comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carne : andiem dni qui nescit ortum :
nescit occasum: Sed ego non dubito pa¬
trem abraham totum scisse: Et ub
inueniam : ansufficere nobis deba us
nos inuenise non posse: quae forteds
si nos non inuenimus : num quid men¬
riueritas possit: & credamus ueritatii
& deabrahȩ meritis minime dubiten
tamen audite unum locum. quimihi
interim occurrit : Pater abraham quor¬
domisit seruum suum ut peter& up¬
rem filio suo isaac: hoc eum sacrame¬
to obstringit. ut fideliter quodiubeba¬
tur inpler& : & scir& etiam ipse qud
facer& : Magna enmres agebatir.
quando abrahae semini con iuguin
qua erebatur : Sȩdut cognoscere hoo
seruus quod nouerat abraham qua
nepotes dum carnaliter desiderabat.
nec degenere suo aliquid carnalesape¬
bat : ait seruo suo quem mittebac
Ponemanum subfemore meo : & ura
perdm̃ caeli Quiduult dr̃ caeli adse¬
mur abrahaeiam intelligitis saga¬
mentum : ꝑ femur genus: Ergo quȩ

Expanded text:
carne, an diem Domini qui nescit ortum, carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet tenos invenire non posse, quia forte dius est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae
Abbreviated transcription (Latin):
Abraham pater ur̃ exultauit ut uder&
diem meum : & uidit & gauisus est:
Magnum testimonium perhib& abrahę
semen. abrahae creator: Abraham
exultauit inquit. ut uider& diem me¬
um : nontimuit. sed exultauit ut uide¬
r&: Erat enim in eo caritas. quae fo¬
rasmittit timorẽ: Nonait. exultauit
quia uidit : sed exultauit ut uider& :
Credensitaq exultauit sperando : ut ui¬
deret intelligendo: Et uidit &¬
quid potuit p̾lus dicere : uelquid de¬
hoc gaudium fratres mei: Si gauisi
sunt illi quibus dñs oculos carnis: qua to
le gaudium fuit uidentis cordis lucẽ
in effabilẽ : uerbum manens: splendo¬
rem pus mentib refulgentem: sapi¬
entiam in defitientem: apud patrem
manentem dm̃. & aliquando in carne
uenturum. nec depatris gremio reces¬
surum : Totum hoc uidit abraham:
Nam quod ait diemmeum incertum po¬
test esse unde dixerit : Vtrum diem
dñi temporalem. quaerat uenturus in

Expanded text:
16. Abraham pater vester exsultavit ut videret 16. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae, creator Abrahae: Abraham exsultavit, inquit, ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid dehoc gaudium, fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in
Abbreviated transcription (Latin):
est & iuda eis : Propterea dico. quia
rursus qui damheretici dicunt
dm̃ ad nuntiatum in ueterites tamento
non essepatrem xp̃i : sed nescio quem
principem malorum angelorum: Ma¬
nichȩi sunt qui ista dicunt: martianistę
sunt. qui ista dicunt: Sunt & alufortas¬
se hȩretici. quos commemorare uelnon
opus est. uel ame om̃s recoli in praesen¬
tia non possunt : Non de fuerunt tamen
qui hoc dicerent: Itaq at tendite : ut ab e
suum dñs xpc̃ : quem illi dicebant dm̃su¬
um. & non cognouerunt: Si enim ip¬
sum cogno uissent : eiꝰ filium recepissent:
Egom quit noui eum Sccundum car¬
nem iudicantib potuit & hinc arro¬
gans uideri. quia dixit. ego noui cum:
Seduidete quid sequatur: Si dixero quia
non noui eum: ero similis uobis mendi
rgo arrogantia nonita caueatur : ut ueritas
relinquatur: Sed scio eum : & sermonem
eius seruo: Sermonem patris tam quam
filius loquebatur: & ipse erat uerbum
patris . quod hominib: loquebatur:

Expanded text:
tus est et Judaeis. Propterea dico, quia tus est et Judaeis. Propterea dico, quia rursus quidam haeretici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, ut habeatsuum Dominus Christus, quem illi dicebant Deum suum, et non cognoverunt: si enim ipsum cognovissent, ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus potuit et hinc arrogans videri, quia dixit, Ego novi eum. Sed videte quid sequatur: Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita caveatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur; et ipse erat Verbum Patris, quod hominibus loquebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
c uiuere. &cum illis uiuere posimꝰ
un mortiui fuerimus : Quem te¬
psum facis in quiunt : ut dicas. mortem
nonuidebit in aeternum qui sermonem
tim serua uerit : cum scias &. ab raham
inrtuum & prophetis : Respondit
is Siego glorifico meipsum: gła
ncanihil est : est pater meus quiglori¬
ficat me Hoc ait. propter illud qđ
dixerunt: quemte ipsum facis: Refert
enim gloriam suam ad patrem : dequo est
quod ds̃ est: Aliquando arriam & deisto
uerbo calumniantur fidei nrãe. & dicunt:
Ecce maior est pater : quia utiq glori¬
ficat filium Heretice: non legistisip
sum filium dicentem. quod glorifico
patrem suum : sic & ille filium glori¬
ficat. & filius patrem glorificat : po¬
ne pernitiem : agnosce aequalitatem :
corrige peruersitatem : Est ergo in¬
quit p̾ater meus qui glorificat me :
quem uos dicitis. quia ds̃ noster est . &
non cognouistis eum: Vi dete fratres
mei. quem admodum ostendat ipsũ

Expanded text:
sic vivere, ut cum illis vivere possimus sic vivere, ut cum illis vivere possimus cum mortui fuerimus. Quem teipsum facis, inquiunt, ut dicas, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; cum scias et Abraham mortuum et prophetas? 14. Respondit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Aliquando Ariani et de isto verbo calumniantur fidei nostrae, et dicunt: Ecce major est Pater, quia utique glorificat Filium. Haeretice, non legisti et ipsum Filium dicentem quod glorificet Patrem suum ? Si et ille Filium glorificat, et Filius Patrem glorificat: pone pervicaciam, agnosce aequalitatem, corrige perversitatem. 15. Est ergo, inquit, Pater meus qui glorificat me, quem vos dicitis, Quia Deus noster est, et non cognovistis eum. Videte, fratres mei, quemadmodum ostendat ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quod faciant ÷ non sentienti enim illud
faciunt: Sed eum timete : qui hab&
potestatem & corpus & animam occi¬
dere in gehaenna ignis : Eccedequa
morte loquaebatur cum dicer&. qui
sermonem meum serua uerit. mortem
non uidebit in aeternum: Seruemus
ergo fratres sermonem ipsius infide :
peruenturi ad spetiem : cum acceperi¬
uus plenissimam libertatem : Isti autẽ
dignantes mortui . & morte sempit̃¬
ue prae destinati: respondeb ant con¬
suiose & dicebant: Modo cognoui¬
mus. qui ad aemonium habes: Abra¬
ham mortuus est & prophaetae: sed
sta morte quam dñs uult intelligi.
nec abraham mortuus est . nec prophȩ¬
ne : Illi enim mortui sunt & uiuunt:
isti uiuebant. & mortui erant Nam
respondens quodam loco saduceis mo¬
uentibus qua estionem deresurrectio¬
ne. hoc ait ipse dñs: De resurrecti¬
one autem mortuorum non legistis.
quomodo ait dñs derubo ad moysen:
cob: non est ds̃ mortuorum. sed ui¬
orum. Siergo illi uiuunt : laboremꝰ

Expanded text:
quid faciant: non sentienti enim nihil quid faciant: non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Ecce de qua morte loquebatur, cum diceret, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Servemus ergo, fratres, sermonem ipsius in fide; perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: Modo cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae. Sed ista morte quam Dominus vult intelligi, nec Abraham mortuus est, nec Prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt: isti vivebant, et mortui erant. Nam respondens quodam loco Sadducaeis moventibus quaestionem de resurrectione, hoc ait ipse Dominus: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quomodo ait Dominus de rubo ad Moysen, Jacob? Non est Deus mortuorum, sed vivorum . Si ergo illi vivunt, laboremus
Abbreviated transcription (Latin):
tans seͣ inueniatur ab inimico: num¬
quid agit ut non moriatur : sedut
paulo superius moriatur. non aect¬
pit debiti securitatem : sed postilit
dilationem: Quantum lib& duas¬
feratur : ueni& quod differtur: Illom
mortem timeamus: quam timuerint
tres uiri . quando dixerunt regiꝓo¬
tens est ds̃ etiam deista flam ma lbe¬
rare nos: sed & si non Ibi fucti¬
mor illius mortis. quan do discõ¬
minatur . quando dixerunts & snon:
Et si noluerit aperte liberar. potest
in occulto coronare : Unde &ipse
dñs facturus martires. & capuđ mar¬
trrum futurus ait : Nolite timere
eos quioccidunt corpus: & posteanon
habent amplius quod faciant: Quo¬
modononhabent quod faciant: quo
sicum occiderint corpus. bestus lact¬
randum & diripiendum alitibis po¬
itiant: uidetur ad huc sȩuitia hibe¬
requod faciat : sed cui faciat: quimi¬
grauit : in est corpus : sed nullus h
sensus: Habitatio iac& : habitator
ab scessit: Ergo postea non hibet

Expanded text:
tans se ne inveniatur ab inimico? Numtans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri, quando dixerunt regi, Potens est Deus etiam de ista flamma liberare nos; sed et si non . Ibi fuit timor illius mortis, quam modo Dominus comminatur, quando dixerunt, Sed et si noluerit aperte liberare, potest in occulto coronare. Unde et ipse Dominus facturus martyres, et caput martyrum futurus ait: Nolite timere eos qui occidant corpus, et postea non habent quid faciant. Quomodo non habent quid faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. mortem non uidebit in aeter¬
num. qui sermonem meum serua¬
uerit: Non ex paues camus istam
mortem : sed illamtimeamus:
Quod est autem grauius. multi peruer¬
setimendo istam. inciderunt in illã:
Dictum est aliquib. ad orate idola :
quod sinon feceritis. interfitiemini:
Aut quem ad modum ille nabugodo¬
nosor dixit. sinon feceritis: mittemi¬
ni in fonacem ignis ardentis: Mul¬
ti timuerunt & ad orauerunt . no¬
lentes mori. mortui sunt: timendo
mortem : quae non e̾uaditur. in ci¬
derunt inmortem : quam euadere
feliciter possent : si istam quae non
euaditur infeliciter nontimerent:
Natus es homo: moriturus es: qua ibis
ut non moriaris: Quid facis. utn
moriaris: Vt dñs tuus necessitaten
riturum consolaretur : uolunntatem¬
ridignatus est: Quando ui deston
mortuum : dedignaris mori : Ep
moriturus es: qua uadas hoc non is¬
bes: hodie sit : crassit: futurum ets
debitum est reddendum Quideroꝰ
agit homo. timens. fugiens occul¬

Expanded text:
dixit, Mortem non videbit in aeterdixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occul
Abbreviated transcription (Latin):
quando ueniendo mors ipsos oculos
claudit. ne aliquid uide ant : quo¬
modo dicitur mortem non ui debit:
Item quo palato & quib faucibus
mors gustatur : ut. quid sapiat di¬
noscatur: Quando totum sensũ
tollit : quid inpalato remanebit :
Seduidebit dictum & gustabit: pro
eo quod est experietur: Haec dñs
Parum est sidicam. morituris loquȩ¬
baturđ moriturus. quia & dñiexitus
mortis. si cut loquitur psalmus.
Cum ergo & moriturus loquaeretur
& morituris loquaeretur : quid sibi
uult quod ait. qui sermonem meum
seruauerit: mortem non uidebit in ae¬
ternum : nisi quia uidebat dñs aliam
mortem. dequanos liberare uenerat :
mortem secundam: mortem aeternã :
mortem gehen narum: mortem dã¬
nationis. cum diabolo & angelis eiꝰ:
ipsa est ueramors : Nam ista. mi¬
gratio est: Quidest ista mors
Relictio corporis: depositio sarcinae
grauis : Sedsi alia sarcina non por¬
tetur. qua homo in gehennas prae¬
cipitetur : De ipsa ergo morte. dñs

Expanded text:
Quando veniendo mors ipsos oculos Quando veniendo mors ipsos oculos claudit ne aliquid videant; quomodo dicitur, non videbit mortem? Item quo palato, quibus faucibus mors gustatur, ut quid sapiat dignoscatur? Quando totum sensum tollit, quid in palato remanebit? Sed videbit dictum est et gustabit, pro eo quod est, experietur. 11. Haec Dominus, parum est si dicam, morituris, loquebatur moriturus: quia et Domini exitus mortis , sicut loquitur Psalmus. Cum ergo et morituris loqueretur, et moriturus loqueretur, quid sibi vult quod ait, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum; nisi quia videbat Dominus aliam mortem, de qua nos liberare venerat, mortem secundam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
unquam delecto surrexit: Ergo
fatres. secundum ipsam formam
erui: NAm illud quis digne loquitur.
in principio erat uerbum & uerbum
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum :
Otcundum ipsam inquam formam
serui. multum inter est intergloriã
cipsa gloria dicebat. quando quo ddȩ
monium haber& audiebat : Ego
non quaero gloriam meam: est qui
quȩrat & iudic&: Tuautem dete
dnẽ quid dicis:Amen amendico
uobis si quis sermonem meum ser¬
uauerit : mortem non uidebit inae¬
ternum : Vosinquit dicitis demo¬
nium habes : ego uos aduitam uoco:
seruate sermonem meum. & non
moriemini : Illi audiebant. mortem
non uidebit in aeternum qui sermo¬
nem meum seruauerit : & i rasce¬
bantur : quia iam mortui erant¬
T illa morte. quaeui tanda erat: Dixe¬
ternum: Videte locutionem scrip¬
turarum : mortem non uidebit id
est gustabit : Mortem uidebit:
mortem gustabit: Quis uid&:
quisgustat: Quoł oculos hab& ho¬
mo. ut uideat quando moritur.

Expanded text:
tanquam de lecto surrexit. Ergo, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum?  secundum ipsam, inquam, formam servi multum interest inter gloriamaeterorum. De ipsa gloria dicebat, quando quod monium haberet audiebat, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet. 10. Tu autem de te, Domine, quid dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; et irascebantur, quia jam mortui erant illa morte quae vitanda erat. Dixeternum. Videte locutionem Scripturarum: Mortem non videbit, id est, gustabit. Mortem videbit, mortem gustabit. Quis videt? quis gustat? Quos oculos habet homo, ut videat quando moritur?
Abbreviated transcription (Latin):
co inquit patrem meum : & uos
in honorastis me : Hoc estͣ nons¬
Quidest iudicat: Discernit: Quiddis¬
uernit : Cloriam filii sui. aglori aho¬
minum: Quia idõ dictum est. unxit
teds ds̃tuus oleo exultationis praepar¬
ticipib tuis : Non enim quia homo
factus est iam comparandus est nobis:
os homines cum peccato. ille sine pec¬
ato : Nos homines. trahentes deadã
& mortem & delictum : ille deuirgi¬
r carnem mortalem : nullam iniqui¬
nem: Deniq: nos. nec quia uolumꝰ
natisumus. nec quandiu uolumus ui¬
umus nec quo modo uolumus mori¬
mur: Ille antequam nasceretur. ele¬
qit dequa nasceretur : natus. fȩcit ut
miraculis sedm̃ ostendebat : & infirmi¬
ate hominem praeferebat: Postre¬
mo elegit & genus mortis. hoc est ut
icrucẽpender& : & ipsam crucem.
infrontib fidelium figer& : ut dicat
christianus: Mihi autem ab sit glo
npsa cruce quando uoluit corpus di¬
asit. & abscessit : in ipso sepulcro
quam diu uoluit iacuit: quando uoluit

Expanded text:
co, inquit, Patrem meum, et vos co, inquit, Patrem meum, et vos inhonorastis me. Hoc est, Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: ut dicat christianus, Mihi autem absit glori Christi . In ipsa cruce quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerat seille nostrum esse custien
non enim dormit. neq: dormita
qui custo dit israhel: Et nisi dñsd
to dierit ciuitatem. inuanum uigli¬
bunt qui custodiunt: Est ergo ilt
custos nr̃ : qui est creator noster:
N on enim pertinuit ad eum ut redi¬
meremur. & non ꝑtiner& ut seru¬
remur: Deniq ut plenius noueri¬
tis mysterium. quare se sanarita¬
num negare non debuit: parabolã
illam notissimam attendite. ubihi¬
mo quidam descendebat ab iherusa¬
lem in iherico. & incidit in lagones
qui eum grauiter uulnerantes semi¬
uiuum inuia reliquerunt: Tansi¬
it sacerdos: neglexit eum qansit
leuites & ipse praeterut : In si¬
it quidam samaritanus. ipscest
custos noster: ipse ac cessit ads au¬
cium : ipse impendit misericordi¬
am : eiq se praestitit proximum
quem non deputauit alienum:
Ad hoc ergo solum quod demonin
non haber& non autem se sinbi¬
tanum non esse respondit: De
de post tale conuicium. hoc sol
dixit degloria sua. Sed honorsi¬

Expanded text:
Noverat se ille nostrum esse custodem. Noverat se ille nostrum esse custodem. Non enim dormit neque dormitat qui custodit Israel : et, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabunt qui custodiunt . Est ergo ille custos noster, qui creator noster. Num enim pertinuit ad eum ut redimeremur, et non pertineret ut servaremur? Denique ut plenius noveritis mysterium quare se Samaritanum negare non debuit, parabolam illam notissimam attendite, ubi homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui eum graviter vulnerantes, semivivum in via reliquerunt. Transiit sacerdos, neglexit eum: transiit Levites, et ipse praeteriit: transiit quidam Samaritanus, ipse est custos noster; ipse accessit ad saucium, ipse impendit misericordiam, eique se praestitit proximum, quem non deputavit alienum . Ad hoc ergo solum quod daemonium non haberet, non autem se Samaritanum non esse, respondit. 3. Deinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
NISTALOCT PONE SANETI
SUANCELII QUAE HODIS
RECITATA ESTAPO TEN¬
tia discimus PacieN¬
TIAM: QUID ENIM SU¬
MUS SERUIAD DOMINUM.
PEC CATORES AD IUStŨ:
creatura ad creato rem : tamen
quo modo siquid mali su¬
mus. a nobis sumus: ita quic quid
boni sumus. ab illo & perillum su¬
mus: Et nihil sic quaerit homo.
xpm̃ magnam potentiam : sed pri
us imiter ur eiꝰ patentiam. ut per¬
ueniat ad potentiam: Quis nrm̃
pacienter audir& : si alicui dicere¬
tur. demonium habes: Quod dic¬
tum est ei : qui non solum homines
saluabat. sed etiam demonib: impe¬
rabat Hoc enim cum dixis sent
udaei. non ne benedicimus nos quia
samaritanus estu. & demonium ha¬
bes : Horum suorum sibi ob iecto¬
rum. unum negauit : alterum non
negauit: Respondit enim et ait:
duo fuerant obiecta: quamuis ma¬
ledictum maledicto non reddiderit:
quamuis conuicium non conuitior¬
futauerit : pertinuit tamen adem
reflitare unamrem. alteram nonit¬
gare : Non frustra fratres : sampi¬
tanus enim. interpeͬtatur custis:

Expanded text:
ista lectione sancti Evangelii, quae hodie recitata est, a potentia discimus patientiam. Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic quaerit homo qum Christum magnam potentiam: sed prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus imperabat. 2. Hoc enim cum dixissent Judaei, Nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es, et daemonium habes? horum duorum sibi objectorum unum negavit, alterum non negavit. Respondit enim, et ait:ue duo fuerant objecta. Quamvis maledictum maledicto non reddiderit, quamvis convicium non convicio refutaverit; pertinuit tamen ad eum negare unam rem, alteram non negare. Non frustra, fratres. Samaritanus enim interpretatur Custos.
Abbreviated transcription (Latin):
disti : concordasti : Siaduersabȩris: con¬
corda: Sitibi praestitum est concordare :
noliulterius litigare: Quando enim fini¬
atur uia nescis : sed tamen scit ille siouis es:
non audiunt aliem : Vt potui ut ipse
donauit. pro fundam multum quaesti¬
onem aut exposui uobis autractaui
uobiscum: Si quiminus intellexerunt i mo¬
at pietas. & reuelabetur ueritis : Qui auon
itellexerunt non se extollant . qua sidae¬
ores suꝑtardiores. ne extollendose exori¬
tent & facilius ꝑueniuant tardiores:
nes autem ꝓducit. cui dicimus deduones
ostium : intremus ad ea qua eproposuit ne
exposuit: Et pastor quidem quis nanst̃
quamuis non dixerit in ista lectione quȩ
hodie recitati est : tameminẽa quae sequtor
a pertis simedicit. ego sum pastor bonis:
Quod& si non diceret : quem alium pretrp
sum intelligere deberemus in cis uerbis ubat:
qui intrat pero sium pastor est ouium
huic ostiarius aperit. & oues uocemei dud

Expanded text:
disti, concordasti. Si adversabaris condisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concnoli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis esnon audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc meostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. H
Abbreviated transcription (Latin):
& desiput : refriguit : audiuit alienam Si
praed estinatus est : ad tempus errauit : in ae¬
ternum non pernt : redit ut audiat quod
neglexit : faciat quod audiuit: Si enim
de his est qui praedestinati sunt : & errorem
ipsius ds̃ praesciuit & conuersionem ipsius¬
futuram : si ab errauit : reditutaudiat uocem
illam pastoris &. sequa tur dicentem : qui
ꝑ seuerauerit usq: infinem. hic saluus erit:
Bon auox fratres: uera pastoralis ĩpsa estuox
salutis in tabernaculi siustorum: Nam facile
est audire xpm̃ : facile est laudare euangeliũ :
facile est adclamari disputatori : perse uera¬
reusq infinem. hoc est ouium uocem pasto¬
ris audientium: Temptatio accidit : perse¬
uerausq: infinem : Vlsq inquem finem per¬
seuerabis: Quo usq finia suiam : Quan¬
diu enim non audis xp̃m: aduersariustuus est
in istiuia. hoc estinista mortaliuita: Sed
quid dicit : Concorda cum aduersario tuo
cito dum escumeo inuia Audisti: credi¬

Expanded text:
et desipuit, refriguit, audivit alienam: si et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credi
Abbreviated transcription (Latin):
nos sequuntur: Item quam multi in tus lau¬
dant. blasphematuri : casti sunt. fornicaturi :
sobrii sunt. seu ino postea sepulturi: stant
casuri : non sunt oues: De praedestinatis enim
loquimur : dehis loquim᷑. quos nouit dñs qui
sunt eiꝰ : & tamen ipsiquan diurecte sapiunt.
xp̃iuocemaudiunt : Ecceaudiunt ipsi : non
audiunt illi : & tamen secundum praedestina¬
tionem non ouesisti: & oues illi: Ad huc ma¬
n& quaestio : quae mihi interim nunc uidet᷑
ita possedissolui: Est aliquauox. estinquam¬
uox aliqua pastoris. in quaoues non audiunt
prius : non audit alienus: Nam & ille hocei
praedicat ut ꝓseuer& apud eum usq in finẽ :¬
& non apud eum ꝑseueran domon audit hane
uocem Uenit ad xp̃m: audiuit alia & alia
uerba  illa & illa : om̃auera : sana omnia :
interquae omnia est & llauox. qui perse¬
ueritusq infinem hic saluuserit : Istam qui
audierit ouis est : sed audiebat illam nescio quis

Expanded text:
nos sequuntur. Item quam multi intus launos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt prius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis
Abbreviated transcription (Latin):
sio non pepercit. sed pronobis om̃ibus tradi¬
diteum: Quo modo non & cum illo omnia
nobis donauit : Sed quib : Nobis praescitis
priedestinatis ĩustificatis. glorificatis. dequi
bus sequitur : Quis accusabit aduersus electos
dĩ : Nouit ergo dñs qui sunt eiꝰ : ipsi sunt oues:
Aliquando seipsȩ nesciunt : sed pastor nouit eas.
secundum istam praedestinationem : secundum
istam dĩ praescientiam : secundumelectionem
ouium. ante consticutionem mundi : Nam&
hoc dicit apłs: Sicut clegit nos in ipso. ante¬
mundi constitutionem: Secundum istamergo
praescientiam dĩ & praedestinationem. quam
multa eoues foris: Quam multi lupintus .:¬
& quam multȩ oues intus. & qmultilupi foris :
Quid est quod dixi. quam multae oues foris:
Quam multi modo luxuriantur. casti futuri : quã
multiblasphemant xpm. credituri inxp̃m: quã
multise in ebriant futuri sobrii : quam mul¬
ti rapiunt resalienas. donaturi suas : Verum¬
tamen modo alienam uocem audiunt : alie¬

Expanded text:
rcit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » Sed quibus nobis? Praescitis, praedestinatis, justificatis, glorificatis: de bus sequitur, Quis accusabit adversus electos Dei ? Novit ergo Dominus qui sunt ejus; ipsae sunt oves. Aliquando se ipsae nesecundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutionem mundi. Nam et hoc dicit Apostolus: « Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi . » Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alie
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille inuidit homini. & occiditho¬
minem: Diabolus enim. cuminu¬
der& homini : serpente indutus. lo¬
cutus est mulieri : & demuliere uene¬
nauitꝰ uirum : Mortui sunt diabo¬
lum audiendo : quem non audissent.
si dm̃ audire uoliussent: Posituseni
homo intereum qui ereauit & eum
qui lapsus est : obtemperare debuit
creatori. non deceptori: Ergo. ille
homicida erat ab initio: Uidecege¬
nus homicidii fratres: Homicidadi¬
citur di abolus. non gladio armatus.
non ferro accinctus: ad hominem ue¬
nit: Uerbum malum seminauit. &
occidit: Noliergo putare te nonesse
homicidam: quando fratri tuo mali
persuades: Si fratrituo mala persu¬
ades. occidis: Et ut scias quia oe
gua eorum machera acuta Uos gͦ¬

Expanded text:
Et ille invidit homini, et occidit hoEt ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus enim cum invideret homini, serpente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut gua eorum machera acuta et
Abbreviated transcription (Latin):
etudinem: prophetadicit ad ipsos
iuda eos: Patertuus amorreus :¬
& mater tua coethea: Amorrei.¬
gens erat quaedam. unde originẽ
iuda ei non ducebant: coethei. &
ipsi gentem suam habebant. om̃i¬
no alienam agente iuda eorum:
Sed quia erant impii. amorrȩi & coe¬
thei. iuda ei autem imitati sunt im¬
parentes. non dequibus nascerent᷑.
sed quorũ mores sectando pariter
dampnarentur : Quaeritis autẽ
fortasse. unde ipse diabolus: inde
utiq unde coeteri angłi Sed cete¬
ri angłi. insua o boedientia perstite¬
runt. Ille in o boediendo & super¬
biendo lapsus est angelus. & factus
est diabolus: Sed modo audite qni
dicat dñs: Uosinquit apatre du¬
bolo estis. & desideria patris unsi¬
cere uultis: Ecce unde filii eus
quia talia desideratis: non quiaus
lo natiestis: Quae sunt illius as¬
deria : Ille homicida erat ab into
eccequod est: De sideria patris un
facere uultis : Quaeritis oecidere
hominem qui ueri tatem uobis dico:

Expanded text:
etudinem. Propheta dicit ad ipsos etudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cgens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant; Cethei et ipsi gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem imitati sunt imparentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri angeli. Caeteri angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. « Sed modo audite quid dicat Dominus, Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vestri facere vultis: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico.
Abbreviated transcription (Latin):
illi uelut natura mali. ducentes origi¬
nem degente contraria tenebrarum:
Sic erant : sic excetantur: sic seipsos fa¬
ciunt gentem tenebrarum: credendo
quod falsum est. contra eum a quo
creati sunt: Bona est enim om̃is na¬
tura. seduitiata est hominis natura ꝑ
uoluntatem malam: Quod fecit ds̃
non potest essemalum: si ip se homo
non sit sibimalus: Sed plane crea
potest creatori: Discernite eum
quifȩcit. ab eo quod fecit: Aequa¬
ri non potest fabroscamnum : aequa¬
rinon potest columna structori :
Et tamen faber si scamnum fecit: lig¬
num ipse noncreauit: Dñs autem
ds̃ noster quia omni potens est. &
uerbo fecit quod fecit : omnia quae
fȩcit non habuit unde facer& : & ta¬
men fȩcit : Facta sunt enim quiauo¬
luit: facta sunt quia dixit : sed facta
factori comparari non possunt:
uaeris quod compares: filium uni¬
cum agnosce: Vnde ergo iudaei
filu di aboli : imitando. non nascen¬
do: audite scripturae sanctȩ consu¬

Expanded text:
illi velut natura mali, ducentes origiilli velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creatpotest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna structori; et tamen faber si scamnum fecit, lignum ipse non creavit. Dominus autem Deus noster quia omnipotens est, et Verbo fecit quod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consu
Abbreviated transcription (Latin):
nis Nisi nobis fier& quatremus
num quam adillum manentem per¬
Tueniremus Quare in quit lo quelã
meam non cognoscitis: Quia non
potestis audire sermo nemmeum :
Idõ non poterant cognoscere : quia
non poterant audire : Sedunde au¬
dire non poterant. nisi quia corrigi
credendo nolebant: Et unde hoc:
Vos expatre diabolo estis: Quandiu
patrem commemoratis : quam diu
patres mutatis modo abraham. mo¬
do dm̃ : audite afilio dĩ. cuius filiisi¬
tis: apatrediabolo estis: Hiciam ca¬
uenda est hȩresis maniheo rum quae
dicit essequandam naturam mali. &
gentem quandam tenebrarum cum
principibus suis. quae ausa est pug¬
nare contra dm̃ : Illum uerum dm̃ ne
debellar& gens ad uersa regnum eius
misisse contra ȩum tam quam uisce¬
ra sua princeps delucesua: eam que
gentem fuisse debellatam. unde dia¬
bolus originem ducit: Hinc dicunt
ducere originem carnem nostram : &
secundum hoc putant dictum ad nõ.
uos apatre di abolo estis: quod essent

Expanded text:
imus. Nisi nobis fieret qua iremus, imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam ad illum manentem perveniremus. 9. Quare, inquit, loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. Ideo non poterant cognoscere, quia non poterant audire. Sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc unde? Vos a patre diabolo estis. Quamdiu patrem commemoratis? Quamdiu patres mutatis, modo Abraham, modo Deum? Audite a Filio Dei, cujus sitis filii: A patre diabolo estis. 10. Hic jam cavenda est haeresis Manichaeorum, quae dicit esse quamdam naturam mali et quamdam gentem tenebrarum cum principibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua principes de luce sua; eamque gentem fuisse debellatam, unde diabolus originem ducit. Hinc dicunt ducere originem carnem nostram; et secundum hoc putant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent
Abbreviated transcription (Latin):
oessiħs: Sids̃ pater uester es¬
& aligeretis utiq me : Ego enĩ
adprocessi. & ueni: Neque enĩ
inpso ueni: sed ille memisit: Di
esdm̃ patrem : agnosciteme uel
em: Uerum tamen erexit in¬
gentibus cor: & illud tetigit.
od sol& dicere : non ameipsouẽ
dille memisit : adõ processi &
n. Memento te quid so leamus
ure. ab illo uenit : & a quouenit. cũ
uco Quod uero dedõ proces sit
irbum. aecerna processio est : ñ
ub& tempus. ꝑ quem factũ est tem¬
ns. Nemodicat incorde suo: Ante¬
nlmess& uerbum. quomodo erat
Num quam dicas. antequam es
buerbum dĩ : Num quam ds̃ sine
bo fuit: quia uerbum est ma¬
ns non transiens : Ds̃ nonsonus :
quem factum est caelum & terra:
in quod praeterit. cum his quae fac
sint superterram: Ergo ab illo
pocessit. ut ds̃: ut aequalis: ut fili¬
sunicus : ut uerbum patris: & uenit
nos : quia uerbum caro factumẽ.
iubitar& in nobis Ad uentus eiꝰ.
us. quo imus: humanitas eius qua

Expanded text:
esus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Dicitis Deum patrem, agnoscite me vel fratrem. Verumtamen erexit intelligentibus cor, et illud tetigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo venit; et a quo venit, cum natio. Quod vero de Deo processit Verbum, aeterna processio est: non habet tempus, per quem factum est tempus. Nemo dicat in corde suo: Antequam esset Verbum, quomodo erat Deus? Nunquam dicas: Antequam esset Verbum Dei. Nunquam Deus sine Verbo fuit; quia Verbum est manens, non transiens; Deus, non sonus; per quem factum est coelum et terra, non quod praeteriit cum iis quae facta sunt super terram. Ergo ab illo processit ut Deus, ut aequalis, ut Filius unicus, ut Verbum Patris: et venit ad nos, quia Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Adventejus quo imus, humanitas ejus qua
Abbreviated transcription (Latin):
rari: Qua propter praesciebat eos
quib: talia dicebat in eo ꝑ mansuros.
quod ex diabo lo erant: idest insuis
peccatis atq: impietatemorituros.
inqua ei similes erant : nec uenturos
ad regeneracionem. in qua essent fi
nes creati : Secundum hanc praedes¬
tinationem locutus est dñs: non qđ
aliquem hominum inuenerit. qui
uel secundum regenerationem iam
ess&e ex dõ uel secundum naturam
iam non ess& ex dõ:

Expanded text:
rari. Quapropter praesciebat illos rari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex diabolo erant, id est, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant; nec venturos ad regenerationem in qua essent filnes creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum invenerit, qui vel secundum regenerationem jam esset ex Deo, vel secundum naturam jam non esset ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
stipsis facti erant : Uenit ergo dñs¬
qs ad hominem peccatorem: Duo
nomina audisti: & hominem. & pec¬
orem: Quod homo est ex dõ est :
quod peccator est. non est ex dõ:
catur natura. unde creator laudetur:
agnoscatur uicium. propter quod
medicus in uocetur: Quod ergo ait
dñs. qui est ex dõ uerbadĩ audit prop¬
ter ea uos non auditis. quia ex dõ non
estis : non naturarum merita discernit :
aut prae tersuam animam & carnem.
ali quam naturam in hominibus quȩ
peccato uiciata non ess& inuenit :
sedqm̃ praesciebat qui fuerant cre¬
dituri. ipsos dixit exdõ : qm̃ rege¬
na racionis adoptione renascerent᷑
ex dõ: Adhos ꝑtin&. qui est exdõ
uerbadĩ audit : Quod uero sequit᷑:
proptereauos non auditis. quia ex
dõ non estis: eis dictum est. qui non
solum peccato uitiosi erant. num
hoc malum communeerat om̃ibus.
sed etiam praecogniti. quod non fu¬
erant credituri ea fide. quaso lapos¬
sent apeccatorum obligatione libe¬

Expanded text:
a seipsis facti erant. Ex illo na seipsis facti erant. Ex illo nDeus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. catur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
ndi. quia non est impossibile : Sic sunt
adõ & non sunt ex dõ : quomodo &
sui abrahae sunt . & non sunt filii abra¬
ne Hic habetis: non est quod dicatis:
ꝓsum dnm̃ audi: ipse illis dixit.
scio quia filii abrahae estis: Num quid
ans mentiretur:Absit: Ergo ue¬
numest quod dñs dixit: uerum est:¬
ib ipsum negantem: Quidixit fi
ubrahae estis: ipse illos negauit fi¬
is abrahae: si filii abra hae estis. fac
nabrahȩ facite : Nunc autem quae¬
ntisme occidere. hominem qui ueri¬
aem uobis dico. quam audiui adõ:
ioc abraham non fȩcit: Vos facitiso¬
pera patris ur̃i. id est diaboli: Quo¬
modo ergo & filii abrahae erant. & fi
uabrahae non erant: utrumq ostendit
ir originem carnis : & non erant filu
ibrahae propteruicium diabolicae
nerant: Quomodo ex illo erant :
dipsecreauit hominem de quo nati
ent: Quomodo ex illo erant: quia
sscest conditor naturae : ipse est cre¬
ar carnis & animae: Quomodo er¬
& exillo non erant: Quiauiciosi

Expanded text:
di quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est quod Dominus dixit? Verum estudi ipsum negantem. Qui dixit, Filii Abrahae estis, ipse illos negavit filios Abrahae: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri, id est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non erant? Utrumque in illister originem carnis; et non erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi
Abbreviated transcription (Latin):
corurm : quia non recipitur acorde
deb& fidelibus : tam quam piscr
mus: Tunc capit. quando capitur
Tec fit in iuria illis quicapiuntur: ads¬
lutem quippe . non adpernitiem ca¬
piuntur: Vnde dñs discipulis suis at
enite post me : & faciam uos piscitons
hominum : Non ergo isti erant ta¬
les : & tamen filii erant abrahac fili
hominisdĩ : Hominis inquit: Tra¬
hebant enim carnis genus. sed dege¬
neres factierant. non imitando fidẽ
illius. cuius filii erant: Audistis certe
dnm̃ dicentem. scio quia filii abrahȩ
estis: audite quid dicat postta Ego
quod uidi apud patrem meum lo¬
quor : & uos quȩ uidistis apud patrẽ
urm̃ facitis: Iam dixerat. scio quia
filii abrahae estis: Quidautem fa¬
ciunt : quod eis dixit. quȩ ritis me
occidere : Hoc apud abra hamnum¬
quam uiderunt: Dñs autem. patrt᷑
dm̃ uult intelligi : cum dicit. quae
uidi apud patrem meum loquor:
Ueritatem uidi : ueritatem loquor : qua
ueritas patris. quam uidit apud

Expanded text:
cor vestrum, quia non recipitur a corde cor vestrum, quia non recipitur a corde debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veriveritas Patris, quam vidit apud
Abbreviated transcription (Latin):
ÑS NOS TER
ETIAM IN POR¬
MASERUINON
SORUUS. SED
IN FORMA ETI¬
FUIT QUIYPE
illa carnis forma seruilis: sed quam¬
uis ess& similitudo carnis peccati non
erat. caro peccati: libertatem promi
sit. credentib: in se: Iud a ei uero tam¬
quam de sua libertate superbientes.
dedignati sunt fieri liberi: cumes sent
serui peccati: Ideo autem se liberos ẽe
dixerunt : quia semen erant abra hȩ:
Quid ergo eis ad haec responderit dñs. ho¬
dierna lectio cum recitaretur. audiui¬
mus : Scio inquit quia filii abrahae
estis: sed quaeritis meinterficere :
quia sermomeus non capit in uobis:
Agnos couos inquit : filii abrahae estis:
sed quaeritis me interficere: Agnos¬
co carnis originem: non cordis fidẽ:
ilii abrahae estis. sed secundum car¬
nem : idõ inquit quaeritis me inter¬
ficere: Sermo enim meus. non
capit in uobis: Si sermomeus caperet
caper& : Si caperemini : intra retiafidr
tam quam pisces concluderemini: Qud
est ergo non capit in uobis : Non capt

Expanded text:
nus noster etiam in forma servi non servus, sed in forma etiFuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libesit credentibus in se: Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen erant Abrahae. Quid ergo eis ad haec responderit Dominus, hodierna lectio eum recitaretur, audivimus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo, inquit, quaeritis me occidere: sermo enim meus non capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit