comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ illorum regimen ꝑ uirgam
ferream exprimitur. que rectitudinẽ
habet molliciem non habet: qui a
uidelicet scĩ predicatores nec sibi nec
aliis contra iustitiam parcere noue¬
runt: quia ⁊ inse ⁊ in aliis tantũ
iusticie tramitem dirig̾e student:
unde capiti eorum dicitur. uirga
recta ẽ. uirga regni tui: Quod pro¬
tinus quid sit aperitur cũ subdi¬
tur Dilexisti iusticiam. ⁊ odisti
iniquitatem: Quo contra mollis
quedam ẽ uirga quorumdam in
eccłia p̃positoium. ipsa custicie ꝑ¬
mutatio. cdtan enim equaliter
grex pastorq pectat. ⁊ tamen qui
pre est molliter delinquens se pal¬
pat. subditos uero temporali poten¬
tia grauiter ex aggerat: mollem ꝓ¬
cul dubio ⁊ flexibilem uirgam por¬
tat: E contra dñs admonet dicens.
nolite iudicare ⁊ non uidicabimi¬
ni.⁊ cefa: quia uidelicet equaliter
quisq prelatus sibi ⁊ gregi subiecto
parcere. atq equaliter se subiectum¬
qr gregem debet corrigere: Bene au¬

Expanded text:
Nam et illorum regimen per virgam Nam et illorum regimen per virgam ferream exprimitur, quae rectitudinem habet, mollitiem non habet, quia videlicet sancti praedicatores nec sibi nec aliis contra justitiam parcere noverunt, qui et in se et in aliis tantum justitiae tramitem dirigere student, unde capiti eorum dicitur : Virga recta est virga regni tui. Quod protinus quod sit, aperitur cum dicitur: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem. Quo contra mollis et distorta est virga quorumdam in Ecclesia praepositorum, ipsa justitiae permutatio. Dum enim aequaliter grex pastorque peccat, et tamen qui prius est molliter delinquens se palpat, subditos vero temporali poenitentia graviter exaggerat, mollem procul dubio et flexibilem virgam portat. Econtra Dominus admonet dicens: Nolite judicare, et non judicabimini , quia videlicet aequaliter quisque praelatus sibi et gregi subjecto parcere, atque aequaliter se subjectumque gregem debet corrigere. Bene au
Abbreviated transcription (Latin):
apatre meo: Filius dei potestatem hanc
m ꝑdiuinitatẽ qua equalis ẽ pa¬
ii suꝑ gentes accepisse credendus est:
mistas in celo ⁊ interia: scł̃m qd̾ etiã
terum de potestade quani cum patre
habet ante tempora: danihel testatuir.
dicens. potestas eius potestas eterna.
que non auferetur: Illam igitur
potestatem quam in tempore xp̃c ho¬
mo factus a patre accepit. electis su¬
is se clare promittit: s in se. aquo
totum regitur corpus: ⁊ cui totũ
ecclie adheret corpus: Cum enim
menbra illiuis hereditario uire possi¬
dere uidentur:. Dicatur itaq. uincẽ¬
ti dabo potestatem suꝑ gentes.⁊ re¬
get eas in uirga ferrea: Hanc pote¬
statem ipsi apłi primum. deinde
sequaces illorum acceperunt: qui¬
b clata ẽ potestas ligandi atq sol¬
uencdi Sciendum autem. quia cũ
p̾dicatores potestatem suꝑ alios acci
piunt. sibimet ipsis prius dominã¬
tur: quia sic se ab in licius compesct᷑.
sicut subilitos compescere satagunt:

Expanded text:
estatem hanc non per divinitatem, quia aequalis est Patri, super gentes accepisse credendus est, sed potestas in coelo et in terra ; secundum quam etiam terum de potestate quam cum Patre habet ante tempora, Daniel testatur dicens: Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur . Illam igitur potestatem quam in tempore Christus homo factus accepit a Patre, electis suis se dare promittit, sed in se a quo totum regitur corpus, et cui totum Ecclesiae adhaeret corpus. Cum enim membra illius haereditario jure possidere videntur. Dicatur itaque: Vincenti dabo potestatem super gentes, et reget eas in virga ferrea. Hanc potestatem ipsi apostoli primum, deinde sequaces illorum acceperunt, quibus data est potestas ligandi atque solvendi. Sciendum autem quia cum praedicatores potepiunt, sibimetipsis prius dominantur, qui sic se ab illicitis compescunt, sicut subditos compescere satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sr̾ sapientie ⁊ intellectus. ⁊ cetera:¬
habet quoq septem stellas. id ẽ sep¬
nam ancillam. indicione potesta¬
is Et bene cum unius sit substã¬
ne filus dei cum patre ⁊ sp̃u scõ.
habere dicitur septiformem sp̃m¬
s̃m: quia omnis gr̃ã eiusdem sp̃ec¬

Expanded text:
s sapientiae et intellectus. Habet quoque septem stellas, id est sepquam ancillam in ditione potestatis. Et bene cum unius sit substantiae Filius Dei cum Patre et Spiritus sancto, habere dicitur septiformem Spiritum, quia omnis gratia ejusdem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
pietatut principi pilcritudinis.
psa sitb auditur atꝙ ornata: Et
nc huoq dicendum. quia sicut su¬
priuis ex habundanti disseruimus.
p̾imni eccł̃ie dicitur. utiq omnib
onuenit: Hec dicit qui habet sep¬
tm sp̃c cdĩ. ⁊ septem stellas: filius¬
puformẽ ⁊ sp̃m equalem sibi in
ntura unicatis: Unde ysaias: Re¬

Expanded text:
principi pulchritudinis, apta subaudis atque ornata. Et hic quoque dicendum, quia sicut superius ex abundanti disseruimus, quod uni ecclesiae dicitur, utique omnibus convenit. Haec dicit, qui habet septem spiritus Dei et septem stellas. Filiusseptiformem spiritum aequalem sibi in natura unitatis; unde Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
lt acredentib: in mandatis autem
uite sigurande. iuixta licteram quidẽ
nportabilis ẽ: s iuixta sp̃m transcen¬
atur lex: Quod autem dñs hac ex¬
pleta sententia ita concludit. ut dicat.
dnec ueniat: nimirũ ostendit usq ad
staurationͥs tempora eccl̃iam sub
ini ꝑmanere: ac nequaquam uixta
mendatium iuideorum. ultra omrs
lgis credentium humeros ad grauare:
stqui uicerit desideria carnis. ⁊ demo¬
um temptamenta ⁊ qui custodierit
isq infinem opera mea .i. in fide mea
yseuerauerit usq ad terminum uite:
dalo illi potestatem suꝑ gentes. ⁊ reget
llas inuirga ferrea: ⁊ tanquam uas

Expanded text:
lex a credentibus. In mandatis autem vitae figurandae, juxta litteram quidem importabilis est, sed juxta spiritum transcenditur lex. Quod autem Dominus, hac expleta sententia, ita concludit, ut dicat donec veniam, nimirum ostendit usque ad instaurationis tempora Ecclesiam sub gratia permanere, ac nequaquam juxta mendacium Judaeorum ultra onus legis credentium humeris aggregari. Et qui vicerit desideria carnis et daemonum tentamenta, et qui custodierit usque in finem opera mea, id est, in fide mea perseveraverit usque ad terminum vitae, dabo illi potestatem super gentes, et reget illas
Abbreviated transcription (Latin):
post pauca: Iugum enim meum
onere igitur ad onus uotat: s gra¬
ui ad leue:i. a lege ad gr̃am: ꝑ qua
non solum impleatur lex. uerum
etiam transcendatur S dum hec
dicimus: questionem nobis ipsili¬
gamus: Si enim sccł̃m p̃lictam
beati petri sententiam lex importa¬
bilis ẽ: quomodo transcencli potest.
S sciendum nobis ẽ. quia in obsa¬
uatione carnalium p̃ceptorum.
eadem lex importabilis ẽ. intuls¬
I uero spiritualium mandatorũ
indecem constant uerbis duarũ
lartim ad impletur. ĩnaccione
nabant transcenditur: quia
mparatione illa que nunc inue¬
qle aguntur. uilissima apparent
ue sola littera exterius ꝓlata abau¬
aiib impleri nequeunt: Alia eñ
naunt inueteri testamento p̃cepta
n sigurande. idẽ tarnalium uicti¬
num oblationes: alia uero uite ꝑ¬

Expanded text:
uca: Jugum enim meum onere ergo ad onus vocat, sed a gravi ad leve, id est a lege ad gratiam, per quam non solum impletur lex, verum etiam transcenditur. Sed dum hoc dicimus, quaestionem nobis ipsi ligamus: si enim, secundum praedictam beati Petri sententiam, lex importabilis est, quomodo transcendi potest? Sed sciendum nobis est quia in observatione carnalium praeceptorum eadem lex importabilis est, in custodia vero spiritualium mandatorum, quae in decem constat verbis duarum tabularum, adimpletur. In actione ram praesignabant transcenditur, quia comparatione illarum quae nunc in veritate aguntur, vilissima apparent, quae sola littera exterius prolata ab auditoribus impleri nequeunt. alia enim fuerunt in Veteri Testamento praecepta vitae figurandae, id est carnalium victimarum oblationes: alia vero
Abbreviated transcription (Latin):
nam suꝑ uos aliud pondus: tamẽ
id qd̾ habetis tenete. donec ueniam:
De illis hoc dicit᷑. qui in flati contra
dei filium aluitudinẽ satane tognos¬
centes. nitebantur eos qui crediderant
inxp̃m exgentib ad ueteris legis ceri¬
monias trahere. De quib lucas cdi¬
cit. quia qͥdam descendentes a iu¬
dea. docebant fratres. quia nisi aras¬
damini scd̃m legem moysi. non
testis salui fieri: ꝓpt̾ quod etiam
apostolos in iherusalem: aquib
didicerunt posse sufficere gentib
ut abstinerent ab immolato ⁊ san¬

Expanded text:
nam super vos aliud pondus, tamen id quod habetis, tenete donec veniam. De illis hoc dicitur, qui inflati contra Dei Filium, altitudinem Satanae cognoscentes, nitebantur eos qui crediderant in Christum ex gentibus ad veteris legis caeremonias trahere, de quibus Lucas dicit : Quia quidam descendentes a Judaea, docebant fratres, quia nisi circumcidamini secundum legem Moysi, non potestis salvi fieri. Propter quod etiam apostolos in Hierusalem, a quibus et didicerunt posse sufficere gentibus, ut abstinerent se ab immolato, et san
Abbreviated transcription (Latin):
mitu. ab ipso euiam ore ꝓititur: Os
cli. sunt scĩ predicatores. unde sepe pro¬
phete clicebant. o senim dñi locu-¬
tum est hoc: quia tanta sc̃itas erat in
illis. ut in eorum cordib d̃s habita¬
ret.⁊ ꝑ eos loqueretur. Ora ergo dei
sunt euangłiste ⁊ ceteri doctores: ꝑ qͦꝵ
ministerium cotidie d̃s in corpꝰsuũ
qd̃ ẽ eccl̃ia traicit. ⁊ calidos .i. fernen¬
tes dum meliores ad huc efficiuntur
quando quilibet uł uidei uel paga¬
ni ad eius fidem conuertunt᷑. ⁊ nume¬
ro scõrum sociantur: De hoc esu. pe¬
tro dicitur. octide ⁊ manduca: Cepi¬
dos autem non conuertunt: quia eoꝵ
u̾ba despiciunt. dum in sua securita¬
te torpescunt: quos exhortari desistũt.
⁊ ueluti infructuosam terram deserũt.
quia ad meliosẽ uitam nequaquã
posse reformari conspiciunt: Facilius
est enim quẽlibet paganũ ad fidem
xp̃i acllucere: quam talium quem¬
libet a suo tepore ad feruorem sp̃c reuo¬

Expanded text:
mitu ab ipso etiam ore projicitur Os mitu ab ipso etiam ore projicitur Os Dei sunt praedicatores sancti, unde saepe prophetae dicebant: Os enim Domini locutum est hoc, quia sanctitas tanta erat in illis, ut in eorum cordibus Deus habitaret, et per eos loqueretur. Ora ergo Dei sunt evangelistae, et caeteri doctores, per quorum ministerium quotidie Deus in corpus suum, quod est Ecclesia, trajicit, et calidos, id est ferventes dum meliores adhuc efficiuntur quando quilibet vel Judaei vel pagani ad ejus fidem convertuntur, et numero sanctorum sociantur. De hoc esu et Petro dicitur: Occide et manduca . Tepidos autem non convertunt, quia eorum verba despiciunt, dum in sua securitate torpescunt Quos et exhortari, desistunt, et veluti infructuosam terram deserunt, quia ad meliorem vitam nequaquam posse reformari conspiciunt: facilius est enim quemlibet paganum ad fidem Christi adducere, quam talium quemlibet a suo torpore ad fervorem spiritus revo
Abbreviated transcription (Latin):
morari in seculo. ubi ⁊ sua pectata re
sgnoscerent. ⁊ aliquando ꝑd̃i miseri¬
aorliam conpuncti. bonis oꝑib stu¬
derent: quam in monast̾io manere. ⁊
ita bonis oꝑib cessare: Alii quoq st̃
qui abinfantia sua in monasteriis
insistunt: bonis oꝑib abundant:
us esset ut uel ꝑfecte boni essent. uel
extoto mali. quam nec boni nec mali:
atq ideo subiungitur. quia tepidus
es.incipiam te euonere ex ore meo:
Nullus inuenitur calidus. qui prius
non fuerit frigidus: quia nemo est
bonus. qui non fuerit malus: Om̃s
enu peccauerunt ⁊ egent gła dei:
Cepidus ex calido solet fieri ⁊ frigido:
quia ⁊ alius exfrigore infidelitatis cõ¬
uersus. ad ꝑfectum iustitie feruorem
ñ transit: ⁊ alius ab ip̃o iustitie calo¬
re quo prius feruebat animũ accus¬
q deflectit. Omnes autẽ sicut dictũ
est cognoscimus. quia frigidũ uel
ilidum facle incorpustiaicitire.
tepidum cum magna nausia ⁊ uo¬

Expanded text:
morari in saeculo, ubi et peccata sua morari in saeculo, ubi et peccata sua recognoscerent et aliquando per Dei misericordiam compuncti, bonis operibus studerent quam in monasterio manere, et ita a bonis operibus cessare. Alii quoque sunt, qui ab infantia sua in monasteriis consistunt, bonis operibus abundant ius esset ut vel perfecti boni essent, vel ex toto mali, quam nec boni nec mali. Atque ideo subjungitur: Quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Nullus invenitur calidus qui prius non fuerit frigidus: quia nemo est bonus, qui non fuerit malus. Omnes enim peccaverunt et egent gratia Dei . Tepidus ex calido solet fieri et frigido, quia et alius ex frigore infidelitatis conversus ad perfectum justitiae fervorem non transit, et alius ab ipso justitiae calore, quod prius fervebat, animum actusque deflectit. Omnes enim, ut dictum est cognoscimus quia frigidum vel calidum facile in corpus trajicitur, tepidum autem cum magna nausea et vo
Abbreviated transcription (Latin):
pinam non metuit tenere tenaciam.
nec recondatur quia diues ille nõ ido
dampnatus ẽ qued aliena rapuerit:
s quia ꝓpria non distribuit: Sunt
quoq ⁊ alii qui aliena non rapuĩt
ꝓpria distribuunt: s hoc non causa
sicut faciebant scribe ⁊ pharisei. qui
dantes elemosinas ante se canebant
tuba. ⁊ tales etiam nec calidi nec frigi¬
di esse cognoscunt᷑: quia qui in dis̃¬
tiam pauperum subleuant. cũ an¬
re carititis hoc facere debene. audil¬
s illucd apłi. si distribuero omnes fa¬
uitates meas incibos pauperum ⁊ cet:
sunt quoq ⁊ alii qui opes terram
sacultatum dimittunt. ⁊ ad monastĩ¬
um uenientes habitum religionis su¬
munt: deunde torpentes. hec sibi ad sa¬
uitẽ posse sufficere credunt qd̃ sua di¬
miserunt: qd̃ uaria crimina subha¬
litii religionis constituti non admit¬
tunt: atq iclcirco dormiunt. bibũt.
seture iuiuint: dumq hoc faciunt.
spidi existunt: meliusq fuerat illis

Expanded text:
pinam, nec metuit tenere tenaciam, pinam, nec metuit tenere tenaciam, nec recordatur quia dives ille non ideo damnatus est quod aliena rapuit, sed quia propria non distribuit Sunt quoque et alii qui aliena non rapiunt, propria distribuunt, sed hoc non causa sicut faciebant Scribae et Pharisaei, qui dantes eleemosynas ante se canebant tuba, et tales etiam nec calidi nec frigidi esse cognoscuntur, quia qui indigentiam pauperum sublevant, cum amore charitatis hoc facere debent. Audientes illud Apostoli: Si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum , et caetera. Sunt quoque et alii, qui opes terrenarum facultatum dimittunt, et ad monasterium venientes, habitum religionis sumunt, deinde torpentes, sibi haec posse ad salutem sufficere credunt, quod sua dimiserunt, quod varia crimina sub habitu religionis constituti, non admittunt, atque idcirco dormiunt, bibunt et secure vivunt Dumque hoc faciunt, tepidi exsistunt, meliusque fuerat illis
Abbreviated transcription (Latin):
tangit. quo inflaminati. feruentes
efficiuntur: quia quanto se peccato¬
res fuisse recordantur. eo ampliusli¬
beratorem suum diligere appetunt.
cum recedente iniquitate ignescit ca¬
ritas eorũ: Detalib in euangłio dñs
dicit: gaudium ẽ in celo suꝑ uno pt¬
catore penitentiam agente: Sunt au¬
tem ⁊ quidam iusti intra scãm eccle¬
siam constituti. qui uitam quidan
ab omni crimine custoduint. s tant
inagenda quelibet bona non assur¬
gunt: ⁊ hi tales nec frigidi nec calili
sunt: quia non sufficit mala cauere
nisi studeat quis ⁊ bona facere: uixta
illud psalmiste. declina a malo ⁊ fac
bonum: Tales quippe de suis oꝑib fi¬
si. solent dicere: ecce aliena non rapio:
illicita nulla committo: non adrilie¬
rium. non homicidium. non deni
his similia facio: sufficit michi mala
non agere: ideoq ⁊ ꝓpriis fiducialiter
utor: Dumq hec dicit: inligentib
ꝓpria non tribuit:⁊qui non tenet ra¬

Expanded text:
tangit. Quo inflammati, ferventes tangit. Quo inflammati, ferventes efficiuntur: qui quanto se peccatores fuisse recordantur, eo amplius liberatorem suum diligere appetunt, cum recedente iniquitate, ignescit charitas eorum. De talibus in Evangelio Dominus dicit: Gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente . Sunt autem et quidam intra sanctam Ecclesiam constituti, qui vitam quidem ab omni crimine custodiunt, sed tamen in agendo quaelibet bona non assurgunt. Et hi tales nec frigidi, nec calidi sunt quia non sufficit mala cavere, nisi studeat quis et bona facere. Juxta illud Psalmistae: Declina a malo et fac bonum Tales quippe de suis operibus fisi, solent dicere: Ecce aliena non rapio, illicita nulla committo, non adulterium, non homicidium, non denique his similia mala facio, sufficit mihi mala non agere, ideoque et propriis fiducialiter utor. Dumque hoc dicit, indigentibus propria non tribuit. Et qui tenet ra
Abbreviated transcription (Latin):
faceret ordinauit ut cetera. saput
electorum: De ipso enim dicitapls.
tenens: Scio opera tua: quia nec
nfestum est. quia ea que frigicla sẽ¬
tepidauero. corpus nr̃m ꝓpt̾ uomi¬
tum ferre non potest: Tali itaq mo¬
do accipiendum est. qd̃ hic dñs dicit:
utinam frigidus esses. aut calidus:
s quia tepidus es: incipiente euome¬
re ex ore meo: frigidi itaq sunt udei
uel pagani. ab eo scilicet glaciali rigo¬
re constricti. qui dicit. ascendam suꝑ
altitudinem nubiũ. ponam sedem me¬
am adaquilonem ⁊ ero similis altis¬
simo Aquilo enim uentus frigidꝰ.
diabolus est: qui in canticis canticoꝵ
dicitur. surge aquilo. ⁊uent auster:
surge aqͥloi. id est recede cliabole: ue¬
ni auster: ueniat sp̃c sc̃s. qui suo
aduentu calef.ciat ⁊ inluminet cor¬
da hominũ. ut pariant oꝑa uirtu¬
tum: Calidi sunt. qui inferuore sp̃c
tepidi. qui nec ex toto infideles sunt:
neca uide adxp̃m tencdunt: Sunt

Expanded text:
faceret, ordinavit ut esset caput faceret, ordinavit ut esset caput electorum? De ipso enim dicit Aposttenens . Scio opera tua, quia neque nifestum est, quia ea quae sunt frigida,tepida vero corpus nostrum propter vomitum ferre non potest. Tali itaque modo accipiendum est, quod hic Dominus dicit: utinam frigidus esses, aut calidus; sed quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Frigidi itaque sunt Judaei vel pagani, ab eo scilicet glaciali rigore constricti, de quo dicitur: Ascendam super altitudinem nubium, ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Aquilo enim ventus frigidus diabolus est, cui in Canticis canticorum dicitur: Surge, aquilo, et veni, auster . Surge, aquilo, id est, recede, diabole. Veni, auster, veniat spiritus sanctus, qui suo adventu calefaciat et illuminet corda hominum, ut pariant opera virtutum. Calidi sunt qui in fervore spiriTepidi, qui nec ex toto infideles sunt, nec avide ad Christum tendunt. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
luti consilium generatur in mente:
anteqmͣ quicquam fieret: taliter ẽ
intelligendum qd̃ cłs pater ante om¬
nẽ creatriram tam humanam quã
angelicam. suam possederit sapienti¬
am: ꝑ quam ⁊ omnia condidit. sine
incelo siue interra: Si autem ut in
quibusclam codicib ⁊ in alia trans¬
latione habetur legerimꝰ dñs creauit
me: ita est intelligendum. quia ance¬
quam quicquam faceret. suam scipi¬
entiam p̾destinauit incarnand .m.
ut sua passione ⁊ morte genus hrma¬
num redimeret. ⁊ ad patriam reuoca¬
ret: Tunc utiq inpͥncipio suaium
actionum incliumitate suam posse¬
dit sapientiam uel creauit sibi eqͣ¬
lem: quam carnem post mocdum su¬
scipere uoluit: Solet enim ulerumor
satra scriptura ea que futura sunt
quasi iam facta narrare: nam ⁊de
nobis dicit apłs. qd̃ elegerit nos in
ipso ante mundi conscitutionem:
stitutionem elegit: quid mirum
si ipsum caput electorum in sua
p̃destinatione antequam quicqͣm

Expanded text:
luti consilium generatur in mente. luti consilium generatur in mente. antequam quidquam faceret, taliter est intelligendum, quod Deus pater omnem creaturam tam humanam quam angelicam sua possideret sapientia, per quam et omnia condidit, sive in coelo sive in terra. Si autem, sicut in quibusdam codicibus et in alia translatione habetur legeremus, Dominus creavit me, ita est intelligendum, quia antequam quidquam faceret, suam praedestinavit sapientiam incarnandam, ut sua passione et morte genus humanum redimeret, et ad patriam revocaret. Tunc in principio utique suarum actionum in divinitate, suam sapientiam possedit vel creavit sibi aequalem, cum carnem postmodum suscipere voluit. Solet enim plerumque sacra Scriptura ea quae futura sunt, quasi jam facta narrare. Nam et de nobis dicit Apostolus , quod elegerit nos in ipso ante mundi constitutionem. stitutionem elegit, quid mirum, si ipsum caput electorum in sua praedestinatione antequam quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
sta ad dm̃ patrem. om̃ia in sapientia
feisti: Cum ergo ipse sit sapientia pa¬
tris ⁊ isti affirmant eura treatum in
sempore. atq ideo clicunt quia erat cẽ¬
pus quando non era t: ꝓpt̾ hoc uide¬
licet. qd̃ ꝑsalomonem ipsa cłi sapien¬
me sccłm qd̃ alia translatio habet in
initio uiarum suarum: si hoc uerũ
est: utiq qd̃ nefas est cogitare. ds pa¬
ter stultus erat antequam suam sapi¬
entiam generaret: Et certe ipsi negare
non possunt. qd̵ ipse sit dei sapientia
sicut apłs ait: ideoq illis stultissimiͦ
hominib. ⁊ ratione carentib dlicendũ
est: si ds stultus erat: unde ergo tam
sapient̃ om̃ia condidit: Et nos quẽ¬
admodum creauit: si ille ante quam
crearet sine sapientia fuit. ut pote insi¬
piens ⁊ nesciens quicl faceret: Non
ergo ipsa sapientia creata est a patre:
s antequam cunta fierent erat cum
patre: Neq ex alia substantia deus
pater genuit filium. s ex se ipso: ue¬

Expanded text:
s ad Deum Patrem: Omnia in sapientia s ad Deum Patrem: Omnia in sapientia fecisti . Cum ergo ipse sit sapientia Patris, et isti affirmant eum creatum in tempore, atque ideo dicunt quia erat tempus quando non erat. Propter hoc videlicet quod per Salomonem ipsa Dei sapiensecundum quod alia translatio habet, in initio viarum . Si hoc verum est, utique quod nefas est cogitare, Deus Pater stultus erat, antequam sapientiam suam generaret. Certe ipsi negare non possunt quod ipse sit Dei sapientia, sicut Apostolus ait . Ideoque illis stultissimis hominibus et ratione carentibus dicendum est: Si Deus stultus erat, unde ergo tam sapienter omnia condidit? Et nos quemadmodum creavit, si ille antequam crearetur sine sapientia fuit, utpote insipiens et nesciens quid faceret? Non ergo ipsa sapientia creata est a Patre, sed antequam cuncta fierent, erat cum Patre, neque ex alia substantia Deus Pater genuit Filium, sed ex seipso, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpsum facta sunt Cum ergo om̃ia
pilum facta sunt: itiq patet. quia
ipse est ante omniaz Neq enim pa¬
ser filium precessit tempore. de origine:
scut nec radius solis uel ignis suum
pceclit calorem uel splendoremz Semꝑ
mm fuit pater: semꝑ cũ eo filus. qͥ
utiq apatre non ẽ creatus s genitus
Principium itaq omnis creature di¬
atur: quia ab illo cuncta existendi ha¬
tent initium: unde ⁊ ipse interroganti¬
h uudeis quis esset. respondit. principi¬
um. qd̃ ⁊ loquor uobis: unde ⁊ paulus
sicit. qui ẽ ẏmago di inuisibilis. pri¬
megenitus omnis creature: quem etiã
ne putemus creatum. statim subiun¬
iit. in quo condita sunt uniuersa: Pri¬
mogenitus ergo est creature: aquo ⁊ ꝑ
quem omnis creatura exorta ẽ: Arria¬
n dicunt. qd̾ filius clĩ creatura est:
indiuinitate negantes eum antema¬
lam fuisse: s mentunt᷑ filuis enĩ
llipse est sapientia dicente paulo. xp̃m
dei uirtutem. ⁊ d̾i sapientiam: ⁊ psalmi¬

Expanded text:
 facta sunt. Cum ergo omnia per illum facta sunt, utique pater quia ipse est ante omnia. Neque enim Pater Filium praecessit tempore vel origine, sicut nec radius solis vel ignis suum praecedit calorem vel splendorem. Semper enim fuit Pater, semper cum eo Filius, qui utique a Patre non est creatus, sed genitus. Principium itaque omnis creaturae dicitur, quia ab illo cuncta exsistendi habent initium. Unde et ipse interrogantibus Judaeis quis esset respondit: Principium qui et loquor vobis . Unde et Paulus dicit : Qui est imago invisibilis Dei, primogenitus omnis creaturae. Quem etiam ne putemus creatum, statim subjunxit: In quo condita sunt universa. Primogenitus ergo est omnis creaturae, a quo et per quem omnis creatura exorta est. Ariani dicunt, quod Filius Dei creatura est in Divinitate, negantes eum ante Mariam fuisse, sed mentiuntur. Filius enim Dei ipse est sapientia, dicente Paulo, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Et Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
isset iacob dixit ei angelus. Dimitte
me. iam enim ascendit aurora. Respõ¬
dit iacob. Non climittam te: nisi bene¬
dixeris mͥ. Sic bñdixit eum angelus. ⁊
dixit ei. Si contͣ d̾m fortis fiuisti. qͣntoma¬
gis contͣ hominem p̾ualebis: Et tetigit
angelus latitudinẽ femoris eiꝰ. ip̃e uero
claudicauit pede. Quid ẽ hoc qͥ uincit᷑
bñdicit. ⁊ claudicat qui se uicisse crede¬
bat: In iacob g̃ uideoꝵ popłs. in angelo
xp̃c agnoscit᷑. Et ut sciamꝰ in eodem ange¬
lo d̾m fuisse. ita dieit ip̃e beat᷑ iacob. uidi
dñm facie ad faciem ⁊ salua facta ẽ a¬
nima mea.Iacob gͥ angelo succũbente
passione iudei. in illa refugientes diei
nocte. ⁊ tota in eum impietate seuientes.
Dreualuer̾t. qͣndo crueifixeit. oreualue¬
runt: qͣndo occider̃t. Ergo cũ uicisset ia

Expanded text:
isset Jacob, isset Jacob, ndit aurora. Respondit Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Sic benedixit angelus, et dixit ei: Si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis; et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, ipse vero claudicabat pede . Quid est hoc? qui vincitur benedicit; et claudicat, qui se vicisse credebat. In Jacob ergo Judaeorum populus, in angelo Christus agnoscitur; et ut sciamus in eodem angelo Dominum fuisse, ita dicit ipse beatus Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Jacob ergo angelo succumbente passione Judaei, in illa refugientes diei nocte, et tota in eum impietate ferientes praevaluerunt, quando crucifixerunt; praevaluerunt, quando occiderunt. Ergo cum vicisset
Abbreviated transcription (Latin):
ueneram᷑. Sicut aũ p̾sentis tempons
festa nos ãmonent. sic ille ꝓmundi sa¬
lute congressus. sicut de fortissimo sam¬
son legimꝰ. plures inimicoꝵ mortuus
int̾fecit. qͣm uiuus occiderat. Refeit aũ
uiriũ suarũ amicam ⁊ nutricẽ t̾ram
impulsu adu̾sarii contigisset: de solo
surgens. magis ac magis in adũsariũ
p̃ualeret. ac si deiectio ꝓstrati occasio fi¬
ebat triumphi. Dabat enim ei q̃dam m̾
infirmitas fortitudinem. lapsus pal¬
mam: ruina uictoriam. Hec illi celesti
athlete qui cont iacob legit᷑ fuisse lucta
conflixit. Qui ad hoc cessit ut głosior
surgeret. ad hoc cecidit. ut om̃s releuaret.
Qui adu̾sariũ esfusus obruit. ꝓstratus
elisit: iacentemq hominẽ deiectꝰ erexit.
mortemq eiꝰ dũ succũberet ꝑculit: ac
mortuũ dũ resurgeret suscitauit. Hic
ẽ ille angelus. qui cum iacob nocte luc¬
tatꝰ ẽ. sicut habemꝰ in genesi. Ecce uir luc¬
tabat᷑ cum eo usq mane. Et cũ p̃ualu¬

Expanded text:
eparamur. Sicut autem praesentis temporis festa nos admonent, sic ille qui pro mundi salute congressus, sicut de fortissimo Samson legimus, plures inimicorum mortuus interfecit, quam vivus occiderat. Refert autevirium suarum amicam et nutricem terram 494 impulsu adversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fuisse luctatconflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes levaret, qui adversarium effusus obruit, prostratus elisit, jacentemque hominem dejectus erexit, mortemque ei dum succumberet, perculit, ac mortuum, dum resurgeret, suscitavit. Hic est ille angelus, qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus in Genesi: Et ecce vir luctabatur cum eo usque mane, et cum praevalu
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarios bñdixit: qͣndo ⁊ ꝓ int̾ficien¬
tib supplicauit dicens. Dimitte illis
pat᷑. quia nesciunt quid faciunt. Bñ¬
dicit uiceꝰ. qui liberauit passus. Int̾ue¬
nit reus. absoluitq dampnat᷑: quia et
adũsarus si resipiscant. redemptionẽ tri¬
buit interemptꝰ. Quid illud etiam ẽ. qd̾
post illam cũ luctationẽ iacob bñdictio¬
nẽ suscepit. ⁊ claudꝰ incedit: Sic enim ait.
Tetigit angelus latitudinẽ femoris eiꝰ. ⁊
claudicabat pede. Latitudo femoris. iu¬
daici generis multitudo ẽ. Qd ẽ inqͣm.
qd̾ uno pede claudicat: Hoc ẽ quia de ia¬
cob idest uideoꝵ genere xp̃o resurgente
pars credidit. pars in infidelitate remã¬
sit: ⁊ a iusticia ac uite semitis claudica¬
uit. Qd̃ aũ licit ip̃e angelus dimitte
me. iam enĩ ascendit aurora. hoc incli¬
cabat posse quidẽ eum amorte uinci.
ñ posse retineri: s post illam fugata
luce passionis. noctem ꝓmittit ilico eẽ
reddendam resurrectionis aurorã. qͥ ui¬

Expanded text:
adversarios benedixit, quando et pro interficientibus 495 supplicavit, dicens: Dimitte illis, Pater, quia nesciunt quid faciunt . Benedixit victus, qui liberat passus; intervenit reus, absolvitque damnatus, quia et si adversarii resipiscant, redemptionem tribuit interemptus. Quid illud etiam est, quod post illam colluctationem Jacob benedictionem accepit, et claudus incedit? Sic enim ait: Et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, et claudicabat pede. Latitudo femoris Judaici generis multitudo est. Quid est, inquam, 496 quod uno pede claudicabat? hoc, quia de Jacob, id est Judaeorum gente, Christo resurgente, pars credidit, pars in infidelitate permansit, et a justitiae ac vitae semitis claudicavit. Quod autem dicit ipse angelus: Dimitte me, jam enim ascendit aurora, hoc indicabat posse eum a morte vinci, non posse retineri. Sed post illam fugatam luce passionis noctem promittit illico esse reddendam resurrectionis auroram. Qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
u debemꝰ: ñ illo quo ex maria uirgine
lułm carnem natꝰ est. neq illo q̃ scd̾m
luinitatem ex cl̃ĩ patris ore ꝓcessit. s
llo tempore quo a mortuis resurrexit.
sla nocte ad suꝑos uelut p̃clarũ lum̃
leoꝵ factio tenebrosa obseurare ñ
paut: nec potuit plane meliꝰ hodie¬

Expanded text:
re debemus, non illo, quo ex Maria virgine re debemus, non illo, quo ex Maria virgine secundum carnem natus est, neque illo, quo secundum divinitatem ex Dei Patris ore processit, sed illo tempore quo a mortuis resurrexit: tetra nocte ad superos, velut praeclarum lumen aeorum actio tenebrosa obscurare non potuit. Nec potuit plane melius, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑsona dei patris. filius m̃s es tu. ego
hodie genui te. Hodie inquit genui te:
hoc ẽ. ñ qd̃ in die illa genuerit filiũ. s
qd̾ ip̃m filium uelut diem lucemq ge¬
nuerit. Ergo cũ xp̃c gignit᷑. hodie generat᷑.¬
ut in telligas in natiuitate saluatoris. ñ
tã hoĩem natum ẽẽ. qͣm lum̃ qd̃ fulgeat
cunctis: luceat uniu̾sis. Hodie aũ dr. qd̾
cula iugi ac ꝑpetua luce contineat:⁊ ꝓ
ipsa ꝑpetuitate fulgoris una dies ẽẽ uide¬
at. unde ait beatꝰ ꝓph̃a. mille anni ante
cculos tuos. tanqͣm dies una. Una plane
dis ẽ xp̃c. quia una in eo ẽ diuinitatis
cinttas. Hodie aũ uocat᷑. qd̾ eum nec ue¬
iusta antiquitate subt̾ fugiunt. neq fu¬
un ignorantie p̃tereunt. s tanqͣm po¬
tentissimũ lum̃ cuncta continet. uni¬
sisa cognoscit: ⁊ uelut in p̃senti habens.
possidet omĩa: quia apd̾ eum nec p̃terita
labunt᷑. nec futura celant᷑. Quo aũ tem¬
pre dictũ sit filio. ego hodie genui te. sei¬

Expanded text:
persona Dei Patris: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hodie, inquit, genui te; hoc est, non quod in die ille genuerit Filium, sed quod ipsum Filium velut diem lucemque genuerit. Ergo cum Christus unigenitus hodie generatur, intelligitur in nativitate Salvatoris non tam hominem natum esse, quam lumen, quod fulgeat cunctis, luceat universis. Hodie autem dicituculi perpeti luce contineat, et pro ipsa perpetuitate fulgoris una dies esse videatur. Unde ait sanctus propheta: Mille anni, ante oculos tuos, tanquam dies una . Una plane dies est Christus, quia una est in eo divinitatis aeternitas. Hodie autem vocatur, quod eum nec vetusta antiquitate subterfugiunt, 492 nec futura ignoratione praetereunt. Sed tanquam potentissimum lumen cuncta continet, universa cognoscit, et veluti in praesenti habens, possidet omnia; quia apud eum nec praeterita labuntur, nec futura celantur. Quo autem tempore dictum est Filio: Ego hodie genui te, sci
Abbreviated transcription (Latin):
torie in inferno. Nec mora postqͣm au¬
dita ẽ postulatio atq alt̾catio innu¬
merabiliũ captiuoꝵ. statim dñi ius¬
su om̃s antiqui iusti. iura potestatiᷤ
accepert̃: atq in suos tortores. ip̃i ꝓtinꝰ
torm̃ta conu̾tunt: humili supplica¬
tione cum ineffabili gaudio claman
tes dño ac dicentes. Ascende dñe iħu
spoliato inferno. ⁊ auctore mortis uin¬
culis irretito. redde iam leticiam mun¬
do. iocundent᷑ in ascensũ tuũ fideles
tui: aspicientes cicatrices corporiᷤᷤ tui.
facta p̃da ininferno: uiuus exiit de se¬
pulero. Ip̃e se sua potentia suscitaure.
⁊ iterũ ĩmaculata carne uestiuit. et¬
discipulis suis apparuit: ut dubita¬
tionẽ auferret in eredulis. clauoꝵ uul¬
nera demonstrauit: ut nullam suspi¬
tionẽ relinqueret manicheis.mandu
multoꝵ apparuit. ꝑ nubem in celos
ascendit.⁊se in sedem suam ad patris
dexteram. unde nũqͣm u̾bũ discesserat

Expanded text:
toriae in inferno. Nec mora, postquam autoriae in inferno. Nec mora, postquam audita est postulatio atque altercatio innumerabilium captivorum, statim Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tormenta convertunt, humili supplicatione cum ineffabites Domino, atque dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. Facta praeda in inferno, vivus exiit de sepulcro: ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulis: clavorunera demonstravit, ut nullam suspicionem relinqueret Manichaeis. Manimultorum apparuit. Per nubem in coelos ascendit, et se in sede sua ad Patris dexteram, unde nunquam Verbum discesserat,
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ꝑdidisti ꝑ crucem. Perit omĩs leci¬
cia tua: in luctũ conu̾sa sunt gaudia
tua. Dũ tu xp̃m suspendis in ligno. ig¬
noras qͣnta dampna sustineas in infer¬
no. Preuidere ñ poteras:quia eũsorem
tuũ in mortem sine teatu aliq̃ pdu¬
cebas. Si attenderes causam. requireres
culpam. In quo nichil mali cognoue¬
ras. qͣre eum ad nr̃am patriam ꝑduce¬
bas: Istum liberũ adduxisti. ⁊ tõt nox
ꝑrũ dñi ac saluatoris. om̃s ferrei cõ¬
fracti st̃ uectes. Ecce subito innumera¬
biles sc̃oꝵ popłi. qui tenebant᷑ in mor¬
te captiui. saluatoris sui genib obuo¬
liiti. lacrimabili eum obsecratione de
tor mundi aduenisti. quẽ desideran¬
tes cotidie sperabamꝰ. Ad uenisti quẽ
indulgentiam peccatorib mundi.
soluere defunctꝰ captiuos inferni. Des¬
cendisti ꝓ nob̾ ad inferos. noli nobis¬
de eẽ. cũ fueris reũ sus ad superos. Posu¬
isti titulũ głe in celo: pone signũ uic¬

Expanded text:
nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetinunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adduxisti; et totos obmperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur in morte captivi, Salvatoris sui genibus obvoluti, lacrymabili eum obsecratitor mundi; advenisti, quem desiderantes quotidie sperabamus; advenisti, Chriindulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro nobis ad inferos; ne derelinquas nos, cum fueris reversus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, pone signum vic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dũ sibi uincere uis ẽ. ip̃e potiꝰ uictus
atq ꝓstrat᷑ꝰ ẽ. Opͥnceps nr̃. hic ne ẽ ille
de cuiꝰ tͥ semꝑ futura morte plaudebas:
Ip̃e ẽ in cuiꝰ cruce omnẽ mundũ tͥ sub¬
iugandũ ẽẽ credebas: Ip̃e ẽ in cuiꝰ exitu
nob̃ tanta spolia ꝓmittebas: Qd ẽ qd
egisti. quid ẽ qd̃ facere uoluisti: Ecce
iam totas t̃ tenebras suo ip̃e splendore
fugauit. ⁊ om̃s carceres fregit. captiuoᷤᷤ
eiecit. ligatos soluit: luctus eoꝵ in gau¬
diũ cõmutauit. Ecce ip̃i qui sub nr̃is
solebant suspirare torm̃tis. insultant
nob̃ de ꝑceptione salutis:⁊ ñ solũ iam
nichil uerent᷑. in suꝑ ⁊ mirant᷑. Nũqͣm
ita suꝑbierant mortui. nec aliqͣndo sic
potuerant leti ẽẽ captiui. Ut qd̾ huc istũ
adducere uoluisti: Quo ueniente: om̃s
leticie sunt restituti. qui ante fuerant
desperati. Nullus hic iam solitꝰ eoꝵ mu¬
gitus audit᷑. nullus resonat gemitꝰ. O
adquisieras ꝑ paradysi amissionem.

Expanded text:
vincere visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subjugandum esse credebas? ipsene est in cujus exitu nobis tanta spolia promittebas? Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunquam hic ita superbierant mortui, nec aliquando sic potuerunt laeti esse captivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, nullus resonat gemitus. acquisieras per paradisi amissionem,
Abbreviated transcription (Latin):
tedidit. cum counita sue diuinitati
anima. ad infernoꝵ ꝓfunda descendit.
Sumq tenebrarũ t̃minũ. qͣsi qͥdam
dator splendid̾ ac t̾rbilis attigiss.
aspicientam impie ac tartaree legi¬
ones f̾rite ac trem̃tes inquirere potue¬
t dicentes. Unde ẽ iste tam fortis. tã
dus ille qui nob̾ subdit̾ fuit semꝑ.qui
nr̃is usib mortes tributa ꝑsoluit. nũ¬
talia inferis munera destinauit. Qs gͥ
iste ẽ qui sic intrepidꝰ nr̃os fines ingre¬
dit᷑.⁊ ñ solum nr̃a supplicia ñ ueret᷑.
insuꝑ ⁊ alios de uinculis nr̃is absolure:
An forte ip̃e ẽ ille. de quo pͥnceps nr̃ pau¬

Expanded text:
reddidit, unita suae divinitati reddidit, unita suae divinitati anima ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: Quisnam est iste dus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nuntalia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris absolvit? An forte ip
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i fr̃s dilectissimi.
licet omĩa ueteris testam̃¬
ti uolumina multo ante p̃dixerint. tam
ostendit dicens. Ds ultionũ dñs. d̃s ul¬
tionũ liber egit Solꝰ ⁊ enim liber egit. qͥ
nob̾ hodie ostendit quid egerit. Liber
enim egit: de quo multo ante fuerat ꝓ¬
phetatũ: quia factꝰ ẽ sicut homo sine ad¬
uitorio int̾ mortuos liber. Uultis tam̃
scire qͥd egerit: audite qͥd fecerit. Nulla¬
necessitate s ꝓpria uoluntate in ligno
se suspendi ꝑmisit. claiuis corpꝰ suũ ꝑfo¬
rari ñ renuit.Animam ponendo mortẽ
sustmuit: carnem in sepulcro reposuit.
⁊ comitante secũ anima ad inferna
descendit: Tenebrarũ ⁊ mortis p̾ncipem
conligauit: legiones illiꝰ ꝑtbauit. porta¬
tũ inferni uectes ferreos confregit. Onĩs
iustos qui originali peccato astricti te
nelunt᷑ absoluit:captiuos in lib̾tatem
pͥstinam reuocauit. peccatoꝵ tenebris
auiders in cruce suspens ẽ. ut hec bre¬
uiter cuncta ꝑstringam. mox ut sp̃m

Expanded text:
i, fratres dilectissimi, licet omnia Veteris Testamenti volumina multo ante praedixerint; tamen tendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis tamen scire qnecessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit; clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepulcro deposuit, et comitante secum anima ad inferna descendit; tenebrarum et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit, portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos qui originalnebantur, absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris a Judaeis in cruce suspensus est, ut haec breviter cuncta perstringam, mox ut spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
litũi uidenti reddit᷑ p̃miũ. Eat gͦ dñs
⁊ paret locum. eat ne uideat᷑: lateat
ut eredat᷑. Tunc enim locus parat᷑: si
ex sidi uiuat᷑. Creditus desideret᷑: ut
sissertꝰ habeat᷑. Desideriũ dilectioniᷤ.
siuatio ẽ mansionis. Ita dñe para
q iaras: nos enim t̾ paras. ⁊ de nob̃ pa
si. qm̃ locum paras.⁊ tibi in nobis:
iin te nob̃. Tu enim dixisti. manete
inme. ⁊ ego in uob̃. Qnͣtum q̃sq fue¬
it particeps tui. aliꝰ minꝰ aliꝰ ampliꝰ.¬

Expanded text:
ritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus ritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius ampli
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum regnat hoc regnũ. Oinde sic e
iam regnũ. ut cũ de illo collecta fue
omĩa scandala. tunc pueniat ad as¬
nũ:. ut ñ solum regni nom̃. s etiall
regnandi habeat potestatem. Huic l¬
pe regno ad dexteram stanti in finel
cet᷑. Uenite benedicu patris me ꝑ
te regnũ: idest qui regnũ eratis i
regnabatis. uenite regnate: ut qd in
e fueratis etiam in re ẽẽ possitis.
hec gͦ dom̃ di. hoc templũ dei. hoc reg¬
ñ faciet si reliq̃rit: Agnosco dñe
i possum. nimirũ illud significas.
qula ut parent᷑ iste mansiones: uiue
adebet iustꝰ ex fide. Qui enĩ a dño ꝑe¬
ꝗrnat᷑. opꝰ habet ex fide uiuere: qͥa ꝑ
anc ad speciem contemplandã pa
sͣ beati enim mundo corde. qͥa ip̃i
am uidebunt:⁊ fide mundat corda
M Illud in euͣngelio: hoc in apłoꝵ¬
auib legit᷑. sides aũ qua eoꝵ qͥ dm
uisuri st̃. qͣm diu ꝑegrinant᷑. corda
mundant᷑: qd ñ uidet credit. Nam si
indas: ñ ẽ fides. Credenti colligit᷑ me¬

Expanded text:
ndum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possitis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc reget, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apous legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur me
Abbreviated transcription (Latin):
ro uob̃ locum. i terum uenio ⁊ accipia
siones: Mansionib parando manso¬
res. Quippe cum dixerit in domo pats
mei mansiones multe st̃. q̃d putam¬
sit int̾roget᷑ apłs: ⁊ respondeat. Temp¬
plũ enim dĩ sc̃m ẽ. qd̃ estis uos. Hoci
etiam regnũ dĩ qd̃ filiꝰ traditurꝰ est
patri: unde dicit idem apłs. Initiu̾¬
xp̃c. deinde qui st̃ xp̃i in p̃sentia eiꝰ d
inde finis cum tͣdiderit regnũ deo
patri. id est quos redemit sanguine
suo tradiderit contemplando etiam
patri suo. hoc ẽ regnum celorum de
qͦ dicit᷑. simile ẽ regnũ celoꝵ. hõi sr¬
nanti bonum sem̃ in agro suo.
num aũ sem̃: hi st̃ filii regni. quin
si nunc habent ꝑmixta zizania. mu¬
tet in fine rex ip̃e angelos suos. ⁊ coll¬
gent de regno eiꝰ omnia scandala si
iusti fulgebunt sicut sol in regno
patris sui. Regnũ fulgebit in regno

Expanded text:
ro vobis locum, iterum venio, et accipiam ro vobis locum, iterum venio, et accipiam siones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putasit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem Apostolus: Initius, deinde qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Pa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat dm. quia fecit que futura st̃:
Non enĩ ait qui facturꝰ. ẽ que futura
st̃:s qui fecit que futura sunt. Ergo
⁊ fecit ea: ⁊ facturꝰ ẽ ea. Nam neq facta
sunt si ip̃e ñ fecit: neq futura st̃. si ip̃e
ñ fecerit. fecit gͦ ea p̃destinando. facturꝰ
ẽ oꝑando. Sicut discipulos qͣndo elege¬
rit satis indicat euͣngeliũ. tunc utiq
qͣndo eos uocauit.⁊ tam̃ ait apłs.lle
git nos ante mundi constitutionẽ:
p̃destinando ñ utiq uocando. Quos
aũ p̃destinauit:illos ⁊ uocauit. Ele¬
git p̃destinando ante mundi consti¬
tutionem: elegit uocando ante mun¬
di consũmationẽ. Sic ⁊ mansiones p̃¬
parauit ⁊p̃parat: nec alias s qͥs p̾pa¬
rauit has p̃parat:qui fecit q̃ futura
sunt. Quas s̃parauit p̃destinando: p̃¬
parat operando. Iam gͦ st̃ in p̾destina¬
tione. si qminꝰ dixisset ibo. ⁊ p̃parabo.
id est p̃destinabo. S qͥa ñ dũ sunt in¬
opatione. ⁊ si abiero inquit ⁊ p̃paraus¬

Expanded text:
praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo et parabo, id est, poperatione: Et si abiero, inquit, et praeparave
Abbreviated transcription (Latin):
lene intelligo. nec unde uadis. nec
lnde uenis receclis. Uadis latendo: ue¬
lb aparendo: s nisi maneas regen¬
do ut ꝓficiamꝰ bene uiuendo. Quomͦ
parabit᷑ locus ubi possimꝰ manere
ꝑfruendo: Hec de u̾bis que recitata
sunt euͣngelicis satis dicta st: qͦusq
ait dñs itrrũ uenio ⁊ accipiam uo̾ ad
me ip̃m. Quid aũ sit qd̃ sequit᷑ ut
ubi ego sum ⁊ uos sitis:⁊ quo ego ua¬
do scitis ⁊ uiam scitis: post int̾rogatio¬
nem que sequit᷑ ad discipłos factam.
tanqͣm ꝑ eos ⁊ nos int̾rogemꝰ. meliꝰ au¬
diemꝰ. oportuniꝰq tractabimꝰ.¬

Expanded text:
te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus, Iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi ego sum, et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis; post interrogationem quae sequitur a discipulo factam, tanquam per eum et nos interrogemus, melius audiemus opportuniusque tractabim