comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& umore concrescunt: In sunt enim illis efficacis simi numeri
trahen tesse cum sequaces potentias & illis ꝑ fectis operibus
dĩ. A quibus in die septimo requieuit: uerum tamen quis
istesit fons ad iñ rigandum faciem omnis terrue idoneus me¬
rito
queritur sienĩ fuit & obstructus est ud siccatꝰ
causa querenda est: Nunc enimuidemꝰ nullum esse fontẽ
quo inrigatur omnis faciesterrue: Fortassis ergo pec¬
catum hominum hanc&iam poenam commeruit : ut tan¬
ta illius fontis repraessa largitas facillimam terris du¬
fer& fecunditatem: ut in colentium augeretur labor
posse hocquam uis nulla id scriptura narrauerit affir¬
mare humana suspitione : nisi illud occurreret. quod
peccatum hominum ciu penalaboris inposita est: posi
para disqͥ delicias etitit: par a disus autem habebat ꝑ¬
grandem fontem suum: dequo post diligentius locosuoloquen¬¬
dum est: e cuius uno capite .iiii. magna flu mina & nota

Expanded text:
ex umore concrescunt. insunt autem illis efficacissimi numeri ex umore concrescunt. insunt autem illis efficacissimi numeri trahentes secum sequaces potentias ex illis perfectis operibus dei, a quibus in die septimo requieuit. Uerum tamen quis iste sit fons ad inrigandam faciem terrae omnis idoneus, merito quaeritur. si enim fuit et obstrusus est uel siccatus, causa quaerenda est. nunc enim uidemus nullum esse fontem, quo inrigetur omnis facies terrae. fortassis ergo peccatum hominum hanc etiam poenam conmeruit, ut tanta illius fontis repressa largitas facillimam terris auferret fecunditatem, ut incolentium augeretur labor. posset hoc, quamuis nulla id scriptura narrauerit, adfirmare humana suspicio, nisi illud occurreret, quod peccatum hominum, cui poena laboris inposita est, post paradisi delicias extitit; paradisus autem habebat grandem fontem suum, de quo post diligentius suo loco loquendum est, ex cuius uno capite quattuor magna flumina et nota
Abbreviated transcription (Latin):
ior s& dierum enumeratio uelut temporũ interual¬
a ostendisse uideretur: Itacum dixis s& cum caelo & ter
adm̃ fecisse omneui rideagriante quam ess& super ter¬
am & omne fenum agriante quam & or tum est: aodidit
ondum enim pluerat ds̃ suꝑ terram nec erat homo quio¬
perarctur terram : tam quamdicer &: non ea sic fecitds̃ quom ad modũ
nunc fecit᷑ alia cumpluitꝰ & cum operantur homines: Haec eñi iam ꝑmo
ras temporum fiuntꝰ quae tuncnonerant cum fecitomniasimul
un de&iam tempora inciperent: Quodergo sequitur. ponsautẽ
a scendebat d&erra &rigabat omnem faciem terrae: Hinciam
quantum arbitror intimatur quaefiant secundum interual¬
la temporum eilla prima conditione creaturarum ubi facta
norum: agant temporales numeros suos naturis propriis dis¬
tributos: omnia quippe primordia seminum siue unde omnis
caro siueunde omnia frutecta gignuntur. umid a sunt

Expanded text:
rior sex dierum enumeratio uelut temporum interuallrior sex dierum enumeratio uelut temporum interualla ostendisse uideretur, ita, cum dixisset cum caelo et terra deum fecisse omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exortum est, addidit: nondum enim pluerat deus super terram, nec erat homo, qui operaretur terram, tamquam diceret: non ea sic fecit deus, quemadmodum facit nunc talia, cum pluit et cum operantur homines. haec enim iam per moras temporum fiunt, quae tunc non erant, cum fecit omnia simul, unde etiam tempora inciperent. Quod ergo sequitur: fons autem ascendebat de terra et inrigabat omnem faciem terrae, hinc iam, quantum arbitror, intimatur, quae fiant secundum interualla temporum ex illa prima conditione creaturarum, ubi facta norum, ut agant temporales numeros suos naturis propriis distributos. omnia quippe primordia seminum, siue unde omnis caro siue unde omnia frutecta gignuntur, umida sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uiam & ꝑ ham inum manus quam ius neque qui plantat sit ali¬
quid neque quirigat : sed qui incrementum datds̃ Quid est
ergo quod ad iungit. Fons autem ascendebat d&erra. & in¬
riga bat omnem superfaciem terrae : Illequippe fons
anta largitate manans. sicutnilus uegypto possit uni¬
iersae terrae esse propluuia. Quiditaque promagno
ommenda tum est. antequam pluerat fecis sedm̃ illagig¬
nantia. cum tantum posset adiuuare pluuia quantum
ons iñrigans terram: uerum &si aliquidminus minora illa
fortasse non tamen nulla nascerentur : An hinc
&iam moresuo scriptura tam quam in firmis in firmiter
oquitur: & tamen inuitauit ad aliquid quod intellegat
uiualuerit : nimirum enim istodie paulo superius cõnme¬
norato significauit unum diem factum adõ. & tunc dm̃fe¬
ssecacelum & terram cum factus est dies. ut quomodo pos¬
imus cogitaremus simul omnia dm̃fecisse. quamuis supe¬

Expanded text:
viam et per hominum manus; quamvis neque qui plantat sit aliviam et per hominum manus; quamvis neque qui plantat sit aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . 19. Quid est ergo quod adjungit, Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae? Ille quippe fons tanta largitate manans, sicut Nilus Aegypto, posset universae terrae esse pro pluvia. Quid itaque pro magno commendatum est, antequam plueret fecisse Deum illa gignentia, cum quantum posset adjuvare pluvia, tantum fons irrigans terram? Verum et si aliquid minus, minora illa fortasse, non tamen nulla nascerentur. An hinc etiam more suo Scrloquitur et tamen innuit aliquid, quod intellegat qui ualuerit? nimirum enim sicut isto die paulo superius commemorato significauit unum diem factum a deo et tunc deum fecisse caelum et terram, cum factus est dies, ut, quomodo possemus, cogitaremus simul omnia deum fecisse, quamuis supe
Abbreviated transcription (Latin):
terram & nondum erathomo: Tertio quippe fecit ista:
hominem autem sextodie : sed cum fecitds̃ omne uiride¬
at que omne fenum a griante quam eor tum est super
terram: Nonsolum homononerat quio peraretur t̃ram
sed nec ipsum fenum erat super terrã: quodutique antedi¬
cit factum quam eortum : Anideo die tertio dĩ fecit ista.
quia nondum erat homo qui operando terram facer&ea.
quasi uero tam multa ligna & tam multa genera herbarũ
non sineulla operẽ hominum nascuntur & terra: Anob
hoc utrum que positum est. & qui a nondum pluerat suꝑ ter¬
ram. & quia non dum erat homo quio perar&ur terram :
ubi enim opera humana non est: ꝑ pluuiam ista nascunt᷑:
unt autem quaedam quae &iam ꝑ pluuiam iam non nascuntur:
nisi humana opera accedat : Ideo nunc utrumque ad iutorium
necessarium est: ut cunctanas cantur: Tuncautem utrumq
desuit : ideo fecit ds̃ haec potentia uerbi sui sinepluuia & si¬
neopere humano: Nam &iam ipsenunc facit: sed iam ꝑ plu¬

Expanded text:
terram, et nondum erat homo? Tertio quippe die fecit ista, hominem autem sexto. atque omne fenum agri, antequam exortum est super terram, non solum homo non erat. qui operaretur terram, sed nec ipsum fenum erat super terram, quod utique ante dicit factum quam exortum. an ideo die tertio deus fecit ista, quia nondum erat homo, qui operando terram faceret ea? quasi uero tam multa ligna et tam multa genera herbarum non sine ulla opera hominum nascuntur ex terra. An ob hoc utrumque positum est, et quia nondum pluerat super terram et quia nondum erat homo, qui operaretur terram? ubi enim opera humana non est, per pluuiam ista nascuntur. sunt autem quaedam, quae etiam per pluuiam non nascuntur, nisi opera humana accedat. ideo nunc utrumque adiutorium necessadefuit; ideo fecit Deus haec potentia Verbi sui sine pluvia, sine opere humano. Nam etiam nunc ipse facit, sed jam per plu
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt sicut facere placuerit quod tempori congruat
sic factus est homo quem ad modum illȩ primȩ causȩ habebant ut fi er&
primus homo : quem non ex parentibus nasci quinulli prȩces serant : sed
delimo formare oportebat secundum causalem rationem in qua primitꝰ
factus fuerat : Namsi aliter factus est non eũ ds̃ in illorum sex dierum
operibus fecerat : inquibuscudicitur factus i psam causam utiq feceratds
simul: Non aliter adam factus est cum delimoformatus est sicut
est credibilis iamperfectȩ uirilitatis quamer millis causis. Vbids̃ hominem
in sex odierum operibus fect: Ibienimerat non solum ut itafieri possit

Expanded text:
fiunt, sicut deo facere placuerit, quod tempori congruat. Uerum tamen sic factus est homo, quemadmodum illae primae causae habebant, ut fieret primus homo, quem non ex parentibus nasci, qui nulli praecesserant, sed de limo formari oportebat secundum causalem rationem, in qua primitus factus erat. nam si aliter factus est, non eum deus in illorum sex dierum operibus fecerat. in quibus cum dicitur factus, ipsam causam utique fecerat simul; non aliter Adam factus est, cum de limo formatus est, sicut est credibilius jam perfectae virilitatis, quam erat in illis causis, ubi Deus hominem in sex dierum operibus fecit. Ibi enim erat non solum ut ita fieri posset
Abbreviated transcription (Latin):
timorequieuit : ex quibus omnia suis que quetem poribus iamperseculorum
ordinem fiersut: Nunc autem secundum operationem preben damtempo¬
ribus quausque nuncoperatur : &oportebatiam suotempore fieri adam deli-¬
moterrae eiusquemulierem ex uiri latere : in quadstributionem operum dĩ
partem ad illos dies in uisibiles pertinentium in quibuscreaut omnia simul:¬
&icm longe postfuturus nectantum nos ged &icm eos omnes quifuturi
sunt post nos omnibus enimdicebat quos suos futuros uidebat. ecceego uobis

Expanded text:
timo requieuit, ex quibus omnia suis quaeque temporibus iam per saeculorum timo requieuit, ex quibus omnia suis quaeque temporibus iam per saeculorum ordinem fierent, nunc autem secundum operationem praebendam temporibus, qua usque nunc operatur, et oportebat iam suo tempore fieri Adam de limo terrae eiusque mulierem ex uiri latere. In qua distributione operum dei partim ad illos dies inuisibiles pertinentium, in quibus creauit omnia simulm longe post futuros, nec tantum nos, sed etiam eos omnes, qui futuri sunt post nos. omnibus enim dicebat, quos suos futuros uidebat: ecce ego uobis
Abbreviated transcription (Latin):
creauitomnia simul aquibus die septimorequieuit᷑: Aliter autẽ nunc sicut
ea uidemusquȩ pertemperalia spatia creatusquȩ nuncoperetur : ac perhoc
iam per istonotissimas lucis corporalis diesquicircuitu solisfiunt: Eua facta
est delatere uiris uitunc enim ds̃ adhuo finxit deterra bestias & uolatilid inqui¬
buscum adiuto rid̃ simileips eadam non ess& inuentum illa formata est :
Inta libus ergo diebus &iam ipsum delimo finxitds neque enim dicendum est
masculum quidem sextodie factum femina uero posterioribus diebus cumip¬
so sexto de apertis sime dictum sit masculum & seminam feciteos & benedix̃
eos : Etee teraquae deam bobus &ambodicuntur : Aliter ergo tun cambo:
& nunc aliter ambo uncscilic& secundum potentiam per uerbumdĩtã¬
quam seminaliter m undo inditam cum creaui tomnia simul c̃quibus in die sep¬

Expanded text:
creauit omnia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut creauit omnia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut ea uidemus, quae per temporalia spatia creat, sicut usque nunc operatur. ac per hoc iam per istos notissimos lucis corporalis dies, qui circuitu solis fiunt. Eua facta est de latere uiri sui. tunc enim deus adhuc finxit de terra bestias et uolatilia, in quibus cum adiutorium simile ipsi Adam non esset inuentum, illa formata est. in talibus ergo diebus etiam ipsum de limo finxit deus. Neque enim dicendum est masculum quidem sexto die factum, feminam uero posterioribus diebus, cum ipso sexto die apertissime dictum sit: masculum et feminam fecit eos et benedixit eos et cetera, quae de ambobus et ad ambos dicuntur. aliter ergo tunc ambo et nunc aliter ambo : tunc scilicet secundum potentiam per uerbum dei tamquam seminaliter mundo inditam, cum creauit omnia simul, a quibus in die sep
Abbreviated transcription (Latin):
humane constitutionis Notanobis st: nontanen parent.bus generc.¬
tibus: Sedilledelimo illa decostoeius: Quaerit tunc quo modores ponde
sumpsit deadaminmulierem: Sic er goconsequenter cum in perceibus
& bestiis agri & uolatilibus caelinoness& inuentum adiutorium simi le homini
fecit eids̃ ad uitorium simile decostelateris eius: hoc autem factum est. cũ easdẽ
die foctum hoc potest intellegi quando quidem illo dieproduxit terra animã
uiuam secundum uerbum dĩ uolatilia uero quintodie produxerunt aquae :¬
gimiliter & secundim uerbum dĩ nonita quedicerour & finxitds̃ ad huc deterra
omnes bestus agri & omnia uolatiliacaeli .v. nisi quit iam terra produxerit
omnes bestus agri sextodie: & aqua omniauolatilia caeli quintodie: aliter
ergotuno id estpotentialiter at quecausaliter : sicut illio perlcon pexebat quo

Expanded text:
humanae constitutionis nota nobis est; non tamen parentibus generanhumanae constitutionis nota nobis est; non tamen parentibus generantibus, sed ille de limo, illa de costa ejus. Quaeret tunc quomodo. Respondebsumsit de Adam, in mulierem. si ergo consequenter, cum in pecoribus et bestiis agri et uolatilibus caeli non esset inuentum adiutorium simile homini, fecit ei deus adiutorium simile de costa lateris eius, hoc autem factum est, cum easdem sset: quomodo sexto die factum hoc potest intellegi, quandoquidem illo die produxit terra animam uiuam secundum uerbum dei, uolatilia uero quinto die produxerunt aquae similiter secundum uerbum dei? non itaque hic diceretur: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli, nisi quia iam terra produxerat omnes bestias agri sexto die et aqua omnia uolatilia caeli quinto die. aliter ergo tunc, id est potentialiter atque causaliter, sicut illi operi conpetebat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
putat in oc ipsis sene quedixisse: sed rut susdixero no iita fuisse hominum inilla
prima corda: nererum qua creauit ds̃ omnias mul: Sicuti est nontantũ
perfectum etatis homo sedre infans quidem nectantum infans: sed ne quer¬
perium qued est in utero matris nectum hoc sed necquidem semenuusibi e
hor uinis putabit omnino non fuisse: Redeat ergo ad scripturam ÷̃ iueni &
sexto die hominem factum adimaginem dĩ factum autẽ masculum & femi¬
nam: Item quaerat quando factasit femina inueni & ex traillos sex
dies: T Hunc enim factaest quands̃ d&erra finxit adhucbestias agri
& uolctilia celi non quando uolatilia produxerunt aquȩ & ani namuiuc̃
inqua& bestussunt produxer it terra: tunc cuam factus st homo & mas¬
postea: quaeritame quo modo respondebo postec. is. biliter sicut species

Expanded text:
oc putat, non hoc me sensisse neque dixisse. Sed rursus, si dixero non ita fuisse hominem in illa oc putat, non hoc me sensisse neque dixisse. Sed rursus, si dixero non ita fuisse hominem in illa prima rerum conditione, qua creauit deus omnia simul, sicuti est non tantum perfectae aetatis homo, sed ne infans quidem, nec tantum infans, sed ne puerperium quidem in utero matris, nec tantum hoc, sed ne semen quidem uisibile hominis, putabit omnino non fuisse. redeat ergo ad scripturam, inueniet sexto die hominem factum ad imaginem dei, factos autem masculum et feminam. item quaerat, quando facta sit femina, inueniet extra illos sex dies; tunc enim facta est, quando deus de terra finxit adhuc bestias agri et uolatilia caeli, non quando uolatilia produxerunt aquae et animam uiuam, in qua et bestiae sunt, produxit terra. tunc autem factus est homo et maspostea. Quaeret ex me quomodo. Respondebo, Postea visibiliter, sicut species
Abbreviated transcription (Latin):
rctum : & bonum ades cam : Cumergodicit adhuc eiecit d&erra omnelig¬
nu e pulehrun aspectummanifestat utique quod aliter nunaie cerit dera:¬
Partem ad istoquibus operatur cotidie : quic quid ex illo tam quam inuocris
primor dia lesin temporee uoluitur sinon in portune neque absurde scripture
uer basecutisumus quaenos ad haec distinguenda duxerunt : Cauendum est
ne propter ipsarum reruni aliquando difficilem preceptionem quam tardioris
ad sequinon suffitunt putemur aliut sentire acdicere quod scimus nos nec¬
sentire nec dicere : quam quam nim precedentibus sermonibus quamtum po¬
tuerim lectorem prestru erim: plurestamen arbitor caliginare in ins locis
& putare ista fuisse prius hominem in illo dĩ opere quo simulomnic creata sił
ut aliquã uitamducer& it dĩ locutionẽ ad sedrectũ cũ dixit: Eccededi uobis
omnepapulum semin ile discernerit crederit intellegerit nouerit ergo quioo

Expanded text:
pectum et bonum ad escam. Cum ergo dicit: eiecit adhuc de terra omne ligpectum et bonum ad escam. Cum ergo dicit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum, manifestat utique, quod aliter nunc eiecerit departim ad istos, in quibus operatur cotidie \'quidquid ex illis tamquam inuolucris primordialibus in tempore euoluitur. si non inportune neque absurde scripturae uerba secuti sumus, quae nos ad haec distinguenda duxerunt, cauendum est, ne propter ipsarum rerum aliquanto difficilem perceptionem, quam tardiores adsequi non suffisentire nec dicere. Quanquam enim praecedentibus sermonibus, quantum potuerim, lectorem praestruxerim; plures tamen arbitror caligare in his locis, et putare ita fuisse prius hominem in illo Dei opere, quo cuncta simul creata sunt, ut aliquam vitam duceret, ut Dei locutionem ad se directam, cum dixiomne pabulum seminale, discerneret, crederet, intellegeret. nouerit ergo, qui h
Abbreviated transcription (Latin):
creauitomnicsimul: Non est dubium hoc quod homo delimoterraefactus est eiq¬
formata uxor ex latere.:iam non ad conditionem qua simulomnia facta sunt perti¬
nere quibus perfectis requieuitds̃ sedeam opertitionem quaesit : iamper uolum ina¬
seculorum quausq nuncoperatur : Huc accidit quod ipsci &iam uerba quibus
narratur: Quomodo ds̃ paradisum planta uerit : in eoque hominem quem
fecerat. collo cauerit: ad eumque ad duxerat anima lica quibus nomina inpo¬
ner& & inquibus cum ad iutorium simi leilli non fuiss& inuentum : unc ei
mulier costaeius de tracta formauerat: satis admonent haecnonadillam ope¬
rationem dĩ pertinere undere quieuit indie septimo: Sed ad istam potius
qua pertemporum cursus usquenuncoperatur : Cum enimparadisus planta¬
r &ur it a narritur & plantauit ds̃ parti disum in eden adorientem & po suitibi
hominem quem fixerat : Qeiecit ds̃ adbued eerraomne lignum puldirum ans¬

Expanded text:
creauit omnia simul: non est dubium hoc, quod homo de limo terrae fictus est eiqcreauit omnia simul: non est dubium hoc, quod homo de limo terrae fictus est eiqformata uxor ex latere, jam non ad conditionem qua simul omnia facta sunt, pertinere, quibus perfectis requievit Deus; sed ad eam operationem, quaesaeculorum, qua usque nunc operatur. Huc accedit, quod ipsa etiam uerba, quibus narratur, quomodo deus paradisum plantauerit in eoque hominem, quem fecerat, conlocarit ad eumque adduxerit animalia, quibus nomina inponeret, in quibus cum adiutorium simile illi non fuisset inuentum. tunc ei mulierem costa eius detracta formauerit, satis nos admonent haec non ad illam operationem dei pertinere, unde requieuit in die septimo, sed ad istam potius, qua per temporum cursus usque nunc operatur. cum enim paradisus plantaretur, ita narrat: et plantauit deus paradisum in Eden ad orientem et posuit ibi hominem, quem finxerat. et eiecit deus adhuc de terra omne lignum pulchrum ad as
Abbreviated transcription (Latin):
que in his uerbis sullabe simulsonare potuerunt : Quantominus haec omnia
cumhis quesimulerata sunt simulfieri ac peroc aut & illa omnic non simul abipso
summo ex odines aeculorum sed permoras atque inter uallatem porum facta sunt
diesq illi non spĩtali sed cor poralis ub tantia primum conditus uel circuitulucis:
Nescio quo modo uel emissione & contractione maneac uesperam fatiebat. dut
si consideratis omnibus quȩ superiobus sermonibus pertractatu sunt probabilis
ratio persucs sit illum diem sp̃italem sublimiter : acprimitus conditum : lucem quan¬
dam sacpientem uocatum essediem cuius presentiam per orcdina tam cognitionẽ :¬
conditione rerum innumero senario preber&ur aut᷑ huic sententiae scripture
uerba congregauere qui ait : Poste acum factu estdies fecit ds̃ caclum & terrã¬
& omniauridi cgri : antequã ess& superterrum &omnefenum agri antequã
exoreretur : cd testari&iam quo modo alibis criptum est quiuiuit in a& nũ

Expanded text:
que in his uerbis syllabae simul sonare potuerunt, quanto minus haec omnia cum his, quae simul creata sunt, simul fieri! ac per hoc aut et illa omnia non simul ab ipso summo exordio saeculorum, sed per moras atque interualla temporum facta sunt diesque ille non spiritali sed corporali substantia primum conditus uel circuitu lucis nescio quomodo uel emissione et contractione mane ac uesperam faciebat; aut. si consideratis omnibus, quae superioribus sermonibus pertractata sunt, probabilis ratio persuasit illum diem spiritalem sublimiter ac primitus conditum lucem quandam sapientem uocatum esse diem, cuius praesentia per ordinatam cognitionem conditioni rerum in numero senario praeberetur, atque huic sententiae scripturae uerba congruere, quod ait postea: cum factuet omne viride agri antequam esset super terram, et omne fenum agri antequam exoreretur, adtestari etiam, quod alibi scriptum est: qui uiuit in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
lem substantiam: quae diuinitus non depropagine concũ¬
bentium incarnemxp̃i aclsumpta adq: formata est: hoc
aũt deanima quis ualeat adfirmare. qd utrumq habeat¬
& materiem seminis manifestã &rationem seminis oc¬
cultam : sed quied laboran inrequae ꝑsuadere uerbis
nemini forsitan potest. nisi tantum ac tale ingeniũ sit qđ
possit loquentis prȩualere co natum. pec totũ expecta¬
re a sertione breuit̃ itaq colligam si potuit &deanima
fieri qd cum de carne diceremus forsitan intellectũsit
q̃dita est d&raduce animaxp̃i ut nonsicum labem preua¬
ricationis adtraxerit: siaũt sine isto reatu non potuiss&
indeesse: ponest indc a parentib: singularum animarum

Expanded text:
alem substantiam, quae diuinitus non de propagine concumalem substantiam, quae diuinitus non de propagine concumbentium in carnem Christi adsumta atque formata est. hoc autem de anima quis ualeat adfirmare, quod utrumque habeat, et materiem seminis manifestam et rationem seminis occultam? sed quid laborem in re, quae persuaderi uerbis nemini forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit, quod possit loquentis praeuolare conatum nec totum expectare a sermone? breuiter itaque conligam: si potuit et de anima fieri - quod cum de carne diceremus, forsitan intellectum sit — ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praeuaricationis adtraxerit; si autem sine isto reatu non posset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum
Abbreviated transcription (Latin):
cũbentisst &am scm̃ animę uolunt: aquo
genere conceptionis xp̃s alienis est: Quol in abraham
si secundum animã fiuiss& : Miã ipsedecimatus essa. Non
esseaũt decimatum scriptura testatur: Quac hic quo¬
q: sacqdotium eius aleutico sac erdotio distinguit: an
fortedicent: sicut potuit ibiesse secundun carnem & non
deciinari. Curnon&iam secundum anmam sine decima¬
t.one potuerit᷑ hicres pond&ur: quiautiq simplicem ani¬
mae substantiã increm̃tis auger corporrlib Pec illipu¬
tauerunt quicam corpus exaestimant: quorũ in parte sin
maxiine qui eam expasꝰtibus creari opmantur : proinde
incorporis semine potes tessciir in in sibilis. quae in cor¬
poralit̃ numeris agit . ponoculis sed intellectu discorne¬
da abea corpõlentia quaeuisii tactuq sentitur &ipsaqun¬
titas corporis humaniquȩutiq modulum seminis
corporalit̃ excedit satis ostendit posse indealiquid sumi
qđ non habeat illamuim seminalem sed tantum corpor¬

Expanded text:
undi etiam semen animae uolunt, a genere conceptionis Christus alienus est; et quod in Abraham si secundum animam fuisset, etiam ipse decimatus esset: non esse autem decimatum scriptura testatur, quae hinc quoque sacerdotium eius a leuitico sacerdotio distinguit. An fodecimari, cur non etiam secundum animam sine decimatione potuerit: hic respondetur, Quia utique simplicem animae substantiam incrementis augeri corporalibus, nec illi putaverunt qui eam corpus existimant, quorum in parte sunt maxime qui eam ex parentibus creari opinantur. Proinde in corporis semine potest esse vis invisibilis, quae incoporaliter numeros agit, non oculis sed intellectu discernenda ab ea corpulentia, quae visu tactuque sentitur: et ipsa quantitas corporis humani, quae utique modulum seminis incomparabiliter excedit, satis ostequod non habeat illam uim seminalem, sed tantum corpor
Abbreviated transcription (Latin):
quamrecedunt. dracones autem sinepedibus & in speluncisre¬
quiescere : &inaerẽ sustolliꝑ hibentur: quiquã quã non facile
notisi nt. Litterȩ tamen nontantũ nostrȩ sed & iam gentilium
nequam quã deistorum animantium generetacuerunt. qua¬
ꝓpter & side mones sunt aer ea animalia qm̃ corporum aereorũ
naturauigent. Et ꝓ pt̃ea morte non desoluuntur quia p̃ualo t
ineis elonentũ quod ad faciendumest quamaffaciendum aptius. Duo sub:¬
ter possi tis aqua scilic & & terra. Uino autẽ superposito id est igne side¬
rio. distribuuntur enim elementa ad patiendum .ii. umor & humus
ad faciend umalia .ii. aer &ignis. Sihecergo ita sunt non inpeditis ta
distinctio nostrã scripturã
quae non ex aere sed &x aquis ꝓdut a
indicatuolatia quia subtilioris quidem & mauras & alatatquȩ distendit
gedtamenumoris locus uolatilibus datusest: derautẽ acõsinio lumi¬

Expanded text:
quam recedunt. dracones autem sine pedibus et in speluncis requam recedunt. dracones autem sine pedibus et in speluncis requiescere et in aerem sustolli perhibentur: qui quamquam non facile noti sint, litterae tamen non tantum nostrae, sed etiam gentilium nequaquam de istorum animantium genere tacuerunt. Quapropter, etsi daemones aeria sunt animalia, quoniam corporum aeriorum natura uigent, et propterea morte non dissoluuntur, quia praeualet in eis elementum, quod ad faciendum est quam ad patiendum aptius, duobus subterpositis. aqua scilicet et terra, uno autem superposito, id est igne sidereo — distribuuntur enim elementa ad patiendum duo: humor et humus, ad faciendum autem alia duo: aer et ignis —: si ergo haec ita sunt, non inpedit ista distinctio nostram scripturam, quae non ex aere, sed ex aquis producta indicat uolatilia, quia subtilioris quidem et in auras exhalati atque distenti, sed tamen humoris locus uolatilibus datus est. aer autem a confinio lumi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus soletisima: nec inoroita quosdã filosophos suacuusq: elemen¬
tidistribuisse animalia ut terrena essedicerent. nontantumq̃ int̃¬
railpunt atq gilcdiuntur: sedaues &iã quod &ipsȩ interrarequies¬
cunt uolando fatigatȩ: Aer e auero animalia demones essecelestia
de osquorũ quidem nos partem luminaria partẽ angelos dicimus:
Idemtamen aquispisces & suigeneris beluas ad tribuunt ut nullũ
elimentũ suis animalibus uac&: quasi uero sub aquis terranonsit
aut probar spossint pisces non inearequiescere acreparare natandi
unessicut uolandiaues: Etsifor tepisces rarius id faciunt quodges¬
tanda corporasit undaquã auraualidior. Itaut terrena quoq
animalia natantia ferat siueusud octa ut homines seunatura ut qua¬
nec colobrico
clȩque terrarum nam & illȩ pedes habent : & hax generasi¬
neullispedibus nondico requiescunt interra sed ab eauix autnũ¬

Expanded text:
fetibus sollertissima. Nec ignoro ita quosdam philosophos sua cuiusque elemenfetibus sollertissima. Nec ignoro ita quosdam philosophos sua cuiusque elementi distribuisse animalia, ut terrena esse dicerent non tantum. quae in terra repunt atque gradiuntur, sed aues etiam, quod et ipsae in terra requiescant uolando fatigatae,. aeria uero animalia daemones esse, caelestia deos: quorum quidem nos partim luminaria, partim anIidem tamen aquis pisces et sui generis belluas attribuunt, ut nullum elementum suis animalibus vacet; quasi vero sub aquis terra non sit, aut probare possint pisces non in ea requiescere ac reparare natandi vires, sicut volandi aves; et si forte rarius pisces id faciunt, quod ad gestanda corpora sit unda quam aura validior, ita ut terrena quoque animalia natantia ferat, sive usu docta, ut homines, sive natura, ut quanec colubri cocleaeque terrarum; nam et illae pedes habent et haec genera sine ullis pedibus, non dico, requiescunt in terra, sed ab ea uix aut num
Abbreviated transcription (Latin):
aduertere potuerunt inuiuariispiscium multamiranda: Sed
&iamsiforte falsascripserunt memoriam tamen pisces habere certis¬
simumest: quod ipse sum & ꝑtus & &periantur quipossum & olunt :¬
anifons quidammagnus bullen sium egionim ferepleius est pisci
Solent autẽ homnes desuꝑ intuentes eis aliquid iacere: quod sibi ueluitripi¬
ant confluentes uel interse diripiant concerta ites: quo pastu ad sue¬
sacti de ambulantibus super orã fm.tis hominibus ipse quoq oi meis
gie gatimnatando eunt &redeirit: Eepectantes unde aliquidiac¬
tent quorumpe sentiam sentiunt: nonitaque frustra mihiuid& ur
aquarum animalia sic appellata eptilia : quẽ aomodũ aue suolatilia.
namnsuelnulla memoria uelsensus tardior aniȩ uiuae nomenrop¬
pulliss& apiscibus uolatilibus certedo hibeix̃ quor ũuital noculis nos¬
trisest: Et memor & garrula & innidis conserudis aedõcendisqse

Expanded text:
aduertere potuerunt in uiuariis piscium, multa miranda. sed aduertere potuerunt in uiuariis piscium, multa miranda. sed etiamsi forte falsa scripserunt, memoriam tamen pisces habere certissimum est. quod ipse sum expertus, et experiantur, qui possunt et uolunt. nam fons quidam magnus Bullensium regionum fere plenus est piscium. solent autem homines desuper intuentes eis aliquid iacere, quod sibi uel praeripiant confluentes uel inter se diripiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim natando eunt et redeunt, expectantes, unde aliquid iactent, quorum praesentiam sentiunt. non itaque frustra mihi uidetur aquarum animalia sic appellata reptilia, quemadmodum aues uolatilia; nam si uel nulla memoria uel sensus tardior animae uiuae nomen repulisset a piscibus, uolatilibus certe adhiberetur, quorum uita in oculis nostris est et memor et garrula et in nidis construendis educandisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ sensus tarditatẽ non animã uiuam sedreptilia animarũ uiuarũ
appellata. Sed siꝓpt̃ ea sica pellarentur auibus dare nomenani¬
mȩ uiuae : Cumuero &ipsauolatilia dicta sunt sicut illaieptilia
ut sub audiatur animarũ uiuarum : Fatendum est utarbitror
itadictum. ac sidicer&᷑ quȩ sunt in ani mabus aii. iseptilia ueluo¬
latilia sicut dicipossent Igobilĩ hon ium. ut intellegere nus
quicũq sunt in hominibus ignobiles: qr ãquãen nsin &anima¬
lia terrestria quaerepunt suꝑ terrãtamenex m ultoniaiore nu¬
mero pedibus . nouentur : & tã paucafortasse interrisi epunt quam
pauca in aquis gibrdiuntur: nonnulli autem putauerunt ꝓpter ea
non dnimã uiuam sedieptilia animarum uiuarũ pisces eẽ appellatos
quod eis memoria nullasit n e aliquauita ueluðratione uic inior:
sed falliteos &. perientia minor: namquidam scripserur. quae a nĩ¬

Expanded text:
propter sensus tarditatem non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum propter sensus tarditatem non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum appellata. sed si propterea sic appellarentur, daretur auibus nomen animae uiuae. cum uero et ipsa uolatilia dicta sunt. sicut illa reptilia, ut subaudiatur animarum uiuarum, fatendum est, ut arbitror. ita dictum, ac si diceretur: quae sunt in animabus uiuis reptilia uel uolatilia, sicut dici posset: ignobilia hominum, ut intellegeremus, quicumque sunt in hominibus ignobiles. quamquam enim sint et animalia terrestria, quae repunt super terram, tamen ex multo maiore numero pedibus mouentur, et tam pauca fortasse in terris repunt, quam pauca in aquis \'gradiuntur. Nonnulli autem putauerunt propterea non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum pisces esse appellatos, quod eis memoria nulla sit nec aliqua uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos experientia minor. nam quidam scripserunt, quae anim
Abbreviated transcription (Latin):
tus aurarum: propt̃ ea ipsaquoq aquatilium. arimalium orpora &
ter: enisuescuiitur & maxime aues interra &iã requiescuit f etus¬
q: proeagant: Marsenim umores quauaporaliter e. halatir
&iam suꝑterras extenditur : Ideoq: cum dixis &scriptura. educa it¬
aquȩ reptilia amiinauum uiuorum & uolatilia inqui d supterras c̃ddi¬
dt sanedicens secundum fi.namentun celi : Inquopot est aliquan¬
temanis estius apparore illud quod anteo uidebatur. obscurum
nineumait infirniamento eli sicut delu .÷. iaribus : Sed olatilia
tuni cali: quiauidelic& neccaligi nosa m&&bia midupi spatiun inqudo
aues uolant illespatio contiguum est ubiuolar e nom pos
quodiammerito tranquillitatis & quietis ꝑtin& adfir mamentũ cȩli:
Iicelo ergo uolant auesseclisto quodillepsal mus & iãter rȩ nomine
includit: propt̃ quod caȩlun t iocantur multis locis uolatilia caeli:
nontamen in fir marient ꝯ sedsecundum firmamentũ non ulliputant

Expanded text:
tus aurarum, propterea ipsa quoque aquatilium animalium corpora et terrenis uescuntur et, maxime aues, in terra etiam requiescunt fetusque propagant; pars enim humoris, quae uaporaliter exhalatur, etiam suaquae reptilia animarum vivarum, et volatilia, inquit, super terram; addidit sane, dicens, secundum firmamentum coeli, in quo potest aliquanto manifestius apparere illud quod antea videbatur obscurum. Non enim ait, In firmamento coeli, sicut de luminaribus; sed, volantia, tum caeli, quia uidelicet hoc caliginosum et humidum spatium, in quo aues uolant, illi spatio contiguum est ubi uolare non possunt, quod iam merito tranquillitatis et quietis pertinet ad firmamentum caeli. in caelo ergo uolant aues, sed in isto, quod ille psalmus etiam terrae nomine includit: propter quod caelum uocantur multis locis uolatilia caeli, non tamen in firmamento, sed secundum firmamentum. Nonnulli putant
Abbreviated transcription (Latin):
sis peccantibus: nat᷑ra quippe hominis &dõ est. nonlniqui¬
tas quasese inuolait male utendo libe ro ar bitriorquod
tamen si non haber& innturarerum minus exceller& cosi¬
tandus est quippe homo iuste uiuens &am non praestius
futurorum &ibi uidendum est &cellentia uoldntatis bonar
quam non inpediatur ad racte uiuendum & dõ placendum
quodignarus faturi uiuit oxfide: huius modi ergo crea¬
turam quisq es se noll& inrebus contra dicit dĩ bonitatꝰ
quis quis autem poenis eam non uult luere prop&catis.
inimicus est ae quitati sedsi adhoc fit anima ut mitatur
incorpus quȩri potest utrum si noluerit cõnpellatur:
& faeminam nisi Incorpore rate intellegimus: creditur¬
ergo si nullascriptura rum auctoritas sti ueritatis ratio
contradicit hominem ita factum sexto die ut corporis qui¬
dem humani. ratio causalis inelementis mundi anima uero

Expanded text:
sis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquisis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatui corporis inspiraret, cujus corporis in illis simul conditis rebus ratiergo, si nulla scripturarum auctoritas seu ueritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima uero
Abbreviated transcription (Latin):
ille rate accipitur. hanc faciendȩ animae causalem
a geremer cedem acciperit uitȩ aeternae atq angelorũ
socie tatis. siautem contem ner& paenas iustissimas
luer& siue laboris diurni siueignis & ternae: anquia
hoc ipsum dõ uolenti obtem perasse iamutique actio
bonaest : erit contrarium nondum natos nihil egis se
uelboni uel male quaesi ita sunt. fatebimur &iam non
Ineorerum genere animam primitus creatãutess&
praesci a futurae operissui uel iusti ueliniqui nimis
quippe increde bile est eam potuisse propria uolenta¬
te inclinari ad corpori suitam sise ita inquibus dam pacca¬
turã esse prȩscir& ut iuste perpe tuo supplicio puniretur
iuste sane croator laudatur inomnib qui fecit omnia bo¬
na ualde neq enim giftantũ laudandus est quibus praesci¬
entiam dedit: cum r&te laudetur &iam quia pecora
oreauit. quibus est natura humana praes tantior& iam in ip¬

Expanded text:
ille recte accipitur, hanc faciendae animae causaleille recte accipitur, hanc faciendae animae causaleagere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelorum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita sunt, fatebimur etiam non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ip
Abbreviated transcription (Latin):
mae instituta est aliqua creatura spiritalis in quasit
ratio futurȩ animae: quae non de &istat: Nisicum eam
dr̃ homine̾ inspirandam facit: neq enim & & homine
faetum uelseminis uel ipsius iamprolis creat &format.
nisids̃ per sapientiam attingentem ubiq propter suam
munditiam itaut nihil inquinatum in eam incurrat dum ꝑ¬
tendit a fineus que ad finem fortiter & disponat omnia
suauiter: sed nescio quem ad modum possit intellegi ad
hoc tantam creatam nescio quam creaturam spiritalem
quae indĩ conditionibus perillos sex dies factis non cõnme¬
more tur: cum dr̃ hominem sextodie fecisse dictus est:
quem nondum inpropria natura fecerat: sed ad huc rati¬
one causali in illa creatura quae com me morata non est:¬
magis enĩ ipsa debuit comme morari quae sic comne mo¬
rata erat. ut adhuc ess& secundum suae causȩ prȩceden
quem primitus condidit. sispiritus intellactu alisdies

Expanded text:
mae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit mae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam deus homini inspirandam facit. neque enim et ex homine fetum uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi deus per sapientiam adtingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat, dum pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commeMagis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae causae praecedentquem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies
Abbreviated transcription (Latin):
re : molto minus igitur incorporali creatura causalis ani¬
mae ratio prae condita est. cumfecerit ds̃ hominem adi¬
maginem suam: ante quameam suo tempore delimo for¬
matum flatu animar&: siabsor de creditur arimam causali¬
ter innatura angelica conddisse: illudergo uideamus uti ũ
forsitan uerum esse possit quod certe humanȩ o pinio¬
ne tocerabilius mihi uidetur dm̃ in illis primis operibos
quȩ simul omnia creauit animam &i. i humanam cre¬
asse quam suo tumpore membris dimo form.ti cor
randi quȩ non operatur nisi ꝑ concubitum atque concep¬
tum: an & illa creatura spiritalis in qua latenter erat
haec ratio. nihil agebat sui operis: &ut quicreataerat.
an ut contine r& rationem futurȩ animae humanae. uel fu¬
turarum animarum. tam quam inseipsis esse non possent
sedinaliqua creatura uita propria iamuiuente. sicut
generandi ratio non potest esse nisi inaliquibus iam
&xis tentibus perfectis que naturis : parens ergo ani¬

Expanded text:
e! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem ad imaginem suam, antequam eum suo tempore de limo formatum flatu animaret. si absurde creditur animam causaliter in natura angelica condidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corrandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo ani
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc autemimã partẽ terrenã & umidã aerisq huius uicimor es
quiterrarũ & aquarũ ex hẽlationib umescit In quouenti nubes quo
in lignuillius qualitatẽ. in ramorum diffusionẽ . infoliorũ uiriditatem
cfiguram. in fructũ formas & opolentiam. omniumque ordinatis
simtm s quodenim ex arbore illa surgit aut pendit. quod nonex quodã

Expanded text:
hanc autem imam partem terrenam et humidam aerisque huius uicinioris, hanc autem imam partem terrenam et humidam aerisque huius uicinioris, qui terrarum et aquarum exhalationibus humescit, in quo uenti nubesque in ligni illius qualitatem, in ramorum diffusionem, in foliorum viriditatem ac figuram, in fructuum formas et opulentiam, omniumque ordinatissimam distinctionem. Quid enim ex arbore illa surgit aut pendet, quod non ex quoda
Abbreviated transcription (Latin):
uniuer sam creaturã suã eoq motuilla uersat dumangeliius saꝑsi¬
tiunt dumcir cumeunt sideradumalter nant uenti dũ abyssus a quarũ
lapsib: & diuersis &am paraerem conglabationib: agitatus : dum
uireta pcilulant : suaq seminẽ uoluant : clum anima lia gignantir:
uarioq: app&itu propria s uitas agunt : dum ini qui iustos exerte
reꝑmittuntur: explicat sȩcula quae ill&ȩ cũ primum condita sunt
tã quã placita indiderat: quae tamen in suoscursus non explica¬
rentur siea ille qui condidit prouidomotua dministrare cessar& :
moner i autẽ nosoport& hisquȩ intempore formantur atq: nas¬
antur : quo modo ista considerare debẽmus: nonenim srustra scrip¬
tum est desapientia: quod amatorib: ostendit se inuia shilariter
& nomni prouidentia occurritillis: N& omnino audiendisunt
quiputauerunt sublimes quidem mundi partes idest aconfinio cor¬
polentiores aeris huius et supra diuina prouidentia gubernari:

Expanded text:
uniuersam creaturam suam eoque motu illa uersata, dum angeli iussa perficiunt, dum circumeunt sidera, dum alternant uenti, dum abyssus aquarum lapsibus et diuersis etiam per aerem conglobationibus agitatur, dum uireta pullulant suaque semina euoluunt, dum animalia gignuntur uarioque adpetitu proprias uitas agunt, dum iniqui iustos exercere permittuntur, explicat saecula, quae illi, cum primum condita est. tamquam plicita indiderat: quae tamen in suos cursus non explicarentur, si ea ille, qui condidit, prouido motu administrare cessaret. Admoneri autem nos oportet his, quae in tempore formantur atque nascuntur, quomodo ista considerare debeamus. non enim frustra scriptum est de sapientia, quod amatoribus suis ostendit se in uiis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. nec omnino audiendi sunt, qui putauerunt sublimes quidem mundi partes, id est a confinio corpulentioris aeris huius et supra, diuina prouidentia gubernari,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ fecisse & dedisse primo homini: undec&eras facer& : sicut
xeius corporec& era hominũ corpora: anei quadicitur sin¬
gulas singulis facere sicut illiunã non &illa c&eras : Illudenim
q̃dꝑ isa iamdicit omnẽ flatũ ego f&ci: cũ hoc eũ deanima dice¬
r.e quȩ secuntur satis ostendũnt: adutrũq accipi potest: Nam
iue & una primi hominis anima: siue exaliquo suo sacram̃to.
mnes ꝓculdubio animas. ipse fecit: & illud qđ scriptũ est: qui fin¬
cit singillatim corda eorũ: sinomine cordium uolucrimus ani¬
nas intellegere: naq hoc repugnat cinquãduarũ : dequib nunc
mbigimus: siue enĩ & una illa. quã flauit infaciem primi ho¬
ninis: ipseutiq: singulas finxit: sicut &iam corpora : siue singu¬
as uel fingat & mittat: uelineis ipsis quib miserit eas fingat
uã quã hoc non mihi uid&ur dictũ nisi exeo q̃d ꝑgratiã nr̃ȩ
nime adimaginẽdĩ renouationẽ formantur: unde dicit

Expanded text:
m fecisse et dedisse primo homini, unde ceteras faceret, sicut ex eius corpore cetera hominum corpora, an ei, qua dicitur singulas singulis facere, sicut illi unam, non ex illa ceteras. illud enim, quod per Esaiam dicit: omnem flatum ego feci, cum hoc eum de anima dicere quae sequuntur satis ostendant, ad utrumque accipi potest. nam siue ex una primi hominis anima siue ex aliquo suo secreto omnes procul dubio animas ipse facit. Et illud, quod scriptum est: qui finxit singillatim corda eorum, si nomine cordium uoluerimus animas intellegere, neque hoc repugnat cuiquam duorum, de quibus nunc ambigimus. siue enim ex una illa, quam flauit in faciem primi hominis, ipse utique singulas fingit, sicut etiam corpora, siue singulas uel fingat et mittat uel in eis ipsis, quibus miserit, eas fingat, quamquam hoc non mihi uideatur dictum, nisi ex eo, quod per gratiam nostrae animae ad imaginem dei renouatione formantur. unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
pora possunt putari nisi secundũ operasua: ꝑeqem̃ sccundu
naturã inquafiunt ab illo quiomnes naturas bonas facit si
ab sit untcontradicamus apostolo quidicit: nondũnatos. nihil
cgisse boni autmali: unde consirmat non potuisse exoparni
dici sed euocante maior serui& minori. cum degeminis
agerit acdhuc inre becce utero constitutis: sequa stremus a
paululum hocdelilro sapientiae testimoniũ: peq eñ neg¬
endisunt scu crrent seu uerũ sapiant: qui hoc speialirt a
gurarit deanimailla clictũ putant mediatorisdĩ & homin
rabimus ut sixp̃o conuenire non potuerit. quȩramus quer¬

Expanded text:
corpora possunt putari nisi secundum opera sua? neque enim secundum corpora possunt putari nisi secundum opera sua? neque enim secundum naturam, in qua fiunt ab illo, qui omnes naturas bonas facit. sed absit, ut contradicamus apostolo, qui dicit nondum natos nihil egisse boni aut mali, unde confirmat non potuisse se ex operibus dici, sed ex uocante: maior seruiet minori, cum de geminis ageret adhuc in Rebeccae utero constitutis. sequestremus ergo . paululum hoc de libro Sapientiae testimonium; neque enim neglegendi sunt, seu errent seu uerum sapiant, qui hoc specialiter et singulariter de anima illa dictum putant mediatoris dei et homirabimus, ut, si Christo conuenire non potuerit, quaeramus, que