comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saduceorum. qui negant ẽe
resurrectionem: & int̾roga¬
uerunt eum dicentes. Magister moysẽ
scripsit nobis. si frater alicuius mortu
us fuerit habens uxorem. & hic sine
filiis fuerit: ut accipiat eam frater
eius uxorem. et suscitet semenfratri
suo. Septem gͦ fratres erant: & pͥmꝰ
accepit uxorem. et mortuus est sine
filiis. Et sequens accepit illam: &
ipse mortuus est sine filio. Et t̾cius
accepit illam. similiter & om̃s septẽ:
et non reliquer̃t semen. & mortui sc̃
Nouissime omnum mortua est et mu¬
uer. In resurrectione gͦ. cuius eorũ erit
uxor: siquidem septem habuerunt
eam uxorem. Et ait illis ih̾c. Filii scłi
huius nubunt: et traduntur ad nup¬
tias. Illi uero qui digni habebuntur
scło illo. et resurrectione ex mortiuis.
cum sint filii resurrectionis. o. uia uͦ¬
Ds̃ autem non est mortuorum: sed
uiuorum. Omnes enim uiuunt ei. Res¬
pondentes autem quidam scribarum:¬
lu dixerunt. Magister: benedixisti. Et

Expanded text:
Sadducaeorum qui negant esse Sadducaeorum qui negant esse resurrectionem et interrogaverunt eum dicentes magister Moses scripsit nus fuerit habens uxorem, et hic sine liberis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. ius accepit illam. Similiter et omnes septem, et non reliquerunt semen, et mortui sunt. Novissime omnium mortua est et mulier. In resurrectione ergo, cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Et ait illis Jesus: Filii hujus saeculi nubunt, et traduntur ad nuptias: illi vero qui digni habebuntur saeculo illo, et resurrectione ex mortuis, cum sint filii resurrectionis. Nam quia  Jacob Deus autem non est mortuorum sed vivorum. omnes enim vivunt ei. Respondentes autem quidam Scribarum. dixerunt. Magister bene dixisti. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ceciderit suꝑ illum lapidem:
conquassabitur. Supra quem aut̃ẽ
ceciderit: cõminuet illum. Et¬
querebant pͥncipes sacerdotum et
scribȩ. mittere in illum manus illa
hora: & timuerunt popłm. Cogno¬
uerunt enim quod de ipsis diceret
similitudinem istam:
t obseruantes miserunt
insidiatores. qui se iustos
simularent. ut caperent
eum in sermone: et traderent illũ
pͥncipatui. & potestati presidis. Et
int̾rogauerunt illum dicentes. Ma¬
gister. scimus quia recte dicis & do¬
ces. & non accipis psonam: sed in
ueritate uiam dei doces. Licet nobis
dare tributum cesari an non: Conside¬
rans autem dolum illorum: dixit ad
eos. Quid me temptatis: Ostendite mͥ
denarium. Cuius habet imaginem et
inscriptionem: Respondentes dixer̃t.
Cesaris. Et ait illis. Reddite gͦ que
cesaris sunt cesari: & que sunt deido.
Et non potuerunt uerbum eius repre¬
hendere coram plebe: et mirati in res¬
ponso eius tacuerunt
ccesserunt autem quidam

Expanded text:
qui ceciderit supra illum lapidem qui ceciderit supra illum lapidem conquassabitur supra quem autem ceciderit comminuet illum etquaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in illum manus illa hora et timuerunt populum cognoverunt enim quod ad ipsos dixerit similitudinem istam et observantes miserunt insidiatores qui se iustos simularent ut caperent eum in sermone et traderent illum principatui et potestati praesidis et interrogaverunt illum dicentes magister scimus quia recte dicis et doces et non accipis personam sed in veritate viam Dei doces licet nobis dare tributum Caesari an non considerans autem dolum illorum dixit ad eos quid me temptatis ostendite mihi denarium cuius habet imaginem et inscriptionem respondentes dixerunt Caesaris et ait illis reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari et quae Dei sunt Deo et non potuerunt verbum eius reprehendere coram plebe et mirati in responso eius tacuerunt accesserunt autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
epit autem dicere ad
ꝑlebem: parabolam hanc.
homo plantauit uineam.
et locauit eam colonis: et ipse ꝑegre
fuit multis temporib. Et in tempore
misit ad cultores seruum: ut de fruc¬
tu uinee darent illi. Qui cesum dimi-¬
serunt eum manem. Et addidit alte¬
rum seruum mittere. Illi autem hunc
quoq cedentes. et afficientes contume¬
lia: dimiserunt manem. Et addidit
tercium mittere: qui et illum uulne¬
rantes eiecerunt. Dixit autem dominꝰ
uineȩ . O. uid faciam: Mittam filiũ
meum dilectum: forsitan cum hunc
uiderint uerebuntur. Quem cum ui¬
dissent colom: cogitauerunt inter se
dicentes. hic est heres: occidamus eũ
ut nr̃a fiat herecditas. Et eiectum illũ
extra uineam: occiderunt. Quid ergo
faciet illis dominus uinee: Temet
ce ꝑdet colonos istos: & dabit uineã
aliis. Quo audito: dixerunt illi.
Absit. Ille autem aspiciens eos: ait.
Qaud est gͦ hoc quod scͥptum est lapidẽ
quem repbauerunt ecdificantes. hic
factus est in caput anguli: Omnis

Expanded text:
epit autem dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, et locavit eam colonis; et ipse peregre fuit multis temporibus. Et in tempore misit ad cultores servum, ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Et addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes, et afficientes contumelia, dimiserunt inanem. Et addidit tertium mittere: qui et illum vulnerantes ejecerunt. Dixit autem dominus vineae: Quid faciam? mittam filium meum dilectum; forsitan, cum hunc viderint, verebuntur. Quem cum vidissent coloni cogitaverunt inter se dicentes hic est heres occidamus illum ut nostra fiat hereditas et eiectum illum extra vineam occiderunt quid ergo faciet illis dominus vineae veniet et perdet colonos istos et dabit vineam aliis quo audito dixerunt illi absit quid est ergo hoc quod scriptum est lapidem quem reprobaverunt aedificantes hic factus est in caput anguli omnis
Abbreviated transcription (Latin):
N terrogatus autem
a phariseis quando uenit regnum dei:
respondit eis & dixit. Non uenit reg¬
num dei cum obseruatione: neq di¬
cent ecce hic. aut ecce illic. Eece enĩ
regnum dei intra uos est. Et ait ad dis¬

Expanded text:
nterrogatus autem a Pharisaeis quando venit regnum Dei, respondit eis et dixit: Non venit regnum Dei cum observatione, neque dicent: Ecce hic aut ecce illic. Ecce enim regnum Dei intra vos est. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
cricis paitis. ait ili. Magister. hec dicẽs
cuam nobis contumliam facis. Aeule
aic. Et uobis legispitis ue: quia onera¬
es homines onerib que portari non
possunt. et ipsi uno digito ur̃o non tangi¬
tis sartinas. e uobis qui edificatis
monumenta ꝓpħarum: patres autem

Expanded text:
peritis ait illi magister haec dicens etiam nobis contumeliam facis at ille ait et vobis legis peritis vae quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas vae vobis quia aedificatis monumenta prophetarum patres autem
Abbreviated transcription (Latin):
erant: que dicebant ad apłos hec. Et
uisa sunt ante illos sicut deliram̃tum
uerba ista: & non credebant illis. De¬
trus autem surgens cucurrit ad monu¬
mentum. & ꝓcumbens uidit linte ami¬
na sola posita: ce abiit setum mirans
quod factum fuerat. Et ecee duo ex illis

Expanded text:
os haec. Et visa sunt ante illos, sicut deliramentum, verba ista: et non crediderunt illis. Petrus autem surgens cucurrit ad monumentum: et procumbens vidit linteamina sola posita, et abiit secum mirans quod factum fuerat. CCCXL, 8. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝑfodi domum suam. Et uos estot
parati: quia qua hora non putatis
filius hominis ueniet. Ait auitu
ei petrus. Domine. ad nos dicis hau
parabolam. an & ad omnes: Dixie
autem dñs. O.uis putas est fidelis ill¬
pensator et prudens. quem consticus
dominis suꝑ familiam suam. ut del

Expanded text:
domum suam et vos estote parati quia qua hora non putatis Filius hominis venit ait autem ei Petrus Domine ad nos dicis hanc parabolam an et ad omnes dixit autem Dominus quis putas est fidelis dispensator et prudens quem constituet dominus super familia
Abbreviated transcription (Latin):
Tenit enim filius hominis querere
&e saluum facere: quod perierat. Hec
illis audientib. adiciens dixit parabe¬
lam. eo quod eẽt ꝓpe ierłin: & quia ex¬
istimarent quod confestim regnum dei
manifestaretur.
ixit gͦ. homo quidam nobi i.¬
lis abiit in regionem longin

Expanded text:
inis quaerere t salvum facere quod perierat haec illis audientibus adiciens dixit parabolam eo quod esset prope Hierusalem et quia existimarent quod confestim regnum Dei manifestaretur dixit ergo homo quidam nobilis abiit in regionem longin
Abbreviated transcription (Latin):
notate: & ne commnisceamini cum illo.
ut confundatur. Et nolite quasi ini¬
micum existimare: sed corripite ut
frẽm. Ipse autem dominus pacis: Aet
uobis pacem sempiternam in omni
signum in omni epła ita scribo Gr̃a

Expanded text:
notate, et non ne commisceamini cum illo, ut confundatur. Et nolite quasi inimicum existimare, sed corripite ut fratrem. Ipse autem Deus Dominus pacis det vobis pacem sempiternam in omni signum in omni Epistola. Ita scribo: Gra
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur supra omne quod dicitur ds̃
aut quod colitur: ita ut in templo
dei secleat. ostendens se tanquam sit
ds. Non retinetis quod cum adhuc
essem apud uos hec dicebam uobis:
Et nunc quid detineat scitis: ut reue¬
letur in suo tempore. Nam mysteriũ
iam oꝑatur iniquitatis. Tantum
ut qui tenet nunc teneat: donec de
medio fiat. Et tunc reuelabitur ille¬
iniquus. quem dominus iħc int̾ficiet
aduentus sui cum cuius est aduentꝰ
scdi opationem sachane: in omni
uirtute & signis & ꝓdigiis mendacib.¬
& in omni seductione iniquitatis his
qui ꝑeunt. eo quod caritatem uerita¬
tis ñ receꝑunt. ut salui fierent Et idõ
mittet illis ds̃ oꝑationem erroris. ut
credant mendacio & iudicent᷑ omnes
qui non crediderunt ueritati: sed con¬
senserunt iniquitati:
os autem debemus grãs a¬
gere deo semꝑ ꝓ uobis frẽs
dilecti a deo. quod elegerit
nos deus primitias in salutem in scĩfi-¬
catione sp̃c & fide ueritatis: in qua &
sitionem głe dñi nr̃i ih̃u xp̃i

Expanded text:
od dicitur Deus, aut quod colitur, ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus. Nonne retinetis quod, cum adhuc essem apud vos, haec dicebam vobis? Et nunc quid detineat scitis, ut reveletur in suo tempore. Nam mysterium jam operatur iniquitatis, tantum ut qui tenet nunc, teneat donec de et? et tunc reuelabitur iniquus, quem dominus Iesus interficiet aduentus sui, cuius est aduentus secundum operationem satanae in omni uirtute et signis atque portentis mendacii et in omni seductione iniustitiae eis, qui tis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendatio: ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati: sed consenserunt iniquitati. Nos autem debemus gratias agere Deo semper pro vobis fratres dilecti a Deo: quod elegerit nos Deus primitias in salutem: in sanctificationem spiritus: et fidem veritatis. In qua et si
Abbreviated transcription (Latin):
atura creatorem ut dm̃ debuerint ue¬
nerari. glam euis in manufacta muta-¬
uerunt simulachia. Utrosq etiam si-¬
militer ueniam consecutos. equales ẽẽ
ueracissima ratione domonstrat: pre¬
sertim cum in eadem lege p̃dictum sit
pacem & concordiam cobortatur.

Expanded text:
atura Creatorem ut Deum debuerint veatura Creatorem ut Deum debuerint venerati, gloriam ejus in manu facta mutaverint simulacra: utrosque etiam, similiter veniam consecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum etpacem et concordiam cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mines cerram repmissionis intrarent
Sed quid antiqua replicamus: cum tr̃
si illa minime fecissecis. de hoc solo uos
nemo dignos uenia iudicaret quod
ꝑpemistis. quem nos ut cognouimꝰ lã
credidimus. cum nobis de eo ante nol
fuerit p̃dicatum: Tude ꝓbatur: ques
idolis seruiuimus non obstinationi ñs
sed ignorantiȩ deputandum Qui ail
agnitum illico sequimur: olim uaꝗ¬
sequeremur si antea cognouissemis
Sic autem uos de generis nobilitas
iactatis: quasi non morum imitatio
magis quam carnalis natiurtas filios
nos faciat esse scõrum. Deniq esau &
hismael cum ex stirpe sint abrahe:
minime tamen in filiis reputantur.
his taliter altercantib apłs se mediũ
interponens: ita partium dirimit
questiones. ut neutrum eorum sua ui¬
sticia salutem meruisse ostendat. Am¬
bosũ popłos: & scienter & grauiter deli¬
quisse Iudeosquidem: quod ꝑ preuas¬
ricationem legis dm̃ inhonorauerint
Gentesuͦ: quod cum cognitum de cre¬

Expanded text:
mines terram promissionis intrarent. mines terram promissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum etiam, si illa minime fecissetis, de hoc solo vos nemo dignos veniae judicaret quod peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim usequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse ostendat; ambos vero populos et sciente et graviter deliquisse: Judaeos, quod per praevaricationem lgentes vero quod, cum cognitum de cre
Abbreviated transcription (Latin):
potius in ꝓselitorum locum ex legis
auctoritate & consuetudine deputemini:
Et hoc ipsum non merebamini: insi qͥ
larga dei semꝑ clementia uoluit uosad
nr̃am imitationem ammittere. Gentes
etiam e contrario respondebant Qnt
enim maiora erga uos dei beneficia nr¬
raueritis: tanto maioris uos crimins
reos esse monstrabitis. Semꝑ enim his
omnib extitistis ingrati. Dam ipsis
pedib quib aridum mare transisis
ludebatis ante idola quȩ fecistis: & ip¬
so ore quo paulo ante ob necem aduer¬
sariorum domino cantaueratis. simu-¬
lachra uobis fieri poposcistis. Iiliso¬
culis quib ueneranda dm̃ in nube uł
igne conspicere solebatis: simulachra
intuebamini. Manna quoq uobis
fastidio fuit: & semꝑ in deserto contra
dominum murmuiastis. ad egyptũ
unde uos manu ualida eiecerat redi¬
recupientes. Quid plura: Ita patresur̃
crebra ꝓuocatione dm̃ irritauerunt
ut omnes in heremo morerentur: net
plus ex seniorib eorum quam duo ho¬

Expanded text:
potius in proselytorum loco ex legis potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudEt hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam econtrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoqufastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? ita Patres vestri creba provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plures ex senioribus eorum quam duo ho
Abbreviated transcription (Latin):
supba contentione uolebant se alteru¬
trum suꝑponere. Mam uidei dicebant.
Nos sumuspopłs der: quos ab inicio di¬
lexit & fouit. Nos circuincisi ex genere
notus retro apud iudeam tantum ds̃.
Dos de egypto signis dei & uirtutib li¬
berati: mare sicco ꝑtransiuimus pede:
cum inimicos nr̃os grauissimi fluctus
inuoluerent. Nobis manna pluit dñs
in deserto: & quasi filiis suiscȩleste pa¬
bulum ministrauit. Nos die noctuq
in columpna nubis ignisq p̃cessit: ut
nobis in inuio iter ostenderet. Atq ut
cȩtera eius circa nos immensa beneficia
taceamus. nos soli digni fuimus dei
legem acciꝑe: & uocem dei loquentis
audire. eiusq cognoscere uoluntatem.
li qua lege nobisꝓmissus est xp̃c. ad qͦs
etiam & ipse se uenisse cestatus est diceis.
non ueni nisi ad oues quȩ ꝑierant domꝰ
isrł: cum uos canespotius quam ho¬
mines appellauerit. Equum ne gͦ est.
ut hodie idola deserentes quib ab mnicio
deserustis nobis comparemini: & non

Expanded text:
superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit. Nos circumcisi ex genere , et notus retro apud Judaeam tantum Deus . Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent . Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet . Atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, vocem Dei loquentis audire , ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non
Abbreviated transcription (Latin):
oli attenclere ad possessiones
mniquas. & ne dixeris est michi
sufficiens uita: nichil enimꝑ
derit in tempore uindicte & obductioĩs.
Non sequaris in fortitudine tua concu
piscentia cordis cui. & ne dixeris qͣmͦ potui aut
quisme subiciet ꝓpter facta med: Ds̃
enim uindicans uindicabit. Et ne di¬
peris peccami: & quid accidit m̃ triste:
Altissimus enim est paciens reiditor.
De ꝓpiciato peccato noli esse sine me¬
cu. neq adicias peceatum suꝑ peccatũ:
& ne dicas. Miseratio domini magna
est: multitudinis peccatorum meoꝵ
miserebitur. Miscdia enim & ira ab
illo cito ꝓximat: & in peccatores res¬
picit ira illius.

Expanded text:
oli adtendere ad possessiones oli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequpiscentiam cordis tui: et ne dixeris: Quomodo potui? aut quis me subjiciet propter facta mea? Deus enim vindicans vindicabit. » -- xeris: Peccaui; et quid mihi accidit triste? Altissimus enim est patiens redditor. De propiciato peccato noli esse sine metu neque adiicias peccatum super peccatum. Et ne dicas: Miseratio Domini magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. Misericordia enim et ira ab illo cito proximant, et in peccatores respicit ira illius.
Abbreviated transcription (Latin):
as faciem adu̾sus faciẽ tuã: nec adũsus
animã tuã mendaciũ. Non reuerearis
ꝓrimum tuum in casum suum: nec
retincas uerbum in tempus salutis.
Non abscondas sapientiam cuam in
decore cius. In lingua enim agnoscit᷑
sapientia. & sensus eius & scientia. &
doctrina in uerbis ueritatis: & firma¬
mentum in oꝑib iusticie. Non contra-¬
dicas ueritati ullo modo: & de menda¬
cio ineruditionis tuȩ confundere. Non
confundaris confiteri peccata tua: &
ne subicias te homini ꝓ peccato. Noli
resistere contra faciem ꝑotentis: nec
coneris contra ictum fluuii. In iusticia
agonizare ꝓ anima tua: & usq ad mortẽ
certa ꝓ iusticia: & d̃s expugnabit ꝓ te
inimicos tuos. Noli citatus esse in lin
gua tua: & inutilis & remissus in oꝑib
cuis. Noli esse sicut leo in domo cua:
euertens domesticos tuos. & oppͥmens
subiectos tibi. Non sit porrecta ma¬
nus tua ad accipiendum: & ad dan-¬
dum collecta¬

Expanded text:
as faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus as faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuosgua tua, et inutilis, et remissus in operibus tuis. Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos et opprimens subjectos tibi. Non sit porrecta manus tua ad accipiendum, et ad dandum collecta
Abbreviated transcription (Latin):
ctentur placatorem eius. Qui tenue¬
rint illam uitam hereditabunt: &
quo introibit benedicit ds. Q ui ser¬
uiunt ei obsequentes erunt sc̃o: & eos
qui diligunt illam diligit ds. Qui
audit illam uidicat gentes: & qui in¬
tuetur illam ꝑmanebit confidens.
Si crediderit ei hereditabit illam. &
erunt in confirmationem creaturȩ
illorum: qm̃ in cemptatione ambu-¬
lat cum eo. & in primis elegit eum.
Cimorem & metum & approbationẽ
inducet suꝑ illum. & cruciabit illũ
in tribulatione doctrinȩ suȩ: donee
temptet illum in cogitationib illiꝰ
& crecdat animȩ illius. Et firmabit
illum & iter adducet directum ad illi:¬
entiam & intellectum iusticie. Si auc̃
oberrauerit derelinquet eũ: & tradet
eum in manus inimici sui. A¬
ili conserua tempus & deuila
amalo: & ꝑ anima tua non
confundaris dicere uerum.
Est enim confusio adducens peccatũ: & est
confusio adducens głam & grãm. Ne accipi-¬

Expanded text:
ctentur placorem ejus. Qui tenuectentur placorem ejus. Qui tenuerint illam, vitam haereditabunt, et quo introibit benedicet Deus. Qui serviunt ei, obsequentes erunt sancto; et eos qui diligunt illam, diligit Deus. Qui audit illam, judicat gentes; et qui intuetur illam, permanebit confidens. Si crediderit ei, haereditabit illam, et erunt in confirmatione creaturae illorum. Quoniam in tentatione ambulat cum eo, et in primis eligit eum. Timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius et firmabit illum et iterum adducet directum ad illuentiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipi
Abbreviated transcription (Latin):
catis. & cłs ꝓspector est eius. Qui red¬
det gr̃am meminit in posterum:
& in tempore casus sui inueniet fir
fraudes: & oculos tuos ne tranꝰ¬
asperes pauꝑem in mopia sua. Cor
inopis ne afflixcris: & non ꝓtrahas
datum angustianti. Rogationem
contribulati ne abicias: & non auer¬
tas faciem tuam ab egeno. Ab inope
relinquas querentib tibi retro male¬
dicere. Maledicentis enim tibi in a¬
maritudine animȩ: exaudietur pre¬
catio illius. Exaudiet autem eum: qͥ
fecit illum. Congregationi pauꝑum
affabilem ce facito: & p̃sbitero humi¬
lra animam tuam. & magnato hu¬
milia caput tuum. Declina paupi
debitum tuum: & responde pacisice
in mansuetudine. Libera eum qui
iniuriam patitur de manu suꝑbi:
& non acile feras in anima tua. A
eris uelut filius altissimi obediens. &
miserebit᷑ tui magis quam mater
apientia filiis suis uitam A¬
inspirat. & suscipit exqͥrentis
se: & preibit in uia iusticie.
Et qui illam diligit diligit uitam:
& qui iugil auerint ad illam comple

Expanded text:
s prospector est eius, qui reddet gratiam, meminit in posterum, et in tempore casus sui inveniet firmfraudes, et oculos tuos ne transasperes pauperem inopiinopis ne afflixeris, et non protrahas datum angustianti: rogationem contribulati ne abjicias: et non avertas faciam tuam ab egeno: ab inope relinquas quaerentibus tibi retro maledicere. Maledicentis enim tibi in amaritudine animae, exaudietur deprecatio illius: exaudiet autem eum qui fecit illum. congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam et magnato humilia caput tuum. declina pauperi debitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. ineris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint a
Abbreviated transcription (Latin):
ens: & postea redditio iocunditatis.
Bonus sensus usq in tempus abscon¬
dec uerba illuis: & labia multorum
enarrabunt sensum illius. In thesau
ili concupiscens sapientiam¬
conserua iusticiam: & ds pre¬
bebit illam tibi. Sapientia
enim & disciplina timor domini: & qͦd
beneplacitum est illi fides & mansue-¬
tudo adimplebit thesauros illius. Con¬
tumar ñsis & incredibił timori dñi : & ne
accesseris ad illum duplici corde. Ne
fueris hẏpocrita in conspectu hominũ.
& non scandalizeris labiis cuis. Atten¬
de millis ne forte cacdas. & ponas scandalũ aĩe
absconsa cua. & in medio synagogȩ eli¬
dat ce: qm̃ accessisti maligne ad dñm.
& cor tuum plenum est dolo & fallacia

Expanded text:
ens, et postea redditio jucens, et postea redditio jucBonus sensus usque in tempus abscondet verba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. » Hinc ili, concupiscens sapientiam, serva justitiam, et Deus praebebit illam tibi. Sapientia enim et disciplina, timor Domini; et hoc, quod beneplacitum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros illius. Contumax non sis, et incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponasabsconsa tua, in medio synagogae elidat te: quoniam accessisti maligne ad Deum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
nitione magnalium suorum.
Nicium sapientie timor domim: & cũ
fidelib in uulua concreat᷑ est. & cum
electis feminis creditur. & cum ustis &
fidelib agnoscitur. Timor domini sci-
entiȩ religiositas: & religiositas custodiet
& iustificabit cor iocunditatem atq
gaudium dabit. Timenti dominum
bene erit: & in dieb consummationis
illius benedicetur. Plenitudo sapientie
timere dm̃: & plenitudo a fructib illiꝰ¬
Omnem domum illius impleuit a ge-¬
nerationib: & receptacula a thesauriˢ
illius. Corona sapientiȩ timor domini. re¬
plens pacem & salutis fructum: & iudit
& dinumerauit eam. Utraq autẽ sunt
dona ddei Scientiam & intellectũ pru¬
longeui. In thesauris sapientiȩ intelle¬
ctus & scientiȩ religiositas: execratio autẽ
peccatorib sapientia Timor domini
expellit peccatum: nam qui sine cimore
est. non potest iustificari. Lracundia
enim ammositatis illius: subuersio est¬
illius. Usq in tempus sustinebit pati¬

Expanded text:
gnalium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timoentiae religiositas. religiositas custodiet et iustificabit cor, iocunditatem atque gaudium dabit. timenti dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. plenitudo sapientiae est timere deum nem domum illius implebit a generationibus, et receptacula a thesauris illius. Corona sapientiae, timor Domini, replens pacem et salutis fructum; et vidit, et dinumeravit eam. Utraque autem sunt dona Dei, scientia et intellectulongaevi. In thesauris sapientiae, intellectus et scientiae religiositas; execratio autem peccatoribus, sapientia. Timor Domini repellit peccatum: nam qui sine timore est, non poterit justificari. Iracundia enim animositatis illius, subversio illius est. Usque in tempus sustinebit pati
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ. & uidit & dinumerauit & men-¬
sus est: & effundit illam suꝑ omnia
oꝑa sua. & suꝑ omnem carnẽ. scdm
datum suum p̃bet illam diligentib
se. Timor domini gła & gloriadio: & le¬
ticia & corona exultationis. Timor dñi
delectabit cor: & dabit leticiam & gau

Expanded text:
 vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem, datum suum praebuit illam diligentibus se timor Domini gloriatio, et laetitia, et corona exultationis. Timor Domini delectabit cor, et dabit laetitiam et ga
Abbreviated transcription (Latin):
illo p̃cipue loco ubi deunitate trini-¬
tatis in prima iohannis epłã positũ
legius. in qua etiam ab infidelib
translatorib multum erratum esse a
fidei ueritate comꝑimus. trium tan¬
tummꝰ rerum uocabula. hoc est aque.
sanguinis & sp̃c in ipsa sua editione
ponentes. & patris uerbiq ac sp̃c testi¬
monium omittentes: in quo maxime
& fides catholica roboratur. & patris
& filii & sp̃c scĩ una diuinitatis sub¬
stantia copbatur. In ceterisuͦ epłis
quantum a nĩa aliorum distet editio:
lectoris prudentie derelinquo. Sed tu
uirgo xp̃i eustochium dum ame im¬
pensius scͥpture ueritatem inquiris.
meam quodammͦ senectutem inuido¬
rum dentib corrodendam exponis:
qui me falsarium corruptoremq sc̃a¬
rum ꝓnunciant scͥpturarum. S ego
in tali oꝑe nec emulorum meorum in¬
uidentiam ꝑtimesco: nec sc̃e scͥpture ue¬
ritatem poscentib denegabo.

Expanded text:
illo praecipue loco ubi de unitate Trinitatis in prima Joannis Epistola positum legimus. In qua etiam ab infidelibus translatoribus multum erratum esse a fidei veritate comperimus: trium tantum vocabula, hoc est, aquae, sanguinis, et spiritus, in sua editione ponentes; et Patris, Verbique, ac Spiritus testimonium omittentes: in quo maxime et fides Catholica roboratur, et Patris et Filii ac Spiritus sancti una divinitatis substantia comprobatur. In caeteris vero Epistolis, quantum a nostra aliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco: nec sanctae Scripturae veritatem poscentibus denegabo.
Abbreviated transcription (Latin):
habens dissolui & cum. xp̃o ẽẽ multo
magis melius. Permanere autem in
carne necessarium est ꝓpter uos. Et
hoc confidens scio. quia manebo &
ꝑmanebo omnib uobis ad ꝓfectum
urm̃ & gaudium fider: ut gratulatio
ur̃a abundet in xp̃o ihuin me ꝑ me¬
um aduentum iterum ad uos. Tan-¬
mi: ut siue cum uenero & uidero uos.
siue absens audiam de uobis. quia
statis in uno spu unanimes. collabo¬
rantes in fide eũgelii. & in nullo ter¬
reamini ab aduersariis quȩ est illis
causa ꝑditionis. uobis autẽ salutis. &
hoc adeo. quia uobis donatum est ꝓ
xp̃o. non solum ut in eum credatis.
sed etiam ut ꝓ illo patiamin. idem¬

Expanded text:
habens dissolvi et cum Christo esse multo habens dissolvi et cum Christo esse multo magis melius permanere autem in carne magis necessarium est propter vos et hoc confidens scio quia manebo et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei ut gratulatio vestra abundet in Christo Iesu in me per meum adventum iterum ad vos tani, ut siue cum uenero et uidero uos, siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu unanimes, conlaborantes fide euangelii, et in nullo terreamini ab aduersariis, qucausa perditionis, vobis autem salutis, et hoc a Deo: quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in cum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini . E
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectum uener̃t eũgeli
ita ut uincula mea manifesta fierent
inxp̃o. in omni p̃torio & in ceceris om.¬
nibus: ut plures e fr̃ĩb in domino con¬
fidentes. in uinculis meis abundantiꝰ
auderent sine timore uerbũ dei loqui
uidam quidem &
propter inuidiam & conten¬
tionem. quidam autẽ e ꝓpt̃
bonam uoluntatem xp̃m predicant
quidam ex caritate. scientes qm̃ in de¬
fensione eũ gelii positus sum. Quidã
autem ex contentione xp̃m annunti¬
ant. non sincere: existimantes p̃ssiuam
se suscitare uinculis meis. Ouid enim.
dum omnimͦ siue ꝑ occasionem sire
hoc gaudeo: sed & gauclebo. Scio enĩ
quia hoc michi ꝓueniet in salutem
&espem meam: quia in nullo confun¬
dar. sed in omni fidutia sicut semꝑ &
nunc magnificabitur xp̃c in corpore
meo. siue ꝑ uitam siue ꝑ mortẽ. Michi
enim uiuere. xp̃c est: & mori lucrum
Quod si uiuere in carne hic michi
fructus oꝑis est: & quid eligã ignoro.
Coartor autem e duob: desiderium

Expanded text:
fectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio et in caeteris omnibus, ut plures e fratribus in Domino confidentes in vinculis meis, abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui. Quidam quidem et propter invidiam et contentionem quidam autem et propter bonam voluntatem Christum praedicant quidam ex caritate scientes quoniam in defensionem evangelii positus sum quidam autem ex contentione Christum adnuntiant non sincere existimantes pressuram se suscitare vinculis meis quid enim dum omni modo sive per occasionem sive hoc gaudeo sed et gaudebo scio enim quia hoc mihi proveniet in salutem xpectationem et spem meam quia in nullo confundar sed in omni fiducia sicut semper et nunc magnificabitur Christus in corpore meo sive per vitam sive per mortem mihi enim vivere Christus est et mori lucrum quod si vivere in carne hic mihi fructus operis est et quid eligam ignoro coartor autem e duobus desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui talem sustinuit a
peccatorib aduersus semet¬
ipsum contradictionem: ut non fati¬
gemini animis ur̃is deficientes. Non-¬
dum enim usq ad sanguinem resti¬
tistis aduersus peccatum repugnan

Expanded text:
eum, qui talem sustinuit a peccatoribus adversus semetipsum contradictionem, ut non fatigemini, animis vestris deficientes. Nondum enim usque ad sanguinem restitistis adversus peccatum repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
mnis amicus dicit & ego
amicitiam copulaui: sed
est amicussolo nomine a¬
micus. N onne tristicia in est usq
ad mortem: Sodalis autem & amicꝰ.
ad inimicitiam conuertentur. O pre-¬
sumꝑtio nequissima: unde creata es
Cooꝑire aridam malitiam: & dolosi¬
tatem illius. Sodalis amico conocun¬
datur in oblectatione: & in tempore
tribulationis aduersarius erit. Soda¬
lis amico condolet causa uentris: &
contra hostẽ ñ accipiet scutum. Non
obliuiscaris amici tui in animo cuo:
& non immemor sis illius in ꝑpetuũ¬
in oꝑib tuis. Noli consiliari cum so¬
cero tuo: & a zelantib te absconde con-¬
silium. Omns consiliarius ꝓdit con¬
silium: sed est consiliarius in semet ip¬
so. Aconsiliario malo serua animam
tuam: prius scito quȩ sit illius necessi¬
tas. Et ipse enim animo cogitabit ne
forte mittat sudem in terram. & dicat
tibi. bona est ura tua: & stet e contrario
uidere quid tibi eueniat

Expanded text:
mnis amicus dicet et ego amicitiam copulavi sed est amicus solo nomine amicus nonne tristitia inest usque ad mortem sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur o praesumptio nequissima unde creata es cooperire aridam malitiam et dolositatem illius sodalis amico coniucundatur in oblectatione et in tempore tribulationis adversarius erit sodalis amico condolet causa ventris et contra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum socero tuo et a zelantibus te absconde consilium omnis consiliarius prodit consilium sed est consiliarius in semet ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius necessitas et ipse enim animo suo cogitabit ne forte mittat sudem in terram et dicat tibi bona est via tua et stet e contrario videre quid tibi eveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt reꝓmissionem: deo ꝓ nobis
melius aliquid ꝓuidente. ut ñ sine
nobis consummarent᷑. lleo & nos tan¬
tam habentes impositam nubem te¬
stium. deponentes omne pondus. &
circumstans nos peccatum. ꝑ patien-¬
tiam curramusꝓpositum nobis cer-¬
tamen. aspicientes in auctorem fidei
& consummatorem iħm: qui ꝓposito
sibi gaudio sustinuit crucẽ confusiõe
contẽpta. acq in dextera sedis dei sedet
ecogitate enim

Expanded text:
erunt repromissionem Deo pro nobis melius aliquid providente ut ne sine nobis consummarentur ideoque et nos tantam habentes inpositam nubem testium deponentes omne pondus et circumstans nos peccatum per patientiam curramus propositum nobis certamen aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Iesum qui pro proposito sibi gaudio sustinuit crucem confusione contempta atque in dextera sedis Dei sedit recogitate enim
Abbreviated transcription (Latin):
a parentib suis: eo quod uidissent
elegantem infantem. & ñ tumuerunt
regis edictum. Fide moy ses grandis
factus negauit se esse filium filie pha¬
raonis. magis eligens affligi cum po
imꝓꝑium xp̃i. Aspiciebat enim in
remunerationem. Eide reliquit el¬
tum: non ueritus animositatem rags
Inuisibilem enim tanquã uidens su¬
stinuit. Fide celebrauit pascha. & san¬
guinis effusionem: ne qui uastabat
primitiua tangeret eos. Eide transi
runt mare rubrum tanquam ꝑ arl¬
dam terram: quod exꝑti egyptii de¬
uorati sunt. Fide muri iericho corrue¬
runt circuitu dierum septem: fide ia¬
ab meretrix non piit cum incredulis.
excipiens exploratores cum pace. Et
quid acdhuc dicam: Deficiet enim me
tempus enarrantem. de geleon. ba¬
rach. sanson. iepthe. dauid. samubel¬
regna oꝑati sunt iusticiam. adepti

Expanded text:
a parentibus suis, eo quod vidissent a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum. Fide Moyses grandis factus negavit se esse filium filiae Pharaonis, magis eligens afChristi: aspiciebat enim in remunerationem. Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis. Invisibilem enim tanquam videns sustinuit. Fide celebravit Pascha ex sanguinis effusione: ne qui vastabat primitiva, terunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram; quod experti Aegyptii devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt circuitu dierum septem. Fide Rahab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, 226 Jephte, David, Samuelregna, operati sun
Abbreviated transcription (Latin):
omnes isti. ñ acceptis reꝓmissionib. sed
alonge eas aspicientes & salutantes &
confitentes. quia pegrini & hospites
sunt suꝑ terram. Qui enim hec dic̃t:
significant se patriam inquirere. Et
siquidem illius meminissent de qua
exierunt: habebant utiq tempus re¬
uertendi. Nunc autem meliorem
appetunt: idest cȩlestem. Ldeo non
confunditur ds uocari ds eorum.
parauit enim illis ciuitatem. Fide
obtulit abraham ysaac cum tempt¬
retur: & unigenitum offerebat qui
susceꝑat repmissiones. Ad quem di¬
ctum est quia in ysadic uocabit᷑ cibi
semen: arbitrans quia & a mortuis
suscitare potens est ds̃. unde eum e
in parabolam accepit Fide & de fici-¬
ris benedixit ysaac iacob & esau fide
iacob moriens singulos filioꝵ ioseph
benedixit: & adorauit fastigium ur¬
ge eius. Eide ioseph moriens de ꝓfe¬
ctione filiorum isrł memoratus est:
& de ossib suis mandauit. Fide moy¬
ses natus occultatus est mensib crib

Expanded text:
omnes isti non acceptis repromissionibus sed omnes isti non acceptis repromissionibus sed a longe eas aspicientes et salutantes et confitentes quia peregrini et hospites sunt supra terram qui enim haec dicunt significant se patriam inquirere et si quidem illius meminissent de qua exierunt habebant utique tempus revertendi nunc autem meliorem ppetunt id est caelestem ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum paravit enim illis civitatem fide obtulit Abraham Isaac cum temptaretur et unigenitum offerebat qui susceperat repromissiones ad quem dictum est quia in Isaac vocabitur tibi semen arsuscitare potens est Deus: unde eum et in parabolam accepit. Fide et de futuris benedixit Isaac, Jacob, et Esau. Fide Jacob, moriens, singulos filiorum Joseph benedixit: et adoravit fastigium virgae ejus. Fide Joseph, moriens, de profectione filet de ossibus suis mandavit. Fide Moyses natus occultatus est mensibus tribus
Abbreviated transcription (Latin):
sibile est deo placere. Credere autem
oportet accedentem ad dm̃ quia est:
& inquirentib se remunerator fit.
Fide noe responso accepto de hisquȩ
adhuc non uidebantur. metuens ap-¬
tauit archam in salutem domus suȩ:¬
ꝑ quam dampnauit mundum. &
iusticie que ꝑfidem est heres est insti¬
tutus. Fide qui uocatur abraham
obediuit in locum exire quem accep¬
turus erat in hereditatem: & exiit nes¬
ciens quo iret. Eide demoratus est in
terra reꝓmissionis tanquã in aliena:
in casulis habitando cum ysaac &
iacob coheredib reꝓmissionis eiꝰdem.
Expectabat enim fundam̃ta haben¬
tem ciuitatem: cuius artifex & conditor
ide & ipsa sara sterilis uirtu¬
tem in conceptionem semi¬
nis accepit. etiam preter tempus etatiͤ.
miserat. Propter quod & ab uno orti
sunt: & hoc emortuo tanquam side¬
ra celi in multitudinem. & sicut ha¬
rena que est ad horam maris in nu-¬
merabilis. Iuxta fidem defuncti sunt

Expanded text:
sibile placere credere enim sibile placere credere enim oportet accedentem ad Deum quia est et inquirentibus se remunerator fit fide Noe responso accepto de his quae adhuc non videbantur metuens aptavit arcam in salutem domus suae per quam damnavit mundum et iustitiae quae per fidem est heres est institutus fide qui vocatur Abraham oboedivit in locum exire quem accepturus erat in hereditatem et exiit nesciens quo iret fide moratus est in terra repromissionis in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor ide et ipsa Sarra sterilis virtutem in conceptione seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis; miserat. Propter quod ab uno orti sunt et haec emortuo tamquam sidera caeli in multitudinem et sicut harena quae est ad oram maris innumerabilis iuxta fidem defuncti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
confidentiam ur̃am: que
magnam habet remuncra¬
tionem. Patientia enim uobis neces¬
saria est: ut uoluntatem dei facientes
reportetisꝓmissionem. Adhuc enim
modicum aliquantulum qui uenturꝰ
est ueniet & non tardabit: iustus au¬
tem meus ex fide uiuit Quod si sub¬
craxerit se: non placebit anmȩ mee.
Nos autem non sumus subtractioniˢ
filii in ꝑditionem: sed fidei in adqui¬
sitionem anime. Est autem fides spe-¬
randarum substantia rerum: argum̃¬
tum non apparentum. In hac enim
testimonium consecuti sunt senes.
ide intelligimus
aptata esse scła uerbo dei:
ut ex inuisibilib uisibilia
tierent. Fide plurimam hostiam abel.
quam cam obtulit deo. ꝑ quam testi-¬
monium consecutus est esse iustus. te-¬
stimonium ꝑhibente munerib euis
deo: & ꝑ illam defunctus adhuc lo-¬
quitur. Lide enoch translatus est ne
uideret mortem: & ñ inueniebatur
quia transtulit illum ds. Ante trans¬
lationem enim: testimonium habuit
placuisse deo. Sine fide autem impos¬

Expanded text:
confidentiam uestram, quae magnam habet remunerationem. patientia enim uobis necessaria est, ut uoluntatem dei facientes reportetis promissionem. adhuc enim modicum quantulum qui uenturus est veniet et non tardabit iustus autem meus ex fide vivit quod si subtraxerit se non placebit animae meae nos autem non sumus subtractionis in perditionem sed fidei in adquisitionem animae est autem fides sperandorum substantia rerum argumentum non parentum in hac enim testimonium consecuti sunt senes fide intellegimus aptata esse saecula verbo Dei ut ex invisibilibus visibilia fierent fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo per quam testimonium consecutus est esse iustus testimonium perhibente muneribus eius Deo et per illam defunctus adhuc loquitur fide Enoch translatus est ne videret mortem et non inveniebatur quia transtulit illum Deus ante translationem enim testimonium habebat placuisse Deo sine fide autem inpos
Abbreviated transcription (Latin):
tem corpore uenient: Insipiens tu
quod seminas non uiuificatur: nisi
prius moriatur. Et quod seminas
non corpus quod futurum est semi¬
nas. sed nudum granum: ut puta tri-¬
tici. aut alicuius ceterorum. Ds̃ autẽ
dat illi corpus sicut uult: & uniciq
seminum ꝓprium corpus. Non oĩs
caro eadem caro: sed alia hominum.
alia pecorum. alia caro uolucrum.
alia autem piscium. Et corpora ce¬
lestia: & corpora terrestria. Sedalia
quidem cęlestium gla: alia autem
terrestrium. Alia claritas solis. alia
claritas lunȩ: & alia claritas stellarũ.
Stella enim ab stella differt in clari

Expanded text:
ve corpore venient? Insipiens, tu ve corpore venient? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur et quod seminas non corpus quod futurum est seminas sed nudum granum ut puta tritici aut alicuius ceterorum Deus autem dat illi corpus sicut voluit et unicuique seminum proprium corpus non omnis caro eadem caro sed alia hominum alia pecorum alia caro volucrum alia autem piscium et corpora caelestia et corpora terrestria sed alia quidem caelestium gloria alia autem terrestrium alia claritas solis alia claritas lunae et alia claritas stellarum stella enim ab stel
Abbreviated transcription (Latin):
tradiderit regnum deo & patri. cum
euacuauerit omnem pͥncipatum
& potestatem. & uirtutem & domi¬
nationem. Oportet autem illum
regnare: donec ponat omnes inumi
cos sub pedib eius. Nouissima autẽ
inimica destruetur mors. Omnia
enim subiecit sub pedib euis Cũ
autem dicat. omnia subiecta sunt¬
ei: sine dubio precer eum qui subie¬
cit ei omnia. Cum autem subiesta¬
illi fuerint omnia: tunc ipse filiꝰ sib¬
iectus erit illi qui sibi subiecit omiisa
ut sit d̾s omnia in omnib. Alioqui
quid facient qui baptrzant᷑ ꝑ mor¬
tuis: si omnino mortui ñ resurgunt:
Ut quid & baptizantur ꝓ illis: It
quid & nos ꝑiclicamur omni hora:
naui ephesi: quid michi ꝓdest si mo¬
tui non resurgunt: Manducemus
& bibamus: crasenim moriemur.
Dolite seduci. Corrumpunt enim¬
mores bonos colloquia mala. Suigi¬
late iusti: & nolite peccare. Ignoraistiã
enim dei quidam habent ł d reue¬
rentiam uobis soquor Sed dicit aliqͥs
Quom resurgunt mortui: Q uali au¬

Expanded text:
tradiderit Christus regnum Deo Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem. Oportet autem illum regnare doncos sub pedibus eius novissima autem inimica destruetur mors omnia enim subiecit sub pedibus eius cum autem dicat omnia subiecta sunt sine dubio praeter eum qui subiecit ei omnia cum autem subiecta fuerint illi omnia tunc ipse Filius subiectus erit illi qui sibi subiecit omnia ut sit Deus omnia in omnibus alioquin quid facient qui baptizantur pro mortuis si omnino mortui non resurgunt ut quid et baptizantur pro illis ut quid et nos periclitamur omni hora cnavi Ephesi quid mihi prodest si mortui non resurgunt manducemus et bibamus cras enim morieeduci. Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Evigilate, justi, et nolite peccare: ignorantiam enim Dei quidam habent, ad reverentiam vobis loquor. Sed dicet aliquis: Quomodo resurgunt mortui? quali
Abbreviated transcription (Latin):
plet locum idiotȩ: Qͦ mͦ dicet amen
suꝑ tuam benedictionem: qm̃ quid
dicas nescit: Nam tu quidem bene
grãs agis: sed alter non ȩdificat᷑ Gr̃as
ago deo: quod omnium ur̃m lingua
loquor. Sed in eccłia uolo quinq uer¬
ba sensu meo loqui ut & aliosinstruã.
quam decem milia uerborum in lin¬
gua. Frẽs mei nolite pueri effici sensib¬

Expanded text:
plet locum idiotae quomodo dicet amen plet locum idiotae quomodo dicet amen super tuam benedictionem quoniam quid dicas nescit nam tu quidem bene gratias agis sed alter non aedificatur gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor sed in ecclesia volo quinque verba sensu meo loqui ut et alios instruam quam decem milia verborum in lingua