comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quare martyres omĩa ꝑtuler̃. quia quod ñ
uidebant: ꝑ pacientiam expectabitnt. Illi qͥ
eos occidebant : quae uidebant amabant. Illi
qui occidebantur: ad ea quae non uidebant
suspirabant: & ea quae non uidebant appre¬
hendere festinabant: & quod tardius occide¬
bantur: moras sibi fieri arbitrabantur. Ergo
fr̃s felix martyr. & uere felix & nomine
& corona. ctiiꝰ hodie diẽs. ẽ: contẽpsit mundũ
An forte quia timebat dñm. inde erat feli .x.
inde erat beatus. quia uxor eiꝰ tanquã uinea
fertilis erat interra. & filii eiꝰ circundederant
mensã eiꝰ: omĩa ista perfecte habet. sed incor¬
pore illius. quihic describitur: & quia sicilla in¬
tellexit: contẽpsit p̃sentia: ut acciperet futura
N oueritis autem fr̃s non eum passum mortẽ: quã
alii marty̧ res passi sunt. Confessus. ẽ enim. Dila¬
tus ẽ ad tormenta: alio die inuentum . ẽ. corpus
eiꝰ ex animae. Clauserant enĩ illi carcerem: sed
corpori non sp̃ui. Quẽ illi parabant tortuere

Expanded text:
res pertulerunt, quia quod non videbant, per patientiam exspectabant. Illi qui eos occidebant, quae videbant amabant: illi qui occidebantur, ad ea quae non videbant suspirabant, et ea quae non videbant, apprehendere festinabant; et quod tardius occidebantur, moras sibi fieri arbitrabantur. 6. Ergo, fratres, Felix martyr et vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius qui hic describitur: et quia sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, fratres, non eum passum mortem, quam alii martyres passi sunt. Confessus est enim, dilatus est ad tormenta; alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem, sed corpori, non spiritui. Quem illic parabant torquere
Abbreviated transcription (Latin):
ł gestas & paupertas.:
infirmitas. ẽ. ex qua crucifixus . ẽ Et cormeũ
hoc ad illud re¬
fertur quod ait ꝓpinquante passione : tristis

Expanded text:
gestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor meum Hoc ad illud refertur, quod ait propinquante passione, «Tristis
Abbreviated transcription (Latin):
turiuit iniustidiã. concepit dolorem. & peperit
iniquitatem: In omĩ enim oꝑe malo labor . ẽ.:
& omẽ opus malũ cogitatũ. mendatiũ ducem
hab&. Non enĩ ueritas : nisi in oꝑe bono
Et ꝓptea quia hõmines laborant inmendatio.
ueritas quid clamauit. Uenite ad me omnes
qui laboratis & onerati estis. et ego uos reficiã:
tes. Filii hominũ usquequo grauicorde: Ut¬
quid diligitis uanitatẽ. & quęritis mendatium.
Aꝑte audi alio loco. laborem in mendatio
Docuerunt linguas suas loqui mendatiũ. ut
inique agerent laborauer̃. Caput circuitus
ipsorum. labor labiorum ipsorum teget eos.

Expanded text:
turivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit turivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem» . In omni enim opere malo labor est, et omne opus malum cogitatum, mendacium ducem habet. Non enim est veritas, nisi in opere bono. Et propterea quia omnes laborant in mendacio, Veritas quid clamavit? «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam «Filii hominum usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ? Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui mendacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput circuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget eos.
Abbreviated transcription (Latin):
eos Meinquit: umbra alarumtuarũ teg&
Obumbrasti enĩ mihi. indie belli. Ipsos quidtẽgit:
Caput circuitꝰ eorum: ipsa ẽ. suꝑbia Quid ẽ cir¬
cuitus ipsorum: ut circum eant & nonstent:
ingirum eant erroris. ubi iter . ẽ sine fine
Qui ẽnim inlongum it: alicunde incipit. alicu¬¬
bi finit. Qui ingirum it: nusquamfinit. Ipse
ẽ labor impiorum: qui demonstratur in alio
psalmo euidentius. Incircuitu impii ambulad:
Sedcircuitꝰ eoꝵ caput suꝑbia est: quia initium
omĩs peccati. suꝑbia. Inde autem suꝑbia.
labor labiorum ipsoꝵ. Omĩs enim suꝑb.:
fictus . ẽ O mĩs fictus. mendax. Laborant
homines. loqui mendatium. Nam ueritatem.
tota facilitate loquerentur Ille enimlaborat:
qui fingit quoddicat. Nam qui uult uerum
dicere: non laborat. Ipsa enim ueritas: si ne
labore loquitur De homine: ergo hoc dixit
dõ Me ꝓteget umbraculum tuum: ipsos teget
mendatium ipsorum: Sed ipsum mendatium
ipsorum: labor .ẽ. labiorum ipsoꝵ. Ecce par¬

Expanded text:
eos.» Me, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis peccati superbia . Unde autem superbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui verum vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed ipsum mendacium ipsorum, labor est labiorum ipsorum. «Ecce par
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ sed uiperarum. Tales enim erant: quales qͦs
qui offender̃ dm̃. Ipsorum filii erant: quia
ipsorum facta sectabantur. Generatio uipera¬
rum. quis ostendit uobis fugere auentura ira.
Facite ergo fructum dignum poenitentiae: & ne
dixeritis patrem habemus abraham: Potens . ẽ.
enim ds̃ delapidib istis suscitare filios abrahȩ
Nescio quos lapides tunc uidebat in campis saltu¬
um. unde suscitati sunt filii ab rahȩ: Filii enĩ
magis qͥ fidem imitati sunt: quam qui decarne
nati sunt. Nemo ergo minetur domui dĩ:
quasi dicat subtraho me: & ruet domus bo¬
num. ẽ. enim illi ut coȩdificetur: & habeat
caritatem. Nam supse ruerit: stabit domus
Itaq fr̃s. in his. ẽ. domus dĩ: quos p̃destinauit
& p̃sciuit ꝑseueraturos. Deillis dictum est
ubisteter̃ pedes eiꝰ. It enim qui non per seuerant.
nec stant pedes eorum in eis: non sunt ergo

Expanded text:
hae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos hae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi: domus enĩ dñi ẽ. ubi dicit. qua
debet adorari Ad orabimꝰ in loco ubisteterunt
pedes eiꝰ: Preterquã domũ suã: non exaudit
ds̃ ad uitam aeternã: Ille enĩ addomũ dĩ per¬
tin& : qui ẽ. incaritate compaginatus lapidib
uiuis. Qui autẽ caritatẽ non habuerit: ruinã
facit & illo ruente domus stat. Nemo enim
minetur domui ubi ẽẽ quasi lapis cȩpit.
si ruere uoluerit: quasi aliquid domui noceat
Sic enim suꝑbierat & primus populus iudȩorũ
dicens. neq enim fraudaturus . ẽ. ds̃ patrem
ab raham cui ꝓmisit tanta desemine eiꝰ: Et facie¬
bant omĩa mala tanquã securi depollicitatione
dĩ qđ non ꝓillorum meritis qui scelera facie¬
Ribant. sed ꝓmeritis abrahȩ parceret eis. & qua¬
lescũq malos filios abrahȩ congregaret in
domum suã ad uitam aeternã. Sed quid ioħes:
generatio inquit uiperarum. Quando adillũ
uenerunt ipsifilii abrahȩ ut baptiz arentur in
aqua pęnitentiae: noneis dixit generatio abra¬

Expanded text:
domus Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit quia debet adorari. «Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus.» Praeterquam domum suam, non exaudit Deus ad vitam aeternam. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abra
Abbreviated transcription (Latin):
uiae meȩ ad custodiendas iustifica¬
tiones tuas. Tunc non confundar dũ respi¬
ciõ in omĩa mandata tua : Quis ẽ. qui hoc
dicit. nisi unum quodq membrum xp̃i uel poti¬
us uniuersum corpus xp̃i: Et quid ẽ. tup̃cepis¬
ti mandatatua custodiri nimis: utrũ nimis
p̃cepisti. an nimis custodiri: Quod libet eoꝵ
intelligamus. contra illam memorabilẽ nobilẽ¬
q: sententiam hoc dictum uidetur. quã greci
laudant insapientib suis. & latini laudando
consentiunt. nequid nimis. Si enim hoc uerũ
est ut nequid nimis fiat. quomodo uerum est
quod hic dicitur. tu p̃cepisti mandata tua custo¬
la grecorum sapientium auctoritatẽ terreri
intuentes quod scriptum. ẽ. non ne stultam fecit
ds̃ sapientiã huius mundi. & potius istam sen¬
tentiam falsam esse crederemus. quia dictum ẽ
nequid nimis. quam diuinum eloquiũ ubi legi¬
mus atq cantamus. tu p̃cepisti mandatatua custo¬
diri nimis. nisi nos non greca elatio sed uera ratio

Expanded text:
uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia manddicit, nisi unumquodque membrum Christi, vel potius universum corpus Christi? Et quid est, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis?» utrum, «nimis praecepisti;» an, «nimis custodiri?» Quodlibet horum intelligamus, contra illam memorabilem nobilemque sententiam hoc dictum videtur, quam Graeci laudant in sapientibus suis, et Latini laudando consentiunt: «Ne quid nimis» . Si enim hoc verum est, ut ne quid nimis fiat; quomodo verum est quod hic dicitur, «Tu praecepisti mandata tua custola graecorum sapientium auctoritate teneri, intuentes quod scriptum est, «Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi» ? et potius istam sententiam falsam esse crederemus, qua dictum est, «Ne quid nimis», quam divinum eloquium, ubi legimus atque cantamus, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis;» nisi nos non graeca elatio, sed vera ratio
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ. filios tuos.
Oꝑatua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum:
fructus operum tuoꝵ. Facis elemosynas: filui
tui sunt: Propter elemosynas accipis uitam
aeternam: filii filiorum tuoꝵ sunt. Videas fili¬
os filiorum tuoꝵ: et erit quod sequitur. quod
concluditur.
Pax suꝑ israhel

Expanded text:
Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditur, «Pax super Israel
Abbreviated transcription (Latin):
Expandit nubem in protectione eorum : et ignẽ¬
ut lucerce eis ꝑ noctem. Petier̃ carnem & uenit
coturnix: & pane caeli saturauit eos Disrupit
petram etfluxer̃ aquae: abier̃ in sicco fiumina
Qm̃ memor fuit uerbi scĩ sui : quod habuit ad
abraham puerum suũ: Et eduxit popłmsuũ

Expanded text:
«Expandit nubem in protectione«Expandit nubem in protectioneut luceret eis per noctem. Petierunt, et venit coturnix: et pane coeli saturavit eos. Disrupit petram, et fluxerunt aquae: abierunt in sicco flumina. Quoniam memor fuit verbi sancti sui, quod habuit ad Abraham puerum suum. Et eduxit p
Abbreviated transcription (Latin):
& obscurauit eos : & ex acerbauer̃ sermones eiꝰ
Conuertit aquas eorũ insanguinẽ: & occidit pisces
eoꝵ. Dedit terrã eorum ranas : in penetrabilibus
regum ipsoꝵ Dixit & uenit cinomia: et scinifes
in omnib finib eoꝵ. Posuit pluuias eorũ in gran¬
dinem : ignẽ comburentẽ in terra ipsoꝵ. Et per¬
cussit uineas eorum. & ficulneas eorũ : & contri¬
uit lignum omẽ finium eorum. Dixit & uenit
locusta : & brucus cuiꝰ nonerat numerus. Et
comedit omne fenũ int̾ra eorum : & comedit omnẽ
fructum t̾rae eorum: Et ꝑcussit omẽ pͥmogenitũ
in terra eorum : primitias omĩs laboris eorum
Et eduxit eos in argento & auro: et ñ erat intribu¬
bus eoꝵ infirmus. Laetata est aegyptus in pro¬
fectione eoꝵ : quia incubuit timor eorum suꝑ¬
eos. Ecce quomodo popłm suum firmauit super
inimicos eiꝰ. Cum autem inimicis eorum ista
mala iustitia eius inflixerit: quae ipsis largi¬
ta sint. etiam tẽporalia miscdia eiꝰ accipite

Expanded text:
et non exacerbavit sermones suos convertit aquas eorum in sanguinem et occidit pisces eorum dedit terra eorum ranas in penetrabilibus regum ipsorum dixit et venit cynomia et sciin omnibus finibus eorum. Posuit pluvias eorum in grandinem, et ignem comburentem in terra ipsorum. Et percussit vineas eorum et ficulneas eorum: et contrivit sta, et bruchus: cujus non erat numerus. Et comedit omne fenum in terra eorum: et comedit omnem fructum terrae eorum. Et percussit omne primogenitum in terra eorum: primitias omnis laboris eorum. Et eduxit eos cum argento et auro: et non erat in tribubus eorum infirmus. Laetata est Aegyptus in profectione eorum: quia incubuit timor eorum sueos.» Ecce quomodo populum suum firmavit super inimicos ejus. 40. Cum autem inimicis eorum ista mala justitia ejus inflixerit; quae ipsis largita sit etiam temporalia misericordia ejus, accipite:
Abbreviated transcription (Latin):
Statuit illud iacob inp̃ceptum: et ipsi isrł intesta¬
mentũ aet̾num. Dicens tibi dabo t̾ram chanaan.
funiculum hereditatis urãe Quae omĩa. ꝓmodu¬
lo meo. quẽ ad modum accipiendic essent exposui.
hic occurrebat animo paruulȩ fidei. Si ergo ds̃
gratis. ẽ. colendus. & testam̃ti aeterni hereditas ipse
aseipso requirendus. mortalem istã uitã cur p̃stat¬
quẽrentium eum. & tẽporales necessitates: An
& ipsas suae miscđiȩ multiplicatione non deserit:
Nã intente audite quid p̃stiterit patrib nr̃ĩs. uel
inquib fidei exempla constituit: uel qͥ exillorum
carne ꝓpagati etiã fide imitati sunt. Cum essent
ipsinumero breui paucissimi & incolȩ in ea.
idẽ. int̾ra chanaan: & ꝑtransier de gente ingen¬
tem. et deregno inpopulũ alterum. Non reliqͥd¬

Expanded text:
 in testamentum aeternum, dicens, Tibi dabo terram Chanaam, funiculum haereditatis vestrae.» Quae omnia, pro modulo meo, quemadmodum accipienda essent, exposui. 37. Hic occurrebat animo parvulae fidei: Si ergo Deus gratis est colendus, et testamenti aeterni haereditas ipse a seipso requirendus; mortalem istam vitam quaerentium eum, et temporales necessitates, an et ipsa suae misericordiae multiplicatione non deserit? Nam intente audite quid praestiterit patribus nostris, vel in quibus fidei exempla constituit, vel qui ex illorum carne propagati etiam fidem imitati sunt. «Cum essent ipsi numero brevi, paucissimi et incolae in ea:» id est, in terra Chanaan. «Et pertransierunt de gente in gentem, et de regno in
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ad iacet: non ꝓpt̃ ipsã dõ. sed ipsa utimini
ꝓpt̃ dm̃. Nec eũ existimetis ꝓpt̃ uitae huius
necessaria cultorib: suis. quae donat & blas¬
phematorib suis : sed quęrite pͥmũ regnum
dĩ & iustitiã eus. & haec omĩa apponentur

Expanded text:
ritas adjacet, non propter ipsam Deo, sed ipsa utimini ritas adjacet, non propter ipsam Deo, sed ipsa utimini propter Deum: nec eum existimetis propter vitae hujus necessaria coli a cultoribus suis, quae donat et blasphematoribus suis; sed quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia apponentur
Abbreviated transcription (Latin):
pos seder̃ Nonutꝓpt̃ ista eũ colant: sed ut ea quo¬
q: adbonum aet̾nũ referant atq conuertant. idẽ
Ut custodiant iustificationes eiꝰ. & legem eiꝰ exqui¬
rant. Quȩcũq igitur alia bona dat ds̃: referen¬
da sunt ad gratuitũ cultũ eius Ipse autẽ cultus
eius : non est referendus ad aliabona quae
dat ds̃. Tunc enĩ erigit gratuitus Ad qđ eri
uenundatꝰ. ẽ. ioseph & humiliatus. & exaltatus.
locum fecit ad tẽporalia bona popłodĩ. ut firma¬
retur suꝑ inimicos eius. quantomagis iħc uenun¬
datus & humiliatus afratrib suis scđm carnẽ.
& exaltatus incaelis. locũ fecit ad at̾na bona
popłodĩ triũphanti dediabolo & angłis eius.
Audi gͦ sem̃ abrahȩ: nondecarne głans. sedimi¬
tans fidem. Audite serui dĩ & electidĩ : ꝓmissi¬
onẽ habentes uitae p̃sentis & futurae. Si temp¬
tationes durae sunt in hoc scło. iose p̾incarcere.
iħm incruce cogitate. Si tẽporaliũ rerum. ꝓspe¬

Expanded text:
on ut propter ista eum colant, sed ut ea quoque ad bonum aeternum referant atque convertant; id est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Quaecumque igitur alia bona dat Deus, referenda sunt ad gratuitum cultum ejus: ipse autem cultus ejus non est referendus ad alia bona, quae dat Deus; tunc enim erit gratuitus. Ad quod venundatus Joseph, et humiliatus, et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos ejus; quanto magis Jesus venundatus et humiliatus a fratribus suis secundum carnem, et exaltatus in coelis, locum facit ad aeterna bona populo Dei, triumphanti de diabolo et angelis ejus? Audi ergo, semen Abrahae, non de carne glorians, sed imitans fidem; audite, servi Dei, et electi Dei, promissionem habentes vitae praesentis et futurae . Si tentationes durae sunt in hoc saeculo, Joseph in carcere, Jesum in cruce cogitate. Si rerum temporalium prospe
Abbreviated transcription (Latin):
ei : narrate omĩa mirabilia eiꝰ. laudamini in nomi¬
ne scõ eius. Laetetur corquȩrentium dñm: quȩ¬
rite dñm & confirmamini. quęrite faciem eius
semꝑ: Deinde ad par uulorum corda nutrienda.
ut roborentur in fide patriarchis ꝓponuntur
& illorum fidei & ꝓmissionis dĩ. ut imitando
& sꝑando simus sem̃ illorum. non desola gente
hebreorũ: sed qđ istam grãm suscipiunt in omĩ
terra: Quod totũ his uersibus continetur em̃¬
tote mirabilium eius quȩ fecit: ꝓdigia eius & iudi¬
cia oris eius. Semen ab raham serui eius: filii

Expanded text:
ei, narrate omnia mirabilia ejus. Laudamini in nomine sancto ejus; laetetur cor quaerentium Dominum. Quaerite Dominum, et confirmamini; quaerite faciem ejus semper.» 36. Deinde ad parvulorum corda nutrienda, ut roborentur in fide, de Patriarchis proponuntur illorum fidei et promissionis Dei, ut imitando et sperando simus semen illorum, non de sola gente Hebraeorum, sed quotquot istam gratiam suscipiunt in omni terra. Quod totum his versibus continetur: «Mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tantis beneficuseiꝰ: ꝓtã multis & magnis mupe:¬
rib gr̃arũ eiꝰ. Quȩ munera inuenimꝰ in hoc psalmo:
intenti & excussa nebula carnalis cogitacionis.
qͣntũ possumꝰ erecta m̃te. & qͣntũ possumꝰ directa
acie : & qͣntũ possumꝰ puro oculo cordis nt̃i
qͣntũ ñ impedit p̃sens uita. quantũ ñ occupant rerũ
p̃sentiũ desideria: qͣntũ ñ excȩcat cupiditasscłi.
Frectigͦ audituri sumꝰ magnalia. & pulchra desideria
& plenalȩticiae gaudiorũq muncraeiꝰ. quȩ iã ille
qͥ conceperat istũ psalmũ uidebat animo: & ipsius
uisionis exultacione ructabat dicens
ENEDIC ANIMAMEA DÑM: DÑ¬

Expanded text:
 tantis beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione ructabat dicens: «Benedic, anima mea, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
IE QUIDE NUDIUS TER CIANOQUAM¬
tũ meminisse dignamini: abundant̾
refecti estis: Sedqͥanos etiã postloxi¬
gũ sermonẽ. auidissime dimisistis:
ñ putauimꝰ scĩtatẽ urãm hodierni diẽi debito
fraudanda. ut hocsit dedebito: illud delucro.
texit᷑: & opꝰ hab& ñ solũ nr̃a. sedetiã ur̃a ñ parua
intentione : qͣnqua etiã cuncta quȩdictas. possin
adlittera religiose accipi. E numerant᷑ enĩ. & siñ
om̃ĩa: multa tam̃ oꝑadĩ quȩnotas om̃ib intueꝵ.¬
tib qͥ nor. & exhis quȩ factast. & uident᷑ illius in¬
uisibilia intellectu conspicere. Uidemꝰ eni fabricã

Expanded text:
ie quidem nudiustertiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisistis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni diei debito fraudandam; ut hoc sit de debito, illud de lucro. solum nostra, sed etiam vestra non parva intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram religiose accipi. Enumerantur enim etsi non omnia, multa tamen opera Dei, quae nota sunt omnibus intuentibus, qui norunt et ex his quae facta sunt et videntur, illius invisibil
Abbreviated transcription (Latin):
tudine fabricatoris ipsius in aestim abile̾ magni¬
tudine & pulchritudine. & siñdi uidemꝰ: ĩãtam̃
amamꝰ. N enĩ cessauit. qͥ ñdũ potest nr̃i cordis puri.¬
tate cspici. ante oculosnros ponere oꝑasua: ut
uidentes quȩ possumꝰ. a memꝰ que uidere x̾possumꝰ:
ut ipsius amoris merito aliqͣndo uidere
possimꝰ. Iam̃ in om̃ib quȩ dictasunt. quȩrendus:
etiã intellectꝰ spiritalis: atq ꝑscrutandus.¬

Expanded text:
em magnitudinem et pulchritudinem, etsi nondum videmus, jam tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, amemus quem videre non possumus, ut ipsius amoris merito aliquando videre possimus. Tamen in omnibus quae dicta sunt, quaerendus est etiam intellectus spiritualis, a
Abbreviated transcription (Latin):
Quantomagũ ꝓpinqua uer̃
ꝑsequendis iustis: tantõ longe facti sunt a iusti¬
tia Sed quid nocuer̃ eis. quib ꝑ sequendo
ꝓpinquauer̃. quando interior. ẽ. ꝓpinqua¬
tio dñi eorum. a quo nullatenus deserunt᷑.¬
Prope estu dñe. & om̃s uiae tuae ueritas
Etiam intribulationibus suis qđ eas non imme¬
rito paciuntur tribuere ueritatẽ dõ. scõrum
.ẽ. usitata confessio. Ita regina hester. ita sc̃s̃
danihel. ita tres uiri in camino: ita eorum
scĩtatis alii socii confitentur. Quęri autem
potest quomodo hic dictum sit. om̃s uiae tuȩ
ueritas : cum in alio psalmo legatur. uniuer
rando id exhibet quod ꝓmisit. neueritas desit
ubi nonmiseretur. uindictae ueritas exhibetꝰ.
M ultos quippe immeritos liberat: immeritũ
autem neminẽ damnat

Expanded text:
Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persequendo propinquaverunt; quando interior est propinquatio Domini eorum, a quo nullatenus deserunt«Prope es tu, Domine, et omnes viae tuae veritas.» Etiam in tribulationibus suis, quod eas non immerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmo legatur, «Univerrando id exhibet quod promisit, ne veritas desit.ubi non miseretur, vindictae veritas exhibetur. Multos quippe immeritos liberat, immeritum autem neminem damnat
Abbreviated transcription (Latin):
exercebatur in iustificationib: tuis. Quẽ ad mo¬
dum. : Nam & testimonia tua meditatio mea . ẽ.
& consilium meũ iustificationes tuae. Consiliũ:
contra consilium: Consiliũ sedentiũ principum
fuit: inuentos martyres pͥdere. Consilium
pacientium martrrum fuit: in imnicos perdi¬
tos inuenire. Reddebant illimala ꝓbonis. isti
bona ꝓmalis Quid gͦ mirũ. si illi occidendo de¬
fecer̃. isti moriendo uicer̃ quid inquã mirum.
si martires sȩuientib gentib tẽporalem mortẽ
pacientissime pertuler̃. & gentes martiribus
orantib ad aeternã uitam ꝑuenire potuerunt.
dum corpus xp̃i sic exerceretur. ut & martiria
medita retur. & malis martirum ꝑsecutorib
bona precat᷑ur.

Expanded text:
tionibus tuis.» Quonam modo? «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Consilium contra consilium: consilium sedentium principum fuit inventos martyres perdere; consilium patientium martyrum fuit inimicos perditos invenire. Reddebant illi mala pro bonis; isti, bona pro malis. Quid ergo mirum si illi occidendo defecerunt, isti moriendo vicerunt? Quid, inquam, mirum si martyres saevientibus Gentibus temporalem mortem patientissime pertulerunt, et Gentes martyribus orantibus ad aeternam vitam pervenire potuerunt; dum corpus Christi sic exercetur, ut et martyria meditetur, et malis martyrum persecutoribus bona precetur?
Abbreviated transcription (Latin):
tuae. Recole quod superius cõmendaui testimo¬
nia tua. eẽ. martyria. recole iniustificationibus
dñi nullam eẽ. difficiliorem & mirabiliorem: quã
ut suos quis diligat inimicos. Si ergo exercita¬
batur corptis xp̃i : ut & martyria eiꝰ meditaretur.
& diligeret eos aquibus obprobrantib & con¬
tẽpnentib. ꝓpt̃ ipsa martyria ꝑsecutiones pa¬
ciebatur. Non enĩ ꝓse sicut iã cõmendauimus:
sed ꝓipsis pocius orabat dicens. aufer ame obꝓ

Expanded text:
tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus Christi, ut et martyria ejus meditaretur, et diligeret eos a quibus opprobrantibus et contemnentibus propter ipsa martyria persecutiones patiebatur. Non enim pro se, sicut jam commendavimus, sed pro ipsis potius orabat dicens, «Au
Abbreviated transcription (Latin):
factus est cũ diues eẽt̾. ut illius¬
m̃bra coherentia & ꝑsuũ capt̾ loquentia uidimꝰ:¬
Uidimꝰ enĩ ibi & nosipsos: sitam̃ ꝑ eiꝰ gram aliqͥd & nos.
Finita autẽ uenerant uerbagemituũ: & cȩperant
c̃ solationũ. Sedea finiri hesternodie tractando
minime potuer̃ : inhisquȩ restant audiamꝰ hodie:
Noniã gem̃tẽ pauꝑem: sed gaudemtẽ: Idõ gaudente:
felicitatẽ rerũ humanarũ inscripturisdĩ: & adiecit

Expanded text:
factus est, cum dives esset , eimbra cohaerentia et per suum caput loquentia. Vidimus enim ibi et nos ipsos; si tamen per ejus gratiam aliquid et nos. Finita autem jam erant verba gemituum, et coeperant consolationum; sed ea finiri hesterno die tractando minime potuerunt: in iis quae restant, audiamus hodie non jam gementem pauperem, sed gaudentem; ideo gaudentem, felicitatem rer
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicia quippe sunt illa. quaȩ tempus erat ut
inciper& ad omo dñi: sed adiuuabunt me inqͥt:
& quis non uideat quantũ ad iuuerit aeccłam
sangus aeccłae. quanta exilla semente seges
tendit

Expanded text:
udicia quippe illa sunt, quae tempus erat ut inciperent a domo Domini . Sed «adjuvabunt me,» inquit. Et quis non videat quantum adjuverit Ecclesiam sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges tendit
Abbreviated transcription (Latin):
Non nobis dñe nonnobis: sed nomini tuoda
głam: Grã quippe ista erumpentis aquae de
.ẽ: neullam suam homines sed nominis dĩ
ueritatem aduertite in scĩsscripturis. quam
sibi sȩpe iungantur. Insua quippe miscđia
uocauit impios. & ueritate iudicat eos. qui
uocati uenire noluer̃. Nequando dicant
gentes. ubi est ds̃ eorum. In nouissimo enim
eorum. cum eis non adhuc credendus p̃dica¬
tur sediam tremendus ostenditur. Ds̃ autẽ¬

Expanded text:
Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam.» Gratia quippe ista erumpentis aquae de mortuus est , ne ullam suam homines, sed nominis Dei veritatem, advertite, in sanctis Scripturis, quam saepe sibi jungantur. In sua quippe misericordia vocavit impios, et in veritate judicat eos qui vocati venire noluerunt. «Nequando dicant Gentes, Ubi est Deus eorum?» In novissimo enim «Ubi est Deus eorum?» cum eis non adhuc credendus praedicatur, sed jam tremendus ostenditur. 14. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uidebunt certe & confundentur. quando
futuri temporis uerba sunt. quis audeat de
reb p̃teritis cogitare: Et paulo post ipsos
hostes nr̃os qui nos fugientes ut interimerent
sequebantur. id ẽ. delicta nr̃a sicut agyptios
in mari obrutos. ita in baptismo demersa &
extincta luce clarius intimat dicens: qm̃
uoluntarius & misericors . ẽ. ipse conter& & mi¬
serebitur nr̃i Demerg& delicta nr̃ã : dĩmerga

Expanded text:
tur; «Videbunt» certe «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes nostros, qui nos fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget delicta nostra, dem
Abbreviated transcription (Latin):
ad consũmationem scłi.  cõmota. ẽ enim terra
Sedquia male pigra remanserat. cõmota. ẽ ut
solidius firmaretur afeccie dñi Qui conuer¬
tit petram instagnum̃ aquarum. & rupes
infontes aquarum:S¬
n Seipsum enim et quan¬
dam suã duritiã lique fecit adirr igandos
fideles suos. ut fieret in eis fons aquae salientis
inuitam aet̃nã. quia prius cum ignoraretur.
durus uidebatur. Inde illi turbati sunt & non
expectauer̃ donec scripturis apertis influeret
ista petra conuersa est instagna aquarum. &¬
ista rupłs infontes aquarum: Cum resurgens
exposuit eis incipiens amorse per oms ꝓphetas.
quia sic oportebat xp̃m pati. Etmisit sp̃m sc̃ m

Expanded text:
in consummationem saeculi» ? Commota est enim terra; in consummationem saeculi» ? Commota est enim terra; sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaretur a facie Domint petram in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum.» Seipsum enim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret ista duritia conversa est in stagna aquarum, ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, quia sic oportebat Christum pati ; et misit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu per euangelium egouos genui hi
sunt quib dicitur: non ut confundam uos haec
scribo: sed ut filios meos carissimos moneo. hi
sunt dequib dicitur: afferte dño filios arietum
Aitendite ꝑ om̃s terras qui nostis ista mirari et
gaudere. atq cantare dñodõ ur̃o: attendite ista
compleri ꝑom̃s gentes. quae ante tam longa
tempora figurate gesta atq predicta sunt. inter¬
rogate & dicite. Quid ẽ tibi mare qđ fugisti. &
tu iordanis quare conuersus es retrorsũ. Mon
conuertimini  quidẽ qđ gaudetis. quibus
infine dicetur. euge boneserue. qm̃ inpaucis
fidelis fuisti. supra multa te constituam: quid
benedicti patris mei percipite regnum. quod
bunt uobis haec omiã. uosq ipsi respondebi¬
tis uobis. A facie dñi mota .ẽ. terra. a faciedñi
dĩ iacob Quidẽ. a facie dñidĩ iacob. nisi eius
p̃sentia quidixit. ecce ego uobiscum sum usq

Expanded text:
«In Christo Jesu per Evangelium ego vos genui:» hi «In Christo Jesu per Evangelium ego vos genui:» hi sunt quibus dicitur, «Non ut confundam vos, haec scribo, sed ut filios meos charissimos moneo» : hi sunt de quibus dicitur, «Afferte Domino filios arietum» . Attendite per omnes terras, qui nostis ista mirari, et gaudere atque cantare Domino Deo vestro; attendite ista compleri per omnes gentes, quae ante tam longa tempora figurate gesta atque praedicta sunt. 9. Interrogate et dicite, «Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quia conversuconvertimini? Quid est quod gaudetis, quibus in fine dicetur, Euge, bone serve, quoniam in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam ? Quid benedicti Patris mei, percipite regnum quod bunt vobis haec omnia, vosque ipsi respondebitis vobis: «A facie Domini commota est terra, a facie Dei Jacob.» Quid est, «a facie Domini;» nisi ejus praesentia qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque
Abbreviated transcription (Latin):
ut retrorsum conuertatur. fiatq illi ds̃ ante
faciem redeunti. quẽ sibi a tergo posuerat: et
fiat illi retro mare huius scłi. quod sibi ante
faciem cum illuc laberetur effecerat: & sic obli¬
uiscatur eaquae retro sunt. & inea quae ante
sunt extendatur. Quod iam conuerso utile. ẽ.
Namq antequam conuertatur. si ea quae retro st̃
obliuiscitur. dm̃obliuiscitur: quia ipsũ retro
fecerat adquẽ dorsum posuerat: Et si in ea quȩ
ante sunt extenditur. in scłm extenditur.
quia ipsum sibi ante faciem posuerat. quo auidi¬
us irruebat. lordanis ergo illossignificat: qui
grãm baptismi ꝑceper̃. Et sic iordanis conuer¬
titur retrorsum. cum illi conuertuntur addĩ.
ut eum iã retro non habeant. sed reuelata facie
głam dñi speculantes. in eandem imaginem
uelut arietes : fideles dispensatores uerbi ueri¬
tatis. scĩ apostoli. scĩ euagłii p̃dicatores: & col¬
les uelut agni ouium: hi sunt quib dicitur:

Expanded text:
ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam converso utile est. Namque antequam convertatur, si ea quae retro sunt obliviscitur, Deum obliviscitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quae ante sunt extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante faciem posuerat, quo avidus irruebat. Jordanis ergo illos significat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum jam retro non habeant, sed revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem les dispensatores verbi veritatis sancti Apostoli, sancti Evangelii praedicatores. «Et colles velut agni ovium.» Hi sunt quibus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
.in quib sine fructu laborabat. tanquam in
aegypto lateres subdura dominatione diabo¬
li faceret. audita uoce dni dicentis. uenite ad
me om̃s qui laboratis & onerati estis. et ego uos
reficiam:: desertis atq abiectis. sub leuẽ xp̃i
sarcinam currere: Recordetur ergo unusqͥsq
ur̃m quẽ ad modum omĩa scłaria impedim̃ta
cesserunt. dissuadentium uoces. aut erũ pere
non ausae sunt. aut considerato xp̃i nomine
ꝑ om̃s t̾ras ex altato & honorato. tremefactae
siluer̃ Ergo mare uidit & fugit: ut tibi sine
contradictione ad libertatẽ sp̃italem pande¬
retur uia: lordanis autemquem admodum.
retrorsum conuersus sit: nolo extra uos
quęratis. nolo aliquid mali suspicemini In¬
crepat enim dñs quosdam: qui dorsum ad
eum posuer̃ & non faciem: Et quis quis pͥncipi¬
um suũ deserit. et a suo creatore auertitur
tanquam fluuius in mare labitur in huuis
scłi amaricantẽ malitiã. B onum ergo illi ẽ.

Expanded text:
in quibus sine fructu laborabat, tanquam in in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto lateres sub dura dominatione diaboli faceret, audita voce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam currere: recordetur ergo unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uos cognoscitis is rahelitas scđm semen abrah ã.
qui estis domus iacob scđmꝓmissionẽ heredes ⁊
cognoscite uos etiam exisse de aegypto qui huic
scło renuntiastis. exisse depopulo barbaro. qui
confessione pietatis uos ablasphemus gentiũ
seiunxistis. Nonest enim lingua nr̃a sed barbara
quae dm̃ laudare nonnouit: cui uos cantatis
alleluia: Facta ẽ enim iudȩa scĩficatio eiꝰ inuobis
Non enĩ qui inmanifesto iudȩus est neq quȩ in
manifesto incarne ẽ. circumcisio: sedqui in
occulto iudȩus .ẽ. & circũcisione cordis: Int̃̾ro¬
gate ergo cordaur̃a: si ea circumcidit fides
Si purgauit confessio: in uobis facta .ẽ. tudȩa
scĩficatio euis. in uobis isrł potestas eiꝰ Dedit enĩ
uobis potestatem filios dĩfieri. lam uero recorde¬
tur unusquisq ur̃m cum dõ uellet cor applica¬
re. eiusq suaui iugo recedens apristinis igno¬
rantiae suae desideriuis deuotũ animũ subdere.
carnalibq huius mundi factis

Expanded text:
Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim vobis potestatem filios Dei fieri . 6. Jamvero recordetur unusquisque vestrum, cum Deo vellet cor applicare, ejusque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnalibusque hujus mundi factis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne cumzelus domus tuae cõme¬
deret me. uidebã insensatos & tabescebam.
Nonne tedium detinebat me apeccatoribus
relinquentib legem tuã :: qui enĩ sunt ini¬
micitui. nisi quĩ uita sua indicant. quã oderint
legẽ tuã. hos ergo cum odissem. cur mihi
calumniatur qui accipiunt inuanitate ciui¬
tates suas. quod mihi imputari possint eoꝵ
secutꝰ iste dixit. nonne eos qͥ oder̃ tedñe odio
habui: nondixit qͥ oderant me. Et suꝑ inimicis
tuis tabescebam. Tuis dixit non meis: Sed qͥ
et eius in imici sunt : Nũquid gͦ tales inimicos
nr̃os diligere non debemꝰ: aut nonꝓpt̃ dm̃
ꝑsecutionẽ paciuntur quib dr̃. orate ꝓ ꝑsequen

Expanded text:
nonne cum zelus domus tuae comederet me , videbam insensatos, et tabescebam? nonne et taedium detinebat me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam ? Qui enim sunt inimici tui, nisi qui vita sua indicant quam oderint legem tuam? Hos ergo cum odissem, cur mihi calumniantur qui accipiunt «in vanitate civitates suas,» quod mihi imputari possint eorum iste secutus dixit, «Nonne eos qui oderunt te, Domine, odio habui?» non dixit, qui oderunt me. «Et super inimicis tuis tabescebam: tuis» dixit; non, meis. Sed quet ejus inimici sunt? Numquid ergo tales inimicos nostros diligere non debemus? Aut non propter Deum persecutionem patiuntur, quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
& passer contritus.ẽ. absit: quia nonhȩse¬
eruti sunt: uolent addm̃: Triumphent in
dõ. quiã eruti sunt: Qm̃ dñs erat in eis:
ne a muscipula caperentur. Quare musei¬
pula contrita ẽ. & nos eruti sumus : uis
scire quare. Ad uitorium nr̃m inqͥt
in nomine dñi : qui fecit caelum &e ter¬
ram. Nam si hoc ad iutorium non eẽt: non
quidem aeterna maner& muscipula: sed cũ
captus. eẽt. contereretur passer. Nam uita
ista transitura.ẽ. Et qui dulcedine eiꝰ capti fu¬
erint᷑. & ꝑ hanc dulcedinem offenderit dm̃.
cumista uita transibunt. Nam conteretur
muscipula: certi estote: Omĩs dulcedo uitae
istius presentis: nonerit impleta sorte loci
sui Sed opus. ẽ. nonherẽre: ut quando
conteretur muscipula: tunc exultes & dicas
Muscipula contrita est: & nos eruti sumus
Sed ne putes te uirib tuis hoc posse. atten

Expanded text:
et passer contritus est? Absit; quia non eet passer contritus est? Absit; quia non eeruti sunt; volent ad Deum, triumphent in Deo, quia eruti sunt: quoniam Dominus erat in eis, ne a muscipula caperentur. Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, at
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in ipsa anima dĩ erat: ideo sicut passer
eruta. ẽ. anima demuscipula uenantium:
Quare sicut passer : quia incauta ceciderat
sicut passer: Et po terat dicere postea. ignos¬
c&̃ mihi ds̃ O passer instabilis. fige potius
pedes in petra. Noli ire ad muscipulã: capie-¬
ris. consumeris. obtereris. Sit inte dñs. &
demaiorib minis eruet te : demuscipula
uenantium. Quomodo siuideas auem. uelu-¬
ti iam cadere inmuscipulã. facis maiorem
strepitũ  uolet demuscipula: sic & mar¬
ty res iamforte aliqui ipsoꝵ intendebant
collum indulcedinẽ uitae huiꝰ Dñs qui erat
in illis. fecit strepitum gehennarũ. & eru¬
tus. ẽ. passer demuscipula uenantium: Ani¬
ma nr̃a sicut passer eruta .ẽ. demuscipula
uenantium: Et quid. Semꝑ erit illa musci¬
pula: muscipula erat dulcedo uitae huiꝰ
Illi non hȩser̃ in muscipula : & occisi sunt
Illis occisis: muscipula fracta est. Iam non
remansit dulceda uitȩ huius. ꝑ quã possent
iterum capi : sed illa contrita ẽ. Numqͥd

Expanded text:
Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia non ex meritis nrĩs. sed forte ꝓmeri¬
to de sideri i ur̃i: Neq exfacultatib nrĩs sed
ex abundantia donorum suoꝵ: ut sictracꝰ¬
tecur ressatis necessaria hominib positis
in nouo testamento: ut omnino nullas late¬
bras inueniat in imicus. ubi se occultet ad
decipiendos fideles

Expanded text:
misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merimisericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles
Abbreviated transcription (Latin):
innomine dñi: qui fecit cęlum & terram:
Psalmꝰ tractatꝰ. ẽ: & quantum dñs ad iuuare
dignatus.ẽ. ut puto expositus. Crastino etiã
die sermonẽ deberi caritati urãe optime
nostis: ad estõte & ad uiuate nos orationib
ur̃is Pollicitationis nr̃ȩ ẽnim: meminisse
debetis. Nec dicerem qđ essem tractaturus:
nisi ad uiuari uolens studio fidei. & oratio¬
num ur̃arum. Meministis enĩ me ꝓmisis¬
se uobis dehoc tractare quod dictũ est in euan¬
głio. lex ꝑ morsen data est: grã & ueritas
ꝑ iħm xp̃m facta ẽ: Solent enĩm hõmines
heretici. maxime manichei rep̃hendere
legen & dicere: quia non ds̃ illam dedit
Exponendus est enim locus iste ut cognos¬
catur quia & legẽ dĩ dedit. & lex ꝑ m̃oy sen
data ẽ: ut nõn saluaree ꝓpt̾ certã causam
Nonsaluatut lex: ut lator legis ipse impera¬
tor desideraretur. qui indułgentiam darce
peccantib łtdata quidem lex. eẽt. ꝑ mor sen.
hoc intentos uos facere uolui. Ad erie dñi

Expanded text:
nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum est in Evangelio, «Lex per Moysen data est; Gratia et veritasistum facta est» . Solent enim homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quidem Lex esset per Moysen, m fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sed quis sustinebit: Uidit enĩ ꝓpe totam uitã
humanã circũ latrari peccatis suis. accusari
om̃s conscientias suas cogitationib suis. non
inueniri cor castum: p̃sumens deiusticia sua
Siergo cor castum non po test inueniri quod p̃¬
sumat de iustitia sua: p̾sumat omniũ cord e
miscłia dĩ. & dicat dõ. Si iniquitates obserua¬
ueris dñe. dñe quis sustinebit: quare spes. ẽ:¬

Expanded text:
sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesumat omnium cor de misericordia Dei, et dicat, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?»