comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabulȩ ferunt di bellis prelusq caruer̃:
soltim ut apud homerũ cum duos exercitus con-¬
trarios alii dii ex alia parte defenderent. sed etiã ut
cum titanus aut cũ gigantib sua ꝓpria bella gesser̃.
Hȩc & dicuntur & credunt᷑ stultssime: & plena suid
uanitatis sũmęq leuitatis: Ecce interim quȩ con-¬
fitentur: qui defendiit deos gentiũ. Deinde cũ
hȩc ad suꝑstitionẽ ꝑtinere dicat. ad religionẽ uero
quȩ ipse scđm stoicos uidetur docere: Non tnĩ phi-¬
losophi solũ inquit. uerũetiã maiores nr̃i suꝑstitio¬
nem areligione separauer̃. Nam qui totos dies p̃ca¬
bantur inquit & immolabant: ut sibi sui. suꝑstites
essent: suꝑstitiosi sunt appellati. Quis non intelli¬
gat eũ conari dum consuetudinẽ ciuitatis timet
religionẽ laudare maiorũ. eamq asuꝑstitione uelle
seiungere. sed quomodo id possit non inuenire:
Sicnim amaiorib illi sunt: appellati suꝑstitiosi qͥ
totos dies p̃cabant᷑ & immolabant. nũquid & illi

Expanded text:
fabulae ferunt, di bellis proeliisque caruerunt; nec solum, ut aput Homerum, \'cum duos exercitus contrarios alii di ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis aut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt uanitatis summaeque leuitatis.\' Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem uero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docere: non enim philosophi solum, inquit, uerum etiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt; nam qui totos dies precabantur, inquit, et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Quis non intellegat eum conari, dum consuetudinem ciuitatis timet, religionem laudare maiorum eamque a superstitione uelle seiungere, sed quo modo id possit non inuenire? Si enim a maioribus illi sunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi,
Abbreviated transcription (Latin):
Duig ipse uarto quem dolemꝰ inreb diuinis lu. Cđ . xxxi.¬
dos scęnicos quãuis non iudicio ꝓprio posuisse.
cum ad deos colendos multis locis uelut religiosꝰ
hortetur. nonne ita confitet᷑ nonse illa udicio suo
sequi quȩ ciuitatẽ romanã instituisse cõmemorat.
ut si eam ciuitatẽ nouã constitueret. ex naturȩ po¬
tius formula deos nominaq eoꝵ se fuisse dedi¬
caturum non dubitet confiteri: Sed iam quomͦ
inuetere popłõ esset. acceptã ab antiquis nominũ¬

Expanded text:
Quid ipse Varro, quem dolemus in rebus diuinis ludos scaenicos, quamuis non indicio proprio, posuisse, cum ad deos colendos multis locis uelut religiosus hortetur, nonne ita confitetur non se illa iudicio suo sequi, quae ciuitatem Romanam instituisse commemorat, ut, si eam ciuitatem nouam constitueret, ex naturae potius formula deos nominaque eorum se fuisse dedicaturum non dubitet confiteri? Sed iam quoniam in uetere populo esset, acceptam ab antiquis nominu
Abbreviated transcription (Latin):
bant se non subtraxer̃. dando cis licentiã male
tractandi homines quos liberet. & ipsos scęnicos
nonturpes iudicauer: sed dignos etiam p̃claris
honorib habuerunt. Sicut autẽ potuerunt
auream pecuniã habere romani quãuuis deum
aurinũ non colerent. sic & argenteã habere potu¬
erunt & ereã si nec argentinũ nec eius patrem
colerent csculanum: & sig omĩa quȩ reteacre

Expanded text:
bant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male bant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male tractandi homines quos liberet, et ipsos scaenicos non turpes iudicauerunt, sed dignos etiam praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamuis deum Aurinum non colerent: sic et argenteam habere potuerunt et aeream, si nec Argentinum nec eius patrem colerent Aesculanum, et sic omnia quae retexere
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam si de illis ista fingant᷑: sed eam potius
iniuriam ferre non possunt. si ꝑ corũ so lernia
non agant᷑. Iam uero si aducrsus eos iouẽ interpel¬
les maꝯcime ob cam causam quia eius plura crimi¬
na ludis scęnicis actitantur. nonne etiamsi deum
iouem nuncupatis aquo regitur totus atq am.¬
ministratur hic mundus. eo illi fit a uob̾maxima
inuria. quod cũ cum istis colendũ putatis. corũq
regem eẽ ꝑhibetis: Nullo igitur modo du tales¬
qui talib placantur uel potius accusant̾ honori:¬
bus. ut maius sit crimen quod eis falsis oblectant᷑.
quam si de illis uera dicerentur: romanũ imꝑiũ
augere & conseruare potuissent. Hoc enĩ sipos.¬
sent. grecis pocius donũ tam grande conferre&:
qui eos in huiuscemodi reb diuinis hoc ẽ. ludis
scęnicis honorabilius digniusq coluerunt. qͣndo
& amorsib poctarũ quib deos dilacerari uide¬

Expanded text:
iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam ferre non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima iniuria, quod eum cum istis colendum putatis eorumque regem esse perhibetis? qui talibus placantur uel potius accusantur honoribus, ut maius sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis uera dicerentur, Romanum imperium augere et conseruare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos in huiusce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, honorabilius digniusque coluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari uide
Abbreviated transcription (Latin):
sic item aliquid aliter turpiter atq intt di
ac facere tres inter se deas certasse de p̃mio
chritudinis. uictas duas auenere troiam euercisse.
iouem ipsum conuerti inbouẽ aut cignũ: ut cum
aliqua concubat: deam homini nubere: saturnũ
liberos deuorare: nichil deniq posse confingimira¬
culoꝵ atq uicioꝵ qđ non ibi repperiat᷑: atque
adeorũ natura longe absit. Osceuola pontifex
maxime: ludos tolle si potes. Precipe popłis ne
tales honores dus immortalib deferant. ubi cri-¬
mina deoꝵ libeat mirari : & quȩ fieri possunt
placeat imitari. Si autem tibi responderit popłs.
uos nob importastis ista pontifices: deos ipsos
roga. quib instigantib ista iussistis: ne talia
sibi iubeant exhiberi. Quȩ si mala sunt & prop.¬
terea nullomodo de deorũ maiestate credenda:
maior est deoꝵ iniuria: de quib impine fingunt᷑
Sed nonte audiunt. Doemones sunt: praua do-¬
cent. turpib gaudent. Non solũ non deputant

Expanded text:
sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, uictas duas a Venere Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; deam homini nubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique posse confingi miraculorum adque uitiorum, quod non ibi reperiatur adque ab deorum natura longe absit.s o Scaeuola pontifex maxime, ludos tolle, si potes; praecipe populis, ne tales honores dis inmortalibus deferant, ubi crimina deorum libeat mirari et quae fieri possunt placeat imitari. Si autem tibi responderit populus: Vos nobis inportastis ista pontifices: deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis, ne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt et propterea nullo modo de deorum maiestate credenda, maior est deorum iniuria, de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt, daemones sunt. praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant
Abbreviated transcription (Latin):
om exhibent᷑ inter res diuinas
ninarent & illi: Quid nos fecimꝰ:
cuib exhibenda flagitauerunt.
liquid seuerissime uindicar.
t inter coꝵ cõmemoratur urtutes.
qđ dicam. Tito latino r usticoroma.
estacti n i ma nida ces nseclerato qui poplo spectante

Expanded text:
bus exhibentur, inter res diuinas exclamarent et illi: Quid nos fecimus!is honoribus exhibenda flagitauerunt,  est aliquid, seuerissime uindicarunarunt. Inter eorum commemoratur uirtutes od dicam. Tito Latinio rustico Romaneorum die in quodam scelerato, qui populo spectante
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq generi alimoniã prȩparauit & condidit: quid
est autẽ quo uesci ñ cõgeret fames: aut qͥd non suaue
ac salubre facere posset ds̃. qui etiã ut sine cibo uiuert
diuina facultate cdonaret. nisi ut pascerent᷑ ctiam hoc
implenda figurȩ tanti misterii conueniret: Non aut̃
ad presigurandã ȩxcłam ꝑtinere tã multiplicia rerũ
signa gestarũ. nisi fuerit contentiosus: nemo ꝑmittit᷑
opinan. Iã enĩ gentes ita ȩccłam repleuerunt. mundiq
& immundi donec certũ ueniat᷑ ad finẽ ita eiꝰ unita.¬
tis quadã cõpagine continent᷑: ut ex hoc uno mani¬
festissimo etiã de cę̧teris quȩ obscurius aliqͣnto dicta
sunt & difficilius agnosciquȩunt. dubitare fas ñ sit
Quȩ cũ ita sint: si nec in anit̃ ista eẽ conscripta putare
quisquã uł durus audebit. nec nichil significare cũ
gesta sint. nec sola dicta eẽ significati . ĩ facta. nec

Expanded text:
cuique generi alimoniam praeparauit et condidit? Quid cuique generi alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertinere tam multiplicia rerum signa gestarum, nisi fuerit. conopinari. Jam enim gentes ita Ecclesiam repleverunt, mundique et immundi, donec certum veniatur ad finem, ita ejus unitatis quadam compagine continentur, ut ex hoc uno manifestissimo, etiam de caeteris, quae obscurius aliquando dicta sunt, et difficilius agnosci queunt, dubitari fas non sit. Quae cum ita sint, si nec inaniter ista conscripta esse putare quisquam vel durus audebit, nec nihil significare cum gesta sint, nec sola dicta esse significativa, non facta, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si fuerunt ibi: ac non potius parentes eoꝵ ibi
fuisse suffecerit. equinũ uidelicet atq asininum
genus. & si qua alia sunt quȩ cõmixtione diuersi
generis genus aliqđ gignunt. Sed & si hoc ad miste¬
rium ꝑtinebat: ibi erant. Habet enĩ & hoc genus:
masculũ & feminã. Solet etiã mouere non nullos.
genera escarũ quȩ illic habert poterant animalia
quȩ non nisi carne uesci putant᷑. utrũ prȩt̃ nume.¬
rum ibi fuerint sine transgressione mandati. quae
alioꝵꝵ alendoꝵ necessitas illic coegisset includi: an
uero qđ pocius est credendũ ꝓpter carnes aliqͣ alim̃ta
et̃ potuerunt. quȩ om̃ib conuenirent. Nouimꝰ enĩ
quã multa animalia quib caro cibus ẽ. qđ frugib
pomisq uescant᷑: & maxime ficis atq castancis. Qd
ergomirũ si uir ille sapiens & iustus etiã diuinitus
admonitus qͥd cuiq congrueret. sine carnib aptã

Expanded text:
mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi fuisse suffecerit, equinum uidelicet adque asininum genus; et si qua alia sunt, quae commixtione diuersi generis genus aliquod gignunt. Sed si et hoc ad mysterium pertinebat, ibi erant. Habet enim et hoc genus masculum et feminam. Solet etiam mouere nonnullos, genera escarum, quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carne uesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouimus enim quam multa animalia, quibus caro cibus est, frugibus pomisque uescantur et maxime fico adque castaneis. Quid ergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerunt sicut in domib eẽ consuerunt sine ullo
numero definito cẽ potiusse: aut si misteriũ sacra¬
tissimũ qđ agebatur & tantȩ rei figura etiã ueri¬
tate facti aliter ñ posse : impleri. nisi ut omĩa ibi
certo illo numero essent quȩ uiuere in aquis na¬
tura ꝓhibente non possent: nonfuit ista cura illius
hominis uł illoꝵ hominũ. sed diuina. Non enĩ
ea noe capta intromittebat: sed uenientia & in¬
trantia ꝑmittebat: Ad hoc enĩ ualet qđ dictũ est
intrabunt ad te: non scilicet hominis actu sed dñi
nutu. ita sane ut non illic fuisse credenda sint quȩ
sexu carent. Prȩscriptũ enĩ atq definitũ est masculꝰ
& femina erunt: Alia sunt quippe quȩ de quibusq
rebus sine concubitu ita nascunt᷑ ut postta c̃cũbant¬
& generent sicut niuscȩ: alia uero in quib nichil sit
maris & feminȩ. sicut apes. Sa porro quȩ sic habent
sexum ut non habeant foctũ sicut muli & mulae.

Expanded text:
si fuerunt, sicut in domibus esse consuerunt, sine ullo si fuerunt, sicut in domibus esse consuerunt, sine ullo numero definito esse potuisse; aut si mysterium sacratissimum, quod agebatur, et tantae rei figura etiam ueritate facti aliter non posset inpleri, nisi ut omnia ibi certo illo numero essent, quae uiuere in aquis natura prohibente non possent, non fuit ista cura illius hominis uel illorum hominum, sed diuina. Non enim ea Noe capta intromittebat, sed uenientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim ualet quod dictum est: Intrabunt ad te; non scilicet hominis actu, sed Dei nutu; ita sane, ut non illic fuisse credenda sint, quae sexu carent. Praescriptum enim adque definitum est: Masculus et femina erunt. Alia sunt quippe quae de quibusque rebus sine concubitu ita nascuntur, ut postea concumbant et generent, sicut muscae; alia uero in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mutae,
Abbreviated transcription (Latin):
leuet unda cũ uenerit naturali ordine ponderum.
magisq diuina ꝓuidentia quã humana prudentia
natantẽ gub̾net: ne incurrat ubicũq naufragiũ
Qđ autt̃ scrupulosissime quȩri solet de minutis¬
simis bestiolis non solũ quales sunt mures & stilio.¬
nes. uerũ etiã quales locustȩ. scarabei. muscȩ deniq
& pulices. utrũ non amplioris numeri in area illa
fucrint quã qui est definitus cũ hoc imperaret ds̃:
peus ad monendi sunt quos hȩc mouent sic accipi¬
endum cẽ qđ dictũ est quȩ repunt suꝑterrã. ut
necesse non fuerit conseruari in arcaquȩ possunt
in aquis uiuere non solũ mersa sicut pisces: uerũ
etiam suꝑnatantia. sicut multȩ alites. Deinde
cum dicitur. masculus & femina erunt: ꝓfecto
intelligitur ad reparandũ genus dici. ac ꝑhoc nec
illa necesse fuerat ibi eẽ: que possunt sine c̃cubitu
de quibusq reb uł rerũ corruptionib nasci. uel

Expanded text:
leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque diuina prouidentia quam humana prudentia natantem gubernet, ne incurrat ubicumque naufragium. Quod autem scrupulosissime quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, uerum etiam quales lucustae, scarabei, muscae denique et pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum hoc imperaret Deus, prius admonendi sunt, quos haec mouent, sic accipiendum esse quod dictum est: Quae repunt super terram, ut necesse non fuerit conseruari in arca, quae possunt in aquis uiuere, non solum mersa, sicut pisces, uerum etiam supernatantia, sicut multae alites. Deinde cum dicitur: Masculus et femina erunt, profecto intellegitur ad reparandum genus dici; ac per hoc nec illa necesse fuerat ibi esse, quae possunt sine concubitu de quibusque rebus uel rerum corruptionibus nasci; uel
Abbreviated transcription (Latin):
periorib superioꝵ: ac ꝑ hoc ter ducta illa cubita
cogitemus qdđ origenes non neglegenter adstirux̃ mor¬
senscilicet hominẽ di ruditũ sicut scriptum ẽ. omni
sapientia egiptioꝵ qui grometricã dilexcrunt. geome¬
trica cubita significare potuisst ubi unũ quantũ sexptrã
habere asseuẽrant. quis non uideat quantũ rerũ caꝑe
illa potuit magnitudo: Nam illud qđ disputant tan¬
tȩ magnitudinis arcã non potiusse cõpingi incptissi¬
me calũniant᷑: cum sciant imm̃sas urbes fuisse con¬
structas. nec aitendunt centũ annos quib: arca illa
fabricata est: nisi forte lapis lapidi adherere potest
sola calce coniunctus. ut murus ꝑ tot milia circũaga¬
tur. & lignũ ligno ꝑsucudines. cpiros. clauos glutẽ
bituminis non potest adherere ut fabricaret᷑ arca
non curuis sed rectis lincis longelateq porrecta.
quã nullus in mare mittat conatus hominũ: sed

Expanded text:
perioribus superiorum; ac per hoc ter ducta illa cubita perioribus superiorum; ac per hoc ter ducta illa cubita cogitemus quod Origenes non ineleganter astruxit Moysen scilicet, hominem Dei eruditum sicut scriptum est omni sapientia Aegyptiorum , qui geometricam dilexerunt, geometrica cubita significare voluisse, ubi unum quantum sex nostra valere asseverent, quis non videat quantum rerum capere illa potuit magnitudo? Nam illud quod disputant, tantae magnitudinis arcam non potuisse compingi, ineptissime calumniantur, cum sciant immstructas, nec adtendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata; nisi forte lapis lapidi adhaerere potest sola calce coniunctus, ut murus per tot milia circumagatur, et lignum ligno per suscudines, epiros, clauos, gluten bituminis non potest adhaerere, ut fabricetur arca non curuis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit acr iste crassior ubiuenti. nebulȩ. imbresq gignun.¬
tur: nec attendunt omniũ ȩlem̃toꝵ crassissimã terrã
ibi eẽ potiusse. Anforte negant cẽ terrã uerticem
montis: Quasi igitur usq ad illa cęlispacia terris ex al¬
tari non licuisse. & aquis ex altari non licuisse eonten¬
dunt: cũ isti mensores & pensores elem̃toꝵ. aquas
terris ꝑhibeant superiores atq leuiores. Quid itaq
rationis afferunt quare terra grauior & inferior locũ
celi tranquillioris inuascrit ꝑ uolumina tot annoꝵ.
& aqua leuior ac superior ꝑmissa non sit hoc facere
saltẽ ad tempus exiguũ: Dicunt etiã non potuisse
capere arcȩ illius quantitatẽ animaliũ genera tã
multa in utroq sexu: bina de immundis. septena¬
de mundis. Qui michi uidentur non cõputare
nisi trecenta cubita longitudinis. & latitudinis
quinquaginta:: nec cogitares aliud
tantum eẽ insuperiorib. itemq aliud tantũ insu¬

Expanded text:
sit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignunsit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignuntur; nec adtendunt omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse. An forte negant esse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potuisse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroqde mundis; qui mihi videntur non computare nisi trecenta cubita longitudinis, et latitudinis quinquaginta, nec cogitare tantum aliud esse in superioribus, itemque aliud tantum in su
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłe ꝑtinere. Quis enĩ nisi mente ꝑuersus in aniter
scriptos eẽ contendat libros ꝑ annoꝵ milia tanta reli.¬
gione. & tã ordinatȩ successionis obseruantia custo¬
ditos. aut solas res gestas illue intuendas. Ubi certe ut
alia omittã si numerositas animaliũ cogebat arcam
tantȩ fieri magnitudinis. immunda bina & munda
septena intromitti animalia quid cogebat. cũȩqli
numero possent utraq seruari: Aut uero dĩ qui
ꝓpter genus reparandũ seruanda p̃cepit. eo modo
illa quo instituerat restituere non ualebat: Qui uero
non eẽ gesta sed solas rerũ significandarũ seripturas
esse contendunt: primũ opinant᷑ tã magnũ ficri non
potuisse diluuiũ. ut altissimos montes quindecim
cubitis aqua crescendo transcenderet. ꝓpter olimpi
uerticẽ montis supra quã ꝑhibent᷑ nubes ñ posse
concrescere. qđ tam sublime quã cȩlũ sit ut non ibi

Expanded text:
ecclesiae pertinere. Quis enim nisi mente peruersus inaniter ecclesiae pertinere. Quis enim nisi mente peruersus inaniter scriptos esse contendat libros per annorum milia tanta religione et tam ordinatae successionis obseruantia custoditos, aut solas res gestas illic intuendas, ubi certe, ut alia omittam, si numerositas animalium cogebat arcae tantam fieri magnitudinem, inmunda bina et munda septena intromitti animalia quid cogebat, cum aequalis numeri possent utraque seruari? Aut uero Deus, qui propter genus reparandum seruanda praecepit, eo modo illa, quo instituerat, restituere non ualebat? Qui uero non esse gesta, sed solas rerum significandarum figuras esse contendunt, primum opinantur tam magnum fieri non potuisse diluuium, ut altissimos montes quindecim cubitis aqua crescendo transcenderet, propter Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi
Abbreviated transcription (Latin):
arcã uoluit. uerũ etiã insuperiorib & hec dixit bica.
tricamerata. ut ab imo sursũ uersus. tercia consurge.¬
ret habitatio: Possunt hic intelligi & tria illa quȩ
cõmendat apłs: fides. spes. caritas. Possunt etiã mul.¬
to conuenientius tresillȩ ubertates euangelicȩ. tricena.
sexagena centena: ut in infimo habitet᷑ pudicitia
coniugalis. supra uidualis: atq hac supior uirginał
Et siquid alud scđm fidt̃ ciuitatis huius intelligi it
dici potest: hoc etiam de ceteris quȩ hic exponenda
sunt dixerim. quia & sinon uno disserunt᷑ modo: ad
unã tamen catholicȩ fidei concor diã reuocanda sunt.
hec cẽ conscripta. aut tantũ mo̾do rerũ gestarũ ueritatẽ
sine ullis allegoricis significationib hic ẽẽ querendã:
aut econtrario hȩc omĩa gesta non eẽ sed solas eẽ uerboꝵꝵ
figuras aut quicqͥd illud est: neqͦquã ad ꝓphetiam

Expanded text:
arcam uoluit, uerum etiam in superioribus et haec dixit bicamearcam uoluit, uerum etiam in superioribus et haec dixit bicametricamerata, ut ab imo sursum uersus tertia consurgeret habitatio: possunt hic intellegi et tria illa, quae commendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque hac superior uirginalis, et si quid melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. Hoc etiam de ceteris, quae hic exponenda sunt, dixerim, quia, etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda sunt. haec esse conscripta, aut tantummodo rerum gestarum ueritatem sine ullis allegoricis significationibus hic esse quaerendam, aut e contrario haec omnino gesta non esse, sed solas esse uerborum figuras, aut quidquid illud est nequaquam ad prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
manicheũ scripsimꝰ. negantẽ in hebreoꝵ libris aliqͥd
de xp̃o eẽ ꝓphetatũ. Et fieri quidẽ potest ut & nob̾
quispiam. & alius alio exponat hȩx aptius. dũ tamen
ea quȩ dicunt᷑ ad hanc. de qua loquim᷑ dĩ ciuitatẽ in
hoc scło maligno tanquã in diluuio peregrinantem
om̃ia reftrantur: siab ciusdc̃ sensũ qui ista conscripsit
non uult longe aberrare qui exponit. exempli grã
uelut si quispiã qđ hic scriptũ est inferiorabicameratã
& tricameratã facies eã non qđ ego in illo opere dixi
uelit intelligi. quia ex om̃ib gentib ȩccła c̃gregat᷑:
bicamcratã dictã ꝓpter duo genera hominũ circũ:¬
cisionẽ scilicet & preputiũ: quos apłs & alio modo
dicit iudȩos & grecos: Tricameratã uero: eo qđ om̃s
gentes de trib filus noe post diluuiũ reparatȩ sunt
Sed aliud dicat aliquid qđ a fidei regula non sit alienũ:
Nam qm̃ non solũ in inferiorib mansiones habere

Expanded text:
gantem in Hebraeorum libris aliquid de Christo esse prophetatum. Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea, quae dicuntur, ad hanc de qua loquimur Dei ciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur. si ab eius sensu. qui ista conscripsit, non uult longe aberrare, qui exponit. Exempli gratia, uelut si quispiam, quod hic scriptum est: Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam, non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ex omnibus gentibus ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisionem scilicet et praeputium, quos apostolus et alio modo dicit Iudaeos et Graecos; tricameratam uero eo, quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt; sed aliud dicat aliquid, quod a fidei regula non sit alienum. Nam quoniam non solas in inferioribus mansiones habere
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq ad pecus. a reptilib usq ad uolatile cȩli:
quia iratus sũ qm̃ feci eos. Ira dĩ non ꝑturbatio animi
eius est: sed iudiciũ quo irrogatur poena peccato.
immutabilis ratio. Ncq enĩ sicut hominẽ ita dm̃
cuiusquã facti si poenitet: cuus est de om̃ib: om¬
nino reb tamfixa sententia. quã certa p̾scientia:
Seasi non utatur scriptura talib uerbis. non sẽ quoͥ¬
dã mõdo familiarius insinuabit om̃i generi hominũ
quib uult et̃ consultũ. ut terreat suꝑbientes & exci.¬
tet neglegentes. exerceat quȩrentes & alat intelli.
gentes: qđ non faceret si nonse prius inclinaret.
& quodãmo̾do descenderet ad iacentes. Qđ autẽ
eciam interitũ omniũ animaliũ terrenoꝵ uolatiluĩq
denunciat. magnitudinc̃ futurȩ cladis effatur:
non animantib rationis exꝑtib tanquã & ipsa
peccauerint minatur exiciũ. Iam uero qđ noe

Expanded text:
ne usque ad pecus et a repentibus usque ad uolatilia caeli, ne usque ad pecus et a repentibus usque ad uolatilia caeli, quia iratus sum, qejus est, sed judicium quo irrogatur poena peccato. immutabilis ratio. Neque enim sicut hominem, ita Deum cujusquam facti sui poenitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. Sed si non utatur Scriptura talibdam modo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus uult esse consultum, ut et perterreat superbientes et excitet neglegentes et exerceat quaerentes gentes; quod non faceret, si non se prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. Quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat: magnitudinem futurnon animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. Iam uero quod Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
dita est: Dehis est enĩ: de quib cantat᷑ in psalmo. Inuo¬
cabunt nomina eoꝵ interris ipsoꝵ ꝓpter qđ sequit᷑
eos qđ in aliopsalmo seriptũ est. Dñe in ciuitate tua :¬
imaginẽ ipsoꝵ ad nichilũ rediges: Filius autẽ sech
hoc est filius resurrectionis: speret inuocare nomen
dñi dĩ. Eam quippe societatẽ hominũ prȩfigurat:
quȩ dicit. Ego autẽ sicut oliua fructifera indomo
dñi: speraui in miscdia dĩ. Uanas autẽ głas famosi

Expanded text:
dita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuodita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuocabunt nomina eorum in terris ipsorum; propter quod sequitur eos quod in alio psalmo scriptum est: Domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihhoc est filius resurrectionis, speret invocare nomen Domini Dei. Eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit, Ego autem, sicut oliva fructifera in domo Dei speravi, in miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sit inciuitatẽ terrenã: tanquã eã ds̃ sie cõmemora.¬
ret. ut non cõputaret. Sed quare hinc reditur
ad istam recapitulationẽ. postea quã cõmemoratus
est filius sech homo qui sperauit inuocare nomen
dñ dĩ. nisi quia sic oportebat istas duas ꝓponere ciui.¬
tates. unã ꝑ homicidã usq ad homicidã Nã & lamech
duab uxorib suis se ꝑpetrasse homicidiũ confitetur.
alteram ꝑ eũ qui sperauit inuocare nom̃ dñidĩ: Hoc
est quippe in hoc mundo peregrinantis ciuitatis dĩ
totum atq sũmũ in hac mortalitate negociũ: qđ per
unũ hominẽ quẽ sane occisi resurrectio genuit.
cõmendandũ fuit: Homo quippe ille unus. totius suꝑ¬
nae ciuitatis est unitas: nondũ quidẽ cõpleta sed pre¬
missa ista ꝓphetica prefiguratione complenda: Tilius
ergo cam hoc est filius possessionis. cuius nisi terrenȩ
habeat nomen in ciuitate terrena. quia in eiꝰ nomine con¬

Expanded text:
sit in civitate terrena: tanquam eam Deus sic commemorasit in civitate terrena: tanquam eam Deus sic commemoraret, ut non computaret. Sed quare hinc reditur ad istam recapitulationem, posteaquam commemoratus est filius Seth, homo qui speravit invocare nomen Domini Dei; nisi quia sic oportebat istas duas proponere civitates, unam per homicidam usque ad homicidam; nam et Lamech duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur : alteram per eum qui speravit invocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundo peregrinantis civitatis Dei totum adque summum in hac mortalitate negotium, quod per unum hominem, quem sane occisi resurrectio genuit, commendandum fuit. Homo quippe ille unus totius supernae ciuitatis est unitas, nondum quidem conpleta, sed praemissa ista prophetica praefiguratione conplenda. Filius ergo Cain, hoc est filius possessionis, cuius nisi terrenae? habeat nomen in ciuitate terrena, quia in eius nomine con
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates. unã terrigenarũ alttrã regeneratoꝵ: qͦmͦ
postta sic cõmixta fuerit atq confusa. ut uniuersũ
genus humanũ exceptis octo hominib diluuo per-¬
cum ex cain generationes enumerarent᷑. cõmemorato ante
cȩteros posttros eius illo incuius nomine condita est ei.¬
uitas idest enoch: conteati sunt cȩteri usq ad illũ finc̃
de quo locutus sũ: donec illud genus atq uniuersa
ꝓpago diluuio deleret᷑. Cũ uero filius sech unus
cõmemoratus fuisset enos nondũ usq ad diluuiũ
additis cȩteris: articulus quidã interponit᷑ & dicit᷑.
Hicliber natiuitatis hominũ qua die fecit ds̃ adã.
ad imaginẽ dĩfecit illũ. masculũ & feminã fecit
illos: & benedixit illos. & cognominauit nom̃ eoꝵ
adam: qua die fecit illos. Qđ michi uidet᷑ ad hoc
interpositũ: ut hinc rursus inciperet ab ipso adã
dinumeratio tẽpoꝵ. quã noluit facere qͥ hȩc scrip¬

Expanded text:
ciuitates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quo modo ciuitates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quo modo postea sic commixta fuerit adque confusa, ut uniuersum genus humanum exceptis octo hominibus diluuio pericum ex Cain generationes enumerarentur, commemorato ante ceteros posteros eius illo, in cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, contexti sunt ceteri usque ad illum finem, de qua locutus sum, donec illud genus adque uniuersa propago diluuio deleretur; cum uero filius Seth unus commemoratus fuisset Enos, nondum usque ad diluuium additis ceteris articulus quidam interponitur et dicitur: Hic liber natiuitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, Adam, qua die fecit illos . Quod mihi videtur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere qui haec scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes qđ in psalmo scriptũ est: Et peccatũ meũ
ante me est semꝑ ꝑgenies ergo ex adam ꝑ cain scelera
tum undenario numero finitur. quo peccatũ signifi¬
catur: & ipse numerus  femina clauditur. a quo sexu
iniciũ factum est peccati: ꝑ qd om̃s morim᷑. Cõmis¬
sum autẽ est: ut & uoluptas carnis quȩ spiritui resist.¬
ret sequerctur. Nam & ipsa filia lamech noẽma: uolup¬
tas interp̃tatur. Per sech autẽ ab adamusq ad noe
denarius insinuat᷑ legitimꝰ numerus: cui noe tres
adiciuntur filu. Vnde uno lapso. duo benedicunt᷑
a patre: ut remotorȩꝓbo & ꝓbatis filus ad numerũ
additis. etia duodenarius numerus intimet᷑: qui et
septenarii partes. alterã ꝑ alterã multiplicatas. Nã ter
quaterni. uł quater terni: ipsũ faciunt: Bis ita se haben¬
tibus: uideo considerandũ & cõmemorandũ. ista utraq
ꝓgenies quȩ distinetis generationib duas insinuat

Expanded text:
dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum ante me est semper. Progenies ergo ex Adam tum homicidam, undenario numero finitur, quo peccatum significatur; et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati, per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur; nam et ipsa filia Lamech, Noema, hotas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adiciuntur filii, unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intimetur, qui et septenarii partes alteram per alteram multiplicatas. Nam ter quaterni uel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus uideo considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distinctis generationibus duas insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
michi nullo pacto prȩtereundũ silentio uidet᷑. qđ cũ
lamech ab adam septimus fuisset inuentus. tot cius
annumerati sunt filii. donec undenarius numerus
impleretur: quo significat᷑ peccatũ Addunt᷑ enĩtres
filii: & una filia. Uxores autẽ aliud possunt significa¬
re: non hoc qđ nunc cõmendatũ uidetur. Nunc enĩ
de generationib loquimꝰ: ille uero unde sint genitȩ
tacitum ẽ. Qm̃ ergo lex denario numero prȩdicat᷑.
unde est memorabilis ille decalogus: ꝓfecto numerꝰ
undenarius qm̃ trans greditur denariũ. transgres¬
sionem legis: ac ꝑ hoc peccatũ significat. Hinc ẽ.
qđ in tab̃naculo testimoni qđ erat initinere
popłi dĩ uelut tẽplum ambulatoriũ: undecim
uela cilicina fieri precepta sunt. Incilicio quippe
recordatio est peccatoꝵ. ꝓpter hȩdos ad sinistram
futuros: qđ confitentes incilicio ꝓsternim᷑. tanquã

Expanded text:
mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamech septimus ab Adam fuisset inuentus, tot eius adnumerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non hoc quod nunc commendandum uidetur. Nunc enim de generationibus loquimur; illae uero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille decalogus, profecto numerus undenarius, quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis ac per hoc peccatum significat. Hinc est quod in tabernaculo testimonii, quod erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe recordatio est peccatorum propter haedos ad sinistram futuros; quod confitentes in cilicio prosternimur tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uel ille potissimũ succederet patri hȩreditario qͦdã
iure regnandi: quẽ prȩ cȩteris filus dilexcis set.
Potuit autẽ uiuente adhuc lamechatq regnante : cilu.¬
uium: ut ipsũ cũ aliis om̃ib hominib exceptis qͥ in
arca fuerunt. quẽ ꝑderet inueniret. Neq cnĩ miran¬
dum est: si uaria quantitate numerositatis annorum
interposita ꝑtam longã etatt̃ ab adamusq ad dilu¬
uium. non ȩqualis numeri generationes habuit utraq
ꝓgenies: sed ꝑcainseptẽ. ꝑseth autẽ decẽ Septimꝰ
est enĩ ut iam diximꝰ ab adam lamech: decimꝰ autẽ noe:
Et ideo non unus filius lamech sicut incȩteris suꝑuis.
sed plures cõmemorati sunt: quia incertũ erat qͥs ei
fuisset mortuo successurus. si regnandi tempus int̃
ipsum & diluuium remansisset.
Iio quomodo se habeat siue ꝑ primogenitos siue
per reges ex cain generationũ ordo decurrens. illud

Expanded text:
vel ille potissimum succederet patri haereditario quodam vel ille potissimum succederet patri haereditario quodam jure regnandi, quem prae caeteris filiis dilexisset. Potuit autem vivente adhuc Lamech atque regnante fieri diluvium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca fuerunt, quem perderet, inveniret. Neque enim mirandum est, si varia quantitate numerositatis annorum interposita, per tam longam aetatem ab Adam usque ad diluvium non aequalis numeri generationes habuit utraque progenies, sed per Cain septem, per Seth autem decem: septimus est enim, ut jam dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe: et ideo non unus filius Lamech, sicut in caeteris superius, sed plures commemorati sunt; quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter ipsum et diluvium remansisset. 4. Sed quoquo modo se habeat, sive per primogenitos, sive per reges, ex Cain generationum ordo decurrens, illud
Abbreviated transcription (Latin):
uium eẽ potuerunt. Potest & illa causa eẽ cur non
ordo generationũ per primogenitos duceretur.
ut necesse non sit in illis hominib tam serã credere
pubertatẽ. qđ scilicet eadẽ ciuitas quã cain in no¬
mine enoch filii sui condidit longe lateq regnare
potuerit & reges habere: non simul plures. sed sin¬
gulis ȩtatib singulos quosq genuissent sibi succes.¬
sores. quicũq regnassent. Horũ regũ primus esse
potuit ipse cain: scđs eius filius enoch. incuiꝰ nomi¬
ne ubi regnaret᷑ condita est ciuitas. tercius gaidat
quem genuit enoch: quartus meuida quẽ genuit
gaidat: quintꝰ matusahel quẽ genuit meuia:
sextus lamech. quẽ genuit matusahel: qui est sep¬
timus ab adam ꝑ cain. Non autẽ erat consequens.
ut primogeniti in regnũ regnantib succederent
patribus: sed quos regnandi meritũ ꝓpter uirtutẽ
terrenȩ utiles ciuitati uel sors aliqua re periret.

Expanded text:
uium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non uium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam seram credere pubertatem, quod scilicet eadem ciuitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque regnassent. Horum regum primus esse potuit ipse Cain, secundus filius eius Enoch, in cuius nomine, ubi regnaretur, condita est ciuitas; tertius Gaidad, quem geGaidad: quintus Mathusael, quem genuit Manihel: sextus Lamech, quem genuit Mathusael, qui septimus est ab Adam per Cain. Non autem erat consequens, ut primogeniti regum regnantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter virtutem terrenae utilem civitati, vel sors aliqua reperiret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportione tam longȩ uitȩ. aut de filus qͥ cõmemo.¬
rantur in gencrationib qđ non fuerint pͥmogeniti.
sed ni ꝑ quos ad eum quẽ intendebat auctor libri
poterat ꝑueniri: sicut ad noe ingenerationib sc̃th.
oPinde in generationib cain si non occurrit qͥ deberet
intendi .ͦ quẽ pretermissis pͥmogenitis ꝑ quos qui
cõmemorati sunt ꝑueniri oportebat sera pub̾tas
intelligenda restabit. ut aliquanto post centum
annos puberes habilesq ad gignendũ facti fuerint.
ut ordo generationũ ꝑ primogenitos curreret. et
usq ad diluuiũ ad numerũ annoꝵ tantȩ qͣntitatis
occurreret: quãuis fieri posset ut ꝓpter aliquã
secretiorẽ causã quȩ me latet. usq ad lamech & eiꝰ
filios generationũ ꝑueniente conteatu: cõmendaret᷑
hec ciuitas quã dicimꝰ esse terrenã. ac deinde cessaret
scriptor libri cõmemorare cȩteras quȩ usq ad dilii.¬

Expanded text:
proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemoproportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui deberet intendi, ad quem praetermissis primogenitis per eos, qui commemorati sunt, perueniri oportebat, sera pubertas intellegenda restabit, ut aliquanto post centum annos puberes habilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per primogenitos curreret et usque diluuium ad numerum annorum tantae quantitatis occurreret. Quamuis fieri possit, ut propter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et eius filios generationum perueniente contextu commendaretur haec ciuitas, quam dicimus esse terrenam, ac deinde cessaret scriptor libri commemorare ceteras, quae usque ad dilu
Abbreviated transcription (Latin):
octosunt generationes cũ adã & cũ cis quos genuit
lamech: ducenti & quadraginta sunt anni. Num
itaque toto deinde tẽpore usq ad diluuiũ nongene¬
rauerunt: Qua tandẽ causa qui hȩc scripsit. gene¬
rationes cõmemorare noluit quȩ secuntur: Nam ex
adam usq ad diluuũ: cõputant᷑ anni scđm codices
nr̃os duo milia ducenti sexaginta duo. Scdm hȩbreos
autẽ: mille seacenti quinquaginta sex Ut ergo istũ
numerũ minorẽ eredamus cẽ ueriorẽ: de mille sex¬
centis quinquaginta sex annis. ducenti qͣ draginta
detrahant᷑.: Nũ quid credibile est per mille qͣdringen¬
tos & qđ excurrit annos qui restant usq ad diluuiũ
ꝓgeniẽ cain agenerationib uacare potiusse : Scd
qui ex hoc mouetur: meminerit cũ quererẽ qͦ mͦ
credendũ sit antiquos illos homines ꝑtã multos annos
agignendis filiis cessare potuisse duob modis
istam solutã cẽ quęstionẽ: aut de sera pub̾tate

Expanded text:
octo sunt generationes cum Adam et cum eis quos genuit octo sunt generationes cum Adam et cum eis quos genuit Lamech ducenti et quadraginta sunt anni: num itaque toto deinde tempore usque ad diluuium non generauerunt? Qua tandem causa, qui haec scripsit, generationes commemorare noluit quae sequuntur? Nam ex Adam usque ad diluuium conputantur anni secundum codices stros duo milia ducenti sexaginta duo; secundum Hebraeos autem mille sescenti quinquaginta sex. Ut ergo istum numerum minorem credamus esse ueriorem, de mille sescentis quinquaginta sex annis ducenti quadraginta detrahantur: numquid credibile est per mille quadringentos, et quod excurrit, annos, qui restant usque diluuium, progeniem Cain a generationibus uacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare potuisse, duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut inillis quȩ ueniunt de semine sech intendebat
ꝑuenire ad noe aquo rursus ordo necessarius seque¬
retur. quid opus erat p̃termittere pͥmogenitos filios
ut ꝑueniret᷑ ad lamech incuius filuis finit᷑ illa con¬
textio. octaua generatione scilicet eac adã. septima
ex cain: quasi eẽt inde aliquid deinceps coͣnecten.¬
dum unde ꝑueniret᷑ uł ad israheliticũ popłm in qͦ
cȩlesti ciuitati etiã terrena hicrusalẽ figurã ꝓpheticã
nator. cũ tota ꝓgenies cam diluuio sit deleta: Inde
uideri pocest: in eodẽ ordine generationũ pͥmogeni.¬
tos fuisse cõmemoratos. Cur ergo tã pauci sunt:
Non enĩ usq ad diluuiũ tot eẽ potuerunt ñ uacantib
usq ad centenariã pub̾tatẽ patrib ab officio generan¬
di: si non erat tunc ꝓportione longeuitatis illius eciã
sera pub̾tas. Ut enĩ per ea quȩ triginta annoꝵ fue¬
rint cũ filios generare coeperunt octies triceni. qm̃

Expanded text:
sicut in illis, quae ueniunt de semine Seth, intendebat sicut in illis, quae ueniunt de semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, a quo rursus ordo necessarius sequeretur: quid opus erat praetermittere primogenitos filios, ut perueniretur ad Lamech, in cuius filiis finitur illa contextio, octaua generatione scilicet ex Adam, septima ex Cain, quasi esset inde aliquid deinceps conectendum, unde perueniretur uel ad Israeliticum populum, in quo caelesti ciuitati etiam terrena Hierusalem figuram propheticam nator, cum tota progenies Cain diluuio sit deleta? Unde uideri potest in eodem ordine generationum primogenitos fuisse commemoratos. Quur ergo tam pauci sunt? Non enim usque ad diluuium tot esse potuerunt, non uacantibus usque ad centenariam pubertatem patribus ab officio generandi, si non erat tunc proportione longaeuitatis illius etiam sera pubertas. Ut enim peraeque triginta annorum fuerint, cum filios generare coeperunt, octiens triceni quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tes ab huius fide: diuersas hereses condider̃. Sedm̃
hominẽ quippe uiuunt: non scđm dm̃. Et in¬
dorum grn nosophiste qui nudi ꝑhibent᷑ philoso.¬
phari in solitudinib indiȩ. ciues eius sunt: & a gene¬
rando se cohibent. Non est enĩ hoc bonũ. nisi cũ fit
scđm fidem sũmi boni: qui ds̃ est. Hoc tam̃ nemo
fccisse ante diluuiũ reperit᷑: quandoquidẽ etiã
ipse enoch septimꝰ ab adam. qͥ trans latus refertur
cẽ non mortuus. genuit filiaos & filiasante quã
transferretur: in quib fuit matusalã ꝑ quem
generationũ memorandarũ ordo transcurrit.
Cur ergo tanta paucitas successionũ cõmemoratur
ingenerationib ex cain. si eas usq ad diluuiũ per¬
duci oportebat. nec erat diuturna ȩtas p̃ueniens
pubertatẽ. quȩ centũ uł amplius annos uacaret
a foetibus: Namsi non intendebat auctor libri huiꝰ
aliquẽ ad quẽ necessario ꝑduceret seriẽ generationũ

Expanded text:
tes ab huius fide diuersas htes ab huius fide diuersas hhominem quippe vivunt, non secundum Deum. Et Indorum Gymnosophistae, qui nudi perhibentur philosophari in solitudinibus Indiae, cives ejus sunt, et a generando se cohibent. Non enim est hoc bonum, nisi cum fit secundum fidem summi boni, qui est Deus. Hoc tamen nemo fecisse ante diluvium reperitur: quandoquidem etiam ipse Enoch septimus ab Adam, qui translatus refertur esse, non mortuus, genuit filios et filias antequam transferretur; in quibus fuit Mathusalem, per quem generationum memorandarum Quur ergo tanta paucitas successionum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas usque ad diluuium perduci oportebat, nec erat diuturna aetas praeueniens pubertatem, quae centum uel amplius annos uacaret a fetibus? Nam si non intendebat auctor libri huius aliquem, ad quem necessario perduceret seriem generationum,
Abbreviated transcription (Latin):
matheus euangłista incipit generationes quib ad
xp̃m ꝑuenit ȩternũ regẽ ciuitatis dĩ: qͥd intende¬
bat ingenerationib ex cam. & quo eas ꝑducere
uolebat: Respondet᷑: Usq ad diluuiũ quo totũ
illud genus terrenȩ ciuitatis absũptũ est: sed repa¬
ratum ẽ. ex filiis noe. Neq enĩ deesse poterit hȩc
terrena ciuitas societasq hominũ scđm̃ hominẽ
uiuentiũ. usq ad huius scłi finẽ. de quo dñsait.
Filii scłi huius: generant & generant᷑. Ciuitatem
uero dĩ peregrinantẽ in hoc scło: regeneratio ꝑdu¬
cit ad alterũ scłm. Huius filui: nec generant nec
generantur. Hic ergo generari & generare ciuitati
utriq cõmune est: quãuis ciuitas dĩ habeat etiã
hic multa ciuiũ milia. quȩ aboꝑe generandi se
abstineant. Sed habet etiã illa excimitatione qͣdã :
licet errantiũ. Ad eam nãq ꝑtinent: ẽtiã qui deuian-¬

Expanded text:
Matthaeus euangelista incipit generationes, quibus ad Matthaeus euangelista incipit generationes, quibus ad Christum peruenit aeternum regem ciuitatis Dei: quid intendebat in generationibus ex Cain et quo eas perducere uolebat?1 Respondetur: Usque ad diluuium, quo totum illud genus terrenae ciuitatis absumtum est, sed reparatum est ex filiis Noe. Neque enim deesse poterit haec terrena ciuitas societasque hominum secundum hominem uiuentium usque ad huius saeculi finem, de quo Dominus ait: Filii saeculi huius generant et generantur. Ciuitatem uero Dei peregrinantem in hoc saeculo regeneratio perducit ad alterum saeculum, cuius filii nec generant nec generantur. Hic ergo generari et generare ciuitati utrique commune est; quamuis Dei ciuitas habeat etiam hic multa ciuium milia, quae ab opere generandi se abstineant; sed habet etiam illa ex imitatione quadam, licet errantium. Ad eam namque pertinent etiam, qui deuian