comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientia iniusticia om̃ibusi to¬
catis uenit ad baptismũ & ꝑfidt
qua credit indm̃ om̃ipocentẽ & p
grãm baptismatis resurgit ad fce
ado boedientiã: dequa resurrectio
dic̃dñs uenit hora & nc̃ est quano
mortui audient uocẽ filii di&qu
Audierit. ioelt qui obaudiernt iuua

Expanded text:
obedientia, in injustitia, omnibusque peccatis, venit ad baptismum, et per fidem qua credit in Deum omnipotentem, et per gratiam baptismatis resurgit ad fidem et obedientiam. De qua resurrectione dicit Dominus: Venit hora, et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, id est qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ nediceret᷑ eis: Si non resurgli
anuma. quare mͥ tulia loquersi
Quid in me facere uis.o Si non
facis ex deteriore meliorem
quare mͥ loqueris. u Siñ facis¬
quia fide & societate beati a plꝰ
recȩdentes: seminabant errore
hilius modi : Quicumq baptestꝰ
est iã resurrex̃ in anima. quili
necesse ut timeat aliquis quil̃
nonerit resurrectio corporum
ignaculum hoc: Quasi
ancistat: Firmũ fundamtũ di appel¬
li fidem firmã qua crecdimꝰ dm omi-¬
pest̃ sicuti credendus est: & quatere

Expanded text:
 ne dicerent eis: Si non resurget anima, quare mihi talia loqueris? Quid in me facere vis? Si non facis ex deteriore meliorem, quare mihi loqueris? Multi tamqui a fide et societate beati Pauli recedentes seminabant errorem hujusmodi: Quicunque baptizatus est jam resurrexit in anima. Non est necesse ut timeat aliquis, quia non erit resurrectio corporum. signaculum hoc. Quasi Dei stat. Firmum fundamentum Dei appellat fidem firmam qua credimus Deum omnipotentem, sicut credendum est, et qua cre
Abbreviated transcription (Latin):
rit uob: Decircũ cisione quoq spiritali
ndieb inquit nouissimis circũcidet
dñs cortuum: & non carnẽ tuam
Si autem preuaricator legis sis.
sinon credis in xp̃m quẽ lexꝓmitait
Et sicircũ cisionem spiritaliter non

Expanded text:
 De circumcisione quoque spirituali, in diebus, inquit, novissimis circumcidet Dominus cor tuum et non carnem tuam. Si autem praevaricator legis sis, si non credis in Christum quem lex promittit, et si circumcisionem spiritualiter non
Abbreviated transcription (Latin):
dum. quare mȩcharis: Moechus ÷
adulter: & ñ solũ ille dicitur mȩchus qui
uxorem alterius uiolat: sed ille qui
cultũ & religionẽ quae soli dõ conuenit
quantũ inse ÷ falsis suꝑstitionib tribuit
Et est sensus: Iui dicis uxorẽ alterius non
debere adulterari. quare adulteras.
uł quidicis deo debere seruire. quare deser¬
ius uitiis: Iui ab hominaris id ÷ respu¬
is uł odio habes i dola. quare facis sa¬
crilegium: legere siue sublegere est
furari: Inde saerilegium dicitur. sacrarũ
rerum furtũ : Uerbi gr̃ã : Iuisquis detes¬
auro ęcłae. desubstantia dõ famulan¬
tium aliquid occulte abstrahit: sacri¬
legium ꝑpetrat ⁊ Spiritalit̾ uero sacri¬
legũ ÷ sacrorũ uerboꝵ p̃uericatio ⁊
Quiꝰ in lege gloriaris. quare ꝑ preua¬
ricationem legis. dm̃ in hono ras.
Os inhonoratur. dũ uoluntas & iussio illi¬
us calcatur: & ꝓnichilo ducitur: Sic
dicitur inhonorarirex. uł quaelibet
potestas. dũ epła illius ñ obseruatur.
Nomen enim

Expanded text:
dum, quare moecharis? Moechus est adulter, et non solum ille dicitur moechus qui uxorem alterius violat, sed et ille qui cultum et religionem quae soli Deo convenit, quantum in se est, falsis superstitionibus tribuit. Et est sensus: Qui dicis alterius uxorem non debere adulterari, quare adulteraris? vel etiam quid dicis Deo debere, servire quare deservis vitiis? Qui abominaris, id est respuis vel odio habes idola, quare facis sacrilegium? Legere sive sublegere, est furari. Inde sacrilegium dicitur sacrarum rerum furtum. Verbi gratia: Quisquis de thesauro Ecclesiae vel de substantia Deo famulantium aliquid occulte abstrahit, sacrilegium perpetrat. Spiritualiter vero sacrilegium est sacrorum verborum praevaricatio. Qui in lege gloriaris, quare per praevaricationem legis Deum inhonoras? Deus inhonoratur, dum voluntas et jussio illius calcatur et pro nihilo ducitur Sic dicitur inhonorari rex vel quaelibet potestas dum epistola illius non observatur, Nomen enim
Abbreviated transcription (Latin):
si circũcisionẽ ñ carnalit̾ sed spiritalit̃
obseruas: Alioquin non ꝓdest eẽ dege¬
nere abrahae. sed magis ob est tibi:
ꝓmittens enim lex xp̃m: dicit ꝑ iacob.
Nondefici& princeps exiuda. neq dux
defemorib eius : donet ueniat qui mit¬
tendus est. & ipse erit expectatio genti

Expanded text:
si circumcisionem non carnaliter, sed spiritualiter si circumcisionem non carnaliter, sed spiritualiter observas. Alioquin non prodest esse de genere Abrahae, sed magis obest tibi. Promittens enim lex Christum, dicit per Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspe
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑ illos blasphemabatur: quia dice¬
bant hostes illorũ cũ irrisione: Ecce
quẽ dm̃ colebatis. quiñ ualuit uosli¬
berare demanibus nr̃is: uere idola
nr̃a uictrictia fuer̃ dei ur̃i: Simi¬
liter quando dep̃dabatur scã ȩccła
ab hostibus. & quando illi qui nom̃
sc̃ĩtatis debent habere: male uiuunt: Blas¬
phematur nom̃dĩ: quia dicunt iudȩi
atq pagani. ecce popłs dnĩ. ecce apparet
quales seruos habet iħs ur̃
Circum¬
cisio quidem ꝓdest: silegem custodias¬
tis accipe. hoc est ꝓgenere abrahȩ: aquo
ille popłs originẽ carnis traxit. a quo
etiam ipsa circũcisio exordiũ sũpsit :
Hancenĩ haba postolus consuetudinẽ.
ut iudȩos circum cisionẽ: gentes autẽ
p̃putium appellat: Et est sensus : Oui¬
deae. tunc ꝓdest tibi quod degenere
abrahȩ es. & degenere circum cisionis.
a quo ipsa circumcisio exordiũ sũpsit:
Silegem spiritaliter intelligens. credis
in xp̃m cui lex testimoniũ ꝑhibet. et

Expanded text:
Dei per illos blasphemabatur quod dicebant hostes illorum cum irrisione: Ecce quem Deum colebatis, qui non valuit vos liberare de manibus nostris, vere idola nostra victricia fuerunt Dei vestri. Similiter, quando depraedatur sancta Ecclesia ab hostibus, et quando illi qui nomen sanctitatis deberent habere male vivunt, blasphematur nomen Dei, quia dicunt Judaei atque pagani: Ecce populus Domini, ecce apparet quales servos habet Jesus vester. Circumcisio quidem prodest si legem observestis accipe, hoc est pro genere Abrahae a quo ille populus originem carnis trahit, a quo etiam ipsa circumcisio exordium sumpsit. Hanc enim habet Apostolus consuetudinem, ut Judaeos circumcisionem, gentes autem praeputium appellet. Et est sensus: O Judaee, tunc prodest tibi quod de genere Abrahae es et de genere circumcisionis a quo ipsa circumcisio exordium sumpsit, si legem spiritualiter intelligens credis in Christum, cui lex testimonium perhibet, et
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m Sienim conplantati facti sumꝰ
similitudini mortis eius id ÷ xp̃i. simul
& resurrectionis ersinus. subaudis com¬
plantati. id ÷ coniuncti et conformes:⁊
Quidã codices habent resurrectionis. ge¬
nitiuũ iudelic& cusum: sed melius est
ut doctores dicunt ꝑdatiuũ dicere re¬
surrectioni: quia uerbu conuingit᷑
ei: asuperioribus ⁊ Arbor complan¬
iatur arbori : cũ inseritur : & xp̃s ar¬
bor est: ꝑsimilitudinẽ tam̃. dequadic̃
salomon in ꝑsonascipientie quȩ xp̃s¬
platanta in medio paradisi. hoc ÷ in
medio exđae :Iccirco autem arbori com¬
paratur. quia sicut arbor pascit & um¬
bra prestat: ita xp̃e pascit angłos spiri¬
tali cibo sua uidelic& contemplatio¬
ne. Homines uero sua cognitione ꝓte¬
gens utrosq ab omĩ aduersitate
Generaliter enimpascit. & reficit totũ
mundũ cibo corportili: Morsetiameiꝰ
arbor potest intelligi: quia sicut car¬
bor ad hoc plantatur ut fructũ affe¬
rat plantatori : ite mors xxpĩ ad hoc

Expanded text:
Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, id est Christi, simul et resurrectionis erimus, subaudis complantati, id est conjuncti et conformes. Quidam codices habent resurrectionis genitivum videlicet casum, sed melius est, ut doctores dicunt, dicere pesurrectioni, quia verbum complantati ei, superioribus jungitur: arbor complantatur arbori cum inseritur, et Christus arbor est per similitudinem, de qua dicit Salomon in personaplantata in medio paradisi, hoc est in medio Ecclesiae. Idcirco autem arbori comparatur, quia sicut arbor pascit et umbram praestat, ita Christus pascit angelos spirituali cibo, sua videlicet contemplatione, homines vero cognitione sua, protegens utrosque ab omni adversitate; generaliter autem pascit et reficit totum mundum cibo corporali. Mors etiam ejus arbor potest intelligi, quia sicut arbor ad hoc plantatur ut fructum afferat plantatori, ita mors Christi ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem dixit : P ater glorifica no¬
men tuũ. id ÷ suscita filiũ tuũ: ut in¬
ea suscitatione glorificeris: Potestetiã
intelligi. quod ipse filius potentia dei¬
tassuscitauerit semet ipsum. qui est
głapatris: sicut eidicit ꝑat̾ in psalmo:
Exurgegła mea: exurge psal terium
id ÷ chorus om̃ium uirtutum
Cuifilius : Exurgã diluculo Ipse quoq
filius dicit desua suscieatione. loquend
adiudȩos Soluite templũ hoc: et post
triduum suscitabo illud: Ita enim in¬
telligendum ÷ utsicut totatrinitas
creauit illum hominem. itu tota tri¬
nitas suscitauit illumo. quia operato¬
tius trinitutis: inseparabilia sunt
Precipit ergo apłs. ut sicut xp̃c surgens

Expanded text:
ad Patrem dixit: Pater, clarifica nomen tuum , id est suscita Filium tuum, ut mea suscitatione glorificeris. Potest etiam intelligi, quod ipse Filius potentia deitatis suscitaverit semetipsum, qui est gloria Patris, sicut ei dicit in psalmo: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium , id est chorus omnium virtutum. Cui Filius, Exsurgam diluculo . Ipse quoque Filius dicit de sua suscitatione loquens ad Judaeos, Solvite templum hoc, et post triduum suscitabo illud, ita enim intelligendum est, ut sicut tota trinitas creavit illum hominem, ita tota trinitas suscitavit illum, quia opera totius Trinitatis inseparabilia sunt. Praecipit ergo Apostolus, ut sicut Christus
Abbreviated transcription (Latin):
catit non committere: & aleubus quan¬
tum possibile est temperare: qua noui¬
tate innouantur cotidie electi: dũ ꝑfi¬
ciunt inuirtutibus. et laudat᷑ omp̃s d̃s
in illorũ oꝑibus: sic̃ dñs dicit : uid eant

Expanded text:
cata non committere, et a levibus in quantum possibile est temperare, qua novitate innovantur quotidie electi, dum proficiunt in virtutibus, et laudatur omnipotens Deus in illorum operibus, sicut Deus dicit: Videant
Abbreviated transcription (Latin):
Desepulcro tercia die resurrexit uictor
Similit̾ & nos uenientes ad fontẽ bap¬
tis matis. dũ abrenuntiamus dicbolo
et om̃ib pompis eius. et om̃ib oꝑib
eius: morimur peccato sicut xp̃s mor¬
tuus ÷ incruce: Xp̃s detruce depositꝰ
est insepulchrũ: et nos post confessionẽ
scũe trinitatis consepelimur ei incog
Resurrexit ipse terciudie uiuus et nos
post mersionem ternã resurgimus demor¬
te peccutorũ aduitã. ut dõ uiuamus
in scĩtate & bonitute. in ceterisq uir¬
tutibus: ascendit ad cuelos: et nos post
illum ascendemꝰ. si in nouitate uitȩ
ambulauerimus : et quasi diceret
aliquis aposto lo. Atͦquid sumus con¬
sepulti cum xp̃o: subiunxit ⁊
Pergłam autemdĩ putris dicit resurre¬

Expanded text:
lcro: de sepulcro tertia die victor resurrexit. lcro: de sepulcro tertia die victor resurrexit. Similiter et nos venientes ad fontem baptismatis, dum abrenuntiamus diabolo et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus, morimur peccato, sicut Christus mortuus est in cruce, Christus de cruce positus est in sepulcro, et nos post confessionem sanctae Trinitatis consepelimur ei in cogResurrexit ipse tertia die vivus, et nos rnam mersionem resurgemus de morte peccatorum ad vitam, ut Deo vivamus in sanctitate et bonitate caeterisque virtutibus. Ascendit ad coelos, et nos post illum ascendemus, si in novitate vitae ambulaverimus: et quasi diceret aliquis Apostolo: Ad quid sumus consepulti Christo? subjunxit: UPer gloriam autem Dei Patris dicit surre
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia. fides. anima. quȩ ablu¬
sio peccutorũ datur : Fortassis etiã
quęrit cliquis. quare in aqua solum¬
modo. & non aliquando inuinobap¬
tismus consecretur: Cui respondit
beatus ambrosius. iccirco uni formi¬
ter hoc fieri in aqua: ut intelligatur
quod sicut aqua sordes corporis aut
uestimenti abluit. itu illud baptis¬
ma animae maculas: sordesq uiti¬
orum emundando abstergit⁊
Consepulti enim sumus cũ illo ꝑbap¬
tisinum: in mortẽ sub audis pecca
ti iutiorum: quomodo possumus ui¬
uentes incarne. comsepeliri xp̃o: si
morimur peccato sicut ille mortu¬
us est incruce. etbapti zamur in no¬
mine scũe trinitatqͥs: tunc consepe¬
liemur ei : Si autem uiuimꝰ peccato:
nequaquã possumus consepeliri illi :
Consideremus ergo quomodo moria¬
mur petcuto. & consepeliamur et
conresuscitamurxp̃o. & quomodo
concordet misterium mortis. sepultu¬
rae et resurrectionis eius: baptis mati

Expanded text:
invisibilia: fides, et anima quae abluinvisibilia: fides, et anima quae ablusio peccatorum datur. Fortassis etiam quaeret aliquis quare in aqua solummodo, et non aliquando in vino baptismus consecretur? Cui respondet beatus Ambrosius, idcirco uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur, quia sicut aqua sordes corporis aut vestimenti abluit, ita illud baptisma maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem, subaudis peccati et vitiorum. Quomodo possumus viventes in carne consepeliri Christo? Si moriemur peccato, sicut ille mortuus est in cruce, et baptizamur in nomine sanctae Trinitatis, consepelimur ei; si aut vivimus peccato, nequaquam possumus consepeliri ei. Consideremus ergo quomodo moriamur peccato, et consepeliamur et conresuscitemur Christo, et quomodo concordet mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus baptismati n
Abbreviated transcription (Latin):
passio xp̃i sine baptismo. neq baptis inus
sine fide passionis xp̃i nos possit saluare :
Dicamus et aliter inmorte ipsius baptiza¬
tisumus. id÷ ad exemplũ & figurã eius¬
mortis: ut illi commoreremur peccato.
sicut mortuus ÷ ipse corpore: uł adexẽ¬
plum mortis eius: eomodo quo insequen¬
tibus dicendum ÷ iIuter huec uero con¬
siderandum ÷: quattuor genera eẽ bap¬
tisinatis : Unũ tantũ inaqua sicut
fuit baptismus ioħis: quod remissionẽ
petcutorũ non deditAliud mnignem
Q uod genus baptismatis: scã ȩccła modo
retinet ¶uartum ÷ in sanguinis effusio¬
ne. quobapti zatus ÷ ipse dñs. om̃sq scĩ
martires : Dequo etiam dñsꝰ filis ⁊ebedei .⁊
Potestis baptizari baptismate quo ego bap¬
titari habeo. id ÷ potestis effusione san¬
bus eobaptismate baꝑtiszatus ÷ : de¬
collatus abherode ¶S ed ethoc quoque
notandum ÷ : quia in baptis mate tria
pus baptizandum. & aquas Et tria

Expanded text:
passio Christi sine baptismo neque baptismus passio Christi sine baptismo neque baptismus sine fide passionis Christi, nos possit salvare. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est ad exemplum et figuram mortis ejus ut illi commoreremur peccato, sicut mortuus est ipse corpore, vel ad exemplum mortis ejus, eo modo quo in sequentibus dicendum est. Inter haec considerandum est quatuor esse genera baptismatum. Unum tantum in aquis, sicut fuit baptismum Joannis quod remissionem peccatorum non dedit; aliud in igne quod genus baptismatis sancta Ecclesia modo retinet; quartum est in sanguinis effusione, quo baptizatus est ipse Dominus omnesque sancti martyres: de quo etiam Dominus ait filiis Zebedaei: Potestis baptizari baptismate quod ego baptizari habeo ? id est potestis effusionem sanbus eo baptismate baptizatus est, decollatus ab Herode. Sed et hoc quoque notandum est, quia in baptismate tria pus baptizandum et aqua. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
cumqbaptizati sumus in xp̃o iħu.
inmorte ipsius baptizati sumus n
Q uue hoc modo soluitur. quia apłsin
hoc loco non tantũ rationẽ & instituti¬
quantum misteriũ mortis xp̃i : Et u¬
bi demorte erat aliquid locuturus.
indignum duxit ꝑsonam patris et
sp̃s scĩ ponere: quile carnẽ non susce¬
pit neq mortẽ. sed ꝑsonã tantũ fili mo
quue carnem assũpsit: et ꝓnob̾ mor¬
tua est ⁊ Honenim conueniebat ut
diceret. quicumq baptizatisumus inno
sunt menbra eius. com mortui sunt
peccuto capitissui xp̃o : Verbi gratia
Sicut ublato & abscisso capite cuiusliba
animantis. commoriuntur om̃a men¬
bra eius. itt mortuo xp̃o. com mortui
sunt in illo om̃s electi: etbaptir ati ineiꝰ
bus monrtuus ÷: & nrm peceatui: insua
morte occidit: Aliter: Inmorte ipsius bap¬
tit atisumus. id÷ infide passionis et mor¬
tis eius: quia ꝑfidem passionis xpi. et ꝑ¬
baptismi gram: abluimur apeccctis qͥ¬
sta enim duo itu coniuncta sunt: neque

Expanded text:
baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, quae hoc modo solvitur, quia Apostolus in hoc loco non tantum rationem et institutiquantum mysterium mortis Christi et ubi de morte erat aliquid locuturus, indignum duxit personam Patris et Spiritus sancti ponere, quae carnem non suscepit, neque mortem, sed personam tantummodo Filii quae carnem assumpsit, et pro nobis mortua est. Non enim conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nosunt membra ejus, commortui sunt peccato capiti suo Christo, verbi gratia: Sicut ablato et absciso capite cujuslibet animantis, commoriuntur omnia membra, ita mortuo Christo commortui sunt in illo omnes electi et baptizati in ejusbus mortuus est, et nostrum peccatum in sua morte occidit. Aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est in fide passionis et mortis ejus quia per fidem passionis Christi et baptismi gratiam abluimur a peccatis. Ista enim duo ita conjuncta sunt, ut neque
Abbreviated transcription (Latin):
pelagianos. qui negant originale
peccatum trahi ab in fantib quando
tionem : quod omnino fidsissimum est
Si enim iti esset ut illi delirant: nequa¬
quã dñs ita expresse in euangłio dice¬
r& : Siquis non renatus fuerit ex aqua
et spũ scõ ĩnon in trabit in regnumcȩ¬
lorum  Inueteri quoq testam̃to ne¬
quaquam dicer&. masculus cuius car

Expanded text:
Pelagianos, qui negant originale Pelagianos, qui negant originale peccatum trahi ab infantibus quando mitationem, quod omnino falsum est. Si enim ita esset, ut illi delirant, nequaquam Dominus expresse in Evangelio diceret: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum . In Veteri quoque Testamento nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
ita erit intelligendũ . etnonsicut ꝑ
unum peccantem. id ÷ ꝑ adam uenit
mors: itti et donũ grȩ uenit ꝑxp̃m
Nam iuidicium exuno in condempna¬
tionem. gratiae autem ex multis de¬
lictis. iniustificationem : Ludicium
siue dampnatio ex uno homine adam.
uł uno peccato originali: uenit in con¬
dempnationẽ omiiiũ hominũ : Gratia
autem iħu xpĩ. qua nob̾ gratis dimittun¬
tur peccata. iniustificationem fide¬
lium uenit ex multis delictis. origina¬
le peccatum addicta sunt E t est sen¬
sus: Dãpnatio uenit ex unohomine.
uł uno peccato originali in condẽp¬
nationem generis humani: Gratia
autem xp̃i uenit in iustificaccionem
eleccorum. ex multis delictis. id ÷ ad
hoc uenit. ut non solum ab illo uno
originali : sed etam ab omnibus
actualib nos iustificaret  Ideoque
aliter uenit peccatũ : aliter gratia
Considerandũ autẽ quia cũdicit uidi¬
cium uenire ex uno homine in con¬
dempnationem: loquitur contra

Expanded text:
ita erit intelligendum. Et non sicut per ita erit intelligendum. Et non sicut per unum peccantem, id est per Adam, venit mors: ita et donum gratiae venit per Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Judicium, sive damnatio, ex uno homine, Adam, vel uno peccato originali venit in condemnationem omnium hominum: gratia autem Christi qua nobis gratis dimittuntur peccata, in justificationem fidelium venit ex multis delictis quae post originale peccatum addita sunt. Et est sensus: Damnatio venit ex uno homine, vel uno peccato originali, in condemnationem generis humani, gratia autem Christi venit in justificationem electorum ex multis delictis, id est ad hoc venit, ut non solum ab illo uno originali, sed etiam ab omnibus actualibus nos justificaret: ideoque aliter venit peccatum, aliter gratia. Considerandum, quia cum dicit judicium venire ex uno homine in condemnationem, loquitur contra
Abbreviated transcription (Latin):
adae delicto multi. ad÷electi mortui
sunt temporaliter: multo magis
Mul ti et plures. adelectos referuntur:
Nec ÷ comparatio quod dicit plures. quia
plures sunt reꝓbi quidampnabuntur.
quam sint iusti quis aluabuntur: Sed
ab solute positum ÷ al ungitur igitur
hoc modo: Si propter unius hominisadȩ
tores. sed etiam electi mortui sunt
temporaliter tam corpore quã etiã
enim plus siue multo magis habun¬
dauit grã. id ÷ remissio peccatorũ
inelectos plusquã peccatũ: quia
non solũ illud peccatũ originale ꝓp¬
ter quod in mortẽ animue & corpo¬
ris ruimur. sed etiam om̃a accuadia
abstulit inelectis: & in suꝑ donauit
uitamsine fine mansuram u E tnon sic̃
tum : & aliter atq aliud uenit donum
xp̃i ÷ łeccatum enim adae uenit ꝑ in¬
oboedientiam: ut mortem afferra
Donũ autem grãe xp̃i. uenit ꝑ oboedi¬
entiam. qua oboediens fuit dõ patri:
ut non solum illud originale. sed ȩti¬
am om̃a actucilia auferr&. Quod
silectum fuerit ꝑ unũ peccantem.

Expanded text:
Adae, delicto multi, id est electi, mortui sunt temporaliter, multo magis Multi et plures ad electos referuntur, nec est comparatio, quod dicit plures, quia plures sunt reprobi qui damnabuntur, quam sint justi qui salvabuntur, sed absolute positum est. Jungatur et hoc modo: Si propter unius hominis delim peccatores, sed etiam electi mortui sunt temporaliter corpore, non enim plus, sive multo magis abundavit gratia, id est remissio peccatorum in electos, quam peccatum: quia non solum illud peccatum originale, propter quod in mortem animae et corporis ruimus, sed etiam omnia actualia abstulit in electis, et insuper donavit vitam sine fine mansuram. Et non sicut tum Adae, et aliter atque ad aliud venit donum Christi. Peccatum enim Adae venit per inobedientiam ut mortem afferret: donum autem gratiae Christi venit per obedientiam: qua obediens fuit Deo Patri ut non solum originale, sed etiam omnia actualia auferret. Quid delictum fuerit per unum peccantem,
Abbreviated transcription (Latin):
modo ad hue uiuenius in illo.
Id÷ si omã peccata nob dimissa sunt
inbaptismo. quare oboedimꝰ uitiis et
suggestionib carnis: Illẽ mortu
us peccato qui non hab et peccatum:
cui deleta sunt om̃a peccata in bap¬
tismo E contra ille uiuit peccato
qui oboedit delectationi peccati: et
suggestioni prauȩ uoluntatis : do¬
ca autem apłs. ut postquã inbap¬
tismate accipimus remissionem
peccatorum: abstineamꝰ acrimina¬
libus peccatis. & inquantũ humana

Expanded text:
modo adhuc vivemus in illo? modo adhuc vivemus in illo? id est si omnia peccata nobis dimissa sunt in baptismo, quare obedimus vitiis et suggestionibus carnis? Ille mortuus est peccato, qui non habet peccatum, cui deleta sunt omnia peccata in baptismo: e contra ille vivit peccato, qui obedit delectationibus peccati et suggestionibus pravae voluntatis. Docet autem Apostolus ut postquam in baptismate accepimus remissionem peccatorum, abstineamus a carnali
Abbreviated transcription (Latin):
eorum : Vnde dicebant apłos predicare.
quod quanto amplius homopeccaret.
tanto magis dõ placer& : Et ubi ma¬
ut dũ om̃s essent nimium peccatores.
ipse solus apparera& iustus : Et quoma¬
iora peccata et plura dimitter&: ed
plus misericors esse laudaretur⁊
Qua propter dicebant. faciamus mala
ut ueniantbona: quia quo amplius
petcauerimus. eo maiorẽ grãm a¬
debemus dicere : Fecunus mala & ue¬
nerunt bona sine ñris meritis ꝑ gr̃am
xp̃i : F aciamus modo bona: ut ueni¬
ant nobis bona: Ad tendentes quid
dicit apłs exꝑsona fideliũ loquens:¬
nob dimittat: & crescat nob̾ dimitten¬
do sicut quidam carnalium dicunt &
Ab sit. non ficit illud: ut semꝑ in peccatis
ꝑmaneamus  Hoc autem digna con¬
sideratione ꝑpendendum est: qui a ic cir¬
co ista contra dicit apłs. ne aliquis in¬
fidelium dicere posset qđ adsereret
ipse peccandum ẽe. ut dĩgr̃a ab unda¬
r&  uienim mortuisumus tem¬
pore baptismatis peccato: quo¬

Expanded text:
eorum. Unde dicebant apostolos praedicare, eorum. Unde dicebant apostolos praedicare, quia quanto homo amplius peccaret, tanto magis Deo placeret: et ubi maut dum omnes essent nimium peccatores, ipse solus appareret justus: et quo majora peccata et plura dimitteret, eo plus misericors esse laudaretur. Quapropter dicebant: Faciamus mala, ut veniant bona: quia quo amplius peccamus, eo majorem gratiam adebemus dicere: Fecimus mala: et venerunt bona sine nostris meritis per gratiam Christi. Faciamus modo bona, ut veniant nobis bona, attendentes quod dicit Apostolus ex persona fidelium loquens,vobis dimittat, et crescat nobis dimittendo, sicut quidam carnalium dicunt, absit? Non fiat illud: ut semper in peccatis permanemus. Hoc autem digna consideratione perpendendum est, quia idcirco ista contra dicit Apostolus: ne aliquis infidelium dicere possit: quod asserat ipse peccandum esse, ut gratia Dei abundaret. Qui enim mortui sumus pepore baptismatis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dauit gratia xp̃i. quae nonsolum pec¬
catumꝰ originale: sed etiam actuale
abstulit. largiens insuꝑbia benigni¬
tate. uitam sine fine mansuram: ¬
Ut sicut regnauit in mortem. ita et
cipatum originale peccatum. & it¬
suꝑ actuale inelectis ut in mortẽ eos
traher& ad tempꝰ: itti et gr̃a quadimit¬
tuntur peccata regnet in electis ꝑ iusti¬
ciam operũ. inuitã aet̾nam Illos intro¬
mittendo ꝑ adiutoriũ iħu xp̃i : In hoc
emm maior est gr̃a xp̃i quae nobis
data est quã peccatũ adce: et magis
nob profuit quã illud nocuisset: quia
peccatum adae facit nos ad tempus
mori: Grã autem xp̃i dimittit nob̾
non solum originale. sed etiam actu¬
ale peccatum s faciens nos in suꝑ uiue
gratia habundet: Absit : haec ad
sicut aiunt nos quidam dicere. faciamꝰ
mala ut ueniant bona: et illud ubi abun¬
dauit peccatum suꝑ ab undauit gratia⁊
accipere uitam ibi acceꝑunt mortem:
non intelligentes sensum p̃dicationis

Expanded text:
davit gratia Christi, quae non solum pecdavit gratia Christi, quae non solum peccatum originale, sed etiam actuale abstulit, largiens insuper pia benignitate vitam sine fine mansuram. Ut sicut regnavit peccatum in mortem, ita et cipatum originale peccatum, et insuper actuale electis est ut in mortem eos traheret ad tempus, ita et gratia qua dimittuntur peccata, regnet in electis per justitiam eorum in vitam aeternam illos intromittendo per adjutorium Jesu Christi. In hoc enim major est gratia Christi quae nobis data est quam peccatum Adae: et magis nobis profuit, quam illud nocuit: quia peccatum Adae facit nos ad tempus mori: gratia autem Christi dimittit nobis non solum originale, sed etiam actuale peccatum, faciens nos insuper vivegratia abundet? Absit. Haec ad ssicut aiunt nos quidem dicere, faciamus mala, ut veniant bona; et illud: Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia. accipere vitam, ibi acceperunt mortem, non intelligentes sensum praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad morcem iusti constituaituur
sub intrauit: ut abundaret delictũ.:
Iudei ignorabant adquid acceperant le¬
gem. et putaibant sẽ ꝑ circumcisionem
etꝑ carnales obseruationes saluariposse:
cata auferret sed ut demonstraret: ait :
Lex autem sub intrauit. id÷ subito introi¬
uit: ut abundaret delictum q uomo¬
do abundat delictum ꝑlegem: dupli¬
citer. uł quia dum p̃cipit dicens. nead¬
ul terium facias. ñ concupiscas rem pro¬
ximi : exardescit animꝰ adlibidinem.
ad concupiscentiã. qui antea nesciebat
quod concupiscentia. aut talehuiusmo
gis. ex crescit delictũ inuindictã: quia
maiori poena & uindicta dignus ÷. qui
scienter contralegis preceptũ peccat.
quam qui non habens legẽ ignoranter
delinquit : Ubi autem abundauit de¬
lictum. suꝑ abundauit gratia.⁊
Originali peccato quod adoms ꝑ uenit
ad dict sunt actualia : & ab undauit
siue excreuit delictum: Sedubi delic¬
tum abundauit & creuit ꝑ actualia
peccata. & ꝑ contemptũ legis. suꝑ abun¬

Expanded text:
em, justi constituentur subintravit, ut abundaret delictum. Judaei ignorabant ad quid acceperant legem, et putabant se per circumcisionem et per carnales observationes salvari posse scata auferret, sed demonstraret, ait: Lex autem subintravit, id est subito intravit, ut abundaret delictum. Quomodo abundat delictum per legem? Dupliciter: vel quia dum praecepit, dicens: Ne adulterium facias; non concupiscas rem proximi tui , exardescit animus ad libidinem et ad concupiscentiam, qui ante nesciebat quod concupiscentia hujusmodgis et crescit delictum in vindictam, quia majori poena et vindicta dignus est, qui scienter contra legis praecepta peccat, quam qui non habens legem ignoranter delinquit. Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia. Originali peccato quod ad omnes pervenit addita sunt actualia, et abundavit sive excrevit delictum. Sed ubi delictum abundavit et crevit per actualia peccata et contemptum legis, superabun
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus estiste iS ipro delicto unius hominis
adae. quod ꝓ uiũ hominẽ adã uenit mors
corporis et etiam animȩ. regnauit tem¬
poraliter & ad tempꝰ in elecas: multo
magis regnabit inuita aeterna. Acci¬
tiam. id ÷ plenitudinem grãe quadimit¬
tuntur peccata: etplenitudinẽ dona¬
tionis. id ÷ dona sp̃sscĩ que electis donan¬
tur. quando alii datur ꝑ spm̃ sermo
sapientiae. et cȩtera dona singulis diui¬
duntur. accipientes etiã plenitudinẽ
iusticiae. id ÷ om̃s uirtutes. ut postbap¬
tismi grãm iuste etscẽ uiua mus Si
enĩ moriuntur electi temporaliter
regnabunt cumipso⁊ Igitur sicut ꝑ
unꝰius delictum in om̃s hominesin
condempnationem. sic & ꝑ uniusius¬
ticiam in om̃s homines. iniustifica¬

Expanded text:
sensus: Si pro delicto unius hominis Adae, quod per unum hominem Adam venit, mors corporis et animae regnavit temporaliter, et ad tempus in electis multo magis regnabunt illi in vita aeterna, accitiam, id est plenitudinem gratiae, qua dimittuntur peccata, et plenitudinem dominationis, id est dona Spiritus sancti quae electis donantur, quando illis datur per Spiritum sermo sapientiae, et caetera dona singulis dividuntur, accipientes etiam plenitudinem justitiae, id est omnes virtutes, ut post baptismi gratiam juste sancteque vivamus. Si enim moriuntur electi temporaliter regnabunt cum ipso. Igitur sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem mortis, sic per unius justitiam in omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
mistice & subtilis sime isto in loco
loquitur : & uult ostendere quom¬
do misterium mortis. sepulturs
& resurrectionis xp̃i. ab aptismu
nr̃m ꝑtinetit: et dicit : Num quia
ignoratis oromani misteriũ mortis xp̃i.
sepulturae a cresurrectionis. quomo¬
do conueniat misterio baptis matis.
certe non ignoratis ut puto & sugnora¬
tis. ego uobis pandam: S ed questio orit᷑ ¶questio
in hocloco. cũ dñs precipiat apłis in e

Expanded text:
mystice et subtilissime isto in loco loquitur, et vult ostendere quomodo mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis Christi ad baptismum nostrum pertineat, et dicit: Nunquid ignoratis, o Romani, mysterium mortis Christi, sepulturae ac resurrectionis, quomodo conveniat mysterio baptismatis? Certe, ut puto, ignoratis: et si ignoratis, ego vobis pandam. Sed quaestio oritur in hoc loco, cum praecipiat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
qat inm̃ surabile ÷ in longitudine. in¬
pfunditate. latitudine sui. & multitu¬
die a quarum: Et sic̃ in colae uenien¬
ces adillud aquatũ: scđ̾m m̃ surã uas¬
culorũ unusquisq deportat aliusplus.
alius minus. & tam̃ mare in m̃surabile¬
a man&: ita & nos scđm m̃ surã nrãe
capacitatis ex donis sp̃s scĩ accipimus.
&ipse insua natura in m̃surabilis ma¬
nt P ropter qđ dicit subaudis psal¬

Expanded text:
est in longitudine, profunditate, latitudine sui et multitudine aquarum; et sicut incolae venientes ad illud, aquam secundum mensuram vasculorum suorum unusquisque deportat, alius plus, alius minus, et tamen mare immensurabile manet, ita et nos secundum mensuram nostrae capacitatis ex donis Spiritus sancti accipimus, et ipse in sua natura immensurabilis manet. Propter quod, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
ta qđ ipse dixit. Cũ exalta ueritis filiũ
hominis: & cet̃a Captiuitatẽ d÷ diabo¬
lũ duxit captiuũ: quia captiuauit illũ.
auferendo ab illo potestatẽ quã tenebat
in hoc mundo: uixta illid: sunc princeps
huius mundi: eicietur foras. Sed quid fecit
postmodũ: Tercia die resurgens. dedit do
cũ. id ÷ incelũ : quadragesimo die resurreᷤ¬
tionissuae Captiuã duxit captiuitatem:
quando naturã humana quȩ depara diso
fuerat adiabolo captiuita. ipse iterũ cap¬
tiuauit depotestate diaboli abstrahendo
& ad celestia subleuando: ac postmodũ
decimo die ascens ionis suae dedit dona
quare modo dicat plurali numero
dedit dona hominibus: Ad qđ dicendũ.
donũ ł donatio appelletur: tamen
scđm qualitatem meritorũ tribu¬
untur dona eiusdẽ sp̃s scĩ : Uinde¬
ait apłs alibi: alii inquit datur
ꝑ sp̃m sermo sapienciae. ali sermo
scienciae. & cetã usq dum subiungi

Expanded text:
eritis Filium hominis , etc., tunc captivitatem, id est diabolum duxit captivum, et captivavit illum auferendo ab illo potestatem quam tenebat in hoc mundo, juxta illud: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Sed quid fecit postmodum? Tertia die resurgens, dona Spirtum, id est in coelum quadragesimo die resurrectionis suae, captivam duxit captivitatem, quando naturam humanam quae de paradiso fuerat a diabolo captivata, ipse iterum captivavit de potestate diaboli abstrahendo illam, et ad coelestia revocando, ac postmodum decimo die ascensionis suae dedit dona quare modo dicat plurali numero: Dedit dona hominibus? Ad quod dicendumdonum vel donatio appelletur, tamen secundum qualitatem meritorum tribuuntur dona ejusdem Spiritus sancti; unde Apostolus : Alii inquit, datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in om̃ib credentib Vnum baptisna
lic& alii miorẽ.: alii maiorẽ fidẽ habtar
quia maiora & minora dedõ intellign
tnm̃ in hoc dicitur. ẽẽ. una fides quia
unũ chñ credunt. trinitatẽ habere iny
somis: unitatẽ insubstancia: Linũ ÷ bap¬
tisma : quo om̃s equalit̾ ꝑ uniuersũ obẽ
baptizant᷑. quisignaculum fidĩ ꝑcipiud̃
Vnus dñs omnium . s. creacurarum.
& pater omniũ s. rerũ. id ÷ creator.
Qui subaudis pat̾. suꝑ oms̃ ereaturas
excellit. & ꝑ omnia .s. est filius. quia

Expanded text:
um baptisma est. Licet alii majorem, alii minorem fidem habeant, qui majora et minora de Deo intelligunt, tamen in hoc dicitur esse una fides, quia unum Deum credunt trinitatem habere in personis, et unitatem in substantia. Unum est baptisma, quia omnes aequaliter per universum orbem baptizantur, qui signaculum fidei percipiunt. Unus est Deus omnium creaturarum, et pater omnium rerum, id est creator, qui, subaudis Pater, super omnes creaturas excellit, et per omnia est Filius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maltũ. captiu tt̃ duxit captiutatẽ.
dedit dona hominibus: Quidã
doctor hoc modo hunc uersiculũ ex¬
planat. qđ aueritate ñ discrepat: & ap¬
pellat diabolũ captiuitatẽ. quigenus
humanũ deparadiso captiuauit:¬

Expanded text:
in altum, captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus. Quidam doctor hoc modo hunc versiculum explanat, quod a veritate non discrepat, et appellat diabolum captivitatem: quia genus humanum de paradiso captivavit
Abbreviated transcription (Latin):
s tultũ est enimlegẽ ꝑseruũ datã uenerari:
& euangłm quod datũ est ꝑ dnm̃ ꝑ sequi n
s cultũ est etiã patrẽ confiteri: & filiũ ne¬
gure : In hoc si quidem iudei scientiã dĩ
non habebant. quia itti uolebant adhe¬
rere legiꝑseruũ datã: ut grãm respue¬

Expanded text:
erari, et Evangelium quod datum est per Dominum persequi. Stultum est etiam Patrem confiteri, et Filium negare. In hoc siquidem Judaei scientiam Dei non habebant, quia ita volebant adhaerere legi per servum datae, ut gratiam respue
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ piscctores et pauperes. atq idio¬
tes: quos potentes huius scłi etphi¬
losophi stultos deputtbanit
ł tinfirma

Expanded text:
id est piscatores, et pauperes, atque idiotas, quos potentes hujus saeculi et philosophi stultos deputabant, t infirma
Abbreviated transcription (Latin):
inhi & barnabȩ: nihil ÷ aliud nisi
aũt hoc anegotiatoribus. qui
causa negotititionis uenientes
adexteras regiones: Inprimis
utuenerit adeos prȩfectus
loci & homines ibidẽ habitantes
nterrogant illũ quip̃ est aliis
þacificus neingres sus tuus.
eaille: pacificus : Tunc mutuo
dant sibi dextras manus.
&alter natim osculantur eos.
acde inceps cũ page negotiũ
suum explet. libere in cedens
acũsecuritate: in medio illoꝵ:

Expanded text:
et Barnabae, nihil est aliud nisi t hoc a negotiatoribus, qui causa negotiationis venientes ad exteras regiones, in primis ut ibi advenerint, ad eos praefectus loci et homines accedunt ibi habitantes, et interrogant illum qui praeest eis: Pacificusne est ingressus tuus? Et ille: Pacificus. Tunc mutuo dant sibi dexteras manus, et alternatim se osculantur, ac deinceps cum pace negotium suum explent, libere incedentes, et cum securitate in judicium
Abbreviated transcription (Latin):
& iohannes qui uidebantur
columpride esse N
Dicit beatus agustinus Colũ ne
uidebantur illi eẽ sed non erant
seduideamusq. sunt solidis sins
colũ nae: salomon dixit: Sapreus
quȩ est uerbũ dĩ patris ȩcuificus
sibi domum. corpus uidelice¬
sentit. colum nȩ a semet ipsis
amnerant: lic& iuderentur
dmplicib a se eẽ qđ erant: Et
oline erant adño soliclate

Expanded text:
iter. Qui videbantur columnae esse. Dicit beatus Augustinus: Columnae videbantur esse illi, sed non erant. Sed videamus quae sint solidissimae columnae. Salomon dicit: Sapientia, quae est Verbum Dei Patris, aedificavit sibi domum, in utero videlicesentit, columnae a semetipsis non erant, licet viderentur a simplicibus a se esse quod non erant, et columnae erant a Domino soli
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ quando misit nos ad predi
deo dixit nouissimos. quia post
duodecĩ apłorũ uocationẽ. et
post dnĩ ascerisionẽ: ipsi uocci¬
ti sunt & electi .ii.
Spectaculum. id÷ ridi¬
culũ. siue irrifio : ł ꝓmiraculo fac¬
ti sumus mutidoi Angłis uideli¬
cet. id÷ maligaus spiritib et
malis hominub:. qui gauident
demalis atq tormenitis: quae
patimur ꝓuobis : Spectaculũ
dr̃ aspecttindo id ÷ uidenido¬
etcontem plaudo : qđ et tea¬
trum dici potest ⁊ Eratenim
locus inciuitaitib ubi exerce¬
bantur ioca regalia et ubi
decollabant᷑ reiꝰ etplerumq
in nocentes : ut erauit sci mdr

Expanded text:
 quando misit nos ad praediIdeo dixit novissimos, quia post duodecim apostolorum vocationem, et post Domini ascensionem, ipsi vocati sunt et electi quia spectaculum, id culum, sive irrisio, vel, pro miraculo facti sumus mundo et angelis, videlicet in mundis spiritibus et malis, et hominibus, qui gaudent de malis atque tormentis quae patimur pro vobis. Spectaculum dicitur a spectando, id est videndo, contemplando; quod et theatrum dici potest; erat enim locus in civitatibus, ubi exercebantur joca regalia, et ubi decollabantur rei et plerumque innocentes, ut erant sancti mar
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i no credendũ ÷̃ qđ meleli¬
sedech sine patre aut sine epã
sicut diximus: & genecilogia
illius non cõmemoratur : dequo
his om̃ib suꝑius dictiss
icerdos in cecernum non in se
sed in xp̃o: nã melchi sedech
mortuus ÷. sed figuru eius ueter¬
nuliter inrxp̃o manet : Simili¬
tudo aut hic: non ꝓaetate po
decimas dedic deprecipius
abraham patriarcha

Expanded text:
omnino credendum est quod Melchiomnino credendum est quod Melchisedech sine patre aut sine matresicut diximus, et genealogia illius non commemoratur: de quo his omnibus superius dictis, acerdos in aeternum. Non in se, sed in Christo. Nam Melchisedech mortuus est, sed figura ejus aeternaliter in Christo manet. Similitudo autem hic non pro aetate pondecimas dedit de praecipuis Abraham patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc assimilictur filio dĩ quici
inter p̃tutur rex iusti ciue
Melchon & em̃ siue melchi : regem
constitutussum rex abeo: ipse eñ
iuste & recte regit & gubernac
electos suos: iusticiue amatores
xp̃s igitur nos iustificut qui est
rex iusticiue. & ipse pucificat
om̃u quue incuelis & quue inter¬
rissunt : qui nascendo & moriendo
resurgendo atq ascendendo
pacemꝰ adtulit mundo. quiscđ̃m
diuinitatẽ sine fine & sine intio
rex ÷ exuec̃no patre ueternus
quãuis extẽporali matre tem¬
poralis eẽt. sicut istius melem¬
sedech non legimus initium
riec finẽ inseriptura suera sin̾on
noumus filii dĩ initium uel
in natura dĩtitis: & in hocest
similitudo: qđ nec illius necisui
imtium legitur uelfinisꝰ lus
quidem quici non ÷ scriptumn
stius aũt quiu om̃i no nones
neq eñĩ subquo natus : meleh¬
sedech legitur neq quando
mortuus ÷ narratur. sed suba
intro ducitur sicut &eliasines

Expanded text:
in hoc assimilatur Filio Dei, quia in hoc assimilatur Filio Dei, quia interpretatur rex justitiae. Melchon etenim, sive Melchi, regem constitutus sum rex ab eo. Ipse enim juste et recte regit, et gubernat electos suos, justitiae amatores stus igitur nos justificat, qui est rex justitiae, et ipse pacificat omnia quae in coelis et quae in terris sunt, qui nascendo et moriendo, resurgendo atque ascendendo, pacem attulit mundo, qui secundum divinitatem sinc fine et sine initio rex est, ex aeterno Patre aeternus, quamvis ex temporali matre temporalis esset: sicut istius Melchisedech non legimus initium vel finem in Scriptura sacra: sic non legimus Filii Dei initium vel in natura deitatis: et in hoc est similitudo, quod nec illius, nec istius initium legitur vel finis. Illius autem, quia non est scriptum; istius quidem, quia omnino non est: neque enim sub quo natus est Melchisedech legitur, neque quando mortuus est narratur; sed subito introducitur, sicut et Elias. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sine petre. sine mutre. sine gene¬
alogia Neq initiũ doͥ gͦrum:
becitus apłs. melchi sedech inty¬
pũ dñi salucitoris introducit. ⁊¬
quũuis enĩ pene om̃s sc̃ĩ & patri¬
archȩ atq. ꝓpħue prioris tẽporis.
incliquure figuram xp̃i ex¬
pres serint. Hictumen melchi¬
sedech specicilius qui non fuit
degenere iudȩorum. intypũ
p̃ces sit sacerdocu filuidr̃ de
quo dicitds pater in psulmo
cente UI. Tues sacerdos in
aeternũ scđm ordinẽ melchise¬
dech ÷ Ordinẽ aũt eius modis
m̾ultis interpretari possumus
sicut iamsupra dictum⁊ scilic&
qđ solus rexfuerit & sucerdos &
ante circumcisionẽ functus sa¬
cerdotio. ut non gentes aiudeis.
sed iudȩi agentib sucerdotium
acceperint. neq unctus oleo
uisibili ut moscuca p̃cepta
constituunt. sed oleo exultationis
fidĩq puritate : neq carnis &
scinguinis uictimas immolauerit
sed pͥane &ĩmo simplici puroq
sucrificio xp̃i dedicuuerit sacer¬
dotium Sed primus ut apłs dicit

Expanded text:
ne genealogia, neque initium dierum, beatus Apostolus Melchisedech in typum Domini salvatoris introducit. Quamvis enim pene omnes sancti et patriarchae et prophetae prioris temporis, in aliqua re figuram Christi expresserint, tamen Melchisedech specialius, qui non fuit de genere Judaeorum, in typo praecessit sacerdotium Filii Dei, de quo dicit Deus Pater in psalmo CIX: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ordinem autem ejus multis modis interpretari possumus, sicut supra dictum est, scilicet quod solus rex fuerit et sacerdos, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acceperint; neque unctus oleo visibili, ut Mosaica praecepta constituunt, sed oleo exsultationis, fideique puritate; neque carnis et sanguinis victimas immolaverit, sed pane et vino, simplicique et puro sacrificio Christi dedicaverit sacerdotium. Sed primus, ut Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
poene om̃ib gentib predicauit. quia
ad nõ audiuitꝰ. Longe mittam te ad
gentes : Qua derausa ipse propriue
apłs extitit gentium: sicut alio in loco
testatur dicens :Qui oꝑatus est petro in
a postolatum circũ cisionis: oꝑatus esta
mihi intergentes: Hoc ÷ qui petrum
constituit principẽ udȩoꝵ: me& iã
constituit utsim princeps & apł som
nium gentium : B ene autem dicit mi¬
nisterium meũ honorificabo: id ÷ pre¬
dicationẽ in opus uertam : Tunc enĩp̃¬
dicator ministeriũ suũ honorificat.
quando scđm illud quod p̃dicat. uiue¬
restudet ÷ Vt quod p̃dicat ore: hon oret
& confirmet bono exemplo. bonisq
oꝑibus : ALITER M misteriũ meum
honorificabo hoc ÷ gr̃am euangłu
impertire curabo: Honor & enim ma¬
gistrorum: num erositas est auditorũ. .¬
Si quomodo ad emulationẽ ꝓuocẽ car¬
nẽ meã: & saluos faciam aliquos¬
circo ministerium meũ honorificabo:
ut aliquomodo adimitandũ me prouo¬

Expanded text:
pene omnibus gentibus praedicavit, quia a Domino audivit: Longe mittam te ad gentes . Qua de causa ipse proprie Apostolus exstitit gentium, sicut alio loco testatur, dicens: Qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes ; hoc est: qui Petrum constituit principem Judaeorum, me etiam constituit ut sim princeps et apostolus omnium gentium. Bene autem dicit: Ministerium meum honorificabo, id est praedicationem in opus vertam. Tunc etenim praedicator ministerium suum honorificat, quando secundum illud quod praedicat vivere studet, ut quod praedicat ore, honoret et confirmet bono exemplo bonisque operibus. Aliter: Ministerium meum honorificabo, hoc est: gratiam Evangelii impertiri curabo. Honor magistrorum numerositas est auditorum: Si quo modo ad aemulationem provocem carnem meacirco ministerium meum honorificabo, ut aliquo modo ad imitandum me provo
Abbreviated transcription (Latin):
Et est sensus : Si paucitus quue exiudeis
credidit tantã salutẽ attulitgentib
Multomagis prodess&. quiaꝑ om̃s gentes
enĩ aliiq credentes ex iudeis. diuitiue s
gentium: qui aꝑ illorũ ministerium
acceperunt fidem. cognitionẽq: diuina¬
rum scripturtirũ. ubi noticiu dei est : Et
ipsi ordinauerunt gentibus episcopos pbros.
Etut amplius dicum: quicquid boniha¬
bemus grãdĩ cooperante aclargiente.
ꝑ illorum ministeriorum accepimus.
dem egosum gentium apłs. minis¬
terium meum honori ficabo.

Expanded text:
et est sensus: si paucitas quae ex Judaeis et est sensus: si paucitas quae ex Judaeis credidit tantam salutem attulit gentibus, Multo magis prodesset, quia per omnes gentes enim aliique credentes ex Judaeis divitiae sunt gentium, quiae per illorum ministerium acceperunt fidem cognitionemque divinarum Scripturarum, ubi notitia Dei est; et ipsi ordinaverunt gentibus episcopos, presbyet, ut amplius dicam, quidquid boni habemus gratia Dei cooperante ac largiente per illorum ministerium accepimus. dem ego sum gentium Apostolus, ministerium meum honorificabo.
Abbreviated transcription (Latin):
poterat aliquis dicere: Quomͦ poterit ds¬
corpora nr̃a reformare quue a uermib
erunt corrupta & inpuluerem redacta .o
subicere. ter.o Corpora etiam nra
indie uidicii reformabit Adelaritatẽ
suam:¬

Expanded text:
cere: Quomodo poterit corpora nostra reformare, quae a vermibus erunt corrupta, et in pulverem redacta? subjicere, corpora etiam nostra in die judicii reformabit ad claritatem suam