comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵs qui non ipsa ueritate sed solo nomine xp̃iani sunt: ñec eorum
turba commotus aut sectari uelit eos. aut xp̃m nolit sectari ꝓpter
eos et aut nolit. ẽt̃ in aeccła dĩ ubi illi sunt. aut talis ibi uelit. ẽẽ.
quales illi sunt. Et nescio quomodo in huiusmodi ardentior sermo:
cui fomitẽ sumministrat p̃sens dolor: ut non solum pigriores non simꝰ

Expanded text:
eorum qui non ipsa veritate, sed solo nomine christiani sunt; nec eorum turba commotus, aut sectari velit eos, aut Christum nolit sectari propter eos; et aut nolit esse in Ecclesia Dei ubi illi sunt, aut talis ibi velit esse quales illi sunt. Et nescio quomodo in hujusmodi monitis ardentior sermo est, cui fomitem subministrat praesens dolor: ut non solum pigriores non sim
Abbreviated transcription (Latin):
De homine ut inforo: dedõ ut ubique: sed ita
ut non quasi ipsa sit res. id quod prȩdicatur.: dequo dr̃¬

Expanded text:
de homine ut in foro, de deo ut ubique, sed ita ut non quasi ipsa sit res id quod praedicatur de qua dic
Abbreviated transcription (Latin):
plicia nec esse omnino poterant. nisi ea id quod
solum bonum est esse uoluisset: ic circo quoniam
esse eorum aboni uoluntate defluxit bona esse
untur. Primum enimbonum. quonia

Expanded text:
plicia, nec esse omnino poterant, nisi ea id quod solum bonum est esse uoluisset. Idcirco quoniam esse eorum a boni uoluntate defluxit, bona esse dicuntur. Primum enim bonum, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
substantia ꝓpriam formam teneret. Sed si
diumnitas in humanitatem translata est: fac¬
tum est quod credi nefas est. ut in humanitatẽ
immutabili substantia ꝑmanente diuinitus
erteretur. Et quod passibile atq mutabi¬
le naturaliter existeret id immutrbile per¬
maneret. Quod uero immutabile atq impas¬
sibile naturaliter creditur. id in rem mutabilẽ

Expanded text:
substantia propriam formam teneret. Sed si divinitas in humanitatem translata est, factum est, quod credi nefas est, ut in humanitatem, non immutabili substantia permanente, divinitas verteretur; et quod passibile atque mutabile naturaliter existeret, id immutabile permaneret: quod vero immutabile atque impassibile naturaliter creditur, id in rem mutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
dic tum sit fiat uoluntas tua. sicut in celo et int̾ra: tamquã si diceretur.
saciant uoluntatem tuam. sicut iusti ita etiam peccatores: ut adte cora¬
uestantur. Siue ita. fut uoluntas tua. sicut in cȩlo et in t̾ra: ut sua cuiq
tribuantur. Quod fiet extremo uiditio ut ustis p̾mium. peccatoribus dãp.¬
nitio retribuatur: cum agni abhedis separabuntur. Ille etiam ñ absurdꝰ.
umo set fidi et spei nr̃ȩ conuenientissimus intellectus est: ut cȩlũ ect̾rã
in sp̃n. Cum̃ autem absorta fuerit mors inuictoriam. et mortale hoc iN¬
duerit immortalitatem. Quod fiet carnis resurrectione. atq illa immuta
dõ sequens et facieris uoluntatẽ eiꝰ: ita et corpꝰ non resistat spiritui
ał aminȩ quȩ nunc corporis in firmitate uexatur. et in carnalem con¬
suetudinem prona est: quod erit summȩ pacis inuita aeterna. ut
non solum uelle ad iaceat nobis: sed eciam ꝑficere honum. N unc

Expanded text:
dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut ad te convertantur: sive ita, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, ut sua cuique tribuantur; quod fiet extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur . 23. Ille etiam non absurdus, imo et fidei et spei nostrae convenientissimus intellectus est, ut coelum et terram in spiritu: cum autem absorpta fuerit mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem, quod fiet carnis resurrectione, atque illa immutatDeo, sequens et faciens voluntatem ejus; ita et corpus non resistat spiritui vel animae, quae nunc corporis infirmitate vexatur, et in carnalem consuetudinem prona est: quod erit summae pacis in vita aeterna, ut non solum velle adjaceat nobis, sed etiam perficere bonum. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. Id est sicut abangelis: ita abhominibus. Nam fieri uolun-¬
tatem dĩ cum obtemperatur p̃ceptis eius: ipse dominꝰ dicit cumait.
Meus cybus est ut faciam uoluntatem eius qui me misit. Et sepę.
Non ueni facere uoluntatẽ meam: Sed uoluntatem eiꝰ qui mẽ misit.
Et cumait . Ecce mater mea : et ecce fr̃s mei: Et. quicumq fece¬
rit uoluntatem dĩ: hic mibi fr̃. et mater et soror est. Q uiergo fa¬
cunt uoluntatem dĩ: in illis utiq fit uoluntas dĩ. Non quia ipsi
faciunt ut uelit ds̃: sed quia faciunt quod ille uult. Idest faciunt
scđm uoluntatẽ eiꝰ. Est eciã ille intellectus. Fiat uoluntas tua.
sicut in cȩlo et in terra. Sicut in scĩs et iustis. ita etiã in peccato¬
ribus. Q uod adhuc duob modis accipi potest. Siue ut oremus
etiam ꝓinimicis nr̃is. Quoͥd enim aliud sunt habendi. contraquoꝵ
uoluntatem xpistianum et catholicum nomen augetur: Ut ita

