comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã dilex̃ ammamea : Vtiq: uirũ alloquitur cũ dic̃ quẽ dilex̃ : Quomodo sidice¬
rec annuntia mibi quẽ dilex̃ animamea intellegerem sponsũ haec loqui ad spon¬
sã : siccũ audis cinnuntia mihi quẽ dilex̃ ammamea ubi pascis. ubicubas. il¬
luc addeadsponsã : Adbuius uerba ꝑtinent : & quȩ secunt᷑ in meridie : Quȩro u¬
bipascas : in meridie : Ne fortefiã si c̃ oꝑta : suꝑ greges sodaliũ tuorũ : Audio
prorsus : accipio deafrica qđ intellegis inmeridie. Ipsa significataẽ : sed ecła
xp̃i. sic̃ intellegis trans marina alloquit᷑ sponsũsuũ timens errorẽ incidere
a fricanũ : Oquẽ dilex̃ amima mea annuntiamihi : Doceme : audio eni mme¬
ridie idẽ iafricaduas eẽpartes immo multas c̃cisiones : Annuntia ergomih
ubi pascis q̃oues ad teꝑtinent qđ o uileillio meiubes amare cuimedebeo so¬
tiare. neforte fiã uelut oꝑta: Illudunt eni quasi latenti in sultant quasip¬

Expanded text:
mea. Utique virum alloquitur, cum dicit, quem dilexit. Quomodo si diceret, Annuntia mihi, quam dilexit anima mea; intelligeremus sponsum haec loqui ad sponsam: sic cum audis, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas; illuc adde, ad hujus verba pertinent et quae sequuntur, in meridie. Quaero ubi pascas in meridie, ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Audio prorsus, accipio de Africa quod intelligis; in meridie, ipsa significata est. Sed Ecclesia Christi, sicut intelligis, transmarina alloquitur sponsum suum, timens errorem incidere Africanum. O quem dilexit anima mea, annuntia mihi, doce me. Audio enim in meridie, id est, in Africa, duas esse partes, imo multas concisiones. Annuntia ergo mihi ubi pascis, quae oves ad te pertinent, quod ovile illic me jubes amare, cui me debeo sociare. Ne forte fiam velut operta. Illudunt enim quasi latenti, insultant quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
metis ub iñ seminasti & colligis ubi ñ sparsisti : & timens abii & abscondi
talentũ tuũ intra: eccehabes qđ tuũ est : & ille: Serue in quit nequã &
piger magis quiame sciebas molestũ &durũ eẽ & metere ubi ñ semina¬
ui & colligere ubi ñs parsi : ipsa auaritia mea debuit tedocero. quialu¬
erũ quero depecumia mea : Oportuit ergote ut dares pecuniã meã
nũmularus : & ego ueniens cũ usuris exigissem qđ meũ ẽ N quid dirxẽ
dares & exigenes: nosergo fr̃sdamus : uenia ille qu exigat orate ut pa¬

Expanded text:
n sparsisti; et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra: ecce habes quod tuum est. Et ille: Serve, inquit, nequam et piger, magis quia me sciebas molestum et durum esse, metere ubi non seminavi, et colligere ubi non sparsi, ipsa avaritia mea debuit te docere quia lucrum quaero de pecunia mea. Oportuit te ergo ut dares pecuniam meam nummulariis et ego veniens cum usuris exegissem quod meum est . Numquid dixit, Dares et exigeres? Nos ergo, fratres, damus; veniet ille qui exigat. Orate, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamus dͥñm ũm cõmendantẽ nobis : bompastoris officium
Inqua cõmendatione : ammonuit nos utiq: ut intellegidatur¬
Rabonos eẽ pastores : Et tam̃ neintellegeretur ꝑuer somodo
multitudo pastorũ : ego sũ pastor inquit bonus : & unde sit pastorbonus
ẽsequent̃ ostendit Pastorin quit honꝰ: animã suã ponit ꝓouib: Mercen
nẽ fuder̃ sed quia pouib fuder̃ N enĩ om̃s fuder elatione equisrigni¬
Nã & apud hereticos quiꝓpt̃ iniquitates & erroressuos aliquid molestia¬
rũ ꝓpessi fuerunt nomine martyrii se iactant: ut hoc pallio dealbati
facilius furentꝰ quia lupi sunt: Siaut̃ scirre uultis inquonumnero haben
sione &iã ignib tradunt : estimandisunt sanguine fudisse ꝓouib setlpo¬

Expanded text:
Audivimus Dominum Jesum commendantem nobis boni pastoris officium. In qua commendatione admonuit nos utique, ut intelligi datur, bonos esse pastores. Et tamen ne intelligeretur perverso modo multitudo pastorum: Ego sum, inquit, pastor bonus. Et unde sit pastor bonus, consequenter ostendit: Pastor, inquit, bonus annem fuderunt, sed quia pro ovibus fuderunt. Non enim fuderunt elatione, sNam et apud haereticos, qui propter iniquitates et errores suos aliquid molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habensione etiam ignibus tradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed po
Abbreviated transcription (Latin):
uosillã laudatis : Qud eñ laudatis qđ ñ uidetis : illelaud& quiuid&
ile aiã corrigit si quidibi uda qđ eiꝰ oculos offendit Quia a nos ñdici¬
nꝰ ꝑfeste nossa nos sed tundm̃ pectus nrimn & dicimꝰ dõ ꝓpitius estonepee¬
cõ: Tam̃ puto corãillo eñ loquor nichil ciliud adiouis qu ꝑpitises esto nepes
ammo & aliquando corripimus illos immo nũ quã non corripimie
łestessut om̃s qurecordantur qđ dico: Quotien sa nob correpti frispercor¬

Expanded text:
ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens nisanimo, et aliquando corripimus illos: imo nunquam non corripimus. Testes sunt omnes qui recordantur quod dico, quoties sunt a nobis correpti fratres peccan
Abbreviated transcription (Latin):
ieruce penderet scissũ ẽ uelũ tẽpli : a sũmo usq: deorsũ: & aꝑte
dicit apłs paulus : Cũ aut̃ transieris ad xp̃m : auferetur uelam̃ : Qui

Expanded text:
eo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte eo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceri ut sit unus grex &iꝰ pastor Ideo duȩ naueserant : unde uocauertt
discipulos : Duas ipsis plebes significalunt quandomiser̃ retia a leua¬
Hasduas significant &iã duo caeciquisedebant iuixtauiã : quoshũs illu¬
minauit : & si aduertatis scripturas in multis locis inuenietis signifi¬
cariduas ecclesias: quȩ ñ sunt du&e sed una: Ad hoc enĩual& la¬
pis angularis : ut exduab: faciat unã : Adhoc ual& pastor ille:
ut deduob gregib faciat unũ : Ergo dñs docturus ẽ aecdam
& habiturus scolã suã p̃t̃ iudȩos sic̃ modo uidemꝰ : Nũ quid cre¬
dentes ise aduideos missurus erat ut discerent : sed nomine pha
psona eius gerebat moyses : & ideo uelũ ante fe ponebat quando¬
loquebatur populo quia quanchu illi inlege carnalib: gaudus &
sitũ erat c̃tra faciẽ eorũ neuiderent xp̃m inscripturis: Ablato

Expanded text:
cere, ut sit unus grex, et unus pastor. Ideo duae naves erant, unde vocaverat cere, ut sit unus grex, et unus pastor. Ideo duae naves erant, unde vocaverat discipulos. Duas ipsas plebes significabant, quando miserunt retia, et levaHas duas significant etiam duo caeci, qui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminavit . Et si advertatis Scripturas, in multis locis invenietis significari duas Ecclesias, quae non sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut discerent? Sed nomine Pharpersonam eloquebatur populo: quia quandiu illi in lege, carnalibus gaudiis et situm erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato
Abbreviated transcription (Latin):
quer̃ cui annuntiant : quã cumulũ modũ suũ : Ille aut̃ quiaudiuit salu¬
tẽ abeo quiñ hab& salutẽ. si ei crediderit. quẽ illi aniuntiat neq milo spẽposue¬
rit ꝑquẽilli annuntiat᷑ salus : Qui ad nuntiat habebit detrim̃tũ cuuanuntia¬
tur habebit lucrum : Habes dnm̃i dicentẽ depharis eis : cathedra moysi sedent¬
Neossolos significabat dĩs: quasi uere eos quicredent in xp̃m adiude orũ
scolã mittene ut ibi discerent que a dnodũ it sit ad regnũ calorũ : Nnechñs
ideo uenit ut instituer& aecđam ipsosq uideos benecredentes abenespe¬
rantes a benediligentes segregan tãquã frum̃ta apaleis a facera u¬
nu pariede enũ cisionis cui c̃ungeretur alius paries & p̃putiogentiũ
quib duob parietib dediuerso uenientib eẽt ipse lapisaigularis : ñne
ergo idẽ dñs deduab istis plebib: ininio futuris dix̃ : habeo & alia s oues
queñsunt ex hoc ouili : loquebatur aut̃ uideis : Oport& inquiđ a tasa ddu¬

Expanded text:
 cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui audit salutem ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ille annuntiat, neque in illo spem posuerit, per quem illi annuntiatur salus: qui annuntiat, habebit detrimentum; cui annuntiatur, habebit lucrum. CAPUT VI. 6. Dictum Chris. Non eos solos significabat Dominus: quasi vero eos qui crederent in Christum, ad Judaeorum scholam mitteret, ut ibi discerent quemadmodum iter sit ad regnum coelorum. Nonne ideo Dominus venit, ut institueret Ecclesiam, ipsosque Judaeos bene credentes et bene sperantes et bene diligentes segregaret tanquam frumenta a paleis, et faceret unum parietem circumcisionis, cui conjungeretur alius paries ex praeputio Gentium, quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis? Nonne ergo idem Dominus de duabus istis plebibus in uno futuris dixit: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Loquebatur autem Judaeis: Oportet me, inquit, et eas addu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aut̃ eiꝰ demanu speculatoris re quirã: Quare : quia ñ dix̃ diaut̃ spesu¬
lator uiderit gladiũ uenentẽ & cecinerit tuba ut fugiat. a ñse obser¬
uauerto idẽ ñ secorrexerit ut ñ ineũ iiueniat in supplicio qđ minaturds
ueneritq gladius & tulerit aliquae : ille quidẽ mpius inimquitate suamor¬
tuus ẽ : tuaut̃ inquit anima tuã liberasti & imillo loco euuangłiiquid

Expanded text:
 de manu speculatoris requiram. Quare? Quia non dixit. Si autem speculator viderit gladium venientem, et cecinerit tuba, ut fugiat; et non se observaverit; id est, non se correxerit, ut non eum inveniat in supplicio, quod minatur Deus; veneritque gladius, et tulerit aliquem; ille quidem impius in iniquitate sua mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
Spuferuentes & doctrina fulgentes : Dexteratuã notã fac mihi &eru¬
ditos corde in sapientia : Ipsis inheream incorporetuo: ipsis socier. cũpsis te
fruar : Dic mihi ergo annuntia mihi uln pascis ubcubas : inmeridie. nem
currã in eos quialia detedicunt : Aliadicunt : alia detesentiunt alia dete
edent : quasisimul & edales : Tales exꝓbrantur inpsalmo: sieñ rumic̃ suꝑme mag¬

Expanded text:
spiritu ferventes, et doctrina fulgentes. Dexteram tuam notam fac mihi, et eruspiritu ferventes, et doctrina fulgentes. Dexteram tuam notam fac mihi, et eruditos corde in sapientia . Ipsis inhaeream in corpore tuo, ipsis socier, cum ipsis te fruar. Dic mihi ergo, annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne incurram in eos qui alia de te dicunt, alia de te sentiunt; alia de te edant, quasi simul edales. Tales exprobrantur in Psalmo: Si enim inimicus m
Abbreviated transcription (Latin):
p̃filiis hominũ diffusaẽ grã in labistuis : Ergo delabnistius annuntia michiquẽ
dilex̃ anima mea: Annuntia inquit mihi : Oquaẽ dilex̃ nõ caro mea : sed animamea
Annuntia mihi ubi palcis. ubi cubas inmeridie. neforte fiam sic̃ opta suꝑ gregesso¬
daliũ tuorũ : Obscurũ uidet᷑ : obscurũẽ quia calami sacri mysteriũ ẽ : Ipsaenĩ.
dic̃ : Introdux̃ me rex incubiculũ suũ : Talis cubiculihoc secre tũẽ : Seduos quiab
isto cubiculo ꝓphani ñ estis: audite quid estis. & dicitecũilla si amatis cũ illa : A ma¬
tis aut̃ cuilla : si esti scũilla : Dicite om̃s & tam̃ unadicat quia unitas diẽ: Annun¬
tia mihi quẽdilex̃ anima mea : Erat enĩ illis indm̃ una anuna . &corunũ. Annun¬
tia mihi ubi pascis: ulncubas in meridie : Quid significat meridies : magnũ
feruorẽ magnũq: splendorẽ : Ergo notũ mihi fac: qui s int sapientestui:

Expanded text:
prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . Ergo de ipsis labiis tuis annuntia mihi, quem prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . Ergo de ipsis labiis tuis annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Annuntia, inquit, mihi, o quem dilexit, non caro mea, sed anima mea. Annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie: ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. dicit, Introduxit me rex in cubiculum suum. Talis cubiculi hoc secretum est. Sed vos qui ab isto cubiculo profani non estis, audite quod estis, et dicite cum illa, si amatis cum illa: amatis autem cum illa, si estis in illa. Dicite omnes, et tamen una dicat, quia unitas dicit: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Erat enim illis in Deum una anima et cor unum . Annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie. Quid significat meridies? Magnum fervorem magnumque splendorem. Ergo notum fac mihi qui sint sapientes tui,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. donec aliȩ oues uenirent : Quia ergocȩcitas facta ẽ : ideo decorẽ sine decore
uidistis : Sienĩ cognouissetis : nũquã dnm gloriae crucifixissetis : Fecistis aut̃ quan
do ñ cognouistis : & tam̃ ille quiuos quasi foedus tolerauit ꝓuobis formosus orauit:
Rat̃ inquit ignosceillis quia nespiunt quid faciunt : Si enĩ sine decore. quidẽ qđ
amat ista q̃ dix̃ connuntia michi quẽdilex̃ anima mea : quid ẽ qđ amat quidẽ qđ ar¬
d& quid ẽ qđ tantũ ne abillo ciberr& tim& : quid ẽ qđ tantũ delectat᷑ in ipso cuiso¬
lapoenaẽ eẽ sine ipso : quid e&̃ unde amaret᷑ nisi formosus e&̃ : uerũ quomodo illa
sic amar& sulle illi sic apparer&. quomodo caris ꝑsequentib: & quid faciant nesci¬
entib: Qualẽ ergo illa aoauit : spetiosũ forma p̃filus hominũ : Spetiosus forma

Expanded text:
ret , donec aliae oves venirent. Quia ergo caecitas facta est, ideo decorum sine decore ret , donec aliae oves venirent. Quia ergo caecitas facta est, ideo decorum sine decore vidistis. Si enim cognovissetis, nunquam Dominum gloriae crucifixissetis . Fecistis autem, quia non cognovistis. Et tamen ille qui vos quasi foedos toleravit; pro vobis formosus oravit: Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Si enim sine decore, quid est quod amat ista, quae dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea? Quid est quod amat? quid est quod ardet, quid est quod tantum ne ab illo aberret, timet? quid est quod tantum delectatur in ipso, cui sola poena est esse sine ipso? Quid esset unde amaretur, nisi formosus esset? Verum quomodo illa sic amaret, si ille illi sic appareret, quomodo caecis persequentibus, et quid faciant nescientibus? Qualem ergo illa amavit? Speciosum forma prae filiis hominum. Speciosus forma
Abbreviated transcription (Latin):
hic erigat᷑ amor spiritalis : Melius multo isto affectu delectant᷑ : quialiqđ
ex huiꝰ amoris dulcedinegustauer̃ : Illi hoc beneaudiunt quiamant xp̃m:
Inipsis enĩ hoc & deipsis cantat aeccła incanticis canticorũ : quiamant xp̃m
quasi foedũ & solũ formosũ : Vidimeñ eũ inquit : & ñ habebat speciẽ neq de¬
corẽ : Talis incruce apparuit. talẽse spinis coronatꝰ exibuit foedũ & sine deco¬
re. quia amissa potentia quasi ñ filiudi. talisiusus ẽ cecis. Expsona quippe iudeoꝵ
hocdix esaias : Vidim eũ : a ñ habebat speciẽ neq: de corem : Quanto dicebat᷑ sifi¬
lius dĩẽ descendat decruce. alios saluos fec̃ seipsũ ñ potest . & ꝑcutientes de ca
lamo caput. ꝓphetiza nobis xp̃e quis teꝑcussit : quĩ habebat spetiẽ nequedecorẽ
lale uideiuidebatis quia cȩcitas ex parte isr ł factaẽ : donec plenitudogentiũ intra¬

Expanded text:
hic erigatur amor spiritualis. Melius multo isto affectu delectantur, qui aliquid hic erigatur amor spiritualis. Melius multo isto affectu delectantur, qui aliquid ex hujus amoris dulceduine gustaverunt. Illi hoc bene audiunt, qui amant Christum. In ipsis enim hoc, et de ipsis cantat Ecclesia in Canticis canticorum: qui amant Christum, quasi foedum, et solum formosum. Vidimus enim eum, inquit, et non habebat speciem neque decorem . Talis in cruce apparuit, talem se spinis coronatus exhibuit, foedum et sine decore, quasi amissa potentia; quasi non Filium Dei. Talis visus est caecis. Ex persona quippe Judaeorum hoc dixit Isaias, Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem. Quando dicebatur, Si Filius Dei est, descendat de cruce. Allamo in caput, Prophetiza nobis, Christe, quis te percussit ? Quia non habebat speciem neque decorem. Talem, Judaei, videbatis. Quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo Gentium intra
Abbreviated transcription (Latin):
ncolligit : spargit: Ergo audite ipsã unitatẽ : uehem̃tius cõm̃datã. Habeo
inquiđ alias oues quȩ ñ sunt dehoc ouili : Loquebat᷑ eñi primo ouili : degene¬
re carnis isrł: Erant aut̃ alii degenere fidei ipsius isrł : & extra erant: Ad¬
huc ingentib: erant p̃destinati : ñdũ c̃gregati: Hos nouerat qui p̃destinaue¬
rat : nouerat quiredimere sanguine fusosuo uenerat : Videbat eos: ñ dumn
uidentes eũ : Nouerat eos : ñdũ credentes in eũ : Habeo inquit alia s oues quȩ
ñ s̃ dehoc ouili : qui a ñ s̃ degenere carnis isrł: Sed tam̃ ner̃ extrahoc orule
pastori pastorũ amata eius sponsa eiꝰ pulchra eius: sed abipso pulchra fac¬
ta prius peccatis foeda : post indulgentia . & gratia formosa loquitur:
Amans & ardens in eũ &dic̃ ei Vbi pascis : & uidete : quẽ at modũ quo a ffectu

Expanded text:
non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, inquit, alias oves, quae non sunt de hoc ovili. Loquebatur enim primo ovili de genere carnis Israel. Erant autem alii de genere fidei ipsius Israel, et extra erant adhuc, in Gentibus erant, praedestinati, nondum congregati. Hos noverat qui praedestinaverat: noverat qui redimere sanguine suo fuso venerat. Videbat eos, nondum videntes eum: noverat eos, nondum credentes in eum. Habeo, inquit, alius oves, quae non sunt de hoc ovili: quia non sunt de genere carnis Israel. Sed tamen non erunt extra hoc ovile, pastori pastorum, amata ejus, sponsa ejus, pulchra ejus, sed ab ipso pulchra facta, prius peccatis foeda, post indulgentia et gratia formosa, loquitur amans et ardens in eum, et dicit ei, Ubi pascis? Et videte quemadmodum, quo affectu
Abbreviated transcription (Latin):
Bonus homo debonothesauro cordissui ꝓfert bona: Ergo & pastor & bonꝰ¬
paster: Nichil quidẽ ad potestatẽ acbonitatẽ pastoris pastorũ : sed tam̃ &iã
ipse & pastor bonꝰ & ceteritales pastores boni : Quid ẽ ergo qđ pastorib: bo¬
aꝑtius ipsedñs ꝑministeriũ norm : ex ipso euu angło cõmemorans caritatẽ
uram & dicens : Audite qđ cõm̃daui : Egosũ pastorbonus : Dixiquia om̃s ceteri
om̃s pastores beni : m̃bra meas : Snũ caput . unũ corpus unꝰ xp̃s : Ergo a pas¬
tor pastorũ & pastores pastoris & oues cũ pastorib: subpastore : Quids̃ haec nisi
qđ dic̃ apłs : Sicut enĩ corpꝰ unũ ẽ x m̃bra hab& multa. om̃ia erũ m̃bra corporis
bens om̃s pastores bonos unũ cõm̃dat dicens : Egosũ pastorbonus : Egosũ unũ sũ:
mecũ om̃s iunitate unũs : Quiex trame pascit : contrame pascit: Quimecũ

Expanded text:
Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et pastor, et bonBonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et pastor, et bonpastor: nihil quidem ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; sed tamen etiam ipse et pastor, et bonus: et caeteri tales pastores boni. CAPUT V. 5. Uapertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipso Evangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor pastorum, et pastores pastoris, et oves cum pastoribus sub pastore. Quid sunt haec, nisi quod dicit Apostolus: Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa; omnia autem membra corporis bens omnes pastores bonos, unum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego sum, unus sum, mecum omnes in unitate unum sunt. Qui extra me pascit, contra me pascit. Qui mecum
Abbreviated transcription (Latin):
cisti pastorẽ : Pcistor ẽergo ciu pascendas oues credidisti: Ipse cõm̃dasti
pastorẽ : Videam iã utr̃u ñbonꝰ ipsa in trogatione & responsione ei inue¬
nimꝰ: Quesisti utrũ am&te : respondit amo: Uidisticor quia uerũ res¬
pondit : Nẽ ergobonꝰ quiamat tantũbonũ : unde illa responsio : ex in¬
timis ꝓlata uiscerib: : Vnde ille parus testes oculos tuos habens iicorde
suo ctristat᷑ ẽ qđ eũ ñ solũ semel sediterũ & t̃tio int̾rogasti. ut trina
c̃fessione amoris deleret trinũ peccatũ negationis : Vnde ergo c̃tristatur :
qđ sepe in t̃rogatus e& ab eo quiscir& qđ int̃rogabat & donauerat qđ
cudiebat : Unde contristatꝰ : talia uerba retulit : Dne tuscis om̃a : ipse
nosti qm̃teamo : Ita neille talia c̃fitens immo ꝓfitens m̃tiret᷑ : ueracit̃ ergo
sespondit amorẽ tuũ : & deintimo corde ꝓtulit amantis uocẽ: Iuaut̃ dixisti:

Expanded text:
cisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, cisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, pastor est. Videamus jam utrum non bonus. Ipsa id interrogatione et responsione ejus invenimus. Quaesisti, utrum amet te: respondit, Amo. Vidisti cor, quia verum respondit. Non est ergo bonus, qui amat tantum bonum? Unde illa responsio ex intimis prolata visceribus? Unde ille Petrus testes oculos tuos habens in corde suo, contristatus quod eum non solum semel, sed iterum et tertio interrogasti, ut trina confessione amoris, deleret trinum peccatum negationis; unde ergo contristatus, quod saepe interrogatus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, et donaverat quod audiebat; unde contristatus, talia verba retulit: Domine, tu scis omnia, ipse nosti quoniam te amo ? Itane ille talia confitens, imo profitens mentiretur? Veraciter ergo respondit amorem tuum, et de intimo corde protulit amantis vocem. Tu autem dixisti:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ fecer̃ : sed quia caritatẽ ñ habuer̃ respond& om̃ib: illis : N nouiuos
Quomodo aut̃ hab& uel exiguã caritatẽ qui&iã conuictus namat unita¬
tẽ : hanc dñs unitatẽ cõm̃dans pastorib: bonis : noluit multos appellare pas¬
tores : Neque enĩ ut dixi : iã nonerat pastor bonus p&rus paulus apłice¬
teri & posteriores scĩ ep̃i beatusq cỹprianꝰ : om̃s hi pastores boni : &
tam̃ ille pastorib: bonis ñ cõm̃dauit pastores bonos: sed pastorẽ bonum:
ma disceptatione cũ tanto patre familias coꝰ loquamur: Quid dicisdñe
bone pastor : tuenĩ bonus pastor quibonus agnꝰ. id ẽ. pastor & pascua id¬
ẽ agnus & leo : Quid dicis audiamꝰ & adiuua ut intellegam: Ego sũ inqͥt
pastorbonus : Quid p&rus : aut ñ pastor aut malus : uideam siñ pastor:
Amasme : Iuei dixisti dñe amasme : & respondit : Amo: & tuei Pasce
oues meas : Tu tudnẽ in t̃rogatione tua firmam̃to oristui : amatorẽ fe¬

Expanded text:
habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanc Dominus unitatem commendans pastoribus bonis, noluit multos appellare pastores. Neque enim, ut dixi jam, non erat pastor bonus Petrus, Paulus, Apostoli caeteri, et posteriores sancti episcopi, beatusque Cyprianus. Omnes hi pastores boni: et tamen ille pastoribus bonis non commendavit pastores bonos, sed pastorem bonum. ma disceptatione cum tanto patrefamilias colloquamur. Quid dicis, Domine, bone pastor? Tu enim bonus pastor, qui bonus agnus; idem pastor et pascua, idem agnus et leo. Quid dicis? Audiamus, et adjuva ut intelligamus. Ego sum, inquit, pastor bonus. Quid Petrus? Aut non pastor, aut malus? Videamus si non pastor. Amas me? Tu ei dixisti, Domine, Amas me? et respondit, Amo. Et tu ei, Pasce oves meas. Tu, tu Domine, interrogatione tua, firmamento oris tui, amatorem fe
Abbreviated transcription (Latin):
enficiũ : uooñlc& : Videte uersutias hominũ: Qiuid dica ÷ mercenna¬
riorũ: Nasi pastores ẽnt : istañ dicerent : Ideo dhñsut os illius daudri
secreus ẽ a drẽ. Cathedra mossi sedent : quȩdicunt facite que auit facur
graua a inpertabilia : in ponunt ea suꝑ ceruices hommu qur ipsi uno
digito nolunt tangere: Apte expbraunt de senpsit icetoiten et UUsi uto
miendo silolint puẽr teresententũ : ostendunt qua nchil quer metla¬

Expanded text:
crificium, vobis non licet. Videte versutias hominum: quid dicam? mercenariorum. Nam si pastores essent, ista non dicerent. Ideo Dominus ut os illis clauderet, secutus est, et dixit, Cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem fagravia et importabilia, et imponunt ea super cervices hominum, quae ipsi uno digito nolunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ostendunt quia nihil quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
bis consilia mala p&unt c̃silia m̃tiendi circũ ueniendi putantes qui apla
narii : Sed qđ ait apłs : mihi minimũ ẽ ut a uob udicer aut ab humanodie
Sed neque meipsũ ego iudico : Nichil enĩ mili conscius sũ . sed ñ in hoc iusti¬

Expanded text:
bis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia plabis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia planarii. Sed quid ait Apostolus? Mihi minimum est ut a vobis judicer, aut ab humano die: sed neque ego meipsum judico. Nihil enim mihi conscius su
Abbreviated transcription (Latin):
botrũ carpit : ñ tam̃ despinis sed deuite quȩ circũ plexa ẽ spinis : Sicergo
illi spinosi sunt : sed dendo incathedrã morsi in uol uit eos uitis. & pendent
adeos botri id ẽ uerbabona p̃ceptabona : Iulege uuã : non tepungit
spina quando legis quȩdicunt facite sed q̃ faciunt facere nolite : s un¬
git aut̃ te spina : si qđ faciunt fucis : Ut ergo leges uuã & ñ hereas
spinis : quȩ dicunt facere debes. sed quȩ faciunt nolite facere : Factaipsoꝵ
spinȩs : uerba ipsorũ uuã est sed deuite idẽ decathe drã morsi : Fugiunt¬
ergo isti quando uident lupũ : quando uident latronẽ : Hoc aut̃ dicere coe¬
perã : quia deloco superiora ñ possunt dicere isti nisibene ficiant : Nolite
ꝑiurare nolite fraudare : nolite aliquã circũ uenire : Aliquando aut̃ sic
uiuunt : ut detollenda aliena uilla cũ ep̃o c̃siliũ habeat᷑ & p&atur a

Expanded text:
botrum carpit, non tamen de spinis, sed de vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo botrum carpit, non tamen de spinis, sed de vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinosi sunt: sed sedendo in cathedra Moysi, involvit eos vitis, et pendent ad eos botri, id est, verba bona, praecepta bona. Tu lege uvam, non te pungit spina, quando legis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Pungit autem te spina, si quod faciunt facis. Ut ergo legas uvam, et non inhaereas spinis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Facta ipsorum spinae sunt, verba ipsorum uva est, sed de vite, id est, de cathedra Moysi. o vident lupum, quando vident latronem. Hoc autem dicere coeperam, quia de loco superiore non possunt dicere isti, nisi, Bene facite, nolite perjurare, nolite fraudare, nolite aliquem circumvenire. Aliquando autem sic vivunt, ut de tollenda aliena villa, cum episcopo consilium habeatur, et petatur a
Abbreviated transcription (Latin):
Nonillidic̃ sce lerate facis : Noncorporis sed animi haec fuga ẽ: Quẽ
uides corporestare : fugit animo : Cũ uid& peccatorẽ & ñillidic̃
do aut prłt aut ep̃s & ñdicaliud desuperiorilo conisi rapiantur resali¬
ene ne fraudes fiant nescelera admit tintur : ñ possunt dicere aliud
quia chathedra mos si sedent & deipsã illis loquitur ñ ipsi: Quid ẽ ergo
nuquid colligint despinis uias. aut detribulis ficus : a om̃is arbor ex
frastu cognosatir: Siphariseus potestbona loqui phariseus spina t
quomodo despina lego uuã quia tuchẽ dixisti. quaedicent facite que faci¬
unt facere nolite : despinis me iubes uuã decerpere cũ dixeris nũ quid
ꝑtrã inuoluta sit in spiis: Nã aliquando inuenimꝰ illud fr̃s mei uitiẽ
positã suꝑ caricẽ : quia ibi hab& sepe & inserit sepẽ spinosã extendit

Expanded text:
non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem vides corpore stare, fugit animo, cum videt peccatorem, et non illi dicit,  aut episcopus, et non dicit aliud de superiore loco, nisi ne rapiantur res alienae, ne fraudes fiant, ne scelera admittantur? Non possunt dicere aliud, qui cathedram Moysi sedent, et ipsa de illis loquitur, non ipsi. Quid est ergo, Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? et, Omnis arbor ex fructu cognoscitur ? Pharisaeus potest bona loqui? Pharisaeus spina est: quomodo de spina lego uvam? Quia tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. De spinis me jubes uvam decerpere, cum dixeris, Numquidrrat per terram, involuta sit in spinis. Nam aliquando invenimus illud, fratres mei, vitem positam super caricem, quia ibi habet sepem spinosam, extendit
Abbreviated transcription (Latin):
unda lupũ aut latronie: habundont lapi: habroidont latrones in es
quia scendunt ꝑ alterã partẽ : Quis isti quia scendunt : quide partedona
qui a ñs̃ humiles quia suꝑbi sunt ciscendunt : Quid ẽ ascendunt : extollunit᷑
oues: Quomodo ascendunt : uidete: Nos inquiunt sci ficamꝰ: nosiustificam:
nos facimꝰ iuistos Ecce quoascender̃ : Sedqui se exaltat: humiliabitur. Po
tens est dñs nor̃ humiliare eos. Lupus aut̃ diabolus ẽ in sidiatur ut decipiat
& qui illũ sequuntur : nãdictũ ẽ. quia induti quidã pellib: ouiũ intus
aut s̃ lupirapaces : Si uiderit mercennarius aliguae loqui peccata aut
tam̃ quia uid&ur habere alicuius mom̃ti ꝑ sonã in aecła. undesis perat
cõmoda mercennarius est : & cũ uid& hominẽ perire inpeccato uid& illũ
sequi lupũ uid& illius guttur morsu trahi ad suppliciũ non illidic̃ peccas
non illũ obiurgat. nepdat comoda sua. Hoc ẽ ergo cũ uiderit lupũ fugit:

Expanded text:
onem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donaquia non sunt humiles. Quia superbi sunt, ascendunt. Quid est, ascendunt? Extolluntur. oves. Quomodo ascendunt, videte. Nos, inquiunt, sanctificamus, nos justificamus, nos facimus justos. Ecce quo ascenderunt. Sed qui se exaltat, humiliabitur . Potens est Dominus Deus noster humiliare eos. Lupus autem diabolus est: insidiatur ut decipiat, et qui illum sequuntur; nam dictum est, quod induti quidem pellibus ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Si viderit mercenarius aliquem loqui prava, auttamen quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, unde si sperat commoda, mercenarius est.: et cum videt hominem perire in peccato, videt illum sequi lupum, videt illius guttur morsu trahi ad supplicium; non illi dicit, Peccas; non illum objurgat, ne perdat commoda sua. Hoc est ergo, Cum viderit lupum, fugit:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a sacram̃ta & habuero omnẽ ꝓphetiã & omnẽ fidẽ ita ut montes
transferã. caritatẽ aut̃ ñ habeã nichilsũ: Magna ergores est : postre¬
mo fides montes transferens : Illa quidẽ magna sunt: Sedsi ego hec si¬
so mur teru nomne in passionibgloriantir: Audite ut eostaigat a
immo petus ut transfodiat Si distribuero in quit onĩua mtap auperib
& tradidero corpus meũ Rardeat : ĩa iosis Sedude in quid qud sequitior

Expanded text:
habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec siso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam. Jam ipsi sunt. Sed vide quid sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ anouissimis cȩpit reddere : nonne om̃s sicut leginus simul acceptr sr̃
le gimus eñ alio loco euuangelii. quia dicturus est eis quos pone addete¬
ra Venitebonedicti patris mei ꝑcipite regnũ qđ uob paratũ est abi nitio
mundi. Siergo om̃s simul accepturis. quo modo hic intelligimꝰ priores accepisse
illos qui unde cima operatis & posteriores illos qui prima : Si potuero sic dicere
ut ꝑueniat ad intellectũ nirm. dõgras: Illi enĩ debetis agere grãs. qui uobis
ꝑ nos erogat Non eni denr̃o erogamus Si int̃ roges de duob uerbi grã
quis prior accepit. qui post unã horã accepit. anqui post duodecimã om̃is
homores pond&. quia prior accepit qui post unã horã accepit quã qui post
duodecimã Sicergo quã uis una hora om̃s acceperint : tam̃ quia alii acce
per̃ post unã horã. alii acceper̃ post duo decĩ horas Illidictis priores ac¬
cepisse qui post modicũ tẽpus acceper̃ Primi iusti sicut abel sicut noȩ

Expanded text:
novissimis coepit reddere? Nonne omnes, sicut legimus, simul accepturi sunt? Legimus enim in alio loco Evangelii, quia dicturus est eis quos ponet ad dexteram: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Si ergo omnes simul accepturi sunt, quomodo hic intelligimus priores accepisse illos qui undecima operati sunt, et posteriores illos qui prima? Si potuero sic dicere, ut perveniat ad intellectum vestrum, Deo gratias. Illi enim debetis gratias agere, qui vobis per nos erogat: non enim de nostro erogamus. Si interroges de duobus, verbi gratia, quis prior acceperit, qui post unam horam accepit, an qui post duodecimam; omnis homo respondet quia prior accepit, qui post unam horam accepit, quam qui post duodecimam. Sic ergo quamvis una hora acceperintperunt post unam horam, alii acceperunt post duodecimam horam, illi dicti sunt priores accepisse, qui post modicum temporis acceperunt. Primi justi, sicut Abel, sicut Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
illos primos : postquantũ tẽpus accipuunt: Siergo illi primi post multutẽpus
nos post modicũ tẽpus quãuis simul accipiamꝰ. priore s uidem accepissẽ quia
uissimi a nouissimi primi : Quadenarius ille uita ȩt̃ naẽ : & uita a t̃na
om̃s equales er̃ : Quãuis eni meritorũ diuersitatẽ fulgebt̃ alius mauis
aliusminus : qđ tam̃ ad uitã at̃ nã ꝑtin& aequalis erit om̃ib: : Neni alter
eruo longior alteri breuior qđ parit̃ sẽpit nũ ẽ qđ ñ habet finẽ : Nectibi
babebit᷑ nee michi: Alio modo ibierit castitas coniugalis: aliomõdo ibient
integntas urginalis : Alio modo ibierit fructus bonioperis : al iomodo
similitudims huius quaitellegunt᷑ primahora uocatiabel. & iosius scliusti
Tertia ab rabã : & ipsiusscłiustiꝰ. Sexta moyses &aaron &ipsius seluusti Nona
solutione sonilitudinis &in hacuita nrã potest aduertihac similitudo: Tã¬
om̃ino decrepiti. unũ tam̃ uitae ȩt̃ne denariũ om̃s accepturi. Sedat tendite¬

Expanded text:
illos primos, post quantum tempus accipiunt. Si ergo illi primi post multum tempus, nos post modicum tempus; quamvis simul accipiamus, priores videmur accepisse, quia vissimi, et novissimi primi: quia denarius ille vita aeterna est, et in vita aeterna omnes aequales erunt. Quamvis enim meritorum diversitate fulgebunt, alius magis, alius minus: quod tamen ad vitam aeternam pertinet, aequalis erit omnibus. Non enim alteri erit longius, alteri brevius, quod pariter sempiternum est: quod non habet finem, nec tibi habebit, nec mihi. Alio modo ibi erit castitas conjugalis, alio modo ibi erit integritas virginalis: alio modo ibi erit fructus boni operis, alio modo similitudinis hujus, qua intelliguntur prima hora vocati Abel et ipsius saeculi justi, tertia Abraham et ipsius saeculi justi, sexta Moyses et Aaron et ipsius saeculi justi, nona s hujus, et in ista vita nostra potest adverti haec similitudo. Tanomnino decrepiti: unum tamen vitae aeternae denarium omnes accepturi. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
ouit reddiditibi Eraudẽ tibi ñ feci quia qđ pactussũ r eddidi Huic nuobon
dere : sed donare : Nonlic& mili facere qđ uolo demeo : a noculus tuus neqũifs
quia egobonus sũ. Sialicui tollere alienũ recte rep̃ henderer quas fu¬
dator & negator alieni : Cũ uero debitũ reddo. & cui uolo &iã dono nan
debeba mepotest rȩp̃ hendere : &cui donaui deb& amipluis gaudo e foi

Expanded text:
ui reddidi tibi. Fraudem tibi non feci, quia quod pactus sum reddidi. Huic non volo reddere, sed donare. Non licet mihi facere quod volo de meo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Si alicui tollerem alienum, recte reprehenderer, quasi fraudator cui debebam me potest reprehendere, et cui donavi debet amplius gaudere. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ud in . Quore ergo diffo. s uo cantẽ te catus demercede incert̃dedie
Vide neforte quid tibi ille dituris est ꝓnittendo tutibi auferas differendo
Sihoc recte dicit᷑ depifantib tanquã adhorã pͥmã ꝑtinentib sirecte cdicitur
familia ipsius sumꝰ c̃ducere operarios missi sum : quid ergostas : Finsti iã
annoꝵ numerũ festina ad denariũ hocest enĩ exire pat̃ familias inno¬
clamant̃ Euit irrisibilis qđa modo & rep̃ hiensibilis int̃ iudeos: Visusest
humilis contẽptꝰ ẽ Occulta bat eiũ maiestatẽ : prõptã habebat insirmi¬
nendus est sedens incȩlo si conteptꝰ est cũ pender& inligno agitaiuer capud
quieũ cruen fixer̃ & ante crucẽ ei stantes & tanquã ad fructũ sue seutiȩ

Expanded text:
sque ad septimam. Quare ergo differs vocantem te, certus de mercede, incertus de die? sque ad septimam. Quare ergo differs vocantem te, certus de mercede, incertus de die? Vide ne forte quod tibi ille daturus est promittendo, tu tibi auferas differendo. Si hoc recte dicitur de infantibus, tanquam ad horam primam pertinentibus; si recte dicitur familia ipsius sumus, conducere operarios missi sumus. Quid ergo stas? Finisti jam annorum numerum, festina ad denarium. Hoc est enim exire patremfamilias, innoclamant. Fuit irrisibilis quodam modo et reprehensibilis inter Judaeos, visus est humilis, contemptus est. Occultabat enim majestatem, promptam habebat infirminendus est sedens in coelo, si contemptus est cum penderet in ligno? Agitaverunt caput qui eum crucifixerunt, et ante crucem ejus stantes, et tanquam ad fructum suae saevitiae
Abbreviated transcription (Latin):
adillo s exiebat pat̃ familias ut c̃ ducer& quo sinuent horat̃tia & c̃dunx̃ Ver¬
bigrã dixer̃ illi expecta nõ illuc mꝰ nisi hora sexta aut quo sinuentt hora sex
pius fatigam̃ quiduledatur sit & quid factur sit : penes ipsũ c̃siliũ t̃: Tugus
uocaris uen : Merces enicunctis equalis ꝓmittit᷑ : ed deipsa hora operan¬
di magna questio ẽ Siem̃ illi uerbigratia qui uocatis hora sexta inhace¬
tatecorporis constituti ubi uiuenales amiferuent sic̃ ipsa hora sexta fer¬
uaꝰ Sidcerent illi iuuenes uocati expecta audiuim enĩ ineugłio quia om̃s
una mercedẽ accepturis Cũ senes facti fuerimꝰ hora unde cim̃a uenuem̃ tan¬
tundẽ accepturi : Auare laboraturi : Responder& eis & dicer& : Laborare un
uis quiutrũ uiuas usq: adẽ nectutẽ nescis : Sextahora uocaris ueni lt fa¬
milias itibi quide &iã undecima uenienti denariũ ꝓmitfit. sedutrũ uuias

Expanded text:
ad illos exibat paterfamilias, ut conduceret quos invenit hora tertia, et conduxit, verbi gratia, dixerunt illi, Exspecta, non illuc imus nisi hora sexta? aut quos invenit hora sextplius fatigamur? Quid ille daturus sit, et quid facturus sit, penes ipsum consilium est: tu quando vocaris, veni. Merces enim cunctis aequalis promittitur: sed de ipsa hora operandi, magna quaestio est. Si enim illi, verbi gratia, qui vocati sunt hora sexta, in hac aetate corporis constituti, ubi juveniles anni fervent, sicut ipsa hora sexta fervet; si dicerent illi juvenes vocati: Exspecta, audivimus enim in Evangelio, quia omnes unam mercedem accepturi sumus; cum senes facti fuerimus, hora undecima veniemus; tantumdem accepturi, quare laboraturi? Responderetur eis et diceretur: Laborare non vis, qui utrum vivas usque ad senectam, nescis? Sexta hora vocaris, veni. Paterfamilias tibi quidem etiam undecima venienti denarium promisit: sed utrum vivas
Abbreviated transcription (Latin):
desperatione Pereunt dicentes in cogitationib: suis : iã nulla nobis spes:
Neque eni tanta illa quȩ cõmisimꝰ donari nobis aut ignosciposs : quare
ergo ñ satis facim cupidi tatib nr̃is. inpleamꝰ p̃sentis tẽporis uoluptatẽ¬

Expanded text:
desperatione pereunt, dicentes in cogitationibus suis: Jam nulla nobis spes est; desperatione pereunt, dicentes in cogitationibus suis: Jam nulla nobis spes est; neque enim tanta illa quae commisimus donari nobis aut ignosci possunt; quare ergo non satisfacimus cupiditatibus nostris? Impleamus saltem prae
Abbreviated transcription (Latin):
tino &iã inꝰ accepto spñ scõ &iã unꝰ loquebat᷑ om̃iũ gentiũ linguis. Mlodo aut̃
inatłi ipsauntas tanquã um loquit᷑ om̃iũ gentiũ linguis : Ad qua linguã religi
o xpiana ñ ꝑuenit : Ad quos fines ñ ꝑtendit : lã ñ est quise abscondat a calere
eius : : aAdhuc sit mora abeo quistat munde cima: Manisestũ est ergo fr̃s mei.¬
conuer terit ad sinẽ ipsius auita sua. uł suꝑ flua uel ne quissima. om̃a illi
p̃teita dimitt unt᷑ : E tom̃i nequã donatis debitis : siunt cũ illo tabulȩ no¬
ue proisus om̃a dimatunt᷑ Nemo sit sollicit qđ aliquidet ñdimnitat᷑
editerũ nemoꝑiuer sesit seturus staeñ duo occidunt a nimas : dut desperatio
aut ꝑuersa spes: Prius attendite : quẽ ad modũ decipiat desperatio: Sunit¬
homines quicũ cogitare ceperint mala quȩ fecer̃ . non sibi putant ig¬
nosci posse Et dũ non putant posse sibuignosci : dant animũ iãperire

Expanded text:
us loquebatur omnium gentium linguis. Modo autem in Ecclesia ipsa unitas tanquam unus loquitur omnium gentium linguis. Ad quam linguam religio christiana non pervenit? ad quos fines non pertendit? Jam non est qui se abscondat a calore ejus : et adhuc fit mora ab eo qui stat in undecima! CAPUT VIII. 10. Deconverterit ad fidem ipsius, a via sua vel superflua vel nequissima, omnia illi praeterita dimittuntur, et omnino, tanquam donatis debitis, fiunt cum illo tabulae novae. Prorsus omnia dimittuntur. Nemo sit sollicitus, quod aliquid ei non dimittatur. Sed iterum nemo perverse sit securus. Ista enim duo occidunt animas, aut desperatio, aut homines qui cum cogitare coeperint mala quae fecerunt, non sibi putant ignosci posse; et dum non putant posse sibi ignosci, dant animam jam perire,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab eamꝰ suauitatẽ uel tẽporalẽ quia ꝑcipere ñ merem᷑ aet̃ nã : Talia di¬
centes desperando pereunt : siue ante quã omino credant siue iã xp̃ia¬
ni & in aliqua peccata & scelera male uiuendo ꝓlapsi. Procedit ad eos
dñs uineȩ : & tanquã desperantes. & uagantes tergũ dantes Pulsat & cla¬
mat in ꝓpheta iezechiele: In quacũq: die homo conuersus fuerit auua
sua pessima om̃s iniquitates ei obliuiscar. Ac uoce audita & credita: a
desperatione recreant᷑ & abilla altissima & ꝓfunda uoragine. quas ub¬
& ꝑuerse sperando moriant᷑ quides perando mori ñ potuer̃ : Mutant
enĩ cogitationes longe quidẽ diuersas. sed tam̃ ꝑ neciosas : Etrursus i noi

Expanded text:
temporalem, quia percipere non meremur aeternam. Talia dicentes desperando pereunt, sive antequam omnino credant, sive jam christiani et in aliqua peccata et scelera male vivendo prolapsi. Procedit ad eos Dominus vineae, et tanquam desperantes et vocanti tergum dantes, pulsat et clamat per prophetam Ezechielem: In quacumque die conversus fuerit homo a via sua pessima, omnes iniquitates ejus obliviscar . Hac voce audita et credita, a desperatione recreantur, et ab illa altissima et profunda voragine, qua subet perverse sperando moriantur, qui desperando mori non potuerunt. Mutant enim cogitationes longe quidem diversas, sed non minus perniciosas; et rursus inci
Abbreviated transcription (Latin):
sitauit genus humanũ : hoc ẽ trib quibdã tẽporibi: Primũ tempus antelegen
Scđm in lege: Terciũ÷ modo ẽ quod tepus ẽ graciȩ : Na siñ iusitauit genus humanu
ante legẽ unde ab el unde enoch. unde noe. unde abraham. unde isahac uriea
ia cob corũse dnm̃ diciuoluit & cuius om̃s gentes erant. quasi triũ hominũ dsea
Etegosum inquit ds̃ abraham. & isahac. & iacob: In logetut̃ si non uisitara: ipsi lit¬

Expanded text:
sitavit genus humanum, hoc est, tribus quibusdam temporibus. Primum tempus, ante Legem; secundum, in Lege; tertium modo est, quod tempus est gratiae. Nam si non visitavit genus humanum ante Legem, unde Abel? unde Enoch? unde Noe? unde Abraham? unde Isaac? unde Jacob? quorum se Dominum dici voluit; et cujus omnes gentes erant, quasi trium hominum Deus esset: Ego sum, inquit, Deus Abraham, et Isaac, et Jacob . In Lege autem si non visitaret, ips
Abbreviated transcription (Latin):
us & dep̃toritis chartis haburi rationẽ : Ordit remissionr̃ peccatorum : fecit
rbortsbouas Distulit securm : dedit securitatom: d ehac securi: iołisloq¬

Expanded text:
eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit securitatem. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
gus : Aitenĩ : Aut facite arborẽbonã & fructũ eiꝰbonũ aut facite arborim
tala &fructũ eius malũ : Defructuenĩ arbor cognoscitur: ubi ait: Facite arborem
bonam : & fructum eius bonũ: Hocitaq nonẽ ammonitio sed p̃ceptũ salubre : cui obȩ¬
dientia necessariaũ : Quod aut̃ dicit facite arborĩ malã & fructumeius malũ : non
p̃ceptũ est ut facias sed monitio ut caueas Contra hos enĩ dix̃ quiputabant se cũ
malirñt bona loqui posse: uł bona opera habere: Hoc dns iłis dic̃ nom posse: Prius ẽ
enĩ mutandus homo: ut opera mutentur: Siem̃ man& homo in eo qđ malũ ẽ: bona
opera habrre ñ potist : Simana in ro qđ bonũ ẽ : mala opera habere non potest:
arbores inuenit : sed dedit potistatẽ filiosdĩ fieri credentib in nomine eius : Quis¬
ber bona mala iiuenta ẽ a bona fuctaẽ: Etsi quando uonut ut malas arbores
us cantabo tibidnẽ . Dedit ergo credentib remisionĩ petcatorũ  nolut cun

Expanded text:
Ait enim: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. De fructu enim arbor cognoscitur. Ubi ait, Facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: hoc utique non est admonitio, sed praeceptum salubre, cui obedientia necessaria est. Quod autem dicit, Facite arborem malam, et fructum ejus malum: non praeceptum est, ut facias; sed monitio, ut caveas. Contra hos enim dixit, qui putabant se, cum mali essent, loqui bona posse, vel bona opera habere. Hoc Dominus Jesus dicit non posse. Prius est enim mutandus homo, ut opera mutentur. Si enim manet homo in eo quod malus est, bona opera habere non potest: si manet in eo quod bonus est, mala operarbores invenit, sed dedit potestatem filios Dei fieri, credentibus in nomine ejus . Quisbor bona, mala inventa est et bona facta est. Et si quando venit, malas arbores um cantabo tibi, Domine . Dedit ergo credentibus remissionem peccatorum, noluit cum
Abbreviated transcription (Latin):
hooẽ modo ex quo magnificauit dĩtas scm̃suũ & ñ faciens uoluntatẽ eius : uapu labit multis
Quid ergo mirũ simundus multũ uapulat: Seruus ẽ sciens uoluntatẽ dñi : & faciens dignas
gis ñergo recusi tuapulare multis. qm̃ sinonuult audire p̃ceptorẽ iuste. iuste patut᷑ ulco
Vel non murmura contra castigatorẽ. cũ uideat se plagis dignũ : ut miscđm meriatur. pr¬

Expanded text:
ini sui, hoc est modo, ex quo magnificavit Deitas Sanctum suum; et non faciens voluntatem ejus, vapulabit multis. ini sui, hoc est modo, ex quo magnificavit Deitas Sanctum suum; et non faciens voluntatem ejus, vapulabit multis. Quid ergo mirum, si mundus multum vapulat? Servus est sciens voluntatem domini et faciens digna plagis. Non ergo recuset vapulare multis : quoniam si non vult audire praeceptorem injuste, juste patietur ultorem. Vel non murmuret contra castigatorem, cum videat se plagis dignum, ut misericordiam mereatur: p