comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentes iusitarent cum: et
consolarentur. Cumqz ele¬
uassent procul oculos suos
non cognouerunt cum: ct
exclamantes plorauerunt.
Scissisq uestib sparscrunt
pulucirm super caput suũ
i cclum: et sederunt cũ co-
in terra septem diebz et sep¬
tem noctibz. et nemo loque¬
bitur ei uerbum. Uidebant
num dolorem ẽe uehxmentẽ.
Nost hec aperuit .iiii.
dici suo: et locutus ẽ. Pereat
uertatur in tencbras. non
requirat cum deus desuper:
it non illustret lumine.
ritudine. Nectem illam te¬
nebrosus turbo possidcat. nõ
computetur n diebz ann:
nec mucictur in menisib.

Expanded text:
nientes visitarent eum, et consolarentur. Cumque levassent procul oculos suos, non cognoverunt eum, et exclamantes ploraverunt scissisque vestibus sparserunt pulverem super caput suum in caelum et sederunt cum eo in terram septem diebus et septem noctibus et nemo loquebatur ei verbum videbant enim dolorem esse vehementem post haec aperuit Iob DIEI SUO, ET LOCUTUS EST. Cap. vertatur in tenebras, non requirat eum Deus desuper, et non illustret  Al. ilritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, non computetur in diebus anni, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lia principis. Iuncture fe¬
minum tuorum: sicut mo¬
nilia. que fabricata sũt ma¬
nui artificis. Umbilicus tu¬
us crater tornatilis: nunꝙͣ
indigens poculis. Uenter tu¬
us sicut aceruus tritici: ual¬
latus liliis. Duo ubera tua
sicut duo himuli gemelli
caprec. Collum tuũm sicut
turris eburnea. Oculi tui
situt piscine in esebon: que¬
sunt in porta filie multi¬
tudinis. Nasus tuus sicut
turris libani: que respicit
contra damascum. Caput
tuum ut carmelus: et come
capitis tui sicut purpura
regis iuncta canalib. Quã
pulchra es. et quam decora
carissima in deliciis. Statu¬
ra tua assimilata ẽ palme
et ubera tua tua botris.

Expanded text:
ura femorum tuorum sicut monilia quae fabricata sunt manu artificis. Umbilicus tuus crater tornatilis, nunquam indigens poculis. Venter tuus sicut acervus tritici, vallatus liliis. Duo ubera tua sicut duo hinnuli gemelli capreae, collum tuum sicut turris eburnea. Oculi tui sicut piscinsunt in porta filiae multitudinis. Nasus tuus sicut turris Libani, quae respicit contra Damascum. Caput tuum ut Carmelus, et comae capitis tui sicut purpura regis juncta canalibus. Quam pulchra es et quam decora, charissima, in deliciis! Statura tua assimilata est palmae, et ubera tua botris.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ex nobis interficieban¬
tur. et hereditates nr̃e diri¬
piebantur. Et non ad nos
tantum extenderunt ma¬
num: sed et in omns fines
nr̃os. Et ecce applicuerunt
hodie ad arcem in ihrlm
occupare eam: et munitio¬
nem in bethsuram mumi¬
erunt. Et nisi preueneris
eos uelotius. maiora quã
hec facient: nec poteris ob¬
tinere ess.¬

Expanded text:
tur ex nobis interficiebantur ex nobis interficiebantur et hereditates nostrae diripiebantur et non ad nos tantum extenderunt manum sed et in omnes fines nostros et ecce adplicuerunt hodie ad arcem in Hierusalem occupare eam et munitionem in Bethsuram munierunt et nisi praeveneris eos velocius maiora quam haec facient nec poteris obtinere eos
Abbreviated transcription (Latin):
suum: et nutriret eum. et
regnaret. Et mortuus est
illic antiochus ix: anno
centesimo quadragesimo
et nono. Et cognout lysi¬
as qm̃ mortuus est rex:
et constituit regnare an¬
tiochum filium cius quẽ
nutriuit adolescentem. et
uocauit nomen eius eupa¬
torem. Et hi qui crant in
arce concluserant isrl in
arcuitu scõrum. et quere¬
bant eis mala semper. ad
firmamentum gentium.
Et cogitauit uidas disper¬
dere eos. et conuocauit uni¬
uersum populum ut obsi¬
derent eos: et circuicrunt si¬
mul. et obsederunt eos an¬
no centesimo quinquage¬
simo: et fecerunt balistas
et machinas. Et exierunt
quidam ex eis qui obside¬
bantur. et adiunxerunt se
illis aliqui ex impiis isrł:
et abierunt ad regem et
dixerunt. Quousq non
facis iuditium et uindi¬
cas fres nr̃os: Nos decreui¬
mus seruire patri tuo. et
ambulare in preceptis ciuiᷤ.
et obsequi edictis eius. Et
filii populi nr̃i propter hoc
abalienabantur a nobis:
et quicumqz inuenieban¬

Expanded text:
suum et nutriret eum et suum et nutriret eum et regnaret et mortuus est illic Antiochus rex anno centesimo quadragesimo et nono et cognovit Lysias quoniam mortuus est rex et constituit regnare Antiochum filium eius quem nutrivit adulescentem et vocavit nomen eius Eupator et hii qui erant in arce concluserant Israhel in circuitu sanctorum et quaerebant eis mala semper ad firmamentum gentium et cogitavit Iudas disperdere eos et convocavit universum populum ut obsiderent eos et coirent simul et obsederunt eos anno centesimo quinquagesimo et fecerunt ballistas et machinas et exierunt quidam ex eis qui obsidebantur et adiunxerunt se illis aliqui ex impiis Israhel et abierunt ad regem et dixerunt quousque non facies iudicium et vindicas fratres nostros nos decrevimus servire patri tuo et ambulare in praeceptis eius et obsequi edictis eius et filii populi nostri propter hoc abalienabantur se a nobis et quicumque invenieban
Abbreviated transcription (Latin):
est ut audiuit rex sermcẽs
istos. expauit et cõmotus
est ualde. et cecidit in lectũ
et incidit in languorem
pre tristicia: quĩa non est
factum sicut cogitabat. et
erat illic dies multos: qͥa
renouata est in eo tristicia
magna. Et arbitratus est
se mori: et uocauit om̃s
amicos suos. et dixit illis.
Recessit somnus ab ccl̃is
meis. et concidi et corrui
corde pre sollicitudine. tt
dixi in corde meo. In quã¬
tam tribulationem deue¬
ni. et in quos fluctus tris¬
ticie in qua nunc sum:
qui iocundus eram. et di¬
lectus in potestate mea
Nunc uero reminiscor
malorum que feci in ilx¬
rusalem: unde abstuli oĩa
spolia argentea et auira.
que erant in ca. et misi
auferri habitantes iudeã
sinc causa. Cognoui ergo
quia proptercã inuenerũt
me mala ista: et ecce pereo
tristicia magna in terra
alicna. Et uõcauit philip¬
pum urum de amicis suiᷤ
et preposuit cum super uni¬
uersum regnum suum. et
dedit ei diãdema et stolam
suam. et anulum. ut edu¬
caret antiochum filium

Expanded text:
t ut audivit rex sermones istos expavit et commotus est valde et decidit in lectum et incidit in languorem prae tristitia quia non est factum sicut cogitabat et erat illic dies multos quia renovata est in eo tristitia magna et arbitratus est se mori et vocavit omnes amicos suos et dixit illis recessit somnus ab oculis meis et concidi et corrui corde prae sollicitudine et dixi in corde meo in quantam tribulationem deveni et in quos fluctus tristitiae in qua nunc sum qui iucundus eram et dilectus in potestate mea nunc vero reminiscor malorum quae feci in Hierusalem unde abstuli omnia spolia argentea et aurea quae erant in ea et misi auferri habitantes Iudaeam sine causa cognovi ergo quia propterea invenerunt me mala ista et ecce pereo tristitia magna in terra aliena et vocavit Philippum unum de amicis suis et praeposuit eum super universum regnum suum et dedit ei diadema et stolam suam et anulum ut adduceret Antiochum filium
Abbreviated transcription (Latin):
ples ualde. et illic uelami¬
na aurra. et lorice. et scuta
que reliquit alexander phi¬
lippi iex macedo. qui reg¬
nauit primus in gretia:
et uenit et querebat ciui¬
tatem capere et depredari
cam. et non potuit. qͣndo
innotuit sermo his qui
erant in cuutate: et insur¬
rexerunt in prelium. et
fugit inde. et abiit cum
tristitia magna: et reuer¬
sus est babiloniam. Et ue¬
nit qui nuntiaret ei in
perside. quia fugata sunt
castra que crant in terra
uida. et quia abiit lisias
cum uirtute forti ĩ primis
et fugatus est a facie iude¬
orum: et inualuerunt ar¬
mis et uiribz. et spoliis mł¬
tis que ceperunt de castris
ruerunt abhominationẽ
quam edificauerant super

Expanded text:
ples valde et illic velamina aurea et loricae et scuta quae reliquit Alexander Philippi rex Macedo qui regnavit primus in Graecia et venit et quaerebat civitatem capere et praedare eam et non potuit quoniam innotuit sermo his qui erant in civitate et insurrexerunt in proelium et fugit inde et abiit cum tristitia magna et reversus est Babyloniam et venit qui nuntiaret ei in Perside quia fugata sunt castra quae erant in terra Iuda et quia abiit Lysias cum virtute forti in primis et fugatus est a facie Iudaeorum et invaluerunt armis et viribus et spoliis multis quas ceperunt et runt abominationem quam aedificaverat
Abbreviated transcription (Latin):
tui. qui tenebant suppellec¬
tilem tuam. et populo pre¬
erant. uiri quoq bellatores
tui qui erant in te cum
unuiersa multitudĩc tua.
que est in medio tui: cadẽt
in corde maris in dic rui¬
ne tue. A sonitu clamoris
gubernatorum tuoꝵ con¬
turbabuntur dasses: et des¬
cendent de nauibz suis om̃s
qui tenebant remum. Nau¬
te et unuiersi gubernatore
maris in terrã stabunt. et
cuilabunt super te uoce ma¬
gna et clamabunt amair:
et superiacient puluerem
capitib suis. et cuiere con¬
spergentur. Et radent super
te caluitium: et accingent̾
ciliciis. et plorabunt te in
amaritudine anime plo¬
ratu amarissimo. Et assu¬
ment super te carmen lugu¬
bre: et plangent te. Que c̃
in tyrus que obmutuit
in medio maris: Que in
exitu negociationum tua¬
rum de mari implesti po¬
pulos multos: in multi¬
tudine diuiciarum tuaꝵe
et populorum tuorũ dita¬
ta es a mari in profũdis
aquarum. opes tue et oĩs
multitudo tua que crat

Expanded text:
tui qui tenebant supellectui qui tenebant supellectilem tuam et populo tuo praeerant viri quoque bellatores tui qui erant in te cum universa multitudine tua quae est in medio tui cadent in corde maris in die ruinae tuae a sonitu gubernatorum tuorum conturbabuntur classes: Et descendent in navibus suis omnes qui tenebant remum: Naulae et universi gubernatores maris in terra stabunt: et ejulabunt super te voce magna, et clamabunt amare. et superjacient pulverem capitibus suis, et cinere conspergentur. Et radent super te calvitium, et accingentur ciliciis. et plorabunt te in amaritudine animae ploratu amarissimo. Et assument super te carmen lugubre, et plangent te: Quae est ut Tyrus, quae obmutuit in medio maris? Quae in exitu negotiationum tuarum de mari implesti populos multos: in multitudine divitiarum tuarum et populorum tuorum, ditata es a mari; in profundis aquarum opes tuae, et omnis multitudo tua, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine operũ tuoꝵ
gui. in lanis coloris opti
sucrunt ferrum fabrefac¬
tum: stactẽ et calamus
in negotiatione tua. De¬
dan institores tui in tape¬
tib ad sedendum. Arabia
et uniuersi principes cedar:
ip̃i negociatores manus
cuc. Cum agus et arietibz
et hedis uenerunt ad te ne
sis primis aromatib. et
lapide precioso. et auro qd̃
proposuerunt in mercatu
tuo. Aran et chemic. ⁊ edeu
negociatores tin. sabba. as¬
sur. chelmad. uenditores
tui. ip̃i negociatores tui.
multi fariam in uolucu¬
lis iacinti et polunitorum
gazarumq pretiosarũ que
õbuolute et astricte erant
funib. Cẽdros quoq habe¬
bant in negociationibus
tius: naues maris princi¬
pes tui. in negociatione
tua. Et repleta es et glori¬
ficata nimis: in corde ma¬
ris. In aquis multis addu¬
xerunt te remiges tui: uen¬
tus auster contrunt te in
corde maris. Diuicie tue
et thesauri tui. et multiplex
instrumentum tuum.
naute tiui et gubernatoreᷤᷤ

Expanded text:
multitudine operum tuorumultitudine operum tuorugui, in lanis coloris optimsuerunt ferrum fabrefactum: stacte et calamus in negotiatione tua. Dedan institores tui in tapetibus ad sedendum. Arabia, et universi principes Cedar, ipsi negotiatores manus tuae: cum agnis, et arietibus, et haedis venerunt ad te negsis primis aromatibus et lapide pretioso et auro quod proposuerunt in mercatu tuo Aran et Chenne et Eden negotiatores Saba Assur Chelmad venditores tui ipsi negotiatores tui multifariam involucris hyacinthi et polymitorum gazarumque pretiosarum quae obvolutae et adstrictae erant funibus cedros quoque habebant in negotiationibus tuis naves maris principes tuae in negotiatione tua et repleta es et glorificata nimis in corde maris in aquis multis adduxerunt te remiges tui ventus auster contrivit te in corde maris divitiae tuae et thesauri tui et multiplex instrumentum tuum nautae tui et gubernatores
Abbreviated transcription (Latin):
in crcititu tuo. uii bellato¬
res tui cdipcum et galcam
suspenderunt in te pro orna
ercitu tuo erant super mu¬
ros tuos in cirruitu. sed et
pignei qui erant in tur¬
rib tius farctras suas sus¬
penderunt in muris tius
per gyrum: ipsi compleue¬
runt pulchritudine tuã.
Cartaginenses negociato¬
res tui. a multitũdine cũc¬
tarum diuitiarum. argen¬
to. ferro. stagno. plumboq
repleuerunt nundinas su¬
as. Grecia tubal ⁊ moscch
ip̃i institores tui. manci¬
pia et uasa crea adouxer̃t
populo tuo. de domo thogor¬
ma: cquos et cquites. et
mulos adduxcrunt ad fo¬
rum tuum. Filii dedan ne¬
gociatores tui: ĩsule mul¬
te negociatio manus tue.
Dentes eburneos et hebeni¬
nos. commutauerunt in
precio tuo. Syrus nego¬
scutulata. et byssum. et se
erunt in mercatu tuo. Iuda
et terra isrl: ip̃i institores
tui in frumento primo.
Balsamum et mel et olcũ
et resinam. proposucrũt in
nundinis tuis. Damasc¬
nus negociator tuus in

Expanded text:
in exercitu tuo viri bellatoin exercitu tuo viri bellatores tui: clypeum et galeam suspenderunt in te pro ornatd cum exercitu tuo erant super muros tuos in circuitu: sed et Pygmaei, qui erant in turribus tuis, pharetras suas suspenderunt in muris tuis per gyrum: ipsi compleverunt pulchritudinem tuam. Carthaginenses negotiatores tui, a multitudine cunctarum divitiarum, argento, ferro, stanno, plumboque repleverunt nundinas tuas. Graecia, Thubal, et Mosoch, ipsi institores tui: mancipia, et vasa aerea adduxerunt populo tuo. De domo Thogorma, equos, et equites, et mulos adduxerunt ad forum tuum. Filii Dedan negotiatores tui: et insulae multae, negotiatio manus tuae. dentes eburneos et hebeninos commutaverunt in pretio tuo. Syrus negoscutulata, et byssum, et sererunt in mercatu tuo. Juda et terra Israel ipsi institores tui in frumento primo, balsamum, et mel, et oleum, et resinam proposuerunt in nundinis tuis. Damascenus negotiator tuus in
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est ueibũ dñi
ad me dicens. Tu ergo fili
hominis assumc suꝑ tyrũ
lamentum. et dices tyro que
habitat in introitu maris
negociationi populorũ ad
insulas multas. Hec dicit
dñs deus. O tyre tu dixisti.
Perfecti decoris ego sum: et
in corde maris sita. Finiti¬
mi tui qui te edificauerũt:
impleuerunt decorem tuũ.
Abictib de sanir extrixcr̃t
te: cum om̃ib tabulatis
maris. Cedrum de libano
tulcrunt: ut facerent tibi
malum. Quercus de basan
dolauerunt in remos tuos.
Transtra tua fecerunt tibi
ex ebore indico: et pretorio¬
la de insulis italie. Bissus
uaria de egypto texta est ci¬
bi in uelum: ut poncretur
in malo. Iacuitus et pur¬
pura de insulis elisa: facta
sunt opcrimentum tuum.
Labitatores sydonis et ara
Sapientes tui tyre facti sũt
gubernatores tui: sencs bi¬
bli et prudentes cius habue¬
runt nautas ad munste¬
rium uarie suppellectilis tuc.
Omnes naues maris et
naute carum: fuerunt in
populo negotiationis tuc.
Perse et lidii et libies erant

Expanded text:
t factum est verbum Domini ad me, dicens: Tu ergo, fili hominis, assume super Tyrum lamentum: Et dices Tyro, quae habitat in introitu maris, negotiationi populorum ad insufas multas: Haec dicit Dominus Deus: O Tyre, tu dixisti: Perfecti decoris ego sum, et in corde maris sita. Finitimi tui, qui te aedificaverunt, impleverunt decorem tuum: Abietibus de Sanir exstruxerunt te cum omnibus tabulatis maris: Cedrum de Libano tulerunt ut facerent tibi malum. Quercus de Basan dolaverunt in remos tuos: transtra tua fecerunt tibi ex ebore Indico, et praetoriola de insulis Italiae. Byssus varia de Aegypto texta est tibi in velum ut poneretur in malo: Hyacinthus et purpura de insulis Elisa facta sunt operimentum tuum. Habitatores Sidonis et Aradsapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui. Senes Biblii, et prudentes ejus, praebuerunt nautas ad ministerium variae supellectilis tuae: omnes naves maris, et nautae earum, fuerunt in populo negotiationis tuae. Persae, et Lydia, et Lybies erant
Abbreviated transcription (Latin):
protendentem orair pro
omni populo uideorum:
Post hec apparuisse et aliũ
uirum. etate et gloria mi¬
rabilem: et magni docoris
habitudinem circa illum.
respondentem uero onian
dixisse. hic est fratrũ ama¬
tor et populi isił: hic est
qui multum orat pro po¬
pulo. et uniuersa sc̃a ciu¬
tate: iheremias propheta dei.

Expanded text:
protendentem orare pro protendentem orare pro omni populo Judaeorum. Post haec apparuisse et alium virum aetate et gloria mirabilem, et magni decoris habitudinem circa illum. Respondentem vero Oniam, et dixisse: Hic est fratrum amator, et populi Israel. Hic est qui multum orat pro populo et universa sancta civitate, Jeremias propheta Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
canor quidem cum sũma
superbia ereitus cogitaue¬
rat communc tropheum
statuere de iuda. machabe¬
us autem confidebat sem¬
per cum omni spe auxiliũ
sibi a dño affuturum: et
hortababatur suos ne for¬
midarent ad aduentum
nationum. sed in mente
haberent adiutoria sibi fac¬
ta de celo: et nunc sperarĩt
ab omnipotente affuturã
sibi uictoriam. Et allccu¬
tus illos de lege et ꝓphetis
admonens ctiam certa¬
munum que fecerant prius:
promptiores eos constituit.
et ita anms corum erec¬
tis. sunul ostendens gen¬
tium fallatiam. et uiram̃¬
torum preuaricationei.
singulos autem illorum
armauit non clipei et has¬
ie municione. sed sermoni¬
bus optims. et hortationi¬
bus:. exposito digno fide sõ¬
nio. per quod uniuersos le¬
cificauit. Erat autẽ hunis¬
modi iusus omam qui
fuerat summus sacerdos
uirum bonum et benignũ
uerccundum uisu. modestũ
morib. et doquio decorũ.
et qui a pueritia in uirtu¬
tib exercicatus sit: manuᷤ

Expanded text:
canor quidem cum summa canor quidem cum summa superbia erectus cogitaverat commune tropeum statuere de Iuda Macchabeus autem confidebat semper cum omni spe auxilium sibi a Domino adfuturum et hortabatur suos ne formidarent ad adventum nationum sed in mente haberent adiutoria sibi facta de caelo et nunc sperarent ab Omnipotente adfuturam sibi victoriam et adlocutus illos de lege et prophetis admonens etiam certaminum quae fecerant prius promptiores eos constituit et ita animis eorum erectis simul ostendens gentium fallaciam et iuramentorum praevaricationem singulos autem illorum armavit non clypei et hastae munitione sed sermonibus optimis et hortationibus exposito digno fide somnio per quod universos laetificavit erat autem huiusmodi visus Onian qui fuerat summus sacerdos virum bonum et benignum verecundum visu modestum moribus et eloquio decorum et qui a puero in virtutibus exercitatus sit, videbat manus
Abbreviated transcription (Latin):
sis animis surrerit: cum
et sanguis eus magno
cursu turbam pertransiit.
Et stans suꝑ petram quã¬
dam preruptam ctiam ex¬
sangius effectus cõplerus
in tẽstina sua: utrisq ma¬
nib proiecit turbas super
turbas. muccans dñatorem
uite ac sp̃s ut hec illi iterũ
reddert: atq ita uita defũc¬
tus est.
Licanor autem ut com¬
perit iudam esse in locis sa¬
marie. cogitaiit die sa bba¬
ti cum omni imyetu com¬
mittere. Iudeis uero qui
illum per necisitatem seq̃¬
bãtur dicentibz. ne ita fero¬
citer et barbare feceris. sed ho¬
norem tribue diei scĩficati¬
onis. et honora eum qui
uniuersa conspicit: at ille
infelix interregauit si est.
potens in scl̃o qui impera¬
uit agi diem sabbatorum.
Et respondentibz illis. est
dñs uuus ip̃e in celo po¬
tens qui iussit agi diem¬
septimam. At ille ait. Et
ego potrns sum super teriã:
qui impero sumi arma.
et negotia regis impleri.
Tamen non õbtinuit: ut
consilium perficcret. et ni¬

Expanded text:
sis animis surrexit cum sis animis surrexit cum et sanguis eius magno cursu turbam pertransiit et stans super petram quandam praeruptam et iam exsanguis effectus conplexus intestina sua utrisque manibus proiecit super turbas invocans Dominatorem vitae ac spiritus ut haec illi iterum redderet atque ita vita defunctus est Nicanor autem ut conperit Iudam esse in locis Samariae cogitavit die sabbati cum omni impetu committere Iudaeis vero qui illum per necessitatem sequebantur dicentibus ne ita ferociter et barbare feceris sed honorem tribue diei sanctificationis et honora eum qui universa conspicit at ille infelix interrogavit si est potens in saeculo qui imperavit agi diem sabbatorum et respondentibus illis est Dominus vivus ipse in caelo potens qui iussit agi septimam diem at ille ait et ego potens sum super terram qui impero sumi arma et negotia regis impleri tamen non obtinuit ut consilium perficeret et Ni
Abbreviated transcription (Latin):
de senioribz ab ihxrosolimis
delatus est nicanori. ur
amator ciuitatis et bene
audiens: qui pro affectu
hic multis temporib con¬
tinentie propositum tenuit
in iudaismo: corpusq et
animam tradere contemp¬
tus pro perseuerentia. uo¬
lens autem nicanor mam¬
festare odium quod habelat
in uideos: misit milits
quingentos ut cum com¬
prehenderent. putabat enĩ
si illum decepisset: se cladẽ
maximam uideis illatu¬
rum. Turbis autẽ irrurr
domum cius. et ianuai
disrumpere. atq ignem ad¬
mouere cupientibz. cum
iam comprehenderetur. gla¬
dio se petit: eligens nobl¬
liter mori. potius quai
subditus ficri pectatoribus.
et contra natales suos ĩdig¬
nis iniuriis agi: sed cum̃
per festinationem non cer¬
to ittu plagam dedisset. et
tiube intra ostium irrum¬
perent: recurrens audacter
ad murum precipitauit
semctip̃m uriliter in tur¬
bas. quib uelcciter locum
dantib casui eus: uenit
per mediam ceruicem. Et
cum adhuc spirasset accen¬

Expanded text:
de senioribus ab Hierosolymis de senioribus ab Hierosolymis delatus est Nicanori vir amator civitatis et bene audiens qui pro adfectu hic multis temporibus continentiae propositum tenuit in iudaismo corpusque et animam tradere contentus pro perseverantia volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Iudaeos misit milites quingentos ut eum conprehenderent putabat enim si illum decepisset se cladem maximam Iudaeis inlaturum turbis autem inruere domum eius et ianuam disrumpere atque ignem admovere cupientibus cum iam conprehenderetur gladio se petit eligens nobiliter mori potius quam subditus fieri peccatoribus et contra natales suos indignis iniuriis agi sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset et turbae intra ostia inrumperent recurrens audenter ad murum praecipitavit semet ipsum viriliter in turbas quibus velociter locum dantibus casui eius venit per mediam cervicem et cum adhuc spiraret accen
Abbreviated transcription (Latin):
t machabeus uidens
austerius secum agere ni¬
canorem et consuetum oc¬
cursum ferotius exhibentẽ.
intelligens non ex bono eẽ
austeritatim istam: pauciᷤ
suorum congregatis octul¬
taut se a mcanore. Quod
ut ille cognouit fortiter se
a uiro preuentum. uenit
ad maximum et scissimũ
templum: et sacerdotibus
solitas hostias offerentib
iussit sibi tradi uirũ.L.
Quib cum uramento
dicentibz nescire se ubi ẽẽt
qui querebatur: extendens
manum ad cemplum iu¬
rauit. nisi michi unctum
uidam tradideritis. istud
dei fanum in planiciem
deducam. et altare effodiã:
et templum hoc libero pri
consecrabo. Et his dictis:
abiit. Sacerdotes autem
protendentes manus in
celum. inuocabant eum
qui semper pugnator ẽẽt
gentis ipsorum̃: hec dicẽtes.
Tu dominc qui uiuersita¬
tis nullius indiges: uolu¬
sti templum habitationis
tuc ficri in nobis. et nunc
sc̃e scõrum omnium dñc
conserua in eternum ĩpol¬
lutam domum istam que
nuper mundata est. h.¬
Lazias autem quidam

Expanded text:
t Macchabeus videns austerius secum agere Nicanorem et consuetum occursum ferocius exhibentem intellegens non ex bono esse austeritatem istam paucis suorum congregatis occultavit se a Nicanore quod ut ille cognovit fortiter se a viro praeventum venit ad maximum et sanctissimum templum et sacerdotibus solitas hostias offerentibus iussit sibi tradi virum quibus cum iuramento dicentibus nescire se ubi esset qui quaerebatur extendens manum ad templum iuravit nisi mihi vinctum Iudam tradideritis istud Dei fanum in planitiem deducam et altare effodiam et templum hoc Libero patri consecrabo et his dictis abiit sacerdotes autem protendentes manus in caelum invocabant eum qui semper propugnator esset gentis ipsorum haec dicentes tu Domine qui universitatis nullius indiges voluisti templum habitationis tuae fieri in nobis et nunc sancte sanctorum omnium Domine conserva in aeternum inpollutam domum istam quae nuper mundata est Razias autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitate tamen posi¬
tus iuam ueritatis non
deseruit: ita ut omĩa que
labere poterat cotidie con¬
captuns frĩbz qui erant ex
eis genere imperturt. Cũ¬
q esset iunior omnib in
tribu neptalim: nichil ta¬
men puerile gessit in opere.¬
Deniq cum irent omnes
ad uitulos aureos quos
iheroboam fecerat rex isrł̃:
hic solus fugiebat consor¬
tia omnium. et pergebat
ad ihrlm ad templum
dm̃i. et ibi adorabat dñm
deum ifrl: omnia primi¬
tiua sua. et detimas suas
fideliter offerens. ita ut in
tertio anno proselitis et
aduenis ministraret om¬
nem decimationem. Hec

Expanded text:
in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opereue cum irent omnes ad vitulos aureos, quos Jeroboam fecerat rex Israel, hic solus fugiebat consortia omnium, sed pergebat in Jerusalem ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum Israel, omnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens, ita ut in tertio anno proselytis, et advenis ministraret omnem decimationem. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ionathas castra. et appli¬
cuit ea scalona: et exicrũt
de cuuitate obuiam illi ĩ
magna gloria. Et rur¬
sus est ionathas in iluilm̃
cum sius: habentibz spola
multa. Et factum est ut
auduut alexander sermo¬
nes istos: addidit ad huc
glorificare ionathan. Et
misit ei fibulam auream.
sicuti est consuetudo dan
cognatis regum: et dedit a
accaron. et om̃s fines cius
t rer egipti cõgregauit

Expanded text:
Ionathas castra et adplicuit ea Ascalona et exierunt de civitate obviam illi in magna gloria et reversus est Ionathas in Hierusalem cum suis habentibus spolia multa et factum est ut audivit Alexander rex sermones istos addidit adhuc glorificare Ionathan et misit ei fibulam auream sicuti est consuetudo dari cognatis regum et dedit ei Accaron et omnes fines eius t rex Aegypti congregavit
Abbreviated transcription (Latin):
profeci in ca. Danti michi
sapientiam: dabo gloriã.
consiliatus sũ enĩ ut factr̃
illam. zclatus sum bonũ
et non confundar. Colluc¬
tata est anima mca ĩ illa
et in faciendo eam confir¬
matus sum. Manus me¬
as extendi in altum: in in
sipientia eius luxit anima
mea. Direxi ad illam: et
in agnitione mucni eã.
Possedi cum ip̃is cor ab
mitio: propter hoc non de¬
rclinquar. Uenter meus
conturbatus est querendo
illam: propterca possidebo
bonam possessionem. Dedit
mun michi dñs linguam
mertedem meani: et in ip̃a
landabo cum. Appropiate
ad me indocti: et congrega¬
te uos in domo discipline.
Quid adhuc retardatis. et
quid dicitis in his: Animc
ur̃r sitiint uehementer. Ape¬
nu os meum: et locutus sũ.
Comparate uobis sinc argẽ¬
to sapientiam. et collũ ues
trum subicite iugo eius:
it suscipiat anima nr̃a dis¬
aplinam. In proximo est
enim: mucuire eam. Bide¬
te oculis ur̃is quia medicũ
laboraui: et mueni michi
multam requiem. Assumi¬

Expanded text:
profeci in ea dans mihi profeci in ea dans mihi sapientiam dabo gloriam consiliatus sum enim ut facerem illam zelatus sum bonum et non confundor conluctata est anima mea in illa et in faciendo eam confirmatus sum manus meas extesipientiam eius luxi. Animam meam direxi ad illam: et in agnitione inveni eam. Possedi cum ipsis cor ab initio: propter hoc non relinquar. Venter meus conturbatus est querendo eam: propterea possidebo bonam possessionem. Dedit enim mici Dominus linguam mercedem meam: et in ipsa landabo eum. Adpropinquate ad me indocti: et congregate vos in domum discipline. Quid adhuc retardatis: aut quid dicitis in his, anime vestre sitiunt veementer. Aperui hos meum et locutus sum: comparate vobis sine argento sapientiam et collum trum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumi
Abbreviated transcription (Latin):
mĩc tue dñe. et cooperatio¬
nis tue que a seculo sunt.
Qm̃ erius sustinentes te¬
dñe: et liberas eos de mani¬
bus gentium. Exaltasti
super terram hĩtationem
meam: et pro morte deflu¬
enti deprecatus sum Inuo¬
caui dñm patrem domini
mei. ut non derelinquat me
in dic tribulationis met:
et in tempore superborum
sinc aduitorio. Laudabo
nomen tuum assidue. et
assidue. et collaudabo illud
in confessione: et exaudita
est oratio mea. Liberasti enĩ
me de perditione: et cripus¬
ti me de tempore iniquo.
Propterca confitebor ⁊ lau¬
dem dicam tibi: et benedicã
nomen tuum dñe. cum ad¬
huc uinior sum. Priusꝙͣ
rem quesiui sapientiam
palam: in oratione mea
Ante tempus postulabam
pro illa: et usq in noins¬
sumis inquiram eam. et¬
florebit tanquam precox
uua. Letatum est cor incũ
in ea. ambulauit pes meuᷤ
iter rectum: a iuuentute
mea inuestigabam eam.
Inclinaui modice aurem
meam: et excepi illam.
Multam mueni ĩ memet
ip̃o sapientiam: et multũ

Expanded text:
iae tuae Domine et operationis tuae quae a saeculo sunt quoniam erues sustinentes te et liberas eos de manibus gentium exaltasti super terram habitationem meam et pro morte defluenti deprecatus sum invocavi Dominum patrem Domini mei ut non derelinquat me in die tribulationis meae et in tempore superborum sine adiutorio laudabo nomeadsidue et conlaudabo illum in confessione exaudita est oratio mea liberasti me de perditione et eripuisti me de tempore iniquo propterea confitebor et laudem dicam tibi et benedicam nomen Domini cum adhuc iunior sum priusquam oberrem quaesivi sapientiam palam in oratione mea ante tempus postulabam pro illa et usque in novissimis inquiram eam defloriet tamquam praecox uva laetatum est cor meum in ea ambulavit pes meus iter rectum a iuventute mea investigabam eam inclinavi modice aurem meam et excepi illam multam inveni in me ipso sapientiam multum
Abbreviated transcription (Latin):
deflectatis ab illo ne cada¬
tis. Qui timctis deum cre¬
dite illi: et non euacuabr̃
merces ur̃a. Qui timetis
deum sperate in illum: et
in oblectatione ueniet uo¬
bis mĩa. Qui tinctis
dum diligite illum: et il¬
luminabuntur corda nr̃a.
Respicite filii nationes ho¬
minum: et scitote quia¬
nullus sperauit in dño
et confusus est: permãsit
i mandatis cius et d̾elic¬
tus est. Et quis inuocauit
illum. et despexit eũ Qm̃
pius et misericors est deus.
et reinictet in tempore tri¬
bulationis peccata. et pro¬
tector est omnibz exquiren¬
tib se in ueritate. De dupli¬
ci corde. et labiis scelestis. et
manib malcfatientibus.
et peccatori terram ingredi¬
enti duabz iuis. ui.¬
Le dissolutis corde. qui
non crediderunt deo: ideo
non proteguntur ab co. Uc
his qui perdiderunt sustinẽ¬
tiam. qui dereliquerũt i¬
as rectas: et diuerterunt ĩ
iuas prauas. Et quid faci¬
ent cum inspicere ceperit
deus: Qui timent dñm
non crunt incredibiles uer¬

Expanded text:
deflectetis ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis misericordia. qui timetis deum, diligite illum, et inluminabuntur corda uestra. respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis sperauit in domino et confusus est, permansit in mandatis eius et derelictus est? et quis inuocauit illum et despexit illum? quoniam pius et misericoet remittet in tempore tribulationis peccata, et protector est omnibus exquirentibus se in veritate. Vae duplici corde et labiis scemanibus malefacientibus, et peccatori terram ingredienti duabus viis. Vae dissolutis corde, qui non credunt Deo; ideo non proteguntur ab eo. Vae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt vias rectas, et diverterunt in vias pravas. Et quid facietis, cum inspicere coeperit Deus? Qui timent Dominum, non erunt incredibiles ver
Abbreviated transcription (Latin):
lestum est si loquaris:
Poteram et ego similia
uestri loqui. Atq utinã
esset anma ur̃a pro amma
nca: consolarer et ego uos
sermonibz. et mouerem

Expanded text:
lestum est si loquaris poteram et ego similia vestri loqui atque utinam esset anima vestra pro anima mea consolarer et ego vos sermonibus et moverem
Abbreviated transcription (Latin):
nem generis esse ñri. Et¬
enini multo tempore nõ
sinere pectatoribz ex senten¬
tia agere. sed statim ultio¬
nes adhibere: magni be¬
beneficii est indicium. Nõ
enim sicut in aliis natio¬
nib dñs pacienter expectat.
ut cas cum iudicii dies
uenerit in plenitudine prc¬
catorum puniat: ita et
in nobis statuit ut pecca¬
tis nr̃is in finem deuolu¬
tis ita demum in nos iũ¬
dicet. propter quod nunqͣ
quidem a nobis mĩam
suam amouet. Corripi¬
ens uero: in aduersis po¬
pulum suum non derea¬
quit. sed hec nobis ad cõ¬
monitionem legentiuu:

Expanded text:
nem generis esse nostri etnem generis esse nostri etenim multo tempore non sinere peccatoribus ex sententia agere sed statim ultiones adhibere magni beneficii est indicium non enim sicut in aliis nationibus Dominus patienter expectat ut eas cum iudicii dies venerit in plenitudine peccatorum puniat ita et in nobis statuit ut peccatis nostris in finem devolutis ita demum in nos vindicet propter quod numquam quidem a nobis misericordiam suam amovet corripiens vero in adversis populum suum non derelinquit sed haec nobis ad commonitionem legentiu
Abbreviated transcription (Latin):
cum amara nccissitatt.iii
dic natalis regis ad sacrifi¬
tia. et cum liberi sacra cele¬
brarentur: cogebantur he¬
dera coronati liberum cir¬
ciure. Decretum autem exi¬
It in proximas gentiliũ
cuitates. suggerentibus
ptolomeis. ut pari modo
et ipsi aduersus iudeos
agerent ut sacrificarent.
ess autem qui nollent
transire ad instituta gen¬
tium interficerent. erãt gͦ
uidere miseria. Due enĩ
mulieres delate sunt. na¬
tos suos cutumcidisse. qͣs
infantib ab ubera suspen¬
sis. cum publice per ciui¬
tatem circuiduxissent:
per muros precipitauerũt.
Alii uero ad proximas co¬
cuntes speluncas. et laten¬
ter sabbati diem celebran¬
tes. cum indicati essent
philippo. flammis succen¬
si sunt: eoquod uerebant
propter religionem et ob¬
seruantiam. manu sibi¬
met auxilium ferre. Ob¬
secro autem eos qui hunc
librum lecturi sunt. ne
abhorrescant propter adu̾¬
sos casus: sed reputent ea
que deciderunt non ad in¬
teritum. sed ad correptio¬

Expanded text:
cum amara necessitate in cum amara necessitate in die natalis regis ad sacrificia et cum Liberi sacra celebrarentur cogebantur hedera coronati Libero circumire decretum autem exiit in proximas gentilium civitates suggerentibus Ptolomeis ut pari modo et ipsi adversus Iudaeos agerent ut sacrificarent eos autem qui nollent transire ad instituta gentilium interficerent erat ergo videre miseriam duae enim mulieres delatae sunt natos suos circumcidisse quas infantibus ad ubera suspensis cum publice per civitatem circumduxissent per muros praecipitaverunt alii vero ad proximas coeuntes speluncas et latenter sabbati diem celebrantes cum indicati essent Philippo flammis succensi sunt eo quod verebantur propter religionem et observantiam manu sibimet auxilium ferre obsecro autem eos qui hunc librum lecturi sunt ne abhorrescant propter adversos casus sed reputent ea quae acciderunt non ad interitum sed ad correptio
Abbreviated transcription (Latin):
premit.
udas autem ma¬
chabeus qui decimus fuc¬
rat. secesserat in desertum
locum. ibiq inter feras ui¬
tam in montibz cum sus
agebat. et feni cibo uescen¬
tes demorabantur: ne par¬
ticipes essent comquina¬
tionis.xx.
Seo non post multũ
temporis msit rex quidã
senem antiochenum. qui
compelleret uideos. ut se
transferrent a patriis et dei
legib. contaminare etiã
quod in iherosolimis crat
templum. et cognominare
iouis olimpii. et in gazarĩ
prout erant hi qui locum
inhabitabant. ioius hospi¬
talis. Pessima autem ⁊ gra¬
ius uniucrsis malorum
crat incursio. nam templũ
lururia et commessatiomi¬
b erat plenum: et scortan¬
tium cum meretricib. sa¬
cratisq edib mulieres se
ultro ingerebant: in tro fe¬
rentes ea que non licebat.
altarc etiam plenum erat
illicitis: que legib prohi¬
bebantur. Neq autem sab¬
bata custodiebantur. neq
dies solennes patrii serua¬
bantur: nec simpliciter se
quisꝙͣ uudeum esse confi¬
tebatur. Ducebantur aũt

Expanded text:
remit Iudas autem Macchabeus qui decimus fuerat secesserat in desertum locum ibique inter feras vitam in montibus cum suis agebat et faeni cibo vescentes demorabantur ne participes essent coinquinationis sed non post multum temporis misit rex senem quendam antiochenum qui conpelleret Iudaeos ut se transferrent a patriis et Dei legibus contaminare etiam quod in Hierosolymis erat templum et cognominare Iovis Olympii et in Garizin prout erant hii qui locum inhabitabant Iovis Hospitalis pessima autem universis et gravis malorum erat incursio nam templum luxuria et comesationibus erat plenum et scortantium cum meretricibus sacratisque aedibus mulieres se ultro ingerebant intro ferentes ea quae non licebat altare etiam plenum erat inlicitis quae legibus prohibebantur neque autem sabbata custodiebantur neque dies sollemnes patrii servabantur nec simpliciter se quisquam Iudaeum esse confitebatur ducebantur autem
Abbreviated transcription (Latin):
lorum ne introcas. Propni¬
quus enim eorum fortis
est. et ip̃e iudicabit contra
te causam illorum. Ingre¬
diatur ad doctrinam cor
tuum: et aures tue ad u̾ba
scientie. Noli subtrahere a
puero disciplinam. Si enĩ
pertusscris cum uirga: nõ
morictur. Tu uirgã pertu¬
tis cum: et aninam cius
de inferno liberabis. xbo.

Expanded text:
lorum ne introeas. Propinlorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberab
Abbreviated transcription (Latin):
est ut tollas opprimentum
de cubili tuo: Ne transgir¬
diaris terminos antiquos
quos posuerunt patres tui.
Didisti uirum uelocem in
opcit suo: coram regib sta
bit. nec crit ante ignobiles.
cum principe: diligenter at¬
tende que posita sunt ante
faciem tuam. et statue cul¬
trum in guttuit tuo: si ta¬
men habes potestatem in¬
ammam tuam. Ne deside¬
res de cibis eius: in quo
est panis mendacii. Noli la¬
borare ut diteris: sed prudẽ¬
cie tue pone modum. Ne
erigas oculos tuos ad opes
quas habere non potes: qͥa
facient sibi pennas quasi
aquile et uolabunt in celũ
Ne comedas cum homine
inuido. et ne desideres cibos
cius: qm̃ in similitudine
arioli et comectoris estimat
quod ignorat. Comede et
uibe dicet tibi: et mens eius
non est tecum. Cybos quos
comederas euomes: ⁊ perdes
pulchros sermones tuos.
In aurib insipientium
ne loquaris: quia despici¬
ent doctrinam eloquii tui.
Ne attingas terminos par¬
uulorum: et agrũ pupil¬

Expanded text:
est ut tollat operimentum est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. cum principe, diligenter attende quae posita sunt ante faciem tuam: Et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam, ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes, quas habere non potes: quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in coelum. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus: Quoniam in similitudinem harioli et conjectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupil
Abbreviated transcription (Latin):
ticia colligata est in corde
pucri: et iurga disciplinc
fugabit eam. Qui calũp¬
niatur pauperem ut auge¬
at diitias suas: dabit ip̃e
ditiori et egebit. Fili mi in¬
clina aurcm tuam: et audi
uerba sapientium: appone
autem cor ad doctrinã incã
que pulchra erit tibi cum
et redundabit in labiis tuiͤ
ut sit in dño fidutia tua:
unde et ostendi eam tibi ho¬
dic. Ecte descripsi eam tibi
tripliciter in cogitationib.
et scientia: ut ostenderem ti¬
bi firmitatem. et eloquia ue¬
ritatis. respondere ex his illis
qui miserunt te. Non fatia ᷤ¬
uolentiam paupcri: quia
pauper est: neqz conteras
egnnum in porta. quia dñs¬
iudicabit causant cius: et
configet eos qui confixerũt
Loli esse amicus homi¬
n iracundo. neq ambules
cum uiro furioso: ne forte
discas semitas eius. et su¬
mas scandalum anime
tue. Noli esse cum his qui
defigunt manus suas: et
qui uades se offerunt pro
debitis. Si enim nõ habes
unde restituas: quid cause

Expanded text:
titia colligata est in corde titia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit tibi, cumet redundabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos, qui confixerunt oli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso: Ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae
Abbreviated transcription (Latin):
transiit. et afflictus est dãp¬
no. Finis modestie timor
dñi: diuitie et glĩa et uita
Arma et gladĩ in uia per¬
uersi: custos autem amme
sue longe recedit ab eis. Pro¬
uerbium est adolescens nix¬
ta uiam suam: etiam cũ
senuerit non recedet ab ea.
Diues pauperib imperat:
et qui accipit mutuũ. ser¬
uus est fenerantis. Qui se¬
minat iniquitatem metet
mala: et uirga ire sue con¬
summabitur. Qui pronus
est ad misericordiam bene¬
dicetur: de panibz enim suiᷤ
dedit pauperi. Uictoriam et
honorem acquiret qui dat
muncra: animam autem
auferet accipientium. Ecce
derisorem. et exibit cum co
iurgium: cessabũtqz cause
et cõntuiclie. Qui diligit
cordis munditiam: propt̾
grãm labiorum suorum
habebit amicum regc̃. Odĩ
domini custodiũt scientiã:
et supplantantur uerba
miqui. Dicit piger. Leo est
foris in medio platcarum
occidendus sum. Fouea pro¬
funda os aliene: cui iratus
est dñs incidet nn eam. Stul¬

Expanded text:
transiit, et afflictus est damtransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mortuum, servus est fenerantis, Qui seminat iniquitatem, metet mala, et virga irae suae consummabituest ad misericordiam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stul
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculo iusti: et ĩpru¬
dens homo dissipabit illd̾.
Qui sequitur iusticiam
et gloriam. Ciuitatẽ for
tiuim ascendit sapiens: et
destruxit robur fidutie eiuᷤ.
Qui custodit os suum et
linguam suam: custodit
ab angustiis aĩam suã.
arrogans uocatur indoctꝰ.
qui i ira operatur super¬
biam. Desideria eccidunt
pigrum: noluerũt eiim
quicquam manus eius
operari. Tota die concupi
scit et desiderat: qui autẽ
iuistus est tribuet et non
cessabit. Hostie impiorũ
abhominabiles: que offe¬
runtur ex scelere. Testis
mendax peribit: uir obe¬
diens loquetur uictoriam.
Uir impius procaciter of¬
firmat uultum suum:
qui autem rectus rectus¬
est corrigit uiam suam.
Non est sapientia et non¬
est prudentia: non est con¬
silium contra dñm. Equuᷤ
paratus ad diem belli: dñs
autem salutem tribuet. Me
tum et aurum gratia bona.
Diues et pauper obuiauerũt
sibi: utriusq operator ẽ dñs.
Callidus uidet malum et
abscondit se: inocens per¬

Expanded text:
habitaculo iusti et inpruhabitaculo iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiam etium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. arrogans vocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quidquam manus ejus operari; Tota die concupscit et desiderat: qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectus est, corrigit viam suam. Non est sapientia, neest prudentia, non est consilium contra Dominum. Equus paratur ad diem belli: Dominus autem salutem tribuit. Catum et aurum, gratia bona. Dives et pauper obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens per
Abbreviated transcription (Latin):
facere iuditium. pcruersa
nia uiri aliena est: qui au¬
tem mundus est. rectum
opus cius. Melius est sede¬
re in angulo dogniatis: ꝙͣ
cum muliere litigiosa et ĩ
domo communi. Anima
impii desiderat malum:
non miserebitur proximo
suo. Multato pestilente sa¬
pientior erit pariuilus: et
qui sectatur sapientem su¬
met scientiam. Excogitat
uistus de domo impñ: ut
detrahat impios a malo.
Qu obturat aurem suã
ad clamorem pauperis: et¬
et ip̃e clamabit et non ex¬
audictur. Munus abscon¬
ditum extinguet iras:. et
donum in sinu indigna¬
tionem maximã. Gaudiũ
iusto facere iudicium: et
pauor operantib mi quita¬
tem. Uir qui errauerit a
uia doctrine: in cetu gygã¬
tiu. commorabitur. Qui
diligit epulas in egestate
crit: qui amat uinum et
pingina non ditabitur.
Pro iusto dabitur impius.
et pro rectis miquus. Me¬
lius est hĩtare in terra deser¬
ta: quam cun mulicre ri¬
xosa et iracunda. Tyesaurꝰ
desiderabilis et oleum in

Expanded text:
facere judicium. Perversa facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Anima impii desiderat malum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus: et si sectetur sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit et non exaudietur. munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigantum commorabitur qui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto datur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in