comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sulgeo. Qd̃ ili arduũ. Qd ue difficile ẽ: Non ima ua semꝑ nͦ tora
adẽ inturrit. Modo nr̃as in nos manꝰ aduocat. Modo suis c̃tenta
lrib. inuenit ꝑicła sine auctore. Nullũ cẽpus exceptũ ẽ. in ipsis uo¬
iuptatib: cansȩ doloris oruiit᷑. bellũ in media pace consurgit. Et
iurilia securitatis in mecũ tͣnseunt. Ex amico ininicꝰ. hosfis ex sotio.
nsubitas tempestates ẏb̾ns ꝙͥ maiores: agit᷑ estiua tnqͥllitas. sine hos¬
te patimͣ hostilia. & cladis causas si alia deficiunt. iminia sibi feli¬
atas intenit. Inuadit temꝑatissimos morb. ualidissimos pthisis. ĩno¬
centissimos pena. secrecissimos tumultꝰ. eligit aliqͥd noui casus. ꝑ qd̵
uelut oblitis uͥres suas ingeret. Quicqͥd longa series multis laborib¬
d multa dm̃ indulgentia strux̃: id unꝰ dies spargit ac dissipat. Longã

Expanded text:
fulget ? Quid illi arduum quidve difficile est ? Non una via semper, ne tota fulget ? Quid illi arduum quidve difficile est ? Non una via semper, ne tota quidem incurrit, modo nostras in nos manus advocat, modo suis contenta viribus invenit pericula sine auctore. Nullum tempus exceptum est; in ipsis voluptatibus causae doloris oriuntur. Bellum in media pace consurgit et auxilia securitatis in metum transeunt; ex amico inimicus, hostis ex socio. In subitas tempestates hibernisque maiores agitur aestiva tranquillitas. Sine hoste patimur hostilia, et cladis causas, si alia deficiunt, nimia sibi felicitas invenit. Invadit temperantissimos morbus, validissimos phthisis, innocentissimos poena, secretissimos tumultus. Eligit aliquid novi casus, per quod velut oblitis vires suas ingerat. Quidquid longa series multis laboribus, multa deum indulgentia struxit, id unus dies spargit ac dissipat. Longam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ ne hello qͥdem timeri potẽ. actidit. Qs hoc credat ubiq armi
quiescentib cũ toto orbe t̾rarũ diffusa securitas sit. lugdunũ qd as¬
tendebat᷑ ingallia qͦrit᷑. Omnib fortuna qͦs publice aiflixit. qd pa¬
suri erant tim̃e ꝑmisit. Nulla res magna ñ aliqd̃ habuit rume
sue spatiũ. In hac una nox int̾fuit. ñ int̾ urbẽ maximã ⁊ nllam.
Demq dutiꝰ illã tͥ ꝑisse. qͣm ꝑit narro. Nẽc oĩo lib̾alis nr̃i affectũ in¬
cdinandii adu̾sus sua firmũ. &erectũ: nec sine tausa concꝰsus ẽ. In¬
expectata plus aggͣuant. nouitas adicit calamitatib pondꝰ. nec qͥs¬
qͣm mortaliũ ñ magis qd̃ etiã miratꝰ ⁊ doluit. Ideo nicħ nob̃ inꝓ¬
uisũ eẽ. debet. In oĩa p̾mittendꝰ animꝰ. cogitandũq. ñ quicqͥd
solet. s qͥcqͥd pot̃ fieri. Qd enĩ est qd̃ ñ fortuna cũ uoluit ex floreu¬

Expanded text:
quantum ne bello quidem timeri potest accidit. Quis hoc credat ? Ubique annis quantum ne bello quidem timeri potest accidit. Quis hoc credat ? Ubique annis quiescentibus, cum toto orbe terrarum diffusa securitas sit, Lugudunum, quod ostendebatur in Gallia, quaeritur. Omnibus fortuna, quos publice adflixit, quod passuri erant, timere permisit. Nulla res magna non aliquod habuit ruinae suae spatium; in hac una nox interfuit inter urbem maximam et nullam. Denique diutius illam tibi perisse quam perit narro. Haec omnia Liberalis nostri adfectum inclinant adversus sua firmum et erectum. Nec sine causa concussus est; inexpectata plus adgravant; novitas adicit calamitatibus pondus, nec quisquam mortalium non magis quod etiam miratus est, doluit. Ideo nihil nobis inprovisum esse debet. In omnia praemittendus animus cogitandumque non quidquid solet, sed quicq
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾alis nr̃ ñc̃ tristis ẽ. Nuntiato intendio qͦ lugdunensis
tolonia exusta ẽ. Mouere hic casuᷤᷤ. quẽlibet possec. ne dũ hominẽ pa¬
trie sue amantissimũ. Que res efficit ut firmitatẽ animi sui q̃rat.
qͣm uideł. ad ea qͣ timeri posse putabit exercuit. Hoc uͦ tã inopina¬
tũ malũ & pene in auditũ ñ miror si sine metu fuit. cũ ẽẽt. sine
exemplo. Multas enĩ ciuitates incendiũ uexauit: nullã abstulit.
Nam etiã ubi hostili manu iniecta ignis inmissus ẽ multis locis deni¬
cit. & qͣmuis in de excitet᷑. rdo tñ sic cunta de pascit᷑. ut nicħ ferro r¬
linqͣt. Terrarũ quoq iux uinꝗͣ tam gͣuis & ꝑnitiosus fuit motꝰ. int
tota oppida euert̾ẽt. Numꝗͣ deniq tam infestũ ulli exarsit incen¬
diũ. ut nicħ alt̾i suꝑẽẽt intendio. Lot pulcherrima oꝑa qͦ singła
in lustrare urbes singłas possent. una nox strauit. Q in tanta par

Expanded text:
iberalis noster nunc tristis est nuntiato incendio, quo Lugdunensis iberalis noster nunc tristis est nuntiato incendio, quo Lugdunensis colonia exusta est. Movere hic casus quemlibet posset, nedum hominem patriae suae amantissimum. Quae res effecit, ut firmitatem animi sui quaerat, quam videlicet ad ea, quae timeri posse putabat, exercuit. Hoc vero tam inopinatum malum et paene inauditum non miror si sine metu fuit, cum esset sine exemplo. Multas enim civitates incendium vexavit, nullam abstulit. Nam etiam ubi hostili manu in tecta ignis inmissus est, multis locis deficit, et quamvis subinde excitetur, raro tamen sic cuncta depascitur, ut nihil ferro relinquat. Terrarum quoque vix umquam tam gravis et perniciosus fuit motus, ut tota oppida everteret. Numquam denique tam infestum ulli exarsit incendium, ut nihil alteri superesset incendio. Tot pulcherrima opera, quae singula inlustrare urbes singulas possent, una nox stravit, et in tanta pace
Abbreviated transcription (Latin):
iiros. & ut ita dicã adiis recentes. Neq enĩ dubiũ ẽ. qͥn meliora
mundꝰ ñ dũ effectꝰ eddid̾it. Quẽadmodũ autẽ in omnib indo¬
les forcior fuerit. & ad labores paratior : ita ñ erant ingenia oĩ¬
b consũmata. Non enĩ dat natura uͥtutẽ. Ars ÷ bonũ fieri.
parcebantq add huc etiã multis aĩalib. tm̃ aberat. ut homo hominẽ ñ
iratꝰ ñ timens. tĩnspestaturꝰ occidet. ñ dũ uestis illis erat picta . ñ dũ tere
Multũ aut̃ int̾ ẽ. utrũ pettare aliqͥs nolit an nestiat. Deerat illis iusticia
deerat prudentia. deerat temꝑantia an fortitudo. Oĩb his uͥtutib ha¬
bebat similia. qͦͥdam rudis uita. Uirtus ñ contingit aĩo. nisi instituto ⁊
edocto. & ad siũisĩ assidua. ex̾citatione ꝑdcicto. Ad hoc qͥdẽ. s sine hoc
nascim᷑. Et in optimis qͦ anteqͣ erudias. Uirtutis mat̾ia. ñ uirtꝰ ẽ. U¬

