comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patiebantur. Qnͣtõ magis enim quis patituir. tanto głiofuis corona¬
qd̾ dic̃. insr̃. notat hic iielslem ꝑsonis finsse. lapidatisunt. ut ihe¬
rennias mesypto exechielm babilone sectisimt. ut ysanas. tempta¬
ti sunt. ꝓmissionib in occisione glaclii ⁊ gladio stã mor. st̃ ut uri¬
tñ iusq ad morten exempla patientie. a sang̾ne abel usq ad¬
usq ad
sangͥnen zacharie. quoꝵ sanguinem dicit dñ
ab eisexigẽ¬
dnm. qui in patix suoꝵ a quib illi occisi sunt.
iniquitate
ꝑsiffent: un nouo.t. nec defunit. nec de ẽ bonor̾
fideliũ mł¬
t̾itudo. qui ĩ ista temꝑali felicitate p̃polleãt.¬
⁊ in ea lar¬
hispida. ⁊mpellib capͥnis. ut hehyas. ⁊ alii Seqt̃. Egentes. necessarii

Expanded text:
t. Quanto magis enim quis patitur, tanto gloriosius coronad dicit, insuper, notat haec in eisdem personis fuisse. Lapidati sunt, ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; tentati sunt promissionibus in occisione gladii, id est gladio facta; mortui sunt, ut Uriunt tamen exempla patientiae, a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum, qui in patrum suorum a quibus illi occisi sunt iniquitatento, nec defuit, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea larhispida. Et in pellibus caprinis, ut Elias, et alii; egentes necessariis;
Abbreviated transcription (Latin):
niam ostendebat miseris. Esurnut quiom̃s pascit. Sitiuit. qui ẽ fons sici¬
entium. Fatigatus ẽ ex iinere: qui iuam fẽcit nob in celum. Obmutu
it obsurduit. ꝑ quem mutus locutus ẽ. ⁊ surdus audiuit. Uinctus ẽ
qui iniquitatũ uincła soluit. Mortiuis ẽ. qui mortinm susctarnt. A¬

Expanded text:
viam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitiviam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitientium; fatigatus est ex itinere qui viam nobis fecit in coelum; obmutuit et obsurduit, per quem mutus locutus est et surdus audivit; vinctus est qui infirmantium vincula solvit; mortuus est qui mortuum suscita
Abbreviated transcription (Latin):
tantus ẽ dator fidi. aurere debemꝰ. Et qr id̾ ꝯsũmat plenabeatitudine.
ꝙ id̾ passus e̾. uni subdit. qui. et̾no. gandio. ad qd̾ ꝑ passionem itur. s ꝓpo¬
sito sustinuit cr uot̾. ꝯfusione ꝯtempta .i. neglecta uerecundia humana. sic
m noset̾no gauddio ꝓposito nob̾. pꝰ habita ofusione debemus currere. ułꝓpo.¬
eum raꝑe. ut facerent regem. qd̾ noluit. qr erat uua humilitatis. Oñnait.
bona terrena otempsit. homo xp̃c. ut otempuenda monstraret. Et omua s̾
felicitas. nec inistis cimeretur infelicitas. Nlatus enĩ de matre. que qmuiᷤ
a uiro intacta occꝑit. semꝑq intacta ꝑmanserit. fabro tñ desponsataerat
om̃em carnał nobilitatis. tumorem extinpit. Natus ⁊̃ inciuitate beth¬
lehem que int̾ om̃s uideẽ cutates exat exigna. noluit quemqͣmde t̾rene
cuutatis sublimitate głiari. pauꝑ ⁊̃ fc̃s ẽ. cuiꝰ sunt om̃ia. ne de t̾renis di¬
uitiis quisqͣm extolleretur. Noliiit rex ab hominib fieri. qr humilitatis

Expanded text:
tantus est dator fidei, currere debemus, et quia idem consummat plena beatitudine, et quia idem passus est. Unde subdit: Qui aeterno gaudio, ad quod per passionem itur, sibi proposito sustinuit crucem, confusione contempta, id est neglecta verecundia humana. Sic et nos aeterno gaudio proposito nobis posthabita confusione debemus currere. eum rapere, ut facerent regem : quod noluit, quia ipse erat via humilitatis. Omnia enim bona terrena contempsit homo Christus, ut contemnenda monstraret; et omnia teetur felicitas, nec in istis timeretur infelicitas. Natus enim de matre, quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, fabro tamen desponsata erat, omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae erat exigua, noluit quemque de terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam fons est cujus sunt omnia, ne de terrenis divitiis quisquam extolleretur; noluit rex ab hominibus fieri, quia humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tendi. uncaut̃ me¬
liorem appetiuit. id ÷
celestem. Iõ non ꝯfĩm¬
ditur ds̃ uocari ds̃ eoꝵ
parauit enim illis ci¬
uitatem. Pide obtul¬
it abraham ysaac cum
temptaretur. iuinge¬
nitum offerebat. qui
susceꝑat reꝓmissioneᷤᷤ
ad quẽ dictumẽ q in
ysaacuocabitur tͥ sem̃
arbitrans qr iamortu¬
is suscitare potens ẽ ds
uñ eum ⁊ inparabola
accepit: Pide ide fut᷑¬
is benedixit ysaac ia¬
cob: iesau. fide iacob
moriens. singulos fili¬
oꝵ ioseph benedixit:⁊
adorauit fastigium
uirge eiꝰ. fide ioseph mori¬
ens de ꝓfectione filioꝵisrł

Expanded text:
tendi; nunc autem meliorem appetunt, id est, coelestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum; paravit enim illis civitatem. Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, et unigenitum offerebat qui susceperat repromissiones; ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus. Unde eum et in parabola accepit. Fide et de futuris benedixit Isaac Jacob et Esau. Fide Jacob moriens, singulos filios Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Fide Joseph moriens, de profectione fil
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Uł ita ut ꝑ tab̾nacłm accipiatur xp̃i caro. qm pro
nob̾ obtulit. in qua diabolumexpugnauit. Etẽnm xp̃c.
rex ⁊ sacerdos. Rex pugnauit ꝓ nob̾. sacerdos obtulit se pro
nobis. Qñ ꝓ nobis pugnanit. qi iuictus ẽ. inimo no̾tunc in¬
cit. Crucif᷑iriis ẽ emm o ide cruoe inqua erat fixiis. diabolũ¬
occidi. n ũ tebinũ sacerdis aut̃ quid ꝓ uob̾ obtulit: incħmund̾ inuenit in hõĩb qd̃ offerret ꝑ
eis seip̃m obtulit. sece munda ⁊ felix ri ua ictima Carnen enim de uto urgims a ceptt itł

Expanded text:
abernaculum accipiatur Christi caro quam pro nobis obtulit, in qua et diabolum expugnavit. Est enim Christus rex et sacerdos: rex pugnavit pro nobis, sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est, imo vero tunc vicit; crucifixus est enim, et de cruce in obtulit? nihil mundum invenit in hominibus quod offerret, pro eis seipsum obtulit. Ecce munda, et felix et vera victima. Carnem vero de utero Virginis accepit ut
Abbreviated transcription (Latin):
lationem. de aliis reb. noluisti. iam a temꝑe passionis. corpus aut̃. qd̾ pre
om̃ib sacrificiis ẽ. aptastimͥ .i. aptum. ii doneum corpus. mͥ dedisti. qr sine
pecc̃o. ⁊passibile.: ⁊ mortale qd̾ ualeat offerri in redemptionem om̃ium. Ab̃¬
lata gͦ sinit. signa. qr exhibita ẽ u̾̃tas. tunc cum cempꝰ fuit. ut illa aufer¬
de. ⁊ desiderio offerentis. Precepit tñ hec sibi offerri potnus. qm offerentur
i doł imposuitq in seruitutem. ñ in ustisicationem. ⁊nt figuraeẽnt fu¬
turi de quoꝵ repbatione addit. adhuc dicens. Holo caustomata. que aliiͥ
sacrificiis digniora indebantur. que tota comburebantur. ⁊ꝓpecc̃o. fiebãt
quedam enim non ꝓ pecẽo fiebant. Illa inqͣm quecet̾is erant digniora. ñtͥ.
tio om̃nium hostiar: ceꝑunt illa displicere. ante. nuniqm ea destruxit
ras future rei. mlti scientes. s plures ignorantes. que cessare debebant.¬
re exhibita. uñ subdit. Tunc .s. qñ itdiom̃a illa displicere tͥ. ⁊ corpiis ydo¬

Expanded text:
lationem de aliis noluisti, a tempore passionis, corpus autem, quod prae omnibpeccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa aufer nisi in fide et desiderio offerentis. Praecepit tamen haec sibi offerri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sacrificiis digniora videbantur quae tota comburebantur, et pro peccato fiebant. Quaedam enim non pro peccato fiebant. Illa, inquam, quae caeteris erant digniora, non tibi qua consummatio omnium hostiarum, coeperunt illa displicere. Ante nunquam ea destruxit,ras futurae rei, multi scientes, sre exhibita. VERS. 7.-- Tunc. Quando vidi omnia illa displicere, et corpus ido
Abbreviated transcription (Latin):
que pꝰeampleta ẽ. sicut ille figure p̃signanerunt. scd̾m hoc dicit. deser. ex .i. figuris¬
lit. dñm qui.i do figuris sicut de u̾itate. eum docint. Quidẽ ei responsum: Eoce. Ui¬
de inquit. dñs. om̃ia facito. Om̃iadicit. ⁊ de ostructione tab̾nacłi: ⁊ de sacrificiis. que

Expanded text:
quae postea impletae sunt, sicut ille figurae praesignaverunt. Secundum hoc dicit, deserviuquae postea impletae sunt, sicut ille figurae praesignaverunt. Secundum hoc dicit, deserviuluit Dominum, qui et de figuris sicut de veritate eum docuit. Quid est ei responsum? Ecce: Vide, inquit Dominus, facito omnia. Omnia dicit et de constructione tabernaculi, et de sacrificiis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽnt qui offerrent mi .s. le. Restat gͦ. ut ip̃e se offerat. ⁊ sic introeat. in interiora celi. Sas¬
Qui. ⁊ic̃. essent qui offerrent munera dico: qui. tales. deser .i. plene seruiunt. exemplat¬
.i. figure .⁊. ꝓ .i. umbre celestium. mist̾ioꝵ. celestia dicit eccłiam. cuiꝰ pars ẽ. incelis reg¬
nans. pars secutura: ꝑegrinatur interris. Exemplar aut̃. ⁊umbram dicit. figuias.
litudinem aliquid fit. exemplum qd̾ m̃ trahitur. d̾s in monte. ueritatem moysi ostẽ.
cem. i nos diligant. nr̃isq ꝓfectib studeant. ⁊ alia huiꝰmodi. in quib a nob̾inntan¬
di sunt. S qr carnał ppłc uitatem caꝑe non poss. p̃cepit ds moysi. ut figuris eam
ymaginaretur. in quib ꝑuerił ppłc. enuitritus. aliqñ ueniret ad ui̾tatem⁊ uita respͥꝰ
ostonsa d̾r exemplar. figurar uixta se fc̃aꝵ. Item. Figere dr exemplar dñr. in̾tatis.

Expanded text:
ent munera secundum legem. Restat ergo ut ipse se offerat, et sic introeat in interiora coeli. ent munera secundum legem. Restat ergo ut ipse se offerat, et sic introeat in interiora coeli. Qui, etc., essent qui offerrent munera, dico, quid tales deserviunt, id est, pl pro id est, umbrae coelestium mysteriorum. Coelestia dicit Ecclesiam, cujus pars in coelis regnans, pars secutura peregrinatur in terris. Exemplar autem et umbras dicit figuras st ad cujus similitudinem aliquid fit. Exemplum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem Moysi ostendicem et nos diligant, nostrisque profectibus studeant, et alia hujusmodi. In quibus a nobis imitandi simaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se factarum. Item, figurae dicuntur exemplar veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum. satis. ẽẽnt. qui of. inii.ẜ. le .i. qui offerrent legalia. S q illi mortales erant.
npecõores. ⁊ io mundare humanum genus ñ ualentes. uenit xp̃c qui sufficeret.
Ułita. Si gͦ.q. Et qi xp̃c ostituitur ad offerend̾.gͦ.ł est terremis. ł celestis sacerdos. s
t̾renris non. qr si eẽt suꝑ c̾ram .i. si terremis eẽt. pontifex ut aaron. nec. eẽt. utiq sac̃.¬
talis quales sunt mubratile. sacerdotium gerentes. uł ita. Sigͦ. Rãtio hic ostendit᷑.
cum .i. qmuis. ẽent qui offerrent mmii̾a. iõ. nõ mundus se obtulit mundum
uerx enim sacrificium ñ rite poss offerri. ñ ꝑ sacerdotem iustum ⁊ sc̃m. Qñis aut̃ tam
istus. ⁊ sc̃s sacerdos. qm unicus dĩ filius. qui non opus hr̃et. ꝑ sacrificium sua pur¬
gare pecc̾a. nec originalia. nec suꝑaddita: uł ita. Sixͦ .q. Et q om̃is sacerdos ꝯstituitur¬
sacerdotii rituis. ñ celebraretur. cum adhuc suꝑeẽt. sacerdos scd̾m aaron. Uñ fubdit. c̃¬

Expanded text:
us secundum legem, id est, qui offerrent legalia. Sed quia illi mortales erant, et peccatores, et ideo mundare humanum genus non valentes, venit Christus qui sufficeret. uia Christus constituitur ad offerendum, ergo vel est terrenus, vel coelestis sacerdos; sed terrenus non, quia si esset super terram, id est si terrenus esset pontifex ut Aaron, nec esset utique sactalis quales sunt umbratile sacerdotium gerentes. Vel ita: Si ergo, etc. Ratio hic ostenditur cum, id est quamvis essent qui offerrent munera, etc. Ideo mundus se obtulit mundum. Hoc verum enim sacrificium non rite posset offerri, nisi per justum et sanctum. Quis autem tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Dei Filius? qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec super addita? Vel ita: Si ergo; quasi dicat: Et quios, id est sui sacerdotii ritus non celebraretur, cum adhuc superesset sacerdos secundum Aaron. Lanfranc
Abbreviated transcription (Latin):
q. uere fides ẽ causa reꝵ sꝑandaꝵe. qr ẽ causa nisticie. ꝑ qͣm sunt sꝑanda. ⁊ hoc ẽ
qd̾̃ ait. In hac enim .i. pphano fidem. senes .i. antiqui patres. sunt osecuti. ado
łab hominib. testimonium. iusticie. qr pp̃ fidem d̾s testatus ẽ eos cẽ iustos. Se

Expanded text:
 Vere fides est causa rerum sperandarum, quia est causa justitiae per quam sunt speranda: et hoc est  Vere fides est causa rerum sperandarum, quia est causa justitiae per quam sunt speranda: et hoc est quod ait: In hac enim, id est propter hanc fidem, senes, id est antiqui patres sunt consecuti a Deo vel ab hominibus testimonium justitiae, quia propter fidem Deus testatus est esse justos. Sen
Abbreviated transcription (Latin):
uidit enim hõiem. credidit dm̃. sernebat quippe ⁊ tangebat carnem uiuen¬
dem. qm uiderat morientem: icredebat dm̃ incarne ip̃a latentem. Credebat
gͦ mente. qd̾ ñ uidebat. ꝑ hoc qd̾ sensib corꝑis. apparebat. Si aut̃ dñr credi. q̃
udnir. sicut dicit unusquisq occłis sins credidisse. ñ ip̃a ẽ. que in nob̾ edifsi¬
catur fides. s ex reb que uidentur agitur in nob̾. ut ea credantur. que non
uidentur. Seqr̃. ⁊ẽ argumentum .ł. ꝯuictio. ñ apparentium .i. p̃monstra¬
tio: ⁊ certitudo. ⁊ ꝓbatio rerx. que ñ apparent. qr siquis de eis dubitet. ꝑ fidem ꝓ¬
bantur. ut adhuc ꝓbatur futura resurrectio. qr ita crediderunt patriarche.
apłi. ⁊ alii sc̃i. ẜbatio gͦ rerx. que ñdum sunt. fides ẽ. q siquis ꝯsid̾et ab raham
n alios quid merito fid̾iacceperunt. idem de se pot̾ cred̾e ⁊ sꝑare. In hac enĩ¬

Expanded text:
Vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe et tangebat carnem vivenVidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe et tangebat carnem viventem quam viderat morientem, et credebat Deum ipsa carne latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Si autem dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis credidisse, non ipsa est quae in nobis aedificatur fides, sed ex rebus quae videntur agitur in nobis, ut ea credantur quae non videntur. Et est argumentum vel convictio non apparentium, id est praemonstratio et certitudo et probatio rerum quae non apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae, apostoli, et alii sancti. Probatio ergo rerum quae nondum sunt, fides est, quia si quis consideret Abraham et alios quid merito fidei acceperunt, idem de se potest credere et spe
Abbreviated transcription (Latin):
cepitagere. eius dignitatem. iusum ip̃iusfid̾i assignatione: ⁊ plurima exem¬
płoꝵ luce ostendit. ⁊ ẽ hic laus iꝯmendatio fid̾i. cuiꝰ descriptionẽ ponit. in qͣ
tria notat .s. quid efficiat in nob̾. ⁊ qd̾ fundamentũ ẽ. om̃ium bonoꝵ: ⁊ qd̾ de
ñ apparentib ẽ. de qua in epła ad romanos plene diximus. n o hic breuiter ꝑ
que res sꝑandas faciet. qñq subsistẽ in nob̾. qd̾ ẽ dicere. Faciet nos ꝯsequi fitt᷑a
uita. Et q fundamentum ẽ om̃iuimbonoꝵ. qd̾ nemo mutare pot̾. sine quo ñ
ẽ bona edifficatio. uł fides ẽ sub̾ia. re sꝑ .i. sꝑanda. iam. ̃ in hac uita. facit ẽẽ in¬
in aĩa nr̃a. ea que ñ uidentur. de quib ꝓprie fides ẽ. De uisis enim ñ ẽ fides. s
agnitio. Hec ẽ laus fid̾̃i si qd̾ creditur ñ indetur. Nam ichomas cuidictũ ẽ.
qr uidisti me credisti. ñ hoc credidit qd̾ uidit. s aliud uidit. aliud credidit.

Expanded text:
coepit agere, ejus dignitatem et usum ipsius fidei assignatione et plurima exemplorum luce ostendit, et est hic laus et commendatio fidei, cujus descriptionem ponit: in qua tria notat, scilicet quid efficiat in nobis, et quod fundamentum est omnium bonorum, et quod de non apparentibus est; de qua in Epistola ad Romanos pleandas faciet quandoque subsistere in nobis. Quod est dicere: Faciet nos consequi futurvita. Et quia fundamentum est omnium bonorum quod nemo mutare potest sine quo non est bona aedificatio. in anima nostra ea quae non videntur de quibus proprie fides est. De visis enim non est fides, sed agnitio. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thomas cui dictum est: Quia vidisti, credidisti : non hoc credidit quod vidit, sed aliud vidit et aliud credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc enim .s. senenenda ẽ patientia. nam nec longa ẽ tribulatio. nec uehe¬
mens. ⁊ hoc ẽ qd̾ ait. Adhuc enim modicum .i. paruo temꝑe: ialiqͣntulum .i.
non nehementer paciendum ẽ. ⁊ mox. qui uentitrus ẽ. qñq ueniet. retribu
gandumẽ. ꝓ qd̾ differantur a głia. Iustus aut̃. Hic dicit qd̾ ꝑ solam fidem si
me ẽ aliquis. ex fide. ⁊ ꝑ hoc uiuit .i. uiuet in fitturo uita et̾na. qm meretur
fide. Ecce qͣntum ualet. fides. que sola saluat. ⁊ qd̾ ex fide uniat. ꝑ ꝯtrariumostẽ¬
dit. q si subtrahit se a fide. non uiuit. uñ subdit. Qd̾ si se subtraxerit. uł ita.
s̃. qui ꝑ me ẽ iustus. ñ ꝑcarnales obseruantias. ⁊uuit ex fide. non ꝑ sp̃em. ⁊ ĩo
ꝓrsus apostatauerant. s fide geniti erant. un subdit. s sumus. filii fidi. que
ualet. i acquisitione amme. nõ nunc ñ debent. se subtrahere a fide .uł. ñ su.¬

Expanded text:
 dicat: Tenenda est patientia, nam nec longa est, tribulatio vero vehemens Et hoc est quod ait, adhuc enim modicum, id est parvo tempore, et aliquantulum, id est non vehementer patiendum est et mox, qui venturus quandoque veniet retributogandum est, per quod differantur a gloria. Justus autem. Hic dicit quod per solam fidem, si me aliquis, ex fide, per hoc vivit, id est vivet in futuro, vita aeterna quam meretur fide. Ecce quantum valet fides quae sola salvat; et quod ex fide vivat per contrarium ostendit, quia si subtrahit se a fide non vivit. Unde subdit: Quod si se subtraxerit. Vel ita: scilicet qui per me est justus, non per carnales observantias. Vivit ex fide, non per speciem. Et ideo anima, quia nondum prorsus apostataverant, sed fide geniti erant. Unde subdit: Sed sumus filii fidei, quae valet in acquisitionem: et ideo nunc non debent se subtrahere a fide. Vel, non su
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum. Tetigit enimmortuumqui facit pecc̃m. ł priora bona ꝑsequens malum. mor¬
tua erant. Senitere aut̃ ab his: ẽ fundamentum. sine quo nicħ boni edifficatur. Qũid est
aut̃ a mortius oꝑib penitere. nisi ab his que oportet. mortificari : ut uiuamus: n. iacientes
ciam. Contra hanc fecerunt. qui in lege iusticiam querunt. ⁊ fundamentum ̃. doctrine.
baptismatum. Slũraliter dicit. qi ẽ baptismus inaqua. in penit̾ia. in sangnine. qr sic
mudatur homo. a pecc̃is ꝑ penit̾iam. ł sanguinis effusionem. sicut ꝑ lauacie bapt̾i. Un

Expanded text:
mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mormortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mortua. Poenitere autem ab his est fundamentum quo nihil boni aedificabitur. Quid est autem a mortuis operibus poenitere, tiam. Contra hanc fecerunt qui in lege justitiam quaerunt; et fundamentum etiam doctrinae baptismatum, pluraliter dicit, quia est baptismus in aqua, in poenitentia, in sanguine, quia sic mundatur homo a peccatis per poenitentiam vel sanguinis effusionem, sicut per lavacrum baptismi. Un
Abbreviated transcription (Latin):
di. ut ẽ simbum fidĩ. i dm̃ca or̃o. feramur. nos docendo. uosaudiendo.
ło dico. feram: me uob̾ annumerando: qi ur̃m portari: meum reputo. feramur dico: ad ꝑ¬
fectionem xp̃i. scd̾m intłłigentiam. ⁊ oꝑam bonam. ñ rursum iacientes: ⁊c̃ .&. feramurad
ꝑfectionem. iacientes fundamentum. ad prius dixit sermonem inchoationis. hic appłłat
fundamentum. eõ qd̾ ad xp̃ianam religionem uenientib prius ꝓponitur. ⁊ suꝑ hoc: qd̾ per¬
fectionis ẽ. edifficatur. Hoc ant̃ fundamentum. diuidit in sex. que sunt inchoatio.s. pem
tentia. fides baptismatum. doctrina.: ⁊impositiomanuũ. ⁊ resurro atq indiciũ.q. Nosdi
co iacientes fundamentum. penit̾ie .i. iacientes penit̾iam. qͣ lapidem in fundamento. que
penitentia ẽ. ab .i. de. oꝑib mortuis .i. de peccatis. ł de hoc qr priora bona oꝑa peccando fecer̃t
irrita. Mõrtua enim oꝑa. dicit peccata. qi occidunt animas. Uñ in lege ꝓhibebatur tang̾e

Expanded text:
sunt, ut est symbolum fidei, et Dominica oratio, feramur, nos docendo, vos audiendo, ideo dico feramur, me vobis annumerando, quia vestrum portari mecum reputo. Feramur, dico, ad perfectionem Christi, secundum intelligentiam et opera bona. Non rursum jacientes, etc. Quae non sit opus. Fundamentum. Quod prius dixit sermonem inchoationis, hic appellat fundamentum, eo quod ad Christianam religionem venientibus prius proponitur, ut super hoc, quod perfectionis est aedificetuet poenitentia, fides, baptismum, doctrina, et impositio manuum, et resurrectio, et judicium. Quasi Lapidem in fundamento quae poenitentia, ab, id est de operibus mortuis, id est de peccatis, vel de hoc, quia priora bona opera peccando fecerunt irrita. Mortua enim opera dicit peccata, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere
Abbreviated transcription (Latin):
non ita negligenter ut olim. ut sicut prnis cecideriuit. sic it̾m cadant. Uł ita feramur
ad ꝑfectionem. ñ rursus .i. ñ amplits. ñ mͦ. iacien. fim. pe. ⁊c̃ .i. ita mͦ iaciamꝰ. ut ampliꝰ¬
incere. non sit opus. Ecce iñ istis ñ solum uitam. s ⁊̃ aliud culpat. ueluti cõmotis. ⁊ opus
hñtib. fundamentum.ꝯ stituere. cetera ñ mutantur. Et hoc .&. feramur.dicoad ꝑ

Expanded text:
non ita negligenter ut olim, ut sicut prius ceciderunt, sic iterum cadant. Vel ita, feramur non ita negligenter ut olim, ut sicut prius ceciderunt, sic iterum cadant. Vel ita, feramur ad perfectionem. Non rursus, id est non amplius, njacere non sit opus. Ecce in istis non solum vitam, sed etiam aliud culpat veluti commotis et opus habentibus fundamentum constituere. Caetera non mutantur. Et hoc. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
credebant.Si enim scirent om̃ia inbapt̾o dimitti. ⁊ ꝑ impositionem manuum sp̃m sc̃m.
dari: lex suꝑflueret. nec preter xp̃m aliquid quererent. si scirent ꝑ eum resurrecturoᷤᷤ
mortuos. i iuficandos. ł iudicandos. Et nota hec sex recte dici fundamentũ sicũt enim
eum qui ad doctrinam litteraix inducitur. elementa pͥmum oportet audire. Sic ⁊ xp̃a¬
num hec scire integre: ⁊ nil dubitare. de istis. sine quib uita ñ aderit integra. Io quic̃q
aliqͦs ad fidem ꝯũtit. prius facit penitere. in dm̃ credere. baptizari in remissionẽ pecc̃oꝵ
ofirmari ꝑ impositionem manuũ. ac resurrectionẽ.: idiem udicii p̃stolari. Hec gͥ om̃ia
ꝑtinent ad initia neophitoꝵ. Hẽc om̃ia nisi p̃cesserint in fundamento. nemo pot᷑ bene
oꝑari. Et q hec om̃ia ilł necessaria sunt: dicit. feramur ad ꝑfectionem iacientes. Hec¬

Expanded text:
credebant. Si enim scirent omnia in baptismate dimitti, et per impositionem manuum Spiritum sanctum credebant. Si enim scirent omnia in baptismate dimitti, et per impositionem manuum Spiritum sanctum dari, lex superflueret, nec praeter Christum aliquid quaererent, si scirent per eum resurrecturos mortuos, et vivificandos et judicandos. Et nota haec sex recte dici fundamentum. Sicut enim eum qui ad doctrinam litterarum inducitur elementa oportet primum audire, sic Christianum haec scire integre, et nil dubitare de istis sine quibus vita non aderit integra. Ideoque quicunque aliquos ad fidem convertit, prius facit poenitere, in Deum credere, baptizari in remissionem peccatorum, confirmari per impositionem manuum, ac resurrectionem et diem judicii praestolari. Haec igitur omnia pertinent ad initia neophytorum. Haec omnia nisi praecesserint in fundamento, nemo potest bene operari. Et quia haec omnia illis necessaria sunt, dicit, feramur ad perfe
Abbreviated transcription (Latin):
d̃r bapt̃s fieri. in penitentia. ł in sanguine qd̾ sacramentũ bapt̃i. celebretur. nͥ iaqua.
nitentia. ibi dumtaxat. ubi articłs neccitatis. ñ otemptiis religionis. sacramentum bap¬
tismi excludit. Ioq sic intłngendum est illud. Nisi quis renatus fu̾it ex a.⁊ s .s. ñ . in. in¬
reg.c.i. qui ñ fũit renatis ea regeneratione. qua renascuntut illi. qui renascuntur exa¬
qua i sp̃u sc̃o. ñ saluabitur. Ca uõ renasonntur hoĩes diuersis modis. Alii ꝑ penit̾tam. alii
ꝑ effusionem sanguinis. alii ꝑ bapt̾m. Io pluraliter dixit baptismatum. Fundamentum
quoꝵ impositionis manium. q̃r nisi quis credat. qd̾ ꝑ manus impositionẽ detur sp̃c sc̃s.
ad remissionem ⁊ corroborationem. nõ ilst ẽ fundatus: Ac fundanentum ĩ. resurrõis.
sicet. ⁊ fundam̃tum uidicii et̃ni. qi quicquid ibi statuetur. ineternum dirrabit. Qx iudici¬
um qui noncredit. non ht̃ fundamentum. Hed illi quos supra arguit apłc. non integre

Expanded text:
r baptismus fieri in poenitentia, vel in sanguine: quod sacramentum baptismi celebratur, nisi in aqua  et poenitentia ibi duntaxat, ubi articulus necessitatis non contemptus religionis sacramentum baptismi excludit. Ideoque sic intelligendum illud est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiriest quae non fuerit renatus ea regeneratione qua renascuntur illi qui renascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non salvabitur. Ea vero renascuntur homines diversis modis: Alii per poenitentiam, alii per effusionem sanguinis, alii per baptismum. Ideo pluraliter dixit baptismatum. Fundamentum quoque, impositionis manuum, quia nisi quis credat quod per manus impositionem detur Spiritus sanctus ad remissionem et corroborationem, non est fundatus; ac fundamentum etiam resurrectiicet, et fundamentum judicii aeterni, quia quidquid ibi statuet in aeternum durabit. Quod judicium qui non credit, non habet fundamentum. Haec illi quos supra arguit Apostolus non integre
Abbreviated transcription (Latin):
putando eẽ sub̃iam qm non fecit ds. mutabilem sub̾iam faciunt. ip̃m
dm̃. sicut manichei. ł sique alie pestes. ita desipiunt. Qua pp̃. Durit̃
eis increpatis. ⁊ culpatis. eo qd̾ uelint semꝑ eadem ip̃a discere: it̾mblan¬
dituriłł. se eis onuũando hortans eos ad ꝑfectionem. Qua p̃p. s. q ꝑfecto.¬

Expanded text:
putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente eis increpatis et culpatis, eo quod velint semper eadem ipsa discere, iterum blanditur illis se eis connumerando, hortans eos ad perfectionem. Incho
Abbreviated transcription (Latin):
quimur inter ꝑfectos. Qnos autẽ e ꝑfectos hioitłłigi uelit. declarat subdẽs
tatos dico. ad discretionem boni ac mali. inter se. ł boni aminus bono.
⁊ mali a minus malo. Ecce hio ostendit quis sit solidus cib .s. seꝑare boñ
citata mente hoc non possunt ꝓfecto nisi fid̾i quodam lacte teneantur. ut
⁊ inuisibilia que ñ uident. ⁊ intłłigibilia que nondum intłłigunt. cred¬
ant. facile ad uanas ⁊ sacrilegas fabulas. ꝓmissione scientie. seducuntur
ut ⁊ bonum ⁊ malum ñ nͥ corꝑalib imaginib cogitent.: np̃m dm̃. non nͥ
corpꝰ aliqd̾ eẽ existiment. ⁊ malum nͥ sub̾iam putare ñ possint. cum sit po¬
cuis ab inmutabili sub̾ia. mutabilium sub̾iaꝵe.quidam defectus. quas
feat ex nichilo. ip̃a inmutabilis. i sumina sub̾ia. que est ds. Qd̃ ꝓfecto quiᷤᷤ¬
quis ñ solum credit. um ⁊̃ exercitatis. in exteriorib ammisensib intłłi¬
git. ꝑcipit. nouit. Nonest iam metuend̾. ne seducatur ab eis. qui malũ

Expanded text:
quimur inter perfectos . Quos autem perfectos hic intelligi velit, declarat subdens,tatos ad discretionem boni ac mali inter se. Vel, boni a minus bono, et mali a minus malo. Ecce hic ostendit quid sit solidus cibus, id est separarcitata mente hoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum
Abbreviated transcription (Latin):
ueterascent. ⁊ annitui ñ deficient .i. et̾nitas tua ñ deficiet. contra hoc qd dixit ꝑibunt
⁊ ẽ sensus. cui ñon mutaris nec deficis. qd̾ ad filium dictum ẽ. ac ꝑ hoc: ⁊̃ de d̾o filio oueñ
dicere. Ego sum qui sum. Et item. Ego dñs i ñ mutor. qd̾ tu heretice. io̾ soli patri assigna¬
sti. ut filius in sua sub̃ia. crederetur eẽ mutabilis. tanqͣm ita susceꝑit honunem. ut in
hominem uerteretur. Hanc tantam blasphemiam ñ emendab̾. nisi credideris in assump¬
tione hominis: accessisse filio. qd̾ non erat. ⁊ñ decessisse. ł defecisse. qd̾ erat. Uł mistice cot᷑

Expanded text:
veterascunt. Et anni tui non deficient, id est aeternitas tua non deficiet, contra hoc quod dixit peribunt. veterascunt. Et anni tui non deficient, id est aeternitas tua non deficiet, contra hoc quod dixit peribunt. Et est sensus: Tu non mutaris nec deficis, quod ad Filium dictum est, ac per hoc etiam Deo Filio convenit dicere: Ego sum qui sum . Et item: Ego Dominus et non mutor . Quod tu, haeretice, ideo soli Patri assignasti ut Filius in substantia tua crederetur esse mutabilis, tanquam ita susceperit hominem ut in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, et non decessisse vel defecisse 235 quod erat. Vel mystice totum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et̾miis eẽ ostenditur. qr ẽ ante om̃ta. sic ostendatur. qi ꝑmanet id̾ pꝰ mutata. ⁊ om̃is¬
siue celi aerei. siue t̾ra. uet̾ascent ut uestimentum .i. sicut hurmana corꝑa longeui¬
tate ueterascunt. corpus enim humanum. qi uestimentum aĩe ẽ. uet̾erascere aut̃
di illuo qd more uestis. paulatim ꝯsumitur: sicut caro hũana. que tñ in meliꝰ ĩmu¬
tabit̾ir. sic celi meliorem formam recipient. Et mutab̾ eos . s. celos. uelut anuictum
ꝑ hoc sig̃at mutacionem celi. uñ ioħ̾c in apochalipsi. Uidicelum nonumꝯ iteriã¬
nouam. Et r̾ecte celos amictui ꝯꝑat.q t̾ram cingunt. T̃am facile enim mutat ds. celos. si¬
cut amictus extenditur. ⁊ plicatur. ⁊ pꝰ mutacionem sic manebunt celi. Unde subdit.
:⁊ mutabuntur .i. mutata sic ꝑmanebunt. q fc̃adĩ. iam sub et̾nitate stabunt. nec ad cor¬

Expanded text:
sicut aeternus esse ostenditur quia est ante omnia, sic ostendatur qsicut aeternus esse ostenditur quia est ante omnia, sic ostendatur qsive coeli aerii, sive terra, veterascent ut vestimentum, id est sicut humana corpora longaevitate veterascunt. Corpus enim humanum quasi vestimentum animae est. Veterascere autem dicitur illud quod more vestis paulatim consumitur, sicut caro humana quae tamen in melius immutabitur, sic coeli meliorem formam recipient. Et mutabis eos, scilicet coelos, velut amictum; per hoc significat mutationem coeli. Unde Joannes in Apocalypsi: Vidiam . Et recte coelos amictui comparat, quia terram cingunt. Tam facile enim mutat Deus coelos, sicut amictus extenditur et plicatur; et post mutationem, sic manebunt coeli. Unde subdit: Et mutabuntur, id est mutata sic permanebunt, quia facta Dei jam sub aeternitate stabunt, nec ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam. it̾m redit ad et̾nitatem filii ostendendam. utens auchoritate ꝓpħe. qui de fi¬
tetram. ad literam. Io dicit in principio: qr creator. añ creata existit. sine ullo in itio
q.d. Noĩu et̾nitatem tuam. qua p̾cedis om̃ia. que fecisti. qui dixisti. ego sum qui sũ.
niceli. simul cum terra. sunt oꝑa. ma.t. Hoc ita dicit. qi sp̃aliter in eis oꝑatus. sit.
Manus aut̾ ẽ. uirtus uissionis .i. potentiam uoluntatis. qua ut uoluit. fc̃a sunt oĩa
ture. Aou̾issimi enim celi qui ꝑ diluinium ꝑierunt. sicut petrus ait. igne ꝑibruit.
Excreint eniiaqua: ⁊ totam istam capacitatem ubi aues uolitant. occupauit. ac sic uti
er. int. ⁊igne ꝑituri sint. qo est ⁊ disceptatio scrupulosior. inter doctos. Et erit incendi
um mundi. ñ ucendens sc̃os dĩ. Qd̾ enim fuit caminꝰ regis trib pueris. hoc erit ardens
mundꝰ ustis intrinitate signatis. tuã .e. celi mutabuntur. tu ã ꝑmaneb̾. Hõo dicit ut

Expanded text:
lentiam iterum redit ad aeternitatem Filii ostendendam, utens auctoritate Prophetae, qui de Fiterram ad litteram. Ideo dicit in principio, quia Creator ante creaturam exstitit sine ullo initio. Quasi dicat: Novi aeternitatem tuam qua praecedis omnia quae fecisti, qui dixisti: Ego sum qui sum ; et: Coeli simul cum terra, sunt opera manuum tuarum. Hoc ita dicit, quasi specialiter in eis operatus sit. Manus autem est virtus jussionis, id est potentia voluntatis, qua ut voluit, facta sunt operius. Novissimi enim coeli qui per diluvium perierunt, sicut Petrus ait, igne peribunt ; exercuit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit, ac sic utiqerierint, et igne perituri sint. De sum mundi non incendens sanctos Dei. Quod enim fuit caminus ignis tribus pueris, hoc erit ardens mundus justis Trinitate signatis. Tu autem. Quasi dicat: Coeli mutabuntur, tu autem permanebis, hoc dicit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
tacionis. qr inmunis fint a peccato. uñ. sonscientia hylaris fuit ei. U̾nxit gͦ eum ds pat̾.
ñ uisibili i corꝑali oleo. s spͣu sc̃o. quem scriptura nõĩe olei exultationis. figurata. ut
solet locutione: sig̃cat. Hac unctione filuis. qui sic homo fc̃s ẽ. ut maneret ds. plenꝰ
erat .i. sp̃i sc̃o. ut in euangłio legitur. Iħc aut̃ plenus sp̃u sc̃õ: reuersus ẽ a iordane.¬

Expanded text:
tationis, quia immunis fuit a peccato. Unde et conscientia hilaris fuit ei. Unxit ergo eum Deus Pater, tationis, quia immunis fuit a peccato. Unde et conscientia hilaris fuit ei. Unxit ergo eum Deus Pater, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis figurata, ut solet, locutione significat. Hac unctione Filius qui sic homo factus est ut maneret Deus, plenus erat Spiritu sancto, ut in Evangelio legitur: Jesus autem plenus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
equitatis .i. regła directa inflexibilis. que alibi dr uirga ferrea. ꝑ qm prauitate distor¬
lexisti ex amore. iusticiam .i. om̃e bonum: iecontra. odisti mniquitatem .i. om̃e malũ
ñ simł utraq tͥ sunt. s alt̾m diligis. ⁊ amplecteris. alt̾m uõ odis: iꝑsequeris: ⁊ pp̾ea¬
repetitur ds̃ ex magna dilectione. Uł scd̾m au̾ã. alter casus ẽ. uocatuuns. alter noia¬
casus. nominatiuus. repetitus. s ingreco eiudentissima distinctio ẽ. qua alter nõia¬
nomen xp̃c. unctionis ẽ. nec ungebantur alibi reges. ⁊ sacerdotes. nisi in illo regno uid̾oꝵ
ꝑhoc gͦ qd̾ dicit eum eẽ unctum. regem ⁊ sacerdotem sig̾cat. Unctris ẽ gͦ d̾s a dõ: uip̃e ds. ut un¬
geretur. homo erat. Ita homo erat. ut ds ẽẽt. ita ds erat. ut homo eẽt. ñ dedignaretur. Ds¬
gͦ unctus ẽ. qr homo d̾s. S quo oleo : ñ insi sp̃nali. Uñ subdit. Unxit dico: Qleo leticie. ł exul¬

Expanded text:
aequitatis, id est regula directa et inflexibili, quae alibi dicitur virga ferrea, per quam pravitate distorlexisti, ex amore, justitiam, id est omne bonum, et, contra, odisti iniquitatem, id est omne malum: non simul utraque tibi sunt, sed alterum diligis et amplecteris, alterum vero odis et persequeris. Et prepetitur Deus ex magna dilectione, vel secundum Augustinum, alter casus est vocatrix, alter nominacasus nominis repetitus, sed in Graeco evidentissima distinctio est, qua alter nominanomen Christus unctionis est, nec ungebantur alibi reges et sacerdotes, nisi in illo regno Judaeorum. Per hoc ergo quod dicit eum esse unctum regem, et sacerdotem significat. Unctus ergo est Deus a Deo, et ipse Deus ut ungeretur, homo erat. Ita homo erat ut Deus esset, ita Deus erat ut homo esse non dedignaretur. go unctus est, quia homo Deus. Sed quo oleo, non nisi spirituali? Unde subdit: Unxit, dico, oleo laetitiae, vel exsul
Abbreviated transcription (Latin):
bis suo funguntur. officio. hoc ẽ opiis angłicum. angelice functionis officum. ut om̃ia
fiant ꝓ salute. ꝓximoꝵ. magis aut̃ hoc ẽ opus xp̃i. ꝙ angłis nobsuꝑiorib. p̃cepit. ad¬
mł̃ta. que ad euis ꝯmendationem ualent. hortatur eos quib soribit. ut diligenter aĩad¬
uertant: icustodiant ea. que ꝑ illum annuntiata sunt eis. ⁊ ad hoc tendunt om̃ia p̃mis
eaque audiuimꝰ. a filio dicta in euangłio. quͣam que a lege. ł de aliis. a ꝓpħis. ł angelis
dicta sunt. qui ministri legis fuerunt. Noͣmen tñ legis obticuit. ꝙ in astructione sua
qͣm in posteriorib facit. manifestum hoc facit. Et quasi quis quereret quare magis
spedet: subdit. ne forte peffluamus.i. eternaliter pumiamur. fluimus ꝑ penas.¬

Expanded text:
bis suo funguntur officio. Hoc est opus angelicum, angelicae functionis officium, ut omnia bis suo funguntur officio. Hoc est opus angelicum, angelicae functionis officium, ut omnia fiant pro salute proximorum. Magis autem hoc emulta quae ad ejus commendationem valent, hortatur eos quibus scribit ut diligenter animadvertant et custodiant ea quae per illum annuntiata sunt eis. Et ad hoc tendunt omnia praemiea quae audivimus a Filio dicta in Evangelio, quam quae de lege, vel de aliis a prophetis, vel angelis dicta sunt, qui ministri legum fuerunt. Nomen tamen legis obticuit, quia in astructione sua quam in praetoribus facit, manifestum hoc facit. Et quasi quis quaereret: Quare magis oportet? subdit: Ne forte pereffluamus, id est aeternaliter puniamur. Fluimus per poenas
Abbreviated transcription (Latin):
tur scd̾m corꝑa. ⁊ ñ tm̃ scd̾m corpus. s ⁊̃ scd̾m animas. mutabuntur. que tunc głiosiorẽ
erunt. tu aut̃ id̾ ip̃e es. in eis ꝑ filium tuum .i. inmutabili sp̃e. eris ineis. ꝑ hoc qd̾ filio
tem equał uictori filio. ꝯsessus offertur a patre. Sede dico. quoadusq inimicos tuos ponã
qd̾ fit cotidie. dum aliqui ouertuntur. hoc n si paulatim agitur. indesinenter tũ. agit᷑.
pedes. intłłigitur humanitas xp̃i. que ẽ inferior natinra in illo. ⁊ ẽ sensus. Donec po. ini
osistit. Ad quem aut̃ angłoꝵ dixit. hoc. aliqñ: Alłi hoc dixit. qr om̃s sp̃o sunt. ex offici¬
o. administratorii. filii. missi. actualiter. inminist̾ium. quocumq placet filio. tñ
semꝑ assistunt ei. qui ubiq ẽ. Missi dico: pp̃ eos. qui capient hereditatem salutis .i ̃
ad amicos. ministros angłos suos. destinet ds. Qmuis enim mltum intersit inter ange¬
los ⁊ homines. ꝓpinquostñ eos nobis fecit. ꝙ nr̃e saluti student. pp̃ nos discurrunt. no¬

Expanded text:
mutabuntur, quae tunc gloriosiores erunt. Tu autem idem ipse es in eis per Filium tuum, id est immutabili specie eris in eis per hoc quod Filio divinitatem aequalis. Ecce victori Filio consessus offertur a Patre. Sede, dico, quoadusque inimicos tuos ponam, quod fit quotidie dum aliqui convertuntur. Hoc et si paulatim agitur, indesinenter tamen agiturpedes intelligitur humanitas Christi quae inferior natura est in illo. Et est sensus: Donec ponam inconsistit. Ad quem autem angelorum dixit hoc aliquando, nulli hoc dixit, quia omnes spiritus sunt, ex officio administratorii Filii, missi actualiter in ministerium quocunque placet Filio, tamen semper assistunt ei qui ubique est. Missi, dico, propter eos qui capient haereditatem salutis, id ead amicos ministros angelos suos destinet Deus. Quamvis enim multum intersit inter angelos et homines, propinquos tamen eos nobis fecit, quia nostrae saluti student, propter nos discurrunt, no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ que coetna increatore astruamus. si lucernam accendere cupio. ñ dum ẽ ibi eignis. nͥ
splendor. Mor aut̃ ut accend̾o simł cum igne. ⁊ splendor existit. Da m ignem sine splendore
icredo tͥ patrem fuisse sine filio. Dicta ẽ anob̾. ut potiuit᷑ tanta res dici. Ilatñ inesfabilia
sunt. Sot gͦ semꝑ eẽ generans: isemꝑ cum illo qo de illo natum ẽ. ũ filiusdi sed̾m hoc dr᷑ splẽ¬
perenimpater. semꝑ filius de patre ẽ. semꝑ gͥ filius natus. semꝑ pater ẽ. semꝑ de ilo y

Expanded text:
per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia st ergo semper esse generans et semper cum illo, quod de illo natum est. Ergo Filius Dei secundum hoc diciper Pater, semper Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
candor lucis et̾ne .i. imago patris. ⁊ specłm. Hinc accipiamꝰ similitudinem. ut inueniamꝰ
coena. ex quib intłłigamus coet̾na. qr coeua increaturis inueniri potuerunt. utens nõib
rer cemꝑaluum. Dycit. sandor ẽ lucis et̾ne. ⁊ hic ait. splendor głie. soet̾nus ẽ enim patri filius.
ut coeuut ẽ splendorigni. ex quo iẽ. Ignis enim lucem fundit. lixx ab igne fund̾r. Quid it.
aquo existat. si queramus .s. fulgor ab igne. ł ignis a fulgore. om̃is aĩa mͥ respondet. Uolu¬
it enim ds inseminare om̃ianime. initia intłłectus. ⁊ sapie. om̃is gͦ anima respondet. ⁊
nemodubitat. qd̾ splendor de igne existit. ũ iguis de splendore. Sonamus gͦ ignem. uelut
patrem. fplendorem tanqm filium. q iam p̾locuti sumus. nos coeua querere increaturis

Expanded text:
candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniamꝰ cenum. aliud ẽ enim coet̾num. aliud coeuum. soeuos dicimꝰ eos. qui eandem hñt
mensuram temꝑm. ñ alter ab alt̾o temꝑe p̃ced̾r. amboscm̃ ẽe cepisse dicimꝰ. Et si pot̾imus in
creaturis inuenire aliqua cceua. ñ tñ generans ⁊ generatum. sicut intrinitate. generati coe¬
t̃num. unigenitum. In craturis enĩ ñ ex eotemꝑe incipit generatũ ex quo generans. Increa¬
tere uo ñ p̃cessit genitor genitum. Nonpossunt gͦ comꝑari temꝑila et̾nis. integra collatione.
s cũ possut. ex aliqua tenui. ⁊ parua similitudine. cͥeua coet̾nis comꝑari. Inueniamꝰ itaq
coeua namde scripturis admonemur ad has similitudines. Legimus enĩ scriptum. de ip̃a
sap̃i. candor ẽ lucis et̃ne. Item. specłm ẽ sine macła. dĩ maiestatis. Ecce ip̃a sap̃ia. dicta est.

Expanded text:
inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. Et si poterimus in creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est
Abbreviated transcription (Latin):
ad loqñd̾. digne de d̾o lingua suft̾icit. nec ad ꝑcipiend̾ preualet. intlłectus. Młta enim de dõ in¬
iuitus que om̃ium ẽ causa bonoꝵ. Scimus: quomͦ aut̃: ł que ista sit. penitus ignoramꝰ. Sunt
⁊̃ quedam que dici ñ possunt. qͣmuis mente capiantur: ita. ut ñ ip̃m paulum. uideamus.
in quib damtalib qi infirmari: i ñ uitegra p̾ponentem exempla. sicut hic. cumait. Quicũ
collatione et̾nis comꝑari ñ possint. In et̾uitate enim. stabilitas ẽ. intemꝑe ant̾. uarietas. In
et̾nitate oñna stant. incemꝑe alia accedunt. alia suocedunt. Quid enim possumꝰ increatura in¬
uenire coet̾num. cum in ea nicħinueniamꝰ et̾num. Si inuenis patremet̾̃num increatura.⁊
inuenio coet̾num filium. Si aut̃ ñ inuenis et̾num increatura. sufficit ad similitudinẽ. ito

Expanded text:
ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Multa enim de Deo inad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Multa enim de Deo invirtus, quae omnium est causa bonorum, scimus: quomodo autem vel quae ista sit penitus ignoramus. Sunt etiam quaedam quae dici non possunt quamvis mente capiantur, ut etiam ipsum Paulum videamus in quibusdam talibus quasi infirmari, et non integra proponentem exempla, sicut hic, cum ait, qui cum collatione aeternis comparari non possint. In aeternitate enim stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt. Quid enim possumus in creatura invenire coaeternum, cum in ea nihil inveniamus aeternum? Invenis Patrem aeternum in creatura, et invenio coaeternum Filium: si autem invenis aeternum in creatura, sufficit ad similitudinem ut
Abbreviated transcription (Latin):
lia. queminꝰ nob̾ sunt nota. s ⁊ scła .i. uisibilia. ⁊ mutabiba. attende qualiter hic duas. rectas mas ing̃ditur. unaqͥ¬
dem reuocans nos a nefando errore. sabellii. alia uõ ab arrianice impietatis errore. ne putetur pater łunicum nõ
hr̃e ł filius extraneus a patre subsistere. Sunt enĩ quidã qui eum extraneum eẽ delirent. qd̾ male uisum ẽ arrio.
Aii quiñ alt̾m patrem alttm filium. subpingere moliuntur. s eund̾ aliqñ patrem. aliqñ filiũ. Integra gͦ cõmonet
rõne. ⁊ q cłi filius ẽ. ⁊ qd̾ non ab eo alieniis existit. Quicum sit splendor. Hic scd̾m diunam naturam om̃dat.
n u xp̃m. ostendens eum coct̾num: ⁊ coequalem patrieidemq cum eo sub̾ie. s alt̾m: in ꝑsona. Hõc ã
cum religiositate debemꝰ accuꝑe. Et si quid absurdum fortasse occurrerit. ab acie mentis abigere. uͥq
Siqͣuidem religioso nob̾ opus ẽ intłłectu. maxime uo ubide d̾o. ł loquimur aliquid. ł audimꝰ. qi nͨ

Expanded text:
iam saecula, id est visibilia et mutabilia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum extraneum esse delirent: quod male visum est Ario; alii qui non alterum Patrem, alterum Filium suppingere moliuntur, sed eumdem aliquando Patrem, aliquando Filium. Integra ergo commonet ratione, et quia Dei Filius est, et quod non ab eo alienus existat. Qui cum sit splendor. Hic secundum divinam naturam commendat Christum ostendens eum coaeternum et coaequalem Patri, ejusdemque cum eo substantiae, sed alter in persona. Hoc autem cum religiositate accipere debemus, et si quid absurdum fortasse occurrerit, ab acie mentis abigere, ubique siquidem religioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de Deo vel loquimur aliquid, vel audimus, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
nem certauerint. Ideoq iniuria est pro mar
tyre in ecclesia orare. cuius debemus orati¬
ombus commendari. Pro aliis aut̃
defunctis orat u

Expanded text:
nim ait August.: Injuria est pro martyre orare in Ecclesia, cujus nos debemus orationibus commendari; pro aliis autem defunctis oratu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sig̃cat. ignenidilectionis xp̃i. caritas enim xp̃i ẽ. nob̾ lana. de qua
uestem faciamis .i. qua induamur. ysopus qui ualet ꝯtratumores pul¬

Expanded text:
est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua vestem faciamus, id est qua induamus. Hyssopus qui valet contra tumorem pul