comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d euangelii theologiam sane creden¬
dam. tum ex testimoniis scõꝵ tũ
ex sentenciis magistroꝵ breuẽ p̃ponamus
genitũ. & st̃ hec tria et̃nalit̃ tria. Quod
ingenitum ẽ. pater ẽ. solꝰ. qͥ a nullo eẽ
ħt̃ qd̾ ẽ. nisi a se ipso. Qd̃ genitũ ẽ. filiꝰ
est cui a patre ẽ. eẽ qd̾ est. Qd̾ uͦ nec in¬
Quia gͥ aliud ẽ. genuisse ꝗͣ natũ ẽẽ.
aliud ẽ ꝓced̾e ꝗͣ genuisse uł natũ ẽẽ:
manifestũ ẽ. qm̃ aliꝰ ẽ. pat̃. aliꝰ filius
alius sp̃s sc̃s. Triuitas itaq ad ꝑso¬
nas patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ refertur. u¬
unitas ad naturam: et̾nȩ ditatis ꝑti¬
net. Iustinianꝰ in edicto fidei. In tri¬
bus subsistentiis siue ꝑsonis unã dĩ¬
tatẽ siue naturã & substantiã ⁊ uir¬
tutẽ ad oramus: ꝓpͥetates quidẽ sepa¬
rantes. ditatẽ aut̃ unientes. Itẽ. Unũ
ẽ. ditas in trib ⁊ tria unũ. in quib
ditas est aut ut subtiliꝰ dicamꝰ. ipsa
tria ẽ. dĩtas. Itẽ oportet unũ dm unã

Expanded text:
d Evangelii theologiam sane credendam tum ex testimoniis sanctorum, tum sententiis magistrorum brevem praeponamus genitum. Et sunt haec tria, aeternaliter tria. Quod ingenitum est, Pater est solus, qui a nullo esse habet quod est, nisi a seipso. Quod genitum est, Filius est, cui a Patre est esse quod est. Quod vero nec inQuia igitur aliud est genuisse quam natum esse, aliud procedere quod genuisse vel natum esse, manifestum est quoniam alius est Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Trinitas itaque ad personas Patris et Filii et Spiritus sancti refertur, unitas ad naturam aeternae Deitatis pertinet. » Justinianus in Edicto fidei: « In tribus subsistentiis sive personis unam Deitatem sive naturam, et substantiam et virtutem adoramus, proprietates quidem separantes, Deitatem autem unientes. Item: Unum est Deitas in tribus et tria unum, in quibus Deitas est, aut, ut subtilius dicamus, ipsa tria est Deitas. Item oportet unum Deum, unam
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ erat filiꝰ regis. Ergo ñ debebat tri¬
butũ. s humilitate soluit. Puenit aũt
petrũ nolens expectare postulationẽ
tributi. ne apłi scandalizarent᷑. Ut
aũt ñ scandalizemꝰ eos uade ad mare
⁊ mitte hamũ: ⁊ eũ piscẽ qui pͥmꝰ ascen¬
dit tolle: ⁊ aꝑto ore eiꝰ inuenies statem.
illũ sumens dã eis ꝓme ⁊ te. Quid pri¬
mũ mirer hic nescio. an ꝑscientiam
statis in ore piscis. an magnitudinẽ
uirtutis. si ad u̾bii eiꝰ mox stat̃ in ore pis¬
cis creatus ẽ. Iste piscis qͥm amaris gur¬
gitib erat mistice intelligit᷑ pͥmꝰadam
lib̾atꝰ a scło adam. Piscator hominũ pe¬
trus doctne hamũ misit inscło. ut appo¬
siticibi dulcedine uagantes ex eo fluctu¬
antesq ꝓtraheret. Stat ẽ confessio. Stat̃
passibilitatẽ carnis: s apecẽi captiuita¬
te ⁊ necessaria corruptioe lib̾auit. Uł sim¬
plicit hoc intelłm edificat auditorẽ. cũ
dñs tantȩ pauꝑtatis fu̾it. ut unde tribu¬

Expanded text:
ritum erat filius regis. Ergo non debebat tributum, sed humilitate solvit. Praevenit autem Petrum, nolens exspectare postulationem tributi, ne apostoli scandalizarentur Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum: et eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis, pro me et te. Quid primum mirer hic nescio, an praescientiam stateris in ore piscis, an magnitudinem virtutis, si ad verbum ejus mox stater in ore piscis creatus est. Iste piscis qui in maris gurgitibus erat, mystice intelligitur primus Adam liberatus a secundo Adam. Piscator hominum Petrus, doctrinae hamum misit in saeculo, ut appositi cibi dulcedine vagantes ex eo fluctuantesque protraheret. Stater est confessio. Stater passibilitatem carnis, sed nos a peccati captivitate et necessaria corruptione liberavit. Vel simpliciter hoc intellectum, aedificat auditorem, cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ dñs ꝓsꝑis miscet tͥstia. ut cũ
repente uen̾int n treant apłos. Et si
eoscontͥstat quod occidendus ẽ. deb
letificare resurro. Quodaũt uixta
marcir ilucã aliqͥ u̾bii ignorabant. ñ
tam ingenii tarditate quã amore cõ¬
tingebat: quia quẽ uerũ dm̃ cognos¬
cebant. moriturũ crede neqͥbant. Et
qr ꝑfiguras sepe loq̃bat᷑. putabant ħ
figurate dictum. m clxxuii.¬
t cum uenisset capharnaũ. accesser̃
qui didragina accipiebant adpe¬
trum ⁊dixert ei. Magist᷑ ur non soluit
Post augustũ cȩsarem factã ẽ uidea tri¬
butaria. s ꝓsignorũ magnitudine non
ausi sũt de tributo dñm appellare.
Conueniunt gͦ discipłm. Uł maliciose
hoc fecert. uolentes scire an cȩsari con¬
ĩdicet. Et cũ intrass domũ p̃uenit eũ
iħs dicens. quid tͥ uidetur symon: Re¬

Expanded text:
s prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terrent apostolos. Et si eos contristat quod occidendus est, debet laetificare resurrectio. Quod autem juxta Marcum et Lucam aliqui Verbum ignorabant, non tam ingenii tarditate, quam amore contingebat; quia quem Deum verum cognoscebant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras saepe loquebatur, putabant hoc figurate dictum. M. 177X Et cum venissent Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt ei: Magister vester non solvit Post Augustum Caesarem facta est Judaea tributaria. Sed pro signorum magnitudine non ausi sunt de tributo Dominum appellare. Conveniunt ergo discipulum. Vel malitiose hoc fecerunt, volentes scire an Caesari contradiceret. Et cum intrasset domum, praevenit eum Jesus, dicens: Quid tibi videtur, Simon? re
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ sentinas ñ solum ad p̃sens ex¬
haurit. s ⁊ infuturũ ne recolligiua¬
leant p̃cauet. Sicgͦ lege.Si habu̾itis
fidẽ efficacem sic̃ granũ sinapis dice¬
tis monti hoc ẽ dicepotitis suꝑbodia¬
bolo ut tͣnseat de homine obiesso. ⁊ ni¬
chil incõmoditatis impossibile erit uo¬
huic arbori moro eradicare ⁊ tͣnsplan¬
tare in mare. ⁊ obediet uob̃. Fructus
mori inflore albet. formatꝰ rutilat.
maturitate ingrescit: sicdiabłs flo¬
re angłice nature ⁊ potestate ruti¬
lanti ꝑuaricando tetro in horruit
crucis expͥmitur. que ꝑfidẽ apłorũ
degente iudorũ u̾bis p̃dicõnisera¬
dicata ẽ. ⁊inmare gentiũ transplan¬
tata. Folia etiã mori serpenti suꝑie¬
cta necem infert: quia u̾bũ crucis
ut cuncta salutaria confert. sic no¬
xia tollit. Alit̃. ꝑ montẽ tͣnsferendũ
parborẽ morũ eradicandã ⁊ tͣnsplan¬
tandam pot̃ intelligi. quia consũ¬

Expanded text:
vitiorum sentinas non solum ad praesens exvitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum, ne recolligi valeant, praecavet. Sic ergo lege: Si habueritis fidem efficacem sicut granum sinapis, dicetis monti, hoc est, dicere poteritis superbo diabolo, ut transeat de homine obsesso, et nihil incommoditatis impossibile erit vohuic arbori moro, eradicare et transplantare in mare, et obediet vobis. Fructus mori in flore albet, formatus rutilat, maturitate nigrescit. Sic diabolus flore angelicae naturae et potestate rutilanti, praevaricando tetro inhorruit crucis exprimitur. Quae per fidem apostolorum de gente Judaeorum verbis praedicationis eradicata est, in mare gentium transplantata. Folia etiam mori serpenti superjecta  subjecta , necem inferunt. Quia verbum crucis ut cuncta salutaria confert, sic noxia tollit. Aliter: Per montem transferendum, per arborem morum eradicandam et transplantandam, potest intelligi; quia consum
Abbreviated transcription (Latin):
mo passiones corꝑis. orone sanantur
pestesm̃tis. Sic gͦ grauior diabłi pt̾u¬
tas suꝑatur. sic quoq ira dñcũ inulti¬
onem nr̃oꝵ scelerũ fu̾it accensa. tanqͣ
cat. si totam fidem habuero ita ut mon¬
tes tͣnsferam. magna ẽ fides quȩ grano
sinapis comꝑat᷑. ñ paruaut quidã
putant. Montis translatio ñ euis sig¬
nificat᷑ quẽ oculis carnis aspicimꝰ. sed
illiꝰ qui adño tͣnslatus fũat exlunati
co. Vnde stultist̃ dicentes apłos nec par¬
uam fidẽ habuisse. quia montes nul¬
lus eoꝵ tͥnstulit. Granĩ sinapis tritũ
⁊ cribratum tepido ⁊ pingui mulso ad¬
mixtũ. sueiunus contrasolem uł in
balneo gargarizes. om̃em nox iũ hu¬
morem de capite purgat.⁊imminen¬
tium imbecillitatũ facit picła uita¬
ri. Sic fides temptõnũ pistillo ꝓbata.
⁊ ab om̃i leuiũ cogitõnum suꝑficie
crebro ictu disc̾tionis castigata. ⁊ ꝑfe¬
cte dilectionis melle dulcorata. om̃s
decorde quod ẽ int̾ioris nri hoĩs capt

Expanded text:
o passiones corporis, oratione sanantur pestes mentis. Sic ergo gravior diaboli protervitas superatur; sic quoque ira Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, tanquam cat, si totam fidem habuero, ita ut montes transferam . magna est fides quae grano sinapis comparatur; non parva, ut quidam putant. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. BEDA. Unde stulti sunt, dicentes apostolos nec parvam fidem habuisse, quia montes nullus eorum transtulit. Granum sinapis tritum et cribratum, tepidae pingui mulsae admistum, si jejunus contra solem vel in balneo gargarizes, omnem noxium humorem de capite purgat, et imminentium imbecillitatum facit pericula vitari. Sic fides tentationum pistillo probata, et ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris nostri hominis caput,
Abbreviated transcription (Latin):
Dño inmonte demorante ⁊ ipsis cum
turbaresidentib eoꝵ fidestepuerat.
Am̃qͥppe dico uob̃ si habu̾itis fidem
sic̃ granũ sinapis. dicetis montihuic
transi hinc ⁊ tnsibit. ⁊ nicħ impossi

Expanded text:
no in monte demorante et ipsis cum turba residentibus, eorum fides tepuerat. Amen quippe dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc, et transibit,
Abbreviated transcription (Latin):
bit eum. Hypocͥtas hic dicit in agro.
in mola. ⁊ inlecto delictos. infideles uͦ
qui nec fidẽ habuert. Sicut in fideli dis¬
pensatore ordo dignꝰ remun̾atiõe dictꝰ
ẽ. sic in malo seruo narrat᷑ psulũ maloꝵ
et̃na damnatio. qͥñ solũ maleuiuunt.
s ⁊ subditosiniuiriis lacescunt. Tipice
⁊ pot̃ intelligi. pueros ⁊ ancillas ꝑcut̾e
corda infirmoꝵ infide p̃ue oꝑationis
aut locutionis exemplo uiciare. e de
aut ⁊ bib̾e ⁊ in ebriari e facinorib ⁊ se¬
culi illecebris occupari. que m̃tẽ dem̃¬
ñ diligit dii aduentu. Nicħ eñi intest
q̃d forte ita diffent opinant᷑ qui manife¬
stationẽ dm̃ sicient desidant. uigilant
expectant. fidelit amant. Unꝰ dicit uigi¬
dicit. uigilemꝰ ⁊ oremꝰ qͥa b̾uis ⁊inc̾ta ẽ.¬

Expanded text:
bit eum. Hypocritas hic dicit, in agro, in mola, in lecto derelictos; infideles vero, qui nec fidem habuerunt. Sicut in fideli dispensatore ordo remunerationis dictus est, sic in malo servo narratur praesulum malorum aeterna damnatio, qui non solum male vivunt, sed etiam subditos injuriis lacessunt. Typice etiam potest intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum in fide pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, et bibere et inebriari, est facinoribus et illecebris saeculi occupari, quae mentem demenon diligit Domini adventum. Nihil enim interest quod forte ita differenter opinantur, qui manifestationem Domini sitienter desiderant, vigilanter exspectant, fideliter amant. Unus dicit, vigidicit, vigilemus et orem
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliam facũ. At illeait. Et uob̾ legis¬
ꝑitis uȩ. quia on̾atis homines oñibꝰ que
portari ñ posit̃. ⁊ ip̃i uno digito uro ñ
tangitis sarcinas. t ale ẽ quod dicit. Nec
minimũ p̃ceptũ seruatis quodaliis in¬
ungitis. ⁊ enim gram ñ requiritis. ⁊
iugii leue repellitis. s lex sine gr̃a ne¬
se uobis scribe ⁊ pharisei hẏpocͥte.
qui edificatis sepulchra ꝓphaꝵ

Expanded text:
legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Tale est quod dicit: Nec in minimo praecepto servatis quod aliis injungitis. Etenim gratiam non requiritis, et jugum leve repellitis, sed lex sine gratia neae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui aedif
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eo qui habitat in ip̃o. Et qui uirat in
celo uirat inthronũdi. ⁊ in eo qui sedet
suꝑ eum. Qui uirat in altari sicut ex ip̃o
deriuatur oblatoꝵ scificatio. ita ⁊ iuiram̃¬
tum spectat addona quȩ suꝑ illud offerun¬
tur. Qui uͦ uirat intemplo astringitur sa¬
crainto ⁊ continentis ⁊ contenti. ⁊ sc̃ifican¬
tis ⁊ scĩficati. Iurans aũt incelo. ꝑsubiectã

Expanded text:
qui habitat in ipso. Et qui jurat in coelo, jurat in throno Dei et in eo qui sedet super eum. Qui jurat in altari sicut ex ipso derivatur oblatorum sanctificatio, ita etiam juramentum spectat ad dona quae super illud offeruntur. Qui vero jurat in templo, astringitur sacramento et continentis et contenti, et sanctificantis et sanctificati. Jurans autem in coelo, per subject
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. ⁊ cũ sex digitis aliquis. Notandii
qui martiria edificant ⁊ eccłas oruant. si
in aliis iusticiã dĩ custodiunt. si de bonis
eoꝵ pauꝑes gaudent. ad głam dĩ ȩdificãt.
Sinaut. quis ñ intelligat quia ñ adgła
di faciunt edificia illa ubi pauꝑes uio¬
lentiam passi ab eis intpellant contra
eos: Ngaudent mr̃es illis pecuniis ho¬
norari. un pauꝑes plorent. Quał enim
iusticia ẽ. honorare mortuos ⁊ spoliare
uiuentes: De sanguine miseroꝵ tolle
⁊ dõ offerre nẽ do offerre: s uelle uiolen¬
care: Dafidelib pauꝑib uñ uiuant.⁊
ȩdificasti rõnalẽ domiidĩ. In edificiis
eni homines habitant. d̃s aut in homi¬

Expanded text:
aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum qui martyria aedificant et ecclesias ornant, si in aliis justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, ad gloriam Dei aedificant. Sin autem, quis non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, ubi pauperes violentiam passi ab eis, interpellant contra eos? Non gaudent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sanguine miserorum tollere, et Deo offerre, non est Deo offerre, sed velle violencare? da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant; Deus autem in homi
Abbreviated transcription (Latin):
qnqͥdẽ me⁊ meos queritis int̾fice. Itaq sen¬
tentiam damnationis quã in patres ꝓfertis.
intelligit suam difficile: quia homo in cau¬
sam alt̾ius tͣnqͥllum cor ht̃. in sua aũt turba¬
tum. ꝑturbatio aut cordis ñ ꝑmittit homi¬
nem considare quod bonũ ẽ. Naturalem
consuetudinẽ maloꝵ xꝰ exponit. nam pene
in om̃ib malii hoc inuenit᷑. ut alioꝵ erroreᷤ
culpent. suos ñ. Naturȩ qͦ regłam ponitdi¬
cens. filii estis eoꝵ. quia uix debonis paren¬
tibꝰ mali nascunt᷑. aut de mał boni. Et siẽ
infructu arbor cognoscitur. sic parentes in
fili is. Si pat fu̾it bonꝰ ⁊ mat̾ mala. aut ma¬
ter bona ⁊ pat̾ malus. intdum filii patre
sequunt. int̾dum matre. patrẽ tñ freq̃ntꝰ.
Si ambo fu̾int equales aliqn fit ut debo¬
nis parentib mali exeant filii. aut de mal
boni. s raro ut nature ẽ humane nasciho¬
mines cũ duob oculis ⁊ .u. digitis. aliq̃n
tii ut manifestent᷑ oꝑadĩ cecus nascitur

Expanded text:
me et meos quaeritis interficere. Itaque sententiam damnationis quam in patres profertis, ulpam cito intelligit, suam difficile, quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bonum est. Naturalem consuetudinem malorum Christus exponit: nam pene in omnibus malum hoc invenitur, ut aliorum errores culpent, suos non. Naturae quoque regulam ponit, dicens: Filii estis eorum, quia vix de bonis parentibus mali nascuntur, aut de malis boni. Et sicut in fructu arbor cognoscitur, sic parentes in filiis. Si pater fuerit bonus et mater mala, aut mater bona, et pater malus: interdum filii patrem sequuntur, interdum matrem, patrem tamen frequentius. Si ambo fuerint aequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant filii, aut de malis boni, sed raro, ut naturae est humanae, nasci hominem cum duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
sensii quo supra arguit eos simulatiois
atq incdacii. quot aliud loqͣntur. ⁊ ali¬
tur ex eo quod addit. intus aũt pleni
tenditis ext̾ius. uelut siquis calicẽ mun¬
det ext̾ius. intus aũt relinqͣnt᷑ sordes cũ
usus eiussit int̾ior. Pleni st̃ calix ⁊ parap¬
sis rapina ⁊ immundicia. quia quod
bibitis ⁊ manducatis aliis aufertis. ⁊ ꝑħ
quod tui ipsiꝰ incorde ẽ mala cogitante. ut
fructũ bonũ. Parapsis ẽ uas quadratum
hnspares absides.i. angulos. Lexxxuiii.
monum̃ta que ñ parent.⁊homines
ambulantes supra nesciunt. Hypochrite
suꝑficiem t̾re cominunis ostentent intꝰ
u̾mescentium st̃ cadau̾umplena fetore.
Quic̃q decepti ꝑ illoꝵ sententias eos imi¬
tantur. quasi suꝑ monu m̃ta ignoranter

Expanded text:
sensu quo supra, arguit eos simulationis et mendacii, quod aliud loquantur, et alitur ex eo quod addit, intus autem estistenditis exterius, velut si quis calicem mundet exterius, intus autem relinquat sordes, cum usus ejus sit interior. Pleni sunt calix et paropsis rapina et immunditia, quia quod bibitis et manducatis, aliis aufertis, et pequod tuo ipsius est in corde mala cogitante ut fructum bonum. Paropsis est vas quadratum habens pares absides, id est angulos. L. 138V ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes susuperficiem terrae communis ostentent intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. Quicunque decepti per illorum sententias, eos imitantur quasi super monumenta ignoranter
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Scͥbe ⁊ pharisei lustrantes orbẽ cau¬
saluc̃. studebant degcib fac̃e ꝓselito s.i.
aduenas ⁊ circuncisosmisc̾e ppłodĩ S
qui ante dum eẽt ethnicus semel errans
git eiꝰ filiꝰ appellat᷑ Duplo facitis ei sub¬
audis dici filiũ gehennȩ quã uos. quorui
culpa ipse reu̾titur ad uomitum. Ue
uobis duces cȩci qui dicitis. Qͥ cunq uira¬
u̾it ꝑ templii nicħ ẽ. qui aut uirau̾it in

Expanded text:
ON. Scribae et Pharisaei lustrantes orbem causa lucri, studebant de gentibus facere proselytos, advenas et circumcisos miscere populo Dei. Sed qui ante dum esset ethnicus, semel errans agit, ejus filius appellatur. Duplo facitis eum, subaudis dici filium gehennae quam vos, quorum culpa ipse revertitur ad vomitum. Vae vobis duces caeci, qui dicitis: Quicunque juraverit per templum, nihil est. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
uiliũ hołum. Sensus ẽ. ꝑ hoc estiscȩci du¬
ces .i. inꝑuidi ductores quia ex colatis .i.
inquiritissicuit lac colatur. decimas ⁊
herbaꝵ: ⁊ glutitis .i. absconditis sicut illd̾
quod glutitur ab sconditur. maiora p̃cep¬
ta. ułita. Culicẽ colare ẽ. minimã t̃nsg̃sii¬
onem studiose uitare. E st eñĩ culex mini¬
ma museła. quȩ subtili colatione excludi¬
tur aliquore. Et quia camelus magnum
animal ẽ. atq deforme. camelii deuorat
qui magnã p̃uaricõnẽ facile incurrit.
mundatis quod deforise calicis ⁊ parap¬
sidis. intus auit pleni estis rapina ⁊ im¬
mundicia. Pharisee cece munda pͥus

Expanded text:
vilium olerum. Sensus est: Per hoc estis caeci duces, id est improvidi ductores, quia excolatis, id est, inquiritis sicut lac colatur, decimas etiam herbarum, et glutitis, id est absconditis, sicut illud quod glutitur absconditur, majora praecepta. Vel ita: Culicem colare, est minimam transgressionem studiose vitare. Est enim culex minima muscula, quae subtili excolatione excluditur a liquore. Et quia camelus magnum animal est atque deforme, camelum devorat, qui magnam praevaricationem facile incurrit. mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, mun
Abbreviated transcription (Latin):
tis que grauiora st̃ legis udiciũ ⁊ mi¬
scđiam ⁊ fidẽ ⁊ caritatẽ dĩ. hȩc oportu¬
it fac̾e ⁊ illa ñ omitt̾e. Hoc u̾bĩ deci¬
matis dubiũ ẽ. nam ⁊ qui accipit ⁊ qͥ
dat. recte decimare dr̃. Scͥbȩ ⁊ pharisei
minima hoła decimabant ut dic̾etur
auidentibꝰ. quomͦ om̃iũ decimas dant.
ose ⁊ uiliũ hołum dec imas exigant. ⁊
iudiciũ disceptatione negocioꝵ. mise¬
ricordiãq inpauꝑes ⁊ fidẽ cũ carita¬
tis affectu indin que magnast̃ p̃tinit¬
tant. Scimꝰ quidẽ decimas offerridõ
ꝓpt̃ sac̾dotes qui spũalia debent mi
si ppłs decimas n offerat murmurat.
si peccantẽ ppłm uideant ñ murmu¬
rant. Dñs dicens iudiciũ. uult ut õs
iuste uidicent. dicens miscdiã. p̃dica¬
oportuit pͥncipalit̃ fac̾e.⁊ elemosinas
nasemitur impunitas in iniquitate
manentibus.M ccxxxu.
Nuces cȩci ex colantes culicẽ. camelũ

Expanded text:
gis, judicium et misericordiam et fidem et charitatem Dei. Haec oportuit facere, et illa non omittere. Hoc verbum decimatis, dubium est; nam et qui accepit, et qui dat, recte decimare dicitur. Scribae et Pharisaei minima olera decimabant, ut diceretur a videntibus: Quomodo omnium decimas dant, ose etiam vilium olerum decimas exigant, et judicium in disceptatione disricordiamque in pauperes, et fidem cum charitatis affectu in Deum, quae magna sunt praetermittant. Scimus quidem decimas offerri Deo propter sacerdotes, qui spiritualia debent minsi populus decimas non offerat, murmurant; si peccantem populum videant, non murmurant. Dicens Dominus judicium, vult ut omnes juste judicentoportuit principaliter, facere, et eleemosynas  eleemosynam emitur impunitas in iniquitate manentibus. M. 235X Duces caeci, excotantes culicem, camelum
Abbreviated transcription (Latin):
facientes causa. impiȩ arguunt᷑ iniquita¬
tis. Si quis eni in aliqua causa ambigua
cii. ñ tenebat᷑ crimine reus. Siaũt ꝑuiras¬
set in auro ⁊ pecunia que sac̾dotib intẽ¬
plo offerebant᷑. dicebant quia debet sub
in quo uirau̾at cogebatur exsolu̾e. Rur¬
sum si ꝑuirasset maltari ñ tenebat᷑ reꝰ
ꝑuirii. Sinaũt ꝑuirasset indono uł in
oblationib hoc est in hostia ⁊ cȩt̾is que
offerunt᷑ dõ suꝑaltare. hȩc studio sissi¬
templii ⁊ altare. ut homines offerrẽt
ꝓmptiores addona quã ad p̃ces. hoc
faciunt adhuc insipientes xp̃iani.
Si aliqua eñi fu̾it causa modicũ uide¬
tur fac̾e qui uirat ꝑdm̃. quiaũt ui

Expanded text:
facientes, impii arguuntur iniquitatis. Si quis enim in aliqua causa ambigua cii, non tenebatur crimine reus. Si autem perjurasset in auro et pecunia quae sacerdotibus in templo offerebatur, dicebant quia debet, subain quo juraverat, cogebatur exsolvere. Rursum, si perjurasset in altari, non tenebatur reus perjurii. Sin autem perjurasset in dono vel in oblationibus, hoc est, in hostia et caeteris quae offeruntur Deo super altare, haec studiosissitemplum et altare, ut homines offerrent essent promptiores ad dona quam ad preces. Hoc faciunt adhuc insipientes Christiani. Si aliqua enim fuerit causa, modicum videtur facere qui jurat per Deum; qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ credere
querendũ. frgo ad spũalia refu¬
gere cogimur. ut qd̾ dictũ est. ua¬
de priꝰ reconciliari fr̃i tuo. sine ab¬
surditate possit intelligi. Nos su¬
mus templũ. altare est fides int̾ior
Cũ gͦ in corde nr̃o do uolumus of¬
ferre orationẽ. si in aliquo lesimus
presens sit reuocandꝰ ẽ in grãm po¬
stulando ueniã. si priꝰ hoc corã deo
sto consentiens aduersario
tuo erto dũ es in uia cũ eo.
ne forte tͣdat te aduersarius uidi

Expanded text:
 credere quaerendum. Ergo ad spiritualia refugere cogimur, ut quod dictum est, vade prius reconciliari fratri tuo, sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Deo volumus offerre orationem, si in aliquo laesimuspraesens sit, revocandus est in gratiam, postulando veniam, si prius hoc coram Deo sto consentiens adversario tuo cito, dum es in via cum eo, ne forte tradat te ad
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Iudex est xp̃s. qui repug¬
nantẽ sermonib eiꝰ tradet exacto¬
ri. id est diabolo. Diabolus uͦ mit¬
tet eũ in carcerẽ. id est in infernũ
qui in hoc est munster eiꝰ. ut aiãs¬
eruciet mninferno usq ad diẽ uidi¬
cii. ⁊ demde inferni ignis erucia¬
bit parit̃ demones. atq aĩas in
corporibꝰ. Ad litt̾am ita bene pot̾
intelligi hoc capitulũ. Dum es in
ua. hoc est dũ uadis ad iudiciũ eũ
iniuria. consenti aduersario tuo qͥ
iustã causam ht̃ contͣ te. ne inde
mutaris in carcerẽ. ⁊ reddes ibi cru¬
ciatus. qͥcqͥd abstulisti. usq ad no¬
uissimum qͣdrantem.

Expanded text:
subditur. Judex est Christus, qui repugsubditur. Judex est Christus, qui repugnantem sermonibus ejus tradet exactori, id est diabolo. Diabolus vero mittet eum in carcerem, id est in infernum, qui in hoc est minister ejus, ut cruciet animas in inferno usque ad diem judicii, et deinde inferni ignis cruciabit pariter daemones atque animas in corporibus. Ad litteram, ita bene potest intelligi hoc capitulum: Dum es in via, hoc est, dum vadis ad judicium cum injuria, consenti adversario tuo qui justam causam habet contra te, ne inde mittaris in carcerem, et reddas ibi cruciatus quidquid abstulisti, usque ad novissimum quadrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdrantẽ. Loco consentiens ha¬
tatur beniuolꝰ aut benignus. dum
currimꝰ inuia huiꝰ secħ. qr licet ad
ris in mauꝰ xp̃i. cui pat̾ omne ui¬
diciũ dedit Angelicum agmen
dicit ministrũ uenturum cũ eo ad
qui ht̃ duo inmuta. Unde cũ unꝰ
euangłista uiduã dicat misisse qua¬
drantẽ. in corbanan. ⁊ aliꝰ duo mi¬
nuta. ñ est contͣrium. Sensus est.
donec ⁊̃ minima peccã ꝑsoluas non egre¬
te intelligr̾ nichil remanere inpu¬
nitum. sic̃ solemꝰ dicere: usq ad
fecẽ cum uolumꝰ ex primm̃e aliqͥd¬
ita exactum ut nichil relinquatur
Uel ꝑ qͣdrantẽ possunt intelligi ter¬
rena peccata. Terra enĩ qͣrtum elem̃¬
tum est a cȩlo donec qd̾ hic ponitur
tale est qͣle illud. Sede a dextris mei
donec ponam inimicos tuos. scabel¬
lum pedum tuoꝵ. Non ergo hic
finẽ pene significat. s semper sol¬
ues noiussimũ qͣdrantẽ.⁊ nũquã
diũ. contͣriꝰ nr̃e carnalitati in hac
uita. a qͦ ille liberat᷑. qͥ p̃ceptis eius

Expanded text:
RON. Loco consentiens, haetatur benevolus aut benignus. Dum currimus in via hujus saeculi, quia licet adhris in manus Christi, cui Pater omne judicium dedit . Angelicum agmen dicit ministrum, venturum cum eo ad qui habet duo minuta. Unde cum unus evangelista viduam dicat misisse quadrantem in corbonam , et alius duo minuta , non est contrarium. Sensus est: Donec etiam minima peccata persolvas, non egrete intelligitur nihil remanere impunitum, sicut solemus dicere, usque ad faecem, cum volumus exprimere aliqita exactum, ut nihil relinquatur. Vel per quadrantem possunt intelligi terrena peccata: terra enim quartum elementum est a coelo. Donec quod hic ponitur, tale est, quale illud: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Non ergo hic finem poenae significat, sed semper solvere novissimum quadrantem, et nunquam Domini, contrarius nostrae carnalitati in hac vita. A quo ille liberatur, qui praeceptis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
spuał in ea ꝓfic̃ẽ ñ possit. Alia uͦcecid̾unt
intram bona. ⁊dabant fructũ. aliud cen¬
tesimũ. aliud sexagesimũ. aliud tri¬
cesimũ. Sicut intra mala tres fuere di¬
u̾sitates: sic st̃ inbonatres. Alius enibo¬
nus ẽ. alius melior. alius optimus. Cum
deuarius numerus ꝓ ꝑfectione soleat
accipi. quia in decẽm p̾ceptis legiscusto¬
dia continetur. centenarius qui ꝑmul¬
tiplicatũ denarium surgit. ꝑmagna
ꝑfectione ponitur. Tra gͦ bon̾a fructu
centuplo fecundat᷑. qñ mitte cor⁊ do¬
cile ꝑamorẽ ꝑximi actiuã. ꝑamorẽ dĩ
contemplatiuã acdipiscit᷑ u̾itã. ⁊ spũa¬
liu ornatur ꝑfectione uirtutũ. In sena¬
rio aut nũo quia mundi ornatus ẽ ex¬
pletus. congrue ꝑfectio bonȩ oꝑatiõis
inadim pletione decalogi sexagesimus
fructus intelligit᷑. Tricesimus fructꝰ uͦẽ
infide sc̃e tͥnitatisimpletio legis. Hȩc di¬
cens clamabat. Q ht aures audiendi au¬
diat. U̾cunq hec ammonitio int̾ponit᷑.

Expanded text:
unt in terram bonam, et dabant fructum, aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud tricesimum. » Sic in terra mala tres fuere diversitates, sic sunt in bona tres. Alius enim bonus est, alius melior, et alius optimus. Cum denarius numerus pro perfectione soleat accipi, quia in decem praeceptis legis custodia continetur, centenarius qui per multiplicatum denarium surgit, pro magna perfectione ponitur. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando mite cor et docile per amorem proximi activam, per amorem Dei contemplativam adipiscitur vitam et spiritualium ornatur perfectione virtutum. In senario autem numero quia mundi ornatus expletus est, congrue perfectio bonae operationis, in adimpletione Decalogi, sexagesimus fructus intelligitur. Tricesimus vero fructus in fide sanctae Trinitatis impletio legis. Haec dicens clamabat: « Qui habet aures audiendi audiat. » Ubicunque haec admonitio interponitur
Abbreviated transcription (Latin):
in montẽ orare:⁊ erat ꝑnoctans in ora¬
tione dĩ. Sanat ut ds̃. orat ut homo. Qñ
orat theoricã uitã. qñ sanat actuiã uitam
informat: nequis ꝓcura ꝓximi acontem¬
plationis studio torpescat. uł ꝓstudio di¬
uine contemplationis qͣuis suꝑior sit ꝓxi¬
mi curã negligat. Quia pat om̃ia posuit
in manus filii uidexẽ: quod ẽ. insigne ꝓ¬
uide potestatis. filiꝰ tam̃ ut formã hominiᷤ
impleret obsecrat patrẽ ꝓ nob: quia aduo¬
catus ẽ nob̃. in quo consistit officiũ pietatiᷤ.

Expanded text:
in montem orare: et erat pernoctans in oratione Dei. BEDA. Sanat ut Deus, orat ut homo. Quando orat, theoricam vitam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nobis, in quo consistit officium pietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã multã. & continuo exorta st̃ qͥa ñ ha¬
bebant altitudinẽ tre. Sole aut orto e¬
stuauert: ⁊ quia ñ habebant radice aru¬
er̃t̃. Semina que cadunt in petrosa .i.
suꝑ tram petris abundantẽ gminare
quidẽ cito queunt s ñ figitur radix:
qm̃ t̾rȩ altitudinẽ hoc ẽ. ꝓfunditatẽ
non ht̃. uiccirco soł estu arescit. Petra sig¬
nificat hic duriciam ꝑt̾ue intis. t̾ra le¬
nitatem anime obedientis. solferuorẽ
ꝑsecutionis. Cadit gͦ sem u̾bi suꝑtram¬

Expanded text:
habebant altitudinem terrae. Sole autem orto, aestuaverunt, et quia non habebant radicem, aruerunt. Semina quae cadunt in petrosa, id est super terram petris abundantem, germinare quidem cito queunt, sed non figitur radix, quoniam terrae altitudinem, hoc est profunditatem non habet, et idcirco aestu solis arescit. Petra significat hic duritiam protervae mentis; terra, lenitatem animae obedientis; sol, fervorem persecutionis. Cadit ergo semen verbi supra
Abbreviated transcription (Latin):
canti ñ porrigit manũ. nec portat onꝰ
fr̃is. quassatu calamũ confringit: ⁊qͥ
modicã fidi scintillã contemnit in
paruulis. linũ fumigans extinguit.
quod ꝑierat. Patientiã nanq seruauit
donec iudiciũ quod in eo agebat᷑ adui¬
ctoriam ꝑueniret:⁊ ex pulso mundi pͥn¬
cipe ad regnũ rediret indexta patris
in salutẽ ꝑ xp̃m reseruatas. Linil fu¬
dore fere extincto erroris fumus ama¬
rissimus inuoluit: quousq de parua
scintilla inmagnũ ardorem caritatis
xp̃c illassuscitauit. Equidẽ p̃dicatio
eiꝰnullis insidiis suꝑata. tandiu mun¬
do lucebit donec eiciat.i. ostendat ul¬
timũ iudiciũ adiictoriã de om̃ibus
inmicis suis plenariã ⁊ ñ retractandam.

Expanded text:
canti non porrigit manum, nec portat onus fratris, quassatum calamum confringit: et qui modicam fidei scintillam contemnit in parvulis, linum fumigans exstinguit.quod perierat . Patientiam namque servavit, donec judicium quod in eo agebatur, ad victoriam perveniret, et expulso mundi principe, in regnum rediret ad dexteram Patris in salutem per Christum reservatas. Linum fudore fere exstincto, erroris fumus amarissimus involvit, quousque de parva scintilla in magnum ardorem charitatis Christus illas suscitavit. Equidem praedicatio ejus nullis insidiis superata, tandiu mundo lucebit, donec ejiciat, id est, ostendat ultimum judicium, ad victoriam de omnibus imicis suis plenariam et non retractandam.
Abbreviated transcription (Latin):
furabat᷑ iam ñ furet᷑. magis auit laboret
oꝑando manib suis quod bonu e: ut ha¬
beat uñtribuat indigentib. Homoqͥp
pe ante aduentũ xͥ dextram habuit lan¬
guidam quia ab helemosinis torpebat.
sinistram sanã. quia sue utilitati inten
ut sinistra. quia qd cong̾gaũat auide
mͦ distribuit excaritate. Et dixit ad eos.
 Q erit ex uob̾ homo qui habebit ouem
unã. ⁊ si ceciłit hec sabb̃is in foueã. ñ ne
tenebit ⁊ leuabit eam: Quantomag̃
melior ẽ homo oue: Idõq licet sabb̃o
benefac̃e. Competenti exemplo ostend̾
illos sabb̃m uiolare inoꝑe cupiditatis.
qui eũ uiolare arguunt᷑ in oꝑe carita¬
tis. Peodem ponit insabb̃o benefacere.
⁊ animã saluam fac̃e. Obseruantia qui¬
de sabb̃i figurabat᷑. quia qui ꝑ sex scłi eta¬
tes bona fec̃int. in septima quiete a malis
tantũ feriabunt. Non eñi ociosus erit bo¬
ni opisfructus. in laude dĩ quiesc̃e. Ubi
narrantib illos introgatos adno si licet

Expanded text:
furabatur jam non furetur, magis autem laboret operans manibus suis quod bonum est, ut habeat pe adventum Christi dextram habuit languidam, quia ab eleemosynis torpebat; sinistram sanam, quia suae utilitati intendut sinistra, quia, quod congregaverat avide, modo distribuit ex charitate. Et dixit ad eos: Quis erit ex vobis homo, qui habebit ovem unam, et si ceciderit haec Sabbatis in foveam, nonne tenebit et levabit eam? Quanto magis melior est homo ove? Ideoque licet Sabbato benefacere. Competenti exemplo ostendit illos Sabbatum violare in opere cupiditatis, qui eum violare arguunt in opere charitatis. Pro eodem ponit, in Sabbato benefacere, et animam salvam facere. Observantia quidem Sabbati figurabatur, quia per sex saeculi aetates bona fecerint, in septima quiete a malis tantum feriabant. Non enim otiosus erit boni operis fructus, in laude Dei quiescere. AUnarrantibus illos interrogatos a Domino: Si licet
Abbreviated transcription (Latin):
t exiens dedomo sedebat secus mare:
⁊ cong̃gatȩ st̃ adeũ turbe multȩ.ita
ut nauicłam ascendens secłet. ⁊ omis tur¬
bastabat inlittore. Utrũdñs eadẽ die qua
post oronẽ uocauit discipłos. analiotpre
exiens de domo fec̾it ea que secunt᷑ mini¬
me conturbat illu qͥ nouit inpoccupando
⁊ rec apitulando modũ narrandi euan-¬
głistarii. Matħ̾s quidẽ pꝰ illud quod nar
domo sedebat secus mare: i cȩt̾a. Uerum¬
more scͥpturȩ diem ponendo ꝓtp̃re. uisꝰ
factã illo mͦ quo p̃tmissa recapitulari so¬
lent cõmemorat dicens. Et cum diesfactꝰ
eẽt uocauit discrpłos suos. ⁊ elegit .xii. ex
ipsis quos apłos nominauit. Ueruis tn ui

Expanded text:
us mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut, in naviculam ascendens, sederet. Et omnis turba stabat in littore. Utrum Dominus eadem die, qua post orationem vocavit discipulos, an alio tempore, exiens de domo, fecerit ea quae sequuntur, minime conturbat illum, qui novit in praeoccupando et recapitulando modum narrandi evangelistarum. Matthaeus quidem, post illud quod narrdomo sedebat secus mare, etc. . Verumore Scripturae diem ponendo pro tempore vfactam, illo modo quo praetermissa recapitulari solent, commemorat, dicens: Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, quos apostolos nominavit . HI
Abbreviated transcription (Latin):
Ponam sp̃m meũ suꝑeum. ⁊ iudicium
‸gentib nuntiabit. Non contendet neq
clamabit. neq audiet aliquis in plateis
uocẽ eiꝰ. Poncurationis taciturnitas ui¬
bebatur. nam salus unicuiq reddita sͥ
qd̾ ammonet de se taceri: quia obser¬
uantia silentii ex reque sit silenda pro¬
ficiscit᷑. Qͥ noe ꝑ hanc tacendi de se uo¬
luntatẽ. dictoꝵ ꝑ isaiã effectus implet᷑.
Exꝑsonapatris dicit ysaias ecce puer
genus humanũ. ad quod ñ erat alius
idoneus. Uñ ꝓbat᷑ spetialit dilectꝰ adõ.
⁊ in eo pat̾ne uoluntatibene placitum
abit gentib ꝑ p̃dicationẽ noui testa¬
inti. ꝑlateest spaciosauia. in qua mo¬
rantes ⁊ conũti nolentes uocẽ dñi ñ au¬
diunt. Qͦ circan sua uoce s ꝑparabolaᷤᷤ
eis intdum loquebat᷑. Contra tales ncon¬
tendit neq clamauit. quicũ maledice¬
turñ maledixit: s sic̃ ouis ad occisionẽ

Expanded text:
udicium gentibus nuntiabit. Non contendet, neque clamabit, neque audiet aliquis in plateis vocem ejus . Non curationis taciturnitas jubebatur, nam salus unicuique reddita, iquod admonet de se taceri; quia observantia silentii ex re quae sit silenda, proficiscitur. Quin etiam per hanc tacendi de se voluntatatem, dictorum per Isaiam effectus impletur. Ex persona Patris dicit Isaias: Ecce puergenus humanum, ad quod non erat alius idoneus. Unde probatur specialiter dilectus a Deo, et in eo paternae voluntati beneplacitum abit gentibus per praedicationem Novi Testamenti. Plateae sunt spatiosa vita, in qua morantes et converti nolentes, vocem Domini non audiunt, quocirca non sua voce, sed per parabolas eis interdum loquebatur. Contra tales non contendit, neque clamavit: Qui cum malediceretur, non maledixit : sed sicut ovis ad occisionem
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ quasi infirmꝰ obsecrat. s piꝰ impe¬
trat. orandi formã p̃scbens quã debemus
ut ext̾iore cessante tumultu inquodã m̃tis
secreto ꝑintna desicłia silent cu dño loqͣt᷑.
Qͥ uͦ dediuitiis. aut honore scłi. aut de mor¬
te inimici orat: inimo iacet:⁊ or̃o fit ei in¬

Expanded text:
o quasi infirmus obsecrat, sed quis impetrat, orandi formam praescribens, quam debemus ut exteriore cessante tumultu in quodam mentis secreto per interna desideria silenter cum Domino loquatur. Qui vero de divitiis aut honore saeculi, aut de morte inimici orat, in imo jacet, et oratio ei
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ aũt ⁊ inalio sabb̃o ut in¬
traret insinagogam & doc̃et. Et
erat ibi homo.⁊ manus eius dextera
manũ gñs indicat. inbono oꝑe arefa-¬
ctum ꝓmanu in pͥmo parent̾e exten¬
sa ad uetitum pomũ. s dñimiseratione
restitutum ẽ saluti ꝑ manus in nocentes ex¬
tensas incruce. Bene insinagoga manus
erat arida. quia ubi maius donũ scien¬
tiȩ. ibi tͣnsgressor maiori subiacet culpȩ.¬

Expanded text:
actum est autem in alio Sabbato, ut intraret in Synagogam et doceret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextera manum genus indicat in bono opere arefactum, pro manu in primo parente extensa ad vetitum pomum; sed Domini miseratione restitutum est saluti, per manus innocentes extensas in cruce. Bene in Synagoga manus erat arida; quia ubi majus donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culp
Abbreviated transcription (Latin):
ei culpa fuit. uł homine manũ exten¬
dere. uł iħ in sanare: s magna insipien¬
tia ẽ de nece eiꝰ tractare. cuiꝰ beneficiis plu
multi ⁊ curauit eos om̃s. Poluit iħc dare
ꝑhariseis occasionẽ impietatis contrase.

Expanded text:
enim culpa fuit vel hominem manum extendere, vel Jesum sanare; sed magna insipientia est de nece ejus tractare, cujus beneficiis plurmulti, et curavit eos omnes. Noluit Jesus dare Pharisaeis occasionem impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad aduentũ saluatoris. postea aũt reddi¬
ta ẽ. dext̾a in apłis credentibus.
bseruabant aũt scribe ⁊ pharisei si m
sabb̃o curaret. ut inuenirent accusa¬
re illii. Quia discipłos ꝓbabilit̾ excusa¬
uerat. ipsũ obseruant᷑ ut si in sabb̾o curet
tͣnsgssionis. sincuret crudelitatis aut im¬
becillitatis eum arguant. Ipse enisciebat
cogitationes eoꝵ. Et ait homini qui ha.¬
bebat mani aridam. Surge ⁊ sta in me¬
diũ. & surgensstetit. Hinc ẽ. illud. Diis
scit cogitationes hominũ. qm̃uane st̃.
In medio stetit eger: ut ab om̃ib uidet᷑.
Ait aũt ad illos iħc. Introgouossilicet
sabbo bene fac̃ean male. anima saluã fa¬
cere aut ꝑdere: idẽ. homine curare. an
a ꝑditione lib̾are: Preueniens calum ni¬
am que sibi parabatur arguit uideos
estimantes in sabb̃o cẽ abonis oꝑib ferian¬
dum cũlex dicat. Om̃e opus seruile
ñ facietis ineo. S de pecc̃o dictũ ẽ. opus
seruile. Om̃is eñiqui facit pecẽm. seruꝰ¬

Expanded text:
dita est dextra in apostolis credentibus. Observabant autem Scribae et Pharisaei, si in Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia discipulos probabiliter excusaverat, ipsum observabant, ut si in Sabbato curaret, trangressionis, si non curaret, crudelitatis aut imbecillitatis eum arguant. Ipse vero sciebat cogitationes eorum. Et ait homini qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et surgens stetit. Hinc est illud: Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt In medio stetit aeger, ut ab omnibus videretur. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos si licet Sabbato benefacere, an male? Animam salvam faca perditione non liberare? Praeveniens calumniam quae sibi parabatur, arguit Judaeos, existimantes in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex dicat: Omne opus servile non facietis in eo . Sed de peccato dictum est opus servile: omnis enim qui facit pec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa manus sanatio salutẽ anime signi
ꝑd̾e scͥpt̾ȩ consuetudine: sicut indura¬
uit cor pharaonis .i. ñemolliuit s indu-¬
rari ꝑmisit. At illi tacebant. Et circũs pe¬
ctis om̃ib dixit homini. Extende manii
‸tuã. Et extendit. & restituta ẽ sanitati ma¬
nus eiꝰ sic ⁊ alta. Non hñtes quid responde¬
ant tacent.⁊ diis circum spicit eos quasi in¬
credulitati eoꝵ irascens. Manus iubet exten¬
di.quia debilitas infructuose animę nul¬
lo melius ordine quã helemosinarui largi¬
tate curat᷑. Un eccłastes. filin sit manꝰ tua

Expanded text:
ipsa manus sanatio salutem animae signiperdere Scripturae consuetudine, sicut induravit cor Pharaonis , id est non emollivit, sed indurari permisit. At illi tacebant. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, tacent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Ecclesiasticus: Fili, non sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
nem excludit de pauꝑtate. neqͥs
causetur de mopia. ut qͥ ñ ht̃ un¬
de aquã calefaciat. saltẽ frigidã
det ꝓ deo petenti. Sicut ergo pe¬
riculũ ñ suscipientiũ testimonio
excussi pulueris denunciauit. ita
meritũ bono affectu recipientium
ultra speratum cõmendat.

Expanded text:
nem excludit de paupertate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo petenti. Sicut ergo periculum non suscipientium testimonio excussi pulveris denuntiavit, ita meritum bono affectu recipientium ultra speratum commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
tates ⁊ retinacła mundi. Animequior .i. aĩ
ȩquioris .s. constantior. Beda inluca. Dum
conditor ir apꝓpinqͣt iħico cȩcꝰ adlumen
men qd̾ amiserat recepit. Cecussedet uix¬
ta uia. dũ incipit cred̾e in ipsũ qͥ dic̃ ego
sũ uia. Mendicat dum rogat. Uñsequit᷑⁊
clamabat. Qͥ iħm uenientẽ p̃cedunt ⁊ in¬
c̃pant. tumultũ carnaliũ uicioꝵ desig¬
nant. quȩ cogitõnes nr̃as dissipant ⁊
uoces cordis inorone ꝑturbant ne iħe cor
illuminare accedat. Sepe occurr̃t cordi
fantasmata pecc̃oꝵ quȩ fecimꝰ ⁊ turbant
aiũ. s tc̃ ardentiꝰ clamori oronis insisten¬
dumẽ. Qñ fantasiata occurrt aliqͣtenus
reparatuR

Expanded text:
tates et retinacula mundi. Animaequior, id est animi aequioris, scilicet constantior. BEDA in Lucam.  Dum Conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen men quod amiserat, recepit. Caecus sedet juxta viam, dum incipit credere in ipsum qui dicit: Ego sum via . Mendicat, dum rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Qui Jesum venientem praecedunt et increpant, tumultum carnalium vitiorum designant, quae cogitationes nostras dissipant, et voces cordis in oratione perturbant, ne Jesus cor illuminare accedat. Saepe occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, et turbant animum, sed tunc ardentius clamori orationis insistendum est. Unde phantasmata occurrunt, aliquatenus reparatur
Abbreviated transcription (Latin):
õstͥnsiret ad gt̃s. Et cũ uenisset ad locũ
suspiciens iħc uidit illii. Iam eñ isublimi¬
tate fidĩ int̾ fructus nouoꝵ oꝑm. uelut
in fecunda altitudine arboris eminebat.
ꝑp̃cones aut u̾bi suiinquib erat iħe⁊¬

Expanded text:
venisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. » Jam enim sublimitate fidei inter fructus novorum operum velut in fecunda altitudine arboris eminebat. Per praecones autem verbi sui, in quibus erat Je
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ⁊ assũpte humanitatis archana
patefecit. Quod marcꝰ unũ illuminatui
scͥbit. add gentiũ salutẽ spetialit respicit
ꝙͣꝵ cȩcitas notissim a erat. Mathꝰ recte du¬
osdic̃ iluminatossc̃bens ebreis. sciebat
nam ⁊ pullũ refert simul adductos dño.
cucet̾i tres eugłistȩ solũmͦ intionẽ faci¬
ant asini utpote scribentes eccłe gntiũ.
uocat dns seđ̾m marcũ cȩcu clamantẽ
ad secum ppło gentiũ scĩamu̾itatis desi

Expanded text:
tatis et assumptae humanitatis arcana patefecit. Quod Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, quarum caecitas notissima erat. Matthaeus recte duos dicit illuminatos, scribens Hebraeis : sciebat nam et pullum refert simul adductos Domino, cum caeteri tres evangelistae solummodo mentionem faciant asini, utpote scribentes Ecclesiae gentium. Vocat Dominus secundum Marcum caecum clamantem ad se, cum populo gentium scientiam veritatis desi
Abbreviated transcription (Latin):
misere nri fili daiuid. Quod mareꝰ de al¬
terocȩco tacet ita soluit᷑. ut illa soluta est
q̃stio de duob qui legionẽ demonũ ꝑatie¬
bantur in regione gerasenoꝵ. Nã duoru
cecoꝵ unu fuisse famosissimii in hoc ap

Expanded text:
miserere nostri, fili David . » Quod Marcus de altero caeco tacet, ita solvitur, ut illa soluta est quaestio de duobus qui legionem daemonum patiebantur in regione Generasenorum. Nam duorum caecorum unum fuisse famosissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ligit intuitu eiꝰ oꝑat. Hic tał ⁊i ꝑficit: ⁊ alios
ad laudẽ di accendit. Laudat᷑ plebsdmn ñ
solui ꝓimpetrato mune lucis. s i ꝓm̾ito
qͥ necdũ dic̃e pot̾ant. in lumine tuo uide¬
bimꝰ lum. Secꝰ uiã dic̃. qr uidebant habe

Expanded text:
ligit intuitu ejus operatur. Hic talis et proficit et alios ad laudem Dei accendit. Laudat plebs Deum, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito qui necdum dicere poterant: « In lumine tuo videbimus lumen . » Secus viam dicit, quia videbantur habere
Abbreviated transcription (Latin):
que aliqͥd defraudauit reddit qͣ druplii
qr inantiqͥs eccłe statutis dec̾tũ ẽ ut qͥ alie¬
na inuadit ñ ex eat impunitꝰ s cũ mul¬
ti plicatiõe oĩa restituat. In legib qͦ scłi
cautũ habet᷑. ut qͥ rem surripit alienam
in qͣdruplũ eir estituat cui surripit.S
aut ⁊ acheꝰ dimidiũ suoꝵ se pauꝑib ero¬
gaturũ facile spondet. ut ⁊̃ totũ dare n
recuset insinuat. Ait iħc adeu. Quia ho¬
die salushuic domui facta ẽ. eo qđ ⁊ ip̃e
filiꝰ sit abrahȩ. filiꝰ abrahe dr. ñ de eiꝰstir¬

Expanded text:
 aliquid defraudavit reddit quadruplum, quia in antiquis Ecclesiae statutis decretum est ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. In legibus quoque saeculi cautum habetur, ut qui rem subripit alienam, in quadruplum ei restituat cui subripuit. Ubi autem Zachaeus dimidium suorum se pauperibus erogaturum facile spondet, ut etiam totum dare non recuset insinuat. « Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. » Filius Abrahae d