Expanded text:
viros et, ut ita dicam, a dis recentes. Neque enim dubium est, quin meliora viros et, ut ita dicam, a dis recentes. Neque enim dubium est, quin meliora mundus nondum effetus ediderit. Quemadmodum autem omnibus indoles fortior fuit et ad labores paratior, ita non erant ingenia omnibus consummata. Non enim dat natura virtutem; ars est bonum fieri.parcebantque adhuc etiam mutis animalibus; tantum aberat ut homo hominem non iratus, non timens, tantum spectaturus occideret. Nondum vestis illis erat picta, nondum texebaMultum autem interest, utrum peccare aliquis nolit an nesciat. Deerat illis iustitia, deerat prudentia, deerat temperantia ac fortitudo. Omnibus his virtutibus habebat similia quaedam rudis vita; virtus non contingit animo nisi instituto et edocto et ad summum adsidua exercitatione perducto. Ad hoc quidem, sed sine hoc nascimur et in optimis quoque, antequam erudias, virtutis materia, non virtus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cherrime domꝰ. Libebat intueri signa ex media celi parte uer¬
gentia. rursus exoctulto alia surgentia. Qd in iuiuaret uagari
int̾ tã late. sparsa miracła: at uos ad omnẽ tectoꝵ pauetis so¬
nũ. ⁊ int̾ picturas ur̃as siqͥd increpuit fugitis atroniti. N habe¬
bant domꝰ instar urbiũ. Sp̃s ac liber int aꝑta flatꝰ & leuis
umbra rupis aut arboris & ꝑ lucidi fontes riui: qͦ ñ oꝑe nͦ fistu¬
la. nec ullo coacto itiñe absole facti. s sponte currentes. & pͣta
sine arce formosa. Int̾ hec agreste domiciliũ rustica politũ ma¬
ni. Hec erat scd̃m naturã domꝰ inqua libebat habitare. uͨͦ ipsã
nec ꝓ ipsa tim̃itẽ. Nc̃ magna pars nr̃i metꝰ: certa st̃. S qͣmuis
egregia illis uita fuerit & carens fraude : ñ fuere sapientes. Qͣnͣdo
hoc iã moꝑe maximo nom̃ ẽ. Non tam̃ negauerĩ fuisse alti sp̃s

Expanded text:
cherrimae domus. Libebat intueri signa ex media caeli parte vercherrimae domus. Libebat intueri signa ex media caeli parte vergentia, rursus ex occulto alia surgentia. Quidni iuvaret vagari inter tam late sparsa miracula ? At vos ad omnem tectorum pavetis sonum et inter picturas vestras, si quid increpuit, fugitis adtoniti. Non habebant domos instar urbium. Spiritus ac liber inter aperta perflatus et levis umbra rupis aut arboris et perlucidi fontes rivique non opere nec fistula nec ullo coacto itinere obsolefacti, sed sponte currentes et prata sine arte formosa, inter haec agreste domicilium rustica politum manu. Haec erat secundum naturam domus, in qua libebat habitare nec ipsam nec pro ipsa timentem; nunc magna pars nostri metus tecta sunt. Sed quamvis egregia illis vita fuerit et carens fraude, non fuere sapientes, quando hoc iam in opere maximo nomen est. Non tamen negaverim fuisse alti spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
diripentiũ larga. Quicqͥd natura ꝓtulerat: idñ minꝰ inuenisse ꝗͣ
iuentũ monstrare alt̾i uoluptas erat. Nicħ ulli aut suꝑ ẽẽ. pot̾at
aut deẽẽ. inter concordes diuidebat᷑. Nondũ ualentior imposuerat
infirmiori manũ. ñ dũ auarus abscondendo qd sibi iaceret: aliũ
necessariis qͦ excluserat. Par erat alt̾ius ac sui cura. Arma cessabat.
incruenteq humano sangͥne manꝰ : odiũ oẽ inferas u̾tert̃. illi qͦs
aliqͦd nemꝰ densũ a sole tex̃at. qͥ adu̾sus senitiã hiemis aut ymb̃s
uili receptacło titi sub fronde iuuebant placidas tͣnsigebant sine
suspirio noctes. Sollicitudo nos in nr̃a p᷑pura u̾sat. & acerrimis
exticat stimulis. At qͣm mollẽ sõpnũ illis dura tellus dabat. Non
impendebant. celata laquearia. s in aꝑto iacentes sid̾a suꝑ labe¬
bant᷑. & in signe spectatłm noctiũ mundꝰ inp̃ceps agebat᷑. Silen

Expanded text:
diripientium larga. Quidquid natura protulerat, id non minus invenisse quam diripientium larga. Quidquid natura protulerat, id non minus invenisse quam inventum monstrare alteri voluptas erat. Nec ulli aut superesse poterat aut deesse; inter concordes dividebatur. Nondum valentior inposuerat infirmiori manum, nondum avarus abscondendo quod sibi iaceret, alium necessariis quoque excluserat; par erat alterius ac sui cura. Arma cessabant incruentaeque humano sanguine manus odium omne in feras verterant. Illi quos aliquod nemus densum a sole protexerat, qui adversus saevitiam hiemis aut imbris vili receptaculo tuti sub fronde vivebant, placidas transigebant sine suspirio noctis. Sollicitudo nos in nostra purpura versat et acerrimis excitat stimulis; at quam mollem somnum illis dura tellus dabat! Non inpendebant caelata laquearia, sed in aperto iacentes sidera superlabebantur et insigne spectaculum noctium mundus in praeceps agebatur silent
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare quidẽ aut partiri lunite campũ fas eint. In mediũ qͤre¬
b̾ant ipsaq tellus oĩa libius nullo poscente ferebat. Qͥd homi¬
nũ illo gn̾e feliciꝰ : Incõmune rerũ natura fruebant᷑. suffine¬
bat illa ut parens intutela oĩum. Hec erat publicarũ opũ se¬
cura possessio. Qd ni ego illud locupletissimũ mortaliũ genꝰ. inqͥͦ
cia. & dũ seduc̃ẽ aliqͥd cupit atq insuũ ũtere: oĩa fecit aliena.
Etinangustũ ex inm̃iso & inm̃sa radasta auaricia pauꝑtatẽ iutu¬
lit ⁊ multa concupiscendo: oĩa amisit. Licet itaq nc̃ coueͣrere¬
cris uł inuiria: licet in ꝓuintiarũ spatiũ rura dilatet & possessio¬
nẽ uocet ꝑ suam longã ꝑ egͥnationẽ: nulla nos finiũ ꝓpagatio eo
reducet unde discessimꝰ. Cũ oĩa fecerimꝰ: multũ habebimꝰ. uiũsũ
habebamꝰ. Terra ipsa fercilior erat in laborata ⁊ inusus popłoꝵ ñ

Expanded text:
signare quidem aut partiri limite campum Fas erat; in medium quaeresignare quidem aut partiri limite campum Fas erat; in medium quaerebant, ipsaque tellus Omnia liberius nullo poscente ferebat. Quid hominum illo genere felicius ? In commune rerum natura fruebantur; sufficiebat illa ut parens ita tutela omnium, haec erat publicarum opum secura possessio. Quidni ego illud locupletissimum mortalium genus dixeritia et, dum seducere aliquid cupit atque in suum vertere, omnia fecit aliena et in angustum se ex inmenso redegit. Avaritia paupertatem intulit et multa concupiscendo omnia amisit. Licet itaque nunc conetur relens vel iniuria, licet in provinciarum spatium rura dilatet et possessionem vocet per sua longam peregrinationem, nulla nos finium propagatio eo reducet unde discessimus. Cum omnia fecerimus, multum habebimus; universum habebamus. Terra ipsa fertilior erat inlaborata et in usus populorum non
Abbreviated transcription (Latin):
se habet in potestate. Non de ea philosophia loqͦr. que uuẽ extra
patͥam posuit. extͣ mundũ deosq uͥtutẽ donauit uoluptati. ded
illa qͦ nullũ bonũ putat nͥ qđ honestũ ẽ. quȩ nec hoĩs nec fortune
munerib deleri potẽ. Cuiꝰ hoc p̃ciũ ẽ. nĩ posse p̃cio capi. Hant pbi¬
losophiam fuisse illo rudi scło. qͦ adhuc artificia deerant. & ipso
usu discebant utilia. ñ credo sic̃ aut fortunata t̾ꝑa cũ in medio ia¬
cerent beneficia nat᷑e ꝓmiscue utenda anteqͣm auaritia. atq lux¬
uria dissotiau̾e mortales. & ad rapinã ex c̃sortio discurr̾e. Nerant
illi sapientes uiri. et̃ si faciebant facienda sapientib. Statuqͥdem
gñis humani ñ aliũ quisqͣm suspex̾it magis. Nec sicui ꝑmittat d̾s
t̾rena formare. & dare gentib mores: Alud ꝓbau̾it qͣmqd̃ apud
illos fuisse memorat᷑. Apud qͦs nulli subigebant arua coloni. Ne

Expanded text:
se habet in potestate. Non de ea philosophia loquor, quae civem extra se habet in potestate. Non de ea philosophia loquor, quae civem extra patriam posuit, extra mundum deos, quae virtutem donavit voluptati, sed de illa, quae nullum bonum putat nisi quod honestum est, quae nec hominis nec fortunae muneribus deleniri potest, cuius hoc pretium est, non posse pretio capi. Hanc philosophiam fuisse illo rudi saeculo, quo adhuc artificia deerant et ipso usu discebantur utilia, non credo. Secutast fortunata tempora,cum in medio iacerent beneficia naturae promiscue utenda, antequam avaritia atque luxuria dissociavere mortales et ad rapinam ex consortio discurrere. Non erant illi sapientes viri, etiam si faciebant facienda sapientibus. Statum quidem generis humani non alium quisquam suspexerit magis, nec si cui permittat deus terrena formare et dare gentibus mores, aliud probaverit quam quod apud illos fuisse memoratur, apud quos Nulli subigebant arva coloni, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ ebur molliret᷑. quẽ adinodũ decoctꝰ calculus insmaragdũ
c̃uerteret᷑. qͣ hodieq coctura inuenti lapides ocitiles colorant᷑: ista
sapiens licet inueñit ñ qua sapiens erat inuenit. Multa enĩ fac̃ gͦ
ab imprudentissimis aut ȩque fieri iudimꝰ aut ꝑitius aut exercita¬
tiꝰ. Qd sapiens inuestigau̾it. Qd inlucẽ ꝓtraxerit qͤris: Primũ ue¬
ram uat᷑am qͣm ñ ut cet̾a aĩalia ocłis secutꝰ ẽ. tardis ad diuina. De¬
inde uitȩ legẽ qͣm ad uniu̾̃sa direx̃. nec nosse tm̃ sed seqͥ deos do¬
cuit. Et accidentia ñ alit̾ excipe qͣm imꝑata. Uetuit parere api¬
nionib fatsis. & qͣnti qͥdq eẽt. uera estimatione ꝑpendit. Damp¬
nauit mixtas penitentiȩ uoluptates. & bona semꝑ placit᷑a laudauit.
& palã fec̃ felicissimũ eẽ. cui felicitate ñ opꝰ ẽ. potentissimũ ẽe. qͥ

Expanded text:
admodum ebur molliretur, quemadmodum decoctus calculus in zmaragdum admodum ebur molliretur, quemadmodum decoctus calculus in zmaragdum converteretur, qua hodieque coctum inventi lapides in hoc utiles colorantur. Ista sapiens licet invenerit, non qua sapiens erat, invenit; multa enim facit, quae ab inprudentissimis aut aeque fieri videmus aut peritius atque exercitatius. Quid sapiens investigaverit, quid in lucem protraxerit, quaeris ? Primum verum naturamque, quam non ut cetera animalia oculis secutus est tardis ad divina. Deinde vitae legem, quam ad universa derexit, nec nosse tantum sed sequi deos docuit et accidentia non aliter excipere quam imperata. Vetuit parere opinionibus falsis et quanti quidque esset, vera aestimatione perpendit. Damnavit mixtas paenitentia voluptates et bona semper placitum laudavit et palam fecit felicissimum esse cui felicitate non opus est, potentissimum esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
tat dignũ ꝑpetuo usu iudĩcaturꝰ. ponenda ñ sum̃et. Anacharsis
inqͥt inuenit rotã figuli tuiꝰ circuitu uasa formart᷑. Dem̃ qr apud
homerũ inuenit᷑ figuli rota: malt̃ uidĩ uersus falsos ẽẽ. qͣm fabulã.
nec anacharsim auctorẽ huiꝰ rei fuisse contendo. Et si fuit: sapiens
qͥdẽ hoc inuenit. s ñ tanqͣm sapiens. sic̃ multa sapientes faciunt. qͣ
hoi̾es st̃. ñ qua sapientes. Puta uolocissimũ ẽẽ. sapientẽ. cursu
om̃s ante ibit. qͣ uelox ẽ. ñ qua sapieus. Cuꝑem possidonio aliqͣm
uitariũ ostende. qͥ sp̃u uitrũ in habitus plurnnos format. qͥ uix
diligentia manu effing̃ent᷑. Hec inuenta st̃ pꝰ qͣm sapientẽ in¬
curuat᷑a paulatĩ inclinatoꝵ. medio saxo alligaret᷑. Hoc dicã fal¬
sum ẽe. Necẽe eñ ante demotͥtum & pontes & portas fuisse. qͣrũ fe¬
re sũma cͦuant᷑: excidit porro uob̃ eundẽ democͥtũ inuenisse qͦm¬

Expanded text:
erat dignum perpetuo usu iudicaturus. Ponenda non sumeret. " Anacharsis," erat dignum perpetuo usu iudicaturus. Ponenda non sumeret. " Anacharsis," inquit, "invenit rotam figuli, cuius circuitu vasa formantur." Deinde quia apud Homerum invenitur figuli rota, malunt videri versus falsos esse quam fabulam. Ego nec Anacharsim auctorem huius rei fuisse contendo et, si fuit, sapiens quidem hoc invenit, sed non tamquam sapiens, sicut multa sapientes faciunt, qua homines sunt, non qua sapientes. Puta velocissimum esse sapientem; cursu omnes anteibit, qua velox est, non qua sapiens. Cuperem Posidonio aliquem vitrearium ostendere, qui spiritu vitrum in habitus plurimos format, qui vix diligenti manu effingerentur. Haec inventa sunt, postquam sapientiam incurvatura paulatim inclinatorum medio saxo alligaretur." Hoc dicam false; necesse est enim ante Democritum et pontes et portas fuisse, quarum fere summa curvantur. Excidit porro vobis eundem Democritum invenisse, quem
Abbreviated transcription (Latin):
in scd̾am noͣminũ formã: aĩe ꝑpetue uͥ consistant. qͥd agant. qͥd pos¬
sint. qͥd ueluit. Hec eiꝰ initiam̃ta st̃. ꝑ que ñ municipale sacrũ. s in¬
gens deoꝵ oĩm templũ mundꝰ ipse reserat᷑. Cuiꝰ uera simulacra
uerasq facies cernendis mentib ꝓtulit. Nã ad spectacła tã magna
hab̾es uisus ẽ. Ad initia deĩ rerũ redit. et̾namq rõnem toti inditã
& ĩ oĩi seminũ singła ꝓͥe figurautẽ. Lũ de aĩo cepit inqͥrere unde
ẽẽt. ubi qͣm dui. inqͦt menbra duisus. De iñ acorꝑalib se. adincor¬
poralia tͣnstulit. ueritatẽq & argum̃ta eiꝰ excussit. Posthec qͣmadino¬
dũ decernerent᷑ uitȩ aut uotis ambigua in utraq eiũ falsa ueris in¬
muixta st̃. Non abduxit inꝗͣ se ut possidonio uidet᷑ abistis artib sa¬
piens. s ad illaᷤᷤ oĩo ñ uenit. Nich enĩ dignũ inuentu iudicass qd ñ

Expanded text:
mae perpetuatae, ubi consistunt, quid agant, quid posmae perpetuatae, ubi consistunt, quid agant, quid possint, quid velint. Haec eius initiamenta sunt, per quae non municipale sacrum, sed ingens deorum omnium templum, mundus ipse reseratur, cuius vera simulacra verasque facies cernendas mentibus protulit. Nam ad spectacula tam magna hebes visus est. Ad initia deinde rerum redit aeternamque rationem toti inditam et vim omnium seminum singula proprie figurantem. Tum de animo coepit inquirere, unde esset, ubi, quamdiu, in quot membra divisus Deinde a corporibus se ad incorporalia transtulit veritatemque et argumenta eius excussit, post haec quemadmodum discernerentur vitae aut vocis ambigua, in utraque enim falsa veris inmixta sunt. Non abduxit, inquam, se, ut Posidonio videtur, ab istis artibus sapiens, sed ad illas omnino non venit. Nihil enim dignum inventu iudicasset, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Uilissimoꝵ mantipioꝵ ista cõm̃ta st̃: sapientia alciꝰ sedet. Nec manus
edotet. aĩoꝵ magistia ẽ. Uis scire qͥd illa eruerit. Quid effec̾it: Non
dedecoros corꝑis motꝰ nec uarios ꝑtubã at tibiã cantꝰ. quib exceptꝰ sp̃c
aut in exitu aut intͣnsitu formatꝰ inuocẽ. ñ arma. nec muros. nͨ bella.
utilia molit᷑. Pasci fauet. E genꝰ humanũ ad concordiã uocat. Non ÷ in¬
qͣm instrum̃toꝵ adusus necessarios opifex. Qd illi tã paruula adsig¬
nas: artificẽ ides uite. Alias qͥdem artes sub dominio ht̃. Nã qr płr
ducit. illo uias aꝑit. Quȩ suit mala qͦ uideant᷑ ostendit. uanitatẽ exuit
m̃itib. dat magnitudinẽ solidã. inflatã uͦ & exinani spetiosã repͥmit.
lec ignorari sinit int̾ magna qͥd int̾ sit & tumida. Totiꝰ nature notitiã
.ac suȩ tradit. Qͥd sint dũ. qͣlesq declarait. qͥ inferi. qͥd lares ⁊ genũ. qͥd

Expanded text:
Vilissimorum mancipiorum ista commenta sunt; sapientia altius sedet nec manus Vilissimorum mancipiorum ista commenta sunt; sapientia altius sedet nec manus edocet, animorum magistra est. Vis scire, quid illa eruerit, quid effecerit ? Non decores corporis motus nec varios per tubam ac tibiam cantus, quibus exceptus spiritus aut in exitu aut in transitu formatur in vocem. Non arma nec muros nec bello utilia molitur, paci favet et genus humanum ad concordiam vocat. Non est, inquam, instrumentorum ad usus necessarios opifex. Quid illi tam parvola adsignas ? Artificem vides vitae. Alias quidem artes sub dominio habet. Nam cui vducit, illo vias aperit. Quae sint mala, quae videantur ostendit, vanitatem exuit mentibus, dat magnitudinem solidam, inflatam vero et ex inani speciosam reprimit, nec ignorari sinit inter magna quid intersit et tumida, totius naturae notitiam ac suae tradit. Quid sint di qualesque declarat, quid inferi, quid lares et genii,
Abbreviated transcription (Latin):
me hercłes qͣm nauigia qͥb amnes. qͥbq maria tͣnsimꝰ. aptatis ad
accipiendũ uentoꝵ impetũ uelis ⁊ additis at̾go gub̃natłis. qͦ huc
atq illuc cursũ nauigũ torqͤaut: exemplũ apistib tractũ ẽ. qͥ cau
inqͥt hec sapiens qͥdem inuenit. S minora qͣm ut ipse tractaret
sordidiorib ministris dedit. Inmo ñ aliis excogitata ista st̃. ꝗͣ qͥb
hodieq curant᷑. Quedã nr̃a demũ ꝓdidisse memoria stimꝰ. Ut spe¬
cularioꝵ usũ ꝑlucente testa clarũ tͣmittentiũ lum̃. ut suspensu¬
ras balneoꝵ. & imp̃ssos parietib tubos ꝑ qͦs cͥcũfund̃et᷑ calor qui
ima simulet sũma fou̾et eqͣliter. Qͥd loqͣr marmorea qͥb tẽpla.
quib domiꝰ fulgent: Qd lapideas moles in rotundũ ac leue forma¬
tas quib portitus & capatia popłoꝵ tecta suscipimꝰ. qͥd uerboꝵ no¬
tas qͥb qͣmius citata excipit᷑ or̃o. & celitatem linguȩ manꝰ sequit᷑.¬

Expanded text:
maria transimus aptatis ad excipiendum ventorum impetum velis et additis a tergo gubernaculis, quae huc atque illuc cursum navigii torqueant Exemplum a piscibus tractum est, qui caud " Omnia," inquit, "haec sapiens quidem invenit; sed minora quam ut ipse tractaret, sordidioribus ministris dedit." Immo non aliis excogitata ista sunt quam quibus hodieque curantur. Quaedam nostra demum prodisse memoria scimus, ut speculariorum usum perlucente testa clarum transmittentium lumen, ut suspensuras balneorum et inpressos parietibus tubos, per quos circumfunderetur calor, qui ima simul ac summa foveret aequaliter. Quid loquar marmora, quibus templa, quibus domus fulgent ? Quid lapideas moles in rotundum ac leve formatas, quibus porticus et capacia populorum tecta suscipimus ? Quid verborum notas, quibus quamvis citata excipitur oratio et celeritatem linguae manus sequit
Abbreviated transcription (Latin):
gͣnutia.⁊ oꝑa leui parabilia. Modꝰ enĩ omniũ ꝓut necessitas erat. Nos
ita p̾ciosa. nos misera. nos magnis multisq conqͥrenda aitib fecinꝰ.
suffic̃ ad id natura qd̾ poscit. Anatura luritria desciuit. qͦ cotidie
se ipsa incitat. & tot scłis crescit & ingenio adiuuat uitia. Primo sr̃¬
uacua cepit cõpesc̃e. iñ c̃traria. Nouissime corꝑi animũ ad dix̃. ⁊¬

Expanded text:
t opera levi parabilia. Modus enim omnium prout necessitas erat; nos ista pretiosa, nos mira, nos magnis multisque conquirenda artibus fecimus. Sufficit ad id natura, quod poscit. A natura luxuria descivit, quae cotidie se ipsa incitat et tot saeculis crescit et ingenio adiuvat vitia. Primo supervacua coepit concupiscere, inde contraria, novissime animum corpori
Abbreviated transcription (Latin):
t̃mni usq ad hostiũ a fontẽ ur̃i st̃. Hoc qͦ parũ ẽ. nisi latis fundis
uris maria cuixistis. tͣnsadriã & eoniũ egeũq ur̃ uillicꝰ regnat.

Expanded text:
termini usque ad ostium a fonte vestri sunt. Hoc quoque parum est, nisi latifundiis termini usque ad ostium a fonte vestri sunt. Hoc quoque parum est, nisi latifundiis vestris maria c
Abbreviated transcription (Latin):
luero fac̾ẽ partiũ partes q̃onũ libet fret. Hec lucili uiroꝵ optune
qͦ mimis legas ñ dec̾reo. dũ modo qͥcqͥd leg̃is ad mores staum refe.¬
ias. Illos cõpesce martentia inte excita. soluta c̃stringe. contumatia
doma. cupiditates tuas publicasq qͣntũ potes nera. Ex istis dicenti
h qusq eadẽs Responde. Ego debebã dic̃e. qͦusq eadẽ peccabitis:
Remeclia ante uultis qͣm uitia desin̾e. Ego uͦ eo magis dicã. & qͥa re¬
cusatis ꝑseuerabo. Lt̃ incipit medicina ꝓficere. uͥ in corꝑe alienato.¬
dolorẽ rastꝰ exp̃sfit. Dicã etiã muitis ꝓfut᷑a. Aliquando aliq̃ ad
uos ñ blanda uox ueniat. ⁊ qͥa uerũ singłi andire ñ uultis. ꝓubli¬
le audite qͥusq fines possessionũ. ꝓpagãbitis : Ager uni dño qui
quidẽ statione c̃ontenti. circũscrib̾e p̃dioꝵ modũ. Illustriũ flu¬
minũ ꝑ pͥuatũ decursus ẽ. & amnes magni magnarũq geitum

Expanded text:
uaestionum liber fiet. Haec, Lucili virorum optime, quo minus legas non deterreo, dummodo quicquid legeris, ad mores statim referas. Illos conpesce, marcentia in te excita, soluta constringe, contumacia doma, cupiditates tuas publicasque quantum potes vexa; et istis dicentibus " quo usque eadem?" responde: "ego debebam dicere 'quo usque eadem peccabitis?'" Remedia ante vultis quam vitia desinere? Ego vero eo magis dicam et, quia recusatis, perseverabo. Tunc incipit medicina proficere, ubi in corpore alicnatouando aliqua ad vos non blanda vox veniat, et quia verum singuli audire non vultis, publice audite. Quo usque fines possessionum propagabitis ? Ager uni domino, qui quidem spatio contenti circumscribere praediorum modum ? Inlustrium fluminum per privatum decursus est et amnes magni magnarumque gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. st̃. ad uirtutẽ uenit᷑ ꝑ ipsam. Coherent inter se philosophia it̾
Philosophe tres partes ẽẽ. dixert̃. & marimm. & plurimi auctores. Morale
falsa subrepant. Cet̾um inuenti fc̃. & qͥ in pauciora philosophiã. ⁊ qͥ
Q dã adiecert̃ his partẽ qͣm oileoNora ilc i N. uocant. ad ministrande
familiaris rei scĩam. Qdam & de gn̾̃ib uite locũ seꝑ auert̃. Nicb̃ aut̃
boꝵ illa nͨ ila parte morali repietur. Epicurei duas partes philosofie
putauert̃ ẽẽ. naturalẽ atq mortalẽ. rõnalẽ remouert̃. Dem̃ ĩpsis re¬
bus cog̾ent᷑. ambigua se cern̾e. falsa subspetie ueri latentia coarguere.
ipsi quoq locũ quẽ de iudicio & regula appellant. alio noĩe rõnalem
induxert̃. s eũ accessionẽ naturalis partis existimant. Cirenaici nat᷑a¬
alit̾ induct̃. In qͥnq enĩ parces moralia diuidunt᷑. ut una sit defug¬
endis & expecendis. alt̾a de effectib. t̾cia de actionib. qͣrta de cau¬

Expanded text:
ipsam; ad virtutem venitur per ipsam; cohaerent inter se philosophia virtusque. Philosophiae tres partes esse dixerunt et maximi et plurimi auctores: moralemfalsa subrepant. Ceterum inventi sunt et qui in pauciora philosophiam et qui Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam. Quidam et de generibus vitae locum separaverunt. Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur. Epicurei duas partes philosophiae putaverunt esse, naturalem atque moralem; rationalem removerunt. Deinde cum ipsis rebus cogerentur ambigua secernere, falsa sub specie veri latentia coarguere, ipsi quoque locum, quem de iudicio et regula appellant, alio nomine rationalem induxerunt, sed eum accessionem esse naturalis partis existimant. Cyrenaici naturaaliter inducunt. In quinque enim partes moralia dividunt, ut una sit de fugiendis et petendis, altera de adfectibus, tertia de actionibus, quarta de cau
Abbreviated transcription (Latin):
na sricharũ pars tergis uulpiũ induit᷑ ac mariũ. que mollia ⁊ inpe¬
netrabilia uestis st̃: Opus : tñ calorẽ solis estiui umbra crassiore ꝓpel¬
lere. Qͥd gͦ ñ uecustas multa addidit loca. que uł iniuria temꝑis uł
a quolibet casu ex cauata in specũ retessert̃: Quid gͦ ñ qͥlibet uirgeã
cratẽ texuert̃ mani. & uili obliniert̃ luto : De iñ destipula aluisq
lis ardores nullũ tegm̃tũ satis repellendis calorib sola ẽ. nisi ipsa ha¬
rens humꝰ: Ñ fuit tã inunica nat᷑a. ut cũ oĩb alĩs aimalib faci¬
le actũ uite daret. Homo solus ñ poss sine tot aitib uuere. Nich̃
boꝵ ab illa nob̾ imꝑatũ ẽ. Nich egre qͤrendũ ut possit uita ꝓdrici.
Ad parata nati sumꝰ. nos oĩa nob̃ difficilia studio fecimꝰ. Tecta tegũtaq¬

Expanded text:
na Scytharum pars tergis vulpium induitur ac murum, quae tactu mollia et inpena Scytharum pars tergis vulpium induitur ac murum, quae tactu mollia et inpenetrabilia ventis sunt? " Opus est tamen calorem solis aestivi umbra crassiore propellere." Quid ergo ? Non vetustas multa dedit loca, quae vel iniuria temporis vel alio quolibet casu excavata in specum recesserunt ? Quid ergo ? Non quilibet virgeam cratera texuerunt manu et vili obliverunt luto, deinde stipula aliisque lis ardores nullum tegimentum satis repellendis caloribus solidum est nisi ipsa arens humus ? Non fuit tam inimica natura, ut, cum omnibus aliis animalibus facilem actum vitae daret, homo solus non posset sine tot artibus vivere. Nihil horum ab illa nobis imperatum est, nihil aegre quaerendum, ut possit vita produci. Ad parata nati sumus; nos omnia nobis difficilia facilium fa
Abbreviated transcription (Latin):
ens fercula iutent᷑: An eũ qͥ & aliis & sibi hoc monstrat qͣm uicħ
nobis natura durũ ac difficile umꝑauit: posse nos habitare sñ mar¬
mono ae fabro. posse nos uestitos eẽ. sine cõmercio seruoꝵ. posse nos
hr̃e usib ur̃is uecessaria: si c̃tenti fuerimꝰ his qͣ t̾ra posiit in lũmde
Qnẽ si audire humanũ gemis uoluerit. tã suꝑuacuũ scies sibi asuns
qͣm miltẽ. Ill i sapientes fuert̃. an certe sapientib sumles quib expe¬
dita eret ntcela corꝑis. SSimplici cura constant necessaria indesicaᷤ
laborat. Non desi dabis arafices. si sequeris naturã. Illa noliit ẽe di¬
tristos. ad qͥciummq nos cogebat: instruxit. Frigus intolerabile Et¬
cnpi mds. Quis gͦ ñ peles ferrũ. Etaioꝵ aialiũ a ftigore sal¬
habundet defencdẽ queunt : Non corticib arboꝵ plereq gentes tegt̃
corꝑa: Non auiũ plumȩ. in usũ uestis conserunt᷑: Non hodieq mag¬

Expanded text:
iens fericula mutentur, an eum, qui et aliis et sibi hoc monstrat, quam nihil iens fericula mutentur, an eum, qui et aliis et sibi hoc monstrat, quam nihil nobis natura durum ac difficile imperaverit, posse nos habitare sine marmorario ac fabro, posse nos vestitos esse sine commercio sericorum, posse nos habere usibus nostris necessaria, si contenti fuerimus iis quae terra posuit in summo ? Quem si audire humanum genus voluerit, tam supervacuum sciet sibi cocum esse quam militem. Illi sapientes fuerunt aut certe sapientibus similes, quibus expedita erat tutela corporis. Simplici cura constant necessaria; in delicias laboratum Non desiderabis artifices; sequere naturam. Illa noluit esse districtos. Ad quNon pelles ferarum et aliorum animalium a frigore saabundeque defendere queunt? Non corticibus arborum pleraeque gentes tegunt corpora ? Non avium plumae in usum vestis conseruntur ? Non hodieque mag
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͥdẽ tã sub talis iͥ questio uidet᷑ qͣm possidonio. utrũ malle m
acuti. ñ magni si elati. ⁊ qͥcqͥd aliud corꝑe incͣuato & aĩo humum
spestante qͣrendũ ẽ: sapiens facilis uictu fuit. Qd ni cũ hoc qͦ scłoeẽ.
ris & dedalũ. ut̃ ex his sapiens tͥ uidet᷑. qͥ seram cõmentꝰ ẽ. Aa ille
qͥ cũ udiss puerũ. caua manti bibentẽ aqͣm. fregit ꝓtinꝰ exempti
epcula calicẽ hac obiurgatione sui. Qm̃ dui hono stultus suꝑ¬
uatuas sarcinas habui: Qse cõplicuit indolio. & in eo cubitauit.
Hodie utrũ tandẽ sapientiorẽ putas qͥruenit quẽadinodũ in iisã
altitudinẽ crocũ latentib fistulis expͥmat. qͥ enrĩpos subito aq̃ru
impetu implec aut siccat. & uersatilia cenationũ laqaria ita coag¬
ñitant: lit subiñ alia facies atq alia sutcedat. Et totieus recta. qͣt¬

Expanded text:
illa quidem tam suptilis illa quidem tam suptilis acuti, non magni nec elati, et quicquid aliud corpore incurvato et animo humum spectante quaerendum est. Sapiens facilis victu fuit, quidni ?. Cum hoc quoque saeris et Daedalum ? Uter ex his sapiens tibi videtur ? Qui serram commentus est, an ille qui cum vidisset puerum cava manu bibentem aquam, fregit protinus exemptum e perula calicem cum hac obiurgatione sui: " quamdiu homo stultus supervacuas sarcinas habui ! " qui se conplicuit in dolio et in eo cubitavit ? Hodie utrum tandem sapientiorem putas, qui invenit quemadmodum in inmensam altitudinem crocum latentibus fistulis exprimat, qui euripos subito aquarum impetu implet aut siccat et versatilia cenationum laquearia ita coagmentat, ut subinde alia facies atque alia succedat et totiens tecta quot
Abbreviated transcription (Latin):
mdnu toabr scinde. Ilam pͥmi cimeis seindebant sisile lignũ n
eñ tecta cenationi epuilũ recepture parabant᷑. nec in ht̃ usũ pui
ro grauia pendent. furce utmq suspense fulciebant casã. spissans
ramalib ac funde congesta & in ꝓdiue disposita decursꝰ ymbrb
qͣmus magnꝰ erat. Sub his tectis habitau̾e s securi. culmiꝰ lib̾os e
sub indemore aqfauro seruitꝰ babitat. In illo qͦq dissentio a possido¬
nio. qd̃ fermiñta fabrilia ex cogitata a sapientib uiris uidicat. Iusto
enĩ iͦ dicat licet sapientes fuisse ꝑ qͦs tc̃ laqueis captare feras ⁊ falli
uisco. & magnos canib cͥtiundare saltꝰ. Dĩa enĩ ista sagacitas ho¬
minũ ñ sap̃ia inuenit. In hoc quoq dissentio sapientes fuisse. qͥ fer¬
ri metalla. Et eris inuer̾ant cũ incendio siluarũ. ad usta tellus insũ¬
no uenas iacentes liqͤfacta fudiss ipsa tales inueniunt qͣles colt. Ne

Expanded text:
manu trabem scindere, Nam primi cuneis scindebant fissile lignum. Non manu trabem scindere, Nam primi cuneis scindebant fissile lignum. Non enim tecta cenationi epulum recepturae parabantur, nec in hunc usum pinus ro gravia penderent. Furcae utrimque suspensae fulciebant casam. Spissatis ramalibus ac fronde congesta et in proclive disposita decursus imbribus quamvis magnis erat. Sub his tectis habitavere, sed securi. Culmus liberos texit, sub marmore atque auro servitus habitat. In illo quoque dissentio a Posidonio, quod ferramenta fabrilia excogitata a sapientibus viris iudicat. Isto enim modo dicat licet sapientes fuisse, per quos Tunc laqueis captare feras et fallere visco Inventum et magnos canibus circumdare saltus. Omnia enim ista sagacitas hominum, non sapientia invenit. In hoc quoque dissentio, sapientes fuisse qui ferri metalla et aeris invenerint, cum incendio silvarum adusta tellus in summo venas iacentis liquefactas fudisset; ista tales inveniunt, quales colunt. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
sidonio asientio. Fartes siqͥdẽ a philosophia inuentas. quib in coti¬
durieo docuit tecta mołiri. Ego nͦ phillosophiã iudico ñ magis eeco¬
qtasse has machinationes cectoꝵ sup̃tecta sugentiũ & urbiũ urbẽ
prentiũ. qͣm inuaria piscũ in hoc clausa ut tempestatũ. pilim ñ
adiret qula. & qͣuis ac̾rime pelago semente hr̃ee lururia portꝰ suos.
inqͥb distuictos pisciũ greges sagmaret. Qd acos: Philosopbia hoĩes
dotiuit. hr̃e clauẽ & seĩa: Qccͥ̃d alud erat ãuaricie signũ darẽ. Rbi¬
Sosophia hec eũ tanto habitantiũ ꝑitulo mminentia testa suspen¬
dite farũ em̃ erat fortuitis tegi & sine arte & sine difficubtate na¬
tirale inuenire sibi aliqͥd receptacłi. Michi crede felix illud sełm
arrce apxtrel ⁊ ot fuit architectores. Ista nata st̾ iã nastente luru¬
ria. in qaratũ tegna deciłe. & serra ꝑ designata currente ceit a

Expanded text:
nio adsentior; artes quidem a philosophia inventas, quibus in cotinio adsentior; artes quidem a philosophia inventas, quibus in cotitrunco docuit tecta moliri." Ego vero philosophiam iudico non magis excogitasse has machinationes tectorum supra tecta surgentium et urbium urbes prementium quam vivaria piscium in hoc clausa, ut tempestatum periculum non adiret gula et quamvis acerrime pelago saeviente haberet luxuria portus suos, in quibus distinctos piscium greges saginaret. Quid ais ? Philosophia homines docuit habere clavem et seram? Quid aliud erat avaritiae signum dare ? Philosophia haec cum tanto habitantium periculo inmincntiainminentia tecta suspendit? Parum enim erat fortuitis tegi et sine arte et sine difficultate naturale invenire sibi aliquod receptaculum. Mihi crede, felix illud saeculum ante architectus fuit, ante tectores. Ista nata sunt iam nascente luxuria, in quadratum tigna decidere et serra per designata currente certa
Abbreviated transcription (Latin):
de eẽt. suis ꝑuidebat. fortitudo arcebat ꝑicł̃a. benefitia augebat. or¬
nabatq subiectos. Officiũ eit imꝑare ñ regnũ. Nemo qͣntũ posset
adu̾isus eos exꝑiebat᷑. ꝑ qͦs ceꝑat posse. Nec eiat cuiꝗͣ aut animꝰ in
inuiriã aut causa. cũ bene imꝑanti bene pareret᷑. Nich̃q rex maiꝰ
minari male parentib posset. qͣm ut abiret ẽ regno. d postꝗ̃ sub¬
repentib uitiis intỹrannidẽ regna conu̾sa st̃: opus eẽ. cepit legib.
q̃s e ipsas int̾ inttia tuse sapientes. Salon qͥ athenas eqͦ uire funda¬
uit. int̾ .uii. eui sapientia notos: ligurgũ si eadẽ etas tulisset. sacͦ
ilo nim̃o arcessiss. Oetam talluci leges choronideq laudant᷑. Hi
ñ unfcxo. nec in consultoꝵ atrio. s inpitagore tacito sc̃oq secessu didi¬
teit ura. ꝗͣ florenti tt̃ sicilie. & ꝑitaliã grecie pon̾̃ent: hacbenꝰ pos

Expanded text:
deesset suis providebat, fortitudo pericula arcebat, beneficentia augebat ordeesset suis providebat, fortitudo pericula arcebat, beneficentia augebat ornabatque subiectos. Officium erat imperare, non regnum. Nemo quantum posset, adversus eos experiebatur, per quos coeperat posse, nec erat cuiquam aut animus in iniuriam aut causa, cum bene imperanti bene pareretur nihilque rex maius minari male parentibus posset, quam ut abirent e regno. Sed postquam subrepentibus vitiis in tyrannidem regna conversa sunt, opus esse legibus coepit, quas et ipsas inter initia tulere sapientes. Solon qui Athenas aequo iure fundavit, inter septem fuit sapientia notos. Lycurgum si eadem aetas tulisset, sacro illi numero accessisset octavus. Zaleuci leges Charondaeque laudantur. Hi non in foro nec in consultorum atrio, sed in Pythagorae tacito illo sanctoque secessu didicerunt iura, quae florenti tunc Siciliae et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. int̾ hoĩes consortiũ. qd̃ aliqͣndu inuolatũ mansit. anteꝙ socie¬
tatẽ auaricia distrax̃. & pauꝑtatis causa eciã his qͦs fecit locuple¬
tissimos fuit. Desid̾ant enĩ oĩa possid̾e dũ uolunt ꝓpͥa. s primi
mortaliũ quiq & ex his geniti naturã in corrupti seq̃bant᷑. eand
habebant. E ducẽ & legẽ cõmissi in elioris arbitͥo. Natura ÷ enĩ po¬
tiorib det̾iora sũmitt̾e. mutis qͥdẽ gregib aut maxima corꝑa p̃st̃
tudine acthoris cet̾os mares uicit. Elefantoꝵ gregẽ excellentissimus
duett. Int̾ hoĩes ꝓximo ẽ. optimũ: aĩo itaq rector eligebat᷑. ideoq¬
aureũ ꝑhibent: penes sapientes fuisse. regnũ possidoniꝰ iudicat. Hi c̃tine¬
bant manũ ⁊ infirmiores a ualidiorib tuebant᷑. Suadebant dissu¬
adebantq & utilia atq inittilia monstrabant. Hoꝵ prudentia neqͥd

Expanded text:
esse, inter homines consortium. Quod aliquandiu inviolatum mansit, antequam socieesse, inter homines consortium. Quod aliquandiu inviolatum mansit, antequam societatem avaritia distraxit et paupertatis causa etiam is, quos fecit locupletissimos, fuit. Desierunt enim omnia possidere, dum volunt propria. Sed primi mortalium quique ex his geniti naturam incorrupti sequebantur, eundem habebant et ducem et legem, commissi melioris arbitrio. Naturae est enim potioribus deteriora summittere. Mutis quidem gregibus aut maxima corpora praetudine ac toris ceteros mares vicit. Elephantorum gregem excelsissimus ducit; inter hoaureum perhibent, penes sapientes fuisse regnum Posidonius iudicat. Hi continebant manus et infirmiorem a validioribus tuebantur, suadebant dissuadebantque et utilia atque inutilia monstrabant. Horum prudentia ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
longe aduectis ꝑ istũ stomachũ in explebilẽ labit᷑: Infelices ẽẽ. quod
intelligitis. maiorẽ uos fam̃ hr̃e qͣm uentrẽ. Hȩc aliis dic. ut dũ di¬
cis audias. ipse scribe ut dũi scribis legas. Dĩa ad mores & ad dandam
rabiẽ affectuũ referens. stude ñ ut plus aliqͥd scias. s ut meliꝰ. Ualł.
plus huit nos deb̃e qͣm diis. q̃ntomaiꝰ beneficiũ ẽ. bona uita q̃m uta.
ꝓcerto haberet᷑: nisi ipsam philosophiã dii tribuissent. Cuiꝰ scĩam nul¬
li dedert̃. facultatẽ oĩb. Nam si hanc quoq bonũ uulgare: feciss:
s prudentes nasterem᷑. sapĩa qd̃ in se optimũ ht̃  ꝑdidissec. qr int̾
fortuita eẽt. Nt̃ enĩ hoc in illa p̃tiosũ atq magnificũ ẽ. qd̾ ñ obue¬
uit. qd̃ illam sibi qͥsq debet qd̃ ñ ab alio petit᷑. Qd̃ hr̃es qd̾ in phi¬
um. Hec docuit cołe diuina. humana diligẽ. & penes deos imꝑiũ

Expanded text:
longe advectis per istum stomachum inexplebilem labitur? Infelices, ecquid longe advectis per istum stomachum inexplebilem labitur? Infelices, ecquid intellegitis maiorem vos famem habere quam ventrem ? Haec aliis dic, ut dum dicis, audias ipse; scribe, ut dum scribis, legas, omnia ad mores et ad sedandam rabiem adfectuum referens. Stude, non ut plus aliquid scias, sed ut melius. VALE. plus huic nos debere quam dis, quanto maius beneficium est bona vita quam vita, pro certo haberetur, nisi ipsam philosophiam di tribuissent. Cuius scientiam nulli dederunt, facultatem omnibus. Nam si hanc quoque bonum vulgare fecissent et prudentes nasceremur, sapientia quod in se optimum habet, perdidisset: inter fortuita non esse. Nunc enim hoc in illa pretiosum atque magnificum est, quod non obvenit, quod illam sibi quisque debet, quod non ab alio petitur. Quid haberes quod in phium. Haec docuit colere divina, humana diligere, et penes deos imperium
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquẽ sinũ litus curuabit᷑: uos ꝓtinꝰ fundam̃ta facietis. Net t̃centiss¬
lo. nͥ qd̃ manu fec̾itis. Arma agetis introrsus oĩb licet locis tecta ur̃a
resplendeant. Aliiͥ imposita montib. in uastũ t̾rarũ marisq ꝓspes¬
tũ aliuͥ ex plano in altitudinẽ montiũ educta. Cũ multa edificaũitis
cii ingentia. tñ ⁊ singła corꝑa estis ⁊ & pariula. Qd ꝓsunt multa tu¬
bicła : In uno iacetis. Non ÷ ur̃m: uͥcũq ñ estis. Ad uos dem̃ tͣnseo.
qͦrũ ꝓfunda ⁊ insatiabilis gula. Hinc maria scrutant᷑. Hinc t̾ras. Ala
hamis. alia laq̃is. alia retiũ uariis gñib cũ magno labore ꝓsequit᷑.
Nullis aĩalib nͥ ex fastidio par ẽ. Quantulũ ẽ. ex his epulis qͦ ꝑ tot com¬
ꝑatis manꝰ fesso uoluptatib ore libatis: Qnͣtulũ exista fera ꝑiculo¬
se capta dñs crudꝰ ac nausians gustat: Qnͣtulũ ex tot conchiliis tã

Expanded text:
 sinum litus curvabitur, vos protinus fundamenta iacietis nec contenti solo nisi quod manu feceritis, mare agetis introrsus. Omnibus licet locis tecta vestra resplendeant, aliubi inposita montibus in vastum terrarum marisque prospectum, aliubi ex plano in altitudinem montium educta, cum multa aedificaveritis, cum ingentia, tamen et singula corpora estis et parvola. Quid prosunt multa cubicula ? In uno iacetis, Non est vestrum ubicumque non estis. Ad vos deinde transeo, quorum profunda et insatiabilis gula hinc maria scrutatur, hinc terras, alia hamis, alia laqueis, alia retium variis generibus cum magno labore persequitur; nullis animalibus nisi ex fastidio pax est. Quantulum ex istis epulis, quae per tot comparatis manus, fesso voluptatibus ore libatis ? Quantulum ex ista fera periculose capta dominus crudus ac nauseans gustat ? Quantulum ex tot conchyliis tam
Abbreviated transcription (Latin):
uis philosophia studiũ uͥtutis eẽt. & hec peteret᷑. illa peteret. tn ñ pu¬
tauert̃ illas distrahi posse. Nam nͨ philosophia sine uirtute ẽ. nͨ sine
philosophia untꝰ. philosophia studiũ uircutis ẽ: s ꝑ ipsã uͥtutem.
Nec untꝰ autẽ eẽ. sine studio sui pot̃. nͨ uireͥ studiũ sine ipsa. Non enĩ
quẽ admodũ in his qͥ aliqͥd exdistanti loco ferire conant᷑. alibi ẽ. qͥ
pecit. alibi qdͣ pecit᷑. Necquẽ admodũ itinera q̃ adurbes ꝑduct̃. extͣ¬

Expanded text:
vis philosophia studium virtutis esset et haec peteretur, illa peteret, tamen non putaverunt illas distrahi posse. Nam nec philosophia sine virtute est nec sine philosophia virtus. Philosophia studium virtutis est, sed per ipsam virtutem; nec virtus autem esse sine studio sui potest nec virtutis studium sine ipsa. Non enim quemadmodum in iis, qui aliquid ex distanti loco ferire conantur, alibi est qui petit, alibi quod petitur. Nec quemadmodum itinera quae ad urbes perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
eleñta. Ipse elem̃ti locꝰ ut quidã putant simplex ẽ. Ut quidã in ma¬
t̾iam & causã oĩa mouentẽ. & elem̃ta diuidit᷑. Suꝑ ẽ. ut rõualem
partẽ philosophie diuidamꝰ. Oĩs ratio aut continua ẽ: aut int̾ res

Expanded text:
elementa. Ipse de elementis locus, ut quidam putant, simplex est, ut quidam, in maelementa. Ipse de elementis locus, ut quidam putant, simplex est, ut quidam, in materiam et causam omnia moventem et elementa dividitur. Superest ut rationalem partem p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥc. ꝙͣ sit iuidices. Scd̾m ut impetũ ad illa capias ordinatũ temꝑatũ.
Terciũ ut uit̾ impetũ tuũ actionẽq conueniat. Ut in oĩb istis tͥ ipse
consentias. Quicqͥd extrib defuerit titrbat. & cet̾a. Quid enĩ ꝓdest iit̃
estimata hr̃e oĩa si sis in impetu nimiꝰ: Quid ꝓdest impecꝰ rep̃ssisse.⁊
hr̃e cupiditates intua potestate. si in ipsa rerũ actione tꝑ̃a ignores.
uec scias qͣndo qͥcq & ubi.⁊ qͦadmodũ agi debeat e Aliud ÷ eñi digni¬
tates ⁊ p̃tia rerũ nosse. aliud articłos. Aliud impetꝰ refrenare. & ad
agenda tre ñ ruere. Tunc gͦ uita concors sibi ẽ. ubi actio ñ destituit
impetũ. Impetꝰ ex lignitate rei cuiꝰq concipit᷑. E inde remissus acͥorꝙp
put illa digna ÷ peti. Nat᷑alis pars philosophiȩ in duo sciidit᷑. corpo¬
palia.⁊ in corꝑalia. utraq diuidunt᷑ insuos. ut ita dicã gradꝰ. Corꝑum
locus in hos pͥmũ. inea q̃ fatiunt. ⁊ ꝗͣ ex his gignut᷑. Gignunt᷑ aut̃

Expanded text:
quidque sit iudices, secundum, ut impetum ad illa capias ordinatum temperatumque, tertium, ut inter impetum tuum actionemque conveniat, ut in omnibus istis tibi ipse consentias. Quicquid ex tribus defuit, turbat et cetera. Quid enim prodest inter se aestimati habere omnia, si sis in impetu nimius ? Quid prodest impetus repressisse et habere cupiditates in tua potestate, si in ipsa rerum actione tempora ignores nec scias quando quidque et ubi et quemadmodum agi debeat ? Aliud est enim dignitates et pretia rerum nosse, aliud articulos, aliud impetus refrenare et ad agenda ire, non ruere. Tunc ergo vita concors sibi est, ubi actio non destituit impetum, impetus ex dignitate rei cuiusque concipitur proinde remissus vel acrior, prout illa digna est peti. Naturalis pars philosophiae in duo scinditur: corporalia et incorporalia. Utraque dividuntur in suos, ut ita dicam, gradus. Corporum locus in hos primum, in ea quae faciunt et quae ex his gignuntur; gignuntur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nam cõp̃hend̾e quẽ admodũ maxuna. ita miniina difficile ẽ. Descͥbit᷑
intrib popłs. incenturias exertitꝰ. qͥtqͥd in maiꝰ creu̾it faciliꝰ agnoscit᷑. si dis¬
cessit inpartes. quas ut dixi innum̃ abiles ẽẽ. & paruulas. ñ oportet. idẽ enĩ
uitii ht̃ ninia qd nulla diuisio. similis confusio ÷ qͥtqͥd usq inpuluerẽ¬
sectũ ẽ. Primũ itaq si ut uidet᷑ tibi dicã int̾ sapĩam & philosophiã qͥd
uit̾ sit: sapientia ꝑfectũ bonũ ⁊ m̃tis humanȩ. philosophia sapientie
amor ẽ. & affectio. Hec ostendit qͦ illa ꝑuenit. Philosophia unde dicta
sit apparet. ipso enĩ nomine fater᷑. Quidã & sapĩam ita diffinert̃ ut

Expanded text:
est. Nam conprehendere quemadmodum maxima ita minima difficile est. Discribitur est. Nam conprehendere quemadmodum maxima ita minima difficile est. Discribitur in tribus populus, in centurias exercitus. Quicquid in maius crevit, facilius agnoscitur, si discessit in partes, quas, ut dixi, innumerabiles esse et parvulas non oportet. Idem enim vitii habet nimia quod nulla divisio; simile confusibi, dicam, inter sapientiam et philosophiam quid intersit. Sapientia perfectum bonum est mentis humanae. Philosophia sapientiae amor est et adfectatio. Haec eo tendit, quo illa pervenit. Philosophia unde dicta sit, apparet. Ipso enim nomine fatetur quid amet. Sapientiam quidam it