comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matris aperunt. quȩ spa ialiter primogenitis
filus debebantur. Non nulli dicunt primo
& sacer dotes fiebant. Hanc ergo dignitatẽ quã
esau primogenitus accipere debuit. cupiditate
gulae superatus. minori fr̃isuo uendidit. quib
modis uitiogulae tẽp̃tamur. Sciendũ aut̃ .u.
modis nos uitiogulae tep̃tari. Primo cũ quis
ante horã dispositã. uelante necessitatẽ uult
comedere. Scdõ cũ lauciors cibos requirit.
Tercio cũ accuratius cõmunes cibos uult p̃paran
Quarto cũ in cõmedendo modũ excedit. Quinto¬
uero cũ despicabile est quodsumit. Sed quia
cũ mago desiderio id qđ uile est ꝑcipit: inipso
estu desidei magis offendit Hac spetie uictuũ
esau displicuit & reprobatus est. Hincbeatus
aug̃ dicebat. Nonego in munditiã obsomi sed
in munditiã timeo cupiditatis. Mistice iudei
quiper esau signisicantur carnis suȩ uolup¬
tatibus dedit. &terrenis operbus occupati.

Expanded text:
matris aperiunt, quae specialiter primogenitis matris aperiunt, quae specialiter primogenitis filiis debebantur. Nonnulli dicunt primogt sacerdotes fiebant. Hanc igitur dignitatem quam Esau primogenitus accipere debuit cupiditate gulae superatus minori fratri suo vendidit. Quibus modis vitio gulae tentamur? Sciendum autem quinque modis nos vitio gulae tentari: primo, cum quis ante horam dispositam vel ante necessitatem vult comedere. Secundo, cum lautiores cibos requirit. Tertio, cum accuratius communes cibos vult praeparari. Quarto, cum comedendo modum excedit. Quinto, cum despicabile est quod sumitur. Sed quia cum magno desiderio id quod vile est percipit, in ipso aestu desiderii magis ostendit. Hac specie victus Esau displicuit et reprobatus est. Hinc beatus Augustinus dicit: « Non ergo immunditiam obsonii, sed immunditiam timeo cupiditatis. » Mystice Judaei, qui per Esau significantur, carnis suae voluptatibus dediti et terrenis operibus occupati
Abbreviated transcription (Latin):
boni. sed ꝑ dĩ auxiliũ malsuperantur abonis: & uitia
uocatus est edom id ÷ rufus. E domeni int̃pretatur
rusus uł tubeus. aquo idumei uocantur. Ispid̾ id ÷
sdosus. qđ hebraice dr̃ seir a quo mons seir uocatus:
Ergo nouimus eũ trinomiũ fuisse quia uocatus est
esau. & edom. & scir. Iacob int̃pretatur subplantator.
querentes & lucris scłi quasi uenationũ sistents.
Q uibene &ũ agricola fuisse dr̃ quia onis seti
quanto plus intimasua negligunt : tanto magis
incultura & studio rerũ presentiũ occupantur.
Ia cob uero simplex habitabat intabernaculis
quia unꝰ quisq scs̃ & minꝰ int̾renis occupatus
Int̃ra domũ suae conscientiae habitabat. noc ꝑex¬
teriora spargitur. Iuxta littetam prosimplici.
Alia trans latio hab& sinedolo quod gr̃ aplastes
idest non sicus dr̃. sed quomodosine doloerat
qui fremsuũ dolo decepit: Sed hoc ad miste¬
genĩtatua. Primogenita dnr omĩa que uuluã

Expanded text:
boni. Sed per Dei auxilium mali superantur a bonis et vitia sus fuerat, vocatus est Edom vel Rufus. Edom enim interpretatur rufus vel rubeus, a quo Idumaei vocantur. Hispidus, id est setosus, quod Hebraice dicitur Seir a quo mons Seir vocatus est. Ergo novimus eum trinomium fuisse, quia vocatus est Esau, Edom, Seir. Jacob interpretatur supplantator. quaerentes, et lucris saeculi quasi venationi insistentes. Qui bene etiam agricola fuisse dicitur, quia homines saeculi quanto plus intima sua negligunt, tanto magis in cultura et studio rerum praesentium occupantur. Jacob vero simplex habitabat in tabernaculis. Quia unusquisque sanctus et minus in terrenis occupatus intra domum sanctae conscientiae habitat, nec per exteriora spargitur. Juxta litteram pro simplici alia translatio habet sine dolo, quod Graece aplastes, id est non fictus dicitur. Sed quomodo sine dolo erat qui fratrem suum dolo decepit? Sed hoc ad mystegenita. Primogenita dicuntur omnia quae vulvam
Abbreviated transcription (Latin):
erat sem̃ habrahe. Sed hoc ipsũ orando optinuit. Nã &
om̃ib iustis p̃paratũ est ante scła regnũ dĩ. sedita ut
orando & laborando ad illud suotẽpore ꝑueniant.
Conlidebantur. Septuaginta diecunt. ludebant & cal¬
citrabant. Perrex̃q ut consuler& dñm. Quentur
quo prexit consulere dñm. Necdũ emĩ tabnaculũ.
necdũ tẽplũ dĩ ȩdificatũ erat. Anforte illuc ꝑrexit
ubhabraam altare dño edificauerat. aut ut quidã putant
adhue melchisedech sacerdos dĩ uiuebat. quasuis
possit creth fuis se tunctẽporis aliquẽ scm̃ uirũ adquẽ
consulendũ solitierant ꝑ gere. Pocest & illuo

Expanded text:
at semen Abrahae: sed hoc ipsum orando obtinuit. Nam et omnibus justis praeparatum est ante saecula regnum Dei, sed ita ut orando et laborando ad illud suo tempore perveniant. Vers. 22. Collidebantur. Septuaginta dicunt: Ludebant et calcitrabant.--Perrexitque ut consuleret Dominum. Quaeritur quo perrexerit consulere Dominum. Necdum enim tabernaculum, necdum templum Dei aedificatum erat. An forte perrexit illuc ubi Abraham altare Domino aedificaverat, aut, ut quidam putant, adhuc Melchisedech sacerdos Dei vivebat, quamvis possit credi fuisse tunc temporis aliquem sanctum virum ad quem consulendum soliti erant pergere? Potest et illud
Abbreviated transcription (Latin):
gentes inuterotuosunt. Iuxta litterã duasgentes
Quod uero insequentibus dic̃. maiorserui& minori.
illud tẽpus quando esau maior id÷ popłus idumeoꝵ
ia cob idest iuideis. Dauid enĩ cos tributanios fecit.
& sic seruierunt subtributo usq quo rebellauer̃
uaxta qđ in libro regũ legitur. recessit edom
neess& subuda. Mistice hi duo geminiduos
signisicant popłos. Esau maior natu iudeos.
Iacob uero minor. gentilem popłm. Ma iorergo
seruit minori: quia iudaicus popłus dispersus
ꝑ totũ orbẽ seruit gentibus. nonsolũ corporali
seruitute. uerũ &iã quia legẽ & pro ph&as
ad gentiũ utilitatẽ seruat. In nobis &iã ipsis¬
moraliter haee rera duoꝵ poploꝵ agitur.
cũ lex carins repugnat lagim̃tis. Cũuitia urtitibus

Expanded text:
entes in utero tuo sunt. Juxta litteram duas gentes Quod vero in sequentibus dicit: Major serviet minori, illud tempus, quando Esau major Idumaeorum servivit Jacob, id est Judaeis. David enim eos tributarios fecit, et sic servierunt sub tributo usquequo rebellaverunt, juxta quod in libro Regum legitur: Recessit Edom, ne esset sub Juda . Mystice hi duo gemini duos significant populos, Esau major natu Judaeos, Jacob vero minor gentilem populum. Major ergo servit minori, quia Judaicus populus dispersus per totum orbem servit gentibus, non solum corporali servitute, verum etiam quia legem et prophetas ad gentium utilitates servat. In nobis etiam ipsis haec rixa duorum populorum agitur, cum lex carnis re
Abbreviated transcription (Latin):
actu. & obitũ scõꝵ. sẽꝑ sol& inuenin. Eideo rec te
habrahã plenus dierũ mortuus fuisse dr̃. quia
consummatus & ꝑfectus erat om̃ibus uirtutibus.
Econtra in reprobis omĩa quadã in perfectione notant᷑.
Vnde & psalmus. Uinsangumũ & dolosi nondimi¬
Corã cunctis fr̃ib obut. idẽ. inmanibus frũsuorũ.
om̃ibus uidelie& ad huc suꝑ sntibus. & nullo ante
eũ morie p̃repto. ł rẽs autẽ ꝓsiliis posuit. sicut
& co loco ubi insequentibus iacobdix̃ adlaban.
Quid peccaui tibi ut sequereris postme.  Pone
tigrim uidelic& & eufraten. Nã mesos medius.
quod multiplicar& sem̃ eiꝰ sic̃ stellas caeli. & sicut
arenã maris. que multiplicatio ꝑisaac futuraerat.
uxta quod habrahȩ dictũ est inisaac uocabitur

Expanded text:
 solet inveniri. Et ideo recte Abraham plenus dierum mortuus fuisse legitur, consummatus et perfectus erat omnibus virtutibus. Econtra in reprobis omnia quadam imperfectione notantur. Unde et psalmus: Viri sanguinum et dolosi non dimiCoram cunctis fratribus obiit. Id est in manibus fratrum suorum, omnibus videlicet adhuc superstitibus, et nullo ante eum morte praerepto. Fratres autem pro filiis posuit, sicut et eo loco ubi in sequentibus Jacob dixit ad Laban: Quid peccavi tibi, ut insequereris post me? Pone cTigrin videlicet et Euphratem. Nam mesos medius, quod multiplicaret semen ejus sicut stellas coeli et sicut arenam maris. Quae multiplicatio per Isaac futura erat, juxta quod Abrahae dictum est: In Isaac vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s in p̃senti benesicia scientiȩ & intellegen¬
tie tribuit Sola aut ȩccła catholica ad rtignũ
ꝑduc̃itur.:Assurim in negotiatores trans¬
fertur Liatusim aes uel ine calla cudents
mortuus est Beatus hieronimꝰ dicit. Hoc male
ad ditũ scriptoꝵ uitio. neq enĩ defectus uł imminu¬
tio iustoruro conuenit cũ potius algeri & multiplicari

Expanded text:
Christus in praesenti beneficia scientiae et intelligenChristus in praesenti beneficia scientiae et intelligentiae tribuit, sola autem Ecclesia catholica ad regnum perducitur. Vers. 3. Assurim in negotiatores transfertur. Latusim, aes vel metalla cudentes 8. Deficiens mortuus est. Beatus Hieronymus dicit hoc male additum scriptorum vitio. Neque enim defectus vel imminutio justo viro convenit, cum potius augeri et multip
Abbreviated transcription (Latin):
exmorte matris acciderat tẽ perar&: Mors matris
Unde in passione dicebat. tristis estanima meausq
ad mortẽ. Nonenũ ꝓ passione tristabatur: secdpiu
rebeccae quia dãpnũ experdiaone unis plebis
recõ pensaut fide & salute om̃ũ gentaiũ ¶abrahã¬
ił aliã dux̃ uxorẽ c& hurã int̃ pretatur copulata
uel conuncta. Unde cralunt hebrei hane
esseagar matrẽ his maelis quȩ prius concubina
fuerat. sed post martẽ sarrę habrahe legia¬
me copulataest. Quodidco dieunt. ut excusent
trogo diten & arabiam quȩ eudemon dr̃ usq
admare rubrũ. Allegonce sicut peragar
& is mahelem designantur iudei inseruitutẽ
generati: itaꝑcaehurã & eiꝰ filios designantur
herici qui in nouo testam̃to supͥ p̃textu
nominis xp̃ĩ male edeue ritate eiꝰ fidei senser̃
Vndebene postra habraliam siluis concubinarũ
munera largitus fuisse dt hereditatẽ uero
solus isaac consequutus:: quia hacreticis

Expanded text:
ex morte matris acciderat temperaret. Mors matris ex morte matris acciderat temperaret. Mors matris Unde et in passione dicebat: Tristis est anima usque ad mortem . Non enim pro passione tristabatur, sed pro Rebeccae, quia damnum et expeditione unius plebis recompensavit fide et salute omnium gentium. CAit aliam uxorem Ceturam. Quae interpretatur copulata vel conjuncta. Unde tradunt Hebraei hanc esse Agar matrem Ismaelis quae prius concubina fuerat, sed post mortem Sarae Abrahae legitime copulabatur: quod ideo fingunt, ut excusent terram Trogoditen et Arabiam, quae Eudemon dicitur, usque ad mare Rubrum. Allegorice sicut per Agar et Ismaelem designantur Judaei in servitutem generati, ita per Ceturam et ejus filios designantur haeretici qui in Novo Testamento sub praetextu nominis Christi male de ejus veritate fidei senserunt. Unde bene postea Abraham filiis concubinarum munera largitus fuisse dicitur, haereditatem vero solus Isaac consecutus est, quia haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
Vt exerceretur. Hoc est ut passionis suȩ certamen
impler&: ¶ Cũq leuass& oculos: uidit camelos
uenientes ꝓcul. Perca melũ tortuosũ animal &
sua struma panderatũ : significatur gentilitas
prauis moribus tortuosa & idolatria pregrauata :
quȩ quia exsc ipsa reppent quos cblerae: quasi
strumosũ animal grbbũ indorso portabat.
Camelũ er gosedens rebecca adisaac uenit q̃uia scã
ȩcda adhuc gentilitatis errore confisa. & quasi
conspecto isaac. decamelo descendit: quia ȩccła
cognitox põseprosuis erroribus consusa humili¬
auit. Vnde & bene palliose operuisse dr̃: quia
confusione & rtibore errorissui seoperuit. Vnde
& paulus quibus dã loquitur. quẽ fructũ habiustis
tunc in his in quibus nc̃ erubescitis. Nã & psal¬
mifta dicit. operuit confusio faciem meam.
consitut oequa carnẽ as supsera P ccepit
eam uxorẽ. quia gram quã illa quondã habuerat
nouȩsponsȩsuae attribuit. despondens eã sibi non
habentẽ maculã neq rugã. Ut dolorẽ qui

Expanded text:
t exerceretur, hoc est, passionis suae certamen impleret. Cumque levasset oculos vidit camelos venientes procul. Per camelum, tortuosum animal et sua struma ponderatum significatur gentilitas, pravis moribus tortuosa et idololatria praegravata, quae quia ex ipsa reperit quos coleret, quasi strumosum animal gibbum in dorso portabat. In camelo enim sedens Rebecca ad Isaac venit, quia sancta Ecclesia adhuc gentilitatis errore confisa et quasi conspecto Isaac de camelo descendit. Quia Ecclesia cognito Christo se pro suis erroribus confusa humiliavit. Unde et bene se pallio operuisse dicitur, quia confusione et erroris sui rubore se operuit. Unde et Paulus quibusdam loquitur: Quem fructum habuistis tunc in his, in quibus nunc erubescitis? Nam et Psalmista dicit: Operuit confusio faciem meam .constituit de qua carnem assumpserat. Accepit eam uxorem. Quia gratiam quam illa quondam habebat novae sponsae attribuit, despondens eam sibi non habentem maculam, neque rugam. Ut dolorem qui
Abbreviated transcription (Latin):
Allegonce aget: mundus ess. d nõ sicsuã parabolam
exponente quiseminat est filius hominis. Ager
autẽ est mundus. Is aacergo inclinato iãdie ad me¬
ditantũ mnagro egressus est: quia dĩ filius nouis¬

Expanded text:
Allegorice ager mundus est, sic Domino parabolam Allegorice ager mundus est, sic Domino parabolam suam exponente: Qui seminat est Filius hominis: ager autem est mundus . Isaac ergo inclinata jam die ad meditandum in agro egressus est: quia Dei Filius novis
Abbreviated transcription (Latin):
& aperta sunt oculiscius. Uiaquȩ ducit ad puteũ
uiuentis & uidentis. passio xp̃i est: que nos ad in¬
tellectum scripturarũ perducit. Neque enim
aliter eã quȩ in u&eri teflam̃to sempta erant in¬
telligere possemus: nisi inpassione xp̃i impleta
claruissent. Et notandũ quoddicit deabulabat
puã. Nondc̃ ambulabat. sedo eabulabat.
De ũbulare nãq est.: cundo & redeundo uer firc¬
quentare: sic & possio xpi. diuerso modo & tẽpr̃
frequentata. ẽ: nc̃ enĩ aiudeis blasphemis & con¬
tumeliis insectabatur: nc̃ colaphi tabatur. modo
conspuebatur. Sic que tali modo: ꝑuã suȩ passionis
deambulabat. Quod rebecta isaac int̾ra australi
in fdelitatis & calore sidei succensa adx pm̃uenit:
tranlatio dicit ut loq retur in agro inclinato iã die:
Quiauir sc̃s uã postnonã horam die adues perã inelinato
egres sus fuerat solus ut dõ spiritales uietimas immo¬
lar& hoc est ut orationes & himnos persol uer&.

Expanded text:
et aperta sunt oculis ejus . Via quae ducit ad puteum viventis et videntis passio Christi quae nos ad intellectum Scripturarum perducit. Neque enim aliter ea quae in Veteri Testamento scripta erant intelligere possemus, nisi in passione impleta claruissent. Et notandum quod dicit: deambulabat per viam non dicit: ambulabat, sed deambulabat. Deambulare namque est eundo et redeundo iter frequentare. Sic et passio Christi diverso modo et tempore frequentata est. Nunc enim a Judaeis blasphemiis et contumeliis insectabatur, nunc colaphizabatur, modo conspuebatur: sic et tali modo per viam suae passionis deambulabat. Quod Rebecca Isaac in terra Australi infidelitatis, et calore fidei succensa ad Christum vetranslatio dicit: ut loqueretur in agro. Inclinata jam die. Quia vir sanctus jam post nonam horam diei ad vesperam inclinatam egressus fuerat solus ut Deo spiritales victimas immolaret, hoc est, ut orationes et hymnos persolveret.
Abbreviated transcription (Latin):
dauio rexconstitutus ẽ. & ezechiel exorsẽ.
prophetare. Ipsequoq dris omniũ iNhac
actate baptizat᷑ caepre p̃dicare: Strtitante
pharaonẽ quia mundo seprosentauit
p̃dicando & miracula facierdo.

Expanded text:
David rex constitutus est, et Ezechiel exorsus est David rex constitutus est, et Ezechiel exorsus est prophetare. Ipse quoque Dominus omnium in hac aetate baptizatus coepit praedicare. Stetit ante Pharaonem. Quia mundo se praesentavit praedicando et miracula faciendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cremerta ꝓiecit. & uestẽ in mortalitatis &
iucuriditatis accepit. ¶ Tulit anulũ demanu
sua Ntuus inimaniu ioseph portificatum
fidei desigriat. quiinmanu hoc est it potes¬
tute xp̃ĩ coristitutus est. Factus est enuĩ sacerdos
scõmordi Nẽ melchise dech. Stola bissina.
significat scãm carNẽ eiꝰq d&erra uirgira eȩ
carnis exor taest: et sicut bissus diuersis passionib:
macerata. ꝑ ueruit ad candorẽ iNmortalitatis
& gloriae sẽpiterniȩ.Et torquẽ aurcã collo
circũ posuit. Torquis aurea quacollũ ioseph
orNiabatur sapienitiã desigaiat caelestem
quae sicut circulus Nec initiũ hab& Nec sinẽ.
Potest & ĩ ꝑtorquẽ aurcã bona uoluntas & uerboꝵ
simplicitas accipi. IF ecit que ascendere suꝑcuitũ:
Iosephornatus currũ ascenoit: quia ip̃s diuinis
munietib decoratus. ad caelos rediit.
Clamanite p̃cone. Preco quigionã eius an¬
nuntiabat: est iohatans baptista. quprinũ
eius ad uentũ Nuntiauit. siue tubailla an¬

Expanded text:
estem immortalitatis ac jucunditatis accepit. Vers. 42. Tulit annulum de manu sua. Annulus in manu Joseph pontificatum fidei designat, qui in manu, hoc est in potestate Christi constitutus est. Factus est enim sacerdos secundum ordinem Melchisedech. Stola byssina significat sanctam carnem ejus, quae de terra virgineae carnis exorta est, et sicut byssus diversis passionibus macerata pervenit ad candorem immortalitatis et gloriae sempiternae. Et torquem auream collo circumposuit. Torques aurea, qua collum Joseph ornabatur, sapientiam designat coelestem, quae sicut circulus nec initium habet nec finem. Potest etiam per torquem auream bona voluntas et bonorum simplicitas accipi. Vers. 43. Fecitque ascendere currum. Joseph currum ascendit: quia Christus divinis muneribus decoratus ad coelos rediit. Clamante praecone. Praeco, qui gloriam ejus annuntiabat, est Joannes Baptista, qui primum ejus adventum nuntiavit, sive tuba an
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̃isgłerit nom̃tuũ. Mutatio nominis. benetliatio
fuitisrł aut̃ quãus poene omib: uir uidens dm̃int̃¬
ptari dicatur. Mclius princepscũ do dr̃. Et
est sensus Nequaquã ultra uocabenis iacob:
sed is ł erit nom̃tuũ. idẽ sicut egosũ princeps.
sic & tu qui mecũ luctm potusti. Phanud facies

Expanded text:
Sed Israel erit nomen tuum. Mutatio nominis benedictio fuit. Israel autem, quamvis bene ab omnibus vir videns Deum interpretari dicatur, melius princeps cum Deo dicitur. Et est sensus: Nequaquam ultra vocaberis Jacob, sed Israel erit nomen tuum, id est, sicut ego princeps sum, sic et tu, qui mecum l
Abbreviated transcription (Latin):
signif. quitat uirtutibus refulg&. casti¬
tate qua amantis dominae impbitatẽ
ꝓ nichilo duxit. Sapientia. quasecitta
somnioꝵ dissoluebant & sutura p̾dicebat.
Erat &iã seuerus in corngendis frĩb pius
infouetidis. quoꝵ iniurias non solũ
Non ulciscebatur. uerũ & iã pillis flebat
pore. Con sideremꝰ uerba ruben quae
superius posita sunt. Ait enĩ duos filios
intet sice. si nonreduaero eũtibi. Et tam̃
cũ tã magnã rẽ mortẽ uidelice filioꝵ
proposuerit. Non optinuit quod uole
bat. Eius enĩcurae beniamin
cõmissus est. Videamus ergo Ne
Resinã : gummiai dicimus. quoro¬
minae generaliter om̃s arbores uocantur
Sed hic intelligtur spetus qͥuaesic ꝓprio
Nomine dicitur: IStrracis: Str racis genus

Expanded text:
significat, qui tot virtutibus refulget; castitate, qua amantis dominae improbitatem pro nihilo duxit; sapientia, qua secreta somniorum dissolvebat et futura praedicebat. Erat etiam severus in corrigendis fratribus, pius in fovendis, quorum injurias non solum non ulciscebatur, verum etiam pro illis flebat.pore. Consideremus verba Ruben, quae superius posita sunt. Ait enim: Duos filios meos interfice, si non reduxero eum tibi. Et tamen cum tam magnam rem, mortem videlicet filiorum, proposuerit, non obtinuit quod vobat. Ejus enim curae Benjamin commissus est. Videamus ergo ne Resinam gummi dicimus, quo nomine generaliter omnes arbores vocantur; sed hic intelligitur species quae sic proprio nomine dicitur Stiracis. Stiracis genus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃siNtoto orbe orita diuiNi uerbi aperuit.
eisq uendit frumenta diuiNoꝵ eloquioꝵ
accipiens inde salutis illoꝵ p̃tiũ.
ap̃sest: quise grano frum̃ti cõparauit.
Mittit ia cobꝓfrum̃to inegipto: & di pat̃ deegipto
muridi huiꝰ reuocauit filiũ diceris. ex egipto
uocaui filiũ meũ. detẽ maiores frĩ quimis¬
si sunit: ꝑfectiores designant explebe
iudaica. quilegis decalogũ spintaliter no¬
uerarit ad implere.¶ Quasi a dalienos
durius locutus est. Non est deputatidũ
crudelitati quod sic fr̃is afflicsit. uel qđ
mutuã cognitionẽ diudistulit: quia
hocfecit uolenis experiri utrum a malitia
cessassert quacũ uendiderarit. & an
tales existerent erga frẽm suũ. quales erga
se cos fuisseNouerat quẽ inerteris regionib
uen diderant.  Recordatus est somnioꝵ
que aliquando uiderat. quodiud elic&
sol. lunia. & stellae illũ adorarenit.
Et it uera xpm ad orat omis crtatura. & spin¬

Expanded text:
in toto orbe horrea divini verbi aperuit, eisque vendidit frumenta divinorum eloquiorum, accipiens inde salutis illorum pretiuChristus est, qui se grano frumenti comparavit. Mittit Jacob pro frumento in Aegyptum et Deus Pater de Aegypto mundi hujus revocavit Filium dicens: Ex Aegypto vocavi Filium meum . Decem majores fratres qui missi sunt, perfectiores designant ex plebe Judaica, qui legis Decalogum spiritaliter noverant adimplere. Vers. 7. Quasi ad alienos durius loquebatur. Non est deputandum crudelitati quod sic fratres afflixit, vel quod mutuam cognitionem diu distulit, quia hoc fecit volens experiri utrum a malitia cessassent qua eum vendiderant, et an tales existerent erga fratrem suum qualem erga se eos fuisse noverat, quem in exteris regionibus vendiderant. Vers. 9. Recordatus est somniorum quae aliquando viderat. Quod videlicet sol et luna et stellae illum adorarent. Et revera Christum adorat omnis creatura, et spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Inquẽ desiderant aNigłi. ꝓspiciit.
Ipse reuera ꝓspere in omĩb agit & omiã iN
Muliet hacc: trpũten& si Nago gȩ quae
habebat uirũ legem udelica ipsã quage¬
rebatur. & doccb̾atur. Haet xpm in homi¬
Ne apparentẽ uoluit leNocinando deci¬
pere. quia siNagoga uolebat eũ legẽ car¬
naliter obseruare sabbatũ. & omĩa quae
illi iNfigura data suerant iurta litterã
im plere. Cuicũ xp̃i noll& obtẽperare:
tegmen litterę legalis illi dimisit.
Un de sicut apłus dicit usq hodie dũ
legitur morses: uelameni est positum

Expanded text:
In quem de iderant angeli prospicere . Ipse revera prospere in omnibus agit, et omnia in Mulier haec typum tenet Synagogae, quae habebat virum, legem videlicet ipsam, qua regebatur et docebatur. Haec Christum in homine apparentem voluit lenocinando decipere: quia Synagoga volebat ejus legem carnaliter observare, Sabbatum et omnia quae illi in figura data fuerant, juxta litteram implere. Cui cum Christus nollet obtemperare, tegmen litterae legalis illi dimisit. Unde, sicut Apostolus dicit, usque hodie, dum legitur Moyses, velamen positum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã iero phaNtae ȩgiptioꝵ. non nisi castia ab uxo¬
ribus alieni esse poterant. Tradunt hebreuioseph
pulcherrimũ fuisse. & obhoc adturpe miniistnũ
emptũ. sedos eius uirilia arefecit. Necastũ puerũ
carrũ pere posse. Tunc factusẽ. sacerdos liopolis
detestabilẽ facer&. Iudas hoc loco typus est
regiae stirpis quae de uida descendit. Duo
filu uidę duo genera significatit maloꝵ
hominũ Nocenetiũ uidelic& qui signuret᷑¬
ꝑ er. dequodicitur. ł uit et Nequã corã dño
& abeo occisus est. UNde & et pellis ud pel¬
liceus int̃ pretatur. Pellis erũ peccata signif
& primi parentes Nũi post peccatũ tunicas
est maloꝵ hominũ prestare Nlentium.
idest beNefacere quos signif̃ oNam.
Inter pretatur etsĩ meror coꝵ. sub audtẽ
quib beNieficiũ preftare Non uult.
dequo dicitur quia semeN fundebat
iNterrã Nolens Nasci filios fñ suo
mortuo. & hos ergo quimale faciunt.
& illos qui preflare Nolunt: ultio diuna

Expanded text:
Nam gerophantae Aegyptiorum non nisi casti et ab uxoribus alieni esse poterant. Tradunt Judaei Joseph pulcherrimum fuisse, et ob hoc ad turpe ministerium emptum, sed Deus ejus virilia arefecit, ne castum puerum corrumpere posset. Tunc factus est sacerdos Heliopolis, detestabilem faceret. Judas hoc loco typus est regiae stirpis, quae de Juda descendit. Duo filii Judae duo genera significant malorum hominum, nocentium videlicet, qui signer, de quo dicitur: Fuit Her nequam coram Domino, et ab eo occisus est. Unde et Her pellis vel pelliceus interpretatur. Pellis enim peccata significat: et primi parentes nostri post peccatum tunicas est malorum hominum praestare nolentium, id est benefacere, quos significat Onan. Interpretatur enim moeror eorum, subauditur, quibus beneficium praestare non vult; de quo dicitur, quia semen fundebat in terram nolens nasci filios fratri suo mortuo. Et hos ergo qui male faciunt, et illos qui praestare nolunt, ultio divina
Abbreviated transcription (Latin):
deũs. Relinquetur uobis domus urã
deserta. & ad gentes trari sut cũspintali
scrpturarũ iNtellectu. Accusauit
eũ mulier in argumtũ marito palliũ
ostenderis. quia si nagoga xpm̃
accusabat legis destructorẽ. & quia
se dm̃ dicebat equalẽ se facieris dõ.
Mittitur ioseph in carcerẽ. xps descen¬
dit ad ira ser deũ. educitur ioseph
de carcere. Ap̃i surgitamorte. Sed quisolus
mis sus fuerat in carcere: Nonsolus eductus est.
uiu quicalicem regi propinabat. hoc ministeriũ
Non iulesuis se apud atitiquos: oftenidunt
fabulae poctarũ in quibus referturq uodouis
portare me om̃s cibos quisiunt arte pistoria.
Ingre cohabdur portareme confrton
id estpanẽ cibariũ: Sed hoc Nonconuenit
pharaoni utcibano panie uesceretur. potuit
tam̃ sieri urbeatus aug̃ dicit ut caNistra illa¬
uiderentur habere deorsũ panescibarios.
Supra quoserant omiã quȩ fiunt arte pistoria
Mistice hiduo uri. duosunt popłi. qui ambo

Expanded text:
ens: Relinquetur vobis domus vestra deserta , et ad gentes transiit cum spiritali Scripturarum intellectu. Accusavit eum mulier, in argumentum marito pallium ostendens, quia Synagoga Christum accusabat legis destructorem, et quia se Deum dicebat, aequalem se faciens Deo. Mittitur Joseph in carcerem: Christus descendit ad infernum. Educitur Joseph de carcere: Christus surgit a morte. Sed qui solus missus fuerat in carcerem, non solus eductus est. vini, qui calicem regi porrigebat vel propinabat. Hoc ministerium non vile fuisse apud antiquos ostendunt fabulae poetarum, in quibus refertur quod Jupiportare me omnes cibos, qui fiunt arte pistoria. In Graeco habetur, portare me chondriton, id est panem cibarium. Sed hoc non convenit Pharaoni, ut cibario pane vesceretur. Potuit tamen fieri, ut beatus Augustinus dicit, ut canistra videretur habere deorsum panes cibarios, supra quos erant omnia, quae fiunt arte pistoria. Mystice hi duo viri duo sunt populi, qui ambo
Abbreviated transcription (Latin):
me est: quia Nontra didicã sela filio
meo. Alia tranlatio dicit iustificata est
ex me idest ex mei cõparatione.
Nonenĩ fec̃ hoc desiderio uagac libidins
m̃branula secundarũ. TPhares iNt̃
egredi debuit. uł quia ex illius fami¬
lia multi iusti & sapientes exortisuts
Allegorice phos is. filios uidȩ: duo płi
sigurantur. Pertara qui primus manũ
edur̃. iudaicuspłus designatur. qui
quasi manĩ p̃buit. quando sep̃paratũ
addi maridata implenda osteridit.
Qui obstetrir coccinũ ligare uoluit.
idest dominicae passionis & crucis
illũ insignnt. Cioccinũ uero quod
sanguinuis hab& colorẽ ꝓp̃i iNdicat
passioNẽ. Sed ille maniũ crueritatã
sanguine ꝓphetarũ & ipsius dĩ retrarit
quia sidẽ passionis eius recipereNo¬
lut. Illo tardanite iunuior fr̃ egressest.

Expanded text:
me est. Quia non tradidi eam Sela filio meo. Alia translatio dicit, Justificata est ex me, id est mei comparatione. Non enim fecit hoc desiderio vagae libidinis, membranulam secundarum. Phares autem egredi debuit, vel quia ex illius familia multi justi et sapientes exorti sunt. Allegorice per hos duos filios Judae duo populi figurantur; per Zaram, qui primus manum eduxit, Judaicus populus designatur, qui quasi manum praebuit, quando se praeparatum ad Dei mandata implenda ostendit. Cui obstetrix coccinum ligare voluit, id est fide Dominicae passionis et crucis illum insignire. Coccinum vero, quod sanguinis habet colorem, Christi indicat passionem. Sed ille manum cruentatam sanguine prophetarum et ipsius Domini retraxit, quia fidem passionis ejus recipere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
guedi ne terrȩ. & in rorecaeli. Lic& omis bene¬
dictio ad iacob uenert: non tam̃ uacuus dimit¬
titur esau. Benedicitur enĩ inpinguedine
terrȩ hocest inrerũ omiũ copia. & inrorecȩli
desuꝑ. hoc est inscientia scripturarũ qua ad huc
ille popłus lic& si ne causa compluitur. ¶Uiuens

Expanded text:
guedine terrae et in rore coeli. Licet omnis benedictio ad Jacob venerit, non tamen vacuus dimittitur Esau. Benedicitur enim in pinguedine terrae, hoc est in rerum omnium copia; et in rore coeli desuper, hoc est in scientia Scripturarum, quia hoc adhuc ille populus, licet sine causa, compluitur. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
defectione erat. qui defrĩcidio cogitabant.
spoliatus. & xp̃s carnis tunica pmortẽ deposia
descendit adinsernũ. Tunca aut̃ talaris morabt̃
signif opus bonũ cũ consũmatione Nã& in
sacrificio dĩ cauda hostiȩ iubebatur offerti.
Incauda : finis est corponis. & cauda hostiae
offercur: quando uirtus inchoati ad ꝑfacti
S tacte guitd mirtȩ arboris quã uis & ipsa myrra
uoc&ur. Ex traccio io seph decistrua
resurrectionẽ signisicat xp̃i. Uenditus est¬

Expanded text:
defectione erant qui de fratricidio cogitabant. defectione erant qui de fratricidio cogitabant. spoliatus. Et Christus carnis tunica per mortem deposita descendit ad infernum. Tunica autem talaris moraliter significat opus bonum cum consummatione. Nam et in sacrificio Dei cauda hostiae jubebatur offerri . In cauda est finis corporis. Et caudae hostia offertur, quando virtus inchoata ad perfectStacte gutta myrrhae arboris, quamvis et ipsa myrrha vocetur. Extractio Joseph de cisterna resurrectionem significat Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
seminatũ germinauit ꝑresurtectionẽ & sic
manipulos fidĩ & bonoꝵ operũ ꝓtulit ꝑ uni¬
uersũ mundũ. Quod uero aliud narrans
somniũ : ditit se a sole & luna. & stellis undicĩ
adoratũ. Quȩri potest ad litterã ubi ud qñdo
adoratus inuenutur a patre quiꝑsolẽ. &
amatre quȩ ꝑlunã designabatur. Neq
enĩ iacob quando inegiptũ descendit eum
legitur adorasse. Mater uero eiꝰ inbeth¬
lcem defuncta fuerat. Ergo quia hoc ad
ltterã start non potest : returramusadalle¬
gonã.
Haec euĩ uisio: manifesta ꝓphetia fuit dcapõ quẽ
solluna & stellat & omis adorat citatura.
Mistice &iam sol idest ercellentia & claritas scãꝵ
illũ adorat. luna id est ecclesia. stellȩ id: singuli
eoꝵ agnoscerent. Missus est & dĩ filius ado patie
in mundũ. ut Nos quos sibi predestinauerat
quasi oues ad hidẽ colligene. et ad ecerna pscua
defectio interp̃tatur. & reuera in magna

Expanded text:
seminatum germinavit per resurrectionem, et sic seminatum germinavit per resurrectionem, et sic manipulos fidei et bonorum operum protulit per universum mundum. Quod vero aliud narrans somnium dixit se sole et luna et stellis undecim adoratum, quaeri potest ad litteram ubi vel quando adoratus inveniatur a patre, qui per solem, et a matre, quae per lunam designabatur. Neque enim Jacob, quando in Aegyptum descendit, eum legitur adorasse. Mater vero ejus in Bethlehem defuncta fuerat. Ergo quia hoc ad litteram stare non potest, recurramus ad allegoriam. Haec enim visio manifeste prophetica fuit de Christo, quem sol, luna, stellae et omnis adorat creatura. Mystice etiam sol, id est excellentia et claritas sanctorum, illum adorat; luna, id est Ecclesia; stellae, id est singeorum agnosceret. Missus est et Dei Filius a Deo Patre in mundum, ut homines quos sibi destinaverat, quasi oves ad fidem colligeret, et ad aeterna pascua defectio interpretatur. Et revera in magna
Abbreviated transcription (Latin):
polimitã idest glittinnã uel orbiculatam¬
& pulchra uari&ate distinctã. Aliatrans¬
latio hab&. Feciteitunicanta larem quae
gntie podertis dẽ¬
S in machus uetotumcã mantata idest manibus
artisicis miro decore uariatã uł manicatã id est
mnanica habentẽ . Illo enĩ ẽpore marime colobus
utbantur. idẽ uesibus si ne mamcis. Nistora
iosepħi ad lit terã pate. nunc misteriũ in uestigmꝰ.
Ii cob diligebat iosephi plus catris sribus : & ess pat̃
singulanter amabat xpm̃ filiũ suũ p̃omĩbus
uideis quierant frẽs cius scdm̃ camis susceptionẽ¬
Fecit eitunicã polimitã idest multitudine ereden
ei & sepeindolo & ꝑ insidias cũ eoloq bantur.
Quod uero uidit per somniũ manipulũ suũ
staie. & statrũ manipulos. suũ mamipulũ adorat
significabat. quia post rt surrartionẽ ab omib:
cre dentib cũ fructub onorũ operũ adorand
erat Ipse est enĩ granũ frum̃ti qđ ꝑmortem

Expanded text:
polymitam. Id est glutinatam, vel orbiculatampolymitam. Id est glutinatam, vel orbiculatam, pulchra varietate distinctam. Alia translatio habet, fecit tunicam talarem, quae Graece poderis dicitur. Symmachus vero tunicatam, id est manibus artificis miro decore variatam vel manicatam, id est manicas habentem. Illo enim tempore maxime colobiis utebantur, id est vestibus sine manicis. Historia Joseph ad litteram patet, nunc mysterium investigemus. tatem. Jacob diligebat Joseph plus caeteris fratribus: et Deus Pater singulariter amabat Christum filium suum prae omnibus Judaeis, quiitudine credentei, et saepe in dolo et per insidias cum eo loquebantur. Quod vero dicit per somnium manipulum suum stare, et fratrum manipulos suum manipulum adorare, significat quia post resurrectionem ab omnibus credentibus cum fructu bonorum operum adorandus erat. Ipse est enim granum frumenti, quod per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quod lacũ indeserto reppererit qui non facde millis
locis inuenitur. Vnde & aliatrans lario dicit. Inuento
iamin in solitudine. iamin. hebraice mariadicunt.
idest aquarũ collectio. Mlu dicunt quodonagros
id est agestaes asinos adasinas ad mitti fecerit
ut inde asini uelocissimi nascerentur. Nonnulli
dicunt quod ad gregem equarũ asinos ascendere
secent uterhui cemodi concubitumuli nascerntur
Quidam simpliciter aquas calidas dicunt eũ inde¬
reges cõmemorat quisuerunt ante quã haberent
regem filu istł quoꝵ primus suit saul. Sed
merarũ legitur mercede conduxisse balaam
anolũ. Illceñ suit rexedom. Iste uero rexfuit
Iobabh hunc quidam putant esse iab. sed meliuis
deciꝰ stirpe fuis se creditur sicut supra dictũ est.
Putant quidã quodacusauerit eos quia cũ poco¬
rib cõmiscobantur: sic alcuinꝰ in questionibus
chen idest atoto partẽ debemꝰ accipere. Non
enĩ om̃s fr̃s accusauit: sed unũ solũ. ¶ Tunicã

Expanded text:
 facile in illis locis invenitur. Unde et alia translatio dicit: Invenit jamim in solitudine. Jamim Hebraice maria dicuntur, id est aquarum collectio. Alii dicunt quod onagros, id est agrestes asinos, ad asinas admitti fecerit, ut inde asini velocissimi nascerentur. Nonnulli dicunt, quod ad gregem equarum asinos ascendere fecerit, ut ex hujuscemodi concubitu muli nascerentur. Quidam simpliciter aquas calidas dicunt eum in dereges commemorat qui fuerunt antequam haberent regem filii Israel, quorum primus fuit Saul, sed merorum legitur mercede conduxisse Balaam ariolum. Ille enim rex fuit Edom, iste vero rex fuit  Vers. 33. Jobab. Hunc quidam putant esse Job, sed melius de ejus stirpe fuisse creditur, sicut supra dictum est. Putant quidam quod accusaverit eos quia cum pecoribus commiscebantur. Sic Alwinus in Quaestionibus chen, id est a toto partem debemus accipere. Non enim omnes fratres accusavit, sed unum solum. Vers. 3. Tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
suã id est sinagogã dolore usq ad moraẽ affect.
quando mundiredep̃ torẽ ad necẽ poposcit clamans
iudei hiepofieatẽ plũ di factũ. unde turris gregis
idẽ multtudiis congregationis ud cȩcus appellabat
Beatus ieronimusturrẽ gregis dicit turrẽ pastoꝵ
quae est ultrabethlcẽ ubi pastores scĩ angelico
affatu natũ dnm̃ cognouerunt. ubi& iã ipsorũ
tnũ pastoꝵ corpora requiescunt. Ochacturit

Expanded text:
suam, id est Synagogam, dolore usque ad mortem affecit, suam, id est Synagogam, dolore usque ad mortem affecit, quando mundi Redemptorem ad necem poposcit clamans:Judaei hic postea templum Dei factum, unde turris gregis, id est multitudinis, congregationis, vel coetus appellatur. Beatus Hieronymus turrim gregis dicit turrim pastorum, quae est ultra Bethlehem, ubi pastores sancti angelico affatu natum Dominum cognoverunt, ubi etiam ipsorum trium pastorum corpora requiescunt. De hac turri
Abbreviated transcription (Latin):
post quã omẽm corruptionẽ & uustatẽ deposuent.
ñ dic& ur ia cobidẽ subplantator. Nonenĩ erunt
uitia quȩ supplantes. secd potius isrł uocabitur.
quia dm̃ sicut est uidebit & sũmabeatitudoent
ei uisio creatoris. Reges cdelũbistuis. id estscĩ
qui uere reges s̃ sem& ipsosscõ inuoluntatẽ di bene
eũ. Nonenĩ lapidi sacrisscauit qđ ioolatrae facunt
ipsa est bethleem. & int̃p̃tatur frugifera. Beth¬
leem aut̃ domus panis. Pater appellauit eũ ben
iamti. mat̃ quae p illo morebatur. doloris
filiũ illũ appellauit. Erat enĩpphetia pauli
apłi quide illa tribu fuit. quimatrẽ idẽ eccłam ꝑ¬
sequendo magno dolort affect. Pat̃ uero p̃iudeas
illũ spũꝓphetico conueraendũ. uocauit eũ filiũ
dextere quia desinista infidelitatis: trans strendus
crat ao derterã fidei & p̃dicationis. Allegonce
beniamin in hoclocociuitatẽ hierusalẽ significat
cuiꝰ maior pars intribubenu min sita est quematrẽ

Expanded text:
 vetustatem deposuerit, non dicetur Jacob, id est supplantator non enim erunt vitia quae supplantet, sed potius Israel vocabitur, quoniam Deum sicut est videbit, et summa beatitudo erit ei visio creatoris. Reges de lumbis tuis. Id est qui vere reges sunt, semetipsos secundum voluntatem Dei bene eum. Non enim lapidi sacrificavit, quod idololatrae faciunt, Ipsa est Bethlehem, et interpretatur frugis terra; Bethlehem autem domus panis jamin. Mater, quae pro illo moriebatur, doloris filium appellavit. Erat enim prophetia Pauli apostoli, qui de illa tribu fuit, qui matrem, id est Ecclesiam, persequendo magno dolore affecit. Pater vero, praevidens illum spiritu prophetico convertendum, vocavit illum filium dextrae, quia de sinistra infidelitatis transferendus erat ad dexteram fidei et praedicationis. Allegorice Benjamin in hoc loco civitatem Jerusalem significavit, cujus major pars in tribu Benjamin sita erat. Quae matrem
Abbreviated transcription (Latin):
tatores t̃rȩ illius ꝓculit. neq enĩ alit̃ ꝑ mediũ illarũ
gentiũ iacob illesus transire potuiss&. INon¬
uocaberis ultra iaco. Ipsa pȩne uerba que angls
sed p̃dictũ est ei quodita uocandus esso. Quod
qui crescit & multiplicatur in urtutib Omĩs
enĩ quicũq supplantator est uitioꝵ & m̃te dm̃
contẽ platur. recte iacob uł is ł appellatur.
Quod ergo dicit ultra ñuocaberis ia cob: non ad illũ
hominẽ serl ad spintale sem̃ ꝑtina iacob Illeenĩ¬

Expanded text:
tatores terrae illius perculit. Neque aliter per medium illarum tatores terrae illius perculit. Neque aliter per medium illarum nationum Jacob illaesus transire potuisset. ra Jacob. Ipsa pene verba quae angelus sed praedictum est ei quod ita vocandus esset. Quodqui crescit et multiplicatur in virtutibus. Omnis enim quicunque supplantator est vitiorum, et mente Deum contemplatur, recte Jacob vel Israel appellatur. Quod ergo dicit: Ultra non vocaberis Jacob, non ad illum hominem, sed ad spiritale semen Jacob perti
Abbreviated transcription (Latin):
uaxtalitaerã. quomodo filurẽtã magnã fucere
potuerint quossuperius ipseia cob paruulos ap¬
pellauit dicens ad esau. Nosti quod paruulos
habeam mecũ. Sed sciendũ non paruotẽpore
ibi moratũ iacob. Nã & tabernaculũibi fut.
& altare exstunt. & partẽ agrimagniemit.
centũ agnis. Perhoc ergo ostenditur diuibi
habitasse iacob. quotẽ pore & filu eiꝰ creuerunt.
& dina no̾bilis factaest. Quod aut̃ simcon
& lȩuitantũ cõmemorantur in hoc facinore
sciendũ plures coshabuis se sotios Sedisti auctores
cȩdis suer̃. quoꝵ soror uterinaerat dina. Et in
magisꝑtinent quã adidolatriã. Nã & superius
scruus habraã in aures imposuis se dr̃ ad ornandã
faciẽ rebecce. Ergo sciamus in aures uo cariphilat¬
teria quȩ idolis imponebantur.  Terrordi inuasit
om̃s ꝑcircuitũ nationes. Utꝓmis sionẽ suã d̃ imple¬
r& quã ad iacob habuerat. ideo diuino t̾rorehabi¬

Expanded text:
secundum litteram quomodo filii rem tam magnam facere secundum litteram quomodo filii rem tam magnam facere potuerint, quos superius ipse Jacob parvulos appellavit dicens ad Esau: Nosti quod parvulos habeam mecum? Sed sciendum non parvo tempore ibi moratum Jacob. Nam et tabernaculum ibi fixit, et altare construxit, et partem magni agri emit centum agnis. Per hoc ergo ostenditur diu ibi habitasse Jacob, quo tempore et filii ejus creverunt, et Dina nobilis facta est. Quod Simeon et Levi tantum commemorantur in facinore, sciendum plures eos habuisse socios, sed isti auctores caedis fuerunt, quorum soror uterina erat Dina. CAPUT magis quam ad idololatriam. Nam et superius servus Abraham inaures imposuisse dicitur ad ornandam faciem Rebeccae. Ergo sciamus vocari phylacteria, quae idolis imponebantur. Vers. 5. Terror Dei invasit omnes per circuitum nationes. Ut promissionem suam Deus impleret, quam ad Jacob habuerat, ideo divino terrore habi
Abbreviated transcription (Latin):
adiabolo op primitur & incestatur. Vn de bene dina
uiditiũ istuo int̃ p̃tatur. Istud enĩ est iudicũ : ut quia
sponte se neglegens euagatur: mar adiabolo corrũpat
Quod uͦ dicit agglutinataest animaciꝰ cũẽa: signifanimã
consuetudinemali. quasi unni cũ diabolo. ut non
solũ pecc&. uerũ & iã peccandi affectu & delectati¬
one teneatur. Sed & si aliquandoresi piscens con¬
tristatur ꝓpoenitentiã. diabolus ꝓponit eiuanas
spes ut utilẽ tristiciã ab cauuferat. modo dicens
misericordem esse dm̃. modo alioꝵ grauiora facta¬
cõmemorans. nc̃ dicens quia nichil esse qđ fec̃.
nc̃ plira uitȩ tẽ pora ad agendã pęnitentiã
repmittens. Hoc est quod dic̃ tristẽblandicis
deliniuit: sed pastore s eccłȩ quasi filii iacob debent
carnis uł animȩ peccatũ ulcisci. & gladio sp̃s qđ
est uerbũ di puniit parati semꝑscd̾mapłm
ulcisci omnẽ inoboedientiam. Queri potest

Expanded text:
a diabolo, opprimitur et incestatur. Unde bene Dina a diabolo, opprimitur et incestatur. Unde bene Dina judicium istud interpretatur. Istud enim est judicium, ut, quia sponte se negligens evagatur, mox a diabolo corrumpatQuod vero dicit, conglutinata est anima ejus cum ea, significat animam consuetudine mala quasi uniri cum diabolo, ut non solum peccet, verum etiam peccandi effectu et delectatione teneatur. Sed et si aliquando resipiscens contristatur per poenitentiam, diabolus proponit spes vanas ut utilem tristitiam ab ea auferat modo dicens misericordem esse Deum, modo aliorum facta graviora commemorans, nunc dicens quasi nihil esse quod fecit, nunc prolixae vitae tempora ad agendam poenitentiam repromittit. Hoc est, quod dicit, tristem blanditiis delinivit. Sed pastores Ecclesiae quasi filii Jacob debent carnis vel animae peccatum ulcisci, et gladio spiritus, quod est verbulcisci omnem inobedientiam . Quaeri potest
Abbreviated transcription (Latin):
Sic indi faciẽtuã quosiuultũct. Hoc uel adulatione
dir̃. uł magis ꝓturbato animo obtimore frĩs. quã¬
uis diã possit dici quia dm̃ ꝓaliquo magno uiro
posuit. Solent eñ scĩur. diappellari. sicut morsi
dictũ est confitute dm̃ pharaonis Nã & ingreco
ñ haba᷑ tutheu. cũ articulo quodiuma sub¬
stantia intelligitur. sed absolute theu in quo
homo significatur. Ttansiuit insalem urbẽ
sicͥimo. Salẽ ꝓsichem beat᷑ hicronimꝰ corrupte
positũ dicit. Potesi & ũ intellegi duas esse cuui¬
tutes unius nominis. Salẽ eni urbsicbiuseoꝵ
inqua regnauit melchisedche. & alia sale urbs
sichimorũ. Seddiuersis litteris scribuntur apud
hebitos. & diuersam habent int̃p̃tationẽ. Illa
dina signis̃ animã sua studu noglegentẽ &
alioꝵ facta studiosi us inquirentẽ. Q uasienĩ egrediur
adui dendis mulieres: cũsua in tima pic̃. & merteniorb
occupatur. Marergo uita egredtur: asichẽ idess

Expanded text:
Sic vide faciem tuam, quasi vultum Dei. Hoc ad adulationem dixit, vel magis perturbato animo ob timorem fratris. Quamvis etiam posset dici quia Deum pro aliquo magno viro posuit. Solent enim sancti viri dii appellari, sicut Moysi dictum est: constitui te deum Pharaonis . Nam et in Graeco non habetur tu Theu cum articulo, quo divina substantia intelligitur, sed absolute Theu, in quo homo significatur. Vers 28. Transiit in Salem, urbem Sichimorum. Salem pro Sichem beatus Hieronymus corrupte positum dicit. Potest etiam intelligi duas esse civitates unius nominis: Salem urbs Jebusaeorum, in qua regnavit Melchisedech; et alia Sale urbs Sichimorum: sed diversis litteris scribuntur apud Hebraeos, et diversam habent interpretationem. Illa Dina significat animam sua studia negligentem, et aliorum facta studiosius inquirentem. Quasi enim egreditur ad videndas mulieres, cum sua intima projicit et in exterioribus occupatur. Mox ergo ut ita egreditur a Sichem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
significant auaritiã. aitenĩ apłus. & auarcia quȩ
est idoloꝵ seruitus. Haec requisuit laban aiacob.
quando dabolus regna mundi& gloriã . & hono¬
rẽ coꝵ apõ ostendit. quẽ iacob signif putans se¬
in eo aliqđ auantiȩ uestigiũ posse repperire.
habuit cupiditatẽ. Rachel furata est idolaeaq
subt̃ stram̃ta cameli ab scondens desuꝑ sedit: quia
ꝑpęnicentũ sedendo id est sehumiliando abs¬
ad estũ & ad goli. quia uñ effectus est calonisa fngons.
extraneoꝵ. ud nullus absq do testis: : quia nullus
eiꝰ testimonio cõparari potest.¶ Castra di sunt hat
id est angelica agmina. & bene ꝓgentiia cob ad
sed induas curmas diuisit popłm. Primaturma
duarũ ancillarũ. ⁊elphe & balae. cũ filiis suis.
Scda turma. fuit liş & rachelis. & eoꝵ quicũeis erant.
Sed queri potest hocloco cũd̃ ꝓmisiss& iacobsuũ
auriliũ dicens nolitimere egotecũ sũ. & multipli¬

Expanded text:
significant avaritiam. Dicit enim Apostolus: et avaritia, quae significant avaritiam. Dicit enim Apostolus: et avaritia, quae est idolorum servitus . Haec requisivit Laban ab Jacob, quando diabolus regna mundi et gloriam et honorem eorum Christo ostendit quem Jacob significat, putans in eo aliquod avaritiae vestigmundi cupiditatem. Rachel furata est idola, eaque subter stramenta abscondens desuper sedit, quia per poenitentiam sedendo, id est se humiliando, absad aestum et ad gelu, quia unus effectus est caloris et frigorextraneorum. Vel nullus absque Deo, quia nullus ejus testimonio comparariId est angelica agmina. Et bene pergenti Jacob ad sed in duas turmas populum. Prima turma duarum ancillarum Zelphae et Balae cum filiis suis. Secunda turma fuit Liae et Rachelis et eorum qui cum eis erant. Sed quaeri potest hoc loco, cum Deus promisisset Jacob auxilium suum dicens: Noli timere, ego tecum sum, et multipli
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus cũ uider& et Nigra multiplicari. mutata
rursus coriditioNe Haec sibi assumebat.
Tali modo decem uicibus dieit eum
ia cobsuã mutas se mercedem Typice
labun qui i te terpretatur dealbatio: diabolũ
signisicat. Quilic& sit suo mento tenebrosus. tamen
que ia cobfecit. ñ dolomalo nec fraude egit seddiuma
dispositione. uel & iã quia haer infigua gerebantur.
cũsibi mutuo iuras sers iacob& labuan & aceruũ lapidũ
intestimoniu c̃gregassent. Ergo ꝑ prolemsm. id ꝑp̃ocu
gere nequeo. Natura doc&. ut silii parentibus asur¬
gant & eos honorent. Cũ ergo rachl seder & patni
nonassurger&. excusans se dic̃. Nentis catur dũ nis
Causas & iã quart assurgert neqͥr&. cõposito signit
dicens. menshrua sib ꝓuenisse. Hoc est enĩ qd oicit
iurta c̃suetudinẽ feminarũ nẽ accidit michi. Alle¬
gorice labandiablũ uel mundũ istũ significat. qui
de albatis & pulcher est amatorib: suis. Idola laban

Expanded text:
Rursus cum videret et nigra multiplicari, mutata Rursus cum videret et nigra multiplicari, mutata rursus conditione haec sibi assumebat. Tali modo decem vicibus dicit eum Jacob suam mutasse mercedem. Typice Laban, qui interpretatur dealbatio, diabolum significat, qui licet sit suo merito tenebrosus, tamen quae Jacob fecit, non dolo nec fraude egit, sed divina dispositione, vel etiam quia haec in figura gerebantur, cum sibi mutuo jurassent Jacob et Laban, et acervum lapidum in testimonium congregassent. Ergere nequeo. Natura docet ut filii parentibus assurgant et eos honorent. Cum ergo Rachel sederet, et patri non assurgeret, excusans se dicit: Ne irascatur dominus meus. Causas etiam quare assurgere nequiret, composite significat dicens menstrua sibi provenisse. Hoc est enim quod dicit: Juxta consuetudinem feminarum accidit mihi. Allegorice Laban diabolum vel mundum significat, qui dealbatus et pulcher est suis amatoribus. Idola Laban