comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eurt Quod ergo dñs fat&ur de
spũ. hoc iohannes denegat deper¬
sona:. Quia & iustum sic enxt. ut
discipulis dñs spĩtalem de ioharine
sententiam dicer&. & io hannes
turbis carnalibus non desuospũ.
sed de corpore responder&.
PROPHETA CSTU: ETRO¬
SPONDΙI NΟΝ Ideo proph&rã
se eẽ nondicit. quia maiorem sepro¬
ph&is eẽ. cognoscit. Quia quem
proph&ae uenturum fore dixeruNł:
iste digito demonstuxuit dicens:
Ecceagnus dĩ. ec cequi tollit pecca¬
tamundi. DIXERUNT ERCO
EI. QUIS ES UT RESPONSUM
demus his qui mmiserunNt
NOS. QUID DICIS DETEIPSO
AIT ECOUOXCLAMANTIS
se eẽ. iohannes asserit. quia uerbũ.
purecedit Primum enim uox so¬
nat . ut uerbum sequatur: Aduera¬
tum itaq dominicum p̃currens uox
dicitur. quia ꝑ ei ministerium patris
uerbum ab hominib: auditur.
Illud scilic&. de quo eiañg iohannes
ait In principio erat uerbum. &
Qqui &iam in desesto clamat. quia de¬
relictȩ ac dissolutae iudaeae solatiũ

Expanded text:
erat. Quod ergo Dominus fatetur de erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret; et Joannes in turbis carnalibus, non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Propheta es tu? Et respondit: Non. Ideo prophetam se esse non dicit, quia majorem se prophetis esse cognoscit, quia quem prophetae venturum fore dixerunt, iste digito demonstravit, dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Dixerunt ergo ei: Quis es, ut responsum demus his qui miserunt nos? Quid dicis de te ipso? Ait: Ego vox clamanse esse Joannes asserit, quia verbum praecedit. Primum enim vox sonat Joannis, ut verbum sequatur. Adventum itaque dominicum praecurrens vox dicitur: Quia per ejus mysterium patris verbum ab hominibus auditur. Illud scilicet, de quo Joannes ait: In principio erat Verbum, et Qui etiam in deserto clamat, quia derelictae destitutaeque Judaeae solatium
Abbreviated transcription (Latin):
tas cõmendatur. quicũtantȩ
uistutis ess& ut xp̃scredipotuiss
elegit solide subsistere in se. nehuma¬
na opinione ixper&ur inaniter suꝑ
se. Nam confessus . ẽ. & non negauit.
confessus . ẽ. quia non sum ego xp̃c:
Ced quia dixit non sum: negauit
plane quod noneiat. sed non nega¬
uit quod eiet. Vt ueritatem lo¬
quens eius membrum fier&. cuus
sibi nomen fallaciter nonusurpa¬
r& ET INTERROGAUERUNT
Eumo. QUIDERGOHELIAS
ESTU: ET DICIT NONSUM:
Timendum est enim neminus ir¬
tellegentes contiaria putent io¬
interrogatus respondit non sum
helias. Vtriq enim ueritatem
dixerunt. Si propri&atem ꝑsonae¬
interroges. iohannes iohannes est.
&helias helias. ẽ: Iohannes
autem recte depropri&ate pes¬
sonis suae respondit. non sum hȩ¬
lias: dñs uero deprrefiguitio¬
ne recte dicit. ipse est haelias
Nec ichannes salsum nec dñs fal¬
sum. ipsa prace figuiatione uenit
iste: qua propri&ate uenturus . e
haelias: Iohannes igitur inspũ
heliaseuat. in persona helias nor

Expanded text:
tantae virtutis esset, ut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, confessus est, quia non sum ego Christus. Sed quia dixit, non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret, cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es tu? Et dixit: Non sum. Timendum est enim, ne minus intelligentes contraria putent Jointerrogatus, respondit. Non sum Elias, utrique enim veritatem dixerunt. Si proprietatem interroges, Joannes Joannes est, et Elias Elias est. Joannes autem recte de proprietate personae suae respondit, Non sum Elias. Dominus vero de praefiguratione recte dicit: Ipse est Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum, ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sufficit. In quantũ gractiã super¬
ne aspirationis accipit. sia prcui¬
tate proximũ reuocat. si ex ostari
adbeneo penandũ curat. si a &ernũ
regnũ uel suppliciũ emaenti denur¬
tiat. cũ uerba scãe ad monitiors
inpendit profecto angelus ex stit

Expanded text:
tum sufficit, in quantum gratiam supertum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae admonitionis i
Abbreviated transcription (Latin):
uitã peccantiũ nomblandimer¬
tis fouit. sed uigore aspere
inuectionis increpauit dicens.
cenimina uiperxrũ quis uobis
de monstriuit fugere auenturx¬
ix SEDqUID EXISTISUI¬
dere: Prophetã : EtiÃ
diconosis Et plus quam
prophetam Prophodae
quippeministeriũ est uentur
dicere non &iã de mostrare
Iohannes ergo plusquã proph&¬
enact. quia eũ quem p̃currendo
proph&a uerat. &iam ostenderi¬
donuntiabat Hic ẽ. de quo
SCPTŨEST EC COMITTO
ANGELUM ET ANTE PA¬
MẼTUA QuIPRAE PARABII
UIAM TUAM ANTE TE
Quod grece angelus. latinae
nuntius dicitur. Recte ergo
quinuntiare suꝑnũ iudicem
mittitur. angelus uocatur.
ut dignitatẽ seru& in nomine
quã ex pl& operatione: Altum
quidem nomen est. seduita rio¬
mine inferior nonest. Sed&
sentur. angeli uocantur. prophe¬
ta ad testante quiait. Labia sa¬
cerdotis custodiurł scientiam. &
legem requirunt ex ore eius quia
angelus dñi exercituum est: Nec
non &iã unusquisq fideliũ in quan¬

Expanded text:
vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis increpavit: dicens: Cenimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a futurira ? Sed quid existis videre? prophetam? utique dico vobis, et plus quam prophetam. Prophetae quippe ministerium est ventura dicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, quia eum quem praecurrendo prophetaverat, etiam ostendendo nuntiabat. Hic est de quo scriptum est, Ecce, mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te. Quod Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo, qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. Sed sentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Nec non etiam unusquisque fidelium, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
omnes populi. eos ostatur qui ex iu¬
daeis fuerunt conuersi. quodtitulus
ille pronuntiauit quem supererucem
pilatus posuit. scriptum ebraxice.
grece & latine. Hicest rexiuda eo¬
rum. ETRURSŨ ISAIASAT
ERIIRADIXIESSE. ET QUI
EXSURGEI REGERE GENTIS
IN EUM GENTES SPERABUNT
Qnm iesse interp̃tatur in nõc lin¬
dixit est mihi: Quasidicat. Illede
quomorses dixit. qui est misit me
aduos. ipse est mihi. hoc .ẽ. in ipsum
credo. & ipse est qui surrexit exior¬
dice iesse . & in ipsogentes sperabuNT.
dõ autespeir epleat uos
OMUI GAUDIO ET PACE IN
CREDENDO. UI ABUN DETIS
IN SPE ETUIRTUTE SP̃S SCI
Quia superius dixenet in eũ gentes
spenabunt. ait graatanter ds̃ spei
Sienim scriptum fuiss& superius
in ipsum gentes credunt. ad ieciss&
gentes posuit. ideo dm̃ spei inuocat
super eos. qui speraent in eum. a quo
nigaudio & omni pace. quod dexp̃o
recte intellegitur. qui pacificauit

Expanded text:
omnes populi, et hortatur eos, qui ex Juomnes populi, et hortatur eos, qui ex Judaeis fuerant conversi. Quod titulus ille pronuntiavit, quem super crucem Pilatus posuit, scriptum Hebraice, Graece et Latine, id est, Rex Judaeorum. Et rursum Isaias ait: Erit radix Jesse, et qui exsurgit regere gentes in eum gentes sperabunt. Quoniam Jesse interpretatur in nostra lindixit: Est mihi, quasi dicat ille, de quo Moses dixit: Qui est, misit me ad vos, ipse est mihi, hoc est, in ipsum credo, et ipse est qui surrexit ex radice Jesse, et in ipso gentes sperabunt. Deus autem spei repleat vos omni gaudio, et pace in credendo, ut abundetis in spe et virtute spiritus sancti. Quia superios dixerat: In eum gentes sperabunt, conjungit gratanter: Deus spei; si enim scriptum fuisset superius, in ipsum gentes credunt, adjecisset gentes posuit, ideo Deum spei invocat super eos qui sperant in eum, a quo ni gaudio et omni pace, quod de Christo recte intelligitur, qui pacificavit
Abbreviated transcription (Latin):
manifesto iudaeus . ẽ. neq quae ma
nifesto in carne circũ cisio. sed qui
in occulto iuda eus & circumcisione
cordis. qui spũ non littera fit. cuius
laus non ex hominibus sed exdõ est
Perhuius modi circumcisionẽ. cestũ
est patrum promissiones. eẽ. comple¬
tas. GENTES AUT SUpeR
MISERICORDIÃ HONORARE
Dcñ. Sicut audire debent quia
illis ds̃ gratuitam miseri cordiam
donauit. cui enĩ plus dimittitur.
plus diligere deb&. SICUT SΟR¬
PIUM EST PROPTERCA
CONPITEBORTIBT IN GE¬
TIBUS ETINNOMINẼ
IUIOCANTABO: Tollit̃ iudaeis
arrogantiam. degentium salute
doc& . eẽ. pecedictum quamuis ipsis
non fuerit nuntiatum. xp̃s ingentib
confitetur. ETNTCRŨ DICII
LAUDATEOMNES GENTES
DNM. EIM AGNIFICATE
CŨOCONES POPULI. Haec
uox apostolorum est prouo cantium
adbaptismum nouellum populum.
Acsidicer&. Vos omnes gentes
qui relictis simulachris accessistis
addm̃ perfidem. laudate eum
Q uod autem dicit magnificate eum

Expanded text:
manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne circumcisio, sed qui in occulto Judaeus et circumcisione cordis, quae spiritu non littera fit, cujus laus non ex hominibus , sed ex Deo est, per hujusmodi circumcisionem certum est patrum promissiones esse completas. Gentes autem super misericordiam honorare Deum. Sicut audire debent, quia illis Deus gratuitam misericordiam donavit; cui enim plus dimittitur, plus diligere debet. Sicut scriptum est: Propterea confitebor tibi in gentibus, et in nomine tuo cantabo. Tollit Judaeis arrogantiam, dum gentium salutem docet esse praedictam, quamvis ipsis non fuerit nuntiatum, Christus in gentibus confitetur. Et iterum dicit: Laudate, omnes gentes, Dominum, et magnificate eum, omnes populi. Haec vox apostolorum est, provocantium ad baptismum novellum populum, ac si diceret: Vos omnes Gentes, qui relictis simulacris, accessistis ad Deum per fidem, laudate eum, quod David dicit: Magnificate eum
Abbreviated transcription (Latin):
& sermo procedit. Et quia pot .ẽ.
fieri ut & in malitia aliqua unia¬
nimiter consentiant & unũ sapianT
inpeius. obhoc addidit. secundum
ihm̃xp̃m. Propter quod
SUSCIPITEINUICẼ. SICUT
ET XP̃E SUS CEPIT UOS IN HO¬
NOREM dI. Ad illud respicit.
ubi occasione mudorum uel in¬
mundorum ciborũ diuersa senti¬
entes. ab inuicem discrepabant.
Acsidicer&. Nihil de in munditia
animalium iudic&is. sicut nec
xp̃c inmunditias credentium re¬
putauit. qui nullius obhorruit
delictum. nec alicui reputauit
peccatum. sed omnes in honorem
suscepit. Quos enĩ suscepit xpc̃.¬
doc& eos ita agere debere. ut ui¬
dentes homines operr eorumbona
glorificent patrem qui in caelis est:
IRŨPUIS SE CIRCŨCISIONS
PROPTERUERITATẼ DĨAD
CONFIRMMANDAS PROMIS¬
SIONES PATRŨ Duplicimo¬
do hoc intellegi pot est. siue quod
circum cisionem incarne sua susce
pit. ut ex semine ab rochae ueniens
compler& insem & ipso quae patrib
dequa idemapłsdicit. Nonqui in

Expanded text:
et sermo procedit, et quia potest et sermo procedit, et quia potest fieri, ut et in malitia aliqui unanimiter consentiant, et unum sapiant in pejus, ob hoc addidit, secundum Jesum Christum. Propter quod suscipite invicem sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Ad illud respicit, ubi occasione mundorum vel immundorum ciborum diversa sentientes, abinvicem discrepabant, ac si diceret: Nihil de immunditia animalium judicetis, sicut et Christus immunditias credentium reputavit. Qui nullius obruit delictum, nec alicui reputavit peccatum, sed omnes in honorem suscepit. Quos enim suscepit Cdocet ita agere debere, ut videntes homines opera eorum bona, glorificent Patrem qui in coelis est. trum fuisse circumcisionis, propter veritatem Dei ad confirmandas promissiones patrum. Duplici modo hoc intelligi potest, sive quod circumcisionem in carne sua suscepit ipse, ut ex semine Abrahae veniens compleret in seipso, quae patribusde qua idem Apostolus dicit: Non qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Citendis .ẽ. ista benedictio. ut unũ
sapiant omnes atq unum sentianT.
& sicut sibi. ita unusquisq uelit¬
& proximo. Multum enĩ ual&
unanimitatis gratia. unde sal¬
uator ait. Si duo uel tres in unũ
consenserint. quaecumq p&ie¬
rint adõ fi& eis: Aiunt iudaei
de illis qui in psalteriodicuntur
filii chorȩ. quorum nomina in ex¬
odo inueniuntur. idest asir qui
eruditio. & helchana qui posses¬
sio dĩ. & abrsa qui congregatio
patris interp̃tatur. quod cũ pater
eorum peccass& unacumdathari
& abiron. segregasse se ac&une¬
fario & sequestiati unianimiter
ad dnm precem fudisse atq ex au¬
ditos. eẽ : & non solum ueniã pena:
sed & proph&iae giactiã meruis¬
se. Et hoc quoq eis adõ prestitũ
nequid triste proph&are iube¬
rentur. & obhoc omnes psalmi
quicumq nominib: eorũ adtitu¬
lantur. nihil triste aduersus pecca¬
tores aut asperũ continentur
Hoc protulimus. ut quanta sit un a¬
idem perdiuersorum omnia sensis

Expanded text:
ei est ista benedictio, ut unum sapiant omnes, atque unum sentiant, et sicut sibi ita unusquisque velit et proximo. Multum enim valet unanimitatis gratia, unde Salvator ait: Si duo vel tres in unum consenserint, quaecunque petierint a Deo fiet eis . Aiunt Judaei de illis, qui in psalterio dicuntur, filii Chorae, quorum nomina in Exodo inveniuntur, id est, Assyr, qui eruditio, et Helchana, qui possessio Dei, et Abiasaph, qui congregatio patris interpretatur, quod cum pater eorum peccasset, et una cum Dathan et Abiron segregarent se a coetu nefario, et sequestrati unanimiter ad Deum preces fudisse atque exauditos esse, et non solum veniam poenae, sed et prophetiae gratiam meruisse, et hoc quoque eis a Deo praestitum, ne quid triste prophetare juberentur, et ob hoc omnes psalmi, quicunque nominibus eorum attitulantur, nihil triste adversus peccatores, aut asperum continent, hoc protulimus, ut quanta sit unaidem per diversorum omnia sensus
Abbreviated transcription (Latin):
me quispoterit speculando explica¬
re sermonem : Nisi foste aliquibus
imaginibus explanare . & hocẽ qđ
cio omnia xp̃i adliquidum sublato
uerborũ uelamine. reuelare mis¬
teria. HAEC INBETHANI
FACTASUNT TRANS IORO¬
II BAPTITANS B&hania uilla
.ẽ. in secundo ab helia miliario in
latere montis oliu&i: ubi saluaaor
lazarum suscitauit. Bene p̃cursor
dñĩ nr̃i inb&hania dicitur baptizas¬
se. namb&hania damus oboedientiae :¬
incerp̃tatur: ut demonstr& pet
oboedientiam fidei omnes ad xpi
baptisma debere peruenire

Expanded text:
me quis poterit speculando explicame quis poterit speculando explicare sermonem, ni forte aliquibus imaginibus explicare, et hoc est qcio omnia Christi ad liquidum, sublato verborum velamine, revelare mysteria. Haec in Bethania facta sunt trans Jord baptizans. Bethania villa est in secundo ab Elia milliario, in latere montis Oliveti, ubi salvator Lazarum suscitavit. Bene praecursor Domini nostri in Bethania dicitur baptizasse, nam Bethania domus obedientiae interpretatur, ut demonstraret per obedientiam fidei omnes ad Christi baptisma debere pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
iste iohannes dicit. Quibab& spon¬
sam sponsus . ẽ. Sed quia iohannẽ
homines xp̃m. eẽ. putauerunt.
quod isdem iohannes negat. recte
se indignum . eẽ. ad soluendum cor¬
rigiam ei calciamenti denuntiat
csi a peste dicat. Ego redempto¬
ris uestigia de nudare non ualeo.
quia sponsi nomen mihi inmeritis
non usurpo. Quod tamen intelle¬
gi & aliter pot .ẽ. Quis enim nes¬
ciat quod calciamenta ex mostuis
animalib funt: Incarnatus uero
dñs ueniens. quasi calciatus apparu¬
it. qui indiuinitate sua mosticinia
corruptionis nure assumpsit. sed
huius incarnationis iysterium.
humanus oculus pen&nare non suf¬
sicit. Corrigia ergo calciamenti
est ligatunx mesterii. Iohannes
itaq: soluere corrigiam calciamer¬
ti eꝰ nonual&. quia incarnationis
misterium nec ipse inuestigare
sufficit qui hanc perproph&iae
VI sp̃m̃ agnouit. Soluere calciameN¬
tum. nudare. ẽ. membrar quae ab
ipso teguntur. Et nudum uerbũ.
idest diuini sermonis cuidentissi¬

Expanded text:
icit: Qui habet sponsam sponsus est , sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod et iste Joannes negat. Recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat, ac si aperte dicat: Ego redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest, quis enim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant, incarnatus vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina corruptionis nostrae assumpsit, sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet. quia incarnationis mysterium, nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Solvere calceamentum nudare est membra, quae ab ipso teguntur, et nudum verbum, id est, divini sermonis evidentissi
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c̃enim omnium scõrũ suorum
arma lucis efficitur. Frequent
enim diximus xp̃m sapientiam. ẽẽ
&iustitiam. & scĩ ficationem &
ueritatem. & omnes uistutes. quas¬
utiq qui as sumpserit. xp̃m dicitur
induisse. Sienim haec omnia xp̃e¬
ẽ necessario qui haec hab&. hab&¬

Expanded text:
Christus enim omnium sanctorum suorum Christus enim omnium sanctorum suorum arma lucis efficitur. Frequenter enim diximus Christum sapientiam esse et justitiam et sanctificationem et veritatem, et omnes viutique qui assumpserit, Christum dicitur induisse. Si enim haec omnia Christus, necessario qui haec habet, hab
Abbreviated transcription (Latin):
omnium as sumptio uistutum.
inquib quasi indie honeste &
confidenter ambulamus
NON IN COMESATIONBUS
ET EBRIETATIBUS: Com¬
mesatio. mensae conlatio est.
Siue commesationes dicuntur.
irhonesta & luxoriosa conuiuia.
quibus comes. ẽ. turpissima temu¬
lentia. NONINCUBILISUS
ET IN PUDICITIIS A foedis
cubitationibus. cubilia appellata
sunt. quae nontam irtionabilib
uideantur hominibus. quam fers
& beluis conuenire. Inpudicitia
dicitur. in religiositas. & sine uere¬
cundia turpitudo. NON IN CON¬
TENTIONE ETEMULATIO¬
NE. Illa quae superius dixit
carnis sunt uitia. haec uero ani¬
mae. quamuis omnia simul carnis
operx & tenebiarum dicantur.
Quia reuenx contentio &emula¬
tio inmalis eorum . ẽ. qui secundũ¬
carnem uiuunt. & qui intenebris
ambulant. Quiautem inluce est
& sicut in diehoneste ambulat. Ni¬
hilper contentionem neq per ir¬
anem gloriam gerit. hic emula¬
tio. inuidentia intellegitur
rius dixit. induamur armalucis

Expanded text:
omnium assumptio virtutum, omnium assumptio virtutum, in quibus quasi in die honeste et confidenter ambulamus. Non in comessationibus et ebrietatibus. Comessatio mensae collatio est. Sive comessationes dicuntur inhonesta et luxuriosa convivia, quibus comes est turpissima temulentia. Non in cubilibus et impudicitiis. A foedis cubitationibus cubilia appellata sunt, quae non tam rationabilibus videantur hominibus, quam feris et belluis convenire. Impudicitia dicitur irreligiositas, et sine verecundia turpitudo. Non in contentione et aemulatione. Illa quae superius dixit carnis sunt vitia, haec vero animae, quamvis omnia simul carnis opera et tenebrarum dicantur, quia revera contentio et aemulatio in malis eorum est, qui secunducarnem vivunt, et qui in tenebris ambulant; qui autem in luce est, et sicut in die honeste ambulat, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerit, hic aemulatio invidentia intelligitur.rius dixit, induamus arma lucis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tempus illud. quo ignortentia ho¬
minibus dominata . ẽ. diem uero no¬
minat tempus illud. quo iustitiae
solis aduentu. ixrescentib tenebris.
agnitio ueritatis aduenit. Siue nox
est infidelitas. lux fides. Siue nox
puresens mundus usq ad iudicium.
dies tempus post finem saeculi.
Uerum sciendum . ẽ. aduentũ lucis
huius & diei. duplici modo accipien¬
dum. Cenercliter omnibus. & uni¬
cuiq specialiter. Ui enerliter cũ
dies futuri saeculi aduenerit. ad cu¬
ius compaurtionem prresentis huus
mundi spacium tenebrȩ appellant᷑:
Singulariter unicuiq cumxp̃c iN
corde est diemilli facit. cumigno¬
nentia tenebrxs illi genenxt
ABICIAMUS ERGOOPERA
TENEBRARŨ . ET INDUA¬
mur arma lucis: SICUT IN
DIE HONESI EACOBULEMUS:
Opeier tenebicrum sunt actus illi.
qui adõ alieni sunt. quae carnis
openx appellantur. in his qui car¬
nem suam luxoriae & inpudici¬
tiae. non scitate neq dñm manci¬
parunt : Arma uero lucis sunt.

Expanded text:
dicit tempus illud, quo ignorantia hodicit tempus illud, quo ignorantia hominibus dominata est. Diem vero nominat tempus illud, quo justitia solis adventura decrescentibus tenebris agnitio veritatis advenit. Sive nox est infidelitas, lux fides. Sive nox praesens mundus usque ad judicium, dies tempus post finem saeculi. Verum sciendum est adventum lucis hujus, et diei duplici modo accipiendum. Generaliter omnibus, et unicuique specialiter. Generaliter cum dies futuri saeculi advenerit, ad cujus comparationem praesentis hujus mundi spatium tenebrae appellantur. Singulariter unicuique, cum Christus in corde est, diem illi facit, cum ignorantia tenebras illi generat. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulemus. Opera tenebrarum sunt actus illi, qui a Deo alieni sunt, quae carnis opera appellantur, in his qui carnem suam luxuriae et impudicitiae, non sanctitati, neque Domino manciparunt. Arma vero lucis, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
IENTES QUIA HORA .C̃.
IAMNOS DESOCNO
ONSURGERE. Sunt animae
oculi. aures. manus. pedes & cerenx:
Quae singula non membia corportr¬
lia. seduistutes dicimus. eẽ. quibus
ad unum quodq: mouere opus uale¬
mus Estergo animae somnus
quidem. secundum oculos suos
Sienim non agit tempore opostuno
quaedĩ sunt. sed desidia torpescit.
merito dormire dicitur. Idcirco
paulus precoxp̃i. circumiens mun¬
dum in somno desidiae positũ. ad¬
nuntiat ad. eẽ. iamlucem & tẽpus eẽ.¬
ut surgatur a somno. & tempus igno¬
naentiae el inquatur. NUNC
ENI PROPIOR .Ẽ. NRA SALUS.
QUACŨ CREDIDIMUS. Ñ ÑO
salus id .ẽ. uita futurx in caelo. que
cotidie labescentibus diebus doro¬
pinquat. & spatia quae pi&irios
augentur. futuros sine dubio inmi¬
nunt. &ideo propior fit cotidie nrũe
salus. id est redemptio nũx quae est
uita perp&ua: quam cum credidimus
Vnde & dñsait. Leuate capita uñx.
qum̃ ad propinquat redemptio ur̃e:
NOXPRAECESSIT. DIESAUT
AD PROPIN QUABIT Noctem

Expanded text:
ientes quia hora est jam nos de somno surgere. Sunt animae, oculi, aures, manus, pedes, etc. Quae singula non membra corporalia, sed virtutes dicimus esse, quibus ad unumquodque movere opus est. Ergo animae somnus quidem secundum oculos suos, si enim non agit tempore opportuno quae Dei sunt, sed desidia torpescit, merito dormire dicitur; idcirco Paulus praeco Christi circumiens mundum in somno desidiae positum annuntiat adesse jam lucem, et tempus ut surgatur a somno, et tempus ignorantiae relinquatur. Nunc enim propior est nostra salus quam cum credidimus. Nostra salus, id est, vita futura in coelo, quae quotidie labescentibus diebus appropinquat, et spatia quae praeteritis augentur, futuris sine dubio imminuuntur, et ideo propior fit quotidie nostra salus, id est, redemptio nostra, quae est vita perpetua, quam cum credidimus, unde et Dominus ait: Levate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra . Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Noctem
Abbreviated transcription (Latin):
siue quinunc in ecclesia existunt. iN
mediatorem dĩ & hominũ credide¬
runt & credunt. qui prre eunt &
qui secuntur osanna clamant
O sanna autẽ latina lingua. salua
tor dicitur: Ab ipsoenim salutem & pri¬
ores quaesierunt & priresentes quaer̃.
& benedictum quiuenit in nomine
dñi confitentur. qnm una spes. una
fides . ẽ. piexecedentium atq sequen¬
tium populorum.
ESÕ III. ANTENATTONT¬

Expanded text:
sive qui nunc in Ecclesia existunt, in sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt, et credunt, qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamabant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso autem salutem et priores quaesierunt, et praeet benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides est praecedentium atque sequentium populorum. HEBDOMADA III ANTE NAT
Abbreviated transcription (Latin):
saluator nr̃ a sellum sedens hie¬
rusalem tendit. quando unius¬
cuiusq fidelis anima regens uide¬
lic& iumentum suum. ad pacem
intimae uisionis ducit. Iumentũ
sed& &iam. cuni scãe ecclesiae uniuer¬
saliter piccesid&. eamq insupernae
pacis desiderium accendit. Multi
autem uestimenta sua inuia ster¬
nunt. quia corport sua per abstinen¬
tiam edomant. ut ei iter ad mentẽ¬
parent. uel exempla bona sequenti¬
bus pucebeant: ALI AIT̃T CEDE¬
BANT . RAMOOS DE ARBONIB
ET STERNEBANT IN UIA
Frondes uelos de arboribus ce¬
dunt qrnuoctrina ueritatis
uerba atq sententias patrum. de
eorum eloquio scerpunt. & haec in
uia dĩ ad auditoris animum ueni¬
ntis humili prcedicatione submit¬
uint. TURBAE AUTẼ QUAE
PRECEDEBANT ET QuESE¬
QUEBANTUR .CLAMABANT
DICENTES OSANNAFILIO
DAUID. BENEDICTUS QuI
Pureces sit quippe iuda icus populus
secutus .ẽ. gentilis. Et quia omnes
electi. siue qui in iudaea esse poteraNT.

Expanded text:
salvator noster asellum sedens Hiesalvator noster asellum sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis anima, regens videlicet jumentum suum, ad pacem intimae visionis ducit jumentum, sed et etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eam quae in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad Deum temperent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Frondes vel dunt, qui in doctrina veritatis verba atque sententias patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei et auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Turbae autem quae praecedebant, et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David, benedictus qui Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem gentium doctoribus ad¬
sistebant. eatenus suas tenebiaos
defenderunt. donec minxculis ad¬
testantibus ueripossessoris ac dm̃
uistus emicuit: At post quã fider
dominicae potestas apparuit. ceden¬
tibus passim aduersariorum quae¬
relis. liber credentium c&us addm̃
quem corde postar& ad ducebatur.
ET IN POSUERUNT SUPER
EOS UESTI MENTASUA.N
EUIM DESUPER SEDERE PE¬
CERUNT Uestimenta aposto¬
lorum. uel doctrina uistutum.
uel edissenctio scriptunrum. uel
ceste ecclesia flicorum dogmatum
uari&ates intellegi possunt. quib
illi corda hominum antenuda &
frigida. quox p̃o possessore digna
fiant operiunt. PLURIMA
AUTẼ TURBA. STRAUER̃
UESTIMTASUA INUIA
Postante dnm̃ asino. multi uesti¬
menta sua inuia sternunt. quia
scĩ mastrres propriȩ se carnis amic¬
tu exuentes. simplicioribus dĩ
famulis uiam suo sanguine paranT.
ut uidelic& in offenso gressu men¬
tis. ad supernae ioenia ciuitatis
quo ihs̃ ducit incedant. Item

Expanded text:
salutem gentium doctoribus obsalutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defenderunt, donec miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit, ac postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis liber credentium coetus ad Deum, quem corde portaret, adducebatur. Et imposuerunt super eos vestimenta sua, et eum desuper sedere fecerunt. Vestimenta apostolorum vel doctrina virtutum, vel edisseratio scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus ille corda hominum ante nuda et frigida quo Christo possessore digna fiant, operit. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Portante Dominum asino multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducitur incedant. Item
Abbreviated transcription (Latin):
domini eius ad illos. Quid soluitis
pullũ Etapte satis. multosquip¬
pe habebat dominos. qui non uno
dogmati & superstitioni deditus.
sed prolibitu immundorum spiritu¬
um aduarios diuersosq: miserrap¬
tabatur errores. ad simulaca mu¬
ta prout ducebatur incedens
hocauteco totum pactũ
TACO DiCENTEM DICΙTE
FILIAE SION. ECCEREXTU¬
US UENIT TIBI MANSUETUS
SEDENS SUPER ASINAM ET
pullũ pilium sus iuga¬
scriptum. Filia sion historialit̃
hierus alem totam. uelsion quae
in arcae posita eraet dicit: Sp̃ita¬
liter uero scam̃ significat ecclesiam.
ad quam xp̃c uenire dignatus est
Quod dicit rextuus. ac sidicat non
extibrneus . non alienigena sed pro¬
prius . Mansu&us. id.ẽ. nonferox
& inmitis ut c&eri. Ipse enim de
seait. Discite ame. quia mitis sũ
& humiliscorde. EuNTES AũT
Discipuli . feceunt sic̃
AD DUXERUNT ASINÃ ET
pullum. Quisoluendo pullo
contia dixenent. audito dñi nom̃e
quiescunt: Quiuenientibus ad

Expanded text:
domini ejus ad illos: Quid solvitis domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta, prout ducebatur incedens. Hoc autem totum factum tam dicentem: Dicite filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum novellum subjugascriptum est: Filia Sion . Historialiter Hierusalem totam vel Sion, quae in arte posita erat dicit: Spiritualiter vero sanctam significat Ecclesiam, ad quam Christus venire dignatus est. Quod dicit Rex tuus, ac si dicat, non extraneus, non alienigena, sed proprius, mansuetus, id est, non ferox et immitis, ut caeteri, ipse enim de se ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Euntes autem discipuli fecerunt, sicut adduxerunt asinam et pullum. Quid solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine, quiescunt, qui venientibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ETIS ASINAMALLICATÃ
et pullũ cucoea. solui¬
TE ETADDUENTEMIHi:
Intro euntes mundum prredicato¬
res scĩ. inuenerunt populum na¬
tionum ꝑfidiae uinculis in r&itũ
funiculis enimpeccatorũ suorum
unus quisq constrictus eiat.
Nec solum nationũ. uerũ &iam iu¬
daeorum: Omnes enimpeccauer.
&egent gloriamdi. A sina quippe
quae sub iugalis fuit & edomita
synagogam quae iugum legis tra¬
xenrt. pullus asinae lasciuus &
liber. populum nationũ significat
Superquem nemo adhuc hommum
sedit. quia nemo iixtionabilium
doctorum frenum correctionis.
quo uellinguam cohibere amalo.
uel in astam uitae uiam ire coge¬
r&ur. Nemo indumenta salutis
quibus spĩtaliter calefier& populo¬
gentium utilia suadendo contule¬
net. Seder& namq super illum
homo. si aliquis uxtione utens eius
stultitiam de primendo corriger&
ETSIqUIS UOBIS ALquID
DIXERIT. DICITE QUIA DÑS
HIS OPUS HABET.ET CONPE¬
STIM DIMITTEI UOS
INluca scriptum . ẽ. quia dixerunt

Expanded text:
etis asinam alligatam etis asinam alligatam et pullum cum ea; solvite, et adducite mihi. Introeuntes mundum praedicatores sancti, invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, verum etiam Judaeorum, omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei. Asina quippe, quae subjugalis et domita, synagogam, quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat, super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doctorum frenum correctionis, quod vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur. Nemo indumenta salutis quibus spigentium utilia suadendo contulerat, sederet namque super illum homo, si aliquis ratione utens, ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Et si quis vobis aliquid dixerit: Dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. In Luca scriptum est, quia Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ADPROPINQuAS SENT
hicrosolias.et
BUENISSENI BETL¬
TI B&hfage autem. domus
buccae. siue domus maxillarum
interpr&atur. quia sacerdotum
uiculus erart. & confessionis posta¬
bat trpum : & eixt situs in mone
oliu&i. ubi lumenscientiae. ubila¬
borum & dolorum requies est.
Tunc ib̃s misit duos disci¬
B ptilos DICENS GIS Non In me¬
rito possunt duo discipuli adexhi¬
benda dño animalia destinati. duo
precedicatorum ordines. unus uide¬
lic& ingentes. alter in circumcisio¬
nem intellegi. Qui recte duo mit¬
tuntur. siue propt̃ scientiam ueri¬
tatis & openctionis munditiam.
seu propter geminae dilectionis
dĩ uidelic& & proximi sacitemeNi¬
tum. toto corde prcedicandum
ITEINCASTELLUCO QuODCON¬
ITRAUOS . Ẽ. Contix apostolos
enimerrt. nec iugum doctrinarũ
uolebat accipere: Missi isti disci¬
puli. doctores significant. quii¬
docta ac barbante totius orbis locã.
quasi contiix positi castelli moenia
euangelitando pen& iendo desti¬
nauit. ETSTATIM INUENI¬

Expanded text:
adpropinquassent Hierosolymis, et venissent Bethti. Bethphage autem domus buccae, sive domus maxillarum interpretatur, quia sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typumi, et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae, ubi laborum et dolorum requies est. Tunc Jesus misit duos discipulos, dicens eis. Non immerito posuit duo discipuli, ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisione intelligi. Qui recte duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis et operationis munditiam, seu propter geminae dilectionis Dei videlicet et proximi sacramentum tote orbe praedicandum. Ite in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebant accipere. Missi isti discipuli doctores significant, qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contrapositi castelli moenia evangelizando penetrando destinavit. Et statim inveni
Abbreviated transcription (Latin):
I. QUAECUMqUE SOR¬
DOCTRINÃ SCRIPIA¬
GR SUNT. Propter nos
enimscriptum.ẽ. quod
ab iacham duos filios habuit. unum
de ancilla &unum delibenx. ut nos
sciamus quia haec sunt allegorice
duo testamenta. Propter nosscrip¬
tum .ẽ. quod populus manducauit
manna & bibit aquam de p&ur.
ut intellegamus quia spĩtalem es¬
cam potumq biberunt. HibebaNT
autem eiact xp̃c. Haec & hissimi¬
lia adnraẽm doctrinam sunt scrip¬
ta . quib: persaluatoris aduentum
sunt reuelata. Qui autem intelle¬
gunt quaescripta sunt. illud sine
dubio inuenient quod sequitur.
id .ẽ. ut per pacientiam & consola¬
tionem scriptuntrũ spem habeam̃.
ad dm̃. quam habere non potest ille:

Expanded text:
 Quaecunque scdoctrinam scripta sunt. Propter nos enim scriptum est, quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera, ut nos sciamus, quia haec sunt allegorice duo Testamenta. Propter nos scriptum est quod populus manducavit manna, et bibit aquam de petra, ut intelligamus, quia spiritualem escam potumque biberunt. Bibebant autem erat Christus. Haec et his similia ad nostram doctrinam sunt scripta, quibus per Salvatoris adventum sunt manifestata, qui autem intelligunt quae scripta sunt, illud sine dubio invenient, quod sequitur, id est, ut per sapientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus ad Deum, quam habere n
Abbreviated transcription (Latin):
in pastẽflectit. Et quid ꝑarun¬
dinẽ nisi carnalis animus desig¬
nat᷑. qui mox fauore uel d&nrc¬
tione tangit᷑ in pastẽ quam lib&
INclinatur. Si enĩ ab huma no
ore aurao fauoris flauerit. hilares¬
cit ex tollñ totũq se quasi ad gror¬
tiã inflectit Sed simdeuentus
d&irctionis eruperit. unde
laudis aura ueniebat. mox hunc
quasi inpastẽ alterae aduimfiro¬
ris inclinat Sed arundo agitato
iohannes nonerat. quia hunc neo
blandũ gnatia. Nec cuius lib& aspe¬
rum faciebat Nec prosperechinc
erigere nec aduersa nouenxn indi¬
nare SEDQUID EXISTIS
UIDERE: HomiNẽ Moll¬
BUS UES NIT̃ ECCEQUI
MOLLIB UESTIUNTURIN
DOMIB REQUMSUNT
Camelorũ & enimpilis uestitus
iohannes fuisse describit᷑: Non
ergo caelesti inquit. sed terreno
regno militant hiqui prodõpes¬
p&i asperax fugiunt. sed solis ex¬
teriorib: dediti. prxesentis uitae
mollitiã & delectationẽ quaerunT
Nemo ergo existim& influxu

Expanded text:
in partem flectit, et quid per arunin partem flectit, et quid per arundinem, nisi carnalis animus designatur, qui mox favore, vel detractione tangitur, in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad granam flectit; sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox hunc quasi ad partem alteram, ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inclinare. Sed quid existis videre, hominem mollibus vestitum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt. Camelorum etenim pilis vestitus Joannes fuisse describitur. Non ergo coelesti, inquit, regi militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt? Nemo ergo existimet in fluxu
Abbreviated transcription (Latin):
iam modo iustitiã cordis aurib
audieNT. & impleatur in eis.
Beati quiesuriunt & sitiuNt iustitiã.
qnm ipsi saturrbunt. Et quiprius
mostui eraent dõ. uiuebant saeculo
misereantꝰ ꝑpenitentiã animȩ suȩ
& uiuant. & impleatur in eis
Beati misericordes qm̃ipsi miseri¬
cordiã consequentur. Et quipri¬
us pauperes erant uistutibus. imple
catur deeis. quampul chri suꝑmon¬
tes pedes euangelitantiũ pacem
euangelizantiũbona. Et beatus
qui non fuerit scandalitatus in me:¬
Quid estergo dicere beatus qui
non fuerit scandalizatus in me
nisi apesta uoce abiectionem
mortis suae humilitatẽq signare o
Acsipatenter dicat. Mirec qui¬
demfacio. sed abiecta nerp&i
non dedignor: qui a ergo mori¬
endo te subsequor: Cauendum
ualdeẽ hominibus. Ne in me
mostẽ despiciant: qui signa uene¬
nentur ILLIS AUTEAPE¬
UNTIB COEPIIIH̃S DICERE
AOTURBAS DEIOHANNE
QUID EXISTIS INDESERTŨ
uidelic& non asserendo. sed ne¬
gando intulit. Arundinem
quippe mox ut auro contigerit.

Expanded text:
is auribus hauriant, et impleatur in eis: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi satiabuntur. Et qui prius mortui erant Deo, et vivebant saeculo, misereantur per poenitentiam animae suae, et vivant, et impleatur in eis: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. Et qui prius pauperes erant virtutibus, impleacatur de his: Quam pulchri super montes pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . Et beatus est, qui non fuerit scandalizatus. Quid est ergo dicere, beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me? nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor, quia ego moriendo subsequor. Cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Illis autem abeuntibus coepit Jesus dicere ad turbas de Joanne: Quid existis in desertum videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe, mox ut aura contigerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lic& omnes qui propt̃ regnũdĩ & tem¬
ponelia spernunt. & iam in hacuita
ꝑsecutionibus plenissima eiusdem
regni gaudiũ fide cesta degustant.
atq in expectatione patriae caelestis
quae iurae indextenx significatͥ omniũ
parit̃ electorũ sinceris sima dilettione

Expanded text:
licet omnes qui propter regnum Dei temlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis quae jure in dextera significatur omnium pariter electorum since
Abbreviated transcription (Latin):
Quipropt̃ euangeliũ xp̃i carnalia
reliquirit. syĩtalia bona recipier
Quae comparatione & merito sui ita
erunt. quasi paruo munere centena¬
rius numerus compar&ur. quaenimi¬
rum a fiatribus atq consostibus prae¬
positi sui. qui ei spĩtali glutino conli
gantur. nullum gractiorem &iam in
hacuita recipi& caritatẽ. Lege ac¬
tus apostolorũ. quia multitudinis
credentiũ. eratcor unũ & anima una
& erant illis omnia cõmunia. Nullus¬
q egenserat inter eos. qui sua prodno
reliquenrnt. Dequibus & apłsait
Tam quam nihil habentes. & omnia
possidentes. Potest sane hoc qđ ut
accipi& centies tantũ. nunc intempo¬
re hoc domos & fr̃s. sorores & matres.
& filios & agros. cum ꝑsecutionibus ꝑ
significationẽ altius intelligi. Cen¬
dirns latus indexteram. lic& eandem
inflexu digitorum uideatur tenere
figunrm quae habueratdenarius inle¬
ua. nimium tamen quantitatis mag¬
nitudine supercrescit Quia uide¬

Expanded text:
Qui propter Evangelium Christi carnalia Qui propter Evangelium Christi carnalia reliquerit, spiritalia bona recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur, quia nimirum a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spgantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege Actus apostolorum, quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, et erant illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos , qui sua pro Domino reliquerant. De quibus et Apostolus ait, Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Potest sane hoc quod ait, Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , per significationem altius intelligi. Centranslatus in dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ caronũx regenerabitur per
incorruptionẽ. que ad modum est
anima nuũc regenenrta ꝑfidem:
Quid ergo depaulo dicemus. num
numerum scõrũ. & inquinq uirgini¬
bus innumerabiles uirgines. quomo¬
do & inquinq furtribus illiusqui
torquebatur apud inferos milia po¬
puli iudaeorum. & septem uirorum
dequibus heliae dicitur. milia miliũ.
sic in xii. sedibus non duodecim homi¬
nes sed magnus numerus ꝑfectorum
Orbis enĩ terrarũ. quat tuor desig¬
natis pastibus contin&ur. Abhis
omnibus pastibus uocatur intrinita¬
te: qnm̃ ter quaternae.xii. fiunt.
ꝑfectũ numerũ significat. Duode¬
cimergo tribus israhel. totus isrł
xii. tribus sunt. Sicut enĩ iudica¬
turi ex totomundo. sic & iudicandi
extotomundo erunt. Et oco¬
US qui reli querit docõ
uel pñs AUTSORORES AU
PATRE AUT MATREAUT
UXORẼ AUT FILIOS. AUTA¬
cros propĩ noco meum.
etuplu accipie Et
UITA AETENNÃ POSSIDE¬
BIT Senso sigitur iste est:

Expanded text:
sic enim caro nostra regenerabitur per sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. Quid ergo de Paulo dicemus? Nunqnumerum sanctorum, et in quinque virginibus innumerabiles virgines, quomodo in quinque fratribus illius qui torquebatur apud inferos millia populi Judaeorum et septem millia virorum, de quibus Eliae dicitur, millia millium, sic in duodecim sedibus non duodecim homines, sed magnus numerus perfectorum. Orbis enim terrarum quatuor designatis partibus continetur. Ab his omnibus partibus vocatur in trinitate, quoniam ter quaterni duodecim fiunt, perfectum numerum significat. Duodecim ergo tribus Israel, totus Israel duodecim tribus sunt, sicut enim judicaturi ex toto mundo, sic et judicandi ex toto mundo erunt. Et omnis qui reliquerit domum vel fratres aut sorores aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Sensus igitur iste est:
Abbreviated transcription (Latin):
Siego in beelzebub eicio daemo
nia. filii ur̃i in quo eiciunt: Ideo
solos homines cum illo iudicaturos
putare deberenius: Ouodenari i
quippe numero. uniuersa quaedã
significata. ẽ. iudicantiũ multitu¬
do. propter duas pastes septenarii.
quo significatur plerumq uni uer¬
sitas. Quae duaepastes id est tria
tem multiplicatae .xii. faciunt.
Nam & quat tuor ter. & tria qua¬
locum iudae turditoris apłm ma¬
thiam legimus ordinatum. apłus
paulus quiplus illis omnibus labo¬
uruit. ubi adudicandũ sedeat
non habebit. qui profecto cũ aliis
scĩs ad numerũ iudic ũ seꝑtinere.
demonstrat cum dicit. Nescitis
quia angelos iudicabimus : De
ipsis quoq: iudicandis in hoc nume¬
ro duodenario similis causa est.
Non enĩ quia dictum. ẽ: iudicantes
xii. tribus is rahel. tribus leui que
aut solum illũ populum nongen
ait in regeneratione. procul dubio
mostuorũ resurrectionẽ nomine
uoluit regenerationis intelligi

Expanded text:
si ego in Beelzebub eicio daemonsi ego in Beelzebub eicio daemonia filii uestri in quo eiciunt? ideo solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria teram multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria qualocum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quaaut solum illum populum, non cuQuod autem ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
Curndis fiducia. P&rus pisca¬
tor erat. diues non fuerat. cibos ma¬
nu & aste quaerebat. & tamenlo¬
quitur confidenter reliquimus om¬
nia. Omnia enĩ reliquid. qui uo¬
luntatem habendi deseruit. Sed
quia non sufficit tantum relinque¬
re. iungit quod ꝑfectũ. ẽ. & secuti
sumuste. Fecimus quodiussisti.
quidigitur dabis premii: Ih̃s
aurem dixit illis. amex
dico uobis. quoduos quise¬
CUTI ESTIS ME. INREGE¬
NERATIONE CUMSEDERIT
FILIUS HOMINIS INSEDE
MAIESTATISSUAE. SEDEBI¬
Nondixit qui reliquistis omnia.
hoc enĩ & sociates fecit philosophus
& multi alii diuitias contempserun
sed qui secutiestis me: quod proprie
apostolorũ est atq credentium
Inregenentione cum sederit filius
hominis insedemaiestatis suae. quan¬
do exmostuis decorruptione resur¬
gent incorrupti. sed ebitis & uosin
soliis iudicantium. condempnantes
XII. tribus israhel: quia uobis crederi¬
tibus credere noluerunt. Hic disci¬
mus cum suis discipulis iudicaturũ
ihm̃. Vn de & alibi iudaeis dixit

Expanded text:
piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Omnia enim relinquit, qui voluntatem habendi deserit. Sed quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod jussisti, quid igitur dabis praemii? Jesus autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos, qui secuti estis me in regeneratione, cum seede majestatis suae, sedebiNon dixit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt: sed, qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus credere noluerunt. Hic discimus cum suis disIesum. unde et alibi Iudaeis dixit: