comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nare qm aĩal deputeo abstrahere. Iam
enim: ꝑ ydropicum auarũ diximus de¬
signari. Pulchie gͦ auarus anmali in
puteũ cadenti comꝑat᷑: quiaͥnt ydro¬
picus humore in ordinato habundat
Dum enim quisq morbo auaricie succũ¬
bit. quasi sitiens inputeũ cadit. Unde
et dñs mulierẽ que decẽ et octo annis in¬
cunuata fu̾at. nͨ sursũ aspic̾e̾ pot̾at ad si¬
milauit animali qd̃ ad aqmͣ ducit. MNa¬
lum est gͦ uitium auaricie qd̃ fidẽ tollit.
concordiam cdissipat. caritatẽ uolat et
innumerabilia mala grnerat: teste apło
qͥ ait. Badix om̃ium maloꝵ est cupitas.
Qmͣ qͥdam appetentes cura fidẽ naufraga¬
uerunt et inseruerunt se dolorib multis.

Expanded text:
nare, quam animal de puteo abstrahere. Jam nare, quam animal de puteo abstrahere. Jam enim per hydropicum avarum diximus designari. Pulchre ergo avarus animali in puteo cadenti comparatur, quia hydropicus humore inordinato abundat. Dum enim quis morbo avaritiae succumbit, quasi sitiens in puteum cadit. Unde et Dominus mulierem, quae decem et octo annos incurvata fuerat, nec sursum aspicere poterat , assimilavit animali, quod ad aquam ducitur. Malum est ergo vitium avaritiae, quod fidem tollit, concordiam dissipat, charitatem violat, et innumerabilia mala generat, teste Apostolo qui ait: « Radix omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes, circa fidem naufragaverunt, et ins
Abbreviated transcription (Latin):
Si cdix̾rmꝰ ex boĩb turba que uaddit ad¬
iohem baptistam lapidabit nos. Et ideo
nͨ habentes qͥd dic̾ent: siluer̃t. Sic et
in hoc loco nullam aptam inuenien¬
tes responsionẽ tacuerunt: ut imple¬
atur ꝓphia que ait. Rex uͦ lecabit᷑ in
deo laudabit᷑ om̃is qͥ urat ineo qͥa ob¬
structũ est os loquentiũ unqͣ. S quia
dñs etiam ingratis beneficiũ sue largi¬
tatis freqͥnt̾ prestat: recte subdit᷑. Ip̃e
uͦ app̾hensum sanauit eũ ac dimi sit.
Et pulchre coram auaris y dropicũ cu¬
rauit. ut cũ in uno sanaretur irfirmi¬
tas corꝑis inmultis morb curaret᷑ m̃tis.
Quoꝵ auariciã dñs prudentissima com¬
puteũ tadet ⁊ ñ continuo extrahet sllũ
die salbati: Et ñ pot̾ãt ad hec respondere
isli. Ac si dic̾et. Si uos animal inpute¬
um cadens cum tanta festinatione eriꝑe
homiñe qͥ melior est peccore qͥ ad imaginẽ
cłi factus est abinfurmitate in salbato
debeo lib̾are: cũ facilius sit hoiẽm u̾bo sa¬

Expanded text:
Si dixerimus ex hominibus, turba quae a Joanne baptizata est, lapidabit nos. Et ideo non habentes quid dicerent, siluerunt. Sic et in hoc loco nullam aptam invenientes responsionem, tacuerunt, impleta prophetia, quae ait: « Rex vero laetabitur in Deo, laudabuntur omnes qui jurant in eo, quia obstructum est os loquentium iniqua . » Sed quia Dominus etiam ingratis beneficium suae largitatis frequenter praestat, recte subditur: « Ipse vero apprehensum eum sanavit, ac dimisit. » Et pulchre coram avaris hydropicum curavit, ut cum in uno sanaretur infirmitas corporis, in multis morbus curaretur mentis. Quorum avaritiam Dominus prudentissima computeum cadet, et non continuo extrahet illum die sabbati? Et non poterant ad haec respondere illi. » Ac si diceret: Si vestrum animal in puteum cadens cum tanta festinatione eriperhominem, qui melior est pecore, et qui ad imaginem Dei factus est, ab infirmitate in sabbato debeo liberare, cum facilius sit hominem verbo sa
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ ꝑ ydropicũ quilib lux̾iosus intel¬
ligi qr sic̾ ydropitꝰ quo płus bibit lite.
ita et lix̃iosus quo plus ad pecculanciam
carnis dedit̾ fu̾it eoplus ad peculauçiã
libidinis exaidescit. Dequib ꝑ ꝓph̾am¬

Expanded text:
ter per hydropicum quilibet luxuriosus intelter per hydropicum quilibet luxuriosus intelligi: quia sicut hydropicus quo plus bibit, plus sitit, ita luxuriosus quo plus ad petulantiam carnis deditus fuerit, eo plus ad petulantiam libidinis exardescit. De quibus p
Abbreviated transcription (Latin):
mitas que nascit᷑ exintio nesice cũ inflati¬
one turgenti ⁊ anhelitu fẽcido Propriũ est
ydropici ut quoamplius bib̃it eo magis si¬
tiat. Ergo ꝑ ꝑdropicũ auar̾ quidlibet de¬
signat᷑. qͥa sic̃ ydropicꝰ quo est grossior co
infirmior. ita auaruis quo plus habum¬
dat diuiciis eo et plenior intiis. Et sicut
ydropicus quo amplus bibit eo amplĩ
sitit. sic auar̾ qnͣto magis diuicias quas
concupiscit adqͥsierit tantomagis meis
ad qͥrendis exardescit. Qõ pulchre qͥ dam
de sapientib brem u̾sicło cõprehendit di¬
cens. Crescit amor mĩm: qnͣtũ ip̃a peccu¬
ma crescit. Et sic̾ qͥdam ait. Auarꝰ etiam.
obolo indiget. Sicut enim sapienti totꝰ
mundus diuitiaꝵ est. sic auaro tot̾ mũ¬
dus auaricie. qr qͥcqͥd uidet ocłis concu¬
piscit mente: et hab̾e desid̾at. Alienum
dampnũ snum luciũ deputat: teste salo¬
mone. Auar̾ ũ implebit᷑ peccumis: nͨ aĩa
eiꝰ saciat᷑ bonis. Potest qͦq ñ inconniem¬

Expanded text:
vitio vesicae, cum inflatione turgente et anhelitu fetido. Proprium est hydropici, ut quo amplius biberit, eo magis sitiat. Ergo per hydropicum avarus quilibet designatur, quia sicut hydropicus quo est grossior, eo est infirmior: ita avarus quo plus abundat divitiis, eo plenior est vitiis. Et sicut hydropicus quo amplius bibit, eo amplius sitit: sic avarus quanto magis divitias, quas concupiscit, acquisierit, tanto magis in eis acquirendis exardescit. Quod pulchre quidam de sapientibus brevi versiculo comprehendit, dicens: Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. Et sicut quidam ait: Avarus obolo indiget. Sicut enim sapienti totus mundus divitiarum est, sic avaro totus mundus avaritiae: quia quidquid videt oculis, concupiscit mente et habere desiderat. Alienum damnum suum lucrum deputat, teste Salomone: « Avarus non implebitur pecuniis, nec anima ejus satiabitur bonis . » Potest quoque non inconvenien
Abbreviated transcription (Latin):
uabant eum. Ubi notandũ qͥa panis
nõie omĩa que ad uictũ ꝑtinent enãge¬
lista significare uoluit: qͥa usus scͥpte ẽ
ut a principali parte que ẽ inuita hõis
io est pane. cet̾a significet: sicut de iosepb
fr̃ib dictum legumis. qͥ a isti hodie mecũ
cõmessuri sunt panẽ. Qui tam̃ post ea
cũ eo in ebriari fuisse legunt᷑. Et sic̾ in eo¬
dẽ genesi legimus depuero hebrco qͥ uxorẽ
dm̃ sui querebat. et appositus est coram
eo panis. Qd̾ aũ ait. et ip̃i obseruabãt
eum: ñ ad salbatũ s ad ip̃m dñm ꝑtinet.
Obseruabant qͥppe eum si in salb̾o curaret
hoiem.: ut aliqd̃ opus facẽt. sine aliqͤm ser¬
monẽ ꝓtuliss: in quo m̾ito eũ reprehen

