comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pea uerba uicit. aquib formidauit. Victis
enim: spolia detrahuntur Sicut uictus &
spoliatus . ẽ ille: dequo dr̃ in euangłio Ne¬
mo intrat indomũ fortis ut uasa eius diripi¬
at : nisi prius alligauerit fortem: Sed spo¬
lia multa inuentã sunt: quando pacientiã
mirati martyrum. etiã qui ꝑsecuti sunt
credider̃. & qui regem nr̃m detrimento
militum eiꝰ sunt damnificare moliti: ab illo¬
sunt insuꝑ adquisiti: Quis quis ergo a uerbis
dĩ ne incertamine uincatur formĩdat: suꝑ
remus ex illa formidine odium uerboꝵ dĩ
potuisse subripereꝰ quã iamdixit. exultaui
super eloqui a tua. quodutiq nondicero si
odir& : eatam̃ adhuc addit & dicit. In ius¬
titiam odio habui & ab hominatus sum.
legem autẽ tuã dilexi

Expanded text:
ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis enim spolia detrahuntur; sicut victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illosunt insuper acquisiti. Quisquis ergo a verbis Dei, ne in certamine vincatur formidat, superremus ex illa formidine odium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odisset ea; tamen adhuc addidit, et dicit: «Injustitiam odio habui, et abominatus sum; legem autem tuam dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
ut essent nonuasa irae. sed uasa miscđiae. Ideo
autem puto pluraliter miscđĩas dictas in quas
eos dedit: quia unusquisq ꝓpriũ donũ hab&
adõ. alius sic alius autẽ sic
Dedit gͦ eos im mi¬
sericordias : in conspectu omniũ qui coepe

Expanded text:
Ut essent non vasa irae, sed vasa misericordiae . Ideo autem puto pluraliter misericordias dictas, in quas eos dedit, quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . «Dedit» ergo «eos in misericordias, in con
Abbreviated transcription (Latin):
grauari tỹmpora: iam immin&e somnꝰ Qui
si dandus ẽ. oculis: dat requiem trͣmporib
suis. & uenit somnꝰ. Si non dederit requiem tx̃¬
porib suis: nonueni& somnꝰ Cũ ergo cȩperit
te aliquid temporale delectari ad peccatũ: iam
grauantur tibi tympora. Uis euigilare & non
dormire. nec dornuitare: noli te credere tali de¬
lectationi: maiores dolores habebit quã suauita¬
tes: Ista cogitatione quasi confricans frontem

Expanded text:
gravari tempora, jam imminet somnus: qui gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem
Abbreviated transcription (Latin):
uenient somnia fuisse illa & transire sicut di¬
cit scriptura. ueluti somniũ exurgentis E talio
loco Dormier̃ somnũ suũ: & nihil inuener̃
om̃s uiri diuitiarum inmanib suis. Domier̃
somnũ suum. Finitus. ẽ. somnus. & nihil inuene¬
runt inmanib suis: quia in somnis uidebant
diuitias transitorias Iste ergo qui uult inueni¬¬
re locumdño : dixit etiam: si dedero somnũ oculis
meis: Sunt autem quidam qui nondormiunt.
sed dormitant. Aliquantum retrahunt se abamo-¬
re temporalium. & rursus reuoluuntur in eũ :
quasi dormitantes caput crebro inclinant: łuigi¬
La excute somnũ. dormitando casurꝰ es Noñ
uult psalmꝰ oculis suis dare somnũ. nec palpe¬
bris dormitationẽ. eum qui uult in uenire locũ
Arequie tr̃mporum: somuꝰ uenit ad oculos. Tym¬
pora circa oculos sunt: ueluti futurꝰ somnꝰ gra¬
uedo tỹmpoꝵ ẽ. Nam omĩb dormituris: gra¬
uari tr̃mpora incipiunt: & cũ senserint sibi

Expanded text:
venient somnia fuisse illa, et transisse, sicut divenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locum A requie temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi
Abbreviated transcription (Latin):
caro: Et quid . ẽ. alter homo: altera caro. Et tam̃
caro diues extendit se contra carnem pauperẽ.
quasi aliquid illa caro attulerit quando nata. ẽ
aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc
plus habuit: ut plus tumeret. Iste autem qui
meis Multi enim cumdormiunt: non faciunt
locũ dño Iales excitat apłs: Surge qui dormis.
& exurge amortiuis. & illuminabit te xp̃c. &¬
alio loco. Nos autem qui diei sumus: uigilemus
& sobri simus. Nam quidormiunt nocte dor¬
miunt Et qui inebriantur nocte ebrii sunt
N octẽ dicens iniquitatẽ. inqua illi obdormiunt.
cupiendo ista terrena. & om̃s istȩ felicitates quȩ
uidentur scłi: somnia sunt dormientium: &
quomodo qui uidet thesauros insomnis dormi¬
ens diues.ẽ. sed euigilabit & pauꝑ erit: sic som¬
nia ista uana huiꝰ scłi: Deqͥb homines gaudent.
in somno gaudent: Euigilabunt quando nolunt:
si non modo euigilant quando utile .ẽ: & in¬

Expanded text:
Caro. Et quid est alter homo? Altera caro. Et tamen Caro. Et quid est alter homo? Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem qui meis.» Multi enim cum dormiunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Calio loco, «Nos autem qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et in
Abbreviated transcription (Latin):
locũ dño: Si uellet apudte hospicium habere
aliquis senator. nondico senator  ꝓ curator
me quiddã in domo tua: & si amares hoc.
auferres tam̃ ne eum offenderes. ad cuiꝰ amici¬
tiam ambires: & quid tibi ꝓdest hominis ami¬
citia: forte ibi nonsolum nullum auxilium
sed & periculum inuenires: Nam multi non
periclitabantur. antequam maiorib iungeren¬
tur: & exoptarunt maiorum amicitias. ut ma¬
iora pericula incurrerent. Securus opta amici¬
tiam xp̃i Hospitari apud te uult: fac illi locũ
Quid ẽ. fac illi locum: noliamare teipsum. illũ
ama. Site amaueris: claudis contra illum:
Si ipsum a maueris : aperis illi. Si autẽ aperueris
& intrauerit: nonperies amando tu : sed inue
adquiescit: superbos facit. ideo dixit. si ascen¬
dero In requam priuatam quisq possidet: neces¬
se.ẽ. suꝑb sit Indese enim tendit homo adho¬
minẽ: cumsint ambo caro. quid ẽ homo fr̃s.

Expanded text:
locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, procurator me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed inveniacquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
Propterquae: ꝓpt̃ ipsa quȩ singuli possidemꝰ
Nũquid ꝓpter ista quae cõmuniter possidemus
litigamus Aerem istum communiter ducimus.
solem cõmunit̃ oms uidemus. B eati ergo qui
sic faciunt locum dño: ut priuato suo nongau¬
deant: Talem enim describebat iste qui dicebat:
suntroiero intabernaculum domus meae. Pri¬
uatum hocerat. sciebat priuato se impediri.
ne faceret locum dño: & ea commemorat quȩ
ad scipsum ꝑtinebant: non introibo intaberna¬
culum domus meae: donec inueniam Quid.
Cũ unueneris locum dño. intrabis intabernacu¬
lum tuũ : Anipsum erit tabernaculum tuum.
ubi inueneris locũ dño: quare : quia ipseeris
locus dñi & cum eis qui fuerint locus dñi. unũ
eris. Abstineamꝰ ergonos fr̃s apossessione
rei priuate. aut abamore si non possumus
apossessione : & facimus locum dño. Multũ
.ẽ. adme ait aliquis: sed uide quid sis facturus:

Expanded text:
Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ Nontantũ templa dĩ singuli: sed& om̃s
simul tẽplũ dĩ facti sunt ergo locus dño. Et
ut noueritis quia unus locũs factus. ẽ. dño in
omĩb: scriptura dicit łrat illis anima una.
& cor unũ indño. Multi autem nefaciant
locum dño: sua quȩr̃. sua diligunt: Potestate
sua gaudent: priuatum suũ concupiscunt.
Qui autẽ uult facere locum dño: non depriuato
seddecõmuni deb& gaudere. Hoc illi fecerunt.
de reb suis priuatis Fecerunt illas communes:
quod habebant suum. Numquid amiser̃. si
soli haberent. & unusquisq suũ haber&: hoc
solum haberet quod suum habebat. Cum autẽ
quod ꝓ prium erat cõmune fecit: & ea quȩ erant
cȩterorum. ipsius facta sunt: Intendat caritas
ura : quia ꝓpt̃ illa quae singuli possidemus.
existunt lites: inimicitiae. discordiae. bella
int̾ homines. tu multus. dissensiones aduersũ
se. scandala. peccata. iniquitates. homicidia.

Expanded text:
Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et omnes templum Dei simul. Facti sunt ergo locus Domino. Et ut noveritis quia unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum autem quod proprium erat, commune fecit; et ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia.
Abbreviated transcription (Latin):
quo adusq inueniã locum dño. tabernaculũ
dõ iacob Vbi quȩrebat locum dño: si mansu¬
etus erat : in se quęrebat. Quomodo. ẽ. enim
locus dñi. :audi ꝓphetam: Suꝑquẽ requiesc&
sp̃s meus: suꝑhumilem & quietũ. & trem̃tem
uerba mea. Uis ergo. ẽẽ. locus dñi : esto humi¬
lis & quietus. & tremens uerba dĩ: & tu ipse
efficieris quod quęris in altero. Si autẽ in te
nonfiat quodquęris in altero. quid tibi prodest.
Operatur quidem ds̃ aliquando ꝑ euangelistam
salutem alterius. tantum si ipse dicit & nonfacit.
& fit ꝑ linguam eius in alio locus dño. non
autẽ fit ipse locus dño. Qui autẽ quae docet
bene facit & sic doc&: fit locus dño cũ eo quem
docet: quia om̃s credentes unum locũ faciunt
dño Incorde enim habet locum d̃s: quia unũ
.ẽ. cor omniũ incaritate copulatoꝵ. Quã multa
milia credider̃ fr̃s mei. quando p̾cia rerum
suarum posuer̃ adpedes apłoꝵ. Sed quid de
illis dicit scriptura: Certe facti sunt templũ

Expanded text:
quoadusque inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Ubi quaerebat locum Domino? Si mansuetus erat, in se quaerebat. Quomodo est enim locus Domini? Audi prophetam: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea» . Vis esse locus Domini? Esto humilis, et quietus, et tremens verba Dei, et tu ipse efficieris quod quaeris. Si enim in te non fiat quod quaeris, in altero quid tibi prodest? Operatur quidem Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum
Abbreviated transcription (Latin):
domus: ipse ẽ porta ciuitatis łrgo sixp̃s por¬
ta ciuitatis. ille non erubescit qui in xp̃o stat
contra xp̃m predicant: qui negant quiamis-¬
sae sunt sagutae demanu potentis. & ꝑ uener̃
usq in fines terrae. Et ipsa hereditas dñi de
qua dictum . ẽ: postula ame & dabo tibi gen¬
tes hereditatẽ tuã. & possessionem tuã termi¬
nos terrae. Predicatum ẽ. auditũ est antequã
fier&. & iamfactum nolunt agnoscere. Qui
disputant ergo contra xp̃m. extra portĩ sunt.
quia suos hõnores quaer̃ non xp̃i: Qui autẽ
p̃dicat inporta : xp̃i honorem quȩrit ñ suũ¬
ł t ideo qui p̃dicat inporta dicit: nolite in me
p̃sumere Non enim ꝑme: sedꝑportã intrabi¬
tis Illi autem qui uolunt homines inse p̃su¬¬
mere: nolunt eos intrare ꝑ portã Non mirũ
si clauditur contra illos porta: & ociosi pul¬
sent ut aperiatur. Ad estote ergo animo fr̃s:

Expanded text:
domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus pordomus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescit qui in Christo stcontra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratr
Abbreviated transcription (Latin):
Fãs. in porta loquamur. : idẽ. ut om̃s nouerint
quid loquamur: Qui enĩ non uult loqui inpor¬
ta : latere uult quod loquitur & forte ideo
uult latere : quia malum.ẽ: Si fidit: inporta
loquator. sicut dicitur desapientia. Inpor¬
tis autem ciuitatum : audenter dicit. Quanto
tẽpore iustitiã innocentes tenuerint: non eru¬
bescent: hoc ẽ. inporta predicare: Etquis ẽ.
Mentior. sinon ipse dixit. ego sum ianua. Si ianu¬
a est: & porta ẽ. Ianua enindr̃ domus Ianua
ciuitatis. porta ẽ. Porta domus: ianua est.
Sed forte nonbenedicitur porta: sinonbenedi¬
citur ciuitas. quae dicta .ẽ. domus Utrumq
enim paulo ante dictum.ẽ: nisi dñs aedifi¬
cauerit domum: in uanũ laborauer̃ aedifi¬
cantes eam. Et ne istam domũ audiendo par¬
uum aliquid putares: nisi dñs inquit custo¬
dierit ciuitatem. in uanum laborauit qui custo¬
dit illam Est ergo domus: quae ẽ ciuitas Ipsa
ergo hab& ianuam tanquã domus: & hab&
portam tanquam ciuitas. Qui est ergo ianua

Expanded text:
s, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua
Abbreviated transcription (Latin):
lubricum. Nunc uero quamuis firmasit uita
nr̃a quae xp̃s .ẽ: tamen quia carnem nobis
quam iubemur edomare substernimus: in
ipso prorsus oꝑe quo eam subditam castigamus.
non in ea cadere magnum est. Non autem in ea
labi. quis potest: qua ꝓpt̃. quia & incarne
sumus. & incarne non sumus Incarne enim
sumus: eo uinculo quod nondum solutum est:
ceamus dõ. pedibus autem tanquam ex tremis
animae partib adhuc lubricum sentiamus.
audi quemadmodum ad spem pertineat. quod
Mita canitur uelut iam sit effectum. Exemit inqͥt
oculos meos alacrimis: pedes meos a lapsu
Ettamen non ait placeo. sed
ꝑlacebo inconspec¬
tudñi in regione uiuorum

Expanded text:
lubricum. Nunc vero, quamvis firma sit via lubricum. Nunc vero, quamvis firma sit via nostra, quae Christus est; tamen quia carnem nobis, quam jubemur edomare, substernimus; in ipso prorsus opere quo eam subditam castigamus, non in ea cadere magnum est: non autem in ea labi, quis potest? 8. Quapropter quia et in carne sumus, et in carne non sumus in carne enim sumus eo vinculo quod nondum solutum est, ceamus Deo, pedibus autem tanquam extremis animae partibus adhuc lubricum sentiamus, audi quemadmodum ad spem pertineat quod ita canitur velut jam sit effectum, «Exemit,» inquit, «oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu:» et tamen non ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum
Abbreviated transcription (Latin):
haec enim in spe completa ergec se can¬
tat : quisquis huius carnis uinculum intelligit
Vere quippe dictum ẽ : humiliatus sũ & saluũ
me fecit. Sed& illud apostolus uerum dicit.
qm̃ spe salui facti sumus. Et demorte quidem
quod exempti sumus. recte dicitur iã esse com¬
pletum : ut mortẽ intelligamus non credentiũ
dequalib ait: diuitte mortuos sepelire mor¬
tuos suos Et illud insuperiori psalmo. Nonmortui
laudabunt te dñe: neq oms qui descendunt in
infernum: Sed nos qui uiuimus benedicimꝰ dñm
Ex hac ergo morte potest recte intelligere homo
credit in me inquit: transitum facit a morte
aduitam. Cȩtera uero: spe completa sunt in eis
qui nondum ex hac uita emigrarunt. Nunc enĩ
cum lapsus nr̃os periculosissimos cogitamus:
noncessant alacrimis oculi. Tunc autẽ exemĩt
oculos nr̃os alacrimis. quando & pedes a lapsu:
quia tunc nullus erit lapsus ambulantium
pedum: quando in firmae carnis nullum erit

Expanded text:
Haec enim in spe completa erga se cantat quisquis hujus carnis vinculum intelligit. Vere quippe dictum est, «Humiliatus sum, et salvum me fecit:» sed et illud Apostolus verum dicit, Quoniam «spe salvi facti sumus» . Et de morte quidem quod exempti sumus, recte dicitur jam esse completum, ut mortem intelligamus non credentium, de qualibus ait, «Dimitte mortuos sepelire mortuos suos» : et illud in superiore psalmo: «Non mortui laudabunt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum; sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum» . Ex hac ergo morte potest recte intelligere homo credit in me,» inquit, «transitum facit a morte ad vitam» . Caetera vero spe completa sunt in eis qui nondum ex hac vita emigrarunt. Nunc enim cum lapsus nostros periculosissimos cogitamus, non cessant a lacrymis oculi: tunc autem eximet oculos nostros a lacrymis, quando et pedes a lapsu. Quia tunc nullus erit lapsus ambulantium pedum, quando infirmae carnis nullum erit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ m idipsum scilic& ut
laudemus dñm non potuit laus dĩ bre¬
Quid sit grandius ista breuitate non uideo: cum
ita sit proprium dõ quodbonus. ẽ: ut a quodã
compellatus ipse filius dĩ. cum audiret magis¬
ter bone. abeo scilic& qui carnem eius intuens
& diuinitatis plenitudinem non intelligens.
solum hominẽ arbitrabittur. responderet
omni labore & captiuitate peregrinationis. &
abomĩ ꝑmiatione iniquorum quod ei ꝑ grãm
dĩ prestitum. ẽ. non solum non retribuentis mala
ꝓ malis. sed etiam retribuentis bona ꝓmalis.
conuenientissime adiunctum est.¬

Expanded text:
quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? Non potuit laud Dei breonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, omni labore et captivitate peregrinationis et ab omni permixtione iniquorum, quod ei per gratiam Dei praestitum est, non solum non retribuentis mala pro malis, sed etiam retribuentis bona pro malis; convenientissime adjunctum est
Abbreviated transcription (Latin):
nescio unde excitati annȩscio quo quiddicã
subito desilua. dedeserto. de remotissimis
& ardius montib: ad aeccłam. & hanc uocẽ
habent pleriq & pene om̃s eorum. ut uidea¬
mus uere intus docentem dm̃ Impletur
scriptura ꝓca. qua dictum ẽ : erunt om̃s
docibiles doAid desideratis dicimus illis:
Et illi. Uidere głam dĩ Oms enim peccauer̃.
& egent gła dĩ. Credunt. consecrantur. cle¬
ricos sibĩ ordinari exigunt. Nonne imple¬
tur. & inseruis suis aduocabitur. deniq
post istam totam dispositionem et dispensa¬
tionem: conuertit se sp̃s dĩ ad exꝓbranda
et irridenda idola. quae iam irridentur
acultorib suis
Idola gentium argentũ
& aurum

Expanded text:
nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletur, «Et in servis suis advocabitur?» post istam totam dispositionem et dispensationem, convertit se Spiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝓphetatus .ẽ. xp̃s.: sed nunc dimisit ple¬
bem suam domum isrł Uenĩ domus iacob:
quia dimisit plebem suam domum iacob
enĩ domꝰ isrł. quia dimisit plebem suam
domũ isrł Quae uenit et quae dimissa. ẽ
nisi quia hocẽ iudicium. ut qui non uident
uideant. & qui uident caecifiant: Iudicauĩt
ergo dñs plebem suam: Separauit ergo. et non
ibi inueni& quos in regnum suum restitu&.
Plane inueniet: et inseruis suis aduocabitur
Non reppulit ait apostolus plebem suã: quã
prȩsciuit. Et unde ꝓbas: Nam &e ego isrłita
sum: Ergo iudicauit dñs plebem suã separan¬
do bonos amalis. hoc ẽ. inseruis suis aduo.¬
cabitur Quib: agentib: quantae enim
gentes credendo uener̃. quanti fundi.
quanta loca deserta modo ueniunt.: uenuuđ
inde. nescio quanti. credere uolunt: Dicimꝰ
eis Quid uultis: respondent: Nosse głam
dĩ Credite fr̃s mirari nos: et gaudere
adtalem uocem rustic orũm. Ueniunt

Expanded text:
ibi prophetatus est Christus? Sed nunc «dimisit plebem suam, domum Israel.» Veni domus Jacob, quia dimisit plebem suam domum Jacob; veni domus Israel, quia dimisit plebem suam domum Israel. Quae venit, et quae dimissa est, nisi quia hoc est judicium, «ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant? Judicavit» ergo «Dominus plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non repulit,» ait Apostolus, «plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebem suam,» separando bonos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
nunc iam: certe occidisti xp̃m. Odomꝰ iacob:
iam occidisti xp̃m. iam caput ante crucẽ agi¬
tasti. iam pendentẽ irrisisti. iam dixisti. sĩ filiꝰ
dĩ es descende decruce. Iam rogauit medicꝰ
ꝓfreneticis Pater ignosce illis: quiã nesciuis
quid faciunt Certe iam fecisti ista omĩa. et
nunc crede in eum quẽ occidisti. bibe sangui¬
nem quẽ fudisti. Et nunc tu domꝰ iacob testi¬
monium exte exponere cupio quod hicdix̃:
qm̃ iudicauit dñs plebemsuã. & inseruis
suis aduocabitur. Iudicasse enĩ intelligitur
plebem suam. separando in ipsa plebe sua
bonos a malis. fideles ab infidelib. apostolos
a ideis mendacib Hoc significauit ut dicere
cȩperã: ꝑ ꝓphetam dicens Iam post illa mala
omĩa tũa odomꝰ iacob: uenite ambulemus
inlucem̃ dñi Quare uobis dico uenite ambu¬
lemus in lucem dñi . quare uõbis dic̃o. uenitẽ

Expanded text:
nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod hic dixit, «Quoniam judicavit Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit, ut dicere coeperam, per Prophetam dicens: Jam post illa mala omnia tua, «o tu domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini.» Quare vobis dico, «Venite, ambulemus in luce D
Abbreviated transcription (Latin):
Iam iudicauit ipsam plebem:
Excepto iudicio futuro: iudicata. ẽ plebs uidȩ¬
orum Quid ẽ iudicata: separati inde sunt
iusti : & remanser̃ in iusti. Si autem mentior
aut mentiri existimor. quia dixi iã iudicata
.ẽ. : audi dñm dicentẽ. In iudicium ueni in
hunc mundũ : ut qui non uident uideant.
& qui uident cȩci fiant. Exçecati sunt suꝑbi:
in lum inati sunt humiles. Iudicauit ergo ple¬
bemsuã. Ipsum iudicium dixit isaias: & nunc
tu domus iacob: uenite & ambulemꝰ inlumi¬
ne dñi. Parum . ẽ. hoc: Sedquid sequitur.
Dimisit enĩ plebem suam domũ isrł Ipsa est
domꝰ iacob: quae ẽ. domus isrł Qui enim
iacob: ipse . ẽ. isrł. Nostis scãs litteras. et
puto qđ uobis ueniat in mentẽ. quia ipse iacob
quando uidit angłm secum luctari: tunc ac-¬
cepit nomen ut appellaretur isrł Unus
homo. ẽ : siue iacob siue isrł. Una ꝑsona .ẽ.
domus iacob: & domꝰ isrł. Una gens. una
plebs. Hanc inuitat: & hanc dimittit. Et

Expanded text:
am judicavit ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim plebem suam, domum Israel» . Ipsa est domus Jacob, quae est domus Israel; qui enim Jacob, ipse est Israel. Nostis sanctas Litteras, et puto quod vobis veniat in mentem quia ipse Jacob quando vidit angelum secum luctari, tunc accepit nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Septies indie quod ait: significat semꝑ. Sol&
ẽẽ. quippe iste numerus : uniersitatis
indicium. ꝓpt̃ quod sex dieb diuinae opera¬
tionis: septimus adiectus qͣuietis & per
septẽ dies currentes & recurrentes: tẽpora
uniuersa uoluuntur. Nec obaliud dictũ ẽ.
septies cadet iustus & resurg&. id ẽ. non
perit iustus modis omĩb humiliatus. sed
non preuaricatus. Alio quin: non erit iustꝰ
Nam ꝓomĩ genere tribulationis qua incon¬
spectu hominũ deicitur: positum. ẽ. septies
cadit. & ꝓeo quod exipsis omĩb tribula¬
tionib ꝓficit: positum .ẽ. resurg&: Satis illus.¬
trat ineo libro consequens sententia: p̃ceden¬
tem. Ibi enim sequitur Impu autem infirma¬
buntur in malis. Hocẽ. itaq iusto septies
cadere & resurgere : in omĩb malis non in¬
firmari Merito igitur septies indie lauda¬
uit aeccła dm̃ suꝑ iu dicia iustitiae ipsius:
quia cum tẽpus. eẽt. ut iudicium inciper&
adomo dñi . i nomib tribulationib suis non

Expanded text:
Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judicium inciperet a domo Domini , in omnibus tribulationibus suis non
Abbreviated transcription (Latin):
condita ẽ cum xp̃o indõ. Valida ẽ. sicut mors
dilectio. Si ergo ualida ẽ. fortis ẽ & magnę
uirtutis : & ip̃sa. ẽ. uirtus. & peripsam regunt᷑
infirmi a firmis. Terra a caelo: populi a sedi¬
b Ideo fiat pax inuirtute tua: fiat pax in
dilectione tua. & ꝑ istam uirtutem. ꝑ istã dilec¬
tionẽ. ꝑ istam pacem
fiat abundantia intur¬
ribus tuis
idest in excelsis tuis. Pauci enĩ

Expanded text:
condita est cum Christo in Deo» . «Valida est sicut mors condita est cum Christo in Deo» . «Valida est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, fortis est et magnae virtutis, et ipsa est virtus, et per ipsam reguntur infirmi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per istam dilectionem, per istam pacem, fiat «abundantia in turribus tuis:» id est, in excelsis tuis. Pauci eni
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtute tua. O hierusalem. o ciuitas quȩ
aedificaris ut ciuitas. cuius participatio tua
inidipsum. fiat pax inuirtute tua. fiat pax
indilectione tua : quia uirtus tua dilectio
tua. Rudi cantica canticoꝵ Ualida ẽ. sicut
mors dilectio tũa Magnum uerbum fr̃s.
ualidat. ẽ. sicut mors dilectio. Magnificen¬
tius exprimi nonpotuit fortitudõ caritatis.
quam ut diceret. ualida. ẽ. sicut mors dilec¬
tio. Quis enim resistit morti: Fãs intendat
caritas ur̃a. Resistitur ignibus. undis. fer¬
ro. resistitur potestatib. resistitur regib
enit una mors. quis ei resistit: Nihił ẽ. illa
fortior. ꝓptẽa uirib eius caritas cõparata
est & dictum . ẽ:. Ualida ẽ sicut mors dilectio
Et quia T ipsa caritas occidit quod fuimtis. ut
simus quod non eramus: facit in nobis quan
ectio: Ipsa morte mortuus
erat. qui dicebat: mundus mihi crucifixus . ẽ.
& ego mundo. Ipsa morte mortui erant: quib
dicebat Mortui enim estis. & uitaur̃a abs¬

Expanded text:
in virtute tua.» O Jerusalem! o civitas quae aedificaris ut civitas, cujus participatio tua in idipsum, «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua; quia virtus tua, dilectio tua. Audi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors dilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors dilectio.» Magnificentius exprimi non potuit fortitudo charitatis, quam ut diceretur, «Valida est sicut mors dilectio.» Quis enim resistit morti, fratres? Intendat Charitas vestra. Resistitur ignibus, undis, ferro; resistitur potestatibus, resistitur regibus: venit una mors, quis ei resistit? Nihil illa fortius. Propterea viribus ejus charitas comparata et dictum est, «Valida est sicut mors dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abs
Abbreviated transcription (Latin):
tempore carnem suscepturꝰ. ut oculis etiam
carneis ꝓpter salubritatem curandae intꝰ men¬
tis apparer&. quando ita apparere opus eẽt:
hoc p̃dicens morsi figurate ait faciem meam
uidẽre non potes. posteriora mea uidebis.
sed cum transiero. Ut autem non uideas faciem
meam: manus mea erit supertẽ Transire
quid fuit dño. nisi quod dicit euangłista. cũ
autẽ uenisset hora ut transir& iħs̃ de hoc
mundo ad patrem: nã ipsum transitũ. sig¬
nificat pascha: Quodenim hebraico uerbo dr̃
pascha. latine transitus interp̃tatur. Quidẽ.
faciem meã non uidebis. sed posteriora mea uide¬
bis: Cuius ꝑsonam gerebat ille morses. quan

Expanded text:
tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam carneis propter salubritatem curandae intus mentis appareret, quando ita apparere opus esset; hoc praedicens Moysi figurate ait, «Faciem meam videre non potes; posteriora mea videbis,» sed «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, manus mea erit super te. Transire quid fuit Domino, nisi quod evangelista dicit, «Cum autem venisset hora, ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem» ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam g
Abbreviated transcription (Latin):
deret eiꝰ m aiestatem etfaciem. quomodo dici
potest facies dĩ: ait illi. Non potes uidere faciẽ
meam. Nemo enim uidit faciem meã: & uixit:
Sed ponam te inspelunca petrȩ. & transibo.
& ponam suꝑte manũ meam. Cum autem
ra quaedã figura rerum:. Cum transiero poste¬
riora mea uidebis dicit ds̃: quasi ex alia par¬
te habeat faciem. ex alia dorsum. Absit a nob̾
tale aliquid deilla maiestate sentire. Nam qui
hoc sentit de dõ. quid ei ꝓd est. quia templa clau¬
sasunt . ydolum incorde suo fabricat. Sunt gͦ
in illis uerbis magna mysterta. Loquebatur
dñs ut dixi percreaturam quomodo uellet
famulo suo: intellecta. ẽ illic persona ipsius
dñi & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. Qui quidem
scđm formã dĩ qua aequalis est patri: similit̃
oculis humanis inuisibilis .ẽ. sicut & pater
Sieni m sapientia humana uideri oculis non
potest. uirtus et sapientia dĩ. uideri carneis
oculis potest. sed quia erat dñs oportuno

Expanded text:
deret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest facies Dei; ait illi: «Non potes videre faciem meam: nemo enim vidit faciem meam, et vixit. Sed ponam te in spelunca petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem ra quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Sunt ergo in illis verbis magna mysteria. Loquebatur Dominus, ut dixi, per creaturam, quomodo vellet famulo suo. Intellecta est illic persona ipsius Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi. Qui quidem secundum formam Dei, qua aequalis est Patri, similiter oculis humanis invisibilis est, sicut et Pater. Si enim sapientia humana videri oculis non potest, Virtus et Sapientia Dei videri oculis carneis potest? Sed quia erat Dominus opportuno
Abbreviated transcription (Latin):
quos rep̃hendit abraham: audier̃ quod ait
dñs Nonsciebatis quia oportebat impleri quȩ
scripta sunt in lege morsi & ꝓphetis & psalmis
deme: Ecce qui c̃redider̃ morsi & prophetis:
uidete quẽ ad modum ex ipsorum testimonio
credunt ei qui surgit a mortuis. Tunc aperuit
illis sensum. ut intelligerent scripturas : &
dixit eis: Qm̃ scriptum .ẽ & sic oportebat. xp̃m¬

Expanded text:
quos reprehendit Abraham, audierunt quod ait quos reprehendit Abraham, audierunt quod ait Dominus, «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?» Ecce qui crediderunt Moysi et Prophetis, videte quemadmodum ex ipsorum testimonio credunt ei qui surrexit a mortuis: «Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas; et dixit eis, Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. eẽt. redẽpturus isrł. Putauer̃. hoc iam
non putabant. iam spes cum eis nonerat: &
cũ eis xp̃c erat: Sed qui se reddidit & spem
reduxit. postea ergo dixit: postea quã eum
illi infractione panis cognouer̃. & obtulit
se aliis discipłis suis: cum putarent sp̃m ẽẽ:
Palpate inquit & uidete: quia sp̃s carnẽ & ossa
non habet. sicut me uidetis habentẽ. Et cum
adhuc p̃gaudio trepidarent. habetis hic ait
quod manducetur: accepit. benedixit. mandu¬
cauit: dedit eis. E xpressa . ẽ. ueritas corporis.
ablata. ẽ omĩs suspicio falsitatis Quid deinde:
N esciebatis inquit quia oportebat impleri om-¬
na quae scripta sunt in lege morsi & ꝓphetis
& psalmis deme: & quia illi credebant morsi
&e ꝓphetis: uerum enim erat quod dix̃ abrahã
Si moysen et ꝓphetas non audient: nec siquis
amortuis resurrexerit credent: Quia ergo cre¬
debant morsi & ꝓphetis. & non erant dẽĩpsis

Expanded text:
ipse esset redempturus Israel.» Putaverant hoc, jam ipse esset redempturus Israel.» Putaverant hoc, jam non putabant. Jam spes cum eis non erat, et Christus cum eis erat: sed qui se reddidit, et spem reduxit. Postea ergo dixit, posteaquam eum illi in panis fractione cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent spiritum esse, «Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, manducavit, et dedit eis. Expressa est veritas corporis, ablata est omnis suspicio falsitatis. Quid deinde? «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?» Et quia illi credebant Moysi et Prophetis: verum enim erat quod dixit Abraham, «Si Moysen et Prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent:» quia ergo credebant Moysi et Prophetis, et non erant de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
sus qui dicebatur mortuus: assumptꝰ. finitus
Ecce integer resur rexit: ecce ostenditur oculis
discipłoꝵ. ecce p̃betur contrectantib manib
Ecce tetiger̃ cicatrices: quae desperatȩ sunt uul¬
nera. Exhibuit se oculis eorum uidendũmanib
contrectandum: putant sp̃m. eẽ : Desperauer̃
mim de salute sua. ex hortatur eos. confirmat
infide. Palpate inquit & uidete: quia sp̃s car-¬
nẽ & ossa non habet: sicut me uidetis habere
Tangunt. gaudent: trepidant. Et cum ad huc
trepidarent p̃gaudio: sic habes scriptum:
Et sic certa sunt. quã multum lecta sunt: uix
creduntur. Dubitatio quaedam ueluti tardius
credentis: condit uoluntatem tenentis. Necesse
.ẽ. ut plus homo gaudeat: cumuenerit quod
desperauerat. Nam ad ipsum gaudiũ condien¬
dum & augendum noluit se itatim agnosci
Tenuit uisus discipłorum suorum. illorũ duoꝵ
quos inuenit inuia colloquentes iã indespera¬
tione & dicentes. nos autem sꝑabamus. quia

Expanded text:
sus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; sus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce tetigerunt cicatrices, quae desperatae sunt vulnera. Exhibuit se oculis eorum videndum, manibus contrectandum: putant spiritum esse; desperaverunt enim de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere.» Tangunt, gaudent, trepidant. «Et cum adhuc trepidarent prae gaudio;» sic habes scriptum. Etsi certa sunt, quae multum laeta sunt vix creduntur. Dubitatio quaedam veluti tardius credentis, condit voluntatem tenentis. Necesse est ut plus homo gaudeat, cum venerit quod desperaverat. Nam ad ipsum gaudium condiendum et augendum, noluit se statim cognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum duorum quos invenit in via colloquentes jam in desperatione, et dicentes: «Nos autem sperabamus quia
Abbreviated transcription (Latin):
inferis dicer&. Et si adinferos non uenir&. tam̃
ꝓpt̃ uoces imperitoꝵ malorum: ecce ipse mor¬
tuus. ẽ. ecce surrexit ab inferis. Quiddicis
heretice. quiddicis  Modote audiam. finitȩ
sunt om̃s excusationes tuae: & si uerbadice¬
res diuitis apud inferos constituti. surrexit
amortuis xp̃e: dignaris uel ipsum audire.
Ecce quod forte similis es diuiti mortuo.
uiuus desiderabas surge ab inferis Non
pat̾tuus. non auus tuus. non illi surrexer̃
qui nescio quos nomine traditionis in fama¬
uerunt: sed ecce non infamauerim. uerum
dixer̃. Vis nosse quam nihil adme. audia¬
mus simul quiddixerit: qui surrexit amor¬
tus. Quid plurib immorer. audiamus.
Lam aperiatur euangłm. legatur qđ factũ
ẽ. tanquam fiat: ponantur ante oculos nr̃os
gesta p̃terita. ꝓpt̾ cauenda futura Ecce xp̃c sur¬
gens amortuis. ostendit se discipulis suis. nup¬
tiae ipsius ipse sponsus: aeccła sponsa Ecce spon¬

Expanded text:
inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce ipse mortuus est, ecce resurrexit ab inferis. Quid dicis, haeretice? quid dicis? Modo te audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus immorer? Audiamus, jam aperiatur Evangelium, legatur quod factum est tanquam fiat: ponantur ante oculos nostros gesta praeterita, propter cavenda futura. Ecce Christus surgens a mortuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce spon
Abbreviated transcription (Latin):
ut abipsis p̃dictae sunt. Quid dubitatis adhuc
credere morsi & ꝓphetis: quid dubitatis audi-¬
re : anforte quaeritis resurgentem amortuis.
utrum & ipse uobisdicat de aeccła sua : quȩsiuit
hoc diues apud inferos aliquem ex mortuis
mitti ad fr̃s suos: rep̾hensus. ẽ quia hoc quȩ¬
siuit. Sufficere debuer̃ frĩb eius: morses
& ꝓphetae. Adhuc ille frustra quȩ siuit: ut uos
iam exemplo ammoniti. nefrtistra & sero quȩ¬
rentes sicut ille torqueamini : audiatis moysen
& ꝓphetas. Qquiddixit moyses: In semine tuo
benedicentur om̃s gentes. Quid dixer̃ ꝓphetȩ:
Cõmemorabuntur & conuertentur addñm.
uniuersi fines terrae: At mihi dicturus es.
surgat aliquis amortius. Ego noncredo: nisi
aliq̃uis inde uenerit & dixẽrit. O dñe gr̃as
miscđiae tuae : uoluisti mori. ut aliquis ab in¬
feris surgeret: Et ipse aliquis. nonquicumq
sedueritas surrexit ab inferis: qui uerum de

Expanded text:
ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. Ad hoc ille frustra quaesivit, ut vos jam exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Adhuc mihi dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego non credo, nisi aliquis inde venerit, et dixerit? O Domine, gratias misericordiae tuae: voluisti mori, ut aliquis ab inferis surgeret; et ipse aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de
Abbreviated transcription (Latin):
hae sententia ubi & unde. dequodã excelso
loco & pleno quietis & felicitatis. quẽ uidit
ille qui cruciabatur in flãma. leuatis oculis
suis. quando in eiꝰ gremio id ẽ in eiꝰ secreto uidit
pauperem feliciter exultantem : inde ꝓlata. ẽ.
ista sententia. Uide dequo tribunali: Ibi habitat
ds̃ : quia inscĩs habitat. Unde optat apł̃s & dicit
Dissolui et ẽẽ cum xp̃o: multomagis optimum:
Et latroni illi dicitur : hodie mecũ eris inpara¬
diso. Ergo dñs cum abraham & in abrahãmanens.
dixit sententiã: habent ibi morsen & ꝓphetas.
si ipsos non audiunt: nec siquis amortus
resurrexerit credent ei: O hereticĩ. habetis
tis audire. Adhuclicet corrigi. animositatem
frenare: ueritatem tenere adhuc conceditur
Disceptate uobiscum. utrum audiendus sit morses
& ꝓphetae. qui fidei suae testimonia tanta exibu¬
erunt. cum uideamus sic currere res humanas.

Expanded text:
hae sententia ubi, et unde? De quodam excelso hae sententia ubi, et unde? De quodam excelso loco, et pleno quietis et felicitatis, quem vidit ille, qui cruciabatur in flamma, levatis oculis suis; quando in ejus gremio, id est in ejus secreto, vidit pauperem feliciter exsultantem: inde prolata est ista sententia. Vide de quo tribunali. Ibi enim habitat Deus, quia in sanctis habitat Deus. Unde optat Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum» : et latroni illi dicitur, «Hodie mecum eris in paradiso» . Ergo Dominus cum Abraham et in Abraham manens dixit istam sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, habetis tis audire, adhuc licet corrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas,