comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc princeps huiꝰ mundi eiciet᷑ foras: Vnde
iã nunc scõs homines ñ tenendo possid& sed
teptando ꝑsequit᷑ : Nã quia non in eis intrin¬
secus regnat : contra eospugnat extrinse¬
cus : Etquia intꝰ dominiũ ꝑdidit : bella mo¬
lit foras. Ille enĩ eũ de carnalib: hominum
cordib: expulit : qui ꝓ pt̃ homines ad incarna¬
tionẽ uenit : Dũq corda infideliũ tenuit:
quasimanũ ad latibula serpentis misit : Unde

Expanded text:
Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos pugnat extrinsecus; et quia intus dominium perdidit, bella molitur foris. Ille enim eum de carnalibus hominum cordibus expulit, qui propter homines ad incarnationem venit; dumque corda infidelium tenuit, quasi manum ad latibula serpentis misit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nomine nisiantiquus hostis & lubricus & tor¬
tuosus qui decipiendo homini colubri ore locu¬
tus ẽ  de quo ꝑ ꝓphetã dicit᷑ : Leuia thanserpen¬
tẽ uectẽ tortuosũ : quiidcir coloqui serpentis
ore pmissus ẽ : ut ex ipso uase & homo cognoscer&
qualis eẽt qui intꝰ habitar& . Serpens quippe:
ponsolũ tortuosus ẽ sed etiã lubricus : Q uia ergo
inueritatis restitudine ñ stetit : tortuo sum
animal intrauit : quia uero suggestioni eiꝰ si pri¬
mȩ ñ resistit᷑ repente totus ad int̃ nacordis
dũ ñ sentit᷑ in labit᷑ : uerba ad hominẽ ꝑ animal
lubricũ fecit : cauernȩ uerohuius colubri corda
fuerant iniquoꝵ : quȩ quia ad prauitatẽ ꝓpri¬
amtrax̃ quasi ineoꝵ habitacione requieuit:
Sed obstetricante manudnĩ tortuosus coluber
de ꝓpriis cauernis expulsus ẽ : quia dũ nobis diui¬
na grã medet᷑ is quinos tenuerat anti quus
a noł hostis eicie᷑ sicut in carnata ueritas dic̃ :

Expanded text:
nomine, nisi antiquus hostis, et lubricus, et tornomine, nisi antiquus hostis, et lubricus, et tortuosus, qui decipiendo homini colubri ore locutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia ergo in rectitudine veritatis non stetit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia ad pravitatem propriam traxit, quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus est, quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat antiquus a nobis hostis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tari diuersi suirtutib: solent: Qua soc¬
cultae dispensationis munere diuisas
paulus enumerat dicens : Alii quidẽ ꝑ sp̃m
dat sermo sapientiȩ : aliiautẽ sermo scientiȩ
scđm eundẽ sp̃m: Alteri fides in eodẽ spui:
Alu grã sanitatũ in uno spu: Alui operatio
uirtutũ alii ꝓphetia alii discretio spiri¬
tuũ alii genera linguarũ aliunt̃ pretaco
sermonũ: quae mox generali diffinitione
concludens ait haec autẽ omnia operat᷑
unꝰ atq: idẽ sp̃s diuidens singulis put uult :
Dehis etiã caelis mpsalmodictũ ẽ. Verbo ch̃s
caelifirmati sunt dehis quoq: ornam̃ tissp̃s :
dicatores sc̃ĩ nisi ꝓmissa paracliti dona per¬
ciperent nullo fortitu dinis decore
ruis sent : Sed quia sc̃ĩs apłis uirtutũ grã
decoratis uitȩ prȩdicatio c̃trainfideliũ
corda c̃ualuit & antiquus hostis obsessas
infideliũ mentes prȩdicatoꝵ uocib expril¬
sus reliquit : post ornam̃ta cȩlorũ apte

Expanded text:
manifestari virtutibus solent, quas ocmanifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in eodtio virtutum; alii prophetia; alii discretio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum. Quae mox generali diffinitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis Spiritus dicatores sancti nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, et antiquus hostis obsessas infidelium mentes praedicatorum vocibus expulsus reliquit, post ornamenta coelorum apte
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ cũ ꝓtinꝰ sub infert: &illi quidẽ ibant gau¬
dentes a conspectuc̃ cilii qm̃ dignihabiti surt ꝓ
nomine thu contumeliã pati : Aox etiã post
flagelloꝵ gaudia quida gerent indicatur
Omni autẽ die In tẽplũ & circadomos
noncessabant docentes & euangeli zantes
tħm xp̃m: Ecce ille paulo ante timidus : ram
linguis loquit᷑. choruscat miraculis infideli¬
tatẽ sacerdotũ ac principũ libera uoce in¬
crepat: Ad prȩdicandũ cħm: exemplũ aucto¬
ritatis cȩteris praestat : Ne in nomine eiꝰ
Ilo qui debeat uerberib ꝓhibet᷑ pec tamen
cõpesort᷑ : Contẽpnit flagella cȩdentium:
qui paulo ante requirentiũ uerbatimue¬
rat : & qui ancillȩ uires requisitꝰ expauit :¬
uires principũ cȩsus prȩmit : Sc̃i enĩiã sp̃s
uirtute solidatꝰ. huius mundi altitudines
libertatis calce de primebat ut inimoeẽ
cerner& quic quid contra creatoris gram
altũ tumer& : haec sunt ornam̃ta
caeloꝵ haec sunt dona sp̃s quae manifes

Expanded text:
ant gaudentes a conspectu concilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in templo, et circa domos non cessabant docentes, et evangelizantes Jesum Christum. Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis
Abbreviated transcription (Latin):
quodẽ illud iudiciũ quod inmortał exer&.
qui inuna uoce ñ potuit ferri moriturus:
quis eiꝰ irã toler& cuiꝰ&ipsa non potuit man¬
suetudo tolerari Consider& ergouir sc̃s:
&̃ dicat : Cũ uix paruã stillã sermonũ eiꝰ au¬
dierimus quis poterit tonitruũ magni

Expanded text:
Quod est illud judicium quod immortalis exerit, Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruu
Abbreviated transcription (Latin):
Magnus enĩ dies dñi & t̃ribilis ualde &quis
sufanebit eti Sed quã in cõprehensibilis sit
ceq inc̃siderabilisilla magmittidoquasp
scde oesto sione uenturus e bene utcũq
ꝑpendimꝰ si primiaduenteꝰ pondera solli¬
cita c̃sideratione pensamꝰ : Certe ut nos
a morte redimer& mori dñsuenit & de¬
fectũ nrãe carnis insii ocorpore poenasq
golerauit : qui priusquã adertiasust¬
bulũ ꝑuenira. Teneri conspru inludi
alapĩs cedi seꝑtulit : Ecceniquantta
ꝓpt̃ nosuenire ꝓbra consensit : Et tam̃
priusquã se teneri ꝑmit ter& ꝑ secutoressuos
requisi uit dicens : Quẽ queritis : ciũ ilicores¬
ponder : Ihmnazarenũ : Quibus cũ repente
dicer& ego sũ uocẽ solũ modo mitissimȩ res¬
ponsionis edidit & armatos ꝑsecutores suos
ꝓtinin trã strauit : Quid ergo facturus ẽ.
cũ iudicaturus uenerit qui una uoce hos¬
tes suos ꝑculit. etiã cũ iudicandus uenit

Expanded text:
Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit?
Abbreviated transcription (Latin):
tedieras uiarũ eiꝰ : quod & paruastillã
sermonũ eiꝰ appellat Quia quicquid al¬
tũ quicquid t̃ ribile in hac uita positi
nuis ad nosgutta suꝑniliquoris emanat:
Et quis poterit tonitruũ magnitudinis
illius intueri Acsia ꝑte dicat. Si hu¬
militatis eiꝰ ammirañda uix ferimus.
sonoꝵ atq t̃ribilẽ maiestatis eꝰ aduen¬
tũ qu lauir tute toleramꝰ: hunc toni¬
truũ aduentꝰ illius : etiã dauid psalmista
as ꝓphȩta denuntiat dicens: Iuxta ẽ. dies
dñi magnꝰ iuxta ẽ & uel oxnimis. Voxdiei dñi
amara tribulabit᷑ ibi fortis: Diesirae diesilla
dies tribulationis a angustiȩ diescalamitatis
& miseriae diest enebrarũ & caliginis dies pie¬
bulȩ & turbinis dies tubȩ & dangoris : Terrorẽ
ergo distriti ex aminis quẽ sophonias tubam
beatꝰ iob tonitruũ appellat: quẽ iohel quoq
c̃siderans. ait : conturbent᷑ om̃s habitatores
terrae quiauenit dies dni quia ꝓpe est
Dic stenebrarũ & caliginis dies nbis & ẽbinis

Expanded text:
te dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi nuis ad nos gutta superni liquoris emanat: Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum qua virtute toleramus? Hunc tonitruum adventus illius etiam Psalmista as propheta denuntiat, dicens: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, tribulabitur ibi fortis. Dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis:
Abbreviated transcription (Latin):
nocebunt. Neq occident : inuniuerso monte
scõ meo : Quẽ nãq infantẽ abubere. uel eũ
qui ablactatꝰ fuerit nisi dm̃ appellat : quid
uero foramine aspidis. uel cauernis reguli
nisi corda signauit iniquoꝵ : quia antiquis
hostisdũ totũ se in eoꝵ c̃sensu c̃tulit: quasi
in foramine ꝓprio colub tortuosus sinus
astutiȩ collegendo glomerauit : quã
& aspidis appellat nomine ocultȩ seui¬
entẽ & regulia ꝑte ferientẽ : M anũ ergo
suã dñs in foramine reguliatq aspidismisit
quando iniquoꝵ corda diuima potestate
tenuit & cõprehensũ ex inde aspidẽ uel regulũ
idẽ captiuũ diabolã traxit ut in monte sco
eiꝰ quod ẽ a ecđã electis fidelib: ñ nocera:¬

Expanded text:
onte sancto meo . Quem namque infantem ab ubere, vel eum qui ablactatus fuerit nisi Dominum appellat? Quid vero foramine aspidis et cavernis reguli nisi corda signavit iniquorum? Quia antiquus hostis dum totum se in eorum consensum contulit, quasi in foramine proprio coluber tortuosus, sinus astutiae colligendo glomeravit. Quem et aspidis nomine appellat occulte saevientem, et reguli aperte ferientem. Manum ergo suam Dominus in foramine reguli atque aspidis misit, quando iniquorum corda divina potestate tenuit; et comprehensum exinde aspidem, vel regulum, id est captivum diabolum traxit, ut in monte sancto ejus, quod est Ecclesia, electis fidelibus non nocer
Abbreviated transcription (Latin):
bus oculis tẽperauit᷑ : quis uero eiꝰ celsi¬
tudinis terrorẽ ferat cũ secundiadi¬
uentꝰ potentiȩ ꝑ ignẽ iudiciũ exercer
in potestatis suȩ maiestate canduerit
VUnde uir sc̃s aduentũ illius narrat pri¬
mũ sedlas sat᷑ ad scđm dicens : Ec ce hec¬

Expanded text:
bus oculis temperavit. Quis vero ejus celsibus oculis temperavit. Quis vero ejus celsitudinis terrorem ferat, cum secundi adventus potentia per 556 ignem judicium exercens, in potestatis suae majestate canduerit? Unde vir sanctus adventum illius narrat primum, sed lassatur ad secundum, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ leonũ nomine quã demonia de¬
signant᷑ quae ira contranos atro cissimae
crudelitatis in seuiunt : & quia peccatores
ad fidẽ uocat sunt quoꝵ quondã cordaleonũ
cubilia fuer̃ : dũ uicisse mortẽ dus eoꝵ con¬
fessione credit᷑ quasi delenũ cubilibus
coronat᷑ Remuneratio quippe uictoriȩ :¬
corona ẽ : Totiensergo fideles coronã offer̃¬
quotiens hunc uicis se mortẽ exresurrec¬
tione c̃fitent᷑: Leo ergo desius cubilib
pellit᷑ quia obste tricante manudnĩ.
tortuo sucoluber in cauernis quȩ tenu¬
erat habitare ꝓhibetur
Nã uictꝰ a fidelium cordibus exut. qui
sc̃suir aduentꝰ dominici or dinẽ retulit.
pondera expressit. quid ex eiꝰ incarnati¬
one fieri potuit admirando narrauit :
c̃siderari ñ potest cũ quanto terrore
uenturus e in maiestatis suȩ fortitudi¬
ne apparens: or do primiaduentꝰ illius
pensari & conspici intantũ potuit in
quantũ ad redim̃ doscarnales ueniens
diuinitatis suae magnitudinẽ carnali¬

Expanded text:
Quid leonum nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia peccatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur, quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fquoties hunc vicisse mortem ex resurrectione confitentur. Leo ergo de cubilibus suis pellitur, quia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus exiit, qui sanctus vir adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit admirando narravit. considerari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carnales veniens, divinitatis suae magnitudinem carnali
Abbreviated transcription (Latin):
potestas eiꝰ qua nos tenebat occisa ẽ Ipsenãq:
interius uictꝰ ẽ : dũ quasi uinut exterius:
Et qui nos iure debitores mortis tenuit. ĩ ure
in nobis ius mortis amisit. quia ꝑsatellites
suos eiꝰ carnẽ perimendã appetiit : in quo
bita non nocer& : Bene itaq: dictũ ẽ. pru¬
dentia eiꝰ ꝓcus sit suꝑbũ : quia antiquus
hostis ꝑ ex cessũ prȩsumptionis suȩ eũ etiã
ꝑdidit quẽ iniquȩ̃ ꝑsuasionis lege possedit:
Et dũ audact̃ eũ in quo nihil sibi conpetebat
appetiit iure illũ quẽ quasi iuste tenebat
amisit: prudentia itaquet nonuirtute ꝑ¬
cussus ẽ q̃uidũ ad tẽp̃tandũ dm̃ soluitur
ab homine possidendo religat᷑ : Vt inde eũ qui
sub ipso ꝑder& : unde cũ illo qui suꝑ ipsum est
congredi praesumpsis sa: Occiso autẽ carne
dño : quae praedicatores eiꝰgła iirtutum
caelos : quos caelos. nisi eos dequib scriptũ ẽ
caeli enarrant głam dĩ: Quos tuncorna¬

Expanded text:
potestas ejus qua nos tenebat occisa est. Ipse namque potestas ejus qua nos tenebat occisa est. Ipse namque interius victus est, dum quasi vicit exterius; et qui nos jure debitores mortis tenuit, jure in nobis jus 553 mortis amisit, quia per satellites suos ejus carnem perimendam oppetiit, in quo bita non noceret. Bene itaque dictum est: Prudentia ejus percussit superbum, quia antiquus hostis per excessum praesumptionis suae eum etiam perdidit quem iniquae persuasionis lege possedit; et dum audacter eum in quo nihil sibi competebat appetiit, jure illum quem quasi juste tenebat amisit. Prudentia itaque non virtute percussus est, qui dum ad tentandum Deum solvitur, ab homine possidendo religatur, ut inde eum qui sub ipso erat perderet, unde cum illo qui super ipsum est congredi praesumpsisset. Occiso autem carne Domino, quae praedicatores ejus virtutum ctum.---Quos coelos, nisi eos de quibus scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei ? Quos tunc orna
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis filius dĩ : ibi ꝓnobis factꝰ ẽ homo
sumpta .ẽ. ab illo natura : ñ culpa ł et̃ ꝓ nobis
sacrificiũ corpussuũ: exhibuit ꝓpeccato¬
rib uictimã sine pet cato quȩ & humanita¬
te mori : &iusticia mundari potais s&: huncergo
cũ postbaptisma uidit antiquus hostis mox
tẽptacionib: impetiit : & ꝑ diuersos aditus
ad interiora eiꝰ molitꝰ in repere . uictus ẽ
atq: ipsa in expugnabilis mentis eiꝰ integri¬
tate prostratꝰ : Sed quia ad interiora
non ualuit : ad eiꝰ se exteriora conuertat :
Vt quiamentis uir tute uictus ẽ : eũ quẽ
decipere tẽptacione non ualuit carnis
saltẽ uideret᷑ morte superare . Atq: ut ante
nos dictũ ẽ ꝑmissus ẽ in illud. quod ex nobis
mortalibus mediator acceperat : Sed ubi po¬
tuit aliquid facere : ibi ex omni parte decutꝰ
est : Et unde ac cepit ex terius potestatẽ
dominicȩ carnisoccidendȩ : inde interior

Expanded text:
Virginis Filius Dei, ibi pro nobis factus est homo. Virginis Filius Dei, ibi pro nobis factus est homo. Sumpta est ab illo natura non culpa, fecit pro nobis sacrificium corpus suum, exhibuit pro peccatoribus victimam sine peccato, quae et humanitate mori, et justitia mundare potuisset. Hunc ergo, cum post baptisma vidit antiquus hostis, mox tentationibus impetiit, et per diversos aditus ad interiora ejus molitus irrepere, victus est, atque ipsa inexpugnabilis mentis ejus integritate prostratus. Sed quia ad interiora non valuit, ad ejus se exteriora convertit, ut quia mentis virtute victus est, eum quem decipere tentatione non valuit, carnis saltem videretur morte superare, atque, ut ante nos dictum est, permissus est in illud quod ex nobis mortalibus Mediator acceperat. Sed ubi potuit aliquid facere, tibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ erat sacrificiũ : Sed quale sacri¬
ficiũ poterat ꝓ ab soluendis hominib: inue¬
niri: neq & enĩiustũ fuit : ut prationali
homine brutorũ animaliũ uictimȩ cederen¬
ria caelestiũ hismundari : ipsa autẽ cae¬
lestia melioribus hostiis quã istis : crgo
sibruta animalia ꝓpt̃ rationale ani¬
mal idẽ ꝓ homine digne uictime ñ fuer̃.
requirendus erat homo qui ꝓhominibus
offerri debuis s& ut prationali peccante:
rationalis hostia mactaret᷑ : Sedquid
quod homo sine peccato in ueniri ñ poterat c¬
& oblata ꝓnobis hostit quando nos a pecca¬
tomundare potuiss& supsa pec caticon¬
tagio noncarer& : In quinata quippe:
inquina tosmundare non poss&. Ergo ut
rationabilis eẽt hostia : homo fuerat offe¬
rendus. Vt uero a peccatis mundar& homi¬
nẽ : homo & sine peccato : Sed quis eẽtho¬
mosine peccato si expeccati cõmixtione
descender&: pinde uenit ꝓpt̃ nosinutero

Expanded text:
Quaerendum erat sacrificium, sed quale sacriQuaerendum erat sacrificium, sed quale sacrificium poterat pro absolvendis hominibus inveniri? Neque enim justum fuit ut pro rationali homine brutorum animalium victimae caederenria caelestium his mundari; nam ipsa caelestia melioribsi bruta animalia propter rationale animal, id est pro homine dignae victimae non fuerunt, requirendus erat homo, qui 403 pro hominibus offerri debuisset, ut pro rationali peccante rationalis hostia mactaretur. XIX. Sed quid, quod homo sine peccato inveniri non poterat: et oblata pro nobis hostia quando nos a peccato mundare potuisset, si ipsa peccati contagione non careret? Inquinata quippe inquinatos mundare non posset. Ergo ut rationabilis esset hostia, homo fuerat offerendus: ut vero a peccatis mundaret hominem, homo et sine peccato. Sed quis esset homo sine peccato, si ex peccati commixtione descenderet? Proinde venit propter nos in utero
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cordat dicen : Tuhumiliastisicut uulnera¬
tũ suꝑbũ. Sed quã uis simplicinaturȩ di¬
uinitatis non sit aliud ẽe & aliud sapere
nec aliud sapere: nec aliud fortẽ eẽ : quippe
quia ipsa fortitudo quȩ sapientia &ipsa sapi¬
entia quaediuinitatis essentia ẽ : uigilant᷑
tam̃ intuendũ puto quod uiriste ꝓphetico
plenus spũ suꝑbũ dia bolũ prudentia dĩ potius
maluit dicere : quã fortitu dine eẽ ꝑ cussũ :
Nonenĩ ait fortitudo : sed prudentia eius
ꝓcussit suꝑbũ : nã quã uis sicut dictũ ẽ ꝓpt̃
naturã simplicẽ dĩ fortitudo sapientia
sit. dñstam̃ diabolũ quantũ ad faciẽ spectit
non uirtute sed ratione superauit : Ipse nãq:
diabolus inilla nos parentis primiradice sub¬
plantans sub captiuitate sua quasi iuste
ei iniusta suadenti c̃sensit: Aduitãnãq: c̃¬
ditꝰ in lib̵tate ꝓpriȩ uoluntatis sponte sua
factus ẽ debitor mortis: Delenda ergo erat
talis culpa : sed nisi ꝑsacrificiũ deleriñ poterat :

Expanded text:
sicut vulneratum, superbum . Sed quamvis simplici naturae divinitatis non sit aliud esse, et aliud sapere, nec aliud sapere, et aliud fortem esse, quippe quia ipsa fortitudo quae sapientia, et ipsa sapientia quae divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto quod vir iste prophetico plenus spiritu superbum diabolum prudentia Dei potius maluit dicere quam fortitudine esse percussum. Non enim ait fortitudo, sed prudentia ejus percussit superbum. Nam quamvis, sicut dictum est, propter naturam simplicem, Dei fortitudo sapiest; Dominus tamen diabolum quantum ad faciem spectat, non virtute sed ratione superavit. Ipse namque diabolus nulla nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua hominem quasi juste ei injusta suadenti consensit. Ad vitam namque conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
put p̃ssesdilat e loqui illis. Exeo ergo de ceper̃
oriunta uirtutis quos mnosa possed rat
ccsiis ti moris. Scimusenĩapłot idẽ caelos
tionib n terribili potestate cuiusquã sed
unius mancipii sola ẽ in terrogatione pros¬
tratus & quidẽ mancipiũ ne sexus sirmior ter¬
ribile demonstrar& ancilla ẽ in quirente
temptatus : Rursusq uitalis sexus infirma¬
tus etiã officii sui de iectione uilescer&
non ab ancilla tantũ modo sed ab ostiaria ẽ.
ancilla requisitꝰ : Ecce quã uilis ẽ ad tẽp̃¬
tandũ ꝑsona requisita ut aꝑte ꝓderetr
quante uim timoris eiꝰ infiritas posside¬
qualis postaduentũ sp̃s extiterit : ui diamꝰ
certe luca teste didicimꝰ : contra sacerdo¬
tes ac principes quanta dm̃n auctorita¬
te prȩdicauit : Nã cũ facto mira culo quȩs¬
tio suiss& exorta & sacerdo tũ principes
rerent : eos in mediostatuentes in qua
uirtute miraculũ fecerint ꝑcunctari
dieimꝰ inbene facto hominis infiram inquo

Expanded text:
us dabat eloqui illis . Ex eo ergo acceperunt ornamenta virtutis, quos immensa ante possederat foeditas timoris. Scimus enim quod ille apostionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium, ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla inquirente est tentatus. Rursumque ut alius sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus . Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possidequalis post adventum Spiritus exstiterit videamus. Certe, Luca testante didicimus contra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo, quaestio fuisset exorta , et sacerdotum princrerent, eos in medio statuentes, in qua virtute miraculum fecerint, percunctari dicamur in benefacto hominis infirmi, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nomine quã presens scłm de signatur
inquo corda hominũ terrena quae¬
rentiũ diuersis cogitacionũ fluctib
intumescunt : quie latione suꝑbiae
concitati dũ alt̃ nam tentione se
impetunt : quasi aduersantise unda
conlidunt: Sediã in fortitudine eius
maria c̃gregata sunt : quia in carnato
dño discordantia sȩculariũ corda
concordit̃ credunt : Iã p&rus in mari
ambulat. quia nimirũ xp̃i prȩdicatione
illa quondã tumida humiliauditu
corda substrata sunt : ut recte etiã
in eugło huiꝰ mundimansuetudinem
figurauerit quod ꝓcellosa marisa qua
dnipedib: presso tumore calcata ẽ. Sed quo
modo id actũ sit aperit᷑ dũ dicit᷑ : & pruden¬

Expanded text:
nomine quam praesens saeculum designatur, in quo corda hominum terrena quaerentium diversis cogitationum fluctibus intumescunt? qui elatione superbiae concitati, dum alterna intentione se impetunt, quasi adversante se unda collidunt. Sed jam in fortitudine illius maria congregata sunt, quia incarnato Domino discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat, quia nimirum Christi praedicatoribus illa quondam tumida humili auditu corda substracta sunt ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus, presso tumore, calcata est. Sed quonam modo id actum sit aperitur, dum dicitur: Et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ẽ : Nominata ergo parabola etcetextu ipsolo¬
quente iã discimꝰ: neiuxta textũ tantũ modo eiꝰ uerba
pensemꝰ : Ad eã itaq: similitudinẽ . cunsta trahen¬
da sunt qua figuratu aeccła designat᷑: Et in ipso
quidẽ locutionis exordio dicta aꝑte ꝓlatasurit
sed subiunctis obscuriorib: inplicant᷑: Nã plana ut
sd& locutione inchoat : sed uerba sua ꝑmisti¬
cossensus grauida narratione c̃sũmat : Itaq

Expanded text:
ratio est . Nominata ergo parabola, ecce textu ipso loratio est . Nominata ergo parabola, ecce textu ipso loquente jam discimus, ne justa textum tantummodo ejus verba pensemus. Ad eam itaque similitudinem cuncta trahenda sunt qua figurate Ecclesia designatur. Et in ipso quidem locutionis exordio dicta aperte prolata sunt, sed subjunctis obscurioribus implicantur. Nam plana, ut solet, locutione inchoat, sed verba sua per mysticos sensus gravida narratione consumat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
piarrationẽ hystoricã ꝓlata
uideant᷑  Sed sepedicta
in eadẽ hystori & parratione
ꝑmixta sunt ꝑ quȩ suꝑficies
hr̃storiae cuncta cas set᷑. Quae
dũ nihil hystoricũ resonat: Aliud
Pin eisinquirere lectorẽ cogunt: his
enĩ dictis quȩ aꝑta credimꝰ cũ int̃¬
iecta aliqua obscurius inuenimꝰ quasi
quibusdã seimulis pungim. ut ad alqͣ
Altius intellegenda uigilemꝰ: & obscuriis
plata sentiamꝰ ea etiã que aꝑta dicta pu¬
tauimꝰ : Cũ ergobeatꝰ iob desermone dñi. &
magnitudine tonitrui loqueree᷑ ei sdẽ uerb
sanc tissimi uiri dicta quã mystice sint platt:
dũ parabola idẽ similitudo as sumpta narrat᷑
ab eo qui nihil inferius ꝑ cõparationẽ uel simi¬
litudinẽ loquit᷑ Absit eni ne hoclo copa¬
rabolã illud muficȩ organũ sentiamus :
neq: eni fas ẽ credere quod in afflictione
poenarũ musicis utere t cũ ꝑscripturã¬
suã ueritas dicat: Musia inluctu in portuna nar¬

Expanded text:
oricam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis sanctissimi viri dicta quam mystice sint prolata, dum parabola, id est similitudo assumpta narratur ab eo qui nihil inferius per comparationem vel similitudinem loquitur. Absit enim ne hoc loco parabolam illud musicae organum sentiamus. Neque enim fas est credere quod in afflitione poenarum musicis uteretur, cum per Scripturasuam veritas dicat: Musica in luctu importuna nar
Abbreviated transcription (Latin):
districta ueritate diuidicans eosint̃ custõdes
gregis suci ponnumerat quos eiusdẽ gregis
unitate dissi pantes dinpnat dequib uoce padi
ephesus hr̃: Scio quia post disces sũ mneũ ingrelie¬
turaduos iupigaues ñ parcentes gregie
quia ñnũ quã heretiei quanto magis inpfu
herrore dilabunt᷑ quasi tanto amplius iꝑsidu¬
riorise se operatione custodiunt ita ut
agere prȩceteris magna uideant᷑ : scã uniuq¬
salis aecđa cunta eoꝵ oꝑa despicit quae e
aust oritate fidȩ i ñ ꝓdire ꝑpendit un¬
de reste quoq beati iob. uoce sub iungit᷑¬

Expanded text:
districta severitate dijudicans, eos inter custodes districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici quanto magis in perfidiae errorem dilabuntur, tanto amplius in exteriori sese operatione custodiunt, ita ut agere prae caeteris magna videantur, sancta universalis Ecclesia cuncta eorum opera despicit, quae ex auctoritate fidei non prodire perpendit. Unde recte quoque beati Job voce subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
pe abidolorũ cultib reuocati factis prȩdicato¬
resdĩ : Lingua ergo canũ a eccłȩ ex inimicis pro¬
dut : quia c̃uersos gentiles. dñs etiã prȩdica¬
tores fecit : Vde iudeoꝵ tarditas qui ꝓdõ loqͥ
noluerant increpante ꝓpheta reprehedi¬
tur : quiait : canes muti non ualentes la¬
lica ques bere si archas uocamꝰ : dequoꝵ ꝑ uersa
predicatione id ẽ. locutionis semine sequentes
sunt populi inerrore generati . Scã ergo ȩcła
cũ canib: gregis suihereticoꝵ patres ponere de¬
dagnat᷑ quia inuentores herroꝵ diuidican¬
do respuit cosq: int̃ ueros patres nimerare
antemnit : quisi& si quosdã uisi sunt agentili¬
tatis errore reuo casse quorũdã mores ad
nende dño senser̃ coscũ canib: gregissiui ñ porit
quia cũ restis predicatorib: ñ ad scribit. lic&
enĩ quod arrius fotinꝰ macedonius ncstorus
eutichus dioscorus seuerus multi: inssimiles
do cendo atq: suadenda conatis patres uide¬
r sederroreseoꝵ scã uniuersalis a ecda

Expanded text:
pe ab idolorum cultibus revocati facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodiit, quia conversos gentiles Dominus etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante Propheta reprehenditur, qui ait: «Canes muti non valentes lalicet quos haeresiarchas vocamus; de quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore generati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum patres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad recta non senserunt, eos cum canibus gregisquia cum rectis praedicatoribus non ascribit. Liquet enim quod Arius, Photinus, Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnihilo ducit᷑ : quia nullius eẽ meriti
conspicit uera fide ꝑdita quic quid operan¬
tur : Caritatẽ quippe dĩ & ꝓximi de ser̃
qui & dedõ falsa sentiunt & aꝓximis iurguni¬
do diuidunt᷑: sed uirtutẽ manuũ sine caritate
Itestat᷑ prȩdicator egregius nilualere q̃ui
ait: Si distribuero om̃s facultates meas in
cybos pauperũ & sitradidero corpus ineũ
ut ardeat. caritatẽ meã ñ habeã : nihil
quoq: ac miracula faciunt  sed ut hiopre¬
mia afflictionis suȩ abstinentiȩq: recipi¬
ant uidelica laudesquas quer̃. Vnde & re¬
demptoris uoce dr̃ Multidicent mihi in il¬
la die : Iẽ dñe nonne in nomine tuo ꝓpheta¬
uimꝰ & in nomine tuo demonia eiecimꝰ &

Expanded text:
Ecclesiae pro nihilo ducitur, quia nullius esse meriti conspicit, vera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, qui ait: Si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem aquoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ peccatorib: apperir&. quod si haec uerba ex
scãe acccłȩ uerbis suscipimus non in congue intel¬
ligere poterimꝰ lucẽ uultus eiꝰ in t̃rã non ca¬
dere : quia occupatꝰ in t̃renis actionib: uitat
sũma c̃tẽplationis suae misteria prȩdicare:
Dicienĩ infirmis fortia ꝓhib& nedũ in capa¬
bilia audiunt prȩdicationis uerbis quibus
subleuari debuerant. opprimant᷑ : lux quip
pe ipsa corporea. quae oculos sanos inra¬
diat : infirmos obscurat : Et dũ lippienti¬
bus oculis claritati solis intenditur : ple¬
rũq: eis cȩcitas ex luce generat᷑ : Scãitaq
aeccła oppressa ꝑsecutionis tẽpore
memor autẽ prȩteritȩ discretionis suȩ
dicat. lux uultꝰ mei ñ cadebat int̃ram
Sed quia ex eiꝰ capite. haec uerba in telligere
coepimꝰ : in ipso ad huc quod sequit᷑ ex sequa¬
sed ebã primꝰ : quia in corde reꝓborũ pri¬
oriloco actiones carnissunt & posteri¬
oriactiones animȩ : in eoꝵ ꝓcul dubio

Expanded text:
suae peccatoribus aperiret. Quod si haec verba ex sanctae Ecclesiae voce suscipimus, non incongrue intelligere poterimus lucem vultus ejus in terram non cadere, quia, occupatis in terrenis actibus, vitat summa contemplationis suae mysteria praedicare. Dici enim infirmis fortia prohibet, ne dum incapabilia audiunt praedicationis verbis, quibus sublevari debuerant, opprimantur. pe ipsa corporea, quae oculos sanos irradiat, infirmos obscurat; et dum lippientibus oculis claritati solis intenditur, plerumque eis caecitas ex luce generatur. Sancta itaque Ecclesia oppressa persecutionis tempore, memor autem praeteritae discretionis suae, dicat: Lux vullus mei non cadebat in terram. Sed quia ex ejus capite haec verba intelligere coepimus, in ipso adhuc quod sequitur exsequasedebam primus. - Quia in corde reproborum priori loco actiones carnis sunt, et posteriori actiones animae, in eorum procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ꝓmibilo : & quia adeadẽ signa quae exhi¬
bent nulla humilitate concordant reste
subdit᷑ & iuta ipsa putabant᷑ indigni Vel
certe om̃s hereticos scã aeccła uita ipsa fate¬
tur indignos quia nimirũ sub nomine xpi.
ticidũ insacro eloquio plus secreta dĩ stade¬
nt ꝑscrutari quã capiunt : fame sua stori
adhumi litatẽ crudiant mores intran¬
quillitate disponant. pacientiã seruent
longanimitatẽ exhibeant : sed ea solum¬
modo quȩ eos doctos ac loquaces de monstrent
Illa scire appetunt ex quib: fingularit̃
eruditi uuideant᷑ : plerũq: enĩ audacter
denatura diuinitatistractant c̃ũ sema¬
ipsos metiri nesciant : Egestate ergo a fame
sua steriles fiunt : qua ea ꝑscrutari desi de¬
rant ex quib: bonȩ uitȩ geronina ñ ꝑdu¬
cant. Vltrase quippe sunt  quae ꝑsrũtant᷑
Dũq: ad hoc tenduntur quod cõprẽhendere
nequeunt : eacignoscere neglegunt exqui¬
bus erudiri potuer̃ : quã bene eoꝵ audatiã

Expanded text:
ula faciunt, sed quia ad eadem signa, quae exhibent, nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi tici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua sterad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
cellectũ contalit: Serotinã quo spluuiã tri¬
buit : quia prȩdicarii diebus ultimis maar¬
nationis suȩ misteriũ fecit : Quod quia scã aeđa
cotidie adnuntiare non desinit : ora cordisau¬
dientiũ uelud ex imbre serotino infusdit

Expanded text:
tellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tritellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tribuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. Quod quia sancta Ecclesia quotidie annuntiare non desinit, ora cordis audientium velut ex imbre serotino infundit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut terra sine aqua tibi : his doctrinȩ fluen
tis infundi ꝓphȩta nos ad mon& dicen : Sitien¬
tes : uenite ad aquas quidũ in extrema parte
iã scđi uerba scãe prȩdicationis accipimꝰ : quasi
ad imbrẽ serotinũ oscordis apcrimus. Nã si os
incorde non ess& psalmista ñ dicer&. labia dolosa
incorde : & corde locuti sunt mala : Os igit᷑ cordis
quia uerbis intendimꝰ ultimȩ prȩdicationis hoc
uelut serotinis aperimꝰ fluentis : quae nimirũ
prȩdicatio ex eius ad nossacrificio ꝓdiit : qui
ꝑpsalmistã dic̃ : Eleuatio manuũ mearũ sacri¬
ficiũ uesꝑtinũ: quia enĩ redemptor nr̃ iuxta
mundi finẽ uimꝑ sequentiũ ꝑtulit : sem& ipsũ
ꝓnobis sacrificiũ uesꝑtinũ dedit : De hoc imbre
serotino : alias scriptũ ẽ : Dabo uiobis pluuiã tem¬
poriuã : & serotinã : Temporiuã quippe pluuiã
dedit : quia electis suis priori tẽpone. legis in¬

Expanded text:
sicut terrasicut terratis infundi propheta nos admonet dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accipimus, quasi ad imbrem serotinum os cordis aperimus. Nam si os in corde non esset, Psalmista non diceret: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala . Os igitur cordis quia verbis intendimus ultimae praedicationis, hoc velut serotinis aperimus fluentis. Quae nimirum praedicatio ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis sacrificium vespertinum dedit. De hoc imbre serotino alias scriptum est: Dabo vobis pluviam temporivam et serotinam . Temporivam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis in
Abbreviated transcription (Latin):
Deb& enĩ ad infirmitatẽ audientiũ sema ipsũ
contrabendo descendere : nedũ paruis subliia
aid circo non ꝓfutura loquit᷑ se magis cura
ostendere qua auditarib prod et̃: Iubenteautẽ
dno non solu fiale admensa taberniculi : sed
etiã crati preparant᷑: quid enĩ ꝑsialas uisi
lic& in doctrina sacri eloquii. nonsolũ exhibenda
& archana quae debriant sed etiã parua & subtilia
quae quasi ꝑ gustũ. noticiã praestant : huiꝰ igit᷑ dis¬
cretissimȩ dispensationis suȩ scã a ecła extre¬
mis prȩssa tẽporib: reminiscat᷑ : & dicat & suꝑ
illos stillabat eloquiũ meũ : Vbi apte quoque¬
subiungit᷑ : Expectabant me sicut pluuiã : & os
suũ aperiebant quasi adimbrẽ matutinum :
Verba quippe scãe prȩdicationis sicut pluuiamsus¬
tinemꝰ cũ uera humilitate ariditatẽ nrĩcor¬
disagnoscimꝰ ut potu scãe prȩdicationis in rige¬
mur Vde reste : dõ ꝑpsalmistã dr̃ : Animamea

Expanded text:
Debet et ad infirmitatem audientium semetipsum Debet et ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se magis curet ostentare quam auditoribus prodesse. Jubente autem Domino, non solum phialae ad mensam tabernaculi, sed etiam cyathi praeparantur. Quid enim per phialas, nisi licet in doctrina sacri eloquii, non solum exhibenda sunt magna et arcana quae debriant, sed etiam parva et subtilia quae quasi per gustum notitiam praestant. Hujus ergo discretissimae dispensationis suae sancta Ecclesia extremis pressa temporibus reminiscatur, et dicat: Super illos stillabat eloquium meum. subjungitur: Exspectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum. Verba quippe sanctae praedicationis sicut pluviam sustinemus, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus, ut potu sanctae praedicationis irrigemur. Unde Deo recte per Psalmistam dicitur: Anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
sid quidã ueritatis uerba sliscipire reniuins
priliationis meȩ sententias quasi docendo prȩ¬
curr cui nunc discipuli intontiadeiꝰ c̃silũ ta¬
ant quia uerba eiꝰ non audent in prignare
sed credere: At enĩ ꝓficere ex ipsis pos¬
sint ea ꝓculdubio non iudicaturised
secuturi audiunt : Dequib: recte subiun
gie᷑ . Verbismeis ad dere nihil audebañ :
Quia nimirũ tuncheretici. cũ contra
hanc libertate pessima fuerint effe¬
nati dictis eiꝰaddere aliquid prae sumunt:
cũ prȩdicam̃toꝵ eiꝰ rectitudinẽ . quasi
eloquiũ meũ : In hac stil latione eloquii
quid aliud quã mensura prȩdicationis acu¬
pitur : quia oporta ut exhortacionis
grã singulis iuxta capacitatẽ ingeni i
meis ad dere nihil audebant : reuerentia
laudat᷑ audientiũ : Perhoc uero quod sub¬
dit᷑ & suꝑ illos stillabat eloquiũ meũ : in¬
dicat dispensatio magistroꝵ. Deb& enĩ
subtilit is quidoc& ꝑspicere Ne plus stu¬
deat. quã abaudiente capit᷑ prȩdicare.

Expanded text:
di, qui dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis meae sententias quasi docendo praecurrunt. Cujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim proficere ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiunt. 3. Ejus doctrin22. Verbis meis addere nihil audebant. - Quia tunc nimirum haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi eloquium meum. - In hac stillatione eloquii, quid aliud quam mensura praedicationis accipitur? Quia oportet ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam a
Abbreviated transcription (Latin):
cũ districtis uerboꝵ spiculis uener̃ : quid
igit᷑ hoc in loco arcus nomine nisi arcũ eloqui¬
um deb& intellegi : in corda & enĩ testam̃tũ
nouum : in cornu uero testam̃ tũ uetus acci¬
pit᷑ : In arcuautẽ dũ corda trahit᷑ : cornu
curuat᷑ : Sicut in hoc eodẽ sacro eloquio dũ
quia testam̃tũ nouũ dũ quasi quodã bonȩ
operationis brachio trahit᷑ intestam̃ torie¬
teri seueritatis iura flectunt᷑ : nec in decen¬
terdicimꝰ cordã testam̃tonouo congruere :
quodde in carnatione dominica urtũ est
exstitisse : Quasi corda ergo trahit᷑ & cor¬
nuacuruant᷑ : quia dũ intestamento
nouo incarnatio mediatoris agnoscatur
ad spiritalẽ intellegentiã rigor testa¬

Expanded text:
cum districtis verborum spiculis venerunt. Quid cum districtis verborum spiculis venerunt. Quid igitur hoc in loco arcus nomine nisi sacrum eloquium debet intelligi? In chorda etenim Testamentum Novum, in cornu vero Testamentum Vetus accipitur. In arcu autem dum chorda trahitur, cornu curvatur; sic in hoc eodem sacro eloquio dum quia Testamentum Novum, dum quasi quodam bonae operationis brachio trahitur, in Testamento Veteri severitatis jura flectuntur. Non indecenter dicimus chordam Testamento Novo congruere, quod de incarnatione dominica certum est exstitisse. Quasi chorda ergo trahitur, et cornu curvatur, quia dum in Testamento Novo incarnatio Mediatoris agnoscitur, ad spiritualem intelligentiam rigor Testa
Abbreviated transcription (Latin):
te modo ꝑcutis quando parcis : Aliquando au¬
tẽ : ꝑ arcũ etiã saera scriptura signat᷑ : Ipsa
quippe arcus ẽ. atłȩ ipsa arcus est dnĩi dequo ad
corda hominũ sicut ferientes sagitȩ sic t̃ren¬
tes sententiȩ ueniunt : unde recte quoque
ꝑpsalmistã dr̃ : Arcũ suil tetendit & parauit
illũ : & inpsoparauit uasa mortis sagittas
suas ardentib: effecit : Arcũ nãq: suũ dñs
tetendit : quia cunctis peccatorib: ꝑscrip¬
turã sacrã minas exhibuit : Inquo scilic&¬
arcu uasa mortis prȩparat : quia scđm elo¬
quii sui sententiã eos qui nunc corrigi negle¬
gunt reprobos dampnat : Inquo etiã sagittas¬
suas ardentib: effecit : quia ad eos quos pt̃ rorẽ
corrigit. accensas uerboꝵ sententias emittit :
De hoc prȩdicatoꝵ arcu : ꝑ esaiã dr̃ : cũ sagit¬
tis & arcu : ingrediunt᷑ illuc : qui animirũ
sci apłi : ad feriendã gentilis uitȩ duritiam :¬

Expanded text:
te modo percutis quando parcis. Aliquando ete modo percutis quando parcis. Aliquando enim per arcum etiam sacra Scriptura designatur. Ipsa quoque arcus Ecclesia, ipsa arcus est Domini. De quo ad corda hominum sicut lerientes sagittae, sic terrentes sententiae veniunt. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: « Arcum suum tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit . » Arcum namque suum Dominus tetendit, qui cunctis peccatoribus per Scripturam sanctam minas exhibuit. In quo arcu scilicet vasa mortis praeparavit: quia secundum eloquii sui sententiam eos qui nunc corrigi negligunt, reprobos damsuas ardentibus effecit, quia in eos quos per terrorem corrigit, accensas verborum sententias emittit. De hoc praedicatorum arcu per Isaiam dicitur: Cum sagittis et arcu ingrediuntur illuc , quia nimirum sancti apostoli ad feriendam gentilis vitae duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
mea semꝑ inno uabit᷑ : quia eos quosinse nouȩ
uitȩ militare credidit uȩ tustis desideriis
seruire cognosoit Arcus autẽ nomine in sacro
eloquio : aliquando maloꝵ insidiȩ. aliquan¬
do diesiudicii. aliquando uero ipsa eadẽ sacra
eloquia designant᷑ : Perarcũ quippe insidiae
udicii designat᷑: sicut ꝑ eundẽ rursũ psalmis¬
tã dr̃: Ostendistipopulotua dura : potastinos
uino cõpunctionis : Dedisti metuentibus te
significationẽ : ut fugiant a facie arcus In
arquenĩ quanto longe trahitur corda tan¬
so de eo districtior ext sagtta : Sic nimirũ:
sirextremi iudicii dies quanto longeitif¬
fert̃ ut ueniat : tantocũ uenerit deillo
dura : Flagella uidelic& słi quae secutarũ gra¬
uius iudicii diẽ prȩcurr̃ : Potastinos uino cõpuncti¬
onis ut terrena gaudia in lacrimis uerteren e᷑:
Dedisti metuentib: te significationẽ ut fugiantꝰ
rus es quando non parcen iudicas qui sic distric¬

Expanded text:
mea semper innovabitur. Quia eos quos in se novae mea semper innovabitur. Quia eos quos in se novae vitae militare credidit, vetustis desideriis servire cognoscit. Arcus autem nomine in sacro eloquio aliquando malorum insidiae, aliquando dies judicii, aliquando vero ipsa eadem sacra eloquia designantur. Per arcum quippe insidiae judicii designatur, sicut per eumdem rursum Psalmistam dicitur: Ostendisti populo tuo dura, potasti nos vino compunctionsignificationem, ut fugiant a facie arcus . » In arcu enim quanto longius trahitur chorda, tanto de eo districtior exit sagitta. Sic nimirum sic extremi judicii dies, quanto longe differtur ut veniat, tanto cum venerit de illo dura, » flagella videlicet saeculi, quae secuturum gravius judicii diem praecurrunt. « Potasti nos vino compunctionis, » ut terrena gaudia in lacrymas verterentur. « Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant rus es, quando non parcens judicas, qui sic distric