comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatem redactos. ultra dispensa¬
tionem eius et misccłlam non me¬
reri p̾sentem locum diligentius
consideremꝰ. Danihel ñ peccauit.
ananias azarias misahel apecca¬
to inmunes fuerunt: et tamen
captii effecti sunt. ut ibi positi
captiuum ppłm consolarentur: &
ꝑ exhortationẽ uocis sue penitẽ¬
tes. in ihrłm restituerent casti¬
gatos ꝓ tempore. Septuaginta
quippe annis seruitutis suppli¬
cia penderunt. ac sic deinde inse¬
des ꝓprias reuersi sunt: quia sc̃s
ꝓpharum sermo. deiectos animõ
subleuarat. Uerum ñ solum hi
quatuor in captiuitatẽ ꝓpħe ex¬
titerunt. Et ihezechiel unus ex
eis fuit. & zacharias filius ba¬
rachie captiuitatis tp̃r sub da¬
rio rege cecinit. Inuenimus eti¬
am aggeum multos ꝙ alios ꝓ¬
pharum iisdem ꝓphasse tempo¬
rib. Ex quib indicat᷑ dm̃ non
tantummꝰ punire peccantes ue¬
rum et miscłiam miscere sup¬
pliciis. Quod si dubitas audiuo¬
ces tormenta patientium quomͦ
sacrate et incruciatib fuis clem̃¬

Expanded text:
tivitatem redactos, ultra dispensationem ejus, et misericordiam non mereri, praesentem locum diligentius consideremus. Daniel non peccavit, Ananias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis suae poenitentes in Jerusalem restituerent castigatos pro tempore. Septuaginta quippe annis servitutis supplicia pependerunt, ac sic deinde in sedes proprias reversi sunt, quia sanctus prophetarum sermo dejectos animos sublevaverat. Verum non solum ii quatuor 879 in captivitate prophetae exstiterunt, sed et Ezechiel unus ex eis fuit, et Zacharias filius Barachiae captivitatis tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis cleme
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is iusticiam ueritatẽq regna¬
re. Quomodo gͥ magis illa con¬
ueniunt xp̃o quam iheremie:
sic arbitror et alia plura et hec q̃
nunc dicuntur ad dm̃in referen¬
da. Et primum quidem uidend̃
est an possit id quod incongruũ
et blasphemũ iudetur ẽẽ si refe¬
ratur ad dnm. idẽ heu michi¬
heu mater. saluator nr̃ dicere.
miserans alios. Ad quod ꝓban¬
dum exhibenda sunt testimonia.
que manifesta. nulli alii apta
sint nisi saluatori. quomodo
uidens ihrłm fleuerit suꝑ eam.¬

Expanded text:
nostris justitiam, veritatemque regnanostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, et alia plura, et haec quae nunc dicuntur ad Dominum sunt referenda. Et primo quidem videndum est an possit id quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori: quomodo videns Jerusalem fleverit super eam
Abbreviated transcription (Latin):
geniust osa i. it a. filios uro sa¬
Frne et alibi legimus scͥptura
dicente: emittit sapientia filioᷤ
suos. Heir michi itaq mater mea
sapientia. quasi que me genui¬
sti uirum qui iudicer. Quis
ego sum qui in hoc natus sim
ones. ꝓpter correptionẽ: ꝓpter
magisterium: dum corrigere
nitor habitantes suꝑ terram:
quasi que me genuisti uirum
qui iudicer et discernar ab oĩ¬
derra. non possumus exponere
quid sit. ab om̃ĩ terra neq iu¬
iheremias. nisi forte uiolenter
scripturam trahentes dicamꝰ
positum ẽẽ om̃i terre ꝓ omni
udea necdum quippe ꝓpħia eiꝰ
in illo tempore in uniuersam
terram ꝑuenerat: nisi forte sicu
ti & in aliis multis locis osten
co interp̃temur. Annotaiumuᷤᷤ
in pͥncipio huus libri dictum.
ꝓpħam ingentib posui te: reg¬
na eradicare et subuertere. et
disperdere. et edificare et plan¬
tare. Iheremias ista non fecit:
s ihc dñs meus qui eradicauit
regna peccati. et edificatione ne¬
quitie subuersa. fecit in animab

Expanded text:
genuisti, o Sapientia? Filios vero Sapientiae et alibi legimus, Scriptura dicente: Amittit Sapientia filios suos. Heu mihi, inquit, mater mea, Sapientia, quasi dicat: Cur me genuisti virum qui judicer? Quis ego sum qui in hoc natus sum,ones, propter correptionem, propter magisterium, dum corrigere nitor habitantes super terram?  Cur me genuisti virum qui judicer; et discernar terrae? non possumus exponere quid sit, omni terrae; Jeremias, nisi forte violenter Scriptura trahentes, dicamus positum esse, omni terrae, 844 pro omni Judaea. Necdum quippe prophetia ejus illo tempore in universam terram pervenerat: nisi forte sicuti et in aliis multis locis ostendco interpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, sed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, et aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eius sicut uisio electri.¬
idẽ in medio ignis: quinq. Et
lumen in eo: sex. Posthec simili¬
tudo quatuor animaliũ et ui¬
sio eoꝵ. & narratio uisionis septẽ.
Et in medio animaliũ quasi car¬
bones ignis. octo. Quis potest ista
minutatim exponere: Quis ita
est capax spũ cl̃i. ut hec sacram̃ta
dilucidet: Oportebat accusato¬
res creatoris & di ꝓpħarum. pri¬
mum intelligere que dicuntur
a ꝓphis: et postea criminari. Qͥ
enim uere accusat: ea debet accu¬
sare que nouit. Si uero heretici
nec ꝓpe quidem sunt intellectui
diuino: quomodo rationabilit̾
accusant. quoel eos nescire con¬
uincimus: Discant quis in hac
uisione sit sensus. Primum appa¬
ret sp̃c auferens. scdo nubes ma¬
gna in spũ auferente: tercio splẽ
refulgens. quinto in medio eius
sicut uisio electri haut dubium
quin in medio ignis: sexto splen¬
dor in eodem electro. Confiteor
libenter a sapiente et fideli uiro
dictam sententiam. quam sepe

Expanded text:
in medio ejus sicut visio electrin medio ejus sicut visio electri in medio ignis: ecce quinque. Et lumen in eo: ecce sex. Post haec similitudo quatuor animalium, et visio eorum, et narratio visionis: ecce septem. Et in medio animalium, quasi carbones ignis: ecce octo. Quis potest ista minutatim exponere? Quis ita est capax spiritus Dei, ut haec Sacramenta dilucidet? Oportebat accusatores Creatoris, et Dei prophetarum primum intelligere quae dicuntur a prophetis, et postea criminari. Qui enim vere accusat, ea debet accusare, quae novit. Si vero haeretici ne prope quidem sunt intellectui divino, quomodo rationabiliter accusant, quos eos nescire convincimus? Discant, quis in hac visione sit sensus. Primum apparet spiritus auferens; secundo nubes magna in spiritu auferente; tertio splendrefulgens; quinto in medio ejus sicut visio electri, haud dubium quin in medio ignis; sexto splendor in eodem electro. Confiteor libenter a sapiente, et fideli viro dictam sententiam, quam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
chiel filium buzi sacerdotem in ter¬
ra cbaldeoꝵ. Chaldei de celestibus
disputant: chaldei natiuitates ho¬
minum ratiocinant᷑. In terra chal¬
deoꝵ. Quasi si dicat: eoꝵ qui asse¬
runt fatum. eoꝵ qui causas uni¬
uersitatis. astroꝵ cursui uindi¬
cant. Iste ergo nunc error. et ista
mentis ꝑuersitas figuralit̾ in cal¬
deoꝵ t̾ra significatur. In t̾ra cal¬
deoꝵ secus flumen chobar. Et fac¬
ta est illic suꝑ me manus dñi.
& sermo dñi factus ẽ ad ꝓpħam
&e manus : ut et factis ornaret᷑
& uerbis. Et uidi uisiones. Ali¬
qua ꝑstringam: et licet ꝓ an¬
gustia temporis ea que dixi pꝰ¬
sint sufficere: tamen etiam de
toto corpore iuisionis summa
queq libabo. Et uidi : et ecce sp̃c
surgens ueniebat ab aquilone:
Diligenter considera rerum nu-¬
merum que dicunt᷑. Sp̃c surgñs
siue auferens ueniebat ab aqui¬
lone. Etce una res. Et nubes ma¬
gna erat in eo. Ecce due. Et splen-¬
dor in circuitu eius. Ecce tres. &
ignis refulgens: quatuor. Et

Expanded text:
chielem filium Buzi sacerdotem in terra Chaldaeorum. Chaldaei de coelestibus disputant: Chaldaei nativitates hominum ratiocinantur. In terra Chaldaeorum, quasi si dicat, eorum qui asserunt fatum, eorum qui causas universitatis astrorum circuitu vendicant. Iste ergo nunc error, et 891 ista mentis perversitas figuraliter in Chaldaeorum terra significatur. In terra Chaldaeorum secus flumen Chobar. Et facta est illic super me manus Domini. Et sermo Domini factus est ad prophetam et manus, ut et factis ornaretur et verbis. Et vidi visiones. Aliqua perstringam, et licet pro angustia temporis ea, quae dixi, possint sufficere, tamen etiam de toto corpore visionis summa quaeque libabo. Et vidi, et ecce spiritus surgens veniebat ab Aquilone. Diligenter considera rerum numerum quae dicuntur: Spiritus surgens, sive auferens veniebat ab Aquilone, ecce una res. Et nubes magna erat in eo: ecce duae. Et splendor in circuitu ejus: ecce tres. Et ignis refulgens: ecce quatuor. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. et secuti sunt eum disci¬
puli: ex quo aꝑiens os suum do¬
et reliquas septem beatitudines.
Nep uero putes licere his uena¬
torib aliunde homines nisi de
montib et collib capere. Et qd̃
sequitur de cauernis petrarum.
unde possum intelligere petras:¬
unde cauernas petrarum: Ue¬
nio ad exodum. quero aliquã
int̾pretationis occasionem: ibi¬
q inuenio uolentem moysen
iudere dñm et dm̃ fidem polli¬
centem atq ꝓmittentẽ. Ecce po¬
no te in cauerna petre. et cons¬
picies posteriora mea: faciem
autem meam non uidebis. Si
consideres quid ibi petra clicat᷑
& foramen petre. et ex cauerna
intuens uideas dm̃: ꝑ foramen
te eos petra. Et suꝑ petram sta¬
tuit pedes meos intricesimo
nono psalmo dicit᷑. Quod est
foramen petre: Uide dñm
apud dm̃ patrẽ uerbum deũ
uidebis integram petram. u¬

Expanded text:
ascendit, et secuti sunt eum disciascendit, et secuti sunt eum discipuli, ex quo aperiens os suum donum coelorum et reliquas septem beatitudines. Neque vero putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde possum  Alunde cavernas petrarum? Venio ad Exodum, quaero aliquam interpretationis occasionem, ibique invenio volentem Moysen videre Deum, et Deum eidem promittentem atque dicentem: « Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem meam non videbis . » Si consideres, qui ibi petra dicatur, et foramen petrae, in quintuens, videat Deum per foramen te eos petra ; » « Et super petram statuit pedes meos, » in trigesimo nono psalmo dicitur . Quod est foramen petrae? Vide Deum, apud Deum Patrem, Verbum Deum, videbis integram petram.
Abbreviated transcription (Latin):
uIUII II nuersato tua. ut iam
non habras.o ha xas opus riscatorib qui
uisus UiS de fluctib extrahant.
s au. quibdam quos uenato¬
it scriptura nuncupat. qͥ te ꝑꝰt¬
ea uenentur de monte. de colle
de locis altiorib ibi sit de ambu¬
latio tua. ibi mens. gressus et
statio. Obliuiscere maris. obliuiᷤᷤ¬
cere uallium. ac ꝓfundoꝵ: ueni
admontes ꝓphas. ueni ad colles
tua: ut cum dies mortis adue¬
nerit. mittantur uenatores a¬
lii quidam a piscatorib qui
suꝑ assumpsionem constititi
sunt animarũ. et te cum ceteris
scĩs de monte. de colle de altiori
loco accipiant. Uide autem si
non sacrata uoce in eandem sen¬
tentiam ꝓpha consentit dicens.
Ecce ego mitto piscatores multoᷤ
dicit dñs. et piscabunt᷑ eos: et
posthec mittam uenatores mul¬
tos et capient eos supra omnẽ
Siuis et tu abhis uenatoribus
capi: caue ne uerseris in uallib
ne in alia humili regione consi¬
stas. Quere colles. quere montẽ¬
montem in quo iuso pplõ dñs¬

Expanded text:
us sit conversatio tua; ut jam non habeas opus piscatoribus, qui te rursus de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, quos venatores Scriptura nuncupat, qui te postea venentur de monte, de colle, de locis altioribus: ibi sit deambulatio tua, ibi mens, gressus et statio: obliviscere maris: obliviscere vallium ac profundorum: veni ad montes, Prophetas; veni ad colles,tua; ut cum dies mortis advenerit, mittantur venatores, alii quidam a piscatoribus, qui super assumptionem constituti sunt animarum, et te cum caeteris sanctis de colle et de monte, de altiori loco accipiant. Vide autem si non sacrata voce in eadem sententia Propheta consentit dicens: Ecce ego mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos: Et post haec mittam venatores multos, ut capiant eos supra omnem Si vis et tu ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. Quaere colles, qmontem, in quem, viso populo, Do
Abbreviated transcription (Latin):
restituere conatur. Si aliquis se
paratus a patria in exiliũ mit¬
titur. et postea ꝑ indulgentiam
eoꝵ qui possunt exules soluere
redditur libertati. et redit unde
fuerat expulsus. miles quoq ab¬
iectus exordine suo restituitur
ordini. si acceꝑit ueniam: ita et
nunc dicit᷑ ad mortale genus.
idẽ ad nos homines qui adeo fu¬
eramus auersi. si conuersi fueri¬
tis restituam uos. finis quippe
ꝓmissionis restitutio ẽ: ut in
actib apłoꝵ legimus usq ad
tempora restitutionis omĩum̃

Expanded text:
restituere conatur. Si alrestituere conatur. Si alparatus e patria in exsilium mittitur, et postea per indulgentiam eorum qui possunt exsules solvere, redditur libertati, redit unde fuerat expulsus. Miles quoque abjectus ex ordine suo restituitur ordini, si acceperit veniam: ita et nunc dicitur ad mortale genus, id est, ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. Finis quippe repromissionis restitutio est, ut in Actious apostolorum legimus usque ad tempora restitutionis omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
uideis. Confortant᷑ gͦ aduersus
eum in scło isto. Et quia uistus
debilior sit a ꝑsequentib se: ui¬
de martyrum passiones. Iudex
in altis tribunalib sedet: ad
nutum et ad delicias sententiã
habitat uidicatur plenus ama¬
ritudine. et ad mortem usq
subiectus confortatis inimicis
siue specialiter de iheremia uo¬
lueris dicere: non abhorrebit
a sensu. Plaga mea firma ẽ. Un¬
de sanabor: Et saluator potest
dicere. unde sanabor: resurrec¬
tionem suam ꝑ clauoꝵ annun¬
tians uulnera: & iustus qui pꝰt
plagas recipit sanitatẽ. facta ẽ
habens fidem. Siquidem plaga
mea ñ manet: s suꝑ me transit.
Inde hoc dicit dñs. Si conuersꝰ
fueris. restituam te. Ad homineᷤ
hec loquitur ds̃: quos reuerti
uult ad salutem. Uidetur autẽ
quiddam significare misterii.
in eo quod ait restituam te. Ne¬
mo quippe restitui potest nisi in
eum locum unde ante cliscesse¬
rat: ut puta si membrum corpo¬
ris mei a compage disuinctum
medicus istud inpͥstinum locũ

Expanded text:
udaeis . Confortantur ergo adversus eum in saeculo isto. Et quod justus debilior sit a persequentibus se, vide martyrum passiones. Judex in altis tribunalibus sedet ad ructum, et ad delicias sententias habitat, judicatur plenus amaritudine, et ad mortem usque subjectus, confortatis inimicis specialiter de Jeremia volueris accipere, non abhorrebit a sensu. Plaga mea firma est, unde sanabor? Et Salvator potest dicere, Unde sanabor? resurrectionem suam post clavorum annuntians vulnera: et justus qui post plagas recipit sanitatem. Facta esthabens fidem . Si quidem plaga mea non manet, 856 sed super me transit. Ideo haec dicit Dominus: Si conversus fueris, restituam te. Ad omnes haec loquitur Deus, quos reverti vult ad salutem. Videtur autem quiddam significare mysterii in eo quod ait: restituam te; nemo quippe restitui potest, nisi in eum locum unde ante discesserat, ut puta si membrum corporis mei fuerit a compage disjunctum, medicus illud in pristinum locum
Abbreviated transcription (Latin):
modi ẽ. frequenter in oratione
dicamus. D̾s̃ omipotens dano¬
loquentes non sentimus quid
petamus: Rei enim hoc dicimꝰ.
fac et nos sic odio haberi ut
odio habiti sunt ꝓpħe: et da
nobis uerba talia suꝑ que ꝑ¬
secutionem patiamur. Da in
istas incidere calamitates qͥs
apłi sustinuerunt. Dicere quip¬
pe da michi partem cum ꝓph̃is.
nolentem id pati quod ꝓphe:
omĩum iniuistissimum ẽ. Dice̾
da michi partem cum apłis.
nolentem ex affectu pauli ue¬
re loqui in laborib plurimũ
in plagis habundant. in car¬
cerib supra modũ in mortib
sepe. et reliqua: omĩum ẽ ini¬
quissimum. Si itaq uolumus
requiescere cum ꝓph̃is. conside¬
remus uitam ꝓpħarũ: quomͦ¬

Expanded text:
modi est: frequenter in oratione modi est: frequenter in oratione dicam: Deus omnipotens, da noloquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi partem cum prophetis, nolentem pati id quod prophetae, omnium injustissimum est: dicere, da mihi partem cum apostolis, nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quom
Abbreviated transcription (Latin):
consideres tempora passionis do¬
mnice et riune ihrłm quando
subuersa ẽ: iudebis quomodo
non patientia abusus sit eis cds̃.
Aquinto decimo quippe anno
tyberũ cesaris usq adsubuersi-
rum credituri erant. Scis quo¬
modo accepi ꝓpter te obprobri¬
um a contempnentib sermonẽ
tuos. Potest fieri. ut dicat hoc
quippe et alibi. Compleui dies
meos irrisione. Obprobrium
gͦ patitur abhis qui sermonẽ
dei audire contempnunt: et
dep̾catur ut dĩ habeat auxiliũ
dicens. Scis quomodo acceꝑti
ꝓpter te ohꝓbrium a contemp¬
nentib sermones tuos. consũ¬
ꝓphes. s magis conuenit sal¬
ce interfectio ppłi uideoꝵ. Post
hec quia multa passi sunt ꝓ¬
pħe ꝓpter legationẽ uerbi et
increpationes quas ad ppłm
ꝑferebant: oportet auditores par¬
cis commoneri. de utta eoꝵ atq
ꝓmissis et nr̃a uoluntate: ut uix¬
ta possibilitatem uirium si uo¬
lumus requiem consequi cum
ꝓph̃is. etiam oꝑa eoꝵ facere nita¬
mur. Quod autem dicit. istius¬

Expanded text:
consideras tempora passionis Dominicae, et ruinae Jerusalem, quando subversa est, videbis quomodo non in patientia abusus sit eis Deus. A quinto decimo quippe anno Tiberii Caesaris usque ad subversionlorum credituri erant. Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. Potest fieri ut prophetes hoc quippe et alibi: Complevi dies meos in irrisione . Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire contemnunt, et deprecatur ut Dei habeat auxilium dicens: Scito quomodo acceperim propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. Consum, sed magis convenit Salet interfectio populi Judaeorum. Post haec quia multa passi sunt prophetae propter legationem verbi et increpationes Dei, quas ad populum proferebant, oportet auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem consequi cum prophetis, etiam opera eorum facere nitamur. Quod autem loquor istius
Abbreviated transcription (Latin):
li pisces. cun sagenis retib atꝙ
hamis extrati de aqua fuerint
moriuntur. apud nos uero cũ.
aliquis fuerit sermonis rete com¬
p̃hensus et eductus de mari scłĩ
moritur quidem et ipse. s pecca¬
to s mundo: ut conresurgens xͦ.
uiuat dõ. Si gͦ posses ad intelli¬
gendum sensum quem conamur.
exponere animã induc̾e. ꝑisces
de mari extractos aliam rursum
uitam assumere. et aluid corpus
inducere: tunc scies quo nobis
ꝓfecerit exemplum. Nemo blas¬
phemet. nemo me laceret. non
uocetur in crimen. quod ob alte¬
rius adductum ẽ intelligentiã.
Et tu gͥ cum de sclĩ istius flucti¬
bus ꝑ discipulos dñi fueris ex¬
tractus: muta corporis uitia.
muta sensum anime. Non es
ille piscis qui in salsis uersaba¬
ris undis: s de ꝓfundo gurgi¬
te erutus admeliora conuerte¬
re: scd̃m illud apłi. Nos autẽ
om̃s reuelata facie głam dñi cõ¬
templantes: in eandem imagi¬
nem transformamur. de gloria

Expanded text:
li pisces cum sagenis, retibus atque li pisces cum sagenis, retibus atque hamis extracti de aqua fuerint, moriuntur. Apud nos vero cum aliquis fuerit sermonis rete comprehensus, et eductus de mari saeculi: moritur quidem et ipse, sed peccato, sed mundo: ut consurgens Christo, vivat Deo. Si ergo possis, ad intelligendum sensum quem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies quo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphemet, nemo male laceret, non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere, secundum illud Apostolicum: Nos autem omnes, revelata facie, gloriam Al. ctemplantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nisse uixta mare galilee. et ibi ui¬
disse symonem et andream frẽm
eius mittẽtes retia in mare: erãt
quippe piscatores: ibiq additur.
Uidens autem eos ihc: dixit eis.
uenite post me: et faciam uos
piscatores hominũ. Et relinqͤn¬
tes retia: secuti sunt eum. Et fe¬
cit eos saluator de piscatoribus
piscium. piscatores hominum.
Alios quoq duos fr̃s inuenit
dominus. iacobum zebedei et
iohannem frẽm eius in nauicu¬
la cum patre zebecleo reficien-¬
tes retia sua. Quos cum similit̾
adeuangelii ministeriũ ꝓuocas¬
set. piscatores hominũ reddidit.
Siquis gͦ uixta hanc hystori¬
am consideret discipulos salua-
nis ita scripturarũ ratione con¬
textam. ut retia que possint su
tificũ suꝑfundi et consideret
hoc ipsum cum summa ratione
fieri: iudebit quomodo ñ tunc
tantum saluator. s etiam usq
in p̃sentem diem mitat homi¬
num piscatores. instituens eos¬
de mari animas liberare. et ex
acerbissimis fluctib ad aurã
ꝑducere liberiorem. Uerum il¬

Expanded text:
nisse juxta mare Galilaeae, et ibi vidisse Simonem et Andream fratrem ejus mittentes retia in mare. Erant quippe piscatores. Ibique additur: Videns autem eos Jesus, dixit eis: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum. Et relinquentes sua retia secuti sunt eum . Et fecit eos Salvator de piscatoribus piscium, piscatores hominum. Alios quoque duos fratres invenit Dominus, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, in navicula cum patre Zebedaeo reficientes retia sua . Quos cum similiter ad Evangelii ministerium provocasset, piscatores hominum reddidit. Si quis ergo juxta hanc historiam consideret discipulos Salvatonis, ita Scripturarum ratione contextam ut retia, quae possint super tificis superfundi, et consideret hoc ipsum cum summa ratione fidei, videbit quomodo non tunc tantum Salvator, 856 sed et usque ad praesentem diem mittat hominum piscatores, instituens eos animas liberare de mari, et ex acerbissimis fluctibus ad auram producere liberiorem. Verum il
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis tius: interram quam ne¬
sciebas. Seruiut ppls̾ iudeorũ
inimicis suis: et disꝑsus ẽ inter¬
ram quam ignorabat. Qm̃ ignis
succensus ẽ in ira mea: suꝑ uos
arcdebit. Post ista que exposiumꝰ
et comminationis uerba ad ppłm
ille qui suꝑius orauerat complet
orationem: et priorib que secũ¬
tur adiungit. Tu cognousti do¬
mine memor esto mei. et iustta
me. et innocentem me fac a ꝑseqñ¬
tib me non in patientia. Et ꝓph̾es
potest hoc dicere ꝑsecutionem
passus abhis quos increpabat:
qui ueritatem audire nolebant.
Inimicus quippe eis factus est.
uera dicens. Potest autem et sal
uator hec cdicere: usq ad crucẽ
ꝑsecutionẽ passus a ppło. Non
in patientia. Quidẽ quod ait.
non in patientia: Longanimis
fiusti semꝑ huic ppło delinquen¬
ti: s ꝑ hoc quod etiam aduersũ
me suam erexit temeritatem.
noli ẽẽ longanimis. Et re uera
non fuit patiens dd̃. Si enim

Expanded text:
inimicis tuis, in terram quam neinimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in ira mea, super vos ardebit. Post ista quae exposuimus, et comminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, memor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potevator haec dicere: usque ad crucem persecu tionem passus a populo, non in patientia. Quid est, quod ait, non in patientia? Longanimis fuisti semper huic populo delinquenti. Sed super hoc, quod etiam adversum me suam erexit temeritatem, noli esse longanimis: et revera non fuit patiens Deus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. Legunt omnia: et non intl¬
Auditione audietis et non intel¬
ligetis. et cernentes uidebitis
&e non scietis: incrassatum ẽ enĩ
cor ppłi huuis. Nec non et illud
quod ab ysaia dicit᷑. Auferet dñs
ab iudea et ab ihrłm ualidum &
ualidam. gygantem et hominẽ
abstulit ab illis ds̃: et nobis qͥ
ex gentib sumus. si tamen acci-¬
pere uolumus traclidit. Et the¬
sauros tuos in dep̾dationem
dabo et commotionẽ ꝓpter oĩa
peccata tua. et in omĩb finib
tius. Quod dicit tale ẽ. Ista oĩa
ꝓpter peccata tua que inuniu̾¬
sos fines tuos ꝑuenerunt tibi
reddita sunt. Nullus quippe
illius ẽ ppłi qui non peccatis eiꝰ
repletus sit. Nec poterant non
qui quantum in se fuit interfe¬
interfecit sapientiã. si xp̃e est
sapientia: interfecit ueritatem.
si xp̃c ẽ ueritas. Unde ꝓpter cru¬
deles contra filium dĩ acclamati
tra interfectorib sius: s tantum
credentib sibi ex mortius uictor
ostensus ẽ. Et dabo te inseruitutẽ

Expanded text:
tatio: legunt omnia, et non intelAuditione audietis, et non intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia dicitur: Auferet Dominus a Judaea, et avalidam, gigantem et hominem abstulit ab illis Dominus, et nobis, qui ex gentibus sumus, si tamen accipere voluerimus, tradidit: « et thesauros tuos in depraedationem dabo: conmutationem propter omnia peccata tua et in omnibus finibus tuis. » Quod dicit tale est: ista omnia propter peccata tua, quae in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus repletus sit, nec poterat non Qui quantum in se fuit interfeinterfecere sapientiam, si est Christus sapientia; interfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamatiotra interfectoribus suis, sed tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem
Abbreviated transcription (Latin):
m. ledicta quib me insequebant᷑
ambulare ceperint uiam rectã.
fiat dnẽ dirigentib eis si astiti
tibi. Reddit rationem quare his
qui maledicebant sibi postulet
directionem atq uirtutem dicẽs:
si astiti tͥ intempore maloꝵ me¬

Expanded text:
maledicta quibus me persequebantur, ambulare coeperint rectam viam. Fiat, Domine, dirigentibus eis, si non astiti tibi. Reddit rationem quare, iis qui maledicebant sibi, postulat directionem atque virtutem dicens: Si non astiti tibi in tempore malorum e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c pro nobis mortuus ẽ. Si a
stiti in tempore maloꝵ meoꝵ et
intempore tribulationis eorũ
exurgat inimicus. Ego astiti tͥ
ꝓ eis. Quis autem ẽ inimicus
nr nisi zabulus: qui tribulabat
nos et iugo seruitutis p̃mebat:
Aduersus quem astitit patri
saluator: et de captiuitate nos
liberans. reddidit libertati. ħ
tempore maloꝵ meoꝵ. Super
que respondet ds̃. et loquitur
ad ppłm. qui a saluatore sue¬
ferrum & oꝑtorium ereum uir¬
tus tua: idẽ secans et diuidñs.
et bene composita disturbans.¬

Expanded text:
 pro nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Hatempore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sFerrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans,
Abbreviated transcription (Latin):
gulis ꝓfectum sapientie et eta¬
tis & gr̃e recipientib ꝓficit iħc
sapientia. etate et gra apud de¬
um et homines. Sermo gͦ filius
dei qui erat ds̃ uerbum. qui ha¬
bitabat indicente. heu michi.
heu mat̾ et reliqua: iuxta natr¬
ram maiestatis sue loquitur.
uirtus mea defecit in malecdicẽ¬
tib michi. Siquis maledixerit
uerbo. statim recipit uicem: et
tormenta ꝓpetit᷑. Ut enim in
maledicentib defecerat: sic in
benedicentib crescit. fiat dñe
dirigentib eis: si non astiti tibi
intempore maloꝵ meoꝵ. Quid
est hoc quod dicit᷑ fiat dñe: Qui
potest ex ipso sermone considerz.
His ipsis dñe dirigentib qui
maledicebant michi. uirtus q
deficiebat in eis: fiat in eis cum
ad penitentiam conuersi post

Expanded text:
fectum sapientiae, et aetatis, et gratiae recipientibus, proficit Jesus sapientia, aetate, et gratia apud Deum et homines. Sermo ergo Filius Dei qui erat Deus Verbum, qui habitat in dicente: Heu mihi, mater mea, et reliqua, juxta naturam majestatis suae loquitur: Virtus mea defecit in maledicentibus mihi. Si quis maledixerit Verbo, statim recipit vicem, et tormenta perpetitur. maledicentibus defecerat; sic in benedicentibus 848 crescit: Fiat, Domine, dirigentibus eis, si non astiti tibi in tempore malorum eorum . Quid est hoc quod dicitur: Fiat, Domine, qui potest ex ipso sermone consideret. His ipsis, Domine, dirigentibus, qui maledicebant mihi, virtus quae deficiebat in eis, fiat in eis, cum ad poenitentiam conversi post
Abbreviated transcription (Latin):
est. et infirmatus ẽ. ꝓpter iniqui¬
tates nr̃as. Doctrina pacis nr̃e
suꝑ eum: liuore eius nos sana¬
ti sumus. Igitur suscepit infir¬
mitates peccatoꝵ nr̃oꝵ et por¬
tauit nos. et uenit ad eos qui
maledicebant sibi: et uirtus de¬
fecit abeis qui maledicebant
de celestib descendentem. Simł
enim ut assumpsit serui formã.
Uerbum caro factum ẽ et exina-¬
niuit se. et iuxta apłm dicentẽ
euacuauit seipsum formam
serui accipiens: nunc quoq lo¬
quit᷑. uirtus mea defecit mͥ. in
his qui maledicunt michi. Ui¬
deamus autem ipso nobis sen¬
sum tribuente si ex hoc sermone
possimus. et adhuc quid mani¬
festius abhis que dicta sunt
discere. Erat lux uera: que illu
bilis ẽ: particeps uere lucis ef¬
uirtus rationis augetur. in
ficiat et crescat in ea: et hoc quod
scribitur de ih̾u aptabis ei. Neq
enim tantummodo ihc ꝓficiebat¬

Expanded text:
us et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos qui maledicebant sibi, et virtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro factum exinanivit se, et juxta Apostolum dicentem: Exinanivit seipsum formam servi accipiens , nunc quoque loquitur: Virtus mea defecit in iis qui maledicunt mihi. Videamus autem ipso nobis tribuente sensu, et sermone, si possumus et aliud quid manifestius ab eis quae dicta sunt dicere. Erat lux vera quae illumlis est, particeps verae lucis efvirtus rationalis augetur, in ficiat et crescat in ea: et hoc quod scribitur de Jesu, aptabis ei. Neque enim tantummodo in se
Abbreviated transcription (Latin):
natur: ab ambigentib discernit᷑.
Si portas imaginem celestis: de¬
posita imagine t̾reni: non es ter¬
ra condempnans eum. neq ter¬
ra in qua udicat᷑ atq discernit᷑
Uirtus mea defecit in his qui
maledicunt michi. Apls loquit᷑
de saluatore nr̃o. quia crucifixꝰ
lia testatur dicens. Dñe quis tre¬
didit auditui nr̃o: et brachium
tuum cui reuelatum ẽ. Annun¬
tiauimus coram eo sicut infans:
sicut radix interra sitienti. Non
est species ei neq głã. Uidimus
eum et non habebat speciem ne¬
q formam: s species eius in ho¬
norata et deficiens circa filios ho¬
minum. Homo in plaga et do¬
lore. sciens ferre infirmitatem:
quia aduersa ẽ facies eius de¬
p̃datus ẽ nec computatus. Hic
peccata nr̃a fecti: et pro nobis
dolet. Et nos estimauimꝰ in dolo¬
ribus eum ẽẽ: et in plaga et ue
xatione. Ipse autem uulneratꝰ¬

Expanded text:
natur, ab ambigentibus discernitur. natur, ab ambigentibus discernitur. Si portas imaginem coelestis, deposita imagine terreni non es terra condemnans eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus mea defecit in his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia crucifixuslia testatur dicens: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium tuum, cui revelatum est? Annuntiabitur coram eo sicut infans, sicut radix in terra sitienti. Non est species ei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, depretiatus est nec computatus. Hic peccata nostra fert, et pro nobis dolet; et nos existimavimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
dempnetur iht: quotienscunq
is addicitur. qui ꝓ eo condemp¬
natur. Non solum autem apud
uidices scł̃i et tribunalium po
calumpniam xp̃ianus ab aliquo
patitur et ꝓuocat ad litem tc̃
iudicer et discernar ab omni t̃¬
ra. Possumus et altter intelli¬
gere quomodo xp̃c condempne¬
tur et discernat᷑ ab omĩ terra.
Quis imꝑꝓboꝵ ñ condempnat
xp̃ianam religionem: Quis gen¬
tilium saltem transitorie ñ excu¬
tit eam: Quis uicleoꝵ non cle
xp̃ianis loquit᷑: Quis de philo¬
sophis. quis de imperitis Ubi
q xp̃c condempnat᷑. atq discer¬
nitur. Et ab aliis quidem condẽ¬
pnatur: ab aliis ñ condempna¬
tur. Si autem ñ condempnatur
uescitur tecum. Si uero de reli¬
dum trahentem. Quasi que me
geniusti. uirum qui uidicer &
discernar omĩ terre. Quicumq
penitus ei non credunt. condẽp¬
nant illum. Qui autem credũt¬
& adhuc ambigunt: aduidicãt
illum. Duo gͥ apud homines xp̃c
ꝑpetitur. Ab incredulis condẽp¬

Expanded text:
demnetur Jesus, quotiescunque is addicitur, qui pro eo condemnatur. Non solum autem apud judices saeculi et tribunalium potcalumniam Christianus ab aliquo patitur, et provocatur ad litem: tunc cernar omni terrae. Possumus et aliter intelligere quomodo Jesus condemnetur, et dijudicetur in omni terra. Quis improborum non condemnat Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? quis Judaeorum non de Christianis loquitur? quis de philosophis? quis de imperitis? Ubique Christus condemnatur atque discernitur: et ab aliis quidem condemnatur, ab aliis non condemnatur. Si autem non condemnatur,vescitur tecum. Si vero de relidum detrahentem. Quasi quem me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae. Quicumque penitus ei non credunt, condemnant illum. Qui autem credunt, et adhuc ambigunt, dijudicant illum. Duo igitur apud homines Christus perpetitur: ab incredulis condem
Abbreviated transcription (Latin):
ma autem hominis ẽ que cintur¬
batur. et xp̃c tristis ẽ usq ad
mortem non uerbum quoderat
inpͥncipio apud dm̃. quod nũ¬
quam metuit. nunquam turba-¬
tum est. nunquam dixit heumͥ.
tem: s homo ẽ qui istos patitur
affectus. ut sepe exposuimus. Qͣ¬
si que me genuisti. uirum qui
uidicer et discernar omni terre
Si consideres ubiq martyres cõ¬
dempnatos et de singulis eccłus
exhibitos ad tribunal: uidebis
quomodo ꝑsingulos martyres
qui inꝑhibentib cum dignita¬
te testimoniũ iudicat᷑. Et hoc fi
xerit ẽẽ incarcere cum fueris in
carcere. non te esurire cum esu
rieris. non te sitire: s semetipsũ.
Incarcere inquit fui et uenistis
ad me. Esuruu et dedistis michi
manducare. Sitiui et potastis
me. Itaq etiam si condempnat᷑¬

Expanded text:
autem hominis est quae conturbmortem, non Verbum quod erat a principio apud Deum, quod numquam moeret, numquam turbatum est, numquam dixit: Heu mitem, sed homo qui istos patitur affectus, ut saepe exposuimus: Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres condemnatos, et de singulis Ecclesiis exhibitos ad tribunal, videbis quomodo per singulos martyres qui in perhibentibus veritati testimonium judicatur: et hoc fidxerit esse in carcere, cum fueris in carcere: non te esurire, cum esurieris: cum sitieris, non te sitire, sed semetipsum. In carcere, inquit, fui et venistis ad me: esurivi et dedistis mihi manducare: sitivi et potastis me . Itaque si condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
afficior: dum porto corpus hu¬
manum: Quid his omib dig¬
num inter homines ꝓpetratũ
est: Que utilitas in sanguine
meo dum descendo in corrupti¬
onem. Nunquid confitebitur

Expanded text:
afficior, dum porto corpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est? Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Numquid confitebi
Abbreviated transcription (Latin):
tib posui te. Neq ait nescio lo¬
qui. quia uiuenis ego sum: sed
uisione relata sibi ait. Ue michi
miser ego. qm̃ compunctus sum.
quia immunda labia habens in
medio pplĩ immuncla labia ha¬
bentis ego habito: et regem do¬
minum sabaoth uidi oculis
meis. Et missum ẽ ad me unum
de seraphin: et tetigit labia mea.
& dixit. Ecce abstuli iniquitateᷤ
tuas: et peccata tua purgaui. Nri¬
stina gͥ peccata purgata sunt:
si queras repperies. At ñ talis
iheremias: ab ipsis enim cuna
communẽ quippe sensum pri-¬
mum debemus exponere. heu¬
michi heu mater quasi que me
geniusti: uirum qui uidicer &¬
discernar ab om̃ĩ t̾ra. Quidam
autem hunc locum int̾pretanᷤᷤ
ait. ꝓph̾am non ad matrem cor¬
poralem hec locutum fuisse s
ad eam que generat ꝓpħas: nͨ
aliam ẽẽ matrem ꝓph̾arum nͥ
sapientiam d̃ĩ ad quam ait.
heu michi mater quasi que me¬

Expanded text:
tibus posui te: neque ait: Nescio lotibus posui te: neque ait: Nescio loqui, quia juvenis ego sum: sed, visione sibi revelata, ait: Vae mihi misero, quoniam compunctus sum, quia immunda labia habens in medio populi immunda labia habentis ego habito, et regem Dominum Sabaoth vidi oculis meis, et missum est ad me unum de Seraphim, et tetigit labia mea, et dixit: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua purgavi . Pristina igitur peccata purgata sunt, si quaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis enim cunabcommunem quippe sensum primum debemus exponere: Heumihi, mater, quare me genuisti virum, qui judicer discernar ab omni terra? Quidam autem hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, sed ad eam quae generet prophetas: nec aliam esse matrem prophetarum, nisi sapientiam Dei, ad quam ait: Heu mihi, mater mea: qu
Abbreviated transcription (Latin):
sic intelligendum ẽ. Ego quidẽ
fenerari uolui et spũales pecu¬
nias commodare. s illi auerte¬
runt aures suas abhis que cdi¬
cebantur: neq uoluerunt pbere
se docibiles. ut michi p̃berent q̃
audierant. Iccirco non debuit
michi quisquã. Siquis enim uo¬
luerit sermones qui dicuntur
audire debitor fit eoꝵ: et quasi
fieri debitores. quam ñ accipere
nec clebere. Accusantur quippe
tales dicente ꝓpha. nec debuit
michi quisqmͣ. Quod autem¬
ait. heu michi heu mater qua¬
si que me genuisti. uirum qui
iudicer et discernar omni terre:
non sic existimo conuenire ali¬
is ꝓphis ut iheremie: Multi si¬
quidem ꝓpħarum post aliquod
spacium. post maliciam. post
peccata conuersi ꝓphare cepert̃.
iheremias uero a puero sumꝑ¬
sit uaticinationis exordium.
Et huius rei possumus de scͥp¬
turis accipere testimonium.
Ysaias ñ audiuit antequam
te plaᷤmarem in utero noui te.
& antequam exires de uulua
sanctificaui te: et ꝓpham in gen¬

Expanded text:
sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare 843 me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, primo mali, et jam post peccata conversi, prophetare coeperunt: Jeremias vero a puero sumpsit vaticinationis exordium. Et hujus rei possumus de Scripturis accipere testimonium. Isaias non audivit: Antequam te plasmarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gen
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus quia istius modi.
cometlebat. sequebat᷑ euri ama¬
ritudo dicentem: inimicus fa
tus sum uera dicens. Manduca¬
bat amaritudines in dolore et
labore: inuigiliis frequenter.
in fame et siti. extra cetera qui¬
bus ꝓ totius mundi salute cõ¬
tendebat: et que eum faciebãt
p̃sidem ueritatis. azima cum a¬
maritulinib manducare. Et lex
quidem hec dicit. Azima cum
amaritudinib comedite: et im-¬
plemini. Sicuti et in alio loco di¬
citur. de quib dam: manducate
et implete uos.ẜph̃a uero non
ait. amaritudinem comedi. sed
amaritudine repletus sum: hoc
est in me tantum scłi ꝑsecutio¬
num pondus incubuit. ut ple¬
nus amaritudine fierem. Qua¬
re qui me contristant confortã¬
tur in me: oulta passus ẽ ihe¬
remias. abhis qui ueritatem
audire nolebant. et erant illo
in hoc sclõ fortiores. qm̃ non est
regnum dei de hoc sclõ. s de alia
Et saluator ait. Si eẽt de hoc
mundo regnum meũ : ministri
mei laborarent ut non traderer

Expanded text:
Paulus istius modi azyma Paulus istius modi azyma comedebat, sequebatur eum amaritudo dicentem: Inimicus vobis factus sum vera dicens . Manducabat amaritudines in dolore, in labore, in vigiliis frequenter, in fame et siti , extra caetera quae pro totius mundi salute pandebat, et quae eum faciebant praesidem veritatis azyma cum amaritudinibus manducare. Et Lex quidem haec dicit: Azyma cum amaritudinibus comedite et implemini, sicut et alio loco dicitur de quibusdam: Manducate et implete vos. Propheta vero non ait: Amaritudinem comedi; sed: Amaritudine repletus sum: hoc est, in me tantum saeculi persecutionum pondus incubuit  Al. incumbit, ut plenus amaritudine fierem. Quare qui me contristant, confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant, et erant illo in hoc saeculo fortiores, quoniam 855 non est regnum Dei de saeculo isto, sed de alia ut Salvator ait: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent ut non traderer
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie dignitate. bene uuenti dice̾.
solus sedebam. Quia amaritudi¬
ne plenus eram. Si arta et angu¬
sta uia ẽ que ducit aduitam: ex¬
pedit tibi ab omĩ dulcedine rece¬
denti. ut amaritudine inp̃senti
scło complearis. An ignoras qm̃
sollempnitas di iunctis amari¬
tudinib celeliratur: Ait quippe
sermo diuinus. Cum habueritiᷤ
diem festum: azima suꝑ amari¬
tudines manducabitis. Simul
autem disserendum puto. quid¬
sibi uelit hec uissio: quia p̃cipit
agentem pascha dei. azima cũ
amaritudine manducare. Et de
azimis quidem meam interp̃¬
tationem apls paulus exposu¬
it de amaritudine uero quod
sequit᷑ necesse ẽ. ut aliquid apłi¬
ce disputationi simile repperi¬
atur. De azimis itaq apls ita
dicit. festa celebremus. ñ infer
nib necesse ẽ. ut talis ratio red¬
datur : que doceat sic eas cele¬
brandas. quomodo azima co¬
medãtur. Habeto sinceritatẽ
& ueritatem. & amaritudines
sequent᷑: et manducabis azi¬
ma cum sinceritate et uer. tati

Expanded text:
esiae dignitate, bene 854 viventi dicere: Solus sedebam, quia amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem festum, azyma super amaritudinem manducabitis . Simul autem considerandum puto quid velit haec jussio, quae praecepit agentem pascha Dei azyma cum amaritudinibus manducare. Et de azymis quid est mea interpretatio, Apostolus Paulus exposuit. De amaritudine vero quod sequitur, necesse est ut aliquid Apostolicae disputationi simile reddatur. De azymis itaque Apostolus ita dicit: Festa celebremus non in fernibus necesse est ut talis ratio reddatur, quae doceat sic eas celebrandas, quomodo azyma comedantur. Habeto sinceritatem et veritatem, et amaritudines te sequentur, et manducabis azyma cum sinceritate et veritate. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quia factus sum sicut qui colli¬
git stipulam in messe. et sicut
racemos in uindemia: cum non
sit botrus ad manducandum
pͥmitiua. Heu michi anima
est. Om̃s in sangune iudicant᷑.¬

Expanded text:
quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, et sicut racemus in vindemia, cum non sit botrus ad manducandum primitiva. Heu me, anima est. Omnes in sanguinem judic
Abbreviated transcription (Latin):
edici corporum egrotan¬
tib assistentes et iux¬
ta disciplinam artis
sue uolentes curare qͥ
in infirmitatib constituti sunt.
uident tristia. iocunda ꝑtractãt:
& in alienis calamitatib mero¬
re ꝓprio conficiunt᷑. Semꝑ enim
conuersatio eoꝵ in gemitu: sem¬
per incuris ẽ. Numquam cum
letis consortium habent: cum
uulneratis. cum his quoꝵ car¬
nes in commodis uariis debili¬
tantur qui febribus estuant.
qui dolore torquent᷑ iugi ser¬
uitio ꝑseuerant. Et siquis eoꝵ
uult implere medicinã non
in dignatur. ñ obliuiscitur
ꝓpo siti artis sue. postquam
cum his fuerit quos sermo pre¬
fatus ẽ. Hec iturco inꝓemio di¬
ximus. quia et ꝓpħe medici qͦ¬
dammodo sint animarũ. et il¬
luc semꝑ ire iubeant᷑ ubi languẽ¬
tes sunt. Non enun necesse ha¬
bent sani medicum. s hi qui se
male habent. Quod autẽ alu¬
xuriosi s egrotantib medici
patiunt᷑: hoc sustinent ꝓphe
ac magistri abhis qui curari
nolunt. Odio quippe habent᷑

Expanded text:
edici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus est. Haec idcirco in prooemio diximus, quia et prophetae medici quodammodo sunt animarum, et illuc semper ire jubentur, ubi languentes sint: Non enim necesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotantibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui curari nolunt. Odio quippe habentur
Abbreviated transcription (Latin):
ne hos quos sibi interra thesau¬
rizauerint: Unusquisq enim
hominum thesaurizat sibi. si
peccator ẽ interra siuistus in
celo: ut nos docuit euangłium.
Ecce unus thesaurus iheremi¬
as alius thesaurus ẽ ysaias:
thesaurus erat et moyses et re¬
liqui. Thesauros abstulit ds
auferet᷑ auobis regnum dei &
dabitur genti facienti fructus
eius. largitus ẽ nobis. Dabo gͦ
ꝓpter peccata tua thesauros
tuos indep̃dationẽ. Dedit no¬
bis thesauros illius ppłi dñs.
quia pͥmum illis credita sunt
eloquia cłi: et nobis deinceps
attributa. Idq quod scriptum
est auferet᷑ auobis regnum dĩ
& dabitur genti facienti fruc¬
tus euis. asserimus iam ẽẽ cõ¬
pletum. ñ quo scriptura abla-¬
ta sit. habent quippe legem &
ꝓph̃as. habent uolumina liui-¬
narum scripturaꝵ: s quod ñ
intelligunt ea: atq ita regnũ
sensus aufertur. Cessauit ap̃d
eos legis et ꝓpħarum interpre

Expanded text:
ne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in coelo, ut nos docuit  Al. docetEcce unus thesaurus Jeremias, alius thesaurus est Isaias; thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos thesauros abstulit DeuAuferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus, largitus est nobis. Dabo ergo propter petuos in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Id quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti frucus  Al. asserimus jam esse completum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpre