comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicendum. qui fostitudinẽ
& maiestatem prredicant dĩ. &
eiusdem semꝑ uel beneficia uel
facta minentur. quod omnes
psalmi continent. quibus alleluia
uel pnrepositum uel subiectumest:
Psalmi autem proprie. ad &hicũ
locum pertinent: ut per organũ
corporis. quid faciendum & quid
uitandum sit nouerimus . Qui
uero de superioribus disputat &
conuentum mundi. omniumq
creatuurrum ordinem atq: coni¬
cordiam suptilis disputator
edisserit: istespĩtale canticum
canit. Vel ceste ut proptersim¬
pliciores manifestius eloquamur.
psalmus adcorpus. canticum re¬
festur admentem. Et canere
igitur & psallere & laudare
dnm̃. magis animo quam uoce
debemus. Hoc est quippe quod
dicitur. cantantes & psallentes
in cordibus urĩs dnõ: Audiant
haec adolescentuli. audiant hi
quib psallendi in ecclesia offici¬
umest dõ non uoce sed corde cani¬
tandum. intimore. in opere.
inscientia scriptuntrum. Sibo¬
na operx habuerit. dulcis a pud

Expanded text:
esse dicendum, qui fortitudinem esse dicendum, qui fortitudinem et majestatem praedicant Dei, et ejusdem semper vel beneficia vel facta mirantur, quod omnes psalmi continent, quibus alleluia vel praepositum vel subjectum est. Psalmi autem proprie ad ethicum locum pertinent, ut per organum corporis quid faciendum et quid vitandum sit noverimus. Qui vero de superioribus disputat, et conventum mundi, omniumque creaturarum ordinem atque concordiam subtilis disputator edisserit, iste spirituale canticum canit, vel certe, ut propter simpliciores manifestius eloquamur, psalmus ad corpus, canticum refertur ad mentem. Et canere, igitur et psallere et laudare Dominum, magis animo quam voce debemus, hoc est, quippe quod dicitur: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Audiant haec adolescentuli, audiant in, quibus psallendi in Ecclesia officium est Deo, non voce, sed corde cantandum in timore, in opere, in scientia Scripturarum. Si bona opera habuerit, dulcis apud
Abbreviated transcription (Latin):
LUNTAS DI Inom niergo
opere p̃rimum considenendum
quiduelit ds̃. & habito iudicio.
id postea faciendum. quod illi
placere fuerit comprobatum
NOLITE IN EBRIARIUINO.
IN QUO . EST LUXORIA SED
Implemini spũ. Quomo
do non possumus duob: dominis
seruire: dõ & mammonae. sic
non possumus spũ impleri paritet
& uino. Quienim spũ impl&ur.
hab& prudentiam. mansu&u¬
dinem. uerecundiam. castitatẽ
Qui uino. hab& insipientiam.
furorem. procacitatem. libi di¬
nem. Hoc quippe aestimo uni
uerbo significare luxoriam
eorum. & furor a spidum insana¬
bilis. quod omnes qui scłi istius
cogitatione sunt ebrii. bibunt
& insaniunt & uomunt. & pire¬
cipites corruunt. LOqUEN¬
TES UOBIS MET IPSIS. PGAL¬
CISSPITALIBUS. CANTAN¬
TES ET PSALLENTES IN COR¬
DiBus urĩs. Quise absti¬
nuerit abebri&ate uini inquo
est luxoria & prohoc spũ fuerit
impl&us. ĩ ste omnia pot .ẽ. ac¬
cipere. Spĩtaliter : p̃salmos.
hymnos. & cantica in psalterio
plenissime discimus. Hym nos

Expanded text:
luntas Dei. In omni ergo luntas Dei. In omni ergo opere primum considerandum quid velit Deus, et habito judicio, id postea faciendum, quod illi placere fuerit comprobatum. Nolite inebriari vino in quo est luxuria, sed impleamini spiritu. Quomodo nos non possumus duobus dominis servire Deo et mammonae, sic non possumus spiritu impleri pariter et vino. Qui enim spiritu impletur, habet prudentiam, mansuetudinem, verecundiam, castitatem; qui vino, habet insipientiam, furorem, procacitatem, libidinem, hoc quippe aestimo uno verbo significare luxuriam.eorum, et furor aspidum insanabilis : quod omnes qui saeculi istius cogitatione sunt ebrii, bibunt et insaniunt, et vomunt, et praecipites corruunt. Ees vobismetipsis, psalcis spiritualibus, cantantes et psallentes in cordibus vestris. Qui se abstinuerit ab ebrietate vini, in quo est luxuria, et pro hoc spiritu fuerit impletus, iste omnia potest accipere spiritualiter. Psalmos, hymnos et cantica in psalterio plenissime discimus. Hymnos
Abbreviated transcription (Latin):
DETENTAQ quo¬
MODO CAUTE
AMBULETIS.
NONQUASI IN¬
SIPIENTES. SEDQUASI SA¬
PIENTES. Recte effesiis dicit᷑
ut caute ambulent: qui habebaNT
exercitatos sensus ad discernendũ
bonum & malum . & probantes
omnia. id quod statuerant bonum
esse. retinebant. Qui autem uid&
quomodo ambul& & quam caute
figat gracdum. nefoste offendat
ad lapidem pedemsuum. & dicit
lucerna pedibus meis uerbum tu
umdnẽ . utiq sapiens ẽ. REdi¬
MENTES TEMPUS. QMdIES¬
redimimus. quia dies mali sunt.
quando inbono opere tempus con¬
sumimus. Emimus & proprium
facimus. quod malitia hominum
uenditum fuerat. Nemo autem
uitae huius quaerens necessaria.
& dediuitiis & sollicitudinibus
quas euangelium spinas nuncupat
cogitans. potest sibi tempus redime¬
re. Redimentes autem tempus.
qnm̃ in diebus malis . ẽ. quodam¬
modo inmutamus illud. &dies
malos inbonos uestimus . & facim:
illos non picesentis scłi. sed futuri
PROPTEREA NOLITEPIE¬
RI IN PRUDENTES. SEOIN¬
TEL LEGENTES QUAESIT UO¬

Expanded text:
dete itaque quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut, etc. Recte Ephesiis dicitur, ut caute ambulent, qui habebant exercitatos sensus ad discernendum bonum et malum, et probantes omnia, id quod statuerant bonum esse retinebant. Qui autem videt, quomodo ambulet, et quam caute figat gradum, ne forte offendat ad lapidem pedem suum, et dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine , utique sapiens est. Redimentes tempus, qredimimus, quia dies mali sunt, quando in bono opere tempus consumimus, emimus et proprium facimus, quod malitia hominum venditum fuerat. Nemo autem vitae hujus quaerens necessaria, et de divitiis et sollicitudinibus, quas Evangelium spinas nuncupat cogitans, potest sibi tempus redimere. Redimentes autem tempus, quoniam in diebus malis est, quodammodo immutamus illud, et dies malos in bonos vertimus, et facimus illos non praesentis saeculi, sed futuri. Propterea nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit vo
Abbreviated transcription (Latin):
prꝑph&as  post modum aposto¬
los Bis itaq seruos ad inuitan ħ fi¬
dum misit. quia incarnationem
unigeniti . & per proph&as dix̃
futunem : & ꝑ apostolos iuntiauit
factam: Mitt&q seruum suũ
inuitatos uocare ad nuptias.
haud dubium quin morsen ꝑquẽ
legem inuitatis dedit: Si autem
seruos legerimus ut plenxq habent
exemplaria. ad proph&as referen¬
dum .ẽ. quod inuitati ꝑ eos uenire
contempserint. IT ERŨ MISII
ALIOS SERUOS DICENS.¬

Expanded text:
prophetas, et postmodum apostoprophetas, et postmodum apostolos. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem unigeniti, et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Mittitque servum suum invitatos vocare ad nuptias, haud dubium, quin Mosen, per quem legem invitatis dedit. Si autem servos legerimus, ut pleraque habent exemplaria, ad prophetas referendum est, quod invitati per eos venire contempserunt. Iterum misit alios servos s
Abbreviated transcription (Latin):
HOMIN REGI. qui fECIT
UUPTIAS PILIO SŨO
Congregatio iustorum. regnum
caelorum dicitur. Regnu mergo
caelorum ecclesia . ẽ. iustorum.
quia dumeorum corda interra
nil ambiunt. per hoc quod ad suꝑ¬
na suspinent. iamineis dñs quasi
incaelestib regnat. Rex iste
qui fecit nuptias filio suo. ds̃ omp̃s
est. Facit autem nuptias dñõ nr̃o
iuda eis quamexgentib congrega¬
ta .ẽ. In hoc pater regifilio nup¬
tias fecit . quo ei ꝑ incarnationis
mysterium. scam ec clesiam socia¬
uit. Vterus autem gen&ricis uir¬
ginis. huius sponsithalamus fu¬
it. Vnde psalmista ait. Ipse
tamquam sponsus procedens. de
thalamosuo. Tamquam sponsus
quippede thalamo suo processit:
qui ad coniungendam sibi ecclesiã
incarnatus ds̃ de incorrupto utero
uirginis exiuit. ETMISII
SERUOS SUOS UOCARE INUI¬
TATOS ADNUPTIAS. ETNO¬
LEBANT UENIRE Misit
ergo seruos suos. ut ad istas nuptias
amicos inuitarent. misit semel
misit iterum. quia incarnationis
dominice picedicatores. & prius

Expanded text:
mini regi, qui fecit nuptias filio suo. Congregatio justorum regnum coelorum dicitur. Regnum coelorum Ecclesia est justorum, quia electorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus, quasi in coelestibus regnat. Rex iste qui fecit nuptias filio suo Deus omnipotens est, fecit autem nuptias Domino nostJudaeis, quam ex gentibus congregata est In hoc pater regi filio nuptias facit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis virginis hujus sponsi thalamus fuit, unde Psalmista ait: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo processit, qui ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero virginis exivit. Et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. Misit ergo servos, ut ad istas nuptias amicos invitarent, misit semel, misit iterum, quia incarnationis Dominicae praedicatores, et prius
Abbreviated transcription (Latin):
uant seruare solebat: ETADP̃¬
HENSA MANUEI DEXTE¬
Ra. Alleuauit Eũ. &cẽ
Quem uerbo erigit. hunc &iam dex¬
terax confostat. Quia sermo docen¬
tis incorde auditorũ minus ual&.
sinon &iam propriae actionis com¬
mend&ur exemplis. Et EXILI¬
ENS ST ET IT ETAMBULA¬
BAT. ET INTRAUIT CŨIL¬
LIS INTEM plum. Ordo
perfectionis egregius. primo illũ
resurgere qui ia cuenrt: deinde¬
iter arripere uistutum. & sic reg¬
ni ianuam cum apostolis intraxre
ET IMPLENISUNT STUPO¬
RE ET EXTASI. &CS̃
Ix tasin pauoremdicit. Nam
alio modo dicitur ex tasis. cũ mens
non pauore alienatur. sed aliqua in¬
spinctione reuelatione assumitur

Expanded text:
rant, reservare solebat. Et apprrant, reservare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum, etc. Quem verbo erigit, hunc etiam dextera confortat, quia sermo docentis, in corde auditorum minus valet, si non etiam propriae actionis commendetur exemplis. Et exsiliens stetit et ambulabat et intravit cum illis in templum. Ordo perfectionis egregius, primo illum resurgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis intrare. Et impleti sunt stupore et exstasi, etc. Exstasin pavorem dicit. Nam alio modo dicitur exstasis, cum mens, non pavore alienatur, sed aliqua inspiratione aut revelatione assumitur
Abbreviated transcription (Latin):
siquis introierit saluabitur. Ad hanc
postam debilis isrł ire nonualens. legis
proph& arumq uocibus ad festur. ut
ab ingredientibus in interionx sapienti¬
ae fidei audiendae deposcat auxilium:
quia uaticinia futurorũ. quasi ad por¬
tam ponunt auditores: Sed p&ri ẽ.
intemplum ꝑducere. cui prre confes¬
sione fosti & cognomen p&rae &cla¬
ues caeli sunt datae. ARCENTĨ
ETAURU NON EST MIHI:
&cõ. Habuit quidem u&us taber¬
naculum. iustificationes cultunre &
scm̃ saeculare. auro argentoq distin¬
ctum sed in&allis legis. sanguis eu¬
angelii prretiosior emicat. quia
populus ille qui ante auratas postes.
mente debilis iacuent. in nomine
crucifixi saluatus. templum regni
caelestis in greditur. Alioquin bea¬
tus p&rus dominic: memor pure.¬
cepti. quod dicitur. nolite possidere
aurum & argentum. Pecuniae
quae ad pedes apostolorum ponebaNđ.
non sibi recondere. sed adusus pau¬
perum qui sua patrimonia relique¬

Expanded text:
si quis introierit, salvabitur. Ad hanc si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire non valens, legis, prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus interiora sapientiae fidei audiendae deposcat auxilium, qui vaticinia futurorum, quasi ad portam ponunt auditores. Sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti, et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. Argentum et aurum non est mihi, etc. Habuit quidem vetus tabernaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pretiosior emicat, quia populus ilmente debili jacuerat, in nomine crucifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quam ad pedes apostolorum ponebant, non sibi recondere, sed ad usus pauperum, qui sua patrimonia relique
Abbreviated transcription (Latin):
ETRUS ET IOHANNES
ASCENDEBANT INTẼ¬
PLUM AD HORÃ ORATI¬
ONIS NONAM. Apostoli
nona honr templum ingressuri.
primo claudum diudebilem saluant.
deinde aduespenrm usq laborantes
multa hominũ milia uerbo fidei iN¬
buunt. quia doctores ecclesiae infine
mundi uenienti & languenti prius
isrł & post modum &iam gentilita¬
ti piiredicant. Hisunt enĩ operarii.
quos nona & undecima honx inuineã
pater familias inducit: Et quidã
uir qui erat claudus ex
ut ero matris suae Ba¬
iolabatur. Quia populis
isschel non solum dño incarnato
sed ad primis &iam legibus temporx¬
libus datȩ rebellis extitit. quasi ex u¬
tero matris claudus fuit. Quod bene
ia cobcum angelo luctante benedicto
quidem. sed claudicante figuxtur.
quia populus idem dño inpassione p̃¬
ualens: in quibus dam ꝑfidem benedic¬
tus. in quibusdam uero . ẽ. per infidelita¬
tem claudus. QUEM PONEBAN
COTIDIE ADPORTA TẼPLI
QUAE DICIT UR SPECIOSA OCÕ
Posta templispeciosa dñs est. ꝑquem

Expanded text:
etrus et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. Apostoli nona hora templum ingressuri, primo claudum diu debilem salvant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei imbuunt. Quia doctores Ecclesiae, in finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii, quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit . Et quidam vir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato , sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit, quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur, quia populus Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero est per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ante portam templi quae dicitur Speciosa, etc. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
s& benerur sus uidere. nisi prius
ex caecatus fuiss& bene. & pro¬
priã sapientiã quae ꝑturbatur
excludens. fidei semꝑ cuncta cõ¬
mitter&. ET ERAT TRIB
DEBUS NONUIDENS &CÕT
Quia dnm̃ non crediderat ter¬
tiãdie mostem resurgendo ui¬
cisse. suo iam instruitur exem¬
plo : qui tenebras triduanas lu¬
ce reuersa mutar&. EGOENT
OSTENDAM ILLI. QuaNta
oporteat Eũ pronom¬
NE MEO PATI. &rł̃o. Non
deb& inquit timeriquasi ꝑsecutia
sed potius quasi frater amplecti:
uia diuersa quae scĩs intulerat. prom¬
ptus est sustinere cum sc̃is. ETCON¬
FESTIM CECIDERUNTAB
oculis ei lam quãsqua¬
MAE.: &rłꝗ. Ducconis omne cor¬
pelle serpentina oculis cordis obte¬
xerat. sed cadentibus sub manu
ananiae. & ab eius ꝯculis squamis
monstrxtur infacie. quod uerum
lumen iamrecepit inmente

Expanded text:
set bene rursus videre, nisi prius set bene rursus videre, nisi prius excaecatus fuisset. Bene propriam sapientiam, quae perturbatur, excludens, fidei semper cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns, etc. Quia Dominum non crediderat tertia die mortem resurgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas, luce reversa, mutaret. Ego enim ostendam illi, quanta oporteat eum pro nomine meo pati, et rel. Non debet, inquit, timere quasised potius quasi frater amplecti, qui adversa, quae sanctis intulerat, promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim ceciderunt ab oculis ejus tanquam squamae. Draconis omne corpelle serpentina oculos cordis obtexerat. Sed cadentibus sub manu Ananiae ab ejus oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente
Abbreviated transcription (Latin):
aulus aut ẽ adhuc
SPIRANS MINARŨ
ET EEDIS INDISCI¬
pulos dÑI: Pncesente sui¬
delic& caedibus ad ficiens. & mi¬
nis de terrens absentes. SAU¬
LE SAULE. QuIDME PER¬
SEQUERIS: Nondixit quuid
persequeris membiir mea. sed quid
me ꝑsequeris: Quia ipse incorpo¬
re suo quod est ecclesia adhuc pati¬
or iniquos. in cuius &iam mẽbris
beneficia conlata sibi esse facta de
nuntiat cumait. Esuriui. & de¬
distis mihi manducare. & expo¬
nendo sub iunxit : quam diu exmi¬
Egosum quemtu ꝑsequeris. Non
dixit ego sum ds̃ . ego sum dĩ filius.
sed humilitatis inquit meae infir¬
ma suscipe. & tuac suꝑbiae squamas
depone. SEDSURGE ET IN¬
GREDERE IN CIUITATEM
ET DICETURTIBI quid
TEOPORTEAT FACERE
&c& N on continuo quaees¬
sent facienda monsturuit. sed
inciuitate post modum audien¬
da puremonuit. ut tanto post
in bonis solidius star&. quanto
prius funditus euersus a pristino
errore cecidiss&. APERTIS¬
q: OCULIS NHIL UIDEBAT
& reliqua. N equaquã potuis¬

Expanded text:
em adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini. Praesentes videlicet caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit quid persequeris membra mea, sed, quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur iniquos, et in cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse denuntiat, cum ait: Esurivi et dedistis mihi manducare , et exponendo subjunxit, Quandiu uEgo sum quem tu persequeris. Non dixit, Ego sum Deus, ego sum Dei filius, sed humilitatis, inquit, meae infirma suscipe, et tuae superbiae squamas depone. Sed surge et ingredere civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere, etc. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum facienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertis oculis nihil videbat, et rel. Nequaquam potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Siue simpliciter accipiendũ. ut sit
quae scribo uobis uenx sunt & dõ tes¬
te confirmo. quia nulla aste uer¬
borũ. nullo sunt fuscata mendacio:
Siue altius. ut legatur quae scribo
uobis coram dõ sunt. id est dĩ digna
conspectu. quia scilic& non menti¬
or: Et quomodo oculidni super
iustos. auestit autem faciem suam
a conspectu impiorum. Ita nunc ea
quae scribuntur coram dõsunt.
menon mentiente quaescribo.
qua enon essent coneindno simera¬
tirer IN NAIESUI PAII¬

Expanded text:
Sive simpliciter accipiendum, ut sit, Sive simpliciter accipiendum, ut sit, quae scribo vobis vera sunt, et Deo teste confirmo, quia nulla arte verborum, nullo sunt fucata mendacio, sive altius, ut legatur, quae scribo vobis coram Deo sunt, id est, Dei digna conspectu, quia scilicet non mentior, et quomodo oculi Domini super justos, avertit autem faciem suam a conspectu impiorum, ita nunc ea, quae scribuntur coram Deo sunt, me non mentiente, qui scribo, quae non essent coram Domino si mentirer. IN NATALI SANC
Abbreviated transcription (Latin):
Uade dic fratribus meis. uado ad
dicti sunt quidem famulidĩ. sed
quasi egregiũ quiddam morses¬
habuit. ut scriber&ur deeo. sed ñ
sicut morses famulus meus. Sic &
beatus ia cobus apostolus specialiter
frater propter egregios mores & in¬
comparabilem fidem sapientiamq
Et quod primus ei ecclesiae prre fue¬
rit . quae prima in ixp̃o credens. ex
iudaeis fueraet congregata. Quod
autemexceptis duodecim quidam
uocentur apłi. illud in causa est om
puredicabant fuisse apostolos ap¬
pellatos. ut illud Visus est illis .xi.
de inde uisus. ẽ & ia cobo. deindeapo
quos dñs elegerat ordinatis apłi.
sicut ad philippenses ait. Necessa
rium existimaui epaphroditũ com¬
militonẽ meũ. urm autẽ apłm mit¬
tere aduos. Et ad corinthios
d&alibus scribitur. Siue apostoli
ecclesiarum ingloriam dĩ. Silãs
quoq & iudas ab apłis apłi nomina¬
tisunt. Quae autẽ scribo uobis.
ecce conrm dõ quod non mentior.

Expanded text:
Vade, dic fratribus meis, vado ad Vade, dic fratribus meis, vado ad dicti sunt quidem famuli Dei, sed quasi egregius quidem Moyses, ut scriberetur de eo, sed non sicut Moyses famulus meus, sic et beatus Jacobus specialiter frater propter egregios mores et incomparabilem fidem sapientiamqueni frater, et quod primus ei Ecclesiae praefuerit, quae prima in Christo credens ex Judaeis fuerat congregata. Quautem, exceptis duodecim, quidam vocentur apostoli, illud in causa est, om et eum postea praedicabant, fuisse apostolos appellatos, ut illud Pauli: Visus est illis undecim, deinde visus est Jacobo, deinde apoquos Dominus elegit ordinati sunt apostoli, sicut ad Philrium existimavi Epaphroditum commilitonem meum, vestrum autem apostolum mittere ad vos . Et ad Corinthios de talibus scribitur: Sive apostoli Ecclesiarum in gloria Dei . Silas quoque et Judas ab apostolis apostoli nominati sunt. Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quod non mentior.
Abbreviated transcription (Latin):
frontem uestir& coma. an ut cle¬
mens imperiodis eius refest caluicẽ
haber& incapite. sedhisoculis aspexit
eũ quibus & modo inepistolis suis ui¬
d&ur. His oculis paulus uidit ce¬
pham. quibus nunc a prudentibus qui¬
busq paulus ipse conspicitur. Nam
& quoduisus sit ire hiero solimã ad hoc
isseut uider& apłm non discendi studio
qui& ipse eundem praedicationis habe¬
r& auctorem. sed honoris priori apło
deferendi: ET MANSI Apud
guit magisterio: qui tanto se adiu¬
dendũ p&rũ tempore prȩparauit :
Et lic& quibus dam suꝑfluum uide¬
atur numeros quoq qui inscriptu¬
ris sunt obseruare. tamen non abs¬
q: re arbitror . XU. dies quibus apud
p&rum paulus habitauit. plenam
significare scientiam. consummatã¬
q: doctrinã. Si quidem .xu. sunt
ꝑ quos ad canendumdõ inatriis eius
consistendum iustus ascendit
Alium aut emapostolR
UIDI NEMINẼ. NISI IA COBU
PRATRE DÑI Et c&eri apłi¬
fr̃s dñi dicuntur. sicut in euangelio.

Expanded text:
frontem vestiret coma, an ut Clefrontem vestiret coma, an ut Clemens in periodis ejus refert calvitiem haberet in capiteum quibus et modo in Epistolis suis videtur, his oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspicitur. Nam et quod visus sit ire Hierosolymam ad hoc ipse, ut videret Apostolum, non discendi studio, qui et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem, sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud guit magisterio, qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur numeros quoque qui in scripturis sunt observare, tamen non absque re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam, siquidem quindecim sunt radus per quos ad canendum Deo in atriis ejus consistendum justus ascendit. Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Et caeteri apres Domini dicuntur, sicut in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
da mascum. Quid mihi
prodest ista religio silegam quod
paulus post reuelationem xp̃i statĩ
ierit in arabiam. & dearabia damascũ.
fuerit reuersus. nesciam quid ibiges¬
serit itus ac reditus. Dat mihi oc¬
casionem alcioris intelligentiae.
Aurbia quae interp̃tatur humilis
& occidia. u&us significat testam̃¬
tũ. Statim itaq ut credidit pau¬
lus. ad legem ad proph&as. adue¬
teris testamenti iam in occiduo po¬
siti sacirmenta conuersus. quaesi¬
uit in eis xp̃m. que miussus fuerat
ingentibus pitredicare. Et reꝑto
illo non est ibi diutius comoratus.
sed reuersus est damascum. hoc est ad
sanguinem & passionem xp̃i: & in¬
de proph&ica lectione firmatus ꝑ¬
git hierosolimã locum uisionis &
pacis. Nontam disciturus aliquid
de apostolis. quam cũ eis euangeliũ
quod docuerat collaturus. De¬
IN DE POSI TRIENNIUM
UENI HIEROSOLIMÃ uide¬
RE PETRUM Non ut ocu¬
los ienas uultumq: eiꝰ aspicer&:
utrum macilentus anpinguis. aut¬
unco naso ess& anrecto. & utrum

Expanded text:
 etc. Quid mihi prodest ista religio, si legam, quod Paulus post revelationem Christi statim ierit in Arabiam, et de Arabia Damascum fuerit reversus, nec sciam quid ibi gesserit? Exitus ac reditus dat mihi occasionem altioris intelligentiae. Arabia quae interpretatur humilis et occidua, vetus significat testamentum. Statim itaque ut credidit Paulus, ad legem, ad prophetas, ad Veteris Testamenti jam in occiduo positi sacramenta conversus, quaesivit in eis Christum, quem jussus fuerat in gentibus praedicare, et reperto illo, non est ibi diutius commoratus, sed reversus est Damascum, hoc est ad sanguinem et ad passionem Christi, et inde prophetica lectione firmatus pergit Hierosolymam, locum visionis et pacis, non tam disciturus aliquid de apostolis, quam cum eis Evangelium, quod docuerat, collaturus. Deinde post triennium veni Hierosolymam videre Petrum. Non ut oculos, genas vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus an pinguis, adunco naso esset an recto, et utrum
Abbreviated transcription (Latin):
UOLEBAS CUMAUT ESE¬
NUERIS EXTENDES MA¬
NUS TUAS ETALIUSTE
CINGET ET Ducet quotu
NONUIS. Ac sipatenter dicat:
Quanta me caritate diligas hinc ali¬
quando probabis. cum proparuulorũ
meorũ uita usq ad mostem cestando
perueneris. ut & illi incorpore pos¬
sint pariter & mente saluari : ipse
tormenta corporis omnia quae aduer¬
sarium infligere lib&. fostimentis
constantia tolerabis. In extensione
enĩ manuum. positionẽ membrorũ
eĩ. quia crucierat aptandus insinuat:
Incinctione alterius. inpositionem
uinculorum quibus apersecutore
enxt arcendus exprimit. Inducto
quo noll&. ipsam mostis & passionis
a cerbitatẽ indicat. quam corporelis
eius infirmitas orrebat. cuius animi
firmitas spĩtalis &iam aduersa pro
dño la&abantur cuncta sufferre
Non enĩ uoluntatem suam. seduo¬
luntatem quaerebat ei quimisit eũ¬
xpI HOCAUTEM DIXII
SIENI FICANS QUA MOR¬
TECLARIPICATURUS ESSET
Dm̃. Glarificauit quippe p&rus
moste sua dm̃ quando hoc indicio

Expanded text:
volebas, cum autem sevolebas, cum autem senueris, extendens manus tuas, et alius te cinget et ducet, quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc aliquando probabis, cum pro parvulorum meorum vita ad mortem certando perveneris, ut et illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia, quae adversarium infligere libet, forti mentis constantia tolerabetenim manuum, positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculorum, quibus a persecutore erat arcendus, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Non enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit euem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio
Abbreviated transcription (Latin):
est non quasi suos proprios. sed ut dni
sui gregem turetare meminerit
Iuxta illud quod p&ro dicitur. Si
diligis me. pasce ouesmeas. Meas
inquit non tuas. meas tibi oues com¬
mendatas scito. & has quasi meas
regere si me ꝑfecte amas recole. ut
meam uidelic& in eis gloriam. meũ
dominiũ. mea lucnr. nontua pro¬
Cpria quaeites: Dilectio. ampliorẽ
quã amorr&rin& qualitatẽ. Et ideo
dicente dñõ simon iołis diligis me:
non ausus ẽ. p&rus fateri dilectionis¬
se habere mensuurm. sed humiliter
profiterur amare. Superius enim.
dilectio amori praefestur. Deniq
testia appellatione dñs interrogans
p&rum. quia non sicut prioribus ui¬
cibus duabus dixenrt diligis sed amas
me: contristatus. ẽ p&rus cur & in
testia interrogatione non dixerat.
diligis me sed amas me. uelut noniã
desublime ordine dilectionis. sed de
inferiore amoris gnrtia per cuncta¬
tus. AMEN A MENDICOTIBI
CUM ESSES IUNIOR CINCE¬
BAS IE ETAMBULABAS UB

Expanded text:
est, non quasi suos proprios, sed ut Domini est, non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas, meas tibi oves commendatas scio, et has quasi meas regere, si me perfecte amas recole, ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra non tua propria quaeras. Dilectio ampliorem quam amor retinet qualitatem, et ideo dicente Domino: Simon Joannis, diligis me, non ausus est Pse habere mensuram, sed humiliter se profitetur amare. Superior enim amori dilectio reperitur. Denique tertia appellatione Dominus interrogans Petrum, quia non sicut prioribus vicibus duabus dixerat, diligis, sed amas me, contristatus est Petrus, cur et in tertia interrogatione non dixerit diligis me, sed amas me, velut non jam de sublimi ordine dilectionis, sed de inferiore amoris gratia percunctatus. Amen, amen dico tibi: cum esses junior cingebas te, et ambulabas ubi
Abbreviated transcription (Latin):
amore suo requiritur simon iołins.
id est oboediens dĩ girtia uocatur
ut liquido cunctis ostendatur hoc.
quod maiore pirec&eris oboedientia
dnĩ iussis obsequitur. quod ardenti¬
ori illum caritate amplectitur. non
humani meriti sed muneris. eẽ. diui¬
ni. Caute actempenxte & simplici
uoceait. Dnẽ tuscis quia a mote
Quod est aꝑte dicere. scio quia te
ut tu melius nosti integro corde diligo
Quam uero te alii diligant mihi quidẽ
ignotum. sed tibi sunt omnia nota:
GONTRISTATUS EST PE¬
TRUS QUIA DIXIT EI TER
AMAS ME. ET DICIT EI
DÑE TUOMNIA SCIS. TU
SCIS QuIA AMOTE DICIT EI
PASCEAGNOS MEOS. Pro¬
uida autẽ pi&ate dñs tertio p&rum
andiligat interrogat. ut ipsa trina
confessione uincula quae illum ter
negando ligauerant absoluat. & quo¬
tiens territus eius passione qua illum
nosse negauenxt. totiens eius resurrec¬
tione recreatus. quod illum toto am&
corde testatur. Sed hoc pastori est
corde fix otenendũ: ut eos quibus piue¬

Expanded text:
amore suo requiritur, Simon Joannis, amore suo requiritur, Simon Joannis, id est obediens Dei gratia vocatur, ut liquido cunctis ostendatur hoc, quod majore prae caeteris obedientia Dei jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur non humani meriti, sed muneris esse divini. Caute ac temperate et simplici voce ait: Domine, tu scis quia amo te, quod est aperte dicere, Scio quia te, ut tu melius nosti, integro corde diligo, quam vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi sunt omnia nota. Contristatus est Petrus, quia dixit ei ter amas me? Et dicit ei: Domine, tu omnia scis, tu scis quia amo te, dicit ei: Pasce agnos meos. Provida autem pietate Dominus tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula, quae ille ter negando ligavit, absolvat, et quoties territus ejus passione, qua illum nosse negaverat, toties resurrectione creatus, quod illum toto amet corde testatur. Sed hoc pastori est fixo corde tenendum, ut eos quibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
IAIT IH̃S PETRO
SIMON IOHANNIS
dilicis cos plus his.
DICIT EI. ETIAM DNẼ
TUSCIS QUIA AMOTE
Uistutem nobis perfectae dilectio
nis puresens dnĩ nr̃i in terrogatio
ostendit. Perfecta enĩ dilectio est
qua dnm ex toto corde tota anima
totaiustute. proximũ autẽ tamquã
nos ipsos diligere iubemur. Et
neutix harum dilectio sine alterr ua
l& eẽ perfecta : quia nec ds̃uere sine
proximo. nec sine dõ uere pot est pro¬
ximus amari. DicIT EΙ PaSCE
AGNOS MEOS. Acsi apeste dice¬
r&. Haec sola &uera est probatio
integri indnõ amoris. sierga fr̃s
studueris cunrm solliciti exercere
laboris. Nam quicũq fuactri o¬
pus pi&atis quod ual& inpendere
neglegit. minus iustose conditorẽ
diligere ostendit. cuius mandata
insustentanda proximi necessitate
contempnit. DICIT EIITER
SIMON IOHANNIS AMOAS
ME: AT ILLE ETIAM DNẼ
TUSCIS QUIA AMOTE
Ci monnamq oboediens. iohannes
dicitur dĩ gurtia. Et propterea
recte primus a postolorum cum de

Expanded text:
ixit Jesus Petro: Simon Joannis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te, etc. Virtutem nobis perfectae dilectionis praesens Domini nostri interrogatio ostendit, perfecta enim dilectio est, qua Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nos ipsos diligere jubemur, et neutra harum dilectio sine altera valet, aut est perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Dicit ei: Pasce agnos meos. Ac si aperte diceret, et haec sola et vera est probatio integri in Domino amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercerlaboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus min sustentanda proximi necessitate contemnit. Dicit ei iterum: Simon Joannis, amas me? at ille: Etiam, Domine, tu scis quia amo te. Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia, et propter ea recte primus apostolorum, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus obsequantur. & ut in o¬
pimanum porrigant. non opprimi
uicinos. non aliena nrpiant. Pot. ẽ.
& aliter accipi in paulo dĩfilius re¬
uelatus. quod piredicante illo ag¬
nitus sit gentibus. quemante nes¬
ciebant. CONTINUO NON
AD QUI EUI CARNI ET SAN¬
GUINI. Siuẽ ut ingreco meli
ne paulus postreuelationẽ xp̃i cũ
carne & sanguine. quia noluit
margaritas proicere ante porcos.
necdare scm̃ canibus. Vide quid
depeccatoribus scriptumsit: Non
permanebit sp̃s meus in hominib
istis. quia caro sunt. Cum talib
qui caro & sanguis erant non contulit
a postolus euangelium quod ei fue¬
rat reuelatum: sed paulatim de
carne & sanguine uestit in sp̃m. &
tunc demum eis occulta eutingelii
sacitrmenta commisit: NEQ
UENI HICRosolicã ad

Expanded text:
parentibus obsequantur, et ut inoparentibus obsequantur, et ut inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena rapiant. Potest et aliter accipi in Paulo: Dei filius revelatur, quod praedicante illo, agnitus sit gentibus, quem ante nesciebant. Continuo non acquievi carni et sanguini. Sive, ut in Graeco meliune Paulus post revelationem Christi cum carne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum canibus. Vide quid de peccatoribus scriptum sit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Cum talibus, qui caro et sanguis erant, non contulit Apostolus Evangelium, quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum, et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit. Neque veni Hierosolymam,
Abbreviated transcription (Latin):
INTERGENTES Non solumin
hoc loco. sed & ad romanos paulus se¬
gregatum in euangeliodi esse se scri¬
bit. & hieremias antequam formare.¬
tur in utero notus dõ scĩficatusq per¬
hib&. Siueuterum matris legem
dicere possumus qua e xp̃o giacuida e¬
rat. acuius carnali obseruantia sepa¬
urtum sedicit pergnartiam xp̃i
Non est autem ipsum reuelar& filiũ
suum in me. quod sidicer& reuelar&
mihi filium suum. Quienim qui
reuelatur. huic illud potest reuela¬
ri. quod ante in eo non erat. Inquo
uero reuelatur. illud reuelatur qđ
prius fuit in eo. & postea reuelatũ
est. Simile est illud ineuangelio.
medius stat quemuos nescitis : Et
minat omnem hominẽ uenientem
inmundum. Ex quo ꝑspicuum
fit. natuito hominibus dĩ in .eẽ. noti¬
tiam: necquem quam sinexp̃o nasci
& non debere germina inse sapien¬
tiae & iustitiae reliquarumq: uir¬
tutum pr&ermitti. Unde multi
absq fide & euangelio xp̃i. uelsa¬
pienter faciant aliqua. uel scẽ: ut

Expanded text:
er, etc. Non solum in hoc loco, sed et ad Romanos Paulus segregatum in Evangelio Dei esse se scribit, et Jeremias antequam formaretur in utero, notus Deo, sanctificatusque perhibetur . Sive uterum matris legem dicere possumus, quae Christo gravida erat. A cujus carnali observantia separatum se dicit per gratiam Christi. Non est autem Ipsum revelaret filium suum in me, ac si diceret: Revelaret mihi filium suum. Cui enim quid revelatur, huic illud potest revelari quod ante in eo non erat. In quo vero revelatur, illud revelatur, quod prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est illud in Evangelio: Medius stat quem vos nescitis. Et minat omnem hominem venientem in mundum. Ex quo perspicuum fit natura omnibus Dei inesse notitiam. Nec quemquam sine Christo nasci, et non habere germina in se sapientiae et justitiae, reliquarumque virtutum. Unde multi absque fide et Evangelio Christi, vel sapienter faciant aliqua, vel sancte, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rint. tunc a sacerdo te inmundi fi¬
ant. Non quo sacerdotes leprosos
& in mundos. sed quod habeant no¬
titiam leprosi & non leprosi. & pos¬
sint discernere. qui mundus qui ue
inmundus sit. Quomodo ergo
ibi leprosum sacerdos inmundum
facit. sic & hic alligat uel soluit ep̃s
& presbiter non eos qui in sontessuid.
uel noxii. sed pro officio suo. cum
peccatorum audierit uari&ates scit
quiligandus sit qui soluendus

Expanded text:
rint, tunc a sacerdote immundi firint, tunc a sacerdote immundi fiant, non quod sacerdotes leprosos faciant et immundos, sed quod habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discernere qui mundus, quive immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum sacerdos immundum facit, sic et hic alligat vel solvit episcopus et presbyter, non eos qui insontes sunt vel noxii, sed pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, qui solvendus
Abbreviated transcription (Latin):
Siue super hanc p&urm idest super
illum quem ore tuo confessus es dicens.
tues xp̃c filius dĩuiui: Siue super
hancp&urm. suꝑ confessionẽ p&ri:
ET PORTAE IN FERT NON
praeualesunt aduer¬
Sus camm. Ego postas inferi
uitia reor atq peccata. uelceste
her&icorum doctrinas. ꝑquas in¬
lecti homines ducuntur ad tastarũ.
Nemo itaq put& de moste dici.
quod a postoli conditioni mostis
subiecti non fuerint. quorum mar¬
trriauideat coruscare. EtTI¬
BI DABOCLAUES REGNICE¬
lorũ. Et quodcũq laca¬
ueris super tERna. Eni
LICATU ET INCAELIS ET
quod cũq solueris suꝑt er¬
rã. erit solutũ et incelis.
Istum locum ep̃i & presbiteri non
intellegentes. aliquid sibi phariseore
as sumunt supercilio. ut uel dampnenł
in nocentes. uel resoluere se noxios
arbitrentur: cum apud dnm̃ non
sententia sacerdotũ. sed eorum uita
quaeratur. Legimus in leuitico
deleprosis ubi iubentur ut ostendarT
se sacerdotibus. & silepiam habue¬

Expanded text:
Sive super hanc petram, id est, super Sive super hanc petram, id est, super illum, quem ore tuo confessus es dicens: Tu es Christus filius Dei vivi, sive super hanc petram, super confessionem Petri. Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Ego portas inferi vitia reor atque peccata, vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fuerint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunqram, erit solutum et in coelis. Istum locum episcopi et presbyteri non intelligentes aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, et solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed eorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habue
Abbreviated transcription (Latin):
mon id est p&rus filius sit iohannis.
iuxta alterius loci interrogationem:
simon iohannis diligis me : qui re¬
spondit. Dnẽ. tuscis: & uolunt
scriptorum uitio depiicuatũ. ut
probar iohanna hoc est filius io¬
hannis. bariona scriptum sit. una
deurcta fyllaba. Iohanna aut̃
interp̃tatur dñi giactia. Utrũq
Illud quoq quod ait quia caro & san¬
guis non reuelauit tibi: a postolicae
narrationi comparat inqua ait
Continuo non ad quieui carni &san¬
demonstr&ur. quod ei non ꝑdoc¬
trinam pharisaeorum : sed perdĩ
giatiam xp̃s dĩ filius reuelatussit
ET EGO DICOTIBI Quid ẽ.
quod ait & ego dico tibi. quiatu di
tibi non sermone casso & nullum ha¬
bente opus. sed dicotibi. quia meũ
dixisse fecisse est. Quia tues
peirus. ET SupER HAΝC
PETRA AEDIFICABO EC¬
clesiam meam. Sicut ip¬
se lumen apłis donauit. ut lumer
mundi appellentur c&enrq ex dño
sostiti uocabula sunt : ita & simoni
aedificabo ecclesiam meam suꝑte

Expanded text:
mon, id est, Petrus filius sit Joannis mon, id est, Petrus filius sit Joannis juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? Qui respondit: Domine, tu scis; et volunt scriptorum vitio depravatum ut pro Barjoanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur Domini gratia. Utrumque Illud quoque quod ait, quia caro et sanguis non revelavit tibi, apostolicae narrationi comparatur in qua ait, continuo non acquievi carni et sandemonstretur quod ei non per doctrinam Pharisaeorum, sed per Dei gratiam Christus Dei Filius revelatus sit. Et ego dico tibi. Quid est quod ait, Et ego dico tibi, quia tu tibi non sermone casso et nullum habente opus, sed dico tibi, quia meum dixisse fecisse est: Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellentur, caeteraque ex Domino sortiti vocabula sunt, ita et Simoni,aedificabo Ecclesiam meam super te.
Abbreviated transcription (Latin):
textuq sermonis apostoli: nequaquã
homines. sed dii appellentur: Cum
enĩ dixiss& quemdicunt homines eẽ.
filium hominis : subiecit. uosautem.
quẽ meesse dicitis : Illis quia homi¬
nessunt humana opinantibus. uos
qui dii estis quem me existimatis:
P&rus ex ꝑsona omnium aposto¬
lorum profit&ur. tues xp̃c filius
dĩuiui. Dm̃ uiuum appellat.
ad comparationem deorũ eorum
qui putantur dii. sed mostui sunt.
saturnum. iouem. cererem. libe¬
rum &c& idolorum postenta sig¬
nificans: RESPONDENS
IHS DIAIT EI BEATUS
ES SIMON BARIONA.
QUIA CARO ET SANCUS Ñ
REUELAUIT TIBI. SED
PATERMEUS QUI EST IN
CAELIS. Quod caro & sanguis
reuelare non potuit. id est doctri¬
na humana : sp̃s scĩ gratia reuela¬
tumest. Ergo ex confessione
sostitur uocabulum. quod reuelati¬
onẽ ex spũ scõ habeat: cuius & filius
appellandus sit. Siquidem bariona.
in lingua nnx sonat filius columbae
Alii simpliciter accipiunt quod si¬

Expanded text:
textuque sermonis apostoli nequaquam textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? illis quia homines sunt, humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es Christus filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad comparationem deorum eorum, qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liberum et caetera idolorum portenta significans. Respondens Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed pater meus qucoelis. Quod caro et sanguis revelare non potuit, id est, doctrina humana, Spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit, siquidem Barjona in lingua nostra sonat filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Si
Abbreviated transcription (Latin):
dese quaerere uider&ur. Et nota
quod ubicumq scriptum. ẽ. inu&eri
testamento filius hominis. Ihebreo
positum sit filus adam. Illudq
quod inpsalmolegimus: filii homi¬
nũ usquequo grarui corde. in hebreo
dicitur filii adam. Pulchre autẽ
interrogat quem dicunt homines. eẽ:¬
filium hominis : quia quidefilio ho¬
minis loquuntur. homines sunt.
Qui uero diuinitatẽ eius intellegut̃
non homines. sed dii appellantur
AT ILLI DIXERUNT. ALII
IOHANNẼ BAPTISI. ALA
HELIAM . ALIIUERO HIC¬
REMIAM. AUT UNŨEX
PROPHETIS Miror quos¬
dam interpr&es causas errorum IN¬
quirere singulorum. & disputatio¬
nẽ longissimam tẽere: quare dnm̃¬
runt. alii heliam. aliihieremiam.
aut unum exproph&is. cum sic
errare potuerunt inheliã &hiere¬
miam quomodoherodes errauit
in iohanne dicens. Quem egode¬
collaui iohannẽ. ipse surrexit amar¬
tuis. & uistutes operantur in illo
TIS. RESPONDIT SIMON
us dĩ uIUI. Prudens lector
adtende. quod ex consequentibus

Expanded text:
de se quaerere videretur. Et nota de se quaerere videretur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare Domrunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne dicens: quem ego decollavi Joannem ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo tis? Respondit Simon us Dei vivi. Prudens lector attende, quod ex consequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
infernum superare iub&. Et Pe¬
TRUIS AD SEREUENSUS DIA
Id est a contemplationuis culmine ad
sereuersus quod intellectu communi
& prius fuit: NUNCSCIOUE¬
RE QUIA MISIT DÑS AN¬
celum suuoo. ETER pu¬
IT ME DEMANU HERODIS¬
& cẽẽ. Quodunus quisq nrm ha¬
beat angelos. & in libro pastoris. &
in multis scaẽ scripturae. locis inue¬
niunt᷑. Nam & dñs de paruulis.
Angeli inquit eorum semꝑ uiden
faciem patris mei. Et ia cob dese
loquitur. Angelus qui eruit me
decunctis malis. Et hic discipuli
angelum apłi p&ri uenire credebañ¬
NII IH̃S IN PAI¬
IES CESAREAE
PHiLIppi:
Philippus isteẽst ficter herodis
dequo supiir diximus thetrarcha
itureae & tux conitidis regionũ.
qui in honorem trberii cesaris cesa¬
ream quae nunc paneas dicitur ap¬
pellauit. & est in prouincia pheni¬
Cis ET INTERROCABAI
DISCIPULOS SUOS DICENS
QUEM DICUN HOMINES
CSSE FILIUM HOMNISꝰ
Nondixit quẽ medicunt. eẽ. hom¬
nes. sed filium hominis. ne iactant̃

Expanded text:
Infernum superare jubet. Et PeInfernum superare jubet. Et Petrus ad se reversus dixit. Id est, a contemplationis culmine ad hoc regressus, quod in intellectu communi et prius fuit. Nunc scio vere, quia misit Dominus Angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, etc. Quod unusquisque nbeat angelos et in Libro Pastoris, et in multis sanctae Scripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident faciem Patris mei . Et Jacob de se loquitur, Angelus qui eruit me de cunctis malis . Et hi discipuli angelum apostoli Petri venire credebannit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream, quae nunc Paneas dicitur, appellavit, et est in provincia Phoenicis. Et interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis? Non dixit, quem me dicunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. & uos eadem cogitatione
armamini. PRAECINGERE
ET CALUATE CALIGIS TUIS
ph&as & apostolos cingulis usos fuis¬
se legimus. cuius sibi p&rus ligamen¬
ta propter uigorem carceris adhorã
lax auerat. ut tunica circa pedes di¬
missa. frigus noctis ut cumq tem¬
perar& Exemplum praebens in¬
firmis. cum uel molestia corporteli:
uel in iuria temptemur humana.
licere nobis aliquid de nr̃i praepositi
rigore laxare. Et quia dictum ÷
sint lumbi urĩ pitrecincti & calcia¬
tipedes in praepauctione euangelis
pacis: sp̃italiter uistutum uerbiq
predicandi resumere iubemur in¬
signia. UENERUNT AD POR¬
TAM FERREAM QUAEDUCII
ta immo ferreꝰ erat posta quaeducit
adhierusalem caelestem. sed aposto¬
lorum uestigiis nobis iam facta est¬
meabilis. qui sanguine proprio fer¬
rum uicerunt hostium De hoc a¬
itxtor. Ferrea quid mirum sicedunt
hostia p&ro. Quemds̃ a&heriae
custodem deputat aulae. Ecclesiae¬
q: suae faciens r&inere cacumen¬

Expanded text:
in carne, et vos eadem cogitatione in carne, et vos eadem cogitatione armamini. Praecingere et calcia te caligas tuas. phetas et apostolos cingulis usos fuisse legimus, cujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, vel cum molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum est: Sint lumbi vestri praecincti , et calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis, spiritaliter virtutum, verbique praedicandi resumere jubetur insignia. Venerunt ad portam ferream, quae ducit imo ferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam facta meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium. De hoc Arator: Ferrea, quid mirum si cedunt ostia Petro? Quem Deus aethereae custodem deputat aulae Ecclesiaeque suae faciens r