comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circuit: ad lunã ꝑ nocte siappar& Si aute non apparet: ad
aquilo niã partẽ quasol cu orciderit adorientẽ reuertitur.
stant orantes Peccatorũ origine non libero arbitrio uolunta¬
tis. sed substantiae tribuunt gentis aduersȩ. quã dogmatizan¬
tes ee. hominib mixtam. om̃nẽ carne nondĩ sed malȩ mentis¬
eẽ perhibent opificiũ: quae a contrario principio dõ coeterna
est Aiunt carnale concupiscentia qua caro concupiscit aduer¬
sus sp̃m. non exuitiata in primo homine natura nobis in esse
infirmitatẽ : sed sub stantiã uolunt esse contraria sic nobis
adherentẽ. ut quando liberamur atq purgamur separetur
anobis. & insua natura & iam ipsa inmortaliter uiuat: easq du¬
asanimas uł duas mentes. unam bonã alterã mala in uno
homine interse habere conflictũ. quando caro concupiscit
hoc uitiũ sicut innos dicimus nunquã futurũ. sed a nobis

Expanded text:
circuit: ad lunam per noctem, si apparet; si autem non apparet, ad circuit: ad lunam per noctem, si apparet; si autem non apparet, ad aquiloniam partem, qua sol cum occiderit, ad orientem revertitur, stant orantes. Peccatorum originem non libero arbitrio voluntatis, sed substantiae tribuunt gentis adversae: quam dogmatizantes esse hominibus mixtam, omnem carnem non Dei, sed malae mentis perhibent esse opificium, quae a contrario principio Deo coaeterna est. Carnalem concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, non ex vitiata in primo homine natura nobis inesse infirmitatem; sed substantiam volunt esse contrariam, sic nobis adhaerentem, ut quando liberamur atque purgamur, separetur a nobis, et in sua natura etiam ipsa immortaliter vivat: easque duas animas, vel duas mentes, unam bonam, alteram malam, in uno homine inter se habere conflictum, quando caro concupiscit hoc vitium, sicuti nos dicimus, nunquam futurum: sed a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant. qđ uolunt reiciant: eisq tanquã totũ uerũ haben¬
tes. non nulla apocrifas ante ponant. Promissionẽ dñi nr̃i
iħu xp̃i deparaclito sp̃u scõ. in suo heresi archi manicheo. dicuns
quod &iã ipse manicheus duo decĩ discipłos habuit. instar apłici
numeri. quẽ numerũ manichei hodieq custodiunt Na ex elec¬
tis suis habent duodecim quos appellant magistros: & terciũ
decimũ principe ipsorũ Episcopos autẽ sep̃tuaginta & duos.
qui ordinantur a magistris: & presbiteris qui ordinantur ab
episcopis Habent &iã episcopi diaconos Iam ceteri tantũ¬
modo electi uocantur: sedmittunt᷑ &iã ipsi qui uidentur idonei
adhunc errorẽ uel ubiest sustentandũ & augendũ. ul ubi non
est &iã seminandũ Baptismũ in aqua. nichil cuiquã ꝑhibent
salutis a fferre: nequemqua eorũ quos decipiunt bapti zandũ
putant Orationes faciunt ad sole perdiem quaqua uersum

Expanded text:
accipiant, quod nolunt rejiciant, eisque tanquam totum verum habenaccipiant, quod nolunt rejiciant, eisque tanquam totum verum habentes nonnullas apocryphas anteponant. Promissionem Domini Jesu Christi de paracleto Spiritu sancto in suo haeresiarcha Manichaeo dicunt quod etiam ipse Manichaeus duodecim discipulos habuit, ad instar apostolici numeri, quem numerum Manichaei hodieque custodiunt. Nam ex Electis suis habent duodecim, quos appellant magistros, et tertium decimum principem ipsorum: episcopos autem septuaginta duos, qui ordinantur a magistris; et presbyteros, qui ordinantur ab episcopis. Habent etiam episcopi diaconos. Jam caeteri tantummodo Electi vocantur: sed mittuntur etiam ipsi qui videntur idonei, ad hunc errorem, vel ubi est, sustentandum et augendum; vel, ubi non est, etiam seminandum. Baptismum in aqua nihil cuiquam perhibent salutis afferre: nec quemquam eorum quos decipiunt, baptizandum putant. Orationes faciunt ad solem per diem, quaqua versum
Abbreviated transcription (Latin):
cipib fumi asserunt natos: cũpat eorũ nomine saclas. sociorum
suorũ f&tus omiũ deuorass& : & quicquid inde cõmixtũ diuinae
substantiae coeperat cũ uxore concũbens. in carne ꝓlis tanquã
tenacissimo uinculo conligasset. Xp̃m aute fuisse affirmant
quẽ dicit nr̃a scriptura serpentem : aquo illuminatos asserunt
ut cognitionis oculos aperirent. & bonũ maliiq dinoscerent:
eũq xp̃m nouissimis tẽporib uenisse ad animas non ad corpo¬
ra liberanda. Nec fuisse incarne uera: sedsimulata speciẽ car¬
nis ludificandis humanis sensib praebuisse. ubi nonsolu mor¬
tem: uerũ &iã resurrectionẽ similit mentiretur. Dm̃ quilege
ꝑmoisendedit. & in hebreis ꝓphetis loquutus. ẽ. non ẽe. uerum
dm sed unũ ex principib tenebrarũ: ipsiusq testamenti noui
scripturas tanqua infalsatas. ita legunt ut qđ uolunt inde

Expanded text:
cipibus fumi asserunt natos: cum pater eorum nomine Saclas sociorum cipibus fumi asserunt natos: cum pater eorum nomine Saclas sociorum suorum fetus omnium devorasset, et quidquid inde commixtum divinae substantiae ceperat, cum uxore concumbens in carne prolis tanquam tenacissimo vinculo colligasset. Christum autem fuisse affirmant, quem dicit nostra Scriptura serpentem, a quo illuminatos asserunt, ut cognitionis oculos aperirent, et bonum malumque dignoscerent: eumque Christum novissimis temporibus venisse ad animas, non ad corpora liberanda. Nec fuisse in carne vera, sed simulatam speciem carnis ludificandis humanis sensibus praebuisse, ubi non solum mortem, verum etiam resurrectionem similiter mentiretur. Deum qui Legem per Moysen dedit, et in Hebraeis Prophetis locutus est, non esse verum Deum, sed unum ex principibus tenebrarum. Ipsiusque Testamenti Novi scripturas tanquam infalsatas ita legunt, ut quod volunt inde
Abbreviated transcription (Latin):
in eorũ uentre purgata. impetret᷑ ueniã quorũ traditur oblatione par¬
ganda. Itaq ipsiclecti nichil in agris oꝑantes. nec poma carpentes. nec
saltẽ folia ulla uellentes expectant. Haec afferriusibus suis ab audito¬
ribus suis. uiuentes decot actantis scđ̾m suã uanitatẽ homicidiis alie¬
nis Monent &iã eosdẽ auditores suos. ut si uescuntur carnib
animalia non occidant. neoffendant principes tenebrarum in
caelestib conligatos: aquib omnẽ carnẽ dicunt origͥnẽ ducere
Et si utuntur conuigib conceptũ tamen generationẽq deuitent:
nediuina substantia quae in eos ꝑalimenta ingreditur. uinculis
carneis liget᷑ in prole. Sic quippe in om̃em carne. id .ẽ. ꝑ aescas
& potus uenire credunt Unde nuptias sine dubitatione con¬
dẽpnant: & quantũ in ipsis est ꝓhibent quando generare ꝓhibent
ꝓpt̃ qđ coniugia copulanda sunt Adam & euã exparentib prin¬

Expanded text:
in eorum ventre purgata, impetret eis veniam, quorum traditur oblatione purin eorum ventre purgata, impetret eis veniam, quorum traditur oblatione purganda. Itaque ipsi Electi, nihil in agris operantes, nec poma carpentes, nec saltem folia ulla vellentes, exspectant haec afferri usibus suis ab Auditoribus suis, viventes de tot ac tantis secundum suam vanitatem homicidiis alienis. Monent etiam eosdem Auditores suos, ut si vescuntur carnibus, animalia non occidant, ne offendant principes tenebrarum in coelestibus colligatos, a quibus omnem carnem dicunt originem ducere: et si utuntur conjugibus, conceptum tamen generationemque devitent, ne divina substantia quae in eos per alimenta ingreditur, vinculis carneis ligetur in prole. Sic quippe in omnem carnem, id est, per escas et potus venire animas credunt. Unde nuptias sine dubitatione condemnant, et quantum in ipsis est, prohibent; quando generare prohibent, propter quod conjugia copulanda sunt, Adam et Evam ex parentibus prin
Abbreviated transcription (Latin):
fel: cẽ. principum tenebrarũ. cũ uescantur uuis: nec musti ali¬
quid uel recentissimi sorbeant Animas auditorũ suorũ ine¬
lectos reuolui arbitrantur: aut feliciore conpendio in escas electo¬
rũ suorũ. ut iã inde purgatȩ innulla corpora reuoluantur
Ceteras autẽ animas & inpecora redire arbitrantur: & in om̃ia
quatradicib fixasunt atque alunt᷑ interra Herbas enĩ acque
arbores sic putant uiuere: ut uitã quȩ illis in est & sentire cre¬
dant & dolege cũ leditur: nec aliquid inde sine cruciatu eorũ
que quã posse euellere aut carpere. Propter qđ: agrũ &iam
spinis purgare nefas habent. Vnde agriculturam quacomiũ
artium est in nocentissima. tanquã pluriũ homicidiorũ ream
dement̃ accusant: suisq auditorib ideo haec arbitrantur ignosci.
quia praebent inde alimenta electis suis: ut diuina illa sub stancia

Expanded text:
fel esse principum tenebrarum; cum vescantur uvis: nec musti alifel esse principum tenebrarum; cum vescantur uvis: nec musti aliquid, vel recentissimi, sorbent. Animas Auditorum suorum in Electos revolvi arbitrantur, aut feliciore compendio in escas Electorum suorum, ut jam inde purgatae in nulla corpora revertantur. Caeteras autem animas et in pecora redire putant, et in omnia quae radicibus fixa sunt atque aluntur in terra. Herbas enim atque arbores sic putant vivere, ut vitam quae illis inest, et sentire credant, et dolere, cum laeduntur: nec aliquid inde sine cruciatu eorum quemquam posse vellere aut carpere. Propter quod, agrum etiam spinis purgare, nefas habent. Unde agriculturam, quae omnium artium est innocentissima, tanquam plurium homicidiorum ream dementer accusant: suisque Auditoribus ideo haec arbitrantur ignosci, quia praebent inde alimenta Electis suis; ut divina illa substantia
Abbreviated transcription (Latin):
tur eos. ut sic eã &iã desemine humano quẽ ad modũ &iã de alus
seminib quae inalimentis sumunt: debeant manducando
purgare. Unde &iã catharistȩ appellantur quasi purgato¬
res: tanta eã purgantes diligentia. ut se nec ab hac ta horrenda
cibi turpitudinẽ abstineant Nec ues cuntur tamen carnib
tanqua demortuis ueloccisis fugerit diuina substantia: tan¬
tũq actale inde remanserit. quodia dignũ nonsit electorũ
uentre purgari Nec oua salte sumũnt: quasi & ipsa cum
franguntur expirent. nec oporteat ullis mortius corporib
uesci: & hoc solũ uiuat excarn&. qđ farina nemoriatur
excipitur. Sed nec alimonia lactis utuntur: quã uis decorpo¬
re animantis uiuente mulgeatur siue sugatur. nonquia non
quia putant diuinȩ substantiae nichil ibi ee. ꝑmixtũ: sed quia
sibierror ipse non constat. Nã &uinũ nonbibunt: dicentes

Expanded text:
tur eos, ut sic eam etiam de semine humano, quemadmodum de aliis tur eos, ut sic eam etiam de semine humano, quemadmodum de aliis seminibus quae in alimentis sumunt, debeant manducando purgare. Unde etiam Catharistae appellantur, quasi purgatores, tanta eam purgantes diligentia, ut se nec ab hac tam horrenda cibi turpitudine abstineant. Nec vescuntur tamen carnibus, tanquam de mortuis vel occisis fugerit divina substantia, tantumque ac tale inde remanserit, quod jam dignum non sit in Electorum ventre purgari. Nec ova saltem sumunt, quasi et ipsa cum franguntur exspirent, nec oporteat ullis mortuis corporibus vesci, et hoc solum vivat ex carne, quod farina, ne moriatur, excipitur. Sed nec alimonia lactis utuntur, quamvis de corpore animantis vivente mulgeatur sive sugatur: non quia putant divinae substantiae nihil ibi esse permixtum, sed quia sibi error ipse non constat. Nam et vinum non bibunt, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
manicheȩ sectȩ partes in matharios & inspetialiter maniche¬
os distribur ꝑhibet. om̃s tamen hastres formas ab uno
auctore ꝓpagatas. & om̃s generalit̾ manicheos ẽẽ. negare
non potuit: Et certe illĩ libri manicheis sunt om̃ib sine
dubitatione cõmunes: in quib libris illa portenta adillici¬
endos & ꝑ concupiscentiã dissoluendos utriusque sexus
principes tenebrarũ. ut liberata fugiat ab eis quae capiti uata
tenebatur. in eis diuina substantia demasculorũ infeminas.
& feminarũ in masculos transfiguratione conscripta sunt:
unde ista quã libet eorũ negant ad se ꝑtinere turpitudo
defluxit. Diuinas enĩ uirtutes quantũ possunt imitari
sȩ putant: ut purgent dĩ sui partẽ. quã ꝓfectosicut in omibus
corporib caelestib & terrestrib atq in om̃iũ rerũ seminib ita
& in hominis semini tenere existimant inquinatũ: ac ꝑ hoc sequi¬

Expanded text:
manichaeae sectae partes in Mattarios, et specialiter Manichaemanichaeae sectae partes in Mattarios, et specialiter Manichaeos, distribui perhiberet, omnes tamen has tres formas ab uno auctore propagatas, et omnes generaliter manichaeos esse, negare non potuit. Et certe illi libri manichaei sunt omnibus sine dubitatione communes, in quibus libris illa portenta ad illiciendos et per concupiscentiam dissolvendos utriusque sexus principes tenebrarum, ut liberata fugiat ab eis, quae captivata tenebatur in eis divina substantia, de masculorum in feminas et feminarum in masculos transfiguratione conscripta sunt, unde ista, quam quilibet eorum negant ad se pertinere, turpitudo defluxit. Divinas enim virtutes, quantum possunt, imitari se putant, ut purgent Dei sui partem: quam profecto, sicut in omnibus corporibus coelestibus et terrestribus, atque in omnium rerum seminibus, ita et in hominis semine teneri existimant inquinatam. Ac per hoc sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi puella illa nomine margarita. istã nefariã turpitudinẽ
ꝓdidit: quae cũ esset annorũ necdũ duodeçĩ propter hoc
scelestũ misteriũ sedicebat ẽẽ. uiciatã. Iunc eusebiã quan¬
dam manicheã quasi scĩ monialẽ. ppidipsũ ꝓpter hoc ipsum
passam. uix conpulit confiteri: cum primo illa se asseruisset
integrã. atq ab obstetrice in spicipostulas set Iuae inspecti
& quideẽt inuenta: totũ illud turpissimũ scelus ubi ad ex¬
cipiendũ & cõmiscendũ concũbentiũ semen farina substern¬
tur. qđ margarita indicante absens non audierat. similiter
indicauit. &̃ recenti tẽpore nonnulli eorũ reꝑti & ad ecclesiã
ducti. sicut gesta episcopalia quae nobis misistis ostendunt:
hoc non sacramentũ sed execramentũ. sub diligenti interrogauo¬
ne confessisunt Quorũ unus nomine uiator. eosquĩista
faciunt ꝓprie catharistas uocari dicens: cũ alias eiusdem

Expanded text:
ubi puella nomine Margarita istam nefariam turpitudinem ubi puella nomine Margarita istam nefariam turpitudinem prodidit, quae cum esset annorum nondum duodecim, propter hoc scelestum mysterium se dicebat esse vitiatam. Tunc Eusebiam quamdam manichaeam quasi sanctimonialem, idipsum propter hoc ipsum passam, vix compulit confiteri, cum primo illa se asseruisset integram, atque ab obstetrice inspici postulasset: quae inspecta, et quid esset inventa, totum illud turpissimum scelus, ubi ad excipiendum et commiscendum concumbentium semen farina substernitur quod Margarita indicante absens non audierat, similiter indicavit. Et recenti tempore nonnulli eorum reperti, et ad ecclesiam ducti, sicut Gesta episcopalia quae nobis misistis ostendunt, hoc non sacramentum, sed exsecramentum, sub diligenti interrogatione confessi sunt: quorum unus nomine Viator, eos qui ista faciunt proprie Catharistas vocari dicens, cum alias ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
distingunt: ut lunã dicant factã exbona aqua. solem uero
sse autẽ in eis nauib sc̃ãs uircutes quaese in masculos
trans figurant. ut illiciant feminas gentis aduersȩ: & ꝑ hanc in le¬
cebrant cõmota eorũ concupiscentia. fugiat de illis lumen quod
menbris suis ꝑmixtũ tenebant. & purgandũ suscipiatur ab an¬
gelis ilucis purgatũque illis nauib inponat᷑. ad regna ꝓ pria¬
reportandũ: Qua occasione. uł potius execrabilis suꝑstitionis
quadã necessitate. coguntur clecti eorũ uelut eucharistiam
consparsa cũ semine humano sumere : ut &iã inde sic̃ dealus
cibis quos accipiunt. substantia illa diuina purgetur. Sed hoc
se facere negant: & alios nescio quos. sub nomine manicheorũ
facere affir mant. Decectisunt tamen in eccła sicut scis apud
całtaginẽ iã te ibi diacono constituto: quando instante urso
tribuno quitunc domuiregiae prae fuit. aliqui adductisunt:

Expanded text:
distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero Esse autem in eis navibus sanctas virtutes, quae se in masculos transfigurant, ut illiciant feminas gentis adversae: et per hanc illecebram commota eorum concupiscentia, fugiat de illis lumen quod membris suis permixtum tenebant, et purgandum suscipiatur ab angelis lucis, purgatureportandum. Qua occasione, vel potius exsecrabilis superstitionis quadam necessitate, coguntur Electi eorum velut eucharistiam conspersam cum semine humano sumere, ut etiam inde, sicut de aliis cibis quos accipiunt, substantia illa divina purgetur. Sed hoc se facere negant, et alios nescio quos sub nomine Manichaeorum facere affirmant. Detecti sunt tamen in ecclesia, sicut scis, apud Carthaginem, jam te ibi diacono constituto, quando instante Urso tribuno, qui tunc domui regiae praefuit, aliqui adducti sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent fabricatas. lucẽq ista corporea animantiũ mortalium
oculis ad iacentem. non solũ in his nauib ubi eã purissima cre¬
dunt: uerũ &iã in aliis quibus quelucidis rebus. ubi scđm ipsos
tenetur ammixta crediturq purganda: di dicunt ẽẽ. naturam
Quinque enĩ elementa quae genuerunt
principes ꝓprios. genti tribuunt tenebrarũ: eaq elementa his
nominib nuncupant. fumũ. tenebras. ignẽ. aquã. uentũ. Infu¬
mo nata animalia bipedia: unde ducere homines originem
censent. Intenebris. serpentia In igni: quad rupediã. Inaquis.
natatilia Inuento: uolatilia Hisquinq elementis malis de
bellandis. alia quinq elementa deregno & substantia dĩ missa
esse & in illa signa fuisse ꝑmixta: fumo aera. tenebris lucem.
igni malo ignẽ bonũ. a quae malȩ aquã bonã. uento malo uen¬
tumbonũ Naues autẽ illas. id .e. duo caeli luminaria. ita

Expanded text:
perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium oculis adjacentem, non solum in his navibus, ubi eam purissimam credunt, verum etiam in aliis quibusque lucidis rebus, ubi secundum ipsos tenetur admixta, crediturque purganda, Dei dicunt esse naturam. Quinque enim elementa quae genuerunt principes proprios, genti tribuunt tenebrarum: eaque elementa his nominibus nuncupant, fumum, tenebras, ignem, aquam, ventum. In fumo nata animalia bipedia, unde homines ducere originem censent; in tenebris, serpentia; in igne, quadrupedia; in aquis, natatilia; in vento, volatilia. His quinque elbellandis alia quinque elementa de regno et substantia Dei missa esse dicunt; et in illa pugna fuisse permixta, fumo aerem, tenebris lucem; igni malo ignem bonum, aquae malae aquam bonam, vento malo ventum bonum. Naves autem illas, id est duo coeli luminaria, ita
Abbreviated transcription (Latin):
acliberationẽ. non solũ ꝑ totũ mundũ & de om̃ib eius elementis
uirtutes di facere dicunt: uerũ & iam electos suos ꝑ alimenta
quae sumunt . & eis quippe alimentis sicut uniuerso mundo
di substantiã ꝑhibent esse cõmixta: quã purgari putant
in electis suis. eo genere uitaẽ quouiuunt electi manicheorũ.
uelut sanctius et excellentius auditorib suis. Nam his
duab ꝓfessionib. hoc est auditorũ & electorũ: eccłam suam
constare uoluerũnt Inceteris aute hominib &iam in ipsis
auditorib: suis. hanc partẽ bonȩ diuineq substantiae. quae mixta
&colligata inȩscis & potib detinetur. maximeque ineis quigenerant
filios artius & inqui nacius conligari putant
Quicquid uero undiq purgatur: luminis ꝑ quasdã naues quas
cẽ. lunã & solem uolunt. regno dĩ
anquã proprus sedib reddi: quas itide naues de substantia di pura

Expanded text:
ac liberationem, non solum per totum mundum et de omnibus ejus elementis ac liberationem, non solum per totum mundum et de omnibus ejus elementis virtutes Dei facere dicunt, verum etiam Electos suos per alimenta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut universo mundo, Dei substantiam perhibent esse commixtam: quam purgari putant in Electis suis eo genere vitae, quo vivunt Electi Manichaeorum, velut sanctius et excellentius Auditoribus suis. Nam his duabus professionibus, hoc est Electorum et Auditorum, Ecclesiam suam constare voluerunt. In caeteris autem hominibus, etiam in ipsis Auditoribus suis, hanc partem bonae divinaeque substantiae quae mixta et colligata in escis et potibus detinetur, maximeque in eis qui generant filios, arctius et inquinatius colligari putant. Quidquid vero undique purgatur luminis, per quasdam naves, quas esse lunam et solem volunt, regno Dei, tanquam propriis sedibus reddi. Quas itidem naves de substantia Dei pura
Abbreviated transcription (Latin):
MANICHEI
eorũ quasi doctiores & eo ipso mendatiores: geminata littera
manicheũ uocant. quasi manna fundentẽ: Iste duo principia
interse diuersa & aduersa. eademque aet̾na & coȩterna: hoc
est sẽꝑ fuisse cõposuit Duasq naturas atq substancias boni
scilicet & mali sequens. alios antiquos hereticos opinatus est:
quarũ interse pugnã & cõmixtionẽ. & boni amalo purgatione.
& boni qđ purgari non poterit cũ malo in ȩternũ dãpnãtione.
scłm sua dogmata asseuerantes: multa fabulantur quaecuncta
intexere huic oꝑi nimis longum .ẽ. Ex his aut̃ suis fabulis ua¬
nis atq impiis : coguntur dicere animas bonas quas censent
ab animarum malarũ naturae scilicet contrariae cõmixtione.
liberandas. eius cuius ds̃ ẽ. ẽẽ naturae. Proinde mundum
anatura boni. hoc est anatura dĩ factũ confitentur quidem:
sed de cõmixtione boni & mali. quae factaest quando intrase
utraq natura pugnauit Ipsã ueroboni amalo purgationẽ

Expanded text:
Manichei eorum quasi doctiores, et eo ipso mendaciores, geminata N littera, Mannichaeum vocant, quasi manna fundentem. Iste duo principia inter se diversa et adversa, eademque aeterna et coaeterna, hoc est semper fuisse, composuit: duasque naturas atque substantias, boni scilicet et mali, sequens alios antiquos haereticos, opinatus est. Quarum inter se pugnam et commixtionem, et boni a malo purgationem, et boni quod purgari non poterit, cum malo in aeternum damnationem, secundum sua dogmata asseverantes, multa fabulantur, quae cuncta intexere huic operi nimis longum est. Ex his autem suis fabulis vanis atque impiis coguntur dicere, animas bonas, quas censent ab animarum malarum naturae scilicet contrariae commixtione liberandas, ejus cujus Deus est esse naturae. Proinde mundum a natura boni, hoc est, a natura Dei factum, confitentur quidem, sed de commixtione boni et mali, quae facta est, quando inter se utraque natura pugnavit. Ipsam vero boni a malo purgationem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam impedit fidem: apostolo tȩste quidicit. igitur
fides exauditu Iam uero quis ferat quod ad ipsum
spectat animũ. imaginem dĩ innocentiae sicut as.¬
serit dote locupletem̃. fatuam nasci: sinulla exparen¬
tibus mala merita inparuulos transeant. An ita est
quis quam uestrum fatuus. ut fatuitatem nullum
malum put&. cum scriptura dicat. mortuum septem
diebus. fatuum uero omnibus diebus esse lugendum
Quis autem nesciat quos uulgores uocant. Natura ita
fatuos: ut quibusdam eorum poene sensus pecorum
conferatur: It non uultis fateri genus humanum. ex
initio quod seruit dm̃ trahere dã nate originis noxã
his omnibus dignissimam poenis: nisi ubi p̃aruit rati

Expanded text:
ipsam impedit fidem, Apostolo testante qui dicit, Igitur ipsam impedit fidem, Apostolo testante qui dicit, Igitur fides ex auditu . Jam vero quis ferat, quod ad ipsum spectat animum, imaginem Dei « innocentiae, » sicut asseris, dote locupletem, fatuam nasci, si nulla ex parentibus mala merita in parvulos transeunt? An ita est quisquam vestrum fatuus, ut fatuitatem nullum malum putet; cum Scriptura dicat, Mortuum septem diebus, fatuum vero omnibus diebus esse lugendum ? Quis autem nesciat, quos vulgo moriones vocant, natura ita fatuos, ut quibusdam eorum pene sensus pecorum conferatur? Et non vultis fateri genus humanum ex initio quo deseruit Deum, trahere damnatae originis noxam his omnibus dignissimam poenis, nisi ubi parcit rati
Abbreviated transcription (Latin):
testate diaboli noneruuntur: sic aetiam dicite
funditur procis sanguis inremissionẽ peccatorum.
sed nullius peccati remissionem mundantur. Mira
sunt quedicitis. noua sunt que dicitis. falsa sunt
que dicitis: mira stupemus. noua cauemus. falsa¬
conuicimus:
on ne ipse dixisti ad ministrationẽ corporis
sic animo eẽ. commissam : ut fructus oꝑis
fieret utrique cõmunis: & uł uirtutis exercitȩ gau¬
dia uel insolentiȩ penas: Cumeius quam hic non bene
rex erat. carnis afflictione sentiret: Responde igitur.
quare in hac ipsa uita afflictione carnis animã cruci&e
infantis: cuuis eimeritum quia non bene rexerit carnẽ
adhuc non potest imputari Naturã dicis humanam
in exordus nascentim. in nocentie dote locupletẽ
Fatemur sane. quamtum ad peccata pertinet ꝓ pria
Cum autem &iam originali negatis ob noxios: respon¬
dete quo merito tanta innocentĩa non num quã caeca.
nonnumquam surda nascatur: Quo uitium &iam

Expanded text:
testate diaboli non eruuntur; sic etiam dicite: testate diaboli non eruuntur; sic etiam dicite: Funditur pro eis sanguis in remissionem peccatorum, sed nullius peccati remissione mundantur. Mira sunt quae dicitis; nova sunt quae dicitis; falsa sunt quae dicitis. Mira stupemus, nova caconvincimus. Nonne ipse dixisti, « Administrationem corporis sic animo esse commissam, ut fructus operis fieret utrique communis, et vel virtutis exercitae gaudia, vel insolentiae poenas cum ejus quam hic non bene rexerat, carnis afflictione sentiret? » Responde igitur, quare in hac ipsa vita afflictione carnis anima crucietur infantis, cujus ei meritum, quia non bene rexerit carnem, adhuc non potest imputari. « Naturam » dicis « humanam in exordiis nascentium innocentiae dote locupletem. » Fatemur sane, quantum ad peccata pertinet propria: cum autem etiam originali negatis obnoxios, respondete, quo merito tanta innocentia nonnunquam caeca, nonnunquam surda nascatur. Quod vitium etiam
Abbreviated transcription (Latin):
manifestas collapsa miserias. saluatorem. liberatorem.
mundatorem. redemptorem. xpm̃ habet necessarium
non iulianum. noncaelestium. non pelagium. lau¬
datorem: Quam quidem redimi non fatereris inpar¬
uulis: nisi quia hoc caelestius apud cartaginem ges¬
tis ec clesiasticis : ora christiana non sustinens. fassus est.
Caeterum rogote quomodo potest intellegi ista redemp¬
tio nisi amalo. redimente illo qui redemit isrł abomnib:
iniquitatibus eius : Ubi enim redemptio sotiat: intel
nĩ immaculati.xp̃i iħu.: Dehoc autem precĩo quare
sit fusum: quid in terrogamus alium : redemptor ipse
respondeat : dicat ipse mercator. hic est inquit san¬
guis meus : quiꝓ multis effundetur in remissionem
peccatorum. Pergite adhuc pergite: & sicut dicitis in
insacramento saluatoris. baptitantur sed non saluan¬
tur : redimuntur sed nonliberantur : lauantur sed
abluuntur : exorchitantur & ex sufflantur. sed apo¬

Expanded text:
manifestas collapsa miserias, salvatorem, liberatorem, manifestas collapsa miserias, salvatorem, liberatorem, mundatorem, redemptorem Christum habet necessarium; non Julianum, non Coelestium, non Pelagium laudatorem. Quam quidem redimi non fatereris in parvulis, nisi quia hoc Coelestius apud Carthaginem gestis ecclesiasticis, ora christiana non sustinens, fassus est. Caeterum, rogo te, quomodo potest intelligi ista redemptio, nisi a malo, redimente illo qui redimit Israel ab omnibus iniquitatibus ejus ? Ubi enim redemptio sonat, intellini immaculati Jesu Christi ? De hoc autem pretio quare sit fusum, quid interrogamus alium? Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mereator. Hic est, inquit, sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum . Pergite adhuc, pergite, et sicut dicitis, In Sacramento Salvatoris baptizantur, sed non salvantur; redimuntur, sed nnon abluuntur; exorcizantur et exsufflantur, sed a po
Abbreviated transcription (Latin):
causae . paruuam saltem poenã fatemini eẽ. quȩ mag¬
naest: ut imago dĩ nonsinatur intrare inregnũ dĩ:
obsecro aperite quales cumque oculos: & uidete
quia iustitia poena ista infligendasit paruulo.
quem clausis oculis originali obnoxium negatiseẽ.
peccato: O mitto cõmemerare : quę mala inhãc ipsa
transitoria uita poene omnes paciantur infantes.
& quomo do explicetur quod dictum est. graue
mãtris eorum: usque indiem sepulture inmatrẽ om̃iũ¬
Quȩ utique mala. sub iusto &omnipotente dõ nonirro¬
garentur cius imagini. quibus malis inuirtute exẽr¬
cere infantilis a etãs. non potest dici sinulla ex pa¬
rentibus mala merita traherentur. Haec autem
mala paruulorum nonea quehabere negantur
auobis. sed que perpeti cernuntur ab om̃nibus
nobis : tupreter mittis omnino necrespicis. & spaciaris
tibi uir disertisimus : & exerces ingenium aclinguam
tuam in laude naturae. N atur̃a ista in tantas &tam

Expanded text:
causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magcausae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna est, ut imago Dei non sinatur intrare in regnum Dei; obsecro, aperite qualescumque oculos, et videte qua justitia poena ista infligenda sit parvulo, quem clausis oculis originali obnoxium negatis esse peccato. Omitto commemorare quae mala in hac ipsa transitoria vita pene omnes patiantur infantes, et quomodo explicetur quod dictum est, Grave matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omniuQuae utique mala sub justo et omnipotente Deo non irrogarentur ejus imagini, quibus malis in virtute exerceri infantilis aetas non potest dici, si nulla ex parentibus mala merita traherentur. Haec autem mala parvulorum, non ea quae habere negantur a vobis, sed quae perpeti cernuntur ab omnibus nobis, tu praetermittis omnino, nec respicis: sed spatiaris tibi vir disertissimus, et exerces ingenium ac linguam tuam in laude naturae. Natura ista in tantas et tam
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo tenebatur: Si abluuntur.: quid in eis latebat
in mundum : Si eruuntur : quo merito erant subdiaboli
potestate qui propria iniquitate nonerant rei: nisi quia
trahunt quod negatis originale peccatum: & ad hoc
negatis non ut eosꝰ saluos. liberos. mundos. nulli osti sub¬
ditos asseratis. non enim aliquid eis opitulatur ur̃m
testimonium falsum ante ssidicem uerum: sedutilis
in malci uetustate remanentibus. uos nouam sectemini
uanitatem. Non enim uestra sed illius est uera senten¬
tia qui dixit. nisi quirenatus fuent exaqua & spũ. non
potest intrare inregnum dĩ. Uerum uos excellentis¬
simi amatores illiũs uitȩ quȩ futura est aeterna cum
xp̃o: nullam poenam putatis eẽ ĩm̃aginis dĩ in eternũ
exulare a regno dĩ. Cumsi paruam poenam eẽ dice¬
retis. non esset uos hecbeati amatoris illius regni. sed
miseri contemptoris: Porro autem siquod huĩc sufficit

Expanded text:
vinculo tenebatur? si abluuntur, quid in eis latebat vinculo tenebatur? si abluuntur, quid in eis latebat immundum? si eruuntur, quo merito erant sub diaboli potestate, qui propria iniquitate non erant rei, nisi quia trahunt, quod negatis, originale peccatum? Et ad hoc negatis, non ut eos salvos, liberos, mundos, nulli hosti subditos asseratis; non enim aliquid eis opitulatur vestrum testimonium falsum, ante judicem verum: sed ut illis in mala vetustate remanentibus, vos novam sectemini vanitatem. Non enim vestra, sed illius est vera sententia, qui dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum Dei . 9. Verum vos excellentissimi amatores illius vitae, quae futura est aeterna cum Christo, nullam poenam putatis esse imaginis Dei, in aeternum exsulare a regno Dei: cum si parvam poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris illius regni, sed miseri contemptoris. Porro autem, si quod huic sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s qui est sui operis redemptor auget inquis circa
imaginem suam continua largitate beneficia & quos
fecerat condendo bonos. facit innouando adoptando¬
quemeliores hoeins. t̃totum: curuobis debaptismate
paruulorum faciendam non existimatis inuidiam :
Quasi quis quam nostrum uox dixerit negare paruulos
baptizari oportere: Non eos dicitis non debere bapti¬
tari: sed promagnitudine sapientię uestre resmira¬
biles dicitis Insacramento saluatoris baptizantur
sed nonsaluantur: redimuntur sed nonliberantur.
lauantur sed non abluuntur. exorcitantur & exuflant᷑
sed apotestate diaboli noneruuntur. Haec sunt senten¬
tiarum portenta uestrarum: hȩc inopinata misteria
dogmatum nouorum: hec paradoxa pelaguanorum
haereticorum. mirabiliora quam stcorum philosophoꝵ
tenim haec dicatis: timetis audire. Si saluantur
quid in eis egrotabat : Sil fberantur : quid in eis seruitutis

Expanded text:
Christus qui est sui operis redemptor, auget, » inquis, « circa Christus qui est sui operis redemptor, auget, » inquis, « circa imaginem suam continua largitate beneficia; et quos fecerat condendo bonos, facit innovando adoptandoque meliores. » Hoccine est totum, cur vobis de Baptismate parvulorum faciendam non existimatis invidiam? quasi quisquam nostrum vos dixerit negare, baptizari parvulos oportere. Non eos dicitis non debere baptizari; sed pro magnitudine sapientiae vestrae, res mirabiles sed non salvantur; redimuntur, sed non liberantur; lavantur, sed non abluuntur; exorcizantur et exsufflantur, sed a potestate diaboli non eruuntur. Haec sunt sententiarum portenta vestrarum, haec inopinata mysteria dogmatum novorum, haec paradoxa Pelagianorum haereticorum, mirabiliora quam Stoicorum philosophorum. Ut enim haec dicatis, timetis audire, Si salvantur, quid in eis aegrotabat? si liberantur, quid in eis servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
non habet. respondebitur tibi Ergo ds̃. desua posses¬
one adiabolo exclusus est: Sidixeris habet: respor¬
debitur tibi. Ergo ds & diabolus insenis uncus
hominem possident: Et tibi abimperitis talis inul
concitabitur : qualem tumihi quiuis peritus putas
deparuulis abortu recentibus cõncitari uoluisti
cce primum argumentum tuum quamta facilitate des¬
tructum est: dũmattendere neglegis: sic eẽ homi nes
sub diaboli potestate ante quãm redimantur axpõ.
ut tamen dĩ potestati nonsolum hĩ sed neipse quidem
diabolus subtrahatur. Debaptismi sane quȩstione¬
quam uobis apud ignaros inuidiosam mendatiis nr̃is
factum fuisse conquestus es: uix dici potest quam elegant̃
existi: anc auobis amolitus inuidiam eo quod paruulos
baptitandos esse fateamini: quia gratiam baptisma¬
tis dicitis. non pro causis eẽ mutandam. quod ipsa dona
sua proaccidentum capacitate dispensat: Ideo que

Expanded text:
Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessiNon habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diabolo exclusus est. Si dixeris, Habet: respondebitur tibi, Ergo Deus et diabolus in semis unciis hominem possident; et tibi ab imperitis talis invidia concitabitur, qualem tu mihi, qui vis peritus putari, de parvulis ab ortu recentibus concitare voluisti. Ecce primum argumentum tuum quanta facilitate destructum est, dum attendere negligis, sic esse homines sub diaboli potestate, antequam redimantur a Christo, ut tamen Dei potestati, non solum hi, sed ne ipse quidem diabolus subtrahatur. CAPUT III. 8. De Baptismi sane quaestionequam vobis apud ignaros invidiosam mendaciis nostris factam fuisse conquestus es, vix dici potest, quam eleganter existi, hanc a vobis amolitus invidiam, eo quod parvulos baptizandos esse fateamini, quia « gratiam Baptismatis » dicitis, « non pro causis esse mutandam, quod ipsa dona sua pro accidentium capacitate dispensat. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum propter meam defensionem dixerim. abher¬
ticis nouis dicis nos dam natores esse nupciarum ope¬
risque diuini: postea id abstulerim dicendo. insens
uncus possideri hominem nascentem adõ & diabolo
ab uniuersa sua possessione quod est homo. Ubits
acumen tuum : quotibi uideris & cathegorias an¬
teli cas assecutus: & aliam dialecticae artis astuciu
Ita nenon adtendis hoc: quod mihi deparuulis oli¬
cisti : dequibus libet maioribus malis homi nibul
utrique nostrum obici posse. abaliquo aduersan
ueritatis: In terrogo enimte : quiddenondum
regenerato hominẽ pessimo quo cumque respon¬
deas : saltem istum confiteris esse sub diabolo: nil
renascatur in xp̃o. An& hoc negas : Sinegas: qui
ergo quos ds̃ eruit depotestate tenebrarum. & trans¬
fert ad regnum filii caritatis suae: Siautem confun
quero utrum intali homine inpotestate ad hucs
tenebrarum. habeat ds̃ aliquem potestatem: sidixii

Expanded text:
qui cum propter meam defensionem dixerim, ab haerqui cum propter meam defensionem dixerim, ab haereticis novis dici nos damnatores esse nuptiarum, operisque divini, postea id abstulerim, dicendo in semis unciis possideri hominem nascentem a Deo et a diabolo, ab universa sua possessione, quod est homo. » Ubi est acumen tuum, quo tibi videris et categorias Aristotelicas assecutus, et aliam dialecticae artis astutiam? Itane non attendis hoc, quod mihi de parvulis objecisti, de quibuslibet majoribus malis hominibus utrique nostrum objici posse ab aliquo adversario veritatis? Interrogo enim te, quid de nondum regenerato homine pessimo quocumque respondeas. Saltem istum confiteris esse sub diabolo, nisi renascatur in Christo: an et hoc negas? Si negas, qui sunt ergo quos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transfert ad regnum Filii charitatis suae? Si autem confiteris, quaero utrum in tali homine in potestate adhuc posito tenebrarum habeat Deus aliquam potestatem. Si dixeris,
Abbreviated transcription (Latin):
dignata est. q̃ui a nobis sicut uos sed adonatistis fuerant
seg̃regati . Si autem in maximianistis uidetis noneẽ.
consequens: ut qui confert EEn aliquo iudicio nonsi¬
nuntur: putan debeant deueritate confidere: nolite
ulterius haec uana iactare: uobis que sufficiat quod
uos ecclesia catholica: & materna lenitate sustinuit.
& iudicaria seueritate. uł pocius medicinalẽ necessi¬
tate dam nauit. Sed nesuper fluis im more mur. omit¬
totumultus maledictorum & conuitiorum tuorum.
siue quȩ inprincipium congessisti operis tuis. siue
quȩ per omnes eosdem quatuor libros penenus quã
pargere destitisti: negrauibus hominibus neuter
rm disputator grauis. sed leuis uterque litigator
appareat. Uideamus iam potius quid. afferas undem:
sicut promittis ostendas. homi nes & nuptias diabo
auctori tribuere. Certe redarguenda tibi mea uerb
pro ponis quibus propositis uelut respondens persu¬
dere conaris: contra meipsum locutum mefuisse.

Expanded text:
dignata est; quia non a nobis sicut vos, sed a Donatistis fuerant segregati. Si autem in Maximianistis videtis non esse consequens, ut qui conferre in aliquo judicio non sinuntur, putari debeant de veritate confidere: nolite ulterius haec vana jactare; vobisque sufficiat, quod vos Ecclesia catholica et materna lenitate sustinuit, et judiciaria severitate, vel potius medicinali necessitate damnavit. 6. Sed ne superfluis immoremur, omitto tumultus maledictorum et conviciorum tuorum, sive quae in principio congessisti operis tui, sive quae per omnes eosdem quatuor libros pene nusquam spargere destitisti; ne gravibus hominibus neuter nostrum disputator gravis, sed levis uterque litigator appareat. Videamus jam potius quid afferas, unde me, sicut promittis, ostendas homines et nuptias diabolo auctori tribuere. CAPUT II. 7. Certe redarguenda tibi mea verba proponis; quibus propositis velut respondens, persuadere conaris, « contra me ipsum locutum me fuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia simulatur Fingis quippe laudẽ: quasis aduersa¬
rius sententiae meae: siñ fingis castitatẽ. quaẽs ad uersami
concupiscentiae tuae Ita fi&. ut nec contrame diutius ꝓ¬
feras fallaciter uerbũ: siueraciter geris contra libidinẽ
bellũ. Sed siue unũ horum fingãs. siue utrumque
quod nescio quemad modũ poss is. eranimo facias.
id est sine ulla simulatione.: & pugnas contra quod la

Expanded text:
tinentia simulatur. Fingis quippe laudem, qua sis adversatinentia simulatur. Fingis quippe laudem, qua sis adversarius sententiae meae; si non fingis castitatem, qua es adversarius concupiscentiae tuae. Ita fiet ut nec contra me diutius proferas fallaciter verbum, si veraciter geris contra libidinem bellum. Sed sive unum horum fingas, sive utrumque quod nescio quemadmodum ex animo facias, id est sine ulla simulatione, et pugnes contra quod la
Abbreviated transcription (Latin):
turus es . nisi contra carnis concupiscentiã: Sed utrum
amicam. an aduersariam. numquid nisi aduersariã respn¬
testis est. Fortassis ergo eam laudare te fingis: si pugiuir
nonfingis. Nam quo modo fideliter simul agas duo ista
non uĩdeo : ut laudes uelut amicam. & ex̃pugnes uelie
inimicã. Unum eorum credimus : sed elige quidcre¬
damus: Si ex animo pugnas : non ex animo laudas
Sin autẽ simpliciter agis in prẽconio: conludis in proelio. Ego
sane quia inimicus tibi nonsũ sicut inimicũ tibi est illud
quod habitat in carne tua malũ : quã uis potissimũ cupiã
ut hoc malũ. Et doctrinȩ sanitate uituperes. & uitae sancti¬
tate debelles. Tamen exis duobus: quorũ putari potes
untũ animo f acere : alterũ fingere. malim te fallaciter lau¬
dare concupiscentiã quã fallãciter pugnare. Tolerabiliu
linguatua : quã uita m̃tit᷑: tolerabilius sententia: quã con¬

Expanded text:
turus es, nisi contra carnis concupiscentiam? Sed utrum turus es, nisi contra carnis concupiscentiam? Sed utrum amicam, an adversariam? Numquid nisi adversariam respontestis est . Fortassis ergo eam laudare te fingis, si pugnare non fingis. Nam quomodo fideliter simul agas duo ista, non video, ut et laudes velut amicam, et expugnes velut inimicam. Unum eorum credimus: sed elige quid credamus. Si ex animo pugnas, non ex animo laudas. Si autem simpliciter agis in praeconio, colludis in praelio. Ego sane quia inimicus tibi non sum, sicut inimicum tibi est illud quod habitat in carne tua malum, quamvis potissimum cupiam, ut hoc malum et doctrinae sanitate vituperes, et vitae sanctitate debelles: tamen ex his duobus, quorum putari potes unum ex animo facere, alterum fingere; malim te fallaciter laudare concupiscentiam, quam fallaciter expugnare. Tolerabilius enim lingua tua, quam vita mentitur: tolerabilius sententia, quam con
Abbreviated transcription (Latin):
infantes. Eo malo coniuges castos dico utibene: adulte¬
ros male. Tu contra eo bono adulteros dicis uti male.
castos coniuges bene : continentia melius eo nonuti ambo
dicimus : sed ego eo malo : tu eo bono. Ac ꝑ hoc quamuis
dõ nr̃a conscientia. conuersatio uero &iam hominib int̾
quos uiuimus. nota sit : tamen ambo continentiam
profitemur. Eit si quod profitemur agimus: istã concu¬
piscentiã. ꝓfecto ambo frenamus. aduersus eius repug¬
nantes motus. ambobellamus. ambo eã si ꝑficimꝰ. debella¬
mus. Uerum hoc inter ẽ. qđ ego dico me malũ frenare.
tu autem te bonum. E godico mihi malũ repugnare :
tu tibi bonum .E. go bello aduersus malum. tuaduersus
bonum. Ego cupio malum debellare : tubonum. Unde putn
potes : quod istam concupiscentiã magis incitare laudands
quã frenare studeas continendo Gloriosa te per continer.
profiteris exercere certamina. Contra quid rogo quiddis¬

Expanded text:
infantes. Eo malo conjuges castos dico uti bene, adulteinfantes. Eo malo conjuges castos dico uti bene, adulteros male; tu contra eo bono adulteros dicis uti male, castos conjuges bene: continentiam melius eo non uti, ambo dicimus; sed ego eo malo, tu eo bono. Ac per hoc, quamvis Deo nostra conscientia, conversatio vero etiam hominibus, inter quos vivimus, nota sit; tamen ambo continentiam profitemur: et si quod profitemur agimus, istam concupiscentiam profecto ambo frenamus, adversus ejus repugnantes motus ambo bellamus; ambo eam, si proficimus, debellamus. Verum hoc interest, quod ego dico me malum frenare, tu autem te bonum: ego dico mihi malum repugnare: tu tibi bonum: ego bello adversus malum, tu adversus bonum: ego cupio malum debellare, tu bonum. Unde putari potest quod istam concupiscentiam magis incitare laudando, quam refrenare studeas continendo. 50. Gloriosa te per continentiam profiteris exercere certamina: contra quid, rogo? Quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
nra dcitis. Quod tamen isi dampnãsset pelagius: a catho¬
lcis episcopis dapnaretur. Nos uero eã gratis dari. & ꝓpterea
iiam nuncupari: & ex illa eẽ. omnia scõrum merita confi¬
temur: dicente apłõ. Grã dĩ sum̃ quod sum. Ideo nos irride¬
tis: & pre uobis alta ceruice contempntis: Factienim sumus
obybriũ his qui habundant: & despectio superbis. Consilium
unde nunc agimus: non uideo cur dicas me habenas omnes
quib cupiditates frenantur incidere : qui omni uirtute
scđm grãm dĩ quȩ datur hominib om̃s cupiditates frenan¬
das ẽẽ. decerno. Sed abste quero : utrum bonȩ anmalae
sint istȩ cupiditates quas predicas eẽ. frenandas. & uelut
ame relaxent᷑ accusas. Puto enim non ẽquorũ ẽas uel
quorumq ammalium pret̾ nos ẽẽ: sed nrãs. In nobissunt
ergo malȩ cupiditates: quas bene uiuendo frenamus.
precidere criminaris. Harum ÷. una concupiscentia carni
ex qua & cum qua nascuntur : & ꝓpter quam renascunt᷑

Expanded text:
ri dicitis; quod tamen nisi damnasset Pelagius, a catholicis episcopis damnaretur: nos vero eam gratis dari, et propterea gratiam nuncupari, et ex illa esse omnia sanctorum merita confitemur, dicente Apostolo, Gratia Dei sum quod sum . Ideo nos irridetis, et prae vobis alta cervice contemnitis. Facti enim sumus opprobrium iis qui abundant, et despectio superbis . Consilium unde nunc agimus, non video, cur dicas, « me habenas omnes, quibus cupiditates frenantur, incidere; » qui omni virtute secundum gratiam Dei, quae datur hominibus, omnes cupiditates frenandas esse decerno. Sed abs te quaero, utrum bonae an malae sint istae cupiditates, quas praedicas esse frenandas, et velut a me relaxentur, accusas. Puto enim non eas equorum vel quorumque animalium praeter nos esse, sed nostras. In nobis sunt ergo malae cupiditates, quas bene vivendo frenamus. praecidere criminaris. Harum est una concupiscentia carnis, ex qua et cum qua nascuntur, et propter quam renascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate : tu autem magnam partem humani boni po¬
nere in uirtute conaris : quam ueram id ÷ uerȩ pietatis
ignoras. Dixit enĩ homini ds̃. ecce pietas ÷ sapientia. Et
haec unde homini: nisi illedet dequo scriptum est. dñs sapientes
partem in uoluptatis laude sumsisti: quantõminus ego
quide uoluptate carnis hocsentio. quod sentic ambrosius
nascitur. subeat contagia delictorũ. Quod aũt ad
mores ꝑtin& nr̃os quem̃ ad modum uiuamus. in promtua
est eis. cumquib uiuimus. Nunc decatholico agitur
dogmate ac fide. perfidia non sit desertoris inte. Namtia
m̃e non terret: uelut lingua censoris. Fateor me docer
homines quod in apostołicis litteris didici : quiasi dixers
quod peccatum non habemus. nos ipsos decipimus. et
ueritas in nobis non ẽ : Fateor me in populo & cumpopl
dĩ pectus tundere. & ueraciter dicere : dimitte nobis
debita nr̃a. Nec insultetis hinc nobis. Inde quippe estis

Expanded text:
voluptate, tu autem magnam partem humani boni povoluptate, tu autem magnam partem humani boni ponere in virtute conaris, quam veram, id est, verae pietatis ignoras. Dixit enim homini Deus, Ecce pietas est sapientia . Et haec unde homini, nisi ille det de quo scriptum est, Dominus sapientes partem in voluptatis laude sumpsisti: quanto minus ego, qui de voluptate carnis hoc sentio, quod sentit Ambrosius nascitur subeat contagia delictorum. Quod autem ad mores pertinet nostros, quemadmodum vivamus, in promptu est eis cum quibus vivimus. Nunc de catholico agitur dogmate ac fide: perfidia non sit desertoris in te. Nam tua me non terret, velut lingua censoris. Fateor me docere homines, quod in Apostolicis Litteris didici, quia si dixerimus quod peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Fateor me in populo et cum populo Dei pectus tundere, et veraciter dicere, Dimitte nobis debita nostra . Nec insultetis hinc nobis: inde quippe estis