Expanded text:
in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri volunin terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui rie misit ; et saepe, Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit ; et cum ait, Ecce mater mea, et ecce fratres mei, et quicumque fecerit voluntatem Dei, hic mihi est frater, et mater, et soror . Qui ergo faciunt voluntatem Dei, in illis utique fit voluntas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille vult, id est, faciunt secundum voluntatem ejus. 22. Est etiam ille intellectus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest: sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim sunt aliud habendi, contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ ad ueniat rẽgnum tuum: Sequitur. FIAT UOLVITAS TUÃ SICUT INN EE¬
lo eł urituaa. Id est sicut est in angłis qui sunt in cęlis uoluctas tua.
ut omnimodo tibi adhȩreant teq̃ ꝑfruantur nullo herrore obnubi¬
lante sapientiã eorum. nulla miseria impediente beatitudinẽ illoꝵ:
ita fiat in scĩs tiuis qui in terra sunt. et de t̾ra quod adcorpꝰ attinit
facti sunt: Et quamuis in cȩlestem habitationem atq immutationem
tamen de terra assomendi sunt. Ad hoc respicit etiã illa angłorum
p̃dicatio. Gła in excelsis dõ: et in terra pax hominib bonẽ uoluri¬
tatis. Ut cum p̃cesserit bona uoluntas nr̃a quȩ uocantem sequitur:
ꝑfitiatur in nob̾ uoluntas dĩ sicuti est in cęlestib angelis. ut nulla
aduersitas resistat nr̃ȩ beatitudini quod est pax. Item fiat uoluri¬
tas tua: recte intelligitur oboediatͥis p̃ceptis tuis. Sicut in cęlo et

Expanded text:
cimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in coecimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed forte quis dicat. aduenat dictum eẽ. interra: quasi uero
non ipse etiam nin regnet int̾ra. semꝑq in ea regnauerit: a¬
constitutione mudi. Adueniat ergo: accipiendum est mani¬
festecur hominib. Quemadmodũ enĩ etiã p̃sens lipx absens ẽ
cecis. et eis qui occilos claudunt: ita dĩ regnum quamuis numquam
ignorare dĩ regnum: cum eiꝰ unigenitꝰ non solum intelligibiliter. sedetiã
uisibiliter in hõmine dominico decelo uenerit iudicaturũs uiuos et mortuos
Post quod inditium. idest cum discretio et separatio ustorum ab mius¬
tis facta fuerit: ita in habitabit iustos d̾s. ut non opus sit quẽquã
doceri ꝑ hominem. sed sint omnes ut scriptum est docibilesdõ. Do¬
inde beata uita omni exparte ꝑfitiatur in scs in aeternum: sicut nuno
cȩlestes angłi sanc tissimi atq beatissimi. dõ solo illustrante sapients
et beati sint: quia et hocꝓmisit dñs suis in resurrectione. Frunt
inquit sicut angłi incelis. Et idõ post illam petitionem quadi

Expanded text:
dicat, Adveniat dictum esse in terram. Quasi vero non etiam ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod juditis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est: Docibiles Deo ; deinde beata vita omni ex parte perficiatur in sanctis in aeternum; sicut nunc coelestes angeli sanctissimi atque beatissimi solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut angeli in coelis . Et ideo post illam petitio
Abbreviated transcription (Latin):
hunc modum: eutiches ait exutrisque naturis
xp̃m consistere. Alter uero modus est exutrisq
consistendi. quod ita ex duabus uinctum est.
ut illa tamen ex quibus uinctum esse dicitur
maneant: Nec in alterutra uertantur : ut cum
dicimus coronam ex auro gemmisq compositam.
hic neq aurum in gemmis translatum est. neq
in aurum gemiac conuersac. sed utraque manent.
nec formam ꝓpriam derelinquunt. Iales ergo¬
modi sunt ex quib constantia: talia ergo ex ali

Expanded text:
hunc modum Eutyches ait ex utrisque naturis Christum consistere. Alter uero modus est ex utrisque consistendi quod ita ex duabus iunctum est, ut illa tamen ex quibus iunctum esse dicitur maneant nec in alterutra uertantur, ut cum dicimus coronam ex auro gemmisque compositam. Hic neque aurum in gemmas translatum est neque in aurum gemma conuersa, sed utraque permanent nec formam propriam derelinquunt, Talia ergo ex aliquibus constantia
Abbreviated transcription (Latin):
homo est dĩ filius appellatur. non substantia
diuinitactis sed humanitatis: quae tameN.
diuinitati naturali inunitacte coniuncta est
Et cum haec intelligentia discernantur per¬
misceanturque: tamen unus idemque est. homo
ꝑfectus atq dĩ. Ds̃ quidem quod sit expatris

Expanded text:
homo est, Dei Filius appellatur, non substantia divinitatis, sed humanitatis, quae tamen divinitati naturali unitate conjuncta est. Et cum haec ita intelligentia discernantur permisceanturque, tamen unus idemque et homo sit perfectus et Deus: Deus quidem, quod ipse sit ex Patris
Abbreviated transcription (Latin):
stantia per humilitatis bonum ad superna
conscenderet. Sed ille auctor in uidiȩ not
ferens hominem illuc ascendere. ubi ipse non
meruit per manere: temptatione adhibita fecit

Expanded text:
stantia per humilitatis bonum ad superna conscenderet. Sed ille auctor inuidiae non ferens hominem illuc ascendere ubi ipse non meruit permanere, temptatione adhibita fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã p̃tendunt eis quib ista difficilia uident᷑ et honore dignia
existimant᷑. et huiusmodi dolis eos capiunt dum aliud ostentant
ad decipiendum. aliud exerunt ad dep̃dandum uł int̃ficiendũ eos
qui sub isto uestitu ouino lupos uidere non possunt. Hugͦ ñ sunt
fructus: de quibus cognosci arborem monet. Ita enim cum bono
ammo inueritate fiunt: propriȩ sunt ouibus uestes. Cum autẽ
malo inerrore: non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo
debent oues odisse uestimentum suum: quod plerumq illo sẽ occul¬¬
tant lupi. Qui sunt ergo fructus. quibus inuentis cognoscamꝰ arborẽ
malam: Dicit apłs. M anfesta autẽ sunt. oꝑa carñis. Quȩ sunt:
forrcationes. immunditrae luxuriȩ. rdolorũ seruitꝰ. uenefitia. inimi

Expanded text:
tinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna tinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna existimantur: et hujuscemodi dolis eos capiunt, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exserunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hi ergo non sunt fructus de quibus cognosci arborem monet. Ista enim cum bono animo in veritate fiunt, propriae sunt ovium vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quia plerumque illo se occultant lupi. 81. Qui sunt ergo fructus quibus inventis cognoscamus arborem malam, dicit Apostolus: « Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum se
Abbreviated transcription (Latin):
spinis legebant uuas. sed ꝑspinas de uitȩ legebant unas: Tanquã
simanum aliquis ꝑsepem mittat. aut certe de uite quȩ sepi fuerit¬
fuerit in uoluta uuam legat. non spinarum est fructus ille seduitis.
Rectissime sane quȩritur. quos fructus nos attendere uoluerit:
quibus cogrioscere arborempossimꝰ. Nulti enim quȩdam infructibus¬
deputant quȩ aduestitum ouium ꝑtinent. et hoc modo altipis deci¬
puntur: sicuti sunt uł ieumia. uł orationes. uł ȩlemosinȩ. quȩ om̃a
nisi fieri etiã ab ippocritis possent: non superius diceret: cauet e
iustitiam ur̃am facere coram hominibus. ut uideamini abeis. Quae
sententia ꝓposita. ipsa tria exeqͥtur. elemosinam. orationem. le.
umium. Multi enĩ multa pauperibus non miscđia sedambitione
largiuntur: et multi orant uł potius uident᷑ orare. non intuentes dm̃
sed hominibus placere cupientes. Et multi ieiunant et mirabilem abs¬

Expanded text:
spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, quae sepi fuerit involuta, uvam legat, non spinarum est fructus iste, sed vitis. 80. Rectissime sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cogdeputant quae ad vestitum omnium ovium pertinent, et hoc modo a lupis decipiuntur, sicuti sunt vel jejunia, vel orationes, vel eleemosynae. Quae omnia nisi etiam fieri ab hypocritis possent, non superius diceret, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus ut videamini ab eis. Quae sententia punium. Multi enim multa pauperibus, non misericordia, sed ambitione largiuntur; et multi orant, vel potius videntur orare, non intuentes Deum, sed hominibus placere cupientes; et multi jejunant, et mirabilem abs
Abbreviated transcription (Latin):
Quandiu ergo quis malus est: nom potest facere fructus bonos
Si eñ fructus bonos fecerit: iammalus non erit. Sic uerissimȩ dici potuit.
non porest: ẽt̃ nix calida: cumem̃ calida: ẽẽ egeperit. non iam eam muem
sed aquã uocamus. Potest ergo fieri ut quȩ fuit non sit: non autẽ potest
fieri. ut mx calida sit. Sic potest fieri. ut qui malus fuit nonsit malus n
tamen fieri potest. ut malus benefaciat. Quia etiã si aliquando itilis est:
de pharisȩis dictum est. Quȩ dicunt facite: quȩ autt̃ facunt facero
nolite. Hoc ipsũ quod bona dcebant. et ea quȩ dicebant utilit̃ audie¬
bant᷑ et fiebant: nonerat illorum. Suꝑ cathetdram inquit moysi seder
cum sibi non essent. Detalib alio loco ꝑ ꝓphetam dictumest. Semina¬
tis triticum. & spinas metitis: Quia bona p̃cipunt. e mala faciunt:
Non ergo qui eos audiebant et faciebant quȩ abeis dicebantur de

Expanded text:
Quamdiu ergo quisque malus est, non potest facere fructus bonos: Quamdiu ergo quisque malus est, non potest facere fructus bonos: enim bonos fructus fecerit, jam malus non erit. Sic verissime dici potuit, Non potest esse nix calida: cum enim calida esse coeperit, non jam eam nivem, sed aquam vocamus. Potest ergo fieri ut quae nix fuit, non sit; non autem potest fieri ut nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, de Pharisaeis dictum est, « Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite. » Hoc ipsum quod bona dicebant, et ea quae dicebant, utiliter audiebantur et fiebant, non erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedencum sibi non essent. De talibus alio loco per prophetam dictum est, « Seminastis triticum, et spinas metetis : quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de
Abbreviated transcription (Latin):
fructus malos facere. Neq arbor mala fructus bonos facere. Et idõ
putant neq amimã malã fieri posse ut in melius commutetur: neq bonã
in deterius. quasi dictum sit. Non potest arbor bona mala fieri: Neq
arbor mala bona fieri. Sed dictum est non potest arbor bona malos
fructus facere. neq arbor mala fructus bonos facere. Arbor est
ipsa anima id est ipse homo. fructus uͦ oꝑa hominis. Nonergo potest
malus homo bona oꝑari.Neq bonꝰ mala. Malus ergo si uult bona oꝑa¬
ri: bonus primo fiat. Sic alio loco euidentius dicit ipse dominus.
Aut facite arborẽ bonam. aut facite arborẽ malam. Quod si duas
naturas istorum. his duabus arboribus figuraret: non diceret
facite. Q ius enim hominum potest facere naturam: Deinde
etiã ibi cumipsarum duarum arborum mentionẽ fecisset: subiecit
Hyꝓpocritȩ. quomodo potestis bona loqui cumsitis mali:

Expanded text:
fructus malos facere; neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo fructus malos facere; neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo putant neque animam malam fieri posse ut in melius commutetur, neque in deterius bonam; quasi dictum sit, Non potest arbor bona mala fieri, neque arbor mala bona fieri: sed dictum est, « Non potest arbor bona malos fructus facere; neque arbor mala bonos fructus facere. » Arbor est quippe ipsa anima, id est, ipse homo, fructus vero opera hominis: non ergo potest malus homo bona operari, neque bonus mala. Malus ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Sic alio loco evidentius dicit ipse Dominus: « Aut facite arborem bonam, aut facite arborem malam. » Quod si duas naturas istorum his duabus arboribus figuraret, non diceret, Facite: quis enim hominum potest facere naturam? Deinde etiam ibi cum ipsarum duarum arborum mentionem fecisset, subjecit: « Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali » ?
Abbreviated transcription (Latin):
A fru tibus eorum cogrioscetis eos. Heinde simlitudines adiungit.
Numquid colligunt de spinis uuas. aut detribulis ficus: Sic om̃nis
arbor bona. bonos fructus facit. mala autem arbor. malos frucꝰtas
facit. Non potest arbor bona malos fructus facere. Neq arbor
mala. fructus bonos facere. Omnis enim arbor quȩ non facit fructũ
bonum: excidetur et ignemmittet᷑. Igitur: exfructibus eorum cogrioscetis
eos. Suoloco illorum error maxime cauendus est: qui dehis ipsis duab
dĩ nec ex dõ: De quo errore: in aliis libris etiam disputatũ est uberius
It si adhuc parum est. disputabit᷑. Nunc autẽ non eos adiuuare ist as
duas arbores docendum est: primo quia de hominibus eum dicere tam
clarum est: ut quisquis p̃cedentia et consequentia legerit. miretur eorum
cȩcitatem. deinde attendunt quoa dictum est. non potest arbor bona.

Expanded text:
A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bona fructus bonos facit; mala autem arbor malos fructus facit; non potest arbor bona malos fructus facere; neque arbor mala fructus bonos facere. Omnis enim arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » 79. Quo loco illorum error maxime cavendus est, qui de his ipsis duabus neque Dei, neque ex Deo. De quo errore in aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum est, disputabitur: nunc autem, non eos adjuvare duas istas arbores, docendum est. Primum, quia de hominibus eum dicere tam clarum est, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, miretur eorum caecitatem. Deinde attendunt quod dictum est, « Non potest arbor bona
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. Non idõ dicit quia uigum dñi asperum est aut sarcina.
grauis : Sed qͥa labores finiri pauci uolunt minus credentes ela-¬
gum enĩ meũ lene est: & sarcina mea leuis est. Hinc autẽ iste
sermo sumpsit exordiũ de humilibus et mitibus corde. quod
uigũ lene et leuem sarcinã multi respuunt. pauci subeunt: Eoque fit
arta uia quȩ ducit ad uitam: et angusta porta qua intrat᷑ in eam.
Hic ergo illi qui ꝓmittunt. sapientiã cognitionemq ueritatis quã
non habent. p̃ripue cauendi sunt: sicut sunt heretici qui se plerũq
ꝑancitate commendent. Et idõ cum dixisset paucos. ee̾ qͥ inuemunt
angustam portam et artã uiam. ne se illi supponant nomine ꝑauci¬¬
tatis: statim subiecit. Cauete apsendo ꝓphetis. qui uenuint aduos
inuestitu ouium: intrinsecus autẽ sunt lupi rapaces. Sed isti ñ fallunt
oculum simplicẽ: qui arborem dinoscere exfructib nonit. Ntenĩ.

Expanded text:
eniunt! » non ideo dicit, quia jugum Domini asperum est, aut sarcina eniunt! » non ideo dicit, quia jugum Domini asperum est, aut sarcina gravis; sed quia labores finire pauci volunt, minus credentes clagum enim meum lene est, et sarcina mea levis est » hinc autem iste sermo sumpsit exordium, de humilibus et mitibus corde: quod jugum lene et levem sarcinam multi respuunt, pauci subeunt; eoque fit arcta via quae ducit ad vitam, et angusta porta qua intratur in eam. CAPUT XXIV.--78. Hic ergo illi qui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et arctam viam, ne se illi supponant nomine paucitatis, statim subjecit: « Cavete a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Sed isti non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignoscere ex fructibus novit. Ait enim: «
Abbreviated transcription (Latin):
ut exeo comparet ea quȩ huic uitȩ transigenda sunt necesfaria. Neq
temere animum hominis uoluntatẽq condemnat: in eo facto in quo
non apparet quo ammo et uoluntate sit factum. Et quicquid offi¬
tiorũ exhibet homini. hac intentione exhibet quasibi ex hiberi uult:
Id est ut non abeo commodi aliquid temporalis expecstet. Ita erit cor
simplex : et simplex in quo quȩritur ds̃. Beat ergo mundi cor
de inuestiganda. et possidenda sapientia loqui. quod est lignum
uite : cuiꝰ utiq inuestigandȩ ac possidendȩ id est comtemplandȩ. talis
oculus ꝑ omnia superiora. ꝑductus est: quo uideri iam possit
arta uia et angusta porta. Quod ergo de inceps dicit. introite
ꝑangustã portam. quam lata et spatiosa uia quȩ ducit ad per¬
ditionẽ et multi sunt qui introeunt ꝑ eã. Quam angusta est
porta¬
porta et arta uia quȩ ducit aduita et pauci sunt qui eam iri¬

Expanded text:
ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione exhibet qua sibi exhiberi vult, id est, ut non ab eo aliquid commodi temporalis exspectet: ita erit cor simplex et mundum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi cordde investiganda et possidenda sapientia loqui, quod est lignum vitae: cui utique investigandae ac possidendae, id est contemplandae, talis oculus per omnia superiora perductus est, quo videri jam possit arcta via et angusta porta. Quod ergo deinceps dicit, « Introite per angustam portam; quia lata porta et spatiosa via quae ducit ad perditionem; et multi sunt qui introeunt per eam: quam angusta est porta, et arcta via quae ducit ad vitam; et pauci sunt qui eam inv
Abbreviated transcription (Latin):
duplex cor. quibus occultari cor potest. id est erga homines idipsum
p̃cipiendum fuit. Nemo enĩ fere est. qui uelit quemquã duplici
corde secum agere. Id autẽ fieri non potest. idest ut simplici corde
aliquid homo homim tribuat: nisi ita tribuat ut nullũ abillo tem¬
porale commodum expectet. et ea intentione faciat dequa superius
satis tractauimꝰ cum de oculo simplici loqueremur. Mundatꝰ gͦ oculꝰ
simplexq redditꝰ : aptꝰ etidoneus erit ad intuendã et contemplandã
interiorẽ lucem suam. Iste enĩ oculꝰ cordis est. Hunc̾ autẽ oculum
talem habet ille. qui finẽ operũ suorum ut uere bona oꝑa sint
non in eo constituit ut hominibus placeat: sed etiã si ꝓuenerit ut eis
placeat adeorũ salutẽ potius hoc refert. et ad głam dĩ non adinanõ
tactantiã suã. Neq ꝓpt̾ea. boni aliquid ad salutẽ proximi oꝑg

Expanded text:
duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere. Id autem fieri non potest, id est, ut simplici corde homo homini aliquid tribuat, nisi ita tribuat, ut nullum ab eo temporale commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contemplandam interiorem lucem suam. Iste enim oculus cordis est. Hunc autem oculum talem habet ille qui finem bonorum operum suorum, ut vere bona opera sint, non in eo constituit ut hominibus placeat, sed etiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus tota lex pendet & ꝓpħȩ. Nam si dixisset omnia quȩcũq
uultis fieri ũob̾. haec et uos facite. hac una sententia. utrumque
illud p̃ceptũ complexus esset. Cito em̃ diceret᷑ diligise uelle
unum quemq: et adõ et abhominibus. Itaq cũ hoc ei p̃ciperet᷑
ut qđ sibi fieri uellet hoc faceret : id utiq p̃ciperet᷑. ut diligeret
dm̃ et homines. Cum uͦ expressius de hominibus dictũ ÷ omnia
ergo quȩcũq uultis ut faciant uob̾ hommes. ita et uos facite illis:
Nuhil aliud dictũ uidet᷑. quam diliges proximũ tuum tanquã
te ipsum. Sed non est neglegent̃ attendendum: quod hic subie¬
cit. Haec est enimlex. & ꝓpħȩ. Inuillis autẽ duobas p̃ceptis.
ꝑ eo quodest tota ꝓphetia. Quod cum hic non addidit: seruauit locum
alteri p̃cepto. quod ad dilectionẽ dĩ ꝑtinet. Hic autẽ qm̃ precepta sim¬
plicis cordis exsequit᷑ et erga eos metuendum est ne habeat quisq

Expanded text:
in quibus tota Lex pendet et Prophetae. Nam si dixisset, Omnia quaecumque vultis fieri vobis, haec et vos facite; hac una sententia utrumque illud praeceptum complexus esset: cito enim diceretur, diligi se velle unumquemque, et a Deo, et ab hominibus: itaque cum hoc ei praeciperetur, ut quod sibi fieri vellet, hoc faceret; id utique praeciperetur, ut diligeret Deum et homines. Cum vero expressius de hominibus dictum est, Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis; nihil aliud dictum videtur, quam, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Sed non est negligenter attendendum quod hic subjecit, Haec est enim Lex et Prophetae. In his autem duobus praeceptis, pro eo quod est tota prophetia: quod cum hic non addidit, servavit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim habet stabile fundamentum: Sed audiendo et
cum consummasset iħs uerba haec: ad mirabantur turbȩ suꝑ doctri¬
na eiꝰ. Erat enim docens eos quasi potestatem habens. non qͣsi seris
eorum. Hoc est quod ante dixi ꝑ ꝓphetam inpsalmis significatum
plum. Propter quem numerum ad monitus sum etiam precepta ista
ad septem illass sententias: quas in principio sermonis huiꝰ posuit
debeatis cum diceret. et ad illas septem operationes sp̃s sci: quas
isaias propheta cominemorat. Sed siue iste ordo in his conside.¬
randus sit siue aliquis alius: facienda sunt quȩ audimus ad fio.
si uolumus aedificare super petram.

Expanded text:
non enim habet stabile fundamentum; sed audiendo etnon enim habet stabile fundamentum; sed audiendo etcum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus: erat enim docens eos, quasi potestatem habens, non quasi Scribae eorum. » Hoc est quod ante dixi per prophetam esse significatum plum . Propter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem illas referre sententias, quas in principio sermonis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationes Spiritus sancti, quas Isaias propheta commemorat : sed sive iste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt quae audivimus a Domino, si volumus aedificare super petram.
Abbreviated transcription (Latin):
et facit ea: similis est uiro prudenti. qui aedificauit domumsuã
suꝑ petram. Non enim quisq firmat quȩ audit uł ꝑcipit: nisi
faciendo. Et spetra est xp̃s sicut multa scripturarum testimonia
p̃dicant: ille ȩdificat in xp̃o. qui quod audit ab illo facit. Des¬
cendit pluuia uenerunt flumina. flauerunt uenti : et offender̃
in domum illã et non cecidit: fundata emmerat suꝑ pctram.
Non ergo metuit iste ullas caligiosas suꝑstitiones. Quid enim
aliud intelligitur pluuua cum inmali alicuiꝰ significatione ponitur.
aut rumores hominum quos uentis comparatos puto. aut utȩ huiꝰ
fluinum carnalibus concupiscentuis tanquam fluentem suꝑ t̾ram.¬
Horum enim trium qui prosperitatibus inducit᷑: ad uersitatib
frangitur. Quorum nihil metuit. qui fundatã habet domũ super
petram: id est qui non solum audit p̃cepta dm̃. sed eciam facit.
Et his omnibus periculose subiacet: qui audit et non facit

Expanded text:
et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant , ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; funNon ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus significatione ponitur? aut rumores hominum, quos ventis comparatos puto; aut vitae hujus fluvium, carnalibus concupiscentiis tanquam fluentem suHorum enim trium, qui prosperitatibus inducitur, adversitatibus frangitur; quorum nihil metuit qui fundatam habet domum super petram, id est, qui non solum audit praecepta Domini, sed etiam facit. Et his omnibus periculose subjacet qui audit et non facit:
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut inerrorem inducantur etiam electi. Ecce predico uob̾. Quam
ergo mundo et simplici oculo opus est. ut inueniat᷑ uia sapientiae
cui tantȩ malorum et ꝑuersorũ hominum deceptiones erroresq
obstrepunt: quos omnes euadere: hoc est ueniri ad certissimam
pacem et inmobilem stabilitatem sapientiȩ. Uehementer enim
metuendum est: ne studio altercandi et contendendi quisq Nion
uideat quod apaucis uideri potest. Ut paruus sit strepitꝰ contra¬
dicentium. insi etiã ipse sibiꝰ bstrepat. Quo ꝑtinet etiam illud:
et adomnes. docibilem. patientẽ. cummodestia corripientem
diuersa sentientes: neforte det illis penitentiã ad cognoscer idã
aeritatẽ. Heati ergo pacifici: qm̃ ipsi filii dĩ uocabunt ur.
Condusio ergo huiꝰ totius sermonis. quam t̾ribiliter inferat᷑: attere
attendendum est. Omnis ergo inquit qui audit uerba mea hȩo

Expanded text:
ita ut in errorem inducantur etiam electi: ecce praedixi vobis » . 86. Quam ita ut in errorem inducantur etiam electi: ecce praedixi vobis » . 86. Quam ergo mundo et simplici oculo opus est, ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, hoc est venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam ipse sibi obstrepat. Quo pertinet etiam illud sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem . Beati ergo pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » . 87. Conclusio ergo hujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec
Abbreviated transcription (Latin):
cit: nisi eum qui oꝑatur aequitatem. N am et ipsos discipulossuos
ꝓhibuit gaudere de talibus. idest quod demonia illis subiecta
fuerint : Sed gaudete inquit: quod nomina ur̃a scripta sunt iN
cȩlo. Credo in illa ciuitate hierłm quȩ est in cȩlis. inquanor¬
num dĩ non possidebunt: Sed forcasse quis dicat non posse
iniquos uisibilia illa miracula facere. et mentiri potius istos
credat qui dicturi sunt. in nomine tuo ꝓphetauimꝰ. et demonia
eiecimus: et uirtutes multas fecimus. Legat ergo quanta fecerint
resistentes famulo dĩ morsi magi aegỹptiorũm: aut si hoc non
uult legere quia non in nominẽ xp̃i fecerunt: legat quȩ ipse
dñs dicit de ꝓseudo ꝓphetis ita loquens: Tunc siquis uob̾ dixe.¬
rit ecce hic est xp̃s. aut illic: Nolite credere. Surgent enim
pseudo xp̃i & pseudo ꝓphetȩ: et dabunt signa magna egꝓdigia

Expanded text:
cet nisi eum qui operatur aequitatem. Nam et ipsos discipulos suos cet nisi eum qui operatur aequitatem. Nam et ipsos discipulos suos prohibuit gaudere de talibus, id est, quod daemonia illis subjecta fuerint: Sed gaudete, inquit, quia nomina vestra scripta sunt in coelis ; credo, in illa civitate Jerusalem quae est in coelis, in qua nonnum Dei non possiderunt ? 85. Sed fortasse quis dicat non posse iniquos visibilia illa miracula facere, et mentiri potius illos credat, qui dicturi sunt, In nomine tuo prophetavimus, et daemonia ejecimus, et virtutes multas fecimus. Legat ergo quanta fecerint resistentes famulo Dei Moysi magi Aegyptiorum : aut si hoc non vult legere, quia non in nomine Christi fecerunt, legat quae ipse Dominus dicit de pseudoprophetis, ita loquens: « Tunc si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, nolite credere. Surgent enim pseudochristi et pseudoprophetae, et dabunt signa magna et prodigia,
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłs. Nongaudet suꝑ inquitatẽ: quasi quisquã possit
suꝑ iniquitatẽ gaudere : quia illa elatio est animi tur̾bide gestien¬
tis. non gaudium. Nam hoc soli bont habent. Ergo dicere uident᷑
etiã illi qui non hoc quod sonant. et intellectu cernunt et uoluntate
non abhorret ꝓlatio sermonis sui. Scdm̃ quam significationem.
illud adrem maximã ꝑtinet. ne decipiamur tendentes ad contẽ¬
plationẽ ueritatis: non solum nomine xp̃i ꝑ eos qui nomera
habent & facta non habent: Sed etiam quibusdam factis atq
miraculis: qualia ꝓpt̃ infideles cum fecerit dñs: monuit tameN
ne talibus decipiamur. arbitrantes ibi. e̾ẽ. uisibilem sapientiã
ubi uisibile miraculum inderimus. Adiungit ergo et dicit.
Multi mͥ dicent milla die. dñe dñe nonne in nomine tuo ꝓphe.
uirtutes multas fecimus: Et tunc dicam illis. Numquam uos
cognoui: recedite ame qui oꝑamini iniquitatẽ. Non gͦ cognos¬

Expanded text:
idem apostolus, Non gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit idem apostolus, Non gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit super iniquitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli boni habent. Ergo dicere videntur etiam illi qui non hoc quod sonant et intellectu cernunt et voluntate non abhorret prolatio sermonis sui, secundum quam significationem ditu sancto. 84. Atque illud ad rem maxime pertinet, ne decipiamur tendentes ad contemplationem veritatis, non solum nomine Christi, per eos qui nomen habent et facta non habent, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam, ubi miraculum visibile viderimus. Adjungit ergo, et dicit: « Multvirtutes multas fecimus? Et tunc dicam illis: Nunquam vos cognovi; recedite a me, qui operamini iniquitatem. » Non ergo cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ patris qui est incelis: cuiꝰ faciendȩ se ipsum exemplum prebere
dignat᷑ est. Sed merito potest mouere. quomodo hinc sententiae
conueniat illud apłi ubi ait. Nemo in spu dĩ loquens. dicit ana¬
thema cħu. Et nemo potest dicere dr̃is iħc nisi inspũ sc̃o: quia¬
in regnũ cęloꝵ. si ꝑseuerauerint usq in finem: Neq illos qͥdicunt
dñe dñe. et tameri non intrant in regnum cȩlorum. possumꝰ dicere
habere sp̃m scm. Quomodo ergo nems dicit dñs cħs nisi in spũ scõ.
nisi quia ꝓpriȩ apłs posuit uerbum quod est dicit. ut significet uo¬
luntatẽ atq intellectum dicentis. dominus uͦ generalit̃ posuit
uerbum quod ait: Non omnis qui dicit mͥ dñe dñe intrabit iN
quod dicit. Sed ille ꝓpriȩ dicit. qui uoluntatem ac mentem sũ ã
sono uocis enuntiat: sicut paulo ante quod dictum est gaudium
in fructibus sp̃s ꝓpriȩ dictum est: non eo modo quo alibi dicit

Expanded text:
tatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere tatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere dignatus est. 83. Sed merito potest movere quomodo huic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere, Dominum Jesum, nisi in Spiritu sain regnum coelorum, si perseveraverint usque in finem; neque illos qui dicunt Domine, Domine, et tamen non intrant in regnum coelorum, possumus dicere habere Spiritum sanctum. Quomodo ergo nemo dicit Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto, nisi quia proprie Apostolus posuit verbum quod est, dicit, ut significet voluntatem atque intellectum dicentis; Dominus vero generaliter posuit verbum quod ait: Non omnis qui dicit mihi Domine, Domine, intrquod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis enuntiat. Sicut paulo ante quod dictum est gaudium in fructibus Spiritus, proprie dictum est; non eo modo quo alibi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lant : nisi quisq iammundum oculum et simplicem habuerit qͦ ista
cognoscat. Optimo itaq ordine primo actum est de oculo mundando.
alterius intueri: Quetumq infactis uł dictis apparere non potue¬
non potuerint. temtationibus aperiunt᷑. Temtatio autem duplex est:
aut inspe adipisceradi aliquod commodum tẽporale. aut interrore
amittendi: Et maxime cauendum est: ne tendentes ad sapientiam
quȩ in solo xp̃o inueniri potest. in quo sunt omnes thesauri sapientiȩ
et scientiȩ absconditi: Cauendum ergo est. ne ipso xp̃i nomine abere¬
ticis uł quibus libet male intelligeritib et scl̃i huiꝰ amatorib deci
piamur. Sedd idõ sequiturꝰ. et monet. Non omnis qui dicit mihi
anedñe intrabit in regnum cȩlorum: sed is qui facit uoluntatem
patris mei qui in cȩlis est ipse intrabit in regnum cȩłorum.
dñe. et exeo nob arborbona uideat᷑: sed illi sunt fructus. facere uolun¬

Expanded text:
lant, nisi quisque jam mundum oculum et simplicem habuerit, quo ista lant, nisi quisque jam mundum oculum et simplicem habuerit, quo ista cognoscat. Optimo itaque ordine primo actum est de mundando oculo, alterius intueri; quaecumque in factis vel dictis apparere non potuerint, tentationibus aperiuntur. Tentatio autem duplex est; aut in spe adipiscendi aliquod commodum temporale, aut in terrore amittendi. Et maxime cavendum est ne tendentes ad sapientiam, quae in solo Christo inveniri potest, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi ; cavendum ergo est, ne ipso Christi nomine ab haereticis vel quipiamur. Nam ideo sequitur, et monet Non omnis qui dicit mihine, intrabit in regnum coelorum: sed is qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum: icat, Domine, Domine; et ex eo nobis arbor bona videatur. Sed illi sunt fructus, facere volun
Abbreviated transcription (Latin):
in indiae. ebrietates. comesationes. et his similia quȩ p̃dico uob̾ sicut
p̃dixi qm̃ qui talia agunt. regnum dĩ non possidebunt. Et qui sunt
fructus ꝑ quos cognoscamꝰ arborem bonam: Idem ipse consequenter
dicit. Fructus autẽ sp̃s est karitas. gaudiũ . pax. longanimitas. be¬
nignitas. bonitas. fides. mansuetudo. continentia. Sane sciendum ÷:
hic gaudium propriȩ positum. Mali enim homines non gaudere
sed gestire ꝓprie dicuntur: sicut superius diximꝰ uoluntatem ꝓprie podi¬
tam. quam non habent mali: ubi dictamest. Omnia quecumq uultis
ut faciant uoħ̾ homines: haec &e uos facite illis. Exista ꝓprietatȩ uerbi.
quod gaudium non dicit᷑ isi in honis: etiã ꝓpheta loquitur dicers.
NUon est gaudere impus. dicit dr̃is. Ita quod posita est fides. Non
quȩcũq utiq seduera fides: & cȩtera quȩ hic posita sunt habent qͣs¬
dam imagines suas immalis hominibus et deceptoribus. ut omnino fal-¬

Expanded text:
messationes, et his similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Et qui sunt fructus per quos cognoscamus arborem bonam, idem ipse consequenter dicit: Fructus autem Spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Sane sciendum est, hic gaudium proprie positum; mali enim homines non gaudere, sed gestire dicuntur proprie: sicut superius diximus voluntatem proprie positam, quam non habent mali, ubi dictum est, Omnia quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis. Ex ista proprietate verbi, qua gaudium non dicitur nisi in bonis, etiam propheta loquitur, dicens: Non est gaudere impiis, aicit Dominus . Ita quoque posita est fides, non quaecumque utique, sed vera fides: et caetera quae hic posita sunt, habent quasdam imagines suas in malis hominibus et deceptoribus; ut omnino fal
Abbreviated transcription (Latin):
est quã id ꝓpt̾ quod querit᷑. Et idõ illud primũ est ꝓpter¬
quod istam rem quȩris. non istares quam ꝓpt̃ illud queris.
Qua ꝓpt̃ si euangłm et regnũ dĩ ꝓpt̾ cibum quęrimꝰ: priorem
facimꝰ cybum. et posterius regrium dĩ. ita ut si non desit erb
Nonqueramꝰ regrium dĩ. hõc est primũ quȩrere cybum. et
de inde regnum̃ dĩ: id est hoc priori loco ponere. illud posteriori.
Si autẽ idõ quęramꝰ cybum ut habeamus regnum dĩ: faciamus
quod dictum est. Qucritȩ primum regnum et iustitiam dĩ. et
hȩc omnia apponentur uob̃. Iuerentibus enĩ primum regnum
et iustitiã dĩ. idest hõc ꝓp̃onentib cęteris rebus. ut ꝓpter hoc
regnum et iustitiam dĩ: Non dixit deinde ista queritȩ. quamus

Expanded text:
est quam id propter quod quaeritur; et ideo illud primum est, propterest quam id propter quod quaeritur; et ideo illud primum est, propterquod istam rem quaeris, non ista res quam propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum, et posterius regnum Dei, ita ut si non sit cibus, non quaeramus regnum Dei. Hoc est ergo primum quaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priori loco ponere, illud posteriori. Si autem ideo quaerimus cibum, ut habeamus regnum Dei, faciamus quod dictum est: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia aet justitiam Dei, id est praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc regnum et justitiam Dei, non dixit: Deinde ista quaerite, quam
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt mercedẽ ȩuangłii. qui ȩuangłm ipsum me predicante
diligenit. Ego autẽ ñ habeho qͥa non ipsum euangłm diligo.
sed eiꝰ p̃tium anillis temporalib constitutum. Quod nefas est fieri:
ut non tanquã filius ministret quisq ȩuangłm. sed tanquã seruus
Cui dispensatio credita est ut tanquã alienũ eroget: nihil inde ipse
capiat p̃ter cybaria. quȩ non departicipatione regrai. sed
susteritaculum miserȩ seruitutis dant᷑ extrinsetꝰ: quam quam
alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et serinis ir
filiorũ numerum ad optatꝰ. eã rem in qua coheredeͥs sortem
meruit. fidelit̃ dispensare parcicipib suis. Sed nunc ubi ait.
si autẽ inuitꝰ dispensatio mͥcredita est: talem dispensatorem
intelligi uoluit qͥ alienũ disperisat. unde ipse nihil accipiãt.
Ergo quȩcumq resꝓpt̃ aliud aliquid querit᷑: sine dubio inferior

Expanded text:
habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedicante habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedicante diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum. Quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse accipiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam alio loco et dispefiliorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. Ergo quaecunque res propter aliud aliquid quaeritur, sine dubio inferior
Abbreviated transcription (Latin):
mori : quã głam meã quisquã inanẽ faciat. Hoc dixit. qͣa iã
statuerat ꝓpt̃ quosdam occasionẽ quȩrentes manibus suis
geli ⁊ auero ut ad illa ꝑueniã et finem ȩuangłi in cybo & potu
et uestitu collocauero. Sed quare non est ȩĩ gbarꝰ Necessitas
enim mͥ inqͥt incũbit. ldest ut idõ ȩuangelizem qͥa unde uiuã Nion
habeo. aut ut ad quirã temporalẽ fructũ dep̃dicatione ȩt̃nor
Sic enim iam nec essitas erit in euangłio : Nion uoluntas. Uȩ enim
mͣ erit inquit: si non ȩuangeliz eiuero. Sed quomodo debet
euangelizare : Scilicet ut in ipso euangłio et in regiio dĩ ponat
mercẽdem. Ita enim potest ñ coactꝰ euangelizare: Sed uoleris.
Sienuin uoleris inquit hoc facio: mercedẽ habed. Si autem inuitus:
dispensatio mͥ credita est. Id est si coactꝰ iopia earumrerum
quȩ temporalĩ uitȩ surit necessariã p̃dico ȩuangłiũ: alii ꝑ me

Expanded text:
mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis gelizavero, ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero. Sed quare non est ei gloria? Necessitas enim, inquit, mihi incumbit; id est, ut ideo evangelizem, quia unde vivam non habeo, aut ut acquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum: sic enim jam necessitas erit in Evangelio, non voluntas. Vae enim mihi est, inquit, si non evangelizavero. Sed quomodo debet evangelizare? Scilicet ut in ipso Evangelio et in regno Dei ponat mercedem: ita enim potest non coactus evangelizare, sed volens. Si enim volens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita est : id est, si coactus inopia carum rerum, quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me