comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ illius sacerdotalis chrismatis.
unde xp̃i nomen agnoscimus ⁊
In quo sacramento. quamus homo
pessimus caiphas : etiam nesciens
pocuit prophetare: Hoc quippe
in eo egit propheticum chrisma
ut prophetaret: hoc autem uita
impia ut nesciens prophetaret :
Quo itaq ore dicitur nihil dexp̃o
prophetasse moysen. aquo illud
chrisma coepit. unde xpĩ nomen
innotuit. et unde xpm̃ etiam per¬
secutor xp̃i. uel nesciens ꝓph eta¬
uit. s nam demaledicco pendentis
in ligno: iam quantum satis uisũ
elt supra dliximus. Ancer ficiendã
autem esse prophetam siue prin¬
cipem populi qui filios isrł adõsuo
uellet auertere. aliquidue infrin¬
gere mandatorum. non aduersus
xp̃m pre cipisse moysen. & exhis
quae iam multa egimus satis cla¬
rum est. & magis magisq conside¬
ranti dicta et facta dñi iħu xp̃i. magis
magisq clarebit: quia nec adõ
suo uoluit quẽ quam eorum. xp̃s
auertere : Ds quippe quem illis

Expanded text:
id est illius sacerdotalis chrismatis, id est illius sacerdotalis chrismatis, unde Christi nomen agnoscimus: in quo sacramento, quamuis homo pessimus, Caiphas etiam nesciens potuit prophetare. hoc quippe in eo egit propheticum chrisma, ut prophetaret; hoc autem uita inpia, ut nesciens prophetaret. quo itaque ore dicitur nihil de Christo prophetasse Moyses ? a quo illud chrisma coepit, unde Christi nomen innotuit, et unde Christum etiam persecutor Christi uel nesciens prophetauit. Nam de maledicto pendentis in ligno iam.' quantum satis uisum est. supra diximus. interficiendum autem esse prophetam siue principem populi. qui filios Israhel a deo suo uellet auertere aliquidue infringere mandatorum, non aduersus Christum praecepisse Moysen et ex his. quae iam multa egimus. satis clarum est et magis magisque consideranti dicta et facta domini Iesu Christi magis magisque clarebit, quia nec a suo deo uoluit quemquam eorum Christus auertere. deus quippe, quem illis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera maledicta. positum .ẽ. ut
nec ipsa cętera rectum habeant
intellectum: nisi ad xp̃i gloriam
qua generi humano consulitur
prophetata referantur: Quanto
magis hoc. quod & si talis fuissei
moyses. ut aliud corde in tuens
id ore funderet: Facilius eum
dicerem prophetasse nescientem.
quam cum audirem populo uidę¬
orum dictum. indebis uitam tuã
pendentem & noncredes uitae
tuas. deceps ꝓphetatum negarem:
N eq enim hoc intuebat᷑ animo caiphas
quod ex uerbis eius intellectum. ẽ.
cum xp̃m ut ininicum per sequens
ait expedire ut unus homomore¬
retur : ne periret totagens Vbi
cuangelista subiecit. hoc eum non
a se dixisse . sed cum. ẽẽt. pontifex
ꝓphetasse: sed moyses: non erit
caiphas: Quare illud qđ populo
hebreo dixit. uidebis uitam tuam
pendentem & noncredes uitae tuac.
non solum de xp̃o dixit: qđ & si nes¬
ciens dixisset. denullo alio di risse
sciens dixit: ł rat fidelissimus dis¬
pensacor prophetici sacramenti.

Expanded text:
cetera maledicta positum est, ut cetera maledicta positum est, ut nec ipsa cetera rectum habeant intellectum, nisi ad Christi gloriam, qua generi humano consulitur, prophetata referantur . quanto magis hoc! quod et si talis fuisset Moyses, ut aliud corde intuens id ore funderet, facilius eum dicerem prophetasse nescientem, quam, cum audirem populo Iudaeorum dictum: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae, de Christo prophetatum negarem. neque enim hoc intuebatur animo Caiphas, quod ex uerbis eius intellectum est, cum Christum ut inimicum persequens ait expedire. ut unus homo moreretur. ne periret tota gens. ubi euangelista subiecit hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse. sed Moyses non erat Caiphas. quare illud, quod populo Hebraeo dixit: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. non solum de Christo dicit. quod, etsi nesciens dixisset. de nullo alio dixisse sciens dixit. erat enim fidelissimus dispensator prophetici sacramenti,
Abbreviated transcription (Latin):
uident: & alius quidem aliquis cito
diceret. inter cętera maledicta quae
in illa lectione adaliquid dexp̃o
intelligendum non pertinent: hoc
solum ibi . ẽẽ. dexp̃o quod scriptum
est. uidebis uitam tuam peudentem.
& noncredes uitae tuae: Neq enim
fieri nonposer ut inter diuerla
maledieta quae impio populo pro¬
phetice prenuntiabantur: hoc quo¬
q ponerctur: Sed ego & qui mecũ
aliquanto attentius cogitant euan¬
gelicam illam dominicamq senten¬
tiam qua non ait. ille enim &e de
me scripsit. ut & alia quae ad xp̃m
non pertinent scripsisse crederetur:
sed ait. deme enim ille scripsit.
ut omnẽ scripturae illus inten¬
tionem. non nisi ad intelligendam
xp̃i gr̃am perscrutando consulere¬
mus : etiam cętera in illa lectione
maledicta. propter xp̃m predicta
cognoscunus: Quod nunc ostende¬
re si uelun. iumis longum erit :
Vnde tantum ab est. ut hoc quod
faustus commemorauit propterea
non pertineat ad xpin: quia inter

Expanded text:
uident. et alius quidem aliquis cito uident. et alius quidem aliquis cito diceret inter cetera maledicta, quae in illa lectione ad aliquid de Christo intellegendum non pertinent. hoc solum ibi esse de Christo, quod scriptum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae; neque enim fieri non posset, ut inter diuersa maledicta, quae inpio populo prophetice praenuntiabantur, hoc quoque poneretur. sed ego et qui mecum aliquanto adtentius cogitant euangelicam illam dominicamque sententiam, qua non ait: "ille enim et de me scripsit" ut et alia, quae ad Christum non pertinent, scripsisse crederetur, sed ait: de me enim ille scripsit, ut omnem scripturae illius intentionem nonnisi ad intellegendam Christi gratiam perscrutando consuleremus, etiam cetera in illa lectione maledicta propter Christum praedicta cognoscimus: quod nunc ostendere si uelim. nimis longum erit. Unde tantum abest, ut hoc, quod Faustus commemorauit, propterea non pertineat ad Christum, quia inter
Abbreviated transcription (Latin):
multa mala mihi ostendit. reddec
illi dñs scđm opera sua: Nam illud
tanquam stomachatus & indigna¬
cus. etiam male optisse uidetur
a postolus: utinam & abscidantur.
qui uos conturbant: Quod utiq
si consideres per sonam scribentis.
magis eum elegantissimo ambiguo
bene optasse intelliges : Sunt enim
spadones: qui seipsos absciderunt
propter regnum caelorum: Quod
in his quoq uerbis faustus sapuis.¬
set : si pium palatum adescas do¬
minicas attulisset: Sic enim sonuit
fortasse uidȩis quod dictum est
uidebis uitani tuam pendentem.
& non credes uitae tuae: ut inter
minas uel dolos hostium suorum.
uitam suam uidentes ex incerto
pendere : uicturos se. eẽ. non cre¬
derent: Sed filius euangelii cum
audit. ille enim deme scripsit:
in hac ipsa ambiguitate sententiae.
uidet quid prophetȩ portis proici¬
ant : quid hominibus innuant :
statunq illi occurrit uita hominũ
xp̃s pendens: eiq non credentes
iudei. obhoc ipsum quia pendentẽ

Expanded text:
multa mala mihi ostendit, reddet multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus secundum opera sua. Nam et illud tanquam stomachatus et indignatus, etiam male optasse videtur Apostolus: Utinam abscindantur qui vos conturbant! Quod utique, si consideres personam scribentis, magis eum elegantbene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum. quod in his quoque uerbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas adtulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis, quod dictum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis proiciant, quid hominibus innuant, statimque illi occurrit uita hominum Christus pendens eique non credentes Iudaei ob hoc ipsum, quia pendentem
Abbreviated transcription (Latin):
audeat dicere: nihil.ẽ. cur more¬
mur hanc quoq dedño & salua¬
tore nr̃o iħu xp̃o famuli eius am¬
plecti prophetiam: At enim inter
cętera male dicta & hoc positum
.ẽ.÷ Num ideo non est prophetia.
cum & cętera interq positum est
nihil sint aliud quam prophetiae:
Aut ideo non .ẽ. dexp̃o prophecia.
quia illa quae ea lectione uel pre¬
cendentia uel consequentia conte¬
xuntur. nihil pertinere uidentur
ad xp̃m .e quasi uero quic quam
sit peius inter maledicta quae
iudȩis promerito superbiȩ impie¬
tatis acciderunt. quam uidere uitã
suam id ẽ. filium dĩ pendentem.
& non credere uitae suae: Maledic¬
ta enim cum exprophetia dicun¬
tur: non sunt demalo uoto impre¬
cantis. sed deprescio spũ denun¬
tiantis : Nam illa quae demalo
uoto sunt: pro hibentur cum dici
tur. benedicite & nolite maledi¬
cere: Haec autem sepe inueniun¬
tur insermone scõrum: sicut apłs
paulusꝰ Alexander inquit ȩraruis

Expanded text:
audeat dicere, nihil est, cur moreaudeat dicere, nihil est, cur moremur hanc quoque de domino et saluatore nostro Iesu Christo famuli eius amplecti prophetiam. at enim inter cetera maledicta et hoc positum est. num ideo non est prophetia, cum et cetera, inter quae positum est, nihil sint aliud quam prophetiae? aut ideo non est de Christo prophetia, quia illa, quae in ea lectione uel praecedentia uel consequentia contexuntur, nihil pertinere uidentur ad Christum? quasi uero quicquam sit peius inter maledicta, quae Iudaeis pro merito superbiae inpietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto sunt, prohtur: Benedicite et nolite maledicere. Haec autem saepe inveniuntur in sermone sanctorum, sicut apostolus Paulus: Alexander, inquit, aerarius
Abbreviated transcription (Latin):
guitate faustus fallitur: uidebis
utam tuam pendentem. & non credes
uitae tuae: Quae uerba & aliter
.ẽ. dicere. nec quisquam prorsus
audebit: nisi qui negauerit aut
xp̃m. ẽẽ. uitam. aut auideis uisum
eẽ. pendentem: aut eos illi noncre¬
didisse : Cum uero & ipse dicat
ego sum uita. & eum pependisse
constet ante oculos non ei creden¬
tium iudȩorum. non uideo cur
dubitare debeamus id etiam de
xp̃o scripsisse illum. de quo xp̃s
ait: ille enim deme scripsit:
Pro inde siquod scriptum . ẽ. suscita¬
bo illis prophetam defribus illo.¬
rum similem tibi: ostendere cona¬
tus .ẽ. faustus non posse dexp̃o
uictus est: Quid opus. ẽ. in hoc
testimonio laborare.s aut certe
sicut dixiͭ. xp̃m similem nonẽe
moysi ut illam refelleret pro¬
phetiam : sic etiam ut hanc
refellat. dicat xp̃m non ẽẽ. uitã.
uel inconspectu iudȩorum non
ei credentium non pependisse:
Cum aute hoc ille non dixerit.
nec hodie quisquam eorum

Expanded text:
guitate Faustus fallitur: uidebis guitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter est dicere nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. cum uero et ipse dicat: ego sum uita et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Iudaeorum, non uideo, cur dubitare debeamus id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait: ille enim de me scripsit. proinde si quod scriptum est: suscitabo eis prophetam de fratribus illorum similem tibi, ostendere conatus est Faustus non posse de Chriuictus est, quid opus est in hoc testimonio laborare? aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam, sic etiam ut hanc refellat, dicat Christum non esse uitam uel in conspectu Iudaeorum non ei credentium non pependisse. cum autem hoc ille non dixerit nec hodie quisquam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
usum scõrum ordinatur omĩs cęcitas
impiorum a summo dõ. qui pro sui
regiminis aequitate bene utitur
etiam malis: ut qui suo arbitrio in¬
iuste uiuunt. illius uiditio iuste
disponantur: Ergo ne testimoni a
prophetiae. xp̃i nasceturi. mira factu¬
ri. indigna passuri. morituri
resur recturi. ascensuri. per omnes
gentes euangelium uitae aeternae
disseminaturi. illi finxisse crede¬
rentur qui cum populis annuntia¬
rent: magnum aliquid actum . ẽ.
in usum nr̃m de infidelitate iudȩorũ.
ut idem ipsi qui haec propter se
non haberent in cordibus : propt̃
nos haberent incodicibus: Nec
inde auctoritas illis libris minuitur.
qđ aiuidȩis non intelliguntur: immo
& augetur: nam ec ipsa eorum ceci¬
tas ibi predicta est. unde magis
non intelligendo ueritatem. perhi¬
bent testunoni um ueritat ⁊
quia cum cos libros non intelligunt
a quibus non incelutturi predict̃i
sunt: etiam hinc cos ueraces osten¬
dunt: Hinc est &e illud cuius ambi¬

Expanded text:
usum sanctorum ordinatur omnis caecitas usum sanctorum ordinatur omnis caecitas inpiorum a summo deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam malis, ut qui suo arbitrio iniuste uiuunt. illius iudicio iuste disponantur. ergo ne testimonia prophetiae Christi nascituri, mira facturi. indigna passuri. morituri, resurrecturi, ascensuri. per omnes gentes euangelium uitae aeternae disseminaturi illi finxisse crederentur, qui eum populis adnuntiarent. magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Iudaeorum. ut idem ipsi, qui haec propter se non haberent in cordibus, propter nos haberent in codicibus. nec inde auctoritas illis libris minuitur, quod a Iudaeis non intelleguntur, immo et augetur; nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. unde magis non intellegendo ueritatem perhibent testimonium ueritati, quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambi
Abbreviated transcription (Latin):
Uanaloqui deputer. si non ita factum
est. si non ita fit: si non in eam fidẽ
perunuiersum orbem terrarum.
eorumden librorum recitatione
istorum est ridenda uecordia.¬
qui tanquam inpossibile a nobis
quęrunt. quomodo per iudȩorum
libros fidem xp̃i anam ueli ⁊ discere
homo gentilis: cum tanta deuotione
& tanta celebritate om̃s gentes
istorum librorum fieri discipulas
cernat. coipso nimirum fortius
atq firmius. quo ex manibus
inunicorum tanta de xp̃o testimo¬
nia proferuntur: inquibus ideo
genta que credunt. nihil de illo
ad tempus possunt putare confictũ
quia in eis libris inueniunt xpm̃.
quibus a tot scłis seruiunt qui
crucifirerunt xpmi. e quos incanto
apice auctoritatis habent. qui
cotidie blasphemant xpm : Si enim
abeis proferrentur prophetiae de xp̃o
qui predicant xp̃m : ab eis ipsis
conficte putarentur ⁊ Nunc uero
id ex ponit qui predicat: qđ recitat
qui blasphemat: adaliqu em namq

Expanded text:
uana loqui deputer, si non ita factum uana loqui deputer, si non ita factum est, si non ita fit, si non in eam fidem per uniuersum orbem terrarum eorundem l istorum est ridenda vecordqui tanquam impossibile a nobis quaerunt, quomodo per Judaeorum Libros fidem Christianam velit discere homo Gentilis, cum tanta devotione et tanta celebritate omnes gentes istorum Librorum fieri discipulas cernat: eo ipso nimirum fortius atque firmius, quod ex manibus inimicorum tanta de Christo testimonia proferuntur; in quibus ideo Gentes quad tempus possunt putare confictum. quia in eis libris inueniunt Christum, quibus a tot saeculis seruiunt, qui crucifixerunt Christum et quos in tanto apice auctoritatis habent, qui cotidie blasphemant Christum. si enim ab eis proferrentur prophetiae de Christo. qui praedicant Christum, ab eis ipsis confictae putarentur; nunc uero id exponit, qui praedicat, quod recitat, qui blasphemat. ad aliquem namque
Abbreviated transcription (Latin):
ce. angelum diciꝰ Quis illa lingua
uel tenuiter tinctus ignoret.  quam¬
.obrem quilibet gentilis si peruersus
& per uicax. ẽẽ. noller: Non ideo
libros illos contempneret quia. eẽnt
hebrei cuius gentis lege non tene¬
retur : sed cuius libet gentis libros
ideo magni penderet: quia in eis tam¬
to ante conscripta inueniret quae
suis iam temporibus impleta cog¬
nosceret. ipsumq xp̃m iħm non
propterea sperneret quia hebraicis
litteris prenuntiatum uideret.
sed pocius eum qui litteris quibus.¬
libet antequam inter homines
nalceretur. ꝑ tor uolumina sclorum
partim apertioribus testimoniis.
partim rerum gestarum & sermonũ
figuris & sacramentis. ita prenun¬
tiari commendariq meruisset.
cum ingenti ammiratione & de-¬
bita religione. sectandum ueneran¬
dumq censeret : Ita ille ex rerum
xp̃ianarum iam presentatis effecti¬
bus. librorum prophetia uera pro¬
baretur : ex librorum uero prophe¬
tia. xp̃s colendus agnosceretur:

Expanded text:
ce angelum dici quis illa lingua ce angelum dici quis illa lingua uel tenuiter tinctus ignoret? quamobrem quilibet gentilis, si peruersus et peruicax esse nollet, non ideo libros illos contemneret, quia essent Hebraei. cuius gentis lege non teneretur, sed cuiuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inueniret, quae suis iam temporibus inpleta cognosceret ipsumque Christum Iesum non propterea sperneret, quia Hebraeicis litteris praenuntiatum uideret. sed potius eum, qui litteris quibuslibet, antequam inter homines nasceretur. per tot uolumina saeculorum partim apertioribus testimoniis, partim rerum gestarum et sermonum figuris et sacramentis ita praenuntiari commendarique meruisset, cum ingenti admiratione et debita religione sectandum uenerandumque censeret. ita illi ex rerum christianaram iam praesentatis effectibus librorum prophetia uera probaretur, ex librorum uero prophetia Christus colendus agnosceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
resistit tam ꝑ spicuę ꝓphetiae.
sed ex cominemoratione iħu qui in¬
troduxit in illam promissionis
terram. mitis effectus audi etiam
ipsum cuius nomen ille habebat:
uerius introducentem & dicentem:
Beati mites : qm̃ ipsi hereditate
possidebunt terram: hicĩã¬
ille gentilis si non nimis lapidcũ
cor haberet aut si ex illis eet
lapidibus dequibus suscicat as̃
filios abrahȩ: non ne miraretur
in libris antiquis ciusdem gentis
ex qua natus periberetur iħs. tam
euidenter de illo conscriptam. eẽ
ꝑprophetã. ut etiam nomen eius
exprimeretur : simulq ibi ad uer¬
teret non quenilibet hominem
predictum fuis se iħm : sed utiq
dm̃. cum in homine illo qui regendo
& introducendo in regnum populo
constitutus. mutato nomine iħs
appellatus. ẽ: suum nomen ineẽ.
ds̃ diceret. eumq angelum nomina.¬
ret: coipso quo mutato nomine mit¬
tebatur. magnum aliquid diuinũq
nuntiantem÷ Nuntium quippe grę¬

Expanded text:
resistet tam perspicuae prophetiae, resistet tam perspicuae prophetiae, sed ex commemoratione Iesu, qui introduxit in illam promissionis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iaille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus perhiberetur Iesus, tam euidentem de illo conscriptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi aduerteret non quemlibet hominem praedictum fuisse Iesum, sed utique deum, cum in homine illo. qui regendo et introducendo in regnum populo constitutus mutato nomine Iesus appellatus est. suum nomen esse deus diceret eumque angelum nominaret eo ipso, quod mutato nomine mittebatur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe grae
Abbreviated transcription (Latin):
angło dĩ dixerit nomen meum est
in illo. nisi dehoc quem introducto¬
rem inpromissionis terrã pollicetur :
Deinde quȩrat in hominibis. quis
moy li suecessor introdu xerit popłm.
& inueniet iħm non hoc abinitio
uitae suae. sed nomine mutato apel¬
latũ : Qui ergo dixit nomen meum
.c̃. in illo iħu. ipse . ẽ. uerus iħs rector
& ductor populi in hereditatem
uitae aeternae scđm testamentum
nouum. cuius figura erat testam̃tũ
uetus: Ita quantum attinec ad pro¬
phecicum apparatum : nec geri
nec dici aliquid posset insignius.
quandoquidem resperducta est
usq ad nominis expressionem: Suꝑ¬
est ut iudęus ille. si uult & inabs¬
condito iudęus. eẽ. non littera sed
spũ: si uult reputari uerus is raheli¬
ta in quo dolus non est.: recordetur
infigura illum mortuum iħm
qui introduxit in terram morien¬
tium. & agnoscat inueritate uiuũ
iħm: quo duce intret interrã inuen¬
nium: lalis enun iam non acerbus

Expanded text:
angelo deus dixerit: nomen meum est angelo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus Iesus. rector et ductor populi in hereditatem uitae aeternae secundum testamentum nouum. cuius figura erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. Superest, ut Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in terram uiuentium. talis enim iam non acerbus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse iħs: Et si iero et prepara uero
uobis locum: iterũ ueniam et
assũmam uos adme: Quęram euã
utrum non huic figurae attestetur
propheta dicens. ds̃ abafrico ueniet.
& sc̃i depharan: tanquam diceret.
eius nominis uemiet ds̃ scs: c̃uius
nominis erat ille qui uenit abafrico
depharan id est iłis: Hu x accedit
qđ idem ipsum dĩ uerbum incelligitur
loqui. ubi promittit eundem
ipsum moyscos successorem: ꝑ quem
populus in terram promissionis mit¬
ceretur. nomine angeli cum appel¬
lans: sicut etiam homines aliquid
nuntiantes. inscriptura diuina solent
appellari & ita dicit : fece ego muto
angelum meum ante faciem tuam
ut seruet te inuia: ut inducat te
interram quam iuraui tibi: Atten¬
de tibi & obaudi eum. ne non tre¬
das illi: Nihil enim subtrahec tibi:
Nomen enim meum est ineo: quid
est hoc per scrutetur scripturas
illas non iam manicheus. sed ipse
etiam iudeuis. & uideat utrum dealiqͦ

Expanded text:
ipse Iesus: et si iero et praeparauero ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae adtestetur propheta dicens: deus ab Africo ueniet et sanctus de Pharan, tamquam diceret: eius nominis ueniet deus sanctus. cuius nominis erat ille, qui uenit ab Africo de Pharan, id est Iesus. huc accedit, quod idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam Manichaeus, sed ipse etiam Iudaeus et uideat, utrum de aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
promissionis induxit: Quem
cogita̾s me adhuc fortasse ridebit
querentem dequo dictum sit. susci¬
tabo illis prophetam similem tibi:
cum legam quis in eodem munere
populi illius regendi atq ducendi.
moysi defuncto successerit: Qui cũ
me uelut inpcritum riserit. talis
enim & a fausto describitur: non
desinam hominem ad huc etiam
compellare. & a securo risu adcurã
respondendi reuocare: Quęrendo
atq flagicando cureidem ipsi futu¬
ro suo successori incuius compa¬
ratione improbatus est. ut non ipse
introduceret populum in terram
promissionis. ne uidelicet lex per
moysen non ad saluandum sed ad
conuncendum peccatorem data:
In regnum caelorum introducere
a uidȩo cur eidem ipsi futuro suo
successori. moyses nomen mutaue¬
rit: Vocabatur enim ausẽ. & ap̃¬
pellauit eum iħm: Cur deniq
tune appellauerit quando excon¬
ualle pharan premisit: ad eandem
terpam quo erat populus ipso ducen¬
te uenturus: dicit enim uerus

Expanded text:
promissionis induxit. quem promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis in eodem munere populi. illius regendi atque ducendi Moysi defuncto successerit. qui cum me uelut inperitum riserit ■— talis enim et a Fausto describitur —, non desinam hominem adhuc etiam conpellere et a securo risu ad curam respondendi reuocare quaerendo atque flagitando. cur eidem ipsi futuro suo successori, in cuius cuius inprobatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis, ne uidelicet lex per Moysen non ad saluandum, sed ad conuincendum peccatorem data in regnum caelorum introducere a Iudaeo, cur eidem ipsi futuro suo successori Moyses nomen mutauerit. uocabatur enim Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus
Abbreviated transcription (Latin):
dem potes quodissimilem ostendis.
aliis enim causis: & nos similem
ostendimus: Anquia propheta
dictus est qui et homo. ẽẽ. dignatus. ẽ.
& tam multa futura predixit: nisi
forte aliud .ẽ. ꝓpheta quam homo.
ultra humanas comecturas futura
prenuntians: Vnde & ipse deseipso
ait: Non est propheta sine honore.
nisi in patria sua: Sed dete uideso:
quite conuictum paulo ante con¬
fessus es cum dixisti. qđ te adcre¬
dendum euangelio professio tua
fecit obnoxium ÷ ludęus ipse pro¬
cedat in medium. qui ceruicem aiii.
go xp̃i male liberam tollit: &¬
ideo sibi adhuc fas putat dicere.
mentitus est xp̃s ur̃. nihil de illo
scripsit moyses : Dicat mihi quã
ꝓphetam promiserit ds cum ait
moysi: suscitabo illis prophetam
defr̃ĩbus eorum sicut te uel sum¬
lem tibi Multi enim prophetae
postea. fuer̃ Sed unum utiq
quendam intelligi uoluit
hic ei credo facillime occurre ret
successor ille moysi : qui popblum
exȩgipto liberatum. interram

Expanded text:
dem potes. quod dissimilem ostendis? dem potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat dicere: mentitus est Christus uester: nihil de illo scripsit Moyses. Dicat mihi. quem prophetam promiserit deus, cum ait Moysi: suscitabo illis prophetam de fratribus eorum sicut te uel similem tibi. multi enim prophetae postea fuerunt, sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo. facillime occurreret successor ille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum in terram
Abbreviated transcription (Latin):
non ascenderat. ut carnales calũp¬
nias mente mortua loqueretur
Nonne ipsam petram petrus ꝑ pruden¬
tiam carnis ꝑcuti exorruit. cum
dno passionem suam prenuntian¬
Tait. absit dñe non fiet istud. pro¬
picius esto tibi: neq enim peꝑcit
huic peccato dñs cum ei retulit: redi
retro sathana. scandalum mihi es
Non eni sapis quae dĩ sunt: sed quę
sunt hominum: Aut ubi mortua ẽ
ista carnalis diffidentia. nisi in xp̃i
glorificatione: tanquam in montis
altitudine.: nam utiq uiuebat. cum
eum timide negaret: & utiq mortua
erat. cum eum libere predicaret:
Haec uiuebat in saulo: cum seanda¬
lum crucis detestans. uastabat
xp̃ianam fidem: Et ubi nisi in illo
monte mortua erat. cum iam paulus
diceret. uiuo autem iam non ego.
uiuit uero in me. xp̃s. quid ha¬
bes igitur heretica uanitas. unde
te putes posse conuincere non
dexp̃o. eẽ. predictum. suscitabo
illis prophetam defr̃ibus ipsorum
similemtibi. quando ne hinc qui¬

Expanded text:
non ascenderat, ut carnales calumnon ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim pepercit huic peccato dominus, cum ei retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus? Quid habes igitur, haeretica uanitas, unde te putes posse conuincere non de Christo esse praedictum: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. quando ne hinc qui
Abbreviated transcription (Latin):
inde loqueretur dicentis: Petra autẽ.
erat xp̃s: Hanc ergo carnalem de
xp̃i diuinitate desperationem. in ipsi¬
us xp̃i alcitudine ds̃ mori iubet
cum mortem carnis moysi in mon¬
te imperat fieri: Sicut enim petra
xp̃s: ita & mons xp̃s Petra humilis
fortitudo: mons eminens magniu¬
do Quia sicut apłs ait. petra erat
xp̃s: ita ipse dñs. non potest ciuitas
ab scondi super montẽ constituta:
se scilicet montẽ. fideles autem
suos insui nom inis gła fundatos
asserens cuutitem P rudentia carnis
uiuit: cum tanquam petra percus¬
sa. xp̃i humilitas incruce contẽp¬
nitur: Xp̃s enim crucifiaus.
iudeis scandalum est. gentibus
autem stulticia: Et prudentia
carnis moritur : cum
tanquam montis eminentia. xp̃s
excelsus agnoscitur. Ipsis enim
uocatis udȩis & grecis: xp̃s dĩ uirtꝰ
&dĩ sapientia est : Ascendit itaq
moy ses in montenr: ut carne mortua
uiuo spũ reciperetur. quo faustus

Expanded text:
inde loqueretur, dicentis: petra autem inde loqueretur, dicentis: petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi diuinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in monte imperat fieri. sicut enim petra Christus, ita et mons Christus: petra humilis fortitudo, mons eminens magnitudo, quia sicut apostolus ait: petra erat Christus, ita ipse dominus: non potest ciuitas abscondi super montem constituta, se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos adserens ciuitatem. prudentia carnis uiuit, cum tamquam petra percussa Christi humilitas in cruce contemnitur; Christus enim crucifixus Iudaeis scandalum est. gentibus autem stultitia. et prudentia carnis moritur, cum tamquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur; ipsis enim uocatis Iudaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus
Abbreviated transcription (Latin):
uindicando ds̃ loqueretur. qm̃ pol¬
licitus sum ea ipsa demonstrare
ad prenuntiandum xp̃m pertinere.
quae tu reprehendenda delegeris.
faciam sicut possum dño ad iuuante.
ut hoc quod u moysȩ morte repre¬
hendisti: prophetiam fuisse de xp̃o
recte intelligentibus doccam:
Sicut enim mos est diuinorum in
scripturis scĩs misteriorum. ut idem
homo aliamatq aliam pro
re aliqua significanda personam
gerat: sctunc moyses populi uidȩorũ
sublege positi personam gerebat.
cumqͣ. in prophetica prenuntiatione
figurabat: Sicut ergo moyses petrã
uirga percutiens. de dĩ uirtute dubi¬
tauit: ita ille populus qui sublege
per moysen data tenebatur. xp̃m
ligno crucis affigens eum uir tutem
dĩ. eẽ. non credidit: Sed sicut ꝑ cussa
petra manauit aqua sitientibus.
sic plaga dominicae passionis. effec¬
ta est uĩta credentibus : habemus
enim dehac re preclarissimam &
fidelissimam uocem apostoli: cum

Expanded text:
uindicando deus loqueretur, quoniam poluindicando deus loqueretur, quoniam pollicitus sum ea ipsa demonstrare ad praenuntiandum Christum pertinere, quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut possum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate mortuus . ẽ.: sed rurs
homini mortuo similis xp̃s. in
quantum & ipse uera morte corporis
mortuus est: haec ideo moysi famulo
dĩ derogaueris. quia eum peccatorem
fuisse: & offenso dõ suo in monte
occisum. eẽ. dixisti: Nouerat enim &
ipse indño głari. ut abeo saluus fieret.
a quo & ille qui dicit. xp̃s iħs uenit
in hunc mundum peccatores saluos
facere: quorum primus ego sum:
Arguitur enim moyses uoce diuina
quod eius fides ad aquam depetra
eiciendam. aliquantulum tituba ue¬
rit: Quod ei cum peccato petri potest
.ẽẽ. commune. qui in mediis fluctib
simili fidei defectu dubitauit: Uerũ
absit ut credamus hinc eum eẽ. alie¬
natum ab aeterna societate scõrum.
qui cum scõ helic sicut euangelium
lo quitur meruit clarificato inmonte
dño adsistere : Nam ut inueteribus
legimus libros. etiam post ipsum pec¬
catum quantum sit apud dm̃ meri¬
tura enis apparo ⁊ Sed quid causae
fuerit ut depeccato eius tali morte

Expanded text:
potestate mortuus est, sed rursus potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo similis Christus, in quantum et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicit: Christus Iesus uenit in hunc mundum peccatores saluos facere, quorum primus ego sum. arguitur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere. nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed quid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in xp̃o.er̃. completum nemo
dissimulare permitatur: Qua¬
propter descripturis agnosco dis¬
milẽ: descripturis mecũm agnosce
& tu similem: non inde dissimilẽ
unde similem: sed alia causa
illud. alia illud dum tamen utrũt.
demonstrem: Dissimilis homini
xp̃s. quia ds̃: Scriptum est enm
deillo: quia .ẽ. super omnia ds̃ bene¬
dictus in scła: Et similis homini
xp̃s. quia homo: quia deillo itidẽ
scriptum ẽ. mediator dĩ & hominũ.
homo xp̃s iħs: Dissimilis peccato¬
ri xp̃s. quia semper sc̃s & simi
lis peccatori xp̃s: quia ds̃ filium
suum misit insimilitudinem carnis
peccati. ut depeccato dampnaret
peccatum incarne: Homini ex cortu
nato dissimilis xp̃s. inquantum
ex uirgine natus est: sed homini
nato similis xp̃s. inquantum & ipse
ex femina natus. ẽ: cui dictum est:
quod nascetur exte scm: uocabitur
filius dĩ : Homini propter peccatũ
suum mortuo dissimilis xp̃s. in
quantum sine peccato & propria

Expanded text:
nunc in Christo esse conpletum nemo nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demonstrem. dissimilis homini Christus. quia deus: scriptum est enim de illo: quia est super omnia deus benedictus in saecula; et similis homini Christus, quia homo, quia de illo itidem scriptum est: mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. dissimilis peccatori Christus, quia semper sristus. quia deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quantum ex uirgine natus est, sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum est: quod nascetur ex te sanctum, uocabitur filius dei. homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria
Abbreviated transcription (Latin):
quae unius eiusdemq naturae sunt
dicuntur inter se. ẽẽ. similia. sicut
gemini homines uel filii parentib.
uel oms homines omnibus homi¬
nibus inquantum homines sunt.
similes utiq sunt: qđ & incęteris
animalibus intueri facillimum . ẽ.
U el arboribus ut olea oleae. laurus
lauro. similis dicitur: utrum etiam
naturae dispari sunt & dicuntur
multa suilia. ut oliue oleaster.
& fter tritico: derebus adhuc pro¬
ximis & attingentibus loquor:
Nam quid tam longe distans a filio
dĩ perquem facta sunt omnia. quã
pecus & lapis. : & tamen in euange¬
lio legitur: ecce agnus dĩ : & in apło.
petra autem: erat xp̃c : Quae nullo
modo quisquam recte diceret.
si eorum aliquam similitudinẽ
nullomodo ille susciperet : Quid
ergo mirum si non est dedignatꝰ
xp̃s fieri similis moysi ipsi. qui
similis factus est oui. quam in eiꝰ
precepit ds̃ manducari apopulo suo.
eiusq sanguinẽ ad tutelam salutis
adiberi. & pascha appellari quod

Expanded text:
quae unius eiusdemque naturae sunt. quae unius eiusdemque naturae sunt. dicuntur inter se esse similia, sicut gemini homines uel filii parentibus uel omnes homines omnibus hominibus, in quantum homines sunt, similes utique sunt — quod et in ceteris animalibus intueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in apostolo: petra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo medo ille susciperet. quid ergo mirum, si non est dedignatus Christus fieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est oui, quam in eius praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha appellari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iam supra ostendi quibus modis pro
meis paruulis uiribus me agere
oportere existimem: Nec illud nego
dexp̃o. ee. predictum. quod tu canquã
facile refellendum elegisti ubi ds̃
loquitur admoysen dicens. suscita¬
bo illis ꝓphetam defribus ipsorum
similem tibi: Nec me tua lauta
& lepida antithẽta. quibus luteum
sermonem quasi colorare ac pingere
uoliusti: ullomodo abhac fidei ueri
tate deterrent: Comparans enim
xp̃m atq inoysen. & cupiens demon¬
strare dissimiles. ut obh e non
dexp̃o uideatur intelligendum. eẽ.
quod scriptum est. suscitabo illis
prophetam similem tibi: opposiusti
tibimet ex aduerso multa contraria.
qđ ille homo. hic ds̃ ille peccator
hic sc̃s ille ex cortu natus. hie scđm
nos ex uirgine. scđm uos uero nec
ex uirgine: Ille offenso dõ occiditur
inmonte. hic patri perplacens. pati¬
tur patria uoluntate: Quasi uero
cum simile aliquid dicitur ex omĩ
parte atq exomni modo simile
intelligatur : quia non ea tantum

Expanded text:
iam supra ostendi, quibus modis pro iam supra ostendi, quibus modis pro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec illud nego de Christo esse praedictum, quod tu tamquam facile refellendum elegisti, ubi deus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. nec me tua lauta et lepida antitheta, quibus luteum sermonem quasi colorare ac pingere uolutate deterrent. Comparans enim Christum atque Moysen, et cupiens demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo videatur intelligendum esse quod scriptum est, Suscitabo illis Prophetam similem tibi; opposuisti tibimet ex adverso multa contraria, quod ille homo, hic deus, ille peccator. hic sanctus, ille ex coitu natus, hic secundum nos ex uirgine, secundum uos uero nec ex uirgine, ille offenso deo occiditur in monte. 'hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quasi uero cum simile aliquid dicitur, ex omni parte atque ex omni modo simile intellegatur, quia non ea tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
moysen: quia ipsum xp̃m hoc dixis¬
se in euangło scriptum est. cuius
tam preclaram scãmq auctoritatẽ
labefactare non audes: Quia & cum
id ex obliquo audes. difficultatis
tuae pressus angustus. & cernens
quanta ruina tẽ obruat cumtibi
dicitur. nullam . ẽe. scripturam cui
defactis & dictis xp̃i flagites esse
credendum : si euangelio tam scaẽ
lateq notissimo credendum esse
non putas. & timens ne amisso xp̃i¬
ani nominis pallio. nuda uanitas
ua omib conpuenda ec decestin¬
da remaneat: Rursus te saugium
colligere conaris. & dicis qđ istis euan¬
gelii uerbis iam te adcredendum
professio tua fecit obnoxium: Sic
ergo te interim cum quo nunc ago.
teneo. ferio. perimo. idẽ. errorem
tuum atq fallaciam. & cogorfaceri
de xp̃o scripsisse moysen: quia hoc
xp̃m dixisse in euangelio legitur.
cui te adcredendum professio tua fecit
obnoxium: Cum iudȩo uero uel gen¬
tili simihi necesse fuerit disputare.

Expanded text:
Moysen, quia ipsum Christum hoc dixisMoysen, quia ipsum Christum hoc dixisse in euangelio scriptum est, cuius tam praeclaram sanctamque auctoritatem labefactare non audes; quia et, cum id ex obliquo audes, difficultatis tuae pressus angustiis et cernens, quanta ruina te obruat, cum tibi dicitur nullam esse scripturam, cui de factis et dictis Christi flagites esse credendum, si euangelio tam sancte lateque notissimo credendum esse non putas, et timens, ne amisso christiani nominis pallio nuda uanitas uestra omnibus conspuenda et detestanda remaneat, rursus te saucium colligere conaris et dicis, quod istis euangelii uerbis iam te ad credendum professio tua fecit obnoxium. sic ergo te interim, cum quo nunc ago, teneo, ferio, perimo, id est errorem tuum atque fallaciam, et cogo fateri de Christo scripsisse Moysen, quia hoc Christum dixisse -in euangelio legitur, cui te ad credendum professio tua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare,
Abbreviated transcription (Latin):
ille dexp̃o scripsit : Sed quia totũ
discutere & per tractare non possu¬
mus: hoc tibi in isto opere si pote.
ro dño aduiuante seruabo quod
superius dixi: ut ea ipsa quae ad
reprehendendum eligis: ostendam
de xp̃o esse conscriptã: Quin etiam
petisne dixerim ut imperiti solent.
hoc ipsum satis eẽ. debere ad fidem.
Quod quidem sidico. non ut imperitus.
sed ut fidelis dico: Non ualere aut̃
hoc ad conuincendum gentilem uł
udęum. & ego fateor. Sed aduersꝰ
uos qui i quomodo nomine xp̃iano
głamini. satis. eẽ. idoneum ac pre¬
ualidum: tu quoq & sidtu tergi-¬
uersatus. tamen coactus es confiteri
dicens: Nolo enim nunc ad me
respicias quem adcredendum pro¬
fessio mea fecit obnoxium: ut non
possim noncredere ei quem sequor:
Sed puta nos cum iudȩo tractare:
puta cum gentili: Quibus uerbis
ostendisti te in terim cum quo mihi
nunc res est: quia te adcredendum
professio tua fecit obnoxium. satis
.ẽẽ. conuictum dexp̃o scripsisse

Expanded text:
ille de Christo scripsit. sed quia totum ille de Christo scripsit. sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero, domino adiuuante seraabo, quod supreprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quod quid.eÎn si dico, non ut inperitus, sed ut fidelis dico; non ualere autem hoc ad conuincendum gentilem uel Iudaeum et ego fateor; sed aduersus uos, qui quoquo modo nomine christiano gloriamini, satis esse idoneum ac praeualidum, tu quoque et si diu tergiuersatus tameJ;lJ coactus es confiteri dicens: nolo enim nunc ad me respicias, quem ad credendum professio mea fecit obnoxium, ut non possim non credere ei, quem sequor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum gentili. quibus uerbis ostendisti te interim, cum quo mihi nunc res est, quia te ad credendum professio tua fecit obnoxium, satis esse conuictum de Christo scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
gis maligna astucia timentes unde
conuincerentur audire. omnino
nonquererent quid deillo scripserit
moyses: sed hanc non solum sacri¬
legam aduersus euangeliea sc̃ĩtate.
uerum etiam en eruem ac debilem
esse argumentationẽ sentit & faustꝰ.
acq intentionem suam in illud
potius confert. eoq se plus tene̾ri
dicit quia omnẽ moyseos scripturã
scrutatus: nullas ibi dexp̃o prophe¬
tias inuenit: Cui cito respondeo.
quia non intelligit: Et si cur non
intelligat quisquam quęsierit:
respondebo. quia inimico. quia
aduerso animo legit. quia non ideo
scrutatur ut sciat. sed qđ nescit
scire se putat: Haec presumptio
tumide arrogantiae: oculum cordis
uel claudit ut omnino non uideat.
uel distorquet ut ꝑuerse indeat.¬
& aliud pro alio prob& aut imꝓb&:
Tii me inquit doce. quid . ẽ qđ me
forte legentem preterierit dedõ
ac dñonr̃o  memoratum inscriptu¬
ra moysi : Et hic cito respondeam:
otum te preteriit: quia totum

Expanded text:
gis maligna astutia timentes, unde gis maligna astutia timentes, unde conuincerentur, audire omnino non quaererent, quid de illo scripserit Moyses ? Sed hanc non solum sacrilegam aduersus euangelicam sanctitatem, uerum etiam eneruem ac debilem esse argumentationem sentit et Faustus atque intentionem suam in illud potius confert eoque se plus teneri dicit, quia omnem Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias inuenit. cui cito respondeo: quia non intellegit; et si, cur non intellegat, quisquam quaesierit, respondebo "quia inimico, quia aduerso animo legit, quia non ideo scrutatur, ut sciat, sed quod nescit, scire se putat." haec praesumptio tumidae adrogantiae oculum cordis uel claudit, ut omnino non uideat, uel distorquet, ut peruerse uideat, et aliud pro alio probet aut inprobet. tu me, inquit, doce, quid est, quod me forte legentem praeterierit de deo ac domino nostro memoratum in scriptura Moysi. et hic cito respondeam: totum te praeteriit, quia totum
Abbreviated transcription (Latin):
uenistis. ubi est & ista cui credere
non uultis dexp̃o scripsisse moysen:
Ibi aliȩ multae quibus pariter fidẽ
derogatis. nec timetis miseri ne ita
profanus aliquis dicat. istam uocẽ
omnino non sonuisse decaelo: Et
sicut uos contra salutem generis
humani quae omnibus gentibus
euangelica auctoritate confertur.
etiam inur̃am ꝑneciem argumen¬
tamini: cum dicitis propterea non
ẽẽ. credendum. qđ dixerit xp̃s
de se scripsis se moysen: quia si
hoc ille dixisset. nec iudaei tacere
pocuissecͥ. quin statun ut pote ma.¬
ligni & astuti. quȩrerent quid nã
illud esset quod se amoyse scrip¬
tum putaret: sic & ille uanus et ꝑ¬
ditus dicat. sidecaelo uox illa sonu¬
isset . oms iudei qui audierant
credidissent : Cur ergo non conside¬
ratis in sani. sicut fieri potuit ut
et post illam caelestem uocem dura
iudȩorum infidelitas per maneret:
ita fieri potuisse ut cum xp̃s dice¬
ret dese scripsisse moysen. hoc ma¬

Expanded text:
uenistis, ibi est et ista. cui credere uenistis, ibi est et ista. cui credere non uultis de Christo scripsisse Moysen; ibi aliae multae, quibus pariter fidem derogatis nec timetis, miseri, ne ita profanus aliquis dicat istam uocem omnino non sonuisse de caelo. et sicut uos contra salutem generis humani, quae omnibus gentibus euangelica auctoritate confertur, etiam in uestram perniciem argumentamini, cum dicitis propterea non esse credendum, quod dixerit Christus de se scripsisse Moysen. quia si hoc ille dixisset. nec Iudaei tacere potuissent. quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret: sic et ille uanus et perditus dicat: si de caelo uox illa sonuisset, omnes Iudaei, qui audierant, credidissent ? cur ergo non consideratis, insani, sicut fieri potuit, ut et post illam caelestem uocem dura Iudaeorum infidelitas permaneret, ita fieri potuisse, ut cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, hoc ma