comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Noli dicere de& sed dic demomorũ.
ma enim sunt. quoꝵ effigies in eramentũ con¬
uertitis: quoꝵ marmoreas & gipseas facies in aura¬
tis. Quintianus dixit. Elige tibi unũ quodcũq
uolueris consiliũ. nan diuersas penas in te retor¬
queꝯ: aut quasi stulta inteure. aut quasi sapiens
esto & nobilis. quod te natura dictauit. & sacti¬
fica diis omnipotentib quos ueros deos uera di¬
uinitas ee̾ demonstrat. Beata agathes dixit.
Sit talis uxor tua. qualis dea tua uenus fuit.¬
& tu sis talis ut iouis deus tuus extitit. Tunc¬
quintianus audiens hec iussit eam a lapis ce-¬
di: cui et dixit. Iniuniam iudicis: noli temerario
ore garrire. Agathes dixit. Oixisti deos tuos ẽe
quos diuinitas uera demonstrat. Sit ergo talis
uxor tua ut uenus. & tu ur iouis: ut et uos pos¬
sins in deorũ numero computari. Quintianus
tam stultitiam deuolutũ. ut illos tuos deos di¬
cas quorũ uitam non cupias tuã coniuge̾ uel

Expanded text:
noli dicere deorum sed dic daemonum.| noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauratis.| Quintianus dixit . eligae tibi unum  quodcumque uo| lueris consilium ut+ diuersus poenus inter torticios+ qua| si stulta in . aut quasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut ioues deus tuus extitit. Quintianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus tam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dicas quorum uita non cupias tuam| coniugem esse
Abbreviated transcription (Latin):
puellȩ reuocetur. Ego enim & filiȩ meȩ sine ces¬
satione nobis muicem successimus: et ꝑ diem et
noctem nichil aliud gessimus. nisi ut ageremus
qualit᷑ eius animũ ad consensum boni consilii
inclinaremus. Ego enim & geminas et ornam
ta insignia. & uestimenta auro texta. ego & do
aetatis exibui: sed ista omnia quasi terrã quã pe¬
dib suis conculcat pro nichilo computauit. Tuͣc
iranis quintianus iussit eam ad secretariũ addu-¬
ci: & sedens ꝓtribunali. hoc mnitiũ sermonis qͥn¬
tianus consularis arripuit. Cuius conditionis
Quintianus dixit. Et si ingenua ꝓbans & nobi¬
lis cur morib te seruilem ꝑsonam ostendis  Scã
agathes dixit. Quia ancilla xp̃i sum: ideo me
lam commemoras s Agathes dixit. Sumina in¬
genuitas ista ẽ: in qua seruitus xp̃ͣi conꝓbatur.
Qumtianus dixit. Quid ergo ᷤ. Nos ingenin
tam captiuitatẽ ꝑuenit: ut non solum peccati
rioso ore blasphemauens: pene poterunt uin¬
dicare. Dic tamen ante quam ad tormenta ue

Expanded text:
puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationibus nobis inuicem suc| cessimus . et per diem et noctem nihil aliud gessimus| nisi ut ageremus qualiter eius animum ad consensum boni| consilii inclinaremus. Ego etiam et gemmas et ornamen| ta insinia et uestimenta auro texta obtuli . eetates exhibui.| Sed ista omnia quasi terra quam pedibus suis concul| cat . pro nihilum conputauit. Tunc iratus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et sedens in tri| bunali . hoc inicium sermonis quintinus consularis ad| ripuit. Cuius conditionis Quintianus dixit et si ingenua| probaris et nobiles . cur moribus seruilem te personam| ostendis. Sancta agathe dixit quia ancilla christi sum.| Ideo me esse| commemoras. Agathe dixit summa ingenuitas ista| est . in qua christi seruitus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos ingenuitatetam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati rioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uen
Abbreviated transcription (Latin):
fecti & canes eorum reuelatisunt
quia multi ex illis defecerunt.
secis uiam semiutii derelictisunt.
Et post hoc summas gr̃as egeruat
deo & ego honorificatusu̾m sub
Sed et iam mel sil uestre inuenerunt.
&e michi partem obtulerunt ea
unus exillis dixit. F loc immola¬
tum est: deo grãs. ex inde nicbil
qustaui. E adem uero noc tȩ erã
dorimens : & fortiter tempiauit
me sathanas. quod memor ero qua¬
diu fuero inhoc corpore  ceci¬
Ait suꝑ me uelut saxa ingentia.¬

Expanded text:
fecti; et carne eorum relevati sunt, fecti; et carne eorum relevati sunt, quia multi ex illis defecerunt, et secus viam semivivi derelicti sunt. Et post haec summas gratias egerunt Deo, et ego honorificatus sum sub  Etiam mel silvestre invenerunt, et mihi partem obtulerunt. Et unus ex illis dixit. Hoc immolatitium est. Deo gratias exinde nihil gustavi. Eadem vero nocte eram dormiens, et fortiter tentavit me satanas, cujus memor ero quandiu fuero in hoc corpore. Et cecidit super me veluti saxum ingen
Abbreviated transcription (Latin):
marem. audiui unum ex illis for¬
titer exclamare post ne. Ueni
cito. quia uocant te homines isti.
Et statim ad illos reuersus sum: &
cȩperunt michi dicere. Ueni quia
ex fide recȩpinus te : & fac nobiscũ
amicitiam quomodo uolueris. Et
in illa die reppuli sugire manimas¬
speraui ab illis ut michi dicerent.
& hoc obtinuit cum ulis. & ꝓtinus
nauigauimus. Et post triauum
terram cȩpimus: & uiguiti & sep¬
tem dies ꝑ desertum iter fecimus.¬
&e fames inualuit suꝑ nos. Et alia
die cȩpit gubernator michi dicere
Quid est xp̃iane : Tu dicis deus
tuus magnus &e ommpotens est.
quare ergo non potes ꝓ nobis orare:
Difficile est enim ut aliquem hominẽ
unquam uideanus. Ego uero eui¬
denter dixi illis. Conuertimini
nichil est impossibue. illi: ut hodie
usq dum saciemini: quia ubiq ha¬
bundat ilsi. Adiuiuiante ergo deo
ita factum est. E cce grex porcorĩ
& multos ex illis interfecerunt.
Et ibi noctes duas manserunt benere¬

Expanded text:
marem, audivi unum ex illis formarem, audivi unum ex illis fortiter exclamantem post me: Veni cito, quia vocant te homines isti. Et statim ad illos reversus sum; et coeperunt mihi dicere: Veni quia ex fide recipimus te; fac nobiscum amicitiam, quomodo volueris. Et in illa die itaque repuli fugere proptsperavi ab illis, ut mihi dicerent:  hoc obtinui cum illis et protinus navigavimus. VIII. Et post triduum terram cepimus, et viginti octo dies per desertum iter fecimus,et fames invaluit super eos. Et alia die coepit gubernator mihi dicere: Quid, Christiane, dicis: Deus tuus magnus et omnipotens est? Quare ergo non potes pro nobis orare, Difficile est enim ut aliquem hominem unquam videamus. Ego enim evidenter dixi illis: Convertimininihil est illi impossibile, ut hodie usque dum satiamini: quia ubique abundat illi. Et adjuvante Deo, ita factum est. Ecce grex porcorum : et multos ex illis interfecerunt, et ibi duas noctes manserunt bene re
Abbreviated transcription (Latin):
hyberione deueneram. cotidie igitur
pecora pascebam. & frequens indie
orabam. magisq ac magis accedebat
tior dei q timor illius. & fides au
usq adcentum oraciones. & in noc¬
te prope similit̃. & etiam in siluis¬
& in monte manebam: & ante lucẽ
excitabar adoracionem. per niuem.
per gelu. per pluuiam. & nichil mali
modo uideo quia tunc in me spc̃
feruebat. & ibi scilicet quadam
nocte in somno auaun uocẽ dicen¬
tem michi. Bene ieinas. cito itu¬
rus ad patriam tuam & terram.¬
Et post paululum tempus. responsum¬
uis tua parata est. Et erat ppe.
sed forte habebat aucenta milia
passus. & ibi nunqũa fueram. nec
misi hominem cum quo fueram
haberem inde nauigare cum illis.
Subernatori autem displicuit sa
acrtter cum indignatione respo.¬
ndit. Nequaquam tu nobiscũ
appetas ire. Et cum haec au.¬
disem. separaui me ab illis. e ut
ueniren ad tuguriolum ubi hos¬
pitabani. & initinere cȩpi orare
Et antequam oracionem consum¬

Expanded text:
Hiberionem deveneram, quotidie igitur Hiberionem deveneram, quotidie igitur pecora pascebam et frequens in die orabam, magis ac magis accedebat amor Dei et timor ipsius, et fides augusque ad centum orationes, et in nocte prope similiter; ut etiam in silvis et monte manebam, et ante lucem excitabar ad orationem per nivem, per gelu, per pluviam: et nihil mali modo video, quia tunc in me spiritus fervebat. Et ibi scilicet quadam nocte, in somno audivi vocem dicentem mihi: Bene jejunas, cito iturus ad patriam tuam. Et iterum post paululum tempus, audivi responsumvis tua parata est. Et non erat prope, sed forte habebat ducenta millia passus: et ibi nunquam fueram, nec misi hominem cum quo fueram haberem unde navigarem cum illis. Et gubernatori displicuit, et acriter cum indignatione respondit: Nequaquam tu nobiscum appetas ire. Et cum haec audissem, separavi me ab illis, ut venirem ad tuguriolum ubi hospitabam; et in itinere coepi orare, et antequam orationem consum
Abbreviated transcription (Latin):
esse & legis periti: & potentes in sermo¬
ne & in om̃i re: & me quidem detesta¬
bilem huius mundi prȩcȩteris in spira¬
uit si talis essem. Dum modo autem
ut cum metu & reuerentia & sine
querela fidelit prodessem genti. aa
quam caritas xp̃i transtulit. & dona¬
uit me in uita mea si dignus fuero.
Deniq ut cum humilitate & ueracit᷑
deseruirem illis in mensura. Itaq
fidei trinitatis oportet distinguere
sine reprehensione periculi. notũ
facere donum dei. & consolationem
ȩternam sine timore : fiducialiter
dei nomen ubiq expandere. ut
ȩtiam post obitum meum exgallias
relinquere fratrib & filiis meis
quos ego in dño baptitaui tot mi¬
lia honiurtim. & non eram dignus
neq talis. ut hoc dñs seruuloꝰ suo
concederet post erumpnas Et tame
molis. post captiuitatem. post annos
multos ingentem illam tantam
gram michi donaret. quod aliquan¬
do ego in iuuentute mea non quia¬
desperaui neq cogitaui: sed postquĩa

Expanded text:
esse et legis periti, et potentes in sermoesse et legis periti, et potentes in sermone et in omni re. Et me quidem detestabilem hujus mundi prae caeteris inspiravit, etsi talis essem: dummodo autem ut cum metu et reverentia et sine querela fideliter prodessem genti ad quam caritas Christi transtulit, et donavit me in vita mea, si dignus fuero: denique, ut cum humilitate et veraciter deservirem illis. VI. In mensura itaque fidei Trinitatis oportet distinguere et sine reprehensione periculi notum facere donum Dei et consolationem aeternam, ac sine timore fiducialiter Dei nomen ubique expandere, ut etiam post obitum meum Gallicis relinquerem fratribus et filiis meis quos ego in Domino baptizavi, tot millia hominum. Et non eram dignus neque talis, ut hoc Dominus servulo suo concederet; et post aerumnas et tantas moles, post captivitatem, post annos multos, in gentem illam tantam gratiam mihi donaret, quod ego aliquando in juventute mea nunquam speravi neque cogitavi. Sed postquam
Abbreviated transcription (Latin):
propt retributionem. Et si forte
uidet᷑ apud aliquantos me in hoe
praponere cum mea inscientia &e tar¬
diori linguȩ. sed ȩtiam scriptum est
enim. Linguȩ balbutientes. uelo
magis nos appetere debenus. qui su¬
& fortissimum scripta in cordib nr̃is.
primus rusticus. ꝑfuga indoctus.
scilicet qui nescio imposterum preui¬
dere: sed illud certissime. quia utiq
priusquam humiliarer. ego eram
uelut lapis qui iacet in luto ꝓfundo
&e uenit qui potens est. & in sua mi¬
sericordia sustulit me. & quidem scili¬
cet fursum adleuauit. & collo cauit
me in summo pariete. & inde forte
debueram exclamare. ad retribuen¬
dam quoq aliquid dño pro tantis
beneficus eius. hic & mȩternum.
que mens humana extimare non potest.
nide autem ammiramini itaq magni
& pusilli. qui timetis dm̃ & uos domini
ignari rethorici: Audite ergo &
scrutamini. quis me stultum excitauit
de medio eorũ. qui uident᷑ sapientes

Expanded text:
propter retributionem. Et si forte propter retributionem. Et si forte videtur apud aliquantos me in hoc praeponere cum mea inscitia et tardiori lingua scriptum est enim: Linguae balbutientes velociII, 4, quanto magis nos appetere debemus qui suet fortissime scripta in cordibus vestris, primus rusticus perfuga, indoctus scilicet qui nescio in posterum providere: sed scio illud certissime, quia utique priusquam humiliarer, ego eram velut lapis qui jacet in luto profundo: et venit qui potens est, et in sua misericordia sustulit me; et quidem scilicet sursum allevavit et collocavit me in summo pariete. Et inde fortiter debueram exclamare, ad retribuendum quoque aliquid Domino ei pro tantis beneficiis ejus, hic et in aeternum, quae mens hominum aestimare non potest. Unde autem admiramini magni et pusilli qui timetis Deum , et vos ignari Domini rhetorici: audite ergo et scrutamini quis me stultum excitavit de medio eorum qui videntur sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
transiata est in linguam alienam: sed
facile potest probare ex saliuȩ scripturȩ
meȩ. qualiter ego sum in sermonibus
instructus atqͦ eruditus: quia inquit
sapiens. ꝑ. linguam dinoscitur. senssus
& scientia & doctrina ueritatis. Sed
prodest excusatio iuxta ueritatem.
presertim cum prȩsumptione. ut mo¬
do ipse appeto in senecꝰtute mea. quod
in iuuentute non comparaui. Obstite¬
unt eium peccata mea: ut confirmarẽ
Quodq aute non perlegeram. Sed quis
me credit: Et si dixero quod ante
prefatus sum. adolescens immo pene pu¬
er in uerbis capturam didici antequã
scitem. quid appeterem. uel quiad uita¬
re debueram. Unde ergo hodie erubes¬
coꝙ uehementer ualde pertime sco¬
Mlĩ denudare. imperitiam meam. quia
disentis. breuitate sermonis explicare
nequeo. Sicut enim spc̃ gestit & ani¬
mus. & sensus monstrat & affectus.
ded si itaq michi datum fuisset sicut¬
ar cȩteris: uerumtamen non silerem

Expanded text:
translata est in linguam alienam, sicut translata est in linguam alienam, sicut facile potest probari ex saliva scripturae meae, qualiter sum ego in sermonibus instructus atque eruditus; quia inquit Sapiens: Per linguam dignoscitur et sensus, et scientia, et doctrina veritatis . Sed quid prodest excusatio juxta veritatem, praesertim cum praesumptione? quatinus modo ipse appeto in senectute mea, quod in juventute non comparavi, quia obstiterunt peccata mea ut confirmarem quod ante non perlegeram. Sed quis me credit? Etsi dixero quod ante praefatus sum; adolescens, imo pene puer imberbis capturam dedi, antequam scirem quid peterem, vel quid vitare debueram. Unde ego hodie erubesco et vehementer pertimeo denudare imperitiam meam, quia diserti brevitate sermonis explicare nequeo, sicut spiritus gestit et animus, et sensus monstrat et affectus. Sed si itaque datum mihi fuisset sicut caeteris, verumtamen non silerem
Abbreviated transcription (Latin):
& obedientes ut sint filii dei patris.
Ipse enim dixit.ꝑ. prophetam. In uoca me
in die tribulationis tuȩ. & liberabo te.
& magnificabis me. Et iterũ inquit.
Opera autẽ dei. reuelare & confiteri ho¬
norificum est. Tamen & si in multis in¬
ꝑfectus sum: opto fratrib & cognatis
meis scire qualitatem meam: & ut pos¬
sut perspicere uotum animȩ meę.
Non enum ignoro testimonium dñi mei
qui in psalmo testat᷑. Perdes om̃s qui
loquntur mendatium. Et iterũ
Os quod mentitur. occidit animam.
metuere. hanc sententiam in die illa
ubi nemo poterit se subtrahere uel
abscondere sed omnes omnino reddi¬
turi sumus racionem ȩtiam minimo¬
rum peccatorum nr̃orum ante tri¬
olim cogitaui scribere. sed usq nunc
hesitaui. Timui enun ne incederem
linguam hominum. & quia non legi
sicut cȩteri qui optime sacris litte
ex infantia nunquam mutauerunt.
sed magis ad perfecꝰtum semꝑ addi de¬
runt. Nam sermo & lingua nr̃a

Expanded text:
et obedientes, ut sint filii Dei Patris eet obedientes, ut sint filii Dei Patris eIpse enim dixit per prophetam: Invoca me in die tribulationis tuae, et liberabo te, et magnificabis me . Et iterum inquit: Opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est . III. Tamen etsi in multis imperfectus sum, opto fratres et cognatos meos scire qualitatem meam, ut possint perspicere votum animae meae. Non ignoro testimonium Domini mei qui in psalmo testatur: Perdes eos qui loquuntur mendacium et iterum: Os quod mentitur occidit animam .metuere hanc sententiam in die illa, ubi nemo poterit se subtrahere vel abscondere, sed omnes omnino reddituri sumus rationem etiam minimorum peccatorum ante triolim cogitavi scribere, sed usque nunc haesitavi. Timui enim ne inciderem in linguam hominum: et quia non legi, sicut caeteri qui optime itaque jure eex infantia nunquam mutaverunt, sed magis ad perfectum semper addiderunt. IV. Nam sermo et loquela nostra
Abbreviated transcription (Latin):
rem eum. & antequam saperem uel
distinguerem inter bonum & malũ.
&e monuit me & consolatus est me.
ut pater filium. Unde ego quidem
tacere non possum. neq expedit tan¬
ta beneficia & tantam grãm quam
michi dñs prestare dignatus est in
terra captiuitatis meę. quia hȩc est
retributio nr̃a. ut post correptionẽ
uel agnotionem dei exaltaremur &e
alius est deus. nec unquam fuit. nec¬
ante. nec erit post hunc preter dm̃
patrem ingenitum. sine principio.
a quo est om̃e principium. Per ipsũ¬
quippe fac̾ta sunt om̃ia uisibilia &e
in usibilia. hominem factum. deuic¬
ta morte in cęlis ad patrem receptũ.
e dedit illi omẽm potestatem suꝑ
omne nomen cȩlestium terrestrium &
infernorum: ut omnis lingua confiteat᷑
Quem credimus. & expectamus aduentũ
ipsius mox futurum iudicem uiuoru
atq mortuorum: qui reddet unicuiq
scom facta sua : & infudit in nobis
habunde sp̃c sc̃i donum. & pignus
immortalitatis: qui facit credentes

Expanded text:
rem eum, et antequam saperem vel rem eum, et antequam saperem vel distinguerem inter bonum et malum, et munivit me et consolatus est me, ut pater filium. II. Unde autem tacere non possum, neque expedit quidem, tanta beneficia et tantam gratiam quam mihi  Dominus praestare dignatus est in terra captivitatis meae: quia haec est retributio nostra, ut post correctionem vel agnitionem Dei exaltaremur, eta non est alius Deus, nec unquam fuit nec erit post hunc, praeter Deum Patrem ingenitum sine principio, a quo est omne principium, omniipsum facta sunt visibilia et invisibilia, hominem factum devicta morte, in coelos ad Patrem receptum. Et dedit illi omnem potestatem super omne nomen coelestium et terrestrium et infernorum, ut omnis lingua confiteaturquem credimus, et exspectamus adventum ipsius; mox futurus judex vivorum et mortuorum, qui reddet unicuique secundum facta sua, et infudit in nobis abunde Spiritus sancti donum et pignus immortalitatis, qui facit credentes
Abbreviated transcription (Latin):
GOBATRITI¬
US PECCATOR
rusticissimus & mi¬
nimus omnium
fidelium. & contẽp¬
tibilissimus apud
plurimos. pat̾rem
habui calpornium diaconẽ. filiũ
quondam potiti presbiteri: qui
fuit uico banauem tabernię. U illã
enĩ prope habuit. ubi ego captu¬
ram didici. Anuorum eram
tunc. fere sedecim. Dm̃ enĩ ue¬
rum ignorabam. & hyberione.
incaptiuitate adductus sum.
cum tot milia hominum. scđm
merita nr̃a. quia a deo recessimꝰ
& prȩcepta eius non custodimus.
& sacerdotibus nr̃is in obedientes
fuimus : qui nr̃am salittẽ aminone¬
bant. & dñs induxit suꝑ nosirã
indignationis suȩ. & dispersit nos
in gentibus multis. etiam usq
ad ultimum terre. ubi nuncꝰ
paruitas mea uidet᷑ esse inter
alienigenas. & ubi dñs aperuit
sensum cordis mei incredulitatis: uel
sero rememorarem delicta mea. &
ut conuerterem toto corde ad dñm
meũ. qui respexit humilitatem meã
& misertus adolescentiȩ & ignorantiȩ
meȩ. & custodiuit me antequam sci¬

Expanded text:
go Patricius peccator, rusticissimus et minimus omnium fidelium, et contemptibilissimus apud plurimos, patrem habui Calpornium diaconem, filium quondam Potiti presbyteri, qui fuit in vico Bonavem Taberniae: villulam Enon prope habuit, ubi capturam dedi. Annorum eram tunc fere sedecim. Deum verum ignorabam; et Hiberione in captivitate adductus sum, cum tot millibus hominum, secundum merita nostra, quia a Deo recessimus et praecepta ejus non custodivimus, et sacerdotibus nostris non obedientes fuimus, qui nostram salutem admonebant: et Dominus induxit super nos iram animationis suae, et dispersit nos in gentibus multis, etiam usque ad ultimum terrae, ubi nunc parvitas mea esse videtur inter alienigenas. Et ibi Dominus aperuit sensum incredulitatis meae, ut vel sero rememorarem delicta mea, et ut converterer toto corde ad Dominum Deum meum; qui respexit humilitatem meam, et misertus est adolescentiae et ignorantiae meae, et custodivit me antequam sci
Abbreviated transcription (Latin):
apłi xp̃i. Qm̃ flagitiis imposiusti termi¬
nũ. & effusionẽ innoxii sanguinis horru-¬
tibi sanitatis recuꝑandȩ consiliũ. Audi
ergo monita nr̃a : & om̃ĩa quecũꝙ indi¬
camꝰ tibi. Siluester ep̃s ciuitatis romanȩ¬
ꝑsecutiones tuas fugiens eũ clericis suis¬
latebrã fouet. hunc cũ ad te adduxeris.
dũ tertio merserit. om̃is ualitudo te de se¬
ret leprȩ. Quod dũ factũ fuerit. hanc
uicissitudinẽ tuo saluatori conpensa:
ut om̃s iussu tuo ꝑ totũ orbẽ romanũ¬
eccłȩ restaurentur. Tu autẽ teipsũ in
hac parte purifica: ut relicta om̃i su
tingas. Eoeurgens igitur a sũno con-¬
sc̃s siluester in euiusdã xp̃iani agro ꝑse¬
cutionis causa cũ suis clericis receptus. le¬
ctionib & orationib insistebat. Cũ ergo
se amilitib conuentũ uidit: credidit ad
martyrii coronã uocari. Et conuersus
ad clerũ omnẽ qui cũ eo erat dixit. Eece
nune tẽpus acceptabile. ecce nunc dies

Expanded text:
am flagitiis tuis posuisti terminum, et effusionem innocentum sanguinis horrutibi sanitatis recuperandae consilium. Audi ergo monita nostra, et fac omnia quaecunque indicabimus tibi. Silvester episcopus civitatis Romansecutiones tuas fugiens, in cavernis petrlatebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, te tertio merseris, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo Salvatori compensa, ut omnes jussu tuo per totuecclesiae restaurentur. Te autem ipsum in hac parte purifica, ut relicta omni sutingas. Exsurgens itaque a sosanctus Silvester in cujusdam Christiani agro persecutionis causa cum suis clericis receptus, lectionibus et orationibus insistebat. At ubi a militibus se conventum vidit, credidit se ad martyrii coronam evocari; et conversus ad clerum omnem qui cum eo erat, dixit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies
Abbreviated transcription (Latin):
apta mansio probabat᷑. quia & ipse castolus
cũ suis om̃ibus xp̃ianissimus erat. Et lex
lata de sacrificiis cum ubiq sui terrore
deseiiret. in illis qui palatio adherebant.
quia nec suspitio de eis esse poterat. celabat᷑.
Erant ergo ut diximus om̃s hii morantes
cũ scõ papa Gaio. apud castolum tetariũ.
in ipsis superiorib palatii. & die noctuq
gemitib ac fletib & ieiuniis atq orationi¬
b occupati exorabant dñm. ut digni ha¬
berent᷑ tolerantiȩ confessionis eius. & nu¬
mero scõrum martyrũ sociari. Ascendebañ
autẽ ad eos occulte religiosi uiri. religioseq
sanitatũ gr̃ãs impetrabant. Nam &e cecoꝵ¬

Expanded text:
apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, in ipsis superioribus palatii, et die noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae sanitatum gratias impetrabant. Co
Abbreviated transcription (Latin):
cus. simul quoq & pater eorũ uir cla¬
rissimus tranquillurus. item beatus Se¬
bastianus. & pulcherrimus iuuenis sed
mente pulchrior sc̃s tyburtius. & ni¬
costratus ex primi scrinio cum fratre
suo castorio. & cum comuge sua doȩ
nomine: item claudius cum uictorino
fratre suo. & cũ filio suo sẏmphoriano.
qui fuerat a morbo ydropis liberatus.
Hii tantũ uniuersis cũ chromatio ꝓfi¬
ciscentibis. cũ gaio ep̃o remanserunt.¬
qui marcum & marcellianum diaconii
honore scĩficauit. tranquillinum uero
patr̃e eorũ fecit prb̃m. Sebastianũ autẽ
qui admultorũ profectũ sub spetie mi¬
liciȩ latebat. defensorem ȩcclesiȩ insticuit.
cȩteros uero subdiaconos fecit. Sed quia
nullus tutus in ueniri poterat locus ad
latebram confouendam. morabant᷑ om̃s
apud castolum quendam xp̃ianissimum.¬
qui ibidem in palatio insuperiori loco &
ualde altissimo commanebat. Ideo autẽ hȩc

Expanded text:
cus, simul quoque et pater eorum vir clacus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropis liberatus. Hi tantum, universis cum Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo remanserunt: Marcum et Marcellianum diaconii honore sanctificavit, Tranquillinum vero patrem eorum, fecit presbyterum. S. Sebastianum autem, qui ad multorum profectum sub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, morabantur omnes apud Castulum quemdam Christianumus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec
Abbreviated transcription (Latin):
sionis scilicet & martyrii. ut hii qui
martyrii pondus se ferre posse desꝑant.
confessionis gr̃ãm teneant. & dantes
latus bellantib xp̃i militũ qui pro eius
sunt nomine pugnaturi. sollicitudi.¬
nẽ gerant. Pergant itaq qui uolunt
una ciun filus nr̃is chromatio &
tyburtio. & mecũ in hac urbe qui
uoluerint remaneant. Non enĩ nos
terrarũ spatia diuidunt. quos ap̃i ca¬
ritas nec̾tit. nec absentiam ur̃am sen¬
tiunt oculi ur̃i qui de interioris ho¬
minis. uos intuemur aspectu. Hȩc
& hiis similia dicente papa gaio. excla¬
mauit ty burtius uir clarissimus di¬
Michi enĩ ualde iocundum est & opta.¬
tantũ ut illius uitȩ dignitatẽ inueni¬
am. quã nullus michi successor subripe
ret. nulla tempora finem imponant.
Tunc sc̃s gaios congaudens fidei eius.
lacrimas effundebat᷑. orans ut om̃s qui
remanserant certamini. uictores exi.¬
sterent. try umphum martyrii capi¬
nerabili papa hii. marcellianus & mar¬

Expanded text:
sionis scilicet et martyrii, ut hi qui sionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir clarissimus diMihi enim valde jucundum est et optatantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capinerabili Caio papa hi, Marcellianus et Mar
Abbreviated transcription (Latin):
terat. ut opinio xp̃ianitatis eius celari
non posset. meruit ex sacro rescripto
chromatius. ut medendi gracia in cam.¬
po littore moraretur. in qͦuo erat lati
cespitis. tribuitq dñs copiam om̃i xp̃iano
ire uolenti cum eo ad persecutoris rabiẽ
declinandam. Tunc orta est contentio
quis iret cum chromatio. qui tantum
populũ susceperat xp̃ianum. Quibus al¬
tercantibus uenerabilis papa GaIUs dixit.
Dum ambo passionis coronã quęritis. ad¬
quisitũ xp̃o populũ desolatis. Unde
michi uidetur. ut tu frater pols carpe
qui &e sacerdotii rectũ tramitem tenes.
& scientię dei repletus es donis. pergas
simul ad confortandas credentiũ mentes.
& animos dubios a edificandos. At ille his
auditis. quieuit. blandeq papȩ imperi-¬
um ȩquanimiter tulit. U enit itaq
dies dominica inqua gaius ep̃e agers
quȩ dei sunt intra dom̃i chromatii
prescius fragilitatis humanę. duos in
se credentib constituit gradus. confes¬

Expanded text:
terat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari terat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est contentio quis iret cum Chromatio, qui tantum populum susceperat Christianum. Quibus altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ambo passionis coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii,er Jesus Christus praescius fragilitatis humanae duos in se credentibus constituit gradus, confes
Abbreviated transcription (Latin):
Erat papa urbis romȩ nomine Gaius. uir
magnę prudentiȩ magnęq uirtutis. im
ano. Carinus autẽ erat cũ om̃i exerci.¬
tu in partibus gallyarum. & eius intuitu
lenta persecutione dyocletians circa
xp̃ianos esse cȩperat. quia carinus habe¬
bat aliquos amicos quos huius tituli pro¬
fessio decorabat. Igitur occiso carino in
ciuitate magontiaco. a maximiano at
aquilino consulibus. facta est persecutio
talis. ut nullus emeret uel uenundaret
aliquid. nisi qui statunculis positis in eo
loco ubi emendi gracia uentum fuisset.
thuris exhibuisset incenssum. Erant au-¬
tẽ positi circa insulas. circa uicos. circa nỹm
copiam darent. nec hauriendi aqua ipsam
facultatẽ tribuerent. nisi qui idolis litasset.
Iunc scĩ gai ep̃i confilio habito. chroma¬
tuis illuster uir. om̃s xp̃ianos in domo sua
suscepit. & uiniuersos fouebat ut nullus
om̃ino sacrificandi necessitate sucumberet.
Uerũ quia tanta uis persecutionis exti.¬

Expanded text:
em papa urbis Romae nomine Caius, vir em papa urbis Romae nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, impano: Carinus autem erat cum omni exercitu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphcopiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exsti
Abbreviated transcription (Latin):
Pater si tibi ꝓ remintiandis negotiis
tempiis flagitas. ego qui adhu̾c
suscepturiis eram negotia. solus susceptio¬
nis uoluntatibus renuntio. & qui futu¬
rus eram aduocatus ad agendas causas
mortalium. suscipiam xp̃ianitatem. ad
agendas actiones angelicas. cũ unus
esse cȩpero ex eorũ numero qui ad ęter¬
nam uitã accipiunt. & efficiuntur cau.¬
sidici ueritatis. Tunc amplexus est eũ
beatus sebastianus. Quem cũ baptita¬
sset sc̃s pols carpiłs. ipse pater exceptionis
eius est factus. Igitur dum pauci admo¬
dum transacti fuissent dies. om̃ibus rite
abrenunciatis a chromatio mundi nego¬
tus. suscepit chromatius sacri baptismatis
nouitatem. & cũ eodem ex familia eius pro¬
miscui sexus. mille quadringentȩ animȩ. quos
om̃s prius manu missionis gracia. a seruitu¬
tis nodo exsoluit. & donis optimis instru.¬
xit. dicens hoc quod isti qui dm̃ incipiuñ
habere patr̃e. serui hominis esse non de

Expanded text:
Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servi hominis non de
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eius fides eudenter enituit.
Interrogatus ergo si crederet: dixit
Credo Item mterrogatus utrum re¬
nuntiaret om̃ib idolis. respondit
Abrenuntio. Prosecuta est interroga¬
tio sacerdotis. utrum renuntiaret᷑
om̃ib peccatis. At ille ait. Ab istis
prius debui inquiri. anteqũa has
aulas regis celorum intrarem. nunc
autẽ reindiam me non baptitatus.
restituã & si cui aliquid uolenter
abstuli integrũ reddi pręcipiam.
Duȩ michi post uxoris obitam concu.¬
& maritis tradam. Ab om̃i nexu
meorũ nodos exoluam. & ita demũ
ꝓmittam me renuntiaturũ om̃ibus
peccatis diabolicis. & uoluptatib mun¬
di. Dicit ei pols carpus. prb̃r. Bea¬
tiorem te cȩlestis unda ꝑfundet. cũ
ea quȩ arbitrio tuo dicis te esse fac.¬
turum. tota festinatione compleue.¬
ris. N am & quadragesimȩ tẽpus
ideo baptitandis in uingitur. ut
tot dieb ipsis discant renuntiaturos
se esse om̃ib artib inimici. & mun

Expanded text:
mentis ejus fides evidenter enituit. mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concut maritis tradam, ab omni nexu meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse omnibus artibus inimici et mund
Abbreviated transcription (Latin):
chromatio. Sicut ipse nosti prin¬
cipatum primȩ cohortis ago. sed
utrũ sit milicia hominis nescire
bitantes constantes efficerem. ne pas¬
sionũ dolorib cęderent. quos fides
fecerat bellatores. Tii autẽ amplis.¬
sime potestatis apicem gerens. ñ
potes temet ipsum neqͦ spectacu.¬
lis tollere. neq iudicandis nego¬
tiis absentare. Simulans igitur ȩgri.¬
tudinem. tibi ipse postula successorẽ.
ut possis liber ab occupationibus mun.¬
di. futurę uitȩ rudimenta suscipere.
& scd̾a natiuitate iterũ natus. ęternis
efficiaris parentibus proles. Eodem
itaq die mittit ad amicos suos in pala.¬
tio positos. ꝑ quos testimonialia scrip¬
ta suscipiens. ty rocinium diuinȩ mi-¬
liciȩ anteqũa baptitaretur accepit.
Quid memorem quam plenissime fidei
fuerit. quamq acris ingenii. contra
infidelium adserta conftiterit. sequeis
lectio manifestat. Nam inicio qua.¬
liter sacroscĩ fontis sit unda profusus.

Expanded text:
Chromatio: Sicut ipse nosti, prinChromatio: Sicut ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire bitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus,
Abbreviated transcription (Latin):
destructũ fuerit abeis. & pater meus
ñ. receperit sanitatẽ: ambo singulis
clbanis ardentib dimergant᷑. Qui¬
diens hec pater prohabebat fieri. Sc̃i
uero non solum non metuebant ꝓmis.¬
sum exicium. uerum ȩtiam constant̃
prȩparari lybana ortabantur. Tunc
accesserunt aduniuersa idola cris.¬
& om̃e opus illud mecancũ. & subito
dum scõrum manib frangerentur.
apparuit ante oculos chromatii iuue¬
nis cuiis facies flammeo radiabat as¬
pectu. & dixit ei. Misit me dñs
menbrorũ tuotũ recipias sanitatem.
Adhanc uocem sanissimus redditus.
cepit currere post uiuenẽ ut pedes
eius oscularetur. At ille dixit ei
Uide ne contingas me. quia nundũi
baptismatis scĩficatio te absqualorib
abluit idolorum. Uidems hȩc tybur.¬
tius filius eius. ad uoluit. UR
pedib poly carpi. Ipse autem
chromatiuis adstringebat plantas
beati sebastiani. & ambo una uoce
& om̃ips unigenitus filius dei.
quẽ prȩdicatis boni ministri eius.

Expanded text:
destructum ab eis fuerit, et pater meus destructum ab eis fuerit, et pater meus non receperit sanitatem, ambo in singulis clibanis ardentibus demergantur. Audiens haec pater ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant promissum exitium, verum etiam constanter praeparari clibanos hortabantur. 59. Tunc accesserunt ad universa idola crys omne opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus facies flammeo radiabat aspectu et dixit ei: Misit me Dominmembrorum tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post juvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis sanctificatio te a squaloribus abluit idolorum. Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvitur ad pedes S. Polycarpi. Ipse autem Chromatius praefectus astringebat plantas S. Sebastiani, et ambo una voce otens unigenitus Filius Dei, quem praedicatis boni ministri ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
iusti recte laudentur. & in iusti
merito
puniantur. Et hoc
nolo ut otiosum esse existi¬
mes. quod te ipsum nundum salua¬
tũ atcendis. Nam si ex integro ate
inimici generis humani uoluises ce-¬
rimonias ꝓfligare. in te ipso quod
uerũ est. didicisses. Audiens hȩc
chromatius dixit. erus ille ds̃ ẽ.
qui uos tales ꝓbatur habere cultores.
Nam om̃is sermo uester. ita racioni¬
b affluit. ut pecudũ ad racionem
uerã mentes inclinẽt. Unde ętĩã
hoc ipsum quod ad ornatũ domus
uisussum excepisse. ne impediat salu.¬
ti meȩ. eius in columitas dissipetur.
Credo enĩ & hȩc fides mea ẽ. quod hus
ro. & prȩsentem merear salutem con¬
sequi &e futuram. Audiens hȩc filuis
eius tyburtius dixit. Nulla patitur
racione hoc opis prȩciosum & prȩcipuũ
& in comparabile deici. sed ne paternȩ
saluti uidear uenire contrarius. defe¬
rant᷑ duo clybana. & accenssa ante
ianuam cubiculi prȩparent᷑. ut dum

Expanded text:
justi laudentur recte, et injusti justi laudentur recte, et injusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjiceres, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatum domus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo enim, et haec fides mea est, quod his ero, et praesentem merear salutem consequi et futuram. 58. Audiens haec filius ejus Tiburtius dixit: Nulla patiar ratione hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne paternae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
dicas. ilico uidebis eũ tibi racionabilia
scemata in finita offerre. quib appro¬
bet quȩ in ipsis temporib tibi euenire
delubuerint bona. Circulum & enĩ
tenet ex om̃i parte collectũ. in quo di¬
uersas & uarias causas accipit. ex quib
occasionem capiat dicendi. quod uo¬
luerit. Nam futura pęnitus dum¬
prȩuidere non possint clemacteria dixe.¬
runt. id est naturę rei incerta perfu.¬
gia. Nam diuersis temporib nati.
uno naufragio perierunt. & una
hora diei uel noctis exorti. alter ad
mendicitatem deponitur. alter ascen.
dit ad regñũ. In uno prelio in nume.¬
rabilis multitudo ꝓsternitur. & in uno
die immo in unius punc̾ti athomo
duȩ natȩ feminę pudicissima altera.
altera efficitur impudica. Si utrisq
stellȩ meritũ contulerunt. nec mere.¬
trix uituperanda ẽ. nec casta laudan¬
da. Certe legum latores &e principes
sacra sua pręuaricata puiniunt. &¬
ideo forum. ideo iudex. ideo uira ut

Expanded text:
dicas, illico videbis eum tibi rationabilia dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia in ipsis tibi temporibus evenire debuerint bona. Circulum etenim tenet ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climactericas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno naufragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alter ad mendicitatem deponitur, ascendit alter ad regnum: et in uno praelio innumerabilis multitudo prosternitur, et uno die, imo uno puncto, in una domo, duae feminae, pudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo judex, ideo jura, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis in eis est. non ipsa ueritas.
Dicit ei chromatius. Quid quod non¬
nunqũa futura pręnuntiant: Sanc̃ta
Sebastianus dixit. Ista omia uanissi¬
ma esse &e falsissima xp̃o reuelante cog¬
nouimus. quȩ tibi nunc manifestius
aperiemus. Precipe hodie ad te ma¬
thesis uenire doctorem. cui dicas illo
tempore te asperis casibus laborasse. &
inquire ꝑ quas stellas hoc tibi euenerit
malũ. Responsa eius erunt ꝓculdubio
talia. quod tempus tuũ a malitioso
marte susceptui est. aut saturmus
apocatasticus fuit. aut annus tuus
ex diametro susceptus est. aut clymac¬
terica tibi incentro sunt nata. aut
sindecos fuit cum malo. aut iniubi¬
lis aut instemate. aut immobilis er¬
ga te extitit cursus stellanus. Hec &
his sumlia dum dixerit. raciones ti¬
bi ueri similes ad signare nititur &
probare. Age nunc. interroga alterũ
mathematicum cui ipsas horas ipsũq
tempus. in bonis tibi exuberasse casib

Expanded text:
veritatis est, non ipsa veritas. 55. veritatis est, non ipsa veritas. 55. Dicit ei Chromatius: Quid? quod nonnumquam futura praenuntiant? S. Sebastianus dixit: Ista omnia vanissima esse et falsissima, Christo revelante, cognovimus; quae tibi nunc manifestius aperiemus. Praecipe hodie ad te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus apocatasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi exuberasse casibus
Abbreviated transcription (Latin):
seiure quidem possunt & inferre iniqua
supplicia. numnquam tam̃ de corde
mathesis. mecanica est arte constructa.
In cuius fabrica pater meus tarquini¬
us. amplius quam ducenta pondo au¬
ri dinoscitur expendisse. Cui seba-¬
stianus dixit. Si hoc tu integrum ha¬
bere uolueris. te ipsum franges. Chro¬
matius dixit. Quid enim mathesis
aut efemeris aliquo sacrificiorũ ritu
diminutio digitorum motu racionis
magisterio. & calculi comparatione
signa leonis. & capricorm. & sagit̾tarii.
&e scorpionis & tauri sunt. Illic in
ariete luna. in canchro hora. in io¬
ue stella. in mercurio tropica. in ue¬
nere mars. & in om̃ib istis monstruo.¬
sis demonib ars deo inimica cognoscit᷑.
Ista qui ita recusant. ut non solum ipsi
non habeant. non colant. non credañ.
non teneant. uerũ ȩtĩa nec illos ami¬
cos habeant. qui huiuscemodi nugis.
possunt. Omia enĩ ista falsa deceptio¬
nisq ministra sunt. Similitudo enĩ

Expanded text:
saevire quidem possunt, et inferre iniqua saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixit: Si hoc tu integrum habere volueris, te ipsum frangis. Chromatius dixit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris aliquo sacrificiorum usu cdiminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calculi computatione signa Leonis et Capricornii et Sagittarii, et Scorpionis, et Tauri sunt, illic in Ariete luna, in Cancro hora; in Jove stella, in Mercurio tropica, in Venere Mars, et in omnibus istis monstruosis daemonibus ars Deo inimica cognoscitur. Ista Christiani ita recusant, ut non solum ipsi non habeant, non colant, non credant, non teneant; verum etiam nec animos illos habeant, qui hujuscemodi nugis ia enim ista falsa deceptionisque ministra sunt: similitudo in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ni creatorem neum. & qui eram poda¬
grico &e chy iragrico dolore contortus
& quassatus. statimn ut credidi xp̃o ac
si puerulus omniũ menbrorũ meorũ
me creasse. qui me renouare dignatus
est. Et sicut dedit restaurationem
corpori. ita quoq animȩ post istã uitã
repromisit ȩternam. si tamen non dubius
nec timidus hominum terroribus frangar
sed in eius confessione nominis perdurans.
fidem integram quam me ds̃ fecit in ueni¬
re conseruem. Prȩfectus dixit. Ignoras
tranquilline quanta inuictissimorum
principum erga xp̃ianos ira deseuiat.
& ideo quasi securus quod tibi uidetur
sine timore prosequeris. Tranquillinus
dixit. Stultus timor est. quo plus time¬
tur humana indignatio quam diuina.
um quid̃ siin medio canum latrantium
uenerimus. & uano furore cȩper int
nos sius morsibus attrectare possunt
nobis de animo tollere hoc. quod nos
homines sumuis. racionales. cum sint illi
canes & irracionales & insaniͦ Ita
qui nobis recte credentibus irascunt᷑.

Expanded text:
qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur,