comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ horrere solitudinẽ. Si fut᷑am cogitas N¬
de u̾bis ociosis discussionẽ: ñ ualde displi¬
cebit silentiũ. Fletꝰ et̾nꝰ ⁊ stͥdor ille dentiũ
ante cordis ocłos reductꝰ pares tͥ reddet
mattã ⁊ culett᷑m. Deniq si totum de no¬
cte qͦd regła p̾cipit b̃n ad psalmos uigłau̾i:
niis dutꝰ erit lectꝰ quo qͥete non dormiaᷤ.
uere. reu̾tere ad p̾lium uñ fugisti: ⁊ fortiꝰ
qͦd declinau̾ant. rursꝰ fugaruit hostes
qͦs fugiebant. Et qi ome rarũ p̾ciosum.
gaudeo te de ilł posse ẽẽ: qͥ qnto rariores.
tanto apparebt̃ ẽẽ glosiores. Alias aũ si mł¬
tũ timidꝰ es. cur uł tunes uͥ ñẽ. timor:
ñ aũ times uͥ magis ẽ timendũ: Anq
sugisti ex acie. putas te manꝰ hostium
euasisse: Libentiꝰ te inseqͥt᷑ adu̾sariꝰ fu¬
gientẽ. qͣm sustineat repugnantẽ: ⁊ au¬
datiꝰ insistit a t̾go. qm resistat ĩ faciẽ Se¬
curꝰ ne piestis armis capis matutinos

Expanded text:
non horrere solitudinem. Si futuram cogitas non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. vere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius pquod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos
Abbreviated transcription (Latin):
tulo nesciente ip̾o. an qd ip̃e ꝑse pꝰ modũ
sciens ⁊ prudens fecit. cum iam etatem
h̾ret: ut de se loqueret᷑. Qnqͣm dubiũ
ñ sit ꝓmissum illum fuisse: ñ donatũ.
Nec enĩ peticio qͣmͣ regła p̃cipit ꝓ eo facta
fuit a parentib. nec manꝰ illiꝰ cũ ipsa pe¬
ticione inuoluta palla altaris: ut sicof
cum t̾ra eum receperunt: cur ñ ⁊ cum
t̾ra eum retinuert᷑: An forte reqͥrebant
magis datũ qͣm fructum. ⁊ pluris esti¬
mata est. t̾ra qͣm anuma: alioqͥn obla¬
tus monast̾i̾o. quid q̃rebat in scło: Nu¬
b̾te uenisti cist̾ciũ. Quesisti. petisti. pul¬
sasti. hͣ tui adhuc teneritu dine. te licet
exhorres nimirũ eas tam ꝓpt̾ hienus frigus.
qͣm ꝑꝑ estatis ardorem. S nunqͥd legisti.
qui timet priunã ueniet suꝑ eũ nix: ui¬
gilias times ⁊ ieuinia. manuũ q laborem:
s ħ leuia sunt. meditanti fłamas ꝑpetuaᷤᷤ
Recordatio deĩ tenebraꝵs ext̾ioꝵ: facit

Expanded text:
tulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum tulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic ofcum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nuberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit
Abbreviated transcription (Latin):
uidicas teacte ⁊ ꝓbas renes ⁊ corda. cuiꝰ ocłi
sic̃ falłe nolunt. ita falli non possunt: tu
uides quitua. uides qui quert̃ ⁊ sua.
Tu nosti qͥb ei uisc̾ib in cunctis tempta¬
tionib suis semꝑ affuetun: qͣntis ꝑ eo ge¬
mitib aures tuȩ pietatis pulsauerim:
qualit̾ ad queꝙ illiꝰ scandala. ꝑturbati¬
ones molestias. ego urebar⁊ torquebar.
affligebar. Et n̾c timeo ne frustra. Puto
enim qͣntum exꝑtꝰ sum adolescentis ꝑ se satiᷤ
feruentis. & insolescentis. nec corpi talia
expedire fomenta: nec menti illa głe tem¬
ptam̃ta. Itaꝙ arbit̾ meus dñe iħu deuul¬
tu tuo uidiciũ meũ ꝓdeat: ocłi tiu ui¬
deant equitates. Uideant ⁊ iudicent. qͥd
potiꝰ stare debuerit an uotũ patͥs de fi¬
lio. an filii de se ip̾o: p̾sertim cũ filius ali¬
quid maiꝰ deuouerit. Uideat i famulus
tuus legis lator nr̃ benedictus qͥd regła¬
rius fl̾uit. utrum qͦd factũ est. de infan¬

Expanded text:
udicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infan
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas: tũ qi p̃sumit de iusticia. tũ
qr desidio desid̾abat uidere faciẽ ue¬
strã. Addit & hoc puer ur̃. ut si qua
alia petitio ẽ uenerabit sac̃dotis.
tanto citiꝰ admittat᷑. qͣnͣto dignior
est qui petit. Audeo adhuc: & qr semel
cepi loquar ad dnm̃ meũ. Ille ille an¬
tiquus amicꝰ. fideł seruus. deuotꝰ fi¬
lius Rob̃tum loquor lundonensem
epm clamat ad uos: qd̾ occupator
ille qui eũ p̃uenit in sedẽ quã d̾o au¬
ctore ipse sortitꝰ ẽ. ipsiꝰ eccłe uadia t̾¬
rasq distraxerit: & distracta restitu¬
ere nolit. Qd̃ ꝙͣ sit inuiriosũ. & qͣ¬
lit̾ corrigendũ: meȩ humilitatis
ñ ẽ tante sap̃ie p̃dictare. Item ad¬

Expanded text:
as: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius admittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus, fidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praedictare. E
Abbreviated transcription (Latin):
riensis. uir bonꝰ. & destimoniũ
habens a bonis. iniuste in causã tra-¬
hit᷑: & abagendo uiolent̾ retͣhitur.
Parabat it̾. nã in ur̃ã p̃sentia fuerat cã¬
t̾minanda: & ecce int̾cipit᷑ a t̾bine
& tempestate belloꝵ. Sit excus atꝰ

Expanded text:
riensis, vir bonus, et testimonium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
extimore di. Q de uob̃ ñ rident amici. ñ
conq̃runt᷑ immici: Quomͦ deuestistis
hoĩem ñ dico udicio ñ conuictũ. s nec
u̾bo conuentum. Qnͣtos ħu̾bum scanda¬
lizabit. qͦt ora ad subsannandũ. qͦt corda
ad succensendũ moueb̾: Ita ne putatis ꝑiᷤ¬
se iusticiam de toto orbe. sic̃ de ur̃o corde.
u̾ͥ hõ sic ablatum ꝑdat archidiaconatũ:
S uos forsitan plus amatis redd̾e ⁊ ꝑd̾e:
nolite face hanc rem: quã qͥ audierint
om̃s mirabunt᷑. nemo laudab̾. ħuobis
scͥpsi mordatiꝰ audaciꝰ q qͣm uelletis au
rig̾e.¬

Expanded text:
ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et pernolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam velletis audrige
Abbreviated transcription (Latin):
scitis. s pax ñdũ ẽ. nec ꝑxima futura
sꝑat᷑. Ego ũ qd̃ suꝑ his mee uisũ fũit
paruitati. ñ taceam. ⁊ ħ ⁊ duo illa alia
tullense dico acuirdunense t̃minan¬
da negocia.securiꝰ metͦpolitano atq
conuenientiꝰ posse cõmitti putau̾im.
qͥ ⁊ omĩa nouit.⁊ in multis ꝓbatꝰ eccłie
testimoniis fideł inuentꝰ ẽ. Alioqͥn.
iudete quid ilł ep̃atib faciatis: me¬
tensi scił atq tullensi. qrii u̾um fate¬
ar. uid̾nt᷑ ẽẽ absq ep̃is. Et utinã absq
trannis. Tales cũ deffensant᷑. susten¬
tant᷑ honorant᷑ fouent᷑. mirant᷑ nimi¬
r̃ ⁊ scandalitant᷑ multi qr illam mo
cem. manib acpedib accersitis urãm
conturbõnem. s confusionẽ. s depositi¬
onem. Multiplicatis uob̾ accusatores:
defensores subtͣhitis. Excitatisit̾m in
uos olim sopita discͥmina: ꝓuocatis ad¬
u̾sarios. patͦnos ofenditis. U̾q ap̃ uos ꝓ
rõne uoluntas. totum ꝓ imꝑio: nichil

Expanded text:
ax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin videte quid illis episcopatibus faciatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in cem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
biit retͦrsum: scutonimir̃ apłice def¬
fensiõis opposito. ꝓ hpudor. qͦs cachinnoᷤͤᷤ
resista mouit ⁊ mouet eccłie inimicis. eiͤ
ꝙ ẽ ip̃is quoꝵꝰ fortasse metu atq fauo¬
re. a recto tͣmite abducti sumꝰ. Amici
confundunt᷑. fidelib insultat᷑. ep̃i uͥq¬

Expanded text:
biit retrorsum, scuto nimirum apostolicae debiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcop
Abbreviated transcription (Latin):
mantissimo patͥ ⁊ dño innoc̃.
sũmo pontifici. suus. B. qd̾
bietatis scrupulus suspiciõis fecẽ re¬
tinet. Querimonia dñi treu̾ensis ñ
eius solius ẽ. s cõmunis multorũ eoꝵ¬
q p̃cipue qͥsinc̾iori affectu uos dilig̃t.
Nox una oĩum qͥ fideli ap̃nos cura po¬
puł p̃sunt. iusticiam in eccłia deꝑire.
annullari eccłie claues. ep̃alem omĩ¬
no uilesc̾e auctoritatem: dũ nemo ep̃o¬
rũ inꝓmptu hẽat ulcisci inurias đi.
parrochia castigare. Causam refert̃
inuoscuriam ꝙ romanã. Recte gesta
ab ip̃is. uͥ auint destruitis: iuste des¬
tructa statuitis. Qͥ q flagiciosi ⁊ con¬
tentiosi de ppło siue de clero. au ⁊̃ ex
monast̾iis. pulsaticurrunt aduos: re¬
Deuntes iactant ⁊gestiunt se optinuisse
tutores quos mag̃ ultores senfisse debu-¬
erant. Anñ gladius finces ꝓmptissime
atq iustissime eductus fuãt ad condemp¬
nandum incestuosum concubitũ dro¬
gonis ⁊ mił: S confusus atq retusus a¬

Expanded text:
mantissimo Patri et domino INNOCENTIO summo Pontifici, suus BERNARDUbietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo episcoporum in promptu habeat ulcisci injurias Dei, a quidem parochia, castigare. Causam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus a
Abbreviated transcription (Latin):
pensatiõe concessum. scd̾o confirmatũ.
t̾cio iͥ aiunt roboratũ. rursum ueni¬
at in uis. reuocet᷑ in discussiõem: Si qͥd̾
⁊ duo illa supͣ memorata ꝑuos nicħomi¬
nꝰ sanccita. ꝑuos ⁊ conuulsadicunt᷑. Ta¬
lib hostiis ñ ꝓm̾etur ds. heu ñ placat᷑
ira: ñ conciliat᷑ grã: ñ ꝓuocat᷑ mĩa a¬
hiis atq similib necdũ au̾tit᷑ furor
dnĩ. s adhuc bͣchium eius extentũ: &
epĩ ⁊ clericorum contentiõe ꝑiclitat᷑.

Expanded text:
o confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur mihis atque similibus necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et et clericorum contentione pericl
Abbreviated transcription (Latin):
inefficacit᷑. Quid uob̃ uires minuitis. qͥd
robur ur̃m depͥmitis: Qusq retundits
arma fidelia militantia uob̾: humilia¬
tis cornua erecta ur̃e uͥtutis. ⁊ salutis:
Plorans plorat desołonem suam ap̃tul¬
Quis enim se opponat bͣchio excelso.tor¬
rentis impetui. sũme arbitͥo potestatis:
Eandem se sustin̾e beatꝰ paulus uiolenti¬
am ap̃ uirdunũ conq̃rit᷑. arcħepõ iam
ñ ualente eum deffend̾e ab insania mo¬
nachorũ: qͥppe apłicis sustentõnib am¬
pliꝰ confortata. qͣi ñ satis ꝑse insamres.
Qͥd queso noue rõnis tandemmuen¬
tumẽ. ii qd̾ semel bone fame ⁊ uite ca

Expanded text:
inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud TulQuis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vita
Abbreviated transcription (Latin):
tutis decus ⁊ingenu acum̃. scĩe ⁊ eru¬
ditiõis ornatũ. qd̃ ꝙ his omĩb excel¬
lentiꝰ ẽ. in xͥano. tuos illos mores inge¬
inopinata subripiens ista ꝯcusserit.
heu subito cũcta ueld̾ ad ĩpulsũ urẽ¬
tis ⁊ furẽtis uẽti. tanqͣm fenũ ueloci¬
Cũ panib occurrere fugienti. pa

Expanded text:
tutis decus, et ingenii acumen, scientiae et eruditionis ornatum, quodque his omnibus excellentius est in christiano, tuos illos mores ingeinopinata subripiens ista concusserit, heu! subito cuncta. velut ad impulsum urentis et furentis venti, tanquam fenum velociCum panibus occurrere fugienti par
Abbreviated transcription (Latin):
At uob̃ ds potiꝰ inspiret quod potiꝰ ẽ
reduc̾e uidł ad memoriam si dig¬
num iudicatis. quałr uob̃cũ eg̾im.
⁊pon̾e oculos pietatis suꝑ puerum
ur̃m.⁊ liberare afflictum de angus¬
tia. quinpotiꝰ ñ obliuisci qͣnta ds ip¬
se fec̾it uob̃. ⁊ inqͣntulecunq uicẽ re¬
conpensationis. adip̃ius głam qđ¬

Expanded text:
At Deus vobis potius inspiret quod potius est; At Deus vobis potius inspiret quod potius est; reducere videlicet ad memoriam si dignum judicatis qualiter vobiscum egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem recompensationis, ad ipsius g
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare minant᷑. Id uͦ̾ridicule.
fundata enĩ est: suꝑ firmam petͣm.
S quid ago: Excessi fateor. Non ẽ me¬
um accusare quẽ. aut rep̃hendere:
sufficit mͥ ut plangam dolorẽ meũ.
Post longam moram multos q labo¬
res quos ꝓseruicio romane eccłie
ꝑtuli. cũ tandẽ placuit serentati
ur̃e reditum annuere ad fr̃s meos.
⁊ si fractus uirib corꝑis tanꝗͣ male
oꝑans: letus tñ obmanipulos pa¬
cis quos reportabam. ad monast̾iũ.
cum ꝓsꝑitate ꝑueni. Credidi me de
labore euasisse ad reqͥem. lic̾e mͥ ut¬
cunq resarcire sp̃ualium dãpna
studiorũ. ac sc̃ẽ qͥetis detͥmenta q̃ fo¬
ris incurreram: ⁊ ecce tͥbuło ⁊ an¬
gustia inuen̾unt me. En lectulo re¬
cubantem: plus cord̃ qͣm corꝑis do¬
lorexcruciat. Nec enim deploro ego¬
temꝑale incõmodũ ullũ. Anima
meainmanib meis: salus eiꝰ in
cet. Qmobrem dixi amime mee ex¬
pedire mag̃ inire fugam: qͣm ⁊ me

Expanded text:
oppugnare minantur. Id vero ridicule; oppugnare minantur. Id vero ridicule; fundata est enim supra firmam petram. 2. Sed quid ago? excessi, fateor: non est meum accusare quemquam aut reprehendere; sufficit mihi ut plangam dolorem meum. Post longam moram multosque labores, quos pro servitio Romanae Ecclesiae pertuli, cum tandem placuit Serenitati vestrae reditum annuere ad fratres meos, etsi fractus viribus corporis, tanquam male operans, laetus tamen ob manipulos pacis quos reportabam, ad monasterium cum prosperitate perveni. Credidi me de labore evasisse ad requiem; licere mihi utcumque resarcire spiritualium damna studiorum, ac sanctae quietis detrimenta, quae foris incurreram; et ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus incet. Quamobrem dixi animae meae expedire magis inire fugam, quam et m
Abbreviated transcription (Latin):
it̾mpulso: ⁊ si ñ clamosis uocib. c̾ce
lacͥmosis gemitib. Cog̃ it̾are clamo¬
res it̾ata innos inuiria ꝑditorũ: &
ꝓlongantiũ iniqͥtatẽ suam. Confor¬
tati sunt: addentes p̃uaricõnẽ. Appo¬
nunt iniqͥtatem suꝑ iniqͥtatẽ: ⁊ suꝑ¬
bia eorum ascendit semꝑ. Inualuit fu¬
ror.pudor euanuit ⁊timordei. Quem
runt. lugdunensi s. eduensis. matis¬
conensis. amici cluniacenses.In frau¬
de ⁊tem̾itate istorum heuqͣm in¬
gens multitudo sc̃orum turbabit᷑:
si angariatifũint tale portare ui¬
gum. talit̾ q impositũ. ꝓ nefas. hoc
ita accepti sunt. acsi cogant᷑ genua
curuare an baal: aut c̾te iuxta ꝓ¬
pħam pactum fac̾e cũ morte.⁊ cũ in¬
ferno fedus inire. Rogo. iͥius.uilex.
uͥsacrorum auctoritas canonũ. uͥ
deniq reu̾entia maiestatis: Illa il
laq̃nullinegat᷑ opp̃sso: solimͥ ñ ꝓfu¬
it appelło. Ibi nimirũ imꝑabat
aurum. iudicabat argentũ. leges
canones q silebant: locumrõ ⁊ eqͥ

Expanded text:
pulso, etsi non clamosis vocibus, certe lacrymosis gemitibus. Cogit iterare clamores iterata in nos injuria perditorum, et prolongantium iniquitatem suam. Confortati sunt, addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit semper. Invaluit furor, pudor evanuit, et timor Dei. Quem runt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctoritas canonum ubi denique reverentia majestatis? Illa, illa quae nulli negatur oppresso, soli mihi non profuit appellatio. Ubi nimirum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et
Abbreviated transcription (Latin):
de u̾itate famam ur̃am obnubi¬
lare sua cupiditate contendit.
dum u̾bum qͦd os ur̃m locutũ ẽ
⁊ u̾bum do placitum. uob̃ dignũ
pie iustum. ac iuste pium. eua¬
cuare nescio qͣ malicia nocendo
pauꝑi satagit. Obsecro uos per
mini. cauete ne suꝑbiat impius
unde incendit᷑ pauꝑ. ⁊ ħ potius
agite quatinꝰ ꝓmissionis ur̃ȩ ue-¬
ritas compleat᷑. qua pͥmum qͥdem
dño norb̾to. deinde etiam nob̾ pol¬
licitꝰ estis restitut᷑um uos hum¬
berto heditatem eius ⁊ uxori ⁊ fi¬
liis. uał.¬

Expanded text:
de veritate famam vestram obnubide veritate famam vestram obnubilare sua cupiditate contendit: dum verbum quod os vestrum locutum est, et verbum Deo placitum, vobis dignum, pie justum, ac juste pium, evacuare, nescio qua malitia, nocendo pauperi satagit. Obsecro vos per mini, cavete ne superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus promissionis vestrae veritas compleatur; qua primum quidem domino Norberto, deinde etiam nobis pollicitus estis, restituturum vos Humberti haereditatem ejus et uxori, et filiis. Va
Abbreviated transcription (Latin):
reditatẽ benignissime disposueratiᷤ¬
satis mirari ñ possum quid un¬
pedierit. ut tam pium u̾bum
ur̾m necdum factum consecutũ
sit. Et qͥdem in aliis pͥncipib siq̾n
u̾bum leuitatis aut etiam falsita¬
tis dep̾hendimꝰ: nec nouum nec
mirũ reputamꝰ. At uͦ ap̃ comitẽ
theobaldum ẽ. & ñ. neqͣqͣm omĩno
patient̾ audimꝰ: cui ut dr. simplici¬
ter dr̃e iurare ẽ: & leue mendaciũ
graue ꝑuiriũ imꝑutat᷑. Int̾ płima
quippe uͥtutum insignia. que
ut̾am płimũ nobilitant dignita-
&e celebre nom̃. p̾cipue laudat᷑ in
uob̃ u̾itatis constantia. Quis gͦ suo
uł hortatu uł consilio. tantum
robur firmissimi pectoris ur̃i e¬
neruare temprauit: Quis inꝙͣ
u̾itatis in uob̃. tam sc̾m. tam exi-¬
mium. tam omnib imitabile pͥn¬
cipib ꝓpositum euellere sua frau¬
de conatus ẽ.: Fallacit̾ ñ ueracit̾
uos diligit. fraudulent̾ & ñ fide¬
lit̾ uob̾ consulit. qui tam głosam

Expanded text:
reditatem benignissime disposueratisreditatem benignissime disposueratissatis mirari non possum quid impedierit, ut tam pium verbum vestrum necdum factum consecutum sit. 2. Et quidem in aliis principibus si quando verbum levitatis, aut etiam falsitatis deprehendimus, nec novum, nec mirum reputamus. At vero apud comitem Theobaldum Est et Non nequaquam omnino patienter audimus: cui, ut dicitur, simpliciter dicere, jurare est; et leve mendacium, grave perjurium imputatur. Inter plurima quippe virtutum insignia, quae vestram plurimum nobilitant dignitateet celebre nomen, praecipue laudatur in vobis veritatis constantia. Quis ergo suo vel hortatu, vel consilio tantum robur firmissimi pectoris vestri enervare tentavit? quis, inquam, veritatis in vobis tam sanctum, tam eximium, tam omnibus imitabile principibus propositum evellere sua fraude conatus est? Fallaciter, non veraciter vos diligit, fraudulenter et non fideliter vobis consulit, qui tam gloriosam
Abbreviated transcription (Latin):
meo ne occupatissimis aurib
ur̾is crebris int̾pellationib mee
p̾sumptuosius me ingerendo. mo-¬
lestus fiam. S quid faciamSSi
uos offendere timeo sepius ad uoᷤ
scͥptitando: qͣntomagis dm cui
utiq magis tunoris debeo. timen-¬
dum ẽ. mͥ ne offendam. ñ int̾pel-¬
lando ꝓ misero: Alias aũ indul-¬
geat mͥ benignitas ur̃a. quia non
possum ñ misereri illiꝰ miseri. ꝓqͦ
iam en &e alia uice importunꝰ forsi¬
tan p̾cator accessi: humb̾ti uidł
mendici & pauꝑis. & ħ facti de di¬
uite qͦd ẽ infelicius. Non possum
ñ compati uiduȩ &e orphanis: s
uiuo orbatis patre qͦd ẽ miserabi¬
lius. Grãs ago uob̃ ꝓ gr̃a qͣm de
hac re in oculis ur̃is inuenire
merui. ⁊ qͦd ipsius humb̃ti ꝓ se
dignant̾ acquieuistis ueram sus¬
ciꝑe defensionẽ: ⁊ qͦd falsam ad¬
uersus eam iustissime reppuli¬
stis accusationẽ Illud aũ qͦd ad
cõsumandũ pietatis opꝰ redden¬
dam uxori ⁊ lib̃is eius suam he¬

Expanded text:
meo ne occupatissimis auribus vestris, crebris interpellationibus meis praesumptuosius me ingerendo molestus fiam. Sed quid faciam? Si vos offendere timeo, saepius ad vos scriptitando; quanto magis Deum, cui utique magis timoris debeo, timendum est mihi, ne offendam non interpellando pro misero? Alias autem indulgeat mihi Benignitas vestra, quia non possum non misereri illius miseri, pro quo jam en et alia vice importunus forsitan precator accessi, Humberti videlicet mendici et pauperis, et hoc facti de divite, quod est infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusationem. Illud autem quod ad consummandum pietatis opus, reddendam uxori et liberis ejus suam hae
Abbreviated transcription (Latin):
tepħo metensis eccłiȩ dei
gr̃a. strenuo ministro. eius
in xp̃o humiles fr̃s de dareual¬
le. salm ⁊ orõnẽ. Ex quo dudum
si recolitis nr̃ȩ uos fr̾nitati dig¬
nant̾ sociastis. nr̃is uos or̾onib
humilit̾ cõmendastis: semꝑ sol¬
liciti fuimꝰ ut debumꝰ. aliquid
bro sciscitari studiumꝰ a qͥb po¬
tumꝰ. desid̾antes iugit̾ ⁊ orante ᷤ
uos ꝓsꝑari in dĩ oꝑe ad qͦd assũ-¬
ptus fueratis. & gressus ur̃os

Expanded text:
TEPHANO Metensis Ecclesiae Dei gratia strenuo ministro; ejus in Christo humiles fratres de Clara-Valle, salutem et orationem. Ex quo dudum, si recolitis, nostrae vos fraternitati dignanter sociastis, nostris vos orationibus 44 humiliter commendastis; semper solliciti fuimus, ut debuimus, aliquid bro sciscitari studuimus a quibus potuimus, desiderantes jugiter et orantes vos prosperari in Dei opere ad quod assumpt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto nos ñ minꝰ uerbis qͣm
nr̾is credimꝰ ocłis de ur̃a sospi¬
tate. & ꝓsꝑitate. ac pace. ꝑ uos ec¬
cłie reddita. Congratulam᷑ uob̃.
s damus glam deo: scientes quod
estis & qͦd potestis. ipsius ñ ur̃m
ẽẽ. Qd & uos semꝑ sentire in uob̃
amicabilit̾ ammonemꝰ: ne nichil
& ẽẽ & posse incipiatis. siquid alit̾
sapitis. ⁊ ur̃ĩs qͦd absit m̾itis uel
uirib quippiam hoꝵ ascͥbitis. Ali¬
oqͥn uerendum ne conu̾tat᷑ pax
adu̾sitatẽ. sic nimirũ illo iuste
iudicante. qͥ ut humilib gr̾am

Expanded text:
o nos non minus verbis, quam tris credimus oculis de vestra sospitate et prosperitate ac pace per vos Ecclesiae reddita. Congratulamur vobis; sed damus gloriam Deo: scientes quod estis et quod potestis, ipsius, non vestrum esse. Quod et vos semper sentire in vobis amicabiliter admonemus: ne nihil et esse, et posse incipiatis, si quid aliter sapitis, et vestris quod absit meritis vel viribus quidpiam horum adscribitis. Alioquin verendum, ne convertatur pax adversitatem; sic nimirum illo juste judicante, qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuiduũ comitẽ. nc̃ autẽ patrem
multaꝵ quidẽ animaꝵ. letantĩ
ipse munificã manũ regis. ut augeat᷑
numerꝰ amicoꝵ qui ipsũ recipiant in
et̾na tab̾nacła. Qd̃ illi facitis mͥfaci¬
tis: qr qd̾ illi deest a me exigitur. At
ꝙ marsupiũ nr̃m minꝰ sufficiens ẽ.
ad ur̃m sane qd̾ aliqnͣto grossius eẽ
liquet: pauꝑem xp̃i merito desti¬
nare curaui.

Expanded text:
 comitem, nunc autem patrem multarum quidem animarum laetantium ipse munificam manum regis, ut augeatur numerus amicorum, qui ipsum recipiant in aeterna tabernacula. Quod illi facitis, mihi facitis: quia quod illi deest, a me exigitur. At quia marsupium nostrum minus sufficiens est, ad vestrum sane, quod aliquando grossius esse liquet, pauperem Christi merito destinare curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
cissimũ. Et hec t̾rena sunt: s celestia
m̾cant᷑. Sic itur ad astra. Talibꝰ ho¬
stiis ꝓmẽtur ds̾. Istoꝵ ẽ enĩ regiũ
celoꝵ. qͥ regi t̾re in t̾ra uiuentiũ red¬
d̾e poterunt ꝓ t̾renis uitã & głam

Expanded text:
cissimum. Et haec quidem terrena sunt, sed coelestia mercantur. Sic itur ad astra : talibus hostiis promeretur Deus. Istorum est enim regnum coelorum, qui regi terrae in terra viventium reddere poterun
Abbreviated transcription (Latin):
abetis qd̾ petistis: fecistis qd̾ ꝓmi¬
sistis. Quos in u̾bo ur̃o exposumꝰ
&e misimꝰ ꝑegrinari: regia sunt libe¬
ralitate suscepti. Occurristis eis cũ pa-¬
nibꝰ. eduxistis eos in refrigeriũ. consti¬
tuistis eos suꝑ excelsã t̾ram. ut come¬
dant fructꝰ agroꝵ. ut sugant mel de

Expanded text:
abetis quod petiistis, fecistis quod promisistis. Quos in verbo vestro exposuimus, et misimus peregrinari, regia sunt liberalitate suscepti. Occurristis eis cum panibus, eduxistis eos in refrigerium, constituistis eos super excelsam terram, ut comedant fructum agrorum, ut sugant mel de
Abbreviated transcription (Latin):
e .s.a .s. eius. uer̃ id ñ suffic̃mͥ. qr ⁊ si sĩ
in facto illo securus de me. illa tñ q̃
g̾e illũ. qͥ secͣus ñ exiit. qm̃ male secu¬
rus uix̃. Ouidiciorũ łi abyssus mł̃ta.
Sp̃m donauit quẽ erat denuo abla¬
grã subintͣuit. uͥ habundaret delicł¬
tũ. Qd̃ tññ fuit culpa dãtis: s adden¬
tis p̃uaricõnẽ suinimir̃ arbitͥierat.
timore horribili. Ego enĩ hautsecus
recordationẽ tui aĩam meã tͣnsu̾be¬
rat gladius iste timoris: tanto acer¬
bius. qͣnto te minꝰ tim̃tẽ ꝯsid̾o.Scio
nẽpe uͥ de talib leg̾im. Cũ dix̾int pax
⁊ secͣitas. tc̃ subitaneus eis suꝑuemiet
int̾itꝰ. tanqͣm inut̾o h̃nti: ⁊ ñeffugiẽt.
Multa aũ p̃sẽtio ĩmin̾e tͥ pauẽda. tar¬
danti resipisc̾e. tanqͣm młta exꝑtꝰ: q̃
o si cognouisses. ⁊ tu. Crede gͦ exꝑto. cͥ¬
de amãti. cui ex alt̾o ñ falli. ex alt̾o ñ
fallere. inẽe cognoscis.A

Expanded text:
e ejus. Verum id non sufficit mihi; quia etsi sim e ejus. Verum id non sufficit mihi; quia etsi sim in facto isto securus de me, illa tamen, gere illum qui securus non exiit, quoniam male securus vixit. O judiciorum Dei abyssus multa! nuo ablagratia subintravit, ut abundaret delictum: quod tamen non fuit culpa dantis, sed addentis praevaricationem. Sui nimirum arbitrii erat, timore horribili. Ego enim haud secus recordationem tui, animam meam transverberat gladius iste timoris, tanto acerbius, quanto te minus timentem considero. Scio nempe, ubi de talibus legerim: Cum dixerint, pax et securitas, tunc subiinteritus, tanquam in utero habenti, et non effugient . Multa autem praesentio imminere tibi pavenda tardanti resipiscere, tanquam multa expertus, quae o si cognovisses et tu! Crede ergo experto, crede amanti: cui ex altero non falli,, ex altero non fallere inesse cognoscis.
Abbreviated transcription (Latin):
ã seminasti. ñd̾ spei manipłos messu¬
isti: ⁊u̾am te p̃sumis sectari scĩams
Nisi forte ꝓuera. supponit᷑ illa que in¬
flat. ⁊ stultiꝰ erras appendẽs argñtũ
tuũ ñ inpanib ⁊ labores tuos ñ in
satͣitate. Obsecro redi ad cor.⁊ adu̾te hẽ
iuriã di. ñ eẽ. annũ placabilẽ dño. s
discordie seminariũ.ire fomitẽ. nutͥ¬
m̃tũ apostasie. qͥ sp̃m extinguat. gra¬
tiã int̾cludat. teporẽ afferat. illũ qͥ
ło solet uomitũ ꝓuocare. heu. heu
uideris mͥ uno sp̃u ambłare. sic̃ ⁊ u¬
nocenseri nõie. c̃ alt̾o illo thoma. olĩ
scit p̃posito de beuerla. qͥcũ se simiłr
nr̃o ordini ⁊ nr̃e domui toto desid̾io
deuouiss cep̃ induciari.⁊ ita paulatĩ
refrigesc̾e. donec subita ⁊ horrenda
morte p̃reptꝰ. factus de medio ẽ. scła¬
ris. ⁊ p̃uaricator. ⁊ duplo filius gehiẽ¬
it. q̃ oportuit fiericito. Bus foret: si
me audiss dissimulauit: mundus

Expanded text:
am seminasti, nondum spei manipulos messuisti; et veram te praesumis sectari scientiam! nisi forte pro vera supponitur illa quae inflat. Et stultius erras appendens argentum tuum non in panibus, et labores tuos non in saturitate. Obsecro, redi ad cor, et adverte hunc n esse annum placabilem Domino, sed discordiae seminarium, ira fomitem, nutrimentum apostasiae, qui spiritum exstinguat, gratiam intercludat, teporem afferat illum qui Deo solet vomitum provocare. 3. Heu! heu! videris mihi uno spiritu ambulare, sicut et uno censeri nomine, cum altero illo Thoma, olim scilicet praeposito de Beverla, qui cum se similiter nostro Ordini et nostrae domui toto desiderio devovisset, coepit induciari, et ita paulatim refrigescere, donec subita et horrenda morte praereptus factus de medio est saecularis et praevaricator, et duplo filius gehenit, quae oportuit fieri cito. Beatus foret, si me audisset. Dissimulavit: mundus
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽtes mala. Tugͦ plus times obꝓbͥa
qͣm torm̃ta: ⁊ qͥ trepidas ad linguãcar¬
nis. ꝯtẽpnis gladiũ qͥ deuorat car¬
nes: ħcine ẽ illa morũ pucherrima
cõpositio. qͣinformarite scribis sciẽ¬
tie huiꝰ app̃hensioe ÷ cuiꝰ studio ⁊ amo¬
re sic ferues. uñ u̾earis sco ꝓposito p̃¬

Expanded text:
facientes mala . Tu ergo plus times opprobria quam tormenta; et qui trepidas ad linguam carnis, contemnis gladium qui devorat carnes? Haeccine est illa morum pulcherrima compositio, qua informari te scribis scientiae hujus apprehensione, cujus studio et amore sic ferves, ut non verearis sancto proposito pr
Abbreviated transcription (Latin):
linq̃re: Qm salubrius disc̾es iħm. et
hc̃ crucifixũ: qͣmutiq scĩam hau̾ fa¬
cile nͥ qͥmũdo crucifixus ẽ. app̃hendit
Falleris tili. falleris. si teputas ĩueni¬
re apd̃ mundi magistros. quã soli xͥ¬

Expanded text:
alubrius disceres Jesum, et hunc crucifixum! quam utique scientiam haud facile, nisi qui mundo crucifixus est, apprehendit. Falleris, fili, falleris, si te putas invenire apud mundi magistros, quam soli Ch
Abbreviated transcription (Latin):
uolote ñsolũ qͥd. s ⁊ ci ꝓmiseris cogi¬
Frustra ꝓĩntimes exꝓbratũ tͥ iriame.
suꝑ frustratoria diłone. qͥ testis accitꝰ
oro uͭ gaudiũ meũ plenũ sit: qd̾ ñ erit
nͥ cũ fũit impleta ꝓmissio. Terminũ
posiunsti: quẽ ñ op ortuit tͣnsgͥdi. Trãs¬
gͥssus es. qͥd adme. Tuo dño stas. aut

Expanded text:
on solum quid, sed et cui promiseris, cogiFrustra proinde times exprobratum tibi iri a me super frustratoria dilatione, qui testis accitus oro, ut gaudium meum plenum sit: quod non erit, nisi cum fuerit impleta promissio. Terminum posuisti, quem non oportuit transgredi. Transgressus es, quid ad me? tuo domino stas, aut
Abbreviated transcription (Latin):
magno rara quies ã pelago/ nc ilimo¬
nec nanfrrgiũ in sicco G pͥncipiũ
fortuãtũ fuit B finẽ reppicito/ ut reli¬
quiss sit fortue̾ sus młtã licet ĩ rigno.
quo fortuãtins pncipiũ eo fĩs int̾cior.
nõne indes ut res hõi ͫ t̾ biuia more
uoliũti ut qͥetũ mare tempestas
turbida lucidũ matͤ nubibus beꝑꝑ
inseqͥtiur ut inter ĩcia planũ iter ĩ
lonciam ĩꝑnisa calamnitas. et letssiẽ

Expanded text:
magno rara quies in pelago est: nmagno rara quies in pelago est: nnec naufragium in sicco. Principium fortunatum fuit. Finem respice: ut reliquis sic fortune suo multum licet in regno. Quo fortunatius principium, eo finis est incertior: nonne vides ut res hominum turbinis more volvuntur, ut quietum mare tempestas turbida, lucidum mane nubilus vesper insequitur? Ut inter initia planum iter in l
Abbreviated transcription (Latin):
ottos. fra poiens excipit G In magͣ
fortũa ortus sũ s adu̾so syde̾ soluisti
funẽ ꝙ si ĩ tempestate dies acca ost.
cura. ut nor te m̃eĩat in portuS In
alto natus sũ  Turbĩb rerũ pates.
laritandi ꝓpe ꝑꝑata ał p̾rupta scitũ est
illud linei poete. sopiꝰ uontꝭ agitat᷑ puraꝰ
ingens. et celse gniore casu decidunt
turirs. feriũt qͣ sũmos fulg̾a mõtes.
ut clarũ fatear in altũ nastruet tusqͥllũ
certe nec tutũ est. altitudo ꝙͣtal huãna
per se ip̃am ĩquieta est. ꝑpetuo q fremẽs
touctru. uñ miror ꝙ ita serᶜ ͤ dippliceat
me cenat aͥd ip̃am eũ aligtudo acconat
sũma nã cñ alii hᵈ u̾bo sint cui solus
ille rep̾henditur il p̾c̾ea tam altũ
ꝙ non et solit᷑udĩ. et labori et ĩuidie et
pauori et merori et ĩ fine mortr̃ peruiũ sit.¬
q morͣliũ sola mors ĩ planũ redigit¬
G alto et magno ⁊̃ statu mato sũ¬
B Iam p ͫ exalto g̃ues lapsus. et

Expanded text:
ortos terra parens excipit. In magna fortuna natus sum. Adverso sidere solvisti funem; quod si in tempestate dies acta est, cura ut nox te inveniat in portu. In alto natus sum. Turbinibus rerum pates, latitandi spe prerepta: scitum est illud lyrici poete: Sepius ventis agitatur ingens pinus et celse graviore casu decidunt turres feriuntque summos fulgura montes. Ut clarum fatear, in alto nasci nec tranquillum certe nec tutum est. Altitudo quantalibet humana per seipsam inquieta est perpetuoque fremens tonitru, unde miror quid ita Senece displiceat Mecenatis illud: “Ipsa enim altitudo attonat summa”. Nam cum alii hoc verbo usi sint, cur solus ille reprehenditur? Nil preterea tam altum, quod non et sollicitudini et labori et invidie et pavori et merori et in finem morti pervium sit.que mortalium sola mors in planum redigit. Alto et magno in statu natus sum. Iam primum ex alto graves lapsus et
Abbreviated transcription (Latin):
agna genirꝰ sũ fortumar
uitã ab ĩq̾etudĩe auppitiatus
es. hand equid imprie tem¬
pestateni fortimã locunt nante. magͣ
gͦ fortua magna est tempestas.
mag̃ bd tẽpestus et ꝯcilas magnis eg
ot u̾ib hẽs non leticie mat̾iã. ses
curaꝵ G In amplissina fortima

Expanded text:
agna genitus sum fortuna. Vitam ab inquietudine auspicatus es; haud equidem improprie tempestatem fortunam vocant naute. Magna ergo fortuna magna est tempestas, magna vero tempestas et consiliis magnis eget et viribus. Habes non letitie materiam, sed curarum. In amp
Abbreviated transcription (Latin):
sempat᷑iis dolor ĩt̾im solamen ĩc̾tĩt
uñ uiꝰ doleas mortus agnostaris.
habes et bnde sepina morĩ possis G
pater filiorũ sũ bonor B Qͣnto
meliores filii tanto ꝑcculosior tna cõ¬
dicio est nestis ꝙ̃ dolondi mat̾iã guie¬
do quesieris quos lat̾inis aditus in
tram domiũ pate fet̾is Antũ in te ins
morti nuiẜie q prebueris O miserie mat¬

Expanded text:
sempiternus dolosempiternus dolounde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes et unde sepius mori possis. Pater filiorum sum bonorum. Quanto meliores filii, tanto periculosior conditio tua est. Nescis quam dolendi materiam gignendo quesieris, quos lacrimis aditus in tuam domum patefeceris, quantum in te ius morti miserieque prebueris? O matres m
Abbreviated transcription (Latin):
ati michi sũt filu R geĩatũ
malũ pondus q domesticum¬
G filu mͥ sũt natił laboriosa
uxor laboriosior amita laboriosiffiaptoles demũ
uissima / et fel melle ctũlitũ G nata
michi dultis roboles. E fontẽ tibi gẽinũ gͣuiũ¬
enitirũ domi natũ credito nũꝙͣ sine metu
atq augoribus uitũ agesfilios geniii.
net tuuore nec ꝓpace nec uota face̾ noilas
en disces tuo ꝓiculo distes et pentes orbos
q longiora negocia ordiri distes lus
que nichil ad to ꝑtinẽãt toraneei que
uisurus nũquã sis dipponẽ at postremuĩ
distes amaces plus aliũ ꝙͣte distes ar¬
dontissinee diligẽ tepidissimo diligi.
durris artes G filios habeo R nũc
pͥmũ intellige̾ incipis quid ip̃e debeas
pacentibus tuis G filios procreaui¬
N Senisti arborem ã exhausto ꝑtolle ꝑcol¬
raudũ studio q̃ te dũ uines exceat.
cuiꝰ nillos forsitun aut peros et fortusse
post ubatũ fenctũssperea E filu michi
sunt R. Si boui nigis tnnor suri mali

Expanded text:
ati michi sunt filii. Geminatum malum pondusque domesticum! Filii michi sunt nati. Laboriosa uxor, laboriosior amica, laboriosissima demum rissima et fel melle circumlitum! Nata michi dulcis est soboles. Fontem tibi gravium curarum domi natum credito: nunquam sine metu atque angoribus vitam ages. Filios genui. Nec timere nec sperare nec vota facere noveras: en disces tuo periculo, disces et parentes orbos que longiora negotia ordiri, disces his qui nichil ad te pertineant torqueri, que visurus nunquam sis disponere. Ad postremum disces amare plus alium quam te, disces ardentissime diligere, tepidissime diligi: duras artes! Filios habeo. Nunc primum intelligere incipis quid ipse debeas parentibus tuis. Filios procreavi. Sevisti arborem inexhausto percolendam studio, que te dum vivas exerceat, cuius nullos forsitan aut seros et fortasse post obitum fructus legas. Filii michi sunt. Si boni, iugis timor, sin malis,
Abbreviated transcription (Latin):
tandu tibi mors itegro est ne forte
cũ nestore a sdciis quecris. Cur tam¬
du uyxeris ¶Gotina felix letus q smne sum
sobole / felicitas auxia. sollicitũ gandiũ.
et repe mestũ. gaudm̃ felicitas mmiẜa po¬
ssẽ multos illustrm̃ pcofre quorum
feliciteti mł mugis obstitit ꝙ ꝙ filios
qe filio infãte festiuo capͫ ar.ẜ.

Expanded text:
ne forte cum Nestore a sociis queras cur tamdiu vixeris. Votiva felix letusque sum sobole. Felicitas anxia, sollicitum gaudium et sepe mestum gaudium, felicitas misera! Possem multos illustrium proferre quorum felicitati nil magis obstitit quam quod filios DE FILIO INFANTE FESTIVO Infa
Abbreviated transcription (Latin):
in illis bsci eͣbrn ac besam ngis adole¬
stentis int̾fectus est a pneme clarꝯ
sonex et ni fallor macẽdonid̃ pͥmꝰ duciũ
quis non nouit carectã lict̾is flexñ illũ
quo nullus sub celo pulchor nullꝰ ame¬
mor illit iussa tͤmulenti et cͣdelis anto¬
mi occisus est ticero et podat utͣ⁊ ał ure¬
utcũqitanto biro locus ꝯnẽie ut postĩ s. rome¬
mori ficto uetin erut florido in fure mo¬
rerent᷑ florẽtissimꝰ oratoꝵ uir q optiniꝰ.
s et modua et auctor mortis prorsus
uidignus spacie̾batur illis forte tñt in
locĩs cit̾o. brbanas fugiens procellas.
uol ad plĩam uiteq cultũ suo more no
ni ãd cogitabat nel rom publicã mise¬
natus. de stutu priẽ ꝰ^ s  ptũ ãi dolorem¬

Expanded text:
in illis iussu ebrii ac vesani regis adolein illis iussu ebrii ac vesani regis adolescentis interfectus est Parmenio clarus senex et, ni fallor, Macedonum primus ducum. Quis non novit Caietani litoris flexum illum, quo nullus sub celo pulchrior, nullus amenior? Illic iussu temulenti et crudelis Antonii occisus est Cicero. Et poterat utcunque tanto viro locus convenire, ut, postmori fato vetitum erat, florido in rure moreretur florentissimus oratorum virque optimus; sed et modus et auctor mortis prorsus indignus fuit. Spatiabatur illis forte tunc in locis Cicero urbanas fugiens procellas vel ad philosophiam viteque cultum suo more novi aliquid cogitabat vel rempublicam miseratus de st
Abbreviated transcription (Latin):
nũc non suit alieno procul dubio głiaris
lic glorie tue lorus quid ad te. si ge¬
lido ꝑ estatem alpes. si olimpns nm̃bi¬
bns alcior. si Ramosus ac frondifer. ap̃õ¬
minꝰ. quid si lucidus ticinꝰ. si amenus
athesis. si sonorus soiga hee si landes
sũt. corte non sũt hõi ͫ s locoꝵ tutũ tuũ
sit expedit quo landeris O decoris ꝓpacior
uirens B Refert que nã cure ĩt̾mi tno
pi pectore spacientim nã quid ⁊ nuat
tula ebu nea bnguẽta olida ꝯdidisse.
Quid pulclreia in locia tmupt̃ asͫ quot
in ricp̃ib horrdis sc̃issimi floruerut
biri quot in ib florentibus turpes
corporibua uite q hõi ͫͥ mnt̾dũ loca hmq̾¬
nocuisse ꝯꝑtĩd est non tm̃ haustu aeris
ĩ modico. si forro eciã. occultoq impetu.
quis non legit apud curriũ amenissiõs
neuoꝵ arcessus et uireta illa medorũ
manu ꝯsita. regeͬm at satraparũ cuido
et p̾cipuã it. ꝑhibent uoluptate ac qui

Expanded text:
nunc non sunt —, alieno procul dubio gloriaris. nunc non sunt —, alieno procul dubio gloriaris. Quis hic glorie tue locus? Quid ad te si gelide per estatem Alpes, si Olympus nubibus altior, si ramosus ac frondifer Apenninus? Quid si lucidus Ticinus, si amenus Athesis, si sonorus Sorga? He si laudes sunt certe, non sunt hominum sed locorum; tuum sit expedit quo lauderis. Decoris spatior viretis. Refert quenam cure interim tuo in pectore spatientur. Nam quid iuvat arcula in eburnea unguenta olida condidisse, quid pulchris in locis turpem animum? Quot in rupibus horridis sanctissimi floruerunt viri? Quot in pratis virentibus turpes corporibus viteque hominum interdum loca hnocuisse compertum est, non tantum haustu aeris immodico sed ferro etiam occultoque impetu. Quis non legit apud Curtium amenissimos nemorum recessus et vireta illa Medorum manu consita, regum ac satraparum nt, voluptatem? Atqui
Abbreviated transcription (Latin):
mena sũt mnͥ uiridaria E
hũt l et int̾dũ fateor hõ¬
neste aliquid uoluptatis.
diosos atq uoluptnosos indeas uni¬
brosis secessibus deleccari/ nõ et in¬
exortatim net de nħ est ꝙ sũmus
orator dũ in festo ir̃o adultiũ obice̾t¬
ꝯmissid eet loca dest̾psit quasi ad fla¬
giciũ stimulos non locis g̾ si aĩo gau¬
dendũ est. si tłiã obtigit qui bene lo¬
cis om̃ib uti norte G Secrrtꝭ̃ uirosꝑ
affluos Secretũ tiberii uecetã
et secessũ caprre quis ignoret / pudet
sunt ille sones hucmꝰ loca illa se¬
põita quibus probris infca̾it q̃nto
aũt gloriosins arido in Ruie exul
scipio affricanus bixerut dp suis in bo¬
luptatib pͥncopa ille romanus ropeto
uitam cecessuaq abditos laudtrũt. sic
intelligi uoluerut si hiis iũmꝰ utisti¬
tuis fenctũ colleg̾is exp̃candĩd orit.u
si tm̃ lotis gloriaris que tna idins¬
tercins non ecant et tua forsitan oris
non erunt ac si rite consideces tua ociã

Expanded text:
mena michi sunt viridaria. Habent hec interdum, fateor, honeste aliquid voluptatis, diosos ac voluptuosos videas umbrosis secessibus delectari. Nam et inexhortatur: nec de nichilo est quod summus orator dum infesto reo adulterium obicecommissum esset loca descripsit quasi ad flagitium stimulos. Non locis ergo sed animo gaudendum est, si talis obtigit qui bene locis omnibus uti norit. Secretis viretis affluo. Secretum Tiberii viretum et secessum Capree quis ignorat? Pudet sunt: ille senex hircinus loca ipsa seposita quibus probris infecerit! Quanto autem gloriosius arido in rure exul Scipio Africanus vixerat quam suis in voluptatibus princeps ille Romanus? Repeto vitam recessusque abditos laudaverunt sic intelligi voluerunt, si his animus uti scituis fructum colliges expectandum erit. si locis tantum gloriaris, que tua nudiustertius non erant et tua forsitan cras non erunt — ac, si rite consideres, tua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet noq locotũ spẽa. neq opũ ppes.
obliom acculerit ĩpendenciũ maloꝵ¬
G libenter in uiridarus meis basor¬
Q non hercle libencius ꝙͣ apri et uisr-
non refort aut̃ ubisis s quid ibi agus.
ñꝙͣ te locus nobilitau̾it s tu locũ noq
id alq̃ ꝙ p̾clarũ ibi et ĩsigne ad mo¬
lliendo.
ge gregib et armentis ca ͫ i9. G

Expanded text:
um species neque opum spes oblivionem attulerit impendentium malorum. Libenter in viridariis meis versor. Non hercle libentius quam apri et ursi; non refert autem ubi sis, sed quid ibi agas. Nunquam te locus nobilitaverit, sed tu locum neque id aliter quam preclarum ibi et insigne aliquid moliendo. 59 DE GREGIBUS ET ARMENTIS Ga
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs hoste utiis ĩmuissi carmfices tlem
uirũ abstulerut mũdo quale̾ ut ãguior
ppolant nilla restituet᷑. sic est igi᷑. loca
Relectobilia sepe in sidus oportuma st̃ dñ
licencins n loxins q degitur. auersis¬
uisco uolucres facilius in Ramis uiri¬
dibus capm̃tui G letus in uiridarns
et curarũ bacinis dego s loticia cuctr¬

Expanded text:
hoste virtutis immissi carnifices talem virum abstulerunt mundo, qualem, ut auguror, secula nulla restituent. Sic est igitur: loca delectabilia sepe insidiis opportuna sunt, dum licentius ibi laxiusque degitur aversise et visco volucres facilius in ramis viridibus capiuntur. Letus in viridariis et curarum vacuus dego. Letitia curar
Abbreviated transcription (Latin):
didicerũt in siluestres pene homies
euasisse. Non nillos deinqz amissis
p ͫ ãi lm̃ibus in hi ͦ ex̾cicio corporeos
insuꝑ oculos amisisse G Pro¬
missũ ab artifice aurũ spero E
Refert cuiꝰ actis artifer quid pro¬
mictat. sũt quibus promttẽtibus
nichil cordi gossit eoq miꝰ si pro¬
missũ me fuandit religiõe fir¬
mouerit S o ceci. parñ ne erat
ueris in metallis que t̾ta fert
furece/ insi uos mendacõ de fossa
torquecent. parũ ne a uirtutibus
aberrasse nisi ecrori dampnũ. dc̃ĩp¬
no labor. et labori pudor. accre¬
sceret hic qui tibi aprũ spondet
cũ tuo anro ip ͦuissẽ affugiet
noni iichil narco mos est pu¬
blicus. Et ꝙ̃mis igne cõmissa frans

Expanded text:
didicerunt, in silvestres pene homines didicerunt, in silvestres pene homines evasisse, nonnullos denique amissis primum animi luminibus in hoc exercitio corporeos insuper oculos amisisse? Promissum ab artefice aurum spero. Refert cuius artis artifex quid promittat.chil credi possit eoque minus si promissum iusiurandi religione firmaverint. Sed, o ceci, parumne erat veris in metallis que terra fert furere, nisi vos mendacio defossa torquerent? parumne a virtutibus aberrasse, nisi errori damnum, damno labor et labori pudor accresceret? Hic qui tibi aurum suum spondet, cum tuo auro improvisus aufugiet. Novi nichil narro: mos est publicus et quamvis igne commissa fraus