comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa solumm inearnato dei fi¬
lio lo qui ⁊ credere debemus:
que nobis ipse dñs ꝑ auctoreᷤᷤ
saere seripture reuelare dig¬
natus est. Si autem uis scire
que sit illa testificatio quã
in archa ponendam a dũo
moyses accepit: apłm audi.
Post uelamentum autem in¬
quit seđ̾m taberuacłm quod
dieitur sea seõrum. aureũ
liabens tur ibulum. ⁊ archã
testamenti circumtectam
ex omni parte auro. inqua
urna aurea habens man¬
na. ⁊ uirga aaron que fron¬
auerat ⁊ tabule testamen¬
ti. Urnagͦ aurea in archa
habens manna. animna est
seã in xp̃o: habens inse om¬
nem plenitudinem auuni¬
tatis uirga aaron que ex¬
cisa fronduerat: potestas ẽ
inueta sacerdotii illius. de
qua dicit propheta. Uirga
equitatis uirga regni tui.
Que postquam ad tempus
ꝑ mortem uisa est esse sue¬
cisa illuceseente mane resur¬
rectionis. uiuatiuis refloru¬
isse inuenta est: ac ꝑpetuo
iniuolabilis atq inmarces¬
sibilis ꝑ mansura esse inno¬

Expanded text:
illa solummodo de incarnatione Fiilla solummodo de incarnatione Filii Dei loqui, et credere debemus, quae nobis ipse Dominus per auctores sacrae Scripturae revelare dignatus est. Si vis scire quae sit illa testificatio, quam in arcam ponendam a Domino Moyses accepit, Apostolum audi: Post velamentum autem, inquit, secundum tabernaculum quod dicitur sancta sanctorum, aureum habens thuribulum, et arcam testamenti, circumtectam ex omni parte auro: in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti . Urna ergo aurea in arca habens manna, anima est sancta in Christo, habens in se omnem plenitudinem divinitatis. Virga Aaron quae excisa fronduerat, potestas est invicta sacerdotii illius, de qua dicit Propheta: Virga aequitatis, virga regni tui . Quae postquam ad tempus per mortem visa est esse sucisa, illucescente mane resurrectionis vivacius refloruisse inventa est, ac perpetuo inviolabilis atque immarcescibilis permansura esse inno
Abbreviated transcription (Latin):
dño humane fragilitatis
iduo alii iuctoriam qua
de eadem fragilitate as
uit insinuant. Namqua¬
si leuum latus arche du¬
os habuit circulos: cum
euangłiste duo incarna¬
tionẽ dñi acpassionemfi¬
gurarent. Similiter lateri
dextero duo mnerant eir¬
euli: quia eque duo euan¬
głiste resurrectionem at¬
q ascensionem euis. que
ad fiture głam uite ꝑti
nent. figuralit̾ exprũt.
acies quoq uectes de lig¬
nis sethim ⁊ oꝑies auro.
inducesq ꝑ eirculos qui
sunt in arch e laterib
ut portetur in eis: qui
semꝑ erunt in cireulis.
nee unquam extrahen¬
tur ab eis. Uec̾tes quibus ar¬
cha portatur seĩ sunt docto¬
res: qui dnĩn predicando au¬
dientium cordibus inferũt.
Qui uide lieet uec̾tes semꝑ
esse iubentur in cireulis: qr
nuirum necesse est ut qͥ¬
cumq aliis celestia saeram̃¬
ta p̾̃dicant. nunquam ipsi
contineant. Bene autẽ seqͥt᷑.
Ponesq in archa testificati¬
onem quam dabo tibi Quia

Expanded text:
Domino humanae fragilitatis; Domino humanae fragilitatis; et duo alii victoriam, qua de eadem assumpta fragilitate ac vit, insinuant. Nam quasi laevum latus arcae duos habuit circulos, cum evangelistae duo incarnationem Domini ac passionem figurarent. Similiter lateri dextero duo inerant circuli, quod aeque duo evangelistae resurrectionem et ascensionem ejus, quae ad futurae gnent, figuraliter exprimunt. Facies quoque vectes de lignis sethim, et operies auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahentur ab eis. Vectes quibus arca portatur sancti sunt doctores, qui Dominum praedicando, audientium cordibus inferunt. Qui videlicet vectes semper esse jubentur in circulis, qui nimirum necesse est, ut quicunque aliis coelestia sacramenta praedicant, nunquam ipsi contineant. Bene autem sequitur: Ponesque in arcam testificationem quam dabo tibi. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
latatur celebrari non desi¬
nit. Ꝙ. ꝑ eosdem angłuos
quatuor quatuor eirculi
sunt positi: quia in eunctiᷤ
euli in latere uno ⁊ duo sũt
u altero: uel quia duo eu¬
angłiste discipulatui salua¬
toris in carne predieantis
⁊ miracła facientis acdhe¬
rebant. duo autem alii pꝰ
resurrectionem ascensio¬
nemq eius ad eelos ad fidẽ¬
eius uenerunt: uel quia in
figura quatuor animali¬
um. duo qui ꝑ hominenri
uitulum designatisunt. paᷤ¬
sionum eius ⁊ mortis indi¬
cia pretulerunt: duo uero
illi qui ꝑ leonem ⁊ a quilã
p̃figurati sunt. uictorie qͣ
mortem destruxit insignia
demonstrarunt. Homo qͥp¬
pe dñs ꝑ incarnationem
mortalis factus apparuit.
uitulus uero idem oblatus
ꝓ nobis in altarierueis ex¬
titit. item leo mortem for¬
titer subigendo. aquila ad
celos ascendendo factus est.
Atq ideo duo circuli in la¬
tere uno ⁊ duo sunt in al¬
tero: quia nimirum duo
euangłiste persuam figu¬
ram assumptionem in

Expanded text:
latatur, celebrari non desilatatur, celebrari non desinit. Et per eosdem angulos quatuor, quatuor circuli sunt positi; quia in cunctis culi in latere uno, et duo sunt in altero: vel quia duo evangelistae discipulatui Salvatoris in carne praedicantis, et miracula facientis adhaerebant; duo autem alii post resurrectionem ascensionemque ejus ad coelos, ad fidem venerunt: vel quia in figura quatuor animalium, duo qui per hominem et vitulum designati sunt, passionum et mortis ejus indicia praetulerunt; duo vero illi qui per leonem et aquilam praefigurati sunt, victoriae qua mortem destruxit, insignia demonstrarunt. Homo quippe Dominus, per incarnationem mortalis factus apparuit. Vitulus vero idem oblatus pro nobis in altari crucis exstitit. Idem leo fortiter subigendo mortem, aquila ad coelos ascendendo factus est. Atque ideo duo circuli in latere uno, et duo sunt in altero, quia nimirum duo evangelistae, per suam figuram assumptionem in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum habebat arcum &.
data est ei corona. ⁊ exist uin¬
cens ut uinceret. Equus quip¬
pe albus eccłia. Eques qui illi
presidebat: dñs est. Qui habe¬
bat arcum: quia contra pote¬
states aereas ad bella uenie¬
bat. Dataq est ei corona iuicto¬
rie: qr regnum mortis mori¬
endo subegit. Et quatuor
quatuor arehe angulos. Duo¬
cireuli suit in latere uno: et
duo i altero Quatuor cir
culi aurei: quatuor sunt euã¬
głorum libri. Qui mercto
sapientie qua fulgent. Meri¬
to cireulis comparati: quia
eterna est ipsa dei sapientia
quam predieant. Neq esse
iucipiens ex tempore. ueq
esse desinens eterna diuinitaᷤͤ.
quam homo xp̃s accepit.
Unde inminente hora sue
passionis: patrem precatur
dieens . &. nune clarifiea
me tu pater aput temet ip¬
sum: claritate quam habui
priusquam mundus fieret.
Quatuor autem angulos
habet archa: quia saera¬
mentum añice inearnati¬
onis ꝑ omues mundi pla¬
gas in quibus seã eccła di¬

Expanded text:
super illum habebat arcum, et super illum habebat arcum, et data est ei corona, et exiit vincens ut vinceret . Equus quippe albus Ecclesia, eques qui illi insidebat, Dominus est, qui habebat arcum, quia contra potestates aerias ad bella veniebat. Dataque est ei corona victoriae, qui regnum mortis moriendo subvertit. Et quatuor Quatuor circuli acirculi sint in latere uno, et duo in altero. Quatuculi aurei, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui merito sapientiae qua fulgent; merito circulis comparati, quia aeterna est ipsa Dei sapientia quam praedicant. Neque incipiens ex tempore, neque esse desinens aeterna divinitas, quam homo Christus accepit. Unde imminente hora suae passionis precatur Patrem, dicens: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui prius quam mundus fieret apud te . Quatuor autem angulos habet arca, quia sacramentum dominicae incarnationis per omnes mundi plagas, in quibus sancta Ecclesia di
Abbreviated transcription (Latin):
uotionem paruitatis libent̃
in suo corꝑe suscipit. quia
pia quidem intentioneifutu¬
ram patriam diligimus. sed
necdum ꝑfecte que sit euis
feliceitas eaꝑe ualemus. Itmñ
quantum capimus: hoc ñ
nisi ab illo habemus. Et de
aurabis eam auro mundis¬
simo intus. ⁊ foris. facies supͣ
coronam auream ꝑ eireui¬
tum. Archa iitui. ⁊ foris
auro mundissimo deaurat᷑.
qr assumpta a filio dei hu¬
mana natura: lintus uir¬
nimirum arche bene coro¬
na aurea supra circunda¬
ri precipitur: qr apparens
in carne. atq ad redempti¬
onem humani generis ue¬
niens dei filius. certum ex¬
pectabat tempus ⁊ horam.
quando susceptam pro no
bis mortem cum ipso mor¬
tis auetore suꝑaret.atq ad
patrem uictor in celos aseen¬
derec. De hac cor ona dieit
apłs. Fum autem qui mo¬
dico quam angłi minora¬
tus ẽ: uidemus iħm ꝓpter
passionis mortem gła ⁊ hono¬
re coronatum. De hae in apo¬
calipsi ioħes: ⁊udi inquit ⁊ ec¬
ce equus albus. ⁊ qui sedebat

Expanded text:
otionem parvitatis libenter in suo corpore suscepit, qui pia quidem intentione futuram patriam diligimus: sed necdum perfecte, quae sit ejus felicitas, capere valemus, attamen quantum capimus, hoc non nisi ab illo habemus. aurabis eam auro, mundissimo intus et foris. Facies insuper coronam auream per circuitum. Arca intus et foris auro mundissimo deauratur, quia assumpta a Filio Dei humana natura, et intus virnimirum arcae bene corona aurea supra circumdari praecipitur, quia apparens in carne, atque ad redemptionem humani generis veniens Filius Dei, certum exspectabat tempus et horam quando susceptam pro nobis mortem cum ipso mortis auctore superaret, atque ad Patrem victor in coelos ascenderet. De hac corona dicit Apostolus: Eum autem qui modico quidem ab angelis minoratus est, vidimus Jesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum . De hac in Apocalypsi Joannes, Et vidi, inquit, et ecce equus albus, et qui sedebat
Abbreviated transcription (Latin):
uirgam aaron que frondue¬
Arat. in participatione reg¬
ni ⁊ sacerdotii dñei dicen¬
te apło petro. uos autem
genus electum. regale saẽ¬
largiente duuna gratia
sese accepisse memine
uiuere. ⁊ quomodo auxiliũ
recte iuiendi adiuina pro¬
pieiatione querere debeat
insticuatur. Sie autera sũt
cherubim supra ꝓpiciatori¬
umpositi. quomodo eiuita
xp̃i id est sc̃a eccłia suꝑ mon¬
tem id est suꝑ ipsum xp̃m
ẽẽ constituta dicitur. non
quod altior illo possit ẽẽ¬
sua eiuitas. sed quod eius
subsidio sustentata ꝓficiat.
Cherubin supra p̾ropi¬
eiatorium habet archa:
quia uel angłica ministe¬
ria uel eloquia diuina eo
ueraeius eccłiam iuuant.
quo ipsa infundamento
summe ueritatis stabilita
consistet¬

Expanded text:
virgam Aaron; quae fronduevirgam Aaron; quae fronduerat, in participatione regni et sacerdotii dominici, dicente apostolo Petro: Vos autem genus electum, regale salargiente divina gratia, sese accepisse meminervivere et quomodo auxilium recte vivendi a divina propitiatione quaerere debeat, instituatur. Sic autem sunt cherubim super propitiatorium positi, quomodo civitas Christi, id est sancta Ecclesia super montem, id est super ipsum Christum esse constituta dicitur: non quod altior illo possit esse civitas sua, sed quod ejus subsidio sustentata proficiat. Cherubin supra propitiatorium habet arca, quia vel angelica ministeria, vel eloquia divina eo veracius ecclesiam juvant, quo ipsa in fundamento summae veritatis stabilita consist
Abbreviated transcription (Latin):
ricationis apparere: ⁊eis
uiam ueritatis post herro¬
rem demonstrare digna¬
tus sit. De medio eherubĩ
loquitur: quia ꝑ angłicã
uisionem ⁊ non in sua sub¬
ftantia deus apparuit ⁊ locu¬
tus est moysi. at testante
apło quia lex ꝓpter trans¬
gressionem posita est. do¬
nee ueniret se men eui ꝑ¬
miserat ordinata ꝑ arsgłoᷤᷤ
inmanu mediatoris Item
ba utriusq testamenti
consona nos uoce ad fidẽ
ueritatis erudit. Uel cer¬
te de medio eherubim loqͥ¬
tur dñs: quia ꝑ unigenitũ
suum qui in medio duum
testanientorum in carne
apparuit humano generi.
deus pater uoluntatem suã
manifestare dignatus est.
Quo sensu etiam illud pot̃
accipi quod ait abacue: in
medio duum animalium
innotesees. Potest autem
impitribilibus. hoc est a
nam uite expectat a deo¬
eternam. habens inse tabu¬
las testamenti in meditati¬
one continua legis dei:
habens ⁊ urnamꝰ auream
cum manna infide dñice
in carnationis. habens etiã

Expanded text:
ricationis apparere, et eis ricationis apparere, et eis viam veritatis post errorem demonstrare dignatus sit. De medio Cherubim loquitur; quia per angelicam visionem, et non in sua substantia Deus apparuit, et locutus est Moysi, attestante apostolo: Quia lex propter trangressiones posita est, donec veniret semen cui promiserat, ordinata per angelos in manu Mediatoris . Iteba utriusque testamenti consona nos voce ad fidem veritatis erudit. Vel certe de medio Cherubim loquitur, quia per Unigenitum suum, qui in medio duorum Testamentorum in carne apparuit, humano generi Deus Pater voluntatem suam manifestare dignatus est. Quo sensu etiam illud potest accipi, quod ait Habacuc: In medio duorum animalium innotesces . Potest autem imputribilibus, hoc est annam vitae a Deo exspectat aeternam, habens in se tabulas Testamenti in meditatione continua legis Dei, habens et urnam auream cum manna in fide dominicae incarnationis, habens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur dicens. Qui autẽ
diligit me: dibigetur apatre
meo. ⁊ ego ailigam illum ⁊ ma¬
nifestabo ei me ipsum. Recꝰte
gͦ eherubim scientia multi¬
plicata dicitur: qr in utroq
testamento fidelibus magis
ritatis innotuit. Recte che¬
rubim głe ꝓpiciatorium ob¬
umbrare dicuntur: qr testa¬
menta crescente ꝑ tempus .i
multiplicata seientia ꝓpicia¬
tionem nobis dñi saluatoriᷤ¬
p̃dicant. ⁊ hanc gratis semꝑ
uocibus quasi ex pansis alis¬
ad uolatum. honorare non
cessant. Quia enun uerba col¬
loquentium quasi uolando
ꝑ aerem ab ore dicentium ad
cor ꝑueniunt audientium:
merito ex pansis cherubim
alis. ⁊ uelut aduolandum
aptatis. possunt designari.
ude precipiam ⁊ loquar
adte. supra propiciatoriũ
scilieet. ac de medio duorũ
cherubim quierunt supra
archam testimonii.cuncꝰta¬
que mandabo ꝑ te filiis isrł.¬
upra propiciatorium lo¬
quitur dñs ad moysemcun¬
cta que ꝑ illum mandat fi
tionis dei. factum est ut ho¬
minibus post culpam p̃ua¬

Expanded text:
pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Recte ergo Cherubim scientia multiplicata dicitur, quia in utroque Testamento fidelibus magis veritatis innotuit. Recte Cherubim gloriae propitiatorium obumbrare dicuntur; quia testamento crescente per tempus, et multiplicata scientia, propitiationem nobis Domini Salvatoripraedicant, et hanc gratis semper vocibus, quasi expansis ad volatum alis honorare non cessant. Quia enim verba colloquentium quibus volando per aerem ab ore dicentium ad cor perveniunt audientium, merito expansis cherubim alis, velut ad volandum aptatis, possunt designari. Inde praecipiam et loquar ad te, supra propitiatorium scilicet, ac de medio duorum cherubim, qui erunt super arcam testimonii, cunctaque mandabo per te filiis Isrupra propitiatorium loquitur Dominus ad Moysen cuncta quae per illum mandat filpropitiationis Dei factum est, ut hominibus post culpam praeva
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. Unde liqͥdo constat qͦd
se hoc genere uestim̃ti ipse
prius a aron ⁊ filii eiꝰ induerẽt:
isic ad manũ moisi lauandi.
induendi. amngendi: ⁊ ẽseeran¬
duntrabant. Ubr ⁊ hoc notan¬
dũ qͦd conseeraturꝰ eos moises
pͥmo lauit aqua. ⁊sie habitũ
illis saeri gradus imponit: qr
nimirũ necesseẽ ut quisq
ad officiũ altaris ꝓmouendꝰ
ẽ. maioribꝰ solito se fluentis
lacͥmarũ siue compunctioniꝰ
tẽꝑe dedicationis abluat: ut
quo mundior ad gradũ ac¬
cipiendũ aecesserĩt. eo ꝑfectiꝰ
acceptũ consũmet. Posset aũ
inhoc lauaero baptisma saeri
fontsᷤ intelligi si qͦ eẽt consequẽ¬
tia. ut quis insacerdotio electuᷤ.
tune pͥmũ aqua baptismatiᷤᷤ in re¬
missionẽ peccatorũ ablueretur.
⁊ ñ taliũ ordinationi contradieẽt
a płs dicens. Non neophitũ ordineᷤ.
diciũ diaboli. Indutꝰ uͦ saeris uesti¬
bꝰ pontifex. mox oleo uncꝰtionis ꝑ¬
funditur. ut ꝑ grãm seĩ sp̃s conse¬

Expanded text:
pitur: unde liquido constat, quod se hoc genere vestimenti ipse prius Aaron ac filii ejus induerant, et sic ad manum Moysi lavandi. induendi, ungendi, et consecrandi intrabant. Ubi et hoc notandum quod consecraturus eos Moyses, primo lavit aqua, et sic habitum illis sacri gradus imponit; quia nimirum necesse est, ut qui ad officium altaris promovendus est, majoribus se solito fluentis lacrymarum sive compunctionis tempore dedicationis abluat, ut quo mundior ad gradum accipiendum accesserit, eo perfectius acceptum consummet. Posset autem in hoc lavacro baptisma sacri fontis intelligi, si qua esset consequentia: ut quis in sacerdotium electus, tunc primum aqua baptismatis in remissionem peccatorum ablueretur, et non talium ordinationi contradiceret Apostolus, dicens: Non neophytum ordines, incidat diaboli: indutus vero sacris vestibus pontifex, mox oleo unctionis perfunditur, ut per gratiam Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
nitione ⁊ confessione sẽe tͥnita¬
tis.: ⁊bone oꝑationiꝰ q̃ in uariarũ¬
ẽ flore. ⁊ splendore uirtutũ. Pos¬
sumꝰ sane induodenario nume¬
ro gr̃marũ ratioualis etiã hoc
intelligere figuraliter expressũ
qͦd idem solustitie euncta mun¬
di demꝑa cunctas orbis nr̃i pla¬
gas sua eẽt luce repleturꝰ. in exẽ¬
plũ solis mundan qui ꝑ menses
duodecĩ signiferũ lustrare eir¬
culũ. ⁊ totum ambire mundum
ẽsueuit. Nã ⁊ hoc qͦd quatuor
ordines in rationali ternos
habebant lapideᷤ: congruit
anni uertentis ordini. qͥ ꝑ ter¬
nos mense ᷤ in qͦtu or temꝑa
distinguitur. An ñ: aũ in
seͥpturis uocari totum
testatur ipse saluator: qͥ uix¬
ta sermonẽ ysaie missus ẽ
de codem anno ⁊ psalmista
eanit dicens. Bñdiees coro¬
ne anni benignitats tue.
Quibꝰ enĩ in presintidedit
benignitatẽ recte fid̾i ⁊ oꝑa¬
tionis: dabit in die retribu¬
tionis eoronã ꝑpetue bene¬
dictioni¬
purissimo inqua seulpes oꝑe

Expanded text:
nfessione sanctae Trinitatis, et bonae operationis, quae in variarum flore est ac splendore virtutum. Possumus sane in duodenario numero gemmarum rationalis etiam hoc intelligere figuraliter expressum, quod idem Sol justitiae cuncta nostra tempora, cunctas orbis nostri plagas sua esset luce repleturus; in exemplum solis mundani, qui per menses duodecim signiferum lustrare circulum, et totum ambire mundum consuevit. Nam et hoc quod quatuor ordines in rationali ternos habebant lapides, congruit anni vertentis ordini, qui per ternos menses in quatuor tempora distinguitur. Annum autem in Scripturis vocari totum testatur ipse Salvator, qui. juxta sermonem Esaiae, missus est de eodem anno et Psalmista canit, dicens, Benedices coronae anni benignitatis tuae . Quibus enim in praesenti dedit benignitatem rectae fidei et operationis, dabit in die retributionis coronam perpetuae benedictionipurissimo, in qua sculpes opere
Abbreviated transcription (Latin):
tiᷤ industͥam figurate de¬
ñtrat. qͦ doctorum fideliũ
ĩtellectuᷤᷤ ad fidẽ ẽ oꝑatiõe
cõungit᷑. Manet enĩ uine¬
Fa fabrefacta ut abininẽe
rationale ⁊ suꝑ humerale
neq̃ant seꝑari. qm̃ tanta
eruditione. tanto oꝑin
studio p̃minet rector. ut
nil ex hiᷤ q̃ facienda cog¬
nou̾it ĩfectũ relinqͣt. nil
ex illiᷤ q̃ recta fac̃e ẽmt᷑ ꝑ
ĩcuriã eordiᷤ auͥtuteree¬
ticudiniꝰ pͥuet. Deflũt
nãq ĩ dum̃ta pontifieiꝰ

Expanded text:
denuntiat, quae doctorum fidelium intellectu ac fide cum operatione conjungitur. Manet enim junctura fabre facta, ut a se invicem rationale et superhumerale nequeant separari, quando tanta eruditione toto operum studio praeeminet rector, ut nil ex his quae facienda esse cognoverit infectum relinquat, nil ex illis quae recta facere cernitur per incuriam cordis virtute rectitudinis privet. Defluunt namque indumenta pon
Abbreviated transcription (Latin):
tatione eos qui possunt in¬
uitat dicens. Qͥ potest caꝑe
capiat. Et paulbpꝰ eisdẽ qui
uelurorẽ. uel alios cognato
umplicam̃ta mundi huiꝰ
sponte ꝓpt̃ ipsũ reliq̃rint.
centuplum ꝓmutit in hae
uita p̃miũ:⁊ in scło futuro
uctã eternã. Unde certe gr̃a
distinetionis ñ moyses uesti

Expanded text:
tatione eos qui possint intatione eos qui possint invitat, dicens: « Qui potest capere capiat. » Et paulo post eisdem qui vel uxorem vel alios cognatos, et implicamenta mundi hujus propter ipsum reliquerint, centuplum promittit in hac vita praemium, et in saeculo futuro vitam aeternam. Unde certa gratia distinctionis non Moys
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥquant ad altare ut mini¬
strent in seũario. ne iniqͥtatis
rei moriantur: ad utrosq simul
i a aronscilieet ⁊ filios eiꝰ. sieut
etiã ipsa uerba manifeste pro¬
bant. ꝑtinet. Sieq fit ut aaron
ipse cuncꝰtiꝰ q̃ eõmemorãt᷑ octo
uestibꝰ uiduat᷑. feminalibꝰ uide¬
ueet lineis. tumea linea tuni¬
ea hia cinctina. suꝑ humera¬
li. rationali. baltheo. thiara.
petalo aureo. filii uͦ eiꝰ quatu¬
or tm̃ exhis. hoc ẽ feminalib
linea stricta. cingło ⁊ thiara
utant᷑. Uerũqr de ceteris supͣ
tractatũ ẽ. feminalia hee que
ad oꝑiendã earnẽ turpitudiniꝰ
fieri mandantur: illã easti¬
monie portionẽ. q̃ appetitũ
potest ministeriũ conseera¬
serit. aut contraeta uxore
cõiuncꝰtionis federa solue¬
uerit. Qͥd uidelieet genꝰ
uirtutiᷤ nulli ꝑ legemd̾i
necessario ĩꝑatũ. s uolunta
ria ẽ deuotione dño offeren¬
dũ: dieente ipso de hoc.s
om̃s capiunt u̾bũ istud. Ad
quã tñ benigna nos ex hor¬

Expanded text:
quant ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur. Ad utrosque simul et Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet, sicque fit, ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, superhumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tamen ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae ab appetitu cpotest ministerium consecraserit, aut contra, uxoreae conjunctionis foedera solverit. Quod videlicet genus virtutis, nulli per legem Dei necria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: « Non omnes capiunt verbum istud . » Ad quam tamen benigna mox exhor
Abbreviated transcription (Latin):
beant sacerdotes. leciugant᷑
baltheis ne ipsa eastitas sit re¬
missa ⁊ negligens: ne uento
elationis animũ ꝑ efflandi
aditũ pandat: ne crescente
iniquitate refrigescere faciat
caritatẽ ipsorũ. nebonorũ gres¬
sus oꝑm iactantia sure p̃sump¬
tione impediat: ne p̃pedito
uirtutũ eire su ipsa etiam ter¬
restris coneupiseentie sordib
polluta uileseas: ⁊ ad ultimũ
actorẽ suũ ad rumã. suꝑ bien¬
do impellat. Aecincti aũ sa¬
cerdotes accipiant ⁊ thiaraᷤᷤ
in capitibꝰ: ut post ugilantẽ

Expanded text:
beant. Sacerdotes accingantur beant. Sacerdotes accingantur balteis, ne ista castitas sit remissa et negligens; ne vento elationis animum perflandi aditum praebeat, ne crescente iniquitate, refrigescere faciat charitatem ipsorum, ne bonorum gressus operum jactantia suae praesumptionis impediat, ne praepedito virtutum cursu, ipsa etiam terrestris concupiscentiae sordibus polluta vilescat, et ad ultimum auctorem suum ad ruinam superbiendo impellat. Accincti autem sacerdotes accipiant et tiaras in capitibus, ut post vigilantem et
Abbreviated transcription (Latin):
cingunt: cũ eandẽ castimo¬
niã uigilanti m̃ts eustod ia
eireumspieuunt. ne ẽsei entia
illiꝰ desidiores erga bonorũ oꝑin
exercitia remaneant. ne ꝑ iac¬
tantiã eastimonie illiꝰ. etiã ea¬
stimonie meritũ minuant. Qͥ
enĩ tumea talari indutus absq
eingło ineedit defluit tuniea
ae relicto eorꝑe uentis aefri¬
goribꝰ intrandi spaciũ tribuit:
quin ⁊ p̃peditiꝰ gressibꝰ inceden¬
di usũ retardat. uel etiã calean¬
tibꝰ se causa effiertur ruine Sie
nuirũ eastimonia earnis se¬
pe ñnullis castimoniã cordis
aduut: cum tanto segniuᷤ doniꝰ
usistere oꝑibꝰ eurant. quãto mi¬
nus ꝑspienuit quã nichil easti¬
monie eustodia absq aliorũ aug¬
m̃to bonorũ ualeat. Q tñ adune¬
tis boni actibus bonã habendi
głam conquirit. Deniq urgini¬
bus stultis nil eastitas ꝓfuit car¬
ins. qͥbꝰ ueniente sponso lumen
defuit uiterne puritatis. Aeem¬
gantur ergo filis aaron filmeis
lineis: ut castitatẽ carns ha¬

Expanded text:
cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant, ne per jactantiam castimoniae, ipsius etiam castimoniae meritum perdant. Qui enim tunica talari indutus absque cingulo incedit, defluit tunica, ac relicto corpore ventis et frigoribus intrandi spatium tribuit; quin et praepeditis gressibus incedendi usum retardat; vel etiam calcantibus se causa efficitur ruinae. Sic nimirum castimonia carnis saepe nonnullis castimoniam cordis adimit, cum tanto segnius bonis insistere operibus curant, quanto minus perspiciunt, quia nil castimoniae custodia absque aliorum augmento bonorum valeat, quae tamen, adjunctis bonis actibus, magnam habenti gloriam conquirit. Denique virginibus stultis nil castitas profuit carnis, quibus veniente sponso lumen defuit internae puritatis. Accingantur ergo filii Aaron tunicis lineis, ut castitatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
habitu monstratur: eũ dieitur.
At thyaram bissinam facies.
⁊imitra uocatur. caput tegebat
iornabat pontifieis: ut hoc in¬
dũto ãmonerẽtur om̃s. eune¬
tos d̾o sensus conseeratos habe¬
re. ne uel oeuli euis uiderent
uauitatẽ. uel aures libentuisau¬
diendo oppropͥum acciꝑent ad¬
uersus ꝑximum suum. uel os
habundaret nequitia. ⁊ lingͣ
conemnaret dolum. siue etiãm
eor erapula ⁊ ebrietate graua¬
rent. uel olfactus asꝑi mirra
i aloe ieinamomio lectum mere¬
trieis amplecteretur. quin potiuꝰ
oeuli eius uiderent equitatem au¬
res melmnarentur ad audienda
uerba prudentie. duleia eẽnt fau¬
cibꝰ eus eloquia dñi suꝑ mel⁊
fauum. donee suꝑeẽt alitus in
ore ñ loqueretur iniquitatem
nec abinnocentia sua recedẽt.¬
ered̾etq curandum:⁊ de qͥnto sen¬
su qͥ toto ẽ corꝑi cõmuniᷤ. ut fiat
illud ꝓpħicũ recedite .recedite.
exite inde. pollutũ nolite tãgere.
Et sieut ãmonet apłs. mundemꝰ¬

Expanded text:
habitu monstratur, cum dicitur: habitu monstratur, cum dicitur: Et tiaram byssinam facies. et mitra vocabatur, caput tegebat et ornabat pontificis; ut hoc indumento admoneretur, omnes capitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus viderent vanitatem, vel aures libentius audiendo opprobrium acciperent adversus proximum suum, vel os abundaret malitia, et lingua concinnaret dolum; sive etiam cor crapula et ebrietate gravaretur, vel olfactus aspersum myrra, et aloe, et cinnamomo lectum meretricis amplecteretur. Quin potius oculi ejus viderent aequitatem, aures inclinarentur ad audienda verba prudentiae, dulcia essent faucibus ejus eloquia Domini super mel et favum, donec superesset halitus in eo, non loqueretur iniquitatem, nec ab innocentia sua recederet. Curandum et de quinto sensu, qui toti est corpori communis, ut fiat illud propheticum: Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere . Et sicut admonet Apostolus: M
Abbreviated transcription (Latin):
nentia ñ uni eiulibet m̃bro
iuolenter imposita: sed intoto
ẽ corꝑe delecꝰtabiliter eũsũma¬
ta. Hecetiã linea manus ⁊ bra¬
chia debet stringere sacerdo¬
tis. ne quid nͥ utile faciat. pee¬
tus nequid nisi utile eogitet:
dum appetendo dm̃ gulosuᷤᷤ
facere presumat. subiecta uen¬
ab orationis instantia torpeãt.
tibias ⁊ pedes ne ad malumeur¬
rant. Iuduatur gͦ sacerdos pͥmo
linea stricꝰta: ut ⁊ corpꝰ ab iniqͥs
oꝑibꝰ. i aprauis m̃tẽ cogitati¬
onibꝰ compescat. decipiat deĩ¬
de ⁊ hyacintinã. ut post distrie¬
tionẽ continentie salutaris.
eque corpus ianumnã spũaliũ
uirtutum habitu uenustet.
ꝓprie capiti. ultimꝰ toto est cor¬
ꝑi cõmunis. tuniea hec ꝗͣ dixi¬
mus utrãq ꝓͥ e contiuentiã
tacꝰtus ⁊ iustitiam designat. Cõ¬
sequent᷑ uͦ ⁊ aliorũ quatuor
sensuum quam sit ueleuran¬
da innocentia. uel scĩficatio ẽ¬
quirenda figurato pontificis

Expanded text:
nentia non unicuilibet membro nentia non unicuilibet membro violenter imposita, sed in toto est corpore delectabiliter consummata. Haec etenim linea, manus ac brachia debet stringere sacerdotis, ne quid nisi utile faciant; pectudum appetens Deum suum gulosus facere praesumat: subjecta enim venab orationis instantia torpeant. Tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur sacerdos primo linea stricta, ut et corpus ab iniquis operibus, et a pravis mentem cogitationibus compescat. Accipiat deinde hyacinthinam, ut post districtionem continentiae salutaris, aeque corpus et animum spiritualium virtutum habitu venustet. proprie capitis, ultimus toti est corpori communis; tunica haec, quam diximus utraque proprie, continentiam tactus, et justitiam designat. Consequenter vero et aliorum quatuor sensuum, quam sit vel curanda innocentia, vel sanctificatio conquirenda, figurato pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
q necessitas traxerit. qualem ⁊
ioab habuisse legitur qñ ama¬
sam interfecit. siricꝰtã seilieet
ad m̃suram habitus sui.Ergo
⁊ sacerdotes parati in ministe¬
rium d̃ei utuntur hac tuniea.
stimentorũ. nudorũ celeritate
talaris uoeata ẽ. Cuius significa¬
tio mistiea in prontuẽ. Cũ eñ
constet lino suie bisso continen¬
tiã ⁊ eastitatẽ significari eorꝑis
nr̃i. iuxta quod sepus supͣ expli¬
catum est strictamhabent line¬
am siue tunicã de bisso sacerdo¬
tes. cũ propositũ continentie ne¬
quaquã eueriuter ⁊ fluxa men¬
de custodiunt: sed tanta prorsuꝰ
instantia. ut nlbelli concupis¬
eibilis caro contra spm̃ habeat.
habent stricꝰtam. eum eoneupis¬
cente ac defitiente omimodis a¬
nuna in atria dñi. eor illorum pa¬
riter i earo sitͤia germanitate
exultant in dm̃ uiuum. Hee aũ
linea non solumn ftrineta uerũ
etiã poderis ẽ uidelieet ad pe¬
des usq deseendenᷤ. cũ conti¬

Expanded text:
que necessitas traxerit; qualem et que necessitas traxerit; qualem et Joab habuisse legitur, quando Amasam interfecit , stricta scilicet ad mensuram habitus sui. Ergo et sacerdotes parati in ministerium Dei utuntur hac tunica, stimentorum, nudorum celeritate talaris, vocata est, cujus significatio mystica in promptu est: cum enim constet, lino vel bysso continentiam et castitatem significari corporis nostri, juxta quod saepius supra explicatum est, strictam habent lineam, sive tunicam de bysso sacerdotes, cum propositum continentiae nequaquam enerviter et fluxa mente custodiunt. Sed tanta prorsus instantia, ut nil belli concupiscibilis caro contra spiritum, authabent strictam, cum concupiscente ac deficiente omnimode anima, in atria Domini cor illorum pariter et caro socia germanitate exsultant in Deum vivum. Haec autem linea non solum stricta, verum etiam poderis est, videlicet ad pedes usque descendens, cum conti
Abbreviated transcription (Latin):
spũalia seminauimꝰ: magnũ
ẽ si ur̃a carnalia metamus :
uerũ qr p̃sul quisq siue mini¬
ster uerbi ita solũ ysubditis ef¬
fieaeiter laborare. siue p̃dican¬
do uerbũ. seu dño supplicande
potest. si animus ipsius semꝑ di
uini sit nominus memoria p̃dit
apde subiungitur. Erit autem
lãmina semꝑ infronte eius :
lãmina nonune dñi scripta sẽ i
fuerit in fronte aaron. placabi¬
tur filiis isrł dñs: qr eũ docꝰtor
ipse fideliter se diuino seruitio
pura mente subdiderit. mox
etiam subditi exemplis etꝰ ac mo¬
nitis accensi. uipsi recte uiuere
gr̃amq interni inspectoris ꝓmi¬
supra lineã stricꝰtam nuncupat
Quare autẽ linea stricta sit dicta
uel bisso stringi p̃eipiatur. iã suꝑ¬
dum. qr solent milites habere
linras quas camisias uoeant: isi
aptas membris ⁊strictas corꝑibꝰ
ut expedi suit uelad eursum. ł
ad p̃lium. dirigendo iaculo. teuer¬
do elipeo. ensr librando. ⁊ qͦeũ¬

Expanded text:
spiritualia seminavimus, magnum spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus ? Verum quia praesul quisque sive minister verbi, ita solum pro subditis efficaciter laborare, sive praedicando verbum, seu Domino supplicando potest, si animus ipsius semper divini nominis sit memoria praeditus, apte subjungitur: Erit autem lamina semper in fronte ejus, lamina nomine Domini scripta semper fuerit in fronte Aaron, placabitur filiis Israel Dominus; quia cum doctor ipse fideliter se divino servitio puraque mente subdiderit, mox etiam subditi exemplis illius, ac monitis accensi, et ipsi recte vivere, gratiamque interni aspectoris promesupra lineam strictam nuncupat. Quare autem linea stricta sit dicta, vel bysso stringi praecipiatur, jam supdum; quia solent milites habere lineas, quas camisias vocant, sic aptas membris, et strictas corporibus, ut expediti sint, vel ad cursum, vel ad praelium dirigendo jacula, tenendo clypeo, ense librando, et quocun
Abbreviated transcription (Latin):
Iortat namq pontifex
iniquitates subditorũ idẽ ex¬
portat et aufert. eũ aut cos do¬
cendo adpeiutentiam cõmisso¬
rũ ꝓuoeat. aut pro penitentibꝰ
supplicando: grãm eis iusti iudi¬
cis conciliat. facit aũ hoc inmu¬
neribus ⁊ donariis q̃ ipsi obtule
scelerum q̃ quondã patrauerãt
absoluit. Hec qͥdemita gerenda
institutio diuina ⁊ in habitu pon¬
tifieis mistiee figurauit. ⁊ in uer¬
bis saer i eloquis manifeste doeu¬
it: sed longe aliter ꝓdolor qͥdam
presulũ faciunt. qui⁊ donaria
siue munera acciꝑe immo exige¬
re uolunt a popło. ⁊ nil ꝓ iniqui¬
tatibꝰ eius ut exportentur ⁊ casti¬
gentur. ueniamq accipiant.
eurant laborare: eũ obhoc solũ
dona tẽꝑalia sumere de beant a
subditis. qͦd eos eterna bona p̃di¬
eando ab errore correxerint. at¬
q ad iuam ueritatis deduxe¬
rint. ad itationẽ pͥmorũ sẽe
eccłe doctorũ. qͥ illis aquibꝰ tẽ¬
⁊ ꝑalia ꝑcipiebant subsidia eõ¬
Sfidenter aiebant. Si nos uobis

Expanded text:
ortat namque pontifex iniquitates subditorum, id est, exportat et aufert, eum aut eos docendo poenitentiam commissorum provocat, aut pro poenitentibus supplicando gratiam ejus justi judicis conciliat. Facit autem hoc in muneribus et donariis, quae ipsi obtulerscelerum, quae quondam patraverunt, absolvit. Haec quidem ita gerenda institutio divina, et in habitu pontificis mystice figuravit, et in verbis sacri eloquii manifeste docuit. Sed longe aliter, proh dolor! quidam praesulum faciunt, qui et donaria sive munera accipere, imo exigere volunt a populo, et nil pro iniquitatibus ejus, ut exportentur et castigentur, veniamque accipiant, curant laborare, cum ob hoc solum dona temporalia sumere debeant a subditis, quod eos aeterna bona praedicando ab errore correxerint, atque ad viam veritatis deduxerint, ad imitationem primorum sanctae Ecclesiae doctorum, qui illis a quibus temporalia percipiebant subsidia, confidenter aiebant: Si nos vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ possimꝰ habere. s qr maus ne¬
cesse ẽ auxiliũ gr̃e tribuatur a
dño. ubi qͥs uel maiorẽ conseendĩt
gradũ. uel plur imorũ fuerit re¬
gimini p̃latus. Notandũ interea
quod eũ in hoc libro exodi. aaron
dus. uidetur in leutico additai
nona. baltheuᷤ iudelieet qͦ linea
set eos uestuut pontifieẽ subilla
linea. acecingens eumbaltheo. ⁊ in¬
duens cos tunica hyacinetina. de
suꝑ humerale imposuit. qͦd strin¬
gens eingło aptauit rationali.
Sed qͦmeũq hoc factũ fuerit: pa¬
tet manifeste ex hiᷤ q̃ explanata
sunt figura uestitꝰ intellectuali

Expanded text:
re, sed quia majus necesse est auxilium gratiae tribuatur a Domino, ubi quis vel majorem conscenderit gradum, vel plurimorum fuerit regimini praelatus. Notandum interea quod cum in hoc libro Exodi, Aaron tur, videtur in Levitico addita et nona, balteus videlicet, quo linea set eos, vestivit pontificem subucula linea, ac cingens eum balteo, et induens tunica hyacinthina; et desuper humerale imposuit, quod stringens cingulo aptavit rationali . Sed quomodo hoc factum fuerit, patet manifeste ex eis quae explanata sunt, figura vestitus intellectuali
Abbreviated transcription (Latin):
estiesq his ominibꝰ aaron
frẽm tuũ ⁊ filios eiꝰ eũ eo
leunetorũ eonseerabis ma¬
nus. seĩficabisq illos ut sacerdo¬
tio fungant᷑ mͥ Omĩbꝰ qͥdẽ his
uestiendus erat aaroir ⁊ filii eiꝰ.
sed ea distuictione ut ipse qͥdẽ
om̃ib his uteretur. filii autẽ
ni scripta sunt. eũ dieitur por¬
ro filiis aaron tunicas lineas¬

Expanded text:
Vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum et filios ejus cum eo, et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio fungantur mihi. Omnibus quidem his vestiendus erat Aaron et filii ejus, sed ea distinctione, ut ipse quidem his omnibus uteretur; filii autem e ascripta sunt, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas
Abbreviated transcription (Latin):
ara hec fuerit facta: iosephus
docet dieens. Suꝑ eaput autem
gestabat pilleũ in modũ paruu¬
li ealamauei aut cassidis quod
extenditur supra sũmitatẽ ea¬
pits. ⁊ modice uertieis medieta¬
tẽ excedit. Et tale ẽ ut uideat᷑
ex lini textura confectũ habĩs
uittas que conuolute sepiꝰ eo¬
rat aliud mauis uelamen qͦd
totã eapitis suꝑficiẽ celaret.
aptatũ ꝑfecte ne laborante sa¬
cerdote eirea saerificia corru¬
dit. Et hec quidem dethiara
minoris sacer dotis. De pontifies
uͦ thiara hoc mͦ testatur. Pilleũ
aũ similiter oꝑatũ h̃t pontifex.
sieut reliqͥ sacerdotes :. ialium
consutũ ex hiacincto uariato.
Cireundatur autem ei iuaria
aurea corona tribꝰ uitibꝰ facta
supͣ quã furgit inmedia fronte
quasi ascallieus qͥdã aurens. si¬
milis herbe q̃ aput nos acha¬
no nuncupatur. quã greci hͥas¬
hẏascyamos dicunt. Et pallopos

Expanded text:
ara haec fuerit facta, Josephus docet dicens: Super caput autem gestat pileum in modum parvuli calamaci aut cassidis, quod extenditur supra summitatem capitis, et modice verticis medietatem excedit, et tale est, ut videatur ex lini textura confectum, habens vittas quae convolutae saepius conrat, aliud majus velamen, quod totam capitis superficiem celaret, apte perfectum, ne laborante sacerdote circa sacrificia corrudit. Et haec quidem de minoris sacerdotis; de pontificis vero tiara, hoc modo testatur: Pileum autem similiter operatum habet pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacintho variato. Circumdatur autem ei et aurea corona tribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi calyculus quidem aureus, similis herbae quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci hyosciamon dicunt. Et paulo pos
Abbreviated transcription (Latin):
anime: si quis luxuriose uiuenꝰ.
sacerdotalẽ sibi usurpare gradũ
p̃sumit. Qͥ sensus sequentibꝰ qͦ
dñi uerbis affirmatur: qͥb post
pauca subiungit. Cumq lauers
patrẽ eũ filiis aqua: in dueᷤ
aaron uestim̃tis suis. ad ẽ li¬
nea ituniea. ⁊ suꝑhumera¬
li i rationali. qͦd constringes
balteo. ⁊ poneᷤ thiaram mea¬
aram. ioleum unctionis fu¬
des suꝑ caput eiꝰ: atq hoc ri¬

Expanded text:
animae, si quis luxuriose vivens, animae, si quis luxuriose vivens, sacerdotalem sibi usurpare gradum praesumit. Qui sensus subsequentibus quoque Domini verbis affirmatur, quibus post pauca subjungit: Cumque laveris patrem cum filAaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constringes balteo, et pones tiaram in caaram, et oleum unctionis fundes super caput e
Abbreviated transcription (Latin):
lioᷤᷤ eiꝰ ubetur. sieut de pͥori¬
bꝰ dicit᷑. uestiesq his omĩb
aaron frẽm tuũ. ifilioᷤ eiꝰ cũ
eo: sed ficies inquit femina¬
lialinea: ut oꝑiant carnẽ
oꝑiant earnẽ turpitudinis sue.
tui feminalia pontifier ⁊ filiis
eiꝰ tu castitatis regłam docebi.
tu abstinendũ ab uxorũ cõplexu.
his qͥ sacerdotio functuri sunt
intimabiᷤᷤ. nulli tñ iuolentũ
huiꝰmodi continentie iugum
ĩpones: s qͥeũq sacerdotes fie¬
uolunt. ipsi sua sponte uxorũ
serui ẽẽ desistant. Qͦd ubi ꝑfe¬
ceruit ⁊ suscepto semel cõtinen¬
tie ꝓposito ministros se seũaris
atq altaris fore consentiunt. ad¬
erit lex diuina q̃ uelut cet̃m illiꝰ
habitũ sacerdotibꝰ congruũ ĩpo¬
nens qͦmͦ uuere uel docere de¬
beant habundant̃ instituat:
congaudenꝰq spontanee ipsorũ
deuotioni. dignũ sacerdotio de
q huiꝰmͦdi ornam̃torũ suꝑaddat.
Alio qͥn iniqͥtatis reimorientur.
Mortẽ nãq certissimã meurrit

Expanded text:
ubetur, sicut de prioribus dicitur: « Vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum, et filios ejus cum eo, sed facies, inquit, feminalia linea, ut operiant carnem operiant carnem turpitudinis suae, tu femina lia pontifici et filiises, tu castitatis regulam docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones; sed quicunque sacerdotes fievolunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quod ubi perfecerint, et suscepto semel continentiae proposito ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illius habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant abundanter instituat, congaudensque spontaneae ipsorum devotioni, dignum sacerdotio decque hujusmodi ornamentorum superaddat; alioquin iniquitatis rei moriuntur. Mortem namque certissimam incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sculptũ: saeratius erat¬
eeteris indum̃tis illiꝰ. Et me¬
rito. qr sieut diuinia poten¬
tia cunclis q̃ ereauit suꝑemi¬
net. ita oportebat ut nom̃ eiꝰ
ceterũ pontificis habitũ or¬
natũq: transcendenᷤ altius
p̃mine ret ⁊uelut cuncta
seĩficã s eximiã in eiꝰ fronte
sedem teneret. Significat aũ
ipsã ꝓfessionis nr̃e fidutiã quã
in fronte portamꝰ: dicentes eũ¬

Expanded text:
acratius caeteris erat indumentum illius: et merito. Quia sicut divina potentia cunctis, quae creavit, supereminet: ita oportebat, ut nomen ejus, caeterum pontificis habitum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut cuncta sanctificans, eximiam in ejus fronte sedem teneret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam quam in fronte portamus, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
eo eentũ quadraginta quatu¬
or milia habentes nomen eiꝰ.
inomen patris eiꝰ seriptũ in
frontibꝰ suis. Quirursus elari¬
tatẽ suꝑne patrie describens
ait. Et sedes d̾i ⁊ agni m illa
erunt. ⁊ serui eiꝰ seruient illi.
⁊ uidebunt faciẽ eiꝰ. ⁊ nomen
eiꝰ infrontibꝰ eorũ. Cum gͦ id̾e
nomen saeratissime uenera¬
tionis om̃s agnum sequenteᷤ
hoc ẽ uniuersi fideles in ipsa
sue ꝓfessionis fronte debeant
haberi: quantomagis neces¬
se ẽ eos qͥ accepto sacerdotio
ac magisterio spũali dueatũ
gregis dñici sortitisunt: exẽ¬
plũ uirtutis omnibꝰ insrip
ra pontificis: qñ spe celesti¬
um p̾miorum quam hiaeme¬
tus significat in fide confor¬
tamur. ⁊ eo artius uelsaera¬
m̃ta nr̃e redemptionis. uel
imaguẽ. ⁊ si militudinẽ nr̃i
conditoris ⁊ redẽptoris ite¬
meradiam seruare ẽtemdunꝰ.
qͦ nullũ ẽẽ alpud salutis iter
coguouimꝰ. De figura thiare
in sequentibus suo loeo diee¬
t᷑. Uerũ qr sacerdos tante

Expanded text:
eo centum quadraginta quatuor millia habentes nomen ejus, et nomen Patris ejus scriptum in frontibus suis . Qui rursus claritatem supernae patriae describens, ait: Et sedes Dei et Agni in illa erunt, et servi ejus servient illi, et videbunt faciem ejus, et nomen ejus in frontibus eorum . Cum ergo idem nomen sacratissimae venerationis omnes Agnum sequentes, hoc est, universi fideles, in ipsa suae professionis fronte debeant habere; quanto magis necesse est eos qui, accepto sacerdotio ac magisterio spirituali, ducatum gregis dominici sortiti sunt, exemplum virtutis omnibus in seira pontificis; cum spe coelestium bonorum, quam hyacinthus significat, in fide confortamur, et eo arctius vel sacramenta nostrae redemptionis, vel imaginem ac similitudinem nostri Conditoris ac Redemptoris intemeratam servare contendimus, quo nullum esse aliud salutis iter cognovimus. De figura tiarae in sequentibus suo loco dicetur. Verum, quia sacerdos tantae
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ non ẽ finis. Et bñ quatuor
litteris idem nomen dñi in
fronte pontificiᷤ erat seriptũ.
ꝓpter uidelicet significantiã
totidem partiũ dni erueis quã
in fronte portaturi eramus.
sculptum infronte portamꝰ: qñ
expurgati asordibus uitiorũ.
q̃ ex pͥmo parente habuimꝰ. ime¬
ginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃ĩ eondi¬
toris ad quã ereatisumꝰ in nobi
recipimꝰ. ⁊ hane noᷤ recepisse
ñ in secreto celamꝰ. sed palã cune¬
tiꝰ factis ⁊ uoce ꝓmulgamus.
iuxta illud apłi.Sicut porta¬
umꝰ unaginem terreni: por¬
temꝰ ⁊ unaguiẽ celestis. Quod
loquens ad colossenses: aꝑtiꝰ
explieat dicens. Nune autẽ
deponite ⁊ uos omĩa. iram. ui¬
dignationẽ. malitiã. blasfemi¬
am. turpem sermonẽ. de ore
ur̃o. Nolite mentiri inuieẽ.
Expoliantes uos ueterem hoĩe
cũ actibus suis. indiuite uos no¬

Expanded text:
ejus non est finis . Et bene quatuor ejus non est finis . Et bene quatuor litteris idem nomen Domini in fronte pontificis erat scriptum; propter videlicet significantiam totidem partium dominicae crucis, quam in fronte portaturi eramus, sculptum in fronte portamus, quando expurgati a sordibus vitiorum, quae ex primo parente habuimus, imaginem et similitudinem nostri Conditoris, ad quam creati sumus, in nobis recipimus; et hanc nos recepisse non in secreto celamus, sed cunctis palam factis, et voce promulgamus, juxta illud Apostoli: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . Quod loquens ad Colossenses apertius explicat, dicens: Nunc autem deponite et vos omnem iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, turpem sermonem de ore vestro, nolite mentiri invicem, exspoliantes veterem hominem cum actibus ejus, et i
Abbreviated transcription (Latin):
Et recte hoc unum in toto pon¬
tificis habitu de auro ẽ solo
faclũ: ut mnunditiã cordis ⁊
corꝑis in qua in misteria re¬
dẽptionis nr̃e reconde ⁊ gesta¬
re debeamus oftenderet uel
certe auro inseriptũ infron¬
te sacerdos sem̃ dñi gestat: ut
insinurt mistice qͦd ita passio¬
redempti sumꝰ uenerari ⁊ ã¬
plecti debemꝰ. ut elaritatẽ in
illo diuine maiestatiᷤ ꝑ quã
creatisumꝰ pariter confiten¬
dã ẽẽ nouerimꝰ. ita mortẽ as¬
sumpte ab illo humanitatis
eonfiteri. ut sandẽ mox hu¬
manitatẽ in eternã de morte
głam resur rexisse fateamur.
Sc̃m autẽ dñi quod in lamina
⁊ uenerabile significat: qͦd a¬
put hebreos quatuor literarũ
uoeabulis seribi solet. hoc est¬
p̃tatio lingua eorũ ineffabibe
sonat. non qr diei non potest.
s qr funuri sensuri intellectu ñ¬
in effabilis rectissime uocatur:
iuxta illud apłi. Et pax deique
mista. Magnꝰ in quit dñs ⁊ lau¬
dabiliᷤᷤ nimis: ⁊ magnitudinis

Expanded text:
Et recte hoc unum in toto pontificis habitu de auro est solo factum, ut munditiam cordis sive corporis, in qua mysteria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, ostenderet. Vel certe auro inscriptum in fronte sacerdos sanctum Domini gestat, ut insinuet mystice quod ita passioredempti sumus, venerari, et amplecti illo divinae majestatis per quam creati sumus, pariter confitendum esse noverimus: ita mortem assumptae ab illo humanitatis confiteri, ut eamdem mox humanitatem, in aeternam de morte gloriam resurrexisse fateamur. Sanctum autem Domini quod in lamina et venerabile significat, quod apud Hebraeos quatuor litteris vocalibus scribi solet: hoc esrpretatio lingua eorum ineffabile sonat: non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectineffabilis rectissime vocatur, juxta illud Apostoli: Et pax Dei, qumista: Magnus, inquit, Dominus, et laudabilis nimis, et magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ficaret tempus instare fictu¬
rum. qͦ fides sẽe trinitatis
momnibꝰ quadrifidi orbis pa¬
tibus generi humano p̃dica¬
retur: uel certe sient ⁊ supra
dociumꝰ. duode eĩ gẽmas id est
ter quaternas gestabat. ut om̃i
admoneret docbores oꝑa iusti¬
titie que qͣtuor uirtutib pͥncipa¬
libus comprehenduntur. simul
cum fide ueritatiꝰ q̃ intrinitate
benda comm̃dare discipłis. Por¬
tabat ⁊ septuaginta duo tintin¬
nabula aurea eũ totidẽ malis
punieis: ut ostenderet misti¬
ce qͦd eadem fides i oꝑatio iu¬
stitie uniuersũ eẽt mundum
ab herrorum tenebris ad uerã
lueẽ ꝑductura. ẽ res namq dies
i noctes. habent horas septua¬
guita duas. Et qr sol iste uisibiliᷤ
om̃s mnundi partes in septu¬
aguita rluabus horis supͣm
fraq lustrando tribus uieibꝰ
eireuit. aptehie numerꝰ tuitin¬
nabulorum ⁊ malorũ aieri
coloris tuniee poutificis in due¬
tus ẽ. ad docendũ figurate qͦd

Expanded text:
ficaret tempus instare futuficaret tempus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omnibus quadrati orbis partibus generi humano praedicaretur; vel certe, sicut et supra docuimus, duodecim gemmas, id est, ter quaternas gestabat, ut omnes admoneret doctores opera justitiae quae quatuor virtutibus principaliter comprehenduntur, simul cum fide veritatis, quae in Trinitate suis commendare discipulis. Portabat et septuaginta duo tintinnabula aurea, cum totidem malis punicis, ut ostenderet mystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum esset mundum ab errorum tenebris ad veram lucem perductura. Tres namque dies ac noctes habent horas septuaginta duas. Et quia sol iste visibilis, omnes mundi partes in septuaginta duabus horis supra infraque lustrando tribus vicibus circuit; apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, tunicae pontificis inditus est, ad docendum figurate, quod