comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sacrificioꝵ archana mactabat: mandatũ dnĩ ꝑ cuiꝰdã sui uisi
tibimer cedẽ tuã: Qui pꝰ annos septẽ ipso natalitio apłoꝵ die. cũ
miss ar̃ sollep̃nia ꝑegisset :ĩ misteria sacri commimionis accepissq
e copore exiuit: De eyoda ab hoszib: capzo. &uarica riauia:
Nec quoq qd̃ audiuimꝰ quẽdã apd̃ hostes in captiuitate positum.
⁊ unculis religatũ fuisse. ꝓ quo sua conuix doebus certis. sacrificiũ
offerre consueuerat: qͥ longo pꝰ tpr̃. ad coniugẽ reuersus quib diebus.
ciꝰ uincula soluerent᷑: in notuit. eiq conuix illos fuisse dies. qͥb ꝓeo
gestoẽ: certissime consirmat᷑: Agato et enĩ panormitanꝰ ep̃s. sic̃
fidiles mͥ ac religiosi uri. multi testatis: atq testant᷑ c̃ ũ beatȩ memoriȩ
ducessoris mri tpr̃. iussus esset ut romȩ uenirm. ium nimie tẽpes¬

Expanded text:
ipsa sacrificiorum arcana mactabat; mandatum Domini per cujusdam sui ipsa sacrificiorum arcana mactabat; mandatum Domini per cujusdam sui tibi mercedem tuam. Qui post annos septem ipso natalitio apostolorum die cum missarum solemnia peregisset, et mysteria sacrae communionis accepisset, e corpore exivitc quoque audivimus, quemdam apud hostes in captivitate positum, et in vinculis religatum fuisse, pro quo sua conjux diebus certis sacrificium offerre consueverat: qui longo post tempore ad conjugem reversus, quibus diebus ejus vincula solverentur innotuit, ejusque conjux illos fuisse dies in quibus gesta est certissime confirmatur. Agatho enim Panormitanus episcopus, sicut fideles mihi ac religiosi viri multi testati sunt atque testantur, cum beatae memoriae antecessoris mei tempore jussus esset ut Romam veniret, vim nimiae tempes
Abbreviated transcription (Latin):
es : cui ille respondit : Nunc usq: male fui s iam modo bene suũ qhod anta
munionẽ accepi: Qđ isdẽ copiosus ꝑgens: ꝓtinꝰ indicauit inmonasterio
frib fr̃s uͦ sollitite romputauer̃ dies. ⁊ ipse dies steterat. qͦ peo tricesima
oblatio fuerat impleta: Cũq copiosus nescirꝙ: qͥd ꝓeo frs agerent. et
sr̃s ignorassent. qͥd de illo. copiosus uidisset : uno eodẽq tpr̃ dũ cognosci¬
ille. isti qͥd egerant: atq isti cognoscunt. ille qͥd uiderat: concordantes
simul. usionẽ ꝙ sacrificiũ : res aꝑto claruit. quio fr̃ quide functus
fuerat . ꝑ salittarẽ hostiam suppliciũ euasit: RE TRUS¬
Aira sunt ualde quȩ audio: ꝙ non mediocrit̾ leta: De ⁊ratisi ty¬
Ne nobis in dubiũ ueniant. uerba mortuoꝵ: confirmant hec : facta
uiuentiũ Nam uir uitȩ uenerabilis cassius narniensis ep̃s. qui

Expanded text:
es? Cui ille respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie es? Cui ille respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod idem Copiosus pergens protinus fratribus in monasteres? Cui ille respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie Fratres vero sollicite computaverunt dies, et ipse dies exstiterat quo pro eo tricesima oblatio fuerat impleta. Cumque Copiosus nesciret quid pro eo fratres agerent, et fratres ignorassent qille quod isti ignorant, atque isti cognoscebant quod ille vidit, concordantes simul visionem et sacrificium, res aperte claruit, quia frater qui defunctus fuit per salutarem hostiam supplicium evasit. Mira sunt valde quae audio, et non mediocriter Ne nobis in dubium veniant verba mortuorum, confirmant haec facta viventium. Nam vir vitae venerabilis Cassius Narniensis episcopus,
Abbreviated transcription (Latin):
reatu suo uehement̃ ingemuit. atq in ipsa tristicia: e corpore exiuit. Qui
ꝓferre. uehement̃q formidare. neqͥd apd se eet. unde reprehendi pouissent:
Cũ uͦ pͥmortẽ eiꝰ triginta iam e̾e̾t dies. euoluti : cepit animꝰ mis de functo frĩcom¬
pati. eͦiq cũ dolore supplicia pensare: isi qđ eet ereptionis eiꝰ remediũ qͦrere:
Tc̃ euocato adme eodẽ p̃cioso monasterii nrĩ p̃posito: tristis dixi Diu eqd
fr̃ ille qͥ de functus ẽ : in igne cruciat᷑: Debemꝰ ei aliqͥd caritatis impendere:
ut eũ in quãtũ possumus. ut eripiat᷑ adiuuari: Cade itaq: t̃i ab hodierna
die dieb triginta continuis. offerre ꝓ eo sacrificiũ stude: wnullus omĩ no
p̃termittatur diȩs: quo ꝓ absolutione illiꝰ. salutaris hostia non imnolet᷑:
numerantib isdẽ sr̃ qͥ de functus fuerat nocte quadã frĩ suo germano opioso
puisionẽ apparuit: Quẽ ille cũ uidisset in quisiuit dicens: Quidẽ fr̃ qo¬

Expanded text:
reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. Cum vero post mortem ejus triginta jam essent dies evoluti, coepit animus meus defuncto fratri compati, ejusque cum dolore gravi supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus remedium quaerere. Tunc evocato ad me eodem Pretioso monasterii nostri praeposito, tristis dixi: Diu est quod frater ille qui defunctus est in igne cruciatur, debemus ei aliquid charitatis impendere, et eum indie diebus triginta continuis offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies, quo pro absolutione illius salutaris hostia non immoletur numerantibus, idem frater qui defunctus fuerat, nocte quadam fratri suo germano Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit dicens: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
terio meo ante hoc trienniũ reminiscoꝵ: Quidã nãq mona¬
chus iustus nomine. medicinȩ artis fuerat imbitꝰ. qͥ mͥ in eos
monastorio constituto. sedulȩ obsequi. atq in assiduis egritid¬
nibus meis. excubare consueuerat: Hie itaq languore corporis
preuentꝰ: ad extremũ deductus ẽ. Ciu in ipsa sua molestia.¬

Expanded text:
terio ante hoc triennium reminiscor. Quidam namque monachus, Justus nomine, medicinali arte fuerat imbutus, qui mihi in eodem monasterio constituto sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus meis excubare consueverat. Hic itaque languore corporis praeventus, ad extremum deductus est. Cui in ipsa sua molestia
Abbreviated transcription (Latin):
tenium i er parat: Quilie& surgens amortiuis iam nõ morttur
mois ul ultra no dominabit᷑: tam̃ in se ipso in mostalit siert opla
aros aprt ib arten uiuens ꝓ nobis i terum in hoc musterio sari podila¬
ciors unt molatur  Eius quippe ib. eorpus su muturt ełꝰ eieo in popłi
casut paiticiur en sanguis iam non in manus in fidelum. sed in ora fi¬
alliam iandit eHino ergo pensemust qualȩ st ꝙ nobis hodͥ saeris¬

Expanded text:
terium reparat; qui licet surgens a mortuis, iam non moritur, mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Eius quippe ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit pro nobis sacri
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ gormonus. noiẽ copiosus: seriuebat: Qui ipse quoq nunc in hac urbe
ꝑeanu medicinȩ artẽ temporit lis uitȩ stipendia sectatur: S p̃dictꝰ¬
occule tres aureos hab̾et innotuit: Qdmmirũ frĩb non potuit celari:
s subalit̃ indicans: atq illꝰ omiã medicam̃ta ꝑscrutantes: eosdem
nonualut: Quippe qͥeiꝰdẽ monasterii semꝑ regula fuerat ut cuncti
qͥd in exemplũ uiuentib frĩb ꝓuiderẽ: Precioso gͥ eidẽ monasterii
ungat: nec sermonẽ consolationis excuiꝰ libꝙ eoꝵ ore ꝑcipiat: Sed

Expanded text:
 germanus, nomine Copiosus, serviebat, qui ipse quoque nunc in hac urbe per eamdem medicinae artem temporalis vitae stipendia sectatur. Sed praedicta occultos tres aureos haberet, innotuit. Quod nimirum fratribus non potuit celari, sed subtiliter indagantes, atque illius omnia medicamenta perscrutantes, eosdem nostri monasterii semper regula fuerat ut cuncti quid ad exemplum viventibus fratribus providerem. Pretioso igitur, ejusdem monasterii jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
susc cduius  ceotiũ qm̃ si id nossent: muillatenus illi qͦ qu
pacto ad quieuissent. Quãto celeriꝰ potiit it̃ eũ aptica
benedictione arripuit. Hȩc interea ad noticiã popti ꝑrieni.¬
unt. Li nanimi c̃dicto om̃s urbici ac sub urbani ut quiq
audientes occurrere potuer. sese intrespartes diuidunt & ꝓfi¬

Expanded text:
um quandoquidem si id novissent, nullatenus illi quoque pacto acquievissent, quanto celerius potuit, iter cum apostolica benedictione arripuit. 19. Haec interea ad notitiam populi veniunt. Unanimi condicto omnes urbici ac suburbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et profi
Abbreviated transcription (Latin):
uersas regiones quã rome quoque lãgobardorũ ꝑsidie gladios
accessit in cuiꝰ manibꝰ dũ ipse ex humilitaas misisterio
aquã sundere uell&. c̃uersss urceũ accepit. sed repente
eũ in cuiꝰ manibꝰ aquã fundere uoluit ñ inuenit. Cũ que hac
factũ secũ ipse miraretur eadẽ noc de dñs ei ꝑ uisionẽ dix̃
Ecteris diebꝰ me in m̃bris meis. hest̾no aut̃ me in mem&¬
ipso suscepisti. Alio quoq tẽpore idẽ gregoriꝰ iuxta con
ra. Qui ꝑgens iussa c̃pleuit. eosq ad m̃sã parit̃ ordinauit
Cũ aut̃ simul discũberent. in tuens papa xiii. numȩrauit
& accersito sacellario cur contra iussionẽ suã trẽdecĩ in ui¬
tare p̃sũ pserit. inqͥsiuit. Ille obstupe factꝰ. c̃uiuantes pere¬
ueluti securꝰ respondit. Crede mͥ honorabilis pat̃. mnons

Expanded text:
diversas regiones quam Romae quoque Langobardorum 52 perfidiae gladios accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso susret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes pereveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non
Abbreviated transcription (Latin):
iuise fidelit reuelauit. Migrato nãq ad cdm̃m sepe dictoreue¬
renti simo pontifice: cũfames ualidisima ñtantũ inͦ in has euuitate
romana uerũ ⁊⁊ in om̃ib circa regionib satis suꝑq crãsaret. &
hĩ quiei insede pontificali suc cesserat. orrea aeccti& em̃tib
frumta aꝑir&. uillis quos bratus gregoriꝰ ꝑ monasteriac raae r nor¬

Expanded text:
vidisse fideliter enarravit. 29. Migrato namque ad Dominum saepe dicto revevidisse fideliter enarravit. 29. Migrato namque ad Dominum saepe dicto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodoc
Abbreviated transcription (Latin):
conpitienꝰ inđ colũbã niue candidiorẽ suꝑ cap̃ eiꝰ sedentẽ. rotrũq ipsi
oridiu tenere appositũ. Iuecũ se abore eidẽ amouer&. incipiebat
sc̃s pontifex loqui ⁊ a notario grafio ceriꝰ in pͥmi. Cũgͦ reticebat scĩ
sp̃s organũ. miniter eiuꝰ occulum foramini ittrũ applicabat. Cũq
acsi inoratione leuatis ab cȩlũ manib: simul ⁊ oculis. colũbe rostrũ
more solite conspicabat᷑ ore sucꝑe. Iđ tãde eo dẽ spũ reuclante pontifex
sc̃s̃ cognornt. & ueb etitisime tritis effectũ. Inc̃minatꝰ ẽ. aucto¬
ritatȩ aplica miraculi drumi in se ꝑpetrati. contium neimuta fua is
alicinꝰ quomͦ pate faceret. Iuod his interim secretũ custodiens. post
de functionẽ scis simi sac̃ dotis compulsũ quorũ di inuidia qͥ oltrec¬
stabant
uirum beatisimum presupintioniꝰ tumore tanta bactalia
decelesttĩ archanorũ misteriis fuise locutũ. hȩc ita sẽꝑ orẽna

Expanded text:
conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant irum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͦ uictores sunt. nisi contra antiqui
hostis insidias decertauerunt : malignusqͥp pe
p̃c cogitationi. locutioni. atq oꝑi nr̃o semꝑ
insistit. si fortasse quid inueniat inide apued
examen iusti iuditis accusator existat. Uis&
unim nosse qua mo do ad decipiendum semꝑ
ad sistat:¬

Expanded text:
Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper insistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat
Abbreviated transcription (Latin):
ne eccła om̃i circumdata. qua possent egredi
non haberent. ibiq se siti ac fane deficerẽ for¬
midarent ad eccła ianuam ueniebant. ad
bibendum hauriebant aquã que ut predixit
usq ad ciestras ex creuerat. & tamen intra
eccłam nullo modo diffluebat. Hauriri itaq
ut aqua poterat. diffluere ut aqua non potẽ¬
rat. Sans autem ante ianuam ad osendendũ
cunctis meritum martẏris. & aqua erat ad ad¬
iutorium. & quasi aqua non erat ad inuaden¬
dum locum. Quod ego antiquo ante dicti ignis
miraculo uere predixi ñ fuisse dissimile. qui
trium puerorũ & uestim̃ta non contingit.
& iuncula incendit.
irasunt ualde scõrũ factaque narras &
p̃sentͥ infirmitatͥ hominũ ue hementer
stupenda. S qr antos nuꝑ audio in italia fuisse
ad mirande uirtutis iuros. nosse uelim ꝰ nullas
eo contigit antiqui hostis insidias ꝑtulisse anex
in̾sidiis profecisse GRE G
ine la bore certaminis. non ẽ. palma uicore.

Expanded text:
omni ecclesia circumdata, qua possent egredi omni ecclesia circumdata, qua possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formidarent, ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine labore certaminis non est palma victoriae.
Abbreviated transcription (Latin):
dieb nr̃is res similis. contrario eue¬
nit clemento. Nam nuꝑ iohannes tribu¬
nul relatione sua me docuit. quod pro¬
nulfus comes cum illic ad ẽor se cum
rege. mautar io tempore. in loco
eodem ubi mira res contigit. ad fuisse. cãq
recognouisse testatus ẽ. Predictus & ẽni
tribunus narrauit dicens. quia ante hoc
fere quin quenniũ quando apud hanc ro
manam urbem alueum suum ciberis egres¬
sus ẽ. cantumq crescens ut eius unda
suꝑ urbis muros influer&. atq inde¬
ia maximas regiones occupar& apud
ueronensem urbem fluiius atheisis
excrescens ad beati ⁊e nonis martyris
atq pontificis ecctam uenit Cuiuis çelę
dum eent ianue aꝑte. a qua in eam mi¬
nime intrauit. Que paulis ꝑcrescens usq
ad fenestras ȩccłȩ quȩ erant cectis pro¬
xme ꝑuenit. sic stans aqua eccłȩ ianuam ołusit.
acsi illud elementum liquidum insoliditatẽ
parietis fuiss& iminuitatum. Cumq eeñt.
multi interius inuenti. s aquarum magnitudi

Expanded text:
diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem ubi mira res contigit adfuisse, eamque se cognovisse testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, qmanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantumque excrescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque in ea maximas regiones occuparet; apud Veronensem urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit, sed paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset mutatum. Cumque essent multi inventi interius, sed et aquarum multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Gregoriꝰ Cuidam cocp̃i me didici relatione qđ narro.
qui in a conitana urbe. ꝑ annos multos in monachico habitu deguit.
ibiq uitã non medio erit̾ religiosam duxit. Cui etiã quidã nr̃i
ꝓuectioris ctatis. qui ex eisdẽ sunt partibus: attestant̃. Lireta uana
cam ciuitate eccłia beati martyris stephani sita est: in qua uiruite
uencrabilis constantiuis nomine: mansionari functꝰ deseriuiebat
officio. Cuius sanctitatis opinio sese ad notitiam hominũ longe lateq.
tetenderat. quia isdem iur funditus terrena despiciens. toto annisu
mentis ad sola cdestia flagrabat. Quadã uͦ die in eadẽ eccłia dũ oleũ
decẽt ⁊ p̃dictꝰ dĩ famulus unde lampades accenderet om̃ino ñ
haberet: om̃s lampades eccłiȩ impleuit aqua. atq. ex more in
medio papirũ posuit. quas adlato igne succendit: sicq aqua
iste uir fuerit. qui necessitate cõpulsus: elementi naturã mutauit.
etrus Nirum ÷ ualde quod audio. S uelĩ nosse

Expanded text:
episcopi mei didici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua jus meriti vir iste fuerit, qui necessitate compulsus, elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est valde quod audio; sed nosse
Abbreviated transcription (Latin):
dire recusar et c̃epit ille uehement̃ in minere dicẽs
U ade cynuntia illi qđ dico quia non in sanio: Egressus
est puer: ĩit ad stephanũ ꝑgeret: Cumq in mediũ
iter uenisset: ẽi alius quidam. obiuam factus est
qui huic requisiuit dicens: Quo uadis : Cui respond̃.
Adstephanũ optionem. ad nõ meo missus sum: atq
ille protinus dixit: Ab eo uenio: sed ante me hac
hora defunctus ẽ Reuersus uͦ est ad eum orphium
puer dnm̃ suũ : sed eum iam mortuũ inuenit Sicq
factum ẽ. ut dum alter obuiam uenit: ⁊̃ ex medio in

Expanded text:
dire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: dire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio i
Abbreviated transcription (Latin):
liter in quirentes ĩpso eu̾ momento cognouerunt exis¬
se de corpore. quo ꝑ iohannem qui apd̃ eos defunctus ẽ
fuerat uocatus: Qua exrẽ colligitur. quia utrorumq
par fuit meritum : bisq datum ẽ. ut in una mansione
socialtt̃ uiuerent. quib ecorpore contigit socialit̃ exire
S neq hoc sileam. qđ dum adhuc laicus uiuerem. atq in
domo mea quȩ mͥ in hac urbe exiure patris obuenerat
manerem. de quibdam uicinis meis me contigit agnouisse:
uȩdam namq uidua iusta me galla dicebatur: Hȩc
e umorphium nomine iuuenem filium habebat:
aquo non longe. quidam stephanus: qui in numero
optio fuit habitabat: S isdem e umorphius. ad extrẽ¬
ma uitȩ ueniens uocauit puerum suum. eiq p̃cepit
dicens:: Uade citius. ⁊ dic stephano optioni. ut concitꝰ
ueniat: q̃uia ecce nauis parata ẽ: ut ad siciliã ducide¬
beamus: Cumq hunc puer in sanire credero. et obe¬

Expanded text:
liter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obe
Abbreviated transcription (Latin):
ocatisq frĩbus coram se. psallere : p̃recepit: Quib tamen anti¬
phonam ipse ꝑsemet ipsum: desemet ipso. imposuit dicens:
Aꝑi̾te mͥ portas iustici&. et in gressus in eas. confitebor dño:
hȩc porta dñi. iusti in trabunt: ꝑ eam: Cumq corã eo
assistentes fr̃s psallerent: ẽmissa subito ⁊ ꝑducit uoce: c̃la-¬
mauit dicens Vrse ueni: Qd mox ut dixit ẽductus ecor¬
pore: mortalem uitam finiuit: Mirati sunt fr̃s: quia hoc
qđ moriens fr̃ clamauerat: ĩgnorabant: Quo de functo.
in monasterio facta ẽ: magna tristicia: Quarto aut̃ die:
quiddam fribus necessarium fuit. ut ad monasterium ali-¬
om̃s eiusdem monasterii monachos. tristes uehementer :¬
inuenerunt: Quib cum dicerent: quid habetis. qđ uos
in tanto merore de primitis : responderunt dicentes: Loci
dies. quo exhac luce. subtractus ẽ: Cumq fr̃s qͥ uene-¬
rant studiose requirerent. qualit̃ dictus fuisset: res-¬
ponderunt: Ursus: Qui uocationis eius horam. subti¬

Expanded text:
ocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliomnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subti
Abbreviated transcription (Latin):
pħam. erechielem quoq et danielem cȩpit aspicere ẽosq do¬
minos suos. ex nomine clamare: Quos dum adse uenisse dic̃et
et de pressis luminibus. eis reuerentiꝙ̧ obsequium p̃beret ex
carne eductus est Qua in rẽ iure aꝑte datur inteligi que
errmenilla in corruptibili uita noticia. si uir iste ad hũc in
carne corruptibili positus ꝓpħas scos. quos nimirum muiqua

Expanded text:
ophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque doophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus prophetas sanctos, quos nimirum nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catur ex nomine dicens: Mitte latarum ut intingatt
extremum digiti sui in aquã. et refrigereo Sia me¬
am Inqua uidelicet cognitione utruse Pacris cumu
tum malis retributioͣ exxerescit: ĩtt & boni amplius gau¬
deant⁊ qui secum eos letari conspiciunt.: quos amaua¬
runt et mali dum cum eis torquentur quos in hoc mũdo
duexerunt: eos non solum sua. sed etiam eoꝵ pȩna oon¬
sumat: Rit autt̃ inelectis quiddam mirabilius. quia tion
solum eos cõgnoscunt. quos in hoc mundo noueruͥnt.
sed uelud uisos ac cognitos. recognoscunt uiros: quos nun quam
uderunt: Nan cum antiquos patres in illa ȩterna hereditate
uiderint: ẽis in cogniti ꝑuisionem non erunt: quos in oꝑe sẽꝑ
nouerunt: Quia en̾i illic om̃s. communi cdaritate : dñ con¬
spitiunt: Quidẽ qd̾ ibi nesciant. ubi scientem omiã sciunt :
cum ante hoc triennium moreretur. sicut religiosi aliqui
qui presentes fuere testati sunt: in hora sui exitus. ionamp.

Expanded text:
 mitti precatur ex nomine dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitioulus retributionis excrescit, et ut boni amplius gaudeant: quia secum eos laetari conspiciunt, quos amaverunt: et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius: quia non solum eos cognoscunt quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi nescum ante hoc triennium moreretur sicut religiosi alii, qui praesentes fuere testat
Abbreviated transcription (Latin):
Ẽcce enĩ remisit me dñs. ut si tibi custos quã diu fueris inhoc
mor tali scło quatinꝰ quã cũquẽ rẽ pecieris. ꝑme apud eũ
fiducialit̃ ualeas impetrare. Ilico gregoriꝰ infaciẽ suã corruit
dicens. Si ꝓpt̃ pusillũ meę paruitatis munusculũ tanta michi
si in p̃ceptis eiꝰ totis uiribꝰ ꝑ manens. plura studuero de pluribꝰ
erogareIgit᷑ incipiens tantũ largior ȩẽ decollecto tẽporali
cõmodo. quantũ cercior de recipiendo p̃mio sẽpit̾no cunctoꝵ
patrimoniorũ : diorũq reditꝰ exgalasiano ubi sũma rerũ¬

Expanded text:
ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi rsi in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cu
Abbreviated transcription (Latin):
spał pat̃ gregoriꝰ. uirũ ꝓpiꝰ discũbentẽ uultꝰ crebro c̃uertere
& nunc adolescentẽ: nunc uͦ sibi uetulũ ueneranda quadã
ei se nom̃q simplicit̃ ꝓdere dignaret᷑. qui respondit dicens. Et cur
int̾ rogas de nomine med. qđ ẽ mirabiłe: Uerũ tam̃ scito memo¬
ria recognoscens. qͥa egosũ naufragiᷤᷤ ille. qͥ quondã ueni adte.
quando scribebas in cellã monasteriitui. ad fliuũ scauri. cu
liguminibꝰ beata siluia mat̾ tua Et hoc tibi ꝓ certo sit cognitũ.
quia ab illo die qͦhȩc michi hilari animo tribu̾isti. destino iut te
suc cessorẽ atq ui cariũ apłoꝵ pͥncipis petri cuiꝰ iuirtutẽ
imitatꝰ es. cũ substantias offeraũ diuider& ꝓ unicuiq opꝰ erat
suę sc̃ȩ ȩccłȩ destinarit: At ille inqͥt. Qm̃ ego angłs eiꝰ sũ.
⁊ tunc ab eo ad tuũ inqͥrendũ ꝓpositũ destinatus sũ: Tunc gre¬
goris qͥa ñdũ manifeste uiderat angłm ꝑrsis ex pauit.¬

Expanded text:
s Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cuileguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinavit te Dsuccessorem atque vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. esiae suae destinarit? » At ille inquit: « Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus ex
Abbreviated transcription (Latin):
suo caseũ suo legumꝰ suo lardũ suo manducabilia animalia
suo pisces. uł oleũ pat᷑ faimilias dñi discretissime dundebat
igmerite urro alidq delicatiora cõmertia ꝑͥmo senioribus
honorabilit offerebat : ita ut mchil alui& ꝗ cõmimia
queda horrea cõmimis putaretur aecctia. Erib milibus

Expanded text:
suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam horrea, communis
Abbreviated transcription (Latin):
cuus humilitatis apud sȩ int̾ eẽ potuit iste. qui tantȩ excellentiȩ
quia multũ ualde c̃. qđ tẽptatione sua initus mentẽ lacest̾ mira
que foris fiunt. S si hiuiꝰ constantii uenerabilis unũ qđ fecit audis.
mentis eius edifices. Gregoriꝰ Quia ualde opinio scĩtatis eiꝰ
excreuerat: multi hunc ex diuersis ꝓuincus anxie uidere uidere
sitiebant. Quadã uͥ dic ex longinquo loco ad uidendũ eũ quidã
rusticus uenit. Eadẽ uͦ hora casu contigerat ut sc̃s uir stans in
ligneis gradibus reficiendis lampadibus descriuret. Erat aut̃
pusillus ualde. exili forma: atq despecta. Cũq is qui ad uidendũ eũ
uenerat. quisnã ect̃ inquireret: atq obnixe peteret ut sibi debuisset
ostendi. hi qui illũ nouerant monstrauert̃ quiseẽt. Sed sic̃ stultȩ
mentes hominũ meritũ ex qualitate corporis metiunt᷑. eũ paruulũ
atq despectũ uidens. ipsũ hunc ẽẽ cepit om̃ino ñ credere. In mente

Expanded text:
cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae quia multum valde est quod tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus Constantii venerabilis unum quod fecit audis, mentis ejus aedifices. GREGOR. Quia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente
Abbreviated transcription (Latin):
despacit. ed irxist dicens. E eo gtandẽ hominẽ credidi. iste aut̃ de homine
ni habet. Qđ ut iurdiꝰ constantius auduit .: lampadas quas reficleoat
reliquit. et ꝓtinus lȩtus concitusq. descendit. atq in ciud ẽ rustiuci aplerũ
ruit: eũq ex amore nimio constringere cȩpit brachis. et osculari:
magnasq grãs agere. quod desetalia iudicasset dicens. Tu solus es qui
in meoculos aꝑtos habuisti. Ex qua re pensandũ ẽ. cuiꝰ apud se humili.¬
tatis fuit. qui despicientẽ se rusticũ amplius amauit. Qualis eni qͥsq̃
apud sc lateat: contumelia illata ꝓbat. Nam sic̃ suꝑbi honoribus:
sic plerunq hnmules sua despectione gratulant᷑. Cumq. se et in alienis
oculis ules aspiciunt. iccireo gaudent᷑. quia hoc iudiciũ confirmari
intelligunt: quod de se et ipsi apud semẽt ipsos habuert᷑. Petres

Expanded text:
epit irridere, dicens: Ego grandem hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solus in me apertos oculos habuisti. Qua ex re pensandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. Tunc itaq scĩ uiri obitũ. sic̃ p̃sentes discipłi
uider̃. ita absentes ex signo qđ eis p̃dictũ fuerat agno¬
uerunt. Sepultꝰ uͦ est in oratorio beati baptistę ioħis. qđ
destructa ara apollitus ipse ẽstruxit. qui et in eo specu
fides exigat: miraculis coruscat. De INSAΝΑ MULΕRΕ¬
Iuꝑ nãq res gesta est quã narro. quia quedã mulier m̃te
capta dũ sensũ funditꝰ ꝑdidisset ꝑ montes & ualles. ꝑsilias
& cãpos die noctuq uagabat᷑. Ibiq tantũ mͦ qͥescebat: ubi hano
qescere lassitudo cͦegosset. Quadã uͦ die dũ uaganimmn
errar& : ad beati. benedicti patris specũ deuenit. ibiq

Expanded text:
ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu fides exigat, miraculis coruscat. CAPUue est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
insua p̾sentia aptius erudire uidicauit
silpere & iam tuncadeũ roma ne urbis no¬
diles &ereligiosi concurrere : suosq filios oñi¬
boneudño Nudnendos dare Tunc quoq
bo ne sprisuas soboles. euitius maurũ. tertul¬
ius uero patraus. placidum tradidit squib
iuurus iuuenior. cumbonis poller&. morib
magistri aduitor cep̃ existere: placidus uero.
pueriles adhuc indolis annos gerebat:¬

Expanded text:
in sua praesentia aptius erudiri judicavit. in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
damasci ꝑ secutionẽ passus. ut potius sesu
euadere. murũ funẽ sportamq. quesiũ.
seq latent̃ deponi uoluit: Numquid nã¬
paulũ mortẽ dicimus timuisse. quea
se ipse ꝓihũ amore testatur app&cere
sed cũ ineodem loco minorẽ fructũ sibi¬
ad esse conspicer&. & grauẽ laborem ad
laborem se alibi cũfructũ seruauie saus
ab xem p̃ uiator at teneri iutra ee qustra
noluit certaminis cam pum que suit¬
Unde isdem quoq: uenerabilis benedictus
si libent̾̃ audis: cicuis agnosois. quia rite uiuis
ipse indo ciles deseruit. quitantos in locisaliis
ta eẽ ut docł: & manifesta ratio && ꝓlatum
congruũq testimoniũ declarat Sed queso
ut deuita santi patris ad narrationis ordinẽ
redeas GREGORIS. Cum uirses tandu
in eadem solitudine uirtutib signisq succres¬
cer&e: multi abeo in loco eodem ad om̃ipoten¬
tis dĩ sunt seruitiũ congregati ita ut illic
stadutis patrib: duo denos monachos depue¬
auit. Paucos uͦ secum retinuit: quos adhuc

Expanded text:
i persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem sportamque quaesivit, seque latenter deponi voluit. Numquid Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivitUnde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic uibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
exdeuexo montis latere erat graue descendenasꝰ
intimore periculũ. Tunc collecti frg̃ ex hisdem
tribꝰ monasterus ad dĩ famulũ benedietũ
uener̃ dicentes. Laboriosũ nob̵ ẽ ꝓpt̃ a quã
cotetdie usq ad lacũ descendere: ⁊id circo necesse ẽ
ex eodẽ loco monasteria mutari. Quos blande
consolatꝰ dimisit. ⁊ nocde eadẽ cũ paruo puerulo
nomine placido. cuiꝰ superiꝰ memoriã feci eꝰ dẽ
montis ascendit rupẽ ibiq diutiꝰ orauit & oratione
ẽpleta trespetras in loco eodẽ ꝓsigno posuit. atq
ad suũ cunctis illic nescientib monasteri ũ rediitꝰ
Cũq dic alio ad eũ ꝓ necessitate aquȩ p̃dicti fr̃s re¬
ditsent. dixit. Ite : & rupẽ illã in qua tres suꝑ in¬
nicẽ petras positas inueneritis in modico cauate
Ualet enĩ omp̃s ds̃ etiã in illo montis cacumine a quã
pducere. ut uob laborẽ tanti itineris dignet̃ au

Expanded text:
e devexo montis latere erat grave descendentibus e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur au
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc eidem patri monasterii pompeiano nõe.
& muuro dĩ famulo: secreto dix̃ Num quid
nonaspicitis. quis est.qui istum monachum
foras trahit : qui respondentes dierunt: Non.
Quib ait. ORemus utuos & iam uideatis:
quem iste monachus sequitur. Cumq ꝑbi
duum. ẽx. oratum. maurus monachus uidit.
pompeianus autẽ eius dem monasteriipat̃.
uidere non potuit Diegͥ alia expleta orcone
uirdĩ oratoriũ egressus. stantẽ foris monacliũ
repperit : quẽ procecitate cordis sui. uirga
ꝑcussit Qui exillo die nil persuasionis ul-¬
terius anigro iam puerulo ꝑtulit: sed ad
orationis studiũ immobilis per mansit
icq antiquus bostis dominari non ausus
est. in eius cogitatione: acsi ipse ꝑcus sus fuis¬
Exhis monasteriis. que in eodem loco constru¬
xerat: tria sursum inrupe montis erant
& ualde erat frĩb laboriosum. semꝑ ad lacũ
descendere: ut aquã aurire debuissent. maxime qͥa

Expanded text:
Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisEx his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia
Abbreviated transcription (Latin):
RE NouΡOTERAT In uno autem exeismo¬
nasterus. que circũ quaq construxerat.
quidam monachos erat. qui ad orationẽ sta¬
re non poterat. Sed max ut se fr̃s ad studium¬
ad orationis inclinassent: ipse egrediebat᷑
foras. & m̃te uaga: terrena aliqua & tran¬
sitoria agebat Cumq abababate suo sepius
fuiss& ammonitus: ad uirũ dĩ deductus est.
Qui ipse quoq eius stultiã uehem̃ter increpaũ:
& ad monasterium reuersus: uixduob dieb
uiridĩ am monitionem tenuit Nam die t̾cio
adusum propriũ reuersus: uagari tempore ora¬
tionis cȩpit Quodcum seruodĩ abeodem
monasterii patre quem constituerat. nunti¬
atum fuiss& : dix̃ Ego uenio: eumq ꝑmemi&e¬
ipsum emendabo Cumq uirdĩ ueniss&
in eodem monasterio: & constituta hora
expleta psalmodia. sese fr̃s in orationẽ dedis-¬
sent : aspex̃ quod eundem monachum qui
manere moratione non poterat. quidam iger
puerulus. ꝑ uestim̃ti fimbriam foras trahebat:

Expanded text:
reducto. In uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret.
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis gͥ benedictus. in illa solitudine habi¬
tauit secũ : in quantũ sẽ intra cogitationis
claustra custodiuit: Nam quotiens cumq
Hunc contemplationis ardor in altũ rapuit.
seꝓculdubio sub se reliquid PETRUS. Pla¬
c& quod dicit  sed queso respondeas. sidesẽ¬
rere sĩs debuit : quossemel susepit GRO¬
GORIIS. Ute p&re existimo: ibi ad unati
aequa nimiter portandisunt mali: ubi inue¬
niuntur aliqui qui ad uiuentur boni. Ubi
fit aliquando demalis labor suꝑ uacuus
maximę si euicino causȩ suppaeant: que frue¬
tũ dõ ualeant ferre meliorem: Uir itaq sẽs
ꝓptꝰ quos custodiendos star&. qui oniupanit¬
ni miter se ꝑsequentes cernerae: ⁊ sepeast
non est quia cũlaborem suũ sine fruetu eẽ.
considerant. in locum alium ad laboremt cũ
fouctur mnigrant: P nde ille quoq egregius
p̃dicatom qui diꝰsolu cupit. & cum xpoeẽ¬

Expanded text:
rabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe anon est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sentia ac usio̾e turbati om̃s sibin⁊ ipsis pac̾e̾ deder̃.
corpus ⁊ sanguine redeptoris acceper̃. dõ se singłi com¬
mendantes: ut eoꝵ animas benigne susciꝑet. quoꝵ
corpora in tam pauenda morte tradid̾at. S omp̃s de
mirabilius seruauit: Nam dieb octo. nauis eadem
usq ad suꝑiores tabulas. aquis plena: iter ꝓ prium
ꝑ agens. enatauit: Nono aut̃ diȩ. in chothronensis
castri portum deductitẽ: Ex qua exier̃ om̃s incolu¬
mes: qui cum p̾dicto a uenerabili uiro maximia.¬
no nauigabant. Cumq pꝰ eos ipse  fuiss& egressus.
mox in eidem portũ prosundum. nauis de mersa ẽ
pls ualis m esbentibẽ pondert sibleuatione carusset: & quȩ

Expanded text:
esentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, esentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotrum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod om̃ps ds̃. suꝑ maximianũ famulũ suũ nunc
siracusanũ ep̃m. tunc aut̃ mei monasteri ĩ patrẽ :
dignat᷑ ẽ. monstrare miracłm Nam dũ iussione pontificis
mei in constantino politane urbis palatio de seriurem.
cum admonastid m med̾n romani redir& ĩn mari adri-¬
atico nimia tempestate dep̾hensus: in estimabili ordine.
atq in usitato mirło: erga se cunctosq qͥ cũ eõ ad erant:
omp̃is dĩ miscd̾ia : et iram cognouit ⁊ grãm Nacum mneoꝵ
mort̾e. uentoꝵ nimiotatibus eleuati fluctus se uirent:
exnaui claui ꝑditiꝰ. arbor abscisa ẽ : uela in undis ꝓiecta :
Totumq uas nauis quassatũ. nimiis fluctibus: ab om̃i fii.¬
erat sua compage dissoliitum Rimis itaq patentib.
in trauit mare : atq usq ad suꝑiores tabulas. impleũ
nauim.ita. ut non tam nauis inter undas. quã undȩ
iam intra nauem e̾̃ẽ. uiderentur Tunc ineadẽ naui
residentes. non iam ex moite uicina s ex ipsa eius p̃.¬

Expanded text:
quod omnipotens Deus super Maximianum famulum suum, nunc Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecccum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus pra