comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
superius dictum ẽ. tenes nom̃
meum. ⁊ cetera: s ad eos qui simul
micti erant reprobos. quos angłs ꝑ
simi. idẽ episcopus ipsius cuutatis
piaua docere ꝑmittebat: Hystoria
peter. qualiter scilicet balcam a ba¬
lat ad maledicendum filiis iscl fue¬
eit euocatus: quem maledicere no¬
luit: euuis euam similem se fieri¬
nmorte optauit: s postea muneri¬
q uictus. in eiusdem ppli̾ morte con¬
suum dedit: Preuidit enim ani¬
nos filiorum isił ad fornicationem
pomptos: ideoq consilium dedit. uł¬
mislieres pulcherrimas coram eis po¬
neret. quarum specieb illecti. ad in¬
licitos amplexus ruerent: illarum¬
ꝙ blanditiis deliniti. de sacrificuis
ta milia: donec finees zelo dei actus
uindictam exercuit in adulteros:
hec tunc facta sunt. docente impio
duino ⁊ mago: hec post ea specialit
in ꝑgami eccłia: generaliter autem¬
leam quippe interpretatur ppłs ua¬
nus: balac eliclens: isrł uero uir ui¬
dens dm̃ Balcam itaq significat be¬

Expanded text:
 Tenes nomen meum, et caetera, sed ad eos qui simul misti erant cum reprobis, quos angelus Pergami, id est episcopus ipsius civitatis, prava docere permittebat. Historia patet , qualiter scilicet Balaam a Balac ad maledicendum filiis Israel fuerat evocatus, quem maledicere noluit, cui se etiam similem fieri in morte optavit. Sed postea muneribus victus, in ejusdem populi mortem consilium dedit. Praevidit enim animos filiorum Israel ad fornicationem promptos; ideoque consilium dedit Balac ut pulcherrimas mulieres coram eis poneret, quarum speciebus illecti, ad illicitos amplexus ruerent, illarumque blanditiis illiniti, de sacrificiis tria millia, donec Phinees, zelo Dei actus, vindictam exercuit in adulteros. Haec tunc facta sunt docente impio divino et mago, et hoc specialiter in Pergami ecclesia, generaliter autemlaam itaque interpretatur populus vanus, Balac elidens, Israel vir videns Deum. Balaam itaque significat hae
Abbreviated transcription (Latin):
q ab oriente. neq ab occidente necꝑ ade¬
sertis montib. ⁊ deinde sub uingit.
qm̃ cłs uidex ẽ: obscura sententia recd¬
ditur: Aut ergo uitio scriptorũ ista
talis facta ẽ locutio: aut certe more sq̃p¬
turarum ut dictum ẽ necessarias ha¬
bet quasdam orationum particulao:
S nunc sensum uideamus : fint est
quidam mariyr qui occisus ẽ in ecflia¬
ꝑgam ꝑquem utiq omnes marqͥris
intelliguntur. quicumq in hec mũt¬
do sine aꝑto. sine occulto martyrio pa¬
tumtur: quia sicut in una eccl̃ia om¬
nes. ita in uno martyre om̃s xp̃i mar¬
tyres reperiunt᷑ preconio laudis atto¬
li: Quod autem apud scõs suum te¬
stem inf̾fectum esse commemorat. sit
intelligencdum ẽ. non quo ab illis. sed
quo inter illos fuerit interemptus. ab
his uidelicet inquib satanas habi¬
tat. id ẽ a reꝓbis qui sedes sunt satane
in quoꝵ ꝑsona statim subiungit᷑.
¶s habeo aduersus te pauca: quia ha¬
bes illic tenentes doctrinam balarn

Expanded text:
 ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus: et deinde subjungit: Quoniam Deus judex est, obscura sententia redditur. Aut ergo vitio scriptorum ista talis facta est locutio, aut certe more Scripturarum, ut dictum est, necessarias habet quasdam orationum particulas. Sed nunc sensum videamus: fuit enim quidam martyr, qui occisus est in eccl quem utique omnes martyres intelliguntur, quicunque in hoc mundo, sive aperto, sive occulto martyrio patiuntur: quia sicut in una Ecclesia omnes, ita in uno martyre omnes Christi martyres reperiuntur praeconio laudis attolli. Quod autem apud sanctos suum testem interfectum esse commemorat, sic intelligendum est, non quod ab illis, sed quod inter illos fuerit interemptus, ab his videlicet in quibus Satanas habitat, id est a reprobis, qui sedes sunt Satanae. In quorum persona statim subjungit. Sed habeo adversus te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam,
Abbreviated transcription (Latin):
het tempore animas necantem supera¬
uerit: ad lesionem eus que post banc
brpa ⁊ animas sine fie crutiat ñ
ꝑuenict: que mors semꝑ occidit.⁊
numquã ad integrum extinguit:
In lesionis autem uerbo. miseriaruũ
debet intelligi corruptio: Ledi enim
non potest.nisi quod corruptiomi sub¬
iacet: Et angło ꝑgan eccl̃ie scribe:
Pergamus infpretat᷑ diuisio cornu¬
congruit. in qua sunt simul boni ⁊
mali: ⁊ que iudicando facit distan¬
tiam inter bonos ⁊ malos. ut confri¬
gantur cornua peccatoꝵ ⁊ exaltent᷑
cornua iusti: Hec dicit qui habet rõ¬
pheam. ex utra parte acuitam: Rom¬
phea ẽ z utrũmq acritus:

Expanded text:
hoc tempore animas necantem superahoc tempore animas necantem superaverit, ad laesionem ejus quae post hanc et corpora et animas sine fine cruciat, non perveniet. Quae mors semper occidit, et nunquam ad integrum exstinguit. In laesionis autem verbo, miseriarum debet intelligi corruptio. Laedi enim non potest, nisi quod corruptioni subjacet. Et angelo Pergami Ecclesiae scribe. Pergamus interpretatur divisio cornucongruit, in qua sunt simul boni et mali, et quae judicando facit distantiam inter bonos et malos, ut confringantur cornua peccatorum, et exaltentur cornua justi. Haec dicit qui habet rhomphaeam ex utraque parte acutam. Rhomphaea
Abbreviated transcription (Latin):
s et quid sp̃s dicat ecclesiis: Qui ui¬
ant temptam̃ta diabolica. incentiua
arnis sue: nõ ledetur a morte sccl̃a .i.
adampnatione ꝑpetua In sacra enim
scriptura tres mortes sepe ponunt᷑: una
stlicet peccati. altera carnis: tertia ue¬
io supplitium eterne damptionis:
que mors hic sccła. non tercia nomi¬
natur: quia uidelicet de his tantum¬
modo agitur sermo que nocent. de mor¬
te scilicet peccati. ⁊ morte eterm suppli¬
ti ad quarum comparationẽ ista q̃
bmunis ẽ. mors non ẽ clicenda: unde
paulus carnalit mortuos dormien¬
tis uocat. dicens. nolumus uos igno¬
rare dedormientib: Mors itaq pri¬
ma que leclit peccatum ẽ: hinc autẽ
que ledere possit. nulla alia nisi eterna
dampnatio succe it: ideoq pret̃ mis¬
sa media que non ledit. illa debuit
uocari sccła que post peccatum ledit:
Ditatur itaq. qui uicerit. ñ ledetur a
morte sccła:. id ẽ qui mortẽ pectati in

Expanded text:
est, et quid Spiritus dicat Ecclesiis: Qui viest, et quid Spiritus dicat Ecclesiis: Qui vicerit tentamenta diabolica, incentiva carnis suae, non laedetur a morte secunda, id est a damnatione perpetua. In sacra enim Scriptura tres mortes saepe ponuntur: una scilicet peccati, altera carnis, tertia vero supplicium aeternae damnationis. Quae mors hic secunda, non tertia nominatur, quia videlicet de his tantummodo agitur sermo, quae nocent, de morte scilicet peccati et morte aeterni supplicii. Ad quarum comparationem ista quae communis est, mors non est dicenda. Unde et Apostolus carnaliter mortuos dormientes vocat, dicens: Nolumus vos ignorare de dormientibus . Mors itaque prima, quae laedit, peccatum est. Huic itaque quae laedere possit, nulla alia nisi aeterna damnatio succedit. Ideoque praetermissa media quae non laedit, alia debuit vocari secunda, quae post peccatum laedit. Dicatur itaque: Qui vicerit, non laedetur a morte secunda, id est qui mortem peccati in
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ad omne tempꝰ quã lui fidem ser¬
uare electi debent: Hoc autem ⁊ gene¬
ralit̾ omni eccł̃ie: ⁊ spetialit̃ dicitur
unicuiq fideli anime. hinc ẽ quod
in euangło dñs dicit. qui ꝑseueraue¬
rit usq infinem:. hic saluus erit:
Esto itaq fidelis usq ad mortem. ⁊
int̾ multas p̾ssuras inter in nums¬
ras clades. semꝑ uictorie triumplẽ
actende: Quia enim hec dictunis
qas. premisit superius. hec dicit qui
sut mortuus ⁊ iunt: ac si diceret. no
idem regis relinquere: quia si mecũ
qio belli tempore climicaueris: post mor¬
m mecum coronaberis. id ẽ regnandi
sotem accrpies: Nunc enim ẽ tempꝰ
detetandi: tunc autem coronandi.
unde in sequentibꝰ dicitur. qui uice¬
ex fatiam eũ sedere inthrono meo. si¬
nit ⁊ ego uici. ⁊ se deo cum patre meo
nthrono euis: Qui habet aurem cor¬
s. idẽ intelligentiam mentis: audi
Qi. intelligat᷑ ad se ꝑtinere qd̾ dictũ

Expanded text:
id est ad omne tempus quandiu fidem serid est ad omne tempus quandiu fidem servare electi debent. Hoc autem et generaliter omni Ecclesiae, et specialiter dicitur unicuique fideli animae. Hinc est quod in Evangelio Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Esto itaque fidelis usque ad mortem, et inter multas pressuras, inter innumeras clades, semper victoriae triumphum attende. Quia enim hoc dicturus erat, praemisit superius: Haec dicit, qui fuit mortuus, et vivit. Acsi diceretur: Noli fidem regis amittere, quia si mecum toto belli tempore dimicaveris, post mortem mecum coronaberis; sed et regnandi sortem accipies. Nunc enim est tempus decertandi, tunc autem coronandi. Unde et in sequentibus dicitur : Qui vicerit, faciam eum sedere in throno meo, sicut et ego vici, et sedeo cum Patre meo in throno ejus. Qui habet aurem cordis et intelligentiam mentis, audiat et intelligat ad se pertinere quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ auaritia. tiana gła. ⁊ cupitate:
contra quas scilicet principales tẽp¬
tationes. cotidie eccl̃iꝰ dimicat: sep¬
tenarius autem numerꝰ. ad p̃sens tẽ¬
pus refertur. qd̃ septem dieb uolui¬
tur: Quia igitur moini huiꝰ uite
pegrinatione trina ista tẽptatio non
potest de esse inquib cetera uitia
potissimum obtinent principatum
⁊ hec ipsa mortua uita ꝑseptem die¬
rum curriculo uoluitur: recte decẽ
dierum numero pͥncipalis eccł̃ie iu¬
bulatio exprimitur: hac trina
temptatione septem dieb applicita.
denarius numerus adimpletur:
Dicatur itaq de electis. habebitis tri¬
bulationẽ dieb decem: ac si dicerenir.
usquequo p̾sens uita finiatur. que
ꝑseptem dies uoluit᷑. contra diuersas
temptationes que intrib suũ maxi¬
me obtinent principatum. certam
habebitis Esto fidelis usq ad mortẽ:
⁊ dabo tibi coronam uite: Hic iã ostẽ¬
dit aperte ad quod decem clies ꝑtinesit.

Expanded text:
id est avaritia, vana gloria, et cupiditate; id est avaritia, vana gloria, et cupiditate; contra quas, scilicet principales tentationes, quotidie Ecclesia dimicat. Septenarius autem numerus ad praesens tempus refertur, quod septem diebus volvitur. Quia ergo in omni hujus vitae termino trina ista tentatio non potest deesse, in quibus caetera vitia potissimum obtinent principatum, et haec ipsa mortalis vita per septem dierum curricula evolvitur, recte decem dierum numero principalis Ecclesiae tribulatio exprimitur. Hac enim trina tentatione septem diebus applicita, denarius numerus adimpletur; dicatur itaque de electis: Habebitis tribulationem diebus decem, acsi diceret: Usquequo praesens vita finiatur, quae per septem dies volvitur, contra diversas tentationes, quae in tribus suum maxime obtinent principatum, certamen habebitis. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae. Hic jam ostendit aperte ad quos decem dies pertingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
contra demones ul ꝑtiersos homi¬
nes decalogi mandatis eos instruit.
quib muniti eis resistere possint:¬
⁊ quia quam diu decalogum habẽt
necessarium inꝓcinctusunt positi:
recte dicitur. habebitis tribulationẽ
dieb decem. ac si dicatur. nolite que¬
rere inbello uite p̃sentis requiem.
quã dui contra temptamenta ini¬
mici siue aꝑta. siue occulta. decem p̃¬
ceptis tanquam milites armamini:
neq enim gaudii locus ẽ. ubi iita
hominis tota temptatio ẽ: Quidã
dicit beatus beda decem temptatio¬
nes ad decem ꝑsecutiones. gentiliũ
referunt. ⁊ computant. nerone cesa¬
re. usq ad diodetianũ: quod quo¬
modo sit. ipsi uiderint qui hoc dict̃.
Potest autem ⁊ hic denarius nume¬
rus alit̾ intelligiz Cunctis enim
legentib liquet. trib temptationi¬
b prncipaliter. primum hominẽ
a serpente in parachyso tẽptatũ acsu¬
peratum: quib etiam trib modis
post scdo homini teptato succubuit.

Expanded text:
contra daemones vel perversos homicontra daemones vel perversos homines Decalogi mandatis eos instruit, quibus muniti eis resistere possint. Et quandiu Decalogum habent, necessario in procinctu sunt positi, recte dicitur: Habebitis tribulationem diebus decem. Acsi dicatur: Nolite quaerere in bello vitae praesentis requiem, quandiu contra tentamenta inimici sive aperta, sive occulta, decem praeceptis tanquam milites armamini. Neque enim gaudii locus est, ubi vita hominis tota tentatio est. Quidam dicunt ut beatus Beda decem tentationes ad decem persecutiones gentilium referri, et putant a Nerone Caesare usque ad Diocletianum. Quod quomodo sit, ipsi viderint qui hoc dicunt. Potest autem et hic denarius numerus aliter intelligi. Cunctis autem legentibus liquet tribus tentationibus principaliter primum hominem a serpente in paradiso tentatum ac superatum; quibus etiam tribus modis post secundo homini tentato succubuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uero adiungit tanquã ad mul¬
nomine. omnis tribulatio passionũ
bolo: qui ꝑmenbra sua diuerso modo
rus ẽ diabolus uos in carcerem s ex
uobis: non ad om̃e corpus angłi ꝑ¬
tinet qd̾ constat ex scĩs ⁊ reꝓbis: s il¬
los uult intelligi. qui exinlatis tribu¬
lationib uictores existunt: qui ideo
temptantur. ut ꝓbentur: ideo pro¬
bantur. ut coronentur: Dicatur ita¬
q ecce. id ẽ in p̃senti tempore missu¬
rus ẽ c̃dabolus ꝑ menbra sua. sicut
fuit uero. domitianus. ⁊ ceteri. ex uo¬
bis in carcerem .i. indiuersas afflc¬
tiones ut temptemini: ⁊post temp¬
tationẽ uictores effecti coronemini:
uixta illud. beatus uir qui suffert
temptationem ⁊ cetera. Et habebitis
tribulationẽ dieb decem: Per decẽ
dies quib ecclł̃ia tribulatur. om̃e
p̃sens tempꝰ intelligitur: in quo de¬
calogi mandata sunt necessaria:
Sicuti enim uerbi grã mittens su
os electos ad bellum in hoc mundo

Expanded text:
nunc vero adjungit tanquam ad mulnunc vero adjungit tanquam ad mulnomine omnis tribulatio intelligitbolo, qui per membra sua diverso modo rus est diabolus vos in carcerem, sed ex vobis, non ad omne corpus angeli pertinet, quod constat ex sanctis et reprobis, sed illos vult intelligi, qui ex illatis tribulationibus victores exsistunt: qui ideo tribulantur ut probentur, ideo probantur ut coronentur. Dicatur itaque: Ecce, id est in praesenti tempore, missurus est diabolus per membra sua, sicut fuit Nero, Domitianus et caeteri: ex vobis in carcerem, id est in diversas afflictiones: ut tentemini, ut post tentationem victores effecti coronemini, juxta illud: Beatus vir qui suffert tentationem : et habebitis tribulationem diebus decem. Per decem dies quibus Ecclesia tribulatur, omne praesens tempus intelligitur, in quo Decalogi mandata sunt necessaria. Sicuti enim verbi gratia mittens quectos suos ad bellum in hunc mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
lit de se partes rectlunt: Tales itaq
illo udeoꝵ fibi nomen ustirpant:
quiꝙ uehementius ⁊ eli flaminis suc¬
censi. grauius eccl̃iam blasphaemare
consueuerunt quam hii qui nũqmͣ
di. in exemplum redẽptoris nũi. qui
sacrilegum impiumq ꝓditorem
usq ad passionem moriis iudam tol¬
lerauit: ad quoꝵ uidelicet mala ꝑfe¬
renda echortatur eccł̃iam. ⁊ quasi armiᷤ
subdit. nichil horum timeas que
passurus es: idẽ quicquid a iudeis
falsis. quicquid a falsis fratrib uel
paganis in uiriarũ lesionumq ꝑ¬
tuleris. ꝓ eo qd̃ transeunt ne formi¬
des: Hoc ẽ qd̃ in euangłio dicit fide¬
lib. nolite timere eos qui occidunt
corpus: animã autem ñ possunt et¬
cidere: Ecce missurus ẽ cliabolus ex
uobis in carcerẽ ut temptemini: ⁊ ha¬
bebitis tribulationẽ dieb decem Hĩc
liquido iam daret diuersas in uno
angło ꝑsonas alloqui: Premisit enĩ¬
diuna uox. quasi ad unum loquẽs.
nichil hoꝵ timeas que passurus es:

Expanded text:
t de se partes reddunt. Tales itaque falso Judaeorum sibi nomen usurpant, quique vehementius zeli flammis succensi, gravius Ecclesiam blasphemare consueverunt quam hi qui nunquam di, in exemplum Redemptoris nostri, qui sacrilegum impiumque proditorem usque ad passionem mortis Judam toleravit. Ad quorum mala perferenda exhortatur Ecclesiam, et quasi armis subdit: Nihil horum timeas quae passurus es. Id est quidquid a Judaeis falsis, quidquid a falsis fratribus vel paganis injuriarum laesionumque pertuleris, pro eo quod transeunt ne formides. Hoc est quod in Evangelio dicit fidelicum: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Ecce missurus est diabolus ex vobis in carcerem, ut tentemini, et habebitis tribulationem diebus decem. Hic liquido ostenditur, diversas in uno angelo divina vox quasi ad unum loquens: Nihil horum timeas quae passurus es:
Abbreviated transcription (Latin):
possidentes: Mirum autẽ ẽ quomodo
electi pauꝑes ⁊ diites sunt: qd̃ luoy
modis potest intelligi: fuerunt enim¬
nichil habentes erant: quia terrenas
diuitias contẽpnentes. se ꝑegrinos co¬
noscebant. celestes diuitias iam menteꝰ
tenentes: Expleta quippe sua suoꝵ q ne¬
cessitate ex his que habebant. reliqua
inusus pauperum consumebant. uã
terte pauꝑes re sicut sunt sc̃i apli. di¬
uites autem infide. ꝑspem iam cãlĩ
possidentes: quib dñs dicit. beati pay
catur itaq. stio pauꝑtatem tuam.s
diues es: ac si diceretur. unde te ꝑhumi¬
litatem sp̃c pauperem existrmas: inde
ꝑom̃ia diues cõꝓbaris: Unus enin
idemq electus. ⁊ pauper et diues ẽ. po
ꝑscilicet adhric regrinus: diues ause
quando ꝙ tiuis futurus: ꝑanꝑ ial¬
pia commoratione: diues beata pꝰ¬
estinatione: Et blasphemaris abhis
qui se dlicunt esse uideos ⁊ non sunt:
sunt sẏnagoga sathane. Hec non so-¬

Expanded text:
possidentes . Mirum autem est quomodo possidentes . Mirum autem est quomodo electi, pauperes et divites sint; quod duobus modis intelligi potest: fuerunt sai nihil habentes erant, quia terrenas divitias contemnentes, se peregrinos cognoscebant, coelestes divitias jam mente tenentes. Expleta quippe sua suorumque necessitate ex his quae habebant, reliqua in usus pauperum consumebant. Vel certe pauperes re, sicut sunt apostoli sancti; divites autem in fide, per spem jam coelum possidentes, catur itaque: Scio paupertatem tuam, sed dives es, ac si diceretur: Unde te per humilitatem spiritus pauperem existimas, inde per omnia dives comprobaris. Unus enim idemque electus et pauper et dives est: pauper scilicet adhuc peregrinus, dives autem quandoque civis futurus: pauper terrena commoratione, dives beata praedestinatione. Et blasphemaris ab his qui se dicunt esse Judaeos, et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Hoc non so
Abbreviated transcription (Latin):
qui semꝑ uiuit in sua substantia
primus existendo: mortiuis ẽ in hu¬
manicate nr̃a in fine temporũ. ut ho¬
tribulatio singłarit̾ ponat᷑. tamen
omni faria ⁊ multiplex intelligit᷑:
unde psalmista dicit. multe tribula¬
tiones iustorum: Sc̃a ecclia in cuius
ꝑsona hec lequitur sermo diumus ec¬
clesie sinirne multas tribulationes
sustinet: ⁊ exterius cũ ab aduersaruss
ꝓbra. uncula. carceres. seteraꝙ huius¬
modi tormenta excipit: aut oũ etiam
ademonib interius in usibilit cru-¬
tiatur: cũ etiã a se ipsa ieuius oran¬
onib ⁊ uigiliis lassata pene suctũbit
Affugit᷑ quoq ⁊ tribulatur a se ipsa
cum caro resistit sp̃ui: Has omnes tu¬
bulationes. scit dñs ⁊ approbat: de qui¬
b omnib infuturo eos liberabit. quã¬
do auferet omnẽ lacrimã ab occilis eos
Et pauptatẽ tuam sub audit᷑ scio ⁊
approbo: s diues es in dm̃ uixta illud
tanquam nichil habentes ⁊ omnia

Expanded text:
qui semper vivit in sua substantia, qui semper vivit in sua substantia, primus existendo, mortuus in humanitate nostra in fine temporum, ut hotribulatio singulariter ponatur, tamen omnifaria et multiplex intelligitur. Unde Psalmista dicit: Multae tribulationes justorum . Sancta Ecclesia, in cujus persona hic loquitur sermo divinus Ecclesiae Smyrnae, multas tribulationes sustinet exterius, cum ab adversariis probra, vincula, carceres, caeteraque hujusmodi tormenta excipit, aut cum etiam a daemonibus interius invisibiliter cruciatur: cum etiam a seipsa, jejuniis, orationibus et vigiliis, lassata, pene succumbit. Affligitur quoque et tribulatur a seipsa, cum caro resistit spiritui. Has omnes tribulationes scit Dominus et approbat, de quibus omnibus in futuro liberabit eos, quando auferet omnem lacrymam ab oculis eorum. Et paupertatem tuam, subauditur scio et approbo. Sed dives es in Deum, juxta illud: Tanquam nihil habentes, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sicut ipse dñs dicit. hec ẽ uita eter¬
na ut cognoscant te: ⁊ quẽ misisti ihe¬
sum xp̃m Quod autẽ dm̃ se habere
dicit in cuius paradyso hoc esse lignũ
asserit: scdm humanitatẽ loquitur
quã assumpsit ꝓ nobis: Qui ergo
uincunt oblectamenta peccati in hoc
sum ꝙ lignũ uite in remunerationẽ
accipient: quia ⁊ ip̃e ẽ lignum uite
qd̃ dat: ⁊ ip̃e de ligno uite uincentib
dat: ⁊ in ip̃o fructus ligni ẽ quod dat
Et angło sinirne eccl̃ie scribe: Sinir¬
na interpretat᷑ cantitũ eoꝵ: siuie mir
tinet: quod apte congruit fidelibus
quib in ꝑsona istius eccł̃ie loquitur
dñs: non enim hec uerba tantum¬
uni dicunt᷑. s magis unitati scõrũ:
Hec dicit primuis ⁊ nouissimꝰ. primꝰ
scilicet ante quẽ nullus: nouissimus.
creatura sumpsit initium: nouissi¬
Qui fuit mortuus ⁊ uunt: quia ⁊¬
si fuit mortiuis ex infirmitate ut apo¬
stolus dicit: uunt ex nirtute cli. Hoc
enim ẽ primus ⁊ nouissiraus: quia

Expanded text:
nus dicit: Haec est enim vita aeterna, ut cognoscant te, et quem misisti Jesum Christum . Quod autem Deum se habere dicit, in cujus paradiso hoc esse lignum asserit, secundum humanitatem loquitur, quam assumpsit pro nobis. Quae ergo vincunt oblectamenta peccati in hoc sumque lignum vitae in remunerationem accipient, quia et ipse est lignum vitae quod dat, et ipse de ligno vitae vincentibus dat, et ipse fructus ligni est quod dat. Et angelo Smyrnae ecclesiae scribe. Smyrna interpretatur canticum eorum, tinet, quod aperte congruit fidelibus, quibus in persona istius ecclesiae loquitur Dominus. Non enim haec verba uni tantum dicuntur, sed magis unitati sanctorum. Haec dicit primus et novissimus. Primus, scincet ante quem nullus: novissimus, novissiQui fuit mortuus et vivit. Quia etsi mortuus fuit ex infirmitate, ut Apostolus dicit , vivit ex virtute Dei. Hoc enim est primus et novissimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dat. unde non dicit odisti nicholai¬
as quos ego odi: s odisti facta nicho¬
nitarum: Homo enim diligendus
Sopius autem illius malum odio
nabendum: Qui habet autẽ audiat
quia sp̃e dicat ecclesiis: Cum in pͥnci¬
sio locutionis huiꝰ umi angło. uni&
ꝯhesi eccłie scribere dñs usserit. hic au¬
cm non unum angłm. uł unã eccle¬
sam ad audienda dicta sp̃e inuitet.
itet ꝓfecto. quia qd̃ uni dicit. om̃ib
uit. ⁊ in uno angło unaq ephesio¬
tum eccl̃ia. unitatem eccł̃ie depingit:
uaum quociens hec ad monitiuncu

Expanded text:
dicit. Unde non dicit: Odisti Nicolaitdicit. Unde non dicit: Odisti Nicolaitas, quos ego odi; sed: Odisti facta Nicolaitarum, est, opus autem illius malum odio habendum. Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Cum in principio locutionis hujus uni angelo, unique Ephesi ecclesiae scribere Dominus jusserit, hic autem non unum angelum vel unam ecclesiam ad audienda dicta spiritus invitet; patet profecto, quia quod uni dicit, omnibus dicit, et in uno angelo unaque Ephesiorum ecclesia, unitatem Ecclesiae depingit. Verum quoties haec
Abbreviated transcription (Latin):
aut corrigant᷑. aut ab eccł̃ie sociante
pellant᷑: sicut eietti sunt heretici: si
enim .i. ebion ⁊ ceteri antequam exa¬
minarent᷑ occulti erant: s ꝓbati sist
tam a beato iohanne. quam anglo ill
eccl̃ie: Et quia ꝑuersi doctores repti
sunt: dampnati sub anathemate cit¬
ti sunt ab eccł̃ia. Similit sabellius
foitnus. ⁊ ceteri latrones qui non ꝑ
ostium intra sinum eccłie intrane¬
rant. latebant. quousq ab eccłie pa¬
storib ꝓbarentur: Et patientiam
habes: tolerando patient̾ illoꝵ ꝑuer¬
sitatem qui tibi mala ingerunt. Et
sustiniusti ꝓpt̾ nomen meũ. et ñ
defecisti: ac si electoꝵ om̃ium eccl̃ie
diceretur: quia in omnib patien¬
tiam habuisti: idcuro uriq ea que
tibi ab impiis sunt in lata tormen¬
ta sustinuisti: que nisi patientiã
habuisses. intot aduersis defecesses:
Et ideo patientiã habens ñ succum¬
bis: quia non pro terrena gła. s ꝓpt̃
nomen meum hec sustines: S ha
s oꝑa hominum dñs se odio habere

Expanded text:
aut corrigantur, aut ab Ecclesiae societate pellantur, sicut ejecti sunt haeretici. Isti enim, id est Ebion et caeteri, antequam examinarentur, occulti erant, sed probati sunt tam a beato Joanne quam ab angelo illius Ecclesiae. Et quia perversi doctores reperti sunt, damnati sub anathemate, ejecti sunt ab Ecclesia. Similiter Sabellius, Photinus, et caetori latrones, qui non per ostium intra sinum Ecclesiae intraverant, latebant quousque ab Ecclesiae pastoribus probarentur. Et patientiam habes tolerando patienter illorum perversitatem, qui tibi mala ingerunt. Et sustinuisti propter nomen meum, et non defecisti. Ac si electorum omnium Ecclesiae diceretur: Quia in omnibus patientiam habuisti, idcirco utique ea quae tibi ab impiis sunt illata tormenta sustinuisti, quia nisi patientiam habuisses, in tot adversis defecisses. Et ideo patientiam habens non succumbis, quia non pro terrena gloria, sed propter nomen meum haec sustines. Sed haopera hominum Dominus se odio habere
Abbreviated transcription (Latin):
in illis odio habere qd̾ mali sunt: ⁊
debent diligere eos ꝑhoc qd̾ homines
sunt: Hunic dauid ait. iniqͦs ocdio
habui: non qd̃ naturam iniquoꝵ
s oꝑa iniquitatis ocdio habuerit:
Non numquam itaꝙ infirmi qui¬
lent sufferre eoꝵ consortia gessibz cor¬
ꝑis conant᷑ fugere: ignorantes quiam
relinquere scõrum unitatẽ: qui si
patiencie studerent: quia alibi lo¬
cus de ẽ. in semet ipsis inuenirent
ubi eos euadere possent: Et tempta¬
sti eos qui se dicunt esse apostolos.
⁊ non sunt: Tempore beati iohannis
surrexerunt falsi apłi. icł ẽ heretici.
martion. hebion. ⁊ cherintus. inasia
uolentes corrũpere rectam fidem ⁊ p̃¬
dicantes xp̃m minorem patre: qui
missi axp̃o. s diabolo. transfigurante
minꝰ ꝑ ꝓph̃am dicit. ipsi ueniebant
cũ ego non miserim eos Dicit etpd
tẽptasti eos qui se dicunt apłos esse
uenisti eos mendaces: Temptatione
enim due sunt: s hic temptatio. ad

Expanded text:
in illis odio habere quod mali sunt, et in illis odio habere quod mali sunt, et debent eos diligere per hoc quod homines sunt. Hinc David ait: Iniquos odio habui . Non quia naturam iniquorum, sed opera iniquitatis odio habuerit. Nonnunquam itaque infirmi quitque eorum consortia gressibus corporis conantur effugere, ignorantes quam irelinquere sanctorum unanimitatem, qui si patientiae studerent, quia alibi locus deest, in semetipsis invenirent ubi eos evadere possent. Et tentasti eos qui se dicunt apostolos esse, et non sunt. Tempore beati Joannis surrexerunt falsi apostoli, id est haeretici. Marcion, Ebion, et Cherinthus in Asia volentes corrumpere rectam fidem, et praedicantes Christum minorem Patre, qui missi a Christo, sed diabolo, transfigurantesper Prophetam dicit : Ipsi veniebant, cum ego non miserim eos. Dicit ergo: Tentasti eos qui se dicunt apostolos envenisti eos mendaces. Tentationes enim duae sunt, sed hic tentatio ad
Abbreviated transcription (Latin):
rum tuoꝵ. Et laboremz Quia homo
oꝑans laborat: i cletrco ꝑ opa cuitu¬
tum. recte etiam sisbiuigntur ⁊labor.
qutia scã ecclia sicut mag̾na ẽ in opi¬
b. ita magna ẽ ⁊ inlabore. Cuins
etiam patientia specialit̾ predicat᷑. q̃
cunctos tolerat labores patient̾. ⁊ eos
quos male agentes portat sinceriter
amat: ⁊ usq ad finem uite in hoc
uerit usq in finem hic saluus erit:
Oꝑa enim ⁊ labores. cõmunia sũt
bonis ⁊ malis: patientia autem ue-¬
ra. singłare munus conlatum est
electis: que si desit. multa oꝑa mul¬
ti q labores subito adnihilum re¬
diguntur: Patiencia autem uera
ẽ. qͦue ⁊ mala ꝓximoꝵ. equanimit̾
tolerat: ⁊ eos quos praue agentes
portat: sincerit̾ amat: Et quia nõ
potes sustinere malos. sub audis li¬
bent᷑: Et hic iungendum ẽ. scio sicrt
supra: In hac enim uita simul mix¬
ti sunt bont ⁊ mali: ideo q nectesse
ẽ quia alit̾ esse non potest. ut ipsi
mali tolerentur a bonis: Debent enĩ

Expanded text:
rum tuorum et laborem. Quia homo operans laborat, idcirco post opera virtutum recte etiam subjungitur et labor, quia sancta Ecclesia sicut magna est in operibus, ita magna est et in labore. Cujus etiam patientia specialiter praedicatur, quae cunctos tolerat labores patienter, et eos quos male agentes portat, sinceriter amat, et usque ad finem vitae in hoc verit usque in finem, hic salvus erit . Opera enim et labores communia sunt bonis et malis: patientia autem vera, singulare munus collatum est in coelestibus; quae si desit, multa opera, multique labores subito ad nihilum rediguntur. Patientia autem vera est quae et mala proximorum aequanimiter tolerat, et eos quos prave agentes portat, sinceriter amat. Et non potes sustinere malos, subaudis libenter; et hic jungendum est scio, sicut supra. In hac enim vita simul misti sunt boni et mali. Ideoque necesse est, quia aliter esse non potest, ut ipsi mali tolerentur a bonis. Debent enim
Abbreviated transcription (Latin):
nistit ut hec uerba ad eos ꝑtineant
mos superius tanta laude fuerat
letutus: s agenerali corꝑe electoꝵ
etit sermonem ad partem repłoꝵ.
Me in doctorib intelligitur. qui sua
nligentia fornicationẽ ⁊ idolatri
an meccłia ẽe sinunt sub nomine
giano: S iam nunc uideamus sẽ¬
sum fu̾it enim iezabel uxor aabh
nis isił. idolatra simul ⁊ fornica¬
ͦ. quae etiam łi seruos in secuta ẽ.
uum hec mulier non uicit usqꝑ
Dacluentum dñi: nam ⁊ ungulis
quorum legimus illam conculca¬
tm: s quia erant in eadem eccł̃ia
qui oꝑa illius mala imitabantur.
dtuco in eis ipsa mat̾ fornicationũ
rabel notatur: Siciit enim om̃s
lati unam uitam ducentes. unũ
xp̃i corpus faciunt: sic om̃s reprobi
lnum corpus diaboli de se reddunt.
sicꝙ fit. ut p̾cedentia ⁊ menbra sequẽ¬
sib. ⁊ sequentia p̾cedentib inuenian¬
sur coniunta: unde scriptum ẽ. ue
ilis qui uia cain abierunt: ⁊ iohã¬
nes dicit. nunc multi antixp̃i facti

Expanded text:
ittit ut haec verba ad eos pertineant quos superius tanta laude fuerat prosecutus, sed a generali corpore electorum vertit sermonem ad partem reproborum, quae in doctoribus intelligitur, qui sua negligentia fornicationem et idololatriam in Ecclesia esse sinunt sub nomine Christiano. Sed jam nunc videamus sensum: fuit Jezabel uxor Achab regis Israel, idololatra simul et fornicaria, quae etiam Dei servos insecuta est. Verum haec mulier non vixit usque ad adventum Domini: nam et in ungulis equorum legimus illam conculcatam. Sed quia erant in eadem Ecclesia qui opera illius mala imitabantur, idcirco in eis mater ipsa fornicationum Jezabel notatur. Sicut enim omnes electi unam vitam ducentes, unum corpus Christi faciunt, sic omnes reprobi unum corpus diaboli dese reddunt, sicque fit, ut praecedentia membra sequentibus, et sequentia praecedentibus inveniantur conjuncta. Unde scriptum est: Vae illis qui in via Cain abierunt ; et Joannes dicit: Nunc antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
slo: qd̾ sequit᷑. uł p̃cedit spiritualit̃
n telligenclũ. quia non corꝑis hic au¬
us requirit᷑. secd corclis: quam indelicet
autem nisi quis habuerit. eloquia sp̃c¬
liquens turbis in parabolis. cum om̃s
siui ns̃c ad erant aures haberent. mo¬
net apłos dicens. uobis dico qui audi¬
us: ac si dicat. uerba celestium sacram̃i¬
drum illis aperio. quos eadem inter¬
na cordis aure ꝑcipere cognosco: Car¬
nis itaꝙ auris ad auditum tantum¬
lonsistit: cordis uero auditu simul ⁊
intellectu uiget: Intuendum quoq
ẽ quia cum angls in pͥncipio harũ
ltutionũ ex ꝑsona filii l̃i. immo certe
ꝑangłm filius cdi loquat᷑: non dicit᷑
lis qui habet aurem audiat quid fi

Expanded text:
spiritualiter est intelligendum; quia non corporis hic auris requiritur, sed cordis, quam videlicet aurem nisi quis habuerit, eloquia spirloquens turbis in parabolis, cum illic omnes qui aderant aures haberent, monet apostolos dicens: Vobis dico qui auditis; ac si dicat: Verba coelestium sacramentorum illis aperio, quos eadem interna cordis aure percipere cognosco. Carnis itaque auris ad auditum transit, cordis vero auditu simul et intellectu viget. Intuendum quoque est, quia cum angelus in principio harum locutionum ex persona Filii Dei, imo certe per angelum Filius Dei loquatur, non dicitur hic: Qui habet aure
Abbreviated transcription (Latin):
eodem claniele. aspiciebam in uisione
noctis et ecce cum nubib quasi filius ho¬
minis ueniebat et usq aclantiquũ die¬
aũt in candore capitis et capillis angłi.
candor innocentie filii dei designatur:
Ꝙ bene ip̃e candor ꝑ lanam exprimitur:
ducetur: quia secundum quod dicit a¬
płs. cum malediceretur: nõ maledicebat:
cum pateretur. nõ cõminabatur: Et qr¬

Expanded text:
eodem Daniele: Aspiciebam in visione eodem Daniele: Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum aubibus coeli quasi Filius hominis veniebat, et usque ad Antiquum dieautem in candore capitis et capillorum angeli, candor innocentiae Filii Dei designatur. Et bene ipse candor per lanam exprimitur: ccisionem ducetur ; quia secundum quod ait Apostolus: Cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non cominabatur
Abbreviated transcription (Latin):
nefarias culpat dicens. qui iudent muli¬
etem ad concupis cẽdum eam. iam mecatꝰ
est eam in corde suo: In pectore enum cogi¬
lliones uersantur: Nam et quod fidelib
auitur. sint lumbi uñ precuicti: sciendũ
nob̾ ẽ quia quisquis adhuo fornicatõnẽ
sarnis nõ frenat acluite uetens hominẽ
punet: Possumus et aliter intelligere:
Panas mamillas designantur duo testa¬
menta. per ronam uero auream electo¬
rum figuratur eccła: Que bene ꝑ mamil¬
las iungitur angło:. quia ꝑ obseniatio¬
nem utuusq testamenti eccła copulat᷑
xp̃o inuinculo caritatis. hoc ẽ indileccio¬
ne dei et ꝓximi: uel certe fid mamillas
angłs zona cingitur: quia ex duob po¬
pulis una electorum eccla ꝑ caritatis com¬
pagem xp̃o unitur: Caput aut̃e eius et
cuꝰ uestumentum quasi nix erat candi¬
dum. et capilli eiꝰ tanquam lana mun¬
patus: quod insequentib apentur. cum
deude ꝑsona filii cõmemoratur dicente

Expanded text:
nefarias culpat, dicens: Qui viderit mulinefarias culpat, dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . In pectore enim cogitationes versantur. Nam et quod fidelibus dicitur: Sint lumbi vestri praecincti, sciendum nobis est quia quisquis adhuc fornicationem carnis non refrenat, ad vitae veteris hominem pertinet. Possumus et hoc aliter intelligere: per duas mamillas designantur duo Testamenta; per zonam vero auream electorum figuratur Ecclesia, quae bene per mamillas jungitur angelo, quia per observationem utriusque Testamenti Ecclesia copulatur Christo in vinculo charitatis, hoc est in dilectione Dei et proximi. Vel certe in mamillis angelus zona cingitur, quia ex duobus populis una electorum Ecclesia per charitatis compagem Christo unitur. Caput autem ejus et cujus vestimentum erat quasi nix candidum, et capilli ejus tanquam lana munPatris, quod in sequentibus ostenditur, cum deinde persona Filii commemoratur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
cos Siue ꝑ poderem possumus intelligere
generalem eccłam: que uestis ẽ dñi. uxta
qual ei paterna uoce clicitur per proph̃am.¬
uelut uestimento uestieris: et paulus fide¬
ib dicit: Quotquot in xp̃o baptizati estis
xp̃m induistis: Que uestis. usꝙ ad pedes
tndit id ẽ usꝙ ad nouissima menbra fide¬
Ilium infine seculi nascitura: E̾ precinctũ
ad mamillas zona aurea: In ueteri testa¬
mento legimus danieli dominum pre¬
cinctum apparuisse in renib ip̃o a. testan
te qui ait: leuaui oculos meos et ecce ur
aũt iohanni angelus nõ iam in renib. s
alimamillas precuictus ostendit᷑ Precin¬
ilio renum cohibitionem significat luxu¬
ne: unde ẽ. sint lumbi nr̃i precincti: Ange¬
lus itaq danieli apparens iure in renibus
aluctus fuisse refertur: quia scriptura testa
menti ueteris ipsum opus luxurie damp¬
nat iohanni uero bene in pectore: quia no¬
uum testamentum et iam cogitationes

Expanded text:
eos . Sive per poderem possumus intelligere eos . Sive per poderem possumus intelligere generalem Ecclesiam, quae vestis est Domini, juxta quod ei paterna voce per Prophetamvelut ornamento vestieris ; et Paulus fidelibus dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quae vestis usque ad pedes tendit, quia usque ad novissima membra fidelium in fine saeculi nascitura est. Et praecinctum ad mamillas zona aurea. In Veteri Testamento legimus Danieli Dominum praecinctum apparuisse in renibus, ipso attestante qui ait: Lavavi oculos meos, et vidi, eautem Joanni angelus non jam in renibus, sed ad mamillas praecinctus ostenditur. Praecinctio renum cohibitionem significat luxuriae; unde est: Sint lumbi vestri praecincti. Angelus itaque Danieli apparens, jure in renibus cinctus fuisse refertur, quia Scriptura Veteris Testamenti ipsum opus luxuriae damnat. Joanni vero bene in pectore, quia Novum Testamentum etiam cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
bi exulta habitatõ syon. quia magnus m
medio tui sc̃s isrł Intuenclum aũt. quia
nõ absolute dicit se uidisse filium homiil:
sel similem filio hominis: Ille enu ange¬
lus ut sepe diccum ẽ ꝑsonam xp̃i gerelat:
quid iclcuro nõ iam filius hominis. sed si¬
milis filio hominis appellatur: quia deri
ta morte iam nõ moritur: mors illi ultra
nõ dominabitur: uel certe filio hominis
uocatur: quia et si carnem nr̃am accepit.
litudinem carnis peccati: Proprium enim
est homini pc̃co nõ carere: unde et qͥa ip̃e
peccatum nõ fecit. ꝑ psalmistam dicit. go
aũt sum uermis et non homo: Uestrtun
podere: Poderis uestis ẽ talaris: quia gil
poclas. pedes dicunt: Per poderem inꝙ le¬
pam pro ndb̃ obtulit hostiam sc̃am in odo¬
em suauitatis: que scilicet uestis usq ad ta¬
uos ꝑtinuit: quia ip̃e suos usꝙ ad mortem
auilexit: dicente iohanne. cum dilexisset
suos qui erant in mundo infinem dilexit

Expanded text:
 lauda, habitatio Sion, quia magnus in  lauda, habitatio Sion, quia magnus in medio tui sanctus Israel . Intuendum est autem quia non absolute dicit se vidisse Filium hominis, sed similem Filio hominis. Ille enim angelus ut saepe dictum est personam Christi gerebat, qui idcirco non jam Filius hominis, sed similcta morte jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur; vel certe similis Filio hominis vocatur, quia etsi carnem nostram accepit, ilitudine carnis peccati. Proprium enim est hominum peccato non carere, unde et quia ipse peccatum non fecit, per Psalmistam dicitur: Ego autem sum vermis et non homo . Vestitum podere. Poderis vestis est talaris, quia et Graeci podas pedes dicunt. Per poderem im in odorem suavitatis. Quae videlicet vestis usque ad talos pertingit, quia ipse suos usque ad mortem dilexit, dicente Joanne: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
salem eccłam donis septiformis sp̃s refe¬
ram: Sed nõ incongrue inseptem cande¬
labris aureis figuratur: habet enim eccl̃a
aureum colorem quia refulget diuina sa¬
pientia de qua seuptum ẽ thesaurus deside¬
rabilis requiescit more sapientis:. habet li¬
cernam quia lucet u̾bo et exemplo iuxta ꝙ
paulus dicit. in medio natõnis praue et ꝑ¬
uerse int̾ quos lucetis sicut luminana ĩ
et longitudinem in longanimitate spei
et ꝑseuerantia dicente domino: qui perse¬
uerauerit usꝙ in fiñe. hic salius enit: Qa
etiam candelabrum cudendo producitur.
satis conuenit ecołe: que diuersis afficit᷑
in hoo seculo pressuris inter quas consola¬
tionem adhibet illis dominꝰ dicenꝰ.. Cũ
ambulaueris inigne nõ combureris. et
flamma nõ arlebit ince: et ꝑ prophetam
conuertam manum meam ad te et exp-¬
quam adpurum scoriam tuam: Et
bene in medio septem caudelabrorum ir
det iohannes similem filio hominis: qͥl
ubi fuerint duo uel tres in nomine meo¬

Expanded text:
aebent, donis septiformis Spiritus refertam. Sed non incongrue in septem candelabris aureis figuratur; habet enim Ecclesia aureum colorem, quia refulget divina sapientia, de qua scriptum est: Thesauris desiderabilis requiescit in ore sapientis. Habet lucernam, quia lucet verbo et exemplo, juxta quod Paulus dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in et longitudinem in longanimitate spei et perseverantiam, dicente Domino: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Quia etiam candelabrum tundendo producitur, satis convenit Ecclesiae, quae diversis afficitur in hoc saeculo pressuris, inter quas consolationem adhibet illi Dominus dicens: Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te ; et per Prophetam: Convertam manum meam ad te, et excoquam ad purum scoriam tuam . Et bene in medio septem candelabrorum aureorum videt Joannes similem Filio hominis, quiaUbi fuerint duo vel tres
Abbreviated transcription (Latin):
elis et in zachana: Cornua ergo xͥ intelli¬
guntur sc̃i ad regnum illius uenturi: s
sicut xp̃i cornua euis menbra sunt: quib
regnum daturus ẽ perpetuum: ita sunt cor¬
nua diaboli eius membra que cum eodã¬
pnabuntur: Inter hec itaq cornua idẽ
inter iustos et reprobos. inter regnum xp̃i
it diaboli sc̃a eccła facit diuisionem: qͥa
segregat bonos a malis: suꝑbos ab humilib
iundicio sententie dicens omnis qui seexal¬
at humiliabitur: De his cornib et psal¬
mista dicit: om̃ia pcc̃orum cornua con¬
fungam: et exaltabuntur cornua iusti:
Binc enim disceraitur regnum xp̃i et
diaboli: humilitate scilicet regnum xp̃i e
leuatur: suꝑbia uero regnum diaboli deici¬
abeo superatur: quia xp̃c princeps humili

Expanded text:
elis et in Zacharia; cornua ergo Christi intellielis et in Zacharia; cornua ergo Christi intelliguntur sancti ad regnum illius venturi: sed sicut Christi cornua ejus membra sunt quibus regnum daturus est perpetuum, ita sunt cornua diaboli ejus membra quae cum eo damnabuntur. Inter haec itaque cornua, id est inter justos et reprobos, et inter regnum Christi et diaboli, sancta Ecclesia facit divisionem, quia segregat bonos a malis, superbos ab humilibus judicio sententiae, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . De his cornibus et Psalmista dicit: Omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua justi . Hinc enim discernitur Christi regnum et diaboli, humilitate scilicet regnum Christi elevatur, superbia vero regnum diaboli dejicia
Abbreviated transcription (Latin):
nouum: uerum hec u̾ba non uni tantim
eccłe dicuntur. sed generaliter ecclesie nni¬
uersali conueniunt: ad cuiꝰ membra ꝑti¬
nebant apłi quib domuiꝰ dicebat. man¬
datum nouum do uob̃: ip̃a enuim dilig̃¬
do deum et proximum canticum nonum
cantat. quia adimplet hoc mandatum
Cantat etiam canticum nouum. quaid
mysterium incarnationis. passionis ac il¬
surrectionis eius concelebrat: perfectius
qis tunc futuro cantabit: quando uideb̾
inre. quod nunc uidet inspe: et implebitur
ilud. beati qui habitant in domo tua et¬
atera unde ihezechiel dicit se uidisse librũ
in quo erat scriptum carmen carmen lam̃¬
tationes et ue. Qui enum ibi carmen uo
iuent cantare hoc est canticum nouum:
necesse ẽ ut inpresenti habeat lamentatio¬
nem deflendi sua et aliena pcc̃a: Qui uero
oñe.⁊ ue illi sine dubio in futuro erit: ut
ius sine fine habentib ue. isti sine t̾mino
a significant regna: ut babes in libro clam¬

Expanded text:
novum . Verum haec verba non uni tantum novum . Verum haec verba non uni tantum ecclesiae dicuntur, sed tantum generaliter Ecclesiae universali conveniunt. Ad cujus membra pertinebant apostoli, quibus Dominus dicebat: Mandatum novum do vobis . Ipsa enim diligendo Deum et proximum, canticum novum cantat, qui adimplet hoc mandatum. Cantat etiam canticum novum, quando mysterium incarnationis, passionis, ac resurrectionis ejus concelebrat. Perfectius autem in futuro cantabit, quando videbit in re quod nunc videt in spe, et implebitur illud: Beati qui habitant in domo tua, Domine . Unde Ezechiel dicit se vidisse librum, in quo erat scriptum carmen et lamentationes et vae. Qui enim ibi voluerit cantare carmen, hoc est canticum novum, necesse est ut in praesenti vita habeat lamentationem deflendo sua et aliena peccata. Qui veronem, vae illi sine dubio in futuro erit, ut illis sine fine habentibus vae, isti sine terminoCornua significant regna, ut habes in libro Dani
Abbreviated transcription (Latin):
quo contra reprobis dicitur. des pexistis om¬
ne consilium meuur: et alibi nõ est uo.¬
luntas mea inuob̃ dicit dominus: Scien¬
dum aũt quia uoluntas ꝑtinet ad carita¬
tem. qua sc̃a eccl̃a non timore cogente do¬
mino seruit. secl sponte creatori se subsidit.
dicens cum psalmista uoluntane sacrific¬
bo tibi: consilium autem ad correctionem
quia cum quidam insuis ꝑmanere scele
ricordiam sermo correctionis. ut reiecto er¬
rore consilium salutis percipiant: Sic eñ
correctus est saulus: ci erat consilium u
nomen xͥ deleret de t̾ra. et ex lupo fẽs est
pit. quia et a peccatis secustodit. et ut per¬
fectione consequatur: sequitur eiꝰ consiltũ
quo ait cuidam. si uis ꝑfectus ẽẽ: uende om¬
na que habes et cla panperibz et ueui seq̃re
me: et habebis thesaurum in celo: Smyrna
dicitur canticum corum: quorum canti¬
cum nisi electorum:. Il canticum de qui
psalmista dicit: cantate domino canticiũ

Expanded text:
quod reprobis contradicitur: Despexistis omquod reprobis contradicitur: Despexistis omne consilium meum ; et alibi: Non est voluntas mea in vobis , ait Dominus. Sciendum autem quia voluntas pertinet ad charitatem, qua sancta Ecclesia non timore cogente Domino servit, sed sponte Creatori se subdit, dicens cum Psalmista: Voluntarie sacrificabo tibi . Consilium autem ad correctionem, quia quamvis quidam in suis permanere scelerper Dei misericordiam sermo correctionis, ut rejecto errore consilium salutis percipiant. Sic enim correctus est Saulus, cui erat consilium ut nomen Christi deleret de terra, et ex lupo factus est ia accipit, quia et a peccatis se custodit, et ut perfectionem consequatur, sequitur ejus consilium, quo ait cuidam: Si vis esse perfectus, vende omnia quae habes et da pauperibus, et veni sequere me, et habebis thesaurum in coelo. Smyrnae. Smyrna dicitur canticum eorum: quorum canticum nisi electorum? Idem est canticum, de quo Psalmista dicit: Cantate Domino canticum
Abbreviated transcription (Latin):
Et mitte septem eccłus. ⁊d ẽ generali eccłe:
quia sicut supra dictum ẽ inseptenario nu¬
mero uniu̾sitas exprimitur fidelium: ñã
et quod uni illarum loquitur. utiqi om̃i¬
b eccłus loquitur: unde et insequentib
dicit: qui habet aurem auliat quid sp̃s
dicat eccłiis: Epheso: Ephesus int̾pre¬
tatur uoluntas. siue consilium meum:
quo nomine generaliter om̃is eccła com¬
prehenditur inqua ẽ dei uoluntas ꝑfidẽ.
spem et caritatem ceteris ꝙ bonis oꝑibus:
unde et ip̃a non suam sed dei potus in se
uoluntatem fieri optans dicit cotidie ĩ
or̃one ut nõ sua sed dei mea fiat uoluntas:
cui etiam a domino ꝑ prophetam dicitur.
nõ uocabeus ultra derelicta. et t̾ra tua
desolata: sed uocaberis uoluntas mea in
ea. Que etiam bene consilium meum cbẽ
sequitur: Audiens illud salomonis audli
consilium et suscipe discipliam ut sis
sapiens in nouissimis tuis. E iterum om¬
nia consilio et post fc̃m nõ penitebis:

Expanded text:
eptem ecclesiis, id est generali Ecclesiae; quia sicut supra dictum est, in septenario numero universitas exprimitur fidelium. Nam et quod uni illarum loquitur, utique omnibus ecclesiis loquitur. Unde et in sequentibus dicit: Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat ecclesiis . Epheso. Ephesus interpretatur voluntas sive consilium meum. Quo nomine generaliter omnis Ecclesia comprehenditur, in qua est Dei voluntas per fidem, spem et charitatem, caeteraque bona opera. Unde et ipsa non suam, sed Dei potius voluntatem in se fieri optans, dicit quotidie in oratione, ut non sua, sed Dei in ea fiat voluntas. Cui etiam a Domino per prophetam dicitur: Non vocaberis ultra derelicta, et terra tua desolata, sed vocaberis voluntas mea in ea . Quae etiam bene consilium meum dicitsequitur consilium, audiens illud Salomonis: Audi consilium, et suscipe disciplinam ut sis sapiens in novissimis tuis ; et iterum: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis ;
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc non uni specialit̾. s generaliter
omnib electis congruit: quoꝵ opera
labor ⁊ patientia deo sunt cognita:
Scire atitẽ dei eligere ẽ: unde in libris
moysi frequent̃ ppło dicitur. uos scit
deus ex omnib gentib. id est uos ele¬
git: ⁊ si ipsi moysi noui te ex nd̃ie:
idẽ te eligo specialit᷑ p̃ceteris Aliquã¬
do antẽ scire clicit᷑ cls. scientes recłlere.
unde ẽ. tẽptat uos dñs cłs ũr. ut sci

Expanded text:
 non specialiter, sed generaliter omnibus electis congruit, quorum opera, labor, et patientia Deo sunt cognita. Scire autem Dei, eligere est. Unde in libris Moysi frequenter populo dicitur: Vos scit Deus ex omnibus gentibus; id est: Vos elegit; et ipsi Moysi: Novi te ex no mine , id est: Te eligo specialiter prae caeteris. Aliquando autem scire dicitur scientes reddere; unde est: Tentat vos Dominus