comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pharisei uł ꝑtradiciones suas foȩdauerant uł
iuxta litterã tantũ intello gendã cũ docebant:
Ipsesptali sensu plenã ꝓut
amoyse ł ꝓph&is scripta erat
iuros fec̃describi. Edux popłm debabilonia điuitate ⁊ adhiero¬
solimã terrãq repmissionis liberatũ indux̃ : Quia ⁊ semel pas¬
sus incruce. mundũ suo sanguineredemit acdescendens idin¬
feros quoscũq ibiuerosi srahelitas ÷ electos inuenit : Abduc¬
tos inde adsuꝑna moenia ciuitatis addux̃ cisq gaudia olim ꝓ¬
mis sȩhereditatis concessit. & cotidie fideles a pt᷑bacionemun¬
dihuꝰ c̃gregans ad c̃sorciũ sc̃ȩ eccđȩ regnũq penne c̃uocat
Auxit ornat᷑ꝰ tẽpli auro ⁊ argento iuasis p̃tiosis que uel popłs
isrhł ł principes ꝑsarũ illo ꝑ cũ miserant : Quia ii se credentes
deutroq popło uidȩoꝵ uidelic& igentili in ecłam introdu¬

Expanded text:
et Pharisaei, vel per traditiones suas foedaverant, vel et Pharisaei, vel per traditiones suas foedaverant, vel juxta litteram tantum intelligendam esse docebant, pse spirituali sensu plenam, prout a Moyse vel prophetis scripta erat, duxit populum de Babylonica captivitate, et ad Jerosolymam terramque repromissionis liberatum induxit, quia et semel passus in cruce mundum suo sanguine redemit, ac descendens ad inferos, quoscunque ibi veros Israelitas, id est, electos, invenit, abductos inde ad moenia supernae civitatis adduxit, eisque gaudia olim promissae haereditatis concessit. Et quotidie fideles a perturbatione mundi hujus congregans, ad consortium sanctae Ecclesiae regnumque perenne convocat. Auxit ornatus templi auro et argento et vasis pretiosis, quae vel populus Israel, vel principes Persarum, illo per eum miserant, quia in se credentes de utroque populo, Judaeo videlicet et gentili, in Ecclesiam introdu
Abbreviated transcription (Latin):
urtutẽ patientiȩ largitaẽ : Ita & nob aduersus sub¬
ripientiũ laq: osblandiciarũ ciute lȩdone custodiã:
deniq agente industrio pontifici ⁊ his quitimebant
dñm cunti c̃punctis cordȩ : quipec cauerant & eiece¬
runt uxores alienigenas. sicq. expulsa turpitudi¬
nȩ lucxurie redut decus castimoniȩ atq inciuita¬
tȩ dñi ciectorudere uicioꝵ respsis flores & aro¬
mata turtutũ: Hucusq: uerba etre qͥb: & primoto¬
robabel. haciesu et deinceps sua facta descripsit:
x ipse aut̃ tipũ dñi saluatoris manifeste tenuit
in eo qđ scam renouauit scripturã qđ płm decaptiui¬
tate hiero solimã renouauit qđ domũ dni maiora
donis sublimauit: Qđ ducestrans flumen eufraten
ac p̃sides qlegẽdĩ nossent constituit : qđ filios trans¬
migrationis ab uxorib castigauit &ternis res¬
taurauitenĩ dñs scripturã sacra quia quã scribȩ

Expanded text:
virtutem patientiae largita est, ita et nobis adversus subvirtutem patientiae largita est, ita et nobis adversus subripientium laqueos blanditiarum cautelae donet custodiam. Denique agente industrio pontifice et his qui timebant Dominum cunctis, compuncti sunt corde qui peccaverant, et ejecerunt uxores alienigenas; sicque, expulsa turpitudine luxuriae, rediit decus castimoniae, atque in civitate Domini, ejecto rudere vitiorum, respersi sunt flores et aromata virtutum. Hucusque verba Ezrae, quibus et primo Zorobabel ac Jesu, et deinceps sua facta descripsit. Et ipse autem typum Domini Salvatoris manifeste tenuit, in eo quod sanctam renovavit Scripturam, quod populum de captivitate Jerosolymam revocavit, qua domum Domini majoribus donis sublimavit, quod duces trans flumen Euphratem, ac praesides qui legem Dei nossent, constituit, quod filios transmigrationis ab uxoribus castigavit externis. Restauravit enim Dominus Scripturam sacram, quia quam Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
degregib offer ut tali hostia designent qr scipsos qͥdoctorespopłi
ac principes quasi duces gregũ sequentiũ eẽ uidebant᷑ A pristina
uita mactare acpurgatos digna penitentia dõ ꝑmeliorẽ uitã
offerre disposuerant Notandũ interea quanta arte pugnandi
tẽp̃relinquat. Ecceenĩ qui aduersitatib: superari ñ poterant :¬
superant᷑blandim̃tis : Vincebant hostes publicos. hedificato
tẽplodnĩ acdedicato : sed uincebant᷑ amore mulierũ gentiliũ :
netẽpla cordiũ uel corporũ suoꝵ dõ in habitatore dignaser
si mer figura compl& idt : Cũ uideamͥ animos fideliũ muto
poriculosius Nunc interius tẽptari a conpis cenciasua
abs tractos ⁊ in lectos quã tẽptabantur quondam ꝓxtrine¬
secus : cũ inmanis aduersarius contraeoꝵ constantiã
ferro ⁊igne seruiȩbat : Sed ad erit pietas dñi quȩsi¬
cut tunc illis aduersus aperta furentiũ cȩrtamina.

Expanded text:
de gregibus offerunt, ut tali hostia designent, quia seipsos qui doctores populi de gregibus offerunt, ut tali hostia designent, quia seipsos qui doctores populi ac principes quasi duces gregum sequentium esse videbantur, a pristina vita mactare, ac purgatos dignam poenitentiam Deo per meliorem vitam offerre disposuerant. Notandum inter ea quanta arte pugnandi tempus relinquat. Ecce enim qui adversitatibus superari non poterant superantur blandimentis; vincebant hostes publicos aedificato templo Domini ac dedicato, sed vincebantur amore mulierum gentilium, ne templa cordium vel corporum suorum Deo inhabitatore digna serme est figura completa, cum videamus animos fidelium multo periculosius nunc interius tentari, a concupiscentia sua abstractos et illectos, quam tentabantur quondam extrinsecus, cum immanis adversarius contra eorum constantiam ferro et igne saeviebat. Sed aderit pietas Domini, quae, sicut tunc illis adversus aperta furentium certamina
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uero dic̃ hez ras fris quoq: iħu filii iosed ec uxores duxis sealienigenas
ñ friseĩ carnales sed mores cẽ scripture cognatos oport& intelligi:
Neq: enĩ frs eius germani eatenꝰ in carneuiuere ⁊ uoluptati operã
dare potuerint cũ centũ ⁊ ã plius annieent transacti ex qͦ cyrus reg¬
nare incipiens iħm ⁊ torobabel cũ trans migratione iuda ⁊beniam in
ad construendã domũ dni hiero solimã remisit : sequit᷑ : & deder̃m̃a¬
uxores alienigenas ⁊ fuer̃ ex eis mulieres quȩ pepererant filios
Primo a seuxores abiciunt in licitas ⁊ sicꝓse ari& ẽ offer. ut abla toscelere
mundi ad altare accederent. Difficilenãq ÷ eiꝰ acceptã dõ eẽ uictimã
qͥ ñ prius culpã ꝓqua offert relinquere c̃tendit . Dicente is aia. Quies¬
citeagere ꝑuerse discite benefacere : & qr filii uel frs fuere sumi sa c̃¬
dotes qͥ primipec cauerant : recte in castigationẽ sceleris ari&ẽ

Expanded text:
 vero dicit Ezras, fratres quoque Jesu filii Josedec uxores duxisse alienigenas, non fratres ejus carnales, sed more sanctae Scripturae cognatos oportet intelligi; neque enim fratres ejus germani eatenus in carne vivere, et voluptati operam dare potuerunt, cum centum et eo amplius anni essent transacti ex quo Cyrus, regnare incipiens, Jesum et Zorobabel cum transmigratione Juda et Benjamin, ad construendam domum Domini Jerosolymam remisit. Sequitur: Et dederunt mauxores alienigenas, et fuerunt ex eis mulieres, quae pepererant filiosPrimo a se uxores abjiciunt illicitas, et sic pro se arietem offerunt, ut ablato scelere mundi ad altare accederent. Difficile namque est ejus acceptam Deo esse victimam, qui non prius culpam, pro qua offert, relinquere contendit, dicente Isaia: Quiescite agere perverse, discite bene facere . Et quia filii vel fratres fuere summi sacerdotis, qui primi peccaverant, recte in castigationem sceleris, arietem
Abbreviated transcription (Latin):
tioscẽ  fitatis actẽplidñ : Vtemundatis ciuib ab õmisorde exc̃ne ia
liemigene adõpollutionis ordones sac̃dotũ acleuitarĩ inministerio
endũ cũ pera uirtutũ utq diuinia c̃setratione dignaoperat : nisc
nĩ ligna alicotes boni aliqd figurarent ñ dicer && ꝓphoa Tunc
xultabt̃ omã lignasiluarũ antefaciẽ dñ Ardent aut̃ ligna ⁊ c̃scm̃¬

Expanded text:
tioni sanctae civitatis ac templi Domini, ut emundatis civibus ab omni sorde externae et alienae a Deo pollutionis, ordines sacerdotum ac Levitarum ministerio riendum, cum opera virtutum utique divina consecratione digna operatur. Nisi enim ligna aliquoties boni aliquid figurarent, non diceret propheta: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini . Ardent autem ligna, et c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mansihibi tribus dieb: & surexi nocte ego iuiri paucimecũ &
tã uallis noctȩ & cetera usqdũ ait. ⁊ considerabã murũ & re¬
lus trando ꝑuagitur ̃ singulahȩc quo modo debȩã repararisol¬
licita m̃te scrutatur Sic &e doctoꝵ ẽspiritaliũ sȩpius noctu surge¬
re ac solerti indagine statim scȩ̃ ecłȩ qͥ escentib c&eris in spicere :
utiugilant᷑ inquirant qualit̃ ȩquauitioꝵ bellis. in illa sordida¬
ta siue de iectas̃ castigando em̃dent & erigant : Murus autẽ
hierłm dissi patus iac& ⁊c̃uersatio fideliũ t̃renis atq: infimis
sorda& affectib Portȩs igni c̃sũtȩ : cũ iã qͦq qui ialuis docendo in¬
troitũ uitȩ pandere dȩluerans. relicto ueritatis magisterio

Expanded text:
mansi ibi tribus diebus, et surrexi nocte ego et viri pauci mecum, et tam vallis nocte, » etc., usque dum ait: « et considerabam murum, et relustrando pervagatur, et singula haec, quomodo debeant reparari, sollicita mente scrutatur. Sic et doctorum est spiritualium, saepius nocte surgere, ac solerti indagine statum sanctae Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere; ut vigilanter inquirant, qualiter ea quae vitiorum bellis in illa sordidata sive dejecta sunt, castigando emendent et erigant. Murus autem Jerusalem dissipatus jacet, et conversatio fidelium terrenis atque infimis sordet affectibus; portae sunt igni consumptae, cum jam quoque qui et aliis docendo introitum vitae pandere debu
Abbreviated transcription (Latin):
popłinumero ⁊ expl&is solẽpnis septimim̃sis qͥuidelic& in
ipsa scãciuitate qͥ aliis in urbil habita redeberent. Congruit
aut̃ figuris sacram̃toꝵ qđ principes popłi in hiersał habitas
tiȩ plebem transcendunt. tantũ eã & uitȩ meritis transcen¬
dere Ciuitates quippe isrł relique deuotam plebisdĩ. coneo¬
uer sationem designant. Por rohabitatio hiero solimorũ spe

Expanded text:
populi numero, et expletis solemniis septimi mensis, qui videlicet in ipsa sancta civitate, qui et aliis in urbibus habitare deberent. Congruit autem figuris sacramentorum quod principes populi in Hierusalem habitasstiae plebem transcendunt, tantum eam et vitae meritis transcendere. Civitates quippe Israel reliquae devotam plebis Dei conversationem designant. Porro habitatio Hierosolymorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ñ decẽtrib: solũ modo quȩ quondã isrhł uocabantur
ad distinctionẽ duarũ tribuũ quȩ iuda uocabat᷑ sed om̃s ge¬
neralit̃ quiex captiuitate ascenderant siue exiuda ibenia¬
min seude aliis tribub: originẽ ducentes. Nã decẽ tribub:
in assrios trans migratis i sa maritis in t̾rã eoꝵ substitutis.
qͥcũq remanserant dereliquer̃ acfreger̃ om̃a simulacra
⁊ integro excordedño seruire atq intẽplũ hostias suas
offerre ceper̃ ut uerba dierũ manifestȩꝓbant ubiscrip¬
tũ ÷ Abstulit ergo iosias cunctas ab ominationes deuni¬
uersis regionib: filioꝵ is ł ⁊ fec̃ om̃s quiresidiuerant isrhł
seruire dño dõ suo: cunctis dieb: eiꝰ ñ recenser ad nõ dõ patrũ

Expanded text:
dicit, non decem tribus solummodo, quae quondam Israel vocabantur, ad distinctionem duarum tribuum, quae Juda vocabantur; sed omnes generaliter qui ex captivitate ascenderant, sive ex Juda et Benjamin, seu de aliis tribubus originem ducentes. Nam decem tribubus in Assyrios transmigratis, et Samaritis in terra eorum substitutis, quicunque remanserant, dereliquerunt ac fregerunt omnia simulacra, et integro ex corde Domino servire, atque in templum hostias suas offerre coeperunt; ut Verba dierum manifeste probant, ubi scriptum est: Abstulit ergo Josias cunctas abominationes de universis regionibus filiorum Israel, et fecit omnes qui residui erant in Israel servire Domino Deo suo,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ effraimianitores ⁊ uniuersi reliqui is rhł: ab õni quoq
uda ⁊ beniamin ⁊ habitatorib: hierus alẽ . tradider̃ in ma¬
nib: eoꝵ qͥp̃erant operariis indomodnĩ. Hiergo qui resi¬
dui cũ tribu uida ⁊ beniamin qͥb sotiati fuerant simulcap¬
tiuatiin babiloniã acsimuls̃ patriã remissi suasq: singuli

Expanded text:
quiis Israel, ab omni quoque Juda et Benjamin, et habitatoribus Jerusalem, tradiderunt in manibus eorum qui praeerant operariis in domo Domini. Hi ergo qui residui cum tribu Juda et Benjamin, quibus sociati fuerant, simul captivati in Babyloniam, ac simul sunt in patriam remissi, suasque singuli
Abbreviated transcription (Latin):
ne morsi audiente populo & in uentũ est scriptũ m eo qđ non de¬
be ant in troire amanitas & moabites in eđadĩ usque in eternũeo
qđ nonocurrerint filiis isrł cũ pane&a qua & c̃duxerint aduer¬
hereti corũ figuramte nere quorũ auctores dũ doctrinã patrũ
de qua ipsi heru ditis̃ maleintellegendo corrũpunt: quasi filiȩloth se¬
Nãqͥcũq ex his corrigunt᷑ iã ner̃ taliũ soboles gen&ricũ . Occurrerent
aut̃ filiis i srhł egredientib: exegiypto cũpane ⁊ aqua si iposi beneui uen¬
tes. ⁊ catholicainpace uersantes solatiũ uerbidĩ c̃ferrent eis qͥ nuꝑa ser
citui eiꝰ a facie absalon cũ alim̃tis orcurri ireo eo srefocilando ad utos
aduersus trranaidẽ
nouã filii regis redder&
fortiores. Illos ni¬
mirũ significans q̃ͥdis ꝑsã
abher&icis eccłam subfidiis uerbi celestis c̃fortare
atq: ad debellandã eoꝵ insaniã curant animare: ađ dũio
hostensis alioꝵ

Expanded text:
ne Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo quod non debeat introire Ammanites et Moabites in ecclesiam Dei usque in aeternum eo quod non occurrerint filiis Israhel cum pane et aqua et conduxerint adverhaereticorum figuram tenere, quorum auctores, dum doctrinam patrum, de qua ipsi eruditi sunt, male intelligendo corrumpunt, quasi filiae Loth seNam quicunque ex his corriguntur, jam non erunt talium soboles genitricum. Occurrerunt autem filiis Israel, egredientibus ex Aegypto, cum pane et aqua, si ipsi bene viventes, et catholica in pace versantes, solatium verbi Dei conferrent eis, qui nuper acitui ejus a facie Absalon, cum alimentis occurrit, quo eos refocillando adjutos, adversus tyrannidem novam filii regis redderet fortiores; illos nimirum significans, qui dispersam ab haereticis Ecclesiam subsidiis verbi coelestis confortare, atque ad debellandam eorum insaniam curant animare. At dum et ostensi
Abbreviated transcription (Latin):
incider̃ diaboli ꝑ industriã penitentiȩ diuinitꝰ adiuti re¬
surgunt qui uir tutẽ opib ab osteantiquo nudati de et¬
đȩ soci& ate recesser̃. Plerũq ad cõmunionẽ illius maio¬

Expanded text:
inciderunt diaboli, per industriam poenitentiae divinitus adjuti reinciderunt diaboli, per industriam poenitentiae divinitus adjuti resurgunt; qui virtutum opibus ab hoste antiquo nudati, de Ecclesiae societate recesserunt, plerumque ad communionem illius majo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ c̃dã obdiuersita tẽ religionis diuiso isrhł uuda no¬
mine censebant᷑ nc̃ obunita tẽ pi&atis antiquo isrł
uocabulo om̃s apellabent᷑ Cultũ naq pi&atis quẽ in
t̃ra sc̃a ꝓph&is reclamantib: atq ex ẽpla iustitiȩ demons
trantib sp̃uer̃ : hunc int̾ra aliena ostib: ido latriȩ ser¬
uientib: ad animũ uocar̃. Quidergo in his intuendũ
qd memorie cõm̃dandũ nisi qđ eos quos lib̾tas ⁊ copia
rerũ omniũ in patria neglegentes reddidit: ⁊ celestiũ in me¬
mores mandatoꝵ ipsos seruit̃ inperegri⁊ in opia ad ob¬
sequiũ suicreatoris acliberatoris addux : Familiarisnãq
res : humanũ coropib aclibtate dissolui: erũnis uero
ac pauꝑtate ad sem& ipsũ recolligi. Qđ ergo de unopo¬
płosimile factũ ÷ hoc de õnib post pecca ta penitentib otidie
soletaccitari. Dũ hiqui ꝑneglegentiã intẽptationes ⁊ laqueos

Expanded text:
qui quondam ob diversitatem religionis diviso Israel et Juda noqui quondam ob diversitatem religionis diviso Israel et Juda nomine censebantur, nunc ob unitatem pietatis antiquo Israel vocabulo omnes appellarentur. Cultum namque pietatis, quem in terra sancta prophetis reclamantibus, atque exemplatrantibus spreverunt, hunc in terra aliena hostibus idololatriae servientibus ad animum vocarunt. Quid ergo in his intuendum? quid memoriae commendandum? nisi quod eos, quos libertas et copia rerum omnium in patria negligentes reddidit, et coelestium immemores mandatorum, ipsos servitus peregre et inopia ad obsequium sui Creatoris ac Liberatoris adduxit. Familiaris namque res est, humanum cor opibus ac libertate dissolvi, aerumnis vero ac paupertate ad semetipsum recolligi. Quod ergo de uno populo semel factum est, hoc de omnibus post peccatum poenitentibus quotidie solet actitari; dum hi qui per negligentiam in tentationes et laqueos
Abbreviated transcription (Latin):
cede remunerare. Interhȩc uero notandũ ÷ quantũ
popłodĩ iniuria captiuitatis aclonge seruitutis ꝓfuerit
Quienĩ in paucissimonumero captiuatis. hoc ÷ animȩ ho¬
minũ ut hiere mias scribit. quat tuormilia sexcentȩ
c&erist occisis ł timore ostiũ longe lateq disꝑsis ł cer¬
te eorundẽ ostiũ miseratione in patria relictis. nc̃ int̃
ostes multiplicati ad quinquaginta ferme milia iuri
tio ad dicti trans migratis nc̃ ñ solũ liberati sed iauro.
argento uestib: seruis substantia ⁊ium̃tis locupl& ati
reuertunt᷑ & qr maxime adrẽꝑtin& qui ꝓpt̃ mul¬
titudinẽ deoꝵ falsoꝵ patriã ꝑdidere ita ut eis in cre¬
tuarũ erant diitui iuda : nc̃ eandẽ patriã rep&ere ñ¬
tantũ unus ueridĩ fide gaudentes uerũ &iã ipsã fidẽ
una c̃cordis ⁊ anime deuotione colentes atq eiꝰ sese lau¬
dib: canendis religiosa m̃te aclingua subdentes: ita ut

Expanded text:
cede remunerare. Inter haec vero notandum est, quantum cede remunerare. Inter haec vero notandum est, quantum populo Dei injuria captivitatis ac longae servitutis profuerit. Qui enim in paucissimo numero captivati sunt, hoc est animae hominum, ut Jeremias scribit, quatuor millia sexcentae, caeteris vel occisis vel timore hostium longe lateque dispersis, vel certe eorumdem hostium miseratione in patria relictis, nunc inter hostes multiplicati, ad quinquaginta ferme millia in ptio addicti transmigrati sunt, nunc non solum liberati, sed et auro et argento, vestibus, servis, substantia, et jumentis locupletati revertuntur. Et quia maxime ad rem pertinet, qui propter multitudinem deorum falsorum patriam perdiderant, ita ut eis incretuarum erant dii tui, Juda ; nunc eamdem patriam repetere, notantum unius veri Dei fide gaudentes, verum etiam ipsam fidem una concordes et animae devotione colentes, atque ejus sese laudibus canendis, religiosa mente ac lingua subdentes; ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
patres in eccła uocarimeruere. altius uiuendo ⁊ ge¬
ner alia legis mandata transcendendo principant᷑.
Deder̃ aut̃ in ultroneã oblationẽ aurũ argentũ. uestes
sacerdo tales : in auro sapientie claritate . In argento
nitorẽ eloquii. inuestib: sacerdotalib: opera iustitiȩ
uulgi mores multũ transcendentia ⁊ sac̃ dotalib: tan¬
iustitia. Aurũ ergo ⁊ argentũ ⁊ uestes sac̃dotales. prin¬
cipes patrũ scđm uires suas in impensas offer̃ operũ tẽ¬
pli : cũ uiri scĩ quicquid sapientiae. quic quid eloquen¬
tiȩ quicquid ꝑcipiunt actionis bonȩ totũ hoc bene
utendo in aedificationẽ confer̃fideliũ xp̃i. Certũ aut̃
ponđ auri ⁊ argenti. certꝰ uestiũ numerus sac̃dotaliũ
in sacra historia c̃tin& ut iuxta p̃cedentẽ expositionẽ
numeriuasoꝵ. Hominũ ⁊ animaliũ meminerimꝰ dñm
om̃s cogita t nrõs sermones ⁊ act nosse sẽꝑ ac digna mer¬

Expanded text:
patres in Ecclesia vocari meruere, altius vivendo et gepatres in Ecclesia vocari meruere, altius vivendo et generalia legis mandata transcendendo principantur. Dederunt autem ultroneam oblationem, aurum, argentum, vestes sacerdotales. In auro sapientiae claritatem, in argento nitorem eloquii, in vestibus sacerdotalibus opera justitiae, vulgi mores multum transcendentia, et sacerdotalibus tan induantur justitia . Aurum ergo et argentum, et vestes sacerdotales, principes patrum secundum vires suas in impensas offerunt operum templi, cum viri sancti, quidquid sapientiae, quidquid eloquentiae, quidquid percipiunt actionis bonae, totum hoc bene utendo in aedificationem conferunt fidelium Christi. Certum autem pondus auri et argenti, certus vestium numerus sacerdotalium in sacra historia continetur, ut juxta praecedentem expositionem numeri vasorum, hominum, et animalium, meminerimus Dominum omnes cogitatus nostros, sermones, et actus posse semper, ac digna mer
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ urm grauaremꝰ. Non quasi ñ habuerimꝰ pot esta¬
tatẽ sed ut nos m & ipsos formã daremꝰ uob ad imitan¬
dũnos Recte ergo principes patrũ donaria ad cons¬
truendã domũ dĩ sponte obtulissereferunt᷑ : qr quo
amplius quiq cũ continentia int̃dictoꝵ &iã a licitis
abstinen eo efficatius eccłam dĩ ȩdificant. cũ om̃s qui exẽ¬
pla ꝑfectionis eoꝵ cognouerint. tanto magis in in li¬
citis defluere ipsi formidant : quanto eos neclicitis
ꝑ om̃a uti c̃siderant. sed potius dicere omã mͥlicent. sed ñ
in impensas operis. Haec ÷ nãq: m̃sura humanȩ ꝑfectio¬
nis iuxta uires quẽq: ꝓdño laborare acstatũ sc̃ȩ ecđae
primo insua recte c̃uersatione : Deinde ⁊ in ꝓximoꝵ cor¬
rectione firmare. & recte hi qͥ talit̃ in popło dĩ conuer¬
sant᷑ principes patrũ uocant᷑: qr nimirũ ꝑsuȩ ꝑfectionẽ
uitȩ ad doctrine &iã illi qͥ ꝑstudiũ pie sollicitudinis

Expanded text:
ravaremus; non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmetipsos formam daremus vobis ad imitandum nos . Recte ergo principes patrum donaria ad construendum domum Dei sponte obtulisse referuntur; quia quo amplius quique cum continentia interdictorum etiam a licitis abstinent, eo efficacius Ecclesiam Dei aedificant; cum omnes qui exempla perfectionis eorum cognoverint, tanto magis in illicitis defluere ipsi formidant, quanto eos nec licitis per omnia uti considerant; sed potius dicere, Omnia mihi licent, sed non in impensas operis. Haec est namque mensura humanae perfectionis, juxta vires quemque pro Domino laborare, ac statum sanctae Ecclesiae primo in sua recte conversatione, deinde et in proximorum correctione firmare. Et recte hi qui taliter in populo Dei conversavitae ac doctrinae, etiam illis qui per studium piae sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis ad stricti quia deo ab omniactupi&atis ⁊ castitatis
uident̃ alienati. ut nihil prorsus bonitatis acreligionis.
quã adoctorib: scĩs acceperant in eis remansisse uideat᷑
Dequib: quid aliud dicendũ quã nom posse eos indicare utrũ
ac meliore c̃uertunt᷑ aduitã. ut numerꝰ eoꝵ int̃uiros
isrhłitas inqͥb: dolus non ÷ merito conscribat᷑ incȩlis.¬

Expanded text:
peccatis astricti, qui adeo ab omni actu pietatis et castitatis peccatis astricti, qui adeo ab omni actu pietatis et castitatis videntur alienati, ut nihil prorsus bonitatis ac religionis, quam a doctoribus sanctis acceperant, in eis remansisse videatur. De quibus quid aliud dicendum, quam non posse eos indicare, utrumac meliorem convertuntur ad vitam, ut numerus eorum inter veros Israelitas, in quibus dolus non est, merito conscribatur in
Abbreviated transcription (Latin):
coda de .lii: Hoc in loco &iã iuxta lit terã gratia dĩ q
⁊ inu& eri testam̃to gentiles ad salutẽ recipiebant᷑ osten¬
ditur : Dũ exposito catalogo eoꝵ quosueracit̃ ad popłm
dĩ ꝑtinere constabat : Adiunctis &iã aliqui exeis qͥutrũ
ex isrhł anexꝓselitis eent ignorabat᷑. Eoꝵq simul int̃
filios isrhł numer̃ exponitur : Quia ⁊si oblongã separa¬
indicare nequerant : Tam̃ qr data generali licentia¬
decaptiuitate ascenderant ⁊ cũ eis quicertũ exisrhł
sem̃ duxerant ad adificandũ dõ tẽplũ ꝓperabant recipi¬
ebant᷑ ab illis ut socii : Gaudebantnãq eos obamorẽ com¬
munis fidei ⁊ religionis habere ueluti fr̃s inotos : Tã i si
obincertitudine originis carnał udebant᷑ eos minꝰ eog¬
nitos haliuisse: Porro insensu spt̃ali int̃ penitentes quili¬
berati acaptiuitate uitioꝵ ad edificandã ł inscipsis uel
in alis domũ dñi ascendunt : Sunt pleriq ñ nulligr auorib:

Expanded text:
c. Hoc in loco etiam juxta litteram, gratia Dei, qua et in Veteri Testamento gentiles ad salutem recipiebantur, ostenditur. Dum exposito catalogo eorum quos veraciter ad populum Dei pertinere constabat, adjuncti sunt etiam aliqui ex eis, qui utrum ex Israel an ex proselytis essent, ignorabatur, eorumque simul inter filios Israel numerus exponitur. Quiindicare nequierant: qde captivitate ascenderant, et cum eis qui certum ex Israel semen duxerant, ad aedificandum Deo templum properabant, recipiebantur ab illis ut socii. Gaudebant namque eos ob amorem communis fidei et religionis habere velut fratres et notos, tametsi ob incertitudinem originis carnalis videbantur eos minus cognitos habuisse. Porro in sensu spirituali, inter poenitentes, qui liberati a captivitate vitiorum, ad aedificandam, vel in seipsis vel in aliis, domum Domini ascendunt. Sunt plerumque nonnulli gravioribus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ngrederent᷑ cẽplũ dñi qđ ÷ in herusalẽ sponte obtuler̃ indo¬
mũ dñi ad construendã eã inlo cosuo scđm uiressuas deler̃¬
nas quinq milia ⁊ uestessa cerdo tales centũ. Mãgne in¬
ditiũ deuotionis ÷ cũ quis ñ debitas tantũ oblationes
siliũ accepit donaria sua sponte diuinȩ magestatis ob¬
tutib offert. Preceptũ nãq ÷ ñ homicidiũ facies Nad

Expanded text:
erusalem, sponte obtulerunt in domum Dei ad exstruendam eam in loco suo. Secundum vires suas dederunas quinque millia, et vestes sacerdotales centum. Habidicium devotionis est, cum quis non debitas tantum oblationes,silium accepit, donaria sua sponte divinae majestatis obtutibus offert. Praeceptum namque est: Non homicidium facies, non
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis in õnib: possit gaudentib: cungłizare : sed om̃s inõnib
suo quisq: tpr ł loco. Possumꝰ singuliq uniuersqs ⁊debemꝰ ⁊ip
sumꝰ gaudiũ ꝑp&ue salutis obtare dicentes. Laudate dr̃m

Expanded text:
aliquis in omnibus possit gentibus evangelizare, sed omnes in omnibus aliquis in omnibus possit gentibus evangelizare, sed omnes in omnibus suo quisque tempore vel loco possumus, singulique universis et debemus et possumus gaudium perpetuae salutis optare, dicentes: Laudate Dom
Abbreviated transcription (Latin):
sens lib̵scribit sonare uid&. Sed anagogito iđ altioresensu
uitate demonica saluatis atq ad agnitionssiu creatoris re¬
uocatis. in qua uidelic& aedificatione canticũ lauđ ⁊ c̃fes¬
sionis manu forti acdesiderabili uidelic& dño ihũ xp̃o eloc
tꝰ quisq resonare deb&. Veracit̃ intellegens qđ absq gra¬
tia ipsius nihil possit bonifacere. Cui uidelic&titulo con¬
gruit ⁊ psalmꝰ. Cantate inquid dño canticũ nouũ cantate
dño omĩs terra. Cantate dño bene dicite nom̃ eiꝰ. bene nun¬
tiate dedie indiem salutare eiꝰ. Ad nuntiate in t̃gentes
głam eiꝰ inõnib: popłis mirabilia eiꝰ. Primo ergo iubemꝰ in
aedificatione domꝰ dñi. ipsid ño cantare canticũ nouum
foras ostendere. & hoc ñ pauci sed omis terra facere ꝑquã ecđa
hoc ÷ enĩ latine bene nuntiare p̃cipim᷑. & hoc ñ paucis audito¬
rib: sed õnib: popłis quib: ecła constat toto orbedisusa ñ qr uoiꝰ

Expanded text:
iber scribit, sonare videtur. Sed anagogico, id est altiori sensu,vitate daemoniaca salvatis, atque ad agnitionem sui Creatoris revocatis; in qua videlicet aedificatione canticum laudis et confessionis, manu forti ac desiderabili, videlicet Domino Jesu Ct resonare; veraciter intelligens, quod absque gratia ipsius nihil possit boni facere. Cui videlicet titulo congruit et psalmus: Cantate, inquit, Domino canticum novum, cantate Domino, omnis terra. Cantate Domino, et benedicite nomini ejus, benenuntiate gloriam ejus, in omnibus populis mirabilia ejus , etc. Primo ergo jubemur in aedificatione domus Domini, ipsi Domino cantare canticum novum,foras ostendere; et hoc non pauci, sed omnis terra facere, per quam Ehoc est enim Latine bene nuntiare praecipimur: et hoc non paucis auditoribus, sed omnibus populis quibus Ecclesia constat toto orbe diffusa; non quia unus
Abbreviated transcription (Latin):
inserunt᷑ Quȩ nisi fallor om̃a ñ nisi iniuda ⁊ beniamin
tribu inueniunt᷑. Vnde uerisimile ÷ popłm isrhł hoclo¬
code ipsis maxime tribub: unacũ sacerdotib: ⁊ leuitis
qui int̃ eos sortẽ habuerant debere intelligi. Nathin¬
nei aut̃ qui post sacerdotes. leuitas. cantores ⁊ ianito¬
res in hordine describunt᷑ ipsitc̃fuere qͥ nc̃ in eccła subdi¬
a coniuocent᷑. Oboedientes officiis leuitarũ ⁊ oblatio¬
nes intẽplo suscipientes a popłos. Porro filiissalomonis
seruoꝵ dicebant̃ actores tẽpliquicurã habebant ad sar¬
tatecta reficienda aut quȩ cũq fuis sent uexata ꝑ eos de¬
nuo desaera pecunia restaurarent᷑. Qđ aut̃ deuasis supͣ
diximꝰ iđ ñc̃ de popło dicendũ. Qđ ideo scriptura tã i¬
uigilant᷑ distinxerit q̃đ dequa generatione captiuoꝵ patriã¬
dine dñs sũmã electoꝵ suoꝵ in librouitȩ conscribat : ⁊
ueludin albo celic̃ sign& qđ animas quiq fideliũ ł p̃dican¬

Expanded text:
inseruntur, quae, ni fallor, omnis non nisi in Juda et Benjamin tribu inveniuntur. Unde verisimile est, populum Israel hoc loco de ipsis maxime tribubus, una cum sacerdotibus et Levitis, qui inter eos sortem habuerant, debere intelligi. Nathinnei autem, qui post sacerdotes, Levitas, cantores, et janitores in ordine describuntur, ipsi tunc fuere, qui nunc in Ecclesia subdiaconi vocantur, obedientes officiis Levitarum, et oblationes in templo suscipientes a populis. Porro filii servorum Salomonis dicebantur auctores templi, qui curam habebant ad sacra tecta reficienda, aut quaecunque fuissent vexata, per eos denuo de sacra pecunia restaurarentur. Quod autem de vasis supra diximus, idem nunc de populo dicendum; quod ideo Scriptura tam vigilantdine Dominus summam electorum suorum in libro vitae conscribat, et velut in albo coeli consignet, quot animas quique fidelium, vel praedican
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendi officiũ rep&ant. Haec enĩ quã uis int̃fideles uitã ex¬
pectent a&nã ñ tam̃ scripturã građ sui quẽ rep&erenequnt
int̃ ꝑfectos sacerdo tes inueniunt. Oñs multitudo quasi unus

Expanded text:
ficiendi officium repetant. Hi etenim quamvis inter fideles vitam exficiendi officium repetant. Hi etenim quamvis inter fideles vitam exspectant aeternam, non tamen scripturam gradus sui, quem repetere nequeunt, inter perfectos sacerdotes inveniunt. Omnis multitudo quasi unus
Abbreviated transcription (Latin):
Cadẽ cautela filii trans migrationis erga sac̃dotes agunt
qua ⁊erga popłm egisse referunt᷑. Curabant nãq: multũ
ut sine c̃fessione patescer& quiuere ad popłm isrħł uel
ad sacerdotale genꝰ ꝑtinarent: quiaut̃ suspecti aut certa
ꝓselitoꝵ hoc ÷ aduenarũ eẽnt stirpe ꝓcreati : Itaq sacer¬
dotes suspectos ab altaris quidẽ officio usq dũ certius eoꝵ
oligo clarescer& amouer̃ Sed nihil hominus in soci & ate
trans migrantiũ unanima secũ pace seruabant. Iuxta sen+¬
sũ uero misticũ quer̃ filii sa c̃ dotũ decaptiuitate babilonia
ascendentes scripturã genea logiȩ suȩ : ⁊ ñ inuenientes desa¬
cerdotio eiciunt᷑: Cũipsi altaris ministri tanta in scelera
tãue infanda docmata decidunt : ut ⁊ sipenitendo ad salutẽ ani
mȩ rede ant. ñ tam̃ digni fieri possint qui ad sacrũ quẽ ꝑdide¬
regradũ ꝓmoue antur acdocendi in eugło. siue saeram̃ta ẽ¬

Expanded text:
adem cautela filii transmigrationis erga sacerdotes agunt, qua et erga populum egisse referuntur. Curabant namque multum, ut sine confusione patesceret, qui vere ad populum Israel vel ad sacerdotale genus pertinerent; qui autem suspecti, aut certa proselytorum, hoc est advenarum, essent stirpe procreati. Itaque sacerdotes suspectos ab altaris quidem officio, usquedum certius eorum origo claresceret, amoverunt; sed nihilominus in societate transmigrantium unanima secum pace servabant. Juxta sensum vero mysticum, quaerunt filii sacerdotum, de captivitate Babylonica ascendentes, scripturam genealogiae suae, et non invenientes de sacerdotio ejiciuntur; cum ipsi altaris ministri tanta in scelera, tamve infanda dogmata decidunt, ut si poenitendo ad salutem redeant animae, non tamen digni fieri possint, qui ad sacrum quem perdidere gradum promoveantur, ac docendi in Evangelio, sive sacramenta con
Abbreviated transcription (Latin):
eotpr̃ &iã plurimos deplebesus quẽq: in locis fecisse credi¬
bile ÷ Iuxta uero misti cosensus cantores sintẽplo uel popło
dĩ quimaiore animi dulcedine ⁊ celestia mandata ipsicus¬
todiunt : &hec eadẽ suis auditorib: custodienda crebris
exortationib: cõm̃dant. Bene aut̃ cantorib: &iã cantrices
iungunt᷑ ꝓpt̃ sexũ uidelic& femincũ : In quo plurimȩ reperi¬

Expanded text:
eo tempore etiam plurimos de plebe suis quemque in locis fecisse credieo tempore etiam plurimos de plebe suis quemque in locis fecisse credibile est. Juxta vero mysticos sensus, cantores sunt in templo vel populo Dei, qui majore animi dulcedine et coelestia mandata ipsi custodiunt, et haec eadem suis auditoribus custodienda crebris exhortationibus commendant. Bene autem cantoribus etiam cantatrices junguntur, propter sexum videlicet femineum, in quo plurimae reperi
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuii. Nota gratiã primitiue ecłȩ in qua multitudinis
credentiũ erat cor⁊ani mauna : &iã in hoc trans migrantiũ
Seriuuaut ⁊ ancillȩ redeuntiũ debabilone hierusalẽ : Illoꝵ ei¬
ecła trpũ tenent qui ꝓfecto quidẽ uite em̃datioris uitia
supperare aciirtutũ culm̃ ascendere satagunt. Necdũ
tam̃ ipsi sibi ad ꝓuidendã uã uitae regularis sufficiunt:
Sedeoꝵ potius qui inxp̃o p̃cesser̃ opus habent adhuc indus¬
tria coerceri atq ad tramitẽ desiderate ueritatis dori¬
gi Sequit᷑ & in ipsis cantores atq cantrices ducentes
Nonsolũ in hor dine leuitarũ cantores cũ ianitorib tẽpli
inathinneis sedidẽ quoq in ipsodĩ popło iunctissibi
cntricib reꝑti a drestauranda dom̃dĩ adificia ꝓperant
Cantores aut̃ uixtalit terã apellat eos qͥpsalmos dulcimo¬
dulamine resonabant. Qđ leuitas intẽplodi int̃sa crificia
cotidiana facere solitos uerba dierũ testant᷑. Sed hoc ipsũ

Expanded text:
. Nota gratiam primitivae Ecclesiae, in qua multitudinis credentium erat cor et anima una , etiam in hoc transmigrantium Servi autem et ancillae redeuntium de Babylone Jerusalem, illoesia typum tenent, qui profectu quidem vitae emendatioris vitia superare, ac virtutum culmen ascendere satagunt; necdum tamen ipsi sibi ad providendam viam vitae regularis sufficiunt, sed eorum potius qui in Christo praecesserunt opus habent adhuc industria coerceri, atque ad tramitem desideratae veritatis dirigi. Sequitur: Et in ipsis cantores atque cantatrices ducenti . Non solum in ordine Levitarum cantores cum janitoribus templi et Nathinneis, sed iidem quoque in ipso Dei populo junctis sibi cantatricibus reperti, ad restauranda domus Dei aedificia properant. Cantores autem juxta litteram appellat eos qui psalmos dulci modulamine resonabant; quod Levitas in templo Dei inter sacrificia quotidiana facere solitos, Verba dierum testantur. Sed hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Mulus ex asino ⁊ equagignit᷑. Mula exequo ⁊asino int̃homines
submissa deuotione obtẽperant atq ad portanda humilit̃
onera frat̃nȩ necessitatis dorsũ m̃tis subponuntꝰ ⁊ ipsi cũ
c&eris electis dec̃fusione diabolicȩ captiuitatis erepti ad
suꝑ nȩ ciuitatis moenia tendunt. Quoꝵ ꝓfectonumerus
sic̃ ⁊iꝑfectiorũ integerin memoria in t̾nitestis a& na c̃seru&ꝰ
Vnde ⁊ ex ꝑsona sc̃ȩ uniuersa ł ecđa dõ dicit᷑: in ꝑfectũ meũ iu¬

Expanded text:
Mulus ex asino et equa gignitur, mula ex equo et asina. Inter homines submissa devotione obtemperant atque ad portanda humiliter onera fraternae necessitatis, dorsum mentis supponunt, et ipsi cum caeteris electis de confusione diabolicae captivitatis erepti, ad supernae civitatis moenia tendunt. Quorum profecto numerus, sicut et perfectiorum, integer in memoria interni testis aeterna conservatur. Unde ex persona sanctae universalis Ecclesiae Deo dicitur: Imperfectum meum
Abbreviated transcription (Latin):
destructum. atq incendum est. dignificat grauiores las¬
dud eorum qui per confenionem qui demrectẽ fidei: acsa¬
cramtum laua eri Salutaris. Scãe eccłaembris adunuti.
deddenuo fraudema lignorum sp̃uum astatufidei de d¬
iecti. acui ciorum sunt flamma combusti. Quoddiru¬
to templo: ac destructa pariter urbe hierłm: cures

Expanded text:
destructum atque incensum est, significat graviores lapdestructum atque incensum est, significat graviores lapsus eorum qui per confessionem quidem rectae fidei, ac sacramentum lavacri salutaris, sanctae Ecclesiae membris adunati, sed denuo, fraude malignorum spirituum, a statu fidei dejecti ac vitiorum sunt flamma combusti. Quod diruto templo, ac destructa pariter urbe Jerus
Abbreviated transcription (Latin):
tollit. Quia rñi iphȩ. Uuii die. hoc est post Githabba¬
ti resurrexit amostius Recte octonarionu mer&
Itempus &iam nr̃e resur rectionis exprimitur:
Quod aũt aruo sequente quedam tem pli edisitia
p̃nmia uetustati dissoluiceperunt Sed eadem mox
institittione regum ac sacer dorum quiillis fuere tempo¬
ribus instaurata & inpristinum suscitata sunt statũ.
im ficat cordianos si delium aclenissimos erratus de
quib salomum: Sedcies inquid cadit iustus. &resurgit
ui condiana aequȩ ipsorum solertia donante dño per
exempla uł ex ostamenta precedentium iustorum¬
atq exempla sc̃orum ac sacerdotum dĩ corriguntur
industria: Reges nanque achacerdotes merito
omnes in ecła per fecti uocantur: cum sint menbra
regeo Achacer dots summi : Cum iphos beneregere cum
sua corpora dño hoc est uiuentem exiberedidicerint:
Quod post modum crescentibus m̃alis. ipsum tẽplũ
idolorum sordibus: ꝓfanatum. & adultimũ a caldeis

Expanded text:
tollit. Quia enim ipse octava die, hoc est post septimam Sabbati, resurrexit a mortuis, recte octonario numero tempus etiam nostrae resurrectionis exprimitur. Quod autem aevo sequente quaedam templi aedificia prae nimia vetustate dissolvi coeperunt, sed eadem mox instantia regum ac sacerdotum, qui illis fuere temporibus, instaurata, et in pristinum suscitata sunt statum, significat quotidianos fidelium ac levissimos erratus, de qualibus Salomon: Septies, inquit, cadit justus, et resurgit ; qui quotidiana aeque ipsorum solertia, donante Domino, per exempla vel exhortamenta praecedentium justorum, quasi per regum ac sacerdotum Dei corriguntur industriam; reges namque ac sacerdotes merito omnes in Ecclesia perfecti vocantur, cum sint membra regis ac sacerdotis summi, cum seipsos bene regere, cum sua corpora Domino hostiam viventem exhibere didicerint. Quod postmodum, crescentibus malis, ipsum templum idolorum sordibus profanatum, et ad ultimum a Chaldaeis
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ caeli omniũq: regnorũ auctorẽ publica uoce con¬
fessus: Quȩ omã sic futura ꝓphace scĩ isaias hiere¬
mias aperte p̃dicxerunt. Tuorũ hiere mias &iam
numerũ annorũ quib: essent in babilonia seruituri:
& quando patriam reuo candipau Esaiasaut̃

Expanded text:
et Deum coeli, omniumque regnorum auctorem, publica voce est conet Deum coeli, omniumque regnorum auctorem, publica voce est confessus. Quae omnia sic futura prophetae sancti et Jeremias aperte praedixerunt. Quorum Jeremias etiam numerum annorum quibus essent in Babylonia servituri, et quando in patriam revocandi, praecinu
Abbreviated transcription (Latin):
In anno primo erri regis persarũ. utimpleretia uerbũ dnĩ
eore hieremiȩ suscitauit cdĩs spm̃ erri regis persarum. & trans¬
dixit uocem in uni ũso regnosuo & perscripturã dicens hec
dicit errus repersarum: omã regna terrae dedit mihi dñs
ds̃ caeli : & ipse p̃cepit inihi ut aedificarẽ ei domũ in hierłm¬
danielis scriptura concordat errum regem persarum i unc¬
to sibi sotio dario regemedorum babi lonior⁊ destripas¬
se imperium. Occiso ultimo eorꝵ rege baltasar & ipsa
urbȩ dirunta ac uastata: qui udelic& errus sue: sadõ
isrł regnũ sibitraditũ: mox utregnũ illud quod płmu
captiua uerat ac seruitio p̃mebat supera ut Daditꝰ p¬
cuitatẽ eidẽ populo patriã redeundi ac domũ dis
quȩ in eaerat incensa reedificandi. eadẽq: libertatis
sententiã non tantũ uerbo p̃sentib intimauit: Uerũ
&ia eis quilo ngius per om̃s regnisui ꝓuintias aberant.
missis epłis mandauit. ipsũ quiẽ ds̃ usrł uerum eẽ dñm

Expanded text:
 primo Cyri regis Persarum, vt compleretur verbum Domini ex ore Hieremiæ, suscitauit Deus spiritum Cyri regis Persarum, & transduxit vocem in vniuerso regno suo, etiam per scripturam dicens. Hæc dicit Cyrus rex Persarum. Omnia regna terræ dedit mihi Dominus Deus cœli, & ipse præcepit mihi, vt ædificarem ei domum in HierDanielis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum dextruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo Israel regnum sibi traditum, mox ut regnum illud quod populum captivarat ac servitute premebat superavit, dedit facultatem eidem populo patriam redeundi, ac domum Dei sui quae in ea erat incensa reaedificandi, eamdemque libertatis sententiam non tantum verbo praesentibus intimavit, verum etiam eis qui longius per omnes regni sui provincias aberant missis epistolis mandavit, ipsum qui est Deus Israel verum esse Deum
Abbreviated transcription (Latin):
auditoꝵ suoꝵ soler t̃ ex aminantes bene diiudicare nor.
quẽ in quo graduminis terii ecclesi astici pomouere debeant
Serfiquȩ s uascula potandi illos figusaliter exprimunt
qui feruentiore caritate sint̃nasolent flagrantia debriari
Qđ aut̃ uasa quedã area quedã argentea fuisse referunt᷑:
Aurea significant eos quima iorae sapientiae sptał splendore
rutilant. Argentea : illos quidicendi uenustate nitidi
eloquentils eaquȩ nor̃ exponere sciunt : qđ ab inuicẽ distin¬
guens apłsait. Aliidat᷑ ꝑ spm sermosapientiae. alii sermo

Expanded text:
auditorum suorum solerter examinantes, bene dijudicare norunt, auditorum suorum solerter examinantes, bene dijudicare norunt, quem in quo gradu ministerii ecclesiastici promovere debeant. Scyphi, quae sunt vascula potandi, illos figuraliter exprimunt, qui ferventiore charitatis internae solent flagrantia inebriari. Quod autem vasa quaedam aurea, quaedam argentea fuisse referuntur; aurea significant eos, qui majore sapientiae spiritualis splendore rutilant; argentea illos, qui dicendi venustate nitidi, eloquentius ea quae norunt exponere sciunt; quos ab invicem distinguens Apostolus, ait: Alii datur per Spiritum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ut taliminis terio figurarent qr c̃ditor suo ad seuenien
tuncarne decorde subdolae cogitationes ⁊ uerba cerba
acꝓcul ammara cissimo patrũ suoꝵ sapore degenerantia
offerent Cultri uero quib: utebant᷑ ad incidendos ac diui¬
dendos iuxtarationẽ c̃gruã artꝰ uictimarũ. ut õnib rite
distinctis pars in altarisa croigni c̃sumer&᷑ Pars in sac̃dotũ
parsinleuitarũ Pars inofferentiũ usũ ceder& : Illos nimirũ
in ecda de monstrant quidis cr&iones sgratia insignes.
qui ꝑfecte nor discernere desacrificio salutari qđ ÷ xp̃s
quȩ omnib: sint dicenda que ꝑfectiorib: tantũq humanȩ
cognitionis modũ excedentia spũ scĩ sint igni tribuenda
Itẽ qr uictimȩ dĩ s̃om̃s quiei fideli obsequiomancipantur.
Cultri quib: artiuictimarũ in frusta diuidunt᷑: Scribedoc¬
ti in regnocȩloꝵ s̃typicȩ intellegendi qͥ merita sensusq

Expanded text:
; ut tali ministerio figurarent, quia Conditori suo ad se in carne ; ut tali ministerio figurarent, quia Conditori suo ad se in carne venienti, de corde subdolo cogitationes et verba acerba, ac procul a meracissimo patrum suorum sapore degenerantia offerant. Cultri vero, quibus utebantur ad incidendos ac dividendos juxta rationem congruam artus victimarum, ut omnibus rite distinctis, pars in altari sacro igne consumeretur, pars in sacerdotum, pars in Levitarum, pars in offerentium usum cederet; illos nimirum in Ecclesia demonstrant, qui discretionis sunt gratia insignes, qui perfecte norunt discernere de sacrificio salutari, quod esquae omnibus sint dicenda, quae perfectioribus tantum, quae humanae cogitationis modum excedentia, Spiritus sancti sint igni tribuenda; item quia victimae Dei sint omnes qui ei fideli obsequio mancipantur. Cultri quibus artus victimarum in frusta dividuntur, scribae docti in regno coelorum sunt typice intelligendi; qui merita sensusque
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝓfertea crrusrex ⁊ adnumerat principi iuda referen
ta eẽ dic̃ uasa principiiudȩ &r nouit dñs numerũ electoꝵ¬
eoꝵ fiale aurex. triginta fiale argenteae. mille. cultri.
uiginti nouẽ. scyfiaureixxx scrfiargentei secundiccexo. s
uasa alia mille: omã uasa aurea ⁊ argentea .v. milia qua¬
draginta. Diuersa uasoꝵ sp&ies diuersas fideliũ ꝑso¬
nas siue operationes designat. Deniq: in a pocal ipsi legi
mꝰ qr .xxiiͦiͬ seniores habebant fialas aure as plenas odora¬
m̃toꝵ ⁊ exponens scriptura subdidit : quȩ s̃ orationes
scõꝵ. Fialȩergo ques uasa patula : lucida simpliciũ corda
designant quȩ nil inse subdole cogptationis cȩlare nor̃
sed ea que animo tenent pura solent lingua ꝓferre
Vnde recte talib: aromata. hoc ÷ orationes dõ accepta¬
biles in eẽ refer̃ t̃. At c̃tra impura rȩꝓboꝵ pectora spon¬
giis quȩ cȩcas ac tenebrosa anfractib: merito cõparant᷑
Vnde ⁊iudȩ id ño crucifixo spongiã ac&o plenã obtuler̃

Expanded text:
Sed profert ea Cyrus rex, et annumerat principi Juda referendta esse dicit vasa principi Juda; quia novit Dominus numerum electoeorum: fialae aureae XXX, fialae argenteae millę, cultri XX novem, scyphi aurei XXX, sciphi argentei secundi CCCCX, vasa alia mitte. Omnia vasa aurea et argentea quinquDiversa vasorum species, diversas fidelium personas sive operationes designat. Denique in Apocalypsi legimus, quia viginti quatuor seniores habebant phialas aureas plenas odoramentorum ; et exponens Scriptura subdidit: Quae sunt orationes sanctorum. Phialae ergo, quae sunt vasa patula, lucida, simplicium corda designant, quae nihil in se subdolae cogitationis celare norunt, sed ea quae animo tenent, pura solent lingua proferre. Unde recte talibus aromata, hoc est orationes Deo acceptabiles inesse referuntur. At contra impura reproborum pectora spongiis, quae caecis sunt tenebrosae anfractibus, merito comparantur. Unde et Judaei Domino crucifixo spongiam aceto plenam obtulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliũ paraclitũ. hoc ÷ c̃solatorẽ dabituob. aq aedificandã ciui¬
tatẽ dĩ scam̃ uidelic& eccłam simul ⁊ c̃solandos eẽ melentes
gura neemie ⁊ scis p̃dicatorib: quoꝵ ministeriosuꝑna nob̵ con¬
solatio p̃stat᷑ : Dũ post lapsũ peccati spẽ uenie acꝓpiciationis di
uinepenitentib: pollicentes quasi deruta ab ostib: hiero solimoꝵ
maenia murosq restaurent. Mensis aut̃ casleu ipse : quẽ nos
decĩbrẽ uocamꝰ ẽq aput aebreos nonꝰ apud nos anni m̃sis ul¬
Primũ nãq: bone actionis fundam̃tũ ÷ spẽnos habere in dubiũ
nat ÷ Pulcherrime nob̵ suo nomine longe ante p̃figurans qđ
bitneemias fuisse se in susis castro cũ uenirentiuro qͥ nuntia¬
rent dehicro solimis. Susa ÷ maro połregniꝑsarũ itinester
histori alegimꝰ. Quã ñ solũ neemias sed idanihel ꝓph&acas¬
trũ uocat. Non qͦ castrũ sit urbs ut diximꝰ m&ro poł ac poten¬
tissima sed q̃ tanta sit firmitate aedificata ut castrũ eẽ uide

Expanded text:
a quo aedificandam civitatem Dei, sanctam videlicet Ecclesiam simul et consolandos esse moerentes gura Nehemiae et sanctis praedicatoribus, quorum ministerio superna nobis consolatio praestatur, dum propter lapsum peccati vinae poenitentibus pollicentes, quasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia murosque restaurant. Mensis autem Casleu ipse est quem nos Decembrem vocamus, estque apud Hebraeos nonus, apud nos anni mensis ulPrimum namque bonae actionis fundamentum est, spem nos habere indubiam dnatus est, pulcherrime nobis suo nomine longe ante praefigurans, quod bit Nehemias, fuisse se in Susis castro cum venirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. Susa est metropolis regni Persarum, ut in Esther historia legimus ; quam non solum Nehemias, sed et Daniel propheta castrum vocat ; non quod castrum sit urbs, ut diximus, metropolis ac potentissima, sed quod tanta sit firmitate aedificata, ut castrum esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
populus sc̃ificabat leuitas decimas eis dando qua si scus dĩ & ipsi leuitȩ
sc̃ificabant sacerdo tesdecima eis partem quasi sublimioribus desu¬
is offerendo decimis xxxiuii in die aut᷑ illo lectũ est inuo lumi

Expanded text:
Populus sanctificabat Levitas, decimas eis dando, quasi sanctis Dei; et ipsi Levitae sanctificabant sacerdotes, decimam eis partem, quasi sublimioribus de suis offerendo decimis. In die autem illo lectum est in volumi
Abbreviated transcription (Latin):
Vt paulus quȩ in para disum adque intercium rapice lũme¬
ru it ut in apocalipsi sua io han nis qui uni uersa co al cius ȩdi¬
ta su ꝑ neciutatis in grediebant ẽo clarius. laudes bñica:¬
nere acictimas illibonorũ operum maximas semꝑimola¬
recurabant . Recensuerunt quoque in dieilla iuiros suꝑga¬

Expanded text:
ut Paulus , qui in paradisum atque in tertium rapi coelum meut Paulus , qui in paradisum atque in tertium rapi coelum meruit; ut in Apocalypsi sua Joannes, qui universi quo altius edita supernae civitatis ingrediebantur, eo clarius laudes Domini canere, ac victimas illi bonorum operum maximas semper immolare curabant. Recensuerunt quoque in die illa viros su