comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e̾nt. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte.
nec oꝑam declinabat scribendi ꝓpria manu libros.
nisi cum aliqua infirmitate corpus enis atmetenir.
Erat etiam in illo sollicitudo omniũ ȩccłiarũ. inter¬
ueniendi etiam magna assiduitas & constantia: in
reb etiam diuinis implendis foitissimus: intantũ
omne atq argentum quod habere poterat. eccłiȩ uel
pauꝑib contulit. pͣdia etiam que habebat resenia¬
to usu fructuario germanȩ suȩ. donauit ȩccłlȩ. ni
chil sibi quod hic suum diceret derelinquens. ut
nudus atq expeditus miles xp̃m dnm sequeretur.
qui cum diues ee̾t ꝓpter nos pauꝑ facꝰtus ẽ. ut nos
euis inopia ditaremur. Erat enim gaudens cũ gau¬
dentib & flens cum flentib Siquidẽ quotienscũq
illi aliquis ob ꝑcipiendam penitentiã lapsus suos
confessus ee̾t. ita flebat. ut & illum flere compelle¬
ret. iudeb̾atur sibi cum iacente iacere. Causas au¬

Expanded text:
essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles Christum dominum sequeretur: Qui cum dives esset, propter nos pauper factus est, ut nos ejus inopia ditaremur . 39. Erat etiam gaudens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas au
Abbreviated transcription (Latin):
mi: in qua &iam anmonuit ut suaderet uiro toma¬
nis pacem seruare. Qua accepta epła mulier suasit
uiro. ut cum populo suo se romanis traderet. Quae
cum aduenisset mediolanũ. plurimũ doluit. qđ
scm̃ sacerdotem ad quẽ festinauerat minime reppe¬
uisset: iam enim de hac luce migrauerat. Tempori¬
b uero gratiani ut retro redeam. cum ad proetoriu̾
machedonii tunc magistri offitiorũ. pro quad am in¬
tercedendum petrexisset. atq ex pͣcepto supͣdicti
uiri fores inuenisset clausas. nec copiam ingredien¬
di adeptus ee̾t ait. Et tu quidẽ uenies ad eccłam. nec
clausis ianuis inuenies qua ingrediaris: Quod fac̾¬
tum eͥ mortuo graniano. Confugiens eniͣ mache¬
donius ad eccłam patentib ianuis. adirum reppe¬
ure non poterat. Ipse autem uir uenerabilis ep̃s.¬
laborũ. cotidiano ieiumo macerans corpus. Cu pͣn¬
dendi numquã consuetudo fuit. nisi die sabbati et
dominico. uel cum natalitia celeberrimorũ martrũ

Expanded text:
mi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romami, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non poterat. 38. Vir autem ipse venerabilis Episclaborum, quotidiano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui ablatus fuerat. sed quia grauissimoꝵ cri-¬
minum erat reus. & alitͣ emundari non poterat.
ad exilium destinauit: non multo post indulgen¬
tia ꝓsequente. Pidem tempus cum ad palatium
ꝑgeret. eumq ꝓloco officii mriͣ sequeremur. theodo¬
lo tunc notano. qui postea summa cum grã muty¬
niensẽ rexit eccłam. cum casu quidam pede lapsus
sus ait. Et tu qui stas uideas ne cadas. Quodicto statĩ
is qui alienum lapsum riserat. suum doluit. Pidem
tempus frdigil quaedam regina marchomannoꝵ. cũ
a quodam xpĩano uiro qui ad illam forte de italie par¬
tib aduenerat referente sibi audiret famaͬ um xp̃o cre¬
didit. cuius illum seruulũ recognouerat: missisq
mediolanũ munerib ad eccłam ꝑ legatos postulauit.
ut scriptis ipsus qualit᷑ credere deberet informaret᷑.
Ad quam ille epłam fecit pͣclatam in modũ cathicis¬

Expanded text:
illum qui ablatus fuerat, dimisit: sed quia gravissimorum criillum qui ablatus fuerat, dimisit: sed quia gravissimorum criminum erat reus, et aliter emendari non poterat, ad exsilium destinavit, non multo post indulgentia prosequente. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lconversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisque Mediolanum muneribus ad Ecclesiam per legatos postulavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechis
Abbreviated transcription (Latin):
plius uocem qua discrepare posset emisit. Per idę
urbe mediolanensi lẏbicarum ferarum exiberet
mimus. populo illuc concurrente. data copia est
missis milinb Tunc ab stilicone comite hortatu eu¬
sebii pͣfecti. ut cresconius quidam de ecclesia rape¬
retur. quem confugienteͬ ad altare dm̃. sc̃s ep̃s cii
dedit: sed multitudo militum quȩ duces duos ha¬
bebat de ꝑfidia atanoruĩ preualuit. aduersum
paucos: atq ablato cresconio. exultantes ad amphite
atrum reuerterunt. luctum non modicuͣ relinquer¬
tes. Nam sacerdos ꝓstratus ante altare dnĩ factũ
aui fleuit: sed in tempore cum reuertissent. & an¬
ninassent his a quib fuerant destmati milites. di¬
missi leopardi saltu celen ad eundem locũ in quo
seqehant oni de ecclesia triurap habant ascen.¬
dentes. grauit᷑ lamatos reliquerunt. Quod ubi ui¬
dit tunc stilico comes. pemtentia motus ẽ: ita ut per
multos dies satisfacet& sacerdoti. & inlesum quidẽ

Expanded text:
plius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem plius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare Domini sanctus Episdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rentib illis traditum sit. non discedere de loco illo
ꝑ omnem generationẽ & ꝓgeniem suor: eo quod the¬
sauri magni in eodem loco positi e̾ęnt: & uere mag¬
ni thesaun. quos non erugo neq tinea extbmant.
neq fures effodiunt & furantur: quia custos eꝵ xpc̃
est. & locus eorum aula cȩlestis. quib uiuere ap̃s fu¬
it. et mori luctum. Translato itaq corpore marti¬
ris ad basilicam apłorum ubi pridem scꝙͣꝵ. apłoꝵ
reliquie summa omniu deuotione deposite fue¬
rant. Cum tractaret ep̃s: quidam de populote¬
pletus spuͣ immundo. clamare cepit se torquen
ab ambrosio. At ille conuersus ad eum dixit.
Obmutesce diabole. quia non te torquet ambro¬
sius. sed fides scor. & iuidia tua: quoniã illo ui¬
des homines ascendere. unde tu deiectus es. nam
ambrosius nescit inflari. Quo dicto. ille qui cla¬
mabat obiutuit: ꝓstratusq in teitam ẽ: nec am¬

Expanded text:
rentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo rentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos eorum Christus est, et locus eorum aula coelestis, quibus Vivere Christus fuit, et mori lucrum . Translato itaque corpore Martyris ad basilicam Apostolorum ubi pridem sanctorum Apostolorum reliquiae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec am
Abbreviated transcription (Latin):
horto positum extra ciuitatẽ leuatũ. ad basi¬
licam apłoꝵ quȩ est in romana transtulit.
Uidimis eninmi in sepulchro in quo iacebat
corpus maitins. qui quando sit passus usq
in hodirnumre non possumus. sanguinẽ
maititis ita receraem. quesi eadem die fu¬
isset effusus. Caput enm ipsis quaa
ab impiis fuciat abscisum. ea integrum¬
atq incorruptum cum capius capitis atq barba. ut
nobis inderetur eodem tempore quolenabatut lotũ
atq compositum in sepulchio. Et quia mirũ. quan¬
doquidẽ dominus hoc męuuangło ante ꝓmisit.
suauitatẽ: quo leuato corpore martiris. & in lectiea
composito. statim ad scmͣ celsum martite̾ qui in eo¬
dem hoito positus ẽ. cum sco̾ sacerdote ad oratio¬
nem perreximus: nunquã tamen illũ antea oras¬
se in eodem loco comꝑtum habemus. S hoc etat
ad quem numquã antea fuerat. oratum isset. Cog¬
nonmus tamen a custodib loci illius. quod ã pa¬

Expanded text:
horto positum extra civitatem, levatum ad basihorto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integruatque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat ad quem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a pa
Abbreviated transcription (Latin):
ris. qui se saculego nuscuerat ab eccła respue-¬
bantur: nec orandi illi cum ęccła societas tri¬
buebatur. Sed dñs qui eccłam suam tueri con-¬
sueuit. de celo iaculatus est iudicium: atq om¬
nem uictoriam ad religiosũ imꝑatorem trans¬
tulit theodosium. Extincto itaq eugenio satel¬
litibusq enis cum scripta acceꝑat iniꝑatoris. nͣ
illi alia cura maior fuit. quam ut pro his intͣue¬
nret. quos rea tus inuenerat. Obsecratus
est primo scriptis imꝑatorẽ misso diacono. pos¬
tea uero quam directus ẽ iohannes tunc trihu¬
nus. & notarius qui nũc ꝓfectus est ad tuitio¬
nem eorum qui ad ecclam confugetant. etiam
ipse aquileiam perrexit pͣcaturus pro eis quib
merns & orationib eius se ȩẽ seruatum. Re
uertens itaq de urbe aquilegiensi. una die pͣ¬
cessit imperatorẽ: nec diu clemenuissime me
clesus traditis sacerdoti in hac luce fuit. Post
cuius obitum fere triennium suꝑuixit: quo

Expanded text:
ris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respueris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibumeritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae mecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
res legentes a gnoscepo t: nam et nos tefe¬
riure uiuene qua sam arbogisi. ad modũ
ridig so cogrouimus ou rune interfuit.
Erat enim in temyore quo hec loquebatur uini
minist̃. Profectus ita.q. sacerdos de tusciȩ par-¬
tib mediolanum reuertitur. Iam inde egresso
eugemo contra theodosiũ. ibi xp̃iani imꝑatoris
pͣstolabatur aduentum. securus de dei poten.¬
tia. quod non traderet credentem in se homini¬
b iniustis. nec relinqueret uirgam peccator. suꝑ
sortem iustorũ. ne extenderent iusti ad imquita¬
tem manus suas: promiserar enim arbogastes
uinc comes & flauianus pͣfectus mediolano
egredientes. cum uictores reuerissent. stabulũ
sẽ ee̾ facturos in basilica eccłe mediolanensis. atq
clericos sub armis ꝓbatutos. Sed muserandi ho-¬
mines cum demonib suis male creduli sunt. et
aꝑuerunt os suum in blasphemia. apud deu̾
spem sibi uictorie ademerunt. Causa autem
commotionis hec fuit: quia munera imperato¬

Expanded text:
agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperato
Abbreviated transcription (Latin):
bonomensẽ ciuitatẽ semigrauit: atq ita infa¬
bentiã usq perrexit Uhi cum aliquantis dege¬
ret dieb inuiratus a floreninis ad rusciam usq
ri. non fornudans imperantis iniuitiã: nam et
epistolam ad eundem dedit. in qua conuerat con-¬
scientiã illius. de qua paͬcͥa de multis ponenda
dixi. Et si imperatoria potestas magna sit. tamen
considera imperator quantus sit deus. qui orani.¬
nouit omnia ante quam fiant. nouit interna pec̾¬
tonis tui. Ipsi falli uos non patimini: & dnoͣ uultis
celare ᷤ. Hoc non cecidit in animũ tium. qni ꝗͣ¬
uis si illi agebant tam ꝑseuerant᷑ nonne tuum
fuit imperator. pro dei summi & ueti & uiui ue¬
neratione ꝑseuerantius obsistere et negare quoc.

Expanded text:
Bononiensem civitatem emigravit, atque inde FaBononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque um, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, novit omnia, antequam fiant, novit interna pectoris tui . Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare quidquam? Hoc non cecidit in animum tuum? Quamvis enim illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lias posito. directa legatio ẽ sub nomine sena¬
tus. a simmacho tunc pͣfecto urbis de repeten¬
da ara uicstorie ⁊ sumptib cerimoniarum.
Sed ubi cognouit sacerdos misso libello ad
imꝑatore̾ postulauit ut ad se relationis exem¬
plaria dirigerentur: quib ipse pro partib suis
responsurus ẽẽt. Qua relatione accepta. pͣcla¬
rissimum libellum p̃scripsit: ut contra nichil
umquam auderet simmachus uir eloquentis¬
simus respondere. S postquã augusti memo¬
riȩ ualentinianus in uiennensi ciuitate quȩ
est galloꝵ ciuitas uitam finiuit. eugenus sus¬
ceyit᷑ impetiũ. Qui ubi imperare cępit. nͣ mul¬
topost petentib flauiano tunc pͣfecto .&. arbo¬
gaste comite. aram uictoriȩ & sumptus cetimoni-¬
adhuc in iuniorib annis constitutus. denega
uerat petentib oblitus fidei fu concessit. Hoe
ubi agnouit sacerdos detelicta ciuitate medi¬
olanensi ad quam ille festinato ueniebat. ad

Expanded text:
lias posito, directa legatio est sub nomine senalias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus cadhuc in minoribus annis constitutus petentibus denegaverat, oblitus fidei suae, concessit. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad
Abbreviated transcription (Latin):
trasse: sed responsum ilico ẽ. qui secutus es ertantẽ
sequere corrigentẽ. Quod ubi audiuit clementis¬
simus imꝑator: ita suscepit animo ut publicam
pemtentiã non ab horteret: cuius correctionis ꝓsec¬
tus scdam illi parauit uictoriam. Pidem tempus
duo potentissimi & sapientissimi uri ꝑsarũ ad famã
sacerdotis uenire mediolanĩ: deferentes secũ pluri¬
mas questiones ut ex his ꝓbarent sapientiã um cũ
quo ab hora diei prima. usq: ad horam fere tͣciam
noctis ꝑ int̾pretem disputauerunt: & questionib¬
discesserunt aheo: et ut se ꝓbatent non ob aliam
causam uenisse. insi ut certo cert̾ns nossent urruͣ
quem fama compererant. Alia die ualefacien¬
res imperatori. ꝓfecti sunt ad urbem romam
illic uolentes cognoscere potentiã uiti inlust
ris ꝓbi: qua cogͦnita ad ꝓpria reuerterunt
 ẽgresso theodosio de italia. & constantinopo¬
lim constituto. ualentiniano augusto intra gal-¬

Expanded text:
trasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, trasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admidiscesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gal
Abbreviated transcription (Latin):
rator illum agere debere testaretur. Cui ep̃s. Er.
go age fide tua. Respondit imꝑator. Ago side inca.
Qua sponsione iterata: securus ꝑegit sacerdos diui¬
na mẏsteria. Hec autem scripra sunt in ȩpła quã
ad germanã suam fecit. in qua tractatum inseruit
quem eodem die habuerat de baculo nuceo qui
a ꝓpheta hieremia uisus ẽȩ describitur. Per idem
tempus causa thesalonicensis ciuitatis non minina
uenã daturũ ciũib supradicte ciuitatis: s agen¬
tib comitib occulte cum imꝑatore ignorante sacer¬
dote. usa: in horam tertiã eis ciuitas ẽ donara: atq
plurinu interempti sunt innocentes. Quod factũ
ubi cognouit sacerdos. copiam imperatori ingredi¬
endi eccłam denegauit. nec prius dignum iudica¬
uit cętui eccłȩ uel sacramentoꝵ communioni. qua
publicam ageret penitentiã Cui imꝑator contta as¬
serebat. dauid adultenũ simul & homicidiũ ppe¬

Expanded text:
rator illum agere derator illum agere deErgo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpe
Abbreviated transcription (Latin):
impatore in eccła. de eadem causa tracta¬
int in populo. la quo trac tati miro durit
domini ꝑsonã loquentis imꝑatori. Ego te ex ultimo
imperatorẽ feci. ego tibi exercitum inimici tui tra¬
didi. ego tibi copias quas ille aduersum te exercitui
suo parauerat dedi: ego inimicũ tuum in potesta¬
tem tuam redegi. ego de semine tuo supra soliũ reg¬
ni constitui. ego te triumphare sine labore feci: et
tu me inimicis meis donasti triumphos. Cui des¬
cendenti de exedra: imperator ait. Contra nos ꝓpo
ipsum. sed pro ipso fuisse locutũ. Tinc imꝑator:
reuera inquit dure pͣceꝑam contra epm de sinago¬
ga reparanda. in monachos uero uindicandam dͥe
a comitib qui in tempore aderant dicebatur. Quib
ep̃s inquit. Ego quidem cum imꝑatore nunc ago
uobiscum uero michi alit̾ agendum e: atq ita obti¬
nuit. ut illa que statuta fuerant reuocatentur. neq
prius ad altare uoluit accedere. nisi fide sua impe¬

Expanded text:
imperatore in ecclesia, de eadem causa tractaimperatore in ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. in quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidi; ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi; ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi; ego de semine tuo super solium regni constitui; ego te triumphare sine labore feci. Et tu de me inimicis meis donas triumphos? Cui descendenti de exedra imperator ait: Contra nos propipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Revera, inquit, dura praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda; in monachis vero vindicandum esse a comitibus qui in tempore aderant dicebatur. Quibus episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago; vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit, ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua impe
Abbreviated transcription (Latin):
& lucus. ualentinianꝙ. incendio concremara
sunt. ꝓpterea quod iudei ualentiniani insul¬
tarent᷑ monachis xpiͣanis. U alentimanoꝵ. enĩ
heresis. triginta deos colit: sed de hinusmodi
facto comes oriemis ad imꝑatorẽ relationem di¬
rexit. Qua accepta imꝑator. pͣcepit ut sinago¬
ga ab epoͣ loci ree dificarerur: in monachos
uero iundicaretur. S huius pͣcepti tenor. cũ
ad aures ꝑuenisset uenerabilis uni ambrosii
epĩ. direxit ad imꝑatorẽ epłam. quia ipse
in tempore excurrere non poterat. qui illu̾
conuenit. ut id quod ab eodem statutuͣ fue¬
rat reuocarerur. seruariq sibi debere ab illo
audientiã. Qui si dignus non eẽt qui ab illo
audiretur. dignus etiam non esset. qui pro
uota committeret. paratum etiam ẽẽ pro ta¬
li negotio mortem subire ne dissimulatione
sui pͣuaricatorẽ faceret imperatorẽ. qui tã
inusta contra ecclesiam pͣcepisset. Postea
uero quam mediolanũ reuertitur. posito

Expanded text:
et lucus Valentinianorum incendio concremata et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurrere non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro vota committeret: paratum etiam li negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. Postea vero cum Mediolanum revertitur, posito
Abbreviated transcription (Latin):
sum ã iustina postquã confessus ẽ. brachium
quod mique cum extenderetur riguerat. sana-¬
tum ẽ confessione. Pidem tempus cum uit il¬
lustris ꝓbus puerum suum notariũ qui spiritu
immundo grauit᷑ uexabatur direxisset ad e¬
piscopum. egressum urbe dimisit diabolus.
timens ad uirum scmͣ ꝑduci: atq ita puer quã¬
dui mediolanũ apud epm fuit. nulla in eo di¬
aboli dominatio apparuit. sed ubi egressus est
qui illum antea habuerat uexare coepit. Qui
cum int̾rogaretur ab exorcistis cur quamdiu
fessus ẽ diabolus tiniuisse se ambrosiũ. & ido
recessisset ad tempus. atq exspeclasset in illo
loco ubi ab illo recesserat donec reuerteretur.
quo reuertente. uas quod deseruerat repens¬
set. Exuncto itaq maximo. posito theodosio
imperatore mediolani. ambrosio uero ep̃o
constituto aquileie in partib orientis in quo¬
dam castello. a xpiͣanis uiris. sinagoga uideꝵ

Expanded text:
sum a Justina postquam confessus est, brachium sum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediqui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quamdiu fessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Mortua uero iustina. cum quidã aruspes
innocentius nomine non tamen opere incau¬
sa malefitioꝵ. a iudice torqueretur. aliud quã
interrogabatur faten cepit. Clamabat enĩ
ab angelo maiora tormenta sibi adhiberi
eo quod custodiret ambrosium: quoniam
temporib iustine ad excitanda odia popłoꝵ
medio noctis sacrifieauerit:. sed quanto in¬
stantius & sollicitius opera maligna exerce¬
bat. tantomagis amor populi cirea fidem
catholicam & domimi sacerdotẽ conualesce¬
har. Misisse enam se domones qui illura
intͣnecarent farebatur: sed demones renun¬
tiasse. se minime non solum ad ipsum ad
domiis eius in qua manebat eps. quoniã
ignis insuꝑabilis orne illus aecdisitium
cominunret. ut euam longe possci ureren¬
tur: atq ita cessasse artes saas quib adũ
trabatur. Alius etiam gladium ferens ad cu-¬
biculum usq ꝑuenit. ut interficeret sacerdo¬
tem: sed cum eleuasset manum districto gla-

Expanded text:
Mortua vero Justina, quidam haruspex Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populormedio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appdomus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adv arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladi
Abbreviated transcription (Latin):
tum eͥe̾t. nec diutius posset plebem tenere.
ascendens pto tribunali. de eadem questione
que fuerat ꝓposita. sermonem adorsus est di
recipiendi corporis eius causa. scdam ad max¬
inium suscepit legationẽ. apud quem quara
constant᷑ egerit. qui uoluerit cognoscere. ip¬
sius legationis epłam. ad ualeminanũ iu¬
morem datam cum legerit adprobabit. No¬
bis enim alienum a ꝓmissione uisum ẽ illam
insetere: ne adiuncta epła. ꝓlixitas fastidium
legenti afferrer. Ipsum uero maximũ. ã con¬
sortio cominunionis segregauit: animonens
ut effusi sanguinis domini sin. & quod ẽ gra¬
nius innocentis. ageret penitentiã. si sibi apđ
aeum uellet e̾e̾ consultum. S ille cum poeni¬
tentiam declinat suꝑbo spũ: non solum futu¬
ram. sed enam pͣsentem salutẽ amisit: reg¬
numq quod male arripuerat. femineo quo¬
dammodo timore deposint: ut ꝓcuratorẽ
se rei publicȩ non imꝑatorem confiteretur.

Expanded text:
tum esset, nec diutius posset plebem tenere, tum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, direcipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse defendere. Fuerunt etiam duo eubicularii
tunc temyoris gratiani imꝑatoris de heresi aruia¬
norũ. qui tractanti ep̃o questionem ꝓponerent:
ad quam audiendam altero die ad basilicã por¬
tanam se adfuturos ꝓmiserant. Erat enim ques¬
tio de incarnatione dni: sed alio die miserandi
honunes suꝑhiȩ tumore completi. nec memores
promissorũ contemnentes deuni in sacerdote ipsius
nec plebis exspectantis considerantes inutiam.
immemores etiam aictoꝵ dominicorũ. qmͣ qui
scandalizat unum ex pusillis istis. oportet ut
mola asinaria collo enis alligetur. et dimergat᷑
in ꝓfundũ maris: conscendentes redam quasi
gratiam gestandi. ciuitatẽ egressi sunt. exspectau¬
te sacerdote. uel plebe in ȩccłia constituta: s hoꝵ
contimatie qui finis fuerit liogrresco referre. Subito
etenim pͣcipitati de reda. animas emiserunt.
atq corpora eorum sepulture sunt tradita.
Sc̃s uero ambrosius cum ignoraret quod fac¬

Expanded text:
ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominicorum, quoniam qui scandalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid fac
Abbreviated transcription (Latin):
mundo clamate cepit. ita torqueri eos ut ipse
torquebatur qui negarent martires. uel qui nͣ
crederent in trinitatis unitatẽ quam docet am¬
brosius. At illi hac uoce confusi qui conuerti
debuerant. & dignam tali confessioni agere pe¬
intentiam. in piscmam dimersum homine̾ neca¬
uerunt. ꝑfidiȩ homicidium a diungentes. De¬
duxit enini illos ad hunc finem sirima neces¬
sitas. Sc̃s uero ambrosius ep̃s maioris humilira¬
tis uir factus. donatam sibi a anõ grauã reser¬
uabat: crescebatq cotidie fide & amore. coram
deo et coram hominib Pidem tempus erat qui¬
dam uir de heresi arrianorũ acerrimus nimium
disputator: & durus atq conuertibilis ad fidem
catholicam. Is constiturus in ȩocła tractante ep̃o
uidit ut ipse postmodum loquebatur angelũ
ad aures ep̃i tracstantis loquentem. ut uerba
angeli populo ep̃s renuntiare uideretur. Quo
uiso: conuersus fidem quam expugnabat cepit

Expanded text:
mundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse mundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
rib se torqueri dicerent. Sed hoc iudaieo ore
loquebantur artiani subpares scilicet eoꝵ.Il
l enim de domito aicebant. quomã in belxe¬
bub principe demoniotũ hic eicit demoria:
isti de martirib iel. de domimi sacerdote loqͣ¬
bantur. quod non dei grana auȩ ꝑ ipsos opera¬
batur iminundi spiritus pellerentur. sed accepta
pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant
enim demones scimis uos. scimus uos martires:
sed arriani dicebant. nescimus e̾ẽ marures. lam
hoc et in euuangelio legimus ubi dixerunt de¬
mones ad dnm ihm. scimus te quis sis filius dei:
et iudei dicebant. hic auten unde sit nescimus
Sed non hic testimoniũ accipitur demonum. si
confessio. unde nusetiores arriani uel uidei. ut
quod confitentur demones illi negent: deus ta-¬
men qui gratiam eccłie sue angere consueuit
non passus ẽ diu insultati. a ꝑfidis sciͣs suos. Unꝰ
itaq ex ipsa multitudine atrepius a spuitu in¬

Expanded text:
ribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore ribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu im
Abbreviated transcription (Latin):
na ita etiam sepulchra incognita erant: nitan¬
tum ut supra eorũ sepulchra ambularent om̃s
defendebantur. Sed ubi scꝙͣꝵ martirum corpo¬
ra sunt leuata. & in lecticis posita: multoꝵ ibi
silica que dicitur ambrosiana. quo martitũ corꝑa
sunt translata religiose serinuit. ubi uestẽ mar¬
tirum adtigit. statim lumen recepit: obsessa
quoq corpora ab spiritib immundis curata sũ¬
ma cum gratia. domũ repetebant. Sed his
benesiis martirũ in quantũ crescebat sides
ȩccłȩ catholicȩ. intantũ aniano ꝑsidia minu¬
ebatur. Dema ex hoc tempore sedan cepit
ꝑsecutio que iustinę furore accendebatur ut
sacerdos de ȩcclesia pelleretur: qm̃ intra pa¬
lanũ multitudo artianoe. cum iustina consti¬
ruta dendebat tantam dei gratiã quam eo
ambrosium narrabat pecuia cõparasse ho¬
nimes. qui se uerati ab immundis spititibus
menirentur: atq ita ab illo sicut & a marti¬

Expanded text:
na, ita etiam sepulcra incognita erant, in tanna, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibisilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecirum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a marty
Abbreviated transcription (Latin):
dementiam repͣssit. Maiori etenim accen¬
si dementia basilicã portianã inuadere
intuntur: exercitus etiam armarus ad
custodiendas fores ęccłiȩ est directus. uit
nems auderet catholicam eccłiam ingre¬
di. Sed dominus qui de aduersarus suis
corda conuerair. ut auersis sontis gelesię
fores seruarent: nec egrediendi marte rẽt¬
sed ingrediendi ȩcclesiam plebem catbolicã
minim e ꝓhiberent. nec hoc satis erat missis
militib nisi etiam ut pro catholica fide cum
plebe panter adclamarent. Hoc in rempere
primum antiphone. ymni & uigiliȩ in ęcle¬
sia mediolanensi coelebrari ceꝑunt.: ciniis cȩ¬
lebritatis deuotio. usq in hodiernũ. non solum
res protasius & geruasius se sacerdoti reuelauo¬
runt. Erant enm in basilica positi. in qua ho
die sunt corꝑa naboris & felicis martitũ s scĩ
martires nabor & felix celeberrime frequentaban¬
tur: protasii uero et geruasi martirũ ut nomi¬

Expanded text:
dementiam repressit; majore etenim accendementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterentsed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum res Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomi
Abbreviated transcription (Latin):
mi talib ꝓmissis decipiebantur. Pmitrehat
enim tribunatus & diuersas alias dignitates.
his qui illum de ęccł̃ia raptum. ad exilium per-¬
duxissent. Quod cum multi conarentur. sed
deo pͣsule ꝑficere non ualerent: inus infelitior
cȩteris nomine euthimius intantũ furore exci¬
tatus ẽ: ut iuxta eccłiam sibi domum compa-¬
raret. atq in eadem carrum constitueret: quo
facilius raptum suꝑpositum carpento ad exi¬
lium deduceret: s miquitas eius in uernce᷑
eius descendit. Post annũ etenm eodẽ die
quo illum raꝑe se arbitrabatur. in eodem
carpento impositus. de eadem domo ipse
ail exiliũ destinatus ẽ: reputans sibi iusto
iudicio dei id inse ceꝰ conuersũ. ut in eo car¬
pento drrigeretur ad exiliũ. quod ipse para-¬
uerat sacerdori. Uin non mininiũ sacerdos.
pͣbuit solatii. dando sumptus uel alia que
erant necessaria: sed hec confessio hominis
non mulieris furorẽ. nec uesan arriano

Expanded text:
imi talibus promissis decipiebantur; promittebat imi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum
Abbreviated transcription (Latin):
bimali. nichil curans eorũ que a mubiere ex¬
airabantur: una de uirginib artian& im
pudentior cȩteris tuibunal conscendens.
A& phienso uestimento sacerdonis. cum illũ
a drrabere uellet ad partem mulierũ. ut ab
rpsis cesus de ȩcclesia pelieretur: ait ei ut
ipse sontus etar referte. Etsi ego indignus
tanto sacerdotio sum: tamen te non conuenit
uel ꝓfessionem tuã in qualẽcumq sacerdotẽ
manus inicere. Unde deberes uereri dei iudi¬
cium: ne tibi aliquid eueniret. Quod dictũ
exitus confirmauit: nam alio die mortuã ad
sepulchrum usq deduxit. gratiã pro contu¬
melia rependens. S hoc factum non leuem
aduersariis incussit metũ: pacemq magnã
Ordinato itaq catholico sacerdote. mediola¬
num reuertitur: ibiq iustinę supradicꝰtȩ mu-¬
lieris innumerabiles insidias sustinuit: quae
munenb arq honorib aduersus scmͣ̃ uirũ
oblatis. populos excitabat: sed infirmorũ am¬

Expanded text:
ibunali, nihil curans eorum, quae a muliere exibunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum an
Abbreviated transcription (Latin):
apud quandã carissimã inuitatus. sacrifi.¬
cium in domo offerret. quedã balneatrix.
quȩ paralitica in lecto iacebat. cũ cognouis¬
set ibidem eẽ ani sacerdotẽ. in sellula se ad
eandem domũ ad quã ille inuitatus adue¬
nerat portan fecit: atq oranti & imponenti
manus uestimenta attigit. Que cum exos¬
cularetur. statim sanitate recepta ambula¬
re cepit: ut impleretur illua dnĩcum dic¬
tum ad apłos. enam maiora his facietis.
credentes in nomine meo. Quod tamen sig¬
num sci̾tatis ut mirabile fuit. ita enam nec
occultũ: nam ego hoc in eadem regione post
annos plurimos sc̃is intis referentib positus
in urbe cognoui. Sirmium uero cum ad or¬
dmandũ epm anemiũ perrexisset. iustinȩ
tunc temporis regine potentia & multitu¬
ame coadunata de ecclesia pelleretur. ut n
ab ipso sed ab hereticis anianis eps in eadem
ecclesia ordinatenuir. ee̾tq constitutus in m.¬

Expanded text:
apud quamdam clarissimam invitatus, sacrifiapud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tr
Abbreviated transcription (Latin):
sisteret reb ꝑfitiendis. Qui iniuncta sibi cũ
uellet implere. ꝓposito edicto. coruenit om¬
nes ut si uellent sibi confulere rebusq sius pra¬
derent uirũ. Proditus itaq & adductus.
mediolanũ. cum intelligeret cuta se dei uo¬
luntatẽ. nec se diutius posse resistere: postu¬
lauit non se nisi a catholico epõ baptitani.
sollicite tamen cauebat ꝑfidiam atrianorũ
Daptizatus itaq fertur omnia ȩcclesiastica
offitia implesse. atq octauo die ep̃s ordina¬
tus ẽ. suna gratia & letitia cunctoꝵ. Igi¬
tur post annos aliquot ordinationis suȩ.
ad urbem romam hoc est ad ꝓpriũ solum
perrexit: ibiq scãm puellã de qua supͣme¬
morauimus. cui manũ offerre solitus erat.
in domo ꝓpria cum germana sicut relique¬
rat inuenit. iam matre defuncꝰta: atq cum
illa dexterã illius oscularetur. subridens ait
illi. Ecce ut dicebam tibi. sacerdotis manus
osculanis. Pidem tempus cum transtyben᷑

Expanded text:
sisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum sisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim