comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui facit unius modi habitare indomo:
Sed quid est quod sequitur : monssima ar
ciedi israhel Ansub audiendum est distu¬
lauit ut quod uocauit caelorum nomine
hoc uoluerit intellegi nomine &ciam
montis suna sicut diximus eosuocarimon¬
tes: qui uocatis unt caeli : Nec inisto
sensu mouere debet quod mons non mon¬
tes cumibi dictisint caeli noncielum
Quia & in illo psalmo cumdictumes set:
caelienarramt gloriam dĩ more scriptu¬
rae eundem sensum uerbis aliis repeten¬
tis. subsequenterdictum est & opera
manuumeius ad nuntiat firmamentũ
Prius dixit caeli non caelum : & tamen
postea non firmamenta sed firmamen¬
tum uocauitergo ds̃ firmamentum
caelum sicut ingenesi scriptumest
Ita ergo caeli & caelum & montes
& mons non aliud sed hoc ipsum sicut
ecclesi ae multae & una ecclesia. non
aliud sed hocipsum : Cur ego mons
syna qui inseruitute generat sicut

Expanded text:
tum , qui facit unius modi habitare in domo. 11. tum , qui facit unius modi habitare in domo. 11. Sed quid est quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel? An subaudiendum est, distillavit: ut quod vocavit coelorum nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu movere debet quod ait, mons; non, montes; cum ibi dicti sint, coeli; non, coelum: quia et in alio psalmo cum dictum esset, Coeli enarrant gloriam Dei; more Scripturae eumdem sensum verbis aliis repetentis subsequenter dictum est, Et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Prius dixit, coeli; non coelum; et tamen postea non, firmamenta; sed, firmamentum. Vocavit enim Deus firmamentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uoces eorum : inomnẽ terramexiit sonus eo¬
rum & infines orbisterrae uerba eorum.
nectamen istiscaelis taniagloria tribuenda
est. tam quam ab hominibus illa gratia
uenerit in de sertum genuium ut terra
moueretur ad fidem ÷: non enim caelia se¬
ipsis destillauerunt sed a faciedĩ utiq in¬
habitantis eos & facientis eos in habitare
unius moris indomo. : Ipsisunt enim &
montes de quibus dicitur: leuaui ocu¬
los meos ad montes: undeueniet auxiliũ
mihi & tamen ne in hominibus spem
posuisse uideretur continuo subiecit
Auxilium meum adño: qui fecit caelum
& terram Ei quippe alio loco dicitur :
Inluminanstu mirabiliter a montib:
aeternis quam uis a montib: aeternis:
tamen in luminanstu.⁊ sic& hic caeli
distilla uerunt. sed a faciedi: & ipsienim
silui faicti sunt perfidem & hoc nonex seipsis
sed dĩ donumest non exoperibus ne forte
quis extollitur : Ipsius enim sumus figmen¬

Expanded text:
voces eorum: in omnem terram exiit sonus eovoces eorum: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nec tamen istis coelis tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. Ipsi sunt enim et montes, de quibus dicitur: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ei quippe alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu. Sic et hic, coeli distillaverunt; sed, a facie Dei. Et ipsi enim salvi facti sunt per fidem, et hoc non ex seipsis; sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmen
Abbreviated transcription (Latin):
dtinde sulle populus. illa scilicet here
su fastidio manna respũens infirmata est
non deburi sequi. tuuero perfecistieam:
sed iu uero percus sistieam.: Dõ quippe offenso
perillamurmura atq fastidia ingensplaga
secuta est postremo illi omnes inheremo
consternau sunt nec quis quam eorum prȩter
duos: terram meruit promissionis intrarȩ.
quan quam &iam sidicatur infiliis eorum
hereditas illa perfecta. nossensum spiritalẽ
liberius tenere debemus : Omnia quppe
illa infigura contingebant in illis. donec
aspirarei dies & remouerentur umbrae
Aperiat itaq: nobis pulsantibus dñs. & mys.¬
teriorum eius quantum ipse dignatur secre¬
ta pandantur: & enim ut terra motaesset¬
ad fidem cum in de serto gentium transiret
euangelium: caelidistillauerunt a faciedĩ.
Hi sunt caeli de quibus in alio psalmocani
tur: Caelienarrant gloriamdĩ De his
quippe paulo postdicitur. non sunt loque¬
lae neque sermones quorum nonaudiant᷑

Expanded text:
Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquam eorum, praeter duos, terram meruit promissionis intrare . Quanquam etiamsi dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis pulsantibus Dominus; et mysteriorum ejus, quantum ipse dignatur, secreta pandantur. ad fidem, cum in deserto Gentium transiret Evangelium, caeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt caeli de quibus in alio psaltur: Coeli enarrant gloriam Dei. De his quippe paulo post ibi dicitur: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur
Abbreviated transcription (Latin):
qust desertum erant gentes quae
mubus: terra mota est terrenihomi
ndemex ciiati sunt : sedunde mota est.
ncueli distillauerunt a faciedĩ: forsitan
ius recolat illud tempus quando inde
stransibat coram populo suo. coram
srahel die in columna nubis. nocte in
preignis. & hocesse sentiat quod caeli
luerunt a faciedĩ. qm̃ manna pluit
ulosio. hoc &ia mes se quod sequitur.
s sina a faciedĩ israhel: pluuiam uolun¬
in segregans ds̃ hereditatnuae: Quia
intesyna locutus est ds̃ ad moysen quan
gondedit.: ut mannasit pluuia uolun¬
populosuo quia solos eos ita pauit non
uerunt desiderintes ȩscas carnium & ea
us uesci inaegipto consueuerant. Sed in
erbis sipro prietas tantum modo litterae ꝑ
spiritalis requirendus est intellectus.
tetutostendatur secundum proprietatẽ
orilem qui tunc compediti qui que&iam
notes in sepulchris eductisint infortitu

Expanded text:
st. Desertum erant Gentes, quae in Gentibus, terra mota est, terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei. Forsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in monte Sina locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia volune, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et spuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
& beripse psalmorum dicitur non
inticorum  sicut scriptum est inquit
in libro psalmorum cum potius secundũ
sine psalmo esse potest ÷ psalmas uero
sine cantico nom potest : possum aem̃
es se cogitationes mentis quarum non
sint opera corporalia. Nullamenor
autem opus bonum cuius nonsit in
mente cogitatior. ac perhoc idest tibi¬
& tibi ut robique cantica nonuitrobiq
ꝓsalmi & tamen sicut dixi generalteꝵ
ꝑsalin a ppellantur noncntctlta
Libero psalmorum non cantitorum
&e suinteliegantur atq. discietiantur
sensus dictorum ubititulus esttantũ¬
modo psalmi & ubit antum mouo
cantici & ubi non psalmus cantici
sic inisto sed canticũ psalm. inscrip¬
tũ est nescio utrũ possit ista diere¬
rentia demonstrarii proinde sicut
coeperamus relinquentes ista eisqu
pos sunt : & quibus uacat talia discer¬
nere & certa difperontianem fati¬
onen diffinire anos quantum adiuuan¬
te dño uileamus huius psalmi texitum
consideremus at que tractemus

Expanded text:
; et liber ipse Psalmorum dicitur, non ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum tiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur : quia equae inseipsa mens att
dõ nota sunt ab ominibus non uidentur
Opera ue robona qm̃ iulidenda sunt abho¬
minibus ut glerificent patremnostrũ
quiinca elis est meritodictumsit : psal¬
lite nomimeius. Id est diffamationitus
ut laudabiliter nominetur ⁊ hanc dif¬
ferentiam alicubi quantum recolo
&uiam ipse secutus sum ÷ meminiautẽ
legissenos & iampsallit edõ quia talia
qua eui sibiliter hene operamur non
tantum hominib: sed &iamdõ placent.
Non autem omnia quae dõ ylacent &iã mes
hominibus pos sunt quiidert nom possumȩ
Vnde mirum est siquȩ i ad modum ut rumꝗ
legitur & cantateo & psallitedõ ⁊ta abi¬
cubi legi potest: antate nominieius.
Qued si & hoc iscripturis sc̃is dictum in¬
uenitur : ha differentia frustrelabora¬
taest : muet &iam me quod generab
nomine nagis psalmi quam cantica uo¬
cantu ita utꝰdñs diceret quae scripta suas
in lo & prophetis & psalmis demt

Expanded text:
videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non videntur; opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me
Abbreviated transcription (Latin):
salmihuius titulus non uidetur esse
operosae disputationis: simplex
enim apparet & sailis namita sehabet.
Infinem ipsidauid ꝯsalmus cantici.
In multis autem iam pslmis ad monu¬
imus quid sit infinem qr finis legis xp̃s
adiustitiam omni credenir finis qui per¬
ficiat non qui consumat aut prdat.
uerum tamen siquis quam conur inqui¬
rere quid sibi uelit psalmus canti. cur
non aut psalmus. aut canticum. &i rum
ticum psalmi: quia & sic quorundam psa¬
morum ⁊ituli conscribuntur ainueniet
fortas sealiquid quod acutioribus & otiosi¬
oribus nos relinquimus .i Discreuerunt
quidam ante nos intercanticũ & psalmum.
ut qm̃ canticum ore profertur : psalmis
psalterio canitur : uideatur cantico sig¬
nificari intellegentia mentis: psalmo
uero opera corporis. sicut in hoc ipso sexa¬
gesimo septimo quem nunc tractandũ
sus cepimus illud quod dictum est cantã
tedõ psallite nominieius : it a quidam
discreuerunt ut canta tedõ dictum

Expanded text:
salmi hujus titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut Canticum, sed utrCanticum psalmi, quia et sic quorumdam psalmorum tituli inscribuntur; inveniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos relinquimus. Discreverunt quidam ante nos inter Canticum, et Psalmum; ut quoniam Canticum ore profertur, Psalmus psalterio canitur, videatur Cantico significari intelligentia mentis, Psalmo vero opera corporis. Sicut in hoc ipso sexagesimo septimo, quem nunc tractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
qualis illa inpentathebco multis locis
inuenitur: & fecit moyses illudatq
illud sicut prȩcepit dñs moysi.i non drẽ
quod usitatumest in locutionibus nr̃is
& fecit moyses sicut prȩcepit eidñs : sed feci
moyses sicut prȩcepit dñs moysi. quasi alus
moyses cui prȩcepit : & alius moysesqus
cit. cum idem ipsesit. Tales locutiones
in nouo testamento difficillime reppen¬
untur : Inde est tamen quod a postoli
ait defilio suo qui factus est ei ex semin
diuid secundum carnem : qui prȩdistn¬
tus est filius dĩ inuiruite. secundũ spn¬

Expanded text:
Qualis et illa in Pentateucho multis locis Qualis et illa in Pentateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apostolus ait: De Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
suis : quae in habitabunt inea. Sed quido pe¬
rabantur haec animalia. quibus dabit
uerbum ubes uanisi quid sequitur: euan¬
gelizantibus uirtutemulta: Quauirtute
nisi fortitudineilla . inqua educet compedi¬
tos: fortas se &iam uirtutem hic dicat illã:
qua euangelizantes: mirabilia signa fece
tibus uirtute multa s rex inquit uirtutũ
dilecti : pater ergo est rex uirtutum filii .
Dilectus enim: quando non ponitur quis
dilectus . peranto nomasiam filiusumcus
intellegitur : anuirtutum suarum.
Rexipse filius  uirtutum scilicet sib
seruientium quia uirtutemulta euange¬
lizantibus dabit uerbum rex uirtutum :
de quo dictum est. Dñs uiruitum: ipseest
rex gloriae .: Quad autem non dixit rex
uirttum suarum sed rex uir tutum
dilecti. locutio est inscripturis usitatis¬
sima siquis aduertat: quod ibi maxime
apparet. ubi &iam proprium nomen
ex primitur : ut eunde mes sedequo
dicitur dubitari omni no non possit

Expanded text:
suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid opesuis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa fecertibus virtute multa? Rex, inquit, virtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutum, de quo dictum est, Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Quod autem non dixit, Rex virtutum suarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia sic impletum est quod prȩdictũ est
benedictionem dabit quilegem dedit.:
Legem qua terreat humanis uiribus prae¬
sumentem  benedictionem qualiberet
indm̃ sperantem⁊ Tuergo perfecisti ds̃
hereditatemtuam quia infirmata est in se
in habitabunt in ea. Tua non sua: tibi
subdita : non sibi libera : adte egentia:
non sibi sufficientia.: Denique sequitur.
parasti intua suauitate egentids̃: Iniua
suauitate non illius facultate. ⁊ egons est
enim qm̃ infirmatus est ut perficiatur:
agnouit se indigentem ut repleatur.⁊
haec est illa suauitas dequa a libi dicitur:
Dñs dabit suauitatem & terranostra dabit
fructum suum : ut bonumopus fiat. nontimo¬
re sed amore: non formidine poenae : sed de¬
lectatione iustitue. Ipsa est enim uera & sina
libertas. sed dñs hoc egenti parauit non abun¬
danti cui probro est ista paupertas: de qua¬
libus alibi dicitur: Ob probrium hisquiabun¬
dant & despectio superbis: hos enim dixit
superbos: quos dixit qui abundant: dñs

Expanded text:
nisi quia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem tuam; quia infirmata est in se, inhabitabunt in ea. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enim dixit superbos, quos dixit qui abundant. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus : Quamuiam quaeris. audi
saluta retuum : Anforte nonestxp̃s
salutare ipsius & & quid est quod dixit
Senexilles ymeon  sen ex ille inquã
ineuangelio seruatus an nosus usque
ad infantiamuerbi : accepit enim senex
ille in manibus suis infantem uerbũ dĩ
qui& in utero esse dignatus est in ma¬
nibus senis dedignaretur. ille in utero
uirginis qui inmanibus senis infirmus
infans : & intrauiscera & in manibus
quem facta sunt omnia & siomnia &
& sicrucifixus est ex infirmitate sedi
exuirtut edĩ. A postolus ait Entter
inmanibus senis & quid ait senex ille
quid ait gratulans quodiam soluendus
hinc esset : uidens suis manibus contini
a quo & in quo salus eius continebatur

Expanded text:
gentibus. Quam viam quaeris? Audi: gentibus. Quam viam quaeris? Audi: Salutare tuum. An forte non est Christus salutare ipsius? Et quid est quod dixit senex ille Simeon; senex ille, inquam, in Evangelio, servatus annosus usque ad infantiam Verbi? Accepit enim senex ille in manibus suis infantem Verbum Dei. Qui et in utero esse dignatus est, in manibus senis esse dedignaretur? Ille in utero virginis, qui in manibus senis; infirmus infans, et intra viscera, et in manibus quem facta sunt omnia; et si omnia, etsi crucifixus est ex infirmitate; sed vivit ex virtute Dei . Apostolus ait. Erat ergo in manibus senis. Et quid ait senex ille? quid ait, gratulans quod jam solvendus hinc esset, videns suis manibus contineri a quo et in quo salus ejus continebatur? «
Abbreviated transcription (Latin):
eamus. agnos camus quaeamus ut rumq
intenebris non possumus : longe esapere¬
grinanti uiam nobis porrexistiperquam
redeundum sit adte : agnos camus interra
uiamtuam: Quae estuia ipsius quia hoc
optauimus .: ut cognos camus interra
uiam tuam. quae situri sumus eamnos
non pernos discituri: possumus eam
res. adiecit et ueritas : qui serrat in ueri¬
tate errat qui recesserit a ueritate
nemoriaris antequam peruenias. egosũ
uita egosum inquit uia & ueritas &uita
Qua sidiceret: quid times perme ambu¬
das in me ambulas. in merequiescis
Quidergo ait cognoscamus interra
uiamtuam : nisi cognoscamus interra
xp̃m tuumo sed ipse psalmus respondeat
neputetis ex aliis scripturis adhibendũ
esse testimonium quod forte hicde est
repetendo ostendit quid dixerit ut cog¬
nos camus interraiuam tuam : & quasi
tuquaereres in qua terra: quamuiam ÷
in omnibus gentibus salita reuuum
Inqua terra quaeris. audi in omnibus

Expanded text:
eamus, agnoscamus qua eamus; utrumque eamus, agnoscamus qua eamus; utrumque in tenebris non possumus. Longe es a peregrinantibus; viam nobis porrexisti per quam redeundum sit ad te: Agnoscamus in terra viam tuam. Quae est via ipsius, quia hoc optavimus, ut cognoscamus in terra viam tuam? Quaesituri sumus eam nos, non per nos discituri. Possumus eam res? Adjecit: Et veritas. Quis errat in veritate? Errat qui recesserita veritate. ne moriaris antequam pervenias? Ego sum vita: Ego sum, inquit, via, et veritas, et vita . Quasi diceret, Quid times? Per me ambulas, in me ambulas, in me requiescis. Quid ergo ait, Cognoscamus in terra viam tuam, nisi, cognoscamus in terra Christum tuum? Sed ipse psalmus respondeat: ne putetis ex aliis Scripturis adhibendum esse testimonium quod forte hic deest, repetendo ostendit quid dixerit, Ut cognoscamus in terra viam tuam; et quasi tu quaereres, In qua terra, quam viam? In omnibus gentibus salutare tuum. In qua terra quaeris? Audi: In omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur enim ecclesiae. nisi cognoueris
temet ipsam. Quid est hoc  nisi cog¬
noueris ad imaginem di tefactam :
O anima ecclesiae preciosa redempta
sanguine agni in maculati at tende
quanti ualeas. quid prote datum sit
cogita: dicamus ergo & optemus
inluminet uultum suum supernos.
Gestamus uultum eius: quomododicunt᷑
uultus imperatorum : Uere quidam
saceruultus est dĩ inimagine ip̃sius :
sed iniqui non cognoscunt inse imagi¬
nem dĩ. ut in luminetur uultus dĩ
superillos : quidebent dicere
Tuinluminabis lucernam meam dñe :
ds̃ meus in luminabis tenebras meas.
Sum intenebris peccatorum sed radio
sapientia etuae discuti antur tenebrȩ
meae : Appareat uultustuus : & si for¬
te apparet perme aliquantulum
deformis effectus : atereformetur
quod ate formatum est. In luminet
ergo uultum suum supernos. ut cog
Interra hic in hac uita. cognosta¬
musuiam tuam. ⁊ Quid estꝰ uiamtuã
quaeducit adte.: Agnos camus quo

Expanded text:
. Dicitur enim Ecclesiae: Nisi cognoveris . Dicitur enim Ecclesiae: Nisi cognoveris temetipsam. Quid est hoc? Nisi cognoveris ad imaginem Dei te factam. O anima Ecclesiae pretiosa, redempta sanguine Agni immaculati, attende quanti valeas; quid pro te datum sit cogita. Dicamus ergo et optemus, Illuminet vultum suum super nos. Gestamus vultum ejus: quomodo dicuntur vultus imperatorum, vere quidam sacer vultus Dei est in imagine ipsius; sed iniqui non cognoscunt in se imaginem Dei. Ut illuminetur vultus Dei super illos, quid debent dicere? Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Sum in tenebris peccatorum; sed radio sapientiae tuae discutiantur tenebrae meae: appareat vultus tuus, et si forte apparet per me aliquantulum deformis effectus, a te reformetur quod a te formatum est. Illuminet ergo vultum suum super nos. 5. veIn terra, hic, in hac vita, cognoscamus viam tuam. Quid est, viam tuam? Quae ducit ad te. Agnoscamus quo
Abbreviated transcription (Latin):
tos: Quidergo prȩcipuebonis quid preci¬
pue iustis Inluminat uultum suum supernos:
solis huius uultum in luminat : superbonos
cenalos: Uultumtuum inlumina suꝑ nos:
Vident istamlucem cum pecoribus & boni
& mali beatimundo corde quia ipsi dm̃
uidebunt ⁊nluminet uultum suum super
nos: Ceminus intellectus est utero dicen
dus est in lumina inquit uultum tuum
supernos: ostende nobis uultum tuum
Nonenimaliquando in luminat uultum
suunds. quasi aliquindo fuerit sine lumi¬
ie sed inlumina supernos ut quadnos
maginem tuam in lumina supernos
ut hoc dixerit inluminauultum tuum
supernos in praesisti nobis uultũ tuum.
fecistinos ad imaginem & similitudinẽ
tuam. fecistinosnum mumtuũ sed non
debet imagotua intenebris remanere.
mitteradium sapientiae tuae. expellat
tenebras nostras & fulgeat in nobisima¬
gotua Cognos camus nos imaginem
tuam. audiamus quod dictum est in
canticis canticorum nisi cognoueris
temet ipscmm o pulcra intermulieres

Expanded text:
tos . Quid ergo praecipue bonis? quid praecitos . Quid ergo praecipue bonis? quid praecipue justis? Illuminet vultum suum super nos. Solis hujus vultum illuminas super bonos et malos; vultum tuum illumina super nos. Vident istam lucem cum pecoribus et boni et mali: beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Illuminet vultum suum super nos. Gemtum tuum super nos; ostende nobis vultum suum. Non enim aliquando illuminat vultum tuum Deus, quasi aliquando fuerit sine lumine: sed illumina super nos, ut quod nos imaginem tuam illumina super nos: ut hoc dixerit, Illumina vultum tuum super nos; Impressisti nobis vultum tuum, fecisti nos ad imaginem et similitudinem tuam , fecisti nos nummum tuum; sed non debet imago tua in tenebris remanere; mitte radium sapientiae tuae, expellat tenebras nostras, et fulgeat in nobis imago tua; cognoscamus nos imaginem tuam, audiamus quod dictum est in Canticis canticorum: Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
neauferat. porest auferre & mali
Melius ergobonus : quod di estamittus
seddm̃ tenes Sic ergo & illemalus
ipsumbortamur pas suruses dõm
as noñ passurus es orbitatem : Aliquis
asis inruet. aliqua calamitas detrans¬
ueso undecumq plenus est mundus. ex¬
impla non cessant loquortibi inaestate
grinaqͥ: colligas non de sunt: Attende
are quod colle geris: Quã multi enim
ribulationem ita patuntur ut non eis
uacet nec legere aliquid nec audirealiquid
uec forte adimittuntur adeos qui eos
consalentur: Remansit formica in ca¬
uerna uideat sicollegit aliquid aestate
quose auocet hieme sed modo quia benedi¬
ut nos quare benedicitnos: quia benedictio¬
nempetit haec uox it benedicat nos ds̃.
benedictionem quam seruat Amicis suis.
quamsolis bonisdat:ne promagno appetas.
quod & mali accipiunt: quia bonus est ds̃.
fait illa quisolem suum oriri facit su per
bonos & malos & plun super iustos & inius¬

