comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quidẽ eiꝰ sp̃s audis. s nescis uñ ueni¬
ataut quo uadat .i. qͦmͦ cor illiꝰ intra¬
u̾it. uł qͦmͦ redierit. natura eñiͤ inui¬
sibił. Sic inuisibilit incipit renatꝰ eẽ
agente sp̃u q̃d ñ erat ita ut infideł nes¬
ciat un ueniat ⁊ quo uadat.i. quagr̃a
ueniat inadoptionẽ filioꝵ d̃i. ⁊ uadat
inꝑceptionẽ celestisregni. Que qr in¬
cognita st̃ carnali. it̾um querit. Respõ¬
dit nichodemꝰ ⁊ dixit ei. Quom posst̃
hec fieri: Respondit iħe ⁊ dixei. Tues

Expanded text:
em quidem ejus spiritus audis, sed non scis unde veniat et quo vadat, id est quomodo cor illius intraverit, vel quomodo redierit. Natura enim invisibilis est. Sic invisibiliter incipit renatus esse agente Spiritu, quod non erat, ita ut infidelis nesciat unde veniat, et quo vadat, in qua gratia veniat in adoptionem filiorum Dei, et vadat in perceptionem coelestis regni. Quae quia incognita sunt carnali, iterum quaerit. « Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
cata remittunt᷑. ne ꝑꝑea damnationis
penã incurrat. Non eñi caro s aĩa sen¬
tire pot̾ uł puniri. nec pena pecẽi re¬
mnititur nͥ ei quod pot̾ puniri. Non mi¬
reris qr dixitͥ. oportet uos nasci denuo.
scis unueniat aut quo uadat. Sic ẽ oĩs
catorib iuxta illud. Non eñi uosestis
telligentiam ad qͦsdã ueniat .i. quade
causa eodẽ sp̃u agente qͥda fortasse mi
est sine intelligentia tnseat ab ilł. Ad
he modũ fit illa natiuitas que ẽ ex sp̃u.
te uideł nesciente discute. qͦmͦ id sp̃sin
uisibilitagat. uͥ ip̃e nicħ corꝑalit̾ oꝑa¬
tur. Ne mireris gͦ de hoc .s. quod agit
sp̃s in illagnatioe si nescias. Uł ita. Sps¬

Expanded text:
cata remittuntur, ne propter ea damnationis poenam incurrat. Non enim caro, sed anima sentire potest vel puniri, nec poena peccati remittitur nisi ei quod potest puniri. Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. scis unde veniat acatoribus, juxta illud: Non enim vos estistelligentiam ad quosdam veniat, id est, qua de causa eodem spiritu agente, quidam fortasse minest, sine intelligentia transeat ab illis. Ad hunc modum fit illa nativitas, quae est ex spiritu, te videlicet nesciente discutere, quomodo id Spiritus invisibiliter agat, ubi ipse nihil corporaliter operatur. Ne mireris ergo de hoc scilicet quod agit spiritus in illa generatione, si nescias. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
de passione ⁊ ascensione ⁊ aliis plurib
un sequit᷑. Et nemo ascendit incelũ nͥqui
descendit de celo. filius hominis qui ẽ in
cȩlo. Nemo ascendit .i. ascende facit ade¬
minentiam suꝑne uite. nͥ qui iñ descendit
minor patre. Descendit inquã ꝑ hoc filiꝰ
hominis effectus. qͥtñ incelo ẽ. hoc ẽ in illa
equalitate patͥs qͣm antea ħabuit. Assumes

Expanded text:
iis pluribus. Unde sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Nemo ascendit, id est ascendere facit ad eminentiam supernae vitae nisi qui inde descendit minor Patre. Descendit, inquam, per hoc Filius hominis effectus, qui tamen in coelo est, hoc est, in illa aequalitate Patris quam a
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. qr qͦd scimꝰ loquim᷑. ⁊ quod uidimꝰ
testamur: ⁊ testimoniũ nr̃m ñ accipi¬
tis. Si ẽẽnt humiles ex sp̃u nati. credent
do. de hisquident᷑ in abscondito dĩ. Euan¬
głista ioħs inconsuetudine ht geminare
am̃ in confirmatioẽ diuinoꝵ tĩboꝵ. illd̃
ꝑ duplicitatẽ nicħ dicatis. s sic̃ ꝓfertis ore
mina id u̾itate tam oris ꝗͣ cordis ꝓnuntio.

Expanded text:
tibi, quia quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, et testimonium nostrum non accipitis. » Si essent humiles ex spiritu nati, crederendo de his quae videntur in abscondito Dei. Evangelista Joannes in consuetudine habet geminare Amen in confirmatione divinorum verborum, illud  duplicitatem nihil dicatis, sed sicut profertis ore, mina id veritate tam oris quam cordis pronuntio.
Abbreviated transcription (Latin):
illudendo seduc̃t ita. Ueni uen baptiz a¬
re hic. hic habes ueꝵ baptismũ. Hismael
gͦ ñ ido fuit exheredatꝰ qr ex ancilla natꝰ.¬
filii iacob ñ admitt̾ent᷑ ad ħelitatẽ. Eͦd
aũt sara affligit ancillã agar. ndr ꝑ se
cit. reu̾tere ⁊ humiliare sub manudñe
tue. Sic boni pͥncipes ħ eticos ⁊ qͦslibet ꝑ¬
nitiosos eccłe exiliis ⁊ aliis legalib penis
am dico tͥ nisi quis renatꝰ fu̾ it ex aqua ⁊
sp̃usc̃õ. ñ pot̃ int̾ire in regnudĩ. Sensus
ẽ. Q sqͥs renasci contẽpserit ex uisibilisa
uita finerit: a regno dĩ in ꝑpetuũ exclu¬

Expanded text:
illudendo seducunt ita. Veni, veni baptizare hic; hic habes verum baptismum. Ismae ergo non ideo fuit exhaeredatus, quia ex ancilla natufilii Jacob non admitterentur ad haereditatem. Quod autem Sara affligit ancillam Agar, non dicitcit: Revertere et humiliare sub manu dominae tuae . Sic boni principes haereticos et quoslibet perniciosos Ecclesiae exsiliis et aliis legalibus poenis  dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Sensus est: Quisquis renasci contempserit ex visibili savitam finierit, a regno Dei in perpetuum exclu
Abbreviated transcription (Latin):
tast̃ in qͥt ꝑꝑnos. in qͦsfinis scłoꝵ uenit. In
tis. Ancillas accipiamꝰ in malis. lib̃asinbo¬
nis. Aut gͥ lib̾ȩ pariunt bonos ut sara ysaac.
aut malos ⁊ bonos ut rebecca es au ⁊iacob:
aut male malos ut agar hismael. aut ma¬
le bonos ⁊ malos ut ancillȩ iacob. Adhanesi¬
militudinẽ aut boni baptizant bonos ut
auanias paulũ. aut malos ut philippꝰ sy¬
monẽ magũ: aut mali bonos ⁊ malos ut
pdicores quidã qͦs dicit apłs ncaste solere
annuntiare eũgłiũ. tolerans eos in societa¬

Expanded text:
os finis saeculorum venit . In tis. Ancillas accipiamus in malis, liberas in bonis. Aut igitur liberae pariunt bonos, ut Sara Isaac ; aut malos et bonos, ut Rebecca Esau et Jacob ; aut malae malos, ut Agar Ismael ; aut malae bonos et malos, ut ancillae Jacob . Ad hanc similitudinem aut boni baptizant bonos, ut Ananias Paulum : aut malos, ut Philippus Simonem Magum , aut mali bonos et malos, ut praedicatores quidam, quos dicit Apostolus non caste solere annuntiare Evangelium, tolerans eos in societa
Abbreviated transcription (Latin):
seimus qi ado uenisti magist᷑. Nemo eñi
pot hec signa fac̃e quȩ tu facis. nͥ fu̾it ds̃
cere erubuit. Nox itaq sigͥt litt̾am legis
uł ignorantiã cordis. uł timorẽ. Nichode¬
mus u̾unꝰ ex his qͥ ꝑ signa c̾did̾ant. fig̾̃a ẽ.
cathecuminoꝵ. Namlicet c̃dant qͣdã tñ
nocte sacram̃toꝵ adbaptismũ ꝑueniunt.
ubi de inuio tenebraꝵ aduiã celestis lumi¬
nisrenati tnseunt. Si eni tm̃ ualuit baptis¬
matisfig̃a ut ꝑmoysen baptizati in nube
manna: Ego sum inqͥt panisuuius qͥ dece¬
lo descendi. Respondit iħc ⁊ dixit ei. Am̃
nũ patͥs. qui sum uisio u̾itatis. Quianicho¬
demus aꝑta signa prudent̃ notauit. de
sccła natiuitate ac decet̾isfidi mist̾iis plemꝰ
doc̾i muit. Dicit adeii nichodemꝰ. Qmͦ pot¬

Expanded text:
mo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cere erubuit. Nox itaque significat litteram legis, vel ignorantiam cordis, vel timorem. Nicodemus vero, unus ex his qui per signa credicatechumenorum: nam licet credant, quadam tamen nocte sacramentorum ad baptismum perveniunt, ubi de invio tenebrarum ad viam coelestis luminis renati transeunt. Si enim tantum valuit baptismatis figura, ut per Moysen baptizati in nube manna? Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo descendi. Respondit Jesus et dixit ei: Amen, num Patris, qui sum visio Veritatis. Quia Nicodemus aperta signa prudenter notavit, de secunda nativitate ac de caeteris fidei mysteriis plenius doceri meruit. « Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo pot
Abbreviated transcription (Latin):
bebat intra. Cũ aut ꝑseu̾arent introganteᷤ
eũ. erexit se ⁊dixit eis. Qui sine peccõ est
urm. pͥmꝰ in illam lapidẽ mittat. Digito
dĩlex scͥpta ẽ. s ꝓpt̾ duros inlapide. Nc̃
ip̃e legis latorde sede patͥs inclinatꝰ inmun¬
dum ad redimenda pecc̃a humani gñis
int̾ra scͥbebat. qr fructũ q̃rebat. Exarat coti¬
die trã digito. cũ tangit corda audientiũ¬

Expanded text:
erarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Digito Dei lex scripta est, sed propter duros in lapide. Nunc ipse legislator de sede Patris inclinatus in mundum, ad reclinanda peccata humani generis, in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Exarat quotidie terram digito, cum tangit corda audientiu
Abbreviated transcription (Latin):
se. s ⁊ fidẽ conu̾sionẽq cordis si forte ad
celebrandũ mist̾iũ baptismi in angu¬
stiis tp̃oꝵ succurri ñ pot̃. Quantũ itaq
ualeat ⁊̃ sine uisibili baptismi sacram̃¬
to quod ait apłs. corde credit᷑ ad iustici¬
am. ore aut confessio fit ad salutẽ: tc̃
impletur inuisibilit̃ cũ mist̾iũ baptis¬
mi ñ contemptꝰ religioniss articulus
necessitatis excludit. Sciendũ qm̃ aug̃.
hanc̃ sententiã ñ retͣctauit ut quidã
falso putant. s illud qđ in exemplodi¬
xat latronẽ ñ fuisse baptizatũ qr inc̾tũ
e utrũ fu̾it baptizatꝰ anñ. Quod eͦ ait¬

Expanded text:
se, sed et fidem conversationemque cordis, si forte ad se, sed et fidem conversationemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. » Quantum itaque valeat etiam visibili baptismi sacramento quod ait Apostolus: « Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem » ; tunc impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Sciendum quod Augustinus hanc sententiam non retractavit, ut quidam falso putant, sed illud quod in exemplo dixerat latronem non fuisse baptizatum, quia incertum est utrum fuerit baptizatus an non. Quod e
Abbreviated transcription (Latin):
sacͦ fonte baptismatis. Qui eñidixit. siqͥs
ñ renatus fu̾it ex aqua ⁊ sp̃u ñ intrabit in
regnũ celoꝵ. alia sententia istosfecit excep¬
tos ubi ñ minꝰ gn̾alitait. qͥ me confessus
fu̾it coram hominibꝰ. conficebor ⁊ ego eũ
coram patre meo. Eqͥdẽ sanguis ⁊ aqua qͦ
de uulñe lat̾is ꝑcussi xͥ exiuert. typum
m̃rir⁊ baptismi quo itur adcȩliũ parit̾
tate ñ ficta radicatos excludat articulus
mortis a sacramto baptismi. constat qr
ñ excludunt᷑ a salute. Mr̃es eñi st̃ coram
dõ. si puro corde nirio parati erant. ⁊ bap¬
tizati st̃ in igne uł sp̃u uixta q̃d dñs p̃¬
dixit apłis. uos aũt baptiz abimini sp̃u
scõ ñ pꝰ multos hosdies. Hinc ẽ qđ ait amb̾.
de ualentinano. Uentre meũ doleo ut
ꝓpħico utar exemplo. qr quẽ regñat᷑us
eram amisi. ille tñ gr̃am ꝗͣ poposeit non
rans latͦnẽ cui dictũ ẽ. hodie mecueris in
xp̃i idqͥd ex baptismodeẽ suppłe pos¬

Expanded text:
tismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum, alia sententia istos fecerit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . Equidem sanguis et aqua quae de vulnere lateris percussi Christi exiverunt, typum martyrii et baptismi, quo itur ad coelum, pariter in charitate non ficta radicatos, excludat articulus mortis a sacramento baptismi, constat quia non excluduntur a salute. Martyres enim sunt coram Deo, si puro corde martyrio parati erant, et baptizati sunt in igne et Spiritu, juxta quod Dominus praedixit apostolis: Vos auton post multos hos dies . Hinc est quod ait Ambrosius de Valentiniano: « Ventrem meum doleo , ut prophetico utar exemplo, quia quem regeneraturus eram, amisi. » Ille tamen gratiam quam poposcit, non rans latronem cui dictum est, hodie mecum eris in sti id quod ex baptismo deest supplere pos
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Siue gͦ heticus siue scismaticꝰ siue fa¬
cinoros quisq in confessione sc̃e tͥnitatis
baptizet. ñ ualet illͤ rebaptizari acatholi¬
cis. ne confessio uł inuocatio tanti nõis ui¬
deat᷑ annullari. Et inut̾o eccłȩ magna lu¬
cta ẽ int̾malos ⁊ bonossic̃ iacob ⁊ esaulucta¬
bantur:.⁊ semꝑmali ꝑsecunt᷑ bonos ut his¬
mael ysaac. Id̾onanq dixit sara abrae.
eice ancillã ⁊ filiũ eiꝰ. qr illusione uidit in
lusu. ñ ido qr ludebat hismael cũ filio

Expanded text:
cus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille rebaptizari a Catholicis, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et in utero Ecclesiae magna lucta est inter bonos et malos, sicut Jacob et Esau luctabantur , et semper mali persequuntur bonos, ut Ismael Isaac. Ideo namque dixit Sara Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus, quia illusionem vidit in lusu, non ideo quia ludebat Ismael cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
pax urã super eã. Si aut̃ ñ fuerit
digna: pax ur̃a ad uos reuertetur.
Occulte salutationẽ hebrei ac syri
sermonis exp̃ssit. Qd̃ enĩ grece dr̃
chere ⁊ latine aue. hoc hebraico sy¬
roq sermone. salon. lach. siue sa¬
malach. id est pax tecũ. Pax quȩ
ab ore p̃dicantis offert᷑. aut reqͥescit
in domo. si in ea fuerit filius pacis
aut ad eundẽ p̃dicatorẽ reu̾titur
qr aut erit qͥsq p̃destinatꝰ ad ui¬
tã: siuerbũ seqͥtur qd̾ audit. aut si
nuliꝰ audire uoluerit. ipse p̃dicator

Expanded text:
pax vestra super eam. Si autem non fuerit pax vestra super eam. Si autem non fuerit digna, pax vestra ad vos revertetur.Occulte salutationem Hebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim Graece dicitur chaere, et Latine ave, hoc Hebraico Syroque sermone salomlach, sive samalach, id est, pax tecum. BEDA. Pax quae ab ore praedicantis offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisquam praedestinatus ad vite verbum sequitur quod audit: aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
Hospes fama eligendꝰ ẽ. ne p̃di¬
catio suscipientis infamia det᷑pet᷑
Dignum est ut ibi maneant.⁊
ab eis t̾rena conseqͣnt᷑. quibꝰ cele¬
stia offerunt. Dignus est enĩ oꝑ¬
arus. ut lucas ait mercede sua.
hic merces p̃dicationis inchoat.
⁊ in cȩlo ꝑficitur. qr uni nr̃o oꝑi
due debent᷑ mercedes. una in uia
altera in patria. Claret aut̃ hec
ñ ita p̃cepisse dñm tanꝗ̃ eu̾ głiste
p̃bentibꝰ quibꝰ euangelitant. alioqͥn
contͣ hoc p̃ceptũ fecisset apłs. qͥ uic¬
tum de manibꝰ sus tͣnsigebat. ne
cuiꝗͣ gͣuis eẽt. Cum enim a dño ali¬
quid imꝑat᷑. nͥ fiat inobedientiȩ cul¬
pa est. cũ aut̃ potestas datur. licet
cuiq de suo uire cedere. Donec exea¬
tis subaudis de ciuitate aut de castel
ede mandatum dat. ut custodiant
uira hospitalitatis. Alienũ qͥppe ẽ.
a p̃dicatore. ꝑ domos cursitare:⁊
N⁊rantes aut̃ in domum. salutate
eam dicentes. pax huic domui. &
siqͥdem domus fuerit digna. ueniet

Expanded text:
Hospes fama eligendus est, ne praedicatio suscipientis infamia deturpetur. Dignum est ut ibi maneant, et ab eis terrena consequantur, quibus coelestia offerunt. Dignus est enim operarius, ut Lucas ait, mercede sua. BEDA. Hic merces praedicationis inchoat, et in coelo perficitur, quia uni nostro operi duae debentur mercedes, una in via, altera in patria. Claret autem haec non ita praecepisse Dominum tanquam evangelistae praebentibus quibus evangelizant: alioquin contra hoc praeceptum fecisset Apostolus, qui victum de manibus suis transigebat, ne cuiquam gravis esset. Cum enim a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet cuique de suo jure cedere. Donec exeatis, subaudis, de civitate aut de castellonstantiae mandatum dat, ut custodiant jura hospitalitatis. Alienum quippe est a praedicatore, per domos cursitare, et ntrantes autem in domum, salutate eam, dicentes: Pax huic domui. Et siquidem domus fuerit digna, veniet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maiestate. Qui pͥꝰ sicut pluiia in uellꝰ
descendit cum humilitate. ueniet cũ
potestate ⁊ gła. Et qr nubessuscepiteu
euntem incelii.⁊ illic dictum ẽ ab ange¬
lis. qm̃ sic ueniet sicut abiit. m̾ito cre¬
dendus ẽ non solum in eodem corꝑe. ue¬
rum ⁊ innube uenturus. Et tc̃mit¬
tet angłossuoscum tuba ⁊ uoce magna
⁊ cong̃gabt̃ electos eius aquatuor uen¬
tis a summis cȩloꝵ usq ad tminos eoꝵ.¬
⁊ ut om̃s sint in iudicio. Aqͣtuor uentis
.i. a qͣtuor climatib mundi oriente. occi¬
dente. aquilone. ⁊ austro. Et nequis pu¬
taret ñ ⁊̃ a meditraneis regionibꝰ cong̃¬
gandos. subiunxit marcꝰ. Asummo
t̾rȩ usq ad summũ cęli .i. ab extremis
tre finibꝰ ꝑ directum usq ad ultimos
t̃minos eius. ubi longe aspectantibus
circulus cȩli tre uidetur insidere. Ois
g occurrent adiudiciũ ⁊ electi⁊ repro¬
bi. Matħs dicit asummis cȩloꝵ usq ad

Expanded text:
ellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, merito credendus est non solum in eodem corpore, verum etiam in nube venturus. Et tunc mittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabunt electos ejus a quatuor ventis, a summis c ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est a quatuor climatibus mundi, oriente, occidente, aquilone et austro. Et ne quis putaret non etiam a Mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: « A summo terrae usque ad summum coeli , » id est ab extremis terrae finibus per directum usque ad ultimos terminos ejus ubi longe exspectantibus circulus coeli et terrae videtur insidere. Omnes ergo occurrent ad judicium et electi et reprobi. Matthaeus dicit: « A summis coelorum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
homines aresc̾e p̃timore. inquib illud
implebit᷑. Pugnabit ꝓ eo orbis traꝵ con¬
tramsensatos. Ome quod adusum uitȩ
accipimꝰ utimꝰ inculpã. T ranqͥllitatem
humanȩ pacis utimꝰ in uanam securita¬
tem ꝑegrinationẽ t̾re ꝓhabitatione di¬
ligimus pat̾ȩ. salutẽ corpoꝵ redigimus
musum uicioꝵ. ub̾tatis abundantiã
n ad necessitatem carnis. s ad pͣuitatẽ
sumimꝰ uoluptatis. serenitatem aeris
cogimꝰ nob seruire ad amorẽ trenȩ dele¬
ctationis. Iure gͥ nos om̃ia feriunt. ut
quot in mundo habuimꝰ gaudia. tot post
t nisi breuiati fuissent diesilli. ñ fie¬
Iret salua oĩs caro. s ꝓpt electos breui¬
abuntur dies illi. Sensu̾s ẽ. Nͥds qui dat
uͥtutẽ patiendi dispositioe suabreuiass
potentia ꝑseqndi. rarusuł nullꝰ fieret sal¬
uus. N ħ gͥdicit ut tpra mutent᷑ scd̾m deli¬
ramta qͦr dã n attendentiũ qͦd scͥptuie. or¬
dinatione tua ꝑseu̾at dies. s ne malicie

Expanded text:
homines arescere prae timore, in quibus illud implebitur: Pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia quae ad usum vitae accipimus, vertimus in culpam. Tranquillitatem humanae pacis vertimus in vanam securitatem, peregrinationem terrae pro habitatione diligimus patriae, salutem corporum redigimus in usum vitiorum, ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad pravitatem sumimus voluptatis; serenitatem aeris cogimus nobis servire ad amorem terrenae dilectionis. Jure igitur nos omnia feriunt, ut quot in mundo habuimus gaudia, tot postt nisi breviati fuissent dies illi non fieret salva omnis caro sed propter electos breviabuntur dies illi. Sensus est. Nisi Deus qui dat virtutem patiendi dispositione sua breviasset potentiam persequendi, rarus vel nullus fieret salvus. Non ergo hoc dicit ut tempora mutentur secundum deliramenta quorumdam non attendentium quod scriptum est: « Ordinatione tua perseverat dies : » sed ne malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
nis antixp̃i apparebit signũ filii hoĩs
incelo. subaudis ⁊ ñ intra. Efficatia eñi
crucis tunc latitabit intris. s inmilibꝰ
scõrũ manifestissima ẽ incelis. Tẽ plan¬
gent oins tribꝰ tre .i. digna planctu fa¬
cient.⁊ que plactus ncessario sequetur.
Nullũ enim malũ impunitũ. Et tandẽ
uidebunt filiũ hominis uenientẽ innu¬

Expanded text:
nis Antichristi apparebit signum Filii hominis, nis Antichristi apparebit signum Filii hominis, in coelo subaudis, et non in terra. Efficacia enim crucis tunc latitabit in terris, sed in millibus sanctorum manifestissima est in coelis. « Tunc plangent omnes tribus tecient, et quae planctus necessario sequetur. Nullum enim malum erit impunitum. Et tandem « videbunt Filium hominis venientem in nu
Abbreviated transcription (Latin):
comtari ẽ maxime mobscuris locis diu̾¬
sorum sententias inoptione lectoris pon̾e.
obscurabit᷑ adgelida corda. Sicut eni
ꝓ captuuidentis radius mundani solis
Aut pallidior uidet᷑ aut clarior. ita ꝓ
deuotione credentis unicuiq spuale
lum̃ infunditur. Lunandat lum̃ si ob¬
iectutrȩ radiisolis excludant᷑. sic ⁊ eccła
ñdabit cum uicia carnis obsistent. ne
fulgorem diuini luminis de xͥ radiis
possit mutuari. Nanq in ꝑsecutionib
lucẽ dĩ solus plerũq amor huiꝰ uite ex¬
qm pene deerit semen abrahȩ. eui assimi
impusultra modũ seuientibꝰ. Uxangłi
mouebunt᷑ ad irã uindictȩ qui cũ tuba
mittendist̃ afilio hominis. Intuba enim
di descendere e. hoc ẽnomme di bellũ ge¬
rere. Nam ꝑ noiuissimã tubam intelligͥr
extremum bellũ malignorii sp̃uum qui
sepe uicti st̃ ab angłis. ut ait ioħs apłs. ui¬
u̾sus draconẽ. extremũ bellum tunc erit
quia in gehennã mittent᷑. Tp̃re tͥbulatio¬

Expanded text:
oris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere,obscurabitur ad gelida corda. Sicut enim pro captu videntis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnis obsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae exEcclesia, quoniam pene deerit semen Abrahae, cui assimilimpiis ultra modum saevientibus. Vel angeli movebuntur ad iram vindictae, qui cum tuba mittendi sunt a Filio hominis. In tuba enim Dei descendere hoc est, nomine Dei bellum gerere. Nam per novissimam tubam intelligitur extremum bellum malignorum spirituum, qui saepe victi sunt ab angelis, ut ait Joannes apostolsus draconem . » Extremum bellum tunc erit, quia in gehennam mittentur. Tempore tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ descendente cognouit. Lunc
eũ didicit qd̾ d̃ns retenturꝰ sib eẽt
sic̃ ⁊ alioꝵ sacͣm̃toꝵ baptismi sui
potestatẽ. siue presens i t̾ra. siue
absens in cȩlo corpore ⁊ nulli eam
seruo cdaturus eẽt. Non inuenies
aliquẽ apłorum dixisse meũ bap¬
tismũ inuenies aut̃ dixisse meum
euangeliũ. Et hoc ẽ. qd̾ dicit.
S ed qui misit me baptizare in aqͣ
ille m dixit. Suꝑ quem uderis spi¬
ritũ descendentẽ.⁊ manentẽ suꝑ
eum. hic ẽ. qui baptizat in sp̃u¬

Expanded text:
in eum descendente cognovit. Tunc enim didicit quod Dominus retenturus sibi esset sicut et aliorum sacramentorum, baptismi sui potestatem, sive praesens in terra, sive absens corpore in coelo, et nulli eam servo daturus esset. Non invenies aliquem apostolorum dixisse, meum baptismum; invenies autem dixisse: Meum Evangelium . Et hoc est quod dicit: Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum
Abbreviated transcription (Latin):
ualeamus insidias hostis antiqͥ. hĩc
illud. Oculi eis columbe que lacte
sunt lote. ⁊ resident iuixta fluenta
plenissima. ¶ Nidificare solent in
foraminib petre. in cauerna mace¬
rie. Petͣ xp̃s est. cuiꝰ in eruce clauiᷤᷤ
manus latus est lancea ꝑforatum
Maceria eius est uirtus scõꝵ coad¬
unata. Cauerna in ea. sinus fr̃ne
dilectionis. in qͦ dum teneros in fi¬
de nutriunt. quasi nidificantibus
columbis in se locũ pandunt. Hic̃
illud. Surge amica mea. speciosa
mea ⁊ ueni: colũba mea inforami¬
nib petre. in cauerna macerie.
hec uii. uirtitis exempla recte cõ
¶Querit᷑ quare baptismus succes¬
serit circũcisioni. Ut enĩ beatꝰ gre¬
goruis ait .iiii. libro in iob. qd̾ apd̃
nos ualet aqͣbaptismi. hoc egit apd̾
uet̾es uel pro paruulis sola fides. uł
his qͥ ex abrahe stirpe ꝓdier̃t. miste¬
rium eireũcisionis. Solutio. Dece¬
bat nouũ regẽ. nouã legẽ institu¬

Expanded text:
valeamus insidias hostis antiqui. Hinc valeamus insidias hostis antiqui. Hinc illud: Oculis ejus columbae quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima . Nidificare solent et in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est , cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum . Maceria ejus est virtus sanctorum coadunata. Caverna in ea, sinus fraternae dilectionis: in quo dum teneros in fide nutriunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Hinc illud: Surge, amica mea, speciosa mea et veni: columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae . Haec septem virtutis exempla recte commQuaeritur quare baptismus successerit circumcisioni. Ut enim beatus Gregorius ait quarto Libro in Job: « Quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel his qui ex Abrahae stirpe prodierunt, mysterium circumcisionis. Solutio. Decebat novum regem novam legem institu
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtos. id ẽ. significari cȩloꝵ aꝑtionẽ
baptizatis. s Naturã columbe ui¬
deamus. ut inde nobis uite institu¬
ta sumamꝰ. Nullum ore uel ungui¬
b ledit ne minimas quidẽ muscu¬
las uel uermiculos. Uideamus ne
dentes nr̃i sint arma ⁊ sagite. c̃¬
tineamus manus a rapinis.¶Qi
furabat᷑ iã non furet᷑. magis aut̃
laboret oꝑando manib sius qd̃¬
bonũ est. ut habeat unde tribu¬
at necessitatẽ patient. Nã ⁊ colũ¬
ba sepe alienos qͣsi suos fert᷑ ale¬
re pullos.Ipsa terrȩ fructib ⁊
semine pascitur. Audiamus apo¬
stolum. Bonum ẽ non mandu¬
care carnem.⁊ ñ bibere uinum
¶Gemitũ pro cantu ht̃. Ploremus
coram dno qui fecit nos. Risus nr̃
in luctũ conuertat᷑. ⁊ gaudiũ ĩme¬
rorem. Beati lugentes. qm̃ ipsi cõ¬
solabunt᷑. ẜ Suꝑ aqͣs sedere consue¬
uit. ut uenturi raptũ accipitris p̃¬
uisa in aqͥsumbra declinet. Et nos
suꝑfluenta seripturarũ sedeamꝰ quaꝵ
speculis edocti dinoscere ⁊ p̃cauere

Expanded text:
 id est, significari coelorum apertionem baptizatis. Naturam columbae videamus, ut nobis inde vitae instituta sumamus. Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas vel vermiculos. Videamus ne dentes nostri sint arma et sagittae, contineamus manus a rapinis. Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suis, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Gemitum pro cantu habet: Ploremus coram Deo qui fecit nos . Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos super fluenta Scripturarum sedeamus, quarum speculis edocti, dignoscere et praecavere
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ꝯfertur. aliqͣndo tollit᷑. Qͥ b¬
dam tam̃ ad amorẽ di ⁊ ꝓximi cõ¬
seruandũ nũꝗͣ abẽ. unde ipse ait
alibi iħm p̃dicauit. uirũ fortiorẽ
se. hic uͦ filium dĩ. hin ẽ. qd̾ pau¬

Expanded text:
quando confertur, aliquando tollitur. Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi conservandum nunquam abest. Unde ipse ait alibi Jesum praedicat virum fortiorem se, hic vero Filium Dei. Hinc est quod Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ reiterat᷑. hoc sacram̃tũ. sic̃ ⁊ sacͣ¬
mentũ altaris. alii ad uitã. alii ad
mortẽ accipunt. Qͥ enĩ uere acce¬
dunt. ⁊ rẽ ⁊ sacͣmentũ accipunt qͥ
ficte sacͣmentũ tantũ. Unde si pꝰmo¬
dum respuerint ñ rebaptizabunt᷑
Forma aut̃ baptismi st̃ ista uerba.
eqͥpollentia. Dñs enĩ generalit̾ insti¬
tuens baptismũ precepit dicens. Ite
docete om̃s gentes. baptizantes eos
in nomine patͥs ⁊ filii⁊ sp̃s scĩ. Amor¬

Expanded text:
non tamen reiteratur. Hoc sacramentum sicut sacrnon tamen reiteratur. Hoc sacramentum sicut sacramentum altaris, alii ad vitam, alii ad mortem accipiunt. Qui enim vere accedunt, et rem et sacramentum accipiunt; qui ficte, sacramentum tantum. Unde si postmodum resipuerint, non rebaptizabuntur. Forma autem baptismi sunt ista verba:  vel aequipollentia. Dominus enim generaliter instituens baptismum praecepit, dicens: Ite, docete gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
sius in pͥmo libro de sacm̃tis. Id̃õ pͥ¬
or descendit in baptismũ ꝗͣ sp̃s sẽs
indigebat mundari. Nobis autẽ
uirtus ⁊ presentia tͥnitatis. que in
baptismate xp̃i manifestata est in¬
uisibilit̾ oꝑatur in baptismatis ui¬
sibili sacͣmento. Sacͣmentũ uͦ est
uisibile signum. inuisibilis gr̃ȩ.
Neluti cũ qͥs baptizat᷑. ipsa ext̾ior
corporis ablutio quã uidemꝰ signũ
est int̾ioris ablutionis animȩ. quȩ
consistit in peccatoꝵ remissiõe. Aqͣ¬
etiam purgans exteruis a sordibus
corporalib signũ ẽ. fidei mundantis
interius a peccatis.Sacerdos quoq
lauans in aqͣ. designat spm̃ scm̃ in
fidem remittentẽ peccata. uidendũ
tam̃ est de hoc sacͣmento. siẽ de aliis
qr nicħ refert a quocũq det᷑ ministro
Miuist̃ enĩ ministrat. xp̃s baptizat
Unde illd̾. hic ẽ. qͥ baptizat. Quaꝓpt̾
siue aclericis. sue alaicis. seu etiam
amulierib necessitate ĩminente det᷑

Expanded text:
sius in primo libro De sacramentis, ideo prsius in primo libro De sacramentis, ideo prior descendit in baptismum quam Spiritusquia Dominus non indigebat mundari. Nobis autem virtus et praesentia Trinitatis, quae in baptismate Christi manifestata est, invisibiliter operatur in baptismatis visibili sacramento. Sacramentum vero est visibile signum invisibilis gratiae. Veluti cum quis baptizatur, ipsa exterior corporis ablutio quam videmus, signum est interioris ablutionis animae, quae constitit in peccatorum remissione. Aqtiam purgans exterius a sordibus corporalibus, signum est fidei mundantis interius a peccatis. Sacerdos quoque lavans in aqua, designat Spiritum in fide remittentem peccata. Videndum tamen est de hoc sacramento sicut de aliis, quia nihil refert a quocunque detur ministro. Minister enim ministrat, Christus baptizat. Unde illud: Hic est qui baptizat. Quapropter sive a clericis, sive a laicis, seu etiam a mulieribus necessitate imminente detur;
Abbreviated transcription (Latin):
uidõꝵ ritus qͦs gentiles abhorrebant
euacuare.⁊ alia sacͣmenta q̃ utͥsq cõ¬
munia forent substituere. ꝓpter
hoc quoq baptismꝰ circũcisionis
loco subiit. qr cͥcumcisio ĩ ꝑfectum
erat sacram̃tũ ut pote marib solis
attinens. Baptismꝰ ꝑfectum ẽ. sacra¬
mĩtũ. qr utriq sexuii sine dolore cõ¬
modat᷑. In aqͣ uero ideo uniformit̃
consecrat᷑ baptisma. qr de xp̃i late¬
re manauit aqͣ.⁊ qr nullꝰ liquor ad¬
eo ualet ad abluendũ sic̃ aqͣ.⁊ apud
õs facile acqͥrit᷑. ne se aliquis ꝓpter
inopiam excusaret. Nota qd̾ multi¬
plicit̃ accipit᷑ baptisma. Baptismoꝵ
namq unũ tantũ est aqͣ. ut iohan¬
nis qd remissionẽ peccatoꝵ ñ dedit
aluid in igne uł spu. qͦ baptizati sut̃¬
apłi in die pentecostes. Unde illd̃. uoᷤ
autẽ baptizabimini spũ scõ. Terciũ
Qͣrtum in sanguinis effusione.
Tria uisibilia. id est sacerdos bapti¬
zandꝰ aqua. sunt in baptismate:⁊
tria ininsibilia. idest fides. anima.

Expanded text:
aeorum ritus, quos gentiles abhorrebant evacuare, et alia sacramenta quae utrisque communia forent substituere. Propter hoc quoque baptismus circumcisionis loco subiit, quia circumcisio imperfectum erat sacramentum, utpote maribus solis attinens. Baptismus vero perfectum est sacramentum, quia utrique sexui sine dolore commodatur. In aqua vero ideo uniformiter consecratur baptisma, quia de Christi latere manavit aqua, et quia nullus liquor adeo valet ad abluendum sicut aqua, et apud omnes facile acquiritur, ne se aliquis propter inopiam excusaret. Nota quia multipliciter accipitur baptisma. Baptismorum namque unum tantum est in aqua, ut Joannis, quod remissionem peccatorum non dedit. Aliud in igne vel Spostes. Unde illud: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto . Tertium Quartum in sanguinis effusione. Tria visibilia, id est, sacerdos, baptizandus, aqua, sunt in baptismate; et tria invisibilia, id est fides, anima,
Abbreviated transcription (Latin):
tib foliis in ore columbe. significat
mͥ tale ẽ. ac si dicat. In te placitum
meum constitui. hocẽ. ꝑ te gerere
qd̾ mͥ placet. Quod uͦ matħs dicit.
in qͦ mͥ complacuit. ita exponit᷑. Qui
penitendo corrigit que male fecit.
Et qr pat̾ omĩpotens humano mͦ
locutꝰ ait. penitet me feeisse homi¬
nẽ. uidet᷑ sibi displicuisse in pecca¬
torib In solo autẽ xpõ sibi complacu¬
it. qr ñ se eũ creasse hominẽ penitu¬
it. quandoquidẽ nullũ in eo pecca¬
tũ fuit. Unde dd̃. Iurauit d̃ns & ñ
penitebit eũ tu es sacerdos in et̾nũ
scd̾m ordinẽ melchisedech. Intelli¬
gas euangłistas cũ ñ eandẽ loquuti¬
onẽ retulert̃ eandẽ retulisse senten¬
ciã. Quȩ diuersitas locutionũ ad
hoc utilis ẽ. ne uno modo dictum
minus intelligatur.⁊ alit̃ quã se res

Expanded text:
tibus foliis in ore columbae significat tibus foliis in ore columbae significat mihi , tale est ac si dicat: In te placitum meum constitui, hoc est, per te gerere quod mihi placet. Quod vero Matthaeus dicit: In quo mihi complacui, ita exponitur: Qui poenitendo corrigit quae male fecit, Et quia Pater omnipotens humano modo locutus ait: Poenitet me fecisse hominem , videtur sibi displicuisse in peccatoribus. In solo autem Christo sibi complacuit, quia non se eum creasse hominem poenituit, quandoquidem nullum in eo peccatum fuit. Unde David: Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos inIntelligas evangelistas, cum non eamdem locutionem retulerint, eamdem retulisse sententiam. Quae diversitas locutionum ad hoc utilis est, ne uno modo dictum, minus intelligatur, et aliter quam se res
Abbreviated transcription (Latin):
subiit. diumitatis sue potentia cę¬
li nob̃ ianuas pandit. Nec eitunc ce¬
pit celum aꝑiri. cui celoꝵ int̾iorapa¬
debant. s his uerbis uirtꝰ baptismi
ostenditur. qr baptizatis cȩlestis ia¬
nua declaratur. Orauit xp̃s ñ ꝓ se
pꝰbaptisma uicturos. Nam q̃si tnsi¬
to maris rubro necatos gratulam᷑
egyptios. s in deserto huiꝰ mundi.
alii hostes occurrunt qui st̃ uincẽ¬
di donec ad patriam ueniamꝰ et̃¬
nam. Unde post collatã sc̃ sp̃s gra¬
tiam in baptismo regeneratis am¬
plior eusdẽ sp̃s gr̃a. ꝑ impositionẽ
manus ep̃i datur. Columba apparu¬
it suꝑ sħm. ut doceret᷑ eis solis. qui
in simplicitate baptizati ft̃. unctio¬
nẽ scĩ sp̃s affuturã. Corporali spẽ des¬
cendit ut columba. ut monstraret᷑
qd̾ baptizati in corpore eiꝰ que ẽ ec
oliue ĩ archã noe. qr baptizatorum
alii deserunt ecclam. alii pacifice re¬
manent in eccła. Ramus oliue uirẽ¬

Expanded text:
subiit, divinitatis suae potentia coesubiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Nec ei tunc coepit coelum aperiri, cui coelorum interiora patebant, sed his verbis virtus baptismi ostenditur, quia baptizati coelestis janua declaratur. Oravit Christus non post baptisma victuros. Nam quasi transito mari Rubro necatos gratulamur Aegyptios, sed in deserto hujus mundi alii hostes occurrunt, qui sunt vincendi donec ad patriam veniamus aeternam. Unde post collatam sancti Spiritus gratiam in baptismo, regeneratis amplior ejusdem Spiritus gratia per impositionem manus episcopi datur. Columba apparuit super Jesum, ut doceretur eis solis qui in simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus affuturam. Corporali specie descendit, ut columba, ut monstraretur quod baptizati in corpore ejus, quod estolivae in arca Noae quia baptizatorum alii deserunt Ecclesiam, alii pacifice remanent in Ecclesia. Ramus olivae viren
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ. Sic decet nos implere omnẽ
iusticiã. Id est docere ⁊ exemplum
dare hominis iusticie. Qͥ xp̃i bap¬
tismum suscipit. miseretur animȩ
suȩ placens do. salutis medelã susci¬
piens.⁊ humilit̃ subdit᷑ creatori
suo eius institutioni obediens ꝓxi¬
mumq exemplo ȩdificat. Sic ergo
cognouisset iusticiã sic debere cõple¬
ri. tunc dimisit eũ baptizari a se ⁊
consensit. Quia uera humilitas est
ꝗͣ obedientia comes ũ deserit. offic¬
um. qd̃ qui prius expauit obediens
actum est autẽ cũ baptizaret᷑
orante: confestun ascendit deaqua
Et ecce aperti sunt ei cȩh. Et uidit
spm̃ dĩ descendentẽ. L corporah spe¬
cie ut columbã.M. uenientẽ suꝑse
Et ecce uox de cęlis. I Tues filius
m̃s dilectus in te complacuit mͥ¬
ħu ⁊ baptizato ⁊ orante ascendit de
aquis. quib tactu munde carnis
uim abluendi contulerat. ut qͥ adla¬
uacrum xp̃i uenerit. peccata depo
torũ. s spũalib ocłis. Qͥa dũ undas

Expanded text:
iritu. Sic decet nos implere omnem justitiam, id est docere et exemplum dare omnis justitiae. Qui Christi baptismum suscipit, miseretur animae suae placens Deo , salutis medelam suscipiens; et humiliter subditur Creatori suo, ejus institutioni obediens: proximumque exemplo aedificat. Sic ergo cognovisset justitiam sic debere impleri, tunc dimisit eum baptizari a se, et consensit. Quia vera humilitas est quam obedientia comes non deserit, officium quod prius expavit, obediens Factum est autem, cum baptizaretur orante, confestim ascendit de aqua. Et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem corporali specie ut columbam venientem super se. Et ecce vox de coelis: L. Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mu baptizato et orante, ascendit de aquis, quibus tactu mundae carnis vim abluendi contulerat, ut qui ad lavacrum Christi venerit peccata deponntorum, sed spiritualibus oculis, quia dum undas
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus uirtutẽ.⁊ efficatiã sic̃ ali¬
a sacm̃ta siue ante legẽ siue in le¬
ge. ꝑ hunc enĩ xp̃s que facta st̃ di¬
mittit. adiuuat. ne amplius fiãt
Perducit. ubi oĩno fieri ñ possint.
facit ut lex ĩpleat᷑. ut nat᷑a uberet᷑
ne peccatũ dominet᷑. A ͦ M.. ⁊
t testimoniũ ꝑhibuit ioħs dicẽs

Expanded text:
icut alia sacramenta, sive ante legem, sive in lege. Per hunc enim Christus, quae facta sunt, dimittit; adjuvat, ne amplius fiant; perducit, ubi omnino fieri non possint; facit ut lex impleatur, ut natura liberetur, ne peccatum dominetur. A. M. R. L. Et testimonium perhibuit Joannes, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
pondens enĩ iħs dixit ei.Sine modo.
Sic enĩ dec nos implere omnẽ ui¬
sticiã. Tunc dimisit eũ. Yenit do¬
minꝰ baptizari. ut nob̃ insinuaret
misterium baptismi. ⁊ scĩficaret aqͣ
Seruus aut̃ ex pauit. illũ ad se uenis¬
se ut baptizaret᷑. cũ nulla in eo cul¬
pa eẽt. Unde intelligit᷑ qd̾ hic dicit
ioh̃s. ego ate debeo baptizari. hoc
eẽ qd̾ alibi ipse ait. Ecce agnus dĩ.
ecce qͥ tollit peccata mundi. Ab illo
gͦ debuit ipse ioħs baptitari. id ẽ. a
peccato originali mundari. Sine mͦ.
inqͥt dñs me ate baptizari in aqua

Expanded text:
 dixit ei: Sine modo. Sic enim decet nos implere omnem justitiam. Tunc dimisit eum. BEDA. Venit Dominus baptizari, ut nobis insinuaret mysterium baptismi, et sanctificaret aquas. Servus autem expavit illum ad se venisse ut baptizaretur, cum nulla in eo culpa esset. Unde intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod ipse alibi ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo ergo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccato originali mundari. Sine modo, inquit Dominus, me a te baptizari in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat᷑. sp̃s sc̃s descendit in spe¬
ciȩ columbe. uox patͥs testimoniũ
filio p̃bentis audit᷑. Columba appa¬
ruit suꝑ caput iħu. ne uox patris
putaretur ẽẽ facta ad ioħem ñ ad
dñm. S ⁊ hoc qd̃ uox pat̾na into¬
nuit. ñ docet filium s nob̃ quidere¬
dere debeamus ostendit᷑. baptiza¬
tum scilicꝵ a ioħe uerum ẽẽ dĩ fili¬
um. nos quoq ꝑ aquã ablutionis
⁊ spm̃ scĩficationis pat̃ne uocis ad op¬
tione dĩ posse filios effici. Litterã sic
lege. Uidit iħs ⁊ qui cũ eo erant
sp̃m di. id est rem significantẽ spm̃
scm̃ descendentẽ ut columbã hoc ẽ.
siẽ rem que uere columba erat ad hoc
significandum assumtã. Utrũ co¬
lumba nouit̃ creata fuerit. ⁊ pꝰ ꝑ ac¬
tum officiũ soluta in elem̃ta necne:

Expanded text:
specie columbae, vox Patris testimonium Filio praebentis auditur. Columba apparuit super caput Jesu, ne vox Patris putaretur esse facta ad Joannem, non ad Dominum. Sed et hoc quod vox paterna intonuit, non docet Filium, sed nobis quid credere debeamus ostenditur, baptizatum scilicet a Joanne, verum esse Dei Filium, nos quoque per aquam ablutionis et Spiritum sanctificationis, paternae vocis adoptione Dei posse filios effici. Litteram sic lege: Vidit Jesus et qui cum eo erant, Spiritum Dei, id est, rem significantem Spiritum sanctum descendentem ut columbam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat, ad hoc significandum assumpta. Utrum columba noviter creata fuerit, et post peractum officium soluta in elementa necne,
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat᷑. ⁊ incipit aꝑtius signa face¬
re. ⁊ docere legitimum tẽpus ȩtatis
ostendens his qui omnẽ etatẽ uel ad
sacerdotiũ uł ad docendũ putant
oportunã. Qd̾ ñ est nͥ aliquando mi¬
raculo di contingat. ut iheremie ⁊¬

Expanded text:
baptizatur, et incipit apertius signa facere et docere, legitimum tempus aetatis ostendens his qui omnem aetatem vel ad sacerdotium vel ad docendum putant opportunum. Quod non est, nisi aliquando miraculo Dei contingat, ut Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
est ab infructuosis fructuosa discer¬
nere. Qd̾ in manu dñi sitũ indicat.
arbitrium potestatis recondentis tri¬
ticum. id est ꝑfectos fructus credenti¬
um in horreis. ⁊ concremantis paleas.
idest infructuosoꝵ hominũ. inanita¬
tem igne iudicii. ꝑ uentilabrũ disere¬
tio iusti examinis ꝑ areã uͦ p̃sens eccła
figurat᷑. Cuiꝰ aree purgatio etiã nuc
cantes de eccła eiciunt᷑. uel post mor¬
tẽ diuina districtione dampnantur
Int̃ paleas ⁊ zizania distat. qr palee
a semme puri tritici ꝓdeunt. ⁊izn
nia adiuersa origine ꝓereant᷑. Er¬
go palee significant illos qͥ fidei mi¬
steriis imbuunt᷑. s leuitate ꝑfidie
ab electis dissentuit̃. Tzania illos
qui oꝑe ⁊ professione ab electis secer¬
nunt᷑. hi uentilabro hoc ñ remouẽt᷑
Multa quidẽ ⁊ alia exhortans euã¬
gelizabat popło
ec in bechania facta sunt tͣnsior¬
danẽ ubi erat ioħs baptizans.

Expanded text:
us est ab infructuosis fructuosa discernere. Quod in manu Domini situm indicat arbitrium potestatis, recondentis triticum id est perfectos fructus credentium in horreis, et concremantis paleas id est infructuosorum hominum inanitatem igne judicii. Per ventilabrum discretio justi examinis, per aream vero praes nunc ccata de Ecclesia ejiciuntur, vel post mortem divina districtione damnantur. Inter paleas et zizania distat, quia paleae a semine puri tritici prodeunt; zizania vero a diversa origine procreantur. Ergo paleae significant illos qui fidei mysteriis imbuuntur, sed levitate perfidiae ab electis dissentiunt; zizania illos qui opere et professione ab electis secernuntur. Hi ventilabro hoc non removentuMulta quidem et alia exhortans evangelizabat populo. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans
Abbreviated transcription (Latin):
ob causam saluator a iohe baptiratꝰ ẽ.
ut scdm hominẽ ⁊ iusticiã legis ⁊ hu¬
militatẽ impleret. ut ioħis baptis¬
ma comprobaret. ut in lauacro credẽ¬
tium aduentũ scĩ sp̃s monstraret. ut
tu ñ dedigneris suscipere baptismum
dñi. cũ ipse susceperit baptismũ serui

Expanded text:
Salvator a Joanne baptizatus est, ut secundum hominem et justitiam et legis humilitatem impleret, ut Joannis baptisma comprobaret, ut in lavacro credentium adventum sancti Spiritus monstraret, ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini, cum ipse susceperit baptismum servi
Abbreviated transcription (Latin):
nudare ñ ualeo. qr sponsi nom̃ mͥ
ñ usurpo. Uł ita. Calciam̃ta ex mor¬
tins animalib fiunt. Dñs uͦ quasi cale¬
atus apparuit. pꝰꝗͣ carnẽ assumpsit. huiꝰ
incarnationis misteriũ. nemo uniquã
adplenũ. inuestigare potuit. Corrigia
calciam̃ti est. ligatura tantimisterii.
Non ualet gͦ ioħs adplenũ corrigiã
soluere. qr incarnationis misteriũ.
ñ sufficit inuestigare. Quiꝰ uenti

Expanded text:
aleo, quia Sponsi nomen mihi non usurpo. Vel ita: Calceamenta ex mortuis animalibus fiunt. Dominus vero quasi calceatus apparuit, postquam carnem assumpsit. Hujus incarnationis mysterium nemo unquam ad plenum investigare potuit. Corrigia calceamenti est ligatura tanti mysterii. Non valet ergo Joannes ad plenum corrigiam solvere, quia incarnationis mysterium non suffic
Abbreviated transcription (Latin):
me uenturꝰ est forcior meẽ. euiꝰ ñ sũ
Idignus calciam̃ta portare. Medius
spũ scõ ⁊ igni. Ac si dicat. Non ĩ¬
putet᷑ audatie qd̾ ago. Baptizo ĩ aqͣ
in penitentiã. sdẽ. in signũ peniten¬
tiȩ purgantis animas. lauo corpora
⁊ usum baptizandi instituo. parans
uiam fortiori me. cuiꝰ calciam̃ta por¬
tare ñsum dignus. tanta ẽ eiꝰ excel¬
lentia supͣmeã paruitatẽ. Int̾ uos aũ
medius est quẽ predico. s nescitis eũ
qr eius humilitate abutimini. Ipse
est in igni quẽ uenit mittere super
ꝑs apientiã. St̃ qui ita exponunt.
In spũ scõ in p̃senti. ĩ igni in fut᷑o.
Sic̃ enĩ nũc renascim᷑ ex aqͣ ⁊ spũ¬

Expanded text:
me venturus est fortior me est: cujus non sum dignus calceamenta portare. Medius u sancto et igni. Ac si dicat: Non imputetur audaciae quod ago. Baptizo in aqua in poenitentiam: id est in signum poenitentiae purgantis animas, lavo corpora, et usum baptizandi instituo, parans viam fortiori me, cujus calceamenta portare non sum dignus: tanta est ejus excellentia supra meam parvitatem. Inter vos autem medius est quem praedico, sed nescitis eum, quia ejus humilitate abutimini. Ipse est, in igni quem venit mittere super per sapientiam. Sunt qui ita exponunt: In Spiritu sancto in praesenti, in igni in futuro. Sicut enim nunc renascimur ex aqua et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
te uagi oꝑib mutiles. uerbis quȩ¬
ruli. sede ꝑegrini. Nẽ autẽ sumus
elect simul cũ melle siluestri. qr
dulcissimũ cibũ prebituri sumus.
ñ ex alueariis legis. s ex nobis ue¬
luti ex trucis siluestriũ arboꝵ gẽ¬
tilitatis. Tunc exiebat ad eũ omnis
ab eo in iordane. confitentes pecca¬
ta sua. Baptirabat ioħs ñ ut
suum baptismũ remissionẽ pec¬
catorũ daret. s ut baptismũ xp̃i
remisfurũ peccata p̃curreret.
censio interpretat᷑: de suꝑbia uet̾is
hominis ad humilitatẽ confessioniᷤᷤ
⁊ emendationis descendentes

Expanded text:
te vagi, operibus inutiles, verbis quete vagi, operibus inutiles, verbis queruli, sede peregrini. Nunc autem sumus electi simul cum melle silvestri; quia dulcissimum cibum praebituri sumus non ex alveariis legis, sed ex nobis veluti ex truncis silvestrium arborum gentilitatis. Tunc exibat ad eum omnis ab illo, confitentes peccata sua. » Baptizabat Joannes, suum baptismum remissionem peccatorum daret, sed ut baptismum Christi remissorum peccata procurreret. censio interpretatur, de superbia veteris hominis ad humilitatem confessionis et emendationis descendentes
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentũ de pilis cameloꝵ. ⁊ zonã
pelliciam circa lumbos suos. E sca
autẽ eius erat locuste ⁊ mel silue¬
stre. Iohanni solitudolocus est¬
& meditari operatio. Penitentiã ꝓ¬
nunciat ꝑ quam reditus ẽ ab erro¬
re.recursus a crimine. ⁊ pꝰ uitiorũ
pudorem. ꝓfesno desmnenchi. Pilis
ñ lana erat uestitus qd̾ est inditiũ
austeritatis ñ luxurie. Tona autẽ
pellicia qͣ accinctus fuit etiã helias.
cingulum est de pellib siccis aĩa¬
lium. unde ioħs cingebat᷑. circa lũ¬
bos suos ad luxuriã mortificandã.
Locustas ⁊ mel siluestre edebat. qr
solitudinis habitatori congruum
ẽ. ñ seqͥ diuitias s necessitatẽ. Uilis
&e aspera uestis de pilis cameloꝵ uł
de qͥbus libet exuuiis animaliũ cor
contͥtum ⁊ humihatũ penitentis
monet. ut ad omne ministeriũ uo¬
luntatis xp̃i simus accincti. Locus¬
te fugaces in esum electe figurant
nos. qui prius quasi qͥbusdam cor¬
porum saltib efferebam uolunta¬

Expanded text:
is cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus. Esca autem ejus erat locustae et mel silvestre. » Joanni solitudo locus est et meditari operatio. Poenitentiam pronuntiat per quam reditus et ab errore, recursus a crimine, et post vitiorum pudorem professio desinendi: Pilis, non lana erat vestitus, quod est induausteritatis, non luxuriae. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit etiam Elias, cingulum est de pellibus siccis animalium . Unde Joannes cingebatur circa lumbos, ad luxuriam mortificandam. Locustas et mel silvestre edebat, quia solitudinis habitatori congruum est non sequi divitias sed necessitatem. Vilis et aspera vestis de pilis camelorum, vel de quibuslibet exuviis animalium, cor contritum et humiliatum poenitentis monet ut ad omne ministerium voluntatis Christi simus accincti. Locustae fugaces in esum electae, figurant nos, qui prius quasi quibusdam corporum saltibus efferebamur volunta