comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stituta.⁊̃ si nominatĩ auctores
ad filiamptin̾e noluiss. ¶Ex
his u̾b̾ lucio ticio p̃clia mea u¬
la cump̃torio sic̃ ame indiem
mortis mee possessa sunt. domͨ
quo dominꝰ fuiss instructior d̾¬
peri conuenit. colonorũ reliq̃ñ
dcbent᷑. ¶ Pat filie tab̃nã p̃pu¬
iĩam cum ẜiuis institorib et
ppuris. que indiẽ mortis eius

Expanded text:
onstabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit. Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do' quo dominus fuisset instructior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum seruis inst‹it›oribus et purpuris, quae in diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
tutum ẽ aprincipe. ut nõ adiec
cohee me siquis corpꝰ alic̾
legetur⁊⁊ ita sũtdat Iut ita temũ
p̃stet᷑. sisnum sititauale legat᷑
ut appareat mag̃ siũa leganti.
nõ hoc ubunmcumrespiciendũ ẽs̃.
et ido elegans est illa distinctõ¬
ut quociens cͥ̾tumcorp̾ legat᷑
adpsens tempꝰ adiectum: Hoc
Sin̾o inc̃tum corp leget᷑. uelr¬
tiita uina mea aiestẽ meã uide¬
ut̾ ea demum que illuis sunt
indeant̃ legata. qͦd nõ putofõ

Expanded text:
principe, ut et non adiecto hoc 'meum' si quis corpus alicui leget et ita sentiat, ut ita demum praestetur, si suum sit, ita ualere legatum, ut appareat magis sententiam legantis, non hoc uerbum 'meum' respiciendum esse. et ideo elegans est illa distinctt, quotiens certum corpus legatur, ad praesens tempus adiectum hoc si uero incertum corpus legetur, ueluti ita 'uina mea' 'uestem meam', uideut ea demum, quae illius sint, uideantur legata. q
Abbreviated transcription (Latin):
erat nec obtinͣu^ qꝙͣ uasi testatar.
nõ sensiss de his reb. ał qnlii
nsumeius datesint. nicħ int̾ẽ
ab ip̃o. anabalio comꝑate sũt
p̃ostea apd̃ ab urmumnałutẽ
iuenit. itarelatum mułr res
estimatas indote decłat. ac deĩd̾
emptoꝵ ꝑatorumq appellatõe
nõ contitũ. ea que indotemdata

Expanded text:
er‹a›t, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint, nihil interest, ab ipsa an ab alio comparatae sunt. postea apud Aburnium Ualentem inueni ita relatum: mulier res aestimatas in dotem dederat ac deinde emptorum paratorumque appellatione non contineri ea, quae in dotem data
Abbreviated transcription (Latin):
postea incum fund̾. nõ reu̾sũ. an¬
deleret᷑. R̾nsũ ẽ. si studendi caun¬
ꝓsa misiss nõ qd̃ de fundo eum¬
aliorsũ transferret debĩ. ¶Meni¬
uo m li fili qd̾ ĩaͣmtibi marima partẽ.¬

Expanded text:
m fundum non reversum anretur. responsum est, si studendi causa mississet, non quo de fundo eumaliorsum transferret, deberiMaevi fili, quod iam tibi maximam parte
Abbreviated transcription (Latin):
Ilummasumur culpa
tutoris. aristo. ait pupillũ
puto qnti actor mutẽ iura.¬
ret. Et tam̃illudita ẽ sirema
iꝰ/ cuius negocia ammĩstret on¬
p̃dia innor̃simm em̾it. ntiis
act̾io eiꝰcuius pecunia fu̾it dat᷑.
noc̃e⁊ tc̃ ñum ẽ. cũ ex illiꝰ frand̾¬

Expanded text:
lum malum vel culpam tutoris Aristo ait pupillum puto, quanti actor in litem iuraret: et tamen illud ita est, si rem aeius, cuius negotia administratdia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur nocere, tunc verum est, cum ex illius fraud
Abbreviated transcription (Latin):
geciagessit. iudicati actio nõ mͣg̃
qñun tutõres sim̃o nullã ex cõ¬
fñ su post d̾positum offm̃ noua¬
tioneꝰ fcãm ⁊ incurationẽ uł tu
torẽ obligõem ẽẽ translat.am ꝯ¬
stabat.: ¶Cugor qui pecimia sol
ut̃um sc cauit qͣmp̃r pupilli cõ¬
dẽpnatus fuerat actionem post.¬
tutelam finitã recte retusat. Nõ
idc̃ in eo placuit quisuo nomie¬
tũ ꝓ puipillo fec̃ nisi forte ẽditor

Expanded text:
gotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium novationem fae translatam stabit. Tutor, qui pecuniam se urum cavit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem posttutelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomipro pupillo fecit, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
nec ne secĩtatẽ enmpat̾. ꝑ hoc.
legatum cõsequit᷑. maxie ĩquit
cumreuudigande tp̃s circapecu¬
lium spẽccet̾ hic patrisimile
Nlam ⁊ huc̃ licet die legati ceden
poss. sz est ius qd̃ marcellus
notat. pat̾ repet̾e posse. ñd̾em
erat debitorcũ solu̾et mai̾tun¬

Expanded text:
necne: securitatem enim pater per hoc necne: securitatem enim pater per hoc legatum consequitur: maxime, inquit, cum rei iudicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similemnam et hunc, licet die legati cedentposse. sed est uerius quod Marcellus notat patrem petere posse nondum enim erat debitor, cum solueret, maritu
Abbreviated transcription (Latin):
beat. ⁊ fideiussore.⁊ reoliberatiõe
leget. uilianus ibidẽ scripsit re¬
um ꝑ acceptilatioẽm lib̾and̾. ali¬
oqn si fideuissorem ceꝑit cõuẽiẽ
aua ratione reus conienit᷑ ꝗd
tam̃ si doãtionis ca fidenissorin¬
t̾uenit. nechab adu̾sꝰ reum re¬
gressumuł quid si ad fidenisso¬
rem pecumia puen̾it. ⁊ ip̃e reuip
decłit ucesua. ipẽ q̃ fideiusserat.
pucto e st peus urerand̃. alioqu
.s inissor dandam. que reo ꝯpetit.
scũm aliasit mens legantis. a¬
dulia paciscentis. neq̃qui hoc dici¬
Simus. qd̾ si fideussori sit lib̾atio¬
Lͣ legata sinedubio ut uilianus sc̃¬
psit ꝑactu eĩt fidenissoruiberadꝰ
s ĩhic pͥuto int̾dlum acceptilati¬
one lib̾and̾. suił reus ip̃e u̾e fu¬
it. aut meamrẽ sccuis reus d̃
iulianus eodẽ libͦ scͥpsit. Si fuiꝰ
fam̃. d̾bitor fũit.⁊ patrieius fu¬
eĩt lib̾atio relicta: patrẽ pasͥto
et pãiumquit refext si sit ali¬
ꝗd inpeculo die legaticedente

Expanded text:
beat et fideiussorem et reo liberationem leget, Iulianus ibidem scripsit reum per acceptilationem liberandum: alioquin si fideiussorem coeperit conuenire, alia ratione reus conuenitur. quid tamen, si donationis causa fideiussor interuenit nec habet aduersus reum regressum? uel quid si ad fideiussorem pecunia peruenerit et ipse reum dederit uice sua ipseque fideiusserit? pacto est reus liberiussori dandam, quae reo competit: sed cum alia sit mens legantis, alia paciscentis, nequaquam hoc dicimus. Quod si fideiussori sit liberatio legata, sine dubio, ut et Iulianus scripsit, pacto erit fideiussor liberandus. sed et hic puto interdum acceptilatione liberandum, si uel reus ipse uere fuit aut in eam rem socius reus. Idem Iulianus eodem libro scripsit, si filius familias debitor fuerit et patri eius fuerit liberatio relicta, patrem pacto et parui, inquit, refert, si sit aliquid in peculio die legati cedente
Abbreviated transcription (Latin):
cqr oꝵ sint ¶ Int̾. scͥpsit sires pig¬
t᷑ nori data legt̃ debitori acredit
acticẽmut pignus recipiat. pri¬
qm pecimĩa souiat. Sic aut̃ loq¬
tur. Iulianꝰ qiͣ debitum nõ debe¬
at lucłari s si aua testantis uo¬
luntasꝰ fin̾t iad hoc ꝑueniet᷑ ex
natum a fideiussore. nõ pete̾. arcͦ¬
pete̾ posse. s areo pet̾e uetitum si
a fideiussore petat. reo extestõte¬
ñi cels putat ⁊dẽ celsꝰ ait. nul¬
lamdubitatõem habẽ. quim hẽ¬
de pere̾ adebitore uetito. nec hr̃s
hr̃dis petere possit m u  ᷤ.¬

Expanded text:
rum sint. Iulianus scripsit, si res pinori data legetur debitori a credit eum actionem, ut pignus recipiat, priusquam pecuniam soluat. sic autem loqtur Iulianus, quasi debitum non debeat lucrari: sed si alia testantis uoluntas fuit, et ad hoc peruenietur exedem, damnatum a fideiussore non peterpetere posse, sed a reo petere uetitum, si a fideiussore petat, reo ex teseri Celsus putat. Idem Celsus ait nullam dubitationem habere, quin herede petere a debitore uetito nec heres heredis petere possit. 3
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it ihĩs eius petat debitum. se¬
ius doli excepticẽm habi. ¶Nũe
de effectulegatiuideamus fi siqͥd̃
michi liberatio sit relicta cum
solus sim debitor. siue ame pet¬
atur exceptione utipossum. suic
nõ pet̾at᷑. possimagere ut liberẽ
ꝑ acceptilatiõem.¶ Sy⁊ si cum alio
sim debitor. puta duo rei fiumꝰ
ꝓmittendi. ⁊ michi solitestator
consultum uoluit agendo ꝯseq̃r
nõ ut acceptolib̾er ne etiã ꝙiłe
m̃s lib̾ctur. contra testatoris uo¬
luntatẽ. s pacto liberabor s q̾d
m̃intestam̃to scͥptuinõ est. lies
cõmod̾ ex testõ adutrumq ꝑti.¬
neat. si sccii sunt. Et ẽ n̾umñoso¬
lũ euncuius nom̃ intestõ scͥptõ
est legataĩum habend̃. ĩumeũ

Expanded text:
t heres eius petat debitum, Seius doli exceptionem habet. Nunc de effectu legati uideamus. et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum solus sim debitor, siue a me petatur, exceptione uti possum, siue non petatur, poss‹u›m agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, ne etiam conreus meus liberetur contra testatoris uoluntatem, sed pacto liberabor. sed qumen in testamento scriptum non est, licet commodum ex testamento ad utrumque pertineat, si socii sunt. et est uerum non solum eum, cuius nomen in testamento scriptum est, legatarium habendum, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
testtitoris aliud sñcientis. ¶ St¬
ticio tecẽ que ego ⁊eem legau¬
et itsans eadem creditoꝵ pr̃are.¬
fideicõmissũ qͥdẽ increlitoris pͥs
res u̾o. potꝰ oumlegataĩo agͥe/ qr¬
Sipĩus intẽ credicorisolui. neeũ
conueniat: gͦ pꝑ hoe ualeb̾ legat᷑¬
Si si testapor deceminichi subfid̾¬
uissore debuit. fideicommissi pe¬
titio nõ solum h̃di. s ⁊ fideissoiͣ ⁊¬
cõpetit Intẽ eninreiꝰ soluim ing̾

Expanded text:
testatoris aliud sentientis. Stio decem quae ego debeo legauet rogauero eadem creditori prafideicommissum quidem in creditoris persona res uero potest cum legatario ageripsius interest creditori solui, ne eum conueniat: ergo propter hoc ualebit legatSed si testator decem mihi sub fideiussore debuit, fideicommissi titio non solum heredi, sed et fideiussori competit: interest enim eius solui
Abbreviated transcription (Latin):
raĩus a quoem̾e fund̾ hr̃s ius¬
sus ẽ: cum ex neccĩtate. eũ fund̾
uł ex liũso/ quid. silegatarii.c
mnaͣgm int̾ess: eum fund̾ emere
nec alit hr̃s im̃dit̃us esĩ. quã

Expanded text:
ere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus esset, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dicenus utste man̾e legatu
at siea domo destructa. aliam
eodẽ loco testator edifi cau̾it. di¬
cemus int̾ire iegatum ñisi ali¬
ud testatorẽ sensisse fuĩt ꝓꝓplu¬

Expanded text:
dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse fuerit adp
Abbreviated transcription (Latin):
falcidie ꝯtribuend̃ ẽ adebitg̃ẽ m¬
ciumortis cãpãsto d̾bitum re nͤ¬
missumẽ ifactũ cẽcepta rep
uit ne falcidiantetur. ⁊ ut qͣͣ
upecuniã sice̾ feciss. p̃staret pts¬
natoꝵ cautione legib nõ esse
te fragandum constitit. ⁊ ideo
sororẽ iure publicoretentiõe¬
habituram.⁊ acticẽm exstipła¬

Expanded text:
Falcidiae contribuendum est a debitore, cui mortis causa pacto debitum remissum est, in factum concepta repluit, ne Falcidia uteretur et ut certam pecuniam, si contra fecisset, praestaret. priuatorum cautione legibus non esse refragandum constitit et ideo sororem iure publico retentiohabituram et actionem ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
enumꝙ lib dͤebͥeat: tam̃ ꝓpt̾ea pi
que dãtu sunt tabłis secundis
ꝯtributiom locus est sedmͣ q̃ po.¬
tĩt eucnire / ne substicutus qͥcq̃
retineat. ueluid longe plus ha¬
beat. qͣrte pat̾rie hr̃oitatis Iq̃uidt̃
ergosinõ sufficiat pupillihẽ co¬
ditas legatus: cumpatris suf¬
feciss. de suo q̃ dr̃ante. nimurui.upill
uit de suo neo adicmptinet
¶scd̃is relinquunt᷑. qͣ primis  cs¬
sub condieẽ relictamtelu̾gũt¬
Sĩ filio suo duos substitu̾it ⁊ asfrur¬
tragari soli. anex ꝑsoã sua falgo¬
croiam possit. indntere subͥsti

Expanded text:
 debeat, tamen propter ea, quae data sunt tabulis secundis, contributioni locus est. secundum quae poterit euenire, ne substitutus quicquam retineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum uit de suo: nec ad rem pertinet, s relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur.Si filio suo duos substituerit et altertractari solet, an ex persona sua Falcidiam poss
Abbreviated transcription (Latin):
legatum fec̾it. nõ utilitritis e¬
stimatio. si fotum petet᷑ qd dã¬
tum ẽ nec siuinotestatore di¬
es uen̾it aut couditio uen̾it¬
si̾ue fũit. impleta fiet srr̾til¬

Expanded text:
legatum fecerit, non utilitatis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si vivo testatore dies venerit aut condicio fuerit impleta, fiet irri
Abbreviated transcription (Latin):
Dest ab eodẽ aliquidꝰ ex tesbopetit¬
ͣ  nõ est audiend̾ desiterans uti c¬
eadũsꝯ eum falcidie bñfitio sud:
eoin. qd ꝑcept̃us ẽ ex uoluntate tesꝰ¬
tatoris suppleat. qd̾ deduc̾e de¬
sid̾at plane cet̾is legatariis nõ:
uniũsum quod coheredi p̃stat.
ĩputab̃. s qͣntum daturus ess ͥ¬
instituto. si a domino fideicõmue¬
ssꝗ ẜ uolegata data sunt. pꝰ ratõ
leg.torum habenda ẽ. dem̃ exc¬

Expanded text:
est ab eodem aliquid ex testamento petit, non est audiendus desiderans uti ersus eum Falcidiae beneficio, od percepturus est ex uoluntate testatoris suppleat, quod deducere desiderat. plane ceteris legatariis non uniuersum, quod coheredi praestat, imputabit, sed quantum daturus essinstituto si a domino fideicommissa, a seruo legata data sunt, prius ratio legatorum habenda est, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
i nt etia infalidiahĩdi ĩputent.
.q̃muis ũ imputarent᷑. si tm̃ cõ¬
dcõĩs implende cã datafuissent
adeo ant̃ ⁊ solu̾c ĩnd̾t᷑. ut repu¬
diatolegato ur sticho quilega¬
tus est. mortuonichil pẽte̾ pos¬
usit. ¶ Siego. ⁊ seruus inshrdes
instituti sunus. ex diu̾sis pãti¬
h. nec a suo ehogatus dodrans.
his qͥb ame legatam ẽ cẽ fa
cidiã ꝓd̾it qd̾ ex portione ẜ̃ui.
adme ꝑuenit supra fulcidiam
ei portionis ex contraio. si ẜ uõ
meo seruus. ⁊ michi .x. legata
fuunt. soruifalcidiq. ex decẽ mͥ
legatis nõ tenet᷑ exemplo eod
falcidie. nam q̃itam retineo ex
ꝑsona serui q̃minis demã por¬
uinois. iulio parilo ex ftõ dnẽe
legata inincẽ ded̃ abuna tam̃

Expanded text:
ne, ut etiam in Falcidia heredi imputentur, quamuis non imputarentur, si tantum condicionis implendae causa data fuissent. adeo autem et soluere uidetur, ut repudiato legato uel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit.Si ego et seruus meus heredes instituti simus ex diuersis partibus nec a seruo erogatus dodrans, his quibus a me legatum est contra Falcidiam proderit quod ex portione serui ad me peruenit supra Falcidiam eius portionis. ex contrario si seruo meo seruus et mihi decem legata fuerint, serui Falcidia ex decem mihi legatis non tenetur exemplo eodem Falcidiae: nam quartam retineo ex persona serui, quamuis de mea porllinaris Iulio Paulo. ex facto, domine, legata invicem dedit, ab una tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑior eẽ iuͦdeatur. qd̃ autẽ heres¬
inde mĩnuit iiro nõ pͥit. ¶ fr̃¬
deĩ commissirelictõs. ĩ cãm fid¬
icõmissi nõ deductõs. hr̃s ĩrõe
Falcidie. sic accepto fac̾e̾ sibico¬
git᷑. ut qͣrtam ⁊ qͣrte frũctus.¬
ꝑtini qũ falcidialex admissa
sit Nam ⁊ si maxiẽ post imple¬
tã ꝯdconẽ fideicõmissoꝵ locu
habẽ cep̃. tam̃ ex die mortis frc̃¬
tus q̃drantis ãꝑiro hãdẽ relĩq

Expanded text:
rior esse uideatur: quod autem heinde minuit, uiro non perit. Frudeicommissi relicto‹rum› in causam fideicommissi non deductos heres in ratione Falcidiae sic accepto facere sibi cogitur, ut quartam, et quartae fructusquando Falcidia lex admissa sit: nam etsi maxime post implenem fideicommissorum locum habere coepit, tamen ex die mortis fructus quadrantis apud heredem relinq
Abbreviated transcription (Latin):
ens anus reliqͣnit retineb ¶C¬
faxicomissũ ex uolumtate mã¬
tris apãtre moriente debitum¬
⁊ filio pat̾ hr̃ditace suã qͣmin fili¬
um cõferebat ꝯpensariuolunt
bonis patris cum effectu p̃cẽpi

Expanded text:
ens auus reliquit, retinebmmissum, ex uoluntate matris a patre moriente debitum, filio pater hereditate sua, quam in filum conferebat, compensari uoluitbonis patris cum effectu percepi
Abbreviated transcription (Latin):
responstitutum. qmis suam porcio¬
pesse ei qui exuans por̃tionibꝰ
que conficeret᷑ ex pluribꝰ. neq̃
inferre pure sepe. ansub diu̾siᷤ
conditionib fit h̃s institutus

Expanded text:
suam portioesse eius, qui ex uariis portionibus quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
eo̾ qd̃ supẽ fideicominissoꝵ. dõͤ
enĩidõ tͥenet᷑. qd̃ ad eũ ꝑuenit.
puenit aut̃ qd̾ decluctis legat
suꝑẽ plane falcidiam ex̾cet s
et si dominꝰ omissa hr̃ditatis
aditions. ẜuum sibi substitur̃
adire iussit. priꝰ crogant᷑. que¬
ab ip̃õ domino tta sr̃. tẽ eoꝵ¬

Expanded text:
 fideicommissorum. dominus enim ideo tenetur, quod ad eum pervenit: pervenit autem, quod deductis legatis superest. plane Falcidiam exercet. Sed et si dominus omissa hereditatis aditione servum sibi substitutum adire iussit, prius erogantur quab ipso domino data sunt, tu
Abbreviated transcription (Latin):
stimantiũ. attri suta si patrihr̃s
sextͣitiss. ut enim opẽs patris ⁊
contrbutio legaroꝵ m̃de cap¬
res substituti. subducta ꝑsona
pupilli. reuocandi st̃. ad intell¬
ecciim̃stititionissquidt̃n di

Expanded text:
stimantium atque ita si patri heres extitisset: ut enim opes patris et contributio legatorum inde capres substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutionis. quid tamen di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diu̾sam ẽẽ cãm nec cuimita
monum̃ti elificatõẽ neccͣia eẽ
ic ł ͣ sitͫ funus acsepultura id¬
cͥcõ eum cui pecunia ad faciẽd̾¬
a. monim̃tũ legata sit falcidiã¬

Expanded text:
 diuersam esse causam: nec enim ita monumenti aedificationem necessariam esse, ut sit funus ac sepultura. idcirco eum, cui pecunia ad f‹a›ciendum monumentum legata sit, Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
utile crit. lex quoq falciqiai
eo ꝯmõ. locum habeb. ¶Silegͥa¬
Auocari eirts quia uoluntate
hĩdis errantis nactus est. po¬
qd suꝑ̃ dodrantem ẽ offeratu¬
Intd̾ omimo neccͣium ẽ solid

Expanded text:
utile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum habebit.Si legaauocari ei res, quia uoluntate heredis errantis nactus est pood supra dodrantem est offeratur.Interdum omnimodo nec
Abbreviated transcription (Latin):
usuffructꝰ. aut qͦd̾ innomĩb
est. ¶tẽ sutalegatum sit. hr̃s¬
m̃s seio penumdato sino de. ñiẜ¬
dit decẽ dato. Qͥdam pͣnͣtunt
om̃imo in legato .x. esse per̃.
aut̃ mortis cã capi. nec infal¬
cidiamimputare. ⁊dhr̃dẽ poss
ego aut̃ didici si in contĩntisa
heres penum solu̾it uid̾ĩ hoc
legatu eẽ ⁊ in legẽ falcidiam

Expanded text:
ructus aut quod in nominibus est. Item si ita legatum siteus Seio penum dato: si non dederit, decem dato", quidam putant omnimodo in legato decem esse, penum autem mortis causa capi nec in Falcidiam imputare id heredem posse. ego autem didici, si in continenti heres penum solverit, videri hoc legatum esse et in legem Falcidiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui apd hostes decessit. ẽx̾cet̃
faicidia¶ Namfictio legis cor̾¬
nelie. ⁊hrditatem. ⁊ hĩdem facit¬
beait id quoq indulg̾i legis
lbona restituere cegitur. ⁊ heres.
exemplo edictilegatorũ noĩe
conuenietur his cõseq̃ns eñ
pat̾ et̃. trebellianum senatꝰ ꝯ. nic¬
sultũ indũcamus. ⁊ utiles acꝰ¬
atioe̾s ex̾cera possit. fiatq here

Expanded text:
qui apud hostes decessit exercetur Falcidia: nam fictio legis Corneliae et hereditatem et heredem facitbeat id quoque indulgeri legis bona restituere cogitur et hexemplo edicti legatorum nomine conuenietur.His consequens eripater, etiam Trebellianum senatus consultum inducamus et utiles actiones exerceri possint f
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ pissȩ. qd̾ si d̾fec̾it incõti nũ
ratiotrahit᷑. s qnͣti statulib̾nx
riens fuisse miͣdebr. ¶ Impr mã¬
cus antominus decreuit ¶xedegł
ꝗͥb pãs bonorum. ablat łest.
nõ inampliorempãtemqͣm ꝓ o
ca pãte relicta est legatorum

Expanded text:
bitur perisse: quod si defecerit, in contrarium ratio trahit, sed quanti statuliber moriens fuisse uidebitur. Imperacus Antoninus decreuit heredes, quibus pars bonorum ablata est, non in ampliorem partem quam pro ea parte quae relicta est legator
Abbreviated transcription (Latin):
pastoru sunt. atuteł excusant᷑
sim̃o p̃senct pristinũ ex̾ceant
s nõ alios puto crcusandos ꝙͣ
excusationis est siqs se dic̃ibi
domiciliũ nõ stibi ubi ad tutel¬
am ditus est. idq mitenꝑt an¬
tominus cum cdiuo patre sig̃c.i
Nbi puꝑillus educariur m̃o

Expanded text:
pistorum sunt, a tutelis excusantur, si modo per semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperator Antoninus cum diuo patre significauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MO
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ sabsũtiam obpnblicã cã
.et ẽ.ab eoiam ãministratatute¬
la nõ oporteat eum extusaĩ qd
silib̾os int̾ea suscep̾it. aut alia
excusatõe parait. mag̃ est̾ ut
hec unatutela sit idõnes excusa¬
tionẽ ꝯpet̾e ei ueragitistele ob
priꝰ tp̃s posse/ S sutasc̾ptunm
ieit tutor esto/ quio de extusatõe
q̃ obuenit postea dici oporteat
indeam̾us. p̃ceclit autẽ aliquao¬
stio testam̃to exdieur sub otcõe
tutor es dati anse extusarelñdiẽ¬

Expanded text:
testamentum absentiam ob publicam causam et est ab eo iam administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si liberos interea susceperit aut aliam excusationem parauit? magis est, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse. Sed si ita scriptumierit, tutor esto', quid de excusatione  obuenit dici oporteat, uideamus. praecedit autem alia quaestio, testamento ex die uel sub condicione tutores dati an se excusare
Abbreviated transcription (Latin):
apuone. ur uigiliumgerunt.
tes quist̃ int̃ statutũ nmn de
tutela / que absñtib ut ꝓfect̾i
delata ẽ excusant᷑ Nlam suscep¬
ta anteanõ deponunt. ¶Quicõ¬
poris. itẽ col eou iure excusãt᷑¬
acolleganĩ filiorũq corũ tute¬
lañ excũsant᷑ exceptis his qbo¬
młlianm aburbe. filiorũ colleg¬
aꝵ suorumtutelã suscipe nõ cog

Expanded text:
annonae uel uigilum gerunt. sunt intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus uel delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt. Quiporis, item collegii iure excusantucollegarum filiorumque eorum tutela non excusantur, exceptis his, qumiliarium ab urbe filiorum collegarum suorum tutelam suscipere non cog
Abbreviated transcription (Latin):
eñ . ł Ouitesto tutor dãtus fu¬
eit addito ptorẽ cdix̃trẽs libõs¬
se habẽ adiec̃ p̃t̾eahabñtipatrur̃
legitimũtutorem seuitiose tuto¬
rẽ daitũ / p̃tor itadecreuit si legiti¬
mũ tutorẽ habentintor datus e
nõ est tibi neccia ex̃cusatio q̃rit
cumnemo patriuis inpub̾i tu¬
tor eẽt: annichominꝰ tutor rem
uis iustas excusatioĩs eãs hrẽt
nõ tñ eẽ excusatum ppuitium ꝑ¬
fuĩe a nob̾id qs̃ nõ gessit tutelã
utił actiotutele inhuc̃ dari de¬
beat .12. si errore pocius qd se ꝓ
excusatum credidit quammali¬
tialab am̃mistraticẽ cessasset:

Expanded text:
o tutor datus fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tutor remauis iustas excusationis causas haberet, non tamen esse excusatum propter iae, an ob id, quod non gessit tutelam, utilis actio in hunc dari debeat. respondi, si errore potius quod se pro excusatum crederet quam malitia ab administratione cessasset,
Abbreviated transcription (Latin):
Ermog̃ Qum exoratione diui
marciingenius lib̾nno tutortu¬
tus. ercusari debeat eantt̃ etcusa¬
pillo lib̾tino hñtisus anuloꝵda¬
tus sit ingenuus tutoruł cuãtor
ꝯseq̃ns ẽut excusatioeius obhãc
ꝯdc̃onum cdiu̾sitatẽ. no debeat ac¬
cipi at si anteq̃m pupinus. uel
ingeninis excusatus finͣt. post
ĩpẽtratũbñfm̃ denuo/ erdẽtutqr
curatorne pot̾it dari. Exẽplo eo
qd̃ placuit a resc̃ptũ ẽ eumqui
tp̃e quo intra annumerat: ex q ͦ
fu̾it p̃tito / eo ipm̃ suoscc̃o dara
posse Et qmius lib̾tin: qui sen:¬
atoripatrono ꝓcurat excũtatõẽ¬

Expanded text:
m. Cum ex oratione diui Marci ingenuus libertino tutor datus excusari debeat, eandem excusapillo libertino habenti ius anulorum datus sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non debeat accipi. At si antequam pupillus uel ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo eo, quo placuit et rescriptum est eum, qui tempore, quod intra annum erat ex quo fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse. Et quamuis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
cienti. ¶Tamdiu autẽ. uñt̃ in
possoẽ eẽ deb⁊ / qmdiu auͣt paͣ¬
riatlaut abortum faciat / aut
c̃tum sit camnõ esse p̃gnantẽ.¬
et si sdẽs prudensq se nõ esse

Expanded text:
cienti.Tamdiu autem uenter in possessionem esse debet, quamdiu aut pariat aut abortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem.Et si sciens prudensque se
Abbreviated transcription (Latin):
capiant. ne debitores tempe ub
solent curatores atq tutores
pupillorũ. ¶Eligat᷑ aut̃ ẽatõ
aut ex his quitutores daci sĩ
postumoaut ex subistitutis a¬

Expanded text:
capiantur, ne debitores tempore lsolent curatores atque tutores pupillorum.Eligitur autem curator aut ex his, qui tutores dati sunt postumo, aut ex necessariis a
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. res extra dotem constitr¬
trͣm admiinstrauit. ea q d̾cedẽs
añronẽ sibiredditam admini¬
strationis ex asss. enndẽ maiͣt
he̾dẽ reliquit. eiusq fideicoĩn cͥi¬
sit lut xmncias fili̾o comunicũ
moreretur restitu̾et. Uuas autẽ
filiorestitui debeat /R. idqd̃ de
impubem deressiss restitu̾e here¬
dicatemtitio. patruus legitim
hr̃s extitit. inracione legis far.¬
cid̃. pon̾nda desicerat delucisõ¬
tes. ex q̃rum usuris alim̃taim¬
pubes d̾functa ex ꝑsonatestatͥ¬
cis suc. plurib debita p̾stitit. q̃¬
situm s̃ ansi eas decluxit/ auucre
debeat. d̾fuictorũ alimĩtaĩorumꝰ
portioẽs. ꝓmo sortium se restit̾ũ
neget tantum redigi ex ñõibr
posse. qntumineantione deduc̃¬

Expanded text:
uxoris res extra dotem constitutas administravit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem filio restitui debeat. reimpubes decessisset, restituere hereditatem Titio, patruus legitimus heres exstitit: in ratione legis Falcidiae ponenda desiderat deduci sortes, ex qu‹a›rum usuris alimenta impubes defuncta ex persona testatricis suae pluribus debita praestitit: quaesitum est, an, si eas deduxerit, cauere debeat defunctorum alimentariorum portiones pro modo sortium se restituturit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deduc
Abbreviated transcription (Latin):
sit solũndo. nõ debeb̾ integra
dos ꝯputarimulici̾. S id ꝙͦ ad
mulierẽ pot̃ ꝑuenire. hoc est ꝙ
conferat mulier dotẽ cumdoꝰ¬
tata eẽ ceꝑit ¶ filiam que ab
int̾estato prĩ hr̃s sĩt conferre
qd̃ dottmoporret. ¶ Conseq̃nᷤ
autẽ ẽ ut ex pollicitatioẽ dot¬
is ꝑ ꝑte dimidia frẽ suñ lib̾e̾r.
cqns cuĩ ẽ. insolidum. de suo
enĩ dotatã cẽ. ¶Si emancipatꝰ¬

Expanded text:
sit soluendo, non debebit integra sit soluendo, non debebit integra dos computari mulieri, sed id quod ad mulierem potest peruenire, hoc est quod conferat mulier dotem, cum dotata esse coeperit. Filiam, quae ab intestato patri heres sit, conferre quidem dotem oportet: consequens autem est, ut ex pollicitatione dotis pro parte dimidia fratrem suum liberet: aequius enim est in solidum de suo eam dotatam esse. Si emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
ad couaticem doris pre¬
ĩmisceat ⁊ loc cdiuus pius ulp¬
io adriano rescͥpsit etiã eã que
nõ pecierit põrum posscẽ / adco¬
llatioẽ dotis ꝑ arbit̾um familiᷤ.¬
herc̃. posse compelli ¶Sunstipu¬
latum declucta sit dos si qd̃ ip̃ã
mułr stipulatasit/ uł ipĩ nego¬
cium gestiimẽ eque conferre
cogetur. siu̾o alii quesita ẽ stip.¬
ulatio.cdicend̃ ẽ cessarecollõniẽ.
Sisit nepos aneptis ex eod̾ filiͦ
et dotataneptis sit :⁊ sit filius
nõ pat̾ eormurieptis. om̃ẽ dotẽ
son frĩ collatura ẽ. Emancipa¬
ta autẽ nepti doter. ⁊ boãstia
solinepoti nõ etiã patruo con¬
fet. ¶S ⁊ sisit neptis sola. nõ
etiã nepos ex codẽ tunc ꝯfertur.
patͥruo. Itemq neponuł nepti
exalio. ¶Si ⁊ si dueneptes sip̃
ex diu̾sis fuus conferent. ⁊ mu¬
icem.⁊ inpatruo. Si ex eodẽ putre
tm̃ ininuicẽ conferẽt. ¶Cũ dos
confertur. impensaꝵ neccĩarũ
factũ diuorcium ẽ. ⁊ maritus nĩ

Expanded text:
ad collationem dotis praeis misceat. et hoc diuus Pius Ulpio Adriano rescripsit etiam eam, quae non petierit bonorum possessionem, ad collationem dotis per arbitrum familiherciscundae posse compelli. Si in stipulatum deducta sit dos, si quidem ipsa mulier stipulata sit vel ipsi negotium gestum, aeque conferre cogetur: si vero alii quaesita est stipulatio, dicendum est cessare collationem. Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotata sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eodem patre, tantum invicem conferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum factum diuortium est et maritus non
Abbreviated transcription (Latin):
anũ. ⁊ eẽt alt̾ precum.aioris. alt̾
minoris. ⁊ hĩs dret mniorẽ lega¬
tum legataius maiorẽ. uulgo
fatebat᷑ utiq minorẽ. eum lega¬
sse. si maiorem nõ potũit docere
legatare. ¶Cdnstat etiãres ali¬
Senas legan posse. utiq si comꝑaz¬
ripossint. etiamsi difficił eaꝵ cõ
ꝑario sit. ¶ Siu̾o salustianos or¬
tos quisunt augusti. ut fũdi
albanũ qui principalibo usib con
deseruit. legau̾it ꝗs fuĩosiest.
talia legata testõ ascͥbẽ. ¶ Itẽ cã¬
pummartium. aut forũ romañ
uł edẽ sacramlegãind posse. cõ¬
stat. ¶ ⁊ ea p̾dia cesaris que in
form patrimonusunt redacta.
sub ꝓcuratore pr̃imomiist̾. si le¬
gent᷑. nec estimatõ eoꝵ. pr̃aĩ de

Expanded text:
oris, alter minoris et heres diceret minorem legatum, legatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius.Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi difficilis earum paratio sit.Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testamento adscribere.Item campum Martium aut forum Romanum uel aedem sacram legari non posse constat.Sed et ea praedia Caesaris, quae in formam patrimonii redacta sub procuratore patrimonii sunt, si legentur, nec aestimatio eorum de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinc̃t quibꝰ dies nõ ẽ appositus
ꝑinde si forte piłir legatum ẽ. cxixͣ
amma d̾ie dabunt᷑. anũo p̃sẽcia
etait scruius.⁊ labeo p̃sẽs deberi
Quamuis igͥ supnacua sit. hec. ao¬
icctõ qͣntum᷑ adium.⁊ effectumus¬
gati pͣtiri tñ ad hec ꝓficiet. ut p̃¬
senti dic legatum debeat᷑. ¶S et
et sim annos singulos aut ĩ sin:¬
gulos m̃sessit legatum relictu
cessab ea scͥptura quia hoo legatĩ
dicicessare annuã adiettiõe. qus
dies inctus appellat᷑ conͣtc̃o cui
congruit. qd̃ trebactus existima
siciiꝰlegẽt. qñ annorũ. tͥe. erat.¬
uinmi qd̃ in apothecis ẽ. dicen d̃
⁊c̃ cessare clausulã. qm̃ quociẽs spe¬
lgat᷑ legatũ cessare diximus ¶n.
autẽ scripturã nõ solum adp̃c¬
tentia sola legata s ao imminsa¬

Expanded text:
ies non est adpositus: proinde si forte pure legatum est, ex hac a die dabuntur an uero praesentia? et ait Seruius et Labeo praesens deberi. quamuis igitur superuacua sit haec adiectio, q ad hoc proficiet, ut praesenti die legatum debeatur.Sed si in annos singulos aut singulos menses sit legatum relictum, cessabit ea scriptura, quia hoc legatum dici cessare annuam adiectionem, quia dies incertus appellatur condicio.Cui congruit quod Trebatius existimat, si cui legetuinum quod in apothecis est, dicendum est cessare clausulam, quoniam quotiens species legetur, cessare diximus.Hanc autem scripturam non solum ad praecedentia sola legata, sed ad un
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ess stich quͥiĩs est  ñ qͥ
m̃s eit᷑ Is conlitiotał ꝯccipi dẽ¬
bet. qͣten ms̃ erit ut sitotũ ali¬
cnau̾it legatum extingnat᷑ ¶i
ptc̃/ ꝓ caparte debeat᷑. que testa

Expanded text:
cepta esset " Stichus qui meus est", non "qui meus erit". sed condicio talis accipi debet "quatenus "meus erit", ut, si totum alienaverit, legatum exstinguatur, si partem, pro ea parte debeatur, quae testa
Abbreviated transcription (Latin):
agnaticẽ sulhr̃dis remo dixe¬
rit. colicillos euamusse ẜg s̃ic
nicħ cunc de postumis sꝑauit
et colieilli nõ enanescent. ⁊ q̃ re¬
licta sunt ꝓ parte climdia fĩ
ad quẽ codiculus fẽs ẽ. solu̾e
ulos reliquiss duobo suꝑsti¬
tib filiis decedens. cumputar
altum ex his urius decessisse. si¬
filiũ ad quẽ scriptisunt coclici fe¬
ili. atq si solus hr̃s excitiss pr̃ĩ
ĩrimo dum taxat pãtemdebẽt
Eorũ tantũ que ꝓ parte prãi¬

Expanded text:
gnatione sui heredis nemo dixerit codicillos evanuisse: igitur si nihil tum de postumis speravit, et codicilli non evanescent et quae relicta sunt, pro parte dimidia filius, ad quem codicillus factus eillos reliquisset duobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alterum ex his prius decessisse, sifilium, ad quem scripti sunt codicilli, atque si solus heres exstitisset patri. immo dumtaxat partem debet: eorum tamen, quae pro parte pra
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. ¶itie textores meos õs.
p̃t̾ quamquos hoc testõ alii lega¬
in. lego plocie ũnas meos omne
pt̾ qͣm quos alii legaui. lego Tũ t
essent qdam. ⁊ ue ĩdẽ ⁊ textoresͤ
labeo aͣit. qmͣ nec quos titie texto¬
res nõ legau̾it. alr appare possit.
qmsi cognitum t̾uĩt. quos eqrũ
plonie legaauit. nec quos plocie
t̾it. neutrius legato exceptoeẽ
ambob eẽ. Hoc eminu̾ius ẽ. ⁊ si
neutrius legatinomine qͥcqmͣ
ess excẽpͤtum ¶Qd̾ si hoc m̃o e¬
ss legatum. textores om̃s. p̃t̾ ũ¬

Expanded text:
um. 'Titiae textores meos omnes, praeterquam quos hoc testamento alii legaui, lego.Plotiae uernas meos omnes, praeterquam quos alii legaui, lego.' Cum essent quidam et uernae idem et textores, Labeo ait, quoniam nec quos Titiae textores non legauerit, aliter apparere possit, quam si cognitum fuerit, quos eorum Plotiae legauerit, nec quos Plotiae ssit, neutrius legato exceptos esambobus esse: hoc enim iuris est et si neutrius legati nomine quicquam esset exceptum.Quod si hoc modo esset legatum 'textores omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ sisepatimsiqdẽ euidentissimc:
appariut ademptiõe apriore lega¬
tario fcã. ad scdin legatailutes.¬
tatorẽ coriuolasse solpmposticͣe
ad legatum ⁊ ueĩre plat. ¶Smͣ
autẽ hoo minimc apparẽ pot. pro
uirili ꝓportioẽ. ad legatumẽs uen¬

Expanded text:
d si separatim, si quidem euidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem conuolasse, solum posteriorem ad legatum peruenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro uirili portione ad legatum omnes uen
Abbreviated transcription (Latin):
sio bis/ semelhr̃s cidato/ ur utͦ ał¬
semel debebat᷑. ⁊ eidem duas qnͣ.¬
titares ascͥpẜit ut duos fundos
anutrũq debeat᷑ ⁊̃ ait aristo n¬
numuidilẽgͣatũ ¶am qd̾ adep̃¬
tũ ẽ. nec natumurdi. scõm celsi.

Expanded text:
o bis, semel heres ei dato' uel 'ut semel debeatur', et eidem duas quantitates adscripserit uel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum uideri legatum: nam quod ademptum est, nec datum uideri secundum Celsi
Abbreviated transcription (Latin):
tutus hr̃s sit. asemetipõ eilegat᷑
imistilit̾ uid̾t᷑. idõq qd̃ ei asele¬
gatumẽ ad collegataĩum ꝑt̾inc¬
mus exuntia alt̾ ex undecimũ
s cus. ⁊ eis fundus legatus sĩt. ñ¬

Expanded text:
tutus sit, a semet ipso ei legatum inutiliter uidetur, ideoque quod ei a se legatum est ad collegatarium pertineunus ex uncia, alter ex undecim unciis, et eis fundus legatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
fetus tm̃ dato. ¶S iussifruccũ ha¬
Heã eumq leganti isl posteap¬
pͥetatẽ eiꝰ nactus sim. inũtuele
adiec̾it qm̃ fundo ticiano u̾stin a¬
ret. id qd̾ adiettum õ exigra le¬
gͥntaĩo pot̃ ⁊̃ simił ẽ cã alluuio¬
nis.⁊ mariẽ si eralio agro qui

Expanded text:
fetus tantum dato'.Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile leadiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rortastiplanti.⁊ legari auuit.:
Pumig. legatum caconiana re¬
gula impetliet. cõditionale nõ
Qͥa ad conditicãlia catoniana
nõ ꝑtinet. ¶ Itẽ q̃rĩpot̃ siq̃s bi¬
nas edes habens. alteras legaũ¬
it. ⁊ ex aliis aliqd iniunccumei
ab eoibonr̃is inalias etes tnsfe¬
domum leget. s negand̾ eĩtq
cui legatum ẽ. nõ ẽ possõr futo.¬
Si duob domum legau̾it. sẽp¬

Expanded text:
stipulanti et legari aiunt. purum igitur legatum Catoniana regula impediet, condicionale non, quia ad condicionalia Catoniana non pertinet.Item quaeri potest, si quis binas aedes habens alteras legauerit et ex alteris aliquid iunctum ei ab aedibus nostris in alias aedes transfedomum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus.Si duobus domum legauerit Se
Abbreviated transcription (Latin):
eorũpãtẽ suam acquirat. alt̾ re¬
pudiet. ¶Si legatum nob̾ relictỹ e¬
constituimus: nolle ad nos ꝑtĩc pda
re ꝓeoeĩt. qĩnec lẽgatum qd̾ sit
et idodicimus. nõ confusas ser¬
uitutes. Si forte p̃diummͥ lega¬
¶ Et integ̃ furti acciomaneb̃. Si

Expanded text:
eorum partem suam adquirat, alter repudiet. Si legatum nobis relictum constituerimus nolle ad nos pertinere, pro eo erit, quasi nec legatum quidem sit: et ideo dicimus nec confusas seruitutes, si forte praedium mihi lega integra furti actio man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ rescͥpẜunt. homine legato ac¬
toremnõ põsseeligi. ¶Si decreto
fundo sensit festator. nec appae̾¬
at de quocõgͥitauit. electio þr̃diꝰ
eĩt quẽ uelit dare aut si appare¬
cemilegau̾it. nec appareat ꝙͣ eq̃.
ełctio ẽ hr̃dis qm̃uelit dare.
UOmp̃. Iegatã ꝓ parte acqui. ͦ¬
Irere/p parte repudiare legatu
no pot̾ brdes euis poͥssunt. utaltꝰ¬

Expanded text:
 rescripserunt homine legato actorem non posse eligi. Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si apparecem legauerit nec appareat quam, aeque electio est heredis, quam uelum.Legatarius pro parte adquirere, pro parte repudiare legatum non potest: heredes eius possunt, ut alt
Abbreviated transcription (Latin):
est. lic⁊ testifuit sEsse cnĩ debet ͬ¬
hꝰ cuidet᷑. demñ sic qͣri andatum co¬
⁊ sistat ut ñ ante iuris rõ q̃m ꝑ soͦ
q̃renda sit. ⁊ ĩ ꝓposito ig qd̃ post
obitum hrdis. codicut legatum
uł ademptũ ẽ. nulliꝰ momiti ẽ. qr
ur̃s ad quẽ ẜmc̃e conͣferat. ĩ reb¬

Expanded text:
estamenti fuerit: esse enim debet cui detur, deinde sic quaeri, an datum consistat, ut non ante iuris ratio quam persona quaerenda sit. et in proposito igitur quod post obitum heredis codicillis legatum uel ademptum est, nullius momenti est, quia heres, ad quem sermonem conferat, in reb
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓcum. expositã eẽ inqce. huius.¬
moĩ controu̾siã. an legat. quep̃¬
ea q̃minstitutimortẽ obĩerant.
codicuł asc̾ptaut᷑ ademptasunt
set. qui sabinum⁊ cassium ren¬
disse quint. ꝓculo dissẽnciente.
MNmirũ autẽ sabimi ⁊ cassiicõli¬

Expanded text:
e huiusmodi controuersiam: an legata, quae posteaquam instituti mortem obierunt codicillis adscripta uel adempta sunt, set. quod Sabinum et Cassium respondisse aiunt Proculo dissentiente. nimirum autem Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
legatum./ innonissimu prioriũ
debebr̃ tam ⁊ si nouissimus caliꝰeti
sit. incirius ꝓsonalegatuminõ:
cõsistit. ¶ at sicorumetĩ dism̃ct¬
ue cõnuxti sunt. conunici uniꝰ ꝑ¬
sonẽ potãte fungunt᷑. ¶Sĩeadẽ
res sepi leget᷑ in eod̾ teͤstam̃to. ã¬
pli quã semel petinõ pot̾ /sufficu¬
q uł remcõsequiuł reiestimatõe¬
S si duorumtestam̃tis Micħ eadẽ
res legatasit. bis pet̾e pot̾o. ute
alt̾o cest̾o remgonscquar ex altor
estimatõem. ¶ S si nõ corpus sit ꝑͣ¬
legutum. s qnͣtitas eatemincod̃
testam̃to sepius. diuus pius. i4.
uoluisse. ¶Idemqo infideicõmi¬
sso constituit. eiusq reirõ eni¬
dens ẽ. qd̃eaterares sepius p̃¬
stari nõ pot̾. eadem summa uolẽ¬
te testatore multiplicuiͣ potest.
.utputa centũ que inarcha h̃t.
sepi legauit. Cunc enim fũdo
legato. eẽ opandũ credo. ¶S si
pondꝰ auri uł argenti sepiꝰ fitc

Expanded text:
legatum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur.Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amplius quam semel peti non potest sufficitque uel rem consequi uel rei aestimationem.Sed si duorum testamentis mihi eadem res legata sit, bis petere potero, ut ex altero testamento rem consequar, ex altero aestimationem.Sed si non corpus sit legatum, sed quantitas eadem in eodem testamento saepius, diuus Pius rescruoluisse: idemque et in fideicommisso constituit. eiusque rei ratio euidens est, quod eadem res saepius praestari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest.Sictum, ut puta centum, quae in arca habet, saepius legauit: tunc enim fundo legato esse comparandum credo.Sed si pondus auri uel ar
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tumͣ corpꝰ hr̃s dare dampnatus x¬
sit: nec fec̾it quominꝰ ibiubi e d
s trad̾et. si id posteasine dolo ⁊ cł¬
palỹdis ꝑierit: tetior fit leg̾ata¬
riicondc̃o ¶Cũm bonorũ parte
legata. dubium sit utrũ reꝵͥ pã¬
des. anestimatio debeat᷑. sabinͣ
qd̃ ⁊ cassiꝰ. estima̾tionẽ pcub et

Expanded text:
tum corpus heres dare damnatus sit nec fecerit, quo minus ibi ubi id esset traderet, si id postea sine dolo et culpa heredis perierit, deterior fit legatarii condicio. Cum bonorum parte legata dubium sit, utrum rerum partes an aestimatio debeatur, Sabinus quidem et Cassius aestimationem, Proculus et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nec int̾ẽ ꝗs succeclit. dum ĩte
bent. cestam̃to autẽ fcõ. ius sẽcc̃¬
Nulꝰ. Seo cum eatestatõi eiꝰ
uoluntas fu̾it. ut ex uniu̾sahẽ¬
ditate legata erogarent᷑.dicend̃
scriptis heredib ꝓfuturam doli
excepcionẽ. si ampliꝰ qͣmbrdita¬
ria porcio petatun.
. LIctere quiblũditas p̃mi¬
itit᷑ nł animi effectꝰ exprimit᷑.
lucius ticius u̾bis is itacanit.
Siqͥd tabulis alione. quo gen̾e
ad hoc test̾m ꝑtinẽs reliqro ita
hoc testam̃tũscriptisunt. d̾beãt

Expanded text:
um intesbent: testamento autem facto ius senum.Sed cum ea testatoris uoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio petatu.Litterae, quibus hereditas promittitur uel animi affectus exprimitur, Lucius Titius his uerbis ita cauit: 'si quid tabulis alioue quo genere ad hoc testamentum pertinens reliquero, ita hoc testamentum scripti sunt, debeant
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ fec̾it. ⁊ omifit postumĩ
ꝑ enorẽ. nõ qd nolebat ex hr̃du¬
tum. deind̾ postumus poit mor¬
tẽ auuno adhuc filio. idẽ prĩ
suo natus fu̾it. omĩmõ rũpet il¬
li testum̃tũ. S siqd̃ pagrino ia¬

Expanded text:
testamentum fecerit et omiserit postumum per errorem, non quod uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, omnimodo rumpet illius testamentum. sed si quidem pagano ia
Abbreviated transcription (Latin):
nascet᷑ ei postumus. nõ rumpit
in pot̾ate eiꝰ. nõ ꝑueniret. nõ in¬
detur suushr̃s agnasci. ac ne a
uoꝗdẽ suo huc̃ nepotẽ postumu
cumniuo fllio nasccret᷑. suũ hxr̃¬
dẽ ꝓtinus agnosci.⁊ idõ nec am

Expanded text:
nasceretur ei postumus, non rumpituin potestate eius non perueniret, non uidetur suus heres adgn‹a›sci: ac ne auo quidem suo hunc nepotem postumum, cum uiuo filio nasceretur, suum heredem protinus adgnasci et ideo nec
Abbreviated transcription (Latin):
legauit. heredes tichi ex testo
potes legaturuignorauint.cor¬
ditioem fundi suprasc̾pti põe te¬
stum̃to data.⁊ plusq̃mtem poẽ
sisse .i. q̃sut si aliquo caũlegat¬
arus auferri possit. an repetitic̃e
abheredib stichieius nepotes.
si post mortemeorum quib ꝓpͥ¬
etas legataess cesgam̃tũ feciss
pocius qd̃ habẽ se cret̾et. quã qd̾
pellectir Itẽq kalndariiusus
fructꝰ ad nroremꝑtineat. prit¬

Expanded text:
legauit et heredes Stichi ex testampotes legatarii ignorauerint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore uisisse.Idem quaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes hsi post mortem eorum, quibus proprietas legata esset, testamentum fecisset, potius quod habere se crederet, quam quod supellectilis itemque calendarii usus fructus ad uxorem pertineat. r
Abbreviated transcription (Latin):
an lib̾tis qui cumpatrono suo
indienim ortis habitabant. et
meos senes.⁊ infirmos peto. ĩ
locis in quib nunc agunt. se¬
nesce̾ paciaminis ̃ ro an ex hõ
capite lib̾ti supͣsc̾pti ex fideicõ¬
misso fr̃uctus locorintim quib
morantur. recipe debeant. cum

Expanded text:
an libertis, qui cum patrono suo in diem mortis habitabant, etimeos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficeicommissa in hec uba dedit
lib̾tis lib̾tab̾q m̃is.⁊ quos in
codicur manmisi fudũ ubi
mehumariuolui danuolo. Ut
qui ab his decesẜit. porcio ens
reliꝗs accrescat. ita ut ad non¬
issimum ꝑtineat. post cuis no¬
uissimi decessum. ad rẽp. arela¬
tensiũ ꝑtiñe uolo. hocampliꝰ
lib̾tis libtab̃q m̃s. habitatt̃es
et trophe medietas. om̃s quib

Expanded text:
fideicommissa in haec uerba dedit: 'libertis libertabusque meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium pertinere uolo. hoc amplius libertis libertabusque meis habitationes et Trophimae diaetas omnes, quib
Abbreviated transcription (Latin):
si forte p̃tor d̾cͣtũ ratum sehab¬
ituꝵ id qd̾ hĩs auctorib gestu
est. Tũc enmual eb̃ ꝑ p̃toris tu¬
cionẽ. nõ ipõ iure. ¶ Ait p̃tor Si
idactor ignorauit. dũbo mͥm̾ resti

Expanded text:
si forte praetor decreuit ratum se habiturum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per praetoris tuitionem, non ipso iure. Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in i
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est ambigua. ne con¬
t̾bentes decipiantur. du
quitutor nõ fũt/ U̾bis cocĩmul¬
ta d̾sunt. ¶ Quid enimsi fuit
tutoris cam̃ fuit qui auccorit.¬
tẽ accomodare nõ potuit. puto
fur̃osũs. uł ad aliamregionẽda

Expanded text:
non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum 'qui tutor non fuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam regionem da
Abbreviated transcription (Latin):
q̃drifaĩam inteligat᷑. nepotis
bif̾aĩam geminatur. is num̃
nepote. ouutarat. anum̾ato ⁊
qͥdruplato.is qui geminatus
erat duplat᷑. ⁊ nepte ꝯputata
et tm̃ unius denum̾atõe ꝓpoĩ¬

Expanded text:
drifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur is numerus nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computata. et tantum unius denumerationem proponi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r̃ ꝯsob̾norũ nepotes. n epte̾ne
st̃ fr̃s. sororisue. abucpos. ab¬
filiens. atueptis. atneptis. ne¬
neptis. ab nepotis. ab ueptis .a
nepos. neptis. abnept̃. ab uep¬
tis filiꝰ. filia. Hec appellatioẽs
demõstrant ꝑsoãs. lxiiui. Ilaz¬
xxx. triucpos complet. tondez
trineptis ab nepote enĩ nũs qͣ
te. qͣtior abuepote .uiii. atuep¬
oce .xxi. his accedunt trinepos
pote nata. altera exatnepte. ꝑ
singulos. augẽ gradus ideo ge¬
femine. ex quib ꝓximis qsq¬

Expanded text:
sobrinorum nepotes neptesve sunt. fratris sororisque abnepos abfiliaeve adnepos adneptis, neroneptis, abnepotis abneptisve nepos neptisve, adnepotis adneptis filius filia. hae appellationes demonstrant pers trinepos complet, totidem trineptis. ab nepote enim numerus te quattuor, abnepote octo, adnepote sedecim: his accedunt trinepos pote nati, altera ex adnepte. per singulos autem gradus ideo gefeminae, ex quibus proximus q