Expanded text:
panis nomine omnia quae ad victum pertinent, evangelista significare voluit; quia usus Scripturae est, ut a principali parte, quae est in vita hominis, id est pane, caetera significet, sicut de Joseph fratribus dictum legimus: « Quia isti hodie mecum comesturi sunt panem , » qui tamen postea cum eo inebriati fuisse leguntur. Et sicut in eadem Genesi legimus de puero Haebreo, qui uxorem domino suo quaerebat: « Et appositus est coram eo panis . » Quod autem ait: « Et ipsi observabant eum, » non ad sabbatum, sed ad ipsum Dominum pertinet. Observabant quippe eum, si in sabbato curaret hominem, aut aliquod opus faceret, sive aliquem sermonem protulisset, in quo merito eum rep
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s timor Hi qui timore et ammiura¬
tione doncuciebant᷑. inmundi sp̃c in¬
telligunt᷑: qui uidentes genꝰ humanũ
ꝑaduentũ dm̃i de sua potestate ertpi to
intentione concussi sunt: intantũ ut
ꝑobsessum hoĩem dic̾ent. Quid nob̃ et
tibi fili cłi. Uenisti ante tempꝰ torq̾re
nos.¬

Expanded text:
et admiratione concutiebantur, immundi spiritus intelliguntur, qui videntes genus humanum per adventum Domini de sua potestate eripi, tota intentione concussi sunt in tantum, ut per obsessum hominem dicerent: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ suꝑ eã. dixit iłli. Noli ficre. Ac si
dic̾et. Desine flere mortuũ quẽ post pe¬
cululũ resurgentẽ uidebis. Ne timeas
mortẽ: cum p̾sentẽ halcas uitam. Et
accessit: et tetigit locłm. Tunc enĩ spi

Expanded text:
 eam, dixit illi: Noli flere. » Ac si diceret: Desine flere mortuum, quem post paululum resurgentem videbis. Ne timeas mortem, cum praesentem habeas vitam. « Et accessit et tetigit loculum. » Tunc enim spi
Abbreviated transcription (Latin):
semetip̃m corda hõim ad penitẽtiam
ꝓuocauit dicens. Penitẽciam agite
approppinqͣuit enim regnũ celoꝵ. Lo¬
culus namq: a quatuor deportat᷑. Qͣ¬
tuor et enim modis genus humanũ
ante aduentũ dm̃ astrictum tenebat᷑.
amore scilicet ec timore: gandio et
merore. Amore in adqͥren clis rebus
timore inicustodiencdis. gaucdio in adqͥfi¬
tis. merore in amissis. Quia qͥ prius gau¬
debat in habundancia rerũ: post moclũ
exultabat in pauꝑtate. Et qui tunc gͣ¬
tulabat᷑ in adquisitis. postmodũ letaba¬
tur in amissis. Hoi aũ qui portabant in
immundos sp̃c significant: qͥ ñ solum
ꝑ p̾uaricationẽ pͥm hoĩs s etiam ꝑ mł

Expanded text:
m corda hominum ad poenitentiam provocavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Loculus namque a quatuor deportatur. Quatuor enim modis genus humanum ante adventum Domini astrictum tenebatur, amore scilicet et timore, gaudio et moerore. Amore, in acquirendis rebus; timore, in custodiendis; gaudio in acquisitis; moerore in amissis; quia qui prius gaudebat in abundantia rerum, postmodum exsultabat in paupertate: et qui tunc gratulabatur in acquisitis, post laetabatur in amissis. Hi autem qui portabant, immundos spiritus significant, qui non solum per praevaricationem primi hominis, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
certi grãm mist̾i uenisse cred̾e debemꝰ.
id ẽ ꝓ lucrandis animab Sic̃ eñi doctꝰ
piscator et ꝑitus uenator uel ingenio¬
sus anceps in eo loco recia sua tendit
ubi multitudinẽ pisciũ uel auiũ siue
bestiaꝵ conuenire nouit. ut ex multis

Expanded text:
redere debemus, id est-pro lucrandis animabus. Sicut enim doctus piscator et peritus venator, sive auceps, in eo loco retia sua tendit, ubi multitudinem piscium vel avium sive bestiarum convenire novit, ut ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
reat᷑. qd̃ moꝑib moysi et elie discimus.
quoꝵ alt̾ ꝓ pcc̃is ppłi int̾cẽdens ac dicens
aut clumnitte eis hanc noxam. aut dele me
de libro tuo qũe scͥpsisti: audire merint.
ecce placatꝰ feci scdłm u̾bũ tuũ: ad alt̾uis
uͦ orationẽ pluã t̾re dedit. qmͣ pcc̃orib
ꝑ tͥenniũ negau̾at. Et accessit et tetigit
Locłm. Loculus in qͦ mortnus portabat᷑
conscienciam pcc̃oris male desꝑatã signi¬
ficat. Quasi enum in loculo mortuus ad
sepeliendũ portat᷑: qnͣdo pcc̃or ꝓ mag¬
nitudine si sceleris seip̃m desperans. qͣi
sccurius absq timore peccat. S cdñl lo¬
culũ tetigit qnͣdo cor durũ pcc̃oris ꝑ cdli¬
uinam gr̃am ad penitẽciam emollit.
Hi autẽ qui portabant freterunt. Hi
qͥ mortuũ ad sepeliendum portabant.
uicia et pcc̃a significant. qͣlia st̃ ad ul-¬
teria.homicidia. finta. rapine.sacͥlegia.
et cet̾a talia. Que dum in oꝑe p̾cc̃oris

Expanded text:
ribus Moysi et Eliae discimus, quorum alter pro peccatis populi intercedens, ac dicens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti, » audire meruit : « Ecce placatus feci secundum verbum tuum » Ad alterius vero orationem pluviam terrae dedit, quam peccatoribus per triennium negaverat. « Et accessit, et tetigit loculum. . » Loculus in quo mortuus portabatur, conscientiam peccatoris male desperatam significat. Quasi enim in loculo mortuus ad sepeliendum portatur, quando peccator pro magnitudine sui sceleris seipsum desperans, quasi securus absque timore peccat. Sed Dominus loculum tangit, quando cor durum peccatoris per divinam gratiam ad poenitentiam emollit. « Hi autem qui portabant, steterunt. » Hi qui mortuum ad sepeliendum portabant, vitia et peccata significant, qualia sunt adulteria, homicidia, furta, rapinae, sacrilegia, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
usdeamꝰ: ut unde unꝰ resuscitaret᷑ in cor¬
pore: inde multi resurg̾ent in m̃te. Ait
eñi euangelista. Ibat sħc inciuitatem
qͤ uocat᷑ naim. Et Rł. Naim ciuitas est
galilec duob milib distans amonte
thalor. Int̾p̾tat᷑ aũ in nr̃a lingua fiuct̃
siue cõmotio: et signi ficat sꝑitalit̾ nñ¬
dũ. qui amissa tranqͥslitate infructua¬
tionib et cõmotionib est: sic̾ ꝑ psalmi¬

Expanded text:
videamus, ut unde unus resuscitatur in corpore, inde multi resurgant in mente. Ait enim evangelista: « Ibat Jesus in civitatem, quae vocatur Naim. » Naim civitas est Galilaeae, duobus millibus distans a monte Thabor. Interpretatur autem in nostra lingua fluctus, sive commotio, et significat spiritaliter mundum, qui amissa tranquillitate, in fluctuationibus et commotionibus est; sicut per Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
tt̾m. Lugeo multos exhis qͥ ante pecra¬
pudicatus quas gesseuint. S olet autẽ cõ¬
tingere ut alioꝵ orationib et exhortati¬
onib multi resuscitant᷑ adintam qͥ ꝓpͥs
m̾itis tenebarit᷑ inmorte. Unde et subdit᷑.

Expanded text:
s qui ante peccapudicitiis quas gesserunt . » Solet autem contingere ut aliorum orationibus et exhortationibus multi resuscitentur ad vitam, qui propriis meritis tenebantur in morte. Unde et subditur: «
Abbreviated transcription (Latin):
est: eius q redditũ adiuditiũ expͤtat.
De qua scͥptũ est. Uiduam eiꝰ benedicens
benedicam. Hec est illa uidua qͦ condie
in euangłio iudicẽ int̾pellaͣt. qm̃ eccl̃ia
instantissime inoratione ꝑseuerat. de
qua scͥptũ est. Nonne lacͥme indue ad
maxillas eiꝰ descendunt. et excdamatio
indne filius. unusqͥsq credentiũ est.
Qui tunc morit᷑ in aĩa: qnͣdo peccat in
corꝑe. Nebat aũ mat̾ unicũ filiũ suũ
qͥa etcłia sꝑitalium filioꝵ suoꝵ mortẽ
cotidie flere ñ cessat. sic̃ faciebat paulꝰ:¬

Expanded text:
est, ejusque reditum ad judicium exspectat, de qua scriptum est : « Viduam ejus benedicens benedicam. » Haec est illa vidua, quae quotidie in Evangelio judicem interpellat: quoniam Ecclesia instantissime in oratione perseverat, de qua scriptum est: « Nonne lacrymae viduae ad maxillas ejus descendunt, et exclamatio uoque viduae filius, unusquisque credentium est, qui tunc moritur in anima, quando peccat in corpore. Flebat autem mater unicum filium suum, quia Ecclesia spiritalium filiorum suorum mortem quotidie flere non cessat, sicut faciebat Paul
Abbreviated transcription (Latin):
tãtło et deserendo uitia et poc̃a. electꝰ m̃s
uocab̾is. qͥa iam es meis obsecut̾ p̾ceptis.
Effundã enĩ aquas suꝑ sicientẽ. Qui sitit
fontẽ salutaris doctne effudam suꝑ eum
ꝑ ora scõꝵ doctorum in eccłia uel etiã fontẽ
baptismatis effundã suꝑ fideles ut emunden¬
lice doctͥne effundam suꝑ corda arida que
nunc usq ad baptismũ nullũ fiuctum
bom oꝑis ꝓtulerunt. Effundam de sp̃u meo
suꝑ sem̃ tuũ. et benedictionẽ meã suꝑ ge¬
neiationẽ tuã: dicit dñs omps. Acsi dic̾et:

Expanded text:
cando et deserendo vitia et peccata, electus meus cando et deserendo vitia et peccata, electus meus vocaberis, quia jam es mea secutus praecepta. Effundam enim aquas super sitientem. Qui sitit fontem salutaris doctrinae, effundam super eum per ora sanctorum doctorum in Ecclesia, vel etiam fontem baptismatis effundam super fideles ut emundenlicae doctrinae effundam super corda arida, quae nunc usque ad baptismum nullum fructum boni operis protulerunt. Et effundam de spiritu meo super semen tuum, et benedictionem meam super generationem tuam, dicit Dominus omnipotens. Ac si dic
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ mundi fundã redemptione. De¬
lens crographũ maledictioĩs qd̃ adã
mernit inꝑadiso transgressione p̾cep¬
ti: qd̃ contͣ humanũ gemis scͥptũ e¬
rat. Et ꝓcc̃oꝵ tuoꝵ ult̃ ñ recordabor¬
oplebs fidelis que tͥ summe recte ac sincere
credid̾is in baptismate dimissurꝰ sum. Dectuc
mne in memoriam et iudicem᷑ simul. narra
siqͥd habes ut iustificeris. Hide simul et reco¬
gita ea que passus es ñ inn̾to sustinete qͥa
pcc̃a multa que gesisti hoc tͥ ꝓmerebant ut
tanto temꝑe sub potestate diaboli laceres. cui
tanto tẽꝑe gessisii me d̾elinquens. et p̾cepta
mea qͣsi nichil contempnens. Sz et nunc sci¬
to me misereri tu ñ ob m̾itum tuũ: s ꝓpt̾
meam tantũ demĩciam. Noli timere serue
m̃s iacob et rectissime que elegi Nunc quia
conu̾sus es amalicia tua. et sdola uana et¬
muta que ñ ꝓfuerunt tibi dereliqͥst et ad
me ꝑ penitenciã scelerũ conu̾sus es subplan¬

Expanded text:
totius mundi fundam redemptione: detotius mundi fundam redemptione: delens chirographum maledictionis, quod Adam meruit in paradiso transgressione praecepti, quod contra humanum genus scriptum erat, et peccatorum tuorum ultra non recordaborO plebs fidelis, quae tibi si in me recte ac sincere credideris in baptismate dimissurus sum. Deduc me in memoriam et judicemus simul, narra si quid habes ut justificeris. Vide simul et recogita ea quae passus es non immerito sustinere, quia peccata multa quae gessisti hoc tibi promerebantur, ut tanto tempore sub potestate diaboli jaceres; cui tanto tempore deseruisti me derelinquens, et praecepta mea quasi nihil contemnens. Sed et nunc scito me misereri tui non ob meritum tuum, sed propter meam tantum clementiam. Noli timere, serve meus Jacob, et rectissime, quem elegi. Nunc quia conversus a malitia tua, idola vana muta quae non profuerunt tibi dereliquisti, et ad me per poenitentiam scelerum conversus, et suppli
Abbreviated transcription (Latin):
Audi iacob serue m̃s. et isrł qũe
relegi. faciens et formans te: ab utero
auxiliator tuus. Et reliqͣ.
unc cum ꝓphetica lectio legeret᷑
ꝓmittantẽ ꝓ̃ph̾am: atq dicentẽ Audi
iacob serue m̃s et isrł quẽ elegi. Bene
enĩ pͥus seruũ ⁊ postea noĩauit electum:
qͥa ꝓpt̾ seritiũ sci nõis dĩ electionẽ qͥsq
m̾ebit᷑ ante dm̃ ut iustꝰ efficiat᷑. ac de¬
inde cũ qͥs uicia et pcc̃a supplantat et
dm̃ sui uoluntatẽ seqͥt᷑. ut iacob suppła¬
tator int̾p̾tat᷑. Tunc postremo isił qd̾
est uiruidens dm̃ recte dici potest. quia
iam ad et̾nam dĩ uisionẽ bonis festiiat
oꝑib. faciens et formans te abut̾o au¬
xssiator tuus. qͥ amn principio nascentis
b conseruaui. et a crudelitate senienciũ
eiui. Quia ego sũ qni deleo inqͥtates
tuas ꝓpt̾ me. et pcc̃oꝵ tuoꝵ ñ recorda¬
bor. Qma misericors sum et multarũ
miserationũ delebo om̃s iniqͥtates tu¬
as inasꝑsione sangumnis mez qũe ꝓ

Expanded text:
Audi, Jacob serve meus, et Israel, quem elegi, faciens et formans te, ab utero auxiliator tuus, etc. Nunc cum prophetica lectio legeretureis promittentem prophetam atque dicentem: Audi, Jacob serve meus, et Israel, quem elegi. Bene enim servum prius et postea nominavit electum, quia propter servitium sancti nominis Dei electionem quisque merebitur ante Deum ut justus efficiatur, ac deinde cum quis vitia et peccata supplantat et Domini sui voluntatem sequitur ut Jacob supplantator interpretatur tunc, postremo Israel, quod est vir videns Deum, recte dici potest, qui jam ad aeternam Dei visionem bonis festinat operibus, faciens et formans te ab utero auxiliator tuus, quia in principio nascentis ientium eum. Quia ego sum qui deleo iniquitates tuas propter me, et peccatorum tuorum non recordabor. Quia misericors sum et multarum miserationum, delebo omnes iniquitates tuas in aspersione sanguinis mei; quem pro
Abbreviated transcription (Latin):
os qͦs mͥ sponsa eccł̃ia parturiuit sp̃m sa¬
piencie et intellectus sp̃m consilii et forti¬
tudinis. sp̃m sciencie et pietatis: et ad ĩple¬
am eos sp̃u timoris et amoris mei. et here¬
ditabo eos benedictione ꝑpetua: qui meis
fidelit obedire p̾ceptis turauerint Agnos¬
cat gͦ catholieꝰ xp̃iamis fructꝰ oꝑis sui: qͥa
las hõi ꝓfituas ẽẽ untutes: sine caritate. Idẽ¬
q dicit caritatẽ di diffusam ẽẽ incordib
damꝰ. Nam om̃i se m̾ito dispoliat. qͥ de stu¬
diis industͥe sue in se magis qm̃ in dño
głatur. Uana sunt eñi et noxia unde nos
głari uult mundus cum fuis amatorib
ꝑiturꝰ: que omnimoctis repudiare debe¬
mus. ut bona consciencia descĩtate moꝵ
de ad qͥfitione uirtutsi de dono d̃i et de ꝓ¬
missione futi regni ineffabilit̾ głemur:¬

Expanded text:
clesia parturivit, spiritum sapientiae et intellectus, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis, et adimplebo eos spiritu timoris et amoris mei, et haereditabo eos in benedictione perpetua qui meis fideliter obedire praeceptis curaverint; agnoscat ergo catholicus Christianus fructus operis sui, quia las homini proficere virtutes sine charitate. Idemque dicit charitatem Dei diffusam esse in cordibuerdamus. Nam omni se merito despoliat qui de studiis industriae suae in se magis quam Domino gloriatur. Vana sunt enim et noxia unde nos gloriari vult mundus, cum suis amatoribus periturus, quae omnimodis repudiare debemus, ut bona conscientia de sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei et promissione futuri regni ineffabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
seat ame calix iste. S iudei filiũ patrẽ
honorantẽ inhonorauerunt qnͣdo di¬
xerunt. In beelz ebub principe demoĩoꝵ:
eicit demonia. Et it̾m. Nonne bene
dicimꝰ nos qr samaritanus eftu et de¬
moniũ habes: Et hic hõ ñ est adeo qͥ

Expanded text:
ei Filium Patrem honorantem inhonoraverunt, quando dixerunt: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia . » Et iterum: « Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes ? » Et: « Hic homo non est a Deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpago carnis designat᷑. Cum gͥ seruũ sim̃¬
su ꝑ dm̃ celi et fem᷑ adiurauit. oftendit
quia intellexit illum destirpe sua nasci¬
turum. qͥ sic ad eiꝰ fem᷑ ꝑtineret. ut m̾ito
d̾s celi cred̾et᷑. Et sic uidit abraham diẽ
xp̃i et ganisus est. In effabili namq gau¬
dio potint exultare qnͣdo eũ de stupesira
p̾uidit nascit᷑m ꝑ quẽ ñ solum ip̃e salua¬
retur s etiam totus mundus redim̾etur
et impleret᷑ ꝓmissio dm̃i ad eũ clicentis.
Insemine tuo benedicent᷑ om̃s g̾s. Siue
alit̾. abrahã diem xp̃i uidit et gauisus
est. qnͣdo infig᷑a sc̃e tͥnitatis tres angłos¬
m̾idie hospitio suscepit. tres enĩ uidit
et unum adoranit. qr intͥnitate unitatẽ
credidit. Ioi gͦ ꝑsonam xp̃i intellexit.¬
⁊ tunc diem eiꝰ uidit et ganisus est. Unde
ip̃a scͥptura statim subuinxit dicens. Ere¬
didit abraham deo et reputatũ est illi
ad iusticiam. Et qr sepe p̾fati ꝑficdi indei

Expanded text:
propago carnis designatur? Cum igitur servum per Deum coeli et femur adjuravit, ostendit quia intellexit illum de stirpe sua nasciturum, qui sic ad ejus femur pertinet, ut merito Deus coeli crederetur, et sic vidit Abraham diem Christi, et gavisus est; ineffabili namque gaudio potuit exsultare, quando eum de stirpe sua praevidit nasciturum, per quem non solum ipse salvaretur, sed etiam totus mundus redimeretur, et impleretur promissio Domini ad eum dicentis: « In semine tuo benedicentur omnes gentes . » Sive aliter: Abraham diem Christi vidit, et gavisus est, quando in figura spit . Tres enim vidit, et unum adoravit, quia in Trinitate unitatem credidit. Ibi ergo personam Christi intellexit, et tunc diem ejus vidit, et gavisus est. Unde ipsa Scriptura statim subjunxit, dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . » Et quia saepe praefati perfidi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciam galilee. Dicit᷑ mare tib̃ia¬
dis ꝓpt̾ tib̾iadem ciuitatẽ que prius pa¬
neas uocata fuit. s postqmͣ ab herode
reecdificata est in honore tibii cesaris.
tib̾iadis est appellata. Dicit᷑ etiã ⁊ stag¬
num genesareth. eo qd̃ ex cͥspantib
undis auram gen̾are uideat᷑. Dicit᷑
⁊ lacꝰ ceneret. ꝓpt̾ ciuitatẽ ceneret ad¬
iacentẽ. Et ꝓpt̾ oportunitatẽ portus:

Expanded text:
provinciam Galilaeam. Dicitur autem mare Tiberiadis, propter Tiberiadem civitatem, quae prius Paneas vocata fuit, sed postquam ab Herode reaedificata est in honore Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata: dicitur etiam et stagnum Genesareth, eo quod ex se crispantibus undis auram generare videatur. Dicitur et lacus Cennereth, propter civitatem Cennereth adjacentem, et propter opportunitatem por
Abbreviated transcription (Latin):
cat siqͥs sermonẽ meũ seruau̾it mortẽ
ñ uidebit in et̾nũ. cũ legamꝰ scõs patres
poris nullo modo euasisse excepto he¬
lia et enoch qͥ qm̃nis ad huc uiuant mor¬
tem tam̃ corꝑis ñ euadsint. Ex̃quo eñi
pͥmꝰ parens nr̃ p̾ceptũ uite contẽpsit.
se suamq sobolẽ conclitioni mortis
sustrauit iuxta sentenciam dm̃ cõmi¬
nantis. Quoc̾q die comederis exligno
sciencie lom et mali: morte morieris.
est hõ qui uiuet et ñ uidebit mortẽ:¬
Nullus subaudit᷑ Hec aũ lex humane
cõdition ꝯftituta est. ut qͥcũq gusta¬
u̾it uitam. gustet ⁊ mortẽ. maxime cũ
tis. Quare gͦ dic. si qͥs sermonẽ meũ ser¬
dicencdum qr alia est mors aĩe ⁊ alia cor

Expanded text:
cat: « Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum, » cum legamus sanctos patres poris nullo modo evasisse, excepto Elia et Enoch, qui quamvis adhuc vivant, mortem tamen corporis non evadent. Ex quo enim primus parens noster praeceptum vitae contempsit, se suamque sobolem conditioni mortis substravit, juxta sententiam Domini comminantis: « Quocunque die comederitis ex ligno scientiae boni et mali, morte moriemini est homo qui vivet, et nnullus. Haec autem lex humanae conditioni constituta est, ut qui gustaverit vitam, gustet et mortem, maxime cum tis . » Quare ergo dicit: « Si quis sermonem meum serdicendum, quia alia e
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Cum faius cl̃i multa signa fac̾et. uir¬
uit: ut nos eius exemplo instructi disca¬
mus de bono qd̃ agim̃ ñ głari. ne forte
dirgat᷑ ad nos illa sentencia qͥ ait. Qtͥo
dicat. Ego ñ qͦro głam meam est qͥ qͤrat
et iudicet: cum alibi clixisse legatur.
pat̾ ñ iudicat qũeqmͣ. s om̃e iudiciũ
dedit filio. Si pat̾ om̃e iuditium dedit
filio. quare idemfilius post acceptã con¬
tumeliam dicit ẽ qui querat ⁊ iudicet:
Ito qd̾ dicendum. qr uditium inscͥptis
dupplicẽ significationẽ habet. Aliqñ¬

Expanded text:
signa faceret, mulvit. Ut nos ejus exemplo instructi, dicamus de bono quod agimus non gloriari, ne forte dirigatur ad nos illa sententia, quae ait: « Quid dicat: « Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet, » cum alibi dixisse legatur: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio ? » Si Pater omne judicium dedit Filio, quare idem Filius post acceptam contumeliam dicit: « Est qui quaerat et judicet? » Ad quod dicendum, quia judicium in Scripturis duplice
Abbreviated transcription (Latin):
eum usq adsuꝑciliũ montis suꝑ quẽ ci¬
uitas eoꝵ edificata erat utinde eñ p̾cipi¬
tarent ip̃e transiens ꝑ medium illoꝵ. ibat.
Et in eodem ioħe qi cũ misissent principes
et sac̾dotes milites qͥ eum comp̾hend̾ent.
iħc ꝓcessit obuam ilł et int̾rogaiit eos.
Que quertus. At slli respondert Ih̃m na¬

Expanded text:
montis, super quem civitas eorum aedificata erat, ut inde eum praecipitarent, ipse transiens per medium illorum ibat . Et in eodem Joanne, quia cum misissent principes et sacerdotes milites, qui eum comprehenderent, Jesus processit obviam illis, et interrogavit eos: « Quem quaeritis? At illi responder
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑides cucurrer̃t: qͥ lapideũ cor habebãt.
Quib bene cõgruit qd̃ eoꝵ patͥb ꝑ pro¬
phetam dictũ fuerat. Nermis ferreus
ceruix tua: et frons tua enea. Non em̃
s in faxoꝵ soliditatẽ duruerãt. qm̃ dñm¬
iħm xp̃m cłi filiũ qͥ ꝑ eox ꝓpħas eis fu̾at ꝓmis

Expanded text:
pides cucurrerunt, qui lapideum cor habebant, pides cucurrerunt, qui lapideum cor habebant, quibus bene congruit, quod eorum patribus per prophetam dictum fuerat: « Nervus ferreus cervix tua, et frons tua aenea . » Non sed in saxorum soliditate duri erant, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
et sine fine ubiꝙ p̾sens est: ante qͥnqͣgnita¬
in annos abrabam uiderat et indebat. Sẽd
ilie qͥminus quinqͣgnita anns ꝓ huma-¬
nitate habebat. ut ostend̾e̾t se ante omĩa
couob̃: anteqm abraham fieret ego simi.
Ubinotandũ quit ostend̾et se uerũ diũ
esse ñ dixit ego fui: s ante qmͣ abrahã
fieret ego sum Sum qͥppe p̾sentis tpris
p̾sens. et ideo illi solz congruit cm nec p̾¬
terita transeunt. nec fut᷑a succedunt. s
sẽꝑ ilui est ẽẽ et̾nũ ⁊ in cõmutabilẽ ꝑma¬
dit. Hec dices filus isrł. Eg̃o sum qͥ sum.
Qui est misit me adnos. Nec solũ ante
abraham est s etiam aute om̃e initiũ
sic̃ ip̃e ait. Ego principiũ qui et loqͦr nob̃.
Cui inlaisde sapĩe dicit᷑. Dñs possedit me¬
initio uiar suar Et cet̾. Et it̾m. Ego exore
altissimi ꝓdiui. Postqmͣ aũ adño se su¬
possent: felle cõmoti lapidib eum neca¬
re conati sunt. Unde et subdit᷑. Tulert̃
gͦ lapides ut iac̾ent in eum. Recte ad la¬

Expanded text:
et sine fine ubique praesens est, ante quinquaginta annos Abraham viderat, et videbat. Sed ille qui minus quam quinquaginta annos per humanitatem habebat ut ostenderet se ante omnia co vobis, antequam Abraham fieret, ego sum. » Ubi notandum, ut ostenderet se verum Deum esse, non dixit, Ego fui, sed, « antequam Abraham fieret, ego sum. » Sum quippe praesentis temporis praesens. Et ideo illi soli congruit, cui nec praeterita transeunt, nec futura succedunt, sed semper illi est esse, aeternum et incommutabilem permadit: Haec dices filiis Israel: « Ego sum qui sum; qui est, misit me ad vos . » Nec solum ante Abraham est, sed etiam ante omne initium, sicut ipse ait: « Ego principium, qui et loquor vobis , » cui in laude sapienti« Ego ex ore Altissimi prodivi . » Postquam a Domino se supossent, felle invidiae commoti, lapidibus eum necare conati sunt. Unde et subditur: « Tulerunt ergo lapides, ut jacerent in eum. » Recte ad la
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ eius seruo Ac si dic̃et. Si mnuisidi¬
lem dm̃ uid̾e ñ ualetis. ex oꝑib que in
noĩe eiꝰ facio me ab illo missum eẽ cog¬
nosc̾e potestis sic̃ ip̃e ait. Si mͥ ñ creditis
uel oꝑib credite. Et it̾m. Oꝑa que ego

Expanded text:
monem ejus servo. » Ac si diceret: Sed invisibilem Deum videre non valetis, ex operibus, quae in nomine ejus facio, me ab illo missum esse cognoscere potestis, sicut ipse ait: « Si mihi non creditis, vel operibus credite . » Et iterum: « O
Abbreviated transcription (Latin):
tura. pcc̃a cũ cõsũmata fu̾int generant
prehendit cum dicit. Sinite mortuos se¬
pelire mortuos suos. id ẽ ut mortui aĩa. se¬
peliant mortuos corpore. Uita qͥppe corꝑis
aĩa est. uita anime cłs est. Sic̃ enĩ morit᷑
corpꝰ sine aĩa. sic aĩa sine deo. Dehac gͦ mor¬
te ĩd ẽ de morte aĩe. de morte ꝑpetua. de
morte gehennali: dic̾. si qͥs sermonẽ me¬
um seruau̾it mortẽ ñ uidebit met̾num:¬

Expanded text:
tura: « Peccata cum consummata fuerint, generant prehendit, cum dicit: « Sine mortuos sepelire mortuos suos , » id est ut mortui animae sepeliant mortuos corporis. Vita quippe corporis, anima est: et vita animae Deus est. Sicut enim moritur corpus sine anima, sic anima sine Deo. De hac ergo morte, id est de morte animae, de morte perpetua, de morte gehennali dicit: « Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in
Abbreviated transcription (Latin):
noscere manifesto qr sermonẽ eius suo.
ꝓfecto uos falso illum cognosc̾e głami¬
m cuius p̾cepta contempnitis. Unde
uid̾et diem meũ et indit et gauisus ẽ
Querit fortassis aliqͥs ubi uel quando
beatꝰ abraham prĩarcha diẽ xp̃i uidisse
et gauisus eẽ: inueniat᷑. S si enis oꝑa
diligent̾ inspicimꝰ et ea spiritaliter
confid̾amus. ciciꝰ cognoscimꝰ ubi uel qn¬
do diem xp̃i uid̾it et gauisus sit. Legimꝰ
enĩ ingenesi qi cũ eẽt senex ꝓuecteq eta¬
sue ⁊ ait illi. Mitte manũ tuã sub femo¬

Expanded text:
noscere manifesto, quia sermonem ejus servo, profecto vos falso illum cognoscere gloriamini, cujus praecepta contemnitis. Unde videret diem meum; vidit, et gavisus est. » Quaerit fortasse aliquis, ubi vel quando beatus Abraham patriarcha diem Christi vidisse, et gavisus esse inveniatur. Sed si ejus opera diligenter inspicimus, et ea spiritualiter consideramus, citius cognoscimus, ubi vel quando diem Christi viderit, et gavisus sit. Legimus enim in Genesi quia, cum esset senex provectasuae vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
manifestar oportet aute tribunal xp̃i:
ut referat unusqͥsq ꝓut gessit sine bonũ
siue malum. Nec alicui impossibile debet
uideri in uno iudici noĩe cdua s ligͣnificã¬
Est enim tẽptatio ad ducens głam. et
est tẽptatio ad ducens pcc̃m. Est timor
seruił que ꝑfecta caritas foras expellit:
et est timor castus qͥ ꝑmanet inscłm se¬
culi. Sic est iuditium qd̃ ꝑtinet ad dis¬
cretionẽ. ⁊ iuditium qd ad condẽpnati¬
onẽ. S nec̃ ingratis dñs beneficium sue
p̾dicatioĩs subtlahit. Namqͦs ꝑ incre

Expanded text:
manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque prout gessit, sive bonum, sive malum . » Nec alicui impossibile debet videri, uno judicii nomine duas habere significatst enim tentatio adducens gloriam, et est tentatio adducens peccatum. Est timor servilis, quem perfecta charitas foras expellit: et est timor castus, qui permanet in saeculum saeculi. Sic est et judicium quod pertinet ad discretionem, et judicium quod ad condemnationem. Sed nec ingratus Dominus beneficium suae praedicationis subt
Abbreviated transcription (Latin):
dei contra dñm irascebant᷑. qm̃ ex eo
qd̾ dm̃ illoꝵ pat̾m suũ eẽ dicebat. Sic̃
idẽ ioħes alibi ostendit cũ dicit. ꝓpt̾ea
querebant uicłi iħm int̾fice̾. qi ñ solũ
salb̃m soluebat. s etiam pr̃em sum̃ lice¬
bat dm̃. equalẽ sefaciens deo. S qm̃ns
nasc̾entur. qmͣuis indignarent᷑. qmͣnis

Expanded text:
daei contra Dominum irascebantur, quam ex ea, daei contra Dominum irascebantur, quam ex ea, quod Deum illorum Patrem suum esse dicebat, sicut idem Joannes bant Judaei Jesum interficere, quia non solum sabbatum solvebat, sed etiam Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . » Sed quamvis irascerentur, quamvis indignarentur, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
głifi: cat me. que nos dicitis qi ds̃ nr̃
est. Si qͥs istoriam scĩ euangłii recenseat
facile potest repꝑire qualit̾ pat̾ filiũ glo¬
nficau̾it. Glorificauit film̃ pat̾: qnͣdo
eo baptizato uox decelo intonirt dicõs
hic est filius m̃s dilectus inte cõplaini.
Glorificauit etiam. qnͣdo eo corã discipłis¬
quando tales uirtutes et signa ꝑ eñ fec̃
ut ip̃m hoĩem dm̃ cẽ ostend̾et. Unde cõdẽ
filio dicente. clarifica me pat̾ apd̃ temet¬
ip̃m claritate qm̃ habui prius qͣm mũ¬
dus fieret: respondit pat̾. Et darificani:
et it̾m clarficabo. Clansicauit alibi filiꝰ
patrẽ quãdo dix̾̃. Ego ame ip̃o ñ ueni: s
pat̾ m̃s misit me: Cianficauit etiã q̃n-¬
do oꝑa et uirtutes quas fec̃ ad patͥs głam
redlux̃ dicens. mea doct̾na ñ est mea. sc̃d
enis qui misit me patͥs. Unde alibi scͥp¬
tum est. Pat̾ scẽ ego te clarificaui super

Expanded text:
glorificat me, quem vos dicitis quia Deus noster glorificat me, quem vos dicitis quia Deus noster est. » Si quis historiam sancti Evangelii recenseat, facile potest reperire qualiter Pater Filium glorificaverit. Glorificavit Filium Pater, quando eo baptizato vox de coelo intonuit, dicens: « Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . » Glorificavit etiam, qquando tales virtutes et signa per eum fecit, ut ipsum hominem Deum esse ostenderet. Unde eodem Filio dicente: « Clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui priusquam mundus fieret , » respondit Pater: « Et clarificavi, et iterum clarificabo . » Clarificavit alibi Filius Patrem, quando dixit: « Ego a meipso non veni, sed Pater meus misit me . » Clarificat etiam quando opera et virtutes, quas fecit, ad Patris gloriam reduxit, dicens: « Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me Patris . » Unde alibi scriptum est: « Pater sancte, ego te clarificavi super
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est et ꝓph̾e et tu dicis siqͥs sermo¬
nẽ meum seruau̾it ñ gustabit morte in
et̾num: Quomͦ intellexert̃. ita et respon¬
derunt. Ac si dic̾ent. Et si huc usq indubii
Qd enĩ dñs de morte anime dicebat. illi
de morte corꝑea intelligentes. cũ quodã
nurgio respondert̃ dicentes. Num qͥd tu
maior es pre nr̃o abraham qui mortuus
est: Et ꝓph̾e mortui sunt. Qũe te ip̃m
facis: Ac si cdic̾ent. Nimium excolleris
suꝑflue eleuaris. ultra modũ erigeris cũ
seruatores sermonũ tuoꝵ abrahe et ꝓpħis
p̾ferre p̾sumis. cũ constet cos sermonẽ
dm̃ seruasse et tam̃ mortuos corꝑe ẽẽ.
eos querere ad humilitatẽ sectandam
ꝓuocando. respondit. Si ego glifico
me ip̃m: gła mea nichil est. Ac si dic̾et. Cũ¬
gła mea nichil ẽẽ posset. si ego me ip̃m glo
non desideratis. Scͥptum est enim. Laudet
te alienus et ñ os tuum: extraneus et nõ
labia tua. Unde et subdit᷑. Est pat̾ m̃s qͥ

Expanded text:
st et prophetae: et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, non gustabit mortem in aeternum. » Quomodo intellexerunt, ita et responderunt. Ac si dicerent: Et si hucusque indubii Quod enim Dominus de morte animae dicebat, illi de morte corporea intelligentes, cum quodam jurgio responderunt, dicentes: « Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est? et prophetae mortui sunt. Quem teipsum facis? » Ac si dicerent: Nimium extolleris, superflue elevaris, ultra modum erigeris, cum servatores sermonum tuorum Abrahae et prophetis praeferre praesumis, quos constat et sermonem Domini servasse, et tamen mortuos corpore esse. eos quaerere, ad humilitatem sectandam provocando eos, respondit: « Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est . » Ac si diceret: Gloria mea nihil esse posset, si ego meipsum glornon desideratis. Scriptum est enim: « Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua . » Unde et subditur: « Est Pater meus qui
Abbreviated transcription (Latin):
bant: illum samantanũ appellabant.
Unde contͣ dñm felle cõmoti: qr nͨ ue¬
ra mala que expbrarent inuenire po¬
terant. falsa imꝑpia ei opposuert̃. dicẽ¬
tes eum demoniũ hab̾e et samaritanũ
eẽ. Et inu̾itate eis respond̾e poss. uos
demoniũ habetis. noluit s uerũ malũ
qd̃ in ip̃is esse cognouit. pacient̾ tacuit.
unitabilẽ nob̃ pacienciam oftendens
ut qͦcienscumq a ꝓximis inuinas pati¬
mur. eoꝵ uera mala pacient̃ taceamꝰ
Ne forte tal correctio ñ ex dilectione.
s ex uindicta nata uideatur. Respondit
aũ qd̃ duo ei opposita fuerunt. E ip̃e
unũ negauit alt̾m uͦ tacendo consensit.

Expanded text:
um Samaritanum vocabant. Unde contra Dominum felle commoti, quia nec vera mala quae exprobrarent invenire poterant, falsa improperia imposuerunt, dicentes eum daemonium habere, et Samaritanum esse. Et cum in veritate eis respondere posset, Vos daemonium habetis, noluit, sed verum malum quod in ipsis esse cognovit, patienter tacuit, imitabilem nobis patientiam ostendens, ut quotiescunque a proximis injurias patimur, eorum vera mala patienter taceamus, ne forte talis correptio non ex dilectione, sed ex vindicta nata videatur. « Respondiautem quod duo ei opposita fuerunt, sed ipse unum negavit, alterum vero tacendo consensit.
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiri ponit᷑: sic̃ fossa ceca dicit᷑ ñ qd̃ ocłis
careat qͦs nũqmͣ habuit: s qr eos quos in¬
tra se retinet ñ uidentes facit. Et sicut lͥs¬
tes lupinos dicimꝰ. ñ qd̃ ip̃i tͥstes uel leti
ẽẽ possint. s qr se de gnstantib tͥstes reddt̃.
ꝓpt̾ amaritudinẽ: Sic gͥ et mors uideri

Expanded text:
Sicut enim et fossa caeca dicitur, non quod oculis careat, quos nunquam habuit, sed quia eos, quos intra se retinet, non videntes facit; et sicut tristes lupinos dicimus, non quod ipsi tristes vel laeti esse possint, sed quia de se gustantes tristes reddunt, propter amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾are. Qd si noluerit notũ sit tibi qͥa de¬
os tuos ñ colimꝰ. et statuã aureã qͣm ere¬
xisti ñ adorabimꝰ. Et̃ ideo qr magis dile¬
xerunt uitam aĩe qmͣ timuissent mor¬
tem corꝑis: et istam ad tempꝰ euascrunt¬
mino morerent᷑. p̾ciosa est inconspectu

Expanded text:
notum sit tibi, quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti, non adoramus . » Et ideo quia magis dilexerunt vitam animae, quam timuissent mortem corporis, et istam ad tempusmino morerentur, « pretiosa est in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ua: u̾itas et uita. Ac si dic̾et. Cñ mͥ qui
u̾itas sum apr̃e u̾itatis ueniens u̾itatẽ
uob̃ loquenti ñ creditis: ꝓfecto filios il¬
nus uos ẽẽ offenditis qͥ abimtio m̃dax
ñ est. Qui est ex deo u̾ba lĩ audit. Inhis
u̾bis unusqͥsq suã conscĩam ꝓbare po¬
test. utrũ ex dõ sit an non. Qui enĩ u̾bũ
bonos. Qui uͦ uecors et durꝰ u̾bum cl̃i andi¬
re contempnit. uel si aure corꝑis audie¬
rit. et illud muillo studio uel labore in oꝑe
mitt̾e conat᷑. ꝓfecto se ex deo ñ eẽ mani¬
festat. Quales erant et isti quib a dño

Expanded text:
 Ac si diceret: Cum mihi qui veritas sum, a Patre veritatis veniens, veritatem vobis loquenti non creditis, profecto filios illius vos esse ostenditis, qui ab initio mendax n est. « Qui est ex Deo, verba Dei audit. » In his verbis unusquisque suam conscientiam probare potest, utrum ex Deo sit an non. Qui enim verbum bonos . » Qui vero vecors et durus verbum Dei audire contemnit, vel si cum aure corporis audierit, illud nullo studio vel labore in opere mittere conatur, profecto se ex Deo non esse manifestat; quales erant isti, quibus a Do
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ad condempnationẽ ꝑtineret:. sal¬
uator nullo mͦ ineuangłio dixiss. Uem¬
et hora quando mortui audient uocẽ
filii di. et ꝓcedent qͥ bona egeiunt inie
surrectionẽ uite. qͥ uero mala: in
resurrectionẽ iudicii. Er̃go in hoc loco
iuditium ad discretionẽ ꝑtinet cumait.
ego ñ quero głam meã est qui qͤrat et
iudicet. Ac sidic̾et. Est pat̾ m̃s qui discer¬
nat int̾ causam meã et urãm. Atitens
enim ds pat̾ filium suum inmũdum:

Expanded text:
nisi ad condemnationem pertineret, Salvator nullo modo in Evangelio dixisset: « Veniet hora, quando mortui audient vocem Filii Dei, et procedent qui bona egerunt, surrectionem vitae: qui vero mala, in resurrectionem judicii . » Ergo in hoc loco judicium ad discretionem pertinet, cum ait: « Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. » Ac si diceret: Est Pater meus qui discernit inter causam meam et vestram. Mittens enim Deus Pater Filium suum in mu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes suꝑ capita nrã. transinimꝰ per
ignem ⁊ a quã: ⁊ induxi nos in refri¬
gerium. Et sicut mundipisces ꝑ coi¬
tum nec generant nec generantur.
ita quoq et meccłia tales habentur
qui couiuigalẽ cõiunctionẽ respuen¬
tes integͥtatẽ uirginalẽ sectant᷑. un¬
plentes illud qd dñs dic̃ in euangłio
Sint lumbi ur̃ĩ p̾cincti: et lucerne ar¬
dentes. Alit̾ ꝑ duos pisces duos ordi¬
nes qui ineodẽ ppło celebriores habebã
dotalem. a qͥb regebat᷑ ⁊ instruebant᷑.
Qd̾̃ dñs ihc in se susciꝑe dignatꝰ est
ut fieret nob̃ rex parit̾ et sacerdos. Rex
nos bene regendo: sac̾dos semet ip̃m
deo hostiam inmacłatam ꝓ nob̃ offe¬
rendo. Dixit gͦ iħ̾c facite hoies disũ¬
qͥescere. Tunc enĩ discipłis ut hoies dis¬
cubere fac̾ent dñs p̾cepit. quando cos
inmundũ ad p̾dicandum destinanit
dicens. Eũntes in mundũ uniu̾sũ.

Expanded text:
homines super capita nostra. Transivimus per homines super capita nostra. Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium . » Et sicut mundi pisces per coitum nec generant nec generantur, ita quoque et in Ecclesia tales habentur qui, conjugalem conjunctionem respuentes, integritatem virginalem sectantur, implentes illud quod Dominus dicit in Evangelio: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . » Aliter: per duos pisces, duos ordines qui in eodem populo celebriores habebantdotalem, a quibus regebantur et instruebantur; quos Dominus Jesus in se suscipere dignatus, ut fieret nobis rex pariter et sacerdos: rex, nos bene regendo; sacerdos, semetipsum Deo hostiam immaculatam pro nobis offerendo. « Dixit ergo Jesus: Facite homines discumliter in fide quiescere. Tunc enim discipulis ut homines discumbere facerent Dominus praecepit, quando eos in mundum ad praedicandum destinavit, dicens: « Euntes in mundum universum,
Abbreviated transcription (Latin):
decantando. alt̾m uͦ insinagogissins
frequent̾ legendo recitabant. Et̃ recte
ꝑ hos duos pisces. hi duo libri intelli¬
gunt᷑. qr talem ppłm eccłia futurum
p̃dixerunt qui hoc seruaret inmorib
qd̃ piscis ht̃ innatura. Piscis namq
quatuor habet naturas. Unam: qͥa
suꝑ eam saltus dare consueuit. Terciã.:
qi quo magis tunditur fluctib eõ
amplius conualescit. Quartam: qͥ a¬
mundi pisces ꝑcoitum nec generãt
nec generant᷑. Sicut gͥ piscis sine aqͣ
uiu̾e ñ potest: ita idem ppłs sine fon¬
te baptismatis inuitam intrare ꝑpe¬
piciens penna contẽplationis se se ad
celestia subleuat: dicens cũ apło. Nrã
dum piscis quantomagis fluctibus
tundit᷑ eo amplius conualescit. sic
et ꝑfectus xp̃iamis tantũ in dm̃ pro¬
ficit. quantum in hoc scło inuenit
qd̃ durius portet: dicens cũ psalmis¬
ta. Induxisti nos in laqueũ. posiusti
tͥbulationes in dorso nrõ. imposiusti

Expanded text:
decantando, alterum vero in synagogis suis decantando, alterum vero in synagogis suis frequenter legendo, recitabant. Et recte per hos duos pisces hi duo libri intelliguntur, quia talem populum in Ecclesia futurum praedixerunt, qui hoc servaret in moribus quod piscis habet in natura. Piscis namque quatuor habet naturas: unam, quia super eam saltum dare consuevit; tertiam, quia quo magis tunditur fluctibus, eo amplius convalescit; quartam, quia pisces per coitum nec generant, nec generantur. Sicut igitur sine aqua vivere non potest, ita idem populus sine fonte baptismatis in vitam intrare perpepiciens, penna contemplationis sese ad coelestia sublevat, dicens cum Apostolo: «dum piscis quanto magis fluctibus tunditur, eo amplius convalescit, sic et perfectus Christianus tantum in Deo proficit, quantum in hoc saeculo invenit quod durius portet, dicens cum Propheta: « Induxisti nos in laqueum, posuisti tribulationes in dorso nostro, imposuisti
Abbreviated transcription (Latin):
la ee leuis. insi discipline u̾b̾e coerceat᷑.
Puer namq iste ppłm significauit iu¬
daicũ. qͥ pro leuitate uel instabilitate
m̃tis infide et cognitione d̃i firmꝰ ñ ꝑ¬
mansit. Qui quinq panes habuit:
qr iudaicus ppls qͥnq libros moysi ac¬
cepit. in delicet genesim. exodum. le¬
uiticũ. numerũ. et deut̾onomiiũ. qͥ he¬
brea lingua bresit. hellesmoth. uaiec¬
ra. uagedaber. elleabdabarim nõiant᷑.
Et bene qͥdem illi panes ordeacei fiuisse
referunt᷑ ꝓpt̾ diniciam legis. Ordeum
namq sp̃issum habet tegunũ ⁊ ñ faci¬
le ad eiuis ꝑuenit᷑ medullam. obscͤita¬
teni legis significans: qr lex ante aduẽ¬
tum dĩ intantũ nelata excitie. ut nul¬
lus eam sꝑitaliter intellig̾e poss qͦat¬
usq ueniens benedictionẽ darce qͥ legẽ
dederat. Si enĩ ꝑ qͥnq panes qͥnq libͥ
moysi intelligunt᷑ possumꝰ et ꝑ duos pis¬
ces alios duos intellig̾e libros oracula
ppło habebant᷑. quoꝵ unũ memorit̾

Expanded text:
e coerceatur. Puer namque iste populum significat Judaicum, qui, pro levitate vel instabilitate mentis, in fide et cognitione Dei firmus non permansit. Qui quinque panes habuit, quia Judaicus populus quinque libros Moysi accepit, videlicet, Genesim, Exodum, Leviticum, Numeros, et Deuteronomium, qui Hebraica lingua Beresith, Veellehsemoth, Vaicra, Vaidabber, Ellehaddebarim nominantur. Et bene quidem illi panes hordeacei fuisse referuntur, propter duritiam legis. Hordeum namque spissum habet tegumen, et non facile ad ejus pervenitur medullam, obscuritatem legis significans, quia lex ante adventum Domini in tantum velata exstitit ut nullus homo eam spiritualiter intelligere posset, quoadusque, veniens, benedictionem daret qui legem dederat. Si enim per quinque panes quinque libri Moysi intelliguntur, possumus et per duos pisces alios duos intelligere libros, oracula populo habebantur, quorum unum memoriter
Abbreviated transcription (Latin):
in iherłm manebant. Ex quo tẽꝑe iud̾i
dicti sunt ñ ut quidã putant auida ma¬
chabo. Tanta igit᷑ discordia int̾ uideos
et p̾dictos samaritanos excreuit: ut
nullus udeoꝵ familiarit̃ cũ eis colloqͥ¬
ri: nec aliqmͣ societatẽ sicut ostendit mu

Expanded text:
in Jerusalem manebant. Ex quo tempore Judaei in Jerusalem manebant. Ex quo tempore Judaei dicti sunt, non ut quidam putant, a Juda Machabaeo. Tanta igitur discordia inter Judaeos et praedictos Samaritanos excrevit, ut nullus Judaeorum familiariter colloqus, nec