comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim modis crux tollitur:
cum aut ꝑ abstinentiã affi¬
eitur corpus: aut ꝑ compas¬
sionem proximi affligitur
animus. Pensemus qualit̾
utroq modo paulus crucẽ
suam tulerat: qui dicebat.
Castigo corpus meum & in
seruitutẽ redigo: ne forte
aliis predicans ipse reprob
efficiar. Ecce in afflictione
corporis audiuimus crucem
carnis: audiamꝰ nunc in cõ¬
passione proximi crucem
mentis. Ait enim. Quis in¬
firmatur. & ego nͣ infirmor:
Quis scandalizatur. & ego
ñ uror e Perfectus quippe
predicator ut exemplum da¬
ret abstinentiȩ: crucem por¬
tabat in corpore. Et quia
in se trahebat dampna in¬
firmitatis alienȩ: crucem
portabat in corde. Sed qͥa
ipsis uirtutib quȩdã uicia
iuxta sunt: dicendũ nobis
est quod uicium abstinenti¬
am carnis. & quod obsideat
compassionẽ mentis. E uici¬
no namq abstinentiam car¬
nis non numquã uana gła
obsidet: quia dum tenuitas
in corpore. dum pallor in
uultu respicitur: uirtus pa¬

Expanded text:
enim modis crux tollitur, enim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus pa
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis clamat. Protinus
subdit. Uiuit uero in me
quidem ã memetipso extin¬
ctus sum quia carnalit̃ ñ
uiuo: sed tam̃ essentialiter
mortuus ñ sum: quia iN
xꝑo spiritalit̾ uiuo.
icat ergo ueritas dicat.
Si quis uult post me uenire.
abneget semet ipsum: quia
nisi quis a semetipso defici¬
at. ad eum qui suꝑ ipsum ẽ
non appropinquat. Nec ua¬
let apprehendere quod ultͣ
ipsum est: si nescierit macta
re quod est. Sic holerum
plantȩ transponuntur ut
proficiant : atq ut ita dixe¬
rim. eradicantur ut crescats.
Sic rerum semina in terrȩ
admixtione deficiunt: & in
reparationem sui generis
uberius assurgunt. Unde
enim uidentur perdidisse
quod erant: inde incipiuñ
hoc apparere quod ñ erant.
Sed iam qui se a uicus ab¬
negat: exquirendȩ eius uir
tutes sunt in quib crescat.
N am cũ dictum est. qͥ uult
post me uenire. abneget se¬
met ipsum: protinꝰ additur.
Tollat crucem suam cotidie:¬
& sequatur me. Duob &¬

Expanded text:
veritatis clamat. Protinus veritatis clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum; quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierire quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei vitutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Si quis vult post me sequi, abneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus et
Abbreviated transcription (Latin):
& enim qui suꝑbus fuit. si con¬
uersus ad xꝑm humilis factꝰ
est: semet ipsum reliquit.Si
luxuriosus quisq ad conti¬
nentiam uitã mutauit: ab¬
negauit utiq quod fuit. Si
auarus quisq ambire iam
desiit. & largiri didicit ꝓpͥa.
qui prius aliena rapiebat:
proculdubio semet ipsum re¬
liquit. Ipse quidem est ꝑ na¬
turam: sed nͣ est ipse ꝑ mali¬
tiam. Hinc enim scriptum ẽ.
Uerte impios. & ñ erunt. Con¬
uersi namq impii ñ erunt :
in essentia. sed scilicet ñ eruis
in impietatis culpa. Tunc
ergo nosmet ipsos relinquimꝰ.
tunc nos ipsos abnegamus:
cum uitamꝰ quod ꝑ uetusta¬
tem fuimus : & ad hoc niti¬
mur quo ꝑ nouitatem uoca¬
mur. P ensemus quomodo se
paulus abnegauerat : qui
dicebat. Uiuo autẽ iam ñ
ego. Extinctus quippe fuerat
seuus ille ꝑsecutor: & uiuere
ceperat pius predicator. Si
enim ipse esset: pius ꝓfecto
non esset. Sed qui se uiuere
denegat: dicat unde est qđ
sca uerba per doctrinam

Expanded text:
etenim qui suetenim qui suversus ad Christum humilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, in essentia, sed scilicet non erunt in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat pius praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
etamen contra malignos sꝑe
sumimus. Nichil autem ma¬
ligni sꝑc in hoc mundo ꝓpriũ
possident. Nudi ergo eum
nudo luctari debemus. Nã
si uestitus quisq cum nudo
luctatur. citius ad terram
deicitur: quia habet unde
teneat᷑. Quid enim sunt ter¬
rena omĩa: nisi quȩdam cor¬
poris indumenta:
Iui ergo contra diabolum
ad certamen properat: uesti¬
menta abiciat ne succũbat.
Nichil in hoc mundo aman¬
do possideat. nullas rerum
labentium delectationes re¬
quirat : ne unde ad uotum
tegitur. ad casum inde tene¬
atur. N ee tam̃ sufficit nr̃a
relinquere: nisi relinquamꝰ
& nos. Quid est qđ dicimus
relinquamus & nose Si enĩ
nosipsos relinquimus: quo
ibimus extra nose Uel qͥs
est qui uadit. si se deseruit:
Sed aliua sumꝰ ꝑ peccatum
lapsi: aliud ꝑ naturam con¬
diti. Aliud quod fecimus:
aliud quod facti sumus. Re¬
linquamus nosmet ipsos qua¬
les peccando nos fecimus: &
maneamꝰ nosmet ipsi quales
ꝑ grãm facti sumus. Ecce

Expanded text:
ctamen contra malignos spiritus ctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sicut arte medicinȩ calida
frigidis frigida calidis cu¬
rantur: ita dñs ñr contra¬
ria opposuit predicamenta
peccatis: ut lubricis continen¬
tiam. tenacib largitatẽ. ira¬
cundis mansuetudinẽ. elatis
preciperet humilitatẽ. Cer¬
te cum se sequentibus noua
mandata proponeret᷑:. dixit.
N isi quis renuntiauerit om¬
nib quȩ possidet : nͨ potest
m̃s esse discipulus. Acsi aꝑte
dicat. Qui ꝑ uitam ueterem
aliena concupiscitis: ꝑ nouȩ
conuersationis studium &
ur̃a largimini. Quid uero
in hac lectione dicat audia¬
mus. Qui uult post me ue¬
nire: ab neget semet ipsum.
Ibi dicitur ut abnegemꝰ nr̃a:
hic dicit᷑ ut abnegemus nos. Et
fortasse laboriosum ñ est ho¬
mini relinquere sua: sed ual¬
de laboriosum ẽ relinquere
semet ipsum. Minus quippe
est abnegare quod habet: ual¬
de autẽ multum est ab negare
quod est. Ad se autẽ nobis
uenientib dñs precepit ut
renuntiemus nr̃is: qͥa quiqui
ad fidei agonem uenimꝰ. lu¬

Expanded text:
cut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est abnegare quod est. 1587 2. Ad se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, lu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. Qui in archa sua non
uult scintillam ignis inclu¬
dere: quare in anima sua
flammam iracundiȩ ñ timet
accendere: Sed quare hoc
fiat : manifeste & euident᷑
agnoscimus. Ideo enim in
archam ignem ñ mittimus :
quia diligimus uestẽ nr̃am.
Flammam uero iracundiȩ
ideo ñ extinguimus: quia ñ
solum ñ diligimus. sed etiã
odio habemus animã nr̃am:
scđm illud quod scriptum ẽ.
Qui diligit iniquitatem:
tius cogitantes. archellas¬
interiores. iel est conscientias
nr̃as quantum possumꝰ cum
dĩ adiutorio custodire dili¬
gentius studeamus : ut cum
dies iudicii euenerit. in illa
ȩterna & beata eccła ubi nũ¬
quam habitare poterit ma¬
lus. unde numquã exiturus
est bonus. ñ cum pannis ue¬
teribus foras in tenebras exte¬
riores excludendi appareamꝰ.
sed stola immortalitatis indu¬
ti. castitatis uel iusticiȩ gem¬
mis ornati. elemosinarum
luce uestiti. audire meream᷑.¬
U enite benedicti patris mei :¬

Expanded text:
fratres, qui in arca sua non fratres, qui in arca sua non vult scintillam ignis includere, quare in anima sua flammam iracundiae accendere? Sed quare hoc fiat manifeste et evidenter agnoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia diligimus vestem nostram. Flammam vero iracundiae ideo non exstinguimus, quia non solum non diligimus, sed etiam odio habemus 64 animam nostram, secundum illud quod dictum est: Qui diligit iniquitatem tius cogitantes, arcinteriores, id est, conscientias nostras, quantum possumus, cum Dei adjutorio custodire diligentius studeamus; ut cum dies judicii venerit, in illa aeterna ac beata Ecclesia, ubi nunquam habitare poterit malus, et unde nunquam exiturus est bonus, non cum pannis veteribus foras in tenebras exteriores excludendi appareamus: sed stola immortalitatis induti, castitatis et justitiae gemmis ornati, et eleemosynarum luce vestiti, audire mereamur, Venite, benedicti Patris mei, p
Abbreviated transcription (Latin):
quando ad altare accessuri
sunt. lauant manus suas:
& om̃s mulieres nitida linte
pus accipiant. Non est gra¬
ue qd dico fratres. Q uomo¬
do uiri lauant aqua manus
suas: sic de elemosinis lauent
animas suas. Similiter &
tidum linteolum ubi corpus
xꝑi accipiant: sic corpus ca¬
stum & mundum ex hibeañ.
ut cum bona conscientia xꝑi
sacramenta suscipiant. Rogo
uos fr̃s. Numquid ẽ aliquis
qui in archam sordib plenã
uellet mittere uestem suam:
Et si in archam sordib ple¬
nam uestis ñ mittitur preci¬
osa: qua fronte in anima pec¬
catorum sordibus inquinata
ȩucharistia suscipitur: Et
quia istis uerissimis uerbis
loqui cȩpimus: etiam & hoc
quod bene nostis insinuo.
NNon puto ẽẽ aliquem ho¬
minem. qui in archa sua
ubi preciosas uestes habet
repositas acquiescat. ut car¬
bonem uiuum aut qualem¬
cumq scintillam ignis in¬
cludere. Quare hoc fratres:
Q uia timet ne comburantur
uestimenta. quib in festiui¬
tate induitur. Rogo uos

Expanded text:
quando ad altare accessuri quando ad altare accessuri sunt, lavant manus suas, et omnes mulieres nitida exhibehristi accipiant . Non est grave quod dico, fratres: quomodo viri lavant aqua manus suas; sic eleemosynis lavent animas suas. Similiter et hibent linteolum, ubi corpus Christi accipiant; sic corpus castum et cor mundum exhibeant, ut cum bona conscientia Christi Sacramenta suscipiant. Rogo vos, fratres, numquid est aliquis, qui in arca sordibus plena velit mittere vestem suam? Et si in arca sordibus plena vestis non mittitur pretiosa; qua fronte in anima peccatorum sordibus inquinata Christi Eucharistia suscipitur? Et quia istis verissimis exemplis loqui coepimus, etiam et hoc quod bene nostis insinuo. Non puto esse aliquem hominem, qui in arca sua, ubi pretiosas vestes habet repositas, acquiescat aut carbonem vivum aut qualemcumque scintillam includere. Quare hoc, fratres? Quia timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitate induitur. Rogo vos,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ululatus. lamentatio.
& pęnitentia sine ullo reme¬
dio. ubi est uermis ille qui
ñ moritur. & ignis qui non
extinguitur. Ubi mors quȩ¬
ritur & non inueniet᷑ : quia
quib in hoc seculo uita of¬
fertur & dedignant᷑ accipere.
in inferno quęrunt mortem.
& non pot erunt iuenire.
lbi erit nox sine die: & amari¬
diuites. nec pauperes. nec con¬
iuges. nec filii. nec uicini po¬
terunt subuenire. Ubi nichil
peccator inueniet: nisi qđ¬
uiuendo. ꝑ elemosinarũ lar¬
gitatẽ transmiserit. Hȩc gͦ
tam sobrii. & tam pacifici
ad istud altare dõ auxilian¬
te debemus accedere: ut ab
illo ȩterno altari non mere¬
amur excludi. Qui enim ad
istud altare casto corpore. &
mundo corde. cũ secura &
munda conscientia uenerit:
ad illud altare quod in cę¬
lis est felici transmigratione
ꝑueniet. Ad extremum fr̃s¬
km̃i. non est graue nec labo¬
riosum quod suggero. Hoc
dico: quod uos frequenter
agere conspicio. Omnes uiri

Expanded text:
ubi ululatus, lamentatio, ubi ululatus, lamentatio, et poenitentia sine ullo remedio, ubi est vermis ille qui non morietur, et ignis qui nunquam exstinguetur; ubi mors quaeritur et non invenitur, quia quibus in hoc saeculo vita offertur, et nolunt accipere, in inferno quaerent mortem et non poterunt invenire. bi erit nox sine die, amaridivitiae, nec parentes, nec conjunges, nec filii, nec vicini poterunt subveniri, ubi nihil peccator inveniet nisi qvivendo per eleemosynarum largitatem transmiserit. Haec ergtam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet. Ad extremum, frmi, non est grave nec laboriosum quod suggero: hoc dico quod vos frequenter facere aspicio. Omnes viri,
Abbreviated transcription (Latin):
tua ex communicatione sepa
uos fr̃s. Si hodie aliquis a
conuentu ȩccłȩ huius pro ali¬
quo crimine foras proicitur :
in quali dolore uel tribulati¬
one erit anima sua: Et si in¬
tolerabilis dolor est de ista ȩc
clesia foras proici. ubi ille qui
proicit᷑ & manducare & bibe¬
re. & cum̃ hominibus loqui
potest. & habet spem ut ite¬
rum mereatur ad ȩccłam
reuocari: quid putamus qͣn¬
tus dolor erit si aliquis pro
criminib suis ab illa eccła
quȩ in celis est. & ã conuen¬
tu angłorum uel scorum
omĩum congregatione fue¬
rit separatus: cui nec hoc so¬
lum sufficiet ad penam qđ
foras eicitur. sed insuꝑ in te¬
nebras exteriores ȩt̾no incen¬
dio concremandus excludit᷑:
Qui enim ab illa cęlesti ihe¬
rusalem excõmunicari meru¬
erit: non solum in hoc pęnã
habebit. quod nec manduca¬
re nec bibere poterit. sed etiã
flaminas ȩt̃nales sine ullo
termino sustinebit. Ubi est
fletus & stridor dentium:

Expanded text:
tua excommunicatione separtua excommunicatione separvos, fratres, si hodie aliquis a conventu Ecclesiae hujus pro aliquo crimine projiciatur foras, in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si intolerabilis dolor est de ista sancta Ecclesia foras proprojicitur, et manducare, et bibere, et cum hominibus loqui potest, et habet spem ut iterum mereatur ad ecclesiam revocari; quid putamus, qualis dolor erit si alcriminibus suis ab illa Ecclesia, quae in coelis est, a conventu Angelorum vel sanctorum omnium congregatione fuerit separatus; cui nec hoc solum sufficiet ad poenam, quod foris projicitur, sed insuper in tenebris exterioribus aeterno incendio concremandus includitur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem excommunicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare vel bibere poterit; sed etiam flammas infernales sine ullo termino sustinebit, ubi est fletus et strido
Abbreviated transcription (Latin):
res munus tuum : Et iterum.
Amice. quomodo huc intrasti.
ñ habens uestem nuptialem:
Hoc enim habet textus ȩuan¬
gelicȩ lectionis: quod quidam
fecerit nuptias filio suo. & in¬
trauerit ut uideret simul re¬
cumbentes. & uidens ibi homi¬
nem ñ habentem uestem nup¬
tialem. dixit ad eũ. Amice:
quomodo huc intrasti. non
habens uestem nuptialem:
Et illo obmutescente: dixit
ministris. Ligate illi manꝰ
& pedes: & proicite eum in
tenebras exteriores. Ibi erit
fletus & stridor dentium.
Ecce qualem sententiã me¬
rebitur audire: qui ad con¬
uiuium nuptiale id est ad
altare dñi aut ebriosus. aut
adulter. aut odium in corde
retinens presumit accedere.
aut numquã uelimꝰ admit¬
tere. aut si admissa fuerint
sine ulla mora pęnitentia
uel pace studeamus sanare.
& largioribus elemosinis festi¬
nemus abluere: ne forte si cũ
peccatorum uulnerib ante
tribunal ęterni iudicis ue¬
nerimus. ab illa ęterna ȩccła
& ab illa cȩlesti iherłm ꝑpe¬

Expanded text:
res munus tuum ; et iterum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpe
Abbreviated transcription (Latin):
sic eucaristiam presumat
accipere. Si enim agnoscenᷤᷤ
reatum suum ipse se ã diui¬
no altari subduxerit. cito
ad indulgentiam diuinę
qui se exaltat humiliabitur.
ita e contrario qui se humi¬
liat exaltabitur. Qui enim
sicut dixi agnoscens reatũ
suum ipse se humiliter ab
altari eccłȩ pro emendatione
uitȩ remouere uoluerit: ab
ȩterno illo & cęlesti conuiuio
ex communicari pęnitus non
timebit. Rogo uos frͣs Rm̃i:
diligenter attendite. Si ad
mensam cuiusq potentis ho¬
minis nemo presumit cum
uestib conscissis & inquinatiᷤ
accedere: quantomagis a con¬
uiuio ȩterni regis ia est ab
altari dñi debet se unꝰquisq
inuidiȩ uel odii ueneno ꝑcus¬
sus. iracundiȩ furore repletꝰ.¬

Expanded text:
sic Eucharistiam praesumat sic Eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam divinae qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno replet
Abbreviated transcription (Latin):
tem colimus:
si fideliter &
diligent̃ attendimus. & scẽ
ac iuste uiuimus: quicquid
in templis manu factis agit᷑.
totum in nobis sꝑuali ȩdifi¬
catione completur. Non enĩ
mentitus est ille qui dixit.
Templum enĩ dĩ scmͣ est: qđ
estis uos. Et iterum. Nesci
meritis: msi ꝑ grãm di me¬
rumus fieri templum dĩ:¬
U idõ quantũ possumus cum
ipsius adiutorio laboremus:
ne ds̃ nr̃ in templo suo hoc
est in nobis ipsis inueniat.
qđ oculos suȩ maiestatis of¬
fendat. Sed habitaculum
cordis nrͣi euacuetur uiciis:
& uirtutib repleatur. Clau¬
datur diabolo: & aperiat᷑
xꝑo. Et ita laboremus: ut
nobis bonorum oꝑum claiuib
possimus. Sicut enim malis
operib quasi quibusdam se¬
ris ac uectibus uitȩ nobis
ianua clauditur: ita absq
dubio bonis operib aperit᷑.¬
consideret conscientiã suam :
& quando se aliquo crimine
uulneratum ẽẽ cognouerit.
prius orationibus. leiunuis.
uel elemosinis studeat mun¬
dare conscientiam suam: &

Expanded text:
tem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qTemplum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum: Nescitmeritis per gratiam Dei meruimus fieri templum Dei; quantum possumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur; ita absque dubio bonis operibus aperitconsideret conscientiam suam: et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam; et
Abbreviated transcription (Latin):
largitori eoꝵ dõ continentiȩ libam̃
offert̃. Quid enĩ potest efficatius ẽẽ
ieiunio. cuĩ obseruantia apꝓpinqͣmꝰ
dõ: & resistentes diabolo uicia blan-¬
da superam̃: Semꝑ enĩ uirtuti cibꝰ
ieuiniũ fuit. De abstinentia deniq ꝓ¬
deunt castȩ cogitationes. rationabiles
uoluntates. salubriora consilia: & ꝑ uo¬
luntarias afflictiones caro concupiscen¬
tus morit᷑. uirtutib sp̃s innouat᷑. Sed
quia ñ in solo ieiunio animarũ nr̃arũ
salus adqͥritur. ieiuniũ nr̃m misericor¬
dus pauperũ suppleamꝰ: impendamꝰ uir¬
tuti qͦd subtrahimꝰ uoluptati: fiat re¬
lugentiũ consolationi. dissidentiũ paci.
Suscipiat᷑ pegrinus. adiuuet̃ oppressus:
uestiatur nudus. foueat᷑ egrotus: ut qͥ¬
cunq nr̃m de iustis laborib auc̃tori
bonoꝵ omniũ dõ sacrificiũ hui pieta¬
tis obtulerit: ab eodem regni cę̧lestis
premiũ mereat᷑ recipere. Quarta igit᷑
& sexta feria ieiunemꝰ: sabbato autẽ

Expanded text:
e libamen offertur. Quid enim potest efficacius esse jejunio, cujus observantia appropinquamus Deo, et resistentes diabolo, vitia blanda superamus? SEMPER enim virtuti cibus jejunium fuit, De abstinentia prodeunt castae cogitationes, rationabiles voluntates, salubriora consilia. Et per voluntarias afflictiones caro concupiscentiis moritur, virtutibus spiritus innovatur. Sed quia non solo jejunio animarum nostrarum salus acquiritur, jejunium nostrum misericordiis pauperum suppleamus. Impendamus virtuti, quod subtrahimus voluptati. Fiat relugentium consolationi, dissidentium paci. Suscipiatur peregrinus, adjuvetur oppressus, vestiatur 44 nudus, foveatur aegrotus; ut quicumque nostrum de justis laboribus auctori bonorum omnium Deo sacrificium hujus pietatis obtulerit, ab eodem regni coelestis praemium percipere mereatur. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͦd piũ est agere ñ indictũ. impium
sit neggligere p̃dicatũ. Decimi mensis¬
itaq ieiuniũ ad quod caritatẽ urãm
religioso ꝓposito nouimꝰ p̃paratã ut
unanimit̾ auxiliante. xp̃o celebremꝰ
hortamͣ: monentes ut unusqͥsq scd̃m
mensurã possibilitatis quã accepit
a dõ in bonis oꝑib enitescat: quia &
inimici nr̃i. qͥ nr̃a sc̃ĩficatione torquen¬
tur in his dieb quos ad maiorẽ ob¬
seruantiã nobis dispositos ẽe nouer̃t.
uehem̃tius seuiunt. & subtiliori insi¬
de largitatis expensis. aliis iniciendo
tristiciã de labore ieiumi. quã plu¬
rimos a consortio huiꝰ deuotionis
abducant. Contra quas tẽptationes
dilectissimi uigilet in nobis pii cordis
intentio: & a xp̃ianis mentib cogita¬
tiones diffidentiȩ repellant᷑. Modicũ
est enĩ qͦd pauperis adest nec uictus
tã benignꝰ estimator. ut etiã ꝓ calice
aquȩ frigidȩ sit p̃miũ redditurus: qͥa

Expanded text:
ne quod pium est agere non indictum, impium ne quod pium est agere non indictum, impium sit negligere praedicatum. CAP. Iaritatem vestram religioso proposito novimus 45 praeparatam, unanimiter, auxiliante Christo, celebrandum hortamur, monentes ut unusquisque secundum mensuram possibilitatis quam accepit a Deo, in bonis operibus enitescat. Quia et inimici nostri, qui nostra sanctificatione torquentur, in his diebus quos ad majorem observantiam nobis dispositos esse noverunt, vehementius saeviunt, et subtiliore inside largitatis expensis, aliis injiciendo tristitiam de labore jejunii, quamplurimos a consortio hujus devotionis abducant. Contra quas tentationes, dilectissimi, vigilet in nobis pii cordis intentio, et a Christianis mentibus cogitationes diffidentiae repellantur. Modicum est enim quod pauperi satis est. Nec victus tam benignus est aestimator, ut etiam pro calice aquae frigidae sit praemium redditurus. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nagro dominico dilectissimi cuiꝰ oꝑarii
sumus oportet nos prudent᷑ atq uigi¬
lanter sp̃ualem exercere curã: ut ꝑseue¬
ranti industria quȩ legitimis tẽporibus
st̃ exequenda curantes. de scoꝵ operũ
fruge lȩtemͣ. Quȩ si pigro otio & mer¬
ti desidia negligant᷑. terra nr̃a nichil ge¬
nerosi germinis pariet: & spinis ac tribu¬
lis obsita. ñ ꝓducet quȩ condenda sint
horreis: sed quȩ urenda sint flammis.
Ager autẽ iste dilectissimi rorante de¬
suꝑ grã dĩ. fide munit᷑ i eiuniis exercet᷑.
elemosinis seritur. orationib fȩcundat᷑:
ut inter plantationes rigationesq nr̃as
nullius amaritudinis radix pullulet.
nec se increm̃ta cuiꝰquã noriȩ stirpis at¬
tollant: sed enecato om̃i semine uicioꝵ
conualescat seges lȩta uirtutũ Ad ꝗͣ
diligentiã om̃i qͥdem nos tẽpore pie-¬
tas adhortat᷑: sed in his dieb qͥ huic
operi st̃ spetialius prestituti. maior ani¬
mositas & cura ẽ exercenda feruentior:

Expanded text:
agro, dilectissimi, cujus operarii sumus, oportet nos prudenter atque vigilanter spiritalem exercere culturam, ut perseveranti industria, quae legitimis temporibus sunt exsequenda, curantes, de sanctorum operum fruge laetemur. Quae si pigro otio et inerti desidia negligantur, terra nostra nihil generosi germinis pariet, et spinis ac tribulis obsita, non producet quae condenda sint horreis, sed quae urenda sint flammis. Ager autem iste, dilectissimi, rorante desuper gratia Dei, fide munitur, jejuniis exercetur, eleemosynis seritur, orationibus fecundatur, ut inter plantationes rigationesque nostras nullius amaritudinis radix pullulet, nec se incrementa cujusque noxiae stirpis attollant; sed enecate omnium semine vitiorum, coalescat seges laeta virtutum. Ad quam diligentiam omni quidem nos tempore pietas adhortatur, sed in his diebus qui huic operi sunt specialius praestituti, major animositas et cura est excitanda ferventior,
Abbreviated transcription (Latin):
ttenditur serpens: ut ni¬
chil ualeat serpens.
Quid est hoc: Attenditur
mors: ut nichil ualeat mors.
Sed cuius mors: Mors ui¬
te. si dici potest: mors uitȩ.
Immo. quid dici potest: mi¬
rabilit᷑ dicitur. Sed num¬
quid non erit dicendũ. qđ
fuit faciendum: Ego dubi¬
tarem dicere. quod dñs pro
me dignatus est facere:
tua est: quia uita mortua.
occidit mortem. Plenitudo
uitȩ deglutiuit mortem: ab
& nos dicemus in resurrectio¬
ne. quando iam triumphan¬
tes cantabimus: Libi est mors
fratres. ut ã peccato sanemur:
xꝑm crucifixum intueamur.
Quia sicut moyses inqͥt exal¬
tauit serpentem in deserto.
sic exaltari oportet filium
hominis. ut omĩs qui credit
in il lum non pereat. sed ha¬
beat uitam ȩtnam. Quomͦ
qui intuebantur illum ser¬
pentem. ñ peribant a morsib
serpentium: sic qui intuent᷑
mortem xꝑi fide. sanantur.
a morsibus peccatorũ. Sed
illi sanabantur a morte
ad uitam temporalem: hic
autem ait. habeant uitam

Expanded text:
Attenditur serpens, ut niAttenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? tua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, fratres, ut a pChristum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum; sic qui intuentur fide mortem Christi, sanantur a morsibus peccatorum. Sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem: hic autem ait, ut habeant vitam
Abbreviated transcription (Latin):
est sacramentũ:
& qui legerunt
nouerunt. De¬
inde audiant
uel qui non legerunt: uel
qui forte lectum. siue audi¬
tum obliti sunt. Prosterne¬
batur in heremo populus
isrł: morsib serpentum. fie¬
bat magna strages multorũ
mortuorum. Plaga enim dĩ
erat: corripientis & flagellan¬
tis. ut erudiret. De monstra¬
tum est ibi magnum sacram̃¬
tum rei future. Ipse dñs testa¬
tur in hac lectione: ut nemo
possit aliud interpretari. quã
quod ipsa ueritas de se indicat.
Dictum est enum moysi
a dño. ut faceret ȩneum ser¬
pentem: & exaltaret in ligno
in heremo. & ammoneret po¬
pulum isrł: ut si quis morsus
esset ã serpente. illum serpen¬
tem in ligno exaltatum at¬
tenderet. Factum est. Mor¬
debantur homines: intueban¬
tur: & sanabant᷑. Quid sunt
serpentes mordentese. Pecça¬
ta de mortalitate carnis. Quis
est serpens exaltatus: Mors
dñi in cruce Quia enim a
serpente mors: ꝑ serpentis
effigiem figurata est. Mor¬
sus serpentis letalis est: mors
dñi uitalis.

Expanded text:
 sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis.
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ⁊ara oriens ẽsrom sagittam ui¬
electus: amminadab popłs¬
mitis spontaneus. Naason
augur fortis: salmon sensibi
um: dauid manu fortis uel
desiderabilis: salomon pacifi¬
as robustus dñi: ioatham ꝑfe¬
ctus: Acͥar apprehendens:¬
erechias fortis dñs: manasses
paratio dñi: salathiel petitio
mea ds̃: zorobabel iste magi¬
ster: abiuth pater meus iste.¬

Expanded text:
sio. Zara, oriens. Esrom, sagittam vielectus. Aminadab, populus spontaneus. Naasson, augur fortis. Salmon, sensibium. David, manu fortis, vel desiderabilis, Salomon, pacifias, robustus Domini. Joathan, perfectus. Achaz, apprehensEzechias, fortis Dominus. Manasses, paratio Domini. Salathiel, petitio mea Deus. Zorobabel, iste magister. Abiuth, pater meus iste
Abbreviated transcription (Latin):
tuebat. Hec itaq atq huius¬
modi plura gerens. quȩ pro¬
ferre ꝑ nos atq expedire ut
dignum ẽ ñ potest sermo pau¬
ꝑculus: melius uobis ea nr̃ di¬
ctet affectus. Summȩ alacri¬
tatis instantia fuit cultor &
custos animarũ: cupiditates
resecans. iras comprimens:
malicias extirpans. His ma
gis uir iste temporib necessa¬
rius fuit: quib tanta iniqui¬
tas sumptis cotidie deficiente
iusticia uirib conualescit.
Et quidem ille in hac ꝑegri¬
natione solo corpore consti¬
tutus. cogitatione & auidita¬
te in illa ȩterna patria con¬
uersatus est: & quasi bonus

Expanded text:
tuebat. Haec itaque, atque hujustuebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest sermo pauperculus, melius vobis ea vester dicet affectus; summae enim alacritatis instantia fuit cultor, et custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias exstirpans. His etiam magis vir iste temporibus necessarius fuit, quibus tanta iniquitas, sumptis quotidie, deficiente justitia, viribus convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione solo corpore constitutus cogitatione et aviditate in illa aeterna patria conver
Abbreviated transcription (Latin):
dãmpnabilit̃ obtrectantib
& quȩ dõ sunt contraria su¬
adentibus. mors intrat ꝑ fe¬
nestras nr̃as: horror morti¬
ferȩ noctis irrumpit: ꝑ quas
sol iusticiȩ intrare debuerat.¬
Quando istȩ peccati fenestrȩ
aperte sunt: ianua salutis
& uitȩ ac porte paradisi clau¬
se sunt. Has iste uir beatus
fenestras : multis seris diui¬
Uni timoris obstruxit.uI.
Ie quantorum cordib quos
inhonesta iniquitas & impie¬
tas possidebat. fugauit luxu¬
riam : deiecit iram. & extin¬
xit inuidiam: & uelut de an¬
tiqua domo barbaris hospi¬
tibus ꝓturbatis. reuocando
illuc fidem. castitatẽ. iustici¬
am. miscđam. habitatores
pacificos intromisit: ꝑ quos
in domicilium mentis caput
horum bonoꝵ xꝑc intraret.
Et appositis penitentię me¬
dicamentis. uelut quatridu¬
anum fȩtentẽ increpationũ
fremitu suscitabat: & emen¬
datione suscepta. de medus
mortis faucib erutos tempo¬
riua resurrectione uitȩ resti¬

Expanded text:
damnabiliter obtrectantibus, damnabiliter obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat per fenestras nostras, horror mortiferae noctis irrumpit, per quas sol justitiae intrare debueratquando iste peccati fenestrae apertae sunt, janua salutis et vitae, ac portae paradisi clausae sunt. Has iste vir beatus fenestras multis seris divini timoris obstruxit. De quantorum cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, castitatem, justitiam, misericordiam, habitatores pacificos intromisit, per quos in domicilium mentis caput horum bonorum Christus intraret, et appositis poenitentiae 253 medicamentis, velut quatriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vitae resti
Abbreviated transcription (Latin):
ratos. angelici oris arte &
orationum firmitate eurauit :
quantos ꝑ longam incuriam
peccati labe resolutos. & qua¬
dam leprȩ contagione ꝑfusos
castigationib & exhortatio¬
nibus expiando. dõ in se ope¬
rante mundauit. Quantoꝵ
animas uiuentes in corpore
iam defunctas. & delictorũ
mole obrutas ac sepultas. ad
emendationẽ tanquã ad lucẽ
uocando dõ resuscitauit: ut
dñi sui ammirandus imita¬
tor iam mortuas dõ e contra¬
rio mortificet uitali morte
peccato. Tune in alia parte
ea quȩ aperuerat salubrita¬
te claudebat. ne eis res alie¬
na concupiscibilis appare¬
ret: ne interiori homini ma¬
culam exterioris culpa trans¬
mitteret. ne ad cor tenebrȩ
ꝑ uias lucis intrarent: ne
in uno quoq prophetica
illa int̾minatio compleret᷑.
Mors inqͥt intrauit ꝑ fenestras ur̃as.
Ministeria enĩ auriũ & ocłoꝵ: fenestrȩ
eẽ ꝓbant᷑ animarum. Quando
enim aperimus auditũ ma¬
la & mniqua loquentibus ac

Expanded text:
ratos Angelici oris arte, & ratos Angelici oris arte, & orationum firmitate curauit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, Deo in se operante, mundauit? Quātorum animas viuentes in corpore, iam defunctas, & delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tamquam ad lucem vocando, Deo resuscitauit; vt Domini sui admirandus imitator, iam mortuas Deo e contrario mortificaret vitapeccato. Tunc in alia parte ea quae aperuerat salubritate claudebat; ne eis res aliena concupiscibilis appareret, ne interiori homini maculam exterior culpa transmitteret; ne ad cor tenebrae per vias lucis intrarent; ne in unoquoque prophetica illa interminatio compleretur: Mors, inquit, intravit per fenestras vestras ; ministeria enim aurium, et oculorum, fenestrae esse probantur animarum; quando enim operibus auditum mala et iniqua loquentibus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
crudelis abducat.
Aduersus hȩc ergo multifor¬
mia scłi mala. castigatis & ca¬
stis actibus resistamus: beati aut̃
patris nr̃i merita iam in
tuto positi securi magnifice¬
mus. Qui gubernaculũ fidĩ
uiriliter tenens. anchoram
spei tranquilla iam in stati¬
one composuit: & plenam
cȩlestib diuitiis & ȩternis
mercib nauem optato in lit¬
tore collocauit. Qui contra
om̃s aduersarios scutum ti¬
moris dĩ tamdiu infatigabi¬
liter tenuit: donee ad uicto¬
riam ꝑueniret. Quid enim
fuit totus uitȩ illius cursus:
nisi unus cũ iugili hoste con¬
flictus: Quantis hic cȩcis a
uia ueritatis errantib & de
summa iam in ꝓfundũ ru¬
pe pendentib amissum reddi¬
dit uisum: & illũ quo xꝑe
uideret᷑ reparauit intuitũ.
Quantoꝵ. aurib surdis & in¬
fidelitatis obturatione damp̃¬
natis. ad ꝑcipiendã uocem
cȩlestium mandatoꝵ pretio¬
sum infudit auditum: ut
uocanti dõ ad miscdam. res¬
ponderent ꝑ obȩdientiam.u.
QIuantos intrinsecus uulne¬

Expanded text:
crudelis abducat. Aduersus hæc ergo multiformia sæculi mala, castigatis & castis actibus resistamus. Beati autem Patris Odonis merita iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perueniret. Quid enim fuit totus vitæ illius cursus, nisi vnus cum vigili hoste conflictus? Quantis hic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum quo Christus videretur, reparauit intuitum? Quantorum auribus, sordis & infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem cœlestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, vt vocāti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulne
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dñs opus reprehendit:
sed maus distinxit. Circa
multa es occupata: porro unũ
est necessarium. Iam hoc sibi
maria elegit. Transit labor
multitudinis: & remanet ka¬
ritas unitatis. Ergo quod¬
maria elegit non auferetur
ab ea: a te autẽ quod elegisti
utiq hoc sequitur. utiq hoc
subintelligitur: quia ate qđ
elegisti auferet᷑. Sed bono tuo
auferetur: ut quod melius ẽ
detur. Auferet᷑ enim ate la¬
bor: ut requies detur. Tu na¬
uigas: illa iã in portu est. Uide¬

Expanded text:
ergo Dominus opus reprehendit, ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur enim a te labor, ut requies detur. Tu navigas, illa jam in portu est.
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria est. Frangis panẽ:
lis famem: cui frangis panẽ:
Tollis peregrinationem: cui
ex hibes hospitalitatẽ. Tollis
nuditatem: cui preparas ue¬
stem. Non sit egritudo: quẽ
uisitas: Non sit captiuitas:
quem redimis: Non sit
rixa: quem concordas. Non
sit mors: quem sepelis: In
illo scło futuro non erunt
ista mala. Ergo. nec ista mi¬
nisteria. Bene ergo marcha
circa corporalem dñi quid
dicam necessitatem an uolun¬
tatem ministrabat carni mor¬
tali. Sed quis erat in carne
mortali: In principio erat
uerbum. & uerbũ erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbum. Ecce
quod maria audiebat. Uer¬
bum caro factum est: & ha¬
bitabit in nobis. Ecce mar¬
tha cui ministrabat.
ab ea. Circa unum se uoluit
occupari. Iam tenebat : mi¬
chi autem adherere dõ bonũ
est. Sedebat ad pedes capi¬
tis nrͣi. Quanto humilius
sedebat: tanto amplius ca¬
piebat. Confluit enim aqua
ad humilitatem conuallis: de¬
lata de tumorib collis. Non

Expanded text:
necessaria est. Frangis panem enecessaria est. Frangis panem ele famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
pars est. cur non omͣs hoc faci¬
unt: quando ipsum dñm in
hac causa patronum habemiꝰ:
N on enim timemꝰ in hac re
ne offendamus eius iusticiam
cum patronam teneamus eius
sententiam. Et tamen ita nͣ
est: sed sicut dixit dnͣs. ita est.
Quomodo intelligis: ita est.
Est autẽ quomͦ intelligere de¬
bes. Ecce aduerte. Circa mul¬
ta es occupata: quando unum
est necessarium. Maria meli¬
orem partem elegit. Non tu
malam: sed illa meliorem. S
unde meliorem: Quia tu cir¬
ca multa. illa circa unum: pͣ¬
ponitur unum multis. Non
enu a multis unũ: sed mul¬
ta ab uno. Multa sunt quȩ
facta sunt: unus qui fecit.
Quis ista numeret: Quis ho¬
rum multitudinem cogitet:
Quis hoc fecit: Ds̃ om̃nia.
Ecce bona ualde. Bona ual¬
de quȩ fecit: quanto melior
ille qui fecit: Attendamus
igitur occupationes nrͣas. Cir¬
cã multa necessarium est mi¬
nisterium corpora refecturis.
Quare hoc e Quia esuritur.
quia sititur: miscda miseris

Expanded text:
pars est, cur non omnes hoc facipars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, cum patronam teneamus ejus sententiam. est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecQuis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Cum ergo maria sua¬
uiter audiret uerbum dulcis¬
simum. & corde intentissimo
pasceretur: int᷑pellato dño ã
sorore sua. quomodo putamus
eam timuisse ne diceret ei dñs.
surge & adiua sororem tuam
Maria enim suauitate teneba¬
tur. quȩ profecto ẽ maior men¬
tis quam uentris: excusata est.
sedit securior. Quomodo au¬
tem excusata: attendamus. in¬
spiciamus. ꝑscrutemur quod
enim: Putamus rep̃hensum
eẽ ministerium marthȩ quã
cura hospitalitatis occupaue¬
rat: quȩ ipsum dñm hospitio
receperate Quomodo recte
reprehendebatur: quȩ tanto
hospite lȩtabatur e¬
oc si enim est. dimittant
homines quod ministrant egen¬
tem. quȩ non auferatur ab eis.
Uacent uerbis. inhient doctri¬
nȩ dulcedini. occupent᷑ circa
scientiam salutarem: nichileis
sit curȩ si quisq peregrinus
inobs sit. quis egeat pane. quis
indumento. quis uisitandus.
quis redimendus. quis sepeli¬
endus. Uacent operi miscđȩ:
uni instent scientiȩ. Si melior

Expanded text:
batur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod enim? putamus reprehensum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egenrem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ uitȩ : ambȩ innocentes.
ambȩ laudabiles. Una labori¬
osa. altera ociosa: nulla faci¬
norosa. nulla desidiosa. Am¬
bȩ innocentes. ambe inquam
laudabiles: sed una laboriosa.
altera ociosa. N ulla facino¬
rosa quam cauere debet labo¬
riosa: nulla desidiosa. quam
cauere debet ociosa. Frant gͦ
in illa domo istȩ duȩ uitȩ: &
ipse fons uitȩ. In martha erat
imago presentium: in maria
futurorum. Quod agebat
martha ibi sumus: quod age¬
bat maria hoc speramꝰ. Hoc
agamus bene: ut illud habe¬
amus plene. Nam qͥd inde
habemus: In tantũ habemꝰ:
quamdui hic bene sumus.
Quantũ est quod inde habe¬
muse Nam & modo inde
aliquid agimus remoti ã ne¬
gociis: sepositis familiarib
curis. Conuenient᷑ statis. &¬
auditis. In quantũ hoc agi¬
tis. mariȩ similes estis: & fa¬
cilius uos quod agit maria.
quã ego qui prȩ̃rogo. Siqͥd
munis est. unde. & ego uob̃¬
cum uiuo. Nunc autẽ unui¬
mus: si uos fratres statis in

Expanded text:
duae vitae, ambae innocentes, duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid munis est, unde et ego vobiscum vivo. Nunc autem vivimus, si vos, fratres, statis in