comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hbonoꝵ ꝓmissione: flum̃ pacis ꝓfecto abundantiã
pacis illius debemꝰ accipere. qua maior eẽ non possit.
Hac utiq infine rigabun᷑: de qua in p̃cedenti libro ha¬
abundant᷑ locutisumꝰ. Hoc flum̃ se in eos declinare dicit.
quib tantã beatitudinẽ pollicet᷑: ut intelligamꝰ in illius
felicitatis regione quȩ in celis ẽ. hoc flumine omĩa
satiari. Sed qͥa & terrenis corporib pax incorruptio¬
nis atq immortalitatis inde influet ideo declinare
se diocit hoc flum̃: ut de suꝑnis quodã modo etiã infe.¬
riora ꝑfundat. & homines ęquales angłis reddat.
Hierłm quoq: ñ illã quȩ seruit cũ filus suis: sed liberã
labores erũnarũ miseriarũq mortaliũ consolabimur.
tanquã paruuli eiꝰ in humeris genibusq portati. Rudes
enĩ nos & nouos: blandissumis adiutorus insolita nobis
beatitudo illa suscipiet: Et ibi uidebimꝰ. & gaudebit cor
nr̃m: nec expressit qͥd uidebimꝰ. Sed qͥd nisi dm̃. ut

Expanded text:
omissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemus accipere, qua maior esse non possit. Hac utique in fine rigabimur; de qua in praecedenti libro abundanter locuti sumus. Hoc flumen se in eos declinare dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intellegamus in illius felicitatis regione, quae in caelis est. hoc flumine omnia satiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmortalitatis inde influet, ideo declinare se dixit hoc flumen, ut de supernis quodam modo etiam inferiora perfundat et homines aequales angelis reddat. Hierusalem quoque, non illam quae seruit cum filiis suis, sed liberam labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tamquam paruuli eius in umeris genibusque portati. Rudes enim nos et nouos blandissimis adiutoriis insolita nobis beatitudo illa suscipiet. 1m ib uidebimus, et gaudebit cor nostrum. Nec expressit quid uidebimus; sed quid nisi Deum? ut
Abbreviated transcription (Latin):
endum est: iamq de duab istis diuersis inter se
atq contrarus societatib angłoꝵ. in quib suNł
quȩdã exordia duarũ etiã in reb humanis
ciuitatũ. de quib dcinceps dicere institui. qͣn¬
tum satis eẽ uisum. ẽ disputauimus: hunc quoq
librum aliquando claudamus.

Expanded text:
endum est, iamque de duabus istis diuersis inter se adque contrariis societatibus angelorum, in quibus sunt quaedam exordia duarum etiam in rebus humanis ciuitatum, de quibus deinceps dicere institui, quantum satis esse uisum est, disputauimus: hunc quoque librum aliquando claudamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tali
in prȩmio sociandi: quãuis occulto dĩ iudicio sed
tamen iusto. Cum enĩ scriptũ sit uniuerse uiȩ
crudelis potest esse iusticia

Expanded text:
alii in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae uiacrudelis potest esse iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
ADDEBITOS FINES AMDE
peruencrunt ciuitates
quarũ est una
boli: cuiusmodi suppliciũ sit futurũ diaboli & omniũ
ad eũ ꝑtinentiũ. in hoc libro a nob̃ quantũ ope diuina
ualebimꝰ diligentius disputandũ est. Idco autt̃ hunc
tenere orcdinẽ malui: ut postta disscrã de felicitate scõꝵ.¬
qm̃ utrũq cũ corporib crit. & incredibilius uidet᷑ esse
in gc̃nis corpora durare cruciatib: quã sine dolore ullo
ingtna beatitudine pinanere. Ac ꝑhoc cũ illã pocnã ñ
debert et̃ incredibilẽ demonstraucro: ad iuuabit me plu
rimũ. ut multo felicius om̃i carens molestia un mortalitas
corpoꝵ inscis futura eẽ credat᷑: Nec adiuinis ordo este
abhorret edoquiis: ubi aliqͥndo quidẽ bonoꝵ beatitudo¬
prius ponitur ut est illud. quibona feoer̃ inresurrectionẽ
uite. qͥ autẽ mali egerunt inresurrectionẽ iudicu: sed
aliqͥndo & posterius ut est. mittet filius hominis angłos
suos ut colligant de regno ciꝰ om̃ia scandala & mittent.

Expanded text:
ad debitos fines ambae peruenerint ciuitates, quarum est una boli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate sm utrumque cum corporibus erit; et incredibilius videtur esse in aeternis corpora durare cruciatibus, quam sine dolore ullo na beatitudine permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eprius ponitur, ut est illud, Qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii : sed aliquando et posterius, ut est, Mittet Filius hominis Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent
Abbreviated transcription (Latin):
gcrim doxi. Quidigitur ostendĩ unde conuincantur
increduli posse hum ina corpora animata atq uiuentia.
non solũ nũquã morte dissolui. sed ingẽnoꝵ quoq igniũ
durare torm̃tis: Nolunt cnĩ hoc ad omipotentis nos restrto
potentiã: sed aliquo exc̃plo ꝑsuaderi sibi flagitant. Qbus
si responderimꝰ ec̃ animantia ꝓfecto corruptibilia quia
mortalia quȩ tam̃ in medus ignib uiuant. Nonnullũ etiã
genus uermiũ in aquarũ calidarũ scaturrigine reppe¬
riri quarũ feruorẽ nemo impune contrectat. illos autẽ
non solũ sine ulla lesione sui ibi ec̃. sed extra cẽ nonposse:
aut nolunt credere si ostendere ñ ualemꝰ: aut si ualuerimꝰ
siue oculis demonstrare res ipsas. siue ꝑ cestes idoncos
edocero: non satis eẽ hoc ad eac̃plũ rci de qua quȩstio ẽ.¬

Expanded text:
i XXI. Quid igitur ostendam, unde convincantur increduli posse humana cornon solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? nolunt enim hoc ad omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus uiuant, nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo impune contrectat, illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus, aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis adhuc ad exemplum esse rei, de qua quaestio e
Abbreviated transcription (Latin):
non nullisq ctiam in credibilib cdadib genus ei¬
ittur humanũ. quos alios quam istos deos mucd
colebat. exccpto uno popło hebito & quibus dacro
ipsum popłm. ubicũq gã diuina digni oeqltis¬
mo atq iustissimo dĩ iuidicio fuerunt. Ueruettari
nc nimium longum faciam: ticebo aliarũ usqueqͥs
gentiũ mala grauissima. Qd ad romã ꝑtinet rora¬
numq imperiũ tantum loquar: id est ad ipsam
ꝓpriam ciuitatẽ. & quȩcun q illi terrarũ ud socie¬
tait coniuncit. ud conditionc subiectȩ sunc: quȩ
sint ꝑpesst anit aduentum p̃i. cum iam adcius

Expanded text:
nonnullisque etiam incredibilibus cladibus genus contereretur humanum, quos alios quam istos deos mundus colebat, excepto uno populo Hebraeo et quibusdam extra ipsum populum, ubicumque gratia diuina digni occultissimo adque iustissimo Dei iudicio fuerunt? Verum ne nimis longum faciam, tacebo aliarum usquequaque gentium mala grauissima: quod ad Romam pertinet Romanumque imperium tantum loquar, id est ad ipsam proprie ciuitatem et quaecumque illi terrarum uel societate coniunctae uel condicione subiectae sunt, quae sint perpessae ante aduentum Christi, cum ia
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine continebit: quȩ non
ꝓpter ȩtatis ꝑmulta scła longitudinẽ tamen qͥndoq
finiendã eternitatis nom̃ accepit: sed quẽ ad modũ scrip¬
tum est in euangło. regni eiꝰ non erit finis. Nec ita ut
aliis moriendo decedentib aliis succedentib oriendo

Expanded text:
inebit. Quae non propter aetatis per multa saecula longitudinem, tamen quandocumque finiendam, aeternitatis nomen accepit; sed quemadmodum scriptum est in Evangelio, Regni ejus non erit finis . Nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo
Abbreviated transcription (Latin):
ter sibi miscri rodere uident᷑: & salubris fidei nutrim̃¬
ta uelut falsa & ridenda contẽpnunt. Qui uero scđm̃
dm̃ sapiunt: omĩa quȩ incredibilia uident᷑ hominib.
& tam̃ scripturis scĩs quarũ iã ueritas multis modis
asscita est continent᷑: maxinũ argum̃tũ tenent uera¬
cc̃ dĩ omĩpotentiã quẽ ccrtũ hibent nullomꝰ incis po

Expanded text:
ter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis
Abbreviated transcription (Latin):
non gredit. quȩ iã ueritatẽ suã orbi demonstraucre t̾rarũ:
Nillo itaq iudicio. uł cuta illud iudiciũ: has resdicimꝰ
ec̃ uenturas. Heliã thabiten. fidẽ udeoꝵ. antichristũ
ꝑsccuturũ. xp̃m iudicaturũ. mortuoꝵ resurrectionẽ.
bonoꝵ maloꝵq dirẽptionẽ: mundi conflagrationc̃.
eius dẽq renouationẽ. Quȩ omia quidc̃ uentura cõ
credendũ est: sed quib modis & quo ordinc ueniad.
magis tunc docebit rerũ experientia: quã nunc ad
perfectũ hominũ intelligentia ualet conseqͥ. Eocistimo
tã: coquo ame cõmemorata sunt ordine eõuentura:
oo nobis ad hoc opus ꝑtinentes reliqͥ sunt
libri: ut adiuuante dño ꝓmissa cõpleamꝰ. Quoꝵ erit
unꝰ de maloꝵ supplicio: alius de felicitate iustoꝵ. In
quib maxime sicut ds̃ donauerit argum̃ta refellent᷑
humana: quȩ contra p̾dicta acꝓmissa diuina. sapien¬

Expanded text:
non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristum persecuturum, Christum iudicaturum, mortuorum resurrectionem, bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapien
Abbreviated transcription (Latin):
festatũ est qđ absconditũ quȩrebamꝰ. Hoc enĩ est nouis¬
simũ iudiciũ qđ ponet int̾ri cũ uenerit ipsc de celo: de
quo iã uidemꝰ implctũ qđ hic ultimũ positũ est: & in
nominc ciꝰ gentes spcrabunt. Per hoc certe qđ negari
ñ potest: ccũ illud credit᷑ qđ impudent̃ negat᷑. Quis
enĩ speraret. qđ ctiã ii qͥ nolunt ad huc credere in
xp̃m iã nobiscũ uident: Et qm̃ negare ñ possunt den¬
tib suis frendent & tabescunt. Quis inqͣmspctaret gĩ
in xp̃i nomine speraturas qͥndo tendat᷑. ligabatur.
cedibut᷑. illudebat᷑. crucisigebat᷑. qͣndo & ipsi discipli
spemꝑdiderant quã in illo habere iã coeperant: Qđ tunc
uix unꝰ latro sperauit incruce: nunc sperant gs̃ longe
lateq diffusȩ. & ne in ecernũ moriant᷑. ipsa inqua ille
mortuus.ẽ. crucc signant̃. Nullus igitur uł negat uł
nunciatur nouissimũ futurũ cẽ iudiciũ: nisi qͥ cisdẽ
litteris nescio qua incredibili anunositate seucęcitate

Expanded text:
t quod absconditum quaerebamus; hoc enim est nouissimum iudicium, quod ponet in terra, cum uenerit ipse de caelo, de quo iam uidemus inpletum, quod hic ultimum positum est: Et nomine eius gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non potest etiam illud credatur quod inpudenter negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi, Christum, jam nobiscum vident, et quoniam negare non possunt, dentibus suis frendent, et tabescunt? Quis, inquam, speraret gentes in Christi nomine speraturas, quando tenebatur, ligabatur, caedebatur inludebatur, crucifigebatur, quando et ipsi discipuli spem perdiderant, quam in illo habere iam coeperant? Quod tunc uix unus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signantur. Nullus igitur uel negat uenuntiatur, nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
istam uitã denuo re uoluuntur: & omniũ iuuentiũ
siuc incelo suic interra nullus est conditor. nisl a qͦ
ficta sunt elũ &ttrra. Namsi nulla est caula iui¬
uendi in hoc corpoit iusi ꝓpter pendenda suppli¬
cu. quomodo dicit idem plato aliter mundum
ficri non potuisst pulcherinũ atq optimum.
nisi omniũ animaliũ idest immoitaliũ & mortali¬
um gencrib inpleretur : Si autẽ nt̃a institutio
qua uł mortales conditi sumꝰ diuinũ munus est
quomodo pocna est adista corpora id est ad diuna
bencficia rencare: Etsi ds qđ assidut plato cõmo¬
motat sicut mundi uniuetil ita omntũ animaliũ
specics ccetna intelligentia continebat. quomͦ non
ipse cuncta condebat: An aliquor ec̃ artifea
nollit. quoꝵ efficiendoꝵ artt̃ ineffabilis cius et
ineffabilitit laudabilis meas haberet: Acrico¬

Expanded text:
istam uitam denuo reuoluuntur, et omnium uiuentium istam uitam denuo reuoluuntur, et omnium uiuentium siue in caelo siue in terra nullus est conditor, nisi a quo facta sunt caelum et terra. Nam si nulla causa est uiuendi in hoc corpore nisi propter pendenda supplicia: quo modo dicit idem Plato aliter mundum fieri non potuisse pulcherrimum adque optimum, nisi omnium animalium, id est et inmortalium et mortalium, generibus inpleretur? Si autem nostra institutio, qua uel mortales conditi sumus, diuinum munus est: quo modo poena est \' ad ista corpora, id est ad diuina beneficia, remeare? Et si Deus, quod adsidue Plato commemorat, sicut mundi uniuersi, ita omnium animalium species aeterna intellegentia continebat: quo modo non ipse cuncta condebat? An aliquorum esse artifex nollet, quorum efficiendorum artem ineffabilis eius et ineffabiliter laudabilis mens haberet? C
Abbreviated transcription (Latin):
strent tempota: lta sanc plato minores & asũmo dõ
factos deos effectorts et̃ uoluit animaliũ ccceroꝵ. ut
inmortalt̃ paret̃ ab ipio sumcrent ipslucto mortalt̃
purgationc̃ dicit corpus omnc fugicadũ simulq
cum suo platont alusq platoruits sentit cosqͥ
immoderatt atq in honesit uiatrunt ꝓpcte luca.¬
das potus ad corpota tdirt moitalia: plato qͥdc̃
ctiam bestiarũ porphirius tincũmodo homi¬
num: sequitur eos ut dicant deos suos quos a nob̃
uolunt quasi partutes & conditorts nrõs coli. ni¬
chil eẽ aluid quam fabros cõpedũ carectũ ue nostro¬
rum: nec institutures sed inclusores alligatoresq
nr̃os. ergastulis crĩmosis & grauissimis unculis Aut
orgo desinant platonici pocnas animarũ ex istis corpo.¬
ribus cõminari. aut cos nob̃ dcos colendos non p̾dicciit.
quoꝵ in nob operationẽ ut quantũ possumꝰ fugiamꝰ
& cuadimus hortantur: cũ tamen utrũq sit falsis¬
simum. Namncq italuunt pocnas animat cũ ad

Expanded text:
res. Ita sane Plato minores et a summo Deo factos deos effectores esse voluit animalium caeterorum, ut immortalem partem ab ipso sumerent, ipsi vero mortalem purgationem dicit corpus omne fugiendum simulque cum suo Platone aliisque Platonicis sentit eos, qui inmoderate adque inhoneste uixerint, propter luendas poenas ad corpora redire mortalia, Plato quidem etiam bestiarum, Porphyrius tantummodo ad hominum: sequitur eos, ut dicant deos istos, quos a nobis uolunt quasi parentes et conditores nostros coli, nihil esse aliud quam fabros conpedum carcerumue nostrorum, nec institutores, sed inclusores adligatoresque nostros ergastulis aerumnosis et grauissimis uinculis. Aut ergo desinant Platonici poenas animarum ex istis corporibus comminari, aut eos nobis deos colendos non praedicent, quorum in nobis operationem, ut 5 quantum possumus fugiamus et euadamus, hortantur, cum tamen sit utrumque falsissimum. Nam neque ita luunt poenas animae, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
causa latcat frustra gignitur: Ait quidã psalmꝰ
sacet Uenite & uidece opera dñi: quȩ posuit
ꝓdigia suꝑterrã: Cur ergo exlatert ur stmina
facta sit. & hoc primũ quodã mõdo ꝓdigiũ quid
presigurauerit: alio loco quantũ me ds̃ ad iuucrit

Expanded text:
causa lateat, frustra gignitur? Ait quidam psalmus causa lateat, frustra gignitur? Ait quidam psalmus sacer: Venite et uidete opera Domini, quae posuit prodigia super terram. Quur ergo ex latere uiri femina facta sit, et hoc primum quodam modo prodigium quid praefigurauerit, dicetur alio loco, quantum me Deus adiuuerit
Abbreviated transcription (Latin):
lium quoq uniuersoꝵ hoc est & animarũ & cor
potum conditort̃ agnoscit & predicat in quib
ttrienis prccipiius ab illo ad cus imaginem
homo ꝓpccr cã causam quam dixi. & si qua forte
ilia maior latet factus dst unus. sed nonituccas at
solus: nichil enĩ hoc est quam hoc genus tã cuscor.¬
diosum uitio tã socialc nituro ncq̃. cnĩ cõmo dius
contra uitiũ discordic uł ciuendũ nc existeret uel
sn andũ cũ decitisset. natura loquattt̃ humanas
quam tecordationc illius parentis quc̃ ꝓpccrta as̃
ut hac ad monitiont eciã in multis concots unitas
scruarccut. Qđ ucto femina illi ex cius lattit facta
est. ccã hinc satis significatũ est quã cara mariti
& uxoris debcat cc coniunctio Bec optia dĩ ꝓpte¬
tea sunc utiq inusitata quia prima qui acta
sta non credant. nulla facta ꝓdigia debent crede.¬
it Ncq cium & ipsa si usitato nacurę curriculo
gigncrentur: ꝓdigia diccitntur. Quid autc̃ sub
tanta gub̾nationt diuinc ꝓuidentis. quãuis cuis

Expanded text:
 uniuersorum, hoc est et animarum et corpo- \' rum, conditorem agnoscit et praedicat. In quibus terrenis praecipuus ab illo ad eius imaginem homo propter eam causam, quam dixi, et si qua forte alia maior latet, factus est unus, sed non relictus est solus. Nihil enim est quam hoc genus tam discordiosum uitio, tam sociale natura. Neque commodius contra uitium discordiae uel cauendum ne existeret, uel sanandum cum extitisset, natura loqueretur humana, quam recordationem illius parentis, quem propterea Dut hac admonitione etiam in multis concors unitas seruaretur. Quod uero femina illi ex eius latere facta est, etiam hic satis significatum est quam cara mariti et uxoris debeat esse coniunctio. Haec opera Dei propterea sunt utique inusitata, quia prima. Qui autem ista non credunt, nulla facta prodigia debent credere; neque enim et ipsa, si usitato naturae curriculo gignerentur, prodigia dicerentur. Quid autem sub tanta gubernatione diuinae prouidentiae, quamuis eius
Abbreviated transcription (Latin):
homine qui primitus factus est nondũ qͥdẽ
scdm cuidentiã. iam tam̃ scđm dĩ pręscientiã exot¬
tas fuisse cocistucmꝰ ingenert humano societates
tanquam duas ciuitates: ex illo cnĩ futuri crant
homines alii malis angłis in supplicio. alii bonis
in pręmio socundi: quaius occulto dĩ udicio scd
tamen iusto. Cum cnĩ scriptũ sit uniucrsȩ uic
crudelis potest esse iusticia¬

Expanded text:
 nondum quidem secundum euidentiam, iam tamen secundum Dei praescientiam exortas fuisse existimemus in genere humano societates tamquam ciuitates duas. Ex illo enim futuri erant homines, alii malis angelis in supplicio, alii bonis in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae uiacrudelis potest esse iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
ADDEBITOS FINES AMBE
peruenerunt ciuitates
quarũ est una
xp̃i altera dia¬
boli: cuiusmodi suppliciũ sit futurũ diaboli & omniũ
ad eũ ꝑtinentiũ. in hoc libro a nob̃ quantũ ope diuina
ualebimꝰ diligentius disputandũ est: Idco autt̃ hunc
tenere ordinẽ malui. ut postea disserã de felicitate scõꝵ:¬

Expanded text:
ad debitos fines ambae peruenerint ciuitates, quarum est una Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate s
Abbreviated transcription (Latin):
UIRUM CONTINUATASINT. AN IN TER CVRRENTIBUS
impietatis interrupta tẽporib. ita ut nullus homi¬
num ueri unius dĩ cultor existeret. ad liquidũ
scripturis loquentib inueniri difficile est: prop¬
terea quia in canonicis libris post noe qui cum
coniuge ac trib filus cotidẽq nurib suis meru.¬
it ꝑ arcã auastatione diluuii liberari. ñ inuenimꝰ
usq ad abraham cuiusquã pietatẽ eudenti diui.¬
no eloquio predicatã : nisi qđ noe duos filios suos
sem & iaphet ꝓphetica benedictione cõmendat.
intuens & p̃uidens qđ longe fuerat post futurũ.
Unde factũ est etiam illud: ut filiũ suũ mediũ
hoc est primogenito iuniorẽ ultimoq maiorem
qui peccauerat in patrẽ: non in ipso sedinfilio eius
suo nepott. malediceret his uerbis. Maledictus cha¬
naan nuer famulus erit fracrib siue.Ehiniin

Expanded text:
utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi quod Noe duos filios suos Sem et lapheth prophetica benedictione commendat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan
Abbreviated transcription (Latin):
primicus israhelitarũ nec in plenitudincgentũ. quid
significat nisi hereticoꝵ genus ca lidũ nonspũ sapien¬
tiȩ sed impatientie quosolent heretianꝵ feruait p̃ cordia:
&e pacc̃ ꝑturbart scõꝵ: Sed hex inusuĩ cedunt ꝓficientiũ.
iuxta illud apłi. Oportit & heresescẽ: ut ꝓbiti manifesti

Expanded text:
primitiis Israelitarum nec in plenitudine gentium, quid primitiis Israelitarum nec in plenitudine gentium, quid significat nisi haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed inpatientiae, quo solent haereticorum feruere praecordia et pacem perturbare sanctorum ? Sed haec in usum cedunt proficientium, iuxta illu
Abbreviated transcription (Latin):
etim qđ secutus adiungit benedictionẽ duoꝵꝵ
maximi & minimi filioꝵ dicens. benedictus dñs ds̃
sem. & eric chanaan puer illius. letificet ds̃ iaphat
& habitit in domib sem: sicut ipsa ciusdõ noe et
uince plantatio & excius fructu inebriatio. & dormi¬
entis nudatio & quȩ ibicętera facta atq conscripta s̃
ꝓpheticis sunt grauidata sensib sic & uelata tegmini
diligenter & intelligent̃ aduertens. non agnoscat in
xp̃o: Scm quippe de cuius semine incarne natus ẽ.
xp̃s. interpretatur nominatus quid autẽ nomina¬
tius xp̃o. cuius nomum ubiq frigat aiti ut in cantico
canticoꝵꝵ etiã ipsa pecdentt ꝓphetia ungucato cõpartt᷑
effuso : in cuius domib id est cclesiss: hibitat. gentium
latitudo. Nam iaphet: latitudo interp̃tit᷑. Oham porto
qui interpretatur calidus medius filius foc. tanquã se
ab utroq discernens. & inter utrũq remanens net in

Expanded text:
etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; latificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt grauidata sensibus et uelata tegminibdiligenter et intellegenter aduertens non agnoscat in Christo? Sem quippe, de cuius semine in carne natus est Christus, interpretatur nominatus. Quid autem nominatius Christo, cuius nomen ubique iam fragrat, ita ut in cantico canticorum etiam ipsa praecedente prophetia unguento conparetur effuso; in cuius domibus, id est ecclesiis, habitat gentium latitudo? Nam Iapheth latitudo interpretatur. Cham porro, quod interpretatur calidus, medius Noe filius, tamquam se ab utroque discernens et inter utrumque remanens, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
SC̃E UESIICIA CUITATIS
UAVM CONTINUATASINT AN INITA CVANENTIBUS
impictatis interrupta tẽporib ita ut nullus homi¬
num ueri unius dĩ cultor existtret. ad liquidũ
scripturis loquentib inueniri difficile est: prop¬
terea quia in canonicis libris post noe qui cum
coniuge actrib filus cotidẽq nurib sius meru¬
Sit ꝑ arcã auastatione diluuii libetari. ñ inuenimꝰ
usq ad abraham cuiusquã pietatẽ cuidenti diui¬
no eloquio predicatã: nisi qđ noe duos filios suos
sem & iaphec ꝓphetica benedictione cõmendat.
intuens & p̃uidens qđ longe fuerat post futurũ
Vnde factũ est etiam illud: ut filiũ suũ mediũ
hoc est primogetuto iuniorẽ ultimoq maiorem
qui peccauerat inpatrẽ: non in ipso sedinfilio cius
suo nepott. maledicerit his uerbis. Maledictus cha¬
naan puer. famulus crit frattib suis Ehanaan
porro natus fuerat excham: qui pattis dormientis
nec textrat sed potius ꝓdiderat nuditatẽ Unde

Expanded text:
e uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi quod Noe duos filios suos Sem et lapheth prophetica benedictione commendat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ucstimentũ posuerunt supti sua dorsa duo & in trauer̃
auersi. & operucrunt nuditatẽ patris sui: nec uider̃
qđ reuerendo texerunt: Quodã enĩ modo. inpassione
a uersamur. Uestunentũ: significat sacram̃tũ. Dorsa:
memoriã preteritim. quia passiont̾ xp̃i eoscilicet iam
tempore quo habitat iaphet in domib sc̃i. & malus
frater in medio torum transactã celebrat exclesia
non adhuc ꝓspectat futurã. Sed malus frat̾ infilio
suo hoc est inopere suo puer id est seruus ẽ fratruin
bonoꝵ: cũ ad excercitationẽ patientiȩ. uł ad ꝓfcitũ
sapientie: scienter utunt᷑ malis boni. Sunt enĩ testo apło

Expanded text:
uestimentum posuerunt supra dorsa sua et intrauerunt uestimentum posuerunt supra dorsa sua et intrauerunt auersi et operuerunt nuditatem patris sui, nec uiderunt quod reuerendo texerunt. Quodam enim modo in passione auersamur. Yestimentum significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem Christi eo scilicet iam tempore, quo habitat Iapheth in domibus Sem et malus frater in medio eorum, transactam celebrat ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Sed malus frater in filio suo, hoc est in opere suo, puer. id est seruus est fratrum bonorum, cum ad exercitationem patientiae uel ad prouectum sapientiae scienter utuntur malis boni. Sunt enim teste apost
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem catholicã ꝑtinentia. dũ hereticoꝵ callida
inquictudine exagitantur: ut aduersus cos defendi
possint & considerant᷑ diligentius. & intelligunt᷑ clarius.
& predicantur instantius: & ab aduersario mota ques¬
tio. discendi existit occaslo: quãiuis non solũ qui sunt
aptissime separati uerũctiã om̃s qui xpĩano uocabulo
gloriantur & ꝑdite uiuunt: non absurde possunt
uideri medio noc filio figurati. Passiont̃ quippe xp̃i
quȩ illius hominis nuditatt significata est: & annunci
scriptum est. Exfructib coꝵ: cognoscetis cos. Idco chã
infilio suo maledictus est: tanquã infructu suo. id est
inopert suo. Unde conuenient̃ & ipse filius ciꝰ chana¬
an interp̃tatur motus coꝵ. qđ aliud quid est quam
opus coꝵ: Sem ucro & iaphet: tanquã cirtũcisio et
prȩꝓputiũ. uel sicut alio modo cos appellat apłs iudci
& greci sed uocati & iustificati: cognita quoquomodo
nuditatt patris qua significabat᷑ passio saluatoris. sum̃tes

Expanded text:
ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur instantius. tio discendi existit occasio. Quamuis non solum qui sunt apertissime separati, uerum omnes, qui Christiano uocabulo gloriantur et perdite uiuunt, non absurde possunt uideri medio Noe filio figurati; passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et adnuntidictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Ideo Cham in filio suo maledictus est, tamquam in fructu suo, id est in opere suo. Unde conuenienter et ipse filius eius Chanaan interpretatur motus eorum; quod aliud quid est quam opus eorum? Sem uero et Iapheth tamquam circumcisio et praeputium, uel sicut alio modo eos appellat apostolus, ludaei et Graeci, sed uocati et iustificati, cognita quoquo modo nuditate patris, qua significabatur passio Saluatoris, sumentes
Abbreviated transcription (Latin):
nis qđ ignominiosissimum est: scufalsis qđ mali¬
ciosssimum est. Beno: quod tua sponte histrionib
& stgͥnicis socictatt̃ ciuitatis patere noliuisti. Sui¬
gila plenius Nullomodo his artib placatur duu.¬
na maicstas: quib humana dignitas inquinatur
Quo igitur pacto dcos quitalib delectant᷑ obsequus
hberi puras innumcro scãtũ cęlestium potestitum.
cum homines ꝑ quos cadem agunt᷑ obsequia. non
putasti habendos innumero qualiũcunq ciuium
romanoꝵ : Incõpatabilitt supna est ciuitas clatior:
ubi uictoria ueritas. ubi dignitas scĩtas ubi pax
stlicitas: ubi uita ȩotrnitas Multominus habte in
sua socitato talei deos: stu intua tales homines
hibert crubuisti P romde siadbeatam desiacras per¬
uenut ciuitatem: deuita docmonũ socitatt. Incug¬
no ab honestis colunt᷑: quiꝑ turpes placantur. Sic
isli atui putatt remoucant᷑ purgatione xp̃iana:
quomodo illi atua dignitatt remotisuint notatio¬

Expanded text:
ris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod maliris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatio
Abbreviated transcription (Latin):
socura nequicia. Hȩc tibi: nũquam nec ꝓcentna pan.
placucrunt Nunc ium eglestõ afripo ꝓqua minumiu
labotabis & in ea ueracit̾ semꝑqi regnabis. Illic tnim
tibi non uestaus focus ponlapis capitolinꝰ: sod ds̃ unꝰ
& uerui. Nec mecas itrũ nec tempora ponat. impc¬
rium sino sinc dabic Noli decs faues falla eq trero
abieo pocius tq contempne inueram emicaris ubeo¬
tatem Non sunt dii maligni sunt sp̃r quibi genatua
quim isti docmones quos adhuc deos putas. omĩ gene:¬
n homuinił sedes in uident sempitemas Et tiupsa
non parua exparet dc talib spiritib iudicasti: q̃n¬
do ludis cos placasti . & ꝓquos hominti cosdc̃ludos
stcisti: insames et̃ uolusti. Patore asseri libatatt̃
tuam aduenls inmundos sp̃s: quitius ceruicib
imposutant sactandã sibi & odebrandã ignomi.¬
num suaAuetores criminũ diuinoꝵ: remousti
ib honorib tuis Supplica dõ ucto: ut areꝰ remo¬
uear illos deos qui delectant᷑ criminib: suis scuue¬

Expanded text:
a. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libertquam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes invident sempiternas. Et tu ipsa non parva ex parte de talibus judicasti, quando ludis eos placasti, et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse voluisti. Patere asseri libertatem tuam adversus immundos spiritus, qui tuis cervicibus inposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ue
Abbreviated transcription (Latin):
quid eñ ũ audecis : insapientẽ eẽ. sapientiã dei. Ad hec
tu sapientẽ solũ inquispatrẽ predicat. paulus beatꝰ apłs.
diceus sic soli sapienti deo. S reqͥrenda ẽ. inquis ratio que
deinceps & aduiugis. qͣm sapientẽ confitearis & xp̃m. Nã
post ñ nulla que ad rem ñ ꝑtiuentia texiusti. ut sermo¬
nẽ tempꝰq ꝓduceres: eciã hoc inseruisti uerb̾ tuis ut di

Expanded text:
quid enim non audetis? insipientem esse sapientiam Dei. Ad haec tu: Sapientem solum, inquis, Patrem praedicat Paulus beatus apostolus, dicens sic: « Soli sapienti Deo. » Sed requirenda est, inquis, ratio quedeinceps, et adjungis quomodo sapientem confitearis et Christum: nam post nonnulla, quae ad rem non pertinentia texuisti, ut sermonem tempusque produceres, etiam hoc inseruisti verbis tuis ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti. s uere solus sapiens pr̃: Nempe qͦ ꝑueñis. & a
quanta blasphemia te debeas reuocare: ilm sentis.
De infectodeo.

Expanded text:
dixisti, Sed vere solus sapiens Pater? Nempe quo perveneris, et a quanta blasphemia te debeas revocare, jam sentis. De infecto Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
eciuitur libri quattum. quos contra duas epłas pelagianaꝵ
ad ep̃m romane aecclesie bonefacium scripsi: quia cum
in manus eius uenissent. ipse nuchi eas nuserat: in¬
ueniens in illis calumpniose interpositum nomen meum.¬
Hoc opus sic incipit. Noueram te quidem fama cele¬
berrima predicante:

Expanded text:
ecuntur libri quattuor, quos contra duas epistulas Pelagianorum ad episcopum Romanae ecclesiae Bonifatium scripsi, quia, cum in manus eius uenissent, ipse mihi eas miserat inueniens in illis calumHoc opus sic incipit: Noueram te quidem fama celeberrima praedicante.
Abbreviated transcription (Latin):
fundebantur. eos subito sic pud̾et. ut menbra illa
iã ferre nuda ñ possent. & statim oꝑire curarent.
ĩne &e illȩ in motuaꝑto. & illa mnocculto contͣ sue uo-¬
luntatis arbitͥum in obelientia illa menbra senser᷑
quib utiq nutu uoluntario. sicut cet̾is dñari de¬
ñ exhibuisse seruitium. ut in eis menbris ex quib es̃¬
sent filii ꝓcreandi. m̾erent᷑ amitt̾ẽ dominatũ. Hoc pu¬
doris gñs. hec erubescendi necessitas. certecum omĩ ho¬
mine̾ nascit᷑. & ipsis quoͣm nature legalib imꝑant᷑
ut in hac re uerecundent᷑. & ipsa pucdica conuigia.
Nec quisqmͣ tam male turpit᷑q ꝓficiat ut quiã cog¬
nouit dni ẽẽ conditorem nat᷑e auctorẽq nuptiarũm
idõ &̃ miscendus uxori siquis enimuideat ñ de his
morib erubescat. queratq secretum. uͥ ñ solũ alienoꝵ¬

Expanded text:
fundebantur, eos subito sic puderet, ut membra illa fundebantur, eos subito sic puderet, ut membra illa iam ferre nuda non possent, sed statim operire curarent, nonne et ille in motu aperto et illa in occulto contra suae uoluntatis arbitrium inoboedientia illa membra senserunt, quibus utique nutu uoluntario sicut ceteris dominari deori suo non exhibuisse seruitium, ut in eis membris, ex quibus essent filii procreandi, mererentur amittere dominatum. Hoc pudoris genus, haec erubescendi necessitas certe cum omni homine nascitur et ipsis quodammodo naturae legibus inperatur, ut in hac re uerecundentur etiam ipsa pudica coniugia nec quisquam tam male turpiterque proficiat, ut, quia cognouit deum esse conditorem naturae auctoremque nuptiarum, ideo etiam miscendus uxori, si quis eum uideat, non de his motibus erubescat quaeratque secretum, ubi non solum alieno
Abbreviated transcription (Latin):
bant antiquo more romano. qñ nudi exercebant᷑
in campo. Unde campestria appellant᷑. hodieq q̃
cadem menbra cingendo cooꝑiunt. Quamqmͣ si ea
quib peccatum ÷ tegenda fuerant post peccatum
ne tunicis quidẽ indiui debuerunt. s manũ & osteg̾e
quia sumendo & uescendo peccarunt. Quid sibi gͦ uult
qd̃ accepto ꝓhibito cibocum fuiss p̃cepti facta tra̾ns-¬
gressio in illa menbra aspectꝰ intendit᷑. quȩ ibi noui¬
tas uinota sentit᷑. & se compellit adu̾ti qd̾ aꝑtione
significat᷑ oculoꝵ: Neq enim eis uel qñ illȩ noĩa pec¬
corib & uolucrib imponebat. ł qñ illa pulchrũ lig-¬
nũ uidit & bonum. oc uli ñ patebant. s aꝑti. hoc. ẽ. in¬
tenti ad int uendũ facti sunt sicut scriptum. ẽ. de a-¬
gar ancilla sarȩ qd̵ aꝑuit oculos suos & uidit pu-¬
teum. quos clausos utiq non habebat. Ut gͦ nudi¬
tatis suȩ quam cotidie ꝓfecto intuebantur. nec con¬

Expanded text:
bant antiquo more romano, quando nudi exercebantur bant antiquo more romano, quando nudi exercebantur in campo; unde campestrati appellantur hodicque qui eadem membra cingendo cooperiunt. quamquam si ea, quibus peccatum est, tegenda fuerant post peccatum, ne tunicis quidem indui debuerunt, sed manum et os tegere, quia sumendo et uescendo peccauerunt. quid sibi ergo uult, quod accepto prohibito cibo, cum fuisset praecepti facta transgressio, in illa membra aspectus intenditur? quae ibi nouitas ignota sentitur et se conpellit aduerti ? quod apertione significatur oculorum. neque enim eis, uel quando ille nomina pecoribus et uolucribus inponebat uel quando illa pulchrum lignum uidit et bonum, oculi non patebant, sed aperti, hoc est intenti ad intuendum, facti sunt; sicut scriptum est de Agar ancilla Sarrae, quod aperuit oculos suos et uidit puteum, quos clausos utique non habebat. ut ergo nuditatis suae, quam cotidie profecto intuebantur nec con
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ erubesceret creatura: de sui oꝑe creatoris. s in¬
obedientia menbrorũ supplitioiusto̾ pͥmis hominib
in obedientib reddita ẽ. dequa erubuerunt quãdo
foliis ficulneis pudenda texer̃. quȩ pꝰ pudenda non
fuerunt. Neq enim si bͥtunicas ut totũ corpꝰ teg̾ent
pꝰ peccatum s succinctoria consuer̃ quȩ ñ nulli inter¬
p̃tes nr̃i minus diligent᷑ tegmina int̾pretatisunt. qd̾
quidem nerum. ẽ. S gn̾ale nomen÷ tegmen qd̵
indumentũ & oꝑimentum omẽ possit intelligi. Et idõ
debuit ambiguitas euitari ut quẽ ad modũ grecꝰ ꝑiro-¬
mata posuit quib ñ tegunt᷑ nisi pudendȩ corꝑis par¬
tes. sic & latinus idipsum grecũ pon̾et. quia & ipso
iam consuetudo utitur ꝓ latino. uel sicut quidã suc¬
cinctoria. ł sicut alii meliꝰ campestria noĩarunt. Ex
illo quippe hoc nom̃. ẽ. qd pudenda iuuenes rege¬

Expanded text:
ut eius erubesceret creatura de sui opere creatoris; sed inut eius erubesceret creatura de sui opere creatoris; sed inoboedientia membrorum supplicio iusto primis hominibus inoboedientibus reddita est, de qua erubuerunt, quando foliis ficulneis pudenda texerunt, quae prius pudenda non fuerunt. Neque enim sibi tunicas, ut totum corpus tegerent post peccatum, sed succinctoria consuerunt, quae nonnulli interpretes nostri minus diligenter \'tegmina\' interpretati sunt. quod quidem uerum est; sed generale nomen est tegmen, quo indumentum et operimentum omne possit intellegi. et ideo debuit ambiguitas euitari, ut quemadmodum graecus πεζμβτα posuit, quibus non teguntur nisi pudendae corporis partes, sic et latinus aut ipsum graecum poneret, quia et ipso iam consuetudo utitur pro latino, uel sicut quidam \'sueeinetoria\' uel sicut alii melius \'campestria\' nominarunt. ex illo quippe hoc nomen est, quod pudenda iuuenes tege
Abbreviated transcription (Latin):
dum oportet non contra clĩ grãm dic̾etis. ñ consensũ
p̃uaricatorib ad hib̾etis: s ur̃m sensum corrigeretis.
Hinc autem quãtum potuimꝰ. & quãtum sufficere ui¬
sum ÷ suꝑiꝰ disputauimꝰ. Dicimusitiouit has
que nunc agunt᷑ in orbe terrarũ adõ nuptias insti¬
tutas. nec reõs ẽẽ coniuges s fornicatores & adult̾os
condennandos. hoc u̾um. ẽ. & catholicum. s quoduoᷤᷤ
hinc uultis efficere ut de cõmixtione mascłi & femi-¬
ne nichil peccatinascent es trahant. qd̵ lauachro re-¬
generationis expiet᷑ : hoc falsum. ẽ. & hereticũ.
Motu m ineuit genitaliũ. id. ẽ. ipsam uirilitatem
sine qua ñ pot̾ ẽẽ cõmixtio a dõdm̃s institutã. Ad ħ
respondemꝰ. Motum genitaliũ & ut u̾bo eiꝰutar ui¬
rilitatem sine ꝗͣ non pot̃ ẽẽ cõmixtio. d̃s sic instituit
ut nichil haberet pudencdum. Nonenim fas fuit

Expanded text:
dum oportet non contra dei gratiam diceretis, non consensum dum oportet non contra dei gratiam diceretis, non consensum praeuaricatoribus adhiberetis, sed uestrum sensum corrigeretis. hinc autem quantum potuimus et quantum sufficere uisum est superius disputauimus. Dicimus, inquit, has, quae nunc aguntur in orbe terrarum, a deo nuptias institutas nec reos esse coniuges, sed fornicatores et adulteros condemnandos. hoc uerum est et catholicum; sed quod uos hinc uultis efficere, ut de commixtione maseuli et feminae nihil peccati nascentes trahant, quod lauacro regenerationis expietur, hoc falsum est et hereticum. Malum, inquit, genitalium, id est ipsam uirilitatem, sine qua non potest esse commixtio, a deo dicimus institutam. ad hoc respondemus motum genitalium et, ut uerbo eius utar, uirilitatem, sine qua non potest esse commixtio, deus sic instituit, ut nihil haberet pudendum. non enim fas fuit
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Nullris aũt in eccła reste poss or dinari minist̃
crimine. ẽ : aut si dixiss:. Nullũ peccatũ hñtes ubi ait.
nullũ crimen hñtes. Muiti quippe baptizati fideles
sunt sine cͥmine. sine pecc̃o aũt in hacuita neminem
dixerim. Quarita libet pelagiani quia ħ dm̃s adu̾sũ
nos inflentur &e dirũpantur insania. ñ quia peccati
aliquid remanet qd̵ in baptismate ñ remittat᷑. s quia¬
a nobis in huiꝰ uitȩ infirmitate manentib cotidie fie¬
sumptio sp̃s. Iam de cet̾o itaq uideamꝰ quẽ admodũ
post ea quam nobis calũpniose putauit obicienda q̃
credimꝰ. & fingenda quȩ noncredimꝰ. suam ipse uel
disputamꝰ. & idõ uolumus p̃uaricatorib adhibere cõ¬
sensum. qtua nos dicimus lib̾um arbitriũ in omĩb
ẽe naturalit᷑. nec adȩ peccato ꝑire potuisse. qd omĩum
scripturarum auctoritate firmat᷑. Hȩc si quẽ admo-¬

Expanded text:
oubis. nullus autem in ecclesia recte posset ordinari ministeroubis. nullus autem in ecclesia recte posset ordinari ministercrimine est, aut si dixisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliquid remanet, quod in baptismate non remittatur, sed quia nobis in huius uitae infirmitate manentibus cotidie fiesumptio spiritus. Iam de cetero itaque uideamus, quemadmodum, posteaquam nobis calumniose putauit obicienda quae credimus et fingenda quae non credimus, suam ipse uel disputamus et ideo nolumus praeuaricatoribus adhibere consensum, quia nos dicimus liberum arbitrium in omnibus esse naturaliter necAdae peccato perire potuisse, quod omnium scripturarum auctoritate firmatur. haec si quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
gitando. Aquib omĩb quis etiã fideliũ głabit᷑. castũ se
hr̃e cor. aut quis głabitur mundũ se ẽẽ ã pecc̃o. Illud sa
ne quod in orõne sequit᷑ ꝓpt̾ ipsam dicit᷑. ne nos inferas
in temptationẽ. s lib̾a nos a malo. Unusquisq enĩsic̃
scriptum . ẽ. temptat᷑ a concupiscenciasua abstrastꝰ et
illectꝰ. De in concupiscentia cũ c̃ceꝑit: parit peccatum.
Hi om̃s concupiscenciȩ pariꝰ. & ipsiꝰ concupiscencie reaiꝰ an¬
tiquus baptismatis ablutione dimissi st̃. Et quicquid
irunc parit ista concupiscencia si non sint illi partus
qͥ ñ solũ pecc̃a. uerũ &ẽ crimina ñ cupant᷑ pacto illo co¬
tidiane orõnis uͥ dicimꝰ. dimute sicut dĩmittimꝰ. et
elemosinarum sinceritate munclant᷑. Neq enim qͥsq
sic decipit ut dicat ad baptizatos dominicũ illud ñ ꝑti¬
ne p̃ceptum. dimittite & dimtitet᷑ uobis. date & dabitur¬

Expanded text:
gitando. a quibus omnibus quis etiam fidelium gloriabitur castum se gitando. a quibus omnibus quis etiam fidelium gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccne quod in oratione sequitur, propter ipsam dicitur, Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo . Unusquisque enim, sicut scriptum est, tentatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus; dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. Hi omnes concupiscentiae partus et ipsius concupiscentiae reatus antiquus baptismatis ablutione dimissi sunt; et quidquid nunc parit ista concupiscentia, si non sint illi partus, qui non solum peccata., uerum etiam crimina nuncupantur, pacto illo cotidianae orationis, ubi dicimus: dimitte sicut dimittimus, et elemosynarum sinceritate mundantur. neque enim quisque sic desipit, ut dicat ad baptizatos dominicum illud non pertinere praeceptum: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
si non remittant᷑. & ista ipsa carnis concupiscencia ĩ
baptismo sic dimittit᷑. quãtis tracta sit anascentib¬
ut nichil noceat renascentib ex qͥb tam̃ filios si carna¬
lit̾ gununt. rursus trahit᷑. rursq ÷ nocitura nascen¬
tib nͥ eãdẽ forma renascentib remittat᷑. & insit nicħ
ob fut᷑a uite future. qm̃ reatꝰ eius gn̾atiõe tractꝰ. rege¬
neratõe dimissꝰ ÷. Ꝙ idõ iam ñ sit peccatũ s hoc uocetur.
siue qd peccato facta sit. siue qd peccandi delestatiõe
moueat᷑. et si ei uincente delestatione iusticie ñ con¬
sentiatur. Nec ꝓpt̾ ipsam cuiꝰ iam reatꝰ lauacro rege¬
nerationis assũmptꝰ ÷ dicunt in orõne baptizati. di
cũ abeo quod libet uincitur quod placet. Siuecum per
ignorantiã malũ qͣsi bonũ placet. Fiunt aũt siue oꝑã¬
do. siue loquenclo. siie qd̃ facilluũ atq celerrimũ. ẽ. co¬

Expanded text:
si non remittantur. Et ista ipsa carnis concupiscentia in si non remittantur. Et ista ipsa carnis concupiscentia in Baptismo sic dimittitur, ut quamvis tracta sit a nascentibus, nihil noceat renascentibus. Ex quibus tamen, si filios carnaliter gignunt, rursus trahitur; rursusque est nocitura nascentibus, nisi eadem forma renascentibus remittatur, et insit nihil obfutura vitae futurae, quoniam reatus ejus gneratione dimissus est, et ideo iam non sit peccatum, sed hoc uocetur, siue quod peccato facta sit siue quod peccandi delectatione moueatur, etsi ei uincente delectatione iustitiae non consentiatur. nec propter ipsam, cuius iam reatus lauacro regenerationis absumptus est, dicunt in oratione baptizati: dimcum ab eo quodlibet uincitur quod placet, siue cum per ignorantiam malum quasi bonum placet. fiunt autem siue operando siue loquendo siue, quod facillimum atque celerrimum est, co