comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia esse : cũ ex aminare quid iustũ. qͥd ue inustũ
sit. non mediocris prudentia ẽ. Summꝰ in utroq error.
Qui eñi iustum iudicat iniustum. iniustũ uero iustum:
erecrabilis apua am. Ut quid abundantia iustitiȩ im¬
prudenti ait salomon: Neq: iterum prudentia sine ius¬
titia est. Pietas enim in dm. mitium intellectꝰ. Quo
aduertimꝰ illud ab huiꝰ scłi translatũ magis qu̾a inuen¬
tum sapientib: quia pietas fundamentũ ẽ uirtutu om̃itũ.
in parentes: item in om̃s. quȩ & ipsa scđm nature ẽ ma¬
gisterium. Si quidẽ ab in eunte etate ubi primꝰ sensus
infundi ceperit. uita amamꝰ tanqu̾a dĩ iunꝰ: patriã.
parentes diligimꝰ. deinde equales quib sociari cupimꝰ.
Hinc caritas nascit᷑. quȩ alios sibi p̾fert. ñ querens quȩ
quȩ noceant. ex petere quȩ ꝓsint. ut pastuni. ut lati¬
bula quib se a ꝑiculo. imbrib sole. defendant: qd est

Expanded text:
prudentia esse, cum examinare quid justum, quidve injustum prudentia esse, cum examinare quid justum, quidve injustum sit, non mediocris prudentiae sit; summus in utroque error. Qui enim justum judicat injustum, injustum vero justum, exsecrabilis apud Deum. Ut quid abundant justitiae imprudenti? Salomon ait . Neque iterum prudentia sine justitia est; pietas enim in Deum initium intellectus. Quo advertimus illud ab hujus saeculi translatum magis quam inventum sapientibus; quia pietas fundamentum est omnium virtutum.in parentes, item in omnes: quae et ipsa secundum naturae est magisterium. Siquidem ab ineunte aetate ubi primum sensus infundi coeperit, vitam amamus tamquam Dei munus, patriam, parentesque diligimus, deinde aequales quibus sociari cupimus. Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quaerens quae quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ut creddamꝰ eum iudicẽ futurũ: qu̾e & occulta ñ fallunt.¬
& indecora offendant. & honesta delectent. Om̃ib¬
igitur hominib iest seđm naturam bumanã uerũ in¬
uestigare. quȩ nos ad studium cognitionis & scientiȩ trabit.
& inquirendi infundit cupiditatẽ. In quo excellere. uni¬
uersis pulchrũ uidetur: sed paucoꝵ ẽ assequi. qui uoluen¬
do cogitationes. consilia examinando. ñ mediocrẽ impen¬
dunt laborẽ. ut ad illud beate honesteq uiuendũ ꝑue¬
nire possint. atq oꝑib appropinquare. Non enĩ qui dixe¬
rit inquit michi dñe dũe intrabit in regnum celoꝵ: sed
qui fecerit ea quȩ dico. Non studia scientię sine factis:
haud scio. an etiam inuoluant magis.
Primus gͥ officii fons. prudentia est
Quid enim tam plenum officii. qũa deferre auctori
studium atq reuerentiam: Qui tam̃ fons. & in uir¬
tutes diriuatur ceteras. Neq enim potest iustitia sine

Expanded text:
ut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, etut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, et honesta delectent. 125. Omnibigitur hominibus inest secundum naturam humanam verum investigare, quae 34 nos ad studium cognitionis et scientiae trahit, et inquirendi infundit cupiditatem. In quo excellere universis pulchrum videtur, sed pancorum est assequi: qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. Non enim qui dixerit, inquit, mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed qui fecerit ea quae dico . Nam studia scientiae sine factis, haud scio an etiam involvant magis.Primus igitur Officii fons prudentia est. Quid enim tam plenum officii, quam deferre Auctori studium atque reverentiam? Qui tamen fons et in virtutes derivatur caeteras; neque enim potest justitia sine
Abbreviated transcription (Latin):
re assentiebat᷑. Quȩ duo in hoc maxime naturali atq ho¬
nesto loco uitanda: dicant qui sibi nec contra naturã esse.
nec turpe iudicant saxa adorare. & a simulachris auxili¬
nm petere. quȩ nichil sentiant. Quanto gͥ excelsior uirtꝰ
est sapientia: tantomagis enitendum arbitror. ut assequi
eã possimꝰ. Itaq ne quid contra naturã. ne quid turpe
atq indecorũ sentiamꝰ: auo hȩc. id ẽ & tempus & diligen¬
tiam ad considerationẽ rerum examinandi gr̃a conferre.
aebemꝰ. Nichil enim magis quo homo ceteris animantib
prestet. qũa qd̾ rationis est particeps. causas rerũ reqͥrit.
generis sui auctorẽ inuestigandũ putat: in cuiꝰ potesta¬
te uitȩ necisq nr̃ȩ potestas sit. qui mundũ hunc suo nu¬
tu regat. cui sciamꝰ rationẽ eẽ reddendã nr̃oꝵ actuum.
Nichil enim est qd̾ magis ꝓficiat ad uitã honestã. qũa

Expanded text:
re assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque hore assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco vitanda discant, qui sibi nec contra naturam esse, nec turpe judicant saxa adorare, et a simulacris auxilium petere, quae nihil sentiant. 124. Quanto igitur excelsior virtus est sapientia, tanto magis enitendum arbitror, ut assequi eam possimus. Itaque ne quid contra naturam, ne quid turpe atque indecorum sentiamus, duo haec, id est, et tempus et diligentiam ad considerationem rerum examinandi gratia referre debemus. Nihil est enim quo magis homo caeteris animantibus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis sui auctorem investigandum putat, in cujus potestate vitae necisque nostrae potestas sit, qui mundum hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ut diluuium uicerit: qua tempans. ut diluuiũ tole¬
rauerit. quando introiret. qua moderatione degeret. qnͣ¬
do coruum. qnͣdo columbã dimitteret. quando reciꝑet.
reuertentẽ. qnͣdo exeundi oportunitatẽ captaret. agnos¬
ceret.
ris dicere. non obscuris uera inuoluere. ñ suꝑfluis uel
inflexis atq ambiguis occtpare animũ. Quia tam indeco¬
rum. qu̾a uenerari ligna. quod ipsi faciunt: Quid tam
obscurũ. quam de astrononia. & geometrica tractare quod
ꝓbant. & ꝓfunai netis spatia metiri: celum quoq & mare
numeris includere. relinquere causam salutis. & erroris
querere: Aut non ille eruditus in om̃i sapientia egyptioꝵ
moyses ꝓbauit ista: ᷤ Sea illam sapientiam detrimentũ &
stultitiam iudicauit: & auersus ab ea intimo dm quesunt
affectu. idõq uidit. interrogauit. auaunt loquentẽ. Quis
auit: Non hic incognita ꝓ cognitis habebat: hisq teme.¬

Expanded text:
tis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toletis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitteret, quando 33 reciperet revertentes, quando exeundi opportunitatem captaret, agnosceret? ris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt? Quid tam obscurum, quam de astronomia et geometria tractare, quod probant; et profundi aeris spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis avit ? Non hic incognita pro cognitis habebat, hisque teme
Abbreviated transcription (Latin):
etatis modum. & exsecutionis ordinẽ. Deniq dũ sacrificio
necessaria uehit. dũ ignẽ adolet. dũ filiũ ligat. dũ gladiũ
educit: hoc iminolandi ordine meruit. ut filiũ reseruaret
uid sapientiꝰ sc̃o iacob: qui dm uidit facie ad faci
em: & benedictionẽ meruit: Quid iustiꝰ. qui ea quȩ
adquisierat. oblatis munerib cum fr̃e diuisit: Quid for¬
tius. qui cum dõ luctatus est: Quid modestrꝰ. qui modes¬
tiam ita & locis & temporib deferebat. ut filiȩ iniuriam
mallet p̃texere coniugio qua uindicare. eo quod intͣ alie¬
nos positus amori potiꝰ consulendum. quam odia colli¬
genda censebat:
oe qũa sapiens. qui tantã fabricauit arcã. Qu̾a iustꝰ.
qui ad semen om̃iũ reseruatus solus ex om̃ib & pre¬
teritȩ generationis suꝑstes est factus. & auctor futuroꝵ:
mundo potiꝰ & uinuersis magis qu̾a sibi natus. Qũã for¬

Expanded text:
etatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio etatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, qui Deum vidit facie ad faciem, et meruit benedictionem ? Quid justius, qui ea quae acquisierat, oblatis muneribus cum fratre divisit? Quid fortius, qui cum Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus deferebat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam fabricavit arcam ! Quam justus, qui ad semen omnium reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus, et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam for
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq dauid ait. Disꝑsit dedit pauꝑib: iustitia erꝰ ma¬
net in ȩternum. Iustus miseretur. iustus commodat. Sa¬
pientiȩ istiꝰ. totus mundꝰ diuitiarũ est. Iustus cõmunia
ꝑ suis habet: sua ꝓ communib. Iustus se ipsum prior. ꝙ
alios accusat. Ille enim iustus. qui nec sibi parcit: & oc¬
culta sua latere non patitur. Uide qũa iustus abrahã
año. negandum ad sacrificium quauis unicũ ñ ꝑutauit
Aquerte hic om̃s uirtutes quatuor. in uno facto. Euit sa¬
pientie dõ credere: ue filii grãm anteferret auctoris pre¬
cepto. Euit iustitiȩ. acceptum readere. Euit fortitudinᷤ.¬
appetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater. in¬
terrogabat filiꝰ: temptabatur affectus patriꝰ. sed ñ uince¬
batur. Repetebat. filiꝰ appellationẽ paternam: conpun¬
gebat paterna uiscera. s non minuebat deuotionẽ. Ac¬
cedat & quarta uirtus. temꝑantia. Tenebat iustus & pi¬

Expanded text:
Denique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus maDenique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum. Justus miseretur, justus commodat . Sapienti et justo totus mundus divitiarum est. Justus communia pro suis habet, sua pro communibus. Justus se ipsum, priusquam alios, accusat. Ille enim justus, qui nec sibi parcit, et occulta sua latere non patitur. Vide quam justus Abraham.eposcenti Domino negandum ad sacrificium, quamvis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes quatuor in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudiniappetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater, interrogabat filius, tentabatur affectus patrius, sed non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pi
Abbreviated transcription (Latin):
illi ad iustitiam. Nemo enim pruaens. qui dm nescit.
Deniq insipieus aixit: quia non est ds. Nam sapiens
non diceret. Quomodo enim sapiens. qui non requirit.
auctorem suum. qui dicit lapidi. pater m̃s estu: qui aicit
aiabolo ut manicheus. auctor m̃s es tu: Quom̃ sapiens ut¬
arrianus. qui mauult imꝑfectum auctorẽ habere. at¬
q: degenerem. qm uerum atq ꝑfectũ: Quom̃ sapiens
martiou atq ennomiꝰ: qui mauult dm malum. aũa bo¬
nu habere: Quom̾ sapiens. qui dm suum ñ timet e Ini¬
tium enim sapientię. timor di. Et alibi habes. Sapien¬
tes non declinant. de ore añi: s tractant in confessioni¬
bus suis. Simul quoq dicendo scriptura. reputatũ est et
ad iustitiam. alteris uirtutis ei grãm aetulit. Pruni igit̃
nr̃i aiffinierunt prudentiam. in ueri consistere. cognit¬
one. N ins enim illoꝵ ante abrabam. dauid. Salomonem :
Deinde. iustitiam spectare ad societatẽ generis humani.

Expanded text:
illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. Denique insipiens dixit quia non est Deus ; nam sapiens non diceret. Quomodo enim sapiens qui non requirit auctorem suum, qui dicit lapidi: Pater meus es tu Jerem II, 27: qui dicit diabolo, ut Manichaeus: Auctor meus es tu? Quomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degenerem, quam verum atque perfectum? Quomodo sapiens Marcion atque Eunomius, qui malunt Deum malum quam bonum habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non timet? Initium enim sapientiae timor Domini . Et alibi habes: Sapientes non declinant de ore Domini, sed tractant 32 in confessionibus suis . Simul quoque dicente Scriptura: Reputatum est ei ad justitiam; alterius virtutis ei gratiam detulit. 118. Primi igitur nostri definierunt prudentiam in veri consistere cognitione. Quis enim illorum ante Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatem generis humani.
Abbreviated transcription (Latin):
ueri inuestigatione uersatur. & scientiȩ plenioris infun¬
dit cupiditatẽ. Scdõ iustitiam. quȩ suũ cuiq tribuit.
alienum ñ uendicat. Utilitatẽ ꝓpriam neggligit: ut
cõmunẽ equitatẽ custodiat. Tertio fortitudinẽ. quȩ &
in reb bellicis excelsi animi magnitudine & domi emi¬
net. corporisq prestat uirib. Quarto temꝑantiã. quȩ
modum. ordinẽq seruat om̃ium. quȩ uł agenda uł di¬
loco poni oportuisse: qm ab his quatuor uirtutib nas¬
cuntur officioꝵ genera. Sed hoc artis est. ut pͥmo offici¬
um diffiniatur: postea certa in genera diuidat᷑. Nos
autem artẽ fugimꝰ. exempla maioꝵ ꝓponimꝰ: quȩ neq
obscuritatem afferunt ad intelligendum. neq ad trac¬
tandum uersutias. Sit gͥ nobis uita maioꝵ discipliuȩ
speculum. non calliditatis cõmentariũ: imitandi reue¬
rentia. non disputandi as
aicit scriptura. Credidit abraham do. & reputatũ esł

Expanded text:
veri investigatione versatur, et scientiae plenioris infunveri investigatione versatur, et scientiae plenioris infundit cupiditatem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel diloco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur officiorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astdicit Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est
Abbreviated transcription (Latin):
subditus in seruitute. quã constans in uirtute. qua benignꝰ
in carcere. Sapiens in interp̃tatione. in potestate modera¬
tus. in ub̾tate ꝓuidus. in fame iustus: ordinẽ laudis rebus
adiungens. & oportunitatẽ temporib. equalitatẽ ppłis of¬
ficii sui moderatione dispensan.
ob quoq iuxta scdis atq aduersis reb irrep̾hensibilis:¬
patiens. gratus dõ. atq acceptus. Uexabatur doloribus.
sed se consolabatur.
auid etiam fortis in bello. patiens in aduersis: in hie¬
rusalem pacificus. in uictoria mausuetus. in pecca¬
to dolens. in senectute ꝓuidus. Rerum modos. uices tẽ¬
poꝵ ꝑ singularum sonos seruauit etatum. ut michi
uideatur. non minꝰ uiuendi genere. quã canendi sua¬
uitate predulcis. immortalẽ dõ sui fuisse meriti cantilenã
Uod his uiris uirtutum principaliũ officiũ defuit:
Quarũ pͥmo loco constituunt prudentiã: quȩ in

Expanded text:
subditus in servitute, quam in virtute constans, quam benignus subditus in servitute, quam in virtute constans, quam benignus in carcere, sapiens in interpretatione, in potestate moderatus, in ubertate providus, in fame justus, ordinem laudis rebus adjungens, et opportunitatem temporibus, aequitatem populis officii sui moderatione dispensans ? 113. Job quoque juxta secundis, atque adversis rebus irreprehensibilis,patiens, gratus Deo atque acceptus, vexabatur doloribus, sed se consolabatur . 31 114. David etiam fortis in bello, patiens in adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria mansuetus, in peccato dolens, in senectute providus, rerum modos, vices temporum per singularum sonos servavit aetatum; ut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sui fudisse meriti cantilenam . 115. Quod his viris principalium virtutum officium defuit? Quarum primo loco constituerunt prudentiam, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
degere: s mater uoluit peregrinari. ut daret. fr̃nȩ
iracundiȩ locum. Uicit appetitum consilii salubritas. Ex¬
ul domo. ꝓfugus a parentib: ubiq tamen conuenientem
mensurã negotiis tenuit. & temporib oportunitatẽ reser¬
uauit. Acceptus domi parentib. ut alter maturitate
ꝓcuratus obsequui benedictionẽ daret. alter amore pio
ppenderet. fraterno quoq iudicio prelatus cum cibũ suũ
fr̃i cedendum putasset. Delectabatur utiq alimento se¬
cundum naturã: sed scđ̃m pietatẽ cessit petito. Pastor do¬
mino gregis fidus. socero gener sedulꝰ. In labore impiger.
in conuiuio parcus. in satisfactione. p̾uius. in remunerati¬
one largus. Deniq sic fraternã mitigauit iracundiã: ut
cuiꝰ uerebatur inimicitias. adipisceretur grãm.
Uid de ioseph loquar. qui utiq habebat. cupiditatẽ
libertatis. & suscepit seruitutis necessitatẽ: Quani

Expanded text:
degere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae degere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae iracundiae locum . Vicit appetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parentibus, ubique tamen convenientem mensuram negotiis tenuit, et temporibus opportunitatem reservavit. Acceptus domi parentibus, ut alter maturitate provocatus obsequii benedictionem daret, alter amore pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, cum cibum suum fratri cedendum putasset: delectabatur utique alimento secundum naturam, sed secundum pietatem cessit petito. Pastor domino gregis fidus, socero gener sedulus, impiger in labore, in convivio parcus, in satisfactione praevius, in remuneratione largus . Denique sic fraternam mitigavit iracundiam; ut cujus verebatur inimicitias, adipisceretur gratiam . 112. Quid de Joseph loquar, qui utique habebat cupiditatem libertatis, et suscepit servitii necessitatem? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen p̃ualuit apud eum ratio exequende deuotionis.
Considerauit eium qd̃ dĩ fauore ubiq tutus esse posset: of¬
fenso autem dño etiam domi non posset illesus manere.
Uicit gͥ appetitum ratio: & obedientem sibi p̾stitit. Capto
nepote non ꝑterritus. neq tot regum turbatus ppłis. bello
recepit : uictoria potitus. predȩ partem cuiꝰ ipse. fuit aue¬
tor recusauit. Promisso quoq sibi filio. cum consideraret
mortui corporis sui uires. dispositam sterilitatẽ conugis
& supͣmam senectutẽ: etiam contra usum naturȩ do credidit
Aauerte conuenire om̃ia. Appetitus nou fuit: sea regressus
est animꝰ ęqualis gerendus. qui nec magna ꝓ ulib. nec
mmora ꝑ magnis duceret. Moderatio ꝓ negotiis: ordo re¬
rum. oportunitas tempoꝵ. mensura uerboꝵ. Fide pri-¬
mꝰ. iustitia precipuus. in prelio strenuus. in uictoria non
auarus. Domi hospitalis: uxori sedulus.

Expanded text:
et tamen praevaluit apud eum ratio exsequendae devotionis. et tamen praevaluit apud eum ratio exsequendae devotionis. Consideravit enim quod Dei favore ubique tutus esse posset, offenso autem Domino, etiam domi non posset illaesus manere. Vicit igitur appetitum ratio, et obedientem sibi praestitit. 109. Capto nepote, non perterritus neque tot regum turbatus populis, bellum repetit: victoria potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . Promisso quoque sibi filio, cum consideraret emortui corporis sui vires depositas, sterilitatem conjugis, et supremam senectutem, etiam contra usum naturae Deo credidit . 110. Adverte convenire omnia. Appetitus non defuit, sed repressus est: animus aequalis gerendis, qui nec magna pro vilibus, nec minora pro magnis duceret, moderatio pro negotiis, ordo rerum, opportunitas temporum, mensura verborum. Fide primus, justitia praecipuus, in praelio strenuus, in victoria non avarus, domi hospitalis, uxori sedulus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta posunꝰ docere.
rimũ ipse pater abrahan qui ad magisterium futurȩ
successionis informatus & instructus ẽ. iussus exire de t̾ra
sua. & de cognatione sua. & de domo patris sui. nonne mul-¬
tiplicatȩ. necessitudinis ꝑstrictus affectu. tamen appetitũ
rationi obedientẽ p̾buit: Quem enim terrȩ suȩ. cognati¬
onis. domꝰ quoq ꝓpriȩ gr̃a non delectaret: Et hunc
gͦ mulcebat suoꝵ suauitas. sed imperii celestis & remunera¬
tionis eternȩ consideratio mouebat ampliꝰ. Nonne consi¬
derabat uxorẽ imbecillem ad laborẽ. teneram ad iniurias.
decoram ad incentiua insolentium sine summo ñ posse auci
ꝑiculo: Et tamen subire om̃ia. quã excusare. consultius
diuidicauit. Deuide. cum descenderet in egyptum. monu¬
it ut diceret se sororem esse. non uxorem ipsiꝰ. Aduerte
quanti appetitus. Timebat uxoris pudorẽ. timebat ꝓpriȩ
salutis dispendium: suspectas habebat egyptioꝵ libidines:

Expanded text:
ta possimus docere. ta possimus docere. 107. Primum ipse pater Abraham, qui ad magisterium futurae successionis informatus et instructus est, jussus, exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplicatae necessitudinis praestrictus affectu, tamen appetitum rationi obedientem praebuit? Quem enim terrae suae, cognationis, domus quoque propriae gratia non delectaret? Et hunc ergo mulcebat suorum suavitas, sed imperii coelestis 30 et remunerationis aeternae consideratio movebat amplius. Nonne considerabat uxorem imbecillem ad labores, teneram ad injurias, decoram ad incentiva insolentium, sine summo non posse duci periculo? Et tamen subire omnia, quam excusare consultius dijudicavit. Deinde cum descenderet in Aegyptum, monuit ut diceret se sororem esse, non uxorem ipsius. 108. Adverte, quanti appetitus. Timebat uxoris pudori, timebat propriae saluti, suspectas habebat Aegyptiorum libidines;
Abbreviated transcription (Latin):
agrestem ac rusticũ fugiat sonũ: ñ ut rithnũi affectet sce¬
nicum. s misticu seruet. De ratione dicendi satis dictũ puto
ane de actione
uitȩ quid congruat consideremꝰ. Tria autẽ in hoc ge¬
nere spectanda cernimꝰ. Unum: ut rationi appetitus non
reluctetur. Hoc eium solummꝰ. possunt officia nr̃a illi deco¬
ro conuenire. Si enim appetitus rationi obediat: facile
id qd̃ deceat. in om̃ib officiis conuersari potest. Deinde:
ne maiori studio quam res ipsa est quȩ suscipitur uł mino¬
rẽ ac parũ a magno ambitu suscepisse. aut magna inferi¬
illud quasi fundamentum ẽ om̃ium: ut appetitus rationi
pareat. scđm & tertium idẽ est: hoc est in utroq mode-¬
ratio. Uacat enim apud nos species liberalis. quȩ pulchri¬
tudo habetur. & dignitatis contemplatio.
de ordine rerum. & de oportunitate tempoꝵ. Ac per hoc
tria sunt. quȩ uideamꝰ: utrum in aliquo scõꝵ consũma¬

Expanded text:
agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet sceagrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum servet. CAPUT nunc de actione vitae quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari potest. Deinde ne majore studio quam res ipsa est quae suscipitur, vel minore: aut parvam magno ambitu suscepisse, aut magnam inferiillud quasi fundamentum est omnium, ut appetitus rationi pareat: secundum et tertium idem est, hoc est, in utroque moderatio. Vacat enim apud nos speciei liberalis, quae pulchritudo habetur, et dignitatis contemplatio. Sequitur de ordine rerum, et de opportunitate temporum. Ac per hoc tria sunt, quae videamus utrum in aliquo sanctorum consumma
Abbreviated transcription (Latin):
one diligentiȩ. Non unꝰ semꝑ. sed utͣ sederit lectio nobis. &
arripiendus est. & ꝓ ut possumꝰ ꝓsequendus. Neq niniũ
plixus. neq cito interruptꝰ: ne uel fastidiũ derelinquat.
uel desidiam ꝓdat atq incuriam. Oratio pura. simplex.
dilucida atq manifesta: plena grauitatis & ponderis. ñ
affectata elegantia. sed ñ intermissa gr̃a. Multa p̃terea¬
de ratione dicendi dant p̾cepta scłares uiri: quȩ nobis
p̃tereunaa arbitror. Unde iocandi aisciplina licet in¬
terdum honesta ioca ac suauia sint: tamen ab ȩccl̃astica
ne inflectant grauitatẽ seuioris ꝓpositi. Ue uobis qui ridetiᷤs
quia flebitis dñs ait: & nos ridendi materiã requirimꝰ. ut
hic ridentes illic fleamꝰ: Non solum p̾fusos. sed etiã om̃s
sermonem esse. non indecorum:
am de uoce quid loquar. quam simplicem & puram eẽ satis
arbitror: Canoram esse naturȩ est: ñ industriȩ. Sit
sane distincta ꝓnuntiationis modo. & plena suci uirilis: ut

Expanded text:
one diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lectio, nobis et arripiendus est, et prout possumus, prosequendus: neque nimium prolixus, neque cito interruptus; ne vel fastidium derelinquat, vel desidiam prodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intermissa gratia. CAPde ratione dicendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica ne inflectant gravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam  gratiae sermonem esse, non indecorum est. 104. Nam de voce quid loquar, quam simplicem et puram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus germinat: aut creditos suꝑiore cumulo refundit
ac reddit. Utrumq debes quodam hereditario usu pa¬
rentis: ne relinquaris sicut infecundus ager. Esto tam̃.
ut aliquis excusare possit. qd̃ ñ dederit: qͦmͦ excusare
potest qd̃ ñ reddiderit: Non dare cuiqm uix licet: non
re ad mensam pot̾entis. sapienter intellige ea quȩ apponun¬
tur tibi: & nutte manũ tuam. sciens qd̃ oportet te talia
p̃parare. Si autẽ insatiabilis es: noli concupiscere escas
eiꝰ. Hec enim optinent uitam fallacẽ. Quasi nos imita

Expanded text:
tus germinat, aut creditos uberiore cumulo refundit tus germinat, aut creditos uberiore cumulo refundit ac reddit. Utrumque debes quodam haereditario usu parentis, ne relinquaris sicut in foecundus ager. Esto tamen ut aliquis excusare possit quod non dederit, quomodo excusare potest quod non reddiderit? Non dare cuiquam vix licet, non re ad mensam potentis, sapienter intellige ea quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam sciens quod oportet te talia praeparare. Si autem insatiabilis es, 43 noli concupiscere escas ejus; haec enim obtinent vitam fallacem . Quas nos imita
Abbreviated transcription (Latin):
ulchrum quoq est ꝓpensiorem eiꝰ I tunitatẽ
habere rationẽ. qui tibi aut beneficium aliquod aut
munꝰ contulit. si ipse in necessitatẽ incidit. Quid enim
tam contra officium: qu̾a ñ reddere qd̾ acceꝑis: Nec
mensura pari sed uberiore reddendum arbitror. &
usum pensare beneficii: ut & tu subuenias. quantũ eiꝰ
erumnam repellas. Etenim suꝑiorẽ ñ esse in referendo
qu̾a in conferendo beneficio. hoc est minorẽ esse qua qͥ
prior contulit. tempore suꝑior est: humauitate. prior.
Unde imitanda nobis est in hoc quoq natura terrarũ:
quȩ susceptum semen multiplicatiore solet numero red¬
dere qu̾a acceꝑit. Ido tibi scriptũ. Sicut agri cultura
est homo insipiens: & taqu̾a uinea homo egens sensu
Si reliqueris eum: desolabitur. Sicut agri cultura ergo
etiam sapiens: ut taqu̾ã fenerata sibi maiore mensura
semina suscepta restituat. Terra gͦ aut spontaneos fruc¬

Expanded text:
ulchrum quoque est propensiorem ejus ulchrum quoque est propensiorem ejus haberi rationem, qui tibi aut beneficium aliquod, aut munus contulit, si ipse in necessitatem incidit. Quid enim tam contra officium, quam non reddere quod acceperis? Nec mensura pari, sed uberiore reddendum arbitror, et usum pensare beneficii; ut et tu subvenias, quantum ejus erumnam repellas. Etenim superiorem non esse in referendo quam in conferendo beneficio, hoc est minorem esse, quoniam qui prior contulit, tempore superior est, humanitate prior. 161. Unde imitanda nobis est in hoc quoque natura terrarum, quae susceptum semen multiplicatiori solet numero reddere quam acceperit. Ideo tibi scriptum est: Sicut agricultura est homo insipiens, et tamquam vinea homo egens sensu. Si reliqueris eum, desolabitur . Sicut agricultura ergo etiam sapiens, ut tamquam fenerata sibi majore mensura semina suscepta restituat. Terra ergo aut spontaneos fruc
Abbreviated transcription (Latin):
sinapis. montes transferre potest: & non tibi dat᷑ ultra
granum sinapis. Si abundet in te gr̃a: ñ est uerendũ
ne mens tua tanto munere incipiat extolli. quia mul¬
ti sunt qui ab altitudine. cordis sui grauiꝰ corruerunt.
qm si nullam habuissent dĩ grãm. Et qui parũ. ñ
minuit: quia ñ ẽ corporeũ ut diuidatur: & qd parũ
quȩ ingenuos ꝓdit natales. ut senib plꝰ largiaris.
qui sibi labore iam ñ queunt uictũ quęrere. Simili¬
ter & debilitas corporis: & hȩc iuuanda ꝓmtiꝰ. Tunc
si quis ex diuite cecidit in egestatẽ. & maxime si non
otio suo. sed aut latrociniis. aut ꝓscriptione. aut
calumniis quȩ habebat amisit. Sed forte dicat aliquis.
Cecus uno loco sedet & preterit᷑: & uiuenis ualidus fre¬
quenter accipit. Et uerum est: quia obrepit ꝑ impor¬
tunitatẽ. Non est illud iudicii. sed tedii. Nam & dñs ait
in eugłio de eo qui iam clauserat. hostium suum: fi quis

Expanded text:
sinapis, montes transferre potest, et non tibi datur ultra sinapis, montes transferre potest, et non tibi datur ultra granum sinapis. Si abundet in te gratia, non est verendum ne mens tua tanto munere incipiat extolli; quia multi sunt qui ab altitudine cordis sui gravius corruerunt, quam si nullam habuissent Domini gratiam? Et qui parum habet, non minuit; quia non est corporeum ut dividatur: et quod parum quae ingenuos prodit natales; ut senibus plus larqui sibi labore jam non queunt victum quaerere. Similiter et debilitas corporis, et haec juvando promptius tunc, si quis ex divite cecidit in egestatem, et maxime si non vitio suo, sed aut latrociniis aut proscricalumniis, quae habebat, amisit. 159. Sed forte dicat aliquis: Caecus uno loco sedet et praeteritur, et juvenis validus frequenter accipit. Et verum est, quia obrepit per importunitatem. Non est illud judicii, sed taedii. Nam et Dominus ait in Evangelio de eo qui jam clauserat ostium suum, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
um habet ñ mininit: quia nichil est qd amittit. Res si¬
ne dispendio est: quȩ tota dispendium est. Est etiã sic
intellectus bonꝰ. Qui plurimũ habet. & si ñ donat non
abundat. quia quantum uis adquirat. eget semꝑ: quia
plus concupiscit. Et qui exiguum habet ñ minuit: qͥa
multum ẽ qd̃ pauꝑem pascit. Similiter gͦ & ille pauꝑ
qui confert sꝑitalia ꝓ pecuniariis: & si plurimũ habe¬
at gr̃ȩ. non abundat. Non enim onerat gr̃a: sed alleuat
mentem. Sed etiam sic potest intelligi. Non abundas
o homo. Quantũ est enim qd̃ accepisti: Et si multum
est: iolis quo nemo maior est inter natos mulierũ. in¬
ferior tam̃ erat eo. qui minor est in regno celoꝵ. Potest¬
& sic. Non abundat ds̃ gr̃a corporaliter: quia sꝑitalis ẽ
Quiscius potest aut magnitudinẽ aut latituainẽ cõ¬
p̃hendere quã non uidet: Fides si fuerit sicut grauũ

Expanded text:
um habet, non minuit; quia nihil est, quod amittit. Res sium habet, non minuit; quia nihil est, quod amittit. Res sine dispendio est, quae tota dispendium est. 155. Est etiam sic intellectus bonus: Qui plurimum habet, et si non donat, non abundat; quia quantumvis acquirat, eget semper, qui plus concupiscit: et qui exiguum habet, non minuit; quia non multum est quod pauperem pascit. Similiter ergo et ille pauper qui confert spiritalia pro pecuniariis, et si plurimum habeat gratiae, non abundat; non enim onerat gratia, sed allevat mentem. 156. Sed etiam sic potest intelligi: Non abundas, o homo. Quantum est enim quod accepisti, etsi tibi multum est? Joannes quo nemo major est inter natos mulierum, inferior tamen erat eo, qui minor est in regno coelorum. 157. Potest et sic: Non abundat Dei gratia corporaliter, quia spiritalis est. Quis potest ejus aut magnitudinem aut latitudinem comprehendere, quam non videt? Fides si fuerit sicut granum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minorabit. Aduertimꝰ quead modum & beniuolentiã.
& lib̾alitatẽ. & modũ comp̃hendit: & fructũ atq ꝑsonas.
ao modum: quia imꝑfectis dabat consilium. Non enim
ꝑatiuntur angustias. nisi imꝑfecti.
ed & si quis nolens eccłam grauare. in sacerdotio ali¬
quo constitutus aut ministerio. non totũ qd̃ habet con¬
ferat. sed oꝑetur cum honestate. quantũ officio sat ẽ: ñ
michi imꝑfectus uidetur. Et puto qd̃ hic angustiã non
animi. sed rei familiaris dixerit. De ꝑsonis autẽ puto dic
ppłi abundantia sit bonȩ oꝑationis ad illoꝵ. subleuandã
alendo inopiam. & illoꝵ abundantia sꝑitalis adiuuet.
implens inopiam meriti sꝑitalis. & conferat ei grãm. Un
de exemplum optimũ posuit: qui multũ ñ abundabit. &
qui modicum. non minuit.
ene hortatur ad officiũ miscdĩȩ om̃s homines us tud
exemplum. Et qui plurimum auri possidet ñ ab un¬
dat: quia nichil est quicquid in scło est. Et qui exigu¬

Expanded text:
Advertimus quemadmodum et benevolentiam, et liberalitatem, et modum comprehendit, et fructum, atque personas. Ideo modum quia imperfectis dabat consilium, non enim atiuntur angustias, nisi imperfecti. Sed et si quis Ecclesiam nolens gravare in sacerdotio aliquo constitutus aut ministerio, non totum quod habet, conferat; sed operetur cum honestate quantum officio sat est, non mihi imperfectus videtur. Et puto quod hic augustiam non animi, sed rei familiaris dixerit. 153. De personis autem puto dictpopuli abundantia sit bonae operationis ad illorum sublevandam alendi inopiam: et illorum abundantia spiritalis adjuvet in plebe inopiam meriti spiritalis, et conferat ei gratiam. 154. Unde exemplum optimum posuit: Qui multum, non abundavit: et qui modicum, non minuit. bene hortatur ad officium misericordiae omnes homines istud exemplum; quoniam et qui plurimum auri possidet, non abundat; quia nihil est quidquid in hoc saeculo est: et qui exigu
Abbreviated transcription (Latin):
feria ultimȩ quadragesimȩ quando dñs & saluator
nr᷑ post typicum illud pascha completum ad uerum
pascha transiens mẏsteriũ corꝑis & sanguinis sui pͥmũ
apłis tradidit. quando post sacram̃ta celestia discipłs
fallax & ꝓditor p̾cium a uideis accepit. & xp̃i sangui¬
nem uendidit. Eo etiam die saluator surgens a cena
pedes discipłoꝵ. lauit ꝓpter humilitatis formã cõm̃dandã¬
ꝓpter qua docendam uenerat. sicut & ipse consequent᷑ expo
suit. qd̃ etiam potissimũ decebat ut facto doceret. qd̾ obsex¬
uare discipłos p̾moneret. Hinc est qd̃ codem die altaria
templiq parietes & pauimenta lauant᷑. uasaq purifican¬
tur. quȩ sunt dũo consecrata. Qua die ꝓinde etiã scm̃
chrisma conficitur. quia ante biduũ paschȩ maria caput
ac pedes dñi unguento ꝑfudisse ꝑhibetur. Unde & dñs
discipłis suis dixit: Scitis quia post biduum pascha fiet.
& filiꝰ hominis tradetur.¬

Expanded text:
feria ultimae Quadragesimae, quando Dominus et Salvator noster, post typicum illud pascha completum, ad verum pascha transiens, mysterium corporis et sanguinis sui primum apostolis tradidit , quando post sacramenta coelestia discipulus fallax et proditor pretium a Judaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit . Eo etiam die Salvator surgens a coena, pedes discipulorum lavit propter humilitatis formam commendandam, ad quam docendam venerat, sicut et ipse consequiam decebat potissimum, ut facto doceret quod observare discipulos praemoneret. 2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiachrisma conficitur, quia ante biduum Paschae, Maria caput ac pedes Domini unguento perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis quia post biduum Pascha fiet, et filius hominis tradetur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. & in illos quos inutari possumꝰ. & in illũ quo adiu¬
uante possima. Colimꝰ gͦ martyres eo cultu dilectionis & soci¬
etatis quo & in hac uita coluntur sc̃ĩ homines di. quoꝵ cor
ad talem ꝓ eugłica ueritate passionẽ paratũ eẽ sentimus.
Sed illos tanto deuotiꝰ quanto securiꝰ post certamina om̃ia
suꝑata. quos etiam fidentiori laude p̾dicamꝰ. iam in illa¬
uita feliciore uictores qu̾a in ista adhuc usq pugnantes.
non potest. cũ sit quedã ꝓpria diuinitati debita seruitꝰ. nec
colimꝰ nec colendum docemꝰ. nisi unũ dm̃. Cum autẽ ad
hunc cultum ꝑtineat oblatio sacrificii unde idolatrȩ dicun
tur qui hoc etiam idolis exibent. nullomꝰ aliquid tale offe¬
rimꝰ. aut offerendũ p̃cipimꝰ. uł cuiqu̾a martẏri uł cui¬
qua scȩ̃ animȩ. uł cuiqu̾a scõ angło. Et quisdͥs in hunc er
rorẽ dilabit᷑. corripitur ꝑ sanã doctrinã: siue ut corriga¬
tur. siue ut condempnetur. dũ etiam ipsi scĩ uel homines uł

Expanded text:
tem, et in illos quos imitari possemus, et in illo quo adjuvante possimus. Colimus ergo martyres eo cultu dilectionis et societatis, quo et in hac vita coluntur sancti homines Dei, quorum cor ad talem pro evangelica veritate passionem paratum sentimus, sed illos tanto devotius, quanto securius post incerta omnia superata, quanto etiam fidentiori laude praedicamus, jam in vita feliciore victores, quam in ista adhuc usque pugnantes. non potest, cum proprie sit quaedam divinitati debita servitus, nec colimus, nec colendum docemus, nisi unum Deum. Cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idololatria dicitur eorum, qui hoc etiam idolis exhibent, nullo modo aliquid tale offerimus aut offerendum praecipimus, vel cuiquam martyri, vel cuiquam sanctae animae, vel cuiquam angelo, etrorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatur, siue ut caueatur. etiam ipsi enim sancti, uel homines u
Abbreviated transcription (Latin):
uel credere uesciunt. sicut etiã egri. muti. uł surdi. quoꝵ
uice aliꝰ ꝓfitet᷑. ut ꝓ eis respondeat dũ baptirant᷑. Qũauis
autẽ ꝑ regenerationẽ ꝑeat originale adictũ: pęna tam̃ mor¬
tis quȩ ꝑ p̾uaricationẽ mandati int̾iuit & manet in eis. qͦs
a reatu originis purgat baptisina saluatoris. Et hoc ꝓinde
ut homo noui̾t ꝓfuturȩ beatitudinis spe regenerationẽ con¬
sequi. ũ ut apena tẽporalis mortis possit absolui. Illud uͦ
qd̃ nec pͥuatis nec lericis sine gradu baptirare. liceat. nͥ tantũ
sac̾aotib. in eugłio legimꝰ apłis tantũ ꝑmissũ: nĩu pꝰ resur

Expanded text:
surdi, quorum vice alius profitetur, ut pro eis respondeat, dum baptizantur. 8. Quamvis autem per regenerationem pereat originale peccatum, poena tamen mortis, quae per praevaricationem mandati introivit, manet et in eos quos a reatu originis purgat baptisma Salvatoris. Et hoc proinde, ut homo noverit, pro futurae beatitudinis spe regenerationem consequi, non ut a poena temporalis mortis possit absolvi. Illud vero, quod nec privatis nec clericis baptizare liceat, nisi tantum sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ remiseritis peccata. remittunt᷑ eis: & quoꝵ detinue¬
constat baptisma solis sacerdotib cẽ traditũ cuiusq minis¬
teriũ nec ipsis diaconib explere ẽ licitũ absq ep̃is uel p̃s¬
biteris. nisi his ꝓcul absentib ultima languoris cogat ne¬
cessitudo: qd̃ cnã & laicis fidelib plerũq ꝑnuttit᷑. ne quis
idõq nichil interest utrũ hereticus an fidelis baptizet.
Qd̃ sacramtũ tã scm̃ ẽ : ut nec homicida ministrante pollu¬
atur. Nabet quidẽ xp̃i baptismu̾ hereticus: s quia extͣ uiu¬
tatẽ fidĩ ẽ. nichil illi ꝓdest. At ubi ingressus fuerit. statĩ
baptismũ qd̃ habuerat foris ad ꝑnitie̾. incipit iã illi pro¬
aesse ad salutẽ. Qd̃ enĩ accepit approbo: s qͥa foris accipit
improbo. Dũ autẽ uenerit: ñ mutat᷑ s agnoscit᷑. Ca¬
racter ẽ eñi regis mei baptismũ: ñ error sacrilegus.

Expanded text:
quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueconstat baptisma solis sacerdotibus esse tractandum, ejusque ministerium nec ipsis diaconibus explere est licitum absque episcopo, vel presbytero, nisi his procul absentibus, ultima languoris cogat necessitas: quod etiam et laicis fidelibus plerumque permittitur, ne quisquam ideoque nihil interest haereticus, an fidelis baptizet. 10. Quod sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur. Habet quidem haereticus baptismum Christi, sed quia extra unitatem fidei est, nihil ei prodest. At ubi ingressus fuerit, statim baptisma, quod habuerat foris ad perniciem, incipit illi jam prodesse ad salutem. Quod enim accipit, approbo: sed quia foris accepit, improbo. Dum autem venerit, non mutatur, sed agnoscitur; character est enim regis mei: non ero sacrileg
Abbreviated transcription (Latin):
& filiũ & sp̃m confitent᷑. Scinel autẽ nos oportet in xp̃o
lauari: quia & xp̃c semel ꝓ nobis mortuus ẽ. Si enĩ unꝰ
d̾s & fides uua ẽ: necessario & unũ baptisma sit. quia &
xp̃i mors una ꝓ nobis in curꝰ imagine mergim᷑. ꝑ miste¬
rium sacri fontis ut consepeliam᷑ xp̃o morientes huic
mundo. & ab eisdẽ aquis quib in formã resurrectionis
eiꝰ emergim᷑. ñ reuersuri ad corruptionẽ. sicut nec ille
reu̾tit᷑ ad inortẽ. Qd̃ si & postea quisq p̾uentus fuerit ali¬
quo peccato. ñ iteru̾ lauacri beneficio s penitentia expiat᷑.
quȩ in similitudinẽ fontis peccata mortificat. Perfectis
autẽ etate baptisniũ uł ad purgationẽ originalis uorȩ
te contraxerunt. Qui si priusqm regenerent᷑ transierint.
ꝓcul aubio a regno xp̃i alieii sunt. ipso saluatore testan¬
te. niisi quis renatus fuerit ex aqua. & rłq Quiq ꝓmae¬

Expanded text:
o lavari, quia Christus semel pro nobis mortuus est. Si enim unus Deus, et fides una est, necessario et unum baptisma sit , quia et Christi mors una pro nobis est, in cujus imaginem mergimur per mysterium sacri fontis, ut consepeliamur Christo morientes huic mundo , et ab iisdem aquis in forma resurrectionis ejus emergimur, non reversuri ad corruptionem, sicut neque est reversus ad mortem. Quod etsi postea quisque praeventus fuerit in aliquo peccato, non jam lavacri beneficio, sed poenitentiae expiatur, quae in similitudine fontis peccata mortificat. 7. Perfectis autem aetate baptismum vel ad purgationem originalis noxae, tem traxerunt. Qui si priusquam regenerentur transierint, procul dubio a regno Christi alieni sunt, ipso Salvatore testante: Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
humana deficiunt penitus int̾anxerit. donec locũ ac
templum anõ fabricandũ in pectore suo rex & ꝓpħa rep¬
periret: Quȩ res nos debet fortit᷑ animonere: ut si lo
eus añi esse uolumꝰ & tab̾naculum eiꝰ aut templũ cu¬
pimꝰ haberi. in quantũ possumꝰ exempla sc̃oꝵ innten᷑.
nerunt om̃s uiri diuitiarũ in manib suis.

Expanded text:
humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex et propheta reperiret? Quae res nos debet fortiter admonere, ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus, ac templum cupimus haberi, in quantum possumus exempla sanctorum imitemur, erunt
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo federentur. Seniorib quoq debitã p̾beant obedien¬
tiam: neq ullo iactantiȩ studio semetipsos attollant.
Postremo in doctrina. in lectionib. psaliis. hymnis. can¬
ticis. exercitatione iugi incũbant. Tales enĩ eẽ debent
qui diuinis cultib se mancipandos student exbibere. sci¬
licet aũ scientię operã dant. doctrinȩ gr̃am ppło ami¬
nis trent:¬

Expanded text:
inculo federentur. Senioribus debitam prebeant obedienciam neque ullo iactancie studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, in psalmis, ympnis, canticis, exercicio iugi incumbant. Tales enim esse debent, qui divinis cultibus se mancipandos student exhibere. scilicet ut dum sciencie operam dant, doctrine graciam populis amministrent
Abbreviated transcription (Latin):
s gͥ lege patrũ iubetur.
ut a uulgari uita se clusi a mundi uoluptatib sese
abstineant. ñ spectaculis ũ pompis intersint. Conuiuia
publica fugiant. pͥuata ñ tantũ pudica s & sobria colant.
Usuris nequaquã incumbant. ueq turpiũ occupationes
lucroꝵ fraudisq cuiusqu̾a studiũ appetant. amorẽ pe¬
cinuȩ quasi in ateriã cunctoꝵ criminũ fugiant. scłaria
officia negotiaq abiciant. honoꝵ gradus ꝑ ambicioues
ñ subeant. ꝓ beneficiis medicinȩ dĩ munera ñ accipiant.
Dolos & coniurationes caueant. odium. emulationẽ. ob¬
trectationẽq atq inuidiã fugiant. Non uagis oculis. ñ
infrem lingua aut petulanti. tunndoq gestu incedaut.
s pudorẽ ac uerecundiã m̃tis simplici habitu incessuq
ostendant. O bscenitatẽ etiã u̾boꝵ sic̃ & operũ penitus
execrent᷑. Uiauarũ ac uirginũ uisitationes frequentissi¬
mas fugiant. contubernia extranearũ feminarũ nul¬

Expanded text:
 lege Patrum cavetur ut, a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum fraudisque cujusquam studium appetant, amorem pecuniae, quasi materiam cunctorum criminum, fugiant, saecularia officia negotiaque abjiciant, honorum gradus per ambitiones non subeant. 2. Pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant, dolos et conjurationes caveant; odium, aemulationem, obtrectationem, atque invidiam fugiant. Non vagis oculis, non infreni lingua, aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem eciam verborum sicut et operum penitus execrentur, viduarum ac virginum visitaciones frequentissimas fugiant, contubernia extranearum feminarum nul
Abbreviated transcription (Latin):
res apud gentiles fab arii dicti sunt. Ueteres lanimina
pectori imposita sub ea cantica exclamare alendis uo¬
cib rationẽ demonstrauerunt. Solent autẽ ad hoc offi¬
cium etiam absque scientia ep̃i sola ussione prb̃i ligi qͥq¬

Expanded text:
res apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina res apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. Solent autem ad hoc officium etiam absque scientia episcopi, sola jussione presbyteri, eligi quiq
Abbreviated transcription (Latin):
salmistarũ id ẽ cantoꝵ pͥncipes uł auctores. dauid
siue a saph extiterunt. Isti enĩ post moysen psalmos
pͥmi composuerunt & cantauerunt Mortuo autem
asaph. filii ei in hunc ordinẽ subrogati sunt a dauid.
erantq psalmistȩ ꝑ successionẽ generis sicut ordo
sacerdotalis. ipsiq soli continuis dieb in templo cane¬
bant. candidis induti stolis ad uocẽ uniꝰ respondente
choro Ex hoc ueteri more eccła sumpsit exemplu nu¬
triendi psaliistas. quoꝵ cantib ad affectum d̃i m̃tes
audientium excitant᷑. Psalmista autẽ & uoce & arte
p̾clarũ illustr̃eq eẽ oportet. ita ut ad oblectam̃ta
atq acuta. habeus sonũ & melodiam sc̃ę religioni con¬
gruentẽ. ñ quȩ tragicã exclamet artẽ s: quȩ xp̃iauam
simplicitatẽ conuenient᷑ in ipsa modulatione demnon-
compunctionẽ magis audientib faciat. Antiqui pͥdie
quã cantandũ erat cibis abstinebant. pallentia tamen¬
legumina causa uocis assidue utebantur. Unde & canto¬

Expanded text:
salmistarum, id est, cantorum principes, vel auctores, David, sive Asaph exstiterunt. Isti enim post Moysen psalmos primi composuerunt et cantaverunt. Mortuo autem Asaph, filii ejus in ordinem subrogati sunt a David, erantque psalmistae per successionem generis, sicut et ordo sacerdotalis; ipsique soli continuis diebus in templo canebant, candidis induti stolis, ad vocem unius respondente choro. 2. Ex hoc veteri more Ecclesia sumpsit exemplum nutriendi psalmistas, quorum cantibus ad effectum Dei mentes audientium excitentur. Psalmistam autem et voce et arte praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento atque acuta, habens sonum, 432 et melodiam sanctae religioni congruentem, non quae tragica exclamat arte, sed quae Christianam simplicitatem et in ipsa modulatione demonstrcompunctionem magis audientibus faciat. 3. Antiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallentes tamenlegumine causa vocis assidue utebantur. Unde et canto