comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne deuotioĩs hec mulier fuisse osten¬
dit᷑ que fidem dñice incarnationis
qmͣ corde concepit. int̾ turbas malig¬
nantium rep̾hendentium ⁊ calũni¬
antium: ore credulo confessa est di¬
cens. Seatꝰ uent̾ qui te portauit: ⁊
ub̾a que suxisti. In quib u̾bis ñ solũ
p̾sentes calũpniatores qͥ dicebant
eũ inbeel ebub eicẽ demoĩa cõfun¬
clit: s etiã futurũ heticoꝵ errorẽ de¬
struit. qͥ dicturi erant dñm ñ uerã
carnẽ exmaria uͥgine assumpsisse.
matris suscepit. maxime cũ scd̾m fisi¬
cos inuentre p̃gnantis. liqͦr sangni¬
nis ⁊ lactis ex uno fonte manet. San¬
gũis unde format᷑ hõ. lactis unde pas
suxit et mitͥtus est. imirũ uerã carnem
ñ simulatam assumpsit. sic̃ paulus apłs
ait. Qui factꝰ est ei exsemine dauid: sccł̃m
carnem. De qͦ matheus minitio euangłii¬
sui ait. Liber gen̾ationis iħu xp̃i filii dainid
fiui abraham. Sꝑitalit̾ aũ mulier ista.
scãm significat eccłiam que int̾ turb̃as in

Expanded text:
nae devotionis haec mulier ostenditur, quae fidem Dominicae incarnationis, quam corde concepit, inter turbas malignantium, reprehendentium, et calumniantium, ore credulo confessa est, dicens: « Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. » In quibus verbis non solum praesentes calumniatores, qui dicebant eum in Beelzebub ejicere daemonia, confundit, sed etiam futurum eorum errorem destruit, qui dicturi erant Dominum non veram carnem ex Maria virgine assumpsisse. lem carnem matris suscepit, maxime cum secundum physicos in ventre praegnantis, liquor sanguinis et lactis ex uno fonte manat: sanguinis, unde formatur homo: lactis, unde pascsuxit, et nutritus est, nimirum veram carnem, non simulatam, assumpsit, sicut Paulus apostolus ait: « Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . » De quo Matthaeus in initio sui Evangelii ait: « Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. » Spiritualiter autem mulier ista sanctam significat Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
sathaña: sic̾ fulgur cadentẽ de celo. Noc
uen̾at dñs ut unũ hoĩem solũmodo
a diabolo lib̾aret. s etiam ut ab uniu̾¬
so gen̾e humano eius potestatẽ expelle¬
auferet. inqͥb confidebat. Arma dia-¬
boli uitia et pcc̃a sunt: qualia apłs di¬
cit. Manifesta aũ sunt oꝑa carnis. Qͤ
sunt fornicationes. inmundicie. luxcͦie
scoloꝵ seruit᷑. Heneficia. inmicicie. cõ¬

Expanded text:
anam sicut fulgur de coelo cadentem . » Non venerat Dominus ut unum hominem solummodo a daemonio liberaret, sed etiam ut ab universo genere humano ejus potestatem expelleauferet, in quibus confidebat. » Arma diaboli, vitia et peccata sunt, qualia Apostolus dicit: « Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus veneficia
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum uen̾it inuenit eam uacan¬
tem. scopis mundatam et ornatã.
Uacantẽ id est abono oꝑe torpentem
scopis mundatam. so est ꝑ baptismũ
a p̾t̾itis pcc̃is ablutam. Ornatam:
siue xͥanitatis habitu. siue simula¬
tis iuitutib. Et tunc uacdit ⁊ assu¬
mit septẽ alios sp̾c neqͥores se. et in¬
gressi habitant ibi. Solet cõting̾e
ut quẽ ante baptismũ ꝑ solũ origi¬
nale pccm̃ tenebat. postea ꝑ multa
uitia possideat. Et sunt nouissima
hõis illius peiora pͥonb. Quia sicut
de talib petrꝰ apłs ait. melius eis fu¬
erat ñ agnoscere iuam u̾itatis: qͣm
post agnitionẽ ietͦ conu̾t De talib¬

Expanded text:
Et cum venerit, invenit eam vacantem, scopis mundatam et ornatam. » Vacantem, id est a bono opere torpentem. « Scopis mundatam, » id est per baptismum a praeteritis peccatis ablutam. Ornatam, sub Christianitatis habitu simulatis virtutibus. « Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. » Solet contingere, ut quem ante baptismum per solum originale peccatum tenebat, postea per multa vitia possideat. « Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. » Quia sicut de talibus Petrus apostolus ait: « Melius eis fuerat non agnoscere viam veritatis, quam post agnitionem retro converti . » De talib
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt᷑ pii ab impiis. Iusti abint̾tis.
Comp̾ssis uͦ calupniatoꝵ insidiis qͥ
dicebant eum inbeelzebub eice demo
expulsione lib̾e loquit᷑ subiungẽs.
Cum fortis armatus custodit atͥum su¬
um iupace sunt omĩa que possidet.
fortẽarmatũ diabolũ dic̃. cunus atͥ¬
dum fortis custodiret in pace erãt¬
ei omĩa que possidebat. qr nuillus
tam iustus fuit ante aduentũ dñi
qui ita ꝑfecte ei resistere poss ut ge¬
nus humanũ ab eĩ potestate tolleret.
Ao hoc opꝰ expectabatur illius aduẽ-¬
tus qui sine pcc̃o uent᷑s erat in mũ¬
dum: de qͦ subdit᷑. Si aũ fortior illo
suꝑueniens: unicerit eum. fortior illo
dicens. Dñs fortis et potens: dñs potẽs
inp̾lio. Inie aũ diabolũ solus uicit.
in qno uestigium pcc̃i antiquus ho

Expanded text:
pii ab impiis, justi ab iniquis. Compressis vero calumniatorum insidiis, qui dicebant Deum in Beelzebub ejicere daemonexpulsione libere loquitur, subjungens: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. » Fortem armatum, diabolum dicit, cujus atridum fortis custodiret, in pace erant omnia quae possidebat, quia nullus tam justus fuit ante adventum Domini, qui ita perfecte ei resistere posset, ut genus humanum ab ejus potestate tolleret. Ad hoc opus exspectabatur illius adventus, qui sine peccato venturus erat in mundum, de quo subditur: « Si autem fortior illo superveniens, vicerit eum. » Fortior illo dicens: « Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . » Ille autem diabolum solus vicit, in quo vestigium
Abbreviated transcription (Latin):
tando. Qui aridi sunt ꝑ abstinenciã.
et in aqͦsi id est afiuxii libidinis alie¬
ni. Intalib quoq querens reqͥem et
et ñ inuenit. qr castas et puras m̃tes
effugiens. tenebrosas et libidinosas
querit: de qͦ ad beatum iob dñs ait.
Sub umbra dormit insecreto cala¬
mi: in locis humentib. S cũ relo

Expanded text:
tando, qui aridi sunt per abstinentiam: et inaquosi, a fluxu libidinis alieni. In talibus quoque quaerens requiem, et non invenit: quia castas et puras mentes effugiens, tenebrosas et libidinosas quaerit. De quo ad beatum Job Dominus ait: « Sub umbra dormit, in secreto calami in locis humenti
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et ideo blasphemantes dixerũt.
Inbeelrebub pͥncipe demonioꝵ:. eicit
demonia. Et alii temptantes signũ
de celo querebant ab eo. Szuꝑflue qͥ
ea que occłis uident cred̾e nolunt: de
inuisibilib signa querunt. Qui eñ
cecum uidentẽ. mutũ loquentẽ adeo
curatum cred̾e nolebant: ad callida
argumenta se conu̾tert̃. querenteᷤᷤ
signũ de delo. sciłz ut inmorẽ samu¬
elis tontrua de celo choruscare fac̾et.
uel adsimilitucline helie ign̾e de
celo depoñet. Qd̃ si hoc fecisset. et bec
utiq calũpmarent᷑. et dic̾etit ñ ea
a deo cẽ fc̃ã s ex ocultis aeris cõmoti¬
onib acciclisse. affirmantes ⁊ magos
pharaonis inegipto multa signa de
celo fecisse. Non enim impossibile erat
deo signũ de celo ostend̾e. s illi indignie¬
rant signũ de celo uidere. qͥ t̾ram diligẽ¬
tes. regem celi temptare audebant. Ao
qͦs magis illa sentencia dirigit᷑. in qua

Expanded text:
tur, et ideo blasphemantes dixerunt: « tur, et ideo blasphemantes dixerunt: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. » « Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. » Superflue, qui ea quae oculis vident, credere nolunt, de invisibilibus signa quaerunt. Qui enim caecum videntem, mutum loquentem a Deo curatum credere nolebant, ad callida argumenta se converterunt, quaerentes signum de coelo, scilicet ut in morem Samuelis tonitrua de coelo coruscare faceret, vel ad similitudinem Eliae ignem de coelo deponeret. Quod si hoc fecisset, et haec utique calumniarentur, et dicerent non ea a Deo esse facta, sed ex occultis aeris commotionibus accidisse, affirmantes et magos Pharaoni in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Non enim impossibile erat Deo signum de coelo ostendere, sed illi indigni erant signum de coelo videre, qui, terram diligentes, regem coeli tentare audebant. Ad quos magis illa sententia dirigitur, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
niunt dic̃ dñs et ñ dicet᷑ ampliꝰ thofech
nͨ ualł filii ennon: s uallis int̾fectioĩs
Et sepelient inthofech: eo qd̃ ñ sit locus
ad sepeliendum p̾multitudine cada¬
uerum. Et erit morticinũ ppłi huius
in escam uolucͥb celi et bestiis t̾re ⁊ ñ
erit qui abigat id est defendat. ꝓpt̾̃
effusionẽ aũ sanguinis qͥ ibi frequẽ¬
ter effundebat᷑. multe m̃usce in eodẽ
loco congregant᷑. Unde congruum
nom̃ ei impositũ est becl⁊ ebub so est
princeps muscaꝵ: siue uir habens mꝰ¬
cas. ⁊ ebub enĩ: musca dicit᷑. Nonnul
dum putauerunt. legentes beelzebul
⁊ asserentes auctorem hm̃ sdol primũ
m isrl ⁊ ebul seruũ ab imelech fuisse
qͥ occidit septuaginta fr̃es suos suꝑ u
num lapidẽ. S ip̃a int̃p̾tatio noĩs
quia ut supͣdiximꝰ beel ebub pͥnceps
muscaꝵ dicit᷑. Ergo qr scͥbe et pharisei
miracłm a dño factum negare ñ ua¬
lebant: in huiꝰ demonis potestate fac¬
tum dicentes. obfuscare il lud conabã¬

Expanded text:
 dicetur amplius Topheth, nec vallis filii Ennon, sed vallis interfectionis, et sepelient in Topheth, eo quod non sit locus ad sepeliendum prae multitudine cadaverum. Et erit morticinium populi hujus in escam volucribus coeli, et bestiis terrae, et non erit qui abigat , » id est defendat. Propter effusionem autem sanguinis, qui ibi frequenter effundebatur, multae muscae in eodem loco congregabantur. Unde congruum nomen ei impositum est Beelzebub, id est princeps muscarum, sive vir habens muscas. Zebub enim musca dicitur. Nonnulli dum esse putaverunt legentes Beelzebul, et asserentes auctorem hujus idoli primum in Israel Zebul servum Achimelech fuisse, qui occidit septuaginta fratres suos super unum lapidem. Sed ipsa interpretatio nominis qumuscarum dicitur: Ergo quia scribae et Pharisaei miraculum a Domino factum negare non valebant, in hujus daemonis potestate factum dicentes, offuscare illud conaban
Abbreviated transcription (Latin):
theiis nãq dicit. inuenit eam uacantẽ.
scopis mundatam et ornatam. Nacabat
nob̃ domꝰ ur̃a deserta. S copis mun¬
datam: circuncisione et cerimoniis
camalib ornatam scͥbaꝵ et pharise¬
oꝵ suꝑstitionib. Et tunc nadit et
assumit septẽ alios sp̃c secũ neqͥores
se: et ingressi habitant ibi. Domũ
qmͣ uacantẽ inuenit. ñ solũ ip̃e qrm
reliq̾rat inuadit. s etiam alios sep¬
tem sp̃c neqͥores secum assumit. i dẽ
septẽ intia principalia. id ẽ suꝑbiã.
gulam. fornicationẽ. auariciam. irã.
tristiciam. uanam głam. Sicut enĩ
septenarius nimerꝰ cum inbono po
ꝓ malo omĩa uitia que nututibus
sunt contͣria. Et sunt nouissima
hominis illius peiora pͥorib Mul̃to
enim peiores nunc sunt iudei. qmͣ
anteqmͣ legem accepissent essent
relicti adeo. et sinelege et sac̾dotio
munclus sp̃c exierit de hoĩe. O mĩs
enim catholica eccłia credit. qͦd pt
undam baptismatis et gr̃ãm sp̃cscĩ¬

Expanded text:
tthaeus namque dicit: « Invenit eam vacantem, scopis mundatam, et ornatam . » Vacabat vobis domus vestra deserta . » « Scopis mundatam, » circumcisione et caeremoniis carnalibus. « Ornatam, » scribarum et Pharisaeorum superstitionibus. « Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. » Domum quam vacantem invenit, non solum ipse qui reliquerat invadit, sed etiam alios septem nequiores secum assumit, id est septem vitia principalia, quae sunt superbia, gula, fornicatio, avaritia, ira, tristitia, vana gloria. Sicut enim septenarius numerus cum in bono ponpro malo, omnia vitia quae virtutibus sunt contraria. « Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. » Multo enim nunc pejores sunt Judaei, quam antequam legem accepissent, relicti a Deo, et sine lege et sacerdotio mundus spiritus exierit ab homine. » Omnis enim catholica Ecclesia credit, quod per undam baptismatis et gratiam Spi
Abbreviated transcription (Latin):
comedit deditq uiro suo. qͥ come¬
dit ⁊ aꝑtist̾ ocłi amboꝵ. Loquelam
ꝑit̾ amisit: qr postoimͣ pcc̃o se sub¬
didit. a laude dei cessauit. Non est
enĩ ut ait scͥpt᷑a speciosa laux: more
ꝑcc̃oris. S dño inmundũ ueniente
demoniacus iste curatꝰ est. qi post qm̃
ds humanam nat᷑am sibi conunxit
minundoꝵ sp̃uum potestates ab hurma¬
nis cordib expulit: ip̃o dicente. Nñc
hora est: ut princeps huiꝰ mund eici¬
atur foras. Tunc enim uidendi dm̃ of¬
ficium recepie. quando ꝑ fidem illum
intueri cepit. acuiꝰ uisione se peccando
elongau̾at: impleta ꝓphetia que ait.
Dopłs qui sedebat intenebris. uidit
lucem magnam habitantib inregi¬
one umbre mortis lux orta est eis. un
Loquelam ꝑit̾ recepit. qnͣdo genus
humanũ ora prius tacencia ad cõfes¬
sionẽ dĩ aꝑuit: dicens cum psalmista.

Expanded text:
dit, deditque viro suo. Qui comedit, et aperti sunt oculi amborum . » Loquelam pariter amisit, quia postquam peccato se subdidit, a laude Dei cessavit. « Non enim est, ut ait Scriptura, speciosa laus in ore peccatoris . » Sed Domino in mundum veniente, daemoniacus iste curatus est: quia postquam Deus humanam naturam sibi conjunxit, immundorum spirituum potestates ab humanis cordibus expulit, ipso dicente: « Nunc hora est, ut princeps hujus mundi ejiciatur foras . » Tunc enim videndi Deum officium recepit, quando per fidem illum intueri coepit, a cujus visione peccando se elongaverat, impleta prophetia, quae ait: « Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis . » Loquelam pariter recepit, quando genus humanum ora prius tacentia ad confessionem Dei aperuit, dicens cum Psal
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista. Duige me inu̾itate tua et do¬
ce me: quia tues d̾s saluator m̃s et te
sustinui totadie Si enim pat̾familias
dormit et tanĩ nr̃is p̾cib excitatus res¬
pondent. nolite mͥ molesti eẽ iam ostrũ
meum clausum est et puerz mei mec̃
sunt incubili. ñ possum surgere ⁊ dare
uob̃: si tam̃ in stantissime nos nidenit

Expanded text:
Psalmista: « Dirige me in veritate tua et doPsalmista: « Dirige me in veritate tua et doce me, quia tu es Deus Salvator meus, et te sustinui tota die . » Sicut enim paterfamilias dormit, et tamen si nostris precibus excitatus responderit, nolite mihi molesti esse, jam ostium meum clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili, non possum surgere et dare vobis : si tamen instantissime nos vid
Abbreviated transcription (Latin):
a dño se impetͣre posse ñ dubitauit. Cõ¬
stanciam: qr cum eẽt repucliata. tam¬
dru in p̾ce ꝑseuerauit. quo ad usq qd̃
petebat acciꝑet. Humilitatẽ qͥa cũ cdño
canib eẽt comꝑata ip̃a de se humiluis
senciens catuli se coequauit Immitte¬
mur gͦ et nos hanc mulierẽ que pͥma
de gentib credendo mat̾ nr̃a infide effec¬
ta est. qui ex gentilitate uenimꝰ. Habe¬
amus fidem. ut unũ et tͥnim cdm̃ creden¬
tes. quicqͥd iuste ab eo petimꝰ. nos impe¬
trare posse credamꝰ. iuxta ꝓmissionem
illius dicentis. Am̃ dico nob̃. qͥcqͥd oran¬
tes petius fiet uobis. Et iterum. Si habe
retis fidem sic̃ granũ sinapis: diceretis
huic monti transi hinc et transiret.
Iustus enĩ ut ait scͥptura: ex fide uiuit.
Et sine fide: impossibile est plac̃e deo. Ha¬
beamus constanciam: ut si dinina dis¬
pensatio p̾ces nr̃as tardus exaudierit
tam diu p̾ces p̾cib iungamꝰ. quousq
hoc qd̃ petimꝰ impetremꝰ. dicentes ei cum

Expanded text:
posse non dubitavit; constantiam, quia cum esset repudiata, tandiu in prece perseveravit, quousque quod petebat acciperet; humilitatem, quia cum Domino canibus esset comparata, ipsa de se humilius sentiens, catellis se coaequavit. Imitemur ergo et nos hanc mulierem, quae prima de gentibus credendo mater nostra in fide effecta est, qui ex gentilitate venimus. Habeamus fidem, ut unum Deum credentes, quidquid juste ab eo petimus, nos impetrare posse credamus, juxta promissionem illius dicentis: « Amen dico vobis, quidquid orantesritis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic monti: Transi hinc, et transiret . » -- « Justus enim ut ait Scriptura ex fide vivit, et sine fide impossibile est placere Deo . » Habeamus constantiam, ut si divina dispensatio preces nostras tardius exaudierit, tandiu preces precibus jungamus, quousque hoc quod petimus impetremus, dicentes ei cum
Abbreviated transcription (Latin):
Carnis desidena mortificet. uolunta¬
tes ꝓpͥas frangat: Ieumiis. ingilus e¬
lemosinis et orationib infistat. et
tam diu in p̃ce ꝑseueret. quo ad uscs
a dño cum muliere cananca andire m̃e¬
atur. Magna est fides tua. fiat tibi sicut
uis. S illud ñ est p̾t̾mittendũ qd̃ mu¬
lier hec ꝓfilia rogans qͥnto decimo m¬
racło intro ducit᷑. Numerꝰ enim iste sa¬
cram̃tis eccłie arnidet. ꝓpt̾ mist̾ium eb¬
domadis ⁊ ogdoadis. Constat uͦ ex sep¬
tem et octo. Nam qͥnto decimo die
post egressionẽ de egipto. popłs isrłi¬
ticus pascha iussus est celebrare. Qui¬
decim cantica graduũ inpsalt̾io legi¬
mus. quest̾ ab ad dñm cum tͥbularer.
cim dieb paulus cum petꝰ se mansisse
testat᷑ conferens euangłium. qd̃ predi¬
caturꝰ erat gentib.: ne forte inuacuũ
curret. aut currisset. Septẽ gͦ ad sep
resurrectionẽ cred̾e. sꝑare. et amare. rec¬
te quinto decimo loco ꝓfilia rogatura

Expanded text:
untates proprias frangat, jejuniis, vigiliis, eleemosynis et orationibus insistat, et tandiu in prece perseveret, quoadusque a Domino cum muliere Chananaea audire mereatur: « Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. » Sed illud non est praetermittendum, quod mulier haec pro filia rogans, quinto decimo miraculo introducitur. Numerus enim iste sacramentis Ecclesiae arridet, propter mysterium hebdomadis et ogdoadis: constat vero ex septem et octo. Nam quarto decimo die post egressionem de Aegypto, populus Israeliticus Pascha jussus est celebrare. Quindecim cantica graduum in psalterio legimus, quae sunt ab « Ad Dominum cum tribularer ,cim diebus Paulus cum Petro se mansisse testatur, conferens Evangelium quod praedicaturus erat gentibus, ne forte in vacuum curreret aut cucurrisset. Septem ergo ad doresurrectionem credere, sperare et amare, recte quinto decimo loco pro filia rogatura
Abbreviated transcription (Latin):
ne temptatores suos dñs a regno diaboli
monet reced̾e: qd̃ diusum inse cognoscũt.
diu stare ñ posse. Ac si dic̾e̾t. Si omne reg¬
nũ inseip̃m diuisum stare ñ potest: quod
negare ullo modo potestis: uelocissime
aregno diabol recedite. qd̃ cito casurũ
ñ dubitatis. Regnum enim diabol milt
sit unitum in mala uoluntate: tamen
cdiuisum est moꝑatione. Amus qͥdẽ adul¬
terium. alius homicidium. alius furtũ.

Expanded text:
ne tentatores suos Dominus a regno diaboli ne tentatores suos Dominus a regno diaboli monet recedere, quod divisum in se cognoscunt diu stare non posse. Ac si diceret: Si omne regnum in se divisum stare non potest, quod negare nullo modo potestis, velocissime a regno diaboli recedite, quod cito casurum non dubitetis. Regnum enim diaboli in isit unitum in mala voluntate, tamen divisum est in operatione. Alius quidem adulterium, alius homicidium, alius fur
Abbreviated transcription (Latin):
na eos ñ uelle cred̾e cognouit. ꝓtinus¬
ad cogitationes eoꝵ respondit. ut sal¬
tem sic meo diuinitatẽ cred̾e cog̾entur.
qui cordis uidebat archana. Ac si dicẽt.
Eadem magestatie ^ cͧogitationes uras in¬
tueor possum et signa de celo oftend̾e.
Solius enim cłi est cogitationes corcłis
intueri dicente scͥpt᷑a. Tu da: solus no¬
sti corda filioꝵ hominũ. Et iterũ. Hõ
uidet infacie: cds aũ incorde. Om̃e reg¬
num in seip̃m diuisum desolabit᷑: et
domus supͣ domũ cadet. Iuxta litt̾am
ita est. Si enim regnũ in seip̃m diui¬
sum fuerit. ut alusd rex. aliud princi¬
pes. aliud duces. aliud milites senciant
desolationẽ patit᷑ Similit̾ ⁊ domꝰ si di¬
uisa fuerit. ut aliud uir. aliud uxor. aliud
filii. aliud parentes. aliud serui. et aliul
dñi sapiant. utq et ipł erumpnas paciet᷑.
Dicit᷑ enim domus supͣ domũ cadere: qñdo
ammus patͥs cõmouet᷑ contͣ filiũ. et filii
contra patrẽ. sic de reliqͥs. In qua similitudi¬

Expanded text:
na eos non velle credere cognovit, protinus cogitationibus eorum respondit, ut saltem sic in eo Divinitatem credere cogerentur, qui cordis videbat arcana. Ac si diceret: Eadem majestate qua cogitationes cordis intueor, possum et signa de coelo ostendere. Solius enim Domini est cogitationes cordis intueri, dicente Scriptura: « Tu, Deus, solus nosti corda filiorum hominum . » Et iterum: « Homo videt in facie, Deus autem in corde. » « Omne regnum in seipsum divisum, desolabitur: et domus supra domum cadet. » Juxta litteram ita est; si enim regnum in seipsum divisum fuerit, ut aliud rex, aliud principes, aliud duces, aliud milites sentiant, desolationem patitur. Similiter domus si diisa fuerit, ut aliud vir, aliud uxor, aliud filii, aliud parentes, aliud servi, et aliud domini sapiant, utique et ipsa ruinas patietur. Dicitur enim domus supra domum cadere, quando anima patris commovetur contra filium, et filii contra patrem, sic de reliquis: in qua similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nuista. Uerbo dñi celi firmati ft̃: et sp̃u
oris eius om̃is uirtus eoꝵ. Hoc digito
tabule testam̃ti scͥpte sunt. de hocetiã
digito magi mnegipto suꝑati dixert̃.
digitus di est iste. Cuĩ pulcherrimã
oꝑationẽ ꝓpħa ad mirabat᷑ cũ dicebat.
Qm̃ uidebo celos tuos oꝑa digitoꝵ tu

Expanded text:
 Verbo Domini coeli firmali sunt, et spiritu oris ejus, omnis virtus eorum . » Hoc digito tabulae Testamenti scriptae sunt. De hoc etiam digito magi in Aegypto superati dixerunt: Digitus Dei est iste. Cujus pulcherrimam operationem propheta admirabatur, cum dicebat Quoniam videbo coelos tuos, opera digitoru
Abbreviated transcription (Latin):
stabit regnũ ipsius. quia dicitis in beel¬
⁊ ebub eice̾ me demonia: In qͥb u̾bis
dñs suos temptatores prudentissimo sil¬
logismo inde concludie: neaptam res¬
ponsionẽ inuenire possent. Qd̃ ñ solũ
hic: s etiam inpłimis locis frequẽter fecis¬
se legit᷑. sic̾ fecit quando uenert̃ ad emi
dicentes. Dic nob̃ in qua potestate hec
facis. Et̃ ait ilł. Dicite mͥ ⁊ uos unũ u̾bũ.
et ego dicam uot in qua potestate hec
facio. Qd̾ si ñ fec̾itis. nec ego dicam nob̾.¬

Expanded text:
stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub me ejicere daemonia? » In quibus verbis Dominus suos tentatores prudentissimo syllogismo hinc inde concludit, ne aptam responsionem invenire possent. Quod non solum hic, sed etiam in pluribus locis frequenter fecisse legitur, sicut fecit, quando venerunt ad eum dicentes: Dic nobis, in qua potestate haec facis? Et ait illis: « Dicite mihi et vos unum verbum, et ego dicam vobis in qua potestate haec facio . » Quod si non feceritis
Abbreviated transcription (Latin):
munclus sp̃c exierit ab hoĩe ambulat ꝑ
loca arida et inaqͦsa. Qd̃ hec similitudo
cum post finitam ꝑabolam dñm dixis¬
se cõmemorat. Sic̃ erit et generationi
huic pessime. Nulli dubiũ est quãdo
uidi dñm coluerunt. et legis precepta
obseruauert: in mundũ sp̃m ab eis

Expanded text:
mundus spiritus exierit ab homine, ambulat per mundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida et inaquosa. » Quod haec similitudo cum post finitam parabolam Dominum dixisse commemorat: « Sic erit et generationi huic pessimae . » Nulli dubium est quando Judaei Dominum coluerunt, et legis praecepta obser
Abbreviated transcription (Latin):
mam. andrec achaiam. iacobo iudeã.
Iohanni asiam. philippo ethiopiam.
Barcholomeo indiã: sic et: de reliqͥs sen¬
est. et qui ñ colligit mec̃ disꝑgit. Qmͣ¬
qm̃ hec sentencia de uideis et hereticis
possit intelligi. tam̃ specialit̾ ad diabo¬
lum ꝑtinet qui ab initio fuit fur: et
mendax: et inu̾itate ñ sterit. Et ideo
qr a deo discessit contͣ illum fuit. ideᷤ
contͣrius eiꝰ uoluntati: teste apło. Qͤ
enĩ est conuentio xp̃i aut belial:
aut que pars fideli cum infideli: aut
que societas xp̃i ad tenebras: Nulla.
Contria emĩ intra se sunt. ⁊ diu̾sa que
dñs uibet: ⁊ diabolus suggent. Dñs
p̾cepit humilitatẽ: diabolus suggerit
suꝑbiam. Dñs castitatẽ: diabolus lu¬
xuiam. Dñs concordiam: diabolus dis¬
cordiam. Et sdeo qr cũ illo ñ colligit dis¬
ꝑgit: sic̾ de eo alibi subfig̾̃a lupi dicit᷑.
Et lupꝰ rapax: et disꝑgit oues. Cum in¬

Expanded text:
mam, Andreae Achaiam, Jacobo Judaeam, mam, Andreae Achaiam, Jacobo Judaeam, Joanni Asiam, Philippo Aethiopiam, Bartholomaeo Indiam, sic et de reliquis senest. Et qui non colligit mecum, dispergit. » Quanquam haec sententia de Judaeis et haereticis possit intelligi, tamen specialiter ad diabolum pertinet, qui ab initio fur fuit et mendax, et in veritate non stetit. Et ideo quia a Deo discessit, contra illum fuit, id est contrarius ejus voluntati, teste Apostolo: « Quae enim est conventio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infideli? aut quae societas luci ad tenebras? » Nulla. Contraria enim intra se sunt et diversa quae Dominus jubet, et diabolus suggerit: Dominus praecipit humilitatem, diabolus suggerit superbiam: Dominus castitatem, diabolus luxuriam: Dominus concordiam, diabolus discordiam. Et ideo quia cum illo non colligit, dispergit, sicut de eo alibi sub figura lupi dicitur: « Et lupus rapit, et dispergit oves . » « Cum im
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtutes cõmutauit: ut ꝓsuꝑbia
humilitatẽ ꝓ luxia castitatẽ ꝓ ana¬
ricia largitatẽ dilig̾ent. uel alit̾. Ar¬
ma diaboli erant reges et pͥncipes:. in
quib uelut marmnis confidebat. qm̃
quã diu p̾latos insua potestate tene¬
bat. ñ facile subiectos ꝑdere timebat.
Que arma dñs ei ab stulit. qũãdo ñ solũ
subiectos. s etiã imꝑatores et reges atq
principes ad suã fidẽ comitit. Qmͣ ꝑfec¬
te quoq dñs de antiqͦ hoste tumpha¬
uerit. manifestat᷑ cum subiungitur.
Et spolia eius diftͥbuet. uictoris est aũ
spolia cdistͥbuere. S polia uͦ idem hoĩes e¬
rant. qͦs diabolus uelut molentissimꝰ
predo deꝑadiso rapuerat. Que dñs clis¬
tribuit. qnͣdo ꝓpt̾ lucrandos hoĩes: dis¬
cipłos suos inumiu̾sas partes mundi
misit. Sic̾ enim rex post tͥumphũ uic¬
torie letis militib spolia diuidit. sic
dñs discipłis suis partes mundi ad p̃¬
dicandum distͥbuit. Pet ⁊ paulo. ro¬

Expanded text:
mutavit, ut pro superbia humilitatem, pro luxuria castitatem, pro avaritia largitatem diligerent. Vel aliter: Arma diaboli erant reges et principes, in quibus velut in armis confidebat, quoniam quandiu praelatos in sua potestate tenebat, non facile subjectos perdere timebat. Quae arma Dominus ei abstulit, quando non solum subjectos, sed etiam imperatores et reges atque principes ad suam fidem convertit. Quam perfecte quoque Dominus de antiquo hoste triumphaverat, manifestatur cum subjungitur: « Et spolia ejus distribuet. » Victoris est autem spolia distribuere. Spolia vero iidem homines erant, quos diabolus velut violentissimus praedo de paradiso rapuerat. Quae Dominus distribuit quando propter lucrandos homines discipulos suos in universas partes mundi misit. Sicut enim rex post triumphum victoriae laetus militibus suis spolia dividit, sic Dominus discipulis suis partes mundi ad praedicandum distribuit. Petro et Paulo Ro
Abbreviated transcription (Latin):
tus amultis adoraret᷑. In quo p̾uaricati
sunt filii isrł egressi ex egipto ad sugge¬
stionẽ balaam: quando sic̾ ate psalmista.
mitiati sunt behelphegor. et comederunt
sacͥfatium mortuoꝵ. Temporib aũ ru¬
dicum dictus est baalbrit: idest d̾s pae
pacti eo qd̃ filii isrł cum eo pactũ mnieñt.
relicto dõ patrũ suoꝵ. Consuetudo enĩ
erat illuis: maxime in montib qũa
inconuallib responsa dare. Unde et
ds̃ mortuum dictus est: sic̾ syr ab isrł
suꝑati existimantes illum ab eis coli dixe¬
runt. Dii montiũ sunt dii eoꝵ: et ideo ñ
possumꝰ suꝑare eos. Huĩ simulacͥ effigiẽ
colentes: ꝓpeierłm statuert̃. in ualle po¬
phech in loco amenissimo. ubi ñ solũ
sic̾ manasses crudelissimus parricida
fecisse legit᷑. ꝓpt̾ hoc huic boco dñs sepis¬
sime ꝑ ꝓph̾as. maxime aũ ꝑ ieremiam
t̾nbilit᷑ cõminatꝰ est dicens. Posuert̃¬

Expanded text:
tum a multis adoraretur in quo praevaricati tum a multis adoraretur in quo praevaricati sunt filii Israel egressi ex Aegypto, ad suggestionem Balaam, quando, sicut ait Psalmista: « Initiati sunt Beelphegor, et comederunt sacrificia mortuorum . » Temporibus autem Judicum, dictus est Baalberith, id est deus pacti, eo quod filii Israel cum eo pactum inierint, relicto Deo patrum suorum. Consuetudo enim erat illius, maxime in montibus quam in convallibus responsum dare. Unde et Deus montium dictus est, sicut Syri ab Israel superati, existimantes illum ab eis coli, dixerunt : « Dii montium sunt dii eorum, et ideo non possumus superare eos. » Hujus simulacri effigiem colentes, prope Jerusalem statuerunt, in valle Topheth, in loco amoenissimo, ubi non solum sicut Manasses crudelissimus parricida fecisse legitur. Propter hunc locum Dominus saepissime per prophetas, maxime autem per Jeremiam terribiliter comminatus est
Abbreviated transcription (Latin):
monioꝵ. eicit demonia. ut qͥdam dicũt.
a noĩe bel factũ est baal. et inde cõposi¬
tum est beelrebub. Nam beelz ebub
i dolum erat baal qui dictus est ds acha¬
ron. No qd̃ or̾ias rex nuntios suos misit
ad consulendum utrũ de infirmitate sua
euad̾et an non Quib helias ꝓph̃a occur
tis ad consulendum beelr ebub dm̃ aca¬
ron. Idcirco dicite uiro qui misit uos.
Delectulo in qũe descẽlit ñ ascẽdit morte¬
s moriet᷑. Abantiquis eñ temporib huiꝰ
idoli p̾uaricatio inuenta est. Fuit enum
ut quidam referunt hõ noĩe bel pat̾ nini
regis: qui ciuitatẽ niniuẽ edificauit.
Quo bel mortuo filius eiꝰ statuam ip̃iꝰ
erexit et sibi subiectos adorare p̾cepit.
Asserens patrẽ suũ int̾ deos ẽẽ transla¬
tum. Ex quo temꝑe pessima consue¬
tudo excreuit. ut honorẽ deo debitum:
stulti hoĩes idolis tribuerent. Ot̾ ea dic¬
tus est behelphegor eo qd̾ inmonte phe¬
gor qui infinib erat maclian constitu¬

Expanded text:
moniorum ejicit daemonia. » Ut quidam dicunt, et nomine Beel factum est Baal, et inde compositum Beelzebub. Nam Beelzebub idolum erat Baal, qui dictus est deus Accaron, ad quod Ozias rex nuntios suos misit, ad consulendum utrum de infirmitate sua evaderet an non, quibus Elias propheta occurrtis ad consulendum Beelzebub deum Accaron? Idcirco dicite viro, qui misit vos: In lectulo in quem descendit, non ascendet, sed morte morietur. » Ab antiquis enim temporibus hujus idoli praevaricatio inventa est. Fuit enim, ut quidam referunt, homo nomine Beel, pater Nini regis, qui civitatem Niniven aedificavit. Quo Bel mortuo, filius ejus statuam ipsius erexit, et sibi subjectos adorare praecepit, asserens patrem suum inter deos esse translatum. Ex quo tempore pessima consuetudo excrevit, ut honorem Deo debitum stulti homines idolis tribuerent. Postea dictum est Beelphegor, eo quod in monte Phegor, qui in finibus erat Madian, constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dedit mͥ linguam eruditam. Nec
solum dm̃ laudare. s etiam ydola et
cultores eoꝵ cepit detestari: canens cũ
psalmista. Confundant᷑ om̃s qui ad¬
orant scultilia et qui gł̾ant᷑ insimu¬
ysaia. Dii qui ñ fecert̃ celũ et t̾ram:
ꝑeant de celo et de his que sub celo st̾.
Unde bene subdit᷑. Et cum eieciss demo¬
nium locutꝰ est inutꝰ et ad mirate sũt¬

Expanded text:
Deus dedit mihi linguam eruditam . » Nec solum Deum laudare, sed etiam idolorum cultores coepit detestari, dicens cum Psalmista: « Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simuJeremia: « Dii, qui non fecerunt coelum et terram, pereant de coelo, et de his qui sub coelo sunt . » Unde bene subditur: « Et cum ejecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae su
Abbreviated transcription (Latin):
qui sũ: Hec dices filiis isrł qͥ est: misit
me aduos. Et it̾m. Ego sum ds abra¬
ham et ds isaac et cłs iacob. Et in ap¬
pocalipsi. Ego sum alpha et co. Et in
abraham fieret ego sum. ut gͦ osten¬
deret filium di semꝑ eẽ cũ patre. erat
dix̾ et ñ fuit. Demoniacꝰ aũ iste apd̃
matheum ñ solum mutꝰ. s etiam cec̾
fuisse ꝑ hibet᷑: curatꝰ q ad no mira
bilit̾ dicit᷑. ita ut loqueret᷑ et uide̾t.
Ubi notandũ qr in uno eodẽq hoĩe:
dñs tria miracła parit̾ est oꝑatꝰ. Cecꝰ
uidet. mutꝰ loqͥtur: obsessus a demo¬
ne erint᷑ Auegorice añ genus huma¬
nũ significat. qd̃ tunc possessori di¬
abolo se subdidtit quando dm̃ crea¬
torem suum diabolo suadente cõtẽp¬
sit. Tunc uidendi dm̃ dignitatẽ ꝑdi¬
dit. qnͣdo ad cõcupiscendaͣm netitũ
lignum ocłos aꝑuit: sic̾scͥptum est.

Expanded text:
: « Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . » Et iterum: « Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob. . » Et in Apocalypsi: « Ego sum alpha et omega . » Et in Abraham fieret, ego sum . » Ut ergo ostenderet Filium Dei semper esse cum Patre, erat dixit, et non fuit. Daemoniacus iste apud Matthaeum non solum mutus, sed etiam caecus fuisse perhibetur, curatet. Ubi notandum quia in uno eodemque homine Dominus tria mirabilia pariter est operatus. Caecus videt, mutus loquitur, obsessus a daemone eruitur. Allegorice autem genus humanum significat, quod tunc possessori suo diabolo se subdidit, quando Deum creatorem suum, diabolo suadente, contempsit. Tunc videndi Deum dignitatem perdidit, quando ad concupiscendum vetitum lignum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quedam uitia que specialit̾ ad car¬
nem. quedam uͦ que ad animam ꝑtiñẽ
uident᷑. furtum qͥppe. ad ult̾ium. homi¬
cidium. forncatio. ebrietas. saculegi¬
um. et hissimilia: ad carnẽ ꝑtinent. At
uꝰ. inuidia. ira. suꝑbia. odium. rancor.
dolus. uana gła. simulatio. ethissimi¬
lia adanimam. Siue gͦ ammam si¬
ne carnẽ contigent in hiis uitus com¬
macular afinib suis egrediat᷑. so est

Expanded text:
tia quae specialiter ad carnem, quaedam vero ad animam pertinere videntur. Furtum quippe, adulterium, homicidium, fornicatio, ebrietates, sacrilegium, et his similia ad carnem pertinent: at vero, invidia, ira, superbia, odium, rancor, dolus, vana gloria, simulatio, et his similia ad animam. Sive ergo animam, sive carnem contigerit in his vitiis commaculari, a finibus suis egrediatur, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ inportunitatẽ tam̃ surget ⁊ dabit
nob̃ qͦtqͦt habemꝰ necessarios. Iubetur
enĩ inp̾ce ꝑsistere qui nult acciꝑe ad cor¬
nu altaris id est usq ad finem. Dicente
psalmista. Constitui te diem sollemp-¬
nem in condensis: usq ad cormi alta¬
iis. Et̃ si ad impetrandũ qd̾ petimꝰ nos
i doneos ẽẽ non sentimꝰ. sꝑitalium fra-¬
trum orationũ aduitoriũ q̃ramꝰ. nt
sicut ista mulier apłis ꝓ se int̾uenien-¬
bus p̾cib magis qm̃ ꝓpͥis ⁊ singłarib
adiuuan credamꝰ. Habeamus humilita¬
tẽ ut aliis de nob̃ maiora existimantib
minimos iuclicemꝰ. In exemplo huuis
muliens canatidis que a dño canib cõ¬
ꝑata. ip̃a se catellis comꝑauit. hanchu-¬
militatẽ habebat incorde. qni despecł
ab aliis dicebat. Ludam et iulior fiam
plusqmͣ fc̾s sum. ⁊ ero humit in occłis
meis. Huic et enim qͥdam sapiens clixͤ.
Quanto magnus es. humilia te in

Expanded text:
surget, et dabit nobis quotquot habemus necessarios. Jubetur enim in prece persistere, qui vult accipere, usque ad cornu altaris, id est, usque ad fidem, dicente Psalmista: « Constituite diem solemnem, in condensis usque ad cornu altaris . » Et si ad impetrandum quod petimus nos idoneos esse non sentimus, spiritualium fratrum orationes ad adjutorium quaeramus, ut sicut ista mulier, apostolis pro se intervenienibus precibus magis quam propriis et singularibus adjuvari credamus. Habeamus humilitatem, ut aliis de nobis majora existimantibus, nos minimos judicemus, in exemplo hujus mulieris Chananitidis, quae a domino canibus comparata, ipsa se catellis comparavit. Hanc humilitatem habebat in corde, qui despectus ab aliis dicebat: « Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . » Hinc etenim sapiens dixit: « Quan
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat qui dicebat. Erraui sicut
ouis: que pierat. At illa mlier quean¬
te repucdiata fuerat. nec audita post qsũ
discipulos pro se rogantes audiuit tã¬
dem resumpta fiducia ad dñm uenit:
et adorauit eum dicens. Dñe ad iuua me.
Que enim salutẽ requirebat: de pocestate
non dubitabat. Qm respondens ait. Nõ
est bonũ sum̃e panẽ filioꝵ. et mittere ca¬
nib. filii quondam uidei fuerunt. de qͥb
a dño ꝑ moysen pharaoni dictũ est. Di¬
mitte filium meũ isrł primogenitũ.
Canes uͦ gentiles: ꝓpt̾ spurciciam sdo¬
lat̾e. Canis quoq inscͥpturis: uarias
significationes habet. Auquando ꝓ ma¬
lo: aliquando ponit᷑ ꝓ bono. Bonos doc¬
tores significat. sic̃ ꝑ psalmistam dicit᷑.
Lingua canĩ tuoꝵ ex mimicis ab ip̃o.
Malos: de qͥb ꝑ isaiam dr̃. Canes mut:¬

Expanded text:
noverat, qui dicebat: « Erravi sicut ovis quae periit . » At illa mulier, quae antea repudiata fuerat, nec audita, postquam discipulos pro se rogantes audivit, tandem resumpta fiducia ad Deum venit, et adoravit eum, dicens: « Domine, adjuva me. » Quae enim salutem requirebat, de potestate non dubitabat. « Qui respondens ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Filii quondam Judae fuerunt, de quibus a Domino per Moysen Pharaoni dictum est: « Dimitte filium meum Israel primogenitum . » Canes vero gentiles, propter spurcitiam idololatriae. Canis quoque in Scripturis varias significationes habet; aliquando pro malo, aliquando ponitur pro bono. Bonos doctores significat, sicut per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso ; » malos, de q
Abbreviated transcription (Latin):
sanata est filia illiuis. ex illa hora. ubi consi¬
derandum qr ad petionẽ mat̾s filia illuis
a demonio lib̾ata est. ut intelligamꝰ quia
ꝑuuli in baptismo qͥ loqͥ non possunt. fi¬
de pentum aboriginali pcc̃o ꝑ baptismũ
soluunt᷑. Huiꝰ quoꝙ fidem fic̃ cent᷑ionis
dñs amiratꝰ est. cui dixit. Am̃ dico nob̾¬
qi ñ inueni tantam fidem inisrł. ⁊ ideo
qr fidem habuit hec mulier: statim effec¬
tum sanitatis filie consecuta est. Tres
namq uirtutes puncipales in u̾bis sine
oꝑib huiꝰ muliens cognoscimis. fidẽ. cõ¬
stantiam atq humilitatẽ. fidem habn¬

Expanded text:
 Ubi considerandum quia ad petitionem matris filia illius a daemonio liberata est, ut intelligamus quia parvuli in baptismo qui loqui non possunt, fide parentum ab originali peccato per baptismum solvuntur. Hujus quoque fidem, sicut centurionis, Dominus admiratus est, cui dixit: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Et ideo quia fidem habuit haec mulier, statim effectum sanitatis filia consecuta est. Tres namque virtutes principales in verbis sive operibus hujus mulieris cognoscimus: fidem, constantiam, atq
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. qui quorũdam discipuloꝵ lap¬
sum suuns detͥmentum reputans dicebat.
Quis infirmatur et ego ñ infirmor. Et ite¬
ti ñ respondit. s nanas obcausas ei pͥmũ
responde distulit. ci postea ñ solum res¬
ponsum decdit. s etiam hoc qd̃ petebat le¬
igne tͥbuit. Primum ut constancia mu¬
lieus ꝓbaretur. utrum in p̾ce ꝑseueraret
ꝓmissus est. et iste gentes docet: gentes
curat. et ideo nolumꝰ cred̾e inip̃m. Ter¬
fuisse credamꝰ. qui cũ auctore miscłłie gͣ¬
diebat᷑: quoꝵ animos ad miscd̃iam cõ¬
motos. euangłista manfestat cũ sub¬
iungit. Et accedentes discipłi: rogabat̃
cum. Rogauerunt tunc discipłi ꝓ mu¬

Expanded text:
Apostolus qui quorumdam discipulorum lapApostolus qui quorumdam discipulorum lapsum, suum reputans, dicebat: « Quis infirmatur, et ego non infirmor ? » Et iteti non respondit, sed varias ob causas ei primum respondere distulit, cui postmodum non solum responsum dedit, sed etiam hoc quod petebat benigne tribuit. Primo, ut constantia mulieris probaretur, utrum in prece perseveraret,istus nobis promissus est, et iste gentes docet, gentes curat, et ideo nolumus credere in ipsum; terfuisse credamus, qui cum auctore misericordiae gradiebantur. Quorum animos ad misericordiam commotos evangelista manifestat, cum subjunxit: « Et accedentes discipuli rogabant eum. » Roga
Abbreviated transcription (Latin):
licit dñs et suscitabo dauid germ̃ iu¬
stum et regnabit rex et sapiens erit.
Cum enĩ mat̾ ꝓ filia dño supplicauit
dicens. filia mea a demonio uexat᷑. ma¬
nifestauit. qi illi qͥ prius exgentib cre¬
cdliderunt ꝓ lib̾atione eor qui ad huc iner¬
rore detinebant᷑ p̾ces ad dñm fuderunt.
Sic̃ enim dñs ut suꝑius diximꝰ mat̾ eccł̃iã
significatiit: filia quoq eius unã qm̃q
peccatͥcem p̾figurauit aĩam. que male a
demonio uexat᷑. quando m integra cor¬
pore. uitiis et criminib subiacet. Qualia ft̃
filia. quiꝰ eccłia ꝓ correctione eoꝵ qͥ ꝑcc̃is et
uiciis subiacent sollicite inuigilat Aliqñ¬
do suadendo. aliquando exhortando aligũ¬
do eam acͥus increpando: aliquando ora¬
tionis opẽ impendendo. Nec solum magi¬
stri eccłie sibi subiectis correctione impẽ¬
dere debent. s etiam orationẽ: ut qͦs non
possunt sermonib corrigere. saltem ora¬
tionib possint uiuare: ueluti faciebat.

Expanded text:
dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex et sapiens erit . » Cum enim mater pro filia Dominum supplicavit, dicens: « Filia mea a daemonio vexatur, » manifestavit quia illi qui prius ex gentibus crediderunt, pro liberatione eorum, qui adhuc in errore detinebantur, preces ad Dominum fuderunt. Sicut enim superius diximus, mater Ecclesiam significavit, filia quoque ejus unamquamque peccatricem praefiguravit animam. Quae male a daemonio vexatur, quando in integro corpore vitiis et criminibus subjacet, qualia suntfilia, quia Ecclesia, pro correctione eorum qui peccatis et vitiis subjacent, sollicite invigilat, aliquando suadendo, aliquando exhortando, aliquando eam acrius increpando, aliquando orationis opem impendendo. Nec solum magistri sibi subjectis correctionem impendere debent, sed etiam orationem, ut quos non possunt sermonibus corrigere, saltem orationibus possint juvare, velut faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ: et mittere canib Acsi dic̾et. Nõ
est bonũ  doct̾ne panis aflliis so ẽ ni
deis qui abinitio dm̃ coluerunt. et ad¬
orauerunt subtrahat᷑. et uob̾ gentilibus
qui multis spinticiis ⁊ idolis desernitis
detur. Qo̾ prudent̾ mulier intelligens
atq se humilians: dix̃. Etiam dñe. Ac
si dicet. Scio dñe et credo: qr ita est. Nõ
enim sumꝰ cligni post sdoloꝵ cult᷑am: panẽ
filioꝵ accipere. S qi in mundum dignat̾
es uenire. extende sinũ miscdie tue usq
ad colligendas gentes. ut incͥb habim
strum m̾itum est unpossibile. Nam et
mus. sattem de minitis et supflins pasca¬
mur. Scilicet qmi ñ sumꝰ digni mense fi¬
lioꝵ participari: saltem denuscis que ca
ꝓ capacitate auditoꝵ uarios habet cibos
⁊ apparatus ũboꝵ panẽ uite nob̾ miras¬
trans: De qua ꝑ ꝓph̾am dicit᷑. ꝑasti in cõs¬
poctu meo m̃sam adu̾sus eos qm tͥbulãt
lem intellectum inscript̾is designat. Ca¬
telli gͦ edunt de micis qͦ cadint de m̃sa

Expanded text:
i diceret: Non est bonum ut doctrinae panis a filiis, id est a Judaeis, quia ab initio Deum coluerunt et adoraverunt, subtrahatur, et vobis gentibus, qui multis spurcitiis et idolis deseruistis, detur. Quod prudenter mulier intelligens, taliterque se humilians, dixit: « Etiam, Domine. » Ac si diceret: Scio, Domine, et credo, quia ita est, non enim sumus digni post idolorum culturam, panem filiorum accipere: sed quia in mundum dignatus es venire, extende sinum misericordiae tuae usque ad colligendas gentes, ut in quibus abustrum meritum est impossibile. « Nam emus, saltem de minimis et superfluis pascamur, scilicet qui non sumus digni mensae filiorum participari, saltem de micis quae capro capacitate auditorum varios habet cibos et apparatus verborum, panem vitae nobis ministrans, de qua per Prophetam dicitur: « Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant lem intelligentiam in Scripturis designat. « Catelli ergo edunt de micis quae cadunt de mensa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ molliciem. s ꝓpt̾ comunctionẽ iuiri
⁊ fecunditatẽ ꝓlis queante ad uentũ dñ
infecunda et st̾ilis ꝑmansit. s dño ue¬
niente comuncta sibi eccłia sꝑitales fĩli¬
os gignere cepit. impleta ꝓphetia q̃ ait.
Letare sterił. que ñ paris. Hec est eñĩ illa
mulier de qua ꝑsalomonẽ dr̃. Mulierẽ¬

Expanded text:
propter mollitiem, sed propter conjunctionem viri et fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini infecunda et sterilis permansit, sed Domino veniente, conjuncta sibi Ecclesia, spirituales filios gignere coepit, impleta prophetia quae ait: « Laetare, sterilis, quae non paris . » Haec est enim illa mulier de qua per Salomonem dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
totum. Et it̾m. Mulier cũ ꝑturit tͥsticiã
habet. qr uenit hora eius. Hec aũ mulier
tot cotidie sꝑitalit̾ filios parit: quot fi
regenerat. Notantlũ aũ qd̾ mulier pͥmũ
minũ clamasse dr᷑. qr nisi eccłia priꝰ pri¬
stinos eirores anathematizasset ad noti¬
ciam di ꝑuenire ñ posset. Ordo namq
necessarius exposcit. ut prius uitiis et
criminib abrenuntiet qui uirtutes
acciꝑ e desid̾at ut psalmista. Quis. est
hõ qui uult uitam dilige et usde dies
bonos: ꝓhibeat linguã suam ꝯmalo:
et labia eiꝰ neloquant᷑ dolum. Declinet¬

Expanded text:
Mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus . » Haec autem mulier tot quotidie spiritualiter filios parit, quot fidtus sancti regenerat. Notandum autem quod mulier primum minum clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos errores anathematizasset, ad notitiam Dei pervenire non posset. Ordo namque necessarius exposcit, ut prius vitiis et criminibus abrenuntiet, qui virtutes accipere desiderat, ut Psalmista: « Quis est homo qui vult vitam diligere et videre dies bonos? prohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquant
Abbreviated transcription (Latin):
unũ omle et unus pastor. Tto qsd̃ dicen¬
dum qr hoc de p̾sencia sua corꝑali dixit.
qm̃ neminẽ gentilium ꝑ sem et ip̃m do¬
cuisse legit᷑. exceptis duob dieb in sa¬
maria: ut occasionẽ ñ credendi sic̾ supͣ
dictum est indeis auferret. Tam̃ cũ
int̾ iudeos ambularet. doceret. signa
facẽt. salutẽ gentium fut᷑am p̃dice¬
bat dicens. Et alias oues habeo q̃ nõ
sunt ex hoc ouili. et alibi. Malos ma¬
le ꝑdet. et uineam suam locabit aliis
agrcot. Et ideo qui prius dicebat
inuiam gentium ne abieritis. ⁊ in
cruitates samaritanoꝵ ne intraueri¬
tis: postea dicit: Euntes in mundũ¬

Expanded text:
pastor . » Ad quod dicendum, quia de praesentia sua corporali dixit: quoniam neminem gentilium per semetipsum docuisse legitur, exceptis duobus diebus in Samaria, ut occasionem non credendi sicut supra dictum est Judaeis auferret. Tamen cum inter Judaeos ambularet, doceret, signa faceret, salutem gentium futuram praedicabat, dicens: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; » et alibi: « Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis . » Et ideo qui prius dicebat: « In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis , » postea dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ genti facienti fructus eiꝰ. Qõ ꝓtinus
manifestat᷑. cum sub infert᷑. Ecce mulier
chananea afinib ilł egressa clamauit¬
dicens ei. Mulier gͦ chananea. mulier
gentit de styrpe chanaam qͥ maledictio¬
nem ꝓ meruit orta quã aetiam alius erã¬
uel lociappellat. post dñm clamat qͥa ñ
uen̾at ip̃e uocare iustos s peccõres ad pe¬
nitentiam. Arlegorice aũ hec muliercha

Expanded text:
bitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus bitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus manifestatur, cum subinfertur: « Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa. » Mulier ergo Chananaea, mulier gentilis, de stirpe Cham, qui maledictionem promeruit, orta, quam etiam alius evanm appellat, post Dominum clamat, quia non venerat ipse vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Allegorice autem haec muli
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi etiam p̾ciosissimi uitͥ copia reꝑui tͣdit᷑
Int̾pretata aũ in nr̃a lingna inutilis ue¬
natio drͣ. Significat et ip̃a genus huma¬
nũ qd̃ ante incarnationẽ dĩu adiabolo
mutilit̃ uenabat᷑. Sicut enim uenator
cum rapicissimis canib bestiam ꝑseqͥt᷑.
eiꝰ carnes cupiens la cerare: sic diabolus
ante incarnationẽ eius genus humanũ
ꝑsequebat᷑. ut aĩam ip̃ius ad int̾itũ mor¬
tis ꝑtraheret. S dñs fines sydonis appro¬
pinquanit. ut genus humanũ de iuti¬
l uenatione diaboli ad utilẽ ad traheret
ꝑ eos scilicet uenatores. de quib ꝑ ꝓpħam
monte ⁊ de om̃i colle. Cum aũ dñs relic¬
tis scͥbis et phanseis infines tyri et sydo¬
nis secessit: ip̃o nimituĩ situ corporis de¬
monstrauit.uideos ꝓpt̾ ꝑfidiam relm-¬
quendos. et gentes ad fidem uocandas:
iuxta illud qd ip̃is uideis ñ credentibus
alibi ait Auferetur a uob̃ regnũ cl̃i et da¬

Expanded text:
Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Interpretatur autem in nostra lingua inutilis venatio. Significat et ipsa genus humanum quod ante incarnationem Domini a diabolo inutiliter venabatur. Sicut enim venator cum rapacissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes cupiens lacerare: sic diabolus ante incarnationem ejus genus humanum persequebatur, ut animam ipsius ad interitum mortis pertraheret. Sed Dominus fines Sidonis appropinquavit, ut genus humanum de inutili venatione diaboli ad utilem pertraheret, per eos scilicet venatores, de quibus per monte, de omtis Scribis et Pharisaeis, in fines Tyri et Sidonis secessit, ipso nimirum situ corporis demonstravit Judaeos propter perfidiam relinquendos, et gentes ad fidem vocandas, juxta illud quod ipsis Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et da