comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que in celis sunt. ⁊ que in t̾ris sunt res¬
taurata ⁊ pace hominib. in tra data.
facta ẽ d̾o in excelso gła. dum angłice ru¬
ine reparant᷑ dispendia. Uñ ab angłis
cante᷑. Gła in excelsis dõ. Glorificant enim
dm̃ de sue diminutionis restauratione
laudant dm̃ de nr̃a reconciliatione.
Que cuncta gc̃ ꝑfecta: quia apparuit be-
scs: ne alius indiuinitate eẽt filiꝰ. aliꝰ in
humanitate. Et ne id̾e eẽt pat̃ ⁊ filiꝰ. si
ut qui erat in d̾itate d̾i filiꝰ. ip̃e fieret
in homine hominis filiꝰ. natꝰ scd̃m u̾ita¬

Expanded text:
estaurata, et pace hominibus in terra data, facta est Deo in excelsis gloria, dum angelicae ruinae reparantur dispendia. Unde ab angelis canitur: « Gloria in excelsis Deo ; » glorificant enim Deum de suae diminutionis reparatione. Laudant Deum de naturae reconciliatione, qua cuncta sunt peracta, quia apparuit beni ne alius in divinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si ut qui erat in divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis Filius, ne Fi
Abbreviated transcription (Latin):
mundiĩ. ut qui ñ uident uideant. scilic⁊
gentiles ⁊ qui uident ceci fiãt. scilicet ui¬
de. fractis ramis naturasib. ⁊ inserto ole
pata capparis. qi exclusis filiis. atq do¬
grinoꝵ muros tuos. et reges eoꝵ mi¬
nstrabunt. tibi. Qd̃ ad litterã. ⁊ spũ¬
alit̾ impletum c̃nimus. pͥncipes it gen¬
tium ꝑ orbẽ eccłias edificart̃ sic̃ ꝯstan¬
qui multas ꝯstruxert̃ eccłias ⁊ necessaria
ꝓhac mib̾ tate ⁊ ĩpinguatione ꝓł¬
atq uirtutam ad leticiã ꝓuocatur lo¬

Expanded text:
mundum, ut qui non vident, videant, » scilicet gentes, « et qui vident caeci fiant , » scilicet Judaei. Fractis ramis sterilibus, et inserto oleausta, et dissipata capparis, quia exclusis filiis et dogrinorum muros tuos, et reges eorum ministrabunt tibi . » Quod ad litteram, et spiritualiter cernimus. Principes enim gentium per orbem ecclesias aedificaqui multas construxerunt Ecclesias, et necessaria Pro hac ubertate et impinguatione populi virtutum, ad laetitiam provocatur lo
Abbreviated transcription (Latin):
parturiebas. qm̃ multi filii deserte:
magisqm eiꝰ q̃ habebat. uirũ. id ẽ genti¬
litatis qm sẏnagoge. scił locuste qmͣ cap¬
paris. Ibi it locuste fecunditatẽ ꝓlis sig¬
nificans ysaias ait. Dilata locũ tentorisᷤ¬

Expanded text:
multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum , » id est gentilitatis, quam Synagogae, scilicet locustae, quam capparis. Ipse locustae fecunditatem populi significans, Isaias ait: « Dilata locum tentori
Abbreviated transcription (Latin):
sqͣlda ⁊ infecunda florente amigdalo. est
ĩpinguata quia post xp̃i resurrectionẽ
de abacuc. Qui ascendes suꝑ eqͦs tuos:
⁊ quadrige tue saluatio. his quadrigis
uenientib inpinguata ẽ locusta accepto
sp̃u uite. ⁊ reddita fecunditate. fc̃a ẽ młta

Expanded text:
stolida et infecunda, florente amygdalo est impinguata, quia post Christi resurrectionem de Habacuc: « Quia ascendis super equos tuos, et quadrigae tuae salvatio . » His quadrigis venientibus, impinguata est locusta. Accepto ritu vitae, et reddita fecunditate, facta est fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
saliens inmontib. ⁊ transiliens colles sal¬
tus dedit. de celo inuteriĩ uirginis. de
ferno inpalmã. scd̃m ilid̾. Ascendã ĩpalmã¬
nis. Salire uoluit saltib uite. ut locustã re-¬
uocaret a saltib gehenne. salunt saltͦibus
bonis. ut locustã retraheret a saltib pͣuis.
Saliuit ip̃e. ut saliat locusta .i. ascensio¬
nes atq gradꝰ uirtutũ in corde suo dispo¬
nat. quib aduidendũ hynulũ ceruoꝵ
ascendat. idẽ xp̃m. a patͥarchis ⁊ ꝓphetis
siderantes. ad fontẽ aqͣr̃ uuentiũ. idẽ xp̃m.¬

Expanded text:
saliens in montibus, et transiliens colles, salsaliens in montibus, et transiliens colles, saltus dedit de coelo in uterum Virginis, de ferno in palmam, secundum illud: « Ascendam in palmanis. Salire voluit saltibus vitae, ut locustam retraheret a saltibus gehennae. Salivit saltibus hominis, ut locustam retraheret a saltibus pravis; salivit ipse, ut saliret locusta, id est ascensiones atque gradus virtutum in corde suo disponat, quibus ad videndum hinnulum cervorum ascendat, id est Christum a patriarchis et prophetis siderantes ad fontes aquarum viventium, id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siuenditꝰ. ⁊ ꝯsciꝰ. Ecce mel scił multitudo
dulcedinis. declaratio ueritatis. Si egͥ nucleꝰ
añ occultꝰ effulsit ⁊ amigdalus añ ueluda¬
rida.⁊ sicca flornit. flos feni qui deciderat
repullulauit. Fiorente ã amigdalo. ĩpin¬
guata ẽ locusta. ⁊ dissipata capparis In
locusta gentił. incappari iudaicus ppłs
intelligit᷑. locusta it saltu mouet᷑. nec am¬
bulat nisi saliendo: ⁊ in ordinate fert᷑ hec
ẽ gentilitas q̃ olĩ ñ pedetentim. sed quasi
de ferebat᷑. qr mutauit gł̾am incorruptibi¬
lis dei. insimilitudinẽ corruptibilis hoĩs.
Ecce magnꝰ ⁊ in ꝯsid̾atꝰ saltꝰ.⁊ maiori ebitu¬
dine saliens in det̾iora p̃ci ⁊pitia mu¬
tauit post insimilitudinẽ uoluchrum.
⁊ inde quadrupedũ. deinde serpentium.
Ecce saltꝰ locuste qmͣ amari st̃. isti saltꝰ mor¬
tiferi st̃. his qͣi letalib ceł seicidebat.
locusta. quousq hynulus. id ẽ patͥs filiꝰ

Expanded text:
etsi venditus et occisus. Ecce mel, scilicet multitudo etsi venditus et occisus. Ecce mel, scilicet multitudo dulcedinis, declaratio veritatis; sic nucleus ante occultus effulsit, et amygdalus velut arida et sicca floruit. Flos feni, 450 qui deciderat, repullulavit, et amygdalo florente impinguata est locusta, et dissipata capparis. In locusta gentiles, in cappari Judaicus populus intelligitur. Locusta enim saltu movetur, nec ambulat nisi saliendo, et inordinate fertur. Haec est gentilitas, quae olim non pedetentim, sed quasi te ferebatur, quia mutavit gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis . Ecce magnus et inconsideratus, et majori hebetudine saliens in deteriora praecipitia mutavit; postea in similitudinem volucrum, et inde quadrupedum, deinde serpentium . Ecce saltus locustae. Quam amari sunt isti saltus, mortiferi sibi, his lethalibus telis se incidebat locusta, quousque hinnulus, id est Patris Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
nec desid̾iũ ing̾it. cruciatũ. qr ibi dulcedo
sine mͦ. scd̃m illud. Gustate et uidete qm̃
suauis ẽ dñs. Et alibi. Saciabor c̃ apparuerit
gła tua. Ecce sacietas. ecce suauitas. Bonꝰ ẽ
nuit hic nucleus. ñ resplenduit hic d̾s. nisi¬
in cortice fracto: ⁊ atesta detracto. qr ñ ẽ ĩ uen¬
tum mel more leonis uiui. s mortui. Detractꝰ
ẽ gͦ cortex teste ñ nucleo. uł testa. uł cortex. ⁊
sit mortuo leone un eiꝰ ore reꝑtũ ẽ mel. qi disce¬
dente aĩa acarne sed neutro aũdo dĩ. mortuuis
ẽ uerꝰ leo. s effusa framea apud inferos. ⁊ edu¬
ctis inde captiuis die t̾cia cortice sanatomel
leo effudit. cum uerꝰ ioseph uolens agnosci
a suis fr̃ib ait. Ego sũ ioseph fr̃ ur̃ quem
uiuit in uobis. qr ñ dũ ascendi incorde ur̃o
ad patrem meũ. pꝰqm uenditꝰ. pꝰ qm traditꝰ.
s cognoscite me. ego sũ uerꝰ ioseph. Pat eqͣl̃.

Expanded text:
nec desiderium ingerit cruciatum, quia ibi dulcedo nec desiderium ingerit cruciatum, quia ibi dulcedo sine modo, secundum illud: « Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . » Et alibi: « Satiabor cum apparuerit ia tua . » Ecce satietas, ecce suavitas. Bonus est nuit hic nucleus, non resplenduit hic Deus, nisi cortice fracto, et a testa detracto. Non est inventum mel in ore leonis vivi, sed mortui. Detractus est ergo cortex testae, non nucleo, vel testa cortex. Et sic mortuo leone, in ejus ore est repertum mel, quia discedente anima a corpore, sed neutrum a verbo Dei. Mortuus est vero leo, sed effusa framea apud inferos, et eductis inde captivis, die tertia cortice sanato leo mel effudit. Cum vero Joseph, volens agnosci a suis fratribus, ait: « Ego sum Joseph frater vester, quem ivit in vobis, quia nondum ascendi in corde vestro ad Patrem meum postquam venditus, postquam traditus. Sed cognoscite me. Ego sum verus Joseph, Patri aequalis,
Abbreviated transcription (Latin):
bit amigdalus. impinguabit᷑ locusta. dis¬
sipabitur capparis qm̃ ibit homo in do¬
mum et̾nitatis sue. Que ẽ amigdalus ista
que floruit. ⁊ qnͣdo floruit: Hec amigda¬
⁊ nucleum. Et xp̃c intrib uere subsistit sub¬
stantiis. In eo quippe ẽ. cortex carnis. testa m̃¬
tis. nucleus dĩtatis. Cortex habet amaritu¬
dinẽ. testa fortitudinẽ. nucleꝰ dulcedinem.
et ip̃e excarne infirma a maritudinẽ sensit.¬
sicut ꝑ ꝓph̾am ait. Increpauerunt me renes
mei. Affectu carnis tediauit. dispensationẽ
parris implere ñ uoluit. sp̃u uero. ñ hesita¬
uit. ñ recusauit. sed ꝓmpte uoluntatẽ pa¬
retardari apposito humane redemptionis
ualuit. Nucleus uͦ qͥ suauis ẽ adgustũ qui
pellit esuriẽ. ⁊ pr̃at refectionẽ. recte xp̃i
dĩtas intelligitur que infinite dulcedinis
ẽ fruentib. quos ⁊ saciat sic. ut gustandi
fac̾ẽ cupiunt. Ibigͦ sacietas sine fastidio et
desid̾iũ sine suspirio. nec sacietas tedium

Expanded text:
lus, impinguabitur locusta, dissipabitur capparis, quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . » Quae est amygdalus ista quae floruit, et quando floruit? Haec amygda, nucleum; et Christus in tribus vere subsistit substantiis. In eo quippe est cortex carnis, testa m nucleus deitatis. Cortex habet amaritudinem, testa fortitudinem, nucleus dulcedinem; et ipse ex carne infirma sentit amaritudinem, sicper prophetam ait: « Increpuerunt me renes mei . » Affectu carnis detrectavit dispensationem Patris implere ut voluit, spiritu vero non haesitavit, non recusavit, sed prompte voluntatem Paretrahi a proposito humanae redemptionis valuit. Nucleus vero, qui suavis est ad gustum, qui pellit esuriem, et procurat refectionem, recte Christi deitas intelligitur, quae infinitae dulcedinis est sitientibus, quos et sic satiat, ut gustandi er facere cupiunt. Ibi ergo satietas sine fastidio, et desiderium sine suspirio. Nec satietas taedium,
Abbreviated transcription (Latin):
quiolim deo herebat. cui amicicia uinctꝰ
erat. Dissipata ẽ gͦ capparis inpinguata
locusta. qr cecitas ex parte ꝯtigit misrł.
ut plenitudo gentiũ intraret. Unde de¬
uideis dominus ait. Auferet᷑ a uobis re

Expanded text:
qui olim Deo 451 haerebat, cui amicitia junctus erat. Dissipata est ergo capparis, impinguata locusta, quia caecitas ex parte contigit in Israel, ut plenitudo gentium intraret. Unde Judaeis Dominus ait: « Aufer
Abbreviated transcription (Latin):
ram uobis uiam uite.⁊ uiam mortis.
et᷑: ⁊ qui egressus fuerit uiuet. Ciuitas
bona sancta ẽ eccłia. Hec est ciuitas iꝰti.
urbs fidelis. ciutas supra montẽ posita.
q̃ ñ potest abscondi. De urbe mala nullꝰ
assumit᷑. in mo om̃s ibi habitantes mori¬
unt᷑. De urbe fideli assumit᷑ quidẽ. s ñ
nisi unus: qui scilicet ꝑtinet adunitatẽ
hac unitate sumꝰ. unꝰ ẽ ds̃. in scła benedc̃s
Ita ⁊ sitres sint qui testimoniũ dant ĩ celo
cum sint tres res. quib fruendũ est¬
ñ fidem nr̃am extendunt. ad tͥplicem
dm̃. sed unum. Tres quidẽ st̃ yposta¬
ses coet̾ne. ⁊ combeate ꝓprietatib suis
distincte. ⁊ hee unũ. suie unꝰ d̾s sunt.
genẽ eẽntie. ñ autẽ unꝰ ut infide nr̃a

Expanded text:
ram vobis viam vitae, et viam mortis .ram vobis viam vitae, et viam mortis .morte morietur; et qui egressus fuerit, vivet. Civitas bona, sancta est Ecclesia. Haec est civitas justi, urbs fidelis, civitas supra montem posita, quae non potest abscondi. De urbe mala nullus assumitur, imo omnes ibi habitantes moriuntur. De urbe fideli assumitur quidam, sed non nisi unus, qui scilicet pertinet ad unitatem hac unitate sumus, unus est Deus in saecula benedictus . Ita etsi « tres sint qui testimonium dant in coelocum sint tres res quibus fruendum, non fidem nostram extendunt ad triplicem Deum, sed unum . Tres quidem sunt hypostases coaeternae et conbeatae, proprietatibus suis distinctae, et hae unum, sive unus Deus sunt genere essentiae. Non aut
Abbreviated transcription (Latin):
omniabona. Hec trinitas ꝑnecabilis
ẽ regio dissimilitudinis. ubi memoria
dissipatur. intellectus catatur. uolun¬
tas fedat᷑. Uerumptamen.⁊ dehac enor¬
mi tͥnitate. ꝑ aliam tͥnitatem a sũma
trinitate nobis ꝓmissam uisitati resur¬
gimus. Increata enĩ trinitas tͥnitatem
creationis erexit. infundens tͥnitatẽ iusti¬
ficationis. scił fidci. spei. ⁊ caritatis. Hec
enim tͥa sunt. sed maior hoꝵ caritas. Ad
ꝓꝓħa dicens. Conu̾timini filii reũtentes.
ficata. ad sp̃m redire incipimꝰ. Conũtimini
inquit. ⁊ causam subdit. qr ego uir ur̃. ⁊
assumã uos unum de ciuitate ⁊ duos de
cognatione. ⁊ inducam in syon. Ecce tͥni¬
tas tres assumit unum ⁊ duos: s unũ de
ciuitate: ⁊ duos de cognatione. Est cii¬
tas bona: ⁊ ẽ ciuitas mala. Ciuitas mala
mundꝰ. in maligno positus. Dequa dic̃
dominus ꝑ o see. Ego sum d̾̃s: ⁊ ciuitatẽ
ñ ingredior. Et ꝑ ieremiam. Eece ego do co¬

Expanded text:
omnia bona. Haec trinitas . . . . . . omnia bona. Haec trinitas . . . . . . est regio dissimilitudinis, ubi memoria dissipatur, intellectus caecatur, voluntas foedatur. Verumtamen de hac enormi trinitate per aliam trinitatem a summa Trinitate nobis promissam resurgimus. Increata enim Trinitas, trinitatem creationis erigit, infundens trinitatem sanctificationis, scilicet, fidei, spei, et charitatis. « Haec enim tria sunt, sed major horum est charitas . » propheta, dicens: Convertimini, filii, revertentes. ficata, ad Spiritum 312 redire incipimus. Convertimini, inquit, et causam subdit, quia ego vir vester, et assumam vos, unum de civitate, et duos de cognatione, et inducam vos in Sion. Ecce Trinitas tres assumit; unum et duos, sed unum de civitate, et duos de cognatione. Est civitas bona, et est civitas mala. Civitas mala, mundus in malignitate positus, de qua dicit Dominus per Osee: « Ego Dominus, et civitatem non ingrediar . » Et per Jeremiam: « Ecce ego do co
Abbreviated transcription (Latin):
fruendum ẽ.⁊ hee sunt una quedã sum¬
ma res ꝯmunisq omnib fruentib ea
inquib ẽ pͥma similitudo.⁊ prima eqͣ¬
litas. Ita in mente tres ꝓprietates st̃. Me¬
moria. intellectus. dilectio. Et hec tria
inuna substantia st̃. cui substantialit̾
insunt. id ẽ in mente. Recte gͥ ad in effa¬
bilis trinitatis imaginẽ ⁊ similitudi¬
nẽ ꝯditus dicitur homo. Ad imaginẽ
scd̃m memoriã. intellectũ. dilectionem:
ad similitudinẽ: scd̃m immortalitatem
anime ⁊ in nocentiã. Homo gͦ ꝯditus in
honore memoria adhesit patri. intellec¬
tu filio. dilectione sp̃ui sc̃o. Increata enĩ
trinitas. homini in didit trinitatẽ crea¬
tam. s tnͣsiigrans ãtriuitate beata et
sũma. incidit intͥnitatẽ horrendã. ⁊ fedã.
qm ñ fecit in effabilis trinitas. s intro-¬
duxit uersipellis sathanas. scilicet ĩcon¬
cupiscentiã carnis. concupiscentiã ocu¬
lorũ. suꝑbiam uite. Cui trinitati obno¬
xia st̃ omnia mala: sicut sũme tͥnitati

Expanded text:
et sunt una quaedam summa res, communisque omnibus fruentibus, ea in quibus est prima similitudo ut prima aequalitas, ita in mente tres proprietates sunt, memoria, intellectus, dilectio, et haec tria in una substantia sunt, cui substantialiter insunt, id est in mente. Recte igitur ad ineffabilis Trinitatis imaginem et similitudinem conditus homo dicitur: ad imaginem, scilicet memoriam, intellectum, dilectionem; ad similitudinem, scilicet immortalitatem et animae innocentiam. Homo ergo conditus in honore, memoria adhaesit Patri; intellectu Filio; dilectione Spiritui sancto. Increata enim Trinitas homini indidit trinitatem creatam, sed transmigrans a Trinitate beata et summa, incidit in trinitatem horrendam et foedam, quam non fecit ineffabilis Trinitas, sed versipellis Satanas, scilicet in concupiscentiam carnis, concupiscentiam oculorum, superbiam vitae. Cui trinitati obnoxia sunt omnia mala, sicut summae Trinitati
Abbreviated transcription (Latin):
minam facit unionẽ qr m̃bra capiti
indissolubili nexu copłat. ⁊ int̾ se pia
caritate sotiat. ut seruent unitatẽ ĩ
uinculo pacis. Diuina ẽ ista cognatio.
natione̾ duo assumunt᷑ quia qui deca
q̃ tm̃ sua st̃. s q̃ alioꝵ. bona eis ĩusum
uenientia. ñ uelud ꝓpria possidentes. s
tanqm cõmunia cunctis. maxime ã
domesticis fidez exponentes. hii ft̃ qui
edificant aurum. argentum. lapides
p̃ciosos. idẽ qui cogitant que dĩ sunt
quo m placeant dõ. ñ mundo. Sicut ĩ
uno signant᷑ qui edificant ligna. fe¬
nũ. stipulam. id est qui cogitant q̃
mundi sunt. qͦ mͦ placeant mundo:
qͥ ñ ꝓpria relinq̃re s multiplicare q̃rt̃.
qui ñ et̾nis reb inspicientes. sed t̾renis
na fundamento fidĩ ñ p̃ferunt. inmo
ait̾utra ꝯdicione ꝓposita mallent eis
menti. s qͣi ꝑ ignẽ. Isti gͦ recte significã¬
t᷑ inuno. qr qd̃ inusũ uenit. qͣi suũ. id¬

Expanded text:
minam facit unionem, quia membra capiti indissolubili nexu copulat, et inter se pia charitate sociat, ut servet unitatem in vinculo pacis. Divina est ista cognatio, natione duo assumuntur, quia qui de ea quae sua sunt, sed quae aliorum, bona eis in usum venientia, non ut propria possidentes, sed tanquam communia cunctis, maxime autem domesticis fidei exponentes. Hi sunt qui aedificant argentum, aurum, lapides pretiosos. Iidem qui cogitant quae Dei sunt, quomodo placeant Deo, non mundo. Sicut in uno significantur qui aedificant ligna, fenum, stipulam, iidem qui cogitant quae sunt mundi, quomodo placeant mundo, qui non propria relinquere, sed multiplicare quaerunt, qui non aeternis rebus attendentes, sed terrenis na fundamenta non praeferunt, imo alterutra conditione proposita, mallent eis menti; sed quasi per ignem. Isti ergo recte significantur in uno, q
Abbreviated transcription (Latin):
tenens uere uocat᷑. hõ. Cũ u̾o ea neglec
etiam nom̃ ꝑdidit. quia gram hominis
ñ tenuit. Ideo in ezechiele geminato no¬
mine homo dr̃ homo homo. ut qui ext̾iꝰ
hoĩs p̃fert formã. ⁊ intꝰ teneat imaginẽ.¬

Expanded text:
tenens jure vocatur homo. Cum vero ea neglectetiam perdit nomen, quia gratiam hominis non tenuit. Ideo in Ezechiele geminato nomine dicitur: « Homo, homo , » ut qui exterius hominis praefert formam, etiam intus teneat imagine
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e. eodẽq mͦ oꝑaũ. Unde fides catho
baptisma. quia tterari ñ ualet.⁊ qr
eque bonũ est a quocunq det᷑. Qui
ergo hanc unitatẽ seruat. ex ea ñ ĩ¬
merito unꝰ ab uno ñ repellit᷑. s assu¬
mitur. Nec solũ unꝰ deciuitate. assu¬
mit᷑. s eciã duo decognatione:⁊ tra
tres assumunt᷑. quia trinꝰ ẽ qui assu¬
mit. Cognatio autẽ ista ñ ẽ carnał.
sedsp̃ualis. qua ñ corpora. s corda iũ¬
guntur. ⁊ muldo ẽ sanctior.⁊ digni

Expanded text:
dere, eodemque modo operari. Unde fides catholbaptisma, quia iterari non valet, quia aeque bonum est a quocunque detur. Qui ergo hanc unitatem servat, ex eo non immerito unus, ab uno non repellitur, sed assumitur. Nec solum unus de civitate assumitur, sed etiam duo de cognatione; et ita tres assumuntur, quia trinus est qui assumit. Cognatio autem ista non est carnalis, sed spiritualis, qua 313 non corpora, sed corda junguntur, et multo est sanctior et digni
Abbreviated transcription (Latin):
Nonexcusatur herodes qd̾ in uitꝰ ⁊ nolens ꝓpt̾
iuram̃tũ homicidiũ. fac̾et. qr ad hoc forte
uirauit. iro fut᷑e occasioni machinas p̃ꝑaret
ahogͥn si obhoc uisiurandũ fecisse se dicit.
si patris. si mairis postulasset int̾itum fac¬
turꝰ erat. annon: Qd̾ siui se repudiaturus
fuit: ꝯtẽpnere debuit inꝓpħa. Que cũ exiret.
dixit matri sue herodias tinens. ne herodes¬
adq illicite nuptie repudio solu̾entur mo¬
nec filiam. ut up̃o statim ꝯuiuio caput io¬
hannis postuset digno oꝑi saltationis di¬
gnũ sangiis pinium. Et contristatꝰ ẽ. rex

Expanded text:
excusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter excusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae, etc. Herodias tiatque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis dign
Abbreviated transcription (Latin):
simultantib. tulisse filiam suam. ⁊ indo¬
lorẽ mariti pͥoris iniici eiꝰ nuptiis copłasse.
Quis sit aũ hic p hilippꝰ. euangłista lucas ple¬
niꝰ docet. Anno .xuͦ. unꝑii tyberii cesaris.
ꝓcurante pontio pilato uideam. tetrarcha
yturee ⁊ traconitidis regionis. Ergo iohes
baptista qui uenit ispũ ⁊ urcute helye
eadem auctoritate qua ille regem achab.
corripuerat. ⁊ iezabel. arguit. herodem
⁊ herodiadem. qd̾ illicitas nuptras feciss
⁊ non liceat fr̃ẽ uiuente germano illius
uxorem ducere malens ꝑiclitari apd̃ regẽ
qmͣ ꝓt̾ adulationem ẽẽ ĩ memor p̃ceptoꝵ
dr̃. Et uolens eum occid̾e timuit. Hic uide¬
tur differre maths ⁊ marchus. Marchus
enim refert qd̾ libent̾ eũ audiebat. hero¬
des enim metuebat ioħem sciens eũ uirũ
iustũm. S sciendũ est qd̾ aliud uolebat. a
luid simulabat. Cũ enum uellet eũ occid̾e
tunuit ppłm. fregñtabat gͥ eũ temptans

Expanded text:
simultatibus, tulisse filiam suam, et in dosimultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, Evangelista Lucas plenius docet? Anno quintodecimo imperii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha Itureae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Heliae, eadem auctoritate, qua ille Achab corripuerat, et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratrem vivente germano illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Domini. Et volens eum occidere timuitntur differre Matthaeus et Marcus. Marcus enim refert, quod libenter eum audiebat. Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum. Sed sciendum, quod aliud volebat, et aliud simulabat. Cum enim vellet occidere, metuit populum. Frequentabat igitur eum tentans,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. cũ ait quẽ ego decollani iohem. hica
mortius surrexit. aut iraꝓnuntianda sc̃
heouerba. ut hesitãtem ad huc indicent
Si enim diceret. nunquid hic est. aut nĩ¬
quid fortasse. hic ẽ. ioh̾es baptista: sĩ opus
ẽẽt ãmonere. aliquid de ꝓnuntiatione. qͣr
dubitans atq hesitans intelligit᷑. Nc̃ qr
u̾ba illa desunt. utroq mͦ ꝓnuntiari potest.
ut aut confirmatũ eũ ex alioꝵ u̾bis credentẽ
maioris potentie futͣ sunt. sc̃i. cũ amortu¬
is resur rexerint. qmͣ fuere cũ carnis ĩ firmi¬
tate ad huc grauarent᷑. s ⁊ ip̃m resurrectiõis
miracłm. ñ eẽ. incredibile docuerunt. Herodos
iohanns. cum nichil de inorte dixiss. ideo
rat hystoria philippũ maioris herodis filiũ.
sub quo dominus fugit inegypto. frẽm ẽ
huiꝰ herodis. sub qͦ passꝰ ẽ. dñs duxisse uxorẽ
herodiadem filiain rogis areche. postea u̾o
socerũ eiꝰ ꝙx ortisquib dam contra generĩ

Expanded text:
batur cum ait: Quem ergo decollavi Joannem, hic a batur cum ait: Quem ergo decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit . Aut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc judicent. Si enim diceret: Nunquidnam hic est, aut nunquid forte hic est Joannes Baptista, non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans atque haesitans intelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum esse ex aliorum verbis credentem majoris potentiae futuri sint sancti, cum a mortuis resurrexerint, quam fuerunt, cum carnis adhuc infirmitate gravarentur, sed et ipsum resurrectionis miraculum non esse incredibile docuerunt. Herodes Joannis cum nihil de morte dixisset, ideo rat historia Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem ejus Herodis sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem, filiam regis Aretae. Postea vero, socerum ejus, exortis quibusdam contra generum
Abbreviated transcription (Latin):
cedentia fcã. que narrauit post sermonẽ ha¬
bitũ. de iohanne ad ppłm fecit xp̃c pꝰ mortẽ
sue p̃licationis. ⁊ ideo narrat mortẽ i oh̾is
qmͣ p̃teriniserat ut alia facta ꝯtinuet. q̃
fueruut post mortẽ ioħis. Coustat iohem¬
decollatũ fuisse ꝓpe pascha. qr statĩ nun
⁊ fecit miracłm deqͥnq panib. qd̾ reuera
fuit ꝓpe pascha. Ait enim ioh̃es euangłi sta
referens illud muiracłm. Erat ꝓpe pascha¬
iudeoꝵ. Et ait pueris suis. In his uerbis ui¬
dentur differreinath̾s. ⁊ lucas. Matħ̾s enĩ
dicait. istũ herdẽ qui fuit fulł alt̾ius herodis
qui occidit pueros dixisse ioh̾em sur rexisse.
a mortins. lucas uero de his ita scribit.
audiuit aũ herodes tetrarcha oĩa q̃ fiebãt
abco. ⁊ hesitabat. eo qd̾ diceretur. aquib¬
dam. qr tohannes resurrexit. a mortus.
a quib dam uero quia helyas apparuit. t̃.
Intelligenduui ẽgͦ. aut post hanc hesitatio¬
nẽ ꝯfirmasse eũ inaĩo suo. qd̃ ab aliis dice¬

Expanded text:
cedentia facta, quae narravit post sermonem habitum de Joanne, ad populum, fecit Christus suae praedicationis, et ideo narrat mortem Joannis, quam praetermiserat, ut alia facta continuet, quae fuerunt facta post mortem Joannis. Constat Jit post sermonem habitum de Joanne, ad populum, fecit Christus suae praedicationis, et ideo narrat mortem Joannis, quam praetermiserat, ut alia facta continuet, quae fuerunt facta post mortem Joannis. Constat Joverbis videntur differre Matthaeus et Lucas. Matthaeus enim dicit Herodem istum, qui fuit filius alterius Herodis, qui occidit pueros, dixisse Joannem resurrexisse a mortuis. Lucas vero de his ita scribit: Audiebat autem Herodes Tetrarcha omnia, quae fiebant ab eo, et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: Quia Joannes resurrexit a mortuis, a quibusdam vero Helias apparuit, etc. Intelligendum est ergo, aut post hanc haesitationem confirmasse eum in animo suo, quod ab aliis dice
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum. Intꝰ ẽ. lumen. Unde alibi. Ut intnͣ
agnoscunt᷑ parentes. ⁊ ꝓpt̾ nostrũ fortas
mur si foris moralit̾ stemus: fõris enĩ stan¬
tes uolunt dominũ uidere cognati ip̃iꝰ cum
q̃rentes sese ad custodiã littere. foris fixer̃t.
⁊ qͣi ad xp̃m potiꝰ. ad carnalia docenda co-¬
gunt exire. qmͣ se ad discenda spũalia cõ-¬
sentiant ingredi. Et extendens manus in
discipłõs ait. Ecce mat̾ mea.⁊ frẽs mei. sũ
isqui uoluntatem dñi fec̾it. soror ⁊ fr̃ d ñs¬

Expanded text:
verbum, intus est lumen, unde alibi: Ut intranverbum, intus est lumen, unde alibi: Ut intranagnoscuntur parentes, et propter nostrum fortassmur, si foris staremus. Foris enim stantes, volunt Dominum videre cognati ipsius, cum quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiant ingredi. Extendens manum in discipulos ait: Ecce mater et fratres, etc. Cum is qui voluntatem Dei fecerit, soror et fr
Abbreviated transcription (Latin):
Sane qd̃ domuus ad matrẽ frẽsq rogatꝰ ab
offõ u̾bi dissimulat egredi ñ mat̾ne fefutat
obsequia pietatis. cuiꝰ p̃ceptiĩ est. honora pa¬
trẽ tuũ. ⁊ matrẽ tuam. s pat̾nis se mysteriis
ampliꝰ qm mat̾nis debere obsequi monstrat
affectib. idem nob exemplo qd̾ u̾bo ꝯm̃dais
cũ ait. Qui amat patrẽ. aut matrẽ plusqͣm
me. ũ est medignus. Non iniuriose frẽs con¬
tempnit. s opus sp̃uale carnis cognationi
p̃ferens religiosiorẽ cordium copłam docet
eẽ. qmͣ corpoꝵ. Mystice aut̃ mat̾ ⁊ frẽs eiꝰ
synagoga. excuiꝰ carne ẽ. editꝰ. ⁊ ppłs udoꝵ¬
qui saluatore intꝰ docente. uenientes intͣ¬
re neq̃unt cuiꝰ spũalit̾ dca intellig̾e negli
gunt. Preoccupans enĩ turba ingredit᷑ do¬
mum eiꝰ auscultat sermonib. ut euan¬
gentilitas ꝯfluxit ad xp̃m. atq int̾na ui
te myst̾ia. qnͣto fidei uicinior. tanto m̃te
capacior hausit. iuxta quod psalmꝰ ait.
Accedite ad eũ ⁊ illuminamini. Et dñt ei

Expanded text:
Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem tuam; sed paternis se mysteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans, cum ait: Qui amat patrem, aut matrem plus quam me, non est me dignus; non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem mater et fratres Jesu synagoga ex cujus carne est editus, et poQui Salvatore intus docente venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba ejus ingreditur domum, ejus auscultat sermonibus, qugentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria, quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit juxta quod propheta ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
tio celestis. ait enim. Assũptis ilł secessit
seorsum in locum desertũ. qui est bechsai.¬
da. Qd̃ cũ cognouissent turbe. secute sc̃ eñ.
⁊ excepit illos. ⁊ cetera q̃ secunt᷑ usq ad
ꝯplecam illã sacre refectionis hystoriam.
S forte intelligamꝰ. in eo qd̃ lucas ait. in
iocũ desertũ. qui ẽ. beth̾aida. ñ ip̃iꝰ uicinia
ciuitatis. sed loca deserta ad eam ꝑtinentia.
eẽ. designata. Marchus enĩ dicit aꝑte qd̾
p̃cederent eum ad bethsaidam: ubi ipsiꝰ
fines ciuitates. constat eẽ. notatos. lucas
uero qui ñ dicit locũ desertũ. qui ẽ. bethsai.¬
da. sed qui ẽ. bethsaide. potest nisi fallor
recte intelligi. qr ñ ip̃am ciuitatẽ uo¬
lũit intelligi. sedͥcũ desertũ illiꝰ .i. ad eꝰ¬
confinia ꝑtinentẽ. Narrat euangelista
beriadẽ: ⁊ ascendentes nauem. discipłos
uenisse transmare incapharnaũ q̃ am¬
be sunt ciuitates ingalylea. iuxta stagnũ

Expanded text:
tio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit tio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Quod cum cognovissent turbae, se caetera quae sequuntur, usque ad completam sacrae refectionis historiam. Nisi forte intelligamus eo, quod Lucas ait in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius viciniam civitatis, sed loca deserti ad eam pertinentis esse designata. Marcus enim dicit aperte, quod praecederent eum ad Bethsaidam: ubi ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, nisi fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id econfinia pertinentem. Narrat autem Evangelista beriadem et ascendentes navim discipulos venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sunt civitates in Galilaea juxta stagnum
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑe in regem xp̃m. Unde xp̃c discipłis pre¬
cepit. transfretare. ip̃e uero sugit inmõtẽ.
solus orare. Qua ui re exemplũ nobis p̃buit.
ut inbonis que agimus humani fauoris
retributionẽ uitemus. ut ꝓsꝑitatẽ oblatã
recusantes ad orationẽ recurramꝰ.⁊ in alto
spem nr̃am figamꝰ. Non omnis qui orat as
cendit in montẽ. Est euĩ orano que peccatĩ
facit.S qui bene orat .i. qui dm̃ orando q̃¬
rit. hic a t̾renis. ad suꝑiora ꝓgrediens
u̾ticem cure sublimioris ascendit. Qui
uero de diuitiis seu de morte inimici solli
citus orat. ille in infimis iacens uiles ad dm̃
preces emitͭ. Orat dñs ñ ut ꝓ se obsecret.
s ut ꝓ nob̃ impetret. S q̃ritur quo modo
matħs referat discipłos tranffretasse ĩt̾rã
genefareth. ⁊ marchꝰ det̾minatiꝰ loqñs
dicit eos adbethsaidam transfretasse. que
est uycta stagnũ genesareh cũ uideatuꝵ
dicere lucas. qd̾ in locis beth saida. factiĩ
fũit miracłm illud memorabile. ⁊ refec¬

Expanded text:
 in regem, unde Christus discipulis praecepit transfretare, ipse vero fugit in montem solus orare . Qua in re exemplum nobis praebuit, ut in bonis quae agimus, humani favoris retributionem vitemus, et prosperitatem oblatam recusantes, ad orationem recurramus, et in alto spem nostram figamus. Nocendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit; sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit; qui vero de divitiis, citus orat, ille in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat Dominus non ut pro se obsecret, sed ut pro nobis impetret. Sed quaeritur, quomodo Matthaeus referat discipulos transfretasse in terram Genezareth? et Marcus determinatius loquens, dicit eos Bethsaidam transfretasse, quae est juxta stagnum Genezareth, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refec
Abbreviated transcription (Latin):
noĩauit. Erat enĩ fr̃ ia iacob fr̃is dñi:
ut ip̃e in epła sua scribit. Unde eciam
ipse frater dñi uocabat᷑. Testantib ci¬
uib ip̃iꝰ qui de uirtutib eipsiꝰ stupen¬
des aiebant.. Nonne iste ẽ. faber filius.
marie fr̃ iacobi. ⁊ ioseph. ⁊ iude ⁊ symoni̾.¬
Iste idem taddeus. a ñ nlłis uocatꝰ ẽ. lecheꝰ.
Symon cananeus. Et uidas scauothes.
qui tradidit. eum. hos quoq cũ addita¬
mento. posuit ad distinctionẽ symoĩs
a chana uico galylee cognom̃ accepit.
qd̾ euangłista lucas ẽ int̾pretatione po¬
suit. Symon ⁊ elotes. Chana enĩ ⁊elus.
chananeus zelotes .i. cmulator. Iudas e
⁊ iõ ut doceret pati malos int̾ uos. ⁊ nlłm
inconuictum abicẽ. ⁊ ut ostend̾e̾t apła¬

Expanded text:
i sunt. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est faber filius Mariae, frater Jacobi, et Joseph, et Judae, et SimoniIste idem Thadaeus a nonnullis vocatus est Jebeus. Simon Cananaeus, et Judas Scariotes qui tradidit eum, hos quoque cum additamento posuit, ad distinctionem Simonis  accepit, quem evangelista Lucas cum interpretatione posuit Simon Zelotes. Cana enim zelus, Cananaeus Zelotes, id est aemulator. Judas elet ideo ut doceret nos pati malos inter nos, et nullum nisi convictum abjicere, et ut ostenderet apostola
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ: ⁊ hic dr̃. hoc tͥ signũ qd̃ unx̾itte
dommus inprincipem ppłi. Idem ẽ gͦ
lapis intytulũ erectus. ⁊ oleo delibut᷑.
⁊ uir inprincipem ppłi unctꝰ. S qͥd
dicit eẽ in signum unctionis. ⁊ princi¬
patꝰ: Qd̃ inuenit᷑ a trib uiris. apud
quercum thabor. ꝑcrucem it in notu¬
it d̾s. qui ante ds̃ erat. sed abscondit᷑.
ꝑcrucem meruit exaltari. ⁊ nom̃ dĩ in
eo manifestari. quia dominus regna¬
uit a ligno. ⁊ factus ẽ principatꝰ suꝑ
humerum eiꝰ. qui de se ait. cũ exaltat᷑
fuero a t̾ra: omnia traham ad me. Et¬
itẽ. Singłarit̾ sum ego donec transeã.
Ante passionẽ gͦ singularit̾ fuit. ⁊ idõ
princeps ppli s̃ apparuit. s post tnͣsi¬
tũ passionis in resurrectione floruit.
gła inmortalitatis. Unde conuerso
planctu in gaudiũ. ip̃m uelud deie¬
richo egressũ. id ẽ. demutabilitate ⁊

Expanded text:
dicitur: Hoc tibi signum, quod unxit te Deus in principem populi. Idem est ergo lapis in titulum erectus, et oleo delibutus, et vir in principem populi unctus. Sed quid dicit esse in signum unctionis et principatus, quod invenitur a tribus viris, ad quercum Thabor? Per crucem enim innotuit Deus, qui ante Deus erat, sed absconditus? Per crucem meruit exaltari, et nomen Dei in eo manifestari, quia Dominus regnavit a ligno, et factus est principatus super humerum ejus, qui de se ait: « Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meanseam . » Ante passionem ergo singulariter fuit, et ideo princeps populi non apparuit; sed post transitum passionis, in resurrectione floruit gloria immortalitatis. 316 Unde converso planctu in gaudium, ipsum de Jericho egressum, id est de mutabilitate et
Abbreviated transcription (Latin):
Iste gͦ inuenit᷑ s ñ nͥ atrib qui ⁊ ascendũt
inbethel: nec nisi apud quertũ thabor.
Dignissima ⁊ sp̃ualis ẽ ista quercus: apud
illaiqm ascendit zacheꝰ ille statura pu¬
sillus. ut transeuntẽ iħm uid̾et. Nisi enĩ
quis in hanc arborẽ ascendĩt: iħm intͣn¬
situ recte cernẽ ñ ualet. Unde ipse ad moy¬
senait. Sta inforamine petre: ⁊ post̾ĩora
ramen enim petre: passio ẽ xp̃i. Sichomo¬
rus arbor crucis. Int̾p̃tatur enim sichomorꝰ
ficꝰ fatua. ficꝰ recte dr̃: qr nobis p̃bet cibum
delectabilem. panem celestem. refectionẽ
int̾iorem. fatua uero oppinione infideliũ.
p̃dicat᷑. scandalũ ẽ uideis. ob ruborẽ sui scełis.
⁊ stulticia ẽ gentib. bumana ratione ⁊ sapi¬
entia carnis tumentib. qui nichil estimãt
possibile. nisi qd̃ in nat᷑is cernitur. apud
quos plus ualet series nature qmͣ uirtus
potentie diuine.⁊ tamen ꝑ istã stulticiam
placuit dõ saluos facere credentes. ut aitapo¬

Expanded text:
Iste ergo invenitur, sed nonnisi a tribus, qui et ascendunt in Bethel, nec nisi apud quercum Thabor. Dignissima et spiritualis est ista quercus, apud illa, in quam ascendit Zachaeus ille statura pusillus, ut transeuntem Jesum cerneret; nisi enim quis in hanc arborem ascenderet, Jesum in transitu recte cernere non valeret. Unde ipse ad Moysen ait: « Sta in foramine petrae , » quaramen enim petrae est passio Christi. Sycomorus arbor crucis; interpretatur enim sycomorus ficus fatua. Ficus recte dicitur, quia nobis praebet cibum delectabilem, panem coelestem refectione interiori; fatua autem, opinione omnium infidelium praedicatur, scandalum est Judaeis, ob ruborem sui sceleris. Et stultitia est gentibus, humana ratione, et sapientia carnis tumentibus, qui nihil aestimant possibile, nisi quod in naturis cernitur; apud quos plus valet series naturae quam virtus potentiae divinae. Et tamen per « istam stultitiam placuit Deo salvos facere credentes, » ut ait Apo
Abbreviated transcription (Latin):
recte dr̃ quercus isla thabor. qd̾ ueniens
lumen int̾pretatur. quia est quercus ueni¬
entis luminis. ab ea namq uenit lum̃
fidelib. Hac enim fatuitate. atq stul¬
ticia illuminamur sapientia. acpruden¬
tia: decoramur uirtute ⁊ gr̃a. In hanc
g sichomorum cũ zacheo ascendamus.
ut iħm cernere ualeamꝰ. Ad hanc q̃rcũ
thabor. cum trib uiris ascendentib
in bethel ueniamꝰ. ut regem regũ in¬
uenire possimꝰ qui ab alus ñ inuenit᷑.
nisi ab illis qui in bethel ascendũt.

Expanded text:
recte dicitur quereus illa Thabor, quae veniens recte dicitur quereus illa Thabor, quae veniens lumen interpretatur, quia est quercus venientis luminis. Ab ea namque venit lumen fidelibus. Hac enim fatuitate atque stultitia illuminamur sapientia et prudentia; decoramur virtute et gratia. In hanc ergo sycomorum cum Zachaeo ascendamus, ut Jesum cernere valeamus. Ad hanc quereum Thabor cum tribus viris ascendentibus in Bethel veniamus, ut Regem regum invenire possimus, qui ab aliis non invenitur, nisi ab his q
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. id est sine mutatione diuini
tatua. nec infirma. s sapiens ⁊ fortissi¬
ma. Fortissquidẽ qr diabłm expugna¬
uit. de morte triumphauit. iudeos dissi¬
pauit. Sapiens. quia humilitatẽ suꝑ¬
bo opposuit. ut humilitatis iusticia
unceret. quem fortitudine potentie de¬
ic̃e poterat. Fortiꝰ gͦ ac sapientius est ho¬
minib qd̾ stultum atq infirmũ dĩ ui
decur. idest plusqm homines possint eẽ
uł saꝑe. Non ẽ gͦ fatuitas uł stulticia si¬
chomor ista sicut impiis uidetur. s uirtꝰ
ti ab stulticia ẽ. his autẽ qui salui fi¬
unt. idẽ nobis. uirtus dĩ ẽ. fortis ẽ .gͦ. hec
fulica autẽ auis stagnensis. uł marina.
idificat inpetra: inmari sita. Humilis
ẽ hec petra. s fortis. qr tunsa. fluctib non
uata. s ampliꝰ exaltata. Inqͣm nisi quis
fidĩ ⁊ humilitatis passib ascend̾it. ueri¬
tatem uidere nequit. qr nisi quis credi¬
d̾it. ñ intelliget. ⁊ qui ñ se ut paruulus
humiliat. in regnum celoꝵ ñ intrat. Uñ

Expanded text:
tentia , id est sine mutatione divini sycomorus fatua, nec infirma, sed sapiens et fortissima; fortis quidem, quia diabolum expugnavit, de morte triumphavit, Judaeos dissipavit; sapiens, quia humilitatem superbo opposuit, ut humilitatis justitia vinceret, quam fortitudinem potentiae dicere poterat. Fortius ergo ac sapientius est hominibus, quod stultum et infirmum Dei 315 videtur, id est plusquam homines possint esse, vel sapere. Non est ergo fatuitas vel stultitia sycomorus ista, sicut impiis videtur, sed virtus idem justitia est, his autem qui salvi fiunt, id est nobis, virtus Dei est . » Fortis ergo est haec » Fulica enim avis est stagnensis, vel marina; nidificat in petra in mari sita. Humilis est haec petra, sed fortis, quae tunsa fluctibus non vata, sed amplius exaltata. In quam nisi quis fidei et humilitatis passibus ascenderit, veritatem videre nequit. Quia nisi quis crediderit non intelliget, et qui se ut parvulus non humiliat, in regnum coelorum non intrat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dequib samuel ait sauli. Cũ ueneris
ad quercũ thabor. ibi te inuenient tres
uiri ascendentes ad dm̃ in bethel unꝰ por¬
tans tres hedos. aliꝰ portans tres tortas
panis. alius lagenã uini.⁊ hoc signum
qd̃ unxĩt te dominus inprincipẽ ppłi.
pͥnceps unctꝰ qui a tͥb ascendentib ĩ bechel

Expanded text:
de quibus Samuel ait ad Saul: « Cum veneris ad quercum Thabor, ibi te invenient tres viri ascendentes ad Deum in Bethel; unus portans tres 314 haedos, alius portans tres tortas panis, alius lagenam vini. Et hoc signum quod unxerit te Dominus in principem populi . » Princeps unctus, qui a tribus ascendentibus in Bethel
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾̃ dicit post biduũ. Ex ioħis narratione
colligit᷑. qd̾ ante sex dies pasche uenit
iħc inbethaniã. ibiq docebat. factum
est ꝯuiuium. in quo int̾fuit iohãne

Expanded text:
d dicit post biduum. Ex Joannis narratione colligitur quod ante sex dies Paschae venit Jesus in Bethaniam, ibique factum est convivium, in quo interfuit Je
Abbreviated transcription (Latin):
expend̾e. cum hoc solum timẽ debu̾at
ne hoc sine lucro ad dominũ reporta
imaginem tenet. qui meliorẽ uiã ag
trepidant. ⁊ tamen reman̾e insuis u-¬
quitatib ñ formidant. Dicit itaq ser
riciam tuã. qd̾ tumetis ubi ñ semina¬
sti. qi drẽt. Gentiles sunt inquib du
ñ seminasti legem scͥptam. ĩmo sine
sege fuerunt:⁊ tam̃ metis cos .i. falce
iudicii p̃sidis. ⁊ dãpnas cos qui male ope¬
reant. ⁊ conggas ubi ñ sparsisti .i. in re-¬

Expanded text:
expendere, qui hoc solum timere debuerat, expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportarimaginem tenet, qui meliorem vitam agtrepidant, et tamen remanere in suis iniquitatibus non formidant. Dicit ergo servuritiam tuam, quod tu metis ubi non seminasti. Gentiles sunt, in quibus tu non seminasti legem scriptam, imo sine lege fuerunt, et tamen metis eos, id est falce judicii praecidis eos, et damnas, quia male opereant. Et congregas, ubi non sparsisti. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuertit. dot dño obtulit. testimonium
sibi dante conscientia. qd̾ ꝑ gr̃am sibi
datam. ñ t̾m sibi ꝓfuit. s ⁊ quos potuit
domino lucri fecit. Unde sequitur.
ui sui ꝓfectu. ingaudium intrare iubet.
ubi suꝑ multa constituit᷑: qr suꝑ pau¬
ca fideł fuerat ꝯꝓbatus. Pauca enĩ st̃
omnia bona presentis uite. quamlibet
multa uideant᷑. que non sunt sine mo
adeptus. sic untus letat᷑ de munẽ. ut
ñ sit iam qd̃ ext̾ius doleat de corruptio
familias sermo blanditur. Seruus ã¬
⁊ qui de talento oꝑari noluit: infeli¬
cissimum a sua conscientia habenfte.¬
stimonium. cum uerbis excusatioĩs re¬
dit ad dñm dicẽs. Domine scio qr homo
nam eiꝰ duram. Ardua est enĩuia q̃
ducit ad uitam.⁊ qͣnto gradꝰ altior:
tanto casus grauior. Et notandũ ad huc
qd̃ mutił seruus durũ uocat dominũ.
cui tam̃ seruire dissimulat ad lucrum.
⁊ timuisse se dicit. in lucrum talentũ

Expanded text:
convertit, tot Domino obtulit, testimonium convertit, tot Domino obtulit, testimonium sibi dante conscientia, quod per gratiam sibi datam, non tantum sibi profuit, sed et quos potuit Domino lucrifecit. Unde sequitur: vi sui profectu, in gaudium intrare jubet, ubi super multa constituitur, quia super pauca fidelis fuerat comprobatus. Pauca enim sunt omnia bona praesentis vitae, quamvis multa videantur, quae non sunt sine moladeptus, sic intro laetatur de munere, ut non sit jam, quod exterius doleat de corruptionrfamilias blanditur. Servus autem qui de talento operari noluit, infelicissimum a sua conscientia habens testimonium, cum verbis excusationis redit ad dominum, dicens: Domine, scio quia homo nam ejus duram. Ardua enim est via, quae ducit ad vitam, quia quanto gradus altior est, tanto casus gravior. Et notandum adhuc, quod inutilis servus durum vocat dominum, cui tamen servire dissimulat ad lucrum et timuisse se dicit in lucrum talentum
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt ñnulli qui quasi duob talentis
iuit. ⁊ dum subtilia intelligunt. mira
de ext̾iorib oꝑantur. Cumq iutelligũ¬
do ⁊ oꝑando aliis p̃dicant: quasi duplica
tum de negocio. lucrum reportant. Be¬
ne aut̃t alia quinq. uł alia duo inlu-
geminantur. Qui autem unum. scił
intellectum acceꝑat.⁊ gratis habue¬
cum dr̃. fodit int̾ram. uł abiens ꝑ se. ⁊ ñ
rediens ꝑse. fodit int̾ram. uł ꝑ. id est. in
t̾rens laborauit. ⁊ pecuniam domini
sui .i. intellectum sibi a domino ꝯmissum
abscondit. scił t̾renis actib applicauit
nec lucrum sp̃uale quesiuit. Sunt nã¬
q non nulli qui donum intelligentie
ꝑceꝑunt. s tamen que carnis sunt so¬
tam dr̃. Sapientes sunt ut faciant ma¬
seruoꝵ illoꝵ.⁊ posuit rationem cum eis.
accedens quasi ad reddendam rationẽ se
p̃parans qui qunq talenta acceꝑat. ob¬
tulit alia quinq talenta. illos scił qͦs
bone oꝑationis sue exemplo ⁊ ũbo bene
oꝑari docurrat. Quot enim ab errore

Expanded text:
Sunt nonnulli, qui quasi duobus talentis rcipiunt, et dum subtilia intelligunt, mira de exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi dtum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucgeminantuintellectum, acceperat, et gratis habueur, fodit in terra. Vel abiens per se, et non rediens per se, fodit in terram, id est in terrenis laboravit, et pecuniam domini sui, id est intellectum sibi a Domino commissum, abscondit, scilicet terrenis actibus applicavit, non lucrum spirituale quaesivit. Sunt nam nonnulli, qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunttam dicitur : Sapientes sunt ut faciant maservorum illorum, et posuit rationem cum eis. accedens, quasi ad reddendam rationem se praeparans, qui quinque talenta acceperat, obtulit alia quinque talenta, illos scilicet, quos bonae operationis suae exemplo et verbo bene operari docuerat. Quot enim ab errore
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitare poterit. In resurrectione. naq
nubent uiri. neq nubentur femine.
s sic̃ angłi dĩ ert̃. incelo. fruentes uisio¬
ne si ne corruptionis labe. Hec quidẽ
de resurrectionis conditionib ꝓposite red.¬
dit questioni. de ipsa uero resurrectione
contra infidelitatẽ eoꝵ ita ait. De resur¬
rectione aũ mortuoꝵ ñ ne legistis qd̾ .d.¬
qr ponit testimoniũ. quod uidet᷑ satis
ambiguũ. uł ñ satis ꝑtinens ad resurre¬
tionis ueritatẽ. s hoc ideo facit. qr ꝓpħas

Expanded text:
ra suscitare poterit. In resurrectione ergo neque ra suscitare poterit. In resurrectione ergo neque nubent viri, neque nubentur feminae, sed sicut angeli Dei erunt in coelo, fruentes visione Dei sine corruptionis labe. Haec quidem de resurrectionis conditionibus propositae reddit quaestioni. De ipsa vero resurrectione contra infidelitatem eorum ita ait: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quodquia ponit testimonium, quod videtur satis ambiguum, vel non satis pertinens ad resurrectionis veritatem, sed hoc ideo facit quia prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
tam sapientiã cred̾e debuerunt: mira¬
ti sunt. Et qr tẽptandi locũ ñ habuer̃t
relicto illo habiert̃. ⁊ infidelitatẽ re¬
portauerunt.
ñ erant. Unus dies fuit. s multa certa¬
mina. Freqñtabant enĩ eũ tali forte con¬
silio. ut eũ quẽ ratione suꝑare ñ pote¬
rant. frequentia ⁊ tedio sub uerterent.
⁊ suꝑarent omnib respondentẽ. Et no¬
ta qr due hereses erant inuideis. una¬
phariseoꝵ altera saduceoꝵ. Pharisei¬
iusticiam tradicionũ ⁊ obseruationum
p̃ferebant. unde ⁊ diuisi uocantur appło.
deliram̃ti arguat eos qui resurrectionẽ¬
dicentes. Magist᷑ moyses dixit. Siqͥs mor¬
tuus fuerit. ⁊c̃. usq respondens iho. No¬
agitur. qui st̾iles st̃ ab oĩ bono. Quib mi¬
sere mortuuis: adultimũ mundana conũ¬
satio. ut infecunda ucor que sine fructu
Erratis nescientes scͥpturas. que resurrectio.¬
nẽ asserunt. noq iuitutẽ dĩ que corꝑa¬

Expanded text:
tam sapientiam credere debuerunt, miratam sapientiam credere debuerunt, mirati sunt, quia tentandi locum non habuerunt. Et relicto illo abierunt, et infidelitatem reportaverunt. tur justi, quod non erant: unus dies fuit, sed multa certamina. Frequentabant enim forte tali consilio, ut eum quem ratione superare non poterant, frequentia et taedio superarent, vel subverterent omnibus respondentem. Et nota quia duae haereses erant inPharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, ferebant, unde et divisi vocabantur a populo. , quae deliramenti arguat eos qui resurrectiones mortuus fuerit, etc., usque Respondens Jesus. Noagitur, qui steriles sunt ab omni bono, quibus misere mortuis, ad ultimum mundana conversatio, ut uxor infecunda quae sine fructu rratis, nescientes, etc. Scilicet quae resurrectionem asserunt, neque virtutem Dei, quae corpo