comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tidie nasci qui non erant nemo mi¬
raeur: Sic aquam in uinũ conueris
quis miraur. cum hoc annis omni¬
bus ds̃ inuitibus facit: Sed quũ
omnia ista quae fecit dñs iħs non
solum ualent ad excitanda cordo
nr̃ã miraculis. sed etiam ad aedis¬
canda in doctrina fidei : scrutar
nos oporta quid sibi uelint illa on¬
nia. id est quid significent: Hox
enim omnium significationes sĩ
recordamini in hodiernum distu¬
limus: Quod dns̃ inuitatus uent
ad nuptias. ttiam excepta mistic
significatione confirmare uoluit
quod ipse fecit: Futuri enim eram
de quibus dixit apłs ꝓhibentes
nũbere & dicentes quod malum
essent nuptiae. & quod diabolus
eas seciss& : cum idem dñs dicat
in euuangelio interrogatꝰ utrum
liceat homini dimittere uxorem
suam ex qualib& causa non licere
excepto causa fornicationis: In
qua responsione si meministis hoc
ait . quod ds̃ coniunxit: homo non
separae: Et qui bene truditi sunt

Expanded text:
tidie nasci qui non erant, nemo mitidie nasci qui non erant, nemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamini, in hodiernum distulimus. 2. Quod Dominus invitatus venit ad nuptias, etiam excepta mystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
NA UT Donet
nobis reddere : quod
ꝓmisimus : Hester¬
nõ enim diẽ si meminit sc̃itas urã.
cum temporis excluderemur an¬
gustia ne sermonem inchoatum
impleremꝰ in hodiernum distulimꝰ:
ut ea quae in hoc facto euuangelicȩ
lectionis mystice in sacramentis
posita essent ipso adiuuante a peri¬
rent᷑: Non itaq: opus est iam immo¬
rari diutius in commendando mira¬
culo dĩ Ipse est enim ds̃ : qui ꝑuni¬
uersam creaturam cotidiana mira¬
cula facit.: quae hominibus non fa¬
cilitate sed assiduitate uiluerunt:
Rara autem quae facta sunt ab
ipso dno id est a uerbo propter nos
in carnato. maiorem stuporẽ homi¬
nibus ad tulerint non quia maio¬
ra erant. quam sunt ea quae coti¬
die increatura facit: Sed quia ista
cotidie fiunt. & tanquam in natu¬
rali cursu ꝑagunt᷑: illa uero effi¬
catiam potentiae . tan quam prae¬
sentis exhibuisse uidentur oculis
hominum: Diximꝰ sicut meminis¬
tis. resurrexit unus mortuus : ob¬
stu puerunt homines. cum coti¬

Expanded text:
r, ut donet nobis reddere quod promisimus. Hesterno enim die, si meminit Sanctitas vestra, cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum
Abbreviated transcription (Latin):
runt in nomine ihu: si se ipsis ce¬
dat iħs Id eo intendite fr̃s mei
quid respondeat iste qui nocte ue¬
nit ad iħm: quãmuis ad iħm ue¬
nerit. tamen quia nocte uenit.
ad huc de tenebris carnis suae lo¬
quitur: Non intellegit quod au¬
dit ad nõ. non intellegit qͦdđ audit
aluce. quat inluminat omnem
hominem uenientem in hunc mun

Expanded text:
runt in nomine Jesu, sic se ipsis crerunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit quod audit a Domino, non intelligit quod audit a luce, quae illuminat omnem homin
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Si quod gestum est infigu¬
ra. traiectum populum Ad manna
ꝑduxit. quid exhibebit xp̃s inue¬
ritate baptismi sui traiecto ꝑ eum
populo suo : ꝑbaptismum suum
trauuit credentes. occisis omnib:
peccatis tanquam hostib conse¬
quentibus sicut in illo mari om̃s
aegyptii perierunt: Quo trsicit frs
mei. quotraĩcit ꝑbaptis mum iħs
Cuius siguram tunc gerebat moy¬
ses qua ꝑmare traiciebat: Quo tra¬
itites Ad manna: Quod est manna
Ego sum inquit panis uiuus. qui
de caelo descendi: Manna accipium
fideles. iam traiecti ꝑ mare rubrum
quare & rubrum. Significabat
mare illud rubrum baptismum xpĩ
ꝑdũcit credentes & baptiritus .s
Ad manna Ecce dico manna
notum est quid acceperint iudei.
populus ille israed: Notum est
quid eis pluiss& ds̃ decaelo: & nes¬
ciunt cathecumini quid accipiant
xp̃i. . Erubescant ergo quianesciun
transeant ꝑ mare rubrum: mandu¬
cent mãnna. Aut quomodo credide¬

Expanded text:
bit? Si quod gestum est in figubit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Chrisperducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo credide
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem renati sunt: noctis fuert᷑.¬
& diei sunt: Tenebrae fuerunt. & lu¬
men sunt: Iam se credit illis iħs: &
non nocte ueniunt. ad iħm: sicut ni¬
chodeinus. non intenebris qua e nt̃
diem: Tales enim etiam prositent᷑:
Accessit ad illos iħs: facit in illis sa¬
lutem quia ipse. dixit: Nisi quis
manducauerit carnem meam & bi¬
berit sanguinem meũ: non habebit
inseuitam: Et quod signum ha¬
iam dedomo magna sunt: sed fi¬
ant ex serius filii Non enim nichil
sunt: quia ad domum iam magi¬
nam ꝑtinent: Quando autem man
ducauit manna populus hisrael&
cum transiss& mare rubrum Ma¬
re rubrum autem quid signific&.
audi apłm: Nolo enimuos ignora¬
re fr̃s. quia omnes patres nr̃i sub
nube fuerunt. & omnessmare tran¬
sierunt: Vt quid ꝑ mare transiert &
Quasi quaereres ab illo. secutus
ait: Et omnes ꝑ morsen baptiza¬
ti sunt innube & in mari: Sier¬
go figura maris tantum ualuit.
speties baptismi quantum uale¬

Expanded text:
Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, etQui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crjam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. Quando autem manna manducavit populus Israel? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, audi Apostolum: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia omnes patres nostri suo nube fuerunt, et omnes per mare transierunt. Utquid per mare transierunt, quasi quaereres ab illo; secutus ait, Et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari . Si ergo figura maris tantum valuit, species Baptismi quantum vale
Abbreviated transcription (Latin):
potest introire in regnum dĩ : Ipsis¬
ergo secredit tħs: qui nati fuerint de¬
nuo: Ecce illi crediderant in eum.
& iħs non se credebat ris: Tales suN
omnes cathecumini. ipsi iam cre¬
dunt in nomine eius. sed iħs non se
credit illis Intendat & intelligat
caritas urã: Sidixerimus cathecu¬
mino credis in xp̃m. respond& cre¬
do & signat se: Iam crucem xpĩ por¬
tat in fronte. & non erubescit de
cruce dnĩ sui Ecce credit in no¬
mine eius : Interrogemus tum: Man¬
ducas carnem filii hominis. & bibis
sanguinem filii hominis . Nescit
quid dicimus. quia iħs non se cred¬
dit eis Cum ergo ex illo numero es¬
s& nichodemus. uenit ad dnm̃ :
sed nocte uenit: Et hoc forte ad
te uenit Ad lucem uenit. & inte¬
nebris uenit Renati autem exa¬
qua & spũ quid audiunt ab apło
Fuistis tnim aliquando tenebrae.
nunc autem lux in dño: ut si lui
lucis ambulate: Et item: Nos
autem qui diei sumus. sobrii sim̃

Expanded text:
potest videre regnpotest videre regnergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni. Ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit illis. Intendat et intelligat charitas vestra. Si dixerimus catechumeno: Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se, jam crucem Christi portans in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui: ecce credit in nomine ejus. Interrogemus eum: Manducas carnem filii hominis, et bibis sanguinem filii hominis? nescit quid dicimus, quia Jesus non se creidit ei. 4. Cum ergo ex eo numero Nicodemus esset, venit ad Dominum: sed nocte venit; et hoc forte ad te venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus .
Abbreviated transcription (Latin):
ua uideamus Erat autem tx phari¬
seis homo nichõ de mus nomine. prin¬
ceps iudeorum: Hic uenit ad iħm noc¬
te & dixit ei Rabbi: Iam hoc nostis.
quia rabbi magister dicitur Scimꝰ
quia a dõ utnisti magister: Nemor
nim potest haec signa facere quae tũ
facis. nisi fuerit ds̃ cum eo Ergo iste
nichodemus ex his erat qui credide¬
runt in nomine eius. uidentes signa
& prodigia quae faciebat: Superius
enim hoc dixit: Cum autem ess&
demo quid dicit Erat princeps
iudeorum nomine nichodemus.
uenit ad eum nocte. & ait: Rab¬
bi: scimus quia adõ uenisti ma¬
gister: Et iste ergo credi derat in
nomint eius: & ipse unde credide¬
nt : sequitur: Nemo enim po¬
test haec signa facere quae tu facis.
nisi fuerit ds̃ cum eo Si ergo nicho¬
demus de illis multis erat qui cre¬
derant in nomine rius. iam in isto
nichodemo ad tendamus. quare
ihs non se credebat eis: Respondit
is & dixit ei Amen a men dicotibi.
nisi quis renatus fuerit denuo: non

Expanded text:
arisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia Rabbi magister dicitur. Scimus quia a Deo venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Ergo iste Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem essetdemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non
Abbreviated transcription (Latin):
ne : Plus nouerat artifex quidẽps&ih
opere suo. quam ipsum opus quod esse
in semaipso: Creator hominis noue¬
rat quid ess& in homine : quod ipse
creatus homo non nouerat: Non ne
hoc probamus deprtro. quia non nout¬
rat quid in ipso ess& quando dixit
tecum usq ad mortem: Audi quia
dñs nouerat. quid ess& in homine:
Tumecum usq ad mortem a men
ameñ dicotibi. priũs quam gallus can¬
t&. ter me negabis: Homo ergo nes¬
ciebat quid ess&e in sẽ: sed creator
hominis nouerat quid ess& in homine
Crediderunt tamen in nomine eius
multi. & ipse iħs non secredebat eis:
Quid dicimus frs Forte consequen
uindicibunt nobis. quid sibi uult mes¬
inum istorum uerborum: Quia credi¬
iiunt in eum homines manifestum
Q utrum est: Nemo dubitat. euuan¬
gelium loquitur: uerax euuangelista
testatur: Item quia ipse iħs non crede¬
bat sem & ipsum ͥi s & hoc manifestũ
est & nullus xp̃ianus dubitat. quia &
hoc euu angelium loquitur & idem t
uuangelista testatur: Quare ergo illi¬

Expanded text:
ine. Plus noverat artifex quid esset in opere suo, quam ipsum opus quid esset in semetipso. Creator hominis noverat quid esset in homine, quod ipse creatus homo non noverat. Nonne hoc probamus de Petro, quia non noverat quid in ipso esset, quando dixit, Tecum usque ad mortem? Audi quia Dominus noverat quid esset in homine: Tu mecum usque ad mortem? Amen, amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus christianus dubitat; quia et hoc Evangelium loquitur, et idem verax Evangelista testatur. Quare ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato urnit adam : ut pecca¬
ut redintegrar& sibi adam m¬
imaginem dĩ Adamergo. caro xpĩ:
De adam ergo templum quod des¬
truxerunt uidei & resuscitauit dñs
triduo resuscitauit enim carnem
suam: Videte quia ds̃ erat: aequa¬
lis patri: Fr̃s mei. dicit apłs qui cũ
excitauit a mortuis: De quo dicit.&
De patre: Factus inquit oboediens
patriusq ad mortem. mortem autẽ
crucis: Propter quod & ds̃ illum
ex tauit & mortuis. & dedit ei no¬

Expanded text:
sine peccato venit Adam, ut peccasine peccato venit Adam, ut peccaut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. Adam ergo caro Christi. De Adam ergo templum, quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo: resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Patri. Fratres mei, dicit Apostolus, Qui eum excitavit a mortuis. De quo dicit? De Patre: « Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus illum excitavit
Abbreviated transcription (Latin):
triduum resurrexisse: Hoc modo
omnibus nobis notum est: & si
iud eis clausum est quia foris stant.
nobis tamen aꝑtum est: qui a no¬
uimus inquem credimus: Ipsius
templi solutionem & reaedifica¬
tionem. anniuersaria psollemp¬
nitate caelebrat᷑i sumus: ad quã
uos siqui estis cathecumini. ut
accipiatis gratiam Iam tempus
est nunc: iam parturiatur. qđ¬
tunc nascatur Ergo illud noui¬
mus sed forte hoc exigitur a nobis:
utrum aliquod habeat sacramentũ:
Quad raginta & sex annis aedifica¬
tum templum Sunt quidem mul
ta quae hinc dici possint. sed quod
breuiter dici potest & facile intel¬
ligi. hoc interim dicimus fratres:
Diximus iam nisi fallor hesterna
die adam unum hominem fuisse.
& ipsum esse totum genus huma¬
num Nam ita diximꝰ si meministis.
quasi fractus est: & sparsus. colli¬
gitur & quasi conflatur in una
sotietatẽ atq concordiã spiritalẽ:
Et gemit unus pauꝑ modo ipse
adam: sed in xp̃o innouatur. quia

Expanded text:
triduum resurrexisse. Hoc modo triduum resurrexisse. Hoc modo omnibus nobis notum est: et si Judaeis clausum est, quia foris stant; nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificationem, anniversaria solemnitate celebraturi sumus: ad quam vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis gratiam. Jam nunc tempus est, jam parturiatur qtunc nascatur. Ergo illud no11. Sed forte hoc exigitur a nobis, utrum habeat aliquod sacramentum quadraginta sex annis aedificatum templum. Sunt quta quae hinc dici possint: sed quod breviter dici potest, et facile intelligi, hoc interim dicemus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die: Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si meministis, quasi fractus est, et sparsus colligitur, et quasi conflatur in unam societatem atque concordiam spiritualem, et gemit unus pauper modo ipse Adam: sed in Christo innovatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tus est quia ꝑdidit: & non quia
sine lucro seruauit .. Sic ergo audi¬
te fr̃s mei. ut non quies catis: Ego
uobis consilium daturus sum.
d& ille qui intus est: quia & si ꝑ
me dederit. illedat: Nostis quid
agatis. unusquisq: in domo sua
cuim amico. cum inquilino. cum di¬
ente suo. cum maiore. cum minore.
quomodo dat ds̃ aditum : quomodo
ierit ianuam uerbo suo. nolite qui¬
escere lucrari xp̃o. quia lucrati estis
Et dñs: Soluite templum hoc:
& in tribus diebus excitabo illud:
Dixerunt ergo iudei: Quad ragin¬
ta & sex annis aedificatum est tẽ¬
plum hoc: & tu dicis tribus diebus
excitabo illud. Caro erant. car¬
nalia sapiebant: ille uero loque¬
batur spiritaliter: Quis autem
possit intelligere de quo templo
dicebat : sed non multum quaerimꝰ.
ꝑeuuangelistã nobis a peruit: dixit
de quo templo di cer&: soluite tem¬
plum hoc : & intribus diebus excitabo
lsti de templo corporis sui. Et
manifestum est occisum dnm̃ post

Expanded text:
tus est quia perdidit, et non quia tus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite quiescere lucrari Christo; quia lucrati estis Et Dominus: « Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis, In tribus diebus excitabo illud? » Caro erant, carnalia sapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo templo dicebat? Sed non multum quaerimus; per Evangelistam nobis aperuit, dixit de quo templo diceret: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo lista, de templo corporis sui. Et manifestum est, occisum Dominum post
Abbreviated transcription (Latin):
nequid ꝑuersum fiat satagis. in a¬
modi ubi salus ꝓposita est & requi¬
es sinem debes pati: quantum in
est: siquid forte ꝑuersum uides
Verbi grã. uides fratrem curren
ad theatrum prohibe mone con¬
tristare. si telus dĩ cõmeditte : Vi¬
des alios currere & in ebriari uello
& hoc uelle in locis sanctis. quod
nus quam dec&: prohibe quos po¬
tes. tene quos potes: quibus potes
blandire noli tamen quiescere:
Amicus est: ammoneatur lenit̃
Vxor est: seuerissime refrenet᷑:
Ancilla est: etiam uerberibus cõ¬
pescatur: F. ac quicquid potes: ꝓ
ꝑsona quam portas. & ꝑficis. te¬
lus domus tuae comedit me: Si
autem fueris frigidus. marcidus
ad te solum expectans. & quasi
tibi sufficiens. & dices in corde tuo
quid mihi est curare aliena pecca¬
ta. Sufficit mihi anima mea. ip¬
sam in tegram seruem dõ: hẽia non
tibi uenit in mentem seruus ille
qui abscondit talentũ. & noluit
erogare:: Num quid enim accusa¬

Expanded text:
ne quid perversum fiat satagis; in dne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusa
Abbreviated transcription (Latin):
bras extrriores: Tunc dictum est:
Telus domus tuae comedit me: Re
zelocomãdatur: Quis comeditur te terre¬
lo domus dĩ .E Qui omnia quae for¬
te ibi uid& ꝑuersa. satagit cõrrigi.
cupit emendari: non qui escit: Si
emendare non potrst. tolerat: ge¬
mit. non excutitur de area granũ:
Sũstin& paleam. ut intr& in hor¬
reum. Et cum palea fuerit sepa¬
rata: intrat horreũ. Si granum
es: noli excuti de area. nẽ prius
ab auibus colligaris. quam in hor¬
reum congrege̾ris Aues enim
caeli atreae potestates expectant
aliquid rapere de area. & non ra¬
piunt. nisi quod inde fuerit ex¬
cussum: Ergo ⁊elus domus dĩ
cõmedat te : unum quemq xp̃ianũ
relus domus dĩ cõmedat. in qua
domo dĩ membrum est : Non e¬
nim magis est domus tua. quam do¬
mus ubi habes salutem sempiter¬
nam: Domum tuam intras prop¬
ter requiem temporalẽ. domũ
dĩ intras propter requiem sem¬
piternam: Sienim in domo tua

Expanded text:
bras exteriores. 9. Tunc scriptum esse, bras exteriores. 9. Tunc scriptum esse, Zelus domus tuae comedit me, reczelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
incrementum dat ds̃ Et dicant
semꝑ magnificetur dñs. qui uolunł
pacem serui eiꝰ: Isti dutem de scrip¬
turis ipsis fallunt populos. ut ac¬
cipiant ab ipsis honores & laudes.
& non conuertant᷑ homines ad
ueritatem Quia uero ipsis scrip¬
turis fallunt populos. a quibus
quatrunt honores. uendunt boues:
Uendunt & oues. id est ipsas ple¬
bes: Et cui uendunt. nisi diabolo.e
cdesia. & una est: quicquid in de
praeciditur. quis tollit nisi leo
ille rugiens & circumiens quae¬
rens quem deuor&.  Ue his qui
praecidunt᷑: nam illa integra
ꝑmanebit: Nouit enim dñs qui
sunt eiꝰ: Tamen quantum in ip¬
sis est: uendunt boues & oues.
uendunt & columbas: Obseruent
flagellum peccatorum suorum:
Certe quando aliquid tale pa¬
tiuntur. propter istas iniquita¬
tes suas: agnoscant quia dñs fecit
flagellum de resticulis. & ad huc am¬
mona eos ut mutent se: ut non sint
negotiatores: Nam si sẽ non mutaue¬
rint: audient infine: Ligate illis
manus & pedes. & proicite intene¬

Expanded text:
incrementum dat Deus . Et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. » 8. Isti autem de Scripturis ipsis fallunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui vendunt, nisi diabolo? a est, et una est; quidquid inde praeciditur, quis tollit, nisi leo ille rugiens et circumiens, quaerens quem devoret ? Vae his qui praeciduntur! nam illa integra permanebit. Novit enim Dominus qui sunt ejus . Tamen quantum in ipsis est, vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid tale patiuntur propter istas iniquitates suas, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis, et ad hoc admonet eos ut mutent se, ut non sint negotiatores: nam si se non mutaverint, audient in fine, Ligate illis manus et pedes, et projicite in tene
Abbreviated transcription (Latin):
PORTUNE nob
DNS PRO¬
CURAUIT
hodierno dielec¬
tionis huius or¬
dinem: Nam
quia ex ordine euuangelium scđm
io hannem considerare atq tracta¬
re suscepimus. credo quod aduer¬
tit caritas ur̃a: O portunt ergo oc¬
currit ut hodie audiretis ex euuan¬
gelio nisi quis renatꝰ fuerit ex aqua
& spũ non uidebit regnum dĩ: Tem¬
pus est enim ut uos exhortemur.
qui adhuc estis cathecumini. qui sic
credidistis in xpm̃. ut ad huc peccata
urã portetis Nullus autem regnũ
carlorum ui debit oneratus peccatis.
quia nisi dimissa fuerint: non reg¬
nabit cum xp̃o Dimitti autem non
possunt. nisi ei qui renatus fuerit
exaqua & spũ sco : Sed omnia uer¬
ba quem ad modum se habeant ad¬
uertamus. ut hiac inueniant qui
pigri sunt quanta sollicitudine sibi
festinandum  ad onus deponendũ:
quasi ferrent aliquam sarcinam
grauem. aut lapides aut ligna: aut
alicuius etum lucri: Si frumentum
portarent. si uinum. si pecuniam:
currerent ut deponerent ontra:
Portant sarcinam peccatorum ħ

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto. Sed omnia verba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam peccatorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
traxit de adam: maria enim de
adam. & dni caro de maria iudei
crucifixerunt: & ille resuscitatu¬
rus erat ipsam carnem triduo quã
illi incruce erant occisuri Illi
soluerunt templũ .Xlui. annis
aedificatũ. & ille trĩduo resuscita¬
quiid letitiam spiritalem congrega¬
int nos: Simus in humilitate cordis
emp & gaudium nrm̃ peqes ipsum
si non de prosperitate: hiuus saecu
iiflemur sed nouerimus felicitatẽ
ntim non esse. nisi cum ista transie¬
rnt. Modo gaudium nr̃m fr̃s mei
in spe sit nemogaudeat. quasi in re
praesenti: ne hereat inuia: Totum
gaudium de spe futura sit totum
desiderium uitae ae ternae sit : om̃ia
suspiria xp̃o anhelent. ille unus
pulcherrimus qui & fedos dilexit
ut pulchros facer& desider&ur:
Ad illum unum curratur. illi inge¬
infseatur. & dicant semꝑ magnifice¬
tur dñs. qui uolunt pacem serui eiꝰ:¬

Expanded text:
traxit de Adam — Maria enim de traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitaqui ad laetitiam spiritualem congregavit nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe sit: nemo gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi e
Abbreviated transcription (Latin):
quod est occidens. arctõs quod est
bent: Quomodo ergo ibi inuenimꝰ
quia caro xp̃i de adam erat. Ad
ltteras numeros cõmputantꝰ greci.
Quod nos facimus .a. litteram: illi
lingua sua ponunt alphãm Et
uocatur alpha unum Ubi aute
in numeris scribunt beta. quod eft
.b. ipsorum uocatur in numeris duo
Vbi scribunt gamma. uocatur in nus¬
meris ipsorum tria: Ubi scribunt
delta. uocatur innumeris ipsorũ
quattuor: Et sic ꝑ omnes litteras
numeros habent: M. quod nos di¬
Iam uidete istae litterae quem nu¬
.a. unum Hab& & deltam. quod sus
quattuor: Habes quinque : Hab&̧
iterum alpha. quod est unum. hi¬
bes .uI. hab& my quod est .xl. habo
XLIX UI Haec fr̃s mei etiam ab an¬
terioribus maioribus nr̃is dicta sum
& inuentus est iste numerus in lit
xp̃s de adam corpus accĩpit. non di
adam peccatum traxit: templũ
corporeum inde sumpsit. non ini¬
quitatem quae de templo pellendi
est: Ipsam autem carnem quam

Expanded text:
quod est Occidens; ἄρκτος, quod est quod est Occidens; ἄρκτος, quod est bent. Quomodo ergo ibi invenimus et Quia caro Christi de Adam erat. Ad litteras numeros computant Graeci. Quod nos facimus a litteram, ipsi lingua sua ponuat alpha α, et ocatur alpha α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ, vocatur in numeris ipsorum tria. Ubi scribunt delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: et sic per omnes litteras numeros habent. M, quod nos diα. Jam videte istae litterae quem nut unum: habet delta δ, quod sunt quatuor; habes quinque: habet iterum. alpha, quod est I: habes VI; habet et my, quod est XL: habes XLVI. haec, fratres mei, etiam ab anterioribus maioribus nostris dicta sunt et inuentus est iste numerus in littIesus Christus de Adam corpus accepit, non de Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Resuscitauit eum: quis.: Pater¬
s cui dixit in psalmis: Excita me:
& reddam illis Orgo pater tum
resuscitauit. non ipse : Quid autem
facit patersine uerbo. s. Quid facit
pater sine unico suo. Nam audi.
quia & ipse ds̃ erat: Soluite templũ
hoc: & tribus diebus excitabo illud
Num quid dixit soluite templum.
quod tñduo pater resuscit& .. Sed
quomodo cum pater suscitat filius
suscitat. sic cum filius suscitat. &
pater suscitat: quia filius dicit
Ego & pater unum sumus Quid
ergo sibi uult iste numerus quad ra¬
genarius senarius. interim ipse
adam qui ꝑ totum orbem terrarũ
est: audistis iam hesterna die in
quattuor litteris grecis. quattuor
uerborum grecorũ: Sirnim quat
tuor ista uerba scribas sub inuicem
id est nomina quattuor partium
mundi. orientis. occidentis. aqui¬
lonis & meridian: quod est totus
orbisUnde dicit dñs a quattuor
uentis collecturum se electos suos
cum uenerit adiudicium. Si enĩ
facis ista quattuor nomina greca

Expanded text:
m, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? Quid autem facit Pater sine Verbo? quid facit Pater sine Unico suo? Nam audi quia et ipse Deus erat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, et Pater suscitat: quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus . 12. Quid ergo sibi vult numerus quadragenarius senarius? Interim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis jam hesterno die in quatuor litteris graecis quatuor verborum graecorum. Si enim ista verba quatuor scribas sub invicem, id est, nomina quatuor partium mundi, Orientis, Occidentis, Aquilonis et Meridiani, quod est totus orbis; unde dicit Dominus a quatuor ventis collecturum se electos suos, cum venerit ad judicium : si enim facias ista quatuor nomina graeca,
Abbreviated transcription (Latin):
Et si uidico ego: iudicium meum uerunẽ
Eccehabes & iudicem : sed agnosce siluto¬
rem: nesentias iudicem: Quare autẽdie
Fiudicium suum uerum esse : Quia solus
inquiđ non sum : sed ego & qui me misit
pater : Dixi uobis fratres quia lohan¬
nes iste euangelista sc̃s. multum alte
uolat: uix est eum mente comp̃hende¬
re: Mysterium autem altius uolantis
opus est ut com memorem caritatiure
Et apud e zechihelem prophetam. & in
apo calypsin ipsius iohannis. cuius euan
gelium est hoc cominemoratur Ani¬
mal quad ruplex : habens quattuor per¬
sonas: hominis. uituli. leonis aquilae:
Qui ante nos scripturarum scã rum myste¬
ria tractauerunt. pleri que in hocam¬
mali. uel potius inhis animalibus. quat¬
tuor euangelistas intellexerunt : Leo¬
nem proregepositum. qm̃ leo uid&ur
rex esse quodam modo bestiarum propt̾

Expanded text:
Et si judico ego, judicium meum verum est. Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres, quia Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
mos: Vbi enim dni crux honorata est :
putatum est quod & reus honorar&ur.
si crucifiger&ur : Q uiergo ideouenit.
neminem iudi cauit: & malos passus est :
pertulit in iustum iudicium. ut ager&
iustum : Sedin eo quod pertulit in iustũ.
misericor dide fuit : Deniq: ita humilis
factus. ut uenir& ad crucem : distulit
quidem potentiam. sed publicauit mise¬
ricordiam: Unde distulit potentiam :
Qs uia de cruce noluit descendere : quipo¬
tuit desepulcro resurgere : Vnde
publicauit misericordiam: Quiape¬
dens incruce. dixit : Pater ignosceus
quia nesciunt quid faciunt: Siue ergop¬
terhoc quia non uenerat iudicaremuin
sed s aluaremundum. dixit ego non udi¬
co quem quam : siue quem admodumom¬
memoraui. quia dixerat uos secundon
carnem iudicatis. addidit : ego non ud¬
co quem quam : ut intelligamus xpm̃na
secundum carnem iudicare. sicut ab hom¬
nib iudi catus est: Nam ut agnos catis
iam & iudicem xp̃m: audite quod sequtꝰ

Expanded text:
os: ubi enim Domini crux honorata est, os: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mundum, sed salvare mundum, dixit, Ego non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, Ego non judico quemquam, ut intelligamus Christum non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
catur. acruce nominatus: Pendentes e¬
nim in ligno crucifixi. clauis ad lignum
pedib: manib: sconsixi. producta morte
necabantur : Non enim crucifigi hoc e¬
rat occidi: sed diuui uebatur in cruce : non
quia longior uita eligebatur : sed quia mors
ipsa protendebatur. nedolor citius finir&:
Mori uoluit pronobis: parum dicimus: cru¬
cifigi dignatus est : usq ad mortem crucis
oboediens factus : Elegit extremum &
pessimum genus mortis : qui omnem fue¬
rat ablaturus mortem: De morte pessi¬
ma. occidit omnem mortem: Pessima
enim erat. non in tellegentibus iudaeis:
nam ad nõ electar erat: Ipsamenim cru¬
cem suam signum habiturus erat : ipsam
crucem dediabolo superato. tam quam
tro pheum infrontib: fidelium positurꝰ:
do: Nihilerat tunc in carne intolerabi¬
liũs nihil est nunc infronte gloriosius:
Quid seruat fideli suo : qui talem honorẽ
dedit supplitio suo: Deniq modo in
poenis reorum. non est apud romanos¬

Expanded text:
catur, a cruce nominatus. Pendentes ecatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus,do . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Roman
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia prȩroganda. & post exerendũ
uiditium : quia deillo cantauerat psalmus:
Misericordiam & iuditium. cantabo tibi dnẽ:
Non enim ait iuditium & misericordiam :
Namsi primo ess& iuditium. nulla ess& mi¬
sericordia : Sed primo misericordia:
postea uidicium: Quae est primo misȩ¬
ricordia : Creator hominis. homo ee.
dignatus est : Factus est quod fȩcerat .
ne perir& quod fecerat: Quid huic mi¬
scđae addipotest: Et tam en addidit:
arum fuit ei hominem fieri: sed etiam
ab hominib: reprobari: Parum eratre¬
probari & ex hono rari : parum erat ex ho¬
norari & occidi: Sed hoc parum est: mor¬
te crucis : Nam & cum eiꝰ oboedienti¬
am usq ad mortem factam cõmendar&
apłs : parum illi fuit dicere factus obȩ¬
diens usq ad mortem: non enim qualẽ¬
cumq mortem : sed addidit. mortem au¬
tem crucis: Illa morte peius nihil fuit in¬
ter om̃a generamorientium: Deniq ubi
dolores acerrimi exagitant. crutiatus uo¬

Expanded text:
sericordia praeroganda, et post exserendum sericordia praeroganda, et post exserendum judicium: quia de illo cantaverat Psalmus, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Non enim judicium ait et misericordiam; nam si primo esset judicium, nulla esset misericordia: sed primo misericordia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vo
Abbreviated transcription (Latin):
os dicimus uenturum iudicẽ uiuorum
amortuorum: Ipse autem dicit : Ego
uomnudico quenquam: Quȩstio ipsa
iub: modis solui potest: ut aut hoc in¬
eligamus. non iudico quenquam. id ẽ
nodo sicut dicit in alio loco: Ego ñ
enis ut iudicem mundum. sed ut sal-¬
in faciam mundum. non iudicium su¬
nnegando . sed differendo : aut certe
nuia dixerat . uos secundum carnem iu¬
acitis. ita sub iunxit. ego non uidico
unquam. ut sub audias secundum
rem : Nullus ergo nobis contrafidẽ
suntenemus & ad nuntiamus deiudice
scrupulus dubitationis incordere¬
nineat: Venit xp̃o : sed primo salua¬
ro postea iudicare : Sos idicando
in poenam. qui saluari noluerunt : eos
perducendo aduitam. qui credendo salutẽ
non respuerunt: Prima ergo dispensa
iudicialis: Namsi primo uenis s& iudi¬
caturus : neminein ueniss&. cui prȩmia
iustitiae red der&: Qui aergo uidit om¬
nes peccatores. & omnino neminem inmu
nem esse a morte peccati: prius erat ciꝰ mi¬

Expanded text:
Nos dicimus venturum judicem vivorum Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed primo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respuerunt. Prima ergo dispensatjudicialis: nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati; prius erat ejus mi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ latentem offenditis: Ergo secundo
carnem iudicatis: ĩ dõ uobis arrogans ui¬
deor : quia ego de me testimonum per¬
hibeo: Omnis enim homo quando deseꝰ
perbibere uult eestimantum laudabile.
arro gans & superbus uidetur: Id esmo¬
tum est. nontelaud& ostuum. sed lu¬
d& tẽ os proximitui : sed hoc homini do¬
tum est: Infirmienim sumus & apudio¬
firmos loquimur: Uerum dicere &m
sdam aesplendore. tene braemenda¬
eo periantur : Lo quebatur ille
inquam lux : loquebatur tam quam
ertas : sed lux intenebris lucebat. &
enebrae eam non compraehen derunt :
as̃ setundum carnem iudi cant: Vos
nquis secundum carnem iudicatis : ego
nudico quem quam: Non ergo iudi
intio : Ascendisse in caelum: ibi se¬
int addexteram patris. inde esseuen¬
nrm ad iudicandos uiuos & mortuos:
nne ipsa est fides nr̃a. dequadicit apłs.
rde creditur adiustitiam. ore confes¬
nosit ad salutem: Ergo ista quando
onfitemur. contra dñm loquimur:

Expanded text:
Deum latentem offenditis. Ergo secundum Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum dicere et divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderunt: ideo secundum carnem judicabant. Vos, inquit, secundum carnem judicatis. 4. Ego non judico quemquam. Non ergo judicertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur?
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum : & utrumq: uerum est : Si dm̃¬
um tantum chxeris xp̃m: medicinã
negas quasanatus es: Si hominentn¬
tum dixeris xp̃m : potentiam negis
qua creatus es: Utrumq igitur tenꝰ
anima fidelis. & corcaholicum : utruna
tene : utrumq crede : utrumq fidelit
patre: Qualis homoxp̃c: De uirgie
natus : trahens de homine mortalitẽ
non trahens iniquitatem : Isti ergo iue
uidebant hominem. nec intelligeban
nec credebant dm̃: atq: inter cetera
audistis iam quem ad modum ei dxerur
Tudete testimonium dicis: testi monum
tuum non est uerum : Audistis &i an qd
illeres ponderit. cum hester no dielctũ
ess& & ꝓ nr̃is uirib disputatum. Hodie
uerba eiꝰ hȩc lẽcita sunt : uos scdm̃ carnem
iudicatis : Idõ inquiđ dicitis. tudetẽ testi¬
monium dicis. testi monium tuum non
est uerum : quia scđm carnem iudicatis.
quia dm̃ non in telligitis: & homine
uidetis: Et hominem persequendo.

Expanded text:
scriptum est, et utrumque verum est. Si Descriptum est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fidelitePatre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo,
Abbreviated transcription (Latin):
non autẽ om̃s capere potestis. sed om̃stre¬
dere debetis : Si ergo hanc regulam tenu¬
eritis aduersus calumnias tenebrarum
hereticarum : tam quam in lumine ambu¬
iantes. securipugnabitis: Nonenim de¬
fuerunt. qui sola euangelica testimonia
legendo sectarentur. quȩ de humilitate
xp̃i posita sunt : qui aduersus ea testimo¬
nia quaediuinitatem eiꝰ locuta sunt sur¬
difuerunt : Idõ surdi utmale uerbosi :¬
tem quidam illa sola attendentes. quȩ
dednĩ sublimitate dicta sunt. &iam ipsi
miscđam eiꝰ quahomo factus est propt̃
nos. & silegerunt. non crediderunt : &
ab hominib: inducta atq falsa esseputa¬
uerunt : contendentes dm̃ tantum modo
fuisse dñm̃ nostrum xp̃m. non &iam ho¬
minem : Aliisic. aliisic: Vtriq iner¬
rore : Catholica autem fides. ex utro¬
q: uerum tenens quod tenet. & prȩdicans
quod credit : & d nm̃ xpm intellexit: &
hominem credidit Utrumq enim

Expanded text:
non autem omnes capere potestis, sed omnes crenon autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum haereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, atque falsa esse putaverunt; contendentes Deum tantummodo fuisse Dominum nostrum Christum, non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim