comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terra aquilonis. De tercia quadriga dicit.
inqua erant equi albi ꝑ quos figurabantur
macedones : qui et ipsi post nigros ad terram
dictam dei impleuerunt. subuerso medoꝵ
imꝑio. Nam alexander rex macedontm dariũ
regem ꝑsarum et medorum int̾fecit: et eius
regnum inmacedones transtulit. Hii ergo re
dei: & uoluntatem eius millorum interitu
compleuerunt. Grandis enim consolatio eorũ
qui oppͥmunt᷑: si hostes suos cito cognouerint
ꝑituros. Quidam sp̃aliter ꝑ quatuor quadn¬
gas: iiͦiiͬ. intelligunt euangłia. Per equos electos
dei: indiu̾sitate donoꝵ diuersas gratias pos¬
sidentes. Quorum alii sunt rufi martirio:
alii nigri. squalore penitentie fuscati: siue
illi qui obscura xp̃i misteria penetrant. Scrip¬
tum est enim. Posuit denebias latibulum
suum: Alii albi: uirginitatis candore fulgen¬
tes: siue inbaptismo mundati. Non nulli uarii
fortes: diu̾sarum curationum et iurtutum
gr̃am habentes. Hoc autem quod dicitur.

Expanded text:
terra aquilonis. » De tertia quadriga dicit, in qua erant equi albi, per quos figurabantur Macedones, qui et ipsi post nigros ad terram uia vindictam Dei impleverunt subverso Medorum imperio. Nam Alexander, rex Macedonum, Darium Persarum et Medorum regem interfecit, et ejus regnum in Macedones transtulit. Hi ergo requDei, et voluntatem ejus in illorum interitu compleverunt. Grandis enim est consolatio eorum qui opprimuntur, si hostes suos cito cognoverint perituros. Quidam spiritualiter per quatuor quadrigas quatuor intelligunt Evangelia: per equos, electos Dei, in diversitate colorum diversas gratias possidentes. Quorum alii sunt rufi martyrio, alii nigri, squalore poenitentiae fuscati, sive illi qui obscura Christi mysteria penetrant. Scriptum est enim: « Posuit tenebras latibulum suum. » Alii albi, virginitatis candore fulgentes, sive in baptismo mundati. Nonnulli varii fortes diversarum curationum et virtutum gratiam habentes. Hoc autem quod dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ludentib pueris et puellis. Sp̃aliter
platee que alatitudine dicuntur. sunt uir¬
tutes in quib sci spatiantur: & fiducialit̾
agunt. Nam psalmista: latum appellat.
mandatum dei. In his plateis sedent⁊ senes
⁊ anus: id est ꝑfecti quiq et ementi in iur¬
tutib. Senecͥtus enim uenerabilis ẽ. non¬
ta. Replebuntur ꝓuenis et puellis: id est¬
illis qui rudimenta sermonis dei ꝑcipiunt:
qualiter dicit iohannes. Scribo uobis puen:
quia dimittuntur uobis peccata ꝑ nom̃
liquiarum populi huius. ex Reł

Expanded text:
tur ludentibus pueris et puellis. Spiritualiter plateae, quae a latitudine dicuntur, sunt virtutes, in quibus sancti spatiantur et fiducialiter agunt. Nam Psalmista latum appellat mandatum Dei. In his plateis sedent senes et anus, id est perfecti quique et emeriti in virtutibus. Senectus enim venerabilis est Replebuntur pueris et puellis, id est qui rudimenta sermonis Dei percipiunt, qualibus dicit Joannes: Scribo vobis pueri, quia dimittuntur vobis peccata vestra liquiarum populi hujus in
Abbreviated transcription (Latin):
gentes que adu̾sum te congregate erant: &
offerreᷤ rapinas eorum dño deo tuo. Sed qͥa
hoc non modo fiet: sed cum plenitudo gen¬
tium intrabit infine scl̃i: interim uastare
ꝓm̾̃itis tuis. Unde iam non te uoco filiam
meam: sed latronis id est diaboli: qui semꝑ
obsidionem posuerunt suꝑ nos. uox est dei
patris loquentis ad filium et sp̃m sc̃m: & ma
sidionem posuerunt suꝑ dei filium iudei:
quando ei insidiabant᷑ dicentes. magist̾ scimꝰ
quia uerax es. Quasi enim obsidebant: qui
cape cogitabant. d̾ ed quia in iuna filii in¬
raliter suꝑ nos. Quod uͦ sequitur inuiga
ꝑcutient maxillam iudicis isrł. hoc osten¬
dit quod anindine ꝑcutiebant milites
caput disi: que filii contumelia redunda¬
bat intotam trinitatẽ. Propt̾ hec ergo scele¬
ra non differam amplius ultionem: sed
nunc id est inp̾senti uastaberis ab assyriis uł
romanis. & tu bethleem effrata paruulus
es in milib iuda: exte mͥ egredietur qui
sit dominator misrł. Loquitur ꝓpha ex

Expanded text:
gentes, quae adversum te congregatae erant, et offerres rapinas eorum Domino Deo tuo. Sed quia hoc non modo fiet, sed cum plenitudo gentium intrabit in fine saeculi, interim vastaris pro meritis tuis. Unde jam non te voco filiam meam, sed latronis, id est, diaboli, qui semper idionem posuerunt super nos. » Vox est Dei Patris loquentis ad Filium et Spiritum sanctumsidionem posuerunt super Filium Dei Judaei, quando insidiabantur ei dicentes: Magister, scimus quia verax es. Quasi enim obsidebant, qui capere cogitabant. Sed quia injuria Filii inralipercutient maxillam judicis Israel, » hoc ostendit, quod arundine percutiebant milites caput Domini, quae Filii contumelia redundabat in totam Trinitatem. Propter haec ergo scelera non differam amplius ultionem, et nunc et in praesenti vastaberis ab Assyriis vel Romanis. « Et tu, Bethlehem Ephrata, parvulus es in millibus Juda, ex te mihi egredietur qui si
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Illa inquit que sursum est ierłm li¬
bera est: que est mat̾ nr̃a. Ad hanc qui¬
cumq uult uenire: necesse ẽ. eum ascen¬
dere. Non enim in humili loco : sed in ex¬
celso loco sita ẽ. De qua dñs. Hon potest ci¬
uitas abscondi: supra montem posita
Ciues itaq ierłm ascendunt ut adorent
regem dñm exercituũ: qui uͦ non sunt
ciues sed defamiliis et tribub quales ft̃
iudei et heretiq: isti non ascendunt: et ic¬
curo non uenit suꝑ eos ymber p̃dicatiois
apostolice. De quib dictum est. Hubib
mandabo: ne pluant suꝑ eã

Expanded text:
s: Illa inquit quae sursum est Hierusalem, libera est, quae est mater nostra. Ad hanc quicunque vult venire, necesse est ascendere. Non enim in humili loco, sed in excelso monte sita est. De qua Dominus, « Non potest civitas abscondi supra montem posita. » Cives itaque Hierusalem ascendunt ut adorent regem Dominum exercituum: qui vero non sunt cives, sed de familiis et tribubus, quales sunt Judaei et haeretici, isti non ascenderunt, et idcirco non venit super eos imber praedicationis apostolicae; de quibus dictum est: « Nubibus mand
Abbreviated transcription (Latin):
supra cedros et abietes siue quercus dixerat.
nunc quasi exponens quid dixent: ꝑ aliam
metaphoram uocat pastores. id est sacerdote
et pͥncipes eorum quorum iam dicit audir
ululatum: quia magnificentia et dectus illoꝵ
templum uidelicet in quo maxime głabantur.
incensum et destructum sit. Ui
Quos suꝑiꝰ arbores uel pastores dixerat: nunc
uocat leones. et sicut suꝑius altitudinem tẽ¬
pli comparauit celsitudini montis libam : qͦ
nichil excelsius nichilq condensius ẽ. int̾ra
reꝓmissionis: sic nc̃ rugitum leonum et suꝑ-¬
biam iordanis iungit: quia in illa regione
omnium fluminum maximus est iordanis.
Iuxta quem morantur leones. siue ut anlo¬
rem sitis aqua fluminis releuent: siue quia
sertum et uasta solitudo. Ait ergo ꝓpħa.
Uox ngitus leonum id est optimatũ ⁊ pͥncipũ
hoc est dignitas templi deleta est: unde au
cora occisionis que qui possederant occidebãt

Expanded text:
supra cedros vel abietes sive quercus dixerat, nunc quasi exponens quid dixerit, per aliam metaphoram vocat pastores, id est sacerdotes et principes eorum. Jam dicit audiri ululatum, quoniam magnificentia et decus illorum, templum videlicet in quo maxime gloriabantur, incensum et destructum sit. « V» Quos superius arbores vel pastores dixerat, nunc vocat leones, et sicut superius altitudinem templi comparavit celsitudini montis Libani, quo nihil excelsius, nihilque condensius est in terra repromissionis, sic nunc rugitum leonum et superbiam Jordanis jungit, quia in illa regione omnium fluminum maximus est Jordanis, juxta quem morantur leones, sive ut ardorem sitis aqua fluminis relevent, sive quia sertum et vasta solitudo. Ait ergo propheta: « Vox rugitus leonum, » id est optimatum et principu» hoc est, dignitas templi deleta est, unde auxcora occisionis, quae qui possidebant, occidebant
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuerit dñs suꝑ iuidam oculos suos et mi¬
sertus fuerit eoꝵ tumc duces uida qui erant
in obsidione contra ierł̃m coacci ab hostib fa¬
cient uota in cordib qͥa loqui libere non aude¬
bunt. ut suꝑet ierłm quam obsident: et ipse
iudas iuncat cum cuub suis. Tropologice
auces iuda sunt apl̃i et uiri apostolici cetiq
doctores: qui p̃sunt exercitib xp̃i. Bii nolũt
habere alios auxiliatores nisi habitatores ierłm
id est ortodoxos et catholicos iuros: eosq op¬
tant confortari indño. deo suo. De his ducib
uinis fuit petrus: qui inuenit marcũ habi¬
tatorem ierłm. Paulus quoq: et ipse dux
gregius habuit timothetm : titum: lucã:
ueros ierosolumitas: et cum eis orbem t̾rarũ¬

Expanded text:
uerit Dominus super Judam oculos suos, et misertus fuerit eorum, tunc duces Juda qui erant in obsidione contra Hierusalem, coacti ab hostibus, facient vota in cordibus, quia loqui libere non audebunt, ut super Hierusalem, quam obsident, et ipse Judas vincat cum civibus suis. Tropologice duces Juda sunt apostoli, viri apostolici, caeterique doctores, qui praesunt exercitibus Christi. Hi nolunt habere alios auxiliatores, nisi habitatores Hierusalem, id est orthodoxos et catholicos viros, eosque optant confortari in Domino Deo suo. De his ducibus unus fuit Petrus, qui invenit Marcum habitatorem Hierusalem: Paulus quoque et ipse dux egregius habuit Timotheum, Titum, Lucam, veros Hierosolymitas, et cum eis orbem terraru
Abbreviated transcription (Latin):
memor eẽ dñi recte filius barachie. id est
benedictionis dñi. ⁊ filius addo id est testi¬
monii dñ dicitur: quia qui xp̃m confes-¬
sus fuerit coram hominib: confitebitur
eum ipse coram deo patre: qui est in celis.
Iratus est dñs suꝑ patres ur̃os iracundia: et
dices adeos. Hec dicit dominus exercituum
Conuertimini ad me: nesitis sicut patres un

Expanded text:
memor esse Domini, recte filius dicitur Barachiae, id est memor esse Domini, recte filius dicitur Barachiae, id est benedictionis Domini. Et filius Addo, id est testimonii Domini, quoniam qui Christum confessus fuerit coram hominibus, confitebitur eum ipse coram Deo Patre, qui est in coelis. « Iratus est Dominus super patres vestros iracundia magna, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus exercituum: Convertimini
Abbreviated transcription (Latin):
quod et barachie et addo filius dicatur ⁊a¬
charias. Constat autem hunc addo illum
eẽ. qui ut liber regum indicat missus ẽ. ad
ieroboam regem pessimum : quando et al¬
tare dintum & manus regis aruit: nrsus¬
q orante uiro dĩ restituta est luxta sensũ
allegoricum occauus m̃sis qui est apud nos
nouemb̃ initium est hiemis: & nullas ha.¬
bet sollempnitates. Quia enim populus ad¬
huc non ꝑfecte de captiuitate reductus erat:
nec dumq edificatum erat templum dei iccir¬
co ꝓpħ̃a inmense qui nullam habet sollẽp¬
nitatẽ nullã leticiã dicit᷑ ꝓpħasse. Ue rumpta¬
men recordabantur dm̃: ethabebant memo¬
nam prioris templi et religionis. Quod estẽ¬
dit ⁊acharias: qui int̾pretatur memora dñi
Ideo digni erant benedictione dm̃ quod est.
barachias. qui benedictio dñi int̾pretatur.
habentes testimonium deuotionis sue. ipsũ
cui nuda et aꝑta sunt omnia deum. Quod
demonstratur in addo: qui testimonium
dñi int̾pͣtatur. Sed et omnis qui studet

Expanded text:
quod et Barachiae et Addo filius dicatur Zacharias. Constat autem hunc Addo illum esse qui ut Regum liber indicat missus ad Hieroboam regem pessimum, quando et altare dirutum est, et manus regis aruit, rursusque, orante viro Dei, restituta est. Juxta sensum allegoricum octavus mensis, qui est apud Hebraeos November, initium est hiemis, et nullam habet solemnitatem. Quia enim populus adhuc non perfecte de captivitate reductus erat, necdumque aedificatum erat templum Dei, idcirco propheta in mense qui nullam habet solemnitatem, nullam laetitiam, dicitur prophetasse. Verumtamen recordabantur Domini, et habebant memoriam prioris templi et religionis, quod ostendit Zacharias, qui interpretatur memoria Domini. Ideo digni erant benedictione Domini, quod est Barachias, qui benedictio Domini interpretatur, habentes testimonium devotionis suae, ipsum, cui nuda et aperta sunt omnia Domini, quod demonstratur in Addo, qui testimonium Domini interpretatur. Sed et omnis qui studet
Abbreviated transcription (Latin):
storem: & disꝑgentur oues. Postqͣm gͦ bonꝰ
pastor ꝑcussus est et uir coherens deo in
cruce suspensus est: disꝑse sunt oues.idẽ.¬
apłi. et si quierant credentium. Tunc u̾tit
manum ad parciulos: quib dixerat. Noli
nocentes et malitia parciuli: uel quia ad¬
huc ad comparationem infidelium qui in¬
numerabiles erant. paucissimi uidebantur
Adhos manum. id est oꝑationem conuertit
ut illos saluaret: et in illis passionis sue
utilitatem fractumq ꝑficeret. Unde se¬
quitur
.et erunt in omni t̾ra partes due:.

Expanded text:
storem, et dispergentur oves. » Postquam ergo bonus storem, et dispergentur oves. » Postquam ergo bonus pastor percussus est, et vir cohaerens Deo in cruce suspensus est, dispersae sunt oves apostoli, et si qui erant credentium, tunc vertit manum ad parvulos, quibus dixerat: « Nolite nocentes et malitia parvuli, vel qui adhuc ad comparationem infidelium, qui innumerabiles erant, paucissimi videbantur. Ad hos manum, id est operationem convertit, ut illos salvaret, et in illis passionis suae utilitatem fructumque perficeret. Unde sequitur: « Et erunt in omni terra, d
Abbreviated transcription (Latin):
framea rumphea: id ẽ. gladius bis acutus: qͣm¬
uis quidam lanceam uelint acciꝑe. Imꝑat
ergo dñs framee ut suscitetur suꝑ pastorem.
quem nullus dubitat ẽẽ xp̃m. Ds̃ enim pat̾
ꝓpt̾ miniam cantatem qua genus huma¬
num dilexit. p̃ ordinauit ante scla ꝑfilii
adimplere. Precipit gͦ framee siue gładio
quem uel passionis dolorem uel mortem
uel certe ipsam iudeoꝵ malitiam possumꝰ.
acciꝑe. De qua ipse ad patrem loquitur.
Erue aframea animã meã. Suscitatur hec
framea suꝑ pastorem xp̃m p̃cepto patris:
ad quem dicit᷑. Quem tu ꝑcussisti ꝑ secuti st̃
Suscitatur et suꝑ uirũ coherentem illi: id ẽ.
deo patri. filius enim coheret semꝑ patri:
sicut ipse dicit. Ego inpatre: et pater in
me. Coheret autem illi non ꝑconuinctionẽ.
sed ꝑ eiusdem substantie unitatem um¬
tatem. Et notandum quod hic pater in¬
troducitur p̃cipiens: in euangłio uero
ipse dñs loquens inducitur. ꝑcutiam pa¬

Expanded text:
Framea, rhomphaea, id est gladius bis acutus, quamvis quidam lanceam velint accipere. Imperat ergo Dominus frameae, ut suscitetur super pastorem, quera nullus dubitat esse Christum. Deus enim Pater propter nimiam charitatem qua genus humanum dilexit, praeordinavit ante saecula per Filii adimplere. Praecipit itaque frameae sive gladio, quem vel passionis dolorem, vel mortem, vel certe ipsam Judaeorum malitiam possumus accipere, de qua ipse ad Patrem loquitur: « Erue a framea animam meam. » Suscitatur haec framea super pastorem Christum praecepto Patris, ad quem dicitur: Quem tu percussisti, persecuti sunt. Suscitatur et super virum cohaerentem illi, id est Deo Patri: filius enim semper cohaeret Patri, sicut ipse dicit: « Ego in Patre, et Pater in me est. » Cohaeret autem illi, non per conjunctionem, sed per ejusdem substantiae unitatem. Et notandum quod hic Pater introducitur praecipiens, in Evangelio vero Dominus ipse loquens inducitur: « Percutiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
Uacca lasciuiens appellatur
uacca suꝑba ꝓpter nimiam crassitudinem:
que et iugum susciꝑe detrectat: et oestro
ꝑ cussa dramitem recti deserit sulci. Sic isrł
hoc est decem trib iugum legis. deceraice sita
dñs dicit. Lata uia ẽ: que dticit ad ꝑditionem

Expanded text:
acca lasciviens appellatur superba propter nimiam crassitudinem, quae et jugum suscipere detrectat, et oestro stimulata, tramitem recti deserit sulci. Sic Israel hoc est, decem tribus jugum legis de cervice sua eDominus dicit: « Lata via est quae ducit ad perditionem.
Abbreviated transcription (Latin):
despicientes. ꝑpisces maris ipsi non in con-¬
uenienter accipiuntur: qui in profun di¬
tate uitiorum. & intenebris peccatoꝵ
conuersabantur. Siue ꝑpiscem mundi
philosophos intelligamus: inexquirendis
rerum naturalium profundis questionib
desudantes. Pisces inquit maris congre-¬
gabuntur: subaudis in mortem Unde
et alia translatio habet: pisces maris defi-¬
cient
t. Uerumptam̃ unusquisq non
iudicet: & non arguatur uir
Prouoca

Expanded text:
despicientes; per pisces maris, ipsi non incondespicientes; per pisces maris, ipsi non inconvenienter accipiuntur qui in profunditate vitiorum et in tenebris peccatorum conversabantur. Sive per pisces, philosophos mundi intelligamus, in exquirendis rerum temporalium profundis quaestionibus desudantes. « Pisces inquit maris congregabuntur, » subauditur in mortem. Unde et alia translatio habet: Pisces maris deficient. « Verumtamen unusquisque non judicet; et non arguatur vir. » Provoca
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. Propt̾ hoc: quia ꝓ bonis
oꝑib uitia suꝑius dicta mnundauerunt:
lugebit terra lugere dicitur t̾ra quando
inculta remanet sublatis habitatorib
& que antea suis letos proferebat fructus:
incipit uepres procreare & spinas et spi¬
naf. Ideoq in hoc loco desolatio decem
& duaꝵ tribuum expͥmitur: cum di¬
citur. Lugebit terra. Siue ꝑ t̾ram ip¬
sos iudeos possumus intelligere: t̾ram
querentes et t̾rena sapientes. Unde et
statim sequitur. Et infirmabit᷑ omnis
qtu habitat in ea: Hoc est qui ꝑamorem
& desid̾ium ibi manet. Comphensi enim
ab hostib luxerunt & infirmati sunt: qm̃
ea que summo amore dilexerant et inqͥb
gloriati fuerant. amittebant. In bestia agri
⁊ inuolucre celi. Haturale est ut beatus iero¬
nimus dicit ut si t̾ra habitatorib suis fue¬
rit derelicta: bestie quoq et aues ab ea
deficiant. Altiori autem sensu ꝑbestias agͥ
iudĩ demeritoꝵ dignitate iactãtes. et alios

Expanded text:
ur. » Propter hoc, quia pro bonis operibus vitia superius dicta inundaverunt, lugebit terra. Terra lugere videtur quando inculta remanet, sublatis habitatoribus, et quae antea suis laetos proferebat fructus, incipit vepres procreare et spinas. Ideoque in hoc loco desolatio decem et duarum tribuum exprimitur, cum dicitur: « Lugebit terra. » Sive per terram ipsos Judaeos possumus intelligere, terram quaerentes, et terrena sapientes. Unde et statim sequitur: « Et infirmabitur omnis qui habitat in ea, » hoc est, qui per amorem et desiderium ibi manet. Comprehensi enim ab hostibus, luxerunt et infirmati sunt, quoniam ea quae summo amore dilexerant, et in quibus gloriati fuerant, amittebant. « In bestia agri, et in volucre coeli. » Naturale est, ut beatus Hieronymus dicit, ut si terra ab habitatoribus suis fuerit derelicta, bestiae quoque et aves ab ea deficiant. Altiori autem sensu, per bestias Judaei, de meritorum dignitate jactantes, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
Ieroboam istum non debemus
autumare pͥmum regem decem tribuũ
qui filius fuisse nabath cõmemoratur: qͥa
iste sicut hic dicitur. filius fuit ioas ꝓ ne¬
pos ieu cui int̾fecta iezabel impusstma
rent filii eius usq ad quaitam generationẽ
Qui tam̃ qm̃ reuersi sunt ad peccata regũ
n. Principrum

Expanded text:
ieroboam istum non debemus autumare primum regem decem tribuum, qui filius fuisse Nabat perhibetur, quia iste sicut hic commemoratur filius fuit Joas, pronepos Jehu, qui interfecta Jezabel impiissima rent filii ejus usque ad quartam generationem. Qui tamen, quoniam reversi sunt ad peccata regum « Principium
Abbreviated transcription (Latin):
Mistice indomum suam illi deserta domo
dei festinant: qui mundanis cupiditatib
capti et terrenis actib occupati: templũ
dei inse constiuere negligunt. Propt̾ hoc

Expanded text:
illi in domum suam deserta domo Dei festinant, qui mundanis cupiditatibus capti, et terrenis actibus occupati, templum Dei construere negligunt. « Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
saluauerit. disꝑdet dñs nomina idoloꝵ
de terra: siue que manu artificis sculpta
sunt: siue idola prauoꝵ dogmatum que
abhereticis conficta sunt: sicut enim idola
manu siunt artificis: ita hereticoꝵ ꝑu̾sa
doctna inidolum uertitur. qui ꝓ xp̃o ad¬
orant antixp̃m. Auferet quoq ꝓpħas
falsos ⁊ id ẽ. idoloꝵ sacerdotes: quos ech¬
mei ꝓpħas uel uates appellant. Auferet
et sp̃m inmundũ: qui inmundoꝵ cordib
requiescit: ut iam neminem ꝑphanati¬
cos & diuinos ualeant deciꝑe. Et ent cũ
Et ent cũ
ꝓphauerit quispiam ultra: dicent ei pater
quia mendatiũ locutus es in nomine dĩi.
Et configent e um pater ⁊ mat̾ qͥ genuer̾t

Expanded text:
salvaverit, disperdet nomina idolorum de terra, sive quae manu artificis sculpta sunt, sive idola pravorum dogmatum, quae ab haereticis conficta sunt. Sicut enim fiunt idola manu artificis, ita haereticorum perversa doctrina in idolum vertitur, qui pro Christo adorant Antichristum. Auferet quoque prophetas falsos, id est idolorum sacerdotes, quos ethnici prophetas vel vates appellant. Auferet et spiritum immundum, qui in immundorum cordibus requiescit, ut jam neminem per fanaticos et divinos valeant decipere. « Et erit, cum prophetaverit quispiam ultra: dicent ei pater quia mendacium locutus es in nomine Domini; et configent eum pater ejus et mater
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicta quarti et quinti m̃sis u̾tentur in sol¬
lemnitates p̃claras: intantum ut ciuitates ui¬
dee que prius deserte fuerant multitudine
ciuium repleantur. et una ciuitas ꝑ gat ad
alteram: & se mutuo cohortabuntur et dicẽt
Quia ꝑ hos lxx. annos nullus fuit qui ueni¬
ret ad templum dñi eo quod uie syon in
luctu et solitudine eẽnt: ñc pace reddita
ꝑgamus ierłm ut celebremus sollempnita¬
tes que lege p̃cipiuntur in anno fieri: et di-¬
cente una ciuitate respondebit altera. Uadã
etiam ego quo tempore uenient gentes mul¬
te et robuste ut sacrificent dño deo: & dep̃¬
centur faciem eius. Sed et altiori sensu: facies
dñi filius est dei patris. Per illum enim qͣsi
ꝑfaciem pater ds̃ agnoscitur: sicut ipse filius
dixit. Manifestaui nomen tuum hominib
Omnes gͦ credentium ppłi confluuit ad eccł̃iã
et ibi dep̃cantur filium dei: laudis uictimas
deo immolantes
ex omnib linguis gentium: & app̃hendent
fimbriam uiri iudei dicentes. Ibimus uobis¬

Expanded text:
dicta quarti et quinti mensis vertentur in solemnitates praeclaras, in tantum ut civitates Judaeae, quae prius desertae fuerant, multitudine civium repleantur, et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortabuntur, quia per hos septuaginta annos nullus fuit qui veniret ad templum Domini, eo quod viae Sion in luctu et solitudine essent, nunc pace reddita pergamus Hierusalem, ut celebremus solemnitates, quae in lege praecipiuntur in anno fieri, et dicente una civitate, respondebit altera: « Vadam etiam ego, » quo tempore: « Et venie et ut sacrificent Domino Deo, et deprecentur faciem ejus. Sed altiore sensu facies Domini, Filius est Dei Patris, per illum enim quasi per faciem Pater Deus agnoscitur, sicut ipse Filius dicit: « Manifestavi nomen tuum hominibus. » Omnes ergo credentium populi confluunt ad Ecclesiam, et ibi deprecantur Filium Dei laudis victimas Deo immolant. «ex omnibus linguis gentium, et apprehendent fimbriam viri Judaei, dicentes: Ibimus vobis
Abbreviated transcription (Latin):
salem ub̃i dicitur eis non populus meus
uos dicetur eis filii dei uiuentis: tempo¬
re dominice in carnationis. Quod imple¬
tum ẽ. in apłis: cet̾isq fidelib. Quot quot
enim ut ioħes dicit crediderunt in xp̃m.
dedit eis potestatẽ filios dei fieri. Si aute¬
rimus: locus quo dicitur eis. non popłs
m̃s uos. totus mundus accipitur: quia
in omnib gentib nunc iudei non dei sed
diaboli serui comprobantur. Cum autẽ
ꝑp̃dicationem elie et enoch crediderint:
ab omnib gentib filii dei uocabuntur
Et congregabuntur filii iuda. & filii isrł
pariter: & ponent sibimet caput unum.

Expanded text:
 ubi dicitur eis modo: « Non populus meus vos, » dicetur eis, Filii Dei viventis, tempore Dominicae Incarnationis. Quod impletum est in apostolis caeterisque fidelibus. « Quotquot enim, ut Joannes dicit, crediderunt in Christum, dedit eis potestatem filios Dei fieri. » Si auterre, locus quo dicitur eis: Non populus meus vos, totus mundus accipitur, quia in omnibus gentibus nunc Judaei, non Dei, sed diaboli servi comprobantur. Cum autem per praedicationem Eliae et Enoch crediderint, ab omnibus gentibus filii Dei vocabuntur. « Et congregabuntpariter et ponent sibimet caput unum.
Abbreviated transcription (Latin):
Leo xp̃c est: de quo in apocalipli dicit᷑. uicit
leo de tribu iuda. Ip̃e ẽ. ⁊ catulus leonis:
de quo ingenesi subpsona iude dicitur. Ca-¬
tulus leonis iuda: ad p̃dam filimi ascendisti.
Ipse ergo qui est leo dedit apłis ut ipsi sint
leones : quando dixit eis. Ite docete om̃s gen¬
tes: baptitantes eos. Et quomͦ nemo potest
resistere leoni: ita illi lib̾ati demanu assirii
tes. Homo enim cum inhonore eẽt ñ intel¬
Rapient autem eos non ut dilament:
lib: & nullus erit ꝑsecutor qui eis possit
et omnes inmici eius disꝑdentur. non ut
ꝑeant. sed ut ex inimicis et infidelib fiant
amici et fideles. Et erit: in die illa quan¬
do exaltata fuerit manus tua. oisrł suꝑ
hostes tuos auferam equos tuos de medio
tu id est omnes lasciuientes impetus ani¬
mi: de quib dicitur. nolrte sicut equus

Expanded text:
 est, ut in Apocalypsi dicitur: « Vicit leo de tribu Juda. » Ipse est et catulus leonis, de quo in Genesi sub persona Judae dicitur: « Catulus leonis Juda, ad praedam, fili mi, ascendisti. » Ipse ergo qui est leo, dedit apostolis, ut et ipsi sint leones, quando dixit eis: « Ite, docete omnes gentes, » etc. Et quomodo nemo potest resistere leoni, ita illi liberati de manu Assyriotes. « Homo cum in honore esset, non intelRapient autem eos, non ut dilanient, libus: et nullus erit persecutor qui eis possit Et omnes inimici tui interibunt, » non ut pereant, sed ut ex inimicis et infidelibus fiant amici et fideles. « Et erit in die illa, » quando exaltata fuerit manus tua, o Israel, super hostes tuos, « auferam equos tuos de medio tui, » id est, omnes lascivientes impetus animi, de quibus dicitur: « Nolite fieri sicut equus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hec que supra
dicta sunt impleta fuerint & nomina idoloꝵ
dispsa: falsi quoq propħe et immundi sp̃c
qui ꝑ eos loquebantur fuerint sublati: siqͥs
tinuo pat̾ et mat̾ obliti paterni affectus.
ut dei impleant uoluntatem ꝓferent con¬
tra filium mortis sententiam: nec expecta¬
bitur publicũ iudiciũ: sed ipsorum ꝓpin¬
quoꝵ iudicio dampnabitur qui ausus fue¬
nt propħare
.Et erit indie illa confundent᷑

Expanded text:
Cum haec quae supra dicta sunt impleta fuerint, et nomina eorum dispersa, falsi quoque prophetae et immundi spiritus, qui per eos loquebantur, fuerint sublati, si quitinuo pater et mater obliti paterni et materni affectus, ut Dei impleant voluntatem, proferent contra filium mortis sententiam, nec exspectabitur publicum judicium, sed ipsorum propinquorum judicio damnabitur, qui ausus fuerit prophetare. « Et erit: In die illa confundent
Abbreviated transcription (Latin):
cum au¬
diuimus egredi uł stare dm̃. siue aliquid tale:
non debemus in eo corpus. aut aliquem motũ
corporalem cogitare. Ds̃ enim: in corporeus ẽ.
De quo apls. Regi autem scłorum im mortali
scripturis stare. uel ambulare uł cũ m̃bra
humana habere describitur: pro causaꝵ
uarietate accipi debet. Egredi enim dicit᷑
uel exurgere: uł cum scõs intͥbulatione
positos liberat: uel cum ꝑsecutores illoꝵ
iusta ultione condempnat. Ait ergo ꝓpħa.
Egredietur dñs hoc est clementiam et man-
quia nobis mala ꝓpeccatis patientib amarꝰ
nunc dicitur egredi et preliari sicut indie
certaminis quando ꝓpopłõ isrł dumcauit.
et pharaonem submersit
Et stabunt pedes

Expanded text:
Cum audimus egredi vel stare Deum, sive aliquid tale, non debemus in eo corpus aut aliquem motum corporalem cogitare. Deus enim incorporeus est, de quo Apostolus: Regi autem saeculorum, etc. Et Scripturis stare vel ambulare, vel cum membra humana habere describitur, pro causarum varietate accipi debet. Egredi enim dicitur vel exsurgere, vel cum sanctos in tribulatione positos liberat, vel cum persecutores illorum justa ultione condemnat. Ait ergo Propheta, « Egredietur Dominus, » hoc est clementiam suam et mansuquia nobis mala pro peccatis patientibus amaru» nunc dicitur egredi et praeliari sicut in die certaminis, quando pro populo Israel dimicavit, et Pharaonem submersit. « Et stabunt pedes
Abbreviated transcription (Latin):
id est quod ꝓmisisti
inueteri testamento: implebis in nouo. Nam ꝑ
arcum qui duob cornib tenditur: duo testa¬
menta intelliguntur. Unde sequitur et osten-¬
dit quid sit arcus. iuramenta tribub que
locutus es. Suscitabis inquit arcum tuum:
implendo iuramenta que locutus es tribu¬
bus isrł de aduentu fili tui fluuios scindes
terre. uiderunt ⁊ doluerunt montes. fatiii

Expanded text:
id est, quod promisisti in Veteri Testamento, implebis in Novo. Nam per arcum, qui duobus cornibus tendit, duo Testamenta intelliguntur. Unde sequitur et ostendit quid sit arcus: « Juramenta tribubus quae locutus es. » Suscitabis inquit arcum, impleta juramenta, quae locutus es tribubus Israel de adventu Filii tui. « Fluvios scindes terrae; viderunt te et doluerunt montes. » Fluvii
Abbreviated transcription (Latin):
He putaremꝰ eius mutari
nis in se susciꝑe furorem: cum dixisset acce¬
dam iniudicio: consequent᷑ addidit et ñ mu¬
tor. Ipsi em̃ uerissime dictum est. Tuautẽ
dñe sabaoth cum tranquillitate uidicas.
Et uos filii ia cob non estis consumpti. adieb

Expanded text:
e putaremus ejus mutari l furoris in se suscipere passionem, cum dixisset: « Accedam in judicio, » consequenter addidit: « Et non mutor. » Ipsi enim verissime dictum est: « Tu autem, Domine sabaoth, cum tranquillitate judicas. » « Et vos, filii Jacob, et non estis consumpti. A dieb
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt: ut supra dictum ẽ. Angłm¬
uͦ qui uenit inoccursum eius gabrielem
autumant qui letabundus dicit illi ut
currat : et loquatur ꝓpħe quantam re-¬
rum omnium habundantiam habitura
sit ierłm. que tunc uidebatur adcineres
usq destructa: quodq absq muro futura
sit p̃multitudine hominum et ium̃toꝵ
& pacis multitudine. Quare autẽ absq
muro : paulopost ostendit dicens. Et ego

Expanded text:
intelligunt, ut supra dictum est: angelum qui venit in occursum ejus, Gabrielem autumant, qui laetabundus dicit illi, ut currat et loquatur prophetae, quantam rerum omnium abundantiam habitura sit Hierusalem, quae tunc videbatur ad cineres usque destructa, quodque absque muro futura sit prae multitudine hominum et jumentorum, et pacis multitudine. Quare autem absque muro, paulo post ostendit, dicens: « Et ego
Abbreviated transcription (Latin):
loqui incipit : consueto more scͥpturaꝵ.
Ipse est enim dominator qui domina-¬
tur omni creature: ipse angelus testam̃ti
noui: ipse querendus et desiderandus
ab omnib : qui ab antiquis patrib semꝑ
expectabatur. Preparante ergo ioħe in
cordib hominum uiam dño: statim uenit
ad templum suum id est adeccłiam dña

Expanded text:
loqui incipit, consueto more Scripturarum. Ipse est enim dominator, qui dominatur omni creaturae, ipse angelus Testamenti Novi, ipse quaerendus et desiderandus ab omnibus, qui ab antiquis patribus semper exspectabatur. Praeparante ergo Joanne in cordibus hominum viam Domino, statim venit ad templum suum, id est ad Ecclesiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
Galaad int̾preca¬
tur testimonium transmnigrationis: libanꝰ
de abbatio. Reducuntur ergo ad t̾ram ga¬
laath qui de carnalib transeunt ad sp̃alia.
et de t̾renis ad celestia. Ad ducuntur
ad terram libani. qui deposita nigredi¬
ne peccatorum dealbantur baptismate :
postea quoꝙ educti de corpore dealbabunt᷑:
accipientes candidam immortalitatis
stolam. Et transibunt in maris freto ÷ et ꝑcu¬
tiet in mari fluctus: et confundent᷑ omnia
ꝓfunda sluminis.

Expanded text:
» Galaad interpretatur testimonium transmigrationis, Libanus dealbatio. Reducuntur ergo ad terram Galaad, qui de carnalibus transeunt ad spiritualia, et de terrenis ad coelestia. Adducuntur ad terram Libani, qui deposita nigredine peccatorum, dealbantur baptismate, postea educti de corpore, dealbabuntur, accipientes immortalitatis candidam stolam. « Et transibunt in maris freto, et percutiet in mari fluctus, et confundentur omnia profunda fluminis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad totamꝰ ꝓuinciam sermo ꝓpheticus dirigit᷑:
& predicitur quod qui iuxta mare habitã¬
bant uastandi sint. Quod uero dicit᷑ uerbu
domini suꝑ uos chauaan terra philistinoꝵ

Expanded text:
ad totam provinciam propheticus sermo dirigitur, et praedicitur quod et ipsi qui juxta mare habitabant vastandi sint. Quid vero sequitur, « Verbum Domini super vos, Chanaan, terra Philistino
Abbreviated transcription (Latin):
est sensus. Sicut plebicula in obediens est
sacerdoti cuius non uult obsequi mandatis:
et sicuti discipulus in obediens magistro:
sicipopulus tiuis contradicit uerbis orismei.
Etideo non digntis: uel apropħa. uel aquo¬
libet redargui iusto & corrues hodie: &
corruet etiam ꝓph̃a tecum. Suꝑius ad
ꝓph̃am locutus est de populo: nunc aut̃
adipsum popłm decem uidelicet trib
uertit sermonem dicens. Cornes hodie
id est inpresenti tempore uel certe in aꝑta
luce: et inomnium oculis duceris in cap¬
tiuitatem: et corruet etiam ꝓpħa tetum.
Duob modis possumus hic ꝓͥpħam intel¬
ligere: uel falsum uidelicet ꝓpħam. quia
dignitatem: quia decem trib post captiu¬
tatem non legimus habuisse ꝓpb̃am. Quã-¬
diu enim non sunt capite decem trib. ha-¬
buenint helyam ꝓph̃am et heliseum cete¬
rosq filios ꝓpħarum: qui ꝓphetauercnt
insamaria. Et quidem due trib etiam in
ipsa captiuitate & post habuerunt pro¬

Expanded text:
est sensus: Sicut plebecula inobediens est sacerdoti, cujus non vult obsequi mandatis, et sicuti discipulus inobediens magistro, sic populus tuus contradicit verbis oris mei, et ideo non est dignus vel a propheta, vel a quolibet redargui justo. « Et corrues hodie, et corruet etiam propheta tecum. » Superius ad prophetam locutus est de populo, nunc autem ad ipsum populum, decem videlicet tribus, vertit sermonem, dicens: « Corrues hodie, » id est in praesenti tempore, vel certe in aperta luce, et in omnium oculis duceris in captivitatem. « Et corruet etiam propheta tecum. » Duobus modis possumus hic prophetam intelligere, vel falsum videlicet prophetam, quia dignitatem, quia decem tribus post captivitatem non legimus habuisse prophetam. Quandiu enim non sunt captae decem tribus, habuerunt Eliam prophetam et Elisaeum, caeterosque filios prophetarum, qui prophetaverunt in Samaria. Et quidem duae tribus in ipsa captivitate et postea habuere pro
Abbreviated transcription (Latin):
Indie illa hoc est intempore quo obsessa fue¬
nt ierłm ita ut iudas quoq: obsidere eam
cogatur: ꝑ cutiet dñs omnes equos adu̾san¬
orum instupore: id ẽ. ut stupeant omnes qͥ
eos uiderint eẽ ꝑcussos. Siue ꝑcutiet instupo¬
re: ut quasi stupidi et absq sensu efficiantur
Et ascensores eoꝵ in amentia: hoc est tanta
magnitudine formidinis p̃mentur : ut uer¬
tantur in amentiã. Suꝑ domum autem iudã
qui contra suam ciuitatem facere uoluerunt
aꝑiet dñs oculos id est respectum mserationis
ut eos suo dignos faciat aspectu: et oculoꝵ
suoꝵ illustret lumine. Sp̃aliter equi qͣndo
in malam partem accipiuntur. luxuriosos
atq suꝑbos designant. Horum ascensores fc̃
demones. uł falsoꝵ dogmatum magistri: qͥ
omnes u̾tentur in stuporẽ et amentiã. ut
conuncantur nullam habuisse scientiam.
et oppͥment eos palpabiles tenebre sicut qͦndã
bitur illi clamanti ad se. respice inme et mi¬
serere mei
Et dicent duces uida in corde

Expanded text:
In die illa, hoc est in tempore quo obsessa fuerit Hierusalem, ita ut Judas quoque obsidere eam cogatur, percutiet Dominus omnes equos adversariorum. « In stuporem, » id est, ut stupeant omnes qui eos viderint esse percussos; sive, « percutiet in stuporem, » ut quasi stupidi et absque sensu efficiantur, et ascensores eorum in amentia, hoc est tanta magnitudine formidinis prementur, ut vertantur in amentiam. Super domum Juda, qui contra suam civitatem facere cogebant, aperiet Dominus oculos, id est respectum miserationis, ut eos dignos faciat suo aspectu, et oculorum suorum illustret lumine. Spiritualiter equi, quando in malam partem accipiuntur, luxuriosos atque superbos designant. Horum ascensores sunt daemones, vel falsorum dogmatum magistri, qui omnes vertentur in stuporem et amentiam, ut convincantur nullam habuisse scientiam, et oppriment eos palpabiles tenebrae, sicut quondbitur illi clamanti ad se: Respice in me et miserere mei. « Et dicent duces Juda in corde
Abbreviated transcription (Latin):
seius simul: dicit dñs. Hec dic̃
non conuertam eum: eo quod incenderit
ossa regis idumee usq adcinerem. Tra

Expanded text:
eius simul dicit Dominus haec dicit non convertam eum eo quod incenderit ossa regis Idumeae usque ad cinerem
Abbreviated transcription (Latin):
& principes & adiudicium deducuntur
dampnationis: quia qui debuerant ẽẽ doc¬
ꝑprauam doctrinam: induxeruntq illos
merrorem. Idem quoq heretici expandũt
rece suꝑ tabor qui int̾pretatur ueniens
lumen: quando suas in ecclia tendunt insi¬
dias. ꝑq dognata ꝑ u̾sa. aues id ẽ. animas
adcelestia uolantes capiunt. Uictimas etiam
declinant inprofundum: quia suadent homi¬
nib iminolare demonib dum eos ad sectan¬
dos errores suos ꝑtrahunt: ut ñ resipiscant
aliquando. amalis. & se erigant ad celestia
contuenda
Et ego eruditor omnium eoꝵ.

Expanded text:
et principes, et ad judicium deducuntur damnationis: quia qui debuerant esse docpravam doctrinam, induxeruntque eos rrorem. Iidem quoque haeretici expandunt rete super Thabor, qui interpretatur veniens lumen, quando suas in Ecclesia tendunt insidias, per quae dogmata perversa aves id est animas ad coelestia volantes capiunt. Victimas enim declinant in profundum, qui suadent hominibus immolare daemonibus, dum eos affectando errores suos pertrahunt, ut non resipiscant aliquando a malis, et se erigant ad coelestia contuenda. « Et ego eruditor omnium eo
Abbreviated transcription (Latin):
post lacrimas & penitentiam peccatoꝵ: ad
iam ꝑ petrata redeunt peccata. Hii nmirũ
penitentiam quam depͥstinis exercuerant¬
peccatis in profundum declinant: quia peio¬
res efficiuntur. De quib scrptum ẽ. Canis
reuersus aduomitum suum. Iuxta mysti¬
cos quoq sensus. sacerdotes & pͥncipes hereci
intelliguntur: & populus autẽ discipłi
& subiecti eoꝵ Increpantur ergo popłi ne¬

Expanded text:
post lacrymas et poenitentiam peccatorum, ad jam perpetrata redeunt peccata. Hi, nimirum poenitentiam quam de pristinis peccatis exercuerant, in profundum declinant, quia pejores efficiuntur. De qualibus scriptum est, « Canis reversus ad vomitum suum. » Juxta mysticos quoque sensus, sacerdotes et principes haeretici intelliguntur, populi autem discipuli et subjecti eorum. Increpantur et prin
Abbreviated transcription (Latin):
Uictime in profuindũ
declinantur: que demonib offeruntur. po-¬
pulus duarum tribuũ uictimas quas deo om¬
ipotenti offerebat. suꝑtiis id est ad celos ascen¬
dere faciebat: isrł uero qm̃ idolis sua immo¬
labat sacrificia: descendere ea faciebat in
ꝓ fundum hoc est in infernum. Moraliter
uictime dm̃ sunt. laudes credentium: pe¬
nitentie peccatoꝵ: lacrime orationum
De quib scnptum est. Sacrificium deo
sp̃c̃ contribulatus. Sed sunt non nulli qui
iccuro se inprece ac lamentis afficunt: ut
aut t̾rena cõmoda adquirant: aut ut homi¬
timas in profundum declinant: quia ea qͣ

Expanded text:
ictimae in profundum declinantur quae daemonibus offeruntur. Populus duarum tribuum victimas, quas Deo omnipotenti offerebat, superius id est ad coelos ascendere faciebat: Israel vero, quoniam idolis sua immolabat sacrificia, descendere illa faciebat in profundum, hoc est in infernum. Moraliter victimae Domini sunt laudes credentium, poenitentia peccatorum, lacrymae orationum, de quibus scriptum est: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus. » Sed sunt nonnulli quiidcirco se in prece lamentis afficiunt, ut aut terrena commoda acquirant, aut homitimas in profundum deferunt, qui per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
co inquit domus dñi. id est eccł̃ia de utroꝙ
popło et de terra ad rach et de damasco
construitur: quia dñi ẽ. quicumq uel de
gentib uel de iudeis respicit eum. creden-¬
do et sꝑando in illum. Oculus enim: aspec¬
tus est contemplationis.
.Emath quoꝙ
in t̾minis eiꝰ. et thyrus ⁊ sydon. assump

Expanded text:
co inquit domus Domini, id est Ecclesia de utroque populo et de terra Hadrach et de Damasco construitur, quoniam Domini est quicunque vel de gentibus, vel de Judaeis respicit eum, credendo et sperando in illum. Oculus enim aspectus est contemplationis. « Emath quoque in terminis ejus, et Tyrus et Sidon, assump
Abbreviated transcription (Latin):
aurizemus nobis iram in die ire. et reue¬
lationis iusti iudicii dei. et mundans non
faciet innocentem. Sic enim apeccatis cle¬
menter mundat: ut iuste quod male ges¬
senunt puniat. Nam sic̃ nichil bomi dese¬
rit quod non remuneret: ita nichil pecca¬
ti relinquit quod ñ dampnet. Mundans gͦ¬
ñ facit innocentẽ: quia ꝑflagella mundat.
ne se arbitretur innocentem ille quem mun¬
dat. Dñs intempestate & turbine imiracłoꝵ:¬
quib corda hominum ueluti turbinis ter¬
rore quatiebantur. lxx. signantius commo¬
tionem ꝓturbine posuerunt: ut ostende¬
rent commotas fuisse mentes hominum.
ad insolita et in audita miracula inpedib
dñici aduentus adiudicium: nebule et
puluis. Occulta quippe sunt et inscru¬
tabilia dĩ iudicia: quib orbem iudica¬
turus est. Hebule gͦ et puluis sunt pedũ
dni ÷ quia que nc̃ occulta & densissima¬
nebula inuoluta sunt. tunc faticescent et
resoluentur in puluerem: ut pateant omĩb

Expanded text:
aurizemus nobis iram in die irae et reveaurizemus nobis iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. « Et mundans non faciet innocentem. » Sic enim a peccatis clementer emundat, ut juste quod male gesserunt puniat. Nam sicut nihil boni deserit quod non remuneret, ita nihil peccati relinquit quod non damnet. Mundans ergo facit innocentem, quia per flagella mundat, ne se arbitretur innocentem ille quem mundat. « Dominus in tempestate et turbine viaquibus corda hominum veluti turbinis terrore quatiebantur, Septuaginta signatius, « commotionem » pro « turbine » posuerunt, ut ostenderent commotas fuisse mentes hominum ad insolita et inaudita miracula. In pedibus Domini, adventus ejus ad judicium: nebulae et pulvis, occulta et inscrutabilia sunt Dei judicia, quibus orbem judicaturus est. Nebulae ergo pulvis sunt pedum Domini, quia quae nunc occulta et densissima involuta sunt, tunc fatiscent et resolventur in pulverem, ut pateant omnibus. «
Abbreviated transcription (Latin):
in hostes suos: & irascens ipse inimicis sus.
Dñs nullum motum animi. nullum potest
reciꝑe furorem: qui in summa tranquillita-¬
te mitis ẽ. ac serenus. Sed methaphorice diut᷑
habere furorem cum mala ulciscitur: quia
sic sustinentib uidetur. Irascitur. gͦ dñs:¬
irascitur ut tollat a nob̃ quod sibi contrariũ
est: & sublatis his que sibi displicent. in anti¬
quum statum correcti homines redeant.
Nam scͥptum est. flagellat omnem filium
quem recipit. Domints patiens et magnus for.¬
titudine. Quem supra zelantem et habere
furorem dixerat: nunc pacientem uocat.
Dui enim assyriorum sustinuit peccata: et
sua longanintate ꝓuocauit eos adpeniten¬
tiam: sed quia contempserunt longanunita¬
tem dei: nequa quam quasi innocentes
inultos abire patitur. Hec et de nobis dic̾e
iuxta moralem intellectum possumus:
quos benignitas dĩ ad penitentiam ex pec¬
tat. Hon gͦ contempnamꝰ diuitias bonitatis
et longanimitatis eius. ne quod absit. thes¬

Expanded text:
in hostes suos, et irascens ipse inimicis suis. » Dominus nullum motum animi, nullum potest recipere furorem, qui in summa tranquillitate mitis est et serenus. Sed metaphorice dicitur habere furorem, cum mala ulciscitur, quia sic sustinentibus videtur. Irascitur ergo Dominus, ut tollat a nobis quod sibi contrarium est, et sublatis his quae sibi displicent, in antiquum statum correcti homines redeant. Nam scriptum est: « Flagellat omnem filium quem recipit. » « Dominus patiens et magnus fortitudine. » Quem supra zelantem et habere furorem dixerat, nunc patientem vocat: diu enim Assyriorum sustinuit peccata, et sua longanimitate provocavit eos ad poenitentiam. Sed quia contempserunt bonitatem Dei, nequaquam quasi innocentes inultos habere patitur. Hoc et de nobis dicere juxta moralem intellectum possumus, quos benignitas Dei ad poenitentiam exspectat. Non ergo contemnamus divitias bonitatis ejus et longanimitatis ejus, ne quod absit thes
Abbreviated transcription (Latin):
equi est scm̃ dño. ⁊ cet̾. Ebrei more suo iuxta
rit et regnauerit in aurea ierłm pace cunc-¬
ta obtinete nonenit opus equis aut equi¬
tatu: sed frena et ornatus faleroꝵ ad cultũ
dñi tranferentur. Et in eo quod dicit᷑ suꝑ
frenum equi: omnem bellicum ornatum
intelligimus. Scdm sensum mysticum. fre¬
num disciplina ẽ. celestis magisterii: qua
insaniens libido et petulans lasciuia re¬
frenatur. De qua psalmista. In camo et fre-¬
no: maxillas eoꝵ constringe. Hoc frenum
in ore equi ponitur : ut relictis erroris an¬
fractib recta gradiatur uia: et mollia ad se-¬
dendum t̾ga p̃beat saluatori. Tali ornam̃¬
t̾o et tali freno auro argentoq idest
sensu et eloquio decorata sunt corda: dño
et eius cultui ꝓprie consecrata. Sane quod
libello exaltationis sc̃e crucis legitur hoc
tunc impletũ fuisse quando helena augꝰta
mater constantini imꝑatoris clauos dnice
crucis iussit fieri saluiares infreno eqͥ

Expanded text:
equi est, sanctum Domino. » Hebraei more suo juxta rit, et regnaverit in aurea Hierusalem, pace cuncta obtinente, non erit opus equis aut equitatu, sed frena et ornatus phalerarum ad cultum Domini transferentur; et in eo quod dicitur: « super frenum equi, » omnem bellicum ornatum intelligamus. Secundum sensum mysticum, frenum disciplina coelestis est magisterii, qua insaniens libido et petulans lascivia refrenatur; de qua Psalmista: « In chamo et freno maxillas eorum constringe. » Hoc frenum in ore equi ponitur, ut, relictis errori anfractibus, recta gradiatur via, et mollia ad sedendum terga praebeat Salvatori. Talia ornamenta et tale frenum, auro et argento, id est sensu et eloquio decorata, sancta sunt Domino, et ejus cultui proprie consecrata. Sane quod in libello inventionis sanctae crucis legitur, hoc tunc impletum fuisse, quando Helena Augusta, mater Constantini imperatoris, clavos Dominicae crucis fieri salivares in freno equi
Abbreviated transcription (Latin):
atur accipi aclementissimo patre. Sed &
scđm beatum gregorium sepe contingit ut
anima que filra syon uocatur quia dm̃
debuerat contemplari : aliquo sp̃ali et occul¬
tonitio. u̾bi gratia suꝑbie uel in uidie de¬
uastetur: quia misericors ds̃ non num qͣm
ꝑmittit cadere in aꝑtum carnis peccatum
et quasi adbabilonem. id est ad confusionẽ
uenire: ut confusa feditate aꝑti criminis.
liberetur a captiuitate uitii latentis. Et
nunc congregate sunt suꝑte gentes mul¬
te: que dicunt lapidetur: & aspiciat in
syon oculus nr̃. Uox ꝓpħe. Oierłm cui p̃

Expanded text:
atur recipi a clementissimo Patre. Sed et atur recipi a clementissimo Patre. Sed et secundum beatum Gregorium saepe contingit ut anima, quae filia Sion vocatur, quae Deum debuerat contemplari, aliquo spirituali et occulto vitio verbi gratia, superbiae, invidiae devastetur. Quam misericors Deus nonnunquam permittit cadere in apertum carnis peccatum, et quasi ad Babylonem, id est ad confusionem venire, ut confusa foeditate aperti criminis, liberetur a captivitate vitii latentis. « Et nunc congregatae sunt super te gentes multae, quae dicunt: Lapidetur, et aspiciat in Sion oculus n