comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feccłã stud& ñplus sapere quã oport& sapare sed sapere ad sobrie¬
tatẽ Ethydria aquȩ inulnis ẽ: doctrina prȩdicationis in opere
uae non solũ eiꝰ comitib sed potũ &iã camelis p̃b&. quia uerbum
uitȩ nonsolũ prudentib sed &iã stultis prȩdicat. luxta pauli uocẽ
dicentis. Sapientib & insipientib debitorꝰ sũ Velcerte aqua iu
mentis &iã dat᷑. quando curoc carnis quomodo sit habenda disponit̾.
ut ex uoluptate impendi non debeat. & tamen in necessitatib
non negetur. sicut scriptũ.ẽ. Carnis curã nefeceris in desideriis
Qui enĩ hanc indesideriis fieri ꝓhib&. proculdubio innecessitate
concedit. luxta hoc qđ rursum dicit᷑. Nemo carnẽ suã odio habuit¬

Expanded text:
Ecclesia studet non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrieEcclesia studet non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Et hydria aquae in ulna est doctrina praedicationis in opere, quae non solum ejus comitibus, sed potum etiam camelis praebet, qui verbum vitae non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicant, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, ut ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Qui enim hanc in desideriis fieri prohibuit, procul dubio in necessitate concedit, juxta hoc quod rursum dicitur: Nemo carnem suam odio hab
Abbreviated transcription (Latin):
Quia prȩdicatores scĩ. sacrieloquii fluenta consideraent. atq exipsis
colligunt. quae uel quib prȩdicationis sue uerba cõmittant. &¬
ex quib auditorib fiduciam certitudinis assumant Potũ uero p&ut.
ia prȩdicator om̃is. animã sui auditoris sitit. Sedrebecca p
prȩbuit. quia scã electorũ eccła. prȩdicatorũ suorũ desiderio. ex
uirtute suȩ fidei satis fecit Quia enĩ dm̃ quẽ audiuit confessa est.
prȩdicatori suo aquã refectionis obtulit. eiusq animã refrigerauit
t notandũ qđ hydriã abhumero inulnas posuit. quia illa . ẽ. placi¬
da confessio. quȩ abono opere ꝓcedit. Velcerte aquã prȩbuit.
quia in eo qđ eredidit. uacua non remansit Nã mox prȩdicare stu¬
duit qđ audiuit. & docendo multos exsẽ prȩdicatores protulit
łqua quippe in hydria .ẽ. scientia p̃dicationis in mensuror. Quia scã

Expanded text:
quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae, vel quibus praedicationis suae verba committant, ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petit, quia praedicator omnis animam 743 sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia praedicatorum suorum desiderio ex virtute suae fidei satisfecit, quae enim Deum quem audivit confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit, ejusque animum refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est placita confessio, quae a bono opere procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit: nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos, ex se praedicatores protulitAqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta
Abbreviated transcription (Latin):
Nullae reprobȩ animȩ coniungunt̾: De cognatione autẽ. uxorem
filio deducere seruo prȩcipitur. quia sola scã ȩlectorũ eccła unige¬
nito filio copulanda eraet. quã ipse unigenitꝰ exprȩdestinationẽ
tã & prȩscientia extraeneã non habebat. Quisuero.ẽ. puer quiad¬
deducendã uxorẽ mittitur. nisꝓph&arũ ordo atq apłorũ omni¬
umq doctorũ : quidũ uerbũ p̃dicationis bonis mentib faciunt ne
ad unãquãq animã unigenito filio coniungendã. quasi prouisores
fiunt : Quiꝑgens secũ debonis omnib domini sui dulit. quia inhis
quȩ de dño loqunt᷑ insem& ipsis uirtutũ diuitias ostendunt: At¬
tanto citius ad sequendũ dm̃ ꝑtrochant. quanto auditorib suis inse¬
m& ipsis monstraent᷑ quȩ narrant Atq isdem puer iuxta fontem
stetit. atq exprȩfixa sententia quȩ puella eligenda ess& ꝓposuit

Expanded text:
nullae reprobae animae conjunguntur? De cognatione autem uxorem nullae reprobae animae conjunguntur? De cognatione autem uxorem filio deducere servus praecipitur, quia sola sancta electorum Ecclesia unigenito Filio copulanda erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam, et praescientia, extraneam non habebat. Quis vero educendum uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo, atque apostolorum, omniumque doctorum, qui dum verbum praedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam, quasi provisores fiunt? Qui pergens, secum de bonis omnibus domini sui detulit, quia in his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt; uttanto citius ad sequendum Deum pertrahant, quanto auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia, quae puella eligenda esset, proposuit:
Abbreviated transcription (Latin):
matris introduxit. & accepit uxorẽ. atq intantũ dilexit. ut do¬
lorẽ qui ex morte matris accesseroct tẽperaer&. Quid ẽ. qđ abrochã
nisi qđ illius caro ꝑ illud mẽbrũ descensura erat. qui & abrahȩ fi¬
lius ess& ex humanitate. & dñs exdiuinitate Sic itaq puero dicit
Pone manũ subfemore meo. & iura ꝑdm̃cȩli Acsi aꝑte diceret̃
łange filiũ meũ. & iura ꝑdnm̃ meũ Vndeꝰ nec suꝑfemur. sed sub fe¬
more manũ ponere iub&ur. quia exillo femore ille descensurus
erat. qui homo quidẽ. sed suꝑ om̃s homines uenir&. Ande dignũ
ñ fuit. ut manũ suꝑfem᷑ poner&. quia nulla caro suꝑ illã carnẽ. ẽ
quã in redep̃tione nra sibi patris unigenitus uniuit Quid est qđ
isa ac dilecto filio. uxor defiliab chananeorũ duciꝓhibet᷑. nisi quod
illi dequo scriptũ. ẽ. Hlic . ẽ. filius meis dilectus in quo mihi complacui.

Expanded text:
matris introduxit et accepit uxorem; et in tantum dilexit, ut domatris introduxit et accepit uxorem; et in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat, temperaret. Quid est quod Abraham nisi quod illius caro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque puero dicitur: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange filium meum et jura per Deum meum. Unde nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur; quia ex illo femore ille descensurus erat, qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod illi, de quo scriptum est: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , »
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit eiq paleas & fenũ deciit: Aquã ad lauandos pedes came¬
lorũ. & uirorũ quicũ eo uenerant p̃buit. pane in conspectu eius
apposuit. sed puer comedere recusat. nisi prius causã coniugu filio
domini sui obtineat. Quimox ut causã obtinuit. ꝓlͣtis uasis aureis &
argenteis ac uestib rebeccae munere auxit: Fratrib autẽ &¬
matri. munera obtulit Rebecca autẽ & puella illius. asc
malis uirũ secutȩ sunt. quifestinus ad dominũ suũ reuersus.ẽ. Eo autẽ
tẽporx isaac deambulabat ꝑuiã quae ducit ad puteũ cuius nomen .ẽ.
uiuentis & uidentis: Hlabitabat uero in terrar austrocli. egressus fue¬
rat ad medit̾andũ in agro. inclinata iãdie Sedmox ut rebecca isaa
uidit. decamelo descendit. puerũ requirit. quis ille homo ess& qui
pagrũ uenir&: Cui ille respondit: ipse . ẽ. dominus meus: At illa
tollens cito palliũ sese operuit. Quẽ isaac intabernaculũ sarrae

Expanded text:
vocavit, eique paleas et fenum dedit, aquam ad lavandos pedes camevocavit, eique paleas et fenum dedit, aquam ad lavandos pedes camelorum et virorum qui cum eo erant, praebuit, panem in conspectu ejus apposuit. Sed puer comedere recusat, nisi prius causam conjugii filio domini sui obtineat. Qui mox ut causam obtinuit, prolatis vasis aureis et argenteis ac vestibmatri munera obtulit. Rebecca autem et puellae illius ascensis camelis virum secutae sunt, qui festinus ad dominum suum reversus est. Eo autem tempore, Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus nomen eidentis; habitabat vero in terra australi, egressusque fuerat ad meditandum in agro, inclinata jam die. Sed mox ut Rebecca Isaac vidit, de camelo descendit, puerumque requirit quis ille homo esset, qui per agrum veniret. Cui ille respondit: Ipse est dominus meus. At illa cito pallium tulit, sese operuit. Quam Isaac in tabernaculum Sarae
Abbreviated transcription (Latin):
iub& : sedut ad eiꝰ cognationẽ ꝑgat. atq inde uxorẽ deducat
Quuta ut prȩceptũ.ẽ. manũ subfemore abrochȩ pcsuit & iurauit.
atq exbonis omnib domini suitulit. & me sopotamiã ꝑrexit: Sĩce¬
quiastans iurta fontẽ aquae orando ꝓposuit : qđ puellam cui dicer&.
inclina hydriã tuã ut bibã. & illa responder& bibe. quin& came¬
listuis dabo potũ. ipsa ess& uxor dominisiuiisa ac : Protinus rebeeca
egredit᷑ quae puero aquã p&enti respondit: Bibe domine mi
Et celeriter hẏdriã suꝑ ulnã deposuit. potũ dedit. quin&iã came¬
lis aquã hauriuit & prebuit. Cui puer protinus inaures aureas
appendentes siclos duos. & armillas pondus siclorũ decẽ prȩbuit
Quȩ requisita & genusdixit & quia indomo patris eiꝰ ess& locus
spaciosus ad manendũ & qđ palearũ acfeniplurimũ haber& in¬
dicauit Cui rebeccȩ frater eraet nomine laban. qui festinus
egressus .ẽ. & in aures atq armillas sororis uidens. intus puerũ

Expanded text:
t, atque inde ei uxorem deducat. Qui ita ut praeceptum est, manum sub femore Abrahae posuit, et juravit, atque ex bonis omnibus domini sui tulit, et Mesopotamiam perrexit; atque stans juxta fontem aquae, orando proposuit quod puella cui diceret: « Inclina hydriam tuam, ut bibam; » et illa responderet: « Bibe, quin et camelis tuis dabo potum; » ipsa esset uxor domini sui Isaac. Protinus Rebecca egreditur, quae puero aquam petenti respondit: Bibe, domine mi; et celeriter hydriam suam super ulnam deposuit, potum dedit, quin etiam camelis aquam haurivit et praebuit. Cui puer protulit inaures aureas appendentes siclos duos, et armillas pondo siclorum decem. Quae requisita, et genus dixit, et quia in domo patris ejus esset locus spatiosus ad manendum, et quod palearum ac feni plurimum haberet, indicavit. Cui Rebeccae frater erat nomine Laban, qui festivus egressus est, et inaures atque armillas sororis videns, intus puerum
Abbreviated transcription (Latin):
xpe cũ eloquus sacris intendimus malignoꝵ spirituũ Itẽ undes upͣ¬
insidias grauius tolerxmus. Quia mentinrae terrenarũ cogi¬
tationũ puluerẽ aspergunt. ut intentionis nr̃e oculos aluce
intime uisionis obscurent. Qđ &iã in isa ac opere. allophilorũ
prauitate cognoscimus designari. qui puteos quosisa ac foderat
terrȩ congerie replebant Nos enĩ nos nimirũ puteos fodimus
cũ inscriptũnre abditis sensib alta penetrrmꝰ: Quos tam̃ occulte
replent allophili: quando nobis ad alta tendentib immundi sp̃s
terrenas cogitationes inger̃. & quasi inuentã diuinȩ scientiae
aquã tollunt᷑. Qđ nimirũ psalmista ꝑtulerat cũ dicebat Dae¬
clinate amẽ maligni & scfutabor mandata dĩmei Uidelic&
patenter insinuans. quia mandata dĩ ꝑscrutari non poterat cũ
malignorũ spirituũ insidias inmente tolerabat

Expanded text:
pe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Quod etiam Isaac opere et Allophylorum pravitate cognovimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim, nos nimirum puteos fodimus, cum Scripturae abditis sensibus alta penetramus: quos tamen occulte replent Allophyli, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt et quasi inventam divinae scientiae aquam tollunt. Quod nimirum Psalmista protulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, et praescrubator mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans quia mandata Dei praescrutari non poterat, cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. quia ꝑ ipsas ab aduersario occulto liberacm᷑. sicut ꝑse ipsum
dñs dicit Inpacientia urã. possidebitis animas urãs. Qui ad meditan¬
dũ in agro inclinata iã die exut. quia passionũ exercitia. iuxta finẽ
grinationis erumna positi. cogitationũ nr̃arũ ꝓfunda penetremus
Et quousq nobis uere intellegentiae aqua respondeat. ne quaquã
nrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terna torpescat:
Quos tamen puteos allophili insidiantes replent: quia nimirũ in mun¬
disps cũ nosstudiose corfodere conspiciunt : congestas nobis temp
tationũ cogitationes mergunt Unde semꝑ mens uacuanda est
incessant̃q: fodienda. nesi indiscussa relinquat᷑. usq ad tumorem
ꝑuersorũ operũ. cogitationũ suꝑnos terrax cumuletur. Vnde ad¬

Expanded text:
dicimus, quia per ipsas ab adversario occulto liberamur, sicut per se ipsum dicimus, quia per ipsas ab adversario occulto liberamur, sicut per se ipsum Dominus dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Qui ad meditandum in agro inclinata jam die exiit, quia passionum exercitia juxta finem grinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terra torpescat? Quos tamen puteos Allophyli insidiantes replent, quia nimirum immundi spiritus cum nos studiose cor fodere consptationum cogitationes inmergunt. Unde semper / mens evacuanda est incessanterque fodienda, ne, si indiscussa relinquitur, usque ad tumorem perversorum operum cogitationum super nos terra cumuletur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quos exiudea ȩditos. non torporis frigus. sed feruor caritatis tenuit
Exillo quippe populo anna ꝓph&issa . exillosrmeon extitit. qui in
ulnas accepit dnm̃ Egressus autẽ fuerat ad meditandũ in agro
Quia ager munđ accipitur. ipse ꝑse dñs exponit dicens. ager autẽ
est mundus. Qui in hoc egressus. ẽ: qđ uisibilis apparere dignatus. ẽ
sicut scriptũ. ẽ : existi insalutẽ populi tui. ut saluos facias xpõs tuos
Solent autẽ exercitiũ iuuenes in armorũ usu meditari Isa ac ergo
meditandũ inagrũ exiuit. quia redep̃tor nr̃ se sequentib
humilitatis prebens ꝑexercitiũ longanimitatis suȩ. passionis suȩ & pa¬
cientiȩ exempla monstrauit. Meditatio quippe armorũ. ẽ. frequea¬
tatio passionũ. Quienĩ uerbamanũ. lanceã. erucẽ ꝑtulit. passionẽ
suã usq ad mortẽ in se frequentare ꝑmisit Passignes uero arma

Expanded text:
quos ex Judaea editos, non torporis frigus, sed fervor charitatis tenuit. quos ex Judaea editos, non torporis frigus, sed fervor charitatis tenuit. Ex illo quippe populo Anna prophetissa, ex illo Simeon extitit, qui in ulnas Dominum accepit . Egressus autem fuerat ad meditandum in agro, quia ager mundus accipitur. Ipse per se Dominus exponit dicens: Ager autem est mundus . Quia in hoc egressus, quod visibilis apparere dignatus est, sicut scriptum est: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos. Solent autem exercitati juvenes in armorum usu meditari. Isaac ergo ad meditandum in agro exiit, quia Redemptor noster se sequentibus humilitatis praebensfrequentia passionum. Qui enim verbera manuum, lanceam, crucem pertulit, passionem suam usque ad mortem in se frequentare permisit. Passiones vero arma
Abbreviated transcription (Latin):
bant Unde & ꝑ iohannẽ dicit᷑ Vicit leo detribu iuda. a perire
librũ & soluere signacula eiꝰ Ipse enĩ librũ aperuit. & signacula
eiꝰ foluit. quia nascendo. moriendo. resurgendo. atq ad celos ascen
dendo. scripturȩ sacrȩ nobis archana patefecit Et notandũ qđ
non dicit᷑ ambulabat ꝑuiã quȩ ducit ad puteũ. sedde ambulabat
Deambulat quippe: quiuiã ꝑ quã ambulat. eundo & redeundo con¬
culcat. In humilitate autẽ passionis dñs deambulauit. quia modo
aiudȩis uerborũ contumelias. modo contrac se falsũ testimonium
modo alapis. modo sputa. modo spineã coronã. modo cruce tole¬
rando sustinuit. De ambulasse ergo inhumilitate passionis ẽ. tot
aduersitates & probra. diuersis modis iterando ꝑtulisse Qui isaac
rebecca ueniente in terrax australi habitdt. quia unigenitus dñs
ac redep̃tor nr̃ ueniente ad se eccłã in illorũ mentib mansit.¬

Expanded text:
bant. Unde et per Joannem dicitur: Vicit leo de tribu Juda aperire bant. Unde et per Joannem dicitur: Vicit leo de tribu Juda aperire librum, et solvere signacula ejus . Ipse enim librum aperuit, et signacula illius solvit, qui nascendo, modendo Scripturae sacrae nobis arcana patefecit. Et notandum quod non dicitur: Ambulabat per viam quae ducit ad puteum, sed deambulabat. Deambulat quippe qui viam per quam ambulat, eundo et redeundo conculcat. In humilitate autem passionis Dominus deambulavit, quia modo a Judaeis verborum contumelias, modo contra se falsum testimonium, modo alapas, modo sputa, modo spineam coronam, modo crucem tolerando sustinuit. Deambulasse ergo in humilitate passionis est, tot adversitates et probra diversis modis iterando pertulisse. Qui Isaac, Rebecca veniente, in terra australi habitat; quia unigenitus Dominus ac Redemptor noster, veniente ad se Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nobis a dirrigationẽ mentis prebuitꝰ omp̃s ds̃. Quae . ẽ. autẽ uia
quae ducit ad puteũ uiuentis & uidentis. nisi humilitas passionis
unigeniti.ꝑ quã nobis aꝑtũ. ẽ. hoc qđ prius latent̃ scripturȩ sacrȩ
fluenta loquebiant᷑: Nisi enĩ unigenitus dĩfilius in carnatus. tẽp¬
tatus. apprehensus. colaphis cȩsus. sputis illitus. crucifixus. ac mor¬
tuus fuiss&̃. nobis huius puteiꝰ. idẽ scripturȩ sacrȩ profunditas
ñ pater&. Quidergo fidelib humilitas passionis eius facta .ẽ. nisi
clauis aꝑtionis ꝑquã mysteriorũ dĩ puteũ inuenimꝰ: ut aquã scientiȩ
de ꝓfundo libremus Incarnationẽ quippe. passionẽ. mortẽ. resurꝰ¬
rectionẽ. atq ascensionẽ illius. sacrieloquii paginȩ loqunt᷑. quȩ
quia facta cognouimus. iã nune intellegimus au̾dita Haec autẽ
prius legi poterrnt. sed quia necdũ euenerant. intellegi ñ uale¬

Expanded text:
nobis ad irrigationem mentis praebuit omnipotens Deus. Quae est autem via nobis ad irrigationem mentis praebuit omnipotens Deus. Quae est autem via quae ducit ad puteum viventis et videntis, nisi humilitas passionis Unigeniti, per quam nobis apertum est hoc quod prius latenter Scripturae sacrae fluenta loquebantur? Nisi enim Unigenitus Dei Filius incarnatus, tentatus, apprehensus, colaphis caesus, sputis illitus, crucifixus ac mortuus fuisset, nobis hujus putei, id est Scripturae sacrae, profunditas non pateret. Quid ergo fidelibus humilitas passionis ejus facta est, nisi clavis operationis per quam mysteriorum Dei puteum invenimus, ut aquam scientiae de profundo biberemus? Incarnationem quippe, passionem, mortem, resurrectionem, atque ascensionem illius. sacri eloquii paginae loquuntur. Quae quia facta cognovimus, jam nunc intelligamus audita; haec autem prius legi poterant, sed quia necdum evenerant, intelligi non vale
Abbreviated transcription (Latin):
puellȩ rebeccae sunt. quia sequnt̾ morib sed tamen ad contem¬
plationes iustorũ. minime ascendunt Nã & isdẽ puer. quosdã
habuit incomitatu. quia &cũ scĩs ꝓph&is fuer̃ quidã quibene uiue¬
rent. & proph&ie spm̃ non haberent Et cũ beatis apłis atq docto¬
b fuere pleriq qui uitã morib tenerent. sed prȩdicationi
ñ promererent᷑ Festinus autẽ puer addnm̃ redit. quia p̃dicatores
scĩ. cũ prȩdicando uitã audientiũ obtinent. illimox gratias reddunt.
ecuius hoc munere ꝑceper̃. ut sibi inea operactione ni¬
buant sedauctori Eoautẽ tẽpore. isaac deambulabat ꝑuiã
quȩ ducit ad puteũ. cuius nomen.ẽ. uiuentis & uidentis. Quis. ẽ.
uuens & uidens. nisi omp̃s ds̃. De quo scriptũ. ẽ: iuuo ego inȩt̃ nũ
Puteus uero uiuentis & uidentis.ẽ. sacrȩ scripturȩ profunditas. quã

Expanded text:
puellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contempuellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contemplationis thorum minime ascendunt. Nam et isdem puer quosdam habuit in comitatu; quia et cum sanctis prophetis fuerunt quidam qui bene viverent, et prophetiae spiritum non haberent, et cum beatis apostolis atque doctoribus fuere plerique qui vitam moribus tenerent, at praedicationis verba non promerent. Festinus autem puer ad dominum redit, quia praedicatores sancti cum praedicando vitam audientium obtinent, illi mox gratias reddunt de cujus hoc munere perceperunt, ut sibi in ea operatione nil tribuant, sed Auctori. Eo autem tempore Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus nomen est Viventis et Videntis. Quis est vivens et videns, nisi omnipotens Deus, de quo scriptum est: Vivo ego in aeternum, . Puteus vero viventis est sacrae Scripturae profunditas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eius ingloria tẽporali conualuit. sicut & nunc cernimus. Quia ubiq
pĩani afflictionẽ sentiunt. & gentiles quiq interrena uirt
gloriantur Sed& fratres eius dona ꝑcipiunt. quia hi qui in ea fidẽ
uerbotenus tenent. sed tamen professionẽ suam morib non sequen¬
tes. carnaliter uiuunt. benigne a fidelib honorari solent. ꝓeo qđ
.eẽ. fideles uident᷑ Mater ergo & fratres dona ꝑcipiunt. a sorte
tamen hereditatis alieni Quia siue infideles seu carnales. qui introc
fidei ꝓfessionẽ tenentur. adefe iditatis eternȩ sortẽ nonueniunt.
sed tamen suꝑnȩ largitatis gloriã tẽponrliter consequnt᷑ Rebecca
autẽ cũ puellis suis uirũ secuta.ẽ: quia scã eccła hab& secũ minoris
meriti animas sodales suas Nã & si in quibusdã ꝑascensũ mentis
inthoro contẽplationes non hab&. quȩ uidelic& tales animae quasi

Expanded text:
ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique Christiani afflictionem sentiunt, et gentiles quique in terrena virtute gloriantur. Sed et fratres ejus dona percipiunt, quia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent pro eo quod esse fideles videntur. Mater ergo et fratres dona percipiunt, a sorte tamen haereditatis alieni; quia sive infideles, seu carnales, qui intra fidei professionem tenentur, ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporaliter consequuntur. Rebecca autem cum puellis suis virum secuta est, quia sancta Ecclesia habet secum minoris meriti animas sodales suas. Nam etsi in quibusdam per ascensum mentis in thoro contemplationis non habitet, quae videlicet tales animae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
doctores suos extẽporalib stipendis continere paratisunt. sed
prȩdicatores scĩ ꝑcipere nolunt tẽporalia. nisi obtineant ꝑt̃na¬
Si enĩ in animab fructũ non inueniunt. sumere stipendia corpori¬
b contemnunt. Nec pedes aqua lauant. quia laborẽ sui desiderii.
nulla consolatione releuant Moruero causã coniuigii dominisui
puer obtinuit. Uasa aurea atq argentea. ac uestes ꝓtulit. quas
rebeccae dedit. Quia doctores sc̃ i. scaẽ ecłȩ tot ornamenta pre¬
bent quot uirtutũ hona docuerint: Quae̾ enĩ prius inaures &
armillas acceperat. iamnunc uasa aurea & argentea ac uestes
accipit: quia scã eccła quae ante ꝑfidẽ oboedientiã. & operaon¬
tionem ꝑcepit. ex crescens post modũ &iã ad spiritalia dona com
iam muneribus discat Puer uero. matrieius ac fratrib dona
obtulit. quia gentilitas ex quo eccła ad fidẽ uenit. post conuersionẽ

Expanded text:
doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed praedicatores sancti percipere nolunt tesi enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt. Nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sui sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerint. Quae enim prius inaures et armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accipit; quia sancta Ecclesia, quae ante per fidem, obedientiam et operationem percepit, excrescens postmodum etiam ad spiritalia dona convjam muneribus discat. Puer vero matri ejus ac fratri dona obtulit; quia gentilitas, ex quo Ecclesia ad fidem venit, post conversationem
Abbreviated transcription (Latin):
diens. terrena stipendia. prędicatorib reddidit Quae dũ paulus quasi
pronihilo acciper&. dixitꝰ Sinos uobis spiritalia seminauimus. mag¬
nũ. ẽ. si auobis carnalia m&amus: Frat̃ autẽ rebeccȩ.erat laban
Qui cancite egressus. in aures & armillas sororis aspiciens. intus puerũ
uocauit. Quia sunt carnales quiq fidelib coniuncti. quidũ spinta¬
liũ dona conspiciunt. in admiratione suspensi. & sinon usq ad operx.
tamen in animã usq ad suscipiendã fidẽ. uerbũ prȩdicationis admit¬
tunt. Quia enĩ bonos sȩpe miraculis fulgere considerant. ea quaeim
de ȩternitate audiunt ñ recusant. Quamuis scam̃ electorũ eccłam
morib non sequentes incarnali operatione remaneant: Qui laban
paleas. fenũ. aqua. panẽ obtulit. sed puer nisicausã prius coniugn
obtiner&. accepturũ se. eẽ. recusauit. Quia sunt plerumq qui

Expanded text:
diens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit. Quae dum Paulus 744 quasi diens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit. Quae dum Paulus 744 quasi pro nihilo acciperet, dixit: « Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus ? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus, inaures et armillas sorori aspiciens, intus puerum vocavit: quia sunt carnales quique fidelibus conjuncti, qui dum spiritualium dona conspiciunt, in admiratione suspensi, etsi non usque ad opera, tamen in animam usque ad suscipiendam fidem, verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere considerant, ea quae de aeternitate audiunt non recusant. Quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, aquam, panem obtulit; sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, accepturum se esse recusavit. Quia sunt plerique qui
Abbreviated transcription (Latin):
siclorũ funt . armillȩ autẽ siclorũ decẽ. quia prima uirtus obȩdien¬
tiar incaritate .ẽ. quȩ uidelic& caritas. in duob p̾ceptis distinguitꝰ.
ut ds̃ & prorimus diligat᷑. Et recta operatio. exdecalogi cõpl&ione
ꝑficitur. ut cũ bona agi coeperint. mala iam nulla ꝑpetrent᷑ Rebec¬
ca autẽ. eẽ indomo patris sui locũ spatiosũ ad manendũ perhibuit.
quia a priore iã populo naturȩ legẽ scã eccła sescisse monstracuit.
& prȩdicationis uerba in amplo caritatis gremio suscepit. Doctori
enĩ spatiosus ad manendũ locus. ẽ: in auditoris corde latitudo boni¬
tatis Vnde & quib dã dicit᷑. Capite nos. neminẽ lȩsimus. i
corrupimus Non angustiamini in nobis angustiamini autẽ inuisceri¬
hus uris. Acsieis aꝑte diceret᷑aSuscipiendã doctrinã. spatiosũ locũ
mentis facite. sed ad cogitanda carnalia. angustireman&e Qđ palea¬
rũ acfeni plurimũ haber& indicauit. quia scã eceła. uerba uitȩ au¬

Expanded text:
nt, armillae autem siclorum decem, quia prima virtus obedientiae in charitate est: quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligantur. Et recta operatio ex decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo pquia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicationis verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: « Capite nos, neminem laesimus, neminem corrupimus ; » -- « Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris ; ac si eis aperte diceretur: Ad suscipiendam doctrinam spatiosum locum mentis facite; sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Quod palearum et feni plurimum haberet, indicavit; quia sancta Ecclesia verba vitae au
Abbreviated transcription (Latin):
& requirende uxoris isaac filio tracctaret᷑. adiunctũ .ẽ. Pone ma¬
ut non accipias uxorẽ filio meo defiliab chananeorũ interquos
habito. sed ad terrõc & cognationẽ meã ꝓficiscaris. & inde accipias
uxorẽ filiomeo isaac Lib& ꝑstrictim quȩdã deabrahȩ & isa ac
historia ad mediũ deducere. ut possimus in ipsis quȩ secđm allego
riã intellegenda sunt aꝑtius demonstraere. Abraham quippe
puerũ uocat. ut subter femore eiꝰ manũ ponere debeat prȩcepi
Et sicut hab& u&usta troenslatio. ꝑ dnm̃ dm̃ cęli ius iuraendũ p̃bere

Expanded text:
 requirendae uxoris Isaac filio tractaretur , adjunctum est: « Pone maut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum, inter quos habito, sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipias uxorem filio meo Isaac. » Libet perstrictim quaedam de Abrahae et Isaac historia ad medium deducere, ut poriam intelligenda sunt, apertius demonstrare. Abraham quippe puerum vocat, et subter femur ejus manum ponere praecipitur, ut sicut habet vetusta translatio, per Dominum Deum coeli jusjuran
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑ cessationẽ rerum transeuntium demansuro bonȩ LiBRO UII.
in conspectudñi uacuus. In conspectu dñi uacuus appar&. qui nihil se¬
cum defructu suilaboris portat : Alius namq: ad ipiscendis laborib
ex sudat. alius multiplicandis facultatib estuat. alius promerendis
laborib anhelat. Sed quia cuncta hȩc. hic quisq moriens deserit: ant
dnm̃ uacuus appar&. quia secum ante iudicem niltulit. Hinc ergo ꝑ
legem salubriter ammonemur. dicente non apparebis in conspectu
dñuacuus. Qui enĩ promerendȩ uitȩ mercedem bonȩ agendo non pro¬
uida in conspectu dñi uacuus appar&. Hinc de iustis ꝑ psalmistam
dicitur. Uenientes autem uenient in exultatione : portantes manipu¬
bos suosma dexamen quippe iudicii portantes manipulos ueniunt
qui in seme ipsos recta opera quib uitam mercantur ostes aemntr

Expanded text:
per cessationem rerum transeuntium, de mansuro bonae operationisper cessationem rerum transeuntium, de mansuro bonae operationisin conspectu Domini vacuus. --In conspectu Domini vacuus apparcum de fructu sui laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat; alius multilaudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisquis moriens deserit, ante Deum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil tulit. Hinc ergo per légem salubriter admonemur, dicentem: « Non apparebis ante conspectum Domini vacuus . » Qui enim promerendae vitae mercedem bene agendo non providit, in conspectu Domini vacuus apparet. Hinc de justis per Psalmistam dicitur: « Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . » Ad examen quippe judicii portantes manipulos veniunt, qui in semetipsos recta opera, quibus vitam mereantur, ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis adhue apdicationẽ cessandum est : ut uomer ling̃ uef iorei ssem¬
depe nonaud ett teraon cordis alieni. Quo adusa crauan firimi suntus
contino nos intra nos imceipsos debemus ne dũ tenerabona craus osten
cumis rramt amas Quia & arbusta plantata sipraus in tera tadicata
nonfucramimanutasta citius arescunt Nesi semel radicear smnprent
noa sue an gia nutam̃ nil officit. Uentum pelluntu nee tam̃ inpel¬
lortas sledunt Et constructi parietes sumpellantur eruntur
nisi a suo prius fuerint humore siccati. Mens itaq quouesinabi
manu tangi non deb&: ne prius quã plene ꝑcipiat. ꝑdat soli¬
ditatem suam. ne in pulsa ruat. ne uelut arbustum sine radicib dũ plus
quam tolerare ual& concutitur. flatib arescat. Ad exempłu ergo non
sunt ostendenda. nisi quȩ firma sunt. Prius & enĩ conualescere deb&
ens. atq: ad utilitatem proximorum postmodũ de mons
contẽpnat. sciendum est quia ei ad olescentia in anns. non

Expanded text:
nobis adhuc a praedicatione cessandum est, ut vomer linguae nostrae proscindere non audeat terram cordis alieni. Quoadusque etenim infirmi sumus, continere nos inter nosmetipsos debemus, ne dum dimus, amittamus: quia et arbusta plantata, si prius in terra radicata non fuerint, manu tacta citius arescunt; ac si semel radicem fixerint, manus tangit, et tamen nil officit: venti impellunt, nec tamen impellentes laedunt. Et constructi parietes si impellantur, eruuntur, nisi a suo prius fuerint humore siccati. Uniuscujusque mens quoumanu tangi non debet; ne priusquam plene percipiat, perdat soliditatem suam, et impulsa ruat, ne velut arbustum sine radicibus, dum plus quam tolerare valet concutitur, flatibus arescat. Ad exemplum hominum non sunt ostendenda, nisi quae firma sunt. Prius etenim convalescere debet mens, atque ad utilitatem proximorum postmodum demonstrcontemnat : sciendum tamen est quia ei adolescentia in annis, non
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. qui iustorum tabernacula conspitiens ait. Moriatur anima mea
morte iustorum & fiant no uissima meahorum simila. Sed cum
mpunctionis tempus abscessit. contra eorum uitam quil
fieri & iam moriendo poposcerat. consilium prebuit. Et cum occasionẽ
de auaritia repperit. ilico oblitus est : quid sibi de innocentia optauit.¬

Expanded text:
piciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam, quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit
Abbreviated transcription (Latin):
& argentum ȩ gyptiorũ abisrahelitico populo petitione deceptoria sub¬
reptum & rursum cum legimus carnalia sacrifitia om̃i potenti dõ exibita
quid in hoc uerborum nido nisi mater dimitaenda ẽ. & filii tenendi:
N os enim cum a quibq secularib uigilantiã ingenti indefensionẽ ueritatis
trahimus. & eorum eloquium in usum rectitũdinis uertimus. quid aliũ.
quam ab ȩgyptiis aurum & argentum tollimus. ut exeo & nos diuites
effecti. & illi ualeant pauperes ostendi. sicut scriptũ est: Incaptiuitatẽ
redigentem. omnẽ intellectum: in obsequiũ xp̃i. Et cum nr̃a corpora
abstinentiam domamus: quid aliud quam carnalia saci
tis corpora urã hostiam uiuentẽ. Matrem igitur dimittentes. pullos
comedimus cum hystorie exempla dimitam̃us. sed exea allegoriarũ
sensus in mente retinemus. Vbi recte additur. ut bene sit tibi. & lon¬

Expanded text:
et argentum Aegyptiorum ab Israelitico populo petitione deceptoria subet argentum Aegyptiorum ab Israelitico populo petitione deceptoria subreptum ; et rursum cum legimus carnalia sacrificia omnipotenti Deo exhibita: quid in hoc verborum nido, nisi mater dimittenda est et filii tenendi? Nos enim cum a quibusque saecularibus vigilantiam ingenii in defensionem veritatis trahimus, et eorum eloquium in usum rectitudinis vertimus, quid aliud quam ab Aegyptiis aurum et argentum tollimus, ut ex eo et nos divites effici, et illi valeant pauperes ostendi? Sicut scriptum est: In captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi . Matrem per abstinentiam domamus, quid aliud quam 329 spiritualitis corpora vestra hostiam viventem . Matrem itaque dimittentes, pullos comedimus, cum historiae exempla dimittimus, sed ex ea allegoriarum sensus in mente retinemus. Unde recte additur, ut bene sit tibi, et lon
Abbreviated transcription (Latin):
iss&. quasi mater auis in terra. id est hr̃storia in actiua uita oua posuit.
Ipsi quoq predicatores scĩ. plus uolunt dm̃ diligere quam timere. Sed
timorem non insinuant. Ad amorem minime ꝑducunt.
U irtutem terribilium tuorum dicent: & magnitudine̾ tuã narrabt᷑.
ponunt. Perfecta enĩ caritas. foras mittit timorem. Et tunc pulli
uiuere incipiunt. quando iam formidini non succumbunt. Ipsa quoq
lex oua posuit. cum dixit. Oculũ pro oculo: dentem ꝓdente. Sed
pullos produxit post modum. cum dixit. Non queras ultionem. nec me¬
Quia uidelic& inquib dam locis p̃termittenda est hystoria: ut solihuius
matris pulli. id est spũalis intelligentię sensus. nobis in esum ueniant
N ec nos mater sed pulli refitiant. quia non debemus de hystoriȩ exẽplo
sed de spũalis intellectus sensib satiari. Cum enĩ legimus. aurum.

Expanded text:
isset, quasi mater avis in terra, id est, historia, in activa vita posuit ova. isset, quasi mater avis in terra, id est, historia, in activa vita posuit ova. Ipsi quoque praedicatores sancti plus volunt Deum diligere quam timere; sed si timorem non insinuant, ad amorem minime perducunt« Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudinem tuam narrabunt . ponunt. « Perfecta ergo charitas foras mittit timorem . » Et tunc pulli vivere incipiunt, quando jam formidini non succumbunt. Ipsa quoque lex ova posuit cum dicit: « Oculum pro oculo, dentem pro dente . » Sed pullos produxit postmodum, cum dicit: « Nec quaeras ultionem, nec meQuia videlicet in quibusdam locis praetermittenda est historia, ut solius matris pulli, id est, spiritualis intelligentiae sensus nobis in esum veniat, nec nos mater, sed pulli reficiant; quia non debemus de historiae exemplo, sed de spiritualis intellectus sensibus satiari. Cum legimus aurum
Abbreviated transcription (Latin):
aperit prius quedam in enigmate conspicit: ut pos modum illa uera
rationabilia celestium agmina sicut sunt: possrȩaspicere.
& restitutus est ita ut uider& clare om̃a Prius itaq ꝑ speculũ uidhe.
& si militudinem : ut post modum uider& dare & ꝑfectsonem. Ad con¬
mplatiuam ergo uitam in his uerbis materouis incubat.
hystoria hoc incipiendo in enigmate insinuat. ꝑ quod aliqͥđ. certius
post modum demonstrans pullos uiuentes producat. Paulus quoq
a płs cum quosdam in continentes uiuere cognouiss& am monuit dicens.
pt̃ fornicationẽ autem. unusquisq suam uxorem habeat.¬
suum uirum habeat. Et cum uxor habenda non sit : nisi liberorum pro¬
creandorum grã. nequis infornicationis culpa laberetur. concessit
niugib aliquid. unde adhuc surgere ad meliora potuiss.
hoc concessit. unde amor coniugum usq ad legalem copulã ꝑducipotu¬

Expanded text:
aperit, prius quaedam in aenigmate conspicit, ut postmodum illa vera et aperit, prius quaedam in aenigmate conspicit, ut postmodum illa vera et rationabilia coelestium agmina sicut sunt possit aspicere. et restitutus est, ita ut videret clare omnia. Prius itaque per speculum vidit et similitudinem, ut postmodum clare videret et perfecte. Ctemplativam ergo vitam in his verbis mater ovis incubat, quia sacra historia hoc incipiendo in aenigmate insinuat per quod aliquid fortius postmodum demonstrans, pullos viventes producat. Paulus quoque apostolus, cum quosdam incontinenter vivere cognovisset, admonuit dicens: « Propter fornicationem itaque unusquisque suam uxorem habeatsuum virum habeat . » Et cum uxor habenda non sit, nisi liberorum procreandorum gratia, ne quis in fornicationis culpa laberetur, concessit conjugibus aliquid, unde adhuc surgere ad meliora potuissent. Qui ergo concessit unde animus conjugum usque ad legalem copiam perduci potu
Abbreviated transcription (Latin):
quando ipsa historia intellectum spũalem fou&. Et quedam plene elo¬
quens quasi pullos profert. qued amuero ita insinucans. ut exeis
adhuc legentis animũ. ad altiora ꝑducat: quasi ad huc subse oua
contin&. ex quib: pullos producat. Oua enĩ id circo pariuntur. ut exeis
pulli debeant produci. Et sunt quedam contemplatiuȩ uitȩ. quȩ ꝑquasdã
modo imagines uidentur. ut post modũ sicut ipsa sua uirtute & natura
uideanturꝰ. Nam paulus ait. Uidemus nunc ꝑspeculum in enigmate.
tunc autem facie ad faciem Et cecus cum inpositione manuum redẽp¬
toris iam lumen recipere cepiss&. requisitus est quid uider&. Et dixit
Tideo homines uelut arbores ambulantes. Homo quippe natura rat̾ionalis
ẽ : arbor autem nec sensibilis nec uiuens. Et quid iste in luminatus cecus
significat. nisi genus humanum: Cui cum dñs contemplationis oculos

Expanded text:
quando ipsa historia intellectum spiritualem facit, et quaedam plene eloquando ipsa historia intellectum spiritualem facit, et quaedam plene eloquens quasi pullos profert; quaedam vero ita insinuat, ut ex eis adhuc legentis animum ad altiora perducat, quasi adhuc sub se ova continet, ex quibus pullos producat. Ova enim idcirco pariuntur, ut ex eis pulli debeant produci. Et sunt quaedam contemplativae vitae quae per quasdam modo imagines videntur, ut postmodum sicut sunt ipsa sua virtute et natura videantur. Nam Paulus ait: Videmus nunc per speculum in aentunc autem facie ad faciem . » Et caecus cum per impositionem manuum Redemptoris jam lumen recipere coepisset, requisitus est quid videret et dixit: « Video homines velut arbores ambulantes . » Homo quippe natura rationalis est, arbor autem nec sensibilis nec vivens. Et quid iste illuminatus caecus significat, nisi genus humanum? cui cum Dominus contemplationis oculos
Abbreviated transcription (Latin):
te lignum ꝑ circit. & proximũ extinguit. ad tres nec esse
cofugiat. ut inuna earum defensus uiuat: quiasi ad poenitentiȩ̨ lamenta
coñuersus inunitate sa cramenti sub spe. fide. & caritate abs conditur.
reus ꝑ petrati homicidii non tenetur. Eumq extincti proximus & cũ
inuenerit non occidit. quia cum districtus uidex uenerit. qui se se no¬
bis ꝑ naturȩ nr̃ae consortium iunxit. ab eo proculdubio uindictam
deculpȩ reatu non expetit. quem sub eius uenia spes. fides. & caritas
abscondit. Citius ergo culpa dimittitur : quȩ nequaquam malitiȩ
est: si ambulans ꝑuiam. in arbore. uel in terranidum auis inueneris.¬
& matrempullis. uel ouis de suꝑ in cubantem. non tenebis eam cum
pore. Peruiam imus. quia p̃sentem uitam ꝑgimus . Et nidũs auis in arbo
iel in terra ẽ : quando uerba historiȩ aut̃ in contemplatiu
contem platiue.nidus in arbore᷑: Mater uero pullis uel ouis incubat.

Expanded text:
caute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est caute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide ac charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit. Quia cum districtus judex venerit qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur, quae nequaquam malitiae E. Si ambulans per viam in arbore, vel in terra nidum avis inveneris, matremque pullis, vel ovis desuper incubantem, non tenebis matrem cum Per viam imus, quia praesentem vitam pergimus. Et nidus avis in arbore vel in terra est, quando verba historiae aut in contemplativa contemplativae nidus in arbore. Mater vero pullis vel ovis incubat,
Abbreviated transcription (Latin):
retur adiunctum ẽ : si quis abierit cum a mico srosimepscre tisiela
ad ligna cedenda. & lignum securis fugerit manu. ferrũq lapsũ
demã nubrio. amicum eius ꝑ cusserit & occiderit. hic ad unam supͣ¬
dictarum urbium fugi& & uiu&. ne forte proximus cius cuius
effusus est sanguis doloris stimulo ꝑsequatur: ad prehendat eum
& ꝑ cutiat anima eius. Ad siluam cum amico imus. quotiens cumq¬
ĩ quolib& ꝓximo ad intuenda delicta nr̃a. conuertimur. Et simpli¬
citer ligna suc cidimus. cum delinquentiumuitia pia intentione. re¬
secamus. Sed securis manũ fugit. cum sese increpatio plus quam
necesse ẽ in asperitate ꝑ trahit. Ferrumq: demanubrio prosilit.
cum de correptione sermo durior excedit Et amicum ꝑcutiens oc¬
cidit. quia auditorem suum prolata contumelia. abspũ dilectionis
interficit. Correptinamq mens repente ad odium ꝓruit. si hanc
in moderata in crepatio plus quam debuit addicit Sed his qui in¬

Expanded text:
t, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet; ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur et apprehendat  caedenda, etc.--Ad silvam cum amico imus, quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit, cum sese increpatio plusquam necesse est in asperitatem pertrahit, ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit. Et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plusquam debuit addicit. Sed is qui in
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq: boni innoxie temptantur ad culpam. Fit quippe mira exigenti
quia ita plerumq: mali inutiliter cõpunguntur ad iustitiam. sicut
agunt quod tamen non ꝑfitiunt. suꝑbe inter ipsa quȩ & iam plenissi¬
me perpetrant mala confidant. & istidum de malo tẽptantur cui neqͣ¬
quam consentiunt. quo ꝑ infirmitatem titubant: gressus cordis ad iusti
n ꝑ humilitatem uerius figant. Balaam quippe iusto
nacula respiciens ait. Moriatur anima mea morte iustorum. & fiant
nouissima mea horum similia. Cui cõpunctionis tempus recessit. in
eorum ꝑditionem consilium dedit. quib &iam in morte similis fieri
concupiuit. Et cum auaritiȩ tempus inuenit. statim oblitus est bonũ
sibi in nocentiȩ quod optauit. Paulus uero ait. Uideo aliam legẽ
in menbris meis repugnantem legimentis meę. & captiuũ me ducen¬

Expanded text:
plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira exigentiquia ita plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut e bono aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa quae etiam plenissime perpetrant mala confidant; et isti dum de malo tentantur, cui nequaquam consentiunt, quo per infirmitatem titubant, eo gressus cordis ad justitiam per humilitatem verius figant. Balaam quippe, justorum tabernacula respiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctioeorum perditione consilium dedit, quibus etiam in morte similis fieri concupivit. Et cum avaritiae tempus reperit, statim oblitus est bonum sibi innocentiae, quod optavit. Hinc Paulus ait: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis me
Abbreviated transcription (Latin):
iunctũ est. Sic meris seruũ hebreum. sex annis serui& tibi. inseptimo
egredictur liber gratis. Cum qualiuẽste in trauerit. cũ tali exeat. Si
hãbens uxorem. & uxor egrediatur simul. Sin autem dominus dederi
illi uxorem. & pepererit filios & filias mulier & liberi eius crunt
dñi sui. ipse uero exibit cum uestitusuo. Quod si dixerit seruus. diligo
sdnm̃ meũ & uxorem ac liberos non egrediar liber. offer& eum
dñs diis. & applicabitur ad: ostium & postes. perforabitq aurem
tius subula. & erie ei seruus in sđaͥ Sciendũ est quia cum aa¬

Expanded text:
nes eis si emeris servum hebraeum sex annis serviet tibi in septimo egredietur liber gratis cum quali veste intraverit cum tali exeat si habens uxorem et uxor egredietur simul sin autem dominus dederit illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi eius erunt domini sui ipse vero exibit cum vestitu suo quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem eius subula et erit ei servus in saeculum si quis vendid
Abbreviated transcription (Latin):
illã lapidẽ miteat. Ad aliena quippe punienda peccata
ibant : & sua reliquerant. Reuocent᷑ itaq intus ad conscien¬
tiam. ut prius ꝓpria corrigant: & tunc aliena rep̾hendant.
de necesse est. ut cum contranos ultio diuinȩ examinis
sat. nr̃a conscientia ipsas rep̃hendat. atq lam̃ta poenitentiȩ
ipsa se contra sem& ipsã erigat. ne
contra bonos
elata & sibi humilis. sed contra se rigida sit: boi¬
sit: bonis

Expanded text:
illam lapidem mittat ; ad aliena quippe ibant peccata illam lapidem mittat ; ad aliena quippe ibant peccata punienda, et sua reliquerant; revocentur itaque intus ad conscientiam, ut prius propria corrigant, et tunc aliena reprehendant: unde necesse est ut, cum contra nos ultio divini examinis cessat, nostra se conscientia ipsa reprehendat, atque ad lamenta poenitentiae ipsa se contra semetipsam erigat, nec contra bonos elata, et sibi humilis; sed contra se rigida sit, bonis