Expanded text:
ne auferat; bono potest auferre et malo: ne auferat; bono potest auferre et malo: melius ergo bonus quod Dei est amittis, sed Deum tenes. Sic ergo et ille malus; ipsum hortamur: Passurus es damnum; quis non passurus est orbitatem? aliquis casus irruet, aliqua calamitas de transverso, undecumque plenus est mundus, exempla non cessant: loquor tibi in aestate, grana quae colligas non desunt: attende ad are quod collegeris. Quam multi enim tribulationem ita patiuntur, ut non eis vacet, nec legere aliquid, nec audire aliquid; nec forte admittuntur ad eos qui eos consolentur. Remansit formica in caverna; videat si collegit aliquid aestate, quo se avocet hieme. 4. Sed modo quia benedicet nos Deus, quare benedicet nos? quam benedictionem petit haec vox, U benedicat nos Deus? Benedictionem quam servat amicis suis, quam solis bonis dat. Ne pro magno appetas quod et mali accipiunt: quia bonus est Deus, facit illa, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injus
Abbreviated transcription (Latin):
habeat formica. quod comedat & n
miserille cuihoc accidit: Aut ille cus
hocaccidit quid illi credisanimi esse
quomo do confectus est  metitur esi
compatitur ex uiribus suis. &ideofis¬
tur quia mensuram qua se metitur
uult afferre ad eum quem non nout
Videt illum pas sumdamnum. diaho¬
liatum. aut orbitate percus sum
Quid credise iste aliquid malifet u
hoc illi contingeret : tale corhibein
talem animum inimicimei.
qui peraestatem tibi non colligis
quod iste collegit: modo intus fo¬
mia comedit labores aestatis sed eamcolli¬
gentem uidere poteras. manducantẽ
uidere non potes. Ista fratresquos¬
tum dñs dedit: quantum suggeres
& imbuere dignatus est infirmita
& humilitatem nostram : quantuõ
capimus promo dulo nostro diximu
Quare det ds̃ omnia ista permixti
bonis & malis. & quare auferat &
bonis & malis: Dedit tibi nonextoll¬
ris: abstulit tibi non frangaris: uime

Expanded text:
habeat formica quod comedat, et dicunt, habeat formica quod comedat, et dicunt, Miser ille cui hoc accidit, aut ille cui hoc accidit: quid illi credis animi esse? quomodo confectus est! Metitur ex se, compatitur ex viribus suis, et ideo fallitur; quia mensuram qua se metitur, vult afferre ad eum quem non novit. Vides illum passum damnum, aut humiliatum, aut orbitate percussum: quid credis? Iste aliquid mali fecit, ut hoc illi contingeret. Tale cor habeant, talem animum inimici mei. inimicus es, qui per aestatem tibi non colligis quod iste collegit. Modo intus formica comedit labores aestatis: sed eam colligentem videre poteras; manducantem videre non potes. Ista, fratres, quantum Dominus dedit, quantum suggerere et imbuere dignatus est infirmitatem et humilitatem nostram, quantum capimus pro modulo nostro, diximus, quare det Deus omnia ista permixta et bonis et malis, et quare auferat et bonis et malis. Dedit tibi; non extollaris: abstulit tibi; non frangaris. Times
Abbreviated transcription (Latin):
siue aliqua orbitas suorum: siuealiqua
exhonoratio & humiliatio. hiempserat
Redit formica adid quod aestate colle¬
git. & intus insecretosuo ubine mo
uidet. aestiuis laboribus recreatur
Quando sibi ista colligebat aestate . uide¬
bant omnes: cumhis pascitur hie me
nullus uidet. Quid est hoc & uide formi¬
cam dĩ. surgit cotidie currit adecclesiã
dĩ. Orat. audit lectionem. ymnum
cantat. ruminat. quod audiuit apud.
se cogitat. recondit intus grana col¬
lecta dearea.: Haec ipsa quaemodo
dicuntur . qui prudenter audiunt
hocagunt & ab omnibus uidentur pro¬
cedere ad ecclesiam. redi redeecclesia
audire sermonem. audirelectionem
inueni re librum aperire & legen
Omnia ista uidentur cum fiunt:
ca illa est conterens iter portans
condens inconspectu cernentium
Uenit hiems aliquando cuienimi
uenit accidit dampnum : Accidi
orbitas. ceterimiserantur prte
ut miserum : qui non norunt qulmi

Expanded text:
sive aliqua orbitas suorum, sive aliqua sive aliqua orbitas suorum, sive aliqua exhonoratio et humiliatio; hiems erat: redit formica ad id quod aestate collegit; et intus in secreto suo, ubi nemo videt, aestivis laboribus recreatur. Quando sibi ista colligebat aestate, videbant omnes: cum his pascitur hieme, nullus videt. Quid est hoc? Vide formicam Dei: surgit quotidie, currit ad ecclesium Dei, orat, audit lectionem, hymnum cantat, ruminat quod audivit, apud se cogitat, recondit intus grana collecta de area. Haec ipsa quae modo dicuntur qui prudenter audiunt, hoc agunt, et ab omnibus videntur procedere ad ecclesiam, redire de ecclesia, audire sermonem, audire lectionem, invenire librum, aperire et legere: omnia ista videntur, cum fiunt. Formica illa est conterens iter, portans et recondens in conspectu cernentium. Venit hiems aliquando; cui enim non venit? Accidit damnum, accidit orbitas: caeteri miserantur forte ut miserum, qui non norunt quid intus
Abbreviated transcription (Latin):
corplenumest fide : Foris pauper es
sed intus diues es: diuias tecum portas
quas non amitteres &iam sidenaufra¬
gio nudus exires. Quodergo forte per¬
diturus es malus cur nonbonum teinuenit
dampnum. quando quidem uides & malos pati
dampnum : sed maiore illo dimpno feriuntur:
Inanis est domus. in anior est conscientia
Quis quis malus ista perdiderit non habet
foris quod teneat. non habet intus ubi requi¬
escat: fugit haec ubi damnum passus est
ubi seaboculis hominum dediuitiarum
ostentatione lactabat. iam se i nocidisho¬
minum iactare non potest : Ad se intro
non redit . quia nihil habet: non estimitatis
formicam non sibi collegit grana cum
erga illum prosperitas: quando eiuaca¬
batꝰ. quando felix uocabatur abomnibus
aestas ipsius erat : imitaretur formicã
reconderet: uenerat temptatio tribu¬
lationis superuenerat hiemps. tempestas
timoris. frigus tristitiae siuedampnũ
esset : siue aliquod salutis periculum

Expanded text:
cor plenum est fide; foris pauper es, cor plenum est fide; foris pauper es, sed intus dives es: divitias tecum portas quas non amitteres, etiamsi de naufragio nudus exires. Quod ergo forte perditurus es malus, cur non bonum te invenit damnum, quandoquidem vides et malos pati damnum? Sed majore illi damno feriuntur: inanis est domus, inanior conscientia est. Quisquis malus ista perdiderit, non habet foris quod teneat, non habet intus ubi requiescat. Fugit hic ubi damnum passus est, ubi se ad oculos hominum de divitiarum ostentatione jactabat; jam se in oculis hominum jactare non potest: ad se intro non redit, quia nihil habet. Non est imitatus formicam; non sibi collegit grana, cum t saeculi hujus erga illum prosperitas, quando ei vacabat, quando felix vocabatur ab omnibus, aestas ipsius erat. Imitaretur formicam,reconderet. Venerat tentatio tribulationis, supervenerat hiems torporis, tempestas timoris, frigus tristitiae, sive damnum esset, sive aliquod salutis periculum,
Abbreviated transcription (Latin):
benedicta : omnis simplex non hȩrens rebus
terrenis. nec uisco implicatis pennis
lacens sed ex serto nitore uirtutum : in
geminis alis geminae dilectionis exultat
inauras liberas : & uidet sibi subtractum
esse quod calcabat non ubi incumbebat.¬
& dicit secura. dñs dedit dñs ibstulit.
sicut dño placuit ita factumest sit nomen
dñi benedictum. dedit & abstulit. manet
quidedit: & abstulit quod dedit. Sit eius
nomen benedictum.: Ad hoc ergo ista
auferunturbonis sed nequis forte in fir¬
mus diceret quando ego esse possumtantȩ
uirtutis quantae sc̃s iob & robor miraris
arboris quia modonataẽs haec magna quã
miraris subcuius ramis &umbra refrige¬
ras: uirga fuit. sedtimes netibi auferantur
haec cumtalis fueris. adtende quia aufe¬
runtur & malis.: Quid teergo differs
a conuersione e quod bonustimes amit¬
tere. fortemalus amis surus es sibonus
ea perdideris. ad est consolator qui
abstulit. Arca ex inanita est auro

Expanded text:
benedicta omnis simplex, non haerens rebus benedicta omnis simplex, non haerens rebus terrenis, nec visco implicatis pennis jacens, sed exserto nitore virtutum, in geminis alis geminae dilectionis exsultat in auras liberas; et videt sibi subtractum esse quod calcabat, non ubi incumbebat; et dicit secura: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dedit, et abstulit; manet qui dedit, et abstulit quod dedit: sit ejus nomen benedictum. Ad hoc ergo ista auferuntur bonis. Sed ne quis forte infirmus diceret: Quando ego esse possum tantae virtutis, quantae sanctus Job? Robur miraris arboris, quia modo nata es: haec magna quam miraris, sub cujus ramis et umbra refrigeraris, virga fuit. Sed times ne tibi auferantur haec, cum talis fueris? Attende quia auferuntur et malis. Quid te ergo differs a conversione? Quod bonus times amittere, forte malus amissurus es. Si bonus ea perdideris, adest consolator qui abstulit: arca exinanita est auro,
Abbreviated transcription (Latin):
oeperam si solis bonis darentur ista:
mnes propterhaec accipienda. uellent
onuerti addm̃ Rursus si solis malis daren¬
ur timerent in firmi neconuerterentur¬
t amitterent. quod solimali haberent
ermixte data sunt & bonis & malis. Rursus
solis bonis auferentur ⁊ demille ⁊imoresset
firmorum ne conuerterentur ad dm
orsus si solis malis auferentur: i psasola
ergodit eabonis consolatur it inerantes
a ea & malis admonet bonosierantes
desiderent : quae non habent cum malis
communia. Rursus bonis aufert ei quando
uult ut interrogent sede uiribus suis & in¬
ueniant se qui fortelatebant se. ut rum lim
possint dicere dñs dedit. dñs abstulit sicut
dño placuit ita factum est sit nomendñi bene¬
dictum: Benedixitenim & illa anima dñm
& red didit fructus compluta sigina benedic¬
tionis. dñs dedit dñs abstulit. Subtraxit
data. sed non subtraxit duorem Anima

Expanded text:
oeperam, si solis bonis darentur ista, oeperam, si solis bonis darentur ista, omnes propter haec accipienda vellent converti ad Deum: rursus si solis malis darentur, timerent infirmi, ne cum converterentur. amitterent quod soli mali haberent. Permixte data sunt et bonis et malis. Rursus si solis bonis auferrentur, idem ille timor esset infirmorum, ne converterentur ad Deum: rursus si solis malis auferrentur, ipsa sola Quod ergo dat ea bonis, consolatur itinerantes: quod dat ea et malis, admonet bonos ut alia desiderent, quae non habent cum malis communia. Rursus bonis aufert ea quando vult, ut interrogent se de suis viribus; et inveniant se, qui forte latebant se, utrum jam possint dicere: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Benedixit enim et illa anima Dominum, et reddidit fructus compluta sagina benedictionis. Dominus dedit, Dominus abstulit: subtraxit data; sed non subtraxit datorem. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
soliboni plenas habent domus rebus necessa¬
ris aut soliboni uel salui sunt uel abegritu¬
dor conualescunt Aut soliboni filios habent.
scboni pecuniam. solibonicetera aptahuic
utae temporali atq transeunti: habent
hut & mali &aliquando desunt bonis. sed
dsunt & malis & plerumq: illis magis.
quam ilis aliquando illis quamistis. potius
ibundant permixta istatemporalia ds̃
uoluit. Quia si solisbonis eadaret. putareNT
&mili propterhaec colendum dm̃. Rursus
siei solis malis daret. timerent boni in fir¬
mnicon uerti neista illis forte deessent.
fstenim adhuc anima infirma minuscapax
regnidĩ. nutrire illam debetdđs : Agricola nr̃¬
g Nam & quae arbor iamtempestates in¬
robore sustinet : cum de terra nasceret᷑¬
ur herbaerat. Nouit ergo ille agricola
ion solum robustas arbores petare at que
urgare : sed &iam tenȩras inrecentiortu
sepire: Propterea dilectis simi ut dicere ꝗ¬

Expanded text:
soli boni plenas habent domos rebus necessasoli boni plenas habent domos rebus necessariis; aut soli boni, vel salvi sunt, vel ab aegritudine convalescunt; aut soli boni filios habent, soli boni pecuniam, soli boni caetera apta huic vitae temporali atque transeunti. Habent haec et mali, et aliquando desunt bonis: sed desunt et malis, et plerumque istis magis quam illis; aliquando illis quam istis potius abundant. Permixta ista temporalia Deus esse voluit; quia si bonis solis ea daret, putarent et mali propter haec colendum Deum; rursus si ea solis malis daret, timerent boni infirmi converti, ne ista illis forte deessent. Est enim adhuc anima infirma minus capax regni Dei; nutrire illam debet Deus agricola noster. Nam et quae arbor jam tempestates robore sustinet, cum de terra nasceretur, herba erat. Novit ergo ille agricola non solum robustas arbores putare atque purgare; sed etiam teneras in recenti ortu sepire. Propterea, dilectissimi, ut dicere c
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis nonds̃ facit haec & solus facit & sine
causa ista petuntur uelabhominibus ue
ademonibus & quae que bona accipiunt
inimiciđi ab illo accipiunt : &cumabalus
petunt cumaccipiunt. nescientes ab illo
accipiunt : Quo modo cum puniuntur
& putant se ab aliis puniri: nesciente sabilli
puniuntur : sic & cum ueget intur implentia¬
se. saluantur liberantur : & si hoc nescien¬
tes uel hominibus uel dae monibus uel in¬
gelis tribuunt non habent nisi ab illo pens
quem potestis est omnium ÷ ad hoc drcen¬
mus haȩc fratres ut quis quis &lam isti
terrena forte uel pronter supplementa
necessitatis uel propter aliquon infirm¬
tatem desiderat non nisi ab illa desi dori
uest fons omnium bonorum : &crextor & re¬
tuor uniuersorum.. sed alia sunt dona
quatda ds & inimicissuis : alia quae non ser¬
ut nisiamicis suis.: Quae sunt qͣuaedat ini¬
micis suis & ea quae numeraui: Non enim

Expanded text:
aliquis non Deus? Facit haec, et solus facit. Et sine aliquis non Deus? Facit haec, et solus facit. Et sine causa ista petuntur vel ab hominibus, vel a daemonibus: et quaeque bona accipiunt inimici Dei, ab illo accipiunt; et cum ab aliis petunt, cum accipiunt, nescientes ab illo accipiunt. Quomodo cum puniuntur, et putant se ab aliis puniri, nescientes ab illo puniuntur: sic et cum vegetantur, implentur, salvantur, liberantur; etsi hoc nescientes, vel hominibus, vel daemonibus, vel Angelis tribuunt, non habent nisi ab illo, penes quem potestas est omnium. Ad hoc dixerimus haec, fratres, ut quisquis etiam ista terrena forte, vel propter supplementa necessitatis, vel propter aliquam infirmitatem desiderat, nonnisi ab illo desideret, qui est fons omnium bonorum, et creator et recreator universorum. 3. Sed alia sunt dona quae dat Deus et inimicis suis, alia quae non servat nisi amicis suis. Quae sunt dona quae dat inimicis suis? Ea quae numeravi. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
domum necessiriis reburhuic uitie aiiu
benedici secupit ut optiner saluitae conpr
si ne labe:alius benedici seua si forcoro¬
tat ut reparet sanitatem : AUs de siden
filios & forte contristatus quis sesideris¬
cantur benedici seuult ut habe goser¬
tem & quis enuimeret diuersa m ouor
hominum sea dño do benedici cu prenu
Quis autem nostrum dicturus est nonne
illam dĩ benedictionem siuel agriciltas
ei fructum ferat: uel domus cuiusq ibun
copiarerum temporalium uel ipsa coro
salus aut teneatur nea mittatur : autamses
reparetur fecunditas &iam feminirum
& cista uota filios desiderantium ad quem
pertinent nisi ad dñm dm̃o quienim creuit
quando nonerat: ipse prolis successu fact
perminere quod condidit.: facit haec đs
donat haec ds̃ parum est nobis dicere ficit
haec ds̃ donat haec ds̃. sed solus facit. solusdni
Quid sienim facit haec ds sed facit haec a

Expanded text:
domum necessariis rebus huic vitae; alius domum necessariis rebus huic vitae; alius benedici se cupit, ut obtineat salutem corporis sine labe; alius benedici se vult, si forte aegrotat, ut reparet sanitatem; alius desiderans filios, et forte contristatus quod non nascantur, benedici se vult ut habeat posteritatem. Et quis enumeret diversa vota hominum se a Domino Deo benedici cupientium? Quis autem nosillam Dei benedictionem si vel agricultura ei fructum ferat, vel domus cujusque abundet copia rerum temporalium, vel ipsa corporis salus aut teneatur, ne amittatur, aut amissa reparetur? fecunditas etiam feminarum, et casta vota filios desiderantium ad quem pertinent, nisi ad Dominum Deum? Qui enim creavit quando non erat, ipse prolis successu facit permanere quod condidit. Facit haec Deus, donat haec Deus. Parum est nobis dicere: facit haec Deus, donat haec Deus; sed solus haec facit, solus donat. Quid enim! Facit haec Deus, sed facit haec et
Abbreviated transcription (Latin):
crementum dat Agricola autem homo
uineam colitꝰ actenus : ut aret: putet:
adhibeat cetera quae perunent ad agri¬
colarum diligentiam : pluere uine aesuȩ
non potest quod si forte inrigare porest:
decuius potest: ipsequidem ducit inriguũ
sed ds̃ implet fontem: Postremo inuinea
sua incrementum daire sarmentis non
porest. formare frucius non porest.
modificare semina non potest⁊ tempora
gignendi temperare non porest d sautẽ
qui omnia potest: agricola noster est
securisumus: Forte ait aliquis ⁊ udicis
Agricolam nostrum esse dm̃ immoego
a postolos agricolas dico quidixerunt.
E goplantaui. apollo nrigauit : Siego
Siciat ergo terra & edit uocessitis suae :
qm̃scriptumest : anima mea sicut terra
sinea quatibi Dicat ergo terri nostra
nos ipsi pluuiam di desiderans. dsmisere¬
atur nostri & benedicatnos. in luminet
uultum suum supernos Quaesiturus
eras fortas se quidest benedicatnos
Multis modis seuolunt homines benedici

Expanded text:
crementum dat. Agricola autem homo crementum dat. Agricola autem homo vineam colit hactenus, ut aret, putet, adhibeat caetera quae pertinent ad agricolarum diligentiam: pluere vineae suae non potest. Quod si forte irrigare potest, de cujus potest? Ipse quidem ducit in rivum, sed Deus implet fontem. Postremo in vinea sua incrementum dare sarmentis non potest, formare fructus non potest, modificare semina non potest, tempora gignendi temperare non potest. Deus autem qui omnia potest, agricola noster est: securi sumus. Forte ait aliquis, Tu dicis agricolam nostrum esse Deum: imo ego Apostolos agricolas dico, qui dixerunt, Ego plantavi. Apollo rigavit. Si egoSitiat ergo terra, et edat voces sitis suae; quoniam scriptum est: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Dicat ergo terra nostra, nos ipsi, pluviam Dei desiderans: Deus misereatur nostri, et benedicat nos. 2. Illuminet vultum suum super nos. Quaesiturus eras sortasse quid est, benedicat nos. Multis modis se volunt homines benedici
Abbreviated transcription (Latin):
mundi uisibilibus. uitis non est aedificiũ
& aedificium nonest uinea ⁊ nos autem
uine  dñi sumus quia colit nos adfructum ÷
Aedificium dĩ sumus: quia qui colit nos.
habitat in nobis & quid ait idemapos¬
tolus rego plantaui: a pollo rigauit.
sed ds̃ incrementum dedit. ergoneq
qui plantat est ali quad neq quirigat:
sed qui incrementum dat ds̃. Illeergo
incrementumdat : num quid forte
istisunt agricolae o Agricola enim
dicitur qui plantat. qui rigat. dixit
autem a postolus : ego plantaui
a pollo rigauit: Quȩrimus unde ipse
hoc fecerit  respondit apostolus ionego
autem: sed grauia dĩ mecum ergo quo¬
iumq: teuerteris: siue perangelos. dm̃
inuenies a gricolamuum: siue perpro¬
phetas ipse est agricolatuus: siue per
a postolos eundem ipsum agnosceagrico¬
lamtuum ÷ Quidergonos. fortasse operi¬
rusumus agricolae illius : & hoc ipsum
ab hoc ipso impertitis uiribus & abipso
donata gratia: Ipse ergo & colit & in¬

Expanded text:
mundi visibilibus, vitis non est aedificium, mundi visibilibus, vitis non est aedificium, et aedificium non est vinea: nos autem vinea Domini sumus, quia colit nos ad fructum; aedificium Dei sumus, quia qui colit nos habitat in nobis. Et quid ait idem Apostolus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ille ergo incrementum dat. Numquid forte isti sunt agricolae? Agricola enim dicitur qui plantat, qui rigat: dixit autem Apostolus, Ego plantavi Apollo, rigavit. Quaerimus unde ipse hoc fecerit? Respondet Apostolus: Non ego autem; sed gratia Dei mecum . Ergo quocumque te verteris; sive per Angelos, Deum invenies agricolam tuum; sive per Prophetas, ipse est agricola tuus; sive per Apostolos, eumdem ipsum agnosce agricolam tuum. Quid ergo nos? Fortasse operarii sumus agricolae illius, et hoc ipsum ab ipso impartitis viribus, et ab ipso donata gratia. Ipse ergo et colit, et in