comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abscon .t. te. Nunquid nam putandus
est explorator iste egregius t̾ram illam
lacte ⁊ melle manantem ñ intrasse dili¬
gent̃t uisam ꝑlustrasse cum intrat᷑is in
illam audet tam audact̃ ꝓmittere: Ine
expłoratoꝵ siãm concͤrere uidet᷑ ubi dr᷑.¬

Expanded text:
bus te! Nunquidnam putandus est iste explorator egregius terram illam lacte et melle manantem non intrasse, diligenterque visam perlustrasse, cum intraturis in illam audet tam audacter promittere? Inebexploratorum sententiam concurrere videtur, ubi dic
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m uͦ ad iosue. Iuxta hanc itaq simi¬
litudiuem cegitatuũ nr̃oꝵ alii debent
ẽe fut᷑oꝵ p̃uisores alii faciendoꝵ ꝓuiso¬
res. utriq quid̃ occultoꝵ exploratores
⁊ ignotoꝵ ꝑscrutatores. Wltis audire
homiuẽ de fut᷑is p̃meditantem ⁊ iuxta

Expanded text:
dum vero ad Josue. Juxta hanc itaque similitudinem cogitatuum nostrorum, alii debent esse futurorum praevisores, alii faciendorum provisores, utrique quidem occultorum exploratores, et ignotorum perscrutatores. Vultis audire hominem de futuris praemeditantem
Abbreviated transcription (Latin):
osficium ꝓpħe. aliud est officiũ athlete.
ꝓphe osficiũ est predit̾e fut᷑a athlete aũ
officium est preordinare facienda ad il¬
lura ꝑtinet prenosse firmĩt credenda
ad istum ꝑtinet p̃meditari fortĩt agẽ¬
da. Illud est presciẽ istud ẽ. ꝑuidentie.
Illuis est p̃udere istiꝰ est ꝓuidere. Quid

Expanded text:
aliud est officium athletae. Prophetae officium est praedicere futura, athletae autem officium est praeordinare facienda. Ad illum pertinet praenosse firmiter credenda, ad istum pertinet praemeditari fortiter agenda. Illud est praescientiae, istud est providentiae. Illius est praevidere, istius est providere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
d
est quer̃e qualia uł qnͣta uł cuiuᷤᷤ¬
modi bona debeamꝰ de meritoꝵ retributõe
sꝑare atq aliud studiose inuestigare.
quib studiis uł exercitus ualebimꝰ ea ui¬
riliter optinere. Illud est primũ: istud
uͦ scd̃m. Primũ inuestigare bona sꝑan¬
da: scd̃m bona facienda. Quis enim se
ad laboꝵ certamina fortit accingat
nisi mercedis magintudinem ex diuina
retributone prenoscat: Sed quid ꝑderit
et̾nam retributonem credere ⁊ desidera¬
rẽ nisi pari studio querat quis ut agnos¬
cat quib meritoꝵ studiis possit eam ad¬
quirere : Necc̃e est ergo nuntios pꝰ nun¬
tios mutere ⁊ exploratores alios pꝰ alioᷤ
dirigere. Primi nuntii st̃ exploratores
ricoꝵ. Illi st̃ exploratores meritoꝵ isti

Expanded text:
d est quaerere qualia, vel quanta, vel cujusmodi bona debeamus de meritorum retributione sperare, atque aliud studiose investigare quibus studiis vel exercitiis valebimus ea viriliter obtinere. Illud est primum, istud vero secundum. Primum investigare bona speranda, secundum bona facienda. Quis enim se ad laborum certamina fortiter accingat, nisi mercedis magnitudinem ex divina retributione praenoscat? Sed quid proderit aeternam retributionem credere et desiderare, nisi pari studio quaerat quis ut agnoscat quibus meritorum studiis possit eam acquirere? Necesse est ergo nuntios post nuntios praemittere, et exploratores alios post primos dirigere. Primi nuntii sunt exploratores ritorum. Illi sunt exploratores retributi
Abbreviated transcription (Latin):
uires corꝑis uerum etiã uigorem men¬
tis attenuare ut ꝓ humana saltẽ uere¬
condia ñ possit se meus a sins excessib tẽ¬
ꝑare: uñ eis recte ꝑ racob dicit᷑. Symeõ
⁊ leui fc̃s uasa iiquitatis bellantia. ĩ
ꝯsiliũ eoꝵ ñ ueniat aĩa mea ⁊ n cetu
eoꝵ ñ sit gła mã. O quales bellatores
qui dũ fortit egisse uolt̃ uid̾i pacis sue
socios tam crudełr qmͣ uiolũter occidt̃
uasa iniquitatis bellantia. S ĩ ꝯsiliũ
eor ũ ueniat aĩa mã. O uiros ꝯsultos
amittũc ꝙ esfice potuert̃. In ꝯsiliũ gͦ¬

Expanded text:
vires corporis, verum etiam vigorem menvires corporis, verum etiam vigorem mentis attenuare, ut pro humana saltem verecundia non possit se mens a suis excessibus temperare? Unde eis recte per Jacob dic Levi fratres vasa iniquitatis bellantia, in consilium eorum non veniat anima mea, et in coetu eorum non sit gloria mea . O quales bellatores, qui dum fortiter egisse videri volunt, pacis suae socios tam crudeliter quam violenter occidunt! Vasa iniquitatis bellantia, sed in consilium eorum non veniat anima mea. O viros inconsultos, amittunt quod efficere potuerunt! In consilium
Abbreviated transcription (Latin):
leui uͦ solet iuolent̃ exigere bonum qd̵̃ fĩ
oportuit. Qdͥ gͥ aliuid õ. eos hiis gladus
pugnare amͣ exprobratõnis ⁊ exactionis
stimulis mentem flagellare. Hiis stimu¬
lis quoꝵdam mens uehemĩter accensa se¬
pe inconsolabiłr plangit ea ⁊ que ulło
modo p᷑ eiitare. Hiis stimuł exagitata
ea etiam sepe nchoare p̃sumit q̃ nullate¬
nꝰ uaset ꝯsũmare. hinc illa qͦͣdam inuno¬
derata tͥsticia huic illa ⁊̃ indiscreta absti
te sẏmeone uidimꝰ tam irfonabili tͥsticia
absorberi ut nulliꝰ possent aliqͣtenꝰ ꝯsosa¬
tione releuari. Alios cognounuꝰ ꝑ ĩ mo¬
deratã abstinentiã tam grauit᷑ corru¬
isse ut nulla pꝰmod̾ deliciar̃ copia nlła
cocoꝵ diligentia pꝰset eis satisfacere. Ecce
bellatores isti symeon loquor ⁊ leui qͦmͦ
pugnãt qͣlĩt se uindicant. Quid ẽ .ui.
eos arreptis gladiis dine amatores int̃¬
ficere qͣ exprobratione ieuitabiliũ
uł exactone ipossibiliũ eo usq ñ soł

Expanded text:
re bonum quod fieri oportuit. Quid igitur aliud est eos his gladiis pugnare, quam exprobrationis et exactionis stimulis mentem flagellare? His stimulis quorumdam mens vehementer accensa, saepe inconsolabiliter plangit ea etiam quae nullo modo potest evitare. His stimulis exagitata ea etiam saepe inchoare praesumit, quae nullatenus valet consummare. Hinc illa quorumdam immoderata tristitia; hinc illa etiam indiscreta abstinte Simeone, vidimus tam irrationabili tristitia absorberi, ut nullius possent aliquatenus consolatione relevari. Alios cognovimus per immoderatam abstinentiam tam graviter corruisse, ut nulla postmodum deliciarum copia, nulla coquorum diligentia posset eis satisfacere. Ecce bellatores isti Simeon loquor et Levi quomodo pugnant, qualiter se vindicant. Quid est enim aliud eos, arreptis gladiis, Dinae amatores interficere, quam exprobratione inevitabilium vel exactione impossibilium eo usque non solum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uigor mentis quid natur.¬
ꝑ murum nͥ disciplina intlłigit᷑ corꝑis:
uir itaq ille amator dine t̾c ueracit oc¬
cidit᷑ qñ ꝑ asflictõnem nimiã iugore
mentis exhausto usq ad aꝑtã impudẽ¬
tiam auinꝰ effrenat᷑. Turic amator dine
ut a suis ut dcm ẽ. excessib ꝓ huma¬
na saltem uerecondia se temꝑare nõ
possit. Tunc murꝰ destruit᷑ qñ ꝑ unino¬
deratan abstiuentiã rigor prioris dis¬
cipline penitꝰ dissipat᷑. S ħ ẽ. in hi bel¬

Expanded text:
nisi vigor mentis? quid per murum nisi disciplina intelligitur corporis? Vir itaque ille amator Dinae tunc veraciter occiditur, quando per afflictionem nimiam vigore mentis exhausto, usque ad apertam impudentiam animus effrenatur. Tunc amator Dinae ut a suis, ut dictum est, excessibus pro humana saltem verecundia se temperare non possit. Tunc murus destruitur, quando per immoderatam abstinentiam rigor prioris disciplinae penitus dissipatur. Sed hoc est in h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sunconem ⁊ leui inclłigere debemꝰ Isti
st̃ illi duo dine fr̃s symeon ⁊ leui uiuiria¬
rum suaꝵ ułtores seui. s utuiã qm for¬
tes tam forent ⁊ discreti. Ad symeonẽ¬
ꝑtinet satiffacere de eo ꝙ male fcm̃ ẽ.
Ad leui ꝑtinet anim̃ erig̾e ad id qd̃ in
post̾m ꝓuidend̾ ẽ. Si gͦ doles de corrup¬
tione desꝑes aũ de correctoue. ẽ. ibi sime¬
on sed solus. Si uegligis de satisfatioẽ
p̾teriti sꝑes tam̃ de cautela fut᷑i. ẽ ibi
leui sed solus. Ad tñi gͦ negociũ necc̃e
S ut ut̃q ꝯueniat ⁊ ut̾q alt̾i opem fe

Expanded text:
ligere debemus. Isti sunt duo illi Dinae fratres Simeon et Levi injuriarum suarum ultores saevi, sed utinam quam fortes, tam forent et discreti! Ad Simeon pertinet satisfacere de eo quod malefactum est, ad Levi pertinet animum erigere ad id quod in posterum providendum est. Si ergo doles de corruptione, desperes autem de correctione, est tibi Simeon, sed solus. Si negligis de satisfactione praeteriti, speres tamen de cautela futuri, est ibi Levi, sed solus. Ad tantum ergo negotium necesse est ut uterque conveniat, et uterque alteri opem fe
Abbreviated transcription (Latin):
tio eoꝵ qr dura. Mirabił ꝑtinacia s ñ
ninior insania ab impet᷑ cursu sui a de¬
uio erroris sui ñ nͥ solo ĩpossibilitatis
freno posse retieri. Ecce qͣmͦ p̾liari no¬
runt uasa iniquitatis bellantia. ecce
qnͣta faciũt ecce quta fur̃t ꝓ dina ꝓ¬

Expanded text:
tio corum, quia dura . Mirabilis pertinacia, sed non minor insania, ab impetu cursus sui, a devio erroris sui, nonnisi solo impossibilitatis freno posse retineri. Ecce quomodo praeliari norunt vasa iniquitatis bellantia, ecce quanta faciunt, ecce quanta fiunt pro Dina
Abbreviated transcription (Latin):
tuma ⁊ supposuit humerũ siũ ad por¬
tandum ⁊ factꝰ tributis seruens. O¬
portet gͦ nos transire de t̃ra ad t̾rã
de t̾ra aliena ad t̾ram ꝓpriam. de exi¬
lio ad patͥam. de gente ad geutõ de
regno ad papłui alterum. de terra
morientiũ ad t̾ram uiuentiũ si uolumꝰ
exꝑiendo nosse uerimi ⁊ int̾num gau¬
dium Concupiscamꝰ &e nos t̃ram illam
qm ysachar iste uidit ⁊ concupiuit. Si
enmi ñ usdisset ñ cognouisset. ⁊ siñ cog¬
nouisset ñ concupisceret

Expanded text:
tima, et supposuit humerum suum ad portandum, et factus est tributis serviens . Oportet ergo nos transire de terra ad terram, de terra aliena ad terram propriam, de exsilio ad patriam, de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, de terra morientium ad terram viventium, si volumus experiendo nosse verum et internum gaudium. Concupiscamus et nos terram illam quam Issachar iste vidit, et concupivit. Si enim non vidisset, non cognovisset; et si non cognovisset, non concupisset
Abbreviated transcription (Latin):
mebriari ñ merent᷑¬
qui adhuc carnaliũ desid̾ioꝵ fluctib
scimꝰ quia meus q̃ ꝑ uaria desid̾ia flus¬
tuat qmͣ adhuc scłarum curarũ ꝑcella
exagitat ad illud int̾nũ gaudiũ ñ ad¬
mittit᷑ & illo torrente uoluptatis ñ
potat᷑ qnͣtominꝰ iebriat᷑. Scimꝰ quia
mare semꝑ fluctuat t̾ra aũ inet̾num
stat. sic ⁊ cet̾a elementa semꝑ ĩ motu
sunt ⁊ sola t̾ra stante stare cet̾a nesciũt
Quid ergo ꝑ t̾rani uisi fixam cordis sta¬
bilitatem debemꝰ acciꝑe: Deb ergo fluc¬
tuationem cordis restringere & ad uniꝰ
ueri gaudii desid̾ium cogitatõnũ asfec¬
Rõnumq motꝰ collig̾e. qui se cupit uł
credit illo uere sobrietatis poculo me¬
briandum fore. ħ ẽ ula uere beata
t̾ra uientis uidelicet stabilitas tͣusqͥi¬
la qñ uiens in se ip̃a tota colligit᷑ & in
uno et̃nitatis desid̾io iimobiłr figit᷑
ħ est illa t̃ra qmͣ u̾itas ꝑmittebat cũ
dicebat. Beati mittes qm̃ ip̃i possidebt̃

Expanded text:
ebriari non merentqui adhuc carnalium desideriorum fluctiscimus quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente voluptatis non potatur, quanto minus inebriatur? Scimus quia mare semper fluctuat, terra autem in aeternum stat. Sic et caetera elementa semper in motu sunt, et sola terra stante, stare caetera nesciunt. Quid igitur per terram, nisi fixam cordis stabilitatem debemus accipere? debet igitur fluctuationem cordis restringere, et ad unius veri gaudii desiderium cogitationum affectionumque motus colligere, qui se cupit, vel credit illo verae sobrietatis poculo inebriandum fore. Haec est illa vere beata terra, mentis videlicet stabilitas tranquilla, quando mens in seipsa tota colligitur, et in uno aeternitatis desiderio immobiliter figitur. Haec est illa terra quam Veritas promittebat, cum dicebat: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Destructio adu̾isancium regnoꝵ incipr
a timore. ꝑfictt᷑ in caritate. ꝑ timorẽ
eradicant᷑ ad ꝯsensũ. ꝑ caritatem
euellunt᷑ ab effectu. Cõminuit gͦ
testeã fragilitatẽ caritas q̃ paciens est
ꝯminuit ferreũ rigorem caritas que
benigna ÷. Quid q̃so ÷ in quo simula¬
tionis es ꝯminuit᷑. nͥ caritas q̃ ñ emulat᷑:

Expanded text:
regnorum incipitur a timore, perficitur in charitate. Per timorem eradicantur a consensu, per charitatem evelluntur ab effectu. Comminuit ergo testeam fragilitatem charitas, quae patiens est, comminuit ferreum rigorem charitas, quae benigna est. Quid, quaeso, est in quo simulationis aes comminuitur, nisi charitas quae non aemulatur?
Abbreviated transcription (Latin):
itaq timoris deict᷑ op᷑ ꝯfusiomiꝰ.
⁊ fundat᷑ regñ caritatis. S lapiᷤᷤ
sine manib abseidit᷑. ꝑ ꝙͣ caritatis
regñ fundat᷑. T̃imoris eñĩ incussio.
caritatisq inspiratio fit in spũ sc̃õ.
nͨ oꝑe humano. Caritas inqͥt dei diffu¬

Expanded text:
fusionis, et fundatur regnum charitatis. Sed lapis sine manibus abscinditur per quem charitatis regnum fundatur: timoris enim incussio, charitatisque inspiratio fit in Spiritu sancto non opere humano: Charitas, inquit, Dei diffu
Abbreviated transcription (Latin):
qui uͦ uereꝯdiores familiariꝰ ad pemi¬
tenciam emollumt᷑ ex recordatione
fede uoluptatis ꝙͣ iniqͥtatis. Si gͥ ꝑ
ferrũ crudelitas. ꝑ testã recte uoluptaᷤᷤ
intelligr̃. qͥd inir̾ si alias ⁊ alias. alio¬
⁊ alio ordine ferrũ ⁊ testa ꝯminuta
legunt᷑. c̃ ꝓ qualitate animoꝵ: ⁊ moꝵ
in aliis ⁊ aliis intime ꝯpictioniᷤᷤ
⁊ uere ꝯtricionis ordo uel occasio

Expanded text:
Qui vero verecundiores familiarius ad poeniQui vero verecundiores familiarius ad poenitentiam emolliuntur ex recordatione foedae voluptatis quam iniquitatis. Si igitur per ferrum crudelitas, per testam recte voluptas intelligitur, quid mirum si alias, alio et alio ordine ferrum et testa comminuta leguntur, cum pro qualitate animorum; vel morum in aliis et aliis intimae compunctionis et verae contritionis ordo vel occa
Abbreviated transcription (Latin):
la delib̾atione. ñ aũ ex dilettione
nec fit tam ex delectatione. ꝙͣ ex ueri¬
tate. qͥd tã ꝯsentaneũ caritati que cõ¬
gaudet u̾itati: Si in aureo capite. op¬
timi oꝑis defectꝰ rep̃henditur. eo qd̾ ad
debiti finis talũ ñ ꝑducct᷑. quid meliꝰ
ħ opꝰ arguit. ł corrigit. ꝙͣ ꝑfecta ca¬
ritas q̃ nunqͣm extidit: O felix cari¬
tatis regñ qd̾ manet in e̾t̾num. O fe
felix regñ in quo nemo cumulat᷑. felix
utiq in qͦ ñ agr̃ ꝑpera. nemo inflatur.
felix uere in qͦ nemo ambiciosus queritꝰ
que sua sunt. nemo irritatur. forte
in ħ nob̾ aliqͥd innuit. ꝙ cũ suꝑius
in enum̃atione ꝯtritõis pͥus ferrũ
postea testã posuerit. hoc in loco sane
pͥus test᷑ã. postea aũ ferrũ ponit. S
tipatur pudor. Nam alii qͥdem sunt
magis timorati. ꝙͣ ueretundi. alii u̾o
magis u̾eꝯdi ꝙͣ timorati. Qui gͦ timi¬
diores st̃ faciliꝰ ꝯpungunt᷑ ex ꝯsid̾a¬
tione ꝓprie crudelitatis. ꝙͣ uoluptatiᷤ.

Expanded text:
lectione, non fit tam ex dilectione quam ex veritate, quid tam consentaneum charitati quae congaudet veritati? Si in aureo capite optimi operis defectus reprehenditur, eo quod ad debiti finis talum non perducitur, quid melius hoc opus arguit vel corrigit quam perfecta charitas quae nunquam excidit? O felix charitatis regnum quod manet in aeternum! O felFelix regnum, in quo nemo aemulatur, felix utique in quo non agitur perperam, nemo inflatur, felix vere in quo nemo ambitiosus quaerit quae sua sunt; nemo uritur! Forte in hoc nobis aliquid innuit, quod cum superius in enumeratione contritionis prius ferrum, postea testam posuerit, hoc in loco sane prius testam, postea autem ferrum ponit. Sed cipatur pudor. Nam alii quidem sunt magis timorati quam verecundi, alii vero magis verecundi quam timorati. Qui igitur timidiores sunt facilius compunguntur ex consideratione propriae crudelitatis quam voluptatis.
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ idcuco de tuto stationis loco hostes
suos tam mauit̃ qmͣ ab uno reluc¬
tantes deridet ac despicit. Uñ fit ut
eum hostes sui sua ipugnatione ñ
tam uexent qm triumphandi assi¬
due mat̾iam ministrent. Hinc est
qd̃ spretis siuis impugnatorib mun¬
danis uideł adu̾sitatib in fratris sui
ꝑsecutores cartiales . s. delectatõnes to¬
tus esfert᷑ ⁊ eos miagua anunadu̾sione
ꝑsequit᷑. Tantus enim terror ĩpugna¬
tores gad subito inuadit cum ei se aser
in p̃lii sui certamine adiungit. ut õs
absq mora ad fugã se ꝯu̾tant. cun nͦ
ad horam quidem uicissim sibi fratri¬
b auxilium ferentib resistere aude¬
ant. Ueri utiq anime hostes carna¬
les sunt delectationes. S quis que¬
so locꝰ praue delectatõi uit tormenta
reliuuquit᷑ que iste nr̃ aser ꝓp̃ dñi nõ
solũ patienter ferre s ⁊̃ ardent̃ appe¬

Expanded text:
et idcirco de tuto stationis loco hostes et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeso, locus pravae delectationi inter tormenta relinquitur, quae iste noster Aser propter Deum non solum patienter ferre, sed etiam ardenter appe
Abbreviated transcription (Latin):
& eis fĩs su ñ segnes quidem ad au¬
Ixiłia ferenda neptalim intꝰ cum dan ĩ
cuuũ pate ꝯponenda aser ext̃ius cũ gad
in molentia hostiũ expuguanda. Gad iͣz
& aser uigilant ꝯͣ hostes. dan ⁊ neptaluy
solliciti st̃ cirea ciues. hinc ergo danai¬
uat᷑ illinc ueptalim blaudit᷑. Dar t̾ret
minis: neptalim fouet ꝓmissis Ille pu¬
nit malos: iste renunerat bonos Unꝰ
felicitatis et̃ue ammos demulcet ⁊
Qnͣtum gͦ putas neptalup iste dãs
eloquia pulchritudinis frẽm suum
in tali negocio aduiuat qui anios au¬
ditorum dulcedine eloquii sui pene
absq mora quo uult inclinat: Adui
uat & aser exterius nicħominꝰ fratrem
suum muniuntq ambo cuutatem ct᷑
hostium mcͬsum. Hic latꝰ unum pro¬
tegit: ille alterum defendit. Gad ceitat
in dextro: aser duuicat in sinistro. Bad
insidiat᷑ mundi huiꝰ prosꝑitas aser uͦ
ꝑsequit᷑ mundana adu̾sitas. Sed aser
fratri suo facile illudit: dum ꝑtem ꝙͣ¬
tuet᷑ alta pacĩe rupe munitam ꝯspic̃

Expanded text:
 eis fratres sui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. Unus felicitatis aeternae animos demulcet. Quantum ergo putas Nephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas. Sed Aser hosti suo facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae rupe munitam conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. qui ad eam quam suꝑius
assignauimus sciencie dilatatio¬
nem cupit attingere. Prius
est enim ut daniel ꝑ arioch. ⁊
tum festinatione introducat. ꝙͣ
regi sermo desideratus innotescat.

Expanded text:
re, qui ad eam quam superius assignavimus scientiae dilatationem cupit attingere. Prius est enim ut Daniel per Arioch, et cum festinatione introeat, quam regi sermo desideratus innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ. Et ueritatis quidem in¬
telligentiam accipimꝰ ad ꝓfectum
nr̃m. ueritatis aũ doͤtrinam ad ꝓ¬
fectum alioꝵ. Ex utraq autem
liberum arbitrium ad bonum
adiuuatur. ⁊ ad boni cooꝑatio¬
nem utraq illi diuinitus impẽ¬
ditur. ꝑ regem uero ut diximus
arbitrii lib̾tatem accipimus.
Danieli itaq ꝑpͥexoꝵ int̾pretatio
diuinoꝵ q iudicioꝵ ratio. quasi
ad hoc datur ut regi manifestetur.
qñ ad hoc deuotio ad ueritatem illu¬
minatur. ut liberum arbitrium
hãt ⁊ agnoscat. in quo se exert̾e
quid cauere. quid eligere debeat.
cũ siłitudinis atcestatione.

Expanded text:
dem intelligentiam accipimus ad profectum nostrum; veritatis autem doctrinam ad profectum aliorum. Ex utraque autem liberum arbitrium ad bonum adjuvatur, et ad boni cooperationem utraque illi divinitus impenditur. Per regem vero, ut diximus, arbitrii libertatem accipimus. Danieli itaque perplexorum interpretatio, divinorum judiciorum ratio, quasi ad hoc datur, ut regi manifestetur, quando ad hoc devotio ad veritatem illuminatur, ut liberum arbitrium habeat, et agnoscat in quo se exercere, quid cavere, quid eligere debeat. cum similitudinis attestatione.
Abbreviated transcription (Latin):
tante sapiente. ñ tam inuesti¬
gatione qmͣ prete qd̃ quesiuit
optinuit. Nemo gͦ querat
ꝑ humanam sapienciam ea que
sunt supra humanam intelligẽ¬
ciam. Ad ꝓfundiorem fortassis
intelligentiam nos uocat: cum
nec illud sibi daniel ascribat. qd̾
merito deuotionis optinuerat.
Sed ut int̾pretatio inquit regi
manifesta fieret. forte ⁊ illud gͣ¬
tis optinetur. qd̃ merito deuo¬
tionis ad quiritur. Nam ⁊ ip̃am
deuotionem qͥdem. non a nobis
habemus. sed ex inunere largien¬
tis accipimus. Quid enim habes
inquit apłs qd̃ non accepisti.
Ergo ⁊ deuotionem ⁊ gratis qͥdem.
Gratis inquit accepistis. gratis
date. Si gͦ deuotionem gratis
accipimꝰ. gratuitum ÷ ⁊ id quod
eiꝰ merito optinemꝰ. Qñ gratia ꝓ
grã impendit᷑ sicut pͥmum ita

Expanded text:
tantae sapientiae, non tam investitantae sapientiae, non tam investigatione, quam prece, quod quaesivit obtinuit. Nemo ergo quaerat per humanam sapientiam ea quae sunt supra humanam intelligentiam. Ad profundiorem fortassis intelligentiam nos vocat, quod nec illud sibi Daniel ascribat quod merito devotionis obtinuerat. Sed ut interpretatio, inquit, regi manifesta fieret. Forte et illud gratis obtinetur, quod merito devotionis acquiritur. Nam et ipsam devotionem quidem non a nobis habemus, sed ex munere largientis accipimus: Quid enim habes, inquit Apostolus, quod non accepisti? . Ergo et devotione, et gratia quidem: Gratis, inquit, accepistis, gratis date . Si igitur devotione gratis accipimus, gratuitum est et id quod ejus merito obtinemus. Quando gratia pro gratia impe
Abbreviated transcription (Latin):
tuum consolari meruisti. Desideri¬
um pauꝑum exaudiuit dñs.
Besisti iam ad dñi pedes sedere.
⁊ quiescere ad similitudinem ma-¬
rie. Turbaris iam erga plurima
ad siłitudinem marthe. Memẽto
gͦ unde extideris ⁊ penitenciam¬
age. ⁊ priora oꝑa fac. Si pͥstinam
illam grãm cupis reformare
si uisiones capitis tui in cubili
tuo queris retuꝑare. recurre ad
danielem. renoua deuotionem.
Ad cordis tui sane renouationem
ad amisse gracie renouationem
melius ꝓficis. citiꝰ ꝓmoueris.
intima deuotione. qmͣ ꝓfunda
inuestigatione. nisi forte inue¬
stigacio tua sit cirtã detrimenta
tua. detrim̃toꝵq remedia. Conso¬
nat in hec uerba danielis illa
sententia. Michi qͦ non in sapi¬
encia que ẽ. in me plus qũa in
cunctis uiuentib sacram̃ tum
hoc reuelatum est. Certe omne
u̾bum sapientie. ⁊ intellectus
sciscitans rex decuplum super
om̃es ariolos ⁊ magos indanie¬
le inuenit. Uerumptamen uir

Expanded text:
tuum consolari meruisti? Desiderituum consolari meruisti? Desiderium pauperum exaudivit Dominus. Desisti jam ad Domini pedes sedere et quiescere, ad similitudinem Mariae. Turbaris jam erga plurima, ad similitudinem Marthae. Memento ergo unde excideris, et age poenitentiam, et priora opera fac. Si pristinam illam gratiam cupis reformare, si visiones capitis tui in cubili tuo quaeris recuperare, recurre ad Danielem, renova devotionem. Ad cordis sane renovationem, ad amissae gratiae reformationem melius proficis, citius promoveris intima devotione quam profunda investigatione, nisi forte investigatio tua sit circa detrimenta tua, detrimentorumque remedia. Consonat in haec verba Danielis illa sententia. Mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est. Certe omne verbum sapientiae, et intellectus sciscitans rex, decuplum super omnes ariolos, et magos in Daniele invenit. Verumtamen vir
Abbreviated transcription (Latin):
suam abscidet a generatione in
generationem. Audi eundem de
cimodi edoctum. ⁊ de his que q̃si¬
erat ꝓfunde illuminatum. Mise¬
rator ⁊ misericors dñs longuani.¬
mis ⁊ multum misericors. Hon
tunc ficturoꝵ reuelationem
amiserat. ⁊ amisisse dolebat
ocłoꝵ ⁊ ipm non ÷ metum. ad
p̾stinam ni fallor grãm aspirabat
qui dicebat. Quis mͥ det ut sim
uixta dies pͥstinos. Solitam mi¬
sterioꝵ reuelationem̃ repetebat:
qui a dño postulabat. Beuela ocu¬
los meas ⁊ considerabo mirabi¬
lia de lege tua. Tu qͦ qui ħ audis
uel legis. si ab eiꝰmodi gr̃a extidisse
te sentis. attende diligenter quid te¬
tum tacitus agis. cogita quibus
cogitationib uehemenciꝰ occupari.
Si sola uana. sola instancia medi¬
taris. quid mirum si ꝓfundoꝵ. si
futuroꝵ reuelatione fraudaris:
In inicio conuersationis tue. qñ
sola eterna. sola spũalia ⁊ fittura
cogitasti. qñ sola sublimia suspira¬
sti. quid mirum si scd̾m desiderium

Expanded text:
suam abscindet a generatione in suam abscindet a generatione in generationem? Audi eumdem de ejusmodi edoctum, et de his quae quaesierat profunde illuminatum: Miserator, et misericors Dominus, longanimis, et multum misericors, nontunc futurorum revelationem amiserat, et amisisse dolebat,oculorum, et ipsum non est mecum . Ad pristinam, ni fallor, gratiam aspirabat, qui dicebat: Quis mihi det, ut sim juxta dies pristinos? Solitam mysteriorum revelationem repetebat, qui a Domino postulabat: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Tu quoque qui haec audis, vel legis, si ab ejusmodi gratia excidisse te sentis, attende diligenter quid tecum tacitus agis, cogita quibus cogitationibus vehementer occuparis. Si sola vana, sola instantia meditaris, quid mirum si profundorum, si futurorum revelatione fraudaris? In initio conversionis tuae, quando sola aeterna, sola spiritualia et futura cogitasti, quando sola sublimia suspirasti, quid mirum si secundum desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Quia de fitirris studiose
quesisti. fituroꝵ reuelationem
acciꝑe meriusti. De scd̾o qͦ adiũ¬
git ⁊ Michi qͦ non in sapientia
que est in me plus qm in cunctis
uiuentib sacram̃tum hoc reuela¬
tum est. sed ut interp̃tatio regi
manifesta fieret. ⁊ cogitationes
mentis tue scires. Ac si regi aꝑtiꝰ
dicat. Michi qͦ ip̃m ÷ reuelatũ
non ꝑ sensum ꝓprium. non ob
meritum meũ. sed ad ꝓfectum
tuum. Palam aũ om̃ib puto
hoc ip̃m qͣnͣtum uixta historiã
plactat. qd̾ illud quidem quod
pretib optinuerat industrie uł
meritis siuis nullo mͦ ascribat.
Tu rex inquit cogitare cepisti.
Et tu cogita ⁊ excogita si uales
qnͣtum futuroꝵ togitatio apud
dm̃ ualeat. que futuroꝵ reue¬
latione duunttus remunerari
solet. audi hoĩem de futuris
sollicitum. ⁊ in eiꝰmodi cogita¬
tionib uehem̃ter occupatum.
Nunquid in et̾num ꝓiciet d̾s
⁊ non apponet ut complacicior
sit adhuc : Aut in finẽ mĩam

Expanded text:
dicat: Quia de futuris studiose dicat: Quia de futuris studiose quaesisti, futurorum revelationem accipere meruisti. De secundo qtem quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est, sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Ac si regi apertius dicat: Mihi quoque ipsum est revelatum, non per sensum proprium, non ob meritum meum, sed ad profectum tuum. Palam autem omnibus puto hoc ipsum, quantum juxta historiam placeat, quod aliud quidem quod precibus obtinuerat industriae, vel meritis suis nullo modo ascribat. Tu rex, inquit, coepisti. Et tu cogita, et excogita, si vales, quantum futurorum cogitatio apud Deum valeat, quae futurorum revelatione divinitus remunerari soleat. Audi hominem de futuris sollicitum, et in ejusmodi cogitationibus vehementer occupatum: Nunquid in aeternum projiciet Deus, et non apponet ut complacitior sit adhuc? Aut in finem misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
amissam contemplationis gr̃am
qualis in ea aliqñ fuerit ad
memoriam reuocare. ⁊ ꝑ multã
compunctionis instanciam tt̾um
eam reꝑare. fumiꝰq tandem atq ꝑ¬
fectius possidere. firmius namq att
ꝑfectius rex ꝑ danielis officium
uisionem suam cognouit qmͣ pͥus
ꝑ semet ip̃m accepit: Ad hoc namq
sepe eiꝰmodi gr̃a quibdam in suis
pͥmordiis datur atq subtrahitur
ut ꝑ exꝑienciam agnoscant quid
cum qnͣta auiditate expetere
debeant. Ad hoc it̾m nec tñ sine
magno labore datur recuperari
ut ex eo melius innotescat. qmͣ
stricte oporteat custodiri. Sed
ut ad sequentia transeamus.
ecce daniel anteqm uisionem ex¬
plicet. duo quidem p̃mrtere studet.
quomͦ uidelicet eam rex prius
optinuerit. uel ad quid eam pt¬
modum ip̃e daniel recuperare
possit. Et de pͥmo quidem. Tu rex
inquit cogitare cepisti in stratu
tuo quid eẽt futurum post te. ⁊
qui reuelat misteria ostendit tibi
que uentura sunt. Ac si aperte

Expanded text:
amissam contemplationis gratiam, amissam contemplationis gratiam, qualis in ea aliquando fuerit, ad memoriam revocare, et per multam compunctionis instantiam iterum eam reparare, firmiusque tandem atque perfectius possidere. Firmius namque atque perfectius rex per Danielis officium visionem suam cognovit, quam prius per semetipsum accepit. Ad hoc namque saepe ejusmodi gratia quibusdam in suis primordiis datur, atque subtrahitur, ut per experientiam agnoscant quid cum quanta aviditate expetere debeant. Ad hoc iterum nec tamen sine magno labore datur recuperari, ut ex eo melius innotescat, quam stricte oporteat custodiri. Sed ut ad sequentia transeamus, ecce Daniel antequam visionem explicet, duo quidem praemittere studet, quomodo videlicet eam rex prius obtinuerit, vel ad eam postmodum ipse Daniel recuperare possit. Et de primo quidem: Tu rex, inquit, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post te. Et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt. Ac si aperte
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecte
iam danel ad uisionis
narrationem uel expo¬
sitionem accedit. cũ ad iungit.
Sompnium tuum ⁊ uisiones
capitis tui in cubili tuo. huiꝰ¬
cemodi sunt. Quia ꝑ sompnũ
sopitur sensus corporeus. recte
ꝑ illum mentis excessum intel¬
ligimus. ⁊ ꝑ sompnium ea q̃
ꝑ mentis excessum uidemus.
Caput est sũmum ⁊ p̃cipuũ
est pͥncipale hominis int̾ioris.
uisiones itaq capitis sunt
contemplationes mentis. In
cubili autem quiescere consueuimꝰ
⁊ iccirco in ip̃o quietis ocium re¬
cte intelligimus. In hoc cubili
quasi ad quiescendum interior
homo nr̃ locatur. qnͣ animus ad
sũmam transquillitatem ꝯponit᷑.
In hoc cubili tunc quodãmodo sẽp¬
nium uidetur. qñ inter itime
quietis sue. sũmeq transqͥllitatis
ocra mens ad sublimia ꝯtemplãda
subleuatur. Sompnium inquit
tuum ⁊ uisiones capitis tui huiꝰ¬
cemodi sunt. Nichil aliud est da¬
nielem nr̃m ista dicere. amissũq
sompniũ retractare. regemq doce
qmͣ deuotam mentem sepe post

Expanded text:
ed ecce jam Daniel ad visionis narrationem vel expositionem accedit, cum adjungit: Somnium tuum, et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt . Quia per somnium sopitur sensus corporeus, recte per illum mentis excessum intelligimus, et per somnium, ea quae per mentis excessum videmus. Caput est summum et praecipuum est principale hominis interioris. Visiones itaque capitis sunt contemplationes mentis. In cubili autem quiescere consuevimus, et idcirco in ipso quietis otium recte intelligimus. In hoc cubili quasi ad quiescendum interior homo noster locatur, quando animus ad summam tranquillitatem componitur. In hoc cubili tunc quodammodo somnium videtur, quando inter intimae quietis suae, summaeque tranquillitatis otia mens ad sublimia contemplanda sublevatur. Somnium, inquit, tuum et visiones capitis tui hujuscemodi sunt. Nihil aliud est Danielem nostrum ista dicere, amissumque somnium retractare, regemque docere, quam devotam mentem saepe post
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex tota mente sua ueratĩt agnoscens
qid̃ ip̃e eẽt xp̃ filius dei uiui. Uͥ obsecro
inuentt᷑ caritatis integritas si eam ap̃
petrũ ñ repꝑias. qui corã cordium
inspectore audet ꝓfiteri & dicere. Dñe
tu scis quia amo te:¬

Expanded text:
a mente sua, veraciter agnoscens quod ipse esset Christus Filius Dei vivi. Ubi, obsecro, invenitur charitatis integritas si eam apud Petrum non reperias, qui coram cordium inspectore audet profiteri et dicere: Domine, tu scis quia amo te
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis ꝑ exꝑienciã ꝓbat. ut eiꝰ studiis
uehem̃cius intendat. ⁊ eiꝰ ꝓfectib diligent̾
insistat. ĩ uestigando qͥrat. q̃rendo ĩ ueni¬
at. unde in id ip̃m ad meliora ꝓficrat:
ter ĩpenso studio qͣi q̃dam intelligẽcie
talenta. ⁊ pͥdencie lutra facile ĩuenit: uñ
ad maiora crest̾e. ⁊ ad płima dilatari possit.
Et ꝯstituit in qͥt eũ pͥncipem suꝑ om̃s
ꝓiuncias babilonis. ⁊ p̃fectum magistra¬
tuũ suꝑ õs sapientes babilonis. O utinã
deuotio nr̃a eo usq ꝑficiat quo cunctis
pͥncipib babilonis suꝑior. cunctis prudẽ¬
tib babilonie sapiencior appareat. ⁊ oĩ
eo qd̃ in mũdo placet ł p̃ciosum uidet᷑
ex m̃tis nr̃e iudicio p̃ciosior emineat.
⁊ ex arbitri decreto suꝑiorem locum
deuotionẽ id ꝑfectionis atting̾e qͦ nullam
ꝙͣ tumlibet uehemens affectio. nulla occu¬
patio. nulla sollicitudo. nlła suggestio.
one orate. Utinã cetera q̃libet officia
ita disponant᷑. ł ordinent᷑ ut deuo¬

Expanded text:
 studiis vehementius intendat et ejus provectibus diligenter insistat, investigando quaerat, quaerendo inveniat, unde in idipsum ad meliora proficiatiter impenso studio, quasi quaedam intelligentiae talenta et prudentiae lucra facile invenit, unde ad majora crescere, et ad plurimaum, inquit, principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. O utinam devotio nostra, eousque proficiat, quo cunctis principibus Babylonis superior, cunctis prudentibus Babyloniae sapientior appareat, et omni eo quod in mundo placet, vel pretiosum videtur ex mentis nostrae judicio, pretiosior emineat, et ex arbitrii decreto superius lucrum devotionem id perfectionis attingere, quo nulla quantumlibet vehemens affectio, nulla occupatio, nulla sollicitudo, nulla suggestio, one orate! Utinam caetera quaelibet officia ita disponantur, vel ordinentur, ut devo
Abbreviated transcription (Latin):
denti bonũ appetimꝰ eo faciliꝰ efficuꝰ et
quo maiora possumꝰ eo ⁊ maiora debemꝰ
Iuxͣ hunc modũ necc̃e est archam semꝑ
in aut̃iora procedere ⁊ subsequentem
t᷑bam pꝰ ip̃am ꝓperare. Parum aũ tibi
tuũ du ob milib cubitis p̃ueniat.
ꝙ quo senii debeas ostendat. Satage gͦ
eo usq in ulteriora penetrare. lit uera¬
cit̃ te credas eius saltẽ primordia seu ꝑ
affectũ seu ꝑ esfectũ nec dum attigisse.
ultis. Exemplum uł forma ꝓposite

Expanded text:
dentius bonum appetimus, eo facilius efficimus, et dentius bonum appetimus, eo facilius efficimus, et quo majora possumus, eo et majora debemus. Juxta hunc modum necesse est arcam semper in anteriora procedere, et subsequentem turbam post ipsam properare. Parum autem tibtuum duobus millibus cubitis praeveniat, t quo sequi debeas ostendat. Satage ergeo usque in ulteriora penetrare, ut veraciter te credas ejus saltem primordia, seu per affectum, seu per effectum necdum attigisse. CAPUT X. Exemplum vel forma proposit
Abbreviated transcription (Latin):
seqũdo accelerare. & semꝑ tñ tante iter¬
stitionis modũ ad inuicem custodire. Qnͣ¬
to ꝓmouet᷑ aicha tanto ampluiᷤ festinat
archa precedens iter suũ accelerat. Sa¬
ne ꝑfc̃onis grãm qnͣto melius agnoscimꝰ
tauto ardentiꝰ ⁊ concupiscinꝰ ⁊ qͦ ampliꝰ
accendimꝰ ad amorẽ eo ꝑfectiꝰ illumina¬
mͣ ad agnitõnem. Semꝑ iuueniet uir
ustꝰ quo possit eam ante se duob mili¬
b cubitis elongare. quia uihac uita
nunꝗͣ posst̃ in unũ concurrere. uelle
posse ⁊ debere. ħ est fut᷑i temporis ũ uite
presentis. I̾bi saue sicut tocũ uolet qd̾
iuste ualebit sic totũ ⁊ poterit qd̾ uire
debebit. Hic aut̃ ⁊ actõneni suꝑat agen¬
di facultas ⁊ faciendi possibilitatẽ exce¬
dit debiti nec̃citas. Constat aut̃ unũ
ex altero crescere quia cum crescit nr̃m
uelle crescit ⁊ posse. ⁊ cum utriusq in¬
cremento crescit ⁊ debere. Quia quo ar¬

Expanded text:
sequendo accelerare, et semper tamen tantae intersequendo accelerare, et semper tamen tantae interstitionis modum ad invicem custodire. Quanto promovetur arca, tanto amplius festinat arca praecedens iter suum accelerat. Sane perfectionis gratiam quanto melius agnoscimus, tanto ardentius et concupiscimus, et quo amplius accendimur ad amorem, eo perfectius illuminamur ad agnitionem. Semper inveniet vir justus quo possit eam ante se duobus millibus cubitis elongare, quia in hac vita nunquam possunt in unum concurrere velle, posse et debere. Hoc est futuri temporis, non vitae praesentis. Ibi sane, sicut totum volet quod juste valebit, sic totum poterit quod jure debebit. Hic autem et actionem superat agendi facultas, et faciendi possibilitatem excedit debiti necessitas. Constat autem unum ex altero crescere; quia, cum crescit nostrum velle, crescit et posse, et cum utriusque incremento crescit et debere. Quia quo ar
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quisquis nec dum totũ ualed qd̾
deb sed nec totum quidem complet qd̃
ualet utraq ꝑfectone caret. Quid gͦ
ẽ. intelligentie sue archam usq ad duo
milia cubitos añ se ip̃m premitt̾e nisi
prudent̃ ꝓuidere. qnͣtum sibi desit de
gemina ꝑfectõne qͣrum neutͣm nec dũ
pot̃ adimplere: Dicam utiq dicam qd̃
sentio illum solum ħ dñicum precep¬
tum implesse p̃ceptum puto solũ illũ
in qm existimo archam suam duobus
milib tubitis p̃misisse qͥ se ip̃m iudicat
genue ꝑfcõnis uec saltem exordia huc¬
usq apprehendisse. Nam si uł unũ
quid̾ cubitũ de tanto spacio amibusan¬
rogasset duob milib cubitis retro pꝰ
archam se ip̃m remanere ñ uidisset.
Ouirum ꝑfectum sũmaꝙ huuslitate
tatẽ seruare. ut & semꝑ in bono proficiat
& tam̃ semꝑ nec ꝑfc̃õnis initia habere se
credat. Grande spectałm uidere archani
precedendo festinare ꝯspicere t᷑bam sub¬

Expanded text:
Sed quisquis necdum totum valet quod Sed quisquis necdum totum valet quod debet, sed nec totum quidem complet quod valet: utraque perfectione caret. Quid ergo est intelligentiae suae arcam usque ad duo millia cubitos ante seipsum praemittere, nisi prudenter praevidere quantum sibi desit de gemina perfectione, quarum neutrum necdum potest adimplere? Verum utique dicam quod sentio, illum solum hoc Dominicum praeceptum implevisse puto; solum illum, inquam, existimo, arcam suam de duobus millibus cubitis praemisisse, qui seipsum indicat geminae perfectionis, nec saltem exordia hucusque apprehendisse. Nam, si vel unum quidem cubitum de tanto spatio, ambulanrogasset, duobus millibus cubitis retro post arcam seipsum remanere non vidisset. O virum perfectum, summaque humilitate tatem servare, ut semper in bono proficiat, et tamen semper nec perfectionis initia habere se credat! Grande spectaculum videre arcam praecedendo festinare, conspicere turbam sub
Abbreviated transcription (Latin):
necͣcie utilitatis ut attendamꝰ nõ so¬
lum quid meliuis fac̾e possemꝰ qmͣ faci¬
fieri ꝙͣ possumꝰ. Quasi ergo cubitos
nulle archam suã añ faciem suã p̃mit¬
tit. qui diligent̃ attendit qͥ frequent̃
aspicit uͥ ꝑ meritum ẽẽ potuisset. si de pos¬
sibilib sibi nil negligeret. Sed usq ad
duo milia cubitorum ulterius progre¬
ditur qui non solum frequent̃ sed pene
indesinent̃ ꝯtemplat᷑ qmͣ innumera
nõ faciat. & qmͣ innumera nec etiam fã
cere ualeat q̃ fieri oporteret. si ad illa
adimplenda sua uirtꝰ non succumb̾et.
Cum aliquid fortit᷑ agere uolumꝰ: cubi¬
tum nr̃m extendimꝰ & ideo recte ꝑ cubi¬
tos uirtutum exercicia intelligimꝰ.
Millenariꝰ ꝑfcõnem significare solet
quia maiorem numerum nr̃a cõputatõ
non ht̃. Duo ergo milia cubitoꝵ ut
arbitror geminã ꝑfectõnem designare
uident᷑ integritatem uidelicet uolun¬
tatis & plenitudinem fortitudinis.

Expanded text:
necessariae utilitatis, ut attendamus non sonecessariae utilitatis, ut attendamus non solum quid melius facere possemus quam facirteret quam possumus. Quasi ergo cubitos mille arcam suam ante faciem suam praemittit, qui diligenter attendit, qui frequenter aspicit, ubi per meritum esse potuisset, si de possibilibus sibi nihil negligeret. Sed usque ab duo millia cubitorum ulterius progreditur, qui non solum frequenter, sed pene indesinenter contemplatur, quam innumera non faciat, et quam innumera etiam non facere valeat, quae fieri oporteret si ad illa adimplenda sua virtus non succumberet. Cum aliquid fortiter agere volumus, cubitum nostrum extendimus, et ideo recte per cubitos virtutum exercitia intelligimus. Millenarius perfectionem significare solet, quia majorem numerum nostra computatio non habet. Duo ergo millia cubitorum, ut arbitror, geminam perfectionem designare videntur, integritatem videlicet voluntatis et plenitudinem fortitudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
auid̾ sermo diinꝰ uoluit tacite pre¬
terire qnͣto uie spacio debeat subseq̃n¬
tem t᷑bani p̃terire. Sit inquit int
archan spaciũ cubitoꝵ duũ miliũ.
Uis scire quid sit archam cũ tͤba ẽẽ uł
qͣuid archam tͦbam preire: Cum qualeᷤᷤ
ꝑ fcã uł desideria sumꝰ diligenti cõtem¬
plat̾one at̾tenidimꝰ archam nr̃am nob̾¬
cum & qͣi presentem habemꝰ Cum uͦ
quales nos ẽe oportet subtiłr aspicimꝰ
utlłatie nr̃e archam aũ faciem nr̃am
p̃mittimꝰ ut quo tendere nec̃ce sit ñ
ignoremꝰ. Quis queso gloriari oportet pͤ¬
uł totum facere qd̾ utiłr facere pot̃
uł totũ posse qd̃ fieri oporteret. si fie¬
ri potuisset: Sicut enĩ nec totũ uo¬
liuit qd̾ ualent sic neo totũ ualent qd̾
deberit. Gͦ ult̾ior est facultas ꝙͣ uolũ¬
tas ⁊ uec̃titas longe remotior ꝗͣ facul¬
tas. Premittamꝰ gͦ archam nram nõ
solum usq ad consĩd̾at̾onem nr̃e pos¬
sibilitatis sed ⁊̃ usq ad speculat̾onem

Expanded text:
uidem sermo divinus voluit tacite praeterire, quanto viae spatio debeat subsequentem turbam praeire. Sit, inquit, inter arcam spatium cubitorum duorum millium. Vis scire quid sit arcam cum turba esse, vel quid arcam turbam praeire? Cum quales per facta vel desideria sumus, diligenti contemplatione attendimus, arcam nostram nobiscum et quasi praesentem habemus. Cum vero quales tiae nostrae arcam ante faciem nostram praemittimus, ut quo tendere necesse sit non ignoremus. Quis, quaeso, gloriari potest, vel totum facere quod utiliter facere potest, vel totum posse quod fieri oporteret, si fieri potuisset? Sicut enim nec totum volunt, quod valent, sic nec totum valent, quod debent. Ergo ulterior est facultas quam voluntas, et necessitas longe remotior quam facultas. Praemittamus ergo arcam nostram, non solum usque ad considerationem nostrae possibilitatis, sed etiam usque ad speculationem
Abbreviated transcription (Latin):
disfrãm locoꝵ uideamꝰ ⁊ duo geũa sa ͫ¬
pidum. Puto unũ ẽẽ genꝰ lapidum bonoꝵ
in bono. ad lapides aũ malos q̃lib mentis
obduratõ in malo. Quid tͥ uidet᷑. Solidi¬
tas. stabilitas. fitmitas. gͣuitas. & multa in
hunc modũ. Nonne tͥ uident᷑ qnͣdam in se
dicimꝰ de cordis duricia. tenacia. uł obsti¬
natia. quid de asꝑitate austitate. & crude¬
tate: Nonne sibi lapidis nom̃ defendunt
que in se lapidum simisitudinẽ trahunt:
S priores illi ꝑtinent ad lapides bonos
sicut ⁊ isti post̾iores ad lapides masos. S
puto ñ ẽẽ eiusdem facilitatis bonos uł la
pides inuenire: eo qd̾ disficisius sit bonos
lapides qmͣ masoꝵ copiã in uenire. Om̃e
enim p̃tiosum rarũ ẜomi ergo colligunt᷑
de medio iordanis masi aut de quibcunq
locis. De ilł scͥpt᷑a uͥ eos quer̾e uł inuentre
oporteat manifeste designat. De hiis aũ

Expanded text:
iam locorum, videamus et duo genera lapidum. Puto esse unum genus lapidum bonoruin bono; ad lapides autem malos, quaelibet mentis obduratio in malo. Quid tibi videtur? Soliditas, stabilitas, firmitas, gravitas et multa in hunc modum, nonne tibi videntur quamdam in se dicimus de cordis duritia, tenacia vel obstinatia? quid de asperitate, austeritate et crudelitate? Nonne sibi lapidis nomen defendunt quae in se lapidum similitudinem trahunt? Sed priores illi pertinent ad lapides bonos, sicut et isti posteriores ad lapides malos. Sed puto non esse ejusdem facilitatis bonos vel malos lapides invenire, eo quod difficilius sit bonos lapides quam malorum copiam reperire. Omne enim pretiosum rarum. Boni ergo colliguntur de medio Jordanis, mali autem de quibuscunque locis. De illis Scriptura, ubi eos quaerere vel invenire oporteat, manifeste designat; de his autem
Abbreviated transcription (Latin):
Iautem diligent̾ attendimꝰ
sept̃e ista in cuĩꝯq uͥtutis
executione obseruare debemꝰ
Primũ ÷ illud qd̃ ad os ꝑtinet ante¬
acta mala dapnare ⁊ accusare. Scd̾m ꝙ
ad oculos ꝑtinet qͥd agend̾ sit diligent̾
ĩuestigare. ⁊ ꝑ ĩ uestigationem cognoste.
Tertiũ ꝙ ad obaudicionẽ ꝑtinet ĩuento
ꝯsilio ꝯsenciendo ad qͥescere. ⁊ obt̃ẽꝑare
uelle. qͣrtum qd̃ qͣi uariũ sit agendo bo¬
no insidrancia mala caute dep̾hendere. ⁊
Sextum qͣi q̃dam ꝓmotione pedum ex
bono incepto semꝑ ad meliora tendere.
S qr ad nlłm hoꝵ ꝑ nosmet ipos sus¬
ficientes sumꝰ. ad oĩa hec diuinũ auxi¬
liũ implorare debemꝰ. Si aũ ħ nouimꝰ¬

Expanded text:
autem diligenter attendimus, septem ista in cujuscunque virtutis exsecutione observare debemus. Primum illud quod ad os pertinet, anteacta mala damnare, et accusare. Secundum quod ad oculos pertinet, quid agendum sit diligenter investigare, et per investigatiobauditionem pertinet, invento consilio consentiendo acquiescere, et obtemperare velle. Quartum quod quasi varium sit, agendo bono insidiantia mala caute deprehendere, eSextum quasi quadam promotione pedum, ex bono incoepto semper ad meliora tendere. Sed quia ad nullum horum per nosmetipsos sufficientes sumus, ad omnia haec divinum auxilium implorare debem
Abbreviated transcription (Latin):
solum q̃rere. ut hãs qͦ possis ceteris sa¬
piencior appartre. ⁊ magistai nom̃ optiñse.¬
Quam acuta prudencia.
nullo mͦ uelis ad qͥescere.
Sepe autẽ
dere uidemꝰ. ut quales¬
existant. ad celestra ⁊ diuina. talra
post modicũ carualia ꝯsilia ĩ ueniant᷑
ad secularia et humana. Qũẽad

Expanded text:
solum quaerere, ut habeas quo possis caeteris sapientior apparere, et magistri nomen obtinerQuam acuta prudentia, nullo modo velis acquiescere! Saepe autem dere videmexistant ad coelestia et divina, talia post modicum carnalia consilia inveniantur ad saecularia et humana. Quemad
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib  cõmodis ⁊ tp̃ralib
lucris  uideant q̃ ittiltt̾ faciẽda
sint⁊ tñ ꝯcupiscentia uicti
uel  socordia deuicti: oĩo facere
N possint. Solet aũ hoc ipsum
quib dã ⁊̃ utilit̾ accidere. ita ut
ex eo ip̃o iã incipiant uicia sua de¬
testari ⁊ abhorrere. ⁊ suꝑ ħ ip̃o diui¬
nũ auxiliũ implorare. cum uideant
nec int̾ ip̃a sũma ꝑicła se ip̃os posse
a suis extessib tẽꝑare. Unde ÷ illa pro¬
phetica imp̃catio seu postulatio. Siłes
illis fiant qͥ faciunt ea. ⁊ os qui ꝯfi¬
dunt in cis. S ut ad id redeamus
unde disgressi sumꝰ. hinc saltem colli¬
gamꝰ ꝙͣ ineptum sit ⁊ inane. de soliᷤ
inanib uͥtutum scienciis. ⁊ quibdã
qͣĩ ip̃aꝵ simulacris głari uelle. cũ ap̃
dm̃ detestabile sit hoĩem de aligua sua
uitute p̃sumere. Ecte nabugodonosor
rẽphendimus. ⁊ m̃ito rep̃hende debem̃.
quod danielem qmius hoĩem fidelem
diuino honore donari p̾cepisset. qnͣ¬

Expanded text:
carnibus commodis et temporalibis lucris videant quae utiliter facienda sint, et tamen concupiscentia victi vel socordia devincti, omnino facere non possint. Solent autem hoc ipsum quibusdam etiam utiliter accidere, ita ut ex eo ipso jam incipiant vitia sua detestari et abhorrere, et super hoc ipso divinum auxilium implorare, cum videant nec inter summa pericula seipsos posse a suis excessibus temperare, unde est illa prophetica imprecatio, seu postulatio: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Sed ut ad id redeamus unde digressi sumus, hinc saltem colligamus quam ineptum sit et inane de solis inanibus virtutum scientiis, et quibusdam quasi ipsarum simulacris gloriari velle, cum apud Deum detestabile sit hominem de aliqua sua virtute praesumere. Ecce Nabuchodonosor reprehendimus, et merito reprehendere debemus quod Danielem, quamvis hominem fidelem, divino honore donari praecepisset, qua