comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: rudes milites signat: legiones
lactantes uictoria ꝑ petrata cõronat
fuint ꝓ xp̃o uictores: quia retate
fuerant coȩquales fiunt inquam
infantes sine cerdmine fortes: sine
pugna uictores. Nort iuncere:
qui pugnare non norant x stunt
uictoriȩ compotes: qui fuera¬
cetate inbelles. Mertantur pęna mar¬
tirium głam sanguine conparant: ae¬
ternã uitam temporali morte cõmutant.
Nectimuit aetas illa mortem nec horruit.
timere enĩ non potuit. quoe timere non
nouit. Transmittit infances in fans xp̃c
adcelum: offert noua ex enia patri:
primitias fructuum ex hib& genitori
O stendit futurũ foecundissima messem:
dum insemine tantam ex hib& ubtatẽ.
Derisit se derisit. hostilis in manitas: quę
putauit turbare posse consilium dĩ.
Sed contulit infantib multis martiriũ:
dum infantem querit occidere xp̃m
Prestat hostis dum noc& beneficiũm.
tribuit cum occidit: in uider& eorũ

Expanded text:
Christus, rudes milites designat, legiones Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fueraaetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, undo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Si idcirco noluit consolari quia sunt.
quomͦ uoluic flere quasi illos qui
non sunt. Sed ut conpendio iã di¬
uersitatũ causa reddatur: contio
a matre defletur. sed spegłae consolatio
humana contempnitur. Pigtatis ad fectꝰ
infletibus declaratur: sed occisorum gla
repudium consolationi indicitur. Pugnads
enĩ in matre affectus et fides: humanitas
cũ deuotione concertat. Plangit aiffectꝰ.
sed fides exultat: defl& humanitas. sed
deuotio consolatur : Licuit enĩ matri
humanitus flere: cui non licuit con¬
solatione humanicas indigere. Ad eo
& dñs iħs xp̃c in laizaro fleuit nec tam̃
ipse quoq cuiusquam consolatione in¬
diguit: quia hominis fuit quod fleuit
cum manifeste ds̃ sit qui lazarum
suscitauit. Sed o beata lactantiũ gła.
nia. Expungunt tempore uno natuu
pium & occasũ : ut ipsis poss& tẽpore
uno ut dixi contingere. & nascendo
ingredi mundum : & dedicare mar¬
tirio ccelum. P robat nouos exercitꝰ

Expanded text:
Si idcirco noluit consolari quia sunt, Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Christus in Lazaro flevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloriria. Expungunt tempore uno nativipium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
quib negauerac natura sermonem.
Licuit sanguine damare: quib narrare
non licebat uoce. Licuic scinguine loqui:
quib humana negata sunt uerba: sed
enĩ occisis in nocentibus istis: impleta s̃
ꝓphetiȩ uerba dicentis. Uox in rama
audita est fletus & plorationis. rachelis
flentis filios suos: & noliue consolari
quia nons. Rachelem primo aecłiȩ
qui aliud contra ueritatem defendat:
Sed duo in illa diuersa conspicio: fletus
& consolationis contẽptus. Sienĩ fleuit.
cur consolari contempsit. Aut si con¬
solari contẽpsit cur fleuit.  Aut quomͦ
cõpetit consolari noluisse cui conpetit
flesse: Cum auut flere non debuit
quȩ consolari contẽpsit. aut consolari
debuit quȩflere non potuit. cũ mani¬
festũ sit fłetus consolatione cergari. S¬
VUel certe cur indiguit flerequae non
indiguit consolacionis sermone. Ded
noluit in quid̃ scriptura consolari qe
non s̃: id est noluit consolari quia suts.

Expanded text:
quibus negaverat natura sermonem. quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt: consecuntur & refer̃. Uno
enim tempore & qui dederat recipit.
& qui acceperat reddit. Uno inquã
tempore sua xp̃o redduntur: dum
euis laudes illi ab infantib refferun.
Diximus de laude infantum. quid
delactantium laudibus ꝓferemus.
Quorum laudem in uenire non possumꝰ.
nisi eos ipsos qui laudauerint nouerimꝰ
Qui sint. ubi sint. quam latudem in¬
tulerint quero: qui loqui non norant
Neq enĩ cetas illa pocerat posse quod
natura non dederat: cuit celebrari
a talibus poterat quod istitutio dene¬
gabat. Dicunt namq dño laudes
trucidaci abherode lactantes. locunt᷑
sanguine quod lingua non possunt.
pcissione canunt. quod serinone non
norunt. Occisi p̃dicant: quod iuui
non poterant. Nec nouum quid dr̃
ut in nocens sanguis aut dõ referat
laudes. aut sucs indic& passiones.
Cum abel sangius clam& adccelũ.
& occisorum animȩ ab ad tari uociferetꝰ
ad dm̃. Contulic martirium laudem :

Expanded text:
reddunt: consequuntur et referunt. Uno reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem,
Abbreviated transcription (Latin):
EDICATOR NOUUS AB
in nocentes. Fiunt diserti laude : qui
fuerant imperici sermone. Offer̃ dño
primitias linguȩ : nouos oris immolaes
fructus uerborũ principia libant.
In fancia enĩ quae ꝑcetatem loqui ñ
poterat: glorias di cũ gaudio resonabat
Norunt laudare xp̃m. quiloqui non
norant. Fuint periti laude: qui fu¬
erant imperiti sermone. Ostendunc
laudib dñm: suffragiis predicanc
xp̃m. Fiunt interea pueri sine magis¬
tro di serti: docti sine doctore. periti
sine eruditore. Agnoscunt xp̃m:
p̃dicant dñm. non quem ꝑsuasio hu¬
mana docuerat: sedquẽ diuinitas
in nocentib inspirabat. Cessent enĩ
humana cum diuina tractan tur
quia humana ipsa ꝑdesse non po¬
terunt. misi diuinorũ solatio sub¬
succumbere. cum cccelestia p̃dicantur.
naturalia silere cum iurtutes loquunt᷑.
Erigitur itaq infantium cetas in lau¬
dem : quae delictorum non nouerat
crimen. Dignus edignis laudatur.
& in nocens in nocentium testimonio
p̃dicatur. Accipiunt enĩ a xp̃o &

Expanded text:
Dedicatur novus ab innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio subsuccumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. nonquia ipse pec¬
c̃auerit. Neq enim peccatum fecto:
nec inuentus est dolus inore euis Sed
mortuus est : ut nos quimortui erap
illo moriente peccatis: nequaqila
peccato & uitiis ui uertmus. Unde
uiuemus. Sicut igitur commortui
sumus tunc illo moriente & conresur¬
reximus resurgente : sic cum eo cir¬
cumcisi sumus & post circum cistonem
sollempni purgatione mundati. Und¬
cisione carnali. Et ut scias pript
pculum manifestissime predicantẽ
In quo habitat om̃is plenitudo diui¬

Expanded text:
mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde itur: Sicut igitur commortui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Undrcumcisione carnali. Et ut scias propter Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum decoratum corona: & quasi
sponsam ornaitam monilibus suis .¬
Sicut enim terra ꝓfert germen suũ.
& sicut ortus semen suum germinat.:
sic dñs ds̃ germinabit iusticiam.
& laudem̃ coram uniuersis gentib.
Propter sion non tacebo. & ꝓpter
hierusalem non qui escam : donec
egrediatur ut splendor iustus eius. &
sclucitor eius ut lampas accendatur :¬
Et uidebunt gentes iustum tuum:

Expanded text:
corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis sicut enim terra profert germen suum et sicut hortus semen suum germinat sic Dominus Deus germinabit iustitiam et laudem coram universis gentibus propter Sion non tacebo et propter Hierusalem non quiescam donec egrediatur ut splendor iustus eius et salvator eius ut lampas accendatur et videb
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Consepulti enim inbaptimate in.
que & conresurreximus ꝑfidem oꝑatio¬
musdi. qui suscitauit eum amortuis.
cacum est nomenei iħc. quod uocatum
fuerac ab angło antequã conciperetur.
Uoccibulum iħu gloriosum om̃i adoratu

Expanded text:
i, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . catum fuerat nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo antequam conciperetur. Vocabulum Jesu glor
Abbreviated transcription (Latin):
cicpe capłs dicens. Dies obseruatis &
menses. & tempora. & annos. timeo
ne forte ine cciuisa laborauerim in uob̾.
Videte Rm̃i: in quo laborem arga se
aipostolicum ꝑdider̃. Uos auc̃ sicit bu
usq ꝓditcimore fecistis. ab hortete uana
refugite falsa. impia declinate. ut &¬
addomum dĩ confidenti semꝑ corde
uenire possitis: & infide ur̃a gentium
magister & iudex doctrinȩ suae fruc¬
tum pculus uruenicit.

Expanded text:
es observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Videte, carissimi, in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
ulitt semꝑ errore. & horrore sordes
Auspitia cetiã uanissimi col¬
ligere sedicunt: acstatum uitę suce
manib indiciis aestimantes. ꝑ incerta
auium ferarum quue signa in minen¬
tis anau futura rimantur: cũ utiq
apud dm̃ solum sit noticia futurorũ:
& legalis auctoritas ista ꝓhibebat
cdicens. Ne cuspicͥemini. ne augurus
intendatis. Sed miseri ac miserandi
homines. rapti erroribus paganorum
& minus ꝓuido corde cȩcati. cũ impi¬
legio reuertuntur : aut quomꝰ se xp̃i¬
uare nec querere manifesta relacione
cognoui. Et reuer non sunt auobis
penitus inquirenda. qui omi potenti
dõ crediriuse qui ꝓqualitate mericorũ
aut fidei p ebutione cunctis morta¬
libus potestite arbitriis.u uł ꝓspera

Expanded text:
usto semper errore et horrore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impilegio revertuntur. Aut quomodo se Christivare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera
Abbreviated transcription (Latin):
dum locum scificationis meae : &
locum pedum meorum glorificcibo..¬
& uemient adte curui filii eorum qui
humiliauerunt te : & adorabunt ues¬
tigia pedum tuorum omnes qui de¬
trahebant tibi: & uoccibunt te ciui¬
tatem dñi sion scĩ isrł: Pro eo quod
fusti derelicta & odio haibita. & non
erat qui ꝑtransir&.: Ponam te insuꝑbia
scłorum. gaudium ingeneratione &

Expanded text:
dum locum sanctificationis meae et dum locum sanctificationis meae et locum pedum meorum glorificabo et venient ad te curvi filii eorum qui humiliaverunt te et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui detrahebant tibi et vocabunt te civitatem Domini Sion Sancti Israhel pro eo quod fuisti derelicta et odio habita et non erat qui per te transiret ponam te in superbiam saeculorum gaudium in gen
Abbreviated transcription (Latin):
operi& te: dromedarii madian &
efa: Om̃s de saba uenient. aurum
& chus deferentes: & laudem dño afi¬
nuntiantes: Omne pecus cȩdar congre¬
gabicur tibi: arietes nabaioth minis¬
trabunc tibi: Offerentur super placabili
altari meo: & domum inauestatis
meae glorificcibo: Qui sunt isti qui
ut nubes uolant. & quaisi colum bae
ad fenestras suas. c Me enim insulȩ
expectant: & naues maris in prin¬
cipio. ut adducam filios tuos delonge:
Argentum eorum  aurum eorum
cum̃ eis nomini dnidi tui: & scõ isrł
quia glorificabit te : Et cedificabunt
filii peregrinorum muros tuos: &
reges eorum ministrabunt tibi: In
in dignatione enĩ mea percussite.
& in reconciliac one mea misertus
sum tui : Et aperientur portȩ tucce
iugiter. die & nocte non claudentur:
ut aifferatur ad te fortitudo gentiũ.
& reges earum adducantur: Gens
enim & regnum quod non seruierit
tibi peribit: & gentes solitudine
uas tabuntur: Uloria libani ad te ueni&.
aibies & buxus & pinus simul. adornan¬

Expanded text:
te dromedariae Madian et Efa omnes de Saba venient aurum et tus deferentes et laudem Domino adnuntiantes omne pecus Cedar congregabitur tibi arietes Nabaioth ministrabunt tibi offerentur super placabili altari meo et domum maiestatis meae glorificabo qui sunt isti qui ut nubes volant et quasi columbae ad fenestras suas me enim insulae expectant et naves maris in principio ut adducam filios tuos de longe argentum eorum et aurum eorum cum eis nomini Domini Dei tui et Sancto Israhel quia glorificavit te et aedificabunt filii peregrinorum muros tuos et reges eorum ministrabunt tibi in indignatione enim mea percussi te et in reconciliatione mea misertus sum tui et aperientur portae tuae iugiter die et nocte non claudentur ut adferatur ad te fortitudo gentium et reges earum adducantur gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit et gentes solitudine vastabuntur gloria Libani ad te veniet abies et buxus et pinus simul ad ornan
Abbreviated transcription (Latin):
hominib appellari. neq abeis efferri
inmundum. sed abexcellentiori quadã
maioriq natura. Unde signanter
euuangłista addidic dicens. Ꝙ̾ uoca¬
tum nomen eius iħo. quod uocatum
uerat ab angło: ancequam concipe¬

Expanded text:
cultuque appellari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo antequam i
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uolare cepisset : tunc petrus
fixis genib p̃catus est dñm. et preca¬
tione sc̃a uicit magi çam leuitatẽ:
Prior enim ascendit ad dñm oratio
quam uolatus: et ante peruenit iusta
pecitio. quam iniqua praesumptio:
Ante in quam petrus interris positꝰ
obtinuit quod petebat: quam s¬
mon perueniret incaelestibus qud
tendebat: Tunc igitur petrus uelut
uinc tum illum desublimi aere de¬
posuit: et quodam praecipitio in
saxo elidens. eius crura confregit:
Et hoc in obprobrio factullius. ut
qui paulo ante uolare temptaue¬
rat: subito ambulare non possit:
Et qui pennas assumpserat: plan¬
tas ammitteret: Sed neforte hoc
nimirum uideatur. quod magus
iste praesente apło per aerem ali¬
quandiu uolitauerit: hoc patien¬
tia petri fecit: Permisit enim illum
sublimius ascendere: ut altius cade¬
ret Uoluit eum in excelsa leuari a
conspecta omnium : ut ruentem illũ
deexcelso. oculi omnium perude¬
rent Haec igitur est iniquitatis ela¬

Expanded text:
tibus volare coepisset; tunc Petrus tibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis ela
Abbreviated transcription (Latin):
in quo tandem loco. martrrium per¬
culerunt: in urbe roma. quae prin
cipatum et caput optinet nationũ.
scilicet ut ubi caput superstitionis
erat. illic caput quiesceret scĩtatis:
Et ubi gentilium principes habita¬
Bͣͥnt : illic ecclesiarum principes
sint beatissimi petrus et paulus. hinc
possumus intelligere: quod cum
dñs orientis regionem propria in¬
lustrauerit passione. occidentis
plagam nequid minus. eẽt. uice sur
apłorum sanguine in luminare
dignatus est: Et licet illius passio
nõbis sufficiat ad salutem : tamen
etiam horum martrrium nobis
contulit ad exemplum: Hodiernat
fuderunt: seduideamus causam.
quare ista perpessi sunt: Scilicet qđ
inter caetera mirabilia: etiam magum
illum simonem. orationibus suis deae¬
ris uacuo precipitii ruina prostraue¬
rint: Cum enim idem simon se xp̃m
diceret  tam quam filium ad patrem
assereret uolando seposse conscen¬
dere. atq aelatus subito magicis ar¬

Expanded text:
in quo tandem loco iidem martyrium perin quo tandem loco iidem martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet, ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi Gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum morerentur sunt beatissimi Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit ad exemplum. 3. Mortis fuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis ar
Abbreviated transcription (Latin):
Ambo igitur. claues ad ño perceper:
Scientiãe iste: ille potentiae: Diui¬
tias in mortalitatis ille dispensat.
scientiae thesauros iste largitur:
Sunt enim scientiae thesaũri. sicut
scriptum est: in quosunt omneᷤ thes¬
auri sapientiae et scientiae abscon¬
diti: Ergo beati petrus et paulus.
eminent̃ inter uniuersos apostolos:
& peculiari quadam praerogatiua
praecellunt: Uerum inter ĩpsos.
quiscui p̃ponatur. incertum est:
Puto enim illos aequales esse meritis.
qui aequales sunt passione: Et si¬
mili eos fidei deuotione uixisse. quos
simul uidemus ad martrrii głam
peruenisse: Non enim sine causa
factum putemus. quoduna diȩ. uno
in loco. unius trranni colerauere sen¬
tentiam: Una die passisunt: ut ad
xp̃m pariter peruenirent: Uno in
loco: Ne alteri roma deesset: Sub
uno persecutore: ut aequalis crude¬
litas utrumq constringeret: Dies u¬
ergo promerito. locus progła: perse¬
cutor decretus est prouirtute: Et

Expanded text:
Ambo igitur claves a Domino perceperunt, Ambo igitur claves a Domino perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt; verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. § 1. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. Et
Abbreviated transcription (Latin):
umomnes beati apłi parem
grãm apud dñm scĩtatis obti¬
neant: nescio quo nam pac¬
to. petrus et paulus uidentur prae
caeteris peculiari quadam in salua¬
tore fidei uirtute praecellere: Quod iITI¬
quidem: ex ipsius dñi iuditio. possu¬
mus approbare: Nam petro sicut
bono dispensatori. clauem regni
caelestis dedit: Paulo tamquam
idoneo doctori. magisterium ec¬
clesiasticae institutĩonis in iunxit.
scilicet utquos iste erudierit ad salutẽ.
ille suscipiat adquietem: Et quorũ
corda paulus pate fecerit doc trina
uerborum: eorum animabus petrus
aperiat regna caelorum: Clauem
enim quodam modo axp̃oscientiae.
et paulus accepit: Clauis enim
dicenda est qua adfidem pectorum
dura reserantur. mentium secreta
panduntur: Et quicquid intrinse¬
cus clausum tenetur. in palam ra¬
tionabili manifestatione produci¬
tur: Clauis inquam est: quae et
conscientiam ad confessionem pec
cati aperit. et gratiam ad aeternita¬
tem mysterii salutaris includit:

Expanded text:
um omnes beati Apostoli parem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, est quae et conscientcati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit.
Abbreviated transcription (Latin):
manet in aeternum: Misercordiae
fuit quod alimoniam pauperibus
dedit: iustitiae autem. quod ut uir
prudentissimus procurauit: nescoꝵ
substanciam. auaris manibus sacrlegue
occuparet: Iustitia in quit eius: manet
in aecernum: ꝗ uomodo non haec eius¬
in aeternum manebit iustitia: quod &¬
impleuit opere. & gloriosissimo martino
consecrauit & Hoc itaq dolore furor gen¬
tilis accensus: craticulam continuo parat
ignitam. suꝑquam concremandum
laurentium ꝑ menbra discinderet: ut
indignationis suae flammas. impus
ignibus uindicaret: Ardet profecto
totis uisceribus fortissimꝰ martrr
et uritur: sed regnum caeli promissaq
dĩ fideli mente pertractans. refrigeri¬
o conscientiae uictricis exultat. Nec
penali flexus incendio est: cuius in
pectore insuperabilis scĩsp̃s flam ma
feruebat: Aut numquid cȩdere po¬
terat momentaneae corporis ustioni
cuius fides aeternum gehennae extin¬
guebat ardorem: Superatis itaq

Expanded text:
manet in aeternum . Misericordiae manet in aeternum . Misericordiae fuit, quod alimoniam pauperibus dedit: justitiae autem, quod ut vir prudentissimus procuravit ne sanctorum substantiam avaris manibus sacrilegus occuparet. Justitia, inquit, ejus manet in aeternum. Quomodo non haec in aeternum manebit justitia, quod mplevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Noli inquit fili mestus esse: post tri¬
duum me sequeris: Hocest noli
tristis esse uelut apud seculum dere¬
lictus: nam necte fides uitaq: tua.
tali morte priuabit Nullate de
meo transitu quo ego gaudeo per¬
turbet anxietas: quia mox et tu
habiturus es detua passione laetitiã:
Uere beati laurentii gloria singula¬
ris. qui tantum dedõ suo consecutus
est gratiae: ut ei martrr demartrrio
prophetaret Quem prosuorum
prerogatiua meritorum: ante uic¬
toria laetificauit quam pugna ter¬
reret Ergo ut comperit ore sacer¬
dotis & martrrisse quoq omnimo¬
dis assumendum: congregatis in¬
opum turbis. ecclesiasticum censũ.
religiosa liberalitate diuisit: Quam
profundum spiritalis uiri & quam
caeleste consilium. ut et egenis con¬
suleret: & multitudine consumente
quae dederat. inueniri non possit
quod raperet persetutor Illam ni¬
mirum secutus sententiam: Disper¬
sit dedit pauperibus: iustitia eius

Expanded text:
Noli, inquit, fili, moestus esse, post triNoli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cm est fratres ac dõ placi¬
tum: ut natale beati
laurentii praecipua de¬
uotione ueneremur:
Cuius radiantib flammis: uic trix
in hunc quoq diem. toto orbe xp̃i
coruscat eccła Quicum insede glori¬
osis simi patriarchȩ diaconatus fun¬
geretur officio. puntate innocentis
uitae fortissimeq: mortis triumpho.:
a postolico se consortio copulauit:
Nec in merito eum a postolorum
sup parem praedicamus. cun et casti¬
tas animi leuiticum ministerium
dedit: et plenitudo fideimartr rii
contulit dignitatem: Quem uenera¬
bilis xrstus romanae urbis antisces.
cum impietatem seuientis mundi
pertormenta superaret. et regnis es¬
set caelestib iam uicinus. uideretq
eum paterna demorte tristissimum.
ita illum spũ praescientiae compellas¬
se narratur Noli fili mȩstus esse:
post criduum me sequeris Unde
apparet karissimi. beatum lauren¬
tium non desacerdotis sui uictoria
habuisse tristitiam: sed doluisse
quia non etiam ipse mundum cum
suo pariter sacerdote uincebat:

Expanded text:
m est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod insola littera tenes. recitatione
famularis. Intret. intret inpatri¬
archarum familiã gentiumꝙlenitu¬
do. E tbenedictionẽ insemine
abrahȩ qua se filii carnis abdicant.
filii promissionis accipiant.
Adoreit intribus magis om̃s
populi uniuersitatis auctorem: et
non iniudea tantum ds̃. sed incoto
orbe sit notus: ut ubiq inisrahel
sit magnum nomeneius qm̃ hanc
elegit generis dignitatem: ut si¬
cut̃ infĩdelitas in suis posteris con¬
uicit esse degenerem: ita fides om¬
nibus facit esse communem. Ad¬
orato autem dͥño migi ctomnide¬
uotione completa: secundum ammo¬
nitionem somnii. dem quoue¬
nerant itinere reuertantur: O por¬
tebat enim ut iam inxp̃o credentes.
nonper antiquare conuersationisse¬
mitas ambularent: sed nouam in¬
gressi uiam arelictis errorib absti¬
nerent. Num & iam herodis ua¬
cuarentur insidiȩ: qui in dnm ihm̃
impiectitem doli. per simulationẽ
dis ponebat offitti. Unde quia

Expanded text:
quod in sola littera tenes, recitatione quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia
Abbreviated transcription (Latin):
agente hoc sine dubio ineorũ cor¬
dibus inspiratione diuina. ut eos
tantcte uisionis mysterium non
lateret: Et quod oculis ostende¬
batur insolitum: animis nones¬
set obscurum. Deniq offitiũ
suum cum religione dis ponunt:
et his se instruutit donis. ut ado¬
raturi unum: tria se credidisse
demonstrent. Auro honoran¬
tes personam regiam: Mrrra
grediuntur itaq iid aici regni
p̃recipuam ciuitatẽ.: & in urbe
regia ostendi sibi postulant.
quem ad regnandum didice¬
rant natũ .: Conturbatur he¬
rodes. tim& saluti suce metu¬
it potesttti: Requirit asacerdotib
et doctoribus legis: quid deortu xp̃i
scriptura praedixerit: Innotitiã
uenit quod fuerat prophetatum
ueritas in luminat magos: infide¬
litas obcaecat magistros: Carna¬
lis is rahel non intelligit quod legit.
nonuidet quod ostendit. Uticur
paginis: quarum non crediteloqui¬
is. Ubiest udea gloriatio tua.e
ubi est deabraham patre ducta no
ditatis intrantib: eius testamenti

Expanded text:
agente hoc sine dubio in eorum coragente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrhaP. III. Ingrediuntur itaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobditatis tuae intrantibus, ejus testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
regium: U bi legitima succes¬
sione cessante. et pontificum potes¬
tate destructa: alienigena obti-¬
nuerat principatum: ut ueri re-¬
gis ortus illius prophetiue ꝓba¬
retur uoce qua& dixerat: non defi¬
tiet princeps ex iuda. neq dux de
femoribus eius: donec ueniat cui
repositũ ẽ: et ipse est expectatio
gentium Dequibus quondã
beatissimo patriarchae abrahae
innumerabilis fuerat promissa.
successio: non carnis semine: sed
fidei fecunditate generanda:
Et ideo stellarũ multitudini
comparata: ut abomniũ gentiũ
patre. non terrena: sed caelẽstis ꝓ¬
genies speraretur. Adcreandum
ergo promissam posteritatem. he¬
redes insiderib designati: ortus no¬
ui sideris excitantur: ut in quo cę¬
li adhibitum fuerat testimoniũ.
caeli famularetur obsequium:
remotioris orientis stellis cacteris
stella fulgentior. & demirandi
luminis claritate: uiri adhaec ex¬
spectanda non inscu: magnitu¬
dinẽ significationis intelligunt.

Expanded text:
tenente, ubi legitima regum succestenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. emotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt:
Abbreviated transcription (Latin):
UAM UIS SCIAM
dilectissimi quod sc̃ĩtatem
ur̃am hodiernae festiui
causa non lateat.
eamq secundum consuetudinẽ
euangelicus nobis sermoreseraue¬
officii. loqui deeadem quod dñs
donauerit audebo: ut incommu¬
ni gaudio. tanto religiosior sit
situm habens pereunti mundo in
nouissimis temporib subuenire.
saluationem omiũ gentiũ prefi¬
niuit inxp̃o. ut quia et cunctas
nationes aueri dei cultu impius
error dudum auerterat. et ipse
peculiaris dĩ populus israhel ab
institutis legalibus. poene totus
ex cesserat conclusis omnib sub
peccato. omniũ misereretur: De¬
fitiente enim ubiq iustitia. et to¬
to mundo inuana et maligna
prolapso. nisi iuditium suum po¬
testas diuina differret uniuersitas
hominum sententiã dampnatio¬
nis exciperet: Sed indulgentiã.
ira trans lata est: & ut clarĩor fie¬
ret exerende graticae magnitudo.
tunc placcuit abolendis peccatis
hominũ sacramentũ remissio¬
nis afferri. quando nemopote
herode apud uidaeos tenente ius

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraveofficii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit situm habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina potestas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poteHerode apud Judaeos jus regium
Abbreviated transcription (Latin):
ab incamationis tempore apẽ exdiui¬
nitate carnis & anima corist et
Ds̃ ab acterno iaecernum exst ens
uerus ut erat: hominem extempore
assumens. munitatem suae personae
uerum quem̃ non habuerat. Sequitur
Et uidimus głiam eus. głiam quadi
ungeniti ãpatre plenum gratiae
& ueritatis. Głiam xp̃i quam ante
incarnationem uidere non poterant
homines: post incarnationem uiderunt.
aspicientes humanicatem mira culis
refulgentem. & intelligentes diuinita¬
tem intus latitantem. Illi maxime.
qui & aius daritatem ante pass ionem
transfigurati inmonte scõ comtemplari
meruerunt: uoce delapsa ad eum
huiuscemodi a magnifica gloria
Hic de filus meus dilecaus: inquo mechi

Expanded text:
ab incarnationis tempore Christus ex diviab incarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constat: Deus ab aeterno in aeternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sieri: dat excemplum euuangelista.
quia & ipse filius di homo fieni.
& inter homined habitare dignatus. ẽ.
ut humanae particeps exstendo fragili¬
tatis. homines diuinae uirtutis suae
donaret. ex̃. participes. &uerbum caro¬
factum est & habitauit in nobis. quod
et dicere. & filius dĩ homo factus est.
& inter hõmines conuersatus est
Solet namq scriptura modo animae.
modo carnus uocabulo totum
designare hominem: animae uidelic&
ut scriptum est. quia descendit iacob
maegiptum in animabus septuaginta
Carnis uero. ut rursus scriptum et.
& uidebit omiis caro salutare de i.
Nque enini ul animae sine corporis
inacriptum descendere. uel caro si
anima uidere aliquid pocest: sed sꝗ̃
per animam totus homo ibi siguatur
per carnem. Sic ergo hoc loco qued
dictur & uerbum cato factun et.
nichi aliud debet incelligi quam si
dicentur. & dͥe hoio fictus etmm un¬
Cariem uidesect maduendo & auumam.
ut sicue quisq nrm̃ unus homo ex
carne coristat & anima. ita utus

Expanded text:
at exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri, et inter homines habitare dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et Verctum est, et habitavit in nobis. Quod est dicere, et Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam, totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus homo ex carne constat et anima, ita unus
Abbreviated transcription (Latin):
bus inquit. neq exuoluntate carnis.
t exuoluntate cariis uiri: sed exdõ
fitisunt. Carnalis quippe nra singulorũ
genatio: ex sanguinibus idest exnatura
maris & feminae. a conplexi coniugu
dunt onigiiem. At uero spiritalis. sp̃s¬

Expanded text:
bus inquit neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at vero spiritalis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
fuse unitus. ut una personasit ds̃
et homo xp̃s ex duabus siquidem
naturis sine confusione alterius:
non nisi unus inuenitur dñs iħ sxp̃s
manens ds̃ informa dĩ. qui semet ip.¬
sum exinaniuit formam serui acci¬
piens: Manens unus idemq infor¬
ma serui quam suscepit: Totus

Expanded text:
fuse unitur, ut una persona sit Deus fuse unitur, ut una persona sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens : manens unus idemque in forma servi quam suscepit: totus
Abbreviated transcription (Latin):
in alterutruͣm duarum substantia¬
rum partem recipiatur. Neq diuisio
Sic namq credere. honorares ma.¬
trem dñi quae dm̃ nobis genuit et
hominem: Neq hominem sine dõ.
set: quod multi hereticorum negare
conatisunt: nisi dm̃ uere genusset
incarnatum: Et propterea duas
in xp̃o recte confitemur natiuitates:
Unam uidelicet depatre sine initio
et sine tempore sempiter nam. & co¬¬
ȩternam dõ patri: Alteram̃ dema¬
tre cum tempore. quando miseratio.¬
nem induens et misericordiam: spon.¬
tanea uoluntate adnos descendit.
natus homo ds̃: Ac perhoc: iux.¬
ta ueritatem: et matris gestatur
utero qui semper ds̃ agnoscitur: Hinc
etiam theo tocon eam ueraciter con-¬
fitemur. discilicet genitricem: nec.¬
non & xp̃o thocon: non quod uerbũ
carnem secum detulerit. ne qđolim
prefatę carni copulatus sit: sed tunc
quando uerbum caro factum est
excarne uirginis. Diuinitatis atq
humanitatis substantia Ita in con.¬

Expanded text:
in alterutram duarum substantiain alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, set, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas in Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit homo natus Deus: ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita incon
Abbreviated transcription (Latin):
um ipse quantum datur intellegi
perse totus festiuus occurrit. et cũm
gaudio eam secum inthrono colloca¬
uit: Alias autem quomodo im¬
pleuisse creditur quod in lege ipse
precepit. honora patrem tuum et
matrem tuam: Porro quod patrem
honorauerit: ipse sibi testis est cum
adiudeos ait. Ego głam meam
nonquero: est quiquerat & iudicet:
Sed honorificopattem. et uos in hono.¬
rasesme. Sematre uero euangelista¬
aic Cum redirent. ueniens Nazareth:
crat subditus illis: Sed alia est na¬¬
tura qua ds̃ pater scđm se honoratur:
alia qua idem parentibus subditur:
Inutraq tamen. un us idem xp̃s rec¬¬
te creditur: eo quoduerbum caro fac.¬
tum est ethabitauit in nobis: Unus
emmanuel: quod est nobiscum ds̃:
Hanc quippe unitionem diuinitatis
atq humanitatis : in confusam et in¬
diuisam fides catholica seruat:
Quam sane intellegendo cognoscit
naturalis atq scđm substantiam con¬
uentio unitatis. ut neq conuersio

Expanded text:
um ipse, quantum datur intelligi, um ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur quod in lege ipse praecepit: Honora patrem tuum et matrem tuam ? Porro quod patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero: est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De matre vero Evangelista: Cum rediret veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura, qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur. In utraque tamen unus idemque Christus recte creditur: eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, unus Emmanuel, quod est, nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis inconfusam atque indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio