comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo socerioptimi regissui usq ad eoctẽpser̃ uteũ regẽ suũ facerent. Vbimiror sin
scelere grauiorẽ mercedẽ tantã tanto sceleri redider Nec discessere adytis arisq:
relictis diinis iforte quispiã sic defendat istos deos utdicateos idõ mansis sero mae
quopossent romanos magis punire suppliciis quã beneficiis adiuuare seducentes eos
uanis uictoriis & bellis grauis simis conterentes. Haec fuit romanorũ uita subre¬
gibus laudabili tẽpore illius reipublicae . Vsq adexpulsione tarquimi suꝑbi ꝑ
tantis emptȩ calamitatib: Vix illud imperiũ intrauiginti ab urbemlia dila¬
tauerint quantũ spatiũ absit ut saltm alicunis ietulaeciuitatis nunc territorio
& modesto iureagitatũ dũmetusa tarquinio & bellũ graue cũ& ruria positũẽ
quã diueni & rusci tarquinio redire inregnũ conantiopitulartis grauibello ro¬

Expanded text:
ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non scelere grauiore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec \'discessere adytis arisque relictis di\'. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punire suppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei publicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per tantis emtae calamitatibus uix illud imperium intra uiginti ab Urbe milia dilatauerint; quantum spatium absit ut saltem alicuius Getulae ciuitatis nunc territorio metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est. Quamdiu enim Etrusci Tarquinio in regnum redire conanti opitulati sunt, graui bello Ro
Abbreviated transcription (Latin):
populo romano bellũ gerebat. Nescins quid facer& sia deius notitiã flagitiũ
filuideferretur. et tam̃ in explorato iudicio eiꝰ etinexto ei populus ademit imperiũ
& recepto exercitu a quodeseruussuse Clausis de indeportis non siuit intrare redeuntẽ
atille post bellagra uissima quibus eosdẽ romanos concitatis finitimis ad triuit postea
qũa desertus ab eis quoꝵ fidebat auxilio regnũ recipere non eualuit : In opido tusculo ro¬
mȩ uicino quattuordeũ ut ferturannos priuatã uitã quietus habuit ecũ uxore
consenuit ob tabilio refortassis exitu . qũ a socer ei generisui facinore Nec ignorante
filia sicut ꝑ hibet᷑ extinctus Nec tam̃ istũ tarquiniũ romani crudelẽ aut sceleratũ
sed suꝑbũ apellauer fortasseregios eousfastus alia suꝑbia ñ ferentes. Nã scelusoccisi

Expanded text:
populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in oppido Tusculo Romae uicino quattuordecim, ut fertur, annos priuatam uitam quietus habuit et cum uxore consenuit, optabiliore fortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam scelus occisi
Abbreviated transcription (Latin):
tos sed in suꝑ int̃ fecto ase socero tarquinius ipse succes sit łlunc illidii ne farium par¬
ricidã soceri interfectioneregnantẽ in suꝑ multis bellis uictoriis quȩ gloriantẽ:
& dema nubiis capitoliũ fabricantẽ. Non abscedentes sed p̃sentes manentesq ui¬
der̃ & regẽ suũ iouem in illo altis simatẽ plo hocẽ inopere parricidȩsibi presedere
atq regnare ꝑpesses. Neque enim ad huc in nocens capitoliũ inftrux̃ & postea ma¬
lis meritis urbepulsusẽ : sed adipsũ regnũ in quo capitoliũ fabricar& . Inma nissimis
sceleris ꝑpetratione ꝑuenit : quod uero eũ regno romanipostea depulerꝰ acsediuser
moenib: ciuitatib: : Non ipsius de iucretiae stupro sed filii peccatũ fuit illo ñ so¬
lũ nesciente sed & iã absente comissuȩ̃ Ardeã ciuitatẽ tun coppugnabat pro

Expanded text:
tos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium partos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
trare in hortensio uero dialogo cũ desolis canonicis defectionibi lo qustroie aitt ensit
inqudte nebras efficiat quas effecit interituro moli qui obs curationes lisefactus Cer¬
te hiominime timuithominis interitũ dicere quiadispitator in agis quã laudator
fuit Ceteriautẽ reges populi romani excepto numapo pilio & ancomartio quimor¬
bointerier̃. Qua horrendos excitus habuer tullus ut dixi hostilius ui etoro q uir¬
soralbȩ cũtotadomosua fulmine con crematus ẽ priscus tar quinius ꝑ suidecessoris
filiũs inter emptusẽ. Serui ustullus generis uitar quini suꝑbi quiei succes sit inrg¬
nũ nefario scelereoccisusẽ. Necchis cessere adytis arisq relicts. Dutanto inoptimũ
illius populire mangẽ parricidio ꝑ petrato quos dicunt. Vt hoc misere tro iȩ face¬
grecis rent eãs̃ diruendam exurendãq: relinquerent adulterio parridis fuisse cõmo¬

Expanded text:
traret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, traret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commo
Abbreviated transcription (Latin):
nemoum quã mortalis assequi potuit si ne eximia uirtutis gloria qđ autem
dicit eũ subito non conparuis se : profecto ib intellegitur aut uiolentia tempes¬
tatis : autcȩdis facinoris quae secretũ. Name alii scriptores eoꝵ defectionesolis
addunt &iã subitã tẽpestatõ : quȩ pro fecto autoc casionẽ sceleri prebuit
autro milũ ipsacensũpsit Datullo quippeeiã hostilio quitertius a romulo reefuit quia
& ipsefulmne ab sumptust̃ Dicit ineidẽ libris idẽ cicero ꝓpterta eistun creditũ inteos
receptũ talimerte quia sertasse qđ erat in romuloꝓbatũ id c̃ ꝑsua sũ romani uulgore
noluer̃ : idẽ ule facere si hoc & alteri facile tribueretur. Dicit &iã apeite hninuectius
ilum quihancurbẽ c̃didit romulũ addeos inmortalos beniuolentia famas sistuamu:
ut non uere fatũ sedo pt̃ merta untutis esꝰ bemuolentia iaccatũ diffamatui nons¬

Expanded text:
nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem dicit eum subito non conparuisse, profecto ibi intellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque mons
Abbreviated transcription (Latin):
repressũ atq sedatũ. acciderat eñ & solis defectio quã certa rationesui cursus ef¬
fectam inperita nesciens multitudo meritis romuli tribuebat quasiuero siluctꝰ
ille solis fuiss& ñ magis idõ credideber& occisus ipsũq: scelus a uersione &iã diur¬
niluminis indicatũ sicut reuera factũ ẽ. Cum dñs crucifixusẽ crudelitate atq
impiȩ tatẽ iudeoꝵ quã solis obscurationẽ Nonex canonico siderũ cursu accidisse
satis ostendit qđ tunc erat pascha iudeoꝵ Nãplenaluna sollẽ pnit᷑ agitur re¬
gularis autẽ solis defectio ñ nisilunae fine c̃tingit. satis & uicero illã interdeo sro¬
muli receptionẽ putatã magis significateẽ quã factã quando & laudans eũ in
libris derepublica scipionisq sermone. tantũ ẽ inquid consecutus ut tũ subito sole
obscurato non conparuiss& deoꝵ in numero conlocatus putaretur quã opinionẽ

Expanded text:
repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus efrepressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: \'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
facerent miserabile coagulũ multus antefusus utriusq: sangiuis fuit. quidia singil¬
latimdicã subceteris regib: totiens eadẽ bella renouata quae uictoriis finita ui¬
debantur & tantis stragib: iterũ iterũq: confecta iterũ iterũq post foedus & pacẽ
Int̃ generos & soceros & eoꝵ ftrrpem posterosq repetita : non paruũ indiciũ calami¬
tatis hui fuit quod portas belli nullus clausit illoꝵ. nullus ergo illoꝵ subtotdusp̃¬
sidib: in paceregnauit ipseꝵ autẽ regũ quiexitus fuer̃. Deromulo uiderit adula
tio fabulosa qua ꝑhibetur. receptus incaelũ soluiderint quidã scriptores eoꝵ qui
eum proptꝰ ferocitatẽ asenatu discerptũ eẽ. dixer̃ subornatũq: nescio quẽ iuliũ pro¬
culũ quieũ sibi apparuis sedicer&. Cum que ꝑ se populo mandasse romano ut inter
numina coleretur Eoque modo populũ qui contrasenatũ intumes cere coeperat.

Expanded text:
facerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singilfacerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singillatim dicam sub ceteris regibus totiens eadem bella renouata, quae uictoriis finita uidebantur, et tantis stragibus iterum iterumque confecta, iterum iterumque post foedus et pacem inter soceros et generos et eorum stirpem posterosque repetita? Non paruum indicium calamitatis huius fuit, quod portas belli nullus clausit illorum. Nullus ergo illorum sub tot dis praesidibus in pace regnauit. CAPUT XV. tio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Proculum, qui eum sibi apparuisse diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat,
Abbreviated transcription (Latin):
tos & iã ipsatertia ex altera parte fraterno ferro duob fr̃ib adderetur. Nemi¬
nus haber& mortiũ &iã quae uicerat. De inde ad fructũ uictorias. alba subuer¬
saẽ . Vbi postiliũ qđ grecie uerter̃ & post lauiniũ ubiae neas regnũ pereg inũ
atq fugitiuũ constituerat t̃tio. loco habitauer̃ numina illa trorana. sed meresuo
esĩã inde iã fortasse migra uertnt idõ deletuẽ discesserant uidelic& om̃s aditisa¬
risq relitis. Duquib imperiũ illud steterat discesserant. Sane ec ceantertio
ut eis quarta roma prouidentissime crederetur displicuerateñ & albaubi amu¬
lius expulso fratre & roma placuerat. Vbi romulis ecciso fratre regna uerat.
Sedante quã adba dirueretur trans fususẽ inquiunt populus eiꝰ inromã. Vtex uraq
una ciuitas fier&s estoita factũ sit urbstam̃ illa ascanii regnũ & terciũ domicilũ

Expanded text:
mtos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne mimtos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae uicerat. Deinde ad fructum uictoriae Alba subuersa est, ubi post Ilium, quod Graeci euerterunt, et post Lauinium, ubi Aeneas regnum peregrinum adque fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more suo etiam inde iam fortasse migrauerant, ideo deleta est. Discesserant uidelicet omnes adytis arisque relictis di, quibus imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat. Sed antequam Alba dirueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, ut ex utraque una ciuitas fieret. Esto, ita factum sit; urbs tamen ilia, Ascanii regnum et tertium domiciliu
Abbreviated transcription (Latin):
termina & detaptoriuae dealbationes auftrant᷑ arobus ut sincero inspiciantar iar¬
mine. Nemomibi dicat magnus ille atq illequiacũ illo & illopugnauit & untt: sug¬
nant stũ gladiatores uncunt eipsihabe& premalaudis & ila crudelta setdputo
eẽ sartius euius libos in ertiae poenas luerȩ quã illorũ armorũ quaereres sorsu
ett̃ pater tales pataculũ quis ferr& quisñ auferr&. Q uomodo ergo gloriosũ alterius
matris alterius filiaeciuntatis interse armoꝵ potuit ẽẽ certam̃ anidõ diuer sufiut
quod arena illa non fuit & latiores cãpi nonduorũ gladiatoni Sed inuobpopu¬
us multorũ funerib implebant᷑. Nec cãpitheatro uingibunt illa certa miole rogu
uniuersoorbi & tunc uiuis & posteris quousq istafama porrigt᷑ impiũ spectaculũ
p̃bebatur. Vimitam̃ paciebunt᷑ studusu diulli p̃sides impẽriromam & aliũ certa¬
minũ tã quã theatricis peccatoris Donecoratiorũ soror proptercurator trespemp¬

Expanded text:
tegmina et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut sincero inspiciantur examine. Nemo mihi dicat: magnus ille adque ille, quia cum illo et illo pugnauit et uicit. Pugnant etiam gladiatores, uincunt etiam ipsi, habet praemia laudis et illa crudelitas; sed puto esse satius cuiuslibet inertiae poenas luere quam illorum armorum quaerere gloriam. , alter esset pater, tale spectaculum quis ferret? quis non auferret? Quo modo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae ciuitatis inter se armorum potuit esse certamen? An ideo diuersum fuit, quod harena illa non fuit, et latiores campi non duorum gladiatorum, sed in duobus populis multorum funeribus inplebantur, nec amphitheatro cingebantur illa certamina, sed uniuerso orbe et tunc uiuis et posteris, quo usque ista fama porrigitur, inpium spectaculum praebebatur? Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Romani et talium certaminum tamquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres pere
Abbreviated transcription (Latin):
ne misit quo lntellegerent tantã in illo proelio dignitatẽ caecidis serominã . ut facilius
tin caper&. mensura quã numerus atq hincstrages turbae caetere tanto utiq nume¬
rosioris quanto infirmioris quaesine anulis. iacebat conicienda potius quã nͣtianda
puta retur. Deniq tanta militũ inopia secutaẽ : utromanireos facinoꝵ ꝓposita impunitate
colligerent : seruitia libertate donarent atq illis pudendis nonta suppleret᷑ quã institu¬
eretur exercitus seruis Itaq immo nefaciamꝰ iniuriã iã libertis ꝓ romana republica

Expanded text:
nem misit, quo intellegerent tantam in illo proelio dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius nem misit, quo intellegerent tantam in illo proelio dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius eam caperet mensura quam numerus, adque hinc strages turbae ceterae tanto utique numerosioris, quanto infimioris, quae sine anulis iacebat, conicienda potius quam nuntianda putaretur. Denique tanta militum inopia secuta est, ut Romani reos facinorum proposita inpunitate colligerent, seruitia libertate donarent adque illis pudendus non tam subpleretur quam institueretur exercitus. Seruis itaque, immo, ne faciamus iniuriam, iam libertis, pro Romana re publica
Abbreviated transcription (Latin):
secũ late que pugnantium : itaut his quoq: fatentib: qui nontã narrare bella roma¬
na quã romanũ imperiũ laudare instituer̃ similior uictofuerit ille quiuicit
Annibale quippe ab his pania surgente & pireneis montib: superatis gallia transcursa
alpibus quae dis ruptis tam lon gocircuitu auctis uirib: cuncta uastando aut subien¬
do torrentis modo italiae faucib: inruente quã cruenta proeliagestas. quotiens
romani superati quã multa ad hostẽ opida defecer quã multa capta & oppressa
quã direpugnae & tociens annibali roma nadade glorios at : Detcanensi autẽ mirabiliter
hotrendo malo quiddica. Vbiambal cũ eẽt crude lissimꝰ tam̃ tanta inimicoꝵ atrocissimo¬
rum caede satiatus parci iuissis seꝑhibetur. Vnde tres modios anuloꝵ aureoꝵ carthagi¬

Expanded text:
lorum tam longe secum lateque pugnantium. ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella Romalorum tam longe secum lateque pugnantium. ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella Romana quam Romanorum imperium laudare instituerunt, similior uicto fuerit ille qui uicit. Hannibale quippe ab Hispania surgente et Pyrenaeis montibus superatis, Gallia transcursa Alpibusque disruptis, tam longo circuitu auctis uiribus cuncta uastando aut subigendo torrentis modo Italiae faucibus inruente quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens Romani superati! quam multa ad hostem oppida defecerunt, quam multa capta et obpressa! quam dirae pugnae et totiens Hannibali Romana clade gloriosae! De Canr.ensi autem mirabiliter horrendo malo quid dicam, ubi Hannibal, cum esset crudelissimus, tamen tanta inimicorum atrocissimorum clade satiatus parci iussisse perhibetur? Unde tres modios anulorum aureorum Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ tueri putabant᷑ quid contra illa saquas flã masq: poterant adiuuare sicut &iã
resipsa nihilea ꝓrsus potuisse patefecit: Haec istis nequaquã obicerentur a nobis sulla¬
sacra dicerent ñtuendis his bonis tẽporalib: instituta sed significandis aet̃nis & idõ
cũ ea quod corporalia uisibilia quaeessent perire c̃tnger&. Nihil hifreb: minui ꝓpt̃
quas fuerant instituta & possea deosdẽ usos denuo reparari. Nunc uero cecitate mise¬
rabili eis sacris quaeperire possent fieri potuisse ex estimant : Vt salust̃ rena & tẽpo¬
ralis felicitas ciuitatis periren poss&. Pro indecũ illis & iã manentib: sacris. uel salutis
contritio uel infelicitas in ruisse monstratur mutare sentiã quã defenderene quȩunt
erubescunt. Scđo autẽ punico bellonimis longũẽ cõmemorare dades dec&stã longe¬

Expanded text:
salutem tueri putabantur, quid contra illas aquas flammasque poterant adiuuare? sicut etiam salutem tueri putabantur, quid contra illas aquas flammasque poterant adiuuare? sicut etiam res ipsa nihil ea sacra dicerent, non tuendis his bonis temporalibus instituta, sed signicum ea, quod corporalia uisibiliaque essent, perire contingeret, nihil his rebus minui, propter quas fuerant instituta, et posse ad eosdem usus denuo reparari. Nunc uero caecitate mirabili eis sacris, quae perire possent, fieri potuisse existimant, ut salus terrena et temporalis felicitas ciuitatis perire non posset. Proinde cum illis etiam manentibus sacris uel salutis contritio uel infelicitas inruisse monstratur, mutare sententiam, quam defendere nequeunt, erubescunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rino paeneoma urbis plana subuersas : aliis impetu quasi torrentis inpulsis alii suelut
stagno diuturno madefactis atq sub lapsis. istã deinde pestẽ ignis ꝑniciosior subsequu
tusẽ qui correptis circaforũ quibusq celsiorib: eiã templo uestesuo familia ris simoñ
peꝑcit : ubi eiueluti uitã ꝑpetuã. Diligentissima substitutione lignorũ nontã hono¬
ratȩ quã dapnate uirgines donare consueuerant. Tũ uero illicignis ñ tantũ uiuebat.
sed & iã saeuiebat Cuius impetu exterritae uirgines sacrailla fatalia queĩa tres in quib:
fuerant presserant ciuitates cũ ab illo incendio liberarenꝰ possent metellus pontifex
suȩ quoda modo salutis oblitus hiruensea semiusti latus arripuit. Nequetm̃ uel ipsu
quã illa homimi prodesse potuer. Si autẽ a sem& ipsis ignẽ non repellebant ciuitatẽ cuiꝰ

Expanded text:
rino paene omnia urbis plana subuersa sunt, aliis impetu quasi torrentis inpulsis, aliis uelut rino paene omnia urbis plana subuersa sunt, aliis impetu quasi torrentis inpulsis, aliis uelut stagno diuturno madefactis adque sublapsis. Istam deinde pestem ignis perniciosior subsecutus est. qui correptis circa forum quibusque celsioribus etiam templo Vestae suo familiarissimo non pepercit, ubi ei ueluti uitam perpetuam diligentissima substitutione lignorum non tam honoratae quam damnatae uirgines donare consuerant. Tunc uero illic ignis non tantum uiuebat, sed etiam saeuiebat. Cuius impetu exterritae uirgines sacra illa fatalia, quae iam tres, in quibus fuerant, presserant ciuitates, cum ab illo incendio liberare non possent, Metellus pontifex suae quodam modo salutis oblitus inruens ea semiustus abripuit. Neque enim uel ipsum quam illa homini prodesse potuerunt. Si autem a se ipsis ignem non repellebant, ciuitatem, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ꝑfecto miserihomines ipsa rapida bella & cruentas animositates funertasq: in deuictorias
magnos agerent ludos demonũ & opima sepulas inferax: nihilsa nemi serabilius primopuni cobelloaccidit
Qũ a qđ ita romaniuiotis ut eiã regulus ille caperet᷑ cuiꝰ in primo & in altero libro m̃tionẽ fecimꝰ uirplane
magnꝰ euicto antea domitorq penoꝵ qui &iã ipsũ primũ bellũ punicũ c̃feciss& nisi auiditatenimia
laudis & gloriȩ duriores c̃diciones quã ferrepossent fessis carthaginensibus imperasse fillius
uiri & captiuitas inopinatis sima & seruitꝰ in dignissima & iuratio fidelis sima& morscrudelisima¬
Sideos illos non cogit erubescere uerũ ẽ qđ aereis & non habent sanguinẽ nec mala illotẽ¬
pore grauissi malntra moema defuer. Na &xund antenimis ultra morẽ fluuio trbe¬

Expanded text:
cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miserabilius primo Punico bello accidit, quam quod ita Romani uicti sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cuius in primo et in altero libro fecimus mentionem, uir plane magnus et uictor antea domitorque Poenorum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate nimia laudis et gloriae duriores condiciones, quam ferre possent, fessis Carthaginiensibus imperasset. Illius uiri et captiuitas inopinatissima et seruitus indignissima, et iuratio fidelissima et mors crudelissimasi deos illos non cogit erubescere, uerum est quod aerei sunt et non habent sanguinem. Nec mala illo tempore grauissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra morem fluuio Tibe
Abbreviated transcription (Latin):
quã longelateq: totregiones terrae quae uastate s quociens uicti hinc atq: in deuictores
quid hominũ c̃sumptũẽ uel pugnantiũ militũ uel ab armis uacantiũ populorũ.
quantauis nauium marinis &iã proeluis oppressa & diuersa rũ tẽptatũ uari¬
etate sub mersaẽ sien arrare uel cõmemorare conemur Nihilaliud qũã scriptores
&iã nos erimꝰ historiae: Tunc magnometu ꝑ turbata romanaciuitas ad remedia uana
e ridenda currebat . Instauratis ex auctoritate libraꝵ sibillinorũ iudiseculares quoꝵ
celebritas int̃centũ an nos fuerat instituta felicioribusq tẽporib: memoria neglegente
perierat Renouar̃ &iã pontifices ludos sacros inferis & ipsos obolitos annis retrorsũ melior ib
Nimirũ enĩ quando renouatiẽ tanta copia morientiũ ditatos inferos &iã luderedelectabat.

Expanded text:
Quam longe lateque tot regiones terraeque uastatae sunt! Quotiens uicti hinc adque inde uictores! Quam longe lateque tot regiones terraeque uastatae sunt! Quotiens uicti hinc adque inde uictores! Quid hominum consumtum est uel pugnantium militum uel ab armis uacantium populorum! Quanta uis nauium marinis etiam proeliis obpressa et diuersarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat instituta felicioribusque temporibus memoria neglegente perierat. Renouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum ergo, quando renouati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde autẽ amultis ȩdes illȩfuerant occupate. nemine prohibente nsiquiatantȩ numinũ
turbȩ diufrustra fuerat supplicatũ atq: ita paulatim loca deserebant᷑ acultorib: uttã¬
quã uacua sineullius offensione possent humanis saltim usibus uindicari : Nãq: tuno
uelut adsedandã pestilentiã diligent̃ repetita atq: reparata. Nisi poste a eo dẽ mo¬
do neglecta atq usurpata latitarent : Nonutiq magnȩ peritiae uarro nistribue¬
ret᷑ qđ scribens de aedib: sacris tã multa ignorata cõmemorat: sedtunc interim
eligans : ñ pestilentiae depulsio seddeoꝵ excusatio ꝓcurataẽ nã uero punicis bellis¬
cũ int̃ utrũq: imperiũ uictoriadiu nceps atq: incerta pender& populiq duo pre¬
ualidi impetus in alterutrũ fortissimos & opulentis simos agerent qđ minutiora
regna contritas quae urbes amplȩ nobiles que deletȩ quod afflictȩ qtđ ꝑditȩ ciuitates

Expanded text:
Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatio procurata cum inter utrumque imperium uictoria diu anceps adque incerta penderet populique duo praeualidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos agerent, quot minutiora regna contrita sunt! quae urbes amplae nobilesque deletae, quot adflictae, quot perditae ciuitates!
Abbreviated transcription (Latin):
ubi secredo scolapius excusabat qđ artiatrũ ñ obstetricẽ ꝓfitebatur : petudes quoq
similit̃ interibant : ita utiam defecturũ genus animaliũ crederetur. quidiemps illa
me morabilis tã incredibili in manitate saeuiens ut niuib: horrenda altitudine exiã
quaeisti & quanta dixissent : quidilla itdẽ ingenspestilentia quã diuseuiuit qũã mul¬
tosꝑemit quȩcũ in annũ aliũ multo grauius tenderetur frustrap̃ sente scolapio adi¬
tũ ẽ ad libros sibillinos in quogenere oraculorũ sicut cicero in libris dediumatione
cõmemorat magis int̃p̃tib it poss̃ seuuiolunt dibia comiectantib: credi sol&s
tuno ergo dictũẽ eã eẽ causam pestilentiae : qđ plurimas edes sacras multioccupatas pri¬
uatĩ tenerent si interim a magno inperitiae uel desidiecrimine sco lapius liberat᷑ ẽ

Expanded text:
Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur. Quid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altitudine etiam quae isti et quanta dixissent! Quid? illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saeuiit, quam multos peremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic interim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aesculapius liberatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ yligignende uacabant. obegestatẽ militare ñ ualentes hoenom̃ acceperant militiȩ
conscriberent᷑: Accitus &iã atharentinis prrrus rex gretiae tuncdingentiglo ria
celebratur romanoꝵ hostiseffectuse . Cuisane dererũ futuro euentu consulenti
satis urbanea pollo sic ambiguũ oraculũ edidit uteduob: qui quid accidisse ipse
diuinus haberet᷑ aitenĩ Dico teprrre uincere posseromanos atq: ttas iueprrrus
aro manis si ue romani a prrro uincerentur securus fatidicus utrũ lib& &pectar&
euentũ quȩ tunc & quã horrenda utriusq exercitusclades inquatam̃ superior prr-¬
rus extitit ut iam poss& apollinẽ ꝓ suo intellectu p̃dicare diuinũ nisiꝑxime alio
proelio romani abscederent superiores atq intanta strage bellorũ &iã pestilentia
grauis exhortaẽ mulierũ Nã prius quã maturos partus ederent gra uide moriebant᷑ :

Expanded text:
quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Romanos\' adque ita, siue Pyrrhus a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui iam diu incapitolio sedebat. multa stupra quibus ad olescens uagͣuerat Non
ꝑ miserat fortasse discere medicinã. Velcũ compiantib: unotep̃r hostib lucanis brit¬
tiis samnitio & truscis & senonib gallis primo abeis legati ꝑemptis. Deindecũ p̃tore
op pressus exercitꝰ septẽ tribunis cũ illo pereuntib & militũ tredecĩ milib iuel quando
pose longas e graues romȩ seditiones quib: adultimũ plebs ini aniculũ hostili direm¬
tione seces serat huius mali tã dira calamitaserat Vt eiureicausa qđ in extremis peri¬
culis fieri s olebat dictatortrea retur ortensius quiplebere uocata in eodẽ magis tratu
ex pirauit qđ nullidictatori ante contigerat & qđ illis ds iã p̃sente s colapio grauius
crim̃ fuit tũ uerotã multabella ubiq crebuer ut inopia militũ ꝓletariĩ illiquieo

Expanded text:
 Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non  Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii illi, qui eo,
Abbreviated transcription (Latin):
tinctusẽ quirẽ publicã in gratã & aueientib: antedefendit & degallis postea um¬
dicauit inde in hac pestileontia scȩnicosludos aliã nouã pestẽ non corporib: roma¬
norũ sed quodẽ multo ꝑniciosius morib: intuler̃ . Vbierant quando alia pestilentia
grauis deuenenis matronarũ ex horta creditaẽ. quarũ supra fidẽ multarũ atq
nobiliũ mores dep̃ hensis ommpestilentia grauiores selquando incaudinas fur¬
culas a samnitib: op pressi ambo cũ exercitu consules foeduscũ eis foedũ facereto actis
itaute quitib: romanis sespentis obsidib: datis cȩteris amissis armis aliisq spoli¬
ati priuatiq: tegminib: subiugũ hostiũ cũ uestim̃tis singulis mitterentur suel
quando graui pestilentia ceteris laborantib: multi&iã in exercitu hictifulmine
perier. Velquando itẽ alia intolerabilis pestilentiae scolapiũ ab epida uroqua¬

Expanded text:
tinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uitinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro qua
Abbreviated transcription (Latin):
menta largituse regni affectati crim̃ incurrit & eidẽ p̃fecti instantia ꝑ dictatorẽ
lucium quintiũ aetate decrepitũ. A quinto seruilio magistro aequitũ cum aximo.
& periculo sissimo tumultuciuitatis occisusẽ . Vbierant quan dopestilentia maxima
ex ortadiis inutilib: sineremedio populus diumultũq: fatigatus noualectis ternia qđ
nũ quã antea fecerat ex hibenda arbitratuse. Lectiautẽ sternebant᷑ In honorẽ decrum
unde hoc sacrũ uel potius sacrilegiũ nom̃ accepit. Vbi erant quando ꝑdecĩ c̃tinuos an¬
nos malepugnando crebras & magnas dades apudueios exercitus romanus acceperat
Nisiꝑfuriũ camillũ tandẽ subueniretur quẽ postea ciuitas ingratadã pnauit. Vbi
erant quando gallirom̃a coeper̃ spoliauer incender̃ cȩdib: impleuer Vbierant
cũ illa insignis pestilentia tã ingentẽ stragẽ dedit qua & ille furius camillus ex¬

Expanded text:
menta largitus est, regni affectati crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem menta largitus est, regni affectati crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta, diis inutilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum vel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades apud Veios exercitunisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicant quandoquidẽ & ex ipsis quȩ diceremꝰ accepimꝰ & nullo modo dicere uelta¬
lia uelcuncta sufficimꝰ ubierant ergo illidu qui propt̃ ex iguã fallacẽ que mundi huiꝰ
felicitatẽ colendi exestimant᷑. cumro maniquib: seco lendos mendatissima astutia
uenditabant. tantis calamitatib uexarent᷑ ubierant quando ualerius c̃sul ab exulib:
& seruis Incensũ capitoliũ cũ defensar& occisus ẽ faciliusq ipse prodessepotuit aediiouis
quã illi turba totnuminũ iũsuo maximo atq: optimo rege cuiustẽ plũ liberauerat sub¬
uenire . Vbierant quando densissimis fatigataciuitas sedicionũ malis cũ legatos atthenas
missos adleges mituandas paululũ quiȩ aoppe riretur graui fame pestilenti a que uasta¬
tas. Vbierant quando rursus populus cũ fame laborar& p̃fectũ annone primũ
creauit atq illa fame inualescente paputius melius quie surienti multi tudini fru¬

Expanded text:
aedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel taaedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mta est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti multitudini fru
Abbreviated transcription (Latin):
tas Dũ pauci potentes quorũ ingratiã pleriq: c̃cesserant. sad honestopatrũ autple¬
bis nomine dominationes affectabant bonique & maliciues appellati non obmerita
inrempublicã omnib: parter corruptis sedutiquisq: locupletissimus & iniuria uali¬
dior quia p̃sentia defendebat ꝓbonoducebaturs : porro sulliscriptores historiae adho¬
nestã libertatẽ ꝑtinere arbitratis malaciuitatis propriae non tacere quã multis
locis magno p̃conio laudare compulsis cũ aliã ueriorem quociues aeterni legen¬
dis ñ haberent quid nos facere c̃uenit quoꝵ spes quanto in dnõ melior & certiortan¬
pericio resq m̃tes alienent᷑ ab eaciuitate in qua sola iugit̃ folicit̃ q: uiuendumẽ
nec hndeoseoꝵ horribiliora nosdicimꝰ quã eorũ identidẽ auitoris quos legunt & p̃¬

Expanded text:
ta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut pleta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et pr
Abbreviated transcription (Latin):
tas moras uelseribens patiar uellecturis afferã quã misera fuerit. illarespublica
tã longa aetate ꝑ totannos usq ad scłm bellũ punicũ bellis forinsecus inqui etare ñ
desistentib & intus discordiis sedicionibusq: ciuilib: a salustio breuit᷑ intimatũ est.
Pio indeuictoriȩ illȩ non solidabeatorũ gaudia fuer̃ sed in alia solatia miserorũ & ad
alia atq alia terribilia mala subeunda in lecebrosa incitamenta minime quietorũ
Nec nobis quia hoc dicimꝰ boniro mani prudentes que succenseant : quã qua deacre nec pe
tendis nec monendi quando eos minime succensuro s eẽ certissimũ ẽ. Neque enĩ grauius uel
grauiora dicimus auctorib: eoꝵ &stilo & otiomultũ in pares quibus tam̃ discendis & ipsie¬
labora uer̃ &filios suos elaborare conpellunt. qui autẽ succensent quando meferrent
siego dicerẽ qđ salustius ait. Plurimȩ turbȩ seditiones & ad postremũ bellaciuiliaor¬

Expanded text:
tas moras vel scribens patiar, vel lecturis afferam? Quam misera fuerit illa respublica tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum, bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque civilibus, a Sallustio breviter intimatum est. Proinde victoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solatia miserorum, et ad alia atque alia sterilia mala subeunda illecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia haec dicimus, boni Romani prudentesque succenseant: quanquam detendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum et stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. Qui autem suscensent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia or
Abbreviated transcription (Latin):
censoris nota tribumtenere propriam minime sinebatur. Danimum ciuitatis
laudif auidum germanȩ quae romanorums sed respandeatur mihi qua consen¬
tanea ratione homines scȩnici ab omni honore pelluntur & iudiscȩnicideorum
honorib: admiscentur illas theatricas artes diu uirtus romana nonnouerat.
Quȩsi ab oblectamentũ uoluptatis humanȩ quaererentur uitiomorum in repe¬
rent humanorum. Dii eassibi exhiberi petiuer̃ quomodo ergo abicitur scȩnicꝰ
ꝑ quẽ coliturds̃ & thea tricȩ illius turpitudinis quafronte notatur : acco siadorat᷑ es¬
actor
Inlaecentrouersia greciromani quetomnertent Grttepitant rteadsehona a rehomane

Expanded text:
censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur. O animum civitatis censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur. O animum civitatis laudis avidum, germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi, qua consentanea ratione homines scenici ab omni honore repelluntur, et ludi scenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu virtus Romana non noverat: quae si ad oblectamentum voluptatis humanae quaererentur, vitio morum irreperent humanorum. Dii eas sibi exhiberi petiverunt: quomodo ergo abjicitur scenicus, per quem colitur Deus? et theatricae illius turpitudinis qua fronte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controversia Graeci Romanique concertant. Graeci putant recte se honorare homines
Abbreviated transcription (Latin):
colendiputatis .: Quomodo non detestandi spiritus intellecti qui cupiditatefallendi
intersuor honores suacelebrari crimina poposcer . Iteq romani quã uisiam superfa¬
tione noxia premerentur utillos deoscolerent quos uidebant sibi uoliusse scenicas
turpitudines consecrari suaetamen dignitatis memores acpudoris actores : taliũ
fabularum. nequaqũa honorauer̃ more grecorũ sed sicut apudcic eronẽ idẽ scipio
loquitur cũ artẽ iudicram scaenã quetotã in proboducerent genus id hominum
Non modo honoreciuium reliquorũ carere sed & iã tribu: moueri notationecens¬
soria uoluer̃. Praeclara sane &romanis laudib adnumeranda prudentia sed ue¬
limseipsa sequeretur seimitaretur. Ecceenimrecte quis quisciuium romanorum
ẽescȩnicus elegiss& : Non solum einullus ad honorem dabaturlocus : Verũ & iam

Expanded text:
colendi putati sunt, quomodo non detestandi spiritus intellecti, qui cupiditate fallendi colendi putati sunt, quomodo non detestandi spiritus intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos honores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaquam honoraverunt more Graecorum, sed sicut apud Ciceronem idem Scipio loquitur, Cum artem ludicram scenamque totam probro ducerent, genus id hominum non modo honore civium reliquorum carere, sed etiam tribu moveri notatione censoria voluerunt. Praeclara sane, et Romanis laudibus annumeranda prudentia: sed vellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis civium Romanorum esse scenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inciuestuos exertere poete eialege pro inberentur & indeos tuos seturi tant conutia nul¬
losenatore nulo cenero nullo principe milio pontisiceprohibente iaculare per ttacra¬
nũ uidelico fuit utplautus aut aut neuius publio & lgneo scipione a utcecilius marteus¬
tonimaledicert & dignufuit utterentius uest̃ flagitio iouis optimimaxinis aiblisen¬
tium ne quitiã concitar& sedres ponder& mihi fortasse siuiuer& quomodo nosilcasn
punita et nolemus quae ipsidiis aera eẽ uoluer. Cũbudos scȩnicos ubitaliace lebrant
dictitantur actitantur & romanis morib: inuexer̃ & suis honorib: dicari exhiber¬
quȩ iusser. Curnonergo hinc magis ipsi intellectis nonẽe di ueri nec omni no digni
quibus diuinos honores deferr& illa respublica : quos enimcoli minime decer&s minime¬
qu eo porter& si ludos expeterent agendos conuitiis romanorum. Quomodoques

Expanded text:
in ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nulin ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut Terentius uester flagitio Iouis optimi maximi adulescentium nequitiam concitaret? CAPUT punita esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, et Romanis moribus inuexerunt et suis honoribus dicari exhiberique iusserunt? Quur non ergo hinc magis ipsi intellecti sunt non esse di ueri nec omnino digni, quibus diuinos honores deferret illa res publica? Quos enim coli minime deceret minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conuiciis Rom