comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factum iacob de peccorib cõme mo¬
randu arbitratꝰ sum. ut intelligeret᷑.
sihomo qͥ uirgas illas sic posuit. dici
rietatis. seminib carne conceptis quã
tum natura passa ẽ. asꝑserunt: muilto
minꝰ dici posse ranarũ serpentiũq cre¬
tores angłos malos ꝑ quos magi phara¬
timo ac sũmo causarũ cardine conde.
atq ad ministrare creat᷑am qd̾ qui fac̃
solus creator ẽ. ds: aliud autẽ ꝓ diftribu¬
tis ab illo uirib & facultatib aliqm
oꝑationẽ forisecus ad mouere ut tũc
uł tunc. sic uł sic. exeat qd̾ creat᷑. I sta
quippe originaliter ac pͥmordialit̾ in
qͣdam textura elem̃toꝵ. cuncta iamcre¬
ata st̃ s acceptis oportunitatib ꝓde¬
unt. Nam sic̃ matres grauide sunt fȩ.¬
tib: sic̃ ipse mundꝰ grauidus ẽ. causis
aliqutid. nec incipit ẽẽ. nec desinit. Ad¬
hibere autẽ forinsecꝰ acceclentes causas.
quȩ tam & si ñ sunt naturales tam̃ scd̾m

Expanded text:
factum Iacob de pecoribus commemofactum Iacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intellegeretur, si homo qui uirgas illas sic posuit dici ritum natura passa est, asperserunt; multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharatimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus accedentes causas, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilifer sunt cdeserte. quia nichil
eoꝵ nͥ ꝑ se ipsam creatum ẽ. Ut enĩ de
peccorib ñ uirge s peccora nasc̾entur.
fecit hoc incõmutabilis & inuifibilis
ratio sapientiȩ dei. ꝑ quã creata sunt
omĩa. Ut autẽ de uarietate uirgaru̾
pecoꝵ conceptors color aliquid duce¬
ret. fecit antma grauide pectidis per
ocłos asfecta fortnsecus. & int̾ius secũ
ꝓ suo modulo formandi regulam tra-¬
hens. qm de intima potentia sui crea-¬
toris. accepit. s qnͣta sit uis animȩ
adafficiendam atq mutandã ma-¬
tĩam corꝑalem. cumtam̃ creatrix
corꝑis dici ñ possit. quia omĩs causa
mu tabilis sensibilisq sube om̃isq
modus & numerꝰ pondus eiꝰ uñ s effi¬
cit᷑ ut &. sit & natura ita uł ita sit. ab
intelligibili & incomutabili uita quȩ
suꝑ omĩa ẽ. existit & ꝑuenit usq ad
extrema. atq t̾rena: multꝰ sermo ẽ.
neq nunc necessaruis. Uerũ ꝓpt̾ea

Expanded text:
mutabiliter sunt deserit, quia nihil mutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate uirgarum pecorum color conceptorum aliquid duceret, fecit hoc anima grauidae pecudis per oculos affecta forinsecus et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui creatoris accepit. sed quanta sit uis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem—cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis sensibilisque substantiae omnisque modus et numerus et pondus eius, unde efficitur ut et sit et natura ita uel ita sit, ab intellegibili et incommutabili uita quae super omnia est existit et peruenit usque ad extrema atque terrena — multus sermo est neque nunc necessarius. uerum propterea
Abbreviated transcription (Latin):
gicis artib euocatos creatores fuisse ra¬
naꝵ atq serpentũi: sic̃ possumꝰ dicere
homines malos segetis eẽ. creatores. qm
ꝑ eoꝵ opam uidero exortam. Sic̃ nec ia-¬
cob creator colors inpeccorib fi it: qr
bibentib in conceptii matrib uariatas
uirgas quas intuerent᷑ opposuit. S nec
ipse pecudes creatrices fuerunt uarie¬
tatis ꝓlis fuȩ quia inheserat animȩ il¬
larum discolor phantasia ex contuitu
uariarũ uirgarum ꝑ ocłos impressa.
quȩ ñ potuit nͥ corpꝰ qd̾ fic affecto sp̃u
animabat᷑. ex conpassione cõmixtioniᷤ
afficere. unde teneris fetũ pͥmordiis¬
colore tenus asꝑgeret᷑. Et enim sica
semet ipsis afficiant᷑. uł anima ex cor-¬
pore uł corpꝰ ex amma: congruentiȩ¬
rationis id faciunt quȩ incõmutabilit̾
tuuunt in ipsa sũma dei sapientia.ꝙͣ.
nulla spacia locoꝵs capiunt. Et cum
sit ipsa incõmutabilis nicħ eoꝵ quȩ uł

Expanded text:
gicis artibus euocatos creatores fuisse ragicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruenterationes id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel
Abbreviated transcription (Latin):
& accełandors increm̃tors p̃bent occa¬
siones. S nec boni hȩc nͥ qnͣtum d̾s
qnͣtum ipse iuste ꝑmittit. Nam iniqͥ
malitia uoluntatẽ suam ht̃. iniustam.
potestatem autẽ non nͥ uiste accipit.
suie ad suam penã. siue ad alior. uł
penã maloꝵ. uł laudem bonor. Itaq
apłs discernens int̾ius dm̃ creantem
atq formantẽ abom̃b creaturȩ. quȩ
admouent̾ extrinsecus. & de agricul¬
tura simlitudinẽ assumens ait s go
plantaui. apollo rigauit. s ds increm̃¬
tum dedit. Sic̃ gͦ impsa uita nos t̾ra
mentẽ iustificando formare ñ potest nͥ
ds. p̃dicare autẽ extͥnsecus ȩuangłium.
& homines possunt ñ solum bom ꝑue
ritatem. s etiã mali ꝑ occasionẽ: itacre¬
ationẽ rerum uisibiliũ ds oꝑat᷑. int̾tus.
tum. & appetitiones cõmoditatũ. ita
rerum naturȩ adhibet in qua creat oĩa:
quẽadmodum t̾rȩ agͥcult᷑am. Quaꝓꝑter
ita ñpossum dicere angłos malos ma¬

Expanded text:
et accelerandorum incrementorum praebent occaet accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum Deus quantum juste ipse permittit; nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum Apostolus discernens interius Deum creantem atque formantem ab operibus creaturae quae admoventur extrinsecus, et de agricultura similitudinem assumens ait: Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Sicut ergo in ipsa vita nostra mentem justificando formare non potest, nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius tum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos ma
Abbreviated transcription (Latin):
tione p̃cedente siue int̾ra. siue maqͣ.
que tam̃ crescunt &. coeundo alia pari¬
unt. cum illa nullis coeuntib parentib
orta fint. Et certe apes semina filioꝵ ñ
coeundo concipiunt: s tanqm sparsaᷤᷤ¬
ꝑ t̾ras ore colligunt. Inuisibiliũ enĩ
seminũ creatoi ipse creator ẽ. om̃ĩum
nr̃os exeunt: ex occultis seminib acci¬
piunt. ꝓgrediendi pͥmordia & increm̃ta
debite magnitudinis distinctionesq for¬
marũ. ab originalib tanqͣm regulis su
munt. Sic̃ gͦ nec parentes dicumis cre-¬
atores hoĩum. nec agͥcolas creatores fru¬
gum. qnͣuis eors extͥnsecus adhibitis
motib ista creanda dei uirtꝰ int̾uis oꝑa¬
tur: ita ñ solum bonos. s nec bonosan¬
głos fas ẽ. putare creatores. si ꝓ subtili¬
tate sui sensꝰ & corꝑis. semina rerum
istarũ nob̾ occultiora nouert. & ea ꝑ
congruas temꝑationes elem̃toꝵ latent̃
spargunt: atq̃ ita & gignendarũ rerũ

Expanded text:
tione praecedente siue in terra siue in aqua; tione praecedente siue in terra siue in aqua; quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator ipse creator est omnium rnostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab ormunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
semina in istis corꝑeis mundi huius
elem̃tis latent. Alia st̃ enĩ hec ĩa con¬
spicua ocłis nr̃is ex fructib & animan¬
tib: alia uͦ illa occulta istors semiñ se¬
mina: unde ubente creatore ꝓdigxrit
aqua pͥma natatilia & uolatilia t̾ra
sti gm̃s amimalia N̾eq enĩ tunc nihuꝰ¬
cemodi fetus itaꝑducta st̃: ut in eiꝰ quȩ
ꝓducta sunt. uis illa confumpta sit. Sed
plerũq desunt congrue temꝑam̃toꝵ
occasiones. quib erunpant &e species
suas ꝑagant. E cce enĩ b̾iussimuᷤ sur¬
ełs semen ẽ. Nam conuenient̾ manda¬
tus t̾rȩ. arborẽ facit. huiꝰ autẽ surculi
subtilius sem̃ aliqd̃ eiꝰdem gñis granũ
etiã grani sem̃. qmͣus ocłis uide neque¬
amꝰ: ratione tam̃ conicere possumus.
quia nͥ talis aliqua uis ẽẽt in istiᷤᷤ ele¬
iñtis ñ plerunq nasc̾ent᷑ ex t̾ra quȩ
ibi seminata ñ eẽnt. Nec anmalia tã
multa nulla mariũ feminar̃q cõmꝑx¬

Expanded text:
semina in istis corporeis mundi huius semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi talis aliqua uis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur et ex terra quae ibi seminata non essent, nec animalia tam multa nulla marium feminarumque commix
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudent᷑. a quib fiebant a dei ue¬
ritate dampnãdi. uł ad admonenoos
fideles. ne tale aliquid fac̾ẽ ꝑmagno
desicdent ꝓpt̃ qd etiam nob̾ scͥpturȩ
auctoritate st̃ ꝓdita: ub ad exercen¬
dam ꝓbandam. manifestandãq ui-¬
stor pacientiam. Neq enĩ parua ui¬
sibiliũ miracłors potentia iob cuncta
quȩ habebat amisit & filios & ipsam
corꝑis sanitatẽ. Nec ideo putandum
ẽ. istis tñsgressorib angłis ad nutum
seruire hanc uisibiliũ rerum mat̾i¬
am: s deo potiꝰ a quo hȩc potestaᷤ ͤda¬
tur. qntum insullum & sp̃uali sede
in cõmitabilis uidicat. Nam & dãp¬
natis iniquis etiã in metallo seruit
aqua & ignis & tra: ut faciant iñ qdꝰ
uolitnt. s qnͣtum sinit᷑. Nec sane crea¬
tores illi mnali angłi dicendi st̃. quia ꝑ
illos magi resistentes famulo di ranas
&s serpentes fecer̃t. Non enĩ eas ipsic̃a¬
uerunt. Omm̃um quippe rerũquȩ cor¬
ꝑalit̾ uifibilit̃q nascunt᷑: occulta quȩdã

Expanded text:
ndi, a quibus fiebant, a Dei veritate damnandi; vel ad admonendos fideles ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit abrahȩ patͥ nr̃o. cum ẽẽt in
apparuisse mortalium: inconsequen¬
tib dicit. qd̃ morsi angłs appatuit.
Fugit inquit moyses inu̾bo isto: & factꝰ
ẽ. inquilinꝰ int̾ra madian: uͥ genuit
duos filios. Et completis illic annus¬
qͣdraginta: apparuit illi indeserto
montis sẏna angłs dñi inflamma
ignis in rubo. Morses autẽ uidens mi¬
rabatur uisum. Qui cum accederet
considare: facta ẽ uox dñi dicens. S go
sum ds patrũ tuors d̃s abraham. et
ds ysaac & ds iacob. Premefactus
autẽ moyses: ñ audebat considare.
Dixitq illi dñs. Solue calciam̃tum
peclum tuor. & cetera. Hic certe et
angłm & dñm dic it. eundemq deum
ingenesi scͥpͥtum ẽ. An forte quisquam
stephano ñ queramꝰ: ipsum librum¬
int̾rogemꝰ. unde staphanus ista narra-¬

Expanded text:
apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixitque illi Dominus, Solve calceamentum pedum tuorum , etc. Hic certe et angelum et Dominum dicit, eumdemque Deum in Genesi scriptum est. 25. An forte quisquam Stephano non quaeramus: ipsum librum unde Stephanus ista narra
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. nͥ credentes in xp̃m tanqmͣ deuo¬
rati in corpꝰ eius intraueruit. resurge̾
in illo ñ potuerunt. Lapis gͦ iacob ut
dixi. meliꝰ aliquio significauit qmser¬
hȩc ita ñ prȩuidicant reb intelligen¬
dis: tanqm si hominis nom̃ scribat᷑
auro. & dei attram̃to. Illas etiam nu¬
bes & ignes quomͦ fecerint uł assũp¬
serint angłi. ad significandum ꝗd
adnuntiabant. etiam si dñs uł sp̃s sc̃s¬

Expanded text:
saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devosaeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serhaec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint Angeli ad significandum quod annuntiabant, etiam si Dominus vel S
Abbreviated transcription (Latin):
qd lapis iacob. melius tam̃ aliquid lapis
qm serpentes magors. Nam sic̃ unctio
lapidis xp̃m in carne. inqͣ unctus ẽ. oleo
erultationis p̃participib fuis: ita uirga
moysi conu̾sa inserpentẽ ipsum xp̃m
factuobedient̃ usq ad mortẽ crucis. Tñ
ait. Siẽ exaltauit moyses serpentẽ in
heremo. sic oportet exaltari filium ho¬
minis: ut om̃is qui credit ineũ ñ ꝑeat.
s habeat uitam et̾ñam. sic̃ intuentes
illũ serpentẽ exaltatum inheremo.
serpentũ morsib ñꝑibant. Uetus enĩ
homo nr̃ confixus ẽ. cruci cum illo:
ut euaeuaret᷑ corpꝰ peccati. Per serpen¬
a serpente in paradiso. modo locutioniᷤᷤ
ꝑ efficientẽ id qd̃ efficit᷑ demonstrante.
Ergo uirga in serpentẽ: xp̃c inmortem.
Et serpens rursus in uirgam: xp̃c in
resurrectionẽ totus cum corꝑe suo qd̾
ẽ. eccłia. Qd infine temꝑis erit quem
serpentis cauda significat: qͣm moy¬
ses tenuit ut redigeret᷑ inuirgam.
Serpentes autẽ magoꝵ tanqmͣ mortui

Expanded text:
d lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quam serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses soportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpena serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui
Abbreviated transcription (Latin):
tatatis celebratione consumit᷑: uñ uł
qͦmͦ conficiat᷑. unde inusũ religionis
assumit᷑. Et si nunqmͣ discant exꝑi-¬
uł suo uł aliora. & nunqm illam spe-¬
ciem rerũ uideant. nisi inter cele¬
brationes sacram̃tors cum offertur &
dat᷑. dicat᷑q illis auctoritate grauissima
cuiꝰ corpus ꝙ sanguis sit nichil aliud
credent. nͥ omino in illa specie dñm
ocłis apparusse mortaliũ. & de latere
nerint suarũ: ne ultra qͣm tutum ẽ.
humana ꝓgrediat᷑ infirmitas. Quẽad¬
modum enĩ hȩc faciant angłi. uł po¬
tiꝰ d̾s quẽ admodum hȩc faciat ꝑ an¬
głos suos & qnͣtum fieri uelit etiam
ꝑ angłos malos. suie smendo. siue tu¬
bendo. siuie cogendo. ex occulta secle
altissimi imꝑii sui. nec ocłors aciȩ
penetͣre nec fiducia rationis enuele¬
are. nec ꝓuectui m̃tis cõprehendere
ualeo. ut tam certꝰ hinc loquar ad
omĩa quȩ requiri de his reb possut̃:

Expanded text:
tatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant expervel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere nerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qͥdem ñ inuestigamꝰ. quorerum
tatem. & eors quedam corꝑalis actio cõ-
de altissimis. & imꝑtitam eiꝰ gr̾am m̃ti¬
bus nr̃is: audeo fidutialit dicere. nec
dm̃ patrem nec u̾bum eiꝰ nec sp̃m eiuᷤ¬

Expanded text:
unt quidem, non investigamus, quo rerum tatem, et eorum quaedam corporalis actio contide altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spi
Abbreviated transcription (Latin):
naturalia dicunt᷑. Cum uͦ adionen-¬
dis hominib inusitate mutabilita-¬
te ingerunt᷑ magnalia nonu̾ant᷑.
cur scilicet ista miracula etiã ma-¬
gicis artib fiant. Nam & magipha¬
raonis similiter serpentes fecerunt.
& alia similia. S illud amplus est
ad mirandũ quomͦ magors illa po¬
tentia. que serpentes fac̾e potint uͥ
ad muscas minutissimas uentum
ẽ omĩmno defecit. scinfes enĩ niscu¬
le st̃ breuissime: quat̾cia plaga sub
egyptius popłs cedebat᷑. Ibi certe¬
magi deficientes dixer̃t. Digitꝰ dei ẽ.
hoc. Uñ inrtelligi dat᷑. ne ipsos qͥdem
tͣnsgressores angłos & aerias potesta¬
tes inunã istam caliginẽ tanqͣm in
sui gñis carcerẽ ab illiꝰ sullimis ꝯthe¬
riȩ puritatis habitatõne detrusas.
ꝑ qͣs magicȩ artes possũt quicquid
posst̃ ualere aliqͥd: nͥ data desuꝑ po¬
testate. Dat᷑ autẽ uł ad fallendoᷤᷤ fal¬
laces sic̃ megyptios s in ipsos magos¬

Expanded text:
naturalia dicuntur: cum vero admonennaturalia dicuntur: cum vero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magnalia nominantur.cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia. sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
tentib uis diuina declarata ẽ. Quis
arbusta fronde ac flore sollempniter
uestit nͥds. Uerum etiã floruit uirga
sacerdotis aarin collocuta ẽ. qͦdam mͦ
cum dubitante humanitate diunutaᷤ.
Et lignis certe omĩb omĩtim anmali-¬
um carnalib gignendis atq forman-¬
dis. cõimiis ẽ. & t̾rena mat̾ies. Et qͥs
ea facit. nͥ qui dixit ut hȩc t̾ra ꝓduce-¬
ret & ineodem u̾bo suo. quȩ creauit
regit atq agit: s cũ eandem matĩ¬
em ex uirga moysi in carnẽ serpen¬
tis ꝓxime ac uelocit̾ uertit: miracu¬
lum fuit rei qͥdem mutabił. s tam̃
inusitata mutatio. Quis autẽ animat
quęq uiua nascentia. nͥ qui & illum
serpentẽ adhoram sicꝰ opus fuerat
tui nͥ qui animat carnes in uteriᷤ
matrũ. ut oriant᷑ morituri: s cum
fiunt illa continuato qͦdam fluuio
labentiũ manantiũq rerumq ex
occulto inꝓmptũ atq ex ꝓmpto in oc¬
cultõ usitato itinere transeuntiũ:

Expanded text:
tentibus vis divina declarata est . Quis tentibus vis divina declarata est . Quis arbusta fronde ac flore vestit solemniter, nisi Deus? Verum cum floruit virga sacerdotis Aaron, collocuta est quodam modo cum dubitante humanitate divinitas . Et lignis certe omnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis communis est terrena materies: et quis ea facit, nisi qui dixit ut haec terra produceret , et in eodem verbo suo quae creavit, regit atque agit? Sed cum eamdem materiam ex virga Moysi in carnem serpentis proxime ac velociter vertit, miraculum fuit , rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. Quis autem animat quaeque viva nascentia, nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat,tui , nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? Sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluvio labentium manantiumque rerum, et ex occulto, in promtum, atque ex prompto in occultum usitato itinere transeuntium,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩdiuina totam spualem corꝑalemq
ad ministrante creat᷑am: oĩum annors
certis dieb aduocant᷑ aquȩ maris ꝙ ef¬
fundunt᷑ suꝑ faciem t̾re. S cum hoc
orante sc̃o helia factum ẽ: quia prȩcesse¬
rat tam continua & tam longa sereni-¬
tas tit fame defic̾e̾nt homines. nec ea
hora qua ille dei seruus orauit. aer
ipse aliqua humida faciȩ mox future
pluuiȩ signa p̾tulerat: consecutis &
tam uelociter imbrib apparuit ius
diuina qͥb illd dabat᷑ dispensabat᷑q
miracłm. Ita ds oꝑat᷑ sollempnia ful¬
gura atq tonitrua. S quia in monte
sẏna inusitato mͦ fiebant. uocesq ille
ñ strepitu confuso edebant᷑: s quȩdã
signa dari. certissimis indiciis appare¬
bat: miracła erant. Quis attrahit hu¬
morẽ ꝑ radicem uitis ad botrum et
uinũ facit nͥd̾s. qui & homine plan¬
tante & rigante crem̃tum dat: S cũ
ad nutũ dñi. aqua inuinũ inusita¬
ta celeritate comũsa e̾. etiam stultis fa¬

Expanded text:
enim divina totam spiritualem corporalemque administrante creaturam, omnium annorum certis diebus advocantur aquae maris, et effunduntur super faciem terrae. Sed cum hoc orante sancto Elia factum est, quia praecesserat tam continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, consecutis tantis et tam velociter imbribus apparuit vis divina, quibus illud dabatur dispensabaturque miraculum . Ita Deus operatur solemnia fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum Domini aqua in vinum inusitata celeritate conversa est, etiam stultis fa
Abbreviated transcription (Latin):
luntariũ laborem susceꝑat. Ita ñ nisi
dei uoluntas. causa pͥma illiꝰ egritudi¬
nis uerafissime reꝑiret᷑. Lamuͦ si in la¬
bore officioso & pio adhibuisset ille sapi¬
ens ministros collaborantes secũ inoꝑe
bono. nec tam̃ eadem uoluntate do ser¬
iuentes. s ad carnaliũ uoluntatũ sua¬
rum mercedẽ ꝑuenire cupientes. uel
incõmoda carnalia deuitantes adhi¬
buisset etiam uim̃ta si hoc exig̾ẽt illiꝰ
oꝑiꝰᷤ implendi ꝓcuratio. q̃utiq uim̃ta ir¬
rõnabilia eẽnt. animantia. nec ideo mo-¬
uerent menbra subsarcinis qd̾ aliquio
de illo bono oꝑe cogitarent. s naturali
appetitu suȩ uoluptatis & deuitatione
molestiȩ postremo adhibuisset ipsa &̃
corꝑa omi sensu carentia: quȩ illi oꝑi
eẽnt necessaria. E rum̃tum scilicet ui¬

Expanded text:
luntarium laborem susceperat: ita nonnisi luntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent, sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
lat. ne aliquid om̃no faciat qd̾ non
in ea cognouerit ẽẽ. faciendum ut ei
subditus ei obtemꝑans recte faciat. Iste
si consulta sũma ratione diuinȩ iusticiȩ.
qm insecreto audiret aure cordis sui.
eaq sibi tubente inaliquo officio mi¬
scdiȩ corpꝰ labore fatigaret egritudinẽq
contraheret. consultiq medicis ab alio
diceret᷑ causa morbi eẽ. corꝑis siccitatẽ
ab alioautẽ humoris ĩmodationem.
unꝰ eoꝵs ueram causam dicet alter er¬
raret. ut̃q tainen de ꝓrimis cauisiᷤ idẽ.
corꝑalib ꝓnuntiaret. At si illiꝰ siccitatiᷤ
causa quereret᷑. & inuentret᷑ uolunta¬
rius labor: iamuentũ ẽẽt. ad suꝑiorem
causam quȩ ab anua ꝓficisceret᷑ ad
efficiendum corpꝰ qd regit s nec ipsa
pͥma eẽt. Illa enĩ ꝓculdubio suꝑior e¬
rat inipsa in cõmutabili sapientia. cui
hõis sapientis anima incaritate serui¬
ens. & ineffabiliter iubenti obediens. uo¬

Expanded text:
lat, nec aliquid omnino faciat, quod non lat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, uterque tamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, vo
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑuestigatione corꝑaliũ rerũ atq
motionũ s a sua suspicione & erroie
ꝑrolatis:
icam si potero quiddam exem¬
pli grã. quo hȩc aꝑtiora sint. Est
certe incorꝑe humano q̃dam moles
carnis & forme species. & ordo distinctio¬
q m̃bror. & temꝑatio italitudinis. Hoc
corpꝰ inspirata anima regit. eadẽq ra¬
tionalis. Et ideo qnuus mutabilis. tñ
quȩ possit illiꝰ incõmutabilis sapien¬
tiȩ particeps ẽẽ. ut sit participatio eiꝰ
in psum: sic̃ inpsalmo scpͥtum ẽ. de
om̃ib scĩs. ex quib tanqm lapidib
uiuis. edificat᷑ illa ierłm. mater nr̃a
inidipsum. Id ipstim quippe hoc loco
illuo summũ & incõmutabile bonum
intelligit᷑ qdꝰ ds ẽ atq sapientia uolun¬
tasq ipsuis cuicantat᷑ alio loco. Mutab
amus gͦ animno talem sapientẽ cuuss
anima rationalis. iam sit particeps in¬
cõmutabilis et̾neq ueritatis qm ue¬
ritatis qm omnib suis actionib consu¬

Expanded text:
dem pervestigatione corporalium rerum atque dem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps esse, ut sit participatio ejus in idipsum, sicut in Psalmo scriptum est de omnibus sanctis, ex quibus tanquam lapidibus vivis aedificatur illa Jerusalem mater nostra patio ejus in idipsum . Idipsum quippe hoc loco illud summum et incommutabile bonum intelligitur, quod Deus est, atque sapientia voluntasque ipsius. Cui cantatur alio loco: Mutabis amus ergo animo talem sapientem, cujus anima rationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consu
Abbreviated transcription (Latin):
do naturalis inconu̾sione & mutabili¬
tate corꝑum. qͥ quanuis etiã ipse ad nu-¬
tum dei seruiat. ꝑseu̾antia tamen
consuetudinis amisit ad mirationem
sicuti sunt quȩ uł breuissimis uł cer¬
te ñ longis int̾uallis temꝑũ celo. t̃ra.
mariq mutant᷑. siue nascentib siuie
occidentib reb: siue alias aliter. atq
aliter apparentib: alia uͦ qnius ex
ipso ordine uemientia. tamen ꝓpter
longiora int̾ualla temꝑũ minꝰ usi¬
tata. quȩ licet multi stupeant. ab
inquisitorib huiꝰ scłi conprehensa st̃:
& ꝓ gressu gen̾ationum quo seꝑiꝰ repe¬
tita & a plurib cognita. eo minꝰ mi¬
ra sunt. Sicuti sunt defectꝰ lumina¬
animantiũ: & quȩq similia. quor ni¬
chil fit nͥ dei uoluntate. s plerisq non
apparet. Itaq licuit uanitati philoso¬
phor etiam causis aliis ea tribuere. uł
ueris uł ꝓximis. cum õĩno uide ñ pos¬
sent siꝑiorem cet̾is om̃ib causam idẽ.
uoluntatẽ dei: uł falsis &. ne abipsa qui¬

Expanded text:
do naturalis in conversione et mutabilitate corporum, qui quamvis etiam ipse ad nutum Dei serviat, perseverantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis, vel certe non longis intervallis temporum, coelo, terra, marique mutantur, sive nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibus: alia vero quamvis ex ipso ordine venientia, tamen propter longiora intervalla temporum minus usitata. Quae licet multi stupeant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminaanimantium, et quaecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est voluntatem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa qui
Abbreviated transcription (Latin):
irrationalis ꝑ sp̃m uitȩ rationalem. &
sp̃s uitȩ rationalis desertor atq pecca¬
tor ꝑsp̃m uitȩ rationalem pium &
ustũ. & ille ꝑ ipsum dm̃ ac si unũ¬
sa creatura ꝑcreatorem suũ. ex quo.
⁊ ꝑ quem . & in quo etiã condita atq

Expanded text:
irrationalis per spiritum vitae rationalem, et spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo et per quem et in quo et
Abbreviated transcription (Latin):
Et abiit abraham & accepit arietem. & ob¬
uisus ẽ. sic̃ paulo ante qd̾ dixit ds ꝑ
angłm. nunc enĩ cognoui qr tanesdm̃.
ñ quia tunc ds cognouisse intelligendꝰ
ẽ. s egisse ut ꝑ dm̃ ipse abraham
cognosceret. qnͣtas hab̾et uires cor¬
dis ad obediendum do usq adĩmola¬
tionẽ filti uicini. illo mͦ locutionis quo
significat᷑ ꝑ efficientem id qd̾ efficit᷑: ut
sic̃ dicitur frigus pigrũ qd̾ pigͦs facit:
ut ideo cognouisse diceretur quia ipsũ
abraham cognoscere fecerat. quẽ pote¬
rat latere fidei suȩ firmitas. nͥ tali ex¬
ꝑunento crederet᷑. ita & hic cognomi¬
nauit abraham nom̃ loci illiuis dñs
uidit. id ẽ. qd uideri se fecit. Nam con-¬
tinuo secutꝰ ait. Ut dicant hodie qd̃
inmonte dñs uisus ẽ. Ecce idem angłs¬

Expanded text:
et abiit Abraham, et accepit arietem, et obet abiit Abraham, et accepit arietem, et obvisus est: sicut paulo ante quod dixit Deus per angelum, Nunc enim cognovi quia times Deum; non quia tunc Deus cognovisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita et hic cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit: id est, quod videri se fecit. Nam continuo secutus ait, Ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est. Ecce idem ang
Abbreviated transcription (Latin):
cdilectũ quem diligis ysaae & uade in
t̾ram excelsam. & offeres eum ibi in ho¬
locaustum suꝑ unũ montium quemtͥ
dixero. Certe hic d̾s ñ angłs comemo¬
ratus ẽ. Paulopꝰ uͦ ita se ht̃ scpͥtura. Ex¬
tendens autẽ abraham manum suã:
sumpsit gladiũ occide filium suũ. Et
uocauit eũ angłs dñi de cęlo: & dix̃
ei. Abraham abraham. E dixit. Acce
ego. Et dixit. Ne initias manũ tuam
suꝑ puerum. neq facias ei quicquã
Quid adhȩc respondet᷑: Andicturi dm̃¬
buisse porro ipstm patrẽ adu̾sus dei
p̃ceptum qui uisserat ut occidet. ob¬
temꝑasse angło ut parcet: Ridendus
& abiciendus hic sensus ẽ. S neq huic
tam grosso & abiecto ullum locum esse¬
scͥptura ꝑmittit: continuo subiingenᷤᷤ
Idem gͥ ds abrahe qui angłs. an potuis
ꝑangłm ds: Accipe sequentia. Certe
lam hic angłs manifestissime exp̃ssus
ẽ. Attende tam̃ quid conterat᷑. Respici¬
ens abraham ocłis suis uidit. & eccea¬
ries unꝰ tenebat᷑ in arbore sabet cormb

Expanded text:
dilectum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce ego. Et dixit: Ne injicias manum tuam super puerum, neque facias ei quidquam. Quid ad hoc respondetur? An dicturi buisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Scriptura esse permittit, continuo subjungens: Idem igitur Deus Abrahae qui angelus, an potius per angelum Deus? Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus;
Abbreviated transcription (Latin):
factitm ẽ. iam in illo uita erat: & ñ
qualisc̃q uita. s uita erat lux hoĩum.
Lux utiq rationalium mentũi: ꝑ quas
hõies a pecorib differt. & id̾o sunt hoĩeᷤ.
Non gͦ lux corꝑea quȩ lux ẽ. carnium.
siue de cęlo fulgeat siue t̾reins ignib
accendat᷑. nec humanarũ tantũ car¬
niũ: s etiam beluinarũ. & risq ad mi-¬
nutissimos quosq u̾micłos. O mĩa enĩ
hec: uident istam lucẽ. At illa uita
lux hõium erat: nec longe posita ab
uno quoq nr̃m. In illa enĩ uiuimus

Expanded text:
factum est, jam in illo vita erat, et non qualiscumque vita, sed vita erat lux hominum: lux utique rationalium mentium, per quas homines a pecoribus differunt, et ideo sunt homines. Non ergo lux corporea, quae lux est carnium, sive de coelo fulgeat, sive terrenis ignibus accendatur, nec humanarum tantum carnium, sed etiam belluinarum et usque ad minutissimos quoque vermiculos. Omnia enim haec vident istam lucem: at illa vita lux hominum erat; nec longe posita ab unoquoque nostrum: in illa enim vivimus
Abbreviated transcription (Latin):
inc itaq tercus iste liber su¬
mit exordiũ. quousq scd̃s ꝑue-¬
nerat. Cum enĩ ad id uentum ẽẽt. ut
uellemꝰ ostendẽ ñ ideo minorẽ patre¬
filiũ. quia ille misit hic missus est
pimꝰ hoc querere. cum illuc missus sit
filius erat. qͥ in hunc mundũ uenit
pleuit orbem t̾rarum. & hoc qd̾ con¬
tinet omĩa scientiam ht̃ uocis: utr̃
ꝓpt̾ea missus sit dñs quia ex occulto
incarne natus ẽ. & de sin patͥs ad
ocłos hoĩum informa seru tanqͣm
egressus apparuit. ido etiam sp̃s sc̃s.
quia & ipse corꝑali specie quasi colũ¬
ba uisus ẽ. & linguis diuisis uelut ig¬
nis: ut hoc eis fuerit mitti. ad aspec¬
tum mortalũi inaliqua forma cor¬
ꝑea de sp̃uali secreto ꝓcede. qd̃ pater
qm̃ ñ fecit: tantũ mͦ misisse ñ etiam
missius ẽẽ. dictꝰ sit. Deinde quesitũ
ẽ. cur & pater ñ aliqnͣdo dictus sit
missus: si ꝑ illas species corꝑales sp̃es
quȩ ocłis antiquor apparuert̃. ipse

Expanded text:
Hinc itaque tertius hic liber suHinc itaque tertius hic liber sumat exordium, quousque secundus pervenerat. Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendeFilium, quia ille misit hic missus est,pimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, plevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma servi tanquam egressus apparuit; ideo etiam Spiritus sanctus, quia et ipse corporali specie quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secreto procedere; quod Pater quoniam non fecit, tantummodo misisse, non etiam missus esse dictus sit. Deinde quaesitum est cur et Pater non aliquando dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse
Abbreviated transcription (Latin):
talia plura ẽẽ. potuerint. Sane cũ
in om̃ib luteris meis. ñ solum piũ
lecterem. s etiam lib̾um correptorem
desidem: multo maxitne inhis uͥ
ipsa magnitudo questionis utinã
tam multos inuentores habe possit:
qm multos contradictoreᷤᷤ ht̃. Uerunta¬
men sic̃ lectorem meũ nolo ẽe. mͥ de-¬
ditũ. ita correptorem nolo sibi. Ille
me ñamet amplius qm catholicam
mei luteris. quasi scͥpturis canoniciᷤ
inseruire. s millis & qd ñ credebas
cum inuen̾is incunctant crede. inistiᷤᷤ
autẽ qd̃ certum ñ habebas. nͥ certũ
intellexeris. noli firme retin̾e. ita illi
dico. noli meas litt̾as ex tua opuo¬
ne uł contẽtione s ex diuina lectio-
uł inconcussa ratione corrigere. Si
quid in eis ueri conp̃henderis: exi¬
stendo ñ ÷ meũ. aut intelligendo et
amando. & tuũ fit & meũ. Si quid
autẽ falsi conuiceris: errando fuerit
meũ s iam cauendo. nec tuum sit
nec meum:.

Expanded text:
talia plura esse potuerint. 2. Sane cum talia plura esse potuerint. 2. Sane cum in omnibus litteris meis non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desiderem, multo maxime in his, ubi ipsa magnitudo quaestionis utinam tam multos inventores habere posset quam multos contradictores habet. Verumtamen sicut lectorem meum nolo esse mihi deditum, ita correctorem nolo sibi. Ille me non amet amplius quam catholicam meis litteris, quasi Scripturis canonicis inservire, sed in illis et quod non credebas cum inveneris, incunctanter crede; in istis autem quod certum non habebas, nisi certum intellexeris, noli firmiter retinere: ita illi dico, Noli in meis litteris ex tua opinione vel contentione, sed ex divina lectione, vel inconcussa ratione coquid in eis veri comprehenderis, existendo non est meum, at intelligendo et amando et tuum sit et meum: si quid autem falsi conviceris, errando fuerit meum, sed jam cavendo nec tuum sit nec meum. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
bris legendis & intelligendis ullomͦ
reꝑiam̃ idonei quo genere lit̾arum
ex his quȩ nob̾ pauca int̃pretata sus
ñ dubito cuncta quȩ utilit̾ querere
possumꝰ contineri. frĩb autem ñ uale-¬
am resistere iuire quo eis seruus factꝰ
bilib studiis lingua ac stilo meo. qͣs
bigas in me caritas agitat. maxime
seruiam. egoq ipse multa quȩ nes¬
ciebam. scribendo me didicisse confi¬
ar. ñ debet hic labor m̃s cuiqm pigͦ
aut multũ docto uideri suꝑfluus.
cum multis itipigris. multis in doctiᷤ.
int̾ quos etiã mͥ. non parua ex parte
sit necessaruis. Ex his etiam gͥ quȩ
ab aliis de hac re scͥpͥta iam legimꝰ
plurimũ ad miniculati & aduiti. ea
quȩ de trinitate unosũmo sũmȩq
bono do. pie queri & disseri arbi¬
tror ipso exhortante querenda atq
adiuuante disserenda suscepi: ut
si alia ñ sunt huiꝰ modi sc̃pͥta. sit
qd habeant & legant qui uoluerta
& ualuerint. Si autẽ iaisunt tan¬
to facilius aliqua inueniant᷑. quianto

Expanded text:
bris legendis et intelligendis ullo modo reperiamur idonei, quo genere litterarum ex iis quae nobis pauca intepretata sunt, non dubito cuncta quae utiliter quaerere possumus contineri; fratribus autem non valeam resistere, jure quo eis servus factus o laudabilibus studiis lingua ac stilo meo, quas bigas in me charitas agitat, maxime serviam, egoque ipse multa quae nesciebam, scribendo me didicisse confitear: non debet hic labor meus cuiquam pigro, aut multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam mihi, non parva ex parte sit necessarius. Ex his igitur quae ab aliis de hac re scripta jam legimus, plurimum adminiculati et adjuti, ea quae de Trinitate, uno summo summeque bono Deo, pie quaeri et disseri posse arbitror, ipso exhortante quaerenda atque adjuvante disserenda suscepi: ut si alia non sunt hujusmodi scripta, sit quod habeant et legant qui voluerint et valuerint; si autem jam sunt, tanto facilius aliqua inveniantur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
apparint. s fateor exeed̾e uires intẽ¬
tionis meȩ: utr̃ angłi inanentes sp̃ti¬
ali fui corꝑis qualitate. ꝑhanc occultiꝰ
oꝑantes assumant ex inferiorib ele-¬
mentis corpulentiorib qd̾ fibi coapta-¬
tũ quast aliqͣm uestem. mutent ⁊uer¬
tant inquaslibet species corꝑales etiã
ipsas ueras. sic̃ aqua uera muerũ ui-¬
nũ conuersa ẽ. a dño. anipsa ꝓpria
corꝑa sua tͣnͣsformunt. in qd uoluerint

Expanded text:
Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spiriuali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria cor
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ qͦdam sp̃uali caritatis igne
conflatis. tanqmͣ uexcelsa & sc̃a & secre¬
ta sede presidens uelut indomo suai
intemplo suo: inde se quib dam ordina¬
tissimis creature motib pͥmo sp̃ualib
deinde corꝑalib ꝑ cuncta diffundit. &
utit᷑ om̃ib ad incõmutabile arbitͥum

Expanded text:
voluntatem quodam spirituali charitatis igne voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbi
Abbreviated transcription (Latin):
õium uifibiliũ & mutabiliũ factors
causa. nͥ illa inuisibilis & incõmuta¬
bilis uoluntas dei. ꝑ animã iustã sic̃
sedem sapientiȩ cunctis utens & mał
& irrõnabilib animis. & postremo cor¬
rent᷑. siue omi sensii carentib cũ pͥmi¬
ciis uteret᷑ ipsa bona anima & sc̃a. qͣm
adhuc corpꝰ mortale gestante qnͣuiᷤ ex
parte uidente possumꝰ exempli gr̃a:
hoc de aliqua domo. uͭ aliquor taliũ
societas ẽ. hoc de ciuitate uł etiã de
orbe trarũ licet cogitare: si penessa¬
pientes scẽq ac ꝑfecte deo subditos.
sit pͥncipatꝰ & regĩ rerum huma¬
narũ. S hoc quia ñdum ẽ. oportet .n.
nos in hac ꝑegrinatione pͥus mortalit̃
exerceri. & ꝑuires mansuetudinis &
pacientiȩ inflagellis erudiri illam
ipsam suꝑnã atq celestem uñ ꝑegrina¬
mur patͥam cogitemꝰ. Illic enĩ dei uo¬
luntas. qui fac̃ angłos suos sp̃s. & mun¬
stros suos ignẽ ardentẽ. insp̾itib sũma
pace atq amicitia copulatis. & inunã

Expanded text:
mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo correntur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, qadhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum. Sed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. siue qͦd in me siue qd̃ in altis ex¬
ꝑtus sim. qͥd hors tam̃ exdiuinarũ
scptarum auctoritatib credam nc̃
ñ opus ÷ dicere: ne cogar ꝓbare. et
fiat sermo longior. de re qua ñ indi¬
get presens questio.
llud nunc uidendũ ẽ. utrũ angłi
tunc agebant & illas corpor species
apparentes ocł̃is hoĩum & illasuioceᷤ¬
aurib insonantes. cum ipsa sensibi¬
lis creatura. ad nutũ seruens condi-¬
toris in qd̃ opus erat ꝓtemꝑe uerte¬
bat᷑. sicut in libro sapientiȩ scͥptum
extendit᷑ intormentũ ad uersus inui-¬
stos & lemor fit ad benfaciendum iis
quiinte confidunt. Propter hoc & tẽ
in omĩa se tnͣffigurans: omĩum nitrici
grę tuȩ deseruiebat. ad uoluntatẽ hor
quite desicłabant. Peruenit enĩ potẽ¬
tia uoluntatis dei ꝑ creat᷑am sp̃ualem.¬

Expanded text:
ive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in quod opus erat pro tempore vertebatur, sicut in libro Sapientiae scriptum extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ creatura formata sit. inqua
ds sic̃ tunc oportuisse uiclicauit hu¬
manis ostenderet᷑ aspectib: anangłi
qͥ iam erant ita mutebant᷑. ut ex ꝑso¬
na dei loguerent᷑. assumentes corꝑalẽ
sp̃em de creatura corꝑea inusum mi¬
nisterii sui aut ipsum corpꝰ suũ cui
ñ subdunt᷑ s subditũ regunt. mutã¬
tes atq uertentes inspecies quas uel¬
lent. accõmodatas atq aptas actionibꝰ
siuis scdm attributam sibi a creatore

Expanded text:
tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore