comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minata fuerit uia peccatorum. quid nobis restat.
Uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum: quod
uobis paratum .ẽ. aborigine mundi Ad hoc con¬
cludit psalmꝰ E tuiã peccatoꝵ ex terminabit
ł tquidti: Regnabit dñs inaeternum. Gaude.
quia tibi regnabit. Gaude: quia tu eris reg¬
num eiꝰ. Uide enĩ quid sequitur ł s certe ciuis
desyon non debabylonia id ẽ. nondeciuitate
peritura huius scłi. sed desyon ad tempus labo¬
rante & peregrinante. in aet̃num autẽ regna-¬
tura. Audisti ergo finem: inde es Regnabit
dñs in aeternum:
ds̃tuus syon Osron: ds̃

Expanded text:
orum, quid nobis restat? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Et quid tu? «Regnabit Dominus in aeternum.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe civis de Sion, non de Babylonia; id est, non de civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, D
Abbreviated transcription (Latin):
Li Haec sunt atria domus dñi
illeomĩs populus eꝰ. haec uera hierusalem:
Audiant magis illi qui huius ciuitatis filii. ẽẽ no¬
luerunt: cum se abomniũ gentium cõmunione
p̃cider̃¬

Expanded text:
li.» Haec sunt atria domus Domini, ille omnis populus ejus, haec vera Jerusalem. Audiant magis illi qui hujus civitatis filii esse noluerunt, cum se ab omnium gentium communione praecider
Abbreviated transcription (Latin):
esuriuit : etdeder̃ ei manducare : Sitiuit :
potum deder̃. Hospes fuit: susceper̃. Nudus
fuit. uestierunt: Hoctotum desinistra abstule¬
runt. & addeatera̾ oꝑa transtuler̃ : ut addeate¬
ramponerentur. Dixerunt ergo uaniloqui filii
alieni. beatum popłm cui haec sunt: uos dicite
nobiscum. beatiis populus cuius dñs ds̃ ipsius

Expanded text:
esurivit, et dederunt ei manducare; sitivit, potumi dederunt; hospes fuit, susceperunt; nudus fuit, vestierunt . Hoc totum de sinistra abstulerunt, et ad dexterae opera transtulerunt, ut ad dexteram ponerentur. «Dixerunt» ergo vaniloqui filii alieni «beatum populum cui haec sunt;» vos dicite nobiscum, «Beatus populus cujus Dominus Deus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis quae ipse dñs retribuit
Ohomo peccato tuo mendax dono dĩ uerax. & ideo
iam non homo. quis tibi dedit calicem salutaris.
quẽ accipiens & inuocans nomen dñi. retribues
ei ꝙ omnib quae retribuit tibi: quis nisi ille
qui ait. potestis bibere calicem quẽ ego bibiturꝰ
sum: quis tibi dedit imitari passiones suas. nisi
qui prote passus .ẽ. prior. Ideoq preciosa
in conspectu dñi: mors scõrum eius ł mit enĩ

Expanded text:
ex eis quae ipse Dominus retribuO homo, peccato tuo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? Ideoque, «Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus.» Emit e
Abbreviated transcription (Latin):
minetis: hoc ẽ. enim. thes aurus desiderabilis
requiescit in ore sapientis: uir autẽ stultus glut¬
tit illud B reuiter dixit. Sapiens ruminat:
stultus non ruminat. Hoc autẽ aperte. & latine
quidest. sapiens cogitat ea quae audierit:
stultus autẽ audita obliuioni tradit. Neq enim
ꝓ pt̾ aliud in lege munda ea dicta sunt animalla
quae ruminant: immunda quȩ non ruminant.
Nam creatura dĩ omĩs. munda ẽ. Artificidõ tã
mundus. ẽ agnus: quam porcus. Creauit enĩ
omĩa bona ualde. & omĩs creatura di bona ẽ:
Dicit apostolus. T omĩa mundit mundis. Cum
ergo innatura utrumq sit mundum. significati¬
one tamen. agnus significat aliquid mundum.
portus significat aliquid inmundũ. Agnꝰ signi¬
ficat in nocentiam sapientiae ruminantis : por¬
cus significat in munditiã stultitiae obliuiscen¬
tis Breuis psalmꝰ ꝓsollẽpnitate dictus. ẽ: uidea¬
mus anpossit etiã breuiter tractari

Expanded text:
minetis. Hoc est enim, «Thesaurus desiderabilis minetis. Hoc est enim, «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum:» breviter dixit, Sapiens ruminat, stultus non ruminat. Hoc autem aperte et latine quid est? Sapiens cogitat ea quae audierit; stultus autem audita oblivioni tradit. Neque enim propter aliud in Lege, munda ea dicta sunt animalia quae ruminant, immunda quae non ruminant : nam creatura Dei omnis munda est. Artifici Deo tam mundus est porcus quam agnus. Creavit enim omnia bona valde : et, «Omnis creatura Dei bona est,» dicit Apostolus ; et, «Omnia munda mundis» . Cum ergo in natura utrumque sit mundum; significatione tamen agnus significat aliquid mundum, porcus significat aliquid immundum: agnus significat innocentiam sapientiae ruminantis; porcus significat immunditiam stultitiae obliviscentis. Brevis Psalmus pro solemnitate dictus est; videamus an possit etiam breviter tractari
Abbreviated transcription (Latin):
OLLIMENITATE MARTRRUM SICUT
deuocio celebritatis urãe: ita nrãe
seruitutis sermo debetur. Sed memi-¬
nisse oport& caritatem urãm. hesterna die
quã multa dicta sunt. Non enim quia ꝓpter
auiditatẽ interioris oris ur̃i ꝑ totum sermonẽ
tanquam recentes affustis: ꝓ pt̾ea obliuisci de¬
bemus infirmitatis cõmunis. Primo quia & ho¬
norare oporta uerba p̃clara: sicut scriptum. ẽ:
Prȩclara autem uerba sapientiae : sunt dñi dĩ
Et si fictilia sunt uasa : sed panis caelestis. ẽ. Apł̃s
dicit: habemus thes aurum istum inuasis ficti¬
lib : ut eminentia uirtutis sitdĩ. Qui autem
thes aurus : idem panis. Nam sinonidem esset.¬
& thesaurus & panis: non deipso thesauro alibi
scriptum. ẽẽt: Thesaurus desiderabilis. requiescit
inore sapientis: uir autem stultus. gluttit illud
Unde ã monemus caritatem ur̃am : ut ea quae au¬¬
diendo tanquam uentre mẽmoriae conditis.
rursꝰ euoluendo & cogitando quodam modo ru¬

Expanded text:
olemnitati martyrum, sicut devotio celebritatis vestrae, ita nostrae servitutis sermo debetur. Sed meminisse oportet Charitatem vestram, hesterno die quam multa dicta sint. Non enim quia propter aviditatem interioris oris vestri per totum sermonem tanquam recentes adfuistis, propterea oblivisci debemus infirmitatis communis: primo quia et honorare oportet verba praeclara, sicut scriptum est, Praeclara autem verba sapientiae Domini Dei sunt.et si fictilia sunt vasa, sed panis coelestis est. Apostolus dicit: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei» . Qui autem thesaurus, idem et panis. Nam si non idem esset thesaurus et panis, non de ipso thesauro alibi scriptum esset: «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum» . Unde admonemus Charitatem vestram ut ea quae audiendo tanquam ventre memoriae conditis, rursus revolvendo et cogitando quodammodo ru
Abbreviated transcription (Latin):
quod martyres facere cogebantur. & non fa¬
cientes in tolerabilia paciebantur: sed hoc dix̃¬
ubi fructus.ẽ. omniũ passionũ: quia si tra¬
ididero corpus meũ ut ardeam. caritatẽ autẽ
non habeam: nichil mihi ꝓdest: Hanc iste cõm¬
mendans: ait: Uide qm̃mandata tua dilexi:
Deinde postulat p̃mium:
uiuifica me

Expanded text:
quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur. Et, o Dnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deinde postulavit praemium: vivifica me
Abbreviated transcription (Latin):
Altitudo sp̃italis: e Nuae autem altitudo spi¬
ritalis est. nisi de xp̃o p̃sũmere. nondicere egi
facio & ego baptizo. sed hic est qui baptitat.
Ibi ẽ. cornu dauid Ut noueritis quia ibi ẽ. cor¬
nu dauid: attendite quid sequatur. Para¬
ui lucernã xp̃o meo. Quae . ẽ. lucerna.:
Lam nostis dñi uerba de iohanne. Ille erat lu¬
cerna ardens & lucens Et quid ait iohannes :¬
hic .ẽ. qui baptirat: In hoc ergo exultabunt sc̃ĩ.
in hoc exultabunt sacerdotes: quia omẽ quod
ipsorum bonum. ẽ. non .ẽ. ipsoꝵ. sed illius qui
habet potestatem baptirandi. Securꝰ er̃gõ ac

Expanded text:
alis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi lucernam Christo meo.» Quae est lucerna? Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo ac
Abbreviated transcription (Latin):
cit et nos in huiꝰ scłi ariditate & sterilitate: ne
in eapereamus
Qui ꝑcussit reges magnos.
Et occidit reges fortes

Expanded text:
cit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. spes. qui colit martẽ: qui colit neptunum.
qui colit mercurium Plus addo. quicolit uen¬
trem: dequib dictum. ẽ. quorũsienter ẽ. Ergo
ille illius deus. atq ille illius. Quidd huiꝰ beãti
quia spes ipsius: in dñodõ ipsius: Sed quis. ẽ
iste. Qui fecit caelum & terrã. mare &
omĩa quae ineis sunt
F r̃s mei: magnũ dm̃

Expanded text:
est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, qui colit Mercurium: plus addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? Quia «spes ipsius in Domino Deo ipsius.» Sed quis est iste? «Qui fecit coelunt et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Fratres mei, magnum D
Abbreviated transcription (Latin):
erit ds̃ Tu eris possessio eiꝰ ut colaris abeo: & ipse
erit possessio tua ut colas eum. Nã &e tu colis dm̃.
& coleris adõ. Rectedicitur: colo dm̃. Quomodo
autẽ color adõ Inuenimꝰ apud apłm: dĩ inquit
Colit te ergo ds̃. ut sis fructuosus. & colis dm̃ utsis
fructuosus. libibonum . ẽ qđ te colit ds̃. tibi bo¬
nũ ẽ quod colis dm̃. Cultor ds̃ si recedat ab homi¬
ne : desertꝰ fit hõmo. cultor Homo si recedat adõ.
desertus fit ipse homo. Nec crescit ds̃ accedentetẽ:
nec decrescit discedente te Ergo erit ipse possessio
nr̃a ut nos pascat: & erimus possessio ipsius ut
habent multos deos: & dicunt eos dominos suos.
& deos suos: Seddicit apłs. Et si sunt qui dicant᷑¬
multi dii. & domini multi: nobis autem unus
quem omĩa. Ergo ipse fit spes tua: dñs ds̃ tuus
In illo sit spes tuã: Indñodeo suo. ẽ. spes etiam
illius: qui colit saturnum Indomino deo ipsius

