comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autem et uiderunt
et oderunt et me et patre
meum. Qui non solum
presentem usq ad mortẽ
crucis oderunt: sed etiam¬
post resurrectioneni eius
miserunt persecutionem
apłis. et predicationem re¬
gui celestis sp̾uerunt. Et
factum est ut rediret acre¬
pto regno. Significat tẽ¬
maifestissima et enunẽ¬
tissima claritate uenturꝰ
est. qui eis hunulis appã¬
ruit cum diceret. Riegnũ
meuni non est de hoc mũdo.
Et iuissit uocari seruos
quibz dedit pecuniani. ut
sciret quantum quisq ne
gociatus essz. Ut sciret in¬
quit. Non quod lateat eñ
cui uerissime dictum est.
Dñe tu omnia scis: s sci¬
re dicitur. scire omnes fac̾e.
Tunc enĩ omniũ opera et
cogitationes palam oĩb
ostenduntur. Quoinodo
hoc est scire uos faciat.

Expanded text:
Nunc autem et viderunt Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderunt, sed post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat temnifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut scgotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, quomodo s eum , hoc est, scire faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe et resurrectionem
suan. aperuit illis sensũ.
ut intelligerent scͥpturas.
Qna naiqz quai gre¬
ci ninam uocant. decem
dragnus appenditur. Et
omius sancte scripture ser¬
mo quia uite celestis per¬
fectionem suggerit: quasi
numeri centenarii pond̾e
fulgescit. Et ait illis. Ne¬
gotiamini dumi uenio.
Uerba inquit legis et ꝓ¬
phetarum nustica inter¬
pretatione discussa pplis
afferte. atq ab eis fidei ⁊¬
fessionem morumqz pro¬
bitatem recipite. iuxta ꝙ
psalmista sius auditoribz
precipit dicens. Sumite
psalmum. et date tympa¬
nuni. Hoc est laude predi¬
cationis in cordis intenti-¬
one percipite. et deuotionẽ
operis incarnus castigati¬
oue redibete. Tympanun
quippe est pellis in ligno
extenta. Pellis uero in li¬
gno extenta. caro est nr̃a
ad exemplum domuinice
crucis afflicta. Cuies ãt
eius oderant illum. et mi¬
serunt legationem post il
lum dicentes. Nolumus
hunc regnare sr̃ nos. Ci¬
de quibz alibi protestatur.

Expanded text:
quippe, resurrectionemque quippe, resurrectionemque suam aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationemlum, dicentes: Nolumus hunc regnare super nos. Cide quibus alibi protestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Et cui uenienti iero¬
solunam conciuelãt. O sã¬
na filio dauid. benedictus
qui uenit in nomine dñi.
rex israel. Longinqua regi¬
o ecclesia est ex gentibz. de
qua eidem nobili homini
qui loquitur. ego autem
constitutus sum rex abeo:
dicitur a patre. Postula a
me et dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam. et possessio¬
nem tuam terminos terre.
Que uidelicet hereditas et
possessio. bifaria ratione
regio longinqua uocatur.
Uel quia a finibus terre
clamat ad dominum. uel
quia longe est a pecratoribz
salus. Et cun deus ubiqz
sit presens. louge tamen
ab eoꝵ sensu qui ydola co¬
lunt uerus deus abest. S¬
qui erant longe. facti st̃
prope in sanguine xpisti.
Uocatis autem decem ser¬
us sius: dedit illis decem
inas. Denarius nume¬
rus ad legen pertinet. ꝓ¬
pter decalogum. Docat
itaq pater fanuilias decẽ
seruos: quia elegit disci¬
pulos per litterain legis ĩ¬
butos. Dat illis decem
mnas. quia legis dicta
spiritualiter ĩtelligenda
reuelat. Post passionem

Expanded text:
ei . Et venienti Jerosolymam concinebant: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus. De qua eidem homini nobili, qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo ; dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videlpossessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Squi erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi. Vocatis autem decem servis suis dedit illis decem minas, etc. Denarius numerus ad legem pertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem
Abbreviated transcription (Latin):
erspicue ostendit
dominus quare su¬
expediat scire apłis. ut pen¬
dule expectationis in certo
semper euni credant ẽẽ uen¬
turum. quem ignorant
quando uenturus sit. Et
non dixit. quia nescimus
qua hora dominus uẽturus
sit. sed nescitis. Uidelicet se¬

Expanded text:
Perspicue ostendit ominus quare pediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis lectio recitata. Sed
ne aliquibz ip̃a eius pla¬
uicies alta fortasse uidea¬
tur: eam sub breuitate
transcurrimus quatinꝰ
eus expositio ita nescien¬
tib fiat cognita: ut tainẽ
scientibz non sit ouerosa
Quia uiris luxuria ĩ lũ

Expanded text:
is est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris lux
Abbreviated transcription (Latin):
didit. maiorem dilectio¬
nen nemo halet. ut asai
suam ponat quis ꝓ ami¬
cis sius: fit ex hoc ⁊seques
quod idem iste euͣngelista
iohaunes ĩ epistola sua di¬
cit: ut quemadmodũ ip̃us
pro nobis animan suam
posuit. sic et nos deleamus
pro fratribz anunas pon̾e.
diligentes utiq ĩuicem. si¬
cut ip̃e nos dilexit: qui pro
nobis animain posuit.
Magna dignatio. Cum
seruus bonus esse ñ possit.
nisi precepta domuni sui
fecerit: hunc amicos suos
uoluit ĩtelligi. unde seru
boni possĩt probari. S ut
dixi ista dignatio est: uc̃l
doniuius quos nouit ẜurs
suos. dignetur dicere ami¬
dienti ip̃e diturus e̾. eugẽ
serue bone. qũi ĩ paucis fui¬
sti fidelis suꝑ multa te con¬
stituam. ĩtra ĩgrudium
donun tui; Potest igitur
esse seruus et amicus: qui
seruus est bonus. Sed qd̃
sequitur attendanius. Iam
non dico uos seruos. quia

Expanded text:
distis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amidienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus est bonus. 2. Sed quod sequitur attendamus. Jam non dico vos
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos ĩuicem diligamus.
et quicquid aliud precepit
faciemus. qm̃ quicquid
aliud est hic habenus.
quippe ista dilec¬
tio. ab ea dilectione qua
se ĩuicem diligunt hoĩes
sicut homines. Naui ut
discerneretur: adunctũ
est. Sicut dilexi uos.Ut
quid enimi nos diligit xp̃e.
nisi ut possimus regnare
cum xp̃o: Ad hoc ergo ⁊ nos
ĩucem diligamus. ut di¬
lectionem nostran discer¬
uamus a ceteris qui non
ad hoc se ĩuicem diligunt.
quia nec diligunt. Qui
autem se propter deui di
ligunt: ip̃i se diligunt.
Ergo ut se diligant: deũ
diligunt. Non est dilectio
in homnubz omiubz. Pau¬
ci se ꝓpterea diligunt: ut
sit deus omnia in omnibz.

Expanded text:
ut nos invicem diligamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
iue dicatur prece¬
ptum siue manda¬
tum: ex uno uerbo greco
utrumq ĩterpretatur qd̃
est entole. Iam uero istã
sententiain et antea dixe¬
uos. ut et uos diligatis ĩ¬
uicem. Huius itaqz man¬
dati repeticio. cõmendatio
est. Nisi quod ibi. manda¬
tum inquit nouum douo¬
bis. Hic autem. hoc est in¬
quit mandatum meum.
Ibi tanquam non fuerit
aute tale mandatum. hic
tanquam non sit aluid eiꝰ
mandatum. Sed ibi dcm̃
est nouum. ne ĩuetusta te
nostra ꝑseueraremꝰ. Hic
dictum est meum ne con¬
tempnendum putareniꝰ.
Quos autem hic ita dĩx.
hoc est manda tum meum.
uelut non sit aliud. quid
putanius fratres mei:
Nunquid nam solum eiꝰ
de ista dilectione mandatũ
est. qua diliginus ĩuicẽ.
Nonne est et aliud maiuᷤ
ut diligamus deum: Au
uero de sola nobis deus di¬
lectione mandauit. ut a¬
lia non requiranus: Sz
Plenitudo legis caritas.
Ubi ergo caritas est: quid
est quod possit de esse : Ubi
autem non est: quid est ꝙ
ceptum domini teneauius

Expanded text:
Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixevos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria Plenitudo legis est charitas; ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est quid est quod aeceptum Domini teneamus,
Abbreviated transcription (Latin):
re et castigare memiuerĩt.
Nai sequitur. Lucerua
corporis tui est oculus tu¬
us. Corpus quippe dicit
opera que palami cunctis
apparent. oculum uero
ip̃am mentis intentionẽ
que opeuatur. et de cuius
merito eadem opera lucis
an tenebrarum sint oꝑi
discernuntur. sicut ipse
consequenter exposuit di¬
cens. Si oculus tuus fu¬
erit simplex: totum corpꝰ
tuum lucidum erit. Si
autem nequam fuerit:
etiam corpus tuuu tene¬
brosum erit. Si inquit
pura rectaq intentione
que potes agere bona stu¬
dueris: lucis profecto st̃
opera que facis. etiai si
coram homunib ĩperfectio¬
nis aliquid halere uidean¬
tur. qm̃ diligentib deum
onuua cooperantur in bo¬
num. hiis qui scd̃m propo¬
situm uocati sunt sancti.
Si auten peruersa est in¬
tentio que precedit: pͣnum
est omine opus quod seqͥt᷑
quãius rectum esse uide¬
atur. Uide ergo ne lumeñ
quod nnte est tenebre sint.
Id est ne ip̃a cordis intentio
que lumen est anime uicui

Expanded text:
re et castigare meminerint. re et castigare meminerint. Nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti . Si autem perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
e se ipso dominus
hec loquitur. oste¬
dens et si supra dixerit
nullum generationi ne¬
quam nisi signum ione
dandum: nequaqua ni
tamen lucis sue clarita¬
tem fidelib occultandã.
I p̃e quippe luceruain ac¬
cendit: qui testain o hu¬
mane nature flãma sue
diuuitatis ĩpleuit. Qmͣ
ꝓfecto lucernam nec cre¬
dentib abscond̾e. nec mo¬
dio supponere. Hoc est sub
mensura legis includere.
uel in terra uuius iudee
gentis terminos uoluit
cohibere. Sed supra can¬
delabrum ĩ quit. ut qui ĩ¬
grediuntur lumẽ uideant.
Candelabrũ ecclesiam dic̃.
Cui luceruam suꝑposuit
quia nostris in frontib
fidem sue ĩcarnationis
affixit. ut qui ecclesiam
fideliter ingredi uoluerĩt:
lu men ueritatis palain
queant ĩtueri. Qua sen¬
tencia iudeoꝵ quoq pro¬
ceres condempnat. qui si¬
gna querentes exterius.
aꝑ.. tam lucis ianuam
noluerint intrare creden¬
do. Deniqz precepit ne o¬
pera tantum modo. sed ut
cohorte tiones et ip̃as etiã
cordis intentiones mũca¬

Expanded text:
e seipso Dominus haec loquitur ostendens, etsi supra dixerit nullum generationi nequam, nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit: quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes, et ipsas etiam cordis intentiones munda
Abbreviated transcription (Latin):
sciente patre fanilias fur
domum perfodit. quia dũ
a sui custodia sp̃us dormit.
ĩprouisa mors ueniens
carnis nostre habitaculũ
irrumpit. Et eum quem
dominum donius ĩuen̾it
dormientem necat: qui a
cum uentura dampna
sp̃us minime p̾uidet. hũc
mors ad supplicium nes¬
cienten rapit. Ffuri autẽ
resisteret si uigilaret: quia
aduentum iudicis qui oc¬
culte animain rapit pre¬
cauens. ei penitendo occur¬
reret. ne ĩpenitens periret.

Expanded text:
enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominus domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidit, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret.
Abbreviated transcription (Latin):
agitur: restat ut quisq̃s
ille est spe ad supernam pa¬
triam tendat. nequaquã
se a uiciis ꝓ mundi hone¬
state contineat. Quia et¬
si quedam bona aliquando
ꝓ honestate ĩchoat: ĩ eius
tamen ĩtentione non debet
permanere. nec per bona o¬
pera presentis mundi gli¬
am querere. sed totain spẽ.
ĩ redemptoris sui aduentu
constituat. Unde et ꝓtinuᷤ
subdit. Et uos sules ho¬
minib expectantib dñm
suum quando reuertatur
a nuptiis.

Expanded text:
agitur, restat ut quisquis agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis.
Abbreviated transcription (Latin):
Lumbos eium precingimꝰ :
cum carnis luxuriã ꝑ con¬
tinentiam coartamus. S¬
quia minus est mala nõ
agere. nisi etiam quisq
studeat et bonis operib in¬
sudare.: ꝓtuus addit᷑. Et
lucerne ardentes ĩ manib
ur̃is. Iucernas quippe ar¬
dentes ĩ manib tenemus:
cuu per bona opera proxi¬
mis nr̃s lucis exempla.
monstramus. De quibz
profecto operib dñs dicit.
Luiceat lux nr̃a corã hõib.
ut uideant opera ur̃a bona.
et glificent patrem ur̃m̃n
qui ĩ celis est. Duo aute
sunt que uibentur. Et lũ¬
los restringere. et luc̾nas
tenere. Ut et mundicia sit
castitatis ĩ corpore: et lu¬
nien ueritatis ĩ operatione.
Redemptori et enimi nr̃o.
unum sine altero placere
nequaqmͣ potest. Si aut
is qui bona agit. ad huc
luxurie ĩ quinamenta nõ
deserit: aut is qui castita¬
te p̾minet. nec dum se per
bona opera exeiret. Nec ca¬
stitas ergo magnum est
sine bono opere: nec opus
bonum est aliquid sine ca¬
stitate. Sed et si utrumq

Expanded text:
Lumbos enim precingimus cum carnis luxuriam per continentiam coartamus». Squia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
non dico uos seruos. quia ser¬
uus nescit quid faciat dñs
eius: Ita nomen constituit
anuci: nt auferat serui. Nõ
ut ĩ uno utrumq maneat.
sedut alterum altero dece¬
dente succedat. Quid est
hxc: Ira ne cum piecepta fe
ceruus. serui non erimuᷤ:
Ita ne tunc serui non erimꝰ.
quando boni serui fuerimꝰ:
duo sunt timores qui faci¬
unt duo genera timentium:
sic due sunt seruitutes que
faciunt duo genera seruoꝵ.
Est timor quem perfecta ca¬
ritas foras mittit. et est a-¬
lius timor castus ꝑmauẽs
in seculum seculi. Unde¬

Expanded text:
non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quandoduo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Il
Abbreviated transcription (Latin):
et ceca ad sepulchrum sc̃i
eligii quondam oblata dũ
tem. cutellum etiam uel
expergefacta. nouai cepit

Expanded text:
et caeca ad sepulcrum sancti Eligii fuit quondam oblata; quat, cultellum etiam vel expergefacta, oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ritum filii nascentis ab¬
solueret. et reparata patriᷤ
liungua infantis gloriam
testaretur. Quid autem
de continentie eius
uirtute. quid de amore
iusticie loquar. cui sicut
legitur inimitabilis ui¬
ctus. et luce ipsa carior
ueritas fuit: Conuersatꝰ
enim in deserto. uestitum
habens de pilis cameli. et
zouaui pelliciam cura lũ¬
bos suos. locustas edebat
et mel siluestre. ut incre¬
paturus hominum mala
nullam penitus haberet
uel in ueste uel in epulis
uoluptatem. Deniq tã¬
ta eius mentem diuine
legis enuilatio possidebat:
ut et prauitatem ꝑfide
geuerationis prophetico
uigore corriperet. et aucte¬
ritate feruentis in se sp̃s
rantem. M̾aluitqz uir be¬
atissimus sub denintia¬
tione iusticie furentis su¬
cumbere gladio: qmͣ re¬
ticere ueritatem cuiuᷤ ma¬
nifestare uenerat auctorẽ.

Expanded text:
ritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spirirantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tudiuem uenisse credendũ
est. Sed attentius animo
recondendum est. quia si¬
cut nato domino pastoribz
apparens angelus ait. ecce
euuangelizo uobis gau¬
dium magnum quod erit
omni populo. quia uatꝰ
est uobis hodie saluator
qui est xpistus dominus:
ita et angelus nasciturũ
zacharie predicens iohan¬
nem. et erit inquit gau¬
dium tibi et exultatio. et
multi in natiuitate eius
gaudebunt. Erit enini
magnus coram donuno.
utriusq natiuitas
festa deuotione celebrat᷑
Sed in illius tanquam ĩ
xpisti domni. tanquam ĩ
saluatoris mundi. tanqmͣ
n filu dei onpotentis.
tanquaui insolis iusticie
natiuitate. onni populo
gaudium enuangelizatͤ
in huius autem tanquã
in precursoris donuni. in
serui dei exiiiiii. in lucerne

Expanded text:
tudinem venisse credendum tudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucern
Abbreviated transcription (Latin):
recursoris domini¬
natiuitas sicut sacratis¬
sima lectionis enuange¬
lice prodit historia. mul¬
ta nuuraculoꝵ sullimica¬
te refulget. Quia ninu¬
rum decebat. ut ille quo
maior inter natos mulie¬
rum nemo surrexit. ma¬
iore pre ceteris sanctis in
ipso mox ortu uirtutum
ibare claresceret. Senes
ac dui infecundi parente ᷤ
dono nobilissime prolis
exultant. Ipsi patri queni
incredulitas mutum red¬
diderat. ad salutandum
noue preconem gracie. os
et lingua reseratur. Nec
solum facultas deun be¬
nedicendi restituitur. sed
de eo etiam prophetandi
uirtus augetur. Excitati
faia facti. omines uicun¬
admuiratione. ac metu ꝑ¬
celluntur omnium qui
audiere curumquaq ad
aduentum noui prophete
corda preparantur. Unde
merito sancta per orbem
ecclesia que tot beatorum
martyrum uctorias quib
ingressum regni celestis
meruere frequentat: huiꝰ
solun modo post doniui
etiam natiuitatis diem
celebrare consueuit. Quod
nullateuus sine enuange¬
lica auctoritate inconsue¬

Expanded text:
ecursoris Dominnativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicinadmiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consue
Abbreviated transcription (Latin):
qui magistro meo petro apo
stolo tuo dedisti locũ impe¬
trandi apudte que desiderat:
tu suscita hanc puellam qͥa
tua est creatura. et ñ est aliꝰ

Expanded text:
qui magistro meo apostolo tuo Petro dedisti locum impetrandi apud te, quae desiderat. Tu suscita hanc puellam, quae tua est creatura, et non est alius
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos a quibz sumitur
ĩmortales et ĩcorruptibi¬
les facit. id est societas
ip̃orum sanctoꝵ: ubi pax¬
erit et unitas plena atz
perfecta. Propterea quip¬
pe sicut etiam aute nos
hoc ĩtellexerunt honines
dei: dominus noster ih̃us
xp̃us corpus et sangui¬
nem suum ĩ eis rebz cõ¬
mendauit. que ad unum
aliquid rediguntur. Ex
multis naniqz granis
unus panis conficitur:
et ex multis racenus ui¬
num confluit.

Expanded text:
os a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit: id est societas ipsa sanctorum, ubi paxerit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam hoc ante nos intellexerunt homines Dei, Dominus noster Jesus Christus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis granis unus panis sit, et ex multis acinis vinum confluit.
Abbreviated transcription (Latin):
pelleretur: dixit. Unus est
deus quẽ colimus. cui sacͥ-¬
ficium pie deuotionis of-¬
ferimus. Unde ne credas
me aut aliquem fr̃m me-¬

Expanded text:
elix dixit: Unus est Deus, quem colimus, cui sacrificium piae devotionis offerimus: unde tu ne credas, aut me aut aliquem fratrum meo
Abbreviated transcription (Latin):
due ostendit uultui dei
pro nobis. et miseretur se¬
cundum humanã substã¬
decebat ut nobis eẽt
pontifex. sc̃s. innocens. ii¬
pollutus. segregatus a pec
catorib et excelsior celis
factus. Non eramus dig¬
ni. nec promerebamur ha¬
bere talem pontificẽ: sed
necesse erat nob̾. ut talẽ
haberemus pontificem. qͥ
cẽt sc̃s in int̾iore homine.
innocens manib. impol¬
lutus corpore. segregatus
a peccatorib. id est ab oĩ
pecc̃o immunis. et a comi̾¬
satione peccatorum sepa¬
tatus. In hoc fuit segrega¬
tus a peccatorib: quia a¬
lii homines cũ pecc̃o con¬
cipfumtꝰ ⁊ey et nascuntur
et ab hoc scło cũ pecco tͣnͣ¬
seunt. hic autem ñr pon

Expanded text:
due ostendit vultui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substadecebat ut nobis esset pontifex sanctus, innocens, impolcatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem, sed necesse erat nobis ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiori homine innocens manibus, impollutus corpore, segregatus a peccatoribus, id est ab omni peccato immunis et a conversatione peccatorum separatus. In hoc enim fuit seperatus a peccatoribus, quia alii homines cum peccato concipiuntur et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt, hic autem sin
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Qd̃ uero quidam co
plurali numero acr uentes:
utrũq recipi potest. Xp̃c eñĩ
pontifex nr̃. non ꝑ alium
pontificem maiorẽ se acce¬
dit ad dm̃ patre. sed ꝑsemet¬
ip̃m: ideoci potest saluare
in se credentes.. Et. iii.¬
otest et ita intelligi.
qd̾ dicit saluare in ꝑ¬
ecuũ potest: accedentes ꝑ
semet ip̃m addm̃. Hos qui¬

Expanded text:
. Quia vero quidam codplurali numero accedentes, utrumque recipi potest. Christus ergo pontifex noster, non per alium pontificem majorem se accedit ad Deum Patrem, sed per semetipsum, ideoque potest salvare in se credentes. Potest et ita intelligi quod dicit, salvare in perpetuum potest accedentes per semet
Abbreviated transcription (Latin):
trem: qui mediator ñr exi¬
stens. assistit uultui deip
preces nr̃as ad patrem. Un¬
de sacerdotes ecclesie altars
assistentes dicunt. Suscipe¬

Expanded text:
trem quia mediator existens astat vultui Dei pro preces nostras ad Patrem. Unde sacerdotes Ecclesiae altari assistentes dicunt: Suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
esus autẽ. cui pat̾ dixit
Quiure iurando tu es sacer¬
dos in et̾num. eo qd̃ mane¬
at in et̾num: semptt̃num
habet saserdotiũ. Duas po¬
nit hic differentias beatus
finem sicut sacerdos legis.
et quia iure mranclo suũ
sacerdotium possesurus est
Quia enĩ sacerdos legis mor¬
talis erat: plures facti st̃
sacerdotes in ip̃a lege. sicut
aaron et filii enis. idcirco
qd̃ morte preuenti ꝓhiberẽ¬
tur ꝑmanere in sacerdotio.
Mortuis eñĩ patrib. succede¬
bant filii in locũ ip̃orum.
h̾s autẽ solus qui immor¬
talis est sempit̾num habet
sacerdotiũ: nec ulrũ habere
poterit subsequentẽ. eo qd̃

Expanded text:
us cui Pater dixit cum jejurando, Tu es sacerdos in aeternum, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. Duas ponit hic differentias, beatus finem sicut sacerdos legis, et quia cum jurejurando suum sacerdotium possessurus est. Quia enim sacerdotes legis mortales erant, plures facti sunt sacerdotes in ipsa lege, sicut Aaron et filii ejus, idcirco quod morte praeventi prohiberentur permanere in sacerdotio. Mortuis enim patribus, succedebant filii in locum ipsorum; Jesus autem solus, quia immortalis est, sempiternum habet sacerdotium, nec ullum habere p
Abbreviated transcription (Latin):
si uiri. Posthec uero cum in
eundo nulla mora fieret.
agmina mone coꝵ cũ ple¬
be t̾ritorii aurelianensis ob¬
iuam eis processerũt mili¬
ario a monasterio in loco
qui dicitꝰ uetus floriacus
Ibiq cũ gaudio et leticia
atq honore magno excepe¬
tunt corpora scorum supͣ¬
dictorum sub die quinto

Expanded text:
 12. Post haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto
Abbreviated transcription (Latin):
martis. et iussit eam
ad duci cũ filiis suis. Cui dix.
est: et exhortatio tua cru-¬
delitas est. Et conu̾sa ad fi¬
lios suos dixit. uidete filii
celum. et sursum aspicite:
suis. Pugnate pro animab

Expanded text:
Martis, jussitque eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: est, et exhortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et sursum aspicite suis. Pugnate pro animabus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui magno impetu fero¬
citer facto: sportam in qͣ
beati uiri cinis portabat᷑
apprehendit. Quem uir do¬
mini aigulfus moderata¬
studuit correptione casti¬
gare: atcs ab illicita p̾sum¬
ptione reuocare. S ed ille ꝙ̃
lumen amissum cõtristabat.
peret. Pronunciauit q se tã¬
te fidei ẽẽ: ut qͥcquid pete¬
ret sc̃s benedictus domino
sibi annuente tribuere pos

Expanded text:
qui magno impetu feroqui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderatastuduit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, peret; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedictus, Domino sibi annuente tribuere pos
Abbreviated transcription (Latin):
te. decussa caligine cecita¬
tis. lumen sibi diu negatũ
cepit aspicere: et datorem il¬
lius. simulq beatũ benedi-¬
ctum magnis laudum uo-
aliud in eodem loco comũ¬
gere: ut quante sc̃itatis eẽt:
cuius cinis portabatur oft̃e¬
deret. nanq debilis qui ere¬
ctus ire nequibat. ꝑt̾ram re-¬
pendo se trahens. utpote qui
om̃ium menbrorũ officio
destitutus erat aduentẽ: im¬
plorans auxilium ab om̃i¬
potente deo ꝑfamulum eiꝰ
benedictum. Itaq mirom.
ceperunt se nerui diu cõ-¬
tracti extendere: et aridi diu
meatus uenarũ sanguinis
inundatione humectari.
ato ita deo uolente accep¬
to robore. letꝰ suꝑ pedes con¬
stitit: et curatorẽ suum
magnis uocib benedixit.
Qui locꝰ hactenus basilic̃a
retinet domino in honor̃e
ri placuisset:aliud predi¬
olum adeunt. mille quin¬
gentis ferme passibz a mo¬
nasterio ad qd̃ tendebant
aliquantulũ eis requies¬
cere placuisset: obuiam
eis quidam cecꝰ factus est.

Expanded text:
te discussa caligine caecitate discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocialiud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore Bri placuisset, aliud praediolum adeunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ac ꝑsequi conatur rece¬
dentes: iunctis sibi longo¬
bardoꝵ auxiliis. Hac icaq¬
famuli dei uisione accepta.
formidantes alicuius in cõ-¬
moditatis tristem accessum.
aspiciunt retroandent q se
re dignatus est: ut illa eis
ad locum destinatũ deferre
precipet. Quorum precibus
diuine pietati annuere li¬
tenebraꝵ densitate ita eos
occuluit. ut sibi quidem
nil obesset. ꝑsecutorib uero
eoꝵ omnem facultatem se
inueniendi auferret. Sic¬
q famuli dei malorum ti¬
laboriose. salubrit tamen tã¬
to cõfecto itinere: in p̾diolũ
qd̃ lam diuerterunt bono¬
diũ nomine. sitũ in pago
aurcli anensi. lassitudine co¬
gente. In quo loco dũ paulis¬
ꝑ indulgerent quieti: ecce
quidam sine occłis mat̾no
fusus ut̾o aduenit. mragnis¬
q uocib oris ac fidei scm̃
int̾pellabat: ut q̃ nat᷑a ne¬
gauerat sibi lumina presta¬
ret. Igitur dum his uocib¬
prestaret. paruo interuallo
ates uix una hora effluen¬

Expanded text:
tes, festinato simul regretes, festinato simul regredentes, junctis sibi Langoinvenerant dono divino prfamuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se re dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum praeciperet deferre: quorum precibus divinae pietati annuere litenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum tilaboriose, salubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibperstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluen
Abbreviated transcription (Latin):
licet et ip̃i reuelatione diui-¬
na admoniti. ad corpus b̾e
scolastice prexerant deferen¬
dum. Moxq cum festinatiõ¬
ne retrog̾adũ iter arripien¬
tes: festinato simul regre¬
di curabant. portantes quas
inuenerant dono diuino p̃¬
ciosissimas margaritas.¬
Int̾ea illis celcriter repedan¬
tib. iamo oras finium su¬
oꝵ attingentib: uox de¬
lata diuinitus ꝑ alta silen-¬
tia noctis. ꝓhibuit eos mo¬
ras in nectere in eundo. Ea¬
demq hora palam roma¬
num ꝑuisionem quidam¬
assistens talia compellere
uisus est. Cur te piger som
relictis: custodiam tue adhi¬
bere prouincie:Et quare
dimissis publicis utilita¬
tib ꝓpriis implicaris: Nã¬
q ut qd̾ dico palam sit:
noueris te magnorum ui¬
roꝵ patrociniis carere: Bene¬
dicti scilicet atq scolastice
sororis eis: quorum corpo¬
ra quidam agallie horis huc
aduentantes illuc ferunt
Is auditis romanus
licto arma comites q requi¬

Expanded text:
licet et ipsi revelatione divilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritasnit, exterius quidem vilem, inejus celeriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romaoptaverat inventis, pateassistens talia compellare visus est: Cur te piger somnrelictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum rum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt s auditis Romanus thoro arma comitesque inqui
Abbreviated transcription (Latin):
tori et sclorum rectori bene¬
dicens. in hisd̃e laudib.
noctis t̾minum expectaba.
Qui cũ diu p̃stolatus affu¬
isset. solisq globz nec dũ
iubare solo mũdi spacia
ampla compleret: ad locũ
intrepidus ꝑgit. cuius nota¬
tor extiterat. Ibiq sicut lõ¬
ge optauerat. cuncta inue¬
nit. exterius quidẽ uilem. in¬
terius autem retinentem
magni precii margaritas.
proforib ãt petre scilicet
suꝑposite. prefixa erant no¬
tamina quorũ interius bu¬
sta iacebant. His sicut diu
optauerat inuentis: pate¬
fc̃o alatere euacuatoq lo-¬
cello. thesaurum inuentũ
uniꝰ sportelle conclusit si¬
mi.Que sporta: hactemis
penes nos quasi noua ha-¬
betur. Quib patratis om̃ib.
ai. inpuise assunt socii quos
supra sermo retulit a ceno¬
mannica urbe profectos que¬
rentes: Qui et ip̃i non sunt¬
a diu quesita benedictione
frustrati. Tuneq primum
sibimet mutuo patefecere
sui itineris causam: quia scĩ-¬

Expanded text:
tori et saeculorum Rectori benetori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta innit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia sci
Abbreviated transcription (Latin):
set: nulla inquit erit in
munere dando difficultas
quin omĩa que ame poscis
donem:tantum est ut pro¬
missionis tue memor dicta
factis recõpenses. Ad hec ille.
Cum inquit lucifuge noc¬
tis tempora conticinii q
metas ꝓpinquare ꝑspexeris.
tunc ad modicũ indulge
quieti. sed tecta adita lin-¬
quens: nudo sub aeris axe
inde fessus speculator adesto.
sumq solitucdinis huius
locũ aliquem lumine cla-¬
rissimo radiare cõspexeris.
niuei montis instar:nota¬
to certissime locum. Namq
ibi inueniendum est: unde
tue cure finis imponatur.I
dans ardens autem deside-¬
rio: primo quietis sonmo ꝑ¬
cepto stratu sese excutiens.
preceptoꝵ senis haud seg¬
nis obtemꝑator extitit. Nã¬
q predicte solitudinis pla-¬
gam respiciens: conspicit
eminus locũ lumine cla¬
ro micantem. ceu cũ lumi¬
narib facib q densis locꝰ
aliquis ꝑfusus illustratur.
Quib uisis: reuerendus
heros gaudio amplissimo
repletus mundi guberna¬

Expanded text:
set: Nulla, inquam, erit in set: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatur. Rdans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Guberna
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ue negocii gr̃a: Ad hec
ille ñ indagĩni illiuis ausus
est ꝓpalare cõmissum sibi se¬
cretum. Sed cũ iterato super
hac re interrogaretur. ip̃e ta¬
men negotium diuulgare
metueret: hec ab eodem se-¬
ne audiuit. Curinquit me
secreti tui non efficis consci-¬
um: Nam si delatoris scan¬
dalum caues: securus esto.
in me tutam reꝑies fidem.
Et si dictis meis fidem accom¬
modaueris: fortassis etiam
negotio tuo ꝓfuturũ erit.
dictus dei famulus auribus
hau sisset. cogitans quia in
antiquis est sapientia. et re¬
rũ peritarum cognitio. re-¬
putans etiam sicut postea
rei ꝓbauit euentus. ꝓpter
ip̃m eũ dominum p̾mifis¬
se: cõpellanti exordine rei
geste detexit historias. qua
causa uenisset. q̃ ue uisio
lulum t̾re defigens aspectꝰ.
uocemq intͣ fauces compri¬
mens: sic demũ ora resol
pendis: deo fauente puto
me ocius negotio tuo fine
psisti ꝑactis: ouans repeda
cũ uir dñi ꝑorantis audis¬

Expanded text:
cujusve negotii gratia? Ad haec cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. dictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio lulum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvpendis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perpsisti peractis, ovans ad propria cum vir Dei perorantis audis
Abbreviated transcription (Latin):
tentu uisendorũ sc̃oꝵ locoꝵ
ase inuicem diuiderentur.
gotium qd̃ ceꝑant ꝑfecturi:¬
sepe memoratus aigulfus
int̾missis interim his q̃ pa¬
lam ostentauerat se uelle.
locoꝵ scilicet sc̃oꝵ circuicio¬
nib expeditioni oꝑam dedit.
certans ocius ꝑficere qd sibi ĩ¬
iunctum fuerat sc̃m man-¬
datum. Tandem itaq ꝑue¬
nit ad locũ castri qd̃ uocat᷑
cassinum. Ibidemq paulisꝑ
itineri finem imponens. ex¬
pectabat euentum rei. oras
eũ qui uisionem suꝑiꝰ ꝓla¬
tam reuelare dignatus fu¬
erat. quiq se adhoc opus de¬
stinauerat: uti ñ inuacuũ
tantũ iter consimi uellet.
sed sicut ꝓmiserat tecã thes¬
auri sui ei reuelare digna
signi causa capiendi loca ꝑ¬
agraret. et huc illucq circũ¬
spiciens. ocł̾oꝵ orbes uolue¬
ret sedulus explorator: con¬
spiciens eũ homo quidam
multorum annoꝵ crebro id
agentem. sic eum prior af¬
fatur. Heus tu ĩqͥt quibus
ab oris nr̃as adisti sedes.

Expanded text:
tentu visendorum sanctorum locorum tentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, gotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignarsigni causa capiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes,
Abbreviated transcription (Latin):
Nanq cũ bonis polleret oꝑib.
et in monasterio lirinensi
ob bonoꝵ studiũ oꝑum pete¬
retur aliquantis ꝑ exempli
gr̃a remorari: acontrariis
religioni diuine insidias
ꝑpessus. ad palmam usq mͣr¬
tyrii ꝑuenit. Cuius etiam
passio penes nos habetur.
oniin cenomannica ur¬
be apparuit uisio. ut scili¬
cet ꝑgentes et ip̃i in eandẽ
prouinciam. corpus tͣnfferĩt
sororis sc̃i benedicti scolasti¬
ce nomine: ut quos unius
urne habebat spatiũ. simil
tͣnsferendi ostenderentur.
diebz transactis. a supra dicta
cenomannica urbe egressi.
oraculi diuini auditores car¬
pebant it̾ italiam. Bi uertenin¬
tesq in monasterium flori-¬
acum hospitandi gr̃a: com
aigulfum. preceptis abbatis
creto: ceptũ opus simul sta¬
tuunt ꝑagere. Iunctiq si-¬
mul tami diu indiuisibilit̾
sibi adhesere. quousq romã
uenientes. beati petri basi-¬
licam oraturi intrarent.
at cũ in eadem urbe sub ob¬

Expanded text:
Namque cum bonis polleret operibus, Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii usque pervenit: cujus etiam passio penes nos habetur oni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, coAigulfum praeceptis abbatis creto coeptum opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub ob