comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia qm̃ sic̾ non possunt ad t̾ciã ꝑtin¬
gere: sic neq a scða ĩciꝑe debuer̾.
Alio qͥn ꝑficiendi locũ aditumq in¬
uenire ñ ualuissent: eundi ĩ melius.
nͥ reliquũ fuisset pꝰ pͥma dona nature
qͦ cresc̃e potuisset uł deficẽ¬

Expanded text:
iam sicut non possunt ad tertiam pertingere, sic nec a secunda incipere debuerunt. Alioqui proficienti locum aditumque invenire non valuissent eundi in melius, nisi reliquum fuisset post prima dona naturae quo crescere potuissent vel defice
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃. ñ tñ iõ minus ꝑsona ÷. ⁊ eadem
ꝑsona q̃ pͥus fuit. qnͣ ⁊ illud sibi uni¬
tum hũit. ⁊ ꝓpt̾ ipsam unionẽ una
cum ꝑsona ipso fuit. Sic̃ gͦ corpus
rõali sp̃iu iũctum ñ dat illi ut sit
ꝑsona. s uictum illi accip̾ ab illo. ut
ipsum sit una ꝑsona eum illo : sic
humanitas iũcta u̾bo. ñ qͥdẽ illi de¬
dit. ut ess ꝑsona. s unrta illi: ac¬
cep̾abillo ut una ess ꝑsona cum
illo. Considandum ÷ uero q cũ uer¬
bum ⁊ homo una sit ꝑsona in xp̃o.

Expanded text:
n tamen ideo minus persona est, et eadem persona quae prius fuit, quando et illud sibi unitum habuit; et propter ipsam unionem una cum illo persona fuit. Sicut ergo corpus rationali spiritui junctum, non dat illi ut sit persona, sed junctum illi accipit ab illo ut ipsum sit una persona cum illo; sic humanitas juncta verbo non quidem illi dedit ut esset persona, sed unita illi accepit ab illo ut una esset persona cum illo. Considerandum vero est quod cum verbum et homo una sit persona in Christo;
Abbreviated transcription (Latin):
quia id qd ab humo erat eudẽtiꝰ in hoĩe
uidebat᷑. ab illo potius homo dicebatur.
Sic qͥd ex infirmitate sentiendi ꝯfusio
dicendi orta ÷.⁊ debemus ꝓpt̾ usũ
in loquendo mͦũ dicendi seruare. nec
credendi recedere. Propterea qͥppe scͥp¬
tura sacͣ ne uerba hominum in u̾itate
dĩ errare uos faciat᷑. ꝑsonã ipsam

Expanded text:
quia id quod ab humo erat evidentius in homine quia id quod ab humo erat evidentius in homine videbatur; ab illo potius homo dicebatur. Sic quidem ex infirmitate sentiendi, confusio dicendi orta est; et debemus propter usum in loquendo, modum dicendi servare, nec credendi recedere. Propterea quippe Scriptura sacra, ne verba hominum in veritate Dei errare nos faciant, personam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ⁊ ex ꝯiunctione aĩe sensificatum
eẽ inuenit᷑. H gͦ uocabula a parte
hõ. aut niger. aut magnus aut paruus.
uocabula sumũtꝰ abhis : ꝗͣ in parte
ꝯstant. qr in solo corꝑe hominis:⁊ ñ in
anima eiꝰmͦi ꝓpͥetates inueniuntur.
qñ aut̃ rõat dr̃ homo aut sapiens. aut
rꝰtꝰ. ab his quȩ solũ in parce s̃ nomina
ad totum sumunt᷑. qr ñ corpͦ hominis.
s sola anima rõał ⁊ sapiens ⁊ iusta
ĩuenit᷑. Itaq nom̃ hominis aliqͣnd o
a corpore sumit᷑. aliqn̾ abhis quȩ st̃
in corꝑe. aliqñ aut̃ sumit᷑ abhis q̃ sunt
parte hominis humana locutio hõi
potissimum uocabula formauit : ꝗͣ pͥ¬
mũ ⁊ pͥncipalit̃ in homine sensus hu¬
manus agnouit. Et debuisset quidem¬
hõ a meliori parte sua potius nomen
sumpsisse. nͥ qr sermo alit̃ ad ĩtelligen¬
tiã hõi famulari non pocuisset. nͥ pͥus
eũ quẽ sensus humanus ĩꝑcipiendo
hũit mũ indicendo tenuisset. Itaq

Expanded text:
esse, et ex conjunctione animae sensificatum esse invenitur. Haec ergo vocabula a parte icitur esse homo, aut niger, aut magnus, aut parvus; vocabula sumuntur ab iis quae in parte constant, quia in solo corpore hominis et non in anima ejusmodi proprietates inveniunturnalis dicitur homo, aut sapiens, aut justus ab iis quae solum in parte sunt nomina ad totum sumuntur, quia non corpus hominis, sed sola anima rationalis, et sapiens, et justa invenitur. Itaque nomen hominis aliquando a corpore sumitur; aliquando ab iis quae sunt in corpore; aliquando autem sumitur ab iis quae sunt parte hominis humana locutio homini potissima vocabula formavit, quam primum et principaliter in homine sensus humanus agnovit. Et debuisset homo quidem a meliori parte sua nomen potius sumpsisse, nisi quia sermo aliter ad intelligentiam homini famulari non potuisset, nisi prius eum quem sensus humanus in percipiendo habuit, modum in dicendo tenuisset. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. nec ds̃ eẽ desiit qr in u̾a dĩtate
in morta ł ꝑmansit. nec ꝑsona ẽẽ de¬
siit quia uerbũ fuit. nec homo ẽẽ
desiit. quia diuinitas eiꝰ abhumani¬
tate sua ñ recessit. Sola aĩa a carne
ad tp̃s diuisa ÷: s duunitas nec ab
anima. nec a carne seꝑata :. Xp̃s gͦ¬

Expanded text:
suae nec Deus esse desiit; quia in vera Deitate immortalis permansit: nec persona esse desiit, quia verbum fuit; nec homo esse desiit, quia divinitas ejus ab humanitate sua non recessit. Sola anima a carne ad tempus divisa est, sed divinitas nec ab anima nec a carne separata es
Abbreviated transcription (Latin):
li sociata ÷ sola bñ uł mala oꝑatur.
⁊ qn̾ abillo seꝑata ÷. sola in pena uł
gła remunerat᷑.⁊ sic̃ in corpore po¬
sita queda sola cogitatione ⁊ uolũ¬
tate facit sine corpore. quedam
pͥmium ꝑcipit. pͥmum seꝑata a cor

