comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis eẽ in idolio etcomedanit ꝓpt̃
hoc ccirnes illi consetratas. Sien
qͥs uiderit eũ qͥ habet scienitiã.
id ÷ qui ꝑfectus ẽ infide etcredit
omĩa munda. Inidolio recũbentẽ :
id÷ recunbendo manducare : Sic¬
dũ come¬
ditis corã illis carnes idolis con¬
secratas. recdmbentes in idolio :
li zcit frẽm meũ quẽ libet cre¬
dentẽ simplicẽ. et adhuc infir¬
mũ infide. ñ manducaibo carnẽ
idolis consecratã incet̾nũ: ne
fratrẽ meũ scandcilizem in
Frouat quidã apud corinthios qͥ
scientiam habentes omĩa mun¬
da. eẽ. comedebanit cibos idolis
consecrtitos: ꝓuocabant simpli¬
ces et infirmos infide. Ad simili¬
a et dicebant: nisi isti qui pru¬
dentiã et scientiã habent scirenT¬
nequaquã hoc agerent: Man¬
duccibo ergo ego: ut conseerer
ꝑ has carnes : ł contra erant
alii ꝑfectiores. qui licet scireñ
uolebent ccirnes idoleitrias q¬
dere. qui sciebant illas ꝑ inia¬

Expanded text:
tis esse in idolo et comedant propter tis esse in idolo et comedant propter hoc carnes illi consecratas. Si quis enim viderit eum quod habet scientiam, id est qui perfectus est in fide, et credit omnia munda, in idolio recumbentem, id est, recumbendo manducare. Sicdum comeditis coram illis carnes idolis consecratas, recumbentes in idolio. Si lizat fratrem meum, quemlibet credentem simplicem et adhuc infirmum in fide, non manducabo carnem idolis consecratam in aeternum, ne frErant quidam apud Corinthios, qui, scientiam habentes omnia munda esse, comedebant cibos idolis consecratos, et provocabant simplices et infirmos in fide ad similia, qui dicebant: Nisi isti qui prudentiam et scientiam habent, scirentnequaquam hoc agerent. Manducabo ergo et ego ut consecrer per has carnes. Econtra erant alii perfectiores, qui, licet scirent nolebant carnes idolothytas comedere, quia sciebant illas per invoca
Abbreviated transcription (Latin):
Idoli quasi idolotitũ. id÷ idolis
dcitũ et consecratũ: manducant ⁊
Etconscientia illorũ infirma pol¬
luitur. qm̃dũ infirmiores infide
uident recũbere in idolio. et com¬
medere in idolatria: aliquid nu¬
minis et religiosum puttit. eẽ.
inidolis : Et in hoc ÷ illorũ conscien¬
tia infirma. ł quia putantes om¬
nia. eẽ. munda comedunt ido¬
latria : quia aliquid numinis
credunt in idolis :
sub dudis quã cre¬
dimus mundã. id÷ non facit nos
acceptabiles dõ: et laudabiles
apud illũ÷¬
auerimꝰ subaudis descicrificiis
idolorũ deficiemus. ut alios cibos
non habeamus: quos possimus man¬
ducare :¬
: Heq simanducaueri¬
mus ccrnes idolis consecrtitas. ab¬
undabimꝰ : subaudis aliorum
ciborũ refectionẽ non queramus n
Videte neforte hȩc licentia urã¬
subaudis qua creditis omĩa mundis.
munda
et ꝑ inuocationẽ nominis xp̃i omĩci
scĩficari. offendiculũ fiat infirmis
infide : ut credcint aliquid deita¬

Expanded text:
uasi idolothytum, id est idolis datum et consecratum, manducant, et conscientia ipsorum cum sit infirma, polluitur, quoniam dum firmiores in fide viderint recumbere idolo, et comedere idolothyta, aliquid numinis et religiosum putant esse in idolis. Et in hoc est illorum conscientia infirma, vel quia putantes omnia esse munda, comedunt idolothyta, vel quia aliquid numinis credunt esse in idolis. subaudis quam credimus mundam, id est, non facit nos acceptabiles Deo, et laudabiles apud illucaverimus, subaudis de sacrificiis idolorum, deficiemus, ut alios cibos non habeamus, quos possumus manducare, neque si manducaverimus carnes idolis consecratas, abundabimus, subaudis ut aliorum ciborum refectionem non quaeramus. Videte autem ne forte haec licentia stra qua creditis omnia munda mundis, et per invocationem nominis Christi omnia sanctificari, offendiculum fiat infirmis in fide, ut credant aliquid deita
Abbreviated transcription (Latin):
ubis corinthiis sum apłs. quos
inspatio uniius anni et sex men¬
sb ad fidem xpĩ me predica¬
tione adduxi : non solũ ergo
corinthiis erat apłs. sed pene om¬
uib gentib Sicut ipse dixit .
auioꝑcitus : petro inaiposto latũ
circumcisionis : opercitus ÷ et mͥ¬

Expanded text:
bis, Corinthiis, sum, apostolus, quos in spatio unius anni et sex mensibus, ad fidem Christi mea praedicatione adduxi. Non solum ergo Corinthiis erat apostolus, sed pene omnibus gentibus, sicut ipse dixit: Qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus
Abbreviated transcription (Latin):
tris. quia omĩa. que ipse filius oꝑa¬
tus ÷: adlaudẽ & głam eius retu¬
lit dicens: Pat̃ in me manens: ipse facit
oꝑa: In om̃s ergo generationes sit dõ patri
gła. id ÷ inpsentes & futuras. ł ingenera¬
tiones gentiũ. & generationes uideorum:¬
& in omĩa futura secula

Expanded text:
tris, quia omnia quae ipse Filius operatus est, ad laudem et gloriam ejus retulit, dicens: Pater in me manens ipse facit opera . In omnes generationes sit Deo Patri gloria, id est in praesentes et futuras: vel in generationes gentium, et generationes Judaeorum in o
Abbreviated transcription (Latin):
uocationẽ quauocati estis inbaptismate
estis uocati ut scĩ essetis & immaculati.
scẽ & immaculate conuersamini. ambu¬
lantes de uirtute inuirtutẽ: Qđ aut̃ dic̃.
ego uinctus
duplici modo intelligi
p̾otest. uł iunctus catenis & positus in

Expanded text:
vocatione qua vocati estis in baptismate. Estis vocati ut sancti essetis et immaculati, sancte et immaculate conversamini, ambulantes de virtute in virtutem. Quod autem dicit, ego vinctus, duplici modo intelligi potest: vel vinctus catenis et positus in
Abbreviated transcription (Latin):
Laborabat apłs inp̃dicatione et
oꝑe manuum: Eo modo quo sepe
diximus et quare laborabat ipseᷤ
ut non eẽt otiosus Omnis enĩocio¬
sus indesideriis ẽ.: et ut ipse desidem¬
praua uitare posset labor mani¬
um insistebat
Cũ accepistis uen
auditus dĩ : accepistis illud ñ iu

Expanded text:
Laborabat Apostolus in praedicatione et opere manuum eo modo quo saepe diximus. Et quare laboravit ipse? Ut non esset otiosus. Omnis otiosus in desideriis est: et ut ipse prava desideria vitare posset, labore manuum insistebat. Cum accepissetis verbum audit
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sine inter¬
missione memoriam semꝑ ur̃i
facio in orationibus meis: Sine
intermissione dicit. qui omĩ die. omĩ
nocte orationi incumbens: eorũ me¬
moriam faciebat. Nam aliter hȩc
uerba stare nonualent. his enĩ om̃ib¬
indiget homo mortali tegmine indutꝰ
In hoc uero quod orationi instabat: in
semecipso primũ oꝑe p̃tendebat
Homo si quidem mortalis erat adhucapłs.
bus exortundo p̃ceperat: sine inter¬
missione inquiens orate
Obsecrans

Expanded text:
ermissione memoriam vestri facio, semper in orationibus meis. Sine intermissione dicit, quia omni die, omni nocte orationi incumbens, eorum memoriam faciebat. Nam aliter haec verba stare non valent, quia comindiget homo mortali tegmine indutus. In hoc vero quia orationi instabat, in semetipso primum opere praetendHomo siquidem mortalis erat adhuc Apostbus exhortando praeceperat: Sine intermissione, inquiens, orate. Obsecrans
Abbreviated transcription (Latin):
Videtur
contra dominicũ p̃ceptũ iurare apłs
quodicitur. Nolite urare omnino.
Sed quia ueritatẽ uirare necessitate
conpellente non est peccare. ut bea¬
tus augustinus dicit: Coactus apłs
ut crederetur ab auditorib dũ ui¬
rat: non peccat. Tutius tamen est
non uirare. quia qui nũquã iuirat:
nũquã ꝑ iurium ꝑpetrat. C
seruio in spu meo. Non ait ad¬
oro: seruo. Sunt quidam qui cor¬
pore et uoce dm̃ aut homines ficte ad orant
& non sp̃u: id ÷ mentis affectu. Plus ergo
est dicere. cui seruio in spũ quã ad oro.
quia intelligitur hic seruitium amoris.
& integrȩ dilectionis
gelium ut diximus: bonũ nuntiũ so¬
nat. Dicit enim. pęnitentiã agite:
appropinquabit regnũ caelorum Pre¬
dicari quoq conceptionẽ. & natiuitutẽ¬

Expanded text:
Videtur contra Dominicum praeceptum jurare apostolus quo dicitur: Nolite jurare omnino. Sed quia veritatem jurare, necessitate compellente, non est peccare, ut ab Augusto dicitur. Coactus Apostolus ut crederetur ei ab auditoribus, dum jurat non peccat. Tutius tamen est non jurare, quia qui nunquam jurat, nunquam perjurium perpetrat. Cui servio in spiritu meo. Non ait adsed servio. Sunt quidam qui copore et voce Deum aut homines ficte adorant, sed non spiritu, id est mentis affectu. Plus est ergo dicere, cui servio in spiritu quam adoro: quia hic intelligitur servitium amoris et integrae dilectionis.gelium, ut diximus, bonum nuntium sonat. Dicit enim: Poenitentiam agite, appropinquabit regnum coelorum . Praedicare quoq
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ consuetũ obseqͥũ.
sicut et dnis ait : Reͣdite quaesunt cue
debetis reddere: reddite ei tributũ. Sic̃
et ipse conditor ꝓsẽ etpetro didrugma ⁊
Tributũ dicitur a tribunus: & tribuni
a tribus : Siquidem romulus conditor
& auctor. romȩ. intres partespopulũ
sibi subditũ diuisit rationabili distribu¬
tione: In senutores uidelicet qui et consu¬
les uocubantur: inmilites qui et agrico¬
lus & unicuiq parti: principẽ unũ
constituit. qui tribunus dicebatur : eo qđ
Cui uectig il: uectĩgal

Expanded text:
id est consuetum obsequium; sicut Dominus ait: Reddite quae sunt Caeum, debetis reddere, reddite ei tributum, sicut et ipse Conditor pro se et Petro didrachma . Tributum dicit a tribunis, et tribuni a tribus. Siquidem Romulus conditor et auctor Romae, in tres partes populum sibi subjectum divisit rationabili distributione: in senatores videlicet, quae et consules vocabantur, in milites et agricolas, et unicuique parti principem unum constituit, qui tribunus dicebatur, eo quodal, vectigal. Vectigal
Abbreviated transcription (Latin):
lle qui eontinens est. & est sine uxore
& filus. & habundat diuicus. bonisq tẽpora¬
libus. deb& illũ quuncontinens ÷ & hab&
uxorẽ & filios sustentare si netessitas fue¬
rit: Sic deceteris necessitatib intelligen¬
dũ imitando ceruos. quitranseuntes ꝑali¬
quod fretũ adusũ iã ut ultra fluluũ
sustentantur & subportantur ad iniucẽ:
ponens sequens m̃tũ suꝑ clunes prioris.
Et lissato qͥprior incedebat: datlocũ
ut transeat. & ipse ponat iterũ m̃tum:
suꝑcdunes ultimi:¬

Expanded text:
ore et filiis, et abundat divitiis bonisque temporalibus, debet illum qui incontinens est et habet uxorem et filios, sustentare si necessitas fuerit. Sic de caeteris necessitatibus intelligendum imitando cervos, qui transeuntes per aliquod fretum ad insulam, aut ultra fluvium, sustentantur et supportantur ad invicem, mentum ponens sequens super clunes prioris, et lassato qui prior incedebat, dat locum ut transeat, et ipse ponat iterum mentum super clunes ultimi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Aspiciebat em̃ ĩ remunerationẽ:
tũ quã sidicer& ud eos quib hȩc
scribebat. Nullus ur̃m dimisit
aulã regalẽ. amplã & clurã ineq
tales tͥescuros. neq cũ poss& filius
regis esse. contẽpsit. sicut morses
fecĩt quia non solũ contẽpsit. sed etiũ
ab negauut. Iaelo quippe p̃posito
noluit admirari ciegiptiaci regni
pulcritudinẽ. magis eligens cũm
popło dĩ affligi. quã peccati habere
io cunditatẽ. Peccatũ nãq depuctiuit:
simaner& in aula regis letitia tẽpo¬
rali fruens. suosq fr̃s incribulationȩ
relinquer&: non afflighi inquã
cũ aliis. peccatũ esse putciuit: si igitur
ille ñ affligi alacriter cũ aliis pec¬
catũ esse iudicauit. quantũ
mulũ peccati habituri sunt qui
congregationẽ fideliũ deserunt:
Uos inquit ꝓuobis ipsi patimini
ille a ũt nonsolũ ꝓse solõ aspiciens
in remunerationẽ. sed etiã ꝓ aliis
hoc elegit: ut inauorẽ mercedem

Expanded text:
sti: aspiciebat enim in remunerationem. Tanquam si diceret ad eos quibus haec scribebat: Nullus nostrum dimisit aulam regalem amplam et claram, neque tales thesauros, neque cum posset filius regis esse contempsit, sicut Moyses fecit, qui non solum contempsit, sed etiam abnegavit: coelo quippe proposito, noluit admirari Aegyptiaci regni pulchritudinem: magis eligens cum populo Dei affligi quam peccati habere jucunditatem. Peccatum namque deputavit, si maneret in aula regis laetitia temporali fruens, suosque fratres in tribulatione reliqueret. Non affligi, inquam, cum aliis, peccatum esse putavit. Si igitur ille non affligi alacriter cum aliis peccatum esse judicavit, quantum cumulum peccati habituri sunt, qui a congregatione fidelium deseruntur? Vos, inquit, pro vobis ipsis patimini. Ille autem non solum pro se, solum aspiciens in remunerationem, sed etiam pro aliis hoc elegit, ut mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
gsse illũ inmadian. quid÷ qđbeitus
tem regis si eñi nontimuit quare
fugit: qdergo fugit: fidefugit. credens
tuadõ lib̾ari: & p̃tendit exterius timorẽ.
cũ interius nullũ haber& metum.
Idõq sicei reputittur. quasi nonti¬
muiss&. idcirco eñi noluit ibi ma¬
nere. necausa iactantiȩ uideretur
dm̃ tẽpttre non debent: sed debent
imitari dñm suũ. qui frequenter
locũ dedit iudȩis. audientes qđ ipse
p̃cepit dicens. Cũ uos ꝑ secuti fuerint
inciuitate uncr fugite inaliam.
Puga ergo morsi totu ex terior fuit.
qm maximũ fidẽ dedĩ auxilio ha¬
bebat. Unde apłs dicit. Inuisibilem
inquiens dm̃. tãquã p̃sentẽ sustinuit.
Quod ÷ dicere: ⁊taerat fidus dedĩ adiu¬
torio. & itt semꝑ deeius ꝓuectionese

Expanded text:
gisse illum in Madian, quid est quod bgisse illum in Madian, quid est quod b animositatem regis? Si enim non timuit, quare fugit? Qa Deo liberari; et praetendit exterius timorem, cum interius nullum haberet metum: ideoque sic ei reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causa jactantiae videretur Deum tentare non debent, sed debent imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, audientes quod ipse praecipit dicens: Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite Fuga ergo Moysi tota exterior fuit: quoniam maxime de Dei auxilio fidebat. Unde Apostolus dicit invisibilem, inquiens: Deum tanquam praesentem sustinuit, quod est dicere: Ita erat fisus de Dei adjutorio et ita semper de ejus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s imꝓperiũ sustinuit asuis quos
uenerat redimere: quando ei dixer̃
demoniũ habes: & cetera mala ei
intulerunt usq ad passionẽ : Ita
& morses imꝓperiũ sustinuit a frib
suis quos uolebat liberare: dicebatł
eñi ei. Quiste constituit principẽ
cut iudicẽ suꝑnos. Nisi qłuidinterfice¬
reme uif Sicut interfetisti heri egrp¬
tiũ : siniłi quando quilib& adomesti
a spiciebat inquit in remunerationẽ
suã & totius popłi: ltti quando quisq
cere ad memoriã quã remunerationẽ
ad ño exinde sit recepturus. Fi de
reliquit ȩgrptium. Non ueritus
anmositĩtem regis. in uisibilẽ
enim tamquã p̃sentẽ sustinuit.
Legimus in exodo. quia cũ morsi dictũ
eẽt a quodã hebreo qui faciebat in¬
iuriam fr̃i quẽ moyses uoluit in¬
crepare : Nũquid interficereme
uis sicut interfecisti heri egyptiam:
fugit moyses in uerbo isto. eo quod
pharao audito hoc quęrer& eũ ut
interficero&: sed cũ manifestũ sit fu¬

Expanded text:
mproperium sustinuit a suis, quos venerat redimere, quando ei dixerant: Daemonium habes, et caetera mala ei intulerunt usque ad passionem, ita et Moyses improperium sustinuit in fratribus suis, quos volebat liberare; dicebant enim ei: Quis te constituit principem aut judicem super nos? Nunquid interficere me vis, sicut interfecisti heri Aegyptsti sustinet. Aspiciebat, inquit, in remunerationem suam, et totius populi. Ita quando quisque cere ad memoriam quam remunerationem a Domino exinde sit recepturus. Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis: invisibilem enim tanquam praesentem sustinuit. Legimus in Exodo, quia cum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere ut me vis sicut interfecisti heri Aegyptium? Fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao audito hoc quaereret eum interficere: sed cum manifestum sit fu
Abbreviated transcription (Latin):
łi de celebrauit pascha ex sangiu¬
nis effusione. Nequi uasttibat
primitiua tungeret eos.
łide quamorses credidit ꝑ illũ sanguinẽ
saluandũ esse popłm celebrauit pascha
exscinguinis effusionẽ. celebrauit
pascha quoliniuit postes: neangłs¬
& intanta deuastatione inlescs
seruauit udeos. quorũ postes fuer̃
resꝑsi illo scinguine: multo am¬
plius saluabut nos sangius ueri
agni hoc ÷ xp̃i: quorũ ħostia id ÷
frontes munitȩ sunt signo pas¬
sionis xp̃rtimuit eñ illũ sanguinem
angłs. intelligens ibi dominicã mortẽ.

Expanded text:
ide celebravit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide, qua Moyses credidit per illum sanguinem salvandum esse populum, celebravit Pascha. Ex sanguinis effusione celebravit Pascha, quo linivit postes, ne angt in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos, quorum postes fuerunt respersi illo sanguine, multo amplius salvabit nos sanguis viri agni, hoc est Christi, quorum ostia, id est frontes munita sunt signo passionis Christi. Timuit enim illum sanguinem angelus, intelligens ibi Dominicam morte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt tusi retinere eũ: In hoc uero
quasi nontimuerunt: quia non ꝓ¬
iecerunt ęllũ in aꝑtũ fluuium.
sed in fiscella posuerunt eũ sicq
in miserunt carecto fluminis. habentes
sent. ita repucttur illis. Unde ergo
istisꝑauerunt saluarepuerũ. nisi per
fidem: Uiderunt inquit elegantem
inftintẽ: siquidẽ ab ortu natiuitatis:
magna fuit illi infusa gr̃a uenustutis.
Non natura hoc oꝑante qđ natus est.
honestus infaintulus: sed gr̃ȩ diuinę¬
dono qui etiã barbarã illã mulierẽ
egiptiã filiũ uidelic& pharaonis
adhoc excituuit. ut a mar& eũ. ut
sumer&. ut nutrir&¬

Expanded text:
n sunt ausi retinere eum: in hoc vero quasi non timuerunt, quia non projecerunt illum in apertum fluvium, sed in fiscella posuerunt eum, sicque immiserunt carecto fluminis, habentes sent, ita reputatum est illis. Unde ergo isti speraverunt salvare puerum, nisi per fidem? Viderunt, inquit, elegantem infantem. Siquidem ab ortu nativitatis magna fuit illi infusa gratia venustatis, non natura hoc operante, quod natus est honestus infadono, qui etiam barbaram illam mulierem Aegyptiam, filiam videlicet Pharaonis, ad hoc excitavit, ut amaret sumeret, et nutrir
Abbreviated transcription (Latin):
ris benedixit isciac
iacob & esciu.
łide defuturis benedixit eis. quia iuxta
qđ esinp̃catus ÷. ita postea omĩti
illis credidit euenire. & quȩ futura
illis erant eabenedicendo optauit.
Potest aliter intelligi. defuturis mis¬
terus benedix̾it eis. quia ia cob figurã
xp̃i siue popłi xp̃iani gestubat. Esau
uero iuduci. Eide iã cob moriens

Expanded text:
ris benedixit Isaac, Jacob et Esau. Fide de futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omnia illis credidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futuris mysteriis benedixit eis, quia Jacob figuram Christi sive populi Christiani gestabat, Esau vero Judai
Abbreviated transcription (Latin):
um patriarcharũ ossa secũ detule¬
runt. sepelieruntq ea insichem quȩ
euenit inpossessi onẽ trib ioseph.
Nam abrahã isciac & iccob inspelunca
duplici abrahȩ quã abrahã emerat
afilus hech sepulti sunt cũ sarra &
rebecca &licubi & adã cum euci
sepultus quiescebat. Fortussis uõ
quȩrit ciliquis. quȩcausa exaiterit:
ut om̃s illi sc̃i patres in terra ręp¬
missionis maluerint sepeliri qũa
clio in loco: Cui respondendũ est.
Non curã gerendo sepulchrorũ hoc
agebant̃ sed potius quia sp̃u sco

Expanded text:
a patriarcharum ossa detulea patriarcharum ossa detulerunt, sepelieruntque ea in Sichem, qui evenit in possessionem tribus Joseph. Nam Abraham, Isaac, et Jacob in spelunca duplici Arbeae, quam Abraham emerat a filiis Eth, sepulti sunt cum Sara, et Rebecca, et Lia: ubi et Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis, quae causa exstiterit ut omnes illi sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco. Cui respondendum est: non curam gerendo sepulcrorum hoc agebant, sed potius quia Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
scđm consuetudinẽ illius temporis
adorauit uirgũ ioseph. quẽ uidebat
dñm ẽe totius regni terrȩ ȩgipti:
Ea scilic& ratione hester legitur ad¬
orasse uirgam assueri: Fide ioseph
moriens pr̃o defectionẽ filiorũ
israhel memoratus est
Ec de ossibxis suis maridauit:
deꝑfectione filiorũ isrł locutus :¬
credes om̃ia uera ẽẽ que ꝓ miserat
patrib eorũ p̃cipue quod dixerat
ad abraham. scito p̃noscens. quia
ꝑegrinũ erit semen tuũ in terra
aliena. maleq tracttbunt illos
annis quadrĩgentis. Uerũ tamen
gentẽ cui seruierint iudicabo
ego dicit dñs. & posth ȩc reuertent᷑
int̾rã patrũ suorũ. Nequaqũã
ergo desuis ossib mandur& ioseph.
nisi plenci fide sꝑar& reditũ eorũ
ademrꝰreꝓmissionis. Dicit em̃ eis. uisittns
uis itabit uos dñs post dies multos.
soluio seph ossa patrissui deporta¬
uerunt secũ ꝑdesertũ in terram re¬
ꝓmissionis sed etiã reliqutrib om̃i¬

Expanded text:
secundum consuetudinem illius temporis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam Joseph, quem videbat dominum esse totius regni terrae Aegypti: ea scilicet ratione Esther legitur adorasse virgam Assueri. Fide Joseph moriens de profectione filiorum Israel memoratus est: et de ossibus suis mandavit. Decredens omnia vera esse quae promiserat Deus patribus eorum, praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt illud annis quadringentis; verumtamen gentem cui servierint judicabo ego, dicit Dominus, et posthaec revertentur in terram patrum suorum : nequaquam ergo de suis ossibus mandaret Joseph, nisi plena fide speraret reditum eorum in terra repromissionis. Dicit enim ei: Visitans visitabit vos Dominus post dies multos: solum tribus Joseph ossa patris sui deportaverat secum per desertum in terra repromissionis; sed etiam reliqui tribus omni
Abbreviated transcription (Latin):
& ad oraiuit fastigium
uirgtie eius. Legimus in
genesi qđ audiens ioseph egrottre
patrẽ suũ uenitadeũ: Etobtulit ei
duos filios suos effraim & manasse
adbenedicendũ. Quifidens habens
om̃ia illis euenire iuxcti qđ eis ex¬
orabat. benedixit eos. Idcirco autẽ
dicitur singulos eͥorũ benedixisse.
quia suꝑ utrũq ꝓpriã benedictio¬
nẽ fudit p̃posuitq minorẽ ante
maiorem. qm̃ p̃uidebat res ita futuras.
Qđq sequitur : Et ad orauit fastigiũ
uirgȩ eius. Idiurgue ioseph: dupli¬
cit intelligi potest spu siquidẽ pro¬
phetico afflatus iacob Cognouit de¬
signari ꝑ illã uirgã iosepħ regnũ xp̃i.
Perfastigium uerõ id÷ sũmitatẽ uirge
potentiam & honorẽ regni xp̃i : Dequa
psalmista dicit: uirga recta ÷ uirga
regni tui. Ergo non uirgã adorauit
ꝓdõ scđ̾m ritũ gentiliũ qui idola co¬
lebant. sed in uirga xp̃m. cuius regnũ
& potentiã p̃uidebat figurari in illa
Quantũ uero adlitterã ꝑtin& fortassis

Expanded text:
it fastigium virgae ejus. Legimus in Genesi quod audiens Joseph aegrotare patrem suum, venit ad eum, et obtulit ei duos filios suos Ephraim et Manasse ad benedicendum: qui fidem habens omnia illis evenire juxta quod eis exorabat, bendicitur singulos illorum benedixisse, quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem, quoniam praevidebat res ita futuras. Quodque sequitur, et adoravit fastigium virgae ejus, id est virgae Joseph, dupliciter intelligi potest. Spiritu siquidem prophetico afflatus Jacob, cognovit designari per illam virgam Joseph regnum Christi: per fastigium vero, id est summitatem virgae, potentiam et honorem Christi regni, de qua Psalmista dicit: Virga recta est, virga regni tui. Ergo non virgam adoravit pro Deo, secundum ritum gentilium, qui idola colebant, sed in virga Christum, cujus regnum et potentiam praevidebat figurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
dõ qui fuitbonis oꝑib exornatus cre
ter translatus ÷ inparadisũ terrenũ.
unde quondã eiectus ÷ uidelic& ne
experiretur morte corporalẽ. donec
tẽpus adõ constitutũ ꝑ currat. Quo
habitu uitȩ uelquost atu consistat
modo in paradiso: Non ÷ nr̃m inqui¬
rere: hoctamen credendũ ÷ quia
sine aliqua molestia. & sine aliquo
dolore autlabore quiescit in illo
paradiso. & sicut ille uiuit sinealiq
inpugnatione carnis. sine aliqua
molestia. ita nisi homo primus
peccass&: cõpleco om̃i numero decto
aparadiso terreno transferretͦ
ad paradisũ cęlestẽ. Utaũt trans¬
ferre tur causa fuit ꝑ qđ placueas
dõ. sed ut placer& dõ: Causa fuit eius
fides: nisi enĩ creder& qđ redditurusilli¬
essa ds̃ mercede. quomodo placer& ci:
Ante trans lationẽ eñi testimemum
habuit placuisse dõ. dicente scrip¬
tura. quia ambulauit enoc cum dõ
obtẽperans uoluntati eius. Si nefide
eñi inpossibileest placere dõ. Cre¬
debat eñienoc. quiasiquis crediderit

Expanded text:
 quia fuit bonis operibus exornatus, credter translatus est in paradisum terrenum, unde quondam Adam ejectus est: videlicet ne experiretur mortem corporalem, donec tempus a Deo constitutum percurrat: quo habitu vitae, vel quo statu consistat modo in paradiso, non est nostrum inquirere. Hoc tamen credendum est, quia sine aliqua molestia, et sine aliquo dolore, aut labore quparadiso: et sicut ille vivit sine aliqua impugnatione carnis, sine aliqua molestia, ita nisi homo primum peccasset, completo omnium numero electorum, a paradiso terreno transferretur ad paradisum coelestem. Ut autem transferretur, causa fuit quod placuit Deo: sed ut placeret Deo, causa fuit ejus fides. Nisi enim crederet quod redditurus esset ei Deus mercedem, quomodo placeret ei? Ante translationem enim testimonium habuit placuisse Deo, dicente Scriptura quia ambulavit Henoch cum Deo, obtemperans voluntati ejus. Sine fide enim impossibile est placere Deo. Credebat enim Enoch: quia si quis crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
tiã adhucloquitur iam
defunctus & dicitur: sangius ab el
clamat adme det̾ra. Siue adhucloquit᷑
hoc ÷ interemit quidẽ eũ corpore sed
eius glam non potuit interimere cũ eo
dũ eñi gła illius in toto mundo p̃dicatdr
cũ om̃s admirantur. Quotidie ad¬
huc lic& defunctus loquitur. Qui eñi
alios suo exemplo admon& utiustifuntꝰ
iniquo modo non loquitur Fide enoe¬

Expanded text:
loquitur jam defunctus, et dicitur: Sanguis Abel clamat ad me de terra. Sive adhuc loquitur, hoc est interemit quidem eum corpore, sed ejus gloriam non potuit interimere cum eo: dum enim gloria illius in toto mundo praedicatur, eum omnes admirantur, quotidie adhuc defunctus loquitur. Qui enim alios suo exemplo admonet, ut justi sint, quomodo non loquitur? Fide Eno
Abbreviated transcription (Latin):
teo dotione legitur. quia inflamauit
dñs suꝑ abel & suꝑ munera eius. seu
ꝑ illã sententiã qua ad ño in ęuuan¬
gelium : laudatus: Cõꝓbatus : esse
iustus. sic eñĩ dñs in euuangelio a men
dicouobis requiretur᷑ uobis sanguis
iustorũ qui effusus ÷ suꝑ terrã asan¬
guine ab el iusti usq ad sanguinem

Expanded text:
ia inflammavit Dominus super Abel, et super munera ejus; seu per illam sententiam, qua a Domino in Evangelio est laudatus, comprobatus est esse justus; sic enim dicit Dominus in Evangelio: Amen dico vobis, requiretur a vobis sanguis justorum qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
trabulib: suis. Quapropt̃ hortatur
recusarent. ut non paterentur a contri¬
bulib fr̃ibq suis. Plurimã quippe id÷
maiorẽ hostiã abel obtulit dõ quãcain:
Non quod illa hostia reb carnalib: maior
extitissa . Sed quicquid melius habuit
abel ꝑfidẽ dõ beniuolo animo ꝓtulit.
etex inde ei insua mulciplicafueruxt:
& intelligimus ipsũ ꝑ hoc placuisse dõ.
łide nãq hocfecit: quia crediditea quȩ
bona uoluntate offerebat dõ placere.

Expanded text:
tribulibus suis. Quapropter hortatur recusarent si injuste paterentur a contribulibus fratribusque suis. Plurimum quippe, id est majorem hostiam Abel obtulit Deo quam Cain, non quod illa hostia in rebus carnalibus major exstitisset, sed quidquid melius habuit Abel per fidem Deo benevolo animo protulit, et exinde ei sua multiplicata fuerunt, et intelligimus ipsum per hoc placuisse Deo. Fide namque hoc fecit, quia credidit haec quae bona voluntate offerebat, Deo placere et
Abbreviated transcription (Latin):
ppellen probũ in xp̃o. Nii¬
e quidam faciant exhoc duo nomina
propria dicentes ita: Salutate appel¬
len et probum : ñ ÷ illud. sedunũ nom̃
ꝓpriũ cũ adiectiuo Salutate inquit
appellen ꝓbũ : id ÷ probatũ infide
& laude dignum : Probũ enĩ dicimus :¬
ꝓbatũ edaudabilem ÷
Salutate eos.

Expanded text:
ppellem probum in Christo. Licet quidam faciant ex hoc duo nomina propria, dicentes ita: Salutate Apellem et Probum; non est illud, sed unum nomen est proprium cum adjectivo. Salutate, inquit, Appellem probum, id est probatum in fide, et laude dignum: probum etenim dicimus probatum et laudabilem. Salutate eos
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓphetarum. quae tunc temporis pene¬
trari poterat intellexit similit̃ illũ ludũ
non simplicem eẽ : quem appellauit per¬
secutionem. Uolebat enim eumleuem
honore & dignitate sublimari: Sed quid
dicit scriptura.
Fice ancillã.
& filium eius .n

Expanded text:
prophetarum quae tunc temporis peneprophetarum quae tunc temporis penetrari poterat, intellexit, similiter illum ludum non simplicem esse sciebat, quem appellavit persecutionem. Volebat enim eum levem privari, et se sublimari. Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ehusequitur & nune iudaicuspopls
quade signatur ꝑ ismaelem natũ de
qudesignantur ꝑisa ac natum delibe¬
: ut a d seruitutẽ legis illũ inclinent .n
Nludo puerorum ismahel &isaac.
ude multa disser̃ : Quidã enim
dicunt quia uolebat eum quodam
genereludi ꝓuocure ad saltum. tenens
yacã manii: ubi oportebat eum itu
debilitcri: ut indignus fier& honore
primogeniti & hereditate paterna .
Quidamꝰ &iam dicunt quia uolebat ei
suadere quibusdam turpitudinibus
misceri. ꝓquo notabilis ess&. & despec¬
tuhaberetur a pud patrem & matrẽ.
& ut diximus indignus fier&. & digni¬
: siillum uituperabilemita
reder&. aut incorpore aut in leuitate
mentis : ut patri & matri ꝓnihiloduce¬
retur : Sedquicquid illud fuerit: plane
appar& illum ludum non simplice
fusse: ꝓ quo mater indignatti p̃cepit
pariter matrem cum filio: adomo &
consortio filii liberi eici: Seatus &iã
apostolus doctus ad pedes gammalie¬
ls legis doctoris omn sciẽntia legis

Expanded text:
udaicus populus, qui designatur per Ismaelem natum de qui designantur per Isaac natum de libera, ut ad servitutem illos legis inclinent. De ludo puerorum Ismael et Isaac, Judaei varia disserunt. Quidam enim dicunt, quia volebat quodam genere ludi provocare ad saltum, tenens perticam in manu, ubi optabat eum ita debilitari, ut indignus fieret honore primogeniti et haereditate paterna. Quidam etiam dicunt, quia volebat ei suadere quibusdam turpitudinibus misceri, pro quo notabilis et despectui haberetur patri et matri, et ut diximus, indignus fieret i illum ita vituperabilem redderent aut in corpore, aut in levitate mentis, ut patri et matri pro nihilo duceretur. Sed quidquid illud fuerit, plane apparet, illum ludum non simplicem fuisse, pro quo mater indignata; praecepit pariter matrem cum filio, a domo et consortio filii liberi ejici. Beatus etiam Apostotus, doctus ad pedes Gamalielis, legis doctoris, qui omnem scientiam legis
Abbreviated transcription (Latin):
solli eitudinem quã retro habiustis.
ad expletionẽ fidĩ usq ad finẽ
uitte nrãe: Siue diei iudicu.
ut non segnes efficiemi ni
hoc ÷
prigri & desides in bono oꝑe.
& in mandatis dĩ ꝑficiendis
Desideramus inquit uos nontant̾u
circa uerba secdetiam in uirtu¬
defuturis solliciti sitis ad monentes
hoc ÷ quales fuistis primũ: tales
cupimus & modo esse & futurĩ.
& non dix̃ uolo qđ ÷ auctoritucs
doctrincie. sed qđ erat pciterne
dilectionis: hoc ÷ cupimus unuꝰ¬
quẽq urm̃ eandẽ erga fr̃s sẽꝑ
ostendere maxim̃a curam quto
olim habiustis ad cõplectionẽ

Expanded text:
subaudis quam retro habuistis, ad expletionem spei usque in finem vitae vestrae, sive diei judicii, ut non segnes efficiamini, hoc est pigri et desides in bono opere et in mandatis Dei perficiendis. Desideramus, inquit, vos non tantum circa verba, sed etiam in virtu sed ut de futuris solliciti sitis admonentes; hoc est, quales fuistis primum, tales cupimus et modo esse et in futurum. Et non dixit, Volo: quod est auctoritatis divinae; sed quod erat paternae dilectionis: hoc est, Cupimus unumquemque eamdem erga fratres semper ostendere maximam curam, quam olim habuistis ad completionem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. inbaptis mate inuenti sunꝰ
pec catores: dũ uenimus adba¬
tismum: Num quid xp̃s fect
nos peccatores & ut peccata
haberemus. ut eẽt in nobis od
mundaret.⁊ Ab sit: Sedutbax
non poterat nos iustificare:

Expanded text:
sti, in baptismate, inventi sumus peccatores dum venimus ad baptismum. Nunquid Christus fecit nos peccatores ut peccata haberemus, et inveniret in nobis quod mundaret? Absit. Sed quia lex non poterat nos justificare,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩi Pontificũ ÷ doctrinue predications
oꝑam darẽ: & illoꝵ ÷ sucrificiũ dõo¬
ferre : Nã sicut inueteri testam̃to pon¬
tifex siue sacerdos. hostiam et oblutis¬
nem quã offereba t dõ studiose ꝓude¬
bat ut absq macula eẽt: ita & qui eues¬
geliũ ad nuntiant ꝓuidere debent.
utneq in p̃dicatione. neq in doc trina
seu in magisterio aliqua culpa nascis
utsicut illȩ hostiae erant acceptȩ: itass
auditores illoꝵ in sacrificiũ di trans¬
unes initantes ipsi p̃dicutores. egregiũ p̃dicaco

Expanded text:
onis operam dare, et illorum est sacrificium offerre Deo. Nam sicut in Veteri Testamento pontifex sive sacerdos hostiam et oblationem quam offerebat Deo, studiose providebat ut absque macula esset, ita et qui Evangelium annuntiant providere debent ut, neque in praedicatione, neque in doctrina, seu magisterio, aliqua culpa nascatur, ut sicut illae hostiae Deo erant acceptae, ita sint et auditores illorum in sacrificium Dei transeuntes, imitantes ipsi praedicatores egregium docto
Abbreviated transcription (Latin):
meruit: utbeatus agustinus dicit . P otest
et deministerio apostolatꝰ intelligi. qł
eigratis ad nõ conlatũ ÷ q cripsi inqut
uob pauca explurib. quue in corde me
firma habentur . ꝓpt̃ grãm sapientiȩ
quae mihi adnõ adhocdatut: ut illã
ꝓcapacitate auditoris expenderẽ. siue
etiam ut ministeriũ apłatus ei cõple¬
uiuendo. & miraculis uirtutũ testifican¬
do głam ꝓpriã ñquerendo. neq prolu¬
cris temporalib haec omũ: sed premi¬
neratione aeternȩ uitȩ agendo : Ille
scĩficat euangłm siue scmn demonsta.
qui absq errore & m̃datio illud p̃diat
et qđ p̃dicatore confirmat miraculs:
exornat scã conuersatione. & quiñqe¬
rit suã laudẽ. sed dĩ :Vt fiat oratio
gentium accepta. id ÷ ut
gentes offerantur dõꝑme ingrarũ
actione & sit ipsa oblatio amabils
ei & scĩficata ꝑbaptismum: ꝑ passioni¬

Expanded text:
meruit, ut beatus Augustinus dicit. Potest et de ministerio apostolatus intelligi, quod ei gratis a Deo collatum est. Scripsi vobis, inquit, pauca ex pluribus, quae in corde meo firma habentur propter gratiam sapientiae, quae mihi a Domino ad hoc data est, ut illam pro capacitate auditorum expenderem; sive etiam ut ministerium apostolatus me complvivendo, et miraculis virtutum testificando, gloriam propriam non quaerendo, neque pro lucris temporalibus haec et omnia, sed pro remuneratione aeternae vitae asanctificat Evangelium, sive sanctum demonstrat, qui absque errore et mendacio illud praedicat, et quod praedicat ore, confirmat miraculis: exornat sancta conversatione, et qui non quaerit suam laudem, sed Dei; ut fiat oblatio gentium accepta, id est, ut gentes offerantur Deo per me in gratiarum actione, et sit ipsa oblatio amabilis ei, et sanctificata per baptismum, per passion
Abbreviated transcription (Latin):
uoto & intuitushebreos multus
labere scienticã diunci rũ seripturarũ
qub sta scribebat. intuntũ ut nec
pus haberet nomen ponere dicentis ii
hec ergo testimonium expsalterio
aluitico sũptũ ÷: quiteliter loquitur

Expanded text:
tu, Hebraeos multam habere scientiam divinarum Scripturarum, quibus ista scribebat, in tantum ut nec opus haberet nomen ponere dicentis. Hoc ergo testimonium ex Psalterio Davidico sumptum, est qualiter loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
Id÷ immitrmini. & ꝑficite in
in uicem siue alterutrum : &
inom̃s. hoc ÷ non solum increden¬
tes. sed &i am in noncredentes:
quia fratressumus om̃s scđm
carnems
Semꝑ ꝗaudete

Expanded text:
 imitamini et perficite in invicem, sive alterutrum, et in omnes, hoc est, non solum in credentes, sed etiam in non credentes, quia fratres sumus omnes secundum carnem. Semper gaudete
Abbreviated transcription (Latin):
i eis. Habeo aut omĩa: & habundo:
ille om̃ia hab&: qui nullo indig&:¬
saria nichil requirit Repletus
sum inquit subaudis om̃i abun¬
dantia: acceptis a bepafrodito.
subaudis muneribus: quȩ subaudis
munera: misistis mͥ: Miserant illi
dorẽ suauitatis: Odor sucuutatis
ẽ. apud dm̃ intentio bona & uolun¬
tas pitissima offerentis: dequa
legimus in genesi quia od oratus ẽ.¬
dñs odorẽ suauitatis. quando Noc
obtulit dño sacrificium egressus
ab archa: Non eni est putandum.
qđ ds̃ om̃ps sacrificio iuctimarũ
& fumo carniũ atq nidore pingue¬
dinis delectetur : sed intentione
bona. & uoluntate ꝓitissima offe¬
rentis. Si enĩ fumo & nidore carniuĩ
delectaretur. nequaquã dicer&
ꝑ ꝓphetam. sacrificia ura odiuit
anima mea:¬
ia mea :Os aut̃ m̃s impleat

Expanded text:
. Habeo autem omnia, et abundo. Ille omnia habet qui nullo indigsaria nihil requirit. Repletus sum, inquit, subaudis omni abundantia, acceptis ab Epaphrodito, subaudis muneribus, quae, subaudis munera, misistis mihi. Miserant illi dorem suavitatis. Odor suavitatis est apud Deum, intentio bona et voluntas promptissima offerentis, de qua legimus in Genesi, quia odoratus est odorem suavitatis Dominus, quando Noe obtulit sacrificium Deo, egressus de arca. Non eniotens sacrificio victimarum et fumo carnium atque nidore pinguedinis delectetur, sed intentione bona et voluntate promptissima offerentis. Si enim fumo et nidore carnium delectaretur, nequaquam diceret per prophetam: Sacrificia vestra odivit anima mea. Deus autem meus impleat
Abbreviated transcription (Latin):
sit. dies autem appropinquauit.
Nox est cęcitus infidelitutis Nox ÷ igno¬
rantia. Nox etium est conuersatio tene¬
brosa inpeccutis: Ista nox dũp̃cedit coti¬
die inelectis. & aduitã c̾ternã p̃destinu¬
tis: appropinquat dies. illum inatio
uidelicet fidei. cognitioscãe trinitutis:
et splendor uirtutum: Im̃dũ transeun
cotidie ꝑmortem carnis abęrũnis isti¬

Expanded text:
sit, dies autem appropinquavit. Nox est caecitas infidelitatis, nox est ignorantia, nox est etiam conversatio tenebrosa in peccatis. Ista nox quotidie praecedit in electis, et ad vitam aeternam praedestinatis appropinquat dies, illuminatio videlicet fidei, cognitio sanctae Trinitatis, et splendor virtutum, quoniam dum transeunt quotidie per mortem corporis ab aerumnis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed questio oritur quomodo possimus in
resurrettionis cueloꝵ altitudi nẽ pene¬
trauit: ubi sedere nunccreditur. inple
etreliquae uirtutes in ipsosunt  xp̃mitaq
induit: qui om̃s uirtutes quasscit in illo eẽ.¬
uxta quod apłs alics dicit : uotquot in xp̃o
baptizatiestis: xpm̃ industis. id ÷ om̃s uir¬
tutes tunc indiustis. quia ab om̃ib peccatis
mundanestis : Similiter et in hocloco intel¬
ut ipse sit decus atq ornamentũ urm ⁊
tcornis curai ne feceritis: in deside

Expanded text:
Sed quaestio oritur, quomodo possimus indresurrectionis suae coelorum altitudinem penetravit, ubi sedere nunc creditur in pleet reliquae virtutes in ipso sunt: Christum itaque induit, qui omnes virtutes quas scit in illo euxta quod alias Apostolus dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis ; id est, omnes virtutes tunc induistis: quia ab omnibus peccatis mundati estis. Similiter et in hoc loco intelut ipse sit decus atque ornamentum vestrum. Et carnis curam ne feceritis in deside
Abbreviated transcription (Latin):
ex questionib scripturarũ solet ons
ut uideatur quis aliquid sapientius
habere dum aliũ uicerit sua pillas¬
one: & maxime exre nullius utilicatis.
nascitur: Idõ uero uitanda ÷ quia rixãge¬
nerat dequa procedit odiũ : Et deodio: enor¬
nitas mali: Noninc mulatione &e
aouarias habet significationes: Signi
lus dicit᷑ imitator: dicit᷑studiosus. et in¬
ubi p̃cpit sic indui arma lucis: ut indie

Expanded text:
ex quaestionibus Scripturarum solet oriri, ex quaestionibus Scripturarum solet oriri, ut videatur quis aliquid sapientiae habere, dum alium vicerit sua pulsatione, et maxime ex re nullius utilitatis nascitur. Ideo vero vitanda est, quia rixam generat, de qua procedit odium, et de odio enoritas mali: et aemulatione. varias habet significationes: Signilus dicitur imitator, dicitur studiosus et inubi praecipit sic indui arma lucis, ut in die
Abbreviated transcription (Latin):
us aliud. & iccirco come sutiones hoc÷
m̃sae conlationes appellantur : Uoca¬
tur quoq eedem cõme sationes turpia
et inhonesta conuiuia: qui asicut om̃sppͥis
cibis utuntur & cõmusnib: ita etiam
ꝓlibitu suo. unusquisq quicquid scuriin¬
tis. et ociositutis sibi placetlo quitur
Non mȩbriettitibus Briã generemos¬
culino. dicimus calicẽ cip̾cũ potaitioni
aquodicitur ebrietus: quae ÷ potatiominio¬
uinis Non incubilibus ⁊ Cubilia sunt¬
ꝓprielesti siue lustra ferarũ: dicta
a fedis cubi tationib quibus assimiltutꝰ
lecti illorũ : qui cũ meretricib inlup¬
naribus coeunt : Nonͥmpudi cicusi
Impudicitia ÷ inuerecundici. siue inreligo¬
sitas. siue turpis atq in rationabilis conus
Generaliter autem om̃is libido & incona¬
nentia. uł imundicia: mpudicdua
inpudici inueretundi. atq inreligd
Non incontentioNe¬
Y Contentio: ali¬
catio siue controuersia. quae plerũqus

Expanded text:
us aliud, et idcirco comessationes, hoc est, us aliud, et idcirco comessationes, hoc est, mensae collationes appellantur. Vocantur quoque eaedem comessationes turpia et inhonesta convivia, quia sicut omnes propriis cibis utuntur et communibus, ita etiam pro libitu suo unusquisque quidquid scurrilitatis et otiositatis sibi placet loquitur. Non in ebrietatibus. Briam genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia povini. Non in cubilibus. Cubilia lecti sive lustra ferarum dicta a foedis cubitationibus, quibus assimilantur lecti illorum qui cum meretricibus in lupanaribus coeunt: et impudicitiis. Impudicitia est inverecundia et irreligiositas, sive turpis atque irrationabilis coitus. Generaliter omnis libido, et incontinentia, vel immunditia, impudicitia impudici, inverecundi, atque irreligiosi. Non in contentione. Contentio est altercatio sive controversia, quae plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ł induamus. ar¬
is ÷ Armalucis s.
fides. spes. caritas. pax. patientia. iusticia.¬
cȩtereq uirtutes: quȩ nos adluce attnaebe Tcubili¬
atitudinis ꝑducunt i Quae ñ inmerito
arma appellantur: quia nos defendunt
ab inꝓbitate malignorũ spirituũ : Abicimꝰ
ergo oꝑa tenebrarũ: quando expoliam᷑
uitis. & induimur uirtutes ÷ Induamur
igitur armalucis: hoc ÷ undiq muniamꝰ
nos om̃ib uirtutib. ut simus ꝓtecti & tuti.
contra aduersa diaboli : & quomodo debe¬
amus illa arma indui. et his uirtutibus
exornari: apłs declarat subnectens:
Sic inquit. id ÷ talimodo indumimi ar¬
malucis. ut indie hoc ÷ inclaritate
uirtutũ honeste ambulemus : qui
indie ambulut honeste ambulat.
qui a non offendit pedem sui adla¬
et gr̃ae. siue scientia e ambulare debemꝰ.
Sunt enĩ conui uia quue cęlebrant᷑ alt̾¬
natim: et p̃parantur asociis ꝑdies & uice¬
one p̃parantur: quando unus affert
panẽ. alius carnes. alius uinũ. atq ali

Expanded text:
t induamur aris. Arma lucis sunt fides, spes, charitas, pax, patientia, et caeterae virtutes, quae nos ad lucem aeternae beatitudinis perducunt; quae non immerito arma appellantur, quia nos defendunt ab improbitate malignorum spirituum. Abjicimus ergo opera tenebrarum, quando exspoliamur vitiis, et induimur virtutibus. Induamur igitur arma lucis, hoc est, undique muniamus nos omnibus virtutibus, ut simus protecti et tuti contra adversa diaboli. Et quomodo debeamus illa arma indui et his virtutibus exornari, Apostolus declarat, subnectens: Sic, id est, tali modo induimini arma lucis, ut in die, hoc est in claritate virtutum, honeste ambulemus. Qui in die ambulat, honeste ambulat, quia non offendit pedem suet gratiae sive scientiae ambulare debemus. unt enim convivia quae celebrantur alternatim, et praeparantur a sociis per dies et viceione, quando unus affert panem,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere omne spaciũ p̃sencis uitȩ usq ad fi¬
nem scłi: Perdiemuero: uitã futurã. cuiꝰ cla¬
ritatis comparatione. uita p̃sens ñ in congru¬
e nox appellatur. quia uita p̃sens semꝑ
indolore uersatur et tristicia: non habenos Com¬
fine mansuris florebit: nihil tristiciue ad¬
mittens. quue tunc plenissime manifesta¬
bitur. cũ dñs deudicio in regnũ transierit:
Ergo quia iam apꝓpinquatdies: Abic
opera tenebrarum
id÷ adulterũ. ho¬
micidi ũ. fornicationem. & cętã talia¬

Expanded text:
 usque ad finem saeculi. Per diem vero, vitam aeternam, cujus claritatis comparatione vita praesens non incongrue nox appellatur, quia vita praesens semper in dolore versatur et tristitia, non habens pefine mansuris florebit, nihil tristitiae admittens; quae tunc plenissime manifestabitur, cum Dominus de judicio in regnum transierit. Ergo quia jam appropinquat, Abjiciamus opera tenebrarum, id est adulterium, homicidium, fornicationem, e
Abbreviated transcription (Latin):
sub audis ꝓpt̃ meritum quod habas
a puddm̃: nonero insipiens. illuq
apud dm̃. non erit imprũdens.
quia ueritatẽ loquitur: Ereo
siquis ꝓ utilitate & edificatione
aliorum bonorum sibi diuinicus
concessum cum humilitate nar¬
rat.: non agit insipient̃. quia ue¬
ritatem loꝰquitur : Qui lierobe¬
nũ quodhab& ꝓpt̃ iactantiã alis
p̃dicat. deputans illud suis men¬
tis. uł quod non hab& dicit seha¬
bere : insipiens nimium ÷ & im¬
ns. quia mendatiũ loquꝰ
Purco autem

Expanded text:
subaudis propter meritum quod habeo apud Deum, non ero insipiens, illud apud Deum, non erit imprudens, quia veritatem loquitur. Ergo si quis pro utilitate et aedificatione aliorum bonum sibi divinitus concessum cum humilitate narrat, non agit insipienter, quia veritatem loquitur. Qui vero bonum quod habet, propter jactantiam aliis praedicat, deputans illud suis meritis, vel quod non habet dicit se habere, insipiens et nimium est imprudens; quia mendacium loquitur: Parco autem
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis qđ igno¬
at cum om̃i subiectione:
diceri autẽ mulieri: ñ ꝑmitto:
Iouosexu ꝑmittitur mulier docere in
donosua & pueris &iã: ineccłia aut̃:
idocde quia fragilior est sexu. quauir:
gcduendũ. ne sicut ꝑserpentẽ seducta
mortẽ obtulit mundo. Ita cetia facile
aderrorẽ lapsiꝰ. alios ad eundẽ errorẽ
Adam non ÷ seductus
sibaudis primꝰ ꝑserpentẽ: mulier autẽ
A subaudis prima in p̃uari¬
catione fuit : ioest p̃ucricationis
penȩ subiacuit: Salu abitur autẽ
ubdudis mulier ꝑfiliorũ generationẽ:
symanserit eadẽ mulier
in fide
ꝑfecta. & dilȩctio¬

Expanded text:
subaudis quod ignorat, cum omni subjectione, Docere autem mulieri non permitto. In suo sexu permittitur mulier docere in domo sua, et pueros etiam in ecclesia autem ei docere, quia fragilior est sexu quam vir, et cavendum ne, sicut Eva per serpentem seducta mortem attulit mundo, ita etiam facile ad errorem lapsa, alios ad eumdem errorem Adam non est seductus, subaudis primus, per serpentem: mulier autem seducta, subaudis prima, in praevaricatione fuit, id est praevaricationis poenae subjacuit. Salvabitur autem, subaudis mulier, per filiorum generationem, si permanserit eadem mulier in fide perfecta et dilectio