comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenialia uł pła ꝙ decͥminalis nulla¬
tenꝰ ed̃ pot̾. est. ẽni aliquis bonus carita¬
tẽ hñs. s ad huc quodã cupiclitatis affer¬
tu amans hec scłaria talexistens subita
morte oppͥmict᷑ in illo ĩt no affectu mor¬
soluit. gͥ post hanc uitã ab illo purga

Expanded text:
enialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu morsolvit; ergo post hanc vit
Abbreviated transcription (Latin):
att e p̃at̃at᷑a lib̾adit᷑ asuitute corrupti¬
onis inlibeitatẽ głie filioꝵ. dei. hanc
libertatẽ hũit homo añ pecc̃m quia
omni carebat miseria: ⁊ nulla tangeba¬
t̃ molestia ⁊ plenius habebit infut᷑a
in quo ꝑ pecc̾m sit inmimulibm ar¬
quia añ pecc̃m nulla erat hommi di¬
sficultas nullũꝙ inpediment᷑ de lige¬
uł mole m̃broꝵ adbonũ nilla uñ¬
pulsio uł ittingatio aomalũ ũc ã¬

Expanded text:
a creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla tangebatur molestia; et plenius habebit in in quo per peccatum sit imminutum quia ante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
que sine cantate inflat. ⁊ nõ sit doñ
di ip̃o cantas quo ut sciẽtia nõ inslet.
ectinirat. destruunt ⁊̃ arõnes quas fec̃
eccłia. siue ꝓ infictelib ⁊ docttine d̾i
resistentib ut conũtant᷑ ad dmisius ꝓ¬

Expanded text:
quae sine charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusci nõ erat. qn̾ nõ erat aliis quoꝙ plurib
moctis illi sñt pot̾ opponi quib suꝑ sectemꝰ
exercitationis stucdiũ lectori reliquentes.
⁊ adaliam ꝓperantes. herplanat scd̾am
sententiã ⁊ cͣanlẽ locutioñ seniis

Expanded text:
prius, et non erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2. Hic explanat secundam se
Abbreviated transcription (Latin):
accecbunt. ut habitum fatiant. ñ mutat᷑
ut cib qui amiitens spͣmm fira tacorpus
ũtitiur. ⁊ nos aborefecii abexilitate ⁊ lan¬
suore imobur atq talentiam mutam᷑.
fertiu gemis ÷ c̃ tã que acceclunt. uł ac¬
aitiit. nee mutant ea quib accitiunt.
nec ab ppsi ipã mutant᷑. siẽ anułꝰ positꝰ ĩ
tłigito. ꝙ genꝰ rarissime iuenitur.

Expanded text:
accidunt ut habitum faciant non mutantur, uvertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate et languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, non mutant ea quibus accidunt, nec ab ipsa mutantur; sicut annulus positus in digito: quod genus rarissime invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
imñdiãt deuno: nec unũ de diũso. Erub¬
escant gͦ scabelliani: qui cłñt ip̃m et̃ pa¬
trẽ. qui ẽ filius. ꝯfũdentes ꝑsonas qui¬
i dicti funt: patri passieni. quia dñt pa¬
itẽ suisse passũ arriani uͦ dñt. aliud pr̃ẽ
eẽ. aliud filiũ. nõ unã sub̃am. s patrẽ ma

Expanded text:
iceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam s
Abbreviated transcription (Latin):
mełiator eoꝙ medius int̾ dm̃ ⁊ homĩes.
ipõs reconciliat do̾^ ͣ econciliat aut̃ clũ ot¬
fencditula hominũ tollit ab occulis cli̾
.i. dum pecc̃a delit. quib cds offendeba¬
tur. ⁊ nos inimiei eiuseramꝰ s c̃ peccã deuit¬

Expanded text:
Mediator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata de
Abbreviated transcription (Latin):
Reconciliauit gͦ t̃ota trinitas uitutis
nsu .s. dũ peccata cdelet s filius solus in¬
plitione obelicritie inciuo patrata sũt.
scdm humanã natam ꝑ que t̾dentes ⁊
in mitantes iustificãbitur. Scd̾m quã¬

Expanded text:
 tota Trinitas virtutis usu, scilicet, dum peccata delet: sed Filius solus impletione obedientiae, in quo patrata sunt secundum humanam naturam, per quae credentes et imitantes justificantur. 7. Secundum qua
Abbreviated transcription (Latin):
cibantũ homines cdõ hi ÷ arbiter quẽ nob
desicterat. utinã nob̃ ẽ arbiter Recontili¬
conciliauit ꝓp̃c ut incipet amare quos
octerat. sic̃ reconciliatur inimicus inimi¬
caut ileinde sint amiti quiante se ode¬

Expanded text:
ciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset nobis arbiter! Reconciliconciliaverit Christus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se ode
Abbreviated transcription (Latin):
lius inpatre cognosc̃r. Cũ enĩ patrẽ di¬
x̾is: eiis etiã filiũ cdosignasti q nemo
ip̃e sͥ pat̾ ẽ. sũ siliũ nominasetiã par
filius sine patre. nec pat̾ pot̃ ẽẽ siue si¬

Expanded text:
ognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Fi
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ aute fc̃am mulierẽ. dm̃ cdxisse uiro:
de ligno scĩe boni ⁊ mali nõ comedas: Nõ
dixit nõ cõmedatis: forte q. facturus
subiecta uiro fuit. nõ nͥ mediante iaro:
diuinũ debuit accipere p̾ceptũ. Uñ apłt¬

Expanded text:
legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Et instus Qui enĩ alit̾ stcdilig̃ iniuste se di¬
ligit. qi adboc se ut diligit sit iniustus. adħ
ocuitat mens humana ut nũquã sui nõme.¬
miñithũqͣm se ñ intelligat. nĩꝙͣ se nõ
cliligat. s qm qui ocdit aliquẽ noc̾e illi

Expanded text:
ericulo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc unquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ ẽ. eit̃ cliro incarne una. sic de his
imago illuis contugii. ⁊ qualit̃ insingłis¬
tͥa ĩ nob consumet᷑ pecc̃m ubi tio
ignosti pot̾it sidiligent̃ intendamꝰ. &d
at in anima mortale ł ueniale pecc̃m
Ut enĩ ibi serpens suasit mulieri ⁊ mu
cebram peccĩ conceperit. quasi serpens
mulier edit cibũ uetitũ. pꝰ de eodẽ dat
uiro. c̾ suꝑiori ꝑtiꝑationis .i. tationi sapĩt
motu sensuali mñ peq̃ ilecebra teneat᷑.
togitationis delectatione sine uoluntate
ꝑficienditeneat᷑. mulier sola manduca¬
uit nõ uir. c̾auctoritate cohibet᷑ uolũ¬
tas. neacłopꝰ usꝙ ꝑueniat. Siuero adsit
plena uoluntas ꝑficiendi ut si ad sit facł¬
tas. acdesectũ ꝑducatur: uit quoꝙ mã¬
cducat. quia suꝑior parsrationis islece¬
brẽ consensit. ⁊ tũc ẽ dapnabile ⁊ gra¬
ue peccm̃. Qñ aut̾ mulier sine uiro
gustat. alian t̃ mortale. aliqñ ueniale
peccm̃ ut enĩ dictũ t̃: tunc mulier

Expanded text:
 Erunt duo in carne una, sic et de his imago illius conjugii, et qualiter in singria in nobis consumetur peccatum. Ubi agnosci poterit si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale, vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mcebram peccmulier edit cibum vetitum, post de eodem dat viro, cum superiori parti rationis, id est, rationi sapientiae motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur,cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier
Abbreviated transcription (French):
erubestant quiputant saluatorẽ timuis¬
se mortẽ. ⁊ passionis pauore dixisse. Tran¬
seat ame calix iste. De terminatio a ue

Expanded text:
Erubescant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me calix iste. 6. Determinatio au
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ diuinã cẽnciam genuisse : ad qd̾ respõ¬
demus. illa u̾ba sic intelligencla et̃ dñteᷤ.¬
pat᷑ r se ip̃o genuit. illud ꝙ ip̃e est .i.¬
filiũ qui ẽ illud ꝙ pat̾ ẽ. ssamꝙ pater

Expanded text:
ergo divinam essentiam genuisse. Ad quod respodemus illa verba sic intelligenda esse, dicende seipso genuit illud quod ipse est, iFilium, qui est illud quod Pater est. Nam quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nuit sͣliũ ł tẽntia genuit cẽntiam.
an omnino non genuit. nec genita
ẽ cliuina eẽntia acdꝙ catholicis tracta¬
torib consentientes dm̃s ꝙ nec pater
genuit diumna antiã. nec diuma tẽn¬
tia genuit siliu nec diuina tẽntia

Expanded text:
nuit Filium, vel essentia genuit essentiam; an omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genuit Filium, nec d
Abbreviated transcription (Latin):
suate huic significationi que
intellig̾t trinitas. ne omnino tat̾e¬
mꝰ inĩtogati. quid tresc̾ueseẽ fatẽ¬
silaborat eloquiũ. dictũ ẽ m̃: ires ꝑso¬
ne. ñ ut illud dicẽtur s uetac̾etut oło.
llõ.it: rei ineffabił eminẽtia ẽ locabulo.
mine querentib detrib respõdeamꝰ.

Expanded text:
servare huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres esse fatem laborat eloquium: dictum est tamen tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur omnino. Non enim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo emine quaerentibus de tribus respondeam
Abbreviated transcription (Latin):
tare ipm̃r si uns inflatus inflat du¬
as tibias. ñ pot̃ unus sp̃s implete duo
corda. ⁊ agiare duas linguas: Si spu
re possunt: Immo ÷ ibi quetlamoso¬
nantia : quedã ⁊ cordia. s auditore̾ de¬
sid̾at studiosum. n̾ociosum IEcce mo¬
uit duas linguas sp̃c di. ⁊ audiuimꝰ
exuna. łimornõ ÷ incaritate. Audiui¬
mꝰ exalia. Timqr cͥnĩ castus ꝑmanet
inscłm scłi. Quid ÷ hoc: dissonãt: Ex ñ
cutite aures intendite moloctiam.
stõ sñtã hic addit castus. Illic ñ addit.
quia ÷ timor aliquis qui dititur cas¬
tus / ẽ alius qui ñ dr castus. dist̾namꝰ
ne forte arcleant cũ diabolo inigne
et̃no. Ip̾e ÷ iunorqui intoduc̃ canta¬
tẽ. sisie uenirut ixcat si enĩ po pe
nas times. d̾m ndũ amar quẽ nt times.¬

Expanded text:
piritum; si enim unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, et agitare duas linguas? Si spirre possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur castus, est alius qui non dicitur castus. Discernamune forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deu
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ male quisꝙ uti pot̃. ⁊ tõ uirtute ne¬
mo male utitur. qui upꝰ uiitutis ẽ. bo¬
nts usus istoꝵ quib etiam bene uti
possumꝰ: Hemo aut bine utendo: ma¬
le utit᷑. Nõ solũ aut̃ magna: s ⁊̃ media.
⁊ minima bona eẽ ꝓstitit bonitas d̾i
Eoce hẽs ma genera bonoꝵ distincta¬
uent᷑ aut̃ utr̃ In quib bonis sit libe¬

Expanded text:
nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, male utitur; non solum autem magna, sed etiam media, et minima bona esse praestitit bonitas Dei. Ecce habes tria genera bonorum distincta. 11. In quibus bonis sit libe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ boneste. udo tudt ut ear̃ defid̾iũ contu¬
piscat᷑. Postremo ut ꝓficiente grã. iłelec¬
tet eai ͤ oꝑatio. quar̾ sola ratio ielecta¬
bat Aitende hunc ordinẽ gt̃arũ quõ
hic idistincte assignat aut᷑ qualit̾ .s.¬

Expanded text:
concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat August., qualiter sc
Abbreviated transcription (Latin):
l tñ uitã ñ m̃et᷑. neogram qua iꝰtisica¬
tur. Illius enĩ grẽ ꝑoipiende que nos¬
tirat᷑ hominis sanat. ut sanata legẽ ĩ¬
pleat: nulla m̾ita p̾cectunt. Ipã s̃. enĩ
qua uitisicat᷑ imꝑius .i. fir iust᷑ qui
pͥus irat imꝑiꝰ. m̾itis aut̃ impiĩ. nõgͣ

Expanded text:
n vitam non meretur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat
Abbreviated transcription (Latin):
siposs homo. maiorẽ meliorẽꝙ seip̃o:
gigñet filiũ. s maius ł meliui dõ: qui¬
ommpotencia uo suit: an forte nolu¬

Expanded text:
osset homo, majorem melioremque seipso gigneret filium. Sed majus vel melius Deo quiomnipotentia defuit. An forte nolu
Abbreviated transcription (Latin):
cisꝙ pat̾ genuit aliũ minorẽ seip̃o. ĩ
quo⁊ patriderogas. Am si filiũ unic̃ mino¬
rem genuit.: aut nõ potuit. aut nõ irolu¬
luit: es̃ inuidũ ẽẽ clixisti ul aut̃ nõ
potuit. uͥ ẽ ommpotencia dĩ patrisꝓt¬
sus ad hũcartiołimies colligit᷑ ut d̾s pa¬
t̃. equalẽ sibigigne filiũ. aut nõpot̾uit
aut poliũt. ginõpotuit: insirmmus. Si
ergo pat̾. ñbi eqͣlẽ siliũ. ⁊ abutroq ꝓredit
nã gigñe potuit nec tñ plenã genuit.
s minorẽ cogimini. paut̃ iniudũ dre:¬

Expanded text:
od Pater genuit Filium minorem se, in quo et Patri derogas. Nam si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut noluluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligit, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus, si ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque procedit nam gignere potuit, nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum d
Abbreviated transcription (Latin):
ne clubitatione suba. ł simelius appel¬
latur tẽntia quã greciusiã uocant Si¬
cut enĩ abeo ꝙ ẽ sape. dicta ẽ sapiencia.
⁊abeo qu ẽ scire dictaẽ scientia: itaab
qui tix̃ famulo. suo moifi. egõ fũqui sũ
⁊ dices filiisisrł: siuiẽ inisit me actuos¬

Expanded text:
ellatur, essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo quod est sapere dicta est sapientia, et ab eo quod est scire dicta est scientia, ita ab qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me a
Abbreviated transcription (Latin):
ud nõ eẽ dm̃. ⁊ que sua sunctita. ut insint
illi. sic dicens hõ aut aliquidt simile cũ
alicuͥi erit: alibinõent. quia id qd̾ ẽ: illic
qui insistens. alicuͥ sitz d̾s aut̃ inmense
uitutis. uiuens potestas. que nusꝙͣ nõ
adsit: nõ desit usꝙꝗͣ: st omnt̃: ꝑ suã edo

Expanded text:
ue naturam Dei et quae sua sunt, ita ut insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia id quod est iqui insistens alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ostendens. troriset: sub mensurã
c̃aturarũ metui c̾atorẽ agͥdit. ⁊ scd̃ ħ:
nõ ibem ẽ deus. ⁊ quod dei est ac si drẽt
Gi adinstar cͥaturarũ det̾atoee sentis: cog̾is fa¬
Nõ gͦ scd̃m corporales modos ut ineͣpͣdẽ fene
fubdit accipienda sunt: hec que cłedõ ili¬
cont᷑. Uͥ euatuans opinionẽ eoꝵ qui ita pu¬

Expanded text:
stendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fao secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita pu
Abbreviated transcription (Latin):
peccarẽt: famẽ ñ sentirent. S sine famt
suꝑfluũ uicderet᷑ cometere uñ putant
quidã eos. cib̃ nõ indiguisse ante pecc̃
qr nõ pot̾ant esurire. si nõ peccassent ad
nõ subiacuiss hõ: sinõ peccasset: S ꝓcul
dubio peccass. nisi hũc defactũ cibo p̾ire¬
niret. habebat enĩ naturalẽ appecitũ.
cio eẽt. s de nat᷑a si hominis condicio. ĩ
pͥncipio suo .i. inpͥmo patente. aꝑsecto
inchoatur: insubsequẽti ꝓpagatione.

Expanded text:
ent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Adnon subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum tio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. Oouet nos inquit. si pͥ¬
miꝰ hoĩes nõ peccassẽt. uit̃ tales filios
cẽnt habitur qui nec lingua neo ma-¬
nib. nec pedib ut̾ent᷑. nã ꝑp̃ ut̾i ne¬
cãtatẽ. forte necẽe erat paruulos nas¬
ci. S ꝗͣuis exigua pars corꝑis sit costa:
nõ tñ pp̃ hoo parulã uito coniugẽ
fec̃. Uñ ⁊eiꝰ filios pot̾at omipotẽcia
c̃atoris. mox natos grancdes face̾: s ut
ħ omiitã. pot̾at c̾te eispr̃are. ꝙ multis
actincessũ pedes icdonei sunt. nec manꝰ
saltẽ adscalpendũ abiles sunt ⁊ iuxͣ
se ma̾mis positis. nascentes mag̃ possẽt
esiunentes flere riuã sugg̾e pͥe quoꝙ
infitmitati mẽtis congruit ħ infirmi¬
tas carnis: his u̾b̃ uid̾r insinuari. ꝙ¬

Expanded text:
loquitur. Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedibus uterentur. Nam propter uteri necessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen propter hoc parvulam viro conjugem fecit, unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Recte ip̃e b̾s trinitał intelligitut
beatus. ⁊ solus potens. excenuã exp̃sse
dixit. ip̃e deusirinitas. ut ostentiẽt.
⁊ ip̃m łm eẽ trlnitatẽ: ⁊ trinitatẽ eẽ.¬
ip̃m d̾m. Itẽ ineod̾ inu̾b illis inquiꝰb

Expanded text:
ait: Recte ipse Deus Trinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾nante conspectu. hĩcꝰ illuo. ⁊ iñ huc
⁊ rursus inde.t in maliud atq aliud ut
aliqͣ uid̾e nõ possit. nisi nõ uidens alia
s omnia simul uidet quoꝵ nullũ ẽ:
ꝙ nõ semꝑ uideat. ⁊ sciat eius itaq scũ ĩ¬

Expanded text:
alternante conspectu hinc illinc, et inde huc, et rursum inde vel inde aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit, nisi non videns alia; sed omnia simul videt, quorum nullum est quod non semper videat et sciat. Ejus itaque sci
Abbreviated transcription (Latin):
nõ. quia nullus alius semꝑ fuit.
nͨ patris quia t̾ ingenitus. ⁊ innascibił
nec sur: qi nulla res se ip̃am gigñe pͭ.

Expanded text:
non; quia nullus alius semper fuit. ec Patris, quia Pater est ingenitus et innascibilis. Nec sui, quia nulla res seipsam gignere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
didiss indominõ: uidecet᷑ sinẽ dilectiõis.
ac spẽ constituisse ineo. s quia illud ad¬
didit indomino se finẽ posuisse. adẽ¬
homint indeo frueubideo potiusqͣs ho¬
mine siueris̃. Hic quent᷑ an dofruat᷑ an

Expanded text:
didisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemhomine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. 7. Hic quaeritur an D
Abbreviated transcription (Latin):
utfas: senire tanto enĩ sanctins fuit. itaꝙ ꝑ¬
saliuis quanto acarnasi oꝑe mnuimus. sili
pius postea en eatione cdtta intelligendum:
utñ ñ qͥ ꝑtineat mulier ala aclimattimo¬
mat̾moniũ ꝙ ex p̾ssam ⁊ plenam teneat fi

Expanded text:
nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimomatrimonium quod expressam et plenam
Abbreviated transcription (Latin):
U detestantes quitatiani appellati sc̃.
hii nuptiasocnino dampnant. ac pares
somnirationib alĩ aꝙ cortruptionib fa.¬
clunit nec rectptiuit insuco nub: a
iugioutentẽ marẽ ł seminã / Qarebo

Expanded text:
 detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ulti uͦ deuto ꝓfundo querentes.
tedd̾e racionẽ atꝙ scd̾ otecturas cor¬
d̾ sur inscrutabilẽ altitudinẽ iudicio¬
rũ dĩcogitare conantes infabulas ua¬
nitatis: abit̃ clicentes. qr anime sur¬
sũ intelo peccant. ⁊ scdm sua pecc̃a: ad¬

Expanded text:
ulti vero de isto profundo quaerentes reddere rationem, atque secundum conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata
Abbreviated transcription (Latin):
L relegisse auosdã nt bonifierent. ⁊ fute¬
lis / Ita ⁊̃ concecli dibeat ipꝓbasse quod ã
ut ait mali tẽnt. ⁊ insubeles ⁊ obdurare
ut peccent. ꝙ nillatenus ocedi oꝑtet. Hõ
mnĩ reꝓbatio ita ẽ: cãmali. sic̃ p̾destinatõ

Expanded text:
 elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est
Abbreviated transcription (Latin):
õĩ c̾malit̾ genius diximꝰ redsidisse. Et si
pecẽa parutũ tͣnseunt inp̾auulos utõ õiũ
qͥ fuiͣnt ab adã usꝙ ad ip̃os / an aliqͦꝵ ⁊¬

Expanded text:
omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliq
Abbreviated transcription (Latin):
na miff̾ia pͥncipantur. spotestates noĩa¬
tur. hũ quihoc cet̾is potẽtius insuo ordi¬
ne accepunt. uͣuitutes actũso eis lubiec¬
te. eoꝵ refrenent᷑ potestate. ne homines
tutes uocant᷑: ali ꝑ quos signa. ⁊ mitacła:
frequẽt fũit. Arhangeli qui maiora:

Expanded text:
na mysteria principantur. Potestates nominantur hi, qui hoc caeteris potentius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae eorum refrenentur potestate, ne homines rtutes vocantur illi per quos signa et miracula frequenter fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid: ao uitam suturam. si mistauita il¬
lecelebrosusime uoluptatis blancditaĩta con¬
tempsero. sime penitec̃to uehem̃tiꝰꝙͣ pͥus ex¬
res largius sustentau̾o: si cartate ardentiꝰ
flagratto. Quis ut̾m na cdesipit ut huichõi

Expanded text:
ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius exres largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini
Abbreviated transcription (Latin):
as satis faciant. qr inorcdinate agunt. dũ
ase ñ incipuit nec ꝓpͥe dicit᷑ elemosina.
tale opꝰ. dũ gͥip̃is crudeles existunt ñ
placentes dõ. sõ gͥ clicenda ÷ illa satis fac¬
durat inalto̾. Quia nicħ ꝓdest leninare̾
⁊ orare. ⁊ aliabona agere nisi mens reuo¬

Expanded text:
as satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati sadurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revo
Abbreviated transcription (Latin):
uult ordinate elemosinã dare. a se de¬
bet pͥm̃ inciꝑe. ⁊ eam pͥmũ sibi dare ẽ
qui ꝑ clemosinas largissimas fructuũ
suoꝵ uł pecume. ĩpunitatẽ se em̃e es¬
timant. inpecc̃is ꝑ manentes. qͣita dili¬
gunt ut ieisoptent ũsari. Quiu̾o di
s cudełꝰ diligendo quippe eamm ẜ scłm.

Expanded text:
vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero dised crudelis. Diligendo quippe eam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione peccẽĩ cui añ s̃iuebat: modo tessat
ñ ꝙ. eius ueniam hãt. uocaturꝙ pluuia:
illa tał continentia qua ab ope peccĩ reuo¬
catur quia ex fonce gratie dĩ: id cordi instil¬
latur. ut uł sic panlatĩ acdpenit̾ ueniat ⁊¬

Expanded text:
modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
humañ cdiluuio sodomitas igne egip¬
pitniret .ꝙ. ñ iuidicabit d̾s bis idip̾m.
Aui gͦ punitisũt. pꝰ ea ñ puruent᷑̃ alioqͥn:
mentitur scͥpta . ꝙ nesas ÷ dr̾e. Que sit ĩ
⁊ caue ne de omnib gen̾alit̾ in soꝵ¬
telligas s de histm̃ qui int̾ ip̃a flagella
penit̾ egerunt. credentes indm̃ hebreoꝵ
quã ⁊ sibreuẽ ⁊ mom̃taneam tñ n̾ respuit

Expanded text:
humanum diluuio, Sodomitas igne, Aegyppuniret, quia non iudicabit Deus bis in id ipsum. Qui ergo puniti sunt postea non punientur; alioquin m cave ne de omnibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñp̃uenir sũtiam uicdicis neo illi in peoc̃o¬
remexetcend̾ de hinc pene auferri potes¬
na collegerat tales pꝰtadm̃s nec puniri q
culpa leuis p̾fenti p̾senti supplicio. conpẽ¬
sata sit. leͣuis enĩ culpa leui supplicio cõ¬

Expanded text:
entiam iudicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potesna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa leuis praesenti supplicio compensata sit; leuis enim culpa leui supplicio com
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile : ꝙ angło ferenti plebem se obtulit
dicens. Giex istequid fec̃: fiat manus tua
statĩ estimabatur inlignus. sec mir̃ si tali
sua oblatione ꝓppło peccĩ sui ad eptus ue
niam ẽ. c̃ moyses offerendo se: ꝓplebis erro

Expanded text:
mirabile , quod Angelo ferienti plebem se obtulit dicens: Grex iste quid fecit! Fiat manus tua  aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se Domino pro plebis erro
Abbreviated transcription (Latin):
quosoã hereticos. qui peccantib post bap.¬
tm̃ semel m̃i dicebant utilẽ eẽ penitentiã:
ita. adħuc instant ꝑfidi. qm̃ sapiũt plus¬
ꝙͣ. oportet. ñ sobrii s excedentes m̃surã.
dñt. ⁊ si semel peccantib pꝰ bap̾m ualeat
penitentia. ñ tñ sepe peccantib ꝓd̾it it̾ata.
alioquĩ remissio ad pecẽm eẽt incitatio.
dñt enĩ. quis nõ semꝑ peccaret. si sẽꝑ redi¬

Expanded text:
eticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: Quis non semper peccaret, si sempe
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sac̃dote sacisfactionẽ impleu̾it. cet̾is
satisfec᷑ ad arbitnuĩ sac̾doris qui uicẽ xp̃iĩ¬
eccłia gerit. Iõꝙ side eo it̾m iudicetur. bis
in id ip̃m uidicat d̾s̃ ⁊ surgit duplex tribu: dentium.¬
latio s̃ de his tm̃ oportet illd̾ intelligi
qui p̾sentib supliciis onnitant᷑ inbonũ.
⁊ sic ꝑseuerant. suꝑ quos ñ surget duplex tͥ¬
bulatio. Qui u̾o int̾ flagella duriores ⁊ de¬
t̾ioros fiunt: ut pharas p̃sentib et̾naynec
dant᷑ alii hic ⁊ mnet̾nũ puniuntur. Quĩꝙ
enĩ modis fiagella contingunt ł ut iustis flag
custodiã uirtutũ ne suꝑbia temptet:

Expanded text:
 sacerdote in satisfactionem expleverit, caeteris satisfecit ad arbitrium sacerdotis qui vicem Chriesia gerit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Sed de his oportet illud tantum intelligi, quet sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectdantur, alii hic et in aeternum puniuntur. Quinque enim modis flagella contingunt, vel ut justis per custod
Abbreviated transcription (Latin):
uera beatitudo: de hoc aus in libro
tums eũ capessande retinendeꝙ beati¬
dinis uoluntas una sit omnium uñ
tanta existat de ip̃a beatitułine rur¬
sus duĩsitas uoluntatũ non quoo eã
aliquis nolit s qs nõ omnes eãm norĩt
Sienim eam nossent nõ ab aliis puta¬
ietur eẽ inuntute animiut ab aliis
inuoluptate coepons ab aliĩs atꝙ aliis
alibi atq alibi : Quomodo gͥamatit om̃
quod non omnes sciunt: Quis pocest
amarequod nescite sic̃ supra dispu¬
taui sur gͦ beatitudo amatur ab oĩb
nec tñ scitur ab omnib ẽ anforte sctũt
onnes que ipã sit. s nõ omnes sctũt
quomodo beate utũe uult qui hoc
no uult: sionne uerius diximus hõ
iste nõ uult beate uiuu̾e qm̃ ñ uult
folitm: beate niuere uolunt ĩmo pau
lunt ita ne falsum uñ nec ip̃e citero

Expanded text:
 in lib. rum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius diximus: Homo ille non vult beate vivere, quia non vult ergo omnes beate vivere volunt, imo pauclunt. Itane falsum erit, unde nec ipse Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
tał temptatio tm̃ fit ab adu̾satio : Int̾ior
lũ intrinfetꝰ sugg̾itur. ⁊ hec tempta¬
tio aliqñ fit ab hoste. aliqñ acarne:
Nlam ⁊tliabolꝰ inuisibilit mala sugg̾it.
⁊ excamis corruptione suborit᷑ motꝰ.
iuicitꝰ ⁊ ittillatiopͣua. sõq temptatio
que ẽ excarne : nõ sit sine pecc̃o Que¬
ab aut̃ ẽ hoste nisi ea consenciatur: nõ¬
ht̃ pecc̃m s ẽx mat̾ia exercende uir¬
tutis. Teptatio aut̃ carnis int̾ior. ilif¬
sicilius uincit᷑ q int̾ius oppugnãs
de nrõ tͣcͣ nos roboratur. hõ gͥ qui so¬
la ext̾iori tẽptatione pulsatus ceci-¬
am tanto grauł plectendus erat.
quanto leuior iupulsione fuerat
ꝓutat᷑. ⁊ iñ quia aliquã licet modi¬
tam radendi occasionẽ huĩt idcuto

Expanded text:
nterior obis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autirtutis. Tentatio autem carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro, contra nos roboratur. Homo igitur, qui sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat. Et tamen quia aliquam licet modicam cadendi occasionem habuerat, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
sionis Ut olim aspicientes iferpentẽ
eneum in ligno erectił: amorsib serpẽ¬
tum sanabantur: Siergo recte fidtim
tuttu millũ respicimus qui ꝓ nod̾ pepẽ¬
dit in ligno. auintuł diabon feluimur.

Expanded text:
sionis; ut olim aspicientes in serpentem aeneum in ligno erectum, a morsibus serpentum sanabantur, Num. 2. Si ergo recte fidei intuitu in illum respicimus, qui pro nobis pependit in ligno, a vinculis diaboli solvimur,
Abbreviated transcription (Latin):
.s. nostu puit. quo ille impleuerat ama¬
ntudine sua d̾s aut̃ nruasa etus enpiẽs
⁊ sua faciens fi̾it amantucliuẽ.⁊ impleuu
idulcetine ꝑ mortẽ fu u̾apect̾is ieclimens
⁊acdoptionem głie filioꝵ largiens. sto.¬
gͥ homo mortał. ut moriendo cliaboli
uinc̾et nͥ. es homo ec̃t quidiabolumil¬
ceret ñ iuste s molent᷑ hõ ei colli uidet᷑ qu
stilli sponte subrecit s si eum hõ uinẽ iu¬
it manisesto hominẽ p̾clit. ⁊ ut hõ uinea
neccẽ ⁊ ut dẽ meo fit. qui eũ itmunem

Expanded text:
 nos eripuit, quae ille impleverat amaritudine sua. Deus autem noster vasa ejus eripiens et sua faciens, fudit amaritudinem, et implevit dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem gloriae filiorum largiens, Roiabolum vinceret. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecit. Sed si eum homo vicit, jure manifesto hominem perdidit; et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit; qui eum a
Abbreviated transcription (Latin):
ipͥus adiabolo ⁊ aputato.⁊ apena
nos uincuł pecc̃oꝵ teirebat s̃ quomͦ᷑a
peccĩs ꝑ elusmortem foluti sumus q
luĩ suũ tracliit inmortẽ ꝓnobispec¬
catorib. Exibita aut̃ tante gͥ nos dila¬
tionis arra. ⁊ nos mouemur accencli¬
murq addiligendũ d̾m qui ꝓ nobis
tanta fec̃.⁊ ꝓ hoc iustisiramur.i: solutia
pect̃is iusti efficimur. Mors gͥ rp̃i nos
uisiificat tlum ꝑ eam caritas excitat᷑.

Expanded text:
ipsius a diabolo, et a peccato, et poena nos vinculis peccatorum tenebat. Sed quomodo a peccatis per ejus mortem soluti sumus? Qlium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit; et per hoc justificamur, id est, soluti a peccatis justi efficimur. Mors ergo Christi nos justificat, dum per eam charitas excitatur
Abbreviated transcription (Latin):
um ͣ tar munice nob inuifibiles potestates.
li nitunt᷑ iniisibiles cupiditates. fuso emi sã.¬
guine nue culpa omniũ culparũ cuogra¬
phadeleta sunt. quib debitoresqui ineũ
c̃dunt adiabolo ante tenebãtur uñ qui
ꝓmultis esfundetur ꝑallum gͦ recdempti su¬
mus inquo printeps mũdi nich inuenit.

Expanded text:
ur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur. Per illum ergo redempti sumus, in quo princeps mundi nihil invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ciam tantã coniung̾e.qͣꝗͣ ei impossibile
finuni᷑: rationał i̾ature hullitatẽ lio
longe ineriorẽ ad suegłe parcicipati¬
one̾ sublimare. Qura gͣ ꝑ exomplo rati
pꝰmod̾ cũ eodẽ corpore głificato: ad consor¬
limaret᷑. ut ꝙ. minus ex ddispensatione triᷤ¬

Expanded text:
ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia ergo, pro exemplo, ratipostmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consorlimaretur, ut quod minus ex dispensatione Cr
Abbreviated transcription (Latin):
lentissima c̾atura. tam infhue r tar
unuri. ut no nalrat aitais abħ̾ ut
uelit camrelinquere. sic̃ apłc ostẽdit
ditẽs Nolumus corpors expoliat. s
exemplogͥ sutuit societatis. que int̃¬

Expanded text:
lentissima creatura, tam infimae, id euniri, ut non valeat arctari ad hoc ut velit eam relinquere, sicut ostendit Nolumus corpore expoliari, seexemplo ergo futurae societatis, quae int
Abbreviated transcription (Latin):
onales sp̾t uara sorte ꝑ arbitrio uolunta¬
tis sue disponti illis quos insua puritate
reliquerat sut sũ incelomansione Illis
uͦ quos corꝑib t̾renis sociauerat. de desũ
int̾ra habitationẽ ꝯstituit: utsq regłam
ꝓpont̃s obecliencie. quatinus ⁊ ili ab eo
ascenderent feat iq d̾s hominẽ exdu
exdupliti sub̃a. corpus idet̾ra singens.

Expanded text:
onales spiritus, varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens,
Abbreviated transcription (Latin):
in ħ uocabulo. ł duos parres inilla tri¬
nitate. ł duos qͥue nõsint dalio: quis¬
piã suspicet᷑. Ecte hisu̾b apte ostend̾.

Expanded text:
in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Ecce his verbis aperte ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
I obfer᷑uand̾ sacram̃tũ quo malũ moau Io i.¬
te ꝓmictitur ut siquis ad ult̾ahi ꝑmitti¬
ꝑpetuã fidẽ ceamanendi poluceatur.
ł olerabilius enĩ ÷ ñ impłẽ sacram̃tũ ꝙͣ
ñ ĩple ꝑmanere instupro Itembeda
Beda
Siquid nos incautius iurare contingat.
ꝙ obferuatũ peiorẽ n̾gat mexitũ libere
illo salubrimo consilio mutand̾ notu¬
mꝰ ac mag̃ instante neccitate pererand̾¬

Expanded text:
 observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerand
Abbreviated transcription (Latin):
car̃de usu ext̾ioris acipiunt Quo
uero dit̾ bonũ usũ. łr arbitrũ uiitu¬
tẽ eẽ imimagnis oꝑari mun̾ari bonis
de usu int̾ioris intelligũt ⁊ uirtu¬
tes nicħ aliud eẽ quã bonos affectusł
motꝰ mentis affert̃. quos dõ in hoĩe
facit. nõ homo quia licet illi motꝰ sĩt
sũ sib̾et ⁊ aduiuet gr̃a sua oꝑante
⁊ tooꝑante. quã dĩ gratuta uolun

Expanded text:
de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus sintsum liberet et adjuvet gratia sua operante et cooperante, quam Dei gratuitam volun
Abbreviated transcription (Latin):
ti ubidine s ctuctipietate qui multo
facilius ꝯdn̾e possictit ⁊ uellent utebã¬
tur. tũ conuigib ⁊ plures uni utro lice
bat hre. quas astus habebat quã ñc
imã quilibet istoꝵ inquib uctemus

Expanded text:
ti libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni viro habere licebat, quas castius habebat quam nunc unam quilibet ist
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ initiũ sequentis diei que ẽ aurora
que nec plenã lucẽnec omt̃o thenebral
p̃cesserat qui sequẽtis diei inicio t̾mi¬
naret᷑.⁊ eo p̾cipue qr lute apparente
mox suꝑ t̾ram plemis atꝙ p̾lclarus
dics exu̾tit. qui ñ ab aurora plena lucs
ichoauit. ⁊ mane eequẽtis diei ꝯ sũmatꝰ
ẽ Uñ beda suꝑ genesĩ. Decebat ut dies alu¬
ce incrꝑet.⁊ inmane sequentis diei tend̾ et.
ut oꝑa dĩ aluce inchoasse. ⁊ inlutẽ con¬
pleta eẽ significarent᷑: Reliqui aut̃ dies
mane hũert̃ ⁊ uesperã. quoꝵ quisꝙasuo
mane incipiẽs. usꝙ ad . p alt̾ius diei
mane tencdebatur: ons De nat᷑ali or-¬

Expanded text:
est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam; quorum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur. 5. De naturali or
Abbreviated transcription (Latin):
enim int̃dictũ udebatur: Scd̃o consi¬
dera ꝙ ñ andore aliquo nage sucrensus
libidinis ñ petulantis forme captus deco
gande soboradhuc pꝰdiliuiũ cantas erat.
hũi gen̾is erat ĩ religionis demq poblot.¬

Expanded text:
enim interdictum videbatur. Secundo considera quod non ardore aliquo vagae succensus libidinis, non petulantis formae captus decogande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ene mulietes ł uitͥc quib ade fialii uł fili¬
e iung̾cntur pͥmmisominiũ lamech ctu¬
as lagit᷑ simul huisse urores ⁊ hotineo ar¬
guitur quia pexpletione carnał noluptatiᷤᷤ
nticcisse ꝓhibttur spaste uero c̃ iampene
omnes homines falsis cliis suirent paucis
intultu cłĩ ꝑmanentib consultũ ẽ adeo
plures inuatrimonio copulare abine ił
pancis deficientib cultus dei noticia de
ficeret. Uñ habrabã uiuente urore ad
ancillã mitauit ⁊ exea genuit Iachob
⁊ libis ⁊ ancilł se copulauit ⁊ filie loth:
patre ebrio use sunt: c̃ enĩ occ̾is iictola
q̃rebatur. quuia insuccessione sangitinis
etat fuccessio religionis. Uñ ⁊̃ inleg̾e male¬
dicta enat st̾i que nõ relinquebat semẽ

Expanded text:
 quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatquaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen
Abbreviated transcription (Latin):
uis nõ siat intoto corpore. illa tũ tota
fentit. quia totã ñ latet. S tñ nec in ip¬
sa anima. uera simplicitas ẽ: cũ eni
aliud sit aitifitiosũ cẽ. aliud inhectẽ
aliud accutũ. aliud memorẽ. aliud
cupiduas aliud tmor. aliud letica:
nus. Manifest᷑ ẽ nõ simplice:. s multi¬
plicẽ ẽẽ nat᷑am: sucb̃ enĩ simplex mu¬
tabile ẽ. Omnis aut̃ c̾atura: mutabił
ẽ. slulla ergo catura uere simplex ẽ.

Expanded text:
amvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa anima vera simplicitas est. Cum enim aliud artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, nus; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex est.
Abbreviated transcription (Latin):
qua dies pͥma grorta ẽ q ante lucẽnͭ
dies fuit nec nox licet tempꝰ fuĩt: ad̾¬
abissus omnẽ t̾re altituitinẽ poterat.¬
tex̾t dicipot̃. in illis partib fr̃a. quas
nc̃ ñ illustiat diuina sola lux. Neomitũ lu¬
cẽ mnaquis posse lut̾e. cũ itiã nautar̃ oꝑa¬
tione sepius illustrentu Qui inꝑfũ¬
dũ m̃si. millo exore oleo. aquas sibi illus¬
trant. que multo rariores fuert̃ in pͥnci¬
pio: quã mͦ fint. qinũcdũ congregate fue¬
rant inuno loco. fcã gͦ lux illa. uitẽ¬
loc̃ soł tenebat. que motu suo ciurum¬
agitata. noitẽ iliẽq cdisc̃nebat: Ibigͦ pͥ¬
mũ lucẽ apparuisse. u̾isimibe ẽ uͥ solto¬
tiiliano cursu. cutãuẽtꝰ apparet. ut eo

Expanded text:
qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerabyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa quaelocum solis tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
auititis exibit pelaguis dicens cur gͦ
ꝑuuli ⁊ iilli qui ñ hñt grãm sine ciua ñ
possunt fac̾e iade data diuina. reitenẽ¬
tut hoc aut̃ qua occasione dix̾it. in li.
ittrastationũ. pelagio respondens aꝑitIo
inĩ ccͣ manichtos dixit qui in homine
duas nat᷑as tẽ contendũt unã bonã ex
qõ. alt̾am malã. e gente tenebratũ.
que nũꝗͣ bona suit. nec uelle bonũ p.¬

Expanded text:
it Pelagius, dicens: Cur ergo parvuli et illi qui non habent gratiam, sine qua non possunt facere mandata divina, rei tenentur? Hoc autem qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dã mortẽ suã qr si iuste uiuebat. ⁊ pec¬
cat: morit᷑ facie iusticie. si peccatrix
erat. ⁊ iustifuatur. moritur peccõ. ũ
alias eiusmutationes taceam ideqͥbꝰ.¬
stiũ moripotuit. qr pettate potuit.¬

Expanded text:
men mortem suam, quia si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutatiotiones taceam.stium mori potuit, quia peccare. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ emĩ ibi maiorẽ. que u̾ior nõ eit..
nͭ. ipã u̾itasẽ magnitudo. Ecce mͦꝯ
uenienti ⁊ tatione atholica oitensũ
tst quomͦ indifferens sit magnitudo
triũ ꝑsonar̃. quia nec una maiorẽ ali¬

Expanded text:
non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una major est ali
Abbreviated transcription (Latin):
hos usus siue ħ oracia que nunc hnt̃ fut
u̾bi gratia. Timor filiał modofac̃ tiuĩe.
ne offendamꝰ qut̃ cdiligimus ⁊ ne seꝑarem
faciet nos reuereri q̃ ñ timebimus seꝑa¬
ri uł offencdere. Nõ gͦ mec seꝑationis uł of¬

Expanded text:
hos usus, sive haec officia quae nunc habent, verbi gratia: timor filialis modo facit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur faciet nos revereri, quando non timebimus separari vel offendere. Non ergo metus separationis vel of
Abbreviated transcription (Latin):
b añcellit s ad imaginẽ ẜ memoriã.
intelligenciã ⁊ dilectiont̃ ad silitu¬
dinẽ scd̃m ĩnocenciã ⁊ isticiã que ĩ
menit rationali nat᷑alt sunt uł ma¬
go considatur incognitione u̾itatiꝰ.
similitudo in amore uututis ł u̾ita¬
tis uł imago inaliis omĩb fimili¬

Expanded text:
 memoriam, intelligentiam et dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliis omnibus, simili
Abbreviated transcription (Latin):
bõ ile potu̾i̾t peccare ł ñ unimin
sẽ as. Si enĩm potuit peccare ⁊ potuit¬
quia ec̃ dm̃ ⁊ posse uelle iniquitatem.
tunł et̃ nequeunt hims distinccione op̃
÷ itrũ de ꝑsona. an de nafa᷑ agatur.i si it.
cde ꝑsona agit᷑ maniftitũ ÷ q peccare nõ
potuit. nec cłs non cẽpocuit/ Si ueros
natura discutiencdũ : utrũ agat de ca ut
u̾bo unita: ande ea: tanquã nõ unita

Expanded text:
homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuitquia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non unita
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nes tẽntias. c̃ ires equi ita aĩalia di¬
cantur: nõ unum: patet nomine eẽncis.
nõ signifirar genus. nec nomine ꝑso

Expanded text:
 essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine