comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr illud nom̃ dignitatis ẽ. hoc eta¬
tis. iubent̾ monogami in cłicũ
eligi. Certe de baptizatis apłi ser¬
mo ẽ. nemo dubitat: sic gͦ om̃ia
quȩ in ordinationẽ querũt᷑ ep̃i.
nõ p̃iudicãt ordinando licet ea
ante baptisia habuerit. Iuerit᷑
enĩ. o quid sit. et nõ q̃d fuerit.
q̃r solũ nom̃ uixoris impediat
q̃d solum pecc̃m nõ fuit: Dicis
qr pecc̃m nõ fuit. iccirco nõ ẽ di¬
missum in baptismate. Rẽ nouã
audio qd pecc̃m nõ fuit ĩ pecẽm
reputabit᷑. om̃ia scorta. et publicȩ
coluuionis sordes. impietas ĩ dm̃
parricidiũ. et incestũ in parẽtes.
atq extͣ ordinarias uolũtates utͥusq
sexrus mutata nat̾a: aͥ fonte pur¬
gantur. uxoris inherebũt macłe.
et lupanaria thalamis p̃feruntur:
Ego ñ tͥ imputo m̾etricũ exercituᷤ.
exoletoꝵ grege. effusionẽ sangͥnis.
et ad instar suis in om̃i ceno libi¬
dinum uolutabra. ⁊ tu mͥ olim
mortuã de sepulcͦ uxorcłam ꝓͣthis

Expanded text:
quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis - iubentur monogami in clerum adlegi. certe de baptizatis apostoli sermo est — nemo dubio tat —: si ergo omnia, quae in ordinatione quaeruntur episcopi, non praeiudicant ante baptisma non habuerit quaeritur enim quid sit, et non quid fuerit quare solum nomen uxoris impediat, quod solum peccatum non fuit? Dicis, quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptismate. Rem novam audio: quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. Omnia scorta, et publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis,
Abbreviated transcription (Latin):
Tał gͦ sit pontifex xͥ. ut qui religiõi
detrahũt: uitȩ eiꝰ detrahere non
audeãt. At nũc plerosq cernimꝰ
uł fauorẽ ppłi in aurigarũ modũ
p̃cio redim̾e. uł tanto om̃iũ hõiũ
odio uiu̾e. ut nõ extorq̃ant pecunia:
q̃d mimi impetͣnt gemitibꝰ. Hec fili¬
oceane sollicito timore ꝑqͥrere. ħ
magistri eccłiȩ custodire debebat.
hos in sacdotibꝰ eligend̾ canones
obseruare. nõ uixta ꝓpria odia. ⁊
pͥuatas simultates. carpentemq
semꝑ auctorẽ inuidiã legem xp̃i
int̾pretari. Uide qͣntũ sit testimo¬
nium huiꝰ quẽ arguũt mariti.
cui p̃t̾ uinculũ ꝯiugale et hoc
ante baptismũ: nichil aliud ab
emulis obici pot̃. Qui p̃cipit nõ
mechandũ: ipse dix̃ et ñ occide:
si nõ mechau̾imꝰ: sed occidimus:
tͣnsgressores legis sumꝰ Qui totã
legẽ seruau̾it et offend̾it in uno.
fit om̃iũ reus. Itaq cũ opposuerĩt
nob̾ uxorẽ ante baptismũ p̃cepta

Expanded text:
ut qui religioni detrahunt, vitae ejus detrahere non audeant. At nunc plerosque cernimus, vel favorem populi, in aurigarum morem pretio redimere: vel tanto omnium hominum odio vivere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi impetrant gestibus. Oceane, sollicito timore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpentemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos a
Abbreviated transcription (Latin):
tuxta greci sermonis ambiguitatẽ
in his om̃ibꝰ testimoniis uxorẽ
potiꝰ intelligi. U iolenta ẽ inquies
et satis dura etiã hec int̾pretatio.
Redde gͥ scͥpture simplicitatẽ suam.
Ne tuis cõtra te legibꝰ dimicemur¬
Querã et aliud. siquis añ baptismũ
habuerit cõcubinã. et illa mortua
baptizatꝰ uxorẽ duxorẽ dilxerit.
utrũ cłicus fieri debeat an non.¬
Respondeb̾. posse fieri: qr ꝯcubinã
habuerit nõ uxorẽ. Conuigales gͦ
tabulȩ ⁊ rura donalia non cottus:

Expanded text:
 Graeci sermonis ambiguitatem, in his omnibus testimoniis uxorem potius intellige. Violenta est, inquies, et satis dura etiam haec interpretatio. Redde igitur Scripturae simplicitatem suam, ne tuis coQuaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam, et, illa mortua, baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus fieri debeat? Respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem. Conjugales ergo tabulae et jur
Abbreviated transcription (Latin):
tarez. u̾to me ad auditores. nichil
uit̾est o boni iudices adu̾sarium
uigilantẽ an dormientẽ ligẽ: nͥ q̃d
faciliꝰ ẽ qͥescenti qͣm reluctãti uin¬
cula innecte. Si apłs nõ cathecu¬
minos in clerũ allegit sed fideles.
Torquebã istiusmodi spicła. ⁊ iuibrã¬
tes hastas in letargicũ dirigebã.
O scitabat tm̃: et quasi ꝑ m̃tis cra¬
pulam ructans ⁊ nausians euome
theum. alt̾a ad titum: in prima
scͥptũ erat. Siqͥs ep̃atũ desid̾at.
bonũ opꝰ desid̾at. o portet gͦ ep̃m
irrep̃hensibilẽ eẽ uniꝰ uxoriᷤᷤ uirũ.

Expanded text:
tares. uerto me ad auditores: \'nihil tares. uerto me ad auditores: \'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innectere. si apostolus non catechumenos in clerum adlegit, sed fideles, torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebtheum, altera ad Titum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. oportet ergo episcopum inreprehensibilem esse, un
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto nouũ fac̃ an ex parte: res¬
pondit ex toto. Deinceps int̾ro¬
gaui. Nichil gͦ uet̾is hominiᷤᷤ in
baptismate reseruat᷑. Mouit cap̃t.
cepi ꝓtinꝰ tex̾e. Si baptisinum
nouum hoĩem fac̃. ex toto nouũ
creat. nichilq in eo uet̾is hom̃is
reseruat᷑ nõ pot̾̃ nouo imputari:
q̃d in uet̾i qͦndã fuit. Primã spi¬
nosolus nr̃ obmutuit. P ostea uero
pisoniano uitio cũ loqui nescuet
tace̾ nõ potuit. sudare tñ frons. pal.¬
lere genȩ trem̾e labia. herete lingͣ.
saliua ficcari. et plꝰ timore ꝗͣ etate
cõtrahi. ẜ rupit aliqũo. Nõ legisti
ab apło uniꝰ ucoris uirũ assumi
in sac̾dotiũ ⁊ rem nõ tp̃ra diffiniri:
qͥa me sillogismꝰ ꝓuocau̾at ⁊ uide¬
bam tẽdere hoĩem ad int̾rogatiũcłas
tortuosas: sua cont᷑ illũ tela iaciebã.
tum. an cathecuminos  responãe
nolebat. E go id ipsum ingerere ⁊ se¬
cundo ac t̾cio sciscitari. niobã pu¬

Expanded text:
\'ex toto nonum facit an ex parte?\' res\'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texenovum hominem facit, et ex toto novum creat, nihilque in eo veteris reservatur, non potest novo imputari, quod in veteri quondam fuit. Primum spinosulus noster obmutuit; postea vero Pisoniano vitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. Sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliva siccari, et plus timore quam aetate contrahi. Erupuit aliquando: Nonne legisti ab Apostolo, unius uxoris virum assumi in sacerdotium, et rem non tempora definiri? quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua contra illum tela iaciebam. tum an catechumenos?\' respondere "nolebat. ego tamen id ipsud ingerere et secundo ac tertio sciscitare. Niobam pu
Abbreviated transcription (Latin):
adr sillogismũ ut qͦcũq me uer¬
terem: strictiꝰ retinerer.U xorem
inqͥt duce̾ pecc̃m ẽ. an nõ Ego
simplex ⁊ qui insidias uitarẽ
nescirẽ: dixi nõ eẽ pecc̃m. Rur¬
sum aliud ꝓposutt. In baptisma¬
te bona oꝑa dimittunt᷑ an mala:
Et in hoc idem simplicit̾ respõdi:
pecẽa dimitti. Cũ me securum
putarẽ ceper̃ mͥ hĩc inde cornua
increscere. ⁊ abscõdite pͥus aciez
dilatari. si inqͥt uxorẽ duce̾ nõ
ẽ pecc̃m. baptismũ aut̃ peccata
dimittit. qͥcqͥd nõ dimitit᷑. reser¬
uatur. Ilico mͥ qͣsi a fortissimo
pugili ꝑcussus ẽẽm. ante oculos
caligo obu̾sari cepit. statĩq recor¬
datus crisippi sophismatis. si m̃ti¬
ris. et quȩ uerũ dicis m̃tiris. et
in me reu̾sus: conu̾̃ti in adu̾sa-¬
rium ꝓpositionis strophã.Iueso
inqͣm te ut respõdeas. baptismũ
hoĩem fac̃ nouũ an nõ. ⁊ uix dedit
q̃d nouũ face̾t. s radatĩ intuli

Expanded text:
dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerdicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego, simplex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimittuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quidquid non dimittitur, reseruatur.\' ilico mihi, quasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, statimque recordatus Chrysippei sophismatis: si mentiris idque uerum dicis, mentiris\' et in memet reuersus conuerti in aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. aut rei imbecillitatẽ ꝓbant.
fac̃. et filiꝰ fac̃ similit̾. Infirmitaᷤ
filii redundat ad patrẽ. Cuncta
gr̃a inqͥt uob̾ et paxx multiplicet̾.
A ultiplicatio ꝓmittit᷑. et a nob̾ pau¬
citas affirmat᷑. Iuoꝵ sit ista nosti
ꝓblemata. Tũc arterus hispaniȩ
ep̃s. homo etate uetus ⁊ sac̾dotio:
unã ante quã baptizaret᷑. alt̾am
post lauacrũ pͥore mortua duã
uaurẽ. et arbitraris eũ contͣ apłi
factũ sententiã qͥ in catalogo uir¬
tutum ep̃m uniꝰ uxoris uirum
p̃ciꝑit ordinandũ: Miror aut̃ te
unũ ꝓtraxisse in mediũ: Cũ oĩs
mũdus his ordinationibꝰ plenꝰ
sit. Nõ dico de prb̃is. Nõ de inte¬
riori gradu: ad ep̃os uenio hos qͦs
singillatĩ uoluero noĩare. tantus
numerus cõgregabit᷑: ut ariminensis
sinodi multitudo suꝑetur. s in¬
decens ẽ: sic unũ tueri ut plu¬
res accusare uidearis. et quem
tium defendas. S ustinui romȩ
a uiro eloq̃ntissimo cornuatũ ut

Expanded text:
adhuc rei, imbecillitatem demonstrant. facit, et Filius facit similiter . Infirmitas Filii redundat ad Patrem. Cuncta Gratia, inquit, vobis et pax multiplicetur . Multiplicatio promittitur, et a nobis paucitas affirmatur. 2. Quorsum ista? Nosti problema tuum: Carterius Hispaniae pus, homo et aetate uetus et sacerdotio, unam, antequam baptizaretur, alteram post lauacrum priore mortua duxit uxorem; \'et arbitraris eum contra apostoli factum sententiam, qui in catalogo uirtutum episcopum unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos uenio, quos si singillatim uoluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, quem tate defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
de spectacło. uenite. Nõ ẽ enĩ ppłs
hñs intelligentiã & rursũ. M u¬
lieres diuites surgite ⁊ audite uo¬
cem meãͦ & in ꝓuerbiis. Aulierẽ
fortẽ qͥs inueniet honorabilior est
p̃ciosis lapidibꝰ quȩ tał ẽ. cõfidit
in ea cor uiri sui. et in eodẽ uolu-¬
mine sapientes mulieres edifica¬
uerunt domũ. insipiens aut̃ de¬
strurit manibꝰ Nec hoc inqͥũt
ep̃is uideat᷑ indignũ: cũ de deo
quoq scͥptũ sit. sic̃ despic̃ uxor
uirũ suũ. sic despex̃ me domuᷤ

Expanded text:
de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despex
Abbreviated transcription (Latin):
yneram fili oceane ui
fore putabam: ut indulgen¬
tia principis calũniã susti-¬
neret reoꝵ. et de carceribꝰ exeun¬
tes post sordes ac uestigia cathena-¬
rum dolerẽt alios relaxatos. In
eugłio audit inuidꝰ salutiᷤᷤ alienȩ.
A mice si ego bonꝰ qͣre ocłs tuꝰ neqͣme
Cõclusit ds̃ om̃ia sub pecc̃o. ut oĩbꝰ
misereat᷑: ubi habundaũ pecc̃m:
suꝑhabundaũ. gr̃a. Cesa s̃ egipti
pͥmogenita: et ne uim̃tũ quidẽ
ifrłiticũ in egipto delictum ẽ. et
cõsurgit mͥ canina heresis atq
emortua. uiꝑa cõtritũ cap̃t leuat.
quȩ nõ ex parte ut añ ꝯsueuerat.
gare sanguine suo: et tã ꝓfũdas
scełum pristinoꝵ muri corp̃ribꝰ
atq am̃is cicatrice. ut medicina
illiꝰ attemiari nõ queant. qͥd aliud
agit. nisi ut xp̃s frustra mortuꝰ
sit. frustra aut̃ mortuꝰ ẽ si aliqͥͦs
nõ pot̃ uiuificare. m̃titur ioħs
baptista. et digito xp̃m et uoce de¬
monstrans. ecce agnꝰ dĩ ecce qͥ tol¬

Expanded text:
am, fili Oceane, fore putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reorum et de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in euangelio audit inuidus salutis alienae: amice, si egobonus, quare oculus tuus nequam? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, gare sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes Baptista et digito Christum et uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tol
Abbreviated transcription (Latin):
multas. D ñs diluuiũ in habitare
fac̃. Dentes eitis sic̃ grex detõsarũ.
quȩ ascender̃ de lauacro. om̃s ge¬
mellos hñtes ẜ infecũda nõ ẽ ĩ eis.
Si nõ ẽ infecunda: nec sterił. Om̃s
hñt ub̾a lacte rorantia q̃ cũ apło
possũt dicẽ. filioli mĩ quos it̾um
parturio. donec xp̃s formet᷑ ĩ uob.
et lac uob̾ potũ dedi nõ escã. Mi¬
cheas de baptismi gr̃a uaticinat᷑.
Ipse au̾tet et miserebit᷑ nr̃i. Dem̾¬

Expanded text:
nus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobchaeas de baptismi gratia vaticinatur: Ipse avertet, et miserebitur nostri: deme
Abbreviated transcription (Latin):
in iudiciũ incidat diaboli. O portet
aut̃ eũ et testimoniũ bonũ hab̾e
ab his qͥ foris s̃: ut nõ in obpbriũ
incidat et lag̃um diaboli. Ad titũ
statĩ in pͥncipio hȩc mandata po¬
nuntur. Huiꝰ rei gr̃a reliqui te
crete. ut ea quȩ deerãt corrigas.
et ꝯstituas ꝑ ciuitates prb̃os sic̃
ego tͥ disposu. siqͥs ẽ sine cͥmine.

Expanded text:
ncidat diaboli. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur: huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea, quae deerant, corrigas et constituas per ciuitates presbyteros, sicut ego
Abbreviated transcription (Latin):
lentum. nõ ꝑcussorẽ. nõ turpis
lucͥ cupidũ. s hospitalẽ beniuo-¬
lum. prudentẽ. iustũ. scm̃ cõti-¬
nentem. obtinentẽ eũ qui scd̃m
doctrinã ẽ fidelẽ sermonẽ. ut pos¬
sit exhortari in doctrina sana ⁊
cõtradicentes reuincẽ. In utraq¬

Expanded text:
ntum, non percussorem, non turpis lucri cupidum, sed hospitalem, benevolum, prudentem, justum, sanctum, continentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem; ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere » . In utraq
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to lanarius maledicta sua. que ad¬
Ad que breuit̃ ex parte respondi. et
libelli eiꝰ uob̃ misi exemplaria laciꝰ
opꝰ cũ oportuũ fuerit pͥmo missurꝰ
tp̃re. In quo illud caui: ne in quoꝗͣ.
delirantis imꝑiti: m̃daciũ ac uecor-¬
diam ꝯfutarẽ. menĩto mĩ scẽ. Ac
uenerabił papa uide qͣntũ te diligã.
ut ne ꝓuocatꝰ quidẽ uolueri respõ¬
dere. nec credã tuũ eẽ : qđ in altero
forte rep̃hendem. Pr cõmunis: sup¬
plicit̃ de salutat.

Expanded text:
nto Lanariusnto Lanariusad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum opportunum fuerit, primo missurus tempore. in quo illud caui, ne in quoquamdelirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum esse, quod in altero forte reprehenderem. frater Communis suppliciter te salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
et honorando in .xͦ fr̃ĩ et ꝯp̃sbitero
ieronio: augustinꝰ in dño salutẽ.
Audiui ꝑuenisse in manꝰ tuas litt̾as
meas s qđd adhuc rescripta ñ me¬
rui. nequaqͣm inputauerĩ dilec-¬
tioni tue. aliqͥd̃ ꝓcul dubio impe¬
dim̃ti fuit. Unde agnosco a me dnmn
pociꝰ dep̃candũ ut tue uoluntati
det fabultatẽ mittendi qđ rescͥpse-¬
ris. Nã rescribendi iã dedit. quia
cũ uolueris facillime potĩs. Etiã
hoc ad me sane ꝑlatũ. utrũ quidẽ
credẽ dubitaui. s hinc qͦ tͥ aliquid
utrũ scrib̾em dubitare nõ debui.

Expanded text:
i et conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris; nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui.
Abbreviated transcription (Latin):
testor hoc me ñ fecisse. S si forte aliqͣ
in aliquibꝰ script᷑is mĩs reꝑiunt᷑ in
quibꝰ alit̃ aliquid quã tu sensisse re¬
a me scriptũ eẽ puto te deb̾e cognoscẽ.
Aut si cognosci nõ pot̾ cradẽ. Ita sane
hoc dix̾im. ut ego ñ tm̃ paratissimꝰ
sim. si quid te in meis scͥptis mou̾it
fr̃ne acciꝑe. qđ contͣ sentias. aut de
correctione mã. aut de ipsa beniuo¬
lentia gainsurꝰ. uerũ &̃ hoc a te postu¬
lẽ ac flagitẽ. O si licuiss. et si ñ coha
possĩmꝰ simul simꝰ conseruari studeas
et augeri ac ꝑf̾ici. et rescͥta qͣmuis
rara nõ sꝑnere. Saluta obsequio m̃õ
sime et honorande in xp̃o fr̃.¬
Nõ UeRE⁊.

Expanded text:
c me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse rea me scriptum esse puto te debere cognoscere aut, si cognosci non potest, credere. ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis mouerit, fraterne accipere, quid contra sentias, aut de correctione mea aut de ipsa tua beniuolentia gauisurus, uerum etiam hoc a te. postulem ac flagitem. 0 si licuisset etsi non cohabipossimus, simul simus, conseruare studeas et augeri ac perfici et rescripta quamuis rara non spernere. saluta obsequio meo ssime et honorande merito fratno uere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iq pontifice. paulinũ antioche¬
ne
cipri. que nũc cõstantia dr̃. Q uoꝵ
epiphantũ etiã hospitẽ habuit:
paulinũ in aliena manentẽ domo.
nõ familiȩ. nõ possessionũ. nõ ali¬
cuiꝰ rei quȩ ad scłm ꝑtinet memor.
sola si dici pot̃.⁊ incomitata. ad he¬
remum antonioꝵ atq pauloꝵ ꝑ
gere gestiebat. T̃ andẽq exacta hye¬
me. aꝑto mari. redeuntibꝰ ad eccłias
suas ep̃is: ipsa uoto cũ eis. ⁊ defidio
nauigabat. Cuid ultͣ differo: Des¬
cendit ad portũ. fr̃e. cognatis. affi-¬
nibus ⁊ qd his maiꝰ ẽ. lib̾is ꝓseq̃n¬
tibus. et clem̃tissimã matrẽ pietate
uincẽ cupientibꝰ lã carbasa tende¬
bãtur. ⁊ remoꝵ ductu. nauis ĩ altũ
ꝓtrahebat᷑: paruus toxociꝰ supplices
manꝰ tendebat in littore. rutina
iã nubił ut suas expectaret nup¬
tias. tacens fletibꝰ obsecrabat.⁊ tñ
illa ficcos ocłos tendebat ad celum.

Expanded text:
Christique pontifices: Paulinum, AntiocheChristique pontifices: Paulinum, Antiochenae Cypri, quae nunc Constantia dicitur, quorum Epiphanium etiam hospitem habuit, Paulinum in aliena manentem doma qnon familiae, non possessionum, non alicuius rei, quae ad saeculum pertinet, memor sola — si dici potest- et incomitata ad heremum Antoniorum atque Paulorum pergere gestiebat. tandemqme, aperto mari, redeuntibus ad ecclesias suas episcopis, et ipsa voto cum eis ac desiderio navigavit. Quid ultra differo? Descendit ad portum, fratre, cognatis, affinibus, et quod his majus est, liberis prosequentibus, et clementissimam matrem pietate vincere cupientibus. Jam carbasa tendebantur, et remorum ductu navis in altum protrahebatur. Parvus Toxotius supplices manus tendebat in littore. Ruffina jam nubilis, ut suas exspectaret nuptias, tacens fletibus obsecrabat. Et tamen illa siccos tendebat ad coelum oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ita se ꝯu̾tit ad dñi seruitutẽ.
ut mortẽ eiꝰ uidet᷑ optasse. Q uid gͦ
referã amplȩ ⁊ nobił domꝰ. ⁊ qͦndã
opulentissime õs pene diuitias in
pauꝑes erogatas. : quid eiꝰ in cũctos
cdem̃tissimũ am̃um ⁊ bonitatẽ ẽt
in eos qͦs nunꝗͣ uid̾at euagantem :
qͥs inopũ moriens. nõ illius uestibꝰ
obuolutꝰ ẽ. qͥs cłicoꝵ. nõ eiꝰ facul¬
tatibꝰ sustentatꝰ. qͦs curiosissime
tota urbe ꝑqͥrens. dãpnũ putabat.
si qͥsquã debił ⁊ esuriens cibo su¬
stentaret᷑ alt̾iꝰ. Spoliabat filios. et
int̾ obuirgantes ꝓpinqͦs maiorẽ se
Nec diu potuit excelsi ap̃d scłm ge¬
neris ⁊ nobilissime fͤamilię uisita-¬
tiones. ⁊ freq̃ntiã sustin̾e. A erebat
honore suo ⁊ ora laudantiũ declina¬
re. ac fuge̾ festinabat. Cũq oriẽtis
et occidentis ep̃os. ob qͣsdã eccłiaꝵ
dissensiones. romã imꝑiales litt̾e
cõtraxissẽt: uidit admirabileᷤ uiroᷤ

Expanded text:
retur, ita se conuertit ad domini seruitutem, retur, ita se conuertit ad domini seruitutem, ut mortem eius uideretur optasse. quid ergo referam amplae et nobilis domus et quondam opulentissimae omnes paene diuitias in pauperes erogatas? quid in cunctos clementissimum animum et bonitatem etiam in eos, quos numquam uiderat, euagantem? quis inopum monens non illiusm uestibus obuolutus est, quis clinicorum non eius facultatibus susten-I tatus? quos curiosissime tota urbe perquirens damnum putabat, si quisquam debilis et esuriens cibo sustentaretur alterius. expoliabat filios et inter obiurgantes propinquos maiorem se Nec diu potuit excelsi apud saeculum generis et nobilissimae familiae uisitationes et frequentiam sustinere. maerebat honore suo et ora laudantium declinare ac fugere festinabat. cumque orientis et occidentis episcopos ob quasdam ecclesiarum dissensiones Romam imperiales litterae contraxissent, uidit admirabiles uiros
Abbreviated transcription (Latin):
sit: s qͦ ꝯtẽpnentibꝰ mirabilia. Scłi
hoĩes suscipiũt eos qͥ his pollẽt pͥui¬
legiis: nos laudamꝰ qͥ ꝓ saluatore
ista despexerĩt.⁊ mirũ in modũ qͦs
hñtes paruipendimꝰ. si hab̾e nolue¬
rint: p̃dicamꝰ. his inqͣm orta ma-¬
ioribꝰ et fecũditate atq pudicicia
et totiꝰ urb̾ testimonio. cũ quinq
lib̾os edidisset. blesillã suꝑ ciuus
morte eã rome ꝯsolatꝰ sum: pauli
et rerũ suarũ pãmachiũ reliquit
heredem. ad quẽ suꝑ obitu eiꝰ paruũ
libellũ edidimꝰ: custochiũ. q̃ nũc
in scĩs locis uͥginitatis et eccłiȩ: mo¬
nile p̃ciosum ẽ: Rufinã q̃ unma-¬
turo fun̾e: piũ matͥs am̃um con-¬
sternauit: et toxciũ. pꝰ quẽ pa-¬
rere desiuit. ut intellig̾es eã ñ diu
seruire uoluisse officio cõrugali. sed
mariti desidio. qͥ mares optabat li¬
beros obedisse: postqͣm uir mortuus
est. ita eũ planx̃ ut ꝓpe ipsa more¬

Expanded text:
sint, sed quo contemnentibus mirabilia. saeculi sint, sed quo contemnentibus mirabilia. saeculi homines suspiciunt eos, qui his pollent priuilegiis; nos laudamus, qui pro saluatore ista despexerint. et mirum in modum, quos habentes parui pendimus, si habere noluerint, praedicamus. his, inquam, orta maioribus et fecunditatė ac pudicitia et totius urbis testimonio, cum ! quinque liberos edidisset—Blesillam, super cuius morte eam Romae consolatus sum, Paulinet rerum suarum Pammachium reliquit heredem, ad quem super obitu eius paruum libellum edidimus, Eustochimñ, quae nunc in sanctis locis uirginitatis et ecclesiae monile pretiosissimum est, Rufinam, quae inmaturo funere pium matris animum consternauit, et Toxotium, post quem parere desiuit, ut intellegeres eam non diu seruire uoluisse officio coniugali, sed mariti desiderio, qui mares optabat liberos, oboedisse —, postquam uir mortuus est, ita eum planxit, ut prope ipsa more
Abbreviated transcription (Latin):
ad honores. s ꝓ dñi fide eos parui
pende. Uere qd pollicitꝰ ẽ serins suiᷤ
et ancillis saluator reddidit in p̃¬
senti. Nã quȩ uniꝰ urb̃ contẽpsit
głiam: totius orb̃ opimone cele¬
bratur. Quã rome habitantẽ nullꝰ
extra romã nou̾at: latentẽ ĩ bethleẽ
et barbara et iymana t̾ra miratur.
Cuiꝰ enĩ gentis hoĩes ad scã loca nõ ue¬
niunt. : qͥs aut̃ in scĩs locis p̃t̾ saulã.
q̃d plꝰ int̾ hoĩes miraret᷑ inuenits et
sic̃ int̾ multas geminas. p̃ciosissima
ita cũctoꝵ uͥtutes et potentiã sua
sublenabat᷑. Latebat. ⁊ nõ latebat. fu
qͣsi umbra seqͥtur. ⁊ appetitores sui
deserens: appetit ꝯtẽptores. S qͥd ago
narrandi ordinẽ p̃t̾mittens. : Dum
in singłis teneor: nõ seruo p̃cepta
dicendi. Tali gͥ stirpe gen̾ata. iũcta¬
q uiro toxocio. qͥ enee ⁊ uilioꝵ altis
et ipse uiliꝰ a magno dimissum nom̃¬
piliox ħ dicimꝰ nõ qͦ hñtibꝰ grandia

Expanded text:
ad honores, sed pro domini fide eos parui pendere -, uere, quod pollicitus est seruis suis et ancillis saluator, reddidit in praesenti. nam quae unius urbis contempsit gloriam, totius orbis opinione celebratur; quam Romae habitantem nullus extra Romam nouerat, latentem in Bethlem et barbara et Romana terra miratur. cuius enim gentis I homines ad sancta loca non ueniunt? quis autem in sanctis locis praeter Paulam, quod plus inter homines miraretur, inuenit ? et sicut inter multas gemmas pretiosissima ita cunctorum uirtutes et potentias sua subleuabatur. latebat et non latebat. fugi uirtutem quasi umbra sequitur et adpetitores sui deserens adpetit contemptores. sed quid ago? narrandi ordinem praetermittens, dum in singulis teneor, non seruo praecepta dicendi. Tali igitur stirpe generata iunctaque uiro Toxotio, qui Aeneae et Iuliorum altisset ipse Iulius, a magno demissum nom habentibus grandia
Abbreviated transcription (Latin):
dione deleunt. Nos nichil lauda¬
bimus nͥ q̃d ꝓpͥum ẽ. et de puris¬
simo scẽ m̃tis fonte ꝓfert᷑ Q uãqͣm
dñs atq saluator in eugłio doceat
apłos sciscitanteᷤᷤ qͥd sͥ reddit̾us sit
qui om̃ia sua ꝓ nomine eiꝰ dimmi¬
serant. centuplũ in p̃sentiarũ re-¬
cepturos. ⁊ in futo uitã et̾nã. ẜ x qͦ¬

Expanded text:
dione delevit. Nos nihil laudadione delevit. Nos nihil laudabimus, nisi quod proprium est, et de purissimo sanctae mentis fonte profertur. Quanquam Dominus atque Salvator in Evangelio doceat Apostolos sciscitantes quid sibi redditurus sit, qui omnia sua pro nomine ejus dimiserunt: centuplum in praesentiarum recepturos, et in futuro vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
dantium. s qͥcqͥd dicturꝰ sũ ꝓ testi¬
monio dice̾ ⁊ minꝰ eiꝰ ẽẽ m̾itis. ꝗͣ
totꝰ orb̾ canit: sac̾dotes mirantur.
uͥginũ chori de sid̾ant. monachoꝵ
et pauꝑum turba deplangit. U ult
lector breuit̃ eiꝰ scire uͥtute. Om̃s
suos pauꝑes. pauꝑior ipsa dimisit.
Nec mirũ de ꝓximis ⁊ familiola. ꝗͣ
in utroq sexu de seruis ⁊ ancillis
in fr̃es sor oresq mutau̾at ista pro¬
ferre: cũ eustochiũ uͥgmẽ ⁊ deuotã
ap̃o filiã. in cuiꝰ ꝯsolationẽ libellꝰ
hic cudit̾: ꝓcul a nobili gen̾e. sola
fide ⁊ grã diuitẽ reliq̃rit. Carpamꝰ
gͥ narrando ordinẽ. Alii altius
repetant. ⁊ ab incunabuł eiꝰ ipsis¬
q ut ita dicã crepundiis matrem
blesillam. ⁊ rogatũ ꝓferant patrẽ.
quoꝵ alt̾a scipionũ graccoꝵq ꝓie¬
nies ẽ. alt̾ ꝑ õs grecias usq hodie.
et stematibꝰ et diuitiis. ac nobili¬
tate. a gam̃nonis fert̾ sanguinẽ
trahere: qͥ decennali troiam obsi¬

Expanded text:
dantium, sed, quidquid dicturus sum, pro testimonio dicere et minus eius esse meritis, quam totus orbis canit, sacerdotes mirantur, uirginum chori desiderant, monachorum et pauperum turba deplangit. uult lector bremter eius scire uirtutes ? omnes suos pauperes pauperior ipsa dimisit. nec mirum de proximis et familiola, quam in utroque sexu de seruis et ancillis in fratres sororesque mutauerat, ista proferre, cum Eustochium, uirginem et deuotam Christo filiam, in cuius consolationem libellus hic cuditur, procul a nobili genere sola fide et gratia diuitem reliquerit. Carpamus igitur narrandi ordinem. alii altius repetant et ab incunabulis eius ipsisque, ut ita dicam, crepundiis matrem Blesillam et Rogatum proferant patrem - quorum altera Scipionum Gracchorumque progenies est, alter per omnes Graecias usque hodie et stemmatibus et diuitiis ac nobilitate Agatrahere, qui decennali Trojam obsi
Abbreviated transcription (Latin):
cedar int̾pretat᷑: cũ mũdꝰ ĩ malig¬
no positꝰ sit. et sic̃ tenebre ciꝰ: ita
et lum̃ eiꝰ. luxq in tenebris luceat:
et tenebre eã nõ cõp̃hender̃. U nde
et illud crebriꝰ inferebat. Aduena
sum et ꝑegͥna: sic̃ om̃s patres mĩ.
Et it̾um. Cupio dissolui: et ẽẽ cũ xͦ.
Quotiẽs aut̃ infirmitate corpuscłi.
qͣm incredibili abstinentia. ⁊ du¬
plicatis cõtrax̾at ieniniis uera-¬
batur: hoc in ore uoluebat. Subicio
corpꝰ ñm. ⁊ in seruitutẽ redigo.
ne aliis p̃dicans. ipsa reꝓba inue¬
miar. Et bonũ ẽ uinũ nõ bibere:
et carnẽ nõ manducare. ̾ humi¬
liaui in ieiunio am̃am meã & totũ
lectũ m̃m. u̾sasti in infirmitate. ꝓ̾
u̾sata sũ in miseria: dũ mͥ infigit᷑

Expanded text:
ar interpretatur 691 cum mundus in maligno positus sit; et sicut tenebrae illius, ita et lumen ejus ; luxque in tenebris luceat et tenebrae eam non comprehenderunt Unde et illud crebrius isum et peregrina sicut omnes patres mei, et iterum: cupio dissolui et esse cum Christo. quotiens autem infirmitate corpusculi, quam incredibili abstinentia et duplicatis contraxerat ieiuniis, uexabatur, hoc in ore uoluebat: subicio corpus meum et in seruitutem redigo, ne aliis praedicans ipsa reproba inueniar, et: bonum est uinum non bibere et carnem non manducare et: humiliaui in ieiunio animam meam et: totum lectum meum uersasti in infirmitate et: uersata sum in miseria, dum mihi infigit
Abbreviated transcription (Latin):
insignior. Graccoꝵ stirps. soboles
scipionũ. pauli heres: cuiꝰ uoca-¬
bulum trahit. M ecetiȩ papiriȩ ma-¬
tris affricani. u̾a ⁊ germana ꝓie-¬
mez: rome p̃tulit bethleem. et
auro tecta fulgentia. informis luti
uilitate mutauit. Nõ meremꝰ q̃d
talẽ amisimꝰ: s gr̃as agimꝰ quod
habuimꝰ. immo habemꝰ. Deo enĩ
uiuũt om̃ia: et qͥcqͥd refertur ad
dñm. in familiȩ num̾o cõputatur.
Cuãqͣm amissio illiꝰ celestis domus
habitatio sit. quȩ qͣndui in corp̃re
flebili querebat᷑ dicens. heu mͥ. qa
ꝑegͥnatio m̃a ꝓlongata ẽ habitaui
cũ habitantibꝰ cedar: multũ ꝑ egri¬
nata ẽ am̃a mã. Nec mirũ si plan-

Expanded text:
insignior, Gracchorum stirps, suboles Scipionum, Pauli heres, cuius uocabulum trahit, Maeciae Papiriae, matris Africani, uera et germana progenies, Romae praetulit Bethlem et auro tecta fulgentia informis luti uilitate mutauit. non maeremus, quod talem amisimus, sed gratias agimus, quod habuimus, immo habemus — deo enim uiuunt omnia et, qDominum, in familiae numero computatur. Quamquam amissio illius, coelestis domus habitatio sit; quae quamdiu in corpore flebili querebatur, dicens: Heu mihi, quia peregrinatio mea prolongata est, habitavi cum habitantibus Cedar, multum peregrinata
Abbreviated transcription (Latin):
gant nõ u̾ba in script̾is cõsidãda:
sed sensũ Uicesimi pͥmi psalmi
iuxta hebreos id ipsum exordiũ ẽ
heli. lamasabacthani. qd int̾pre¬
quisti. Reddãt rationẽ cur. Latr.
translateres int̾posuer̃. respice me.
si duo u̾ba s̃ addita. Audiant ⁊
ame nõ ꝑiclitari eccłtar̃statutum.
si cełitate dictantis : aliqua u̾ba
dimiserim. Longũ ẽ nũc euol
derint. qͣnta dimiserĩt: quȩ in
exẽplaribꝰ ecłie obelis. astericiꝰq
distincta s̃. Illud enĩ qd legimꝰ
in isaia. Bs̃ qui ht̃ sem̃ ĩ sion.
et domesticos in ierłm: solent
hebrei deridẽ. cũ audierĩt. Nec
nõ etiã ⁊ nos post descͥptionem
luxuriȩ stantia putauer̃. hec ⁊
nõ fugientia. Reuera sens̃ retho¬
ricus. et declamatio tulliana. S
qͥd faciemꝰ ad autenticos libros. in
quibꝰ hec nõ fuer̃ asc̾pta. ⁊ cet̾a hiᷤᷤ
similia. e ue si ꝓferre nitam̃: infi¬
nitis libris opꝰ ẽ. Porro qͣnta dimi¬

Expanded text:
gant non uerba in scripturis consideranda, gant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium estheli lama zabtani, quod interprequisti? reddant rationem, cur septuaginta translatores interposuerint: \'respice me\'si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimi
Abbreviated transcription (Latin):
res paterẽt. Luchas uir apłicus
et eugłista. scribit stepħm pͥmũ
descendit iacob in egiptũ. ⁊ de¬
functus ẽ ipse. ⁊ patres nr̃i. et
tͣnslati s̃ in sichem.⁊ positi s̃ in
sepulchro q̃d emit abrahã p̃cio
arenti a filiis emmor filii sichem.
Hic locꝰ in genesi: multo alit̾ inue¬
nitur. qd scilicet abrahã em̃it ab
efron etheo filio saar iuxta ebro.
qͣdip̃głntis draginis argenti. spe¬
luncam duplicẽ: et agrũ circa.
iacob cũ uxoribꝰ et filiis suis po¬
suisse tab̾nacłm. añ salem urbẽ
siccimoꝵ. que ẽ in t̾ra canaan et
habitasse ibi: et emisse partẽ agri.
in qͦ habebat tentoria ab emmor
patre sichem. centũ agnis: et sta
tuisse ibi altare. ⁊ inuocasse dm̃
isrł. Abraham nõ emit specĩt
ab emmor patre sichem. sed ab efr
filio saar. Nec sepultꝰ ẽ in sichem.
sed in hebro: que corrupte dr̃ ar-¬
emptꝰ ab abraham. sed a iacob. Dit
obtrectatores mei querãt. ⁊ intelli-

Expanded text:
res paterent.\' Lucas, uir apostolicus res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, prdescendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum tuisse ibi altare, et invocasse ibi Deum Israel . Abraham non emit specum ab Emor patre Sychem: sed ab Ephron filio Seor: nec sepultus est in Sychem, sed in Hebron, quae corrupte dicitur Aremptus ab Abraham, sed a Jacob . Difobtrect
Abbreviated transcription (Latin):
nõ udit. nec auris audiuit. nec in
cor hom̃is ascendit. q̃ p̃parauit ds̃
diligentibꝰ se. Solẽt in isto loco apo¬
criphoꝵ qͥdam deliram̃ta sectari
et dicẽ. q̃d de apochalipsin eccłiȩ te¬
stimonium sũptũ sit. cũ in isaia
iuxta hebraicũ ita legat᷑. A scło nõ
uidit ds̃ absq te. q̃ p̃parasti expe-¬
te miscd̾iã. Intelligimꝰ uñ sũp
monibꝰ indicauit. In epła ad ro
isaia ꝓpħa sum̃s. ecce inquit ponã
in sion lapidẽ offensionis.⁊ petrã
scandali. Discordat a tͣnsilatione
uet̾i. et tñ cũ hebraica u̾itate cõ¬
est. Nõ ut lapidi offensioni occur-¬
retis. neq ut petre ruine. cũ apłs
quoq petrꝰ hebreis pauloq cõsen¬
tiens: ita posuit. Incredulis aut̃
lapis offensionis et petra scandali.
ex qͥbꝰ uniu̾sis ꝑspicuũ ẽ apłos
et eugłistas. in int̾pretatione ue¬
terum scͥpturarũ sensus q̃sisse:
nõ u̾ba. Nec magnoꝑe de ordine
sermonibꝰ curasse: cum ĩtellectui

Expanded text:
it, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Solent in hoc loco Apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Esaia iuxta Hebraicum ita legatur: A seculo non vidit. Deus absque te quae prate misericordiam. » Intelligimus unde sumptmonibus indicavit. In Epistola ad RomIsaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » , discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate conest: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui
Abbreviated transcription (Latin):
bñ dñr. que si ad u̾bũ tͣns feres. ĩ
latino nõ resonãt. et e regione que
ap̃d nos placẽt: si u̾tantur iuxta
ordinẽ: ap̃d illos displicebũt. Sed
sitates in epła ⁊ tͣnslatione repre¬
hendant. ipsiꝰ epłe ponã greco ser

Expanded text:
r, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed sitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Gr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet sacram̃tũ: alit̾ tͣnstuler̃.
an danda potiꝰ uenia. ut hom̃ibꝰ
iuxta sententiã iacobi dicentis
Multa peccamꝰ om̃s. et fiqͥs ĩ u̾bo
nõ peccat.⁊ iste ꝑfectus ẽ uir. pot̃
refrenare om̃e corpꝰ Illud uͦ q̃d
in eodẽ eugłista scribit᷑: et ueñ.¬
et habitabit in ciuitate. q̃ dr̃ na¬
zareth: ut impleret᷑ q̃d dictũ ẽ
ꝑ ꝓpħam : qͥa naz areus uocabit᷑.
respondeat de tali loco fastidiosi
estimatores om̃iũ tractatoꝵ ubi
leger̃. discantq in isaia positum.
Cur hoc omiser̃ septuaguita. si nõ
licet u̾bũ tͣns ferre ꝓ u̾bo. sacͥlegũ
ẽ uł celasse uł ignorasse mist̾iũ¬

Expanded text:
pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir, potens refrenare omne corpus? illud uero, quod in eodem euangelista scribitur: et ueniens habitauit in ciuitate, quae dicitur Nazaream, quia Nazareus uocabitur, respondeant logodaedali et fastidiosi aestimatores omnium tractatorum, ubi legerint, discantque in Isaia positum. cur hoc omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro uerbo, sacrilegium est uel celasse uel ignorasse mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
añ faciẽ meã: qͥ p̃parauit uiã tuã.
in malachia in fine positũ ẽ. Seq̃ns
aut̃ q̃d infert᷑. Uox clamantis in de¬
serto. et cet̾a: in isaia legimꝰ & qͦm̾
marchus statĩ in pͥncipio uoluminiᷤ
sui posuit sic̃ scͥptũ ẽ ĩ isaia ꝓpħa:
ecce mittã angłm ñm. q̃d nõ scri¬
bitur in isaia ut diximꝰ sed ĩ ma¬
lachia. nouissimo duodecĩ ꝓpħaꝵ:
soluat hanc q̃stiuncłam imꝑtta p̃¬
sũptio: et ego erroris ueniã dep̃cabor.
Idem marchus induc̃ ad phariseos¬
saluatorẽ loq̃ntẽ. N unqͣm legistis
dei. sub abiathar pontifice. ⁊ panes
ꝓpositionis comedit. quibꝰ ñ licebat
uesci nͥ sac̾dotibꝰ. Legimꝰ samuelem.
siue ut cõmuni habet᷑ titulo regnoꝵ
libros: ibiq reꝑiemꝰ nõ abiathar sc̃p¬
tum eẽ: s abimeletꝰ pontificẽ. qui
postea a doec. cũ cet̾is sacdotibꝰ saule
iubente ꝑcussus ẽ. ꝑgamꝰ ad apłm
Paulũ qͥ scribit ad corinthios: si enĩ
cognouissẽt: nunqͣm dñm głie cru

Expanded text:
ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissent, numquam dominu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ statĩ sit subiunctũ q̃d inter¬
pretat᷑ puella. ⁊ͥ dico surge. Ar-¬
guant eugłistam m̃dacii quare
adlid̾it. tibi dico cũ in hebreo
tm̃mͦ sit. puella surge: sed ut¬
uocantis et imꝑantis expͥm̾et:
adlidit. tͥ dico. Rursũ ĩ matħo
redlitis a ꝓditore uida. armm: ar¬
genteis. et empto ex eis agͦ figłi
scribit᷑: tũc impletũ ẽ qd scrip¬

Expanded text:
imque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: sed utuocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli scribitur: tunc inpletum est, quodscrip
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ modicꝰ es. ut sis in milibꝰ uida.
in hebreo paruulꝰ es in mulibꝰ iuda.
gelista enĩ dicx̃. q̃d nõ sit paruulus
in ducibꝰ uida. cũ e regione sit po¬
situm: paruulꝰ qͥdem et modicꝰ es.
sed tñ de te mͥ paruo et modico: egre¬
elegit infirma mundi ds̃.: ut con¬
fundat fortia. P orro qd seqͥtur: qui
nõ ut eugłistas arguã falsitatis. Hoc
qͥppe impioꝵ ẽ: celsi. porphirii uilia¬
ni. sed ut rep̃hensores mõs arguã
imꝑitie. ⁊ impetrẽ ab eis ueniam.
ut cõcedãt mͥ in simplici epła.: q̃d
in scͥpturis scĩs uelint nolit: apłis
cõcessuri s̃. Marchus discipłs setͥ:

Expanded text:
legitur \'modicus es, ut sis in milibus Iuda\', in Hebraeo \'paruulus es in milibus Iuda\'gelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egreelegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, d
Abbreviated transcription (Latin):
et dedi eos in agͦ figłi: sic̃ con-¬
stituit mͥ dñs. Hoc in ieremia
penitꝰ nõ inuenit̾: s ĩ zacharia.
aliis multo u̾b̾. ac toto ordine diᷤ¬
crepante. uulgata qͥppe editio. ita
se habet: et dicã ad si bonum ẽ
corã uob̾: date m̃cedẽ mͥ aut re¬
nuite. ⁊ appender̃ m̃cedẽ meani
Pone illos in cõflatorio: et cõsid̾a si¬
ꝓbatũ sit. sic̃ ꝓbatꝰ sum ab eis
Et tuli. deaxtr. argenteos: et misi eos
in domo dñi in ꝯflatorio. Quantũ
et pene diu̾sa  dixxi in qͥt ad eos.
S i bonũ ẽ in ocłis ur̃is afferte m̃ce¬
dem meã. ⁊ si nõ: qͥescite: et appẽ¬
derunt m̃cedẽ meã. xxxx. argẽteis.
et diã dñs ad me. ł roice illud ad
statuariũ. decoꝵ p̃ciũ q̃d app̃ciatꝰ
sũ ab eis.& tuli .axx. argenteos.
ieremiã posuit. S absit hoc de pe
tentias dogmatũ ponere Ueniamꝰ
ad ałd erꝰdẽ zacharie testimoniũ:
q̃d ioħs eugłista sumit uixta he¬
braicam ueritatẽ. Uider̃ in quẽ¬

Expanded text:
et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus » . Hoc in Jeremia penitus non invenitur, sed in Zacharia, aliis multo verbis, ac toto ordine discrepante: Vulgata quippe Editio ita se habet: « Et dicam ad eos: si bonum est coram vobis, date mercedem mihi, aut renuite. Et appenderunt mercedem meam Pone illos in coprobatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum et paene diuersa: et dixi, inquit, ad eos: si bonum est in oculis uestris, adferte mercedem meam; et si non, quiescite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. et dixit dominus ad me: proice illud ad statuarium, decorum pretium, quod adpretiatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedtentias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uide
Abbreviated transcription (Latin):
latini: et aspiciẽt ad me ꝓhis q̃
illuser̃ siue insultauer̃. Discrepat
latio et tñ sermonũ uarietas. sp̃s
unitate ꝯcordat. In matħo quoq
legimꝰ dñm p̃dicantẽ apłis fugã.
et ipsũ ⁊ achariȩ testimonio ꝯfirmãtẽ.
scͥptũ ẽ ait. ꝑcutiã pastorẽ: et oues
disꝑgent᷑. At in .Lxmr. et ĩ hebreo:
multo alit̾ ẽ. Nõ enĩ ex ꝑsona dĩ
dr̃ ut eugłista uult: sed ex ꝓpħȩ
dm̃ patrẽ rogantis. ꝑcute pastorẽ.
et disꝑgent᷑ oues. et in hoc ut ar¬
bitror loco iuxta qͦrundã prudẽ-¬
tiam eugłista piacłi reus ẽ quod
ausus sit ꝓpħe u̾ba: ad dĩ referre
ꝑsonã. Scͥbit supͣdictꝰ eugłista ad¬
angłi monitũ tulisse ioseph. par-¬
uulum et matrẽ eiꝰ. ⁊ intrasse
egiptũ. ibiq mansisse usq ad obi¬
tum herodis: ut impleretur q̃d
nõ hñt. sed in osee ꝓpħa iuix ta
isrł. et dilexi eũ. ⁊ ex egipto uo¬
caui filiũ mm̃. ꝓ qͦ in eodẽ loco

Expanded text:
Latini: et aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat latio, et tamen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiam pastorem et oues dispergentur. at in Septuaginta et in Hebraeo multo aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scangeli monitum tulisse Ioseph puerum et matrem eius, et intrasse in Aegyptum, ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut impleretur quodnon habent, sed in Osee iuxta Israel est, et dilexi eum, et ex Aegypto vocavi fil
Abbreviated transcription (Latin):
in ut̾o habebit. ⁊ pariet filiũ. ⁊
uocabũt nom̃ eiꝰ ẽmanuhel. qͦ.
ũba calumniamur. utiq nõ est
ipsũ habebit. et accipiet nec uo¬
cabunt. et uocabitis. Porro ĩ hebreo
scͥptũ legimꝰ. Ecce uͥgo ꝯcipiet. ⁊
pariet filiũ. et uocabit nom̃ eiꝰ
emmanuhel. Nõ achaz qͥ argue¬
batur infidelitatis. nõ iudei qui
erãt dñm negat᷑i: sed uocabit
inqͥt ipsa q̃ cõcipiet. ipsa uͥgo q̃
pariet. In eodẽ eugłista legimus
herodẽ ad aduentũ magoꝵ fuisse
turbatũ.Scribisq ⁊ sacdotibꝰ cõ¬
gregatis: sciscitatũ ab eis uͥ ꝯᷤ
nasceret᷑. Illosq respõdisse ĩ beth-¬
leem uide. sic enĩ scriptũ ẽ. ĩ ꝓpłia¬

Expanded text:
in utero accipiet et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uirgo concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in p