comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex quo nascunt᷑ ĩ numerabilia pectata
cũ hoĩee in flati opimonibus turpiter
irridentur et ĩ maximis uetsant᷑ etiori¬
bus¶ Sed hec quidera hactenus ¶ Ilud
aut̃ sic est iudicandũ maxĩas geri res
plurimosq ꝑtineat ¶ Ese aũt magna
nimos et fuisse multos et ĩ uita ocios⁊
⁊ aũt ĩ uestigatent aut conarentur
lectarentur re sua familiati ¶Non ea
quidem omo smne ratione/ exaggerãtes
neque ab eius usu suos excludentes/
potius q et aĩas ĩpartientes tei pu si
quͦ usus esset ¶ Que primũ bñ ꝑ acta
sit n ullo tutpi questu neq odioso tãq
płimis modo dignis. se utilem prebeat
¶De mle augeant ratione et diligentia
patsimonia ¶Nec libielimi potius luxu¬
rieq ꝙͣ libertati et bñficencie pateat
¶Hec scripta seruantem licet magnifice
grauiter aiõseq uiueteꝙ atq et̃ simpli¬
citer uidelit̾ uere hominẽ amice.
equitut ut de una reliqua ꝑte ho¬
nestatis dicendũ sit ĩ qua uete¬

Expanded text:
ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res plurimosque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur rent, delectarentur re sua familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque potiusque et amicis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem praebeat: deinde augeatur ratione, diligentia parsimoma: nec libidini potius luxuriaeque, quam liberalitati et beneficentiae pateat. Haec praescriptaservantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter, ° vere hominum amice. Sequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua vere
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuantur. Et tenistodes quidem nichil dix¬
erit ĩ quo ip̃e auopagum adunierit: At ille¬
¶Est ei bellũ gestũ ꝯsilio senatus eius e/
solone ꝯstitutus erat. licet cade de pauso¬
ma lisanoroq dicerent. ¶Q uoꝵ rebus
gestis q qͣ imꝑiũ lacedemoniis dilatatũ
putatur tñ ne minima quidem exꝑte ligurgi
legibiis et cliscipline confetende st̃ quin ẽt
ob has cãe ipas et patatiores hũerũt excitꝰ¬

Expanded text:
servantur; et Themistocles quidem nihil dixservantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagum adiuverit, at illest enim bellum gestum consilio senatus eius, qui a Solone erat constitutus. Licet eadem de Pausania Lysandroque dicere, quorum rebus gestis quamquam imperium Lacedaemoniis partum putatur, tamen ne minima quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habueru
Abbreviated transcription (Latin):
et uatuitas ab angoribus ¶Ad tem aut¬
gerendũ qui accedit caueat / ne id mõ
cõsicderet qͦ illa tes honesta sit sed etĩã
Ut heat efficiendi facultatem In quo ip̃o
ꝯsiclerandũ ost ne aut temere despetet
ditatem. In oĩbus aũt negotiis priusq
agrediate ad hibenda est p̃paratio di¬
ligens. Sed cũ pletiq atbitrant̾ tes bel¬
licas maiores ẽẽ qi urbanas minuenda
est hec opinio ¶Multi em̃ bella sepe quesietũt
ꝑꝑ glorie cupiditatem atq magnis aĩs mn¬
genius ꝙ pleriĩq contingit eoq magie si st̃
ad rem militatem apti et cupidi bellorũ
getendoꝵ uerũ aiit si uolumꝰ iulicare mlte
res extiterĩt urbane maiores clariotesq
et sit nomẽ eius q solonis clatiꝰ illustriꝰ¬
q citetutq salamnus darissime testis uicto¬
rie que am̃ponatur confilio soloĩs ei qui
profuit hoc semꝑ ptoderit ciuitati hoc con¬
silio leges atheniendũ hoc maioꝵ ĩstituta

Expanded text:
et vacuitas ab angoribus. Ad rem et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella saepe quaesiverunt propter gloriae cupiditatem, atque id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque et sit eius nomen quam Solonis illustriturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo profuit, hoc semper proderit civitati; hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta
Abbreviated transcription (Latin):
lestias. tum offensionũ. tũ teprilsatum
quasi quandã ignomimiam timere et
in famiam¶ Sunt enĩ qui ĩ rebus contra¬
riis patum sibi ꝯstent uoluptatem seue¬
rissime ꝯtenmant indolore sint meli¬
ores głiam negligant frangant᷑ in fa¬
mia ¶Atq ea quidẽ nõ satis ꝯstanter/
¶Sẽol his qui hñt a/ nã adiumentum¬
reꝵ gerendaꝵ abiecta oĩ contatione¬
ad ipiscendi ingr̃atus . st̃ et res gerenda
publica est. Rec eĩ alit̾ regi ciuitas
ꝙͣ phis haud scio an magie etiam et mag¬
nificentia et dispicientia aditribenda sit
teꝵ humanaꝵ ¶Quam sepe dico et trati¬
quilitas aĩ atq securitas. ¶Si quidẽ
net anxii futuri st̃ et cũ grauitate.
rebus egent et quia si quid ad uersi e¬
ueniat tam grauit᷑. cadere no possunt
que circha nõ sine cã maiores aioꝵ
motus contitant̾ maiotaq efficiendi
tem pi. geretibus. qͣ quietie ¶Laiõ mna¬
gis  his et magiitudo aĩ est adhibenda

Expanded text:
molestias, tum offensionum, tum repulsarum, molestias, tum offensionum, tum repulsarum, quasi quandam ignominiam, timere, et infamiam, sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent; voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores: gloriam negligant, frangantur infamia: atque ea quidem non satis constanter. Sed iis; qui habent a natura adiumentarerum gerendaadipiscendi magistratus sunt, et gerenda resp. est. Nec enim aliter, aut regi civitas,minus, quam Philosophis haud scio an magis etiam et magnificentia, et despicientia adhibenda est rerum humanarum; quam saepe dico; et tranquillitas animi atque securitas: si quidem, nec anxii futuri sunt, et cum gravitate, rebus egent; et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt, quo circa non sine causa maiores motus animorum concitantur: maioraque efficienda remp. gerentibus, quam quietis, quo magis his, et magnitudo animi est adhibenda,
Abbreviated transcription (Latin):
si opes magnas heant alteri si contẽti
fint et suo et ꝑuo ¶Inquo neutroꝵ
om̃o ꝯtenmenda sentia est ¶Sed et faci¬
liot et tutior. et minꝰ aliis grans. aut
molesta est uita otiosoꝵ ¶ Seuct uosiot
aut̃ hoiu gm̃ et ad clatitatem ampli¬
tudinẽq aptior eoꝵ qui se ad tem pri¬
blicam. et ad magnas tes gerendas ac¬
comodaueriit ¶Qua ꝑꝑ et his forsitan
ꝯcedendũ sit rem pii nõ capescentibꝰ
qui ex cellenti ingenio doctrine se dedi¬
derunt et his qui aut uallitudinis ĩ¬
becillitate aut aliqua graui causa im¬
pediti. a re pu recesserunt cũ enus ad¬
ministrande potem aliis laudemꝙ con¬
cederent¶Quibus autem talis nulla
sit cã si despicere se dicant eaq pleriq
mirentur ĩꝑia et ingratus his nõ mõ
nõ laudi / uerĩ ẽt uicio dandũ puto
¶Quoꝵ iuditiũ ĩ eo ꝙ głiam contenmãt
et pro nichilo putent difficile factu est
nõ probares sed uidentur labores mo

Expanded text:
si opes magnas habeant, alteri, si contenti si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo et parvo. In quo neutrorum omnino contemnenda sententia est, sed et facilior et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quapropter et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem talis nulla sit cadmirentur, imperia et magistratus, his non modo non laudi, verum etiam vitio dandum puto, quorum iudicium in eo, quod gloriam contemnant, et pro nihilo putent, difficile factu est non probare: sed videnturlabores et
Abbreviated transcription (Latin):
habeas si labeas ad bñficentiam libe¬
ralitate q ꝯferre ¶Cauenduĩ est et glie
cupiditas uis dixi ¶ Eripit em̃ libera¬
litatem pro qua magnaninne uiris
oĩbus debet ẽẽ ꝯtentio. Nec ueto imꝑia ex¬
petenda li beralitate ac potius nõ accipi¬
acupiditate et metu tũ etiam egritudiẽ
et uoluptate aĩ et iracũdia ut tranqui¬
litas aĩ et securitas ad sit q̃ afferant
tũ ꝯstantiam tum et dignitatem ¶sulti
aũt et st̃ et fuerut qui etiam eam quã
dico tranquilitatem aspectantes & ne¬
gotiis publicie se temoneret᷑ ad ocrũq
ꝑfugeriit ¶ Inhis ẽt nobilissimi ph̾i lon¬
geq principes et quidam hoĩes seueri
ferre potuerũt ¶Uixerutq nõ nulli ĩ
¶ His idem propositũ fuit ꝙ regibus. ut
ne qua te egerent ne cui paterent libet¬
tate uterentur ciiuis propriũ est sic ui¬
uete ut uelie ¶ Quate cũ hoc cõmẽ sit
potencie cupidoꝵ cũ his quos dixi ocio¬
sos alteti se adipisci id posse arbitrant᷑

Expanded text:
ficentiam libertatemque conferre. Cavenda est etiam gloriae cupiditas: eripit enim libertatem, pro qua magnanimis viris omnis debet esse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac potius non accipiione, cum cupiditate et metu, tum etiam aegritudine et voluptate nimia et iracundia, ut tranquillitas animi et securitas adsit, quae affert cum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem et sunt et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes a negotiis publicis se removerint ad otiumque perfugerint; in his et nobilissimi philosophi longeque principes et quidam homines severi ferre potuerunt, vixeruntque non nulli in . His idem propositum fuit, quod regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
optandũq ut hi qui p̃sunt tei pu legũ
similes sint que ad puniendũ nõ ira¬
cũdictm sed equitate diicinitut atq
et ĩ rebus prosperis et ad uolũtatem
nr̃am fluetitibus suꝑbiam magnopere
est p̾cla est equalitas ĩ oĩ uita et idem
semꝑ uultus eademq frone Ut ole so¬
crate. Idemq .g. lelio accepimꝰ. Ei lipu
quidem regem macedonũ. rebus gestis
¶Panetius quidem affricanũ auditorẽ
et familiarem suũ solitũ ait dicere. ut eqͦs
propter crebras plioꝵ contenciones plioꝵ
ferocitate exultantes domitoribus tra¬
dete soleant ut facilioribus facile his
possent uti sic hoĩee scđis rebus effre¬
reꝵ humanaꝵ ĩ becillitatem uerita¬

Expanded text:
optandumque, ut ii, qui praesunt Reipubl. legum optandumque, ut ii, qui praesunt Reipubl. legum similes sint: quae ad puniendum, non iracundia, sed aequitate dicuntur. Atque etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere,est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiarem suum, solitum ait dicere, ut equos propter crebras contentiones proeliorum ferocitate exsultantes domitoribus tradere soleant, ut iis facilioribus possint uti, sic homines srerum humanarum imbecillitatem, varieta
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ẽẽ censebant¶Iichil eĩ laudabiliꝰ
nichil magno et p̃clato uito digiius
placibilitate atq clementia ¶ P liberis
uero ppłis et uiris equalitate exercenda
est et facilitas et altitudo aĩ que dicitur
ne si itascam᷑ at ĩ tempestine accedẽtibꝰ
aut ĩ prudent̾ rogantibus ĩ morosita¬
probanda est tñ mansuetudo atq clemẽ
tia ut ad hibeatut teipii.pro cã seruitas
sine qua ciuitas adiinistrati nõ potest¬
¶ oĩs aũt aĩaduersio et castigatio con¬
tumelia uacate debet neq ad eiꝰ qui¬
punit aliquẽ aut uerbis castigat selad
rei utilitatem publice teferti. Cauendũ
ẽt ne maior pena q̃ culpa sit et ne eiscdẽ
decausis alii plectantur alii ne appellent᷑
mediocritatem illam tenebit q̃ est int̾
ninniũ et parũ que placet ꝑipatetitis
et recte placet/ modo ne laudatent ⁊ra¬
cũdiam et clicerent utilit a nã datem
Illa ueto oĩbris ĩ rebus/ repudianda ẽ

Expanded text:
viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositaprobanda est mantia, ut adhibeatur reip. causa severitas; sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet; neque ad eius, quipunit aliquem, aut verbis castigat, sed ad Reipubl utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena, quam culpa sit; et, ne iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum: quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam, et dicerent itiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est,
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam bella pestiffera ¶Que granis
et fottis ciuis ĩ/ te pii. dignue prrñci¬
patu fugerit atq oderit traditq se
se totũ tei pu¶Nec opes / aut potentia
ꝯsectabit totãq eam sic tuebiturut
oĩbus ꝯsulat nec uero criminibus fal¬
sic ĩ odiũ aut ĩ uioliam quenꝙ uoca¬
bit omño ita iusticie honestatiq ad he¬
rescit ut dum eam ꝯseruet.ꝙius gra¬
uiter offendat mortem appetat potiꝰ
q̃ deserat/ illa que dixi¶ Iiserima cãno
ãbitio honoꝵ que ꝯtencio dequa preclate
apiid eimdem est platonem siłis facere
eos qui int̾se contenderent utet potiꝰ
tem pu. ad ministraret ut si naute cer¬
tarent quis eoꝵ potissime gubernaret¬
¶ demq p̃cipit ut eos ad uersatior exti¬
memꝰ qui arma ꝯtra ferant / nõ eos
qui suo iudicio tueri/ rem pu uelint qua¬
lis fuit int̃publiũ affricanũ et¶S. me¬
tellũ sine acerbitate. dissensio. Nec uero
audiendi qui grauitet ĩnuncis rrascen
putabant idq magnanimi et fortis

Expanded text:
 etiam bella civilia. Quae gravis et fortis civis, in republica dignus principatu, fugiet atque oderit, tradetque se totum reip neque opes, aut potentiam consectabitur, totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat illa, quae dixi. Miserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis
Abbreviated transcription (Latin):
¶altera autem q̃ ꝓprie singłis est atributte
Ut em̃ ĩ corpotibus magne dissumlitudi¬
nes st ¶ Alĩos uidemꝰ uelocitate ad cur¬
sum alioc uitibꝰ ad luctandũ ualete
¶Itemq informis aliis digiitatem ĩ eẽ
aliis uenustatem/ sic et ĩ aĩs existunt ma
iores uarietates ¶Erat m̃lucio ctasso et
.I. pho multos lepos ¶Maior ẽt̃ magis¬
q demdustria ĩ gaio cesate luciifilio
Atq isdem tp̃ribus ĩ marco scauto et ĩ. Mi
druso adolescente singłie / seueritas In
elio lelio multa hilatitas ĩ eius familiati
sepione ambito maior uita tristior
¶De grecis aũt dulcem et facetũq ẜmo
ymora ꝯreci nominauerũt socrater au¬
diuimꝰ accepimꝰꝰ contra pitagoram
et ꝑiclem sũma autoritatem consecu
ros. siue ulla hillaritate accepimus
¶Calidũ hanbalem expenoꝵ / ex nrie du¬
cibus quintũ maximũ accepimꝰ facile
celate tacere dissimulati ĩ sidiati p̃ci¬
ꝑe hostiũ consilia In quo gne greci tentisto¬

Expanded text:
e propriae singulis est tributa ut enim in corporibus magnae dissimilitudines sunt, alios enimvidemus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitate inesse, aliis venustatem sic et in animis existunt etiam maiores varietates, erat in L. Crasso et Philippo multus lepos, maior etiam, magisque de industria in C. Caesare L. filio, at iisdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adolescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior. De Graecis autem dulcem et facetum festivei/rwna Graeci nominaverunt, Socratem accepimus, contra Pythagoram et Periclem summam auctoritatee ulla hilaritate. Callidum Hannibalem ex Poenorum, ex nostris ducibus Q. Maximum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themisto
Abbreviated transcription (Latin):
dam sine bontate nature siue patẽ¬
tum disciplina tectam uite ꝯsecuti st̃
uiam ¶Illud aũt maxie raꝵ genus
est eoꝵ qui aut excellente ĩgenii mag¬
nitudine aut p̃clata eruclitione atque
doctrina aut utraq reornati spacium
et̃ ĩ delibetandi hũerunt quẽ potissimũ
uite cutsum sequi uellent ¶ Fñqua deli¬
beratione ad suam cuiusq naͣm ꝯsiliũ
est omẽ reuocancdũ ¶Nam cũ ĩoim̃bus
que agunt᷑ exeo quod quisq natus est¬
modo ut supra dictũ est quid deceat ex¬
quirimꝰ tñ ĩtota uita ꝯstituenda młto
et est rei maior . cura adhibenda ut
constare ĩ ꝑpetuitate uite possimꝰ nobis¬
met ipĩs/ nec ĩ ullo offitio clauelitate
ad hanc aute rõnem qm̃ maximam¬

Expanded text:
am sive bonitate naturae sine parentium disciplina rectam vitae secuti sunt viam. Illud autem maxime rarum genus est eorum, qui aut excellenti ingenii magnitudine aut praeclara eruditione atque doctrina aut utraque re ornati spatium etiam deliberandi habuerunt, quem potissimum vitae cursum sequi vellent; in qua deliberatione ad suam cuiusque naturam consilium est omne revocandum. Nam cum in omnibus, quae aguntur, ex eo, quo modo quisque natus est, ut supra dictum est, quid deceat, exquirimus, tum in tota vita constituenda multo est ei rei cura maior adhibenda, ut constare in perpetuitate vitae possimus nobismet ipsis nec in ullo officio claudicare. Ad hanc autem rationem quoniam maximam
Abbreviated transcription (Latin):
magnos uiros ĩpriote est ĩ eo em̃ est
Illued qđ excellentes aĩos et humana
¶Id autem ip̃m cernitur in duobus si
solũ id ẽẽ bonũ Qđ honestũ sit iudices
et aboĩ aĩ ꝑturbatione libet sic¶Nam
ꝯtenmnere fortis aĩ et magni dicendũ
est / et ea que uidentur acerba q̃ multa
et uaria. et ĩ hominũ uita fortunaq
cedas nichil a dignitate sapientis to¬
busti aĩ est / magneq constantie ¶Non
est aũt ꝯsentaneũ qui metu nõ frangit᷑
eum frangi cupiditate neq ꝗ iniũctu
se a labore p̃stiterit uinqͥ a uoluptate
¶Quam obrem et kec uidenda sunt¬
et fugienda peccinẽ cupiditas ¶Nichil
est ei tam angusti aĩ tanq ꝑui q ama¬

Expanded text:
magnos viros in priore; in eo est enim magnos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humana Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Namcontemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque cedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque
Abbreviated transcription (Latin):
propositũ nõ ĩ gloria iudicat ptincipẽq
se ẽẽ maiuult qͣ uideti. Et eĩ ꝗ exettore
ĩꝑite multitucdins pendet hic ĩ magnis
uiris nõ est hñdus ¶Eãtillime autem
ad res in iustas ĩ pellitut ut quisquie al¬
tissimo aĩo et glorie cupiditate/ est qui
locus est sane lubricus . ꝙ uix ĩuentur
ꝗ laboribus susceptis ꝑiculis ꝙ aditis
nõ quasi mercedem roꝵ gestaꝵ deside¬
rat gloriam.
Mnino fortis aius/ et magnꝰ
Iluiabus tebus maxĩe cermit
quaꝵ una et rer eternarim
despitientia ponitut cũ ꝑ suasum sit ni¬
chil hoiem nisi quod honestũ: decorumq
sit aut ad mirati. aut optate. aut expe¬
ꝑturbationi aĩ nec fottue suctũbete
¶Altera est res ut cũ ita sis aiõ affectue
Ut supra dixi/ res geras magnas ¶Illas
ꝗdem et maxĩe utiles. secl et uehement
ardua plenas q laboꝵ et ꝑiculoꝵ tũ
usu uite tini multaꝵ reꝵ q̃ al uitam ꝑ¬
et amplitudo addo etiam utilitatem
inposteriore est ¶ Gausa et ratio effitiẽs

Expanded text:
 non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus est sane lubricus, quod vix invenitur, qui laboribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Omnino fortis animus et maduabus rebus maxime cernitur: quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum sit, nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari, aut optare, aut expeperturbationi animi, nec fortunae succumbere, altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas, plenasque laborum et perieulorum; tum causa vitae, tum multais, amplitudo, addo etiam utilitatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens
Abbreviated transcription (Latin):
delectetur. at se ipo¶ Efficiturq id qd
explutibus.Magna etiam illa coĩtas¬
est que cõficit᷑ exbñficiie/ ultro et cito
datis acceptieq ¶Que mutua et grata¬
dum st̃ inter quos ea st̃ firma deuinci¬
unitur societate ¶Sed cũ oĩa ratione aiõq¬
lustratie oiũ societatũ nulla est gratior Pide Laudsꝑgi in ser
liberi ꝓpinqui familiares ¶Sed om̃ẽs oui
caritates patria una complexa est pro
qua quis bonus dubitet mortem appetete
si ei sit profuturus. Ex quo est detesta¬
bilior astor ĩmanitas qui laceratunt
oĩ scelere paltiam et ĩ ea funclitus de¬
lenda occupati et st̃ et fuerut¶ Debet
si contentio quedam et comꝑatio fiat
quibus plutimũ tribuendũ sit offitiu
principes fint pattia et parentee: quoꝵ
bñficiis maxĩe obligati sumꝰ praximi
liberi. totaq donnis ĩ nos q̃ spectat so.
los neq aluid uiillu põt htẽ profugiũ
¶Deiceps bñ cõuenientes propinqui quibꝰ

Expanded text:
ficiturque id, pluribus. Magna etiam illa coest, quae conficitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et gradum sunt, inter quos ea sunt, firma devincintur societate. Sed cum omnia ratione animoqlustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene conveniente
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Bellĩ aũt ita suscipioat ut nichil aliud
nisi pax quesita uideat᷑ ¶ Fottis autẽ
bari/ neq tumltuante de gradu deici
Discedere. ¶ Quãꝙ hoc aĩ illud et̃ ingenii
magrai est .s. ꝑciꝑe cogitatione futura. et
aliquando añ ꝯstituete quid actidete possit
ĩ utranq ꝑtem et quid agendũ sit cũ ꝗd
euenerit/ ne cõmittere. Ut aliquañ dicend
hoste ꝯfligete ĩ mane est quidam et bellua
sibe ¶ Sed cũ tpĩs necessitas ꝙ postulat de¬
cretandũ est mani et mors ẜuituti turpi¬

Expanded text:
s. Bellum autem ita suscipitatur, ut nihil aliud, s. Bellum autem ita suscipitatur, ut nihil aliud, nisi pax quaesita v deatur. Fortis vero is nec tumultuantem de gradu deici,discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum ligere, immane quiddam et belluarum simile est. Sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est, et mors servituti turpi
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio ꝑtinet mihi quidemuit abira¬
dane belliciis laudibus/ guens pompe¬
ius multis audientibus hocltibut
domestice fottitudines nõ ĩ feriores mi¬
litaribus ĩ quibus ẽt plus ꝙ ĩ his oꝑe¬
stũ qđ ex aĩo excelso magnifitoq queti¬
mus aĩ efficitur. nõ corporis uiribue
¶Exercendũ tñ corpus et ita afficiendũ¬
est ut obedire consilio rationiq possit
in exequendis negotiis et ĩ labore tolle¬
rando honestũ aũt id quod exqurri¬
mus. totũ est positũ ĩ aĩ cura et cogita¬
cione inquo nõ nmorem utilitatem/
afferiĩt ꝗ togati rei pu. presunt q qui
bella gerũt It aq eoꝵ consilio. sepe cuit
nõ suscepta / aut confecta bella sunt
terciũ pimicũ ĩ quo et̃ mottiĩ Ualuit
auctoritac¶Quate expetenda quidem
magis est decernendi rõ ꝙͣ decretandi
fottitudo sed caueñ est ne id bellandi
magis fuga ꝙͣ utilitatis rõne faciamꝰ¬

Expanded text:
imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir aimitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam qustum, quod ex animo excelso magnificoque quaetimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen est corpus, et ita afficiendum, ut obedire consilio rationique possit, in exsequendis negotiis, et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura, et cogitatione. In quo non minorem utilitatem afferunt, quitogati Reip. praesunt. quam qui bella gerunt. Itaque eorum consilio saepe, aut non suscepta, aut confecta bella sunt, tertium Punicum: in quo mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio, quam decertandi fortitudo: sed cavendum, ne id bellandi magis fuga, quam utilitatis ratione faciamu
Abbreviated transcription (Latin):
Cantulus gueo pomipeio. cedete uidebat᷑¬
E Patua eĩ st̃ fotis arma nisi consiliũ doau
Nec plus affricanus. singlis et uir. et
imꝑatot ĩ excidenda numantia rei pu
profuit q eodem tp̃te nascita priuat ꝯ
cũ ẽt . gratũ ĩ teremiu¶  uanq hec ꝗdẽ
res nõ solũ ex domestica ratione est
Attingit et̃ bellicam qui ui manuq con¬
fecta est. Sed tñ id ip̃m est gestũ consi¬
lio utbano sine exercitu. Illud autem
optimũ est ĩ quo ĩ uadi solete ab ĩ probis
et ĩ uidis audio. Cedat atma¶¶Toge con¬
cedat laurea lingue. Ut em̃ alios omiitã
nobis rem publicã giibernantibuis nõne¬
toge arme cessetĩt. Neꝙ em̃ ꝑiculũ ĩ te
pu. fuit grauius. Unqͣ nec maius odiũ
Itaq consiliis dilligentiaq nrr̃a celetitꝰ
de manibus audacissimoꝵ eiuium de¬
gesta unꝙͣ ĩ bello tanta¶Sius triimphis
conferendus est. Licet em̃ mõ nrichi
marce fili. apud te gloriati ad quem
et hereditas glorie hiuꝰ ot factorum

Expanded text:
Catulus Cn. Pompeio cedere videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non soluattingit enim et bellicam, quoniam vi, manuque confecta est. Sed tamen idipsum gestum est consilio urbano, sine exercitu. Illud autem optimum est, in quo me invadi solere ab invidis, et improbis audio: Cedant arma togae: concedat laurea linguae. Ut enim aliorum omittam, nobis remp. gubernantibus, nonnetogae arma cesserunt? neque enim periculum in re publica fuit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium degesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum
Abbreviated transcription (Latin):
monibus.aliũ ꝙͣq qui ꝙ̃ius p̃potens sit¬
tã efficere. laborabat ut unus demłtis
ẽẽ uideatur¶ E nod ĩ Catullo/ et ĩ pette
et filio idemq ĩ ⁊. muzio numinatio
uiolimus ¶Audiui ex maioribus / natu
hoc idem fuisse ĩ scipione nasica. con¬
traq pabrera eius qui. T. greci conatus
ꝑclitoe uindicant nullam conut ate
huisse sermonis. Nec non senocratem

Expanded text:
potens sit, efficere, ut unus de multis esse videatur. Quod in Catulo, et in patre, et in filio, idemque et in Q. Mucio Mancino ividimus, audivi et ex maioribus natu hoc idem fuisse in P. Scipione Nasica; contraque patrem eius illum qui Ti.Gracchi conatus perditos vindicavit, nullam comitatem habuisse sermonis, ne Xen
Abbreviated transcription (Latin):
de honote et gloria ꝙͣ de ceteris cõmodis¬
¶ Inuenti aũt młti st qui nõ mõ peccu¬
niam sed etiam uitam profandere pro
patria parati st̃ ¶Iolem glorie iactu¬
ram ne minimam ꝗdem etiam facere
¶ Ut calicatridas qui cũ lacedemonoꝵ¬
dux esset peloponẽciaco bello multaq
fecisset egregie uertit ad extremũ oĩa
cũ ꝯsilio nõ paruit eoꝵ ꝗ classem ab at¬
gimicie remonenda nec cũ athemensibꝰ
druncañ putabant ¶Quibus ille respõdit
lacedemonios. dasse illa caissa. aliam
posse parate sed se fugere sine dedecore¬
suo nõ posse. ¶Atq hec quidem lacede¬
moniis plaga medioccis fuit . Illa fuit¬
pestiffera. qua cũ deobatus nudiamti¬
mens temete cum. Epanimũda ꝯflex¬
homo nobis contando restitiuit tem
Non em̃ rumorem ponebat .ante salu¬
uiri nũc gloria. claret ¶Suod ganꝯ¬

Expanded text:
de honore et gloria quam de ceteris commodisde honore et gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere ; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemondux esset, Pelopennesiaco bello, multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam, nec cum Atheniensibus dimicandum putabant. Quibus ille respondit; Lacedaemonios classe illa amissa, aliam parare posse; se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris fuit; illa pestifera, qua, cum Cleombrotus, invidiam timens, temere cum Epam nonda conflixhomo nobis cunctando restituit rem; noenum rumores ponebat ante saluviri nunc gloria claret. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
mules uel simplices/ et aꝑti qui nichil
exoctulto de insidiisq nichil agendum
putant uitatis cultotes franclis imiici
¶ Ut sillã et martũ crassum uidebamꝰ
¶Quo rngñe uersutissimũ et patientissi¬
mũ lacedemoniĩ lixanclrũ accepimꝰ

Expanded text:
ti, qui nihil ex occulto, nihil exinsidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, , ut Syllam et M. Crassum videbamus. Quo in genere versutissimum, et patientissimum Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
mõstrat quasi lumen de suo lũẽ ac¬
cendat facit ut nicholommnꝰ ipi luceat
cũ ip̃i accenderit qua exte satis p̃cepit
ut ꝗtquid sine detrimento cõmodati pos
ab igne ignẽ caꝑe ¶Si quis uelit fidele¬
cõsilui deliberanti daret᷑ q̃ st̃ his utilia
qui acciput daniti nõ molesta. Quate
et his utendũ et semꝑ aliquid ad cõmu¬
nem utilitatem afferendũ. Sed qm̃¬

Expanded text:
suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et semper aliquid ad communem utilitatem afferendum. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
dño p̃cepta platonis teneant ¶Unũ
Ut utilitatem ciuiũ tueantur. sic ut
quecũque agant ad eam refferant
obliti. comodoꝵ suoꝵ alteꝵ ut totũ
eĩ tutella sic ꝓcircatio rei pau adeoꝵ
utilitates qui cõmissi sunt nõ adeoꝵ
nit ut alii ppłes alii studiosi cuiusq opti¬
mi uideantut pauci uiuetsoꝵ¬

Expanded text:
duo precepta Platonis teneant: unum quod utilitatem civium sic tueantur ut, quicquid agant, ad eam referant obliti commodorum suorum; alterum ut totum enim tutela, sic procuratio reipublicae ad eorum utilitatem qui commissi sunt, non ad eorum nit ut alii populares, alii studiosii optimi cujusque videantur, pauci universo
Abbreviated transcription (Latin):
equitatem que est iustitie maxie ꝓpriũ¬
¶ Ex quo fit ut neq ĩ disceptatione uinti
se nec ullo publico. ac legiptimo iuire
gitores et factiosi /. ut opes qͣ maxĩae.
ꝯsequant᷑ et sint potiꝯ ui supperiotes ꝙͣ iu¬
stitia pares ¶Sed quo defficilius est hoc p̃
debeat ¶ Fttes gͦ magnauimi st hñdi nõ
qui faciut sed qui ꝓpulsaant ĩ uitiam :
¶uera aut est sapiens/ aĩ magnitudo ho

Expanded text:
aequitatem, quae est iustitiae maxime propriaaequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo iure que largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur et sint vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praecldebeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens a
Abbreviated transcription (Latin):
tem pro equitate ¶Quo circa/ nemo qui
fottitudinis głoiam cõsecutus est ĩ sidiis
et malitia laudem adeptus est/ Nichil.
em̃ honestii ẽẽ põt qd iustitia uacat
¶Preclatũ est igitur illud platonis nõ
potius q sapientia appellanda est/ ueꝵ¬
ẽt anĩe ꝑatus ad ꝑiculũ ĩ sua cupiditate¬
nõ coĩ utilitate ĩpellitut audatie potiꝰ
nomẽ heãt quam fottitudinis ¶ Itaq
uitos fortes magnaminosq eosdem bo¬
nos et simplices ueritatis ¶Amicos
minimeq fallaces ẽe uolumus q̃ sunt
ex media laude instine/ ¶Sed ẽt illudo
diosum est ꝙ ĩ hat clatione et magnitu¬
dine aĩ facillime ꝑtinatia et mmia cu¬
piditas principatus mascitur. Ut em̃
aput platonem est omẽ morem la cede¬
monioꝵ inflamatũ ẽẽ cupiditate uin¬
cendi sic ut quisq aĩ magintudine maxĩe
excellit ita maxĩe uult ¶ Princeps oũn
uel potius solus esse ¶Sifficile est aũt
cũ prestare omibus ꝯcupi ueris ẜuare

Expanded text:
tem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Nonpotius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed diosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia, et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est. omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellit, ita maxime vult princeps omnium esse, vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare
Abbreviated transcription (Latin):
holominꝰ ip̃i luceat ut facultas sit qua
int̃õs simus liberales ¶ Eradue autem
plutes st̃ societates houi ut em̃ ab illa
infimta discendat᷑ gradus ꝓprior est¬
qui enisdem gentis. nationie lm̃gue qua
maxĩe hoĩes ꝯuĩgunt᷑. Interius ei etia
eiusdem ciuitatis / młta st̃ ei cinibus int̾
se coiã forũ. fana porticus .uie leges. Iuta
iudicia. suffragia consuetudines.pte¬
terea et familiatitates młte que cũ mltis
res tationesq contracte atetiot. uero col¬
ligatio est societatis ꝓpm̃quoꝵ ¶ b illa
guu angrstũq ꝯcluditur¶Nam cum
sit hoc nã cõme oũ aiatu ut bẽant li¬
bidmẽ proctrandi prima societae est
una domus . coiã oĩa¶ Iel autem est pnͥ¬
cipiũ Utbis et quasi seminariũ rei pu ͭͤ¬
¶Post sequĩtur ftattũ ꝯuictiones post cõ¬
sobrinoꝵ sobrinoꝵq qui cũ una domo
iam capi nõ possiĩt ĩ alias domos tatiq
in colonias exeunt ¶Sẽquunt᷑ combia
et affinitates/ exquibus etiã iam plutes

Expanded text:
i lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa guum angustumque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in iuna domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ne benignitas maior esset cp̃ fa¬
cultar QQuod ꝗ benigniores. uolunt ẽẽ¬
ꝙ̃ res patiatur pͥmũ ĩ eo pectant ꝙ in¬
uiriosi st̃ ĩproximor¶ Quas ei copias
hic et suppeditati: equius est et telinqui
eas itansferũt ad alienos ¶Iñ est aut̃ in
tali liberalitate cupiditas rapiendi
pletũq et auferende pet ĩ iuriam. Ut
ad latgiendũ suppetant copie uidere
ẽt licet pletos q nõ tam nã liberales
ꝙ̃ quadam gloria ductos ut bñfici uide¬
aitẽ simulatio uanitati est ꝯuictior ꝙͣ
auĩt liberalitati aut honestati ¶Terciũ
est ꝓpositũ ut ĩ bñficencia delectus esset
dignitatie ĩ quo et mores enus etunt
oia optabile est. Si minꝰ plures cause ma¬
iores q ponderis plus hẽbunt ¶Qm̃ aũt̃
Sapientibus. Sed cũ hiie inquibus
nõ p̃clate agitur. sed st̃ simulacta uit¬
tutis et̃ hoc intelligendũ puto nemĩe
oĩo eẽ negligendũ. In quo aliqua sig¬

Expanded text:
tionis, ne benignitas maior esset quam fationis, ne benignitas maior esset quam facultates, quod, qui benigniores volunt eam res patiatur, primum in eo peccant quod injuriosi sunt in proximos: quas enim copias his suppeditari aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Videre etiam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videautem sinulatio vanitati est coniunctior quam aut liberalitati aut honestati. Tertium est propositum, ut in beneficentia dilectus esset dignitatis; in quo et mores eius erunt omnia, optabile est; si minus, plures causae maioresque ponderis plus habebunt. Quoniam autem sapientibus, sed cum iis, in quibus praeclare agitur si sunt simulacra virtutis, etiam hoc intellegendum puto, neminem omnino esse neglegendum, in quo aliqua sig
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed habet multas cautiones uidendũ
est em̃ pͥmũ/ ne obsit benigntat et hic ipio
quibus benigne uidetur fieti et cetetis
Demde maior sit benignitas qͣ faculta¬
tes¶Tum ut ꝓclignitate cuiq tribuat᷑:¬
cuipiam qđ obsit illi cui prodesse uele
uideant᷑ nõ benefiti . nõ liberales sed
ꝑ uiciosi et assentatores ẽẽ indicandi st
Et qui aliis nocent ut ĩ alios liberales
sint ĩ eadem sunt ĩ iustitia ut si ĩ suam
rem aliena cõuertant ¶ Su̾nt autem mł̃ti
et quidem cupidi splendoris et glorie
qui eripuit illud quod aliis latgiantur¬
¶ Hiq acbitrantur se bñficos nĩsuos ant¬
cos fieti si locupletent eos quacũq rõne
Id aut̃ tantũ ab est ab offitio ut iihi
magis offitio possit ẽẽ ꝙstiũ/ uidendũ
est igitur ut ea liberalitate utamirt q̃
prosit. amicis noceat nemini ¶Quate
latio a uistis diñs ad alienos nõ deb
liberalis uidexi nichil em̃ est liberale ꝗd
nõ idem sit iustũ. Altet locus erat cau¬

Expanded text:
 sed habet multas cautiones. Videndum est enim primum ne obsit benignitas et iis ipsis quibus benigne videbitur fieri et caeteris, deinde ne major sit benignitas quam facultates; tum ut pro dignitate cuique tribuatcuipiam, quod obsit illi, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Sunt autem multi, et quidem cupidi splendoris et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicos visum iri, si locupletent eos quacumque ratione. Id autem tantum abest ab officio, ut nihil magis officio possit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare latio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil est enim liberale, quod non idem iustum. Alter locus erat cau
Abbreviated transcription (Latin):
Iam dicta st̃ iusticia¶Nam fottis aiuẽ¬
et magnus ĩ hoĩe nõ ꝑfecto nec sapiẽte¬
feruentior plerũq est. Ille uero uirtutes
muolentia aut̃ ꝙ quisq heãt erga nos
pͥmũ illud est ĩ offitio. Ut ei plurimu
⁊tibuamus & e plurimũ dilligamir¬
¶ Sed beniuolentiam nõ adolesentuloꝵ
more ardore quodam sed stabilitate
quedam cura ad hibencla est Mullu
em̃ offiuĩ refferenda gr̃ã magie neccessa¬
riũ est. Quodsi ea q̃ utencda acceꝑis
maiore mensira si mõ possis uib ted¬
dete hesiodus ¶Eauodnã bñfitio pro¬
uocati facere debemꝰ an mutari agtos
fertiles qui mlto plus afferĩt ꝙͣ acceꝑĩt¬
¶ Et eĩ si ĩ eos quos sꝑamus / nobie pro¬
futuros nõ dubitamꝰ bñfitia ꝯferre qua¬
les in eos ẽẽ debemꝰ qui iã ꝓferunt
¶Nam cũ duo gña liberalitatis fint
unũ dandi bñfitiũ alteꝵ teddendi

Expanded text:
iam dicta sunt, iustitia. Nam fortis et magnus in homine non perfecto nec sapienteferventior plerumque est, illae virtutes ivolentia autem, quam quisque habeat erga nos, primum illud est in officio, ut ei plurimum tribuamus, a quo plurimum diligamur, sed benivolentiam non adulescentulorum more ardore quodam amoris, sed stabilitate quaedam cura adhibenda est; nullum enim officium referenda gratia magis necessarium est. Quodsi ea, quae utenda acceperis, maiore mensura, si modo possis, iubet reddere Hesiodus, quidnam beneficio provocati facere debemus? an imitari agros fertiles, qui multo plus efferunt quam acceperunt? Etenim si in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, quales in eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum redde
Abbreviated transcription (Latin):
QSed magraitudo usum exercitationemꝙ
desiderat Atq exhis rebꝰ que st̃ ĩiure
societatis humane quẽ ad modũ ducatꝰ
homestũ ex quo octũ est offitiũ satis fere
diximus.
Ntelligendĩ est aũt. cũ propo¬
sita gña sint quatuor ex quibris
honestas offitiũq manatet splen¬
didissimũ. uideri quod aĩo magno ela¬
toq humanisq res despiciente fetũ sit
¶Itaq ĩ probrii maxĩe ĩ promptu est siquid
tale dici põt uos em̃ iuuenes auii geritis
muliebtem/ alla uirgo uiri ¶ Et siquid est¬
eius emodi almacida spolia sine sudore
et sangiuĩe. Coneraq ĩ laudibusq magno
aĩo et fortitꝰ excellentq gesta st̃ nescio quõ

Expanded text:
rei magnitude usum quoque exercitationemque rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nesci
Abbreviated transcription (Latin):
amiciciis uigent maxĩe ¶ Est eaꝙ iocũ¬
dissima anticitia quama siłitudo morũ
ꝯiigauit. Sed mhis oĩbue officiis tribri¬
endis uidendũ erit quid cuiq maxiẽ
nect̃e sit et quid quisquis sine nobis
aut possit consequi aut nõ possit ¶Itã
no idem er ũt necessitudinũ gradus
q̃ aliie magie q aliis debeant ut uitinũ
titius adiuueris ĩ fiuctibus p̃cipiendas
ꝙͣaut frẽm aut familiatem¶Ae si lis
m Iuditio sit propinquũ potius et amitũ
qͣ uicinũ defenderis. Rec igitur et talia
citcũspicienda st̃ ĩ oĩ offitio¶ Et ꝯ̃suetudo¬
et exertitatio capienda ut bom rationa¬
tores offitioꝵ ẽe possimꝰ et aclolendo uel¬
deducendo uidere que reliqui suma fiat
¶Ex quo ꝙͣntũtuiq debetut intelligas. S
ut ne Mlediti nec imꝑatores nec orato¬
res ꝙͣuis attis p̃cepta p̃ceꝑint quicꝙ mag¬
na lande dignũ sine usu exercitationeq
consequi posst̾ sit officii ꝯẜuandi. p̃cepta¬

Expanded text:
iis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio et consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi poss
Abbreviated transcription (Latin):
do cãicando disceptando disputando
ab sumus anã feraꝵ in quibꝰ messe
fortitudinẽ sepe dicimus ut ĩ equis ĩ
le onibus iustitia equitatẽ bonitatem
ex ꝑteAc latissime quidem est potẽs
hõibus int̾ꝰ ipõs oĩb int̾ omes societa
houii usum genuit est ẜuanda coĩtas
Ut que descripta sunt legibus et iirre
ciuili hec ita teneantut ut sit consti¬
tutũ ¶Ex quibus ipie ceteta sic cõẜuẽt᷑
ut ĩ grecoꝵ ꝓuerbio est amico oĩa esse

Expanded text:
do, communicando, disceptando, iudicando do, communicando, disceptando, iudicando  absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas ura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proverbio est, amicorum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sit sme ĩuitia acceptoꝵ eut bñficioꝵ
funt dillectus hñdi. Nec lubiũ quin maxio
cuiꝙͣ plurimũ debeatur ¶ In quo tñ ĩpri¬
mis. quo quisq aĩo studio bũmuolentia
fecerit ¶Ponderandũ est. Multi em̃ młta
facuit temeritate quadam fine iudicio
uel mõ in oim̃s/ uel repentino. quodam
quasi uento ĩ petu aĩ incitati/ ¶Que bñ¬
fitia eque magna nõ st hñda atq ea q̃
iuditio consielerate ꝯstant delate sut
Sed in collocando offitio et refferenda
gr̃a si cetera paria sunt hoc maxĩe offi¬
cii est ut maxĩe quiequis opis/ opis in¬
digeat ita ei potissimũ opitullari¶Quod
ꝯtra fit a plexisq. A quo em̃ plurimu
sperant. et si ille his nõ egeat tamen¬
ei potissimũ inẜuiut ¶Optime autem
societas hominũ cõnictioq ẜuabitur
si ut quisq erit ꝯiuĩctissimꝰ ita in eum
huane repetendũ uidetur altius ¶Est
mani societate ¶ Eu̾is aũt uinculũ est
otõ et ratio q̃ dicendo ddocendo discẽ¬

Expanded text:
sit sine iniuria. Acceptorum autem beneficiorum sunt dilectus habendi, nec dubium, quin maximo cuique plurimum debeatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel repentino quodam quasi vento impetu animi incitati; quae beneficia aeque magna non sunt habenda atque ea, quae iudicio, considerate constanterque delata sunt. Sed in collocando beneficio et in referenda gratia, si cetera paria sunt, hoc maxicii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non egeei potissimum inserviunt. Optime autem societas hominum coniunctioque servabitur, si, ut quisque erit coniunctissimus, ita in eum humanae, repetendum videtur altius; est mani societate. Eius autem vinculum est ratio et oratio, quae docendo, discen