comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui aliũ u corꝑs ꝑsecuit᷑. pͥus qp̃e ue coede ꝑsecutio¬
ne sustinere cognoscit᷑. lam si etiam illi qũe ꝑse¬
qͥ t  aliquid de substantia tulent᷑. maiora sibi det
m̃ta ip̃e facit: quia nemo habet iniustũ luccũ.
sĩne tusto dampno. obt lucri. au dãpnũ. luctũ
bolsi. nicħ iti tolerabiliꝰ quã qui a carne suꝑat ᷤ.
Si astra celt nõ sũt mũda iti conspectu dñi. quanto
magis nos hoies quoꝵ uita temptatio est Dia̾¬
boli sagitte: ieuinioꝵ et uigiliarũ fugore res¬
tringende sunt. Grandis gͦ d̾ͥtutis est: ⁊ sollicis¬
te diligentiẽ: suꝑare qd̾ natꝰ sis iu carne: ⁊ ño
carralit̾ uiuere. Non solsi effusiõ sanguinis iti ꝯfes

Expanded text:
qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. nam si etiam illi, quem persequitur, aliquid de substantia sua tulerit, maius sibi ipse dispendium facit, quia nemo habet iniustum lucrum sine iusto damno. ubi lucrum ibi damnum, lucrum bolum, nihil intolerabilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere
Abbreviated transcription (Latin):
ideo se scm partet si nicħ nocuerite nec ꝑitꝰ aut elo¬
quens iti lingua estimet scĩtatem. młtoq melius
e duobus imꝑfectis rusticitatem scãm habere. quͣ
eloquentiam peccatdem. uenerãtõne habenda est¬
ñd u̾bosa sec seã rusticitas. Fabiica sp̃alis est fides
firma in corde. galea salutis it capite: signĩt xp̃t
in fronte: ĩdũ ieritatis ut ore: uolũtas bona
iti ꝓsperitate. paciencia in cͥbulatione. spes in
cariti eẽ. ꝑ rectitudiuẽ nesciunt: ne quaꝙͣ it̾i¬
nocentes ꝑsistere ꝑ simplicitatẽ passunt. Scã electoꝵ
eccłia simplicitatis sue et rectitudinis uias timore

Expanded text:
ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem; multoque melius e duobus imperfectis rusticitatem sanctam habere, quam eloquentiam peccatricem. Quidquid inenon verbosa, sed sancta rusticitas. Fabrica spiritualis est fides firma in corde, galea salutis in capite. Signum Christi in fronte. Verbum veritatis in ore, bona e. Patientia in tribulatione. Spes in cauti esse per rectitudinem nesciunt, nequaquam innocentes persistere per simplicitatem possunt. Sancta electorum Ecclesia simplicitatis suae et rect
Abbreviated transcription (Latin):
opotet. ꝑdat iustictam: cuiꝰ seruate moderamitia ig¬
norat. Sepe eñi quis iracondie stimulis uictus
cont᷑ delinquentes ⁊elo ulciscende iesticie plusꝙͣ
ens: agit̃ crudelit̾ qd̾ se agere. iuste suspicatͦ.
Apsidorꝰ dix̃. Sit mincessic tud simplicitas:
nichil leuitatis in cessu tuo appareat. animꝰ eñi
incorporis habitu apparet. gestꝰ corporis signĩt ẽ
mencis: corꝑis gestu animꝰ ꝓditꝰ ᷤ In cessus tu¬
us: alt̾ties ocłos nõ offendat᷑. Nasiliꝰ dix̃. D̾s enĩ
nõ u̾boꝵ s cordis iti spector est: et diligit eos
qui iti simplititate seruiunt et. e usebiꝰ dix̃.
ea que apud hõies despecta sunt: et it cõtẽp¬
tui habent  in magna gła sunt apud dm̃.
Caritas dei que fragilia sunt ꝑ natam: per

Expanded text:
am, cujus servare moderamina ignorat. Saepe enim cum quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus ens agit crudeliter quod se agere juste suspicatur. ISIDORUS. Sit in gressu tuo simplicitas, nihil lenitatis in progressu tuo appareat. Animus enim in corporis habitu appareat Gestus corporis signum est mentis. Corporis gestu animus proditur. Incessus tuus alterum non offendat. BASILIUS. Deus enim non verborum, sed cordis inspector est, et diligit eos qui in simplicitate cordis serviunt ei. EUSEBIUS. Ea quae apud homines despecta sunt et in contemptu habentur, in magna gloria sunt apud Deum. Charitas Dei, quae fragilia sunt per naturam, per
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas iustoꝵ deriget eos. et supplantatio ꝑ¬
usoꝵ nastabit eos. Iusticia simplicis dinget
itiã eiꝰ et in impiẽtate sua corruet impius.
Innocens credit om̃i u̾bo. Qui decipit rusum
mita mala: iti ittt̾itu suo corrues. ⁊ stmli¬
ces possidebunt bona eiꝰ. Hm sangumũ odiũt

Expanded text:
icitas justorum diriget eos, et supplantatio perversorum vastabit illos . Justitia simplicis dirigit viam ejus, et in impietate sua corruet impius . Innocens credit omni verbo. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus . Viri sanguinum oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
conat᷑. Nysidorꝰ dix̃. Qui recte iudicat. ⁊ p̃mtil
inde remunerationis expectat: fraudem in dm̃
ꝑpetrat. quia iꝰticiam quiͣ grauis imꝑtiri debuit:
acceptioneipeccunie uendit. Qmĩa quippe pͥmĩt
quere. ut eum iusticia diffinias. nullĩc cõdempnes
ante iudiciũ. añ aut̃ ꝓba: et sic iudica. Non qui

Expanded text:
conatur. ISIDORUS. Qui recte judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Domino perpetrat: quia justitiam, quam gratis impartiri debuit, acceptione pecuniae vendit. Omnia quippe primum quaere, ut cum justitia definias. Nullum condemnes ante judicium. Ante proba, et sic judica. Non enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt. noli extolli: esto in illis quasi uiꝰ ex ip̃is.
Regnũ agente ingentẽ tnͣffert : ꝓpt̾ iusticias.
et iniuirias .⁊ ꝯtumelias. et diu̾sos dolos. Sede
ducũ sr̃boꝵ destruxit d̾s: et sedere fecit uͥtit¬
tes suꝑ illas. Iheronimꝰ dix̃. Non letificet
ad laudes hutnanas: nͨ uituꝑatõnes eoꝵ ex¬
pauescamꝰ. Deo eñi place̾ curantes: minas ho
minũ nõ timeamus. Gregorlꝰ dixit. Non morien

Expanded text:
o in illis, quasi unus ex illis . Regnum a gente ingentem transfertur, propter injustitias, et injurias, et contumelias, et diversos dolos . Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro illis . HIERONYMUS. Non laetificemur ad laudes humanas, nec vituperationes eorum expavescamus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timeamus. G
Abbreviated transcription (Latin):
gratuiora fueris recordatꝰ. langor enĩ uitia ex¬
coquit: Langor uires libiditus frangit. Infir¬
mitas grauis: sobriam facit aĩam.Qypͥanꝰ dix̃.
Nec dignus est in morte acciꝑe solatiũ: qͥ se nõ

Expanded text:
graviora fueris recordatus. Languor enim vitia exgraviora fueris recordatus. Languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. Infirmitas gravis sobriam facit animam. CYPRIANUS. Nec dignus est in morte accipere solatium, qui se non
Abbreviated transcription (Latin):
butio itrsta. Iustꝰ in adu̾sis ꝓbari se cognoscat: ñ
deici. uiri sc̃i plus formidant ꝓsꝑa qmͣ adu̾sa:
Timc magis sunt dei ocłi sũ iustos: quãdo eos
affligi ab iniquis ꝓuidentia suꝑna ꝑmittit. Tũc
uistis gaudiã dieꝰ ponũt᷑ et̾na quando p̃senti tͥ¬
bulatione ꝓbant᷑. Quanto eñt in hoc scło fran¬
gim᷑: tanto inꝑpetuo solidam᷑. Qũatũ it p̃senti
affligim᷑. tantũ infuto gaudebitnꝰ. Si hic flagel¬
lis atterim᷑: puirgati in iudicio adueniemꝰ. Semꝑ¬
mala: quia iuxta modũ cͥminis. minor ẽ retri¬
butio ultionis. Qui enĩ in flagellis mmurat.
dm̃i ciciꝰ placat. si enĩ uis purpari in pena. te ac¬
citsa. ⁊ dei iustictã lauda. Uniu̾sa que tͥ accidũt:
absq dei nõ fiunt uoluntate. Inquoꝵ potestas sr̃
te ex dei dat᷑ licentiã. Om̃s qui tͥladu̾sant᷑ dei
consilto faciunit. Pactent̾ lecuora portabis: si

Expanded text:
ibutio justa. Justi in adversis probari se cognoscant, non ibutio justa. Justi in adversis probari se cognoscant, non dejici. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa: Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Tunc justis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Quantum enim in hoc saeculo frangimur, tantum in perpetuo solidamur. Quantum in praesenti affligimur, tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in judicio adveniemus. Sempmala? quia juxta modum criminis, minor est retributio ultionis. Qui enim in flagellis murmurat, at, Deum citius placat. Si enim vis purgari in poena, te accusa, et Dei justitiam lauda. Universa quae tibi accidunt, absque Dei non fiunt voluntate. Iniquorum potestas super te ex Dei datur licentia. Omnes qui tibi adversantur, Dei consilio faciunt. Patienter leviora portabis, si
Abbreviated transcription (Latin):
iustos flagellat: ne de iusticia suꝑbientes cadãt.
Blagellũ rãq tunc delebit culpan: cũ mutauerit
uitam. Omĩs diuina ꝑcussio. aut purgatio uite
presentis est: aut initium pene sequentis. Nã qͥbꝰ¬
dam flagella in hac uita inchoant: ⁊ metͦna ꝑcus¬
tamen ꝑcussio intelligit᷑: que hic cepta illic ꝑfici¬
tur. ut in his qui om̃ino nõ corrigunt᷑. precedenti¬
um ꝑcussio flagelloꝵ. sequentiũ sit initiũ torm̃toꝵ.¬
Q busdã secreto dei iudicio hic male est. illic bene.
seĩlicet ut dũ hic castigati corrigunt ᷤᷤ: ab et̾na dampna.¬
nolentes. ⁊ flagellart in hac uita incipiunt: et i e¬
t̾na ꝑcussione dãpnantꝰ. Murmurare in flagellis
Dei. pecc̃or homo ñdebet: qͥa maxiine ꝑ hoc qd̾ corit¬
pit᷑. em̃dat ᷑. Unusquisq aũt tutie leuiꝰ portas qd̃
patit᷑. si sica disciisserit mala ꝓ quibꝰ illi infert ͦ retͥ¬

Expanded text:
justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. Flagellum namque tunc delebit culpam, cum mutaverit vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium Quibusdam, secreto Dei judicio, hic male est, illic bene: scilicet ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnanolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna passione damnantur. Murmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem nunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala, pro quibus illi infertur retr
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Beu̾tens d̾s hoiem cruciat: quẽ peccantẽ
deseruerat. flagellando it̾umuisitat. Ordinata
est miseratio dei. que pͥus hic hominẽ ꝑ flagella a.
percato emendat: ⁊ pastea ab et̾no supplicio liberat.
ut ꝑfectionẽ uite future licret ᷑. Ilisto temꝑalia
flagella. ad et̾na ꝓficiutt gaudia. idõq et iustꝰ
nos hic ꝑ afflictionem in dicat. ⁊ illic ꝑ miseratõ
dem̃tiam: ⁊ illie punit ꝑ et̾ram iusticiã. In hac
enĩ uita d̾s parcit impiis. et tam̃ nõ parcit elec¬
tis it illa parcit electis. ñ tam̃ parcet iniqͥs. Qũa¬
to quisq aut in corpore aict inmente flagella sust¬
net: tanto se infirie remunerari spet. Dum ẽ
multa dampnabilia reꝓbi comississe uideant ᷑ : dee¬
pecti adeo milło em̃datõnis uerbere feriutitͦ. Ge¬
mina ꝑcussio est diuita. una in bonã partẽ qua
ꝑcutimꝰ carne ut em̃dem᷑: alta qua uulu̾amꝰ consci¬
entiã ex caritate. ut dm̃ ardentiꝰ diligamꝰ. D̾s ideo

Expanded text:
tens enim Deus hominem cruciat: quem peccantem deseruerat, flagellando iterum visitat. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccato emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. ut perfectionem vitae futurae lucretur. Justis temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: ideoque et justus nos hic per afflictionem judicat, ut illic remuneret entiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunerari speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. Gemina est percussio divina: una, in bonam partem, qua percutimur in carne ut emendemur; altera, qua vulneramur in conscientia, ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. Deus ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ne forte pretereas eũ qͥ meret᷑ acciꝑe. Maior est
beniguolentia quã qd̾ dat ͦ. Qui cũ tristicia manitm
porrexerit̾: fructum remunerationis amittit. Nõ est
mtsedi̾a enĩ: ubt nõ est benigitolentiã. Non aufe¬
ras alt̾t unde alii tribuas. Nich̃ ꝓficit s aliũ in de
reficis. utide aliũ int anem facis. Qyprianus dix̃.

Expanded text:
e praetereas eum qui meretur accipere. Melior est benevolentia quam quod datur. Qui cum tristitia manum porrexerit, fructum remunerationis amittit. Non est enim misericordia, ubi non est benevolentia. Non auferas alteri, unde aliis tribuas. Nihil proficit si alium inde reficis, unde alium inanem facis. CYPRIANUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ihĩc in corꝑibus nr̃is manifestet᷑. a Augistinꝰ¬
dixit. Qui ut hoc mũdo flagellari nõ meret ͤ:
in inferno torquebit. Cũ enĩ adño flagellam᷑.
si et pacienter excipimꝰ. ⁊ humilit̾ gr̃ãs agimꝰ. si ma¬
li fuerimꝰ peccatoꝵ in dulgentiam accipiemꝰ: si aut̃
boni et̾nam beatitudinẽ ꝯsequem᷑. Iheronituꝰ dix̃.
Qui semet recipit mala ituita sita nõ eosdẽ cru

Expanded text:
i in corporibus nostris manifestetur . AUGUSTINUS. Qui in hoc mundo flagellari non merebitur, in inferno torquebitur. Cum enim a Domino flagellamur, si patienter accipimus, et humiliter gratias agimus; si mali fuerimus, peccatorum indulgentiam accipiemus; si autem boni, aeternam beatitudinem consequemur. HIERONYMUS. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
uanus cũ feceris elemositiã in digenti.neq te ił¬
lo meliorẽ cui feneres estimes. Sregoriꝰ diẽ. Sũt
eñi qui magna diligunt. ⁊ młta ex his que possidẽt
egenis distribuere ꝑtractant: ut culpas suas ante
non nr̃a largitui᷑. Terrena qitippe omĩa seruando
Nulla scelera elemosinis possunt rediii. si in pec¬
catis quisq ꝑmanserit. Nulla est delicti uenuã:
quando sie p̃cedit miscd̾ia. ut eã seqũat᷑: pecc̃a Quit
inimicũ diligit. ⁊ qui lugenti affectũ cõpassionis
et ꝯsolatõnis imꝑtit. aut iti qͥbilibet necessitatũꝰ
ꝯsil ũt ad hibet : elemositiã ꝓcildibro facit. Qũd¬
qmͣ qͥsq sit egens: nulłus tam̃ inde tcͥbuat egẽti.
excusattonẽ it opie potest uł obiere habere. Due¬
sũt elemosine. una corpalis genti dare qͥeqͥd
potueris: altera sp̃alis. dimittere a quo lesus fueris De
rapinis alienis elemosinã facere nõ est officiũ mise¬
rationis: s .i. augumentũ emolumentũ sceleris.

Expanded text:
vanus cum feceris eleemosynam indigenti, neque te meliorem illo cui feneraris aestimes. GREGORIUS Sunt enim qui magna diligunt, et multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante non nostra largimur. Terrena quippe omnia servando  Nulla scelera eleemosynis possunt redimi, si in peccatis quisque permanserit. Nulla est delicti venia, quando sic praecedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat egenti excusationem inopiae potest obtendere, qusunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritalis, dimittere a quo laesus fueris. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris.
Abbreviated transcription (Latin):
fenerat ꝓximo. fenera ꝓximo tuo: iti tẽꝑe necess¬
tatis illiꝰ. Augustinꝰ dix̃. In largitate eñĩ paie¬
ꝑum: nõ spolia. s dono requirunt᷑. Quale illud
munus est qd̃ alt̾ cũ gaudio accipit. Alt̾ cũ lacͥmis
amittit: suꝑ qd̃ ille gratulat ᷑. iste suspirat: Qũa¬
uis largraris tuũ: meliorẽ elemosinã facis st̃
reddis alienũ. Alienũ enĩ est qd̾ habemꝰ: si nõ
competent̾ eo utam᷑ ad salutem. ħ enĩ ẽ apud
dm̃ grata elemosita. que ex u̾nacła exhibet᷑ sib

Expanded text:
fenerat proximo suo . Fenera proximo tuo in tempore necessitatis illius . AUGUSTINUS. In largitate enim pauperum, non spolia, sed dona requiruntur. Quale illud munus est quod alter cum gaudio accipit, alter cum lacrymis amittit. Super quod ille gratulatur, ille suspirat. Quamvis largiaris tuum, meliorem eleemosynam facis, si reddis alienum. Alienum enim est quod habemus, si non competenter eo utimur ad salutem. Haec enim est apud Deum grata ele
Abbreviated transcription (Latin):
mala sua inte. In uiam ruine nõ eas: et nõ of¬
ficisci quidẽ ad ꝑfectionẽ querendã. Gregoriꝰ¬
dixit. Stultus utator est qui in itinere amena
prata conspiciens. obliuiscit ᷑ it̾ in quo tendebat.
In offenso pede iter nr̃m agit ᷑ si d̾s ac ꝓximꝰ intes

Expanded text:
mala sua in te . In via ruinae non eas, et non ofmala sua in te . In via ruinae non eas, et non of proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agitur, si Deus ac proximus integra
Abbreviated transcription (Latin):
intrant ꝑ eam. Qũa angusta est uia et in di¬
fficilis. que ducit ad uitam: et pauci sunit qͥ
inuentutit eam. Paulus apłs dixit. Nidete
itaꝙ fĩ quomꝰ caute ambuletis: non qͣi ĩstpien¬
tes. s ut sapientes Gressus rectos facite pedio
uris. ut nõ clandicans qui erret magis aut̃ sa¬
net᷑ Nalomon dix̃. Ne desecteris ñi semitis
semita quasi lux splendẽs ꝓcedit: et crescit us¬
q ad ꝑfectam diem. uie impioꝵ tenebrose:
nesetunt ubi corruutit. Ocłi tui recta uideat᷑:
⁊ palpelre tue p̃cedãt gressus tuos. Dirige semi¬
tam pedib tuis: et om̃s iuie tue stablient᷑.
Au̾te pedẽ tuũ amalo: uias eñt que a dextris
sunt nouit dñs. Respicit dñs uias hõiũ et
om̃s gressus suos considerat. Iter aũt impioꝵ de¬
cipiet eos: uir prudens diriget gressus suos.
cũ placuerint dño uie hominis: inimici quoq
uentiles te mom̃i uento: et nõ eas in omnem
utam. Cũ audace nõ eas inuiã: ne forte gͣuent

Expanded text:
trant per eam . Quam angusta est via et difficilis quae ducit ad vitam, pauci sunt qui inveniunt eam . PAULUS. Videte itaque quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes . Gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . SALOMON. Non delectesemitae, quasi lux splendens, procedunt et crescunt usque ad perfectum diem . Via impiorum tenebrosa, nesciunt ubi corruunt . Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos Dirige semitam pedibus tuis, et omnes viae tuae stabilientur . Averte pedem tuum a malo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint Domino viae hominis, inimici quoque ventiles te in omnem ventum, et non eas in omnem viam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gła ut sermone sensati: ingua uͦ imprudentas.
subusio est ip̃iꝰ. si uideris senfatũ  euugia adeñt
Epiusu cognoscit᷑ uir: et ab occursu factet cognos¬
eit᷑ sensatus Non est sensus ubi abundat amars¬
tudo. Amictus corꝑis et risus dentiũ. et ingres¬
sus hominis: enũtiant de illo. In labiis sensati
iuenit᷑ grã. Tacitus et sensatꝰ: honorabit᷑.
Seriia te ab insensato: ut in molestiã habeas i
Deflecte ab insensato. et ĩtentes requiẽ: et nõ
exa cerbaberis itistulticia illiꝰ. Pungens ocłm de¬
ducit lacͥmas. et qͥ pungit cor ꝓfert sensũ. Ite

Expanded text:
ati . Lingua vero imprudentis subversio est ipsius . Si videris sensatum, evigila ad illum . Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi abundat amaritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit ad lacrymas: et qui pungit cor, profert sensum . In
Abbreviated transcription (Latin):
iipit alienũ. Qd̃ eñi sapientes sumꝰ. qd̾ diuctes qd̾
patentes existimꝰ: nõ altius sed pociꝰ diino mu¬
nere sumꝰ. Uram᷑ gͦ optime dicunis bñficiis: qua¬
tinꝰ et deũ nõ peniteat dedisse. ⁊ nobis accepisse
sit utile. In diuisione donoꝵ: diu̾si ꝑcipiunt
diu̾sa dec munera. Non tam̃ ꝯcedunt᷑ uni oĩa
ut sit ꝓ utilitatis studio. qd̾ alt̾ ad miret ᷑ in altero.
Itẽ dix̃. Munera grãꝵ alii ista alii uͦ donant᷑ illa: nec
dat᷑ ita haberi utiũ. ut nõ egeat altero. Auferre ds̃
dr̃ homitii domiũ: qd̃ homo nõ haluuit. idest qd̾ ac¬
ciꝑe nõ meruit. Eusebiꝰ dix̃. Sic̃ gratis grã acci¬
pit᷑ adeo: ita gratis eadẽ ministret᷑.¬

Expanded text:
ipit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, quod alter admiretur in altero. Item dicit: Munera gratiarum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem ministretu
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentis. Est datũ qd̾ ñ est uiile: et est datũ cuiꝰ
recͥbutio dupplex ẽ. Gregoriꝰ dix̃. Dñs eñt qui
talenta cõtulit rationẽ positurꝰ redit. qͥa qͥ is
nunc pie spũalia dona tͥbuit. districte ĩ iuditõ
merita exquirit. Sonũ qd̾ itttranqdllitate sitmuitꝰ: ¶

Expanded text:
viventis. Est datus, cui non est utilis; et est datus, cui retributio duplex est GREGORIUS. Dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio mer
Abbreviated transcription (Latin):
fuad̾s dona nõ retrahit: ut ad sꝑem diuitte ꝓpicĩ¬
atĩs mens humana ꝯsurgat. ab illo eñ nott at̃a
bona gr̃a preueniẽnte donant᷑. Pro fecties homirtã
donũ det est nec ase potest qͥscnt̃a s a dõ cornigi.
est etꝰ Eũ quisq aliquod donũ dec accepit: no ap̃

Expanded text:
us dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. est ejus. Cum quisque ali
Abbreviated transcription (Latin):
cadit Nesꝑatio anget pecc̃m: desꝑatio petor est oĩ
pcc̃o. Correge gͥ te ip̃m: ⁊ itt dulgentie habeto
spõ. Nulla tã grauis est culpa: que nõ hẽat ue¬
niam. Nulla te securitas deceptũ: apenitenciẽ
in tentione suspendat. In cessanter in corde tuo
spos ⁊ formido ꝯ sistant. parit̾ sint inte: ĩ corde¬

Expanded text:
m. Desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur teipsum, et indulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae non habeat veniam. Nulla te securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant, pariter sint in te timor a
Abbreviated transcription (Latin):
Spes que differet᷑: asfligit aĩam Mrigenes dix.
Neq eñt salus eẽ. cuꝙͣ potest: nesi pͥus sibt ꝓpi¬
tiã factat dm̃. Hysidorus dix̃. Qui male agere
nõ desistint: uana spe indiclgentiã de dec pieta¬
t& requirunt. Qͦm recte qitererent: si abactione
praua cessarent. Metuendũ ualde est. ut neq ꝑ
spem uenie qmͣ ꝓmitit d̾s ꝑseuerant̾ pectemꝰ: neq
quia iuste pccc̃a destrĩgit iteniam desꝑemꝰ: s¬

Expanded text:
RIGENES. Neque salus esse cuiquam potest, nisi prius sibi propitium faciat Dominum. ISIDORUS Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam des
Abbreviated transcription (Latin):
am uere caritatis uolumꝰ curr̾e: ad et̾itam patriã fe¬
cit̾ possumꝰ ꝑuenire. Sine caritate omĩa que cũq fa¬
mus nichil nobis ꝓdet facere: ⁊ in aue expendins
studium. si nõ habeamꝰ caritatẽ que ds̃ ẽ: Regnat
eñĩ carnalis cupiditas uͥ nõ ẽ dĩ caritas. Tũc eñi ħ
ꝑfectus est: qñ caritate plenꝰ ẽ. Sine amore caritatis
qmͣuis quisq recte credat: ad beatitudinẽ ꝑuenin
nequaꝙͣ potest. Tanta ẽ caritatis uͥtus ut etiã ꝓpł
⁊ martyriũ sine illa nich credantꝰ Tanta ẽ cari

Expanded text:
am verae charitatis volumus currere, ad aeternam patriam feliciter possumus pervenire. Sine charitate enim omnia quaecunque facimus, nihil prodest facere. Vacuum et inane expendimus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Tanta est chari
Abbreviated transcription (Latin):
nuitat ᷤ: it fideleb aut̃ etiã ip̃a lux tenebrescit
Nisq ad deo p̾ualet fides: ut hõies sr̃ mare pedibus
factat ambuclare. Magna est fides: s nich̃ ꝓdest
si nõ habuerit caritatẽ. ¶heronimꝰ dix̃. Qͥd ꝓdest
si impte agens dñm inuoce inuocas. qũe opibus
negas: Ds iti bonis oꝑib fideliũ nõ tantũ cõsi¬
derat oblatrõĩs magnituditiẽ: qnͣtũ fidet ueri¬
tatem. Gregorsꝰ dixit. Ille et enĩ uere credit:
qui exercet oꝑando qd̾ credit. ꝑ fidem nãq ab oĩ¬
potente deo cognoscitu᷑. Quid ꝓdest si eidẽ redẽp¬
tori nr̃o ꝑ fidẽ utigit᷑. si ab eo morib disũgam᷑.
ysidorits dix̃. Beatus ẽ aut̃ qui et recte credẽ¬
do bene uiuit et bñ uutendo fidẽ rectã cus¬
todit. Ip̃ianus enĩ malus. dũ scdm̃ euangłii doc
ta temptatõne facile ꝑdit. D̾s si credit . merito in¬
uocaturꝰ ⁊ querit᷑.: ac ꝑ hoc tunc ꝑfecte laudat᷑.
quãdo ⁊ credit᷑. Fides nequaqiũ iti extorquet: s rag¬

Expanded text:
mutatur; infidelibus autem etiam ipsa lux tenebrae fit: usque adeo praevalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelita tentatione facile perdit. Deus si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudatur, quando et creditur. Fides nequaquam vi extorquetur, sed rat
Abbreviated transcription (Latin):
ta uͥtutis p̃latione Grandes eñt sudores ĩꝑciamł: ut
ad celũ ꝯscendere ualeamꝰ. Sic̃ paulatĩ homo amint¬
mis uiciis in maximis ꝓruit: ita gradatt̃ ad ea qͦ
sũt excelsa cõsurgit. Qui aut̃ it ordinate uͥtutes cõ¬
p̃hend̾e iutit᷑: cito ꝑiditat᷑. Hec est caitsa in rerĩt
natura. ut quicũq uelocit̾ ad ꝑfectũ tendũt: sitre
dubio celerit᷑ finiant᷑. Prius uitia stirpanda st̃
in hoĩe: deitide miserende iltictes. Nã cohereri ⁊¬
cõiũgi nõ patest: leritas cũ m̃datio. His aũt¬

Expanded text:
t. Grandes enim sudores patimur, ut ad coelum conscendere valeamus. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maxima proruit, ita gradatim ad ea quae sunt excelsa consurgit. Qui autem virtutes inordinate comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quicunque velociter ad perfectum tendunt sine dubio celeriter finiantur. Prius vitia stirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam conjungi non potest veritas cum mendacio.
Abbreviated transcription (Latin):
at uͥtutẽ in not̃e meo: ⁊ possit cito male loqͥ
fides ur̃a ñ sit it sapĩa hõium: s in uͥtute dei Sa¬
lomõ dix̃ Noli ꝓhibere bñfacere eũ qui potest: suxia¬
les ⁊ ip̃e bene fac̾. Om̃i custodia serita cor titit̃: qͥa ex
ip̃o uita ꝓcedit. Iheronimꝰ dix̃. Multe sunt uͥtutũ
species: que sectatoribus suis tͥbuunt regna celoꝵ.
Nnũ quidẽ iter s ꝑueniendi młta cõpendia. Qui ꝓ¬
fic̾e studet etiam st gradũ ꝑfectionis attitigat: sẽꝑ
tam̃ itiuenit quo crestat. ⁊ ꝑ dies sitigłos se pp̃o me¬
lior fiat. Nemo potest ⁊ uͥtutes simł: ⁊ diuitias possid̾e
Lugustinus dix̃. Nicia uͥtutẽ malicia: ⁊ zizania

Expanded text:
e meo, et possit cito male loqui Fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei . SALOMON. Noli prohibere benefacere eum qui potest, si vales et ipse benefacere . Omni custodia conserva coipso vita procedit . HIERONYMUS. Multae sunt virtutum species, quae sectatoribus suis retribuunt regna coelorum. Unum quidem iter, sed perveniendi multa compendia. Qui perficere studet, etiamsi gradum perfectionis attingat, semper tamen invenit quod crescat, ut per dies singulos seipso melior fiat. Nemo potest et virtutes simul et divitias possidere. AUGUSTINUS. Imitatur virtutem malitia, et zizania
Abbreviated transcription (Latin):
cuns: ad nature referimꝰ necessitatẽ. Hysidorꝰ dix̃.
Recedens homo adõ. statĩ uicioꝵ tradit᷑ potestati
ut dũ patitur initenta: reu̾tendo unde cecidit
resipicat Satis delicate se palpant: qui uolũt sine
labore uicia suꝑare. ꝑͥfecte renuiitiat uicto: qͥ oc¬
casionẽ euitat in ꝑpe̾trando pcc̃o. uiciã u cordĩc¬
qͥa nimirũ ͥ pͥus uolendo ea sͥ sociã fecit: ea fec̃
postra sentit̾. etiã nolens stimulosa. Dupplicit᷑
aut̃ ẽ dͥninis reus qui et admittit scelera ꝑ uo¬
luntatẽ. ⁊ defendit ea ꝑ ꝯtumacie timorẽ. Iti¬
uicẽ sͥ succrescunt uicia ut dũc utiũ abierit.

Expanded text:
 ad naturae ferimus necessitatem. ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando pquia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ purgant᷑ mala uicioꝵ: nͥ ex cõꝑatõne uͥtutũ.
male arboris nodo. malus clauus aut cunieus in¬
figendus est. Non poterunt itt die iudicii alioꝵ
uͥtites. alioꝵ uicia subleuare. Circũdati enĩ ui¬
tiis. nõ possunt uidere uirtutes. Omne uiciũ expel¬

Expanded text:
Non purgantur mala vitiorum, nisi ex comparatione virtutum. Malo arboris nodo, malus clavus, aut cuneus infigendus est. Non poterunt in die judicii, aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitiu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo seqũetis tẽꝑis leticia ita est agenda. ut nũ¬
qmͣ amaritudo sequentis iudicii recedat amemo¬
ria. Plerũq enĩ hostis callidꝰ m̃tẽ cũ pcco suppla¬
tat: qͥa cũ eam ruina afflcłã respicit. securitatis
pestifere blanditiis seducit. Qut gͥ m̃te secuiꝰ est.
ꝑpetratis iniquitatibus: ip̃e sͥ testis est qͥa it nocens
nõ ẽ. Cũq mens secura reddit᷑ : in torporẽ animꝰ
laxat ᷑. Cũ bona frẽs agitis: semꝑ ad memoriã mala
acta reuocate. ut dũ caute culpa cognoscit ᷑: nũꝙͣ
de bono oꝑe ĩ caute animꝰ letet᷑. Horã uͦ ultitã

Expanded text:
praesentis temporis laetitia, ita est agenda, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. Plerumque enim hostis callidus mentem cum peccato supplantat: et cum de ruina afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Qui igitur mente securus est perpetratis iniquitatibus, ipse sibi testis est quia innocens non est. Cumque mens secura redditur in corpore, animus laxatur. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam mala acta revocate. Ut cum caute culpa agnoscitur, nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Horam vero ultimam
Abbreviated transcription (Latin):
ad illã sine int̾missione p̃paremͦ. Eysidorus.¬
dix̃. Neq iustꝰ de sua usticia ꝯfidat: neq pecc̃or de
dĩ mi scdi̾a desperet. s hẽat in corde spẽ parit̾ ⁊ metꝰ.
Sic sꝑet miscd̾am: ut iꝰticiã metuat. ⁊ sic spes ĩ¬
gat. Quãuis qͥsq sit iustꝰ: nũquã necesse est. ut
bilis sit: in certũ tam̃ hõib est ad quẽ fine̾ sint
destinati. Nulla teres securũ depcc̃o faciat. Qũa¬
uis penitentia ꝓpinatõ pcc̃oꝵ sit sine medu tam̃
hõ ẽẽ. ñ debet. quia penitentie satisfactõ diuino
tantũ petisat᷑ iudicio. ñ humano. Neq enĩ ũꝙͣ
oportet penitentẽ habere de pecc̃is securitatẽ: nã
securitas negligentiã parit. negligentia autẽ
rus dixit. In certũ nãq ẽ uniꝰ cuiꝰq uitẽ tẽpus
⁊ idõ festinandũ est ne forte dubitatẽ mors re
curi de p̾teritis: tanco simꝰ solliciti de futis. Omĩa
enĩ crimina ut pecc̃a. tito ad nos reu̾tuntꝰ: si nõ

Expanded text:
intermissione praeparemus. ISIDORUS. Neque justus de sua justitia confidat, neque de Dei misericordia desperet, sed habeat in corde spem pariter et metum: sic speret misericordiam, ut justitiam metuat; sic sit spes ingat. Quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut io probabilis sit, incertum tamen hominibus est quo sint fine destinati. Nulla res de peccato securum faciat, quamvis phomo esse non debet: quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Neque unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas inducit negligentiam, negligentia autem RUS. Incertum namque est uniuscujusque vitae tempus, et idcirco festinandum est, ne fortcuri de praeteritis, tantum sitis solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur, si non
Abbreviated transcription (Latin):
quando bonũ qd̾ in choamus. ꝑseuerante fine
cõptemꝰ. Banũ gͦ nõ cepisse: s ꝑfecisse uͥtꝰ est.
tibus dat᷑. Semꝑ inuita hominis finis q̃rendus
est quia d̾s nõ respicit quales antea fuimꝰ. ẜ qͣles
circa finẽ uite extiterimꝰ. Nnũquẽq eni d̾s de
suo fine nõ de uita p̃t̾ita iudicat. ¶yprianꝰ dix̃.¬

Expanded text:
quando bonum quod inchoamus perseveranti fine complemus. Bonum ergo non coepisse, sed perfecisse virtus est; tibus datur. Semper in vita hominis finis quaerendus est, quia Deus non respicit quales ante fuerimus, sed quales circa finem vitae erimus. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Persi
Abbreviated transcription (Latin):
s finis: qr paulus male cepit. s bene finiuit
Inde laudant exordia. s finis ꝓditionis dãpnat᷑.
Cepisse multoꝵ ẽ: ad culmen ꝑuenisse pauicoꝵ
regorꝰ dix̃. Nirtꝰ bont oꝑis: ꝑseiterantia est. Iti¬
cassum quippe bonĩ agie: si ante t̾minũ uite

Expanded text:
sed finis; quia Paulus male coepit, sed bene finivit. Judae laudantur exordia; sed finis perditionis damnatur. Coepisse multorum est, ad culmen venisse paucorum. GREGORIUS. Virtus boni operis perseverantia est. Incassum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
fulgebit claritate. Qutri tuã aĩam lectionibꝰ
diuitus. p̃parabunt eñi tͥ m̃sã spiritalẽ. Ubi eñl
sapĩe possessco ibc amor milieris excludet᷑. Ahe¬
ronimus dix̃. Multo eñi est melius uera rustice:
qm diserte falsa ꝓferre. Sapientes mũdi idõ scͥp¬
turas sacras despiciunt: quia eas nõ ex maiesta¬
te sensuũ. s ex u̾boꝵ iudicant uilitate q regoꝰ¬
dix̃. sapĩa est timere dñi. ab negare se ip̃m amalis.
pͥma sapĩa est uitare malĩc. Scd̾a sapĩa est: fac̾e̾
bonũ. Quisquis gͦ uult audita intellig̾e̾. festi¬
net ea q̃ iam potuit ittelligere: oꝑe implere.
scire aut̃ dñi approbare est: nescire enĩ reꝓba¬
re est. Seripture sacre intelligentia. si ĩ cunctiᷤᷤ
uenta resicit. quanto maiori labore fatigat ã¬
mã quesita. Qui u̾ba dĩ audit. semꝑ ocłos cor¬
dis panere ad exitum debet: ⁊ sine tessatõne
meditari. qnͣdo a p̃senti uita exeat. atq ad et̾na

Expanded text:
am lectionibus divinis, praeparabis tibi mensam spiritalem. Ubi enim sapientis possessio, ibi amor mulieris excluditur. HIERONYMUS. Multo melius vera rustice quam diserte falsa proferre. Sapientes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem seipsum a malis. Prima sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere bonum. Quisquis autem vult audita intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae venta reficit, quanto maiori labore castigat anquia qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
na audiet cũ om̃i ꝯcupiscentia sapĩam. Sa¬
piens cor ⁊ it celligibile. abstinebit se apoc̃is.
Sapientia filiis suis uitã inspirat. et suscipit
in quirentes se. Qui sapĩam diligit: diligic
uitam. Qui tenuerit sapĩan: uitã heditabit. In
lingua enĩ agnoscit᷑ sapientia: ⁊ sensus. ⁊ sc̃ientiã.¬

Expanded text:
scentia sapientiam . Sapiens cor et intelligibile abstinet se a peccato . Sapientia filiis suis vitam inspirat, et suscipit exquirentes se . Qui sapientiam diligit, diligit vitam: qui tenuerunt sapientiam, vitam haereditabunt . In lingua enim dignoscitur sapientia . Sensus et scientia e
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is suꝑbia tanto inimo iacet. qnͣto in altũ se
rigit: tantoq ꝓfudius iabitͦ. qnͣto excelsiꝰ eleta¬
ciam in clinatur. Qui in flant ᷑ sr̃bra: uento pas¬
cunt . Suꝑbia sic̃ origo est om̃iut cͥttunũ: rucira
rema. Qui de uirtutũ effectibus existiint sr̃bi:
cadentes carnis uitio humiliant᷑ ut surgant.
In uitas patrũ dr̃. fructus putrefactꝰ inutilis
agricole: ⁊ uirtꝰ suꝑbi it utilis dõ. Sic̃ eñt pandus
fructuũ frangit ranũ: sic sr̃bia decorẽ eu̾tit aĩe.
anima suꝑbi delinqͥt᷑ adõ: ⁊ sit demonũ desideriũ.
br̃bia de celis deposuit archangłm. ⁊ tanꝙͣ fulgur
fecit cade̾ sr̃ t̾ram. Humilitas hoiem leuat ĩ celũ:

Expanded text:
omnis superbia tanto in imo jacet quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur quanto excelsius elevatiam inclinatur. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita et rema. Qui de virtutum profectibus existunt superbi, cadentes carnis vitio humiliantur ut resurgant. EX VITIS PATRUM. Fructus putrefactus inutilis agricolae, et virtus superbi inutilis Deo. Sicut enim pondus fructuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit animae. Anima superbi derelinquitur a Deo, et fit daemonum desiderium. Superbia de coelis deposuit archangelum, et tanquam fulgurem fecit cadere super terram. Humilitas hominem elevat in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nich̃ magis xp̃iamus studeat uitare. qmͦ tutaitẽ
⁊erectam ⁊ erectã ceruicem : dr̃ contͣ se odiũ ꝓ¬
uocantẽ. Ambrosiꝰ dix̃. Suꝑbia ex angelis de¬
mones fecit. humilitas aũt hõies scĩs angłis
similes reddit. Suꝑba ueluntas facit dĩ p̃cep¬
ta ꝯtempnere: humilitas custodire. Suꝑbi
cupiũt inse p̃dicare qd̵ nõ faciũt. huitules refu

Expanded text:
itare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemonia fecit. Humilitas autem homines sanctos angelis similes reddit. Superba voluntas facit Dei praecepta contemnere, humilitas custodire. Superbi cupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatẽ cũ prudentia: uoca sapientiã. Ntile ẽ
młta scire ⁊ recte uiuere: qd̾ si utrũq nõ uale¬
mus: melius ẽ ut bene utuendi studiũ qmͣ
młta sciendi sequan᷑. Non enĩ ꝑtitiet ad lĩ¬
tudiuẽ cõsequedã et̾nam scierecie reriien est
beatuĩ msta saie. s est magnũ beate aitere me¬

Expanded text:
plicitatem cum prudentia vocavi sapientiam. Utile est multa scire, et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium, quam multa sciendi sequamur. Non enim pertinet ad beatitudinem consequendam scientia rerum. Nec est beatum multa scire, s
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiens timet ⁊ declinat amalo. Corona sapt¬
entiũ. duucie eoꝵ: ⁊ ĩ prudentia stultoꝵ fatue¬
tas. In corde prudentis requiescit sap̃a: ⁊ in doc¬
tos quosq erudit. Lingua sapientiũ dissemina¬
uerunt scienciã: cor stultoꝵ dissimile erit Cor

Expanded text:
Sapiens timet, et declinat a malo . Corona sapientum divitiae eorum, et imprudentia stultorum fatuitas. In corde prudentis requiescit prudentia, indoctus quoque erudietur. Labia sapientum disseminabunt scienti
Abbreviated transcription (Latin):
pascit᷑ ĩꝑtia. Posside sapĩam. qͥa auro melior¬
est. ⁊ ad quire prudenttã. qͥa p̃ciosior est argẽ¬
to. Qui sapiens aorde est apellat᷑ prudẽs: ⁊ qͥ¬
dulcis eloqͥa est maiora ꝑcipiet. Cor sapientis
erudiet os eiꝰ. ⁊ labiis illlꝰ addic grãm. Aqua ꝓ¬
funda ũba ex ore uiri. ⁊ torens redundãs fons
Cap̃ie. In facie prudentis lucet sapĩa. ocłi stultoꝵ
sñ finibus t̾re. Custos prudentie inueniet bo

Expanded text:
ascitur imperitia . Posside sapientiam, quia auro melior: acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens: et qudulcis est eloquio, majora percipiet. Cor sapientis erudit os ejus, et labiis illius addit gratiam . Aqua profunda, verba ex ore viri; et torrens redundans fons sapientiae . In facie prudentis lucet sapientia . Oculi stultorum in finibus terrae . Custos prudentiae inveniet bo
Abbreviated transcription (Latin):
tibies diuina clem̃tiã subuenit: et ꝑ petittetitram
in dulgentia dat᷑. Uultꝰ iteratũ tardꝰ sanat᷑
Sedm morbũ ł̃pendenda est medicitia: uixta itiluꝰ
ad hibetida sunt remedia N esaries dix̃. Ualde du¬
ra ettrimium dolenda cõdiçio ẽ omnẽ. in tentõem¬
ad studium corporis ĩpendere: et fruetĩt irõ reciꝑe
post laborẽ. Ditit etũ aliquis. Cũ ad senectutẽ ue¬
nero. tũc ad petutetitie medicam̃ta confuegã. Qua¬
re hoc de se fragilitas hutitana p̃sutnat. cũ i¬
nũ diem uite sue in potestate nõ hẽat. Intqͥta¬
tem enĩ nr̃am si nos agnoscimꝰ: d̾s ignoscit. Mis¬
ti eñĩ se credebant longo tp̃e uticere. ⁊ ita illos mor
repetitura subtraxit. ut tcͦ ad illã nom̃taneã pos¬
sent penitenciã ꝑuenre. P rubescimꝰ mͦ paruo¬

Expanded text:
entia subvenit, et per poenitentiam indulgentia datur. Vulnus iteratum tardius sanatur. Secundum morbum impendenda est medicina. Juxta vulnus adhibenda sunt remedia. CAESARIUS. Valde dura et nimium dolenda conditio est, omni intentione studio tempus impendere et fructum non recipere post laborem. Dicit enim aliquis: Cum ad senectam venero, tunc ad poenitentiae medicamenta confugiam. Quare hoc de se fragilitas humana praesumat, cum unam diem vitae suae in potestate non habeat? Iniquitatem enim nostram si nos agnoscimus, Deus ignoscit. Multi enim se credebant longo tempore victuros, et ita illos mors repentina subtraxit, ut nec ad illam momentaneam possint poenitentiam pervenire. Erubescimus modo par
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ unusquisq constringitꝰ. Per cilitium dipe re
agimꝰ ut in cõpũctõne et eliciis cognoscamꝰ iuciã:
deranda est. mensura temporis. qm̃ doloris. Quanta
fuit iti malũ abruta m̃tis in tentõ: tanta necesse
male gessimus: uł dc̃i ñ egimꝰ qd̾ agere debueramꝰ Iite
aut̃ uere penitentiã agit: qui nec penitere p̃t̾ita ne¬
gligit: nec ad huc penitenda cõmittit. Si botia est
u extremis ꝯu̾sio melior tam̃ est que alonge ante
finietti agitur. ut ab hac uita securꝰ transeat ᷑. In hoc
iam nõ oꝑabim᷑. s rationẽ oꝑũ nroꝵ ponemꝰ. Nullus
debet desꝑare ueniam. ectã si cura finẽ uite ad peni¬
tetitiã ꝯuertat᷑. Si eñi penitendo digna dõ acta
gesseritrius. seueritas eiꝰ it clem̃trã cõmutat᷑. d̾s qui
nos malos tolerat: nõ dubiũ est qd̵ ꝯu̾sus clem̃ter
ignoscat. Si ẽ eñ nõ portet reminisse peccãdi affectũ:

Expanded text:
suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si punctione cilicii cognoscamus vitia deranda est mensura temporis, quantum doloris. Quanta fuit in malo abruptae mentis intentio, tanta necesse male gessimus, vel dum non egimus quod agere debueramus. Iste autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Si bona est in extremis conversio, melior tamen est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur. In hoc ponimus. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae ad poenitentiam convertatur. Si enim poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Deus qui nos malos tolerat, non dubium est quia conversis clementer ignoscat. Sicut enim non oportet reminisci peccati affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
titit ꝑdita. Plus est enĩ gaudiũ torã dõ ⁊ angłis eiꝰ
de eo quia ꝑicło lib̾at ᷑. qm de eo qͥ nũqmͣ cecidit in¬
peccati ꝑiculũ. Qitanto enĩ ꝯtristat res ꝑdita: tã¬
tomagis si fuerit inuenta letificat. Multi suꝑna
respecti grã. in extremis suis ad dm̃ reu̾tunt᷑ ꝑ peni¬
tentiam. quecũq mala gesserunt cotidianis fleti¬
bus purgant. atq in bonis factis mala gesta con¬
mictãt. Quibus iuste totũ qd̾ deliq̃rant ignoscit᷑: qͥ a
ip̃i qd̃ male gesserunt. penitendo cognoscũt. Est
aut̃ penitentia medicam̃tũ uudneris. spes salutis.
s ꝓ funditate flectꝰ et lacrimaꝵ. Penitenitiã autẽ
nomen sũpsit apetia. animacruciat᷑ et moetifi¬
cat᷑ caro. Item dr̃. Qui iͦ penitẽtiam agunt: ꝓ inde capil¬
los et barbam nutͥunt. ut demonstrent habundãtia¬
eminiũ: quibꝰ caput peccatoris grauat᷑. Capilli etũt
ꝓuitiis accipiunt᷑: sic̃ scriptũ est. Ermibꝰ pecc̃orũ

Expanded text:
angelis ejus de eo qui a periculo liberatur, quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto contristat res perdita, tanto magis si fuerit inventa, laetificat. Multi superna respersi gratia, in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam. Et quaecunque mala gesserunt, quotidianis fletibus purgant: atque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignoscitur. Quia ipsi quod male gesserunt poenitendo cognoscunt. Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, tempore, sed profunditate fletus et lacrymarum. Poenitentia autem nomen sumpsit a poena, quia anima cruciatur, et mortificatur caro. Qui vero poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutcriminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur, sicut scriptum est: Crinibus peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
na in ictu ocłi ꝑeunt. si cordis nata fuerit cõpũc¬
tio Gregoriꝰ dix̃. Neq enĩ ꝓ delicto satisfacimꝰ: si
ab iniquitate nõ cessamꝰ. Qui cõmisit ꝓhilita: si¬
bimet ip̃u abscide̾ debet ꝓhis etiã ꝯcessa ⁊ se rep̾hẽ
Satis alieuꝰ est a fide. qui ad agendã penitenitiã tẽꝑa se

Expanded text:
na in ictu oculi pereunt, si cordis nata fuerit compuncna in ictu oculi pereunt, si cordis nata fuerit compunctio. GREGORIUS. Neque enim delictis satisfacimus, si ab iniquitate non cessamus. Qui commisit prohibita, sibSatis alienus est a fide, qui ad agendam poenitentiam tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ requirit d̾s: s affectꝰ sinceritatis penitendo peni¬
si sicit homo lapsus mortuus fuerit in pcco. fide sua
ninet in et̾mim. Canendũ est uulnus. qd̾ dolore cura¬
tur. Putride canes ferro in digent. ⁊ cauterio. ⁊ ea the¬
na. Sordes ⁊ come nõ sunt diadematis signa. s fletus
⁊ lacrimaꝵ. s accus ⁊ ieiuniũ arma sũt penitentiẽ:¬
⁊ remediũ pecc̃oꝵ. quia in anis uent̾ ⁊ habuitꝰ luetit¬
osics dnm dep̃cat᷑. D̾s natina misericors est. ⁊ ꝑatus
ut saluet clem̃tia: quos nõ potest saluare i᷑ticiã As¬
nec bono implet ques scĩs ꝓmitiit si illi reu̾tant᷑ ad
uicia: nec mala que pecratorib cõminat ͦ si illi re¬
u̾si fuerut ad salutem. Homo iiqͦ qͥ ꝑ nefas ꝑt¬
turas diuicias ꝯgregauit. si aliꝗnͣdo ꝯu̾sus euad̾e
cepit et̾ita supplicia. debet agere ut młtitudinẽ
peccatoꝵ possit exequero ub̾tate uͥtutũ. ¶ylariꝰ dix̃.
Plenitudo enĩ mores ĩmittat: et longua tẽpoꝵ cͥtut¬

Expanded text:
 requirit Dominus, sed affectum sinceritatis poenitentitiamsi ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua vivet in aeternum. Cavendum est vulnus quod dolore curatur. Putredo carnis ferro indiget et cauterio. Catena, sordes et comae, non sunt diadematis signa, sed fletus et lacrymarum. Saccus et jejunium arma sunt poenitentiae et remedium peccatorum, quia inanis venter et habitus luctuosus Deum deprecantur. Deus natura misericors est, et paratus ut salvet clementianec bona implet quae sanctis promisit, si illi revertantur ad vitia; nec mala quae peccatoribus comminatur, si illi reversi fuerint ad salutem. Homo iniquus, qui per nefas perituras divitias congregavit, si aliquando conversus evadere cupit aeterna supplicia, debossit exaequare ubertate virtutum. HILARIUS. Poenitudo enim mores mutat, et longi temporis crimi