comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disposuerũt aduersus me. nũquid qui
dormit nõ a diciet ut resurgat: Hic ter¬
te ita poĩta sunt uerba hec: ut nichil
aliud dixisse intelligatur ꝙͣ si diceret
Nũquid qui moritur. nõ adiciet ut re¬
uiuistat: Superiora quippe demonstrãt
mortẽ ip̃iꝰ cogitasse et disposuisse ĩimi¬
tos eiꝰ: et hoc actũ ẽẽ ꝑ eũ qͥ ingredie¬
batur ut uideret. et egrediebatur ut
ꝓderet. Cui autẽ hic nõ occurrat ex
discipulo eiꝰ factus traditor uidas: Qa
gͦ facturi erant qd̾ moliebant᷑ id est occi¬
suri erant eũ: ostendens illos uana ma¬
licia frustra occisuros resurrecturũ: sic
adiuet hũc uersũ. uelut si diceret. Qd
agitis uani: Quod ur̃mn scelus erit:
mens sonuius erit. Nũquid qͥ dormt
non adiciet ut resurgat: Etem hõ¬
panes meos ampliaiit super me cal¬
caneũ: hͦ est cõcultauit me. Tu autẽ
qui iudeos post passionẽ resurrectionẽq
xp̃i de sedib suis bellica strage et exci-¬

Expanded text:
disposuerunt aduersus me: Numquid qui disposuerunt aduersus me: Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Hic certe ita posita sunt uerba haec, ut nihil aliud dixisse intellegatur, quam si diceret: \'Numquid qui moritur, non adiciet ut reuiuescat?\' Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et disposuisse inimicos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Et panes meos, ampliauit super me calcaneum, hoc est conculcauit me. Tu autem,qui Iudaeos post passionem resurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et exci
Abbreviated transcription (Latin):
gesimo et de qͥndecimio et de sexagesmio
septiuio in quib mors et resurrectio dñ
prophetantur
E resurrectione qͦ eiꝰ. neqͣꝙͣ psal¬
morũ oratulã tacuerũt. Ilam quid
est aliud ꝙͣ in psaliuo tertio ex ꝑsona eiꝰ
canitur. ego dormini et somnũ ceni: et¬
ex surrexi qm̃ dñs suscepit me : An forte
quisꝙͣ ita desipiat. ut credat uelut aliqͥd
magnũ nobis in dicare uoluisse ꝓphetam.
ꝙ dormierit. et resurrexit: inisi souunis
iste mors ẽẽt et euigilatio. resurrectio quã
de xp̃o sic oportuit ꝓphetari : Nã et in
quadragesiio ꝑsalmo manifestiꝰ id ostẽ¬
ditur. ubi ex ꝑsona eiusdem mediatoris
more solito tãꝙͣ p̾terita narrãtur q̃ futu¬
ra ꝓphetabantur. qm̃ que uentura erant
iã ĩ predestinatione et p̃stĩa dei uelut facta
erãt qr certa erant: inimici inquit mei
me susurrabant om̃s inimici mei. ad¬
uersus me cogitabãt mala mͥ. uerbũ ĩiguũ

Expanded text:
gensimo et de quinto decimo et de sexagensimo gensimo et de quinto decimo et de sexagensimo septimo, in quibus mors et resurrectio Domini prophetatur. De resurrectione quoque eius nequaquam psalmorum oracula tacuerunt. Nam quid est aliud quod in psalmo tertio ex persona eius canitur: Ego dormiui et somnum cepi; exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me? An forte quisquam ita desipit, ut credat uelut aliquid magnum nobis indicare uoluisse prophetam, quod dormierit et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more solito tamquam praeterita narrantur, quae futura prophetabantur; quoniam, quae uentura erant, iam in praedestinatione et praescientia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici, inquit, meime susurrabant omnes inimici mei, aduersus me cogitabant mala mihi. Verbum iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
et pedes meos. dinumerauerũt oĩa ossa
mea. ip̃i uero ꝯsiderauerũt et inspexer̃t
me. quib utiqz uerbis in truce corpus
significauit extentũ. manib pedibus¬
q confixis et clauorũ trãsuerberacione
confossis. eoq modo se spectatulũ ꝯside¬
rantib et conspicientib prebuisse: addẽs
eciã diuiserũt sibi uestimenta mea. et
super uestẽ meã miserũt sortẽ. q̃ ꝓphecia
queadmodũ impleta sit. euãgelita nar¬
rat lustoria: tũc ꝓfecto et alia recte intelli¬
gũtur que ibi minꝰ aꝑte dicta sũt: cũ cõgru¬
unt hiis que tãta manifestacõe claruerũt.
p̾sertim qr et illa q̃ non trãsacta crediuius.
s pñtia cõtueniur. sicut in eodẽ ꝓsaluo
legũtur. tanto ante p̾dicta. ita nũc exhi-¬
bita iã toto orbe ternũtur. Ibi eiñ paulopꝰ
dicitur. Cõmemorabũt᷑ et ad dum cõuertẽ¬
eiꝰ uniu̾se patrie gentiũ: qm̃ dñi ẽ regnũ:
et ip̃e dommnabitur gentium.¬

Expanded text:
es, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me quibus utique uerbis in cruce corpus significauit extentum manibus pedibusque confixis et clauorum transuerberatione confossis, eoque modo se spectaculum considerantibus et conspicientibus praebuisse, addens etiam: Diuiserunt sibi uestsuper vestem meam miserunt sortem . Quae prophetia quemadmodum impleta sit, evangelica narratur historia . Tunc profecto et alia recte intelliguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruunt his, quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia et illa, quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita iam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post dicitur: Commemorabuntur et conuertenegnum, et ipse dominabitur gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe scdẽ res que sapientiũ aĩos fati¬
gãt. magis huic obfuerũt ꝙͣ profuit
ip̃a sapia: etiã uũt et deinceps meniora¬
bilis. et tũc longe lateqz laudata. Pro¬
phetasse etiã ip̃e reperitur in suis libris.
qui tres recepti sũt in auctoritatẽ cano¬
nicã: ꝓuerbia. eccliastes. et cãtitũ cãti¬
coꝵ. dilii uero duo. qͦꝵ unus sapr̃a. alter
eccliãsticus dr̃. ꝓpter eloquii non nullam
sinulitudinẽ ut salomonis dicãt᷑ obtinuit
occidentalis antiquitꝰ recepit eccliã: qͦꝵ
in uno qui appellat᷑ sapĩa salomonis.
passio xp̃i aꝑtissime ꝓphetat᷑. Impii
quippe interfectores eiꝰ ꝯmemorãtur di-¬
centes. Circũueniamꝰ iustũ quĩ ĩ suauis
est nobis. et ꝯͣrius ẽ operib nr̃is: et ĩpro¬
perat nobis pctã legis: et infainat ĩ
nos pitã discipline nr̃e. Promictit scĩam
dei se habere. et filiũ dei se uoiãt. Factꝰ
est nobis ĩ traductionem togitationũ

Expanded text:
Quippe secundae res, quae sapientium animos fatiQuippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorum unus sapientia, alter ecclesiasticus dicitur, propter eloquii nonnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuioccidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia Salomonis, passio Christi apertissime prophetatur. Inpii quippe interfectores eius commemorantur dicentes: Circumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis et infamatis in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. Factus est nobis in traductionem cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
Ista de psaliuis hͦ est de ꝓphecia regis
dauid satis dicta sint: ut aliquis modꝰ
sit. Ignostãt autẽ qui hͦ legñt. et cũcta
illa nouerũt. et de hiis que fortasse fir¬
miora me p̾termisisse uel intelligũt uel
existimant. non querantur.¬
¶ Capłm.roͫ ¶ De regno at merito
dauid: et de filio ip̃iꝰ salomone: eaq pro
eis libris qui scriptis ip̃iꝰ copulantur:
uel in eis quos ip̃iꝰ ẽẽ non dubiũ est.
Egnaiit autẽ dauid in t̾rena ihe¬
rusalem. filius telestis ihrłm. dño
multũ testimonio p̾dicatus: qr et delicta
eiꝰ tãta pietate superata sũt ꝑ saluber¬
rimã penitendi hũilitatẽ. ut prorsus
inter eos sit de quib ip̃e ait. Utĩ quoꝵ
remissi sũt imquitates: et qͦꝵ tecta st̃
pc̃ta. Post hũt regnauit eidem ppło
uniu̾so salomon eiꝰ filius: qui ut supͣ
dictũ est. pr̃e suo cepit uiuente regnare.
Hic bonis miciis. malos exitus habuit:

Expanded text:
Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant, non querantur. CAPUT XX. De regno ac merito Dauid et de filio ipsius Salomone eaque propeis libris, qui scriptis ipsius copulantur, uel in eis, quos ipsius esse non dubium est. Regnauit ergo Dauid in terrena Hierusalem, filius caelestis Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta eius tanta pietate superata sunt per saluberrimam paenitendi humilitatem, ut prorsus inter eos sit, de quibus ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Post hunc regnauit eidem populo uniuerso Salomon filius eius, qui, ut supra dictum est, patre suo uiuente coepit regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
litas declaratur.
Ed ut iudei tam manifestis huiꝰ
Oꝓphetie testimoniis. etiã rebus
ad effectũ tã clarũ certũq ꝑductis oĩno
non credant. ꝓfecto in eis illud ĩplet᷑
qd̾ in eo psalmo qui hũc sequit᷑ stͥptũ
ꝯmemoratũ est qd̾ in euãgelio patuit
Dederũt in estam meã fel: et in siti
mea potũ inͥ dederũt acetũ. Et uelut
post tale ꝯuiuiũ epulasq sibi huiꝰ ce
modi exhibitas. mox intulit. fiat
mensa eoꝵ corã ip̃is ĩnuscipulam et
in retribucionẽ et in scandalũ: obsturẽt᷑
ocli eoꝵ ne uideant. et dorsum eoꝵ semꝑ
ncurua: et cetera q̃ non optãdo sunt
dtã. s optandi sp̃e ꝓphetando predicta
Quid gͦ murũ si hec manifesta non
udent: qͦꝵ ocłi sunt obsturati ne uideãt:
Quid mirũ si celestia non sustipũt:
qui ut in teruena sint proui dorsũ eorũ
semper ĩcuruũ est: Hiis enĩ uerbis trãs¬
latis a torꝑe: uitia significãtur aĩorũ.

Expanded text:
litas declaratur. litas declaratur. Sed ut Judaei tam manifestis hujus prophetiae testimoniis, etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis, omnino non cedant, profecto in eis illud impletur, quod in eo psalmo qucommemoratum est, quod in euangelio patuit: Dederunt in escam meam fel et in siti mea potum mihi dederunt acetum. Et uelut post tale conuiuium epulasque sibi huiusce modi exhibitas mox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scandalum; obscurentur oculi eorum ne uideant, et dorsum eorum semper incurua, et cetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incuruum est? His enim uerbis translatis a corpore uitia significantur animorum.
Abbreviated transcription (Latin):
reniuisteret. ne coruũperet᷑. sicut cada-¬
uera corrũpi solent: nisi qui die tertio
resurrexit: Qd̾ utiq dicere nõ possũt
de ꝓpheta et rege dauid. Clamat et
deus saluos faciendi Et dñi dei exitꝰ mor¬
tis. Quid aꝑtius diceret᷑. Deus en
saluos faciendi dũs est ihs: qͥ interpre¬
tatur saluator. siue salutaris. Nã racio
noĩs huiꝰ hec reddita est: qñ priusꝙͣ ex
uirgine nasteret᷑. dictũ est. pariet filiũ
et uotabis nomen eiꝰ ih̃m: ip̃e eñĩ sal-¬
uũ faciet pplm̃ suũ a pctis eoꝵ. In qͦꝵ¬
sus est: non utiq oportuit eũ de har
uita exitus alios habere ꝙͣ mortis.
Ideo cũ dictũ est. deus nr̃ deꝰ saluos
faciendi. cõtinuo subiĩctũ est. et dñi
exitus mortis: ut ostenderet᷑ moriẽdo
saluos ẽẽ facturus. S mirando ditm
est. et dñi dei: tanꝙͣ diceret᷑. Talis ẽ¬
ista uita mortaliũ: ut nec ipse dñs
aliter ab illa exiret. nisl ꝑ mortem.¬
octauo in quo iudeoꝵ pertinax infide¬

Expanded text:
reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege Dauid. Clamat et Deus saluos faciendi, et Domini exitus mortis. Quid apertius diceretur? Deus enim saluos faciendi Dominus est Iesus, quod interpretatur saluator siue salutaris. Nam ratio nominis huius haec reddita est, quando priusquam ex uirgine nasceretur dictum est: Pariet filium, et uocabis nomen eius Iesum. Ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum. In qsus est, non utique oportuit eum de hac uita exitus alios habere quam mortis. Ideo cum dictum esset: Deus noster Deus saluos faciendi, continuo subiunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est: Et Domini; tamquam diceretur: "Talis eista vita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nisi per mortem.octavo, in quo Judaeorum pertinax infide
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat eũ ip̃e saluator. de qͦ ante iam
dixerat. unꝰ ex uobis diabolus est: s
solet in se mẽbroꝵ suoꝵ trafferue ꝑsonã;
et sibi tabuere ꝙ ẽẽt illoꝵ: qr caput et
corpus unus est xp̃s. Unde illud est
in euãgelio. Esurimi et dedisti mͥ mãdu¬
tare. Qd̾ exponẽs ait. Qñ uni ex mi¬
nimis meis fecistis: inͥ fecistis. Se itaq
dixit sperasse. qd̾ tũt sperauerãt deiuda
discipuli eiꝰ: qñ est ꝯnumeratꝰ apłis
Iudei autẽ xp̃mi quẽ sperãt: moriturũ
ẽẽ non sperant. Ideo que lex et ꝓphete
annũtiauerũt. nr̃m eẽ nõ putãt : s ne¬
stio quẽ suũ quẽ sibi alienũ a mortis pas¬
sione ꝯfingũt. Ideo murabili uanitate
atq cecitate uerba q̃ posuiuiꝰ nõ mortẽ
et resurrectionẽ s sominũ et euigilacio¬
nem significasse ꝯtendũt. S clamat

Expanded text:
nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput et corpus unus est Christus; unde illud est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Se itaque dixit sperasse, quod tunc sperauerant de Iuda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei autem Christum. quem sperant, moriturum esse non sperant. Ideo quem lex et prophetae adnuntiauerunt, nostrum esse non putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt. Sed cla
Abbreviated transcription (Latin):
unt iã exspectari a me uideo ut hoc
loco libri huiꝰ aperiã quid in psalmuis
uidetur ip̃a expectatio postulare. ꝙͣuis
iã in uno fecerim: copia ꝙͣ in opia magͣ
impedior. Oĩa enĩ ponere uitãde ꝓlixi¬
tatis causa ꝓlubeor: uereor autẽ ne cũ
aliqua elegero: multis qui ea nouerũt.
uidear magis necessaria p̾t̾isse. Deinde
qr testimoniũ qd̾ ꝓfertur. de cõtexione
tocius ꝑsalini debet habere suffragiũ:
aut certe nichil sit qd ei refraget᷑ si nõ
oĩa suffragant᷑: ne more centonũ ad rẽ
quã uolumus tanꝙͣ uersitulos decerꝑe
uideamus: uelut de grãdi carnũe. qd̾
non de re illa s de alia longeqz diu̾sa
reperiatur ẽẽ ꝯstriptũ. Hoc autẽ ut in
qͥtũq psalmo possit ostendi : exponẽdus¬
est totus. Qd̾ ꝙͣti operis sit. et alioꝵ
et nr̃a uolumina in quib hͦ fecinius
satis indicãt. Legat ergo illa qͥ uolue¬
rit: et potuerit ĩuenire qͦt et quãta

Expanded text:
Nunc jam exspectari a me video, ut hoc Nunc jam exspectari a me video, ut hoc loco libri hujus aperiam quid in Psalmis Dvidetur ipsa exspectatio postulare quamvis jam in uno fecerim, copia quam inopia magis impedior. Omnia enim ponere vitandae prolixitatis causa prohibeor: vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis qui ea noverunt, videar magis necessaria praeterisse; deinde, quia testimonium quod profertur, de contextione totius Psalmi debet habere suffragium ut certe nihil sit quod ei refragetur, si non omnia suffragantur, ne more centonum ad rem quam volumus, tanquam versiculos decerpere videamur, velut de grandi carmine, quod non de re illa, sed de alia longeque diversa reperiatur esse conscriptum. Hoc autem ut in quocumque psalmo possit ostendi, exponeest totus; quod quanti operis sit et aliorum et nostra uolumina, in quibus hoc fecimus, satis indicant. Legat ergo illa, qui uoluerit et potuerit; inueniet quot et quanta
Abbreviated transcription (Latin):
noib alioꝵ. aliquid qd̾ ad rẽ ꝑtineat fi¬
gurãtib: ceteros autẽ nulliꝰ hoĩs nomẽ
in titulis habere uoluisse. sicut ei uarieta¬
tis huiꝰ disposicionem ꝙͣuis latebrosam.
non tñ manẽ dñs iuspirauit. Nec mo¬
uere d ad hͦ non credendũ qd̾ nõnulloꝵ
noĩa ꝓphetarũ qui longe post dauid regis
tꝑa fuerũt quibusdã psaluus in eo libro
legũtur instripta: et q̃ ibi dicũtur. uelut
ab eis dici uident᷑. Neq enĩ uon potuit
prophelicus sp̃s ꝓphetanti regi dauid.
hec eciã futurorũ ꝓphetarũ noĩa reuela¬
re ut aliquid qd̾ eoꝵ persone cõueniret
ꝓphetice tãtaretur: sicut rex iosias exor¬
turus et regnaturꝰ post ãnos ãpliꝰ ꝙͣ
trecẽtos cuidã ꝓphete qui eciã facta eiꝰ fu-¬
tura p̾dixit. cũ suo noĩe reuelatus est.¬
¶Capłm . ih. ¶ An oĩa q̃ in psalmis de
xp̃o et ecclia prophetantur: ad ꝯtextum
huiꝰ operis coaptanda sint.

Expanded text:
nominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, finominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, figurantibus, ceteros autem nullius hominis nomen in titulis habere uoluisse, sicut ei uarietatis huius dispositionem. quamuis latebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet ad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentur. Neque enim non potuit propheticus spiritus prophetanti regi Dauid haec etiam futurorum prophetarum nomina reuelare, ut aliquid, quod eorum personae conueniret, prophetice cantaretur; sicut rex Iosias exorturus et regnaturus post annos amplius quam trecentos cuidam prophetae, qui etiam facta eius futura praedixit, cum suo noCAPUT XV.-- An omnia quae in Psalmis de Christo et Ecclesia prophetantur, ad contextum hujus operis coaptanda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
mistica rei magne figuracõe seruierat.
Durersorũ eĩ souorũ rõnabilis modera¬
tusq ꝯtentus. ꝯtordi uarietate cõpactam
bene ordinate ciuitatis ĩsimuat unitatem.
Demq oĩs fere ꝓphetia eiꝰ in psaliuis ẽ.
quos cẽtũ qͥuquaginta liber cõtinet quem¬
psalmorũ uocamꝰ: in quibz nõnulli uolũt
eos solos factos ẽẽ a dauid qui erꝰ nomine
inscripti sunt. Sũt itẽ qui putãt nõ ab
eo factos. nisi qui p̾notãtur ip̃iꝰ dauid:
qui uero habent in titulis ip̃i dauid. ab
aliis factos. ꝑ sone ip̃iꝰ suisse coaptatos.
Que opinio uoce enãgelira saluatoris
meo sede a dextris meis: donet ponam
ĩnicos tuos stabellũ pedũ tuoꝵ. Et certe
idem psaluius non habet in titulo ip̃iꝰ
dauid. s ip̃e dauid: sicut plurimi. Michi
autẽ credibilius uidentur existimare qui
oñis illos cẽtũquinquaginta ꝑsalmos
eiꝰ oꝑi tribuñt. eñq aliqͦs p̾notasse eciã

Expanded text:
mystica rei magnae figuratione seruierit. mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere prophetia eius in psalmis est, quos centum quPsalmorum vocamus: in quibus nonnulli volunt, eos solos factos esse a David, qui ejus nomine inscripti sunt: sunt etiam qui putant non ab eo factos, nisi qui praenotantur, Ipsius David; qui vero habent in titulis, Ipsi David, ab aliis factos, personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio voce evangelica Salvatoris meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Et certe idem psalmus non habet in titulo, Ipsius David; sed Ipsi David, sicut plurimi. Mihi autem credibilius videntur existimare, qui omnes illos centum quinquaginta Psalmos eius operi tribuunt eumque aliquos praenotasse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit ãnos. Ilam sub eo iudice qui
appellatus est aiod octoginta ãni patis
hac ꝓmissione p̾dicta ẽẽ credãtur: ilto
minꝰ itaq cuiuslib regis alteriꝰ. Non
eñ quisꝙͣ eorũ in tãta quãta ille pace
regnauit. nec unꝙͣ om̃o gẽs illa ita
regnũ tenuit ut sollicita non fuerit ne
rerũ humanaꝵ nulli aliqñ ppło cõtessa
ẽ tanta securitas: ut huic uite hostiles
non formidaret incursus. Locus gͦ iste
qͥ ꝓmittitur tã pacate ac secure habita¬
cionis eternus ẽ. et̾nisq debetur in matre
ihrłm libera. ubi erit ueratiter ppłs iszł:
hoc enĩ nomen interp̃tatur uidẽs deum.
Cuiꝰ p̾mii desiderio pia ꝑ fidem uita in
hac erũnosa ꝑegrinatõe ducenda est.¬
¶ Capłm.i4ͬ. ¶ De studio dauid in dispo
dei: p̾mo in umbra futuri ĩ t̾rena
tãticis eruditus qui armoniã nusicam
nõ uulgari uolũtate. s fideli uoliuitate
dilexerat: eaqz deo suo qui uerus est deus.

Expanded text:
regnavit annos. Nam sub eo Judice qui regnavit annos. Nam sub eo Judice qui appellatus est Aod, octoginta anni pacis hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit nererum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste, qui promittitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit ueraciter populus Israel; hoc enim nomen interpretatur cuidens Deum\'; cuius praemii desiderio pia per fidem uita in hac aerumnosa peregrinatione ducenda est. CAPUT XIIII. De studio Dauid in disposDei, primo in umbra futuri, in terrenacanticis eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis hũiliare eñ⁊ sicut ab mitio a dieb
qͥbus ꝯstitui indices suꝑ ppłm meũ isrł.¬
¶ Capłm. i3ͫ An promisse pacis ueritas
illis tpib possit astribi: que sub salomone
sperat insipienter sapit. An quispiã pu¬
tabat in pace regni salomonis. id esse ꝯ¬
pletũ: Pacẽ quippe illa scriptura ĩ umbra
futuri. excellenti p̾ditacõe ꝯmendat. S
huic suspicioni uigilanter occursũ ẽ: tum
postea ꝙͣ dictũ est. non apponet filiꝰ ñ qͥta¬
tis hũiliare eũ. cõtinuo subiũctũ ẽ. sicut¬
ab inicio. a dieb quib ꝯstitui iudices sr
ppłm meũ isrł. Indices nãq pͥusꝙͣ reges
ibi ẽẽ cepissent suꝑ illũ ppłm fuerãt cõsti¬
tuti. ex quo terram ꝓmissionis acrepit:
et utiq hũiliabat eũ filiꝰ iniquitatis.
hͦ est hostis aliemgena. ꝑ interualla tẽ¬
porũ quib legũt᷑ paces alternasse cum
bellis: et ĩuemiũtur illit pacis tya plixi¬
ora ꝙͣ salomon habuit. qui quadragĩta

Expanded text:
iliare eum, sicut ab initio a diebus, quibus constitui iudices super populum meum Israel. CAPUT XIII. An promissae pacis ueritas illis temporibus possit adscribi, quae sub Salomone sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiunctum ejudices super populum meum Israel. Judices namque, priusquam Reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per intervalla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis: et inveniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi huiꝰ iteratio. Hoc ergo ĩtelligẽs
dauid ait in stdõ regnorũ libro: unde
ad istũ psaliuũ digressisumꝰ. Et locu¬
tus es ꝓ domo serui tui ĩ longinquũ.
Ideo autem post paululũ ait. Nũc ĩcipe
et beuedit domiũ serui tui usq in et̾mĩ et
cetera: qr tũt geniturus erat filiũ ex quo
ra erat domus eius eterna eadẽq domꝰ
dei. Donius eñ dauid ꝓpter genꝰ dauid
domus autẽ dei eaden ip̃a ꝓpter tẽplũ
dei. de hoĩb factũ. non de lapidib. ubi
habitet in et̾nũ ppłs cũ deo et in deo
suo. et deus cũ ppło atq in pplo suo: ita
ut deus sit implens ppłm suũ. et ppłs
plenus deo suo. cũ deus erit oĩa ĩ oĩb:
ip̃e in pace pͥmiũ. qui uirtus in bello.
Ideo cũ ĩ uerbis nathan dictũ sit. et ñ-

