comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I D noib in
laudes lȩti cana¬
mus. dũ sc̃orum
celebramꝰ: quos
diuina auxiliante gra robo¬
ratos audiimus. & in tor¬
mentis inuictos. Dedit enĩ
illis uirtutẽ & consolationẽ:
qui prior & pro illis & pro
nobis subire dignatus ẽ pas¬
sionem. & dedit illis exulta¬
tionem: copiosam illis in cȩ¬
lo promittendo mercedem.
At cum lectio euangelica le¬
geretur: audistis consolantẽ
eos dnm ac dicentem. Cum
autẽ audieritis bella & opi¬
niones bellorum: ne timu¬
eritis. O portet enim hȩc fi¬
eri: sed nondum finis. & re¬
liqua. P rȩmonuit ergo dñs
& saluator nr̃ discipulos
suos. & ꝑ eos nos docuit in¬
tiones. diuersitatemq tri¬
bulationũ ã ꝑsequentibus
irrogatam. fortiter spernere :¬
& uitȩ sempĩterne consolatio¬
ne refoueri. & quia hec nob̾
sepius peccatis nr̃is exigenti¬
bus comungunt᷑. ido mores
& conuersationẽ nr̃am semꝑ
in melius commutare. dese¬
rere uicia. & crescere in uir¬
tutibus scis de die in diem

Expanded text:
ino laudes laeti canimus, dum sanctorum celebramus, quos divina auxiliante gratia roboratos audivimus, et in tormentis invictos. Dedit enim illis virtutem et consolationem, qui prior et pro illis, et pro nobis subire dignatus est passionem, et dedit eis exsultationem copiosam, illis in coelis promittendo mercedem; at nunc cum lectio Evangelii legeretur, audistis consolationem, eis Dominum dicentem: Cum autem audieritis bella, et opinionem bellorum, ne timueritis; oportet enim haec fieri, sed nondum finis . Praemonuit ergo Dominus et Salvator noster discipulos suos, et per eos nos docuit tiones, diversitatemque tribulationum a persequentibus irrogatas fortiter spernere, et vitae aeternae consolatione refoveri. Et quia nobis saepius, peccatis nostris exigentibus, contingunt, ideo mores et conversationem nostram semper in melius commutare debemus, deserere vitia, et crescere in virtutibus sanctis de die in diem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi uero sacerdotib atꝙ
doctoribus siue confesso¬
ribus huiꝰ festiuitatem diei ñ
ignotam esse credimus: qui
corda fidelium sp̃ualit quasi
imbrib irrigant cȩlestibus.
ut felicit̃ proferre immarces¬
sibilem bonorum operũ pos¬
sint fructum. Qui talenta
sibi credita ñ solum reddere.
uerum etiam cum usura sine
fraude amplificare procura
dicere non sibimet tantum¬
modo profuturũ. sed & alio
curamꝙ faciendo inserere
nitebantur. Quorum mens
lucidissima. manus uero ple¬
nȩ sunt munditia: eo quod
in mensa altaris sacrosc̃a
xꝑi corporis & sanguinis
my steria celebrantes. & in
sui cordis penetralib hostiã
uiuam do ꝙ placentem. id ẽ
semet ipsos sine macula atq
admixtione praui operis of¬
ferre ñ desistat. Et licet ꝑ¬
secutorum ñ sensissent gla¬
dium : tam̃ ꝑ uitę meritum
do digni martyrio non pri¬
uantur. quia martyrium
ñ solum sanguinis effusione.
perficitur.

Expanded text:
i vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuravdicere, non sibimet tantummodo profuturum, sed et aliicuramque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sanctos. Aliquando nescien¬
tes. suscipiendo quos nesciunt
angłos susceperunt. Bona ft̃
hȩc: melius tamͣ quod elegit
maria. Illud enim habet ex
necessitate occupationẽ: illud
autẽ ex caritate suauitatem.
Uult homo occurrere quan¬
do ministrat: & aliquando ñ
potest. Queritur quod de est:
paratur quod adest. Disten¬
ditur animus. Nam si mar¬
tha illa sufficeret: adiutoriũ
sororis non posceret. Multa
sunt. diuersa sunt. quia &¬
carnalia sunt. quia tempora¬
lia sunt: & si bona sunt tran¬
sitoria sunt. Maria autem
rem partem. Non tu malam:
sed illa meliorem. Audi un¬
de meliorem. Quȩ nͣ auferet᷑
ab ea. A te auferet aliquan¬
do onus necessitatis: ęternȩ
dulcedo ueritatis. Non au¬
feretur ab ea quod elegit: nͣ
auferet᷑ sed tam̃ auget. In
hac autẽ uita augetur: in

Expanded text:
sanctos. Aliquando nesciensanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transitoria sunt. Marthae autem rem partem elegit. Non tu malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in
Abbreviated transcription (Latin):
głam. Et dñs ad patrem de
suis. Ut sint unum: sicut &
nos unum sumus. Et in acti¬
bus apłorum. Multitudinis
autẽ credentium erat una
anima: & unum cor. Ergo ma¬
gnificate dñm mecum: & exal¬
temus nom̃ eius in unũ. Q uia
unum est necessariũ. Unum
illud suꝑnum. unum ubi pat᷑
uidete nobis commendari uni¬
tatem: certe trinitas est ds̃ nͣr.
Pater non est filius. filius ñ
est pater: spiritus sc̃s nec pa¬
ter est nec filius. sed amborũ
spiritus. Et tamen ista tria:
non tres dii. Non tres omni¬
potentes: sed unus ds̃ omĩpo¬
tens. Ipsa trinitas unus ds̃:
quia unum est necessarium.
Ad hoc unũ non nos ꝑducit:
pauperes: & maxime circa
seruos d̃ĩ seruitia debita. ob¬
sequia religiosa. redduntur
enum ñ dantur. dicente apło.
Si nos uobis sꝑualia semina¬
uimus: magnum est si carna¬
lia ur̃a metamus: Bona suñ.
Exhortamur ad hȩc. & in uer¬
bo dñi ȩdificamus uos. Noli¬
te pigri ẽe ad suscipiendos

Expanded text:
gloriam . Et Dominus ad Patrem de gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Ergo magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in unum . Quia unum est necessarium, unum illud supernum, unum ubi Paterunt unum. Videte nobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pater, Spiritus sanctus nec Pater est, nec Filius, sed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos
Abbreviated transcription (Latin):
bat: quia uerbum erat. Quid
ergo dixit: Martha martha.
Repetitio nominis indicium
est dilectionis. aut forte mo¬
uendȩ intentionis: ut audiret
attentius.
is uocata est martha mar¬
A tha: auditu circa multa
es occupata. Ũ num autẽ opus
est: id est unum necessarium
est. Non unũ opus quasi sin¬
gulare opus: sed opus est ex¬
cogitate fratres mei. & uidete
in ipsa multitudine si delectat
nisi unum. Ecce dõ propitio
quã multi estis. quis uosfer¬
ret nisi unum saperetis: un¬
de in multis quies ista: da
unum & populus est. Tolle
unũ: & turba est. Quid enĩ
est turba: nisi multitudo tur¬
bata: S ed audite apostolũ.
Obsecro autẽ uos fr̃s. Mul¬
titudini dicebat: sed unum
om̃s facere uolebat. Obsecro
autem uos fratres: ut id ipsum
dicatis om̃s. & non sint in uob̃
scismata. Sitis autem ꝑfecti¬
in eodem sensu: & in eãdem
scientia. Et alio loco. Unani¬
mes unum sentientes: nichil
ꝑ contentionẽ. neq ꝑ inanem

Expanded text:
bat, quia Verbum erat. Quid bat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, is vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, excogitate, fratres mei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat: sed omnes unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfectin eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem
Abbreviated transcription (Latin):
modo sororem suam circa mul¬
tum ministeriũ laborantem:
& sedit ipsa ad pedes dñi. & ua¬
cans audiebat uerbum eius.¬
cuius auris fidelissima audie¬
rat. U acate & uidete: qmͣ ego
sum dñs. Illa turbabatur:
illa epulabatur. Illa multum
disponebat: ista unum aspici¬
ebat. Utrumq officiũ bonũ:
sed tamͣ quid sit melius. quid
nos dicamus. habemus quem
interrogemus. Patenter audi¬
amus. quid sit melius. iam cũ
legeretur audiuimꝰ: & me com¬
memorantẽ iterum audiamus.
Interpellat martha hospitem:
ad iudicem ꝑ deponit postula¬
tionem parum querelarum
quod eam soror deseruerat. &
sic laborantẽm in ministerio
adiuuare neglexerit. Non res¬
pondente illa. sed tamen prȩ¬
sente: uidicat dñs. Maria
causam suam tanquã ociosa
iudici maluit committere: nec
in respondente uoluit labora¬
re. Si enim pararet responden¬
di sermonem: remitteret audi¬
endi intentionẽ. Respondit gͦ
dñs. qui in uerbo nͣ labora¬

Expanded text:
modo sororem suam circa mulmodo sororem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ipsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non labora
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: pascenti prestitit.
Quid autẽ mirum si & de
scõ helia prestitit uiduȩ: quẽ
prius coruo ministrante pa¬
scebat: Numquid pascen
sam uiduam ꝑ obsequium
exhibitum seruo suo benedi¬
cęre disponebat.
Hic ergo susceptus est dñs
tanquam hospes. qui in sua
propria uenit: & sui eum nͣ
receperunt. Sed quotquot
receperunt eum. dedit eis
potestatem filios di fieri: ad¬
optans seruos & fratres faci¬
ens. redimens captiuos & faciens
coheredes. N e quis tamen
ur̃m forsitan dicat o beati
qui xꝑm suscipere in domũ
propriam meruerunt: noli
dolere. noli murmurare. qͥa
temporib natus es. quando
iam dñm ñ uides in carne.
N on tibi abstulit istam di¬
gnationem. Cum uni inquit
ex minimis meis fecistis. michi
pore diximus: ueniamus ad
causam quã de diuinitate ꝓ¬
posui. Marcha dñm pascere
disponens & preparans: circa
multũ ministeriũ occupabat᷑.
Maria soror eius pasci magis
elegit ã dño. deseruit quodam

Expanded text:
voluit, pascenti praestitit. voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendsam viduam, per obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi pore dixerimus: veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Maria soror ejus pasci a Domino magis elegit. Deseruit quodam
Abbreviated transcription (Latin):
quid ad quod tendamus:
quando in huius scłi multi¬
tudine laboramus. Tenda¬
mus aute̾ adhuc peregrinan¬
tes: nondũ manentes. adhuc
in uia. nondum in patria:
adhuc desiderando. nondũ
fruendo. tamͣ tendamꝰ & sine
pigritia. & sine intermissio¬
ne oremus. ut aliquando ꝑue¬
nire ualeamus. Martha &¬
maria duȩ sorores erant am¬
bȩ ñ solum carne : sed etiam
religione germanȩ. Ambę
dño cohȩserunt: ambȩ dño
in carne prȩsente concordit᷑
seruierunt. Suscepit eum
maria. sicut solent suscipi pe¬
regrini: sed tam en suscepit
famula dñm. ȩgra saluatorẽ.
creatura creatorem. Suscepit
autẽ sꝑu pascenda. in carne
pascendum. Uoluit enĩ dñs
formam serui accipere: ut ac¬
cepta forma serui in illa pasci
a seruis dignaret᷑. dignatione
non conditione. Nam & ista
dignatio fuit se prebere pa¬
scendum. Habebat carnem
in qua esuriret quidem & si¬
tiret: sed nescitis quia in he¬
remo esurienti. angeli mini¬
strabant: Ergo quod pasci

Expanded text:
endamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliquando pervenire valeamus. 2. Maria duae sorores erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis humore digesto.
adueniente xꝑo ab illo cęlesti
lumine lȩtificari possent po
tius quam retorqueri. Sicut
enim lippientes oculos ad ui¬
dendum prouocas. si exiguum
splendorem lucernȩ ostenderis.
& amplius crucias si lumen
magnum ingesseris: ita dñs
& saluator nr qui est lumen
uerum nisi prius beatum io¬
hannem uelut lucernam pre¬
mitteret. claritatem eiꝰ totus
mundus sustinere non posset
Loquatur iohannes & dicat.
Ego uox clamantis in deser¬
to. Uox erat: quia uerbi di
sp̃u replebatur. Sicut sermo
uocis quodam modo ministe¬
rio ac uehiculo ad audientẽ
a loquente transmittitur: ita
erat minister & portitor. Sc̃s
inquit iohannes typum in se
ꝑ signa atꝙ inditia monstra¬
bat ostendit: & ideo misit ad
xꝑm duos de discipulis suis.
Isti duo discipłi ã iohanne ad
xꝑm missi. forte duo populi
sunt: quorũ unus ex iudȩis
eredidit. alter ex gentibus.
Iohannes dirigit ad xꝑm: lex
mittit ad grãm. Et ꝑ euangli¬

Expanded text:
infidelitatis humore digesto, infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari ptius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Joannes typum in se r signa et indicia monstrabat, ostendit; et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evang
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsa natiuitas plena est
mysterio altitudinis nr̃ȩ:¬
Ergo in homine minuamur:¬
ut in dño crescamus. In nob̾
humiliemur: ut in illo exal
temur. Humilietur humana
presumptio: ut crescat diui¬
na miseratio. N am huius rei
sacramentũ: etiam in passioni
bus amborum impletum est.
Ut minuat᷑ homo. caput io¬
hannis absciditur: ut exaltet᷑
ẽẽ dixerit. & quare eum ante¬
se mitti uoluerit: breuiter si¬
intimabo. Prȩmissus est enum
iohannes uelut uox ante uer¬
bum: lucerna ante solem. p̃co
ante udicem: seruus ante
dñm. amicus ante sponsum.
Et quia uniuersum mundum
peccatorũ tenebrȩ. & nox infi.¬
delitatis oppresserat. & solem
iusticiȩ aspicere non ualebant:
beatus iohannes quasi lucerna
premittitur. ut oculi cordis
qui lippitudine iniquitatis
oppressi. magnum & uerum
lumen uidere nͣ poterant. ad
lumen lucernȩ primũ quasi
tenuem splendorem uidere
consuescerent: ut paulatim
peccatorũ nubilo remoto. &

Expanded text:
quoniam ipsa nativitas plena est quoniam ipsa nativitas plena est mysterio? Altitudinis nostrae. In homine minuamur, in Deo crescamus. In nobis htemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passbus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretesse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, breviter intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et
Abbreviated transcription (Latin):
bilis uteri sinibus effusus est:
iste impollutȩ uuluȩ flore ꝓ¬
genitus. Id̾o autẽ cum iohan¬
nis natiuitate. dñi generatio
deputatur: ne dñs extra ueri¬
tatem uideat᷑ conditionis hu¬
manȩ. si comparet᷑ hominibus.
Iohannes premissus est ante
dm̃.Tanta in eo excellentia
erat. tanta gr̃a: ut ipse pu¬
tatus sit. xꝑc. Quid ergo di¬
xit de xꝑo: Nos om̃s de ple¬
nitudine eius accepimꝰ. Qui
ergo nos om̃se Prophetȩ. pa¬
te incarnationẽ premissi. uel
ab incarnato missi: nos om̃s
de plenitudine eius accepimꝰ.
N os uasa sumus: ille fons est.
um fratres mei: iohannes ho¬
mo est. xꝑc ds̃ est: humiliet᷑
homo ut exaltetur dsͣ. sedm
illud quod de dño ipse iohes
dixit. Illum oportet crescere:
me autem minui. Ut humiliet᷑
homo. eo die natus est iohannes:
quo incipiunt decrescere dies.
Ut ex altetur dsͣ. eo die natus
est xꝑc: quo incipiunt cresce¬
re dies. Magnum sacramentũ
natale iohannis sicut & xꝑi:

Expanded text:
bilis uteri sinibus effusus est, bilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Pate incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est. um, fratres mei, Joannes homo est, Christus Deus est: humilietur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, Natalem Joannis, sicut Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
lebramus :
quod nulli
unquam
sc̃orum legimus fuisse conces¬
sum. Solius enim dñi & bea¬
ti iohannis dies natiuitatis:
in uniuerso mundo celebrat᷑¬
& colitur. Illum enim sterilis
peperit: istum uirgo conce¬
pit. In helisabeth sterilitas
uincitur: in beata maria con¬
ceptionis consuetudo mutat᷑.
Helisabeth uirum cognoseen¬
do filium genuit: maria an¬
gelo credidit & concepit. Ho¬
minem concepit helisabeth:
hominem maria. Sed helisa¬
beth solum hominem: maria
dm̃ & hominẽ. Quid sibi gͣ
uult iohannes: Unde intͣ¬
positus: unde promissus:
Magnus igitur iohannes:
cuius magnitudini etiam sal¬
uator testimonium perhibet
dicens. Non surrexit intͣ na¬
tos mulierũ. maior iohanne
baptista. Precellit cunctis:
eminet uniuersis. Antecedit
propħas: suꝑ greditur patri¬
archas. Et quisquis de muli¬
ere natus est: inferior est io¬
hanne. Dicit fortasse aliquis.
Si int̾ natos mulierum iohan¬
nes maior est: maior est salua¬
tore: Absit. Iohannes enim

Expanded text:
lebramus, quod nulli unquam sanctorum legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Illum enim sterilis peperit; istum virgo concepit. In Elisabeth sterilitas vincitur; in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur. Elisabeth virum cognoscendo filium genuit; Maria angelo credidit, et concepit. Hominem concepit Elisabeth, et hominem Maria; sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. Quid sibi vult ergo Joannes? Unde interpositus, unde praemissus? Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis; antecellit Prophetas, supergreditur Patriarchas; et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Salvatore. Absit. Joannes enim
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur corpus & sanguis
eius. qui pro nobis animam
suam posuit : Et quid est
ad eam sedere: nisi humilit̃
accedere: Et quid est consi

Expanded text:
sumitur corpus et sanguis ejus, qui pro nobis posuit animam suam? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est consi
Abbreviated transcription (Latin):
flore ꝓgenitus. Ideo autẽ cũ ioħis
natiuitate dñi generatio deputa¬
tur: ne dñs extra ueritatẽ uideat᷑
conditionis humane. si conparet᷑
hominibꝰ. Iohannes premissus est
ante dm̃. Tanta in eo excellen-¬
tia erat. tanta gr̃a: ut ipse pu¬
tatus sit xp̃c. Quid ergo dixit
de xp̃o: Nos om̃s de plenitudi¬
ne eius accepimꝰ. Qui ergo nos
quiq sc̃i. & ante incarnationem
premissi. uel ab incarnato missi:
nos om̃s de plenitudine eius
accepimꝰ. Nos uasa sumꝰ: ille fons

Expanded text:
flore progenitus. Ideo autem cum Joannis flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos quot sancti, et ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons
Abbreviated transcription (Latin):
nulli unquã sc̃oꝵ legimꝰ
fuisse concessũ. Solius enĩ dñi
& beati ioħis dies natiuitatis:
in uniuerso mundo celebratur
& colit᷑. Illũ enĩ sterilis peperit:
istũ uirgo concepit. In helisabeth
sterilitas uincitur: in beata ma¬
ria conceptionis consuetudo
mutat᷑. Helisabeth uirũ cogno¬
scendo filiũ genuit: maria an¬
gło credidit & concepit. Ho¬
minẽ concepit helisabeth: ho
minẽ maria. Sed helisabeth so¬
lũ hominẽ: maria dm̃ & ho¬
minẽ. Quid sibi ergo uult ioħes:
Unde interpositus: unde ꝓmis¬
sus: Magnꝰ igit᷑ ioħes: cuius
magnitudini etiã saluator testi¬
moniũ perhibet dicens. Non
surrexit inter natos mulierũ
maior ioħe baptista. Precellit
cunc̾tis: eminet uniuersis. Antece.¬
dit ꝓpħas: supergredit᷑ patriarchas.
& quisquis de muliere natus est:
inferior est ioħe. Dicit fortasse ali¬
quis. Si inter natos mulierũ io¬
hannes maior est: maior est sal¬
effusus est: iste impollutȩ uuluȩ

Expanded text:
ulli unquam sanctorum legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Illum enim sterilis peperit; istum virgo concepit. In Elisabeth sterilitas vincitur; in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur. Elisabeth virum cognoscendo filium genuit; Maria angelo credidit, et concepit. Hominem concepit Elisabeth, et hominem Maria; sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. Quid sibi vult ergo Joannes? Unde interpositus, unde praemissus? Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit unctis, eminet universis; antecellit Prophetas, supergreditur Patriarchas; et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Saleffusus est, iste impollutae vulvae
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ pro nobis sc̃s iohes qͥc¬
quid petierit poterit optinere:
si nos festiuitatẽ suã pacificos. cas¬
tos. sobrios. & absq ullo turpilo
citudine suggero. Nã dõ propi¬
tio ita de ur̃a deuotione confido:
qm̃ non solũ uos ipsos. sed etiam
om̃s qui ad uos ꝑtinent cũ omni
honestate castos sobrios. conserueti.
Unde gr̃as agens supplico. ut qui
uobis dedit ea quȩ sca sunt fideliter
incipere. concedat uobis felice per¬
seuerantiã custodire: qui cũ patre
& sp̃u sc̃o uiuit & regnat in scła¬

Expanded text:
Tunc enim pro nobis sanctus Joannes quiTunc enim pro nobis sanctus Joannes quidquid petierimus poterit obtinere, si nos festivitatem suam pacificos, sobrios, castos, absque ullo turpiloqcitudine suggero: nam Deo propitio ita de vestra devotione confido, quod non solum vos ipsos, sed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos sobriosque conservetis. Unde Deo gratias agens supplico, ut qui vobis dedit ea quae sancta sunt fideliter incipere, concedat vobis felicem perseverantiam custodire, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in sa
Abbreviated transcription (Latin):
sermo uocis quodã modo ministerio
ac uehiculo ad audientẽ aloquen¬
te transmittit᷑: ita ioħs xp̃m sonan᷑.
uerbi erat minister & portitor. Sẽs
inquit ioħes typũ in se legis que
indicia monstrabat ostendit: &¬
ideo misit ad xp̃m duos de disci¬
pulis suis. Isti duo discipuli a ioħe
ad xp̃m missi. forte duo populi sunł:
quox unus ex iudeis credidit. alt̃
ex gentibus. Ioħes dirigit ad xp̃m:
lex mittit ad gr̃am. Et ꝑ euange¬
lii fidem: ueterẽ desiderat astrui
ut tam sc̃am festiuitatẽ non solũ
corporali. sed etiã sp̃uali gaudio ce¬
lebrare possimꝰ: scdm uires nr̃as
ad dandas elemosinas & ad tenen¬
dã cũ om̃ibꝰ pac̾ẽ nr̃os animos pre¬
paremus: & ab om̃i scurilitate uel
turpiloquio non solũ nos ipsos. sed
omnẽ familiã nr̃am. & uniuersos
ad nos pertinentes. pro amore dĩ
& zelo scẽ disciplinȩ prohibere
totis uiribus laboremꝰ. Nec per
ca luxuriosa proferendo polluere.

Expanded text:
sermo vocis quodam modo ministerio sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Joannes typum in se Legis, quae indicia monstrabat, ostendit; et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evangelii fidem, veterem desiderat astrui ut tam sanctam festivitatem non solum corporali, sed etiam spirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes pro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibere totis viribus laboremus, nec permca luxuriosa proferendo polluere.
Abbreviated transcription (Latin):
ante sponsum. Et quia uniuer¬
sum mundũ peccatoꝵ tenebre. &
nox infidelitatis oppresserat. & so.¬
lem iusticiȩ aspicere non ualebant:
beatus iohes quasi lucerna premit¬
titur: ut oculi cordis qui lippitudi¬
ne iniquitatis oppressi magnũ & ue¬
rũ lumen uidere non poterant. ad
lumen lucernȩ primũ quasi tenuẽ
splendorẽ uidere consuescerent: ut
paulatĩ peccatoꝵ nubilo remoto.
& infidelitatis humore digesto. ad¬
ueniente xp̃o ab illo cȩlesti lumine
letificari possent potus quã retor¬
queri. Sicut enĩ lippientes oculos ad
uidendũ ꝓuocas. si exiguũ splendo¬
rem lucerne ostenderis. & amplius
crucias si lumen magnũ ingesseris:
ita dñs & saluator nr̃ qui est lumen
uerũ nisi prius beatũ ioħem uelut
lucernã premit teret. claritatẽ eiꝰ
totus mundus sustinere non posset.
Loquatur iohannes & dicat. Ego
uox clamantis in deserto. Uox erat:
quia uerbi cdĩ sp̃u replebatur. Sicut

Expanded text:
ante sponsum. Et quia univerante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
est: humiliet᷑ homo ut exaltetur
as: sc̃m illud quod de dño ipse
iohes aixit. Illũ oportet crescere:
me autẽ minui. Ut humilietur
homo. eo die natus est ioħes: quo
incipiunt decrescere dies. Ut exal¬
tetur as. eo die natus est xp̃c: qͦ
incipiunt crescere dies. Magnũ
sacramentũ fr̃s dilectissimi. Ideo
celebramꝰ natale iołns sicut & xp̃i:
quia ipsa natiuitas plena est mis¬
rio altitudinis nr̃ȩ: Ergo in ho.¬
mine minuamur: ut in dño cresca.¬
mus. In nobis humiliem᷑: ut in illo
exaltem᷑. Humiliet᷑ humana presũ¬
ptio: ut crescat diuina miseratio.
Nã huiꝰ rei sacramentũ: etiã in pas¬
sionibus amboꝵ impletũ est. Ut mi¬
nuatur homo. caput ioħis abscidit᷑:
dñs & saluator noster lucernã esse
dixerit. & quare eũ ante se mutti uo¬
luerit: breuit si iubetis caritatis
ur̃ȩ auribꝰ intimabo. Premissus est
enĩ ioħes uelut uox ante uerbũ.
lucerna ante solem. preco ante ui¬
dicẽ: seruus ante dñm. amicus

Expanded text:
etur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysrio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passionibus amborum impletum est. Ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur: Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, breviter charitati vestrae intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus
Abbreviated transcription (Latin):
in iudȩis: neq coram eis. Et
nondum hoc fecerat. quando
dicebat. si opera ñ fecissem in
eis. quȩ nemo alius fecit. Ni¬
mirum ergo illa sunt. quȩ in
eorum ualitudinibus tanta
miracula salutis ostendit:
quanta illis antea nemo do¬
nauit. Hȩc enim uiderunt:¬
& hoc eis exprobrans adiun¬
git & dicit. Nunc autem:
& uiderunt. & oderunt. &
me & patrem meum. Sed
ut impleatur sermo qui in
lege eoꝵ. scriptus est: quia
odio habuerunt me gratis.
Forum legem dicit: non ab
ipsis inuentã. sed ipsis datã.
Sicut dicimus. panem nr᷑m
cotidianum : quẽ tam̃ ã dõ
petimus addendo. da nobis.
Gratis autẽ odit: qui nullũ
ex odio commodũ quęrit.
uel incominodũ fugit. Sie
oderunt dm̃ impii. sic dili¬
gunt iusti. hoc est gratis: ut
alia pret̾ illum ñ expectent
bona. qmͣ ipse erit in omnib
omĩa. Quisquis uero altius
atcenderit xp̃m dicentem.
si oꝑa ñ fecissem in eis quȩ
nemo alius fecit: inueniet

Expanded text:
in Judaeis, neque coram eis: et in Judaeis, neque coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
precabant᷑ eum ut uel fimbriã
uestimenti eius tangerent: &
quot quot tangebant eum.
salui fiebant. Hec nemo aliꝰ
fecit in eis. Sic enim est intel¬
ligendum quod ait in eis. ñ
inter eos uel coram eis. sed
prorsus in eis: quia sanauit
eos. H ec quippe intelligi uo¬
luit. quȩ ñ solum facerent
ammirationẽ: uerũ etiam
manifestã conferrent salutẽ.
Pro quib beneficiis: utiq
amorem ñ odium retribue¬
re debuerunt. O mĩa quip¬
pe cȩterorum miracula supe¬
rat quod est natus ex uirgi¬
ne: matrisq integritatem
solus potuit nec conceptus
uiolare nec natus. Sed hoc
nec coram eis factum est. nec
in eis. Ad cognoscendã qͥppe
huius miraculi ueritatem:
nͣ communi cum eis aspectu.
sed discreto ab eis discipulatu
apłi ꝑuenerunt. Iam uero
illud quod die tercio in car¬
ne in qua occisus fuerat de
sepulchro se reddidit uiuum.
& numquã deinde moriturꝰ
cum illa ascendit in cęlum:
superat etiam cuncta quȩ fe¬
cit. Sed neq hoc factum est

Expanded text:
ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est
Abbreviated transcription (Latin):
uos odit: scitote quia me pri¬
orem uobis odio habuit. Cur
ergo menbrũ se supra uerti¬
cem extollit : Recusas ẽẽ
in corpore : si ñ uis odium
mundi sustinere cũ capite.
Si de mundo inquit essetis:
mundus qđ suum erat dili¬
dicit eccłȩ: quamplerumq
etiã ipsam mundi nomine
appellat. sicut illud ẽ. Ds
erat in xꝑo: mundum re¬
concilians sibi.
otus ergo mundus ȩccła :
& totus mundus odit eccłam.
Mundus igit᷑ odit mundũ:
inimicus reconciliatũ: damp¬
natus saluatum. inquinatus
ro de mundo ñ estis. sed ego
elegi uos de mundo: ꝓpt᷑ea
odit uos mundus. Ergo &
ipsi inde erant: unde  ut ñ
essent electi sunt inde: nͣ
meritis suis quorum nulla
bona prȩcesserant opera.
non natura quȩ tota fue¬
rat ꝑ liberum arbitrium
in ipsa radice uiciata: sed
gratuita hoc est uera grͣa.
Qui enĩ de mundo mun¬
dum elegit : fecit quod eli¬
geret non inuenit. Mem¬

Expanded text:
vos odit, scitote quia me privos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat dilidicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi otus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus ro de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uobis:
ut diligatis in¬
uicem. Per hoc
intelligere debe¬
mus hunc esse
fructum nr̃m.
de quo ait: ego uos elegi ut
eatis & fructum afferatis. &
fructus urͣ maneat. & quod
adiunxit ut quodcũq petie¬
ritis patrem in nomine meo
det uobis. Tunc utiq dabit
nobis si diligamus inuicem:
cum & hoc ipsum ipse dederit
nobis: qui nos elegit ñ haben¬
tes fructum. quia ñ eum nos
elegeramus. Et posuit nos ut
fructũ afferamꝰ: hoc est iniui¬
cem diligamus. Quẽ fructũ
sine illo afferre non possumꝰ:
sicut palmites facere sine uite
nichil possunt. Karitas ergo
est fructus nrͣ : quam definit
apłs de corde puro. & consci¬
entia bona: & fide non ficta.
Hac diligimus inuicem: hac
diligimus dm̃. Qua enim
uera dilectione diligeremus
inuicem: nisi diligentes am̃
Diligit enĩ unusquisq pro¬
ximum tanquã seipsum: si
phetȩ. Hic est fructus nrͣ.
De fructu itaq nobis man¬
dans. hȩc mando inquit uo¬
bis. ut diligatis inuicem. Ad¬

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si ophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Quis pret tres uiros anna¬
niam. azariam. misahelem.
in flammis ardentib & non
urentib deambulauit illesus:
Prȩtereo cętera: qm̃ hȩc satis
esse arbitror quib demonstre¬
tur & alios scoͬs quȩdam oꝑa
miranda fecisse. quȩ nemo aliꝰ
fecit. Sed qui tam multa ui¬
cia & malas ualitudines uexa¬
tionesq mortalium tanta po¬
testate sanaret: nullus omni
no legitur antiquorum. Ut
enim taceant᷑ quos iubendo
sieut occurrebant saluos sin¬
gulos fecit: marcus euangeli¬
sta quodam loco ait. U espere
autẽ facto cum occidisset sol:
afferebant ad eum omͣs male
habentes & demonia habentes.
Et erat omĩs ciuitas congre¬
gata ad ianuam. Et curauit
multos. qui uexabantur uariis
languoribus: & demonia mul¬
ta eiciebat. Id autem cũ com¬
memoraret matheus. etiam
testimoniũ ꝓpheticum addi¬
dit dicens: ut adimpleretur
quod dictum ẽ ꝑ isaiam pro¬
phetam dicentem. Ipse infir¬
mitates nr̃as accepit: & egro¬

Expanded text:
Quis praeter tres viros, AnaQuis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta poteno legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegro
Abbreviated transcription (Latin):
mo alius fecit: quod quinq
milia hominũ de quinq. &
quattuor milia de septem pa¬
nibus pauit: quod suꝑ aquas
ambulauit. & petro ut hoc fa¬
ceret prȩstitit: quod aquam
mutauit in uinum. quod ape¬
ruit oculos cȩci nati: & alia
multa quȩ cominemorare lon¬
gum est. Sed respondet᷑ nobis.
&e alios fecisse quȩ ipse ñ fecit:
& quȩ nemo alius fecit. Quis
enim nisi moy ses egy ptios
plagis tot tantisq percussit:
Diuiso mari popłm duxit: &
manna de cęlo esurientibus
impetrauit. aquã de petra si¬
tientib fudit. Quis nisi iħe
naue populo transituro iorda¬
nis fluenta diuisit: & curren¬
tem solem emissa ad dnin
maxilla mortui asini exun¬
dante satiatus est : Quis p̃¬
ter heliam curru igneo in al¬
ta subuectus est: Quis pret̃
heliseum quod paulo aute cõ¬
memoraui. sepulto suo cada
uere alterius reddidit uitȩ:
Quis pret̾ danihelem inter
ora inclusorũ secum leonum
esurientium uixit innocuus :

Expanded text:
mo alius fecit: quod quinque mo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ?
Abbreviated transcription (Latin):
profecto & eũ de quo nata est
nisi odisse ñ possunt. Ne ꝑ hoc
quia ueritatem qua iudicante
dampnant᷑ de patre d̃o natam
nesciunt: utiq etiam ipsum &¬
nesciunt & oderunt. Si oꝑa ñ
fecissem in eis quȩ nemo alius
fecit: peccatum ñ haberent.
Peccatum illud scilicet magnũ:
de quo & superius ait. Si non
uenissem & locutus fuissem eis:
peccatum ñ haberent. Hoc est
peccatũ: quo in eum loquen¬
tem & operantem ñ crediderͣt.
Sed quid est quod cũ dixisset.
si oꝑa nͣ fecissem in eis. mox ad¬
didit. quȩ nemo alius fecit:
N ulla quippe in operib xꝑi
uidentur ẽẽ maiora. quam
suscitatio mortuorum: quod
scimus etiam antiquos fecisse
propħas. Eecit enim helias:
fecit heliseus. Et cum in hac
carne uiueret: & cũ in suo mo¬
numento sepultus iaceret.
Nam quida portantes mor¬
tuum cũ irruentib hostibus
eo refugissent. eumq ibi posu¬
issent: continuo resurrexit.
Fecit tam̃ aliqua xꝑe quȩ ne¬

Expanded text:
profecto et eum de quo nata est profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderunt.Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Proinde sicut fieri po¬
test ut homo bonus hominẽ
bonum oderit nesciens. uel
potius diligat nesciens: ipsũ
enum diligit cum bonum di¬
ligit: quia id quod est ille.
hoc iste diligit. O derit autẽ
nesciens ñ ipsum sed quod
putat ẽẽ ipsum: ita fieri po¬
test ut etiam homo iniustus
men dum eũ credit iniustũ
diligat non ipsum sed quod
putat eẽ ipsum. Quẽ ad modũ
autem hominem: sic & dm̃.
Deniq si interrogarent᷑ uidȩi
utrum diligerent dm̃: quid
se aliud quam diligere respon¬
derente Nec ex animo men¬
tientes: sed errando potius
opinantes. Quomodo enim
diligerent patrem ueritatis:
qui haberent odio ueritatem:
N olunt enĩ sua facta dãpna¬
ri: & hoc habet ueritas ut ta¬
lia facta dampnent᷑. Tantũ
igitur oderunt ueritatẽ: quan¬
tum oderunt suas pęnas quas
talib irrogat ueritas. Nesci¬
unt autẽ illam ẽẽ ueritatem:
quȩ tales quales ipsi sunt dãp¬
nat. O derunt ergo quã nesci¬
unt. Et cum illam oderunt:

Expanded text:
um. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus men dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic e. Si interrogarentur Judaei utrum diligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt,