comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽẽ ꝑhibuit. Eius esse spon¬
sam ȩccłiam credebant: qui hc̃
ait. Qui habet sponsam sponsꝰ
est. Ac si diceret. Ego non sum
sponsus: sed amicus sponsi sum.
Nec propter uocem suam sed in
uoce sponsi se gaudere ꝑhibe¬
bat: quia non ideo lȩtabatur in
corde qm̃ a popłis humiliter
audiebatur loquens: sed quia ip¬
se ueritatis uocem audiebat in¬
tus ut loqueretur foris. Quod
bene gaudium impletum dicit:
quia quisquis de sia uoce gau¬
det. plenum gaudium non ha¬
bet. A quo & subditur. Illum
oportet crescere: me autem mi¬
nui. Qua in re querendum. ẽ.
in quo creuit xp̃c. in quo immi¬
nutus est iohannes: nisi qͦd po-¬
pulus iohannis abstinentiam
uidens. remotum ab hominib¬
hunc esse conspiciens. eum e̾̃e
publicanis comedentem inter
peccatores ambulantẽ intuens:
credebat. Sed dum ꝑ accessũ
iohannes qui xp̃e ẽe credebat᷑
ꝓpħa e̾ẽ innotuit: impletum. ẽ.
quod de xp̃o suus precursor.
predixit. illum oportet cresce¬

Expanded text:
num esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui huncait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse consppublicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, etam esse credebat. Sed dum per accessum oannes qui Christus esse credebatur propheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet cresce
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ sequemini de ciuitate in ci¬
uitatem. ut compleatis m̃surã
patrum ur̃oꝵ. Simulq obser¬
ua iuxta apłm scribentem ad
corinthios: uaria dona ẽẽ disci¬
qui uentura predicant. alios
sapientes qui nouerint qͣndo
debeant ꝓferre sermonẽ.: alios
quib lapidatus. ẽ. stephanus.
paulus occisus. crucifixus pe¬
trus. flagellati in actib apło¬
rum discipuli. & ꝑ sequuti eos
sunt de ciuitate in ciuitatem:
expellentes de iudȩa ut adgen¬
tium popłm transinigrarent:
t ueniat suꝑ uos omnis san

Expanded text:
emini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios, varia esse dona disciqui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus Apostolorum discipuli, et persecuti eos sunt de civitate in civitatem, expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos
Abbreviated transcription (Latin):
plum illud quod ante fulge-¬
bat augustius oculis compro¬
bamus: que habitatorem xp̃m
ꝑdidit. & hereditatem preri¬
pere gestiens. occidit heredẽ.
Dico enim uobis: non me uidebi¬
tis amodo donec dicatis: bene¬
dictus qui uenit in nomine do¬
mini. Ad ihrłm loquitur: & ad
popłm iudeoꝵ. Uersiculum au¬
tem istum quo & paruuli atq
lactentes. in ingressu ihrłm do¬
mini saluatoris usi sunt: qͣndo
dixerunt benedictus qui uenit
in nomine dñi. osanna in excel¬
sis: sumpsit de centesimo septi¬
mo decimo psalmo. qui manife¬
nitentiam egeritis. & confessi fu-¬
eritis ipsum esse me de quo pro¬
phetȩ cecinerunt. filium omni¬
potentis patris: faciem meam
non uidebitis. Habent iudei da¬
tum sibi tempus pęnitentiȩ:
confiteantur benedictum qui
ora conspicient.

Expanded text:
plum illud, quod fulgeplum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifenitentiam egeritis, et confessi fueritis, ipsum me esse, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei, datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur: Benedictus qui ora conspicient.
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem. ihrłm. quȩ occidis ꝓ¬
pħas. & lapidas eos qui ad te
missi sunt: quotiens uolui con
gregare filios tuos. quemadmo¬
dum gallina congregat pullos
suos sub alas suas: & noluisti.
Thrłm non saxa & ȩdificia ciui-¬
tatis: sed habitatores uocat. Quã
patris plangit affectu. sicut in
alio loco legimus: quod uidens
eam fleuerit. In eo autẽ quod
dicit quotiens uolui congrega¬
re filios tuos: omnes retro pro¬
phas a se missos esse testatur. Gal¬
linȩ quoq similitudinem congre-¬
gantis sub alas suas pullos suos.:
in cantico de uteronomii legimꝰ.
Sicut aquila ꝓtegit nidum suũ
& suꝑ pullos suos desiderat: ex¬
pandens alas suas suscepit eos.¬
et tulit suꝑ pennas suas. Ecce
relinquetur uobis domus ur̃a
deserta. Hoc ipsum & ex ꝑsona
iheremiȩ ante iam dixerat. Reli¬
qui domũ meam. dimisi heredita¬
tem meam: facta. ẽ. michi here¬
ditas mea quasi spelunca hienȩ.
Desertam udeoꝵ domũ id .ẽ. tem¬

Expanded text:
rusalem, Jerusalem, quae occidis prusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt: quoties volui madmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, tem
Abbreviated transcription (Latin):
seripturarum. ẽ. duaᷤ generatio.¬
nes ponere bonoꝵ uel maloꝵ:
hoc. ẽ. singłoꝵ singłas. De bo¬
nis sumamus exem̃pla. Quis as¬
cendet in montem dñi: aut quis
stabit in monte sc̃o eius: Cumq
plures qui ascensuri sunt in
montem dñi descripsisset. qui
diu̾sis fuere ȩtatib: postea in¬
fert. hȩc est generatio queren-¬
tium dñm: querentium faciem
dĩ iacob. Et in alio loco de om̃ibꝰ
sanctis. G eneratio iustorum bene¬
dicetur. De malis uero: ut in p̃¬
senti loco. Generatio uiperarum.
Et requirentur om̃ia a generatio¬
ne ista. Et in iherechihel cum
peccata terrȩ descripsisset ser¬
mo ꝓpheticus: adiecit. Si noe &
iob & danihel ibi fuerint inuen¬
ti non dimitti peccata terrȩ illi:
omnes iustos qui similes forent
uirtutib eorum. noe & iob &
damhel uolens intelligi. Ergo
& isti quia similia cayn. & ioas
contra apłos gesserint: de una
generatione esse referunt᷑. Ihe¬

Expanded text:
Scripturarum est, duas generatioScripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Je
Abbreviated transcription (Latin):
Alii istum uolunt esse zachariã
qui occisus. ẽ. a ioas rege iudeȩ.
inter templum & altare: sicut
regum narrat hystoria. Sed
ob seruandum.ẽ. quod ille ⁊achari¬
as non sit filius barachiȩ.: sed filius
ioiadȩ sacerdotis. Unde scriptura
refert. Non fuit recordatus io as
patris eius ioiadȩ. quȩ sibi feciss&
bona. Cum ergo zachariam tene¬
amus. & occisionis consentiat lo¬
cus: querimus quare barachiȩ
arachia in lingua nr̃a benedictꝰ
añi dicitur: & sacerdotis io iade
iusticia hebreo nomine demons¬
tratur. In euangłio quo utunt᷑
impliciores fr̃s int̾ ruinas tem¬
pli & altaris. siue in portarum
exitib quȩ syloam ducunt ru¬
bra saxa monstrantes: ⁊achariȩ
sanguine putant ẽẽ polluta.
on condempnamꝰ errorem: qui
de odio iudeoꝵ & fidei pietate
descendit. Dicamus breuit̃ qͥre
sanguis abel iusti usq ad racha¬
riam filium barachiȩ. ab illoꝵ
generatione queratur: cum neu¬
trum eoꝵ occiderit. Regula

Expanded text:
Alii istum volunt esse Zachariam, Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In EvangSimpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula
Abbreviated transcription (Latin):
est ambiguitas quin is sit quẽ
cain fr̃ occiderit. Iustus autem
non solum ex dñ nunc sententia.
sed ex gẽnesis testimonio comꝑ¬
batur: ubi accepta eius adõ nar¬
rantur munera. Querimus qͥs
sit iste zacharias filius baraciȩ:
quia multos legimus Zachariaᷤ.
Et ne libera nobis tribuatur er¬
roris facultas: additum. ẽ. quẽ
occidistis int̾ templum & alta¬
re. In diuersis diu̾sa legi: & de¬
beo singłorum oppiniones ex
ponere. Alii zachariam filiũ
barachiȩ dicunt. qui in duode¬
cim ꝓpħis undecimus est. patͥsq
in eo nomen consentiat: sed ubi
occissus est int̾ demplum & al¬
tare scriptura non loquitur.
maxime cum demporib eiꝰ uix
ruinȩ templi fuerint.
lii zachariam patrem iohanniᷤᷤ
intelligi uolunt. ex quibusdam
apocriforum somniis approban¬
tes: quod ꝓpterea occisus sit qr
saluatoris predicaret aduentũ.¬
Et hoc quia de scripturis non ha-¬
bet auctoritatem: eadem facilita¬
te contempiitur. qua ꝓbatur.

Expanded text:
est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opinioneponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
antea dixeram uos
implete mensuram pa¬
trum ur̃orum. ad ꝑso¬
nam dñi ꝑtinere eo
quod occidendus esset ab eis:
potest & ad discipłos eius re¬
ferri. de quib nunc dicit. Ee¬
ce ego mitto ad uos ꝓpħas &
sapientes & scribas: & ex illis

Expanded text:
antea dixeramus, Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c me misit. At ille audiens
Tum de inde tremefactus. flebat
amarissime. Et accedentis ad
se senis genib prouoluit᷑: gemi¬
tibus & ululatib quib pote¬
rat satisfaciens. & uberrimis
lacrimarum suarum fontibus
iterum baptiz abat᷑: occultans
solam dexteram suam. Apls
uero iurisiurandi sacramento.
ueniam pollicens. simulq geni¬
bus enis ꝓuolutꝰ: atq ad ipsã
dexteram ex cuius cȩdis consci¬
entia torquebatur. tanquã iam
ꝑ pęnicentiam purgatam de os¬
culans ad ȩccłiam reuocat: & in¬
desinentes pro eo orationes ꝓ¬
fundens. & cum ipso pariter
ducens crebra ieiunia. indulgen¬
tiam a dõ quam ei pollicitꝰ fue¬
rat expetebat. Sed & uariis ser¬
monum consolationib: uelut qͥ¬
busdam precantationib. efferos
et exterritos eius ammos mitiga¬
bat. Nec prius abstitit. quã eum
in omnibus emendatum etiam
ȩccłiȩ preficer&: prebens ꝑ hoc
magna exempla uerȩ pęniten¬
tiȩ. & documentum ingens no¬
ue regenerationis: atq insignia

Expanded text:
s Jam deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento veniam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia
Abbreviated transcription (Latin):
in lacrimis resolutꝰ: ille ait mor¬
tuus est. Quomͦ inquit: uel
quali morte: Deo ait mortu¬
latrocinium aggressus. ẽ. De
cupauit. Quib auditis apłs

Expanded text:
in lacrimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortulatrocinium aggressus est; et manet». His auditis apos
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non carebunt martyrũ gau¬
dio: martyrii lacrimas quȩ fude¬
runt. Hoc loco attendat auditor
atcendat ut intelligat martyri¬
um non constare ꝑ meritum: sed
uoluntas: qđ arbitrium. ubi cap¬
tiua fuit & ipsa natura: De mar¬
tyrio gͦ demus totum dõ. nichil
nobis: uincere diabolum. corpus
tradere. contempnere uiscera. tor¬
menta expendere. lassare torto¬
rem. capere de imuriis głam. de
morte uitam. non uirtutis huma

Expanded text:
ideo non carebunt martyrum gauideo non carebunt martyrum gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco attendat auditor, attendat ut intelligat martyrium non constare per meritum, sed voluntas, quod arbitrium, ubi captiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo demus totum Deo, nihil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, contemnere vitia, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non virtutis huma
Abbreviated transcription (Latin):
martyrio uidemus eẽ non scło: be-¬
ati qui labores in requiem. in refri¬
gerium dolores. merores in gaudi-¬
um commutarunt. Uiuunt. ui¬
uunt: quia uere uiuunt: qui ꝓ
xp̃o merentur occidi. Beati uen¬
tres qui portauerunt tales: bea¬
ta ubera quȩ se talibus infude¬
runt: beate lacrimȩ quȩ ꝓ tali-¬
bus fusȩ. fletibus grãm baptisma¬
tis contulerunt. Nam diuerso
modo: dono uno in lacrimis suis
martyres suo sanguine baptizan¬
tur. In martyrio filiorũ: matres
passe sunt. Nam gladius filiorũ
pertransiens menbra: ad matrũ cor¬
da deuenit. Et necesse ẽ ut sint
premii consortes: quȩ fuerunt so¬
ciȩ passionis. Arridebat paruulꝰ
occisori. gladio adiocabatur infan¬
tulus: nutricis loco adtendebat
lactens ꝑcussoris horrorem. Nes¬
cia lucis ęras moritura gaudebat:
infans filius omnem hominem. ñ
hostem respicit: sed parentẽ. Ma¬
tres. matres tulerunt: quicquid¬
& angoris extitit & doloris. Et

Expanded text:
martyrio videmus esse, non saeculo. Bemartyrio videmus esse, non saeculo. Beati qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Vivunt, vivunt, quia vere vivunt, qui pro Christo merentur occidi. Beati ventres qui portaverunt tales. Beata ubera quae se talibus infuderunt. Beatae lacrymae quae pro talibus fusae fletibus gratiam baptismatis contulerunt. Nam diverso modo, dono uno, in lacrymis suis martyres suo sanguine baptizantur, in martyrio filiorum matres passae sunt. Nam gladius filiorum pertransiens membra, ad matrum corda devenit, et ideo necesse est ut sint praemii consortes, quae fuerunt sociae passionis. Arridebat parvulus occisori, gladio advocabatur infantulus. Nutricis loco attendebat lactens percussoris horrorem, nescia aetas lucis moritura gaudebat, infans filius omnem hominem non hostem respicit, sed parentem. Matres, matres tulerunt quidquid angoris exstitit et doloris, et
Abbreviated transcription (Latin):
aures: manus nil fecerunt. Et
quib actus nullus ẽ: unde cul¬
pa est:: Sumpserunt mortem.
qui uiuere nescierunt: quibꝰ apud
herodem. solum quod natisumt
hoc fuit erimen. Quid xp̃e fu
turorũ prescius. conscius secreto¬
rum. cogitationũ iudex. mentiũ
perscrutator: quare deseruit qͦs
sciebat querendos ẽẽ propter se
propter se nouerat occidendos:
Natus rex celestis quare neglexit
milites innocentie suȩ: Coȩta¬
neum sibi: quare contempsit exer¬
citum: Quare conabulis suis de¬
putatas excubias sic reliquit: ire
regem solum quesiturus hostis to¬
tum grassaretur in militẽ: Fñs
prouexit: quibus dedit ante trium¬
phare quam tuuere. quos fecit cape¬
re sine concertatione uictoriam
quos donauit corouis antequã men¬
bris: quos uoluit uirtutibus uitia
preterire. ante celum possidere ꝗͣ
terram. Prȩmisit ergo xp̃c suos
milites non amisit: recepit suas aci-¬
es non reliquit. Beati. quos natos

Expanded text:
aures, manus nihil fecerunt, et aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. Quid? Christus futurorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerendos esse propter se, et propter se noverat occidendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in militem? Fratrprovexit, quibus ante dedit triumphare quam vivere, quos fecit capere sine concertatione victoriam, quos donavit coronis antequam membris quos voluit virtutibus vitia praeterire, ante coelum possidere quam terram. Praemisit ergo Christus suos milites, non amisit. Recepit suas acies, non reliquit. Beati quos natos
Abbreviated transcription (Latin):
sumptio pessima. o quam perdit
concessa: qui inconcessa captat.
Herodes obsidens terrenũ reg¬
num.impugnat cȩleste. terre¬
nis in hians. irruit indiuina: ip¬
saniq impietatẽ sectatur Audie¬
rat natum regẽ destinatus ad sce¬
lus: ad piaculum promptus. ad¬
tie non requirit. ius abnegat.
confundit fasq nefasq: Cui
nequitia ẽ sodalis. cui odiosa est
equitas: iniquitas est semꝑ ami¬
ca. Qui cedibus inuit. qui se
munit sanguine. qui crudelitati¬
bus seuit. eui de timore stat to¬
tum: de amore nichil constat.
Herodes tunc cecus sic xp̃m̃ gla¬
diis querit. inuestigat eruore.
crudelitate rimatur: suocessorẽ
timens. incessit in auccorẽ. p̃mit
innocendes. uolens innocentiam
deperire. Innocentis causa facit
nocentium crimen: munus nati.
natorum uertit in pęnam. auc¬
toris ortum orientium mandat
occasum. Negotium saluantis:
saluandorũ iubet ẽẽ discrimen
Quorum lingua tacuit. oculi
nichil uiderunt. nil audierunt

Expanded text:
sumptio pessima! o quam perdit sumptio pessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. Audierat natum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, partiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. Cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat totum, de amore nihil constat. Herodes tunc caecus sic Christum gladiis quaerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitas furit. fremit dolo¬
sitas se deceptam: & in se fraus
reuersa colliditur Herodes stri¬
det: eadet. cadens ipse in laqueũ
quem tetendit. Tunc iniquitatẽ
quam considerat euaginat: de
fide ꝑfidiȩ sumit arma. Terreno
querit furore: quem natũ celit
non credit. Adsinus matrũ mi¬
litum cogit castra. inter ubera
arcem pietatis obpugnat: in te¬
neris uberibus ferrum durat.
Lac fundit andequã sanguinẽ.
dat ante mortem sentire quam
uitam: tenebras ingerre intran¬
tib lucem. Sic agrt magister
mali. minister doli. ire artifex.
inuentor sceleris. impietatis aue¬
tor. pietatis predo. inmicus in¬
nocentie. hostis nature. suis pe¬
ior. pessimus sibi: quem. xp̃e ñ
ut euaderet. sed ne uideretur
aufugie. In altum tendens: cadie
ab alto. Cȩlum pulsans: intrat
profundum. In se uadit: cũ ua¬
dit in dm. Se oceidit qui uitã
conatur occidere: quia capere ñ
potest ꝑditionem salus. occisio¬
nem uita. eternitas finem. Oam¬
bitio quam ceca semꝑ. o quam p̃¬

Expanded text:
crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur. Herodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem. Sic agit magister mali, minister doli, irae artifex, inventor sceleris, impietatis auctor, pietatis praedo, inimicus innocentiae, hostis naturae, suis pejor, pessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum vadit in Deum. Se occidit, qui vitam conatur occidere: quia capere non potest perditionem salus, occisionem vita, aeternitas finem. O ambitio quam caeca semper! o quam prae
Abbreviated transcription (Latin):
carne: quia nec dñs hoc de illo
futurũ predixit: & psalmista ait:
quis est homo qui uiuet & non
uidebit mortem: sed ita potius
intelligendum quod cȩteris. xp̃i
discipulis ꝑpassionẽ consuminatis.
ipse in pace ȩccliȩ aduentũ suꝑ¬
ne uocauonis expectauerit. Elt
hoc est quod ate dñs. sic eum uo¬
lo manere donec uenio. non qͥa
non & ipse multos antea labores
pro dño pressurasq malorũ to¬
lerauerit: sed quia ultrinũ in pa¬
ce senium finierit. ut pote ȩccle¬
siis xp̃i ꝑ asiam quã regebat. ĩã
longe lateq fundatis. Nam &
in actib apłorũ eum cȩteris apł̃is

Expanded text:
carne, quia nec Dominus hoc de illo carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec veniam, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit, utpote Ecclesiis Christi per Asiam quam regebat jam longe lateque fundatis. Nam et in Actibus apostolorum cum caeteris apos
Abbreviated transcription (Latin):
disset petrus: dicit ihii. Dñe hic
autem quid: Quia se beatus petruᷤ
audierat ꝑ passionẽ crucis clarifica¬
turum ẽẽ dm̃: uoluit etiam de frẽ
et condiscipło cognoscere qua eẽt
ipse morte. ꝑpetuam transituruᷤ ad
Tu me sequere. Non inquit eum
per passionẽ martirii uolo consũ¬
mari. sed absq uiolentia ꝑsecuto¬
ris. diem expectare nouissimũ: qͣn¬
do ipse ue . niens eum in
ȩternȩ beati tudinis mansi¬
one recipiam. Et quid hoc ad te:
Tu tantum crucis patibulum sub¬
eundo: mea te uestigia sequi debe¬
re memento. Et quidem hanc
dni responsionẽ fr̃s tunc tẽporis
ita tractabant: quasi ioħs nunquã
ẽẽt moriturus. Quod non ita esse
intelligendum ipse ioħes ammo¬
nere eurauit. qui cũ premisisset
exisse sermonẽ istum inter fr̃s qͥa
discipłs ille non moritur: soller¬
ter adiecit. atq ait. Et non dix̃
uolo manere donec ueniam: qͥd
ad te. Non gͦ putandum quia
discipls ille non sit mortuus in

Expanded text:
disset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic disset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeterna beatitudinis mansione recipiam: et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus; quod non ita esse intelligendum, ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exiisse sermonem istum inter fratres quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit volo manere donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortuus in
Abbreviated transcription (Latin):
innuente petro. ut int̾rogaret &
diceret ei. dnẽ quis est: ait dñs. Il
discipłs ille supra pectus magi-
stri recubuit: non presentis solũ¬
modo dilectionis: sed & futuri erat
signum mysterii. Figurabatur
et enim iam tune euangłmn quod
idem discipulus erat scripturus:
uberius atq altius cęteris sacre
seriptiux̧ paginis archana diui-¬
nę maiestatis ẽẽ comp̃hensurum
Quia enim in pectore iħu sunt
om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ
absconditi. merito supra eius recu¬
bat᷑: quẽ maiore cȩteris sapientię
& scientię singularis munere do¬
nat. Ceteros quippe euangłistaᷤᷤ
nouimus plura de miraculis nr̃i
saluatoris. pauciora de diumitate
loquutos: iohes autẽ per pauca
de humanis seribens actibus. poti
se exponendis diumnȩ nature indi¬
dit archanis. patenter insinuans qͣn¬
ta de pectore iħu fluenta doetrinȩ
celestis. quȩ nobis ructaret hause¬
rit. Sequitur. Hunc ergo eũ ui¬

Expanded text:
innuen e Petro ut interrogaret et innuen e Petro ut interrogaret et diceret ei, Domine, quis est? Ait  Al., Atdiscipulus ille supra pectus magstri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
quod eum de nuptiis uolentẽ nu¬
bere uocauerit. & propterea quẽ
a carnali uoluptate retraxerat: po¬
tiore sui amoris dulcedine dona¬
uit. Deniq huic moriturus in
cruce matrẽ suam comm̃dauit. ut
uirginem uirgo seruaret: & ipso
post mortem ac resurrectionẽ cȩ¬
los ascendente non deesset eiꝰ ge¬
nitrici filius. euius casta uita. ca¬
stis eius tueretur obsequiis. Po
nit et aliud sue ꝑsone beatus io¬
hannes indicium subiun gens. qͥ
& recubuit in cęna suꝑ pectus eiꝰ
et dixit: dñe quis est qui tͣdet
te. Hoc quomodo gestum sit su¬
periora huius euangelii loca ple¬
nius ostendunt. quia uidelicet in
cȩna quã ultunam ante passionẽ
cum discipłis saluator habuit. in
qua eorũ pedes lauit. eisq corpo¬
ris ac sanguinis sui tradidit my¬
steria cęlebranda: discipłs ille qͦ
diligebat supͣ pectus eius recubu¬
erit. & cum dixisset eis. am̃ am̃
dico uobis. quia unus ex uobis tra¬
det me. responderit ille discipls

Expanded text:
quod eum de nuptiis volentem nuquod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit, et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obnit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit. Et cum dixisset eis, Amen amen dico vobis quia unus ex vobis tradet me, respondit ille discipulus,
Abbreviated transcription (Latin):
re gr̃a dilectionis a xp̃o comple-¬
xum nouerat. Neq incredibile
est idõ utrumq discipłm corpora¬
li gressu uestigia dnĩ sequutũ: qͥa
nec dun intellexerat quid significa¬
uerit in eo quod petrum se sequi
precepit. Notum autẽ noui ur̃e
fraternitati. quis sit ille discipulus
quem diligebat iħe: ioħs uidelicet
ipse cuius hodie natalitia festa ce-¬
lebramus: qui hoc seripsit euange¬
lium: atq ideo suam ꝑsonam maluit
inditiis rerum accidentium. quam
proprio designare uocabulo. Dili¬
gebat autem cum iħe non exceptis
cȩteris singularit̾ solum. sed p̃cęteris
quos diligebat familiarius unum:
quẽ specialis prerogatiua castitatis
ampliori dilectione fecerat dignũ
Om̃s quippe se diligere probat: qͥ¬
bus ante passioñe loquitur. sicut di¬
lexit me pater. & ego dilexi uos:
manete in dilectione mea. Sed
hunc pre om̃ibus diligit: qͥ uirgo
electus ab ipso uirgo in euum per¬
mansit. Tradunt namq historiȩ

Expanded text:
se gratia dilectionis a Christo complese gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo quod Petrum se sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque histori
Abbreviated transcription (Latin):
significauit ei qua morte clarifi¬
caturus cẽt dm̃: protinus adiun¬
git. quod in huius capite lectio¬
nis audiuimus. & dicit ei sequere
me. Ae si aꝑ te dicat.
Quia ipse prius ꝓ tua redẽ¬
ptione. crucis supplicium subire ñ
timui: cur tu ꝓ mei confessione no¬
minis crucem pati formidas. qui eo
gloriosiore martyrii palma clarifi¬
caberis. quo in hac ꝓmerenda ma¬
gistri iter sequeris: Lam uero ab
euangłista non subditur. quid post
hec dicta dñs & discipuli feceriNs:
sed ex eo tamen innuitur quod sub¬
iungit. Conuersus petrus: uidit
illum discipulum quem diligebat
iħc sequentem. Patet namq quia
eum dixisset petro sequere me.
id est crucem patiendo me imita¬
re: surrexit de loco conuiuii. &
abire iam cȩpit. Sequutus ẽ au¬
tem petrus eum etiam incessu
pedum. cupiens implere quod au¬
diuit sequere me: sequutus est &¬
ille discipłs quem diligebat iħc.
Neq enim arcendum se a consec̃¬
tatu xp̃i putabat: qui non mino

Expanded text:
significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac gistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore
Abbreviated transcription (Latin):
nam cognosce materiam. Si ra-¬
tionem scrutaris originis. uir¬
tutem confitere diuinam. Uenit
auferre non ꝑpeti: nec succum¬
bere uitiis sed mederi. Uenit
ut omnem languorem corrupti¬
onis. & uniu̾sa ulcera sordium
curaret animarum. Propt̃ quod
oportuit ut nouo nasceretur or¬
dine. qui nouam impollutȩ sin¬
ceritatis grãm humanis corpori¬
bus inserebat. Oportuit uerȩ
ut primo genitricis integrita¬
tem nascens incorruptio custo¬
diret. & complacitum claustrũ
pudoris: & sanctitatis hospiciũ
confracta solidar&. & suꝑandis
carnis illecebris multiplicatã
pudicitiȩ donaret uirtutem:
ut uirginitas quȩ in aliis non
poterat salua e̾e generando. fie¬
ret in aliis imitabilis confitendo¬
et renascendo. Hoc ipsum autẽ
dilectissimi qͦd xp̃c nasci elegit
ex uirgine. nonne appar& altis¬
simȩ fuisse rationis: Ut scilicet
natam humani generis salutem
diabolus ignoraret. & spiritali
latente conceptu quẽ non aliud

Expanded text:
nam cognosce materiam; si ranam cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam. Venit auferre, non perpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatis hospitium,confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate suscepit. impassibilis ds
non dedignatus est homo e̾ẽ pas¬
sibilis. & immortalis mortis le¬
gibus subiacere. Noua autẽ na¬
tiuitate generatꝰ. ẽ. conceptus a
uirgine. natus ex uirgine. sine pa¬
ternȩ carnis concupiscentia. sine
maternȩ integritatis iniuria. qͥa
futurum hominũ saluatorem ta¬
lis ortus decebat: qui & in se ha¬
beret humanȩ substantiȩ naturã.
et humanȩ carnis inquinamenta
nesciret. Auctor enim dõ in car¬
ne nascenti ds̃ . ẽ. testante archã¬
gelo ad beatam mariã. quia sp̃c
mi obumbrabit tͥ. ideoq quod na¬
scetur de te scm̃. uocabit᷑ filiꝰ dĩ.
Origo dissimilis. sed natura consi¬
milis. Humano usu & consuetu¬
na potestate subnixa. ẽ. ut uir¬
go conceꝑit. uirgo pepererit.
uirgo ꝑmanserit. Non hic cogi¬
cetur patientis conditio. s nas¬
centis arbitrium. qui sic homo na¬
tus. ẽ. ut uolebat ꝙ poterat. Si
ueritatem queris naturȩ. huma¬

Expanded text:
dignitate, suscepit: impassibilis Deus, dignitate, suscepit: impassibilis Deus, non dedignatus est homo esse passibilis; et immortalis, mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptus a Virgine, natus ex Virgine, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante archangelo ad beatam Virginem Mariam: mi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetuna potestate subnixum est, quod virgo conceperit, quod virgo pepererit, et virgo permanserit. Non hic cogitetur parientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. Si veritatem quaeris naturae, huma
Abbreviated transcription (Latin):
toris consortio inuenisse solati¬
um. dm̃ quoq iustȩ seueritatiᷤ
exigentem rationẽ erga homi¬
nem. quem in tanto honore con¬
diderat antiquam mutasse sen-¬
tentiam. opus fuit secreti dispen¬
satione consilii: ut incõmutabili
ds̃ cuius uoluntas non potest¬
a sua benignitate priuari. pri¬
mam pietatis suȩ dispensationẽ
sacramento occultiore compler&:
et homo diabolicȩ inquitatis
uersutia captus in culpam. con¬
tra dĩ ꝓpositum non periret.
Aduenientib ergo temporibus
dilectissimi. quib redemptio ho¬
minum fuerat p̃stituta. ingre¬
ditur hȩc mundi infima iħe. xp̃c
filius dĩ de cȩlesti sede descendeis.
et a paterna gła non recedens:
nouo ordine. noua natiuitade ge¬
neratus. Nouo ordine. quia in¬
insibilis in suis. uisibilis fact᷑. ẽ¬
in nr̃is: in comprehensibilis uo¬
luit comprehendi: ante tempora
manens. esse cȩpit ex tempore.
Uiuersitatis dominꝰ seruilem for¬
mam obumbrata maiestatis suę

Expanded text:
toris consortio invenisse solatitoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. CAP. Advenientibus ergo temporibus, dilectissimi, quae redemptioni hominum fuerant praestituta, ingreditur haec mundi infima Jesus Christus Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suisin nostris: incomprehensibilis, voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore; universitatis Dominus, servilem formam, obumbrata majestatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
in dño dilectissimi
et spiritali iocundita¬
te lȩtemur. quia illux̃
strȩ annua reuolutione sacram̃¬
tum. ab initio ꝓmissum. in fine
redditum: sine fine mansurũ.
In quo dignum. ẽ. nos sursum
crectis cordib diuinũ adorare
my sterium. ut quod magno dĩ
munere agitur. magnis ęccłiȩ
gaudiis celebret᷑. Ds et enim om¬
nipotens & clemens cuius nat᷑a
bonitas. cuius uoluntas poten¬
tia. cuius opus misericordia. ẽ:
statim ut nos diabolica mali¬
gnitas ueneno suȩ mortificaũ
inuidiȩ. preparata renouandis
mortalib pietatis suȩ remedia.
inter ipsa mundi primordia de¬
signauit. denuntians serpenti
futurum semen mulieris. quod
noxii capitis elationem sua uir
qui natus ex uirgine uiolatorẽ
humanȩ propaginis incorrup¬
ta natiuitate dampnaro. Nam
quia głabatur diabolus hominẽ
sua fraude deceptum diuinis ca¬
ruisse munerib. & immortali¬
tatis dote nudatum diram mor¬
tis subisse sententiã. seq in ma¬
lis suis quoddam de preuarica¬

Expanded text:
ino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxitstrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtqui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ergo uirtꝰ. illa sapientia. illa
est colenda maiestas. quȩ uniu̾¬
sitatem mundi creauit ex nichi¬
lo: & in quas uoluit formas at¬
q mensuras terrenam cȩlestẽq
substantiam. om̃ipotenti ratio¬
ne ꝑduxit. Sol. luna. et syde¬
ra sint cõmoda utentib. sint
speciosa cernentib: sed ita ut
de illis gr̃ȩ referant᷑ auctori:
et adoretur ds̃ qui condidit. ñ
bitata credulitas uirgineȩ inte¬
gritatis. & partus reformatio¬
nis humanȩ. sacrum diuinumq
mẏsterium scõ atq sincero ho¬
norate famulatu. Amplectimi¬
ni xp̃m in nr̃a carne nascentem:
ut eundem dñm głȩ uidere me¬
reamini in sua maiestate regnan¬
tem. qui cum patre et sp̃u sc̃o ma¬
net in unitate dĩtatis in scła secu

Expanded text:
Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, nonbitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascentem, ut eumdem Deum gloriae videre mereamim in sua majestate regnantem, qui cum Patre et Spiritu sancto manet in unitate Deitatis in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
unum manet ab ȩternitate. aliud
cȩpit atempore. Quȩ tamen in
unitatem conuenerunt. nec sepa¬
rationem possunt habere nec fi¬
nem. dum exaltans & exaltatus
glorificans. & glorificatus ita si
diuina in xp̃o careant humani.
nec humana diuinis. Hoc rre¬
dentes dilectissimi xp̃iani sumus.
uiri ifrahelitȩ: & in consortium
filioꝵ dĩ ueraciter ad optati. Et
om̃s scĩ qui saluatoris nr̃i tẽpora
precesserunt. ꝑ hanc fidem iusti¬
corpus effecti sunt: expectantes
uniuersalem credentium redemp¬
tionem in semine abraham. de qͦ
dicit apłs. Abrahȩ dictȩ sunt ꝓ¬
missiones & semimi eiꝰ. non dicit

Expanded text:
unum manet ab aeternitate, aliud unum manet ab aeternitate, aliud cepit a tempore: quae tamen in unitatem convenerunt, nec separationem possunt habere, nec finem; dum exaltans et exaltatus, glorificans et glorificatus ita sibdivina in Christo careant humanis, nec humana divinis. Hoc credentes, dilectissimi, Christiani sumus, veri Israelitae, et in consortium filiorum Dei veraciter adoptati: quia et omnes sancti, qui Salvatoris nostri tempora praecesserunt, per hanc fidem justicorpus effecti, exspectantes universalem credentium redemptionem in semine Abrahae, de quo dicit Apostolus: Abrahae dictae sunt repromissiones, et semini ejus. Non d
Abbreviated transcription (Latin):
quia filius dĩ. ẽ: atq quia filius
hominis. ẽ. Unde appar& quẽ¬
admodum xp̃m dñm in unita¬
te ꝑsone credere debemus: qui
cum sit filius dĩ ꝑ quem facti
sumus. etiam filius hominis ꝑ
assũptionem carnis. ẽ. factus:
ut moreretur sicut ait apłs ꝓp
ter delicta nr̃a. & resurgeret
confessio dilectissim nullas me¬
ruit contradictiones: nullis ce¬
dit errorib. Agnoscimus enĩ
miscdiam dĩ ab untio promissã
et ante scła preparatam: ꝑ qͣm
solam resolui captiuitatis iun¬
cula potuerunt. quib primũ
tatem peccati auctor obstrinxe¬
rat. & ꝓpaginem dedit quos iam
originali sibi pre iudicio uendica¬
bat. Quia igitur iustificandis ho¬
minibus hoc principaliter opitu¬
latur. quod unigenitus dĩ homi¬
et sccłm carnem matrem substan¬
tialis existerꝙ utroq gaudemꝰ.
quia non nisi utroq saluamur.
in nullo diuidentes uisibilem ab
inuisibili: corporeum ab incorpo¬
reo: passibilem ab impassibili: for¬
mam serui aforma dĩ. quia & si

Expanded text:
ei atque filius hominis est. Unde apparet quemadmodum Christum Dominum in unitate personae credere debeamus, qui cum sit Filius Dei, per quem facti sumus, etiam filius hominis per assumptionem carnis est factus, ut moreretur, sicut ait Apostolus, propter delicta nostra, et resurgeret AP. VI. Haec confessio, dilectissimi, nullas metuit contradictiones, nullis cedit erroribus. Agnoscimus enim misericordiam Dei ab initio promissam, et ante saecula praeparatam, per quam solam resolvi captivitatis humanae vincula potuerunt, quibus primum tatem malesuadus peccati auctor obstrinxerat, et propaginem dedititiam originali sibi praejudicio vindicabat. Quia igitur justificandis hominibus hoc principaliter opitulatur, quod Unigenitus Dei etiet secundum carnem matri consubstantialis existeret; utroque gaudemus, quia non nisi 773 utroque salvamur: in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum ab incorporeo, passibilem ab impassibili, formam servi a forma Dei: quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
factam ostenderet in xp̃o ẽe com¬
pletam. generationis ordinem ꝑ¬
currit. & in quo om̃ib gentib
disposita fuisset benedictio. de¬
monstrauit. Lucas quoq ab ip
fuisse cõnexa. om̃sq ab initio suc¬
cessionum gradꝰ ad eum in qͦ uno
erat salus om̃ium tetendisse.
Non ergo dubitandum est quia
preter xp̃m non .ẽ. aliud nom̃
sub cęlo datum hominib. in quo
oporteat nos saluos ficri. Qui

Expanded text:
am ostenderet in Christo esse completam, generationum ordinem percurrit, et in quo omnibus gentibus disposita fuisset benedictio, demonstravit. Lucas quoque evangfuisse connexa, omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo dubitandum est quia praeter Christum non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo nos oporteat salvos fi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute inuiolabilis. & in nr̃a
infirmitate passibilis: idem a pa-¬
terno indiuisus throno. & ab im¬
pus cructfixus in ligno: idem. ẽ.
suꝑ cȩloꝵ altitudines. uictor mor¬
tis ascendens: & usq ad consum¬
mationem scłi uniu̾sam ȩccłiam
non relinquens: idem postremo
qui in eadem qua ascendit carne
uenturus. sicut iudicium susti¬
nuit impioꝵ: ita uidicaturus. ẽ.
de omnium actione mortalium.
Unde ne plurimis testimoniis im¬
moremur: unum sufficit ex euan¬
gelio beati ioħis adhiberi quod
ipse dñs nr̃ dicit: amen amen
dico uobis. quia uenit hora et
nunc. ẽ. quando mortui audieñ
uocem filii dĩ & qui audierint ui

Expanded text:
virtute inviolabilis, et in nostra virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibilis. Idem a paterno indivisus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem est super coelorum altitudines victor mortis ascendens, et usque ad consummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est, qui in eadem qua ascendit, carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde ne plurimis testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio sancti Joannis adhiberi, quo ipse Dominus noster dicit: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audie