Expanded text:
erit Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit possessio tua, ut colas eum. Nam et tu colis Deum, et coleris a Deo. Recte dicitur, Colo Deum: quomodo autem color a Deo? Invenimus apud Apostolum: «Dei,» inquit, . Colit te ergo Deus, ut sis fructuosus; et colis Deum, ut sis fructuosus. Tibi bonum est quod te colit Deus; tibi bonum est quod colis Deum. Cultor Deus si recedat ab homine, desertus fit homo; cultor homo si recedat a Deo, desertus fit ipse homo. Nec crescit Deus accedente te, nec decrescit discedente te. Ergo erit ipse possessio nostra, ut nos pascat; et erimus possessio ejus, ut habent multos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Apmulti, et domini multi: nobis tamen unus quem omnia» . Ergo sit ipse spes tua, Dominus Deus tuus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes etiam illius qui colit Saturnum; in domino deo ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
eius Non ille homo aut ille homo. non ille
angłs aut ille angłs: sed beatus cuiꝰ ds̃ iacob
aduitor. Quia & ipsi iacob sic fuit ad iutor:
ut de iacob faceret isrł Magnũ ad iutorium
Israheliam uidens dĩn: hic ergo positus & pere¬
grinus. nondum uidens. Si habueris adiuto¬
rem dm̃ iacob. exiacoberis isrł. & eris uidens
dm̃. & peri& omĩs labor & gemitus. Transeuñt
curae mordaces : succedent laudes felices. Beatꝰ
cuius ds̃ iacob: adiutor ẽ eius. huiꝰ iacob Quare
iste beatus. interim adhuc in hac uita gemens:
Spes illius in dnm̃ dm̃ ipsius. Ideo beatus: quia
spes ipsius indñm dm̃ipsius Inquo .ẽ. spes ipsus:
ipse erit rexipsius. Fr̃s. anforte erraui quia dixe
rim nr̃m futurum dm̃: quid sidicerẽ. heredita¬
tẽ nr̃am futurũ: Spes mea estu: portio mea in
terra uiuentiũ. Iu eris portio mea: eristu posses¬
sio: & possidebis: Possessio dĩ eris: & possessio tua

Expanded text:
ejus.» Non ille homo aut ille homo, non ille angelus aut ille angelus; sed, «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit adjutor, ut de Jacob faceret Israel . Magnum adjutorium, Israel jam videns Deum. Hic ergo positus et peregrinus nondum videns Deum, si habueris adjutorem Deum Jacob, ex Jacob eris Israel, et eris videns Deum; et periet omnis labor et omnis gemitus, transient curae mordaces, succedent laudes felices. «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est ejus:» hujus Jacob. Quare iste beatus, interim adhuc in hac vita gemens? «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Ideo beatus, quia «spes ipsius in Dominum Deum ipsius.» In quo est spes ipsius, ipse erit res ipsius. Fratres, an forte erravi, quia dixi rem nostram futurum Deum? Quid si dicerem haereditatem nostram futurum? «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et possidebis; possessio Dei eris, et possessio tua
Abbreviated transcription (Latin):
caritas Etait apłs. Sufferentes inuicem in dilecᷤ¬
tione: studentes seruare unitatem sp̃s. inuincu¬
lo pacis. Deinde illo ꝑ cusso atq deiecto. gladiũ
eꝰ abstulit inde & illi caput abscidit. Et hoc fecit
credunt magni eiꝰ quos ille inmanti habebat. &
dequib cęteras animas trucidabat: conuertunt
linguas suas contra diabolum. etsic goliȩ degla¬
dio suo caput inciditur. Misterium tituli ꝓtẽpo¬
ris breuitate tractauimus: uideamus quid ha¬
beat ipse psalmus. E¬
manus meas ad prelium. & digitos

Expanded text:
charitas ut ait Apostolus ; sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde illi caput acredunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis brevitate tractavimus; videamus quid habeat ipse Psalmus. manus meas in praeli
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait ꝓ omĩbus quae tribuit mihi : sed ꝓomĩb
quae retribuit mihi quae igitur p̃ces erant ho¬
minis. ut omniũ donorum dĩ non attributio sed
retributio uocari possit: quae precesserant
hominis. nisi peccata. Retribuit ergo ds̃
bona promalis : cui homines retribuunt mala
rit iste quid retribuat dño & non inuenit: nisi

Expanded text:
Non ait, pro omnibus quae tribuit mihi; sed «pro omnibus quae retribuit mihi.» Quae igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala rit iste quid retribuat Domino, et non invenit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gi. quo carnis concupiscentiae uelut frigore
cohibente torpescunt. &fit hinc ut iustifica¬
tiones dĩ dememoria non labantur. dum ñ
cogitatur aliunde: qm̃fit quod ait apostolus
Carnis ꝓuidentiam nefeceritis in concupiscentiis
inpruina: subiecit. iustificationes tuas nonsũ
oblitus Hoc ẽ ideo nonsum oblitus: qm̃ talis
factus sum: Feruor enĩ cupiditatis obtorpuit.

Expanded text:
gi, quo carnis concupiscentiae velut frigore gi, quo carnis concupiscentiae velut frigore cohibente torpescunt; et fit hinc ut justificationes Dei de memoria non labantur, dum non cogitatur aliunde; quoniam fit quod ait Apostolus, «Carnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis»in pruina;» subjecit, «Justificationes tuas non sum oblitus:» hoc est, ideo non sum oblitus, quoniam talis factus sum. Fervor enim cupiditatis obtorpuit,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. sed utiq interiorib laudabilis & felix
ille defectus. nonueniens ex infirmitate ani¬
mi. sed ex fortitudine desiderii in promissum
dĩ Hoc enĩ ait in eloquiũ tuum: Quomodo
autẽ tales oculi dicunt quando consolaberis
me. nisi cumtali intentione & exultationẽ
oratur & gemitur: Lingua enĩ bonui non
oculi solent: sed oculoꝵ quodãmodo uox
est desiderium orationis. Uerum in eo qđ ait.
quando consolaberis me : tanqua orasse ꝑpeti
quod aut ideo fit ut dulcior ueniat dilatata
iocunditas : aut iste sensus . ẽ. desiderantiũ cum
inspiratio temporis etiam quod subuenienti
breue ẽ : longum ẽ. amanti. Nouit aut̃ dñs
quid quando faciat: qͥ immensura & numero
autem sp̃italib desideriis: carnalia deside¬
ria sine dubitatione frigescunt. Propt̃ hoc
sequitur. Qm̃ factus sũm tanquã uter in
pruina: iustificationes tuas nonsũ oblitus
N imirum enĩ ꝑu̾trẽ. carnẽ mortis huits. ꝑ
pruinã uero caeleste beneficiũ uult intelli¬

Expanded text:
oculis, sed utique interioribus, laudabilis et felix ille defectus, non veniens ex infirmitate animi, sed ex fortitudine desiderii in promissum Dei: hoc enim ait, «in eloquium tuum.» Quomodo autem tales oculi dicunt, «Quando consolaberis me?» nisi cum tali intentione et exspectatione oratur et gemitur? Lingua enim loqui, non oculi solent: sed oculorum quodammodo vox est desiderium orationis. Verum in eo quod ait, «Quando consolaberis me?» tanquam moras se perpeti uousque» ? Quod aut ideo fit ut dulcior veniat dilata jucunditas, aut iste sensus est desiderantium, cum spatium temporis, etiam quod subvenienti breve est, longum est amanti. Novit autem Dominus quid quando faciat, qui in mensura et numero autem spiritualibus desideriis, carnalia desideria sine dubitatione frigescunt: propter hoc sequitur, «Quoniam factus sum tanquam uter in pruina; justificationes tuas non sum oblitus.» Nimirum enim per utrem carnem mortis hujus, per pruinam vero coeleste beneficium vult intelli
Abbreviated transcription (Latin):
in aet̃num : quia non ẽ. in eis gła tẽporalis
hominum uana quȩrentium. sed aeterna
gła. ẽ. breui tẽpore pacientium: & sine fin e
regnantium: Vnde sequitur:
cordis mei sunt. C
nei sunt: & si afflictio cor poris.
naui cormeum ad faciendas iustificationes

Expanded text:
«in aeternum;» quia non est in eis gloria temporalis «in aeternum;» quia non est in eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, cordis mei sunt:» etsi afflictio corporis, navi cor meum ad faciendas justificationes
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia tua in aeternũ. Nonnulli uno
uerbo uolentes dicere. qđ uno uerbo ingreco
positum est: hereditaui interp̃tati sunt: Qđ
& si latinum. eẽ. poss&e: magis significaro
eũ qui dedit hereditatem. qͣuam eũ qͥ accepit:
ut sic essae hereditaui. quomodo ditaui. Meliꝰ
ergo duobus uerbis insinuat᷑ integer sensus :
siue dicatur hereditate possedi. siue dicatur
hereditate adquisiui: non hereditatemos ed head¬
reditate. Si autem quaeritur quid adquisie¬
rit hereditate : testimonia inquit tua. quid
uolens intelligi. nisi ut testis dĩfieret. eiuisq
testimonia confiteretur idẽ. ut martyrdĩfie¬
r& atq eiꝰ martyria dicer&. sicut martyres
dicunt. apatre sibi ctius heres. ẽ. esse collatum :
multiquippẽ uoluer̃. neq potuer̃: Nulli tam̃
potuer̃ : nisi qui uoluer̃. quia non potuis sent.
sidĩ testimonia negare uoluissent. Sedetiam
ipsorum p̃parata .ẽ. uoluntas adño: ideo haec
hereditate se adquisisse iste testatur. & hoc

Expanded text:
ulli uno verbo volentes dicere quod uno verbo in graeco positum est, «Haereditavi» interpretati sunt. Quod etsi latinum esse posset, magis significaret cum qui dedit haereditatem, quam eum qui accepit; ut sic esset «haereditavi,» quomodo, Ditavi. Melius ergo duobus verbis insinuatur integer sensus; sive dicatur, «Haereditate possedi;» sive dicacatur, «Haereditate acquisivi:» non haeriditatem, sed «haereditate.» Si autem quaeritur, quid acquisierit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus haeres est, esse collatum? Multi quippe voluerunt, neque potuerunt: nulli tamen potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum praeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste testatur, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinẽ ponitur hoc uerbum. sicut
tatem relatum est. Sed exempla nobis etiam
de cõmuni locutione hominũ danda sunt: ut
facile intelligatur. Quoͬmodo dicimus. sicut
uixit pater ita & filius: ad similitudinẽ hoc
dicimus. & sicut pecus moritur: ita homo
moritur. Adsi militudinẽ hoc dr̃. Quando
autem dicimus fecit sicut uirbonus. nũqͥd
non ẽ. uirbonus: sed similitudinẽ habet uiri
boni: fecit tanquã iustus. hoc tanquam
nonnegat eum iustum . eẽ. : sed proprietatẽ eꝰ
ostendit: Fecisti sicut senator. Ego non es senator.

Expanded text:
ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicutad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicuttatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator
Abbreviated transcription (Latin):
do cognouerint quid agunt. erubescunt:
Quare laborant: cui laborant: filus meis
inquit. & ipsicui : filuis suis. & ipsi quibus.
filus sius Nemo ergo sibi. Abista ergo con¬
fusione iam conuersi erant: quib dicit apłs
Quam enim głam habebans in his inquibus
nunc erubescitis: confusio ẽ ergo ista tota
uita rerum humanarũ: non ꝑtinens addm̃
Inhac confusione idest in ista babrlonia: capti¬
ua tenetur syon. Sed conuertit dñs captiuita¬
tem syon: & facti sumus inquit sicut consolati.
id ẽ gauisi sumus. tanquã consolationẽ accipi¬
entes. Consolatio non est: nisi miserorum
Consolatio non est: nisi gementiũ. lugentium
Quare quasi consolati. nisi quia ad huc gemimꝰ:
Gemimus inrẽ: consolamur inspe. Cũ transie:¬
Irit res degemitu. gaudium ueni& aeternũ.
ubi non opus erit consolatio. quia nulla mise¬
ria sauciabimur. Quare autem uelut conso¬
lati ait. & non ait consolati. Non semꝑ quasi

Expanded text:
do cognoverint quid agunt, erubescunt. do cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, nabylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi
Abbreviated transcription (Latin):
CONSOLATI Hoc uoluit dicere:
sron: quomodo captiua sion: In angłis aet̾na
in hominib captiua. Non enim om̃s illius ciui¬
tatis ciues captiuisunt: sed qui inde peregri¬
nantur. ipsi captiui sunt. Homo ciuis. ẽ hie¬
i rusalem: seduenditus subpeccato. factus est
peregrinus Deꝓpagine ipsius natũ . ẽ genus
humanũ. & impleuit terras captiuitatis syon.
& ista captiuitas syon quomodo umbra illius
hierłm. umbra illius sion. quam acceper̃ iudȩi
inimagine. infigura fuit incaptiuitate in ba¬
by lonia: & post septuaginta annos redut
ille popłs ad ciuitatẽ suam Septuaginta anni.
significant omẽ tẽpus quod septem dieb uol¬
uitur. Cum autẽ transierit omẽ tẽpus: tunc
redimꝰ & nos ad patriã nr̃am: quomodo ille
populus post septuaginta annos. rediit acap¬
tiuitate babyloniae. Babylonia. ẽ enĩ munđ
iste. Babylonia enim. int̾ p̃tatur confusio.
Uidete sinon.ẽ. confusio. tota humana uita.
Quicquic agunt homines in sp̃e uana: quan¬

Expanded text:
consolati.» Hoc voluit dicere, Sion, quomodo captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmus iste laudem contin& dĩ. &
eodem modo in omĩb suis uersib terminatur
Proinde quãuis hic in laudem dĩ multa dican¬
tur. maxime tam̃ eiꝰ miscđia cõmendatur.
sine cuiꝰ cõmendatione apertissime nullum
psalmum: Memini autemme inpsalmo cente¬
simo quinto qui similiter incipit. qm̃ codex
quẽ intuebar non habet in aeternum. sed in scłm
debemus. Ingreco enim scriptũ est ĩs tts¬

Expanded text:
Psalmus iste laudem continet Dei, et eodem modo in omnibus suis versibus terminatur. Proinde, quamvis hic in laudem Dei multa dicantur, maxime tamen ejus misericordia commendatur, sine cujus commendatione apertissima nullum Psalmum. Memini autem me in psalmo centesimo quinto, qui similiter incipit, quoniam codex quem intuebar, non habet, «in aeternum;» sed, «in sadeberemus: in graeco enim sermone script
Abbreviated transcription (Latin):
tizati estis: xp̃m indiustis. Et scĩ eiꝰ exultatione
exultabunt. Unde exultabunt: unde exulta¬
tione.: quia induti sunt salutari. Non inseenĩ
lux st̃ facti: sed in dño. Namerant ante tenebrȩ.
& ideo subiecit. Ibi suscitabo cornu dauid.:
ut de xp̃o p̃sumatur: ipsa erit altitudo dauid
Cornu enim: significat altitudinẽ: Et qualem
altitudinem. non carnalem. Ideo omĩa ossa
carne inuoluta sunt. Cornu. excedit carnẽ

Expanded text:
tizati estis, Christum induistis» . «Et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Unde «exsultabunt exsultatione?» Quia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante tenebrae . Et ideo subjecit, «Ibi suscitabo cornu David:» ut de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carne
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ pauperes. qui saturantur panib Inuenis
alium mendicũ. inflatum. aut ideo noninflatũ
quia nihil habet: quęrentẽ tamen unde infle¬
tur. Non attendit ds̃ facultatem sedcupiditatẽ.
& iudicat eum scđm cupiditatẽ qua in hiat reb
tẽporalib. non scdm facultatẽ quam non ei
contigit adipisci Inde enĩm dediuitib dicit.
apłs: Diuitib huius scłi precipe. non suꝑbe
sapere. neq sperare in incerto diuitiarum: sed
facile tribuant. communicent: Et uide qui a
hic pauperes sunt: Thesaurit ent inquit sibi
fundamentũ bonum infuturũ : ut apprehen¬
dant ueram uitã Cũ app̃henderint: tunc er̃
diuites. Quando autem non eam adhuc habe:
nouerint se pauperes. Ita fit: ut om̃s humi¬
les sẽs corde. & incaritate germana consti¬
tutos. quic quid habuerint in hoc scło: in¬
ter pauperes suos numeret ds̃ quos saturat

Expanded text:
inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Apostolus: «Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare infacile tribuant, communicent cuhic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat
Abbreviated transcription (Latin):
sumpseris : eris inmenbris illius uiduae quȩ
ẽ. aeccła. dequa dictum ẽ : uiduam eiꝰ benedi¬
cens benedicam: łris & pauper: dequalibus
dictum ẽ. Et pauperes eiꝰ saturabo panibus
Aliquando autem quod non ẽ. p̃termittendum
dicere : inuenis pauperem suꝑbum. & diuitẽ
humilẽ. Cotidie patimur tales. Audis pau¬
perem. quasi gementẽ subdiuite. Et quando
potentior p̃mit diues : tunc illum humilem
uides. Aliquando nectunc : sed tunc suꝑbum
Vnde uides quid. ẽẽt : si aliquid haber&: łrgo
pauꝑ dĩ : in animo. ẽ. non in scło. Procedit ali¬
quando homo habens plenam domũ. u̾beres
t̾ras. multa predia. multũ auri & argenti: no¬
uit quia in ipsis non .ẽ. p̃sumendũ. humiliat
se dõ. facit inde bene. itacor ipsius erigitur
addm̃: ut nouerit quia nonsolũ nihil illi ꝓst̃
diuitiae ipsae. sed& impediunt pedes ipsitis.
nisi ille regat. & ille subueniat. & numeratur

Expanded text:
aesumpseris, eris in membris illius viduae, quae aesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua dictum est, «Viduam ejus benedicens benedicam:» eris et pauper, de qualibus dictum est, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» 26. Aliquando autem, quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur
Abbreviated transcription (Latin):
turabuntur. Dequo saturabuntur : Audi
quid sequitur. Et laudabunt dñm qͥ requir̃
eum: E stote ergo pauperes. estote inmenbris
illius uiduae: non sit auxilium ur̃m nisi
in uno dõ. Pecunia nihil ẽ : non inde auxiliũ
habebitis. Multi ꝓpter pecuniam p̃cipitati sunt:
multi ꝓpterpecuniã pe rierunt. multi ꝓpt̃ pecu-¬
niam multã quȩsiti sunt araptorib Tuti. eẽnt
sinonhaberent quare quȩrerentur. Multi de
amicis potentiorib presũpser̃: ceciderunt illi
dequib p̃sũpser̃ & in uoluer̃ eos qui dese p̃sũp¬
serunt Respicite exempla generis hum ani
Quid magnũ est quod uobis dicitur: non solum
dehis scripturis ea loquimur: legite ea in or¬
I be terrarum. attendite nonp̃sumere depecunia
de amico homine. dehonore & iactantia scłi
Tolle ista omĩa: sed habes illa: Age dõ gr̃ãs. si
contempnis illa: Si autem inflaris inde: noli
attendere. Quando eris preda hominũ. iam
diabolo preda es Si autem dehis reb non p̃¬

Expanded text:
turabuntur.» De quo satiabuntur? Audi quod sequitur: «Et laudabunt Dominum qui requirunt eum.» 25. Estote ergo pauperes, estote in membris illius viduae, non sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniam praecipitati sunt, multi propter pecuniam perierunt: multi propter pecuniam multam quaesiti sunt a raptoribus; tuti essent, si non haberent quare quaererentur. Multi de amicis potentioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non pr
Abbreviated transcription (Latin):
Bene sentit dñs intimentib eũ: Sednũquid sic
time tur ds̃. quomodo & latro: nam & latro
timetur. & bestia timetur. & homo in itstus
& potens: multum timetur. Bene sentiet dñs
intimentib: eum: Sed quomodo timentib: &
iudas traditor xp̃i. sed nonsperauit inmiseri¬
cordia ipsius. Postea enĩ pęnituit eum: quod
adiderit dñm. Et dixit: Peccatii:
sedsi sꝑares inmisccłia eiꝰ quẽ tinuisti. Ille de¬
sperando abrit: & laqueo se suspendit: Ergo
sic time dm̃: ut speres inmiscđia eiꝰ Si times
latronem: ab alio iperas auxiliũ: non abeoquẽ¬
times: Sisic times. poscis auxilium ab eoquẽ
nontimes: aduersus eumquẽtimes. Si sictimes
dm̃. & ideo times dm̃ quia peccator es. accẽptu¬
rus es auxiliũ aduersus dm̃: quo iturꝰ. quid
facturus.: Vis ab illo fugere: ad ipsum fuge
Uis fugere ab irato: fuge ad placatum: P lac̃abis
autem euꝰ s peres inmiscđia ipsius. ate ita
decȩtero peccare caueas. ut dep̃teritis dep̃ceris

Expanded text:
Bene sentit Dominus in timentibus eum: sed numquid sic timetur Deus, quomodo et latro? Nam et latro timetur, et bestia timetur, et homo injustus et potens multum timetur. «Bene sentiet Dominus in timentibus eum:» sed quomodo timentibus euJudas traditor Christi, sed non speravit in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. . Ergo sic time Dominum, ut speres in misericordia ejus. Si times latronem, ab alio speras auxilium, non ab eo quem times: poscis auxilium ab eo quem non times, adversus eum quem times. Si sic times Deum, et ideo times Deum quia peccator es, a quo accepturus es auxilium adversus Deum? Quo iturus es? quid facturus? Vis ab illo fugere? Ad ipsum fuge. Vis fugere ab irato? Fuge ad placatum. Placabis autem eum, si speres in misericordia ipsius; atque ita de caetero peccare caveas, ut de praeteritis depreceris,
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacula aeterna: quos amicos sibi de mam¬
mona iniquitatis in huiꝰ uitae mortalitate fecer̃.
Fis quippe dicit apostolus Sinos uobis sp̃italia
seminauimꝰ.: magnum. ẽ siurã carnalia metamꝰ
Q uodetiam his uerbis dicipotest Sinos uobis
caelestia seminauimꝰ. magnum est si terrena
ura metamus: In caelo ergo respicit caelestia
seminantes: interra autẽm t̾rena reddentes
Tamen humiles: & hos & illos humilia enim
respicit intaelo & int̾ra: quia meminer̃ utriq
quid fuerint ꝑsuam malitiã. quid facti sint per
dñi grãm. Neq enimillis tantũ modo dicit uas
electionis. fuistis enim aliquando tenebrae. nẽ
Non exoperibus. neforte quis extollatur: Sed
etiam seipsum adiungit. consequenter dicens
Ipsius enim sumus figm̃tum: creati in oꝑibus
bonis. dicit etiam seorsum deipsis: qui respi
naturaliter filii irae: sicut & cȩteri. Et iterũ
Fuimus enĩ inquit et nos stulti aliquando & in¬

Expanded text:
tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mamtabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in quid fuerint per suam malitiam, et quid facti sint per ni gratiam. Neque enim illis tantummodo dicit Vas electionis, «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc , non ex operibus, ne forte quis gletiam seipsum adjungit consequenter, dicens, «Illius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui respicinos naturaliter filii irae, sicut et caeteri» . Et iterum: Fuimus enim, inquit, et nos stulti aliquando et in
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nr̃m in excelsis scĩs habitantem: quẽ ad mo¬
dum tamen eosdem scõs humiles sibi & incȩlo
respiciat. qm̃ quae sursum sunt sapiunt. qui spe
soluti sunt carnis uinculo. ut extota uita sua
incaelo iam respicit quos uocauit. & habitat
ineis int̾ra autem respicit quos uocat. ut
habit& in eis. lstos enim possidet caelestia cogi¬
tantes: illos excitat terrena somniantes. Sed
quia difficile optinemꝰ. ut possint & ipsi iã humi¬
les dici qui nondum suaui iugo dñipia colla
iunxer̃: quandoquidem humilia isto loco ut
intelligamus. pertotum textũ psal¬
mi diuinae ammonent litterae: Est & alius in¬
tellectus: quem mecũ caritas ur̃a consider&
Caelos nunc significari arbitror eos. qui sedebunt
super duodecu thronos. & cum dño iudicabunt:
Terrae autem nomine. cȩterã multitudinẽ bene¬
dictorum qui constituentur ad dexterã: ut per
oꝑa miscđiae collaudati. recipiantur ab eis in

Expanded text:
Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmoDeum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt, qui spe soluti sunt carnis vinculo, ut ex tota vita sua in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine caeteram multitudinem benedictorum, qui constituentur ad dexteram, ut per opera misericordiae collaudati recipiantur ab eis in
Abbreviated transcription (Latin):
respicit incaelo & in t̾ra. & excitauit nos etiam
quaerere utrũ eadem incaeło  quae in terra.
an alia in caelo. alia interra humilia respiciat
hoc intelligam scdm apostolum dicentẽ. incarne.
enim ambulantes: non scđ̾m carnem militamus
Arma enim militiae nr̃ae non carnalia: sed poten¬
tia dõ Vnde gͦ potentia. nisi quia sp̃italia.
Cumitaq apostolus & in carne ambulet & spita¬
liter milit& : non mirum si humilitas eiꝰ & in
caelo respicitur. ꝓpt̾ sp̃s libertatem. & in terra
ꝓpt̃ corporis seruitutem: Idem quippe alio loco
dicit. Nr̃a enim conuersatio in caelis ẽ: Ipse itẽ
dicit. optimum sibi esse dissolui & esse cum ap̃o.
manere autem incarne necessarium inquit
ꝓpt̃ uos ꝑ roide quisquis intelligit & conuer¬
sationem apłiquae est in caelis. & incarne man¬
sionem interris. simul oportet intelligat dñm

Expanded text:
«respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in terra humilia respiciat hoc intelligam secundum Apostolum dicentem: «In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus: arma enim militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo» . Unde ergo potentia, nisi quia spiritualia? Cum itaque Apostolus et in carne ambulet, et spiritualiter militet, non mirum si humilitas ejus et in coelo respicitur propter spiritus libertatem, et in terra propter corporis servitutem. Idem quippe alio loco dicit, «Nostra enim conversatio in coelis est» : ipse item dicit, «optimum» sibi «esse dissolvi et esse cum Christo, manere autem in carne necessarium,» inquit, «propter vos» . Proinde quisquis intelligit et conversationem Apostoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib ergo altis habitat.
unde humilia respiciat.
icaelo & interra
An inquib altis habitat: etiam ipsa humilia respi¬
cit: Sic enim exaltat humiles: ut non factat suꝑ¬
bos ltaq & in altis habitat quos exaltat. facitq
sibi eos caelum. hoc est sedem suam: & eos tamen
non suꝑbos sed semꝑ subditos intuendo. etiam
in ipso caelo humilia respicit. inquibus excelsis
habitat. Sp̃s enimꝑisaiam ita loquitur. haec
dicit altissimꝰ in excelsis habitans. in aeternum
enimplanius ẽ. locutus Inscĩs inquit requiem
habens. Sed qui sunt scĩ nisi hunules. qui pueri
laudant dñm: Itaq ad iungit: & pusillanimis
dans magnitnimitatẽ. & dans uitam. qui in humi¬
litate cordis sunt. Inquib scĩs requiem habet:
his pusillanimis dat magnanimitatẽ. Dans utiq
magnanimitatẽ.: excelsos facit: Inquib requiem
habens: in excelsis habitat. Sed quia pusillani¬
mis dat magnanimitatem: eadem excelsa inqͥb
habitat. humilia respicit. Sed humilia inquit

Expanded text:
In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dñsdĩ nr̃ qui in altis habitat. & humilia respicit
incaelo & int̾ra. uolens docere nos quare incęlo
humilia. cuĩ iam sp̃itales magni & iudiciari is
sedibus digni tali significentur eloquio: subie¬
cit statim. Qui erigit a terra in opem. & Ite
stercore exaltat pauperem: ut collocet eum

Expanded text:
noster, qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humilia, cum jam spirituales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stercore exaltat pauperem; ut collocet eum
Abbreviated transcription (Latin):
humilia quae respiciuntur incaelo. Sp̃itales
enunsunt: Omiã iudicant. sed tamen humiles.
ne deiecti iudicentur. quid deseipso singularit᷑:
nonne talia sunt quae commemorat: qui non
sum idoneus inquit uocari apostolus. quia per¬
secutus sum aeccłam dĩ. sed miscdiam consecutꝰ¬

Expanded text:
e humilia quae respiciuntur in coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemorat? «Qui non sum», inquit, «idoneus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei» : «sed miserico
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerat ex me aliquis pueroꝵ scõrum laudantiũ
nomendñi & dicat mihi. Ecce usq in scłm accipio
usq in aet̾num. Cur autem exhoc. & non ante
hoc & ante omĩa scła. sit nomen dñi benedictũ:
Respondebo paruulo: qui non contumaciter quȩ:¬
rit. Vobis dicitur dñici pueri: uobis dicitur.
laudate nomen dñi. Sit nom̃ dni benedictum:
Sit a uobis nomen dni benedictum: ex hoc utiq
ex quo uobis dicitur. Incipitis enim laudare.
sine fine laudate. Ne dicatis. Incipimus qui

Expanded text:
Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis dicitur, domini et pueri, vobis dicitur, «Laudate nomen Domini: sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, n saeculum,» sine fine laudate. Ne dicatis: Incipimus qui
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ & in isto: Si uolumꝰ : nr̃a uoxẽ. Si
uolumus: aure audimꝰ cantantẽ. & corde can¬
tamus. Si autem nolumꝰ : erimꝰ in illo templo
tanquam ementes & uendentes. id ẽ. nr̃a quȩ¬
rentes. Intramꝰ aeccłam: non adea quae pla¬
cent o culis dĩ. Viderit ergo innumero
ur̃o quis quomodo audiat. utrum audiat &
irrideat: utrũ audia t & post seponat. utrum
audiat & cõnson&. idẽ sentiat hic uocem suã.
& adiungat uocẽ cordis sui uoci psalmi huiꝰ.
Tamen uox psalmi huiꝰ nontacet: instruantur
qui possunt immo qui uolunt: Qui nolunt:
non impediant. Cõmendetur nobis humilitas.
unde coepit

Expanded text:
audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non impediant. Commendetur nobis humilitas; inde coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. non in illo corporali. Namillic umbra
erat: in qua demonstraretur quod uenturum
erat. Ideo illud iam cȩcidit. Cecidit ergo domꝰ
orationis nr̃ae : absit. Non enĩ illud templũ
quod cecidit hoc potiut dici domus orationis sed
dequa dictum ẽ: Domus mea. domus orationis
uocabitur omib gentib Audistis entm quid
dixerit dñs iħs xp̃c. Scriptum. ẽ : domus mea
domus orationis uocabitur omib gentib. uos
autem fecistis iltam speluncã latronum. Nũqͥd
dĩ fecerunt ut ruer& tẽplum : sic & illi qͥ male
uiuunt in aeccła catholica : quantũ in ipsis.ẽ.
domũ dĩ uolunt facere speluncam latronum.
nec ideo euertunt templũ. Geni& enim tẽpus.
quando de resti peccatoꝵ suorum foras mittan¬
tur. Hoc autẽ templum dĩ. hoc autẽ corpus
xp̃i. haec congregatio fidelium: unã uocem
hab& . & tanquã unꝰ homo cantat in psalmo
łius uocem iã inmultis psalmis audiuimus.

Expanded text:
veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim quid criptum est, Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus; vos autem fecistis eam speluncam latronum» . Numqulatronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus;