comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niet eccła ⁊ ꝑtͣnsibit de gente ingente. Cre¬
de mͥ. nisi em̃ credidis ñ intelliges. ⁊ iam
ade uir qui crede pot̃. Uenit hora .i. tp̃s
ut aparte totum intelligas. uelut inepła
legitur. nouissima hora ẽ. Uosadoratis qd̃
nescitis. nos adoramus quod scimꝰ: quia

Expanded text:
et pertransibit de gente in gentem. Crede mihi, nisi enim credideris, non intelliges , et jam adest vir qui credere potest. Venit hora, id est tempus, ut a parte totum intelligas, velut in Epistola legitur: Novissima hora est . Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus
Abbreviated transcription (Latin):
damͥbibe. Discipłi eni eiꝰ abierant mei
‸uitatẽ ut cibosem̾ent. Uenit samari¬
tana in figura eccłe de gentib quȩ pͥus
hydria cupiditatis hauriebat aquã
de puteo.i. uoluptatẽ scłi de ꝓfundita¬
te tenebrosa: s nc eiꝰ fidẽ sitit iħe⁊ pecit

Expanded text:
bere. Discipuli enim ejus abierant in civitatem, ut cibos emerent. Venit Samaritana in figura Ecclesiae de gentibus, quae prius hydria cupiditatis hauriebat aquam de puteo, id est, voluptatem saeculi de profunditate tenebrosa; sed nunc ejus fidem sitit Jesus, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd tu maior es patre nr̃o iacob qui de¬
dit nob puteu.⁊ ipse ex eo bibit. ⁊ filii eiꝰ
⁊ pecoraeius: Quasidicat. de hac aquada
re mͥ ñ potes qua ꝑmittis. cii hauritorium
non habeas ⁊ puteuis ꝑfundussit. Intellig̃
qͥppe aquã iuã. que ubi oritur excipit᷑.
S ne forte alt̾um fontẽ ꝑmitt̾e uidetur.
subdit. Nunqͥd tu mai̾or es patre nr̃o ia¬
cob uocans eum patre sui. tumquia he¬
reditatẽ eius possidebat. tum quia sub
lege moysi uiuebat. De puteo bibunt
homines ⁊ pecora. Similit de ratione q̃
qͣi depra uata ⁊ obscurata magno la¬
bore fodit᷑ ⁊ ex̾cet᷑ bibunt ut homi¬
nes qui ea ad bonũutunt᷑. bibunt ut
pecora qui ad malii. Respondit iħs
⁊dixit ei. Om̃is quibib̾it ex aqua hac
siciet it̾m. Qͥ aut bib̾it ex aqua ꝗͣ ego¬

Expanded text:
tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus et pecora ejus? Quasi dicat: De hac aqua mihi dare non potes quam promittis, cum hauritorium non habeas, et puteus profundus sit. Intelligit quippe aquam vivam, quae ubi oritur, excipitur. Sed ne forte alium fontem promittere videretur, subdit: Nunquid tu major es patre nostro Jacob? Vocans eum patrem suum, tum quia haereditatem ejus possidebat, tum quia sub lege Moysi vivebat. De puteo bibunt homines et pecora. Similiter de ratione quae quasi depravata et obscurata magno labore foditur et exercetur, bibunt ut homines, qui ea ad bonum utuntur; bibunt ut pecora, qui ad malum. Respondit Jesus et dixit ei: Omnis qui bibet ex aqua hac, sitiet iterum. Qui autem biberit ex aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
te hoc adorͤauert. ⁊ uosdicitis quia ihe¬
rosolimis e locus ubi adorare oportet.
Iaicepit uenire uir⁊ adult̾um exclu¬
dere.un ⁊ ꝓpħam uocat. ⁊ quod eã mo¬
uebat querit. Iudei eñi se ꝑferebant sa¬
maritanis ꝓtemplo quod edificauit
salomon inquo adorabant. E contra uͦ sa¬
maritani iactabant se adu̾sum uideos
ꝓmonte in quo patres qui dõ placuert
longe pͥusquã templu fabricaret᷑ oraue¬
rt̃. dicit ei iħc. Mulier crede mͥ quiaue

Expanded text:
te hoc adoraverunt, et vos dicitis quia Hiete hoc adoraverunt, et vos dicitis quia Hierosolymis est locus ubi adorare oportet. Jam coepit venire vir et adulterum excludere. Unde et prophetam vocat, et quod eam movebat quaerit. Judaei enim se praeferebant Samaritanis pro templo quod aedificavit Salomon, in quo adorabant. Econtra vero Samaritani jactabant se adversum Judaeos pro monte, in quo patres qui Deo placuerunt, longe prius quam templum fabricaretur, oraverunt. Dicit ei Jesus: Mulier, crede mihi qu
Abbreviated transcription (Latin):
habebat uirũ. s nescio quo ñ legitimo
uiro adult̾o utebat᷑. qͥnq uiri scđm
quosdã quinq librist̃ moysi quibus
⁊ samarei utebant᷑. nam inde illis circũ¬
cisio inerat. S qm̃ angustat nos quod se¬
quit᷑: ⁊ hunc quẽ habes ñ ẽ uir tuus. uide¬
tur mͥqͥnq uiros anime quinq sensus
corꝑis ee. qñ eni quis nascit᷑ ñ pot utirati¬
one. s caruis tinsensib regitur. quia pu¬
er que mulcent appetit. quȩ offendunt
fugit. Idõ sensusst̃ uiri legitimi. quia
excende rationis. si obtime ẽ disciplinata
succedit uerus uir qui ad etintatẽ regit.
⁊ qui non tm docet fug̾e offendentia: s bo¬
na disc̾n̾e ⁊ mala. ut caritatẽ ⁊ odiũ. Si uͦ
hic uirn succedat tc̃ dñatur error qui hãc
mulierẽ uentilabat. ñ ut uir s ut adult̃.
Nam cum dns de sp̃u scõ loqueretur. ip¬
sadeaqua cogitabat. Dicit ei mulier. diie
uideo quia ꝓpħa estu. Patresuri in mon¬

Expanded text:
habebat virum, sed nescio quo non legitimo viro, sed adultero utebatur. Quinque viri secundum quosdam, quinque libri sunt Moysi, quibus etiam Samaritani utebantur: nam inde illis circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, et nunc quem habes, non est vir tuus: videtur mihi quinque viros animae quinque sensus corporis esse. Quando enim quis nascitur, non potest uti ratione, sed carnis tantum sensibus regitur; quia puer quae mulcent appetit, quae offendunt fugit. Ideo sensus sunt viri legitimi; quia exercendae rationis, si optime est disciplinata, succedit verus vir, qui ad aeternitatem regit, et qui non tam docet fugere offendicula, sed bona discernere et mala, ut charitatem et odium. Si vero hic vir non succedat, tunc dominatur error, qui hanc mulierem ventilabat, non ut vir, sed ut adulter. Nam cum Dominus de Spiritu sancto loqueretur, ipsa de aqua cogitabat. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu: patres nostri in mon
Abbreviated transcription (Latin):
nemipsi reconciliati sumꝰ dõ. Quare gͦ
apłs sedix it doctorem gentiu: ⁊ qr in
egypti monastiis se inuicem patres uo¬
cant: Q a aliud ẽ natura ẽẽ patrẽ uł ma¬
gistrii. aliud indulgentia. Na si homi¬
nem patrẽ uocamꝰ. honorẽ ȩtati deferimꝰ.¬

Expanded text:
nem ipsius reconciliati sumus Deo. Quare ergo Apostolus dixit se doctorem gentium, et quare in Aegypti monasteriis se invicem patres vocant? Quia aliud est, natura esse patrem vel magistrum; aliud, indulgentia. Nam si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferim
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Ratio obseuritatis multiplex ẽ. Un
duas dicimꝰ ẽe causas. unã qr ds uoluit ẽe
alios doctores alios discipłos. aliã ne çon¬
temñet᷑ scͥpturasi ab illis intellig̾et᷑. aqͥb
nec amatur nec custoditur. Claudebant
uidi ianuã u̾itatis qñ decreu̾unt ut siqͥs
filiũ ddi confit̾et᷑ fieret extra sinagogam.
clauis eni scientiȩ humilitas xͥẽ. quã legiꝰ¬
ꝑiti nec intellig̾e uolebant in lege ⁊ ꝓpħis
nec ab aliis intelligi. Int̾re inscͥpturas ẽ.
n ẽe contentũ suꝑficie lit̾tȩ. s usq ad in¬
telligentie archana penetrare. uł certe

Expanded text:
homo . Ratio obscuritatis multiplex est. Unde duas dicimus causas unam, quia Deus voluit esse alios doctores, alios discipulos; alteram, ne contemneretur Scriptura, si ab illis intelligeretur, a quibus nec amatur nec custoditur. Claudebant Judaei januam veritatis, quando decreverunt, ut si quis Filium Dei confiteretur, fieret extra Synagogam. BEDA. Clavis enim scientiae, humilitas Christi est, quam legisperiti nec intelligere volebant in lege et prophetis, nec ab aliis intelligi. Intrare in Scripturas, est non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae arcana penetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
cipietis maiore damnatione. Simulatiõe
eoꝵ significõne penȩ condemnat. Uȩ eni
uox dolentis ẽ. N tñ ait accipiẽt damna¬
tionem s aduinxit maiorẽ. ut insinuet
eosqui orant ut uideantur ab hominib
damnatione meri. s eosqui ꝓlixiꝰ oranteᷤ
auariciã sua religionis colore depingunt.
maiori damnatiõe ꝑlectendos. Qui qͣi
patroni in uidiciofuturi. ut in adeun¬
dis uiduaꝵ domib retineant auctorita
plius iudiciũ. qr i penã ꝓpͥi pec̃ci. ⁊ rea¬
tum alienȩ ignorantie debebunt.

Expanded text:
cipietis majorem damnationem. BEDA. Simulationem eorum significatione poenae condemnat. Vae enim vox dolentis est. Non tantum ait, accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet eos qui orant ut videantur ab hominibus, damnationem mereri; sed eos qui prolixius orantes, avaritiam suam religionis colore depingunt,  quaerendo, majori damnatione plectendos. Qui quasi patroni in judicio futuri, ut in adeundis viduarum domibus retineant auctoritatplius judicium, quia et poenam proprii peccati, et reatum alienae ignorantiae debebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ rabbi. Et om̃is ppłs libent audie¬
bat eum. Quod ppłs ⁊̃ in hislibent eum
audiuit. habes inluca in pͥncipio ducen
tat eos quib hoc officii ordine competit.
indebite amant. Duplici rõne auane glo¬
rie cupidis attende iubemur. ne uł simu¬
latione seducamur estimantes ẽẽ bona ꝗ
faciunt. uł emulatione in flamemur
gaudentes in bonis laudari q̃ simulant.

Expanded text:
hominibus rabbi. L. Et omnis populus libenter audiebat eum. Quod populus etiam in his libenter eum audivit habes in Luca in principio ducenttat eos quibus hoc officii ordine competit, indebite amant. Duplici ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne vel simulatione seducamur, aestimantes esse bona quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, gaudentes in bonis laudari quae simulant.
Abbreviated transcription (Latin):
matħi mistica locutio. scdm quã scͥpt̃
ẽ inpsalmo. Accedite adeũ & illumi
namini. Itaq fide uenit centurio.
iudeis tanquã familiarib xͥ qͦo lucas
explicat u̾bii suĩ cõmiserit. ut coti¬
die fieri soletante potentes. Iacet pa¬
uite: sicut ezechias rex eui dñsterqͥ¬
nos addidit annos. Ait illi iħc. Ego
ueniã I curabo eum. Ad sanandũ re¬
głifiliũ ire noluit: ne diuitias hono¬
rasse uid̾et᷑. Ad seruũ ire consensit
ne seruilem conditionẽ sp̃uisse pu¬
taret᷑. s in itiñe u̾bo eũ sanauit. ne pu¬
taret᷑ ire obinpotentiam: In obhu

Expanded text:
aei mystica locutio, secundum quam scriptum est in psalmo: Accedite ad eum, et illnamini . » Itaque fide venit centurio. Judaeis tanquam familiaribus Christi quod Lucas explicat verbum suum commiserit, ut quotidie fieri solet ante potentes. Jacet pavitae. Sic Ezechias rex, cui Dominus ter quinos addidit annos. « Ait illi Jesus: Ego veniam, et curabo eum. » Ad sanandum reguli filium ire noluit, ne divitias honorasse videretur. Ad servum ire et sensit, ne servilem conditionem sprevisse putaretur. Sed in itinere verbo eum sanavit, ne putaretur ire ob impotenti
Abbreviated transcription (Latin):
in regnoceloꝵ. filii aũt regnihꝰ eicient᷑
intenebras ext̾iores. ibi erit fletus ⁊stri¬
dor dentiũ. Non solum istecenturio de
gentib recte credidit indm. s multi
gentiles adhuc uenient adrectam cre
multi uenient ⁊reqͥescent fidelit epu¬
laturi. filios aut regni dicit iudeos.
inqͥb añ regnauitds. Tenebre semꝑ
st int̾iores. s ext̾iores ido dicte st̃ qm¬
lum reliqͥt qͥ adño foras expellit᷑. u̾
dicit flecus ⁊ stridor dentium. ue¬
ram ostndit resurronem. cũ fletus
sit oculoꝵ ⁊dentes ossa. M lxui.
centurioni. Uade ⁊ sicut credidi¬
sti fiat tͥ. Q sanatus ẽ puer in illa ho¬
ra. Et uenit centurio in domĩ suã:
⁊ inuenit seruũ qui languerat sa¬
num. Meritum dni famło suffra¬
gatur. Intelligamꝰ centurionẽ corꝑe
tin ꝑuenisse ad dñm. ⁊ cũ his qͥmis¬
si fuerant redisse domii cũ dñs dix̃
ei uade: uł sicut ꝑnuntios accessisse
sic ⁊ pnuntios reuers fuisse attendat᷑.
in excusabiles fierent si uiso miracło

