comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tro uoluiss: in ip̃o ictu fectũ
eiusdem manib excussum
ñ comparuit. Petũq autẽ
cõtradicentib sibi rustitis.
ne eoꝵ fana destrueret: ita p̾¬
dicatione scã gentiliũ ami¬
mos mitigabat. ut luce eis
uitatis ostensa: ip̃i sua tem¬
pla subũterent. Curatio¬
num uͦ tam potens in co grã
erat: ut nullus fcit ad eũ
egrotus accesserit: qui ñ con
ꝑalisis egritudine tenebat᷑
ita ut iam ꝑ młtum tempꝰ
nullo ad humanos usus
corꝑis offitio fungeret᷑. Oĩ
ex partep̾ mortua: uix re¬
nui spñ paĩpitabat. Custes
ad solam fimeris expectatõ¬
nem assistebant ppinqui: cũ
subito nuntiatur ad cuuta¬
tem illam uenisse marti¬
num. Qd̃ ubi puelle pater
comperit. currit examnus:¬
pro filia rogaturus. Et forte
marinus iam eccłiam fue¬
rat ingressus: ibi inspectan
aeius amplectit᷑ dicens.
Filia mea moritur misero
genẽ langoris : et qd̾ ipsa
est morte ceudeliꝰ solo spũ
uiuit. iamcarne p̾mortu¬

Expanded text:
voluisset, in ipso ictu ferrum voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi rusticis, ne fana eorum destrueret, ita praedicatione sancta gentilium animos mitigabat, ut luce eis veritatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non conparalysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit exanpro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectanteius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ fugadetp̾sidium¬
q marcinõ ferpent ne qͥs
dum templũ dirueretur
obsisteret. Rediret gͦ: ⁊ opꝰ
ceptum deuotus impleret.
Ita regressus ad uicum in¬
spectãntib gentiliũ turbis
⁊ quiescentib dum ꝓfanã
edem usq ad fundamenta
dirueret:arasom̃es atq fi¬
mulachra redegit ĩpulue¬
rem. Quo uiso rustici cũ se
intellig̾e̾nt diuino nutu
stupefactos atq ꝑt̾ritos:
ne episcopo repugnarent.
om̃es fere ih̾m xp̃m dñm
crediderũt. Clamãtes palã
et confitẽtes deum mattim
colendũ:ydola negligenda
que sibi adesse ñ possent.
Quid etiã in pago euoꝵ
gestum sit refferam. Ybidũ
templũ itidem eu̾teret. fu¬
co eum gladio peteret:irie¬
cto pallio nudam ceritem
pcussuro p̾buit. Neccuncta¬
tus ferire gentilis: s eum
dextam altius extulissecire¬
supins ruit. Consternat᷑¬
q diuino meturueniamp¬
cabatur. Mec dissiule huic
fuit illud. Cum eum ydola
destruente quidam ferire cia¬

Expanded text:
titudinem fugarent praesidiumtitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum obsisteret: rediret ergo, et opus coeptum devotus impleret. Ita regressus ad vicum inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus, dum profanam aedem usque ad fundamentum dirueret aras omnes atque simulacra redegit in pulverem. Quo viso rustici, cum se intelligerent divino nutu obstupefactos atque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere in Jesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, idola negligenda, quae sibi adesse non possent. XV. Quid etiam in pago Aeduorum gestum sit, referam. Ubi dum templum itidem everteret, furicto eum gladio peteret, rejecto pallio nudam cervicem percussori praebuit: nec cunctatus ferire gentilis; sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precabatur. Nec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire
Abbreviated transcription (Latin):
herentẽ domũ agente uen¬
to flammaꝵ globi ferebã¬
tur. Qd̾ ubi martinꝰ ad¬
uertit: rapido cursu rectum
domus scandit. obuumi
se aduenientib flaminis
inferrus. ẽuni u̾o mirum
ĩmodum cerneres contra
uim uenti ignem retorq̃ri:
ut cõpugnãtium iit̾ se cle¬
mentoꝵ quidam cõflictus
uid̾etur. Itaq uirtute mar¬
ciui e tantum ignnis ẽ oꝑa¬
tus tubuiusus est. Inuico
aũt cui leꝓsum nomen ẽ:
cum idem templũ opuleu¬
tissimũ suꝑstitione religi¬
onis uoluissz euertere: resti¬
tit ei mł̾tudo gentiliũ. ad eo
uoñ absq ĩiuria sit repul¬
sus. Itaq secessit ad ꝓxima
loca: ibiq ꝑtriduũ cilicio te¬
cus et cuiere. icumans sem̃¬
per atq orans p̾cabatur do
minũ: ut quia templum
illud euercere humana ma¬
nu ñ potuisser. ruirtus illud
diuina dirueret: Cunc subi¬
to ei duo angłi astati atq
scutati instar milicie celestis
se obtulerũt⁊ dicentes mis¬
sos se adñorutrusticã mul¬

Expanded text:
haerentem domum agente uenhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam mul
Abbreviated transcription (Latin):
deo ut rusticos qͥ tuto ĩloco
stecerant: pene ꝓstrauerit.
eum uero in celum clamo¬
re sublato. gentiles stupere
miraculo. in onachi flere p̾
gaudio. xp̃i nomẽ in com¬
mune cepit ab om̃ib pre¬
dicari. Satis q constitit
co die salutem uenisse illi
regioni. Nam nemo fere ex
inmani illa młtitudinegẽ¬
cilium fuit. qui ñ imposin¬
onc manus desiderata. domi¬
num ih̃m relicto impieta¬
tis errore crediderit. Et nere
ante martinũ parci admo¬
dum. mumo pene nulli ĩ
illis regionib xp̃i nomen
receperant. Qo ad co urtu¬
tib illuis exemploq cõua¬
luit: ut iam ibi nullus lo¬
cus sit qui non aut ecclus
frequẽtissimis. aut mona¬
steriis sit repletus. Nam u̾
fana destruxerat: statint
sbi aut eccłias aut momꝑ¬
steria cõstruebat. Nec mi¬
norem fubidem fere tempꝰ
eodem in oꝑe: iurtutẽ edi¬
dit. Nam cum inuito quo¬
dam fano antiqͥssimo et
celelerrimo ignem imini¬
sisset. in ꝓximam ⁊̃mo ad¬

Expanded text:
deo ut rusticos, qui tuto in loco deo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. Nec minorem sub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo ad
Abbreviated transcription (Latin):
istius modi cõditionẽ: om̃is
illa gentiliũ turba cõsen¬
sit. Facilemq arboris sue
habuere iacturam: simi¬
micũ sacroꝵ suorũ casitil¬
lius obruissent. Itaq cum
unam ĩ partem puiꝰ illa es¬
set acclinis. ut nõ ess dubi¬
um qm in partẽ succisa cor¬
rueret: eo loco uinctꝰ statu¬
tur ꝓ arbitrio rusticoꝵ. qͦ
arborem ẽẽ casuram nemo
dubitabat. Succide̾ igitur
ipĩ suam pinũ: cum ingẽ¬
ti gaudio leticiaqz cepecũt.
Ad erat eminꝰ curba mirã¬
tium:iamq paulatim
nutare pinus: ⁊ ruinam
cepͣ casura minitari. Pal¬
lebant eminꝰ monachi et
periculo iam ꝓpiore cont̾¬
riti: spem omnẽ fidemq
ꝑdiderant: solam marti¬
ni mortẽ expectãtes. At il¬
le cõfixus in dño. intran¬
dus oꝑiens cum iam fra¬
gorem sui ꝑimus cõcidens
edidisset iam cadenti. iam
suꝑ seruenti: eleuata obui¬
am manu signũ salutis
modo retro actam putarei
diu̾sam in partem ruit. A¬

Expanded text:
istius modi condicionem omnis istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis ut turbinis modo retro actam putares — diuersam in partem ruit, a
Abbreviated transcription (Latin):
iuicẽ aspectãtes: quid nã
sibi accidiss. taciti cogita¬
bant. S cum beatus uir
comperiss exequiaꝵ ẽẽ il¬
lam freq̃ntiam ñ sacroꝵ.
dat eis ab eundi ⁊ tollen¬
di corporis potestatem. Ita
cos et cum uolint state cõ¬
pulit.⁊cum libint abire
ꝑmisit. Item dũ inuico
quodam templũ antiqͥs¬
simũ dicuiss. ⁊ arborem
pinum q̃ fano erat proxi¬
ma ẽẽt aggressus excidere.
tum u̾o antistites loculliꝰ
cetera q gentiliũ turba ce¬
pit obsistere. Et cum idem
succidi arborem ñ paciebã¬
tur. Ille uero eos sedulo
cõmouere cepit nichil ẽe
religionis in stipite: deum
potius cui seruiret ip̃e seq̃¬
rentur : arborẽ illam succi¬
di oportert. quia eẽt demomi
dedicata. Tuminꝰ ex illis
qui erat audatior ceteris.
si habes inquit aliqͣm de dõ
tuo quẽ dicis tecolere fidu¬
ciam: uosmet ip̃i succide¬
mus hancarborem. tuue
nientẽ excipe. Et si tecum ẽ
se pollicetur. Hic uero ad

Expanded text:
inuicem aspicientes, quidnam inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem uissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum estrum se pollicetur. hic uero ad
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit aũt inseq̃ni
tpr̃e dum iter aget:
ut gentilis cuidam corpꝰ
qd̃ ad sepulchrũ cũ suꝑsti¬
cioso funere deferebatur obui¬
um haberet. Conspicatꝰq
eminus uenientium turbã:
quidnã ess ignatus pau¬
lulum stetit. Nam fere qͥn¬
gentoꝵ passunĩ int̾uallum
erat: ut difficile fu̾it aguos¬
cere quid uiderit. Tanĩe qr
rusticam manũ cern̾et. et
agente uento linteamina
corpori suꝑiecta uolitarent:
ꝓfanos sacrifitioꝵ ritus a¬
gi credidit. quia ess hec gal¬
loꝵ rusticis consuecudo: sỹ¬
mulachra demonũ candi¬
do tecta uelamine. misera
ꝑ agros suos curũ ferre dem̃¬
tia. Eleuato ergo ĩ aduerso
signo crutis imperat turbe
ñ moueri loco. honisq depo¬
nere. Hic uero mnirũ m mo¬
dum iuderes miseros pͥmũ
uelut saxa riguisse. Demde
cum pͥmo mou̾e̾ se sũmo
conamine interentur: ul¬
tra accede ñ ualentes: ridi¬
culam in u̾tiginem rotalã¬
tur. donec uicłi corꝑis honꝰ¬
deponũt attoniti. ⁊ semet

Expanded text:
ccidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet
Abbreviated transcription (Latin):
dam tamẽ diedum qͥdam
infirmus medicinã pete̾t:
citer ait. Eice ego p̾stolor be¬
atum uirũ. et nescio ubi
sit: uel quid oꝑis agat.
Cui briciuus. Siinqͥt delirũ
illum q̃ris: prospice emi¬
nus. Eccc celum solito sic̃¬
h. amens respicit. Cumq
pauꝑ ille cursu rredito qd̃
petierat impetrasset: brici¬
um dṙaconũ uirbeatus¬
martuiꝰ alloquitur. En ego
brici delirus tibi udeor: Cũ¬
q ille confusus hec audieus.
dixisse sedenegaret: ait u̾o
aures meeados cuũ erãt.
qnͣdo hec eminus loquebaris:
Amen dico tibi: quia obti¬
nui apud deum. ut pꝰ m̾e
ad pontificatꝰ honore acccde¬
res. S noucris te in episco¬
patu multa adu̾sa passurũ.¬
Britius hec audiens: irtidebat¬
eum dicens. Nonne uerum
dixi.istum delira u̾ba ꝓferir:
S et p̾sbiterii honore p̾ditus:
sepius beatuni martinum
cõuiciis lacessinit. Adepto
aũt cõsentientib ci ub
potificatꝰ offiuo: or̃oni ua¬
cabat. Quia quãꝙͣ esset suꝑ¬
men habebatur in corpore.

Expanded text:
dam tamen die dum quidam infirmus medicinam a beato citer ait: 'Ecce! ego praestolor beatum virum et nescio, ubi sit vel quid operis agat'. Cui Brictius: 'Si', inquid, 'delerum illum quaeris, prospice eminus; ecce! caelum solite sicut amens respicit'. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat inpetrasset, Brictionem diaconem vir beatus adloquitur: 'En ego, Brictio, delerus tibi videor?' Cumque ille confusus haec audiens dixisse se denegaret, ait vir aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passuruBrictius haec audiens inridebat, dicens: 'Nonne verum dixi, istum delera verba proferre?' Sed et praesbiterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset sumen habebatur in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc pplõ tuo sum ne¬
cessarius: nõ recuso labo¬
rem. frat uolũtas tua. Ni¬
mirum uit̾ spem amorẽ¬
q positus. dubitauit pe¬
ne quid mallet. quia nec
hos dese̾ir. neta xpõ uole¬
bat diuinis seꝑati. Nichil
tamẽ in uoto suo ponts
aut uolũtati relinquons:
totum se dnũi arburiopo¬
testati q cõmittẽs. Sõne¬
plaudit᷑ psalmis. Mar¬
tuis hynis celestib ho¬
noratur. Illi post trium¬
phos suos ĩcurbata scua
trudent᷑: martinꝰ abrabe
sum letus excipitur. mrͣ¬
celum diues ingrediti

Expanded text:
uc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens, splauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martcaelum diues
Abbreviated transcription (Latin):
uolucres cõgregate: reli¬
cto flumine montes sil¬
uasqz peticrũt. Non sine
ammiratione młtorum:
qui tantã in martino uͥ¬
tutem uide̾nt. ut etiã aui
b imꝑaret. Aliqͣndu gͦ
ĩnico illo uel in eccłia ad
quã ierat cõmorat᷑. pace
int̾ cl̾icos restiuuta cũ iã regre¬
di admõastiũ cogitant: ni¬

Expanded text:
uolucres congregatae, reliuolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
dixitq frat᷑rib dissolutio¬
nem sui corporis ĩmincre.
Int̾ea causa excitit: qua
cõdatensẽ dyocesim uisita¬
ret. Nam clericis inter se
ecclie illiꝰ discordãtib pacem
cupiens reformare: licet finẽ
dierũ suoꝵ ñ ignoraret. ꝓfi¬
cisci tamẽ ob istius modi cau¬
sa ñ trusauit. Bonam hãc
uirtutũ suaꝵ cõsũmatio¬
nẽ cxistim̃as: si pateni eccłie
redditam reliquisset. Ita ꝓfe¬
ctus cum suo illo ut semꝑ
frequẽtissimo disciploꝵ san¬
cussimo q comitatu. m̾gos
ĩflumine cõspicatur pisci¬
um p̾dam sequi:⁊ rapatem
ingluinẽ assidius iugere
capturis. Forma inquit
hec: demonũ est. Insidiant᷑
in cautis: capuint nesciẽtes.
Captos deuorãt:ex saturart¬
qz non q̃unt deuoratis. Im¬
perat deinde potenti u̾tute¬
uerborũ: ut cum cuimn¬
natabant gurgitẽ relinq̃¬
tes. aridas peterent descrtas¬
q irgiones. Eo mirum
circa auesillas usus im¬
ꝑio: quo demones fuga¬
re cõsucuerat. Ita grege
facto omẽs in ununi ille

Expanded text:
tque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae
Abbreviated transcription (Latin):
sidens:plerũq missarum
sollẽpnia celebrauit. ibi
qͥcquid in scõ dei deliq̃rat
deflens. Septimo gͥ regres¬
sus anno a roma: cũ au¬
ctoritate illius pape turonis
redire dispo suit. ueniens
ad uicum cui nom̃e lau¬
diacus. sexto ab ibemili¬
e ano mansionẽ accepit. Ar¬
mentius u̾o febre correptꝰ᷑.
media nocte spm̃ exalauit.
ciuitatis ingrederent᷑: ecce
istum ꝑ aliam portam mor¬
tuũ efferebãt. Quo sepul¬

Expanded text:
sidens, plerumque Missarum sidens, plerumque Missarum solemnia caelebravit ibi, quicquid in sanctum Dei deliquerat deflens. Septimo igitur regressus anno a Roma, eum auctoritate papae illius Toronus redire disponit; et veniens ad vicum cui nomen est Laudiacum, sexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, mecivitatis ingredeistum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ni una cum ppłoꝵ turbis
uadit. Proiectis q ante¬
scm̃ sepulchrũ prunis: ue¬
stimentũ inustũ apparuit.
Illis quoq sic eum ꝓsequẽ¬
tib: sicut ait istud̾ uestim̃¬
tum ab hiis ignib iuderis
illesum: ita et corpus meũ
a tactu mulicris scitote ĩ¬
pollutum. Illis u̾o nõ cre¬
dentib s cõcradicentib:¬
atur.eicitur. ut sermo scĩ¬
te ĩ epãtu multa aduersa
Deniq bricuis rome urbis
papam expetiit. flens ⁊ eui¬
lans atq dicens. M erito hec
patior: quia peccaui ĩ scm̃
ius abscessum atunt turo¬
niti sacridoti suo. Uade pͦ
Quia si eum ꝑsetutus nõ
fui̾s: ad nr̃m om̃ium co¬
tempcũ humłialetis. Iu¬
stimanus uo egressus aru¬
ronis: uercellis italie cun¬
tatem aggressus. iuditio
dei ꝑcussus obiit ꝑegrimis.
Turonici u̾ enus obitum au¬
dientes. et ĩ sua malicia ꝑ¬
seuerãtes: armentiũ ĩ eiꝰ
loco cõstituũt. At britius
que ꝑtulerat pape refert.
Qui ad sedem apłicam re¬

Expanded text:
ni una cum populorum turbis ni una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed contradicentibatur, eicitur, ut sermo ste in episcopatu multa adversa Denique Brictius Romanae urbis papam expetiit, flens et eiulans atque dicens: 'Merito haec patior, quia peccavi in sanctius abscessum aiunt Toronici sacerdoti suo: 'Vade post quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircellis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percussus, obiit peregrinus. Toronici eius obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituunt. At Brictius quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam re
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta refcrebãt ad ablu¬
endũ. que sub spetie religi¬
onis erat ueste nuitata: cõ¬
cepit et poꝑit. Qua de re sur-¬
rexit om̃is ppłs turonorũ
in ira. ⁊ totum crimẽ suꝑ
Aielant enim. Dui pietas
scĩ tuam celauit luxuriã:
nec nos deus diutius sinec
manus tuas indignas os¬
culando pollui. Illo quoq
econtrario uiriliter dene¬
gante: afferce inquit in¬
fantem ad me. Cũn obla¬
tus fuiss infans triginta
ab ortu habens dies : ait
um deiommpotẽtis: ut si
ego te gen̾am corã cunctis
edicas. Et ille infans dixit¬
quit pater meiis. Populis
autem rogantib ut qͥs
ess pater interrogaret: ait
um: qd ad me ꝑtinuit. sol¬
licitus fui. uos si aliquid
suppetit: ꝑuos rescite. Tunc
illi magicis artib hoc frm̃
asserentes. insurgũt contͣ
eum in una conspiratione:
tes. Nou diutius nos falso
pastoris nomine dñalitis.¬
dum ad huc ppło primas
ardentes in byrro suo posu
it.⁊ ad sestringẽs usq ad¬
scm̃ sepulchrũ beati marti¬

Expanded text:
vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen supeAiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait um Dei omnipotentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: 'Non etu pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait um. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et ant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominabedo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Marti
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur post c̃¬
excessum beati martim turo¬
nice ciuitatis epĩ. sũmi et ĩ¬
comꝑabilis uiri. de cuiꝰ uir¬
tutib magna apud nos
bricius ad epãtum succedit.
At nõ hic bricius cũ esset pͥ¬
meue etatis iuuenis. sanc

Expanded text:
gitur post excessum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetat
Abbreviated transcription (Latin):
aut cui uos desolatos relin¬
quis: Inuadent aũ gregẽ
tuũ lupi rapaces. Et q̃uis
eos amorsib coꝵ ꝑtusso pa¬
store phi bebit: Sciniꝰ qui¬
dem desiderare ce xp̃m. s sal¬
ua tibi sũt tua premia
net dilata mninuent᷑: nr̃i
potius miscre qͦs deseris.
eunc ille motus hiis fle. iiͦ¬
tib: ut totus semꝑ in do¬
mino miscdie iuscerib
affluelat. laccunasse ꝑ¬
hiberur. Conusus qz ad
duĩn: hac tantũ flenti

Expanded text:
cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum fl
Abbreviated transcription (Latin):
diuisio:zaram oriens. Esrõ
sagittas uidens. thamar pal
ason augur fortis: salmõ
tudo. raablata. obeth serui
lomon pacificus. Unias lux
mediadei. bersabee filia iu¬
masias ppls elc̃s. ozias ro¬
fortis dñs. manasses obliui¬
osus:amon fidelis. Iosias
dũi: salathiel petitio meads̃.
Iorobabel magister iste. abi¬
dei resurrectio. Azor ad uitꝰ.
auctus. maria illum̃iatͥx
siue stella maris. Sp̃u ałr¬

Expanded text:
divisio, Zara oriens, Esron sagittam videns, Thamar palmason augur fortis, Salmon tudo, Raab lata, Obeth servielomon pacificus, Urias lux mea Deus, Bethsabee filia jumasias, populus elfortitudo Domini, Manasses obliviosus, Amon fidelis, Josias Domini, Salathiel petitio mea Deus, Zorobabel iste magister, AbiDei resurrectio, Azor adjutus, auctus, Maria illuminatrix, sive stella maris, Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
est incellectualis qui dixit
iudeis. Quid cogitatis in
cordib urĩs. Qui p̾terita
p̾sentia ⁊ futura agnoscit.
In booz robur uircutis exp̾¬
mitur: sicut ait. Om̃ra tra¬
ham ad me ip̃m. In raab
latitudo eccłie designatur.
In obech seruiens:qr non
uenit ininistrari s minis¬
trare sicut apls dicit formã
serui accipiens. In ruch fe¬
stinans ad salutem nr̃am
Iniesse incendium: qui ait
Ignem ueni mitt̾e in t̾rã.
tquid uolo nisi ut ardeat:
Et iohes dicit. Ipẽ uos bap¬
tiz abit in spũscõ et igne.
Indauicl desiderablis: quia

Expanded text:
est intellectualis, qui dixit est intellectualis, qui dixit Judaeis: Quid cogitatis in cordibus vestris? Qui praeterita, praesentia et futura cognoscit. In Booz, robur virtutis exprimitur, sicut ait: Omnia traham ad me ipsum . In Rahab, latitudo Ecclesiae designatur. In Oded, serviens, quia non venit ministrari, sed ministrare , sicut Apostolus dicit: Formam servi accipiens . In Ruth, festinans ad salutem nostram. In Jesse, incendium, quod ait: Ignem veni mittere in terram; et quid volo nisi ut ardeat? Et Joannes dicit: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne . In David, desiderabilis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ren offitium in eoꝵ interp̾¬
tationẽ nominũ : nr̃am
uoluit designare salutem.
In abraham ille est pater
omnũ credentiũ: et in oĩ¬
b clamare libet ⁊ dice̾ abba
pater. In ysa ac gaudium
om̃ium fidelium: de qͦ ceci¬
nit angłs. Ecce annuntio
uobis gaudiũ magnũ:
qd̃ erit om̃i ppło. In iacob
supplantator: qr ip̃e sube¬
lum nastatore humani ge¬
neris. ⁊ uasa eiꝰ distribuit.
In iuda ꝯfessio: sicut ip̃e di¬
cit. Confiteor tibi pater drẽ
celi et terre. In phare ᷤ diuisio.
quia ip̃e segregat oues ab
hedis.In zaram oriens ad no¬
stram salutem sicut dictũ
est. Timentib nom̃e dñi or¬
etur sol iuisticie. In esron sa
thamar palma uictorie: sic̃
ip̃e dicit. Confidite: qr ego
uicimndũ. In aram e
sp̃m meum. In aminadab
ppls spontaneus qr sponte
idest ꝓph̾a fortis qui dicit.
Cum uenerit filius hoĩs
in maiestate sua tũc sede¬
bit in sede maiestatis sue:
ur iudicet orbem in equita¬
te. In salmon sensibilis id

Expanded text:
rens officium, in eorum interpretatione nominum nostram voluit designare salutem. In Abraham, ille est pater omnium credentium, et omnibus clamare libet et dicere: Abba, Pater . In Isaac, gaudium omnium fidelium, de quo cecinit angelus: Ecce annuntio vobis gaudium magnum quod erit omni populo . In Jacob, supplantator, quia ipse sublum vastatorem humani generis, et vasa ejus distribuit. In Juda, confessio, sicut ipse dixit: Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae . In Phares, divisio, quia ipse segregat oves ab haedis . In Zara, oriens ad nostram salutem, sicut dictum est: Timentibus nomen Domini, orietur sol justitiae . In ThaThamar palma victoriae, sicut ipse dixit: Confidite, quia ego vici mundum . In Aram el eum Spiritum meum . In Aminadab populus spontaneus, qui sponte id est propheta fortis, cum dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, tubit in sede majestatis suae, ut judicet orbem in aequitate . In Salmon, sensibilis, id
Abbreviated transcription (Latin):
tun patientia ẽ. P patien¬
tiam nõ possidemꝰ animas
nras: quia dũ nobis ip̃is
dominari discimꝰ: hoc ip¬
sum incipiniꝰ possidere qd̾¬
¶I. sumꝰ. Pacientia uera est
aliena mala cqͣnimiter.
ꝓpeti: contra eumquoq
qui mala urogat nullo
colore morderi. Iam qui
sic ꝓximi mala portat.ut
tamẽ cacitus coleat. ⁊ tẽp
digne tetributõis q̃rit: pa¬
cientiã non exhibet s ostẽ¬
dit. Scͥptuni quippe est.
na est. Pariens namq ẽ
ut aliena mala toleret:
benigna uõ est. ut ipõs e¬
tiam quos portat amet.
Hinc namq ꝑ semet ip¬
sam i̾tas dicit. Diligite
iimcos ur̃os: bñfacite
hiis qocerunt uos: ⁊ora¬

Expanded text:
tum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum ns est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
batõis dicta sunt: oportet
ut eoꝵ cõfideratioñe breui¬
ter ꝑ singła ꝑstringamꝰ.
Quĩa necesse est ut alia e
mẽtis. alia ab hoĩb pacia¬
mur. Ait eñ. Surget gẽs
contra gentẽ: ecce ꝑcurba¬
tio honimũ. Erũt t̾remo¬
tus magni ꝑ loca: ecce res¬
pectus ire desuꝑ. Erũt pesti¬
lentie: ecce in eqͣlitas cor¬
porũ. Ecit fames: ecce ste¬
rilitas t̾re. Cerrores q de ce¬
lo et tempestates: ecce ĩ antia¬
litas aeris. Qͥa ergo omia
consũmãda sũt: ante cõsũ¬
matõem om̃ia ꝑturbant᷑
Et qui in cũctis deliquimꝰ:

Expanded text:
bationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e mentis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatore: qr extra sunt
quẽ nincũtur. M auis aũt
est qd̃ ꝑ patientiã uincitur:
qr ip̃e a se animꝰ suꝑatur.
Et semet ip̃m sibimet ip̃i su¬
bicit: qͣndo eum patientia
iihumsitate tolcrãtie ster¬
nit. Sciendũ ueto ẽ ꝙ ple¬
rumq eueuire patrentib¬
solet. ut eo qͥdem tprẽ quo
adu̾sa patiunt᷑. uel cõtume¬
lias auduntt: nullo dolo¬
re pulsent᷑. Et sic patientiã
exhibent: ut custodire etiã
cordis innocẽtiam curent.
S cum pꝰ paululũ hec ip̃a
que ꝑtulerũt ad memori¬
am reuocant: igneuchã¬
tissimi doloris instigant᷑.
Argum̃ta ultionis inquirt̃.
et mansuctudiñe qͣm tole¬
rantes habuerũt: in retrac¬
tatione sua semet ipõs dimi¬
dicantes ꝑdunt. S̾lucam.¬

Expanded text:
re, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibsolet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
quia retribuere ñ possumꝰ.
S qui idcitco malum ũ re¬
tribuit qr noquaꝙͣ ualet:
ꝓculdubio un preditimus
patieus nõ est. quiã patien¬
tia ñ in ostensione inqͥrit᷑
s in corde. ꝑ inpatientie ui
cium: ip̃auiitutũ nutrix
doctrina dissipatur. S crip¬
tum namq est. Soctrina
uin: ꝑ patientiã noscitur.
eanto crgo qͥsq nuiꝰ osteri¬
ditur doctus: quͣto cõuin¬
citur minꝰ patiens. Neq e¬
nm potest ueraciter bona
dicendo impend̾e: si uiuẽdo
nesciat eq̃nmit̾ aliena ma¬
latolerate. Qnͣto enĩ culmi

Expanded text:
possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Q
Abbreviated transcription (Latin):
nescius cum panis edulo
domum regreditur. Inuen¬
toq ꝓthodolor hoc tristi patra
to: ꝑusius animi dolore.
ad eundem ep̃m nomĩe
scuiorem lacrimis plenꝰ
accessit:conqueres cũ eo
de inuiste sibi subducto
corpusculo. Et meus ait.
meus fuerat ille ꝓpinquus.
in partib hispaniaꝵ nuꝑ
mortuus acsepultꝰ. Cuius
cadauer. inter rlm quoꝵ
parentũ meoꝵ exammes
artus cõponere malens: hec
terrarũ spatia multis ue¬
ratus calamitatib xp̃o ꝓ
illud non parno exẽnio da¬
to: ex paganoꝵ placata fe¬
ritate redemi. S ꝓnefas
emollita pie querenti cõ¬
cesfit: hoc tua molentia ĩ¬
probe omĩmodis exagita¬
ta rapit. in prudent̾q p̾su¬
mit. Et uelutim sanus: sã¬
dum dicis corpꝰ hominis
pocõus. Tunc ep̃c interhec
⁊ alia minis rabida ꝑ mot᷑
iratũdia. monachũ tene¬
rip̾cepit: in exqͥsira tormẽ¬
torumgena. urgarũq
ei liuores repmittẽs. nisi de

Expanded text:
nescius cum panis edulio nescius cum panis edulio domum regreditur: agnitoque proh dolor! hoc tristi facto, perculsus animi dolore ad eumdem episcopum, nomine Seniorem, lacrymis plenus accessit, conquerens cum eo de injuste sibi subducto corpusculo. Et meus, ait, meus fuerat ille propinquus, in partibus Hispaniarum nuper mortuus ac sepultus. Cujus cadaver inter reliquorum parentum meorum exanimes artus componere satagens, haec terrarum spatia multis vexatus calamitatibus Christ: atque illud non parvo xenio dato, ex paganorum placata feritate redemi. Sed proh nefas!emollita pie quaerenti concessit, hoc tua violentia improbe omnimodis exagitata rapit, impudenterque praesumit, et veluti insanus sanctum dicis corpus hominis peccatoris. Tunc episcopus inter haec et alia nimis rapida permotus iracundia, monachum teneri praecepit: inexquisita tormentorum genera virgarumque ei livores repromittens, nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitata dũ in occultio¬
ix parre suedonius uigi¬
lans ⁊ tacens quiescẽt: a¬
nimadu̾tit memoratũ
monachũ ante scĩ corpꝰ
lutẽtib cercis psallẽt̾ ad¬
stair. Itaq pulsato no¬
cturnali tpr̃e signo. ad ec¬
clesiam concita ꝑgit: atq
qd̾ uiderat ꝑ internũtium
ep̃o ciuitatis intimauit.
Qui festinans: sarcinam
sibi una cũ paliis pudo¬
re sublato deportari iussit.
Monachũ aũt: comp̾hẽ¬
di mandauit. Ille uero
paulo ante de necessariis
nie sumptib meditans:
ꝓpter emendos panes. mi¬
nistro qr erat mutus do¬
mi relicto ad forum ꝓcesse
scm̃ intrinsecus latens
pignus: sacco diligenter
insutum. Qd̃ stupens in¬
miumq ãmirans. ⁊ esti¬
mans omino. qd̾ erat pla¬
ne alicuiꝰ sc̃ĩ mris corpꝰ.
uissit illd̃ auferti. atq ĩ
eccl̾ia beate marie semꝑnͥ
eiusdem ciuitatis uenerã¬
ter recondi: in qua olim
sub ualerio põtifice idem
martir strenusqz achle
ta. draconii arcem in sig¬

Expanded text:
sollicita, dum in occultiosollicita, dum in occultiore parte suae domus vigilans et tacens quiesceret, animadvertit memoratum monachum ante sancti corpus lucentibus cereis psallenter adstare. Itaque pulsato nocturnali tempore signo, ad ecclesiam concita pergit: atque quod viderat per internuntium episcopo civitatis intimavit. Qui festinans sarcinam sibi una cum palmis pudore sublato deportari jussit, monachum autem comprehendi mandavit. Ille vero paulo ante de necessariis viae sumptibus meditans, propter emendos panes, ministro, quia erat mutus, domi relicto, ad forum processersanctum intrinsecus latens pignus, sacco diligenter insutum. Quod stupens nimiumque admirans, et aestimans omnino quod erat plane alicujus sancti martyris corpus, jussit illud auferri, atque in ecclesia beatae Mariae semper ejusdem urbis veneranter recondi: in qua olim sub Valerio pontifice idem martyr strenuusque athleta archidiaconii arcem insig
Abbreviated transcription (Latin):
dere putarẽt. Dumqz clamo¬
res pauitãs qͥs ignem succẽ¬
disset emittẽt. audaldus
ueluti de itiu̾e fessus: uix
sumuma decussa quiete as¬
surgit. uocesq clamĩatis
hospitis accipieus: rem ce¬
litus ãministratã ip̃oꝑ fu¬
sus splendore. tacitus timi¬
dusq accendit. Atubi in
sese recollectus uirtutẽ ag¬
nouit altissimi: hospitem
ut potegentilitatis ritu
ferocem. blando ne paue¬
at demulcet affatu: igñe
ꝓculdubio ascaccensumm
fuisse ꝓnuntiãs. Hoc aũt
audito sese ille intra cu¬
biculi sui claustra conti¬
nuit:necẽ ꝑmissus dig¬
nusq inũetus. qͥ facti mi¬
raculi m̾eretur nosse mi
ortomane festine cõsur¬
gens: qd residebat itin̾s¬
maturius confic̾e̾ satagit.
Unde pꝰ aliquot dies ce̾¬
sarangustam ciuitatem
ꝓperanter aggressus: a qͣ¬
dam deo deuota muliercũ¬
la. ꝓpe ip̃ius urbis menia
domũ habenti. miscd̾ia hoᷤ¬
pitandi ut poce ꝑegrinus
illa nocte suscipitur. Que

Expanded text:
dere putaret. Dumque clamodere putaret. Dumque clamores pavitans, quis ignem succendisset, emitteret, Audaldus veluti de itinere fessus, vix somni decussa quiete assurgit, vocesque clamantis hospitis accipiens, rem coelitus administratam, ipso perfusus splendore tacitus timidusque attendit. At ubi in se recollectus virtutem agnovit Altissimi, hospitem, utpote gentilitatis ritu ferocem, blando ne paveat demulcet affatu, ignem procul dubio a se accensum fuisse pronuntians. Hoc autem audito, ille se intra cubiculi sui claustra continuit: nec est permissus dignusque inventus, qui facti miraculi mereretur nosse mysorto mane festine consurgens, quod residebat itineris conficere satagit. Unde post aliquot dies Caesaraugustam civitatem properanter aggressus, a quadam Deo devota muliercula prope ipsius urbis moenia domum habente, misericordia hospitandi, utputa peregrinus, illa nocte suscipitur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
młtiplices et ãmirandas.
supplicioꝵ eius iniurias.
ita ut p̾libauimꝰ integer
lib̾q a putredinis labe reꝑ¬
pato sibi ad deferendũ sac¬
culo ueruis ad huc rigidiꝰ
componi potuerit. nͥ ꝑ art̾¬
dissolue̾tur. Quib cum
reuentia ⁊ timore ꝑfũctis
ad hospitium deportat᷑: tem¬
pusq ac oportunitas exeũ¬
di. patriamq reuisendi
p̾stolatur in dies. Emptis
taretui acquisitus tantũ
tamq uenerabile p̾miũ
leuans. hoc honustus mu¬
nere hacq locupletatꝰ mar¬
garita negociator ille pau¬
ꝑ ditissimꝰ effectus. optatũ
iter dum tempꝰ uidet resu¬
mit.Cuidñs rinsus osten¬
dere uolens. qd quesiti uin¬
centu leuite et mris corpꝰ ĩ¬
uenerit: sub nocte qͣdam dũ
.usuꝑ uniũsos eundemq au¬
daldum. sopor solito uehem̃¬
tior irruiss: subito fulgur
aut dubio quin celo delap¬
sum: ont̃e repleuit quo sc̃s
hospes seorsum recubans.
nl aliud qͣm domũ suam
uoluente igns elacitate ar¬

Expanded text:
multiplices et admirandas multiplices et admirandas suppliciorum ejus injurias ita, ut praelibavimus, integer liberque a putredinis labe repparato sibi ad efferendum sacculo, nervis adhuc rigidis componi potuerit: nisi dissolveretur. Quibus cum reverentia et timore perfunctis, ad hospitium deportatur, tempusque ac opportunitas exeundi patriamque revisendi praestolatur in dies. CAPUT V. Emptis taretur acquisitus, tantum tamque venerabile praemium levans, hoc onustus munere, hacque locupletatus margarita negotiator ille pauper ditissimus effectus, optatum iter dum tempus videt, resumit. Cui Dominus rursus ostendere volens, quod quaesiti Vincentii levitae et martyris corpus invenerit, sub nocte quadam dum super universos eumdemque Audaldum sopor solito vehementior irruisset: subito fulgor haud dubium quin coelo delapsus omne replevit quo Sanctus hospes seorsum recubans nil aliud quam domum suam, volvente ignis edacitate, ar
Abbreviated transcription (Latin):
a quib orbi agonista talis
ꝓcesserat eidem epitaphio
int̾ cetera refulgebãt iniser¬
ta. Ergo comꝑto seu denota¬
to sacophagi loco:die ad¬
huc multo domũ reu̾si st̃.
glificante audaldo deũ acbe¬
nedicante. qui itineris si
cursum ita ꝓspere direxiss.
membra p̾sertim huma¬
na blandit᷑: accepto lũie
cõsurgentes. soli secrete reu̾¬
tiuitur ad tumulũ. Inuẽ¬
tumqz mire pulchritudinis
uas marinoreũ. undiq ut
decebat studiose munitũ.¬
terea ammiratõnis ꝓincre¬
dibłi eus integritate qͥo¬
ue compũctõius scu lacri¬
marũ ꝓpter uidelicet gau¬
dium. ac in exꝑtam aro¬
matice suauitatis illic dif¬
fusam fragrantia. memo¬
ratus ille monachꝰ. tanti¬
q boni reꝑtor imbi tunc p̾¬
senserit: in effabile ip̃o iu¬
re iurando attestante habe¬
tur. Hoc tamẽ luce clarins
fulget: qd̃ huimodi signis
ueluti quibdam uocib
ꝓmulgatũ fuerit. qd̃ is
qui q̃rebatur dei marur ⁊

Expanded text:
a quibus orbi agonista talis a quibus orbi agonista talis processerat, eidem epitaphio inter caetera refulgebant inserta. Ergo comperto seu denotato sarcophagi loco, die adhuc multo domum reversi sunt, glorificante Audaldo Deum ac benedicente, qui itineris sui incursum ita prospere direxisset.membris praesertim humanis blanditur, accepto lumine consurgentes soli secreto revertuntur ad tumulum: inventumque mirae pulchritudinis vas marmoreum undique, ut decebat, studiose munitaeterea admirationis pro incredibili ejus integritate, quidve compunctionis seu lacrymarum, propter videlicet gaudium ac inexpertam aromaticae suavitatis illic diffusam fragrantiam, memoratus ille monachus, tanti boni repertor, inibi tunc persenserit, ineffabile ipso jurejurando attestante habetur. Hoc tamen luce clarius fulget, quod hujusmodi signis veluti quibusdam vocibus promulgatum fuerit, quod is qui quaerebatur Dei Martyr et
Abbreviated transcription (Latin):
cum ubi p̾ciosus dñi mar¬
tir iacebat. ip̃iusq monu¬
menti tumlam ad huc ĩ¬
tegrã bene senosse. eamus
inquit audaldus ⁊ uidea¬
mus utrum netta ẽ. quẽ¬
ad modũ cestaris. Quo a¬
gente. qͥd michi dabis pecu¬
nie. si quod q̃ris ostendero:
monachusait. Parũ qui¬
dem habeo : s illud uł totũ.
uel certe exinde qnͣtum pe¬
tieris incunctant᷑ appendã.
Unde p̾dictus z acharias.
suꝑno instinctu. scĩq mrͣ¬
tiris ut credimus obten¬
tu moderatus: ñ amplius
qm quadraginta argente¬
os:solidos iudelicec quinq¬
p̾cium postulauit. Quib
libenter attributis: simul
ierũt ad locum.ubi mace¬
riarũ ecclie tantũ patelant
ruine:atq ip̃ius sepulch
situm ut fu̾at in cõtami¬
natum. titulo q signatũ
reperiũt. Inquo erãt suꝑ
nscriptum: qd̾ illic requi¬
esceret. sc̃s leuita ⁊ martir
uincẽtius. Preclaroꝵ quoq
parentũ nomina. pris eu¬
chitii. matris uero henole.

Expanded text:
cum ubi pretiosus Domini marcum ubi pretiosus Domini martyr jacebat, ipsiusque monumenti tumbam adhuc integram bene nosse: Eamus, inquit Audaldus, et videamus utrumme ita sit, quemadmodum testaris. Quo aiente: Quid mihi dabis pecuniae, si quod quaeris ostendero? Monachus ait: Parum quidem habeo: sed illud totum, vel certe exinde quantum petieris incunctanter appendam. Unde praedictus Zacharias superno instinctu, sanctique martyris, ut credimus, obtentu moderatus, non amplius quam quadraginta argenteos, solidos videlicet quinque postulavit. Quibus libenter tributis, simul ierunt ad locum, ubi maceriarum ecclesiae tantum patebant ruinae, atque ipsius sepulcri situm, ut fuerat incontaminatum tituloque signatum, reperiunt: in quo erat super inscriptum, quod illic requiesceret sanctus levita et martyr Vincentius. Praeclarorum quoque parentum nomina, patris Euticii, matris vero Enolae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatis om̃ib exeũt cum duo¬
b tantũ famlis hilares ꝓ¬
cedentes ad locũ et opus si¬
bi celitus intimatũ. Gradi¬
entib aũt eis. ac mam festi¬
no stramite accelerãtib: hil¬
debeltus carnis ĩ comodo pres¬
sus: assũptum iter quaꝙͣ
inuitꝰ reliquit. Audaldus
uero mestus. acdemde uno
solo comite conteritus: pꝰ
multas quas plixum est
expediri paganoꝵ insidiaᷤ.
pariterq tribulationum
uariaꝵ pressuras. ducerr¬
te se xp̃o audacter ꝑcurres:
tandem aliqͣndo ualẽriam
suꝑius nõiatam ciuitacẽ
aggreditur. Ubi dieb qtra¬
tuor in eius subutbio xp̃i¬
anis iam penitus delicto.
anxius dubius qz qͥd age¬
ret immoratꝰ᷑: quintoza
chariam quẽdam mairrũ
apud quẽ hospitabat᷑ con¬
ueniens: sciscitabat᷑ ab eo
pͥuatim de re ꝓpter quã ue¬
nerat: ⁊utrum sehinc ad¬
iuuare possit. demidatis se¬
crtis interrogat. Quo respõ¬
dente seoptim eposse. atq lo¬

Expanded text:
paratis omnibus exeunt cum duoparatis omnibus exeunt cum duobus tantum famulis, hilares procedentes ad locum et opus sibi coelitus intimatum. Gradientibus autem eis, ac viam festino tramite accelerantibus, Hildebertus carnis incommodo pressus assumptum iter quanquam invitus reliquit. Audaldus vero moestus ac deinde uno solo comite contentus, post multas, quas prolixum esset expedire, paganorum insidias, pariterque tribulationum variarum pressuras, ducente se Christo audacter percurrens, tandem aliquando Valentiam superius nominatam civitatem aggreditur. Ubi diebus quatuor in ejus suburbio, a Christianis jam penitus derelicto, anxius dubiusque quid ageret immoratus, quinto die Zachariam quemdam Maurum, apud quem hospitabatur, conveniens, sciscitabatur ab eo privatim de re propter quam venerat, et utrum se in hoc adjuvare possit, denudatis secretis interrogat. Quo respondente se optime posse, atque lo
Abbreviated transcription (Latin):
tismodis animãdo socium
postulauit. Hortatur ami¬
cum. p̾catur diloctum: dei
sciq mĩtiris affuturum
repromittit solatiũ. nec ñ
et pro laboris sudors eterne
ctoris arhano nceptis: con¬
festim u̾bis fauens sodalis.
assensum libentissime p̾bu¬
it. p̾scrum cũ idem a qͦdam
nobili hispauiensi uiro be¬
ra nomine frequẽteraudierit.
corpꝰ ab eodem loco cultorib
desolato. facile in quamcũq
partẽ a quolibet asportari
auimꝰ ad tot terraꝵ int̾ual¬
la ꝑcurũda prõptissimꝰ: atq
ad ꝑferenda si qua etiam
afforent impedimẽta ꝑatis¬
simus. Itaq blandino eius¬
dem loci abbati. reliqͥs q t̾ra¬
trib sue uolũtatis rem pa¬
tefaciũt: a quib hocagen¬
di seu ꝑficiendi eos oporte¬
bat expeterc cõsilui. ꝓ ces¬
sit sane om̃ium qͥ conuie¬
nerant cõmunis in hocua¬
lidusq ammni ardor: qͣꝵ
scilicet mẽtes uirtus illu
taxat animis. diuino ꝙ ẽ
magis fatendũ consultu:

Expanded text:
tis modis animando socium tis modis animando socium postulavit. Hortatur amicum, precatur dilectum: Dei sanctique martyris adfuturum repromittit solatium, necnon et pro laboris sudore aeternactoris arcano receptis, confestim verbis favens sodalis, assensum libentissime praebuit: praesertim cum idem a quodam nobili Hispaniensi viro, Berta nomine, frequenter audierit, corpus ab eodem loco cultoribus desolato facile in quamcunque partem a quolibet asportari animus ad tot terrarum intervalla percurrenda promptissimus, atque ad perferenda, si qua etiam adforent, impedimenta paratissimus. Itaque Blandino ejusdem loci abbati, reliquisque fratribus suae voluntatis rem patefaciunt: a quibus hoc agendi seu perficiendi eos oportebat expetere consilium. Processit sane omnium qui convenerant communis in hoc validusque animi ardor: quorum scilicet mentes virtus illustaxat animis divino, quod est magis fatendum, consulto,