comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le ueraciter a demoniaca do¬
minatione liberatur: qui
ad pec̾ca quib semel penite¬
do mundatus est:nitat ma¬
le uiuendo reu̾ti. Et excla¬
mans et multum discerp̃s
eũ: exiit ab eo. Exiturus ab
homine sp̃c ĩmundus discer¬
psit eum. ac furenti clamo¬
re t̾ruit intuentes: quia ple¬
rumq diabolus dũ decor¬
de expellit᷑ acriores in eo tẽp¬
tationes gen̾at. quam priuᷤ
extitauerat. quando hocqͥ¬
etus possidebat. Et factus ẽ
sicut mortuus. ita ut mul¬
ti dicerent quia mortuus
est. Iħc autem tenens ma¬
num illius eleuauit eum
et surrexit. Quem hostis.
impius iam fugere cõpull
strauit ac mortuo similem
reddidit.: hunc pius salma¬
tor miti sue dextere tractu
leuauit. Qui sicut uerum
se ẽe dm̃ potentia saluandi
docuit: ita etiam ueram
se habuisse carnis nat᷑am
more tactus humani decla¬
ruit. Negat nanq manes
insanus ueracit̾ eum:. catne
indutum fuisse. Sed ipse
cum tot langentes tactu su-¬

Expanded text:
le veraciter a daemoniaca dole veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata, a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. « Et clamans, et multum discerpens illum, exiit ab eo. » Exiturus ab homine spiritus immundus, discerpsit eum, ac furenti clamore terruit intuentes: quia plerumque diabolus, dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat, quando hoc quietus possidebat. « Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent, quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus, elevavit illum et surrexit. Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ifte int̾rogatus an cre¬
deret. non responderet. Ere¬
do dñe. adiuua increduli¬
tatem meam.Si enim cre¬
debat. cur incredulitatem
dicebat Si uero incre¬
dulitatem habere se noue¬
rat. quomodo credebat:
Sed quia ꝑ occultam ini¬
spirationem gr̃e meritoꝵ
suoꝵ gradib fides crescit᷑:
uno eodemq cẽporeIs qͥ
nec dum ꝑfecte credid̾at. si¬
mul et credebat et incre¬
dulus erat. Et cũ inideret
iħs concurrentem tͦbam cõ¬
minatus est sp̃i in mun¬
do dicens illi. Surde et mu
te sp̃c. ego tͥ p̾cipio exi ab eo.
et amplius ne in troeas in
eum Comminatio dñi di¬
uini est uirtus imꝑii. Nũ
autem puero qui uim pa¬
ciebatur sed demoni qui ĩ¬
ferebat cõminatus est. Qͥa
qui peccante emendare de¬
siderat: uitium utiq in¬
crepando et execrando de¬
bet ext̾minare. sed homi-¬
nem amando refouere.Bñ
autem dominus qui sp̃m
ĩmundum expellit ab hõie
simul ne amplius in eũ
ingrẽdiatur imꝑat. Qͥa il¬

Expanded text:
tur: iste interrogatus an cretur: iste interrogatus an crederet, non responderet, Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Si enim credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit: uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat, et incredulus erat. Et cum videret Jesus concurrentem turbam, commitatus est spiritui immundo, dicens illi: Surtus, ego tibi praecipio, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum. Comminatio Domini, divini est virtus imperii. Non autem puero qui vim patiebatur, sed daemoni qui inferebat comminatus est. Quia qui peccantem emendare desiderat, crepando et exsecrando debet exterminare, sed hominem amando refovere. Bene autem Dominus, qui spiritum immundum pellit ab homine, simul ne amplius in eum ingrediatur imperat: quia il
Abbreviated transcription (Latin):
eruꝑit: sed qd̃ in similitũdi¬
nem medici si egrotũ uide¬
at contra precepta sua se ge¬
rere dicat. Usq quo accedam
ad domum tuam. usq quo
arcis mee ꝑdam industriam
me aliud iubente. et te ali¬
ud ꝑpetrante  Intantũ aũt
non est iratus homini sed
uicio. et ꝑ unum hominẽ
iudeos arguit infidelitatis.
ut statim intulerit. Affer¬
te illum ad me. Et atculer̃t
eũ. Et cum uidisset illum.
statim sp̃c conturbauit eũ.
Et elisus int̾ram. uoluta
batur spumans. Allatum
dño puerũ sp̃c conturbat
et elidit: quia sepe dũ con¬
u̾ti ad dm̃ post pecc̃a cona¬
mur maiorib nouisq an¬
tiqui hostis pulsamͦ insi¬
cdis. Quod obid utiq calli¬
dus facit aduersarius:ut
uel odium uirtutis incuti¬
at. uel expulsionis sue uin-¬
dicet iniuriam. Hinc est
enim ut de specie transeamꝰ
ad genus qd̃ eccl̃ie sc̃e primor¬
diis cot grauissima infere¬
bat cercamina ꝑsecutionũ:

Expanded text:
erupit, sed quo in similitudierupit, sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliquid jubente et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte illum ad me. Et attulerunt eum. Et cum vidisset illum, statim spiritus conturbavit eum, et elisus in terbatur spumans. Allatum Domino puerum spiritus conturbat et elidit, quia saepe dum converti ad Dominum post peccata conamur, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis. Quod ob id utique callidus facit adversarius, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Hinc est enim ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae sanctae primordiis tot gravissima inferebat certamina persecutionum,
Abbreviated transcription (Latin):
nuncad hec nuncad illa
uita mutati: crescunt atꝙ
decrescunt. Qui muti sunt.
non confitendo fidem.Sur¬
di nec ip̃m aliquatemis ue¬
ritatis audiendo sermonẽ.
Spumant autẽ : cũ stultici¬
a tabescunt. Stultorũ nan¬
q et languentium atq he¬
betum est: spumas saliua¬
rum ex ore diitere. Stri¬
dent dentib. cũ nacundie
furore flamascunt.:Arescũt.
cũ ocio torpentes langues¬
cunt. et nulla uirtutis in¬
dustria confortati: enerui¬
ter uiuũt. Qd̃ autem art
et dixi discipulis tinis ut
eicerent illum et ñ potue¬
runt. latenter accusat a¬
postolos. cũ impossibilitas
curandi int̾dum non ad
imbecillitatem curanciũ
sed eoꝵ qui curandi sunt
fidem referatur. dicente
domino. Fiat tibi scd̃m fi¬
dem tuam. Qui respondẽs
eis dicit. O gen̾atio incrẽdu¬
la. quam diu apud uos ero:
Quamdiu uos patiar:N
qd̃ tedio suꝑatus sit mansu¬
etus et mitis. qui non aꝑit
sicut agnus toram tondente
os suum. nec in u̾ba furoris

Expanded text:
nunc ad haec, nunc ad illa nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Qui muti sunt, non confitendo fidem: surdi, nec ipsum aliquatenus veritatis audiendo sermonem. Spumant autem cum stultitia tabescunt. Stultorum namque et languentium atque hebetum est spumas salivarum ex ore dimittere. Strident dentibus, cum iracundiae furore flammescunt. Arescunt, cum otio torpente languescunt, et, nulla virtutis industria confortati, enerviter vivunt. Quod autem ait: Et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum, et non potuerunt, latenter apostolos accusat, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam . Qui respondens eis dixit: O generatio incredula, quandiu apud vos ero, quandiu vos patiar? Non quod taedio superatus sit, mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum, nec in verba furoris
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt. In monte
dñs orat. tranfformatur. dils¬
cipl̾is archana sue maie¬
statis aꝑit. in inferiora des¬
cendens. turbe occursu exci-¬
pitur miseroꝵ fletir pulsa¬
tur. Sursum discipulis
riifceria regni reserat. de¬
orsum turbis peccata infi¬
delitatis exprobrat. Sursũ
patris uocem hiis qui se se
qui poterant pandit deor¬
sum sp̃c malos ab hiis qui
uerabantur expellit. Qui
etiam nunc pro qualitate
menitorũ aliis ascendere a¬
uus uͦ ñ desistit descendere.
Iam carnales adhuc et in¬
cipientes quasi una petens
confortat. docet. castigat ꝑ¬
fectiores quorũ coniisatio ĩ
celis est sullimius extollen¬
d glorificat. liberius dee¬
ternis instruit et sepe que
auirbis ne audiri quidem
ualeant docet. Demoniacũ
autem hunc que dñs desc̃ẽ¬
dens de monte sanauit.
marcus quidem furdum
mutũq matheus uero lu¬
naticũ fuisse cõmemorat.
Dignisicat aũt eos de qͥb
scriptum est: stultus ut
luna mutatur. qui nunq̃s
in eodem statu ꝑmanentes.

Expanded text:
congruunt. In monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit. In inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem iis qui sequi se poterant pandit; deorsum spiritus malos ab his qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis vero non desistit descendere. Nam carnales adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat. Perfectos autem quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe quae a turbis ne audiri quidem valeant docet. Daemoniacum autem hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Marcus quidem surdum mutumque, Matthaeus vero lunaticum fuisse commemorat. Significat autem eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur. Qui nunquam in eodem statu permanentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ocautem nobis lco .i.¬
primum querendum
est: quid nãnsit qd̃ nato dño
apparuerũt angli et tamenñ
leguntur in albis uestib ap-¬
paruisse. ascendente autem do-¬
mino missi angłi in albis le¬
gunt᷑ uestib apparuisse. Sic
et enim scͥptum est. uidenti¬
b illis eleuatus est: et nubes
suscepit eũ ab ocłis eoꝵ. Cumq
intuerentur in celũ eũtem il¬
lum: ecce duo iuiri steterũt
sxta illos in nestib albis
In albis autem uestib. gau¬
dium et sollempnitas men¬
tis ostenditur. Quid est ergo
qd̃ nato domino nõ in alb̾
ilestib ascendente aũt dño
malb̃ uestib apparẽt. nisi qd̾
magna sollennitas angłis
facta est cũ celum deus homo
penetͣuit. quia nascente dño
uidebatur diuinitas humili¬
ata. ascendente uero dño est
humanitas exaltata: Albeet¬
enim uestes: exaltationi ma¬
gis cõgruunt qͣm humiliatio¬
ni. In assumptione ergo eius
angłi in alb̾ uestib uiders de¬
buerunt quia qui in natiui¬
tate sua apparuit deus humi¬

Expanded text:
oc autem nobis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Doangeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humi
Abbreviated transcription (Latin):
sate Quam uis adhuc rerum
ꝑturbationib animus fluuictu¬
et: iam tamen spei ur̃e an¬
choram met̾nam patriam
figite intentionem mẽtis ĩ
uera luce solidate. Ecce ad celũ
ascendisse dñm audiuimus.
Hoc ergo seruemꝰ in medita¬
tione: qd̃ credimus. Et si ad
hic tet̾emur infirmitate
corporis: sequamur tamen
eura passib amoris. Non aũt
deserit desideriũ nr̃m ip̃e qui

Expanded text:
ersate. Quamvis adhuc rerum ersate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium nostrum ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
decruce uenit in sepulchrũ.
de sepulchro rediit in celum.
Ecce ut nos post se curtere fa¬
ceret: qͦsdam pro nob̾ saltus
manifesta ꝑcarnem ueritaᷤ
dedit. Quia exultauit ut gy¬
gas ad currendam uiam. ut
nos ei ex corde diceremus.Eta¬
he me post te curremus mo-
dorẽ unguentorũ tuoꝵ. Unde
fr̃es kñꝰ oportet ut illuc seqͣ¬
mur corde: ubi eũ ascendisse¬
corpore credimus. Desideria t̾re¬
na fugiamus. nichil nos ĩa
delectet in infimis: qui partẽ
habemus in celis. Et hoc nob̾
est magnoꝑe ꝑpendendumr:
quia his qui placidus ascendit.
t̾ribilis redibit. et qͥcqͥd nobis
cũ mansuetudine precepit:
hoc a nobis cũ districtione exi¬
get. Nemo ergo indulta peni¬
tentie tempora parui pendat.
nemo curam sui dũ ualeta
gere neglegat. Cͥa redemp¬
tor ñr tanto tunc in iudicio
districtior ueniet: quanto no¬
bis ante iudicium magnani
pacientiam prerogauit. Hec
itaq uobiscũ fr̃s agite. hecin
mente sedula cogitationeũ¬

Expanded text:
de cruce venit in sepulcrum, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit: Quia exsultavit ut gigas ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde oportet ut illuc seqmur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque vobiscum, fratres, agite, haec in mente sedula cogitatione v
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe maltum captiuam dux̃
captiuitatem: quia corruptio¬
nem nram uirtute sue maor¬
ruptiomᷤᷤ absorbuit. Dedit uͦ
dona hominib. quia desuꝑ¬
entie. alii sermonem scientie.
curationum. alii genera lin¬
guarum. alii interpretatio¬
nem sermom̃ tribuit. Dedit
ascensionis eius gła etiam
abacue ait. Eleuatus est sol¬
et luna stetit in ordine suo.
Quis enim solis nõĩe nisi do-¬
minus. et que lune nomine
nisi eccła designatur: Quous
post qͣm eius ascensione robo
culte credidit. ergo eleuatus ẽ
sol. et luna stetit mordine suo:
quia cũ dñs celũ pecũt sc̃a enis
eccłia inauctoritatem p̾dica¬
tionis excreuit: eiusdem ecclie
uoce ꝑ salomonem dicitur.
Ecce iste uenit saliens in m̃o¬
tib et transiliens colles. Cõn¬
siderauit nãq tantorũ oꝑum
culmina. et ait. Ecce iste uenit.
saliens in mõtib. ueniendo
qͥppe ad redẽptionem nr̃am.
quosdam ut ita dixerim salt᷑
inuterum. de ut̾o uenit in
p̃sepe. de p̃sepi uenit ĩ crucẽ

Expanded text:
 altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit; dedit vero dona hominibus, 48 quia eentiae, alii sermonem sapientiae, curationum, alii genera linguarum, alil interpretationem sermonum tribuit . Dona Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est solet luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousqpostquam ejus Ascensione roborculte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita in uterum, de utero venit in praesepium, de praesepio venit in crucem,
Abbreviated transcription (Latin):
censionis eius mysterium
iud cam ñ intelligere cõspẽt
de infinitate eius sententiã
ꝓtulit dicens.Semita igno¬
rauit auis. Auis enim recte
appellatus est dominus: qͥa
corpus carneum adethera li¬
brauit. Cuius auis semittam
ignorauit: qͥsquis eum ad ce¬
lum ascendisse ñ credidit. De
hac fullennitate ꝑ psalmiftã
dicit᷑. Cleuata est magnificẽ¬
tia tua suꝑ celos. De hac rurs
ait.Ascendit deus in iubilati¬
one. et dñs inuoce tube. Debac
it̾um dicit. Ascẽdens in altũ
caytiuam duxit captiuitatẽ

Expanded text:
censionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum c
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere nobis uoluit. Solus
illo in tempore mortuus est.
et tamen solus minime sur¬
rexit. Nam scriptũ est. Mul¬
ta corpora sc̃orum qui dor¬
mierant surrexerunt. Abla¬
ta ergo sunt: omĩa argu¬
menta ꝑfidie. Nequis enĩ
clicat. sꝑare de se non debet
homo qd̾ in carne sua exhi¬
buit homo deus: ecce cũ d̃o
homines resut rexisse cogno¬
scimus. et quos puros fins¬
se homines non clubitamꝰ.
Si igitur menbra m̃i redẽp¬
torisꝰ sumus presumamꝰ in
nobis quod gestũ constat in
capite. Si multum nos abii¬
nobis nos menbra ultima.
quod de menbris eius suꝑi¬
cce uero ad memoriam
redit: quod crucifixo
deĩ filio iudei insultantes
dicebant. Si rex isrł est des¬
cendat nunc de cruce et cre¬
climus ei. Qui si tũc de cru¬
ce descenderet ninrũ insul¬
tantib ceclens. uirtute nobis
pacientiẽ non demonstraret.
Secl expectauit paululum
colerait opprobria. irrisiones
sustinuit. seruauit pacientiã.

Expanded text:
nobis sufficere noluit. Solus nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, et quos puros homines fuisse non dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjibemus nos membra ultima quod de membris ejus supericce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, tolsustinuit, servavit patientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Rĩm pro tanta cliei
solennitate delectio¬
nĩs eungłice expositione tͣns¬
eade solennitate aliqͥd sub¬
tilius loquamur. Due et enĩ
uite erant: quarũ unam no¬
uimus. alt̾am nesciebamuᷤ.
Una qͥppe mortalis est. alt̾a
immortalis. Una corrupti-¬
onis. alia incorruptionis. Una
mortalitatis. alia resurrectõis
Sed uenit mediator dei et
suscepit unam. et ostendit
alt̾am. Unam ꝑtulit mori-¬
endo. ostendit alt̾am resur-¬
gendo. Si igitur mortalem
uitam scientib resurrectio¬
nem ꝓmitteret carnis. et ta¬
men hanc uisibiliter non
exiberet: quis eius ꝓmissio¬
nibus crederet: Factus ita¬
q homo apparuit in carne.
mori dignatus est ex uolũ¬
tate. refurrexit ex potestate
et ostendit exemplo quod
nobis promisit in p̾mio.s
fortasse aliquis dicat. Iure il¬
le resurrexit: qui cum d̾s
eẽt teneri a morte nõ potuit
Ad instruendam ergo ignoᷤ¬
rantiam nr̃ãm. ad roboran¬
dam infirmitatem nr̃ãm:
sue resurtectionis exemplũ

Expanded text:
i, pro tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transeadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et suscepit unam, et ostendit alteram: unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si igitur nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, sed resurrexit ex potestate, et ostendit exemnobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
lactentes uictoria perpetrata
coronat. fiunt ꝓ xp̃o uictores
qui etate fuerant coequales.
fiuite inqͣm infantes sine cer¬
tamme fortes. sine pugna ui¬
ctores. Norũt uincere. qui pug¬
nare nõ norũt. Existunt uicto¬
rie compotes. qui fuerant e¬
tate imbelles. Mercantur pal¬
mam ma tyrio głam sangui¬
ne comparant. eternam ui-¬
tam temporali morte cõmu-¬
tant. Nec timuit illa etas mor-¬
tem nec horruit. Timere enim
ñ potuit. que timere non nou̾.
Transmittit infantes. infans
xp̃c ad celum. Offeit noua ex¬
enia patri primicias fructuum
exibet genitori. Ostendit futu¬
ram fecũdissimam messem.
dũ insemine tantã exhibet u¬
bertatem. Berisit se.derisit ho¬
stilis immanitas. que putaũ
turbari posse consilium dei.glo¬
riam xp̃i. salutem necessariam
mundi. Sed contulit infanti-¬
b multis martyrium. dũ infã¬
tem querit occidere xp̃m. Presta
hostis dum nocet. beneficium
tribuit cũ occidit. Inideret e

Expanded text:
lactentes victoria perpetrata lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam mundo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret en
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut cõpendio iã diu̾sitatun
causa reddatur: condicio a ia¬
tre defletur sed spe glorie cõsola¬
tio humana cõtẽpnitur. pieta¬
tis affectus infletib declaratur
sedoccisorum gła repudium
consolationis indicitur. Pugñat
enim in matre affectus et fides
humanitas cũ deuotione cõcer¬
tat. Plangit affectus sed fides
exultat. Ueflet humanitas. sed
deuꝯcio cõsolatur. Licuit enim
matri humanitus flere. cui ñ
licuit consolatione humanitꝰ
indigere. Ideo et dñs xp̃c in la¬
ꝯaro fieuit. nec tamen ip̃e qͦq
cuiꝰ quam cõsolatione indigu¬
it: quia hominis fuit qd̃ fle¬
uit cũ mainfeste deus sit qui
lazarum suscitauit. Sed obe¬
rio. Exponunt tẽpore uno na¬
tiuitatem et mortem ingies¬
sum et exitum. principium
et occasum. ut ipsis posset tẽ¬
pore uno ut dixi contingere.
et nascendo ingredi mundũ:
et dedicare martyrio celum.
probat nouos exercitus xp̃c
rudes milites signat. legiones

Expanded text:
Sed ut compendio jam diversitatum Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Christus in Lazaro flevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones
Abbreviated transcription (Latin):
mare. quib narrare nõ licebat
uoce. Licuit sanguine loqui ã
dño colloquia. quib humana
negata funt uerba. Sed emin
occisis innocentib istis. imple¬
tã sunt ꝓphetie uerba dicentĩ
Nox in rama audita est fictul
et plorationis tachelis fientis
filios suos. et nolentis conso¬
lari quia ñ sunt. Rachelem pai¬
mo eccł̾ie ẽẽ ꝑsonam nemo est qͥ
abnuat. nemo qui aliud cõtra
ueritatem defendat. sed duo
in illa diu̾sa conspicio. fletum
et consolationis cõtemptum.
si enim fleuit. cur cõsolari con¬
tempsit:Aut si cõsolari cõtemp
buit. que cõsolari contempsit.
aut cõsolari debuit.que non fle¬
re non potuit: cũ manifestum
sit fletus consolatione t̾geri.
uelcerte cur indiguit flere. q̃
non indiguit consolationis ser¬
mone.: Sed noluit inqͥt scͥptura
cõsolari qr nõ sunt: id est conso¬
lari quia sũt. Si iccirco noluit
cõsolari quia sũt: quomͦ uolu¬
it flere. quasi illos qui non sũt:

Expanded text:
mare, quibus narrare non licebat mare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quDomino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsbuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
re et qui dederat recipit. et qui
acceꝑat reddit. Uno in qͣm tẽpore
sua xp̃o redduntur. dum eius lau¬
des illi ab infantib referuntur.
Diximꝰ de laude infantium. Qd
delactentium laudib proferemꝰ.
quorum laudem inuenire nõ
possumus. ñ eos ip̃os qui lauida¬
uerunt nouerimus: Qui sit
ubi sint. quam laudem intu¬
lerint quero qui loqui non no¬
rant. Neq eñi etas illa nossep
terat qd̃ nata nõ dederae. autce¬
lebrari a talib poterat qd̃ insit¬
tutio denegat. Dicunt nanq
dño laudes trucidati ab herode
lactantes. Loquuntur sangiu¬
ne. qd̾ linga nõ posfunt. pasti¬
one canunt qd̃ sermone non
norunt. Occisi predicant. qd̃
unuu non po erant. Nec noiis
dicitur. ut innocens sanguis
aut deo referat. aut suas indl¬
cet passiones cũ abel sanguis
clamet ad celum. aut occisde
amme ab altari nociferentur
ad dm̃. Contulit martyrium
laudem. quib negauerat natã
sermonẽ. licuit sangume cla¬

Expanded text:
re et qui dederat recipit, et qui re et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine cla
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Offerurt dño primicias lin¬
gue. nouos oris immolant fru¬
ctus. u̾borum principia libant.
Infantia enim q̃ ꝑetatem loqui
non poterat. głam dei cũ gar¬
dio resonabat. Norunt laudare
xp̃m. qui loqui non norant. fĩ¬
unt ꝑiti laude. qui fuerant im¬
ꝑiti sermone. Ostendunt lau¬
dibus deum suftragiis predi¬
cant xp̃m. fiunt interea pueri
sine magistro diserti docti fine
doctore periti sine eruditore. Ag¬
Non quem ꝑsuasio humana do¬
cuerat. sed quem diuinitas ĩno¬
centib in spirabat. Cellant eñi
humana cũ diuina tractãtur
qͥa humana ip̃a ꝓdesse non pote¬
runt. nisi diuinorum solatio
subleuentur. Necesse est enim
terrena subcumbere cũ celestia
predicantur. naturalia silere:
cũ uirtutes loquuntur. Erigitur
itacs infantium etas in laudem
que delictoꝵ non nouerat crim̃e.
Dignus ad ignis laudatur: et in¬
nocens innocentium testimoni¬
o cõprobatur. Accipiunt enim
a xp̃o et reddunt. consequuntur
et referunt. Uno enim tempo¬

Expanded text:
e. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnon quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempo
Abbreviated transcription (Latin):
iestas. q̃ unu̾sitatem mun¬
di creauit ex nichilo. et inqͣs
uoluit formas atos mensu¬
ras. t̾renam celestemq substã¬
tiam omnipotẽti ratione ꝓ¬
duxit. Sol. luna. et sydera sĩt
cõmoda utentib. sint speci¬
osa cernentib. sed ita ut de il¬
lis gr̃e referantur auctori. et
adoretur deus qͥ hec cõdidit.
non creatura que seruit. Lau¬
date igitur dñm dilectissimi
in omib oꝑib eius atq iudi¬
ciis. sit in uobis in dubitata
credulita uirginee. integri¬
tatis et partus. reformationiᷤ
humane sacrũ diuinumq
myst̾ium. sc̃o atq fincero ho¬
norate seriitio. Amplectimi¬
ni xp̃m in nr̃a carne nascẽ¬

Expanded text:
jestas, quae universitatem munjestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascen
Abbreviated transcription (Latin):
ulla uiuendi. ꝑ incarnationẽ
u̾bi potestas data est: ut delõ¬
ginquo ad tuum reu̾taris ac¬
torem. recognoscas parentẽ.
lib̾ efficiaris ex seruo. de ex¬
traneo ꝓuearis in filium. ut
qui excorruptibili carne na¬
tus es: ex dei sp̃u renascaris.
et obtineas ꝑ gr̃am qd non
habes ꝑ naturam. Habentes
ergo tante spei fiduciam dile¬
ctissimi. in fide qua fundati
estis stabiles ꝑmanete. ne idẽ
ille tẽptator cuius a nobis do¬
minationem xp̃c exclusit. a¬
liqͥb uos iterũ seducat ĩsidis.
et hec ipsa presentis diei gau
dia fallatie sue arte corrũpat
illudens simpliciorib animiᷤᷤ
tate xp̃i. qͣm de noui ut lict̃
solis ortu uidetur honorabi
lis. Quorũ corda uastis tene¬
bris obuoluta. et ab om̃i in¬
cremento uere lucis aliena
sunt. Trahuntur enim stul¬
tissimis gentilitatis errorib
pulchritudinẽ: ad orãdam
tamen ñ habent deitatem.
Illa ergo uirtus. illa sapien¬
tia. illa est adoranda sola ma¬

Expanded text:
ulla vivendi, per incarnationem ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex sertraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis tate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda ma
Abbreviated transcription (Latin):
Et sciens quo humanam na¬
turam infecisset ueneno. ne¬
quaquam credidit tnsgressi¬
onis exortem. quem tot docu¬
mentis didicit ẽẽ mortalem.
ꝑsistit ergo imꝓb p̾do et aua-¬
rus exactor in eũ qui nichil
ipsius habebat insurgerelt
dum uiciate originis pͦre iu¬
diciũ gen̾ale ꝑsequitur. cyn¬
graphum quo nitebatur ex¬
cedit. ab illo iniquitatis en¬
gens penam. in quo nullã
repperit culpam. Soluitur ia¬
q letifere pactionis male sua-
mundi principe captiuita¬
tis uasa rapiuntur. Redit
in honorem suũ ab antiqͥs
contagiis purgata natura.
mors morte destruitur. nati¬
uitas natiuitate reparatur.
Qm̃ simul et redemptio au¬
fat seruitutem. et regenerat᷑o
mutat originem. et fides iusti
głaris: reconciliationis huiꝰ
grãm iusto ꝑpende iudicio.
dibi eñi quondam abiecto tͥ¬
extruso paradisi sedib. tibi ꝑ
exilia longa morienti. tibi in
cinerem et puluerem disso¬
luto. cui iam non erat spes

Expanded text:
et sciens quo humanam naet sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justifgloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjectoextruso paradisi sedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem dissoluto, cui jam non erat spes
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui ñ in merito sibi in
omnes homines ius tiran¬
nicum uindicabat. nec in¬
debito dominatu premeba:
neos in obsequium sue uo¬
luntatis illexerat. Non ita¬
q iuste amitteret origina¬
lem humani E generis ser¬
uitutem. nisi de eo qd̃ sub¬
iecerat uinceretur. Eum gͥ
misericors om̃psq saluator
ita susceptionis humane
moderaret᷑ exordia. ut uirtu¬
tem inseparabilis a suo ho
mine deitatis ꝑuelamen
nr̃e infirmitatis abscõderet.
illusa est securi hostis astuci¬
a. qui natiuitatem pueri
procreati. non aliter sͥ qũa
om̃ium nascentium puta¬
uit obnoxiam. uidit enim
uagientem atq lacrimantẽ.
uidit pannis obuolutum cr¬
cuncisiomi subditum. et le¬
galis sacrificii oblatione ꝑ¬
functum. agnouit deinceps
nat᷑alib nõ dubitauit aug¬
mentis. Int̾ hec intulit cõtu¬
melias. multiplicauit in urti¬
as adhibuit maledicta ob¬
probria. blaphemias. cõuicia
Omnem post tremo in ip̃m ũs
furoris effudit. omĩa tempta¬
mentorum genera ꝑcurtit.

Expanded text:
antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat,neos in obsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem insepmine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit;
Abbreviated transcription (Latin):
nullo potest exire.nisi mo
ratione et ieiunio. Dum do¬
cet apłos quomͦ demon ne¬
quissimus debeat expelli:
om̃s instituit ad uitam. Uut
scilicet nouerimus grauio¬
um uel hominum temp¬
tamenta ieiumis et orati¬
onib ẽẽ speranda iram qͥ¬
q dm̃ cũ in ultionem nr̃o¬
rum scelerum futrit accẽ¬
sa hoc remedio singłari
posse placari. Ieiumum au¬
tem generale est: non so¬
lum abescis sed a cunctis
illecebris abstinere carna¬
lib. ĩmo ab om̃ib uitioꝵ
continere passionib. Sic
et oratio gen̾alis non in
u̾bis solum est quibus
diuinam clementiam ĩ¬
uocamus uerũ etiam in
om̃ib que in obsequium
nr̃i conditoris fidei deuo-

Expanded text:
nullo potest exire, nisi in oratione et jejunio. Dum docet apostolos quomodo daemon nequissimus debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut, scilicet, noverimus gravisum vel hominum tentamenta jejuniis et orationibus esse superanda, iram quoque Domini, cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere carnalibus; imo ab omnibus vitiorum continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae in obsequium nostri conditoris fidei devo
Abbreviated transcription (Latin):
orancla. Defer autẽ imun̾a. q̃ñ
tam mun̾a ꝗͣ mysteria ꝓbarent᷑
auro fr̃s ostendit᷑ captiuitatis nr̃e
p̃ciosa redemptio. In thure aritẽ
& demoniorũ suꝑsticio cessatura.
et fut᷑us uere religionis cultꝰaꝑit᷑.
Inmyrra uͦ qͥ exanima solent corꝑa
conseruari p̃figurat᷑ carnisnr̃e re¬
paratio. ⁊ resurrectio mortuorũ
hec autẽ offerri xp̃o tã sacrata do¬
naria. ñ magoꝵ arbitriũ. s inspi¬
ratio omnipotentis elegit. Quan¬
tum enĩ ad głam ꝑtinet. xp̃i mu
nera hec inspecta carnalit̾ maiesta¬
tieꝰ omimodis uicdent᷑ incligna.
Nam qͦ dño ĩmortali aurũ. qͦd ntiq
solis ẽ mortalib ⁊ usuriamori :
Quo omĩpotenti dõ thꝰ. cuiꝰ ndore
etiã simulaera a gentib honorãt᷑ :
Aut qͦ ei myrra fetidoꝵ corpoꝵ

Expanded text:
oranda. Deferunt autem ei munera, quae non oranda. Deferunt autem ei munera, quae non tam munera quam mysteria probantur, auro namque ostenditur captivitatis nostrae pretiosa redemptio. In thure autem et daemoniorum superstitio cessatura, et futurus verae religionis cultus aperitur. In myrrha vero qua exanimata solent corpora conservari, praefiguratur carnis nostrae reparatio et resurrectio mortuorum. Haec autem offerri Christo tam sacrata donaria, non magorum arbitrium, sed inspiratio Omnipotentis elegit. Quantum enim ad gloriam pertinet Christi, munera haec inspecta carnaliter majestati ejus omnimodis videntur indigna. Nam quo Domino immortali aurum, quod utique solis est mortalibus et usui et amori? Quo omnipotenti Deo thus, cujus nidore etiam simulacra a gentibus honorantur? Aut quo ei myrrha fetidorum corp
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ saltem cestinoniũ sequeret᷑
ãctor. Nec dubiteni omĩpotentẽ
ac benignissimũ dm̃ balaam illi
alienigene p̃seientie clare potuise
ser monẽ qͥ asine ip̃iꝰ linguã mũba
potiit humana laxare. Loquebat
gͥ sessoris ar ioli asma. ꝓnũ quiclẽ
aniinal & naturalit̾ inspiciens
t̾ram. ut manifestosignaret inli¬
cio. qͦd uinũsa gentilitas q̃ aris
tis dei cultũ tactta erat. inuita:
aduentante stella ex iacob: ⁊ hoĩe
ex isr ł. erectis adcelũ ocłis et̾nã
dĩ głam cotidianis eẽt. confessio¬
nib locut᷑a. uenit itaq fr̃s abori¬
ente illuminata gentilitas uidea
uͦ durissimi cordis sin ifidelitate
cecata remanet moccasu. Quo¬
mͦ aũñuere in occasu et intenebͥs
tabescit omis contumatia udõꝵ
qͥ in defessi solis p̃sentiã respuen¬
tes diẽ ꝑpetuũ ꝑdider: W. bene
kĩm tressimul uno itmere ado¬
rati ueniunt magi qi in uno xͦ¬
iħu qͥ om̃iũ credentiũ iuia est:
inseparata abeis erat tr initas ad¬

Expanded text:
suorum saltem testimonium sequeretur auctorum. Nec dubitemus omnipotentem ac benignissimum Deum Balaam illi alienigenae praescientiae dare potuisse sermonem, qui asinae ipsius linguam in verba potuit humana laxare. Loquebatur igitur sessoris arioli asina, pronum quippe animal, et naturaliter inspiciens terram, ut manifesto signaret indicio quod universa gentilitas, quae aris tis Dei cultum, tacita erat et muta; adventante stella ex Jacob, et homine ex Israel, erectis ad coelum oculis, aeterni Dei gloriam quotidianis esset confessionibus locutura. Venit itaque, fratres, ab Oriente illuminata gentilitas, Judaea vero, durissimi cordis sui infidelitate caecata, remanet in occasu. Quomodo autem non vere in occasu et in tenebris tabescit omnis contumacia Judaeorum, qui indefessi Solis praesentiam respuentes diem perpetuum perdiderunt? Et benei simul uno itinere adoraturi veniebant, quia in uno qui omnium credentium via est, inseparata erat ab eis Trinitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
eñi uos inconciliis. & insinago¬
gis uapulabitis. & ante reges &
p̃sides stabitis ꝓpt̾ me intestimo¬
niũ illis. Ea quippe iudaice genti
uel sola uł maxima causa erat
delitate uexabat. Et in omnes
tũ eccłiastice testant᷑ historie.
inquib refert᷑ qd̾ apłi om̃s mul¬
to ante excidiũ udee ꝓuintie.
ad p̃dicandũ eunͣgłm toto fu¬
erint orbe disꝑsi. excepto ia-¬
cobo zebedei & iacobo fr̃e
sanguinẽ fudant. Qm̃ gͦ noue¬
rat dñs corda discpłoꝵ de excidio
ac ꝑditione sue gentis ẽẽ con¬
tristanda: hoc eos solatio alle¬
uat. ut nossent sͥ omnib etiã
iudeis abiectis socios ñ defore
gaudii regniq celestis. ĩmo ples
multo qmͣ de iudea ꝑirent. ex
omnib toto orbe nationib eẽ
colligendos. Et cũ duxerint
uos tradentes: nolite p̃cogitare
qͥd loquamini. s qd̾ datũ fuerit
uob̾ in illa hora id loquimini.
ad iudices: uoluntatẽ tantum
terum ipse xp̃c qͥ in nob̾ habi¬
tat loquitur. & sp̃s sc̃i in respõ¬

Expanded text:
os in conciliis, et in synagogis vapulabitis, et ante reges et praesides stabitis propter me in testimonium illis. Ea quippe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat delitate vexabat. Et in omnes tum Ecclesiasticae testantur historiae, in quibus refertur quod apostoli omnes multo ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum vobis fuerit in illa hora ad judices, voluntatem tantum terum ipse Christus qui in nobis habitat, loquitur, et Spiritus sancti in respon
Abbreviated transcription (Latin):
mine. aꝑi nob̾. At ille respon¬
dens ait. Am̃ dico uob̃. nescio
uos. Uigilate gͦ. qr nescitis diẽ
neq horã. Decem utiq uirgrũ
qͦd qͥnq admittunt᷑. quinq ex¬
cluduntur: bonoꝵ ce maloꝵ diᷤ¬
cretionẽ significat. Quappt̾ si
uirginitatis nom̃ honorabile ẽ.
cur receptis exclusisq cõmune
est: Demnde quid sͥ uult nume¬
rus inutͣq parte qͥnariꝰ: Quid
aut̃ significat oleũ: Chirũ u¬
detur qd̃ sapientes petentib ñ
cõmunicant. cũ & inuidere fas
ñ sit eas q̃ ita ꝑfecte st̃ ut ab spp̃¬
so recipiant᷑. quo nomine nul
p̃standũ ex eo qd̃ habent. p̃scri¬
bente illa sententia eiꝰdẽ dm̃
dicentis. Omni petenti te tribu-¬
e. Qd est aut̃ qd̃ posset dando
ñ sufficere utrisq: Hec maxi-¬
me augent q̃stionis difficulta-¬
tẽ. Quamquã & cet̾is diligent᷑
consicd̾atis. ut om̃a inunã rati¬
onẽ concͣrant. nichilq in unã

Expanded text:
nobis. At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Vigilate ergo, quia nescitis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo nomine nullpraestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem con
Abbreviated transcription (Latin):
nt parabolas a dño dictas so-¬
let q̃rentes multũ exercere.
ista q̃ de decẽ uirginibꝰ posita
est. Et multi qͥdem hinc mul¬
ta sensext̃. q̃ ñ sint p̾t̾ fidem.
d quom partib eius omnib
conueniat expositio: id elabo¬
rand ⁊ um est. Legi etiã in
quadã scͥpt᷑a ex eaꝵ genere q̃¬
sit contra catholicã fidẽ. Sed

Expanded text:
 parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunt praeter fidem: sed quomodo partibus omnibus ejus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere qusit contra catholicam fidem; se
Abbreviated transcription (Latin):
aduentantib: apłi ne t̾reant᷑.
ne ierosolumã uideãq deserãt
admonent᷑. qr uidelicet non
statĩ finis q̃ in qͦdragesimũ po¬
tiꝰ differenda sit annũ. id est
urb̃ ac templi sequat᷑ excidiũ.

Expanded text:
entibus apostoli ne terreantur, ne Hierosolymam Judaeamque deserant, admonentur. Quia, videlicet, non statim finis, qui in quadragesimum potius differendus sit annum, id est, urbis ac templi sequatur excidium.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qͥ ꝑegre ꝓfectꝰ reliqͥt do¬
mũ suã. haut dubiũ quin xͤ
sit. qͥ ad patrẽ pꝰ resurrectionẽ¬
suã uictor ascendens. eccłam
stituit. manens cũ illa om̃ib
dieb usq ad consũmationem
scłi. Carnis & eñi locꝰ. ꝓprie t̾ra est.
Que uelut ad ꝑegrina ducta est:
it bonis oꝑib seruiendi. Lanitori
qͦ p̃cepit ut uigilet: qr ordini pa¬
stoꝵ ac rectoꝵ sp̃ualiũ. cõmisse ÷ͥ
eccłie curã sollerti obseruantia
iubet impende. Qd̃ aũt̃ uob̃ dico.
omnib dico. uigilate. Non apłi
tantũ & successores eoꝵ rectores
nimirũ eccł̃ie. s & omnes uigilare
p̃cipim᷑. unu̾si ianuas cordium
nr̃oꝵ ne hostis antiquus mala
suggerendo irrumpat. instant̾
seruare iubem᷑. ne nos dormien¬
tes dñs ueniens inueniat sedu¬
lo singuli p̃cauere debemiꝰ. Unus¬

Expanded text:
fectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesistituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, it bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unus