Expanded text:
 filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Non solummodo iste centurio de gentibus recte credit in Deum, sed multi gentiles adhuc venient ad rectam credmulti venient et requiescent feliciter epulaturi. Filios autem regni dicit Judaeos, in quibus ante regnavit Deus. Tenebrae semper sunt interiores, non exteriores; sed extelumen reliquit, qui a Domino foras expellitur. Ubi dicit, fletus et stridor dentium, veram ostendit resurrectionem, cum fletus sit oculorum, et dentes ossa. M. centurioni: Vade, et sicut credidisti, fiat tibi; et sanatus est puer in illa hora. Et reversus est centurio in domum suam, et invenit servum qui languerat, sanum. Meritum Domini famulo suffragatur. Intelligamus centurionem corpore tandem pervenisse ad Dominum, et cum his qui missi fuerant, rediisse domum, cum Dominus dixerit ei, vade; vel sicut per nuntios accessisse, sic et per nuntios reversus fuisse attendatur.inexcusabiles fierent, si viso miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Qui aut nbene utuntur illis.
minime st̃ digni uisitatione dĩ. Cen¬
turio electos ex gentib ostendit. qui
quasi centenario milite stipati. uir¬
tutum sp̃ualĩ st̃ ꝑfectioe sublimes.
⁊ sola etne salutis gaudia sͥ suisq re¬
quirt̃. Numerꝰ eni centenariꝰ qͥ de¬

Expanded text:
 Qui autem non bene utuntur illis, minime sunt digni visitatione Dei. Centurio electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numer
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̃. ñ inueni tanta fide in ifrł.
sigͥt: quia tales motus cũ de dõ dicun¬
tur. ñ ꝑturbati animi signa st̃. s docen¬
tis magistri. De p̃sentib dicit n inue¬
nitantã fidẽ in isrł. ñ de patarchis ce
ꝓpħis. nisi forte incenturione fides
gentiũ p̃ponat᷑ isrłi. ł resentib ideo
ꝑfertur fides centurioĩs. qͥa illi legis
ꝓpħarũq monitis edocti erant: ipse aut
nemine docente sponte credidit.

Expanded text:
dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. ficat, quia tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. De praesentibus dicit: Non inveni tantam fidem in Israel, non de patriarchis et prophetis, nisi forte in centurione fides gentium praeponatur Israeli. Praesentibus ideo praefertur fides centurionis, quia illi legis prophetarumque monitis edocti erant; ipse autem nemine docente sponte credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate constitutus: habens sub
memilites. & dico huic uade Iuadit.
ialio ueni⁊ uenit: ⁊ seruo meo fachoe
&e facit. Propt̃ uite gentilis conscienti¬
am metuebat grauaridnm. Uidit do¬
minus fidẽ. humilitatẽ. prudentiã
centurionis. Fidẽ quod exgentib cre¬
didit. humilitatẽ qͦd se iudicauit in¬
dignum cuiꝰ tectum dñs intraret. pru¬
dentiã quod diuinitatẽ corꝑe tectam
agnouit. Qua prudentia ce dixit. Hõ
sum ⁊ mitto homines sciensdñmmit¬

Expanded text:
s sub me milites; et dico huic vade, et vadit, et alii veni, et venit; et servo meo fac hoc, et facit. Propter vitae gentilis conscientiam, metuebat gravari Dominum. Vidit Dominus fidem, humilitatem, prudentiam centurionis. Fidem, quod ex gentibus credidit, humilitatem, quod se judicavit indignum cujus tectum Dominus intraret. Prudentiam, quod divinitatem corpore tectam agnovit. Qua prudentia etiam dixit, homo sum, et mitto homines, sciens Domi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s archelai eidẽ regends p̃fecerũt
Qͥ singuli a principatu qͣrte partis
greco sermone ft̃ tetͣrche uocati.
E qͥb unꝰ fuit herodes qͥ ioħem de¬
collauit. ⁊ in passione dñĩ.pilato as¬
sensum p̃buit. scd̾s antipat᷑. t̃cius li¬
sanias. qͣrtus philippus. ut scripto¬
res tẽporũ ꝑdunt. Notandũ tamen
qͦrumdã ẽẽ opinionẽ. qd̾ herodes euo¬
luto anno pꝰ xp̃i natiuitatẽ occid̾it
infantes abimatu:⁊ infra. Timebat

Expanded text:
fratres Archelai eidem regendae praefecerunt. fratres Archelai eidem regendae praefecerunt. Qui singuli a principatu quartae partis, Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus unus fuit Herodes qui Joannem decollavit, et in passione Domini Pilato assensum praebuit; secundus Antipater, tertius Lysania, quartus Philippus, ut scriptores temporum produnt. Notandum tamen quorumdam esse opinionem, quod Herodes evoluto anno post Christi nativitatem, occiderit infantes a bimatu et infra. Timebat
Abbreviated transcription (Latin):
diceret pluralit̃ per propħas. si
fixum de scripturis posuisset ex¬
emplũ. Ergo sensũ accepit de
scͥpturis ñ uerba. Nazareus enĩ
scm̃ dicunt. U⁊ scd̾m y saiã dici pot̃
dicentẽ. Exiet uirga de radice iesse. ⁊
nazareus de radice eius conscendet.
Pars uidee in qͣ regnabat archelaus
antixp̃i seqͣces ostendit. Porro nazarech
galilee qͦ dñs tnsfert᷑ gentẽ que tuc̃
tẽporis ꝑ fidẽ xp̃m est susceptura de¬
signat. Sciendũ est qd̾ anno regni oc¬
semis. Iħs xp̃s ut in pͥscoꝵ chronicis
repperitur. sextã mundi etatẽ suo cõ¬
historiȩ ipsum herodem morbo int̾¬
cutaneo atq scatentib toto corpore
uermib obisse miserabilit̾. annoim¬
laus regnauit annis .uiiii. idest us¬
q: ad ipsius august finẽ. T̃ unc uidĩs
accusantib illius ferocitatẽ apud ro¬
manospassus ẽ. exiliũ in uienna ur¬
be gallie. Deinde romani ut regni
uidaici minuerent potentiã. Diui¬
sa in qͣtuor partes ꝓuincia. qͣtuor

Expanded text:
diceret pluraliter, per prophetas, si fixum de Scripturis posuisset exemplum. Ergo sensum accepit de pturis, non verba. Nazareus enim sanctum dicunt, vel secundum Isaiam dici potest dicentem: Exiet virga de radice Jesse, et flos Nazareus de radice ejus conscendet . Pars Judaeae in qua regnabat Archelaus, Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, gentem, quae tunc temporis per fidem Christum est susceptura, designat. BEDA. Sciendum est quod anno OcJesus Christus ut in priscorum chronicis reperitur sextam mundi aetatem suo conhistoriae ipsum Herodem morbo intercutis aquae et scatentibus toto corpore vermibus obiisse miserabiliter, anno imlaus, regnavit annis novem, id est, usque ad ipsius Augusti finem. Tunc Judaeis accusantibus illius ferocitatem apud Romanos, passus est exsilium in Vienna urbe Galliae. Deinde Romani, ut regni Judaici minuerent potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Ĩ sermone enĩ de epiphania qͥ sie ĩci¬
pit diũ ⁊ saluatoris nr̃i aduent᷑ ĩ car¬
ne. dicit magos uidisse ignotissimã
stellam ñ ante paucos dies. s ante
ferme bienniũ sic̃ inqͥrent herodi
patefecert̃. Unde abumnatu ⁊ infra
scd̾m tempꝰ qd̾ inqͥsierat a magis. oc¬
cidit pueros.
Cap̃.xi. L. iii.

Expanded text:
In sermone enim de Epiphania, qui sic incipit: Domini et Salvatoris nostri adventus in carne, dicit magos vidisse ignotissimam stellam, non ante paucos dies, sed ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt. Unde a bimatu et infra, secundum tempus quod inquisierat a magis, occidit pueros. CAPUT XII. L.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mortui putabant᷑. in et̾nitatis
enĩ ꝓfectũ. ꝑ martyrii glam effe¬
rebant᷑. Consolatio aũt rei amissa
erat prestanda. ñ auc̃te. Noluit
rat scõꝵ ablationẽ de hoc secło.
s tñ non uult consolari de hoc qr¬
ñ sunt. id est qr mortui st̃ ita: ut qͥ
seculum morte uicerunt. rursus
ad seculi certamina toleranda rede¬
autẽ herode. ecce appariut an¬
gelus in sompnis ioseph in egypto
dicens. Surge ⁊ accipe puerum ⁊
neti sunt enĩ qͥ querebant animã
pueri. Ex hoc loco intelligimuᷤ
accepit puerũ.⁊ matrẽ eiꝰ ⁊ uenit᷑¬
nitus in sompnis secessit in partes
uade in t̾ram ifrł. intellexit uideã
uocari terrã isrł. ꝑresertĩ cum ui¬
deret᷑ ei talẽ puerũ ñ alicubi debe
habitare nͥ in ierłm. uͥ erat tẽplũ
⁊ celebratio ꝓpħarum. Porro aut̃
postꝗͣ cõꝑit illic regnare arche¬
laum. noluit obicere se illi ꝑiculo
cũ poss terra isrł etiã sic intelli¬

Expanded text:
ant hi quia mortui putabantur. In aeternitatis ant hi quia mortui putabantur. In aeternitatis enim profectum per martyrii gloriam efferebantur. Consolatio autem rei amissae erat praestanda, non auctae. Noluit rat sanctorum ablationem de hoc saeculo, sed tamen non vult consolari de hoc qn sunt, id est quia mortui sunt; ita ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi contamina secum toleranda redautem Herode, ecce apparuit angelus Domini in somnis Joseph in Aegypto, dicens: Surgncti enim sunt, qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus,accepit puerum et matrem ejus, etnitus in somnis, secessit in partes vade in terram Israel: intellexit Judaeam vocari terram Israel, praesertim cum videretur ei talem puerum non alicubi debere habitare nisi in Jerusalem, ubi erat templum et celebratio prophetarum. Porro autem postquam comperit illic regnare Archelaum, noluit objicere se illi periculo, cum posset terra Israel etiam sic intelli
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ẽ. ut pꝰ febres debilessint: ue¬
ri sanitas adno collata fortitudinẽ
dedit ministrandisocrui petri. Lu¬
cas. Et rogauert illũ ꝑea. Modo salua¬
tor rogatus. mͦ ultro cũrat egrotos: os¬
tendens se contra pecc̃oꝵ passiões ⁊ pci¬
b annuere fidelium:⁊ea que mini¬
me inse intellig̃t dimitte. Uñ psal¬
mista ait. Delicta quis intelligit: Ab
occultis meismunda medñe. Afebribꝰ
curata femina moralit carnẽ a concu¬
piscentie feruore ꝑcontinentie p̃cep¬
ta frenatã sigt: ut membra quȩ serui¬
tui cõmissa. Socrus ẽ sinagoga. quȩ
quodãmͦ mat̃ ẽ eccłe petro cõmisse. Hec
febricitat. qͥa inuidie estib laborat.
ꝑseq̃ns eccłam. Cuiꝰ manũ dñs tangit.
qñ carnalia eiꝰ oꝑa in sp̃ualẽ usũ con

Expanded text:
hominum est, ut post febres debiles sint; verum sanitas a Domino collata, fortitudinem dedit ministrandi socrui Petri. Lucas: Et rogaverunt illum pro eator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum passiones et precibus annuere fidelium, et ea quae minime in se intelligunt, dimittere. Unde Psalmista ait: Delicta quis intelligit? Ab occultis munda me, Domine . A febribus curata femina, moraliter carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam significat, ut membra quae servitui commissa; socrus est synagoga, quae mater est Ecclesiae Petro commissae: haec febricitat, quia invidiae aestibus laborat persequens Ecclesiam. Cujus manum Dominus tangit, quando carnalia ejus opera in sp
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ⁊ hic publicanꝰ. Quatuor st̃ sp̃es qͥb
om̃is tumor arrogantiũ demonstrat᷑. cum
aut bonii a semet ipsisse hab̾e existimant.
aut si desuꝑ datum c̃dant ꝓm̾itis datũ
sibi putant. aut cũ iactant᷑ se hab̾e qd ñ
hñt. aut despectis cet̾is singłarit uolunt
uidi hab̾e quod hñt. ut iste phariseus. Unde
absq iustificõne de templo discessit. quia
publicano se iactant p̃tulit. Ieuino bis
in sabb̃o. decimas doom̃iũ que possideo.
Ier echiel dicit aĩalia sibi ostensa fuisse ocłis
plena. qr scoꝵ actio undiq debet ẽẽ ꝑspec¬
ta. S nossepe du aliis reb intendimꝰ. alias
negligimꝰ. Phariseus ad abstinentiã ad mi¬
scdiam ocłm habuerat. s adhumilitatis
custodiã ñ habebat. Et qͥd ꝑdẽ ciuitatẽ cu¬
stodiri si unĩ foram relinquat. unde ab¬
hostib intretur: Et publicanꝰ alonge stan
nolebat nec oculos ad celũ leuare.s peuti¬
ebat pectus suidicns. ds ꝓpitiꝰ esto michi

Expanded text:
 hic publicanus. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum aut bonum a semetipsis se habere existimant: aut si desuper datum credant, pro meritis datum sibi putant: aut cum jactant se habere quod non habent, aut despectis caeteris singulariter volunt videri habere quod habent, ut iste Pharisaeus. Unde absque bona actione de templo discessit, quia publicano se jactanter praetulit. « Jejunio bis in Sabbato; decimas do omnium quae possideo. » Ezechiel dicit animalia sibi ostensa fuisse oculis plena , quia sanctorum actio undique debet esse circumspecta. Sed nos saepe, dum aliis rebus intendimus, alias negligimus. Pharisaeus ad abstinentiam, ad misericordiam oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest civitatem custodiri, si unum foramen relinquatur, unde abhostibus intretur. « Et publicanus a longe stans nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum dicens: Deus, propitius est
Abbreviated transcription (Latin):
am quȩ int̃ptat᷑ domꝰ obedientiȩ.iam tẽ
uocõnem gentium p̃figans. Uesꝑe fac¬
to iuit. qr inuidis tenebras reliqͥt sol eg̃¬
diens. In urbe maxima hospitẽ ñ inue¬
nit. s in agͦ paruulo apud lazarii ⁊ soro¬
res eius. qͦr uicus bethania ẽ. M clx.
t sciens turba quod exiit R lxxui¬
extra ciuitatẽ secutist̃ eũ: ⁊ suscipi¬
ens eos qͥb necessaria erat cura sanabat.
Cũ dño ing̃dienti ciuitatẽ maximo uo¬
to qͣm multi occurrerint. ⁊ dem̃ mirabi¬
lia que fecit uidint. quis negare aude¬
at. qͥn saltim turba cui necessaria erat
crede oꝑa suadent. Uñ ioħs ait. Cũ aut eẽt¬

Expanded text:
quae interpretatur domus obedientiae, jam tunc vocationem gentium praefigurans. Vespere facto ivit, quia in Judaeis tenebras reliquit sol egrediens. In urbe maxima hospitem non invenit, sed in agro parvulo apud Lazarum et sorores ejus, quorum vicus Bethania est. M. 140VI R. 76 Et sciens turba quod exiit extra civitatem, secuti sunt eum, et suscipiens eos quibus necessaria erat cura, sanabat. Cum Domino ingredienti civitatem maximo voto quam multi occurrerint, et deinde mirabilia quae fecit viderint, quis negare audeat quin turba saltem cui necessaria erat credere, opera suaderent. Unde Joannes ait: Cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
espitiens aut uidit eos qui mittebat
muna sua ingarophilaciũ diuite ᷤ.
Gaophilaciũ appellatur locus ubi diui
za lingua ꝑsica diuitie uocant᷑. Erat aũt
archa foram̃ hns desuꝑ posita iuxta alta¬
re ad dext̃am ing̃dientib domũdñ.
in quã mittebant sac̾dotes ostia custodi¬
entes pecuniã quȩ deferebat᷑ ad templũ
atq. ẜ uabat᷑ ad instauratõnẽ eiꝰdẽ templi.
Lege u̾ba dierũ. Uidit aut ⁊ qͣndã ui¬
duam ꝑauꝑcłam mittentẽ eraminuta
duo. qd ẽ quadrans. Et conuocans disci¬
płossuos ait ilł. u̾edico uob. quia uidua
hec pauꝑ plusꝗͣ om̃smisit. Q drantẽ uo¬
cant calculatores qͣrta partecuiꝰq rei ue¬
luti loci. tp̃ris. pecunię. forsitangͦ hic qͣrtã

Expanded text:
espiciens autem, vidit eos qui mittebant munera sua in gazophylacium, divites BEDA. Gazophylacium appellatur locus ubi divitza lingua Persica divitiae vocantur. Erat autem arca foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes, pecuniam quae deferebatur ad templum, atque servabatur ad instaurationem ejusdem templi; lege Verba dierum. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam, mittentem aera minuta duo, quod est quadrans. Et convocans discipulos suos, ait illis: Vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pecuniae. Forsitan ergo hic quartam
Abbreviated transcription (Latin):
abiecit. Uidua ẽ. qr uir eiꝰ pea mortuus ẽ.
hec ingar ophilatiũ minuta duo mittit.
fidẽ ⁊ oronẽ defert. Nam om̃s hi ex abundan¬
tisibi miser̃t in mun̾a dĩ. hec aũt ex eo quod
deẽ illi. totũ uictu suũ que habuit misit.
misit. ⁊ q̃dn potuit desid̾auit. Iudeus mit¬
tit diuitias ex abundanti. qͣi orando dicat
raptores iniusti adult̾i ⁊ cȩt̾a: eccła om̃em

Expanded text:
abjecit. Vidua est, quia vir pro ea mortuus est. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, fidem et orationem defert. Nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat raptores, injusti , et caetera. Ecclesia omnem
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ suã abillo. Ioẽ. ad comꝑationem
illiꝰ. uł plꝰ ꝙͣ ille. qr ille apt̾ se de oꝑib. hic
uͦ apuddin ex fide iustificatꝰ ẽ. Alonge
stare nec ocłos leuare indicia st humili¬
tatis. ꝗͣ ds̃ de ꝓpe aspicit. Iste conscĩam
p̃mit s spe subleuat. pectꝰ ꝑcutit penas
de se exigens ut ds̃ parcat. confitetur
ut ds agnoscat. ignoscit d̾s qd̾ iste agnos¬
cit. Tund̾e ait pectꝰ quid ẽ. nͥ arguere qͥd¬
latet in pectore. ⁊ euidenti pulsu occul¬
tum castigare pecc̃m: Tipice. phariseꝰ
canus uͦ gentił. qui humilit pecc̃a sua
confessꝰ appͦpinqt dõ ut exaltet᷑. Lccxu¬
uia om̃is qͥ se exaltat M ccxxxĩ.

Expanded text:
comparationem illius vel plus quam ille: quia ille apud se de operibus, hic vero apud Deum ex fide justificatus est. A longe stare, nec oculos levare, indicia sunt humilitatis, quam Deus de prope aspicit. Iste conscientiam premit, sed spem sublevat, pectus percutit, poenas de se exigens ut Deus parcat, confitetur ut Deus ignoscat, ignorat Deus quod iste agnoscit. Tondere autem pectus quid est, nisi arguere qlatet in pectore, et evidente pulsu occultum castigare peccatum? Typice Pharisaeuscanus vero gentilis, qui humiliter peccata sua confessus, appropinquat Deo et exaltatur. « Quia omnis qui se
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. de illis qui saluandi erant inisrł.
de quib dñsdicit. Non sum missus nͥad
oues que ꝑiert domꝰ isrł. Hoc idodixit qr
psentia corꝑalẽ n exhibuit nͥ ppło illi. Ad
gts eni ñ ꝑrexit.s misit suos inquib ipelo¬
aĩam meã.: ⁊ it̾m sumo eam. ꝓptea apparet
qͦd pat mediligit. qr ego ex caritate morior
ꝓ saluandis ouib. ñ ex uiłoꝵ uiolentia co¬

Expanded text:
dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . » Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit, nisi populo illi; ad gentes enim non perrexit, sed misit suos in quibus ipse loanimam meam et iterum sumo eam. Propterea apparet quod Pater me diligit, quia ego ex charitate morior pro salvandis ovibus, non ex Judaeorum violentia co
Abbreviated transcription (Latin):
Mercennariꝰ aũt canonice intrat. u̾a docet
quãuis intentione sinistra. fur uͦ male in¬
t aiam meã pono ꝓouib meis. Hȩcẽ.
ꝓbatio dilectionis ad patre ⁊ adoues.
Sic ⁊ petrus trio confitens amorẽ iubetur
cti. qui ausist dogniatizare qđ xͦ ñ ẽẽt nisi¬

Expanded text:
Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male int animam meam pono pro ovibus meis. » Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amorem jubetur cti, qui ausi sunt dogmatizare quod Chris
Abbreviated transcription (Latin):
rat uxoris inu̾tere: quia inferior. ñ hac
lege om̃ino utit᷑ qua potior. Si tñ uir
alii pot̃ nub̃e mulier. nec reu̾ti adillũ.
Et uiruxorẽ ñdimittat subaudit᷑. ex¬
sic̃ de muliere dicñs. quod si discesserit
constͥngitur uir sic̃ mulier. cap̃t enĩmu¬
lieris uir ẽ. Idem in eadẽ. Uxorẽ certe li¬
cet hab̾i. s si fu̾it fornicata abicienda ẽ
Item icarnẽ licet ede. s si ydoł obła fu̾it
respuat᷑. Auctoritates quidẽ multȩ ui¬
dentur opponi posse. s dicunt ñ ẽẽ as
sertionẽ. immo salubrẽ ammonitionẽ
ut qͥ ñ ꝓpt̃ libidinẽ s ꝓpt̾ iniuriam
dimittit uxorẽ. exꝑtus infelices pͥores
nuptias. nouarũ se ñ cõmittat ꝑicło.
Notandũ hic loqui dnm̃ de mat̾rimo¬

Expanded text:
rat uxoris invertere, quia inferior non hac rat uxoris invertere, quia inferior non hac lege omnino utitur qua potior. Si tamen apalii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, exsicut de muliere, dicens: Quod si discesserit constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris, vir est. Idem in eamdem: « Uxorem certe licet habere, sed si fuerit fornicata, abjicienda est. » Ita et carnem licet edere; sed si idolis oblata fuerit, respuatur. Auctoritates quidem multae videsertionem, imo salubrem admonitionem, ut qui non propter libidinem, sed propter injuriam dimittit uxorem, expertus infelices priores nuptias, novarum se non immittat periculo. Notandum, hic loqui Dominum de matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ quia qu̾icunq dimiserit uxo¬
rem sua nisi obfornicõnẽ ⁊ aliã duxit
mechat᷑: ⁊ qͥ dimissadux̾it mechatur.
Ex hoc loco sinulli estimant quod qͥuxo¬
rem fornicariã dimiserit. illa uiuente
aliã legitime ducere possit. Si quis uͦ n
obfornicationẽs: ꝓpt̾ aliud dimiserit
uxorẽ. facit quod ñlicet. Et si duxit
alia uiuente illa. constat quia mechus
e. Quacunq aũt excausa dimissam
quicunq duxit: tam̃ reatũ adultii
incurrit. Et enisiuir repudiauit eã
ñ tam̃ obfornicõnẽ. manet ex utraq
parte conuigiũ. s fit ei uiolentia ꝑ
repudiũ. Siuͦ uxor repudiata fu̾itꝰ
quia unã carnẽ in aliam diuiserit.:⁊
se fornicõne a marito seꝑauerit: culpa
sua ut autumant auincło coniugii
uirũ soluit. s ipsa manet obligata.
ꝓpt malã conũsationẽ iuri. aut innup¬
ta maneat. aut uiro suo reconciliet᷑.
Non eñi ꝑmittit᷑ mulieri ut nubat si ui
rit aut si impellente lasciuia usum que¬

Expanded text:
quia quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechatur. Et qui dimissam duxerit maechatur. Ex hoc loco nonnulli aestimant quod qui uxorem fornicariam dimiserit, illa vivente, aliam legitime ducere possit. Si quis vero non ob fornicationem, sed propter aliud dimiserit uxorem, facit quod non licet; et si duxerit aliam vivente illa, constat quia moechus est. Quacunque autem ex causa dimissam quicunque duxerit, reatum adulterii incurrit. Etenim si vir repudiavit eam, non tamen ob fornicationem, manet ex utraque parte conjugium, sed fit ei violentia per repudium. Si vero uxor repudiata fuit, quia unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, culpa sua, ut autumant a vinculo conjugii virum solvit, sed ipsa manet obligata. propter malam conversationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo reconcilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si viaut si impellente lascivia, usum quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ casuuł fortuna uirgines fiunt. s qͥ
adõ petunt uirginitatẽ. ⁊ laborant
ut accipiant. In aliis ex ꝑiri possumꝰ
qͣlia sint añquã habeamus: in uxore
minꝰ licet. Itaq ñ expedit nub̾e. cum
sit uxor. Si fu̾it iracunda. ebriosa. si
uirgatrix ⁊ maledica. seu qͥdlibet
huiꝰ modi. uelimꝰ nolimꝰ sustinenda
ẽ. Cum eñi lib̾i essemꝰ uoluntate nos
subiecimꝰ seruituti. Sunt eñi eunu¬
chiqͥ de matris ut̾o sic natifẽ. ⁊ st̃ eu¬
nuchi qͥ facti st̃ ab hominib. et sunt
eunuchi qui se ipsos castrauert ꝓpt

Expanded text:
n casu vel fortuna virgines fiunt, sed qui a Deo petunt virginitatem, et laborant ut accipiant. In aliis experiri possumus qualia sint antequam habeamus, in uxore minus licet. Itaque non expedit nubere, cum sit uxor. Si fuerit iracunda, ebriosa, si jurgatrix et maledica, seu quidlibet hujusmodi, velimus nolimus, sustinenda enim liberi essemus, voluntate nos subjecimus servituti. Sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt. Et sunt eunuchi, qui facti sunt ab hominibus. Et sunt eunuchi
Abbreviated transcription (Latin):
Mistice infantes hi gentiũ forma st̃.
quib ꝑfidẽ ⁊ auditum salus reddit᷑.
At discipłi qui ꝓ chananea muliere
supplicau̾ant fortasse iam mist̾ium
sciebant quod utͥusq ppłi uocatio
deb̾et᷑. s cum adhuc ordinẽ nescirent
ex affectu pͥmũ saluandi isrł pueros
te legis oꝑe erat gentib largiendũ.
hic marcus ⁊lucas addunt. quod reg
puer accipiamꝰ. quia puer indiscendo
neq contdicit doctorib neq rones
componit adũsum eoss fidelit sus¬
cipit. obtemꝑat. ⁊ acquiescit.
rant aut aꝑppinqͣntes ei publica.
ni⁊ pecc̃ores multi. ut audirent

Expanded text:
HILAR. Mystice, infantes hi gentium forma sunt, HILAR. Mystice, infantes hi gentium forma sunt, quibus per fidem et auditum salus redditur. At discipuli qui pro Chananaea muliere supplicaverant, fortasse jam mysterium sciebant, quod utriusque populi vocatio deberetur, sed cum adhuc ordinem nescirent, ex affectu primum salvandi Israel, pueros te legis opere, erat gentibus largiendum. Hic Marcus et Lucas addunt, quod regnpuer accipiamus: quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes componit adversum eos, sed fideliter suscipit, obtemperat et quiescit. Erant autem appropinquantes ei publicani et peccatores multi, ut audirent
Abbreviated transcription (Latin):
stitate mundos obtulert. Putabant
enĩ ut corꝑe mundos tĩ̃ laudaret
⁊ ñ uoluntate: nescientes quia dñs
ñ bt̃ificauit eunuchos puericie neces¬
sitate castos. s continentiȩ urtute.
Discipłi aut increpabant illos. Non
quod nollent eis bene fieri inc̾ pabãt.
s ñdũ plenissimã fidẽ hñtes putabat
din importunitate lassari. Iħc uͦait
catores futuri st̃. ut qͥd sententiã con¬
demnatioĩs ꝑfertis. antequã culpã
uideatis: Quales mͦ st̃ meĩ ẽ. quales
futuri. ipsoꝵ. Quod gͦ meu honorate.
quod ipsoꝵ erit miseremini. Taliue.
talui. ut ostendet netatẽ regnare
s mores: ⁊ his qui similem hñt inno¬
centiam ⁊ simplicitatẽ p̃miũ ꝓmit¬
tit. de qͥb paulus. Nolite pueri fieri
sensib. s malicia paruuli estote sen¬
su aũt ꝑfecti. Et cum imposuisset eis
manꝰ abiit inde. Paruulis manꝰ impo¬
suit. ut humilessua benedictiõe dig¬
nossignificaret. ⁊ cotidie imponit
cu humilib gr̃am auxilii actribuit.

Expanded text:
ulerunt, putabant enim ut corpore mundos tantum laudaret, et non voluntate, nescientes quia Dominus non beatificavit eunuchos, pueritiae necessitate castos, sed continentiae virtute. Discipuli autem increpabant eos. HIERON. Non quod nollent eis benedici, increpabant; sed nondum plenissimam fidem habentes, putabant Deum importunitate lassari. Jesus verocatores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis? Quales sunt modo, meum est; quales futuri, ipsorum. Quod ergo meum est, honorate; quod ipsorum erit, miseremini. Talium etalium, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui similem habent innocentiam et simplicitatem, praemium promittit, de quibus Paulus: Nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem perfecti . Et cum imposuisset eis manus, abiit inde. REMIG. Parvulis manus imposuit, ut humiles sua benedictione dignos significaret. Et quotidie imponit, cum humilibus gratiam auxilii tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
titur. quia cũ uiri esse possint uolun¬
tate fiunt eunuchi. In primo gne ft̃
eunuchi quitam frigide naturȩ di¬
cunt᷑ ut libidinẽ nappetant. In sedo
ne heretica simulant castitatẽ sub fi
Unde infert hortando militessuos.
qui pot̾ caꝑe capiat: ut unusqͥsq con¬
sidet utrũ uirginalia possit implere

Expanded text:
titur; quia, cum viri esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo ne haeretica simulant castitatem sub ficUnde infert hortando milites suos: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere
Abbreviated transcription (Latin):
bra mortis. lux orta ẽ. eis. Predica¬
uit in finibus ⁊ abulon ⁊ neptalim
ub pͥma captiuitas isrł fuerat.
ab assyriis. & ex his duab tribubꝰ
ñ nullos uocauit apłos unde in psal¬
mo. Principes ⁊ abulon. principes
neptalim. Terrã ⁊ abulon: intelli¬
ge galileã. quȩ ẽ. circa tybiaden.
⁊ stagnũ genesareth. & hȩc uia
maris est: cum sit iuxta stagnũ.
Terra uͦ in qͣ trib neptalĩ uicma
tyriis. galilea gentiũ dicta est pꝰꝗͣ
salomon in ea .xx. ciuitates dedit
iram regi tyri. de sorte tͥb nepta¬
lum. Sic gͦ lege. Terra neptalĩ ga¬
lilee gentiũ: hoc est quȩ ẽ in gali¬
lea: uel que est ipsa galilea gentiũ
⁊ que ẽ uia maris ultͣ iordanen: ui¬
dit lucẽ. Populus qͥ sedebat in tene¬
bris peccatoꝵ. est ppłs gentilis de¬

Expanded text:
bra mortis, lux orta est eis . Praedicavit in finibus Zabulon et Nephthali, ubi prima captivitas Israel fuerat ab Assyriis, et ex his duabus tribubus nonnullos vocavit apostolos. Unde in psalmo; Principes Zabulon, et principes Nephthali . Terram Zabulon intellige Galilaeam, quae est circa Tiberiadem et stagnum Genezareth, et haec via maris est, cum sit juxta stagnum. Terra vero in qua tribus Nephtali vicina Tyriis, Galilaea gentium dicta est, postquam Salomon in ea viginti civitates dedit Hiram regi Tyri de sorte tribus Nephthali. Sic ergo lege: Terra Nephthali Galilaeae gentium, hoc est, quae est in Galilaea, vel quae est ipsa Galilaea gentium, et quae est via maris ultra Jordanem, vidit lucem. Populus qui sedebat in tenebris peccatorum, est gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
tes septenarii quȩ in se multiplicate
reddunt duodecĩ. Horum figura fu¬
in helim .xii. pͥncipes plebis isrł.
XII. lapides in ueste sacerdotis .xii.¬
a moyse missi .xii. lapides altaris.xii
lapides de iordane eleuati.xii. boues
sub mare eneo .xii. stelle in corona
sponse .xii. fundam̃ta .xii. porte ci

Expanded text:
tes septenarii, quae in se multiplicatae, tes septenarii, quae in se multiplicatae, reddunt duodecim. RABAN. Horum figura fudecim principes plebis Israel , duodecim lapides in veste sacerdotis  in Helim, XII lapidibus altaris, XII lapidibus de Jordane elevatis, XII bobus sub mari aeneo, XII stellis in corona sponsae, XII fundamentis, XII porti
Abbreviated transcription (Latin):
rumptam̃ probabile ẽ. turbas qͦdã¬
mͦ alonge sequtas fuisse.⁊ sermonẽ
quẽ matħs ⁊ lucas diu̾se narrant
audisse cũ discipulis in aliqͣ planitiȩ
lat̾is montis. postꝗͣ dñs in monte il¬
los elegit. ⁊ forte tunc etiã multa eis
dixit quȩ scripta ñ habemus. Quod
siquis affirmare contendat. mathm
⁊ lucã ñ unũ s duos retulisse sermo¬
nes. nil tam̃ prohibet in hoc oꝑe iux¬
ta regulas p̃occupand. seu recapitu¬
land colligi eos in unũ. Mons iste ẽ.
Mons significat maiora p̃cepta: se¬
dere ꝑtinet ad dignitatẽ magistri
Uocauit qͦs uoluit. qr ñ erat illorũ
studii s diuine grẽ ut in apłatũ uo¬
carentur. Unde illõ. Non uos me ele¬
gistis. s ego elegiuos. Fecit qd̾ eñt
duodeẽĩ. ut qͣdratũ orbẽ fide scẽ tͥni¬
tatis insignirent.⁊ salutẽ ꝗͣ p̃diea¬
rent suo quoq numero cõmendarẽt
Sicut enĩ septenario. sic ⁊ duodena¬
rio numero signat᷑ ꝑfectio ꝓpt̃ par¬

Expanded text:
rumtamen probabile est, turbas quodammodo a longe secutas fuisse et sermonem quem Matthaeus et Lucas diverse narrant audisse cum discipulis in aliqua planitie lateris montis, postquam Dominus in monte illos elegit; et forte tunc etiam multa eis dixit, quae scripta non habemus. Quod si quis affirmare contendat, Matthaeum et Lucam non unum sed duos retulisse sermones, nil tamen prohibet, in hoc opere juxta regulas praeoccupandi seu recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est Mons significat majora praecepta; sedere pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat illorum studii, sed divinae gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde illud: Non vos me elegistis, sed ego eleduodecim, ut quadratum orbem fide sanctae Trinitatis insignirent, et salutem quam praedicarent, suo quoque numero commendarent. Sicut enim septenario, sic et duodenario numero signatur perfectio: propter par
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph:⁊ symonis. Unde ⁊ ipsi fr̃s
diũ uocabant᷑. Iudas scariothes. uł
a uico in qͦ ortꝰ ẽ. uel ex tribu ysa¬
char uocabulũ sumpsit: ut qͦdã ua¬
ticinio in condẽpnationẽ sui natꝰ sit.
ysachar enĩ int̃pretat᷑ merces. ut
significet᷑ p̃cium ꝓditionis. hic ꝓ¬
uide int̾ apłos eligitur. qr magn̾a
ẽ ueritas. quã nec aduersariꝰ mini¬
ster infirmat.
t accesserunt ad eũ discipuli
eus. ¶ Et eleuatis oculis in

Expanded text:
psi fratres Domini vocabantur. Judas Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis. Hic provide inter apostolos elegitur, quia magna est veritas, quam nec adversarius minister infirmat. Et accesserunt ad eum discipuli ejus. Et elevatis oculis in
Abbreviated transcription (Latin):
te de galilea ⁊ decapoli:⁊ de iherosoli¬
nus ⁊i uidea. & de tͣnsiordanẽ. Abiit
opinio eiꝰ. idẽ. fama ꝑ totã syriam.
Sẏria est omnis regio. ab eufra¬
te usq ad mare magnũ. a capodo¬
cia usq inegyptũ continens inter
alias ꝓuincias palestinã. in qͣuide
habitant. Torm̃ta dicit acutas pas¬
siones ñ diuturnas. Lunatie ꝓpriȩ
sunt qͥ ñ semꝑ sensũ admittunt. s
aliqͣndo ꝑ lunationes: unde demo¬
nes lunaria tẽpora obseruare faci¬
entes. creaturam infamare cupie¬
bant. Paralitici sunt contͣcti. uel
m̃bris dissoluti. Decapolis ẽ. que¬
dã regio.x ͤ. urbiũ. de tͣnsiordanẽ
idest de loco. qͥ est usq iordanẽ flu¬
t detinebant illũ nediscederet
abeis. Quib ille ait. qr yaliisci

Expanded text:
ea et Decapoli, et Hierosolymis et Judaea, et de trans Jordanem. Abiit opinio ejus, id est, fama per totam Syriam Syria est omnis regio ab Euphrate usque ad mare magnum, a Cappadocia usque in Aegyptum, continens inter alias provincias Palaestinam in qua Judaei habitant. Tormenta dicit acutas passiones, non diuturnas. Lunatici proprie sunt, qui non semper sensum amittunt, sed aliquando per lunationes, unde daemones lunaria tempora observare facientes, creaturam infamare cupiebant. Paralytici sunt conracti, vel membris dissoluti. Decapolis est quaedam egio decem urbium. De trans Jordanem, id est, de loco qui est ultra Jordanem flut detinebant illum ne discederet ab eis. Quibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃tum. ad distinctionẽ symo¬
nis chananei. Filii ⁊ ebedĩ in marcho
boarneges ex firmitate ⁊ magnitudi¬
ne fidĩ nominati st̃: quoꝵ sublime
m̾itũ in monte meret᷑ audire. toni¬
truũ patris ꝑ nubẽ de filio tonantis
hic est filius m̃s dilectꝰ. Iacobꝰ alphei
est qͥ fr̃ dñi nominat᷑. qr maria uxor
alphei soror fuit mari ẜ matͥs dñi.
Symon chananeus a uico galileȩ qͥ
drchana. in luca scribit᷑ ⁊ elotes. Tad¬
deus a luca. uidas iacobi dr. ⁊ alibi
apellat᷑ lebeus: qr trinomiꝰ fuit. Is

Expanded text:
cognomentum, ad distinctionem Simonis Chananaei, Filii Zebedaei, in Marco Boanerges, ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt: quorum sublime meritum, in monte audire tonitruum Patris, per nubem de Filio tonantis: Hic est Filius meus dilectus . Jacobus Alphaei est, qui frater Domini nominatur; quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini. Simon Chananaeus, a vico Galilaeae qui dicitur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddaeus a Luca Judas Jacobi dicitur; et alibi Lebbaeus, quia trinomius fuit. Is
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in ꝑpħaꝵ uoluminib soli ti
erant legere. p̃sentẽ oꝑib contu
erent᷑. Circuit ut doceat doctorẽ
ẽẽ expeditũ.⁊ ñ acceptorẽ ꝑsona¬
rum. Langor ẽ. diuturnꝰ morbus.
infirmitas q̃libet uel mom̃tanea
Et abiit opino eiꝰ ꝑ totã syriã.
⁊ obtulerunt e om̃s male hñtes.
uariis langorib & torm̃tis cõpre¬
hensos: ⁊ qͥ demonia habebant ⁊

Expanded text:
quem in prophetarum voluminibus soliti erant legere, praesentem operibus contuerentur. RABAN. Circuit, ut doceat doctorem esse expeditum et non acceptorem personarum. Languor est diuturnus morbus, infirmitas quaelibet vel momentanea. Et abiit opinio ejus in totam Syriam, et obtulerunt ei omnes male habentes variis languoribus et tormentis comprehenso
Abbreviated transcription (Latin):
narrant ñ sunt isti. s simile factũ ẽ.
as quoq regulas
amͦ scribend ñ alienas sumpsi¬
mus. tũ in augustino de consensu
euangłistarum. tũ in aliis auc̃toribus
Sepissime p̃termissa recapitulant
euangłiste. ut matħs qd̾ ante sermo¬
nẽ in monte habitum uocatꝰ ẽ. pꝰ ser¬
monẽ reuocat ad narrationẽ. & quod
maria unguento p̃cioso ꝑfuderit capd̾
dni. in passione recolendo int̾serit. Sic
de similibus.

Expanded text:
narrant non sunt isti; sed simile factum est. narrant non sunt isti; sed simile factum est. » Has quoque regulas a modo scribendi non alienas sumpsimus, tum in Augustino de consensu evangelistarum, tum in aliis auctoritatibus. Saepissime praemissa recapitulant evangelistae, ut Matthaeus, quod ante sermonem in monte habitum vocatus est, post sermonem revocat ad narrationem . Et quod Maria unguento pretioso perfuderit caput Domini, in passione recolendo interserit . Sic de similibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ante me factus ẽ. qr priorme erat. Qͣ
causa uen̾it. ioħs testatur. Ecce agnꝰ
di. ecce qui tollit peccata mundi. ¶Aug̃.
in libro de concordia euangłistarũ in¬
matħm. Sciendũ ẽ. unũ euangłistam
pret̾misisse que alius narrauit. in qͦ
nulla est contͣrietas. nec eundẽ ordinẽ
in plurib eos seruasse: in qͦ ẽ nulla re¬
pugnantia ẽ. Utẽ in eodẽ parte eadẽ.
ꝓ babile ẽ. qd imusquisq euangłista¬
rum eo ordine se credidit debuisse nar¬
rare qͦ ds̃ uoluit eiꝰ recordationi sugge¬
rere. Q ꝓpt̾ uͥ ordo tempoꝵ ñ apparet.
nicħ nr̃a int̃ ẽẽ debet. quẽ ordinẽ qui¬
libet eorum tenuerit. ¶dem in edd̃
parte eadem. Memorie commendare
debemus. ut si qñ talia singula apud
singulos inuenimꝰ. uͥ contrarietas solui
ñ possit sciamꝰ eẽ aliud factũ ut in ma¬
theo. Et tͣnseunte inde iħu: sequuti
st̾ eũ duo ceci. Duo ceci de quib alii

Expanded text:
ante me factus est, prior me erat; qua ante me factus est, prior me erat; qua causa venerit, Joannes testatur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Augustinus in libro De concordia evangelistarum: « Sciendum est, unum evangelistam praetermisisse quae alius narravit, in quo nulla est contrarietas; nec eumdem ordinem in pluribus eos servasse, in quo etiam nulla repugnantia est. » Item eodem, parte eadem: « Probabile est quod unusquisque evangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo Deus, voluit ejus recordationi suggerere, Quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem ordinem quilibet eorum tenuerit. » Item eodem, parte eadem: « Memoriae commendare debemus, ut si quando talia singula apud singulos invenerimus, ubi contrarietas solvi non possit, sciamus esse aliud factum, ut in Matthaeo: Et transeunte inde Jesu, secuti sunt eum duo caeci . Duo caeci de quibus alii