comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N cotidiana uobis solleni¬
tate laborantib pauca loꝙ̃¬
da sunt. et fortasse hec uti¬
lius proderũt. Quia sepe et
alimenta que minus sus¬
ficiunt: auidius sumunt᷑.
Lectionis ergo euanglice
sĩmatim sensum statui
ñ ꝑ singła u̾ba discutere:
ne dilectionem uestram
ualeat sermo ꝓlexior expo¬
sitionis onerare. Ecce audi
sed tamen de se loquentib
dñs apparuit. sed eis speci¬
em q̃ recognoscerẽt non
ostendit. Hoc ergo egit fo¬
ris dominus in ocłis corpo¬
ris: qd apud ip̃os agebat᷑
intꝰ in ocłis cordis. Ipsi nã¬
q apud semet ip̃os intus.
et amabant et dubitabãt.
Eis autem dominus fo¬
ris et p̾sens aderat. et qͥs
ẽẽt non ostendebat. lc .ii.¬
e se gͦ loquentibz pre-

Expanded text:
n quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audissed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui emunt tanqͣm nõ
possidentes. Et qui utuntur
hoc mundo tanqͣm ñ utan¬
tur. preterit enim figura huiꝰ
mundi. uxorem nanq habet
sed qͣsi non habet qͥ sic scit de¬
bita carnis exoluere ut tam̃
per ea mũdo tota mente
non cogatur in herere. Nã
cũ id̃e rursum egregiꝰ predi¬
cator dicat. qui habet uxorẽ
cogitat q̃ sunt huiꝰ mundi
quomodo placeat uxori ille
uxorem habens qͣsi ñ habet
qͥ sic studet placere cõngi
ut tam̃e ñ displiceat cõdito¬
ri. Fet qͦq sed tanqͣ ñ flec. qͥ
sic tẽporalib dãnis affligit᷑
ut tam̃ de et̾nis luicris sẽꝑ
animum cõsolet᷑. Gaudet ue¬
ro sed tãquam ñ gaudet. qͥ
sic de tẽporalib bonis hylareᷤ¬
cit. ut tamen sẽꝑ tormen¬
ta ꝓpetua consideret. et in
hoc qd̾ ment̾e gaudio suble¬
uat. hãc cõtinuo p̃õdere ꝓui¬
di timoris p̾mat. emit autẽ¬
sed qͣsi ñ possides: qͥ et adu¬
sum terrena p̾parat. et ca-¬
men in cogitatione p̾uidet.
quia hec citius relinquat.

Expanded text:
munt tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tanquam non utantur; praeterit enim figura hujus mundi . Uxorem namque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damncris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris psed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
retinendo reliquitis si fic
temporalia geritis: ut tota
breue est. Reliqũũ est ut qͥ
habent uxores tanqͣm non
habentes sint. Et qui flent
tanꝙ̃ non flentes. Et qͥ gau

Expanded text:
retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis ut tamen breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, tanquam non habentes sint: et qui flent, tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis et angustie. dies
cala mitatis et miserie cdies
tenebrarum et caliginis. dies
nebule et turbinis. dies tube
et clangoris. De hac che iterũ
dominus ꝑ ꝓph̾am dicit. Ad.¬
celum. Ecce ut precdiximus
aerem mouit. et t̾ra non
substitit. Quis ergo ferat. cũ
celum mouerit: Quid autẽ
t̾rores quos cernimus. nisi se¬
quentis ire p̾cones dixerim:
Inde et considerare necesse ẽ.
quia ab illa tribulatione ul¬
tima tanto sunt tribulatio¬
nes iste dissimiles: quantum
a potentia iudicis. ꝑsona clistet¬
preconis. Illũ ergo diem fr̃es
kiñi tota intentione cogita¬
te. uitam corrigite mores mu¬
tate. mala tẽptantia resisten¬
do uincite perpetrata autẽ
flecib punite. Aduentum
namq et̾ni iudicis tanto
securior es qnͣdo q uidebitis.
quanto nunc districtionẽ
illius timendo p̾uenitis.

Expanded text:
 dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . De hac die iterum Dominus per prophetam dicit: Ad22. Ecce, ut praediximus, aerem movit, et terra non subsistit; quis ergo ferat, cum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona s. Illum ergo diem, fratres karissimi, tota intentione cogitemus, vitam corrigamus, mores mutemus, mala temptantia resistendo vincamus, perpetrata autem fletibus puniamus. Adventum namque aeterni Iudicis tanto securiores quandoque videbimus, quanto nunc districtionem illius timendo prevenimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tentie fructus nullus erit. Cur¬
rite. ne tenebre uos comprehẽ¬
dant. fratres mei eungilate
ad salutem ur̃am. eingilate
cũtempus est. Hullus retarde¬
tur a templo dei. nullus retar¬
detur ab oꝑe dñi. Nullus auo-¬
ceturaboratione continua:
nullus asolita deuotione frau¬
detur. Euigilate ergo cũ diesẽ
lucet dres. Ap̃c est dies pamt̃
est ignocere reis. sed agnoscen¬
til. punireaũt defendentes
se. et iustos se iactantes. et pu¬
tantes se ẽẽ. aliqͥd. cũ nichilsĩt.
In dilectione autẽ eius et inimi-¬
sericordia eius qui ambulat.
etiam liberatꝰ ab illis lecalib ⁊
grandib pecc̃is. qualia sunt
fuita. adult̾ia. p̃ter illa que

Expanded text:
tentiae fructus nullus erit. 14. Curtentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies, Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt furta, adult
Abbreviated transcription (Latin):
cem. Quid est facis ueritatẽ:
honte palpas non tibi blan¬
diris. ñ teadulas. Non dicis tufͦ
sum cũsis iniquus et incipis
facere ueritatem.Uenis aũt ad
lucem ut manifestent᷑ oꝑa tua
quia in deo sunt facta. quia⁊
hoc ip̃m qd̾ tibi clisplicuit pec¬
catum suum. non tibi displi¬
ceret. nisi tibi deus luceret. et
eis ueritas tibi ostenderetur
lucem. et fugit eam ut ñ argu¬
antur oꝑa eius mala que dili¬
git. Qui autem facit ueritatẽ
accusat inse mala sua. nõ uibi
parcit. ñ sibi ignoscit. ut deus
ignoscat. quia qd̃ uult ut deus
ignoscat. ip̃e agnoscit. et uenit
ad lucem. tui gr̃as agit qd illi
quid in se odisset oftencderit.
Dicit deo. Au̾te faciem tuam
a pecc̃is meis. Et qua fronte a ꝑs¬
ditit niti it̾um dicat. qm̃ fab
nus meum ego cognosto. Et pec¬
catum meũ contra me est sẽꝑ:
Si autem post te feceris peccatũ
tium. retorquet tibi illud do¬
minus ante oclos tuos et tũc
retorquet. quando iam peni-¬

Expanded text:
cem. Quid est, facis veritatem? cem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet lulucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Dbi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poeni
Abbreviated transcription (Latin):
est mors domini. eos sanat ꝓ
inuenit iniustos quomodo
intelligitur. hoc est aũt iudi¬
cium quia lux uenit in mũ¬
dum. et dilexerũt homines
magis tenebras quam lucẽ.
erant enim mala oꝑa eorum:
Quid est hoc: Quorum enim
erant bona opera: Nonne ue¬
nisti. ut iustffices impios:
Sed dilexerunt in qͥt homines¬
posuit uim. Multi enim di¬
lexerũt pec̃ca sua. multi con
fessi sunt pecc̃a sua. Qui cõ
fitetur pecc̃a sua. et accusat
pecc̃a sua iam cũ deo facit.
Accusat deus pecca tua. Si et tu
accusas: comungeris deo. Qua¬
si due res sunt: homo et pecca¬
tor. Quod audis homo. deus fẽc.
Quod audis peccator: ip̃e homo
fecit. Bele quod fecisti. ut deus
saluet. qd̃ fecit. Oporcet ut ode¬
ris inte opus tuum et ames
inte opus dei. Cum autem cepe¬
rit tibi displicere qd̃ fecisti: in¬
de incipunt bona oꝑa tua.
quia accusas mala oꝑa tua.
Inicium oꝑum bonorum
confessio est oꝑum malorum.
facis ueritatem et uenis ad lu¬

Expanded text:
est mest minvenit injustos, quomodo intelligitur: Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenposuit vim. Multi enim dilexerunt peccfessi sunt peccata sua: quia, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. Nouit enim dñs qui
sunt eius. Nouit qui ꝑmane¬
ant ad coronam.qui ꝑmane¬
ant ad flamña. Nouit in area
sua triticũ. nouit paleam. No¬
uit segetem. nouit zizaniã.
Iam iudicatus est qui non cre¬
dit. Quare iudicatus: Quia ñ
credit in nõie unigeniti filii
dei. hoc est iudicium. quia lux
uenit in mundum. et dilexe¬
runt homines magis tenebras
quam lucem. Erant enĩ mala
oꝑa eoꝵ. fratres mei. quoꝵ oꝑa
bona inuenit dominus: Nul¬
lorũ. Om̃ium mala oꝑa inue¬
nit. Quomodo ergoquidam fe¬
cerunt ueritatem. et uenerũt
adlucẽ.: Et hoc eni sequit᷑. Qui
aũt facit ueritatem uenit ad
lucem. ut manifestentur oꝑa
eius. quia in deo sunt facta.
Quom quidam bom̃ opus fe¬
cerunt. ut uenirent ad lucem
id est ad xp̃m: Et quomodo
quidam dilexerunt tenebras:
Si enim om̃s peccatores inue¬
it. et omnesa pec̃co sanat. et
serpens ille in quo figurataẽ
mors dñi. eos sanat qͥ morsi.
fuerant. et ꝓpter morsum ser¬
pentis erectus est serpens id

Expanded text:
dicium. Novit enim Dominus, qui sunt ejus . Novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam. Novit in area sua triticum suum, novit et paleam; novit et segetem, novit zizaniam. Jam judicatus est, qui non credit. Quare judicatus? quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et dilexeruntquam lucem: erant enim mala opera eorum. Fratres mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo quidam opus bonum fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum serpentis erectus est serpens, id
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendo succũbere. sed re¬
gendo p̾ẽe nouerunt. stec¬
ce quidam legif ꝑitꝰ furrex̾.
temptans eũ etclicens. Ma¬
gister. quid faciendo. siitamu
eternam possidebo.: Legieꝑ¬
itus quide uita et̾na dnĩn
temptans introgat: occasi¬
onem ut reor tẽpͦtandi de
ip̃is domini sermonib sũp¬
sit uͥ ait. Gaudete aut̾e. qd̃
nomina ur̃a scͥpta sunt in
celis.sed ip̃a sua temptatio¬
ne indicat qu̾a uera sit illa
domin confessio qͣ patrilo¬
quitur. Ed abscondistihec
a sapientib et prudentib
et reuelasti ea pariuilis. At

Expanded text:
nsentiendo succumbere, sed rensentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum, et dicens: Magister quid faciendaeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvu
Abbreviated transcription (Latin):
uidere: sed illi beati ocłi qͥ
eius possunt cognosçere sa¬
cramenta. de quib d̃r. Et
reuelasti ea paruulis. Bea-¬
ti ocłi paruuloꝵ: quib et
se et patrem filius reuelare
dignatur. Dico autẽ nobis:
qd multi ꝓpħe et reges uolu-¬
erunt indere que uos inde¬
tis et non uiderunt: et au¬
dire que auditis. et non au-
dierunt. Abraham exulta¬
uit ut uideret diem xp̃i:
et indit et gauisus est. Isa¬
ias quoq iichia et multi
alii ꝓpħe uiderunt glam
domini. qui et ꝓpt̾ea uid̾e¬
tes sunt apnellati. Sed hii
om̃s a longe aspicientes et
salutantes. ꝑspeculũ et me
nigmate inderunt.Apliau¬
tem in presentia habe̾
tes dñm. conuescentes ꝙ es
et queq uoluissent. int̾ro-¬
gando dicentes: neqͣqͣm ꝑ
angłos aut uarias uisio¬
num species opus habebãt
doceri.Quos uero lucas mul¬
tos ꝓph̃as et reges dicit. ma¬
theus aꝑtius ꝓph̃as et iustoᷤ
appellat. Ip̾i sunt enim re-¬
ges magni qui temptatio¬
num suarũ motib nonc̃¬

Expanded text:
viderunt, sed illi beati oculi, qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis , beati oculi parvulorum, quibus et se et Patrem Filius revelare dignatur. Dico autem vobis, quod multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audiredierunt. Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Isaias quoque, Michaeas et multi alii prophetae viderunt gloriam Domini, qui et propterea videntes sunt appellati. Sed hi omnes, a longe aspicientes et salutantes, per speculum et in aenigmate viderunt; apostoli autem impraesentinum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat. Ipsi sunt enim reges magni, quia tentationum suarum motibus non co
Abbreviated transcription (Latin):
feroq uulnere fedatus. Acci
dit autẽ ut sacerdos quidam
descenderet eadem ma: et
inso illo preteriit. Similit̾
et leuita cũ ẽẽt secus locum
et inderet eũ. pertrasiit. Sa¬
cerdos et leuita qui uiso sau-¬
tio tͣnsierunt: sacerdotiũ
etministerium ueteris testa¬
menti est.⁊ ibi ꝑlegis decre-¬
tamundi languentis uul-¬
nera monstrari tantum. ñ
autem curari poterant. Quia
impossibile erat ut apłs ait.
sanguine uituloꝵ et agnoꝵ
ethircoꝵ auferri pec̃ca. Sama¬
ntanus autem quidam iter
Et uidens eum nuscd̃ia mo-¬
tus est. Samaritanꝰ qui inter¬
petatur custos deum signi¬
ficat. cui rectissime ꝓpheta
ne hos latrones possit incur

Expanded text:
feroque est vulnere fferoque est vulnere fdit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeteriit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter et videns eum, misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat cui rectissime Propheta, ne hos latrones possit incur
Abbreviated transcription (Latin):
quos quia descendebat in¬
cidit. Nam nisi prius intuᷤᷤ
intumesceret: foris tẽptat᷑
tam facile non cederet. Ue¬
ra est enim satis sententia
que dicit. Ante ruinam em̃
exaltabitur cor. Qui etiã
despoliauerunt eũ. Gl̃a ui¬
delicet et ĩmortalitatis. et
innocentie ueste priuarũt.
Hec est enim prima stola
qua iuxta aliam parabolã
luxuriosus filius rediens ꝑ
plasti amissa cognouerũt
se ẽẽ nudos. tunicas q pellici¬
as nature mortalis induti
sunt. Et plagis impositis
abierunt semiuiuo relicto.
plage pecc̃a sunt: quib na¬
ture humane integritatẽ
uiolando seminariũ quod¬
dam ut ita dicam augende
mortis fessis indidere uisce¬
rib. Abierunt autẽ non ab
insidiis aliquatenus cessã¬
do: sed earuidem insidi¬
arum fraules occultando
Semiuiuum reliquerunt.
Ex qua enim parte saꝑe et
cognoscere deum potest: il¬
uus est homo. Ex qua uero
peccĩs cõtabescit et miseria
deficit. mortuus idem leti¬

Expanded text:
quos, quia descendebat, inquos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m iustificare desiderat.
beatos ocłos cotumbarum
innocentie lacte lotarum
quib xp̃i archana uidere
possi accipere recusans. Cui
profecto dñs ita responscm
temꝑauit suũ ut et omñe
qui miscd̾iam faceret cui¬
libet ꝓximum doceret. et
tamen hec eadem parabo¬
la specialit᷑ ip̃m dei filium
qui nob̾ ꝑhumanitatem
proximus fiers dignatus
est designaret. Neq enim
ita ꝓximum quem sicut
nos diligere iubemur suꝑ
xp̃o interpretari debemꝰ:
ut moralia mutue frñi¬
tatis instituta sub allego¬
ride regulis extenuare et
auferre conemur.Suspi¬
ciens autẽ ih̃s. dixit. Nomo
quidam descendebat ab ie¬
rusabem in ierico. Homo
isteadam intelligitur in
genere humano.Ierłm curi¬
tas pacis illa celestis. a cuiꝰ
beatitudine lapsus in hãc
mortalem miser̃ãq uitã
deuenit. Quam bene ieri¬
co que luna interpretatur
significat. uariis indelicet
certam. Et inciclit in latro¬
nes. Latrones diabolum et
angłos eius intellige. In

Expanded text:
ipsum justificare desiderat, ipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet,usque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in
Abbreviated transcription (Latin):
mum tuũ sicut te ip̃m. Bñ
legis ꝑito respondet ꝑfectũ
nobis saluator iter uite ce¬
lestis ostendit. Cui primo de
dilectione dei et ꝑ oximi le¬
gis scripta ꝓponenti dicit.
Recte respondisti. hoc fac
et uues. Beinde post indu¬
dam parabolam. respondẽ¬
d illũ fuisse proximũ uul¬
nerato qui fecit miscdiam
millum adiecit. Uade et
tu fac similit̾. Id est tali mi¬
sericordie ftudio proximũ
tuũ necesse habentem di¬
ligere et sustentare mem̃¬
to. Aptissime declarans. so¬
lam eẽ dilectione. et ip̃am
non u̾botenus oftẽtatam ẜ
opis executione ꝓbatam
que ꝑpetuam ducat adui¬
tam. Ille autem uolens iu¬
stificare seip̃m. dix̾ad iħm.
Et qͥs est meus ꝓximus.
Quanta manis głe dem̃ti¬
a. legis ꝑitus obuulgi fa-¬
uorem captandũ. quo sa¬
pient̾ respondisse iactare¬
tar: primum se legis fate¬
tur ignorare mandatum
uere iuxta saluatoris sen¬
tentiam sapiens et prudẽs
in lege. sed quia non humi¬
liari cũ pariuilis xp̃i sed se¬

Expanded text:
mum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
quo nimirum exemplo col¬
ligitur. quia ꝑegrini ad hos¬
picium non solum adĩui¬
tandi sunt. sed etiam tra¬
hencdi. Eensam ponunt ci¬
bos offerunt. et dm̃ quẽ in
scͥpture sacre expositione ñ
nouerant: in panis fractio¬
ne cognoscũt. Audiẽdo gͦ p̃¬
cepta dei illuminati ñ st̃ fa
ciendo illuminati st̃ qr scͥptũẽ.
Non auditores legis iusti
sunt apud dm̃. sed facto¬
res legis iustificabuntur.
Quisqͤs gͥ uult aulita intel¬
ligere: festinet ea que iam
intelligere potuit oꝑe im-¬
plere. Ecce dominus non est
cognitus dum loqueretur
et dignatus est cognosci dũ
pascitir. ele¬

Expanded text:
quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c repleri presentia deside¬
rate. qͥd uos sequi in futuro
possit. ex p̾senti ꝑpendite.
pensate si hoc sp̃u pleni es¬
tis. et nostis si ad illud cõ

Expanded text:
s repleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud co
Abbreviated transcription (Latin):
ab anima. Ecce aliud ĩ sole.
Calor et splendor in uno radi¬
o sunt. Sed calor exicat. splẽ¬
dor illuminat. Aliud suscipit
calor aliud splẽdor. Et licet ca¬
lor et splendor ab inuicem nõ
queant separari. suscipit splẽ¬
dor illuminationem non fer¬
uorẽ suscipit calor feruorem ñ
illuminationem. Aliud simł.
aliud singulare agunt. et tam̃
ab inuicẽ nõ separantur. Sic et
filius suscepit carnem. et non
deseruit patrem: nec sediuisit
a patre. Suscepit inqͣm filiꝰ car¬
nem in proprietate. et tamen
ne sola filii ꝓprietas. Cũ ergo n

Expanded text:
ab anima. Ecce iterum aliud. In sole ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate: sed tamenne sola Filii proprietas: non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ minor. Nun potest nume¬
rari: dicẽte ꝓph̾a dauid. Magnꝰ
dominus et magna uirtꝰ eius.
et sapientie ñ est numerus.
kañi. qui corde fortit̾ tenetis
catholicam ueritatem. Audi¬
te damen breuiter. qd̾ ad iuũã¬
te domino ꝓposui explanandũ.
Deus unus est pater. d̃s unus
est filiꝰ. d̾s unꝰ est sp̃c sc̃s: non
tres dii. sed unus deus. Tres ĩ
uocabulis. unus in deitate sub¬
stantie.Sel dicit michi here¬
ticus. Ergo si unũ sũt om̃s st̃
ꝑtinet caro. Nempe aliud est
anima aliud est ratio. et tam̃¬
inanima est ratio. et una ẽ
anima. secl aliud anima agit
aliud ratio. Anima uiuit ratio¬
sapit. Et ad animam ꝑtinet
inta. et ad rationem ꝑtinet
sapientia. Et cũ unum sint .:
anima sola suscipit uitã. ra¬
tio sola suscipit sapientiam.
Ettamen necanima sine ra¬
tione: nec ratio sine an:na.
Sic et pater et filius licet u¬
num fint. et unꝰ deus sit:Ad
xp̃m solũ ꝑtinet caro sicut
ad rationem solam ꝑtinet
sapientia: licet nõ recedat

Expanded text:
non potest numerari, dicente propheta David: Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus .harissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctus. Non tres dii, sed unus Deus. Tres in vocabulo, sed unus in Deitate substantiae. Sed dicet mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes suum Christum pertinet caro. Nempe aliud est animain anima est ratio, et una est anima. Sed aliud agit anima, aliud ratio. Anima visapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝓficiat in fide redemptus.
et ille deficiat induratꝰ. Uirga
illa unde agebamus aaron uir¬
go maria fuit. que nobis xp̃m
uerũ sacerdotem concepit et
peperit. de quo dauid cecinit¬
dicens. Tues sacerdos in et̾¬
nini scđm ordinem melchi¬
ctam designat dicens. Exi¬
et uirga de radice iesse. et flos
de radice eius ascendet: et re¬
quiescet suꝑeum sp̃c domini.¬
ergo hec uirga mices ꝓduxit:
imiago dñici corporis fuit. Nux
enim. trinam habet in suo cor¬
pore substantie unionẽ: Corm̃
testam et nucleum. In corio
caro. in testa ossa: in nucleo ĩ¬
terior anima cõparatur. Cori¬
um nucis carnem significat
saluatoris: que habuit in se
asꝑitatem uel amaritudiñe
passionis. Nucleum interiore
declarat dulcedinem deitatis
que tribuit pastum. et lumi¬
nis sũministrat officium. Ce¬
sta lignum inserens crucis. q̃
non discreuit id qd foris et intꝰ.
sed que t̾rena et celestia fuerãt
mediatoris ligni int̾ positione

Expanded text:
hic proficiat in fide redemptus, hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchictam designat, dicens: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet super eum spuod haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit; nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori declarat dulcedinem divinitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa lignum inserens crucis qui non discrevit, id quod foris et intus, sed quae terrena, et coelestia fuerant Mediatoris, ligni interpositione
Abbreviated transcription (Latin):
uirga hec protulit qd̃ anteñ
habuit. non radicata planta¬
tione. ñ de fossa sarculo. non
animata fuco: nec fecũdata
seminario. Et cũ illic deesset
uniu̾sa iuira nature: ꝓtulit
uirga qd̃ nec semine suggeri
potuit nec raclice. Uirgo ergo¬
non potuit cõtra iura dei filũ
pora pariendi. uirgaaũt non
habuit tempora germinãdi.
Illa enim decursis nouem m̃e¬
qd̾ natura non habuit germi¬
tuit. Deus enim qui in nume
queretur: ip̃e mirabilius face
ille manicheus aliud sacram̃¬
tum. Radius solis specular pe-¬
netrat. et soliditatem eius in¬
sensibili soliditate ꝑtͣicit. Et
talis uidetur intrinsecus: qͣlis
extrinsecus. Itaq sĩs nec cum
ingreditur molat. nec cum
egreditur dissipat: quia ad
grum ꝑseuerat. Ez pecular ergo
non rumpit radius solis.in¬
tegritatem uirginis ing̾ssus
aut egressus nũquid uitiare
potuerat deitatis: Sed quid
diat xp̃ianꝰ. qd̃ non uult audi¬
re iudeus aut manicheus. Ut

Expanded text:
Virga ecce protulit quod ante non Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces pora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem menod natura non habuit germititur. Deus enim qui in Numerqueretur , ipse miille Manichaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur dissipat, quia in grum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid diat Christianus quod non vult audire Judaeus aut Manichaeus; ut
Abbreviated transcription (Latin):
te. Si celum et t̾ram implet
xp̃i deserere ñ potuerunt: qͣn¬
do indiuinitatis unitate m̃ã¬
serunt. Ad huc cytharam respi¬
ce Ut musicũ melos tomis dul¬
cib reddat. tria parit̾ ad ẽẽ uidẽ¬
tur. Ars manꝰ et corda. Et ta
tur. Necars nec manꝰ sonum
reddunt: sed ea cũ corda parit
oꝑantur. Sic nec pater nec sp̃s
sc̃s susceꝑunt carnem. et tam̃
cũ filio operantur parit᷑. Sonũ
sola corda decutit. carnem so¬
lu xp̃c accepit. Operatio in trib
cõstat. Sed quomodo ꝑtinet
net ad solũ xp̃m cͣrns humane scͦep¬
manicheus Si caro erat: uͥgoẽe ñ
necessarium exemplum con¬
tra iudeum qd̃ modo sonuit au
uirgas afferre. Allate sunt du¬
odecim uirge. Int̾ quas etiam
una erat. que aaron fuerat sa¬
cerdotis. Posite sunt a sc̃õ moy¬
se: in tabernacło testimonii.
uirga autem aaron post alt̾ũ
res. et frondes. et peperisse nues
Delectat hoc mysterium cum
ꝑfidiam comiscere. ubi maxi¬
mi figura int̾uenit sacram̃ti

Expanded text:
let Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda: et tamtur: nec ars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit; carnem solus Christus suscepit. Operatio in tribus constat: sed quomodo ad solanet ad solum Christum carnis humanae suscepManichaeus, Si caro erat, virgo esse necessarium exemplum contra Judaeum, quod modo sonuit in virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterumres et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti.
Abbreviated transcription (Latin):
mundo.iam non eẽ. Nũquidꝰ
ergo fas est ut eũ credamus a¬
liquando mundana sapinsse ⁊
ab hoc errore liberatũ iam illa
non sapere: Quis tam impio
sensu seinduerit: Restat igĩ¬
mundo prius erat. in mundo se
dixerit iam non ẽẽ ꝓfecto pre¬
sentia corporali. a mũdo scilicet
absentiam suam cito futura
illoꝵ autẽ tardius. ꝑhoc osten¬
dens qd̃ se iam non hic esse
illos autem hic ẽẽ dixit. cum
et ip̃e hic et illi adhuc ẽẽnt. Sic
enim locutꝰ est homo cõgruẽs
hominib ut mos loquẽdi se-¬
se habet humanꝰ. Anñ cotidie
dicimus iam nõ est dealiquo
quam totiꝰ habituro: Et ma¬
xime hoc demorituris solet
dici. Quanꝙͣ et ip̃e dominus
tanqͣm p̾uidens qͥd lecturos
mouere posset adiecit. Ego ad
te uenio. Sic exponens quodã¬
modo cur dixerit. iã non sum

Expanded text:
mundo, jam non esse. Numquid mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igimundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse; profecto praesentia corporali, a mundo scilicet absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius, per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic et illi adhuc essent. Sic enim est locutus, homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non sum
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ sequatur ac dicat. Et mo
om̃ia  tua sunt. et tua mea. Ub
satis apparet. quomodo unige¬
niti filii sunt om̃ia que sunt
patris.Per hoc utiq: quod etiã
ip̃e deus est: et de patre patri
sum inqͥt meis. Nunc suam
clarificationem tãqͣm fc̃a sit
dicit. cũ adhuc eẽt factura. bs¬
dit ia fuisse p̾destinatũ et cecũ
haberi uoluit qd̃ eẽt fututĩr
Et iam inquit non sum in
mundo et hi in mundo sunt.
Si horam ꝓrsus illam qua lo¬
quebatur attendas utriq ad¬
huc in mũdo erant. et ipse scili-¬
cet et illi de quibz hoc dicẽbat.
Non enim scdm ꝓuectum cor-¬
dis et uite id acciꝑe possumus
uel debemus. ut illi ꝓpterea ad¬
huc ẽẽ dicantur in mundo qd̾
mundana adhuc sapiant. ille
autem iam non ẽẽ in mundo
sapiendo diuina. Positum est
enim hic unum uerbum qd̃
nos ita intelligere om̃ino nõ
sinit. quia nõ ait et ñ sum in
mundo: sed iam ñ sum in m̃u¬
do. ꝑ hoc ostendens fuisse se in

Expanded text:
Filius sequatur, et dicat, Et mea Filius sequatur, et dicat, Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri sum inquit in eis. » Nunc suam clarificationem, tanquam facta sit, dicit, cum adhuc esset futura. dit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in
Abbreviated transcription (Latin):
que dedisti michi dedi eis et ip̃i
acceperunt. Idest intellexerunt
atq tenuerunt. Tunc enim u̾¬
bum accipitur. quãdo mente
ꝑcipitur. Et cognouerũt inqͥt
uere quia ate exiui. et credide¬
runt quia tu me misisti. Et hic
sub audiendum uere. Quod
enim dixit. cognouerunt uere:¬
hoc exponere uoluit adiungen¬
do. et crediderunt. Hoc itaq
crediderunt uere: qd̾ cognoue¬
runt uere. Id enim est ate exii.
qd̃ est tu me misisti. Ego ꝓeis¬
rogo. Non ꝓ mũdo rogo.sed ꝓ
hiis quos dedifti michi. Mun¬
dum uult modo intelligi. qͥ
uiuunt scdm cõcupiscẽtiam
mudi. et non sunt mea sorte
gr̃e: ut ab illo eligant᷑ ex mũ¬
do. ħ itac pro mũdo. sed ꝓ his
quos ei pat̾ dedit rogare sedi¬
cit. ꝑ hoc enim qd̾ eos illi pat
iam dedit: factũ est. ut non
ꝑtineant ad eũ mũdum pro
quo non rogat. Deinde subũ¬
git. quia tui sunt. Neq enim
quia pat̾ eos filio declit:ami¬
sit ipse quos dedit cũ adhuc

Expanded text:
quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum erogo: non pro mundo rogo, sea pro his quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum pro quo non rogat. 2. Deinde subjungit, Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit: cum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
unqͣm pat̾ habint. S ed solet
ei tribuere om̃e qd̾ potest.a
quo est ip̃e qui potest. Aquo
enim habet ut sit: ab illo ha¬
bet ut possit. Et simul utrum¬
q semꝑ habuit. qina nũqͣm
fuit et nõ potuit. Quo circa. qͥc¬
quid potuit pat̾: semꝑ cũ illo
filiꝰ potuit. qm̃ ille qui nũqͣm
fuit et nõ potuit. nũiqͣm sine
patre fuit. nũqmͣ sine illo pat̾
fuit. Qd̃ itacait. et mͥ eas dedi¬
sti: hominem se accepisse hanc
potestatem ut eos haberet os¬
tendit. qm̃ qui semꝑom̃ps fu¬
it: nõ sẽꝑ homo fuit. Quam¬
obrem cũ patri potius tribuis¬
se udeatur ut ab illo eos acce¬
ꝑit. qm̃ ex ip̃o est quicquid est
de quo est: etiam ip̃e sibi eos
est homines dedit. Sequitur.¬
ac dicit. Et sermonem meum
seruauerunt. Iunc cognoue¬
runt quia om̃ia que dedifti mͥ
abste sunt. Id est cognouerũt qr
abste sum. Simul enim pater
dedit omia: cũ genint qui ha¬
beret om̃ia. Quia uerba inquit

Expanded text:
unquam Pater habuit; sed solet unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunqfuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos est, homines dedit. ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
o palã dicit᷑. Quomodo ergo
manifestauit qd̾ ñdum pa¬
lam dixit: Proinde sic intelli¬
gendũ ꝓ tempore futuro pre¬
teritum positum: qũead mo¬
dum illud. Om̃a que audi¬
ui a patre meo. nota feci uob̾
Qd̾ nũdum fecerte. sed loque¬
batur quasi fecisset: quod ĩ¬
mutabilit̾ prefixũ scĩebat ut
faceret. Quid est autem quos
dedisti michi de mundo: Di¬
ctum est enim de illis quod
non eẽnt de mũdo. Sed hoc
illis regeneratio p̾stitit. non
generatio. Quid est etiam ꝙ
sequit᷑. tui erant et in eos dedi¬
sti: An aliquando erant pa
tris. quado non erant unige¬
niti filii: Et habuit aliquã¬
do pater aliquid sine filio: Ab¬
sit. Ueruntam̃e habuit aliqͣn¬
do aliqͥd deus filiꝰ. quod ñdum
habuit idẽ ip̃e homo filiꝰ. quia
nũdũ erat homo factus ex ma¬
tre. quando tamen habebat u¬
niuersa cũ patre. Quaꝓpt̾ qd
dixit tui erant: nõ seinde sepa-¬
rauit dei filiꝰ. sine quo nichil

Expanded text:
o palam dicitur. Quomodo ergo o palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc illis regeneratio praestitit, non generatisequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliqutris, quando non erant unigeniti Filii ejus; et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde se separavit Deus Filius, sine quo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
non de om̃ib ad eũ ꝑtinentib
suꝑꝰ loqueret᷑ ab eo loco ubi
ait. manifestaui nomen tu
hominib quos dedifti michi
sed de his tantũ qui eũ cum
illa diceret audiebant. Iam
illis aquib tunc audiebatur
discipłis suis dicat. Manife¬
stam inqͥt nomen tuũ homs¬
nib quos dedisti michi. Nõ
ergo nouerant dei nomen.cũ
ẽẽnt iudei: Et ubi est qd̾ le¬
gitur. notꝰ in iudea deus. in
isrł magnũ nomen eius:
Ergo manifestaini nomen
tuum hominib istis. quos
ris deus: sed illud quo uoca¬
ris pat̾ meus.Sed quomodo
manifestauit. si nundũ ue-¬
nit hora de qua suꝑius dixe¬
rat. quod ueniret hora cum
iam nõ in ꝓu̾biis inqͥt loqͣr
uobis. sed palam de patrean
nunciabo uobis: An uero an¬
nuntiatio manifesta puta¬
bitur in prou̾biis: Cur ergo
dictũ est palam annuntiabo.
uobis. nͥ qr in prou̾biis non ẽ
palam: Quod autẽ non in ꝓ¬
uerbiis occultatur. sed in uer¬
bis manifestatur: poculdubi¬

Expanded text:
non de omnibus ad eum pertinentibus non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos ris Deus, sed illud quo voca de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubi
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerunt uere quia a
te exiui: et creliderunt qr
tu me misisti. Quam qͣm ⁊
fidelib dici potuerunt speĩa
ꝑfecta cum adhuc eẽnt fut᷑a:
ut tamen dehis solis quos
tunc habebat discpłos loqui
intelligatur. illud magis ur¬
get quod paulo postart. Cum
eẽm cũ eis: ego seruabam eos
In nomine tuo quos declisti
michi custodiui. et nemo ex
hiis ꝑiit nisi filius ꝑdicionis
ut scriptura impleatur. Iudã
significans. qui tradidit eũ.
Ex isto quippe duodenario nu-
inde subiungit. Nunc autẽ
ad te uenio. Unde manifeftũ
est eũ de corporali sua dixisse
p̾sentia. cum eẽm cũ eis ego
seruabam eos. ueluti cũ eis
ea p̾sentia iam non eẽt. Nũ¬
itaq recte intelligũtur deqͥ¬
b dixerit. cũ essem cũ eis ego
seruabam eos: nisi hii quos
inse credentes seruare iaice-¬
ꝑat p̾sentia corporali. et quos
relicturus erat absentia corpo¬
uaret presentia sp̃uali Post
uero adiungit et cet̾õ suos.
ubi manifestius ostendit. qd̃

Expanded text:
a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et fidelibus dici potuerunt spe jam perfecta, cum adhuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemiis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numeinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. utique recte intelliguntur de quibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corpovaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, Ubi manifestius ostendit quod
Abbreviated transcription (Latin):
tris et filii tanqͣm caritas sũb¬
stantialis. et cõsubstantialis
amboꝵ. Qm̃ non duo dii pat̾
et filius. nec tres dii pat̾ et fi¬
lius et sp̃c sc̃s. sed ip̃a trinitas
unus solus uerus deus. Nec i¬
dem tamen pat̾ qui filius. nec
idem filius qͥpat̾. nec idem
tres sunt pater et filius et sp̃c¬
deus. Ego te clarificaui suꝑ
terram. opus cõsummaui ꝙ
dedisti michi ut faciam. Nõ
ait iussisti. sed dedisti. Ubi
commendatur eiidens gr̃a
Quid enim habet quod non
accepit. etiam in unigenito
humana natura: Annon ac¬
cepit ut nichil mali sed bona
faceret om̃ia quando in uni¬
tate ꝑsone fuscepta est a u̾bo
ꝑ qd̃ fc̃a sunt omnia: Sel
quomodo consũmaiit opꝰ
qd̃ accepit ut faciat. cũ re¬
stet adhuc passionis exꝑm̃¬
b sins prebuit qd̃ sequeren¬
tur exemplum. unde ait apłs¬
est relinquens nobis exem¬
plũ ut sequamur uestigia
eius. isi qura consũmasse
sedicit. qd se cõsum matur

Expanded text:
itus est Patris et Filii, tanquam charitas subitus est Patris et Filii, tanquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii Pater et Filius, nec tres dii Pater et Filius et Spiritus sanctus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem Filius qui Pater, nec idem tres sunt Pater et Filius et Spir Ego te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimemaxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait aposrelinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum