comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħcdix. Homo quidã desceito ebat ab ihe¬
rusale iniħico. ⁊ incidit in latrones. Hõ
iste adam intelligitur. ihrłm ciuitas cȩ¬
lestis acuiꝰ bĩtudine lapsus ẽ in hanciu¬
tam mortalẽ. Quodbene iħico que luna
int̾p̃tat᷑ sig̾cat uariis defectib inc̾ta.
Latrones intellige diabłm ⁊ angłos eiꝰ.
inquos ñ incidet nͥ pͥꝰ intus tumuiss.
u̾a ẽ eñi sententia dicens. ante ruina
ex altat᷑ cor. Quii despoliauert eum.
⁊ plagis impositis abiert semiuiuo re¬
licto. Despoliauert̃ gła immortalitatis
⁊ ueste innocentie. ꝑlage pecc̃a st̃ qͥb
naturȩ humane integritas uiolata
fuit. Abier̃t aũt non abinsidiis aliqͣ¬
tenus cessando. s eaꝵdẽ insidiaꝵ fraudeᷤᷤ
occultando. Semiuiuũ reliquert. quia
ronem eiꝰ abołe n ualuert. Ex qua enim
parte saꝑe ⁊ cognosẽe dm̃ pot uiuit homo.
ex qua uͦ pecẽis tabeseit letifero uulnere
fed̾atꝰ iacet qͣi mortiuis Accidit aũt
ut sac̃dos quidã descendet eadẽ uia:⁊

Expanded text:
ixit: Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones. Homo iste, Adam intelligitur. Jerusalem, civitas coelestis, a cujus beatitudine lapsus est in hanc vitam mortalem. Quod bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis defectibus incerta. Latrones intellige diabolum et angelos ejus, in quos non incideret, nisi prius intus tumuisset. Vera est enim sententia dicens: Ante ruinam exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Despoliaverunt eum gloria immortalitatis et veste innocentiae. Plagae peccata sunt quibus naturae humanae integritas violata fuit. Abierunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia rationem ejus abolere non valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivit homo; ex qua vero peccatis tabescit, lethifero vulnere foedatus jacet quasi mortuus. « Accidit autem ut sacerdos quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ usisumꝰ hac potestate ne quẽ ur̃ in gͣuare¬
mus. Debitor rediens reddet qͥd ꝓmisit. cũ
dns iniudicio dicet. Quia suꝑ pauca fuisti
fidelis. supra multa te constituam. intra
tͥ ꝑximꝰ fuisse illi. qui incidit in latrones:
Et ille dix. Qui fecit miscłiam in illũ.

Expanded text:
n usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . » Debitor rediens reddet quod promisit, cum Dominus in judicio dicet: « Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in
Abbreviated transcription (Latin):
lle aut uolens iustificare seip̃m. dixit
ximior homini quads̃. qui intͥnsecꝰ iex
tͥnsecus nouit. qui om̃ia curare pot̃. s ois
inc̃dulus uł temptator nec din nec hoĩe
ꝓximũ ht. Legis ꝑitꝰ obuulgi fauorem
captandũ quo sapient respondisse iacta¬

Expanded text:
lle autem, volens justificare seipsum, dixit ximior homini quam Deus, qui intrinsecus et extrinsecus novit, et omnia curare potest. Sed omnis incredulus vel tentator nec Deum nec hominem proximum habet. Legisperitus ob vulgi favorem captand
Abbreviated transcription (Latin):
reuersi. ꝓfiterentur debitũ censꝰ. Sic
te: ꝑ doctores eccłȩ p̃sides. censũ iu¬
sticiȩ ꝓfiteam᷑. uigũ eius qd̾ leue est.
subeamus:. ⁊ inueniemꝰ requiẽ aĩabꝰ
nr̃is. Cesari soluebat᷑ denarius qui
decẽ nũmos habebat. qͥ etiã nomine
cesaris titulabat᷑. ⁊ nos offeramꝰ regi
nr̃o decalogũ legis. in qͦ uultũ regiᷤᷤ
nri. id est agnitionẽ uoluntatis eius
inueniemus.Escendit aut̃ ⁊ io¬
seph agalilea de ciuitate nazareth
in uideam cuutatẽ dd̾ q̃ uocat᷑ bech¬

Expanded text:
reversi profiterentur debitum census. Sic reversi profiterentur debitum census. Sic te per doctores Ecclesiae praesides, censum justitiae profiteamur, jugum ejus quod leve est subeamus, et inveniemus requiem animabus nostris . Caesari solvebatur denarius, qui decem nummos habebat, qui etiam nomine Caesaris titulabatur: et nos offeramus regi nostro Decalogum legis, in quo vultum regis nostri, id est, agnitionem voluntatis ejus inveniemus. Ascendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth, in Judaeam c
Abbreviated transcription (Latin):
da romani nominis umbra ꝓtegerẽ¬
tur discipuli: quocũq ad p̃dicandũ
tͣnsirent. Nam sicut a cesare exige¬
batur professio census ab uniuer¬
so orbe. sic axp̃õ exigenda erat fidĩ
professio in toto mundo. Unde il¬
lud. Euntes in mundũ uniuersũ.
p̃dicate euangelium omĩ creature
hec descriptio prima facta est a pre¬
srde syrie cirmo. & ibant om̃s ut
ꝓfiterent᷑ singul in suam ciuitatẽ
ec descriptio pͥma dr. qͣntũ ad tẽ¬
pus cirii. Nam antea sepe descͥpte
fuer̃t plereq partes t̾rarũ. Cirmus
a cesare missus ius dare gentib ic̃ẽ¬
sor patmonioꝵ futurꝰ syriãuenit.
& qr uidea quasi umbilicꝰ totiꝰ t̃rȩ
est census pͥmũ in medio t̃rȩ exigi¬
tur. ut inde postea usq ad fines orbiᷤᷤ
reqͥrat᷑. Hic pͥmũ facta est uidea stipẽ¬
diaria romanis. Imꝑante augusto.
⁊ p̃sidente yrino: ibant om̃s ad de¬
scriptionẽ. ut singul m suã ciuitatẽ

Expanded text:
da Romani nominis umbra protegerenda Romani nominis umbra protegerentur discipuli quocunque ad praedicandum transirent. Nam sicut a Caesare exigebatur professio census ab universo orbe, sic a Christo exigenda erat fidei professio in toto mundo. Unde illud: « Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae . » Haec descriptio prima facta est a praeside Syrprofiterentur singuli in suam civitatem. » Nec descriptio prima dicitur quantum ad tempus Cyrini; nam antea saepe descriptae fuerunt pleraeque partes terrarum. Cyrinus a Caesare missus jus dare gentibus, et censor patrimoniorum futurus Syriam venit. Et quia Judaea quasi umbilicus totius terrae est, census primum in medio terrae exigitur, ut inde postea usque ad fines orbis requiratur. Hic primum facta est Judaea stipendiaria Romanis; imperante Augusto et praesidente Cyrino ibant omnes ad descriptionem, ut singuli in suam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Ioseph plus mari am uolenᷤ
abicere. cũ iustꝰ eẽt. noluit eã pro¬
palare. ac lege discerni. Nunc aut̃
neqͣ de partu eiꝰ ambiguitas existeret
mit᷑. cũ desponsatã in coniugẽ recipi¬
at. Accepit gͥ eam: ad nom̃ coniuigis.
ꝓpt̃ causas quas p̃diximꝰ ⁊ ñ cognosce¬
bat eã ad opꝰ conuigale ob archana
que didicerat. Non cognoscebat eã
dd̃ qͥdicit. donec ponã inimicos tuos
seu nulli sequantur.
act um est autẽ in dieb
illis. exiit edictũ a cesare augu¬
sto. ut describeret᷑ uniuersus orbis.
Iuxta fidem historiaꝵ tanta pace
regnauit augustꝰ annis xii. circa tẽ¬
pus dnĩce natiuitatis. ut tã forinsecꝰ
quã ciuilib bellis toto orbe sopitis.
etiã ad litterã completũ: uidet᷑ illud
ꝓpħicum. Conflabunt gladios suos
in uomeres. ⁊ lanceas suasin falces.
Non leuabit gens contͣ gentẽ gladi¬
um. Paccatissimo aut̃ tẽpore. con¬
mundũ sibi reconcilians. Hec itaq
pax quã fecit augustꝰ. significabat

