comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonos: non seipsum nos facturũ
bonos: Non hoc dicit. quidicit
nonuos meelegistis: qm̃ si prop¬
terea nos elegisset quia bonos
futuros esse praescierat. simul
etiam praescisset : quod eũ nos fuis¬
elegit innonbonis : Non enĩm
electi sunt quia boni fuerunt:
quiboni non essent. nisi electi
essent: alioquin. gratia iam non
est grã: si praecessisse contendimus
Non est uidicas idte dectussum
quia iam credebam: Sienim
credebas in cum: iam elegeras eũ:
Sedaudi nonuos me legistis:¬
Quidergo dicturi sumus audi¬
endo nonuos me elegistis. nisi
quia mali eramus. utboni per
grãm nos eligentis essemus: &
dum non eligat bonos: sed quos
elegit faciat bonos: Ego inquit
elegiuos. et posui uos ut eatis
et fructum afferatis: et fructus
uester maneat: Nonne iste est
fructus dequo iam dixerat. sine
me nihil potestis facereꝰ elegit
ergo & posuit ut eamus: & fruc¬
tum afferamus: Nullum itaq

Expanded text:
bonos, non seipsum nos facturum bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit. Quid dicit? Non vos me elegistis, quoniam si propterea nos elegisset quia bonos futuros esse praescierat, sietiam praescisset quod eum nos fuiseligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistisQuid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Et dum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
or homo noster idest corpus ad¬
huc corrumpitur: in terior autẽ
idest anima iam renouatur dedie
indiem: Itaq sicut in mortalitatẽ
carnis & salutem animarum
futuram expectamus: Quamuis
iam pignore accepto salui facti
esse dicamur. ita omnium noti
tiam quaecumq unigenitus au¬
diuit apatre futuram speramus.
quamuis iamse hoc fecisse dixerit
xp̃c Nonuos me elegistis inquit:
sed ego elegiuos: Haecest illa
in effabilis gratia: Quid enim era
mus quando xp̃m nondum elege¬
ramus. tideo non diligebamus:
Nam qui non eum elegit. quo¬
mus. nisi iniqui etperditiꝰ
Neque enim iam credideramus
in eum: ut eliget nos: Namsi
iam credentes elegit: electos
elegit: Quur ego diceret non
uos me elegistis. nisi quia
misericordia eius praeuenit
nosꝰ Hic certe uacãt uana il¬
lorum ratiotinatio. qui prȩsci¬
entiam dĩ defendunt contra
grãm di: et ideo nos dicunt elec¬
tos ante mundi constitutionẽ.
quia praesciuit nos ds̃ futuros

Expanded text:
or noster homo, id est corpus, ador noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium nottiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabimus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apostolus saluos nos dicit
factos perlauacrum regenerati¬
onis: qui tamen alio loco. spe
inquit salui faccisumus: spes autẽ
quaeuidetur non est spes Quod
enim uidet quis quid etsperatꝰ
Siautẽ quod nonuidemus speramꝰ:
perpacientiam expectamus:
Unde etiam quod aposto lus
petrus. inquem modo inquit
non uidentes creditis: quem cum
uideritis exultabitis gaudio in¬
enarrabili ethonorato. percipien¬
tes mercedem fidei salutem ani¬
animarum uestiarum: Siergo nunc
tempus est fida: salus autem anima¬
rum merces est fidei. quis dubitet
infide quae perdilectionem opera¬
tur peragendum diem atq infinẽ
sidei recipiendam esse mercedem.
non solum redemptionem corpo¬
ris nr̃i. dequa dicit apostolus pau¬
lus: uerum etiam salutem ani¬
marum nr̃arum. dequa dicit
a postolus petrusꝰ utriusq enim
rei felicitas.: isto tempore. atque
inista mortalitate inspe potius
habetur quam rẽ tenetur:
Uerum hoc interest quod exteri¬

Expanded text:
ipse Apostolus salvos nos dicit ipse Apostolus salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae uidetur, non est spes. quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam exUnde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exteri
Abbreviated transcription (Latin):
do nec hoc quidem quis quam
capit: Quomodo audiat a patre
ullum uerbum. cum ipse sit
patris unicum uerbum: Quid qđ
aliquanto post. in hoc ipso ta¬
men sermone quem post cenam
ante passionem ad discipulos ha¬
buit. multa in quid̃ habeo uobis
dicere. sed non potestis illa portare
modo: Quo igitur pacto intellec¬
turi sumus omnia eum nota
fecisse discipulis quaecum que
audiuit apatre. cum propterea
quaedam multa nondicat. quia
scit eos modo portare non posse:
Sed nimirum quod facturus est
fecisse se dicit: quiea quaefutura
meos. nec ait fossuri sunt uelut
practerita dicens. et ea tamen fu¬
tura praedicens. ita ethoc loco
ait omnia se nota fecisse discipu¬
ls. quise nouit nota esse facturũ
milla plenitudine scientiae.
dequa dicit apostolus: Cumautẽ
uenerit quod perfectum est:
quod exparte est euacuabitur:
Ibi quippe dicit nunc scio ex
parte. tunc autem cognoscam
sicut etego cognitussum: & nunc
perspeculum in enigmate. tunc
autem facie adfaciem: Nam et

Expanded text:
do ne hoc quidem quisquam do ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmaautem facie ad faciem . Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
nescit: qui nescit qui faciat dñs
cius Et cum aliquid boni facit.
sic extollitur quasi hoc ipse faci¬
at non dñs eius: etgloriatus inse
non in dño gloriatur cum seipse
deceperit. quia sic gloriatur
quasi non acceperit: Nos autem
kmi ut amici dñi esse possimus.:
quid dñs nr̃ faciat sciamus:
Nonsolum enim homines. uerũ
etiam iustos ipse fecit nos: et non
ipsinos: Et uthoc sciamus. quis
nisi ipse facit: nonenim sp̃m
huius mundi accepimus. sed sp̃m
qui exdõ est utsciamus quae adõ
donata sunt nobis: Abipso quic¬
quid boni est donatur: Ergo
quia thoc bonumeste ł pssi uno
donatur. ut sciatur a quo bonum
omne donetur: ut omnino de
omnib bonis. quigloriatur
in dño glorietur Merito quã
quod ait dñs. uos autem dixi
amicos: quia omnia quaecumq
audiui a patre meo nota feci uo¬
bis: Quis enim audeat ad firma¬
re uelcredere ullum hominem
scire omnia quaecumq a patre
audiuit unigenitus filius. quan¬

Expanded text:
nescit, qui nescit quid faciat dominus nescit, qui nescit quid faciat dominus ejus: et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus; et gloriatur in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur quasi non acceperit. Nos autemmi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino glorietur Id I, quitur, Vos autem dixi aaudivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quan
Abbreviated transcription (Latin):
enim iunxit apostolus. hocest et¬
seruitutem et amorem dicendo:
non enim accepistis sp̃m seruitutis
iterum intimorem: Ad hanc ser¬
uitutem seruum pertinentem.
intuebatur et dñs: dicens: Iam
nondico uos seruos: quia seruus
nescit quid faciat dñs eius Non
ille utiq seruus ad timorem per¬
tinens castum cui dicitur: Euge
bone serue. intra ingaudium dnĩ
tui: sed ille seruus pertinens ad
timorem foras a caritate mit¬
tendus. dequo alibi dicit: Seruus
non manet indomo in aeternum:
filius autem manet in aeternum:
U. Qm̃ itaq dedit nobis potestatẽ
filios dĩ fieri. ut nonserui sed filui
simus: ut miro quodam et in ef¬
fabili. sed tamen uero modo serui
non serui esse possimus: Serui
scilicet timore casto. adquem
pertinet seruus intrans in dñĩ
sui gaudium: nonserui autem
timorem foras mittendo. adquẽ
pertinet seruus non manens in
domo in aeternum: Ut autem
tales serui non serui simus. dñm
facere scimus: Hoc seruus ille

Expanded text:
enim junxit Apostolus, hoc est enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille
Abbreviated transcription (Latin):
endo serui nonerimus: Siseruus
nonero praecepta faciendo. et
nisi praecepta fecero seruire non
potero : c̃o seruiendo. seruus
non ero: Intellegamus fratres:
intelligamus: ethoc in nobis dñs
faciat ut intellegamus. faciat
etiam ut intellecta faciamus.
Hoc autem si scimus pro fecto
scimus quod facit dñs: quia nos
ipsos tales non facit nisi dñs. et
perhoc ad cius amicitiam perti¬
nemus Sicut enim duo sunt
timores. qui faciunt duo genera
timentium: sic duae suñt seru¬
tutes. quae faciunt duo genera serui¬
rum Est timor quem perfecta
caritas foris mitat: etest alius ti¬
mor castus. permanens in scłm scłi:
Illum timorem quinonest incari¬
tate. ad tendebat apostolus: cum
dicebat: Nonenim accepistis sp̃m
seruitutis iterum intimorem:
Illum autem timorem castum
ad tendebat: cum dicebat Noli
altum sapere: sedtime: In illo
timore quemforas caritas mitat:
est etiam seruitus simul foras cum
ipso timore mittenda: Utrumq

Expanded text:
endo servi non erimus? Si servus endo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sitimores qui faciunt duo genera timentium, sic duae sunt servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
quia seruus nescit quid faciat
dñseius: Ita nomen constituit
amici. ut auferat serui: non ut
inuno utrumq maneat: sedut
alterum altero decedente succe¬
dat Quidest hoc fr̃s: Itane cũ
p̃cepta dñi feccrimus. serui noneri¬
mus & lta netunc serui non erimus.
quando boni serui fuerimus: et
quispotest contra dicere uerita¬
ti quae ait. iamnondico uos ser¬
uos : & curhoc dixerit docet: quia
seruus inquit nescit quid faciat
dnis eius: Numquid nam seruo¬
suo bono etprobato. dominus eiꝰ
non etiam sua secreta committit:
Quidest ergo quodait. seruus
nescit quid faciat dominus cius:
Uerum est: nescit quid faciat:
Numquid nescit eiam quid praeci¬
piat: Namsi etchoc nescit. quomo¬
do seruit: Autquomodo seruus
est quinon seruit: et tamen ipse¬
as loquitur: Uosamici mei estis.
sifeceritis quae ego praecipio uobis.
Iam nondico uos seruos. Orem
mirabilem: cum seruire non pos¬
sumus nisi praccepta dñi feceri¬
mus: Quomodo praecepta faci¬

Expanded text:
quia servus nescit quid faciat quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faci
Abbreviated transcription (Latin):
sifeceritis quaeego praecipio
uobis: Magna dignatio: cum
seruus bonus esse non possit nisi
praecepta domini sui fecerit:
hinc amicos suos uoluit intelli¬
gi. unde boni serui possunt
probari: Sed utdixi. ista digna¬
tio est: utdñs quos nouit seruos
suos. diceret amicos suos Nam
utsciatis ad serui officium per¬
tinere praecepta sui domini face¬
re: alio loco seruos utiq obiur¬
gat dicens: Quid autem uocatis
me dñe dñe. et non facitis quae
dico: Cumergo dicitas in quit
dnẽ: iussa faciendo quid dicatis
ostendite Nonne seruo oboedi¬
enti ipse diccurus est: Cuge ser¬
ue bone. qm̃ in paucis fuisti
fidelis super multate constituã
intra ingaudium dñi tuiꝰ
sotest igitur esse etseruus et .III.¬
amicus: qui seruus est bonus:
Sed quod sequitur attendamus:
Iamnonuos dicoꝰ seruos: quia
seruus nescit quid faciat domi¬
nus eius: Quomodo ergo in tel¬
lecturi sumus & seruum etami¬
cum esse seruum bonum. cũ
dicat iamnondico uos seruos.

Expanded text:
si feceritis quae ego praecipio si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dservus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Quomodo ergo intellecturi sumus, et servum et amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos,
Abbreviated transcription (Latin):
sipro illo usq ad sanguinem mar¬
trrium duxerimus: Ille potesta¬
tem habuit ponendi animam
suam. et iterum sumendi eam:
Nos autem nec quantum uolu
mus. et morimur etiam sinoli¬
mus: Ille moriens mox inse
occidit et mortem: nos eius mor¬
te liberamur amorte: Ille mo¬
tionem: nr̃a post corruptionem
infine scłi perillum induetur
in corruptionem: Ille nobis
non indiguit utnos saluos face¬
ret: nos sine illo nihil possumus
facere: Ille se nobis praebuit
pre ter illum non possumus uitã:¬
Diligamus ergo in uicem sicut
et xp̃s dilexit nos: et tradidit
semet ipsum pronobis Maio¬
rem quippe hac dilectionem
nemo habet: quam ut animam
suam põnat quis proamicis
suis Eumq sic imitemur pia
oboedientia : ut ei nos compa¬
rare nulla praesumamus au
dasset caritatem quam exhibu¬
it nobis moriendo pronobis
atq dixisset. maiorem hac dilec¬
tionem nemo habet ut animã
suam ponat quis proamicis
suis: uos inquit amici mei estis

Expanded text:
si pro illo usque ad sanguinem marsi pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illtra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praeter illum non possumus vitaDiligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare⁊ & quid est sic mittere
manum utscias quia talia o
portet te preparare. nisi quod
iam dixi. quia sicut pronobis
xp̃c animam suam posuit.
sic etnos debemus animas pro
fratribus ponereꝰ sicut enim
ait etiam apostolus petrus. xp̃c
pronobis passusest relinquens
nobis exemplum ut sequamur
uestigia eius: hocest talia prae¬
parare Hoc beati martyres
ardenti dilectione fecerunt.
quorum si non in aniter memo¬
rias celebramus. atq in conuiuio
quo et ipsi saturati sunt admen¬
sam dñi accedimus: oportet ut
quem admodum ipsi atalia prae¬
paremus Idõ quippe adipsam
mensam non sic eos commemora¬
mus quem admodum alios qui
in pace requiescunt ut et iam pro
eis oremus: sedmagis pronobis¬
ut eorum uestigiis haereamus:
quia impleuerũnt ipsi caritatẽ:
maiorem: Talia enim suis fratrib
exhibuerunt: qualia dedñi men¬
sa pariter acceperunt: Neq enim
hoc ita dictum sit. quasi propter¬
ea dño xp̃o pares esse possimus:

Expanded text:
cogitare? Et quid est sic mittere cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobis Christus animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere? Sicut enim ait etiam apostolus Petrus, Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut iut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
debemus fr̃s km̃i: definilit
dñs dicens. Maiorem hac dilec¬
tionem nemo habet: ut animam
suam ponat quis proamicis suis
Quia ergo superius dixerat
hocest mandatum meum ut
diligatis in uicem sicut dilexi
uos : quibus uerbis addidit.
quodnunc audistis: Maiorem
hac dilectionem nemo habet ut
animam suam ponat quis
proamicis suis: Fit exhoc con¬
sequens quod idem iste euange¬
lista iohannes in epistola sua
dicit: utquem ad modum pro
nobis animam suam posuit.
sic etnos debeamus animas pro
fratribus ponere: Diligentes
utiq inuicem sicut ipsẽ nos¬
dilexit qui pronobis animam
suam posuit: Nimirum hoc
est quod legitur in prouerbiis
salomonis: Si sederis cenare
ad mensam potentis: conside¬
rans intellege quae adponun¬
tur tibi. etsic mitte manum
tuam. sciens qm̃ talia oportet te¬
praeparare: Nam quae mensa est
potentis. nisi unde sumitur cor
est adeam sedere nisi humiliter
accedere: Etquid est considerare
e intellegere quae apponuntur
tibi. nisi digne tantam grãm

Expanded text:
i, definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus animas pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpest ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
malo suo rident: Ille ubiq
plorat. plus ergo ipse plorat:
cum facit opus bonum hylarem
esse. ita plane hylarescit:
Hilarem enim datorem diligit
d̃s: Quando ergo plorat:
quando bona opera sua orando
commendat: Orationes scõrum
uoluit commendare psalmus.
orationes peregrinantium. ora¬
tiones in hac uia laborantium:
orationes amantium: orationes
gementium: orationes aeternae
patriae suspirantium: donec
ea uisa sacientur : quinunc
inmerore sunt constituti: Et enĩ
fratres mei quamdiu sumus
incorpore. peregrinamur ad ño:
Non desiderat p̃atriam peregri¬
natio sine lacrima: Sidesideras
quod non habes: funde lacrimas:
Nam unde dicturus es dõ. factae¬

Expanded text:
malo suo rident. Ille ubique malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse plorat. cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via laborantium, orationes amantium, orationes gementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Po
Abbreviated transcription (Latin):
euntes ibant eflebant: Ex quo
nascimur: imus Quis enim stat:
quis non ex quo uiam intrauit cogi¬
tur ambulare: Infans natus est :
crescendo ambulabat Mors finis
est: Inde iam ueniendum est:
sedcum exultatione: Quis enim
non hic plorat inuia ista mala
quando ipse infans inde incipit:
utiq infans quando nascitur de
angustus uteri: in huius mundi
latitudinem funditur: Detene¬
bris procedit adlucem: plorare
detenebris procedit adlucem:
plorare potest ridere non potest:
Et rident homines. & plorant
homines: Etquodrident homi¬
nes plorandum est: Sed plorat
alius damnum suum: plorat
alius pressuram suam quia
in carcere est constitutus. plorat
alius quod amiserit mortuum
aliquem carissimorum suorum:
Ille hinc : ille hinc: Tustus unde:
Primo dehis omnib. iustus enim
plorat ueraciter plorantef sterili¬
ter: plorat plorantes: plorat
ridentes quia etquiplorant de
rebus uanis. in aniter plorant:
Etquindent derebus uanis.

Expanded text:
Euntes ibant et flebant. Ex quo Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. Et rident homines, et plorant homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de rebus vanis,
Abbreviated transcription (Latin):
in lacrimis ingaudio metent.
id est deinfirmioribus: Nonenim
in lacrimis seminabat ille ipsius
xp̃i magnus praeto: quando dice¬
bat. Ego enim iam immolor:
et tempus meae resolutionis in stat:¬
Bonum certamen certaui. cursum
consum maui. fidem seruaui. de
caetero superest mihi corona iusti¬
tiae. corona demanipulis: Super¬
est inquit mihi corona iustitiae:
quam reddet mihi dñs in illa die
iustus uidex: Quasi diceret:
Reddet mihi messem: cui meip¬
sum in pendo sementem: Haec
uerba quantum intellegimus fr̃s.
exultantis sunt non plorantis:
Numquid quando iste dicebat
in lacrimis erat: Nonne similis
haec uerba: ut necipsi desperent
qui in lacrimis seminauerunt:
Quia etsi seminauerunt in lacri¬
mis: transiet dolor & gemitus.
transit tristitia cumfine: & uenit
metent euntes ibant etflebant
mittentes semina sua. uenientes
autem uenient in exultatione
tollentes manipulos suos: Audite
si adiuuante dño explicare potuero.
quem ad modum adomnes pertinca

Expanded text:
in lacrymis, in gaudio metent: in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instatBonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis haec verba, ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat,
Abbreviated transcription (Latin):
tranfigurauit eos etdixit Tristis
est anima mea: usq ad mortem:
Uerumtamen fr̃s mei uidetur
mihi quod caput nr̃m infirmio¬
rib suis membris campas sumes
nedese forte membra infirma
desperarent sicut est humana
fragilitas morte propinquante
perturbarentur. & dicerent
non se addm̃ ꝑtinere: Nam si
pertinerent: agauderent: Ideo
prius xp̃c dixit. tristis est anima
mea usq ad mortem: Pater si
fieri potest transeat a me calix
iste Quis hoc dicit: quae
potestasꝰ quae infirmitas: audi¬
te quiddicit: Potestatem habeo
ponendi animam meam. et
potestatem habeo iterum sumendi
eam. nemo tollet eam ame sed
ego pono eam & iterum sumo
eam: Haec potestas: tristis erat
quando faciebat. quod nonfaceret:
nisi uoluisset: Potestate enim
fecit non conditione : quia ipse
uoluit non quia iudaeus potuit:
Transfigurauit ergo inse: infir¬
ma membra corporis sui Et
forte deillis dictum est qui seminaNs

Expanded text:
transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Haec potestas tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant
Abbreviated transcription (Latin):
magnam sedisti: scito qm̃ talia
te õportet praeparare: Quaeest
mensa magna. nisi unde acce¬
pimus corpus xp̃i et sanguinem:
quid est scito qm̃ talia tẽ oportet
praeparare. nisi quod heatus io¬
decapillo acceperunt: perit manus
ubi nonperit pilus: perit caput
ubi nonperit capillus⁊ ubi
nonperit palpebra. perit ocu¬
securitate : impenderunt seip¬
sos O peribus ergo bonis se-¬
minemus cum tempus est :
Dicente apostolo: Qui parce
seminat. parce etmetet In¬
fatigabiles inquit cum tempus
habemus operemur bonum
adomnes: maxime autem
ad domesticos fidei: Et iterum:
Bonum inquit facientes non
deficiamus: tempore enim suo
defecerit insemine: nongaude¬
crimis cum omnia opera bona¬
nr̃a habere debeanͭ hylaritatẽ:
etquidem demartyribus dici
potest quia cum lacrimis semina¬
uerunt. forater enim certauer̃:
et in magnis tribulationib fuer̃:
Nam uteorum lacrimas xp̃c
consolaretur : transtulit eos et

Expanded text:
magnam sedisti, scito quoniam talia magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Jode capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit ocusecuritate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo defecerit in semine, non gaudecrymis, cum omnia bona opera nostra habere debeant hilaritatem? Et quidem de martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorum lacrymas Christus consolaretur, transtulit eos et
Abbreviated transcription (Latin):
SALNUS QUICAHTATUR
dño. uidetur scĩs
martiribus conueni¬
re Sed simembra xp̃i
sumus sicut esse debemus.
ad omnes nos pertinere intel¬
legamus: Quiseminant in
lacrimis: ingaudio metent:
Euntes ibant etflebant.
mittentes semina sua Uenientes
autem uenient in exultatione.
tollentes manipulos suos:
Quo euntes. et unde uenientes:
quid seminantes in lacrimis:
Quaesunt semina: &ui manipuliꝰ
cuntes in mortem: uenientes a
morte Euntes nascendo: uenien¬
tes resurgendo: Seminantes opui
bona: metentes mercedem aeternã¬
II. Semina ergo sunt nr̃a quicquid
boni fecerimus: manipuli nr̃i qđ
infine recipiemus: Siergo bona
sunt semina. bona opera. quare
cum lacrimis. cum hilarem dato.
adbeatos martrres uerba ista
pertineant: Nulli enim tantũ
inpenderunt. quam illi quise
ipsos inpenderunt. sicut dicit
apostolus: et ipse inpendar. & suꝑ¬
ꝓͥro animab ur̃is: Inpenderunt
enim scipsos confitendo xp̃m:
et inplendo in eius adiutorio
quod dictum est: Ad m̃ensam

Expanded text:
salmus qui cantatur ino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datoread beatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam
Abbreviated transcription (Latin):
git etseipsum: est quippe im¬
pius : et iniquus: Qui autem
diligit iniquitatem: non pla¬
ne diligit. sed odit animam
suam: Hoc ergo prȩceptum
dñi teneamus utnos inuicem
diligamus: etquic quid aliud
praecepit faciemus: qm̃ qui quid
est aliud hic habemus: Discer¬
nitur quippe ista dilectio. ab ea
dilectione quase inuicem dili¬
gunt homines: sicut homines:
Nam ut liscerneretur: ad iunc¬
tum est: sicut dilexi uos: Utquid
Ad hoc ergõ et nos inuicem
diligamus : ut dilectionem
nrãm discernamus acaeteris
quinon adhoc se inuicem dili¬
gunt. quia necdiligunt: Qui
autem se propter habendum
dm̃ diligunt: ipsi se diligunt
Ergo utse diligant: dm̃ diliguns:
Non est dilectio: in hominibus
omnibus: Pauci se propterta
diligunt: ut sit as̃ omnia in¬

Expanded text:
git et seipsum? Est quippe imgit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. ut alia non inquira¬
mus: Tria certe commen dat
a postolus dicens: Manent
autem. fides spes. caritas tria
haec: Maior autem horum: cari¬
tas Et si in caritate hocest in
dilectione concluduntur duo
illa precepta: maior tamen dicta
est sed nonsola: Defide igitur
nobis quam multa manda ta
sunt quam multa despe: quis
potest cuncta colligere. quis
enumerando sufficere ⁊ sed in¬
tueamur quod ait idem aposto¬
lus : plenitudo legis caritas:
Ubi ergo caritas est: quid est
quod possit deesseꝰ ubi autem
non est : quid est quod possit
prodesse: dm̃ non credit: nec
diligit: Nemo diligit: qui non
credit: Frustra quidem sed tam̃
potest sperare ueniam qui non
diligit : nemo autem potest
desperare qui diligit: Itaq ubi
dilectio est proximi : ibi neces¬
sario fides et spes: Et ubi
dilectio proximi: ibi necessario
etiam dilectio di: Qui enim
non diligit dm̃. quomodo dili¬
git proximum tamquam seip¬
sum: quandoquidem non dili¬

Expanded text:
mandavit, ut alia non requiramandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non dili
Abbreviated transcription (Latin):
ocest preceptum
meum utdiligatis
inuicem: sicut
dilexi uos: Siue
dicatur p̃ceptũ
siue mandatum: ex uno greco
utrumq interpretatur. quod est
entole. Iamuero istam sententiã
et antea dixerat: dequa me
uobis ut potui disputasse memi¬
nisse debetis: Ibi enim sic ait:
Mandatum nouum do uobis
utdiligatis inuicem sicut dilexi
uos: ut et uos diligatis inuicem:
Huius itaq mandati repetitio.
commendatio est: nisi quodibi
mandatum inquit. nouum
do uobis: hic autem hocest in¬
quid mandatum meum: Ibi
tamquam nonfuerit ante tale
mandatum : hic tamquam
non sit aliud eius mandatum:
Sed ibi dictum est nouum: ne
inuetustate nr̃a perseueremus:
Hic dictum est meum: ne con¬
tempnendum putemus: Quod
autem hic ita dixit. hocest man¬
datum meum uelut non sit
aliud: quid putamus fr̃s mei.
num quid nam solum eius deista
lectione mandatum est qua dilig¬
mus in uincem: Nonne est et
aliud maius utdiligamus dm̃:
Aut uero desola nobis dilectione

Expanded text:
 praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
Himores. plebem dĩ inimicis gentib
ugo miserae captiuitatis ad dicunt:
Himores armatos dissipant populos
et munitas diruunt ciuitates: Et¬
quid plura karissimi: quic quid po¬
tentiae. quiçquid uirium uidemus
in hostibus corruptione uitae nrae.
nr̃a I infidelitate nutritur: Et
indeest quod nihil fusa addm̃ suppli¬
catione proficimus: quia incessabili¬
ter impus prauisq desiderus in hȩren¬
tes. uiam dño nr̃o secundum prophẽti¬
ca monita non p̃paramus: Propter
quod reuertentes adbeatissimi p̾cep¬
ta iohannis. paremus dño uiam
rectas faciamus semitas dĩ nõstri:
quatinus uidens in nobis dñs itinera
bonȩ uoluntatis. ouiculas suas
multis iam periculis fessas. benignis¬
simus pastor inquirat: Ut sicut̃ de
baptistae dominici hodie natiuitate
gaudemus: ita dedñi nr̃i reconcilia¬
tione laetemur. cui honor et gloria

Expanded text:
Hi mores plebem Dei inimicis gentibus Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis, pravisque desideriis inhaerentes, viam Domino nostro secundum prophetica monita non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
quas perambulare propitius ueniens
ad te dñs delectetur: Ille uiam dño
suo parat: qui luxuriantis carnis
respuens uoluptates. toto mentis
suae spũ suspensus ad dñm: uigore
se castitatis accingit: Optimam
parat dño uiam : qui cogita tiones
suas auaritiae fluctibus aestuantes.
serẽnae conscientiae tranquillitate
compescit: Uiam dño parat: qui
idolorum uana atq omnium suꝑ¬
stitionum figmenta conculcans.
unum dĩuiui cultum etfidem ueri¬
tatis inquirit: Quicumq uero uo¬
luptuosis saeculi huius languet
in lecebris. cupiditatibus auaritiae
feruentis in sanit. infraterna odia
feralis inuidiae facibus in ardescit.
atq ad contumeliam dĩ omnipoten¬
tis per an fractuosas daemonum
semitas erraticus uiator incedit:
Non parat dño uiam. sed inimico
miser suo exitiabilem insemet ipsum
pate facit ingressum: Himores. et uita
huius modi: ampla itinera et largissi¬
mas uias. barbaris nationibus in exi¬
tium commnunis salutis aperiunt:

Expanded text:
quas perambulare propitius veniens quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum salutis cura tantium diui¬
ni cultus expecerent. et aduerte¬
rent eum uera adnuntiare dexp̃o:
quiper assertionem iustitiae ut
illicitas hero dis nuptias increparet.
nec regem timuisset offendere :
necsqualorem carceris declinasset.
nec tirannico gladio refugisset¬
UItI. occidi Audiãmus adhuc̃ paululũ
frs. quid ad profectum omnium
nrm. saluatoris nuntius praedicabat:
Parate inquit uiam dño: rectas
facite semitas dinr̃i: Uere dignus
beatus iohannes: cuius prophetica
es set natiuitas: qui et illis deparen¬
tibus quorum esset desperata poste¬
ritas. dĩ munere nasceretur: Nam
tanta auctoritate tantoq docendi
pondere. in uocem scaẽ praedicatio¬
nis erupit: ut et instantem dñi
nuntiaret aduentum. et insemitas
rectas male uiuentium dirigeret pra
dici. purgato auitiis pectore simpli¬
cis cordis habitaculum praeparare:
quidest rectas facite semitas di. nisi
tales actuum tuorum tibi munias uias.

Expanded text:
verbum salutis, cura tantum diviverbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravdici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias;
Abbreviated transcription (Latin):
parturit. mutus loquitur. et in secreto
maternorum uiscerum paruuli to-¬
tius mundi gaudia futura praeludun:
nec enim poterat ueteri sublege. or¬
dinem suum mortalis seruare natu¬
ra : quando per nouam diuinitatis
gram. Nouum saluti omnium mi-¬
sterium parabatur: Hic ergo est
io hannes: dequo prophetauit esaias
dicens: Uox clamantis indeserto:
parate uiam dñĩ rectas facite semitas
dĩ nr̃i: Uox inquit clamantis:
Quambene uox dicitur: quiuenien¬
tem decaelestibus incarne hominis
unigenitum dĩpleno laetus ore
clamabat: Recte uox dicitur: cuius
intonante praeconio. sacramentum
redem ptionis
humanae surda dudum coepit au¬
dire moralitas: Ut enim ueneran¬
dus baptistamuto patri aperuit
linguam: ita aures hominum salu¬
taris grae innouauit auditu:
Clamabat autem in deserto: ubi
praedicationem eius nec insolens
turba perstreperet. Nec infidelis
rideret auditor: Sedhi tantum
audire possent. qui praedicantem

Expanded text:
mutus loquitur, et in secreto mutus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem