comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsemoyses cui noluer̃ oboedire patres uestri. p̃dicat &
in hominis hunc fosma futurum. & cunctis animab uitae
p̃cepta daturum : Numquid uictimas aut hostias. obtu¬
idolis seruisse dicuntur: Exeo tempore quo aurum in
apatcutul traiis sorna uerunt : Nam quod postea
quaedam dño eos legimus obtulisse nonuoluntate.
seduti ex hoc loco discimus poenarũ fecer̃ m&u. & eoꝵ
inter fectione. quia ꝓpter idola corruerunt: Dũs
autem nonec qua e offeruntur. seduo luntatem pecipit
offerentum : Deniq ubicumq occasio fuit semper
corde reuersi sunt in aegyptum : Et suscepistis taber¬
naculũ moloch : Quãuis inquiđ uiderimini ad ta¬
bernaculum dñi uictimas hostiasq defere: Tota
tocmen intentione mentis fanũ moloch amplexa
destis : Estautem molochsiue melchom ut saepe &iam
legitur. idolum ammanitarũ : quod inter p̃tatur rex
uester: &sidus dĩuestri remfam : Dimisistis inquit
deeoee¬

Expanded text:
ipse Moses, cui noluerunt obedire patres vestri, praedicat et ipse Moses, cui noluerunt obedire patres vestri, praedicat et in hominis hunc forma futurum, et cunctis animabus vitae praecepta daturum. Nunquid victimas aut hostias obtuidolis servisse dicuntur, ex eo tempore, quo aurum in caput vituli transformaverunt. Nam quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed, uti ex hoc loco discimus, poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt. Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique ubicunque occasio fuit, semper corde reversi sunt in Aegyptum. Et suscepistis tabernaculum Moloch. Quamvis, inquit, videremini ad tabernaculum Domini victimas hostiasque deferre, tota tamen intentione mentis fanum Moloch amplexati estis. Est autem Moloch, sive Melchom, ut saepe etiam legitur, idolum Ammonitarum, quod interpretatur rex vester. Et sidus Dei vestri Remphan. Dimisistis inquit De
Abbreviated transcription (Latin):
monstneur esse ꝓmissus & quo dipsi nectunc moxsi nec dño
nunc seruire mccluerunt. Haec ut potui dixi non p̃iudi¬
cans sententiae meliori si ad sit : Porro quod dicitur afilus
emmor filii sichem : ingreco exem plari scriptum est afilus
emmor qui fuit insichem: quod genesis hystoriae mari
concordare uid&ur : Tam& sifieri potuerit uriem enimor
a patrem &filium syhem nomine haber Cumadpro¬
pinquar& autem tempus reꝓmissionis quã confessus
erat ds̃ ab rahae : Illius utiq quadictũ est & posthaee
exibunt & deseriuent mihi in locoisto: Quiste constitu¬
it principem &iudice suꝑnos. Iuitota illas contione
succ redarguit iantunc legimoysq: fuisse contrarios
Sic est moyses quidixit filiis israhel: proph&am uobis
suscitaobit dr̃ defrectrib: uestris teomquã me : Iam quã
nenoua inquie & aduenticia xp̃i dicatur essed octrina.

Expanded text:
monstretur esse promissus, et quod ipsi, nec tunc Mosi, nec Domino monstretur esse promissus, et quod ipsi, nec tunc Mosi, nec Domino nunc servire maluerint. Haec ut potui dixi, non praejudicans sententiae meliori, si adsit. Porro quod dicitur: A filiis Hemor filii Sichem, in Graeco exemplari scriptum est: A filiis Hemor, qui fuit in Sichem, quod Genesis historiae magis concordare videtur, tametsi fieri potuerit ut idem Hemor et patrem filium Sichem nomine haberet. Cum appropinquaret autem tempus repromissionis, quam confessus fuerat Deus Abrahae. Illius utique, qua dictum est: Et post haec exibunt, et deservient mihi in loco isto. Quis te constituit principem et judicem super nos? In tota illos concione sua redarguit, jam tunc legi Mosique fuisse contrarios. Hic est Moses qui dixit filiis Israel: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris, tanquam me. Tanquam Ne nova, inquit, et adventitia Christi dicatur esse doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
sedinorito mou& quod sequitur: Et positi sunt in se¬
puldro quodemit abraham pr&io argenti ia filiis en
filu sichem: Doc& enim genesis abraham ab ephron
filio sohor h&ei in cariatharbe locum sepulchri qua¬
dringentis argenti siclis emisse : inquoipse abrabcem
isa ac &iacob & cedam ꝓtoplaustus sepulti sunt: Item q
ia cob de mesopotamic reuersum iuxtc urbem sichem
pastem agri quot abernacula tender&. abemor patre
sichem datis centum agnis accipisse: Nonemit ergo
abrccham sepulchrum abemmor sichemi Itac seo abepbron
h&eo : ini quo xii patriarchȩ non sunt sepulti. sed insicher
ut diximus : Uerum becctus stephanus uulgo loquens
uulgimagis indicendo sequitur opinionon¬
Duccsenim pariter narrationes caniungens: nontam
ordinem circũstantis hystoriae. quã causam dequa age¬
batur intendit : Quienim insimulabatur aduersus locũ scm
& legem docuisse ꝑgit ostendere. quo modo ih̃s xp̃s exlege

Expanded text:
Sed merito movet quod sequitur: Et positi sunt in seSed merito movet quod sequitur: Et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Hemor filii Sichem. Docet etenim Genesis, Abraham ab Ephron filio Seor Hethaei in Cariatharbe locum sepulcri quadringentis argenteis siclis emisse, in quo ipse Abraham, Isaac, et Jacob, et Adam protoplastus sepulti. Itemque Jacob de Mesopotamia reversum juxta urbem Sichem partem agri, quo tabernacula tenderet, ab Hemor patre Sichem datis centum agnis accepisse. Non emit ergo Abraham sepulcrum ab Hemor Sichemita, sed ab Ephron Hethaeo, in quo duodecim patriarchae non sunt sepulti, sed in Sichem, ut diximus. Verum beatus Stephanus vulgo loquens, vulgi magis in dicendo sequitur opinionDuas enim pariter narrationes conjungens, non tam ordinem circumstantis historiae, quam causam, de qua agebatur, intendit. Qui enim insimulabatur adversus locum sanctum et legem docuisse, pergit ostendere quomodo Jesus Christus ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ia cob & ioseph cum duob filuis quierant inegypto: sep¬
tuaginta solũ modo aninas inuemes: Et de functus est
ipse & patres nostri & trans latisuNt insichem:
aias apl quidam solo soriptura rofest quod eius assa
de aegypto trans lata &insichem sunt tumulata
Ierũ & exhis beccti stephani uerbis & scĩ hieronimi
scriptis qui eorundem locorũ incola erat. Anim ad¬
uestendum est. c&eros quoq: patriarchas ibidem ẽẽ
sepultos : Quãuis memoria ioseph merito celebrior
ab eatur qui & haec ipse deossib: suis fierimandauit a ad
cuius tribum ciuitas ipsa ꝑtinuit.: Siquidem hieronimꝰ
in historia beatae paulae sic refest : Tran siuit inqui¬
ens sychem non ut pleriq: errantes legunt sichar
quae nunc a polis appellatur & exlatepe montis
de inquit diuestens. uidit xii patriarcharum sepulchra:
temiulibro deoptimo geneneinterp̃taendi: Duo decim¬
autem patnardiȩ nonsunt sepulti incerboc sed insichen

Expanded text:
ipso Jacob et Joseph cum duobus filiis, qui erant in Aegypto, sepipso Jacob et Joseph cum duobus filiis, qui erant in Aegypto, septuaginta solummodo animas invenies. Et defunctus est ipse et patres nostri, et translati sunt in Sichem. De Joseph quidem solo Scriptura refert, quod ejus ossa de Aegypto translata, et in Sichem sunt tumulata, verum et ex his beati Stephani verbis, et sancti Hieronymi scriptis, qui eorumdem locorum incola erat, animadvertendum et caeteros quoque patriarchas ibidem esse sepultos, quamvis memoria Joseph merito celebrior habeatur, qui et haec ipse de ossibus suis fieri mandavit, et ad cujus tribum civitas ipsa pertinuit. Siquidem Hieronymus in historia beatae Paulae sic refert: « Transivit inquiens Sichem, non ut plerique errantes legunt Sichar, quae nunc Neapolis appellatur, et ex latere montis de inquit divertens, vidit duodecim patriarcharum sepulcra. libro de optimo Genere interpretandi: « Duodecim patriarchae non sunt sepulti in Arbes, sed in Sichem. »
Abbreviated transcription (Latin):
tractandum uel seruituti subiciendũ dixerit. hoc semen
annis quadringentis sed ꝑhiperbaton legendum. qr
peregrinũ erit semen eius annis quad ringentis itcu¬
ius paste temporis &iam seruitus accidit ygaenim
scriptum est inisa ac uocabitur tibiseme Ex anno
natiuitatis isaac usq adannum egres sons exegopto
conputtentur anni quadringenti quinq annos ehee
suo pstripture quadringentos appellat. quib pere¬
grinum futurum erat illud semen siue interda alia¬
na an siuoinegypto: potest & sic intellegi quod aquin¬
to anno isaac quo ꝑfilium ancillae coeperit affligi
labor qua dringentorum comput&ur annorum:¬
ccer sit iacob patrem suum & omnem̃ cognatiõnem mnani¬
mab septuaginta quinq:: Septuceginta inter pre¬
tes sequitur indicendo: c&erũ in ebraica. ueritate
animȩ tantũ septuaginta pepperiuntur : sed & sups̃
animarũ seriem ingenesi computare uolueris addito

Expanded text:
tractandum, vel servituti subjiciendum dixerit hoc semen tractandum, vel servituti subjiciendum dixerit hoc semen annis quadringentis, sed per hyperbaton legendum, quia peregrinum erit semen ejus annis quadringentis, in cujus parte temporis etiam servitus accidit. Quia enim scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen , et ab anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur anni quadringenti quinque, quos more suo Scriptura quadringentos appellat, quibus peregrinum futurum erat illud semen, sive in terra Chanaan, sive in Aegypto, potest et sic intelligi, quod a quinto anno Isaac, quo per filium ancillae coeperit affligi, labor quadringentorum computetur annorumeph Jacob patrem suum, et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque. Septuaginta Interpretes sequitur in dicendo, caeterum in Hebraica veritate, animae tantum septuaginta reperiuntur. Sed et si ipsam animarum seriem in Genesi computare volueris, addito
Abbreviated transcription (Latin):
uerba stephani quia non sicut ingenesi uid&ur posi
mostem patris locutus est ds̃ abrahȩ quiutiq in
charre mostuus est ubicũ illo &ipsefilius habitaui¬
sed prius quã habitar& in eadem ciunate. iamta men
Terrc̃ & cognationem abrahȩ chaldeorũ patriã gen¬
q appellat. Undeiam pridem exierat. quinunc in me¬
sopotamiã degebat : sed quia quas lib& obcausas egredi¬
ens spe redeundi. & desiderio tenebatur : audit ad ño
exi d&erratua. Nonut corpus inde traicep&. quo
iam fecerct sed ut amoremmentis eueller&. Ideoq
quod sequitur. Tunc exiit d&erra chaldeorũ Noni
corporis sed mentis egressum significat. quose
in ꝑp&uũ achaldeorũ conuersatione a gente
secreuerit : qui iuxta fidem chronicorũ. eodem
anno chaldeam egressus. meso potamiã ingres¬
sus incharris moratus. & interram sepromissionis
inductus : Quia erit semeneius a cola interra clienec
& seruituti eos subicient & male tractabunt eos annis
qua drangentis : Nonita intellegendũ est quasimale

Expanded text:
erba Stephani, quia non sicut in Genesi videtur, post mortem patris locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo sed priusquam habitaret in eadem ciuitate, iam tamen Terram et cognationem Abrahae Chaldaeorum patriam genusque appellat, unde jampridem exierat, qui nunc in Mesopotamia degebat, sed quia quaslibet ob causas egrediens spe redeundi et desiderio tenebatur, audit a Domino: Exi de terra tua. Non ut corpus inde trajiceret, quod jam fecerat, sed ut amorem mentis evelleret. Ideo quod sequitur: Tunc exiit de terra Chaldaeorum, non corporis, sed mentis egressum significat, quo se in perpetuum a Chaldaeorum conversatione et gente secreverit. Quia juxta fidem Chronicorum eodem anno a Chaldaea est egressus, Mesopotamiam ingressus, in Charris moratus, et in terram repromissionis inductus. Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis Non ita intelligendum est quasi male
Abbreviated transcription (Latin):
oleo signcore quod solis deb&ur episcopis. cumtradunt spm
ꝓfer̃ : pon adhanc exuoto ultionis. sedex iustitico exa¬
minis erumpunt : Intus enĩ subtile dĩiuditiũ aspiciunt.¬
& mala foras exsurgentia quia maledicto debeaN
ferux cognoscuNt: & inmaledicto non peccant. exquo
& ab intesno iuditio non discordant : Cuenim & maledicen¬
tis in nocentia ꝑman&. & tamen eũquimaledicitur
usq ad interitum: absorb&: exutriusq pastis fine
collegitur. quia ab uno & intimo iudice in reũ sententia

Expanded text:
oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt Spioleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt Spiproferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur dictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia a bono et intimo iudice in reum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est quod dñs ipsep̃cepit Cũ ꝑsequentur uos in
ciuitate istoc fugite in aliã: Illius enĩ nutu gepebectur
ut tribulationis occasio fier& euangelii seminceriũ :
Intendebañ autẽ turbae hisquae aphilippo dicebantur:
& ex p̃senti cccpitulo. & ex samarita nae mulieris historia:
prompti animi ad credendam hanc gentem fius se ꝓlaturꝰ
Hunc simon &ipse credidit: Vel becti philppi uerbis
&tustute uictus ueraciter dño credidr uelut magis credi¬
bileest crederese quo adusq baptismna suscpera simula usicut
aucteus sur incc lignis astib: instituti ecdesiceri fraude
quec liba ingress babtis mac furari consuerum Mpi
fut saepe sibi sociũ parus facit esse iohanose lecole sa
quico uirgo plecc&̃: Nottendũ autẽ quoo philippus qͥ
samariae euangelizaebat. unus deseptem fuerits
cũ baptiacent chrismate babterctos ungere lic&x sed quod
har̃s fuerit consecratum Nontamen frontem ex eodẽ

Expanded text:
Hoc est, quod Dominus ipse praecepit: Cum persequentur vos in Hoc est, quod Dominus ipse praecepit: Cum persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam . Illius enim nutu gerebatur, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur. Et ex praesenti capitulo, et ex Samaritanae mulieris historia, prompti animi ad credendum, hanc gentem fuisse probatur. Tunc Simon et ipse credidit. Vel beati Philippi verbis et virtute victus veraciter Domino credidit, velut magis credibile est credere se quoadusque baptisma susciperet, simulavit, ut auctoris suis malignis artibus instituti, Ecclesiam fraude qualibet ingressi, baptisma furari consueverunt. it: Saepe sibi socium Petrus facit esse Joannem, Ecclesiae quia virgo placet. Notandum autem quod Philippus, qui Samariae evangelizabat, unus de septem fuerit. sente episcopo, baptizent, chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc prusibiliter omniaiudicat. & ad extremũ udex
omnium uisibilis aduenit. Et eicientes eũ extraciuitatẽ
lcpideebant: & dñsextrac postam passus est quino sele¬
git demundo insuꝑnũ suũ regnũ & glorã & ste phanus
quasia duena mundi extra ciuitatẽ lapidatus : Nonenĩ
hebuit hicmanentẽ ciuitatẽ. sed futuram totamente quae¬
rebat: iuxtaperũ mutationẽ mastyrmundo cordis
ad caelas intuitũ dirigit. ꝑsecutor durae ceruicis. mans
ad lcpidesmittit. Vnde arcctor ait. Lapides uida ecc re¬
bellis instephanũ limꝑhata rapis. Quȩ crimine duro saxaea
sẽꝑeris. Positis autẽ genib: clccmauit uoce magna dicens
DÑe nestatuas illis hoc peccatũ : Prosequidem staens orccuit
pinimicis genuflexit Quia ipsorũ maior iniquitas. maidas
supplicandi remediũ flagitabat : Qmira baaeti mar¬
ris uistus quisc elo feruebcet. uteis aquib tenebatur
palcom suae ꝑfidiȩ culpas exꝓbrar& : sic dilectione
ardebat ut in moste quoq: ꝓeis a quib: occidebatur ora

Expanded text:
x omnium visibilis adveniet. Et ejicientes eum extra civitatem lapidabant. Et Dominus extra portam passus est, qui nos elegit de mundo in supernum suum regnum et gloriam, et Stephanus, quasi advena mundi, extra civitatem lapidatur. Non enim habuit hic manentem civitatem, sed futuram tota mente quaerebat. Et justa rerum mutatione martyr mundi cordis ad coelos intuitum dirigit, persecutor durae cervicis manus ad lapides mittit. Unde Arator ait: . . . . Lapides Judaea rebellis In Stephanum lymphata rapis, quae crimine duro Saxea semper eris. Positis autem genibus clamavit voce magna, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Pro se quidem stans oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis, quibus tenebatur, palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic dilectione ardebat, ut in morte quoque pro eis a quibus occidebatur orar
Abbreviated transcription (Latin):
cepit inmente. Accipientes autem discipulieius nocte
Idest discipulixp̃i. Ingreco enim non est additũ eius. sed tas¬
tũmodo discipuli. ut geneicliter xp̃i uel ecclesiae
intellegatur : Nondũ enim paulus discipulos fecisse. legiꝰ
sed solũ iuda eos confudisse qui habitabant da masci: Per
murũ dimis er̃ eũ submit tentes insposta : Hoc effugino nus
hodeq seruatur in ec desia. quando quis antiqui
hostis insidiis. uel huius scłi laqueis circũfisus spei fideiq
sue muniminae saluabitur. murusen ̃ damasci quae

Expanded text:
cepit in mente. Accipientes autem eum discipuli ejus nocte. cepit in mente. Accipientes autem eum discipuli ejus nocte. Id est, discipuli Christi. In Graeco enim non est additum ejus, sed tantummodo discipuli, ut generaliter Christi vel Ecclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Hoc effugii genus hodieque servatur in Ecclesia, quando quis antiqui hostis insidiis vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spe fideique suae minime salvatur. Murus enim Damasci, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quae essent facienda monstrauit. sed inciuitate postmo¬
dum. audiendac p̃monuit ut tanto post inbonis solidius¬
stanu quanto prius funditus euersus a pristino errore
cecrdis c& Apertsq oculis nihiluidebat Ne qua quam
potuiss& bene russus uidere Nisiprius excecitans fiui¬
s& bene & ppriã sapientiã qua ꝑ turbatur excludens
surgeido uicisse suo iccm instruitur exemplo quiten¬
bices triduenes luce reuersa mutcp& : Egoenini
ostendam illi quaenta opostecet eum ꝓnomine meo
quasi frater amplati qui aduersa quae scĩs intulercet
prumtus est sustinere cumsc̃is: Et confestim cecider̃
aboculis eius tcc̃quã squamȩ. Dra conis omne corpus
dicitur squamis eẽ contectũ Quia ergo iudȩi serpentes
& genimina sunt in percerũ uocati quia illorõ ꝑfidiam
secta batur. quasi pelle serpentina oculis cordis obte¬
xerat sed cadentib: submanu annaniȩ ab eius oculis
squamis monstractur infacie quoduerũ lumeniamre¬

Expanded text:
quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmoquae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum audienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidiust, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertisque oculis nihil videbat. Nequaquam potuisset bene rursus videre, nisi prius excaecatus fuisset bene, et propriam sapientiam, qua perturbatur excludens,surgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas luce reversa mutaret. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo quasi frater amplecti, qui adversa, quae sanctis intulerat, promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim ceciderunt ab oculis ejus tanquam squamae. Draconis omne corpus dicitur squamis esse contectum. Quia ergo Judaei serpentes, et genimina viperarum sunt vocati qui illorum perfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina oculos cordis obtexerat. Sed cadentibus sub manu Ananiae ab ejus oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam re
Abbreviated transcription (Latin):
siccpe currũ & c&̃ ł thosergo uersiculos credo pririum
anostre quoq: interpraoatione tpens lactosi seddropuo¬
tu ditio postec fuisse sublatos sp̃sdñi raepuit phidlippur
unt quibaes angelũ inspu scõ fecisse testaentur utdueronim
prodit: Euuan gelisceuit ciuitatib cunctis. donecuenipu
cue sarecem. Caesa necc̃ palestinȩ dicitur. ubiin fradomũ
non &cubiculũ quatuor filicerũ eius uirginũ ꝓph&antuum
dñiPuasantes indelic& caedib: ad ficiens &minis deer¬
pens absentes: Saule saule quidme ꝑsequeris Nondrẽ
quid ꝑsequeris membra mea sed quidme ꝑsequeris. Qua
ipse incorpore suo quod est ecclesia. adhuc patior iniquos.
Iicuius &ic̃membris beneficia conlatec̃ sibi facteo ẽẽ denun¬
ciat cũ ait Esuriui & de distis mihimanducare. Et exponendo
subiunxit Quãdiu exminimis meis fecistis. mihi fecistis. Eg
biae squamas depone. Sed surge &ingredere Inciui¬
tatẽ. & dic&ur tibi quidte oposteat facene. Non continuo

Expanded text:
caetera. Et hos ergo versiculos credo primum a nostro quoque interprete translatos, sed scriptorum vitio postea fuisse sublatos. Spiritus Domini rapuit Philippum. Sunt qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse testantur, ut Hieronymus prodit. EvaCaesaream. Caesarea Palaestinae dicitur, ubi infra domumnon et cubiculum quatuor filiarum ejus virginum prophetantium. Domini. Praesentes videlicet caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit: Quid persequeris membra mea? sed quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur iniquos. In cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse denuntiat, cum ait: Esurivi, et dedistis mihi manducare . Et exponendo subjunxit: Quandiu uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Egbiae squamas depone. Surge et ingredere civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere. Non continuo
Abbreviated transcription (Latin):
rus si etm dĩ potius quã hominis filiũ appellare uolu¬
issenisi ut hoc testimonio iudaeorũ confundereur in¬
fidelitas quise hominem crucifixisse ut hunedm̃ crede¬
renoluisse meminerunt : Ad confostandam ergo bea¬
ti mastyres pacientiam caelestis regni sanua panditur:
& ne in noxius homo lccpidatus titub& interra. Ds̃ ho¬
mo crucifixus appar& coronatus in caelo: Vnde quia
stccre pugnantis uel adiuuantis ÷ recte ad extris
dĩ stantem uidit quẽ inter homines ꝑsequentes adiu¬
torem habuit: Nec discordane uid&ur quod marcus

Expanded text:
rus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare volurus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare voluisset, nisi ut hoc testimonio Judaeorum confunderetur infidelitas, qui se hominem crucifixisse, et hunc Deum credere noluisse meminerunt? Ad confortandam ergo beati martyris patientiam, coelestis regni janua panditur, et ne innoxius homo lapidatus titubet in terra, Deus homo crucifixus apparet coronatus in coelo. Unde quia stare pugnantis vel adjuvantis est, recte a dextris Dei stantem vidit, quem inter homines persequentes adjutorem habuit. Nec discordare videtur, quod Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
metos Gaelũ mihi sedes est. terpec aut scabe l ubaslẽ
mecrum: Von hoc carnaliter intellegerehl qordbs clier¬
beat edsmembra collocata incaelo &intessec ut nos cum
sedemus sedut se indicar& interiorero ee heiuperaur
omnib. caclũ sibi sedem. terrãuero seabellũ pedam
ceꝓlibuit. Quiutse &iam omniee circũdeenor mons¬
tra puibalibise cuclũ meciri palmo & terrã asserit pugil¬
lo condudene : Spiritaliter autẽ caelũscõs. terrauero
peccatores in sinucct. quod in his uidelica d in habitan¬
do p̃sidecit. illos condemnando ꝓsternati Aut quis lo¬
tus requi&ionis maeȩ est Nonccurebs utiq uel marmo¬
reus terpestris habitaculi locus sedillequẽ ꝓph&a sub¬
&qui&ũ & trementẽ sermones meos : Quia accepis¬
tis legem indispositionẽ angelorũ : Lexest enim
ordinccta ꝑ angelos in manumediatoris : Ec ceuideo ca
hunc bectus mastyr hominis potius quã dĩfiliũ appel¬
locre maluit. cuplus utiq gloriae uider&or ad latu¬

Expanded text:
mea . Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Non hoc carnaliter intelligendum, quasi habeat Deus membra collocata in coelo et in terra, ut nos cum sedemus, sed ut se indicaret interiorem esse et superiorem omnibus, coelum sibi sedem, terram vero scabellum pedum esse perhibuit. Qui ut se etiam omnia circumdare monstraret, alibi se coelum metiri palmo, et terram, et asserit pugillo concludere. Spiritaliter autem coelum sanctos, terra vero peccatores insinuat, quia his videlicet Deus inhabitando praesideat, illos condemnando prosternit Aut quis locus requietionis meae est? Non aureus utique vel marmoreus terrestris habitaculi locus, sed ille, quem Propheta subet quietum, et trementem sermones meos ? Qui accepistis legem in dispositionem angelorum. Lex est enim ordinata per angelos, in manu Mediatoris. Ecce video coelhunc beatus martyr hominis potius quam Dei Filium appellare maluit, cui plus utique gloriae videretur delatu
Abbreviated transcription (Latin):
fine mundiuenientes & languenti prius israhel. & post¬
modũ &iam gentilitati praedicant. Nic suN enmope¬
rarii quosnona &undecima hora Inne ampater fan:¬
lias inducit. Et quidam uir quierat claudus ex utero
matris suae. baidlabatur: qui a populus irł non solũ
dño incarnato seda primis &iam legis datae tempo¬
rib pebellis extitit . quasi exutero matris claudus fuit
Sõ beneiacob cũ angelo luctante. benedicto quidem
sed cdaudicante figurctur. quia populus isdem dño in
passione praeualens : in quibus dam perfidem. bene¬
dictus. Inquib: dãuerdꝰ est. ꝑ infidelitatẽ claudus.
Quem ponebant cotidie ad postam templi quaedicitur
speciosa Posta templi speciosa dñrest. ꝑquem siquis
introiarit saluabitur. Ad hanc postã debilis irł ipe
nonualens legis ꝓph&arũq: uocib: affestur ut abin¬
gredientib: in interiora sapientiae fidei audiende
deposcat auxilium. quauaticinio futurorum quasi

Expanded text:
finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postfinem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit . Et quidamvir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato, sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit. Quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur , quia populus idem Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire non valens, legis prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. Qui vaticinio futurorum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
agite & baptis &ur unusquisq: uestrũ : Dicturus babtis¬
ma p̃misit paenitentiae lamenta uteclesiae more . pri¬
us seaqua suae afflictionis infunderent. & post modũ
sacram̃to babtis matis lauarent. Et ao positȩ sunt
inilladie animae circiter triamilia. Vbi primũ ecđae
celebratũ est babtisma dispensatorie pi&as diuina ad q̃¬
fes sionem scõe trinitatis tramilia colligito marũ
est sollemnitatẽ primitiarũ precep initiarnunc
autem suꝑueniente spũ scõ non mamipuli spicarum
sed animarũ sunt dño primitiae consaecractae Et habebaNt
omnia cõmunia & ca&e . Sicaritas dĩ diffunditur incordib
nris mox ꝓfecto genereet &iam ꝓximi dilectionem : Vnde
ꝓptergeminũ eiusdem caritatis ardorem -bis sp̃s sc̃r legitur
a postolis datus. magnũq: est ffoctesniamoris indicium
nona hora templũ ingressun. primo daudũ debilem
saluant. Deinde adues percm usq: laborantes multami¬
lia hominũ uerbo fidei inbuunt: quia doctores eccłae. in

Expanded text:
agite, et baptizetur unusquisque vestrum. Dicturus baptisma praemisit poenitentiae lamenta, ut Ecclesiae more prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Et appositae sunt in illa die animae circiter tria millia. Ubi primum Ecclesiae celebratum est baptisma, dispensatorie pietas divina ad confessionem sanctae Trinitatis parem numerum collegit animarum. est, solemnitatem primitiarum praecepit initiari; nunc autem superveniente Spiritu sancto, non manipuli spicarum, sed animarum sunt Domino primitiae consecratae. Et habebant omnia communia, etc. Si charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, mox profecto generat et proximi dilectionem. Unde propter geminum charitatis ardorem, bis Spiritus sanctus legitur apostolis datus. Magnumque est fraterni amoris indicium,nona hora templum ingressuri, primum claudum diu debilem sanant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei imbuunt. Quia doctores Ecclesiae in
Abbreviated transcription (Latin):
plifacture desertũ. sic&ipsum templum intellegtent
meliorestactu succedente delendũ Iuxtec quod olim hie¬
remias p̃cinebat dicens: Nolite confidere in uerbis
mendacii dicentes Templũ dñi templũ dia esty &t pos

Expanded text:
pli factura desertum, sic et ipsum templum intelligant pli factura desertum, sic et ipsum templum intelligant meliori statu succedente delendum. Juxta quod olim Jeremias praecinebat, dicens: Nolite confidere in verbis mendacii dicentes: Templu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uerum &iuuum & sidus remfam soest facturã:
uestrã uobis ꝓdõ suscepistis : significat autẽ luciferums
cuius cultui sarracenorumgens obhononem ueneris
ercet mancipata : &quia remsam ut dixi factura ur̃a uel
reqͥes ur̃a interp̃tatur : ꝓph&a consequenter ad uinxit.
atq: ait : Ingurcs quas fecistis adorare eas subauditur
apoconu suscepistis: & trans ferã uos trans babilonẽ : ꝓpter
haec inquit sacrilegiauos in babylonem taentũ modo sed
ultrc becbyloniã quoq: captiui ducemini: Nec putcen¬
dus est primus mastur erraesse : quia peo qđ im ꝓph&a scrip¬
tũ ÷ Trcens damascum dixerat trans babylonẽ : magisenĩ
intellegentiã quã uerbũ posuit: quia trandama scũ ductis
in babylonẽ siue trans babylonem : Tabernaculũ testi¬
monii fuit patrib: nostris indesesto: Quia dicebant eũ con¬
trac locũ sc̃m agere. Hinc ostendi dĩ ttnu urapa
caelestiũ : ubi sub intellegi uult. sicut tacbernae culũ intẽ¬

Expanded text:
um et vivum, et sidus Remphan, id est, facturae vestrae, vobis pro Deo suscepistis. Significat autem Luciferum, cujus cultui Sarracenorum gens ob honorem Veneris erat mancipata. Et quia Remphan ut dixi factura vestra, vel requies vestra interpretatur, propheta consequenter adjunxit, atque ait: Figuras quas fecistis adorare eas. Subauditur, ἀπὸ κοινοῦ suscepistis. Et transferam vos trans Babylonem. Propter haec inquit sacrilegia, vos non in Babylonem tantummodo, sed ultra Babylonem quoque captivi ducemini. Nec putandus est primus martyr errasse, quia pro eo quod in propheta scriptum est Trans Damascum , dixerat trans Babylonem. Magis enim intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sicut trans Babylonem. Tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto. Quia dicebant eum contra locum sanctum agere, hinc ostendit Dominum non maiderare coelestium. Ubi subintelligi vult, sicut tabernaculum in tem
Abbreviated transcription (Latin):
tirao p̃ferrent uidius grecorũ: Nonestaeqquũ
nos depelinquere uerbũ di &ministrere mensis
ehio arcctor : Iocus in quid indicat iste quod melio¬
rarudi populo sint ferculamentis: quã falsae ꝑmẽ¬
bra dapes : Considerate ergo fratres uiros ex uobis
bonitestimonis .uII. &c&. Hinciam decreuerunt a postoli
uel successores apostolorũ ꝑ omnes ecdesias septem
diacones qui sublimioꝵ gradu essent ca&eris. & ꝓxi¬
mi circc ar̃a quasi colũnae altaris adsisterent:¬
& nonsine aliquo septincrii numero mysterio:¬

Expanded text:
ecorum. Non est aequum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. De hoc Arator: . . . . Locus indicat iste, Quod meliora rudi populo sint fercula mentis, Quam fusae per membra dapes. Considerate ergo fratres viros ex vobis boni testimonii septem, etc. Hinc jam decreverunt apostoli, vel sucdiacones, qui sublimiori gradu caeteris, proxime circa aram Christi quasi columnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
phanus grece. latine coronatus dicitur: quipul¬
cherrima ratione quod ꝑcepturus erat in requodã
presagio praeoccuparat in nomine lapidatus humi¬
liter sed sublimiter coronatur : Ebraice autẽ inter¬
pr&atur nosma uestra ÷ quorũ iuidelic& mastyrũ
sequentiũ : quibus primo patiendo forma factus est

Expanded text:
 Graece, Latine coronatus dicitur, qui pulcherrima ratione quod percepturus erat in re, quodam praesagio praeoccuparet in nomine: lapidatus humiliter, sed sublimiter coronatus, Hebraice autem interpretatur norma vestra, quorum videlicet? nisi martyrum sequentium, quibus primo patiendo, forma factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
praedicauerit. Iuxta quod ipse in sequentib: a grippae
regi loquens ait quiada masci primũ & hieruso bomis
&inomninegione iudaeae & gentib p̃dicabam. Barnaba
ainom ad praehensum illum dux̃ ada postolos. Hic est
barnabar illeciprius genere leuites. qui supra praetiũ
agrisui ad pedes a postolorũ attulisse memoretur
Loquebatur quoque & disputabat

Expanded text:
praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus praedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius genere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes apostolorum attulisse memoratur. Loquebatur quoque et disputabat
Abbreviated transcription (Latin):
fidei speiq coniunctionẽ designat Iuncus esum funt¬
Aite ibro fidor palma spem uite acceponae significat
Suis quis ergo semuro ad uersitectis uidecet qdñc tuuir
upostam uistutis quȩ uadat festinus ascendatinsum
sutem ueniss& in hierusalem temptabat iunge ne
sediscipulis : Noneũ mox baptizatũ credamus uenis¬
e ad a postolus hierusalem sedsicut ipse galatis scripsit
primo abisse mnarabiam. &iterũ peuersum esse damas¬
cum deinde post tres annos uenientem hierusolimã
uidisse p&rum & mansisse apud eũ dieb: quindecim
liũ autẽ apostolorũ neminẽ uidisse. pisi ia cobũ fratrẽ
dñi. Acde inde sicut & lucas exsequitur uenisse in pastes
suriae & ciliciae: Vtrũ aute prima ansecunda uice
damasci in sidias ꝑtulerit non facile pat&r Nam & se¬
cunda intellegi potest exeo qđ dicitur multis dieb im¬
ploris consiliũ fecisse iudaeos eũ interficiendi. Idcirco
autẽ lucas arabiã p̃mit tere uid&ur quodibiminime

Expanded text:
conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum, sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat jungere se discipulis. Non eum mox baptizatum credamus venisse ad apostolos Jerusalem, sed sicut ipse Galatis scripsit, primo abiisse in Arabiam, et iterum reversum esse Damascum. Deinde post tres annos venientem Jerosolymam vidisse Petrum, et mansisse apud eum diebus quindecim. Alium autem apostolorum vidisse neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Ac deinde sicut et Lucas exsequitur, venisse in partes Syriae et Ciciliae. Utrum autem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praetermittere videtur, quod ibi minime
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuela bitur in nobis. fructuosius quippe pugnat᷑
ubimerces cesta speratur : Haecautẽ in habitaculo
fostitudinis ds̃operatur & ꝑficitur. quod dicitur. Labu¬
lon quando uistus in infirmitate ꝑficitur. ut corpus
quod ab immicis putactur infirmũ & ꝑcuius materiam
animo quoq: inferre nituntur interitũ. dõconfostan¬
te experacur inuictũ. Augmento succedente felici
quoduocabulũ ioseph indicat. gratiarũ uidelic& adden¬
da dona designans. siue d&alentorũ dupla redibitione
usuras commodi spiritales intellegas. siue in his quae
uotiua fideliũ pelegione redempto ridõ redduntur
accipias: Ałq ut hos omnes quos &ordo &interp̃tatio
nominũ his significatiue po sit indicat. infuturo iuditio
addexterã xp̃i regis a&ermi futuros intellegas: Beni¬
amin ut praedixi posttremo loco subponitur. idest
filius dextere. tam quã ipsesit finis ordinis. cũ inimica

Expanded text:
quae revelabitur in nobis . Fructuosius quippe pugnatur, quae revelabitur in nobis . Fructuosius quippe pugnatur, ubi merces certa speratur. Hoc autem in habitaculo fortitudinis Deus operatur et perficit, quod dicitur Zabulon, quando virtus in infirmitate perficitur , ut corpus quod ab inimicis putatur infirmum, et per cujus materiam animae quoque inferre nituntur interitum, Deo confortante, experiatur invictum, augmento succedente felici. Quod vocabulum Joseph indicat, gratiarum videlicet addenda dona designans. Sive de talentorum dupla redhibitione usuras commodi spiritualis intelligas, sive in his quae votiva fidelium religione Redemptori Deo redduntur accipias. Atque ut hos omnes quos et ordo et interpretatio nominum his significative positos indicat in futuro judicio ad dexteram Christi regis aeterni futuros intelligas, Benjamin, ut praedixi, postremo loco supponitur, id est, filius dexterae; tanquam ipse sit finis ordinis, cum novissim
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa psalmista meliora suspirans orabat: De necessita¬
tib: meis eripeme: Huic subponitur symeon. Idest audiuit
tristitiã uel nomen habita culi: Vt &iam huius qualitate
uocabuli euidentius inculcar&. & quid hic habendũ
& quid sit salubriter exspectandũ: Illis enim habita culi
caelestis gaudiũ dabitur. quorũ hic animus fructuosa
paenitentia contristatur quib: &dicitur. Tristitia urã
uest&ur ingaudiũ. Proinde leuĩ subnectitur idest
additus : In quo intellegimus siue eos quitem poralib
aderna mercantur. sicut salo mondicit Redemptio
animae uiri ꝓpriae diutiae: seuillos quidĩ sequendo
consiliũ ꝑcipiunt in hocsaeculo centuplicia cũtribula
ut ꝓbato praeiniorũ merces amplior redde recur
Vnde non in merito isachar ei ordine recte succedit qui
interp̃tcctus est merces: Quia sicut doc& a posto lus p̃sunt
condignȩ passiones huius temporis ad futurã gloriã

Expanded text:
De qua Psalmista, meliora suspirans, orabat: De necessitaDe qua Psalmista, meliora suspirans, orabat: De necessitatibus meis eripe me . Huic supponitur Simeon, id est, audivit tristitiam, vel nomen habitaculi, ut hujus etiam qualitate vocabuli evidentius inculcaret, et quid hic habendum, et quid sit salubriter exspectandum. Illis enim habitaculi coelestis gaudium dabitur, quorum hic animus fructuosa poenitentia contristatur. Quibus et dicitur: Tristitia vestra vertetur in gaudium . Proinde Levi subnectitur, id est, additus. In quo intelligimus sive eos qui temporalibus aeterna mercantur, sicut Salomon dicit: Redemptio animae viri propriae divitiae , seu illos qui, Dei sequendo consilium, percipiunt in hoc saeculo centuplicia cum tribulaut probato praemiorum merces amplior redderetur. Unde non immerito Issachar ei ordine recto succedit, qui interpretatur merces. Quia, sicut docet Apostolus, non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
& qũo becctificcmus eos qui sustinuerunt sufferentiam.
Ideo post gad. a ser io est becctus ponitur. congruo satis or¬
dine: Becctus enim uir quisuffest temptationẽ quicum¬
ꝓbectus fuerit accipi& coronã uitae: Quiauero huius
becctitudinis fida promissione securi. non angustaentur
sed spe gaudentes intribulatione patientes cumpsalmo¬
grapho decantant. Intribulatione dilatastime : &item
uiã mandatorũ tuorũ cucurri. cũdilataris cormeũ
& cummatre beccti samuhelis exultaentes aiunt. Dilata¬
tũ est osmeũ suꝑ inimicos meos quia laatasum insalu¬
tarituo. Propterea peptedim succedit qđ est latituolo:
sed &ipsum manna ses sequitur qui inter p̃tactur oblitus
uel neces sitcor. Cuius nominis mysterio monem ut temp¬
tationũ p̃sentiũ angorib edocti ea quae p&ro sunt
obliuiscentes. sic inecc quae ante sunt secundũ a postolũ
extendacmur. ut carnis curã non indesiderus sed sola
necessitate humanae conditionis adstricti faciamus.

Expanded text:
 beatificamus eos qui sustinuerunt sufferentiam , ideo post Gad Aser, id est beatus, ponitur, congruo satis ordine. Beatus enim vir qui suffert tentationem, quprobatus fuerit, accipiet coronam vitae . Quia vero hujus beatitudinis fida promissione securi non angustantur, sed spe gaudentes in tribulatione patientes, cum Psalmographo decantant: In tribulatione dilatasti me; et item: Viam mandatorum tuorum cucurri, dum dilatares cor meum ; et cum matre beati Samuelis exsultantes aiunt: Dilatatum est os meum super inimicos meos, quia laetata sum in salutari tuo . Propterea Nephthalim succedit, quod est latitudo. Sed et ipsum Manasses sequitur, qui interpretatur oblitus, vel necessitas. Cujus nominis mysterio monemur ut tentationum praesentium angoribus edocti, ea vero quae retro sunt obliviscentes, sic in ea quae ante sunt, secundum Apostolum, extendamur, ut carnis curam non in desideriis, sed sola necessitate humanae conditionis astricti faciamus .
Abbreviated transcription (Latin):
cinitestendibin drne cã principemund bedegestu¬
atq: illo legato uasa eius erepturus: Et ad p̃hendit
abolus deorsum fluens int̃p̃tat᷑. grece autẽ dicit᷑ crimi¬
nator. satan aduersarius siue p̃uaricator: Dra coergo
ꝓpt̃ nocendimalitiã . serpens ꝓpt̃ fallendi astutiã. diaboł
ꝓpter status suicasum. satan ꝓpter obstinationẽ dño ad¬
uersandi nominat᷑ : Et ligauit eũ ꝑ annos mille : Id est
enus potestatẽ a seducendis hominib: quiliberandi fue¬
rant cohibens refrenauit : Quã si totã .ui uel fraude
ꝑmit teret᷑ exerere intã longo tẽpore plurimos infir¬
morũ deciper&: mille annos dix̃ pastẽ id est reliquias
mille annorũ sextidiei in quonatus estdñs & passus.
etmis sit eũ in abyssũ: In corda utiq populi ꝑsecutoris.
p̃quia ibi diabolus ante uerat sed quia exclusus acre¬
dentib:  ampliur coepit impios possidere : Qui non solũ
qouant̃ aiclo iuerũ &ã gratis odiunt seruientes dõ¬

Expanded text:
ate descendit in carnem cum principe mundi bella gestuatque illo ligato, vasa ejus erepturus. Et apprehendit abolus deorsum fluens interpretatur. Graece autem dicitur criminator. Satan, adversarius sive praevaricator. Draco ergo, propter nocendi malitiam; serpens, propter fallendi astutiam; Diabolus, propter status sui casum; Satan, propter obstinationem Domino adversandi nominatur. Et ligavit eum per annos mille. Id est, ejus potestatem a seducendis hominibus qui liberandi fuerant cohibens refrenavit. Quam si totam vi vel fraude permitteretur exercere, in tam longo tempore plurimos infirmorum deciperet. Mille annos dixit partem, id est, reliquias mille annorum sexti diei in quo natus est Dominus et passus. Et misit eum in abyssum. In corda utique populi persecutoris. Non quia ibi diabolus ante non erat, sed quia exclusus a credentibus amplius coepit impios possidere, qui non solum alienantur a Deo, verum etiam gratius odiunt servientes D
Abbreviated transcription (Latin):
satagunt spargere praedicando : Quae &iã calice dominicae
tellus pulcherrima ratione congruit: Tellus locuples
sed in habitabilis : Nãcũ auro & gẽmis affluat gryphes tener
uniuersa alites ferocissimi uel potius ferae uolantes. sunt
enĩ quadrupedes: & corpore quidẽ leonib: capite uero
& alis aquilis simillimae i arimaspi cũ his dimicant quiuno
oculo infronte mediaferunt᷑ insignes ut accipient hos lapi¬
des mira cupiditate &feris sapientib: & arimaspis custo¬
dientib: : Hanc enĩ terrã uistutũ thesauris abundantem
audierat psalmista cũ dicebat: Ecce elongaui fugiens & man¬
si insolitudine: Idestamundi in lecebris animos elongando

Expanded text:
satagunt spargere praedicando. Quae etiam calice Dominicae satagunt spargere praedicando. Quae etiam calice Dominicae tellus pulcherrima ratione congruit. Tellus locuples, sed inhabitabilis: nam cum auro et gemmis affluat; Griphes tenent universa, alites ferocissimae, vel potius ferae volantes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis simillimae. Armaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris capientibus, et Armaspis custodientibus. Hanc enim terram virtutum thesauris abundantem audierat Psalmista, cum dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine , id est, a mundi illecebris animos elongando
Abbreviated transcription (Latin):
coniungunt : de quorũ unodicit᷑ : Mlleerat lucerna ardens.
e lucens : Ardens uidelic& amore lucens sermone : Lumeneñi
uistutũ suarũ &internae caritatis. nedeficiat semꝑ refoueN:
& qđ apud nasamonas quae ẽ a& hiopiae ꝓuintia nascit᷑ indicat
eos subidente feruore dilectionis. fama tam̃ obscura quasi
i granti cute sordere : Quastus ⁊ maragdus ⁊t̃ maragdus nimia
uiriditatis ẽ ad eo utherbas uirentes. frondesq: gemmas &iam¬
super& om̃s Inficiens circase uiriditate reꝑcussũ aerẽ . qui mero
& uiridi ꝓficit oleo quãuis natura inbuat᷑ : Cuius genera pluri¬
ma sed nobiliores scithici. scđm locũ tenent bactriani testiũ
aegyptii : significat autẽ animas fide semꝑ uirentes. quae quo
magis aduersitate scłi quã frigosa scithiae designant Adtẽp¬
tant᷑ eo amplius hereditatẽ in marcescibilem. & a&ernam
conseruatã in caelis &mente concipere sperando & inꝓximos

Expanded text:
conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermone. Lumen enim virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper refovent. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethiopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardenti fervore dilectionis, fama tamen obscura quasi nigranti cute sordere. Quartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmas superet omnes, inficiens circa se viriditate repercussum aerem, qui merito et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima, sed nobiliores Scythici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem et aeternam conservatam in coelis et mente concipere sperando, et in proximos
Abbreviated transcription (Latin):
atq: ardentior a &erna ꝑquirit. aluisq: inquirenda ꝑsua d&
Nam quod inrubromari rep̃periri dicit᷑ sitnisa Lli qone
& sacribaptismatis iauacrũ mentes mostaliũ ad p̃sum̃da caelestu
sublimiter erigi : Testius calcedonius : Calcedonius quasiignis
lucerne pallenti specie renit& : & hab& fulgorem subdiuo p̃in
domo : Quo de monstrant᷑ ii quicaelesti desiderio subnixi. hominib:
tamen latent & quasi in abscondito ieiuniũ . elymosinã p̃cesq
suas agunt: sed cũ uel doctrinȩ uel aliis scõrũ usib: inseruituri
ad publicũ ꝓcedere iubent᷑ mox quid fulgoris intus gesserint
ostendunt : Nam qđ sculpturis resistere radns autẽ solis ictus
uel digitoꝵ attritu. siextende at paleas ad seraperedicit̃
Talib merito congruit. quia nullo fõsitudinẽ uinciꝑmitu ces
ipsipotius flagiliores quosq in sui luminis ardorisq u

Expanded text:
atque ardentior aeterna perquirit: altiusque in inquirenda persuadet. atque ardentior aeterna perquirit: altiusque in inquirenda persuadet. Nam quod in Rubro mari reperiri dicitur, significat, pe sacri baptismatis lavacrum mentes mortalium ad praesumenda coelestia sublimiter erigi. Tertium chalcedonius. Chalcedonius quasi ignis lucernae pallenti specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo. Quo demonstrantur hi qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito, jejunium, eleemosynas precesque suas, agunt. Sed cum, vel doctrinae, vel aliis sanctorum usibus in servitute, ad publicum procedere jubentur, mox quid fulgoris intus gesserint ostendunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis ictu, vel digitorum attritu si excandeat, paleas ad se rapere dicitur, talibus merito congruit qui, a nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quousque in sui luminis ardorisque jura