comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matur: tam facile maloꝵ multitudo in quolibet ordine ec¬
łie non potest abonoꝵ cõnuxtione se cludi & expelli. Nam
⁊ indomib suis quiq boni fideles ita disciplinã suoꝵ mode¬
ut hoc eis eẽ. faciendũ ipsa que habet᷑ in eos caritas suggerat.
Turba autẽ iniquoꝵ cum facultas ẽ. in popłis ꝓmendi ser¬
monẽ gu̾ali obiurgatione facienda ẽ. & maxime si occasionẽ
les
prebet emendantis sermoni calamitas auditoꝵ. faciluisq inge¬
mitũ confitendi quã inmurmura. resistendi afflicta corda com¬
pellit. sic̃ tunc beatus cyprianus de collegis suis fortasse illa ñ
diceret. nisi eũ desuꝑ diuina seueritas adiuuaret. Eo quippe tp̃r
illa dicebat. tã molesto. tã calamitoso atq luctuoso. ut illiislol̃
censere ñ alͥderent. s etiam itix a suctessentib ueniã se posse
impetrare sentirent. Quamqͣm & si nulla calamitas tribula¬

Expanded text:
matur, tam facile malorum multitudo in quolibet ordine ecmatur, tam facile malorum multitudo in quolibet ordine ecclesiae potest a bonorum commixtione secludi et expelli. nam et in domibus suis quique boni fideles ita disciplinam suorum modeut hoc eis esse faciendum ipsa quae in eos habetur caritas suggerat. turba autem iniquorum, cum facultas est in populis promendi sermonem, generali obiurgatione ferienda est et maxime si occasionem les praebet emendatori sermoni calamitas auditorum faciliusque in gemitum confitendi quam, in murmura resistendi afflicta corda compellit, sicut tunc beatus Cyprianus de collegis suis fortasse illa non diceret, nisi eum diuina desuper seueritas adiuuaret. eo quippe tempore illa dicebat tam molesto, tam calamitoso atque luctuoso, ut illi non solum suscensere non auderent, sed etiam uix a suscensentibus ueniam se posse impetrare sentirent quamquam etsi nulla calamitas tribula
Abbreviated transcription (Latin):
seneritatẽ: nec in mod̾atione cohertitionis dirũpit uicłm
sotietatis. Nam hoc ipsum qd̾ ait apłs. cum eiusmodi nec ei
bum simul siuñe: qͣm multi bom xp̃iam fatiunt de his de¬
quib familiariꝰ curã gerunt. ut aquoꝵ consortio se potue
rint sepanre. quos tali correptione posse corrigi sentiune.
uł quos ommino torrigi posse desꝑant. ne alios colloquiorum
maloꝵ contagione corrumpant: ñ dubitant facere. Facit
autẽ hoc bene. id ẽ. humili karitate & benigna seuteritate
qui sic pre ẽ. fratrib. ut eoꝵ seruũ se eẽ. memiierit. sicut
se se habent ipsius dñi & p̃ceptum & exemplũ. Lunc enum
sit sine tỹpho elationis in hominẽ: & cum luctu deprecatio¬
nis ad dm̃. S quã facile de gradu clericoꝵ quisq ab ep̃o si
ue acdero uł quocũq p̃posito cui ẽ. potestas eximie᷑. ita ut
cũ eiusmodi aceteris quib hoc precipi potest. nec eybus su¬

Expanded text:
seueritatem nec immoderatione cohercitionis dirrumpit uinculum seueritatem nec immoderatione cohercitionis dirrumpit uinculum societatis. Nam hoc ipsum quod ait apostolus: cum eiusmodi nec quidem cibum simul sumere quam multi boni christiani faciunt de his quorum familiarius curam rint separare, quos tali correptione posse corrigi sentiunt, vel quos omnino corrigi posse desperant, ne alios colloquiorum malorum contagione corrumpant, non dubitant facere? Facit autem hoc bene, id est, humili charitate ac benigna severitate, qui sic praeest fratribus, ut eorum servum se esse meminerit, sicut sese habent ipsius Domini et praeceptum et exemplum . Tunc enim fit sine typho elationis in hominem, et cum luctu deprecationis ad Deum. Sed quam facile de gradu clericorum quisque ab epiue a clerico uel quocumque praeposito cui est potestas eximitur, ita ut cum eiusmodi a ceteris, quibus hoc praecipi potest, nec cibus su
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dixisset apłz. Quid enĩ michi de his qui foris sunt iͣ di¬
care. ñne de his qui uitus sunt uos iudicatis. de his autem
qui foris sunt d̾s iudicabit. tanqͣm illi respondereat qͥd
agimꝰ. cũ ira imꝓborum mulcitudine premim᷑. ut uidicium
nr̃m in aliqua cohercitione non possi mꝰ exercere: Aufer¬
te inquit malũ ex uobis ipsis. id ⁊ si non potestis auferre
malos ex medio ur̃m. ipsũ malũ auferce ex uob̃ ipsis. Qd̃
si quisqͣm uelit sic intelligere qd dictum ẽ. auferte malũ ex
uobis ipsis. ut ꝑ correptionẽ separationis. de congregatione
sr̃m malus quisq auferendꝰ sit: studio tam̃ sauandi ñ odio
ꝑimendi esse fatiendũ nemo dubitauerit. Ex quis ad bibendᷤ
modus sit temꝑaq seruanda. ne pax eccłie uiolent in qua
marime tritieo parcendum ẽ. ne simul cũ ⁊ uaniis eradicet᷑.
qdꝰ in presentia uisũ ẽ. necessariũ disserumꝰ. Hec qui diligẽ
tei cogitat nec inconseruatione unitatis neglegit discipline

Expanded text:
foris sunt judicare? Nonne de iis qui intus sunt vos judicatis? De his autem qui foris sunt Deus judicabit : tanquam illi responderent, Quid agimus, cum ita improborum multitudine premimur, ut judicium nostrum in aliqua coercitione non possimus exercere? Auferte, inquit, malum ex vobis ipsis, id est, si non potestis auferre malos ex medio vestrum, ipsum malum auferte ex vobis ipsis. Quod si quisquam velit sic intelligere quod dictum est, Auferte malum ex uobis ipsis, ut per correptionem separationis de congregatione fratrum malus quisque auferendus sit, studio tamen sanandi, non odio perimendi esse faciendum nemo dubitauerit. et quis adhibendus sit modus temporaque seruanda, ne pax ecclesiae uioletur, in qua maxime tritico parcendum est, ne simul cum zizaniis eradicetur, quod in praesentia uisum est necessarium disseruimus. haec qui diligenter et pacifice cogitat, nec in conseruatione unitatis neglegit disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
ue xAnbem uis nisi cetitas & uanitas am¬
mi cogit homines clausis ut dr̃ ocłis tanqͣm
in alt̾m iacere qd cũ. in eũ iecit continuo re¬
deat. eũq ittu reciꝓco affligat. in tacto illoqũe
uuluerare uoluerat. sic̃ isti donatiste de
omnib fere scripturarũ testimoniis fatiunt: Que cũ se adu̾¬
sũ nos ꝑ ferre arbitrant᷑ uelut admon̾e nos uidentur. qͣles
eos ipsa scriptura coniuntat ẽe. Quid enĩ facit aliud qd uł
ꝓse uł contra nos parmenianus putat eẽ. qd scriptũ ẽ.
ue his qui dicunt qd̵ neqͣm ẽ. bonũ. & qd̾ bonũ neqm ẽ. qͥ
ponunt lucẽ tenebras. & tenebras lucem. qͥ ponunt id qd̾
Amarũ ẽ. dulce. & dulte amarũ : O stultissimã cecitatem.
qͥd enĩ tam bonũ & tam iocundũ. qͣm fr̃s habitare iunĩ.
qd illi neqͣm dicunt. & amarũ ponunt. qui se abomnib fr̾ib
sepdit. dũ uanas suspitiones suas ne dicã facti osas calũp¬
nias uł non excitare. uł ceci tolerare noluert̃ : Qui suierã

Expanded text:
e tandem uis nisi caecitas et uanitas animi cogit homines clausis ut dicitur oculis tamquam in alterum iacere, quod in eum qui iecit continuo redeat eumque ictu reciproco affligat intacto illo quem uulnerare uoluerat, sicut isti Donatistae de omnibus fere scripturarum testimoniis faciunt, quae cum se aduersus nos proferre arbitrantur, uelut ammonere nos uidentur, quales eos esse ipsa scriptura conuincat? quid enim facit aliud quod uel pro se uel contra nos Parmenianus putat esse quod scriptum est: uae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam, qui ponunt lucem teitatem! quid enim tam bonum et tam iocundum quam fratres habitantes in unum? quod illi nequam dicunt et amarum ponunt, qui se ab omnibus fratribus separarunt, dum uanas suspiciones suas, ne dicam factiosas calumnias, uel non excitare uel excitatas tolerare noluerunt. qui si ueram
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ eũ lucẽ uocabitis. & tam̃ ei cõminunicabatis. Eligi¬
gite itaq qͣm uelitis. aut ñ ob eẽ. in una cõmumone tene¬
bras luci. s suffic̾ẽ luci ut renebras imꝓbet. & eas ꝓunitate
si expellere non potẽ toleret. atq ita ñ fuisse causam eur
abumocentib fr̃ĩb quib malos certe ñ potiustis ostend̾e si nob̾¬
etiam cognitos fuisse ditatis. tenebroso scismatis sacrilegio dis¬
uingeremini. aut si ñ sufficit luci ut imꝓbet quas expellere
ũ potest tenebras. id ẽ. siñ sufficit bonis ut imꝑbent malos.
qͦs exclud̃e uł eñidare ñ possunt. faciliꝰ unus optatus in par¬
te donati inuna africa notissimus & aꝑtissimis maculauit. qͣ
quilibet asfer traditor tot gentes ꝑ orbem t̾rarum. & si ñ di¬
cam falsis cͥminib accusatꝰ: tam̃ qd̃ impudentissime negat᷑
ignotꝰ. Accipientes itaq ꝑuerso ordine scripturas non eas faci¬

Expanded text:
» Non ergo eum lucem vocabatis, et tamen ei communicabatis. Eli» Non ergo eum lucem vocabatis, et tamen ei communicabatis. Eligite itaque quod velitis, aut non obesse in una communione tenebras luci, sed sufficere luci, ut tenebras improbet, et eas pro unitate, si expellere non potest, toleret; atque ita non fuisse causam cur ab innocentibus fratribus, quos malos certe non potuistis ostendere, si vobis cognitos etiam fuisse dicatis, tenebroso schismatis sacrilegio disjungeremini: aut si non sufficit luci ut improbet quas expellere non potest tenebras, id est, si non sufficit bonis ut improbent malos, quos excludere vel emendare non possunt; facilius unus Optatus partem Donati in una Africa notissimus et apertissimus maculavit, quam quilibet Afer traditor tot gentes per orbem terrarum et, si non dicam falsis criminibus accusatus, tamen quod impudentissime negatur, ignotus. 3. Accipientes itaque perverso corde Scripturas, non eas faci
Abbreviated transcription (Latin):
aluid. Uehis qui ꝑdiderĩt sustinentiã. dũ ponunt lucẽ teue¬
bras. & tenebras lutẽ. Quid eiĩ lucidiꝰ ꝓmissis dei. qͥ t̾ꝑib
qͥd cenebrosiꝰ p̾sũptionib hominũ qui ꝓpter temere obiecta
& numqͣm ꝓbata cͥmina tiaditoꝵ que siuera eẽnt numqͣ. deo p̾¬
iidicarent. qͦ minꝰ que ꝓmisit impleret: Pisse dicunt xͥanũ
nom̃ de tot gentib in orbe terrarũ. & insola affrica reman¬
siste: Et hanc p̾stimptionẽ suam lucẽ dict̃. ꝓmissa uͦ dei
iam ipso effectu rerũ illuminata. mendatioꝵ tenebris opire
contendt̃. insuꝑ adu̾sus nos facta sua clamant dicentes. ue
his qui ponunt lucẽ tenebras.⁊ tenebras lutẽ. Ita ne lux
erat optatus. cũ totam affricã tenebras appellabat. An eũ
potiꝰ eẽ. tenebras tota affrica sentiebat. & isti eũ lucẽ uoca¬
bant. qui ñ ponunt lucẽ tenebras. & tenebras lucẽ : d dis¬
plicebat inquit optatus incõmunione nr̃a omnib bouis.

Expanded text:
his qui perdiderunt sustinentiam, dum ponunt lucem tenebras et tenebras lucem. quid enim lucidius promissis dei, qui temporquid tenebrosius praesumptionibus hominum, qui propter temere obiecta et numquam probata crimina traditorum, quae si uera essent numquam deo praeiudicarent quominus quod promisit imple in orbe terrarum et in sola Africa remansisse? et hanc praesumptionem suam lucem dicunt, promissa uero dei iam ipso effectu rerum inluminata mendaciorum tenebris operire contendunt et insuper aduersus nos facta sua clamant dicentes: uae his qui ponunt lucem tenebras et tenebras lucem. itane lux erat Optatus et eum tota Africa tenebras appellabat, an eum potius esse tenebras tota Africa sentiebat et isti eum lucem uocabant, qui non ponunt lucem tenebras et tenebras lucem? \'sed displicebat\', inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a locuta. st̃ iniquitatẽ. & lingna ur̃a iniustitiã medita¬
tur. Nemo loquit᷑ iusta. ñ est iudiciũ uerũ. Confidunt in
uanis & lociunit᷑ uana. qͥa parturiunt dolorẽ & pariunt
iniquitatem. Qua aspidum erupert̃. & telam aranee texunt.
& qui erat de ouis illis conterens inuenit olidũ. & in ipso ba¬
siliscum. Tela ergo eoꝵ ñ erit aduestiendũ neq se oꝑient deope¬
rib suis. Oꝑa enũ illoꝵ oꝑa iniquitatis. pedes autẽ eoꝵ ad
nequitiam currt̃. ueloces ad effundendũ sanguinẽ. & cogita

Expanded text:
uestra locuta sunt iniquitatem et lingua uestra iniustitiam meditauestra locuta sunt iniquitatem et lingua uestra iniustitiam meditatur. nemo loquitur iusta nec est iudicium uerum. confidunt in uanis et locuntur inania, quia parturiunt dolorem et pariunt iniquitatem. oua asp idum eruperunt et telam araneae texunt, et qui erat de ouis illis manducaturus conterens inuenit olidum et in ipso basiliscum. tela eorum non erit ad uestiendum neque se operient de operibus suis. opera enim illorum opera iniquitatis, pedes autem eorum ad nequitiam currunt ueloces ad effundendum sanguinem, et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ille dix̃ angłos in messe facturos. Eligant cui credant.
Certe. xp̃ianos se dicunt : xꝑ̃m eis donatũq ꝓponimꝰ. Siuer¬
ba dant xp̃o. cor autẽ donato: qui suit consident. Ego par¬
co ñ inuehor. ñ exaggero dolorem meũ. meliꝰ qͣm premo
ꝓuo. Si autẽ dicunt se xp̃o dare cor suũ: xp̃o ergo credant
xp̃o credunt. ñ iam dicimꝰ cũ eccłiis orbis t̾rrarũ. s cũ ipso
euangłio pacem h̃ant. qd̃ ab igne se conseruare iactitant.
qͥa fcĩsñ ꝓbant. Iam illud quo ꝑtiuet qd̃ idem parmenianꝰ
ex ꝓpħa yͣ saia nob̃ obitiendũ putauit. Numqͥd ñ ualet
manus dñi saluos fac̾e. aut ñ grauauit aurẽ ut exandiat :
S delicta ur̃a distingunt int̾ mediũ ur̃m & dei. & ꝓꝑter
peccata ur̃a auertit a uobis ue misereat᷑. Mamis enĩ ur̃e
sangͥne coinqͥnate st̃. & digici ur̃i impectatis. L. abia autẽ

Expanded text:
quod ille dixit Angelos in messe facturos: eligant cui credant. quod ille dixit Angelos in messe facturos: eligant cui credant. Certe christianos se dicunt, Christum eis Donatumque proponimus: si verba dant Christo, cor autem Donato, qui sint considerent. Ego parco, non invehor, non exaggero: dolorem meum melius premo, quam promo. Si autem dicunt se Christo dare cor suum, Christo ergo credant o credunt, non iam dicimus cum ecclesiis orbis terrarum, sed cum ipso euangelio pacem habeant, quod ab igne se conseruasse mendaciter iactitant, quia factis non probant. Iam illud quo pertinet quod idem Parmenianus ex propheta Esaia nobis obiciendum putauit: numquid non ualet manus domini saluos facere aut grauauit aurem ne exaudiat? sed delicta uestra distingunt inter medium uestrum et dei, et propter peccata uestra auertit faciem a uobis ne misereatur. manus enim uestrae sanguine coinquinatae sunt et digiti uestri in peccatis; labia autem
Abbreviated transcription (Latin):
piũ ẽ. S si detestandꝰ est qui dicit. nescio an uera dix̾it d̾s̃.
quis ẽ. ille qui dicit. scio qd̃ non uera dix̾it d̾s: Certe arbi¬
tror qd ueminẽ istoꝵ offend̾e debeo. si donato dm̃ p̾posue¬
ro. Qłtumlibet enĩ ament donatũ. plus timent dm̃. Postre¬
mo qͣntũ ipsi ament donatũ nos nouimꝰ. qr solus d̾s ue¬
rax ẽ. omnis autẽ homo tũdax. Xp̃s ergo qͥ suꝑ oĩa d̾s ẽ.
benedictꝰ in scła. & qui uerissime de se ipso dixit. ego sũ ma. ue¬
ritas & uita. cũ serui eiꝰ ab eo quererent. utrũ uellec eos ire
& colligere ⁊ nania: sinite in quit. utraq crescere usq ad
messem. Donatus autẽ dicit: ⁊ rania quidẽ creuisse. frum̃¬
dicit. ager ẽ. mundꝰ. Donatus autẽ dic̃. agrũ dei in sola
affrica remansisse. Eligant cui credant. xp̃c .i. ueritas dic̃.
onem parcis sire aute messem a frum̃tis ⁊ urania seꝑari.

Expanded text:
pium est. sed si detestandus est qui dicit: \'nescio an uera dixerit deus\', pium est. sed si detestandus est qui dicit: \'nescio an uera dixerit deus\', quid est ille qui dicit: \'scio quod non uera dixerit deus\'? Certe arbitror quod neminem istorum offendere debeo, si Donato deum praeposuero. quantumlibet enim ament Donatum, plus timent deum; postremo, quantum ipsi ament Donatum, nos nouimus quia solus deus uerax est, omnis autem homo mendax. Christus ergo, qui super omnia deus est benedictus in saecula , et qui verissime de se ipso dixit, Ego sum via, veritas et vita ; cum servi ejus ab eo quaererent, utrum vellet eos ire et colligere zizania, Sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem: Donatus autem dicit zizania quidem crevisse, frumedicit, Ager est hic mundus: Donatus autem dicit, agrum Dei in sola Africa remansisse: eligant cui credant. Christus, id est Veritaonem partis suae ante messem a frumentis zizania separari:
Abbreviated transcription (Latin):
lo ñ consentientẽ abullis malis posse matulari. atq ita
sentiant inqua ꝑditione iaceant. qui ꝓꝑter falsa siue uera.¬
ñ eñ hoc querit᷑ cͥmina affroꝵ. unitate᷑ sp̃s inuincło patis
ñ seruant eũ orbe t̾rarũ. Qui si dic̾e̾nt nescimꝰ ansĩt ꝑ tot
gentes t̾rarũ transmarinarũ boni xp̃iam: impudentissime
dicerent. D̾s̃ eiũ ꝑhibet testimoniũ frum̃tis suis. qͥ ꝑtotũ
agrũ seminans: qͣmus cũ ⁊ namis adiabolo suꝑseminatis.
tamen usq ad messẽ crescere renuntiaute. Unde & si hoĩes
ipsos muiꝰ nouimꝰ. eẽ. tamũ eos ideo nouimꝰ. quia intiri dm̃
ñ potuisse fide cercissima retinemꝰ. Cũ ergo sacrilega impu
ani. uideant qua insania dic̃e audeant. Cqͣdie enĩ non du¬
bitant dicẽ. Scimꝰ non ibi ẽẽ. xp̃ianos. Aliud ẽ. utique nes¬
cimꝰ an sint. aliud scimꝰ qd ñ sint. Utrũq & infidele ⁊ im¬

Expanded text:
lo non consentientem ab ullis malis posse maculari, atque ita lo non consentientem ab ullis malis posse maculari, atque ita sentiant, in qua perditione iaceant qui propter falsa siue ueraAfrorum unitatem spiritus in uinculo pacis non seruant cum orbe terrarum. qui si dicerent: \'nescimus an sint per tot gentes terrarum transmarinarum boni christiani\', impudentissime dicerent. deus enim perhibet testimonium frumentis suis, quae per totum agrum seminans quamuis cum zizaniis a diabolo superseminatis tamen usque ad messem crescere praenuntiauit; unde etsi homines ipsos minus nouimus, esse tamen eos ideo nouimus, quia mentiri deum non potuisse fide certissima retinemus. cum ergo sacrilega impudani,\' uideant qua insania dicere audeant — cotidie enim non dubitant dicere —: scimus non ibi esse christianos\'. aliud est utique \'nescimus an sint\', aliud \'scimus quod non sint\': utrumque infidele et im
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. patificus. & abisto maledicto qd scriptura dicit. uehis qui
dicunt qd neqͣm ẽ. bonũ. &bonũ ẽ. neqͣm. qͥ ponunt lueẽ
tenebras ⁊ tenebras lucẽ. qͥ ponunt amarũ ÷ dulce. & quod
dulce ẽ. amarũ. omnino liber. ꝓrsus securus. penitꝰ alienꝰ.
Obitiunt iterũ simile aliquid solita cetitate. Deuob̾ inqui¬
mit aicit stiptura. qui uidicat iustũ in uistũ. iuiustũ uero
uistũ ererabilis ẽ. apud dm̃. Cur ñ ista execratio potꝰ in illos
cadit. qui uniuersũ orbem t̾rarum xp̃iamim dampnare ausi
st̃ in auditũ. in qͦ tam ingenti hominũ minero sine ulla du¬
bicattone fuert̃. & st̃ ab eoꝵ cͥminib innotentes : Hoc gͦ mͦ
qdͣ iustũ est uidieauert̃ iniustũ. cũ optatũ galdonianũ decẽ
nalem totiꝰ affrice gemitũ tanquã sacerdotẽ atq collegam
s ꝓ pate tolerabant: discant nulliꝰ pacifici patientiam ma¬

Expanded text:
est pacificus et ab isto maledicto quo scriptura dicit: uae his qui est pacificus et ab isto maledicto quo scriptura dicit: uae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam, qui ponunt lucem tenebras et tenebras lucem, qui ponunt quod amarum est dulce et quod dulce est amarum omnino liber, prorsus securus, penitus alienus. Obiciunt iterum simile aliquid solita caecitate. de uobis, inquiunt, dicit scriptura: qui iudicat iustum in- iustum, iniustum uero iustum, execrabilis aput deum. cur non ista execratio potius in illos cadit, qui uniuersum orbem terrarum christianum damnare ausi sunt inauditum, in quo tam ingenti hominum numero sine ulla dubitatione fuerunt et sunt ab eorum criminibus innocentes? hoc ergo modo quod iustnalem totius Africae gemitum, tamquam sacerdotem atque collegam abant, sed pro pace tolerabant, discant nullius pacifici patientiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inale intelligant ue his qui dict̃ qd neqͣm ẽ. bonũ. & qd̃
bonũ ẽ. neqͣm. compleat᷑ in eis. ue his qui ꝑ dideri nt susti¬
nentiam. Si autẽ intelligant in eos hoc ẽẽ. dictũ. qͥ opiuan¬
tes qd malũ ẽ. bonũ ẽẽ. mala cõmittunt. uł in eos qui talib
laudando atͣapprobando consentiunt. que duo gn̾a uno
in loto scriptura cõmemorat dicens. qm̃ laudat᷑ peccator in
desidiis anime sue. & qͥ iniqua eg̾it benedicit᷑. recte intelli¬
gent. nec turbabunt᷑ cum apud ipsos inueniunt᷑ mali. nͥ qd
eos ꝓ donati parte tolerant. quos ꝓ xp̃i uuitate debuert̃. &
ꝑ hant obstinationẽ ammositatis sue cogunt᷑ miseri inscisma¬
te suo ferre quos norunt. in orbe t̾rarum accusare qͦs nesciuis.
Quisqͥs gͦ uł qd̾ potest arguendo corrigit. uł qd corrig̾e ñ po¬
test saluo pacis uincło excludit. uł qd̃ saluo pacis uinculo
exclucłe ñ potest. eqͥtate imꝓbat. firmitate subportat: hic

Expanded text:
qui dicunt quod nequam est bonum, et quod bonum est nequam; compleatur in eis, Vae his qui perdiderunt sustinentiam. Si autem intelligant in eos hoc esse dictum, qui opinantes quod malum est bonum esse, mala committunt, vel in eos qui talibus laudando atque approbando consentiunt; quae duo genera in uno loco Scriptura commemorat, dicens, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicetur, recte intellegent nec turbabuntur, cum et aput ipsos inueniuntur mali, nisi quod eos pro Donati parte tolerant quos pro Christi unitate debuerunt, et per hanc obstinationem animositatis suae coguntur miseri in schismate suo ferre quos norunt, in orbe terrarum accusare quos nesciunt. quisquis ergo uel quod potest arguendo corrigit uel quod corrigere non potest saluo pacis uinculo excludit uel quod saluo pacis uinculo excludere non potest aequitate inprobat, firmitate subportat, hic
Abbreviated transcription (Latin):
inris sanguinũ uitam mẽã. in quoꝵ manib delicta st̃. dext̾a
eoꝵ repleta est munerib. Nouit hoc ponere parmenianꝰ.
⁊ non curat aduertere quẽadmodũ his uerbis fine ullo duu¬
sionis nefarie sacrilegio serinatur. dp̃es enĩ domꝰ & locus
tab̃naculis cdaritatis inuasis ẽ. ut dixi non in omnib que
tam̃ in una domo magna sunt. s inhis que st̃ in honore
sanctificata dño. utilia. ad omne opus bonũ semꝑ parata.¬
In his quisqͥs dilex̾it sp̃em domus dei. & locũ tabernacłi
claritatis euis: tolerat ea que sunt in contumelia nec ꝓpt̾
hoc relinquit domũ. ne fiat ipse non uas in contumelia
qd̾ tam̃ in domo colerat᷑. s stercus qd de domo ꝓicitur. E
ꝓꝓter ipsam talem cũ malis in una domo congregationem
orat dicens. ne simul ꝑdideris cũ peccatorib animã meam.
& cũ uiris sanguinũ uitam meã. in quoꝵ manib delicta
sunt. dextera eoꝵ repleta ẽ. mitnerib. Hoc utiq orans ne

Expanded text:
viris sanguinem vitam meam: in quorum manibus delicta sunt; dextera eorum impleta est muneribus . Novit hoc ponere Parmenianus, et non curat advertere quemadmodum his verbis sine ullo divisionis nefariae sacrilegio serviatur. Species enim domus et locus tabernaculi claritatis Dei in vasis est, ut dixi, non in omnibus, quae tamen in una domo magna sunt; sed in iis quae sunt in honorem sanctificata, Domino utilia, ad omne opus bonum semin his quisquis dilexerit speciem domus dei et locum tabernaculi claritatis eius, tolerat ea quae sunt in contumelia nec propter haec relinquit domum, ne fiat ipse non uas in contumelia, quod tamen in domo toleratur, sed stercus quod de domo proicitur, et propter ipsam temporalem cum malis in una domo congregationem orat dicens: ne simul perdideris cum peccatoribus animam meam et cum uiris sanguinum uitam meam, in quorum manibus delicta sunt, dextera eorum impleta est muneribus, hoc utique orans, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dit nob̾. & ꝑ ipsam spem iã quodam mͦ ibi conuersamur:
dinit apłs. Si autẽ resurrexistis cum xp̃o que sursũ sunt
querite ubi xp̃s est indext̾a dei sedens. que sur sũ sunt sa¬
pite ñ que suꝑ t̾ram. mortui enĩ estis & uita ur̃a abscondi¬
ta est cũ xp̃o indeo. In illa uita nr̃a que abscondita ẽ. cũ
xp̃o indeo. non sedemꝰ in comuenticulo uanitatis. quia fic̃ lit̃
simuil nos fecit sedere in celestib. s in spe. ñ ͣm re. Spes au¬
tem que uidet᷑ non est spes. Quod enĩ uidet quis qͥd sꝑat:
Si autẽ qd̵ non uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ patientiam exspestamꝰ.
Quã patientiã isti miseri ꝑdiderunt. & festinantes se ante
tempꝰ uelut a palea sepauire se ipsos ẽẽ. leuissimã paltam.
uento ablatam cde area demonstiarunt. Qd̃ gͦ ait sapien¬
tia teneamꝰ. Qui aut̃ me audit habitabit inspe e suebit

Expanded text:
bis dedit et per ipsam spem iam quodammodo ibi conuersamur, bis dedit et per ipsam spem iam quodammodo ibi conuersamur, dicit apostolus: si autem resurrexistis cum Christo quae sursum sunt quaerite, ubi Christus estin dextera dei sedens. quae sursum sunt sapite, non quae super terram. mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo. in illa uita nostra, quae abscondita est cum Christo in deo, non sedemus in conuenticulo uanitatis, quia, sicut simul sedere fecit in caelestibus, sed in spe, nondum in re. spes autem quae uidetur non est spes. quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patienQuam patientiam isti miseri perdiderunt, et festinantes se ante tempus velut a palea separare, se ipsos esse levissimam paleam vento ablatam de area demonstrarunt. Quod ergo ait Sapientia teneamus: Qui autem me audit, habitabit in spe, et silebit
Abbreviated transcription (Latin):
bant semitas pedũ uestroꝵ. Lui gͦ non uult sedere in comien¬
ticulo uanitatis. ñ euanescͥit tẏpo suꝑbie. querens conuenti¬
cula nistoꝵ tociꝰ orbis unitate seꝑata. que ñ potest inuenire.
Iusti antẽ sunt ꝑunuersam ciutãtẽ. que abscondi ñ pocest.
quia supra montẽ constituta ẽ. Montẽ dico dantelis inquo
ꝑ totam gͦ istam cuitatẽ toto orbe diffusam iusti gemunt
& merent obunquitates que sunt in medio eoꝵ. Non gͦ quis
seꝑatos iustos. s ipsi potius in maloꝵ temꝑali cõmittione
concorditer gemant. Non enĩ sedebit inconuenticło uanita¬
tis. quia ibi sedebit uhi conu̾satur. Audiet autẽ apłm. di
erit. ibi curiam nequissimoꝵ non patiet. ibi cũ impus ñ se¬
debit. Intali spe habitet. ut ad rem cuiꝰ babet spem ꝑuem¬
re aliquando mereat᷑. Non enĩ iam resurreximꝰ situt xp̃s.
aut iam cũ illo sedemꝰ intelestib. & tam̃ quia talem sꝑem de¬

Expanded text:
bant semitas pedum uestrorum. Qui ergo non uult sedere in conuenbant semitas pedum uestrorum. Qui ergo non uult sedere in conuenticulo uanitatis, non euanescat tyfo superbiae quaerens conuenticula iustorum a totius orbis unitate separata, quae non potest inuenire. iusti enim per uniuersam ciuitatem quae abscondi non potequia supra montem constituta est . Montem illum dico Danielis, in quo per totam ergo istam ciuitatem toto orbe diffusam iusti gemunt et maerent ob iniquitates quae fiunt in medio eorum. non ergo quaerat separatos iustos, sed concorditer gemat. non enim sedebit in conuenticulo uanitatis, quia ibi sedebit ubi conuersatur, audiet autem dicentem  non erit, ibi curiam nequissimorum non patietur, ibi cum impiis non sedebit. in tali spe habitet, ut ad rem cuius nunc habet spem peruenire aliquando mereatur. non enim iam resurreximus sicut Christus aut iam cum illo sedemus in caelestibus, et tamen quia talem spem no
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qui ꝑ erechielem ꝓphetati st̃ gemere & merere obunqͥ¬
tates popłĩ que fiebant in medio eorum: & quia erant ua¬
sa inhonore ꝓprium signũ accͥeꝑe meruert̃. ut cũ illi õs
intiꝑent uastari atq deleri. non ds ꝑderet cũ peccatorib
animas eoꝵ. Istt autẽ funt infelices. qui se ab omniũ malo¬
rum congregatione tanquam triticũ a paleis purgatos eẽ.
p̃sumunt. ꝑistam enĩ uanitatẽ preuidicauert̃ sibi. ut in
popłis quib presunt nequissimas ⁊ flagiciosissimas turbas
ũ audeant corriꝑe ut corrigant᷑. ne ꝑ hoc cogant᷑ confiteri
quia mali sunt. & dicat᷑ eis certe tritito purgato loquimini.
iusti non st̃. ñ emendant & arguunt ininiscdia: s oleo ad¬
ulationis inpinguant capita eoꝵ quib ipsi capita uolt̃
ẽẽ. qm̃ sub uno capite que sub celo ẽ. in unitate corꝑis q̃
ꝑ totam t̾ram est. ẽẽ. uolunt. ut merito plebib eoꝵ dica¬
tur. qui uos felices dicunt in errorẽ uos mittunt. & contur¬

Expanded text:
 qui per Ezechielem prophetati sunt gemere et maerere ob iniquitates populi quae fiebant in medio eorum et, quia erant uasa in honore, proprium signum accipere meruerunt, ut, cum illi omnes inciperent uastari atque deleri, non deus perderet cum peccatoribus animas eorum? isti autem infelices, qui se ab omnium malorum congregatione tamquam triticum a paleis purgatos esse praesumunt, per istam uanitatem praeiudicauerunt sibi, ut in populis quibus praesunt iniquissimas et flagitiosissimas turbas non audeant corripere ut corrigantur, ne per hoc cogantur confiteri quod mali sunt et dicatur eis: \'certe tritico purgato loquimini: iusti non sunt, non emendant et arguunt in misericordia, sed oleo adulationis impinguant capita eorum quibus ipsi esse capita uolunt, quoniam sub uno capite quod in caelo est in unitate corporis quod per totam terram est esse nolunt, ut merito plebibus eorum dicatur: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt et contur
Abbreviated transcription (Latin):
pe tolerabatͣ uiotentes cum quib manus lauabat. quia di¬
ligebat sp̃em domus dñi. que speties inuasis honorabilibus
erat. In magna autẽ domo ñ solum uasa aurea st̃ & argentea.
s lignea & fictilia. Et illa quidem sunt in honore. illa dutẽ
in contumelia. Et mundabat semet ipsũ ab huiꝰmodi. ut
eẽt eciam ipse uas in honore sanstificatũ. utile dño. ad om̃e
opus bonũ paratũ. Nec ꝓpter uasa que erant in contumelia
se a domo magna sep̃arabat. s eos imitate illiꝰ comꝰ argu¬
ens tolerabat. a quib se non unitando mundabat. d nouit
ponere parmenianꝰ uerba ꝓpħe dicentis. ñ sedi cum concilio
uanitatis. & cũ facmnorosis non introibo. odio habui curiam

Expanded text:
e desereret innocentes cum quibus manus lauabat, quia diligebat speciem domus domini, quae species in uasis honorabilibus erat. in magna autem domo non solum aurea uasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. et illa quidem sunt in honore, illa autem in contumelia. et mundabat semet ipsum ab huiusmodi, ut esset etiam ipse uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum, nec propter uasa quae erant in contumelia se a domo magna separaret, sed eos in unitate illius domus arguens tolerabat a quibus se non imitando mundabat. Sed nouit ponere Parmenianus uerba prophetae dicentis: non sedi in conuenticulo uanitatis et cum facinerosis non introibo. odio
Abbreviated transcription (Latin):
abitinenses nulla imꝑali lege. nulla iudiciaria iussione in
menbresitanũ saluiũ undicarunt: Quib reb consideratis
prius qͥd faciant. & postea qd patiant᷑ aduertant. ne cũ ad¬
uersus facta sua ocłos claudunt. & ad penas suas ocl̃os aperi¬
unt. & hic frustra temporalia patiant᷑. & inultimo udicio
dei etiam ꝓ hoc ipso qd frustra eos talib molestiis ut em̃da
admonuit ret̃et̾no supplicio puniant᷑. Non ciet̾a replico uͥ fallunt qd̃
possunt breuit̃ dico. presentia ingero. digna ostendo. Dãp¬
nati maximianste recipiunt᷑. ignotȩ gentes arguunt᷑. maxi¬
nianistarũ baptismꝰ acceptat᷑. orbis terrarũ baptismꝰ exuf¬
flatur. Ecce assuritani. ecce mustitani. ecce ñ longe mortu¬
us pretextatus. ecce ad huciunus felicianus. etce nomina
eoꝵ inter dampnatos bagaiensi contilio gestis ꝓconsulari¬
bus allegata talib recentib & presentib factis quales abiui¬

Expanded text:
Abitinenses nulla imperiali lege, nulla iudiciaria iussione in Abitinenses nulla imperiali lege, nulla iudiciaria iussione in Membressitanum Saluium uindicarunt? quibus rebus consideratis prius quid faciant et postea quid patiantur aduertant, ne, cum aduersus facta sua oculos claudunt et ad poenas suas oculos aperiunt, et hic frustra temporalia patiantur et in ultimo iudicio dei etiam pro hoc ipso, quod frustra eos talibus molestiis ut emendaret ammonuit, aeterno supplicio puniantur. non uetera replico, ubi fallunt quos possunt; breuiter dico, praesentia ingero, digito ostendo: damnati Maximianistae recipiuntur, ignotae gentes arguuntur; Maximianistarum baptismus acceptatur, orbis terrarum baptismus exufflatur. ecce Assuritani, ecce Mustitani, ecce non longe mortuus Praetextatus, ecce adhuc uiuus Felicianus, ecce nomina eorum inter damnatos Bagaiensi concilio gestis proconsularibus allegata; talibus recentibus et praesentibus factis quales ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
quem donatistarum episcopoꝵ saltare. cogeret imꝑator. &
nolenti facere bestias ignesq minaret᷑. non mallet illa ꝑpeti
quam illud admitteret. & cum passus ẽẽt. utrum ñ eũ isti
inter sc̃os martires recitarent: Grauiora ergo passus ẽ. sal¬
uius cũ quo salcatũ est. qͣm si uiuus arsiss. Nam si cuiqͣm
eoꝵ hec duo preponerent᷑. utrũ mallet ũ ipse saltare. s sal¬
tari secũ quã uiuus incendi. quid eum electurũ ẽẽ. respon-¬
deant: di autẽ dicit nicħ aliud impetrasse a ꝓconsule pͥ¬
ianistas. nisi ut ꝑ abitinenses saluiꝰ de bafillica pelleret᷑.
illos autẽ sua sponte fecisse quicqͥd ei postea crudeliter tur-¬
peq fecerunt. cur fibi ñ dicit fic etiam posse catholicos nicħ
aliud ab imꝑatorib petere. nisi ut isti de basilicis quas nomi¬
ne sacrilego reciuent excludant᷑. illos autẽ sua sponte regia

Expanded text:
quem Donatistarum episcoporum saltare cogeret imperator et quem Donatistarum episcoporum saltare cogeret imperator et nolenti facere bestias ignesque minaretur, non mallet illa perpeti quam illud admittere, et cum passus esset, utrum non eum isti inter sanctos martyres recitarent. grauiora ergo passus est Saluius, cum quo saltatum est, quam si uiuus arsisset. nam si cuiquam eorum haec duo proponerentur, utrum mallet non ipse saltare sed saltari secum quam uiuus incendi, non dubitatur quid eum electurum esse respondeant. si autem dicit nihil aliud impetrasse a proconsule Primianistas. nisi ut per Abitinenses Saluius de basilica pelleretur, illos autem sua sponte fecisse quidquid ei postea crudeliter turpiterque fecerunt, cur non sibi dicit sic etiam posse catholicos nihil aliud ab imperatoribus petere, nisi ut isti de basilicis quas nomine sacrilego retinent excludantur, illos autem sua sponte regia
Abbreviated transcription (Latin):
uł legis se cõmemorat. Notum ẽ. ominbi nugaces & tur¬
pes saitationes ab ep̃is solere compesci. Quis uiqͣm memi¬
uit abominib quos in auxiliũ ep̃i peciuerunt cũ ep̃is eẽ.
in bagaiensis concilii sententia retitat᷑: Qđ si & ipse postea
reconciliaret᷑ primiano sicut reconciliatus ẽ. feliciamis. eiꝰdẽ
plenarii concilii ueridico ore dampnatꝰ sicut ibi eorum eci¬
uero canes mortui collo suspensi inmundũ fecerint. non po¬
test expiari:. Uellem scire quid ad hec dicunt. tam manifes
ta. tammnda. tam recentia. qui nob̃ antiquas calũpinas
suas quasi nr̃a cͥmina obiciunt. Quisqͥs eoꝵ arbitratur me
falsa iactare. qd magnũ est qd̃ difficile: ut amime sue curã
gerens ꝑgat menbresam. querat anfacta sint ista & defendat
non trecentoꝵ & .x. s totus orbis auctoritate conuncimmꝰ.Di
autem dicit leuia eẽ. que passus ẽ. saluiꝰ. quero si utrũ. ali¬

Expanded text:
vel legisse commemorat. Notum est omnibus, nugaces et turvel legisse commemorat. Notum est omnibus, nugaces et turpes saltationes ab episcopis solere compesci: quis unquam meminit, ab hominibus quos in auxilium episcopi petierunt, cum episcopis esse natio ejus in Bagaiensis concilii sententia recitatur? Quid, si et ipse postea reconciliaretur Primiano, sicut reconciliatus est Felicianus, ejusdem « plenarii concilii veridico ore » damnatus, sicut ibi eorum anus, quem uero canes mortui collo suspensi immundum fecerint non potest expiari? uellem scire quid ad haec dicunt tam manifesta tam publica tam recentia, qui nobis antiquas calumnias suas quasi nostra crimina obiciunt. quisquis eorum arbitratur me falsa iactare, quid magnum est, quid difficile, ut animae suae curam gerens pergat Membressam, quaerat an facta sint ista et defendat, non trecentorum et decem, sed totius orbis auctoritate conuincimus. si autem dicit leuia esse quae passus est Saluius, quaero utrum, si ali
Abbreviated transcription (Latin):
rantiȩ qualia dicunt om̃s herecici. de quib cohercendis uł
puniendis similia regũ uissa ꝓferunt᷑. qualia terte membre¬
sitanis suis dicit etiam saluiꝰ. cui tantas abitinenses plagas
& contumelias intulerunt. ꝑ quos isti meruerant ut de ee¬
cdesia pellerent᷑. ut eiꝰ ceruici etiã mortuoꝵ canũ cadiauera
colligarent. ut postremo cũ illo ad turpes uoces cantationesq
saltarent. Quẽ sermonẽ postea quam tanta ꝑ pessus ẽ. eũ
putamꝰ habuisse cũ suis. quos miseros accepit. ut alteram
sibi basilicam fabricarent: Quanta dix̃ de iusticia ꝓ qua
talia ꝑpeci meruit. ideo se scq̾ ꝑsuadens quiꝰ passus ẽ. ideo
inquissimos quia fecert̃: Iustoꝵ tỹrannoꝵ cõmemorat
antiqua crudelitas. qd̃ mortua uiuis s humana humanis
corꝑa conuingebant. canina uero humanis & hec episco¬
palib membris nescio utrũ quisquam se uł audisse uinꝙͣ

Expanded text:
rantiae, qualia dicunt omnes haeretici, de quibus coercendis vel rantiae, qualia dicunt omnes haeretici, de quibus coercendis vel puniendis similia regum jussa proferuntur; qualia certe Membresitanis suis dicit etiam Salvius, cui tantas Abitinenses plagas et contumelias intulerunt, per quos isti meruerant ut de Ecclesia pelleretur, ut ejus cervici etiam mortuorum canum cadavera colligarent, ut postremo cum illo ad turpes voces cantationesque saltarent. Quem sermonem, posteaquam tanta perpessus est, eum putamus habuisse cum suis, quos miseros decepit ut alteram sibi basilicam fabricarent? Quanta dixit de justitia, pro qua talia perpeti meruit: ideo se sanctum persuadens, quia passus est; ideo illos iniquissimos, quia fecerunt. Thuscorum tyrannorum commemoratur antiqua crudelitas, qui mortua vivis, sed humana humanis corpora conjungebant : canina vero humanis, et haec episcopalibus membris, nescio utrum quisquam se vel audisse unquam
Abbreviated transcription (Latin):
auertentes a xp̃i unitate & ad suũ nomen conuert̾e cupien¬
tes. int̾im temꝑalia supplicia scismatis sui conferre audent
passionib marcyrũ. ut eis penarũ suarũ natalicia telebren¬
tur. magno conuentu hominũ suriosoꝵ. quoꝵ e numero
illi sunt qui etiã nullo ꝑsequente se ipsos ultro ꝑ montiũ
abrupta precipitant. ut malã uitã peiore morte consũmant.
Non erunt in illa die stulte plebes qui dicant nos sumꝰ iusti
erunt qͥ nomina pͥncipũ furoris sui recitent ad altaria. uł
que abimitate xp̃i diuiserunt. uł que subnomine xp̃i. ccͣ.
eccł̃iam erexerunt. Hec sunt enĩ precia. que. isti ut accipiant
dum uolunt hab̾e quod uendant. excitant aduersũ se po¬
testatũ seueritatẽ ꝑ amnnosã ꝑuersitatẽ. ne illi qͥ ab eis se¬
ducunt᷑ & eos ꝓpt̾ea uistos putant. qͥa penas iniqͥtatis exo¬
menianũ tychonio de ꝑferendis ꝑsecutionib & gloria. tole¬

Expanded text:
auertentes a Christi unitate et ad suum nomen conuertere cupienauertentes a Christi unitate et ad suum nomen conuertere cupientes interim temporalia supplicia schismatis sui conferre audent passionibus martyrum, ut eis poenarum suarum natalicia celebrentur magno conuentu hominum furiosorum, quorum e numero illi sunt, qui etiam nullo persequente se ipsos ultro per montium abrupta praecipitant, ut malam uitam peiore morte consumant. non erunt in illa die stulterunt qui nomina principum furoris sui recitent ad altaria, vel quae ab unitate Christi diviserunt, vel quae sub nomine Christi contra erexerunt. Haec enim sunt pretia, quae isti ut accipiant, dum volunt habere quod vendant, excitant adversum se potestatum severitatem per animosam perversitatem, ne illi qui ab eis seducuntur, et eos propterea justos putant, quia poenas iniquitatis exsomenianum Tichonio de perferendis persecutionibus et gloria tole
Abbreviated transcription (Latin):
comuncunt. Nonne scriptũ ẽ. non contradicas ulło mͦ ueri¬
tati: Cui autẽ nisi ueritati contradicunt. cũ etiã regi exue¬
ritate aliquid uibenti resistit᷑ : d rex homo qͥ minat᷑. uł qͥ
uindicat ad tempꝰ molestũ ẽ. Non sic ille rex qui etiã ueri¬
tas dicit᷑. qui nc̃ quoq illis ꝑ propħam clamat. sine causa
ꝑcussi filios ur̃os. disciplinã non recepert̃. qui ꝓꝓterea ꝑ hu¬
manas potestates nc̃ miscditer ad monet. ne in fine sic uindi
uindicta enĩ regum potest hominũ ꝑtinatia falso nomine
uirtutis uelle laudari. ȩt̾nis autẽ ignib concremari. non
erit. nec uotabit᷑ fortitudo. Non enĩ erunt in illa die qui ca¬
put unguant oleo adulationis. aut uaria decepti fallacia¬
honoratos sompnient dampnatos. dicentes euge euge ⁊
uirantes canos eoꝵ qui caput sanũ non habuert̃. ⁊ ꝑ com¬
pages eoꝵ qui uiã patis ñ agnouert̃. Quales turbas isti

Expanded text:
convincunt? Nonne scriptum est, Non contradicas ullo modo vericonvincunt? Nonne scriptum est, Non contradicas ullo modo veritati ? Cui autem nisi veritati contradicitur, cum etiam regi ex veritate aliquid jubenti resistitur? Sed rex homo qui minatur vel qui vindicat, ad tempus molestus est: non sic ille Rex qui etiam Veritas dicitur, qui nunc quoque illis per prophetam clamat, Sine causa percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . Qui propterea per humanas potestates nunc misericorditer admonet, ne in fine sic vindic. Sub vindicta enim regum potest hominum pertinacia falso nomine virtutis velle laudari; aeternis autem ignibus concremari, nec erit, nec vocabitur fortitudo. Non enim erunt in die illa qui caput ungcoronas somnient damnatorum, dicentes \'euge euge\' et iurantes per canos eorum, qui caput sanum non habuerunt, et per campagos eorum, qui uiam pacis non agnouerunt. quales turbas isti
Abbreviated transcription (Latin):
dendã. eciam sibi manifestissimos sacrilegos qͦs ipsi dampnart̃
rursus receptos ꝓ falsa donati parte tolerarunt: Ent̃ iam tan¬
dem aliquando cognoscant & corrigant qui se impie fecisse ex
eo saltẽ qd a marimiano passi st̃. didicert̃. S scilicet erubes¬
cant manifestissuis rationib corrigi. quia imꝑatoꝵ iussioni¬
b restiterunt. ne illa que se conquerunt᷑ fuisse perpessos cor¬
recti ꝑdidisse uideant᷑. quasi ñ meliꝰ ꝑdunt illa qͣm ꝑeunt.
Si enĩ hoc aliquando umbrã qͣmius falsam atq fallatem. tam̃
nullam ymaginẽ fortitudinis uibenti ñ cedere imꝑatori. cuiꝰ
uł humane laudis illecebra ẽ. aꝑtissime contradicẽ ueritati.
cur clausis ocłis tam multa de scripturis testimonia ꝓferunt.
que intellecta & quantũ se ꝓlata repudiant᷑: Que si scd̃m il¬
loꝵ intellectum retipunt᷑. nichilominus eos de sua ꝑuersitate

Expanded text:
idendam, etiam sibi manifestissimos sacrilegos quos ipsi damnarunt idendam, etiam sibi manifestissimos sacrilegos quos ipsi damnarunt rursus receptos pro falsa Donati pace tolerarent? et nunc iam tandem aliquando cognoscant et corrigant, quod se impie fecisse ex eo saltem quod a Maximiano passi sunt didicerunt. sed scilicet erubescant manifestissimis rationibus corrigi, quia imperatorum iussionibus restiterunt, ne illa quae se conqueruntur fuisse perpessos correcti perdidisse uideantur. quasi non melius perdunt illa quam pereunt. si enim habet aliquam umbram et quamuis falsnonnullam imaginem fortitudinis, jubenti non cedere imperatori: cujus vel humanae laudis illecebra est, apertissimae contradicere veritati? Cur clausis oculis tam multa de Scripturis testimonia proferunt, quae intellecta atque contra se prolata repudiant; quae si secundum eorum intellectum recipiuntur, nihilominus eos de sua perversitate
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt. Que cũ tta suio: audent etiã sacrilega scismata uł hece¬
ses impie si quando inflagello ut se corrigant admonent᷑ pe¬
nas furoris sui. etiam int̾ martyria deputare. Qđ existimans
etiam parmemanus infine epłȩ suȩ. ex hortat᷑ tychoniũ ut
in parte donati ꝑmaneat. & ꝑsecutiones ꝑferat dicens. non
se debere uoluntate coniungi eis quib ꝑsecutione cogente ñ
uincti sunt. Adhibens etiam testimoniũ scripture dicentis. Ue
his qui ꝑdidert̃ sustinentiam. & diuertert̃ in uias prauas. Et
quid facient cũ inspicere ceꝑit eos dñs. more suo cuncta de di¬
uinis libris aduersus se ipsos ꝓponentes: Qui enĩ sustinentiã
ꝑdidert̃. nisi qui eos decͥminib que obitiebant coniuntẽ. ne¬
quiuert̃. quos ꝓ pare xp̃i tolerare noluert̃. ut sero postea co¬
gitantes. ipsam partẽ suam ñ eẽ. ꝑ multas parciculas dim¬

Expanded text:
ri sunt. Quae cum ita sint, audent etiam sacrilega schismata uel haereri sunt. Quae cum ita sint, audent etiam sacrilega schismata uel haereses impiae, si quo in flagello ut se corrigant ammonentur, poenas furoris sui etiam inter martyria deputare. quod existimans etiam Parmenianus in fine epistulae suae exhortatur Tychonium, ut in parte Donati permaneat et persecutiones perferat, dicens non se debere uoluntate coniungi eis quibus persecutione cogente non iuncti sunt, adhibens etiam testimonium scripturae dicentis: uae his qui perdiderunt sustinentiam et deuerterunt in uias prauas! et quid facient, cum inspicere coeperit dominus? more suo cuncta de diuinis libris aduersus se ipsos proponens. qui enim sustinentiam perdiderunt, nisi qui eos, quos de criminibus quae obiciebant conuincere nequiuerunt, pro pace Christi tolerare noluerunt, ut sero postea cogitantes ipsam partem suam non esse per multas particulas diu
Abbreviated transcription (Latin):
tullos bonos etiã si coguitos sibi malos patiant᷑. ubicũq uer¬
sant᷑ ꝓpter eos se a longe positis & incognitis bonis. temerario
scismatis sacrilegio separare. ut inquatumq parte terrarũ¬
partib longe positis. & utrũ facta sint. uł cur facta sint igno¬
rantib. & tam̃ cũ orbe t̾rarũ mnunitatis uinculo ꝑmanentib.
ea ipsa sit firma securitas non hoc potuisse facere. nisi aut
suꝑbiȩ tumore furiosos. ant inuidentie liuore uesanos. aut
seculari cõmoditate corruptos. aut carnali timore ꝑu̾sos. qͥb
omib cansis efficit᷑. ut uł boni falsis criminib infam̃tur. ł
temĩe de bonis falsa credant᷑. uł etiã mali qui ꝓunitatis um¬
culo tolerati. nicħ obsunt bonis. dirupta bonoꝵ pace ꝑuer¬
sissime fugiant᷑. cum uexatione frum̃toꝵ non parcit᷑ usur¬
pantib sibi hominib ante messẽ. qd̾ angeli in messe factu¬

Expanded text:
nullos bonos, etiamsi cognitos sibi malos patiantur, ubicumque uernullos bonos, etiamsi cognitos sibi malos patiantur, ubicumque uersantur, propter eos se a longe positis et incognitis bonis temerario schismatis sacrilegio separare, ut, in quacumque parte terrarupartibus longe positis et utrum facta sint uel cur facta sint ignorantibus et tamen cum orbe terrarum in unitatis uinculo permanentibus ea ipsa sit firma securitas, non hoc potuisse facere nisi aut superbiae tumore furiosos aut inuidentiae liuore uaesanos aut saeculari commoditate corruptos aut carnali timore peruersos. quibus omnibus causis efficitur, ut uel boni falsis criminibus infamentur uel temere de bonis falsa credantur uel etiam mali, qui pro unitatis uinculo tolerati nihil obsunt bonis, disrupta bonorum pace peruersissime fugiantur, cum uexationi frumentorum non parcitur, usurpantibus sibi hominibus ante messem quod angeli in messe factu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantes non qd̾ sumꝰ s quod erimꝰ. Iquia cũ apparuerit si¬
miles ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. in tali spe habitan¬
tes. quia  habitatio cogitationis ñ habet malos: nec comen¬
ticula uanitatis. nec facinorosos. nec iniquos. nec impios
gatione catholica toto orbe diffusa donet transeat unqͥtas.
donec temꝑe messis ⁊ irania colligant᷑. donec ultimo uentila¬
bro afrum̃to palea separet᷑. donec pisces boni pescib malis
cũ quib intra eãdem retia. congregati sunt in littore eligant᷑.
donec hedi ab ouib cũ quib sub uno pastore in eisdẽ pascuis
tam du pauert̃ ad sinistrã in ultimo segregent᷑. Nulla ẽ. enĩ
securitas uuitatis. nisi ex ꝓmissis eccłiȩ declarata. que super
montẽ ut dictũ ẽ. constituta abscondi non potest. & ideo
necesse ẽ. ut omnib t̾rarum parcib nota sit. In concussũ fir¬
mumq teneamꝰ. nullos bonos abea. se posse diuidere. id est

Expanded text:
 apparuit quod erimus, quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est, in tali spe habitantes, quia haec habitatio cogitationis non habet malos, nec conuenticula uanitatis nec facinerosos nec iniquos nec impios gatione catholica toto orbe diffusa, donec transeat iniquitas, donec tempore messis zizania colligantur, donec ultimo uentilabro a frumento palea separetur, donec pisces boni a piscibus malis, cum quibus intra eadem retia congregati sunt, in litore seligantur, donec haedi ab ouibus, cum quibus sub uno pastore in eisdem pascuis tamdiu pauerunt, ad sinistram in ultimo segregentur. Nulla est igitur securitas unitatis nisi ex promissis dei ecclesia declarata, quae super montem ut dictum est constituta abscondi non potest et ideo necesse est omnium terrarum partibus nota sit. inconcussum firmumque teneamus nullos bonos ab ea se posse diuidere, id est