comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nania. eradicetis sunul & triticũ. Ubi satis ostendit qd̾ metꝰ
iste non sub ẽ. s omnino de frum̃toꝵ certa stabilitate certa se¬
curitas manet. id est quando ita cuiꝰq crim̃ notum ẽ. & oĩb
exetrabile apparet. ut uł nullos ꝓrsus uł non tales habeat
defensores ꝑ quos possit scisma contingere: non dormat se¬
ueritas disciplinȩ. inqua tanto ẽ. efficatior. emendatio pͣuita¬
tis. quanto diligentior. conseruatio caritatis. Lunc autẽ hoc
sine labe. pacis & unitatis. & sine lesione: frum̃corum fieri
potest. cũ congregationis ȩccliȩ multitudo ab eo crimine quod
anathematuatur aliena ẽ. Tunc enĩ adiuiuat prepositũ potiꝰ
corripientẽ qͣm criminosũ resistentem. c̃ se ab eiꝰ comunctiõe
salubrit̾ continet. ut nec cybum cũ eo quisqͣm sumat. nec ra¬
bie inimica s cobertitione fraterna. Tunc etiã ille & tunore

Expanded text:
zizania, eradicetis simul et triticum . Ubi satis ostendit, cum metus zizania, eradicetis simul et triticum . Ubi satis ostendit, cum metus iste non subest, sed omnino de frumentorum certa stabilitate certa securitas manet, id est, quando ita cujusque crimen notum est, et omnibus exsecrabile apparet, ut vel nullos prorsus vel non tales habeat defensores, per quos possit schisma contingere; non dormiat severitas disciplinae, in qua tanto est efficacior emendatio pravitatis, quanto diligentior conservatio charitatis. Tunc autem hoc sine labe pacis et unitatis, et sine laesione frumentorum fieri potest, cum congregationis Ecclesiae multitudo ab eo crimine quod anathematur, aliena est. Tunc enim adjuvat praepositum potius corripientem quam criminosum resistentem; tunc se ab eius coniunctione salubriter continet, ut nec cibum cum eo quisquam sumat non rabie inimica, sed cohercitione fraterna; tunc etiam ille et timore
Abbreviated transcription (Latin):
cere uoluerimꝰ: qm̃ dñs phibet: tolerari ea sumꝰ. & in sola cũ
eis uoluntatis & cordis separatione ꝑ seueraturi. at ꝑ hoc etiã
questionis aliqͥd nonũ aut insolitũ dicam. s qd̵ sanitas obser¬
uat eccłie. ut cũ quisq fr̃um id ÷ xp̃ianoꝵ intus ieccłie. so¬
cietate constitͣoꝵ. in aliquo tali peccato fuerit deprehensus.
ut anachemate dignus habeatur: fiat hoc ubi ꝑicłm scisma¬
tis nullum ẽ. atq id cũ ea dilectione de qua ipse alibi precipit
ditens. ut iuimitũ ñ eum existimetis. s corripite ut frẽm. N
enĩ ad eradicandũ. s ad corrigendũ. Qđ si se non agnou̾it
neq penitendo correx̾it: ipse foras eciet. & ꝑ propͥam uolũ¬
tatem Ab eccłie cõmunione dirimet᷑. Nam ⁊ ipse dũs cũ ser¬
nis uolentib ⁊irana colligere dixit sintte utraq crescere
usq ad messem: premisit causam dicens. ne forte cũ uultis collig̾e

Expanded text:
cere noluerimus, quoniam dominus prohibet, toleraturi ea sumus et in sola cum cere noluerimus, quoniam dominus prohibet, toleraturi ea sumus et in sola cum eis uoluntatis et cordis separatione perseueraturi, ac per hoc etiaquaestionis non aliquid nouum aut insolitum dicam, sed id quod sanitas obseruat ecclesiae, ut, cum quisque fratrum id est christianorum intus in ecclesiae societate constitutorum iut anathemate dignus habeatur, fiat hoc ubi periculum schismatis nullum est, atque id cum ea dilectione, de qua ipse alibi praecipit dicens, Ut inimicum non eum existimetis, sed corripite ut fratrem : non enim ad eradicandum sed ad corrigendum. Quod si se non agnoverit, neque poenitendo correxerit, ipse foras exiet, et per propriam voluntatem ab Ecclesiae communione dirimetur. Nam et ipse Dominus cum servis volentibus zizania colligere dixit, Sinite utraque crescere usque ad messem; praemisit causam, dicens, Ne forte cum vultis colligere
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. id est eis qui xp̃ian non e̾ent. De quib postea dit̃. qͥd
enĩ michi de his qui foris sunt: D̾s iudicabit. Cum gͦ de tali¬
seꝑatione precipiat que ñ fit ab eis malis qui xp̃iani. st. s ab
da ẽ. ac ꝑ hoc & ab eis malis qui ñ st̃ xp̃iami oportet uos cor¬
misceam̃. quali coniunctione panis ipsiꝰ uitȩ humane socie¬
tate miscem̃: Et ideo alio loco ait. Si quis uos uocauerit de
in fidelib & uolueritis ire: omnia que apponunt᷑ uob̾ man¬
ducate. nicħ interrogantes. Hic autẽ cum huiꝰmodi nec qͥdẽ
cybum sumere ꝑmitrit. Cũ infidelib id est qui ñ credidert̃. xp̃m.
d̾ uidicabit. cũ his. autẽ qui intꝰ st̃. id ẽ. siquis. fr̃ nominat᷑
fornicator. aut idolis seruiens. aut auarus. aut maledicus
aut ebriosus. aut rapax. uerat etiam sumere cibũ. Esuadec
ergo ante tempꝰ messis a frum̃tis ⁊ rrama separari. Qd̃ si fa

Expanded text:
mundi; id est, eis qui christiani non essent, de quibus postea dicit, Quo mundi; id est, eis qui christiani non essent, de quibus postea dicit, Quo enim mihi de his qui foris sunt judicare? separatione praecipiat, quae non fit ab eis malis qui christiani non suntda est; ac per hoc et ab eis malis qui non sunt christiani, oportet nos cormisceamur, quali conjunctione Paganis in ipsius vitae humanae societate miscemur? Et ideo alio loco dicit, Si quis vos vocaverit ex infidelibus, et volueritis ire, omnia quae apponuntur vobis manducate, nihil interrogantes : hic autem cum ejusmodi nec cibum quidem sumere permittit. Cum infidelibus, id est, qui nondum  id est si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis seruiens aut auarus aut maledicus aut ebriosus aut rapax, uetat etiam cibum sumere. persuadet ergo ante tempus messis a frumentis zizania separari. quod si fa
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. auferce malũ exuoħ ipsis. ut ꝑ scismata conantes col¬
ligere ⁊ rrania eradicent simul & triticũ. Que ita omnia dis¬
putamꝰ: ut meminerine qui hoc legunt uł audiunt. ñ eos po
tuisse uinquã demonstrare. siue illo temꝑe cũ recentissima
heresis erat. sine nc̃ cum multo firmiore innocentie conscien¬
tia sibi totus orbis incatholica eccłia. xp̾iana pace conectit᷑. ce
desertores. ne cũ eis ꝑeat non sequat᷑. hoc dicimꝰ. quia si fuis¬
sent illi ⁊ irana. colerari potuis usq admessẽ. quam ꝑnicie
scismatis eradicatis frum̃tis separari debuert̾. S dicet aliqͥs.
Quomͦ precipienti apło poterimꝰ obedire qui ait. cũ eiusmo¬
di nec quidẽ cybum simul sum̃e: Sienĩ solam cordis separa¬
tionẽ abeis facidam ẽẽ. preciꝑet: ñ diceret. Scripsi enĩ uob̾
in epła ñ coministeri fornicariis. nonutiq forncariis huuis

Expanded text:
ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, ut per schismata conantes colait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, ut per schismata conantes colligere zizania eradicent simul et triticum. quae omnia ita disputamus, ut meminerint qui haec legunt tuisse unquam demonstrare, sive illo tempore cum recentissima haeresis erat, sive nunc cum multo firmiore innocentiae conscientia sibi totus orbis in catholica Ecclesia christiana pace connectitur, Cem unitatis desertores ne cum eis pereat non sequatur, hoc dicimus; quia si fuissent illi zizania, tolerari potius usque ad messem, quam pernicie schismatis eradicatis frumentis separari debuerunt. 12. Sed dicet aliquis: Quomodo praecipienti Apostolo poterimus obedire, qui vetat cum ejusmodi nec quidem cibum simul sumere? Si enim solam cordis separationem ab eis faciendam esse praeciperet, non diceret, Scripsi vobis in epistola non commisceri fornicariis, non utique fornicariis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ant aliquam eccł̃iam. si iam illis temꝑib eẽ. destitit: Dicant
unde natus ẽ. maiorinꝰ. aut donatus ut ꝑ eos nasceret᷑ par¬
menianus atq primianꝰ. Quid eis ꝓ dest qd̾ auaros & rapates.
cũ quib cỹbũ sumi uetat apłs modo se uł non hr̃e incongre¬
gatione sua uł in cognitos sibi ẽẽ. mentiunt᷑. quandoqͥdem fu¬
erune tales in illa unitatis eccl̃ia unde isti exortos tunc sic iac¬
tant. ut eam in sua sola sotietate. id ẽ. in cõmunione donati re¬
mansisse ꝑsuad̾e conant᷑. Si enĩ dicunt ꝑ taliũ cominunio¬
nẽ ꝑire eccłiam. cur eam ñ dicunt cipͥam iam ꝑisse temꝑibͤ
Ac sic & se ipsos unde extiterit ñ inuenientes: desinant dicere
apud se eccł̃iam remansisse. quã totam pͥorib ꝑisse temꝑib
dicunt. Si autẽ in bonis quib talia displicent semꝑ mansit.
& manet. & manebit eccl̃ia. Discant isti aliquando ñ sic intelligere qd̾

Expanded text:
ant aliquam ecclesiam, si iam illis temporibus esse destitit? dicant ant aliquam ecclesiam, si iam illis temporibus esse destitit? dicant unde natus est Maiorinus aut Donatus, ut per eos nasceretur Parmenianus atque Primianus. quid enim eis prodest, quod auaros et rapaces, cum quibus cibum sumi uetat apostolus, modo se uel non habere in congregatione sua uel incognitos sibi esse mentiuntur, quandoquidem fuerunt tales in illa unitatis ecclesia, unde se isti exortos esse sic iactant, ut eam in sua sola societate id est in communione Donati remansisse persuadere conentur? si enim dicunt per talium communionem perire ecclesiam, cur eam non dicunt iam Cypriani perisse temporibus? ac sic et se ipsos unde extiterint non inuenientes desinant dicere aput se ecclesiam remansisse, quam totam prioribus perisse temporibus dicunt. si autem in bonis quibus talia displicent semper mansit et manet et manebit ecclesia, discant isti aliquando non sic intellegere quod
Abbreviated transcription (Latin):
memoratũ erechielem ꝓpħam tali uerbo defignauit malos qͦs in
unitate tolerant honi. ut eos in medio bonoꝵ diteret constitutos.
quia si bonos diceret in medio maloꝵ illi quasi excrinsecꝰ & forin¬
setus eẽ. uiderent᷑. Gemunt inquid & merent. iniquitates popłi
iei que fiunt in medio eoꝵ ut illos inquos ñ solũ non exclu¬
sos uerũ in medio eoꝵ positos cogitaremꝰ. Siuͦ iam tt̃ ñ erat eccłia
quia cỹprianus ⁊ qui cũ eo auaros illos rapacesq nouerant qua¬
les ipsi ñ erant. qͣmuis eos grauissimis geniitib & preclarissimis
uocib accusarent: unã tamen cũ eis intrantes eccł̃iam. & inuna
congregatione paria s̃acram̃ta tractantes. ꝑ huiꝰmodi cõmuuica¬
tionẽ patis sortis effesti sunt. quia ñ obtemꝑ auert apło uibenti.
cum huis modi. nec cibum qͥdem simul sum̾e. & auferte malũ
ex uobis: quid ad huc laboramꝰ. quid se ipsi iactant. qd̃ habe¬

Expanded text:
memoratum Ezechielem prophetam tali uerbo designauit malos, quos in memoratum Ezechielem prophetam tali uerbo designauit malos, quos in unitate tolerant boni, ut eos in medio bonorum diceret constitutos, quia si bonos diceret in medio malorum, illi quasi extrinsecus et forinsecus esse uiderentur. gemunt, inquit, et maerent iniquitates populi mei quae fiunt in medio eorum, ut illos iniquos non solum non exclusos, sed etiam inclusos cogitaremus. Si uero iam tunc non erat ecclesia, quia Cyprianus et quicumque cum eo auaros illos rapacesque nouerant quales ipsi non erant, quamuis eos grauissimis gemitibus et praeclarissimis uocibus accusarent, unam tamen cum eis Ñltrantes ecclesiam et in una congregatione paria sacramenta tractantes per huiusmodi communicationem paris sortis effecti sunt, quia non obtemperauerunt apostolo iubenti cum huiusmodi nec cibum quidem simul sumere et: auferte malum ex uobis ipsis, quid adhuc laboramus? quid se ipsi iactant quod habe
Abbreviated transcription (Latin):
tium frum̃torum. ne menbra corꝑis xp̃i ꝑ sacrilega scismata
lamarent: S non ego urgeo quẽqͣm illoꝵ sic intelligere. ipli
explicent quẽadmodũ eẽ. potuerit illa tunc eccł̃ia głosa sine
macula ce ruga. uͥ esurientib in eccłia fratrib habere largit̃
Argentũ uolebant. ubi fundos insidiosis fraudib rapiebant.
isbi usuris multiplicantib fenus augebant. ubi tantis erant ini¬
quitatib inuoluti. ut ꝑ illas regnũ dei ñ possiderent. Qd si głosa
eccłia. sine matula aut ruga in eis solis computabat᷑. qui me¬
rebant & gemebant illas inquitates que fiebant in medio eorũ.
Unde ttiam scd̃m sc̃i erechielis ꝓph̃iam tales ꝓprio signo signari
meruert̃. ut a uastatione & ꝑditione iniquoꝵ tutissun euade¬
rent. desinant calũpniari bonis non oꝑantib mala ꝑ morbidã
cupiditatem. s tolerantib ꝓꝓter patificam earitatẽ. quib dictũ

Expanded text:
tium frumentorum, ne membra corporis Christi per sacrilega schismata tium frumentorum, ne membra corporis Christi per sacrilega schismata laniarent? Sed ecce non ego urgeo quemquam eorum sic intellegere; ipsi explicent, quemadmodum esse potuerit illa tunc ecclesia gloriosa sine macula et ruga, ubi esurientibus in ecclesia fratribus habere largiter argentum uolebant, ubi fundos insidiosis fraudibus rapiebant, ubi usuris multiplicantibus faenus augebant, ubi tantis erant iniquitatibus inuoluti, ut per illas regnum dei non possiderent. quodsi gloriosa ecclesia sine macula et ruga in eis solis computabatur, qui maerebant et gemebant illas iniquitates quae fiebant in medio eorum, unde etiam secundum sancti Ezechielis prophetiam tales proprio signo. signari meruerunt, ut a uastatione et perditione iniquorum tutissimi euaderent, desinant calumniari bonis non operantibus mala per morbidam cupiditatem, sed tolerantibus propter pacificam caritatem, quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
epła scribentem. Nolite errare. neq fornicarii. neq idolis ser¬
uientes. neq adulteri. neq molles. neq masculoꝵ concubito
res. neq fures neq auari. neq ebriosi neq maledici. neq ia¬
paces regnũ dei possidebunt. Quomͦ ergo cyprianꝰ & alia simi¬
lia frum̃ta dũica mnilla tc̃ unitatis eccłia cũ auaris & rapaci¬
bus. cũ his qui reguũ dei ñ possidebunt. ñ laicis uł quibc̃q
clericis. s & ipsis ep̃is panẽ dni manducabant. & calitẽ dñi
bibebant. cum idem apłs precipiat ñ eis cõmisceri. ⁊ clamet cũ
euismodi nec cibũ sumere : An quia ũ poterant ab eis corꝑalit̾
separari. ne simul eradicarent & trititũ: suffinebat eis a talib
crde seuingi. uita moribq distingui. ꝓpter compensationẽ custo¬
diende patis. & unitatis. ꝓpter salutẽ infirmoꝵ & tanqͣm laten¬

Expanded text:
pistula scribentem: nolite errare. neque fornicatores neque idolis serpistula scribentem: nolite errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitres, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Quomodo ergo Cyprianus et alia similia frumenta dominica in illa tunc unitatis Ecclesia cum avaris et rapacibus, cum his qui regnum Dei non possidebunt, non laicis vel quibuscumque clericis, sed ipsis episcopis panem domini manducabant et calicem domini bibebant, cum idem apostolus praecipiat non eis commisceri et clamet cum eiusmodi nec quidem cibum sumere? an quia non poterant ab eis corporaliter separari, ne simul eradicarent et triticum, sufficiebat eis a talibus corde seiungi, uita moribusque distingui, propter compensationem custodiendae pacis et unitatis, propter salutem infirmorum et tamquam lacten
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ dñi manducabant & calicẽ bibebant: An forte paua
st̃ ista crimina. & parui existimanda: olent enĩ isti eciam
hoc dicere. pensantes ea. ñ instatera equa diuinarũ scriptura¬
rũ. s iunstatera dolosa consuetudinũ suarũ. Quicqͥd enĩ scele¬
ris & iniquitatis inebriat multitudinẽ. amittit examinis ueri¬
tatẽ. S ideo sunt tauquã sincerissimũ speculũ ꝓposita homi¬
nib oracula celestiũ paginarũ. ut ibi quisq uideat qd̃ libet
peccatũ quantũ sit. qd forte cũ magnũ ẽ. ex maleiuuentiũ
ceco more contẽpuitur. Potuit ne grauiꝰ diuinis eloquus ac¬
cusari auaricia. qͣm ut idolatrie. demonstraret᷑ equalis. & eiꝰ
nomine appellaret᷑. dicente apło. & auaritia que ẽ. idolorum
seruitꝰ: Potuit ne maiori pena digna iudicari. qͣm ut inter
illa tͥmina poneret᷑. quib obsessi regnũ dei ñ possidebt̃ͤ. Aꝑi¬
ant᷑ ocł̃i cordis. ne frustra pateant oculi corꝑis. & legant p̾di¬

Expanded text:
ducabant et calicem domini bibebant. An forte parua sunt ista crimina et parui aestimanda ? solent enim isti etiam hoc dicere, pensantes ea non in statera aequa diuinarum scripturarum, sed in statera dolosa consuetudinum suarum. quidquid enim sceleris et iniquitatis inebriat multitudinem, amittit examinis ueritatem. sed ideo sunt tamquam sincerissimum speculum proposita hominibus oracula caelestium paginarum, ut ibi quisque uideat quodlibet peccatum quantum sit, quod forte magnum est et ex male uiuentium caeco more contemnitur. potuitne grauius diuinis eloquiis accusari auaritia, quam ut idolatriae demonstraretur aequalis et eius nomine appellaretur dicente apostolo: et auaritia quae est idolorum seruitus? potuitne maiore poena digna iudicari, quam ut inter illa crimina poneretur. quibus obsessi regnum dei non possidebunt? aperiant oculos cordis, ne frustra pateant. oculi corporis, et legant praedi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s quantũ arbitron eutare conatus ẽ. ne sibi responderet
r id non poneree qd̵ pro eus causa ualidissime sonare ui
niob ipsis. S nc̃ quia hoc dixiuuꝰ fortasse isti audebunt ne¬
qdre hr̃e er habere inter se auaros aut inaleditos. aut
ebriosos. aut iapaces. & ipiũ optatum qͥ uniuer se asfrice no¬
defendłe conabunt᷑. Dicant ergo si post̃ meliorẽ se ator ꝑ¬
gatiorẽ hr̃e minc eccłiam. qͣm eiat ipsa unttas hedcissun
dipari temꝑib. qui collegas suos a quib tam̃ mila coresaĩs¬
li aisuinetione separatus t̃. millũ eoꝵ nommatim appellãs.
S prudenter. ac sobrie saluberrime in ordacitatis inferens
medicinã. his uerbis grauit̃ arguit qd̃ esurientib in ecełi a¬
tab. habere argentũ largiter uellent. fundos insidiosis franlib¬

Expanded text:
nus, quantum arbitror, euitare conatus est ne sibi responderetur, nus, quantum arbitror, euitare conatus est ne sibi responderetur, ut id non poneret quod pro eius causa ualidissime sonare uiduobis ipsis. Sed nunc, quia hoc diximus, fortasse isti audebunt negare habere inter se auaros aut maledicos aut ebriosos aut rapaces, et ipsum Optatum, qui uniuersae Africae not, meliorem se atque purgatiorem habere nunc ecclesiam quam erat ipsa unitas beatissimi Cypriani temporibus, qui collegas suos, a quibus tamen nulla corporali disiunctione separatus est, nullum eorum nominatim appellans, sed prudenter ac sobrie saluberrimae mordacitatis inferens medicinam, his uerbis grauiter arguit, quod esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uellent, fundos insidiosis fra
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ex uobis ipsis. qd̃ utiq inquit si bonis & integris non
noteret. non iuiberet᷑ anferri. Que autẽ suꝑus dicta sunt
unde ad hoc uentũ est pret̾imsit. quib utiq adid qd ꝑsuad̾e
cupiebat seꝑationem a malis fieri corꝑaliter oportere pot̾at
uiuare posse uidebat᷑: Cũ ent̃ uehementer instet ut a male
uiuentib corꝑalem separationẽ faciendã ẽẽ. ꝑsuadeat cur
fornicator. aut idolis seruiens. aut auarus. aut maledicus.
aut ebriosus. aut rapax. cũ eiꝰ modi nec cibũ simul sum̾e.
nisi quia uidit si hoc diceret. posse sibi responderie Ita ne
uos eciam fornicatores &̃ idolis seruientes. Aut ñ habetis. aut
eos ignoratis : Nullũ auarũ. aut maledicũ aut ebriosũ
ant rapatẽ. inter uos uidecis ⁊ nostis: Cur ergo cũ talib
contra preceptum apłi non solũ cibum mense ur̃e siuuntis.
S rtiam cena mense dñice cõmimicatis : Hoc s parmenia¬

Expanded text:
malum ex uobis ipsis. quod utique, inquit, si bonis et integris non malum ex uobis ipsis. quod utique, inquit, si bonis et integris non noceret, non iuberetur auferri. quae autem superius dicta sunt unde ad hoc uentum est praetermisit, quibus utique ad id quod persuadere cupiebat, separationem a malis fieri corporaliter oportere, poterat  maxime adiuuare posse uidebatur? cum enim uehementer instet, ut a male uiuentibus corporalem separationem faciendam esse persuadeat, cur aut fornicator aut idolis seruiens aut auarus aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere, nisi quia uidit, si hoc diceret, posse sibi responderi: \'itane uos, etiamsi fornicatores et idolis seruientes aut non habetis aut eos ignoratis, nullum auarum aut maledicum aut ebriosum aut rapacem inter uos uidetis et nostis? cur ergo cum talibus contra praeceptum apostoli non solum cibum mensae uestrae sumitis, sed etiam cenam mensae dominicae communicatis?\' hoc ergo Parmenia
Abbreviated transcription (Latin):
sua quisq gaudere cũ aliũ iustum ẽẽ. ñ conspexerit. Dince¬
ritas autẽ & ueritas ẽ. eciam si ꝓficit aliquis meminisse qd̵
fuerit. & mulco misereri lapsoꝵ qͣndoquidẽ ipse erectus ẽ. a
rib humiliauit. S ne ꝑnitiose relinquant᷑. & quasi dissumu¬
lanter neglegant᷑ aliena peccata. qd ÷ non minoris crudeli¬
ri formcariis. Non fornicariis huiꝰ mundi. aut auaris. aut
peccatores xp̃o ad salutẽ lucremini. Qd fieri ñ potuit. si eoꝵ
colloquia conuictumq fugiatis. Nunc autẽ scripsi uobis ñ
cõmisceri. Siquis fr̃ nominatur int̾ uos aut fornicator. aut
idolis seruiens. aut auarꝰ. aut maledicꝰ. Aut ebriosus. aut
rapax. cũ eiusmodi nec cibũ quidẽ simul scimere. Quo enĩ
uos uiditatis: uferte malũ ex uobis ipsis. Ecce quẽ admodũ
ad hanc sententiam uenit apłs. cuiꝰ ultimã parcicłam po¬
nendã credidit parmenanus. dicens eẽ. scriptũ. auferce

Expanded text:
sua quisque gaudere, cum alium justum esse non conspexerit. Sincesua quisque gaudere, cum alium justum esse non conspexerit. Sinceritas autem et veritas est, etiam si proficit aliquis, meminisse quid fuerit, et multo magis misereri lapsorum: quandoquidem ipse erectus est a ribus humiliavit. 6. Sed ne perniciose relinquantur, et quasi dissimulanter negligantur aliena peccata, quod non est minoris crudelion commisceri fornicariis; non fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut peccatores Christo ad salutem lucremini. Quod fleri non poterit, si eorum colloquia convictumque fugiatis. Nunc autem, inquit, scripsi vobis non commisceri: si quis frater nominatur inter vos aut fornicator, aut idolis serviens, aut avarus, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cib. auferte malum ex uobis ipsis. Ecce quemadmodum ad hanc sententiam uenit apostolus, cuius ultimam particulam ponendam credidit Parmenianus dicens esse scriptum: auferte
Abbreviated transcription (Latin):
se debebant sufferre illos. qui ñ dum sic erant. ut sufferendo
inuicẽ indilectione seruarent unitatem sp̃s inuncło pacis.
& muitem onera sua portantes implerent utiq legem xp̃i. qͣ
crucis humiliari dignatus ẽ. & canquã medicus egrotantes
ita cũ dilectione ꝑtidlit peccantes. de quib dixerat. Non ⁊ opꝰ
sanis modicus s egrotantib. Statim principale ꝓosuit erẽ¬
plum dicens. & enĩ pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃s. Ut tante
Humilitatis exemplo discerent expurgate uetus fermentum.
id ẽ. quicqͥd meis suꝑbiȩ de ueteri homine remansisset. Itaq
inquit ddiẽ festũ celebremꝰ. non utiq unũ diem s totã intã.
ñ inferm̃to ueteri neq inferm̃to . m. & malignitatis. s inaci
mis sinceritatis & & ueritatis. Malicia quippe ẽ. & malignitas.
uelut de alieno peccato gloriari. quasi tunc debeat de ustitia

Expanded text:
se debebant sufferre illos qui nondum sic erant, ut sufferendo se debebant sufferre illos qui nondum sic erant, ut sufferendo inuicem in dilectione seruarent unitatem spiritus in uinculo pacis et inuicem onera sua portantes implerent utique legem Christi.crucis humiliari dignatus est et tamquam medicus aegrotantes ita cum dilectione pertulit peccantes de quibus dixerat: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, statim principale proposuit exemplum dicens: etenim pascha nostrum immolatus est Christus, ut tantae humilitatis exid est, quidquid in eis superbiae de veteri homine remansisset. Itaque, inquit, diem festum celebremus; non utique unam diem, sed totam vitam: non in fermento veteri, neque in femis sinceritatis et veritatis. Malitia quippe est et malignitas velut de alieno peccato gloriari, quasi tunc debeat de justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ÷ lex xp̃i nisi pacẽ meã do uob̾. pacẽ relinquo uob̃: Qd̃ gͦ
hic dĩt inuitẽ onera ur̃a portate. & sic ad implebitis legem xͥ:
hoc alio loco ait sufferentes inuitẽ in dilestione. studentes serua¬
re unitatẽ sp̃s in uinculo pacis. Nam & in illo phariseo modi¬
cum fermentũ eẽ. uidebatur. qͥa peccatorem ñ solum ñ dolebat.
s suꝑ euis peccata de suis se meritis excollebat. S descendit ille
conficens peccata sua iustificatus magis qͣm ille ꝑhariseus iae¬
tans nerita sua. qm̃ qui se exaltat humiliabit᷑. & qͥ se. h. e. de¬
quit᷑ gͦ apłs & dicit. Expurgate uetus ferm̃tum ut sttis noua
consꝑsio sit̃ estis aximi. Quid ẽ. ut sitis. & qͥd ẽ. situt estis. nͥ dͥa
erant ibi tales. erant ibi non tales. quos ut tales ẽent. exemplo
taliũ commonebat: Lam̃ omnĩs inuno canquã eosdem admo¬
nec. ne illi qui tales erant desꝑarent de his qui nondũ tales eiãt¬
uli qui iam sic erant. & admonente apło magis magisq nos¬

Expanded text:
am relinquo uobis? quod ergo hic dixit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, hoc alio loco ait: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. nam et in illo Pharisaeo modicum fermenti esse uidebatur, quia peccatorem non solum non dolebat, sed super eius peccata de suis se meritis extollebat. sed descendit ille confitens peccata sua iustificatus magis quam ille Pharisaeus iactans merita sua, quoniam qui se exaltat humiliabitur et qui se hus fermentum, ut sitis noua consparsio sicut estis azymi. quid est ut sitis et quid est \'sicut estis\', nisi quia erant ibi tales, erant ibi non tales, quos ut tales essent exemplo talium commonebat? tamen omnes in uno tamquam eosdem ammonet, ne illi qui tales erant desperarent de his qui nondum tales erant etilli qui iam sic erant et ammonente apostolo magis magisque nos
Abbreviated transcription (Latin):
m diriss cum talis utiq ipse ñ essec. nisi manifestare uellee
eoꝵ facta se gem̾e. qui ei ñ solũ eccłie unitate. s eciam colle¬
Qui consortio iungerent᷑. quamins abeis uita. moribi corde. ꝓ¬
posto. disreparet. Dicant gͥ isti meliorẽ nc̃ esse eccliam suã i
soꝰ mo sehabere tales quales habuit in ipsa unitate eyp̃auis.
Credant eis qui uolunt. & aduersus ea mala que de morib
tartis temꝑa reuotabo. & ab eis querã utrũ quando ille ur
tantus ep̃s cartagineusis eccłie ꝙpriauꝰ de tã malo collegio¬
testimonio libere uocis usq ad ea scripta quȩ posteris etiam ꝓ de¬
rent᷑ ingenunt. eiat eccl̃ia xp̃i an non erat: Si eratꝰ qͣuea dino¬
dum cẏprianus & cet̾i similes eiꝰ implebant qd̵ precepit apłs. si
quis fr̃ nominat᷑ aut fornicator. aut idolis seruiens. Aut aua¬

Expanded text:
modo dixisset, cum talis utique ipse non esset, nisi manifestare uellet eorum facta se gemere, qui ei non solum ecclesiae unitate sed etiam collegii consortio iungerentur, quamuis ab eis uita moribus corde proposito discreparet. dicant ergo isti meliorem nunc esse ecclesiam suam et non se habere tales collegas, quales habuit in ipsa unitate Cyprianus. credant eis qui uolunt et aduersus ea mala, quae de moribitatis tempora reuocabo et ab eis quaeram, utrum, quando ille uir tantus episcopus Carthagintestimonio liberae vocis usque ad ea scripta, quae posteris etiam proderentur, ingemuit, erat Ecclesia Christi, an non erat. Si erat, quaero quemadmodum Cyprianus et caeteri similes ejus implebant quod praecepit Apostolus, Si quis frater nominatur aut fornicatur, aut avarus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissime fili ualeri qui medicinã xp̃i qͣ
pectata sanant᷑ carnaliter natis paruulis ne¬
cessariam ñ ẽẽ. contendunt dampnatores ñ
esse nuptiarũ oꝑisq diuini. quo ex marib ⁊
feminis deus homines creat. inuidiosissime damitant. qm̃

Expanded text:
dilectissime fili Valeri, qui medicinam Christi, qua peccata sanantur, carnaliter natis paruulis necessariam non. esse contendunt, damnatores nos esse nuptiarum operisque diuini, quo ex maribus et feminis deus homines creat, inuidiosissim
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m impium precipunit᷑ tam̃ seł̃m uemam conceclunt᷑. ic
enĩ scriptum ẽ. Sxori uir debitũ reddat. similiter autẽ ⁊ uxor
urro. Mulier sui corꝑis potestatẽ ñ ht. sed uir. Similiter au¬
tẽ. & uir suu corꝑis potestatẽ non hc̃. s mulier. Nolite inuitem
fraudare. nisi exconsensu ad tempꝰ. ut uacetis orationi. Et iter̃
ad ipsum estore ne temptet uos sachanas ꝓpter intemꝑantiã

Expanded text:
secundum imperium praecipiuntur, tamen secundum ueniam conceduntsecundum imperium praecipiuntur, tamen secundum ueniam conceduntcriptum est: uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir; similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite inuicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi et iterum ad ipsum estote, ne uos temptet satanas propter inte
Abbreviated transcription (Latin):
gitat que sunt mundi. quomͦ placeat uxori. Atq ita qͦdãmͦ
expouit qd̃ supra dixerat. qui hñt uxores. tanqͣm ñ haben¬
tes suit. Qui eiũ sic hũt uxores ut cogitent ea que ft̃ mundi
quomͦ placeant dũo. nec inhis que sunt mundi cogitent pla¬
tere uxorib. tanquã non habentes sint. Qd ea facilitate. fit.
quando ⁊ uxores tales sunt. ut eis mariti ñ ieͤa placeant qͥa
diuites. quia sullimes. quia gu̾e nobiles. quia carne amabiles.
s quia fideles. quia religiosi. quia puditi. quia iuri boni ft̃.
Uerũ in conugatis. ut hec optanda. atq laudanda. sic alia
toleranda sunt. ne indampnabilia flagitia id ÷ infornitati¬
ones. uł adult̾ia corruant᷑. ꝓpter qd̵ uitandũ malũ etiã illi
concubitꝰ coniugũ. qui ñ fiunt causa gn̾andi. s uictrici con-¬
cupiscencie seruiunt. in quib iubent᷑ non fraudare inuicem.
ne temptet eos sathanas ꝓpter intemꝑantiã suam. ñ quidem

Expanded text:
gitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, atque ita quodam modo gitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, atque ita quodam modo exponit quod supra dixerat: qui habent uxores, tamquam non habentes sint. qui enim sic habent uxores, ut cogitent ea quae sunt domini, quomodo placeant domino, nec in his quae sunt mundi cogitent placere uxoribus, tamquam non habentes sunt. quod ea facilitate fit, quando et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia diuites, quia sublimes, quia genere nobiles, quia carne amabiles, sed quia fideles, quia religiosi, quia pudici, quia uiri boni sunt. Verum in coniugatis ut haec optanda atque laudanda, sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia flagitia, id est in fornicationes uel adulteria conruatur. propter quod uitandum malum etiam illi concubitus coniugum, qui non fiunt causa generandi, sed uictrici concupiscentiae seruiunt, in quibus iubentur non fraudare inuicem, ne temptet eos satanas propter intemperantiam suam, non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui utunt᷑ hoc mundo. tanquã non utant᷑. Pret̃it enĩ figura
huiꝰ mundi. uolo uos sine sollicitudine ẽẽ. Hec omnia ut ex¬
ponendo aliquid huic breuiter dicam. sic existimo intelligen¬
da. Hoc inquid dico fr̃s. tempꝰ breue ẽ. non ad huc popłs
dei ꝓpagandus ẽ. generatione carnaliter. s iam regenerati¬
one sp̃ualiter colligendus. Reliquũ est ergo ut qui hñt ur¬
ores ñ carnali concupiscentie subiugent᷑. & qͥ flent tristicia
presentis mali gaudeant spe futuri boni. ⁊ qui gaudent ꝑꝑ
temꝑale aliquod cõmodum. timeant et̾num iudiciũ. ⁊ qui
emiit sic habendo possideant. ut amando ñ hereant. qͥ
utunt᷑ hoc mundo. transire se cogitent. ñ mauere. Preterit
eiũ figura huiꝰ mnundi. Uolo uos inquit sine sollicitudine ẽẽ.
hoc est uolo cor sursum in his que ñ pret̾eunt uos hr̃e. Dem̃
subungit & dicit. Qui sine uxore est cogitat ea que st̃ dñi. qͦ¬
modo placeat dño. Qui autẽ matrimonio iunctus ẽ. co¬

Expanded text:
 hoc mundo, quasi non utantur; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine esse. haec omnia, ut exponendo aliquid hinc breuiter dicam, sic existimo intellegenda. hoc, inquit, dico, fratres: tempus breue est; non adhuc populus dei propagandus est generatione carnaliter, sed iam regeneratione spiritaliter colligendus. reliquum est ergo, ut et qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subiugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum iudicium, et qui emunt sic habendo possideant, ut amando non haereant, et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos, inquit, sine sollicitudine esse, hoc est: uolo sursum cor in his quae non praetereunt uos habere. deinde subiungit et dicit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino;qui autem matrimonio iunctus est, co
Abbreviated transcription (Latin):
mne erubescerec humani lib̾tas arbitrii. qd̵ contempnendo
bi autẽ conuenientiꝰ monstraret᷑ in obedientie merito depra¬
uatam ẽẽ. humanã uaturã. qͣm in his ñ obedientib locis unde
ꝑ suctessionẽ subsistit. ipsa natura : Nam ideo ꝓprie iste cor¬
ꝑis partes. nature nomine nuncupant᷑. Hunc itaq motũ
ideo indecentẽ quia inobedientẽ. cũ illi pͥmi homines in sua
carne sensissent. & insua nuditate erubuissent. ficulueis ea¬
dem m̃bra. texerunt. ut saltẽ arbitrio uerecundantiũ uela¬
ret᷑. qd̾ non arbitrio uolentiũ mouebat᷑. & q̃m pudebat qd̵
indecent̾ libebat oꝑiendo fieret qd̵ decebat. Quia ergo nec
isto adincto malo. ꝑire potuit nuptiarũ bonũ. putant un¬
prudentes hoc ñ eẽ. malũ. s ꝑtinere ad illũdi bonũ. Dis¬
ceͣntur autẽ non solum ratione subtili uerũ etiã uulgatis¬
simo iudicio naturali. qd̃ & uiillis apparuit hominib pͥmis.

Expanded text:
non erubesceret humani libertas arbitrii, quod contemnendo non erubesceret humani libertas arbitrii, quod contemnendo Ubi autem convenientius monstraretur inobedientiae merito depravatam esse humanam naturam, quam in his inobedientibus locis, unde per successionem substitit ipsa natura? Nam ideo proprie istae corporis partes naturae nomine nuncupantur. Hunc itaque motum ideo indecentem quia inobedientem, cum illi primi homines in sua carne sensissent, et in sua nuditate erubuissent, foliis ficulneis eadem membra texerunt : ut saltem arbitrio verecundantium velaretur, quod non arbitrio volentium movebatur; et quoniam pudebat quod indecenter libebat, operiendo fieret qisto adiuncto malo perire potuit nuptiarum bonum, putant inprudentes hoc non esse malum, sed pertinere ad illud bonum. discernitur autem non solum ratione subtili, uerum etiam uulgatissimo iudicio naturali, quod et in illis adparuit hominibus primis et
Abbreviated transcription (Latin):
s non confundebant᷑. Quia enĩ non p̃cesferat qd̵ non liceret. m¬
cħ secutũ fuerat qd̵ puderet. Ibi homo pͥmitus dei lege fus
do pmserat ad aliquid iudelicet sciendũ qd̵ meliꝰ nesciret᷑. Lc̃
in se quippe sensit homo qd̃ fecit. tunc a bono malũ non caren¬
do s ꝑpetiendo discreuit. Inuistũ enĩ erat tit obtemꝑaret᷑ a
seruo suo id ⁊ a corpore sito ei qui ñ obtemꝑau̾at dũo suo.
Nam qͥd ÷ qd ocłi. labia. lingua. mamus. pedes. inflexiones
dorsi ceruitis ⁊ laterũ. ut ad oꝑa sibi congrna moueant᷑ po¬
sitũ inpotestate. ẽ. quando ab impedim̃tis corpus liberũ habe¬
mnis ⁊ sanĩ. ubi autẽ uentũ fuerit ut filii semiuent᷑ ad uolim¬
tatis nuitum membra in hoc corpus creata ñ seruiunt. sed ex¬
spectat᷑ ut ea uelut sui uiris libido cõmoueat. & aliquando
ñ facit ammo uolente. cũ aliquando faciat & nolente: Huic

Expanded text:
sed: non confundebantur. quia enim nihil praecesserat quod non liceret, nsed: non confundebantur. quia enim nihil praecesserat quod non liceret, nihil secutum fueratdo promiserat, ad aliquid uidelicet sciendum, quod melius nesciretur. tunc in se quippe sensit homo quod fecit, tunc a bono malum non carendo, sed perpetiendo discreuit. iniustum enim erat, ut obtemperaretur a seruo suo, id est a corpore suo ei qui non obtemperarat domino suo. nam quid est, quod oculi, labia, lingua, manus, pedes, inflexiones dorsi, ceruicis et laterum ut ad opera sibi congrua moueantur positum in potestate est, quando ab inpedimentis corpus liberum habemus et sanum, ubi autem uentum fuerit, ut filii seminentur, ad uoltatis nutum membra in hoc opus creata non seruiunt, sed expectatur, ut ea uelut sui iuris libido commoueat, et aliquando non facit animo uolente, cum aliquando faciat et nolente? hincine
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ ineoꝵ corꝑe acciderat. Qd̾ utiq corpus patentib eoꝵ
ocłis adnutũ cotidie subiacebat ⁊ motũ. Alioqum quomͦ ad
se ad ductis animalib t̾restrib ⁊ uolatilib omnib adam clau¬
sis ocłis nomina posset impon̾e. qd̾ uisi discernendo ñ faceret.
Discerñe autẽ nisi uidendo ñ posset: Qnomͦ demq ipsei mu¬
lier ei demonstrata ẽ. quando ait. Hoc nc̃ os ex osfib meis. ⁊
taro de carne meae Postremo si usq ad eo quisqͣm fuerit con¬
tentiosus. ut hec eũ dicat ñ cernendo s palpando potuisse.
Quid dicturꝰ ÷ qd̾ ibi legit᷑. mulier lignũ de qͦ fuerat cibũ
sũptura prohibitũ uidisse quã esset speciosũ ocłis aduden¬
dũ ÷ Frant itaq nudi & ñ confundebant᷑. ñ quia ñ uidebant.
s quia nicħ unde confunderent᷑ in membris senserant que
uidebant. Non enĩ dictum ẽ. erant ambo nudi ⁊ ignorabant.

Expanded text:
nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum oculis et nudum cotidie subiacebat et notum; alioquin quomodo ad se adductis animalibus terrestribus et uolatilibus omnibus Adam clausis oculis nomina posset inponere, quod nisi discernendo non faceret, discernere autem nisi uidendo non posset? quomodo denique ipsa mulier ei demonstrata est, quando ait: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dicturus est, quod ibi legitur mulier lignum de quo fuerat cibum sumptura prohibitum uidisse quam esset speciosum oculis ad uidendum? erant itaque nudi et non confundebantur, non quia non uidebant, sed quia nihil unde confunderentur in membris senserant, quae uidebant. non enim dictum est: erant ambo nudi et ignorabant,
Abbreviated transcription (Latin):
qd legunt parũ diligent̾ adu̾tunt ceci creati erant priꝰ homi¬
nes sicut canes. & qd̃ ÷ absurdiꝰ non sicut canes crescendo. sed
peccato adepti st̃ uisũ: Absit hoc credere. SS unde mouent᷑
qui hoc putant. illud ÷ qd̃ legit᷑. Sumens de fructu eiꝰ edit.
⁊ dedit uiro suo secum. & ederunt. & aꝑti sunt ocłi amborũ.
& agnouerunt quia nudi erant. Hinc est qd̵ parũ intelligen¬
tes opinant᷑. antea fuisse illis ocłos clausos. qd̃ eos tunt aꝑtos
diuma scriptura testat᷑. S nuniqͥd ⁊ agar ancilla sãre qͣndo
siciente & plorante filio. aꝑuit ocłos suos ⁊ uidit puteũ. clau¬
sos prius ocłos habuit: Aut illi duo discipuli post resurrectio¬
nẽ am inuia cũ illo clausis ocłis ambulabant. de quib euan¬
geliũ loquit᷑. qd̾ infrastione panis aꝑti ft̃ ocłi eorum: Intelli¬
Sere debemꝰ intentos factos ad uituendũ ⁊ ad agnoscendũ qd

Expanded text:
quod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homiquod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homines sicut canes et, quod est absurdius, non sicut canes crescendo, sed peccando adepti sunt uisum? absit hoc credere. sed unde mouentur qui hoc putant, illud est quod legitur: sumens de fructu eius edit; et dedit uiro suo secum, et ederunt. et aperti sunt oculi amborum, et agnouerunt quia nudi erant. hinc est quod parum intellegentes opinantur antea fuisse illis oculos clausos, quod eos tunc apertos diuina scriptura testatur. sed numquid et Agar ancilla Sarrae, quando sitiente et plorante filio aperuit oculos suos et uidit puteum, clausos prius oculos habuit? aut illi duo discipuli post resurrectionem domini in uia cum illo clausis oculis ambulabant, de quibus euangelium loquitur, quod in fractione panis aperti sunt oculi eorum, egere debemus adtentos factos ad intuendum et agnoscendum quod
Abbreviated transcription (Latin):
calũpmant᷑. nec adu̾tunt qd̃ ita nuptiarũ bonũ malo ori¬
quiali qd̃ inde trahitur ñ potest accusari. s ad ulteroꝵ &
formcantiũ malũ bono naturali qd̾ inde nascitur ñ potest
excusari. Nam situt pectatũ siue hinc siue inde a paruu¬
lis trahatur opus ẽ. diaboli. sic homo siue huic siue in de

Expanded text:
ubi dixi: nec advertunt, quod ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulteriorum et fornicationum malum bono naturali quod inde nascitur non potest excusari. Nam sicut peccatum, sive hinc sive inde a parvulis trahatur, opus est diaboli; sic homo, sive hinc sive i
Abbreviated transcription (Latin):
dam pruritus in adulterioꝵ & formcationũ & quorũlibet stu-¬
proꝵ atq inmunditiarũ feditatib regnat. in conubioꝵ uͦ
necessitatib seruit. Ibi de dominio talis turpitudo dampna¬
tur. hic de pedissequo tali honestas uerecundat᷑. Non est gͥ
hec libido nuptiarũ bonũ. s obscenitas peccantiũ. necessi¬
tas gͣnantium. lacuuarũ ardor. pudor nuptiarũ. Cur ergo
non conuuiges maneant. qͥ ex consensu contũbere desinunt.
si mansert᷑ comuges ioseph & maria qui concũbere nec cepe¬
runt: Hec enĩ ꝓpagatio filioꝵ que in sc̃is patrib ꝓpter ge
cedere oportuit officiosisfima fuit. nc̃ iam ñ habet illam ne¬
cessitatẽ. Patet quippe iam ex omnib sp̃ũaliter gignen doꝵ
undecumq carnalit̾ nati fuerint copia filioꝵ. & qd̃ scriptũ
est tempus amplectendi. & tempis continendi ab amplexu.
suꝑ illud atq hoc tempus cognoscit᷑ distributũ. Illud qppe

Expanded text:
dam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet studam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus propter gencedere oportuit, officiosissima fuit, nunc iam non habet illam necessitatem. patet quippe iam ex omnibus gentibus spiritaliter gignendorum, undecumque carnaliter nati fuerint, copia filiorum. et quod scriptum est: tempus amplectendi et tempus continendi ab amplexu, per illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; illud quippe
Abbreviated transcription (Latin):
illis parentib xp̃i. proles. fides. sacram̃tum. Prolẽ cognos¬
cimꝰ ipsũ dñm iħm. fidem. quia nullũ adulteriũ. sacram̃tũ.
quia nullũ diuortiũ. Dolus ibi nuptialis concubitus nͨ fuit.
quia in carne pectati fieri non potenait. sine ulla carnis concu¬
piscentia que accidit ex peccato. sine qua concipi uoluit. qui
futurꝰ erat sine peccato. ñ in carne peccati. s insimilitudine
carnis peccati. ut hinc etiã doceret omnẽ que de concubitu
nascit᷑ carnẽ ẽẽ. pectati. quandoqͥdem sola que ñ inde nata
est ñ fuit caro peccati. Quamuis coniugalis concubitꝰ qui fit
utentione gn̾andi. non sit ipse peccatũ. quia bona uolun¬
tas animi sequentẽ ducit. ñ ducendo sequit᷑ corpus uolupta¬
tem. nec humanũ arbitriũ trahit᷑ subiugante peccato. cum
uiste redigit᷑ inusũ generandi plaga peccati. Huiꝰ plage qui¬

Expanded text:
illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. prolem cognosillis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. prolem cognoscimus ipsum dominum Iesum, fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi uoluit, qui futurus erat sine peccato non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit caro peccati, quamuis coniugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur subiugante peccato, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae qui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dixit adillos. & descendit cũ eis ⁊ uenit narareth. & erat
subditus ilis. Quib subditus nisi parentib: Quis autẽ sub¬
ditus nisi ib̾c xp̃c. qui cũ informa dei eẽt. non rapinã arbi¬
tratus ẽs ẽẽ ȩqualis deo: Cur ergo illis subditus. qui longe
infra formã dei erant. nisi quia semet ipsũ exinaniuit for¬
mam serui accipiens. cuiꝰ forme parentes erant: S cũ illo
ñ semuante illa peꝑisset. profecto nec ipsuis forme seruipa¬
rentes ambo essent nisi inter se etiam sine carnis cõmixtione
coniuges ẽcut. Unde & series generationũ cũ parentes xp̃i
conexione successionis cõmemorant᷑. usq ad ioseph potius si¬
titt factum ẽ. fuerat ꝑducenda. ne. in illo couigio uirili sexui.
utiq potiori fieret inuiria. cũ ueritati nichil ꝑiret. quia
ex semine daiuid ex quo uenturus p̾dictus est xp̃s. & ioseph
erat & maria. Omne itaq nuptiarũ bonũ impletũ est in

Expanded text:
 est ad illos. et descendit cum eis et uenit Nazareth et erat subditus illis. quibus subditus nisi parentibus? quis autem subditus nisi Iesus Christus, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo? cur ergo illis subditus, qui longe infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi conexione successionis commemorantur, usque ad Ioseph potius, sicut factum est, fuerat perducenda, ne in illo coniugio uirili sexui utique potiori fieret iniuria, cum ueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uenturus praedictus est Christus, et Ioseph erat et Maria. Omne itaque nuptiarum bonum inpletum est in
Abbreviated transcription (Latin):
comienticulo uanitatis. & cũ fatinorosis introiret. odio ñ hr̃et
curiam malignoꝵ: & cum ĩpiis non sederet. An ñ erat conuen¬
ticłm uanitatis. in eis qui esurientib in eccł̃ia fratrib. largis¬
simo argento nitere cupiebant: An non erant fatinorosi. qͥ
fundos insidiosis fraudib rapiebant: An nequissimi ñ erant.
qui usuris multiplicantib fenus augebant: Ille lauabat cũ
umocentib manus suas. & circiundabat altare dñi. Ideo qͥꝑ

Expanded text:
conuenticulo uanitatis et cum facinerosis introiret, odio non haberet conuenticulo uanitatis et cum facinerosis introiret, odio non haberet curiam malignorum et cum impiis sederet. an non erat conuenticulum uanitatis in eis, qui esurientibus in ecclesia fratribus largissimo argento nitere cupiebant? an non erant facinerosi, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant? an nequissimi et impii non erant, qui usuris multiplicantibus faenus augebant? ille uero lauabat cum innocentibus manus suas et circumdabat altare domini. ideo q
Abbreviated transcription (Latin):
dampnent᷑: certum ẽ. orbi t̾rarum. Qua ꝓꝓter securꝰ uidicat
orbis terrarũ bonos ñ esse qui se duudunt ab orbe terrarũ.
inquacumq parte t̾rarum. Postremo si ꝓpħe posteros mo¬
nuert̃. ut se ante tempꝰ ultime uentilationis apaleis corpo¬
raliter separarent. & tali separatione caruert̃ tang̾ere in¬
mundũ. ut cũ facinorosis non introirent. cur hoc non fecit
sc̃s paulus: An palea ñ erant. qui ñ exueritate. s eximiu¬
dia xp̃m annuntiabant: An in mimdi ñ erantꝰ ñ caste
enuangłm preclitabant : quos in illiꝰ temꝑis eccłia fuisse testat᷑.
⁊ cuiꝰ excellentissimam caritatẽ omnia tolerantẽ etiam posterio¬
res imitati sinit. An mimunditia ñ auaricia: Quam cy pͥaniꝰ
corde ñ tecigit. & tam̃ innter auaros collegas pacatissime uixit.
Obsur duerat uidelicet adu̾sus uerba psalmoꝵ ut sederet in

Expanded text:
damnentur, certum est orbi terrarum. quapropter securus iudicat damnentur, certum est orbi terrarum. quapropter securus iudicat orbis terrarum bonos non esse, qui se diuidunt ab orbe terrarum in quacumque parte terrarum. Postremo si prophetae posteros monuerunt, ut se ante tempus ultimae uentilationis a paleis corporaliter separarent et tali separatione cauerent tangere immundum et cum facinerosis non introirent, cur hoc non fecit Paulus apostolus? an palea non erant qui non ex ueritate, sed ex inuidia Christum annuntiabant? an immundi non erant qui non caste euangelium praedicabant, quos in illius temporis ecclesia fuisse testatur et cuius excellentissimam caritatem omnia tolerantem etiam posteriores imitati sunt? an immunditia non est auaritia, quam Cyprianus corde non tetigit et tamen inter auaros collegas pacatissime uixit? obsurduerat uidelicet aduersus uerba psalmorum, ut sederet in