comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus notissima dicer&. nec illi eum tam clarũ haberent
atq uenerandum: nisi haec ab illo dicta ex regula notissimȩ
ueritatis agnoscerent. Sed siuis addimus huic & sanctũ
basilium: Inmo uelis nolis addendus ÷: maxime quia & tu
de libro eius quem scripsit aduersus manicheos. in quarto
uolumine huuis operis tui. aliquid putasti ẽẽ ponendũ.
quod ad ciusam peccati origincais ꝑ unum intrantis in
mundum: & per omnes homines transeuntis omninonon.
pertin&. Ibi quippe aĩt ne malum substantiale credot:
habens quandam suam materiã sicut sapiunt manichẽi
Dicit ergo non eẽ substantiam. sed conuersationem quę
de sola uoluntate contingat. non his qui contagium
mortis antique prima natiuitate traxerunt. sed hisqui
eigritudinem conuersationis de uoluntate propria col¬
legeruntꝰ Idest iam maioribus ratione utentibus. et
arbitrio uolunitatis hanc conuersationẽ ex accidentu

Expanded text:
omnibus notissima diceret, nec illi eum tam clarum haberent omnibus notissima diceret, nec illi eum tam clarum haberent atque venerandum, nisi haec ab illo dicta ex regula notissimae veritatis agnoscerent. Sed si vis addimus huic et sanctum Basilium, imo velis nolis addendus est, maxime quia et tu de libro ejus, quem scripsit adversus Manichaeos, in quarto volumine hujus operis tui aliquid putasti esse ponendum, quod ad causam peccati originalis per unum intrantis in mundum, et per omnes homines transeuntis omnino non pertinet. Ibi quippe agit, ne malum substantiale credatur, habens suam quamdam materiam, sicut sapiunt Manichaei. Dicit ergo, « non esse substantiam, sed conversationem, quae de sola voluntate contingat, » non his qui contagium mortis antiquae prima nativitate traxerunt, sed « iis qui aegritudinem conversationis de voluntate propria collegerunt, » id est, jam majoribus ratione utentibus et arbitrio voluntatis. « Hanc conversationem ex accidenti
Abbreviated transcription (Latin):
gratiai. ut quos gustus ligni uetitus condemynauit:
xp̃i crux gratia largiore iustific&. Idem rursus. Uenerare¬
inquit natiuitatem: ꝑ quam terrenȩ naitiuitatis uinculis
liberatus ẽs. Honora bethleem pusillam & minimam: ꝑ
quam tibi regressus ad paradisum patefactus ÷ Itemq.
alibi de baptismo loquensꝰ Persuadeat inquit tibi de hoc
quoq sermo xp̃i dicentis neminem posse introire in regnũ
cȩlorum. nisi renatus fuerit ex aqua & spũ. Per hunc
primȩ natiuitatis maculȩ purgantur. per quas in iniqui¬
tatib concipimur : & in delictis genuerunt nos matres
nr̃ae. Numquid & istum manichei sapere uel iacere
uenena dicturus es: Audis omnes uno corde. uno ore.
una fide. id ipsum dicere. & hanc eẽ catholict̃ fidem.
non dissonante contestatione firmatam. An tibi pirua
in uno gregorio epõrum orientalium uidet᷑ auctoritas.
Est quidem tante persona: ut neq ille hoc nisi ex fide xp̃iana

Expanded text:
gratia , ut quos gustus ligni vetitus condemnavit, gratia , ut quos gustus ligni vetitus condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet. » Et item » inquit, « nativitatem, per quam terrenae nativitatis vinculis liberatus es. Honora Bethlehem pusillam et minimam, per quam tibi regressus ad paradisum patefactus est » . Itemque alibi de Baptismo loquens: « Persuadeat, » inquit, « tibi de hoc quoque sermo Christi dicentis, neminem posse introire in regnum coelorum, nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu » . Per hunc primae nativitatis maculae purgantur, per quas in iniquitatibus concipimur, et in delictis genuerunt nos matres nostrae. » Numquid et istum Manichaei sapere vel jacere venena dicturus es? Audis omnes uno corde, uno ore, una fide idipsum dicere, et hanc esse catholicam fidem non dissonante contestatione firmatam. 16. An tibi parva in uno Gregorio episcoporum orientalium videtur auctoritas? Est quidem tanta persona, ut neque ille hoc nisi ex fide christiana
Abbreviated transcription (Latin):
de peor tonis or ientus. cuus eloquie ingentis ieritosrã¬
nalem proferat & ipse sententiam. Audiergo quid dicat. Imago
inquit dei : labem corporeae inundationis expurg&. & coniunctã
sibi carnem. uerbi dei sub leu& pennis Et quamuis melius fuissa
ne egere quidem huiuscemodi expurgatione. sed in illa prima dignitate
permansisse adquam & refestinamꝰ post presentem emendatio¬
nem & melius fuiss& non excedere aligno uitae gustu a marissi¬
mo peccati: tamen in scđõ loco expedit emendari & corrigi post
lapsum. quam innequitus permanere: Itemq idem ipse
Sicut in adam inquit omnes mortui sumus: ita in xp̃o omnes¬
uiuificemur: Cum xp̃o ergo nascamur. & cum xp̃o crucificam᷑.
& consepeliamur ei in mortem: ut cum ipso &iam resurga¬
mus ad uitam. Necesse ÷ enim nos perpeti utilem hanc &
necessariam uicissitudinem. Ut sicut ex bonis adtristia
de uoluti sumus: ita ex tristib ad meliora reparemur.
Ubi enim habundauit peccittum: suꝑhabundauit

Expanded text:
de partibus Orientis, cujus eloquia ingentis merito gratnalem proferat et ipse sententiam. Audi ergo quid dicat: « Imago, » inquit, « Dei labem corporeae inundationis expurget, et conjunctam sibi carnem verbi Dei sublevet pennis. Et quamvis melius fuisset, ne egere quidem hujuscemodi expurgatione, sed in illa prima dignitate permansisse, ad quam et refestinamus, post praesentem emendationem, et melius fuisset non excidere a ligno vitae gustu amarissimo peccati; tamen in secundo loco expedit emendari et corrigi post lapsum, quam in nequitiis permanere. » Itemque idem ipse: « Sicut in Adam omnesvivificemur. Cum Christo ergo nascamur, et cum Christo crucifigamur, et consepeliamur ei in mortem, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam. Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et necessariam vicissitudinem: ut sicut ex bonis ad tristia devoluti sumus, ita ex tristibus ad mUbi enim abundavit peccatum, superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
tus ex sors iniquitatis ÷ : qm̃ & parentes non carent lcipsu. & si
Nec unius diei infans sine peccato: multo magis pec illi matermi
conceptus dies. sine peccato sunt. Concipimur ergo i peccato
parentum: & in delictis corum nascimur. Sed & ipse partus
hab& contagia suct. Nec unum tantum modo hab& i ꝓsa siestom

Expanded text:
tus exsors iniquitatis est, quoniam et parentes non carent lapsu: et si tus exsors iniquitatis est, quoniam et parentes non carent lapsu: et si nec unius diei infans sine peccato, multo magis nec illi materni conceptus dies sine peparentum et in delictis eorum nascimur. sed et ipse partus habet contagia sua, nec unum tantummodo habet ipsa natura
Abbreviated transcription (Latin):
omnium est. Item loco alio in eodem euuangelio. Caue ergo
in quit ne ante nuderis sicut adam nudatus ÷: mandati
caelestis custodia destitutus. & exutus fidei uestimento.
& sic loetale uulnus accepit. in quo omne genus occidiss&
humanum. Nisi samaritanus ille descendens. uulnera eius
a cerba curass&. Rursus in opere ipso alio loco: Fuit inquit
adam: & in illo fuimus omnes. Perut adam: & in illo omnes
perierunt. Rursus idem ipse in capologia prophetae dauid Ante¬
quam nascimur inquit maculamur contagio. & cate mensura
lucis. originis ipsus excipimus inuricim̃ in miquitate concipimur
Non expressit inquit utrum parentum annris. & in delictis
unumꝰ quemq generat mater suc Nec hic declatrauit utrupi
in delictis suis mater pariat: an iam sint aliqua delicta nas¬
centis: Sed uide ne utrumq intelligendum sit: nec concep¬

Expanded text:
omnium est » . Alio item loco in eodem Evangelio: « Cave ergo, omnium est » . Alio item loco in eodem Evangelio: « Cave ergo, » inquit, « ne ante nuderis, sicut Adam nudatus est, mandati coelestis custodia destitutus, et exutus fidei vestimento, et sic lethale vulnus accepit, in quo omne genus occidisset humanum, nisi Samaritanus ille descendens vulnera ejus acerba curasset » . Rursus in opere ipso, alio loco: « Fuit, » inquit, « Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt » . Rursus idem ipse in Apologia prophetae David: « Antequam nascimur, » inquit, « maculamur contagio, et ante usuram lucis, originis ipsius excipimus injuriam, in iniquitate concipimur. Non expressit, » inquit, « utrum parentum, an nostra. Et in delictis unumquemque generat mater sua. Nec hic declaravit, utrum in delictis suis mater pariat, an jam sint aliqua delicta nascentis. Sed vide ne utrumque intelligendum sit. Nec concep
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib & ipse sum expertus: & mecum nondubitat orbis prae¬
dicare romanus. Hic uir cũ scđm lucam exponer& euangłm.
iordanis inquit conuersus est retrorsum: significauit salutaris
lauacri futura mysteria. ꝑ quae in primordii necturę suae
qui baptizati fuerint paruuli a malicię reformantur.
Qursus idem ipse in eodem opere. Non enim iurilis coitus in quit
uuluae uirginalis secreta reserauit: sed in maculatum semen
inuiolabili utero sanctus sp̃s infudit. Solus enim ꝑ omnia ex
natis de femina sanctus dñs iħc qui terrenę contagia cor¬
ruptelȩ in maculati partus nouitate non senserit: & caelesti
maiestate depulerit. Idemq in eodem ipso. Onmes inquit
in cdam morimur. Quia per unum hominem peccatũ intrauit
inmundũ. & ꝑ peccatũ mors: & ita in omnes homines pertran
suit. in quo omnes peccauerunt. Illius igitur culpa: mors

Expanded text:
sermonibus, et ipse sum expertus, et mecum non dubitat orbis praesermonibus, et ipse sum expertus, et mecum non dubitat orbis praedicare Romanus. Hic vir cum secundum Lucam exponeret Evangelium: « Jordanis, » inquit, « conversus est retrorsum : significavit salutaris lavacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae, qui baptizati fuerint parvuli, a malitia reformantur, » . Rursus idem ipse in eodem opere: « Non enim virilis coitus, » inquit, « vulvae virginalis secreta reseravit; sed immaculatum semen inviolabili utero Spiritus sanctus infudit. Solus est enim per omnia ex natis de femina sanctus Dominus Jesus, qui terrenae contagia corruptelae immaculati partus novitate non senserit, et coelesti majestate depulerit » . Itemque in eodem ipso: « Omnes, » inquit, « in Adam morimur, quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertranmnes peccaverunt. Illius igitur culpa, mors
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. sed peccati carnis similitudine. Rursus idemipse
mexpositione centesimi duode uicesimi psalmi. cum aduenis¬
s& quod scriptum est. uiu& anima mea & laudabit te: Ui¬
uere se inquit in hac uita non reputat: quippe qui dixerat
ecce ininiquitatib conceptus sum: & indelictis concepit
me mater mea: Scit sub peccati origine. & sub peccati
lege ẽẽ se natum. Sentis ne quid audias. querisne quid dicas.
hunc uirum tanta in ep̃is catholicis laude preclarũ. tanta
noticia famaq conspicuum. de peccato originali audẽs si quid tibi
frontis ÷ criminari:
d adhuc audi cilium excellentem dĩ dispensatorem: quem
ueneror ut patrem : In xpͥo enim iħu per ȩuuangelium
ipse me genuit: & eo xp̃i ministro. lauacrum regenerationis
accepi Beatum loquor ambrosium: cuius prõcatholic ar
fide gr̃am. constantiam. labores. ꝑicula. siue operibus. siue

Expanded text:
peccato, sed peccati carnis similitudine. » Rursus idem ipse peccato, sed peccati carnis similitudine. » Rursus idem ipse in Expositione centesimi duodevigesimi Psalmi, cum ad id venisset quod scriptum est, Vivet anima mea, et laudabit te : « Vivere se, » inquit, « in hac vita non reputat; quippe qui dixerat, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Scit sub peccati origine et sub peccati lege esse se natum. » Sentisne quid audias? Quaerisne quid dicas? Hunc virum tanta in episcopis catholicis laude praeclarum, tanta notitia famaque conspicuum, de peccato originali aude, si quid tibi frontis est, criminari. 10. Sed adhuc audi alium excellentem Dei dispensatorem, quem veneror ut patrem: in Christo enim Jesu per Evangelium ipse me genuit , et eo Christi ministro lavacrum regenerationis accepi. Beatum loquor Ambrosium, cujus pro catholica fide gratiam, constantiam, labores, pericula, sive operibus sive
Abbreviated transcription (Latin):
in germine: ut peccatum cum homine nasceretur. Habesne
aliquid quod aduersus nos tibi dicere uidenris. quod non
&iam in istum dicere compellaris. uel potius in istos: Una
est enim omnium catholica fides. quȩ per unum hominem
peccatum intrasse in mundum. in quo omnes peccauerunt.
uno corde crecdunt. ore uno fatentur. & ur̃as nouitias pre¬
sumptiones. catholica antiquitate subuertunt: Audi adhuc
quod te possit amplius commouere atq turbare: & utinam
in melius cominutare.
cCleSis catholicae aduersus hereticos acerrimum
defensorem. uencrandum quis ĩgnoraẽ hilariũ ep̃m gallũ:
Qui cum de xp̃i carne ager&: attende quid dixerit. Orgo
cum missus est inquit in similitudine carnis peccati. Non
sicut carnem habuit ita babuit & peccatum  Sed quia expecgato
omnis caro est: a peccato scilic& adam parente deducta.
in sumlitudine peccati carnis ÷ missus: existente in eo non

Expanded text:
in germine, ut peccatum cum homine nasceretur. » Habesne in germine, ut peccatum cum homine nasceretur. » Habesne aliquid, quod adversus nos tibi dicere videaris, quod non etiam in istum dicere compellaris, vel potius in istos? Una est enim omnium catholica fides, qui per unum hominem peccatum intrasse in mundum, in quo omnes peccaverunt , uno corde credunt, ore uno fatentur, et vestras novitias praesumptiones catholica antiquitate subvertunt. 9. Audi adhuc quod te possit amplius commovere, atque turbare, et utinam in melius commutare. cclesiae catholicae adversus haereticos acerrimum defensorem venerandum quis ignoret Hilarium episcopum Gallum? Qui cum de Christi carne ageret, attende quid dixerit: « Ergo cum missus est, » inquit, « in similitudine carnis peccati , non sicut carnem habuit, ita habuit et peccatum. Sed quia ex peccato omnis caro est, a peccato scilicet Adam parente deducta, in similitudine peccati carnis est missus, existente in eo non
Abbreviated transcription (Latin):
sedis ep̾o presidente. cum aluis iudex interfuit: donatumq
dampnauit. qui prior auctor donacistarum schismatis
fuit: & cetiliunum ep̃m a ecclesiaie carthaginiensis absoluit
scum de baptismo ager&: ita locutus est Hanc igitur
principalem esse in aecclesi indulgentiã Neminem preterit:
in qua antiqui criminis omne pondus exponimus. & igno¬
rantie nr̃ȩ facinora prisca delemus. ubĩ uẽterem hominem
cum ingenitis sceleribus exũimus: Audis antiqui criminspondus.
audis prisca facinora. audis cum sceleribus ingenitis u̾eterem
hominem: & audes aduersus haec ruinosam construere nouitatẽ:
Ouopius hispanus episcopus:
uir magnę in aecclesic & in xp̾o gloriae. in quodam sermone
aecclesicstico: Si fidesinquit umquum interris incorrupta
mansiss&. ac uestigia defixa tenuiss&. quae signata deseruit.
numquam procoplasti mortifera trans gressione uitiũ spcrsiss&

Expanded text:
Sedis episcopo praesidente, cum aliis judex interfuit, Donatumque Sedis episcopo praesidente, cum aliis judex interfuit, Donatumque damnavit, qui prior auctor Donatistarum schismatis fuit, et Caecilianum episcopum Ecclesiae Carthaginensis absolvit. Is cum de Baptismo ageret, ita locutus est: « Hanc igitur principalem esse in Ecclesia indulgentiam, neminem praeterit, in qua antiqui criminis omne pondus exponimus, et ignorantiae nostrae facinora prisca delemus, ubi et veterem hominem cum ingenitis sceleribus exuimus. » Audis antiqui criminis pondus, audis prisca facinora, audis cum sceleribus ingenitis hominem veterem: et audes adversus haec ruinosam construere novitatem! 8. Olympius Hispanus episcopus, vir magnae in Ecclesia et in Christo gloriae, in quodam sermone ecclesiastico: « Si fides, » inquit, « unquam in terris incorrupta mansisset, ac vestigia defixa tenuisset, quae signata deseruit, nunquam protoplasti mortifera transgressione vitium sparsisset
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ plua serpentis incurne peccati. quid deꝓtopluusti peccato
ꝑ quod alligati fuerum  Multo aut̃ aꝑtius sed eadẽ fide bea¬
tissimus martyr et ep̃s cyprianꝰ. Si homines inquid impedire
Aliquid a consecutionẽ gruẽ poss& : magis adultos & prouectos.
& maiores natu. possent impedire peccata grauiora. Porro
autem si grauissimis delictorib & in dm̃ multo ante peccantib
cum postea crediderint remissai peccatorũ datur. & a baptis¬
mo atq gratia nemo prolbetur : quanto magis prohiberi non
deb& infans. qui recens natus Nichil peccauit. uisi quod secun¬
dum adam carnaditer natus. contagium mortis antiquaȩ
prima natiuitate contraxit: Qui ad remissam peccatorum
accipiendam. hoc ipso facilius antẽcẽdit : quod illi remiteunt᷑
non propria sed aliena peccata.
et ixͣm ab augusti duno ep̾m magnae fuisse auctoritatis
in aecclesia tempore episcopatus sigesta illa aecclesiastica
nodis indicant. quando in urbe roma melciade aplicae

Expanded text:
natur plaga serpentis in carne peccati? quid de protoplasti peccato, per quod alligati fueramus? 6. Multo autem apertius de eadem fide beatissimus martyr et episcopus Cyprianus: « Si homines, » inquit, « impedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et provectos et majores natu possent iautem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accnon propria, sed aliena peccata » . 7. Reticium ab Augustoduno episcopum magnae fuisse auctoritatis in Ecclesia tempore episcopatus sui, gesta illa ecclesiastica nobis indicant, quando in urbe Roma Melchiade Apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
ccipitali supplicio punicitur. ut uita priuetur si peccatũ
& nascentibus originale non trahitur. Sed quid dicas aut
quid respondeas. qui & iam sibeatum audeas in nocentium.
non audebis tamen xp̃m dicere manichcum. Nonẽ ehgo curr ptouo¬
aco desit Q uudit quer is inferit quocl inea non unuenistrauian¬
do iicius menbra uenisti: In mo quid ei queris auterte. quo
co uncuq uoenomaccepisti:  Ntm peccatumorie undie quoe
ieal ioruus pernitiem paruulorum negas quã cumq actate
sis baptiun us aut ipsi m cibi remissum ⁊ aut cõ psum nee sc
uerum: qquod auciuumus te infantulium os utinetum. di cam
te quim uus a aus proprus percatis innocens cameneq apt ien
adam eurn aliter natus contagium mortis antiqus prima
naciuitato traeisti. & iiniquitate conceptus ẽ. ꝓconebrar

Expanded text:
capitali supplicio puniatur, ut vita privetur, si peccatum capitali supplicio puniatur, ut vita privetur, si peccatum a nascentibus originale non trahitur. Sed quid dicas, aut quid respondeas; qui etiam si beatum audeas Innocentium, non audebis tamen Christum dicere Manichaeum? 14. Non est ergo cur provoEcclesia. Quid ei quaeris inferre, quod in ea non invenisteris auferre, quod in ea tu quoque accepisti? Nam peccatum originale, quod in aliorum perniciem parvulorum negas, quacumque aetate sis baptizatus, aut ipsum tibi remissum est, aut et ipsum. Sed si verum est, quod audivimus, te infantulum baptizatum, etiam tu quamvis a tuis propriis peccatis innocens, tamen quia ex Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae prima nativitate traxisti: et i
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris ten& perseueranter aecclesia : Et tamen eius succes¬
sorem crimine preuaricationis accusas: quia doctrinȩ apłicȩ
& sui decessoris sententię noluit refragari. Sed de hoc interim taceo
ne animum tuum quem sanare potius cuꝑio quam irritare.:
laudibus tui dampnatoris exulcerem. I Sancto innocentio uide
quid respondeas. qui nihil aliud de hac re sapit. quam quodisti
in quorum te conuentum. si tamen prodest aliquid introduxi.
Cum his &iam ipse consid&: & si posterior tempore . prior loco.
De miseris paruulis ab originedi malo quod trahitur ex adam
sententiam. qui omne p̃reteriti uitium primi scilic& hominis.
qui libero arbitrio ÷ in profunda demersus xp̃m dixit sui
lauacro purgasse baptismatis. Quidenq paruulos definuit:
nisi manducauerut carnem filii hominis. uitam prorsus
habere non posse. Huic responde: in mo ipsi dño. cuius
ille antistes usus ÷ testimonio: & dic unde imago dĩ tam

Expanded text:
caeteris tenet perseveranter Ecclesia? Et tamen ejus succescaeteris tenet perseveranter Ecclesia? Et tamen ejus successorem Zosimum crimine praevaricationis accusas, quia doctrinae apostolicae et sui decessoris sententiae noluit refragari. Sed de hoc interim taceo, ne animum tuum, quem sanare potius cupio quam irritare, laudibus tui damnatoris exulcerem. Sancto Innocentio vide quid respondeas, qui nihil aliud de hac re sapit, quam quod isti in quorum te conventum, si tamen prodest aliquid, introduxi: cum his etiam ipse considet, etsi posterior tempore, prior loco. De miseris parvulis ab originali malo, quod trahitur ex Adam,sententiam: qui omne praeteritum vitium, primi scilicet hominis, qui libero arbitrio est in profunda demersus, Christum dixit sui lavacro purgasso Baptismatis ; qui denique parvulos definivit , nisi manducaverint carnem Filii hominis, vitam prorsus habere non posse . Huic responde, imo ipsi Domino, cujus ille antistes usus est testimonio, et dic unde imago Dei tam
Abbreviated transcription (Latin):
contess atqꝰ beofesn sunt : quod in xp̃i aecedesia suoriui
cudemantor uro tempore dichceruntt: quodi eioretelam
suorune honorum tempore docuerunt quiꝑ pot eru
tum multa peccata ommnibus quos ba ptirart potuerunt̃
cam mllis p euts solu originalit semseraete lesicẽ¬
a a mmnoneo iterum rogo. aspie tot ac talesaecclesiae
catholicȩ defensores: atq doctores. Uide quibus tamgrauẽ
tamq nefariam in rogaris iniuriam: An ideo contempnendos
putas. quia occidentalis aecclesię sunt omnes: nec ullus in
eis ÷ cominemoratus a nobis orientis ep̾s. Quid ergofacie¬
mus. cum illi greci sint nos latini. Puto tibi eam partẽ
orbis debere sufficere. in qua p̃rimum apłorum suorum
uoluit dñs gloriosissimo marcirio coronare: cuius ȩcclesiȩ
presidentem beatum innocentium si audire uoluisses. ĩam
tunc periculosam iuuentutem tuam pelagianis laqueis
exuisses. Quidenim potuit ille uir sc̃s africanis respondere
conciliis. nisi quod antiquitus apłica sedes. & romana cum

Expanded text:
sunt quod in Christi Ecclesia suorum rudimentorum tempore didicerunt, quod Christi Ecclesiam suorum honorum tempore docuerunt, qui per Spiritum sanctum tam multa peccata omnibus quos baptizare potuerunt, tam multis parvulis sola originalia remiserunt? Iterum te admoneo, iterum rogo, aspice tot ac tales Ecclesiae catholicae defensores atque doctores: vide quibus tam gravem tamque nefariam irrogaris injuriam. 13. An ideo contemnendos putas, quia occidentalis Ecclesiae sunt omnes, nec ullus est in eis commemoratus a nobis Orientis episcopus? Quid ergo faciemus, cum illi Graeci sint, nos Latini? Puto tibi eam partem orbis sufficere debere, in qua primum Apostolorum suorum voluit Dominus gloriosissimo martyrio coronare. Cui Ecclesiae praesidentem beatum Innocentium si audire voluisses, jam tunc periculosam juventutem tuam Pelagianis laqueis exuisses. Quid enim potuit ille vir sanctus Africanis respondere conciliis, nisi quod antiquitus Apostolica Sedes et Romana cum
Abbreviated transcription (Latin):
conuentum Sit operȩ pretium. Obseero te. aspice ialos
quod ammodo aspicientes te & mansuete aelenitor disen
culeal intono nos fili iuliane m amihei sumusi Rogoquicd
respondebis : quibus eos oculis intueberisi quaȩ tibo ar gu¬
menca succurrent : quȩ aristotelis cetegomee unbus ut
innos udut cirtifex disputator insilias. uiderappecis
iuoi atusi Qucie tuorum argumentorum uelettes
uutnaud plumbeu pugionis. in illorum conspectu ecer
audebunt ꝑ Quere abs te corma non fugient. nucdumq
cusheuent: Anforte dicturus es. nemine miii erdudixe rin
sest cuemne nomiicsse Et quid facies cum tibi chixeriunt
tou tiuns dente icledico nomina concidori nos trsa
qucri fidemn nostram: cuius merito in caclo normina tosa

Expanded text:
conventum. Sit operae pretium, obsecro te, aspice illos conventum. Sit operae pretium, obsecro te, aspice illos quodammodo aspicientes te, et mansuete ac leniter dicentes tibi: Itane nos, fili Juliane, Manichaei sumus? Rogo, quid respondebis? Quibus eos oculis intueberis? Quae tibi argumenta succurrent? Quae Aristotelis categoriae, quibus, ut in nos velut artifex disputator insilias, videri appetis elimatus? Quae tuorum argumentorum vel acies vitrea, vel plumbei pugiones in illorum conspectu exseri audebunt? Quae abs te arma non fugient nudumque destituent? An forte dicturus es, neminem illorum te in isto crimine nominasse? Et quid facies, cum tibi dixerint, Tolerabilius dente maledico nomina concideres nostra, quam fidem nostram, cujus merito in coelo nomina ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
icernis. cerne : & tandem tace Pelagianã linguã totlingius
catholicis deprie : tot uenerandis oribus prõpterua orã
submitte. Si scolam xenochratis. sicut polemo exante lucuno
conuiuio temulentus intrasses: Non tanta quanta in isto
coetu tot sanctorum deberes uerecundi coherceri: Hic
enim certe tanto maior deb& eẽ uerecundit: quanto uerior
discitur sapientia. Tanto amplius reuerendi sunt tot
memorabilium ep̾orum quam unius xenochratis uultus.
quanto platone xenochratis doctore. doctor istorum
maior est xp̃c. Ego certe beatere memorie memoris patristiu
non in memor: qui mecum non parruam merat cncitatat
colioquio siccerarum. ceq ipsum mihi carissimam feceias.
cum te uiderem in libris cuis non ente lucuno comuiuio
cemulentum sed insano conuitio turb ulentĩ ntroduri te
sedundum atq scanandum. Non in clicuius philosophi cudu¬
tonum: sed in scorum pactrum pcificum hongran dumq

Expanded text:
Si cernis, cerne, et tandem tace: Pelagianam linguam tot linguis Si cernis, cerne, et tandem tace: Pelagianam linguam tot linguis catholicis deprime, tot venerandis oribus proterva ora submitte. Si scholam Xenocratis sicut Polemo ex antelucano convivio temulentus intrasses, non tanta quanta in isto coetu tot sanctorum deberes verecundia coerceri. Hic enim certe tanto major debet esse verecundia, quanto verior addiscitur sapientia. Tanto amplius reverendi sunt tot memorabilium episcoporum quam unius Xenocratis vultus, quanto Platone Xenocratis doctore doctor istorum major est Christus. Ego certe beatae memoriae Memoris patris tui non immemor, qui mecum non parvam inierat amicitiam colloquio litterarum, teque ipsum mihi charissimum fecerat, cum te viderem in libris tuis non antelucano convivio temulentum, sed insano convicio turbulentum, introduxi te sedandum atque sanandum, non in alicujus philosophi auditorium, sed in sanctorum patrum pacificum honorandumque
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit: sed quusi de sp̃u natus abstinuit & peccato. Omĩs
enim homo mendax. & nemo sine peccato nisi unusds̃ Ser¬
uatum est igitur ut ex uiro & muliere. id est ꝑ illam corporũ
commixtionẽ. nemouideatur expers esse delicti. Qui
aut̃ expers delicti: expers &iam huiusmodi conceptionis
Sihȩc ibi uerba uenerandi ambrosu non legisti. quomodo
redarguendũ librum in quo easunt posita suscepisti: Si aũt
legisti : quid aduersusme furis. & illum in me primitus
cãrpis : quid nomen dilaniare niteris meum: & ambrosiũ
facis tacito eius nomine manichȩum Cernis nempe cũ
quib tua maledicta sustineam : cernis cum quib mihi
sit causa commnunis. Quamnulla consideratione sobria.
pulsare calumniis & expugnare conaris: Cernis quã tibi
ꝑnitiosum sit : tamhorribile crimen obicere talibus.
& quam mihi gloriosum quod lib& crimen audire cũtalib

Expanded text:
sustinuit, sed quasi de Spiritu natus abstinuit a peccato. Omnis sustinuit, sed quasi de Spiritu natus abstinuit a peccato. Omnis enim homo mendax , et nemo sine peccato nisi unus Deus. Servatum est igitur ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem nemo videatur expers esse delicti. Qui autem expers delicti, expers est etiam hujusmodi conceptionis » . Si haec ibi verba venerandi Ambrosii non legisti, quomodo redarguendum librum, in quo ea sunt posita, suscepisti? Si autem legisti, quid adversum me furis, et illum in me primitus carpis? Quid nomen dilaniare niteris meum, et Ambrosium facis tacito ejus nomine Manichaeum? 12. Cernis nempe cum quibus tua maledicta sustineam, cernis cum quibus mihi sit causa communis, quam nulla consideratione sobria pulsare calumniis et expugnare conaris? Cernis quam tibi perniciosum sit, tam horribile crimen objicere talibus; et quam mihi gloriosum, quodlibet crimen audire cum talibus?
Abbreviated transcription (Latin):
imi umuo iulcum dente serpentis: uulneratus & ob noriaunt
hereditaton successionis humancie suo uulnere dereliquit.
dicant & sanctee exclesiȩ tot tantosq doctores. quiiutior
optine gesta debellatis suorum temporum erroribus glouio¬
isime de hoc seculo ante quaom ebulliretis exierunt. uelut
ess ponuisis iñ nos impetum faciens. & uelut mesciens. quodilli
sub meo nomine lacerentur. tamquam securus in sulta
Cb esena te saceor quid mali facias ignorartiunei uenqucden¬
cie sed imprudentiȩ cuȩ tribuerem. quod hȩc luminci euitati
&i auids hostiliter insectar. que sectari fideliter debuisti
Crederem te inquam hoc tantum nefas committere nesciente: nisi
in eolibro. cui te respondisse uel existimas uel existimare cupis.
apertissimum testimonium de scĩ ambrosu disputatione posuisses
An ibi non legisti quod cum xp̃i neceiuitatem de uirginis partu
uniuersa temptatus ÷. & in similitudine hominum cuncta

Expanded text:
in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et obnoxiam haereditatem successionis humanae suo vulnere dereliquit, dicant; et sanctae Ecclesiae tot tantisque doctoribus, qui vita optime gesta debellatisque suorum temporum erroribus, gloriosissime de hoc saeculo antequam vos ebulliretis exierunt, velut eis non visis, in me impetum faciens, et velut nesciens quod illi sub meo nomine lacerentur, tanquam securus insulta. Crederem te, fateor, quid mali facias ignorare, nec impudentiae, sed imprudentiae tuae tribuerem, quod haec lumina civitatis Dei audes hostiliter insectari, quae sectari fideliter debuisti: crederem te, inquam, hoc tantum nefas committere nescientem, nisi in eo libro, cui te respondisse vel existimas, vel existimari cupis, apertissimum testimonium de sancti Ambrosii disputatione posuissem . An ibi non legisti, quod cum Christi nativitatem de virginis partu universa tentatus est, et in similitudine hominum cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
legi om̃s posuit. quando quidẽ inueni apud aliũ quasØ
apud aliũ non in ueni: & rursus apud istũ. quas ille non potu¬
it Eigo aut̃ ꝓpterea plures quã ipsi posui. quia collegi
ex om̃ib quas om̃s apud singulos non inueni. additis &ia his.
quas ipse recolens apud ullũ eorũ inuenire non potui. Unde
merito credo. nec me potuisse om̃s. quia nec om̃s qui dehac
re scripserunt legere potui: neq hoc quẽquã eorũ uideo fecisse
quos legi. Postremo &iã siom̃s forsitan posui qđ nonputo.
utrũ om̃s sint utiq nescio: & ideo qđ uis meloquente finiri.
non saltẽ potest me cognoscente conp̃hendi:Audiui scripsis¬
se deheresib sc̃m hieronimũ : sed ipsũ eius opusculũ nec in nr̃a
bibliotheca inuenire potuimus. nec unde possit accipi scimus

Expanded text:
legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postremo etiamsi omnes forsitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendi. Audivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus opusculum nec in nostra bibliotheca invenire potuimus, nec unde possit accipi, scimus
Abbreviated transcription (Latin):
at scđa natiuitate dimitti. sed eos propterea bapti zari.
ut regeneratione adoptati ad mittantur ad regnũ dĩ. debono
inmelius trans lati. non ista rehouatione abaliquo malo
obligationis ueteris ab soluti. Nam &iã si non baptizent
ꝓmittunt eis extra regnũ quidẽ dĩ. sed tam̃ aeternã & beatã
suã uitã quandã Ip̃sũ quoq adam: dicunt &iã si non pecca¬
s& fuisse corpore moriturũ. neq ita mortuũ merito culpȩ:
sed conditione naturȩ Obiciunt᷑ eis & alia non nulla:
sed ista sunt maxima. ex quib intelleguntur &iã illa uel
cuncta uł pęne cuncta pendere. Ecce quã multas cõmemo¬
rauimus hereses: nec tam̃ modũ tuae pastulationis impleui¬
mus Ex quo enĩ xp̃iana religio ut uerbis tuis utar. heredi¬
tatis ꝓmis sae nom̃ accepit. quae hereses ortȩ sunt quomodo
cõmemorare om̃s potui. quiom̃s nosse non potui: Quod
ideo existimo: quia nullus eorũ quorũ de hac re scripta

Expanded text:
at secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, at secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel pene cuncta pendere. Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui, qui omnes nosse non potui? Quod ideo existimo, quia nullus eorum quorum de hac re scripta
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad eũ. siue profidelib ut augeatur in eis fides. & ꝑseue̾¬
rent in eo. Haec quippe non abipso accipere. sed ase ipsis
homines habere contendunt: grãm di qualibera mur
abim pietate. dicentes scđm merita nr̃a dari. Quod quidem
pelagius in episcopali iuditio palestino dampnari metuens
dampnare conpulsus .ẽ : sed in posteriorib: suis scriptis. hoc
inuenit᷑ docere In id &iã ꝓgrediunt᷑: utdicant uitã iusto¬
rũ in hoc scł̃o nullũ omnino habere peccatũ. & ex his eccłam
xp̃i in hac mortalitate ꝑfici ut sit om̃i no sine macula &
ruga: quasi nonsit xp̃i eccła quactoto terrarũ orbe clamat
addm̃. dimitte nobis debita nr̃a. Paruulas &iã negant᷑
scđm adã carnalit̾ natos: contagiũ mortis antiq prima
natiuitate contrahere Sic enĩ eos sine ullo peccati oriqgia
lis uinculo asserunt nasci: ut prorsus nonsit qđ eis oporte¬

Expanded text:
tur ad eum, sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et persevetur ad eum, sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perseverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a seipsis homines habere contendunt, gratiam Dei qua liberamur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Quod quidem Pelagius in episcopali judicio Palaestino damnari metuens, damnare compulsus est; sed in posterioribus suis scriptis hoc invenitur docere. In id etiam progrediuntur ut dicant vitam justorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga: quasi non sit Christi Ecclesia quae toto terrarum orbe clamat ad Dominum: Dimitte nobis debita nostra. Parvulos etiam negant secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporte
Abbreviated transcription (Latin):
nib. ut quae facere ꝑliberũ iubentur arbitriũ: facilius
possint implere per gr̃am. Dicendo utiq ut facilius possint:¬
uoluit credi &iam sidificilius tamen posse homines sine grĩ
diuina facere iussa diuina Illa uͦ grãm dĩ sine quanĩ chil
boni possumus facere: non esse dicunt nisi in libero arbitrio.
qđ nullis suis prȩcedentib meritis ab illo accepit nr̃a natura.
adhoctantũ existimantes ipso adiuuante ꝑ suã legẽ atq
doctrina. ut discamus quȩ facere & quȩ sperare debeamus:
da faciamus. Ac ꝑhoc diuinitus nobis dari scientiã confi¬
tentur. qua ignorantia pellitur: caritatẽ aut̃ dari negant¬
qua pie uiuit᷑. ut scilic& cũ sit dĩ donũ scientia quȩ sine cari¬
tite inflat: non sit dĩ donũ ipsacaritas quȩ ut scientia non
infl& ȩdificat. Destruunt &iã orationes: quas facit eccła
siue ꝓinfidelibus & doctrinȩ dĩ resistentib ut conuertan¬

Expanded text:
nibus, ut quae facere per liberum jubentur arbitrium, facilius nibus, ut quae facere per liberum jubentur arbitrium, facilius possint implere per gruoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, da faciamus. ac per hoc diuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autqua pie vivitur; ut scilicet, cum sit Dei donum scientia quae sine charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertan
Abbreviated transcription (Latin):
elugianorũ est heresis hoc tẽpore om̃iũ recentissima.
apelagio monacho exorta: quẽ magistrũ caelestius
sic sequutus .ẽ. ut sectatores corũ caelestiani &iã nuncupent᷑
Huidi grãe qua praedesti sumus in adoptionẽ filiorũ ꝑiħm
xp̃m in ipsũ. & qua eruimur depotestate tenebrarum.
ut in cũ credamus atq in regnũ ipsius transferamur. ꝓpt̃
quodait nemo uenit admẽ nisi fuerit ei datũ apatre meo.
& qua diffunditur caritas in cordib nr̃is ut fides ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑetur. in tantũ inimicisunt: ut sine hac posse hominẽ
credant facere om̃ia diuina mandata. cũsi hoc uerum ess&:
frustra dñs dixisse uideretur. sine me nichil potest is facere
Deniq pelagius a fratrib increpatus. qđ nichil tribuer&
ad uicorio grãe dĩ ad cius mandata facienda: correptioni
eorũ hactenus cessit. ut eã libero arbitrio p̃poner&. sed in¬
fideli calliditate subponer&: dicens adhoc eã dari homi¬

Expanded text:
elagianorum est haeresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praedestinati sumus in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipsum , et qua eruimur de potestate tenebrarum, ut in eum credamus atque in regnum ipsius transferamur , propter quod ait, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo , et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verum esset, frustra Dominus dixisse videretur, Sine me nihil potestis facere . Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei ad ejus mandata facienda, correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret; sed infideli calliditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari homi
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquid deme queratur: uoluntatẽ meã quã credo dĩ ee.
in om̃iũ ur̃m notitiã ꝑfero. Praes biterũ heracliũ: michi
successore uolo Apopło ad clamatũ est: dõ gr̃as Xp̃o laudes

Expanded text:
ne aliquis de me queratur, uoluntatem meam, quam credo dei esse, ne aliquis de me queratur, uoluntatem meam, quam credo dei esse, in omnium uestrum notitiam perfero: presbyterum Eraclium mihi succe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ds: ad istã ciuitatẽ cũ uigore aetatis adueni. Sedtamen
iuuenis fui: & senui: Scio postobitus episcoporũ ꝑ ãbitiosos
aut contentiosos solere
ecclesias ꝑturbari. & quod sepe
sum expertus & dolui:¬
sum expertus & dolui: & debeo quantũ attin& ne¬
contingat huic pros picere ciuitati Sicut nouit caritas
ura: in mile uitana eccła modo fui Petierunt enĩ me fr̃s.
I maxime serui dĩ qui ibi sunt. ũtuenirẽ: quia postobitum
beatȩ memoriae fr̃is & coepiscopi mei seueri. non nulla ibi
uiuus designauerat ep̃s eorũ Hic eni cisceũ in notuiss& uo¬
luntatẽ praccedentis & decedentis ep̃i sui: libent ãplexi sunt
Minus tamen aliquid factũ erat. unde non nulli contrista
suũ apud clericos designar& Apud popłm uero inde
non .e. locutus : & erat inde aliquorũ non nulla tristitia
quid plura: Dõ placuit. tristitia fugataest: gaudiũ succes

Expanded text:
voluit Deus, ad istam civitatem cum vigore aetatis adveni: sed tamen voluit Deus, ad istam civitatem cum vigore aetatis adveni: sed tamen juvenis fui et senui. Scio per obitum episcoporum per contentiosos, ambitiosos aut seditiosos solere Ecclesias perturbari; et, quod saepe sum expertus et doluisum expertus et dolui, debeo, quantum ad mecontingat, huic prospicere ciuitati. sicut nouit caritas uestra, in Mileuitana ecclesia modo fui; petierunt enim me fratres et maxime serui dei, qui ibi sunt, ut uenirem, quia post obitum beatae memoriae fratris coepiscopi mei Seueri nonnulla ibi quem uiuus designauerat episcopus eorum. hoc enim eis cum innotuisset, uoluntatem praecedentis episcopi sui libenter amplexi sunt. minus tamen aliquid factum erat, unde nonnulli contristabsuum apud clericos designaret; ad populum inde non est locutus. et erat inde aliquorum nonnulla tristitia. quid plura? deo placuit, fugata est tristitia, gaudium success
Abbreviated transcription (Latin):
GIͦKł OCTOBRIS CUM AUCIOSTIIS
ep̃s unã cũ religiano & martiniano
coepiscopis suis. consediss& ineccła
pacis hipponiensiũ regionũ. pracsen¬
tibus satur nino. leporio. barnaba. fortunianõ. rustico. laza
no die ꝓmisi caritati ur̃ae. propter quoduos uolui frequentiuꝰ
conuenire. & uideo frequentius conuenisse: mora om̃i post¬
posita. hoc agendũ est Sienĩ aliud uelim loqui. in illud sus¬
pensi. minus auditis om̃s In hac uita mortales sumus: &
dies huius uitae ultimus. om̃i homini est sc̃ꝑ incertus
Uerum tamen. in infantia speratur puericia: & in pueritia
speratur adolescentia Et in adolescentia sꝑatur iuuentus.
& in uiuentute sꝑatur grauitas. & in grauitate sꝑatur senec¬
tus utrũ contingat. incertum est Est tamen. qđ sꝑetur
Senectus autẽ: alia actatẽ quã sper& non hab& Incercũ ẽ.
ipsa senectus quã diusit homini. Illud tamen certũ est. nullã
remanere aetatẽ. quae possit succerdere senectuti. Quia

Expanded text:
 octobris, cum Augustinus episcopus una cum Religiano et Martiniano coepiscopis suis consedisset in ecclesia Pacis Hipponensium Regiorum, praesentibus Saturnino, Leporio, Barnaba, Fortunatiano, Rustico, Lazarno die promisi Charitati vestrae, propter quod vos volui frequentius convenire, et video frequentius convenisse, mora omni postposita hoc agendum est. Si enim aliud velim loqui, in illud suspensi minus auditis. Omnes in hac vita mortales sumus, et dies hujus vitae ultimus, omni homini est semper incertus: verumtamen in infantia speratur pueritia; et in pueritia speratur adolescentia; et in adolescentia speratur juventus; et in juventute speratur gravitas; et in gravitate speratur senectus: utrum contingat incertum est; est tamen quod speretur. Senectus autem aliam aetatem quam speret, non habet: incertum est etiam ipsa senectus quamdiu sit homini; illud tamen certum est, nullam remanere aetatem q
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit consiliũ meũ: non negabo auxiliũ Absit ut̃ subtrahã
Tamen quicquid illud est quod adme ꝑferebatur: ad illũ per¬
feratur. Ipseme aut consulat. si forte non inuenerit quid face¬
re debeat. aut pascat adiutorẽ quẽ nouit patrẽ: ut & uobis
nichil desit. & ego tande aliquando siquantulũ cũq spaciũ
huius uitae miħi donauerit ds. ipsa quantulã cũq uitam
nondem segnitiae. nec donẽ inertiae: sedinscis scripturis quan¬
tum ipse permittit & largitur exerceam Hoc & ipsi proderit:
& per illũ &iam uobis. Nemo ergo inuideat otio me
quia meũ otiũ magnũ hab& negotiũ: Uideo mẽ dehac rẽ
ꝓpt̃ quã uos inuitaui: omnia uõbiscũ egis se quae debu
Hoc adultimũ rogo. ut gestis istis dignemini sub scribere.
qui potestis Hinc michi responsione uestra opus est

Expanded text:
habuerit consilium, meum non negabo auxilium; absit ut subtraham. habuerit consilium, meum non negabo auxilium; absit ut subtraham. Tamen quidquid illud est quod ad me perferebatur, ad illum perferatur. Ipse me aut consulat, si forte non invenerit quid facere debeat, aut poscat adjutorem quem novit patrem: ut et vobis nihil desit, et ego tandem aliquando, si quantulumcumque spatium mihi hujus vitae donaverit Deus, ipsam meam quantulamcumque vitam non dem segnitiei, nec donem inertiae, sed in sanctis Scripturis, quantum ipse permittit et largitur, exerceam; hoc et ipsi proderit, et per ipsum etiam vobis. Nemo ergo invideat otio meo, quia meum otium magnum habet negotium. Video me de hac re propter quam vos invitavi, omnia vobiscum egisse quae debui: hoc ad ultimum rogo, ut Gestis istis dignemini subscribere qui potestis. Hic mihi responsione vestra opus est:
Abbreviated transcription (Latin):
facere uoluerim & non ꝑmisistis. & placuit michi & uobis. ꝓpt̾
curã scripturarũ quã michi fr̃s & patres mei coep̃i. duobus
conciliis numidiae & carthaginiensis im ponere dignatisunt
ut per quinq dies nemo michi molestus ess& Gestã confecta
sunt Piacuit Adclamastis Recitatur placitum nrm.
& adclamationes urae Paruo tẽpore seruatũ est circame.¬
& postea uiolent in ruptum est. & non ꝑmittor ad quos uolo
uacare ante meridiẽ Post meridiẽ: occupationib hominũ
est prȩs bitero heraclio. quẽ hodie in nomine xp̃i designo ep̃m
suc cessorẽ michi: paciamini me refundere onera occupatio¬
nũ mearũ A popło clamatũ est Iuditio tuo gr̃as agimus
Ego caritati & beni uolentiae urae. apud dñm dm̃ nostrũ
gras ago: inmo deilla deogras ago Ergo fr̃s. quic quid est
qđ adme ꝑferebatur: ad illũ ꝑferatur. Ubi necessarium

Expanded text:
facere uoluerim, et non permisistis. placuit mihi et uobis propter facere uoluerim, et non permisistis. placuit mihi et uobis propter curam scripturarum, quam mihi fratres et patres mei, coepiscopi mei, duobus conciliis Numidiae et Carthaginensi inponere dignati sunt, ut per quinque dies nemo mihi molestus esset. et gesta confecta sunt, placuit, adclamastis; recitatur placitum uestrum et adclamationes uestrae. paruo tempore seruatum est circa me; uiolenter inruptum est et non permittor, ad quod uolo, uacare. ante meridiem et post meridiem in occupationes hominum est Eraclio presbytero, quem hodie in nomine Christi designo episcopum successorem mihi, patiamini refundere onera occupationum mearum>. a populo adclamatum est: Iudicio tuo gratias agimus\' Ego charitati et benevolentiae vestrae apud Dominum Deum nostrum gratias ago, imo de illa Deo gratias ago. Ergo, fratres, quidquid est quod ad me perferebatur, ad illum perferatur: ubi necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ meã. & uoluntãte ur̃am: gestis ecclesiasticis quantũ
adhomines attin& confirmatã uolo. Iuantũ uero ad latentẽ
omnipotentis uoluntatẽ : om̃s ut dixi oremus. ut confirm& ds
qđ operatus est in nobis Apopulo adclamatũ est iuditio tuo:
tinus ep̃s dixit. Scio qł scitis & uos: sed nolo deillo fieri quod
deme factũ .ẽ. quod aut̃ factũ sit: multũ scitis Illi soli
nesciunt quitunc aut nondũ erant nati: aut non dum
habebant actatẽ sciendi Adhuc incorpore posito beatae
memoriae patre & ep̃o meo sene ualerio. ep̃s ordinatus sũ.:
xsedi cũ illo Quod concilio nicȩno ꝓhibitũ fuisse nesciebã.
nec ipse sciebat Qđ ergo rep̾hensũ . ẽ. in me: nolo rep̾¬
hendi infilio meo. A populo adclamatũ est: dõ grãs. xp̃o
ep̃s dixit Erit prȩsbit̾ ut est: quando ds uoluerit futurus
ep̃s Sed plane modo facturussũ adiuuante miscdđĩa xp̃i:
qł ad huc usq nonfeci Nostis ante aliquot annos quid

Expanded text:
uoluntatem meam et uoluntatem uestram gestis ecclesiasticis, quantum ad homines adtinet, confirmatam uolo: quantum uero ad latentem omnipotentis uoluntatem, omnes, ut dixi, oremus, ut confirmet deus, quod operatur in nobis\'. a populo adclamatum est: \'Iudicio tuo tinus episcopus dixit: Scio quod scitis et vos, sed nolo de illo fieri quod de me factum est. Quid autem factum sit multi scitis; illi soli nesciunt qui tunc aut nondum nati erant, aut nondum habebant aetatem sciendi. Adhuc in corpore posito beatae memoriae patre et episcopo meo sene Valerio, episcopus ordinatus sum, et sedi cum illo: quod concilio Nicaeno prohibitum fuisse nesciebam, nec ipse sciebat. Quod ergo reprehensum est in me, nolo reprehendi in filio meo. A populo acclamatum est: Deo gratias; Christo episcopus dixit: \'Erit presbyter, ut est, quando deus uoluerit, futurus episcopus. sed plane modo facturus sum adiuuante misericordia dei, quod adhuc usque non feci. nostis, ante aliquot annos quod