Expanded text:
 Joseph prius Mariam volens abjicere, cum justus esset, noluit eam propalare ac lege decerni. Nunc autem ne qua de partu ejus ambiguitas existeret, mitur, cum desponsatam in conjugem recipiat. Accepit igitur eam ad nomen conjugis propter causas quas praediximus; et non cognoscebat eam ad opus conjugale, ob arcana quae didicerat. Non cognoscebat eam David qui dicit, donec ponam inimicos tuos seu nulli sequantur. L. 1X Factum est autem, in diebus illis exiit edictum a Caesare Augusto ut describeretur universus orbis. BEDA. Juxta fidem historiarum tanta pace regnavit Augustus annis duodecim circa tempus Dominicae nativitatis, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis etiam ad litteram completum videatur illud propheticum: Conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium ; pacatissimo autem tempore conmundum reconcilians sibi . Haec itaque pax quam fecit Augustus significabat
Abbreviated transcription (Latin):
effluentẽ. hoc est suꝑ meritũ no¬
strum habundantẽ. Sinꝰ ido acci¬
pit᷑ ꝓ securitate. qr ualde securi
sumus de his quȩ in sinu recon¬
dimus. Uel ꝑ sinum intellige cõ¬
scientiam. siue cetũ scõrũ.

Expanded text:
effluentem, hoc est, super meritum vestrum abundantem. Sinus ideo accipitur pro securitate, quia valde securi sumus de his quae in sinu recondimus. Vel per sinum intellige conscientiam sive coetum sanctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus homo. ut humilẽ din sequat᷑ ille
que pudet sequi humilem hominẽ.
hec ẽ. aut uoluntas eius qui misit me
patris. ut om̃e quod dedit mͥ ñ ꝑdã
ex eo. s resuscitem illud in nouissimo
die. Dati st̃ ei humiles in quo fit pͥma
resurrectio: dum anima din cognos¬
cit. Non ꝑdet ex eis om̃ib quẽquãqͦd
eẽt si foras eic̃etur: s gło se resuscita¬
bit illũ in scda resurrone. Tum̃tes qui¬
dẽ ꝑeunt. s de pusillis nicħ: un alibi.
Non ẽ uoluntas di ut peat unꝰ de pusil¬
lis. Hec ẽ enĩ uoluntas pͥatris mei qui
misit me: ut om̃is qui uidet filuriere¬
dit in eũ habeat uitã et̃nam. Et ego

Expanded text:
tus homo, ut humilem Deum sequatur ille, quem puderet sequi humilem hominem. Haec est autem voluntas ejus qui misit me, Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die. Dati sunt ei humiles, in quo fit prima resurrectio, dum anima Deum cognoscit. Non perdit ex eis omnibus quemquam, quod esset, si foras ejiceretur, sed gloriose resuscitabit illum in secunda resurrectione. Tumentes quidem pereunt, sed de pusillis nihil. Unde alibi: Non est voluntas Dei, ut pereat unus de pusillis . Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui vidit Filium, et credit in eum, habeat vit
Abbreviated transcription (Latin):
sin ꝑfendo eam dõ facis ẽẽ pecẽm. Aut
itͫ. uilla e mundiis iste. cͥca quẽ amatores
numnddi occupant᷑. negociatio aut p̃dico
legis ⁊ ꝓc̾atio templi. quã auari sac̃dotes
lectiministͥ templi qi negociationẽ esti¬
mant. Reliqui uͦ tenuertẜuos eius i con¬
tumelia affectos occid̾unt. De sua morde
tacet q in pͥori parabola inde dixat: ⁊ostẽ¬
Iiratus ẽ. ⁊ missis ex̾citib sius ꝑdidit ho¬
micidas illos. ⁊ ciuitatẽ illoꝵ succendit.
ꝙagni criminis arguunt᷑. qui seruos rȩ¬
gis occiłunt. Quando uenit adultionẽ
to uidos int̾emit. ⁊ p̃uaricatricẽ succen¬
dit ciuitatẽ. Uł ita. E xcitibus .i. scĩs an

Expanded text:
endo eam Deo, facis esse peccatum. Aut ita: Villa est mundus iste, circa quem amatores mundi occupantur, negotiatio autem praedicatio legis et procuratio templi, quam avari sacerdotes et caeteri ministri templi quasi negotiationem existimant. Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occiderunt. De sua morte tacet, quia in priori parabola inde dixerat, et osteniratus est, et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos et civitatem illorum succendit. » Magni criminis arguuntur qui servos regis occiderunt. Quando venit ad ultionem to Judaeos interemit, et praevaricatricem succendit civitatem. Vel ita: Exercitibus, id est san
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi indeserto. idõ dicebat᷑ manna quod
ebraice dr qͥd ẽ hoc. ut qͦtiensc̃q audimꝰ
u̾bu ammoneat nos ipsũ nom̃ reqͥrere qͥd
e hoc qđ audimꝰ. Et sicut cibũ cũ mandu¬
cau̾imus dimittimꝰ instomachũi. ita i u̾bũ
bene tͣctatum com̃dandii ẽ memorie qua
sistomacho. Inuitatio fuit qñ d̾̃s ad abra¬
ham duix. Exide t̾ra tua ⁊ de cognatione
tua ⁊ ueni intrã quã monstrau̾o tͥ. ⁊ dabo
ł illa ⁊ seminituo. Quã trã: Orientalem
fluentem lac ⁊ mel. Quod ueru ñ ẽ detra
uidee. nunqͣm en illa fluxit lacimel.
S ẽtra rationał quã xꝰ suscepit. de cuiꝰ m¬
tantur. mel.i. eloqͥũ doctne ut ait ꝓpħa.
auã dulcia faucib meis eloquia tͦua. sr̃
mel ⁊ faui ori meo. Bene gͦ dictu fuit abra
hȩ exi det̾ratua ⁊ decognatione tua .i. de iu¬
daismo ⁊ de circuncisione intellige exeundũ
ẽẽ qui saluari uult. Nec soli uidei s nullus
reliquerit patre ⁊ matrẽ ⁊ cęt̾a: ñ pot ins

Expanded text:
bi in deserto ideo dicebatur manna , quod Hebraice dicitur quid est hoc, ut quotiescunque audimus verbum admoneat nos ipsum nomen requirere: Quid est hoc quod audimus? Et sicut cibum cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita et verbum bene tractatum commendandum est memoriae quaraham: « Exi de terra tua et de cognatione tua, et veni in terram quam monstravero tibi, et dabo tibi illam et semini tuo . » Quam terram? Orientalem, fluentem lac et mel. Quod verum non est de terra Judaeae. Nunquam enim illa fluxit lac et mel. Sed est rationalis qua Christus suscepit, de cujus itantur; mel, id est eloquium doctrinae, ut ait Propheta: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel et favum hae, exi de terra tua et de cognatione tua, id est, de Judaismo et de circumcisione intellige exeundum esse qui salvari vult. Nec solum Judaei, sed nullus relinquat patrem et matrem et caetera, non potest meus
Abbreviated transcription (Latin):
re. Numeris si quidẽ luce clarius aꝑit᷑
qͥd ꝓprie. qͥd cõmunit̃. quidue similia
dixerint euangłistȩ. Litt̾is quoq eos¬
dem breuitatis. necnon differentiȩ cau
nemo culpet historiȩ naturalẽ ordinẽ
ñ hic usqueqͣq seruatũ ẽẽ.Singuli
namq euangłistarũ nicħominꝰ iuuen¬
cus. sedulius. egregii u̾sificatores. cir¬
ca eandẽ mat̾iam. uersantes. p̃postero
ordine plurima narrauere. Cautũ sit
itaq p̾occupationis ⁊ recapitulationis
regulas. necñ quamplures alias. de
quib doctor augustinus de concordia
eu̾głistarũ docet. huic oꝑi sepe appli¬

Expanded text:
re. re. quid proprie, quid communiter, quaeve similia, dixerint evangelistae. Litteris quoque eosdem brevitatis necnon differentiae causnemo culpet, historiae naturalem ordinem non hic usquequaque servatum esse. Singuli namque evangelistarum nihilominus Juvencus, Sedulius, egregii versificatores, circa eamdem materiam versantes, praepostero ordine plurima narravere. Cautum sit itaque praeoccupationis et recapitulationis regulas, necnon quamplures alias, de quibus doctor Augustinus in concordia evangelistarum docet, huic operi saepe appli
Abbreviated transcription (Latin):
preceptis ⁊ promissis bene uiuere sciaᷤ
⁊ uelis assignandũ suꝑte magisma¬
gisq lum̃ uultꝰ dñi. his utiq tͥbꝰ tria ꝓ¬
pulsari necesse ẽ. in potentiã sciłe ig¬
norantiã. negligentiã. Ignorans enĩ
ignorabitur. negligens uero nesciet᷑.
neꝗͣ simulator inpotentiȩ nichominꝰ
eicietur. uide gͦ cum propħa .iiiiᵒ. aĩa¬
lia per totum corpus occulata. Qd̾ imni
sunt .iiii. facies uelut ignis sit horũ
species. hoc explicat hec noua series
arte mira. hic uinguntur penne eqͣli¬
ter. rote sese capunt parit̃. & uoluim¬
tur una ñ alit̾ arte mira. Qͦ sp̃s datur
directio. illuc ꝑgunt nec fit reuersio.
nc̃ descensus. nc̃ eleuatio est in eis. Uãt
scintille micantes radios. ⁊ coruscat ful¬
gur in ĩpios. t̾ror at hos splendor ad fi¬
lios ẽ in eis. Ut gͦ absq scrupulo stu¬
diosi mens secura possit hoc uti uolu¬
mine. sentencias euangłistaꝵ ꝑsonas.
loca congrua curaui diligent̃ distingue¬

Expanded text:
is; bene vivere scias et velis, ad signandum super te, magis magisque lumen vultus Domini . His utique tribus tria propulsari necesse est, impotentiam scilicet, ignorantiam negligentiam Ignorans enim ignorabitur , negligens vero nescietur, nequam simulator impotentiae nihilominus ejicietur. Vide ergo cum propheta quatuor animalia, per totum corpus oculata . Quod uni sint quatuor facies, velut ignis sit horum species, hoc explicat haec nova series arte mira. Hic junguntur pennae aequaliter, rotae sese capiunt pariter, et volvuntur non aliter arte mira. Quo spiritus datur directio, illuc pergunt, nec fit reversio, nunc descensus, nunc elevatio est in eis. Dant scintillae micantes radios, et coruscat fulgur in impios, terror ad hos, splendor ad filios, est in eis. » Ut ergo absque scrupulo studiosi mens secura, possit hoc uti volumine, sententias, evangelistarum personas, loca congrua curavi diligenter distingue
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor narrationẽ perstrinxere. at uͦ
huiꝰ operis qͥs auctor ĩmo ordinator exti¬
terit. nicħ int̃ est ignorare. ⁊ enĩ tam uer¬
ba quã sentencie. ñ nͥ euangłistarũ sunt.
Mathei nãq dictis. reliquoꝵ triũ excer¬
pta qd̾ cuilibet ꝑqͥrenti. facile ẽ. cogni¬
tu arte mira magisq breuitate mirã¬
da uingunt᷑. hoc aut̃ p̃nominatũ ãmo¬
niũ fecisse. scribit eusebius carpia¬
no. Suscipe gͦ xp̃icola in hoc manuali
opere. uel si cõmodiꝰ possis in alio uer¬
terram. Collige cõpendiose uerbi ĩ¬
carnat historiã mandata ꝓmissa. In
his itaq habeto uiã ueritatẽ uitã. Xpĩ¬

Expanded text:
quatuor narrationem perstrinxere. At vero quatuor narrationem perstrinxere. At vero hujus operis quis auctor, imo ordinator exstiterit, nihil interest ignorare. Etenim tam verba quam sententiae nonnisi evangelistarum sunt. Matthaei namque dictis, reliquorum trium excerpta quod cullibet perquirenti facile est cognitu arte mira magisque brevitate miranda junguntur. Hoc autem praenominatum Ammonium fecisse, scribit Eusebius Carpiano. Suscipe ergo, Christicola, in hoc naturali opere, vel si commodius possis in alio Verterram . Collige ergo compendiose Verbi incarnati historiam, mandata, promissa. In his itaque habeto viam, veritatem et vi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a malis sic u̾itatis uerba suie dic¬
ta siue scripta abhereticis suo ꝓpͥo
tenore minime pͥuari possunt. Qͦ
fit. quod origenis erroꝵ peruersitaᷤᷤ
eiꝰ studium ĩqͣ claruit. nequaquã de¬
colorauit. Nite quoq salomonis
enormitas: eiꝰ ĩmo di in eo sapientiã
nullatenus obnubilauit. Exemplis
quidẽ quamplurimis ñ repudiatũ
iri. uera ꝓ falsis probatio manifesta
ẽ. Ad hec pat̾ ieronimꝰ in homelia
de uillico iniqͥtatis introducens the¬
ophili expositiones. hanc eiꝰ laudẽ
adiecit. ⁊heophilus anthiocene ȩe¬
cta compingens. ingenii sui nob̃ moni¬
menta dimisit. Peatus qͦq augus¬
tinus in scdo de cõncordia euangłista¬
rũ qͦad ei uisũ est ex diu̾soꝵ dictis.
unã narrationẽ faciens inqͥt. hoc exẽ¬
plo siue ut ame factũ ẽ siue alio mͦ cõ¬
modiꝰ fieri possit. uideat unusqͥsq ũ
cetĩs locis fieri posse. Euis gͥ exemplo
ac persuasu. ñ nulli fortassis unã ex

Expanded text:
et a malis, sic veritatis verba sive dicet a malis, sic veritatis verba sive dicta, sive scripta, ab haereticis suo proprio tenore minime privari possunt. Quo fit quod Origenis errorum perversitas, ejus studium in qua parte claruit, nequaquam decoloravit. Vitae quoque Salomonis enormitas, ejus imo Dei in eo sapientiam nullatenus obnubilavit. Exemplis quidem quamplurimis, non repudiatum iri vero pro falsis, probatio manifesta est. Ad haec pater Hieronymus in homilia de villico iniquitatis introducens Theophili expositiones, hanc ejus laudem abjecit: « Theophilus Antiochenae Ecunum opus dicta compingens, ingenii sui nobis monimenta dimisit. » Beatus quoque Augustinus in secundo De concordia evangelistarum, quoad ei visum est, ex diversorum dictis unam narrationem faciens, inquit: « hoc exemplo sive ut a me factum est, sive alio modo commodius fieri possit, videat unusquisque et in caeteris locis fieri posse. Ejus igitur exemplo ac persuasu nonnulli fortasse unam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex quatuor euangłista¬
rum dictis. euangłium claro studio
composuit ammonius alexandrinꝰ
qui canonum qͦq euangłii. fertur
inuentor. hoc eusebuis cesariensis
in epła prescripta editioni qͣ memo¬
ratos euangłii canones edroit. p̃fati
uiri imitatus studiũ carpiano scͥpsit.¬
atianus etiam uir eruditis¬
summus:⁊ eleganti eloq̃ntia p̃ditꝰ
cuius commnendationẽ beatus iero¬
nimus in libro de Illustrib uiris nõ
tacuit.⁊ unũ ex qͣtuor ut eccłastica
narrat historia compaginauit euã¬
głiũ. ce magnificos contͣ gentes li¬
bros edidit. hic beati iustini philo¬
sophi ⁊ martyris. dũ adiuueret:
discipulus fuit. Deinde uͦ doctrine
suꝑcilio elatꝰ. ad hereses conuolauit.
Sane huiꝰ heresiarce si suꝑesset opus
euangłicũ. quod sc̃ĩ iustini lat̾ ad¬
herens. fortassis explicuit u̾ba. in
re legere. ouibus eius uocẽ cognoscẽ¬
tib nil prohiberet. Nã sic̃ sacm̃ta si¬
ne sui corruptione participantur.

Expanded text:
ex quatuor evangelistarum dictis Evangelium, claro studio composuit Ammonius Alexandrinus, qui canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eusebius Caesariensis in epistola praescripta editioni, qua memoratos Evangelii canones edidit, praefati viri imitatus studium, Carpiano scripsit. Tatianus etiam vir eruditissimus et eleganti eloquentia praeditus, cujus commendationem beatus Hieronymus in libro De illustribus viris non tacuit, et unum ex quatuor ut ecclesiastica narrat historia compaginavit Evangelium, et magnificos contra gentes libros edidit. Hic beati Justini philosophi et martyris, dum adhuc viveret, discipulus fuit. Dein vero doctrinae supercilio elatus, ad haereses convolavit. Sane hujus haeresiarchae si superesset opus evangelicum, quod sancti Justini lateri adhaerens fortassis explicuit, in eo Dore legere, ovibus ejus vocem cognoscentibus nil prohiberet. Nam sicut sacramenta sine sui corruptione participantur
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogat apłos. quem me dicut̃
homines esse et que sequunt᷑. ⁊ dieit
petro scandalũ michi es.
Ubi iħs dicit. sunt qͥdam de hic stanti¬
b qui non gustabũt mortẽ: ⁊ in mon¬
te transfigurantur.
xci
bi phariseidicunt ad iħm. discede
fecit ⁊ capharnaũ ꝓ se ⁊ petro didrag¬
ma exactoribus reddit.

Expanded text:
interrogat apostolos, Quem me dicunt homines esse, et quae sequuntur, et dicit Petro: Scandalum mihi es. XCI. Ubi Jesus dicit: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, et in monte transfiguratur. XCII. Ubi Pharisaei dicunt ad Jesum: Discede fecit, et Capharnaum pro se et Petro didrachma exacto ribus reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
bet sponsam sponsus ẽ. Ami¬
cus aut̃ sponsi qͥ stat ⁊ audit eũ
gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsã
S tat qui se humiliat. uide io¬
hannẽ stantẽ. Nonsũ inquit
dignus corrigiam calciam̃ti eiꝰ
soluere. Oĩs eccła uirgo apella¬
ta ẽ. Diuersa enĩ dona dĩ sunt
ut qͥ castitatẽ ñ habet corporis:
castitatẽ habeat animȩ. Quȩ au¬
tẽ est m̃tis uirginitas: Integra f¬
des. solida spes. sincera caritas.
De castitate eccłȩ ait apłs. despõ¬
sani enĩ uos uni uiro uirginẽ cas¬
tam exhibere xpõ. Sponsa gͦ ẽ.
ȩcclesia. sponsus xp̃s. amieus spõ¬
si iohannes. stans in fide xp̃i ⁊ audi¬
ens. id est uitelligens ⁊ complens
uocem. id est precepta sponsi. Un¬
de dicit. Hoc ergo gaudiũ meũ mm
me autẽ acciꝑe. Illum oportet glo¬
rificari: me autẽ confiteri. fama
surrexit. Fama iohannis minua¬
ta ẽ. postaͣ creditus ẽ. ñ fuisse xp̃s
ut putabat᷑. Cui rei attestat᷑ qd̾
crescentib ⁊ qd̾ ioħ̾s capite minu¬

Expanded text:
bet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Stat, qui se humiliat. Vide Joannem stantem. Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet corporis, castitatem habeat animae. Quae autem est mentis virginitas? Integra fides, solida spes, sincera charitas. De castitate Ecclesiae ait Apostolus: Desponsavi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Sponsa ergo est Ecclesia; sponsus Christus; amicus sponsi, Joannes stans in fide Christi, et audiens id est, intelligens et complens vocem id est, praecepta sponsi. Unde dicit: Hoc ergo gaudium meum impme autem accipere. Illum oportet glorificari, me autem confiteri. Fama tuis resurrexit. Fama Joannis minuta est, postquam creditus est non fuisse Christus ut putabatur. Cui rei attestatur, quod crescentibus; et quod Joannes capite minu
Abbreviated transcription (Latin):
docet. & hoc ẽ. qd̾ sequit᷑. &̾ qd̾ ui¬
dit. cui omĩa nuda ⁊ aꝑta sunt. hoc
destatur.S qr uidere qͦdãmodo a
nobis procedit: audumus autẽ ab
aliis: ut intelligas filiũ a patre ui
dere. a qͦ ht̃ idipsũ qd̾ est. ideo sic de¬
t̾minat. Qd̃ iudit. id ẽ cognouit
& audiuit. hoc ẽ. ã patre intelle¬
xit hoc testat᷑. Qͥ accipit eiꝰ testi¬
monium signauit qr ds̃ uerax ẽ.¬

Expanded text:
docet. Et hoc est quod sequitur: Et quod vidocet. Et hoc est quod sequitur: Et quod vidit, cui omnia nuda et aperta sunt, hoc testatur. Sed quia videre quodammodo a nobis procedit, audimus autem ab aliis: ut intelligas Filium videre a Patre, a quo habet id ipsum quod est, ideo sic determinat. Quod vidit, id est cognovit; et audivit, hoc est, a Patre intellexit, hoc testatur. Qui accipit ejus testimonium signavit, quia Deus verax e
Abbreviated transcription (Latin):
testatur. Et testimoniũ eiꝰ nemo
accipit. ct bat. quod ñ potest hõ
acciꝑe quicꝗͣ. nͥ ei fuerit datũ de
cȩlo. Qui est de terra. idẽ. terre¬
nus. de t̾ra est ⁊ de t̾ra loquitur.
hoc est terrenꝰ est. ⁊ t̾rena sapit.
ac dicit. Et nemo talis. id est ter¬
renus ꝑsistens. accipit testimoni¬
um filii dĩ. Animalis enĩ hõ ñ per¬
cipit ea que dĩ sunt: huiꝰ est qd̾
paulꝰ ait. Primus hõ de t̾ra trenꝰ
Qͣlis t̾renus. tales ⁊ terreni. idẽ
mortales a mortali. ⁊ pena inobe¬
dientiȩ dampnati. nͥ grã celi re¬
mediũ sit contͣ. hanc quippe dãp¬
nationẽ paulo post uocat eu̾głis¬
ta iram dz̃. suꝑ ineredulos manẽ
uld̾. qͥde sursum uenit. ut ꝑ sur¬
sũ intelligat᷑ celum. Qͥ de celoue¬
uit in mundũ: unde psalmista. Asũ¬
mo celo egressio eiꝰ. qd̾ in hunno sic
explanatur. egressus eius a patre.
Suꝑ õs est: ut pote celestis patri eqͣ¬
lis. Et qr celestis est. uera ⁊ celestia

Expanded text:
. Et testimonium ejus nemo accipit. Probat quod non potest homo accipere quidquam, nisi ei fuerit datum de coelo. Qui est de terra, id est terrenus, de terra est, et de terra loquitur, hoc est, et terrenus est, et terrena sapit ac dicit. Et nemo talis, id est terrenus persistens, accipit testimonium Filii Dei, animalis enim homo non percipit ea quae Dei sunt . Hinc est quod Paulus ait: Primus homo de terra terrenus. Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a mortali, et poenae inobedientiae damnati, nisi gratia coeli remedium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo post vocat evangelista iram Dei super incredulos manentillud, qui de sursum venit, ut per sursum intelligatur coelum. Qui de coet in mundum. Unde Psalmista: A summo coelo egressio ejus , quod in hymno sic explanatur: Egressus ejus a Patre, super omnes est, utpote coelestis, Patri aequalis. Et quia coelestis est, vera et coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
acta est ergo questio ex disci¬
pulis iohannis cũ uideis de
eum ñ mittebant᷑ ad ioħem ueni¬
entes ad xpm̃.⁊ inde t᷑bati st̃ dis¬
cipuli ioħis. Et uenerunt ad io¬

Expanded text:
acta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de eum; non mittebantur ad Joannem, venientes ad Christum: et inde turbati sunt discipuli Joannis. Et venerunt ad Jo
Abbreviated transcription (Latin):
mo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ se¬
cundũ eundẽ spm̃. Alii fides in es¬
lio incarnato dat ñ ad m̃surã qͣre
ñ nͥ uerba dĩ loquit᷑. Qlis gͦ ipse
celestis ẽ. tales ab eo celestes fuint
id est ꝑ obedientẽ obedientes. ꝑ un¬
mortalem immortales. Inde ẽ. qd̾
sequitur.
edit in filiũ. ht̃ uitã et̾nã

Expanded text:
rmo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eolio incarnato dat non ad mensuram, quare nonnisi verba Dei loquitur. Qualis ergo ipse coelestis est, tales ab eo coelestes fiunt, id est, per obedientem obedientes, per immortalem immortales. Inde est quod sequitur. credit in Filium, habet vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
re tristis incedo dum affligit me inimi¬
cus: S quomͦ apłi intellig̾e potuer̃t dñm
uelle p̃tire eos. nisi quia indiu̾sum ibat:
bat p̾tire quos confirmauit. nisi quia il¬
la uoluntas p̃teundi ad eliciendũ illum
clamorẽ ualebat. cui subueniri oportebat:¬

Expanded text:
are tristis incedo, dum affligit me inimiare tristis incedo, dum affligit me inimicus! Sed quomodo apostoli intelligere potuerunt Dominum velle praeterire eos, nisi quia in diversum ibat? o volebat praeterire quos confirmavit, nisi quia illa voluntas praetereundi, ad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
recesserant a dno. ne ꝑiclitarent᷑. Uigłiȩ
militares inspacia horarũ terna diui¬
dunt᷑. Ergo hic ostendit᷑ discipłos tota no¬
cte ꝑiclitatos: ⁊ in extremo noctis quod
designat consũmationẽ mundi auxiliũ hre
tu claritatis. s ueniet tc̃ad eccłam uagã
clitantur. quia dum se consid̾at homo.
nicħ inuenit nisi angustiarũ tenebras¬
⁊ estus hostium insurgentium. Cum uͦ ad
umbras noctis repente ortum lucifericon¬
Lucifer nanq tres horas noctis .i. totã uigi
uidit suos laborantes in marr⁊ ñ mox eis
succurrit. quia ⁊ si adhorã differre uide¬
tur auxiliũ tribulantib. tam̃ eostandẽ
corroborat. Hinc ẽ quod ueniens uolebat
p̃tire discipłos: ut adhoram turbati ⁊ con¬
tinuo lib̾ati. amplius ereptionis sue mira¬
cłm stuꝑent. ⁊ maiores gras dio referrent.
Idem fit intempestatib passionũ que aꝑ
fidis ingerunt᷑. Uñ illud eccłe m̃rii certã¬
mine desudantis. Quare me repulisti. qͣ¬

Expanded text:
recesserant a Domino, ne periclitarentur. Vigiliae militares in spatia horarum terna dividuntur. Ergo hic ostenditur, discipulos tota nocte periclitatos, et in extremo noctis, quod designat consummationem mundi, auxilium habtu claritatis, sed veniet tunc ad Ecclesiam vagam nocte periclitantur, quia, dum se considerat homo, nihil invenit nisi tenebras angustiarum et aestus hostium insurgentium. Cum vero masi inter umbras noctis repente ortum luciferi conLucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiln terra vidit suos laborantes in mari, et non mox eis succurrit; quia etsi ad horam differre videtur auxilium tribulatis, tamen eos tandem corroborat. Hinc est quod veniens, volebat praeterire discipulos, ut ad horam turbati, et continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, et majores gratias Domino referrent. Idem fit in tempestatibus passionum, quae a perfidis ingeruntur. Unde illud Ecclesiae, martyrii certamine desudantis: Quare me repulisti? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
 lieri: Opus bonũ oꝑata ẽ inme. Nam
semꝑ pauꝑeshabetis uobcũ. ⁊ cũ uolu¬
eritis potestis illis bene fac̾e. me aũt nõ
semꝑ habebitis. Bonis ⁊ malis loquitur
de psentia corꝑissui. Sedet eñ ad dextã
patris pꝰqͣm a scendit incelum ⁊ scd̾m
corpꝰ ñ est hic. qui psentia maiestatis
semꝑ ehic.Si tam ad bonos ꝑtinessem

Expanded text:
in me. Nam semper pauperes habetis vobiscum, et cum volueritis, potestis illis benefacere, me autem non semper habebitis. Bonis et malis loquitur de praesentia corporis sui. Sedet enim ad dexteram Patris sui postquam ascendit in coelum, et secundum corpus non est hic, qui presentia majestatis semper est hic. Si tamen ad bonos pertines, sem
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Quȩ ũba ⁊ manib compleuit mariȩ.
⁊ sp̃ualit cotidie implet insuism̃bris. Dõaut
gras qui semꝑ odore sue noticiȩ ꝑ nos in om̃i
dolens effusa incordib fideliũ. Libra aut un¬
guenti ex nardo pistica. iusticia ẽ exfide pu
dolens confessionẽ fidĩ suauit̃ redolentẽ sig¬
nificat. Alabastrũ unguenti corpꝰ ẽ fidelis
aie. Fractũ uͦ alabastrũ carnale ẽ desidium.
qͦd frangit᷑ ad cap̃t ex qͦ om̃e corpꝰ eccłe cõpa¬

Expanded text:
suum . Quae verba et manibus complevit Mariae, et spiritualiter quotidie implet in suis membris. Deo autem gratias, qui semper odorem suae notitiae per nos in omni dolens, effusa in cordibus fidelium. Libra autem unguenti ex nardo pistica, justitia est ex fide purdolens, confessionem fidei suaviter redolentem significat. Alabastrum unguenti, corpus est fidelis animae. Fractum vero alabastrum, carnale est desiderium, quod frangitur ad caput, ex quo omne corp
Abbreviated transcription (Latin):
ricie mist̾iũ loquitur fidi. Eteni nra
eni designatur in dece tͥplicatis q̃d intre¬
centis. Nos gͦ si c̃ gedeon tanꝗ̃ trecentorũ
uiroꝵ numeꝵ assum̃tes. allophiloꝵ ca¬
stra pauꝑes sp̃u fractis lagunculisnris
um diuidamꝰ. Ubi dr̃ uidas fur fuisse
re habuit dñs loculos. nͥ qr eccła loculoᷤ
habit᷑a erat: Qͣre furẽ admisit. nͥut ec¬
cła fures tołaret: Pecłatꝰ dr furtu de re
publica. Q aliqͥd de eccła furat᷑. ude ꝓ¬
ditori cõꝑat᷑. de qͦ solo ꝑsynedochensub
plurali nũo dictũ credũt. qđ marcꝰait
fremebant ineam. Erant aũt quidã
indigne ferentes intra semet ipsos⁊
dicentes. Ut qͥd ꝑditio ħ unguenti
facta ẽ: Alii ꝓpt̾ pauꝑes indignati¬

Expanded text:
ritiae, mysterium loquitur fidei. Etenim nostra enim designatur in decem triplicatis, quod in trecentis. Nos ergo sicut Gedeon , tanquam trecentorum virorum numerum assumentes, allophylorum castra pauperes spiritu fractis lagunculis nosteram dividamus. Ubi dicitur Judas fur fuisse,re habuit Dominus loculos, nisi quia Ecclesia loculos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut Ecclesia fures toleraret? Pecpublica. Qui aliquid de Ecclesia furatur, Judae proditori comparatur. De quo solo per synecdochen sub plurali numero dictum credunt, quod Marcus ait, fremebant in eam . Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio haec unguenti facta est? Alii
Abbreviated transcription (Latin):
dit unguentũ. Capillis uͦ t̾git qui rõnabi¬
li u̾boꝵ cõpositiõe. ab incarnatiõe u̾bi oms
hereses ꝓculpellit. Sic̃ eñi nat᷑a corꝑis ad
ornatum sui congruo modamine capillos
ꝓfert. sic ⁊ ro cõpetentẽ u̾boꝵ ordinationẽ
dictat in suu decorẽ. Domꝰ impleta ẽ exodo¬
re.i. mundusbona fama. Dicit gͦ unus
ex discipłis eiꝰ iudasscariotis qui erat eũ
traditurꝰ. Quare hoc unguentũ ñ uendi¬
dit trecentis denariis. ⁊ datum ẽ egenis:

Expanded text:
t unguentum. Capillis vero vergit, qui rationabili verborum compositione ab incarnatione Verbi omnes haereses procul pellit. Sicut enim natura corporis ad ornatum sui congruo moderamine capillos profert, sic et ratio competentem verborum ordinationem dictat in suum decorem. Domus impleta est ex odore, id est mundus bona fama. Dicit ergo unus ex discipulis ejus Judas Iscariotes, qui erat eum traditurus: Quare hoc unguentum non veniit
Abbreviated transcription (Latin):
ex odoreunguenti. Alabastrũ genꝰẽ mar¬
moris candidi. uariis colorib inttincti. g̃o
aduasa unguentaria cauari solet ⁊ incor
frutex aromatica. graui ut aiunt ⁊cras¬
sa radice. s breui ac nigra fragiliq ac cy¬
pͥssũ redolente folio paruo densoq. cuiꝰ
cacumina inaristas sespargunt. Pigm¬
tarii. nardi spicas⁊ folia celebrant. Unde
marchꝰ. unguenti nardi spicati p̃ciosi.
Unguentũ eni illud q̃d atculit mariadño.
ñ solũ de radice nardi. uer̃ ⁊ quod p̃ciosiꝰ
eet despicis ⁊ foliis confectũ erat. fert aut
fisiologi de nardo quod pͥncipałsit in un¬
guentis. St̃ quidẽ multa eiꝰ gn̾a. s om̃sher

Expanded text:
 unguenti. Alabastrum est genus marmoris candidi, variis coloribus interstincti, quod ad vasa unguentaria cavare solent, eo quod frutex aromatica, gravi ut aiunt, et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, ac cypressum redolente folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Pigmentarii nardi spicas et folia celebrant. Unde Marcus, unguenti nardi spicati pretiosi. Unguentum enim illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice nardi, verum etiam quo pretiosius esset, de spicis et foliis confectum erat. Ferunt autem physiologi de nardo, quod principalis sit in unguentis. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia her
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicat. cap̃eiꝰ recumbentis unguento ꝑfun¬
dit p̃cioso. Recumbentis dicit .i. humiliantiᷤ
se. ut eũ tang̾et fides eccłȩ. In maiestatẽ eni
sua ñ intellectꝰ. ꝑforma serui uisibił ẽ. fac¬
tus. Qui gͦ assum ptã humanitatẽ sacri

Expanded text:
dicat, caput ejus recumbentis unguento perfundit pretioso. Recumbentis dicit, id est humiliantis se, ut eum tangeret fides Ecclesiae. In majestate enim sua non intellectus, per formam servi visibilis est factus. Qui ergo assumptam huma
Abbreviated transcription (Latin):
bitis ⁊ ñ uidebitis. Uidentes ñ uident
hoc ẽ. ingenio p̃sum̃tesse uid̾e pͥuant᷑
sp̃uali intellectu: ⁊ audientes foris ñ
audiunt corde quod ẽ ñ intelligere.
Uñ ysaias. Auditu ext̾iori audietis p̃
frequent uidebitis ext̾iori uisu mi¬
racła eiꝰ. ⁊ ñ uidebitis ocło intis. Incras¬
satu ẽ enicor ppłi huiꝰ. ⁊ aurib gra¬
uit̃ audier̃t: ⁊ ocłos suos clauserunt.
neqn ocłis uideant. ⁊ aurib audiãt
⁊ corde intelligant. ⁊ conu̾tantur
⁊ sanem eos. Ab undantia malicie
dicit incrassatũ cor uidoꝵ. quaꝓpt̃
ingrate susceꝑunt ũba dñi. quod
fuit grauit̃ audire. Ocłossuos clau¬
sisse dur. ne arbitremur ẽẽ culpam
nature. ñ uoluntatis. Cũ empossẽt
cogitare ⁊ intellig̃e. au̾tert̃ p̃iniu¬
dia intuitũ m̃tis. ⁊ ita ipsi sibicausa
fuert ut d̃s eos deserendo excecaret.

Expanded text:
n videbitis. » Videntes non vident, hoc est, ingenio praesumentes se videre, privantur spirituali intellectu; et audientes foris non audiunt corde quod est non intelligere. Unde Isaïas: Auditu exteriori audietis prafrequenter videbitis exteriori visu miracula ejus, et non videbitis oculo mentis. « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, nequando oculis videantet corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. Abundantia malitiae dicit incrassatum cor Judaeorum, quapropter ingrate susceperunt verba Domini, quod fuit graviter audire. Oculos suos clausisse dicuntur, ne arbitremur esse culpam naturae, non voluntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere, averterunt prae invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa fuerunt, ut Deus eos deserendo excaecaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. Quia p̃dixit ysaias in sp̃u p̃¬
scientis om̃ia uicdoꝵ excecationẽ ñ po¬
terant crede. ñ qd̃ ex necessitate npos¬
sent ⁊ ita nulla cuspa eẽt eis.s quia
nolebant. Non pot̾ant crede quia igno¬
rantes dĩ iusticia. suãstatuere uolebãt.
Excecant᷑ ⁊ indurant᷑: quia negandodi¬
unũ adiutoriũ ñ aduiuant᷑. Quodaũt
dñr ñ posse crede. ita ẽ culpauolunta¬
tis humane: sic̃ qd dr̃ dĩ seipsũ nega
re nposse. lausẽ. uoluntatis diuine.
Nolentes gͥ ocłos ⁊ auresaꝑire u̾itati.
m̾uert ut nunꝗͣ uideant ocłis: ⁊ ñ au¬
diant aurib ⁊ ñ intelligant corde. qͦd
ẽ neq uide. neq audire. ⁊ ñ conu̾tan¬
turad penitñtiam. ⁊ ñ sanent᷑ a pecca¬
cati erant:⁊ iñ excecati qm̃ suꝑbia in¬
crassatũ cor habebant. Excecatio uͦ⁊
parabolaru obscuritas. fuit eis occa¬
sio neqn hoc ẽ. ut aliqñ salubruis con¬
u̾tent᷑ ꝑ illũ qui t̾ribił inconsilus
suꝑfilios hominũ. quib uult mise¬

Expanded text:
ias in spiritu praescientis omnia Judaeorum excaecationem, non poterant credere, non quod ex necessitate non possent, et ita nulla culpa esset eis, sed quia nolebant. Non poterant credere; quia Dei ignorantes justitiam, suam statuere volebant. Excaecantur et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Quod autem dicuntur non posse credere, ista est culpa voluntatis humanae, sicut qlaus est voluntatis divinae. Nolentes igitur oculos et aures aperire veritati, meruerunt ut nunquam videant oculis, non audiant auribus et non intelligant corde, quod est neque videre, neque audire, et non convertantur ad poenitentiam, et non sanentur a peccacati erant, et inde excaecati, quia superbia incrassatum cor habebant. Excaecatio vero et parabolarum obscuritas, fuit eis occasio; nequando, hoc est, ne aliquando salubrius converterentur per illum, qui terribilis in consiliis super filios homin
Abbreviated transcription (Latin):
quia obseure dicta ñ intellexert. ido
ñcredidunt in eũ ⁊ sic crucifixerunt.
⁊ sic pꝰ resurrõnẽ miracłis triti. de rea¬
tumaioris criminis compunctisũt.
unde accepta indulgentia amplio¬
riflagrant dilectione. De aliis dñs
dicit. loquar eis in aliis linguis. ⁊
inaliis labiis. manifesta scilicet
de hisuͦ dicere potest. ⁊ uł sic exaudi¬
estri aũt beati oculi quiauident.
iaures urȩ quia audiunt. am̃

Expanded text:
re dicta non intellexerunt, ideo non crediderunt in eum, et sic crucifixerunt, et sic post resurrectionem miraculis territi de reatu majoris criminis compuncti sunt; unde accepta indulgentia, majori flagrant dilectione. De aliis dicit Dominus: Loquar eis in aliis linguis et in aliis labiis , manifesta scilicet de his vero dicere potest, et vel sic exaudiVestri autem beati oculi, quia vident, et aures vestrae, quia audiunt. Am
Abbreviated transcription (Latin):
mus in xp̃o. Abscondit gͦ eccła ferm̃tũ
dilectionis infarine satatria: quia pci¬
ꝑit ut diligamꝰ dĩ toto corde. tota aĩa
tota uirtute. Posst̃ & infarine satistͥb
tres dñici seminis fructus tricesimꝰ. s: i¬
iob. Tamdiuaut caritas in m̃te recondi¬
ta cresc̾e debet. donec intẽ totã in sui ꝑfe¬
ctione cõmutet: ut nicħ pret din diligat
recolat. quod hic inchoat.s in alia uita
nũ ẽ. extrib filiis noȩ reparatũ. Cui sapĩa
di fidẽ. diłone. sanã doctrinã comindat.
donec totũ ferm̃tetur .i. donec in fine mun¬
di om̃s fideles ad głam ꝑfecte resurrõnis¬

Expanded text:
mus in Christo. Abscondit ergo Ecclesia fermentum mus in Christo. Abscondit ergo Ecclesia fermentum dilectionis in farinae sata tria; quia praecipit ut diligamus Deum toto corde, tota anima, tota virtute. Possunt etiam in farinae satis tribus tres Domioe, Daniel, Job. Tam diu autem charitas in mente recondita crescere debet, donec mentem totam in sui perfectionem commutet, ut nil praeter Deum diligat, recolat. Quod hic inchoat, sed in alia vita num est, ex tribus filiis Noae reparatum. Cui sapientia Dei fidem, dilectionem, sanam doctrinam commendat, donec totum fermentetur, id est, donec in fine mundi omnes fideles ad gloriam perfectae resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
idodr sacra scͥptura. qr reficit legentes.
illatria inunũ directa ñ discrepent int̃
se. Sp̃s ẽ mens ⁊ r̃o anime. Farmasimilis ẽ.
ppło. quia sicut ipsa ex diu̾sis granis con¬
ficit᷑. sic ppłs ex diũsis etatibꝰ. Uł tresanimȩ
uirtutes quasitria sata farine in unum
saporẽ redigunt᷑ cũ ꝑ noticiam scͥpture
possidemꝰ in ratione prudentiã. in ira odi¬
um contra uicia. in desicłio cupiditatem
uirtutũ. Alit. Eccła fidẽ hominis farinȩ
satis trib miscet .i. credulitati patris. ifi
n nos ad triplicem dm. s ad uniꝰ ditatis
noticiã ꝑducit. Farinadr diuinitas. qͥa
saciat fideles animas. Tria uͦsata st̃ tres
ꝑsone. quia insurabilit ẽ loqndũde eis
ut ait apłs. Non plussaꝑe qua oportet.
sigt dilectionẽ. quȩ feru̾e facit intẽ.
Nos uͦ qͦtqͦt timoris⁊ spei ex̾cicio quasi
mola supiore ⁊ inferiore cont̾imur ꝑ
farmã sig̾camur. ut unꝰ panis multi si¬

Expanded text:
ideo dicitur sacra Scripturam, quia reficit legentes. illa tria in unum directa, non discrepent inter se. Spiritus est mens et ratio animae; farina similis est populo, quia sicut ipsa ex diversis granis conficitur, sic populus ex diversis aetatibus. Vel tres animae virtutes, quasi tria sata farinae in unum saporem rediguntur, cum per notitiam Scripturae possidemus in ratione prudentiam, in ira odium contra vitia, in desiderio cupiditatem virtutum. Aliter: Ecclesia fidem nominis farinae satis tribus miscet, id est credulitati Patris et Fi fermentatum, non nos ad triplicem Deum, sed ad unius Deitatis notitiam perducit. Farina dicitur divinitas, quia satiat fideles animas. Tria vero sata, sunt tres personae quia mensurabiliter est loquendum de eis, ut ait Apostolus: Non plus sapere quam oportet significat dilectionem, quae fervere facit mentem. Nos vero quotquot timoris et spei exercitio quasi mola superiore et inferiore conterimur, per farinam significamur, ut unus panis multi si
Abbreviated transcription (Latin):
sine paraboł ñ loquebat᷑ eis: ut impłet᷑
paraboł loq̃batur turbis. quȩ ꝑsimili¬
tudinẽ trenã facile pot̾ant ꝑcipe cęle¬
stia. Sine paraboł n loqbat eis. quia nul¬
lus facile eius sermo inuenitur: in quo
ñ aliquid parabolarũ sit int̾mixtum.
am in paraboł os meũ. Quare attentius
considerandũ ẽ. parabolice eũ ẽẽ loquu
tum. Cructuabo abscondita de thesau¬
rosecreti mei p̃dicãdo mistia. m cxxxi
t accedentes discipłi dixer̃t ei. Qua¬
re inparaboł loqueris eis: Q respon

Expanded text:
ut impleretparabolis loquebatur turbis, quod per similitudinem terrenam facile poterant percipere coelestia. Sine parabolis non loquebatur eis; quia nullus facile ejus sermo invenitur, in quo non aliquid parabolarum sit intermistum. am in parabolis os meum. Quare attentius considerandum est, parabolice eum locutum esse, eructabo abscondita, de thesauro secreti mei praedicando mysteria. M. 131II t accedentes discipuli, dixerunt ei: Quare in parabolis loquer
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ pennis adsuꝑna tendunt ⁊
ibi requiescunt. Un illud. Quisda¬
bit mͥ pennassicut columbe: i uolabo
Nrequiesca : Pot̃ &ẽ in granosinapis
dnice incarnatioĩs humilitas intelli¬
gi. Quod acceptũ homo misit mortũ
suu. quia corpus crucifixi saluatoris
quia reputabat᷑ minimus cet̾orũ ho¬
minũ qui ꝑholus accipiunt᷑ iuxta
ilud. om̃iscaro fenũ. creuit ⁊ factus
ẽ marborem. quia resurrex it ⁊ ascen¬
dit incelũ. Ramos ex pandit in qui¬
bus uolucres requiescerent. quia p̃¬
dicatores disꝑsit inmundũ in quoꝵ
dictis ⁊ consolationibꝰ fideles audito¬
res ab huiꝰ uite fatigatione respira¬

Expanded text:
irtutum pennis ad superna tendunt, et ibi requiescunt. Unde illud: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Potest etiam in grano sinapis, Dominicae incarnationis humilitas intelligi. Quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris qui reputabatur minimus caeterorum hominum, qui per olus accipiuntur, juxta illud, omnis caro fenum , crevit et factus est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Ramos expandit in quibus volucres requiescerent; quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis et consolationibus fideles auditores ab hujus vitae fatigatione respira
Abbreviated transcription (Latin):
ta gr̃am sue uirtutis effundit. ⁊ odore
suo circumstantes adimplet. dii gła re¬
surronis ⁊ ascensionis ce post mortem
ꝑdicat᷑ toto orbetrarũ. Homo ẽ xp̃s.¬
ortus excła disciplinis excolenda ut
uirtutum gramina creseant. Qui
bene drgranũ quod seuerit accepis¬
se quia dona quȩ cũ patre nob̾tribu¬
it excliuinitate. nob̾cũ accepit ex hu¬
manitate. Un illud. Accepisti dona in
hominib. Hirtusfidĩ ꝑorbẽ crescit: ⁊ in
inte cuiꝰq credentis: quia nemo repen¬
tefit sũmus. Ascensiones inqͥt psalmi¬

Expanded text:
ta, gratiam suae virtutis effundit, et odore suo circumstantes adimplet, dum gloria resurrectionis et ascensionis etiam post mortem praedicatur toto orbe terrarum. Homo eortus, Ecclesia disciplinis excolenda, ut virtutum gramina crescant. Qui bene dicitur granum quod severit, accepisse; quia dona quae cum Patre nobis tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate. Unde illud: Accepisti dona in hominibus . Virtus fidei per orbem crescit, et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit summus Ascensiones, inquit Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
Seminator e. saluator qui seminat mani¬
miscredentiũ: uł ipse homo seminans
incorde suo. Predic̃o euangłii minimaẽ
omiũ disciplinarũ. quiã pͥmo uix credi¬
tur p̃dicanti xp̃m crucifixii. Philoso¬
phicis aut disciplinis quãrus pͥmo cre¬
dat᷑ tñ adultimii ncħ uitale in eis ẽẽ cog¬
noscitur.⁊ sicut holera herbarĩ cito de¬
cidunt. S p̃dico euangłii parua uisa
in pͥncipio. tandẽ crescit ñsicut herbe
que cito arescunt ⁊ corruunt: s sicut
arbor que longa annositate ⁊opima
fertilitate gaudet. Uolucres st̃ anime
credentiũ.rami diu̾sitates dognatũ.
ut ꝑuarietate morboꝵ uarla sit medici¬

Expanded text:
Seminator est Salvator qui seminat in animis credentium; vel ipse homo seminans in corde suo. Praedicatio Evangelii, minima est omnium disciplinarum; quia primo vix creditur praedicanti Christum crucifixum. Philosophicis autem disciplinis quamvis primo credatur, tamen ad ultimum nihil utile in eis esse cognoscitur, et sicut olera herbarum cito decidunt . Sed praedicatio Evangelii parva visa in principio, tandem crescit, non sicut herbae quae cito arescunt et corruunt, sed sicut arbor, quae longa annositate et optima fertilitate gaudet. Volucres, sunt animae credentium; rami, diversitates dogmatum, ut pro varietate morborum varia sit medici
Abbreviated transcription (Latin):
liam parabolã ꝓposuit eis dicens.
Cui simile ẽ regnũdi. ⁊ cui simile
estimabo illud: Aut cui parabole com¬
parabimꝰ illud: Simile ẽ grano sinapiᷤ
qđd accipiens homo seminauit in ortũ
suũ. quod minimũ quide e om̃ib ho

Expanded text:
liam parabolam proposuit eis, dicens: Cui simile est regnum Dei; et cui simile esse aestimabo illud? Aut cui parabolae comparabimus illud? Simile est grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in hortum suum, qu