comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ałii uidere neq̃unt. ut helyseus. uidit igni¬
tos choros qũ raptus ẽ helias. Et balthasar
uidit manũ scribentẽ in pariete. mane te¬
chel phares Scd̾m celũ est: ymaginaria uł
sꝑ̃ualis nisio qñaliquis ĩ extasi. ł in sõpmo

Expanded text:
 alii videre nequeunt, ut Eliseus vidit ignotos choros quando raptus est Elias. Et Balthasar vidit manum scribentem in pariete mane, rechel, phares. Secundum coelum est imaginaria vel spiritualis visio, quando aliquis in exstasi vel in somno
Abbreviated transcription (Latin):
igneum. asplendore nõ talore. Incelligitur gͦ
uitra omnia sidera mundi fuisse rapti. ⁊ iõ
magnificum ⁊ mirabile est ꝙ narrat. pͥmũ
celunraereũ est. uñ dicuntur aues celi. Scd̾
fumamĩtũ. uñ ingenesy fiat firmamt̃tum
cat ꝙ deus ostendit ei uitam ĩ quauit̾endꝰ

Expanded text:
igneum a splendore, non a calore. Intelligitur vero ultra omnia sidera mundi fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod narrat. Primum coelum aereum est, unde dicuntur aves coeli. Secundum firmamentum, unde in Genesi: Fiat firmamentum, cat quod Deus ostendit ei vitam in qua videndus
Abbreviated transcription (Latin):
tataus a hoc fecit a¬
ria. ubireꝵ gestaꝵ
suscipitur explitan¬
da narratio. s in epla¬
sic inserens se ordini nartõuis sue. tamquã
retum pestaꝵ scciptor non camꝙͣ sui ipsi pre¬
picator. sticħ enim deꝑit ĩitati. qñ ⁊ res ip̃adi᷑
⁊dicendi iactantia quodãm uitatur. hoc quip¬
penarrabat ꝙ ad eiuis laudem ꝑtinebat. de se

Expanded text:
tatius autem hoc fecit Aria, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epsic inserens se ordini narrationis suae tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nihil enim deperit veritatidicendi jactantia quodammodo vitatur. Hoc quippe narrabat quod ad laudem Dei pertinebat. De se
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo eẽ pena maloꝵ. q̃ utiq malũ estime qui
pumuntur. s hoc ita dixi. quẽad̾m dẽixesti
malum est quidẽ malis. s inbonis dei opibi est¬
lud. ꝓ qͦ mors infligitur .i. pecc̃m. Non enm
deo auctore fit hõ deterior. s uoluntatis inti¬
tium est. quo homo est deterior. ꝙ uitiũlon¬
ge est adei uoluntate. Deo autem auctore cũ
dicttr. deo dolente dr̃ sequitur.

Expanded text:
ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his qui puniuntur. Sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: malum est quidem malis, sllud pro quo mors infligitur, id est peccatum. Non enim Deo auctore fit homo deterior, sed vitium voluntatis est quo homo est deterior, quod vitium longe est a Dei voluntate. Deo autem auctore cum dicitur, Deo volente dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iołes caute nonait dico ut ñ quis oret s nõ
dics ut que oret᷑. Et si dicuntur tales ñ posse
puitere ł humilitatem penctendi subire. in¬
celligendũ est nõ possenisi uie. ⁊ difficult̾. ⁊
rarõ. uñ qug̃. ait. Quasi inuitꝰ uireos iĩdicat
dñe. qui in u̾itam non in mortem a principio
ꝯftitiuit homines. ip̃e enuim infert sibi ncc̃ccum
qui medentis dñi contempsit consilium. Etgo
dum tempus est prauitatem suam unusquis¬
ꝙ deserat. dei patientiam ꝑtimescat. nequem
trut̃ tranquillum despicicaratum postmodum
euadere nequaꝙͣ possit tales apłs det̾rens:
⁊ renelatiomie diem uocat. non ꝓ temꝑe. s qr
omnia tũc eraũt aꝑta. que modosũt occuita
me. qͣntũ ad pecc̃oies. quitisc pument᷑. reue¬
lationis: qr tũc reuelabitur. ꝙ a nob̾ modo
nescitur. ut ꝯfiteantur. etiam inuti iustum
uiditiũ dei. ꝙ etiam modo futurum negat᷑.
ch qr ip̃e est. O ui reddet

Expanded text:
Joannes caute non ait, dico ut non quis oret, sed non dico ut non quis oret . Et quod dicuntur tales non posse poenitere, vel humilitatem deprecandi subire, intelligendum est, non posse nisi vix, et difficulter et raro. Unde Augustinus ait: Quasi invitus in reos vindicat Dominus, qui invitam non mortem a principio constituit homines. Ipse enim infert sibi interitum, qui medentis contempsit consilium Domini. Ergo dum tempus est, pravitatem suam unusquisque deserat, Dei patientiam pertimescat, ne, quem nunc tranquillum despicit, iratum postmodum evadere nequaquam possit. Tales Apostolus deterrens aet revelationis. Diem vocat, non pro tempore, sed quia omnia tunc erunt aperta quae modo sunt occulta; irae, quantum ad peccatores qui tunc punientur; revelationis, quia tunc revelabitur quod a nobis modo nescitur, ut confiteantur etiam inviti justum judicium Dei, quod modo futurum negatur. quia ipse est qui reddet
Abbreviated transcription (Latin):
agunt displicẽt. ⁊
dũcti pniacordis. qua¬
tenus eis datur. ex eis
ditiicł exur laborant. De quib ñ ioqͥt
hic. sũt alsi qͥb placet mala .⁊ de

Expanded text:
agunt displicent, et ducti poenitentia cordis, quatenus eis datur, ex eis exire laborant, de quibus non loquitur hic. Sunt alii quibus placent mala, et de
Abbreviated transcription (Latin):
tti ꝓdurant in quo illius osf̾eadũt patĩã.
⁊ suam cumulant sarcinã. det̾ius peccando.¬
et sũt alii. quib displicent quidẽ mala. sed.
qm̃ grauia ea esse intelligunt. ꝓutant sibi
iam non posse ignosci. sicut ille qui dixit ma¬
ior ẽ iniquitas mea ꝙͣ ut ueniam mẽpear. ⁊
ħac desperatione subrepit eis. ut quicꝙ libu¬
erit tamqͣ dampnatiomi destinati sine pmĩs
fatiant. Iuli ergo nimia spe dm̃ ñ iustũ au¬
cumant ti ueeo desperatione. deum ss boñ

Expanded text:
t. August. In quo illius ostendunt patientiam, et suam accumulant sarcinam deterius peccando. Sunt alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam ea gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia spe Deum non justum autumant, isti vero desperatione Deum non bonum
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi uarie sentiĩt. alii enimdicũt ideo di¬
aintemissibile. quia talit̾ peccantes penitere
non possunt. fentes cordamdurata uendlapi¬
des. sicut dediadolo dictar. Indduratũ est cor eiꝰ
tamꝙͣ lapis. Aui u̾odicunt id̾emdici iremis¬
swbile: qr taliter peccantes nunꝙͣ penitent.
cum tñpossint. ⁊ iõ numꝙͣ eis remitatur.
utriq uero massertionem sue oppinionis.
auctoritates in medium ꝯferũt. aug̃ namq
ait. Istampenitentia ł cor impenitẽs. ꝙͣ diu¬
dei ad pnĩam ad ducto. paganus ẽ hodie. iud̾.
infidelis est hodie. sxticui est bodie. scismati¬
cus est bodie. quidsi cras amplectatur catho¬
licam fidem ł pacem⁊ sequatur catholicam
ueritatem. quidsi isti ꝑa quos in quotũq
gae ertoris notas ⁊ tamquam desꝑatissimos
dampnas antequam siuant istã uitam

Expanded text:
 ideo dicunt irremissibile, qui aliter peccantes poenitere non possunt, habentes corda indurata, velut lapides, sicut de diabolo dicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo dici irremissibile, quia taliter peccantes nunquam poenitent, cum tamen possint, et ideo nunquam eis remittitur. Utrique vero in assertionem suae opinionis auctoritates in medium conferunt. Augustinus namque ait: Ista impoenitentia, vel cor impoenitens quandiuntia Dei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
natio est. indurate in maictia fñtis. ꝓtinatia
ꝑ quam fit ħomipenitens ⁊ ħ̃ inpenitentia
desꝑatio est quaquis penitus difaditi dẽ dẽi:
bomtate. Et utrũq dictur peccm inspu si¬
Quia sp̃ẽ scs̃ amor est prĩs ⁊ fuĩ. att benignitaᷤ
que danta est. cuuts sius nõ est uere uctur
in sp̃m scm̃ delinqunt. qui suã malitiãmdi
bonitatẽ excedere putant. dollentes in ħoe
turbulentissimo miguitatũmari portũ di¬
uine indulgentie quo se recipiant fluctuan¬
tes. atq ipsã despatione addunt peccata pectĩs.

Expanded text:
inacia, per quam fit homo impoenitens; et haec impoenitentia Desperatio est qua quis penitus diffidit de Dei bonitate. Et utrumque dicitur peccatum in Sr est Patris et Filii, atque benignitas quae tanta est cujus finis non est. Vere igitur in Spiritum sanctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cendentie de mortte cum lege accepta intabrtu¬
lapideis. intueri non poterant. quia gloriosa fca
euatuatur. qr in moyse statim transttt. ⁊ nõ
modo ininmstris legis uet̾is est. ł mistice pot̃ di
aut ꝑ faciem moysi itelligatur spũalis entel¬
lectuslegis. ꝑ głam fatier intelligantur legales
obseruantie. que erant figure ueritatis. quasrita
fuit lex moysi ingła: ut filii iscł .i. iudei. ñ pos.¬

Expanded text:
cendentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia gloriosa facta evacuatur, quia in Moyse statim transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales observantiae, quae erant figurae veritatis. Quasi dicat: Ita fuit lex Moysi in gloria, ut filii Israel, id es
Abbreviated transcription (Latin):
głam. que est hic. Illã enini tanta erat gloria:
quanta debuit ccedi seruo ħ u̾odanta: quanta
multomagis ꝙ
manet ingła ẽ.
hentes igitur ta¬
lemspem mul¬
ta fidutia uti¬
mur. st ñ sicut
moyses ponebat
uelamen super
fatiem suã. ut ñ
intenderẽt filiz

Expanded text:
am, quae est hic. Illa enim tanta erat gloria, quanta debuit credi servo. Haec vero tanta quanta multo magis quod manet, in gloria est. Habentes igitur talem spem, multa fiducia utimur: et non sicut Moyses ponebat velamen super faciem suam, ut non intenderent f
Abbreviated transcription (Latin):
uetur ntĩs expositioi¬
b. s sensus eoꝵ obtusi
st̃ .i. tatio eoꝵ hebes est.
nec potest penetrareꝙͣ
uetsis ad fidem acuit᷑¬

Expanded text:
vetur nostris expositionibus, sed sensus eorum obtusi sunt, id est ratio eorum hebes est, nec potest penetrare qu conversis ad fidem acuit
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuit ad iustirã
mmplendam. deforma¬
.i. turpiter formata.
scripta. siquis spũalit̃
capet in lapi. ytn ta
bisuis lapideis ad lct̾am¬
capiendũ. Lamandũ
fuit in gła. moysi mi

Expanded text:
adjuvit ad justitiam implendam. Deformest turpiter formata, scripta, si quis spiritualiter caperet; in lapidibus, tabulis lapideis. Ad littercapiendum, vel amandum, fuit in gloria Moysi mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgrãm possumis placere illi. ⁊ enim .i. q
patris ⁊ filiiꝯsumens omnia pectata. Spc̃ ⁊
rum ꝯsumit. ⁊ ad caritatem accendit cor¬
dahominum. ⁊ ꝑ hoc ꝙ purgat nos ⁊ fac̃
seriure inuntutib deo placemus.¬

Expanded text:
am possumus placere illi. Etenim, id esPatris et Filii, consumens omnia peccata. Spiriturum consumit, et ad charitatem ascendit corda hominum. Et per hoc quod purgat nos et facit servire in virtutibus, placemus
Abbreviated transcription (Latin):
potest nob̃ nocere. Sids̃
ꝑ nob̃ est ut p̃dc̃mest
predestinando ñ existẽ¬
tificando pec̃tores. glĩfi¬
cando mortales. qͥs ẽ ccͣ
inuuctam educit arrcisi¬
ator deus. Qui ⁊̃. truasi
dico ꝙ deus ꝑ nobis est
qui pretet᷑ ałia. etiam

Expanded text:
potest nobis nocere? Si o nobis est, ut praedictum est praedestinando non existetificando peccatores, gloricando mortales, quis contra invictam educit auxiliator Deus. Qui etiam. Quasi quod Deus pro nobis est, qui praeter alia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
firmationis nota est. Atcendẽ ꝙ in hac sa¬
lutatione prelibauit apłs ⁊ ꝯmendationẽ
sm. ⁊ quid possit grã dei. ⁊ ꝙ lex nich ꝯfert.
sequitur. ¶uor ⁊c̃ hic de leuitate eos
reprehendit .ꝙ ab¬
euangłio mdiscrete
transserunt ad legẽ.

Expanded text:
firmationis nota est. Attende quod in hac salutatione praelibavit Apostolus et commendationem sui, et quid possit gratia Dei, et quod lex nil confert. Miror, etc. Hic de levitate eos reprehendit, Evangelio indiscrete transierunt ad legem.
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝯmittuntut. cuiusmodi sut insipientia.
spurticia. ⁊ infirmitas. a quib nos cripit
attende ꝙ presens seculum dicitur nequam.¬
dies mali sunt.Dies iacob pessim. mundus ĩ
maligno positus temꝑa ꝑiculosa. saltus qͦz
qui sunt pleni latronib ⁊ gladius quo cru¬
or effunoitur. ⁊ calix quo uenenũ temꝑat᷑
maia dicuntur. qr non solum temꝑa s etiã¬

Expanded text:
ommittuntur: cujusmodi sunt insipientia, spurcitia, et infirmitas, a quibus nos eripit Attende quod praesens saeculum dicitur nequam,Dies mali sunt, dies Jacob pessimi, mundus in maligno positus, tempora periculosa, saltus quoque qui sunt pleni latronibus, et gladius quo cruor effunditur, et calix quo venenum temperatur, mala dicuntur, quia non solum tempora, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
mimis debetis recu-
gitur. non io. ter.s.¬
n auctoritatis sen¬
potest. qr fecit ea.
unde subdit. tamqͣ

Expanded text:
minus debetis recusagitur, non solum term auctoritatis Aggaei senpotest, quia fecit. Unde subdit: Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
euanglm. in qua
latione scd̃m nolũ¬
tatem dei fcã. scĩfi¬
cati sumus .i. fcã
pecc̃oꝵ purgatione.
reꝯciliati deo .s. ꝑ
anno oblatus. minꝰ
nos offerens. ñ ꝑue¬
uit ad ꝯfumationẽ
sicut etiam omins¬

Expanded text:
Evangelium. In qua latione secundum voluntatem Dei facta, sanctificati sumus, id est peccatorum purgatione facta reconciliati Deo, scilianno oblatus minus nos offerens non pervenit ad consummationem, sicut etiam omn
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiderentur ideo
displicere q ñ scd̃m
legem offerentur.
hec inꝙͣ dicens: ad¬
dit. tẽ dixi ec. ue. ut¬

Expanded text:
ne viderentur ideo displicere, quia non secundum legem offerentur. Haec, inquam, dicens addit: Tunc dixi: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
euis .i. plene subitiantur. ⁊ appareant. suhe¬
ti ei. hod ⁊ modo potest facere. s patitur ai
ad ꝯmune iuditium. ubi inumici uere sa¬
bellum euis erunt. qr ⁊ si modo repugnã
ei. ⁊ ñ uideantur subici. tunc omnib apemi¬

Expanded text:
est plene subjiciantur et appareant, subjecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑ ẽa ⁊ a morte ĩminenteuberati sunt.⁊ ab ig¬
norantia dei q̃ premebat. tunc omnes mundati
p̃parati sunt ad accipiendã legẽ.
t om̃s eamdẽ
escam sp̃ualẽ

Expanded text:
quia per ea, et a morte imminente liberati sunt; et ab ignorantia Dei quae premebat tunc omnes gentes mundati, praeparati sunt ad accipiendam legem: et omnes eamdem escam spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
ruo. ꝑ p̃dicatores.⁊ int̾uis c̃ suit ex una mas¬
sa ade de qua ⁊ mali qui sunt uasa ire. cuide¬
bita erat dampnatio. ⁊ totaquippe ista massa
iuste dampuationis iccipet debitum. nisi exea fa¬
ceret ñsolum iuistus. s etiam misericor ẜr głis.
auauasa in honorem scd̾m grãm. ñ scd̾m debi¬
tumdum ⁊ paruui subuenttquoꝵ ntła m̾i¬
taddici possũt. ⁊ maiores preuenit: ut hre aliqͣ¬
citr ppago pecti atq supplicii. ñ ꝯditoe di¬
uina. ħ uolantatis iniquitate uttiata nata
quea do condita est uona. ¶ Si ergo maleur¬
uunt honuẽs de suo est. ł ꝙ origrnalit̾ craxe¬
tunt. ⁊ ꝙ insiꝑ ad didorunt. Iononse exusent
homines qui nolunt recte ine dicentes qͥd
nos fecimus qui male niuimus cum grãm

Expanded text:
r praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Totlustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqcitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo est, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt; ideo non se excusent homines, qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
los quos cuma poss iudicare statim. dnisustinu¬
scunt non credtamos. drus dico uolẽs ostendere
in futuro iram suam .⁊. plenam i eternam
quos tunc glorificabit. cum uindeãm sanguis
eoꝵ suꝑ malos exercebit. quicum ante putaret᷑
sustinuit uasa ire. ut in futuro scło ostend̾et i
suam. ostendit enim deus. quantũ fecit eis qͦs
liperauit ⁊ glorificat. cum illi quos deseruit᷑
penam hẽnt. que parit̾ omnib debebatur. Hota
qr et uerbis apłi quib usus est in hoc sermone
dicens iacobiagratis dilectũ aelectũ a deo. esau ã¬
iniuditio repbatum. sicut ⁊ pharaonẽ ⁊ auos qͥs
uoluntate sua deus obdurat. ostend̃. ꝙ quidã
suntt quib nec gram apponit deus. ut estiui⁊ pha¬
nonalttereuenit quam futitrũ nouit. presciã
tuma derest qua diffuntumit. qualis uniuscu¬
iusq futitra etͣit uoluntas. ꝑquani aut damp¬

Expanded text:
los quos cum posset judicare statim, diu sustinuaescivit non credituros. Deus dico volens ostendere, in futuro, iram suam, id est poenam aeternam, quos tunc glorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretursustinuit vasa irae, ut in futuro saeculo ostenderet, per suam. Ostendit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Phanon aliter evenit quam futurum novit. Praescientia enim Dei est qua diffinitum habet, qualis uniuscujusque futura erit voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
expectati de pectĩs nolunt resipiscere s hac p̃dit¬
tagrã abiisi sunt. Ecce hic ostenditur iusticia
tura eos qui ħent tempus oꝑanddi. sequitur. ut.¬
ostendẽt. quasi ad hoc patitur deus maios. ⁊ pre¬
ostendit eis iam. ⁊ ad noticiã siattrahit. ut
tollerat. ut conuncat eos iustedampnari.⁊
ut sideles magis eum diligant. quib grãm ma¬
lis nõ ꝯmunem. ip̃õ conseruanit. ł ostendet hͥma

Expanded text:
exspectati de peccatis noluerunt resipiscere, sed hac praedicta gratia abusi sunt. Ecce hic ostenditur justitia circa eos qui habent tempus operandi. Ut ostenderet. Quasi dicat: Ad hoc patitur Deus malos, et praeostendit eis iram, et ad notitiam suam attrahit, ut diu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Vel ostenderet hic
Abbreviated transcription (Latin):
in osee dicit. atationem tonoꝵ. Nuiiũ enĩ ⁊¬
deus. langłor ułlominum
creaͥt᷑. quem malũ fututum eẽ presciret. nsira¬
ostendit eis multis iuditus. ł ipõs aliqñ puniẽ¬
do. ł alios coram eis. irã suam suturã .i. ponãet̾¬

Expanded text:
ationem bonorum. Nullum enim Deus vel angelorum vel hominum crearet, quem malum futurum esse praesciret, nisi paostendit eis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram eis, iram suam futuram, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ait. qr̃non eẽt iniqus¬
daret boni s dat bonũ
apparet bonus. qr sufti.
qua dui sustunet malos.¬
ut siuelint cerigant᷑.
ł incepta malitia ꝑdu¬
rantes. ordinate disper¬
dat. dui enim expectati
iexcusabiles sunt. ⁊ iõ
expectauit eos d̾s cum

Expanded text:
at: Non esset iniqudaret boni, sed dat bonum apparet bonus. Quia sustiquandiu sustinet malos,i velint, corrigantur, vel in incoepta malitia perrantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati xcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. inbona gratuita. que xꝑx dat tranfferimi¬
m. inaliud euan .i. i lege que putatur e¬
uangłm. ⁊ est contra meam predicationem.
scd̃m ꝙ peudoeam seruaridocent. tñ scd̾m
ueritatem sp̃nabs indelligentie nõ est alia
unde subdit ꝙͣ tñ euangelium .i. lex. ñ est ali

Expanded text:
in bona gratuita quae Christus dat. Transferemini in aliud Evangelium, in legem quae putatur Evangelium; et est contra meam praedicationem, secundum quod pseudo eam servari docent; tamen, secundum veritatem spiritualis intelligentiae non est alia. Unde subdit: quod tamen Evangelium, id est lex, non est ali
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ tanti satram̃ti. uicet enim xp̃ post oenam
tentius cõmendaret. iiffium illius altiadi¬
nem ultinim hoc uoluit infigere coedib ⁊
neroriediscipłoꝵ aquib ad passionẽ disgres¬
suruserat. Quo & ordine demceps sumeretur
cendum.

Expanded text:
em tanti sacramenti. Licet enim Christus post coenam mentius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Quo autem ordine deinceps sumeretur,cendum.
Abbreviated transcription (Latin):
uox quasi insani.¬
⁊ blasple. que fit in
asphemia. tol¬
ideo peius blasphema¬
re quã peiorare. qr pe¬
iorando. false rei ad¬
hibetur testis deus.
blaspbemando. de ip̃o¬

Expanded text:
vox quasi insanit blasphemia, quae fit in asphemia ideo peius est blasphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis Deus, blasphemando de ip
Abbreviated transcription (Latin):
manam. qua minor ẽ prẽ utrumq ã simuł nõ
duo sunus est xpẽ. ne sit quat̾ntas nõ trinitas
deus. Ac ꝓ hoc xp̃c est deus. amnua rõnasis ⁊ caro.
tanta ẽ enum unno utrusq nature: ut totum
dicatur deus. totum łͥo ⁊ iucissim deusłõ. ⁊ hõ
deus. ¶̾si difficile intelłr. mens fide purgetur.
forme seruilis .i. nature humane susceptio.
⁊ plena. est in xp̃o substantia. Inconu̾se enim. ⁊
inalt̾abiliter unitesunt adinucẽnature.n
duuna distante a ppria simplicicate. neq hi¬
mana. aut conuersa in deitatis naturã aut
mnon exisfẽtiam duusa. neq ex duab una
est. gemine substantie. nec tñ deus uel sẜ.
pars huius ꝑsone dicipot̃. alioquin fili̾ dei.
antequam formam serui susciꝑet. ñ erat
cotus ⁊ ciruit. t̃ ħo diuinitati euis accessit.

Expanded text:
manam qua major est Pater. Utrumque autem simul, non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non trinitas Deus. Ac per hoc Christus est Deus, anima rationalis et caro. Tanta est enim unio utriusque naturae ut totum dicatur Deus, totum homo, et vicissim Deus homo, homo Deus. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur mformae servilis, id est naturae humanae susceptio. et plena est in Christo substantia. Inconverse enim et inadivina distante a propria simplicitate, neque humana aut conversa in deitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una est geminae substantiae, nec tamen Deus pars hujus personae dici potest, alioquin Filius Dei, antequam formam servi susciperet, non erat totus, et crevit, cum homo divinitati ejus accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
semmedarso t̃ aliud sit fĩ. aliud nasci. qͥ
constat ex semnie. recte dicitur fĩs ex senne.
Querens autem utrunpa debeat᷑ dici crert̾a
ł res creata simplictt̾ audiat aug̾m suꝑ hoc
ita disserentem. In principio erat u̾bum. ⁊

Expanded text:
semine David, cum aliud sit fieri, aliud nasci. Qui constat ex semine, recte dicitur factus ex semine. Quaerens autem utrum debeat dici creatura, vel res creata simpliciter, audiat Augustinum super hoc ita disserentem: In principio erat Verbum , et:
Abbreviated transcription (Latin):
qua humana eius natura unita est u̾bo. Nõ
etgo ꝑadoptionem filius est: neq adoptuuis
in quantum homo ꝑ grãm ħt. ut sit idem fi¬
lius deinaturalis. Unde iere. de filio u̾o. hoc est
it.inunquam eum ut ẽẽt uosuntac̃ paterna
p̃cessit. uille quidem natura flluis est. nos uero
ad optione. ille u̾onunqͣm fius non fuit. nos
spm̃ adoptionis accepimus. qñ credidimꝰ in fi¬
heretici adimere pr̃i ꝙ p̃ est. dum uolũt filio
auferre ꝙ filiuis est. adimunt autẽ cumdict̃.¬
qñ non eadem in se hͣt natus. ⁊ gn̾ans. neq
enim filuis est natura. cui alia ac dissimł ã¬
ñs dicens. clariaca filumꝰ. ⁊. ñ solo nose ꝯtesta¬
tus est. se eẽ filium. s ⁊ pprietate nos filu dei su¬
mus. s non talis hic f̾ilius. hic enim uenis ⁊
ꝓpriuis est filius origine ñ adoptione. ueritate
non mintupatione. natiuitate: nĩcreatõẽ
Idem natura filius est. qr eandem natutam

Expanded text:
qua humana ejus natura unita est Verbo. Non ergo per adoptionem filius, neque adoptivus in quantum homo per gratiam habet, ut sit idem Filius Dei, naturalis. De Filio vero, hoc est t nunquam eum, ut esset, voluntas paterna praecessit. Ille quidem natura filius est, nos vero adoptione; ille nunquam filius non fuit, nos m adoptionis accepimus, quando credidimus in Fihaeretici adimere Patri quod Pater est, dum volunt Filio auferre quod Filiuquando non eadem in se habet ortus, et generans. Neque enim filius est, cui alia ac dissimnus dicens: Clarifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. Idem natura Filius est, quia eamdem naturam
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. in quem credidimus xp̃m. Illefacit in
nobis principium fidei. qui fecit hominem
principem fidei. ⁊ ꝑfectorem iħm. ¶ Nullũ ẽ.¬
igitur illustrius p̃destinationis exemplum
quam ip̃e mediator. Quisquis ergo fideus uult
eam bene intelligere. attendat xpm at̾or m
illo muenat. ⁊ se ip̃m qui in eõueram nãtura¬
limatam ut qui suscepit. ⁊ ꝙ suscepit uria
cẽt intrinitate p᷑ Neqꝙ enim hoĩeassump̃¬
to quat̾nitas fca est s trnitas manłit. As¬
sumptione illa mestabiliter fatiente psoe
umius indo ⁊ hoĩe ueritatem. ħ ceip̃ de prẽ

Expanded text:
fecit in quem credimus Christum. Ille facit in nobis principium fidei, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum. Nullum igitur est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse mediator. Quisquis ergo fidelis vult eam bene intelligere, attendat Christum atque in illo inveniet, et se ipm, ut qui suscepit, et quod suscepit, una esset in trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est. Sed trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et homine
Abbreviated transcription (Latin):
in scõ scoꝵ maxime claruit. quam negare qͥs
non ualet. recte indelligentium eloquia ue¬
ritatis humana igitur merita conticescant.
laris illius generationis inuen̾it. ipe in nobie
tionis inquirat. neq enim xp̃o retributũ est

Expanded text:
nctorum maxime claruit, quam negare quis non valet, recte intelligentium eloquia veritatis. Humana igitur merita conticescant hlaris illius generationis invenerit, ipse in nobi regenerationis inquirat. Neque enim retributa est
Abbreviated transcription (Latin):
femna illa gra plena ꝯceptt de spu scõ. ex iuigiẽ
maria. deus unncus natus est. non camis cupiditate
ħ lolo dei mncre. libera in il lohoie uoluntas erat.
itanto magis quanto magis poceare ñ pot̾at.
ppant ita nob̃ in nr̃o capite ipse fons grẽ a quo
in cuncta menbra eius grã diffluditur. Ita enim
ab nutio fidei sue sỹ quicumq grã sit xpĩantis: sic̃

Expanded text:
femina illa gratia plena concepit de Spiritu sancto. Ex Virgine Maria Deus unicus natus est, non carnis cupiditate, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, et tanto magis, quanto magis peccare non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, a quo in cuncta membra ejus gratia diffunditur. Ita enim ab initio fidei suae homo quicunque gratia fit Christianus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o ne diffidat ho.¬
xp̃m spoliasse inferitũ.
cendisse. ex quib inst̾
efficitur: Qehac ergo di¬
ascendisse. Hhoc estꝙ sublit. qr id. rgitareeĩt

Expanded text:
isto, ne diffidat hom spoliasse infernum, cendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo diascendisse. Et hoc est quod subdit, quia id cogitare est
Abbreviated transcription (Latin):
reuo. a mor .i. credere ꝙ non descendit in infernũ
qr sulli qui iusticiam non obseruant. ñ descendt̃.
tunt abraham ⁊ antiqtu pẽs multominus descen¬
derunt. si autem illi non descenderũt. tũcnect.
a .d. Cum audieris post resinictionem predicatĩ
xp̃m ascendisse i celum. ne dix .i. noli drẽ. in cor¬

Expanded text:
re quod Christus non descendit in infernum, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si autem illi non descenderunt, tunc nec Cis. Quasi dicat: Cum audieris post resurrectionem praedicari Christum ascendisse in coelum, ne dixeris, id est no
Abbreviated transcription (Latin):
.s. que diuersa diuersi cogitent. ⁊ discer¬
uit etiam cogitationes eaꝵ cogitatioñ
.s. quo. singule tendant. an ad bonum an
ad malum. ⁊ ut amplius dicam: non est
c̃ bestiis. spũ. indelligimus c̾ angłis ⁊ õq.
ꝑ animam intelliguntur catnalia pecc̃a.
.i. que actu corꝑis. fiunt. ut luxuria. ꝑ spm̃
ꝑbia. discernt autẽ sermo dei. int̾ carnali
agit. ⁊ etiam quoaio. unde subdit. compa.¬

Expanded text:
cet quae diversi diversa cogitant. Discrevit etiam intentiones earum cogitationum, scilicet quo singulae tendant an ad bonum an ad malum. Et, ut amplius dicam, non est cum bestiis, spiritu intelligimus cum angelis: ideoque per animam intelliguntur carnalia peccata, id est quae actu corporis fiunt, ut luxuria. Per spibia. Discernit sermo Dei inter carnaliaagit, et etiam quo animo. Unde subdit, compa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tres ut iam os¬
tensum ẽ. ł inferior¬
differeritia rõmis. p̃s¬
sa. ⁊ captiua aliq̃n.
conseicct. inferiori
differentie sẽsualitatis. medulla uero q̃
itterior est: dicitur quicquid int̾ius. uł
subtilius est in anima.ł spũ. ꝙ etiam iu¬

Expanded text:
ostensum est. Vel inferiordifferentia rationis pressa et captiva aliquando consentit inferiori differentiae sensualitatis. Medulla vero quae interior est dicitur quidquid interius vel subtilius est in anima vel spiri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ medullaꝵ. ꝙ ipse apertius dicit subdẽs.
sequitur. medullas dicit: subtiles inten¬
tiones eaꝵ. si enumcogitatio cogitatiom
Siungitur.: ip̃e nouit. que sit secundumn
deum. ⁊ que secundum scłm. nouit quoᷤ

Expanded text:
 Quod ipse apertius dicit subdens, sequitur. Medullas dicit subtiles intentiones earum. Si enim cogitatio cogitationi conjungitur, ipse novit quae fit secundum Deum, et quae secu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. iulipenderit. si nõ
purgare nõ ualen
anmn sangumem
xp̃i ducit. qui per
carnales obseruan¬
tias credit pecc̃a di¬
mitti. a quib retra¬
hit nos sanguis xp̃i
uñ est remissio. nos

Expanded text:
ilipenderit, si non purgare non valentenim sanguinem Christi ducit, qui per carnales observantias credit peccata dimitti, a quibus retrahit nos sanguis Chrisunde est remissio nos
Abbreviated transcription (Latin):
alios setuerĩt. ⁊ per
incisionem doloris
augm̃tum fec̾int.
solatium mͣuorib
medicaminib affe¬
tunt. ⁊ remedium.
illiloco ubi dolor
inest.⁊ ꝑturbatam
refouẽt animam.
sit apłs facit. post¬
ꝙͣ concussit aĩas eoꝵ
ĩ t̾ruit. refouet eos
datis in manus di.
quib dieb uos il.¬
cer. ꝓassi. passiones
eni quasi contra¬
eos cercabant. ut
torquerent.si a
ꝓpriis dolorib. tũ ex dolorib alioꝵ. quib
Spatiebantur. Unde subdit. ⁊ in altero. fͥ¬

Expanded text:
alios secuerint, et per incisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitioribus medicaminibus afferunt et remedium; illi loco, ubi dolor inest, et perturbatam refovent animam: sic Apostolus facit, postquam concussit animas eorum et terruit, refovet eos datis in manus Dei,quibus diebus vos ilmen passionum. Passiones enim quasi contraeos certabant ut ptorquerent. Si apriis doloribus, tum ex doloribus aliorum quibus compatiebantur. Unde subdit: Et in altero.
Abbreviated transcription (Latin):
sidue patientium. quoꝵ exemplo ꝑati debe¬
sensus certamen passionis sustinetis. ⁊ in
⁊ uere sotii fcĩ estis.
am ⁊ uinctiͤ

Expanded text:
sidue patientium, quo exemplo pati debesmodi. Et est sensus: Certamen passionis susustinetis, et in et vere socii facti estis. am et vincti
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ mea pecc̃a .i. nõ mittere filium destirpẽ
mea. dauuid .ni. postꝙͣ fes est adult̃. ⁊ homicida
uxoremurie accipiendo. ultũ gladio filioꝵ amõ
occidendo ⁊ dicebant multi. ⁊ acua efficietur
⁊adultero. s falsum erit ꝙ sibipollicitum
dat ꝙ indicatur: nondaturus i̾incit. ostẽdẽe
seueracem. illuma mendacem qui ñ credit̃
uerbis enis. ⁊ est hicͥ donsecutium ñ ẽffectuñ
ł causatiuum. ł̾itaut sit ꝯsecħtinũ ⁊ respitit
ad iliud ꝙ dauidp̃diterat. a pecc̃omeo munda
ab hominib michi ueniam dare ñ. dicebarit.ti.
quidam daidadeo grauiter deliquisse. ꝙ pect̃o

Expanded text:
ter mea peccata, id est non mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant multi: Vacua efficietur et adultero. Sed falsum erit quod sibi pollicitum dat quod judicatur non daturus, vincit, ostendens se veracem, illum autem mendacem qui non credit verbis ejus. Et est hic, ut consecutivum, non affectivum vel causativum. Vel ita ut sit, ut causativum et respicit ad illud quod David praedixerat. A peccato meo munda ab hominibus mihi veniam non dare. Dicebant enim quidam David adeo g
Abbreviated transcription (Latin):
tationis inseruit qua agnosce̾ret. quid debet
agere uł qerere. hus autem acceptis. homoneg¬
gligit iter itutis incedere. qu ex deonildefuit᷑.
ip̃e uero inuenitur defuisse his que adodata sunt
sibi. merito ergodẽ talemimuditio deus urat̾e
⁊ iustificarim uerbis suis. Eita tibi soli peccaru¬

Expanded text:
rationis inseruit, qua agnosceret quid deberet agere vel cavere. His autem acceptis homo neglexit iter virtutis incedere, cui ex Deo nil defuit, ipse vero invenitur defuisse his quae a Deo data sunt sibi. Merito ergo dicitur talem in judicio Deus vincere, et justificari in verbis suis. Vel ita, tibi soli pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ego peccam⁊ malum
feci madulterio. ⁊ ho¬
micidio. ut tuo deꝰ.
mitendo filium de¬
stirpemea. sic̃ ꝓmisist

Expanded text:
Ego peccavi et malum feci in adulterio et homicidio, ut tu, o Deus, mittendo Filium destirpe mea sicut promisisti,
Abbreviated transcription (Latin):
mendar io additapłs. ut appareat ꝓ missionẽ
ꝙͣ in ꝑmissione. homomendax dr .i. nec ħens
mutabuem. siatura enim q̃tallitur ñ absur¬
de dicitur mendax deusaut̃ apud ꝙ̃ nilfu
deum implesseputissa. hoc facit maximeud̾̃.
qui diffitens de ꝑmissis dei mendax esta deum
mendacempnintiat. qñ ꝓmissis eius ñ credi
quẽ iuicit deus cum dat pͥmista. ⁊ est sensus

Expanded text:
mendax, ideo addit Apostolus, ut appareat promissionem quam in promissione. Homo mendax dicitur, id mutabilem. Natura enim quae fallitur non absurde dicitur mendax. Deus autem apud quem nil fuDeum implesse promissa. Hoc facit maxime Judaeus, qui diffidens de promissis Dei, mendax est, et Deum mendacem pronuntiat, quoniam promissis ejus non credit, quem vincit Deus dum dat promissa. Ambrosius.
Abbreviated transcription (Latin):
quitas. ut exea fierent uasa in contumeliam.
cum uero ꝑ liberum arbittium primi hoĩs ĩ cõ
tiam nlła p̃cessit. s dei miẽ ꝙ nero incontumeli
nio deputand sibu autem dispensant s
omĩs dampnaret. nec oñs liberaret. si enĩ omãs li¬
lerarentur. lateret. quid pcc̃o ꝑ uisticiã deberet᷑.
Si lio lidampnarentur: iateret. quidgrã largiret᷑
qr peui dubio qfntũ ꝑtinet ad originaie pecc̃m. omnes
tuita est inclulgentiaubi iusta poss eẽ uindcã.¬
¶ ecce ex hris iusticia dei apparet. in hiis qui ñhent

Expanded text:
quitas, ut ei ea fierent uasa in contumeliam; cum uero per liberum arbitrium primi hominis in coatiam nulla praecessit, sed dei misericordicio deputandum est. Bene autem dispensavit omnes damnaret, nec omnes liberaret: si enim omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam deberetur; si nemo liberaretur, lateret quod gratia largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originale peccatum, omnes tuita est indulgentia, ubi justa posset esse vindicta. Ecce ex his justitia Dei apparet, in his qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
untus eẽ sidostantie. s ditterre
humanigñs. ñ ex dos suouitio iuste corrupta
miã est. si incontumeliam iustũ est qi ħ erat
ex natura. tota enim natura in iꝑã radice ui¬
ciata est. diuino inditio. debite dampnatõni

Expanded text:
n esse substantiae, sed differre humani generis, non ex Deo, sed suo vitio juste corrupta  misericordia est; si in contumeliam justum est, quia hoc erat ex natura. Tota enim natura in ipsa radice vitiata divino judicio debitae damnationi
Abbreviated transcription (Latin):
omnis carnis. ⁊ si
nulla signa uide̾t
diluuiii. ad̾o enim
mundum qr dum
uideret eã fabricarr
ñ credidit.⁊ ip̃e noe
exͣ fide. sicut prẽs sui.
nisi enim iustus eẽd.
hoc eideus ñ p̃cepiss.
L ide ⁊ c̾hicad prẽs
tlideoꝵ descendit os¬
tendensͤ eis.⁊ in pri¬
orib omnem iustici¬
am ex fide habuisse
tur abram. obe. exi
exi de terra tua⁊de
iam fecerat. hoc enĩ
dictum est eriam
egresso de t̾rachald̾o¬
rum. iam ꝯstituto
ĩnisop mesopotami¬
a. non ergo dñs pre¬
animum auelret

Expanded text:
omnis carnis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo enim mundum, quia, dum videret eam fabricari, non credidit. Et ipse Noe ex fide, sicut patres sui. Nisi enim justus esset, hoc ei Dominus non praecepisset. Fide, etc. Hic ad patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse tur Abram, obedi« Exi de terra tua, et de jam fecerat. Hoc enim dictum est jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotamia. Non ergo Danimum a terra
Abbreviated transcription (Latin):
ide .i. fidci m̾ito.
enochtrans. ẽ m pa¬
radisum. unde eiectꝰ
est adam. ne uideret
non cliconon sentiret.
s nec etiam quasi de
longe uideret in ali¬

Expanded text:
id est fidei merito, Enoch translatus est in paradisum, unde ejectus est Adam, ne videret, non dico ne sentiret, sed nec etiam quasi de longe videret in ali
Abbreviated transcription (Latin):
in illo uocabło intelligerẽ. subhiis ergo
omuib nominib significata est mat̾ia
illa. iniusa.⁊ informis.que nulla spetie
ceruraut cͣctari poterat.de qua deus oõ
erant. que ñ erant.⁊ rursus quomodo ea
faceret. que sibi nota nonerant. nõ emĩ
quic trondfecit ignorans nata gͥ fecitor i
ftã ꝯgnoscit. ꝓuide anteꝙͣ fierent: ⁊ ent
⁊ non erant. erant indei scientia. nõ erat
insua natura. Ip̃i autem deo ñ audes dice¬
auo modo mnotuisse. cum ea feciss quam
illo qͣuo ea nouerat. ut face̾t. apud queni
ut ex inuisi .i. intelligibili mundo quie¬
rat̾ in sapientia dei ħest dei dispostcio ra

Expanded text:
go omnibus nominibus significata est materia illa invisa, et informis quae nulla specie cerni atque tractari poterat de qua Deus conderant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipalio modo innotuisse, cum ea fecisset, quam illo. quo ea nouerat ut faceret, apud quem us, id est ex intelligibili mundo qui erat in sapientia Dei; haec est Dei dispositio qua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uereqr ꝑfidem pla¬
cuit deo.⁊hoc est ꝙ
ait. ante trans ti. ha.
placere eo. a deo est
fides necc̃ia. ꝙ sine
ea quisquam non
placet deo. ⁊ uere sũ
fide aliquis nõ pot̾¬

Expanded text:
per fidem placuit Deo. Et hoc est quod ait: Ante translationem placere Deo. A Deo est fides necessaria, quod sine ea quisquam non placet Deo. Et vere sine fide aliquis non pot
Abbreviated transcription (Latin):
.i lutis absentia. sicut silentium nõ aliqͣ
res est. s ubi somis non ẽ. siletitiũ dicitur.
⁊ nruditas. non aliqua res est. s in corpore
ubi tegumentum ñ ẽ: mditas dicitur.
sicut ⁊ manitas. non est aliquid. s locus
ubi corpus non est: manis dicitur. ħ ead̾
informis materia. etiam derra inuifibił
⁊ incomposita. tra appellata est t̾ra. ideo s
inter omnia elementa mundi: t̾ra minꝰ
etiam aqua dcã est. suꝑ quam ferebatur sp̃c̃
diũi. sicut suꝑfertur faoricandis reb uolũ¬
tas artificis. Ideo uero aqͣ dc̃a est illa mat̾ia
qr omnia que int̾ra nascuntut.siueaĩa¬
lia. siue arbores.ł herbe⁊ similia ab humo¬
re incipiunt formari. atq nutriri. eadem
etiam mat̾ia. dcã est abyssus. qr confusa e¬
rat. ⁊ commnixta spetie carens. ħ ergo omĩa
s celum ⁊t̾ra. inuisibilis ⁊ incomposita.⁊
ut res ignota notis uocabulis insinuaret᷑

Expanded text:
 lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in cubi tegumentum non est nuditas dicitur, sicut et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis dicitur. Haec eadem informis materia etiam terra invisibilis et incomposita appellata est; terra ideo, quia inter omnia elementa mundi terra minusetiam aqua dicta super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis. Ideo vero aqua dicta illa materia, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia sive arbores vel herbae et similia ab humore incipiunt formari atque nutriri. Eadem etiam materia dicta est abyssus, quia confusa erat et commista specie carens. Haec ergo omnia sive terra invisibilis et incomposita, et teriae; ut res ignota notis vocabulis insinuaretur
Abbreviated transcription (Latin):
se. quid ergo eilex
⁊ notandum ꝙ iñ
hac fide nemo um¬
quam potuit sal¬
uari hec tñ fides
non sufficit ad sa¬
liccem. fide. aliud
noe. respon. accep.
adeo. de his que ad.
non uide. metuẽs.

Expanded text:
se. Quid ergo ei lex? Et notandum quod sine hac fide nemo unquam potuit salvari. Haec tamen fides non sufficit ad salutem. Fide. Aliud Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc non videbantur metuens,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nouam. c̾antiqͥ¬
a efierent. teni̾unt eam. fidemtelli.
exemplis uticur ad com̃¬
mendationem fidei ⁊ adostendendum ꝙ
argum̃tum ñ apparentiu .i. crede de¬
bemus que nõ dumappatent. sicut fidei
der cdisposita u̾bo dei .i. precepto dei. itau
iusibilia .i. formata fierent. Ante .ti.
quam deus retit ominum formas lo¬
cis ⁊ sedib suis ordinata distinctõne dis¬
poneret. tenebre erant. ⁊erant inuisibi¬
lia elementa. s in eoꝵ separatione na¬
ta est lue. prima eigd materia fc̃a est
confusa ⁊ informis. unde fierent omnta.
que distincta ⁊ formata sunt. quam credo
agrecis chaos appellari.⁊ ideo deus recte cre¬
ditur omnia de nichilo fecisse. qr si etiam
omna formata de ista materia fcã sunt.
hec ip̃ã tũ materia de nichilo fcã est. quã
rnoyses significauit dicens. In principio

Expanded text:
e novam cum antiqui tenuerunt eam. Fide intelligimus. Exemplis utitur ad commendationem, et ad ostendendum quod argumentum non apparentium, id est credere debemus quae non apparent. Sicut fide ter disposita verbo Dei, id est praecepto Dei, ita uvisibilia formata fierent. Ante enim quam Deus rerum omnium formas locis, et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent quae distincta et formata sunt quam credo a Graecis chaos appellari. Et ideo recte Deus creditur omnia de nihilo fecisse, quia etiam si omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilo facta est quam Moyses significavit dicens: In principio
Abbreviated transcription (Latin):
sermo qui scrip.ẽ. ñ modo fit. s tut̃ fiet. auid tũc
concupisceatiam cris. tũnc uincet par. ⁊ fine¬
tur bellura. nulla erit a morte ꝯtentio: ut modo ẽ
primo ꝯcupiscĩa cartuis sequentes duxit nos. post¬
ea renitentes traxit nos. Deinde accepta gr̃a cepit
nos nec ducere. nec trabere. s adhuc contendere
nobiscum. post contentionẽ erit iustoria. qͣndo
one. fcã est mors s absorbebitur in futuro. cũ dabĩ
scĩs. ut peccarẽ uelint. nec possint. untꝰ u̾o .i. aug¬
mentum petẽr ẽ lex hoc ido addit nequit dicat.
quemqͣ lege iuuari. s a d̾o tm̃. data enim lege. ⁊ cͣ¬
nalis concupiscentia inualuit. ⁊ p̃uaricatio acces¬
sit. lex enim ꝓhibendo auget pecc̃i tupiditatem:
nsi diffundat spc̃ caritatem. ꝓhus autem om̃ib.
apłs agit grãs deo. dicens.
eo autem gra¬
tias agqui dedit
nobis inctoriã.¬

Expanded text:
sermo qui scriptus est. Non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc sermo qui scriptus est. Non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc concupiscentiam carnis, tunc vincet pax et finietur bellum, nulla erit a morte contentio ut modo est. Primo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes extraxit nos, deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed contendere adhuc nobiscum. Post contentionem erit victoria, quandoone facta est mors; sed absorbebitur in futuro, cum dabitur sanctis ut peccare non velint, nec possint. Virtumentum peccati est lex. Hoc ideo addidit, ne quis dicat quemquam a lege juvari; sed a Deo tantum. Data enim lege et carnalis concupiscentia invaluit, et praevaricatio accessit. Lex enim prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus charitatem. Pro his autem omnibus Apostolus agit gratias Deo dicens: Deo autem gratias ago, qui dedit nobis victoria
Abbreviated transcription (Latin):
absor ẽ mors in uic.a. diabolus iam ex parte absor¬
tus est an futuro pentais absorbebitur. pp̃ hoc q
modum iuncendi excessit xp̃m inuadendo.in
sona nistoꝵ.qui nunc sunt.⁊iresurectionecit᷑¬
qua genus humanum. łut gregem post te tra¬
peccandi. ⁊ carnalem consuetudinẽ. que ant¬
mam mortificat. que exactu pecc̃i fit. quo in
adam peccauirnus. hanc enim mortem pecc̃o
ineruimus. ꝙ pecãꝯ omnino erat in libero ar¬
bito. cum inparadiso mllus dolor denegate de¬
lectationis. uoluntati bone hoĩs resistebat.
Ut u̾bi grã. siquis assistat q̃m nunꝙͣ uenatio delec¬
tauit. omnmo liber est. utrũ uenari nolit. ł nelit.
nec eum truciat qui hoc ꝓhibet. at si ista libertate
maleusus: uenatus fuerit contra ꝓhibentis imꝑi¬
um paulatim surrepens delectatio iotificat ani¬
mam ut si seabstinere uelit: sñ molestia ⁊ agone
aduersus carnem. nec cessabit contentio: donec ꝑ¬
fecta sc̃itas. totũ hominem reparau̾it. tũc. gͦ. fiet

Expanded text:
oria, id est diabolus jam ex parte absorptus; in futuro penitus absorbebitur, propter hoc quod modum vincendi excessit Christum invadendo, in sona justorum qui nunc sunt, et in resurrectionequa genus humanum velut gregem post te trapeccandi, et carnalem consuetudinem quae animam mortificat, quae ex actu peccati sit, quo in Adam peccavimus. Hanc enim mortem peccato meruimus, quod peccatum omnino erat in libero arbitrio, cum in paradiso nullus dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebat, uerbi gratia, si quisquam exsistat, quem numquam uenatio delectauit, omni modo liber est, utrum uenari uelit an nolit, nec eum cruciat quisquis hoc prohibet; at si ista libertate male usus uenatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat! animam, ut, si se abstinere uelit, sine molestia et angoreadversus carnem . Nec cessabit contentio donec perfecta sanctitas totum hominem reparaverit; tunc ergo fiet
Abbreviated transcription (Latin):
inmorientio. iucta
es in resurgentib. uit
fuit. uictoria qua in corꝑib absorta est. resurgẽ¬
tium et̾na constabit. Ubi est mors .s. dissolutio.
stitu. Stimulus mortis. intelligͥitur pecẽm ori¬
gniale. quo in uno pectauimꝰ om̃s ut moreremur
in uno om̃s. quo puncti.⁊ uenenati sumus. de qͣ
frã est. non quem mois fecit pecc̃o enm moriͣ.¬

Expanded text:
in morientibus, victa es in resurgentibus; vicoralis fuit; victoria qua in corporibus absorpta es resurgentium, aeterna constabit. Ubi est mors, scilicet dissolutio, stimulus tuus. Stimulus mortis intelligitur peccatum originale, quo in uno peccavimus omnes, ut moreremur in uno omnes, quo puncti et venenati sumus, de quocet mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim mori
Abbreviated transcription (Latin):
in se ostendut. ⁊ spẽm. ⁊ ordinem aliqͣ. nam qtud¬
q lix creatoꝵ. ⁊ unum aliquia est. ⁊ aliqua spetie
formatur. ⁊ ordinem auquẽ pecitant tenet. ⁊ ita
increaturis ut p̃diximus uestigiũ p̃lacet tͥnita¬
tis. Non igitur pp̃ hoenaturam sũmi boni simpli¬
trinitas. sñ subsisten¬
liam putau̾nt. s ideo

Expanded text:
in se ostendunt et speciem et ordinem. Nam quodque berum creatorum et unum aliquid est, et aliqua specie formatur, et ordinem aliquem petit, aut tenet, et ita in creaturis, ut praediximus, vestigium praelucet Trinitatis. Nam propter hoc naturam summi boni simplitrinitas, sive subsistenliani putaverunt. Sed i
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾im uos inflatos. ⁊ c̃.
.i.ut erubescentiam fa
qr uos estis filii. nam ego pat̾ sũ.
ꝑ ifi̾to posuit .i. qntã¬
lib murtitudinẽ eru¬
genuerũt uos. s tñ
ñ habetis mutꝑa. qͥ¬

Expanded text:
im vos inflatos, etc., ut erubescentiam facquod vos estis filii. Nam ego pater sum. inito posuit, id est quantamlibet multitudinem erugenuerunt vos; sed tamen non habetis multos