per studium clarioris amictus, ab aeterna claritate nudi esse dignoscamur. Lavare faciem, mat animae offendimus creatorem. CAPUT XLIII. De misericordiades, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Estote miseEstote autem invicem benigni, et misericordes: induite vos, sicut electi Dei sancti et dilecti, viscera misericordiae . Exerce teipsum ad pietatem. Nam corporalis exercitatio ad modi
Abbreviated transcription (Latin):
Aquã quippe limpi dissimã pastores bi¬
bunt : cũ fluenta ueritatis reste intellegen¬
rũpere. Aquã scilic& ꝑturbatã pedib: oues
bibunt cũ subiesti quique non sestantur uer¬
bac queccũ diunt sed sola ꝗͣ concupys cunt.
exempla praui tatis imitantur. Quantũ

Expanded text:
Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligenrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt: cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt: sed ea sola, quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
lunta tesit : nã ex diuino adiutorio erit
in ꝑfeccione. Ille quo astus ñ patitur tene¬
bras ulcionis : qui hic libenter sustinuit
tenebras uoluntatis: uoluntas autẽ bo¬
naẽ. sic aduersa alteri sicut nr̃a ꝑtimes ce¬
e: Nulli quod tibiiuste inpendi desi de
concurrere sed prodẽẽ &iã ultrauires
discordat . Ds enĩ ꝑmulitis uolunta tes
aliorũ: incliis multa opera turbona ..
CipriaNus dix̃. Nec ex cuscit oppres¬
sum necessictas criminis: ubicrimen
ẽ uoluntatis. XLII DEIPDum̃tis¬
Iplus ẽ quã uestimentũ. Quibab&

Expanded text:
luntate, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluntatis. Voluntas autem bona est, sic adversa alterius sicut nostra pertimescere: nulli quod tibi juste impendi deconcurrere, sed prodesse etiam ultra vires discordat. Deus enim per multas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. CYPRIANUS. Nec excusat oppressum necessitas criminis, ubi crimen est voluntatis. CAPUT XLII. De indumentisplus est quam vestimentum . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. dum enim in cogitationẽ uoluntas
ñ repͥmit᷑ &ic̃ inccitionẽ dominatur
Omnia enĩ corda scrutatur dñs & uniuer¬
sis menciũ cogitationib intellegit. maligna
quippe sp̃s undiq cenimã angustant quan¬
doei ñ solũ opere uerũ &iã locutionis atq in¬
suꝑ cogita cionis iniquitates replicant :
Tunc enĩ incapite oculos habemꝰ cũ uitaore¬
dẽptoris nr̃i taccite cogitatione conspocirꝰ
Duidprode qđ contrahostiũ insidias torle
ciuitas custoditur siunũ forcm̃ aꝑtũ relut¬
quit᷑ undecibꝰostib: intr&ur. Omne enĩ qđ
subtiluit cogitamus quasimente cõquimus:
Quiergo in pace sub egere carnis desiderem
nolumus quando in bello ꝓdo ipsã carnem
duremus ⁊nens nr̃a acarnali dlestati¬
one abscidenda e & cccarnis cura neces¬

Expanded text:
tur. Dum enim in cogitatione voluntas tur. Dum enim in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in agnitione dominatur. Omnia enim corda scrutatur Dominus, et universas mentium cogitationes intelligit. Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam cogitationis, atque insuper locutionis iniquitates replicant. Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus. Quid prodest quod contra hostium insidias tota civitas custoditur, si unum foramen apertum relinquatur, unde ab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Quia ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quomodo in bello pro Deo ipsam carnem daremus? Mens nostra a carnali delectatione abigenda est, et a carnis cura neces
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat precuac mordens labiasua pficit malũ
Nonp̃teritdnm omñs cogitatus : & ñ cibs condit
secebeo ullus sermo. Incogitationib enĩ impii:
Introgatioerit. Impii autẽ secundũ q̃ cogitã¬
uerunt correptionẽ habebunt . Corpus enim
qđ cor rũpitur ad grauat animã &depͥmit
t̃rena habitatio sensũ multa cogitantẽ: non
Rerrans cogitat stultet : Ante tẽpus senec¬
Nemo potest oiabolo decipinisi quise ꝑbere
maluerit sue uoluntatis adsensum. HYE¬
Ronicus dix̃. Potestas quippediaboli non
in temeritate illius atq iasttencia sed intua
ẽ uoluntate. Diabolus ꝑea quae patere uid&
aut ceste non firmit̃ claus querit in rũpere :¬
& eedipscm arcẽ cordis & cnime ꝑuenire so¬
lccque cause pi&actis est : ubi carnis nulla no¬
ticiacẽ Non sincs cogitationes malas in cor¬
to excitantur sed ali quociens ee nostrimo
tui mergunt. Don eccutẽ cogitationes semꝑ
ados. Erecoius dix̃. Sic̃ capite regunt᷑
menbr& it a cogitationes mentis disponun¬

Expanded text:
tat prava, mordens labia sua perficit malum . Non praeterit Dominum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo . In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Impii autem secundum quae cogitaverunt, correptionem habebunt . Corpus autem quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem . Non errans cogitat stultitiam . Ante tempus ad senecNemo potest a diabolo decipi, nisi qui praebere voluerit suae voluntatis assensum. HIERONYMUS. Potestas quippe diaboli, non in temeritate illius atque jactantia, sed in tua est voluntate. Diabolus per ea quae patere videt, aut certe non firmiter clausa, quaerit irrumpere, et ad ipsam arcem cordis et animae pervenire. Sola pietatis causa est, ubi carnis nulla notitia est. Non sinas cogitationes malas in corionem excitantur, sed aliquoties et nostro nutu emergunt: bonae autem cogitationes semper a Deo sunt. GREGORIUS. Sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponun
Abbreviated transcription (Latin):
Ria cordis ẽ : Tris
hȩc ẽ uita hominis: Trsticia expelle ate
Multos enĩ occidit tristicia & ñ e ut ilitas in
illa Corprauũ dabit tristiciã & homo
peritus resistit illi A tristicia enĩ festinat
morn t̃risticia cordis flestit ceruicẽ
Nondederis intrsticia cortiũ: sed repelle
etĩ ate. USi dopus dix̃ uis autẽ nũquã esse
tristis bene uine. secr&a conscientia : tris¬
ticiam leuit̃ sustin&. Bonauita getudiũ
semꝑ hab&. conscientia autẽ rea sẽꝑ in poe¬

Expanded text:
tia cordis est . haec vita hominis est . Tristitiam expelle a te, multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa . Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi . Ad tristitiam enim festinat mors. Tristitia cordis flectit cervicem . Non dederis in tristitiam cor tuum, sed repelle eam a te . ISIDORUS. Vis autem nunquam esse tristis? bene vive. Secreta conscientia tristitiam leviter sustinet. Bona vita gaudium semper habet. Conscientia autem rei semper in poe
Abbreviated transcription (Latin):
Suc̃iuis ab opere malo quisq: uac& ꝓsolius
tam̃ praue cogitactionis malitia ñerit
in nocens. Nonenim solũ fustis sed & cogi¬
tactionib delinquimus sieis inlicite occur¬
rentib delestemus. Non ẽ timendũ sibona
mala que in cogita tionẽ ueniant: sed ma¬
gis gloriandũe: simens mala abonis incel¬
letu rectionẽ discernunt. nihil iubat qđ in¬
tbonũ & malum sensupru denciore dis cer¬
nimus . nisi opere aut mala cogitata caue¬
amus: autbona intellesta faciamus : Inipso
cogiuttionis inicio resiste euadisse c&ena¬
Dis preueris cogitationes a corde non pscris̃¬
pit inopere : si cogitetionẽ non consenseris
opere cito resistisꝰ. Nonenĩ potest corpus
corrũpi nisi prius corruptus siꝑ cenimus
łihil potest carost cere nisi qđ uolueritani¬
mus munda enim a cogitatione anima
& caro ñ peccat. Melius ẽ ut uites uicium
quã emendis. In libro clementis dix̃
Diabolus enĩ nisiquis uoluntatib eius. se

Expanded text:
Quamvis ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Non est timendum, si bona et mala in cogitationem veniant: sed magis gloriandum est, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. Nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cogitata caveamus, aut bona intellecta faciamus. In ipso cogitationis initio resiste, et eseparaveris cogitationes a corde, non prorumpent in opera. Si cogitationibus non consenseris, operi cito resistes. Non enim potest corpus corrumpi, nisi prius corruptus sit animus. Nihil potest caro facere, nisi quod voluerit animus. Munda enim a cogitatione animum, et caro non peccabit: melius est ut vites vitium quam ut emendes. EX LIBRO CLEMENTIS. Dia
Abbreviated transcription (Latin):
fceciunht nec uera dicentib ĩnedan quif¬
scidicturus est ut cũ primũ adquesierit
fide adreliquamendatiec audientes creclu¬
los facit multis uidentur uerceẽ que fal¬
sasunt & ideo non exdo sedex suo mendutio
Locuntur Plerũq tiueriter te uincipitiquim
stlsc confingit. lateñ sepe uenene circum¬
da tcc melle uerborũ. Et tadiu deceptor
uerita iẽsimulat quousq ftillendo decipiat
Sum moperȩ cacuendũ e. In omne s endati¬
un omne quoq genus mendacii summo ꝑfũ
gi. Omne qđ auerita te discordatiiniquoe¬
tacs ẽ. Esto in uerbo uertix neminẽ menci¬
endo stllas : non aliudloquaris & aliud
feccios non cliud dicas & cliud inainimo
tenecis Ad siduitts iurandiꝑiurii consu¬
&udine facit : sine consideratione uero non
pmictos qđ non potesł facere : npolliceris
multũ reus eris sinon redlas qđ uoueras
ras Qđ in caute uouisti ñ facias Impia t̃
ꝓmissio ꝗͣ scelere cdimpl&ur

Expanded text:
faciunt ut nec vera dicentibus credatusa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summopere cavendum est omne mendacium: omne quoque genus mendacii magnopere fuge. Omne quod a veritate discordat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio fallas. Non aliud loquaris, aliudque facias. Non aliud dicas, et aliud in animo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Sine consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. ras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae scelere adimpletur
Abbreviated transcription (Latin):
diunis beneficus : quac tenus Sedo nenpeduũ¬
au dodisso & nobis beccepisse sit utile Indun¬
sione donorũ diuisi ꝑcipiunt diuerst sdt̃ purs
ponesclon concedun fiur uni omia ut sit ꝓutiii¬
ititis studio: quod alt̃ admer&ur in altero :¬
tẽdix̃ Munerã gratiarũ alio istaalio ue¬
rodonantur illa. Nec datur istah abere
uni ut ñegeat alteri Auferre dsdicit᷑ ho¬
minidonõ qđ homo non habuit idest qđ ac ci¬
pere non meruit. Eusebius dix̃ Sic̃ gratis
gractia accipitur ado: ita gratis eandem minis

Expanded text:
divinis beneficiis, quatenus et Deum non poenitedivinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, quod alter admiretur in altero. Item dicit: Munera gratiarum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem minis
Abbreviated transcription (Latin):
tuomnis uiuentis : Edatus cuinẽ utilis . &
ẽdatus cuius r&ributio duplex ẽ. Enegopius
Dñs enĩ qui telenta conetulit. rationem
positurus reddit. Quichis qui nunc piş
spĩ teclic dona tribuit. distriste iniudicio
merita exquirit: bonũ quod intranquil¬
litate sumimur: intribulatione mani¬
festectur. Sunt nãq non nulli quidonũ in¬
tellegentiae ꝑcperunt. sed sola que carnis
sunt scepiunt. Usidopus dix̃. Intdũ pec¬
cantib nobis sua ds̃ ñre trechit ut ocdspem
diuini ꝓpiciationis mens humana consur¬
gut. Ab illo enim nobis omnia bona grati
aꝑueniente donatur. Profectus hominis do¬
nudĩ ẽ: nec a sepotest quis quã sed adño corri
alterius menbri offitio cerripere ceptart ad
quod meruit ꝑdat. Conturbatenim corporis
qr diñe totũ qui non suo contẽptus officio suqi¬
pit alienũ. Quodenim sapientis sirnus qcoo
uites qđ potentes existimus ñ elterus opcion¬
cius diuino munere sumꝰ ut cemortergn optime

Expanded text:
utilis; et est datus, cui retributio duplex est GREGORIUS. Dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquiret. Bonum quod in tranquillitate sumitur, in tribulatione manifestatur. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed sola quae carnis sunt, sapiunt. ISIDORUS. Interdum peccantibus nobis, sua Deus dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigalterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime
Abbreviated transcription (Latin):
cu. Salocondix̃. Quiaute mentitur testis
est frcudolentus. Quiautẽ testis ẽ repenti¬
nus concinat lingua mendacii. Quigutem
tis fidelis ꝓferat mendatia uersi pelles
Testis fidelis nonmentitur: ꝓferat mendaci¬
a testis dolosus. Hxesus Filius strac¬

Expanded text:
 Salomon: Qui autem mentitur, testis est fraudulentus: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii . Abominatio tis fidelis: profert mendacium versipellis . Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus . Jesus filius Sirac
Abbreviated transcription (Latin):
ps̃ dic Ieuẽliõ. Omne regnũ¬
diuisum contrase desolabitur & omñs
ciuities uel domus diuisa contrase non
Verũ tamen ue illi homini ꝑ quẽ scandalũ ue¬
nit. Patibus apłs dix Omnia quidem
munda sunt : sed malũẽ. hominiꝰ quiꝑ offendi¬
culũ manducat. In pace autẽ uocauit nos ds̃
non enĩ ẽ dissensionis ds̃ sed pacis. Pax fratri¬
datia quiaut̃ẽ fidelit̾ agunt: p̃lcccent ei  Vlir
ircccundus : ꝓuocat rixas: qui pceciens e. miti¬
git suscitatas: Homo ꝑuersus suscitat lites:
& uerbosus sepcrat principes : Sẽꝑ iurgia que¬
rit malus: angelus autẽ crudelis . mittitur con¬
traceũ. Ere corius dix̃. Ds quippe inunita¬
te ẽ & illꝰ eiꝰgratia habere merentur Quise
abinuict ꝑsec tarũ scandala ñ diuidunt: mun
enim non accipitur nisi ante discordiai abao¬
moexpellatur : Quã grauis ẽculpa discor¬
diae ꝓ qua nec munus accipitur Quic quid enĩ
ꝓpt̃ uds uel indignos animus ꝓtulerit in iurgan¬

Expanded text:
 in Euangelio: Omne regnudiuisum contra se desolabitur et omnis ciuitas uel domus diuisa contra se non Verumtamen vae homini illi per quem scandalum venit . PAULUS. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . In pace autem vocavit nos Deus . Non enim dissensionis est Deus, sed pacis . Pax fratriatiiracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus gratiam habere merentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur. Quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgan
Abbreviated transcription (Latin):
Nonẽ conseruandũ sacra mentũ : quo malũ
incaute ꝓmit titur: ueluti siquis piã adulte
riꝓp&uã cũ eci ꝑ manendi fidem polliciatur
Tollercbihus ẽ enim non implere sacram̃tũ
XXXUIII DE COGITATIONE¬
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: Ab intus enĩ decor¬
dehominũ: cogitationes male ꝓcedunt.
dulteria fornicaciones: homicidia : fusta
auariciae nequiciae inpudicitia : oculos blas¬
phemiae suꝑbia stulticia: Omnia hec mala
ab intus procedunt: & cõmqninant homin ẽ¬

Expanded text:
rvandum juramentum, cum malum rvandum juramentum, cum malum incaute promittitur: veluti si quispiam adulterae perpetim cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, XXXVII. De cogitationiquoniam ipsi Deum videbunt . Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria fornicationes homicidia furta avaritiae nequitiae dolus inpudicitia oculus malus blasphemia superbia stultitia omnia haec mala ab intus procedunt et communicant homine
Abbreviated transcription (Latin):
non loquitur . sic ꝑ iurare non poterit qui ui¬
rare non app&it . Non ẽ contradĩ p̃ceptum
iurare : seddũ usum iurandi facimus ꝑiuri
÷crimen incurrimus. Num quã ergo iur&
qui ꝑ iurare tim&. Multiut fallant ꝑiurant :
ut ꝑfidẽ sacramenti: fidẽ faciant uerbi
Sitq fallendi dũ ꝑiurunt : & menciuntur ho¬
mine incautũ decipiunT. Int̃dũ & falsis le
crimis sedusti decipimur &credimur: dũ
plorant quib credendũ ñerat Plerũq
sine iuramento loqui dis ponimꝰ : sed incru¬
delitate eorũ qui non credunt qđ dicimus :
iurare conpellimur : taliq: nec essita te iu¬
randi consu&udinẽ facimus: Sunt multi ad
credendũ pigri : qui ñ mouentur ad fidem
uerbi. Grauit̃ aute delinquun : quisibilo¬
quentes iurare cogunt. Quacũꝗ asteuer¬
borũ quis ur& ds̃ tamen qui cons cientiae
testis ẽ: ita hoc accepit sicut ill ciuiuratur
in tellegit. Duplicit̃ autẽ reus fit: qui & dĩno¬
men inua cuũ adsumit & ꝑximo dolocapit¬

Expanded text:
non loquitur, sic perjurare non poterit qui non appetit jurare. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret, qui perjurare timet. Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi, sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, homcrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei nomen in
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim hesitat : similis ẽ. flustui maris qua
auento mo u&ur & circũ festur Salo coon¬
dix̃. Expeltatio iustorũ l&icia Spes autẽ¬
impiorũ peribit. Spes qua diffestur ad fligit
animã Oricenes dix̃. Heꝗ enĩ salus eẽ cuiqꝗ
potest nisiprius sibippiciũ faciatdm̃. Uside
qus dix̃. Quimale agere non desistunt᷑ liana
spe indulgentiã dedipi&aite requirunt quã
recte quererent sicbactione praua cessaren
m&uen dũ uelde ẽ. ut neq ꝑspem uenie quã pro¬
mit ditds̃ ꝑseuerentur: Peccemus neq quia
ius te peccata adstringit ueniã desperemus
sedutroq periculo euitatu. & amalo decline¬
mus & depi&a tedi ueniã speremus omñs
quippe iustus spent & formidinẽ nit& qui¬
a nunc illũ cadgaudium spes erȩgit: nunc
ad formidinẽ terror gehenne n ad duc&
Suienĩ uenia a: pec cato desperat. plus dedis
aug& peccatũ. Desperatio pȩior ẽomnipec¬
cato Corrige ergo teipsum & indulgentiȩ
habe tuspem Nulla iam grauis eculpet ꝗ

Expanded text:
 qui a vento movetur et circumfertur . SALOMON. Exspectatio justorum, laetitia: spes impiorum peribit . Spes quae differtur, affligit animam . ORIGENES. Neque salus esse cuiquam potest, nisi prius sibi propitium faciat Dominum. ISIDORUS Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae adducit. Qui enim veniam de peccato desperat, plus de desauget peccatum. Desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur teipsum, et indulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
santũ ergo magis mali tollerandi sunt : quan¬
tũ & mplius habundant. Sic debemꝰ age¬
re cura nr̃am : ut ñ neglegimus curã proxi¬
mi. Sienĩ & qđ inpendi nobis reste uolumꝰ
aliis in ꝑtimur & qđ ñ nobis fierinolumus:
hoc alus facere ipsi deuitamus Carita tẽ
đ tibi accedere nonuis: nec pximotuo cũ¬
pias euenire. Cũdole in alienis calami¬
tatib: sociane fl&ib: in clienis merorib:i
Intribulacione alterius : & tuesto tristis
t clis esto ciluis qualis obras c̃ẽcircate alios
qđ nuis pati: non facias & ñ inferas alio
moda ne paciaris similia. Itclemens esto
inalienis delistis sic̃ inttus ut nec alit̃ te
dicare
cehonera nr̃a portamus : conlusta mus
nr m diabolũ confundimus & superamus

Expanded text:
Tantum ergo magis mali tolerandi sunt, quanTantum ergo magis mali tolerandi sunt, quantum et amplius abundant. Sic agere debemus curam nostram, ne negligamus curam proximi. Sic enim et quod impendi nobis recte volumus, aliis impertiamur: et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitemus. Charitatis d tibi accidere non vis, nec proximo tuo cupias evenire. Ctatibus, satiare fletibus, in alienis laboribus, in tribulatione alterius, et tu esto tristis. Talis esto aliis quales optas esse circa te alios. Quod non vis pati non facias, nec inferas alio mala, ne patiaris similia. Ita clemens esto in alienis delictis sicut in tuis, ut nec aliter te, dicari onera nostra portamus, colluctatorem nostrum diabolum confundimus et superamus
Abbreviated transcription (Latin):
cusat Duob enĩ modis crux tollitur. Cũat
ꝑcibstinentiã ad fligitur corpus  aut ꝑcon¬
pccssionẽ ꝓximi adfligitur animus con
pcessio quippe hominel & restitudo uieui
edeb&ur ut in uno eodẽq: homine : & diliga¬
mus bonũ qđ ststus ẽ: & ꝑsequa mur mala
quefecit. Nedũ culpas incaute remit timꝰ
nobis a creatore nr̃o conspicimus exhibere
Minus ꝓximũ amare conuincitur : quiñ
cũ eo inneces sitate illius. &iam eaq sibi sunt
pastitur. Nullaque possumus fratribus
inpenderebona recusemꝰ :
Inde enim
eiquiẽ. suꝑ omnia ꝓpin¬
quanu
Vnde nos ꝑconpas si oñẽ ꝓxi¬
subnos minimꝰ deponimꝰ: Quantũ plus ꝑ¬
rius ꝓpinquamur. Quisquis malũ ñ tolle¬
rat: ipse sibi ꝑ intolerantiã suã testis est.
qui abonus nonẽ. bonus ñ fuit: qui malorum
pracuitas ñ ꝓbauit. Ferrũ nr̃ae anime : ne¬
quaquã ꝑducitur adsublimitatẽ a cuminis.
si hoc ñeraserit aliene lima prauitatis

Expanded text:
cusat. Duobus enim modis crux tollitur: cum aut cusat. Duobus enim modis crux tollitur: cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi afpassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, nobis a Creatore nostro conspicimus exhiberi. Minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius, etiam ea quae sibi sunt partitur. Nulla quae possumus fratribus impendere bona, recusemus. Inde enim ei qui est super omnia, propinquamus, unde nos per compassionem proxisub nosmetipsos deponimus. Quantum plus o propinquamur. Quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ferrum nostrae animae nequaquam perducitur ad subtilitatem acuminis, si hoc non eraserit aliena lima pravitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut inheredita te illius quo here dissis. ꝑde
pecuni ã propt̃ fratrẽ & amicũ : neauestas
facien tuã apximo tuo. Qui foueã fõdit
pxͥmo: in illã decid&. Et quistae tuit lapi¬
dẽ ꝓximo: offendit in eo. Quilaqueo alio
ponit: peribit in illo ORiceNas dix̃ Siqͥs
et ꝗuid& in delistopximosui uel non in dicat.
uel intestimoniũ uocatus non que uera sunt
dixerit : poena cõmiscere uoluitur ad cons¬
cũ. EARegorius dix̃. Conpassione enĩ pxi¬
mi : plerũq obsidit pi&as falsa : quienĩ dolo¬
re excepit inalienainecessi tactes: cruce por¬
tat inmente : neque enĩ alit̃ redẽptoris pr̃i
menbra efficitur : nisi inherendodo : & conpa¬
ciendo pximo. Crux quippe acrucia tudait᷑
& duob: modis crux tollitur : cũ cuit ꝑ cebstinen¬
ciã crucẽ dñi baiolamus aut ꝑ conpassionẽ
pximi necessi tate illius nr̃cputamus Nam
si hec quis q ꝓtẽporali afflitionẽ exhib&
crucẽ qui dem beiolat: sed irepost dñm re¬

Expanded text:
ereditate illius haeres sis . Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Ne avertas faciem tuam a proximo tuo . Qui foveam fodit proximo, in illam cito decidit: et qui statuit lapidem proximo, offendit in eo . Qui laqueum alteri ponit, peribit in illo . ORIGENES. Si quis ea quae videt in delicto proximi sui, vel non indicat, vel in testimonio vocatus non quae vera sunt dixerit, poena commissi revolvitur ad conscium. GREGORIUS. Compassioni enim proximi plerumque obsistit pietas falsa. Qui enim dolorem excipit in aliena necessitate, crucem portat in mente. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. Crux quippe a cruciatu dicitur: et duobus modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam crucem Domini bajulamus, aut per compassionem proximi, necessitatem illius nostram putamus. Nam si haec quisque pro temporali mercede exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum re
Abbreviated transcription (Latin):
HYERONIOuS dix̃. Quid prodest sumpit
magens dõ uocẽ inuocas :quẽ operib: negas ds
in bonis operib: fideliũ non tantũ considerat
oblationis magni tudinẽ : quantũ fidei uerita¬
tẽ. ERecopius dix̃. Ille & enĩ uere credit: qui
exerc& operando qđ credit. Perfidem nãq:
ab omni potentidõ : cognoscimur. Quid prod¬
est sieidem redẽptore nr̃o ꝑfidem iungimur
siabeo morib: dis iungimur : Usidorus dix
Hectus ẽ autẽ qui& recte credendo beneuiuit:
& bene uiuendo fidem restã custodit. Xp̃ian¬
autẽ malus dũ secundũ euangelii dostrinã ñ
uiuit. &iã ipsam fidem quam uerbo colit:
Ab osta tẽpitione facile ꝑ d&. Dssicredi
fides nequa qua iuim extor quitur sed rati¬
onẽ atque exemplis suadetur. In corde res¬
pic̃ ds̃ fidẽ ubi se non possunt homines excu¬
sare : fides enĩ qͣcor deretin&ur. confessione
oris ad salutẽ ꝓfestur. Multi quoque xp̃ifi
dem excorde non cmant. sed humano t̃ro¬
re eadem ꝑhypocrisim tenere sesimulaN

Expanded text:
odest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem quam verbo colit, oborta tentatione facile perdit. Deus si creditFides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare: fides enim quae corde retinetur confessione oris ad salutem profertur. Multi fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore, eamdem per hypocrisim tenere se simulant:
Abbreviated transcription (Latin):
tigatus ñcor regitur acrius necesse ẽ argui.
ũ dolore enim abscedenda sunt. quelenit̃ sana¬
re non possunt. Quiadmonitus secr&o corni¬
gere depeccato neglegit: puplice arguendus ẽ
ut uul nus qđ occulte sanare nes cit᷑ manifes¬
te debeat emendecre Palẽ sunt arguendi
qui palã nocent utdũ apesta obiurgatione
sãnantur: hii qui eos inmitando de liqueran
corrigantur Dũ unus corrigitur plurim
emendcntur Melius ẽ ut promultorũ selua¬
tione unus condempn&ur : quã ꝑunius licencid

Expanded text:
tigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. tigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. Quia admonitus secreto, corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia
Abbreviated transcription (Latin):
corrine amicũ sepe enĩ fit conmissio: & ñ in
omni uerbo credas illũ. Ecor reptio men¬
daxinore contumeliosi. corripe ꝓximũ
antequã conmineris : & da locũ timore
altis sim Pec cator homo deui tecuit cor
dm̃ conuestitur adcorsuũ. AMbrosius¬
dix̃. Lenit̃ castigadtus. exib& reuerentiam
castiganti Aspenita te autẽ nimie incre
pactiones offensus nec increpationẽ recipit.
quos emendare ñ potuer̃ castigatur blan¬
dapi&atẽ postandi sunt qui increpere pro
sua in firmitate non possunt : ꝓdiuersita te
pec canciũ alii postan disunt. alii castigan
diquia modo diuersus ẽ peccatorũ ⁊ unc
enim ꝓpt̃uos melius corrigimus : cũ eaqͣbe
neges sisse creduN male demons tramus
CRECOpIus dix̃ Sunt non nulli qui increpa
nũ non trahit : ueltimor min&. U̾ Sidorus¬
dix̃. Salubrit̃ accipiunt iusti: quociens de su¬
is excessib arguuntur. Plerũq: mali similes
sibi in malo defendunt qui ꝑ blcenda uerba cas¬

Expanded text:
Corripe amicum, saepe enim fit commissio, et non omni verbo credas . Est correptio mendax in ira contumeliosi . Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi Peccator homo devitat correptiDeum, convertetur ad cor suum . AMBROSIUS. Leniter castigatus exhibet reverentiam caspationis offensus, nec increpatio  sic , quos emendare non potueris, castigatos. Blanda pietate portandi sunt qui increpari pro sua infirmitate non possunt. Pro diversitate peccantium, alii portandi, alii castigandi sunt, quia modus diversus est peccatorum. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt mala demonstravimus. GREGORIUS. Sunt nonnulli qui increpatnum non trahat, timor invitet. ISIDORUS. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Plerumque mali, similes sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba cas
Abbreviated transcription (Latin):
inreddendaratione : Quieriinsacrosor¬
dines tribuit : tunc abõmni munere orco¬
tt matuys. Quando in cliuinis reb nonso¬
lu nulle pecuni al fed&iã huminã gebieram¬
ucanto magis seruare debenus qđ adõ ur̃o

Expanded text:
in reddenda ratione. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit: quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gquanto magis seruare debemus quod a deo
Abbreviated transcription (Latin):
apopulo quando nullo uitȩ suȩ merito uulgi
transcendit astionẽ. Nulla ars docere psumt
tur . nisi intente prius meditactione dis cactur
Cũ prima sun adolescentiae uł iuuentutis nrãe
tẽpora nobis adhuc in p̃dicatione cessandũ
ẽ ut uomer linguae nr̃ae proscendere ñ cude¬
cultoq: iudicio acorundã aurib p̃dicatioscã
sub trahitur : Quia sus citari ꝑ gratiã ñ me¬

Expanded text:
a populo, quando nullo vitae suae merito vulgi transcendit actionem. tur, nisi intenta prius meditatione discaturcum prima sunt adolescentiae vel juventutis nostrae tempora, nobis adhuc a praedicatione cessandum est, ut vomer linguae nostrae proscindere non audecultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non me
Abbreviated transcription (Latin):
mioue ate osprauu &d& rahencia labia sint
pcul ate. Quid &ra hit alicuirer ipsese in
futurũ obligat. Quiautẽ tim& p̾ceptũ in
pecce uersatur e cũ d&rastorib: necomis¬
cearis qm̃repente consurgit ꝑdicio eorum.
&ruin utriusq: quis nouit᷑ : Tumultus mur¬
morationũ ñ eds conditur Aeuetinus¬
Dix̃ fuec ergo de trahas necaudias d&ra¬
hentẽ. HEROoous dixi Num quam
ulli de trtibere ac cusamus sepe qđ sacimꝰ
cis audias d&rahentes : Malorũ quoq:
solaciũ ẽ bonas carpere dũ pec cancium
multi tudine putant minuipec catorum.
Crecorius dix̃. Caelorũ & enĩ regnũ nul¬
lus murmorans accepit. nec nullus qui ac¬
cip̃ mur morare potest. USidopus dix̃
Non d&rahas pec canti seddole. qđ in aho
d&rcchis: inte pocius ꝑtimssce. D&rasti¬
oñe omñs reprehendunt. onins uituperant.
Quaendo aliũ d&crahis. tediscute. Quando
alio mordis tua peccata redarguȩ. Non
alterius delista sed ꝓpria carne. Nũquã
d& richis: si tebene prospexeris. Utriusq

Expanded text:
iquitate os pravum: et detrahentia labia sint procul a te. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace versatur. Cum detractoribus ne commiscearis, quoniam repente et ruinam utriusque quis novit ? Tumultus murmurationum non abscondetur . AUGUSTINUS. Ne ergo detrahas, nec audias detrahentem. HIERONYMUS. Nunquam ulli detrahes.  alios detrahentes audias. Malorum quoque solatium est bonos capere, dum peccantium multitudine putant minui peccata. GREGORIUS. Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. ISIDORUS. Non detrahas peccanti, sed condole. Quo in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractores omnes reprehendunt, omnes vituperant. Quando alii detrahis, teipsum discute. Quando alium mordes, tua peccata redargue. Non alterius delicta, sed tua propria cerne. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris. Uterque
Abbreviated transcription (Latin):
castigat. Neq: enim uere ẽ humilis qui suꝑ¬
ninutu arbitrio ut debeat p̃eẽ intellegit :¬
ne subditus: atq: auicio opstinationis clie¬
nus cũ sibi regiminis culmen impera tura
corde deb& fugere & inuitus obedire

Expanded text:
st. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit,nibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imponitur, scorde debet fugere, et invitus obedire