comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃a eccłia fere de nulla parte patit᷑ adu̾sa. Et ego dico
quia ubiq temptones sunt.⁊ ꝑsequutõnes st̃. qͥa cotidie
iacob .i. impius iustũ. et siquis ꝑsecutioirem ñ patit᷑ ab extͣneis
patientia nobis necessaria est ut reportemꝰ reꝑmissiones. Ne
aũ hii qui ꝑdunt patientiam: quia ꝑdunt patientie coronã
Non gͥ murmuremus si in paucis uexem᷑ quia in multis
per luctum: ad ueram consolationẽ ꝑ iusticie sitim ⁊ esuriẽ:
filiationem. ꝑ p̃sentem ꝑsequutionem ad et̾nam celestis regni
tnͣquillitatem ⁊ requiem. Beati namq pauꝑes sp̃u qm̃ ip̃oꝵ¬

Expanded text:
et sancta Ecclesia fere de nulla parte patitur adversa. Et ego dico quod ubique tentationes sunt et persecutiones, quia quotidie Jacob, id est impius justum; et si quis persecutionem non patitur ab extraneis, persecutiones, patientia nobis necessaria est, ut reportemus repromissiones . Vae autem iis qui perdunt patientiam, quia perdunt et patientiae coronam. Non ergo murmuremus si in paucis vexemur, quia in multis per luctum ad veram consolationem, per justitiae sitim et esuriem filiationem, per praesentem persecutionem ad aeternam coelestis regni tranquillitatem et requiem. Beati namque pauperes spiritu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ ualent qd̃ conant᷑: ħ tñ ⁊ maiora minanant᷑ ꝙͣ bene sc̃i
apłi u̾ba ista cordib suis imp̃sserunt. qui ibant gaudentes a
conspectu concilii qm̃ digni habiti sunt ꝓ nomine iłui contu¬
melias pati. Notandum aũ quia ait mentientes. ⁊ propt̾ me. Si
enim homines qñ nod̾ maledict̾ iuste nob̾ maledicunt. iam ñ
abent meritum.⁊ si propt̾ causam uł culpam nram susti
nemus blaphemias ñ ꝓpt̾ cłm: ñ habemꝰ meritũ. Gaudete
bris exultatõ demonsirat᷑. cũ eis ꝯtumeliis ⁊ ꝑsecutõnib gauclen
dũ ⁊ exultandũ denuntiat᷑: subiungit causã dicens. Merces eñ
ur̃a młta ẽ incelo. Merces ista frẽs mlt̾a ẽ. magna ẽ. p̾ciosa ẽ. di¬
uturna ẽ. Tam młta ẽ. ꝙ ñ potest num̾ari. tã magna ẽ. ꝙñ pͥ¬

Expanded text:
cere non valent, quod conantur; tamen et majora minantur! Quam bene sancti apostoli verba ista cordibus suis impresserant, qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Notandum autem quod ait, mentientes et propter me. Si enim homines, quando nobis maledicunt, juste male dicunt, jam non habet hoc meritum. Et si propter causam et culpamnobis maledicunt, jam non habemus meritum. Gaudete monstretur, cum eis in contumeliis et persecutionibus gaudendum esse et exsultandum denuntiatur. Subjunxit autem causam dicens: Merces enim vestra multa est in coelo. Merces ista, fratres, multa est, magna est, pretiosa est, diuturna est: Tam multa est, quod non potest numerari; tam magna e
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditatẽ dilectõnis. Sacerdos ⁊ leuita qͥ uiso spoliato ⁊ uul¬
nerato transierunt: patres antiqͥͦs expͥm̃t. qͥ uite p̾sentis statũ tc̃ scẽ
uiuendo transier̃t. S humanũ genus ꝑ culpã uuln̾atũ mini
dũ ꝑ p̾dicatõnẽ suã illi ⁊ blandã ꝯsolatõnẽ. ⁊ austerã increpati¬
onẽ exhibuit. Alligans uuln̾a eius in ium̃tũ suũ leuauit: dũ
dicias dimittunt. sic peccõres qui bestialr̾ ante uixer̃t. ꝑ confes¬
sionẽ ⁊ satiffactõnẽ in scã ecłia pecc̃a sua dimittunt. Altera
die duos denarios protulit stabulario: ut curã eius ageret. De¬
dit: qñ ꝑacto mistĩo redẽptõnis om̃ib qͥ eccłiam gub̾nare de¬
bent utriusq testam̃ti scientiã. ⁊ p̾dicandi grãm distribuit.
sunt laborent excogitare.⁊ aliis p̃dicõne manifestare.
In die autẽ iudicii cum dñs redierit. scdm m̾itũ. reddet
premiũ. S cũ dñs in cura ista ⁊ exigat nr̃a. qͥd dictiui qͥd¬

Expanded text:
jucunditate dilectionis. Sacerdos et levita qui, viso spoliato et vulnerato transierunt, patres antiquos exprimunt, qui vitae praesentis statum tunc sancte vivendo transierunt; sed humanum genus per culpam vulneratum minimdum per praedicationem suam illi et blandam consolationem et austeram increpationem exhibuit. Alligans vulnera ejus in jumentum suum levavit, dum, ditias dimittunt, sic peccatores, qui bestialiter antea vixerunt, per confessionem et satisfactionem in sancta Ecclesia peccata sua deponunt. Altera die protulit duos denarios stabulario, et ut curam ejus ageret, dedit, quando, peracto mysterio redemptionis, omnibus qui Ecclesiam gubernare debent, utriusque Testamenti scientiam, et praedicandi gratiam distribuit. sunt laborent excogitare, et aliis praedicatione manifestare. In die autem judicii cum Dominus redierit, secundum meritum reddet praemium. Sed, cum Dominus in cura ista exigat etiam nostra, q
Abbreviated transcription (Latin):
latrones: demones.: descensus: culpa. uestes.: ĩmortalitas ⁊ innocen¬
tia uisn̾a. uicia leuia. sacerdotes: patres antiqͥ. siue ministri ue¬
teris sac̾dotii. Samaritanꝰ iꝑc. ium̃tũ: caro. oleum. blanda con¬
solat̃o. iunũ: austera increpatõ. eleuarõ: redempt̃o. Stabulũ: eccd̃ia.
Stabularii: p̃lati. duo denarii: scĩa utriusq testamenti.¬

Expanded text:
latrones, daemones; descensus, culpa; vestes, immortalitas et innocentia; vulnera, vitia; levita et sacerdos, patres antiqui, sive ministri veteris sacerdotii; Samaritanus, Christus, jumentum caro; oleum, blanda consolatio; vinum, austera increpatio; elevatio, redemptio; stabulum, Ecclesia; stabularii, praelati; duo denarii, scientia utriusque Testamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
duo qͦ filii hely mortu st̃. ophn ⁊ finees. Archa ab alieni¬
curuauit se ⁊ pepit. ⁊ mortua ẽ. Uror sac̾lotis ñ añ interiit
q̃ ex ip̃a erat credidit. Ne timeas qi filiũ peꝑisti. Credentes: syna¬
gogã consolant᷑. s desꝑans minime animadu̾tit. nͥec sobolẽ uo¬
uã deputat głe. s ignominie. Uñ seqͣr. & uocauit puerũ hich¬

Expanded text:
uoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees . Arca ab alienicurvavit se, et peperit, et mortua est. Uxor sacerdotis non ante interiit itiva, quae ex ipsa erat, credidit. Ne timeas quia filium peperisti. Credentes Synagogam consolantur, sed desperans minime animadvertit; nec sobolem novam deputat gloriae, sed ignominiae, unde sequitur: Et vocavit puerum Ic
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sñti secło qd̾ septẽ dierũ circulo uoluit᷑. iustificat. pꝰt resurredtõnẽ
octonarie becititud̾is glificat. Mensa aurea. ẽ sacra scͥptura intlligñtia
in templo ponebant᷑. designat qd̾ in mundo ꝑ tͥblatõnes ad iusticiã re¬
formam᷑. In patͥa celesti scclm̃ m̾ita tͣnqͥlle p̾miis remunerabimur.
De libertate israhel ⁊ de seruitute aliar̾ gentium.

Expanded text:
i saeculo, quod septem dierum curriculo volvitur, vivificat, et post resurrectionem octonario beatitudinis glorificat. Mensa aurea, est sacra Scriptura, intelligentia in templo ponebantur, designat quod nos in mundo per tribulationes ad justitiam reformamur, in patria coelesti secundum merita tranquille praemiis remuneramur. De libertate Israel et servitute alienigenarum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃c edificatuit eccliãm. In edificõne tẽpli fu̾nt artifices latomi lig-¬
noꝵ cesores. in edificatõe uͦ eccłie st̾ artifices ⁊ p̃dicatores ⁊ doctores.
Triplicẽ ã mat̾iam misit salomon in constructõne tẽpli. lapides. lig¬
na. aurũ. Lapides: sigcãnt ficliꝰ firmmtatẽ. Ligna. spei sublimitatẽ.
tib adunari. Misit yrã salomõi ligna cecdrina de libano p̃cisa ⁊
in secło p̾claros. ⁊ securi inc̾patõis de monte suꝑbie eiectos ⁊ hũi¬
liatos. qr ad noticiã uł normã eunͣgl̃ii p̾dicõnis u̾itatis instituri

Expanded text:
 aedificavit Ecclesiam. In aedificatione templi, fuerunt artifices latomi, lignorum caesores ; in aedificatione vero Ecclesiae, sunt artifices, praedicatores et doctores. Triplicem autem materiam misit Salomon in constructionem templi: lapides, ligna, aurum. Lapides, significant fidei firmitatem; ligna, spei sublimitatem; eis et gentibus coepit adunari. Misit Hiram Salomoni ligna cedrina de Libano praecisa,in saeculo claros, sed securi increpationis de monte superbiae ejectos et humiliatos, quia ad not
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ad simłitudinẽ excubantiũ in nocte: qr in nocte hꝰ mun¬
di semꝑ debemus ꝯtra hostẽ esse solliciti. ⁊ expectare lucem
uenturã .i. aduentũ uidicis. Prima uigl̃ia ẽ custodia puercie.
nras patient᷑ expectat. qui ⁊̃ ad excutiendã nitis desidiã ext̾ioꝵ dãpnoꝵ
simłitudinẽ inaucit: ut ꝑ ħ animꝰ ad custoliã sui suscitet᷑. Unde
utiq. ⁊. ñ .s. ꝑ. d.s. Nesciente patrefamłias fur domũ ꝑfodit. ꝙ
dũ a sui custodia sp̃c dormit. imꝑuisa mors carnis habitacłm
irrũpit.⁊ ad supplicia trahit. Furi aũ resist̾e̾t. si uigłaret. q adũu¬

Expanded text:
vocat a similitudine excubantium. In nocte hujus mundi semper debemus esse contra hostem solliciti, et exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima ergo vigilia custodia pueritiaenostras patienter exspectat. Qui ad excutiendam mentis desidiam exteriorum damnatorum similitudinem inducit, ut per hoc animus ad custodiam sui suscitetur. Unde,  paterfamilias. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et ad supplicia trahit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adven
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ bñ expectamꝰ: dũ in eius aduentũ in om̃ib nosinz ip̃os p̾pa¬
ramꝰ. ut c̃ uen̾it ⁊ pulsau̾it: confestĩ aꝑiant ei. Non uult aꝑire
pulsanti iudici. qui timens uide iratũ quẽ ꝯtẽpsit. de corpore
exire netuit. Aꝑit. qui uidicẽ lȩtuł ⁊ securꝰ sustinet. ⁊ de ꝓpinqͣ
morte gaudz. Sti sm illi qͦs c̃ uenit dñs inuen̾it uigilantes.

Expanded text:
dventum in omnibus nosmetipsos praeparamus ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Non vult aperire pulsanti judici, qui timens videre iratum quem contempsit, de corpore exire metuit. Aperit, qui judicem laetus et securus sustinet, et de propinqua morte gaudet. Beati servi ill
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o ẽ: pͥmus in eã lapidẽ mittat. Ihc̃ aũ indinans se seorsũ: digi¬
to scribebat in tr̾a. Digito di scͥpta fuit lex ꝓ duricia illiꝰ ppłi. Nã
in qͦ docet nos ħͥ auditis malis alicꝰ ñ tem̾e iudicare. s pͥꝰ digito
discretõius nos ipõs int̾ cliscut̾e. sic̃ ibi dicit. Qͥ sñ pecc̃o ẽ ur̃m:
pͥmꝰ .i.e.i.m. Quasi dic̾e̾t. Prius sitis iusti: pꝰteã rẽa puniatis. Sic
enĩ uibet lex puniri reos: ñ tñ a simłib puniendos. Edce plena
iusticia: ut iustꝰ malos puniat. Illi gͦ uł reã dimutant. uł cũ
ea in penã subeant. ꝙ itm̃ inclinans se in t̾ra scribebat. Itm̃ in
t̾ra scribebat. ex more alio uultũ u̾tens ut daret eis libm erire.
qͦs p̾iudebat citius exituros. qm plura int̾rogaturos. Docet nos sic̃
incipientes & remansit iħ̾c solꝰ. ⁊ mulier in medio stans. Sic ui¬

Expanded text:
primus in eam lapidem mittat. Ipse autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Digito Dei scripta fuit lex in tabulis lapideis, pro dIn quo docet nos de auditis malis alicujus non temere judicare, sed prius digito discretionis, nos ipsos intus discutere sicut ibi dicit: Qui sine pm mittat; quasi diceret: Prius sitis justi, postea ream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a similibus puniendos. Ecce plena justitia, ut justus malos et mala puniat. Illi ergo vel ream dimittant, vel cum ea poenam subeant. Et iterum se inclinans in terra scribebat; iterum in terra scribebat, ex more alio vultum vertens, ut illis sit liberum exire, quos praevidebat citius exituros quam plura interrogaturos. Docet autem nosincipientes; et remansit solus Jesus, et mulier stans in
Abbreviated transcription (Latin):
ipłm. spls namꝙ gñtĩł sub pec̃o fuit conclusꝰ. ⁊ ẽ ramꝰ de oleastro ex¬
cisus. oliue insertꝰ. Fons iacob qͥ ibi erat naturalẽ sigõt ratõnẽ. non
fons iacob:i. ratõ inserta patris altitudie ꝓcedens. Ih̾c ã fatigatꝰ
ex itin̾e: sedebat suꝑ fontẽ. Iter ihi ẽ dispñsatõ incarnatõnis. Sessio:
dignatõ humłiatõnis. Lassitudo: infirinitas carnis. Sexta hora:
q̃ quondã dimissa ydria cupiditatis. hauriebat fluxũ uoluptatis.
de ꝓfundo scł̃i p̾sñtis. Dixit ei ihc̃. Da mͥ bib̾e. Petit iħ̾c apͥmitiua
eccł̃ia de gñtib potũ fidi qua in eũ redẽp̃torẽ credant. petit potũ
tatõnis. ut ip̃e creator inuestiget᷑. ⁊ dũ ab ea potũ postulat. po¬
tu eã celestis gr̃e in eb̾at. Apłi in ciuitate escas em̃t. dũ in medio
sua p̃dicõne fidẽ in ppłis ⁊ bonã oꝑatõnẽ ad honorẽ et uoluntatẽ
saluatoris adquirunt. Uade uoca nirũ tuũ. Respondit mulier. qͥ

Expanded text:
m. Populus namque gentilis sub peccato fuit conclusus, et est ramus de oleastro excisus, olivae insertus. Fons Jacob, qui ibi erat, naturalem significat rationem, non fons Jacob, id est ratio infinita, Patris altitudine procedens. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat supra fontem. Iter Jesu est dispensatio incarnationis; sessio, dignatio humilitatis; lassitudo, infirmitas carnis; sexta hora, quae nondum, dimissa hydria cupiditatis, hauriebat fluvium voluptatis de profundo saeculi praesentis. Dixit ei Jesus: da mihi bibere. Petit Jesus a primitiva Ecclesia de gentibus, potum fidei, qua in se Redemptorem credatur. Petit potum rationis, ut ipse Creator investigetur. Et dum ab ea potum postulat, potu eam coelestis gratiae inebriat. Apostoli in civitate escas emunt, dum in mundo sua praedicatione fidem in populis, et bonam operationem ad honorem et voluntatem Salvatori
Abbreviated transcription (Latin):
Cerra de qua pͥmus homo factus÷. sig̃cat uͥginem. de qͣ sed̾ homo
credit᷑ incarnatũ. Sine macła fuit corpꝰ ade sũptũ de t̾ra. ⁊ ĩmacu
obdormiuit. ut de costa illiꝰ fieret eua. xp̃c morte sopitꝰ ÷. ut de
sanguine eiꝰ redimeret᷑ eccłia. Adam sponsus ⁊ eua de ipsa facta
sponsa. xͦ sponsus. ⁊ sponsa ab ip̃o redẽpta ecͣe. Adam debuit p̾e̾e.
sus cuiꝰlibet fideli anime.
Adam designat
spͣm. Eua carnẽ. S̾icut enum regit adam euã. sic sp̃c debet regere
carnem suã. Et sicut adam ꝑ euã debuit filios ꝓcreare: sic sp̃c ꝑ
delectationẽ t̾renoꝵ. Quẽ admod̾.z. serpens euã pomo decepit:
diabolus insensatã carnẽ t̾rena delectatione illexit et sedix̃
Et sicut eua adã duxit ad esum pomi: sic ñnũqͣm caro sp̃m tͣhit
ad ꝯsensum pecc̃i. Et sic ut̾q de ꝑactiso .i. de statu boni sui eicit᷑.
Eiectio de ꝑadiso: sp̃c ⁊ carnis afflictio

Expanded text:
Terra, de qua primus homo factus est, significat virginem, de qua secundus homo creditur incarnatum. Sine macula fuit corpus Adae sumptum de terra, et immaculobdormivit ut de costa illius fieret Eva, Christus morte sopitus est ut de sanguine ejus redimeretur Ecclesia. Adam sponsus et Eva de ipso facta sponsa, Christus sponsus et sponsa ab ipso redempta Ecclesia. Adam debuit praeesssus cujuslibet fidelis animae. Adam designat spiritum, Eva carnem. Sicut ergo Adam Evam, sic spiritus debet regere carnem, et sicut Adam per delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diabolus insensatam carnem terrena delectatione illexit et seduxit. Et sicut Eva Adam duxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro spiritum trahit ad usum peccati, et sic uterque de paradiso, id est statu boni sui ejicitur; ejectio de paradiso, spiritus et carnis afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
n inr̾es xͥ. qr ñ solũ sua s semetip̃os ꝓ amore di tͣdidert̾. qͥ ⁊ ip̃i hoĩes
fuert̾. n nob̾ exẽplũ qͣlit̾ faciend̾ sit reliquert̃. Debemꝰ itaq łm dili-¬
gere. qr ip̃e pͥor dilet̃ nos. dona sua multimoda ꝯferendo. alia nobis
ando. alia ꝓmittendo. ⁊ in om̃ib ut ita dix̾im meruit a nob̃. ui
diligat᷑ a nob̃. Minimũ donũ qd̾ d̾s dedit hõi ut diligat᷑ ab hoĩe :
totꝰ mundꝰ iste. Causa namꝙ hoĩs. fẽc d̾s mundũ. celũ. t̾ra. mare.
solem. lunam. stellas. uolucres. pischo. bestias. herbas. Arbores. et
quecũq uisibilit̾ subsistunt. Cumq int̾ dona cłi minimũ donũ sit
mundus . ꝙ̃ tu putas ẽẽ maximũ. Scdm cłi donũ ÷ qd d̃s dedit hõi .s.
qd̃ fecit eũ ad ymaginẽ ⁊ similitudinẽ suã. Magnũ ⁊ admirabil

Expanded text:
 sed et semetipsos pro amore Dei tradiderunt. Qui et ipsi homines fuerunt, et nobis exemplum qualiter faciendum sit reliquerunt. Debemus itaque Deum diligere, quia ipse prior dilexit nos, dona sua multiplicia conferendo, alia nobis dando, alia promittendo, et in omnibus, ut ita dixero, meruit a nobis, ut diligatur a nobis. Minimum donum, quod Deus dedit homini, ut diligatur ab homine, totus est mundus iste. Causa namque hominis fecit Deus mundum, coelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, volucres, pisces, bestias, herbas, arbores, et quaecunque visibiliter subsistunt. Cum igitur inter dona Dei minimum donum sit mundus, quantum putas est maxquod fecit eum ad imaginem et similitudinem suam; magnum et admirabile
Abbreviated transcription (Latin):
qunt᷑ bona. qr desideriũ suũ iustis dabit᷑. Mali uͦ ex mala ꝯscĩa
qͣsi ex malo sõpnio ꝯsecunt᷑ mala. qr qd̃ trmet impiꝰ: ueniet ei.
Ioseph designat p̾latos. qͥ ex auditu ꝯsc̃ĩarũ ⁊ bona ꝓmittunt
ab adam uiq ad moysen. Tempꝰ scͥpte leg̃ fuit a moyse: usq ad
tres dies: auferet d̾s de carcere p̾sentis mundi bonos ⁊ malos
bonos qͥdem restituet in gradũ beatitudinis suꝑne. Malos
Duo serui. boni ⁊ mali. Culpa seruoꝵ: originale pecc̃m. Carcer:
mundus. Ioseph. p̾lati. Sõꝑnia ꝯscĩe. Tres dies. tͥa t̾ꝑa. Resti¬
tutio pincerne: restitutio iustoꝵ ingͣtum in nocentie. ⁊ beati¬
tudinis et̾ne. Pistoris suspendiũ: et̾nũ impioꝵ torm̃tũ. Aues
st̃ demones. qͥ comedunt carnes pistoris. qr sat᷑abi¬

Expanded text:
itur; mali, ex mala conscientia quasi a malo somnio consequuntur mala, quia quod timet impius, veniet ei. Joseph designat praelatos qui, ex auditu conscientiarum, et bona promittunt ab Adam usque ad Moysen; tempus scriptae legis fuit a Moyse usque ad tres dies auferet Deus de carcere praesentis mundi bonos et malos. Bonos quidem restituet in gradum beatitudinis supernae, malos duo servi boni et mali; culpa servorum, originale peccatum; carcer, mundus; Joseph, praelati; somnia, conscientiae; tres dies, tria tempora; restitutio pincernae, restitutio justorum in gradum innocentiae et beatitudinis aeternae; pistoris suspendium, aeternum impiorum tormentum; aves, sunt daemones qui comedunt carnes pistoris, quia saturab
Abbreviated transcription (Latin):
firenti ꝯditõnẽ suã patefaciet. ostendens qd̾ xp̃c in patre. ⁊ pat̾
in ip̃o sit. Angłs redit ad dñm: tobias remanet a pd̾ patrẽ.
tate ꝯsubstantialis hominib. Aꝑiens tobias os suũ: bñdixit
predicare. ⁊ flagella timere. repletusq sꝑu ꝓpħie de suꝑna¬
confitent᷑ cum uoce oris. s ⁊ oꝑe manuũ in uitate cordis. Capiunt
aut̃ ydrie metretas binas: qñ flemus q̃ ꝯmisimꝰ delectatõne ⁊ con¬
sensu. Ternas uͦ: qñ fletib purgamꝰ ñ solũ delectatõnẽ pͣuã. et
ꝯsensũ. uerũetiã malũ opꝰ. aqua deniq ꝯu̾tit᷑ in uinũ: qi fletũ

Expanded text:
enti naturam suam patefecit, ostendens quod ipse in Patre, et Pater in ipso sit. Angelus redit ad Dominum; Tobias remansit apud patrem state consubstantialis hominibus. Aperiens Tobias os suum, benedixitpraedicare, et flagella timere, repletusque sconfitentur eum voce oris, sed et opere manuum in veritate cordis. Capiunt autem hydriae metretas binas, quando commisimus delectatione et consensu; ternas vero, qnando fletibus purgamus non solum delectationem pravam et consensum, verum etiam malum opus. Aqua denique convertitur in vinum, quia fletum
Abbreviated transcription (Latin):
meã. ⁊ ꝓmutas mͥ dare sarrã filiã tũã. Qͦ audito u̾bo raguel:
expauit. sciens qͥd euen̾it illis septẽ uiris. ⁊ tim̾e cepit ne forte
accidet huio simłr. Sic audiens ppłs gentiũ u̾bũ fid̾i. ⁊ ãmonitꝰ
ab apłis ut de sua stupe xp̃o daret uxorẽ. ñ sinȩ exploratõne certa¬
uł eremplo potuit noue ficd̾i uira susciꝑe. qr olim mltos doctores huit

Expanded text:
o Raguel expavit, sciens quid evenerit illis septem viris, et timere coepit, ne forte accidat et huic similiter . Sic audiens populus gentium verbum Dei, et admonitus ab apostolis, ut de sua stirpe Christo daret uxorem, non sine timore vel exploratione potuit novae fidei jura suscipere; quia cum multos doctores
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾it canis qͥ simł fu̾at in uia ⁊ qͣi blandim̃to suc caude gaude¬
bat. Sic gaudent doctores de effectu boni oꝑis. c̃ uid̾am a dño re¬
colligendã intelligunt. gaudent de p̾mio uite et̾ne. ⁊ tẽcunctis
electis ecdẽ p̃mio corda exhylaranda p̾dicant. ⁊ statim ad uentu
dens pedib currere. sic audito u̾bosalutis a docterib exurget ppls
tõnis lucẽ ꝑcipiat. Sumens tobias de felle piscis liniuit patͥs sui
oculos. ⁊ qͦͣi dimidiã fere horã sustinuit. ⁊ cepit albugo de ocłis eiꝰ
quasi menbrana oui egredi. qm apprehũdens tobias traxit ab
oculis eiꝰ. statim uisũ recepit.⁊ glificabat dm̃. ip̃e udłe ⁊ uxor eius¬

Expanded text:
rit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae caudae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemio vitae aeternae, et tunc cunctis electis eodem praemio corda exhilaranda praedicant et statim adventurens pedibus currere. Sic, audito verbo salutis a doctoribus, exsurget etto, fidei et operationis lucem percipiat. Sumens Tobias de felle piscis linivit patris sui oculos, et quasi dimidiam horam sustinuit, et coepit quasi membranum ovi. Quod apprehendens Tobias, traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit, et glorificabant omnes Deum. E
Abbreviated transcription (Latin):
paruit angłs tobie ⁊ sociũ se p̾buit.⁊ filiꝰ dĩ hominẽ assũꝑsit.
⁊ iusibłit̾ cũ hominib ꝯu̾sat᷑ humanũ genꝰ saluauit. Intro¬
duxit tobias angłm ad patrẽ. ⁊ dñs ꝑ miracula q̃ in carne fe
.i. nuntius paterne uoluntatis. cui ⁊̃ gaudiũ perpetue saluns
p̾dicauit dicens. Penitentiã agite .ap. it. reg. ceł. ⁊̃ desꝑantil¬

Expanded text:
se praebuit , et Filius Dei hominem assumpsit, et visibiliter cum hominibus conversatus, humanum genus salvavit. Introduxit Tobias angelum ad patrem, et Dominus per miracula, quae in carne fec Dei, et angelus, id est nuntius paternae voluntatis, cui et gaudium perpetuae salutis praedicavit, dicens: Poenitentiam agite: appr
Abbreviated transcription (Latin):
eius. głam qͣi unigeniti a patre. ple.g̃. ⁊ .ii. Paratis om̃ib q̃ erant
in uia portanda. fecit tobias uale patͥ suo. ⁊ matͥ simłr dixit.
Et ambulauert̾ ambo simł. Sio apparente dño in carne pa¬
rata sunt om̃ia q̃ ad redẽptionẽ nr̃am erant necessaria ⁊ qͥb
eccłie fides ⁊ uita nutriat᷑. ⁊ confirmet᷑ donꝰ huiꝰ seculi uia finiat᷑ .i. uir-
tutes eius. doctrina. tẽptatõ. passio. resurrectio. ascensio. sp̃c sci missio.
fides credentiũ. ꝑsecut̃o insidłium. Hiis in iud̾a ꝑactis mediator d̾i ⁊ ho¬

Expanded text:
et veritatis . Paratis omnibus, quae erant in via portanda secum, Tobias vale patri suo et matri dixit: et ambulaverunt ambo simul. Sic, apparente Domino, parata sunt omnia, quae ad redemptionem nostram erant necessaria, quibus Ecclesiae fides et vita nutriatur et confirmetur, donec hujus saeculi via finiatur, id est virtutes, ejus doctrina, tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credentium, persecutio infidelium. His in Judaea peractis, mediator Dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã iudaici ppłi sibi placentis. habentis zelum d̾i s ñ scdm̃
scientĩã. De quib drͣ. Suã iusticiã uolentes constituere. iusticie d̾i
ñ st̾ subiecti. Pupilla enĩ nigra uidet: alba tenebrosa ẽ. ⁊ qͥ sibi sa¬
pientes uident᷑.⁊ dicunt. Sunqͥd ⁊ nos ceci sumus: in eis u̾itas ñ
dus ⁊ iustus sibi uidetur. qͣi menbranã oui. qr cecitatẽ m̃tis susti¬
net subspe stulticie iꝑi adhͦ nascituri. uidõs lib̾aturi. ⁊ imꝑiũ
magnũ daturi. Cum aũ uelam̃ ablatũ fu̾i̾t. agnoscent q xp̃c
iã uenit. ⁊ mundũ sangũie suo redemit. Uñ sequit᷑. Nisu re¬
cepto: głificabant dm̃ tobias cũ uxore sua. Ego sum raphael
angls unus ex septẽ angłis qͥ astamꝰ añ dñm. Tempꝰ ẽ ut reuer¬
ar ad eũ qui misit me. Regressurꝰ angls in celũ aꝑtiꝰ qͥs sit ⁊

Expanded text:
stultitiam Judaici populi sibi placentis, habentis zelum Dei, sed non secundum scientiam. De quibus dicitur: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra, videt; alba, tenebrosa est. Et qui sibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas nodus et justus sibi videtur. Quasi membrana ovi, quia caecitatem mentis sustinet, sub spe stultissima Christi adhuc nascituri, Judaeos liberaturi et imperium magnum daturi. Cum autem velamen ablatum fuerit agnoscent quod Christus jam venit, et mundum sanguine suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum uxore sua. Ego sum Raphael angelus, unus ex septem angelis qui astamus ante Deum. Tempus est ut revertar ad eum, qui me misit . Regres
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie nouus ppłs in eccłia colligit᷑. Potest tñ de hiis sp̃uałr inilligi
qͥ litt̾am legis ꝑ septuaginta int̾pretes acceꝑunt.⁊ id̾o fidẽ citius
acceꝑunt. Eratidit raguel tobie sarã.⁊ dimidiã ꝑtẽ om̃is substan¬
tiesue. in pĩus ⁊ in ancillis. in camelis ĩ pecudib. in uaccis. in
pecunia młt̾a. ⁊ saluũ atq gaudentẽ remisit eũ ad patrẽ suũ. Sic
doctores eccłie in fine remitrent xp̃m c̃ ip̃a eccłia uͥtutũ diuiciis
plena ad fidẽ illustrandã. bonoꝵq oꝑm substantia ditatã. in ui¬
dõꝵ gentẽ ex qͣt̾i filiꝰ assũpsit carnẽ. Dix angls ad tobiã. Si pla

Expanded text:
uotidie in Ecclesia colligitur. Potest tamen de his specialiter intelligi, qui litteram legis per septuaginta Interpretes acceperunt, et ideo fidem citius susceperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae, in pueris, in puellis, in camelis, in pecudibus, in vaccis, in pecunia multa, et salvum atque gaudentem remisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam bonorum operum substantiam ditandam, in Judaeorum gentem, ex qua Dei Filius assumpsit carn
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ arietẽ figuratã. qͥi humanitatẽ occiditur ut ouis: in diuinitate
cũ parre ꝑmanet impassibilis. sic̃ abr̾ahã c̃ yͣsaac domũ reu̾tit᷑ inco¬

Expanded text:
et arietes figuratam, qui in humanitate occiditur ut ovis, in divinitate et arietes figuratam, qui in humanitate occiditur ut ovis, in divinitate cum Patre permanet impassibilis, sicut Isaac cum Abraham domum revertitur inco
Abbreviated transcription (Latin):
fangatꝰ a sepultura cecatꝰ ẽ. Qͥ it infatigabilis in bonis oꝑib ꝑfistit:
hirundines ꝓpt̾ leuẽ uolatũ suꝑbiã leuitatẽq designant. qͣrũ ĩmun
dicia qͥb dn̾at᷑ excecat. Nido hyrundinũ suppositꝰ dormit: qͥ leuitate
lascuue ac suꝑbie se in cautꝰ subicit. ħ cecitas ppło isrł ĩminente
dñi aduentu in carne maxĩe p̃ualuit. õ rõne seruitutis iugo labo¬
raret.⁊ diuine legis p̾cepta male uiuendo uiolaret. Contigit ut
sarra filia raguelis in ciuitate medoꝵ. ut ⁊ ip̃a audiret ĩpperiũ ab
una ex ancillis patris sui. qm̃ tradita fuat septẽ uiris ⁊ demon
nomĩe asmodeꝰ occidebat eos mox ut ingressi fuissent ad eã. Sarra.
uoluit᷑. nou̾ant: et̾nam nesciebant. id̾o a diabło rapti qͣi ydolatͥe
cͥ desponsauit. Hoste suꝑato sic̃ tobias sarrã alligato diabło p̾sñte.
bicimꝰ ꝑsonã. qͥ in expositõnib patrũ legimꝰ unã ẽẽ ꝑsonã in ysaac

Expanded text:
Fatigatus a sepultura caecatus est. Qui enim infatigabilis in bonis operibus consistit, Hirundines, propter levem volatum, levitatem sdormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae se incautus subjicit. Haec caecitas populo Israel, imminente Domini adventu in carne, maxime praevaluit, cum Romanae servitutis jugo laboraret, et divinae legis praecepta male vivendo violaret. Contigit ut Sara filia Raguelis in civitate Medorum, ut et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui; quoniam tradita fuerat septem viris, et daemon nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam . Sara olvitur noverant, aeternam nesciebant. Ideo a diabolo rapti, quasi idololatriae sibi desponsavit, hoste superato, sicut Tobias Saram, alligato diabolo, praesencimus: qui in expositionibus Patrum legimus unam personam ejus in Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
habiiss decẽ talenta argenti. ⁊ cũ mlt̾a turba gn̾is sui gabe¬
lũ egentẽ uidẽt qͥ erat ex tͥbu sua. sub cyrographo dedit illi me¬
moratũ pondꝰ argenti. Sic ppłs d̾i ꝑ septuagnnta int̾p̾tes sciãm
legis q̃ in decalogo ꝯtinetur gentib ꝯmisit. ut lib̾aret eã a fa¬
me u̾bi d̾i. Sub ꝙy rographo dedit .i. sub ꝯlitõne reddendi.
cũ ille diues eẽt. ł qñ qui ded̾at repet̾et. Accepunt gentes u̾bũ d̾i
tũ requirunt. reddunt fen̾atori. cũ credentes iud̾os in fine scłi
suscipiunt. ⁊ saluandis xp̃i sacram̃ta ꝯmutunt. ⁊ scpͥture¬

Expanded text:
generis sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum pondus argenti. Sic populus Dei per septuaginta Interpretes scientiam legis, quae in Decalogo continetur, gentibus commisit, ut liberaret eas a fame verbi Dei. Sub chirographo dedit, id est sub conditione reddendi, cum ille dives esset, vel quando, qui dederat, repeteret. Acceperunt gentes verbum Dei, em intellectum requirunt. Reddent feneratori eum credentes Judaeos in fine saeculi suscipient et salvandis Christi sacramenta commit
Abbreviated transcription (Latin):
dnm dm̃ isrł̾. Cũ aũ factꝰ eẽt uix accepit uxorẽ annã de tͥbu sua.
⁊ genuit ex ea filiũ. ⁊ nom̃ suũ ĩposuit ei. Sic ppłs isrł ampliat᷑
c̃ in egipto. Accepit synagogã cerimoniis legalib ꝑmoysen in-¬
stitutã. Geniit exea filiũ. qi xp̃m cognouit ex gen̾e suo gignen¬
dum. Uñ scͥptũ ẽ: sph̾am suscitabit uob̾ ds̃ de fr̾ib urĩs. Itẽ. De

Expanded text:
. Cum autem factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, et genuit ex ea filium et suum nomen imposuit ei . Sic populus Israel amplificatus est in Aegypto, et accepit Synagogam caeremoniis legalibus per Moysen institutam, et genuit ex ea filium, quia Christum cognovit ex genere suo gignendum. Unde scriptum est: Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus ve
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ in tẽꝑe. ut pꝰtmodũ de p̾mio gaudeat in et̾nitate. Sic talentũ
i celestis expendat. ut ñ dãpnatõnẽ s saluatõnẽ in finẽ recipia
Nemo dicat sufficit mͥ ip̃i attũde. mͥ soli ꝓuide. de me redditurꝰ sũ
ratõnẽ. nolo salutẽ eiꝰ q̃rens ꝑeclitari. Non sũ erudit᷑ in scͥpturis. nͦ
expeditꝰ in u̾bis. modicũ scio. ñ ꝙͣ ꝓ tantillo si ñ p̾dicet᷑ d̾s accus abit¬
uł dãpnabit. Qt ⁊ enĩ hõib qͥsq qͣntũ ad se ꝑtinet ꝓdesse potest
u̾bo. de tot do dãpnũ facit ex silentio. ⁊ de tot ñ iniuste redditurꝰ ẽ
ratõnẽ in iudicio. Qͥ gͥ młta nouit: mlt̾a dicat. ⁊ qͥ pauca: pau¬
ca dicat. ⁊ qͣntũ qͥsq nouit. tm̃dicat. Qͥ scit uł unũ enͣungłiũ

Expanded text:
nc in tempore, ut postmodum de praemio gaudeat in aeternitate. Sic talentum doni coelestis expendat, ut non damnationem, sed salvationem in fine recipiat, Nemo dicat: Sufficit mihi ipsi attendere, mihi soli providere, de me redditurus sum rationem, nolo salutem alterius quaerens, periclitari; non sum eruditus in Scripturis, nec expeditus in verbis; modicum scio, nunquam pro tantillo si non praedicetur Deus aut damnabit. Quot etenim hominibus quisque quantum ad se pertinet prodesse potest verbo, de tot Deo damnum facit ex silentio, et de tot non injuste redditurus es rationem in judicio. Qui igitur multa novit, multa dicat; qui pauca novit, pauca dicat, et quantum quisque novit, tantum dicat. Qui scit vel unum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃clicandi. intnde debuisses: qt̾ si fecisses: ñ solũ te s ⁊ alios
mlt̾os exemplo tuo ⁊ u̾bo mͥ lucrifetisses. S qi ꝑ pigricĩa tuã
qua a bono cessasti. ꝑ maliciã tuã qua malũ fecisti. dãpnũ mͥ
ñ solũ scificõnis tue. saliene intulisti. Id̾o de malicia tua ⁊

Expanded text:
et praedicationi intendere debuisses. Quod si fecisses, non solum te, sed et alios et praedicationi intendere debuisses. Quod si fecisses, non solum te, sed et alios multos, exemplo tuo, et verbo mihi lucrifecisses. Sed quia per pigritiam tuam qua a bono cessasti, et per malitiam tuam qua malum fecisti, damnum mihi non solum justificationis tuae, sed et alienae intulisti; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
omo quidam peregre
proficiscens uocauit seruos suos: ⁊ tradidit illis bona sua
lenta: extĩor ꝯstiã. qnq sensib acquisita. Duo talñta: intelleo¬
tꝰ ⁊ oꝑatõ bona. Unũ talñtũ: intellectꝰ. Uñ młtiplicatõ talen¬
toꝵ : exercitatõ u̾ͥtutũ. ⁊ exhibitõ bonoꝵ oꝑn. ad iustificatõ
nẽ ꝓpͥam. ⁊ ad utłitatẽ alienã. Seruus qͥ pecuniã dñi sui in
t̾ram abscondit. sigẽt falsos xp̃ianos. qͥ acceꝑunt ingeniũ¬
⁊ in reb t̾renis ⁊ transitoriis expend̾rt. arctõris uite uias me¬
pendt̾. erubesct uł contempũt. Meto qd̾ ñ semiãui: ⁊ cong̾¬
go ubi ñ sparsi. Quasi d. Non solũ ab illis quib grãm oꝑandi
⁊ p̃dicandi tribui. fructũ oꝑatõnis ⁊ p̃dicatõnis reqͥro: s ⁊ alios
quib nichil gr̃e contuli ꝓ infructuositate ⁊ sterilitate contẽpno
do. male: malũ faciendo. piger: a bono cessando. oportuit te
mlt̾iplicare saragt̃. ac si dic̾et. accepta gr̃a mea bñ operandi.

Expanded text:
omo quidam peregre proficiscens vocavit servos suos, et dedit illis bona sua lenta exterior scientia quinque sensibus acquisita, duo talenta intellectus et operatio bona, unum talentum intellectus tantum, multiplicatio talentorum, exercitanem propriam et ad utilitatem alienam. Servus, qui pecuniam Domini in terram abscondit, significat falsos Christianos, qui acceptum ingenium in rebus terrenis et transitoriis expendunt, arctioris vitae vias ingredi mependunt, erubescunt et contemnunt. Meto ubi non seminavi, congrego ubi non sparsi. Quasi dicat: Non solum ab illis quibus gratiam operandi et praedicandi tribui fructum operis et praedicationis requiro, sed et illos, quibus nihil gratiae tribui, pro infructuositate et sterildo; male, malum faciendo; piger, a bono cessando. Oportuit te multiplicare satagunt; ac si diceret. Accepta gratia mea, bonae operationi
Abbreviated transcription (Latin):
gat. ⁊ congregatos iustificat.⁊ neminẽ expellit qͥ ad ip̃a audita fc̃ã
intrare uolu̾it. Continet ã sagena ista pisces młtos ⁊ diu̾sos bo¬
nos ⁊ malos. S int̾im dũ sagena ad lit᷑ trahit᷑. isti ñ illos freqñt̃
ꝯmutant᷑. Boni ⁊ enĩ ñ ñꝙͣ mali funt ꝑ culpã. ⁊ mali aliqñ bo¬
ni fiunt ꝑ gr̃am. ⁊ ñdũ potest uidicari qͥ in uasa sint eligñdi:¬

Expanded text:
congregatos justificat; et neminem expellit, qui, ipsa audita, eam intrare voluerit. Continet autem sagena ista pisces multos ut diversos bonos et malos; sed interim dum sagena ad littus trahitur, isti in illos frequenter commutantur. Boni etenim nonnunquam mali fiunt per culpam, et mali aliquando boni fiunt per gratiam, et nondu
Abbreviated transcription (Latin):
amantes militare xͦ despiciunt. zabulon uͦ ⁊ neptalĩ optulert̃
aĩas suas morti. Duces ysacar fuert̃ cũ delbora. Isti qͥ cñ delbora
fuerunt in łni bellũ illos figirant qͥ carnẽ suã in bello tẽptatio¬
num ꝑ abstinentiã crucifigt̃. Qͥd inqͥt ascenilitis nitentes asinos
qͥ ambulatis in uia. qͥ sedetis ĩ iudicio. loqͥmim. Q ft̾ nitentes asi¬
ni nͥ corꝑa casta: Asini ꝑ illam ꝙͣ exhibent sp̃ui fubiectionẽ. ntten¬
tes ꝑ castitatẽ. Uia: designat.xͫ. Iudiciũ aũ.: descͥptionẽ boni et
mali. Uos gͥ qui ascentitis nitentes asinos .i. qͥ corꝑa nĩa custoctitis.

Expanded text:
adamantes, militare Christo despiciunt. Zabulon vero et Nephthalim obtulerunt animas suas morti. Duces Issachar fuerunt cum Debora. Isti, qui cum Debora fuerunt Domini bello, illos significant qui carnem suam in bello tentationum per abstinentiam crucifigunt. Qui, inquit, ascenditis super nitentes asinos, qui ambulatis in via, et sedetis in judicio, loquimini . Qui sunt nitentes asini, nisi corpora casta; asini, per illam, quam exhibent spiritui, subjectionem; nitentes, per castitatem. Via designat Christum; Judicium autem, discretionem boni et mal
Abbreviated transcription (Latin):
gentib collecta ligno dnice crucis eũ uirilit̾ occidit. dũ in eũ
u̾acit̾ credit. qͥ in ligno ꝓ nr̃a salute pependit. Sic ñ nulli qͥb¬
norem gr̃am his habentes: iurilit̾ eos repellunt. Sic qͦ religioniᷤ
habitu paliati ab incepto deuotionis cadunt feruore. ⁊ alii sub
b isrł delbora arguit ad bellũ ñ uenisse: st̾ xͥani falsi. ⁊ infideles
quiq qͥ t̾renis incumbunt. ⁊ in ip̃is reqͥesct̃. ⁊ ad sp̃uale bellũ
nũquã ueniunt. qͥa ꝓpħicis exhortationib miniie credunt.
quare inqͥt ad ruben babitas int̾ t̾minos ut audias sibilos gregũ
qͥ st̾ t̾mini isti int̾ qͦs pͣui habitant nͥ t̾mini uicioꝵ ⁊ p̾catoꝵ. Habitãt

Expanded text:
gentibus collecta, ligno Dominicae crucis eum viriliter occidit, dum in eum veraciter credit, qui in ligno pro nostra salute pependit. Sic sunt nonnulli quibunorem gratiam his habentes, viriliter eos repellunt. Sic quoque religionis habitu palliati, ab incepto devotionis cadunt fervore, et alii sub ex Israel Debora arguit ad bellum non venisse, sunt Christiani et infideles quique, qui terrenis incumbunt, et in ipsis requiescunt, et ad spirituale bellum nunquam veniunt, quia propheticis exhortationibus minime credunt. Quare, inquit ad Ruben, habitas inter duos terminos, ut audias sibilos gregum? Qui sunt termini isti, inter quos pravi habitant, nisi termini vitiorum et peccatorum. Habitant
Abbreviated transcription (Latin):
de quib scͥptũ÷. Popłs hic labiis me honorat. cor aũ eoꝵ longe
carnalit̾ iuuentiũ. qͥ qͣsi greges .i. bruta aĩalia duce diabolo
gregatim ⁊ in sensate currt̃ ad torm̃ta cũ delbora. Galaad qͥ tͣns
in mari currentes: actiones sclłares. Qm itaq qͥ uacabat nauib:
illos expͥmit qͥ actionib scłarib inuigilant. ⁊ iccirco ꝯͣ hostes sp̃u

Expanded text:
dictum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est carnaliter viventium: qui quasi greges id est bruta animalia, duce diabolo gregatim, et insensate currunt ad tormenta. Galaad trans in mari currentes, actiones saeculares. Dan itaque, qui vacabat navibus, illos exprimit qui actionibus saecularibus invigilant: et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
ad aquas pugnant. cũ demones. scõs inuigilando lectionib ⁊ me¬
ditationib sacre scͥpture tẽptant. qͥ p̃dicantes nil fert̃. qr uicti
tationib diuinitꝰ prebet᷑ contͣ demones. Stelle etiã contra
sisarã pugnant. dũ sc̃i angłi celitꝰ missi nob̾ in auxilio diabłm
suꝑant. Benedicta iahel .i. sca ecͣc int̾ mulieres .i. illa int̾ natio
nes benedictione celesti in xͦ. aqͣm petenti. lac dedit. aꝗͣ diabolꝰ
dam ꝓferri ⁊ disseminari ꝯcupiscit. S ecc sc̃a lac tͥbuit. qr sim¬

Expanded text:
ugnant, cum daemones sanctos invigilantes lectionibus et meditationibus sacrae Scripturae tentant. Qui praedantes nil ferunt, quia victationibus divinitus praebetur contra daemones. Stellae etiam contra Sisaram pugnant, dum sancti angeli coelitus missi nobis in auxilium, diabolum superant. Benedicnes, benedictione coelesti in Christo. Aquam petenti, lac dedit . Aquam diabodam proferri et disseminari concupiscit. Sed Ecclesia sancta lac tribuit, quia sim
Abbreviated transcription (Latin):
uat deo. Mortua uͦ culpe ꝑpenitentiã. uiuit iusticie ꝑ gr̃am.
ruptaꝑmaneat. ⁊ aliis in oĩ loco xͥ bonꝰ odor fiat. Sepulchrũ:
Liber tercius exodus.

Expanded text:
at Deo. Mortua vero culpae per poenitentiam, vivit justitiae per gratiam. rupta permaneat, et aliis in omni loco Christi bonus odor fiat. Sepulcrum spLIBER TERTIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ erat ibi hõ habens manũ aridã. Cui ait. Extende manũ
tuã. hõ iste designat genus hũanũ ꝑ culpã originalẽ ab õi
actõne bona imperitũ. Cuiꝰ dñs manũ sanauit. dũ ei gr̾ã
bñ oꝑandi donauit. Quasi enĩ manũ andã extendit: dũ
amillũ boni oꝑis munꝰ accepit. alt. Hõ iste sigẽt auaros
furabant᷑ iã ñ furent᷑. magis aut̾ laborent oꝑando. ut habeant

Expanded text:
 erat ibi homo manum habens aridam, cui ait: Extende manum tuam . Homo iste designat genus humanum per culpam originalem ab omni actione bona impeditum. Cujus manum Dominus sanavit, dum ei gratiam bene operandi tribuit. Quasi enim manum aridam extendit, dum amissum boni operis munus accepit. Aliter. Homo iste significat avaros furatur, jam non furetur ; magis autem laboret operando, ut habeat
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nã. q̃ pt hanc uitã sc̃ĩs ẽ ꝑata. ut qͥdqͥs h bñ laborat. remunat᷑ per¬
hemni qͥete ꝑfruct᷑. Manꝰ tenentes sedile. sigcãnt solatia diuine gr̃e.
nͥ diumo adiutorio aliqͥd boni ꝑfici potest. ꝑ leones duos: parres u
iut᷑ manꝰ stabant. q scĩ patres qͥcqͥo bom fecer̃t. ñ sibis cdo deputa¬
uer̃t. Uñ: Non nob̾ dñe ñ nob̾: s no.t.d. głam. ꝑ leuncłos: p̾dicatoꝵ

Expanded text:
aeternam: quae post hanc vitam sanctis est parata, ut quisquis hic bene laborat, remuneratus perenni quiete perfruatur. Manus tenentes sedile, significant solatia divinae gratiae,  divino adjutorio aliquid boni perfici non potest. Per leones duos, patres utjuxta manus stabant, quia sancti patres quidquid boni fecerunt, non sibi, sed Deo deputaverunt. Unde: Non n
Abbreviated transcription (Latin):
Regio decapoł ꝓpt̾ numerũ denarii. decẽ diuine leg̾ p̾cepta fi¬
re galilee int̾ medios fines decapoleos: surdũ ⁊ mutũ sana¬
uit: qñ angustias infidelis udee deserens. ferocitatem
gentium cõprimens. ⁊ fluctuositatẽ sedans. in p̾cdicatõnẽ elecalogi
noxiã taciturnitatẽ ⁊ surditatẽ curauit hũam gñis. manũꝙ alli
imposuit. qñ illi donauit facultatẽ. suis obedire p̾ceptis. ⁊ fidẽ
infirmo tociens rogant. qͦtiens ꝓ conficendis inficlłib supplicit̾
orant. Sanandtũ uͦ infirmũ dñs de turba seorsũ ducit: qñ quelib
impiũ iustificans de societare ⁊ ꝯmũitate infidłiũ ⁊ maleuiuen¬
tiũ diuidit. Digitosq in auriculas lanandi mittit: ⁊ erpuens
audiendũ aꝑiunt᷑. ⁊ lingͣ ad loqñdũ soluit᷑. dũ h̃o ꝑ gr̃am iꝰ¬
stificatꝰ p̃cepta diuina aurib cordis auscultat. ⁊ cognita con¬
fitet᷑. c̃ p̃dicat. hꝰ gͥ eremplo docemur. ut qͦslib pecõres coti

Expanded text:
Regio Decapoleos, propter numerum denarium, decem divinae legis praecepta fire Galilaeae inter medios fines Decapoleos, surdum et mutum sanavit, quando angustias infidelis Judaeae deserens, ferocitatem gentium comprimens et fluctuositatem sedans in praedicatione Decalogi, noxiam taciturnitatem et surditatem curavit generis humani. Manumque illi imposuit quando illi donavit facultatem suis obediendi praeceptis, et fidem infirmo toties rogant, quoties pro salvandis infidelibus suppliciter orant. Sanandum vero infirmum Dominus de turba ducit seorsum, quando quemlibet impium justificans, de societate et communitate iufidelium, et male viventium dividit. Digitosque in auriculas sanandi mittit et exspuens audiendum aperiuntur et lingua ad loquendum solvitur, dum homo per gratiam justificatus, praecepta divina auribus cordis auscultat, et cognita confitetur et praedicat. Hoc igitur exemplo docemur, ut quoslibet peccatores quoti
Abbreviated transcription (Latin):
poleos. Et̃ adduc̃t ei surdũ ⁊ mutũ: ⁊ dep̾cabant᷑ eũ ut ĩpon̾et
ei manũ. Genꝰ hũanũ tanꝙͣ unꝰ hõ uaria peste in ꝓthoplasto de
tatẽ int̾ne suauitatis. amisit loq̃lã: dũ ꝑdidit ꝯfessionẽ diui¬
nitatis. Amisit manꝰũ: dũ ꝑdidit exhibitõnẽ boni oꝑis. & qr
tõnẽ ⁊ bonoꝵ oꝑmi exhibitõnẽ ꝑ pecc̃m originale ꝑdidit. Incͦ¬

Expanded text:
Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponeret ei manum . Genus humanum tanquam unus homo varia peste in protoplasto depitatem internae suavitatis; amisit loquelam, dum perdidit confessionem divinitatis; amisit manum, dum perdidit exhibitionem boni operis; et tionem, et bonorum operum exhibitionem, per peccatum originale perdidit. Incu
Abbreviated transcription (Latin):
lum crucis. s feruida ẽ ꝑ calorẽ dilcõnis. Istud granũ .i. fides ca¬
tholica fit arbor magna. ⁊ ht̃ stipitẽ ꝑ spem. ⁊ ramos exalta¬
scł sancti. qͥ penns uͥtutũ uolant ad p̾mia celestiũ bonoꝵ. Sic ⁊ e¬
magnã aũ robur accipit ꝓ exaltatõne u̾tutis. ⁊ ramos. ꝑ mlt̾ipli¬
tatẽ boni oꝑis. in cꝰ ramis uolucres celi in habitant: Dũ sensus sꝑu¬

Expanded text:
rvida est propter calorem dilectionis. Istud granum, id est fides catholica fit arbor magna, et habet stipitem per spem et ramos exalta sancti, qui pennis virtutum volant ad praemia coelestium bonorum. Sic et emagnam, dum robur accipit per exercitationem virtutis, et ramos per multiplicationem boni operis in cujus ramis volucres coeli habitat
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Pars suꝑior iordanis in cdulcedinẽ ꝑmansit. pars inferior in a¬
maritudinẽ marinã in fluxit. qr electi baptirati accepte tdulcedinẽ
custodiunt reꝓbi uͦ in amaritulinẽ uicioꝵ amissa dulcedinẽ gr̃e
luunt. Excitum filioꝵ ifrł p̃cedunt filii ruben ⁊ gad. ndimidia¬
tͥb manasse pugnati. quoꝵ patres in filiis matrũ suarũ fuerunt

Expanded text:
. Pars superior Jordanis in dulcedine permansit, pars inferior in amaritudinem marinam defluxit; quia electi baptizati gratiae dulcedinem custodiunt, reprobi vero in amaritudinem vitiorum, amissa dulcedine gratiae, fluunt. tribus Manasse pugnaturi, quorum patres in filiis matrum suarum fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualia .i. angłos ⁊ sublimitate positionis. ⁊ excellentia ꝯditioĩs.
Sublimitate positionis. qͥa cunctas uisibiles ⁊ mat̾iales creat᷑as
iltitudine suꝑ excellit. Excellentia aut̃ ꝯditionis. qr res ceterc
sui soliditate ⁊ qͣdam ꝑpetuitate p̾cedit. Sic illa celestiũ sp̃uum
angłica natura creat᷑us uiu̾sas ⁊ celestis patrie mansiones. et
ꝯditionis sue dignitate suꝑat. ⁊ eis suꝑ emicat. t̾ra significat
minori ddignitate. Loci positione: q celo inferior. Conditionis
minori dignitate. qr celo corruptibilior. Sic homines respec¬

Expanded text:
ublimitate positionis et excellentia conditionis, sublimitate positionis, quia cunctas visibiles et materiales creaturas altitudine supercellit. Excellentia autem conditionis, quia res caeteras sua soliditate, et quadam perpetuitate praecedit. Sic illa coelestium spirituum angelica natura, creaturas universas, et coelestis patriae mansione, et conditionis suae dignitate superat, et eis superemicat. Terra significat minori dignitate. Loci positione, quia coelo est inferior; conditionis minori dignitate, quia coelo corruptibilior. Sic homines, respec
Abbreviated transcription (Latin):
gyptus que int̾pretat᷑ tenebre: carnẽ sig̃t. Quid .n. ceciꝰ quid
tenebrosiꝰ carne q̃ nͥ rõne refrenet᷑ semꝑ q̃rit delectabilia. ñ ꝗͣ
utilia. Deserunt: designat animũ. eoqd̃ amultis deserit᷑ na paucis
recolit᷑. Pauci namq st̾ qͥ de p̾uaricatiõe ad cor redeant. ut uͥtutes
animi ex̾ceant. Terra ꝓmissionis. expͥmit đm. Sic̃ .n. in t̾ra pro-¬
missionis tẽporał uberitas. sic in d̾o consistit et̾na felicitas. Egre

Expanded text:
gypus, quae interpretatur tenebrae, carnem significat. Quid enim caecius, quid tenebrosius carne? quae nisi ratione refrenetur, semper quaerit delectabilia, nunquam utilia. Desertum designat animum, eo quod a multis deseritur, et a paucis recolitur. Pauci vero sunt qui de praevaricatione ad cor redeunt, ut virtutes animi exerceant. Terra promissionis exprimit Deum. Sicut enim in terra promissionis temporalis libertas, sic in Deo consistit aeterna felicitas. Egred
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cor indomitũ ⁊ durũ. nlło uom̾e uere fidi penetratũ. in qͦ ñ ẽ
uerꝰ amor aut ꝑseu̾antia uͥtutis. Spine st̃ diuicie. q̃ ꝑ mltas cã
cor lacerant.⁊ sem̃ u̾bi suffocant. Terra bona. cor mite ⁊ docile.
ꝙ u̾e fructũ facit. õ in ip̃o ꝑfc̃a bonoꝵ oꝑm plenitudo crescit.
fructꝰ seminis: iustificatõ ẽ hõis.¬

Expanded text:
e fidei penetratum; in quo non est verus amor, aut perseverantia virtutis. Spinae, sunt divitiae, quae per multas curas cor lacerant, et semen verbi suffocant. Terra bona, cor mite et docile; quod vere fructum facit; cum in ipso perfecta bonorum operum plenitudo crescit. Fructus seminis, justificatio est homi
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ manet: q amor dĩ ñ destruit᷑. s tñ ex affectu eoꝵ q̃ pa¬
rit̾ amant᷑. qr q̃dã corruptõ contrahit᷑. lignũ ⁊ fenũ ⁊ stipula suꝑe¬
dificant᷑. In ligno. pecc̃m illiciti oꝑis. In feno: sñ oꝑe pecc̃m praue
delectatõnis. In stipula: illicite cogitatõnes. St̃ alii qͥ amant q̃dã
cont᷑ dm̃. ⁊̃ in hiis fundam̃tũ om̃ino destruit᷑. qi amor dĩ ẽẽ ñ pͭ

Expanded text:
ectu eorum quae pariter amantur, quia quaedam corruptio contrahitur, ligna et fenum et stipula superaedificantur. In ligno peccatum illiciti operis; in feno, sine opere peccatum pravae delectationis; in stipula, illicitae culpa cogitationis. Sunt alii qui amant quaedam contra Deum, et in his fundamentum omnino destruitur, quia amor