comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rodes natalis sui cenã fecit
mis galilee. Soli mortaliũ
herodes & pharao. legunt᷑
diẽ natalis sui gaudus fes¬
tinis celebrasse. S ũtq rex:
infausto auspicio festiuita¬
tẽ suã sanguine fedauit:
Uerũ herodes tanto maio¬
re impietate: quanto sc̃m
& innocentẽ doctorẽ u̾ita-¬
tis & p̃conem uite ac regni
celestis occidit. & hoc pro
uoto ac peticione saltatri-¬
cis. Neq eum caput occisi.
ante conuiuas inferre pu-¬
duit. Nã pharao nltalis
uesanie commisisse legit᷑.
s tantũ peccantẽ sibi eunu¬
chũ uita priuari iubens.
quo longius a uere cultu
religionis aberat: eo leuiꝰ
iniuolatione sue festiuita¬
tis deliquit. At tam̃ exutis
exemplo ꝓbatur: utiliꝰ esse
nob̾ diem mortis future tũa¬
do & caste agendo sepiꝰm me
moriã reuocare. quã diem
natiuitatis luxuriando ce¬
lebrare.homo eñi acd labo¬
rẽ nascitur inmundo. et
electi ad requiẽ ꝑmortem
transeunt e mundo. Cumq

Expanded text:
rodes natalis sui caenam fecit rodes natalis sui caenam fecit mis Galilaeae. Soli mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse, sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit; verum Herodes tanto majore impietate quanto sanctum et innocentem Doctorem veritatis et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque enim caput occisi ante convivas inferre puduit; nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo, et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
etus narrat hystoria.
ioris filium sub quo dñs fug̃
in egiptũ. frẽm huiꝰ herodis
sub quo dñs passus est xp̃c.
duxisse uixorem herodiadẽ
filiã regis arethe. Post ea
uͦ socerum eius exortis qui-¬
busdã contͣ generũ simul-¬
tatib tulisse filiã suã. et
indolorẽ. mariti prioris.
inimici eiꝰ nuptus copulaᷤᷤ¬
se. Quis sit autẽ hic philip-¬
pus: euanglista lucas ple-¬
decimo imꝑii tiberii cesaris
ꝓcurante pontio pilato iu¬
deã. tethrarca aũ galilee he-¬
rode. philippo aũ fr̃e eiꝰ te-¬
thrarca iturie & traconiti-¬
dis regionis. Ergo ioħs bap¬
tista qui uenit in sp̃u & uir-¬
tute helie. eadẽ auctorita¬
te qua ille achab corripu¬
erat & iezabel arguit he-¬
rodẽ & herodiadem quod
illicitas nuptias fecerint.
& ñ liceat fr̃e uiuente ger-¬
mano illiꝰ uxorẽ ducere. ma¬
lens ꝑiclitari apud regem.
qm ꝓp̃t adulationẽ esse im¬
memor p̃ceptoꝵ dei. E cũ
dies oportunꝰ accidisset: he-¬

Expanded text:
Vetus narrat historia rodis filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem, filiam regis Aretae; postea vero socrum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Qui sit vero hic Philippus, evangelista Lucas pledecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratre vivente germano, illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et cum dies opportunus accidisset, He
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eũ insebastea urbe pa-¬
lestine. q̃ quondã samarla
dicta ẽ. At tempore iulia¬
ni principis. inuidentes xͥ¬
anis qui sepulchrũ eiꝰ pia
sollicitudine frequentabãt
paganos inuasisse monum̃¬
tũ. ossa disꝑsisse ꝑ campose
rur sũ collecta igni cremasse
ac denuo disꝑsisse ꝑ agros.
Affuisse tẽ temporis ibidẽ
de ierosolimis monachos.
qui mixti paganis ossa le¬
gentib maximã eoꝵ partẽ
congregauert. & ad patrẽ
suum philippũ ierosolimã
detulerunt: At ille misit
ea beato athanasio alexau¬
drie ep̃o. ibiq seruata usq
ad tempora theophili eiꝰdẽ
urb̃ ep̃i quando iubenteꝰ
theodosio principe omnia
gentiũ phala destructa
sunt. Tunc expurgato a sor¬
dib tempło serapis ibidẽ
illata. & basilic̃a ꝓedicula
serapis in honorem sẽi iohi
ẽẽ consecratã. lege undeci¬
mum historie ecclaftice li

Expanded text:
tum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est. At tempore Juliani principis, invidentes Christianis qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igni cremasse, ac denuo dispersisse per agros. Affuisse tunc temporis ibidem de Jerosolymis monachos, qui, mixti paganis, ossa legentibus maximam eorum partem congregaverunt, et ad patrem suum Philippum Jerosolymam detulerunt. Et ille misit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando, jubente Theodosio principe, omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Serapis in honorem sancti Joannis esse consecratam. Lege undecimum Historiae ecclesiasticae li
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ capite ioħs. exaltatꝰ
ẽ incruce dñs. qr sicut idẽ
ioħs ait. illũ oportebat creᷤᷤ¬
cere. ioh̃m autem minui.
p̃ uirtutũ sullimitate puta
sorem decebat intelligi. Qd
ip̃m quoq distinctione tẽ¬
poris quo ũtq illoꝵ natus
est. satis aꝑte signatum ẽ.
Quia ioh̾s quidem quem
oportebat minin cũ diur-¬
num lum̃ decrescere incipit
natꝰ est dñs aut̃ qui uera
lux mundi est eo anni tem¬
pore quo dies crescere inci-¬
pit. luciflua nob sue dona
natiuitatis exhibuit. Quo
audito discipuli erꝰ uener̃
& tulert corpus eiꝰ. & posu¬
ert illud inmonum̃to. Ha¬
rat iosephus uinctũ iohm

Expanded text:
ergo capite Joannes, exaltatus ergo capite Joannes, exaltatus est in cruce Dominus, quia, sicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannem autem minui. pro virtutum sublimitate putabsorem decebat intelligi. Quod ipsum quoque distinctione temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in monumento. Narrat Josephus, vinctu
Abbreviated transcription (Latin):
nib credebatur. sicut ioseph
&e abipsa maria appellat
pat̾ ihu. Ita ce nunc hero¬
des drꝰ contristatꝰ. qr hoc diᷤ¬
cumbentes putabant. Dis-¬
simulator eñi me tis
sue & atifex homicida tri-¬
sticiã p̃ferebat infacie. cũ
leticiã hab̾et inĩnte. celuso
excusat iuram̃to. ut sub oc¬
casione pietatis impiꝰ fie¬
ret Quod aut subiecit. et
ꝓpt̾ simul recumbentes: uult
omnes sceleris sui ẽẽ consor¬
tes. ut inluxurioso impuroq
conuiuio cruente epule de¬
ferrentur. E attulit caput
eiꝰ indisco. & dedit illud pu-¬
elle. Et puella. dedit matri
sue. hoc iuxta litt̾am factũ
sit: Nos aut̃ usq hodie cer¬
nimͦ. in capite ioh̃is ꝓphete.
iudeos xp̃m qui caput pro-¬
pħaꝵ est ꝑdidisse. Aliter.
decollatio iohannis minora¬
tionẽ fame illiꝰ qua xp̃c a
ppło credebat᷑ insinuat. sic̃
exaltatio incruce dñi salua¬
toris. ꝓfectũ designabat fi¬
fidelib est agnitꝰ Mimutuᷤ

Expanded text:
nibus credebatur. Sicut Joseph nibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis, impius fieret. Quod autem subjicit: Et propter simul recumbentes, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et dedit illud puellae, et puel. Hoc juxta litteram factum sit, nos autem usque hodie cernimus in capite Joannis prophetae, Judaeos Christum qui caput Prophetarum est perdidisse; aliter: Decollatio Joannis minorationem famae illius qua Christus a populo credebatur insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini salvatoris profectum designabat fifidelibus est agnitus. Minutus
Abbreviated transcription (Latin):
cusat᷑ herodes q̃d inuitꝰ e
nolens ꝓp̃t iuramentũ ho¬
micidium fecerit: qr ad ho
forte uurauit. ut future oe¬
casioni machinas p̃paraae
Alioquin si obiusuirancl̃
fecisse se dicit: si patris. l
matris postulasset inten¬
tũ. facturꝰ fuerat anũ: ¶õ
inse repudiaturꝰ fuit: con¬
temuere debuit & inꝑpha
Que cũ exisset. dĩx̃ mat̾ sue.
Quid petam: At illa dixit.
Caput iohannis baptiste.¬
se ceta. herodias timens ne
herodes aliquando resipis¬
ceret. uel philippo fr̃ĩ amicꝰ
sieret. atq illicite nuptie re¬
pudio soluerent᷑: monet
filiã ut in ipso statim con¬
uiuio caput ioh̾is postulet.
digno oꝑi saltationis dig¬
num sanguinis p̃miũ. Et
contristatus ẽ rex ꝓpt̃ iusui¬
randũ. & ꝓpt̃ siniul recum¬
bentes. Noluit eã contris¬
tare. s misso spiculatore p̃¬
cepit afferri caput ioħis
indisco. Consuetudinis scͥp¬
turaꝵ est ut opinionẽ mul¬
toꝵ sic norret historicꝰ: qͦ¬
modo eo tempore abhomi¬

Expanded text:
rodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae: Quid petam? Et illa dixit: Caput Joannis Baptistae, etc. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium! Et contristatus est rex, propter jusjurandum, et propter simul recumbentes noluit eam contristari, sed misso spiculatore praecepit afferri caput ejus in disco, etc. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab om
Abbreviated transcription (Latin):
merito. qm religiosis quib¬
dã seniorib enarrantib ag-¬
noui. Gothoꝵ tempore ma¬
trona q̃dam fuit ualde reli¬
giosa. que ad horum mrͣum
eccłam crebro ueniebat.Qua¬
dã die dũ ex more adorandũ
uenisset: egrediens duos stã¬
tes sub ꝑegrino habitu mona-¬
chos inu̾enit. ꝑegrinos credi¬
dit. dari eis aliquid elemosi-¬
ne p̃cepit. S priqmͣ eiꝰ eroga¬
tor eis ad largiendã elemosinã
ꝓpinquasset: astitert̃ illi ui-¬
cinꝰ &ȩ dixerunt. T nos mͦ ui-¬
sitas. nos te indie iudicii re-¬
quiremꝰ. & quicquid possumꝰ
prestam tͥ. Quo dicto: ab o¬
cuł eiꝰ ablati sunt. Territa
illa adorandũ rediit. seseq in
lacͥmis ꝓlixiꝰ effudit. Et facta
est p̾hoc tanto instantior in p̃¬
ce: quanto c̾tior de ꝓmissione.
Si aut̃ ixta pauli uocẽ est fi-
des sꝑandaꝵ substantia rerũ.
argumentũ ñ apparentũ: neqͣ

Expanded text:
merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, a
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. & labores ppłors
possedert. ut custodiant iu¬
stificationes eiꝰ ce legem eius
requirant. Sic gͦ hoc loco ru¬
dib discipuł ueritas loqueis
uidendum regnũ dei ꝓmit¬
tit in t̾ra. ut hoc abeis fide¬
liꝰ incelo p̾sumat᷑. Ex ipso i¬
saq regno qd̃ iam iudemus
inmundo. eẽ. sullimatũ: sꝑe¬
mus regnũ qd̃ in celo credimꝰ
ꝑcipiendũ. Nam st̃ ñ nulliqͥ
xp̃ianitatis nomine censen-¬
tur. s xp̃ianitatis ñ habent
fidem. Sola esse uisibilia es¬
tumant. inuisibilia ñ appe¬
tunt. qr nec esse suspicant᷑.
Ad scõrum martirũ corpora
consistimꝰ fãs mei. Nunguid
isti carnẽ suã in mortẽ da¬
rent. nͥ eis c̾tissime constitiᷤ¬
set. ẽẽ uitã ꝓ qͣmori d̾buissẽt:
Et ecce qͥ ita credidert̃: mira

Expanded text:
gentium, et labores populorum gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
dehic stantib qui ñ gustab̃t̃
mortẽ: donec uideant regñ
dei. S cũ tanta dñs subeunde
mortis p̃cepta ederet: quid
necessarium fuit. ut adhanc
si subtilit̾ attendamꝰ: quan¬
ta dispensatione pietatis
agatur agnoscimus. Disci-¬
pulis eñi rudib etiã de p̃¬
senti uita aliquid ꝓmitta¬
dum fuit. ut possent robul¬
tiꝰ in fut᷑um solidari. Sic istłi¬
tico ppło ex egipti t̾ra lib̾an¬
do repmissionis t̾ra ꝓmitti¬
tur. & cũ uocandꝰ eẽt ad do¬
na celestia: t̾renis ꝓmissio
nib suadet᷑. Qur hoc: It
dum eẽt aliquid qd̾ de u¬
cino ꝑciperet: illud iã fide¬
lius crederet. qd̾ delongi¬
quo audire potuisset. Ca¬
non acciꝑet: magna ñ cre-¬
deret. Omnipotens gͦ deis
largiendo trena suad et ad
celestia. ut ꝑcipiens quod
minime uidebat. Et tanto
solidior de inuisibilib fieret:
quanto eum ad spei c̃titudi¬
nem uisibilia ꝓmissa fulcirẽt.
Unde recte quoq ꝑ psalmis-¬
tam dr̃. Uedit eis regionez

Expanded text:
hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona nibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Canon acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones
Abbreviated transcription (Latin):
kĩi in causa ur̃i examinis qmͣ
cũ districto iudice habetis pa-¬
tronos facite. hos in die tanti
t̾roris illiꝰ defensores adhibete.
Certe si ap̃ quendã magnũ
set crastino uentilanda. totꝰ
hodiernꝰ dies incogitatione
duceret᷑. patronũ ur̃a fr̃nitas
q̃reret. magnisq uocib age¬
ret. ut ap̃ tantũ iudicẽ sibi de¬
fensor ueniret. Ecce districtꝰ
iudex uent᷑us est. tanti illus
angeloꝵ. archangeloꝵ ꝙ dos¬
lii t̾ror ad hibet᷑. in illo con¬
uentu causa nr̃a discutit᷑. &
tam̃ patronos mͦ ñ querius.
quos tunc defensores habe¬
amus: Assunt defensores m̃¬

Expanded text:
i, in causa vestri examinis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut ita dixerim quert̃
ut q̃rantur. Hos gͦ aditori
ur̃is orationib querite.hos
ꝓtectores ur̃i reatꝰ inuenite.
Quia ne punire peccatores
debeat. rogari uult & ipse
qui iudicat. Unde & tã lon¬
go temꝑe cõminatur iram.
&e tam̃ misclit̾ expectat.
at: ut nullo mͦ neglegentes
reddat. Sic pec̃ca nr̃a ꝑt er¬
bent: ut mens indesꝑatio¬
tes nietuimꝰ. & metuentes sꝑa¬
mꝰ: et̾num regnũ citiꝰ adep¬
turi sumus. ꝑ eum qͥ uunt

Expanded text:
ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenite, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. at, ut nullo modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationtes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adeptu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis filii fide ñ carne ues¬
cunt᷑. Ip̃e ẽ. qͥ nulliꝰ gentis excep¬
ꝓmiserat dicens. Habes alias
oues q̃ non sc̃ de hoc ouili ullas
oportet me adducere ⁊ uocẽ
meam audient: ierit unꝰ grex
&. unꝰ pastor. Quamius enĩ
beato petro pͥncipalit dicat. pas¬
omniũ regit᷑ cura pastorum.Q.
uemientes ad petrã. tã letis tãq
irriguis pascuis alit. ut innu¬
mere oues dilectionis pinguidi¬
ne roborate. sic̃ bonꝰ pastor dig¬
natꝰ ẽ. ꝓ ouib suis animã suam
ponere ita up̃e ñ dubitent ꝓ
nomine pastoris occumbere.
Ipse ẽcuiñ solum gloriosa mar¬
tirum fortitudo. s etiã om̃iũ
renascentium fides in ipsare¬
gen̾atiõe compatit᷑. Dũ enĩ
renuntiat᷑ diabolo et credit᷑
dõ. dum innouitatẽ a uetustate
transit᷑. dum t̾reni hominis ima¬
go deponit᷑. & celestis forma sus¬
cipitur: quedã species mortis. &
quecłã similitudo resur rectiõis

Expanded text:
promissionis filii fide, non carne naspromissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceppromiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasomnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ dilectissimi cindona
Quia ⁊ si remotaest mystica le¬
gis asꝑitas: uoluntar ie tamen
obseruantie creuit utilitas. di
cisione carnis. siue indiu̾sitatib
hostiarum siue insabbati obser¬
uantia pͣcesserunt: xp̃m testifi¬
cata. xp̃i sunt gram p̃locuta.
E pp̾e est finis legis. ñ euacuan¬
ddo significationes ipsius. s implẽ¬
do. Qui licet idem sit auctor ue¬
terum qͥ nouorum. figuratoꝵ
tamen ꝓmissionũ sacram̃ta mu¬
tlationib cessationẽ imposuit.
qm denuntiatꝰ aduenit. In p̃cep¬
tis autem moralib nulla pͥoris
testam̃ti decreta reꝓbata. sed
enuanglico magisterio multast̾
aucta. ut ꝑfectiora ⁊ lucidiora
actionũ nouimꝰ. s etiã in p̃sentiũ
oꝑum uirtute sentimꝰ. Ip̃e ẽ. qͥ
de sp̃u scõ ex matre editꝰ uirgine.
inc̃tamitã eccłiam suã eadem
inspiratione fecundat. ut ꝑ bap¬
tismatis partũ innumerabilis
filiorum dĩ multitudo gignat᷑
mundi adoptiõe benedr̃ ⁊ fit
patr iarcha gentiũ pater. dũ

Expanded text:
dentium, dilectissimi, cui dona quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, diccisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignaturmundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑomina ad eiꝰ imaginẽ renoue¬
mur. qͥ ꝑmanens in forma dei. car¬
nis peccati sorma ẽẽ dͥgnatꝰ est:
Om̃s enim infirmitates nr̃as q̃ ueni¬
unt de peccato absq peocati com¬
munione suscepit. uti famis ac sitis
sõmi ⁊ lasitudinis meroris ac flectꝰ
affectionib ñcareret. doloresq se¬
uissimos usq ad mortis extrema pa¬
ceret᷑. Quia nemo posset laq̃is mor¬
talitatis absoltu. nͥ ille in qͦ solo in¬
nocens erat natura omniũ smeret
se mnt̾ficimanib impiorũ. Unde
saluator nr̃ filiꝰ dĩ unũisis in secre¬
clentib i sacram̃tũ condictit et
exemplum. ut unũ apphendereĩ
renascendo. alt̾um sequerent᷑
imitando. Hoc eium docet beatꝰ
petrꝰ apls dicens. Xp̃e passus est¬

Expanded text:
 omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Petrus apostolus dicens: Christus
Abbreviated transcription (Latin):
dñice passionis. de quanos cẽ
hodie locuturos ẽẽ ꝓmisimꝰ. humi¬
litatis maxime est mirancla myste¬
rio. q̃ om̃s nos ⁊ redemit : idocuit:
ut uncd cdatum est p̃crũ. incle
et uii ticia sumeretur. Onmpo
manũ genꝰa dũatu diaboli solo
imꝑio sue uoluntatiseruere. nͥ
duunis oꝑib maxime congru¬
isset. ut nequitie hostilis adu̾si¬
tas. de eo qͦd uicerat uinceretur:
⁊ ꝑ ipsam mat̾iam naturał re¬
pararet᷑ libertas. ꝑqͣm gen̾alis
fuerat illata captiitas. Bicen

Expanded text:
nicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipomanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat ill
Abbreviated transcription (Latin):
Quamius enĩ ñ istiꝰ uite sit s et̾ne.
ut sit ds omiria inominib: tam̃
etiam mͦ templi sui qͦd est eccłia
indiuiduus habitator est. scdm
qͦd ipse ꝓmisit dicens. Ecce ego
uob̾cũ sum onrnib dieb usq¬

Expanded text:
Quamvis enim non istius vitae sit sed aeternae, ut sit Deus omnia in omnibus: tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia, indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ostensum est. qr unigenitꝰ patͥs
summi. tale iuit cum humana
humilitate consortiũ. ut suscep¬
ta nr̃e carnis amnieq substan¬
tia. unus atq idem dĩ filiꝰ ꝑma¬
neret. nr̃a augendo ñ ꝓpria. qri
infirmitas erat ꝓuehenda non
uirtus. ut cum suo creatori ere¬
atura ẽẽt unita: nihil assumpto
diumũ. nihil assum̃ti de eẽt hu¬

Expanded text:
one Domini. « Unigenitus Patris summi tale iniit cum humana humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia, unus atque idem Filius permaneret, nostra augendo non propria. Quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil assumpto divinum, nihil assumenti deesset hu
Abbreviated transcription (Latin):
innumeris casrismatũ donis ita
uniu̾sum eccłie corpꝰ exornat: ut
ꝑmultos umꝰ luminis racdios idẽ
ubiq splendor appareat. nec pos
xp̃iani. Ho c est illud uerum lum̃
qͦd omnẽ hominẽ iustificat. et illus¬
trat: hoc est qͦderuit depotesta¬
ce tenebrarum⁊ itranffert inreg¬
num filii dei. Hoc est quod ꝑnomi¬
tatem uite desider ia amini ꝓnehit.
et c̃cupiscentias carnis excinguit.
Hoc est qͦ pascha inariunis sincerita¬
tis iueritatis legitime xelebrat᷑.
to. noua creatura de ipso cdño in¬
ebriatur ⁊ pascit᷑. Honenim aliud
agit partreipatio corporis. ⁊ sangͥ¬
nis xͥ ꝙͣ ut in id qͦd sumimꝰ transea¬
mus: ⁊ in qͦ cõmorti ⁊ c̃sepulti ⁊
c̃resuscitati sumus: ipsum ꝑ omĩa
& spir icar ne gestemus dicente

Expanded text:
innumeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec posseritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : to, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sangi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
esurienti pane in tuũ. & egenos
uagosq induc indomum tuam.
Cum uicłis nudũ oꝑieũ. ⁊ carnem
tuam ne despexeris. Ilud gͦ ieui¬
nium ds approbat. qͦd ad eiꝰocłos
manus elemosinar uͭ leuat. qd̾ cũ
ꝓx iini dilectiõe agit᷑. qͦd ex pietate
condit᷑. Hoc gͦ qd̾ tͥ subtrahis alt̾i
largire. ut unde tua caro affugit.
inde egentis ꝓximi caroreparet᷑.
ditis ⁊ bibitis. nunqͥdĩi uob̃ comeditis
& uobismet ipsis bibitis. Sibi enm̃
comedit & bibit: qui alim̃ta corꝑis
q̃ st̾ cõmuma clona conclitoris.sine
indigentib ꝑcipit. Et sibi quisq
ieuincit: siea q̃ sibi ad cempꝰ subtra¬
hit. ñ pauꝑib tribuit. s uentri
pꝰmodũ offerenda custodit. Hinc

Expanded text:
enti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro repareturditis et bibitis, nunquid non vobis conteditis, et vobismetipsis bibitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda
Abbreviated transcription (Latin):
nii ur̃i. inuenit᷑ uoluntas ur̃a. Cece
ad lites ⁊ contentiones ieinatis.
& ꝑeutitis pugno impie. & om̃s de¬
bitores ur̃os repetitis. Neq enĩqͥ
aclebitore suo hoc qͦd dedit repe¬
tit: aliqͥd inustri fac̃. S dignum:
ut quisquis se inpenitentiã mace¬
rat: etiam hoc sibi qͦd uste cõpetit
int̾dicat. Sic sic nob̾ afflictis :⁊⁊ peri¬
tentib adõ dimittit᷑ qͦd iniuste egi¬
mus: si ꝑamore illuis ⁊ hoc qͦd nob̃
uiste competit relaxemꝰ. Prestan¬

Expanded text:
untas vestra. Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui a debitore suo hoc quod dedit repetit aliquid injustum facit, sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste competit relaxemus
Abbreviated transcription (Latin):
beret exemplũ. ut qͦtiens aprauis
hominib aliqͥd patim᷑: ad doctͥnã
excitem᷑ potiꝰꝙͣ ad uindictã. fensate
quanta ẽ. patientia dĩ. qͣnta impati¬
tia nr̃a. Nos fiiniuriis aut aliqͥ lesio¬
ne ꝓuocam᷑ furore cõmoti. aut qͣnty
possumꝰ nosmetipsos ulciscim: aut
qͦd ñ posumꝰ. facere minam᷑. Ecce
adu̾si . i. tatẽ liaboli dñs ꝑtulit:
& nichil ei nͥ mansuetucdinis u̾ba res¬
pondit. Portat que puinire pot̾at.
Ut hoc in laucde eiꝰ alti cresceret. si hos¬
tem suũ ñ extingrendo s int̾im pa-¬
tiendo suꝑaret. Notandũ uͦ quod
subdit᷑. qr recedente diabolo angli
ministbant ei. Exqua re qͥd aliud
o ho est quẽ cliabolꝰ cẽptat. & ilẽ ip̃e

Expanded text:
et exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
paschał solennitatis gaudia: sex eb.
dies affligimꝰ᷑: quasi anm nr̃i deciniã
deo damꝰ. Ut qͥ nob̃met ip̃is ꝑ accep.¬
tũ annũ uiximꝰ: auctori nr̃o nos
in eiꝰ decimis ꝑ abstinentiã mortifi¬
in lege iubemini decimas rerũ:
ita offerre c̾tenclite et decimnas
clierum. Unusquisq in quantũ
uirtꝰ suppetit carnẽ maceret. eiꝰq
desicleria affligat. concupiscentias
tur pes int̾ficiat. ut iux ta panliuocẽ
hostia uiua fiat. Hostiaqruppe im
molat᷑ & uiua est. qͣndo & ab hac
uita homo ñdefic̃. et tam̃ in se car¬
nalia desideria occidit. Caro nos
leta crar̃ ad culpam. afflicta redu-¬
cat adueniam. Auctor et enĩ mor¬
tis nr̃e. ꝑfructũ ligni uetitũ uite
precepta transgressus ẽ. Qgͦ apa¬
radisi gaudiis ꝑ cybim᷑cidim᷑: ad

Expanded text:
paschalis solemnitatis gaudia sex hebdodies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortifiin lege jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per ci
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret. S eoce cũ dr̃ ds homo ł
in excelsum montẽ. ł in sc̃am ciui¬
tatẽ adiabolo assumptus: mens re¬
fuigit humana humane hoc audi¬
re aures expauescunt. Qtam̃ ñ ẽẽ.
incredibilia ista oognoscimꝰ. siiillo
et alia facta pensamus. Cer ce inlqͦꝵ
omnium cdiabolꝰ caput ẽ: ibuiꝰ ca¬
pitis menbra st̃ om̃s iniqͥ. An nͥdi¬
aboli membrũ fuit pilatꝰ: Anñ
diaboli m̃bra iudei ꝑseqñtes et
milites crucifigentes fuerunt:¬

Expanded text:
inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃em᷑. Antiquꝰ hostis contra pͥmũ ho¬
minẽ parentẽ nr̃m in tͥb se tẽpta.¬
tionib erexit. qr hunc uidelicet gu¬
ptãdo suꝑauit: qr sibi eũ ꝑc̾sensũ sub.¬
didit. Exgula qͥppe tẽptauit c̃ cibũ
ligniueticũ ostendit. atq ad come¬
dẽdũ suasit. Ex uana autẽ gła tẽp¬

Expanded text:
 Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet guntando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque comedendum suasit. Ex vana autem gloria te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uenerat occidi. Iustũ quippeerat
ut sic tẽptationes nras suis tẽptatio¬
nib uinceret. sic̃ mortẽ nr̃am
uenerat sua morte suꝑare. Sed
sciendũ nob̾ ẽ. qr tͥb modis tempta¬
tio agit᷑. Sugestione. tlelectatione.
cõsensu. Et nos cũ tẽptam᷑ plerũq
indelectatiõem aut etiã in consensũ
labim᷑. qr de carnis peceato ꝓpagati.
in nob̃ ip̃is etiã gerimꝰ unle c̾tamĩa
toleramꝰ Ds uͦ qui inut̾o uͥginis in¬
carnatꝰ. in mundũ sũ peccato uen̾at:

Expanded text:
erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
płr i loquebant᷑ linguis omniũ
fr̃s. quid faciem᷑: Indicate nob̃.
Desꝑabant enĩde salute. qr sal¬
uatorẽ occiderant. Q: ait ill
sor occisus est peccatoꝵ. Qund peiꝰ
qͣm occitire xp̃m: hoc deletum :¬
dictum sit. sri ip̃e inter eoserat
etiã in ħ ip̃o dñm suũ. ut eiꝰ a
togenu in t̾ra. Se stans com̃da¬
uit qnͣdo oraiit. ꝓmimicis genu
fix̃. Quare sestans cõmenclauit:
Quia iustũ cõmendanit. Quare
ꝓilł genuafix̃: Quia ꝓsceleratis
orauit. Dñe ne statuas ilł ħ peccatũ.

Expanded text:
uli, et loquebantur linguis omnium res, quid faciemus? indicate nobis. Desperabant enim de salute, eo quod Salvatorem occiderant. Et ait illis sor occisus est peccatorum? Quid pejus, quam occidere Christum? Hoc deletum dictum sit, si et ipse inter illos eratetiam in hoc ipso Dominum suum, ut ejus ato genu in terra. Se stans commendavit: quando oravit pro inimicis, genu fixit. Quare se stans commendavit? Quia justum commendabat. Quare pro illis genua fixit? Quia pro sceleratis ora
Abbreviated transcription (Latin):
berator. qr nolo mortẽ peccatoris
s. ut conuertat᷑ i uiuat. Namsi
uoluntatẽ tuam haberẽ: te priꝰ
occiderem. Anteqͣmͣ muitatus
uemres. nonne me blasphemasti.
ñne nom̃ meũ det̾ra delere uo¬
luisti. ñne me in p̃ceptis ł ĩserui
meis contẽpsisti : Sitc̃ te occid̾em
minneũ. quẽ mͦ facerẽ amicũ:
Quid gͦ male orando docesme.
qͦd ñ feci inte: Immogͦ audiho
dic̃ tͥ ds̃. doceã te ut imiterisme.
Incruce pendens dlixi. Pat̾ ignos¬
&e illis. qr nesciunt qͥd faciunt
Doc ui hoc milites meos. docui

Expanded text:
erator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam haberem, te prius occiderem, antequam invitatus venires. Nonne me blasphemasti? Nonne nomen meum de terra delere voluisti? Nonne me in praeceptis vel in servis meis contempsisti? Si tunc te occidissem inimicum, quem modo facerem amicum? Quid ergo male orando doces me, quod non feci in te? Imo ego, dicit tibi Deus, doceam te ut imiteris me. In cruce pendens dixi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Docui hoc milites meos, docui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiheremo plignabat. & moy¬
ses orabat. Non ambo pugna¬
bant. nec amboorabant. s unꝰ
prignabat alĩorabat. Merito
qui pugnabat. ñ deficiebat: qr ille
orando uincebat. Ita& ego loqͥ
quidẽ uideor. s aliis orantib
loqͦr. ut p̃cib eoꝵ c̾tingat mͥ qͦd
dñs ait. Aꝑiostuũ. iego adim¬
plebo illud. Si ip̃e ab uno tan
aliquid. Qd iubet hicẽ. qͦd pro¬
mittit alibiẽ. Qd rubet funt᷑
qr temꝑale e. qͥd ꝓmittit non
finit᷑ qr et̾num est. Hic ad
rẽhic posuerit cum fine. mercedẽ in
celosine fine. Et ideo debemꝰ hic pri
laborare. et post ea mercedẽ in celo
acciꝑe: ⁊ postea laborare. Ide
quibꝰdã enim dñs ait. Am̃
dico nob̃ receꝑunt m̃cedem
suam.S tu forte auidꝰ es ad
m̃cedẽ: ipiger ad laborẽ QSa¬

Expanded text:
eremo pugnabat, et Moyses orabat: non quidem ambo pugnabant, et ambo orabant; sed unus pugnabat, et alius orabat. Merito qui pugnabat, non deficiebat; quia alter orando vincebat. Ita et ego loqui quidem videor, sed aliis orantibus loquor, ut precibus eorum contingat mihi quod Dominus ait, Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Si ille ab uno tantaliquid. Quod jubet, hic est: quod promittit alibi est. Quod jubet, finitur, quia temporale est: quod promittit, non finitur, quia aeternum est. Quodrem hic posuerit cum fine, mercedem in coelo sine fine. Et ideo debemus prius hic laborare, et postea in coelo mercedem accipere, et postea laborare. De quibusdam enim dicit: Amen dico nobis, perceperunt mercedem suam . Sed forte avidus es ad mercede
Abbreviated transcription (Latin):
ri dñm tuum qͥ pte passus est
relinquens tͥ exẽmplũ ut seqͣris
nestigia eiꝰ. attende stepħm con¬
seruum tuum. hõ erat sic̃ ⁊ tu.
De massa peccati natꝰ erat sic̃ ⁊ tu.
Eo p̃cio redemptꝰ erat. qͦ ⁊tu. Dia-¬
coñerat. eiuingłia legebat. qͥ
legis.i audis ⁊tu. Ibimuenit scͥp¬
tum. diligite minicos ur̃os. Di¬
dicit legendo. ꝑfec̃ diligendo.
Qui cum a uideis saxorum gran¬
dine cederet᷑. ñ solum ñ cõmina¬
bat̃ s insuꝑ lapidatorib sins ue¬
niam p̃cabat᷑. Positis enim ge¬
nib orauit cdicens. Dñe ne statuas
illis hoc peccatum. Illi lapidabañ.
ille orabat. Illi eum furiose ꝑse¬
quebant᷑. ille placatꝰ xp̃m seq̃bat᷑.
Illi malitia cecabantur. ille aꝑtis
celis uiso dei filio patientia illus¬
trabat᷑. Illi lapidesmittebant.
ille orationes p̃mittebat. Bñẽ¬
Tanquã dicens. Dñe si istos mͦ
occicłis inimmcos. qͦs pꝰ ea facies

Expanded text:
ri Dominum tuum, qui pro te passus est, ri Dominum tuum, qui pro te passus est, relinquens tibi exemplum ut sequaris vestigia ejus , attende Stephanum conservum tuum. Homo erat, sicut et tu: de massa peccati creatus, sicut et tu: eo pretio redemptus, quo et tu. Diaconus erat, Evangelia legebat, quae legis vel audis et tu. Ibi invenit scriptum, Diligite inimicos vestros . Didicit legendo, perfecit implendo. Qui cum a Judaeis saxorum grandine caederetur, non solum non comminabatur, sed insuper lapidatoribus suis veniam precabatur. Positis enim genibus orabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Illi lapidabant, et ille orabat. Illi eum furore persequebantur; ille pacatus Christum sequebatur. Illi malitia caecabantur; ille aperto coelo viso Dei Filio sapientia illustrabatur. Illi lapides mittebant; ille orationes praemittebat: anquam dicens: Domine, si istos modo occideris inimicos, quos postea facies
Abbreviated transcription (Latin):
iniustos. Attendite ipsũ dñm
qͥ hoc iussit qͥd fecerit. slonne pꝰ
tanta qͥ meũ cõmiser̃. impu
idei qui retribuebant illi
mala ꝓbonis pendens ieruee
ait. Pat̾ ignosce illis qri nesciunt
quid faciunt: Orat inhomine
qui exaudit cum patre. Nã
bat ⁊ p̃uidebat. Omnes inimi¬
cosuidebat. multos exilł futͣos
amicos pͣindebat. ido omnib
ueniã postulabat. Illi semebãt.
ille orabat. Illi dicebant pilato.
crueifige ille clamabat pater
ignosee. W. in asꝑis clains pende¬
bat. s lenitatẽ ñ amittebat. Illi
sũmo medico in mecdio consti¬
tuto frenetici circunqͣ semebãt.
ignosce illis. Attendite fr̃s. Mag¬
na pietas. Pendebat. ⁊ tam̃ im
pendebat. Q. ñ descendebat.qr
de sangume suo medicam̃tũ fre¬
neticis conficiebat. Deniq p᷑re
surrectionẽ sanauit qͦs pendeis
insanissimos tolerauit. Et sangͥ¬
nẽ quẽ fuderunt sementes bibe¬
runt creclentes . Q. factisunt
sequentes. qͥerant ꝑsequ̾entes.
gendo seiuentes inimicos face

Expanded text:
is. Attende ipsum Dominum qui hoc jussit, quid fecerit. Nonne post tanta quae in eum commiserunt impii Judaei, qui retribuebant ei mala pro bonis, pendens in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt? Oravit in homine, qui exaudivit cum Patre. Nam bat et praevidebat omnes inimicos; sed multos ex illis futuros amicos praevidebat, et ideo omnibus veniam postulabat. Illi saeviebant, et ille orabat. Illi dicebant Pilato, Crucifige ; ille clamabat, Pater, ignosce. In asperis clavis pendebat: sed lenitatem non amittebat. Illissummo medico in medio constituto phrenetici circumquaque saeviebant: r, inquit, ignosce illis. Attendite, fratres. Magna pietas. Pendebat, et tamen petebat. Et non descendebat, quia de sanguine suo medicamentum phreneticis faciebat. Denique, post resurrectionem sanavit quos pendens insanissimos toleravit: et sanguinem quem fuderunt saevientes biberunt, credentes; et facti sunt sequentes, qui erant persequentes. gendo saevientes inimicos, facer
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑsequer is. Quare te erigis
contra me malo tuo: iñ potiꝰ
humilias de bono tuo. Saule¬
la q̃ comisisti mine: Olu quidẽ
debui ꝑderete: s stepħs ms ora¬
unt ꝓte. &. qr frustra insanisti
contra nom̃ meũ: ioccidisti mar¬
tyrem meũ. ego te faciam ser¬
est credens. Elisus est lupꝰ. erectꝰ
est agnꝰ. E lisꝰ est ꝑsecutor. erectꝰ
est p̃dicator. Dicam plamꝰ dicã
nexp̃ssius. Eliꝰ ÷ filiꝰ ꝑditionis. erectꝰ
est uaselectionis. Glnꝰ÷ saulus
erectꝰ est paulus. Nã si martyr
stephanus ñsic orasset. eccłia
est paulus: qr in t̾ra melinatꝰ
hec tanta ac talia. tu quisqͥs es
qui ñ diligis figisgenu. elidis fron¬
rui. occide inimicũ meũ. & utiq
tu qui sic oras ut homo moriatur.
malꝰ oras contra malũ. ⁊ facti estis¬
iam duo mali. Ille maleagendo.
& dicis. Ns̃ occide malum. Respon
seipsum reũ hominẽ ñoccidit. s
iubet:⁊ ⁊ spiculator occidit. Dic̃ iuder
occide.&. tortor occidit. W. tu qͣndo

Expanded text:
me persequeris? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Sla quae committis in me, olim quidem debui perdere te, sed Stephanus ueris? Quid frustra insanisti contra nomen meum, et occidisti Martyrem meum? est credens: elisus est lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, erectus est praedicator. Dicam planius, dicam apertius: elisus est filius perditionis, erectus est vas electionis: elisus est Saulus, erectus est Paulus . Nam si martyr Stephanus non sic orasset, Ecclesiest Paulus, quia in terra inclinatus  tanta et talia haec, tu quis es qui non diligis? Figis genu, collidis fronrui, occide inimicum meum. Et utique tu qui oras ut homo moriatur, malus oras contra malum, et facti estis duo mali: ille male agendo, o dicis, Deus, occide malum. Response ipsum reum non occidit, sed jubet, et spiculator occidit. Judex dicit, Occide: et tortor occidit. Et tu quando
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipib sacer dotũ ut qͦscũq
cores uiros ac muliere siunctos
adduceret in ierłm torquen¬
dos ⁊ puniendos. Hic cũ ir et in
iia. subito circunfulsit eũ lux
de celo. Cecidit ⁊ audiũ uocẽ¬

Expanded text:
principibus sacerdotum, ut quoscumque nos viros ac mulieres, vinctos adduceret in Jerusalem, torquendos et puniendos. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et cecidit in te
Abbreviated transcription (Latin):
accepit epłas a sacerdotib
& seribis ut ubiẽq inueniret
iuiros uie huiꝰ id est xp̃ianos
alligatos adduceret ad sup¬
plicia sum̃da. qualia sump¬
serat stephanus. Q. iratꝰ saulus
ibat ad caulas et greges dm̃i. &
ut rabilꝰ sanguinẽ ittiebat. &¬
cdes anhelabat. Ibat ꝑuiã ⁊ ille
defursum. Saule saule qͥd me
sima pictura est. hic uͥ iudetis.
sc̃m stepħm lapidari. uͥuidetis
saulum lapidantiũ uestim̃ta
seruantẽ. Ip̃e est parilus apłs

Expanded text:
Accepit epistolas a sacerdotibus et Scribis, ut ubicumque inveniret viros viae hujus, id est, Christianos, alligatos adduceret ad supplicia sumenda, qualia sumpserat Stephanus. Et iratus ibat Saulus, ibat lupus ad caulas, ad greges Domini: ut rabidus lupus sanguinem sitiebat, caedes anhelabat, ibat per viam. Et ille desursum: Saule, Saule, quid me sima pictura est haec, ubi videtis sanctum Stephanum lapidari, videtis Saulum lapidantium vestimenta servantem. Iste est Paulus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ista inhomine. Homogͦ. Pat. in
manꝰ tuas com̃do sp̃m meum.
egotͥ. Medictorẽ agnosco. Uenisti
la centẽ leuare ñ cecilisti cũ iacente.
suũ. Recolite pendentis in
ille: Pat̾ ignosce illis. qr nescunt
qͥd faciunt. Fore in ipsis erat cẽ ste¬
phanus. qͥ nesciebant quid facie¬
bant. Multi enim pꝰcacredider̃.
& incertum ÷ nob̃ unde fuerit bea¬
tissimꝰ stephanꝰ. utrñ ex ilł qͥm

Expanded text:
ista in homine. Homo ergo: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. ego tibi. Mediatorem agnosco. Venisti jacentem levare: non cecidisti mecum. suum. Recolite pendentis verba in lle? Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Forte in ipsis erat tunc Stephanus, qui nesciebant quid faciebant. Multi enim postea crediderunt. Et incertum est nobis unde fuerit beatissimus Stephanus, utrum ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
et ab eisqui illum intelligunt
ad dexteram stet᷑. Quando hie
uenerit stabunt ad dext̾ram.
stabt̃ ad sunstia. Beati qͥ ad dex¬
teram miseriqͥ ad sinstrã. Imitat᷑¬

Expanded text:
et ab eis qui illum diligunt ad dexteram stetur. Quando enim venerit, stabunt ad dexteram, stabunt ad sinistram: beati, qui ad dexteram; miseri, qui ad sinistram. CA
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimꝰ martyr Ste¬
phanus. iam sermone suo sagi¬
nauit nos. s pꝰ illã saginam
appono uob̾ de ser monemi¬
inster ii mei quasi scd̾am msã.
Et qͥd dulciꝰ inuenio qͦd inea ĩpo

Expanded text:
issimus martyr Stephanus jam sermone suo saginavit nos: sed post illam saginam appono vobis de sermone ministerii mei quasi secundam mensam. Et quid dulcius invenio quod in ea po
Abbreviated transcription (Latin):
Nos semꝑ sp̃ui scõ restitistis. La¬
lia cũ diceret: fremebant illi.
& stridebant deutib suis. Adde
stepliane. adde qͦd ñ ferant. ad¬
de qͦd sustinere ñ possint. adde
caput. uidit iħ̃im stantẽ ad dex¬
teram patͥs. Uidit. tacere non
potuit. W illi ñ uidebant. s in¬
uidebant. Q idõ ñ uidebant. qr
inuidebant. Ntacuit ille qͦd uidit.
ut ꝑueniret ad eum que udit.
Eoce inquit uideo celos aꝑtos &
filium homius stantẽad dext̾a
maiestatis. Illi continuer. aures
suas. qͣsi contra blaspheniã. Ag¬
noscitis illos in psalmo. Sic̃ aspi¬
dis inquit surde & obturantis
aur es suas. ne audiat uoceni
incantautis: iinedicam̃tũ medi¬
cam̃tis sapient̾. Sic̃ enꝑncticunt᷑
aspides qͣldo incantant᷑. ut ñ
ꝓrumpant. & exeant de cau̾nis
siuis p̃mere unã aurẽm t̾ramn:
& de cauda sibi alt̾am obtura¬
re: itam̃ incantator ꝓduc̃ illas.
sic usti adhuc in cau̾nis suisstri¬
debant. qͣndo incordib suis estu¬

Expanded text:
Vos semper Spiritui sancto restitistis. Talia cum diceret, fremebant illi, et stridebant dentibus suis. Adde, Stephane, adde quod non ferant, adde quod sustinere non possint: adde caput; vidit Jesum stantem ad dexteram Patris: vidit, ut non taceret. Non illi videbant, sed invidebant; et ideo non videbant, quia invidebant. Non tacuit ille quod vidit, ut perveniret ad eum quem vidit. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi continuerunt aures suas, quasi contra blasphemiam. Agnoscitis illos in Psalmo: Sicut aspidis, inquit, surdae et obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantis, et medicamentum medicatum a sapiente . Sicut enim dicuntur aspides, quando incantantur, ut non prorumpant et exeant de cavernis suis, premere unam aurem ad terram, et de cauda sibi alteram obturare, et tamen incantator producit illas: sic et isti adhuc in cavernis suis stridebant, quando in suis cordibus aestu