comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod contradm̃ nonsit: sic audiendus est
quomodo ds̃: quia oboediri patriius sit ds̃:
Benedixit ergo ds̃ filios ionadab propter
oboedientiam: eosq obiecit in oboedient
populo suo exprobrans quia cum filii iodi¬
dab oboedentes essent patrisuo: illi non
oboedirentđõ suo: Cum autem ager&
ista hieremias id agebat cumpopulo suo¬
is rahel ut pararent se ad captiuitatem
ducendos esse in babiloniam : & non resiste¬
rent uoluntatidi. nec sperarent aliud:
nisi quia futuri essent captiui: Videtur
ergo in decoloratus titulus psalmibuius.
ut cum dixiss& filiorum iona dab: subice¬
rec & eorum qui primi cap̾tiui ducti sunt:
Non quia filii ionadab captiui ducti sunt:
sed quia illis quicaptiui ducendi erant obpo¬
siti sunt fili iogiadab quia patri oboedientes
erant: ut intellegerent illi propterea se
ficri captiuos quia do oboedientes dõ non
fuerunt : Accedit ctum quia ionadab dñi¬
dñi spontaneusi dõ uoluntate libenter

Expanded text:
quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quomodo Deus; quia obedire patri jussit Deus. Benedixit ergo Deus filios Jonadab propter obedientiam, eosque objecit inobedienti populo suo, exprobrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntati Dei, nec sperarent aliud, nisi quia futuri essent captivi. Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, ut cum dixisset, filiorum Jonadab, subjiceret, et eorum qui primi captivi ducti sunt: non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, sed quia illis qui captivi ducendi erant oppositi sunt filii Jonadab, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab inteDomini spontaneus? Deo voluntate libenter
Abbreviated transcription (Latin):
bat incorde mutaretur: & fier& quod hic
sonat: Quid est hoc ut tota spes nostra indo
sit nihil que de nobis tamquam de nostris uirib
prȩsumamus nenostrum facientes quod
ipsidauid filiorum iona dab & eorum qui primi
captiui ducti sunt: Iona dab homo fuit quidim:
commendatur nobis exprophetia hie remiȩ
qui filuis suis prȩceperat ut uinum non bibe¬
rent: neque in domibus sed in tabernaculis
habitarent: Prȩceptum autem patris filii
tenuerunt: & seruauerunt. & ex hoc benedici
sed pater ipsorum: Sic autem hoc accepe¬
runt tam quim prȩceptum ad ño dõsuo:
Quia & sidñs non preceperat ut nonbibe¬
rent uinum & in tabernaculis habita¬
rent: prȩceperat tamendñs ut filii patri
oboedirent: In ea ergo sola filius non de¬
bet oboedire patrisuo: sialiquid pater ipsius
iusserit contradnm dm̃ ipsius: Neque
enim debet irascipater. quando siceiprȩ¬
ponitur ds̃ : Vbiautem hociubet pater

Expanded text:
bat in corde, mutaretur, et fieret quod hic bat in corde, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod Ipsi David filiorum Jonadab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habitarent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaverunt, et ex hoc benedici sed pater ipsorum. Sic autem hoc acceperunt, tanquam praeceptum a Domino Deo suo: quia etsi Dominus non praeceperat, ut non biberent vinum, et in tabernaculis habitarent; praeceperat tamen Dominus, ut filii patri obedirent. In ea ergo re sola filius non debet obedire patri suo, si aliquid pater ipsius jusserit contra Dominum Deum ipsius. Neque enim debet irasci pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid ante illum non erant peccatores u
non tempore sed malignitate: Sed ideo inquit
miseri cordiam consecutus sum: ut in me
ostenderet xp̃s ihs omnem longanimi¬
tatem ad informationem eorumꝰ quicre¬
dituri sunt illi inuitam acternam Idestdo¬
se desperans iam habens quasi gladiatoriũ
animum: ut ideo faciat quicquid uult
quia necessario damnandus est : Rescipiat
timen ad apostolum paulum: cuitanta
crudelitas tantaque malitia donata est:
& non dese desperando conuertatur ad dm̃
Hanc ergo gratim commendit nobis ds̃
& misto psalmo intueamur illum &ul
demus anita sit. anforte ego aliter suspu¬
cer & enim arbitror hunc eum habere
affectum & hoc omnibus propesuis
sllabis resonare: id est hoc nobis commen¬
dire gratiã digratuitam quae nos liberat
indignos non propternos sed propter se
ut etiam si non hoc dicerem neque hoc prȩlocu¬
uis essem quilibet medio cricordis homo
AttenTe audiens uerba eiusdem psailmi sape¬
& hocs & forte ipsis uerbis si aliud non habe¬

Expanded text:
Nunquid ante illum non erant peccatores? Rnon tempore, sed malignitate? INTmiserieordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Christus Iesus omnem longanimitatem ad informationem eorum qui credituri sunt illi in uitam aeternam. item dise desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmo; intueamur illum, et videamus an ita sit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis resonare: id est, hoc nobis commendare, gratiam Dei gratuitam, quae nos liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut etiamsi non hoc dicerem, neque hoc praelocutus essem, quilibet mediocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habe
Abbreviated transcription (Latin):
& non faciunt misericordiam & ueritatem
sed praedicando illam. norunt illam Non
enim praedicarent illam. nisi nossent illam:
Sed qui dm̃ amat & xp̃m. in praedicando requirit¬
misericordiam & ueritatem ipsius: Ipse illam
requiret ei. non sibi. idest. nonut ipse habe¬
at ex hac praedicationem commoda tempo¬
ralia. sed ut prosit membris ipsius. idest fide¬
libus eius. cum ueritate ministrando. q uod
nouit : ut qui uiuit. noniam sibi uiuat. sed
ei qui pro omnibus mortuus est: Misericor
psallam nomini tuo ds̃ inseculum saeculi.
ut reddam uota mea dedie indiem. Si
psallis nomini dĩ. ne psallas. ad tempus uis
in sȩculum saeculi psallere . uis in a&eri
psallere : redde ei uota tua deche indo
Quid est redde uota tua dedie indiemo
dedie isto inillum diem perseuera. redis¬
re uota inisto die donec peruenias ads
um diem. hoc est qui perse uerauent
usque infinem. hic saluus erit. dõ gna

Expanded text:
t veritatem, et non faciunt misericordiam et veritatem? t veritatem, et non faciunt misericordiam et veritatem? Sed praedicando illam, norunt illam: non enim praedicarent illam, nisi nossent illam. Sed qui Deum amat et Christum, in praedicando misericordiam et veritatem ipsius, ipse illam requiret ei, non sibi: id est, non ut ipse habeat ex hac praedicatione commoda temporalia, sed ut prosit membris ipsius, id est fidelibus ejus, cum veritate ministrando quod novit; ut qui vivit non jam sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est . Misericorpsallam nomini tuo, Deus, in saeculum saeculi, ut reddam vota mea de die in diem. Si psallis nomini Dei, ne psallas ad tempus. Vis in saeculum saeculi psallere? vis in aeternum psallere? Redde ei vota tua de die in diem. Quid est, redde ei vota tua de die in diem? De die isto in illum diem. Persevera reddere vota in isto die, donec venias ad illum diem: hoc est, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. IN PSA
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pollicetur demisericordia dĩ. subre¬
pit inanimum ipsius ut faciat iniustum
dm̃ & putet quia si permanserit pecca¬
tor . & noluerit recedere ab iniquita¬
tibus suis. ueniet ille & ibi eum positu¬
rus est. ubi ponit seruos suos qui ei ob¬
tẽperant & iustum hoc erit ut ibi te
panat perseuerantem inpeccatis. ubi po¬
siturus est illos. qui recesserunt apecca¬
tis  Sic uis iniustus esse. ut & dm̃
facias iniustum. QQuid uis ergo conuer¬
tere dm̃ ad uoluntatem tuam : tu con¬
uertere ad uoluntatem dĩ.: Quis est
ergo qui hoc facit. nisi ex illis paucis de
quibus dicitur. qui perseuerauerit usq
infinem hic saluus erit. Mlerito & hic
miseri cordiam ueritatem eius qui requir&
ei : quid est ei e sufficir& quis requir&:
quare addidit ei. nisi quia multi quae¬
runt misericordiam eius & ueritatem
discere in libris eius & cum didicerint
sibi uiuunt. ñ illi sua quaerunt. non
quae iħu xp̃i : Praedicant misericordiam.

Expanded text:
sibi pollicetur de misericordia Dei, subresibi pollicetur de misericordia Dei, subrepit in animum ipsius ut faciat injustum Deum, et putet quia si permanserit peccator, et noluerit recedere ab iniquitatibus suis, veniet ille, et ibi eum positurus est ubi ponit servos suos qui ei obtemperant. Et justum hoc erit, ut ibi te ponat perseverantem in peccatis, ubi positurus est illos qui recesserunt a peccatis? Sic vis injustus esse, ut et Deum facias injustum? Quid vis ergo convertere Deum ad voluntatem tuam? Tu convertere ad voluntatem Dei. Quis est ergo qui hoc facit, nisi ex illis paucis, de quibus dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Merito et hic misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Quid est, ei? Sufficeret, quis requiret: quare, addidit, ei, nisi quia multi quaerunt misericordiam ejus et veritatem discere in libris ejus; et cum didicerint, sibi vivunt, non illi; sua quaerunt, non quae Jesu Christi ; praedicant misericordiam e
Abbreviated transcription (Latin):
bit in acernum inconspectu dĩ Secun¬
dum quidꝰ aut propterquid .c. Mise¬
ricordiam & ueritatem eius quis requir&
er  dicit & alio loco: Uniuersae uiae dñi
Magnus sermo deueritate & misericor¬
dia. sed breuitatem promisimus. breui¬
ter accipite quid sit ueritas & miseritor¬
dia. quia non parum est quod dictũ
est uniuersae uiae dñi misericordia
& ueritas : Misericordia dicitur. quia
non merita nr̃a adtendit ds̃. sed boni¬
tatem suam. ut peccata nobis omnia dimit¬
ter&. & uitam aeternam promitte¬
r&. Ueritas autem quia non fallit
reddere qui promisit. Agnoscamus
hic eam & nos faciamus. ut quomodo
nobis ds̃. ex hibuit misericordiam suam
& neritatem suam. misericordiã:
dimittendo peccata nr̃a. ueritatem:
ex hibendo promissa sua. sic & nos faciamꝰ
Hic misericordiam &ueritatem i¬
sericordiam circa infirmos. circa gen¬
tes. circa nostros &iam inimicos. uerita¬
tem non peccando. nec adiciendo pecca¬
tã super peccatum. Qm̃ qui multum

Expanded text:
i: Secundum quid, aut propter quid? Misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Dicit et alio loco: Universae viae Domin. Magnus sermo de veritate et misericora, sed brevitatem promisimus. Breviter accipite quid sit veritas et misericordia; quia non parvum est quod dictum est, Universae viae Domini misericordia et veritas. Misericordia dicitur, quia non merita nostra attendit Deus, sed bonitatem suam, ut peccata nobis omnia dimitteret, et vitam aeternam promitteret: veritas autem, quia non fallit reddere quae promisit. Agnoscamus hic eam, et nos faciamus: ut quomodo nobis Deus exhibuit misericordiam suam et veritatem suam; misericordiam dimittendo peccata nostra, veritatem exhibendo promissa sua: sic et nos faciamus hic misericordiam et veritatem; misericordiam circa infirmos, circa egentes, circa inimicos etiam nostros; veritatem non peccando, nec adjiciendo peccatum super peccatum. Quoniam qui multum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum est hebreum. interpraetatur lati¬
ne luna: Descendebat ergo tamquam ab
in mortalitate ad mortalitatem & merito
initinere uulneratus a latronibus & semi¬
uiuus relictus est ille adam. ex quo est
totum genus humanum: ergo dies super
dies regis adicies annos ẽius. usque indiem
generationis & generationis : Generationis

Expanded text:
verbum est hebraeum, et interpretatur latnverbum est hebraeum, et interpretatur latnie Luna. Descendebat ergo tanquam ab immortalitate ad mortalitatem: et merito in itinere vulneratus a latronibus et semivivus relictus est ille Adam, ex quo est totum genus humanum. Ergo dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis, generationis mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
te. Vnum diem dixit hodie. sed iste dies nõ
ponitur inmedio. Inter hesternum & cras¬
tinum. nec initium eius finis est hesterni.
nec finis eius initium crastini Nam & anni
dicti sunt. tu autem idem ipse es & anni
tui non deficient: Quomodo anni sic dies.
sic unus dies. quicquiduis dicis deaeternita¬
te: Ideo quicquid uis dicis. quia quicquid di¬
xeris minus dicis: sed ideo aliquid necesse est
dicas. ut sit unde cogites quod non pot est dici:
us quae comparatur lunae. propter quod
luna. crescit. perficitur. senescit & occidit .:¬
Sic sunt generationes istȩ mortales. & genera¬
tio quare generamurꝰ resurgendo. & per¬
manebimus inaxernum cum dño: Quan¬
do iam non sicut luna. sed quid ait dñs.
tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno pa¬
tris sui : Luna enim figurate inscripturis.
promutabilitate huias mortalitatis ponit̾:
Ideo inhierico descendebat ille ab hierusalem
qui incurrit in latrones. quia hierico ciuitas

Expanded text:
te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies non te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies non ponitur in medio inter hesternum et crastinum, nec initium ejus finis est hesterni, nec finis ejus initium crastini. Nam et anni Dei dicti sunt: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies, Quidquid vis dicis de aeternitate. Ideo quidquid vis dicis, quia quidquid dixeris, minus dicis. Sed ideo necesse est aliquid dicas, ut sit unde cogites quod non potest dici. us quae comparatur lunae, propter quod luna sic sunt generationes istae mortales: et generationis qua regeneramur resurgendo, et permanebimus in aeternum cum Deo, quando jam non sicut luna, sed quod ait Dominus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Luna enim figurate in Scripturis pro mutabilitate hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho descendebat ille ab Jerusalem qui incurrit in latrones: quia Jericho civitas
Abbreviated transcription (Latin):
mur ergo fratres non cessare orando qui
remus ergo intimore nominis dĩ actera
pater nonrios fallit: laborant filii ut si¬
piant parentum suorum hereditatembo
bus mortuis successuri sunt. nos non libs¬
mus accipere herecditatem ab illo patre cu
non morienti succecdamus. sed cum ill ini
hereditate in aeternum uiuamus: Dedn
rex noster de disti illis dies suꝑ dies: Nonsi
istos dies misto tempore cumfine sed ad
super nstos dies sine fine: habitabo inquit hi
domo dñi. in longitudine dierum: Qur
in longitudine dierum. nisi quia modoi
uitas est dierum : Omnis enim resque
finem hab& breuis est. sed regis huius
dies super dies. ut nonsolum diebus istis
transeuntibus regn& xp̃s mecclesia sua
sed regnent cum illo scĩ. indiebus illis̃
qui non habent finem: Ibi unus dies est.¬
& multidies sunt quia multi sunt: Dixi
um in longitudine dierum. quia unus sic inꝰ dies¬
tellegitur. filius meus es tu ego hodie genui

Expanded text:
mur ergo, fratres, non cessare orando, quaremus ergo in timore nominis Dei: aeternus Pater non nos fallit. Laborant filii, ut suscipiant parentum suorum haereditatem, quibus mortuis successuri sunt? nos non laboramus accipere haereditatem ab illo Patre, cui non morienti succedamus, sed cum illo in ipsa haereditate in aeternum vivamus! Dedist nostrum, rex noster. Dedisti illi dies super dies; non solum istos dies in isto tempore cum fine, sed dies super istos dies sine fine. Habitabo, inquit, in domo Domini, in longitudinem dierum . Quare, in longitudinem dierum, nisi quia modo brevitas est dierum? Omnis enim res quae finem habet, brevis est: sed regis hujus dies super dies, ut non diebus solum istis transeuntibus regnet Christus in Ecclesia sua, sed regnent cum illo sancti in diebus illis qui non habent finem. Ibi unus dies est, et multi dies sunt. Quia multi dies sunt, dixi jam, In longitudinem dierum: quia unus dies, sic intelligitur, Filius meus es tu, ego hodie genui
Abbreviated transcription (Latin):
Primum peccatum superba est. ultima poeni
est ignis aeternus. aut ignis infernus : lam
enim damnatorum interillud primum pet¬
catum. & hanc ultimam poenam. mediãqu
sunt & peccata sunt et poenȩ Iammul¬
ta enim dixit a postolus fieri abeisquae
petata sunt de testabilia. & tamen poenaseis
dicit: Propter hoc inquit ds̃ tradidit in con¬
cupiscentia cordis eorum. in inmunditiam
ut faciant quae non conueniunt: & ne puta¬
ret quisquam ipsis poenis tantum se affligi
quibus modo delectatur. & non timeret quad
uenturum est infine. comiemorauit ulti¬
entibus : qui ea agunt digni sunt moste quae
que superius enumerauit inpoenis esse : Nan
tradidit illos ds̃ dixit inconcupiscentia cordis
eorum. ut faciant quae non conueniunt Vt
adulter sit iam poena est. ut mendax. ut auaris
ut fraudolentus. ut homicida. iam poene sunc i
cuius peccati poenȩ. prioris apostasiae. illius
superbiȩ : In itium peccati homiriis a postatare

Expanded text:
Primum peccatum superbia est: ultima poena Primum peccatum superbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultientibus. Qui ea agunt digni sunt morte: quae? Quae superius enumeravit in poenis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare
Abbreviated transcription (Latin):
ardor est &ignis : Ignis consumit uestem.
libido adulterii non consumit animam: de
cogitato adulterio cum loqueretur scrip¬
tura ait. alligauit quis ignem insinu & ues
timenta sua non conbur&. & Gestas insinu
prunas. perforatur tunica: Cestas in cogi¬
tatione adulterium. & integra estanima. :
sed istas poenas pauci uident. propterea eas
maxime commendat sp̃s dĩ audia postolum
dicentem. tradidit illos ds̃ inconcupiscentus
cordis eorum : Ecce ignis. acuius facie tamqus
cera liquescunt: Soluuntur enim aquadam
constantia castitatis. propterta & ipsi eunts
in libidines suas soluti & fluxi. dicuntur: und
fluxi. unde soluti: abigne concupiscentiarun
Tradidit illos ds̃ in concupiscentiarum cordi
eorum. ut faciant quae non conueniunt
repletos omni iniquitate . & eriumerat mula
quae peccata sunt . & poenas dicit esse peccatorũ
Nam dicit primam poenam superbiam. Immo
non poenam . sed primum peccatum superba.

Expanded text:
ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat multa quae peccata sunt, et poenas dicit esse peccatorum. Nam dicit primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam.
Abbreviated transcription (Latin):
qualia ipse ad huc paruulus desiderabat adño.
& nut auerunt illi pedes usquequo uider&.
quid infine uel sperandum. uel timendum
sit: Ait enim in eodem psalmo: hoc labor est ante
me. donec introeam inscũarium dĩ. & intelle¬
gam in nouissima: Nonergo poenas infero¬
rum nom poenas illius post resurrectionem
ignis aeterni. nom poenas istas quae adhuc
in hoc saeculo ꝓemiscuae sunt iustis & inis¬
tis. & plerumque grauior est iustorum.
quam in iustorum. sed nescio quam poenã
presentis uitae. uult commendare sp̃s dĩ :
Aduertite audite hoc me dicturum quod
noueratis. sed dulcius est cum inpsalmo os¬
tenditur. qui obscurus antequam osten¬
deretur putabatur: Ecce enim profero
quae iam noueratis. sed quia inde proferun¬
tur ubi nondum ea udebatis. fit ut &iã
nota tamquam noua delectaeit: Audite
poenam impiorum: sicut cera inquit liq¬
facta auferentur : Dixi per concupiscentias
suas. hoc eisfieri : Concupiscentia mala: quasi

Expanded text:
qualia adhuc ipse parvulus desiderabat a Domino: qualia adhuc ipse parvulus desiderabat a Domino: et nutaverunt illi pedes, usquequo videret quid in finem vel sperandum vel timendum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
erunt eo tempore. quando exitum fue¬
rit exhac uita. aut finito saeculo peruentũ
ad resurrectionem mostuorum: Modo
ergo nulla pena est & prorsus inpunita
sinut ds̃ peccata usque adillum diem est
& hic quedam poena occulta de ipsa modo trac¬
tatur : Hanc uult commendare sp̃s dĩ. hanc
intellegamus hanc caueamus. hanc euitemus.
& in illas multum terribiles non incidemus :
Forte dicturus est mihi aliquis. sunt & hic poe¬
nȩ carceres exilia . tormenta mortes. diuer
sed multis ad probationem. multis ad damna
tionem: Videmus tamen aliquando in his
poenis iustos affligi. & ab his poenis iniustos
esse alienos. unde nutauerunt pedes illius
qui postea gratulatus ait: Quam bonus isr ł
d̃ rect is corde. mei autem poene commoti
sunt pedes. quia telaui inpeccatoribus pacem
peccatorum intuens: Vliderat enim felicita¬
tem malorum & delectatus erat esse malus.
Vlidens regnare malos. bene illis esse. habun¬
dare eosomni copiarerum temporalium.

Expanded text:
erunt eo tempore, quando exitum fueerunt eo tempore, quando exitum fuerit ex hac vita, aut finito saeculo perventum ad resurrectionem mortuorum. Modo ergo nulla poena est, et prorsus impunita sinit Deus peccata usque ad illum diem? Est et hic quaedam poena occulta; de ipsa modo tractatur. Hanc vult commendare Spiritus Dei: hanc intelligamus, hanc caveamus, hanc evitemus, et in illas multum terribiles non incidemus. Forte dicturus est mihi aliquis: Sunt et hic poenae, carceres, exsilia, tosed multis sunt ad protionem. Videmus tamen aliquando in his poenis justos affligi, et ab his poenis injustos esse alienos: unde nutaverunt pedes illi, qui postea gratulatus ait, Quam bonus Israel Deus rectis corde! Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Viderat enim felicitatem malorum, et delectatus erat esse malus, videns regnare malos, bene illis esse, abundare eos in omni copia rerum temporalium,
Abbreviated transcription (Latin):
tcum oraret ase tollistimulm carnis. quid
ei responsum est . ÷ uirtus in infirmitate ꝑfi¬
citur : Intendit arcum suum donec infir¬
Dicturus enimeras nonom nes sic infirmantur
quo modo ego. ut crelant: perseuerabunt¬
nihil timeas. sicut ceraliquefacta auferentur.
Non contra testabunt. nonperdurabunt.
igne quodam concupiscentiarum suarum
peribunt : Est enim hic quaedam paena
occulta deilla dicturus est modo psalmus
usque infinem ꝓauci uersus sunt. intenti
estote : Est quaedam paena fut ura gehen¬
nȩ ignis ignis aeternus: Futura enim poena
duas species habet : Aut inferorum est. ubi
ardebat ille liues. qui uolebat sibi stillam
aquae stillari in ling ua dedigito paupe¬
ris. quẽ ante ianuam suam contempse¬
rat quando ait. qm̃ crucior in hac flam¬
ma : & altera est infine dequa audituri
sunt qui ad sinistram ponendi sunt: Ite
inignem aeternum qui paratus est diabo¬
lo & angelis eius: Illȩ poenȩ manifestȩ

Expanded text:
Et cum oraret a se tolli stimulum carnis, quid Et cum oraret a se tolli stimulum carnis, quid ei responsum est? Virtus in infirmitate perficitur . Intendit arcum suum, donec infirDicturus enim eras: Non omnes sic infirmantur, quomodo ego, ut credant; perseverantnihil timeas: Sicut cera liquefacta auferentur. Non contra te stabunt, non perdurabunt: igne quodam concupiscentiarum suarum peribunt. Est enim hic quaedam poena occulta: de illa dicturus est modo Psalmus usque in finem. Pauci sunt versus: intenti estote. Est quaedam poena futura, gehennae ignis, ignis aeternus. Futura enim poena duas species habet. Aut inferorum est, ubi ardebat dives ille, qui volebat sibi stillam aquae stillari in linguam de digito pauperis, quem ante januam suam contempserat, quando ait: Quoniam crucior in hac flamma . Et altera est illa in fine, de qua audituri sunt: qui ad sinistram ponendi sunt: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Illae poenae manifestae
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis : propterea resurrexit. quia passus
est si nollet bibere inuia de torrente.
non morfretur: si nonmorfretur. non
resurger&: sinon resurgeret. nonglorifi¬
caretur : Ergo decorrente in ina bib&. pro¬
pterea exaltauit caput Extatum est in ca¬
put nr̃m. sequantur eum membra sua.
spernentur tamquam aqua decurrens :
Intendat arcum suum donec infirmentur.:
Minae dĩ noncessant. arcus dĩ minae dĩ.
intenditur arcus. nondum ferit: Intendat
arcum suum donec infirment ur: & mul¬
ti infirmati sunt ipsius intenłione arcus
territi Nam hinc infirmatus est ille dixit
quid me iubes facere .cꝰ. Ego sum inquit iħ̃s
natarenus quem tu persequeris : quida ma¬
bat decaelo arcum tendebat: Multi ergo
qui fuerunt inimici infirmati. & conuer¬
si sunt noluerunt erigere diuceruices suas.
aduersus perseuerantiam extentiarcus .:
Nam infirmatus est ille quiait. ne timeamus
infirmariquando infirmortunc potens sum:

Expanded text:
tuus est; propterea resurrexit, quia passus tuus est; propterea resurrexit, quia passus est. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, non glorificaretur. Ergo, de torrente in via bibet, propterea exaltabit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua. Spernentur tanquam aqua decurrens. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Minae Dei non cessant: arcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum ferit. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Et multi infirmati sunt ipsius intentione arcus territi. Nam hinc infirmatus est ille qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de coelo, arcum tendebat. Multi ergo qui fuerunt inimici, infirmati sunt, et conversi noluerunt erigere diu cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam sic infirmatus est et ille qui ait, ne timeamus infirmari: Quando infirmor, tunc potens sum.
Abbreviated transcription (Latin):
plentur : Nolitimere. post paululum tro¬
sis. decurr& aqua. ad tempus perstrepit.
mox cessabut diustare non possunt Mul¬
tae hereses iam emortuae sunt. cucurreri¬
u in riuis suis quantum potuerunt de¬
currerunt. siccati sunt riui. uix eorum me¬
moria repperitur. uel quia fuerint. sper¬
nentur tamquam aqua decurrens: Sed
nonsolum ipsitotum hoc saeculum ad tem¬
pus perstrepit. & quaerit quem trahat.
Omnes impii. omnes superbi. sonantes ad sa¬
xa superbiae suae quas aquis irruentibus.
& influentibus nonuos terreant: hie males
aquae sunt. semper manere non possunt.
necesse est decurrant in locum suum. In
finem suum. & tamen desto torrente
saeculi bibit dñs: Passus est enim hic ipsu
torrentem  sed iniua bibit. sed intrans¬
cursu quiꝰ inuia peccatorum nonstetit:
ged quid ait deillo scriptura. & detorren¬
te inuiabibit. propterea exalint caput :
Idest propterea glorificatus est . quia mor¬

Expanded text:
plentur: nolite timere; post paululum traplentur: nolite timere; post paululum transit, decurrit aqua, ad tempus perstrepit, mox cessabit; diu stare non possunt. Multae haereses jam emortuae sunt: cucurrerunt in rivis suis quantum potuerunt, decurrerunt, siccati sunt rivi, vix eorum memoria reperitur, vel quia fuerint. Spernentur tanquam aqua decurrens. Sed non solum ipsi: totum hoc saeculum ad tempus perstrepit, et quaerit quem trahat. Omnes impii, omnes superbi, sonantes ad saxa superbiae suae quasi aquis irruentibus et confluentibus, non vos terreant; hiemales aquae sunt, semper manare non possunt: necesse est decurrant in locum suum, in finem suum. Et tamen de isto torrente saeculi bibit Dominus. Passus est enim hic, ipsum torrentem bibit; sed in via bibit, sed in transcursu, quia in via peccatorum non stetit . Sed quid ait de illo Scriptura? De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput : id est, propterea glorificatus est, quia mor
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui. quare tuexeadem lege nonuis
ut te eiciat & replicamus quod fecistis
Ecce basilicae tenebantur a maxiministis
modo a uobis tenentur. exclusi sunt ex
eis maximianistae. Extant iussiones procon¬
sulum. extant memoria gestorum. appa¬
ritores accipiuntur. ciuitat es excitantur.
pelluntur homines delocis suis: quare .d
quia heretici sunt: qualege pelluntur. cꝰ¬
Responde: uideamus si nondum contriti
sunt dentes ur̃i inore ur̃o falsa lex est
non ualeat inhereticum tuum ueralex
est. ualeat & inte. Non est quod respondeam
ds̃ contriuit dentes eorum inore ipsorum.
Ideoque ubi nonposunt lubrica fallacia.
serpere. ut aspides. a perta uiolentia fremint
ut leones Prosiliunt & saeuunt armatae
turbae. circum celionum dant stragem
quantam possunt. quã cumque possunt:
Sed & molas leonum confregit dñs : Sperna¬
tur tam quam aqua decurrens: Nonuos
terreant fratres quidam: fluun qui
decuntur torrentes. hiemalibus aquis im¬

Expanded text:
toris sui: quare te ex eadem lege non toris sui: quare te ex eadem lege non ut ejiciat? Replicamus quod fecistis: ecce basilicae tenebantur a Maximianistis, modo a vobis tenentur; exclusi sunt ex eis Maximianistae: exstant jussiones proconsulum, exstant memoriae Gestorum; apparitores accipiuntur, civitates excitantur, pelluntur homines de locis suis. Quare? Quia haeretici sunt. Qua lege pelluntur? Responde: videamus si nondum contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Falsa lex est? Non valeat in haereticum tuum. Vera lex est? Valeat et in te. Non est quod respondeant; Deus contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non possunt lubrica fallacia serpere ut aspides, aperta violentia fremunt ut leones. Prosiliunt et saeviunt armatae turbae Circumcellionum; dant stragem quantam possunt, quantamcumque possunt. Sed et molas leonum confregit Domintur tanquam aqua decurrens. Non vos terreant, fratres, quidam fluvii qui dicuntur torrentes; hiemalibus aquis im
Abbreviated transcription (Latin):
cos: si contra hereticos & contrate : Quare
inquit contrame : non enimego here¬
ticus sum : Si tu hereticus nones. falsae
sunt ille leges: ab eis enim imperatori¬
bus latȩ sunt qui non sunt communio¬
nis tuae Omnes qui non sunt commun¬
onis eorum legibus hereticos uocant.
Non quaero utrum uerȩ anfalsae
sequestrata illa sit questio Si adhuc qu¬
estio est. interim secundum te modo inter¬
rogo: uerȩ leges sunt. anfalsae legessunt. &¬
Si uerȩ sunt credatur eis : si falsae sunt . quare
uteris eis. Dixistiproconsuli catholicus
sum: exclude hereticum Quaesiuit ille un¬
de probaretur hereticus. protulisti conci¬
lium tuum. ostendisti quod eum damnaue¬
ris: ille uel coibens uel nonintelligens. usus¬
est tamen lege. sicut iudex. & fecisti deiudice.
quod dete nonuis facere si enim iudex usus
est lege imperatoris adt̾uam sugestionem.
cur eatu non uteris adtuam correctionem :
Ecce eicit hereticum tuum exlege impera¬

Expanded text:
cos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, cos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, inquit, contra me? non enim ego haereticus sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae leges: ab his enim imperatoribus latae sunt, qui non sunt communionis tuae; omnes qui non sunt communionis eorum, legibus suis haereticos vocant. Non quaero ultrum verae an falsae; sequestrata illa sit quaestio, si adhuc quaestio est: interim secundum te modo interrogo, Verae leges sunt, an falsae leges sunt? Si verae sunt, credatur eis: si falsae sunt, quare uteris eis? Dixisti proconsuli: Catholicus sum, exclude haereticum. Quaesivit ille unde probaretur haereticus: protulisti concilium tuum, ostendisti quod eum damnaveris. Ille vel connivens, vel non intelligens, usus tamen est lege sicut judex: et fecisti de judice quod de te non vis facere. Si enim judex usus est lege imperatoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteris ad tuam correctionem? Ecce ejecit haereticum tuum ex lege impera
Abbreviated transcription (Latin):
intellegitẽ quod diximus: Quando egerunt
causas siias aduersus maximianistas. ut eos
ad sedamnatos & scismaticos suos ei cerent
delocis. quae illi loca tenebant antiquitus.
& succerant episcopis decessoribus suis. Ulo¬
lentes illos inde excludere. egerunt legi¬
bus publicis ad iudices uenerunt. dixerunt
secatholicos. ut possent excludere hereti¬
cos: quare tedicis catholicum & ut exclu¬
datur hereticus & non potius escatholi¬
cus. ne sis exclusus hereticus : Modo ca¬
tholicus es. ut ualeas ad excludendum
hereticum : Iudex enim non possit nisi
legibus suis iudicare. dixerunt se catho¬
licosadmissi suntꝰdixerunt illos he¬
reticos : Quae siuit unde probaretur.
lectum est concilium bagaitanim ubi
damnati sunt maximianistae: Insertum
est actis proconsularibus. probatum est
quod illi damnati non deberent tenere
basilicas. & pronuntiauit proconsul exle¬
ge: Exqua lege : quae lata est contra herete¬

Expanded text:
intelligite quod diximus: quando egerunt intelligite quod diximus: quando egerunt causas suas adversus Maximianistas, ut eos a se damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, quae illi loca tenebant antiquitus, et successerant episcopis decessoribus suis; volentes illos inde excludere, egerunt legibus publicis, ad judices venerunt, dixerunt se catholicos, ut possent excludere haereticos. Quare te dicis catholicum, ut excludatur haereticus, et non potius es catholicus, ne sis exclusus haereticus? Modo catholicus es, ut valeas ad excludendum haereticum. Judex enim non posset nisi legibus suis judicare. Dixerunt se catholicos; admissi sunt agere: dixerunt illos haereticos; quaesivit unde probaretur: lectum est concilium Bagaitanum, ubi damnati sunt Maximianistae; insertum est Actis proconsularibus, probatum est quod illi damnati non deberent tenere basilicas, et pronuntiavit proconsul ex lege. Ex qua lege? Quae lata est contra haereti
Abbreviated transcription (Latin):
obsurdatos. nolentes audire medicamen
quasi persecutores essemus. excludendo
illos debasilieis: Modo illos in terroga:
Debent excludi heretici debasilicis. annon
debent. e respondeant modo. dicant non
debere. repetunt maximi anistae ba¬
silicas Ne autem repetant maximi¬
anistȩ basilicas dicunt debere: Quid est
ergo quod dicebatis aduersum nos. &¬
an contriti sunt dentes ur̃i inore ur̃o:
Quid nobis & regibus inquiunt. &ꝰ quid
nobis & imperatoribus. c uos deimperato¬
ribus praesumitis. quaero & ego quid uo¬
bis ad proconsules quos miserunt impera¬
tores : quid uobis adleges. quas contra uos
dederunt imperatores : Imperatores
communionis nr̃ae. leges aduersus omnes
hereticos dederunt: eos utique appellant
herst̃icos qui non sunt. communionis
eorum. interquos utique & uos estis Siue¬
rȩsunt leges. ualeant & inuos hereticos.
si falsa sunt leges. quare ualent contra uestros
hereticos Fratres. paululum aduertite.

Expanded text:
obsurdatos, nolentes audire medicamentobsurdatos, nolentes audire medicamentquasi persecutores essemus, excludendo illos de basilicis? Modo illos interroga: Debent excludi haeretici de basilicis, an non debent? Respondeant modo. Dicant non debere: repetunt Maximianistae basilicas. Ne autem repetant Maximianistae basilicas, dicunt debere. Quid est ergo quod dicebatis adversum nos? An contriti sunt dentes vestri in ore vestro? Quid nobis et regibus, inquiunt? quid nobis et imperatoribus? Vos de imperatoribus praesumitis. Quaero et ego: Quid vobis ad proconsules, quos miserunt imperatores? quid vobis ad leges, quas contra vos dederunt imperatores? Imperatores communionis nostrae leges adversus omnes haereticos dederunt: eos utique appellant haereticos, qui non sunt communionis eorum, inter quos utique et vos estis. Si verae sunt leges, valeant et in vos haereticos; si falsae sunt leges, quare valent contra vestros haereticos? Fratres, paululum advertite, et
Abbreviated transcription (Latin):
saeinerunt gentes . & fremuerunt sicut
leones : Quare fremuerunt gentes &
populi meditati sunt inania. & quando
insidiebantur dño. lic& dare tribitum
caesari. an nonlicet.. aspides erant. serpen¬
tes erant. contriti sunt dentes eorum
inore ipsorũ. Postea clamauerunt.
crucifige. crucifige : Iam non est lingua
aspidis. sed fremitus leonis : & molas leonũ
confregit dñs: foste hic nonuacat. quod
non ad didit inore eorum Insidiantes enĩ
captiosis interrogationibus. cogebantur
responsione sua uinci: Istiautem qui aper¬
te saeuiebant. Numquid interrogationi¬
bus conuincendi erant tamen &eorum
molȩ contritae sunt. Crucifixus. surrexit.
ascendit incaelum. glorificatus est xp̃s. ad¬
oratur ab omnibus gentibus. ad oratur ab
omnibus regibus: Saeuiant modo iudaei
si possunt: non saeuiunt. molas leonum
confregit dñs. : Habemus & inhereticis hoc
documentum & experimentum. quia & ip¬
sos inuenimus esse serpentes. In dignatione

Expanded text:
saevierunt gentes, et fremuerunt sicut saevierunt gentes, et fremuerunt sicut leones. Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Quando insidiabantur Domino, Licet dare tributum Caesari, an non licet? aspides erant, serpentes erant: contriti sunt dentes eorum in ore ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige : jam non est lingua aspidis, sed fremitus leonis. Sed et molas leonum confregit Dominus. Forte hic non vacat quod non addidit, in ore eorum. Insidiantes enim captiosis interrogationibus, cogebantur responsione sua vinci: isti autem qui aperte saeviebant, numquid interrogationibus convincendi erant? Tamen et eorum molae contritae sunt: crucifixus resurrexit, ascendit in coelum, glorificatus est Christus, adoratur ab omnibus gentibus, adoratur ab omnibus regibus. Saeviant modo Judaei, si possunt. Non saeviunt. Molas leonum confregit Dominus. 15. Habemus et in haereticis hoc documentum et experimentum, quia et ipsos invenimus esse serpentes indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
cet mundiciam iudaeorum quae aforis qua¬
si custodiebatur in carne. ex ultabat ecor¬
de : Hoc decdño suspicatus est : Dñs autẽ
qui peccata mulieris nouerat. &iam cogi¬
tationes hospitis audiebat. & respondit
quae nostis : Ne diu hinc loquar. tamen
inore eius uoluit conterere dentes eius
Proposuit enim duo debitores erant cui¬
dam feneratori. unus quingentos debebat
denarios. alius quinquaginta. non habe¬
bant ambo unde redderent. dimisit am¬
bobus : quis enim plus dilexit . & ad hoc
interrogat ut illi respondeat. ad hoc il¬
le respondit ut dentes eius inore eius con¬
terantur: Respondit confusus exclusus
est aminissa illa ad percipiendam mise¬
ricordiam quae in ruperat in habitaculũ
alienum. sed non accesserat ad dñm alie¬
num. Contriuit dñs dentes eorum in
ore ipsorum : Molas leonum confregit dñs
Nontantum aspidum: quid deaspidibus:
Aspides insidiosȩ uolunt uenena inmitte¬
re & spargere & in sibilare : A pertissime

Expanded text:
cet munditiam Judaeorum, quae a foris quacet munditiam Judaeorum, quae a foris quasi custodiebatur in carne, et exsulabat ex corde, hoc de Domino suspicatus est. Dominus autem qui peccata mulieris noverat, etiam cogitationes hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitores erant cuidam feneratori: unus quingentos debebat denarios, alius quinquaginta. Non habebant ambo unde redderent; dimisit ambobus. Quis eum plus dilexit? Ad hoc interrogat illele respondet, ut dentes ejus in ore ejus conterantur. Respondit confusus, exclusus est: admissa est illa ad percipiendam misericordiam, quae irruperat in habitaculum alienum, sed non accesserat ad Deum alienum : Contrivit Dominus dentes eorum in ore ipsorum. 14. Molas leonum confregit Dominus. Non tantum aspidum. Quid de aspidibus? Aspides insidiosae volunt venena immittere, et spargere, et insibilare. Apertissime
Abbreviated transcription (Latin):
parte quia parabant obicere crimen. res¬
ponderunt ignorantiam. dixerunt nesci¬
mus : Calumniari enim praeparabant quor¬
do dixerunt: In qua potestate ista facis. ut
si diceret . xp̃s sum quasi arrogantem suꝑ¬
bum. sacrilegum in uaderent Noluit
dicere xp̃s sum. sed quaesiuit deiohanne
qui clixerat quod ipse esset xp̃s. illi non sunt
ausi repraehendere iohannem.timentes
ne a populo occidentur. Nonsunt ausi di¬
cere uerum dixit iohannes. ne diceretur
eis credite illi : Obmut uerunt. nescire se
dixerunt iam mordere non ualebant:
Vnde non ualebant lamoccurrit uobis.
contriti erant dentes eorum inore ipsorũ:
Pharisȩo displicuit dñs. illi qui ad prandium
uocauerat. quod peccatrix mulier accesse¬
rit ei adpedes. & murmurauit aduersus ei
dicens: Si hic propheta essec sciret quae
mulier illi accessit adpedes: O tu non pro¬
pheta unde scis quod nescierit quae muler
illi accessit ad pedes. ⁊ quia seruabat uideli¬

Expanded text:
parte, qui parabant objicere crimen resparte, qui parabant objicere crimen responderunt ignorantiam; dixerunt: Nescimus . Calumniam enim praeparabant, quando dixerunt, In qua potestate ista facis? ut si diceret, Christus sum, quasi arrogantem, superbum, sacrilegum invaderent. Noluit dicere, Christus sum; sed quaesivit de Joanne, qui dixerat quod ipse esset Christus. Illi non sunt ausi reprehendere Joannem, timentes ne a populo occiderentur: non sunt ausi dicere, Verum dixit Joannes, ne diceretur eis, Credite illi. Obmutuerunt, nescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobis; contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vocaverat, quod peccatrix mulier accesserit ei ad pedes; et murmuravit adversus eum dicens: Si esset hic propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. O tu non propheta, unde scis quod nescierit quae mulier illi accessit ad pedes? Quia non servabat videli
Abbreviated transcription (Latin):
tis lam contriti sunt dentes ur̃i inore
ur̃o: Reddite caesari quae caesaris sunt.
& dõ quae dĩ sunt: Quaerit caesar imagi¬
nem suam reddite . quaerit ds̃ imaginem
suam reddite : Nonperdit ex uobis cae¬
sar nummnum suum non perdat ds̃ in
uobis nummum suum: Et illi noninue¬
nerunt quid responderent: missi enĩ
erant ut calumniarentur eiꝰ & redie¬
runt dicentes. quod nemo ei possit res¬
pondere: Vnde cꝰ quia contriti erant
dentes eorum in ore ipsorum Inde est
illud. inqua potestate ista facis. & ego
interrogabo uos unum sermonem
respondete mihi & interrauit deio¬
hanne. unde esset. baptismus iohan¬
nis daecaelo anex hominibus. ut siquid
responderent contra illos ess&: Nolu¬
erunt dicere ex hominibus. timentes
homines ne lapidarentur ab eis: qͣuod
io hannem prophetam haberent : Dicere
decaelo plus formidabant. ne faterentur
ipsum xp̃m. quia iahannes praedicauerat
xp̃m Coartati ut ique & ex hac. & ex hac

Expanded text:
tis, jam contriti sunt dentes vestri in ore tis, jam contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quaerit Caesar imaginem suam; reddite: quaerit Deus imaginem suam; reddite. Non perdat ex vobis Caesar nummum suum: non perdat Deus in vobis nummum suum. Et illi non invenerunt quid responderent. Missi enim erant ut calumniarentur ei: et redierunt dicentes quod nemo possit ei respondere. Unde? Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 12. Inde est et illud: In qua potestate ista facis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete mihi. Et interrogavit de Joanne, unde esset baptismus Joannis, de coelo, an ex hominibus; ut si quid responderent, contra illos esset. Noluerunt dicere, Ex hominibus, timenteshomines ne lapidarentur ab eis, eo quod Joannem prophetam haberent: dicere, De coelo plus formidabant, ne faterentur ipsum Christum, quia Joannes praedicaverat Christum. Coarctati utrinque, ex hac parte et ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt maledicti c̃ orem gentis nr̃ae.
si nos iuserit tributum persoluere :
Si autẽ dixerit nolite soluere. tenemus
rum quod contradixerit nobis deuo¬
tos esse caesari Talem bicipitem laqueũ
quasi rapiendo dño posuerunt: sed ad
quem uenerunt : Quiinouerat conte¬
rere dentes eorum inore ipsorum. Ostendi
tenummum inquit : quid me temptatis
hypocrite & de tributo soluendo cogitatis.
iustitiam facere uultis. consilium iustitiae
quaeritis. & siuere iustitiam loquimini.
recta iudicate filii hominum. Nunc au¬
tem quia alia loquimini. alia iudicatis. hy¬
pocritȩ estis quid me temptatis ⁊ Nunc
conteram dentes uestros inore ur̃o osten¬
dite mihi nummum: & demonstrauerunt
ei : & ille nondicit caesaris est. sed interro¬
gat cuius est ut eorum dentes inore ipsorũ
conterantur : Quȩrente quippe illo cuius
haber& imaginem & inscriptionem : Illi cae¬
saris. dixerunt : Iam nunc dñs conter& den¬
tes eorum inore ipsorum: Iam respondis¬

Expanded text:
aiunt, maledictorem gentis nostrae, aiunt, maledictorem gentis nostrae, si nos jusserit tributum persolvere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiam facere vultis? consilium justitiae quaeritis? Si vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondis