comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumpendener. Erubes cat ulu
quidicere uudet omnes homines abso
ullo peccati conturo nasciincarne
tumqu n nocentes peromnia quamsa
adum quundo creatus ẽ: Quid enimbi
istepuer utubin funtia de monio ueru
a cerbis simo s non ullo originalis per¬

Expanded text:
ut eum perderet. Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati contagione nasci in carne, tamque innocentes per omnia quam fuit Adam quando creatus est. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia daemonio vexaretur acerbissimo, si non ullo originalis pe
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sees sedm̃ potentia suluandidocuit
ituetium uentm se habuis secarnis natust̃
more tuctus humani declurituit. Negit
nãq munes insanus ueraciter cum carne
indutum fuisse sed ipsecum tot languentes
suctutuerex̃ mundauit inlum inauit here si¬
milliusantequã nutiesset damnauit.

Expanded text:
verum se esse Deum potentia salvandi docuit, verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius et antequam nata esset damnavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nemrnoeas in cũ. Comminatiodnĩ diui¬
niẽ uirtus imperii non autem puero
quiuim patiebatursed daemoni qui in¬
ferebat conminatus ẽ: quia quipeccap¬
tem omendare desideraet uitium utiq
increpando et ex secrundo debet exter¬
minare sed hominem amando refoue¬
re : beneutem dñs quispiritũ in mun¬
dum pellit ab homine simul neum pliuis
in eum ingredutur imperat. Quiuilleue¬
rccuter aduemoniaca dominatione libe¬
pactur quiad peccata a quib: semel peni¬
tendomundatus ẽ uitia maleuiuendo re¬
uesti et exclamaps multũ discerpeps cõ exiit
ab eo. Exiturus abhomine spiritus in mun¬
dus discerpsit eum: ac furenti clumore
terruit intuentes. quia plerũq diabolus
dũ de corde expellitum acriores in eo tẽptio¬
tiones generat quã prius excitauerat
quando hocquietus pos sidebat. er paruc ẽsicaro
Que hostis impius iam fugere conpulsus strauit
ac mostuo similem reddidit hunc ipius salua¬
tormiti suue dexterae tuctuleuiunt qui sicut

Expanded text:
ne introeas in eum. » Comminatio Domini divini est virtus imperii. Non autem puero qui vim patiebatur, sed daemoni qui inferebat, comminatus est; quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique increpando et exsecrando debet exterminare, sed hominem amando refovere. Bene autem Dominus, qui spiritum immundum pellit ab homine, simul ne amplius in eum ingrediatur imperat: quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata, a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. « Et clamans, et multum discerpens illum, exiit ab eo. » Exiturus ab homine spiritus immundus, discerpsit eum, ac furenti clamore terruit intuentes: quia plerumque diabolus, dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat, quando hoc quietus possidebat. « Et factus est sicut urrexit. Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
idi fucere. Igturdns sic responsi
ampertat ut decipulam transeut
curam scam̃ adducens intestimoniũ
turtolem legem primamq dĩsententiã
ndo opponens q non uoluntatidĩ sed
pacaintium neces siuae concessacsti
quidipqure uobic p̃cepti mnoyses: quidixerunt

Expanded text:
i facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sententiam secundo opponens, quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Quid, inquit, vobis praecepit Moyses? Qui dix
Abbreviated transcription (Latin):
dns curat de siderium gloriae humilitis
tione sunure primatũq nes sequaerendu a
prius simplichumilitatis commonetimperu
et mox puerilis in nocentiae docet exemplo
quodenimait quisquis unũ exhuius mediau
rece peritin nomine meo merecipit uel simpla¬
citer puuperes xp̃i ab his quiuelint eẽ iuore
procius ostendit honorerecipiendos uelaia
mulitiae paruulos ipsos esse suadit in pe
actitis puruuli simplictatem sinearo¬
titur puerũ significat humiles suudiut

Expanded text:
s curat desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum: et prius simplici humilitatis commonet imperio, et mox puerilis innocentiae docet exemplo. Quod enim ait: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit; vel simpliciter pauperes Christi, ab his qui velint esse majores, pro ejus ostendit honore recipiendos, vel certe malitia parvulos ipsos esse suadet, ut instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrotitur puerum, significat humiles suo dignos esse
Abbreviated transcription (Latin):
caudida facenenam quia ille hocloco
untellegendus ẽ fullo quempenitens
psalmista praecutur. amplius lauame
ab iniustiumea et adelicto meo munda
me nom potest suis fidelib interra daro
cdaritutem quac eis conseruata manet
inuclis. Et ippauuitillis helias cum
moyse Et eraNt ioqueptes cumihu
Morsis ethelias quorũ unum mar¬
tuum alterum incalis ruptum legi¬
mus uislinmare stat cum dnõ. uclucas
scribit futuram in illo omnium sc̃a¬
rum glorium significnti quiuideli¬
cettem pore iudici uel uiuuntarpe
repperiendi uel ubolim gustuta

Expanded text:
candida facere; nam quia ille hoc loco candida facere; nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatab injustitia mea, et a delicto meo munda me . Non potest suis fidelibus in terra dare claritatem, quae eos conservata manet in coelis. Et apparuit illis Elias cum Moyse, et erant loquentes cum Jesu. Moyses et Elias quorum unum mortuum, alterum in coelis raptum legimus, visi in majestate cum Domino ut Lucas scribit futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant. Qui videlicet tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel et, olim gus
Abbreviated transcription (Latin):
conamipsis & uestimeuta
candidanims uelut uix
Inrns figuratusam saluator
non sidis antiam uerte carnus
aupsit sed gloriam futurte
uid suue uel nos inte resurreo¬
tionus os teri dit
quiqualis tonca por tols aprarom uela
post iudicium cunctis appaceba aleciu
num in ipso tempore iudicandi saburis
simul et mulis. in forma serui uidebitur
ut uidelicet impii quems praeuere iuda ei
quem neguuere milites. quemcruci fixere
pilatus hero desq: que miudicauere que¬
ant agnoscere iudicem. Vestimentu
autem dnĩ rectescicius accipiuntur teste
apostolo quiait quicumq erto in xpõbapti
uestimentudno interris ionsistente des¬
pectu aliorumq: simila uidebantur
sid ipso montem petente nouocuandore
refulgent. Quia nunc quidem filii di
sumus sed nondum apparuit quiderimus.
suentes quia cum apparuerit. similes
tierimus uidebimus enimeum sicut est
Vnde bene de eisdem uestimenus subditi
qualia putiosupentennam: non potest

Expanded text:
coram ipsis, et vestimenta coram ipsis, et vestimenta candida nimis velut nix. Transfiguratus Salvator, non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae, vel nostrae, resurrectionis ostendit; qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestimenta autem Domini, recte sancti ejus accipiuntur, teste Apostolo, qui ait: Quicunque ergo in Christo baptivestimenta Domino in terris consistente despecta aliorumque similia videbantur, sed ipso montem petente novo candore refulgent: quia nunc quidem filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus; scimus, quia cum apparuerit, similes ei erimus: videbimus enim eum sicuti est Unde bene de eisdem vestimentis subditur: Qualia fullo super terram non potest
Abbreviated transcription (Latin):
a&ates scis ab omnilabore qui escendũ
hc uero tempore octauode signatesse
resurgendum. Vnde pulcdre & sextus
psclmus prooctaua scribitur. Cuius
in itium est dñe neinirr tua arguasme
Quia nimirum persex aates quib
opentri lic&praecib: insistendũ.
nein oltcuo reributionis tempore
aiudice corripiamur irato.
quo d& ipse dñs hoc loco uoluit nos os¬
tenso suce onrtionis exemplodo cere
De quo secundum lucamdicitur. quia
ascendit in montem ut oraer In mon¬
tẽ namq: onrturus & sic trins figatu
rus ascendit. ut ostendateos qui fruc¬
tum resurrectionis exs pectant qui re¬
gem indecore suo uideredesiderunt
mente in excelsis habitare & continuis
p̃cib incumbene. tres solum¬
modo secum discipulos ducit. uelquir
multi sunt uocati pauciuero electi
uel quia hi quinunc fidem qua imbuti
sunt scãe trinitatis in corruptamente
serua uerint . tunc a &erna
eius merentur uisione lagari.
Ettranis piguna tus eot inquit

Expanded text:
aetates sanctis ab omni labore quiescendum, aetates sanctis ab omni labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde pulchre et sextus psalm. Pro octava inscribitur, cui initium est, Domine, ne in furore arguas me, quia nimirum per sex aetates quibus operari licet precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos, ostenso suae orationis exemplo, docere, de quo secundum Lucam dicitur quia ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus et transfiguratus sic ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, vel quia multi sunt vocati, pauci vero electi , vel quod ii qui nunc fidem qua imbuti sunt sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, tunc aeterna ejus merentur visione laetari. Et transfiguratus inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Detaua autem die dñs promis
ideunre beatitudinis gloriã disci¬
s manifestat. ut & ostensa caelestis
e dulcedine cunctorum quihaec
adirepos sint corda refoueat. & octo¬
uario dierum numero uerum tem¬
Fone resurrectionis gaudium doceal
esseuenturum. Nam & ipseoctaua
die hoc ẽ post sextã sabbati quacrucẽ
ascendit. Acseptimã sabbatiqua inse¬
nalchro quieuit a mostuis resurrexit
atros post sex huius scetuli aoates in quibis
prod ño pati & labontre gaudemus
ac septimam scdibaꝓsxti doridarum
quar interdum lnilia uita geritur.
tidaua profecto a&ate resurgemus
itm quod mattheus dñm marcusq
ts ex dies trrns figuntum dicunt
ldec temporis ordinie nec ntione
orsterii discrepanit aluca quioc¬
o dies dicit. quia illi medios
atum ponunt dies. unde & abso¬
t post sex dies factum
sim memorent. Hic primum
pobaeo dñs promisit & ultimum
quo siui pramissa compleuit. adiungit
ideo qr tempenetius feredies osto pomil
& imirtione mrstica illi postsex mundi

Expanded text:
s promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis manifestat, ut et ostensa coelestis vitae dulcedine, cunctorum, qui haec audire possint, corda refoveat, et octonario dierum numero verum tempore resurrectionis gaudium doceat esse venturum. Nam et ipse octava die, id est, post sextam Sabbati qua crucem ascendit, ac septimam Sabbati qua in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit: et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, ac septimam Sabbati animarum, quae interim in alia vita geritur, octava profecto aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex transfiguratum dicunt dies , nec temporis ordine, nec ratione mysterii discrepano dies dicit, quia illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum commemorant. Hic primum quo haec Dominus promisit, et ultimum quo sua promissa complevit adjungit. Ideoque temperantius fere dies octo ponit. Et in ratione mystica illic post sex mundi
Abbreviated transcription (French):
primordiis totgrauissima iptirba
certumina persecutionum q uolo
regnodolebut subito animari al
fuis se dispendia et intenut
pcrnem cius quaptũtemporie¬

Expanded text:
primordiis tot gravissima inferebat certamina persecutionum, quod suo regno dolebat subito animarum illata fuisse dispendia. Et interrogavit patrem ejus: Quantum tempori
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ quomodo dexpĩ passione pulas
prophetue multa scripseruniꝗliortu
primo uidelicet corda hominu illus a
suum animam. propter martrriũ fiodid
ponendo de quo inapocalipsi plenius tu¬
tico sermone nurritum Seddicoueb
quia ethelias ueit et fecerunt illi qu¬
quiuenturus ẽ in secundo saluatori sadu¬
tum uxtu corporis fidem nunepionano
uenit in suietute spũ. fece runtq ueui

Expanded text:
Id est quomodo de Christi passione multifarie prophetae multa scripserunt, sic etprimo videlicet corda hominum illius suam animam propter martyrium fidei Christi ponendo. De quo in Apocalypsi plenius mystico sermone narratur. Sed dico vobis, quia et Elias venit, et fecerunt illi ququi venturus est in secundo Salvatoris adventu, juxta corporis fidem nunc per Joannem venit in virtute et spiritu, feceruntque ei
Abbreviated transcription (Latin):
aps. hicuir inquit hic ẽille quem morses
iste uobis suepius inmundo nasuturum
promisit huius uerbis iuxta p̃ceptũ ĩpsus
monsi et uos auscultae. et omñs uiriamu¬
tores auscalture iubete. Et notandum
sicut dnõ in iordune buptiuato sicetin
monte clacrisiuato. totius suiẽ trimtaus
mrsterium declititur: quia nimirum
glorium eius quam in baptismo creden¬
tes confitemur: in resurrectione uiden¬
tes conliudabimus. Nec frustru sp̃esẽs
hicinlucida nube ut idius cuangelis au
commemorat illic appurebut in colũba
quia quinunc simplici corde fidem quã
ꝑcipit seruat tonclace apte uisionis quod
crediderat contẽplabitur. Ipsuq qua inlus¬
tiabitur inꝑpetuũ netia proteretur
ciotatim cincumnaspicientes pemipẽ uidepunt
Vbi coepit filios detienuri moxserui
discesserunt neud illos paternuuor emis¬
su puturetur aliter cumficretuo sop
filiom inuentus ẽ ipsesolus. quia cum

Expanded text:
ans: Hic vir inquit hic est ille, quem Moyses ans: Hic vir inquit hic est ille, quem Moyses iste vobis saepius in mundo nasciturum promisit. Hujus verbis juxta praeceptum ipsius Moysi et vos auscultate, et omnes veri amatores auscultare jubete. Et notandum quod sicut Domino in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato totius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Quia nimirum gloriam ejus quam in baptismo credentes confitemur, in resurrectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, ut alius evangelista commemorat, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, tunc luce apertae visionis quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur in perpetuum gratia protegetur. Et statim circumspicientes neminem viderunt Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox emissa putaretur. Aliter, cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
sed pacer respondet profilio
d bun dñi compleretur. Ego testi¬
e nondicoprome. sed puter qui
er epse prome dicet testimoniumi
t quoq decuelo piaris. loquentis auditirr
ducocetas emonium perhibet filio. et
pgu. Etrore sublato docet uerita¬
ten immo inpetro ceteros a postolos
bico ait filius meus carissimusa
ꝓiuic fiendum ẽ tabernaculum huic ob¬
ue penendum hicẽ filius illi serui sunt
morses ethelius deben et ipsi uobiscum
Ippenetitbilib: cordis suidnõ tabernaculũ
p̃purure. Concordat sanehuic euapgelu
locus cũ uerbis ipsius morsi quib incarna¬
omnia quaelocutus fuerat uobis. Erit
autẽ omnis anima quuecũq non audiera
prophetũ illũ ex terminabitur deplebe
Que mergo morses cũ uenerit in carne
audiendum ub omni anima quae saluari
uellet p̃dix̃ huncĩ uenientẽ incurne dẽ
pat̃ uudiendum discipulis ostendit. et suũ
eẽ filium cuclestiuoce signauit. Et quasi
manifestius fidem aduentus ei illisinsinu¬

Expanded text:
sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur. Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me dicit testimonium .  sane de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat filio, et Petrum errore sublato doceat veritatem, imo in Petro caeteros apostolos. Hic est ait Filius meus dilectus, huic faciendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunt Moses et Elias, debent et ipsi vobiscum in penetralibus cpraeparare. Concordat sane hic Evangelii locus cum verbis ipsius Moysi, quibus incarnaaudietis, juxta omnia quae locutus fuerit vobis. Erit autem: Omnis anima quaecunque non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum venerit in carne, audiendum ab omni anima quae salvari velit praedixit, hunc jam venientem in carne Deus Pater audiendum discipulis ostendit, et suum esse Filium coelesti voce signavit. Et quasi manifestius fidem adventus ejus illis insinu
Abbreviated transcription (Latin):
deneg& seipsum. Quia nisi qͥui
ipso deficiat ad eum quisuperipu
re quodultrio ipsum est. sinescierit
mactare quod ẽ sediam quise auitus
in quibus crescat. Nam cum dicta
est. siquis uult postme sequi denegu
seipsum protinus adiungitur.
Et iollat enucem sua m
& sequa tur
Duobi & enimmodis crux tollitur
cum aut perabstinentiam afficitur
corpus aut compas siomem ado¬
proximi affligitur animus
Pensemus qualiter utroq: modo
paulus crucem suam tulerut
qui dicebat. castigo corpus meam
& in seruitutem redigo. neforte aliis p̃di¬
cans ipse reprobus esficiar
Ecce in afflictione corpus audiuima
crucem carnis. Nunc in conpas¬
one proximi audiamus crucem
mentis ait quis infirmatur
& ego non in firmor: quis scanda¬
ritur & ego nonuror & plu¬
Pet fectus quippe predicator uteen¬
plum dano abstinentiae: crucom a¬
postabat incorpore. Et quia inse
tnc hebat damna infirmitatis abieta
crucem portabat in code
Qui enim uolueati Ar¬

Expanded text:
psum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum re quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sed jam qui se a vitiis in quibus crescat. Nam cum dictum est: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem reaigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis; nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. Qui enim voluerit an
Abbreviated transcription (Latin):
rem subdidit. Certe enim persecuti¬
onis tempore erubescerepoterant
fidelis substantiis nudari. dedignitatib
deici uerberibus affligi. Pacis
autem tempore quia haec a nostris
persecutionib desunt. est cliud
ubi ostendamur nobis uere mur
saepe a proximis despici dedigna¬
mur in iurics uerbi tollentre
si contingat uirgium fostas se cumpro¬
ximo. erubescimus priores satis¬
facere . Corquippe carnale dum
huius uitae gloriam quaerit
humili tatem respuit

Expanded text:
rem subdidit. Certe enim persecutirem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles substantiis denudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare. Si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus sed tamen adhuchumanae
uerecundiae usu prrepedimur
ut rectitudinem quam serua mus
inmente nondum exprimere
uedeamus in uoce. E tanto di
faciem adiustitice defensionem
neglegimus quanto humanas
facies contrao iustitiam uenent mun
Sed huic quoq: uulneri congruum
sub iungimtur medicamentum
cum dĩs dicat i ro¬
aui Qui entimme conpusus
puerit &mea ÷uEsba
INGENERATIONS IStΑ ΛDulie
na ec pecca tuice. Et pilaus
hominiis nconpur detur
eum cum uenerit incLo¬
NIA PatRISSII cuco
AN Gelis scĩs
Sedeccenunc apud se homines
Odicunt Nosiam dñm & sermones
eius non erubescimus. quia aper¬
ta eum uoce confitemur.
Quibus ego respondeo. quod in hac
plebe xp̃iana sunt non nulli
quix p̃m ideo confitentur. quia
cunctos xp̃ianos esse conspiciunt
nonergo ad probationẽ fideiuox sufficit
professio genentlitatis. est tamer
ubi sequisq interrog& ut in confessien
xp̃i seuerao citer. prub&. si noniam
nomen eius. erubescit siplene
uis tute mentis. humanum pudo¬

Expanded text:
imus, sed tamen adhuc humanae imus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere valeamus in voce. Et tantum Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quantum humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum, cum Dominus dicat: Qui enim me confessus fuerit, et mea verba, in ge peccatrice, et Filius hominis confitebitur eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis. Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Non ergo ad probationem fidei vox sufficitprofessio generalitatis. Et tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plene virtuti mentis humanum pudo
Abbreviated transcription (Latin):
nsuam saduam facere perd&
uquiautem perdiderit animam
suam propterme & euangelium¬
si agri colaedicatur. frumentũ
uiuas perdis. si seminas. renouas.
isinim nesciat quod frumentum
u in semine mittitur perit
loculis interra deficit: sedunde
urescit. inpuluere in deuiri de¬
o inrenouatione:
uia uero sc̃a ecclesia aliud tempus
bab& persecutionis atq aliud
pacis. Redemptor noster ipsa cius
temporo designauit in praeceptis
ampersecutionis tempore. ponen¬
daest anima. Pacis autem tem¬
qiicre e ea quae cmplius domina¬
ripos sunt. frongenda sunt
denderia terrena.
ude t nuncadicitur
io crim proderit homini
lucretur mun dum
coluco & detrimer turo
CIAT ANIMAE SUAE
a quid dabat homo
oucoutationem prro
atinersecutio ab aduersariis
uetit ud de uigilantius custodien¬
auo a Nam pacis tempore quia
Plenumq autem & auaritiam
uincimus sed adhuc obstat
quoduias rectitudinis. minori
tenemus custodia perfectionis
Nam sccepe labentia cuncta despic¬

Expanded text:
uam salvam facere, perdet eam. Qui autem perdiderit animam suam propter me et EvangeliumAc si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis: si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore, ponenda est anima. Pacis autem tempore, ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, et detrimentum faciat animae suae? Aut quid dabit homo commutationis pro Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia, perfectioni. Nam saepe habentia cuncta despic
Abbreviated transcription (Latin):
siquis uult inquit postme sequi deneg&
scipsum Tunc autem nos ipsos ab ne¬
gumus cumuitamus quod peru&us¬
tatem fuimus. & ad hocnitimur qio
pernouitatem uocamur
Pensemus quomodo sepuulus abne¬
gauerart. quidicebat uibo autem iam
nonego. Extinctus qui ppefuenrt
sueuus ille persecutor. & uiuere coepit
pncedicator pius. sienim ipse es sot
pius profecto nones se. sed quise uiue¬
re denogat ditat unde est quod
scã uerba perdoctrinam uernatis
damat: protinus subdit. uiuit
uero in mexp̃s. Acsi a pestedicat

Expanded text:
Si quis vult inquit post me sequi, deneget Si quis vult inquit post me sequi, deneget seipsum. Tunc autem nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Pensemus quo modo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam, non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctrinam veritatis clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me Christus . Ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
ui debitur dicboli. Uade satanas
me p&rus uadit: Vadenecro
me hoc est sequere sententi¬
am mecmo
QEm nomsapis quae dĩ
sunit Seo qua es un hominum
Mecie uoluntatis est & patris
cuius ueni facere uolunta tem
ut prohominum salute moriar.
Tutuam tantum conisi dentris
uoluntatem nonuis granum
tritici in terram cadere ut multos
fructus adforet¬
la. ETCONUOCATA TURBA CTM
discipulis stns dixtt eis
Si quis tiult postmns sequi
Nost quam discipulis mrsterium
suae passionis & resurrectionis
ostendit. hostatur eos una cumtur¬
ba adsequendum suae passionis
exemplum Et omnibus qui dem
propter setribulationem perpersis
scdutem infuturo promittit
animarum. Nonta men omnibus
uerumpfectiorib: quanta ipse
passurus quodue amostuis essec
resorrecturus. aperuit. ubi for
dicendiministris uerbi praefixit
ut capacitatem considerantes au¬
ditorum prosua quemq modo ins¬
truere meminerant neqi infirmus
auditoribus altiora qua capiunt
archara commit tanitu

Expanded text:
videbitur diaboli. Vade, Satana, videbitur diaboli. Vade, Satana, me. Petrus audit: Vade post me, hoc est sequere sententiam meam. Quoniam non sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Meae voluntatis est, et Patris, cujus veni facere voluntatem, ut pro hominum salute moriar. Tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat. Et convocata turba cum discipulis suis, dixit eis: Si quis vult post me sequi, Postquam discipulis mysterium suae passionis et resurrectionis ostendit, hortatur eos una cum turba ad sequendum suae passionis exemplum. Et omnibus quidem propter se tribulationem perpessis, salutem in futuro promittit animarum, non tamen omnibus, verum perfectioribus: quanta ipse passurus, quodve a mortuis esset resurrecturus, aperuit. Ubi formam docendi ministris verbi praefixit, ut capacitatem considerantes auditorum, pro suo quemque modo instruere meminerint, neque infirmis auditoribus altiora quam capiunt arcana committant.
Abbreviated transcription (Latin):
dientt secundum mat theum
Becctus es si monbar iona
quia caro & sunguis non reuela¬
bit tibi sed pater meus quiicae¬
lisest repente cudit a diIo
opoltere eam ire in hier ꝗm¬
so lrmam. ibiq multa pati a senio¬
ribus & scribis & principibus
sacerdotum. & occidi & tertia
die resurgere. nonuult destrui
tnsecli onem suam. nec putat fieri
passe ut dĩ filius oecidatur: Ad p̃hendito
um in affectum suum uel separctim
ducit nep̃ sentib: c&eris condiscipulis
magistrum uideatun arguere coepit
increpare illum amantis affectu
fieri nec recipiunt aures mece ut di
Qui coniuensus & urdens disci¬
pulos suos comipiNatus est
petuo dicens. uaderetuo
IE EATANAS
Satanas interptatur aduersarius
sue contritrius. Quia contmeria
inquit loqueris uoluntatimeue. de¬
bes aduers cerius appellara¬
ridulti putant quod nom p&rus correp¬
tus sit sed aduerscerius sp̃s qui haee
dicete a postolo suggerebat sed miba
error apastolicus & depieatis afi¬
fict ueniens num quam incentiua

Expanded text:
um Matthaeum: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est, repente audit a Domino oportere eum ire in Hierosolymam, ibique multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere: non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, fieri, nec recipiunt aures meae, ut Dei Qui conversus, et videns discipulos suos, comminatus est Petro, dicens: Vade post me, Satana. Satanas interpretatur adversarius, sive contrarius. Quia contraria inquit loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, sed adversarius spiritus, qui haec dicere apostolo suggerebat. Sed mihi error apostolicus, et de pietatis affectu veniens, nunquam incentivum
Abbreviated transcription (Latin):
unt cum haec abinuicem nulla¬
ds uiatunt sepantri: unum habentia
tane non tegmine domorum sed sps scĩ
glaria scõs esse protegendos
Nequapsalmistia filuautem hominũ
n protectione alurum tuarũ spesebunt
ina poculrpsi sua iohannes. et tẽplũ

Expanded text:
it, cum haec ab invicem nullatenus valeant separari, unum habentia tione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti gloria sanctos esse protegendos. De qua Psalmista: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalypsi sua Joa
Abbreviated transcription (Latin):
is uulgari inpopulis maiestatem
t post pccululum flagellatum
r sint & crucifixum multa
uati a senioribus & scribis & prin¬
cipibus sacerdotum.
Et notandum quod eum. qui multa patis
& occidi & resurgere debecct
filum bominis appellat quia pas¬
so in carne xp̃o. diuinitus
inpas sibilis mansit
Etad pnehendens eum petuus
coepit increpane euro
sardoris atquamoris maximi
suisse pecrum in dñm saluato¬
rem Quia ergo postconfessionẽ
suam qua dixenet tues xp̃s.¬

Expanded text:
s vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum, multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod eum qui multa pati et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat, quia, passo in carne Christo, divinitus impassibilis mansit. Et apprehendens eum Petrus, coepit increpare eum. ardoris, atque amoris quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam qua dixerat, Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
hocese deccelo quib: tames
caelestia signa dabatintet
Signum deccelo ostendeli
in caelum quando misso desu
lorum insamaria caesarea epbeso
aliisq: urbib: ac locis plurimis led
gnrtiam deccelo sp̃s sc̃i credentib¬
Ei dicnittens eos ascen dets
Henum ABIIT TRANS PRelum
e oblitisuntslimets panes
Et nisiunum panem uonba¬
BEBANT Secum INNAUI
Nuccenrt aliquis & dicat. quomodo
panes non habebant quistatim
impleis septem spostis ascenderunt¬
in nauiculam &uenerunt infines
magedan. Ibiq audiunt nauigun¬
tes quod cciuere debeant a fermente
pharisceorum & sad ducaeorũ sed
scriptura testatur quod oblitis int
eos secum tollere. Quod caitem naui¬
gaturi tnens fr&um obliti sunt
uiaticum sumere secum. Inditium ẽt
quammodicam carnis curam baben¬
rent in reliquis. quib: ipsa reficien¬
dicorporis necessitas quae naue¬
tunliter cunctis mosta libus
in est intentione dominico
comitatus menti exces seraet
abudoranis quemsecum babeb ant la¬
a atorem de signat cuius amo

Expanded text:
hoc est de coelo. Quibus tamen multa coelestia signa dabat in tesignum de coelo ostendebat, in coelum, quando, misso desuplorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritus sancti credentibet dimittens eos ascendens iterum abiit trans fretum et obliti sunt sumere panes et nisi unum panem non habebaQuaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Saducaeorum. Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant lvatorem, designat. Cujus amore
Abbreviated transcription (Latin):
nissuis exortatonib: malitiã
de clienis cordib auferunt ser¬
pentes tollunt. & dũ pestiferas
susiones audiunt sed tamen ado¬
peratone pruã minimeꝑtra hunqr
mostiferũ quidẽ ẽ qđ biburit sadp̃eis pocobi

Expanded text:
nis suis exhortationibus malitiam nis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt, et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebi
Abbreviated transcription (Latin):
BENE HABEBUNT
Numquid quia istio signa mp
facimus non credidimus ÷ sed
necessaria in exordio ecdesiaert
Vt enim adfide crescer& : mintea¬
lis fuerat. Butrienda quia & pos
cũ arbusta plantamus tã diueis
aquic̃ fundimus quousq ea interra
conuaduisse uidecmus: At si se mel
re dicẽ fixerint Ixrigatio cessabnt
hinc ẽ enim quod piculus dicit lixgue
insinosunt ñ fidelib: sed infidelib
AN habemus de his signis atq uistu¬
tib: quaeadhuc subtilius considenti
debemus: sca quippe ecclesia cotidie
spiritalter facit quod tunc perapos¬
tolis corporaeliter faciebat Nam sa¬
cerdotes eius cũper exorcismi gra¬
tiã manũ credentib: imponunt &
habitare malignos sp̃s ineorũ mene
contradicunt quid aliud faciunit
nisi dacemonia eiciunt: & fideles
quiq: quiiã uitȩ u& eris scieculana
uerba derelinquunt. scã cutẽ mis¬
teria in sonant conditoris sui laudes
& potentiã quantũ p̃uadent Nar¬
rant quid alud faciunt nisino¬
uis linguis locuntur Quidũ bo¬

Expanded text:
bene habebunt. Nunquid quia ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt: ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . An non habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manus credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum medicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? Qui dum bo
Abbreviated transcription (Latin):
& ibe adis mulis uide.¬
uos ingalileam ibime uidebitis.
quod &s compl&um ẽ tamen post
multa compl&um ẽ cũ mandatũ
sic sit quãquam sine p̃iudicio Neces¬
sitatis ut aut hoc solum. aut hoc
primum exspectaretur fieri debu¬
isse Proculdubio ergo qñm uox
ẽ ista non euan gelistae Narrantis
angelo & adño dictum sit proph&i¬
cae dictum accipiendum ẽ. Callea
namq: interpraaatur uel trans mi¬
gractio uel reuelatio ⁊ Prius itoq
secundum trons migrationis signifi¬
cationẽ quid aliud occurrit intelle¬
gendum prtecedit uos in galiletm
Nisi quia xp̃i gratia depopulo israhel
t raonsmignaturt ertt ad gentes
quib: a postoli p̃dicantes euangelium
Nullo modo crederentur. Nisi eis ipse
dus uia incordib: hominũ p̃parer& Et
hoc iNellegimus p̃cedituos ingablec
quod cuitẽ gtuidentes mincrentur dis¬
ruptis & euictis difficultatib: aperiris¬
biostiũ indño ꝑ inluminationẽ fideliũ
hoc intellegitur ibi eũ uidebitis. Id est

Expanded text:
et ibi a discipulis videnet ibi a discipulis videnvos in Galilaeam, ibi me videbitis. Quod etsi completum est, tamen post multa completum est, cum mandatum sic sit quanquam sine praejudicio necessitatis ut aut hoc solum, aut hoc primum exspectaretur fieri debuisse. Procest ista non Evangelistae narrantis, angelo, et a Domino dictum sit prophetice dictum accipiendum est; Galilaea namque interpretatur, vel transmigratio, vel revelatio. Prius itaque secundum transmigrationis significationem, quid aliud occurrit intelligendum, Praecedit vos in Galilaeam, nisi quia Christi gratia de populo Israël transmigratura erat ad Gentes? quibus apostoli praedicantes Evangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse Dominus viam in cordibus hominum praepararet, et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
eũ incapite euangelii sui filiũ dĩ nio¬
minat: Ab initio euangelica ep̃¬
dicationis quod per iohannẽ factũ
ẽ coepit : & ad illud usq: tẽpus naor¬
rando peruenit : quo a postoli id ẽ
euangelii uerbũ totũ p̃dicando dis¬
semina uereper orbẽ: Restat aue
quaestio non minima quomodo scrip¬
serit idem euan gelista dixis setinge¬
lũ muli erib Itẽ dicite discipulis et
& petroquia p̃cedit uos ingalleã
ibi eũ uidebitis sicut dixit uobis.
Nectamen ibi uisum adiscipulis
drm inullo post haec euax gelu
sui locor&ulerit Et quidem mu¬
theus abisse discipulos dicit inga¬
lileã in montẽ ibiq dñm uidisse
& adorasse & p̃ceptũ ab eo accepi¬
se eundi docendi baptizandi omnos
gentes in nomin patris & filii & sp̃ssc̃:¬
scriptur doc& eũ sepius anea uisã disci¬
pulis maximeipsodieresurrestionis ei
n hiero solemis &ixcastello emmaui Quao¬
reergo speciliar seigidileã p̃cessurũ

Expanded text:
eum in capite Evangelii sui Filium Dei noeum in capite Evangelii sui Filium Dei nominat, ab initio evangelicae praedicationis, quod per Joannem factum est, coepit, et ad illud usque tempus narrando pervenit, quo apostoli idem Evangelii verbum totum praedicando disseminavere per orbem. Restat sane quaestio non minima, quomodo scripserit idem evangelista angelum dixisse mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis , nec tamen ibi visum a discipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ibique Dominum vidisse et adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Sm , docet eum saepius antea visum discipulis, maxime ipso die resurrectionis ejus in Hierosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum,
Abbreviated transcription (Latin):
miercus ait sed& udextris di &ste¬
phanus dicit uidee caelos apestos &
filium hominis stantam adextris di
quid e quod hianc marcus sedentẽ
stephanus uero stantem seuid
testatur: sed scimus quia sedere
iudicanitis e stare uero pugnan¬
tis uel udiuuantis ẽ. Quic lgitur
redemptor noster assumtus incalũ
& nunc omnia iudicat & ad extre¬
mũ iudex omniã uenit Hunc post
assum pionẽ inarcus sederedescri¬
bit quia post ascensionis suae glori¬
am iudex infine uidebitur. stepha¬
nus uero iulabonis cestamine positus stan¬
tẽ uidit quẽ adiutore habuit: quiacut iste
deccelo illius gratia pugnauit:
Quid inhis corisiderandum ẽ.
Inter quae Notandum quo deuange¬
liũ suũ marcus quanto tardius c&e¬
ris incoauit tanto iN longiora
scribendo ⁊ẽpora porrexit nam que
denatiuitate ipsius dm̃aut praecur¬
soris eius Neq deinfanta uel pueri¬
tia utrius lib& eorum saliqua com¬
memonens ueoue de diuinitates al¬
uatoris altus scribens excepto qđ

Expanded text:
xtris Dei, et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et filium hominis stantem a dextris Dei. Quid est, quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se vidisse testatur? Sed scimus, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis est. Quia igitur redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, et hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam, judex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste de coelo illius gratia pugnavit. Quid in his considerandum est,Inter quae notandum quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod
Abbreviated transcription (Latin):
iam uidebant & quod &iã resurgens
eũ cicatricib: Ñsolũ uidendũ sed &i cm̃
tangendũ post modũ ostendit sed seo¬
cundum illam in effabilẽ lucẽ qua
luminat omnẽ hominẽ uenientem
IN hunc mundum secundum quam
luc& in tenebris. & tenebraeeam non
conp̃hendunt Illuc nos p̃cessit uio¬
de adnos ueniens Ñrecessit: & quo
nos p̃cedens Ñ deseruit. Illaerit
reuelatiotic̃ quã uera gulilea cũsi¬
miles ei erimus ibi eũ aslibimus sicu¬
ti est: ipsa erit &ic̃ beatior tnens¬
adcius uunt̃ segregari mereamur
Tunc enim ibunt sinistri in coribustione
adernã iustiautẽ inuitam a&er Nã
Miuc illuc trans migrabunt &ibi eum
uidebunt quomodo Nonuident impu
Toll&urtnim impius. ut nonuideat
claritatem dñi &impiilumen Nonui¬
debunt haeoltutem isquit ui¬
tic axerna ut cognoscunt teunum
in illa a&eriitate i cognosciaturt
quo seruos perduc& perfor¬
mam serui ut lberi contemplen¬
tur formam dĩ i

Expanded text:
iam resurgens cum cicatricibus non solum uidendum sed etiam tangendum postmodum ostendit, sed secundum illam ineffabilem lucem, qua inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transad eius dexteram segregari mereamur. tunc enim ibunt sinistri in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. hinc illuc transmigrabunt et ibi eum uidebunt, quomodo non uident inpii. tolletur enim inpius, ut non uideat claritatem domini, et inpii lumen non uidebunt. haec est autem, inquit, uita aeterna, ut cognoscant te unumin illa aeternitate cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut liberi contemplentur formam domi
Abbreviated transcription (Latin):
Amendax est. Cum autẽ dicatur
qui uero Ñ crediderit condem nabitir
Quid hic dicemus deparuubs quiper
adatẽ adhuc credere Ñuadent
Nam de midoribus Nulla quues¬
Atio ẽ. Ineclesia ergo saluatoris ꝑ
alios paruuli credent sicut ex aliis
ea quae illis in baptismo remittuntir
peccata traxerunit
SicNA AUtem eos quicredidermT
ha ec seouentur In nocmpe
meo daemonia ei cient LINQUIS
loquextur nouis serpentes

Expanded text:
mendax est . Cum autem dicatur: mendax est . Cum autem dicatur: Qui vero non crediderit, condemnabitur, quid hic dicimus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent; nam de majoribus nulla quaestio est. In Ecclesia ergo Salvatori per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea quae illis in baptismo remittuntur peccata traxerunt. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur
Abbreviated transcription (Latin):
dñm uidissent p̃ crediderinit cis quib
dñs cipparuis seu Quod uero
dixit eiss euntes inmuxidum uni¬
uersum praedicate cucigel¬
um omnicreatur a. Num quid
nomine potest omnis Natogenqum
de signari. Ante & enim dictum fuenit
Inuiacmgentium Neabierits Nunc
autem dicitur prcedicate omnicrea¬
tunte  Vt scilic& prius audaeti apos¬
tolorũ repulsa p̃dicato tunc nobis
inadiutorium fiera cũ hano illa ad
dim natonis succe testimonium super¬
ba repꝰulss& Qui crediderit &
baptitatus fuerit scluus erit Qui
uero nõcrediderit condem nabitur:
fostasse unusquisq: apud sem& ipsum
dicait ego lam credidi saluus ero
Verum dicit si fidem operib: ten&
uera & enĩ fides ẽ quae in hoc quod
uerbis dicit morib Nox contraedicit
hinc ẽ enim quod de quibus dam fal¬
sis fidelib paculus dicit qui confiten¬
tur senos sedm̃ factis cautem negcinit
hinc lohannes ait quidicit senosse
dm̃ & mandata eius Noni custo dit

Expanded text:
Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Nunquid nomine potest omnis natio gentium desiIn viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur: Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea, apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit,
Abbreviated transcription (Latin):
simgdis post cius resurresqo ne Naquio¬
namitunc ex probntiurus ertt quod nos
credidissent eis quieũ uidentnt resurre¬
xisse. quandolam & ipsi post resarrestio¬
nẽ toties eũ uidentnt : Illudergo accipia¬
mus post multas de monstrationies eius
quib per dies quad ntginta discipulis
p̃sentatus ẽ. eum &ĩãpouissimȩ recum¬
bentib illis undecim apparuisse. id ẽ
ipso quadite gesimodie: & qñm iamenit
ab eis ascensurus in caelũ hoc eis illo
diemaxime ex prebnere uoluisse: quia
his qui uiderant eum resur rexisse por
credidertnt antequã ipsi eõ uiderent
cum utiq post ascensionẽ suc p̃dicaNi¬
b illis euongelũ gentes quod ñ uide¬
runt fuerunt credicurȩ post illã quip¬
pe ex probntione secutus ai idẽ maras
Er dixireis EUNtes Ix mtindu
UNIUERSUM PRAEDICATCEUAN¬
celium oMΝCREΛURΛ qui¬
qui non crediderit condem nabitur
Cum id utiq NoN crediderit quod
Non indit Nonne ipsi primitus fu¬
ertant obiurgandi quod cintequam

Expanded text:
sima die post ejus resurrectionem. Nunquidnam tunc exprobraturus erat, quod non credidissent eis, qui eum viderant resurrexisse, quando etiam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant? Illud ergo accipiamus post multas demonstrationes ejus, quibus per dies quadraginta discipulis praesentatus est, eum etiam nouissime recumbentibus illis undecim apparuisse, id est ipso quadragensimo die, et quoniam iam erat ab eis ascensurus in caelum. hoc eis illo die maxime exprobrare uoluisse, quia his qui uiderant eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum uiderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis euangelium etiam gentes quod non uiderunt fuerant crediturae. post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus: et dixit eis: euntes in mundum uniuersum praedicate euangelium omni crequi non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit, nonne ipsi primitus fuerant objurgandi, quod antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Quistarecuncurrunta & exem
uae operationis illorum unco
uotent quae in propria actone
et quid aliud faciunt. Nisi suꝑ
drotos manus imponunt. ut be¬
nic habeant : quae nimirũ minicula
tanto: atant sunt quatta spimtalia
tauto maiora sunt quiento perbaec
iscorpora sed animae susctantur

Expanded text:
ute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur