comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concupis camus res alienas. & im pregnati tumtamus. uel uelimus ꝑuenire adillas & it
piscendo tamquã filios osculemur: Quando enim cocupis cit aliquis rem alinã sic̃ianta
cumest: animasua quasi concepise uiditur:. Siutro quod concupiscit ꝑ aliquã callidit¬
tẽ aut nequitiam potuerit obtinere: quasi natum filum osculari. acnutrire cogneset
N onergo sic amimus istatirrena fr̃o ut ꝑdamus calestia: Mutandumẽ cor: Itundaet
N on hic habitemus umcorde: malus uł mala amor mundi. Sufficiat quadlie adhuc iner¬
ne ẽ uidemur: audumus apłmdicente: Siresurr existis cum xpõ quo festnsant sart¬

Expanded text:
concupiscamus res alienas, et impraegnati tumeamus; nec velimus pervenire ad illas, et eas concupiscamus res alienas, et impraegnati tumeamus; nec velimus pervenire ad illas, et eas adipiscendo tanquam filios osculemur. Quando enim concupiscit aliquis rem alienam, sicut jam dictum est, anima sua quasi concepisse videtur: si vero quod concupiscit, per aliquam calliditatem aut nequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osculari ac nutrire cognoscitur. Non ergo sic amemus ista terrena, fratres, ut perdamus coelestia. Mutandum est cor, levandum est cor, non hic habitemus jam corde. Mala regio est amor mundi: sufficiat quod hic adhuc in carne esse videmur. Audiamus Apostolum dicentem: Si surrexistis cum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
tio retitata fuerit in quadicit. ue pragnantib & nutruntib: non hoc dtttusi
legitimos uros babentibi credite: Quid enum malifec̃ muler. quȩ deprogrio marit
concepit : Quare illi indie iudicu male erit. quihoc fecit quod ds̃ uissit : Nonergoa
mulieribi quȩ uste concipunt & parunt hoc credendumẽ sedde ilis quossipra:
diximus qui iniusit concupiscendo rem alienã im pregnati et̃ udintur : dequib sere
legimus Concepit dolorem & peperit iniqui tatẽ: Om̃is enim concipit: nec ulla po
et̃ sine conceptu. Sedali concipiunt dexp̃o: alii dediabolo: Sicut enim de illis qui adia¬
in se. aut forsi tantidhuc eẽ cognoscit : cito se corrigat: Nonenim nocent mala p̃tirit
sinon placent: Adhuc enim ẽ penitendi & corrigendi locus: Nondũ factaest nb
disunctio : aliorum ad sinistram. aliorum addex teram: Nondum apud inferos sumus
ubiest diues ille situno. &stillam desiderans: Audiamus dum uiumus: corrigamur

Expanded text:
tio recitata fuerit, in qua dicit, Vae praegnantibus et nutrientibus, non hoc de mulieribus legitimos viros habentibus credite. Quid enim mali fecit mulier, quae de proprio marito concepit? quare illi in die judicii male erit, quae hoc fecit quod Deus jussit? Non ergo de mulieribus quae juste concipiunt et pariunt, hoc credendum est; sed de illis, quos supra diximus, qui injuste concupiscendo rem alienam, impraegnati esse videntur: de quibus scriptum legimus, Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Omnis enim homo concipit, nec ullus potest esse sine conceptu: sed alii concipiunt de Christo, alii de diabolo. Sicut enim de illis qui a diain se, aut forsitan adhuc esse cognoscit, cito se corrigat. Non enim nocent mala praeterita, si non placent; adhuc enim est poenitendi et corrigendi locus. Nondum facta est illa disjunctio aliorum ad dexteram, aliorum ad sinistram ; nondum apud inferos sumus, ubi est dives ille sitiens, et stillam desiderans . Audiamus dum vivimus, corrigamur: non
Abbreviated transcription (Latin):
respice dadmala, Forte igrotat forte non egrotat forte aserpentr ꝑcutitur: fore
non ꝑcutitur: forte abestia deuoratur forte non deuoratur: & respict omã mala
Vbiqiẽ forteent forit nonirit : Num quid potsł dicere ferte moritur. fortenon
ritur: quomodo medici quando insprexorint ualitudint̃ & mortistrã et̃ cognoueti
ner tuus fuerit. finit quidẽ egri cudinẽ. sednescit utrũ ꝑgat inpeiorẽ. Eanentt du
ale egricudine deliciosã uenit ad tor tuosam: Paupuero ille finuit agricudine. ape
ueruit adsantitm: Sed gd postta haber& hc edegit aqđ ibi mesut hesem ato la¬

Expanded text:
 in bonis. Respice et ad mala: forte aegrotat, forte non aegrotat: forte a serpente percutitur, forte  in bonis. Respice et ad mala: forte aegrotat, forte non aegrotat: forte a serpente percutitur, forte non percutitur: forte a bestia devoratur, forte non devoratur. Et respice omnia mala: ubique est, Forte erit, forte non erit. Numquid potes dicere, Forte moritur, forte non moritur? Quomodo medici quando inspexerint valetudinem, et mortiferam esse cognoverint, mortuus fuerit, finit quidem aegritudinem: sed nescit utrum pergat in pejorem. Finierat dives ille aegritudinem deliciosam, venit ad tortuosam. Pauper vero ille finiit aegritudinem, et pervenit ad sanitatem . Sed quod postea haberet hic elegit; et quod ibi messuit, hi
Abbreviated transcription (Latin):
bene penasua: Quid ẽqđ dixi utatur bene pȩnasua : non indeeat ad suꝑbiã : undeacto¬
pit pȩnã: Agnoscat semor tale & frangat elationẽ: Audiat sibidici : Quid supbis certa
& cinis : aiã sipbit diabolus : nonẽ t̃ra & cinis : Ideo dictum ẽ . uos aut̃ ut homines mus¬
emini: & sicut unus deprincipib cadotis : Non ad tenditis quiamor tales estio. & sicut dias¬
lus suꝑbiestis : Vtatur orgo homo pȩnasua frs : benie utatur malosuo ut proficiat borto u
Quis nescit quia pȩnaest necesse et̃ ut moriamur : & qđ ẽ grauius quando: nescinus pena
incertasunt solamors certar̃ : Quid est quod dico : conceptusẽ puer : forte nascitur fori
aborsum fact Ita incertunẽ forte crescit forte non criscit fort sienescit forteno
senescit forte diueserit forte pauper fortehonoratus. for tehuniliatus. forte habeba
filos forteron habbit forteduca uxorẽ forte nonduca : Quic quid aliud nominaueti

Expanded text:
s . Utatur bene poena sua. Quid est quod dixi, Utatur bene poena sua. Non inde eat ad superbiam, unde accepit poenam; agnoscat se mortalem, et frangat elationem. Audiat sibi dici, Quid superbit terra et cinis ? Etiamsi superbit diabolus, non est terra et cinis. Ideo dictum est, Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Non attenditis quia mortales estis, et sicut diabolus superbi estis. Utatur ergo homo poena sua, fratres: bene utatur malo suo, ut proficiat bono suo. Quis nescit quia poena est, necesse esse ut moriamur; et quod est gravius, quando nescimus? Poena incerta sunt: sola mors certa est. Quid est quod dico? Conceptus est puer, forte nascitur, forte aborsum facit. Ita incertum est: forte crescit, forte non crescit: forte senescit, forte non senescit: forte dives erit, forte pauper: forte honoratus, forte humiliatus: forte habebit filios, forte non habebit: forte ducet uxorem, forte non ducet: et quidquid aliud nominaveris
Abbreviated transcription (Latin):
n co munationib hominum tantabis: Et qud postia cantos  ipsedñs dicit indo speribo.
tlentimebo quid faciat mihi homo. ExPLICΙT SERAΟ SCI MG XXI. ICiiT CISoE pCΙER

Expanded text:
a comminationibus hominum cantabis; et quod postea cantes, ipse Dominus dicit: In Deo sperabo, a comminationibus hominum cantabis; et quod postea cantes, ipse Dominus dicit: In Deo sperabo, non timebo quid faciat mihi homo . SERMO XC
Abbreviated transcription (Latin):
nustoria: quam nom p̃cissit pugna In principio etut uirbum : & uerbum erat apđ
lam̃ eeserat uerbum. Hocerat ini principo apud dñ, Om̃a ꝑ ipsum soc tasunt: & sine ipsã factũ
ł nibil. Num quid hoc uerbum iudeus crucifigera: Num quid huc uerbo impius in sil¬
cara sNiumquid hoc uorbum colaphis cedere tur : Num quid hoc urrbum spinis corona¬
fiturs. Vtaut isti pateretu: uerbum caro factumẽ: Etista passus resur gendouicit
o cobis ucit: quib securita tem itlirrectionis ostendit. dics ergodõ. Miscrere
buo homo potens trate. Vndetetra : spolio. dapno. torquro. occido & damas tu
ssrite meidne: qm̃ conculcauit mehomo: Siuetum dicis: ⁊tipsam ad tendis. quiati¬
des moas homius. Mor tuus teconculcat & qua nontimeros nisiesses homo con¬
sal cat ethoro. Quod ergo remedium ohorio heredo aquo factus e homo. Illi adhe
in ipso psume: Ipsum inuoca uirtustia ipse sit: dic illi: Intedñe uir tus mea:

Expanded text:
ntatio? ubi victoria, quam non praecessit pugna? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia pest nihil. Numquid hoc Verbum Judaeus crucifigeret? numquid huic Verbo impius insultaret? numquid hoc Verbum colaphis caederetur? numquid hoc Verbum spinis coronaretur? Ut autem ista pateretur, Verbum caro factum est : et ista passus resurgendo vicit. Ergo nobis vicit, quibus securitatem resurrectionis ostendit. Dicis ergo Deo, Miserere enim homo potens terret te. Unde te terret? Spolio, damno, torqueo, occido. Et clamas tuine, quoniam conculcavit me homo. Si verum dicis, te ipsum attendis: quia times minas hominis, mortuus te conculcat; et quia non timeres, nisi esses homo, conculcat te homo. Quod est ergo remedium? O homo, haere Deo, a quo factus es homo: illi adhaere, in ipso praesume, ipsum invoca, virtus tua ipse sit. Dic illi: In te, Domine, virtus mea. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt uiuere in xp̃o: ꝑsecutionẽ pacuntur : Etiterum. ꝑmultas tribulationes op
nos intrare in regnũ calorum : Venturisunt dios tribulationũ & malarũ tribulationum
uentur sunt sicut dicit scriptura : Ct quantũ accedunt dies: augentur tribulatiom
Nemo sibi promittat : quo deuugłm nom promittit: Quomodo enim ad pro pinquante f
mundi sicut dicit in euugło htibundabit iniquitas refrigesc& caritas: sic prept
iniquitates nũ quam deerit aduersitas : Opusẽ ut animũ nrm̃ non solũ ad penitnta
scium ad pacientiuam p̃paremus: Ero mei obsetro uos adtendite scripturao scas : si aliqud serta¬
rint si aliquid dioxerunt & alit̃ accidit quã dixerunt: necesset̃ ut usq in finẽ se fiat qu a¬
modũ dixer : Non nobis promitunt scripturȩ nrȩ in hoc scđo nisi tribulationes p̃suras anga¬
tus. augm̃ta dolorũ habundantũ tepta cionũ. sicut o ipse dis inctuugło dce lnmndo¬

Expanded text:
 vivere in Christo, persecutionem patientur ; et iterum, Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum coelorum . Venturi sunt dies tribulationis et malarum tribulationum; venturi sunt, sicut dicit Scriptura: et quantum accedunt dies, augentur tribulationes. Nemo sibi promittat quod Evangelium non promittit. Quomodo enim appropinquante fine mundi, sicut dicit Evangelium, abundabit iniquitas, refrigescet charitas ; sic propter ipsas iniquitates nunquam deerit adversitas. Opus est ut animum nostrum non solum ad poenitentiam, sed etiam ad patientiam praeparemus. Fratres mei, obsecro vos, attendite Scripturas sanctas, si aliquid fefellerunt; si aliquid dixerunt, et aliter accidit quam dixerunt: necesse est ut usque in finem sic fiat, quemadmodum dixerunt. Non nobis promittunt Scripturae nostrae in hoc saeculo, nisi tribulationes, pressuras, angustias, augmenta dolorum, abundantiam tentationum. Sicut et ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
aderdam properare & dõgrtas agere. quasi ab ipso illis hec pecunia conferatur : Ilud
ao peccantis qđ tapinarũ siarum dm̃ uolunt et̃ participe᷑. Dic̃ eni scm̃ oiugłm: Intro
iuer̃ illm &rmilitos. quid facuemus & nos : ait ilis ioħs: Nemunẽ concutiatis : niq calũpnã
nĩ tantũ dehis mlituntib scriptura loquitur dignitatissuaemilus ad sc̃ribitur: Adq idto¬

Expanded text:
ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes, quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. 3. Militantium noem dicentes: Quid faciemus nos? Ait illis: Neminem concutiatis, neque calumniam enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nde intellegimus: qđ apuddm̃ nontã exactio. quã exactio miqua
u dicit enum ipsedñs: Reddite quȩ di sunt dõ: & qui tesaris cȩsari. Igitur quod ex scon¬
cipt firendumẽ : quod imperator indicit tolerandum .e. Sed fit in tolerabile : dĩ illud p̃¬
preastionis accumulat: Hoc aut̃ qualtẽ quod idẽipsi quihuius modi necessitates ꝓcurant.
tcatissus paccata congominant: Hoce quod fraudos suas acrapinas cõmodũ uocant: cũipsa
eda infertur in cõmodum: Illud aut̃ addunt scelerib suis: ut quos indefensos uiderint.
sospotus psequantur: Etputant se necossitates decepisse publicas. nisi domos deceperint
ihanorum, Ita ut quorũ pat̃ antebidiũ forsitan fuerit amicus collega uł frat̃: int̾
ugatur ut nubat. aut si uoluerit in castitatis ꝑmanere ꝓposito. dando munera infa cul
ruix ꝑmana : Cumhis ergo fitaudib repleuerint sacculos suos uidetis illos letos & accura

Expanded text:
Unde intelligimus quod apud Deum non tam exactio quam exactio iniqua damnatur. Dicit enim ipse Dominus: Reddite quae Dei sunt Deo, et quae Caesaris Caesari . Igitur quod Caesar praecipit ferendum est; quod imperator indicit tolerandum eaeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suas ac rapinas commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persequantur; et putant se necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ita quorum pater ante biduum forsitan fuerit amicus, collega, vel frater, iexagitatur ut nubat; aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videas illos laetos et accuratos
Abbreviated transcription (Latin):
curdrus fuerit curris alienas puaserit odõ curturbulentus ad msere: statim respo
Q uid habrbã sacoro homoseculatis aut nilos : numquid momachus sũ profissus aut dericu
quasiomis quidericus non est aut monachus : possit eilicere qđ nonlica: Cuins isigitu
officus sacris litteris p̃eribitur norma uiuendi om̃is adbene uiuendum ꝓuocatur sexus
atas & dignitas. Igitur nemose excusar publicis ac tib: nemo deoccupatione miltie conqte¬
toritate ruuangolica cõprobemus. uideamus loectionẽ quȩ paulo ante dmosast At
ad iuns Magistir qud facitmius : atile dixiti Ni hl amplius exiges ra nł constat¬

Expanded text:
rius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid monachum sum professus, aut clericum? Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueauctoritate evangelica comprobemus, videamus lectionem, quae paulo ante decursa est: ait ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: nihil amplius exigatis quam quod constit
Abbreviated transcription (Latin):
titum conti¬
nentiam carnis in lece¬
bris: Con¬
tinendus enim animi
appetitus
a uoluptate oculorum:
a uoluptate au¬
rium. a uoluptate ol faci¬
endi.gustandi.
tangindi. sed quia ista continin
bus tantum ut gla humana capiatur: quinq dicuntur sguntis & quinq stalet

Expanded text:
titam contititam continentiam a carnis inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentbus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stult
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiao: & clausaẽ ianua: Noiuissime aut̃: uenerunt reliq̃ uirgiaes dicentes di¬
onẽ dñe : a perinobis: Atilleres pondens amendico uobis : quod nesciouos : Vigilateergo
quia nes citis diem noq hoxim: Decemutiq uirginũ quod quinq ammittuntur. quinq ixclu¬
duntur : bonorum & malorum discritionem significat: Quaprept̃ cum uirginitatis nomia
honorabilet̃ curreceptis exclusisq comimunet̃ : drinde quid sibi uult numerus inutraq¬
parte quinarus : quicquidaut significat oleum: nimirum uidetur quod sapuentes prtmn¬
tibus non communicant. cum & inuidere fas non sit eas quȩ ita ꝑfecte sunt ut absponsoretipi¬
tiat ad prestandum exeo quod habent: prescribente illa sententia eiusdemdnĩ dicerr
ne augint questionis difficultatem: quamquam & cetera diligenter considerato
ut om̃a inunamrationem comncurrant. nibilq in unam partem dicatur. quod impediatal
Magna cautio est: adinbenda: Videtur
itaq mibi quinq: in¬
gines signi ficare: quinqi per¬

Expanded text:
reliquae virgines, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Vigilate ergo, quia nescitis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraqparte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipis esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicexime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant nihilque una parte dicatur, quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinqueper
Abbreviated transcription (Latin):
eCtionebdisena animadũtit karitas urã dictũ eẽ petro adño ꝑ nitro¬
gationẽ diligis me : Cuires pondebat ille : Scis dnẽ quia amote
Hoc scđo hoc t̃tio & ad singula uerba respondentis dicebat dnis Pasce agnos
meos. Q õm̃ dabat paeroxp̃s agnos suos pascendos qui pascebat & petrũ
udenĩ pecrus poterat prestore dño maxime ĩa inmor tale corpͥgerenti
Nuincelo ascensuro: tã qua eidicer& : Amisme : in hoc ostende : quia amas mȩ
debent timer e Ptineat ergo ad nos cura aduos oboedientia Ad nos iugi¬
lanha pastorts: aduos humili tas gregas: uã quã & nos qui uob uident᷑

Expanded text:
ectione hodierna animadvertit Charitas vestra, dictum esse Petro a Domino per interrogationem: Diligis me? Cui respondebat ille: Scis, Domine, quia amo te. Hoc secundo, hoc tertio; et ad singula verba respondentis dicebat Dominus, Pasce agnos meos. Commendabat Petro Christus agnos suos pascendos, qui pascebat et Petrum. Quid enim Petrus poterat praestare Domino, maxime jam immortale corpus gerenti, et in coelum ascensuro? Tanquam ei diceret, Amas me? In hoc ostende quia amas me, Padebent timere? Pertineat ergo ad nos cura, ad vos obedientia; ad nos vigilantia pastoralis, ad vos humilitas gregis. Quanquam et nos qui vobis videmur
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit c̃dux̃ & placuit cũ eis mercedẽ denariũ : Exuit adhorã t̃tiã in ut¬
nit alios & addux̃ adopus uineȩ : Et sexta hora hoc fecit: & non a hoc fecit
Exuit &iã hora unde cima ꝓpe ad sinẽ diei inuenit quosdã uacuos & stara
&ait illis : Quid hic facitis : quare ñ operamini inuinea : Responder quu
nemonos c̃dux̃. Venite inquit & uos & qđ iustũ uisu fuerit dabo uob mox¬
cedẽ denariũ. Placuit istis quia una erant operaturi. quando sibi a uderor
sperare denariũ: Sedtam̃ se accepturos aliquid gratulabant᷑ : Ad dicis
& ipsi aduna horã ł initodie iussit om̃ib: .reddi mercedẽ a nouissimis usq abni¬
mos : Inde cepit reddere : Ab eis quihora undecima uener : uissit eis redor
denriũ Illi qui prima hora uener̃ uidentes illos accepisse denariũ cũ plis
placuerat sperauer̃ seplus aliquid accepturos: Ventũ est adipsus & acpe
sustinuimus ardorẽ diei & aestũ aequasti & pares fecisti ilis qui hori¬

Expanded text:
duxit; et placuit cum eis mercedem denarium. Exiit et hora tertia, invenit alios, et adduxit ad opus vineae. Et sexta hora hoc fecit, et nona hoc fecit. Exiit etiam et hora undecima prope ad finem diei, invenit quosdam vacuos et stantes; et ait illis: Quid hic statis? quare non operamini in vinea? Responderunt: Quia nemo nos conduxit. Venite, inquit, et vos, et quod justum fuerit, dabo vobis. Mercedem denarium placuit. Isti qui una hora erant operaturi, quando sibi auderent sperare denarium? Sed tamen se aliquid accepturos gratulabantur. Adducti sunt et ipsi ad unam horam. Finito die, jussit omnibus reddi mercedem, a novissimis usque ad primos. Inde coepit reddere ab eis qui hora undecima venerant, jussit eis dare denarium. Illi qui prima hora venerant, videntes illos accepisse denarium, quem cum ipsis placuerat, speraverunt se plus aliquid accepturos: ventum est et ad ipsos, etsustinuimus ardorem diei et aestum, aequasti et pares fecisti illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
uines Iuliaut c̃tume lus eos afferer̃ aliquos & occider̃ & fruetũ siuũ reldere
contepser Misit alios talia ꝑpessis : Et d̃ ille pat̃ familias cultor agrisiun&
Dantisor eoator uineȩ sue. Adittã unicũ filiũ meũ. orte uel ipsũ reuerebud̃.
⁊ mist in quid& iã silui suũ Dixer̃ illi apud se ipsũ: hic est heres : Venite &oc¬
umea suã locauit aliis agricolis quir eddunt ei fructũ initẽpore suo: Planta¬
taest umea inlege data in cordib iudeoꝵ : Missis ꝓpherȩ querentes sruetũ
bona uitã eoꝵ Pnophetȩ abeis c̃tumelis affecti & occisis: Missusest &uos¬

Expanded text:
vineae. Illi autem contumeliis eos affecerunt, aliquos et occiderunt, et fructum reddere contempserunt. Misit alios; talia perpessi sunt. Et dixit ille pater familias, cultor agri sui, et plantator et locator vineae suae: Mittam unicum filium meum; forte vel ipsum verebuntur. Et misit, inquit, etiam filium suum. Dixerunt illi apud se ipsos: Hic est haeres; venite, ocvineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum in tempore suo . Plantata est vinea, lege data in cordibus Judaeorum. Missi sunt Prophetae, quaerentes fructum, bonam vitam eorum: Prophetae ab eis contumeliis affecti,
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui agricolȩ estis quid fac̃ agricola Puto quia agrũ colit: Siergo patꝰ
ds̃ agricola est : hab& agrũ & colit agrũ suũ : Et expertat inde feuctũ¬

Expanded text:
vos, qui agricolae estis; quid facit agricola? Puto quia agrum colit. Si ergo Pater vos, qui agricolae estis; quid facit agricola? Puto quia agrum colit. Si ergo Pater Deus agricola est, habet agrum, et colit agrum suum, et exspectat inde fructu
Abbreviated transcription (Latin):
lis est aut & spiritalis uindemiȩ. ubi gaud& ad sructũ iuneȩ suȩ Colim
Colimus enũ adorando ñ arando: Ille aut̃ colit nos tanqua agricola agrũ ꝗđ¬
lorẽ & ipsa fructũ in nobis querit ut eũ colamus : Cultura ipsus ẽinnos qđ ces
quã aratro sermonis plantare semina p̃ceptorũ expectare fructũ pie
qua noscolumiꝰ dm ñ op est utpbet᷑ nob̵ Om̃is homo hioc hab& inore: qua homines
colunt dm̃: quiaũ ds̃ colit homines quasi ex pauescit auditor quando audit
Qia nest misu hominũ ut dicit᷑ quiads̃ colit homines: sed quia dm̃ colunt
homines Debemꝰ ergo ꝓbare uob̵ quia & dscolit homines ne forte putemꝰ
uerbũ indisciplinatũ dixisse & aliquis incorde suo dispute ẽtranos & nesciens
quiddi xerimus rep̃hendat nos. Hoc ego constitutũ est demonstorare uob
qua & ds colit nos Sediã dixi sic̃ agrũ ut meliores nos ficiat Dñs dic̃ine unglo

Expanded text:
lis. Est autem et spiritualis vindemia, ubi Deus gaudet ad fructum vineae suae. Colimus Colimus enim eum adorando, non arando. Ille autem colit nos tanquam agricola agrumliorem: et ipsum fructum in nobis quaerit, ut eum colamus. Cultura ipsius est in nos, ququam aratro sermonis, plantare semina praeceptorum, exspectare fructum pietum, non opus est ut probetur vobis. Omnis enim homo hoc habet in ore, quia homines colunt Deum. Quia vero Deus colit homines, quasi expavescit auditor quando audit: quia non est in usu hominum ut dicatur quia Deus colit homines; sed quia Deum colunt homines. Debemus ergo probare vobis quia et Deus colit homines; ne forte putemur verbum indisciplinatum dixisse, et aliquis in corde suo disputet contra nos, et nesciens quid dixerimus reprehendat nos. Hoc ergo constitutum est demonstrare vobis; quia et Deus colit nos; sed jam dixi, sicut agrum, ut meliores nos faciat. Dominus dicit in E
Abbreviated transcription (Latin):
ino loe heretue er eatore fieri posse desperes: accipe eciã huiregi alia
sumldi tudine Sic̃ splendor &sole natus repla orbẽ t̃ rarũ & tam̃ age¬
sutore suo ñ adbscidit᷑ aliqu ando nec recedit: itã silius & tra patirẽ goe¬
nitus ubiq dust in patre seꝑ ꝑma n&. Et sicut substantialit̃ splondor
insole ese & sol in splendore ita substantialit̃ pat̃ insilio & fliu son patre ẽ
Ensic soli & splendori. una s ubstantia dũ sit. ñtam̃ est una ꝑso na qlua
necsolẽ splendorẽ eẽ nec splendorẽ dicimꝰ solẽ quascim qđ solge

Expanded text:
hoc, haeretice, a Creatore fieri posse desperes? Accipe etiam hujus rei aliam similitudinem. Sicut splendor ex sole natus replet orbem terrarum; et tamen a genitore suo non abscinditur aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splendori una substantia dum sit, non tamen est una persona; quia nec solem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem; qu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filiũ esse c̃ fitear: Deniq: si hominẽ separa ueris adõ ut photinus uel
paulus samosa tenus illi ego nũquã credo uelseruio: Velut siquis nem
Autpur purã aut diadema regale iacens inueniat. nũquid eo conabit
adorare : Cũ uero ea rix fuerit indutus periculũ mortis incurrit siã
simul cũ rege adorare  contepserit : ita &iã in xp̃o dño humanitatẽ ñ soli

Expanded text:
Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Paulus Samosatenus; illi ego nunquam credo, nec servio. Velut si quis nostrum aut purpuram, aut diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cum rege quis adorare contempserit: ita etiam in Christo Domino humanitatem n
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ filiũ suũ om̃a legimꝰ fuisse operatũ : Cre atũ inquiunt eẽ filiuĩ apa¬
tre ñ genitũ : Ad qđ breuit᷑ respondendũ est : Sicreatus est utiq & seruus
Quia om̃e qđ creatũ est. necesse est ut creatori deseruiat : & si seruus est
filius quomodo in forma dĩ constitut formã serui accepit : Seruus eni fr¬
mã serui accipere ñ potest: Itẽ dicunt ñ natura eẽ dm̃ filiũ: sed ereatĩ
Aduersus huiꝰ modi questiones solito respondendũ est. quia sinatura ds nal
filius sed creatura. nec colendus est om̃ino nec ut ds̃ ad orandus : dicente u
adhȩc replicabunt & dicent : Quid carnẽ eiꝰ quã creaturã eẽ ñ negas sini
cũ diuinitate adoras atq eiñmin ẜ quã diuinitati deseruis : ego domind
carnẽ immo ꝑfectã in xpo humanitatẽ ꝓpterta adoro : qđ adiuinitate sis¬
ta atq dĩtati unita est̃ ut ñ aliũ atq aliũ. sed unũ eundeq dm̃ & homineꝰ

Expanded text:
is adoratio. Creatum inquiunt esse Filium a Patre, non genitum. Ad quod breviter respondendum est: si creatus est, utique et servus; quia omne quod creatum est, necesse est ut Creatori deserviat: et si servus est Filius, quomodo in forma Dei constitutus formam servi accepit ? Servus enim servi formam accipere non potest. Item dicunt non natura esse Dei Filium, sed creatum. Adversus hujusmodi quaestiones solito respondendum est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apoad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, propterea adoro, quod a divinitate suscepta, atque deitati unita est: ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem
Abbreviated transcription (Latin):
habes unũ parutẽ. alterũ paritẽ degentib: sed angulari lapide copulantur: Lapidẽ em̃que
rebrobauer adificantes : inc factus ẽ in caput anguli: Angulus in adificatione nonẽ : nisic i
duo parietes ex diuerso uinientes in illũ conueniunt & quadã unitate iunguntur: Istun
mi ons transubat : cȩciclamabant : Quidẽ transiebat transitoria opera faciebat sice
diximus: Scđm hec trasitoria opera. fides nra ȩdificatur: Cridimus enĩ in filũ dĩ. qu¬
exinanira formã serui accipiens nec sentirent ceci ut possent clamare : sed cũ operaritur
transitoria id est humilara se factus obȩdiens usq ad mortẽ mortẽ aut̃ crucis clama
duo citi misetore nr̃i filidauid: quia a hoc ipsum quoddĩs & creator dauid mrã filius dau

Expanded text:
e Judaea, alterum parietem de Gentibus? Sed angulari lapide copulantur, Lapidem enim quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Angulus in aedificio non est, nisi cum duo parietes ex diverso venientes in unum conveniunt, et quadam unitate junguntur. Isti imi. Dominus transibat, caeci clamabant. Quid est, transibat? Transitoria opera faciebat, sicut jam diximus. Secundum haec transitoria opera fides nostra aedificatur. Credimus enim in Filiexinaniret formam servi accipiens; nec sentirent caeci, ut possent clamare. Sed cum operaretur transitoria, id est, humiliaret se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, clamaverunt duo caeci, Miserere nostri, fili David
Abbreviated transcription (Latin):
pente tactis & cognitis cicatricib exclamara. dns mneus : a d̃ meus : Cicatriceso¬
tendobant tum : qui oma uulnera in alus sanauerat: Nũ quid ñ potorat dis
cica tricib resurgert : sed in corde discipłoꝵ uulnera nouerat: propt̃ quȩ san¬
da cicatrices incorpore suo serua uorat: Et quid dñs illi iam confitenti ac dicen
Quos dexit fris nisinos : non quia solos nos : seda postnos: Post paruum enĩ tempis p¬
tea quã ab oculis mortalib recessit. ut firmaretur in cordib : quicũq eredi¬
uita ras ad fidẽ hec fidesnunc ferua inex̧cła : toto orbe diffuses & nune ma¬
iores sanitates operatur : propt̃ quas ñ ẽ dedignatus tunc exlibere illas meno¬
res. Sicut enim animus melior ẽ corpore : sic & melior ese salus animi. quaro
salus corporis: Mod ocaro ceta non aperit oculos miraculo dnĩ : & corcotũ

Expanded text:
repente tactis et cognitis cicatricibus exclamaret, Dominus meus et Deus meus! Cicatrices orepente tactis et cognitis cicatricibus exclamaret, Dominus meus et Deus meus! Cicatrices ostendebant eum, qui omnia vulnera in aliis sanaverat. Numquid non poterat Dominus sine cicatricibus resurgere? Sed in corde discipulorum vulnera noverat, propter quae sananda cicatrices in corpore suo servaverat. Et quid Dominus illi jam confitenti ac dicent. Quos dixit, fratres nisi nos? Non quia solos nos, sed et post nos. Post parvum enim tempus, posteaquam ab oculis mortalibus recessit ut firmaretur fides in cordibus, quicumqnvitaret ad fidem. Haec fides nunc fervet in Ecclesia, toto orbe diffusa. Et nunc majores sanitates operatur, propter quas non est dedignatus tunc exhibere illas minores. Sicut enim animus melior est corpore; sic et melior salus animi, quam salus corporis. Modo caro caeca non aperit oculos miraculo Domini; et cor caecum
Abbreviated transcription (Latin):
ba quȩ corporalit̃ fecit ualere ad anmonitionẽ nram̃ : ut ꝑcipiamus ab eo quedĩ
transiturũ niqi finẽ abiturũ, Oculo s reddidit cycis : quos erat utiq mors aliqua ndo cla¬
sura: Resuscita uit lazarum : iterũ moriturũ : Et quȩcũq ad salutẽ corporũ fecit
non ad hoc fecit ut sempitna eent. cũ tam̃ daturus sit Miam ipsi corpori infirie
sempit̃ nã salutẽ : Sed quia illa quȩ ñ uidebantur. ñ credebantur ꝑ ista tiporalia
quȩ uidebantur. aedificabat fidẽ ad illa quȩ ñ uidebantur : Nemo itaq frsdico¬
priora p̃ponere : Q uodã quippeloco idẽ dñs uidentib: & ideo credentib: p̃po
eos qui ñ uident & credunt: Namusq eo illo tẽpore discipłoꝵ eius nutabat infir¬
mitas : ut quẽ uidebant iã resurrixisse. &iam c̃trectandũ putabasit ut crede¬
rent: Non sufficiebat oculis qđ uiderent : nisi & manus ammo ueren turmen
&cicatricos recentiũ uulnerũ tangerentur. ut ille quidubitat discipulus

Expanded text:
 quae corporaliter fecit, valere ad admonitionem nostram, ut percipiamus ab eo quod non est transiturum, neque finem habiturum. Oculos reddidit caecis, quos erat utique mors aliquando clausura: resuscitavit Lazarum, iterum moriturum. Et quaecumque ad salutem corporum fecit, non ad hoc fecit, ut sempiterna essent: cum tamen daturus sit etiam ipsi corpori in fine sempiternam salutem. Sed quia illa quae non videbantur, non credebantur; per ista temporalia quae videbantur aedificabat fidem ad illa quae non videbantur. CAPUT II. 2. Ecpriora praeponere. Quodam quippe loco idem Dominus videntibus, et ideo credentibus, praeponit eos qui non vident et credunt. Namque usque eo illo tempore discipulorum ejus nutabat infirmitas, ut quem videbant jam resurrexisse, etiam contrectandum putarent, ut crederent. Non sufficiebat oculis, quod viderent, nisi et manus admoverentur membris, et cicatrices recentium vulnerum tangerentur: ut ille qui dubitabat discipulus,
Abbreviated transcription (Latin):
in corrigondis uris ad curtã selica urtum̃ quo quomodo ꝑtinentis : moniendo docena
utido trendo. quib cũq modis potestis agite netũ inuenitis inscripturis a inexemp le
scõꝵ siue quiante siue quipost dñ aduentum in hacuita fuer̃ qđ alibonos inunta
non maculant efficiamini pigri ad corrigendos malos: Ouobus modis nonte nacul
malus sinon consentis & si re dargias : Hocẽ non c̃municari. ñ consentire : Come
quippe : quando factoeius csortis uoluntatis uł approbationis adiungitur.

Expanded text:
ris, ad curam scilicet vestram quoquo modo pertinentibus, monendo, docendo, hortando, terrendo. Quibuscumque modis potestis, agite. Nec, cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post Domini adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non consentias, et si redarguas: hoc est, non communicare, non consentire. Communicatur quippe, quando facto ejus consortium voluntatis vel approbationis adjungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
niã uideatur intpritio: Quomo do hiec uerba intellexer scĩ : sic utiq intellegenda si
Exite inde : dic̃ ꝓphita: Priuis usitata ipsius urrbi consuetudine assero istã sententiuã.
ille qui accusatur homo. ratio nabilit̃ iusteq defenderit: qui audiunt dicunt. Exut u
Manens loco exut inde: quomodo inde exut : ratione riddita & defensine ustisima
ẽ : quando faciebant sc̃i quando excutiebant puluorẽ depredib aduersus eos quisibi pac
nintiatã non accipirbant. Ex iit inde ille speculator. cuidistũ est Spitl atrẽ posa
te domus isł. Illienĩ dicitur: Sidixeris iniquo a non se auer terit abimquiate. & auiasuia
iniquus ile in sua in iquitate moritur & tuanimã tuã libtrabis : Hocsi siit exit inde. ñsepa¬
ratione cor poris. sed defensiont oporis sui. Fecit eni iste qđ faciendũ fut iansulle non obtepr¬

Expanded text:
a videatur interpretatio. Quomodo haec verba intellexerunt sancti, sic utique intelligenda sunt. Exite inde, inquit propheta. Prius usitata ipsius verbi consuetudine assero istam sententiam, ese ille qui accusatur homo, rationabiliter justeque defenderit, qui audiunt, dicunt, Exiit inde. Quo inde exiit? Manens loco, exiit inde. Quomodo inde exiit? Ratione reddita, et defensione justissima. Hoc est quod faciebant sancti, quando excutiebant pulverem de pedibus suis, adversus eos qui sibi pacem nuntiatam non accipiebant . Exiit inde ille speculator, cui dictum est, Speculatorem posui te domui Israel. Illi enim dicitur, Si dixeris iniquo, et non se averterit ab iniquitate et a via sua; iniquus ille in sua iniquitate morietur, et tu animam tuam liberabis . Hoc si facit, exit inde, non separatione corporis, sed defensione operis sui. Fecit enim iste quod faciendum fuit: etiamsi ille non obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
sepe dicimus frum̃tũ & paleã. Nemo ante tumpus deserat areã, Toler& palram intri¬
tura tolere in arta : Quod enĩ tolera in horreo non habelit: Venia uentilator
quidiuide milos abonis. eri & iam corporalis separitio quã modo spirital

Expanded text:
saepe dicimus frumentum et paleam. Nemo ante tempus deserat aream, toleret paleam in trisaepe dicimus frumentum et paleam. Nemo ante tempus deserat aream, toleret paleam in tritura, toleret in area. Quod enim toleret, in horreo non habebit. Veniet ventilator, qui dividet malos a bonis. Erit etiam corporalis separatio, quam modo spiritual
Abbreviated transcription (Latin):
nus ceperit brne uiuere feruerebonis operib mundũq cõtẽp̃nere : inipsa nouitate opi
nt. Tandũ enĩ corripunt & ꝑturbant &uetant: quan diu sibi cxcirẽ p̃sumunt Siaut̃
homo frlix cuids concessit: Honorant gratulant᷑ benedicunt. laudant : Quomodo illa
ba quȩ cũ dño erat ipsa prohibrbat negeci clamarent sed post quã ita illi demauerunt.
mertrent᷑ audiri & impitiare miscdiam dñi ipsaturba rursum dicit: Vocat uos iħs: lam
onatores fiunt: quipaulo ante corripiebant ut tacerent : Solus aut̃ ille nonuocatur adño.
anis laborant : om̃ib dictumẽ . uenite adme oñs quilaboratis : Siaut̃ om̃ib: dictumẽ qͥre
culpi tuã tribuis inuitatori tuo ueni. ntibisit angusta domus eius: Parit abomib totũ as in¬
gdis possidetur : Rignũdi crescente possessor numero ñ monuitur: quia nondiuiditur Vnicu¬
q in ergrũ est qđ concordit̃ habitur amultis : Hoc tam̃ inmisterio lettionis huius cogno

Expanded text:
nus coeperit bene vivere, fervere bonis operibus, mundumque contemnere; in ipsa novitate operum bant. Tamdiu enim corripiunt et perturbant et vetant, quamdiu sibi cedi posse praesumunt. Si autem sanctus homo: felix cui Deus concessit. Honorant, gratulantur, benedicunt, laudant: quomodo illa turba quae cum Domino erat. Ipsa prohibebat ne caeci clamarent: sed postquam illi ita clamaverunt, ut mererentur audiri et impetrare misericordiam Domini, ipsa turba rursum dicit, Vocat vos Jesus. Jam et hortatores fiunt, qui paulo ante corripiebant ut tacerent. Solus autem ille non vocatur a Domiomnes laborant, omnibus dictum est, Venite ad me, omnes qui laboratis . Si autem omnibus dictum est, quare culpam tuam tribuis invitatori tuo? Veni. Non tibi fit angusta domus ejus: pariter ab omnibus, totum a singulis possidetur regnum Dei; crescente possessorum numero non minuitur, quia non dividitur. Unicuique integrum est, quod concor
Abbreviated transcription (Latin):
tue lemosinas non fecisti ut non modo cȩcus loquaris : tununc nonne in tenebris es. qui m¬
in dicis elemosinȩ non sinunt ire in tenebras : nouerat ille dequa luce docera. filiũ: no¬
rat in in teriore homine qđ uidebat: Filius patripor rigebat manũ ut ambular& ꝑp̃ra
plurimũ tangit atq angit: uidite rtẽ turbas quȩ corripiant cȩcos clamantis. Onis qui
uos det̃reant abonis operib : clamate inturbas. compescintes. reuocuntes in sultantes. mali
uiuntis Non inĩ solis uotib cõprinunt bonos xpianos mali sedomalis operib: Hon uili
bonds xpĩands ire specs tare hoc psum qđ fremat concupis antũ siã. nep gat adeheaer¬

Expanded text:
tu eleemosynas non fecisti, ut modo caecus loquaris? tu nunc nonne in tenebris es, qui mtu eleemosynas non fecisti, ut modo caecus loquaris? tu nunc nonne in tenebris es, qui mihi dicis, Eleemosynae non sinunt ire in tenebras? Noverat ille de qua luce doceret filium, noverat in interiore homine quod videbat. Filius patri porrigebat manum, ut ambularet per plurimum tangit atque angit, videte esse turbas quae corripiant caecos clamantes. Omnes qui ibus impii; non vos deterreant a bonis operibus. Clamate inter turbas compescentes, revocantes, insultantes, male viventes. Non enim solis vocibus comprimunt bonos Christianos mali, sed et malis operibus. Non vult bonus Christianus ire spectare. Hoc ipsum quod frenat concupiscentiam suam, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat sonũ furti audire indomosua : Illadefindens factũsuum : ob prebrio ꝑcutiebat ma
inluce solis : ille erat intus inluce iusticiȩ : Quisroꝵ erat in luce meliore : Adhanc lucẽ fi¬
dã hortamur dilectionẽ uram̃ : ut clamitis operib:: Cumdñs transit son& uox fidei : ut sta
idẽ in cõmutabilis manens di sapientia. & maiestas uerbidi ꝑ quod facta sunt om̃a. aperiat
losuros : Idem tobias monens filiũ suum ad hoc monibat ut clamart idẽ bona opera mona
Dicebat illi ut dara pauperib: p̃cipiebat ut elemosinas facer& indigentib & docebat di
Eili demosinȩ non sinunt ire intenebras: Consiliũ ꝑcipiendȩ atqi obtinendȩ lucis : caxcus dabi
Clemosinȩ inquit non sinunt ire intenebras : Siei filius respondera miratus. quidergopa

Expanded text:
ne de furto esset; nolebat sonum furti audire in domo sua: illa defendens factum suum, opprobrio percutiebat maritum: ne de furto esset; nolebat sonum furti audire in domo sua: illa defendens factum suum, opprobrio percutiebat maritum: in luce solis: ille erat intus in luce justitiae. Quis eorum erat in luce meliore? CAPUT dam hortamur Dilectionem vestram; ut clametis operibus, cum Dominus transit: sonet vox fidei; ut stans Jesus, id est, incommutabilis manens Dei Sapientia, et majestas Verbi Dei, per quod facta sunt omnia, aperiat oculos vestros. Idem Tobias monens filium suum, ad hoc monebat ut clamaret: id est, ad bona opera monebat. Dicebat illi ut daret pauperibus, praecipiebat ut eleemosynas faceret indigentibus, et docebat dicens: Fili, eleemosynae non sinunt ire in tenebras . Consilium percipiendae atque obtinendae lucis caecus dabat. Eleemosynae, inquit, non sinunt ire in tenebras. Si ei filius responderet miratus, Quid ergo, pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ diuinitatẽ uidebat : quantũ in hac uita potest: Est diuinitas xp̃i ẽ humanitas
xpĩ: diuinitas stat: humanitas transit: Quid est diuinitas stat: non mutatur. non
cõ uollitur. non recedit, Non enĩ sic ad nosuenit. ut a patre disceder&s. nec ita asciendit.
ut loco moueretur. Assup̃ta carne : locũ mutauit : Dsaut̃ assumens carnum
cũ transit̃. idẽ bene operantiũ ꝑ tã fidẽ quȩ dispensatac̃ tem poralit aderudiendos nos parua¬
los: Sanatis aut̃ oculis quid p̃ciosius habere poterimus fr̃s. Lumen hoc quiuident qđ factu
ta om̃s nos ad clamandũ cũ transit iħs : lucẽ cõmendo sc̃i tatiurae amandã quã fortenor
uiditis : Credite dũ ñdum uidetis & clamate ut iudiatis:. Quanta putatur infelicitas homi¬
nũ quilucr̃ istam corporalẽ non uident: excȩcatus ẽ aliquis. continuo dicitur: Iratum am̃
buit : aliquid malicõmisit: Hoc uxor tobi : dicebat iuiro: Clamabat ille ꝓpt hedũ neder

Expanded text:
Christi enim divinitatem videbat, quantum in hac vita potest. Est divinitas Christi, est humanitas Christi. Divinitas stat, humanitas transit. Quid est, Divinitas stat? Non mutatur, non convellitur, non recedit. Non enim sic ad nos venit, ut a Patre discederet: nec ita ascendit, ut loco moveretur. Assumpta carne, locum mutavit: Deus autem assumens carnemcum transit: id est, bene operantium per eam fidem, quae dispensata est temporaliter ad erudiendos nos parvulos. 15. Sanatis autem oculis, quid pretiosius habere poterimus, fratres? Lumen hoc qui vident quod facter omnes vos ad clamandum, cum transit Jesus? Lucem commendo Sanctitati vestrae amandam, quam forte non videtis. Credite, dum nondum videtis; et clamate, ut videatis. Quanta putatur infelicitas hominum, qui lucem istam corporalem non vident? Excaecatus est aliquis: continuo dicitur, Iratum Deum habuit, aliquid mali commisit. Hoc uxor Tobiae dicebat viro. Clamabat ille propter haedum,
Abbreviated transcription (Latin):
phib& damantas : idẽ prohibas bene operantes. neꝑseuerando sanentur: Clamerit
on deficiant. neqiducantur quasi auctoritate turbarũ. nec ros quipriores xp̃iatui
ã multi: sic uiuamus : Quare ñ potus quomodo dicit ruugłm: Quare uis uiuere sđmi¬
ł qđ xp̃iani appellantur. sed plus amauerint lucẽ quã xps est redditurus quã tinuerint
fidem nobis inserunt : Credimus infiliũdi : non solũ in uerbũ ꝑquod factas omã. sidita

Expanded text:
hibet clamantes; id est, prohibet bene operantes, ne perseverando sanentur. Clament illi, non deficiant, neque ducantur quasi auctoritate turbarum; nec eos qui priores christiatam multi, sic vivamus. Quare non potius quomodo dicit Evangelium? Quare vis vivere s, id est, quod christiani appellantur; sed plus amaverint lucem quam Christus est redditurus, quam timuerint  Jesu Christo, fidem nobis inserunt. Credimus in Filium Dei, non solum in Verbum per quod facta sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ut. nam & canes ed unt demiois quȩt adunt dem̃sa dominoꝵ suorũ: responderat:
ler magna est fides tua. fiat tibi sicut uis: Inde enĩ erat &ille centurio : dequo dicit
dñs: Am̃ dico uobis : non inueni tantã fidẽ in isrł: Quia illedixerat. non sum dignꝰ
bitres subtectũ meum: Sed cuntũ dic uerbo & sanabitur pueris: It aergo dns ante
sioniẽ & clarificationẽsua : duos iam populos designabat Vnum ad quẽ uenerat prop
promissapatrũ :̃ & alterũ quaẽ propt̃ misđiam non repellebat. ut implerutur qđ promis¬
merat a brabȩ: in semine tuo bynedicentur. omsgentes terrȩ. Propterra & apłs
im post resarrectionẽ & as censioẽ ubi conteptus ẽ auideis. prerexit ad gentes
crediderant tacuit: Eram inquit ig
otus facie ȩecłis iudeae
quȩ sunt in xpõ. Tancum aut̃ audie¬
bant : qua quialiquando nos ꝑsiquebatur nuno euuangelizat fidẽ qui alqun¬

Expanded text:
ensa dominorum suorum; responderat; O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis . Inde enim erat et ille Centurio, de quo dicit idem Dominus: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Quia ille dixerat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Ita ergo Dominus ante passionem et clarificationem suam duos jam populos designabat: unum, ad quem venerat propter promissa Patrum; et alterum, quem propter misericordiam non repellebat: ut impleretur quod promissum erat Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Propterea et Aposm Domini et ascensionem, ubi contemptus est a Judaeis, perrexit ad Gentes. crediderant, tacuit: Enotus facie ecclesiis Iudaeae, quae sunt in Christo; tantum autem audiebant, quia, qui aliquando nos persequebatur, nunc euangelizat fidem, quam aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib transut iħs Quid duo ceci iusta uiã sunt. nisiduo populi. ad quos sanandos ue
ds̃: ostondamus hos duos populos in scripturis scĩs: Est in euugło scriptũ. Habeo alus
squȩ non sunt ex hoc ouili: Millas oportame aducere. ut sit unus grex &unus pastor:
ergo duo populi: Vnus uideor : & alius gentium: Nonsum missus ait: nisi ad oues quȩ
et domus istł: Quibi hoo dixit : discipulis quando ohana nea clamabat. quȩ se eẽ
onfessae ut micas dem̃sa dominoꝵ merere tur: & quia meruit: iam duo demons
sunt iad quos uenerat : Iud aicus scilica popłs dequoait. Non sum missus nisi adoues
a perierunt domus isrł & gentiũ populus ciuius cypum p̃tendebat hec mulier: quam

Expanded text:
is Christus. Quid duo caeci juxta viam sunt, nisi duo populi, ad quos sanandos venit Jesus? Ostendamus hos duos populos in Scripturis sanctis. Est in Evangelio scriptum, Habeo alias oves, quae non sunt de hoc ovili; et illas oportet me adduceergo duo populi? Unus Judaeorum, et alius Gentium. Non sum missus, ait, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Quibus hoc dixit? Discipulis: quando illa Chananaea clamabat, quae se esse canem confessa est, ut micas de mensa dominorum mereretur. Et quia meruit, jam duo demonstrati sunt ad quos venerat: Judaicus scilicet populus, de quo ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel: et Gentium populus, cujus typum
Abbreviated transcription (Latin):
derant. qui hono rauerunt: sede iudei qui cruci fixer̃: Qui ergo alit̃ seuideri uolebat
ulios aculos requirebat. & idro sic respondit dicenti ostende nobis patrem & sufficit nobis:

Expanded text:
derunt qui honoraverunt, sed et Judaei qui crucifixerunt. Qui ergo aliter se videri volebat, derunt qui honoraverunt, sed et Judaei qui crucifixerunt. Qui ergo aliter se videri volebat, alios oculos requirebat. Et ideo sic respondit dicenti, Ostende nobis Patrem, et su