comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩo curbit lib̾o.ar. Multo quippe lib̾ius erit ar
qͣbeati eẽ sic uolumꝰ. ut e̾e̾ miserin̾o solũ nolimꝰ¬
ht̃ nolleifelicitatemi. ita nolle iiqͥtatẽ semꝑ
de qͣmbonum sitaĩal t̾onale. qd etiam peocare
possit. qͣmuis sit melius ꝙ pecoare posst. Ec¬
cehis ub̃ euident̾ astruit᷑. qd̾ post beatitudinis ꝯ¬
nñe ⁊ mangelis est. ⁊ inscĩs qui ẽ dño sunt: i tan¬
to ut̾q libius. qͣnto a peccato ininumiꝰ ⁊ adboñ
longĩ ab sistit. tanto meligendo bonum: lib̾ius
ht̃ indiciũ uñ si diligent̾ inspieiat᷑. libͣm uid̾r
dici arbitͥum. quia sũ coactone: ⁊ necẽitate.
ualet appet̾e. uł elig̾e. qu̾ ex r̾one decreu̾it. Le

Expanded text:
ibero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbqua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimhabet nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astruitur quod post beatitudinis cnunc in angelis est, et in sanctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bonum longius absistit, tanto in eligendo bonum liberius habet judicium. Unde si diligenter inspiciatur, liberum videtur dici arbitrium, quia sine coactione et necessitate valet appetere vel eligere quod ex ratione decreverit. 6. De
Abbreviated transcription (Latin):
incipiũt. s potiꝰ hecĩo ita dea sunt. quia ñ est
ficdos nͥ ineo qui uult crecłe. cuiꝰ bonam uolũ¬
donis est. q̃ non p̃cebit: ⁊ ip̃a uiuat. qͥa ea iuuat
qͥb p̃uenit᷑ dũ eis consentit ad effectum boni
uumeis est. quia temꝑe abeis ñ p̃cedit᷑. Qdĩ ad¬

Expanded text:
ipiunt. Sed potius haec ideo dicta sunt, quia non est fides nisi in eo qui vult credere, cujus bonam volundonis est, quae non praecedit; et ipsa juvat, quia ea juvat quibus praevenitur, dum eis consentit ad effectum boni; et in eis est, quia tempore ab eis non praeceditur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
uł pͥma. pͥma .R. libtas arbripii suit. inqͣ poterat¬
peccare: iñ peccare. ultima uͦsit in qͣ pot̾it ñ pecca¬
re: iñ pot̾it peccare. Media uͦ est: inqͣpotest peccare
⁊ñ pot̃ nõ peccare. Añ reꝑationem etiam mortalit̾
not̃ari in homine . iiii.status lib̾i.ar. ante peccatũ
.it. ad bonum nil impediebat. admalũ nil impelle¬
bat sion hũit infirmitatẽ admalũ. ⁊ hũit aduito¬
rium adbonũ. T̃unc sñ errore ratioiuidicare: i uolũ¬
tas sũ difficulrate bonũ appet̾e pot̾at: Ppecẽm uͦ¬

Expanded text:
 prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. Media vero, in qua potest peccare, et non potest non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, notari quatuor status liberi arbitrii. Ante peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ sicait. Recte ꝓfecto intelligunt᷑ pͥmi hoĩes
añ malignam diabłi ꝑsuasionem abstinuisse
acibo uento. arq usi fuisse concessis. His u̾b
ostendit᷑ qd̃ de ligno uite ñ pecẽm supsint
qͥb p̃ceptũ erat ut de omni ligno ꝑidisi come.
facti iamortales sicomederũt deligno uite.

Expanded text:
l., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comefacti immortales, si comederunt de ligno vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
tuoine il mis ẽe nonpot̾it s mihic ucta que est
int̾ pͥmũ peccatum ⁊ultimam ꝯfirmatonem.
nemo a miseria lib̃ est. qͥa pena peccatiũ oaret.
Rꝑpetit de corrupt̾one libi arbit̾i: ut addat
he p̃dictis iam appatet inqͦ ꝑ peccatũ alia.¬
Quia añ pecẽm ulla erat homini difficultas. nłłm
adbonũ impedit᷑. ⁊ admalum instigat᷑. ut ñ possit

Expanded text:
tudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a miseria liber est, quia poena peccati non caret. 15. Repetit de corruptione liberi arbitrii, ut addat alia. Ex praedictis jam apparet in quo per peccatum quia ante peccatum nulla erat homini difficultas, nulluad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit
Abbreviated transcription (Latin):
mi d̾i. tamꝗͣ dic̾et᷑. slon sufficit solauoiuntas h¬
id mĩa dei sola nõ impleat  homo .it. cred̾e. ut
spare non pot̾it. nͥ uelit. nec ꝑuenire ad palmã.
nuluntate eurrat. Nestat gͦ ut ĩo ita recte dc̃m
iteliugat᷑. ut tomu det᷑ deo qͥ bominis uolĩta¬

Expanded text:
 Dei; tanquam diceretur: Non sufficit sola voluntas hid misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis volunta
Abbreviated transcription (Latin):
donũ dei scĩa. que sñ caritate inflat. ⁊ ñ sit do
num dei ip̃acariias. que ut scĩa non inflege
dificat. Besttuũt etiam or̾ones qͣs facit eccła
siue ꝓinfidelib ⁊ gͥoctne dei resistemibus
ut omũtant᷑ ad dm̃. siie ꝓfidelibꝰ ut augeat᷑
eis files. ⁊ ꝑseu̾ent into. Hec quippe ñ ab ip̃o
acciꝑe. s a sc lp̃is homines ht̾e contendunt
ti orignialis uincło asserunt nasci. Hic pon̾
ea qͥb suũ confirmant erroremi u̾b. auꝰsi ec̃ ip̃m¬
omnia iuissamplere. huiꝰmͦi induct̾onib
filimuit. si inqͥunt non porest ea fac̾e homo
qͥs peocat ineo qd̾ nlło mͦ cau eri potest ᷑ pec¬
cat᷑ aut̃. caueri gͥ pot̾. Hoc testimonio anoͦ¬

Expanded text:
donum scientia quae sine charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificas . Destruunt etiam orationes, quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, uDei fides, et perseverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a seipsis homines habere contendunt; ti originalis vinculo asserunt nasci. 2. Hic ponit ea quibus suum confirmant errorem, verbis Augustiomnia jussa implere, hujusmodi inductionibus muniunt. Si, inquiunt, non potest ea facere homo quis, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio A
Abbreviated transcription (Latin):
ds. uł potiꝰ gr̃a gratis data. q̃ uoluntatẽ homĩs
p̾uenit. son enum est magnũ sihec ad eo dice¬
rent᷑ ee. a quo st̃ omnia. s potiꝰ eiꝰ gr̾a gratis da¬
ta intłłr. ex qͣ incipiunt bona m̃ita. qͦ eũ exso¬
la gr̾a ẽẽ dicant᷑. ñ exeludit᷑ lib̃m arbitrium
quia młłm m̃itum est in homine qd̃ nd sit

Expanded text:
s, vel potius gratia gratis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberum arbitrium, q
Abbreviated transcription (Latin):
nominum. int̾ alia qͥ sup̃ diligenter exe¬
cutisumus: quedam diximus trans latiue:
a ꝑsimilitudinem. dedõdici ut speculum.
sp̃lendoe. caracten figura & huiꝰ modi. deqnib
polectori breutt̃ trado qd̵ sentio ut .s. rõe sili¬
tudinis ꝯsid̾ata. excarisis dicendi dictoꝵ in¬
Nichil dig telligentiam. assimiat s catholicam̃. desacͣ

Expanded text:
nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam. 11. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
menti ⁊ rd̾e catholica ostensum ÷ quomodo in¬
diffe̾ns sit magnitudo triũ ꝑͥꝵ quia necuna mai¬
ropterea cũ d̾s dicat᷑ trinus. ñ tam̃ debecdia
triplex. Ibi em̃ ñ ⁊ tͥplicitas uͥ suma est t̾m¬
tas: midifferens eqͣlitas. Uñ aũa ĩli .uii. de

Expanded text:
enti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una majPraeterea cum Deus dicatur trinus, non tamen debet dici triplex; ibi enim non est triplicitas, ubi summa est unitas et indifferens aequalitas, unde Aug, in lib. 6
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ mea sunt. S inquit pat̾ anemine po¬
tentiam accepit. falus aũt apat᷑. fatem᷑
mos filiũ accepisse potentiã ab illo deqͦ nat̃¬
t̃ potens patriuero potentiam nullus dedit
quia nullus eũ genutt gignẽdo eñi dedit
utrum tantã ꝗͣta ip̃i est potentiã dederitpat̾
ren qͦmodo omĩ q̃ ht̃ pattr filii si patris
om̃i potentia filũ nõ est nõ on̾ pcł dubio
pat̾ genint filiũ minorẽ seipo inq pat᷑
derogat qui filiũ unic̃ imore̾ genuit
aut ñ potuit aut nõ uoluit ꝙignere qͣsẽ
Si dicis quod nõuoliut eũ muid eẽ dxost¬

Expanded text:
ad falsa. Sed, inquis, Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natest potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater rem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio Pater genuit Filium minorem se, in quo et Patri derogas. Nam si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut noluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixist
Abbreviated transcription (Latin):
munt adres et̾nas tnstulit. Aug̃ uͦ maiorẽ
nod Ex quo ĩ ensu dieat pͥs daferre nũo¬
au̾t ioh̾es dicit ypostases differre nũo
ñ natura. in eo ꝗ nõ differre n᷑ ait ueris¬
sime ⁊ sme ullo scrupulo loquit᷑ qd uͦ dicit
differre nũo: cauend̃ : qͦmͦ ĩ telligas diu̾sis
enm modis dñr aliqͣ differte nu̾o diub m¬

Expanded text:
unt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem 15. Ex quo sensu dixerit personas differre nuautem Joannes dicit hypostases differre numero, non natura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre nu
Abbreviated transcription (Latin):
grabilib aꝑte demonitrat nlibro ui.
detrmitate ita dicens. Si eẽntia genus est
diceretur tres equi sunt unum ał. ħ sic̾t᷑
equi speciali nomine ita tria animalia
equi tria animalia dicantur. ñ unũ. pat̾¬
patet nomine ee̾ntie ñ signifi cari genus
Inõ spẽm significari s aliquid sĩgłare
at ꝙ iuduum ⁊ nomine indr̃entie spẽ

Expanded text:
gabilibus aperte demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si essentia genus est,diceretur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus,non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum, et nomine essentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus est ingenita siplex ⁊ tam̃ in huc
simpliciuirtute multa uideris ꝯmemora¬
re cum dicis deusdeumgenut. bonus
bonũgenuit sapiens sapiente̾ clemens
clementẽ potens potẽt̾e Nũqͥd ͦͦ bonitas
n sapientia ⁊ clem̃tia ⁊ potentia partos
unius sunt uirtutis quam simplicẽr̃e
dixisti: Si dixĩs partes sunt simplexgͦ
iurtus expartib constat ⁊⁊ simplex ista
iurtꝰ te diffimente unis est ds qͦ deũ
expartib ẽẽ ꝯpositum cẽdicis. Nõdico
inquis nõ sunt dᷤ partes. Si gͦ muna ꝑso̾a

Expanded text:
virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista virtus, te definiente, unus est Deus; ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Misit deus filium suũ natũ ex muli¬
ere factũ sub legt usq adeo pariũr ut fac¬
tum eo itaq missum quo factu fateam᷑ gͦ
nfactum imnorem et nitantum minozem in
quantum factum ẜ nntantum factum mꝗͣtͥ
missum. E cce habemus quia filius in gͣtũ

Expanded text:
dicens: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, usque adeo parvum ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fatemur ergo factum minorem; et iterum minorem in quantum factum, et iterum factum in quantum missum Ecce habes quia Filius, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis ÷ sicut pat̾ sfiluis s ut ext̾iorib ur¬
sis corda homint ꝯmota arempali manisfesta¬
cione uenientis ad occult̾a et̾intatem semꝑ
p̾sentis ꝯu̾terentur Ecce his u̾b aꝑit au̾gillũ
mod. missionis qui ui sibiłr exibetur. Cũ tñ
ip̃ sp̃s insuinatura nõ uideat᷑ qui nec millis
creaturis magis erat ꝗͣ maliis s ad aliud. Inilł
emmerat ut peas ad homines ueniens. oft̾ed̾e¬
tur e̾e̾ in ilł ad quos creature ille ueniebant

Expanded text:
mutabilis est, sicut Pater et Filius; sed ut exterioribus visis corda hominum commota a temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitatem semper praesentis converteretur. Ecce his verbis aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in illis ad quos illae creaturae veniebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ita intelligi possunt. nicħ ht̃ filius nisi na
accepit. ⁊ ip̃e nascendo patris inse subsifte̾teꝰ
nitus ÷: in quib totus ⁊ ip̾e qui genuit. qr
ad aliud qui inuno subsistit. eximo. ac fic
ingenat̾de filũ ⁊ naturam suã ut itadicaᷤ
sequit᷑ innuitabił ds minutabilẽ gignens¬

Expanded text:
ita intelligi possunt: Nihil habet Filius nisi nataccepit; et ipse nascendo Patris in se subsistentem nitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
alius prius fuit: s natura coet̾na dedeo est.
detur. qd duina sub̾a filiũ genierit. &
qd̃ filius sit genitus de sub̃a patͥs. ⁊ qd̾
intelligenda sint : mallem ab aliis audire
quã trad̾e ut tñ sine p̾iudicio atq tem̾i¬
tate lõquttur. ex ħ sensu dicta possunt accipi
nature: qu̾e sensum ꝯfirmat aũg ibidẽ
subiciens: ⁊ qd̾ dixat q̃i explanans. dicto.i
natura coet̾na dedeo ÷ addidit. ñ ÷ aliud filiꝰ.
aꝑtius talem intellectum exp̃dictis ubis fo¬
re habendum: aꝑit in eod̾ libro ꝯͣ maximiñ

Expanded text:
alius prius fuit, sed natura coaeterna de Deo est. 10. etur quod divina substantia Filium genuerit, et quod Filius sit genitus de substantia Patris, uae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi:naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius tius talem intellectum ex praedictis verbis fore habendum aperit in eodem libro contra Maximinum
Abbreviated transcription (Latin):
sistentẽ qͥ d̾i naturam intelligamus. er̃i in
do̾ d̾s sit. nec p̾t̾ eum qui ÷ deus quis quam a¬
lius deus sit quia ip̃e deus ⁊ meo d̾s nature.
Nͦ deus pairisu̾itas. indeo filio ẽẽ docetur.
cum ĩ eo d̾s intelłr ẽẽ qui deus ÷ E st enĩ unꝰ
in uno:oe unus abuno. Qd legit᷑ pat̾ de sua

Expanded text:
n eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab uno. 9. Quod legitur Pater de sua
Abbreviated transcription (Latin):
sae naturam assumꝓsisse naturã qd a
płisꝙ negatur. It̾ in eodem. humquid uinge¬
into deo ꝯtumelia ÷ patrem sibi innascibilẽ
deum ẽẽ. cum exnmascibili do natiuitas um¬
gentia: innaturam unigenitã subsistat.
E cce hicdicit unigentta natura Qmͦ sint¬

Expanded text:
 naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃a qd̃ absit ut indo̾ eẽ credamus. dicamꝰ oᷤ
u̾bum dĩ eẽ filum d̾i. natura nõ uoluntatẽ.
chatholicumhe̾ tico respondattem ꝯmen¬
eute quidam sane respondit heretico
u̾sutissime interroganti. utr᷑ deus fili̾
nolens anuolens genuerit. ut si dice̾t no¬
lens: absurdissima d̾i miseria sequeret᷑. Si
deret. scilicet no nature ẽẽ filium: s uolũta¬
tis. at ille ingillantassime incissim quesiuit
abeo Utr̃ deuspat̾ uolens annolens sit d̾s
imiserra quod deo cred̾e iagna: iusania.
Siau̾t dicẽt uoleus respond̾e̾tur ei. gͦ & ip̃e
restabat nͥ ut obmutesce̾t. sua it̾rogatõe
obligatũ in disolubili iuinculo se iuidenss ux
p̾dictis docetur non ẽẽ ꝯcedendum quod deus
uoluntate uł nec̾itate. uł uol ens uell sit

Expanded text:
; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non voluntate, umdam catholicum haeretico respondentem commensane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; sideret, scilicet non naturae esse Filium, sed voluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolrestabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum quod Deus voluntate vel necessitate, vel volens vel nolens, sit
Abbreviated transcription (Latin):
ingenitꝰ d̾s cumnat᷑ sit pat̾it testatur ac¬
torm. ẽ ex manente natꝰ ⁊. nõ ÷ natꝰ exni¬
chilo. ⁊ cum ante tempꝰ nat᷑:. omem sẽsũ
p̃ueniat nascendo. ħ aꝑte dicit. qdͣ filius ã
÷ natus exmohilo. Similt ot spͥs sẽs : nõ est

Expanded text:
igenitus, Deus cum natus sit, Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic aperte dicitur quod Filius non est natus ex nihilo. Similiter et S
Abbreviated transcription (Latin):
ieo
reticum: Subãm dei genuisse filium .ifilu̾
genitũ de sub̾a patris asserit dicons. Carm¬
lib cogitatõib pleni. sub̾ãdei de se ip̃a signẽ
filium no̾putatis. nisi ħ patiatur quod sub̾a¬
patris carnis patit᷑ quando signit. Frratis
non scientes scripturas. neq uirtut̾ẽ dĩ. Hul
e̾e de suba patris negatis. Nõ enĩ ia̾ filius:
homuus filiu s . do̾ donante factꝰ ⁊ dĩ filius.¬
filus erat: tam̃ aliqua iam erat qualise̾ꝙ
stantia natus:. S necrederemus nosputare
de mchilo ẽẽ dĩ filium: affirmatis n̾o uosdi
metis. Iam qͥ unigenitũ di filiũ iłim ⁊pm¬
dico inquis de nulla. nͥ dicam de inchilo. gͦ de
aliam q̾re. sialiã nͥ inuenis patris agnosce sub¬
stantiã. ⁊ filiũ cum patre homousyon confit̾e.
Item in ed. Confitebor deum patr̾ẽ oĩo incorrup¬
tibils genuisse. s quod: ipse genuisse. It̾edico
quod uos iam nõ dicitis. siuero dealiqua nͦ uͦ tñ
depatris sub̾a: nõ ÷ uerus filius. siuero de pa¬

Expanded text:
Ideo reticum, substantiam Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit, dicens: Carnalibus cogitationibus pleni substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi hoc patiatur quod substantia carnis patitur quando gignit. Erratis non scientes Scripturas neque virtutem Dei, Matthesse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus filius, tamen aliqua jam erat qualiscumqustde nihilo esse Dei Filium, affirmatis non vos diietis. Jam ergo unigenitum Dei Filium de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dicquod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec tamen de Patris substantia, non est verus Filius; si vero de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
falsum eit. Potest qquidem nonfĩ aliquid
nllud t̾n p̾scitum eit fĩ. no̾ iõ tam̾ pot̾ falli
diuina ꝓuidentia. quia si illud ñ fieret noc
ad̾o p̃scitum eẽt. Ri. s adhurgent questi¬
onem dietisis aut alit̾ pͭ fi̾ quam d̾s p̃sci¬

Expanded text:
falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam D
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ista ita freri malit̾ fiat uerum intel¬
ligis. Siau̾t ꝑ disiunctõem. intelligas ut
dicat ħ aliter nõ posse euenire quam euenit
quomͦ futurum ds p̾scunt falsum est
hoc enmanit pot̾ euenire quam euentt .
uł cum deus p̾scierit si ꝯuinoamin telligiss
uerum dicis sidisiuumetu falsum. itact̃
u illud Impossibile est illud nõ ẽẽ p̃scttũ
om̃e quod fit .i. nonpotest t̾e utrumq s.¬

Expanded text:
erit fieri et aliter fiat, verum intelligis; si autem per disjunctionem intelligas, ut dicas hoc aliter non posse evenire quam evenit, et quomodo futurum Deus praescivit, falsum est. Hoc enim aliter potest evenire quam evenit, et vel dum Deus praescierit, si conjunctim intelligas, verum dicis; si disjunctim, falsum. Ita etiam et illud: Impossibile est non esse praescitum omne quod fit, id est: Non potest esse utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
potestas sit etiam oꝑe impleat᷑. uttelligẽda
est mulier declisse iuro suo simuledendũ¬
illicitum cibũ. sleq .it. potest pece̾m ñ solunt
cogitand̾ suauct̃. um etiam ꝑ petͣnd̾ esfioacit᷑¬
mente dec̾ni. nͥ ⁊ illa mentis intentio. penes qͣm
sit̃ma porestas est. menbra mopus mouendi.
uł ab oꝑe cohibendi. male actoni cedag. ec sa¬
ne cũ sola cogitatͥone mens oblectat᷑ illicitis.
ñ qͥd̾ det̾nens ẽe facitada. tenens m̃ ⁊ uolens li¬
bent̃. que starim ut artigerunt aumiũ respui
debuerunt. negandũ est ẽẽ pecõm. s longe mus
qͣtasi ⁊ oꝑe statuat᷑ implendũ: uio: de talib
ꝑsonam suam quisq portabit. ⁊ õ si sola mu¬
enda dec̾nant᷑ mala. sitũ suauit̾ inrecridat̾one
teneat᷑. qͣsi mulierem sine uiro possecdampna
est. totusq dampnabit᷑. nisi hec que sine uolũ¬
tare oꝑandi. s tñ eum uoluntate aĩũ talib
oblectandi. soluis cogitat̾onis sentiũt᷑ e̾e pec̃ẽa

Expanded text:
potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edenduillicitum cibum. Neque enim potest peccatum non cogitandum suavitmente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola muenda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnariest, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuro. llam pͥmo sit suggestio siue ꝑcogntt̾onem
siue ꝑ sensus corꝑis. uł uidenido. uł tangendo.
uel audiendo. uel gustando. uel ophaciendo.
Q̃ suggestio eũ facta su̾it sicupiditas nr̃a ñmo¬
ueat᷑ ad peccand̾. excludit᷑ a spentis astucia. Si
aut̃ mota fu̾it. qsi iam mulieri ꝑ susũ erit¬
S aliqũ rõ uirilit̾ etiam ꝯmotam cupiditatẽ resre

Expanded text:
mo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri Sed aliquando ratio etiam commotam cupiditatem virili
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ simul uir ⁊mulier .i. totus homo. qͥato
uir non sieut debuit: mulierem choibuit.
uã potest dici consensisse. Repeticio sũm ã¬
qũ pece̾m ita in aĩa concipit᷑ ut ilłd̾ fac̾e disponat
uł etiam ꝑficiat. aliud freq̃nt̾ aliud uł semei
uł etiam qñ delectat̾one cogit̾onis dui tenet᷑.
mortale est. Cũ uͦ in sensuali motu tm̃ est uͥ pre¬
dixmnꝰ. tunc leuissimũ est quia rõ te̾ nõ delec¬
tat᷑. Ideo autͥ supͣdixi aliud frequent᷑. aliud

Expanded text:
bitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et bitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et tunc vir sicut debuit, mulierem non cohibuit; unde potest dici consensisse. 9. Repetitio summaquando peccatum ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perficiat aliud frequenter, aliud semel; vel etiam quando delectatione cogitationis diu teneatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud fr
Abbreviated transcription (Latin):
r̾oni sapĩe eamid̾ illecebram suggͥit. Que si con¬
sentit: tc̾ uir etiam c̃ femina: cibum uetitum
gustat. si gͦ in motu sensuali tm̃ peccan ille¬
cebra teneat᷑. ueniale. ac leuissimũ est pecẽm
siuͦ inferior pars t̾onis consensit. ita ut sola
cogit᷑onis delectat᷑one sñ uolũtate ꝑfruendi
tenent᷑. mulier sola manduoauit. ñ uit. cꝰ aucto¬
ritate cohibet᷑ uoluntas. neadopꝰ usq ꝑuenia
Siuͦ ad sit plena uolintas ꝑficiendi. ut si adsit
le pecc̃m. ut. it dictum est t̾c mulier st̃ iuro
gustat. cũ ita dilectone cogitͥonis pecõm tenit.
ut faciend̾ non disc̾nat᷑. uł cum quidam t̾minꝰ ⁊ m̃¬
sura pecd̾o ad hibet᷑ a uiro. ut non licear mulieri
essrenata lib̾tate inpetẽm ꝓgrecli. Si gͦ pecẽm no
du teneat᷑ delectone cogit̾onis. s statim ut mu¬
lierem tetigit. uiri auctoritare repellit᷑: ueniale
est siui dui indelcct᷑one cogit̾onis teneat᷑. ⁊ si uo¬
lutas ꝑficiendidesit: mortale est. ⁊ ꝓ eo dãpna.¬

Expanded text:
oni sapientiae eamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit le peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensureffrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damna
Abbreviated transcription (Latin):
gio pͥoꝵ hominũ spens manducand̾ ꝑsuasit.
mulier aut̾ ñ manducauit sola. s uirosuo
dedit. ⁊ simul manducauert̃. ita un quodã
secreto ꝯuigio. qd̾ inuno homine gerit᷑. idi¬
rocinandi uiuacitate u̾sat᷑ aĩalis sensus in¬
gerit qͣndam illecebram. t̾c uelud sp̾ens alloqͥt᷑
feminam. huicaut̃ illecebre consentire: delig¬
no uenito est ecłe. d iste consensus si sola cogita¬
tionis delectatͥone ꝯtentꝰ est. suꝑiori uͦ aucten¬
tate ita renent᷑ menbra. ut nõ exhibeant᷑ mbͣ¬

Expanded text:
jugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeant
Abbreviated transcription (Latin):
trum qd̾ inactione temꝑalumi tͣctandm ira u̾sat᷑ destimo
it non sirnob̾ cõmune cũ pecore rõnale est quidẽ au̾¬
s exilla rõnali mente qͣ subħemꝰ intelligibili⁊ ostendi¬
incõmutabili u̾tati. tamꝗͣ ductum. nnfi̾orib
fctandis gub̃nandisq: deputanũ c̃ sic̃.it. ĩ oĩb¬
pecorib non est inuentũ uiro adiutoriũ siłe
illi. i de illo defͣctum. in comugiũ formaretiur:
ita menti nri qͣ suꝑnam consulimꝰ u̾itatem.
ulłm est adusiĩ ren temꝑaliũ qͣntum nate ho¬
minis sat est. simile aductoriũ ex aĩe partib
adunitatis diuortium seꝑatũ. s in auxilium
societatis qͣi d̾uiatũ. in suo disꝑtit᷑ offõ. ꝰ sicut
una caro est duoꝵ inmascło ⁊ infemina: sic m¬
tellectum nr̃m ciactionem. siue r̾onẽ appeti¬
tum ronalem. uł si aliquo mꝰ sigͥcantiꝰ dici pos¬
sunt una mentis nͣ conpleclit᷑. ut sic̃ de ill dic¬
tum est. Erunt duo incarne una. sic de his di¬

Expanded text:
m quod in actione temporalium tractandorum ita versatur, it in nobis commune cum pecore, rationale est quided ex illa rationali mente qua subhaeremus intelligibili eincommutabili Veritati, tanquam ductum, et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sipecoribus non est inventum viro adjutorium simile sibi, nisi de illo detractum in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua supernam consulimus Veritatem, nullum est ad usum rerum temporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem sive rationem et appetitum rationalem vel si aliquo modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut sicut de illis dictum est, Gen. 2: Erunt duo in carne una, sic et de his di
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ qͣntum adr̾onem. euꝰ est fabultas uł poten¬
tia illa. cuiꝰ est dischere int̾ bonum ⁊ malum.
⁊ aliqñ qͥd̾ discretionem hñs boni: ⁊ mali quod
ꝑseaut̾ porest uelle malũ esficacit. Illagͥ rõna¬
lis aĩe pocentia. quabonũ. uel malũ uelle pot̾¬

Expanded text:
tentia illa, cujus etiam est discernere inter bonum et malum, et aliquando quidem discretionem habens boni et mali, quod Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa ergo rationalis animae potentia, qua bonum vel malum pot
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam creatura insibilit̾ apparere al sur¬
dissime tam̃ aut a filio q̃genuit aut a spiriti
sc̾o quide illo ꝓcedit missus dicẽtur. Congni¬
ent̾ aũt ille m̃issus dic̾e̾tur qui incarne
apparuit misisse aũt ille qui mea ñ apꝑa¬

Expanded text:
ctam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non appa
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ omĩa nͦ fierent apatre ꝑfiliũ neq
suis finb salua eent: nsi deus sũme bomiis
eet. quice nulli nat̾e qd̾ abillo bona eẽt
tas intelligitur sp̃s sc̾s. qui ÷ domĩ paiͥs
& silis. quare ip̃m donũ dei cũ patre: filio

Expanded text:
 fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono essetitas intelligitur Spiritus sanctus, qui est donum Patris et Filii. Ipsum quippe donum Dei cum Patre et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
imũ: quo una uita. una mens. una eẽntia. &
nõ solum singula singulis. s &̃ tota.
singula om̃ib. Alioquin nõ se ĩ ic̃ẽ
caperent. sese aũt inuicem capuint. Capuĩt᷑
enini a singłis sĩgłã. ⁊ a singulis oĩa. Memini it
me habere memoriã. & intelligẽniã ꝙ iolũtte
ot intelligo me intellig̾e: uelle:at ꝙ in eni¬
nisse: ⁊ uolo me uelle: nneminisse: et intelli¬
gere. hic quomodo illa tͥa memoria capiat

Expanded text:
unum, quo una vita, una mens, una essentia, et non solum singula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere. 9. Quomodo tota
Abbreviated transcription (Latin):
t ħ tria ⁊̃ ad seipãm referunt᷑. ut ait aũs
seꝑabilia sunt a semet ipsis ei tam᷑ eoꝵ singłm.
et simul omĩa. una eẽntia ÷. cum relatiue dicã¬
tur ad inicem. hic aꝑitur qd supra que¬
tusi s ĩ que possunt abẽẽ. & adeẽ uñ aũp̃ in
&r si relatiue du̾r admuncem singula tam̃ sub¬

Expanded text:
a etiam ad seipsa referuntur, ut ait Aug. separabilia sunt a seipsis, et tamen eorum singulum, et simul omnia una essentia est, cum et relative dicantur ad invicem. 14. Hic aperitur quod supra quaetis, quae possunt adesse vel abesse; unde Aug. in ia etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen sub
Abbreviated transcription (Latin):
moria. Tota gͥ menum. Itẽ. qͥd quid intelligo
intellig̾t me scio. ⁊scio me uelle: quicqͥd
uolo. quicqͥd aũt scio memini. Tot̾ã gͥintel¬
ligentiam. ⁊ ot̾ãq uoluntat̾e meam. memi
nt Quomodo illa tria toca capiat intelli
intelligo. Neqr .i. quisꝗͣ intelligibiliũ ÷
qd̵ ñ ĩ telligã nisi quod̾ quod au̾t ignoro:
necmenim nͨ uolo. Quidqͥd qͥ ĩ telligibilium
non intelligo: ꝯsequent̾ o̾e nõ menum nec
uolo. Quicd qͥ intelligibilium menim ⁊i uo¬
lo ꝯsequent̾ intelligo Quomodo illa tota ca
intelligentiã totamq inemoriã meã ca¬
pit. dum utor toto eo quod intelligo
&e menini. Cum itaq nucem a singuł & oñ
os tota capiant᷑. equalia sunt tota capiãt. eqͣlia¬
sunt totasĩgula totis singulis. n tota sĩgla sił
oĩb totis. & ħ tria unum ima uita una manis.
ima e̾entia. Ecce illiꝰ sũme uintatis attp tͥm¬

Expanded text:
 memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autem scio memini. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. 10. Quomodo illa tria tota capiat intelligintelligo, neque enim quicquam intelligibilium est quod non intelligam, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium memini et volo, consequenter intelligo. 11. Quomodo illa tota capiat intelligentiam totamque meam memoriam capit, dum utor toto eo quod intelligo et memini; cum itaque invicem a singulis et omnia et tota capiantur, aequalia sunt tota singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Tri
Abbreviated transcription (Latin):
ł colsationes corpoꝵ. & amores ⁊ delecta¬
ciones animaꝵ eitta ic̾aturis p̃lucet
uestigium tͥnitatis. ¶Iilla enim t̾nt.¬
te. sũmi origo est om̃iũ rerum & ꝑfectis¬
sima pulcͥtudo. ubeatissima delectatio.Sũ¬
ma aut᷑ origo ut au̾s ostendit mlibro de
ua religione. intelłr deuspat̃. a quo sunt
omĩa. a qͦ filiusce sp̃s sq̃. ꝑfectissima pul

Expanded text:
el delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Fi
Abbreviated transcription (Latin):
potentie. uñ ⁊ qͦ deiectus fint m̾ito sue supbie.
t tante suꝑbie merito cle celo. ii de
empirio. in qͦ e̾ aliis suerat᷑ deiectus ẽ¬
Im paracliso istum caliginosũ aere̾ cã
ominib sue prauitatis cosortib. Nam ut io¬
hanues ait in apocalipsi. Pitico de celo ca¬
lueifer ille ałiis maior non solus cecielit:
secd cũ eo alii multi. om eiꝰ in malitia su¬
a consenserunt eos q cadẽtes ealiginosi
aeris habitaculum recepit. Et hoc ael nos¬
tram probacionem factum est. ut sit nb̃

Expanded text:
biae. Et tantae superbiae merito de coelo, id est, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo caLucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi, qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit, et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
etermim. qͥ p̾panitus est dicibolo et ange¬
aliis prelati sunt et ali aliis sub̾ti.
Suam dui .N. cłurat mirnclus angeli anget¬
lis. et hoĩes hoib. et demones clemonib p̃sũt.
s i futuro omius eueenabr᷑ p̾lac̾o. ut doe¬
apłẽ. hnłt &ͦ secundum modũ scientie ma¬
modi. oiuia de ilo iuitio manine maime
potest hoĩes tẽptare. adͦ nominatur. In cle ẽs
etiam quod nomine demonis: duntie uocã¬
tur .s. mamona. Est .Ni. maniona: nomen
cdemonis. quo nomine uocantur diuitie.
secundum sirtuti linguam. hoc auͣ non ideo
est qd̵ cliabolus in potestate hat dare uel
auferre cliuitias cui uelit. sed quia eis
ꝰ iam suit ininferno. Qd m infertuuo
edti clie des cendũnt aliqͥ demonum ueri¬
simile est. qui animas alie erutiandas
deducunt. Et quod alic aliqͥ semper fint:
alternatis qͦ uitib foite non ppoeul est
a nero. qui illic aminas cletinẽt atq
crutiant. Qd̃ autem anime maloꝵ il¬
luc descendãt atoꝵ ibi pumantur exeo

Expanded text:
aeternum qui praeparatus est diabolo et angealiis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli angelis, et homines hominibus, daemones daemonibus praesunt, sed in futuro omnis evacuabitur praelatio, ut doabet quoque secundum modum scientiae masmodi, quia de illo vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis i jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
ciam habeat. tora enim meo ⁊ diuna escntia
aluid quam deus subsistit. qł nͥ aliũs qͣ dex
subsistit. Ecce hic dicit natinitatẽ dei ꝓ¬
fectã ex natura ⁊ ita uidetur exhis u̾bis ati
p̾dictis: nattira dei oe genita ce geniusse. &
rigenttum deum in forma serui mauẽt̾e
iuatura dei mansisse ꝓftrenut. nec untta¬
tem forme seruił mnaturam diuine ut
tatis refundimus mͦ rursum corꝑa¬
gremiã naturã natinałr inse quiuentem
habuisse natur̾a qui informam nature se
Signentis manens formam natuit. ⁊ infir¬
mnitatis ar porał acceꝑit. No .ii. defaccrat di
nat᷑a ne eẽt: s inse hu̾ilitatẽ t̾rene nati¬

Expanded text:
iam habeat tota enim in eo est divina essentia, aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce hic dicit nativitatem Dei provectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et geunigenitum Deum in forma Dei manentem in natura Dei mansisse profitemur, neque unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis statim refundimus: neque rursum corgenitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem t
Abbreviated transcription (Latin):
uetitũ ed̾et. Iun hasmisias ꝑtͣemptatͥonem diabłi
nͥ elat̾o conpͥmenda p̾cessiss non utiq tem ptͥo¬
uem s opus peocati. Talis . Nt. fuit ordinis ꝓcesrͦ.
diabolus temptando dixit. si comed̾itis eritis
mulieris sub repsitelat̾o quedam. ⁊ amor ꝓpͥe p̃¬
t tales quid̃ elatio imente mulieris fuit.
ꝓc̾to. qͣ credidit iuoluit hr̃e similitudint̃ dĩ. c̃

Expanded text:
tationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritimulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae poEt talis quidem elatio in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei c
Abbreviated transcription (Latin):
didit ita ẽẽ futm. Adam ũ nec ilłd credidit.
soe penitentia. ⁊ de dei mĩa cogitauit. dũ uxo¬
rimorem gtas. eius ꝑsuasioni consensit. nole̾s
eam contͥstare. ⁊ a se alienatam relinquere
ne ꝑ iret. Arbitratus ilł eẽ ueniale. ñ mortali
ueniam hret. Miiꝰ gͦ peccauit qui de penitẽ¬
ducta mandu cauit eiq dedit a simledetent¬
noluit eam contͥstare qͣm crecdebat sine suo solatͥo
contabesc̾e. ⁊asealienatamoĩo utt̾ire. Nonqͥd̾ carna¬
luuctus ꝯcupiscentia ꝗͣ nũdum sensa̾t s imica¬

Expanded text:
m. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia, et Dei misericordia cogitavit, dum uxoris morem gerens ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitratus, illud esse veniale, non mortale veniam haberet. Minus ergo peccavit qui de poenitenducta manducavit, eique dedit ut simul ederentoluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, s
Abbreviated transcription (Latin):
mau ꝓcessit. Ad qd respond̾i p. qͥa ex lib̾o arbitͥo
ꝓpͥe uoluntatis fuit ⁊in ip̃o .it ⁊ in alio causa
extitit ut fie̾t det̾ior. Inalio quia indiabolo qͥ
suast. In p̃a. quia uoluntate lib̾l arbitͥi ꝯsen¬
su. Et cum liłͣm arbitͥum sit bonũ exreutiq
bona: malus ille consensus ꝓuenit. sita exbono

Expanded text:
cesserit. Ad quod responderi potest quia ex libero arbitrio propriae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. ⁊ ꝑdid̾unt felicitatem. lt̾ suꝑ illũ loẽ¬
ꝑũse uult ẽẽ si milis deo. ut diabłs qͥ uoluit su
deo. Quia non uslirpanit qd̾ suũ non ẽẽt ut di
bier it ee siẽd̾s. s non crediderit possibile
nitatis eqͣlitatem coneupuht. ñ tñ adeo exar¬
sit. nͨ tanta est affectus ambtione sic̃ mulier
Qd̾ illd̾ fi̾ posse putauit. ⁊ ĩo mag̾ ilłd ambiar¬
do: suꝑbiuit. Situm aut̾ aliqͣ forte sub repti

Expanded text:
elicitatem. Idem super illum loperverse vult esse similis Deo; ut diabolus, qui noluit sub Deo; quia non usurpavit quod suum non esset ut diabierit esse ut Deus, sed non crediderit possibile. nitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
me peceatis corruptum: ꝑiret. minus gͥ peccauit
uir qͣm mulier. Obiectio contra id qd̾ dẽmẽ uirũ
firmitate sua aut̃ iudet᷑ exignorantia peccasse.
diabolus suadebat. non tñ in ħ est quin nou̾it il
Ad̾ ignorautia alia excusat. alianon exciro
ñ excusat. Est aut̃ ignorantia uincibił. ⁊ igno¬
rantia inuineibilis Exeusat̾o omnic tollit᷑ ubi
ppindatum non ignont᷑. Ue tͥplici ignorantia¬
iip̃a peccatum est. ⁊ eoꝵ qui uolũt s ñ possũt
q̃ excusat. ⁊ est pena peccati non peccatum. ⁊ eoꝵ
quiqͣsi simpłr nescĩt. non renuentes. uł ꝓponẽ¬
tes seire. que nemineminem plene exeusat. s¬
sic fortasse ut minꝰ puniatur. uñ au̾s adualai¬
tium. His aufertur excusatio qui mandata dei
nouert̃. qͣm solent hr̃e homines de ignorantia.
Etlicet grauiꝰ sit peccare seient᷑ qͣm nesexent᷑. ñ
iõ tñ consugiend̾ est id ignorantie tenebi. ut in

Expanded text:
me peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. Objectio contra id quod dictum est, firmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit il9. Quod ignorantia alia excusat, alia non. Est n excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignoratur. 10. De triplici ignorantiet ipsa peccatum est; et eorum qui volunt, sed non possunt, quae excusat, et est poena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ spentem. ita nec uipum ñ ꝑfeminam. ut sict
p̾ceptum dei ꝑiur̃ uen̾it ad mulierem. ita diabłi
temptato ꝑmulierem tͣnsiret ad uirũ. In mulie
reu̾ que rõnalis erat: est ip̃c locutus. ut in s̃pc̃te

Expanded text:
nisi per serpentem; ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut nisi per serpentem; ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad mulierem, ita diaboli tentatio per mulierem transiret ad virum. In muliere vero quae rationalis erat, non est ipse locutus ut in
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri utr̃ illatalis erit qd̾ mulier:
elatiociamor ꝓpͥe potestatis iniuro fu̾it. sicut
in muliere. ad qd̾ dm̃s. quia adam ñ fuit secluc¬
tus eom quo mulier. llon. it putauit e̾e u̾m ł
diabłs sugg̾ebat. Ineo tñ fuitse secluctũ crecl
p̃. ꝙ ꝯmissum ueniale pirtau̾it. qd̾ ꝑ empto¬
riũ erat. s si pͥa seductus fuit. nec ineo inqͥmu¬
lier. ut creoset cłm̃ ilłᷤ lignum icleo tang̾e ꝓhibu¬
issi. qm̃ si tang̾ent: fierent sicut dii. uiuptñ
p̾uaricator fuit adam: ut testat᷑ apło ꝓotuit
exqͣ uoluit lignum uentum exꝑiri ẽmulie¬
secduxit me. s dedit mͥ ⁊ comedi. Mulier uͦ ĩ¬
qͥt. S̾pens secdioit me. Hancaut̃ seduet᷑onẽ

Expanded text:
olet quaeri utrum illa talis elatio et amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere. Ad quod dicimus quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum quod diabolus suggerebat. In eo tamen fuisse s commissum veniale putaverit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut testatur Apostolus. ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulieseduxit me; sed: Dedit mihi, et comedi. Mulier vero dixit: Serpens seduxit me. Hanc autem seductionem
Abbreviated transcription (Latin):
alti ut obsit alt̾i. Quartũ sola mentienda
fallendiq libidine qd etiã menda &ũ esta
Quintum ꝙ fit placendi cupiditate desua¬
uiloquio. His om̃ib ẽnitatis sequitur .ui.
gꝰ. quod ⁊ nulli obest ⁊̃ prõdeit alitia utͦsi
quis pecuniã alicꝰ ĩ uiste costendam saetiꝰ uͥ¬

Expanded text:
alteri obsit; quartum, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus evitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alic
Abbreviated transcription (Latin):
uñ as̃. Hoĩes salsum uirant ł cũ fallunt
ł c̃ falluntur. aũ putat hõ ũmesse ꝙ falsũ
est ⁊ temere iurat aut scit uł put᷑at sab¬
sum esse ⁊ cñ prou̾o iurao ⁊ nchilominus
cũ scełe iuirat. Distant ã ista ꝑuina duo .ł

Expanded text:
ncipio: Homines falsum jurant vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat; aut scit vel putat falsum esse, et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem illa
Abbreviated transcription (Latin):
isidat̾ia q̃dam prosalute uł ꝯmodo alicuius
ñ malicia si benignitate dicta qualit̾ ostet̾ces
meatite sũt ⁊raab. Est ⁊ aluid mendacii genꝰ
¶Dfit ioco qo̾ nõ fallit scit .N. cui dr̾ cã loci dẽm
ĩ heo duo gña mendacioꝵ ñsunt snĩ culpa s ñ

Expanded text:
mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fallit. Scit enim cui dicitur, causa joci dici; et haec duo genera mendaciorum non su
Abbreviated transcription (Latin):
enet int̃ est płimũ. Sunt .n. que nescire sit meliꝰ
quam scire. It̃ non nullis errare ꝓfuit aliqñ s
quise dixit esse esau ałr aĩo senciens utiñ m̃ti¬
ut falłet patrẽ sictilignr attendat᷑ ñ uidet᷑
esse mendacium si mist̾ium. Intẽdebat .n ana

Expanded text:
et interest plurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquandqui se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mentiut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim mat