comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut testatur auctoritas sacre scripture sub intro-¬
ducta exocculto in manifestationẽ & tradita ad cor¬
rectionẽ & informationẽ. Sicut gͦ ipsa traditio: hecẽ
ipsa auctoritas tradita occulta quantũ admisteria
sacramentorũ occultorũ & sacerdotalis: quantum
adipsorum diuinorum scriptorum dignitatem &
scĩtatem & sui scĩficationẽ quia & adiuinis sacerdo
tib & ꝓpħis tradita est & ꝓꝑter scĩficandos ꝑeam di¬
uinitus scĩficata.Sicut ergo ipsa occulta & sacerdo¬
talis traditio sub introduxit. dicimus eorum quȩ st̃
rum creatarum spẽs ita eius similitudinem ap-¬
ꝓximat. ut id quod uere in ipsa est ex presse & scd̾m
ꝓprietatem ostendat. Nel ita dicimus non ẽe̾ eam
uere quod dicimus eam eẽ scd̃m quod: hoc est scd̃
aliquod eorum quȩ sunt. Quod enim uere est: scd̃
aliqđꝰ eorũ quȩ sunt: totũ dici non potest. Et ideo: cũ eam
scđm illa quȩ sunt aliqd̃ eẽ dicimus nondũ qđ uere est.

Expanded text:
Sicut testatur auctoritas sacrae Scripturae, subintroducta ex occulto ad manifestationem, et tradita ad correctionem et informationem. Sicut ergo ipsa traditio, id est ipsa auctoritas tradita, occulta quantum ad mysteria sacramentorum occultorum, et sacerdotalis quantum ad ipsorum divinorum scriptorum dignitatem et sanctitatem, et sui sanctificationem, quia et a divinis sacerdoticis tradita est, et propter sanctificandos per eam divinitus sanctificata. Sicut ergo ipsa occulta et sacerdotalis traditio subintroduxit, didicimus eorum, quae sunt, rum creatarum species ita ejus similitudini approximat, ut id, quod vere in ipsa est, expresse et secundum proprietatem ostendat. Vel ita didicimus non esse eam vere quod dicimus eam esse secundum quid, hoc est secundum aliquid eorum quae sunt: quod enim vere est secundum aliquid eorum, quae sunt, totum dici non potest: et ideo cum eam secundum illa, quae sunt, aliquid esse dicimus, nondum quod vere est
Abbreviated transcription (Latin):
num. & omnino incõprehensibiliũ nobis nisi ꝑistas
formationes possibiles nobis demonstrarentur & in¬
sinuarentur nobis. Analogiã conditionẽ dicit huma¬
rum assigͣre solent scd̃m similitudinẽ płiũ subuna ꝓpͥe¬
bilia & nota nobis erudiant᷑. Hȩc gͥanalogia .i. condi¬
tio humana causa fuit q̃r sacrũ eloquiũ mentibus
humanis erudiendis de inuisibilib uisibilia signa pro¬
posuit & non sola hec causa fuit
sed etiam quia & hoc
decentissimum est misticis eloquiis occultare

Expanded text:
num et omnino incomprehensibilium nobis, nisi per istas formationes passibiles demonstrarentur, et insinuarentur nobis. Analogiam conditionem dicit humarum assignare solent secundum similitudinem plurium sub una propriebilia et nota nobis erudiamur. Haec ergo analogia, id est conditio humana, causa fuit quare sacrum eloquium mentibus humanis erudiendis de invisibilibus visibilia signa proposuit. Et non sola haec causa fuit, sed etiam « quia et hoc decentissimum est mysticis eloquiis, » occultare
Abbreviated transcription (Latin):
giam causam ẽẽ huius rei. qđ ꝓcurate sunt pulchre .i. con¬
uenienter a sacro eloquio forme informiũ. figure carentiũ &¬
figuris.i. qd insacro eloquio attribute sunt forme & figure
illis celestib sp̃ib qui insua natura nͨ formas corꝑales ħnt
nec figuras. huius in qͣm rei diceret quis non solum esse
causam ẽẽ analogiam .i. conditionẽ nr̃am aliter. non ua¬
lentem. adinuisibiliũ cognitionẽ ꝑtingere. neq ualentẽ
in mediate .i. sine medio aliquo. extendi ꝑintellectum.in
uisibiles conteplationes .i. incontemplationes inuisibiliũ
& nr̃am ana ogiã dico etiã desiderantẽ ꝓprias & ꝯnatu¬

Expanded text:
giam causam esse hujus rei, quod procuratae sunt pulchre, id est convenienter a sacro eloquio formae informium et figurae carentium figuris, id est quod in sacro eloquio attributae sunt formae et figurae illis coelestibus spiritibus, qui in sua natura nec formas corporales habent, nec figuras. Hujus, inquam, rei diceret quis non solum esse causam analogiam, id est conditionem nostram aliter non valentem ad invisibilium cognitionem pertingere, neque valentem immediate, id est sine medio aliquo extendit per intellectum in invisibiles contemplationes, id est in contemplationes invisibilium. Nostram analogiam dico etiam desiderantem proprias,
Abbreviated transcription (Latin):
affer̃ celestes ornatus .i. celestes ordines uł dispones ipse tur¬
pes .i. deformes quȩ insacro eloquio ꝓponuntur form̾ones
manifestantes eos .s. ornatus dissimilib facturis .i. compo¬
sitionib formarum dissimilib & alienis abeorum excel¬
lentia & ꝑhas facturas ostendentes suꝑ mundalium
.i. celestium & inuisibilium excellentias simul omnib
cellunt. In hoc enim quod dissimiles eis figuras attribu¬
unt: ostendunt q̃m & illa quoq quȩ scd̃m similitu¬
dinem de ipsis dici uidentur ad ꝓprietatem illorum

Expanded text:
asserunt, coelestes ornatus, id est coelestes ordines vel dispositiones, ipsae turpes, id est deformes, quae in sacro eloquio proponuntur formationes; manifestantes eos scilicet ornatus, dissimilibus facturis, id est compositionibus formarum dissimilibus, et alienis ab eorum excellentia; et per has facturas ostendentes supermundalium, id est coelestium et invisibilium excellentias simul omnibuscellunt. In hoc enim, quod eis dissimiles figuras attribuunt, ostendunt quod et illa quoque, quae et secundum similitudinem de ipsis dici videntur, ad proprietatem illorum
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝯstituti: alii ignẽ amoris ꝯcipiendo ⁊ p̃bendo calefacientes noĩant᷑: sic̃ sera¬
phin alii iudicio u̾rtatis potentes throni. alii cognitione scĩe lucẽteᷤ⁊ illu¬
minones fusio sap̾ie. sic̃ cherubin appellant᷑. manifestatiuo noĩe d̾i formiũ
suarũ habitudinũ. Exipso qͥppe noĩe appelłonis manifestat᷑ uͥtꝰ di formiꝰ ha¬
bitudinis. ut ũpso noscant᷑ dĩa similitudine pͣditi: qͦ discc̾a ac singłari appel¬
latione noscunt᷑ signati. Nã qr ĩ uno qͦ ordine disc̾cio noĩs singłarẽ qͣndã ac
ꝓͥã notat habitudinẽ diuine pͣticipõnis exsubiecta sẽtẽtia ꝓbat diceis. Mo¬
bile it seꝑ̃ eoꝵ cͥca diuina ⁊ ĩcessabile ⁊ calidũ ⁊acutũ⁊ sr̃ feruidũ ĩtente: ⁊ for

Expanded text:
nes constituti, alii ignem amoris concipiendo et praebendo calefacientes nominantur, sicut seraphim; alii judicio veritatis potentes, throni; alii cognitione scientiae lucentes et illuminantes, fusio sapientiae, sicut cherubim, appellantur manifestativo nomine deiformium suarum habitudinum. Ex ipso quippe nomine appellationis manifestatur virtus deiformis habitudinis, ut ipso noscantur divina similitudine praediti, quo discreta, ac singulari appellatione noscuntur signati. Nam quod in unoquoque ordine discretio nominis singularem quamdam, ac propriam notat habitudinem divinae participationis, ex subjecta sententia probat, dicens: « Mobile enim semper eorum circa divina, et incess
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatas abipsis .s. & illuminationib .i. demonstrationib sacͥ
eloquii simbolice & anagogice. Simbolũ est collat̾o formar̃
uisibiliũ ad inuisibiliũ demonstrationẽ. Anagoge autẽ ascẽ¬
sio siue eleuatio mentis est ad suꝑna contẽplanda. Hotat. autẽ
hic dupplicẽ modũ reuelationis diuine quȩ theologorum &¬
psigna sensibilib similia inuisibilia demonstrata sunt. aliqͣn¬
do ꝑsolam anagogem .i. mentis ascensum insuꝑna pura con¬
templata. Erhis uͦ duob generib uisionũ duo quoq descͥpti¬
& figuris & similitudinib rerum occultarũ ueritas adum¬
bratur aliud quo nude & pure sic̃ est absq integumento ex¬
primitur. Cum itaq formis & signis & similitudinib ma¬
nifestatur quod occultum est uł quod manifestum est desc̾¬
bitur simbolica demonstratio est cum uͦ pura & nuda reue¬
latione ostenditur. ut plana & aꝑta narratione docetur ana

Expanded text:
revelatas ab ipsis, scilicet illuminationibus, id est demonstrationibus sacri revelatas ab ipsis, scilicet illuminationibus, id est demonstrationibus sacri eloquii symbolice et anagogice. Symbolum est collatio formarum visibilium ad invisibilium demonstrationem. Anagoge autem ascensio, sive elevatio mentis est ad superna contemplanda. Notat autem hic duplicem modum revelationis divinae, quae theologorum per signa sensibilibus similia invisibilia demonstrata sunt. Aliquando per solam anagogen, id est mentis ascensum in superna pure contemplata. Ex his vero duobus generibus visionum duo quoque descriptiet figuris, et similitudinibus rerum occultarum veritas adumbratur. Alterum, quo nude et pure sicut est absque integumento exprimitur. Cum itaque formis, et signis, et similitudinibus manifestatur, quod occultum est, vel quod manifestum est, describitur, symbolica demonstratio est. Cum vero puro pura et nuda revelatione ostenditur, vel plana et aperta narratione docetur, ana
Abbreviated transcription (Latin):
corda illuminat inspicere debemus. & scd̾m ipsarum demon-¬
stratione secreta celestia addiscere. hoc est qđ seqͥtur. Et ab ipsis
simbolice nobis & anagogice manifestatas celestiũ animorũ ie¬
rarchias quantũ potẽstal sumus considerabimus. Est itaq¬
ordo ut primũ scãrum scripturarũ illuminationes cum in¬
uocatione iħu ꝑ quẽ interna illuminatio datur & sine quo
excerior inanis est inspiciamus. ac deinde illuminatione ie¬
tates qui nobis nisi pscripture sacre traditiones manifestarẽ¬
tur inuisibiles omnino e̾e̾nt & incogniti consideremus. Hoc ẽ
enĩ quod ait considerabimus quantũ potentes sumus siue
quantũ possumus paruũ est enim nr̃m posse & ex ignũ
ad tantarũ rerũ magnitudinẽ. Considerabimus ierarchiaᷤᷤ
id est sacros principatus celestiũ animorũ .i. angłicorũ sp̃uũ
ierarchias dico manifestatas nobis hoc est demonstratas uł

Expanded text:
corda illuminet, inspicere debemus, et secundum ipsarum demoncorda illuminet, inspicere debemus, et secundum ipsarum demonstrationem secreta coelestia addiscere. Hoc est, quod sequitur: symbolice nobis et anagogice manifestatas caelestium animorum ierarchias, quantum potentes sumus, insordo, ut primum sanctarum Scripturarum illuminationes cum invocatione Jesu, per quem interna illuminatio datur et sine quo exterior inanis est, inspiciamus: ac deinde, illuminante Jetates qui nobis, nisi per Scripturae sacrae traditiones manifestarentur, invisibiles omnino essent et incogniti, consideremus. Hoc est enim, quod ait: « Considerabimus quantum potentes » sive quantum possumus. Parvum est enim nostrum posse, et exiguum ad tantarum rerum magnitudinem. « Considerabimus hierarchias, » id est sacros principatus coelestium animorum, id est angelicorum spirituum. Hierarchias dico manifestatas nobis, hoc est demonstratas, vel
Abbreviated transcription (Latin):
namur. quousq capaces efficiamur contemplationes
luminis principalis. Et ipsis illuminantib nunc agnoscimus secre¬
ta celestia que necdũ sensu cõprehendere ualemus. Illuminationẽ
quoq sacratissimorũ eloquiorũ acciꝑe possumus descriptiones sacͥ
eloquii. & configurationes exformis uisibilib sũptas. in quib nob̾
statũ inuisibiliũ rerum & celestiũ secretorũ t̾onem modũq exꝓ
posita similitudine demonstrat. Ipsis enim signis uisibilib hu¬
mana mens cõmodius instruit᷑ & illuminat᷑. ad inusibiliũ cog¬
nitionẽ. ꝓpterea pene ubiq insacro eloquio rerũ uisibiliũ spẽs
ꝓsignificatione ad habentur quando humana mens de his erudi¬
tur quȩ abscondita sunt ab intelligentia humana ut ꝑea quȩ
nouit capere possit & intelligere quȩ non nouit. Istas illumina¬
tiones fons aderuditionẽ nobis ꝓpositas iħm inuocantes qđ intus

Expanded text:
nemur, quousque capaces efficiamur contemplationis nemur, quousque capaces efficiamur contemplationis luminis principalis, et ipsis illuminantibus nunc agnoscimus secreta coelestia, quae nondum sensu comprehendere valemus. Illuminationes quoque sacratissimorum eloquiorum accipere possumus descriptiones sacri eloquii, et configurationes ex formis visibilibus sumptas, in quibus nobis statum invisibilium rerum, et coelestium secretorum rationem modumque ex proposita similitudine demonstrat. Ipsis enim signis visibilibus humana mens commodius instruitur, et illuminatur ad invisibilium cognitionem. Propterea pene ubique in sacro eloquio rerum visibilium species pro significatione adhibentur, quando humana mens de iis eruditur, quae abscondita sunt ab intelligentia humana, ut per ea, quae novit, capere possit et intelligere quae non novit. Istas illuminationes foris ad eruditionem nobis propositas, Jesum invocantes, qui intus
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile & monstratũ ẽ qđ dã lumen. ut ducẽt ad maiꝰ lum̃
cipale. Demnde uenit scdo sapientia. & exiuit ut dictũ est ꝑ car¬
nem. & facta est lumen intesta ut illuminaret nos & assue¬
faceret admaiuis lumen & ꝑduceret ad principale lumen.
Sed & ita accessũ habuimus ꝑiħm adprincipale lumen prẽ.
frgo iħm inuocantes paternũ lumen. qđ ẽ qđ uerũ. qđ illu¬
minat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mundũ. ꝑquẽ ad
principale lumen patrẽ accessũ habuimus. Hucusq pend̾t
sententia donec sequentib cõpleatur. Et est sensus. Hos in¬
uocantes iħ̾m respiciemus quantũ possibile ẽ nobis in illu¬
minationes sacratissimorũ eloquiorũ. hoc ẽ in sacratissima
eloquia quȩ illuminant nos doctrina ueritatis & intelli¬
gentia secretorũ apatre traditas. Tradite sunt enĩ apatre
illuminationes dnimorũ eloquiorũ ut nos exipsis illumi¬

Expanded text:
visibile, et monstratum est quoddam lumen, ut duceret ad majus lumen: visibile, et monstratum est quoddam lumen, ut duceret ad majus lumen: cipale. Deinde venit secundo sapientia, et exivit, ut dictum est, per carnem, et facta est lumen in testa, ut illuminaret nos, et assuefaceret ad majus lumen, et perduceret ad principale lumen. Sed et ita accessum habuimus per Jesum ad principale lumen Patrem. « Ergo Jesum invocantes paternum lumen, quod est, qminat omnem hominem venientem in hunc mundum: per quem ad principale lumen Patrem accessum habuimus. » Hucusque pendet sententia donec sequentibus compleatur; et est sensus. Nos invocantes Jesum, respiciemus, quantum possibile est nobis, in illuminationes sacratissimorum eloquiorum, hoc est in sacratissima eloquia, quae illuminant nos doctrina veritatis et intelligentia secretorum, a Patre traditas. Traditae sunt enim a Patre illuminationes divinorum eloquiorum, ut nos ex ipsis illumi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit lumine deitatis. Et ilumine quidẽ humanitatis iħs inferi¬
or fuit patre inlumine uͦ diuinitatis idẽ cũ patre. Et uenimus
ꝑipsiĩ adipsũ ꝑlumen humauitatis in quo erat solus filius ad
lumen diuinitatis. inquo erat pater & filius. Idcireo accessũ
habuimus ꝑfiliũ adpatrẽ. nec adsolũ patrẽ sed ad filiũ ⁊ ad
patrẽ. Nideo & aliũ accessũ ꝑiħm adprincipale lumen patrẽ¬
Iħs enĩ sapientia patris ẽ. Et ipsa sapientia patrẽ reuelauit.⁊
exiuit sapientia patris patre ꝑmanente in abscondite. Et
mansit pater inuisibilis & sapientia eius insibilis facta est.
ut ad inuisibilẽ patrẽ ꝑduce̾t. & cũ facta ẽ uisibilis non de¬
siit inuisibilis eẽ. quia uenit ubi non erat & ubi erat non re¬
cessit. Et exiuit primũ ꝑ creaturã mundi & manifestauit
se inoꝑib suis & cepit uisibiliter indi inuisibilis meo qd̾ erat

Expanded text:
fuit lumine deitatis, et in lumine quidem humanitatis Jesus inferifuit lumine deitatis, et in lumine quidem humanitatis Jesus inferior fuit Patre, in lumine vero divinitatis idem cum Patre. Et venimus per ipsum ad ipsum lumen humanitatis, in quo erat solus Filius, ad lumen divinitatis, in quo erat Pater, et Filius. Idcirco accessum habuimus per Filium ad Patrem; nec ad solum Patrem, sed et ad Filium et ad Patrem. Video et aliuJesus enim sapientia Patris est, et ipsa sapientia Patrem revelavit, et exivit sapientia Patris, Patre permanente in abscondito: et mansit Pater invisibilis, et sapientia ejus visibilis facta est, ut ad invisibilem Patrem perduceret, et cum facta est visibilis, non desiit invisibilis esse, quia venit eo ubi non erat: inde, ubi erat, non recessit. Et exivit primum per creaturam mundi, et manifestavit se in operibus suis: et coepit visibiliter videri invisibilis in eo quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
etiã alios illuminat. Qđ illuminat omnẽ hominẽ uenien¬
tem in hunc mundũ. Non quia om̃s illuminant᷑ sed qͥa ex
omnib nemo ẽ qui ex se habeat cur potius quã alter illu¬
minari non ẽ nisi lumen accipientis. Qua ꝓpter sic̃ omiũ
est lumen accipere: ita soluis ẽ luminis om̃s illuminare.
enĩ lumen ẽ. & pater iħu lumen. & genitus alumine pa¬
tre filius lumen &unũ lumen pater & filius. Et dr
pater principale lumen non quia mans lumen uł me¬
lius lumen. qͥa id lumen. sed qͥa non delumine lumen:
ideo pͥncipale lumen. filius lumen delumine. pater lu¬
men non delumine. & tamen unũ lum̃ pater & filius.
siẽ unus d̾s pater & filius. Et ideo pater principale lu¬
men qͥa delumine patre filius lumen. Potest adhuc ⁊
aliter intelligi. qđ pater principale lumen dictus est.
nec solum. sed & homo & ds. Et est lumen iħs ineo quod ẽ as. &
eipale lumen patre reuelauit: sead lumen humanitatis iħu minꝰ

Expanded text:
uminat omnem hominem venientem in hunc mundum. » Non quia omnes illuminantur; sed quia ex omnibus nemo est, qui ex se habeat, cur potius quam alter illuminari non est, nisi lumen accipientis. Quapropter sicut omnium est lumen accipere, ita solius luminis est omnes illuminare. enim lumen est, et Pater Jesu lumen; et genitus est a lumine Patre Filius lumen, et unum lumen Pater et Filius. Et dicitur Pater principale lumen, non quia majus lumen vel melius lumen, quia idem lumen; sed quia non de lumine lumen, ideo principale lumen. Filius lumen de lumine, Pater lumen non de lumine: et tamen unum lumen Pater et Filius, sicut unus Deus Pater et Filius. Et ideo Pater principale lumen, quia de lumine Patre Filius lumen. Potest adhuc et aliter intelligi, quod Pater principale lumen dictus est. nec solum, sed etiam homo et Deus; et est lumen Jesus in eo quod est Deus; et cipale lumen Patrem revelavit. Sed lumen humanitatis Jesu minus
Abbreviated transcription (Latin):
prius quam textũ mat̾ie suȩ ingrediatur inuocatione
fiat adiħm. qui ẽ paternũ lumen. quo modiante om̃s
sp̃uales illuminationes & dona gr̃arũ illuminandis tͥ¬
buuntur. ut ipso illuminante & ad iuuante scđm di¬
uinorũ eloquiorũ traditiones quȩ & ipsa ad illuminã¬
da corda hominũ apatre tradita sunt. possit & uera cit̾
agnoscere & digne narrare celestiũ sp̃uum inuisibiles il¬
luminationes & dispositiones sacras. Ergo ihm inuocan¬
tes. ac si diceret. Omnis quidẽ illuminatio apre ẽ & sine
ihu mediatore nulla illuminatio:i ħri potest. G nos qͥ
illuminari poscimus iħm inuocantes. ut scł illuminari
mereamur. Deinde seqͥtur de ipso iħu. Qd̃ ẽ paternũ lum̃¬

Expanded text:
textum materiae suae ingrediatur, invocationem facit ad Jesum, qui est paternum lumen, quo mediante omnes spirituales illuminationes, et dona gratiarum illuminandis tribuuntur, ut ipso illuminante, et juvante secundum divinorum eloquiorum traditiones, quae et ipsa ad luminanda corda hominum a Patre tradita sunt, possit et veraciter agnoscere, et digne narrare coelestium spirituum invisibiles illuminationes, et dispositiones sacras. « Ergo Jesum invocantes; » ac si diceret: Omnis quidem illuminatio a Patre est, sed sine Jesu mediatore nulla illuminatio haberi potest. « Ergo » nos, qui illuminari poscimus, « Jesum invocantes, » ut scilicet illuminari mereamur. Deinde sequitur de ipso Jesu Christo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
claritatẽ eiꝰ obnubilant. Ꝙ gͥ purissime ille ee̾ntie sũmoꝵ. sp̃uũ neq
in pͣuis desid̾iis neq incogit̾onib uanis corruptionẽ ullã suscipiunt
cunt. Pure gͥ intelligende st̃: ñ qͣi purificate a corruptione. s qͣi mũ¬
de ab inꝑfr̾ione. Nec solũ ab inꝑfc̃ione aliene. s ⁊̃ ꝑ excellentiã ꝑfc̾ĩo
sub aud̃r estimandũ ẽ eẽ pͥmas illas ee̾ntias. ⁊ sr̃ collocatas oĩ firma¬

Expanded text:
nubilant. Quia igitur purissimae illae essentiae summorum spirituum, neque in pravis desideriis, nec in cogitationibus vanis corruptionem ullam suscipiunt, scunt. Purae igitur intelligendae sunt, non quasi purificatae a corruptione, sed quasi mundae ab imperfectione; necsubauditur existimandum est, esse primas illas essentias, « et supercollocatas omnium
Abbreviated transcription (Latin):
i conueniens & decens inquo signa significatã uerita¬
tem ꝑconsimilem ꝓprietatem sequantur ꝓꝑter sums¬
les imagines sacrarum sigurarum conuenientiusu

Expanded text:
 conveniens et decens, in quo signa signatam veritatem per consimilem proprietatem sequantur: propter similes imagines sacrarum figurarum convenientiu
Abbreviated transcription (Latin):
ł ũ exp̃ssiꝰ dicat᷑ pontificat᷑ ħ ẽ ĩpontificalẽ ordinẽ siue dignitatẽ sulli¬
mat᷑ ꝯuenient̾ cunctis dignit᷑e supponit᷑ ĩ eã uidł illuminꝰonẽ ĩmediate
ascẽdẽdo: occultior existens ⁊ manifestior ex ead̾ diuinit᷑it illuminõe.
nẽ ĩ mediate suscip̃. ⁊ occultior ⁊ manifestior sit: u̾bis sub seqͣntib expo¬
nit dicens.¬

Expanded text:
 ut expressius dicatur, pontificatur, hoc est in pontificalem ordinem, sive dignitatem sublimatur: convenienter cunctis dignitate superponitur, in eam videlicet illuminationem immediate ascendendo, occultior existens, et manifestior ex eadem divinitatis illuminatinem immediate suscipit, et occultior, et manifestior sit, verbis subsequentibus exponit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
dam igneas suꝑ celũ imaginemus. & thronos mͣles
diuinitͣ adrecubitũ necessarios & eqͦs qͦsdã multi co¬
lores & armiferos archistrategas & q̃cũq alia exelo

Expanded text:
dam igneas super caelum imaginemus, et thronos materiales Divinitati ad recubitum necessarios, et equos quosdam multicolores, et armiferos archistrategos, et quaecunque alia ex elo
Abbreviated transcription (Latin):
unificatione unũ sunt non unitate. Ipse uͦ non unificatio¬
ne sed unitate unus est. quia unus est ex eo quod ẽ qđ unũ
est & ꝓpterea simplicẽ dixit unitatẽ quia ex uno unus ẽ ⁊
idem unũ aquo ẽ ipse ẽ. Idcireo unitas inuno simplex est
unificatio uͦ mustiplex in uno. quia illic ex uno unũ. &
unũ inuno. hͥ autẽ exmultis unũ. quia multi inuno ⁊
unũ inmultis. Deinde subiungit causã q̃r diuinus radiꝰ
hoc ẽ sapientia diuina quȩ apatre una ẽ & apud patrem
rerũ formas adsimilitudinẽ conformaret. & ꝑeas nobis
sua inuisibilia quȩ ñ nouimꝰ sig̾cando ex pͥm̾et. ꝓpt̾e̾a
diuinus radiꝰ qͥ inse unꝰ ẽ & simplex & ad nos ueniens sig̾ca¬

Expanded text:
unificatione unum sunt, non unitate. Ipse vero non unificatiounificatione unum sunt, non unitate. Ipse vero non unificatione, sed unitate unus est, quia unus est ex eo quod est, quod unum est. Et propterea simplicem dixit unitatem, quia ex uno unus est, et idem unum a quo est, ipse est. Idcirco unitas in uno simplex est; unificatio vero multiplex in uno, quia illi ex uno unum, et unum in uno: hic autem ex multis unum, quia multi in uno, et unum in multis. Deinde subjungit causam quare divinus radius, id est, sapientia divina, quae a Patre una est, et apud Patrem rerum formis ad similitudinem conformaret, et per eas nobis sua invisibilia quae non novimus significando exprimeret. Propterea divinus radius, qui in se unus est, et simplex
Abbreviated transcription (Latin):
pantiũ. Qui enĩ ꝑximi sunt habundantius ex illo accipiunt.
& sic demde singłi quo magis accedunt magis accipiunt. & qͦ
magis recedunt minus accipiunt. Om̃s tam̃ accipiunt unꝰ¬
quisq ꝓparte sua. hoc ẽ qd ait ꝓporcionaliter se extendit.
Quia tamen adomnes se extendit. & omnib se extendit om̃s
illuminat & lumina eẽ facit ex lumine suo. ac ꝑhoc unũ esse
facit sic̃ ipse unus ẽ. Et hoc ẽ qdđ dicit unificat eos sedm sim¬
plicem siui unitatẽ. Una enĩ illuminatio omniũ. una ẽ simili¬
tudo & una forma inqua unum sunt om̃s exilla. qđ illum¬
nantur abilla. & unũ cũ illa qm illuminati lumina sunt
sicut ipsa ẽ lumen. illi tantũ qui ex ipsa uni st̃ ñ uns
unũ sunt non unitate. quia qđ unũ sunt ex multis unũ st̃
inuno. Ipsi enĩ multi sunt. & ꝓpterea unũ non st̃ ieo qui
sunt s quia multi inuno sunt ex uno multi unũ sunt. ⁊

Expanded text:
pantium. Qui enim proximi sunt, abundantius ex illo accipiunt: pantium. Qui enim proximi sunt, abundantius ex illo accipiunt: et sic deinde singuli quo magis accedunt, magis accipiunt; et quo magis recedunt, minus recipiunt. Omnes tamen accipiunt; unusquisque pro parte sua. Hoc est, quod ait: « Proportionaliter se extendit, quia tamen ad omnes se extendit, et omnibus se infundit, omnes illuminat, et lumina esse facit ex lumine suo, ac per hoc unum esse facit, sicut ipse unus est. Et hoc est, quod dicit: « Unificat eos secundum simplicem sui unitatem. » Una enim illuminatio omnium, una est similitudo, et una forma, in qua unum sunt omnes ex illa, qui illuminantur ab illa, et unum cum illa, quoniam illuminati lumina sunt, sicut ipsa est lumen. Illi tamen, qui ex ipsa unum sunt, unificatione unum sunt non unitate, quia quod unum sunt ex multis, unum sunt in uno. Ipsi enim multi sunt, et propterea unum non sunt in eo quod sunt; sed, quia multi in uno sunt, ex uno multi unum sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionẽ se ipsis infundens & tamen manet intra se muni¬
te ut cum se mentib illuminandis uariat ac multipliciter
pardicipandũ prestet extra sue tamen unitatis simplicitatẽ
licet adillius cogitationẽ accedat participantiũ puritas addi¬
uisionẽ tamen illius non preualeat particionis diuersitas
Manet gͦ intra se minute ut semꝑ idẽ sit. neq ex eat abeo
qđ ẽ in id qd non ẽ sed in cõmutabili similitudine sua unifor¬
miter fixus. ut uidelicet a se ipso non discrepet quasi dissi
milis sibi effectus. Neq solũ ipse unus manet. sed etiã respi¬
cientes inse. & conuersos ad se quantũ fai ẽ hoc ẽ licitũ & possibilis
uieͥs. ex tendit se eis hoc ẽ porrigit ut adeos etiam ueniat qui longe
sunt & ase tamen non recedat. Extendit uidelicet & ꝓpotiona¬
liter hoc est ut alii plus alii minus accipiant scdm dispensatio¬
nem distributionis munerũ. uł possibilitatẽ capacitatis partici¬

Expanded text:
eruditionem se ipsis infundens: et tamen manet intra se munieruditionem se ipsis infundens: et tamen manet intra se munite, ut cum se mentibus illuminandis varie ac multipliciter participandum praestat, extra suae tamen simplicitatem unitatis licet ad illius communicationem accedat participantium pluralitas, ad divisionem tamen illius non praevaleat participationis diversitas. Manet ergo intra se munite, ut semper idem sit, neque exeat ab eo quod est, in id quod non est: sed incommutabili similitudine sua uniformiter fixus, ut videlicet a seipso non discrepet, quasi sibi dissimilis effectus. Neque solum ipse unus manet, sed etiam respicientes in se, et conversos ad se, quantum fas est, hoc est licitum et possibile illis, extendit se eis, hoc est porrigit ut ad eos etiam veniat qui longe sunt, et a se tamen non recedat. Extendit videlicet proportionaliter, hoc est ut alii plus, alii miuus accipiant secundum dispensationem distributionis munerum, vel possibilitatem capacitatis partici
Abbreviated transcription (Latin):
inalio plus ħt quã inse minus bt. & idcireo singula ĩ uicẽ
tendunt ad se & concordiã ac pacẽ seruant inter se & ipsa
conelia & pax contẽꝑantia est qua sibi consentiunt. ut stent
iunũ & reform̃tur adunũ. ꝓpter hoc gͦ ipsam contẽꝑantiã
ꝓuisorũ anagogicã dic̃ & unificã. Unificã ꝗ̃ ut stent ĩunũ
anagogicã ut reform̃tur ad unũ. Unificã quia disꝑsos in
unum colligit. a nagogicã. quia deiectos ad suꝑiora reduc̃
IInificã ꝑdilectionẽ ꝓximmi anagogicã ꝑdilectionẽ dei. ꝓp¬
terea pulcra ẽ in congregatione optima ẽ ineleuatione. Ip̾e
ergo radius diuine illustrationis multiplicatus siue ꝑdis¬
tributionẽ donorũ sp̃ualiũ qua intrinsecut ꝑcipitur siue ꝑ
uarietatẽ misticarũ demonstrationũ qua extruisecus in sacro
eloquio declaratur. ꝓuenit hoc ẽ ꝓeedit in corda illuminanda.
siue abintus ꝑaspirationẽ ea replens siue aforis ꝑsacri uerbi

Expanded text:
in alio plus habet quod in se minus habet. Et idcirco singula invicem tendunt ad se et concordiam ac pacem servant inter se: et ipsa concordia et pax contemperantia est, qua sibi consentiunt, ut stent in unum et reformentur ad unum. Propter hoc ergo ipsam contemperantia provisorum anagogicam dicit et unificam. Unificam quidem, ut stent in unum; anagogicam, ut reformentur ad unum. Unificam, quia dispersos in unum colligit; anagogicam, quia dejectos ad superiora reducit. Unificam, per dilectionem proximi; anagogicam, per dilectionem Dei. Propterea pulchra est in congregatione, optima in elevatione. Ipse ergo radius divinae illustrationis multiplicatus sive per distributionem donorum spiritualium, qua intrinsecus participatur; sive per varietatem mysticarum demonstrationum, qua extrinsecus in sacro eloquio declaratur, provenit, hoc est procedit in corda illuminanda, sive ab intus per aspirationem ea replens, sive a foris per sacri verbi
Abbreviated transcription (Latin):
possibile est aliter nobis lucer⁊ diuinũ radiũ nisi uarie¬
tate sacrorũ uelaminũ anagogice circũ uelatũ. & his qͣ

Expanded text:
possibile est, aliter nobis lucere divinum radium, nisi varietate sacrorum velaminum anagogice circumvelatum, et his, quae
Abbreviated transcription (Latin):
at consũmatio ex distributione dissimili participantiũ
pulcritudo.Siue simplicis radii quo nos illuminamur.
uinorũ eloquiorũ figuras ac similitudines quib scđm.
nos sumptis diuma sapientia que in sui puritate ac si-¬
plicitate omnino incõprehensibilis ẽ mentib humanis:
uarie multipliciterq cũ ipsa una eadẽq semꝑ sit decla-
quidẽ quantũ adse & pulcre qͣntũ adnos. Optime mul¬
tiplicat᷑ qm̃ exipsa multiplicatione declarationũ ꝑfectiꝰ
agnoscit᷑. Pulcre declaratur qm̃ pulera ac decenti se de¬
clarantũ formarũ sp̃e ac similitudine manifestat᷑. Et ipsa uł¬
tiplicatio fit ad contẽꝑantiã eorũ quȩ ꝓuisa sunt hoc ẽ electo¬
rum & ꝓuisorũ aduitã ut contẽpentur & participationis con¬
cordia uniant᷑ quasi multa membra inuno corpore ipsa diuer¬
sitas donorĩ unitatis & pacis societatẽ adiniuicẽ confirmet. qͣ¬

Expanded text:
at consummatio, ex distributione dissimili participantium at consummatio, ex distributione dissimili participantium pulchritudo. Sive simplicis radii, quo nos illuminamur mvinorum eloquiorum figuras ac similitudines: quibus secundum nos sumptis divina sapientia, quae in sua puritate, ac simplicitate omnino incomprehensibilis est, mentibus humanis varie multipliciterque, cum ipsa una eademque semper sit, declaraquidem quantum ad se, et pulchre quantum ad nos. Optime multiplicatur, quoniam ex ipsa multiplicatione declarationum perfectius agnoscitur; pulchre declaratur, quoniam pulchra ac decenti se declarantium formarum specie ac dissimilitudine manifestatur. Et ipsa multiplicatio fit ad contemperantiam eorum, quae provisa sunt, hoc est electorum et provisorum ad vitam, ut contemperentur et participationis concordia uniantur quasi multa membra in uno corpore, ut ipsa diversitas donorum unitatis et pacis societatem ad invicem confirmet: qu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Ac si diceret. Diuine claritatis radius qđ sp̃ali¬
ter lucentes illuminat. quamuis inse unus ꝑmeaneat par-¬
ticipatione tamc̃& distributione donorum uarie & mul-¬
tiplicatur. qm̃ multis diuersisq modis distribuit᷑ ⁊ mul¬
tiplicatur. Hȩc uͦ multiplicatio & unat̾o uniuersoꝵ est
pulcritudo. qm̃ nisi dissimiliter pulcra ẽe̾nt singła sũme
pulcra non e̾e̾nt simul uniuersa. Non enĩ unũ aliqđ
idcirco sũma pulcritudo uaria participatione distributa
est insingłis ut ꝑfecta ee̾ posset simul mnuniuersis. Ipsa
uero distributio multiplicat᷑ optime & pulcre. Oꝑtime in
uniuersis & pulcre insingłis. Uł optime scđ̾m participa
ti infusionẽ. pulcre scd̾m participantiũ dispositionẽ. Opti¬
me enĩ multiplicat᷑ ut mauis sit bonũ qđ amultis ꝑcipit᷑.
pulcre & multiplicat᷑. ut maior sit decor uniuersitatis &
participationib singłis uarie diuersisq modis infundi¬
tur. ut ex multitudine munerũ inparticipantib boni fi¬

Expanded text:
tatem. » Ac si diceret: Divinae claritatis radius, qui spiritualiter lucentes illuminat, quamvis in se unus permaneat, participatione tamen et distributione donorum varie multiplicatur, quoniam multis diversisque modis distribuitur et multiplicatur. Haec vero multiplicatio et variatio universorum est pulchritudo; quoniam, nisi dissimiliter pulchra essent singula, summe pulchra non essent simul universa. Non enim unum aliquoidcirco summa pulchritudo varia participatione distributa est in singulis, ut perfecta esse posset simul in universis. Ipsa vero distributio multiplicatur optime et pulchre: optime in universis, et pulchre in singulis, vel, optime secundum participatime secundum participantium dispositionem. Optime enim multiplicatur, ut majus sit bonum, quod a multis percipitur; et pulchre multiplicatur, ut major sit decor universitatis, quod participantibus singulis varie diversisque modis infunditur, ut ex multitudine numerosa in participantibus boni fi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eẽ ut recipiant᷑ sacre cõpositiones .i. figurationes
uł form̾ones sacre quȩ de ipsis diuinis & inuisibilib
facte sunt ut pote de his quȩ simplicia & in cõposita
sine figuratione corporali & forma. ac ꝑhoc nobis qͥ
corporalia tantũ contẽplari & cogitare nouimus
ignota & incontẽplabilia subsistunt. & nisi ꝑuisi¬
bilia signa. & demonstrationes usibiles ostendi ac
ꝑcipi abhumano cord̾̃ ñ pꝰst̃. Si cui gͦ di uidr dignum

Expanded text:
 sacrae compositiones, id est figurationes vel formationes sacrae, quae de ipsis divinis et invisibilibus factae sunt, utpote de iis quae simplicia et incomposita sine figuratione corporali, et forma, ac per hoc nobis, qui corporalia tantum contemplari et cogitare novimus, ignota et incontemplabilia subsistunt, et nisi per visibilia signa et demonstrationes visibiles ostendi, ac percipi ab humano corde non p
Abbreviated transcription (Latin):
& leonum & mugita laudũ or̃one. & uolatili angłorũ pͥn
cipatu. quia leonũ ⁊ equorũ ⁊ boũ & auiũ quorũ rigire &
hinnire & uolare est. qui d̾m laudare non possunt. nisi
mugiendo uł rugiendo. angis tribuuntur. & estimabun¬
tur ipsa celestia non solum his. sed etiam aliis animalib
& materiis ignobiliorib ut mermib & carbonib ialiis
huiusmodi quȩ ꝑfigurã de sp̃ualib dicta inueniunt᷑ reple¬

Expanded text:
t leonum, et mugitiva laurae leonum, et equorum, et boum, et avium, quorum rugire, et hinnire, et volare est, et qui Deum laudare non possunt nisi mugiendo, vel rugiendo, angelis tribuuntur. Et existimabuntur ipsa coelestia non solum his, sed etiam aliis animalibus et materiis ignobilioribus, ut vermibus, et carbonibus, et aliis hujusmodi, quae per figuram de spiritualib
Abbreviated transcription (Latin):
fides non ẽ qm̃ illa ueritatis cognitio qua nẽ d̾s ascĩs
& iustis pie creditur. aꝑuersis quib ꝙ uł non recipitur ł
non digne tenetur.
Si aute de formes magnũ descrro¬
noor al scaisat estimau̾it quis inhonestum dicenis refer¬

Expanded text:
oniam illa veritatis cognitio, qua Deus a sanctis, et justis pie creditur, a perversis quibusque vel non recipitur, vel non digne tenetur. « Si autem deformes imaginum descriptionis causas existimaverit quis inhonestum, dicens refer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pt̾ea enĩ quia non omnis
homo sacer est iccirco ueritas omnib manifestanda
ꝑmalitiã contradicendo roderet. uł ininunde uiuendo
inse ẽ male uiuendo polluunt. Hii sunt namq ñ
sacri.i. non digni sacris quorũ non est scĩa ut eloqͥa¬

Expanded text:
pterea enim quia non omnis homo sacer est idcirco veritas omnibus manifestanda malitiam contradicendo roderent, vel immunde vivendo in se est, male vivendo polluunt. Hi sunt namque non sacri, id est non digni sacris, quorum non est scientia, « ut eloq
Abbreviated transcription (Latin):
netq intra se munite incõmutabili similitudine uni¬
formiter fixus & inseqͣntũ fas ẽ respicientes ꝓpotiona¬
liter eis extendit. & unficat scđ̾m simplicẽ sui uni

Expanded text:
netque intra se munite, in incommutabili similitudine uniformiter fixus, et in se, quantum fas est, respicientes proportionaliter eis extendit et unificat secundum simplicem sui uni
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia diuini eloquii ꝓuidit & canit ut ꝑistas humileᷤᷤ
sigurationes neq diuinis in uiriã faceret neq nr̃m ani¬
nium ad uiles cogitationes uł estimationes falsas in forma¬
ret. Et d̃ primum qͣr diunis & inusibilib manifestandis
corporales & iusibiles figure & forme apposite sunt. nec aĩa
& conueniens cã demonstrat᷑. quã form̾assis aliquis ñ unã
diceret ẽẽ sed duplicẽ .i. non solum ideo quia illa nisi ꝑ ista
animo nr̃o manifestari non poterant. sed etiã iõ quia infigu¬
ris & enigmatib misticarũ descriptionũ ab inpuris menti¬
bus & amaliuolis diuina secreta tegenda fuerant & celan¬
da Ita inquit misticarũ descͥptionũ causam aliquis dicet.ꝙ
cũ ipse indubitanter & ueraciter dre potuisset modeste alti
attribuit. ne forte auetoritatẽ cõmendare uideret᷑. Hoc ẽ¬

Expanded text:
humiles figurationes, neque divinis injuriam faceret, neque nostrum animum ad viles cogitationes vel existimationes falsas informaret. Et quidem primum quare divinis et invisibilibus manifestandis corporales et visibiles figurae et formae appositae sunt, necessaria et conveniens causa demonstratur, quam fortassis aliquis non unam diceret esse, sed duplicem, id est non solum ideo quia illa nisi per ista animo nostro manifestari non poterant, sed etiam ideo, quia in figuris et aenigmatibus mysticarum descriptionum ab impuris mentibus, et a malevolis divina secreta tegenda fuerant, et celanda. Ita, inquit, mysticarum descriptionum causam aliquis dicet: quod cum et ipse indubitanter et veraciter dicere potuisset, modeste alteri attribuit, ne forte suam auctoritatem commendare videretur. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ierarchia addeclarationẽ apposita. quȩ omnia ince¬
lesti atq angłica ierarchia. scđ̃m simplicẽ ueritate̾ subli¬
mi & nature nr̃e suꝑ excellenti non absq signis eifi¬
guris pure & uniformiter constant. sed quã excellente¬
am ipsos anglicos ordñes altitudines theologia uocat &ẽ
similitudines uł quia ꝑ illam mutabilitatẽ a. semet¬
ipsis discrepent. uel quia ea quȩ ipsis scd simplicẽ ueri¬
tatem sunt. quasi similitudines & exemplaria eẽ uiden¬
tur eorum quȩ ꝑfiguras & imagines consistunt. Nisi enĩ
inter hec & illa aliqua similitudo eẽt. ꝑ hȩc ad illa nul¬
la declaratio ẽẽt. Nunc autẽ q̃m hȩc quȩ uisibilia sunt
adiniusibiliũ emulationẽ diuina sapientia in pruna
condicione formauit inscda dispositione ex eisdẽ ꝙͦ
r̾onali animo a dinuisibiliũ agnitionẽ conscendenti
signa & exempla demonstrationũ constituit. hoc est

Expanded text:
sicut hierarchia ad declarationem opposita, quae omnia coesicut hierarchia ad declarationem opposita, quae omnia coelesti atque angelica hierarchia secundum simplicem veritatem sublimi, et nostrae naturae superexcellenti modo absque signis et figuris pure et uniformiter constant: secundum quam excellentiam ipsos angelicos ordines altitudines theologia vocat et similitudines, vel quia per nullam mutabilitatem a semetipsis discrepant, vel quia ea in ipsis secundum simplicem veritatem sunt, quasi quaedam similitudines et exemplaria esse videntur eorum, quae per figuras et imagines consistunt. Nisi enim inter haec et illa aliqua similitudo esset, per haec ad illa nulla declaratio esset. Nunc autem, quoniam haec, quae visibilia sunt ad invisibilium aemulationem divina sapientia in prima conditione formavit, in secunda dispositione ex eisdem quoque rationali animo ad invisibilium agnitionem conscendenti signa et exempla demonstrationum constituit. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tudines. ipse sunt inuisibiles potestates. Altitudines ꝗͥ
similitudines incõmutabilitate non figurate simplici¬
tate ad quarũ cognitionẽ scđm differentiã ꝓgressio¬
num & incõmenta illuminationũ ꝓportionaliter nobis
ipsis ascendimus ꝑ gradus sp̃ualium ꝑfectiũ in nobis. ł
differentia donorũ internos. Scdm namq illam ꝓpor¬
tionẽ qua nunc dona gr̃ãrum differenter ꝑcepimus. merito
postea uł hic ꝑmentis contemplationẽ uł illic ꝑ retributionẽ
innumerũ angłorũ transinus Sic enĩ ꝓportio naliter nobis
ipsis ascendimus qͣndo scđ̾m hoc qd inpresenti ꝑ dona gr̃a¬
rum & gradus dignitatum diffenter disponimus adinui¬
sibilis ueritatis participationẽ secreta & inuisibilia ꝓmoti¬
ones subi euamur. Ipsa autem ueritas in nobis qͥdem ꝑoffi¬
tia sp̃ualium dignitatũ & gradus & distributiones ordinũ
figuraliter & materialiter figuratur atq formatur se¬
cundum habitus & actiones & signa uisibilia quȩ innat᷑a

Expanded text:
tudines ipsae sunt invisibiles potestates. Altitudines quidem dignitate, similitudines incommutabilitate, non figuratae simplicitate. Ad quarum cognitionem secundum differentiam progressionum, et incrementa illuminationum proportionaliter nobis ipsis ascendimus per gradus spiritualium profectuum in nobis, per differentiam donorum inter nos. Secundum namque illam proptionem, qua nunc dona gratiarum differenter percipimus, merito postea vel hic per mentis contemplationem, vel illic per retributionem in numerum angelorum transimus. Sic enim pripsis ascendimus, quando secundum hoc, quod in praesenti per dona gratiarum, et gradus dignitatum differenter disponimur, ad invisibilis veritatis participationem secreta et invisibili promotione sublevamur. Ipsa autem veritas in nobis quidem per officia spiritualium dignitatum, et gradus, et distributiones ordinum figuraliter et materialiter figuratur, atque formatur secundum habitus, et actiones, et signa visibilia, quae in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quia solo naturali documento scd̾m elementa & spẽm mundi
incedentes exemplaria gr̃e non habuerunt. in quib & si spẽs
erat humilis sed manifestior prestabatur. demonstratio ueri¬
tatis. Hͥes stultã fecit ds sapientiã huis mundi. qui ueritatẽ
cognoscere non potuit. qm insua eruditione formam humili¬
tatis tenere contempsit. hoc nuncde theologia dixisse sufficiat.
ꝓpter ierarchiam dionisii. in qua ex pla nationis gr̃a aliqͣ
dicenda suscepimus. Omnis enim ierarchia theologie supponi¬
tur. & necesse erat introducendis a dlectionẽ ierarchie aliqͣ
de theologia premitt̾e. ad diffiniendã materiã eius. quȩ tota
minuisibilib consistit sub̃is & earum naturis similiter inuisi¬
bilib uisibili documento utens ad demonstrãtionem sui.

Expanded text:
quia solo naturali documento secundum elementa et speciem mundi quia solo naturali documento secundum elementa et speciem mundi incedentes, exemplaria gratiae non habuerunt: in quibus etsi species erat humilis, sed manifestior praestabatur demonstratio veritatis. Hic ergo stultam fecit Deus sapientiam hujus ; quoniam veritatem agnoscere non potuit; quoniam in sua eruditione formam humilitatis tenere contempsit. Haec nunc de theologia dixisse sufficiat propter hierarchiam Dionysii, in quam explanationis gratia aliqua dicenda suscepimus. Omnis enim hierarchia theologiae supponitur; et necesse erat introducendis ad lectionem hierarchiae aliqua de theologia praemittere, ad definiendam materiam ejus, quae tota in invisibilibus consistit substantiis, et earum naturis similiter invisibilibus visibili documento utens ad demonstrationem sui.
Abbreviated transcription (Latin):
tica. sccđa phisica tercia theologia. inquib contemplatio u̾i¬
tatis quasi quib dam contẽplationũ gradib ad sumum
conscendic. Prima t̾ri. mathematica speculatur uisibiles
rerũ uisibiliuĩ formas. Scd̾a autẽ .÷. physica scrutatur in uisi¬
biles rerũ usibiliũ causas.: tercia uͦ sola .i. theologia. contem¬
platur inuisibil es subas & inuisibiliũ sub̾arũ inuisibiles na¬
t̾as Et ẽ mhis qͣsi ꝓgressio q̃dam. et ꝓfectus mentis ad cognoscendũ uerũ
concendentis ꝑuisibiles enĩ uisibilium formas. peruenit᷑ ad in uisibiles
ui sib iliũ causas: et ꝑͥuisibiles uisibiliũ causas. ascendit᷑ ad inuisibiles si ostantas
nearũ cognoscenoas naturas hͨ autẽ summa philosophie est & ueritatis
ꝑfectio quia nichil altius ẽẽ potest. animo contemplanti. Iu hac
sapientes huius mundi ꝓpterea sicut iam diximus stulti facai st̃

Expanded text:
tica; secunda, physica; tertia, theologia, in quibus contemplatio veritica; secunda, physica; tertia, theologia, in quibus contemplatio veritatis, quasi quibusdam contemplationum gradibus ad summum conscendit. Prima enim, id est mathematica, speculatur visibiles rerum visibilium formas. Secunda autem, id est physica, scrutatur invisibiles rerum visibilium causas. Tertia vero sola, id est theologia, contemplatur invisibiles substantias, et invisibilium substantiarum invisibiles naturas. Et est in his quasi progressio quaedam, et profectus mentis ad cognoscendum verum conscendentis. Per visibiles enim visibilium formas pervenitur ad invisibiles visibilium causas; et per invisibiles visibilium causas ascenditur ad invisibiles substantias, et earum cognoscendas naturas. Hic autem summa philosophiae est, et veritatis perfectio, qua nihil altius esse potest animo contemplanti. In hac sapientes hujus mundi propterea, sicut jam diximus, stulti facti sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾e predicetur. Et idcirco mundana theologia parum euidẽ¬
ti demonstratione utens non ualuit in comprehensibilem
ueritatem sine contagione erroris educẽ. quã diuina nos¬
citur theologia simplici ac pura assercõne predicare. Nunc di¬
cendũ est quieͥ sit theologia altius quidẽ incipienti a deui¬
dentiã rerũ dicendarii. Philosophiai omnis intres pͥncipales
secernit᷑ partes. logicam ethicam theoricam. Quartã enĩ qͣm
in suo soco adiecimus. h exsuꝑ habundanti enumerare est.
Philosophia itaq item continet .iii. partes.iͥ .i. logicam. qͦ¬
uim modq rocinationũ u q ac falsi iudiciũ assũꝑsit. scdã
autẽ i. ethicam quȩ mod uiuendi reetum & discipline for¬
mam scđm uirtutum instituta disponit. Terciam uͦ .i. theo¬
ricam quȩ sola uerum inomni quod est & non est scrutari
elegit. huius .i. theorice .iii.partes sunt prima mathena¬

Expanded text:
specie praedicetur. Et idcirco mundana theologia parum evidenspecie praedicetur. Et idcirco mundana theologia parum evidenti demonstratione utens, non valuit incomprehensibilem veritatem sine contagione erroris educere, cum divina noscitur theologia simplici, ac pura assertione praedicare. Nunc dicendum est quid sit theologia, altius quidem incipienti ad evidentiam rerum dicendarum. Philosophia omnis in tres principales partes secatur: Logicam, ethicam, theoricam. Quartam enim, quam in suo loco adjecimus, hic ex superabundanti enumerare est. Philosophia itaque tres continet partes: Primam, alsi judicium assumpsit; secundam autem, id est ethicam, quae modum vivendi rectum, et disciplinae formam secundum virtutum instituta disponit; tertiam vero, id est theoricam, quae sola verum in omni, quod est, et non est scrutari elegit. Hujus, id est, theoricae tres partes sunt: Prima, mathema
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia illa oꝑatus est ut intelligeret᷑ e̾e̾: inistis uͦ oꝑatus est ut
agnosceret᷑ presens eẽ. Hȩc est distantia theologie huius mundi.
ab illa quȩ diuina nominat᷑ theologia. Inpossibile enĩ est in¬
usibilia nisi ꝑuisibilia demonstrari. & ꝓpterea omnis theo¬
logia. necesse ħt uisibilib deshonstrationib uti. inin uisibili¬
um declaratione. Sed mundana ut diximus theologia oꝑa ꝯ-¬
ditionis assumpsit. & elementa mundi huius scd̃m sp̃ẽs catas
ut demonstrationẽ suã faceret mn illis. theologia uͦ diuina
oꝑa restaurationis elegit scđm humanitatẽ ihu & sacram̃¬
ta eius quȩ abinitio sunt. naturalib queq ꝓmͦ subiunetis
ut in illis eruditionẽ conformaret. Maior autẽ ut diximus
declaratio diuinitatis insacramentis gr̃e. & carne uerbi &
mistica oꝑatione ipsius ostenditur. quam naturali rerum

Expanded text:
tur, quia illa operatus est ut intelligeretur esse; in istis vero operatus est ut tur, quia illa operatus est ut intelligeretur esse; in istis vero operatus est ut agnosceretur praesens esse. Haec est distantia theologiae hujus mundi ab illa, quae divina nominatur theologia. Impossibile enim est invisibilia, nisi per visibilia demonstrari: et propterea omnis theologia necesse habet visibilibus demonstrationibus uti in invisibilium declaratione. Sed mundana, ut diximus, theologia opera conditionis assumpsit, et elementa hujus mundi secundum speciem creata, ut demonstrationem suam faceret in illis. Theologia vero divina opera restaurationis elegit secundum humanitatem Jesu, et sacramenta ejus quae ab initio sunt, naturalibus quoque pro modo subjunctis, ut in illis eruditionem conformaret. Major autem, ut diximus, declaratio divinitatis in sacramentis gratiae, et carne Verbi, et mystica operatione ipsius ostenditur, quam naturali rerum