comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culor ml̃to aurm̃ tedip perisonda cꝰ quib
ꝯ̃ illũ tartaroe uocis hout᷑ rom uł fuge
uel ulixee pistis auxi ͦ opus sit ut sileam
om̃i penis tedio uiciorũ oͦuĩ ac lumuẽta.
uos bĩ. dñ imꝑiose et nichił intecitatũ
relinquẽti gule ꝑtͤatia net aliena nec
hant uiris ołim fortissimis sollicitudĩẽm
non fuisse qñ ĩtacti pistes et fe̾ et bolu¬
cres tnte erant et p̾ter pẽnus inchil ĩ¬
nl pauone placobat /ut naso ait neq nũt
saue. quid in lac aue tantoꝑe placeat
iuenio preter nobilitatẽ carund que
non prtrte digtum longũ cciam ĩ t pña¬
si soruẽtur quod et tibi licitũ exꝑiri. ⁊ exꝑtũse
asserit augustinꝰ / ita ur̃am famẽ nisi
assit ambicio nec cibus saciat net boluptus.
pauonẽ corte fibi gr̃a rome pͥna occidi¬
Ie fertur hortensms. orator un oloquio
clarus moribus delicatus et mollis ut
fenña sa qui morũ płimos : olo quii actent¬
inttrio B Impedĩtũ domi estam bul¬

Expanded text:
o aurium tedio pensanda est, quibus contra illum tartaree vocis horrorem vel fuge vel Ulyssee picis auxilio opus sit — ut sileam, omni peius tedio, vicinorum odium ac lamenta —. Vos vero dum imperiose et nichil intemptatum relinquenti gule pareatis, nec aliena nec hanc viris olim fortissimis sollicitudinem non fuisse, quando intacti pisces et fere et volucres tute erant et preter pennas nil in pavone placebat, ut Naso ait; neque nunc sane quid in hac ave tantopere placeat invenio preter nobilitatem carnium, que non putrescere dicuntur, longum etiam in tsi serventur — quod et tibi licitum experiri et expertum se asserit Augustinus —. Ita vestram famem, nisi adsit ambitio, nec cibus satiat nec voluptas. Pavonem certe cibi gratia Rome primus occidisse fertur Hortensius orator, vir eloquio clarus, moribus delicatus et mollis ut femina, sed qui morum plurimos, eloquii autenutrio. Impedimentum domui, escam vul
Abbreviated transcription (Latin):
onũa exꝑtus mł prefite ris qñ cñ sicior
eẽ credideris uudms sis / prouide si ẜnãdi
studm̃ cũ melle ꝯtuleris. moł amarũ
botos EE⁊ colubis affluo ¶ at¬
icqui apm̃ in talanns sileturꝰ per noctẽ
iͥ colub̾aria B. Sñt qui liigent et
qui gemant qui dieb domũ fr dẽunt noc¬
tibus pompũn frangant en magis magni
gandu materia

Expanded text:
or esse credideris, nudus sis. Proinde si servandi studium cum melle contuleris mel amarum voces. Sed columbis affluo. Atqui apum in thalamis siletur per noctem, sunt columbaria. Sunt qui litigent et qui gemant, qui diebus domum fedent, noctibus somnum frangant: en magni gaudii materia!
Abbreviated transcription (Latin):
Regni solio destendi H dicebam
supbie ĩpudentis. addã.eña amẽtie
negligentis esso condicõis oblitĩ
gni auidis sua sordet lũactas qͥe¬
stite miseri bñ secũ agi putent
iin qui reges esse desierunt cñ eñi
oĩi dura mortaliũ tũ dirrissima
regñ sors/ quorũ et bita ĩocens
labori. et scelerata ĩ fannẽ/ atq utͣqz
ꝑiculis expõtta quoq se uerterit
difficultatiõ stopulos roꝵq nau¬
frrgia tũc se idet huñt erupesse
miserũ tu ducis ml unquã tibi
felitius accidit ꝙͣ qd̾ mmiẜriã ar.

Expanded text:
Regni e solio descendi. Dicebam superbie impudentis, addam et amentie negligentis esse, conditionis oblitum, gni avidis sua sordet humanitas? Quiescite, miseri. Bene secum agi putent hi, qui reges esse desierint. Cum enim dura omnium mortalium, tum durissima regum sors, quorum et vita innocens labori, et scelerata infamie, atque utraque periculis exposita, quocunque se verterit difficultatum scopulos, rerumque naufragia circa se videt. Hinc erupisse tu miserum ducis: nil unquam tibi fe
Abbreviated transcription (Latin):
illud potuerat tibi aufate cũ uelit
at tranff̾te non possutꝭ. uide añt ne p̾ter¬
p̃p tranfferent uoluptatẽ q̃ sola
sufficiens est alie ete cause fue¬
riat tranfferendi. ille quas
lias et eu delos ꝑ Rex ẽẽ desi
Slomo esse ñcipis. ea est em̃¬

Expanded text:
e cum velit et transferre non possit? Vide autem ne preter transferentis voluntatem, que sola sufficiens est, alie etiam cause fuerint transferendi; ille, scillias et diversos dolos.” Rex esse desii. Homo esse
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ magist̃ nulicie In¬
consultus ac p̾ceps S
hoc aliqͣnto piculosia
non negem legiones nr̃as inter¬
roga iãcentea ad tcebiam et ad Rusi¬
memĩ et ad canias młtis alus in
locis/. Si remediũ bis dubiã lin¬
que nuliciam si id forte non datur.
ac tu fortit̾ atq industrie nñst̾iũ
tnũ age ut inter tui ducis orcores
tua uirtus emuineat nec te fuina
oppͥmat aliena srtu potiꝰ si qua est
uia publice humeros subiads Ruĩne.
rem difficilem s neq ĩpossibilem
neq ĩsuetam iubeo ut euĩ sepe
mttis miłib obfuit uniꝰ ducis
ignaniã. sit int̾dñ unꝰ uiri uͥtus

Expanded text:
Est michi magister militie inconsultus ac preceps. Hoc aliquanto periculosius non negem. Legiones vestras interroga iacentes ad Trebiam, ad Thrasumenum, et ad Cannas multisque aliis in locis. Si remedium vis, dubiam linque militiam; si forte non datur, at tu fortiter atque industrie ministerium tuum age, ut inter tui ducis errores, tua virtus emineat, nec te ruina opprimat aliena, sed tu potius, siqua est via, publice humeros subicias ruine. Rem difficilem, sed neque impossibilem, neque insuetam iubeo. Ut enim sepe multis militibus obfuit unius ducis ignavia, sic interdum unius viri virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
no uitimis aneti sũt nlła und
apud illos pacis mencio. nullũ
diffidencie bestigm̃. ulla deique
nisi alta proisus et ĩuicca conci¬
lia. lioc fane quid est aliud ꝙ̃ uir¬
tute aĩ fortume duriciomi mollire.
atq illam ĩ pudorem sui ⁊ amor̃ẽ
tui cogere tandem igtui. ut dignũ
erat eu̾sere et nliea stircti surre¬
ue alciua ut non hostes tñ suos
mõ tam formidabiles s totũ moꝵ
ex ordine t̾tarũ orbem illis uirtus
ac fortima subic̾ent D Uictus
sũ fateor E Nũt de mũi ĩcipis

Expanded text:
ne ultimis victi sunt, nulla unquam ne ultimis victi sunt, nulla unquam apud illos pacis mentio, nullum diffidentie vestigium, nulla denique nisi alta prorsus et invicta consilia. Hoc sane quid est aliud quam virtute animi fortune duritiem mollire, atque illam in pudorem sui et amorem tui cogere? Tandem igitur, ut dignum erat, emersere, et milies strati surrexere altius, ut non hostes tantum suos modo tam formidabiles, sed totum mox ex ordine terrarum orbem, virtus illis ac fortuna subiceret. Victus sum fateor. Nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
sic futuꝵ ẽẽ desut qd tnnebas¬
ac magno prelio bictus sũꝑ
Tautũ ne aĩo uictus sis nẽpeͬ si ce¬
cidit accũ est/ menuisti ut marce¬
elus p̃lio uictus die proximo in
aciem redut uictorem q suũ ma¬
iore q̃ ab illo pudore p̃die uictus
ecrit prelio uicit Et Iulius tesar.
ad durachiũ infĩor et ad pliarasa¬
liam mox ingenti p̾lio uictua fuit.
mlti p̃lio bicti. bello fuere uictores.
cis euentu non magnanu tñ s
louganimes flierunt uict̾a hodie
cras pugnab̾is cautius. ducis ar.¬
tem ĩfausta p̃lia tristes fidiq
edocent auagr̃i atq ubi sit crcitũ
plagis admonẽt sic ag̾colau ste¬
rilitas / architectũ lapsus ediũeqd
eqͥtẽ casus crebri/ nantã grãnes acuũt
ꝑcelle / errcando discitur. D ac¬
uictus sum E Non est uictus
obruta et extincta est cinꝰ aimꝰ
aria deposunt aspite romanos aĩos
fecũdo non tanta destõne sotiorũ
non conspirricõe regũ at genciũ nõ
tot ĩfelicib prelus ac ruiis pe¬

Expanded text:
sic futurum esse desiit quod timebas. Magno prelio victus sum. Tantum ne animo victus sis. Nempe ille si cecidit, actum est. Meministi ut Marcellus prelio victus, die proximo in aciem rediit, victoremque suum maiore quam ab illo pridie victus erat, prelio vicit; et Iulius Cesar, ad Dyrrachium inferior, ad Pharsaliam mox ingenti prelio victor fuit. Multi, prelio victi, bello fuere victores. cis eventu: non magnanimi tantum, sed longanimes sunt. Victus hodie, cras pugnabis cautius. Ducis artem, infausta prelia, quasi tristes fidique edocent magistri, atque ubi sit erratum plagis admonent. Sic agricolam sterilitas, architectum lapsus edium, equitem casus crebri, nautam graves acuunt procelle: errando discitur. Victus sum Non est victus obruta et extincta est, cuius animus arma deposuit. Aspice Romanos animos: secundo, non tanta defectione sociorum, non conspiratione regum ac gentium, non tot infelicibus preliis ac ruinis pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatem retiuet ac uitam uic̃o aut̃
succũbit uere uiucit᷑ O uictꝰ sũ
Quid scis an illud magno põ¬
peio thesalico dc̃m die et tibi cõne¬
mat uincẽ peius erat ut dampmi
plua sit pccĩ amꝰ solet hc̃e qui
uicrtur. lucͥͫ ĩgena. qd̾ optantes
quidã non uinci nõ s morieciã
elegerũt et profc̃o motrãtur egre¬
gie qui mortem cor ͥ ͣ querit aĩe
salictem. s pliq malis suis gau¬
dent bonis agũti tantas hõmũ
mentes ht̃ cecctus O uictꝰ sũ
Potest id quid tibi nõ stiẽ
militaris iopia s fortucto con¬
tigisse misquã eñ fortimãcor
ut tra dixim est fortuã ꝙͣ ĩ plio.
cũ mlta alibi illit omĩa posse illã
plubent O Prelio uictꝰ excessi¬
h at non ꝯtinuo nudus pñt
arma bictis aufferci. bera aut bona
q̃ sunt arma ał etꝭ qui uidentur.

Expanded text:
ac vitam, vitio autem succumbit vere vincitur. Victus sum. Quid scis an illud Magno Pompeio Thessalico dictum die, et tibi conveniat: Vincere peius erat? Ut damni plus, sic peccati minus solet habere qui vincitur: lucrum ingens, quod optantes quidam non vinci modo, sed mori etiam elegerunt. Et profecto mercantur egregie qui, morte corporis, querunt anime salutem; sed plerique malis suis gaudent, bonis anguntur: tanta hominum mentes habet cecitas. Victus sum. Potest id quidem tibi non scientie miltaris inopia, sed fortuito contigisse. Nusquam enim fortunatior, ut ita dixerim, est fortuna, quam in prelio; cum multa alibi, illic omnia posse illam perhibent. Prelio victus excessi. At non continuo nudus: possunt arma victis auferri; vera autem bona, que sunt arma animi, etiam qui videntur
Abbreviated transcription (Latin):
aute memorain id qui uelle non
potest sũt nãq ꝑnitates et ĩdo¬
mite uolic̃tates / nccctati faltẽ uictori¬
q suo grãs ageus ad eũ statũ ui
redactꝰ ꝙ̃ optasse debueritꝭ pͥmis
bom ãi uotũ esse debet honesta con¬
cilia libenter. Amplecti prrximũ
uel coarte ꝙ magr̃im allũ sprie reg̃ẽ
non p̾t̾nt autlriocũ qui om̃i q̃stis
thaũr est asia pͥuatus senatei pplo

Expanded text:
ante memoravi. Id qui velle non ante memoravi. Id qui velle non potest sunt namque pervicaces et indomite voluntates, necessitati saltem victorique suo gratias agat, ad eum statum vi redactus, quem optasse debuerit. Primum boni animi votum esse debet, honesta consilia libenter amplecti, proximum vel coacte. Quod magnum illum Syrie regem non preterit Antiochum, qui omni que cis Taurum est Asi
Abbreviated transcription (Latin):
nunũ plena ecat iter q̃ dudũ
cecus aĩ quibdã uelut aureis nec
nuꝰ uigentib quia fulgidis ma¬
nib atq ꝯpedib tenebaris quib
nũt solutus liũẽ red̾ito ꝙ fortña
suus aufferce sequatib solita est
illius c̾culat̾tis instabiles ludos
ides quis auarus ut non anͣtͦ
bisũ rediat̃ eligat magis integ̃¬
tatem noblissum sensus ꝙ diuitẽ
cecitatemsat qui non miꝰ nobilis
dist ĩpendis redemisse tẽ magnam
mõ em̃ cecitas cũ regno abiit ꝓu¬
libecatus es O Regia exuor ma¬
iestate N Glanus regia sceptm¬
q et dyadema. crede exp̃tis pondeco¬
sissima rerũ sunt / iltiplici leuatua
faste/ queri de siue¶Regni amisi ymo
quid̃ euasisti. et mĩdua ex ingenti
felicitatem ueramq miseriam D
Regnũ sił ac potencias Regias q
opes perdidi R gaudendũ ꝑdit̾
q̃ te perdẽ potuissent O Regni
ptãte careo R Et regni curis.
et calul quoꝵ tedio ata odio. qͥdã
non nulli etꝰ excesserũt ut paulo

Expanded text:
num plena erat, inter que dudum cecus animi, quibusdam velut aureis nec minus urgentibus quia fulgidis manicis atque compedibus, tenebaris; quibus nunc solutus, lumine reddito, quod fortuna suis auferre sequacibus solita est, illius circulatricis instabiles ludos vides. Et quis avarus adeo, ut non auro visum redimat, eligatitatem nobilissimi sensus, quam divitem cecitatem? Atqui non minus nobilis, tis impendio redemisse, rem magnam modo enim cecitas cum regno abiit,liberatus es. Regia exuor maiestate. Chlamys regia sceptrumque et diadema, crede expertis, ponderosissima rerum sunt: multiplici levatus fasce, queri desine. Regnum amisi. Immo quidem evasisti, et nudus ex ingenti felicitatem veramque miseriam. Regnum simul ac potentiam, regiasque opes perdidi. Gaudendum perditis que te perdere potuissent. Regni potestate careo. Et regni curis et casibus, quorum tedio atque odio quidam Nonnulli etiam excesserunt, ut paulo
Abbreviated transcription (Latin):
lectabilib simta est mõstruosum beluã
sordũo entisse/ id q pro ostento grecor
on lustorus sc̾ptũ eẽ iucẽ optĩo docti¬
debeat si non omia du̾tat ac dissippot¬
G luditris aĩantib habundo ¶ turpe
sił ot ludit᷑ eẽ aliquid non pt̃ quis em̃
in turpitudine ludus est qͥn ymo ab
ciat fugiendũ est corrpti gustis est
odiosos in delicus hũtes / et ad sũmã.
qͣnto quid defformius tanto accepeum¬
uobis carius q hec in rebus om̃ib uni¬
formia est rła. hic amor het indoles.
hoc studñ hec ur̃i indicu lans ost

Expanded text:
 tua est. Monstruosam beluam sortium evertisse idque pro ostento Grecorum in historiis scriptum esse; iure optimo doctidebeat si non omnia evertat ac dissipet. Ludicris animantibus abundo. Turpe simul et ludicrum esse aliquid non potest. Quis enim in turpitudine ludus est? Quin immo ciat fugiendum est: corrupti gustus est odiosos in delitiis habetis. Et ad summam, quanto quicque deformius tanto vobis acceptius cariusque: hec in rebus omnibus uniformis est regula, hic amor, hec indoles, hoc studium, hec vestri iudicii laus est
Abbreviated transcription (Latin):
processus raro non repẽtimũ eoctꝰ
rerũ sunt E Per lougnas curas
ad securitatis Inicia bentũ est B
Solliccta mltũ de pͥncipus lr̃ĩa¬
na cumositus. finẽ ceca non ꝓros¬
picit desa uenturi caligo tp̃is mor¬
tune dicam meluis dei est ciꝰ in
manib sortes sut hõsͫ non quas
ip̃i bobis opiõe uc̃a sepe ĩpitba fin¬
gitis sed quas ille prestiã suaud.
Qnis est aũt illa uox Stulte
hat nocte aĩam tũa repetunt a te
qne aũt porasti tniꝰ crũt qminato
gorrenda que insi spes sompnos q

Expanded text:
progressus, raro non repentini exitus progressus, raro non repentini exitus rerum sunt. Per longas curas ad securitatis initia ventum est. Sollicita multum de principiis humana curiositas finem ceca non prospicit: densa venturi caligo temporis mortune; dicam melius: Dei est, cuius in manibus sortes sunt hominum, non quas ipsi vobis opinione vestra speque improba fingitis, sed quas ille prescientia sua videt: eius est autem illa vox: “Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te, que autem parasti cuius erunt?” Comminatio horrenda, que nisi spes somno
Abbreviated transcription (Latin):
negotin medicor ilm fcagnontes
aderunt stratũq c̾ꝯstrepent aderunt
caꝑtõros. testa mẽtaron/ orũt et qui
gandĩn p̾mant et qui fletũ suuilent
et qui tenacom spm̃. seuã mortem
taciti increpent et qui cudauer aureũ
undiq uite conferũt instͥñtu non
ut melius biuas. s ut comitatõr mo¬
riaris non penit̾et oꝑam perdidisti.
et iam comites langnenti. et libitĩe
sũptus. et fanoruis põpa non doeeũt¬
G Conquistta sũt omĩa qmiestẽdũ
osts Iam dixi. uite ceq̃em et so¬
lacin querebas. labocem mortis ac
tedm̃ m̃ensti G Cuucta disposmn.
parta raimes estꝑz Congessisti
fallacissime ac fugatissue ꝓperm
Dñ quo ubi pͥmũ adoleue̾rat euo¬
let mestiũ et pacuũ cor relinquẽs.
repe neł in plunis pereat G lon¬
gno succedit̾ roques laborsT
brens ip̃a adeo fortassis ut ulła
pocius dip possit mnłtor st sepe
andiũ auntore ĩ mõntũ excidit.
symo tũ sꝑ fere gradari sint

Expanded text:
negotium medicorum: iam frequentes negotium medicorum: iam frequentes aderunt stratumque circumstrepent, aderunt captatores testamentarii, erunt et qui gaudium premant et qui fletum simulent et qui tenacem spiritum, seram mortem taciti increpent et qui crisim servent undique vite conferunt instrumenta, non ut melius vivas, sed ut comitatior moriaris. Non penitus operam perdidisti: iam et comites languenti et libitine sumptus et funeris pompa non deerunt. Conquisita sunt omnia, quiescendum est. Iam dixi: vite requiem et solatium querebas, laborem mortis ac tedium invenisti. Cuncta disposui, prosperitas parta est. Congessisti fallacissime ac fugacissime spei nidum, que ubi primum adoleverit evolet, mestum et vacuum cor relinquens, sepe vel implumis pereat. Longo succedit requies labori. Brevis ipsa adeo, fortassis ut nulla potius dici possit. Multorum sepe studium annorum in momento excidit; immo cum semper fere gradarii sint
Abbreviated transcription (Latin):
mocte bñs portus cecte dici᷑ ꝙfecto
aũt magna pars morͣlĩ adcernã¬
dis uite adm̃itulis auxia uter xp̃os
apparatus rerũ morttur. inchilq
iam bsitatius. ꝙͣ ut uide bite siudim¬
mors p̃uettat paucis accidit ut
adoptata ꝑneĩant. lusq ip̃is tam
cito dutm questus usus eripitm
ut gaudii brenctas q̃dam uelut ac¬
cessio sit doloris. de quo mlos ĩ moete
queri solttos notũ est. G Iam ꝓ¬
scis interi hamos ludit inter pla¬
gas fera sepe ubi plus est pituli⁊
plua est et panoris minꝰ atqꝙͣ for¬
tune est / ut licẽtius feriat metu¬
deuut demit O Per dẽs uitam
laltraui/nt ĩ fine qͥ este̾m sequrns¬
B. Decuritatem et qmetem ĩ pre¬
cipiti collocasti/ et bixisti mestus it
letus morereris non ĩsulfũ bite moetp̾¬
q conciliũ./ mõ de secmntatis ⁊ qͥetis
et t̾sticie et gandii qualttute ꝯaut¬
G Omiã undiq ꝯquisini quib in¬
structior bita esset R ymo us quib
mors est molostior egisti plone

Expanded text:
 portus recte dicitur. Profecto autem magna pars mortalium acervandis vite adminiculis anxia inter ipsos apparatus rerum moritur nilque iam usitatius quam ut vite studimors prevertat. Paucis accidit ut ad optata perveniant hisque ipsis tam cito diuturni questus usus eripitur, ut gaudii brevitas quedam velut accessio sit doloris, de quo multos in morte queri solitos notum est. Iam pscis inter hamos ludit, inter plagas fera; sepe ubi periculi plus est et pavoris minus. Ars fortune est: ut licentius feriat, metum demit. Per omnem vitam laboravi, ut in finem quiescerem securus. Securitatem et quietem tuam in precipiti collocasti et vixisti mestus ut letus morereris: non insulsum vite mortisque consilium, modo de securitatis et quietis et tristitie et gaudii qualitate conveniat. Omnia undique conquisivi, quibus instructior vita esset. Immo vero quibus mors molestior! Egisti plane
Abbreviated transcription (Latin):
entibus letus sum A nũc gͦ tempa
ost moriendi. speras no lpt diu aliquẽ
letũ esse/ morere dũ letus es aũ dẽ
que mestus incipias. Quod iam dixi
si iocunda repeticio miem̃sti gͦ quid
apud ciceronem lacon ille ait senio
⁊hodio dragore locotũt ualde leuib
ex cansis/ quas bidisti supia cũ de pa¬
lestris agẽmus morere dyagora ãquit.
non eĩi in ce ascensurns es. gniter.
iᵈ quid̃ nã idͥ amplius exp̃cet animꝰ
letus in hac rorũ tanta uoragine/ nͥ
apportime ad modũ. dixgoris ꝯcilio ꝑuit̾
amici. spectunte guid̃ et plandonte ꝓpło
cula exppirauit sc̾ptũ est in lilio no¬
ctiu accicap et ad sũmã płes gandio
ꝙͣ tristicia ꝑiece. Om̃ib ig᷑ qui sapiñt¬

Expanded text:
entibus letus sum. Nunc igitur tempus entibus letus sum. Nunc igitur tempus est moriendi: sperasne hic diu aliquem letum esse? Morere dum letus es, antequam esse mestus incipias. Quod iam dixi sed iucunda repetitio. Meministi ergo quid apud Ciceronem Lacon ille ait seni Rhodio Diagore leto tunc valde, levibus licet ex causis, quas audisti supra cum de palestricis ageremus: “Morere Diagora” inquit “non enim in celum ascensurus es”. Graviter id quidem: nam quid amplius expectet animus letus in hac rerum tanta vertigine, niopportune admodum Diagoras consilio paruit amici, spectante quidem et plaudente populo, cula expiravit; scriptum est hoc in libro Noctium Atticarum. Et ad summam, plures gaudio quam tristitia periere. Omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nisis hũanttꝰ conqͥestoły Sũma
rerũ hñanar labor et mecor ĩ lus
gͦ reqmestis. dnrũ capud et lorice
ferree et spinoso recubaris puluiari¬
G O pipare prouisa sũt om̃ĩa T apolicu¬
Expeccata pnto merciũ nauis aꝑast ͥ
ꝑiculũ enasisti. extruxisti domũ ex¬
garti pratu ꝯpegisti aream. ĩ seriusti
arbores. effodisti rinos. teonisti sepẽ.
colũbariũ ecexisti. misisti greges in
pastua apes in alueatia. fementein
iuisultos nonaͦs./ merces in maria ticto
loco collatũ fenus/ plena arcula dies
aula tultus thalamus refocta spoura.
spuinãs ponu. ꝓconisa dos filie ꝯuigmi
nato/ empta ppłi gracia blando ambitu
parta suffragia/ promũ ad te opibus sũ
te restat ut gandcris. hec in fallor con¬
clusio tua est mea us longe alia/ restut
nt moriare. fatũ balde inter. hom̃nes
ut mlto strdio quesitis mlto feũatu.
tp̃o longuss labor. usus bromis/ prespere
aũt rebus euttib tustes uideris qd
ego nẽpe non uideo S Rebus ad lota flu¬

Expanded text:
 conquiesco. Summa rerum humanarum labor et meror. In his igitur requiescis: durum caput et lodice ferrea et spinoso recubans pulvinari! Opipare provisa sunt omnia. Expectata, puto, mercium navis applicuit, periculum evasisti, extruxisti domum, exgasti prata, compegisti aream, insevisti arbores, effodisti rivos, texuisti sepem, columbarium erexisti, misisti greges in pascua, apes in alvearia, sementem in sulcos, novas merces in maria; tuto loco collocatum fenus, plena arcula, dives aula, cultus thalamus, referta horrea, spumans penu, provisa dos filie, coniugium nato, empta populi gratia, blando ambitu parta suffragia, pronum ad te opibus summte! Restat ut gaudeas. Hec, ni fallor, conclusio tua est; mea vero longe alia: restat ut moriare. Rarum valde inter homines, ut multo studio quesitis multo fruantur tempore: longus labor, usus brevis. Prospere autem rebus euntibus tu stes videris; ego nempe non video. Rebus ad vota flu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. egei santatem sompniat. sir so¬
pitus esuriens optimas dapes. s an en
dies ultimꝰ aderit idq ꝯfestĩ discu¬
ssurus hec sompnia / nollite aũt fuilli
sompmiis atis opĩõibus fliã quibus
iuit ceq̃em ppondere. Crediteͫ tota qͥ̾es
liõi post laborom mors G omĩa
que ĩ rom uisa sunt suppetut Ry suꝑ¬
oscensũ celi. tantõ studio sose oueretꝭ
q̃ͣnto bix exhonerare se debuerat itaq
ꝑeg̾no faste curnatꝰ dñ in altũ nti
uult rint et pro celo illi tem est.
GCuiilatu sũt omĩa iamiã portu

Expanded text:
tatem, eger sanitatem somniat, sic sopitus esuriens opimas dapes; sed en dies ultimus aderit isque confestim discussurus hec somnia. Nolite autem falli somniis atque opinionibus falsis, quibus hic requiem spondere: credite michi, tota quies hominum post laborem mors. Omnia que in rem visa sunt suppetunt. Supofessus ascensum celi tanto studio se oneret, quanto vix exonerare debuerat. Itaque peregrino fasce curvatus, dum in altum niti vult, ruit et pro celo illi terra est. Cumulata sunt omnia, iam in portu
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾rorĩs s nou ita est mũt maxime
metuẽ dũ nestis ꝙ res hoi ͫ noa stant
Qui uolubili in iota redet altior pro¬
ximꝰ est Ruine G ꝓptato emit
forte aliquis. post locus est auttu metui
ad exmũ luccni. gaudio aũt m̃ꝙͣ gan

Expanded text:
terrorum. Sed non ita est, nunc maxime metuendum: nescis quod res hominum non stant. Qui volubili in rota sedet altior, is proximus est ruine. Optato eunt forte aliquis, post locus est metui, ad extremum luctui, gaudio autem n
Abbreviated transcription (Latin):
ad qña tot tantis q sit ĩgemis ꝯsfatin
cui et uulgus ecrorũ p̾nceps et con¬
suetudinũ genitrix longna dies cu¬
mulus qz ingens om̃i ialorũ semꝑ
auccoritas accesẜunt / ut uoluptas stu¬
por q aĩos ad alciori furti ꝯtemplacõe
dimoneat distrrihat qi stu añt si hec
ficta adũb̾cata fucis manib usq ad¬
eo delectant actolle oculos ad illã qui
os hñamĩ sensibus. aĩam intellectu.
cem astris floribus t̾cam pmxit ꝓꝑnes¬
net quos mirabaris artifices.

Expanded text:
ad quam tot tantisque sit ingeniis conspiratum, cui et vulgus errorum princeps et consuetudinum genitrix longa dies cumulusque ingens omnium malorum semper auctoritas accesserint, ut voluptas stuporque animos ab altiore furtim contemplatione dimoveat distrahatque. Tu autem si hec ficta et adumbrata fucis inanibus usque adeo delectant, attolle oculos ad illum, qui os humanum sensibus, animam intellectu, celum astris, floribus terram pinxit: spernes quos mirabaris artifices.
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ ut piccura dui quidẽ a put
nos / ut nature am̃ctior añ om̃s mecha¬
nicas in p̾cio eẽt apud graios bo si q̾dẽ
plinio credis in pͥmo gradu lib̾aliũ ha¬
becetur / micto hec qm̃ et c̃tentute bre¬
nicitti et pñti ꝓpõcto quod̃ mõ sunt
adu̾sa eiũ uideri possunt morbñ ip̃m
cuꝰ teme pollicebar. alx̾ et rerũ clari¬
tas stupentis amẽciam excusare/ sid
iam dixi nechil eccori detralut erran¬
cĩ magnitudo ymo ħͭ quidẽ iõ accra

Expanded text:
effectum ut pictura diu quidem apud vos, ut nature coniunctior, ante omnes mechanicas in pretio esset, apud Graios vero, si quid Plinio creditis, in primo gradu liberalium haberetur. Mitto hec quoniam et intente brevitati et presenti proposito quodammodo sunt adversa: videri enim possunt morbum ipsum cuius remedium pollicebar alere et rerum claritas stupentis amentiam excusare. Sed iam dixi: nichil errori detrahit errantium magnitudo; immo hec quidem ideo a
Abbreviated transcription (Latin):
uoces / et est hac in re ꝑiclm. ꝙ Ñus hiis
magna maxime capũttur egema.
Itoq ubi aggrestis leto et br̃ stnpore
re p̾tereat lrĩc ingeniosus suspirans
noq huiꝰ tñ est operis. ab ĩccio artis
originẽ atq increñta retere et mi¬
racula operũ ac artificiũ industrias.
et pͥncipũ ĩ samas et enorima precia
quib hec t̃usmaria i̾cati come in
complis deorũ aut cesarũ ⁊̃thalans
ĩq pu ͭ ͥ ᷤᷤ platois at portitib cõseara¬
runt noq id satis insi ip̃i huit arti

Expanded text:
voces; et est hac in re periculum, quod iis voces; et est hac in re periculum, quod iis magna maxime capiuntur ingenia, itaque ubi agrestis leto et brevi stupore pretereat, illic ingeniosus suspirans neque tamen huius est operis, ab initio artis originem atque incrementa retexere et miracula operum et artificum industrias et principum insanias et enormia pretia, quibus hec trans maria mercati Rome in templis deorum aut Cesarum in thalamis inque publicis plateis ac porticibus consecrarunt. Neque id satis nisi ipsi h
Abbreviated transcription (Latin):
ausorus nel miserus equaretis uͥtutẽ¬
q cũ illis et głium mitaromũ cũ quib¬
ꝑutas tabulas sine fine mnarm̃. O
rantis insi se quo ucter eñcra nõ soͫ art̾
s naturr opera nͫ miraibilius G picte
delectant tabule H Quid de hͦ sencĩa
ex iam dc̃is itellige̾ potiusti omis si
quidẽ t̾rena delectaͦ si ꝯtiłio regeretur
ad morẽ celestis erigeret et originis
admon̾et / nã quis unꝙͣ queso rmi appe¬
tens fontem odit ac uos graues l̃m
accliuis affixiq ce mͫ suspicẽ aspittis ñ audets.¬
atq uñ transsitus erut ad alta dippo¬
s sitiss illic metã figitis intellectus¬
G Pictis tabulia delector bnite C
pẽnicio et coloribus delectat ᷤᷤ ĩ quibus
ot preciũ et ars placet ac uarietus et
curiosa dispsio sic exãgnũ u̾int int¬
ii gestus. atq ĩmobiliũ motus u̾mag .
et postibus erũpentes effigies ac uul¬
tñ spirantiũ limam̃ta suspendũt ut
huit eruptinas paulomiꝰ p̃stoler̾is

Expanded text:
s equaretis virtutemque cum illis et gloriam miraremini cum qctas tabulas sine fine miramini! rantis nisi se, quo inter cuncta non solum artis sed nature opera nullum mirabilius! Picte delectant tabule. Quid de hoc sentiam ex iam dictis intelligere potuisti; omnis quidem terrena delectatio si consilio regeretur ad amorem celestis erigeret et originis admoneret. Nam quis unquam, queso, rivi appetens fontem odit? At vos graves, humi acclives affixique celum suspicere non audetatque unde transitus erat ad alta despicitis, illic metam figitis intellectus. Pictis tabulis delector unice. Penicello et coloribus delectaris, in quibus et pretium et ars placet ac varietas et curiosa dispersio. Sic exanguium vivi gestus atque immobilium motus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum spirantium liniamenta suspendunt, ut hinc erupturas paulominus prestoleris
Abbreviated transcription (Latin):
ire celestis iudiciũ. non mirabile
fateor sy tromẽdũ. ad ex̾mũ ut
miõres taceam. sagñtũ mumãciã
et thorinthũ ĩmias q alias. et sepe
temptait Rom̃a et non nuꝙͣ pene
ad ultimũ carthaginẽ semel et
bis troiam flama ꝯbussit. arsece
uebes. arsup co mũdũ ip̃m cre¬
dimꝰ. tu in tuã domiũ ausum
ignem. ꝙ in celũ ac t̾ras arsurus ła¬
est q̃reris O Ex incendio uix eua¬
si R Euasisti igi᷑ an id doles insi
euasissos Et siluisses. nĩc aũt uilꝰ¬
uide magnũ tibi lenimen ac so¬
licet tuto tñ calle ꝑgenti s ar.¬
mato eciam atq houusto et peri¬
culoso tramite peditanti si quid̃ i¬
cłil ad tollerancia aspaꝵ reꝵ effi¬
cacius ꝙͣ cogitare sadem młtos for¬
tib aĩs fuisse  plexea ꝑudet lm̃

Expanded text:
ire celestis indicium, non mirabile ire celestis indicium, non mirabile fateor, sed tremendum. Ad extremum, ut minores taceam, Saguntum, Numantiam et Corynthum, innumerasque alias, et sepe tentavit Romam et nonnunquam pene ad ultimum, et Carthaginem, semel et bis Troiam flamma combussit. Arsere urbes, arsurumque mundum ipsum credimus: tu in tuam domum ausum ignem, qui in celum ac terras arsurus est, quereris? Ex incendio vix evasi. Evasisti igitur; an id doles? Nisi evasissesinde magnum tibi lenimen ac solicet tuto tamen calle pergenti, sed armato etiam atque onusto et periculoso tramite peditanti; si quidem nichil ad tolerantiam asperarum rerum efficacius, quam cogitare eadem multos fortibus animis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
bona non ꝑemuit. non est aurum
uititte nobilius ne ^ ͣqͣuid qd̾ non
igne cõsumit̾᷑ s purgant᷑ Dma¬
gnũ me affłamt ĩcẽndm̃ R cetu¬
lus nestio quis famã dĩnctatꝭ igne
ollicomas flãma corripiẽs pmã
dubie spem salitis acculit ẜmo
caput arsisse non poeticũ s lusto¬
ricũ regni omẽ fuit. ꝯstat e flã¬
nus yliatis prodisse romam ĩ¬
perui fundatores. domq et elyam¬
iicendio abiisse. deñq ip̃m ĩ fłã¬
ma ignis aꝑpuisse. sacce loquittur
historient non inu̾to brĩs in
urbib Iudex hic soleat eẽ leticie.
qui tibi materia est doloꝵ
Domꝰ igne subito cõflagramt
mes R Et tompla diane olim
arsit ephesie quo nl secula illa
formosius inderunt. arsit ⁊ tẽplũ
celi deo sacrũ Ihecosolimis. ip̃is
eciam qm illud ĩcenderãt imẜandi
hostibus et etate hat laterañẜ
arx illa religionis ac decus exi¬
miũ orbis t̾re bis flãmis exifu ost
cuidens et apertũ ut inͥ uidetin

Expanded text:
bona non pereunt; non est aurum bona non pereunt; non est aurum virtute nobilius, ne par quidem, quod non igne consumitur sed pugnatur. Magnum me afflavit incendium. Ceculus nescio quis famam divinitatis igne i comas flamma corripiens, primam dubie spem salutis attulit, Servio caput arsisse, non poeticum sed historicum regni omen fuit, constat ex flammis Yliacis prodisse Romani Imperii fundatores; dsse, Deumque ipsum in flamma ignis apparuisse, sacre loquuntur historie, ut non inmerito vestris in urbibus index hic soleat esse letitie, qui tibi materia est doloris. Domus igne subito confragravit mea. Et templum Diane olim arsit Ephesie, quo nichil secula illa formosius viderunt; arsit et templum celi Deo sacrum Hierosolymis, ipsis etiam qui illud incenderant miserandum hostibus; et etate hac Lateranensis arx illa religionis ac decus eximium orbis terre, bis flammis exusta est, evidens et apertum, ut michi videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incendio uix abii S
an ne igitm euasisse.
fortime traliis ad ĩ iu¬
riam siñe q̃ri alcibiademqui ho¬
stili ĩdendio non euasit. ꝙͣꝙͣ ut tei.¬
restre aĩal p̾udeeis celestib quis
nam obstet ĩcendiis. Romanꝰ m̾
rex tulius hostilius. et romanus
p̃mꝰ rome in regia alt̾ in castris
ad tigᵃł ãnem. si cõib historus est
fides igue arsit etheceo D bouis
meis om̃ib amissis nuidꝰ ex
diceret seu uias ut om̃s uolunt
sou stilbon ut uult seneca qui in
dio efferret ut ceteri bona ĩquit
mea om̃ia mecũ porto. p̾clare
siuelorũ alter hoc dixit. siue ut̾q
qruis hee uoces ex ore p̃mi semꝑ
auccoꝵ clarius souent. s omisso
auccore dc̃ti uitas utiq noͣ est.
herrent nẽpe p̾cor dus n̾aᵃ bona.
bino q nichil eripitur. possessori.
sy ne mortuo quid̃. in aĩa Qũĩ st̃
quo nec fortune. nec mortis dext̃a
seporrigit. tu sanus et ĩcolumis pe¬
risse tibi ad cor doles. que si tua
fuissent. ꝓcul dubio tecũ hodie

Expanded text:
x incendio vix abii. An ne igitur evasisse fortune trahis ad iniuriam? Sine queri Alcibiadem, qui hostili ex incendio non evasit. Quanquam et terrestre previderis, celestibus quis iam obstet ex incendiis? Romanus michi rex Tullus Hostilius et Romanus primus Rome in regia, alter in castris Tygrim amnem, si communibus historiis est fides, igne arsit ethereo. Bonis meis omnibus amissis, nudus, ex diceret seu Bias, ut omnes volunt, seu Stilbon, ut vult Seneca, qui indio efferret ut ceteri: “Bona, inquit, mea omnia mecum porto”. Preclare sive horum alter id dixerit, sive uterque, quamvis he voces ex ore primi semper auctoris clarius sonent; sed, omisso auctore, dicti veritas utique nota est. Herent nempe precordiis vera bona, vivoque nichil eripitur possessori, sed ne mortuo quidem. In anima enim sunt, quo nec fortune nec mortis dextra se porrigit. Tu salvus et incolumis periisse tibi aliquid eorum doles, que si tua fuissent, procul dubio tecum hodie
Abbreviated transcription (Latin):
fecenat ut nobłeã ac suaues cure
⁊̃ nͥ bom ac docti uixi pectus ĩco¬
fere. uias q om̃s comitari nestĩt.
bnia si grata societas aunci leti et
eloquentis occosserit. non tm̃ leue
cter s et brone bidebitm. multos
Iocunda cõfabulatõ sic affecit ut
et uie duriciem non fentilent. et de
brenitate longi licet itm̾ia q̃retẽtur
naq iuisse.s. uectos esse se crederent.
et illud enũ inter mi̾mes publa
notisser comes faciẽdus mn uia prr
uehitulo est/.

Expanded text:
serenat, ut nobiles ac suaves cure, que nisi boni et docti viri pectus incolere, viasque omnes comitari, nesciunt. His si grata societas amici leti et eloquentis accesserit, non tantum leve iter, sed et breve videbitur. Multos iucunda confabulatio sic affecit, ut et vie duritiem non sentirent, et de brevitate longi licet itineris quererentur, neque ivisse, sed vectos esse se crederent. Est et illud enim inter Mimos Publii notissimum: Comes facundus in via pro vehiculo est.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmorlibus trr̃ãnis oppͥmr᷑. liberũ idicat ꝭ᷑/
S plane si prudons es.si iustus. si
abfu̾it pro ea te ꝗte ⁊e ẜmĩ sino E
In liber poĩa natus sũ N. urles quaq
tu liberris tua etate pr ꝑ exigno plexu
irrũ pꝰ paululũ ẜuas nosti. ꝙ si nol
notõra nel clariora sũt ueta. lace demon
et athene libeurime urbes ciuile pͥmio
mox exseuuetͣ passe sũt iugũ. ꝑosolima
sainta urbsꝰ et libortat̃ et̾ue mater

Expanded text:
immortalibus tyrannis opprimitur liberum iudicatis: um. Plane si prudens es, si iustus, si abfuerit, pro ea te parte servum scito. In libera patria natus sum. Urbes quoque tu liberas tua etate pro exiguo flexu rerum post paululum servas nosti. Quod si vel notiora vel clariora sunt vetera, Lacedemon et Athene liberrime urbes, civile primum, mox externum passe sunt iugum. Hierosolyma, sancta urbs et libertatis eterne mater
Abbreviated transcription (Latin):
ludibrio/ passum tñ nũquid tͥ recencõr ãnis¬
auua ualerianus ercidit quor ille
iuõ dux. hic aut̃ pͥncepa ppłi rouiani.
ille crucis supplicio ꝑemptus. ħ lougna
uet̾es regñ casua / etus tua quosde re¬
gia trusit in carcom enud̃ qz una hora
et pͣ regem et ulte ͫ ẜuũ uidit si quid
eo quisq iniẜior ẜuus est quo felicior
liber fuit. uoli gͦ libertate tumestore.
qñ non er libeꝵ mõ s ex rogib tam
subito sermi l fuit̃ nec mn̾aber. cum
et̾ regos fiati muttantur assidue tes
humane. nichil sub colo stabile/ quis in
tanta utiginne fumũ ad ac mansuꝵ¬

Expanded text:
ludibrio, passum tamen? Nunquid tibi recentior annisludibrio, passum tamen? Nunquid tibi recentior annis Valerianus excidit? Quorum ille modo dux, hic autem princeps populi Romani ille truci supplicio peremptuveteres regum casus; etas tua quosdam e regia trusit in carcerem, eundemque una hora et primum regem et ultimum servum vidit, si quidem eo quisque miserior servus est, quo felicior liber fuit. Noli igitur libertate tumescere, quoniam non ex liberis modo, sed ex regibus tam subito servi fiunt. Nec miraberis, cumetiam reges fiant; mutantur assidue res humane, nichil sub celo stabile. Quis in tanta vertigine firmum aliquid ac mansu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ libertate natus sum E
noiri qui nascitun s q morttm
liber est mltũ fortuẽ lic in
nascentem. et ĩextunctũ nichil.
expugnat urbes munitissiãa/ ormatos oxer¬
citua fũdit potẽtissima regna subuertit.
ĩ expugna ᷝ i ard sopulchrum. illit rrgnũ
uermib. non fortime / itaq lĩẽ illus ĩ¬
gressi soli mor̾lũd uito huiꝰ ab insultib
tuti sũt . titte liboꝵ iaccrs et ignoras non
dico ad repultꝭ s an libi hodie ad cubi¬
culum sis iturq. libertus urr̃ tenuissimo
nitẽo filo sit̾ alia quib fiditia oĩa tre¬
mula sꝑ et caduca sunt G liber sum¬
B Idcto te ut erer lib̾m dic̃ qr dm̃m̃¬
nullã hẽs .s aii audis penctã. bona
ĩquit etua c̾. forsitam ¶se bis. nestis qua
etrtte uetula ẜuite feat qua crosus. qua
darii mr qua᷑ pło qua dogenes hus
ille te amonz exemplis mła sut̃ alia
nol tacita senecte nł ignota mmĩꝙͣ ͫ attiliũ
irgulũ momĩsti. idignũ proisua hoc

Expanded text:
 libertate natus sum. Non qui nascitur, sed qui moritur liber est. Multum fortune licet in nascentem, in extinctum nichil. Expugnat urbes munitissimas, armatos fundit exercitus, potentissima regna subvertit; inexpugnabilis arx sepulchrum: illic regnum vermibus, non fortune; itaque limen illud ingressi soli mortalium vite huius ab insultibus tuti sunt. Tu te liberum iactas et ignoras, non dico ad sepulchrum, sed an liber hodie in cubiculum sis iturus! Libertas vestra tenuissimo nitens filo, sicut alia quibus fiditis omnia, tremula semper et caduca est. Liber sum. Idcirco te, ut reor, liberum dicis,  audi Senecam: “Bona” inquit “etas est; forsitan habebis. Nescis qua etate Hecuba servire cepit, qua Cresus, qua Darii mater, qua Plato, qua Diogenes?” His ille te admonet exemplis; multa sunt alia vel tacita Senece vel ignota. Nunquid non Attilium Regulum meministi, indignum prorsus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
datus sia sut nobis ĩnsibiles aĩoꝵ
dñi et in ip̃a hõi ͫ origie latona pestis.
est nascendi genus obnoxiũ pcto qua
nulla girinor ẜuitus fingi ꝙ̃t / sunt oculti¬
ocult hostes et bella clandestinaiss q que
nusas aiãs nũdiuẽtur quas leu uili
p̾cio ueudit᷑. uoluptate fodissime dũant᷑¬

Expanded text:
datus sis; sunt vobis invisibiles animorum domini et in ipsa hominum origine latens pestis est: nascendi genus obnoxium peccato, qua nulla gravior servitus fingi potest. Sunt occulti hostes et bella clandestina, sunt que miseras animas nundinentur, quas, heu!, vili pretio venditis, voluptates fedissime domin
Abbreviated transcription (Latin):
ututem dñ tepentes aĩ rerũ mobiliũ
meõria recalescunt ꝭ amãde tñ aut co¬
lende cquo ampluis nõ sũt / ne aũt stula e
testes aut auari ͤ mĩstre aut fidei suit
rebelles ot religiomi ue̾. ac p̃̾cepto illi
famosissums custodite uos a silachris.
proft̃o aũt lsłi quoq illũ appicis qui
solidam t̾cam. fretũ moble. uolubile celũ
fecit/ quiqi non fitos s uos uinos qr ho¬
mines et quadrupedes t̾re pisces mari.
celo bolucres dedit pito ut prothogenẽ
atq appellem sic et pollicleton spernos
Dem non mouẽt nasa coriu

Expanded text:
tutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria recalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque illum aspicis, qui solidam terram, fretum mobile, volubile celum fecit quique non fictos, sed veros vivosque homines et quadrupedes terre, pisces mari, celo volucres dedit, puto, ut Protogenem atque Apellem sic etiam Polycletum spernes em non moveant vasa Cori
Abbreviated transcription (Latin):
ca modestie in p̾mis et frugalituti q̃
telligr. G⁊ iobilib stutuis delector ẜ
Auaricie ꝯtiliũ aguosto p̾ciũ ut auguror
non placet ars placet unã tu amrã arti¬
ficii mediocris multis eueis atq marmo¬
reis multoq maxime plasticis p̃fr̾ndã
duxis haud infulse quid ut se ht̃ estia¬
statuã que ut ex uili u nobiłs sit puro¬

Expanded text:
ca, modestie in primis et frugalitati, que ca, modestie in primis et frugalitati, que ligo. Nobilibus statuis delector. Avaritie consilium agnosco; pretium, ut auguror, non ars placet. Unam tu auream artificii mediocris multis eneis atque marmoreis multoque maxime plasticis preferendam duxeris; haud insulse quidem, ut se habet extimastatua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ reliqui ymo uo omia morbus fune¬
stior co qͦ. stabiliori m᷑ subixus¬
G at me statue deleccũt B nec
te somͫ aut plebeis conittib eccantem
putas qͣnta olimi dig̾tus statiurbĩt¬
ꝙ ͥ ue apud autiquos clarissiõs q¬
et augusti et uerpesiam et celigrũ
cesarũ et regũ uicoꝵq scdi ordinis
illust̾ũ solers ĩquisicio et rpattntu
culta et custodia et ꝯsearicio iudicio
suict  accedit artificũ frma ingens
non uulgo aũt mietꝭ dũ taxat᷑ oꝑib
si late sonãtibus sc̾ptorũ uri cele¬
butta que tum magna utiq ꝑua
de radice nasti posse non iudẽ Inon
nel iuderi opportet de qͦ ferio magni
tractant sa huis om̃bus supͣ resps̃¬
sum est /co aũt speccrnt ut ĩtelligas
q̃nto insu obstandũ tam uetusto ⁊
ualido sit errori G uarus de lecror
statiuns R harũ qͥppo aiciũ maũ
hec gipso et ceris oꝑatur. ac tenua
argilla que / conatis lis artib cũctis
amcicior sit etuti aut t̾te mꝰ ĩimi¬

Expanded text:
m reliqui, immo vero omnis morbus eo funestior, quo stabiliore materia subnixus. At me statue delectant. Non te solum aut plebeis comitibus errantem putes; quanta olim dignitas statuarum quantumve apud antiquos clarissimosqet Augusti et Vespasiani ac reliquorum, Cesarum ac regum virorumque secundi ordinis illustrium solers inquisitio et repertarum cultus et custodia et consecratio indicio sunt. Accedit artificum fama ingens, non vulgo aut mutis duntaxat operibus, sed late sonantibus scriptorum literis celebrata, que tam magna utique parva de radice nasci posse non videtur. Non vel videri oportet, de quo serio magni tractant. Sed his omnibus supra responsum est: eo autem spectant, ut intelligas quanto nisu obstandum tam vetusto et tam valido sit errori. Variis delector statuis. Harum quippe artium manu Hec gypso et ceris operatur ac tenaci argilla, que cognatis licet artibus cunctis amicior sit virtuti aut certe minus inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Arnficiose oculos delectãt statue ¶⁊ fue
rĩt ału status ĩsignia u̾tutĩ ñc sunt
ilłe r̾cebie occuloꝵ/ poẽbant᷑ hna qui
magna gessissent aut morte pro re pu ͣ
obussont quales decrete sant legatia a
rege ueienciũ int̾ foctis. quales liba̾torꝰ
ytalie dffricano quas illuis magnid
aĩ oc ppectuta modestia non recipit quas¬
q pꝰ obitũ recusace non potuit / poue¬
bant᷑ ingomosis ac doctis uiris qualem
põitam legimꝰ uiccorino / nũt pom̃ctur
diuitib magns p̾cio marinora peg̾na
mercuntib ¶Artificiose placent stittue
Bartificiũ fẽ om̃is cecipit m᷑ uencio

Expanded text:
Artificiose oculos delectant statue. Fuere aliquando statue insignia virtutum, nunc sunt illecebre oculorum: ponebantur his qui magna gessissent aut mortem pro republica obiissent, quales decrete sunt legatis a rege Veientium interfectis, quales liberatori Italie Africano, quas illius magnitudo animi ac spectata modestia non recepit quasque post obitum recusare non potuit; ponebantur ingeniosis ac doctis viris, qualem positam legimus Victorino: nunc ponuntur divitibus, magno pretio marmora peregrina mercantibus. Artificiose placent statue. Artificium fere omnis recipit materia. Sentio
Abbreviated transcription (Latin):
elegantissima ꝯ sũmat̾ro luuatrixq¬
om̃ib signis ac stictu is longe ĩparem
se negare fe m̃tee tom̾aria ꝙͣnis ĩpudens q ron
audeat./ Cñ p̾t̾ca pene acs bna uel
si plures ut diximꝰ unua fons arcĩ
grapliidem dico atq ip̃ẽ piocul dubio
sũt coene/ ꝑtter q floruerũt si qͣdem
una etas et appellem et puigo sillem
suul ex om̃ibus alexandri magrii¬

Expanded text:
elegantissima consummatrix limatrixquomnibus signis ac statuis longe imparem se negare temeraria quamvis impudensque non audeat, cum preterea pene ars una vel, si plures, unus, ut diximus, fons artium, graphidem dico, atque ipse procul dubio sint coeve pariterque floruerint, si quidem una etas et Apellem et Pyrgotelem simul ex omnibus Alexandri magni
Abbreviated transcription (Latin):
labor q mechauici quid huit uiro optule-
ue̾ qr magnificĩo fieri possit cogita¬
G⁊ ion delectari statins non possim B
delectari hõi ͫ ingemis si modeste
fiat tollerabileliñs p̾ẜtua qͥ ingenio
p̾cellũt insi enĩ obstet linor. facile
qͥuisq quod in se amat In alio uen̾atur
Belecturi queq sac̾s innagĩbus q̃ spectũ¬
tes bñfici celestia non monẽãt pm
sepe excitundis q aĩa utile/ ꝙ sune ant
et si ict̾ dũ moneant atq erigant ad

Expanded text:
laborque mechanici. Quid hinc viro optabile vereque magnificum fieri possit cogita. Non delectari statuis non possum. Delectari hominum ingeniis, si modeste fiat, tolerabile, his presertim qui ingenio excellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque quod in se amat in alio veneratur. Delectari quoque sacris imaginibus que spectantes beneficii celestis admoneant, pium sepe excitandisque animis utile; prophane autem et si interdum moveant atque erigant ad
Abbreviated transcription (Latin):
tũ augurm̃ notant B O amẽciam
Importimã miser homo. successum̃ no¬
ticiam suoꝵq̃ sibi nulla ost a uoluc̾bus
specat quid hoc stulcins fieri potest quia
si dis placet et dei optharũ regem
uisa aquila ĩpẽdenti p̃ripuit rnĩne.
Et agrippe liebreo iustare cart̾is exitũ
fuiẽq miserie ac pcospitatis ñcm̃ nũ¬
ciauit supra u̾ticem sedens bubo anis
humane demencie argimũtũ est qͦ aliqud
semper. non ext̾naꝵ mõ recũ s earñ
quoq que in bobis sunt aĩõs in eirorem
trihat ne deliramentiaĩanibus ulla ꝑs

Expanded text:
tum augurium notavi. O amentiam tum augurium notavi. O amentiam importunam! Miser homo successuum notitiam suorum, que sibi nulla est, a volucribus sperat. Quid hoc stultius fieri potest? quia, si diis placet, et Deiotarum regem visa aquila impendenti preripuit ruine et Agrippe Hebreo instare carceris exitum finemque miserie ac prosperitatis initium nuntiavit supra verticem sedens bubo avis,humane dementie argumentum est, quo aliquid semper non externarum modo rerum, sed earum quoque que in vobis sunt animos in errorem trahat, ne deliramentis anilibus
Abbreviated transcription (Latin):
et garritus. leccũ et augurm̃ du¬
cunts ac si quociens ista fefelle rũt
racrgitus. Si dehat re uicinos ã¬
tengas/ anisi bel tu ultro te fallis. uel illi¬
nulli participes erideis q̃runt fa¬
cile deprchendes quorsũ hus pre¬
stigns credeudũ sit nisi tres illi sũ¬
mi homiq rerũ modecittores põ¬
peiis. crassim et cesar. mrrti forte
ꝯtratiũ diccuri sunt quibus quod cõ¬
stat magno quid̃ om̃iq familiari¬
ssimo teste marto tullo caldei om̃s
auruspicesq promiserant ꝙ p̾claro
fine. dm̃s beati se nes an prĩa. menis¬
uarentut morerentur: idq qͣ um fuerit
non exp̾tas audice fecco om̃s dno mise¬
rabilius ꝙͣ longissime ab yͥtalito ro¬
manoq orbe sectis fedoq ludibrio ie¬
conditis. uenecatis illis t  u dmn formi¬
datis orbe capitibus. reliqͣm ĩhuinati
fecarũq et piscim̃ morsibus ac uolutͣ
spectaculũ iacuere .I. ñt dĩnos q uates
nega qui tam uera pmũciãte G gra¬

Expanded text:
et garritus letum in augurium duet garritus letum in augurium ducunt. At si quotiens te ista fefellerint recogitas, si de hac re vicinos interrogas, nisi vel tu ultro te fallis vel illi participes erroris querunt, facile deprehendes quorsum his prestigiis credendum sit, nisi tres illi summi hominum rerumque moderatores Pompeius, Crassus et Cesar iurati forte contrarium dicturi sint quibus, quod constat magno quidem omniumque familiarissimo teste Marco Tullio, Chaldei omnes aruspicesque promiserant quod preclaro fine omnes beati senes in patria morerentur. Idque quam verum fuerit non expectas audire: ferro omnes, duo miserabilius quam longissime ab Italico Romanoque orbe, sectis fedoque ludibrio reconditis veneratis illis totoque diu formidatis orbe capitibus, reliqua inhumati ferarumque et piscium morsibus ac volucruspectaculum iacuere. I nunc divinosque vates nega, qui tam certa prenuntiant! Gra