comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est eccliã. sicut diciuius sedeat in amitũ:
id est uelut amitus. uel si quid aliud isto
locucionis genere diti solet. Qd̾ autem
ait et nũt detiueat scitis. id est qͥd sit¬
in mora. que causa sit dilacõis eiꝰ ut
reueletur in suo tp̃e scitis: qm̃ stire illos
dixit. aꝑte hͦ dicere noluit. Et ideo
nos qui nestiuius qd̾ illi stiebant: ꝑue¬
nire cũ labore ad id qd̾ sensit apłs cupi¬
mus. nec ualemius. Presertun qr et
illa q̃ addidit. hũc sensũ faciũt obsturio¬
rem. Nam quid est. iã eñ misteriũ ũqͥta¬
tis oꝑatur tñ qui mͦ tenet teneat. do¬
uec de medio fiat: et tũc reuelabitur
iuiquus: Ego prorsus quid dixerit.
me fateor ignorare. Suspiciones tñ
hoĩn quas uel audire uel legere potui;
non tatebo. Quidã putant h ͦ de ĩꝑio
dictũ fuisse romano. et ꝓpt̾ea paulũ
apłm non id aꝑte scribere uoluisse. ne
calũpniã stil incurreret. qd̾ romano

Expanded text:
est Ecclesia, sicut dicimus: sedet et in amicum, est Ecclesia, sicut dicimus: sedet et in amicum, id est velut amicus, vel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait, Et nunc quid detineat scitis, id est qin mora, quae causa sit dilationis eius, ut reueletur in suo tempore, scitis. quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. et ideo nos qui nescimus quod illi sciebant peruenire cum labore ad id quod sensit apostolus cupimus nec ualemus, praesertim quia et illa quae addidit hunc sensum faciunt obscuriorem. nam quid est: iam enim mysterium iniquitatis operatur. tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat; et tunc reuelabitur iniquus? ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare, suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. quidam putant hoc de imperio dictum fuisse Romano et propterea Paulum apostolum non id aperte scribere uoluisse, ne calumniam uidelicet incurreret, quod Romano
Abbreviated transcription (Latin):
digiis mendacii. et in õi seductione in¬
iquitatis hiis qui pereũt ꝓ eo ꝙ dilet¬
tionem ueritatis nõ receperũt ut sal¬
ui fierent. Et ideo mittet illis deus
oꝑacionem erroris ut credant mẽdacio
et iudicentur omĩs qui non crediderũt
ueritati. s conseuserũt iiqͥtati. Nulli
dubiũ est eũ de autixp̃o ista dixisse die¬
q iudicii. Hũt eñ appellat diem dñi
non ẽẽ uenturũ: inisi ille prior uenerit
quem refugã uocat utiq a dño deo. Qd̃
si de omib impiis merito dici p̃t: ꝙͣto
magis de isto: S in quo templo dei
sit sessurus incertũ est: utrũ in illa
riuna templi qd̾ a salonione rege con¬
structũ est: an uero in eccłia. Non eñ
templum alicuiꝰ idoli aut demonis.
tẽplũ dei apłs diceret. Unde nõuulli
non ip̃m p̾ncipem l uniu̾sum qͦdãmͦ
rectiꝰq putant etiã latiue dici sicut ĩ
greco est. non in templo dei. s ĩtẽplũ
dei sedeat: tauꝙͣ ip̃e sit templũ dei qd̾

Expanded text:
i seductione iniquitatis his qui pereunt pro eo, quod dilectionem ueritatis non receperunt, ut salui fierent. et ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio et iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. nulli dubium est eum de antichristo ista dixisse diemque iudicii — hunc enim appellat diem domini — non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a domino deo. quod si de omnibus impiis merito dici potestmagis de isto, sed in quo templo Dei ut Deus sit cessurus incertum est, utrum in illa ruina templi quod a Salomone rege constructum est, an vero in Ecclesia. Non enim templum alicujus idoli aut daemonis templum Dei Apostolus diceret: unde nonnulli non ipsum principem, sed universum quodam modo rectiusque putant etiam Latine dici sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tanquam ipse sit templum Dei, quod
Abbreviated transcription (Latin):
profecto post resurrectionem carnis cuiꝰ
fides hiis rerũ uocabulis oĩuo firmat᷑.
illud ꝙ boni et mali suis finib dirimẽt᷑:
futurũ ẽẽ iudiciũ declaratur.
¶Capłm. ⁊ 2ͫ ¶ Qualis futura sit egres¬
sio sitõꝵ ad uidendas penas malorum.
Ed quomiꝰ egredientur boui ad uidẽ¬
das penas maloꝵ: Nũquid torꝑis
motu beatas illas relicturi sũt sedes. et
ad loca penalia precturi: ut maloꝵ tor¬
menta conspiciãt pñcia corꝑali: dibsit:
sz egredientur ꝑ stienciã. Hoc enĩ uerbo
significatũ est eos qui caiciabũt᷑ extra
futuros. Propter qd et dñs ea loca te¬
nebras exteriores uocat. quib cõtrariꝰ
est ille ingressus de quo dr̃ seruo bono.
intra in gaudiũ dñi tui: ne illuc mali
erũt in penis. quid a gatur intus ĩ gau¬
dio dñi nescient: qui uero erũt in illo
gaudio. quid a gatur foris in illis tene¬
bris exteriorib scient. Ideo dirtũ est

Expanded text:
profecto post resurrectionem carnis, cujus profecto post resurrectionem carnis, cujus fides his rerum vocabulis omnino firmatur, illud quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse judicium declaratur. CAPUT XXII.-- Qualis futura sit egressio sanctorum ad videndas poenas malorum. Sed quomodo egredientur boni ad videndas poenas malorum? Numquid corporis motu beatas illas relicturi sunt sedes, et ad loca poenalia perrecturi, ut malorum tormenta conspiciant praesentia corporali? Absit: sed egredientur per scientiam. Hoc enim uerbo significatum est eos qui cruciabuntur extra futuros. Propter quod et Dominus ea loca tenebras exteriores uocat, quibus contrarius est ille ingressus, de quo dicitur seruo bono: Intra in gaudium Domini tui; ne illuc mali erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
saue non interp̾tati sunt mẽbra hõmi. s
cadauera uiroꝵ: ꝑ cadauera siguificantes
eiudentem corporũ penã: ꝙͣuis cadauer
nisi caro ex auims non soleat nũcupari:
illa uero aũata erũt corꝑa: alioquin nulla
potuerũt sentire tormenta: nisi forte qr
mortuorũ erũt corꝑa. id est eoꝵ qui ĩ stdãm
mortem cadent. ideo non absurde eciam
cadauera dici possunt. Unde est et illud
qd ab eodem ꝓpheta dictum iam supra
posui. Terra uero impioꝵ tadet. Quis
autem non uideat a cadendo ẽẽ appellata
cadauera: Uirorũ antẽ ꝓeo posuisse
illos interp̾tes qd̾ hoĩ est manifestũ¬
s ex potiore p̾sertin de quo feĩã fitã est
uterq sexus accipitur. Uerũ qd̾ ad rem
maxime ꝑtiuet. cũ et in bonis dicitur
ueniet oĩs caro. qr ex oĩ genere hõim
ppłs ille constabit. non eñ oms hoĩes
ibi erũt qñ in penis plures erũt. s ut
dicere ceperã cũ et in bonis caro. et in
malis mẽbra uel cadauera noĩantur.

Expanded text:
sane non interpretati sunt: Membra hominum, sed cadauera uirorum, per cadauera significantes euidentem corporum poenam; quamuis cadauer nisi caro exanimis non soleat nuncupari, illa uero animata erunt corpora, alioquin nulla poterunt sentire tormenta; nisi forte, quia mortuorum erunt corpora, id est eorum, qui in secundam mortem cadent, ideo non absurde etiam cadauera dici possunt. Unde est et illud, quod ab eodem propheta dictum iam supra posui: Terra uero inpiorum cadet. Quis autem non uideat a cadendo esse appellata cadauera? Virorum autem pro eo posuisse illos interpretes, quod est hominused ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque sexus accipitur. Verum quod ad rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur, Veniet omnis caro: quia ex omni genere hominum populus iste constabit; non enim omnes homines ibi erunt, quando in poenis plures erunt: sed, ut dicere coeperam, cum et in bonis caro, et in malis membra vel cadavera nominantur;
Abbreviated transcription (Latin):
consilio: ut iudicentur inquit om̃s qui
non crediderũt ueritati: s cousenserunt
iniquitati. Proinde iudicati seducent᷑
et seducti iuditabũtur: s inditati seducẽt᷑
illis iudiciĩs dei occulte iustis. iuste occultis:
quib ab micio pcti racionalis treature
nũꝙͣ iudicare cessanit. Seducti autẽ
inditabunt᷑ nouissimo mauifestoq
rũ: ĩiustissime iuditatum.¬
p̾ua ad eosdem epła de resurrectione
mortuoꝵ docuerit.
Ed hic apłs tacuit de resurrectõe
mortuoꝵ: ad eosdem tñ stribens
in epła pͥma. nolumꝰ inqͥt ignorare
uos frẽs de doruuentib ut nõ ꝯtristemĩ.
situt et ceteri qui spemi non habent.
Nam si credimꝰ ꝙ iħs mortuus est et
resurrexit: ita et deus eos qͥ dormierũt
ꝑ ihm̃ adducet cũ illo. Hoc enĩ uobis di¬
timꝰ in uerbo dm̃ qr nos uiuẽtes qͥ reliqͥ
sumus in aduẽtu dm̃ nõ pͥueniemꝰ eos
qui aute dormierũt: qm̃ ip̃e dũs ĩuissu.

Expanded text:
coconon crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iudiciis dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestissimoque sum iustissime iudiprima ad eosdem Epistola de resurrectione mortuorum docuerit. 1. Sed hic Apostolus tacuit de resurrectione mortuorum: ad eosdem autem scribens in Epistola prima, Nolumus, inquit, ignorare vos, fratres, de dormientsicut et caeteri qui spem non habent. Nam si credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Christum adducet cum illo. Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos viventes qui reliqu sumus in adventu Domini non praeveniemus eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui pereñt. Tũt eñ soluetur sathauas.
et ꝑ illũ autixp̃m in oĩ sua uirtute mi¬
rabiliter quidem s mendaciter oꝑabit᷑.
Que solet ambigi. utrũ ꝓpt̾ea dicta
sint signa et ꝓdigia mẽdacii qmĩ mor-¬
tales sensus ꝑ fautasmata decepturus
est. ut qd̾ non facit facere uideatur: an
qr illa ip̃a eciã si erũt uera ꝓdigia ad
mendatiũ ꝑtrahent credituros non ea
potuisse iusi diuinitus fieri uirtutem
iob uno impetu absumpsit. et turbo
irouens et domũ deicrẽs filios eiꝰ occidit
fantasinata fuerũt: que tñ fuerũt oꝑa
sathane cui deus dederat hãc potestatẽ.
Propter quid hoꝵ gͦ dicta suit ꝓdigia
et signa mendacii. tũc potiꝰ apparebit
s ꝓpter quolibet horũ dictũ sit: seducẽt᷑
eis signis atq ꝓdigiis qui seduci mere¬
binitur: ꝓ eo qd̾ dilectionem ueritatis ĩqͥt¬
non receperũt ut salui fierent. Nec du
bolum facere ꝑuiictit ista iusto ip̃o iudi¬
cio. ꝙͣuis faciat ille iniquo malignoq

Expanded text:
pereunt. Tunc enim soluetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuIob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubbolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Quãis et ñt sicut amat ꝑ¬
phetica locutio ꝓpriis u̾bis tnslata nust̾e.
at si quadãmͦ uelare qd̾ dicit᷑: potuit de
illo mari dice̾. et mare iam nõ ẽ de quo
supͣdixerat et exhibuit mortuos mare
qui in eo erant. Iai em tũt non erit
hͦ stlm̃. uita mortaliũ turbulẽtũ et ꝓtel¬
losũ. qd̾ maris noĩe figurauit¬
¶ Capłm .i. ¶ De eccłie glorifitatõe
sine fiue post fiuem.
Tciuitatem inquit magnã ihrlm
uouã uidi destendentẽ de celo a des
aptata qiͣ nouã iiptã oruatã marito
suo. Et audiui uoce magnã de throno
dicentem. Eire tabernatulũ dei cũ hõib
et habitabit cũ eis: et erũt ip̃i ppłs eiꝰ.

Expanded text:
mare. Quamuis et nunc, sicut amat promare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, potuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita mortalium turbulentum et procellosum, quod maris nomine figurauit. CAPUT XVII. De ecclesiae glorificatione sine fine post finem. Et ciuitatem, inquit, magnam Hierusalem nouam uidi descendentem de caelo a Deo, aptatam, quasi nouam nuptam ornatam marito suo. Et audiui uocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis. et er
Abbreviated transcription (Latin):
danorũ igniũ ꝯflagratõe p̾teribit: si¬
cut factũ est mũdanarũ aquaꝵ ĩuuda¬
cõe dilimiũ. Illa itaq ut dixi ꝯfrag᷑¬
cione mũdana elementoꝵ corruptibi¬
liũ qͣlitates q̃ torporib irrĩs corruptibi¬
libus ꝯgruebant: ardendo penitꝰ ĩteri¬
bũt. dit ip̃a substãcia eas qͣlitates ha¬
bebit q̃ corporib ĩmortalib mirabili
mutacõe ꝯuenrant: ut st mũdus in
meliꝰ ĩnouatus. apte accomodetur
hoĩb etiã tarne in meliꝰ ĩnonatis.
Qd̾ autem ait. et mare iam non est:
utrũ maximo illo ardore siccetur an
et ip̃m uertatur in melius nõ facile
dixerim. Celũ quippe nonũ et terrã
nonã futurã leginius. De mari m̃t
nous aliquid me uspiam legisse nõ
recolo : nisi qd̾ in hͨ eodẽ libͦ. reꝑitur
tanꝙͣ mare uitreũ simile cristallo. S
tunc de isto fiue scli non loquebatur:
nec ꝓprie dixisse uidetur mare. s tãꝙͣ

Expanded text:
danorum ignium conflagratione praeteribit, sidanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sed tunc non de isto fine saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
stiat: s pociꝰ ip̃a eiꝰ pñtia de illis q̃
falli non p̃t liber est uite: in quo sũt
scripti. id est ante p̾cogniti.
¶Capłm. is. De telo nouo et t̾ra noua
nito autẽ iudicio quo p̾nãtiauit
iidicãdos malos: restat ut etiami
de bonis dicat. Iam enĩ explicauit qd̾
breuiter a dño dictũ est. Ibũt isti ĩ sup¬
pliciũ et̾nũ: sequitur ut explicet qd̾
eciã ibi ꝯuectitur. iusti autẽ in uitam
eteruã. Et uidi inqͥt celũ nouũ et
terram nouã. Nam pͥmũ celũ et tra
recesserũt: et mare iam nõ est. Isto fi¬
et ordiue qd̾ superiꝰ p̾ocupando iam
dixit. uidisse se suꝑ thronũ sedentem
cuiꝰ afacie fugit celũ et terra. Iudica¬
tis quippe hiis qui scripti sũt nõ in li ͦ
uite. et in et̾uũ ignem missis. ꝯͥ ignis
cuusmodi. et in qua mũdi uel rerũ.
parte futurus sit: hoĩem scire arbitror
neminem nisi forte cui sp̃s diuinus
ostendit. Tũc figura huiꝰ mũdi mũ¬

Expanded text:
sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo sunt scripti, id est ante praecogniti. CAPUT XVI. De caelo nouo et terra noua. Finito autem iudicio, quo praenuntiauit iudicandos malos, restat ut etiam de bonis dicat. Iam enim explicauit quod breuiter a Domino dictum est: Sic ibuntaisti in supplicium aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: Iusti autem in uitam aeternam. Et uidi, inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserunt, et mare iam non est. Isto fiet ordine, quod superius praeoccupando iam dixit, uidisse se super thronum sedentem, cuius a facie fugit caelum et terra. Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mun
Abbreviated transcription (Latin):
boni fideles effuso illo p̾tio iã redẽpti.
prsus inferos nestuĩt. donec etiam
receptis corporib bona recipiãt que
merentur. Cum autẽ dixiss et iudi¬
cati sunt singlĩ stdm̃ facta sua: bre¬
uiter subiecit quẽadiuodũ fuerint
iudirati. Et mors et inferuus in qͥt
mssi sũt in stagnũ ignis. hiis nõĩb
significas diabolũ: qm̃ mortis ẽ auctor¬
infernarũq penarũ uniu̾sãq simul
demonũ societatem. Hoc enĩ est qd̾ supͣ
eudentiꝰ p̾ocupando iam dixerat. et
diabolus qui seducebat eos: missus ẽ
in stangnũ iguis et sulphuris. Qd̾
uero obsturiꝰ adiũxerat dicẽs. qͦ et be
stia et ꝑsendo ꝓpheta: hic aꝑtiꝰ. et qͥ
non sũt ĩuenti inqͥt ĩlibro uite stripti
missi sunt in stagnũ ignis. Non deũ
liber iste ꝯmemorat. ne oblinione falla¬
tur: s pͥdestinatõem signifirat eoru
quibz eterna dabitur uita. Neqz enim
nestit eos deus. et in hͦ libro legit ut

Expanded text:
boni fideles effuso illo pretio iam redemti boni fideles effuso illo pretio iam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus bona recipiant, quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua, breuiter subiecit, quem ad modum fuerint iudicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis, his nominibus significans diabolum, quoniam mortis einfernarumque poenarum, universamque simul daemonum societatem. Hoc est enim quod supra evidentius praeoccupando jam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod vero ibi obscurius adjunxerat, dicstia etpseudopropheta, hic apertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituto ẽẽ demonstrãs: et corpus mor
tuũ. et sp̃m uitã. Nec tñ dixit corpus
mortale. s mortuũ. quãuis eadẽ panlo
post eciã mortalia corꝑa sicut usitatiꝰ
uocãtur appellet. hos gͦ mortuos ex¬
hibuit mare qui in eo erãt: id est ex¬
hibuit hoĩes h ͦ sclm̃ qͥcũq in eo erant
qr nõdũ obierãt. Et mors et infernꝰ
inquit reddiderũt morturs qͦs in se ha¬
bebant. Mare exhibinit: qr sicut ĩuẽti
sunt affuerũt. Mors uo et infermis
reddiderũt: qm̃ uite de qua iã exierãt
reuocarũt. Nec frustra fortasse non
satis fuit ut diceret. mors aut ĩfer¬
nus: s utrũq dictũ est. Mors ꝓpter
apud inferos pendũt. Si eñ non
absurde credi uidetur antiqͤs eciam
sanctos. qui uenturi xp̃i tenuerũt fidẽ
locis quidem a tormentis impiorum
remotissimis. s apud inferos fuisse
donec eos inde sangnis xp̃i. et ad ea
loca destensus erueret: ꝓfecto deinteps

Expanded text:
constituto esse demonstrans, et corpus moconstituto esse demonstrans, et corpus motuum, et spiritum vitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum: quamvis eadem paulo post etiam mortalia corpora , sicut usitatius vocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia sicut inventi sunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
tuos mare qui in eo erant et mors et
infermis reddiderũt mortuos qͦs in se
habebant mox addidit qd̾ paulo aute
posuerat. Et iuditati sũt singłi scdm̃
ad iudiciũ exhibuit mare: uel qͦs iuors
et inferui reddiderũt.
Ed qui sũt mortui: quos exhibuit
mare qui in eo erãt; Neqz eiñ qui
in mari moriũt᷑ non sũt ĩ inferno. aut
corpora eoꝵ seruantur in mari aut qd̾
est absurdius mare habeat bonos mor¬
tos et infernus malos. Quis hͦ pu¬
tauerit: S ꝓfecto ꝯuemẽter quidam
hͤ loco. mare ꝓ isto sclõ poĩtũ accipiũt.
Cũ gͦ et qͦs hic ĩueniet xp̃s in corpore
constitutos siniul significaret cũ eis qͥ
resuruecturi sũt iudicãdos. eciam ip̃os
mortuos appellauit bonos. quib dicit᷑.
Mortui enĩ estis et uita ur̃a abstondita
est cũ xp̃o in deo: et malos de quib
dicitur: sine mortuos sepelire mortuos
suos. Possunt mortui etiã ꝓpt̾ hͦ dici:
utrũq in hoĩe uiuente atq in hͦ corpe

Expanded text:
tuos mare, qui in eo erant, et mors et tuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante posuerat: Et iudicati sunt singuli secundum ad iudicium exhibuit mare, uel quos mors et inferi reddiderunt. Sed qui sunt mortui, quos exhibuit mare, qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos et infernus malos. Quis hoc putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inueniet Christus in corpore constitutos simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, et bonos, quibus dicitur: Mortui enim estis, et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo, et malos, de quibus dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos. Possunt mortui etiam propter hoc dici, utrumque in homine uiuente adque in hoc corpore
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm: s singuli singloꝵ. Scriptura
uero ista unũ uolens intelligi. et aliꝰ
ĩ memoriã reuocẽtur. et mẽtis intuitu
mira sceleritate cernãtur. ut accuset.
uel excuset scĩa ꝯstientiã: atq ita suuł
et om̃s et singuli iudicẽtur. Que ni-¬
mirũ uis diuina: libri nomen accepit.
An ea quippe quodãmodo legitur qͥcqͥd
ea faciente recolitur. Ut autẽ ostendat
qui mortui sunt iudicãdi pusilli cum
magnis recapitulando dicit tanꝙͣ ad
id rediens qd̾ p̾terierat. potius ue di¬
stulerat. Et ex hibuit mortuos mare
qui in eo erant. et mors et inferuus
Hoc proculdubio pͥus fuctũ est ꝙͣ eẽnt
mortui iudicati: et tñ illud pͥus dctm̃
est. hͦ gͦ est qd̾ dixi recapitu laudo eũ
ad id redisse qd̾ intermserat. Nũt añt¬
ad ordiuem tendit atq ut explicaret᷑
ip̃e ordo comodiꝰ: eciam de iudicatis
mortuis. qd̾ iam dixerat suo repetiuit
loco. Cũ enĩ dixiss. et exhibuit mor¬

Expanded text:
omnium, sed singuli singulorum. Scriptura omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernusocul dubio prius factum est, quam essent mortui iudicati; et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuit loco. Cum enim dixisset: Et ex hibuit mor
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss sedentem suꝑ thronũ. cuiꝰ a facie
qd̾ postea futurum est. fugit celũ et t̾ra:
et uidi inquit mortuos magnos et pu¬
sillos et aꝑti sunt libri: et alius liber
aꝑtus est qui est uite uniustuiꝰq. et
iudicati sũt mortui ex ip̃is scripturis
libroꝵ stdmn facta sua. Libros dicit eciã
aptos et librũ. S librũ cuiꝰ modi non
tatiit: qui est inquit uite uniuiscuiꝰq.
Ergo illi libri qͦs pͥore loco posuit: ĩtelli¬
gendi sunt sancti et ueteres et noui ut
in illis ostenderetur q̃ deus fieri sua mã¬
data insiss : in illo autẽ qui est uite
uniuscuiꝰ q : qd̾ hoꝵ quisq nõ fecisset.
siue fetissi. Qui liber si carualiter cogi
tetur: qͥs eius magnitudinem aut lon-¬
gitudinem ualeat estimare : dut ꝙͣto
tp̃e legi poterit liber in qͦ scripte sunt
uniu̾se uite uiiu̾soꝵ : din tãtus ãge¬
loꝵ mus aderit. ꝙͣtus hõm erit: et uitã
suã quisq ab augło sibi adhibito audi-¬
et recitari; Non gͦ unus liber erit

Expanded text:
dixisset sedentem super thronum, cuius a facie, quod postea futurum est, fugit caelum et terra: Et uidi, inquit, mortuos magnos et pusillos, et aperti sunt libri; et alius liber apertus est, qui est uitae uniuscuiusque; et iudicati sunt mortui ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua. Libros dixit esse apertos et librum; sed librum cuius modi non tacuit: Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intellegendi sunt sancti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non fecisset sine ftetur, quis ejus magnitudinem, aut longitudinem, valeat aestimare? aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit
Abbreviated transcription (Latin):
que ip̃a nouissiuia ꝑsecutõe st̃ exiture :
regnrabũt cũ illo donec finiatur mor-¬
tale stłm: et ad illud regnũ ubi mors
non erit trãseatur. Quocirta cũ xp̃o
regnantiũ sanctoꝵ: plures ãni erũt
ꝙͣ unculi diaboli atq custodie. qui illi
cũ suo rege dei filio iam diabolo nõ liga¬
to eciã ꝑ tres illos annos ac semisse
regnabũt. Remanet igit᷑. ut cũ audi¬
mus sacerdotes dei et xp̃i regnabunt
cũ eo nille annus. et cũ finiti fuerint
mille auti soluetur sathanas de custo

Expanded text:
quae ipsa novissima persecutione sunt exiturae, quae ipsa novissima persecutione sunt exiturae, regnabunt cum illo, donec finiatur mortale saeculum, et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnabunt. Remanet igitur, ut, cum audimus: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis. et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas
Abbreviated transcription (Latin):
sũt regnaturi: ꝯsequẽs erit ut eciã
suꝑiorib diebus in eisdem nille ãnis
quicũq tribulantur sctoꝵ eo ip̃o tp̃e
tribulacõis sue cũ xpp̃o non regnasse
ditãtur: at ꝑ hoc et illi qͦꝵ aĩas auctor
libri huiꝰ uidisse se stribit occisorũ ꝓpt
testimoniũ ihũ. et ꝓptꝰ uerbũ dei: nõ
regnabant cũ xp̃o qñ patiebantur
ꝑsecutionem: et ip̃i regnũ xp̃i non
erant : qͦs xp̃s excellentiꝰ possidebat.
Absurdissimũ id quidẽ est: et oĩno
aduersandũ. S certe aĩe uictrices
glorio sissimorũ martirũ. oĩb dolori¬
bus ac laborib superatis atq finitis
postea ꝙͣ mortalia mẽbra posuerũt.
cũ xp̃o utiq regnauerũt et regnãt
donec fiuiant᷑ mille ãni: et postea
receptis etiã corporib iã ĩmortasib
regnent. Proinde in tribz illis ãnis
atq diundio aĩe occisoꝵ ꝓ eiꝰ martirio
et que autea de corporibz exierũt. et

Expanded text:
sunt regnaturi; consequens erit, ut etiam sunt regnaturi; consequens erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis quicumque tribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur: ac per hoc et illi, quorum animas auctor libri hujus vidisse se scribit occisorum propter testimonium Jesu et propter verbum Dei, non regnabant cum Christo quando patiebantur persecutionem; et ipsi regnum Christi non erant, quos Christus excellentius possidebat. Absurdissimum id quidem et omni modo aversandum. Sed certe animae victrices gloriosissimorum martyrum, omnibus doloribus ac laboribus superatis atque finitis, posteaquam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnaverunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus jam immortalibus regnent. Proinde tribus illis annis atque dimidio, animae occisorum pro ejus martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ dixerimiꝰ paruũ ꝑsecutionis
huiꝰ hͦ spaciũ nõ ꝯputandũ in mille
ãnis. s eis ĩpletis potiꝰ adiciendum.
ut ꝓprie possit intelligi qd̾ cũ dixiss.
saterdotes dei et xp̃i regnabũt tũ eo
mille ãnis: adiecit. et cũ finiti fuerĩt
nulle ãui soluetur sathauas de custodia
sua. isto eñi modo et regnũ stõꝵ et
uinculum diaboli simul cessatura esse
significat. ut deinde ꝑsecucionis illius
tp̃s nec ad sanctoꝵ regnũ. nec ad custo¬
diam sathane. qͦꝵ utrũq in nulle ãnis
est ꝑtinere. s suꝑadditũ et extra ꝯpu¬
tandum esse credatur: cogeniur fateri¬
sanctos in illa ꝑsecutõe ⁊ egnaturos nõ
esse cum xp̃o. Sz quis audeat dicere.
tũc cũ illo nõ regnatura sua membra
qñ ei maxime atq fortissime cohere¬
bunt. et quo tp̃e qñ erit acrior ĩpetus
belli tãto maior glĩa nõ cedẽdi: tanto
densior corona martirii ͤ diuit si ꝓpt̃ tri¬
bulatões qͣs passuri sũt non dicendi

Expanded text:
Si autem dixerimus paruum persecutionis huius hoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis est, pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogesanctos in illa persecutione regnaturos non esse cum Christo. Sed quis audeat dicere, tunc cum illo non regnatura sua membra, quando ei maxime atque fortissime cohaerebunt, et quo tempore quanto erit acrior impetus belli, tanto major gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii? Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enĩ erit nouissima ꝑ secucio nonis¬
siuo ĩmiuẽte iudicio. quã stã eccłia toto
xp̃i. ab uiiu̾sa diaboli ciuitate ꝙͣtatũq
erit utraqz super terrã. Gentes quippe
iste quas appellat gog et magog: non
sic suit accipiende tãꝙͣ suit aliqͥ ĩ aliqua
parte terrarum barbari constituti. siue
quos quidam suspicantur getas et mas¬
sagetas ꝓpter lras horum nõi pͥmas.
sue aliqͦs alios alienigenas. et a roma-¬
no iure semĩctos. Toto nãq orbe terraꝵ
significati sunt isti eẽ cũ dictũ est: nacio¬
nes que sunt in quatuor angulis terre

Expanded text:
Haec enim erit nouissima persecutio, nouisHaec enim erit nouissima persecutio, nouissimo inminente iudicio, quam sancti ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est: nationes, quae sunt in quattuor angulis t
Abbreviated transcription (Latin):
diciuiꝰ ꝓpter msticũ crisma: sit oñis sa¬
cerdotes qũ membra sũt uniꝰ sacerdotis.
De quibz apłs petrus. plebs inquit
saucta regale sacerdociũ. Saue liret bre¬
uiter atq trãseñter insumauit ẽẽ deũ
xpp̃m dicẽdo sacerdotes dei et xp̃i ħ est
prĩs et filii : ꝙͣuis ꝓpter foruã serui¬
sicut hoĩs filius. ita eciã sacerdot xp̃s
effectus sit in et̾nũ. scdm̃ ordiuẽ melchi¬
sedech de qͣ re ĩ hͦ oꝑe non semel diximꝰ.¬
¶ Capłm. nͫ ¶ De gog et magog.
qͣs ad ꝑsequẽdam eccłiam dei solutꝰ ꝓpe
finem sclĩ diabolus intitabit.
Tcũ finiti fueruit inqͥt nille ãui:
soluetur sathauas de custodia sua.
et exibit ad seducendas nationes q̃ sunt
in quatuor augulis terre gog et magog.
maris. Ad hͦ gͦ tũt seducet: ut in hoc
bellũ trahat. Nam et antea modis qͥb
poterat. ꝑ mala multa et uaria sedute¬
bat. Exibit autẽ dictũ est. in aꝑtam
ꝑsecutionem. de latebris erũpet odiorũ.

Expanded text:
dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. sane, licet breuiter atque transeunter, insinuauit esse deum Christum dicendo: sacerdotes dei et Christi, hoc est patris et filii, quinis, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . De qua re in hoc opere non semel diximus. CAPUT XI.-- De Gog et Magog, quos ad persequendam Ecclesiam Dei, solutus prope finem saeculi diabolus incitabit. Et cum finiti fuerint, inquit, mille anni, soluetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et antea modis quibus poterat per mala multa et uaria seducebat. Exibit autem dictum est <in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum.\'
Abbreviated transcription (Latin):
celorũ. ubi ambo sũt. et ille st qui
soluit qd̾ docet. et ille qui facit. sz ille
minimꝰ iste magnus: alio mͦ autẽ
regnũ celorum dicit᷑. quo non intrat.
nisi ille qui facit. Dit ꝑ hͦ ubi utrũq
genus est. eccłia est: qualis nũc est.
Ubi autem illud solũ erit eccłiã ẽ: qͣlis
tunt erit qñ malus in ea non erit. Et¬
go et nũc eccłia regnũ xp̃i ẽ regnum
celoꝵ. Regnant itaq cũ illo eciã nũt
sancti eiꝰ. aliter quidem ꝙͣ tũc regna¬

Expanded text:
caelorum, ubi ambo sunt, et ille scilicet qui caelorum, ubi ambo sunt, et ille scilicet qui soluit quod docet, et ille qui facit; sed ille minimus, ille magnus: alio modo autem regnum caelorum dicitur, quo non intrat nisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumque genus est, ecclesia est, qualis nunc est: ubi autem illud solum erit, ecclesia est, qualis tunc erit, quando malus in ea non erit. Ergo et nunc ecclesia regnum Christi est regnumque caelorum. Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regna
Abbreviated transcription (Latin):
Mittet filius hoĩs augelos suos: et col¬
ligent de regno eiꝰ oĩa standala; Nũqͥd
de regno illo: ubi mulla sũt standala:
De isto gͦ regno eius qd̾ est hic et ecclĩa
colligentur. Item dicit. Qui soluerit
unũ de mandatis istis minimis et do-¬
cuerit sic hoĩes. miuimꝰ uocabit᷑ in re¬
gno celorũ. Qui autẽ fecerit et sic do¬
cuerit: magnus uocabitur in regno te¬
loꝵ. Utrũq dicit in regno celoꝵ. et qui
non facit mandata q̃ docet. h ͦ est eñ
soluere. non seruare. non facere: et illi
qui facit et sit docet. s istũ minimũ.
illũ magnũ. Et ꝯtiuuo secutus adiũ¬
git. Dico em̃ uobis qr nisi abũdauerit
iusticia ur̃a super scribaꝵ et phariseoꝵ.
id est super eos qui soluũt qd̾ docẽt : de
stribis eñ et phariseis dicit alio loco qm̃
soluatis s faciatis potiꝰ qd̾ docetis: nẽ
intrabitis inquit in regnũ celoꝵ. dilio
modo igitur intelligendũ est regnũ

Expanded text:
Mittet filius hominis Angelos suos: et colMittet filius hominis Angelos suos: et colligent de regno ejus omnia scandala . Numquid de regno illo, ubi nulla sunt scandala? De isto ergo regno ejus, quod est hic Ecclesia, colligentur. Item dicit, Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus uocabitur in regno caelorum; qui autem fecerit et sic docuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandata quae docet hoc est enim soluere: non seruare, non facere, et illum qui facit et sic docet; sed istum minimum, illum magnum. Et continuo secutus adiungit: Dico enim uobis quia, nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, id est super eos, qui soluunt quod docent de scribis enim et Pharisaeis dicit alio loco: Quosoluatis, sed faciatis potius quod docetis, non intrabitis, inquit, in regnum caelorum. Alio modo igitur intellegendum est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
a regno eterno
Nterea dũ nulle anuis alligatus ẽ
diabolus. saucti regnant cũ xp̃o etiã
ip̃is nulle amus. eisdem sine dubio.
et eodem m ͦ intelligendis id est ex isto
iam tp̃e pͥoris eius aduẽtus. Excepto
quippe illo regno de qͦ in fine dicturus
est uenite beuedicti prĩs mei possidete
paratũ uobis reguũ. nisi alio aliqͦmͦ
louge quidẽ npari iã nũt regnarẽt
cũ illo saucti eiꝰ quib ait. ecce ego uo¬
bistũ sum usq in cõsũmacõem stłi᷑ ꝓ
fecto non eciã nũt diteretur ecclĩa. re¬
gnũ eius regnũ celoꝵ. Num utiq isto
tp̃e in regno dei eruditur scriba ille.
qui ꝓfert de thesauro suo noua et uet̾a.
de quo supra locuti sumꝰ: et de ecclĩa col¬
lecturi sunt zizania messores illi que
ꝑmisit cũ tritico suuil crestere usq
ad messem. Qd̾ exponẽs ait. Messis
est fiuis sclĩ: messores autẽ angeli stꝭ.
Sicut gͦ colligũtur zizania et igui
ꝯburũtur: sic erit in ꝯsũmacõe seculi.

Expanded text:
o aeterno. Interea dum mille annis ligatus est diabolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis, eisdem sine dubio et eodem modo intellegendis, id est isto iam tempore prioris eius aduentus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi alio aliquo modo, longe quidem inpari, iam nunc regnarent cum illo sancti eius. quibus ait: Ecce ego uobiscum sum usfecto non etiam nunc diceretur Ecclesia regnum ejus, regnumve coelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thesauro suo nova et vetera , de quo supra locuti sumus. Et de Ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem: quod exponens ait, Messis est finis saeculi; messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntcomburuntur: sic erit in consummatione seculi.
Abbreviated transcription (Latin):
igitur sunt hii in quib diabolũ uelud
in abisse superiꝰ intelligebamꝰ inclusũ.
et ip̃e de illis quodãuiͦ sest efferẽs et pro¬
cedens ut ille sicut tectũ. ipe detectum.
Si autẽ utrũqz referamus ad gentes.
nõ unũ hoꝵ ad illas. alterũ ad diabolũ:
et tectũ ip̃e sũt. qz in eis nũt includitur.
et quodãmiͦ tegitur nnimicus autiquus.
et detectũ ip̃e erũt qñ in apertũ odiũ de
operto erupture sunt. Qd̾ uero ait et
astenderũt super terre latitudinem. et
ciuxerũt tastra sanctoꝵ et dilectã ciuitatẽ
non utiq ad unũ locũ uenisse. uel uẽturi
esse significati sũt ꝙiͣ uno loco aliqͦ futura
sint castra sanctoꝵ et dilecta ciuitas cum
hec non sit nisi xp̃i eccłia toto terrarũ
orbe diffusa. dit ꝑ hͦ ubitũq tũc erit q̃
in oĩb qentib erit. qd significatũ est

Expanded text:
abolum velut in abysso superius intelligebamus inclusum; et ipse de illis quodammodo sese efferens et procedens: ut illae sint tectum, ipse de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodammodo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsae erunt, quando in apertum odium de operto erupturae sunt. Quod vero ait, Et ascenderunt super terrae latitudinem, eo cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitatem, non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctorum et dilecta ciuitas, cum haec non sit nisi Christi ecclesia toto terrarum orbe diffusa; ac per hoc ubicumque. tunc erit, quae in omnibus gentibus erit, q
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut ẽ intelligi a nobis p̃t: qd̾ tñ sine
ulla hesitatione credendũ est. Aut enĩ
aliqua lux corporea ẽ. siue in superiori¬
bus mũdi partib longe a ꝯspectibus
nrĩs. sine unde sol postinodũ accensus
est: aut lucis noĩe significata ẽ saucta
ciuitas in sanctis angelis et spiritibus
quippe et alio loco. Om̃es enĩ uos filii
lucis estis. et filii diei. non sumiꝰ noctis
net tenebraꝵ. Si tamen et uesperã diei
huiꝰ et mane aliqͣtenus et congruenter
intelligere ualeamꝰ. qm̃ stiencia creat᷑e
in ꝯparatione stiẽtie creatoris quodã mͦ
uesperascit. Itemq lucescit et maue fit.
nũ et ip̃a refertur ad laudem dilectionẽq
creatoris: nec in noctẽ uergitur: ubi nõ
treator creature dilectione reliuquit᷑. De¬
niq scriptura cũ illos dies nuimeraret ex
ordine. nusꝙͣ interposuit noctis uocabũ¬
tũ est mane et uespere dies unus. Ita
dies std̃s et ceteri. Cognicio quippe crea

Expanded text:
ita ut est, intelligi a nobis potest, quod tamen sine ita ut est, intelligi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea est, sive in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris, sive unde sol postmodum accensus est: aut lucis nomine significata est sancta civitas, in sanctis Aquippe et alio loco: omnes enim uos filii lucis estis et filii diei, non sumus noctis neque tenebrarum; si tamen et uesperam diei huius et mane aliquatenus congruenter intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem scientiae creatoris qvesperascit: itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa refertur ad laudem dilectionemque Creatoris; nec in noctem vergitur, ubi non Creator creaturae dilectione relinquitur. Denique Scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit vocabulum noctum est mane dies unus. Ita dies secundus et ceteri. Cognitio quippe creat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ possit ẽẽ p̾teritũ. qr nulla erat
creatura cuiꝰ mutabilib motib ag̾e̾t᷑
sicut se uidet᷑ habere etiã ordo ille pͥmoꝵ
sex uel septem dierũ in quib et mane
et uespera noĩantur: donec oĩa q̃ ĩ hiis
dieb deus fecit sexto ꝑfinantur die.
seplinoq in magno misterio. dei ua¬
tacio cõmendetur.. Qui dies tuiusmõi
sint aut ꝑ diffuille nobis aut eciã ĩpes¬
sibile est cogitare: ꝙͣ tomagis dicere.¬
¶ Capłm. Aͫ. De qualitate primoꝵ
dierũ. qr anteꝙͣ sol fieret uesperã et
mane tradũtur habuisse.
Idemius quippe istos dies notos
.qui die quarto factus refertur. Et p̾untꝰ
quidẽ lux uerbo dei facta. atqz nter ipaz
et tenebras deus separasse narratur: et
eandem lucẽ uotasse diẽ. tenebras autẽ
noctem. Sz qualis illa sit lux et qͦ alter¬
nante motu qualemq uesperã et ma¬
ne fecerit remotũ ẽ a sensib nris: nec

Expanded text:
autem posset esse praeteritum, quia nulla erat autem posset esse praeteritum, quia nulla erat creatura, cujus mutabilibus motibus ageretur. sicut videtur se habere etiam ordo ille primorum sex vel septem dierum, in quibus et mane et vespera nominantur, donec omnia quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die, septimoque in magno mysterio Dei vacatio commendetur. Qui dies cujusmodi sint, aut perdifficile nobis, aut etiam impossibile est cogitare; quanto magis dicere? CAPUT VII.-- De qualitate primorum dierum, qui antequam sol fieret, vesperam et mane traduntur habuisse. Videmus quippe istos dies notos qui quarto die factus refertur. Et primitus quidem lux verbo Dei facta, atque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur, et eamdem lucem vocasse diem, tenebras autem noctem : sed qualis illa sit lux, et quo alternante motu; qualemque vesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris; nec
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aliquid aliqͣ nuitatõe mutaret: cuius
motionis et mutacõis cũ aliud atq aliud
que suuil ẽẽ non possũt. cedit. atq suc¬
cedit in breuiorib uel ꝓductiorib mora
interuallis tempus sequeret᷑: Cũ igit᷑
deus in cuiꝰ et̾nitate nulla est omnino
nuitacio treator sit temporũ et ordinator:
quomiͦ dicat᷑ post temporũ spacia mũdũ
creasse non uideo : nisi dicatur ante mũ¬
dum iã aliquã fuisse creaturã cuiꝰ motib
tempora currerent. Porro si litere sacre
maxiẽq uerates ita dicũt in p̾ncipio
fecisse deũ celũ et terram ut nichil
antea fecisse intelligat᷑. qr hͦ potius ĩ
principio fecisse diceret᷑ si quid fecisset
ante cetera cũcta q̃ fecit: ꝓculdubio nõ
est mũdus factus in tempore: s cũ tꝑe
Qd̾ enĩ fit in tempore: et post aliquid
fit. et aute aliquod tẽpus: post id qd̾
p̾teritũ est. ante id qd futurũ est. Nullũ

Expanded text:
quae aliquid aliqua motione mutaret? Cujus quae aliquid aliqua motione mutaret? Cujus motionis et mutationis cum aliud atque aliud quae simul esse non possunt cedit atque succedit in brevioribus vel productioribus morarum intervallis, tempus sequeretur. Cum igitur Deus, in cujus aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator, quomodo dicatur post temporum spatia mundum creasse, non video, nisi dicatur ante mundum aliquam fuisse creaturam, cujus motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque veraces ita dicunt, in principio fecisse Deum coelum et terram, ut nihil antea fecisse intelligatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante caetera cuncta quae fecit, proculdubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempore, et post aliquod fit, et ante aliquod tempus, post id quod praeteritum est, ante id quod futurum est. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
possit hic intelligi. ꝙͣuis eãdem diuinã
rationem. qua id factũ est nulla poss
hũaua ꝯp̾hendere natura: ita non est
ꝯsequens ut deo aliquid existimenus
accidisse fortuitu ꝙ illo potiꝰ ꝙͣ ãteriore
tꝑe condidit mũdũ. cũ equaliter ante¬
riora tempora ꝑ infinitũ retro spaciũ
p̾terissent nec fuiss aliqua differencia.
unde tempus tempori eligenda ppone¬
retur. Qd̾ si dicũt manes ẽẽ hoĩ cogi¬
tacões quib infiuita imaginãtur lota
cũ locus nullus sit p̾ter mũdũ: respon¬
detur eis isto mͦ maniter hoĩes cogitare
p̾terita tempora uacacionis dei cũ nullũ
tempus sit ante mũdum¬
¶ Capłm .s. ¶ Creationis mũdi tẽpoꝵ
unũ ẽẽ p̾ncipiũ. nec aliud alio p̾ueniri
Ieñ recte disteruitur eternitas et
tempus. qd tempus siue aliqͣ mo¬
bili mobilitate non est. ĩet̾nitate autem
nulla nutatio est: quis non uideat qd̾
tempora non fuissent nnisi creatura fieret.

Expanded text:
posset hic eligi, quamuis eandem diuinam posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem, qua id factum est, nulla possit humana conprehendere: ita non est consequens, ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora uacationis Dei, cum tempus nullum sit ante mundum. CAPUT VI. Creationis mundi et temporum unum esse principium nec aliud alio praeueniri. Si enim recte discernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est: quis non uideat, quod tempora non fuissent, nisi creat
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis ꝓpinquiores sunt ueritati.
din forte substantiã dei. quã nec con¬
cludunt nec deteruimãt. nec distẽdũt
loco. sz eã sicut de deo sentire dignũ est.
fatentur incorporea p̾sentia ubiq totã
a tantis locoꝵ extra mũdũ spaciis ab¬
sentem ẽẽ dicturi sũt. et uno tñi. aut
exigno loco in qͦ mũdus est occupatã ÷
Non opinor eos in hec uauloqͥa pro¬
gressuros. Cum igitur unũ mũdũ ĩiẽti
quidem mole corporea finitũ tñ et loco
suo determinatũ et operante deo factũ
ẽẽ dicũt: qd̾ respondent de infiuitis exͣ
mũdum locis tur in eis ab opere deus ces¬
sauerit. hoc sibi respondeant de infini¬
tis ante mũdũ tẽporib cur in eis ab
ope deus cessauerit. Et sunt non est
consequẽs ut fortuitu potiꝰ ꝙͣ racõe diui¬
na deus non alio. s isto in quo est loco
mũdũ ꝯstituerit cũ pariter infiuitis ubiq
patentib nullo excellenciore merito

Expanded text:
reliquis propinquiores sunt ueritati. reliquis propinquiores sunt ueritati. An forte substantiam Dei, quam nec includunt nec determinant nec distendunt loco, sed eam, sicut de Deo sentire dignum est, fatentur incorporea praesentia ubique totam, a tantis locorum extra mundum spatiis absentem esse dicturi sunt, et uno tantexiguo loco, in quo mundus est, occupatam? Non opinor eos in haec uaniloquia progressuros. Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen et loco suo determinatum et operante Deo factum esse dicant: quod respondent de infinitis extra mundum locis, quur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus, quur in eis ab opere Deus cessauerit. Et sicut non est consequens, ut fortuito potius quam ratione diuina Deus non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito