comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spũ plenꝰ fuit. ⁊ regulã abeo scͥptã pͥmꝰ ipse laudauit. discretionẽ
p̃cipuã. sermone luculentã ⁊pꝰ illũ cunc ti patres apłici ⁊ xp̃ia
ni  catholici. Ergo regula hec defendit᷑ uire t̾minoꝵ antiquoꝵ.
Qd̾ eam nulla unꝗͣ noua tͣductione suꝑ ducta. tͣnsgredi liceat.
Tu autẽ tͣnsgressionẽ eiꝰ in eccłia in troducere uis. Nam ide beatꝰ
benedictꝰ inregła dicit. Siquis de ordine sacerdotũ se suscipi in
monast̾ium rogauerit. ⁊ cet̾a. De ordine sacerdotũ sine dubio .i. ep̃oꝵ¬

Expanded text:
spiritu plenus fuit, et Regulam ab eo conscriptam primus ipse laudavit discretione spiritu plenus fuit, et Regulam ab eo conscriptam primus ipse laudavit discretione praecipuam, sermone luculentam, et post illum cuncti Patres apostolici, Christiani, omnes Catholici. Ergo Regula hic defenditur jure terminorum antiquorum, quod eam nulla unquam nova traditione superducta transgredi liceat. Tu autem transgressionem ejus in Ecclesiam introducere vis. Nam idem beatus Benedictus in Regula dicit: Si quis de ordine sacerdotum se suscipi in monasterium rogaverit , etc. De ordine sacerdotum sine dubio, id e
Abbreviated transcription (Latin):
nñ sint inuob̃ scismata. Sitis aut̃ ꝑfecti in codem sensu. ⁊ ineadẽ scien¬
tia. Opꝰ inꝙͣ. est huiꝰ modi uita coccinea .i. dilectio fr̾na. Ipsa est enun
uinculũ ꝓfessionis qͦligari nos oportet atq constringi ut in nobis
scismata ñ sint. s iid ipsũ dicamꝰ om̃s. Qd̃ est illud id ipsũ: Nutiq qd̵
forte ego uolo aut qd tu uis. s qd scã eccla catholica iã dudũ recepit
aut approbauit. Scͥptũ est enĩ. ⁊ ia supͣ memini. Ne tͣnsgrediaris
t̃minos antiquos posuerũt patres tui. Dic mͥ regłam beati bene¬
dic ti fateris ẽẽ det̾miuis qͦs posuerut patres tui᷑. Pmꝰ beatꝰ G̾b̃
dida ⁊ ꝓmerito sermonis egregii sc̃e uniu̾salis eccłe colũna
argentea ⁊ reclinatoriũ aureũ. in quo sine dubio reclinauit
se ipsa sapientia. Hic dix̃ ⁊ scͥpsit. qͥabeatꝰ benedictꝰ om̃iũ iustoꝵ

Expanded text:
in vobis schismata. Sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scienin vobis schismata. Sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia . Opus, inquam, est hujusmodi vitta coccinea, id est dilectione fraterna. Ipsa enim est vinculum pacis, quo ligari et nos oportet atque constringi, ut in nobis schismata non sint; sed id ipsum dicamus omnes. Quod est illud idipsum? Non utique quod forte ego volo aut quod tu vis, sed quod sancta catholica Ecclesia jamdudum recepit, et approbavit. Scriptum 317 est enim et jam supra memini: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Dic mihi: Regulam beati Benedicti fateris esse de terminis quos posuerunt Patres tui? Primus beatus Grdida, et pro merito sermonis egregii, sanctae universalis Ecclesiae columna argentea, et reclinatorium aureum; in quo sine dubio reclinavit seipsa sapientia. Hic dixit, et scripsit, quia beatus Benedictus omnium justorum
Abbreviated transcription (Latin):
in modũ capͣrũ sẽꝑ inpascendo altiora petentium. Per dentes simi¬
les gregib tonsarũ recte nichilominꝰ intelligunt᷑ ordinate acies
clericoꝵ qͥ nr̃o iudicio sie existimatione conctoꝵ ĩmo ⁊uoluntate
scͥpturarũ sacroꝵ canonũ simplices ut oues .i. sine cͥmine st̃ ⁊ pĩde
dõ ⁊ hominib placendo ascend̾e de lauacro .i. insorte dñi ẽẽ ꝓpofuer̃.
ipso sacͥ altaris officio qͦ fungunt᷑ exigente. ut cet̾is facultatib nudi.
de altario uiuãt. sẽꝑ ad hoc ꝑati ut male uiuentes occidant. ⁊ in cor¬
cando eccłe qͦdã mͦ comedant. iuxta illud. Surge petre occide
rmanduca. Nam sicut ñ nͥ cũ dentib ꝑlinguã formatur loqͣla. ita
ñ nͥ cũ clericali officio ꝑscientiã qͣnta cũq sĩt in aliqͦ debet ãministͣri
coccinea labia tua. ⁊ eloqͥũ tuũ dulce. Que nã sut illa labia uite coc¬
cinee similia. nͥ labia ꝓferentia pacis ⁊ caritatis eloquiũ. dulce ⁊ amicũ:

Expanded text:
in modum caprarum semper in pascendo altiora poenitentium  al. petentium. Per dentes similes gregibus tonsarum, recte nihilominus intelliguntur ordinatae acies clericorum, qui nostro judicio, sive existimatione cunctorum, imo et voluntate Scripturarum atque sacrorum canonum simplices ut oves, id est sine crimine sunt, et proinde Deo et hominibus placendo ascendere de lavacro, id est forte Domini esse proposuerunt, ipso sacri altaris officio, quo funguntur exigente, ut caeteris facultatibus nudi, de altario vivant, semper ad hoc parati, ut male viventes occidant, et incorporando Ecclesiae quodammodo comedant; juxta illud: Surge, Petre, occide et manduca . Nam sicut non nisi cum dentibus per linguam formatur loquela, ita non nisi cum clericali officio, per scientiam, quantacunque sit, in aliquo debet administrari coccinea labia tua, et eloquiam tuum dulce . Quaenam sunt illa labia vittae coccineae similia, nisi labia proferentia pacis et charitatis eloquium dulce et amicum?
Abbreviated transcription (Latin):
rit hoc mͦ ꝓpħe sacͣndo auc toritate diuna tͣditũ atq abillis
in posteris tns missũ. qͦmͦ cũq inuariatũ reseruauerint hii qui
dicebant᷑ assi ãi uideoꝵ siue esseni. dequoꝵ uita pene mona
ne condenpnendũ putes ł qd̃ sollẽpnit̾ in hanc ꝓfessionẽ sacmͣ ł
qd tali uestitu aclero discernim᷑. lic⁊ & pleriq nr̃m ut supͣ munstͣ¬
tum ẽ clerici sim̃. quia sacros ordines habemꝰ. Anñ ⁊ in illo initio
sic diuinitꝰ ꝓuisũ est: helias nãq sac̾dos simul extitit ⁊ monachus.
siuie ut ait beatꝰ iheronimꝰ anachoritarũ monachoꝵ pͥmꝰ. heliseus

Expanded text:
is in posteros transmissum, et quomodocunque invariatum reservaverint hi qui dicebantur Assedaei Judaeorum, sive Esseni, de quorum vita pene monacne contemnendum putes, vel quod solemniter in hanc professionem sacramur, vel quod tali vestitu a clero discernimur, licet et plerique nostrum, ut supra menstratum est, clerici simus, quia sacros ordines habemus. CAPUT XII. An non et in illo initio sic divinitus provisum est? Elias namque sacerdos simul exstitit et monachus, sive, ut ait beatus Hieronymus, ana
Abbreviated transcription (Latin):
nat: quas donau̾ ereatio. ut nil aliud sint uirtutes noidinatȩ affectiones. Sep¬
tũ cͥ de qͥb̾dam. qͥd illic trepid assent timore uͥ ñ erat t̾imor Ennor fuit.s i ordi¬
natus. Or dinare ialũ uolebat adñs indiscipłis eũdic̃t. Ostenda uob qu̾e time¬
re debeatis. Et od Uenite ait filũ audite me timor̃ adm̃i docebouos. Ide dle amore
moidinato arguebat hoĩesqͥ dicebut E golup ueni in hune mundũ: dugper t̃ uorẽs¬

Expanded text:
nat, quas donavit creatio: ut nil aliud sint virtutes nisi ordinatae affectiones. Scriptum est de quibusdam, quod illic trepidassent timore, ubi non erat timor . Timor fuit, sed inordinatus. Ordinare illum volebat Dominus in discipulis, cum diceret: Ostendam vobis quem timere debeatis ; et David: Venite, ait, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Item de amore inordinato arguebat homines qui dicebat: Ego lux veni in hunc mundum; et dile
Abbreviated transcription (Latin):
ignominiam faciunt. Iuxta similitudinẽ hanc monachi suo
iudicio suꝑ flui sunt. s in hoc spem habent si regłari aisciplina
constricti ⁊ intus absconditi semꝑ cogitatione tendant ad dm̃.¬

Expanded text:
ignominiam faciunt. Juxta similitudinem hanc monachi suo ignominiam faciunt. Juxta similitudinem hanc monachi suo judicio superflui sunt, sed in hoc spem habent, si regulari disciplina constricti, et intus absconditi, semper cogitatione tendant ad D
Abbreviated transcription (Latin):
cender̃t demonte galaad. Dentes tui sicũt greges tonsarũ q̃ ascen¬
derunt de lauacrõ. Om̃s gemellis fetib ⁊ sterilis non est int̾ eas.
ꝑcapillos qͥppe similes gregib capͣrũ recte intelliguntur exami-¬
na monachoꝵ qͥ suo uidicio peccatores st̃. ⁊ ꝓinde sibi met ipsis
displicendo. ascend̾e de niinte galaad .i. crucẽ suam tollere ⁊ xp̃m
sequi festinauerunt. ipso habitu suo ꝓfitentes. qͥa mundo crucifixi st̃.
spontaneũ bauilantes martyrium .i. destimoniũ qd significat᷑ gͣalaad
Interp̃tat᷑ enĩ aceruꝰ testimonii.:⁊ eos om̃s significat qͥ carnẽ suam
crucifixerunt cũuiciis & concupiscentiis. maxime autẽ eos qui
hoc ipsum ꝓfitent᷑. habitu ꝙ auctoritas eccłiastica instituit. in
quandam similitudinẽ capͥne nigredinis de qͦ scemate pꝰ hec
pleniꝰ dicendũ erit. Quid capilli p̃ter ornatũ faciunt incapite
mulieris: S nec ornatũ nͥ constringant᷑ atq uelentur. immo

Expanded text:
tonsarum, quae ascenderunt de lavacro. Omnes, gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas . Per capillos quippe similes gregibus caprarum, recte intelliguntur examina monachorum, qui suo judicio peccatores sunt, et proinde sibimet ipsis displicendo, ascendere de monte Galaad, id est crucem suam tollere et Christum sequi festinaverunt ipso habitu suo profitentes, quia mundo crucifixi sunt, spontaneum bajulantes martyrium. id est testimonium, quod significat Galaad nomen. Interpretatur enim acervus testimonii, et eos omnes significat, qui carnem suam crucifixerint cum vitiis et concupiscentiis , maxime autem eos qui hoc ipsum profitentur habitu, quem auctoritas ecclesiastica instituit in quamdam similitudinem captivae nigredinis, de quo schemate post haec plenius dicendum erit. Quid capilli praeter ornatum faciunt in capite mulieris? Sed nec ornatum nisi constringantur atque velentur, imo
Abbreviated transcription (Latin):
in naturã uł uitui plumbi cemierti. contendentibus
interdii monachis quis eoꝵ maioisit. ut qͦd pcius e aliquo
iuda dececto int illos fure loculoꝵ dnĩ cum inquã iuu
terum inflari. icaudalitantur. tanꝗͥ eiepntus omnis
non teste seo fornacis culpa sit uł caminus de argento plum¬
bum fecerit. & non potius quid fuisset quod putabatur osten¬
derit. ⁊ uolunt illic inueniri ubi soli sunt boni qͦd nusq̃m
est nisi in celo. sicut cciuitra nusq̃m soli sunt mali nͥ inin
ferno. Ue quidem illi. ꝑ quẽ scaudalum ucnit. uerum tamen
&e ipsis pusillis qui scandalirantur. scandalũ ipsũ ꝑiculosumẽ.
quã in cenobiis sins ꝓmiseriunt. ⁊ suadendo aliis ut similiter
iciant: quod exꝑimento didicimus. ꝓpt̃ hoc in intio libelli
huius te cui caliter suadetur ⁊ nondũ ꝑsuasum est. sic allo cui¬

Expanded text:
in naturam vel vitium plumbi, contendentibus interdum monachis, quis eorum major sit, sive, quod pejus est, aliquo ludo detecto inter illos fure loculorum Domini: cum, inquam, viterum inflari, scandalizantur, tanquam crepitus omnis non testae, sed fornacis culpa sit, vel caminus de argento plumbum fecerit, et non potius quid fuisset, 313 quod argentum putabatur, ostenderit, et volunt illic vivere ubi soli sint boni, quod nusquam est nisi in coelo, sicut revera nusquam soli sunt mali, nisi in inferno. Vae quidem illi per quem scandalum venit, verumtamen et ipsis pusillis qui scandalizantur, scandalum ipsum valde periculquam in coenobiis suis promiserunt, et suadendo aliis ut similiter faciant, quod experimento didicimus. Propter hoc in initio libelli hujus, te cui taliter suadetur, et nondum persuasum est, sic allocu
Abbreviated transcription (Latin):
modi officiũ p̾dicationis arriꝑe audeat. Qͦmͦ enim p̾dicabt᷑. nisi
mittant᷑: Mitti aut̃. ordinari ẽ. Poterant de aliis exempla ꝓferri.
ad demonstrandũ qd̾ usus fuerit absq altaris officio patres quoq
monachoꝵ .i. abb̃es ordinari. s de isto magis libuit cuiꝰ manifestior
is qui p̃ter istam grãm de cet̾o laicus ẽ. curtͥ adeo uilis ẽ: Qd̃ si de
isto qͦ auc toritatẽ qͣris. utrũ suꝑ fundam̃ tũ scͥpt᷑arũ suꝑ edifficata
sit dignitas huiꝰ sce habitꝰ. tã diuersi atuo cet̾oꝵ q hominũ uestitu.
yꝓpt̾ ea scema huiꝰ modi plurimũ ualere debeat. inrationib eccłiasti¬
is. ecce habes in uno codẽq heliseo iam supͣ memorato sic̃ iã di
baculi. ita nordinationis ⁊ uestitꝰ monachici auctoritatẽ. Uade in¬
qͥt dñs ad heliam. reu̾tere inuuã tuam ꝑdesertũ indamascũ. Cũq
ꝑueneris illuc. unges azael suꝑ siriã. ⁊ ieu filiũ nã siunges suꝑ isrł

Expanded text:
officium praedicationis arripere audeat. Quomodo enim praedicabunt nisi mittantur? Mitti autem ordinari est. Poterant de aliis exempla proferri, ad demonstrandum quod usus fuerit, absque altaris officio patres quoque monachorum, id est abbates ordinari, sed de isto magis libuit, cujus manifestior is qui, praeter istam gratiam, de caetero laicus est, cur tibi adeo vilis est? Quod si de isto quoque auctoritatem quaeris, utrum super fundamentum Scripturarum superaedificata sit dignitas hujusce habitus, tam diversi a tuo caeterorumque omnium vestitu, et propterea schema hujusmodi plurimum valere debeat in rationibus ecclesiasticis: ecce habes in uno eodemque Elysaeo jam supra memorato, sicut jam dicti baculi, ita et ordinationis et vestitus monachici auctoritatem. Vade, inquit Dominus ad Eliam, revertere in viam tuam per desertum in Damascum. Cumque perveneris illuc
Abbreviated transcription (Latin):
stiuerent. s ⁊iualiis plerisq reb laxiorẽ ꝗͣn̾c habebãt ꝯsuetudinẽ.
Mentionẽ gͥ feci arce noe. inqͣ ut scͥpt᷑a testat᷑ m̾suras diligent̾ expͥm̾s.
qͥsq statꝰ qͦ angustior eo ⁊ altior. ⁊econtͣ qͦ latior eo erat ⁊ inferior.
In hc̃ modũ ordinata ẽẽ dixi domũ dĩ qͥ est eccl̃ia. ꝓfessionesq
clerichoꝵ ⁊ monachoꝵ sic recte discerno ut queq ꝓut est artior.
sit ⁊ altior. ⁊econtͣ ꝓut ẽ laxior sit ⁊ inferior. Erat aut̃ iãdictus

Expanded text:
 rebus, laxiorem, quam nunc, habebant consuetudinem. Mentionem ergo feci arcae Noe, in qua, ut Scriptura testatur, mensuras diligenter exprimens, quisque status quo angustior, eo et altior, et econtra, quo latior, eo erat et inferior . In hunc modum ordinatam esse dixi domum Dei, quae est Ecclesia, professionesque clericorum et monachorum sic recte discerni, ut quaeque, prout est arctior, sit et altior, et econtra prout est laxior, et sit inferior. Erat autem jam dictus
Abbreviated transcription (Latin):
siue eqͥtantes ne nuditas appareret uterent᷑ bracis. Sensus iste uo¬
luntati scͥptoris eiꝰ dẽ pene ꝯtͣriꝰ est. Iile enĩ bracas ñ auferre habentib.
s qͣntũ ualuit dare uoluit ñ habentib. Habentes uos sumꝰ. qͥ in puin¬
tiis bracatis habitamꝰ. H habentes scotti st̃ ⁊ britannii. nec multo
muiꝰ illi. uit qͦs ipse pat habitauit. qͥppe ubi hodie q uestigia suꝑ¬
sunt hoĩes eiꝰdẽ moris. neqͣqͣ honesti. sic̃ & nos ipsi uidimꝰ. cũ in locis

Expanded text:
sive equitantes, ne nuditas appareret, uterentur braccis. Sensus iste vosive equitantes, ne nuditas appareret, uterentur braccis. Sensus iste voluntati scriptoris ejusdem pene contrarius est. Ille namque braccas non auferre habentibus, sed quantum valuit, dare voluit non habentibus. Habentes nos sumus, qui in provinciis braccatis habitamus. Non habentes Scotti sunt et Britanni, nec multo minus illi inter quos ipse Pater habitavit; quippe ubi hodieque vestigia supersunt ejusdem moris nequaquam honesti, sicut et nos ipsi vidimus, cum in locis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpt᷑a testis astruit. & ipse beatꝰ benedic tꝰ eiꝰ modi ueste ñ caruit. nec
monachos uet̾is testam̃ti bͤatꝰ iheronimꝰ astruit. Hã & illi ut ait
apłs circiuert̃ in melotis. inpellib capͥuis. Dicis itaq mͥ. Si ⁊ mona¬
chis antiqͥorib & ipsoi beato benedicto pellicia ueste uti mos fuit.
cur nullũ inde p̾ceptũ dedit: Uidelic. qͥa de illis dũ taxat uestib
sine qͥb ñ ꝑficit᷑ exteriꝰ habitꝰ mouachi adse ꝑtinere indicauit. cet̾a in
illud carenphaton. qd̃ nob̃ de femoralib faciunt. Nã qm pat̃ idem
dicit femoralia hi qͥ inuia dirigunt᷑ deuestiario accipiãt qͣ reliten¬
tes lota ibi restituant. idẽ c̾ẽ uolũt. ac si inꝑuintia qͣ habitabat fe¬
moraliũ usus ante ipsũ fuerit. & hoc usu ꝙ̃ popłs habebat. monachos
spoliare inceꝑit. id solũ mͦ ꝯcedens. causa honestatis. ut inuã directi

Expanded text:
Scriptura testis astruit, et ipse beatus Benedictus ejusmodi veste non caruit, nec Scriptura testis astruit, et ipse beatus Benedictus ejusmodi veste non caruit, nec se Testamenti beatus Hieronymus asserit. Nam et illi, ut ait Apostolus, circuierunt in melotis, in pellibus caprinis . Dicis itaque mihi: Si et monachis antiquioribus, et ipsi beato Benedicto pellicea veste uti mos fuit, cur nullum inde praeceptum dedit? Videlicet quia de illis duntaxat vestibus, sine quibus non perficitur exterius habitus monachi, ad se pertinere judicavit, caetera in illud cacenphaton, quod nobis de femoralibus faciunt. Nam quoniam idem Pater dicit: Femoralia hi qui in viam diriguntur de vestiario accipiant, qui 314 revertentes ibi lota restituant, idem esse volunt, ac si in provincia qua habitavit femoralium usus ante ipsam fuerit, et hoc usu quem populus habebat, monachos spoliare incoeperit, id solummodo concedens causa honestatis, ut in viam directi,
Abbreviated transcription (Latin):
pelle ueste pellicia: Itẽ ibi maurus discipłs eiꝰ suꝑ aquã curcur¬
rebat. & placidũ puerũ ꝑcapillos tenens rapido cursu suꝑ aꝗͣ
edierat. cũ beatꝰ benedic tꝰ hoc illiꝰ obedientie deputaret. & ꝯt
ille ꝓsolo eiꝰ imꝑio factũ diceret. in hac humilitatis mutue amica
ꝯtentione accessit arbit puer qͥ ereptꝰ est. Nam dicebat. Ego cũ ex
aqua tͣherer. suꝑ caput ineũ abb̃is ine lotẽ uidebã atq ipsũ me
ex aquis educere ꝯsid̾abã habebat gͦ melotẽ. uestẽ utiq depellib
factã. Erat eiũ melotes uestis capͥne pellis. qͣ ⁊egiptii sicut refeit
postuimianꝰ utebant᷑ manachi. dicta melotes eo qd̃ iugra esset.
Hani qd̃ nos dicimꝰ ngrũ. greci melan dict̃. Quid gͥ censes uestẽ
ꝓqͣ calu̾pniant᷑ nob̾: Uestẽ siue tunicã pelliciã am̃ ipsũ fecisse hominib

Expanded text:
nisi veste pellicea? Item ubi Maurus discipulus ejus super aquam cucurnisi veste pellicea? Item ubi Maurus discipulus ejus super aquam cucurrerat, et Placidum puerum per capillos tenens, rapido cursu super aquam redierat, cum beatus Benedictus hoc illius obedientiae deputaret, etillius imperio factum diceret, in hac humilitatis mutuae amica contentione, accessit arbiter puer qui ereptus est. Nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum abbatis melotem videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Habebat ergo melotem, vestem utique de pellibus factam. Erat enim melotes, vestis caprinae pellis, qua et Aegyptii, sicut refert Postumianus, utebantur monachi, dicta melotes eo quod nigra esset. Nam quod nos dicimus nigrum, Graeci melan dicunt. Quid igitur censes? Vestem pro qua calumniantur nobis? Vestem sive tunicam pelliceam Deum ipsum fecisse hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
suo more in herere uolunt quide. s nͣ possunt. Due nãq cucul¬
le ⁊due tunice ad istam mutationẽ ꝙͣ dicit ꝓpt̾ noc tes & ꝓptͣ
lauare ipsas res ñ sufficiunt. qͥn imino simul õs ⁊ forte plu¬
res magnitudine frigores agente suꝑ induunt. Cur ñ saltẽ
auc toritate scripture & sentiunt. tunicas recte dici etiã illas
de pellib factas: Qd̃ si nolũt admitt̾e ut dicant ł ꝯcedant bͤatũ
benedic tũ nriꝗͣ cogitasse huiꝰ modi tunicas. cũ diceret mona¬
cho sufficere auas cucullas ⁊ duas tunicas. dicant nob̾ utrũ ł
ipse beatꝰ benedictꝰ de uestitu pellicio qͥcꝗͣ habuerit. Dic̃ enĩ
lib̾ ac tuũ uite eiꝰ. Codẽ qͦ tẽpore hc̃ inspecui latitantẽ etiam
pastores inuenerũt. Quẽ dũ uestitũ pellib int̾ fruc tec ta
cernerent. aliꝙͣ bestiam e̾ẽ crederũt. Uestitꝰ pellib erat. qͥdẽ nͥ

Expanded text:
suo modo inhaerere volunt quidam, sed non possunt. Duae namque cuculsuo modo inhaerere volunt quidam, sed non possunt. Duae namque cucullae et duae tunicae, ad istam mutationem, quam dicit propter noctes et propter lavare ipsas res, non sufficiunt, quinimo simul omnes et forte plures, magnitudine frigoris agente superinduuntur. Cur non saltem auctoritate Scripturae consentiunt, tunicas recte dici etiam illas de pellibus factas? Quod si nolunt admittere, ut dicant vel concedant B. Benedictum unquam cogitasse hujusmodi tunicas, cum diceret monacho sufficere duas cucullas et duas tunicas, dicant nobis, utrum vel ipse B. Benedictus de vestitu pelliceo quidquam habuerit. Dicit enim liber Actuum vitae ejus : Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt. Quem dum vestitum pellibus inter frutecta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt. Vestitus pellibus erat, quid est
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓpt̾ frigus habemꝰ de ouinis pellib uidelicet qi ubi beatꝰ bene¬
dictꝰ deuestiariis & calciariis frm loqͥt᷑. uestitus huiꝰ modi ñ no¬
minat᷑. Sufficit eiũ inqͥt monacho duas tunicas & duas cucullas
amputari debet. At ille ñ in om̃ib locis s in medicͥb ista sufficere
tant ł aerũ tẽperiem dent᷑. q infrigidis regionib ampliꝰ indiget᷑.
ĩ calidis uͦ minꝰ. Hec gͦ ꝯsidatio penes abbatẽ est. Nos autẽ in medi¬
ocͥb locis sufficere credimꝰ monachis ꝑsingulos cucullam & tunicã.
cucullã in hieme uillosã in estate purã ac uetustã. Mediocͥa loca
aixi illa q̃ nec ꝑuste zone nec boreali polo multũ uicina stͣ. inqͣli¬
b & ipse habitauit. ubi tam̃ & p̾senti auno die natalis añĩ qͣndo
ui his regionib acerrimũ frigꝰ nr̃as uineas. fere om̃s ꝑemit. qd̾ nc̃
uniu̾sa hec ꝓuintia deplorat. cũ essẽ rome. gͣndia tonitrua ⁊ tem¬

Expanded text:
Benedictus de vestiariis et calceariis fratrum loquitur , vestitus hujusmodi non nominatur. Sufficit enim, inquit, monacho duas tunicas et duas cucullas superfluum est, et amputari debet. At ille non in omnibus locis, sed in mediocribus ista sufficere aut aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur, in calidis vero minus. Hæc ergo consideratio penes Abbatem sit. Hæc diceocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam, cucullam in hieme villosam, in aestate puram ac vetustam. Mediocria loca dixit illa, quae nec perustae zonae, nec boreali polo multum vicina sunt, in qualibus et ipse habitavit, ubi tamen et praesenti anno, die Natalis Domini, quando in his runiversa haec provincia deplorat, cum essem Romae, grandina, tonitrua, et tem
Abbreviated transcription (Latin):
exorit᷑ ⁊ crescit.ł sic̃ arcturus sẽꝑ qͥde u̾sat᷑ s nĩquã occidit. siue
mergit᷑ sic ⁊ scã eccłia marimeq sp̃ualis ordo ꝙͣ ordinauit sp̃e¬
sc̃s int̾dum quidẽ de feͥcit alicubi. s iterũ ꝓficit ⁊ uariis ꝯsue¬
delicet ut qͥ monachꝰ erat clericiis fiat. alio mͦ nͥ isto. ut sacͥs al¬
taris ordines suscipiat. sic̃ iam sup̃ dictũ ẽ. Si de austĩtate ꝯu̾¬
sationis ꝗͣ nouit̾ assũpsisti. auctoritatẽ assumere uis. icde facẽ
potest aduersus dericum laicus. si abstinentior ẽe uoluerit. S scͥptũ ẽ.
Melior ẽ iniqͥtas uiri. ꝗ bene faciens mulier. Mulieri uãq .i. arrogandi
qui ꝓposite sibi regule obedit. uitdum execuritate ꝑtẽptationẽ
aliqͥd iniquũ subripit. ⁊ ipsa iniqͥtas siue infirmitas fit illi occa¬
sio uirtutis. sic̃ apło ipse dñs nã uirtus ait ininfirmitate ꝑficit᷑.

Expanded text:
exoritur et crescit, vel sicut arcturus semper quidem versatur, sed nunquam occidit sive exoritur et crescit, vel sicut arcturus semper quidem versatur, sed nunquam occidit sive mergitur, sic et sancta Ecclesia, maximeque spiritualis ordo, quem ordins, interdum quidem deficit alicubi, sed iterum proficit, et variis consuejudicet, ut qui monachus erat, clericus fiat, alio modo, nisi isto, ut sacros altaris ordines suscipiat, sicut jam supra dictum est. Si de austeritate conversationis, quam noviter assumpsisti, auctoritatem assumere vis, idem facere potest adversus clericum laicus, si abstinentior esse voluerit. Sed scriptum est: Melior est iniquitas viri quam bene faciens mulier . Mulieri namque, id est arroganti, qui propositae sibi regulae obedit, interdum ex securitate per tentationem aliquid iniquum subrepit, et ipsa iniquitas sive infirmitas fit illi occasio virtutis. Sicut Apostolo ipse Dominus: Nam virtus, ait, in infirmitate perficitur .
Abbreviated transcription (Latin):
do illoꝵ qͥ hac tenꝰ in ꝯu̾satione monachica uiguert̃. marime q
cluniacensiũ. de qͥb nescio utrũ aliqd̃ unꝙͣ dixeris amabile
u̾bum. depͥmetret᷑ atq minueret᷑ ad modũ. atq humilib sub¬
orientib fieret aliud pͥncipiũ. Qualis ẽ ista similitudo siue cõ¬
paratio. Quatuor nãq illa regna bestialia sine do fuerũt. mona¬
chica uͦ ꝯu̾satio siue oĩs eccłiastica religio neqͣꝙͣ similis ĩmo ꝯtͣria
ẽ bestiis illis. ut pote ꝑtinens ad minist̾iũ qͦ ministͣtur antiquo
dierũ ⁊ filio hominis cui ille tͣdidit potestatẽ ⁊ regnũ suũ. qͥ uidi¬
cauit debestiis illis ⁊ sublata potestate. corꝑa eoꝵ igni tͣdidit.
Nbene ꝯtraria ꝯtͣriis assimilare uoluisti. Pulcͥus atq amabilius
diceres. qͥa que admodũ luna pꝰꝙͣ. adplenibereuerit. absq mora
decrescere incipit. ac pene deficit. s dũ defecisse putat᷑ rursus

Expanded text:
actenus in conversatione monachica viguerunt, maximeque Cluniacensium, de quibus nescio utrum aliquod unquam dixeris amabile verbum, deprimeretur, atque minueretur admodum, atque humilibus suborientibus fieret aliud principium. Qualis est ista similitudo sive comparatio? Quatuor namque illa regna bestialia sine Deo fuerunt, monachica vero conversatio, sive omnis ecclesiastica religio, nequaquam similis, imo contraria est bestiis illis, utpote pertinens ad ministerium quo ministratur Antiquo dierum, et Filio hominis, cui ille tradidit potestatem, et regnum suum, qui judicavit de bestiis illis, et sublata potestate corpora eorum igni tradidit. Non bene contraria contrariis assimilare voluisti. Pulchrius atque amabilius diceres quia quemadmodum luna, postquam ad plenum creverit, absque mora decrescere incipit, ac pene deficit, sed cum defecisse putatur, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
artificis qd̾ tã formosos baculos gestare ceperunt pontifices nr̃i.
nodos decoratos nitidis .i. eburneis. ñ sine litturis ercis. in mo argen¬
teis siue aureis. q uidelicet illa uirga moysi fortassis formosior fuit.

Expanded text:
artificis, quod tam formosos baculos gestare coeperint pontifices nostri, artificis, quod tam formosos baculos gestare coeperint pontifices nostri, nodis decoratos nitidis, id est eburneis, non sine lituris aereis, imo aureis sive argenteis, quia videlicet illa virga Moysi fortassis formosior fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur pedũ. Nitas ne illa moysi uirga tam pulcre fact᷑e fuit.
ut nc̃ est uirga qͣuis inmanu cuiꝰ libet pontificis: N dubito. qͥn
filius adoptiuus filie pharaonis. ⁊tunc licet exul gener dam̃ sacer¬
dotis diuitis. formosam magis ꝙͣ informẽ uirgã gestare uoluerit aut
potuerit. Heq enim pauꝑtatis tunc erat illis officium pascere gre¬
uidelicet antiquoꝵ tota fere facultas inpecudib erat. Uerũtam̃
suꝑ flue querit᷑ depulcritudine illiꝰ uirge siue baculi. Aũ mͦ con¬
stet. qd̾ ꝓre iam dicta nimirũ uirga incũrua extiterit. Poterat de
pulcritudine auctoritas aliqua ꝓferri. qd̃ ñ solus tantũ ille moy¬
ses uerũ etiam longe minores illo pastores uirgas de coras in eo¬
dem officio libent gestauerint. Nam apud uirgiliũ pastor pasto¬
ri. loquens dicit. Attu sume pedũ qd̃ me cũ sepe rogaret. ñ culit
antigenes. lerat tc̃ dignꝰ amari. Formosũ parib nodis atq ere

Expanded text:
ocatur pedum. Putasne illa Moysi virga tam pulchrae facturae fuit, ut nunc est virga quaevis in manu cujuslibet pontificis? Non dubito quin filius adoptivus 316 filiae Pharaonis, et tunc licet exsul, gener tamen sacerdotis divitis, formosam magis quam informem virgam gestare voluerit aut potuerit. Neque enim paupertatis tunc erat illis officium pascere grevidelicet antiquorum tota fere facultas in pecudibus erat. Verumtamen superflue quaeritur de pulchritudine illius virgae sive baculi, dummodo constet quod pro re jam dicta nimirum virga incurva exstiterit. Poterat de pulchritudine auctoritas aliqua proferri, quod non solus ille tantus Moyses, verum etiam longe minores illo pastores virgas decoras in eodem officio libenter gestaverint. Nam apud Virgilium pastor pastori loquens dicit: At tu sume pedum, quod me, cum saepe rogaret, Non tulit Antigenes et erat tunc dignus amari, Formosum paribus nodis atque aere,
Abbreviated transcription (Latin):
monachicũ. Nam si pontisex qͥdẽ sit ⁊ euidẽ ñ habeat habitũ.
sic̃ tc̃ itẽꝑis ioiada pontifex. neq ꝓpositi neq habitꝰ eiꝰde erat ut
helias. ñ quidẽ dat eiꝰdẽmꝰ pͥauliũ. qͥañ est suũ. ungit aut̃ .i. in ab
tuum. atq fundam̃tũ: Cum oĩb uirtutib tuis habeto caritate.
ñ habuero uichil mͥ ꝓdest. Recordor cuiꝰdã dicti qd̃ exte audi¬
Postqͣ regnũ babiloniũ creuit ĩimm̃sum. crescere desiit ⁊ suc¬
creuit aliud. scilici regnũ ꝑsarũ. acq medoꝵ ⁊ de iide suꝑ hoc
alud uideł. regnũ medoꝵ. Ista qͣsi sumilitudine p̃missa. sub¬

Expanded text:
monachicum. Nam si pontifex quidem sic et eumdem non habeat habitum, sicut tunc temporis Joiada pontifex neque propositi, neque habitus ejusdem erat, ut Elias, non quidem dat ejusmodi pallium, quia non est suum, ungittutum atque fundatum? Cum omnibus virtutibus tuis habuero et charitatem, non habuero, nihil mihi prodest . Recordor cujusdam dicti quod ex te audiPostquam regnum Babylonium crevit in immensum, crescere desiit et succrevit aliud, scilicet regnum Persarum atque Medorum, et deinde super hoc aliud, videlicet regnum Macedonum. Ista, quasi similitudine p
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s filiũ suum mittens insimilitudinẽ carnis peccati. ⁊ depeccato
peccatum dãpnauit in carne ⁊ cet̾a. Sicut uirga aaron in firmata est
& ñ efficit .xͣ. plagis ut pharaon ppłm dimitteret nͥ agnꝰ in moletur.
ita lex infirmata ẽ ⁊ ñ effecit .xͤ preceptis ut pͥnceps huiꝰ mundi foras
mitteretur. nͥ xp̃c pateret᷑. Et itidem sicut infirmatus ẽ baculus heli¬
reu nec effecit ut surgeret puer nͥ heliseris suꝑ eũ inconberet . ł sein¬
curuaret. sic in firmata est eadem lex. nec effecit ut genꝰ humanũ ad
baculum ꝓpħe helisei eadem auctoritas diuna sacͣuit. qͥa ⁊ cum
uirga aaron fuit utiq dignꝰ dĩ ⁊ in heliseo mittente baculũ suum

Expanded text:
m mittens in similitudinem carnis peccati, et de peccato, peccatum damnavit in carne , etc. Sicut virga Aaron infirmata est, et non effecit decem plagis, ut Pharao populum dimitteret, nisi agnus immolaretur, ita lex infirmata est, et non effecit decem praeceptis, ut princeps mundi hujus foras mitteretur, nisi Christus pateretur, et itidem sicut infirmatus est baculus Elysaei, nec effecit ut surgeret puer, nisi Elysaeus super eum incumberet, vel se incurvaret, sic infirmata est eadem lex, nec effecit ut genus humanum ad baculum prophetae Elysaei, eadem auctoritas divina sacravit, quia et cum virga Aaron fuit utique digitus Dei, et in Elysaeo mittente baculum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
potuis scire deberent. quia nulla ꝓfessio siue comũsatio
magis quã ista caminus ille est. de qͦ sapientia dicit. Uasa
figuli ꝓbat sornax: & homines receptibiles caminus dep¬
tationis. Item. fili accedens ad seruitutẽ dĩ sta in tuno¬

Expanded text:
potius scire deberent, quia nulla professio sive conversatio potius scire deberent, quia nulla professio sive conversatio magis quam ista, caminus ille est, de quo Sapientia dicit: Vasa figuli probat fornax, et homines receptibiles caminus tentationis . Item: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in ju
Abbreviated transcription (Latin):
tatus utriq sęxui scilicet : monachis ⁊ momialibus
ipsi aut̃ sub albo dubioq e mcerco colore uti cepunt
cuius rei causas ignorannis. Forsitan si nos albidis uestibus u¬
si fuissemus. ipsi nuuc nigͥs uterentur. Et reuera dissumilita¬
tudo tunc excusabilior esset. quia uidelicet omiũ coloni
niger color obscurissimus ẽ. albus aut̃ nitidissumnus.
bus aut̃ nitidissunus. ⁊
hor contrarioꝵ ceci coloies me¬
nos inuenimus & tenemus uteris:
sexus monachiee pro¬
fessionis scilicet nigrũ colorem maxime fugiunt: qd adqͥ.
ualeat ignoranius: nisi quia non nichil istuo spestacu¬
culũ lesã esse significat unitatẽ de qua canimus in psal.¬
mo: & qui inhabitare facit unius moris in oomo. Qd̃ si
ita est nobis quantulaciunq fit consolatio. quia nonnos
ab ipsis. sed ipsi a nobis auersi sunt. uł exierunt a nobis.
conũsationẽ sepe aliqui scaudalirati sunt pusilli. Q ui

Expanded text:
tatus utrique sexui, scilicet et monachis et monialibus. tatus utrique sexui, scilicet et monachis et monialibus. Ipsi autem subalbo dubioque et incerto colore uti coeperunt, cujus rei causas ignoramus. Forsitan si nos albidis vestibus usi fuissemus, ipsi nunc nigris uterentur. Et revera dissimilitudo tunc excusabilior esset, quia videlicet omnium colorum niger color obscurissimus est, albus autem nitidissimus, bus autem nitidissimus, et hoc contrariorum caeteri colores menos invenimus et tenemus, uterque sexus monachicae professionis, scilicet nigrum colorem, maxime fugiunt, quod ad quid valeat ignoramus, nisi quia nonnihil istud spectaculum laesam esse significat illam unitatem, de qua canimus in psalmo: Deus, qui inhabitare facit unius moris in domo . Quod si ita est, nobis ex hoc quantulacunque sit consolatio, quia non nos ab ipsis, sed ipsi a nobis aversi sunt, vel exierunt hoc modoconversationem saepe aliqui scandalizati sunt pusilli. Quina
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc pͥmũ phylosophia ꝓmttit. sensum cõmunem. humam¬
tatem & congregationem. A qua ꝓfessione dissimilitudo nos
separabit. U io canns ne ista postquã ãmirationẽ parare uo¬
luinus. ridicula rrotiosa suit: Uiaes gͥ. qͦmͦ dissimilitudo
nimia non solũ ab eccłiasticis uerum etiam a phx losophi¬
cis narib ut pote uanam redoleus gloriolam duudicata
sit . s dicis. B eatus benedictus precipit. ut de uestium
colore uit grossitudme. non causentur monachi: sed qͣ¬
les inueniri possunt in ꝓunntia qua habitant: aut gͦd
uilius cõparari potest. Ucrum est. At idem pater iuho
de his qui in uiã diriguntur. ut tumice ẜ cuculle sunt
aliquanto illii quas habere soliti sunta mẽliores. Ergͥo
rationis. quid utilitatis. quid habet grẽ & ueritatis. qd̃
alium qͣm inuenerunt dolorem quesierunt in uestibus.
Nam erat in cenobus ut minc est niger color uestiũ usi¬

Expanded text:
Hoc primum philosophia promittit, sensum communem, humanHoc primum philosophia promittit, sensum communem, humanitatem et congregationem. A qua professione dissimilitudo nos separabit. Videamus ne ista per quae admirationem parare volumus, ridicula et odiosa sint. Vides igitur quomodo dissimilitudo nimia, non solum ab ecclesiasticis, verum etiam a philosophicis naribus, utpote vanam redolens gloriolam, dijudicata sit? Sed dicis: B. Benedictus praecipit , ut de vestium colore aut grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Verum est. At idem Pater jubet de his qui in viam diriguntur, ut tunicae et cuculli sint aliquanto illis, quas habere soliti sunt, modice meliores. rationis, quid utilitatis, quid habet gratiae et veritatis, quod alium quam invenerunt colorem quaesierunt in vestibus? Nam erat in coenobiis, ut nunc est, niger color vestium, usi
Abbreviated transcription (Latin):
so hec loquar: Uestaes pulsas ait beatus ihcroinmui ad
nepotianum eque ut canoidas cuita: ornatus ar soraes
pari modo fugiende: quia alterum oelicios. alterum re
dolet. Aiterum in quo scilicet sordidus uestis glam̃ re¬
dolet. peccauer nt ita gintiliũ quoq quidã plulo¬
sophi iuoelicet eo tenoentes. ut essent alus dissimiles
Qr ut ait scuechascribens ad lucium nepotem suum. am¬
bitionem puersa uia sequentes. Illud aut̃ in quid te ã¬
moneo: ne coꝵ more. qui non ꝑficeere. sed conspicere cupi¬
unt. facias aliqua. que in habitu tuo aut genere uite no¬
tabilia sunt. Asꝑum cultũ ⁊ intunsũ capuo. ⁊ negligenti¬
orem barbã. &r quicquio
aliud ambitionẽ ꝑuersa uita
suetutini ceꝑimus excorpore contraire. & si intus omia dissi¬
milia sint. foͬns popso ura conucniat. Non spleudeat toga
nc sordeat ꝯuidẽ. Io agamus. ut meliorem uitã scquamur.
unitari uelu̾t nostri. dum tument. ne imitanda sint omĩa

Expanded text:
so haec loquor? Vestes pullas, ait B. Hieronymus ad Nepotianum, aeque ut candidos devita ornatus, et sordes pari modo fugiendae, quia alterum delicias, alterum gloriam redolet. Alterum, inquit, scilicet sordidus vestitus, gloriam redolet. Potuerunt ita gloriari gentilium quoque quidam philosophi, videlicet eo tendentes, ut essent aliis dissimiles, et, ut ait Seneca scribens ad Lucilium nepotem suum, ambitionem perversa via sequentes. Illud autem, inquit, te admoneo, ne eorum more, qui non proficere, sed conspici cupiunt, facias aliqua, quae in habitu tuo aut genere vitae notabilia sint. Asperum cultum et intonsum caput, et negligentiorem barbam, et quidquid aliud ambitionem perversa via suetudini coeperimus ex corpore contraire? Intus omnia dissimilia sint, frons populo nostra conveniat. Non splendeat toga, ne sordeat quidem. Id agamus, ut meliorem vitam sequamur imitari velint nostri, dum timent ne imitanda sint omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ⁊ fut᷑i. ut quomͦ solreu̾ti¬
t᷑ ad exordium sui. ita ere¬
chiȩ uita ad euolutos rede¬
at annos. nobis quoq in
ebdoade ⁊ obdoacde uiuen¬
uite spacia ꝓtelent᷑.¬
¶Cum ds erechie sine labo¬
re uictoriam dedisset. nec
ille ei condignas gr̃as reddi¬
disset: infirmitate coactus
 te neglexit. ⁊ pꝰ ꝗͣ conualuit:
qͦs in angustia cõgitauãt edi¬
Icit. ego dixi in d.ic̃¬

Expanded text:
ris et futuri, ut quomodo sol revertitur ad exordium sui, ita Ezechiae vita ad evolutos redeat annos. Nobis quoque in hebdoade et ogdoade vivenvitae spatia protelentDeus Ezechiae sine labore victoriam dedisset, nec ille ei condignas gratias reddidisset, infirmitate coactus tate neglexit: postquam convaluit, quae in angustia cogitaverat, edicit: Ego dixi, etc
Abbreviated transcription (Latin):
pͣstita sit s uoluntate dĩ. uig¬
notis mortalibꝰ causis ł ui-
uat aliquis ł moriat᷑. p̃sertĩ
cum nc̃ statuta mortis neces¬
sitas differat᷑. ⁊ pꝰ mortẽ płi¬
mos resuscitatos legimus:¬

Expanded text:
tuta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dormieris cum patribꝰ
tius suscitabo semen tuum
qͦd egrediet᷑ de lumbis cuis.
⁊ ponam illud suꝑtronum
isrł in sempit̾nũ: ⁊ erit mͥ
infiliũ: iego ero illi inpatrẽ.¬

Expanded text:
Cum dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum quod egredietur de lumbis tuis, et ponam illud super thronum Israel in sempiternum. Et erit mihi in filium, et ego ero illi in patre
Abbreviated transcription (Latin):
¶Morieriẜ iñ uiues. cui si¬
multa sub cõminatione pͣ¬
dicta. nͦ ĩpleta. ñ dño mucã¬
ce sententiã. s ꝓuoc̃ãte nos
entia que intempore maloꝵ
potest recordaribonorum.

Expanded text:
Morieris tu. Cui simulta sub comminatione praedicta, nec impleta; non Deo mutante sententiam, sed provocante nos entia, quae in tempore malorum potest recordari bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
it in uobis alienus. Uos destes mei dicit do¬
de marni mea eruat. Opabor & quis eũtet
illud: Hec dicit dominus redemptor uester.
sc̃s isrł. Propt̾ uos emisi in babilonem &

Expanded text:
it in vobis alienus: Vos testes mei, dicit Dode manu mea eruat: Operabor, et quis avertet illud? Haec dicit Dominus redemptor vester, sanctus Israel: Propter vos misi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cedar: filius hysmahelis. sar¬
raceni. ab eo. qui melius aga¬
reni. s nomine libẽ uelaue¬
runt ignominiam ancillȩ.
hysmahel enim filius ancillȩ
agar fuit. ab haͦc sarraceni.
xii. enim duces genuit. no.¬
mine quoq eus ipsa dicit᷑
ꝓuincia.

Expanded text:
Cedar. Filius Ismaelis: Saraceni ab eo, qui melius Agareni: sed nomine liberae velaverunt ignominiam ancillae. Ismael enim filius ancillae Agar fuit, ab hac Saraceni. Duodecim enim duces genuit. Nomine quoque ejus ipsa dicitur provincia.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et fletuum . lxx. erroris.
nõ quod fletus: ⁊error
ad ommno sit. s occasio̾e
scͥpturaꝵ qͣs dedit eis ie¬
gendas: nascitur erro¬
ris occasio: ⁊ posst̾ dr̃e.
quare errare nos fe¬
cisti auia tua. Unde.

Expanded text:
Et fletuum. LXX: Erroris. Non quod fletus et error a Domino sit, sed occasione Scripturarum quas dedit eis legendas, nascitur erroris occasio, et possunt dicere: Quare nos errare fecisti a via tua? VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
genãlem mundi ultio¬
nem: ad ierłm reuerci.¬
cͣ. cui pͥmum loquebat᷑.¬
¶Inbosra. In ciui¬
tate mundi contͣ
deum munita. Bos¬
ra enim munita ł
ex deo. Mundus e¬
nim uoluntate do¬
mini firmat᷑. Unde.
Ipse suꝑ maria fun¬
daint .e. et. ego con¬
firmaui colump¬
nas eius.

Expanded text:
generalem mundi ultionem, ad Jerusalem revertitur, cui primum loquebatIn Bosra. In civitate mundi contra Deum munita. Bosra enim munita, vel ex Deo; mundus enim voluntate Domini firmatur; unde: Ipse super maria fundavit eum: et: Ego confirmavi columnas ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dineum confractum istum suꝑ egyꝓtum. eui si innisus
fuerit. homo: intrabit inmanum eius. & ꝑforabit eam.
¶Sacra narrat hystoria
pͥmum phul assirioꝵ re¬
gem. sub naaman rege
isrł uastasse dece̾̃ tͥbus. se¬
cundũ deglaphalasar sub
facee filio romelie uenisse
in samariã. tͣciũ salma¬
nasar subosee rege isrł
totam cepisse samariã. qͣr¬
tũ fuisse sargon. qui expu¬
gnauit arocũ. quintũ:
asaradon. qui tͣnslato
isrł: samaritanos culto¬
cum sennacħ. qui sub e

Expanded text:
dineum confractum istum, super Aegyptum; cui si innixus fuerit homo, intrabit in manum ejus et perforabit eam. nim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . 456 Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in tecu
Abbreviated transcription (Latin):
sib plurimoꝵ: qui stimulante inuidia. qd̾ ꝯsequi ñ ualent: despicuĩt.
Sciens gͦ et prudens. inflammã mitto manum:. Et nichilo minus
isti. saitẽ unum pꝰ pͥores hr̃e dignẽtur int̾pretem. Legant pꝰ et p̾ea
despiciant. ne uideant᷑ non exiuidicio. s exodii presumptiõe igno¬
rata dampnare. Proph̃auit autem ysaias: inierłm et iuidsa.¬

Expanded text:
plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum. Et nihilominus a fisti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant; ne videantur non ex judicio, sed ex odii praesumptione, ignorata damnare.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cui assimilastis ⁊ c̃. In eoᷤ
pͣcipie inuehit᷑. qui dem¬
pore achar ⁊ ezechie ydola
coluerunt in angulis pla¬
tearum. in hortis. in lucis.
suꝑdomos:

Expanded text:
 Cui assimilastis? In eos praecipue invehitur, qui tempore Achaz et Ezechielis idola coluerunt in angulis platearum, in hortis, in lucis super domos
Abbreviated transcription (Latin):
serentes: secuti sunt m̃
dacium.
penituerunt: ostendit
ñ placuisse dño penitẽ¬
tiam eoꝵ. qr ñ puro cor¬
de plures penituerunt:
diret:
¶Et saluabit. s.b. Pat .s.

Expanded text:
serentes, secuti sunt mendacium. o, quia poenituerunt, ostendit non placuisse Domino poenitentiam eorum, quia non puro corde plures poenituerunt. diret. Et salvavit sibi. Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et clamabant. Non leuit̾ dñt.
s salutarẽ omnib ꝯfessionem cla
nis nichil: tirant᷑ autẽ qd̾ dei filiuᷤᷤ
tm̃ se humiliau̾it. crucẽ subierit.
et t̾renis in notuerit.

Expanded text:
 Et clamabant. Non leviter dicunt, sed salutarem omnibus confessionem clamhis nihil est: mirantur autem quod Filius tantum se humiliaverit et crucem subierit, et terrenis innotuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sub nabugodonosor facta ẽ signum eẽ p̃romissũ. aboria quippe sub quo ꝓħa orsus e̾. usq ad sedechiam.
qͥ extremus regnauit. ⁊ qui cecꝰ inbabilonẽ ductus est. fuisse reges .xi. ℥.xnͫ. godoliam. quẽ ꝯstituit rex
uabilonis: suꝑ t̾ram. quem int̾fecit hismael: filius nathanael inter medias epulas. reliquiaꝵ patrie par.
qui sublimes ꝑsinglas captiuitates głorificare dm̃ audeant. sanctꝰ. sanctꝰ. sc̃s. dominus deris sab aoth.
Reliquos uero ꝓpter peccata ue¬
lare faciem. ⁊ alios qui in cap

Expanded text:
quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum. ab Ozia quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit et qui caecus in Babylonem ductus est. fuisse reges undecim et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babyloniae super terram. quem interfecit Ismahel filius Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae paqui sublimes per singulas captiuitates glorificare audeantdeum: sanctus sanctus sanctus dominus sabaoth. reliquos uero propter peccata uelare faciem et alios, quia in cap
Abbreviated transcription (Latin):
¶hec dicit. Sieut forsi¬
can a patre audierat. ħ
dicit dñs. ut u̾ba eius ha¬
beant mauis pondus.
Nota arrogantiam. hec
dicit rex magnus. qua-¬

Expanded text:
ec dicit. Sicut forsan a patre audierat, haec dicit Dominus: et ut verba ejus habeant majus pondus, notat arrogantiam: Haec dicit rex magnus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cidendus.
¶Ararat. Regio ẽ armeniȩ
cãpestris. ꝑ qua fluit araxes
incredibił ubertaris. ad radi¬
cem montis cauri. qui illuc
usq tendit᷑ archa uͦ noe nͣ
qui ararath ĩminent cãmpis:¬

Expanded text:
cidendus. Ararat. Regio Armeniae campestris, per quam fluit Araxes, incredibilis ubertatis, ad radicem Tauri montis, qui illuc usque tenditur. Arca vero Noe non qui imminent campis
Abbreviated transcription (Latin):
bundantia gr̃ȩ. lene. ħun¬
ctio in baptismate comple¬
ta ẽ. qñsp̃s domini in sp̃e
columbe descendit. ⁊ man¬
sit in illo. Unde pꝰ baptis¬

Expanded text:
bundantia gratiae. Haec unctio in baptismate completa est, quia Spiritus Domini in specie columbae descendit, et mansit in illo. Ad annunti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ heliachim . fiium helchie et induã¬
illum tunica tua. Icingło tuo conforta¬
bo eum. et potestatẽ tuam  mͦ mamuis¬
dabo¬
eiuis. Ierit qͣi pater: habitantib ierłm.¬

Expanded text:
um Eliachim filium Helciae, et induaillum tunicam tuam, et cingulo tuo confortabo eum, et potestatem tuam daboet erit quasi pater habitantibus i
Abbreviated transcription (Latin):
¶Odientes uos. quia de
mundo ñ estis. qr in me cre¬
dicis. qr nom̃ meũ habetis.
enim conspirauant iudei:
¶ Uox ppłi. de. cizic̃. adue¬
niente romano exercitu
scd̾m iosephũ diuisi sunt
iudei in tres parces. de pͥn¬
cipatu contendentes. alii
sibi alium pͥncipe̾ p̃ponen¬
ces. Pars aucẽ ppłi ⁊ sac̃do¬
tum: tenebat templum. Ar¬
cem uͦ ⁊ regiã domu. pars po¬
tẽ: t̾cia pars.i maxime uul¬
gus. Pugnabãt gͦ iextͣ con¬
tra hostes:uint᷑ contra ci¬
ues. romanis gͦ urbẽ irrũ¬
pentibꝰ audita ẽ uox ppłi
plangentis: de ciuitate. uox
saẽdotum. ⁊ qͥ cũ ipsis erant:
de tẽplo. uox ⁊̃ dñi audita ẽ
in romanis

Expanded text:
Odientes vos. Quia de mundo non estis, quia in me creditis, quia nomen meum habetis, enim conspiraverant Judaei,  Vox populi de civitate. Adveniente Romano exercitu, secundum Josephum, divisi sunt Judaei in tres partes de principatu contendentes. Alii sibi alium principem praeponentes Pars autem populi et sacerdotum, tenebant templum, arcem vero et regiam domum pars potem tertia pars et maxime vulgus. Pugnabant ergo et extra contra hostes, et intra contra cives. Romanis ergo urbem irrumpentibus audita est vox populi plangentis de civitate, vox sacerdotum, et qui cum ipsis erant de templo. Vox etiam Domini audita est in Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Canticum m̾et¬
cis. q̃ ab amatori¬
b d̾elicta solet car¬
mina in consola¬
tionẽ compon̾e.
spectant.
re. ne it̾m eadem
patiatur. dicunt
enim hanc ẽe mu¬
sice naturam. sile¬
tum inuen̾it. leci¬
orẽ facit. si tͥstem:
t̃tiorem uodit

Expanded text:
 Canticum meretricis. Quae ab amatoribus derelicta solet carmina in consolationem componere, spectant. re, ne iterum eadem patiatur. Dicunt enim hanc esse musicae naturam: si laetum invenerit, laetiorem facit; si tristem, tristiorem reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Iant᷑ a dño. s creare se mala
in flagellum format. ut ea
Iipsa ⁊ ꝑdolorem quo feruĩt
delinquentibꝰ mala sint. ⁊ ꝑ
flagella ext̾ius doloris tene¬
brȩ creant᷑. intꝰ ꝑ eruditio
nobis pax cumd̾o reddit᷑. cuͣ
ħ que bene sunt ꝯdita. s ñ
bene ꝯcupita: in ea que no¬
bis mala sunc flagella uer¬
¶ A pħe corda nr̃a saluta¬
ripluuia irrigantes ⁊ xp̃i
⁊ resurrectionem:⁊ ascen¬
sionẽ annuntiantes. Unde.
mandabo nubibꝰ meis. ne

Expanded text:
antur: sed creare se mala in flagellum format, ut ea ipsa, et per dolorem, quo feriunt, delinquentibus mala sint, et flagella exterius tenebrae creantur, intus per eruditionnobis pax cum Deo redditur, cum haec, quae bene condita sed non bene concupita, in ea quae nobis mala sunt, flagella vertae corda nostra salutari pluvia irrigantes, et Christi t resurrectionem et ascensionem annuntiantes, unde: Mandabo nubibus meis ne
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰq cominemorat. Scd̾o:
atcentos facit. t̾tio: narrat qͥd
locutus sit dominus. Qͣtto qͣi
ĩ excessib: gẽcem increpat pec¬
catr icem.

Expanded text:
tempusque commemorat; secundo, attentos facit; tertio, narrat quid locutus Dominus; quarto, quasi in excessibus gentem increpat peccatricem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶on dicit iacob serui
mei. electi mei. cumadie¬
ctione honoris. s simpli¬
cit̾ alloquitur canꝗͣ. car¬
nales ⁊ recedentes a man¬
datis siuis:

Expanded text:
on dicit Jacob, servi mei, electi mei cum adjectione honoris, sed simpliciter: et alloquitur tanquam carnales et recedentes a mandatis suis