comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝑ eãdẽ grãm se iustificari a peccatis. ꝑ quã factũ ẽ ut ho
mo xp̃c nullũ posset habere peccatũ: Sic & eiꝰ matre̾ angłs
salutauit: qͣndo ei fututu᷑ nunciauit hunc partũ. Aue inqͥt
gr̃a plena. dñs tecuͦ. E paulo post. In uenisti ait gram apud
dn᷑m. Et ħ qͥdem graͣ plena.&. in uenisse apud dm̃ grãm dicit᷑. ue
Dñi sui. ĩmo dm̃ om̃iũ mater essec. De ipso autẽ ꝓp̃o ioħes euuan¬
gelista cũ dixisset. & u̾bu caro factũ ẽ. & habitauit ĩ nob̾: & uidi

Expanded text:
nes per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per qunes per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quristus nullum posset habere peccatum. Sic et ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo Domini omnium mater esset. De ipso autem Christo Joannes evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
nliꝰ Ds sine inicio: homo a certo inicio. dns nr iħs apͥe.¬
ic omnino grandicer a. euident᷑ qħi gr̃a cõm̃dat᷑. Qͥa enĩ aat̃e
humana in homine xp̃o meruit. ut in unitatẽ ꝑsonȩ¬
unici filii di. singularit᷑ eẽt assũ pta: Qͤbona uoluntas: Cuiꝰ
boni ꝓpositi studiuꝰ: Qͤ bona oꝑa p̾cesserunt. qͥb mereret᷑ iste
homo una fieri ꝑsona cũ do: Nũqͥd ante fuit homo. & hoc ei
singulare beneficiuꝰ p̾stituꝰ eͣ: cũ singularit᷑ ꝓmereret᷑ dm:
Nẽpe ex quo eẽ homo cepit. ñ aliud cepit eẽ quã d̃i filiꝰ. &
hoc unicus: & ꝓpt̾ dm̃ u̾bu᷑. qđ illo suscepto. caro factũ ẽ utiq
d̾s. ut quẽadmodũ ẽ una ꝑsona qͥlibet homo. anima scilicet
rationalis & caro: ita sit xpͣc una ꝑsona. u̾bũ & homo. Unde
nat᷑ȩ humanȩ tanta gła. nullis p̾cedentib meritis. si ne
dubitatione gratuita: nͥ qͥa magna hic & sola di gr̃a fidelit᷑¬
& sobrie considerantib euident᷑ ostendit᷑. ut intelligant homi¬

Expanded text:
Filius: Deus sine initio, homo a certo initio. Sicut eic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personaunici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, eujus boni propositi studium, quae bona praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Nunquid antea fuit homo; et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo homo coepit esse, non aliud coepit esse quacus; et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis, sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia, fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Si patrẽ familias beelrebub uocauerunt: qͣnto magis
domesticos eiꝰ : Si me ꝑsecuti sunt: ꝯ uos ꝑsequent᷑. S qͣnta
nes. contumelias. alapas. sputa. flagella. spineã coronã.
crucẽ ꝙ sustinuit. ⁊ nos miseri ad nr̃am confusionẽ uno
sermone fatigam᷑. uno u̾bo deicim᷑: Et qͥd agimus de eo qđ
dicit᷑. siñ cõpatim᷑. nͨ conregnabimꝰ Qua ꝓpter recondendi
sunt ire stimuli. & eius metuenda dãpnatio. unde scriptũ
legimus. Q irascit᷑ fr̾i suo. reus erit iudicio. Qi dicerit fr̾i
suo racha: reus erit concilio. Qi autẽ dixerit fatue: reus

Expanded text:
milias Belzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta nes, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus erit concil
Abbreviated transcription (Latin):
des ꝑ dilectionẽ operat᷑. & iustꝰ exfide uiuit. Spes
aut̃ que uidet᷑. non est spes. Quod erum uid& quis.
quid sperat. & Si aut̃ qd̾ non uidemꝰ speramꝰ. ꝑpati¬
entiam expectamꝰ. Scđm hanc fidem & spem & di¬
lectionem qua cepimꝰ e̾c̾ sub gr̃a. iam cũ mortui sum
cum xp̃o. & con sepulti illi ꝑbaptismum sicut dicit
apłs. Quia & uetus homo nr̃ simul confixus ẽ cruci cũ
illo. & resurrexim cum illo : quia & simul nos excitauit.

Expanded text:
des per dilectionem operatur, et iustus ex fide uiuit. spes des per dilectionem operatur, et iustus ex fide uiuit. spes autem, quae uidetur, non est spes. quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramentiam exspectamus: secundum hanc fidem, spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia. Jam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum, sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster, simul concrucifixus est cruci cum illo, et resurreximus cum illo, quia et s
Abbreviated transcription (Latin):
sacratus est. Nam etiam uocabulum ipsum quod
pascha dr̃. non grecum sicut uulgo uideri solo. sed
ebreum e̾ẽ dicunt. qui linguam utramq nouerunt. Neq
transitur ut dixi amortẽ aduitam. ebreo uerbores appel-¬
lata est. In quo eloquio pascha transitus dr̃. sicut ꝑi¬
bent qui hec scunt. quod uoluit & ipse dñs cangere
cum ait. Qui credit imne : transi& amorte aduitam.
Et maxime idem euangelista hoc intelli git᷑ exprimere
uoluisse. cum celebraturo dño pascha cum discipulis
ubi cenam eis mysticam dedit: Cum uidisset inquit
iħc: Quia uenit hora ut transiro de hoc mundo adpa¬
trem. Iransitus gͦ de hac uita mortali. maliam uitam
inmortalem: Hoc est eium demorte aduitam: inpassione
& resurrectione dñi commendat. Hic transitꝰ anobis a¬
modo agit᷑ ꝑfidem. quȩ nobisẽ inremissione peccatoꝵ
inspe uitȩ ȩt̾nȩ diligentib dm̃ & ꝓxcimum. Quia fi¬

Expanded text:
sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: Cum uidisset, inquit. Iesus, quia uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini commendatur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remisin spe uitae aeternae diligentibus deum et proximum; quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ natꝰ. & deinde subiungis: si hoc sit ꝓpt̾ sabbatũ
M lunam÷ Quid sibi uelit in hacre obseruatio sabbati &
lune. Hinc primum oport& ut noueris diem natalis
dñi non insacramento cęlebrari. sed tantum miuemoriam
reuocari quod natꝰ sit: ac ꝑhoc nichil opꝰ erat. nisi reuo¬
lutum diem anni quo ipsa resacta t̾. festa deuotione
signari. Sacramentum est aut̃ inaliqua celebratione
cum rei geste commemoratio itafit: ut aliquid etiam
significare intelligatur. quod sc̃e accipiendum est. Co
itaq modo agimꝰ pascha. ut non solum quod factum est
imnemoriam reuocem : idest quod mortuus est xp̾c &¬
resurrexit: sed &iam cȩtera que circa ea ad testantur.¬
ad sacramentoꝵ: significationem non omittam. Quia enĩ
sicut dicit apostolus mortuus est ꝓpt̃ delicta nr̃a.
& resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am: Transitus quiđ
demorte ađuitam : in illa passione dñi  resurrectione

Expanded text:
traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa designari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non sad memoriam revocamus, id est, quod mortuus est ac resurrexit, sed illa, quae circa ead sacramentorum significationem non omittamus. quia enim, sicut dicit apostolus, mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
nirent. nisi aliqua die lauarent᷑. Istum autẽ diẽ potius
ad hoc electum. qd̾ cęna dominica auiuuersariȩ celebrat᷑.
Et quia concessum e̾ hoc baptismũ accepturis: multi cũ
his lauare uoluerunt. ieiuniumq laxare. His ut potui
disputatis. moneo ut eaqͤ prȩ locutus sum serues quantũ
potes. ut dec& ecclesie prudntem acpacificum filium.
Alia qͦ interrogasti: ut dñs uoluerit alio tempore expedi
literis tuis ubi me commonusti. ut debitum redderẽ
deresiduis enodandis questionib quas iam longe ante
quesiueras : gratissimum mihi atq carissimũ desiderium
studii tui amplius differri tolerare non potui. Et quã¬
uis iediis aceruis occupꝰ tionum mearum. hec feci pre¬
cipue: ut adea que in terrogasti respouderem tibi.
Duitius aut̃ detua epła disputare nolo. ne hoc ipsum me
impediat iam tandem reddere quod debro. Queris quȩ
causa sit: cur anniuersarius dies celebrande dominicr
passionis non adeundem redeat anni dieni: sicut diesqu

Expanded text:
nirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniuersarie celebratur. et quia concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expedialitteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc itaq iustitia quanos dĩ munere iusti sumꝰ. significat᷑
in psalmo illo ubi scriptũ ẽ. Iustitia tua sic̃ montes dĩ
figurata locutione : que cõmemorare nunc longũ ẽ: Sed
qͥđẽ hoc ipsũ qđ ds̃ iustificat homines. nimis occulto iudicio
ex quo iustificam᷑: non qͥa p̃cessert̃ iustificam᷑. & hoc ẽ
ꝓfundũ: deqͦ suꝑius multa iã diximꝰ. Continuo in eodẽ¬

Expanded text:
haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eode
Abbreviated transcription (Latin):
uersa subsistat. in qͦ affectu ꝓficiens qͥcqͥd boni facit
dño facit. hocẽ inxiꝰ laudẽ cuiꝰ grãm ꝑcepit ut faciat
Undeẽ actio grãrũ. quȩ intimo fideliũ misterio cele¬
bratur. Illud autẽ qđ sequit᷑ & annunti abit᷑ iustitiae i
ppło qͥnascet᷑ quẽ fec̃ dñs: suꝑioris sensus confirmatioẽ¬
Nam qđ ibi dictũ ẽ. ad nuntiabit᷑ dño generatiouent᷑a.
hoc dictũ ẽ hic annuntiabt̃ iustitiã eiꝰ. Ipsa quippe ge
est non ipsoꝵ.nesint ex illis qͥ ignorantes dĩ iustitiã et¬
suã uolentes constituere: iustitiȩ dĩ nonst̃ subiect i.
Illa nãq iustitiadĩ cõm̃dat᷑ in eo qđ dr̃ ignorante s dĩ iusti¬
tiam quanos exeiꝰ grã iusti sumꝰ: ut ipsa iustitia eiꝰ nos
simꝰ. cũ iuste uiuimꝰ credentes in eũ qͥ iustificat impium.
ñ illa qua ipse iustus ẽ. ȩt̾na sua & in cõmutabili iustitia

Expanded text:
uersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, uersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: Et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus, superioris sNam quod ibi dictum est, Annuntiabitur Domino generatio ventura: hoc est dictum hic, annuntiabunt justitiam ejus. Ipsa quippe genest, non ipsosuam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
abunt. non sibi : ut ita sit dno adnuntiare. sic̃ ẽ dño uiuere.
Sic dictũ ẽ. qͥ manducat dnõ manducat. & qͥ ñ manducat
dño non manducat Ad hoc quippe addidit & grãs agit dõ.
ut ostenderet᷑ quid eet dño facit. idẽ. in eiꝰ laude facit
Tunc enĩ recte tc̃ iuste. tẽpie fit. cũ opꝰ bonũ in eiꝰ fit laude.
cuiꝰ grã donat᷑ ut fiat . ac ꝑ hoc etiã si eo modo quispiam
uerba hec intelligere uelit. ut eoꝵ ordo istesit. ad nun¬
tiabitur dñõ generatio uentura: id est ea generatio
ad nuntiabitur quȩ dnõ uentura ẽ. generatio scilic&¬
sed sibi uenturaẽ. ab eadẽ significatione ñ recedit᷑. qua
intelligat᷑ animȩ participatio inidipsũ idẽ rationalẽ
ereaturã cũsit mutabilis ñ fieribeatã nisi appͥo suo
mutabili ad in cõmutabile bonũ idemq cõmune qđ as̃
est. a quo suꝑba impietate abstitit. humili pietate con¬

Expanded text:
abunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. abunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicsed sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate con
Abbreviated transcription (Latin):
tiabit᷑ dño generatio uentura: qđ non sic accipiendũ est.
tãquã nescienti aliqͥd annuntiet᷑ ut sciat: sed sic̃ annun
Nam scriptũ ẽ. ubi angłs hominib dicit. ego obtuli memoriã
orationis ur̃ȩ : non ut tunc ds̃ nouerit qͥduelimꝰ aut qͦ indige¬
amꝰ. nouit enĩ pat̃ ur̃ ait dñs. qͥd uobis necessariũ sit : pͥusquã
petatis ab eo. Sed qđ necesse hab&. rationalis creatura ob tẽꝑans
tẽporales causas ad et̃nitatẽ ueritatẽ referre. siue petendo
qͥd ergase fiat. siue consulendo qͥd faciat: qͥ pius m̃tis affectꝰ
est ut ipsa construatur. non ut ds̃ instruatur. Nam &. hȩc
quȩdã contestatioẽ rationalis creaturȩ. qđ non sibi ipsasit
bonũ qͦ beata fiat . sed illud in cõmutabile cuiꝰ participati¬
one etiã sapiens efficit᷑: siue itadictũ ẽ. ad nunti abitur
dño generatio uentura. ac si diceret᷑. dnõ placebt̃ qͥ ad nunti¬

Expanded text:
tiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tamquam nescienti aliquid adnuntietur, ut sciat, sed sicut adnunnam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Ego obtuli memoriam orationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, quid uelimus uel quo indigeamus — nouit enim pater uester, ait dominus, quid uobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo —, sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnunti
Abbreviated transcription (Latin):
ma dĩ ȩqualis ẽ patri.tam̃ ꝑ formã serui quã ꝓpt̃ nos ac ce¬
pit ñ suã uoluntatẽ sed patris se facere cõm̃dauit: quanto
magis nos ꝓpͥa pͥuataq nr̃a uoluntate contẽpta qͦ tenebrati
sumꝰ. ad illud cõmunelum̃ ut illuminemꝰ & uultus nr̃i nͥ
erubescant. debemꝰ accedere. qđ inluminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ. ut anima nr̃a ipsi uiuat.: Hoc
enĩ etiam denobis consequent̃ ad iungit cũdicit Et semen
bonũ autẽ sem̃. hisunt filii regni. Hec porro om̃ia que in isto
psalmo dicta sunt. qͣ non adp̃sens tẽpus. sed ad futurorum
ꝓphetiã ꝑtinebant. sic̃ etiã ipsis reb appar&. sic eũ concludẽ
uoluit ut ostender& se ñ p̃sentia de monstrare uł narrare
tura. & ad nuntiabt̃ iustitiã eiꝰ. pło qͥ nascet᷑ quẽ fecit dñs
Mon ait adnuntiabit᷑ dñs generationiuenturȩ. sed ad nun¬

Expanded text:
ma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accema dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati sumus, ad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et semen bonum autem semen hi sunt filii regni. Haec porro omnia, quae in psalmo isto dicta sunt, quia non ad praesens tempus sed ad futurorum prophetiam pertinebant, sicut etiam ipsis rebus apparet, sic eam concludere uoluit, ut ostenderet se non ptura et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit do minus. non ait: Adnuntiabitur dominus generationi uenturae, sed: Adnun
Abbreviated transcription (Latin):
sos sublimesq arbitrant᷑ Et anima in qͥt mea ipsi uiuet
Ipsi utiq nͥ sibi. sic̃ suꝑboꝵ pͥuato suo bono lȩtantiũ. & a cõmuni
om̃ium bono qđ dsẽ. in ani elatione resilientiũ. Hoc utiq deui¬
temꝰ : & cõmuni potius uͦ om̃iũ bonoꝵ ꝑfrui. quã priuato nr̃o
gaudere queramꝰ : ut qͥ uiuit iãnon sibi uiuat. sic̃ ait apłs. sed
ei qͥ proeis mortuus ẽ. & resurrexit. Per hoc enĩ mediator ef¬
fectus est. ut nos reconcili& dõ ꝑhumilitatẽ : a quo ꝑ impiã
suꝑbiam longe recesseramꝰ. Neq enĩ illud tantũ scriptũ ẽ.
qđ supra posui. initiũ omis peccati suꝑbia: sedetiã hoc le
git᷑. in itium suꝑbiȩ hominis apostatare adõ. Nongͦ sibi ui¬
uatiquisq sed xp̃o. faciens ñ suã sed ipsius uoluntatẽ: & ma¬
nens ineiꝰ karitate. sic̃ & ipse fecit uoluntatẽ patris. & ma¬
n& in eiꝰ karitate: hec quippe admonens nos & exemplo
suo exhortans in eugłio suo locutꝰ est: Si autẽ ipse cũ infor¬

Expanded text:
sos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod supra posui: Initium omnis peccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in for
Abbreviated transcription (Latin):
ita laudat᷑. acsi ipsi sint aliqͥd. Qui autẽ putat se e̾ẽ aliqͥd eũ
& tc̃ in sem& ipso tantũ głam habebit. & ñ in alt̾o: hoc ẽ porta¬
re oleũ secũ non exaliena laude dependere: Sed quã głam inse

Expanded text:
ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum c in seipso tantum gloriam habebit, et non in altero : hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. Sed quam gloriam in se
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ germanitꝰ dixert̃. apud telaus mea. uł in dño lau¬
dabit᷑ anima mea. aut indño głatȩ sunt. cũ ignorantes dĩ
iustitiã iustitiã suã constituerent: ac ꝑ hoc petant a sapien¬
tib oleũ. hoc ẽ aliquã consolationẽ: nec inueniunt. nec acci¬
piunt. illis respondentib: senescire utrũ uł sibi sufficiat ipsa
conscientia. qua expectant miscđiam sub illo iudice: qͥ cũ
inthrono sederit. qͥs gł abit᷑ castũ sehabe cor: aut qͥs głabit᷑ mun¬
dũ se ee apeccato: nisi suꝑ exalt& miscđia iudicia : Quȩ suꝑ
eoserit qͥ miscđĩȩ oꝑa illa intentione fecert̃. ut eoꝵ misereret
a qͦ se sciebant accepisse qđ habebant. Nec głabant᷑ quasi ñ acce¬
perint.sed ꝑ seipsos habuerint qͦ placerent: sic̃ stulti qͥ & sibi
placent tãꝗͣ debono ase sibi parato. &. ab adulantib uł errantib

Expanded text:
neque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino launeque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino laudabitur anima mea, aut in domino gloriatae sunt, cum ignorantes dei iustitiam iustitiam suam constituerent. ac per hoc petant a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi superexultet misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsaẽ tuba illa. quã cõmemorat apłs. ubi dicit. Can& enĩ
tuba & mortui resurgent incorrupti Tube nomine
aliqđ euidentissimũ & p̃clarissimũ signũ uult intelligi.
quã uocẽ archangeli & tubã dĩ. alio locodicit. Quȩ etiam
monum̃tis sunt & ꝓcedent. Surgunt gͦ om̃s illȩ uirgines.
& sapientes. & stultȩ. & aptant lãpadessuas: idẽ. rationem
p̃parant reddere deoꝑib suis. sed te̾ illius clamoris euiden¬
tia & resurrectione mortuoꝵ qͥd nullaerit dubitatio iam
instantis p̃sentisq iudicii. subtrahet᷑ ome solatiũ laudis
humanȩ. Neq enĩ uacabit dealio disceptare. uelde alio u¬
dicare. aut gratificari atq suffragari alt̃i: qͣndo unꝰ qͥsq
ꝓpͥum onꝰ portabit . & de suoꝵ factoꝵ reddendaratione co¬
gitabit Ac ꝑ hoc feret᷑ qͥdem animꝰ uirginũ stultarũ. consue¬
tudine ꝓpͥa : sed ñ inuentis humanis laudib defitiet:

Expanded text:
ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae etiam monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines t sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in qͥt in nobis lum̃ uultꝰ tui dñe. dedisti lȩtitiã in corde
meo Cuiꝰ boni aliquantũ participati & plenius ꝑfectiusq
participandi intentione quibene oꝑat᷑. & laud abilit̃ etiã in
conspectu hominũ conũsatur. habet oleũ secũ qͦ bona oꝑaeiꝰ¬
lucentia ñ extinguãt᷑. qͥa ñ in eo karitas refrigescit. habund an¬
te iniqͥtate. sedꝑseuerat usq infinẽ: Hoc oleũ stultȩ uirgines
ñhabent secũ. qm̃ sibi tribuendo siqͥd boni oꝑis faciunt. ne¬
cesse ẽ inflent᷑ suꝑbia: & ꝓpt̃ hoc uitiũ sic laude delectent᷑
humana: ut eiꝰ gaudio siqͥd boni agunt feruere &. lucere ui¬
deant᷑. Tardante autẽ sponso. dormiert̃ om̃s. Nonenĩ tẽ
uenia cũ sꝑat᷑. sed media nocte cũ ualde obscurũ. idẽ oc¬
cultũ erit anueniat. Undedicit media nocte clamorem
factũ. ecce sponsus uenit: exite obuiã ei. Nimirũ clamor iste

Expanded text:
est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in conspectu hominum conuersatur, habet oleum secum, quo bona ope caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste
Abbreviated transcription (Latin):
continentiã nuncupauit Decẽ uͦ idẽ qͥnque & quinque.
ꝓpt̃ numerũ qͦcenset᷑ corporis sensus. in quib habitat¬
continentia. cũ auoluptatib turpib & illicitis abstinetur:
Lampades sic̃ dictũ ẽ. bonast̃ oꝑa. maximeq ad miscđiam ꝑti¬
nentia : & ipsa quȩ etiã corã hominib luc&. laud abilis con¬
uersatio: Sed magni int̃ ẽ. quam̃tis intentione fiat. ideo dic̃
alias sapientes alias stultas: sed hinc eas discernit. qđ stultȩ
ñ sũpsert̃ oleũ secũ: Sapientes autẽ acceꝑunt oleũ inuasis suis.
hoc ẽ in cordib suis. ubi fit ipsa participatio intimi ac suꝑni
boni Unde inpsalmo quodã cũ dictũ eẽt. sacrificate sacrificiũ
iustitiȩ & sꝑate in dño. multi inqͥt dicunt qͥs ostendit nobis
bona. Deinde ut manifestar&. cuiꝰ boni amore debeamus
opari iustitiã. hocẽ sacrificare sacrificiũ iustitiȩ : signatũ

Expanded text:
continentiam nuncupauit, decem uero, id est quinque et quinque continentiam nuncupauit, decem uero, id est quinque et quinque propter numerum, quo censentur corporis sensus, in quibus habitatcontinentia, cum a uoluptatibus turpibus et inlicitis abstinetur. lampades, sicut dictum est, bona sunt opera maximeque ad misericordiam pertinentia et ipsa. quae etiam coram hominibus lucet, laudabilis conuersatio. sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem accep eru n t oleum in uasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. unde in psalmo quodam, cum dictum esset: Sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in domino, multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? deinde ut manifestaret, cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, hoc est sacrificare sacrificium iustitiae, signatum
Abbreviated transcription (Latin):
tib autẽ nolo uos ignorare fr̃s. Et alio loco Exqͥb multi
manent usq adhuc : qͥdã autẽ dormiert̃ & alia innume¬
rabilia in hoc testimonio apte script᷑as ut riusq testamenti
repiunt᷑. Unde & illeait: Consanguineus lȩtisopor. Et si
aduertas. multa inuenies etiã in scł arib: litt̃is ubi mors
sõno cõparat᷑. Significaũ gͦ dñs fut᷑um fuisse tẽpꝰ qͦ int̃ tri¬
bulationes tẽptationesq huiꝰ scłi iãiãq eiꝰ expectaret᷑
& sparet᷑ aduentꝰ tãꝗͣ propinquus atq imminens: adquẽ
se preparent qͥ in eiꝰ esse familia uident᷑ Hocẽ enĩqđ ait.
exisse obuiã sponso & sponsȩ. Sponso qͥdem filiodĩ
sponse autẽ. siue qđ in eo corpore uenturus ẽ qđ sũpsit
ex uirgine . siue qͥa ipsa eccła tẽ clarior apparebit. ut
adiuniũsi corporis congregationẽ m̃bra concurrant : qͥb
concurrentib eiꝰ magnitudo monstrabit᷑ Uirgines ꝓpt̃

Expanded text:
tibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures tibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus tamquam propinquus atque imminens, ad quem se praeparent, qui in eius esse familia uidentur. hoc est enim, quod ait exisse obuiam sponso et sponsae, sponso quidem filio dei, sponsae autem, siue quia in eo corpore uenturus est, quod sumpsit ex uirgine, siue quia ipsa ecclesia tunc clarior apparebit, ut ad uniuersi corporis congregationem membra concurrant, quibus concurrentibus eius magnitudo monstrabitur. Virgines propter
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ab hominib: non ut głificaret᷑ pat̃ qͥ incȩlis est:
Quȩ intentio ꝑhennis ẽ głȩ qͦnouit anima dõ sedebere¬
qđ iustificata ẽ ad facienda oꝑabona: & ideo in illo. ñ inse
laudari amat Unde alibi homo dĩ cantat. In dño laud abitꝰ
se Si sõnũ istũ intellȩxerimꝰ. qđ uelut tardante iudicio
ad qd faciendũ uent᷑us ẽ xp̃c. habundante in iqͥtate
baritas refrigescit: Quomͦꝰ ibi ponemꝰ uirgines sapientes
cũ potius millis sint dequib dr̃. qͥ autẽ ꝑseuerauerit usq
in finẽ hic saluuserit : Dictũ ẽ gͦ dormiert̃ om̃s qđ non
tantũstulti qͥ propt̃ humanã laudẽ bona oꝑ ant᷑ corã homi¬
nib uerũ etiã sapientes. qͥ hoc ꝓpt̾a faciunt ut laudetꝰ aĩ
expiunt᷑ istã mortẽ : ex utroq enĩ genere moriunt᷑ . & ista
mors sepe inscripturis dormientiũ dr̃ ꝓpt̃ fut᷑am resur

Expanded text:
rentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, rentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debereod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur se r si somnum istum intellexerimus, quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futu
Abbreviated transcription (Latin):
misericordes misericordit̃ iudic& ludiciũ enĩ sine miscđia.¬
ficent patrẽ urm qͥ incȩlis est. Hucusq ꝑtendit intentio uir¬
ginũ sapientiũ : ut ideo uelint uideri ab hominib bona oꝑa
sua. ñ qͦ ab eis ipsȩ laudent᷑ ipsȩ. sed ut głificet᷑ ds̃ aqͦ illis ẽ quod
bene oꝑant᷑. acꝑ hoc interiore bono gaudent qđ ẽ corã dõ uti
elemosina in orculto. ut pat̃ qͥuid & in occulto reddat. & i deo
ñ deficiunt lãpades. qđ in t̾iore oleo uegetant᷑. idẽ. intentione
bonȩ conscientiȩ quacorã dõfit in eiꝰ głam. qͥc qͥd corã ho¬
minib inbonis oꝑib luc&. At uͦ stultarũ uirginũ hoc oleũ
ñ secũ portantiũ. deficiunt lãpades. id est ñꝑseuerant̃ bona
oꝑa lucent. cũ laus fuerit humana subtracta: propt̃ quã
illa faciebant. Huc usq intentionẽ suã ꝑducentes. ut uide¬

Expanded text:
misericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine miserimisericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine miserificent patrem uestrum, qui in caelis est. hucusque pertendit intentio uirginum sapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est non perseueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uide
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nãgła nr̃a hȩc ẽ. testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ: Hoc enĩ oleũ
ferre secũ. ñ auendertib emere. hocẽ adulantib Adulatores
nãq laudessuastã ꝗͣ oleũ uenditant stultis. Dehoc oleo dr̃ in
psalmo E m̃dabit me iustus inmiscđia & argu& me: oleũ autẽ
peccatoris ñ impingu& caput meũ. E legit aiusto miscđiter rep̃¬
hendi. & quodãmͦ colaphirari: quã ut ei caput insuꝑbiã crescat.
peccatoris adulatione laudari. Inridentiũ qͥppe responsio m
uidet᷑. cũ eis asapientib uirginib dr̃. Ite potius aduendentes
& emite uobis. Sic̃ in quodã libro sapientiȩ seriptũ ẽ: ubi con¬
tẽptorib dicit. Et ego ur̃ȩ ꝑditioni suꝑridebo. Illa autẽ res-¬
ponsio qua petentib oleũ dictũ ẽ. neforte ñ sufficiat nobis.
ñ desꝑant̃. sed humilit̃ dictũ est. Quis enĩ sic p̃sumat deconsci-¬
entia sua. ut certus sit eã sibi in iudicio dĩ posse sufficere: nisi

Expanded text:
estimonium conscientiae nostrae. hoc est enim oleum ferre secum, non a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc oleo dicitur in psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me, oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum.\', elegit a iusto misericorditer reprehendi et quodam modo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapientiae scriptum est, ubi contemptoribus dicit: Et ego uestrae perditioni superridebo. illa autem responsio, qua petentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in iudicio dei posse sufficere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sedens. totũq hoc ñ nobis. sed illius miscđiȩ tribuentes.
cuiꝰ ꝓfunda iudicia. omnẽ scrutatorẽ fatigant. Hec ẽ.
enĩ nͣ in anit̃ fabulosa. sed utilit̃ uerax. latitudo. longi¬
tudo. altitudo. ꝓfundũ : unde ꝑueniamꝰ etiã ad super¬
eminentẽ scientiã karitatis xp̃i. & impleamꝰ in om¬
nẽ plenitudinẽ dĩ. Scio autẽ quã ñ suꝑuacanea solli

Expanded text:
sedens, totumque hoc non nobis sed illius misericordiae tribuentes, sedens, totumque hoc non nobis sed illius misericordiae tribuentes, cuius profunda iudicia omnem scrutatorem fatigant. haec est enim non inaniter fabulosa sed utiliter uerax latitudo, longitudo, altitudo, profundum, unde perueniamus etiam ad supereminentem scientiam caritatis Christi et impleamur in omnem plenitudinem dei. Scio autem, quam non superuacan
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilis boniͥ melius cõmutati. ñ ad tẽporalẽ felicitatẽ.
sed ad uitȩ x̧t̃nȩ quȩ sola beata ẽ. adoptionẽ: Unde placuit etiã
ꝓpheticũ psalmũ ꝑcurrere. cuiꝰ pͥmũ uersũ inpassione com¬
memorauit. ostendens qͦmͦ nos ds̃ derelinqͥt. & quali mͦ non
recedat a nobis. ad bona ȩt̃na nos colligens: tẽporalia uͦ aliqͦn¬
do utilit̃ tribuens. & aliqͣndo utilit̾ subtrahens: ut eis non
ꝓluce noua nom̃ accepit . ne in exteris tenebris libent̃ ha¬
bitemꝰ Unde in ext̃iores mittunt᷑. qͥ ex istis exteris non se
ad int̃iora conũtunt. nediabolo & eiꝰ angłis sociati. extre¬
ma dãpnatione puniam᷑. Intelligentes igit᷑ ꝑegrinationẽ
nrãm. in hac uita crucifigam᷑. extendentes manꝰ in latitu¬
dine bonoꝵ oꝑum. & longanimitate usq infinẽ ꝑ seue¬
rantes. atq habentes cor sursũ. ubi xp̃c ẽ. indext̾am dĩ

Expanded text:
commutabilis boni in melius commutati non ad temporalem felicitatem commutabilis boni in melius commutati non ad temporalem felicitatem sed ad uitae aeternae, quae sola beata est, adoptionem. unde placuit etiam propheticum psalmum percurrere, cuius primum uersum in passione commemorauit ostendens, quo modo nos deus derelinquat et quo alio modo non recedat a nobis, ad bona aeterna nos colligens temporalia uero aliquando utiliter tribuens et aliquando utiliter subtrahens, ut eis non pro luce noua nomen accepit —, ne in exteris tenebris libenter habitemus, unde in exteriores mittuntur, qui ex istis exteris non se ad interiora conuertunt, ne diabolo et eius angelis sociati extrema damnatione puniamur. intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac uita mundo crucifigamur extendentes manus in latitudine bonorum operum et longanimitate usque in finem perseuerantes atque habentes cor sursum, ubi Christus est in dextera dei
Abbreviated transcription (Latin):
cogniti adõ. qͥd aliud uolens intelligi. nisi qđ eos ipse fecerit
cognitores suos Nemo autẽ cognoscit dm̃. nisi qͥ intelligit
illud e̾e sũmũ atq in cõmutabile bonũ. cuiꝰ participatione
fit bonꝰ. Qđ in huiꝰ psalmi conclusione positũ est. Annun¬
tiabt̃ iustitiã eiꝰ pło qͥnascet᷑ quẽ fec̃ dñs. Indeẽ & illud
qđ in alio psalmo dr̃. Ipse fec̃nos & ñ ipsi nos. Hoc enĩ ad eã¬
naturã qua homines sumꝰ. cuiꝰ naturȩ idem ipse creator ẽ. qͥ cęli&
t̾rȩ & syderũ om̃iũq animantiũ. sed ad illud potius referendũ
est. qđ apłs ait: Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in xp̃o illũ in oꝑib
bonis. que preparauit ds̃ ut in illis ambulemꝰ: Arbitrortͥ satis
qͥnque tuas solutas quȩstiones. dũ in ista mea ueluti sexta im¬
do nram. nꝰ amittendo suã ꝑ qđ & nobis recipientib eũ. potestas
daret᷑. ut qͥ eramꝰ homines. filii dĩ fieremꝰ. participatione in¬

Expanded text:
cogniti a deo quid aliud uolens intellegi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? nemo autem cognoscit deum, nisi qui intellegit illud esse summum atque incommutabile bonum, cuius participatione fit bonus, quod in huius psalmi conclusione positum est: Adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus; inde est et illud, quod in alio psalmonaturam qua homines sumus, cujus naturae idem ipse creator est, qui coeli et terrae, siderum, omniumque animantium; sed ad illud potius referendum est quod Apostolus ait: Ipsius enim sumus figmentum creati in Jesu Christo in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Arbitror tibi satis quinque tuas solutas quaestiones, dum in ista mea ueluti sexta indo nostram non amittendo suam, per quod et nobis recipientibus eum potestas daretur, ut, qui eramus homines, filii dei fieremus participatione in
Abbreviated transcription (Latin):
ipse factusẽ bonus: ac ꝑ hoc qͥse ase m& ipso factũ bonũ arbi¬
trat᷑. consequens ẽ ut inseipso. ñ in dño głet᷑. Om̃is autẽ in¬
sed ama etiã eccłasticas legere script᷑as. & ñ multa inuenies¬
que reqͥras ex me : sed legendo & ruminand&. Sietiã pure
dm̃ largitorem bonoꝵ om̃iũ dep̃ceris: omĩa que cogitatio¬
ne dignast̃. aut certe plurima ipso magis inspirante. quã
hominũ aliqͦ cõmonente ꝑdisces. quãquã eo ipso qͦforinsecꝰ
bene ad monentẽ iudicio n̾errante approbamꝰ. quid aliud

Expanded text:
 factus est bonus: ac per hoc qui se a semetipso factum bonum arbi factus est bonus: ac per hoc qui se a semetipso factum bonum arbitratur, consequens est ut in seipso, non in Domino glorietur. Omnis autem inSed ama etiam ecclesiasticas legere litteras, et non multa inveniesquae requiras ex me; sed legendo et ruminando, si etiam pure Dominum largitorem bonorum omnium depreceris, omnia quae cognitione dogna sunt, aut certe plurima, ipso magis inspirante, quam hominum aliquo commonente perdisces. Quanquam eo ipso quo forinsecus bene admonentem judicio non errant
Abbreviated transcription (Latin):
& euigilantes. hoc ẽ resurgentes remanserint foris. ñ qđ¬
uirgines non st̃. sed qđ nescientes unde habeant qđ sunt. stultȩ
uirgines st̃. meritoq foris erunt. qđ int̾nȩ affectũ gr̃ȩ ñsecũ
ferunt: qͣndo gͦ tales repꝑeris. non tͥ ꝑsuadeant in anitatẽ
uasoꝵ suoꝵ: sed tueis potius plenitudinẽ. Unde ait apł s
Quisqͥs seputat aliqͥd scire. nondũ scit quẽ ad modũ oport&
scire: Et mox ostendens qͥd dixerit. qͥsqͥs autẽ in qͥt diligit dm̃.
hic cognitus ẽ. ab illo. Nec sic dicere uoluit cognouit illũ. sed
dicendo cognitꝰ ẽ. ab illo: exp̃ssius uoluit cõm̃dare etiã hoc
ab illo nobis ee. ut eũ diligamꝰ Raritas enĩ dĩ diffundit᷑ in
cordib nr̃is. ñ ꝑ nos ipsos: sed ꝑ spm scm̃ qͥdatus ẽ nob̃. Necesse¬
ẽ aut̃ ut parũ diligat dm̃: qͥnꝰ ab illo. sed a seipsobonũ se arbi¬

Expanded text:
et euigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris, noet euigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris, nouirgines non sunt, sed quia nescientes, unde habeant, quod sunt, stultae uirgines sunt meritoque foris erunt, quia internae affectum gratiae non secum ferunt. Quando ergo tales reppereris, non tibi persuadeant inanitatem uasorum suorum sed tu eis potius plenitudinem. unde ait apostolus: Quisquis se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire; et mox ostendens, quid dixerit: Quisquis autem, inquit, diligit deum, hic cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsos sed per est autem ut parum diligat Deum, qui non ab illo, sed a seipso bonum se arbi
Abbreviated transcription (Latin):
alias stultas. qđ sapientes oleũ acceꝑint inuasis suis. stultȩ
autẽ hoc ñ ferant secũ. in tã multis pares. hoc solo eas dispares
monstrat. hoc solo diũsa eis & contraria nomina imponit.
qͥd enĩ tam coniunctũ quã uirgines & uirgines. qͥnque ut
quinque lãpadib ornatȩ obuiã sponso euntes & istȩ & illȩ.
uidelic& qđ istȩ inuasis. hoc ẽ intelligentiã gr̃ȩ dĩportant
in cordib suis. scientes qđ nemo possit ee̾ continens. nisi dĩ
d& . & hoc ipsũ sapientiȩ deputantes scire cuiꝰ hoc donũsit.
illȩ autẽ largitori om̃iũ bonoꝵ grãs nͥagente s. euanuert̃
in cogitationib suis. & obscuratũ ẽ. insipiens cor edꝵ. dic̃tes¬
enĩ se e̾e̾ sapientes stultȩ factȩ st̃. dequib sane nullo mͦ
nc̃ desꝑandũ ẽ. antequã dormiamꝰ. sedita dormierint
cũ factus fuerit clamor ille qͦ adee̾ iãnuntiabit᷑ sponsus.

Expanded text:
alias stultas, quod sapientes oleum acceperunt in vasis suis, stultae alias stultas, quod sapientes oleum acceperunt in vasis suis, stultae autem hoc non ferebant secum; in tam multis pares, hoc solo eas dispares demonstrat, hoc solo diversa eis et contraria nomina imponit. 84. Quid enim tam conjunctum quam virgines et virgines, quinque et quinque lampadibus ornatae, obviam sponuod istae oleum in uasis, hoc est intellegentiam gratiae dei portant in cordibus suis scientes, quod\' nemo esse possit continens, nisi deus det, et hoc, ipsum sapientiae deputantes scire, cuius hoc donum sit; illae autem largitori omnium bonorum gratias non! agentes euanuerunt in cogitationibus suis et obscuratum est insipiens cor earum; dicentes se esse sapientes stultae factae sunt. de quibus sane nullo modo nunc desperandum est, antequam dormiamus, sed si ita dormierint, cum factus fuerit clamor ille, quo adesse iam nuntiabitur sponsus,
Abbreviated transcription (Latin):
citudine ꝑhanc occasionẽ quȩstionũ mͥ abste ꝓpositarũ testa¬
m̃ti noui grãm tibi uoluerim copiosius cõm̃dare: Hab& enĩ
adũsarios qͥ eiꝰ ꝓfunditatr turbati ñ dõ tribuere. sed potius
sibi uolunt arrogare qđ bonisunt: nec tales st̃ qͦs facile con¬
tẽpnas. sed continent̃ uiuentes. atq in bonis oꝑib laudabiles.
nec falsũ xp̃m sic̃ manichei aliqͥ. plurimi heretici. sedeundẽ
uerũ ȩqualẽ patri & coȩt̃nũ. ueracit̃q hominẽ factũ & ue¬
nisse credentes. & uenturũ expectantes: sed tam̃ ignoran
tes dĩ iustitiã & suã constituere uolentes. neq enĩ frustra
dñs cũ & illas cõmemorar& quȩ secũ in trauert̃ ad nuptias
& illas contra quas clausit. &. quib respondit nescio uos.
piscentiã carnis edomitã qͥnario p̃ditã sensu. ornatas utrasq
lãpadib ꝓpt̃ bonoꝵ oꝑum bonȩq conũsationis in c̃spectu
hominũ luculentissimã laudẽ. utrasq obuiã sponso exeuntes.

Expanded text:
citudine per hanc occasionem quaestionum mihi abs te propositarum testamenti noui gratiam tibi uoluerim copiosius commendare. habet enim aduersarios, qui eius profunditate turbati non deo tribuere sed potius sibi nolunt adrogare, quod boni sunt. nec tales sunt, quos facile contemnas, sed continenter uiuentes atque in bonis operibus laudabiles nec falsum Christum sicut Manichaei aliique plurimi haeretici sed eundem uerum, aequalem patri et coaeternum ueraciterque hominem factum et uenisse credentes\' et uenturum expituere uolentes. neque enim frustra dominus, cum et illas commemoraret, quae secum intrauerunt ad nuptias, et illas, contra quas clausit et quibus respondit: Nescio uos, pter concupiscentiam carnis edomitam, quinario praeditam sensu, ornatas utrasque lampadibus propter bonorum operum bonaeque conuersationis in conspectu hominum luculentissimam laudem, utras
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. nouissimȩ ueniunt & reliquȩ uirgines dicentes.
dnẽ dñe aꝑi nobis: nondictũ ẽ. eas emisse oleũ. & sic uenisse.
neq enĩ iã erat unde: sed miscđiam sero quȩ sisse. cũ iã tempus
iudicandi ee̾t. & ꝓbos areꝓbis separandi Recte aut̃ illis respon¬
det᷑. Am̃ dico uobis. nescio uos. Ille quippe hocdicit. quẽ non
lata aliqͥd: Sed nescio uos. nihil ẽ aliud quã nescitis me: qͣndo
deuobis potius eligitis confidere. quãdeme. Cũ enĩdr̃ qđ as
nos cognoscit. ds̃ cognitionẽ sui nobis p̃stat: ut ꝑ hoc intelli¬

Expanded text:
sequitur: Nouissime ueniunt et reliquae uirgines dicentes: sequitur: Nouissime ueniunt et reliquae uirgines dicentes: Domine, domine, aperi nobis, non dictum est eas emisse oleum et sic uenisse, neque enim iam erat unde, sed misericordiam sero quaesisse, cum iam tempus iudicandi esset et probos a reprobis separandi. recte autem illis respondetur: Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, quem non latet aliquid. sed: Nescio uos nihil est aliud quam: Nescitis me, quando de uobis potius eligitis confidere quam de me. cum enim dicitur, quod nos cognoscit deus, cognitionem sui nobis praestat, ut per hoc intell