Expanded text:
uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium, ex quora erat domus eius aeterna eademque domus Dei. Domus enim Dauid propter genus Dauid; domus autem Dei eadem ipsa propter templum Dei de hominibus factum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo adque in populo suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. Ideo cum in uerbis Nathan dictum sit: Et nunt
Abbreviated transcription (Latin):
meniẽto dñe nͥ ut miserearis. et pro
tolerata paciẽter hũilitate mea. reddas
celsitudinẽ quã iurasti damd ĩ ueritate
tua: Si autẽ iudeis assignemiꝰ hec uer¬
ba. illi serui dei talia dic̾e potuerunt
qui expugnata terrena ihrłm. añꝙͣ
ãnis regis salomonis apparuit s ce¬
lestis ac spũalis ẽẽt fideliter expectãda.
quã tũc ignorãs infidelitas genciũ. cũ
dei ppłm exultabat atq insultabat eẽ
captiuũ: quid aliud ꝙͣ xp̃i cõmutatõe
s stientib nestiẽs exprobrabat: Et
ideo qd̾ sequit᷑ ubi psaluiꝰ iste cõcludit᷑
Benedictio dñi in et̾nũ fiat fiat. uniu̾¬
so ppło dei ad celestem ihrłm ꝑtinenti.
siue in illis qui latebant in testamẽto
manifeste ꝑtiuere cernitur ad xp̃in.
satis congruit. Beuedictio quippe dñi
in seĩe dauid non ad aliquod tp̃s qͣlis
diebus salomonis apparuit. s ĩ et̾nũ
speranda est: in qua certissima spe dr̃.
fiat fiat. Illiꝰ enĩ spei est ꝯfiriuacio

Expanded text:
mine, nisi ut miserearis et pro tolerata patienter humilitate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui expugnata terrena Hierusalem, aannis regis Salomonis apparuit, sed caelestis ac spiritalis esset fideliter exspectanda; quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exultabat adque insultabat esse captiuum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur: Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiuentia: aut a perte dicũt᷑ aut t̾pite.
Uauilibet enĩ de quacũq re ꝓpͥe
suit. atq manifeste ꝓphetite lo¬
cutiones: necesse est ut eis etiã tropite
misteantur q̃ maxĩe ꝓpter turdiores
ingerũt doctorib laboriosum disputan¬
di exponendiq negotiũ: quedã tamer
xp̃m et eccłiam ip̃a p̾ma facie mox
ut dicũtur ostendũt: et si ex otio ⁊estãt
exponenda. q̃ in eis miuus intelligũt᷑.
quale illud est in eodẽ psalmoꝵ libro.
Eructauit cor meũ u̾bũ bonũ. dico ego
opera mea regi. lingua mea calamus
stribe: uelociter stribentis. Speciosus

Expanded text:
ur aut tropice. Quamlibet enim de quacumque re propriae sint adque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur; quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disputandi exponendique negotium. Quaedam tamen Christum et ecclesiam ipsa prima facie, mox ut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio restant exponenda, quae in eis minus intelleguntur; quale illud est in eodem psalmorum libro: Eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea calamus scribae uelociter scribentis.
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃i post hoc opprobriũ credituri sũt.
Sz ille quẽ prius posui ꝯueniencior
sensus michi uidetur. Inimitis eñ
xp̃i quib exprobãt᷑ ꝙ eos ad gẽtes
trãsiẽs reliquerit xp̃s. ĩcongrue uox
ista coaptatur: meniẽto dñe oppro¬
brii seruoꝵ tuoꝵ: non eñ serui dei uo¬
candi sũt tales indei: s eis uerba ista
ꝯpetũt. qui cũ graues hũilitates ꝑse¬
cutionũ ꝓ xp̃i noĩe paterentur. recor¬
dari potuerũt excelsũ regnũ semini
dauid fuisse ꝓuiissũ. et eiꝰ desiderio
dicere non desperando s petendo. q̃rẽdo¬
et pulsando. ubi sũt miseracões tue
antique dñe qͣs iurasti dauid ĩ uerita¬
te tua: memẽto dñe opprobrii ẜuorũ¬

Expanded text:
et ipsi post hoc obprobrium credituri sunt. Sed ille, quem prius posui, conuenientior mihi sensus uidetur. Inimicis enim Christi, quibus exprobratur. quod eos ad gentes transiens reliquerit Christus, incongrue uox ista coaptatur: Memento, Domine, obprobrii seruorum tuorum; non enim serui Dei nuncupandi sunt tales Iudaei; sed eis uerba ista conpetunt, qui, cum graues humilitates persecutionum pro Christi nomine paterentur, recordari potuerunt excelsum regnum semini Dauid fuisse promissum, et eius desiderio dicere, non desperando, sed petendo quaerendo pulsando: Ubi sunt miserationes tuae antiquae, Domine, quas iurasti Dauid in ueritate tua? Memento, Domine, obprobrii seru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i inter qͦs dñat᷑ dentib suis frendendo
et tabestendo et nichil aduersus eũ ualẽdo
testãtur. Deinde ꝙ paulopost dicit Iurauit
dns et non penitebit eũ. quibz uerbis ĩmu-¬
tabile futurũ ẽẽ significat qd̾ adiũgit
tu es sacerdos ĩet̾nũ scdm̃ ordinẽ melchise
sacrifitiũ scdm̃ ordiuẽ aaron. et ubiq offer¬
gere ꝑmictitur. de quo ista dicãtur: Ad
hec itaqz maifesta referũt᷑ que paulo
obsturiꝰ in eodem psaluo posita sunt qñ
recte intelligũt᷑: quod in nr̃is popularib

Expanded text:
ipsi, inter quos dominatur, dentibus frendendo ipsi, inter quos dominatur, dentibus frendendo et tabescendo et nihil aduersus eum ualendo testantur. Deinde quod paulo post dicit: Iurauit Dominus, ot non paenitebit eum, quibus uerbis inmutabile futurum esse significat, quod adiungit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisesacrificium secundum ordinem Aaron et ubique offergere permittitur, de quo ista dicantur? Ad haec itaque manifesta referuntur, quae paulo obscurius in eodem psalmo posita sunt, quando recte intelleguntur; quod in nostris iam popularib
Abbreviated transcription (Latin):
est qͦ quoniͦ intelligatur : debet hiis reb
manfestissimis conuenire.¬
¶ Capłm. iaͬͫ ¶ De hiis que ad sacerdotũ
xp̃i in psalmo tẽtesimonono: et de hiis
xp̃s quẽ admodũ hic rex aꝑtissime
p̾dicatur. Dixit dñs dño meo sede adextris
meis. donet ponam inmicos tuos sta¬
bellũ pedũ tuoꝵ. sedere xp̃s ad dexterã
prĩs creditur non uidetur: eiꝰ eciã ĩnuicos
poni sub pedib eiꝰ nondũ apparet. Nũc¬
id agitur. apparebit in fine. etiã hͦ nuĩt
creditur. post uidebitur. Uerũ ꝙ sequit᷑.
uirgã uirtutis tue emictet dñs ex syon
dñare in medio inimitoꝵ tuoꝵ. ita clarũ
est. ut non solũ infideliter. et infeliciter.
s eciã impudenter negetur. Et ip̃i quippe
fatentur mimici. ex syon missam fuisse
legem xp̃i quod nũc euãgeliũ nos uoca¬
mus: et eã uirgã uirtutis eiꝰ agnostimꝰ
Dñari uero eñ n medio ĩnicoꝵ suoꝵ iidẽ

Expanded text:
est, quoquo modo intellegatur, debet his rebus est, quoquo modo intellegatur, debet his rebus manifestissimis conuenire. CAPUT XVII. De his, quae ad sacerdotium Christi in psalmo centensimo nono, et de his, Christus, quem ad modum hic rex, apertissime praedicatur: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Sedere Christus ad dexteram Patris creditur, non uidetur; eius etiam inimicos poni sub pedibus eius nondum apparet; id agitur, apparebit in fine; etiam hoc nunc creditur, post uidebitur. Verum quod sequitur: Virgam uirtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum test, ut non solum infideliter et infeliciter, sed etiam impudenter negetur. Et ipsi quippe fatentur inimici, ex Sion missam fuisse legem Christi, quod Evangelium nos vocamus, et eam virgam virtutis ejus agnoscimus. Dominari uero eum in medio inimicorum suorum idem
Abbreviated transcription (Latin):
tñ xp̃m sibi amũtiatũ credidit. ut meri¬
to de illo diceretur. in obauditu auris ob¬
audiuit michi qr fides ex auditu est: iste
inquã ppłs additus ueris et carne et fide
carnem peperit xpmi. qñ in solis illis is¬
rahelitis fuit. Inde quippe erat uirgo ma¬
ria: in qua carnẽ xp̃s ut homo ẽẽt assũp¬
sit. De qua ciuitate ꝓsalmus aliꝰ ait
Mater syon dicet homo: et homo factus ẽ
in ea. et ip̃e fundauit eã altissimiꝰ. Qͥs ẽ
altissimus uisi deus: Et ꝑ hoc xp̃s deꝰ
ip̃e in prĩarchis et ꝓphetis fundauit eã
Cũ igitur huit regine ciuitati dei. tanto
ante dictũ sit ꝑ ꝓphetia ꝙ iã uidenius¬
impletũ. pro prĩb tui nati sũt tibi filii.
constitues eos principes suꝑ om̃em terrã.
ex filiis quippe eiꝰ ꝑ om̃em terrã sũt pre¬
positi. et pr̃es eiꝰ cũ confiteãt᷑ ei. populi
concurrentes ad eã ꝑ confessionẽ laudis
eterue in sclm̃ sclĩ: ꝓculdubio quicquid
hic tropicis locucionib sub obsture dictũ

Expanded text:
tamen Christum sibi adnuntiatum credidit, ut merito de illo diceretur: In obauditu auris obaudiuit mihi, quia fides ex auditu est — -iste, inquam, populus additus ueris et carne et fide carnem peperit Christum, quando in solis illis Israelitis fuit. Inde quippe erat uirgo Maria, in qua carnem Christus, ut homo esset, adsumsit. De qua ciuitate psalmus alius ait: Mater Sion, dicet homo, et homo factus est in ea, et ipse fundauit eam Altissimus. Quis est iste Altissimus nisi Deus? Ac per ipse in patriarchis et prophetis fundauit eam. Cum igitur huic reginae ciuitati Dei tanto ante dictum sit per prophetiam, quod iinpletum: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram ex filiis quippe eius per omnem terram sunt praepositi et patres eius, cum confiteantur ei populi concurrentes ad eam confessionem laudis aeternae in saeculum saeculi: procul dubio quidquid hic tropicis locutionibus subobscure dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec tante promissionis ualidis¬
suia firmamenta. ne putarẽtur
iñ salomone ꝯpleta. tãꝙͣ id speraretur.
nec ĩueniretur. tu uero inqͥt repulisti.
et ad nichilũ deduxisti dñe. Hoc quippe
factũ est de regno salomonis ĩposteris eiꝰ
regni eiusdem sedes fuit: et maxĩe ip̃iꝰ
templi labe qd̵ fuerat a salonione ꝯstruc¬
tũ. S nec ob hͦ putaret᷑ deus contra
suã naturã ꝓmissa fecisse: ꝯtinuo sub¬
iecit. Distulisti xp̃m tuũ. Non ergo est
ille saluion. s nec ip̃e dauid: si dilatatꝰ
reges mistico illo crismate consecrati.
non solũ a rege dauid et deinteps. sed
ab illo etiã saule qui ppło eidem rex p̾miꝰ
est unctus. ip̃e quippe dauid eũ xp̃m deũ
et scdm̃ opinionẽ hoĩm qui eũ putabãt
in dauid uel in salomone intelligẽdũ
differebatur in longũ: scdm̃ dispositõem
utiq regnaturus. secutus iste ꝑsalmꝰ
adiũxit atq ait. Euertisti testamẽtũ

Expanded text:
Post haec tantae promissionis ualidisPost haec tantae promissionis ualidissima firmamenta, ne putarentur in Salomone conpleta, tamquam id speraretur nec inueniretur: Tu uero, inquit, reppulisti et ad nihilum deduxisti, Domine. Hoc quippe factum est de regno Salomonis in posteris eiusalem, quae regni eiusdem sedes fuit, et maxime ipsius templi labem, quod fuerat a Salomone constructum. Sed ne ob hoc putaretur Deus contra sua promissa fecisse, continuo subiecit: Distulisti christum tuum. Non ergo est ille Salomon, sed nec ipse Dauid, si dilatus entur omnes reges mystico illo chrismate consecrati, non solum a rege Dauid et deinceps, sed ab illo etiam Saule, qui populo eidem rex primus est unctus ipse quippe Dauid eum christum Domini secundum opinionem hominum, qui eum putabant in Dauid uel in Salomone intellegendum, differebatur in longum; secundum dispositionem utique regnaturus, secutus iste psalmus adiunxit adque ait: Euertisti testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ulla pcta que opus eẽt hũanis correp¬
tionib seruata misericordia diuinitꝰ
eiꝰ dicitur. in ꝑsalmo autẽ filioꝵ eius.
ut intelliganiꝰ de ip̃o dici quodãmodo
qd̾ de eiꝰ corꝑe dicitur: ꝓpter qd̾ eciam
ip̃e de celo cũ torpus qd sunt fideles eiꝰ
saulus ꝑsequeretur. saule inqͥt saule
quid me ꝑsequeris : Deinde ĩ ꝯsequẽ¬
tib ꝓsaliui. neq nocebo inqͥt ĩ ueri¬
tate mea. neq ꝓphanabo testamẽtũ
meũ: et q̃ ꝓcedũt de labiis meis nõ re¬
ꝓbabo. Semel iuraui in stõ meo. si
dauid mẽtiar: id est neqͣꝙͣ daiuid mẽ¬
tiar. Solet enĩ sit loqui scriptura. Qd̾
antẽ nõ mẽciat᷑ adiũgit et dicit. Se¬
men eiꝰ in et̾nũ manet. et sedes eius
sicut sol in ꝯspectu meo: et sicut lua
ꝓfecta ĩ et̾nũ: et testis ĩtelo fidelis.
¶Capłi.i4x. Quãdiu̾sa acta sũt in
deus: ut intelligeret̾ ꝓmissionis ueritas
d alteriꝰ regis et regni głiam ꝑtinere.

Expanded text:
ulla peccata, quae opus esset humanis correpulla peccata, quae opus esset humanis correptionibus seruata misericordia diuinituseius dicitur; in psalmo autem: Filiorum eius; ut intellegamus de ipso dici quodam modo, quod de eius corpore dicitur. Propter quod etiam ipse de caelo, cum corpus eius, quod sunt fideles eius, Saulus persequeretur: Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Deinde in consequentibus psalmi: Neque nocebo, inquit, in ueritate mea, neque profanabo testamentum meum, et quae procedunt de labiis meis non reprobabo. Semel iuraui in sancto meo, si Dauid mentiar; id est, nequaquam Dauid mentiar. Solet enim sic loqui scriptura. Quid autem non mentiatur, adiungit et dicit: Semen eius in aeternum manet; et sedes eius sicut sol in con-. spectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum, et testis in caelo fidelis. CAPUT X. Quam diuersa acta sint in Deus, ut intellegeretur promissionis ueritas ad alterius regis et regni gloriam pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
tur qñ recte intelligũtur sub noĩe da¬
uid: ꝓpter formã serui quã de seĩe dauid
idem mediator assumpsit ex uirgine.
Continuo eciã dr̃. de pct̃is filiorum
ens tale aliquid quale in regnorũ
libro positũ est. et qiͣ de salomone pro¬
cliuius accipitur. Ibi nãq id est in
regnorũ libro. et si uenerit inqͥt ũqui¬
tas eiꝰ redarguã illũ in uirga uiroꝵ.
et in tactib filiorũ hõi. misericor¬
Unde illud est. Ne tetigeribs xpõs
meos. Qd̃ quid ẽ aliud ꝙͣ ne leseritie :
In psalmo uero cũ ageret tanꝙͣ de
dauid. ut quedã eiusmodi eciã ibi di¬
teret. si dereliuquerint inquit filii eiꝰ
legẽ meã et in iudiciis meis nõ ãbu¬
lauerint. si iustificacões meas ꝓfana¬
uerint. et mandata mea non custo¬
dierint: uisitabo in uirga iniquitates
eorũ: et in flagellis delicta eoꝵ. Miseri¬
cordiã autẽ meã non dispergã ab eo.
Non dixit ab eis cũ loqueretur de filiis
ip̃iꝰ qui est caput ecclie possent ĩueniri

Expanded text:
tur, quando recte intelleguntur, sub nomine Dauid propter formam serui, quam de semine Dauid idem Mediator adsumsit ex uirgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum eius tale aliquid, quale in regnorum libro positum est et quasi de Salomone procliuius accipitur. Ibi namque, hoc est in regnorum libro: Et si uenerit, inquit, iniquitas eius, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericorUnde illud est: Ne tetigeritis christos meos. Quod quid est aliud, quam De laeseritis\'? In psalmo uero cum ageret tamquam de Dauid, ut quiddam eius modi etiam ibi diceret: Si dereliquerint, inquit, filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint; si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint: uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagellis delicta eorum; misericordiam autem meam non dispergam ab eo. Non dixit ab eis\\ cum loqueretur de filiis ipsius, quod est caput ecclesiae, possent inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
a uauitate liberat ꝑ mediatorẽ ihm̃: et
quos liberandos non ẽẽ p̾stiuit ad utili¬
tatẽ liberandorũ et cõparacõem duarũ
inter se a tõtrario tiuitatũ. nõ utiq uane
in totiꝰ racionalis creature pulcheruima
atq iustissima ordinacõe ꝯstituit. Deĩde
sequitur. Quis est homo qui uiuet et nõ
uidebit mortẽ: eruet aĩam suã de manu
inferi: Quis est iste: nisi substantia

Expanded text:
a uanitate liberat per mediatorem Iesum, et a uanitate liberat per mediatorem Iesum, et quos liberandos non esse praesciuit, ad utilitatem liberandorum et conparationem duarum inter se a contrario ciuitatum non utique uane in totius rationalis creaturae pulcherrima adque iustissima ordinatione constituit. Deinde sequitur: Quis est homo, qui uiuet et non uidebit mortem, eruet animam suam de manu inferi? Quis est iste. nisi substantia
Abbreviated transcription (Latin):
diã tuã quã ꝓmisisti dauid. Qd̾ autem
dixit in finẽ: quid est uisi usq in fiuem :
Qui fuus intelligendus ẽ ultiniũ tẽpus.
quẽ in sine illa fieri oportebat. que suꝑiꝰ
erũnosa de fleuit. Propter que et hit seqͥ¬
tur. Exardescet sicut ignis ita tua: meniẽ¬
to q̃ est mea substancia: nichil hic meliꝰ
ꝙͣ ip̃e iħs intelligit᷑ substantia ppłi huiꝰ
ex quo natura ẽ carnis eiꝰ. Non enĩ uane
inquit ꝯstituisti oñis filios hõmi. Nisi eñĩ
eẽt unus filius hoĩs substãcia isrł ꝑ quẽ
filiũ hoĩs liberarentur multi filii homi:
uaui utiq constituti ẽẽnt om̃s filii hõmi.
Nũc uero oĩs quidẽ hũana natura per
pct̃m p̾mi hoĩs in uanitatẽ de uirtute
colapsa est: ꝓpter qd̾ dicit alius ꝑsaluiꝰ.
Homo uauitati silĩs factus ẽ: dies eius
uelut umbra p̾tereũt. S non uane deꝰ
ꝯstituit onĩs filios hoĩii. qr et multos

Expanded text:
diam tuam, quam promisisti Dauid\'. Quod autem diam tuam, quam promisisti Dauid\'. Quod autem dixit: In finem, quid est nisi usque in finem? Qui finis intellegendus est ultimum tempus, quem finem illa fieri oportebat, quae superius aerumnosa defleuit. Propter quae et hic sequitur: Exardescit sicut ignis ira tua: memento quae est mea substantia. Nihil hic melius quam ipse Iesus intellegitur substantia populi eius, ex quo natura est carnis eius. Non enim uane, inquit, constituisti omnes filios hominum. Nisi enim esset unus filius hominis substantia Israel, per quem filium hominis liberarentur multi filii hominum, uane utique constituti essent omnes filii hominum. Nunc uero omnis quidem humana natura per peccatum primi hominis in uanitatem de ueritate conlapsa est, propter quod dicit alius psalmus: Homo uanitati uelut umbra praetereunt; sed non uane Deus constituit omnes filios hominum, quia et multos
Abbreviated transcription (Latin):
opprobriũ uicinis suis. Exaltasti dexta
mimicoꝵ eiꝰ. iocũdasti omĩs ĩicos eiꝰ
Aduertisti adiutoriũ gladii eiꝰ: et non
es opitulatus ei in bello. Dissoluisti eũ
ab emũdacõe: sedem eiꝰ in terra collisisti.
arnuisti dies sedis eiꝰ. ꝑfusisti eũ ꝯfusio¬
ne. Hec oĩa uenerũt suꝑer aucillã ihrłm
in qua regnauerũt. nõnilli eciã filii libere
regnũ illud tenẽtes ĩ dispẽsacõe tp̃aria: re-¬
fide habentes. et in uero xp̃o sperãtes.
Quoniͦ autẽ ista uenerĩt suꝑ illud regnũ:
index est rerũ gestarũ si legatur historia.
¶ Capłm xi ͫ de substãtia ppłi dei: q̃ per
successionẽ carnis ĩ xp̃o est: qui solus eruẽdi
conuertitur: et ip̃a dep̾catio ꝓphetac̃o
est. usq qͦ dñe auertis in finẽ: Suban¬
diatur fatiem tuã. Uel sicut alibi dr̃. Quo
usq auertis faciem a me : Nam ideo qͥdã
codices hic non habẽt auertis s auerteris.
quãꝙͣ possit intelligi auertis miseritor¬

Expanded text:
is suis; exaltasti dexteram inimicorum eius, iucundasti omnes inimicos eius; auertisti adiutorium gladii eius et non es opitulatus ei in bello; dissoluisti eum ab emundatione, sedem eius in terram conlisisti; minuisti dies sedis eius, perfudisti eum confusione. Haec omnia uenerunt super ancillam Hierusalem, in qua regnauerunt nonnulli etiam filii liberae, regnum illud tenentes in dispensatione temporaria, refide habentes et in uero Christo sperantes. Quo modo autem ista uenerint super illud regnum, index est rerum gestarum, si legatur, historia. - CAPUT XI. De substantia populi Dei, quae per susceptionem carnis in Christo est, qui solus eruendi conuertitur; sed et ipsa precatio prophetatio est. Usque quo, Domine, auertis in finem? subauditur \'faciem tuam\', sicut alibi dicitur: Quo usque auertis faciem tuam a me? Nam ideo quidam codices hic non habent auertis, sed \'auerteris\'; quamquam possit intellegi: \'Auertis misericor
Abbreviated transcription (Latin):
dabilis fuit: s eadem sua ꝑsona ꝑ umbrã
exhibeat. Unde quedã de illo ita stapta
sunt. qͣiͣ de seipo p̾dicta sint dũ staptura
sancta etiã rebus gestis ꝓphetãs. qͦdãmͦ
in eo figurã delimat futurorũ. Ilã p̾ter
libros diuine historie ubi regnasse nar¬
In quo tã multa dicũt᷑ que om̃o ei cõue¬
nire non possunt. dño autẽ xpp̃o aꝑtissiã
ta sit: in isto antẽ ip̃a ueritas pũtata.
Notũ est eiĩ quib terminis regnũ ꝯclu¬
sum fuerat salomonis. et tñ in eo psalmo
legitur ut alia taceã. dñabit᷑ a mari usq
ad mare: et a flumine usq ad. t̾minos
orbis terre. Qd̃ in xp̃o uidemꝰ impleri
a flumine quippe dñandi sũpsit exordiũ:
utri baptisatus a ioħe eodẽ monstrante
cepit agnosti a discipulis qui eũ non
solũ magr̃m uerũ etiã dũm nr̃m appel¬
lauerũt. Nec ob aliud uiuente adhuc
pre suo daud regnare salomon cepit qd̾

Expanded text:
dabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram dabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram exhibebat. Unde quaedam de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint, cum Scriptura sancta etiam de rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram delineat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narin quo tam multa dicuntur quae omnino ei convenire non possunt, Domino autem Christo aptissima ta sit: in isto autem ipsa veritas praesentata. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur ut alia taceam: « Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, quod in Christo uidemus inpleri. A flumine quippe dominandi sumsit exordium, ubi baptizatus a Iohanne eodem,. monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum magistrum, uerum etiam Dominum appellauerunt. Nec ob aliud uiuente adhuc patre suo Dau
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse cõpletam multũ errat. Attendi
eñ qd̵ dictũ est. hic edificabit mͥ domũ
qm̃i salonion templũ illud nobile struxit:
et non actendit: fidelis erit domꝰ eius
et regnũ eius usq in el̾nũ corã me. At¬
tendat ergo et aspiciat sulomonis de¬
nũ plenã mulierib alienigenis colen¬
tibz deos falsos. et ip̃m ab eis regẽ aliqñ
sapientem in eãdem ydelatriã seductũ
atq deiectũ: et non audeat existimare
ex seĩe dauid scdñ carnẽ iã uideremꝰ ista
ꝯpleri ne uaue atqz maniter hic aliũ
aliquẽ requiramꝰ: sicut carnales iudei
Nam et ip̃i usq adeo filiũ quẽ loco isto
regi dauid ꝓmissũ legñt. intelligñt
non fuisse salomonẽ ut eo qͥ ꝓmissus
est tanta iã manifestacõe declarato.
adhuc mirabili tecitate aliũ sperare se
dicãt. facta ẽ quidẽ nõnulla imago rei
future etiã in salonione. in eo qd̾ templũ
edificauit et pacẽ habuit scdm̃ nomen

Expanded text:
fuisse conpletam, multum errat. Adtendit fuisse conpletam, multum errat. Adtendit enim quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomon templum illud nobile struxit, et non adtendit: Fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me. Adtendat ergo et adspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eandem idolatriam seductum adque deiectum; et non audeat existimare ex semine Dauid secundum carnem, iam uideremus ista conpleri, ne uane adque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificauit et pacem habuit secundum nom