comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b uero ꝓducatur in mediũ. de qͤ
refcit suethonins in libro deuita
cesarũ qd̾ adeo delectabat᷑ incan¬
tñdo: ut nec repẽtino t̾re motu
ante cantare desist̾et: qmͣ ĩcho¬
ata simret. Refert ĩ eũ multo¬
cieus supinũ solere iac̾e. ⁊ pectori
suo lauinã plũbeam suꝑ pon̾e:

Expanded text:
 producatur in medium: de quo refert Suetonius in libro De vita Caesarum, quod adeo delectabatur in cantando, ut nec repentino motu terrae ante cantare desisteret, quam inchoata finiret. Refert etiam eum multoties supinum jacere solere, et pectori suo laminam plumbeam superponere;
Abbreviated transcription (Latin):
oudius. Młtis ꝓfor̃. nox sua blãda
fuit. xliuit pħisici. uͥl potẽtius ad
enernãdũ aĩmũ: ꝙͣ lenotiniũ me¬
lodiȩ. uñ ⁊quidã demones illa capi¬
mit᷑: sic̃ dr de saule arreptitio. ⁊ da¬
uid cytharista. ꝙ uidel ille meliꝰ
hẽbat: qnͣdo iste psallebat. Et a¬
polliui delphico: inuenti sũt ludi
umsici. Et ille optimꝰ uiusicus ⁊
theologus. apoeta ⁊ cytharista or¬
pheꝰ. suã libidinẽ cytharizãdo ꝓ¬
secutꝰ usq ad infernũ. In huiꝰ it̾m
rei arguiñtũ accipe: qd̾ dissicile ĩ¬

Expanded text:
Ovidius: Multis pro forma vox sua blanda fuit. Aiunt physici, nihil potentius ad enervandum animum, quam lenocinium melodiae. Unde et quidam daemones illa capiuntur; sicut dicitur de Saule arreptitio, et David citharista: quod videlicet ille melius habebat, quando ipse psallebat: et Apollini Delphico inventi sunt ludi musici, et ille optimus medicus et theologus, et poeta, et citharista Orpheus suam libidinem citharizando prosecutus est usque ad infernum. In ejus iterum rei argumentum accipe q
Abbreviated transcription (Latin):
us familiaris. Nõ sol ĩ mestos. il¬
la uenire thoros. Post ludũ eĩ po¬
sui carmina: in quo noĩe omĩs me¬
los imusicũ ꝯp̾hẽdo siue fiat ĩstru¬
m̃to. sine hũa noce. uñ ysayas.

Expanded text:
us familiaris: Non solet in moestos illa venire choros. Post ludum etiam posui carmina; in quo nomine omne melos musicum comprehendo; sive fiat instrumento, sive humana voce. Unde Isaias:
Abbreviated transcription (Latin):
uicitam̃ta noluptatis: tomẽta
castitatis. Hoc oleo. hac pise. hac
stupa. hac uapta: hic malleolis.
hiis sarm̃tis: incenditur. fornax
lubilonis. uis gͦ fug̾e nolupta¬
tis incendiũ: fuge hoc om̃e genꝰ
fomitis.

Expanded text:
incitamenta voluptatis, tormenta castitatis. Hoc oleo, hac pice, hac stupa, hac naphta, his malleolis, his sarmentis incenditur fornax Babylonis. Vis ergo fugere voluptatis incendium? Fuge hoc omne genus fomitis.
Abbreviated transcription (Latin):
penetus indiam. młtas gẽmas ⁊płia
a romata uide retulit. ⁊ ꝑtem ligni do¬
minici missam regi app̃ marino. mo¬
nast̾iũ unũ ꝯstruxit in adeliugia: uͥ
olimi captuiꝰ latuerat ibiq Ioħem ab¬
batẽ instituit ex antiqͣ saroma orim¬

Expanded text:
penetrans Indiam, multas gemmas et plurima aromata inde retulit; et partem ligni Dominici missam regi a papa Marino. Monasterium unum construxit in Adelingia, ubi olim captivus fuerat, ibique Joannem abbatem instituit ex antiqua Saxonia oriu
Abbreviated transcription (Latin):
nocante rarẽpo mittẽte cognit᷑. ꝙ se
dem benigno ꝯfou̾at hospicõ. cã euo¬
caconis fuit. ut lit̾atẽ studñ pene iã
tũc manglia sepultũ sua sulcitaret ĩ¬
dustria. Itẽ scestomẽse monast̾iũ. qd̾
scĩmonialib inplenit. uͥ ⁊ abbatissa cõ¬
stituit filiam suam elsgniã. Habebat¬

Expanded text:
o mittente, cognitus, quod se tem benigno confoverat hospitio. Causa evocationis fuit, ut litteraturae studium pene jam tunc in Anglia sepultum sua suscitaret industria. Item Sustoniense monasterium, quod sanctimonialibus implevit; ubi, et abbatissam constituit filiam suam E
Abbreviated transcription (Latin):
stiunt. ꝓtestans nõ ꝯuenire regis fi¬
lic. ut tanto picłose ꝯmittet. Edwar¬
d̾ reguauit amius .xxiii. ⁊dedit filiani
suam editham kaiolo regi frantoa
filio ludouici balbi. filias inas isłitu¬
it pͥmo litt̾is erudiri. Mox colo i luso
ra cu eĩten. Filios quoq suos ꝑmolei¬

Expanded text:
stinuit, protestans non convenire regis filiae, ut tanto periculo se committeret. Eduardus regnavit annis 23, et dedit filiam suam Editham Carolo regi Francorum filio Ludovici Balbi. Filias suas instituit primo litteris erudiri, et mox colo et fuso et acu exerceri: filios quoque suos primo li
Abbreviated transcription (Latin):
fico aut aliquo iit̾aneoꝵ morbo agi¬
tatui quẽ eũ adño p̾cib exegisse amĩt
ut inniꝰ illecebras amplect̾etur mũdã¬
ua̾. senturias ⁊ decimas inslituit Et tã¬
tam pacem prĩe infudit ut ĩ ꝑ publi¬
aruullas anreas młet suspendi q̃ ma¬
toꝵ auiditatẽ riderẽt. dimi nõ eẽnt
qui taꝑent. Romai ⁊ ad scm̃ thoma
in india. iułta niun̾a misit. legatꝰ ĩħ

Expanded text:
fico aut aliquo interraneorum morbo agitatus; quod eum a Domino precibus exegisse aiunt, ut minus illecebras amplecteretur mundanas. Centurias et decimas instituit, et tantam pacem patriae infundit, ut etiam per publiarmillas aureas juberet suspendi, quae viatorum ariditatem riderent, dum non essent, qui raperent. Romam, et ad S. Thomam in India multa mu
Abbreviated transcription (Latin):
sue bonitate miẜicordiam hñt. iam
tunc auctori sue iusticie cõuunctẽ.
tanta c̃titudine conseͥnginit᷑. ut
nulla ad reꝓbos compassione mo¬
sufficiant.ad maiorẽ tami głiqm
uident penas maloꝵ. q̃s ꝑꝰ gr̃am
euaẜunt. Qina qui dei clari¬
tacem uident. inthil in creatu¬
ra agitur quod idere ñ ualeant.

Expanded text:
ae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione mosufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾um arbitum nõ ħõbunt. qui¬
a peccata eos delettare nõ pot̾unt
magis quippe tunc libum erit: a
delectacione peccandi: usq ad delec¬
tacõnem nõ pectaudi: in declina¬
bilem liberatum. Eo enim poten¬

Expanded text:
liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt, magis quippe erit liberum a delectatione peccandi, usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam p
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pp̃m senciens. reꝯciliauit ordinatos
sũp ẜat eos it̾m ꝯsecrare. hus reꝯcilia¬
tis theodorꝰ pp̃ libros abreũtiacõnis red¬
dã formosi ordiuacõm quĩ stepħs de¬
b francoꝵ arthiep̃is ⁊ rege apud ra¬
uẽnã statuit ⁊ toram eis q̃busta ẽ sỹno¬
passionẽ scĩ lamb̃̾ti martytis ad hmã¬

Expanded text:
num papam sentiens, reconciliavit ordinatos aesumpserat eos iterum consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libros abrenuntiationis reddam Formosi ordinationem, quam Stephanus debus Francorum archiepiscopis et rege apud Ravennam statuit, et coram eis cumbusta est synopassionem sancti Lamberti martyris ad Herm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtulit ⁊eoꝵ auxilio xp̃oforũ in uasorẽ
capiẽs ⁊incarc̾em trudens. latẽt᷑ romã
ng̾ssus papatũ ĩuasit. Et romanos
sue repulse qd̾ dictu nephas ẽ formo¬
sũ sepulcro extractũ miede ponficatus
sac dotaliter in dutũ de collan p̾cepit.
⁊ iusr̃.iii. digitis abscisis intyb̾im iacca¬
n fecit ⁊ om̃s quos ille ordinau̾at ĩiis¬
te exordĩauit ⁊ in iustiꝰ reordinanit. Q̃
apiscatorib ĩuentũ. ⁊mbasilica apłõꝵ
pͥncipis loculo deportatũ. q̃dã scõꝵ yma¬
gmes adorasse ⁊ uen̾abiłr salutasse. palã¬
ex primorib austrasioꝵ ꝑ septẽmũ lu¬
donico regi rebelł. dolo hatoms agunti¬
in archiepĩ ad regẽ deductꝰ decollatur.

Expanded text:
t, et eorum auxilio Christophorum invasorem capiens, et in carcerem trudens, latenter Romam ingressus papatum invasit, et Romanos sue repulse, quod dictu nephas est, Formosum sepulchro extractum, insacerdotaliter indutum decollari precepit, et insuper tribus digitis abscisis in Tiberim jactari fecit, et omnes quos ille ordinavit, injuste exordinavit, et injustius reordinavit. Quem a piscatoribus inventum et in basilica apostolorum principis loculo deportatum, quaedam sanctorum imagines adorasse et venerabiliter salutasse palaex primoribus Austrasiorum per septennium Ludovico regi rebellis, dolo Hatonis episcopi Maguntini ad regem deductus decollatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nonitus solebat. qui eẽnt frũti
stabilitate solidandi.⁊ qui tanꝙͣ. pa¬
lee spũ maligno nentilandi. Quo
dã tẽpre dum eẽt apud marti¬
macũ. adiũcto sibi p̾claro auseli¬
ciam ab archiepãtu semotus locũ¬
dabatur euis solacõ. dinua reue¬
lacõne ꝯmonitꝰ. mortẽ Wlł̾mi regis
angłie mom̃taneam pmũciauit. ⁊
ut pdix̾at accidit. Nã dũ ille per
saltus. fugaces ceruos sagittare ges¬
tiret sagittã subito incorde susce¬
ꝑit qui miles suns ẜuũ inpetebat.
salio tp̃re cũ dormiret idẽ p̃r idit ꝑ
sopiũi sb̾ capite suo cubare ẜpc̃tiũ
multitudinẽ ⁊ ferarũ. Sb̃ito capita¬
le extuciens ⁊ exquirẽs supposita ĩ ue¬
int librũ maronis forte ibi collota

Expanded text:
novitiis solebat, qui essent frumenti stabilitate solidandi, et qui tanquam paleae spiritu maligno ventilandi. Quodam vero tempore, cum esset apud Marciniacum, adjuncto sibi praeclaro Anselter justitiam ab archiepiscopatu semotus jucundabatur ejus solatio, divina revelatione admonitus, mortem Willhelmi regis Angliae momentaneam praenuntiavit; et ut praedixerat, accidit. Nam dum ille per saltus fugaces servos sagittare gestiret, sagittam subito in corde suscepit qua miles suus cervum impetebat. Alio tempore, cum dormiret idem Pater, vidit in somno sub capite suo cubare serpentium multitudinem et ferarum; qui sub capite excutiens et exquirens supposita, invenit libru
Abbreviated transcription (Latin):
iupetͣuits Primo qr acapcõne fr̃s
lui sandi p̾cib sc̃i hugouis emer¬
sits de inde qr ꝯiũct̃onẽ prĩs sui fre¬
delandi ⁊ tlirmacẽsiũ ꝯpagmare
forcins disponebat. Alio qũm bea¬

Expanded text:
impetravit; primo quia a captione fratris sui Sancii precibus sancti Hugonis emersit, deinde quia conjunctionem patris sui Fredelandi et Cluniacensium compaginare fortius disponebat, alioquin B
Abbreviated transcription (Latin):
potestati recõsignaret ⁊ ad sceptiũ
usq ꝓueħ̾et. Nec mora claigͥ cen
sanc̃o regnũ usurꝑanti tribiłr noc¬
tu apparens. mortẽ intẽtauit uͥf
trem mox dimitt̾et. Surrexit ocins
extbatꝰ tyrãnꝰ ⁊ eo auĩcłis emanci¬
pato cubitũ redut. Ita fcm̃ ẽ ut rey
lib̾atus. duplicato censu pat̾uo ĩt¬
cessorib suis ducentas auri mci¬
as ãnuatĩ destinaret diẽq lib̾acõ¬

Expanded text:
potestati reconsignaret, et ad sceptrum usque proveheret. Nec mora claviger coeli, Sancio regnum usurpanti, terribiliter noctu apparens, mortem intentavit, nisi fratrem mox dimitteret. Surrexit ocius exturbatus tyrannus, et eo a vinculis emancipato, cubitum rediit. Itaque factum est ut rex liberatus, duplicato censu paterno, intercessoribus suis diversas auri uncias annuatim etiam destinaret, diemque liberatio
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃i qͦ.s. rothiomagẽsis. cantua¬
nensis ep̃i u̾o beluacensis. carnotẽ¬
sis: conutes qͦq pictanẽsis. flan¬
drensis. blesensis. bartensis. suessio¬
uẽsis. inuermẽsis: dux ĩ burgũdie.
irotũdus comes campame. comi¬
tes qͦ drocoꝵ clanꝯmõtis. ⁊ bellimõ¬
censi. Iucuiꝰ fc̃i moniũitũ: duo re¬

Expanded text:
chiepiscopis Rothomagensis, Cantuariensis, episcopi vero Beluacensis, Carnotensis, comites quoque Pictauiensis, Flandrensis, Blesensis, Barensis, Swessionensis, Niuerniensis, dux eciam Burgundie et Rotradus comes Campanie, comites quoque Drocorum, Clarimontis et Bellimoncensi. In cuius monimentum duo re
Abbreviated transcription (Latin):
actori suo fornãdã. insensu ⁊ sp̃u
humili iami tumore dei incipiẽte
prudẽciã nõ ccedit s sibi ꝑtẽpe¬
tãtiã refugit disc̾ne. ꝑ fortitudi¬
cia maxĩe incipiẽte. est indiscre¬
piat᷑: s ad hoc tm̃ uniti. ut fideliter
ihumilit̾ fiat: ꝙ a maiori p̾cipit᷑.
lignũ eĩ scĩe bom ⁊ mali inꝑadyso

Expanded text:
t in Deo formandam in sensu et spiritu humili; jam timore Dei incipiente prudentiam non credit se sibi, per temperantiam refugit discernere, per fortitudiest maxime in incipiente indiscrepiatur; sed ad hoc tantum niti, ut fideliter et humiliter fiat, quod a majore praecipitur. Lignum enim scientiae boni et mali in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
ligit qͣr fugit: Diligit añ nõ uenit.¬
s uocat nos ad t̾ram suam. ad patͥ¬
am suani qr nõ det talis amor pa¬
tas regionis. Iocũdꝰ amor. amenũ q̃¬
rit locũ. Id̾o ꝯmẽdat nobis t̾rã sũã.
Ideo laudat pat̾am suã. Idõ dicit flo¬
ordinata ⁊ iustituta fuerat: ut aĩa
q̃ corꝑri p̾erat ꝑsensus quide mĩst̾ia
corꝑris foris impleret. s intꝰ ꝑ rõnẽ¬

Expanded text:
ligit, quare fugit? Diligit autem, etligit, quare fugit? Diligit autem, etSed vocat nos ad terram suam, quia non decet talis amor patas regionis. Jucundus amor amoenum quaerit locum, ideo commendat nobis terram suam, ideo laudat patriam suam, ideo dicit: Floordinata, et instituta fuerat, ut anima, quae corpori praeerat, per sensus quidem ministeria corporis foris impleret, sed intus pe
Abbreviated transcription (Latin):
drnuꝰ hõ postqm foris aurẽ ad sua¬
siouẽ ẜpentis aꝑunt: aurẽ intus
adnocẽ dei clausit. Qma gͦ auditũ
intꝰ ꝑdidit. quo deũ loqũtẽ audiat.
reuotãs nos deus ad sc foris clamat.
hit: ut mẽtẽ huanã ⁊ ꝑ hoc ꝙ loquit᷑
de se amoneat.⁊ ꝑ hoc ꝙ se ocultando
fugit ad se t̾hat. Inritat enĩ desid̾iũ
urm̃ ut augeat: qr loqñdo amorem
snũ ĩ nob̾ excitat i fugiendo ut sescqͣ¬
m̃ infłanat. T ale ẽ enĩ cor hoĩs: ut
si ꝙ diligit adipisci nõ ualeat am¬
płius deud̾io m ardescat. sic uicanti¬
cis canticoꝵ sponsus uenit: stat post
parietẽ ꝓspicit ꝑfenestras ⁊cancellol
ut qiͣ lateat ⁊ nõ lateat. Mittit ma¬
nũ suam ꝑforam̃ tangit sponsam
isono dep̾sso. uoce tenui. uocat eã.
clinat. i sbito qiͣ de mediis elapsus
ampłrib sugit. Qͥd ẽ hoc: dñ nõ q̃¬
ntur q̃nt: dñ nõ uocatur uenit. Dũ
aũ q̃ritur declinat ⁊ dũ uocatur fu¬
git si nõ diligit. qͣre uenit. Aut si di¬

Expanded text:
d postquam foris aurem ad suasionem serpentis aperuit, aurem intus ad vocem Dei clausit. Quia ergo homo auditum intus perdidit, quo Deum loquentem audiat, revocans nos Deus ad se foris clamat. ahit, ut mentem humanam et per hoc quod loquitur de se admoneat, et per hoc quod se occultando fugit ad se trahat. Irritat enim desiderium nostrum ut augeat, quia et loquendo amorem sui in nobis excitat, et fugiendo ut se sequamur inflammat. Tale est enim cor hominis, ut si quod diligit adipisci non valeat, amplius desiderio suo inardescat. Sic in Canticis canticorum Sponsus venit: Stat post parietem, prospicit per fenestras, et cancellos , ut quasi lateat et non lateat. Mittit manum suam per foramen , tangit Sponsam et sono depresso, voce tenui vocat eam, clinat, et subito quasi de mediis elapsus amplexibus fugit. Quid est hoc? Dum non quaeritur quaerit, dum non vocatur venit, dum autem quaeritur declinat, et dum vocatur fugit. Si non diligit, quare venit? aut si di
Abbreviated transcription (Latin):
in monast̾io gallie qd̾ dr̃ brigis
sc̃imonialis pͥmũ. p̾t afbatissa
fuit semꝑ incormpta añ mortẽ ⁊
post mortẽ. sic̃ isoror sua. Alt̾a er¬
cõb̾to regi cantuarroꝵ uyor data
est. Ex quo gemut filias suas duas.
et cogotã deq̃ beda młta scͥꝑsit ⁊ħ
sa fuit. filia apud cinitatẽ legionũ

Expanded text:
in monasterio Galliae, quod dicitur Brigis, in monasterio Galliae, quod dicitur Brigis, sanctimonialis primum, post abbatissa fuit, semper incorrupta, ante mortem, et post mortem, sicut et soror sua. Altera Ercumberto regi Cantuariorum uxor data est: ex quo genuit filias duas, Ercumgotam, de qua Beda multa scripsit, et sa fuit, filia apud civitatem Legionum,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓ iectũ ẽ. ꝙ dũ cines q̃rerẽt audi¬
erũt uocẽ capitis om̃s ad se ĩuitã¬
tis. O lupus lac̾tis circũplexus custo¬
dicbat. Qui ⁊ baiulos post t̾gum ad
tumulũ usq secutus ẽ. neminẽ le¬
deus i a nemine lesus. Suꝑ corpus
enis pͥmo erecta ẽ capella lignea.
Qm̃ cũ fures expilare uellẽt: ĩui¬
sibilib loris im pĩs conatib ureti¬
uit. Eapd̃ enis reliquo corꝑi ꝯpa¬
ginatũ. sygnũ martyni coccinea ci¬
gnes sensim pullulant quos oswyen
care ꝯsueu̾at sacra ueu̾acõne post̾is
ꝓfuturos. Huiꝰ sc̃i corpꝰ cũ sibi m¬
naciter oñdi p̾cipet leostanus ado¬
lescens. fame ut dicebat nc̾tum
oculoꝵ fide explorare desid̾ans mox
ut inditꝰ ãuis effectus ẽ. ⁊ post mo¬
dicũ u̾mib scat̾ieus. mortuus ẽsẽ
celdrita ut beda actor ẽ duob ni¬
ris impta u̾go ꝑmansit. Pr eius
fuit aͥnna rex drientaliũ angloꝵ
hũit quoq alias duas filias ⁊thel¬
burgã ⁊ sexburgani. Quaꝵ p̾ma

Expanded text:
t. Quod dum cives quaererent, audierunt vocem capitis omnes ad se invitantis, quod lupus lacertis circumplexus custodiebat: qui bajulos post tergum ad tumulum usque secutus est, neminem laedens, et a nemine laesus. Super corpus ejus primo exstructa est capella lignea; quam cum fures expilare vellent, invisibilibus lotis in ipsis conatibus irretivit. Caput ejus reliquo corpori compaginatum, signum martyrii coccinea cigues sensim pullulant; quos Osunen care consueverat, sacra veneratione posteris profuturos. Hujus sancti corpus cum sibi minaciter ostendi praeciperet, Leostanus adolescens famae, ut dicebat, incertum oculorum fide explorare desiderans; mox ut vidit, amens effectus est: post modicum vermibus scaturiens mortuus est. Etheldrita, ut Beda auctor est, duobus viris nupta virgo permansit. Pater ejus fuit Anna rex orientalium Anglorum. Habuit quoque alias duas filias, Ethelburgam, et Sexburgam; quarum prima
Abbreviated transcription (Latin):
N selesiensi cenobio pestis exorta.
młtos int̾emit. indc̃m est trrdua¬
nũ ieuiniũ. Scdã ieiunii die. pu¬
ero eadem ualitudine decũbenti
hac pestilẽtia moriturũ. qd̾ deus p̾cla¬
n regis osuualdi ꝯcessent m̃itis ꝓ
ꝯpatriotis eadem die supplicantił.
hũt cuĩ ẽẽ diem quo ideni rex aꝑ¬
situs ẽ dies mortis euis. ⁊ ita muẽtꝰ.
Ex tc̃ int̾ martyres auu̾atꝰ ẽ¶ Du

Expanded text:
n Selesiensi coenobio pestis exorta multos interemit. Indictum est triduanum jejunium: secunda jejunii die puero eadem valetudine decumbenti hac pestilentia moriturum, quod Deus praeclari regis Oswaldi concesserit meritis, pro compatriotis eadem die supplicantis. Hunc enim esse diem, quo idem rex ocsitus est dies mortis ejus; ita inventus. Ex tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
longitudine habebat palinum ⁊ dumdi¬
um. barba unũ pe. nasus circit᷑ diuudium.
fronf erat uꝰ pedis. oculi leonin. scintillã¬
Qu̾ecumq irat aꝑtis oculis aspexiss statĩ
panis comedebat. s qrͣtam ꝑtẽ arietis aut
gallinas duas. aut anserem unũ. aut spa¬
tulam porcinam aut pauonem aut gruẽ.
aut leporem integrum edebat. modicum ui¬
nũ ⁊ aqm̃ limphã sobrie bibebat. Sante
fortitudinis erat ꝙ militem armatũ suꝑ
eqͣm sedentem. au̾tice capitis usqr ad baces
simł cum equo uno ictu ꝓp̾a spata secabat
Quatuor fr̃atinas equoꝵ simł manib fa¬
cile extendebat. militem armatum rectũ¬
stantẽ suꝑ palmam suam a t̾ra usq ad
capud suum sola manu uelocit̾ elenabat.
crat eĩ donis largissimꝰ. in idicus c̾tissimꝰ ĩ
locucone luculentus.

Expanded text:
longitudine habebat unum palmum et dimidium, barba unum, nasus circiter dimidium. Frons ejus erat unius pedis; oculi leonini scintillabQuemcunque iratus apertis oculis aspexisset, statipanis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat; militem armatum super palmam suam a terra usque ad caput suum sola manu velociter elevabat. Erat donis largissimus, in judiciis rectissimus, in locutione luculentus.
Abbreviated transcription (Latin):
liis ornam̃tis ualde p̾cõsis. ⁊oruabat᷑
eiũ ciphos ⁊ calices aureos ⁊argẽte¬
os. ipyxides eburncas suꝑ paxillos.
itabulas. Et sic domꝰ illa ornabat᷑
ut si maior gła in regno dei nõ eẽt
ista posse suffic̾e̾ uid̾et᷑. Onĩs gͦ illi
a fleccentes dicebant. labores ma. tu
Nõ sũt isti de sua familia. S panpes

Expanded text:
liis ornamentis valde pretiosis: et ornabatur liis ornamentis valde pretiosis: et ornabatur scyphos et calices aureos et argenteos, et pyxides eburneas super paxillos et tabulas; et sic domus illa ornabatur, ut si major in regno Dei gloria non esset, ista posse sufficere videretur. Omnes ergo illi, a flectentes, dicebant: Labores manuum Non sunt isti de sua familia, sed pauper
Abbreviated transcription (Latin):
pidũ p̾cõsoꝵ gen̾ib. Sed senestͤ
ibi nõ erãt nec hostiũ ⁊ tñ om̃s qͥ
intre uolebãt mntbãt. Erat ã intus
tam splendida: ac si nõ dico unꝰ sol.
s ꝙͣi ibi młti splend̾ent soles. Ert¬
q minis ampla notũda: ⁊ uullis
colũpius fulta Et totũ ⁊̃ eius ues¬
tibulũ. auro ⁊ lapidib p̾cõsis erat
stratũ. Cirꝯspiciens aut̃ tũdalus.
uidit unũ sedile aureũ: cũ gem¬
mis ⁊ serito. ⁊ oĩb ornam̃tis orua¬
tũ ⁊ regẽ chormarchũ in ĩpo tħro¬
no sẽdere: nestitũ mirabilib ues¬
tim̃tis ⁊ p̾cosissimis supͣ om̃e p̾ciũ
t̾renũ. Et cũ staret admirans. ne¬
uerũt płimi indomiũ illam cum
munib ad regẽ ⁊ offerebãt singu¬
li cũ gandio nnu̾a sua. Et dñ sta¬
ret tundalus diucus añ dñm su¬
ũ regẽ chormarcũ. erat eĩ dñs su¬
us insecło. Uenerũt ꝙ młti sac̾dotes
rleuite. sollẽpint induti sicut ad
iissã cautãda. cũ sericis casulis. ⁊ a¬

Expanded text:
orum generibus. Sed fenestrae ibi non erant, nec ostium; et tamen omnes qui intrare volebant, intrabant. Erat autem intus tam splendida, ac si non dico unus sol, sed quasi ibi multi splenderent soles. Eratque nimis ampla et rotunda, et nullis columnis fulta: et totum etiam ejus vestibulum auro et lapidibus pretiosis erat stratum. Circumspiciens autem Tundalus vidit unum sedile aureum cum gemmis et serico, et omnibus ornamentis ornatum, et regem Chormarcum in ipso throno sedere, vestitum mirabilibus vestimentis, et pretiosissimis, supra omne pretium terrenum. Et cum staret admirans, venerunt plurimi in domum illam cum muneribus ad regem, et offerebant singuli cum gaudio munera sua. Et dum staret Tundalus diutius ante dominum suum regem Chormarcum, erat enim dominus suus in saeculo, venerunt multi sacerdotes et levitae induti, sicut ad missam cantandam, cum sericis casulis et a
Abbreviated transcription (Latin):
oms. Nil de inde incestins obsemꝰ ne
qmͣ illas filias loth pat̾mĩ usurpare
euacuau̾it. aut actenuau̾it. turpis
qui p̾cipit. ⁊ Item de eo ꝙ p̾cipit᷑. h
cemodi adu̾tenda erit scdm̃ rõne
distĩctõ: ut cuiꝰ int̾ p̾ceptores. reu̾¬
entior nobis in iiebit auctoritas.
eius gͣmor formidet᷑ offensio. ac eti¬
am maioris cuiꝰq mãdati: tnͣsgssio
dampuabilior estimet᷑. Porro maio¬

Expanded text:
 Nil deinde incestius obsceniusve, quam illas filias Lot paternum usurpasse evacuarit aut attenuaverit turpis qui praecipit, et item decemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. M
Abbreviated transcription (Latin):
qr obedies ⁊ mĩma nõ ꝯtepne. et
maxĩa curare. q̃ maxĩa sũt intimo
quodã deuoti. sinceriq annim sapo¬
re disc̾nẽs: quib demãdatis ei qui
ꝑest. sis quodãmꝰ fcĩs r̾udeat cum

Expanded text:
isque obediens et minima non contemnere, et maxime curare quae maxima sunt, intimo quodam devoti sincerique animi sapore discernens, quibus de mandatis ei qui praeest, suis quodammodo factis respondeat cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ deꝰ meꝰ formator ⁊ reforma¬
tor mens dic desid̾anti aĩe me¬
mee qͥd aliud es ꝙͣ qd̾ iudit. ut p̃n¬
re iudeat qd̾ desid̾at. Intendit se
ut plꝰ uideat. ⁊ nicħ̾ indet ult ħ
qd̾ uidit nͥ tenebras. Inmo ñ ui¬
det tenebras. q̃ nlłe sũt inte. s ui¬
det se nõ plus posse ind̾e̾ pp̃tene¬
bras suas. cur hoc dñe curꝰ ħ. Se¬
nebratur oculus eiis infirmita¬
de sua. aut reu̾b̾at᷑ fulgore tuo
plitudine tua. Qnͣta nãq ẽ lux
illa de qͣ micat om̃e uenĩ qd̾ rõna¬
bili m̃ti lucet. Qmͣ ampla ẽ illa

Expanded text:
ne deus meus, formator et reformator meus, dic desideranti animae meae, quid aliud es, quam quod vidit, ut pure videat, quod desiderat. Intendit se ut plus videat, et nihil videt ultra hoc quod vidit nisi tenebras; immo non videt tenebras, quae nullae sunt in te, sed videt se non plus posse videre propter tenebras suas. Cur hoc, domine, cur hoc? Tenebratur oculus eius infirmitate sua, aut reverberatur fulgore tuo?plitudine tua. Quanta namque est lux illa, de qua micat omne verum quod rationali menti lucet! Quam ampla est illa
Abbreviated transcription (Latin):
cis: uet tectus auro. nec uectus
equo albo. nec stipatꝰ milite: nec
circũstrepẽtib septus ministris.
absq hus tñisatis credidit posse
impleri salutare mãdatũ. Si dili¬
gitis me. pasce oues .in. In huis suc¬
cessisti: nõ petro s ꝯstãtino. Cõsu

Expanded text:
cis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In his successisti, non Petro, 438 sed Constantino. Consu
Abbreviated transcription (Latin):
plesti. Dracones inquis me mo¬
nes pasc̾e: ⁊ scorpiones nõ oues.
ꝓpt̾ hoc inqm magis aggredere
eos: s u̾bo nõ ferro. Quid enĩ de¬
nuo usurpare gladiũ tẽptes.ꝙ̃
semel nissus es repou̾e innaginã¬

Expanded text:
pam: Dracones, inquis, me mones pascere et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro! Quid tu denuo usurpare gladium temptes, quem semel iussus es reponere in vagina
Abbreviated transcription (Latin):
luisset. Nõ multo post albas ge¬
rardus clarenalł igniat̃ uenit..
ubi tũt erat ħugo de basochiis
qui gͣnit̾ mordine deliq̃rat. Cuiꝰ
offeusam p̾fatus gerardus: re¬
gulari seuitate indican̾at. Et e¬
bulo domus infirmoꝵ. sr̃ qui dã
religiosus. hanno uoĩe. nacione
remenensi. Gũc iudit ille haymo du¬
as horribiles psonas: introire iĩ¬
funtoriũ. abbas aut̃ gerardꝰ. nor¬
te illa uigiliis iit̾fuit. Et dñ iort
pp̃ necesłitatẽ indoruntoriũ: hn¬

Expanded text:
luisset. Non multo post abbas Gerardus Claraevallis Igniacum venit; ubi tunc erat Hugo de Basochiis, qui graviter in ordine deliquerat: cujus offensam praefatus Gerardus regulari severitate vindicaverat. Et en vestibulo domus infirmorum frater quidam religiosus, Haymo nomine, natione Remensis. Tunc vidit ille Haymo duas horribilis formae personas introire in infirmitorium. Abbas autem Gerardus nocte illa vigiliis interfuit; et dum iret propter necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
citatus anfugit: qui tũ absens
clectus ẽ. In eodẽ iti̾e: cũ mona¬
chi clareuallẽses de ferrẽt. corpꝰ
menissẽt cũ corpore apud catha¬
lanũ / ⁊ petrus t̾stis deduc̾et corpꝰ.
idem grrardꝰ apparuit petro ab¬
luti igniati diceus. Noli ꝯtͥstan
uallem: facies obsequiũ meũ
scpelies me. Cũ gͦ idem petrus ro¬
gntus ab aliis abbatib / ut canta¬
ret ussam ꝑ defũcto ⁊ eẽt nica¬
none misse. apꝑu̾nt ei scs̃ b̾nard

Expanded text:
citatus aufugit; qui tamen absens electus est. In eodem itinere cum monachi Claraevallenses deferrent corpus venissent cum corpore apud Catalaunum, et Petrus tristis deduceret corpus, idem Gerardus apparuit Petro abbati Igniaci, dicens: « Noli contristari ud Claramvallem, facies obsequium meum, et sepelies me. » Cum ergo idem Petrus rogatus ab aliis abbatibus cantaret missam pro defuncto, et esset in canone missae, apparuerunt ei sanctus Bernard
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e sc̃a ⁊ tuta nlicia: atq a duplici
illo ꝑicło ꝓrsus lib̾a. quo id hõmũ
u̾o in aĩa: aut forit tu occidaris
ab illo. ⁊ ĩ corpore simł ⁊ ĩ aĩa. Ex
cordis nẽpe affectu. nõ belli enen¬
nec bonus iudicabit᷑ finis. nͥ cã ñ
bona mni tencõ nõ recta p̾cesse¬
niuis. Est aũt qui uec ulascendi
zelo nec m̃cendi typo. s tm̃ enadẽ¬
di remedio int̾ficit hoĩem. S nͨ
hãc bonam dixim uictoriam. cũ
de duob malis incorpore qm̃ in
aĩa mori leuiꝰ sit. Nõ aũt qr corpꝰ
occiditur iaĩa moritur: s aĩa q̃

Expanded text:
e sancta et tuta militia, atque a duplici illo periculo prorsus libera, quo id hominum vero in anima: aut forte tu occidaris ab illo, et in corpore simul, et in anima. Ex cordis nempe affectu, non belli evennec bonus judicabitur finis, ubi causa non bona, et intentio non recta praecesse. Est tamen qui nec ulciscendi zelo, nec vincendi typho, sed tantum evadendi remedio interficit hominem. Sed ne hanc quidem bonam dixerim victoriam: cum de duobus malis, in corpore quam in anima mori levius sit. Non autem quia corpus occiditur, etiam anima moritur: sed anima, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mansuctus fuit. it nec iles hoĩes
u̾bo lede uosset. Et tañ erat eius
apud domesticos reu̾entia uehe¬
mens. apd̾ ext̾os metus ingẽs. Nã
fouebat euis simplicitatẽ deꝰ: ut
poss tiueri: qui uelciret irasci.
Die sco pasche apud londoniã mas¬
na pomꝑa coronatꝰ ẽ ab edisio ar¬
thiepo/ Egitham filiam goduini
duxit uxorem. inqmͣ pene om̃is li¬
bales aices ꝯfluxãt. Que uino ⁊
mortuo marito. ꝓbri suspicõne ñ
carint. S moriẽs tp̃r guilłim ultͦ

Expanded text:
mansuetus fuit, ut nec viles homines verbo laedere nosset; et tamen erat ei apud domesticos reverentia vehemens, apud exteros metus ingens. Nam fovebat ejus simplicitatem Deus ut posset timeri, qui nesciret irasci. Die sancto Paschae apud Londoniam magna pompa coronatus est ab Edisio archiepiscopo. Egitham filiam Godwini duxit uxorem; in quam omnes pene liberales artes confluxerant; quae vivo et mortuo marito probri suspicione non caruit; sed mo
Abbreviated transcription (Latin):
ademate coronatus. ⁊ optimatũ
turma uallatus cet̾is. audiꝰ ꝯme¬
dentib auocato at̾renis aĩo dĩmĩ
quiddam speculatus. effusus est in
nsũ. Remotis m̃sis tres optimates
in ip̃a hora risus mei latus ĩu̾t̾unt
mortalib omen. Nam in hiis. lxxii¬
ii. ãnis oĩa uentura sũt q̃ dñs cͥca fi¬
nem mũdi p̾dixit ucnt᷑a. gentẽ. scilic
⁊terrores de celo gentiliũ in xp̃ianos
bella ⁊p̃ianoꝵ in cosd in eosd̾ uicto¬
rias. Et alia mirantib inculcans .uii.
dormiẽtiũ passionẽ ⁊habitudines sin¬
guloꝵ qd nulla docet lr̃a ita eis dis¬
seruit. ac si cotidie cũ eis ittitaret.E
Huis auditis comes arosdꝰ misit ad
ingne hĩtos. ad ep̃m ephesi destina¬
uit epła qmͣ sacram nocant comi¬
tante ut oñdent᷑ legatis regis angli
ci oñs tc̃ iurarẽt se accepisse aprib
illos.uii. suꝑ dextrũ latus quiesc̾e. s
post introitũ angloꝵ inspelũcam.
Suꝑ sistrũ eos iuenisse. Nec mo¬

Expanded text:
demate coronatus, et optimatum turba vallatus, caeteris avidius comedentibus, avocato a terrenis animo divinum quiddam speculatus, effusus est in risum. Remotis mensis ejus optimates in ipsa hora risus mei latus inverterunt mortalibus omen. Nam in his 74 annis omnia ventura sunt, quae Dominus circa finem mundi praedixit ventura: gentem contra et terrores de coelo, gentilium in Christianos bella, Christianorum in eosdem victorias. » Talia mirantibus inculcans, septem dormientium passionem, et habitudines singulorum, quod nulla docet littera, ita eis disseruit, ac si quotidie cum eis victitaret. Epus unus. His auditis, comes Aroldus misit ad nigne habitos ad episcopatum Ephesi destinavit, epistola, quam sacram vocant, comitante, ut ostenderentur legatis regis Angliae ci omnes tunc jurarunt se accepisse a patribus, illos septem super dextrum latus quiescere; sed post introitum Anglorum in speluncam super sinistrum eos invenisse. Nec mo
Abbreviated transcription (Latin):
mx̃ regẽ orto ẜmone de elfredo fr̃e
uultu me aspitis. S nõ paciatur
deus ut istam oftam tnͣsglutiã. si
fui ꝯsciꝰ alic̾ rei q̃ spͣtaret ad cius ꝑ¬
icłin. uł tuũ incõmodũ. Hoc dc̃o
offa qm̃ in os miẜat suffocatꝰ. ocłos
mũtit ad mortẽ. Inde abĩpo filio eiꝰ
aroldo qui regi astabat: sb̾mẽsa
abstractus ẽ / Sic goduinꝰ hũit pͥus
uxorẽ. sororẽ cinitonis exqͣ pu̾m ge¬
nuit. Qui dũ equo pinli iactãcia
supburt: ab eodeni portatus inta¬
msem flumũ. suffocatus int̾lit. Ma¬
t̾ quoq eiꝰ. ictu fulmm̃s ex aĩata est.
hec dicebatur agmina mancipioꝵ
mangliam coempta da nemarchi¬
am sole mitt̾e maxĩe puellas pul¬
cras¶Iste rex edwardꝰ miracłis ⁊ ꝓphe¬
sic spũ clarint claruit panꝑib hos¬
pitib q maxĩe tñsmarinis benign

Expanded text:
mberet, orto sermone de Elfredo regisquod aspicias; sed non patiatur Deus ut istam offam transglutiam, si fui conscius alicujus rei quae spectaret ad ejus periculum vel tuum incommodum. » Hoc dictooffa quam in os miserat suffocatus, oculos invertit ad mortem. Inde ab ipso filio ejus Aroldo, qui regi astabat, sub mensa abstractus est. Hic Godwinus habuit prius uxorem sororem Cinitonis, ex qua puerum genuit; qui dum equo puerili jactanter superbiret, ab eodem portatus in Tamensem fluvium, suffocatus interiit. Mater quoque ejus ictu fulminis exanimata est. Haec dicebatur agmina mancipiorum in Anglia coempta Danemarchiam solere mittere, maxime puellas pulchras. Iste rex Edwardus miraculis et prophetiae spiritu claruit. Pauperibus hospitibusque, maxime transmarinis, benign
Abbreviated transcription (Latin):
hendit ⁊ amplectitur. stͥngit ⁊ te¬
net ⁊ dicit tenui eũ. nec di ⁊c̃. Et
timor quidẽ sb̾liui iꝓfũdo. anuor
lato longoq respodet. Qͥd enĩ tã
tim̃d̾. qũ potestas cui nõ potes re¬
sist̾e. qui sapĩa cui ab scõdi ñ potes.¬

Expanded text:
hendit, amplectitur, stringit tenet, et ait: Tenui eum, nec dimittam . Et timor quidem sublimi et profundo, amor lato et longo respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes
Abbreviated transcription (Latin):
Nnocẽtii fama iuita ⁊ scĩa. dig¬
na sũmo sac̃docõ halebat᷑. ꝓetr
ã leonis adhc̃ houoris apicẽ am¬
biẽs: asus fantorib p̾cõ corruptis
noĩatus ẽ anacletꝰ. Congͤgau̾at sa¬
ne opes in mnias. tã inexaccõnibus
curie. qm̃ in legacõnũ negociacõib:
qͣs ad expͤtatas ũdinas reseruarat. In¬
suꝑ ipr̃m census ãpla ꝯgeries eatenꝰ
sigillata: mõ distributa inppłmi. ad
Quib errogatis. douaria regñ ĩor¬
nam̃tis cc̃tẽ. ab ip̃is emulsit altarib.
Et cũ calices frang̾e ⁊ crucifixos au¬
itos mẽbratĩ diuid̾e̾. ip̃i ꝓphani xͥa¬

Expanded text:
igna summo sacerdotio habebatur Petrus autem Leonis ad hunc honoris apicem ambiens, a suis fautoribus pretio corruptis nominatus est Anacletus. Congregaverat sane opes innumeras, tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat: insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos membratim dividere ipsi profani
Abbreviated transcription (Latin):
apłs uelari młieres . p̃p̃ augłos. Qui
cũ ꝓcusdubio. tã dic qmͣ nocte uo¬
iuinẽ idente: oĩa nr̃a honeste fi¬

Expanded text:
s velari mulieres propter Angelos: qui cum procul dubio tam die quam nocte vomine vidente, omnia vestra honeste fi
Abbreviated transcription (Latin):
pediũt s adiuuãt. Si cũ rõne idis¬
crecõne fiant. Que si ex indiscre¬
cõnis incõ sit agaut᷑: ut ł deficien¬
lia ipediantur. qui sic ⁊ corpori
tulit boni oꝑis effectũ. ⁊ spũi affec¬
tũ. ipximo exemplũahonorẽ deo
sacͥlegus est: ⁊ hoꝵ om̃ ⁊ deũ reus.
manũ etiã hoc ⁊ ñ deceat ⁊ñ debe¬
at: ⁊ iustũ uõ sit caput alũ dolere
in ẜuicõ di. qd̾ olim sepe usq addo¬
lorẽ laborauit ĩuanitate scłi. esum¬
re uẽtrẽ usq ad rugitũ: ꝙ sepe ali

Expanded text:
pediunt, sed juvant, si cum ratione discretionis fiant. Quae si ex indiscretionis vitio sic agantur, ut vel deficienlia impediantur: qui sic est, corpori suo tulit boni operis effectum, spiritui affectum, proximo exemplum, Deo honorem, sacrilegus est, et horum omnium in Deum reus. manum etiam hoc, et non deceat, et non debeat, et justum non sit caput aliquando dolere in servitio Dei, quod olim saepe usque ad dolorem laboravit in vanitate saeculi; esurire ventrem u
Abbreviated transcription (Latin):
ui lngnam. Illũ cuiꝰ int̾ ẽ ag̾e rẽ gła¬
dio c̾tificam mĩcio. Occupatũ se re¬
scͥpsit bello uindelicoꝵ rogans ut meis
laborib ⁊ sis expẽsis nõ gnarer latro¬
nũ ꝯciliabła de turbare. Si renuussem
suas iine refudisset partel/ ind̾em
mitarẽ. Quisquis ꝑtit̾ latromi occi¬

Expanded text:
vi linguam; illum cujus interest rem agere glavi linguam; illum cujus interest rem agere gladio, certificavi nuntio. Occupatum se rescripsit bello Vindelicorum, rogans ut meis laboribus, et suis expensis non gravarer latronum conciliabula deturbare. Si renuissem, suas in me refudisset partes? Viderem mitarem? Quisquis parcit latroni, occi
Abbreviated transcription (Latin):
caude memorie qd̾ in uesturas ecc̃ã¬
rũ karolo magno ꝯcesẜit. rta ut
millus electus ꝯsecraretur ab ep̃o
nilo. Erat enĩ amiꝰ karoli ĩ uictꝰ
adu̾sus auariciam. nec facile tũc ĩ
nequibat nequiri sedes apłica ut
nuicuiq electo assensũ siũ ꝯmo¬
daret. dñ eẽt ꝓpe rex qui nch̾ ꝑ ana¬
riciã dispon̾et. nec oĩa regũ palacia
luxus ⁊ ambitus occupauit. Qre n
m̾ito sponsa xp̃i lib̾tatẽ suam asse¬
u̾at ne illã tyrãnꝰ ambicõso usur¬
patori ꝓstituat. lau dat᷑ q in ni
scłi pontificib qd̾ has donatõnes tu¬
lerũt pͥncipib Serce nõ ẽ ep̃i offmñ
tat ad miiꝰ ep̃i ut si naufragiũ m¬
occ̾rat. Ezechiel sac̾dotes accułat qd̾
nõ stet̾int ex adu̾so nec se opposue¬
Due sũt ꝑsone in eccã ad resecan¬
da uicia ꝯstitute. unaq̃ exacuat
eloqͥun. alta q portet gladiũ. Ego
ut nos micħ testes estil/ nõ neglexi ꝑ¬
tes meas quo ad sꝑani ꝓfic̾e̾ armã¬

Expanded text:
candae memoriae, quod investituras ecclesrum Carolo Magno concessit; ita ut nullus electus consecraretur ab episcnnulo. Erat enim animus Caroli invictus adversus avaritiam: nec facile tunc invnequibat requiri sedes apostolica, ut unicuique electo assensum suum commodaret, dum esset prope rex qui nil per avaritiam disponeret. Nunc omnia regum palatia luxus et ambitus occupavit; quare merito sponsa Christi libertatem suam asseverat, ne illum tyrannus ambitioso usurpatori prostituat; laudaturque in nostri saeculi pontificibus, quod has donationes tulerint principibus. Certe non est episcopi ctat ad munus episcopi, ut si naufragium ioccurrat. Ezechiel sacerdotes accusat, quod non steterint ex adverso, non se opposueDuae sunt personae in Ecclesia ad resecanda vitia constitutae; una quae exacuat eloquium, altera quae praestet gladium. Ego, ut vos mihi testes estis, non neglexi partes meas. Quoad speravi proficere, arma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ẽ rebro nuserabilis int̾pellauit e¬
genꝰ ut cius leuarẽ mopiam. Ego
netis honustũ dimisi. Discedẽs ille
latronẽ offendit/ qui uidens eñ mĩ¬
mos portantẽ. claua qmͣ fercbat ꝑ¬
cussum occidit. Nũquid inde idi¬
candꝰ dũ qui peg̾no dedam unde
cãm mortis incurrit / In legib ecc̃i¬
asticis. ⁊ forc̃sib idẽ fcm̃ diu̾so respͨ¬
tu ⁊punit᷑ i laudatur. aiadũtitur
ilatronẽ qd̾ hoĩem occid̾it ĩ occłꝰ¬

Expanded text:
rebro miserabilis interpellavit egenus, ut ejus levarem inopiam. Ego netis onustum dimisi; discedens ille latronem offendit, qui videns eum nummos portantem, clava quam ferebat percussum occidit. Nunquid inde judicandus sum, qui peregrino dederim, unde causam mortis incurrit? In legibus ecclesiasticis et forensibus idem factum diverso respectu et punitur et laudatur. Animadvertitur in latrone
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille appĩqnͣte sentiret. cũ sius¬
curiuinalib iustrimũtis. quibus
indignacõne magna exclamans
asc repulit ⁊abiecit. Nec desuit mi¬
licordia dĩna bono zelo sci pm S
ꝯtinuo sensit uͥtutẽ ⁊ in ip̃o impe¬
tu sp̃c surgẽs. ab om̃i dolore lib̾atũ
dũ. ꝙ ab ip̃is iam puerilib anuis
tinas faciẽs clemosmas ⁊ n̾ecũdie
sue moremi gerebat ipecate ĩ mo
sup̃ etatẽ pietatis oꝑa scctabatur

Expanded text:
 sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum dum, quod ab ipsis jam puerilibus annis, tinas faciens eleemosynas, et verecundiae suae morem gerebat, et pro aetate, imo supra aetatem, pietatis opera sectabatur
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ tãm ẽẽ dñt. Qu etiam pp̃
dolorẽ ip̃m ter indie qiͣ leonẽ ru¬
re pedib more calcanciũ intorcu
indeẜtũ. redegi. tẽplũ q in eũ cre¬
mani. ⁊ silios meos in gentes tñͣstuli
hen filiis qui tñslati sũt demẽsa pa¬
tris sui. Dicũt ⁊̃ qd̾ quidã doctoꝵ¬
lentis mãib plandat. ⁊ qr cotidie o¬
irã eius.¬

Expanded text:
. Quin etiam propter dolorem, eum ter in die, ut leonem rure pedibus more calcantium in torcuin desertum redegi, et templum meum cremavi, et filios meos in gentes transtuli?! et heu filiis, qui translati sunt de mensa patris sui! Dicitis etiam quod quidam doctolentis manibus plaudat; et quia quotidie oiram ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ testĩomũ quo dicitis. fortis
irascit᷑ cotidie. Pina ⁊̃ hora diei eñ
solem ad orant. uidetis ñc qm̃ absur
tur. Inde siquidẽ hõ calescit. ⁊ ĩ fa¬
cie pallesat. ħ aut̃ ulłi ꝯueuit rei.
aũt talib nõ subiacet liuiam̃tis.
cũt eũ tali re irasci: de q̃ se nõ pos¬
sit ulcisci. Qd̾ si poss: ira ꝓfecto eiꝰ
quiesc̾et. Nuũt p̾t̾ea qd̾ ip̃iꝰ hore qͣ
irascitur ꝑunctũ nemo nou̾it uni¬
yses eũ uocet ariolũ: uos ⁊̃ imqͣm
Net hoc sufficit eis de d̾o dr̃e. s ip
sũ ĩ cotidie semel idie plorare ⁊
i ab euis ocłis duas ꝓdemtes lacri¬
mas iniuagnũ mare dicũt decide.
Et has illũ fulgorẽ affirmãt eẽ. qͥ

Expanded text:
medium testimonium David, dicentis: Fortis irascitur quotidie . Prima etiam hora diei eum solem adorant. Videsne quam absurdtur. Inde siquidem homo calescit, et in facie pallescit. Hoc autem nulli convenit rei, autem talibus non subjacet lineamcunt eum de tali re irasci, de qua se non possit ulcisci. Quod si posset, ira profecto ejus quiesceret. Aiunt praeterea quod ipsius horae qua irascitur punctum nemo noverit unqyses eum vocet ariolum , vos etiam Nec hoc sufficit eis de Deo dicere, sed eum etiam quotidie semel in die plorare, t ab ejus oculis duas prodeuntes lacrymas in magnum mare dicunt concidere, et has fulgore
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ. Huiꝰ siquidẽ sc̃s. carualẽ ex
nõ iusutũ eã incarne uiuẽtẽ. At
illa carne soluta: solutũ ẽ notum.
luit. Quadã uocte audinit ꝑ sõpiũ
nocẽ sibi dicẽtis sororem eꝰ stare fo¬
chil gustasse qui eingilans aito i¬
tellexit. Cuiꝰ este media marc̾et.
⁊diligẽter discusso m̃o dieꝵ que
audicrat. ipm̃ eẽ repꝑit: ex quo ꝓ¬

Expanded text:
ea. Hujus siquidem sanctus carnalem exhnon visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum est votum,luit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare foihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ip
Abbreviated transcription (Latin):
ni aut̃ tundalus curiosiꝰ cir¬
cũspic̾et. iudit qiͣ castrũ ipapi¬
liones płimas purp̾a. ⁊bisso. ⁊ anro
iargẽto ⁊ senco. mira nanetate ꝯ¬
feccas. In quib cordas ⁊ organa typ
ana ⁊ cytharas. cũ organistris. ⁊cym¬
balis canẽtes. Ceta quoq oĩũ uiꝰ¬
sicoꝵ gen̾a suanissimis sonis audi¬
Eni angłs. Ista ẽ religiosoꝵ requi
hus qui p̃sũt hylarit᷑ ⁊ deuote ĩpen¬
dũt: ⁊ qui magis gaudent sb̾ ẽe ꝙͣ¬

Expanded text:
 autem Tundalus curiosus circumspiceret, vidit quasi castra et papiliones plurimos, purpura et bysso, auro et argento et serico mira varietate confectos. In quibus chordas et organa, et citharas cum organistis et cymbalis canentes. Caetera quoque omnium musicorum genera suavissimis sonis audiCui angelus: « Ista est religiosorum requiehis qui praesunt, hilariter et devote impendunt: et qui magis gaudent sube
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ nd̾e. Et miro m̃o cũ starẽt
in eodẽ loco. ĩ quo .s. pͥus stet̾ant. ñ
ex codem loco: añ tretro positos i¬
debãt. Nõ solũ aut̃ uisus. uerũ ĩ ñ¬
ñ rerũ scĩa dabatur insolita. ita
ut nõ eẽt ibi opꝰ int̾rogare ãphꝰ
aliqͣ. S oĩa scieb̾at ibi tũdalus ap¬
te ⁊ integre queq uolebat. cui. d¬

Expanded text:
o cum starent in eodem loco, in quo prius steterant, non ex eodem loco ante et retro positos videbant. Non solum autem visus, verum omnium rerum scientia dabatur insolita, ita ut non esset ibi opus interrogare amplius aliquem; sed omnia sciebat ibi Tundalus aperte et integre quaecunque volebat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ntatis amorẽ. Tũc ait tundalus.
Dũe si tibi plac. nolo ꝓpins accede̾.
reos qui intus sũt unde̾. Plat inqͥt
ut indeas eos et andias: s nõ mͣtbis
ad cos. Isti qͦ suũt᷑. p̾sẽtia scẽ t̾nita¬
tis. Et qui semł ad eos iitͣuit: õiũ
ĩmemor p̾t̾itoꝵ ult̾ius ñ dismugit᷑¬

Expanded text:
c ait Tundalus: « Domine, si tibi placet, volo propius accedere, et eos qui intus sunt videre. » Placet, inquit, ut videas eos et audias: sed non intrabis ad eos. Isti namque fruuntur praesentia S. Trinitatis, et qui semel ad eos intraverit, omnium immemor praeteritorum, ulterius non disjungit
Abbreviated transcription (Latin):
lylia irose. ⁊ cũctaꝵ herbaꝵ specie¬
rũq. odoriferaꝵ gn̾a oriebant᷑. Et
sub cadẽ arbore: ui multi ⁊ femi¬
ne incellis aureis reburueis sꝑ be
quisq coronã auream incapite
suo. nurabiłr ornatã ⁊ sceptrũ au¬
reũ in maii sua. Et erãt nestiti
talib uestim̃tis. quib aũ usi mo¬
nachi. Bũc ait augłs ad tũdalum.
Hec arbor: tẏpus est sc̃e ec̃c̃e. Hii qͥ¬

Expanded text:
et cunctarum herbarum specierumque odoriferarum genera oriebantur; et sub eadem arbore viri multi et feminae in cellis aureis et eburneis, semquisque coronam auream in capite suo mirabiliter ornatam, et sceptrum aureum in manu sua; et vestiti talibus vestimentis, quibus ante visi monachi. Tunc ait angelus ad Tundalum: « Haec arbor typus est sanctae Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
des eins erãt cristallus. cͦsolitꝰ beril¬
lus ⁊ iaspis. iacintꝰ ⁊ smaragdꝰ. sa¬
crisopassus. ⁊ amethistus. turchatꝰ
atq grauatus. Hiis ⁊ simłib splẽ¬
debat murꝰ ualde: ⁊ m̃tes intuetiũ:
mltũ inse ꝓuocabat. Ascendentes
nõ indit. nec auris andiuit. nec ĩ
cor hoĩs asceudit: q̃ p̾ꝑanit deus di

Expanded text:
des ejus erant crystallus, chrysolithus, beryllus et jaspis, hyacinthus et smaragdus, sachrysoprassus et amethystus, turchatus atque granatus. His et similibus splendebat murus valde, et mentes intuentium multum in se provocabat. Ascendentes non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
mixte pulcherima uarietate con¬
texte de quib ciphi ⁊ fiale. ⁊ tyntin¬
debant auree. Int̾ qͣs młtitudo maxͣ
u̾sabatur angłoꝵ uolanciũ. ⁊ an¬
reas alas habentiũ. qui lem uolatu
int̾ chathenas uolantes. suanissi¬
mũ acqr ⁊̃ dulcissimũ audientib
reddebant sonñ. Cũ gͦ tundalus in¬
mis delectatul. uellet ibi stare: dix¬
it ei angłs. Respice. Et respiciens.
iudit unã arborẽ maximã. ⁊ latis¬
liuã: frõdib nindissimã. florib¬
q pultherimã: oĩũ q fructuũ ge¬

Expanded text:
herrima varietate contextae: de quibus scyphi et phialae, et tintindebant aureae. Inter quas multitudo maxima versabatur angelorum volantium. et aureas alas habentium; qui leni volatu inter catenas volantes suavissimum atque dulcissimum audientibus reddebant sonum. Cum ergo Tundalus nimis delectatus vellet ibi stare, dixit ei angelus: « Respice. » Et respiciens vidit unam arborem maximam et latissimam frondibus viridissimam, floribusque pulcherrimam, o
Abbreviated transcription (Latin):
tentie nõ ẽ credendũ apollinẽ su¬
isse auctorẽuł inuẽtorẽ s pociꝰ
furẽ. Furat᷑ ẽ enĩ eñ dep̾senti loco
Idem ẽ eñĩ nosce se ipĩm: qͦd suam
spẽm insitare. Aut certe de illo lo¬
co cantici canticoꝵ. Nisi cognoue¬
las oĩb. inlibia sit motib. ⁊ tñ ide
ignorat. qnͣtũ ferrata distet ab
qia ẽ ⁊ insiꝑies sapĩa: suꝑuacua u¬
nosc̾e necessanis iguoratis. Quid eĩ
inpͥmis necessaria ẽ. ⁊ si sola sit
llu nñdacissimũ spũi ħ respõdisse. ñ
docendi studio.s fallendi aĩo. Sit
enĩ putauit se ꝑsuad̾e posse homĩ¬
b. ut cred̾ent se ortos ex deoꝵ gu̾e.
quos fuisse hoĩes audicbãt. ut ita
puotar illos ad ꝯtẽtonẽ mutuã.
iambicõnẽ honoris dũandiq li¬
bidinẽ: sb̾uelamuĩe lib̾tatis. Dem

Expanded text:
e non est credendum Apollinem fuisse auctorem, vel inventorem, sed potius furem. Furatus est enim eam de praesenti loco. Idem est enim, noscere seipsum, quod speciem suam visitare. Aut certe de illo loco Cantici canticorum: Nisi cognovelas Omnibus in Libya sit montibus, hic tamen idem Ignoret quantum ferrata distet ab tia est, et insipiens sapientia supervacua noscere, necessariis ignoratis. Quid enim in primis necessaria est, et si sola sit mendacissimum spiritum hoc respondisse, non docendi studio, sed fallendi animo. Sic enim putavit se persuadere posse hominibus, ut crederent se ortos ex deorum genere, quos fuisse homines audiebant, ut ita provocarent illos ad contentionem mutuam, et ambitionem honoris, dominandique libidine