comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istł: open& impietas cogittitiones
ncerpretem̃ historiam: & singulis
uersiculis breues sententias coap¬
cantes: quid nobis ab haebreis sit tra¬
ditũ disseramꝰ: Derelicte uxores isra¬
haeliticaxe. & inchoris maritorũ. Alie¬
natĩ gentium feminas contemplan¬
ces: addĩ solius auxilium confugie
eiulatib inuidiam facĩebant eius
ꝓuidentix : qđ non respiceret hu
fletu &eplantib impeditũ: Et in sup
eis querentib Quam obcausam dẽ
manib corum non accipiat sacri¬
ficium: statim infert: Quia dñs
testificatus ẽ interte & uxorem
pubertatis cuae. quamtu des¬
pexisti: dicens: Propter hoc
relinquet homo patrẽ & matrem:
x adherebit uxori suae : & erunt duo
inuna carne: Et idcirco particeps
dicit᷑ & uxor coniunctionis. & foe¬
ut & alii suspicantur. qđ ꝓpt̃ affec¬
cã. quodammodo una anima in
duob eẽ uidetur: coniuntis spu.¬
& mente sociatis: Cũ ergo unus utr̃ã¬
q fecerit &uirũ & mulierem

Expanded text:
Israel, operiet impietus cogitationes Israel, operiet impietus cogitationes Interpretemur historiam, et singulis versiculis breves sententias coaptantes, quod nobis ab Hebraeis sit traditum, disseramus. Derelictae uxores Israeliticae, et in thoris maritorum alienarum gentium feminas contemplantes, ad Dei solius auxilium confugiebejulatibus invidiam faciebant ejus providentiae; quod non respiceret humfletu et planctibus impeditum, et insuper eos quaerere: quam ob causam de manibus eorum non accipiat sacrificium, statimque infert: Quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in una carne : et idcirco particeps dicitur, et uxor conjunctionis, et foeut alii suspicantur, quod propter affectam quodammodo una anima in duobus esse videatur, conjunctis spiritu, mente sociatis. Cum ergo unus utrumque fecerit, et virum et mulierem:
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: qui subplantat uitia atq peccata
donec humilietur in bonũ suum s& of¬
feratur ꝓeo uictima dño omĩ potenti:
Et hoc rursum fecistis Opiebatis la¬
crimis altare dñi fletu & gemitu: ita
inter te &uxorem pubertatis tua:
quam tu despexisti: Et haec particeps
tua: & uxor fȩdens tui Nonne unus
olescentiae tuae noli despicere:
Cum odio habueris: dimitte dicit
dñs ds̃ isrł Operiet autẽ iniqͥtas
uestimentũ cius : dicit dñs exerci
quae oderam fecistis: Operiebatis
lacrimis alteoe dr̃: ꝑlantu &
gemitu: Dolorib adhuc dignu ẽ
respicere. sacrificium suscipere
acceptabile demanib ur̃is.
& dixistis: Propter quid: quia
dñs testificatus est: interte &uxorẽ
adolescenciae tuae : quã tu reli¬
quisti: Et hat particeps tua
a uxor testamenti tui. & non alius
secit: & reliquiae sp̃s tui : Et dixistis:
Quid aliud preter semen quera as  e
habens dimiseris eam. dicit dñs ds̃

Expanded text:
Jacob, qui supplantat vitia atque peccata, Jacob, qui supplantat vitia atque peccata, donec humilietur in bonum suum, et offeratur pro eo victima Domino omnipotenti. Et hoc rursum fecistis, operiebatis lacrymis altare Domini fletu, inter te et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti. Et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Nonne unus olescentiae tuae noli desCum odio habueris, dimitte, dicit Dominus Deus Israel; operiet autem iniquitas vestimentum ejus, dicit Dominus exercitEt haec quae oderam, fecistis: operiebatis lacrymis altare Domini planctu et gemitu, de laboris adhuc dignum respicere sacrificium, aut suscipere acceptabile de manibus vestris. Et dixistis, propter quid? Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem adolescentiae tuae, quam tu reliquisti, et haec particeps tua, et uxor testamenti tui, et non alius fecit, et reliquiae spiritus tui. Et dixistis: quid aliud praeter semen quaerit Deushabens dimiseris eam, dicit Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: Scđ̾m multitudinẽ inpietatem
eorũ expelle eos: qm̃ irritauerunt te đ:
Ut incunctas ꝓuincias uagi & ꝓfugi: spar¬
gerentur: Contaminauerunt enim
nientes sibi deos alienos: Quilenim
non recipit filium: non recipit patrẽ
qui misit eum: Et idcirco quia hoc
fecerint: tamdiu disperire. donec
humilientur : uel captiuitatis in iu¬
riam uel obconscientiam peccatorũ:
Et proiciantur de tabernaculis iacob:
ut destructo templo atq altari: ne¬
quaquam apud eos offerantur hostiae:
N ec hac explanaitione contenti. quia
iudas interp̃tatur dñi confessio: ad
poenitentem intelligentiam tranfer̃:
Qui post quã dñm confessus est: si pec¬
cauerit abominationẽ facit in isrł
mysteria. indigne accipiens corpus
eius & sanguinem: ꝓeo qđ dilexerit
uitia: & ad inuenerit sibi deos ali¬
enos: scđm numerũ peccatorum
habens numerũ deorum: Luxta
& subicitur: Et qui hoc fecerit: excer

Expanded text:
tum est: Secundum multitudinem impietatum tum est: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine , ut in cunctas provincias vagi, et profugi spargerentur. Contaminaverunt enim nientes sibi deos alienos: Qui enim non recipit Filium, non recipit Patrem, qui misit eum . Et idcirco quia hoc fecerunt, tamdiu disperire donec humilientur, vel captivitatis injuria, vel ob conscientiam peccatorum: et projiciantur de tabernaculis Jacob, ut destructo templo, atque altari, nequaquam apud eos offerantur hostiae  Al. bestiae. Nec hac explanatione contenti quia Judas   interpretatur Domini confessio  ad poenitentem, intelligentiam transferunt, qui postquam Dominum confessus est, 965 si peccaverit, abominationem facit in Israemysteria, indigne accipiens corpus ejus et sanguinem , pro eo quod dilexerit vitia, et adinvenerit sibi deos alienos, secundum numerum peccatorum habens numerum deorum. Juxta ei subjicitur . Et qui hoc fecerit, exterm
Abbreviated transcription (Latin):
abuno parente generatos: unumq
ẽẽ. debere : & unũ confessionis habere
labium: Sed postea ꝑsuꝑbiam &ȩdi¬
ficationẽ turris contra dm̃ : in multas
linguas atq. sententias eẽ diuisos:
Adelemosinã quoq referunt : ut dicant
despicere nos fratres nr̃os: quando
non cõmunicamꝰ eis quae adõ ad susten¬
tandam uitã accipimus: Et ad hoc
transernt: ut asserant frẽm nr̃m
precipit mariae magdalenae : ut nun¬
ti& frib suis dñm surrexisse Et loqͥt᷑
inpsalmo Narrabo nomen tuum
frib meis: in medio aeccła cantabo
tibi: Deseruer̃ ergo iudxi frẽm
suum: & contanauer̃ pactũ patrum
suorũ : qđ ds̃ pepigerat ad abraham
isa ac & iacob: ut insemine eorum
quod interp̃tatur xp̃s benedicerent᷑
onĩs gentes: Hec uariae suspicant᷑:
quia certam uiam non repperiunt:
Deniq & hoc sequit᷑ i uxta lxx: Dere
Descitos ce. iudeos. quia blasphemaueruN
dñm saluatorem: & sustinuis se qđ scrip¬

Expanded text:
ab uno patre generatos, unum ab uno patre generatos, unum esse debere, et unum confessionis habere labium; sed postea per superbiam et aedificationem turris contra Deum in multas linguas atque sententias esse divisos . Ad eleemosynam quoque referunt, ut dicant: Despicere nos fratres nostros, quando non communicamus eis quae a Deo ad sustentandam vitam accepimus. Et ad hoc transeunt, ut asserant fratrem nospraecepit Mariae Magdalenae, ut nuntiet fratribus suis, Dominum surrexisse , et loquitur in Psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Deseruerunt ergo Judaei fratrem suum, et contaminaverunt pactum patrum suorum, quod Deus pepigerat ad Abraham, Isaac, et Jacob, ut in semine eorum, quod interpretatur Christus, benedicerentur omnes gentes. Haec varie suspicantur, quia certam viam non reperiunt. Denique et hoc quod sequitur juxta LXX: DerelDesertos esse Judaeos, quia blasphemaverunt Dominum Salvatorem, et sustinuisse quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nib uoluerit ad altare mimus offerre:
quoru solum remediũ est nonfaicere
qua fecer̃: Quidam hunc locũ non
intelligentes. nec scientes historiae uen¬
tatẽ: idqđ̾ ait. nonne pater unꝰ omnium
nr̃m : deabrahã sic intelligunt: ut &iã
gentiũ patrẽ abrahã eẽ. commemoren:
Scdđm illud qđ scriptũ est: Potest ds̃ dela¬
pidib isassuscitare filios abrahae Uel
certe unũ dm̃ patrẽ ad firmant: iuxta
illud qđ indeutero nomio legimus:
nui & exaltaui: ipsi autẽ reliquer̃me:
Et in psalmorũ uolumine: Fili alieni
mentiti sunt mͥ. filii alieni in uetera¬
ti sunt : & claudicauer̃ a semitis suis:
Eabhoc uno eos qui peccauerint receden¬
tes : multos uitiorũ suorũ patres facere
Om̃is enĩ quisticit peccatũ: dediabolo
natus est. idq quod sequit᷑ Quare
despicit unusquisq nr̃m frẽm suum.
uiolans pactum patrũ nr̃orum. sic in¬
terp̃tati sunt: ut dicerent nos cunctos

Expanded text:
nibus voluerit ad altare munus offerre, nibus voluerit ad altare munus offerre, quorum solum remedium est, non facere quae fecerunt. Quidam hunc locum non intelligentes, nec scientes historiae veritatem, id quod ait: Nonne pater unus omnium nostrum? de Abraham sic intelligunt, ut etiam gentium patrem Abraham esse commemorent, secundum illud quod scriptum est: Potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ? Vel certe unum Deum Patrem affirmant juxta illud quod in Deuteronomio legimus: nui et exaltavi: ipsi autem reliquerunt me . Et in Psalmorum volumine: Filii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semiti qui peccaverunt, recedentes, multos vitiorum suorum patres fecere: Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo natus est. Idque quod sequitur: Quare despicit unusquisque nostrum fratrem suum, violans pactum patrum nostrorum, sic interpretati sunt, ut dicerent: Nos cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
syriis cenebantur: sed in his quax adcr
regis imꝑium sub zorobabel xerra
& neemia debabyloma sunt reueisi:
Quia contaminauit iudas scificationem
dñi quã dilexit: & habuit filim di ali¬
eni: miscendo cũ alienigenis semen ifl
& gentilium: id est hereticorũ filus idolis
seruientes : sumendo uxores: Qua igidus
hoc fecerunt: ꝓpbete adcos sermo dangit̃
xapeccato maledictionib retrahuntar:
Dispdat dñs uirũ quufecerit hoc: Quam
puldna non abscidit errori ueniam :
nec dixit meledicat dñs ei qui fecit hoc:
sedi qui fecerit: infuturũ tendens maledic¬
cionẽ : ut peccatores ad poenitentiam ꝓ¬
uoc&: Doctorẽ inquit atq discipulum:
de tabernaculis iacob siue ille sacerdos sit
siue laicus. una maledictione feriuntur:
Et non erit in eis poene diuersitas: inqͥb
peccata sunt paria. & offerentem munus
dño exercituum: Sub auditur disꝑdat
dñs: Et eum quiꝓ huiuscemodi homi¬

Expanded text:
syriis tenebantur; sed in his qui ad Cyri syriis tenebantur; sed in his qui ad Cyri regis imperium sub Zorobabel et Ezra, et Neemia de Babylonia sunt reversi. Quia contaminavit Juda sanctificationem Domini, quam dilexit, et habuit filiam Dei alieni, miscendo cum alienigenis semen Israel, et gentilium; id est, ethnicorum filias, idolis servientes, sumendo uxores. Quia igitur hoc fecerunt, prophetae ad eos sermo dirigitur, et a peccato maledictionibus retrahuntur. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc. Quam pulchre non abscidit errori veniam, nec dixit, maledicat Dominus ei qui fecit hoc; sed qui fecerit, in futurum tendens maledictionem, ut peccatores ad poenitentiam provocet. Doctorem, inquit, atque discipulum de tabernaculis Jacob, sive ille sacerdos sit, sive laicus, una maledictione ferientur, et non erit in eis poenae diversitas, in quibus peccata sunt paria. Et offerentem munus Domino exercituum: subauditur, disperdat Dominus et eum, qui pro hujuscemodi homi
Abbreviated transcription (Latin):
& fragilitate sexus ñ ferentis laborem:
confecte erant. & infirmitatt̃ ac deform¬
tatẽ corporũ traxerans: Et cũ alienigas
uel atate. florentib: uel cultu corporĩ
pulchriorib : uel potentũ ac diuitum
filiab matrimonia copularant: Cor¬
ripit itaq eos ezras ꝓpheta: & ad repu¬
dium nouarũ coniugũ ꝓuocat: ut uxo¬
res quas amiserarte retipiant: Non ne
in quit pater abraham omnium nr̃m
est : dequo incsaia scribit᷑: Respicite
in abrahã patrem urm : & in saram quae
genuit uos: Quia unus erat: &uoraũ
eum: Nonne ds̃ unus creauit nos. qui
ex abrahã nrm̃ elegit genus: Quare
ergo ueteres uxores contempnimus.
& fratrũ nostrorũ abicimꝰ filias.: ut reln¬
quamus pactũ patrũ nr̃orum. & non ex
lege accipiamus uxores: Trans gressus ẽ.
iudas Haec enĩ crib reuersa est deba¬
brlone cũ sacerdotib acleuitis: & abho¬
minatio facta est in isrł & in hierusalem:
Nequaquam indecem trib quae abas¬

Expanded text:
t fragilitate sexus non ferentes laborem, t fragilitate sexus non ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformitatem corporum contraxerant: et cum alienigenis vel aetate florentibus vel cultu corporum pulchrioribus, vel potentum ac divitum filiabus matrimonia copularant. Corripit itaque eos Ezras propheta, et ad repudium novarum conjugum provocat, ut uxores quas dimiserant, recipiant: Nonne, inquit, pater unus Abraham omnium nostrum est? de quo in Isaia scribitur: Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram, quae genuit vos, quia unus erat, et vocavi eum . Nonne Deus unus creavit nos, qui ex Abraham nostrum 963 elegit genus? Quare ergo veteres uxores contemnimus, et fratrum nostrorum abjicimus filias, ut relinquamus pactum patrum nostrorum, et non ex Lege accipiamus uxores? Transgressus est Juda haec enim tribus reversa est de Babylone cum sacerdotibus ac Levitis, et abominatio facta est in Israel, et in Jerusalem. Nequaquam in decem tribubus, quae ab As
Abbreviated transcription (Latin):
& moabitarũ & xegrptiorũ : & amorreorũ:
Tuler̃ cnĩ defiliab: eorũ sibi & filiis suis:
& conmiscuerunt semen scm̃ cũ popłis
terrarũ: Manus & iam principum
& magistratuum. fuit intrans gressio¬
ne hac prima: Cũq audissem ser¬
monẽ istũ. scidi palliũ meũ & cunicã:
& euelli capillos capitis mer & barbae :¬
& sedi merens: Et rursum incensequen¬
tib Inuentiq sunt defiliis sacerdotum.
qui duxerant uxorts alieni genas defiliis
iħu filii iosedec: & fr̃s eius maasia. &
eleatar &. iarib: & godolia: Et deder̃
manꝰ suas ut eicerent uxores suas: & ꝓ
dilecto suo arietẽ deoruib offerrent:
Infinẽ quoq capituli post enumerati¬
onem eorũ qui uxores alienigenas
Om̃s hii acceperunt uxores aliengenas:
& fuer̃ exeis mulieres quae pepererans
filios: Reuersi ergo decaptiuitate
babilonia. tam principes & sacerdotes
acleuita. quã reliquus popłs: ab iecer̃
uxores suas israhaelitici generis : quae
pauꝑtate & iniuria longioris uiae :¬

Expanded text:
Moabitarum, et Aegyptiorum, et Amorrhaeorum. Tulerunt enim de filiabus eorum sibi, et filiis suis, et commiscuerunt semen sanctum cum populis terrarum. Manus etiam principum et magistratuum fuit in trangressione hac prima. Cumque audissem sermonem istum, scidi pallium meum et tunicam, et evelli capillos capitis mei et barbae, et sedi moerens Et rursum in consequentibus: Inventique sunt de filiis sacerdotum, qui duxerunt uxores alienigenas de filiis Jesu, filii Josedec, et fratres ejus, Maasia, et Eleazar, et Jarib, et Godolia, et dederunt manus suas, ut ejicerent uxores suas, et pro delicto suo arietem de ovibus offerrent . In fine quoque capituli post enumerationem eorum, qui uxores alienigenas Omnes hi acceperunt uxores alienigenas: et fuerunt ex eis mulieres quae pepererant filios. Reversi ergo de captivitate Babylonia, tam principes, et sacerdotes, ac Levitae, quam reliquus populus abjecerunt uxores suas Israelitici generis, quae paupertate et injuria longioris viae, e
Abbreviated transcription (Latin):
& ero cestis uelox suꝑ maleficos
in nomine meo mendaciter : &
qui fraudant mercȩdẽ mer¬
cennaris. &oppͥmunt ꝑpotentiã
uiduas & ꝑcutiunt pupillos : & ꝑ¬
uertunt iudiciũ aduaene : & qͥ non
lẽgimꝰ motã dño questionẽ abbis
quĩdicun. omis quifticit malum
bonus est in conspectu dñi. & cales
ei placent. aut si displicent. ubi est
ds̃ iudicii. hoc ẽ ubi ẽ iustitiae ue¬
ritas: Ad quã dissoluendã: drũ
sermo respondit: Mittã angł i
meũ qͥ p̃parabit uiã meã: & ueni&
ad tẽplum suũ dominator quẽ uos
queritis : & qui iudex ÷ ueritatis:
dequo dicit᷑ inpsalmo: Ds̃ iudiciũ
tuum regida: & iustiam tuã filio
regis: Nõn enĩ pater iudicat quẽ quã:
sed omẽ iudicium dedit filio Et
ille ẽ angłs testamenti quẽ uos que¬
ritis: cuĩ non placent mala: qͥꝑso¬

Expanded text:
 ero testis velox super maleficos, in nomine meo mendaciter. Et qui fraudant mercede mercenarios, et opprimunt per potentiam viduas, et percutiunt pupillos et pervertunt judicium advenae, et qui non legimus motam Domino quaestionem ab his qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent, aut certe si displicent, ubi est Deus judicii? hoc est, ubi est justitiae veritas? Ad quam dissolvendam Domini sermo respondit: Mittam angelum meum, qui praeparabit viam meam, et veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, qui judex est veritatis, de quo dicitur in Psalmo: Deus, judicium tuum regi da: et justitiam tuam filio regis . Non enim Pater judicat quemquam; sed judicium omne dedit Filio . Et ille est angelus testamenti quem vos quaeritis, cui mala non placent, qui perso
Abbreviated transcription (Latin):
testis uelox maleficis & adulteris
& ꝑ iuris : & qui calumniant᷑ mer¬
cedem mercennanii: Uiduas &
pupillos : & opprimunt peregrinũ :¬
neccimuerunt me dicit dñs exer¬
cituum: Ego enĩ dñs & ñ mutor:¬
autquis ferre poterit ut aspiciat
eum. Quia ipse ingreditur
quasi ignis conflatoriĩ : & quasi her¬
ba labãntium: Et sedebit conflans.
& emudans quasi argentũ. & sicut
aurũ  Et emundabit filios leui:
& fund& eos sicut aurũ &
argentũ : & erunt dño offerentes
hostias in iustitia Et placebit

Expanded text:
x maleficis et adulteris et periuris et qui calumniantur mercedem mercennarii viduas et pupillos et opprimunt peregrinum nec timuerunt me dicit Dominus exercituum ego enim Daut quis ferre poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt Domino offerentes hostias in justitia Al. just
Abbreviated transcription (Latin):
tizans: & predicans baptismũ poe¬
nitentiar. in remissionẽ peccatorũ.
Sed euangelistae uaticinium ꝓphe¬
tarũ : suꝑ iohanne interpretati sunt.
Cũq insensu consentiant: in uerbis
discrepant: Pro eo enĩ qđ lxx tran¬
stulerunt rectas facite semitas dĩ
nr̃i. marcus lucasq dixerunt:
Rectas facite semitas: Iohannes
autem: dirigite ait uiam dñi Ex
quo ꝑspicũum est apłos & euan¬
gelistas & ipsum dñm saluatorẽ.
non lxx interpretũ auctoricatẽ
sequi. qui haebrear linguae haben¬
tes scientiam non indigent: sed
ex haebraeo transferre quod clerint:
non curantes desillabis punctisque
uerborũ : dũ modo scrcentia rum
ueritas tranferat᷑: Quod quidem
& in plurimis locis hos fecisse do¬
cuimus: & maxime in eo libro.
quia nobis inscriptus est de optimo
genere interpretandi : simul testi¬
moniis multis. ad probatũ est:
Hoc ergo qđ dicit᷑. Ecce ego mito
angłm meũ & p̃parauit uiam ante
faciem meam: exꝑsona xp̃i dicit᷑¬

Expanded text:
baptismum poenitentiae, in remissionem peccatorum . Sed et evangelistae vaticinium prophetarum super Joanne interpretati sunt cumque in sensu consentiant, in verbis discrepant. Pro eo enim quod LXX transtulerunt: Rectas facite semitas Dei nostri, Marcus Lucasque dixerunt: Rectas facite semitas ejus. Joannes autem: Dirigite, ait, viam Domini. Ex quo perspicuum est, apostolos, et evangelistas, et ipsum Dominum Salvatorem non LXX interpretum auctoritatem sequi, qua Hebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi, multis simul testimoniis approbatum est. Hoc ergo quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit viam ante faciem meam, ex persona Christi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
parabit uiam ante faciem metm:
& subito ueniet intẽpłusuũ dñs quẽ
uos queritis : & angłs iustitiae quẽ
uos uultis Hoc interp̃tatus est
dñs in euangelio de iohanne bapti¬
sta dicens: Iste ẽ dequo scriptũ ẽ:
Ecce ego mittam angłm meum ante
faciem tuam: & preparauit uiam
tuam corã me: Nec isdem ususẽ
uerbis: quae lxx interpretes tran¬
stuler̃ Marcus quoq euangelista
duo testimonia malachiae & ĩsaie
subunius ꝓphetiae sermone con¬
texens: itti exorsus ẽ: In itium
euangelii ibu xp̃i: sicut scripcũ
est inesaia ꝓpheta Ecce mitto

Expanded text:
ante faciem meam: et subito veniet ad templum suum Dominus quem vos quaeritis, et angelus justitiae quem vos vultis. Hoc interpretatus est Dominus in Evangelio de Joanne Baptista, dicens: Iste est de quo scriptum est; Ecce ego mittam angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam coram me ; nec eisdem usus est verbis, quae LXX interpretes transtulerunt. Marcus quoque evangelista duo testimonia Malachiae, et Isaiae sub unius prophetae sermone contexens ita exorsus est: Initium Evangelii Jesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: Ecce ego mitto
Abbreviated transcription (Latin):
credentium: in quib ꝓpt̃ prauita¬
tatẽ & incredulitatẽ. prius ds̃ ambu¬
lare ñ poterat: Templũ autẽ uel
accłam int̾pretantur: uel unum¬
loquitur apłs. xdificamini domos
spiritales: sacerdotum scm̃: offer

Expanded text:
credentium, in quibus propter pravitatem, et incredulitatem, prius Deus ambulare non poterat. Templum autem vel Ecclesiam interpretantur, vel unumlesia: Aedificamini domos spirituales, sacerdotium sanctum: offer
Abbreviated transcription (Latin):
dictum intelligunt: Et qđ sequitur
statim ueni& adtẽplũ suũ dominatoꝵ
quẽ uos quaeritis. & angls testamenti
quẽ uos uultis: referunt ad haiaaĩ
ultimo tẽpore eẽ uenturũ: Sed mitor:
quomodo eos rerũ exitus non doc eat
ueritatẽ: Quod enĩ tẽplũ suum
inueni& dominator. quod usq ad
fundamenta destructũ est. aut si
abalio extruendũ est antequam xp̃c
adueniat: quid xp̃c eorũ amplius
facturus ẽ. cũ abalio restituta sint
om̃a : dñs nr̃ in euangelio eliam
ꝓphetam iobannẽ baptistam inter¬
pretans : loquitur: Si uultis scire:
ipseẽ elias qui uenturus est De quo
& hic idem ꝓpheta quẽ nc̃ disserimꝰ
scribit infine Ecce ego mitto uob
eliã ꝓphetã: antequãm ueniat dies
dñi magnꝰ & horribilis: Quomodo¬

Expanded text:
 sequitur: Statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis; et angelus testamenti quem vos vultis, referunt ἠλειμμένον, ultimo tempore esse venturum. Sed miror quomodo eos rerum-exitus non doceat veritatem. Quod enim templum 971 suum inveniet dominator, quod usque ad fundamenta destructum est, aut si ab alio exstruendum est antequam Christus adveniat, quid Christus eorum amplius facturus est, cum ab alio restituta sint omnia? Dominus noster in Evangelio Eliam prophetam, Joannem Baptistam interpretans loquitur: Si vultis scire, ipse est Elias qui venturus est , de quo et hic idem propheta quem nunc disseruimus, scribit in fine: Ecce ego mitto vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sequitur. & statim ueniet
ad tẽplum suum dominator queuos
queritis. & angłs testamenti quẽ uos
uultis: ita dese quasi dealtero loquit᷑.
iuxta consuetudinem scripturarum:
N ulliq dubium: quin dominacor iste¬
sit saluator: qui creator est omnium :¬
& angłs̃ testamenti. & magni consilii
angẽlus appellatur: Alii uero hoc
qđ dicitur. Ecce ego mittã angłm
meum & preparauit uiã ante faciẽ
meã: exꝑsona patris dictum putaÑ

Expanded text:
 sequitur: Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, ita de se quasi de altero loquitur, juxta consuetudinem Scripturarum. Nullisque dubium est quin Dominator iste salvator sit, qui Creator est omnium, et angelus testamenti, et magni consilii Angelus appellatur. Alii vero hoc quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit viam ante faciem meam, ex
Abbreviated transcription (Latin):
& habuit filium dĩ alieni: Disꝑdat dñs
uirũ qui fecerit boc. magistrũ & disci¬
pulum detibernaculis iacob. & offe¬
rentem munus dño exercituum.: lxx
Non ne pater unus omnium nr̃m.
Non ne ds̃ unus creauit uos: Quare
relinqui tis unusquisq frẽm suum.
ut ab hominabile faceret cestamentũ
patru uõrũ. Derelictus ẽ iuidas:¬
in hierł: quia conttuminauit iudas
sc̃a dñi: inquib dilexit & ad in¬
uenit deos alicnos Disꝑdat dñs
hominẽ qui facit hac : donec excur¬
betur de tabernaculis ia cob: & de
his qui offerunt sacrificium dño
ominipotenti: Ante quã depresenti
capitulo disputemꝰ: hrbreorum
c̃ ponenda traditio: immo scriptura
uerittis explicanda: Legimus in
serunt adme principes dicentes: Non est
separatus popłs isrł & sacerdotes & leuita
apopulis terrarũ: & de abhominationib
corũ: Chananei uidelicet: & ethei &

Expanded text:
s virum qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Jacob, et offerentem munus Domino exercituum. LXX: Nonne Pater unus omnium vestrum? Nonne Deus unus creavit vos? Quare reliquistis unusquisque fratrem suum, ut abominabile faceret testamentum patrum vestrorum. Derelictus eusalem, quia contaminavit Judas sancta Domini, in quibus dilexit, et adinvenit deos alienos. Disperdat Dominus hominem qui facit haec, 962 donec exturbetur de tabernaculis Jacob, et de his, qui offerunt sacrificium Domino omnipotenti. Antequam de praesenti capitulo disputemus, Hebraeorum est ponenda traditio, immo Scripturae veritas explicanda. Legimus in serunt ad me principes, dicentes: Non est separatus populus Israel, et sacerdotes et Levitae a populis terrarum, et de abominationibus eorum, Chananaei videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
Aba quilone exardescent mala suꝑ om̃s
habittitores t̾ra. & dequo salomon
cõmemorat: Aquilo durus uentus.
nomine dexter uocat᷑: Propt̃ ea autẽ
extend& inftrente supplicia ds̃ ma¬
nũ suam: ut & aquilo sentiat poenas.
& hii qui int̾ra eius sunt adquam
ibant interrã aquilonis: It pulcma
qui mouerit pedes suos. & recessert ab
oriente: dequo idem ꝓpheta ait:
Ecce uir oriens nomen eius. & ad occiden¬
it̃ respexerit. statim ꝑgit adaqui lo nt
qui non ẽ dexter. sed nomine dex cer
uocatur: Quod quidẽ. & corporalitr
intelligitur: ut quicũq. inoriente stt¬
terit: & uerterit se occidentẽ respicien
addexceram hab& aquilonẽ : quem
dextrum uocant: qui flatu illius re¬
frixerunt : quitantũ nomine dexterẽ.
Ceterũ re &opert: positus insinistram est:
Post quam autẽ excenderit manũ sucm
interpretat᷑ exΟyNΩN quẽ multi
putant dirigentẽ dici: sed falsũ est:
erernun enĩ: coarguens dictur

Expanded text:
Ab aquilone exardescent mala super omnes Ab aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et de quo Salomon commemorat: Aquilo durus ventus: nomine autem dexter vocatur . Propterea autem extendit inferentem supplicia Deus manum suam, ut et Aquilo sentiat poenas, et hi qui in terra ejus sunt, ad quam ibant in terram Aquilonis . Et pulchre qui moverit pedes suos, et recesserit ab Oriente, de quo idem propheta ait: Ecce vir, Oriens nomen ejus , et ad Occidentem respexerit, statim pergit ad Aquilonem, qui non est dexter, sed nomine dexter vocatur. Quod quidem et corporaliter intelligitur, 712 ut quicumque in Oriente steterit, et verterit se ad Occidentem respiciens, ad dexteram habeat Aquilonem, quem dextrum vocant qui flatu illius refrixerunt, qui tantum nomine dexter est, caeterum re et opere potius in sinistra est. Postquam autem extenderit minterpretatur εὐθύνων, quem multi putant dirigentem dici, sed falsum est: εὐθύνων enim coarguens dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mei gladiũ: qui uertit᷑ ad custodi¬
endam uiam ligni uitae: &inesaia
Inde& gladiũ magnũ & scm̃ suꝑ dra¬
conẽ colubrum tortuosum: & inter
mentes poenas imitentur miniuen
hicremiae ꝓphecia sonat: Loquar
inquit suꝑ gentem & suꝑ regnum: ut
austram & disꝑdam eos: Et si poeniten¬
tiam egerint: & ego agani poeniten
tiam de omib malis: quae locutus sũ
ut facerẽ eis Et ut sciatis ꝓpt̃ ea
nunc dñm cõminari aechiopib gla¬
dium. ut eos ad meliora conuertat:
post paululũ in hoc ipso libro de aethi¬
opib infert Vltra flumina aechi¬
oprae inde supplices mei s filii dis¬
ꝑsorũ meorũ deferent munus mihi
Siue ut lxx habetur: definib fluui¬
orũ aechiopiae : suscipiam disꝑsos me¬
os : &offerent hostias michi: Fost haec
non loqutur dñs ut supta: sed ꝓphe¬
ticus sp̃s deeo Et extend& manũ
suam suꝑ aquilonẽ : & disꝑd& assur:
A quilonẽ : de quo hieremias scribit:

Expanded text:
meum gladium, qui vertit ad custodimeum gladium, qui vertit ad custodiendam viam ligni vitae. Et in Isaia: Inducet gladium magnum et sanctum super draconem colubrum tortuosum, et intermentes poenas, imitentur Niniven, et Jeremiae prophetia sonat: Loquar, inquit, super gentem, et super regnum, et auferam et disperdam eos: et si poenitentiam egerint, et ego poenitentiam agam de omnibus malis quae locutus sum, ut facerem eis . Et ut sciatis propterea nunc Dominum comminari Aethiopibus gladium, ut eos ad meliora convertat, post paululum in hoc ipso libro de Aethiopibus infert: Ultra flumina Aethiopiae, inde supplices mei filii dispersorum meorum deferent munus miut in LXX habetur: De finibus fluviorum Aethiopiae suscipiam dispersos meos, et offerent hostias mihi. Post haec non loquitur Dominus ut supra; sed propheticus spiritus de eo: Et extendet manum suam super Aquilonem, et perdet Assur . Aquilonem de quo Jeremias scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
conuersis. spes erit: nullũq qui poeni¬
tentiã agere uoluerit asalute alie¬
nũ fore: Unde &prius anima pol¬
luta & delictoru sordib inquinata:
Dicit: Nigrasum: Et posteti infine
cantia canticorũ : de eadẽ iam purga¬
ta de loca ꝑpoenitentiam : scribitur:
Quae est ista qua ascendit de albata.:
Morses quoq idẽ lex dñ spitalis: achi¬
opissam degentib duxit uxorẽ : Et
maria id est sinagoga iudȩorũ: &aa¬
ron idẽ carnale sacerdotiũ: & nor
scđm ordinẽ melchisedech: murmu¬
rant aduersũ legeni: Sed frustrc:
Statim enĩ sinagogai ꝑ funditur lepra
&extra castra ꝓiecta: cõpletã tẽpore.¬
ipso orantt moyse incastra reducitur
Comminat᷑ itaqi s ormo diuinꝰ his qui
peccatis inherent. & obliti sordibus
delictorũ. Nolunt ad meliora c̃uerti.
& tenebrosum colore euellere : &com¬
minat᷑ eis gladiũ: de quo puto scribi
& ingenesi. Stacuit cherubin & flam¬

Expanded text:
conversis spes erit, nullum qui volconversis spes erit, nullum qui voluerit agere poenitentiam, a salute alienum fore. Unde et prius anima polluta, et delictorum sordibus inquinata, dicit: Nigra sum . Et postea in fine Cantici canticorum, de eadem jam purgata et lota per poenitentiam scribitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata ; Moyses quoque, id est, Lex Domini spiritualis, Aethiopissam de gentibus duxit uxorem : et Maria, id est, synagoga Judaeorum, et Aaron, id est, carnale sacerdotium, et non secundum ordinem Melchisedech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, et extra castra projecta, completcitur. Comminatur itaque nunc sermo divinus his qui peccatis inhaerentes, et obliti sordibus delictorum, nolunt ad meliora converti, et tenebrosum colorem eluere, et comminatur eis gladium, de quo puto scribi et in Genesi: Statuit Cherubim, et flam
Abbreviated transcription (Latin):
Ud sđ̃m leccionis diuersitatt̃: uel sicctas
lgladius uel coruus accpitur: Unde
qula gladium: alii siccititem incerprȩ¬
a suitꝰ: Ec post euersionẽ quasi in sul¬
cus rumr eius: ermo ꝓpheticus loquit᷑
ee est cuites gloriosa habitans in confi
lentia: qux dicebat incorde suo : Egosũ.
fextrame non est alia amplius: Quo¬
nado facta est in desertũ cubile bestiae.
Om̃s quitransit ꝑ cam sibil abit: detnoue¬
lit manũ suam: Iuxta hoc autẽ quod
libitabunt bestix: autcerit subbesti¬
nñ figura: multarũ nationũ uarietas
indicatur: Quod si quis pra quaesierit
quomodo iuxta bistoriam ad tẽpora
ubuchodonosor hat ꝓphetia referatur.
fuisse subiectos: &chambysis regnum
lcm pocentiam : &omã quae deinceps
sint secuta Haet iudaicae dicta sinc
Eecerũ si notauerimꝰ in om̃ib scripturis
athiopas eos appellari. qui paenitus
inuitia sunt demersi. scđm illud qđ
inbieremia legimꝰ. si mutauit &ethiops
pellem suam: aethiopib: ad meliora

Expanded text:
dum lectionis diversitatem  , vel siccitas, vel gladius, vel corvus accipitur. Unde et Aquila, gladium, alii siccitatem interpretati sunt. Et post eversionem quasi insultans ruinae ejus, sermo propheticus loquitur: Haec est civitas dentia: quae dicebat in corde suo: Ego sum, et extra me non est alia amplius: Quomodo facta est in desertum cubile bestiae? Al. transierit per eam, sibilabit, et movebit manum suam. Juxta hoc autem quod habitabunt bestiae, aut certe sub bestiarum figura multarum nationum varietas indicatur. Quod si quispiam quaesierit, quomodo juxta historiam ad tempora Nabuchodonosor haec prophetia referatur: fuisse subjectos, et Cambysis regnum, et Cyri potentiam, et omnia quae deinceps sint secuta. Haec Judaice dicta sint. Caeterum si notaverimus in omnibus Scripturis Aethiopes eos appellari, qui penitus in vitia sunt demersi, secundum illud quod in Jeremia legimus: Simutabit Aethiops pellem suam , Aethiopibus ad meliora
Abbreviated transcription (Latin):
rix: inqua dicent: Ue nobis quia nis¬
n facti sumꝰ: Dies tenebrarũ: omnis
enĩ qui mala oꝑatur. odit lumenꝰ
& non uenit adlurem Et necesse ell
ut qui lum̃ oderit: eum tenebrȩ cor¬
sequantur: Dies erit nebula d turbius
Ueni& enĩ suꝑ eum cempestas dñi e
clangor tubre : quã apłs significat hi¬
cens : In nouissimi tuba Erit aiti
dics tuba &clatigoris suꝑ ciuitatis
munitas. quassibiꝰ multitudine peta¬
torũ cũ camn ȩdificauerant: & supes
farisei: quod orent in angulis platito
Via enĩ recta &ecendens ad paradyun
aita & ingusti ẽ. qua ducit aducius
Via autẽ fracta angulos habens Ators¬
mortẽ: Simulq inter uerbi se urtad
dnĩ cerne dementiam : quod ꝓpt̃ ea
Q sominres &ambulabunt ut cacci.
aidio peccauerunt: Et effundet
aguis corũ sicut humus. & corpus

Expanded text:
riae, in qua dicent: Vae nobis, quia misriae, in qua dicent: Vae nobis, quia miseri facti sumus. Dies tenebrarum: Omnis enim qui male operatur, odit lumen, et non venit ad lucem ; et necesse est ut qui lumen oderit, eum tenebrae consequantur. Dies erit nebulae et turbinis; veniet enim super eum tempestas Domini, et clangor tubae, quam Apostolus significat, dicens: In novissima tuba . Erit enim dies tubae et clangoris super civitates munitas, quas sibi in multitudine peccatorum cum Cain aedificaverant. Et super Pharisaei, quod adorent in angulis platearum . Via enim recta et tendens ad paradisum arcta, et angusta est quae ducit ad vitam. Via autem fracta habens angulmortem . Simulque inter verba severitatis Domini cerne clementiam, quod propterea labo homines, et ambulabunt ut caeci, quia Domino peccaverunt: et effundetur sanguis eorum sicut hu
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc flecus ingenis. & liuida brachia.
& sparsi crines: & nules mercedem
postulat : ut illis flere plus liceat:
Et dubitat aliquis. cũ haec uideat de
die tribulationis & aingustia. dedie
calamitatis & miseria. dedie tenebra¬
rũ & caliginis. dedie nebula &t̾binis.
dedie tuba &clangoris: Habent enĩ
& inluctu tubas: & iuxta ꝓphetiam
uox sollemnitatis uersi est inplanctũ
Vlulant suꝑ. cineres scũarii: & super
altare destructũ: & suꝑ ciuitates
quondam munitas . & suꝑ excelsis
angulis tẽpli : dequib: quondam
iacobũ frẽm dñi precipiuerant:
Haec decaptiuitate dicta sint iudxorũ:
Exterũ sidiem ut supra referamus
ad consuminationẽ mundi. siue ad
unius cuiusq exitũ uite : manifesta
erit interpretio: quod uox dici drõ
amara sit: & necessitate plena ira
& tribuletur ibi fortis: cũ diam qͥsi
sunt saluentur quidem : sed tamen sic
quasi ꝑignem: Dies illa dies erit tribu¬
litionis &angustit. & calamitatis & mise¬

Expanded text:
adhuc fletus in genis et livida brachia, adhuc fletus in genis et livida brachia, et sparsi crines, et miles mercedem postulat, ut illis flere plus liceat; et dubitat aliquis, cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, de die calamitatis et miseriae, de die tenebrarum et caliginis, de die nebulae et turbinis, de die tubae et clangoris? Habent enim et in luctu tubas, et, juxta prophetiam, vox solemnitatis versa est in planctum. Ululant super cineres Sanctuarii, et super altare destructum, et super civitates quondam munitas, et super excelsos angulos templi, de quibus quondam Jacobum fratrem Domini praecipitaverunt. Haec em Domini, ut supra, referamus ad consummationem mundi, sive ad uniuscujusque exitum vitae, manifesta 693 erit interpretatio, quod vox diei Domini amara sit, et necessitate plena et ira, et tribuletur ibi fortis: cum etiam qui sancti sunt, salventur quidem, sed tamen sic quasi per ignem. Dies illa dies tribulationis, et angustiae et calamitatis, et mise
Abbreviated transcription (Latin):
uix altiris fundamenta monstrant᷑:
Gabio illa ciuitas saul: usq ad fun¬
damentũ diruta Rama & betthoro
& reliqua urbes nobiles asalomone
constructȩ : paruiculax demonstrant᷑:
Legamus iosephũ: & sophonia ꝓphe¬
hoc non tintũ decaptiuite dicendũ
est: sedusque ad prȩsentẽ diem
ꝑfidi coloni post interfectionem
seruorũ & ad extremũ filii dĩ : ex¬
cepto planca ꝓhibentur ingredi
liccat ciuitatis: pretio redimunt
Vt qui quondã emerant sangiuint̃ xp̃i.¬
emant lacrimas suas : Et nefletus
quidem eis grauitus sit: uideas indie
quo capta est aromanis & diruta hie¬
rusalẽ utnire popłum lugubrem:
conflucre de crepitas mulierculas:
& senes pannis annisq obsitos incopo¬
ribus & in habitu suo: iram dñi de¬
monstrantes: Congregitur turba
miserorũ : & patibulo dñi coruscante.
ac radiante anasttsi eius: deoliueti
quoq monte crucis fulgentt uexillo:
plangere ruinas tẽpli sui popłum
miserũ : & tam̃ non eẽ miserabilem:

Expanded text:
amenta monstrantur. Gabaa illa civitas Saulis usque ad fundamenta diruta est . Rama et Bethoron et reliquae urbes nobiles a Salomone constructae, parvi viculi demonstrantur. Legamus Josephum et prophetiam Sophohoc non tantum de captivitate dicendum est, sed usque ad praesentem diem, perfidi coloni post interfectionem servorum, et ad extremum Filii Dei, excepto planctu, prohibentur ingredi liceat civitatis, pretio redimunt, ut qui quondam emerant sanguinem Chrisemant lacrymas suas: et ne fletus quidem eis gratuitus sit. Videas in die quo capta est a Romanis et diruta Jerusalem, venire populum lugubrem, confluere decrepitas mulierculas, et senes pannis annisque obsitos, in corporibus et in habitu suo iram Domini demonstrantes. Congregatur turba miserorum, et patibulo Domini coruscante, ac radiante ἀναστάσει ejus, de Oliveti monte quoque crucis fulgente vexillo, plangere ruinas templi sui populum miserum, et tamen non esse miserabilem:
Abbreviated transcription (Latin):
lnsumationẽ enĩ &e festinationem.
qr: difficile iuxta priorẽ sensum
lue fuisse ꝑpessam dicere hierł:
bulati sunt om̃s homines in tota
iudea. & ꝓpt̃ magnitudinẽ praes¬
sura ambulauerunt ut caeci: qͥd
agerent ignorantes Et hoc passi s̃.
qͣuiadño idest dĩ filio peccauer̃t:
Nam quia fuderint sanguinẽ ꝓphe¬
tarũ d sanguinẽ xp̃i: fusus est.

Expanded text:
 et festinationem est difficile juxta priorem sensum haec fuisse perpessam dicere Jerusalbulati sunt omnes 694 homines in tota Judaea, et propter magnitudinem pressurae ambulaverunt ut caeci, quid agerent ignorantes. Et haec passi sunt, quia Domino, id est, Dei Filio peccaverunt. Nam quia fuderunt sanguinem prophetarum et sanguinem Christi, fusus est
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã : & eos ꝓuocans ad salite
Thes auritantes sibi irã inde ie
quasi tinea efficitur & putreb
Non quo ds̃ tineasit uel putre
aut conturbatio uel stimulus ꝑ
quo sustinentibus poenas: haec ua¬
uersa uideantur : Primus igtar
consũptus ẽ ephraim & isrł dei
secuta ẽ & domus ĩda: Non ipse
iudas: sed domus eius: Alioqun
re seruabatur de genere iuda
cui repositũ fuit: & ipse erat i¬
pectatio gentiũ: Punitis autta
haereticis qui intelleguntur
ephrami : etiã iudas scilicet hi
qui in ecclesia ꝑmanent: ahe¬
reticorũ uelerrorib ueluus
continentur : simili sententu sb¬
iacebunt:  Et iudit ephros
languore suũ: & iudas unciui
suũ. & abiit ephraumn adasss

Expanded text:
tentiae, et eos provocans ad salutem, thesaurizantes sibi iram in die irae, quasi tinea efficitur et putredo, non quod Deus tinea sit vel putredo, aut conturbatio vel stimulus, sed quod sustinentibus poenas haec universa videatur. Primus igitur consumptus est Ephraim et Israel, deinde secuta est et domus Juda: non ipse Juda, sed domus ejus; alioquin reservabatur de genere Juda cui repositum fuit: Et ipse erat exspectatio gentium. Punitis autem haereticis, qui 58 intelliguntur Ephraim, etiam Judas, scilicet hi qui cum Ecclesia permanent, et haereticorum vel erroribus vel vitiis continentur, simili sententiae subjacebunt. Et vidit Ephraim languorem suum et Judas vinculum suum, et abiit Ephraim ad Ass
Abbreviated transcription (Latin):
rabit quilecturus ẽ cuius: sed quo
sit qd lecturus ẽ: siue ille ep̃s su
sit laicus impe .rator & dis
aut in pugrr¬
ra & serico: aut inuilissimo panno
iaceat : Non honorũ diuersitate¬
N sedoperũ merito iudicabitur i Clo¬

Expanded text:
rat qui lecturus est, cuius, sed quale rat qui lecturus est, cuius, sed quale sit, quod lecturus est, sive ille episcopus, sive laicus, imperator et aut in purpura et serico, aut in vilissimo panno iaceat, non honorum diversitate, sed operum merito iudicabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& amafinos acrabirios nr̃i
tẽporis: qui de graecis bonis
latina faciunt nonbana: &
homines eloquentissinios ipsi
elingues transferant:
euuangelico calces pede: hẏ
rio solea conteras: & scylla eos
canes ac mortifera carmina
sirenarũ surda aure ꝑtranse¬
as ut pariter audire & nosse
uale amus. quid uaticinetur
brum: Cũq: tuo laeter admi¬
niculo & in prima urbe ter¬
rarum. primũ & nobilitate
& religione habere me gaudeq
defensorem: tamen magis otas
illud mih contingere qđ titus la
scribit decatone: Cuiusglorue neg
ingeniis: signisicat autẽ. mac tont¬
& g̃ai  cae sarẽ : quorũ alter laudes
pdesse studia: & nocere enulorim
obꝓbria: Pastquã autẽ reuersi fie¬
rit tram terrã suam: &tã nosq
srribimus. quã eos quide nobis iua¬
cant pallida mors subtraxerit &
alia uenerit generatio primisꝗ cab¬
tibus folus. uirens silua suc creuent:
tuncsine nominũ dignitate sola
ducentur ingenia: Nec canside¬

Expanded text:
et Amafionios ac Rabirios nostri et Amafionios ac Rabirios nostri temporis, qui de Graecis bonis, Latina faciunt non bona; et homines eloquentissimos, ipsi elingues transferunt, Evangelico calces pede: hydrrio, solea conteras: et Scylleos canes ac mortifera carmina sirenarum surda aure pertranseas: ut pariter audire et nosse valeamus quid vaticinetur brum. Cumque tuo laeter adminiculo; et in prima urbe terrarum, primum et nobilitate et religione habere me gaudeam defensorem: tamen magis optarem illud mihi contingere, quod Titus Livius scribit de Catone, cujus gloriae neque ingeniis. Significat autem M. Ciceronem et C. Caesarem: quorum alter laudes,prodesse studia, et nocere aemulorum obprobria. Postquam autem reversa fuerit terra in terram suam et tam nos, qui scribimus, quam eos, qui de nobis iudicant, pallida mors subtraxerit et alia venerit generatio, primisque cadentibus foliis virens silva succreverit, tunc sine nominum dignitate sola iudicantur ingenia. Nec conside
Abbreviated transcription (Latin):
uiscepe nauigat. aliquan¬
do patitur tempestatem :
Qui iuam frequenter ingre¬
ditur. aut sustinet latronum
impecus: aut certe metuit :
Omniq: in arte tamgloria
quã obtrectatio secundis ad¬
uersisq uentis oritur : dum
aut amici plus merito laudant:
aut inimici plus iusto de tra¬
hunt  Rarũq: inuenies qui
inutramq partem non fauore
aut odio : sed rerum ae quitate
ducatur : quod mihi inscriptu¬
rarũ explanatione sudanti:
parua contẽ pnunt & quicquid
dixerimus contracta nare dis¬
piciunt : aluodio nominis nr̃i:
non res sed ꝑsonas considerant
Magisꝗ aliorimmi silentium:
quã nrm̃ studium ꝓbant:
Sunt qui audacter nos facere
ad serant : qđ arripuerimus op̃:
qđ nullus ante nos latinarũ
tẽptare aususest: quidam in
eo sedissertos arbitrantur &
doctos si alieno operi de tra¬
hant : & non quid ipsi posint :
sed quid nos non possumus diiu¬
dicent: Tuautẽ pam machi.
quinas hoc facere p̃cepisti. ne¬
cesse ẽ ut fautosis imperiitui :¬

Expanded text:
ui saepe navigat, aliquando patitur tempestatem: qui viam frequenter ingreditur, aut sustinet latronum impetus, aut certe metuit, omnique in arte, tam gloria quam obtrectatio, secundis adversisque ventis oritur, dum aut amici plus merito laudant, aut inimici plus justo detrahunt: rarumque invenias qui in utramque partem non favore, aut odio, sed rerum aequitate ducatur. Quod mihi in Scripturarum explanatione sudanti aparva contemnunt, et quidquid dixerimus, contracta nare despiciunt: alii odio nominis nostri, non res, sed personas considerant: magisque aliorum silentium, quam nostrum studium probant. Sunt qui audacter nos facere asserant, quod arripuimus opus, quod nullus ante nos Latinorum tentare ausus est. Quidam in eo se disertos arbitrantur et doctos, si alieno operi detrahant, et non quid ipsi possint, sed quid nos non possimus dijudicent. Tu autem, Pammachi, qui nos facere praecepisti hoc, necesse est ut fautor sis imperii
Abbreviated transcription (Latin):
ec desiasticos referunt: eo qđ & illi
gitur: miseruit adassur & ad re¬
gẽ ultorẽ idẽ ad diabolũ de quo
legimus : Vt destruas inimicũ &
ultorem : Et quia nonuerũ uelau¬
xiliatorẽ uel iudicem de p̃catisunt.
id cuto ꝑmanere eos indolore
languoris a inuinculis delictorũ :

Expanded text:
ecclesiasticos referunt, eo quod et illi ecclesiasticos referunt, eo quod et illi gitur , miserint ad Assur et ad regem ultorem, id est, diabolum de quo legimus: Ut destruas 59 inimicum et ultorem . Et quia non verum vel auxiliatorem vel judicem deprecati sunt; idcirco permanere eos fecit in dolore languoris et vinculis delictorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ls ultorẽ significet & iudicẽ
nnen ledeonis ostendit: Quẽ cũ
cltores baal expeterent ad sup¬
dlcũ eo qđ lucũ baal arasꝗ euer¬
asit. respondit pater.: Vlciscatur
tuhal: aut iudic& eũ ba al: &¬
u lascatur sebahal: Intelle¬
gasitaꝗ ephraim infirmitatẽ
sũ a iudas iunculũ suũ. qđ cũ de¬
aẽ tribubus peccato fuerat conliga¬
tis ñ adõ qui soluere poterat. sed
arege assrrioriorũ quae siuit auxi¬
lium: leginus quod subrege mana¬
in quidetẽ tribubus p̃fuit: isrł as¬
sinis dona trans miserit: & iudas
sibrege ahat p̃sidiũ flagitarit
teglathphalassarregis assyrio¬
sũ : quieos aduersante dõ liberare
si potuerunt: nec captiuitatis uin¬
culum soluere : posumus uinculũ
tionẽ siue coniurationẽ : & adillud
tẽpus referre. quando rasin & pha
cee multa de tribu iuda hominũ
milia uastauerunt: qđ frustta
ludas aduersũ duos reges nondi
sed assyriorũ auxiliũ flagitarit :
Quidã iuxta tropologiã ephraim
& iudã adhaereticos & ad uros

Expanded text:
 ultorem significet et judicem, nomen Gedeonis ostendit , quem cum cultores Baal expeterent ad supplicium, eo quod lucum Baal arasque evertisset, respondit pater, ulciscatur se Baal, aut judicet eum Baalulciscatur se Baal. Intelligens itaque Ephraim infirmitatem suam, et Judas vinculum suum, quo cum decem tribubus peccato fuerat colligatus, non a Deo qui solvere poterat, sed a rege Assyriorum quaesivit auxilium. Legimus, quod sub rege Manahen, qui decem tribubus praefuit . Israel Assyriis dona transmiserit; et Judas sub rege Achaz, praesidium flagitarit Teglathphalasar regis Assyriorum, qui eos adversante Deo liberare non potuerunt, nec captivitatis vinculum tionem sive conjurationem, et ad illud tempus referre, quando Rasin et Phasee filius Romeliae multa de tribu Juda hominum millia vastaverunt , quod frustra Judas adversus reges duos non Dei, sed Assyriorum auxilium flagitarit. Quidam juxta tropologiam Ephraim et Judam, ad haereticos et ad viros