comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis prestaturus. eẽt: in latronis subita
confessione monstrauit: dinumera¬
tasunt eiam ossa eius: idest apłi
siue reliqui xp̃iani Quando perse¬
cutione facta truculentium iudae¬
orum. ne in maiorem numerum
conualescerent: quaerebantur ex¬
tingui Sequitur etiam incredulitas
corum detestabiles obstinatoi ut
non aliquid transitoriae aut casu:¬
aliter fecisse uideantur: Sed dicit
eos considerasse. et conspexisse: et
cor corum lapideum tot miracu¬
uis non fuisse mollitum: Petrę scis¬
sesunt: terra tremuit. sol amictu
se tenebroso ne tantum scelus uide¬
ret abscondit. et prodolor iniqui¬
tas ipsorum oculis de fixis. insacri¬
legio suo mansit immobilis Diui
Quamuis tota passio dñi magna
sacramenta contineit.: tamen hic nescio
quod maius pirturtur archanum:
Quod alia uestimenta sua dicit esse diui¬
denda aliam uestem ad sortem nihil¬
ominus perducendam: Uestimenta
illa quae diuisasunt: scriptur& signi¬

Expanded text:
suis praestaturus esset, in Latronis subita suis praestaturus esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etiam ossa ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani, quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui. Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casualiter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansit immobilis. Vers.Quamvis tota passio Domini magna sacramenta contineat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta sua dicit esse dividenda, aliam vestem ad sortem nihilominus perducendam. Vestimenta illa, quae divisa sunt, Scripturas signi
Abbreviated transcription (Latin):
sentires: adiecit xp̃m. utiq dĩ uir¬
tutem : et dĩ sapientiam: Quia qđ
stultum est dĩ sapientius est hominib.:
et quod infirmum est di. fortius est
hominib: Quid enim tam stultum.
tam infirmum uidetur incredulis.
quam cum audiunt dm̃ dĩ filium.
crucifinum pariter et sepultum:
diae ipsius est mirabilis altitudo:
inestimabile donum. in conp̃hen¬
sibile mysterium. unde aut rec¬
tis mentib prouenit salus: aut
me: Forma crucis mira propri e
depicta est : ut om¬
ne corpus in ea sic dicatur exten¬
sum. quatenus eius ossa humanis
oculis numerabilia uiderentur.
ut quod caro super ducta caelaue¬
rat. nimia tensione corporis appare¬
ret: Sed uideamus. utrum poena di¬
cendasit an tribunal: dampnatio an
disceptatio. ubi quasi in regali solio
constitutus increpantem reliquid reum.
confitentem reddidit protinus abso¬
lutum: Quo facto: ille humani ge¬
neris miserator eximius. quid scis

Expanded text:
sentires, adjecit: Christum utique Dei virsentires, adjecit: Christum utique Dei virtutem, et Dei sapientiam: quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? ni, misericordiae ipsius est mirabilis altitudo, inaestimabile donum, incomprehensibile mysterium: unde aut rectis mentibus provenit salus, aut me. Forma crucis mira proprietate depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ut eorum obstinata duricia. signoꝵ
uirtutib molliletur: Peies quoq
foderunt: dum eius apostolos per
quos fides xp̃iana ingentib ambu¬
lauit. lacerandos putauer̃: Sic fu¬
turae causae: inista dñi crucifixior¬
ne p̃dictaesunt: Foderunt autem
non transitoriae debemus accipere:
qui aterra tunc uarios fetus ger¬
minat. quando hominum studio
cognoscitur exarata: Quod conti¬
git . incorpore dñi saluatoris:
Illud enim clauis affixum. lancea
perforatum : fructum nobis in¬
tulit sine fine mansurum: Qua¬
propter iam non pertimescimus
dicere dm̃ carne passum: dm̃
mortuum pro salute cunctorum:
Vnde pater augustinus mirabiliter
et sõlito morẽ: declamauit dicens:
Res uetusta erat. ut homo morere¬
tur: quod ne semper ualeret in homi¬
ne. res noua factaest ut ds̃ moreretur.
sicut et apostolus ait Nos autem pre¬
dicamus xp̃m: & hunc crucifixum:
Et ne filium uirginis ut quidam de¬
mentium putant. alium fortas se

Expanded text:
ut eorum obstinata duritia signorum ut eorum obstinata duritia signorum virtutibus molliretur. Pedes quoque foderunt, dum ejus apostolos, per quos fides Christiana in gentibus ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic futurae causae in ista Domini crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine fine mansurum. Quapropter jam non pertimescimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde Pater Augustinus mirabiliter et solito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo moreretur; quod ne semper valeret in homine, res nova facta est ut Deus moreretur; sicut et Apostolus ait: Nos autem praedicamus Christum, et hunc crucifixum . Et ne filium Virginis ut quidam dementium putant alium fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
ti melius conuenire potuit: nisiquae
nobis perfectae salutis indicia dereliqͥd
Prouisum est etiam ad credulitatem nr̃am.
ut altius configeretur: uideretur a
multis. crederetur aplurimis: Et ne
dm̃ quispiam dubitaret. incuius pas¬
sione tot. et tanta miracula conue¬
nissent: per uniuersum mundum
tenebrae factaesunt. terra tremuit.
petrae scissesunt: ut orbis. passum
euidenter suum testaretur auctorem:
Sic istam crucifixionem totum mi¬
rabile habere decuit: quae tem¬
plum pii redemptoris excepit:
Qua propter merito axp̃o electa est
crux : in qua et singulariter occum¬
beret. et cominuni sorte increret᷑:
Et quamuis passionis dñicȩ adlitteram
simplex hic uideatur esse narratio:
tamen aliquid nobis etspiritaliter sen¬
tiendum actus iste significat: Manus
xp̃i iudaei uiolauerunt: quando
eius miraculis nullatenus credere
maluerunt: Manus enim significats
operationes: quas indiuersorum
langorib medicus caelestis exercuit.

Expanded text:
ti melius convenire potuit, nisi quae ti melius convenire potuit, nisi quae nobis perfectae salutis indicia dereliquit. Provisum est etiam ad credulitatem nostram, ut altius configeretur, videretur a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenissent, Per universum mundum tenebrae factae sunt, terra tremuit, petrae scissae sunt ; ut orbis passum evidenter suum testaretur auctorem. Sic istam crucifixionem totum mirabile habere decuit, quae templum pii Redemptoris excepit. Quapropter merito a Christo electa est crux, in qua et singulariter occumberet, et communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram simplex hic videatur esse narratio, tamen aliquid nobis et spiritualiter sentiendum actus iste significat. Manus Christi Judaei violaverunt, quando ejus miraculis nullatenus credere maluerunt. Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coelestis exercuit,
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem habeo iterum sumendi
eam: Primum: quod crucis ipsa po¬
sitio talisest. ut pars eius superior cae¬
los petat. inferior terras non deserat.
fixa infernorum ima contingat: et
uelud quibusdam brachiis extensis.
latitudo eius totius partes appetat
mundi: Iacens uero: quattuor car¬
dines orbis designat: Sic in paruo
posita: cunctã uidetur esse com¬
plexa: Decruce dñi dico: quae de
pęnali malo. peccatorum facta est
beata redemptio: Postra tribuens
salutis bonum: quae pridem dabat
interitum Patibulum salutare.
mors indicans uitam. humilitas diuina
orbem. xp̃m quoq adinferna. perfigu¬
ram crucis esse cognoscas Quodsi aut
ferro truncatus. aut ignib fuisset
sumptus: aut lapidib obpressus. aut
fluctib demersus. aut alia qua libet
morte praeuentus: quo signo rogo
diabolus pellereturd qũo uexillo frons
xp̃ianorum tuta mansisset: qua figura
corporis et animae firmaretur infirmi¬
tas: Nulla mors: nulla tantae maiesta¬

Expanded text:
potestatem habeo iterum sumendi potestatem habeo iterum sumendi eam ? Primum, quod crucis ipsa positio talis est, ut pars ejus superior coelos petat, inferior terras non deserat, fixa infernorum ima contingat, et velut quibusdam brachiis extensis, latitudo ejus totius partes appetat mundi, jacens vero quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae de poenali malo peccatorum, facta est beata redemptio: postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum: patibulum salutare, mors indicans vitam, humilitas divinamorbem, Christum quoque ad inferna per figuram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christianorum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors tantae majesta
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili propriȩtate. passionis suȩ
sacramenta denũnat: Canum igi¬
tur natura talisest: ut nouis homi¬
nib nullatenus ad quiescat. sed in¬
portunis atq assidins latratib ar¬
ceat  quos notitia domesticcie
conuersationis ignorat: his ergo
iudaei iustissimae comparantur:
qui nouam doctrinam dm̃ mini¬
me recipientes. contra eum fero¬
cissimis uocib oblatrabant: Doctrinc
uero nouaest sicut euuangelista
dicit: mandatum nouum do uobis.
isaias propheta testatur: Vetera
transierunt: ecce factasunt noua omna.
otenter autem describitur: actus ille ui¬
daicus: Fuit enim concilium malignan¬
tium. quando cogitabat᷑ iħim dñm dolo
tenere: mortq tradere: Malignanti¬
um quippe dicit: maligna cogitantiũ:
Et merito se fatetur obsessum: quia in
ipso erat ciuitas hierusalem: quam
hostes fidei xp̃ianȩ. in eodem obsidere
onis xp̃i ipsius ueniamus exordium:
per scrutandum est curtalem sibi ele¬
gerit mortem qui dixit. potestatem
habeo ponendi animam meam : et

Expanded text:
mirabili proprietate passionis suae sacramenta describit. Canum igitur natura talis est, ut ignotis hominibus nullatenus acquiescant, sed importunis atque assiduis latratibus arceant, quos notitia domesticae conversationis ignorat. His ergo Judaei justissime comparantur, qui novam doctrinam Domini minime recipientes, contra eum ferocissimis vocibus oblatrabant. Doctrina vero nova est, sicut Evangelista dicit: Mandatum novum do vobis, Isaias propheta testatur dicens: Vetera transierunt, ecce nova facta sunt omnia . Patenter autem describitur actus ille Judaicus; fuit enim consilium malignantium, quando cogitabant Dominum Jesum dolo tenere, mortique tradere. 75 Malignantium quippe dicit, maligna cogitantium. Et merito se fatetur obsessum, quia in ipso erat civitas Jerusalem, quam hostes fidei Christianae in eodem obsidere onis ipsius veniamus exordium, perscrutandum est cur talem sibi elegerit mortem qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
comparatur uirginitas: quae angeloꝵ
dño foedere copulatur nuptiarum:
Et si quelibet uirginitas tantum eri¬
gitur. ut angelis conparetur: multo
lari commendatur priuilegio. & in¬
menso ditatur mercimonio: Id circo
dilectissimȩ amate quamcolitis. et
colite quem amatis: quia tunc eam uere
colitis et amatis. si inmitari uelitis de
toto corde quam laudatis: haec namq
uita uobis decaelo fluxit: quam pro¬
fessȩ estis Supra usum naturae. haec
uita est quam tenetis: et ideo decaelis
uenit sponsus. qu i sequi una cum
matre debetis Nec inmerito uiuendi
usum deccielo quaesistis: quae uobis
decaelo sponsum petistis Ideo ur̃a con¬
uersacio incaelis sit semper. qm̃ uerbũ
di quodamatis: nonnisi insinu patris
inuenitur: Licet igitur ubiq totus
sit & non longe abuno quoq nr̃m
tamen nonnisi casto rursus hauritur
pectore Propeest enim inquit mor¬
ses incorde tuo & inore tuo: tantum
eum recto si quesieris corde: Ungentũ¬

Expanded text:
comparatur virginitas, quae angelorum comparatur virginitas, quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo lari commendatur privilegio, et immenso dicatur mercimonio. Idcirco, dilectissimae, amate quam colitis, et colite quam amatis: quia tunc eam vere colitis et amatis, si imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus sit, et non longe ab unoquoque nostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentu
Abbreviated transcription (Latin):
nonaetas. non dignitas generis. sed meri¬
torum qualitas sc dis cernitur: Ubi
plurimũ stella abstella differt inclari¬
tate. quamuis omnes in suo sint ordine
suscitandi: Quod siest alia claritas solis.
alia claritas lunae. & alia claritas stel
larum: una tamen claritas est qua in¬
lustrantur omnia: Id circo beata deigeni¬
trix. quae adhuc tantis in terra p̃dicat᷑
laudibus: non inmerito creditur hodi
nouit ille quieam elegit insua sapientia:
et disponit omnia: Quod si indomo pa¬
tris mansiones multacsunt: credimus
splendidiortm matri hodie filium psti¬
tisse. Quanolim edificauit domum.
subnixam columnis septem: Inqua
nimirum domo parantur nupciae
aecclesiarum di: etfederantur terrenis
caelestia: Ideo namq utero uirginis
sponso in mortali uirginitas consecrat᷑.
ut sit totum eaeleste commertium:
Et ideo c arissime celebrate sollemp
nubent neq nubentur. erunt sicut
angeli incaelo: nec mirum siangelis

Expanded text:
non aetas, non dignitas generis, sed merinon aetas, non dignitas generis, sed meritorum qualitas sola discernitur: ubi plurimum stella a stella differre claritate, quamvis omnes in suo sint ordine suscitandi. Quod sialia claritas lunae, alia claritas slarum : una tamen claritas est, qua illustrantur omnia. Idcirco beata Dei genitrix, quae adhuc tantis in terra praedicatur laudibus, non immerito creditur hodienovit ille qui eam elegit in sua sapientia, qua disposuit omnia. Quod si in domo patris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit domum, subnixam columnis septem: in qua domo nimirum parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, ut sit totum coeleste commercium. XVI. Et ideo, charissimae, celebrate solemnitnubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo. Nec mirum si angelis
Abbreviated transcription (Latin):
to uirtute altissimi extollitur ad sublimia.
tanto clarior resultat ingła, Plena siqui¬
dem grã. plenadõ. plena uirtutib non
potest non possidere plenit̃ głam darita¬
tis aeternae: quam plenissime accepit
ut materfieret saluatoris Quam uider̃
nae laudauerunt cam: qm̃tantam eam
uiderunt: quantam nullus narrando ex¬
plebit mortalum. quantomagis dm̃.
qui talem actantam fecit eam. ut ipse fie¬
et peream: Unde dauid: Ethomo inquit
natus est in ea: &ipse fundauit eam altis¬
simus: Beata igitur talis actanta natiui¬
tas. beata et supernorum ciuium societas.
et ad mirabilis caritatis eorum unanimitas.
ubi nemo angelorum. nemo archange¬
lorum. nondico beatȩ mariae uirginis.
uerum neq alicuius scõrum inuidet głam:
sed totum in altero unusquisq possidet
quod gratis prȩstatur omnib ut deom¬
nib & in omnib glorificetur ds̃. honoret᷑.
et adoretur ab omnibus: Ubi non sexus.

Expanded text:
to virtute Altissimi extollitur ad sublimia, to virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Salvatoris. Quam viderunt nae laudaverunt eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativitas, beata et supernorum civium societas, et admirabilis charitatis eorum unanimitas: ubi nemo angelorum, nemo archangelorum, non dico beatae virginis Mariae, verum neque alicujus sanctorum invidet gloriam: sed totum in altero unusquisque possidet, quod gratis praestatur omnibus: ut de omnibus, et in omnibus glorificetur Deus, honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus,
Abbreviated transcription (Latin):
tutibus fiducuantur. & formositas decore
castitatis augeatur: Namomis splendor
& gła. quanto illustratur fulgore suo subli¬
mius: tanto apparet prestantior claritate
quorum libet subiectorũ. & eximio p̃dicat᷑
Sic etbeata dĩ genitrix. cuius candor uir¬
mendetur. quae super angelorum choros
nontam̃ grã maior. quia et ipsi gratuita grã
hecorruerent sunt saluati: Unde dauid
inutero. credendum ampliora promeruisse
uirtutũ priuilegia: & percepisse grãm ab
angelis etiam conlaudatam: Unde ecsi
mirabilisest eorum uirtus firmitas perpetui¬
tatis: mirabilior tam̃ inmaria quam obum¬
brauit uirtus altissimi. ut ultra omnem
uirtutem sit angelicam quod factum est
inea. & ad mirabile cunctis seculis sacramen¬
tum: Ac perhoc etam angelis exinde
maior prestatur gra: Cum instaurantur
abeo omnia. que inuenerantur & adorant
superse xp̃m regem dñm natum exeadem
uirgine. Hinc et maria cunctis tanto
uenerabilior: quanto gratiosior & quan¬

Expanded text:
tutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cujus pmendetur: quae super angelorum choros non tamen gratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, in utero, ut credendum est, ampliora promeruisse virtutum privilegia, et percepisse gratiam ab angelis etiam collaudatam. Unde et si mirabilis est eorum virtus, et firmitas perpetuitatis: mirabilior tamen in Maria, quam obumbravit virtus Altissimi: ut ultra omnem virtutem sit angelicam, quod factum est in ea, et admirabile cunctis saeculis sacramentum. Ac per hoc etiam angelis exinde major praestatur gratia, cum instaurantur ab ea omnia, quae venerantur et adorant super se Christum regem Dominum natum ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quan
Abbreviated transcription (Latin):
reparauit: Bibens lȩtiferum haustũ
non solum euasit periculum: sed eodẽ
ꝓstratos poculo. in iuite reparauit
septimo post passionem dñi saluatoris.
subtraicno principe. longeuȩ uetustatis
sentꝰ fessus cum diem trans migrationis
succe inminere sibi sentir& ussisse

Expanded text:
reparavit. Bibens lethiferum haustum, reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed eodem prostratos noculo in vitae reparavit septimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse
Abbreviated transcription (Latin):
zebedȩi. fr̃ iacobi. uirgos electus
adño: atq intercȩteros magis dilectus:
qui etiam suꝑ pectus magistri recũbers.
euuangelii sui fluenta de ipso scicro do¬
minici peccoris fonte pocauit: & quasi
unus deparadisi fluminib: uerbi di
gratiam in toto terrarum orbe diffudit.
idum suscipiens matrem magistri discipłs.
lictus est filius: Hic dum euuaenge¬
lium xp̃i ineisia prędictr&. a domi¬
ciano cęscire in pathinos insula me¬
tallo relsgatur: Ubi etiam positus.¬
a poccilipsin scripsit: Interfecto autem
a senatu domiciano. exilio resolutus.
Aeos. Nadẽphesams. łliq ob hereticorum
Irefurandas uar sunais. efficgitatus dib
asię ep̃is: euuangelium nouissimꝰ edigti
Cuius quidem inter alias uirtige
magnitudo signorum haec fu: Mu¬
tauit in aurum siluestres frondium
uirgas: litoreaq saxa in gemmas:
Item geminarum fragmiña: in ꝓpricai
reformauit naturam: Uiduam quoq
precatu populi suscitauit: & rediau¬
Luum uuienis torpus. remeante anima

Expanded text:
electus mino, atque inter caeteros magis dilectus. Qui etiam supra pectus magistri recumbens, et Evangelii sui fluenta de ipso sacri Dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit, dum suscipiens matrem magistri discipuluslictus est filius. Hic dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insula metallo relApocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, viduam quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis corpus revocata anima
Abbreviated transcription (Latin):
gloriandum: quos gratia dĩ intantum
apicem inter omnia eccłae membra
prouexit. ut eos incorpore cui caput
xp̃sest: quasi geminum constitueret
lumen oculorum: Dequorum meri¬
tis atq uirtutib quae omnem loquen¬
di superant facultatem: nihil diuer¬
sum. nihil debemus sentire discretũ.
quia illos et electio pares. et labor
similes: et finis fecit aequales:

Expanded text:
gloriandum, quos gratia Dei in tantum gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales.
Abbreviated transcription (Latin):
generalis persecutionis inferret:
Quasi perscorum neces grã dĩ possit
extingui. cuius hoc ipsum erat ma-¬
ximum Incrum: ut contemptus ui¬
tae huius occidu e. perceptio
fieret felicitatis eternae: Praetio¬
sa ergo est inconspectu dñi. mors
scõrum eius: Necullo crudelitatis
genere destrui potest. sacramento
crucis xp̃i fundata religio Non
minuitur persecutionĩbus eccła
sed augetur: et semper dominicus
ager segete ditiore uestitur. dum
grana qu esingula cadunt mul¬
tiplicata nascũntur: Unde duo
ista praeclara diuini seminis ger¬
mina. inquantam s bolem pullu¬
larint: beatorum martrrum
milia protestantur. quae apostoli¬
corum emula trium phorum.
Et quasi ex multarum honore
gemmarum. conserto uno diademate
simi. diuinitus nobis ad exemplum.
pacientiae et confirmationem fidei
preparato. uniuersaliter quidem
inomnium scõrum commemoratione
laetandum est: sed inhorum excellen¬
tia patrum. merito est exultantius

Expanded text:
generalis persecutionis inferret, generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum millia martyrum protestantur; quae apostolicorum aemula triumphorum, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate simi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius
Abbreviated transcription (Latin):
cibum quo ipse eras opimatus im¬
penderes Augebant quoq fidu¬
tiam tuam tot signa miraculorum.
tot dona charismatum. atq experi¬
menta uirtutum: Iam populos
qui excircum cisione crediderant
erudieras: iam anthiocenam eccle¬
siam ubi primum xp̃iani nominis
dignitas est orta fund aueras. iam
põntum. galatiam. cappadotiam.
atq bithiniam: legibus euangelicȩ
praedicationis impleueras N ec
ut dubius deprouentu operis. aut
desꝑatio tuae ignarus aetatis. tro¬
pheum crucis xp̃i romanis arcibus
inferebas: quote diuinis pr eordina¬
tionibus ante ibant et honor potesta
co apostolus tuus uas electionis et
specialis magister gentium paulus
occurrens. eodem tibi consociatus:¬
animo : quo omnis in nocentia. omnis
pudor. omnisq libertas. subneronis
laborabat imperio. Cuius furor
proomni ũ uiciorum inflammatus
Excessu: inhunc eum usq torrentem
suae praecipitauit insaniae. ut pri-¬
mus nomini xp̃iano a trocitatem

Expanded text:
cibum, quo ipse eras opimatus, imcibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatcoapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatusam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem
Abbreviated transcription (Latin):
entiae uanitates: Hic confutandus
demonum cultus. hic omnium sacrifi¬
ciorum impietas destruenda: ubi dili
rat uanis erroribus institutum:
petre apostole uenire non metuis:
et consorte głae tuae paulo apło.
aliarum adhuc ecclesiarum ordina¬
tionibus occupato : siluam istam
frementium bestiarum. et turbulen¬
tissimȩ profunditatis ocẽanum.
constantior quam cum super mare
gradereris ingrederis: N ec mundi
cdominam times romam : qui in ca¬
iphȩ domo expaueras sacerdotis
ancillam: Numquid aut uidicio
pilati aut se uitia uidaeorum mi¬
nor est uel inclaudio potestas. uel in
nerone crudelitas : uincębat ergo
materiam formidinis. uis amoris:
peras diligendos: Hunc autem
intrepide caritatis ciffectũ. iam
tunc profecto conceperas: quando
professio tui amoris indnm. trinȩ
interro gationis est solidata misterio:
Nec aliud ab hac mentis tuae inten¬
tione quaesitum est: quam utpas¬
cendis eius quem diligeres ouibus.

Expanded text:
entiae vanitates, hic confutandus entiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligrat variis erroribus institutum. Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; peras diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ebat: ut multa regna uno confedera¬
rentur imperio. et cito peruios haberet
populos praedicatione genetali: quos
unius teneret regimen ciuitatis:
Haec autem ciuitas. ignorans suae:
prouectionis auctorem: cum pene
omnib dominaretur gentibus.
omnium gentium
seruiebat erroribus. et magnam sibi ui¬
debatur suscepisse religionem. quia
nullam respueret falsitatem: Unde
quantum erat perdiabo lum tenacius
i lligata: tanto per xp̃m est mirabilius
guarum imbuendum euangelio.
mundum. distributis sibi terr̃arum
partibus suscepissent: beatissimus
petrus princeps a postolici ordinis.
ad arcem romani destinatur impenii :
Ut lux ueritatis quae inomnium
gentium reuelabatur salutem. effi¬
catius se abipso capite pertotum mundi
corpus essinderet Cuius autem na¬
tionis homines in hac tunc urbe pon
ssent. autquae usquam gentes igno¬
rarent. quod roma didicisset: hic
colluctantes philosophiȩ opiniones.
hic dissoluendȩ erant terrenae sapi¬

Expanded text:
ebat, ut multa regna uno confoederaebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius guarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapi
Abbreviated transcription (Latin):
presideres religione diuina. quam
dominatione terrena: Quamuis enim
multis acta uictorus. uis imperii tui
terra mariq protuleris: minus tamen
est quod tibi bellicus labor subdidit
qui misericordiam suam humanoge¬
neri numquam negauit. omnesq
in commune mortales ad cognitionẽ
sui abundantissimis semper benefi¬
cus erudiuit: uoluntariam errantium
caecitatem. et prodiuem in deteriora
nequ̾itiam. secretiore consilio et altio¬
re pietate miseratus est: mit tendo
uerbum suum aequale sibi atq coeter¬
num: Quudcaro factum: ita diuinam
naturam naturae uniuit humanae.
ut illius adinfima indinatio. nostra
fieret adsumma prouectio Ut autẽ¬
huius in enarrabilis grãe pertotun
mundum diffunderetur effectus: ro¬
manum regnum diuina pͥrouidentia
praeparauit: Cuius adeos limites in¬
crementa perducta sunt: quib cunc¬
tarum undiq gentium. uicina et con¬
tigua esset uniuersitas: Disposito
enim diunitus operi maxime congru¬

Expanded text:
praesideres religione divina quam praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autehujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congru
Abbreviated transcription (Latin):
lempnitatum dilec¬
tissimi. totus mun¬
dusest particeps.:
et unius fidei pietas
exigit. ut quicquid prosalute
uniuersorum gestum recolitur :
communibus ubiq gaudiis cele¬
bretur: Uerum tamẽn hodierna
festiuitas. praeter illam reuerenti¬
am quam toto terrarum orbe pro¬
meruit. speciali et propria nrãe
urbis exultatione ueneranda est:
Ut ubi praecipuorum apostoloꝵ
glorificatus est exitus. ibi indie
martirii eorum. sit laetitiae prin¬
cipatus: Isti enim istisunt uiri.
perquos tibi euangelium xp̃i roma
resplenduit: Et quae eras magistra
erroris. factaes discipula ueritatis:
Isti sunt patres scĩtui. ueriq pastores.
qui regnis celestib inserendͦ mul¬
to melius multoq felicius condideruns:
niorum cuorum fundamenta locata
sunt: E quibus is qui tibi nomen dedit.
fraterna tẽc e defedauit: Istisunt
quite adhanc gloriam prouexerunt.
utgensscã. populus electus. ciuitas
sacerdotalis etregia. persacram beati
petri sedem caput orbis effecta: latius

Expanded text:
lemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, nium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius
Abbreviated transcription (Latin):
cipes facti dispensatione caelesti
romam petentes. sacratissima sua
corpora in illius urbis arcere conde¬
rent. quae totius orbis obtinuerat
principatum: Quatinus potentiam
uirtutis suae xp̃s ostendens. ubi
mundus caput habebat impeni
ibi regni sui principes collocaret:¬

Expanded text:
cipes facti, dispensatione coelesti, cipes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocaret
Abbreviated transcription (Latin):
praedicaret: Aut quis ei inpune
ultra non credat. quide sacramentis
dominicis nonsolum audita loquitur.
sedet uisa testatur: quanta hoc fr̃s
dĩ nr̃i actum est gratia. ut qui decae¬
lestib in apostola tum uocatus est.
apostolatus eius consecraretur in caelo:
Et post omnia hic est paulus. qui
ceruices suas quas aduersum xp̃i
nomen superbus erexerat: perfi¬
dorum cedendas gladio. Mumilli¬
mus proxp̃i honore sum misit:
Nec pi guit eum pro illo mori:
quem sepẽ probauerat uiuere et
regnare post mortem: Atq ita
factum est: ut gloriosissimum
paulum quun diuersis gentibus
profide xp̃i multo certamine
&imicando innumera bella per¬
egerat. uelut uictorem mundi
roma susciperet ad triumphum:
Hi ergo sunt beatissimi petrus et
paulus. qui sacramentum caelestis
regni uno spũ praedicantes: sub
unius passione diei. doc trinam
suam pio sauguine et morte for¬
issima consecrarunt: Quietiam
camquam ecclesiarum omnium prin¬

Expanded text:
praedicaret. Aut quis ei impune praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium prin
Abbreviated transcription (Latin):
tare me posse dubitas quae promitto:
aspice sitamen potes. unde te uel qua¬
lis appello: Sed quare me perseque¬
ris saule. aut quidme persequen¬
do proficiesꝰ numquid aduersus
regnantem incaelo. ullum tua per¬
secutio habebit effectum: numquid
nocere mihi quicquam poteris. quẽ
non potes intueri: ẽgo enim sum iħs
nazarenus quemtu persequeris. qui
terras caelo. crucem regno. mortem
perpetuitate mutaui: Dequibus
omnibus nonte debere cunctari:
et ereptus tibi nunc et post paululũ
redditus suadebit aspectus At bea¬
tissimus paulus. repentina quidem
caetitate coercitus. intellecta ta¬
men maiesttate loquentis aecaelo
Continuo fidelis effectus: et aper¬
secutione destitit. et nouos in tuen¬
di xp̃m oculos ad quisunt: Hic est
paulus: qui pro suarum remunera¬
tione uirtutum. ultra humana
merita tertium raptus adeu
Caelestia secreta cognotiit: uo ec¬
clesiarum futurus dõctor. inter an¬
gelos disceret quod inter homines

Expanded text:
tare me posse dubitas quae promitto, tare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
pectore. amicum sibi cor xp̃s inue¬
nit: Dumq temporalia capit ad
supplitia xp̃ianos: ipse pertͤuam
captus ad grãm. factus est subito
pastor ex lupo: ex predone cũstos. ex
hoste defensor Unde patuit. nec
pauld̾ malignȩ mentis proposito
plebem dominicam persecutum:
nec xp̃m latuisse quem eligeret in
paulo: Hic est paulus. quĩ xp̃i uocib
inclamatus ecaelo: oculis inse iuda¬
icae infidelitatis optusis. uidendi
aciem Non per didit sed mutauit
Amisit oculos et recepit: ut uno
eodemq tempore. et inpersequen¬
tem caecitatis uindicta procederet.
et uocantis dĩ grã inluminaret elec¬
saule saule. quidme persequeris:
id est curmẽ persequeris saule.
quae mea odium erga me tuum
ex citaut iniquitas: numquid quia
in luminaui caecos. quia sanaui aegros.
quia fugaui demones. quia esurien¬
tes populos quinq panib paui.
anquia detumulis mortuossuscitaui:
Anforte magis quia fidelibus meis
regnum caeleste promisi: sedsi pres¬

Expanded text:
pectore amicum sibi cor Christus invepectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret elecSaule, Saule, quid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praes
Abbreviated transcription (Latin):
censurus ad patrem. pascendas ouicu¬
las suas agnosq commendat: Ut quos
ille pietatis miseratione redimere̾t.
hic fidei suae uirtute seruaret: Et
rec te sane ei arbiter occultorum dĩ
filius. pascendas ouessuas tuendasq
commisit : cui nouerat in nutriendo
grege dominico. nec studium deesse
nec̃ fidem: Hic est petrus: quidum
ad crucem tam quam crucifixi disci¬
pulus duceretur: uersose poscens
corpore crucifigi: passionem non
re nuit. sel aequalitatem crucis
dominicae declinauit: ut ostenderet
uniuersis. ad mirandam se humili¬
tatis uirtutem. nouiq mysterii disci¬
plinam: et inter tormenta seruasse:
Quamsecurus lemi perrexit petrus
ad crucem: qui repulso timore mortis.
moriendi ordinem tam acerba in
passione quaesiuit: Quid etiam de
gloriosissimo referam paulo. in quo
dñs fidem nominis sui. dum ipsam
fidem persequeretur elegitꝰ quidum
uelut acerrimus persecutor uastat
ecclesiam: inimico adhuc eius in

Expanded text:
ascensurus ad Patrem, pascendas ovicuascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit; ut ostenderet universis admirandae scilicet humilitatis virtutem, novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam securus, carissimi, perrexit Petrus ad crucem; qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit. 3. Quid etiam de glorioDominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
imperio dñi sui possese a fluctib
sustentari: ita nihil ominus dum
mergitur: credidit ipsius dni sui
se uirtute saluandum: Uere beati
petri. et dum trepidat mirabilis
fides: quam nec per urgentis peri¬
culi potuit curbare formido: cla¬
mando enim dum mergitur. dne
liberame: dese diffisus est. non de
dño dubitauit: Nequis ergo timo¬
rem hunc gloriosissimi petri ducat
inuitium: qm̃ timor iste quamuis
primam eius turbauerit fidem.
confidentiam tamen in eo reparate
rdulitatis ornauit: Hic est petrus:
cuixps drs communionem sui nomi¬
nis heenter indulsit: Ut enim sicut
postolus paulus ed ocuit. petra erat
xp̃s. Ita per xp̃m petrus factus est
petra. dicente dño: Tues petrus: et
super hanc petram. aedificabo ec¬
cłam meam: Namsicut in deserco
dominico sitienti populo: aqua flu¬
xit epetra: ita uniuerso mundo
perfidiȩ ariditate lassanti. deore
petri fons salutiferȩ confessionis e¬
mersit: Hicest petrus: cui xp̃sas

Expanded text:
imperio Domini sui posse se a fluctibus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra erat Christus; ita per Christum Petrus factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus
Abbreviated transcription (Latin):
rum merĩta censendo. apostolus
unicuiq regnum caeli. aut claudit
aut aperit: Non est ergo clauis ista
mortalis artificis aptata manu:
sed data axp̃o potestas est udicandi,
Deniq ait eis. Quorum remiseritis
peccata remissa erunt : et quorum
detinueritis detenta erunt Hic est
petrus: quem xp̃ieẽ. confidentissi¬
mum subiecta uestigus enus maria
probauerunt: Nam adño suo nouol
sibi dari influctibus gressin. ut fide¬
lis poposcit. et ut dilecttis enieruit
Qui obhoc solum trepicdasse iusus
est: ut fragilitas humana cognos¬
ceret: quanta esset inter dñm ser¬
uumq distantia. dum ad grauata
peccatis caro mergitur: et inmacu-¬
lati nescit planta desidere: Simul
et illud nedum super aquas ambu¬
lans petrus pede in trepido perue¬
nisset ad xp̃m. dñi forte sui uirtutib
aequaretur: Sed quid illum tanto¬
praedicimus trepidasse. cum pia
trepidatio sua maiorem proficit.
ad fidem: ut enim credidit petrus

Expanded text:
rum merita censendo, aporum merita censendo, apounicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
mani sensus at tollere potuisset
optuitum. nisi abore petri salu taris
huius fidei ueritas radiasset: quis
meritorum eius glonram quamuis
daẽ diuinitatis fides. et coepit et
permanetꝰ quid tanto gloriosius
uiro. qui fidem secrea inscrutabilis
loquendo edidit. ui fendo docuit.
paciendo firmauit: lit autem con¬
fessionis huius quanta esset mag¬
nitudo saluator ostenderet: ait ei:
Beatuses simon bariona: quia non¬
caro et sanguis reuelauit tibi. sed pater
meus quiest incaelis: Tibi dabo cla¬
ues regni caelorum: Quis ergo xp̃m
percarnem et in carͥnatum. omnipo¬
tentis patris. eẽ. filium sentire potu¬
isset. nisi propitius hoc ipse pater
per petrum nobis reuelas set ecaelo:
haec illi confessio dedit: ut ante
claues regni caelestis acciperet. quã
caeli ianuas introiret: Sed nequa
uos fr̃s. decretis petro clauibus regni.
more nostrarum clauium cogitatio
terrena permoueat clauis enim
caeli. lingua est petri: qu a singulo¬

Expanded text:
mani sensus attollere potuisset mani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis dae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit 218 tibi, sed Pater meus, qui in coelis est: et tibi dabo claves regni coelorum . Quis ergo Christum per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulo