comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nentes deum: nc̃ pollicetur quod redu.¬
cat ineccłam captiuitatem iacob qui
iudaicum pͦpłm supplantarat. et post ea
hereticoꝵ fraudibus supplantatus ẽst.
et misereatur om̃is domꝰ isrł non urta
carnem s uixta sp̃m. Et assumã in qͥd
zelum meum ꝓ nomine scõ meo quod
blasphemabatur ingentib ꝓpter he¬
reticos. ut postquam eos liberauerim.
erubescant ꝙ confundantur: quare
fide eccłastica derelicta preuarica¬
ti sint inme. Confundantur autem
&erubescant ualde uelociter. Cum
habitauerint ĩterra sua. t̾ra mitium.
t̾raq scoꝵ et habitauerĩt confidẽter
siue inpace. nequaquam hereticoꝵ
insidias formidantes. tunc reducẽ¬
tur de pͦpłis. et congregabunt᷑ de t̾ris
inuicoꝵ suoꝵ interram suam. ⁊ sci¬
domino. finisq sit beatitudinis scire
atq cognoscere quod ipse sit dñs d̾s eoꝵ.
eo qͦd apparuerit eis ingentibus siue
transtulerit eos denationib: ⁊ꝯgrega¬

Expanded text:
nentes Deum. Nunc pollicetur, quod redunentes Deum. Nunc pollicetur, quod reducat in ecclesiam captivitatem Jacob, qui judaicum populum supplantarat, et postea haereticorum fraudibus supplantatus est, et misereatur omni domui Israel, non juxta carnem, sed juxta spiritum. Et assumam, inquit, zelum meum pro nomine sancto meo, quod blasphemabatur in gentibus propter haereticos: ut postquam eos liberaverim, erubescant et confundantur, quare fide Ecclesiastica derelicta, praevaricati sint in me. Confundantur autem et erubescant valde velociter, cum habitaverint in terra sua, terra mitium, terraque sanctorum, et habitaverint confidenter, sive in pace, nequaquam haereticorum insidias formidantes . Tunc reducentur de populis, et congregabuntur de terris inimicorum suorum in terram suam, et sanctiDomino: finisque sit beatitudinis, scire atque cognoscere, quod ipse sit Dominus Deus eorum: eo quod apparuerit eis in gentibus, sive transtulerit eos de nationibus, et congrega
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ et ascensores dequibus scriptũ ẽ.
equum et ascensorem ꝓiecit inmare.
⁊ om̃s rebelles ⁊ gigantes suo muchro¬
ne concidere. et cunctoꝵ bellatoꝵ fal¬
si nominis scientie sanguinem funde¬
re: tunc scito mensam domini pre¬
paratam. ut ponat głam suam in
cunctis gentibus que illius credũt
nomini. ⁊ intelligant eccłe sc̃oꝵ udi
rios ⁊ manũ fortem qua eos ꝑcusserit.
captam eẽ quondam abhereticis dom̃
isrł et in toto ꝑuersoꝵ dogmatum or¬
be disꝑsam: quod reliquerint eum
qui parumper abscondit sue auertit
faciem suam abeis. et tradidit eos in maniᷤ
hereticoꝵ. et ceciderunt illoꝵ muchrone
confossi ꝓpter in munditias et iniqui¬
tates suas que causa extitit ut ab cond̾et
et auerteret faciem suam abeis. E xpo¬
sitis autem r̾onibus scd̃m illud quod
scriptum est. oportet et hereses ẽẽ ut
ꝓbati quiq manifesti fiant captiuitatis
isrł uidelicet eccłe inqua habitant cer¬

Expanded text:
corum et ascensores, de quibus scriptum est: « corum et ascensores, de quibus scriptum est: « Equum et ascensorem projecit in mare ; » et omnes rebelles et gigantes suo mucrone concidere, et cunctorum bellatorum falsi nominis scientiae sanguinem fundere, tunc scito mensam Domini praeparatam, ut ponat gloriam suam in cunctis gentibus, quae illius credunt nomini: et intelligant ecclesiae sanctorios, et manum fortem, qua eos percusserit, et scaptam esse quondam ab haereticis domum Israel, et in toto perversorum dogmatum orbe dispersam, quod reliquerint eum, qui parumper abscondit sive avertit faciem suam ab eis, et tradidit eos in manu haereticorum et ceciderunt illorum mucrone confossi propter immunditias et iniquitates suas: quae causa extitit ut absconderet et averteret faciem suam ab eis. Expositis autem rationibus secundum illud, quod scriptum est: « Oportet et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant , » captivitatis Israel, videlicet Ecclesiae, in qua habitant cer
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite ascendamus inmontem
domini. & indomum dĩ iacob: &.
annutiabit nobis inam suam:
Iste aut̃ aues et iste bestie celeres
atq crudeles comeclent carnes
et bibent sanguinem. que regnũ
cdĩ possidere non possunt: carneᷤᷤ
satum siue gigaumu qui cont
dei scientiam rebellabant. ⁊ sangin-¬
nem pͥncipum non celi s t̾re bibent.
qui cuncta t̾rena sapuerunt. San¬
guinẽ arictum. agnorum et hirco
ficet ammantia que indĩ uictĩmĩ
immolant᷑. Imitant᷑ enĩ ⁊ heretici
eccłasticã mansuetudinẽ. s oblatio
eorum non indei cultum s iudemo¬
num cibum ꝓficit que est pinguis¬
sua hostia eoꝵ. et ea quasi adipe sa¬
turantur:⁊ bibunt sanguinem decep¬
toꝵ usq in ebritatem. Hanc autem
uictimam deus immolat ꝑ eccłasticoᷤ
uiros ut multitudine deceptoꝵ satu¬
rentur conuiue pessimi. et bibant
usq ad uomitum ⁊ ebrietatem. Quã¬
do uideris sc̃os uiros et scripturis diui¬
nis eruditos truncare equos hereti¬

Expanded text:
us in montem Domini et in domum Dei Jacob, et annuntiabit nobis viam suam . » Istae autem aves et istae bestiae celeres atque crudeles comedent carnes et bibent sanguinem, quae regnum Dei possidere non possunt. « Carnes fortium » sive gigantum, qui contra Dei scientiam rebellabant, et sanguinem principum, non coeli, sed terrae bibent, qui cuncta terrena sapuerunt. « Sanguinem arietum, agnorum et hircorficent animantia, quae in Dei victimis immolantur. Imitantur enim et haeretici ecclesiasticam mansuetudinem, sed oblatio eorum non in Dei cultum, sed in daemonum cibum proficit, quae est pinguissima hostia eorum, et quasi adipe saturantur, et bibunt sanguinem deceptorum usque in ebrietatem. Hanc autem victimam Deus immolat per ecclesiasticos viros, ut multitudine deceptorum saturentur convivae pessimi, et bibant usque ad vomitum et ebrietatem. Quando videris sanctos viros et Scripturis divinis eruditos truncare equos haereti
Abbreviated transcription (Latin):
Senit hora quando qui insepulchris sunt
audient uocem filis dĩ. et exibunt qui bona
egerint inresurrationem uite. Et iterum. Qui
audierint uuent Et si ut ñ nulli arbitrant᷑
degenerali resurratione dic̃ sermo diumus.
quid necrẽ. fuit specilit̃ dici. et inducam noᷤ
interram isrł cum in om̃i orbe terrarum
resurgere debeant mortii exhis locis inquibꝰ
sepulti sunt: Cumq ait eduxero nos dͥecn¬
mulis uris. & dedero sp̃m meum in nobis
nuxeritis.: tunc requescere uos faciam suꝑ
humũ uram ut pꝰquam inquieueritis in
terrama ifrł: tunc cognoscatis quod ipse s
Añs qui ꝓmissa mea opere compleuerim. qͥ
gͦ dogenerali resurrectione hex dicta intel¬
ligunt. illud quod indeur facere questio¬
nem. ossa hec uniuersa estis domus ifrael
ad scõnum resurnctionẽ referunt. dequa ec

Expanded text:
enit hora, quando qui in sepulcris sunt, audient vocem Filii Dei, et exibunt qui bona egerunt in resurrectionem vitae. » Et iterum: « Qui audierint vivent. » Et si ut nonnulli arbitrantur de generali resurrectione dicit sermo divinus, quid necesse fuit specialiter dici: « Et inducam vos in terram Israel? » cum in omni orbe terrarum resurgere debeant mortui, ex his locis in quibus sepulti sunt. Cumque ait: « Eduxero vos de tumulis vestris, et dedero spiritum meum in vobis et vixeritis, tunc requiescere vos faciam super humum vestram; ut postquam requieveritis in terra Israel, tunc cognoscatis, quod ipse sim Dominus, qui promissa mea opere compleverim. Qui ergo de generali resurrectione haec dicta intelligunt, illud quod videtur facere quaestionem: Ossa haec universa domus est Israel, ad sanctorum resurrectionem referunt, de qua 43
Abbreviated transcription (Latin):
formans serui accipiens. et factus est obediens
pttri usq ad mortẽ. mortem autem cricis. sũq
sub tali ioge fuerint: ꝑcutiam illis fecus pacis.
nequaquam ut inueceri testam̃to certaminum
atq bellorum. s pactum pacis que exuꝑat oẽm
sensum. dequa saluator locuitur ac apłos. Pa¬
cem meam do uobis. pacem meam reliquo
uobis. Et ꝓpħa dic:. łaccus est inpace lociis eiuis.
Quos cum inexłia fundauerit &e stabilieritt.
ia utt possint dioere. statuit sitpra patram
pedes mas tunc multiplicabunt᷑ uel croden¬
tum nunero uł multiplicatione iurtitum.

Expanded text:
t obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . Cumque sub tali rege fuerint, percutiam illis foedus pacis: nequaquam ut in veteri Testamento certaminum atque bellorum, sed pactum pacis, quae exsuperat omnem sensum, de qua Salvator loquitur ad Apostolos: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et propheta dicit: Factus est in pace locus ejus . Quos cum in Ecclesia fundaverit, et stabilierit, ita ut possint dicere: Statuit supra petram pedes meos : tunc multiplicabuntur vel credentium numero
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio. Hnde & inpsalmo pͥmo dicit᷑.
Non resingunt impii inuiditio. neq por¬
catores inconsilio iustorum. Terram autem
isrł quam resurgentib dñs pollicetur.:
illam eẽ confirmant. deqͣ scͥptum ẽ ẜ eati
mites qm̃ ipsi possidebunt terram. Et
placebo dño inregione uiuentiĩ. he lo¬
quint᷑ qui dogenerali ut diximꝰ resimir¬
tione:
et echielem scͥpsise autumant. Qui aut̃ alr̃
nobis facere inuidiam quod istum locum
alit̃ exponentes: resurra tionem negare u¬
deamuR. Scimus enĩ multa robustiora tes¬
tinonia. & in quib nulla sit dubitatio in
scͥpturis scis repiri it ẽ illud iob S uscicabiꝰ
pellem meam que ista sustinet. Et indanile.
Multi qui dormiunt interre puluere iesur¬
gent. isti iuitam gcernam. & isti mobꝓbrui
et inconfusionẽ ȩcernam. Et in eũgłio. norre
timere eos qui corpus intersiciunt. & aĩam
nõ possunt occidere. Timece ant es̃ magis
qui pot̾ et animã et corpus ꝑde ĩgehenna

Expanded text:
surrectio. Unde et in psalmo primo dicitur: Non resurgunt impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Terram autem Israel quam resurgentibus Dominus pollicetur, illam esse confirmant, de qua scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. . Et: Placebo Domino in regione viventium . Haec loquuntur, qui de generali, ut diximus, resurrectione Ezechielem scripsisse autumant. Qui autem taliter nobis facere invidiam, quod istum locum aliter exponentes, resurrectionem negare videamur. Scimus enim multo robustiora testimonia, et in quibus nulla sit dubitatio, in Scripturis sanctis reperiri, ut est illud Job: Suscitabit pellem meam, quae ista sustinet . Et in Daniel: Multi qui dormiunt in terrae pulvere, resurgent; isti in vitam aeternam, et isti in opprobrium, et in confusionem aeternam . Et in Evangelio: Nolite timere eos, qui corpus interficiunt, animam autem non possunt occidere; timete autem eum magis, qui potest et animam et corpus perdere in gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
cutis. quȩ nudarum carniũ oꝑiat fedi¬
tatem. et dunc accipiunt sp̃m qui uiuere
ea faciat. et postquam uixertut: tunc cog¬
noscant quod ipse sit dominus. Dicente
itaq ꝓpħa quod a fuerat imꝑatum: statĩ
est faccͣa cõmotio. ossaq sunt insuam ap¬
plicata compagem. astricta nerius. plena
carnium. pelle cooꝑta. iacebantq huma¬

Expanded text:
cutis, quae nudarum carnium operiat foedicutis, quae nudarum carnium operiat foeditatem. Et tunc accipiunt spiritum, qui vivere ea faciat: et postquam vixerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus. Dicente itaque propheta quod ei fuerat imperatum, statim est facta commotio, ossaque in suam sunt applicata compagem, astricta nervis, plena carnium, pelle cooperta, jacebantque huma
Abbreviated transcription (Latin):
insp̃ũ dñi. sub auditur manus dñi. Cdux̃
autem euiti inspũ. ñ incorpore s extra corpꝰ.
et posint illum siue dimisit in modio campi
qui plenus erat humanis ossib. nec cum
passa est requiescere. s fecit ossa om̃ia circũ¬
ire quȩ ñ erant oꝑta humo. s suꝑ campũ
iacentia. nec solum multa s multa nimis.
et ꝓpt̃ temporis uetustatem arida siccaq ue¬
hement̃. et nichil in se humoris habentia.
lumq int̾rogass&ꝵ eum sermo dnuniis utr̃
estimaret hec ossa posse iuuere: respondit
Dñe ds̃ tu nosti qui plenam habes scienti ai
futurorum. Dixirq adeum dominus. uati¬
cinare de ossib siue suꝑ ossa hec: & dices ad
ea. dssa arida. audite uerbum am̃. In quo
mirandũ. quomͦ adossa arida sit locutus.
quȩ ante neruos. carnẽᷤᷤ et cutem. & spm̃
iuificantem dĩ possent audire sermonem.
Primumq ossa cum aliis ossib neruorum
iiculis colligantur. deide implentur car¬
nib et de suꝑ obpulcͥ tuinẽ extenditur

Expanded text:
us Domini. Eduxit autem eum in spiritu: non in corpore, sed extra corpus, et posuit illum, sive dimisit in medio campi, qui plenus erat humanis ossibus: nec eum est passa requiescere, sed fecit ossa omnia circuire, quae non erant operta humo, sed super campum jacentia: nec solum multa, sed multa nimis, et propter temporis vetustatem arida siccaque vehementer, et nihil in se humoris habentia. Cumque interrogasset eum sermo divinus, utrum aestimaret haec ossa posse vivere? respondit: Domine Deus, tu nosti, qui plenam habes scientiam futurorum. Dixitque ad eum Dominus: Vaticinare de ossibus, sive super ossa haec, et dices ad ea: Ossa arida, audite verbmirandum, quomodo ad ossa arida sit locutus, quae ante nervos, carnem et cutem, et spiritum vivificantem, Dei possent audire sermonem. Primumque ossa cum aliis ossibus nervorum vinculis colligantur, deinde implentur carnibus: et desuper ob pulchritudinem extenditur
Abbreviated transcription (Latin):
delicet mundi plagis. ut quomodo ipͥma
corditione hominis insufflauit deus ĩfaciẽ
enis et factus ÷ inanimam uiuentẽ: sic et
scda conditio id ÷ resurrectio mortuorum.
in sufflante spũ unuficetur. Qui ingressꝰ
÷ humana corꝑa. statunq iuxerunt. ste¬
teruntq suꝑ pedes suos. Unde & resurter¬
tio dr̃ mortuorum. congrogatio siue aclia
multa. et ut iuhebreo ht̃ grandis exercitꝰ.
coq complet᷑ tempore. Emitte spm tuum
et creabuntur. et renouabis faciẽ terre.
Quod aut̃ saquitur & dix̃ adme. fili
hominis. ossa he unersa domus isi ł
ẽ: ind̾etur facere questionem. eo q ñ d̃ gen̾ali
resurrectiões ꝓprie de resurratione dicatur
domus isrł que dicat. aruerunt ossa nostra.
& sꝑut spes nr̃a. et ab cisi sumus aterra nr̃a.
siue omnino desꝑauimus. Quib ista dicenaibꝰ.
tercio erechil ꝓpħare cõpellitur. & dicere ossi¬
b aridis. Hec dic̃ dñs ds̃. Cae ago aꝑiã tu¬

Expanded text:
delicet mundi plagis, ut quomodo in prima conditione hominis, insufflavit Deus in faciem ejus, et factus est in animam viventem : sic et secunda conditio, id est, resurrectio mortuorum, insufflante spiritu, vivificetur: qui ingressus est humana 434 corpora, statimque vixerunt, steteruntque super pedes suos. Unde et resurrectio dicitur mortuorum, congregatio, sive Ecclesia multa , et ut in Hebraeo habetur, grandis exercitus; eoque completur tempore: Emitte spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae. Quod autem sequitur: Et dixit ad me: Fili hominis, osest, » videtur facere quaestionem, eo quod non de generali resurrectione, sed proprie de resurrectione dicatur domus Israel, quae dicat: « Aruerunt ossa nostra, et periit spes nostra, et abscisi sumus a terra nostra, sive omnino desperavimus: quibus ista dicentibus, tertio Ezechiel prophetare compellitur, et dicere ossibus aridis: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tu
Abbreviated transcription (Latin):
I dñs deus. Cc̃ce ego in zelo meo et infurore
meo locutus sum: eo quod confusionem¬
I manum meam. ut gentes quȩ incirtui¬
miniam suam portent. Uos autem mõ¬
minetis & fruetum ur̃m afferatis ppͦło
meo isrł. Prope. ẽ enim ut ueniat. quia
ecce ego aduos: et conuertar aduos. si
pietis sementẽ. & multiplicabo ineis

Expanded text:
Dominus Deus: Ecce ego in zelo meo, et in furore Dominus Deus: Ecce ego in zelo meo, et in furore meo locutus sum, eo quod confusionemmanum meam, ut gentes, quae in circuim suam portent. Vos autem, monminetis, et fructum vestrum afferatis populo meo Israel: prope est enim ut veniat: Quia ecce ego ad vos, et convertar ad vos, et pietis sementem.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse sim dominus. qui alibi sum
locutus. Ego sum dominus deus uester
Tu aut̃ fili hominis ꝓpħa suꝑ montes
isrł: et dices. Montes isrł audite uerbũ
hec dic̃ dñs ds̃. Pro eo quod desolati
estis et conculcati ꝑ circuitũ. siue ꝓ eo
quod difꝑsi estis abhis qui incircuitu
ur̃osunt. ec facci inhereditatem siue
inpossessionẽ reliquis gentib. et ascen
dite uerbum dñi dĩ. hec dic̃ dñs deus
montib et collib torrentib uallib q et
desertis. parietinis suie dissipatis et
urbib derelictis. que de populate sunt¬
I gentib ꝑ circuitum. Propterea hec dic̃
⁊ dñs deus. Qm̃ in igne ⁊ eli mei locutus¬
S sum dereliquis gentib. et de idum ea
Sinuuersa qui dederunt terram meam
⁊ sibi inhereditatem cum gaudio et toto
Starent siue cum odio despicientes animaᷤ¬
S ut subuerterent eas in uastatione: iccir¬
⁊ montib & collib iuigis et uallib hec dic̃

Expanded text:
quod ipse sim Dominus, qui alibi sum quod ipse sim Dominus, qui alibi sum locutus: Ego sum Dominus Deus vester. « Tu autem, fili hominis, propheta super montes Israel, et dices: Montes Israel, audite verbum Haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod desolati estis, et conculcati per circuitum  sive pro eo quod dispersi estis ab his qui in circuitu vestro sunt, et facti in haereditatem  sive in possessionem reliquis gentibus, et ascendite verbum Domini Dei: Haec dicit Dominus Deus montibus, et collibus, torrentibus, vallibusque, et deserturbibus derelictis quae depopulatae sunt gentibus per circuitum propterea haec dicit Dominus Deus quoniam in igne zeli mei locutus sum de reliquis gentibus et de Idumea universa qui dederunt te sibi in haereditatem cum gaudio  Al. gltarent  sive cum odio despicientes animas, ut subverterent eas in vastatione. Idcirs montibus et collibus, jugis et vallibus: Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
aut nullus in eccłia reꝑitur qui possit
pugnare ꝓmontib domini. et eorum lace¬
rationem sua uoce defendere. Et insurrext̾tiᷤ
cuti estis ñ ut putatis contra montes. sed
ꝑ illos ad uersũ me: ec rogastis siue clamas¬
⁊s aduersũ me. Ois enĩ p̃ces ur̃e omons
seir et socii montis seir dequib supra
dictum est. implebo montes eius & colles et
uanes et campos siue torrentes: fuerunt
ad uersum me nequaquam p̃ces et oratio¬
nes ut putatis ad dñi. sed clamores. uoci¬
ferationis atq blasphemie Unde ec dominꝰ
cõminatur et clic. Sicuti gauisuis es suꝑ
h̾editate domiis isrł quando tuis ꝑsecutio¬
nib dissipata est ate atq lacerata. et ĩtoto
orbe dispersa: sic faciam tibi. Letante enim
uniuersa terra uiuentium terrasscorum.
et om̃ib conuersis adseruitutẽ dĩ: tu dissi¬
patus eris mons hispide. mons pilose. & oĩs
idumea oꝑa uidelicet terrena et cruori
et sangumi dedita. ut tunc cognos cas

Expanded text:
aut nullus in Ecclesia reperitur, qui possit aut nullus in Ecclesia reperitur, qui possit pugnare pro montibus Domini, et eorum lacerationem sua voce defendere. Et insurrexistis,cuti estis, non ut putatis contra montes, sed per illos adversum me, et rogastis  Als adversum me. 419 Omnes enim preces vestrae, o mons Seir, et socii montis Seir, de quibus supra dictum est : Implebo montes ejus, et colles, et valles, et campos, sive torrentes, fuerunt adversum me: nequaquam preces, et orationes, ut putatis ad Deum, sed clamores, vociferationes, atque blasphemiae. Unde et Dominus comminatur, et dicit: Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, quando tuis persecutionibus dissipata est, atque lacerata et in toto orbe dispersa: sic faciam tibi. Laetante enim universa terra viventium, terraque sanctorum, et omnibus conversis ad servitutem Dei, tu dissipatus eris, mons hispide, mons pilose, et omnis Idumaea, opera videlicet terrena, et cruori et sanguini dedita, ut tunc cognoscas
Abbreviated transcription (Latin):
extruere. et redacte insolitudinẽ atq deseitũ.
cognoscant quot ipse sit dominus. Nec fuf¬
ficit monti: seir tanta dixisse que p̃terituᷤ
Due gentes et due terte fiuie regiones mar
sunt et idumea uidelicet & uuidea et heticoᷤᷤ
et eccłiasticos parit̃ possidebo. Et̃ hoc in quit
dixisti cum dñs esset ibi qui fuo ppło pre¬
sidebat Propterea uirat dominus et dicit.
Uiuo ego ddic̃ dñs ds̃. quod iuxta ira tuã
qua seiuebas inpopłm dĩ et zelum tuum
quo ꝑ sequebaris xp̃i familiam. odio ha¬
bens eos quos possidere cupiebas: cum te
ꝑ cussero et iudicauero tunc tibi notus effi¬
ciar. et scies quod obprobria tua atq blaᷤ¬
phemias ñ alio referente cognouerim. sed
ipse audierim que locututus es contra mõ¬
isrł ducens. deserti nobis dati sut addeuorã¬
dum. Montes isrł moẏsen. ꝓphas. apłos. de¬
ticorum princeps diabolus sibi putat tra¬
ditos adeleuorandum. quando aut rarus

Expanded text:
exstruere; et redactae in solitudinem atque desertum, exstruere; et redactae in solitudinem atque desertum, cognoscant quod ipse sit Dominus. Nec sufficit monti Seir tanta dixisse, quae praeteritus regiones meae sunt, Idumea videlicet et Judaea, et haereticos, et Ecclesiasticos possidebo pariter. Et hoc, inquit, dixisti, cum Dominus esset ibi, qui suo populo praesidebat. Propterea jurat Dominus, et dicit: Vivo ego, dicit Dominus Deus, quod juxta iram tuam, qua saeviebas in populum Dei, et zelum tuum quo persequebaris Christi familiam, odio habens eos quos possidere cupiebas, cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar, et scies quod opprobria tua et blasphemias non alio referente, cognoverim: sed ipse audierim quae locutus es contra moIsrael, dicens: Deserti nobis dati sunt ad devorandum. Montes Israel, Moysen, prophetas et aposreticorum princeps diabolus sibi putant traditos ad devorandum: quando aut rarus,
Abbreviated transcription (Latin):
stue homines et nimenta que sabiantur
in eccłia dequib scriptum est. Homnes et
uiienta saluos facies domine. Quod ĩmõ¬
te seir utrimq delet᷑t ut ⁊ ht qui udentur
aliquid habere ratiotis. et. illi qra simpli¬
ci fide contenti funt: deo iubente. disꝑeant.
Et̃ implentur montes cius uulneratorum et
occisorum. & ñ solum montes qui ad impi¬
etatis uerticem ꝑ uenerunt. sed colles quoq
hoc ÷ inferiores discipłi montis seir & ual¬
les quȩ uina dep̃sse sunt. siue torrentes
qui turbidas habent aquas. et hĩc inde col
campos qui medii int̃ colles et ualles sunt:
hi onis interfecti cadent gladio domini et
extente manius atq ꝑcutientis. ut redigant᷑
insolitudines sempit̾nas. et sique erant ciri-¬
tates hoc est conciliabula male habitatiõis
ec ipse disꝑeant. & desmant in malã partem
habere consensum. et diuidant᷑ lingue corũ
ne turrem blaspheme contra dm̃ possint

Expanded text:
sive homines et jumenta quae salvantur sive homines et jumenta quae salvantur in Ecclesia, de quibus scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Quod in monte Seir utrumque deletur, 418 ut et hi qui videntur aliquid habere rationis; et illi qui simplici fide contenti sunt, Deo jubente, dispereant. Et implentur montes ejus vulneratorum et occisorum. Et non solum montes, qui ad impietatis verticem pervenerunt: sed colles quoque, hoc est, inferiores discipuli montis Seir, et valles quae in ima depressae sunt, sive torrentes, qui turbidas habent aquas, et hinc inde collXX, campi  Al. campos, qui medii inter colles et valles sunt. Hi omnes interfecti cadent gladio Domini, et extentae manus ejus, atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas; et si quae erant civitates, hoc est, conciliabula malae habitationis, et ipsae dispereant, et desinant in malam partem habere consensum, et dividantur linguae eorum , ne turrem blasphemiae contra Deum possint
Abbreviated transcription (Latin):
causa peccati: quod fueris inimicꝰ sepitnꝰ.
nde dic̃ et psalmus. irascimini & nolite
peceare. ut cito conciliemur iimicis. & odia
caritate mutemus S ñ talis mons seur. qͥ
super inimiticias senpitñas conclusit sine ob¬
sedit filios ifrł dolo. inmanu gladii. Ex quo
intelligimus quicunq gladium arripuerit
contra filios dĩ et dolose aliquid egerit et
obsederit eos: habere inmanu gladii mõ
tẽ seir. intempore uuquitatis extreme. qnͣdo
dies pessimi sunt. et mundus in maligno
positus ÷ ec multiplicata iniquitate refri¬
gescet caritas multorum. Est aut̃ et aliu d
peccatum montis seiR. ut qm̃ oderat san¬
guinẽ iustorum quem singulis ꝑ secittiõib
cupiebat effundi: abipso sangiune sustine¬
at per secutionẽ. Unde et sub altari scõrũ
anime clamitant. et iattionẽ adño sui saugui¬
nis
d ep̃cantin. Et auferuntur demonte sere
euntes & redenntes. id ÷ om̃is habititor.

Expanded text:
causa peccati est, quod fueris inimicus sempiternus. causa peccati est, quod fueris inimicus sempiternus. Unde dicit et psalmus: Irascimini, et nolite peccare , ut cito conciliemur inimicis, et odia charitate mutemus. Sed non talis mons Seir, qui super inimicitias sempiternas conclusit, sive obsedit filios Israel dolo in manu gladii. Ex quo intelligimus, quod quicumque gladium arripuerit contra filios Dei, et dolose aliquid egerit, et obsederit eos, tradatur in manus gladii, sicut mons Seir in tempore iniquitatis extremae, quando dies pessimi sunt, et mundus in maligno positus est , et multiplicata iniquitate, refrigescit charitas multorum. Est autem et aliud peccatum montis Seir: ut quoniam oderat sanguinem justorum, quem singulis persecutionibus cupiebat effundere, ab ipso sanguine sustineat persecutionem. Unde et sub altari sanctorum animae clamitant, et ultionem a Domino sui sanguinis deprecantur . Et auferuntur de monte Seir, euntes et redeuntes, id est, omnis habitator,
Abbreviated transcription (Latin):
obrem et habitatio enis insolitudine.
et conuersationis austeritas: ñ solum
uitum s et uirum fortissimũ de mõstra¬
bat. Porro iacob qui suꝑp lantauerat
esau. et pͥmogenita eus acceperat. quia
simplicit̾ habitabat domũ. et ñ erat ue¬
nator sicut gigas nembrd: iccuro lenis
appellatur ec nitidus. Uideamiis gͦ qͥadici
p̃cipiat deus admontem siue contra mõtẽ
seiR. Ecre ego adte mons seir. Nõ mittã angło
nec aliis utar ministris. sed ipse adte ue¬
niam. et excendam manũ meam suꝑte.
ut habitum percutientis assumam Et da¬
bote desolatam atq desertum. ut qui male
habitabaris ec plurimos habebas ĩpiecatis
tue socios. intantum ut et urbes extrueres.
imperiumq tͥ ꝓprium uindicares: nunc de¬
solatus cum urbib tuis quas & ieremias
destruere iubecur atq suffodere. ut bonas
pro eis extruat ciuitates. in oo pro ficias ut
noueris quod ego sim dominus. quem ante
solitudinẽ tui nosse ñ poteras. Om̃is autem

Expanded text:
obrem et habitatio ejus in solitudine obrem et habitatio ejus in solitudine et conversationis austeritas, non solum virum, sed et virum fortissimum demonstrabat. Porro Jacob qui supplantaverat Esau, et primogenita ejus acceperat , quia simpliciter habitabat domi, et non erat venator, sicut gigas Nemrod: idcirco levis appellatur et nitidus. Videamus ergo quid dici praecipiat Deus ad montem, sive contra montem Seir. Ecce ego ad te, mons Seir, non mittam Angelos, nec aliis utar ministris, sed ipse ad te veniam, et extendam manum meam super te, et habitum percutientis assumam, et dabo te desolatum atque desertum, ut qui male habitabaris, et plurimos habebas impietatis tuae socios, intantum ut et urbes exstrueres, imperiumque tibi proprium vendicares: nunc desolatus cum urbibus tuis, quas et Jeremias destruere jubetur atque suffodere , ut bonas pro eis exstruat civitates, in eo proficies, ut scias quod ego sim Dominus, quem ante solitudinem tui nosse non poteras. Omnis autem
Abbreviated transcription (Latin):
xerim. Transibo ad anagogen: & studio bre¬
uitatis pauca ꝑ stringam. Pone inquit fiue
conuerte faciem tuam aduersũ montẽ seir.
Et significant̃ ait conuerte. abalia ꝓpħia
ad aliam ꝓpħiam. Fãciem autem ñ corꝑis
s animi. dequa diẽ et apłs. Nos autẽ om̃s
reuelata facie głam dñi contẽplantes.
Mons autẽ seir qui int̾pretatuR hispiduᷤ
et pilosus. contraria fortitudo accipienda ÷
que presidebat genti filiorum esau: et se-
contra pͦpłm ui̾a id ÷ confessionis & uere
fidĩ erexerat. Quod si prudens lator oppo¬
suerit. quomͦ in isto loco seir hiͦe ÷ hispidꝰ
et pilosus intelligatur in malam parcẽ.
cum helias quoq uir pilofus dictus sit.
breuit᷑ respondebo de esau scͥptum esse
quod rufus fuerit et quasi pellis hifpidꝰ.
De helia uero: quod uir tantum pilosꝰ
In esau qui sanguinarius et cruentus
pelli hispide conparatur: mortalium
oꝑum. ec ipsius mortis inditium est.
In helia iurslitatis augmentũ. Quam¬

Expanded text:
gogen, et studio brevitatis pauca perstringam. Pone, inquit, sive converte faciem tuam adversum montem Seir. Et significanter ait, converte, ab alia prophetia ad aliam prophetiam. Faciem autem non corporis, sed animi, de qua dicit et Apostolus: Nos autem omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes . Mons autem Seir, qui interpretatur hispidus et pilosus, contraria fortitudo accipienda est, quae praesidebat genti filiorum Esau, et se contra populum Juda, id est, confessionis et verae fidei erexerat. Quod si prudens lector opposuerit, quomodo in isto loco Seir, hoc est, hispidus et pilosus, intelligatur in malam partem, cum Elias quoque vir pilosus dictus sit : breviter respondebo, de Esau scriptum esse, quod rufus fuerit, et quasi pellis hispidus : de Elia vero quod vir tantum pilosus. In Esau qui sanguinarius et cruentus, pelli hispidae 417 comparatur, mortalium operum, et ipsius mortis indicium est, in Elia virilitatis argumentum. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
stecerunt iupedib suis congregatio magna
uehenient iumis. et locutus est añs aclme
diceus. fili hominis ossa hec õĩs domꝰ irł
est. Ipsi dicunt. arida facta sunt ossa
nostra. ꝑut spes nostra desꝑauimus. Prop¬
terea uaticinare: et dic adeos. Hec dicit
et retucam uos desepulchris ur̃is pͦpłs ns̃.

Expanded text:
steterunt in pedibus suis: congregatio multa vehementer nimis. Et locutus est Dominus ad me, dicens: Fili hominis, ossa haec omnis domus Israel est. Ipsi dicunt: Arida facta sunt ossa nostra: periit spes nostra, desperavimus: propterea vaticinare, et dic ad eos: haec dicit et reducam vos de sepulcris vestris, pop
Abbreviated transcription (Latin):
quod oggo sim dñs Locutus sum &e faciam dic̃
dñs ds̃. famosa ÷ uisio. ⁊ om̃ium eccłiarũ
xp̃i leccione celebrata. Ob quam uel maxime
causam editionẽ ex integro posui. nequa
nobis ab hebreis calumnia fient. si saltẽ
inuerbis aliquid discreparent. Solent enim
ridere de nobis et atcollere suꝑcilium. e in¬
flatis buccis ructare scientiam scͥpturarũ.
si ñ dicam sensuum discrepantiam. que si
fuerit uire rep̃henditur: s uerboꝵ dissonan¬
tiam in nr̃is codicib potuerint demonstrare.
Qui gͦ putant de resururtione que abomnib
& iuideis et xp̃ianis creditur dĩ eẽ sermonẽ. hoc
solent dicere. facta ÷ suꝑ ꝓpħam manus dñi.

Expanded text:
go sum Dominus: locutus sum et faciam, dicit Dominus Deus. Famosa est visio, et omnium Ecclesiarum Christi lectione celebrata: ob quam vel maxime causam utramque editionem ex integro posui; ne qua nobis ab Hebraeis calumnia fieret, si saltem in verbis aliquid discreparent. Solent enim ridere de nobis, et attollere supercilium et inflatis buccis ructare scientiam Scripturarum, si non dicam sensuum discrepantiam quae si fuerit, jure reprehenditur, si verborum dissonantiam in nostris codicibus potuerint demonstrare. Qui ergo putant de resurrectione, quae ab omnibus et Judaeis, et Christianis creditur, Dei esse sermonem, haec solent dicere: Facta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit michi. Et facta est uox cum ego ꝓpha¬
rem. e acce cõmotio. et accedebant ossa ađ os.
ad incturam suam Et uiddi. et ecre suꝑ ea ner¬
ui et carnes oriebantur. et ascendebant suꝑ
ea pelles desuꝑ. et sp̃c ñ erat meis et aix̃

Expanded text:
praecepit mihi: et facta est vox cum ego prophetapraecepit mihi: et facta est vox cum ego prophetarem, et ecce commotio, et accedebant ossa ad ossa ad juncturam suam. Et vidi, et ecce super ea nervi, et carnes oriebantur, et ascendebant super ea pelles desuper, et spiritus non erat in eis. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃õs. et educam uos de sepulchris ur̃is pͦpłs
m̃s. et in ducam uos interram istł & scietis qr
go dominus. cum aꝑuero sepulchra uestra
ec eduxero uos detumulis ur̃is ppłs m̃s et de¬
dero spm meum in uobis ec uixeritis. Ernqͥeᷤᷤ¬
cere uos faciam fuꝑ humũ urãm. & scietis qr
ego dñs locutus sum et feri: ait dominur as̃.
Lxcx. Et facta est suꝑme manus domini.
et edux̃ me inspũ dñi et posuit me mine¬
cho campi et hic erat plenus ossuum homũ.
et cirundux̃ me suꝑ ea ꝑgitim incircutu.
et ecce multa nimis suꝑ faciem campi & hie
adme. Fili hominis. si uiuent ossa ha  Et
dixi. Unde domine dnẽ: Tu nosti hec. Et̃
dix adme. Fl̃i hominis ꝓpħ̾a suꝑ ossa ista:
& dices eis. Ossa arida aulite uerbum añi.
hec dic̃ drĩs deus ossib istis. Ecce ego aãctucam
suꝑ uos spm̃ nite. et dabo suꝑ uos neruos. et ĩ¬
ducam suꝑ uos carnes et extendam suꝑ uos pel
cognosctis qm̃ ego sũ dominus Et ꝓpħaui sic̃

Expanded text:
de sepulchris uestris, popule meus, et inducam uos in terram Israhel. Et scietis, quia ego Dominus, cum aperuero sepulchra uestra et eduxero uos de tumulis uestris, popule meus, et dedero spiritum meum in uobis, et uixeritis. Nossecere vos faciam super humum vestram, et scietis quia ego Dominus locutus sum, et feci, ait Dominus Deus. LXX: Et facta est super me manus Domini, et eduxit me in spiritu Domini, et posuit me in medio campi, et hic erat plenus ossium hominum, et circumduxit me super ea per gyrum in circuitu, et ecce multa nimis super faciem campi et ad me: Fili hominis, si vivent ossa haec? Et dixi: Unde, Domine, Domine, tu nosti haec. Et dixit ad me: Fili hominis, propheta super ossa ista et dices eis: Ossa arida, audite Deus ossibus istis: 432 Ecce ego adducam super vos spiritum vitae: et dabo super vos nervos, et inducam super vos carnes, et extendam super vos pellcognoscetis quoniam ego sum Dominus. Et prophetavi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
coronat᷑e. & tunc scient quod ipse sit dñs.
qui restituit plebẽ suam pͥstino statui. quȩ
possideat eccłias. et ipsa sit eccllarũ ħeditas
et neqͣquam ultra absq liberis sit quos in
persecntione ꝑdiderat. Unde iubetur ꝓpħe
ut loquat᷑ a dͥterram mansuecorum terrãq̃
uiuentium. siue ad montes isrł: & dicat Per¬
secutorum ultra ñ patieris ob probrium. noc
unsultabunt iugulatum ꝓͦpłm tuũ sic̃ oues oc¬
cisionis. Pace enĩ reddita obprobria uniu̾sa
cessabunt. nec sustinebis confusionem o igno¬
miniam int̾ diuersas incutuitu nationes. s
gentem tuam habebis et pͦpłm. q ueritas pro¬
missionis dño loquente firmata est. Et faccũ
est uerbum dñi adie dicens. fũi hominis.
domus ifrł habitauerunt siue habitabit in¬
terra sua & polluerunt eam iniuis sins. et
instudiis siue idolis suis. Iuxta immũditiã
menstruate facta est uia eorum coram me.
e esfudi indignationem meam siue fubiem

Expanded text:
coronatae. Et tunc scient, quod ipse sit Dominus, coronatae. Et tunc scient, quod ipse sit Dominus, qui restituit plebem suam pristino statui, quae possideat ecclesias, et ipsa sit ecclesiarum haereditas. Et nequaquam ultra absque liberis sit quos in persecutione perdiderat. Unde jubetur propheta, ut loquatur ad terram mansuetorum terramque viventium, sive ad montes Israel, et dicat: Persecutorum ultra non patiaris opprobrium, nec insultabunt jugulatum populum tuum, sicut oves occisionis. Pace enim reddita, opprobria universa cessabunt. Nec sustinebis confusionem et ignominiam inter diversas in circuitu nationes, sed gentem tuam habebis et populum: quia veritas promissionis Domino loquente firmata est. Et factum est verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, domus Israel habitaverunt in humo luerunt eam in viis suis, et in studiis sive idolis suis: juxta immunditiam menstruatae facta est via eorum coram me. Et effudi indignationem meam sive furorem
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. ut omnis fructus montium deqͥbꝰ
conficitur panis decelo descendets. come¬
datur apͦpło dĩ isrb &̾ ne forsitam desꝑemꝰ
inꝑ secutionib: additur. ꝓpe ÷ enim tempus
ut ueniat. Ueniens enĩ ueniet: & ñtardabit.
Unde suum admontes et adeos qui intribu¬
lationib ꝑ durarunt pollicetur aduentum.
atq ꝓ mitit quodopost ꝑsecutionis ardorẽ
exeireatur terra pͥus deserta xp̃i uomere.
et omnẽ iurtutum sementẽ recipiat dequa
nasc autur &e multiplicent᷑ homines et om̃is
domus ifrł Cumq cuitates hoc est xcłiȩ
credentium fuerint inhabitate redeuntib
turbis: tunc nequaquam solum homines
qui pollebunt scientia scͥpturarum. s ec
uim̃ta simplices quiq cradentum m̾ulti¬
plicabuntur atq succrescent. & habitabñt᷑
eccłiȩ sic̃ aprincipio hoc ÷ priusquam esset
ꝑ secutio. bonisq florebiut maionb quã
habueriunit abnutio martirum uictoriis

Expanded text:
hominis: ut omnis fructus montium, de quibus hominis: ut omnis fructus montium, de quibus conficitur panis de coelo descendens, comedatur a populo Dei Israel. Et ne forsitan desperemus in persecutionibus, additur: « Prope est tempus ut veniat. Veniens enim veniet, et non tardabit . Unde suum ad montes et ad eos, qui tribulationibus perdurarunt, pollicetur adventum atque promittit, quod persecutionis ardorem exerceatur terra prius decerpta Christi vomere et omnem virtutum sementem recipiat, de qua nascantur et multiplicentur homines, et omnis domus Israel. Cumque civitates, hoc est, ecclesiae credentium fuerint inhabitatae redeuntibus turbis, tunc nequaquam solum homines, qui pollebunt scientia Scripturarum: sed et jumenta simplices quique credentium multiplicabuntur atque succrescent. Et habitabuntur ecclesiae sicut a principio, hoc est, priusquam esset persecutio. Bonisque florebunt majoribus, quam habuerunt ab initio, martyrum victoriis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis. portare nnaginem terreni. Illi enim
dederunt terram dĩ sibi in hereditatem. et exto¬
to corde atq ex animo eccłiam d̃i ꝑ secuti fuit:
et eienit eam desedib suis & uastauerunt:
s qui ꝓfuit nationib quid iuuit ħticorũ
gentes nsultasse terre dni. cum dñs loquat᷑
ad eam. & montib illius coltibꝰq ac iugis
siue iemorosis locis que amenitate iurebãt
paradii. ec collib dequib fupra diximus
in⁊ elo & infurore suo locutus sit. et ꝓ ohꝓbrio
gentium liuet manũ suam contra ad n̾sarioᷤ
qui eccłiam ꝑsecuti sunt. ut portent cõ fusio¬
nem & ignominiam suam: Tunc ꝑsecutoribꝰ
int̃fectis & pacẽ eccł̃iȩ reddita : montes isrł
apłi iudelic&: et apłici iuri germinabunt
arbores fuas & extendent ramos. uuasq
afferent calcandas inp̃lo domini. dequib
musta funduntur que inebriant credentiũ
pͦpłos. et expͥmitur uinũ quod letificat cor

Expanded text:
coelestis, portare imaginem terreni. Illi enim coelestis, portare imaginem terreni. Illi enim dederunt terram Dei sibi in haereditatem, et ex toto corde atque ex animo ecclesiam Domini persecuti sunt, et ejecerunt eam de sedibus suis et vastaverunt. Sed quid profuit nationibus, quid juvit haereticorum gentes insultasse terrae Domini, cum loquatur ad eam et montibus illius collibusque ac jugis, sive nemorosis locis, quae amoenitate virebant paradisi, et collibus, de quibus supra diximus in zelo et in furore suo locutus sit, et opprobrio gentium levet manum suam contra adversarios, qui ecclesiam persecuti sint, ut portent confusionem et ignominiam suam? Tunc persecutoribus interfectis, et pace Ecclesiae reddita, montes Israel, Apostoli videlicet et apostolici viri germinabunt arbores suas, et extendent ramos uvasque adferent calcandas in praelo Domini, de quibus musta funduntur, quae inebrient credentium populos, et exprimitur vinum quod laetificat cor
Abbreviated transcription (Latin):
desolati sunt & conculcati ꝑ circuitũ.&. fae¬
ti inhereditatem reliquis gentib & ab om̃ibꝰ
blasphemati. ꝑ ropterea loquit᷑ dominus
conculcatis montib & desolatis. & ñ solum
montib s & inferiorib ac per singłos gͣdꝰ
interra itdea hoc ÷ inmonte eccłie cõstitutiͦ.
dequa scͥptum est ñpotest ciuitas abscondi
suꝑ montem posita. & collib atq torrentib
qͦrum hieme ꝑsecutionum et tempestate p̃s¬
sure augetur fides. Uallib quoq his qui hu¬
militate de p̃ssi sunt: et de sertis eccłiis et pa¬
rietinis atq intoto orbe eccłiarum cõciliabut
derelictis. qualis fub diocletiano & maximia¬
no uitoto orbe ꝑ secutio fuit. ꝑ quam ꝓscͥpte
sunt eccłiȩ atq uastate. quando sub sanna¬
uerunt eccłiam omnes gentilium & ħecicorũ
gentes ꝑ cucuitum. qđ igne zeli et furoris siu
locutus sit. & ꝓprie aduersũs idumeam. quȩ
terrenis oꝑib uolebat om̃s deposita imagine

Expanded text:
unt, et conculcati per circuitum, et facunt, et conculcati per circuitum, et facti in haereditatem reliquis gentibus, et ab omnibus blasphemati. Propterea loquitur Dominus conculcatis montibus et desolatis, et non solum montibus, sed et inferioribus ac per singulos gradus in terra Judaea, hoc est, in monte Ecclesiae constitutis, de qua scriptum est: Non potest civitas abscondi super montem posita ; et collibus atque torrquorum hieme persecutionum, et tempestate pressurae augetur fides. Vallibus quoque his, qui humilitate depressi sunt, et desertis Ecclesiis et parietinis atque in toto orbe ecclesiarum conciliabulis derelictis, qualis sub Diocletiano et Maximiano in toto orbe persecutio fuit, per quam proscriptae sunt ecclesiae atque vastatae, quando subsannaverunt ecclesiam gentilium et haereticorum gentes per circuitum, quod in igne zeli et furoris sui locutus sit, et proprie adversum Idumeam, quae terrenis operibus volebat omnes, deposita imagine
Abbreviated transcription (Latin):
et apłs loquit᷑. esca uentri et uent̃ escis.
as̃ autem ec hiic & illam destruet: ĩbre¬
ui explanatione dicere: nunc ad sp̃ualẽ
intelligentiani transeamus. iuxta quãt
e isaie extremas partes interpretati sumus.
Neq enim uxta udaicas fabulas quas illi
decelo expectamus ierłm. nec rursum pas¬
furi circuncisionis uiuriam. noc oblaturi
taułorum & arietum uictimas: sabbati
otio dormiemus quod & multi nr̃orũm. &
p̃cipue tertulliani lib qͥinscbit᷑ de spe fideliũ.
⁊ lactantii institutionũ uolum̃ septiũ polli¬
cetur. et uictorim pictabionensis epĩ crebre
expositiones. et miꝑ seuerus nr̃ indialogo
cui galli nom̃ imposuit. & ut grecos no-¬
minẽ. et pͥmũ extremũq coniungã huentꝰ
& quib dialiolus insultauit inimicus
dicens Euge excelsi quondam montes
dequib scͥptum est. montes incircuitu eiꝰ
et dñs incirtuitu pꝰpłi sui: mͥ dati sunt
mpossessionẽ. quando ꝑsecutionis angꝰciis¬

Expanded text:
tolus loquitur: Esca ventri et venter escis: Deus autem et hunc et illam destruet , in brevi explanatione dicere: nunc ad spiritualem intelligentiam transeamus, juxta quam et Isaiae extremas partes interpretati sumus. Neque enim juxta Judaicas fabulas, quas illi de coelo exspectamus Jerusalem: nec rursum passuri circumcisionis injuriam, nec oblaturi taurorum et arietum victimas, nec sabbati otio dormiemus. Quod et multi nostrorum, et praecipue Tertulliani liber, qui inscribitur, de Spe fidelium, et Lactantii Institutionum volumen septimum pollicetur, et Victorini Petabionensis episcopi crebrae expositiones, et nuper Sevecui Gallo nomen imposuit: et ut Graecos nominem, et primum extremumque conjungam, Irenaeus et quibus diabolus insultavit inimicus dicens: Euge; excelsi quondam montes, de quibus scriptum est: « Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui , » mihi dati sunt in possessione
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes: nunc facca est quasi ortus uolup¬
tatis et ꝑ adisus dĩ. Et̃ ciuitates quondam
deserte que dm̃ hospitem ñ habebant. et
dulitate. munite erort fide xp̃i: ut sciãt
om̃s incircuitu quod̃ domuinus edificar̾ut
animas dissipatas. et planta uerit in eis
atq conseuerit cunc t arum untutum ar¬
bores. et ipse rebus p̃stiterit que sermone ꝑ¬
mist. Rursumq cohoatatur sermo ꝓphicꝰ
penitentes. ut eciam cum irgressi fuerint᷑
in eccłias semꝑ requirant anm & inueniãt
eum. ut multiplicentur redentitium turbis
greges domini. ñ iumentorũ et brutorũ ani¬
mantiã. s greges hominum qui fidei rati¬
onis q sint pleni. greges scĩ gregos urbiꝰ
ierłm. incunctis sollemnitatib quas dĩ cle¬
mentia receꝑunt. ut pꝰquam cuitates am̃
huius cemodi gregum multitudo cõpleuerit
tunc sciant om̃s quod ipse sit domimis.
FActa est suꝑme manus dĩũ & edtuxit
me inspũ domini. et diisit me inmedio¬

Expanded text:
virtutes, nunc facta est quasi hortus volupvirtutes, nunc facta est quasi hortus voluptatis et paradisus Dei; et civitates quondam desertae, quae Deum hospitem non habebant, et e credulitate, munitae erunt fide Christi: ut sciant omnes in circuitu, quod Dominus aedificaverit animas dissipatas, et plantaverit in eis, atque conseverit cunctarum virtutum arbores; et ipse rebus praestiterit, quae sermone promisit. Rursumque cohortatur sermo propheticus poenitentes, ut etiam cum regressi fuerint in Ecclesia, semper requirant Dominum, et inveniant cum: ut multiplicentur redeuntium turbis greges Domini: non jumentorum et brutorum animantium, sed greges hominum, qui fidei rationisque sint pleni, greges sancti, greges urbis Jerusalem, in cunctis solemnitatibus, quas Dei clementia receperunt; ut postquam civitates Domini hujuscemodi gregum multitudo compleverit, tunc sciant omnes, quod ipse sit Dominus. 431 Facta est super me manus Domini, et eduxit me in spiritu Domini: et dimisit me in
Abbreviated transcription (Latin):
Itorib.
et rursum sit ppłs dĩ. & dñs eis uercatur
indm̃ quem prius offenderant. Tunc salua-¬
buntur abuniuersis inquinamentis suis &
multiplicabitur eis frumentum deqͦ efficit᷑
celestis panis. & ñpatientur ultra fam̃ ser¬
monis dĩ et multiplicabitur meis lignũ
sapientie. et genimina incorum petore con¬
plebuntur: nec erunt ultra obprobrium in
gentib S pꝰ quam misertus eorum fuerit
deus recordabunt᷑ uiarum suarum pessima¬
rum. et scient ubi fuerint. ec hisplicebunt s
cohortatur errantes ut confundaut᷑ et con
erubescant inuiis sins. et restituantur in
urbes ȩccłiȩ que rursum h abitetur abeis.
et om̃ia que ineis corruerant edificentur:
&e adpristinas redeant cerimonias. et terra
quondam deseitas que accolis & ꝑegrims e
mundi hunis comuersationẽ transeuntib uisa
fuerat de solata. reuertatur inpͥstinũ statũ
om̃sq mirentur et dicant. Terra illa ĩ culta.
terra deserta in qua om̃s quondam ꝑiere

Expanded text:
toribus: toribus: et rursum sit populus Dei, et Dominus eis vertatur in Deum, quem prius offenderant. Tunc salvabuntur ab universis inquinamentis suis, et multiplicabitur eis frumentum, de quo efficitur coelestis panis; et non patientur ultra famem sermonis Dei; et multiplicabitur in eis lignum sapientiae, et genimina in eorum pectore complebuntur. Nec erunt ultra opprobrium in gentibus; sed postquam misertus fuerit eorum Deus, recordabuntur viarum suarum pessimarum, et scient ubi fuerint, et displicebunt sicohortatur errantes, ut confundantur, et erubescant in viis suis, et restituantur in urbes Ecclesiae, quae rursum habitentur ab eis, et omnia quae in eis corruerant, aedificentur: et ad pristinas redeant caeremonias, et terra quondam deserta, quae accolis et peregrinis, et mundi hujus conversationem transeuntibus visa fuerat desolata, revertatur in pristinum statum; omnesque mirentur, et dicant: Terra illa inculta, terra deserta, in qua omnes quondam periere
Abbreviated transcription (Latin):
tilabit᷑ interra instar palearum. ut afru¬
mento gcłiȩ saparetur & udicetur scđ̃m
uias suas. Quod si nec sic seuserit pecca¬
tum suum. s polluerit nom̃ scm̃ euis.
dicent om̃s int quos habitauerit. Ecce pͦpłs
dĩ ecce qui egressus est dde terra eus. immo
ꝓ iectus: Sint̾ aut̃ egerint penitentiam. et
scĩficatus fuero in med̾io corum: tunc om̃isᷤ
gentium turba cognosca quod ago eos
tollam de terris inquas disꝑsi erant. et
rolucam interram eccłiȩ & esfundã super
Mlos neqͣquam aquas baptismi salutartꝰ.
s aquas doctrine et sermonis dr̃ & mundabo
illos abom̃ib inquinamentis suis et abuni¬
uersis idolis ait errorib que insuo corde
simulauerant. Et̃ dabo inquit eis cor nouum
quod ꝑ paratum ꝑdiderant. et spm̃ rectum
innouabo incordib eorum. et auferam cor
lapideum cor uidelicet incredubum. et dabo
cor carneum molle e teuerum. quod dei
patrib corum magistris uidelicet atq doc¬

Expanded text:
tilabitur in terra instar palearum, ut a frutilabitur in terra instar palearum, ut a frumento Ecclesiae separetur, et judicetur secundum vias suas. Quod si nec sic senserit peccatum suum, sed polluerit nomen sanctum ejus, dicent omnes inter quos habitarit: Ecce populus Dei, ecce qui egressus est de terra ejus, immo projectus. Sin autem egerint poenitentiam, et sanctificatus fuero in medio eorum, tunc omnis gentilium turba cognoscet, quod ego eos tollam de terris, in quas dispersi erant, et reducam in terram Ecclesiae, et effundam super illos nequaquam aquas Baptismi salutaris, sed aquas doctrinae et sermonis Dei: et mundabo illos ab omnibus inquinamentis suis, et ab universis idolis atque erroribus quae in suo corde simulaverant. Et dabo, inquit, eis cor novum, quod per peccatum perdiderant, et spiritum rectum innovabo in cordibus eorum. Et auferam cor lapideum, cor videlicet incredulum; et dabo cor carneum, molle, et tenerum; quod Dei patribus eorum, magistris videlicet atque doc