Expanded text:
t; sola bene vel male operatur, et quando ab illo separata est, sola in poena vel gloria remuneratur. Et sicut in corpore posita quaedam sola cogitatione et voluntate facit sine corpore quaedam praemium p
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ uͦ illa uͥ añ unionẽ unitas p̃ces¬
sit. & q̃ ad ditum ÷ de reliqͦ ad ipsã
unitatẽ ꝑ unionem accessit. Aliud
quippe ÷ aliqͣ simul ꝑ unionẽ aduni¬
tatẽ ꝯponi. atq aliud aliꝗͣ ꝑ unionẽ
unitati apponi. Qn̾ enim aliqͣ ꝑ uni¬
onẽ ad unitatẽ ꝯponunt᷑ nom̃ totiꝰ
partes ꝯmunicare ñ possunt. qr non
hñt singła seꝑatim in se unionẽ quã
faciunt simul ex se. Qñ uͦ aliꝗͣ alicui
unitatẽ suã hñti ꝑ unionẽ apponunt᷑
in participationẽ illiꝰ cͣnseunt cui ap¬
ponunt᷑. ut nom̃ qͦ illiꝰ cũ illo parti¬
cipare incipiat̃. sicut ꝑ unionẽ suam
unitatẽ illius participare incipiunt.
Ubi gr̃a. Paries. tectum.⁊ fundam̃tũ
tͥa qued̾a sunt.⁊ nullũ horum ꝑ se
apponuntur. Nõ aut̃ sic uincta sunt
corpus ⁊ aĩa. Aĩa quippe in quantum
qͣntum gͦ corpꝰ cum anima unitũ ÷. una

Expanded text:
illa ubi ante unionem unitas praecessit; et quod additum est de reliquo ad ipsam unitatem per unionem accessit. Aliud quippe est aliqua simul per unionem ad unitatem componi, atque aliud aliqua per unionem unitati apponi. Quando enim aliqua per unionem ad unitatem componuntur, nomen totius partis communicare non possunt; quia non habent singula separatim in se unionem quam faciunt simul ex se. Quando vero aliqua alicui unitatem suam habenti per unionem apponuntur; in participationem illius transeunt cui apponuntur, ut nomen quoque cum illo participare incipiant, sicut per unionem suam unitatem illius participare incipiunt. Verbi gratia: Paries, tectum et fundamentum, tria quaedam sunt, et nullum horum peapponuntur. Non autem sic juncta sunt corpus et anima. Anima quippe in quantum quantum ergo corpus cum anima unitum est, un
Abbreviated transcription (Latin):
partem unã quȩ corpꝰ ÷. totũ ipsum
corpꝰ dr̃. ñne multomag̃ dicendum ÷
aĩa ppt̾ partẽ alterã quȩ anima est :
Si enim a parte totũ. nacurã ⁊ nom̾
tͣhere dr̃. ab illa ꝓculdubio parte q̃
Ecce ꝯcedo scdm usum loquendi dic
q̃ negari ñ debet. Ysus loquendi ab
forma eẽ debet. quã sensus humanꝰ
in reb ꝑcipiendis ⁊ cognoscendis ht̃.
Scimus quippe qm̃ uere unũ nichil¬

Expanded text:
rtem unam quia corpus est totum, ipsum corpus dicitur; nonne multo magis dicendum est anima propter partem alteram quae anima est? Si enim a parte totum natura et nomen trahere dicitur, ab illa procul dubio parte quaEcce concedo secundum usum loquendi. Dicquod negari non debet. Usus loquendi ab forma esse debet, quam sensus humanus in rebus percipiendis et cognoscendis habet. Scimus quippe qu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ aĩe iunctum ÷ in ꝑsona. Hoc
recipi pͭ. Itũ dicamus hõ ÷ anima.
Nõ husus loqũedi recip̃. qͥ formatꝰ ÷¬
in homine uidet᷑. ⁊ in solo corꝑe ho
uidr̃. ⁊ iccirco acorꝑe hõi nom̃ sumi¬
in eo quod uidet᷑ aliud ẽẽ ꝑcipitur

Expanded text:
tum est animae junctum est in persona. Hoc recipi potest. Iterum dicamus homo est animal. Non hoc usus loquendi recipit, qui formatuin homine videtur, et in solo corpore homo videtur; et idcirco a corpore homini nomen sumiin eo q
Abbreviated transcription (Latin):
mul iunctum ÷. ⁊ unttũ inꝑcipiendo
ñ dise̾nit. Et quẽ admͦũ illic rõ in eo
q̃ unũ ÷ totũ ñ diuidit essentiã. ita
sunt plura. ñ u̾e unũ s̃. ꝗͣuis simul
ꝯueniant.⁊ qͦdãm᷑ appropinquent ad
gͦ unum dñr plura ꝓpterea qr unita

Expanded text:
l junctum est et unitum, in percipiendo non discernit. Et quemadmodum illic ratio in eo quod unum est totum, non dividit essentiam, ita sunt plura, non vere unum sunt, quamvis simul conveniant, et quodammodo appropinquent ad ergo unum dicuntur plura propterea quia unita
Abbreviated transcription (Latin):
totum aliud ÷. ⁊ aliud pars euis. Ao
huc modum gͥ qͦtiens homo peccat
ee̾: quȩ toti accidunt ad pͥetatem. et
it̾m pece̾m siue iꝰticiam in anima ẽẽ:
ne seꝑat᷑. dunsis partibꝰ totum ipsum
q ex eis ꝯpositum fuerat. iam incħ ẽẽ.
ac ꝑ ħ ipsũ hominẽ qͥ ħ totũ erat simi¬
liter nicħ eẽ. nec alicubi ẽẽ. mͦ ĩt̾im
nec peccatũ eiꝰ puniri. nec i̾ticiã remu¬
nerari. anim̃ã tm̃ in iudicio eẽ. ut mͦ
recipiat. donec tandẽ in nouissimo
aĩa ad corpꝰ reuertente. rursum hõ
qͦ remunerationẽ accipiat. Tales
modos loq̃ndi homines s ꝯfingunt.
⁊ ꝑ falsas fictiones sermonum ad u̾as
deceptiones errorum ducunt᷑. Quid enĩ
stultius ⁊ qũã dic̾e qd homo ẽẽ desic¬
nat. qnͥ u̾e ẽẽ incip̾. ⁊ tanto utiq u̾iꝰ

Expanded text:
iud pars ejus. Ad hunc modum igitur quoties homo peccat, esse, quae toti accidunt ad proprietatem, et iterum peccatum sive justitiam in anima esse, ne separatur, divisis partibus, totum ipsum quod ex eis compositum fuerat, jam nihil esse, ac per hoc ipsum hominem, qui hoc totum erat, similiter nihil esse, nec alicubi esse. Et modo interim nec peccatum ejus puniri, nec justitiam remunerari, animam tantum in judicio esse, ut homo recipiat, donec tandem in novissimo anima ad corpus revertente, rursum homoquoque remunerationem accipiat. Tales modos loquendi homines confingunt, et per falsas fictiones sermonum ad veras deceptiones errorum ducuntur. Quid enim stultius est quam dicere quod tunc homo esse desinat quando vere esse incipit, et tanto utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
quam anima: Non ħ putabas̃ quiẽq
es qui te figͣis sermonũ num̾as. Nouũ
aliqͥd illatum ÷ auribꝰ tuis cum dictum
÷ ħ potiꝰ ẽẽ hoĩẽ qd potius hominis ẽ. Au¬
di gͦ. Iu xͥanus nescis qd ethiicus ille tes¬
tatus ÷. Mens inquit cuiusq is ẽ qͥsq.
fuit. qͥ u̾itatẽ ꝯfessus ÷. quam tu negas.
ne cu dicis qr hõ ÷ corpꝰ. ⁊ dic̾e times
homo ⁊ anima : Paulo ante argum̃tan¬
do occurristi. qr om̃is hõ ÷ corpꝰ. Nullã¬
ꝯtͣdictionem hͥ esse putas. Auctorita
enĩ ħ dicit. Producis auctores echni¬
cos. ut ꝓbes quia oĩs hõ ÷ corpꝰ :⁊ echni¬
cis auctoribꝰ c̾dere ñ uis quia om̃is ÷¬
aĩa. Fortassis qr magis tͥ placet ħ ẽẽ
hominẽ quam illud. qr ħ tͥ magis
placet quã illud. S ego inqͥs. de toto
loqͦr : cum dico hominis homo ⁊ cor¬
pus . ñ de parte totius q̃ corpꝰ ÷. neq
de parte quȩ anima :. Hoc enĩ tocũ

Expanded text:
quam anima? Non haec putas quicunque quam anima? Non haec putas quicunque es, qui te figuris sermonum munieras. Novum aliquid illatum est auribus tuis, cum dictum est hoc potius esse hominem, quod potius hominis est. Audi ergo. Tu Christianus nescis quod ethnicus ille testatus est. Mens, inquit, cujusque, is est quisque; fuit, qui veritatem confessus est, quam tu negas. ne tu dicis quod homo est corpus, et dicere times, homo est anima? Paulo ante argumentando occurristi, quia omnis homo est corpucontradictionem hic esse putas. Auctoritas enim hoc dicit: Producis auctores ethnicos, ut probes quod omnis homo est corpus, et ethnicis auctoritatibus credere non vis, quod omnis Fortassis quia magis placet tibi hoc esse hominem, quam illud; quia hoc tibi magis placet quam illud. Sed ego, inquis, de toto loquor, cum dico omnis homo est corpus, non de parte totius quae corpus est, neque de parte quae anima est; hoc enim totum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas ÷. qͥ ad xp̃m uadunt. ñ ad figã
uadunt. s adu̾itatem uadunt et fi¬
gurã euadunt. Quid tantoꝑe hoĩes
scĩ mori desid̾auerunt. si pꝰ mortẽ meħ
ri. ⁊ cum &ͦ eẽ. In mo mori ⁊ nichil
eẽ ħ isti dicunt. qr nicħ eris pꝰ mortẽ.
Si istis credis: mortẽ ñ optas. nisi
forte si non cẽ desid̾as. Si boni hoĩes
pꝰ mortẽ nicħ futuri sunt. Quomodo
de iniquis ⁊ prauis hominibꝰ u̾e dictũ
sinant gͦ nunc ⁊ boni separare.⁊ ma¬
li timere. qr ñ erunt aliquid cũ hinc
exierint. ut ⁊ mala uł bona sentire
suis. qr cum ipsi non erunt: animȩ
ipsorum erunt. quȩ uel głabuntur
ꝓ iusticia. uł cruciabunt᷑ ꝓculpa.
Ideo gͦ inquiunt sꝑent ⁊ timeant.
ꝓ animabꝰ suis. Utina cam recte dic̾etis
ꝗͣ rectum dicitis. Bñ enim dicitis cũ
ois ꝑandũ ⁊ timendum ꝓ anima sua
dicitis si tñ intellig̾e tis. q numqũa
melius aut uiꝰ ꝓse timet homo ꝗͣ cũ
timet ꝓ aĩa sua. Quid enĩ magis: hõ

Expanded text:
itas est. Qui ad Christum vadunt, non ad figuram vadunt, sed ad veritatem vadunt, et figuram evadunt. Quid tantopere homines sancti mori desideraverunt, si post mortem nihil ri et cum Christo esse. Imo mori et nihil esse. Hoc isti dicunt, quia nihil eris post mortem. Si istis credis, mortem non optas, nisi forte si non esse desideras. Si boni homines mortem nihil futuri sunt, quomodo de iniquis et pravis hominibus vere dictum sinant ergo nunc et boni sperare et mali timere, quia non erunt aliquid cum hinc exierint, ut vel mala vel bona sentire suis, quia cum ipsi non erunt, animae ipsorum erunt, quae vel gloriabuntur pro justitia, vel cruciabuntur pro culpa. Ideo ergo, inquiunt, sperent et timeant pro animabus suis. Utinam tam recte diceretis quam rectum dicitis! Bene enim dicitis, cum homini sperandum et timendum pro anima sua dicitis; si tamen intelligeretis quod nunquam melius aut verius pro se timet homo, quam cum timet pro anima sua. Quid enim magis est homo
Abbreviated transcription (Latin):
di. qͣ tocũ ꝓ parte ponit᷑.⁊ ĩ toto pars
Alquid scrupulositatis incurrit.
Suspecta quippe st̃ ħ catholicȩ u̾itati.
& ñ recipit^ approbat ut dicatur .xͨ
infernuni descendisse. quidenĩ : Si iõ
ñ uere in sepulchro iacuit. quia solu̾
corpꝰ in sepulchro iacuit. uec u̾e ad infer¬
num descendit. quia sola aĩa ad infernũ
descendit. gͦ nec ue mortuus fuit. quia

Expanded text:
di qua totum pro parte ponitur, et in toto pars Aliquid scrupulositatis incurrit. Suspecta quippe sunt haec catholicae veritati, et non recipit aut approbat ut dicatur Chriinfernum descendisse. Quid enim? Si ideo non vere in sepulcro jacuit, quia solum corpus in sepulcro jacuit, nec vere ad infernum descendit, quia anima sola ad infernum descend
Abbreviated transcription (Latin):
qr una totuis ÷.⁊ in toto ÷. alia partis
÷. ⁊ in parte. ita ⁊ bonitatẽ totius q̃
in toto ẽ. Aliam ẽẽ dñt. ⁊ bonitatem
partis aliam qr partis: ⁊ in parte
tm̃. Similit̾ ⁊ maliciam hominis
aliam qr in toto ÷.⁊ maliciam aĩe
aliam quia in parte ẽ. Postremo qͦci¬
enscumq totum fac̾ ⁊ pars facit ꝗͣ¬
uis simul oꝑent᷑. aliam tñ ẽẽ actionẽ
partis quȩ in parce ÷. ⁊ aliam ẽẽ ac

Expanded text:
 in toto est; altera partis est et in parte est; ita et bonitatem totius quae in toto est, aliam esse dicunt, et bonitatem partis aliam, quia partis est et in parte tantum. Similiter et malitiam hominis aliam, quia in toto est; et malitiam animae aliam, quia in parte est Postremo quotiescunque totum facit, et pars facit, quamvis simul operentur; aliam tamen esse actionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
tio dicendi ÷ circa ħ. ⁊ laborat hõ ĩ suo
homines quid dicẽdũ sit. ⁊ qͥd creden¬
dum raro. Quert̃ si locutio illa bonat
& si locitio illa recipienda ÷ .isi pro¬
banda ÷ locutio illa. In moneta u̾boꝵ
positi s. ⁊ ꝯcͤrit multitudo magna
sermonũ ⁊ infinita ꝑ plexio qr ui
dicium sp̃s alitt̾a tͣhere uoliuit. non
iudicium. litt̾e a sp̃u. Nesciunt enĩ
qr sp̃s litt̾am udicare debet. ñ litt̾a
dicare ñ possunt. Propt̾ea laborant
ĩ dicendo ⁊ ueniunt alia. ⁊ alia dic̃e¬
da de illo. q̃ unũ intelligendum÷. Que¬
runt qͥd sit ꝑsona⁊⁊ adducunt dem̃
diffinitionẽ ꝑsone. sicut a quibus dã

Expanded text:
tio dicendi est circa haec; et laborat homo in suo,homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an locutio illa recipienda est, et an probanda est locutio illa. In moneta verborum positi sunt, et concurrit multitudo magna sermonum, et infinita perplexio; quia judicium spiritus a littera trahere volunt, non judicium litterae a spiritu. Nesciunt enim quia spiritus litteram judicare debet, non littera dicare non possunt. Propterea laborant in dicendo, et veniunt alia et alia dicenda de illo quod unum intelligendum eum. Quaerunt quid sit persona, et adducunt deinde definitionem personae, sicut a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
q idem ipse ds̃ ⁊ hõ. Intelligis q̃ dico:
bum fuit. nec aliquod ex carne ⁊ aĩa
⁊̃ u̾bo. qͣsi ex partibꝰ ꝯpositũ totum
fuit. quia totũ ipsũ uerbũ fuit. Ubi
gͦ totũ fuit ꝯpositum ex partibus:
Ubi partes fuerunt in toto. totũ fuit
ex partibus. Diuinitas aut̃ pars non
fuit. ut ex ipsa totum esset maius ipsa.
nec in ipsa pars fuit ut in ipsa aliqͥ
esset minus ipsa. In humanitate sola
partes inuenimꝰ. ⁊ totũ ex partibꝰ ꝯstat.
Homo qͣdam totũ ÷. duabꝰ partibus
ꝯstans. anima ⁊ carne. Iste s̃ due
partes hominis. ⁊ in his duab par¬
tib ꝯstat totꝰ homo. Natura diuina
simplex ÷. nat᷑a humana dupplex.
ꝓpterea partes hominis due sunt. qr
in natura hominis duo sunt aĩa ⁊ caro.
Ubi ħ duos. totꝰ homo ÷. uͥ alt̾ũ hoꝵ:¬
assumpsit. qr totũ quod hominis erat
garet᷑. Similiter si totͦ hõ ad infernũ
descendisse dic̾et᷑. caro utiq pariter
cũ aĩa illuc descendisse affirmaretur.

Expanded text:
a idem ipse Deus et homo. Intelligis quod dico? bum fuit, nec aliquid ex carne, et anima, et Verbo quasi ex partibus compositum fuit, quia totum ipsum Verbum fuit. Ubi ergo totum fuit, compositum ex partibus? Ubi partes fuerunt in toto et totum fuit ex partibus. Divinitas autem pars non fuit, ut ex ipsa totum esset majus ipsa, nec in ipsa pars fuit, ut in ipsa aliquid esset minus ipsa. In humanitate sola partes invenimus, et totum ex partibus constat. Homo quoddam totum est duabus partibus constans, anima et carne. Istae sunt duae partes hominis, et in his duabus partibus constat totus homo. Natura divina simplex est, natura humana duplex; propterea partes hominis duae sunt. Quia in natura hominis duo sunt: anima et caro. Ubi haec duo sunt, totus homo est. Ubi alterum hoassumpsit; quia totum quod hominis erat garetur. Similiter si totus homo ad infernum descendisse diceretur, caro utique pariter cum anima illuc descendisse affirmaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
dictam ẽt̃ uoluerunt. quasi ꝑ se so¬
nantẽ. & quasi singłarit̃ discernẽtẽ.
ut in qͣntũ nũo disc̾ta ÷ ꝑ se. in qͣntũ
rõne disc̾nit sonantẽ uł ꝓnunciãtẽ.
uł indicantẽ se intelligamus. Ecce

Expanded text:
sonantem, et quasi singulariter discernentem, ut in quantum numero discreta est per se, in quantum ratione discernit sonantem, vel pronuntiantem, vel judicantem se intelligamus. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ÷ ꝑ se discernens se. Non ⁊ hic
magna q̃stio. neq abiguitas intelli¬
gendi. uͥ q ÷. totum unũ ÷. In homine
aut̃ ñ ead̾ ratio occurrit. uͥ duo qͥd
caro & anima. Hic aut̃ quidã t̃ã
multiplicit̾ delirasse in ueniuntur
soł uerbis ad ħentes. ut ñ facile uer¬
borum in uolueͣ iudicari potuisseđ.
nͥ in fine eiror se manifestus ostendet.
Dicunt homine totũ q̃dam ẽẽ ꝯposi¬
tũ ex anima ⁊ corpore. aliud oso et
diuersũ abaĩa ⁊ corpore. ita ut ħ to¬
tum nec aĩa sit. nec corpꝰ sit. nec si¬
mul anima ⁊ corpꝰ. Non enun totum
ista ẽẽ. s existis ẽe dicunt. Hoc gͥ to¬
tum hominẽ ẽẽ putant. ⁊ ipsũ hoĩe
ipso toto ÷. diuersa a rõne. siue arõa¬
litate partis .i. aĩe. sicut ipsumtotũ
diu̾sũ ÷ a parte. Postremo om̃ia q̃ in to¬
to sunt diuersa esse oĩo abhis quȩ in
partib ꝯstãt. sicut ipsum totum a¬
partib diuersum ẽ. Itaq sicut rõali

Expanded text:
st, per se discernens se. Non est hic magna quaestio neque ambiguitas intelligendi, ubi quod est totum unum est. In homine autem non eadem ratio occurrit, ubi duo quidem caro et anima. Hic autem quidam tam multipliciter delirasse inveniuntur, solis verbis adhaerentes, ut non facile verborum involucra judicari potuissent, nisi in fine error se manifestus ostenderet. Dicunt hominem totum quoddam esse compositum ex anima et corpore, aliud omnino et diversum ab anima et corpore, ita ut hoc totum nec anima sit, nec corpus sit, nec similiter anima et corpus; non enim totum ista esse, sed ex istis esse dicunt. Hoc igitur totum hominem esse putant, et ipsum hominem ipso toto est, diversa a ratione, sive a rationalitate partis, id est animae, sicut ipsum totum diversum est a parte. Postremo omnia quae in toto sunt diversa esse omnino ab his quae in partibus constant, sicut ipsum totum partibus diversum est. Itaque sicu
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis uͥ multiplicas aut diuer¬
sitas nulla ÷ : ꝑsona et  id q ÷ in ꝑso¬
na. diuersum eẽ ñ pͣ. In sola huma¬
nitate uͥ multiplicitas inuenit᷑. aliud
totum.⁊ aliud pars ẽẽ ostenditur.
Totum ꝑsona ÷ pars ĩꝑsona. Totũ ÷
anima ⁊ caro. pars aĩa sola. aut sola
te similitudinẽ. Benedico aĩa ⁊ caro
÷hõ. ⁊ it̾um benedico. hõ ÷ ꝑsona. et
rursum bñdico. anima ⁊ caro ⁊ una
ꝑsona. Non aut̃ similit̾ dic̾e possum.
Sola anima ÷ hõ. aut sola caro ÷ hõ.
⁊ icc̾co dicẽ ñ possum. sola anima ÷

Expanded text:
ivinitatis ubi multiplicitas, aut diversitas nulla est, persona, et id quod est in persona diversum esse non potest. In sola humanitate ubi multiplicitas invenitur; aliud totum, et aliud pars esse ostenditur. Totum persona est, pars in persona. Totum est anima et caro; pars anima sola, aut sola te similitudinem. Bene dico anima et caro est homo; et iterum bene dico homo est persona. Et rursum bene dico, anima et caro est una persona. Non autem similiter dicere possum, sola anima est homo aut sola caro est homo. Et idcirco dicere non possum, sola anima est
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃.i. solã carnẽ. qr sola caro ⁊ mortał
fuit. qñ corruptionẽ passibilitatis
portauit: ⁊ sola mortua fuit. qnͥ
in cruce sine aĩa uita sua pependit:¬
⁊ sola sepulta fuit. qñ aĩa cum ipsa
in sepulchro mortua iacente non fuit.
⁊ ipse fec̾. qͥ ꝑ diunitarẽ suã ꝑsonalit̾
p̃sens erat in carne. ⁊ cũ carne. ⁊ cum¬

Expanded text:
d est solam carnem; quia sola caro et mortalis fuit, quando corruptionem passibilitatis portavit; et sola mortua fuit, quando in cruce anima sine vita sua pependit. Et sola sepulta fuit, quando anima cum ipsa in sepulcro mortua jacente non fuit. et ipse fecit, qui per divinitatem suam personaliter praesens erat, in carne, et cum carne qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem ęt̾nã.⁊ homo fuit ꝓpt̾ unitam
u̾bo humanitatem. Ergo xͦ ꝑsona
ad infernum descendit. S scđ solã
animã. qr sola anima ad infernum
in sepulchro iacuit. nec caro ad infer¬
num descendit. neq caro uł anima
ubiq fuit. Corpꝰ solum in sepulchro
ture. qr cum xp̃s in sepulchro iacuisse
in sepulchro tacuit. s una pars hõis.
tantũ corpꝰ. Hic intendite. Non totus
parte ponitur. Ergo ñ totũ iacuit. s

Expanded text:
tem, et homo fuit propter unitam verbo humanitatem. Ergo Christus persona ad infernum descendit, sed secundum solam animam; quia sola anima ad infernum in sepulcro jacuit, nec caro ad infernum descendit, neque caro vel anima ubique fuit. Corpus solum in sepulcro jturae, quod cum Christus in sepulcro jacuisse in sepulcro jacuit, sed una pars hominis tantum corpus. Hic intendite. Non totus otum in parte ponitur. Ergo non totum jacuit sed
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. qr sola aĩa ħ hũit .⁊ ipse
ꝑ animã u̾acit᷑ hũit. cuiꝰ diuinitati
ipsa aĩa ꝑsonalit̃ unita fuit. Hũit
quippe anima illa scd affectꝰ nature
cũ quib assupta fuit ⁊⁊ desidiũ.⁊ gau¬
dium. ⁊ dolorẽ. ⁊ timorẽ passionis. pro
carne sua quȩ omnia ad tp̃s rõabilit̃
admissa s. potestate facientis. ⁊ uolu̾¬
tate patientis. Et cum timuit pęn̾a
carnis suȩ.⁊ dolores refugit: ẜ affec¬
tũ nat᷑e fec̾. qͦ nemo carnẽ suã odio ht̃.
cuius malũ aliqñ ex rõne sustin̾e pͭ.¬

Expanded text:
intelligitur; quia sola anima hoc habuit, et ipse per animam veraciter habuit cujus divinitati ipsa anima personaliter unita fuit, habuit quippe anima illa secundum affectus naturae cum quibus assumpta fuit, et desiderium et gaudium, et dolorem et timorem passionis, pro carne sua; quae omnia ad tempus rationabiliter admissa sunt, potestate facientis et voluntate patientis. Et cum timuit poenam suae carnis et dolores refugit, secundum affectum naturae fecit, quo nemo carnem suam odio habuit, cujus malum aliquando ex ratione sustinere p
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tradidit : iħc. Qͥa tradidit. sp̃m.
Cui ẽdidit : patͥ. Nõ uideꝰ eiec̃. neq
pat̃ extͣxit. s ipse sponte tͣdidit. Nõ
uiolent̾ oblatꝰ ÷ s sponte datꝰ. Potes¬
÷ anima. Ille emisit cuius fuit. Uñ
emisit : ex carne. Quo emisit: ad
mortua ÷ caro hominis. Sola caro
mortua ÷ ⁊in carne mortuus ⁊ homo
homo fuit. Seꝑatio aĩe: mors carnis
fuit. Sola caro mortua ÷ ⁊ aqua seꝑa
sepulchro iacuit. diuinitas eũ utro¬
q ꝑmansit. Neq enĩ caro ⁊ anima
ꝑsonam destruere potuerunt. Seꝑa

Expanded text:
uis tradidit? Jesus. Quid tradidit? Spiritum. Cui tradidit? Patri. Non Judaeus ejecit, neque pater extraxit, sed ipse sponte tradidit. Non violenter ablatus est, sed sponte datus: Potesest anima. Ille emisit, cujus fuit. Unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad mortua est caro hominis. Sola caro mortua est, et carne mortuus est homo, homo fuit. Separatio animae mors carnis fuit. Sola caro mortua est, a qua anisepulcro jacuit, divinitas cum utroque permansit. Neque enim caro et anima personam destruere potuerunt sepa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ alat̾e descendunt gradus ꝯsangui¬
nitatis in matrimonio ꝯputantur.
Quidã affinitatẽ .U. gradu t̃minate
aut̃ germanitas siue ꝓpͥnquitas hoc
mͦ custodit᷑. Nemo ꝯmatrẽ aut fili¬
am sp̃alem uxorẽ ducere potͣ. Simili
mͦ mulier cõpatri suo aut filio sp̃ali
uxor ẽẽ ñ pot̃. Eilius qͦq cõmatrem
patris uł filiã sp̃alem uxorẽ hr̃e ꝓhi¬
bet᷑.  similit̃ filia cõpatri matris
suȩ aut filio sp̾̃ali uxor eẽ ñ pot᷑. In
concilio tiburiensi ꝯcedit᷑ ut hõ de¬
functo compatre suo uxorẽ illiꝰ ducal
si ei cõmat᷑ ñ ẽ. Nd̾ si uer̃ ẽ similit nuilla
defuncta cominatre sira uiro illiꝰ
nubere pot᷑ si ei compat̃ nͣ est. qđ tñ
in aliquibꝰ locis inhibitũ reꝑitur.

Expanded text:
qui a latere descendunt, gradus consanguiqui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare autem germanitas sive propinquitas hoc modo custoditur. Nemo commatrem aut filiam spiritualem uxorem ducere potest. Simili modo mulier compatri suo aut filio spirituali uxor esse non potest. Filius quoque commatrem patris vel filiam spiritualem uxorem habere prohibetur. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater non est. Quod tamen in aliquibus prohibitum reperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibent᷑. s in septimo concedunt᷑. ut
⁊ pꝰ quẽ ꝑmutunt᷑. Q dã pͥmo gradu
posuert̃ filios. scdo nepotes. tercio ꝓne¬
tes .ui. trinepotes . Uii. trinepotũ ne¬
potes. In hc̃ modũ septẽ gradꝰ in ꝓhi¬
bitione ꝯtinent᷑. Qͥ aut̃ patrẽ ⁊ matrẽ
radicẽ gen̾ationis ee̾ dict̃. filiũ aut̃ ⁊
filiã quasi truncũ gen̾atioĩs ꝯstituunt.
isti in nepotibꝰ primũ gradũ cõputan¬
dũ censent scđm qͣm acceptionẽ ille
gradus qͥ in suꝑiori dispositione .uii.
fuit. in hac sextus ee̾ ostendit᷑. Gradꝰ
ꝯsanguinitatis qͣntũ uis ostendat᷑ sur¬
sũ ⁊ deorsũ copulã ꝯiugalẽ ñ admitut.
sicut de filio ad matrẽ ⁊ om̃s qͥ supra
funt. hoc ẽ. auiam . ꝓauiã ⁊ cet̾a. ⁊ de
matre ad filiũ ⁊ om̃s qͥ infra sunt.
hoc ẽ. nepotẽ ꝓnepotẽ. ⁊ cet̾a. similit̃
de patre ad filiã. uł de filia ad patrẽ.
supra ⁊ infra ꝯsid̾at᷑. Q ꝓpt̃ ⁊ int̾ eos

Expanded text:
prohibentur, sed in septimo conceduntur, veet post quem permittuntur. Quidam primo gradu posuerunt filios; secundo, nepotes; tertio, proneto, trinepotes; septimo, trinepotum nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum gradum computandum censent, secundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem non admittit, sicut de filio ad matrem et omnes qui supra sunt, hoc est aviam proaviam, etc., et de matre ad filium; et omnes qui infra sunt. Hoc est nepotem pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
Ria quȩdã sunt .i. consan᷑¬
guinitas. affinitas. ⁊ spu̾ał
lex indicta ẽ. Consanguinitas est.
int̾ eos qͥ uingunt᷑ scd̾m lineã gen̾is.
Affinitas ẽ. int̾ eos qui gen̾e quidẽ
runcti ñ st̃. ⁊ tñ mediante gen̾e st̃
sociati. Uerbi gr̾a. filiꝰ fr̃is nũ ꝯfan¬
guneus meus ẽ. uxor eiꝰ quȩ de meo
genere ñ ẽ. ꝑ ipsũ qͥ ẽ. de gen̾e meo
affinis mͥ facta ẽ.⁊ ego illi. Quigͦ
de aliena cognatione uxorẽ ducit.
cognatos suos affines illi facit. et ẽ.
inter mulierẽ ⁊ cognatos uiri. siue

Expanded text:
ria quaedam sunt, id est consanguinitas, affinitas et spiritualis lex indicta est. Consaninter eos qui junguntur secundum lineam generis; affinitas, inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanguineus meus est; uxor ejus quae de meo genere non est, per ipsum qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa. s locutio diu̾sa ÷ de uolun¬
tate q̃ ñ ÷ diuersa. Nani uoluntas
dĩ in sacro eloquio aliqñ accipitur.
illa q̃ u̾e ÷ ĩ ipso ⁊ idẽ cũ ipso. &
coeterna ipsi. Aliqñ uͦ. ẜ quandam¬

Expanded text:
sa, sed locutio diversa est de voluntate quae non est diversa. Nam voluntas Dei in sacro eloquio aliquando accipitur illa quae vere est in ipso, et idem cum ipso, et coaeterna ipsi. Aliquand
Abbreviated transcription (Latin):
ira dñr. & dilectioĩs signa dilectio
eo aliqͣ. s signa tm̃ q̃ foris fiunt. qͥbꝰ
iratꝰ ostendit᷑: ira ipsius nõiat᷑. Et ÷ fi¬
qͣ dr̃ uerũ: similitudinis respectu
obumbrat᷑. Et ẜ istos modos fig᷑arum
qͣsi diuerse uoluntates deo attribu¬
untur. quia diuersa sunt illa qͣ¬

Expanded text:
ira, et dilectionis signa dilectio eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est fi dicitur similitudinis respectu obumbratur. Et secundum istos modos figurarum quasi diversae voluntates Deo attribuuntur, quia diversa sunt illa q
Abbreviated transcription (Latin):
unc oportet ꝑ singła disc̾tion̾.¬
quȩ ꝓposita sunt c̾rẽtẽ c̾sid̾are.
qͣlit̃ mens humana. q̃ tã longe a deo
humana rõ exĩsito sibi lumine u̾itatis
ꝯualuerit: dignũ ÷ c̃sidatione. ne si uł
totũ hõi det᷑. negare ꝯuncam᷑ grãm:
aut si tollatur totũ ignorãtiã excusare.
Itaq utrũq mͦũ. humane iuestigatio¬
nis ordine ꝓseqͣmur. qͦ rõ hõis. uł ꝑ se.¬

Expanded text:
unc oportet per singula quae proposita sunt currentem considerare, qualiter mens humana quae tam longe a Deo humana ratio ex insito sibi lumine veritatis convaluerit, dignum est consideratione; ne si vel totum homini detur negare convincamur gratiam, aut si tollatur totum ignorantiam excusare. Itaque utrumque modum humanae investigationis ordine prosequamur, quo ratio hominis ve
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio factũ ẽ qͥ erat: que iccir¬
co ipsũ abalio ñ cepisse necesse ÷. qm̃
qͥ ab alio ee̾ accepit. pͥmꝰ om̃ibꝰ existẽ¬
di auctor eẽ ñ potuit. Nõ gͦ abalio ac¬
cipere ẽẽ potuit. qͥ om̃ib eẽ dedit.
quẽ propterea semꝑ fuisse ⁊ nũꝗͣ
cepisse fat̾i oportet. qm̃ õẽ q aliq̃n

Expanded text:
ab alio factum est qui erat. Quem idcirco ipsum esse ab alio non coepisse necesse est; quoniam qui ab alio esse accepit primus omnibus existendi auctor esse non potuit. Non ergo ab alio accipere esse potuit qui omnibus esse dedit, quem propterea semper fuisse et nunquam coepisse fateri oportet; quoniam omn
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad cęlũ dñ ⁊ ad ea quȩ dei sun
mag̃ ꝓpͥe refert᷑. Uouere siquidẽ ẽ.
testificatione ꝓmissionis spontancȩ
dõ se obligare ac debitorẽ statuere.
Na qͥ ꝓmutit siplicit̾ spondet se
facturũ aliqͥd. Qͥ uͦ uouet. contesta¬
t᷑ ꝓmissioni suȩ.⁊ affirmat ipsam ꝙ¬
dõ. aliud manifestũ ad d̾m coram
homine. Occultũ uotũ fractũ pecem
ẽ : manifestii aut̃ uotũ fractũ. pecca¬
tũ ẽ. ⁊ scandalũ. In illo ds offendit᷑
in isto uͦ. etiã in ꝓrimũ peccat᷑. Q đ̃
si quȩris quȩ uota omnino tenenda
sint. ⁊ quȩ itẽ sine culpa pret̾mitti.
siue ⁊̃ cõmutari possint: hanc pͥmũ
discretionẽ accipito.

Expanded text:
ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam pDeo, aliud manifestum ad Deum coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractum, peccatum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint, et quae item sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc primam discretionem accipio.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pͥmum medicus ds̃ ad hominẽ
egrotum cͤandũ accessiss. totũ occupa¬
uerat morb. q̃ totũ reliquerat salus.
⁊ apposuit in corpore gn̾i̾s humani.
in primis ꝑauca antidota.⁊ paucis
tim morbꝰ defice̾t.⁊ salꝰ c̾sc&. Post ea
uultis ut ub̃ faciant homines. eat̾
⁊ uos facite illis. Tria sacͬm̃ta. deci¬
me. obłones.⁊ sacͥficia. Decime in
portioĩbꝰ. obłones in reb sacͥficia in
animab. Sub lege scͥpta multa fuer̾
p̃cepta ⁊ multa sacͣm̃ta. Icepta enim
legis scͥpte. alia fuerunt mobilia. alia
ĩmobilia. Mobilia s̃ q̃ ex dispe̾satiõe
ad tp̃s sunt ordinata. In mobilia st̃
q̃ a natã ueniunt.⁊ uł ita mala sunt:
ut nullo tp̃e sine culpa possit̾ fieri.
uł ita bona: ut nullo tp̃e possine si¬
ne culpa dimitci

Expanded text:
cum primum medicus Deus ad hominem aegrotum curandum accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidota, et paucitim morbus deficeret et salus cresceret. Postea vultis ut vobis faciant homines, eadem et vos facite illis . Tria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione a Deo sunt ordinata. Immobilia, sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa possint fieri; vel ita bona, ut nullo tempore possint sine culpa dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiẽdã lege̾ facta ẽ. Quẽ admͦũ enĩ
nunc in nouo testam̾to. pͥmũ hõ unda
baptismi ablutꝰ signũ ⁊ nom̃ ꝓfessio¬
nis sue accip̾. ac demn̾ nũo fidelium
associatꝰ. ⁊ p̃ceptis diuinis istructus.
ad ꝯplendam ꝓfessionẽ suã ascendit.
sic antiquus ille pͦpłs pͥmũ quidem
ꝑ cͥcũcisionẽ signatꝰ ÷. pꝰ ea ꝑ legẽ ifor¬

Expanded text:
suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; sic antiquus ille populus primum quidem circumcisionem signatus est, postea per legem infor
Abbreviated transcription (Latin):
gendus ẽ. qr cum ipso in dõ ẽ. bonũ
nr̃m. Illum diligimus ut ad ipsum
ueniamus. ⁊ in ipso gaudeamus. istũ
diligimus ut cũ ipso curramus ⁊ cũ
ipso ꝑueniamus. Illũ ut gaudiũ.
istum ut gaudii sociũ. Illũ ut requi¬
em. istu ut requiei ꝯsortẽ. Qͥd ẽ. d̾m̃
diligere: Habere uelle. Qͥd ẽ. dm̃
diligere ꝓpt̾ se ipsum: Idõ diligere
ut habeas ipsum. Qͥd ẽ. ꝓximum
diligere ꝓpt̃ dmꝰ Idõ diligere qr
habet dm̃. Sic̃ diligimus hominẽ
⁊ sicut diligimus hominẽ ꝓptͣ sapi¬
entiam .i. qr habet sapientiam. sic
diligimus hominem ꝓpt̾ dm̃. idẽ. qr
habet dm̃n. uł si forte nondũ habet

Expanded text:
gendus est, quia cum ipso in Deo est bonum gendus est, quia cum ipso in Deo est bonum nostrum. Illum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habeas ipsum. Quid est proximum diligere propter Deum? Ideo diligere quia habet Deum. Sicut diligimus hominem et sicut diligimus hominem propter sapientiam, id est quia habet sapientiam, sic diligimus hominem propter Deum, id est quia habet Deum, vel si forte nondum habet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ extranei nimis remoti ⁊ longe fa¬
cti. quibus amplius reditus non
patet ad honum. demones scilieet
et homines maligni cũ demonibus
damnati. qui iccitco a nob amplius
diligendi non sunt. qr ab illo bono
ꝓpt̃ qd diligit᷑ omis qui bene diligit᷑.
irrecuꝑabiliter corruerunt. Nusqͣm
nobis scriptura dieit ut demones
diligamus. neq illos homines qui
iam cum demonibꝰ damnati sunt.
Illi enĩ ꝓrimi non funt. s remoti st̃¬
et alieni facti a nob̾. Nos aut̃ ꝓrimos
diligere debemꝰ. ñ alienos .i. homines
ñ dȩmones. ⁊ illos hoĩes qͥ uł ꝑbonitatẽ
ñ recesserunt: uł ꝑ arbitrii lib̾tatẽ re¬
dire possunt. Non enĩ omnino lon¬
ge funt. qui ⁊ si abiert᷑. adhuc redi¬
re possunt. Isti sunt ꝓximi qͦs dili-¬
gere debemus uł in dõ si nͣ recesserunt.
uł ꝓpt̃ dm̃ si redire possunt. Quos
qͣndo diligimus. uł i eis dm diligi¬
mus si boni st̃. uł eis dm̃ diligimus

Expanded text:
et extranei nimis remoti et longe faet extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemones scilicet et homines maligni cum daemonibus damnati. Quid idcirco a nobis amplius diligendi non sunt; quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis Scriptura dicit daemones diligamus? neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus non alienos; id est homines non daemones, et illos homines qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non enim omnino longe sunt qui, etsi abierint, adhuc redire possunt. Isti sunt proximi quos diligere debemus, vel in Deo, si recesserunt, vel propter Deum, si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus si boni sunt, vel eis bonum diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipso est. Mel ꝓpt̾ se ipsum diligitur.
fauus aut̃ ꝓpt̾ mel diligitur. et si
forte uideris fauum non habentem
mel. uides receptacła ubi mel ẽẽ de¬
buerat. ⁊ doles uacua eẽ. ⁊ non pla
dulcedo est. ipse ⁊ bonitas ⁊ ueritas.
ꝓximum aut̃ dilige quia receptacłm
est. dulcedinis ⁊ bonitatis ⁊ ueritatis.
& si in eo inueneris qd̾ habere debet
dulcedinem et bonitatẽ ⁊ ueritatẽ.
diligere in ipso illa. ⁊ dilige ipsum
ꝓpter illa. Si aut̃ uacuũ inueneris
bonis suis. dole qr receptacłm in ane
uides. ⁊ opta ut ueniant ad eum it
ipse bonus. habens bona sua siue qui
ex bonitate bonus est. uł sibonus nͣ
est. ut sit qui bonus ẽẽ potest. Qui
enim iam eẽ non possunt boni dili¬
gendi non sunt. Nec ꝓxrimi sunt
sed alii ⁊ remoti ⁊ exrtranei. Ne des
inqͥt alienis honorẽ tuum ⁊ annos
tuos crudeli. ne forte impleantur
ex tranei uiribus tuis. et labores tui
sint in domo aliena. Isti gͦ st̃ alieni

Expanded text:
ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, favus autem propter mel diligitur. Et si forte videris favum non habentem mel, buerat; et doles vacuum esse; et non placdulcedo est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveneris quod habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et ipse bonus, habens bona sua, sine quibex bonitate bonus est, vel si bonus non est, ut sit qui bonus esse potest. Qui enim jam esse non possunt boni, diligensed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit, alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ in his omnib non nisi d̃s̃ diligit᷑.
quia aluid non est. quam ds. quod¬
et in illo diligitur quia ẽ. ⁊ in isto di¬
ligitur. ut sit. Ergo cum ds diligi¬
tur. ⁊ cum ꝓrimus diligit᷑. ds diligit᷑.
Quare gͦ diant scriptura ut ⁊ dm̃
diligas & ꝓrimum  Si in deo dm̃ di¬
ligis. ⁊ in ꝓxrimo dm̃ diligis. nec aliud
in ꝓrimo qͣm in deo diligis. quare du¬
o sunt precepta caritatis: Si enim
utrobiq ds̃ diligitur. in utroq unũ
impletur. nec opus fuerat p̃ceptum
geminari de uno oꝑe. Suffecerat si
dixisset. dilige dñm dm̃ tuũ. In hoc
enim totum est. Qui enĩ dm̃ uere
diligit. ubiq diligit. Si uere dili¬
gitur. diligitur ubicunq inuenit᷑.
in se ipso. in ꝓrimo. intus ⁊ foris. fur¬
sum et deorfum. longe ⁊ ꝓpe. Si
mel dulce est. dulcis est. ⁊ fauus.
mellis. Sed cum mel diligitur:
quia dulcedo ipsum est. Cum uͦ fauus
diligitur. idõ diligit᷑. qr dulcedo inz

Expanded text:
Et in his omnibus non nisi Deus diligitur, Et in his omnibus non nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod in illo diligitur quia est, in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur, et cum proximus diligitur, Deus diligitur. Quare ergo dicit Scriptura: « Ut et Deum diligas, et proximum . » Si in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam quod in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno: Sufficeret si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum; in hoc enim totum est. Qui enim Dominum vere diligit, ubique diligit. Si vere diligitur, diligitur ubicunque invenitur. In se ipso et in proximo, intus et foris, sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. mellis. Sed cum mel diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in
Abbreviated transcription (Latin):
dauerint. neq si defuerint malum.
et iustitia et ueritate diligendus est.
homo. ⁊ quando in istis diligit᷑ qr
mus. boni sumus. Non enĩbonos facit
nisi dilectio bona. Si enĩ dilectio
boni sumus. nullos amicos habemus
nisi bonos. et nullos mimicos nisi ma¬
los. quia si boni sumus nichil pret̃
bonum diligimus. et nchil pret
malum odimus. Si aut̃ amicos
bonos habemus. ⁊ inimicos malos.
amicos qui dẽ in bonitate sua diligere
debemus. id ÷ in dõ qr boni sunt. ini¬
micos aut̃ qr in bonitate diligere ñ
possumus qe boni non sunt: tamen
ꝓpterea diligere debemus ut bonitatẽ
habeant ⁊ boni sint. Et in his om¬
nibus non nisi bonitas diligitur.
quando nichil diligitur nisi ꝓpter
bonitatem. Simili modo cũ d̃s dili
isto. qd̾ diligit᷑ in ipso. Cum uͦ ꝓximus
diligitur. non ꝓpt̃ se diligit᷑ sed ꝓpt̃
dm̃. ylter. id ÷ amicus qe dmi habet.
alter. id ẽ. inimicus ut d̾m̃ habeat.

Expanded text:
daverint; neque si defuerint, malum. daverint; neque si defuerint, malum. et justitia et veritate diligendus est homo. Et quando in istis diligitur, imus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil nisi bonum diligimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia boni sunt; inimicos autem, quia in bonitate diligere non possumus, quia boni non sunt: tantum propterea diligere debemus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibquando nihil diligitur nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diliipso quod diligitur in ipso. Cum vero proximus diligitur, non propter se diligitur, sed propter Deum, alter ut amicus qui Deum habet, alter ut inimicus ut Deum habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m non cliligerentus. quẽ admodũ cũ
hominẽ ꝓpt̾ sapientiã diligo. ideo di¬
ligo qr ipsam sapientiã diligo. quẽ
non diligerem si d̃m ꝓpt̾ quem ipsũ
cdiligo non diligerem. Sic gͥ si bene
diligo et bonum cliligo. non enĩbene¬
diligo nisi cum bonum diligo. ⁊ cũ
bonum qđ diligo non ob aliud qͣm
ꝓpt̾ bonitatem diligo. si gͦ bene diligo
sic diligo. Quomodo: Amicum in dõ
et inimicum ꝓpt̃ dmͫ Quid ẽ. ami¬
cum diligere in deo: Ideo diligere qr
dm habet. Non in diuitiis fuis. ñ in
fortitudine sua. nͨ in pulchritudine
sua s in iusticia sua. in scĩtate sua.
inbonitate sua. Illa enim et si a deo
funt. extra dĩn diligi possunt. et sepe
cum diliguntur auertunt ⁊ ꝑuertu¬
nt mentẽ diligentiũ se ut dĩn non
diligant. Iccirco ꝓ his laudandus¬
quidẽ est. d̃s. quia cum dantur ab
ipso dantur ⁊ dona eius sunt. sed
in his non ẽ. amandus ꝓximus qr
uirtus eius non sunt. neq bonum
faciunt ista hominẽ etiam si habun¬

Expanded text:
s, quemadmodum cum hominem propter sapientiam diligo, ideo diligo, quia ipsam sapientiam diligo: quem non diligerem, si Deum propter quem ipsum diligo non diligerem. Sic igitur: si bene diligo, et bonum diligo nisi cum bonum diligo; et cum bonum quod diligo non ob aliud quam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cum diliguntur avertunt et pervertunt mentem diligentium se, ut Deum non diligant. Idcirco pro iis laudandus est Deus; quia cum dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non est amandus proximus quia virtus ejus non sunt, neque bonum faciunt ista hominem, etiamsi abun
Abbreviated transcription (Latin):
mi bonũ qd̾ diligis ꝓximo ñ inuideas.
Pot̾as aliqͥd diligere ⁊ ꝓximo ñ dilig̾e.
poteras aliqͥd uelle hab̾e. et tñ ñ uelle
ut illud hab̾et ꝓximus tuus. in deo
tñ ñ poteras. Non enĩ pot̾as diligere¬
dmn. nͥ diligeres ⁊ ꝓrimũ tuuͣ. qr cũ
iniudia ⁊ odio ds diligi ñ potest. tam̃
qr maliis rebis hoc facere pot̾as. ut
aliqͥd uelles ⁊ ꝓximo tuo ñ uelles. di¬
stinctũ est. ut utrũq ubi faciendũ est.
intelligas. qͣmuis tñ alt̾m sine alt̾o face¬
re ñ possis. Quãuis simul sint. tam̃
duo sunt. dilectio dĩ ⁊ ꝓxrimi. Neq
ideo debuert̃ in p̃ceptione confundi.
qͣmuis ñ possint in actione separari.

Expanded text:
mi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, et tamen nolle ut illud haberet proximus tuus: in Deo tamen non poteras. Non enim poteras Deum diligere, nisi diligeres et proximum tuum, quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi. Neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec quisꝗͣ existit. qui censeat
tam cito innocenciũ finienda
esse torm̃ta quã cito factũ ÷ ho
micidiũ. uł adult̾ium. uł sacͥle¬
gnim. uł quodlibet aliud scelus
non tp̃is longitudine. s iniqͥta¬
tꝯs umpietatis magnitudine me¬
ciendum.

Expanded text:
Nec quisquam exstitit qui censeret, tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est, vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum.