comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tenatus consultum ẽ. quod tantũ se¬
natores populis consulendo decemuñ.
XIII. Quid constitunum uł edictum.
onstitutio uł edictum quod rex uel imꝑa-¬
tor constituit uł edicit. XIIII.
Quid responsa prudeNt um.
esponsa sunt quȩ iuris consulti responde¬
re dicuntur consulentibus. Unde et
responsa pauli dicta. fuerunt enim quidã
prudentes et arbitri equitatis. qui instituti¬
onesciuilis iuris compositas ediderunt: quibꝰ
dissidentium lites contentionesq sopirent.
xu. De legibus consularibꝰ et tribunitus:
uedam etiam leges dicuntur ab his qui
condiderunt. Ut consulares. tribunitiȩ.
uiliȩ. corneliȩ. Nam et sub octauiano cesare
suffecti consules papiꝰ et pompeiꝰ legem tuler̃
quȩ a nominibꝰ eoꝵ appellatur papia. pom¬
pea. continens patrum p̃mia ꝓsuscipien-¬
dis liberis. Subeodem quoq imꝑatore. falci¬
dius tribunus plebis legem fecitꝰ. ne quis
plus in extraneis testamento legaret. quam
ut quarta pars suꝑeẽt heredibus. Ex cuius

Expanded text:
enatusconsultum, quod tantum senatores populis consulendo decernunt. § 13 Quid constitutio et edictum. Constitutio vel edictum, quod rex vel imperator constituit vel edicit. § 14 Quid responsa prudentium.o Responsa sunt quae iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. § 15 De legibus consularibus et tribunitiis. Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius
Abbreviated transcription (Latin):
emispheria dimidia pars sperȩ ẽ. Hemis¬
pherion suprat̃ram ẽ. ea pars cęli quȩ
a nobis tota uidetur hemispherion sub tra
est. quȩ uideri ñ potest. quamdiu sub terra
fuerit. XXII. De quinq circłis cȩli
Iibiis quȩdam partes tẽperie sua in co¬
luntur: quȩdam immanitate frigoris aut
caloris in habitabiles existunt. Quȩ inde zo-¬
ductione sperȩ existunt. Quorum pͥmus cir¬
culus idõ arcticos appellatur. eoquod intra
cundus circulus ex eoterinus qui et tropicus
dicitur. quia in eo circũ iens sol aquilonis fi¬
nibus estatem facit. et ultra eum cireulum
ñ transit. sed statim reuertitur: et in de tro.¬
picus appellatur. Tercius cuculus himeri¬
nos qui a latinis idõ equinoctialis ẽ dictus:
eo quod sol cum ad eum orbem ꝑuenerit. equi¬
noctium facit. Himera enim latine dies dici¬
tur atq nox. quo circulo dimidia spere pars
constituta prespicitur. Quartus autẽ circu¬
lus antarticos uocatus eo quod contrariꝰ sit cir¬

Expanded text:
emisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. § 44 De quinque circulis caeli. nibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus ductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra cundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit cir
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. a &.ci. Concurrentibus enim in
se inuicem alfa ad.u.usq deducitur. et rur-¬
sus .c. ad.a. replicatur. ut ostenderet in se
dñs et initii decursum ad finem: et finis de¬
cursum ad initiũ. Om̃s autẽ litterȩ apud gre¬
cos et uerba componunt et numeros faciunt᷑.
Nam alfa littera apud eos uocatur in nume¬
ris. unum. Ubi autem scribunt. beta. uocan¬
tur duo. ubiscribunt gamina. uocantur in
numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta.
uocantur in numeris ipsorum quatuor. Et
sic omnes litterȩ apud eos numeros habent.
Latini autem numeros ad litteras ñ cõputañ.
sed sola uerba componunt: exceptis aliquibus
que numero figuras demonstrant. ut .c. ꝓcentũ.
d. ꝓquingentis .i. ꝓuno.L. ꝓ quinquaginta
y. ꝑ mille.u. ꝓquinq. et .x. littera quȩ et in
figura crucem significat. et in numero decem
demonstrat

Expanded text:
ego sum α et ω concurrentibus enim in ego sum α et ω concurrentibus enim in se invicem, alpha ad omega usque devoluitur et rursus omega ad alpha replicatur; ut ostenDominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba conponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I et X littera, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quinque et X litera, que et in figura crucem significat et in numero decem demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
dextera pars ardua ẽ. scd ad beatam uitã
cendens. sinistra facilior: sed ad labem interitũ ꝙ
deducens. De qua sic ꝑsius ait. Et tibi qua sami¬
us deduxit littera ramos. surgentem dextro
monstrauit limite callem. Quinq autem eẽ
apud grecos mysticas litteras. prima.y. quȩ hu¬
manam uitam significat. de qua nunc diximꝰ:
litteram. thetã. apponebant ad eorum nomi¬
na quos morti et supplitio afficiebant. Et di¬
citur theta. atiotiNe a naton. id est amor¬
te. unde et habet ꝑ medium telum id est
mortis signum. de qua quidam ait. O multũ
ante alias infelix littera theta. Tercia tau.
figuram demonstrans dominicȩ crucis. unde
et hebraice signum dicitur. interp̃tatum: de
qua dictum est in hiezechiele ꝑ angłm. Tran¬
si ꝑ medium hierłm: et signa tau. infrontibꝰ
uirorum gementiũ et dolentiũ. Reliquas uͦ
duas summam et ultimam sibi uindicat xp̃c.
ipse enim principiũ. ipse et finis dicens.

Expanded text:
dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens: de qua sic Persius ait. Et tibi, que samios deduxit litera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Grecos mysticas literas. Prima υ que humanam vitam significat, de qua nunc diximus.literam theta apponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur theta apo tou thanatou, id est, a morte. Unde et habet per medium, telum, id est, mortis signum, de qua quidam ait. O multum ante alias infelix litera theta. Tertia τ figuram demonstrans dominice crucis. Unde et hebraice, signum interpretatur, de qua dictum est in Ezechiele ad angelum transi per medium Hierusalem, et signa tau in fronte virorum gementium et dolentium. Reliquas vero duas, summam et ultimam sibi vendicat Christus. Ipse enim principium, ipse et finis, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
moysen: syrorum autẽ et caldeorum ꝑ abra¬
ham. unde et cum hebreis et numero et so¬
no concordant. solis caracteribꝰ discrepant.
Egiptiorum litteras ysis regina. hinachi filia
de gretia ueniens in egiptum reperit: et egip¬
tiis tradidit. Apud egyptios autem aliaᷤᷤ habu¬
isse litteras sacerdotes. alias uulgus. sacerdo¬
Grecarum litterarum usum primi fenices
inuenerunt. Unde et lucanus. fenices primi
magnis si creditur ausi mansuram rudibus
uocem signare figuris. Hinc ẽ quod et feniceo
colore librorum capita scribuntur: quia ab ipsis
litterȩ initium habuerunt. Cathinus ageno
ris filius grecas litteras a fenice in greciam.
decem et .uii. primus attulit. ABTN E
troiano bello tres adiecit. H x ω. Postquẽ
uite humane primus formauit: cuiꝰ uir¬
gula subterior pͥmam etatem significat.
incertam quippe: et quȩ adbuc se nec uitus
nec uirtutibꝰ dedit. Biuium autẽ quod
suꝑ est. ab adolescentia incipit. Cuius

Expanded text:
Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per AbraMoysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdoGraecarum litterarum usum primi Phoenices invenerunt; unde et Lucanus3, 220: Phoenices primi, famae si creditur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod et Phoeniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmuris filius, grecas literas a Phenicia in Greciam, decem et septem primus attulit, scilicetroiano bello tres adiecit, η, χ, ω. Post quvite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que adhuc se, nec vitiis, nec virtutibus dedit. Bivium autem quod supra est, ab adolescentia incipit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
latores sequuntur: quarum disciplina uelut
quedam graminaticȩ artis infantia ẽ. Unde
et eam uarro litterationem uocat
Litterȩ autẽ indices rerum sunt. signa uer-¬
borum: quibus tanta uis ẽ ut nobis dicta ab¬
reꝑtus propt̃ memoriã rerum: nam ne obli¬
uione fugiant litteris alligantur. In tanta
enim rerum uarietate nec dici audiendo po¬
terant omnia: nec memoria contineri. Litt̾ȩ
autẽ dictȩ quasi legriterȩ. quod iter legentibꝰ
prestent: uel quod in legendo iterentur. Lit̾ȩ¬
latine. et grecȩ. ab hebreis uidentur exorte.
apud illos enim priꝰ dictum ẽ aleph dein de
ex simili enuntiatione apud grecos tractum
est alpha. in de apudlatinos. A. t̾rans lator¬
enim ex simili sono alterius linguę litt̾am
condidit. ut nosse possimus linguam hebra-¬
icam omnium linguarum et litterarũ eẽ
matrem. Sed hebrei uiginti duo elementa lit¬
terarum scđm ueteris testamenti libros utun-
habent. Hebreorum litterasa lege cepisse per

Expanded text:
latores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta abrepertus est propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. 3. Litterae autem dictae, quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream, omnium limatrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntuhabent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per
Abbreviated transcription (Latin):
ita queris positis extremis: ut puta sex
et decus dispondius. Uides quot monadibꝰ
Ducis ꝑ quadratum. sexies seni faciunt
xXXUI. coniungis extrema illa pͥma sex
ad xii. simul efficiunt. xuiii. partiris tri.¬

Expanded text:
ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tri
Abbreviated transcription (Latin):
edicina ẽ quȩ corporis uł tuetur uel
restaurat salutem. Cuius materia
uersatur in morbis et uulneribꝰ. ad hanc
itaq ꝑtinent ñ eatantum quȩ ars eorum ex hi¬
bet. qui ꝓprie medici nominantur. sẽd etiam
cibis et potus et tegimen. defensio deniq om̃is
casusq seruatur
De nomine eius.ii.
ometi autem medicinȩ amodo id ẽ. tempe¬
ramento impositum estimatur: ut ñ
satis sed paulatim adhibeatur. Nam in multo
contristatur natura. mediocriter autem gau.¬
det. unde et qui pigmenta & antidota satis
uł assidue biberint. uexantur. In moderatio
enim omnis ñ salutem sed ꝑiculum affert.
UI. De inuentoribus eius¬

Expanded text:
edicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omniscasusque servatur. De nomine eius . Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert. § 3 De inventoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uile inuicem in una gente gesserunt. Plus quam
ciuile bellum ẽ ubi ñ solum ciues certant sed et
cognati: quale actum ẽ inter cesarem et pompeiũ.
quando gener et socer inuicẽ dimicauerunt. Si¬
quidem in hac pagina frat̃ cum fratre dimica¬
uit: et pater aduersus filium arma portauit.
interna. externa seruilia. socialia. pyratica. Nã
pyratica bella sunt sparsa lata manus ꝑ maria in¬
ioparonibus leuibus et fugatibus non solum na-¬
uium cõmeatus. sed etiam insulas prouinciasq ua-¬
stantibus: quos primum gneius pompeius post

Expanded text:
vile invicem in una gente gesserunt. Plus quam vile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post
Abbreviated transcription (Latin):
LIT NIN ASS IRORŨ
rex. ipse enim finibus suis nequa¬
quam contentus humanȩ societa¬
tis fedus inrumpens. exercitus ducere. aliena ua¬
stare. liberos populos aut trucidare aut subice¬
re cepit: uniuersamq asiam usq ad libiȩ fines
noua seruitute ꝑdomuit. Hinc etiam studut
urbes in mutuo sanguine alterna crassari cede.
Quatuor autem sunt genera bellorum. id est
iustum. iniustum. ciuile et plusquam ciuile.
Lustum bellum. ẽ. quod ex predicto geritur de rebꝰ
repetitis. aut ꝓpulsandorum hostium causa. In iu-¬
stum bellumest quod de furore ñ legitima ratione
iusta bella sunt. quȩ sunt sine causa suscepta.
Nam extra ulciscendi aut ꝓpulsandorũ hostiũ
causa. bellum geri iustum nullum potest et
hoc idem tullius paruis interiectis subdidit.
Nullum bellum iustum habetur nisi denuntia¬
tum nisiindictum. nisi de repetitis rebus. Ciuile
hellum ẽ int̃ ciues orta seditio. et concitati tumul¬
tus. sicut int̃ scillam et marinum qui bellum ci¬

Expanded text:
lit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione iusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum ci
Abbreviated transcription (Latin):
sedisse testantur. Unde et usq hodie ibi demlignoꝵ
eius uidentur uestigia. Acroceraunii montes ꝓpt̃
altitudinem et fulminum iactꝰ uocati sunt. Grȩce
enim fulmen: ceraunus dicitur. Sunt autẽ inter
armeniam et hiberiam: incipientes a portis caspiis.
usq ad fontem tigridis fluuii. Hiꝑborei montes
scithie dicti: quod supra id est ultra eos flat boreas
Rifei montes in capite germaniȩ sunt: a ꝑpetuo
uentorum flatu nominati. nam pyđ̃yti grece im¬
Olimpus mons macedoniȩ nimium precelsus: ita ut
sub illo nubes ẽẽ dicantur. De quo uirgilius. Nubes
excessit olimpus. Dictus autem olimpus: quasi olo.¬
lampus id est quasi cęlum. Hic mons: macedoniam di¬
uidit a tracia. At hos mons macedoniȩ. et ipse altior
nubibus tantoq sublunis ut in lemuum umbra eius
ꝑtendat. quȩ ab eo septuaginta sex milibus separatur.
Parnasus mons thessaliȩ iuxta boetiam: qui gemino

Expanded text:
sedisse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum sedisse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum eius videntur vestigia. Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum iactus vocati sunt; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Sunt autem inter Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. ei montes in capite Germaniae sunt a perpetuo ventorum flatu nominati. Nam ῥιφὴ Graece imOlympus mons Macedoniae nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes esse dicantur  De quo Virgilius: Nubes excessit Olympus . Dictus autem Olympus, quasi Ololampus id est, quasi coelum . Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. 10. Athos mons Macedoninubibus, tantumque sublimis, ut in Lemno umbra ejus pertendat, quae ab eo septuaginta sex millibus separatur. Parnassus mons Thessaliae juxta Boetiam, qui gemino
Abbreviated transcription (Latin):
aureo fulgore lucentem. et propter speciem assyrioꝵ
regi belodicatam. unde et appellata. Epunelas di¬
citur cum in candida gemina suꝑ igrescit color:
unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida.

Expanded text:
aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde et appellata. 273 10. Epimelas dicitur, cum in candida gemma superne nigricat color, unde et nomen habet. 11. Exhebenus speciosa et candida
Abbreviated transcription (Latin):
tritus reddit sucum album ad lactis saporem. feminis
nutrientibus inligata. fecundat ubera. Infantum quoq
collo suspensa: saliuam facere fertur. inore autem li¬
quescere et memoriam ad imere. Mitunteam nilus
et a celous amnes. Sunt qui smaragdum albis uenis
circum ligatum. galactiten uocant. Ealatias gran¬
dinis et candorem prefert et figuram. duritiã qͦq
inuictam ut adamas. etiam in igne posita manere
suum frigus. Solis genima candida ẽ. traxitq nom̃.
quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radi.
os. Delenitis translucet candido melleoq fulgore.
continens lunȩ imaginem. quam iuxta cursum astri
ipsius ꝑ hibent in dies singłos minui atq augeri. Nas¬
citur in ꝑsida. Cimedia inuenitur incerebro piscis
eiusdem nominis candida et oblonga presagari his
ferunt magi signa tranquillitatis. uł tempestatis.
Beloculus albicans pupillam cigit nigram. etnedio

Expanded text:
tritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis tritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Miet Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albicans pupillam cingit nigram medio
Abbreviated transcription (Latin):
argarita prima candidarum geminarum. quã
inde margaritum aiunt uocatum: quod in concu¬
lis maris hoc genus lapidum inueniatur. In est enĩ
in carne coclee calculus natus: sicut in cerebro piscis
lapillus. Eignitur autem de cęlesti rore: quem certo
anni tempore cocleȩ hauriunt. ex quibus margaritis
quidam uniones uocantur. aptum nomen habentes.:
quod tantum unus nunquam duo it plures simulre.¬
periantur. Meliores autem candide margarite quã
quȩ flauescunt. Illas enim aut iuuentus aut matu-¬
tini roris conceptio reddit candidas. has senectus uł
uesꝑtinus aer gignit obscuras. Pedoros secunda post
margaritum candidarum geminarũ de qua querit᷑
in quo colore numerari debeat totiens iactati ꝑ alie¬
nas pulchritudines nominis: adeo ut decoris prero¬
gatiua uocabulo facta sit. Asterites candida est.
inclusam lucem continens: ueluti stellam intus am-¬
bulantem. redait q solis candicant es radios. unde
et nomen inuenit. Qalactitis lacteus ẽ: qui at¬

Expanded text:
argarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
addis ꝑsonam.ame. a te. ab illo: et plene sentit᷑.
sed infinitiuus modus ꝑsonam tantũ uerbi agit.
in ꝑsonalis uero uł ꝓnominis ꝑsonam uł nominiᷤ
oniugatio dicitur. eo quod ꝑ eã ad
unum sonum multa coniungant᷑. docet
enim in quam sillabã exeat futurum tẽpus.
ne ꝑ imꝑitiam quis dicat legebo. ꝓ legam.
harum prima et scda mittunt fut᷑um tẽpus¬
in.bo. et in.bor. Tercia in.am. et in. ar. Genera
uerboꝵ idõ dicta quia gignunt. Nam et acti
adicis .R. et gignit passiuum rursum passiuo¬
adimis .R. et parit actiuum. Ipsa autẽ actiua
dicuntur. quia agunt ut uerbero: et passiua
quia patiuntur ut uerberor. Neutralia quia
nec agunt nec patiuntur: ut iaceo sedeo. his si
.R. litteram adicis: ñ sonant latina. Cõmunia
dicuntur. quia et agunt et patiuntur: ut ample¬
ctor. Hȩc similiter deposita .R. littera. latina
non sunt. Deponentia uero dicuntur. quia de¬

Expanded text:
addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et sin bo, et in bor, tertia in am, et in ar. 20 7. Genera verborum ideo dicta, quia gignunt. Nam activo adjicis r, et gignit passivum. Rursum passiadimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
Inchoatiua post meditationẽ ab inchoantis indi¬
cio:ut calesco. frequentatiua a sepiꝰ agendo. ut
lectito. clamito formȩ enĩ sensum tenent: modi
declinationẽ. Nam nescis quid sit declinatio.
nisi priꝰ didiceris quid sit sensus. Modi dicti
ab eo quemad modum sunt in suis significationibꝰ
Indicatiuus enim modus dicitur. quia significa¬
tionem habet indicandi: ut lego. Imperatiuus.
quia sonum habet imperandi. ut lege optatiuus.
quia ꝑ ipsum optamus aliquid agere: ut utinam
legerem. Coniunctiuus quia ei coniungitur ali¬
quid: ut locutio plena sit. Nam quando dicis cũ
clamem: pendet sensus. Quod si dicam. cum cla¬
mem quare putas quod taceam. plenus ẽ sensꝰ
Infinitiuus dicitur. eo quod tempora definiens
ꝑsonam uerbi ñ definit:. ut clamare. clamasse.
cui si adiungas ꝑsonam. clamare debeo. debes.
debet. fit quasi finitum. Imꝑsonalis dicitur. qͥa
indiget ꝑsona nominis uł ꝓnominis. ut legit᷑.

Expanded text:
Inchoativa post meditationem ab inchoantis indiInchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quia per ipsum aliquid agere optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur':
Abbreviated transcription (Latin):
erbum dictum. eoquod uerberato aere
sonat: uel quod hec pars frequenter in
oratione uersetur. Sunt autẽ uerba m̃tis
signã quibus homines cogitationes suas loquen
do inuicem demonstrant. Sicut autẽ nomen
significat ꝑ sonam: ita uerbum factum dictũq
ꝑsonȩ. In ꝑsona uerbi. agentis et patientis sig¬
nificatio ẽ. Nam scribo ꝑsonȩ factum ẽ. Item
scribor ñ ꝑsonȩ factum indicat. sed eius a quo
patitur. Genera uerborum duo sunt: gramina¬
ticorum atq rethorum. Qrammaticoꝵ in tria
cadunt tempora. p̃teritum. instans. futurum:
ut fecit. facit. faciet. Rethorum autẽ uniuersa
oratio uerba dicuntur. ueluti uerbis bonis nos
cepit. uerba bona habuit. Ubi ñ tantũ uerba
que in tria cadunt tempora: sed uniuersa ora¬
tio ẽ. Uerborum species sunt. formȩ. modi. con
eo quod nos ad unamquãq rem informent. ꝑ has
enim ostendimus quid agamus. meditatiua dicta
ẽ a meditantis sensu. ut lecturio. id. ẽ. legere uolo.

Expanded text:
erbum dictum, eo quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, conieo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ortogonium id ẽ recti angulum
figura plana.ẽ. enim triangulũ
et habet angulũ rectum.
so pleros figura plana recta et
subter constituta
Spera est figura in rotundum
formata. partibus cunctis equa
Cybus ẽ figura ꝓpria solida.
quȩ longitudine latitudine
et altitudine continetur.
Cilindrus ẽ figura quadrata
habens suꝑius circulum.¬
Conori figura quȩ ab amplo
in angustum finit sicut
ortogonium.
Pyramis ẽ figura quȩ in mo¬
dum ignis ab amplo in acum̃
consurgit. ignis enim apud
grecos phyrin appellatur.
Sicut autem infra decẽ
omnis ẽ numerus. ita in¬
tra hunc cireulum om̃ĩs
figurarum concluditur
ambitus.
Prima autem figura huius artis pun-¬
ctus ẽ. cuius pars nulla ẽ. Secunda li-
nea p̃ter latitudinem. longitudo. Ree¬
ta linea ẽ quȩ ex equo in suis punctis
iacet: Suꝑficies uͦ solas quod longitudines et
sunt. quorum formę ideo in suꝑioribus¬
decem figuris positȩ ñ sunt. quia intra eas
inueniuntur. De numeris geometriȩ¬

Expanded text:
Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum. Isopleuros figura plana, recta et subter constituta.o Sphaera est figura in rotundum formata, partibus cunctis aequalis.o Cubus est figura propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudine continetur.o Cylindrus est figura quadrata, habens superius semicirculum.Conon, figura quae ab amplo in angustum finit, sicut orthogonium.o Pyramis est figura, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Senea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitsunt, quorum formae ideo in superioribus figuris positae non sunt, quia intra eas inveniuntur. CAPUT XIV. De numeris geometr
Abbreviated transcription (Latin):
equalis sit. hinc et equor appellatum.
grauiter damnantur. quibus ignis et aqua int̃dici¬
tur. Aquarum elementum ceteris omnibꝰ imꝑat.
Aquȩ enun cęlum temꝑant. terram fecundant.
aerem ex alationibus suis incorporant. scandunt
in sublimia: et celum sibi uendicant. Quid enim
mirabilius aquis in cęlo stantibus : parum sit
in tantam ꝑuenisse altitudinem: rapiunt et secũ
piscium exanuna. Effusȩ omnium in t̾ra nascen¬
tium causa fuint. fruges gignunt. arbores frutices
herbasq producunt : sordes detergunt. peccata
abluunt. potum cunctis animantibus tribuunt.
XIII. De diuersitate aquarum.

Expanded text:
aequalis sit; hinc et aequor appellatum, graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. § 13 De diversitate aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
diastasin dicunt. Seuerus quasi seuus uerus .
tenet enim sine pietate iusticiam. Si mulator
dicitur a simulacro. gestat enim similitudinẽ
decipiens. Suasor. a suadendo quem uult deciꝑe.
quod sacra legit: id est furatur. Sicarius uoca

Expanded text:
διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem e. Suasor a suadendo quem vult deciperequod sacra legit, id est furatur. Sicarius voca
Abbreviated transcription (Latin):
quasi suadentes sibi alias quasi sedales quod simul
sedeant. Sotii dicuntur propt̃ periculi aut ope¬
ris societatem: quasi in una caliga et in uno uesti¬
gio manentes. Stultus ebetior corde. sicut quidam
ait. ego me eẽ stultum existimo. fatuum ẽẽ non
opinor. idest obtunsis quidem sensibus ñ tamen
nullis. Stultus ẽ quiꝑ stuporem ñ mouetur inui¬
ria seuitiam enim ꝑfert nec ultus est. nec ullo
ignominie commouetur dolore. Segnis idest si¬
ne igne. ingenio carens. se autem sine significat:
ut sedulus sine dolo. Securus quasi sine cura. idest
frigidus: ꝑ quod inutiles accipimus. Stupidus
sepius stupens. Suꝑbus dictus. quia suꝑ uult
uideri quam ẽ. qui enim uult suꝑgreddi quod ẽ.
suꝑbus est. Susurro de sono locutionis appellat᷑
quia ñ in facie alicuiꝰ sed in aure loquitur de al¬
tero detrahendo. Seditiosus qui dissensionẽ ani¬
moꝵ facit. et discordias gignit. quas greci

Expanded text:
quasi sua edentes, alias quasi sedales, quod simul quasi sua edentes, alias quasi sedales, quod simul sedeant. Socii dicuntur propter periculi et operis societatem, quasi in unam caligam et uno vestigio manentes. 246. Stultus, hebetior corde, sicut quidam ait: Ego me esse stultum existimo, fatuum esse non opinor, id est, obtusis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur injuria: saevitiam enim perfert, nec ultus est, nec ullo ignominiae commovetur dolore. 247. Segnis, id est, sine igne, ingenio carens  se autem sine signiut sedulus sine dolo. Securus, quasi sine cura; id est frigidus, per quod inutiles accipimus. Stupidus, saepius stupens. Superbus dictus quia super vult videri quam est; qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gignit, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine appellatus eo quod hi qui purificari
uolebant sanguine hostiȩ tingebantur. et ex
hoc scĩ nomen accipiebant. Sincerus quasi sine
corruptione. cui contrarius est insincerus uitia¬
tus. corruptus. Supremus summus ab eo qͦd
suꝑemineat. unde et supremȩ partes dicimus.
Sublimis. ab altitudine uocatus honoris. Nam
proprie sublime dicitur quod in alto est: ut. sub¬
limẽq ferens ad fidera cęli. Speciosus. ab specie
uł aspectu. sicut formosus a forma. Sollers qͦd
sit sollicitus in arte et utilis. Sollers enim apud
antiquos dicebatur qui erat omni bona arte
instructus. Terentius ad olescentem soler tem dabo.
Suꝑstitiosos ait cicero appellatos qui totos dies
precabantur et immolabant: ut sui sibi liberi
suꝑstites essent. Sollicitus quia sollers et citus:
atq in requietus. Sedulus. familiare uerbum
terentii. hoc ẽ sine dolo. alias assiduus. Sodales di-¬
cuntur qui ad simbulum conuenire consueu ert̃.

Expanded text:
suetudine appellatus, eo quod hi qui purificari suetudine appellatus, eo quod hi qui purificari volebant sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. 242. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrarius est insincerus, vitiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et supreme Pater dicimus. ublimis, ab altitudine vocatus honoris; nam proprie sublime dicitur quod in alto est, ut: Sublimemque feres ad sidera coeli. 243. Speciosus, a specie, vel aspectu, sicut formosus a forma. Solers, quod sit sollicitus in arte, et utilis. Solers enim apud antiquos dicebatur, qui erat omni bona arte instructus. Terentius: Adolescentem solertem dabo. 244. Superstitiosos ait Cicero appellatos qui totos dies precabantur, 494 et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent. Sollicitus, quia solers, et citus, atque irrequietus. Sedulus, familiare verbum Terentii, hoc est sine dolo, alias assiduus. 245. Sodales dicuntur, qui ad symbolum convenire consueverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est noncupatum. Reus maiestatis primũ dictus
qui aduersus rem publicam aliquid egisset⁊ atue
quicumq hostibus consensisset. Dictus autem
reus maiestatis. quia maius est ledere patriam quã
ciuem unum postea etiam et hi rei maiestatis
dicti sunt. qui aduersus maiestatem principis
egisse uiderentur. ut qui leges inutiles reipus¬
licȩ detulerant. uł utiles abrogauerant: Ruo¬
sus. arietu canino dictuis. semꝑ enim ad contradi¬
cendum paratus ẽ. et uirgio deletatur. et ꝓuocat
contendentẽ. Rusticus dictus quodrus opetur
id est terram
apiens dictus a sapore. quia sicut gustus ap¬
tus est ad discretionem saporis ciborum: sic sa¬
piens ad dinoscentiam rerum atq causarum qͦ
unum quodq dinoscat. atq sensuuentatis discer¬
nat. cui contrariꝰ est insipiens quod sit sine sa¬
pore: nec alicuius discretionis uł sensus: Studio
sus quasi studiis curiosus. Ses aueteri con¬

Expanded text:
est nuncupatum. Reus maiestatis primum dictus est nuncupatum. Reus maiestatis primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictus autem reus maiestatis, quia maius est laedere patriam quam civem unum. Postea etiam et ii rei maiestatis dicti sunt qui adversus maiestatem principis egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant. Rixosus a rictu canino dictus. Semper enim ad contradicendum paratus est, et iurgio delectatur, et provocat contendentem. Rusticus dictus quod rus operetur, id est terram. S Sapiens dictus a sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque causarum; quod unumquodque dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrarius est insipiens, quod sit sine sapore, nec alicuius discretionis vel sensus. Studiosus, quasi studii curiosus. Sanctus, veteri con
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosus ut ait cicero a relegendo libros ap¬
pellatus: qui retractat. et tamquã relegit ea
quȩ ad cultũ diuinũ ꝑtineant. Hisunt dici re¬
ligiosi ex relegendo. tamquã ex eligendo eligentes.
ex diligendo diligentes. ex intelligendo intellige¬
tes. Rationator dictus uir magnus. quia de om¬
nibus rebus quas eẽ mirabiles constat. potest
reddere rationem. Retractator repetitor. nam re¬
tractare repetere ẽ id quod omiseras. Resipis¬
cens. eo quod mentem quasi post in saniam recipt:
aut quia resi pit quȩ sapere desiderat. Castiapt
enim se ipsum dementiȩ. et confirmat aninum
suum ad rectius uiuendum. cauens ne tteiui cor¬
ruat. Repentinus a repente. repens autem et
aduerbium et nomen potest ẽẽ. Robustus. for¬
tis ualidus. a fortitudine roboreȩ arborii appe¬
latus. Rapidus uelox pedibus. Raptor eo quos
eorruptor. inde et rapta eo quod corrupta est
Reusare de qua obnoxius ẽ et ratum a reo

Expanded text:
R 234. Religiosus, ait Cicero, a relegendo apR 234. Religiosus, ait Cicero, a relegendo appequae ad cultum divinum pertineant. Hi sunt dicti religiosi ex relegendo, tamquam ex elegendo elegentes, ex diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes. Rationator dictus vir magnus; quia de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possunt reddere rationem. Retractator, repetitor; nam retractare est repetere quod omiseras. Resipiscens, eo quod mentem quasi post insaniam recipit, aut quia resapit qui sapere desierat. Castigat enim se ipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum corruat. Repentinus, a repente. Repens autem et adverbium et nomen potest esse. Robustus, fortis, validus; a fortitudine roboreae arboris appellatus. Rapidus, velox pedibus. Raptor, eo quod corruptor. Inde et rapta eo quod corrupta. Reus a re, de qua obnoxius est, et reatum a reo
Abbreviated transcription (Latin):
Peccator a pellice idest meretrice uocatus quasi pel¬
licator quod nomen apud antiquos tantum flagi¬
tiosos significabat. postea transiit hoc uocabu¬
lum in appellatione omnium iniquoꝵ. Prosti¬
tutar meretrices a prosedendo in meritorus ut
fornicibus. Pelex apud grecos proprie dicitur
a latinis concuba dicta autem a fallatia id est
uersutia sub dolositate ut mendatio E curuius
quasi ꝑ longum curius. Pauidus ẽ quem uerat tre¬
pidatio mentis. habet enĩ cordis pulsationẽ aordis matũ
Nam pauere ferire ẽ. unde et pauimentũ. Petia
autem et rupes a duricia saporum nominantu
Pusillanimis apusillo animo. Petuleus dictita
ab appetendo unde etiam et meretrioes petulas
uocamus. Pisinnus: apusione quasi porrodueas
uestor a querendo dictus quasi quesitor.
Questuosus. querimoniosus. Queruliis qua
querelam infert. Quietus quod sit ipse sibi ani¬
mo securus neminem tangens.

Expanded text:
Peccator, a pellice, id est, meretrice vocatus, quasi PelPeccator, a pellice, id est, meretrice vocatus, quasi Pellicator, quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium iniquorum. 229. Prostitutae meretrices, a prosedendo in meritoriis, vel in fornicibus. Pellex, apud Graecos, proprie dicitur a Latinis concuba. Dicta autem a fallacia, id est, versutia, sub dolositate vel mendacio. 230. Procurvus, quasi, per longum curvus. Pavidus est quem vexat trepidatio mentis habet enim cordis pulsationem, cordis motum; nam PAVIRE ferire est, unde et pavimentum. 231. Petrae autem et rupes a duritia saxorum nominantur. 492 Pusillanimis, pusillo animo. Petulcus, dictus ab appetendo, unde etiam et meretrices petulcas vocamus. Pisinus a pusione. Productus, quasi porro aestor, a quaerendo dictus, quasi quaesitor. Quaestuosus, querimoniosus. 233. Querulus, quia querelam infert. Quietus, quod sit ipse sibi animo securus, neminem tangens.
Abbreviated transcription (Latin):
re iurat idest male iurat. Peiurus autem in uer¬
bo .R. ñ habet. nam peiero et deiero dicimus. Fre¬
uaricator. malȩ fidei aduocatꝰ et qui uel in accu¬
sando nocitura ut indefendendo profutura prete¬
reat. aut inutiliter dubieq ponat mercedis gr̃i.
licet corruptus: eicero: quid enim tam preuarũ
idest ualde uarum. Pellax dolosus et fallax apel¬
le idest uultu. foris enim ut fallat arridet: ses
nequiciam intus gerit. Profanus quasi porro a
fano. sacris enim illi non licet interẽe. Parrieida ꝓ¬
prie dicitur int̾fector parentis. quamuis quida
ueteres hunc parenticidam dixerint qui hominẽ¬
occiderat. qm̃ parricidium et homicidium in quo¬
cumq intelligi possit. eum sint homines hominitꝰ
pares. Persecutor. non semꝑ pro malo intelligitur.
unde et ꝑsecutor ꝑ fecte secutuis. Publicanus est qui
uecti galia publica exigit. uł qͥ ꝑ publica negotia.
seculi lucra sectatur. uinde et cognominatus. est.

Expanded text:
re iurat, id est male iurat. Periurus autem in verre iurat, id est male iurat. Periurus autem in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet corruptus. Cicero: 'Quid enim tam praevarum?' id est valde varum. Pellax, dolosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium in quocunque intelligi possit, cum sint homines hominibus pares. 227. Persecutor non semper pro malo intelligitur, unde, persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit, vel qui per publica negotia saeculi lucra sectatur; unde, et cognominatus est. 228.
Abbreviated transcription (Latin):
idest porroiactata. Proscriptus euius bona palam
et aꝑte scribuntur. Prescriptus ordinem significat:
sicut et prȩscriptiones apud iuris consultos. Pro¬
cinctus expeditus et arinatus. unde et in ꝓcincty
id est eum bellicausa arma sumebant. Precinctus
eo quod ante se ponat aliquid quo prȩcingitur.
et lauit pedes di scipulorum suoꝵ. fredo est qui
populando alienam prouinciam inuadit. stedo
ab abigendo predas dictus. et predoqui predam
habet. Predator hoc est. cui de preda debetur ali¬
non certa uia crassatur sed pelliciendo dolis
Pirtȩ sunt predones maritimi ab incendio naui¬
um transeuntium quas capiebant dicti. nam
pira ignis est. Pugillator qui de manu in manũ
nũmorum aliquid subtrahit. feculator pro eo
quod sit pecuniȩ publicȩ defraudator. Proditor
pro eo quod detegit. ltem proditor ꝑditor ut unus
et sine fide. quasi ꝑdens fidem. Piirus quia ꝑpe¬

Expanded text:
id est porro iactata. Proscriptus, cuius bona palam id est porro iactata. Proscriptus, cuius bona palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctus, expeditus et armatus; unde et 'in procinctu', id est cum belli causa arma sumebant. Praecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. et lavit pedes discipulorum suorum.' Praedo est qui populando alienam provinciam invadit: praedo ab abigendo praedas dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator, hoc est cui de praeda debetur alinon certa via grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit. Item proditor perditor, utViret sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpe
Abbreviated transcription (Latin):
narum est. ut. celeriq fuga sub sidera lapse.
Piger quasi pedibus eger. est enim tardus ad
incedendum quod nomen ꝑusum. transiit et
ad animum. Pernox ꝑuigilans nocte.
Pertinax impudenter tenens quasi ꝑtinens. Petu¬
lans nunc quidem pro audace et inprobo poni¬
tur: olim autem acerbi flagitatores et proprie
argentariorum coaptorum pueri. quod hi p̃cia
rerum crebrius et asꝑius exigebant. a petendo
petulantes uocati. Procax proprie id est qͦd
petax nam procare ẽ petere. unde et nuptiarũ
petitores proci uocantur. Prodigus sumptuosus.
atq consumptor. qui omnia porro agit quasi
proicit. Profugus proprie dicitur qui pro¬
cul a sedibus suis uagatur. quasi porro fugatꝰ.
Peregrinus longe a patria positus. sicut alie¬
nigena. Proiectus quasi longe et procul iactatꝰ.
sieut et produxit quasi porro illum durit. et
prouocauit quasi porro illum uocauit. Prorectus
porro eiectus ac prȩiactatus:unde et proiestaq sara¬

Expanded text:
narum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. narum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum, quod nomen per usum transiit et ad animum. Pernox, pervigilans nocte. . Pertinax, impudenter tenens, quasi pertinens. 214. Petulans, nunc quidem pro audace et improbo ponitur; olim autem acerbi flagitatores, et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo PETULANTES vocati. 215. Procax, proprie idem quod petax. Nam procare est petere; unde et nuptiarum petitores proci dicunatque consumtor, qui omnia porro agit et quasi proicit. Profugus proprie dicitur qui procul a sedibus suis vagatur, quasi porro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicut et produxit, quasi porro illum duxit; et provocavit, quasi porro illum vocavit. Proiectus, porro eiectus ac proiactatus, unde etVirg. A
Abbreviated transcription (Latin):
cat et lasciuientem refrenet etatem. Prȩsens
dictus. quod sit pre sensibus idest corã oculis
qui sensus sunt corporis. Prior. quod primus
sit ordine. et primus quasi preminens.
Primus.
Postremus.
Potens. rebus late patens. unde et potestas qͦd
pateat illi quaqua uelit. et nemo intercludat.
nullus obsistere ualeat. Prȩopius. prȩ ceteris
opibus copiosus. Pecuniosos primum tullius
eos dictos refert qui plurimam habuissent pe-¬
cuniam. id est pecora. ita enim et antiqui eos ap-¬
pellabant. paulatim autẽ ꝑ abusionem nomen¬
ad aliud deuolutum ẽ. ꝑuicax proprie dici¬
tur qui in proposito suo ad uictoriam ꝑseuerat:
antiqui enim uic iã dicebant quam nos uicto¬
riam credo quod inde dicatur herba uitia idest
uictorialis. Pernix a ꝑnitendo tractum est. id
est in conatibus ꝑseuerando alii ꝑnicẽ uelocẽ
intelligunt pedibus: nam ꝑnicitas pedum ẽ
Ut ꝑnicibus ignea plantis. sicut celeritas pen¬

Expanded text:
ctet et lascivientem refrenet aetatem. Praesens ctet et lascivientem refrenet aetatem. Praesens dictus quod sit prae sensibus, id est coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordine: et primus quasi praeminens. Primus. Postremus. Potens, rebus late patens: unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris opibus copiosus. Pecuniosus: Tullius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim et antiqui eos appellabant; paulatim autem per abusionem nomen aliud devolutum est. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. Antiqui enim vicam dicebant quam nos victoriam. Credo quod inde dicatur herba vicia, id est victorialis. Pernix a pernitendo tractum eest, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pen