comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ertatũ est itaq ⁊ elo utrim¬
q maximo. hinc ⁊elo bono.
illinc zelo malo. Zelus nãq bo¬
nus ẽ. zelus dnĩ exercituũ. yelꝰ
malus ẽ zelus diaboli. draconis
antiqui. capitis inimicorum.
Uterq relus partiũ istarim¬
semꝑ circa genꝰ humanũ. & tẽ maxime
circa tͥbũ uida & cirea domũ dauid
ferebatur. iste inbonũ. ille in ma¬
lũ. Utrũq iã diffinire lib&. Zelꝰ
bonꝰ ẽ. diligere homines. odisse
autẽ uitia hominũ. zelus malus.
odisse homines. diligere autẽ ho¬
minũ uitia. Illius boni ⁊ eli fer¬
uorẽ magnũ in odiendo uitia ho¬
minũ illic habes. dũ p̾misso. simi¬
lis iosyȩ ñ fuit. qui reuerteretur
milis illi surrexit. statĩ subuine¬
tũ ẽ. Ueruͣtam̃ ñ est aduersꝰ dñs
ab ira furoris sui magni. qͦ iratꝰ ẽ
furor eiꝰ c̃tra uidã ꝓptͣ irritationes
quib ꝓuocauerat eũ manasses. Di¬
xitq Etiã uidam auferã ã facie
mea. sic̾ abstulr isrł Porro indili¬

Expanded text:
ertatum est itaque zelo utrinque maximo, hinc zelo bono, illinc zelo malo. Zelus namque bonus est zelus Domini exercituum. Zelus malus est zelus diaboli, draconis antiqui, capitis inimicorum. Uterque zelus partium istarsemper circa genus humanum et tunc maxime circa tribum Iuda et circa domum David ferebatur, iste in bonum, ille in malum. Utrumque iam definire libet: Zelus bonus est diligere homines, odisse autem vitia hominum. Zelus malus: odisse homines, diligere autem vitia hominum. Illius boni zeli fervorem magnum in odiendo vitia hominum illic habes, dum premisso: Similis Iosię non fuit, qui reverteretur milis illi surrexit, statim subiunctum est: verumtamen non est aversus dominus ab ira furoris sui magni, quo iratus est furor eius contra Iudam propter irritationes, quibus provocaverat eum Manasses. Dixitque: Etiam Iudam auferam a facie mea, sicut abstuli Israel. Porro in dili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ me & ꝓpt̃ dauid seruũ meũ.
ecirco regnũ. de numero capitũ ilra¬
conis ñ extitit. quia ꝓmissionis locỹ
ñ lacerauit. quãuis lacerare uo¬
luerit. s qd ab eodem clamate pꝰ¬
modũ surręxit regnũ babẏlonis.
t̃ciũ recte cõputatur caput dra¬
conis. in quo & facies ẽ leonis. ut
legimus in uisione danielis. Uel
certe qm̃ regnũ assyrioꝵ ꝓpt̾ mag¬
nitudinẽ suꝑbȩ potentię. uł po¬
tentis suꝑbiȩ qu a os suũ dilata¬
uit. & uerũ đm dnm blasphema¬
uit. uere fuit hostis capitalis. cõ¬
putet᷑ simul cũ regno caldeoꝵ in
uno capite draconis. Siqͥdẽ in pro¬
pħa ubi dictũ ẽ. residuũ erues
comedit locusta & residuũ locu¬
stȩ comedit brucꝰ. & residuũ bru¬
chi comedit rubigo. ꝑ erueã ut̃sq
nationes assyxioꝵ atq chaldeoꝵ.
cũ pͥscoꝵ auctoritate doctoꝵ. in¬
telligimꝰ. qͥa uenientes ab eodem
climate. t̾ram uida de uastauert᷑.
sicut ꝑ locustã regnũ ꝑsarũ & me¬

Expanded text:
pter me et propter David servum meum. Idcirco regnum illud de numero capitum draconis non exstitit, quia promissionis locum non laceravit, quamvis lacerare voluerit, sed quod ab eodem climate postmodum surrexit regnum Babylonis, tertium recte computatur caput draconis, in quo et facies est leonis, ut legimus in visione Danihelis. Vel certe quoniam regnum Assyriorum propter magnitudinem superbę potienti? vel potentis superbię, quar os suum dilatavit et verum deum dominum blasphemavit, vere fuit hostis capitalis, computetur simul cum regno Chaldeorum in uno capite draconis. Siquidem in propheta, ubi dictum est: Residuum erucę comedit locusta, et residuum locustę comedit brucchi comedit rubigo , » per erucam utrasque nationes Assyriorum atque Chaldaeorum cum priscorum auctoritate doctorum intelligimus, quia venientes ab eodem climate, terram Juda devastaverunt, sicut per locustam regnum Persarum et Me
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã isrł. id ẽ decẽ tͥbus.
qͥ tribui uida & domui daui¬
ticȩ de ꝓpinquo imminebat hostis
capitalis in assyrios translatꝰ est.
nihil moratꝰ draco ille magnꝰ. id est
diabolus. regnũ assyrioꝵꝰ ẽfestim
induit. & hoc sibi caput accessisse
arbitratus ẽ ad delendã tribum
uł domũ illã apud quã restam̃ti
đi & ꝓmissionis fides erat reposita.
S ñ p̃ualuit. ñ illo regno talit᷑ ue¬
lud capite uti potuit. qͥa sic̃ iam
suꝑiꝰ memoratum ẽ. uenit angłs
dñi nocte & ꝑcussit castra assyri¬
orũ centũ octoginta qͥnq milia.

Expanded text:
ostquam Israel, id est decem tribus, qui tribui Iuda et domui davidicę de propinquo imminebat hostis capitalis, in Assyrios translatus est, nihil moratus draco ille magnus, id est diabolus, regnum Assyriorum confestim induit et hoc sibi caput accessisse arbitratus est ad delendam tribum vel domum illam, apud quam testamenti dei et promissionis fides erat reposita. Sed non prevaluit, non illo regno taliter veluti capite uti potuit, quia sicut iam superius memoratum est: Venit angelus domini noctem et percussit castra Assyriorum centum octo
Abbreviated transcription (Latin):
regnis.
quȩ capi¬
ta draco¬
nis antiqͥ
meruerunt
dici ꝓpter
magnitudinẽ
iniquitati .s.
Om̃s enĩ iniqui
bra diaboli. qͥa diabolico spũ pleni.
odert᷑ uerbũ đi. Illa autẽ regna.
siue illoꝵ reges regnoꝵ sic p̾minebal̃
quom mͣbra subseruiunt capiti. uę¬
gͦ illis. quia quantũ pͣminuert̃ in
potentia. tantũ pͣgrauant᷑ insenten¬
tia. quantũ ingła. tantũ in pęna.
ita ut de singłis eoꝵ iusticia di

Expanded text:
regnis, quae capita draconis antiqui meruerunt dici, propter magnitudinem iniquitatis omnes enim iniqui bra diaboli quia diaboli spiritu pleni oderunt Verbum Dei. Illa autem regna, sive illorum reges regnorum, sic praeeminebant quomodo membra subserviunt capiti. Vę ergo illis, quia quantum preeminuerunt in potentia, tantum pregravantur in sententia, quantum in gloria, tantum in pęna, ita
Abbreviated transcription (Latin):
euictorioso
uerbo di. qͦd pꝰquã rege̾ babylonis
dem̃tauit. ipsã qͦq babylonẽ diuisit.
& medis ac ꝑsis tradidit. apparentib
digitis. qͣsi manꝰ hominis scribentis.¬

Expanded text:
ictorioso verbo dei, quod postquam regem Babylonis dementavit, ipsam quoque Babylonem divisit et Medis ac Persis tradidit apparentibus digitis quasi manus hominis scribentis
Abbreviated transcription (Latin):
filii ifrł ad dñm propt᷑ illã uel illam
tribulationẽ. sciendũ non defuisse
clamoribus eorũ memoriã sepedic¬
tȩ ꝓmissionis. qua de lege & ꝓphȩtis
audiebant promissũ esse saluatorẽ. Si¬
mulq notandũ. quod quẽ cũq talit̾
elamantibus suscitabat saluatoreͣ.

Expanded text:
filii Israel ad dominum propter illam vel illam filii Israel ad dominum propter illam vel illam tribulationem, sciendum non defuisse clamoribus eorum memoriam sepedicte. promissionis, qua de lege et de prophetis audiebant promissum esse salvatorem. Simulque notandum, quod quemcumque taliter clamantibus suscitabat s
Abbreviated transcription (Latin):
n putas neminẽ tune in gente il¬
la. uel de ppłõ illo extitisse. qu̾e
cura ista tangeret. uel qui scir&̾
messiã futurũ esse : inimo nulla
ȩtas extitit. ex quo ds ad abrahã
locutus est. quȩ non haber& aliquos
fidẽ & scientiã ꝓmissionis illius. haben¬
tes. & aduentũ expectantes. Pauci
admodũ erant eiusmodi. scilieet qͥ
bat legẽ & ꝓphȩtas. continentesatq
testificantes eius ꝓmissione̾. quͣauis
non sp̃ualit intelligerent. idest qua¬
uis non tã cȩleste quã terręnũ eiꝰ
regnũ sperarent. Nec dubiũ quin
& si in ꝓsperitate ne gligentiores
erant. in adũsitate fierent atten¬
ti ad illã spẽ. ad illã expectationẽ.
iãq illũ aduenire desiderarent. que
subuenire posse credebant. ut po¬
te rege̾ magnũ. rege̾ potente m
primus ipse moyses. dũ mitteretur
ad pharaonẽ. obsecro inquid dñe mit¬
te qu̾e missurus es. Similiter de cȩ¬
teris ȩtatibus. uel tẽporibus sentien¬
dũ. Quotiens legimus . & clamauerĩ

Expanded text:
n putas neminem tunc in gente illa vel de populo illo exstitisse, quem cura ista tangeret vel qui sciret messiam venturum esse? Immo nulla ętas exstitit, ex quo deus ad Abraham locutus est, quę non haberet aliquos fidem et scientiam promissionis illius habentes et adventum exspectantes. Pauci admodum erant eiusmodi, scilicet quibat legem et prophetas continentes atque testificantes eius promissionem, quamvis non spiritualiter intelligerent, id est quamvis non tam cęleste quam terrenum eius regnum sperarent. Nec dubium quin etsi in prosperitate negligentiores erant, in adversitate fierent attenti ad illam spem, ad illam exspectationem iamque illum advenire desiderarent, quem subvenire posse credebant, utpote regem magnum, regem potentem. Primus ipse Moyses, dum mitteretur ad Pharaonem, Obsecro, inquit, domine, mitte quem missurus es. Similiter de cęteris ętatibus vel temporibus sentiendum. Quotiens legimus: Et clamaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
isto mardocheo. iã dictũ & ad huc
dicendũ est. Hȩc iccirco ncͣ dixeriͣ.
ut dubiũ ñsit qum saltẽ illa ueratio¬
dar& intellect uͣ auditui. ut recogi¬
tarent audito suȩ mortis edicto.
confugere ad dm̃. & clamare ꝓ ad¬
uentu xp̃i tale quid. quale est illud
in dauid ut iustificeris in sermoni¬
bus tius & uincas cũ uidicaris..¬

Expanded text:
c dicendum est. Hęc idcirco nunc dixerim, ut dubium non sit, quin saltem illa vexatio intellectum dederit auditui, ut recogitarent audito suę mortis edicto confugere ad deum et clamare pro adventu Christi tale quid, quale est illud in David: Ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris.
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulit. & magnus deb& esse feruor
scĩ studii. ad placendũ uerbo đi. per
quod sumꝰ facti ꝑ qͦd sumꝰ liberati.
sine cuiꝰ gra̾ nemo uiuit. Assit igit᷑
ipsũ uerbũ. ipsa sapientia quȩ ape¬
rutt bsmitti. & linguas infantiũ
fecit disertas. suaq os meũ laude
repleat. ut cantẽ głam. & magnitu¬
dinẽ eiꝰ. tta ut & tibi suggessisse. &
mͥ obtẽperasse. & alicui legisse ꝓfi¬
ciat. lã nc̃ opꝰ hoc ingrediens. dig¬
nũ arbitror ab ipso uocabulo exor¬
diri. id ẽ in pͥmis dicere sũmã causȩ
cur uocet᷑. uł qͥd sit uictoria uerbi đi.

Expanded text:
compellit, et magnus debet esse fervor compellit, et magnus debet esse fervor sancti studii ad placendum verbo dei, per quod sumus facti, per quod sumus liberati, sine cuhis gratia nemo vivit. Adsit igitur ipsum verbum, ipsa sapientia, quę aperuit os muti et linguas inffecit disertas, suaque os meum laude repleat, ut cantem gloriam et magnitudinem ejus, ita ut et tibi suggessisse, et mihi obtemperasse, et alicui legisse proficiat. Jam nunc opus hoc ingrediens, dignum arbitror ab ipso vocabulo exordiri, id est, in primis dicere summam causae, cur vocetur, vel quid sit Victoria Verbi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
una die uͦltionis constituta. un¬
dictã caperent uidei de hostib suis.
Cũ hȩc & his similia respondissem.
labores & bella necessaria fortiter
euicit uerbũ d̃i ne perir& genꝰ illud.
de quo carnẽ assumere ꝓposuerat ob
salutẽ generis humani. tu uehem̃ter
delectatus ratione huuiscemodi . re¬
pente in istã uocẽ erupisti. Scribe
mͥlibrũ deuictoria uerbi đi. Hoc
itidem repetens crebro institisti. &
nẽ usq uehem̃ter instare ñ desinis.
pitans qͦd hinc scilic& e t̾ra sensꝰ mei
thesaurũ boni operis effodere possis.
scđm dignitatẽ tituli quẽ prȩfixi¬
sti. ut uocet᷑ liber deuictoria uerbi
di. Uere res magna ẽ. & ad eloquen¬
dũ difficilis. immo & impossibile ẽ
eã digne uerbis c̃seqͥ. qͥa uictoria
magna ẽ. & magnꝰ ds qͥ uicit. uerbũ
uicit. & magnꝰ hostis qͥ uictꝰ ẽ. mag¬
nũ certam̃. & magnȩ causȩ certa¬
minis. Sed & hocꝰ inferã quia mag¬
na ẽ dilectio tua. quȩ ad istud me

Expanded text:
una die ultionis constituta vindictam caperent Iudei de hostibus suis. Cum hęc et his similia respondissem duorum labores et bella necessaria fortiter evicit verbum dei, ne periret genus illud, de quo carnem assumere proposuerat ob salutem generis humani, tu vehementer delectatus ratione huiuscemodi repente in istam vocem erupisti: Scribe mihi librum de victoria verbi dei! Hoc itidem repetens crebro institisti et nunc usque vehementer instare non desinis putans, quod hinc scilicet e terra sensus mei thesaurum boni operis effodere possis secundum dignitatem tituli, quem prefixisti, ut vocetur liber de victoria verbi dei. Vere res magna est et ad eloquendum difficilis, immo et impossibile est eam digne verbis consequi, quia victoria magna est et magnus deus.qui vicit. Verbum vicit, et magnus hostis, qui victus est, magnum certamen et magnę causę certaminis. Sed et hoc inferam, quia magna est dilectio tua, quę ad istud me
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uł qualib aduersarius uii.¬
eiusdẽ uerbi di qͥ uictꝰ ẽ ex nominibꝰ
sus agnoscendꝰ sit. & quã ob causam
draco septẽ capitũ nominetur in
apocalypsi. unde sathanas. unde di¬
abolus. unde serpens. unde draco
dici debuertt

Expanded text:
qualibus adversarius eiusdem verbi dei, qui victus est, ex nominibus suis agnoscendus sit, et quam ob causam draco septem capitum nominetur in apocalypsi, unde sathanas, unde diabolus, unde serpens, unde draco dici debuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ne pͣconiũ uerbi đi. filii đi. qͦđ
illũ manifesta c̃fessione pͥus c̾fessus
ẽ inimicꝰ. quã amicꝰ. ꝑsecutor. quã ȩxe¬
cutor. ethnicꝰ quã iustus. gentilis.
quã uideus. Qͥs enĩ saltẽ ex om̃ib
ꝓphetis tã aꝑte nom̃ istud exp̃ssit.fi¬
ꝓpħicis uerbũ đi. & hoc uerbũ ẽ filius
di. s mundus eũ ñ cognouit. tta ut
nec apud uideos qͥb creditũ ẽ uerbũ
d̃i tutũ ess& p̃dicare hoc nom̃ qͦd ẽ
filius dĩ. Im mundo erat. & mund̾
ꝑ ipsũ factus ẽ. & mundꝰ eũ ñ cogno¬
uit. Nec solũ eũ ñ cognouit. uerũ ettã
annũtiationẽ de eo nec saltẽ udeꝰ
ferre potuit. unde & oportebat ꝓ¬
pħas claudere. ligare. & signareꝰ te¬
stimonia eiꝰ inscript᷑is. quia sic̃ iã
dictũ ẽ ñ possent portare saltẽ cul¬
tores di. ñ paterentur audire ullã
ẽẽ generationẽ đi. ullũ ẽẽ filiũ d̃i.
Ehc̃ sũmũ ex pͥncipib suis quẽ uideꝰ
aut gentilis aiͣguere nͨ posse. cuiꝰ

Expanded text:
conium Verbi Dei, Filii Dei, quod illum manifesta confessione prius confessus est inimicus, quam amicus, persecutor quam exsecutor, et injustus quam justus, gentilis quam Judaeus. Quis enim saltem ex omnibus prophetis tam aperte nomen istud expressit, Fipropheticis verbum dei et hoc verbum est filius dei, sed mundus eum non cognovit, ita ut nec apud Iudeos, quibus creditum est verbum dei, tutum esset predicare hoc nomen, quod est filius dei. In mundo erat et mundus per ipsum factus est et mundus eum non cognovit. Nec solum eum non cognovit, verum etiam annuntiationem de eo nec saltem Iudeus ferre potuit, unde et oportebat prophetas claudere, ligare et signare testimonia eius in scripturis, quia sicut iam dictum est non possent portare saltem cultores dei, non paterentur audire ullam esse generationem dei, ullum esse filium dei. Per hunc summum ex principibus suis, quem Iudeus aut gentili
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit. Immo tota uita eiꝰ sõnꝰ fuit.
qͥcqͥd boni de do ꝓnũtiauit. qͥcqͥd
benedixit & laud auit. soniũ fuit.
quia sie illud de statua sõniũ ꝑdi¬
dit. ita qͥcqͥd laudis do declamauit.
totũ de corde eiꝰ ueloctt̃ euanuit.
Deniq qͥ pꝰ int̾pretationẽ sõnii. uel
statuȩ quã uidat danielẽ adora¬
uit. uere inqͥens ds ur̃. đs đoꝵ ẽ.

Expanded text:
a eius somnus fuit; quidquid boni de deo pronuntiavit, quidquid benedixit et laudavit, somnium fuit; quia sicut illud de statua somnium perdidit, ita quidquid laudis deo declamavit, totum de corde eius velociter evanuit. Denique qui post interpretationem somnii vel statuę, quam viderat, Danihelem adoravit: Vere, inquiens, deus
Abbreviated transcription (Latin):
Naga ista. id ẽ morte pͥmogenito¬
rũ caput illudẽtritũ et eiuctỹ
ẽ. ita ut mollia loqueretur. & dice¬
r&. surgite & egredimini: ite & im¬
molate dñõ sicͣ dicitis. & ut petiera¬
tis  & abeunte s. aicite mͥ. Sic locutꝰ

Expanded text:
aga ista, id est morte primogenitorum, caput illud contritum et devictum est, ita ut mollia loqueretur et diceret: Surgite et egredimini, ite et immolate domino, sicut dicitis, et ut petieratis, et abeuntes benedicite mihi. Sic locut
Abbreviated transcription (Latin):
unquid uero sat ẽ dixisse pru¬
dentiã. Immo magis duunã pruui¬
dentiã Consideremus quȩ inter
dilationes euenerunt. dũ differt
regi aperire uoluntatẽ suã. &
liquido constabit quia ꝓuidentia
diuina rexit reginȩ prudenti¬
am uando ad primũ cũ rege
uenit aman conuiuui᷑. non dũ
sibimet destinatũ parauerat sup¬
plitiũ. Si quidẽ deo uidice sic fu¬
erat p̾ordinatũ. ut ipse met para¬
ret patibulũ. machinatũ alteri.
debitũ sibi. Hoc autẽ sicut iã dictũ
est. nondũ parauerat. Diuina
igitur factũ ꝓuidentia non du¬
bitamus. quod uoluntate̾ suam
primo aperire coniuuio differens.
ueniat inquit rex & aman ad cͣui¬
uiu quod paraui eis. & cras aperiã
regi uoluntatẽ meã Tgressus ẽ illes
die aman letus & alacer. Iube inqͥt
uxor eius parari excelsã trabem.
habentẽ altitudinis quinquagin¬
ta cubitos & dic mane regi ut¬
appendatur suꝑ eã mardocheus.
& sic ibis cũ rege letus ad c̾iuuuĩ
Noctẽ illã rex duxit insomnẽ. &

Expanded text:
unquid vero satis est dixisse prudentiam? Imo magis divinam providentiam. Consideremus quae inter dilationes evenerunt, dum differt regi aperire voluntatem suam: et liquido constabit quia providentia divina rexit reginae prudentiam. Quando primum cum rege venit Aman ad convivium, nondum sibimet destinatum paraverat supplicium, si quidem Deo judice sic fuerat praeordinatum, ut ipsemet pararet patibulum, machinatum alteri, debitum sibi. Hoc autem, sicut jam dictum est, nondum paraverat. Divina igitur factum providentia non dubitamus, quod voluntatem suam primo aperire convivio differens: « Veniat, inquit, rex et Aman ad convivium quod paravi eis, et cras aperiam regi voluntatem meam. Egressus est illo die Aman laetus et alacer. Jube, inquit uxor ejus, parari excelsam trabem habentem altitudinis quinquaginta cubitos, et dic mane regi utappendatur super eam Mardochaeus, et sic ibis cum rege laetus ad convivium. Noctem illam rex duxit insomnem, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidens mortuũ esse filiũ suũ.
surrexͣ. & int̾fecit omẽ semen regi¬
um. Qͦddicit omẽ semen regiũ.
om̃s regiȩ. id ẽ dauiticȩ stirpis
masculos utilt intelligi. unde se
re nasci. inde ẽsiderandũ qͦd ñ
paruȩ uł tolerandȩ impietatis

Expanded text:
videns mortuum esse filium suum videns mortuum esse filium suum surrexit et interfecit omne semen regium. Quod dicit omne semen regium, omnes regię id est davidicę stirpis masculos vult intelligi, unde semre nasci. Proinde considerandum, quod non parvę vel tolerandę impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
zelaretur ampluis . Uidelic& A
quia eultus uctuloꝵ intra isrł
cͣtinebatur. cultꝰ autẽ baal de do¬
mo ihe zabel & achab ꝑ iã dictam
otholiam usq in ihrłm. usq in¬
domũ dauid ꝓfluxerat. unde ꝓmis¬
sio. id est uerbi dniͣ incarnatio spe¬
rabatur ad implenda. uiram̃to ip¬
siuis firmata. lbi amplius fides
uł expectatio ꝓmissionis ꝑielita¬
batur ꝑ sacrilegiũ baal. nã uitu¬
los iheroboam nullus coluit. re¬
gũ uida. & iccirco cultus eoꝵ contͣ
ꝓmissionẽ minłs ꝑnitiosus erat.
solũ modo tͥbub illis ẽtentꝰ. quaryͣ
ex nulla xp̃c nasciturus erat. Igͦ
ubi baal suꝑ uenitꝰ recte. uiste.
& laudabiltt᷑ exarsit in ꝓpħa suo.
uerbũ dnĩ tanquã ignis. gladiũq
arripuit. & sanguinẽ impioꝵ
effudit. Gladiũ nãq arripuerat
ipse baal. ad int̾ficiendũ om̃e se¬
men dauid. unde uixta ꝓmissũ
iã dicta in carnatio dnĩ fut᷑a erat.
Sic enĩ scriptũ est. Si qͥdem otholia

Expanded text:
zelaretur amplius? Videlicet zelaretur amplius? Videlicet quia cultus vitulorum intra Israel continebatur, cultus autem Baal de domo Iezabel et Achab per iam dictam Otholiam usque in Iherusaldomum David profluxerat, unde promissio, id est verbi domini incarnatio sperabatur adimplenda iuramento ipsius firmata. Ibi amplius fides vel exspectatio promissionis periclitabatur per sacrilegium Baal; nam vitulos Iheroboam nullus coluit regum Iuda, et idcirco cultus eorum contra promissionem minus perniciosus erat, solummodo tribubus illis contentus, quarum ex nulla Christus nasciturus erat. Igitur ubi Baal supervenit, recte, iuste et laudabiliter exarsit in propheta suo verbum domini tamquam ignis gladiumque arripuit et sanguinem impiorum effudit. Gladium namque arripuerat ipse Baal ad interficiendum omne semen David, unde iuxta promissum iam dicta incarnatio domini futura erat. Sic enim scriptum est: Siquidem Otholia
Abbreviated transcription (Latin):
& eos qͥ suꝑ fuerant om̃s ꝓpħas. uni¬
uersos seruos. & c̃ctos sacerdotes ba¬
al int̾fecit . & edem eus destruxit.
statuãq cõbussit & cõminuit. iheu.
quẽ uice eiꝰdem helyȩ in regẽ hely¬
seus unxerat suꝑ isrł. Helyȩ naͣq
dñs uisserat ut unger& eundem
iheu. & hoc ministeriũ helyseus in¬
pleuit. super quo p̾ceperat dñs
helyȩ. helyseũ autẽ filiũ sapbat
qͥ ẽ de abelmaula. unges ꝓphetã
ꝓte. Itaq baal de uida & de isrł
deletus ẽ. ꝑ fortissimũ ⁊elũ uer¬
bi dñi in ore helyȩ flamantis. qui
uidelic& helyas sieͬ de illo uera¬
cit᷑ dictũ ẽ quasi ignis erat. &
uerbũ ipsius quasi facula ardebat.
ui causas rite ꝑpendit. a .Ii.¬
amplius ueneratur igne̾ facu¬
lȩ tã uehem̃ter ardentis. Zelum
uerbi dnĩ tã fortit᷑ decultorib
baal sese ulciscentis. Quȩ nã cau¬
sȩ erant ut ꝓptͣ uitulos quos fe¬
cit iheroboam minꝰ. & ꝓptͣ baal

Expanded text:
et eos, qui superfuerant, omnes prophetas, uniet eos, qui superfuerant, omnes prophetas, universos servos et cunctos sacerdotes Baal interfecit et edem eius destruxit statuamque combussit et comminuit Iheu, quem vice eiusdem Helyę in regem Helyseus unxerat super Israel. Helyę namque dominus iusserat, ut ungeret eundem Iheu, et hoc ministerium Helyseus implevit, super quo preceperat dominus Helyę: Helyseum autem filium Saphat, qui est de Abel in aula, unges prophetam pro te. Itaque Baal de Iuda et de Israel deletus est per fortissimum zelum verbi domini in ore Helyę flammantis, qui videlicet Helyas sicut de illo veraciter dictum est, quasi ignis erat et verbum ipsius quasi facula ardebat. ui causas rite perpendit, amplius veneratur ignem faculę tam vehementer ardentis, zelum verbi domini tam fortiter de cultoribus Baal sese ulciscentis. Quęnam causę erant, ut propter vitulos, quos fecit Iheroboam, minus et propter Baal
Abbreviated transcription (Latin):
patris tui. Qmͣ ñ ambulasti in ui¬
is iosaphat patris tui. s incessisti
ꝑ iter regũ isrł & fornicari fecisti
uidã & habitatores ihrłm. ecce dñs
ꝑcuti& te plaga magna. cũ ppło
tuo. & filiis & uxorib tius. uniũ¬
saq substantia tua. Tu autẽ egro¬
tabis pessimo languore uteri. do¬
nec egrediant᷑ uitalia tua paula¬
timꝑ singłos dies. luxta uerbum
hoc factũ ẽ. Ille nãq uidelic& io¬
ram filiꝰ iosaphat rex uida ꝑ du¬
oꝵ circulũ annoꝵ sic longa c̃ sũptꝰ
tabe ut egerer& etiã uiscera sua.
languore parit᷑ & uita caruit. & uxo¬
re eius otholia gladio intfecta in¬
gress ẽ ioiada pontifex & omĩs ppłs
domũ baal & destruxert᷑ eã. & alta¬
ria ac simulachra illiꝰ c̃fregert᷑. mat¬
thamqͦq sac̃dotẽ baal int̾fecert᷑ ante
aras. Porro in isrł idem helyas ꝓphe¬
tas baal quad ringentos & qͥnqua¬
ginta uiros una die in t̾fecerat.

Expanded text:
patris tui: Quoniam non ambulasti in vipatris tui: Quoniam non ambulasti in viis Iosaphat patris tui, sed incessisti per iter regum Israel et fornicari fecisti Iudam et habitatores Iherusalem, ecce dominus percutiet te plaga magna cum populo tuo et filiis et uxoribus tuis universaque substantia tua. Tu autem egrotabis pessimo languore uteri, donec egrediantur vitalia tua paulatim per singulos dies. Iuxta verbum hoc factum est. Ille namque, videlicet Ioram filius Iosaphat rex Iuda, per duorum circulum annorum sic longa consumptus tabe, ut egereret etiam viscera sua, languore pariter et vita caruit et uxore eius Otholia gladio interfecta ingressus est Ioiada pontifex et omnis populus domum Baal, destruxerunt eam et altaria ac simulacra illius confregerunt, Mathan quoque sacerdotem Baal interfecerunt ante aras. Porro in Israel idem Helyas prophetas Baal quadringentos et quinquaginta viros una die interfecerat
Abbreviated transcription (Latin):
t quidem in om̃ib istis ñ penituit
pƿłs. & ñ recessert᷑ ã peccatis suis.
id ẽ ã uitulis quos fecit iheroboam.
usq dũ abiecti stͣ de tra sua. & disꝑsi
st̃ in omnẽ t̾rã. ueruntam̃ baal de¬
letꝰ ẽ de samaria. & de ihrł m. Nam
etiã in ihrłm ꝓfluxerat sacrilegiũ
ihez abel. qͥa uidelic& otholia filia
ihezabel & achab. uxor fuit iorã.
filii iosaphat regis uidȩ. de qua sic
seriptũ ẽ in ꝑalypomenon. Otholia
enĩ impussima. & filii eiꝰ destruxe¬
rant domũ di. & de unuĩsis quȩ scĩ¬
ficata fuerant tẽplo dnĩ. ornaue¬
rant phanũ baalim. De utroq de¬
letus ẽ baal. id ẽ de isrł & de uida.
de isrł ꝑ helyã & helyseũ. ubi mi¬
rabilia p̃seripta oꝑati st̃. de uida
uͦ ꝑ helyam. illic quoq uerbi dñi
ministrũ. sic̃ scriptũ ẽ. Allatę st̃
autẽ ei uidelic& ioram filio iosa¬
phat litterȩ ab helya ꝓpħa. in qͥb
scriptũ erat. Hȩc dic̃ dñs ds dauid

Expanded text:
t quidem in omnibus istis non pęnituit populus et non recesserunt a peccatis suis, id est a vitulis, quos fecit Iheroboam, usque dum abiecti sunt de terra sua et dispersi sunt in omnem terram; verumtamen Baal deletus est de Samaria et de Iherusalem. Nam etiam in Iherusalem profluxerat sacrilegium Iezabel, quia videlicet Otholia filia Iezabel et Achab, uxor fuit Ioram, filii Iosaphat regis Iudę, de qua sic scriptum est in paralypomenon: Otholia enim impiissima et filii eius destruxerant domum dei et de universis, quę sanctificata fuerant templo domini, ornaverant phanum Baalim. De utroque deletus est Baal, id est de Israel et de Iuda, de Israel per Helyam et Helyseum, ubi mirabilia prescripta operati sunt, de Iuda vero per Helyam illic quoque verbi dei ministrum, sicut scriptum est: Allatę sunt autem ei, videlicet Ioram filio Iosaphat, litterę ab Helya propheta, in quibus scriptum erat: Hęc dicit dominus deus David
Abbreviated transcription (Latin):
statere uno. scđm sermonẽ eiꝰ in por¬
ta samariȩ. qͥntũ decimũ. quoddũ
egrotar& p̃sagiũ fecit regi isrł.
quod tͥb uicib syriam ꝑ cussurꝰ
ess&. sextũ decimũ qͦd cũ mortuꝰ
ess& ꝓiectũ ẽ cadauer hominis in

Expanded text:
statere uno secundum sermonem eius in porta Samarię; quintum decimum, quod dum egrotaret, presagium fecit regi Israel, quod tribus vicibus Syriam percussurus esset; sextum decimum, quod cum mortuus esset, proiectum est cadaver h
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd scis quare uenerim adte:
Et nc̃ reuertar ut pͣliđr aduersus
pͥncipe᷑ ꝑsarũ. Cũ enĩ egrederer.
apparuit pͥnceps grecoꝵ ueniens.
et nemo eͣ adiutor inͣs in omͣibus.
his nisi michael pͥnceps ur. Uox
inquã eiꝰmodi mente̾ audientem
tãꝗͣ tuba uehemens ad se cͣuertit.
& miraculo suo cõmonefacit. non
pͣterire nos qͦd ñ solũ homines uerũ
etiã angłicȩ fortitudines motȩ fu¬
erint. et pͥncipes fuerint in pͣlio qͦd
de clamare suscepimꝰ. scribentes
hoc opꝰ de uictoria uerbi dei .iiii.
rincipes istos ꝑsarũ & grecoꝵ quã¬
les sint. unꝰ de doctoribꝰ eximiis
beatꝰ Iheronimꝰ breuit᷑ innuit.
Istist̃ in qͥt pͥncipes. de qͥbꝰ & paulus
apłs loquit᷑. Sapientiã loqui mur
intͣ ꝑfectos. quã nullus pͥncipu᷑
toritas de esset. prudens tamen
auditor pͥncipes malos. angłos malos. in¬
telligere ñ dubitaret. contra qͦs bonis
pͥncipibꝰ pͣliandũ erat. qͥ contra dict᷑

Expanded text:
e, et nunc revertar ut praelier adversus principem Persarum? Cum enim egrederer apparuit princeps Graecorum veniens, et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester . » Vox, inquam, ejusmodi mentem audientem tanquam tuba vehemens, ad se convertit, et miraculo suo commonefacit, non praeterire nos, quod non solum homines, verum etiam angelicae fortitudines motae fuerint, et principes fuerint in praelio, quod declamare suscepimus, scribentes hoc opus de victoria Verbi Dei. rincipes istos Persarum et Grecorum quales sint, unus de doctoribus eximiis beatus Iheronimus breviter innuit: Isti sunt, inquit, principes, de quibus et Paulus apostolus loquitur: Sapientiam loquimur inter perfectos, quam nullus toritas deesset, prudens tamen auditor principes malos angelos malos intelligere non dubitaret, contra quos bonis principibus preliandum erat, qui contradicunt
Abbreviated transcription (Latin):
rio ut propt̾ hoc ibidẽ dici me¬
yuerit uir desiderioꝵ Tot in quã
diebꝰ expectatũ fuerat responsũ.
nã indiebꝰ illis ego daniel inqͥt lu¬
gebã triũ ebdomadarũ diebus.
Pane᷑ desiderabilẽ non comedi
& caro & uinu᷑ non introierunt
in osmetĩ. sed neq ungento unctꝰ sũ.
el c̃quereret᷑ et tarditatis argue¬
ret angłm. ultroneã prefert ex¬
cusationẽ. cur ñ uenerit a pͥma
die luctus & ieuinii. łx die pͥmo
inquit quo posuisti cortuũ ad
affligendũ te in cͣspectu dĩ tui
exaudita stͣ uerba tua. subaudit᷑
ueni propt̾ sermones tuos. &
ista causa fuit tarditatis. qr prin¬
ceps regni ꝑsarũ restitit mͥ. uide¬
licet contra dicens. et asserens in¬
iustã esse captiuitatis solutione̾
et sic illo resistente teq in ora¬
tione & afflictione ꝑseuerante.
transiert᷑ uigiti & unꝰ dies. et n̾c ue¬
ni tandẽ docere te quȩ uentura st̃
scdm iudicis dĩ miscd̾ã et ueritatẽ

Expanded text:
rio, ut propter idem dici merio, ut propter idem dici meruerit « vir desideriorum . » Tot, inquam, diebus exspectatum fuerat responsum. Nam « in diebus illis ego Daniel, inquit, lugebam trium hebdomadarum diebus, panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt in os meum, sed neque unguento unctus sum, hel conquereretur et tarditatis argueret angelum, ultroneam prefert excusationem, cur non venerit a prima die luctus et ieiunii. Ex die primo, inquit, quo posuisti cor tuum ad affligendum te in coraspectu dei tui, exaudita sunt verba tua, subauditur: veni propter sermones tuos, et ista causa fuit tarditatis, quia princeps regni Persarum restitit mihi, videlicet contradicens, et asserens injustam esse captivitatis solutionem, et sic illo resistente teque in oratione et afflictione perseverante transierunt viginti et unus dies, et nunc veni tandem docere te, quę ventura sunt secundum iudicis dei misericordiam et veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est recessit apeccatis ihero¬
boam Magna gͥ accusatio pͥnci¬
pis assirio. et tã magna ut nul¬
lus eos defendere potuerit quin
in uste tenendi essent ꝑpetua
captiuitate captiui. accusatio
autẽ pͥncipis ꝑsarũ magna qͥdem
sed ñ tã magna fuit. ut debe¬
ret esse subrege ꝑsarũ insolubi¬
lis iudeoꝵ captiuitas. quia ñ fuerat
e&& uel regũ ipsoꝵ insolubilis culpa
idest sine regũ aliquoꝵ & popuili
publica uel cõmuni pęnitentia.
Proinde restitit qͥdẽ mͥ inqͥt pͥn¬
ceps ꝑsarũ subaudit᷑. sed ñ usq q̃q
resistere poterit. quia uidelicet
causa ur̃a modusq peccati mͥ &
pͥncipi ur̃o orichaeli qui solus
aduitor ins est in om̃ibꝰ his locum
facit iuste defendendi qͦd ñ debeatis
ꝑpetua captiuitate teneyi. quia n
in ꝑpetuũ ad nõ recessistis. inimo pę¬
ntentiȩ satisfactionẽ non nũquã
tũ & desideratũ fuerat a dane¬
le responsũdiuinũ: tanto deside¬

Expanded text:
dictum est recessit a peccatis Iherodictum est recessit a peccatis Iheroboam. Magna igitur accusatio principis Assyriorum et tam magna, ut nullus eos defendere potuerit, quin iuste tenendi essent perpetua captivitate captivi; accusatio autem principis Persarum magna quidem, sed non tam magna fuit, ut deberet esse sub rege Persarum insolubilis Iudeorum captivitas, quia non fuerat eorum vel regum ipsorum insolubilis culpa, id est sine regum aliquorum et populi publica vel communi penitentia. Proinde restitit quidem mihi, inquit, princeps Persarum, subauditur: sed non usquequaque resistere poterit, quia videlicet causa nostra modusque peccati mihi et principi nostro Michaeli, qui solus adiutor meus est in omnibus his, locum facit iuste defendendi, quod non debeatis perpetua captivitate teneri, quia non in perpetuum a domino recessistis, immo penitentie tum et desideratum fuerat a Daniele responsum divinum, tanto deside
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tarda et inualida eͣ defensio.
Exempli gr̃a. Magna et uera fuit
accusatoris accusatior̾tra dece̾
tribꝰ isrł. quȩ appellabantur¬
samaria. diuisȩ adomo dauid. et
atribu uida. magna in quã accu¬
satio pͥncipis assirioꝵ. quicũq fue¬
rit ille angłs inalus. qͦd nũ ꝗͣ reces¬
sissent apeccatis theroboã qui pec¬
care fecit ispł. & incorriꝰbiles fue¬
rit. totiens audito ꝑ ꝓpħas uerbo
diũ. factis apud se ꝑ heliã et ꝑ heli¬
seũ tot signis. tot ꝓdigiis. Et mag¬
na qͥdẽ sed ñ tam magna erat ac¬
cusatio pͥncipis ꝑsarũ. contra ui¬
deos qui captiui tenebant᷑ sub re¬
ge ꝑsarũ. qr peccauit qͥdẽ & tribꝰ.
iuda in ihrłm. sicut decẽ tribꝰ.
insamaria. sed nͣ tã ꝑtinacit᷑. łsã
aliqui exregibꝰ iuda pęnitentiã
egert᷑. ut manasses. aliqui etiã ui¬
sti fuert᷑ et popłm correxerunt.
ut ezechias. et ios tas. de regibꝰ
aute decẽ tribuũ nullus ut iam

Expanded text:
tum tarda et invalida est defensio. tum tarda et invalida est defensio. Exempli gratia: Magna et vera fuit accusatoris accusatio, contra decem tribus Israel, quae appellabanturSamaria, divisae a domo David, et a tribu Juda: Magna, inquam, accusatio principis Assyriorum, quicunque fuerit ille angelus malus, quod nunquam recessissent a peccatis Jeroboam, qui peccare fecit Israel, et incorrigibiles fuerunt toties audito per prophetas verbo Domini, factis apud se per Heliam et Helisaeum, tot signis, tot prodigiis. Et magna quidem, sed non tam magna erat accusatio principis Persarum contra Judaeos, qui captivi tenebantur sub rege Persarum, quia peccavit quidem et tribus Iuda in Iherusalem sicut decem tribus in Samaria, sed non tam pertinaciter. Nam aliqui ex regibus Iuda penitentiam egerunt ut Manasses, aliqui etiam iusti fuerunt et populum correxerunt ut Ezechias et Iosias; de regibus autem decem tribuum nullus ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ hic loquit᷑ unꝰ de bonis pͥnci¬
pibꝰ. Princeps regni ꝑsarũ resti¬
tit mͥ uiginti & uno diebꝰ. Et boni
quidẽ pͥncipes sẽꝑ sibi ẽsentiunt.
mali autẽ & sẽp bonis quo ad pos¬
sunt resistunt. & sibimet semꝑ
dissentiunt. et semꝑ intͣeos iir¬
gia sunt. qr suꝑbi st̃. Similiter
qui subipsis sunt homines mali
semꝑ a bonis dissentiunt. et nichil¬
ominꝰ contra semetipsos ditisi
sunt. regnũ aduersus regnũ. ei¬
uitas contra ciuitatẽ. domus
contra domuꝰ. uir in uiruꝰ. et
quãuis aliqua sint in tͣdũ con¬
sanguinitate uincti. nulla fides
regni sociis. om̃isq potestas im¬
patiens consortis erit.Ui
nde autẽ pͥncipibꝰ malis c̃tra
principes bonos uis ulla pͣliandi .:
Unde turtus resistendi Unde
facultas c̃tradicendi: Pa causis.
ex hominũ siue popło& peccatis.
Preliant᷑ qͥppe incapo iustitiȩ.
conflictu iudicii. Mali pugnant
accusando. mali pugnant defen¬
dendo. iudice dõ Inquantum
magna et uera accusatio. intan¬

Expanded text:
m hic loquitur unus de bonis principibus: Princeps regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus. Et boni quidem principes semper sibi consentiunt, mali autem et semper bonis, quoad possunt, resistunt et sibimet semper dissentiunt et semper inter eos iurgia sunt, quia superbi sunt. Similiter qui sub ipsis sunt homines mali, semper a bonis dissentiunt et nihilominus contra semetipsos divisi sunt, regnum adversus regnum, civitas contra civitatem, domus contra domum, vir in virum; et quamvis aliqua sint interdum consanguinitate iuncti, nulla fides regni sociis omnisque potestas impatiens consortis erit. 6. Unde principibus malis contra pUnde virtus resistendi? Unde facultas contradicendi? Ex causis, ex hominum sive populorum peccatis. Praeliantur quippe in campo justitiae, conflictu judicii. Mali pugnant accusando, boni pugnant defendendo, judice Deo. Inquantum magna et vera accusatio, intan
Abbreviated transcription (Latin):
Ierribile atq lam̃tabile
hinc nobis dat᷑ docum̃tũ᷑. ut
sciamus causã esse aput dĩ uidi¬
ciũ. quotiens in aliqua tribula¬
tione seu publica seu pͥt᷑a. non
cito exaudim᷑ clamantes ad dñm
Scire naͣq debemꝰ sc̃os angłos ut᷑
dm̃ et dĩ seruos administrato¬
psallere et orare. sẽꝑq illos para¬
tos eẽ ad offerendas dõ orationes
eccłȩ Scire etiã debemꝰ angłos
ec̃tra malos uenire. & c̃tra dice¬
re illis atq resistere & cũ sint
iniusti. nr̃ȩ contranos declama¬
re causas in iusticiȩ. qͦd iudelicet
exaudiri ñ debeamꝰ. eoqͦd neq
plena fide oremꝰ neq ꝓpositas
nobis exauditionis ẽditiones ob¬
colligationes impietatis solue fa¬
sciculos depͥmͣtes  Dimitte eos

Expanded text:
erribile atque lamentabile hinc nobis datur documentum, ut sciamus causam esse apud dei iudicium, quotiens in aliqua tribulatione seu publica seu privata non cito exaudimur clamantes ad dominum. Scire namque debemus sanctos angelos inter deum et dei servos administratopsallere et orare, semperque illos paratos esse ad offerendas Deo orationes Ecclesiae. Scire etiam debemus angelos econtra malos venire et contradicere illis atque resistere, et cum sint injusti, nostrae contra nos declamare causas injustitiae, quod videlicet exaudiri non debeamus, eo quod neque plena fide oremus, neque propositas nobis exauditionis conditiones obcolligationes impietatis, solve fasciculos d
Abbreviated transcription (Latin):
scdȩ oꝑibꝰ. quȩ dñs in c̾oitione
posuit. si iuste exau diri desid̾amꝰ.
Sed iam cepta persequamur.
cce inqͥt michael unꝰ
de pͥncipibꝰ pͥmis uenit in ad¬
iutoriũ meu. & ego remansi ibi
iuxta regeꝰ ꝑsarũ. Ac deinceps.
Et nc̃ reũtar ut pͣlier adu̾sus pͥn¬
cipẽ psarũ. Cũ eniͣ egrederer.
apparuit pͥnceps grecoꝵ ueniens.
bsotanda hȩc littera. qr remansi
dicit. ñ uixta pͥncipẽ ꝑsarũ s uixta
regũ ꝑsarũ. Rex nãq ꝑsarũ homo
erat. darius uel cyrus erat. cũ qͦ
uel uixta quẽ qͦd melius sonat
bonũ angłm remanere oportebat.
qr captiuoꝵ causa hoc exigebat.

Expanded text:
eribus, quę dominus in conditione posuit, si iuste exaudiri desideramus. Sed iam cepta prosequamur.cce, inquit, Michael unus de principibus primis venit in adiutorium meum et ego remansi ibi iuxta regem Persarum. Ac deinceps: Et nunc revertar, ut prelier adversus principes Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Grecorum veniens. Notanda hec littera, quia 'remansi' dicit non 'iuxta principem Persarum', sed iuxta 'regem Persarum'. Rex namque Persarum homo erat, Darius vel Cyrus erat, cum quo vel iuxta quem, quod melius sonat, bonum angelum remanere oportebat, quia captivorum causa hoc exigebat;
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia & ueritas p̃cedent faciem
tuã. beatꝰ ppłs qͥ scit uibilationem.
Dnẽ in lumine uultꝰ tui ambulabt̃.
& cȩt̃a. lã inquã fiebat hoc inparte
illa. qͥa uidelic& manꝰ siue dextera
dnĩ. in suo ꝓposito firintt᷑ manens exal¬
tabatur. iãq aderant iusticia & iudi¬
ciũ in p̃paratione sedis eiꝰ iusticia in
eo qͦd ppłm suũ ciuitate & tẽplo or¬
batũ captiuirati tradiderat. iudici¬
um in eo qͦd regnũ captiuitatis eoꝵ
numeratũ. & instatera appensu di¬
uidebat. medisq & ꝑsis dabat. Flȩc
agendo sedes eiꝰ p̾parabatur. & mi¬
scłia & ueritas p̾cedebant faciẽ eiꝰ.
miscdđia ut eito capriuitas solueret᷑.
ueritas ut sceptrũ deuida & dux
de femore eiꝰ n auferretur. donec
omĩno usq ad ꝑfectũ sedes illa p̃pa¬
raretur. donec ꝓmissio adimpleret᷑.
donec xp̃c nasceretur. Beatus ppłs
qͥ scit istã iubilationẽ. beatꝰ daniel
qͥ illã legens scripturã. in lumine uultꝰ

Expanded text:
iem tuam; beatus populus, qui scit iubilationem, domine, in lumine vuitus tui ambulabunt et cętera. Iam, inquam, fiebat hoc in parte illa, quia videlicet manus sive dextera domini in suo proposito firmiter manens exaltabatur, iamque aderant iustitia et iudicium in preparatione sedis eius, iustitia in eo, quod populum suum civitate et templo orbatum captivitati tradiderat, iudicium in eo, quod regnum captivitatis eorum numeratum et in statera appensum dividebat Medisque et Persis dabat. Hęc agendo sedes eius preparabatur et misericordia et veritas precedebant faciem eius – misericordia, ut cito captivitas solveretur, veritas ut sceptrum de Iuda et dux de femore eius non auferetur, donec omnino usque ad perfectum sedes illa prepararetur, donec promissio adimpleretur, donec Christus nasceretur. Beatus populus, qui scit istam iubilationem; beatus Danihel, qui illam legens scripturam in lumine vultus tui
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ digiti qͣsi manꝰ hominis
scribentis. & qm̃ manu dextera so¬
l& scribi. recordem. immo đm
recordatũ eẽ arbitrem᷑. qͦd ceci¬
nerat dauid. gratulans & gr̃as
agens qͦd audire meruiss&: eum
uiram̃to dñi uerbũ ꝓmissionis. Firme¬
tur manꝰ tua. & exaltetur dextera tua.
Manũ illã dnĩ. dexterã illã dnĩ. quã
sũmo desiderio. clamore cordis ma¬
ximo. firmari optauerat. & exalta¬
ri. significabat manꝰ illa. quȩ appa¬
ruit iusibilis. fiebat iã inparte. qͦd
faciendũ erat in toto ꝑmanũ dñi.
ꝑ dexterã omp̃tis di. quȩ ñẽ alia si¬
ue aliud. nͥ uerbũ đi. filius đi. Ed

Expanded text:
t digiti quasi manus hominis scribentis et quoniam manu dextera solet scribi, recordemur, immo deum recordatum esse arbitremur, quod cecinerat David gratulans et gratias agens, quod audire meruisset cum iuramento domini verbum promissionis: Firmetur manus tua et exaltetur dextera tua. Manum illam domini, dexteram illam domini, quam summo desiderio, clamore cordis maximo firmari optaverat et exaltari, significabat manus illa, quę apparuit visibilis. Fiebat iam in parte, quod faciendum erat in toto per manum domini, per dexteram omnipotentis dei, quę non est alia sive al
Abbreviated transcription (Latin):
ine dubio qui int̾ra egypti tan¬
tã fecit plagã. cuiꝰ ille uerbis istis
meminit. ipse idẽ omp̃s sermo tiuis
dñe in istis bestialib regnis. & omĩa
quȩ uoluit. & hȩc maxine fecit.
ut nabugodonosor fier& bos ut
aman appenderet᷑ inpatibulo. ut
antiochus sine manu ẽtereretur
ut nero quia uyxerat turpiter
perir& turpius. De isto om̃ipotente.

Expanded text:
ine dubio qui in terra Aegypti tantam fecit plagam cujus ille verbis istis meminit ipse idem « omnipotens sermo tuus, Domine, in istis bestialibus regnis, et omnia quae voluit, et haec maxime fecit, ut Nabuchodonosor fieret quasi bos, ut Aman appenderetur in patibulo, ut Antiochus sine manu contereretur, ut Nero, quia vixerat turpiter, moreretur turpius. De isto omnipotente
Abbreviated transcription (Latin):
co & rubigini merentur assimilari.
qͥa nullius st̃ mom̃ti. Bestias illas
int̾ficere & corpora earu dare ꝑdi¬
tioni. siue tradere ad cõburendum
igni multo facilius fuit & ẽ uerbo¬
di quã ipsis bestũs stare ẽtra erucã
uł saltũ locustȩ c̃sequi. nͥ qͦd peccata
gentiũ merebant᷑. ut ꝑmittente dõ
lacerarent᷑ a bestiis. Qͥs enĩ alius be¬
stias illas tande̾ int̾fecit. nͥ uerbũ
dđi. Omp̃s sertio tuus dnẽ ait qͥdam
sapiens exiliens de celo ã regalib sedi¬
b durus debellator inmediã ex ter¬
minu t̾ram ꝓsiliuit. gladius accutꝰ

Expanded text:
cho, et rubigini merentur assimilari, cho, et rubigini merentur assimilari, quia nullius sunt momenti. Bestias illas interficere, et corpora eorum dare perditioni, sive tradere ad comburendum igni, multo facilius fuit, et dei quam ipsis bestiis stare contra erucam vd saltum locuste consequi, nisi quod peccata gentium merebantur, ut permittente deo lacerentur a bestiis. Quis enim alius bestias illas tandem interfecit nisi verbum dei? Omnipotens sermo tuus, domine, ait quidam sapiens, exsiliens de cęlo a regalibus sedibus durus debellator in mediam exterminii terram prosilivit gladius a
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nulli alu rerũ omĩum sũmam
regniq sui ẽtrader& mon aschiã.
ñ filio suo. uerbo suo. ut ꝑ quẽ omĩa
facta st̃. regerentur om̃ia ꝑ ipsum.
Hoc erat sapientis antiqui decretũ.
hoc erat immutabile antiqͥtatis in¬
finitȩ c̃siluĩ . At illȩ bestiolȩ recen¬
tes & nuper natȩ. quȩ nascendo ni¬
hil intulert᷑ in hc̃ mundũ ẽtra
decretũ hoc salire. ẽtra c̃siliũ hoc
resultare p̾sũpserunt. & tantũ se¬
nẽ ñ reueritȩ quas uł quantulas
potuerunt regni eius. mundi huiꝰ
diripuert᷑ partes. homines regnum
suꝑ homines inuadentes. cũ ante ocu¬
los illius sapientis dnĩ . ñ magis ho¬
mo hominẽ natura possit p̾cedere. uł
p̃cellere. quã mus murẽ. Euert̃ qͥdẽ
apud homines ille bestiȩ grandes. pͥ¬
ma quasi leȩna. alia similis urso.
alia quasi pardus. & quarta multũ
t̃ribilis. ueruntam̃ in c̃sidatione
maiestatis illius antiquȩ uix mures
merent᷑ dici. uix erueȩ. locustȩ. bru¬

Expanded text:
um omnium summam regnisque sui contraderet monomarchiam, nisi filio suo, verbo suo, ut per quem omnia facta sunt, regerentur omnia per ipsum. Hoc erat sapientis antiqui decretum, hoc erat immutabile antiquitatis infinitę consilium. At illę bestiolę recentes et nuper natę, quę nascendo nihil intulerunt in hunc mundum, contra decretum hoc salire, contra consilium hoc resultare presumpserunt, et tantum senem non reveritę, quas vel quantulas potuerunt regni eius, mundi huius, diripuerunt partes homines regnum super homines invadentes, cum ante oculos illius sapientis domini non magis homo hominem natura possit precedere vell precellere quam mus murem. Fuerunt quidem apud homines illę bestię grandes, prima quasialia quasi pardus, et quarta multum terribilis. Verumtamen in consideratione majestatis illius antiqui, vix mures mererentur dici; vix crucae, locustae, bru
Abbreviated transcription (Latin):
ne ȩcontra hominũ inꝑia simulata
esse ꝑhibentur.ͣ Uere simulata. & nͣ ue¬
ra imꝑiabestiarũ. imꝑia hominũ be¬
stialiũ. qui ad tẽpꝰ occidendi ut be¬
stiȩ potestatẽ habuert᷑. ad uitã autẽ
nec sibi nec aliis ꝓdesse potuerunt.
lste omp̃s sermo in simulatũ portat
imꝑiũ. uerũ ten& regnũ . cuiꝰ regnũ
& imꝑiũ sine fine ꝑmanet in scła scłoꝵ.
Ec iã quidẽ tałe imꝑiũ portabat. sed
ñdũ apparuerat. Apparuit factꝰ
filius hominis .&. quod habebat in
forma dĩ insimulatũ imꝑiũ. accep̃
informa serui scđm pulcherrimũ
spectaculũ tante illius uisionis. &

Expanded text:
ne econtra hominum imperia simulata esse perhibentur? Vere simulata et non vera imperia bestiarum imperia hominum bestialium, qui ad tempus occidendi ut bestie potestatem habuerunt, ad vitam autem nec sibi nec aliis prodesse potuerunt. Iste omnipotens sermo insimulatum portat imperium, verum tenet regnum, cuius regnum et imperium sine fine permanet in sęcula sęculorum. Et iam quidem tale imperium portabat, sed nondum apparuerat. Apparuit factus filius hominis, et quod habebat in forma dei insimulatum imperium, accepit in forma servi secundum pulcherrimum spectaculum tantę illius visioni
Abbreviated transcription (Latin):
di. talit᷑ p̃misit. Qͥ dieo cyropastor
m̃s es. & omnẽ uoluntatẽ meã cõ¬
plebis. Q dico ihrłm ȩdificaberis.
& tẽplo fundaberis. Futurũ nãq
erat. ut cyrus licentiã & facultatem
numerus senarius qͥ tuis numerus
ẽ solubilis & secabilis ẽ. numerus aut̃
septenarius qͥ numerus ẽ di. qͥa die
septimo reqͥeuit. insolubilis & in se¬
cabilis ẽ.ita regnũ tuũ solubile ẽ.
& sine dubio solutũ ẽ. & tu ipse ui¬
dentib cc̃tis p̃cipitandus es. regnũ
autẽ di & scoꝵ eiꝰ in etͣnũ man&.
Preterit enĩ figura huiꝰ mundi &
tu de pͥncipatũ mundi. de potesta¬
te tenebrarũ harũ ꝑtransibis. in
tartarũ rudentib inferni det᷑¬
heris. Eoꝵ qͥb regnũ tuũ dandũ
ẽ. qͥb reseruate st̃ ille quas in cȩlo
ꝑdidisti mansiones. Hic unꝰ ẽ daniel
purpura indutꝰ aureã circa collũ
torquẽ de dap̃nato rege referens.
Siẽ auctoritas uerbi d̃i purpurã
& torquẽ aureã tͥsti & dap̃nato

Expanded text:
 dico Cyro, pastor meus es, et omnem voluntatem meam complebis; qui dico, Jerusalem aedificaberis, et templum fundaberis . » Futurum namque erat, ut Cyrus licentiam et facultatem numerus senarius, qui tuus numerus est, solubilis est et secabilis: numerus autem septenarius, qui numerus est Dei, quia die septimo requievit, insolubilis et insecabilis est, ita regnum tuum solubile est, et sine dubio solutum est, et tu ipse videntibus cunctis precipitandus es, regnum autem dei et sanctorum eius in ęternum manet. Preterit enim figura huius mundi, et tu de principatu mundi de potestate tenebrarum harum pertransibis in tartarum, rudentibus inferni detraheris. Eorum, quibus regnum tuum dandum est, quibus reservatę sunt illę, quas in cęlo perdidisti, mansiones, hic unus est Danihel purpura indutus auream circa collum torquem de damnato rege referens. Sicut auctoritas verbi dei purpuram et torquem auream tristi et damnato