comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem ancillas qm filia no
luit brs existere ancille.
iussudin io ẽ patroni adi¬
erunt defunctibrditate
postaliqͣntu ep̃is ab eo in¬
amimisse q̃rebant anfi¬
deiconussũ petere ab eodẽ
patrono possent rogoer¬
go qui de hoc existima res¬
cribas R. nec repetitum
iuteri in hunc casum fidi¬
comissũ. s alterutrñ datũ.
uł fidei comissũi ip̃ambr¬
ditatem. meliꝯ ant dici in
eundẽ casũ subscitutas
uideri inꝙ̃ casum fidei co¬
missu meruerunt. ⁊ ido
ad substitucione eas uoci¬
risCum eĩ ẜuo alieno fidi¬
condicione lib̾tatis fuerit
datum. Idemq ẜuns eidẽ
hrdi substituatur. licet
pure̾ substitutõ facta sit.
tñ eadem condicione sub¬
stitui uidetur. subqua fi

Expanded text:
dem ancillas. quoniam filia non uoluit heres exsistere, ancillae iussu domini, id est patroni adierunt defuncti hereditatem. post aliquantum temporis ab eo manumissae quaerebant, an fideicommissum pe tere ab eodem patrono possint. rogo ergo, quid de hoc existimes rescribas. respondi nec repetitum uideri in hunc casum fideicommissum, sed alterutrum datum uel fideicommissum uel ipsam hereditatem. melius autem dici in eundem casum substitutas uideri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem eas uocari. cum enim seruo alieno fideicondicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur, licet pure substitutio facta sit, tamen sub eadem condicione substitui uidetur, sub qua fi
Abbreviated transcription (Latin):
trsi diuisionis precipua
cam filie fore. ¶Cu inꝑ¬
ferta scriptura inuenitur
itademu uerbu legatił
fidei comissiꝙ precedit. uł
sequiturad cominione.
assumitur. sidicto scripͥtũ
congruat ¶filiꝯ matrem
hrdemscripserat.⁊ fidei co¬
missa tabuł data. cum in¬
ris iurandi religione prã¬
ri rogauerat. Cumtestin
millo uire factum eẽt. ni¬
chilominꝯ matre hrdez¬
legitima cogendam pr̃a
ad omne successionum
sr̃em por recte uidebant᷑.
te sollicitus ip̃iꝰ. ut quo¬
adliberos tollat testm ñ
faciat. Ita em̃ poterit sine
piculo niuere fideicomi¬
ssariam hrditate sorori co¬
hrdi ñ interi renctam ap¬
parint ꝙ nd de pecuma su¬
a testari set obtentu ꝯsilii
derogare iiri. testin fieri
ꝓhibendo uoluit. ¶ Rogi
filia ut bona tua qnͣdoq
distribuas lib̾is tuis. uͥt

Expanded text:
trum diuisionis praecipuam causam filiae fore.Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat.Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogauerat. cum testamentum nullo iure factum esset, nihilo minus matrem legitimam heredem cogendam praesad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. te sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo uoluit. 'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
roma racione cõpensaci¬
om̃is ꝑcepisse debitu u¬
debatur. Blane siea iege
meniꝰ ticium brdemin¬
scituat ne fidei comissu
ex testõ seretingat: falci¬
dsam corensacioni suffico̾¬

Expanded text:
m ratione conpensationis percepisse debitum uidebatur. plane si ea lege Maeuius Titium heredem instituat, ne fideicommissum ex testamento Seii retineat, Falcidiam compensationi suffic
Abbreviated transcription (Latin):
exlib̾issuns p̾diacũ more¬
retur. restitueret. uex li¬
beris predia ex fidei ꝯmis¬
si filia nina donanerat. ñ
ẽẽ electõne ꝑꝑ incertum
diez fideicõmissicerte co¬
naçiomis uidebatur. Nam
meum destinaciodirigi po¬
test. qui fidei comissu int̾
ceteros ẽhiturus remoca
matris electõne. ¶fidei br¬
dum meoꝵ cõmittone f¬
undũ tusculanũ alienẽt.¬
⁊ ne defamilia uominis
mei exeat. scd̃mꝰ uolunta¬
tem. ¶ Eos quoq ĩuitato
inceuigendum ẽ. quibus
id̾es er tranei fidei cõmi¬
ssa lib̾tate reddiderant.
des ut resticuas filie mee
cum morieris qcqad te

Expanded text:
ex liberis suis praedia cum moreex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi esse electionem propter incertum diem fideicommissi certae donationis uidebatur: nam in eum destinatio dirigi potest, qui fideicommissum inter ceteros habiturus est remota matris electione. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis mei exeat.' secundum uoluntatem eos quoque inuitatos intellegendum est, quibus heredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. or, ut restituas filiae meae, cum morieris, q
Abbreviated transcription (Latin):
fabdandaz eẽ quia mortis
causa accepisse non incet
Diuersum probandũ fo¬
ret.simeni igͣnorans do¬
minũ uita decessisse. pecu¬
ma errore lapsus dedisset
cunc eñ porçio iure falçidi¬
e renocaret. ¶ Cum pater
fidercõmissupredioꝵ ex
isset. fiteicomissum tñ ab
ad quos brditatis porcio
quam accepit filia redierit
placuit ꝙ siauu filie sub¬
stituisset. enm oporteret
filio ficeicomissũ redde.
nullacum fr̃ib et cohrdi¬
bus accio exit . sitũ int̾ fi¬
lios dinisione fecit. arbit̾
comectura uoluntatis ñ
pacietur eñ partes cobrdi¬
b prelegatas restituere.
nisi patiͦ fuerint.⁊ ip̃i pat̾s¬
ater certam pecuniaz exh
upture docis nõie dariu
reddendu ꝯstabit diuor¬
cio quoq sequto fiderꝯmi¬
ssum filia recte petitura
pulacione uoluisse quo fi¬
na post primas nupcias ĩ¬
dotata ⁊ stitueretur. Ceteꝵ
si postea nuberet. ad scd̃as
nupcias caucionq ex cen¬
di non oportere. ¶A filia
pater petierat. nt cui uell

Expanded text:
dandam esse, quia mortis causa cepisse non videretur. diversum probandum foret, si Maevius ignorans dominum vita decessisse pecuniam errore labsus^ dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae revocaretur. Cum pater fideicommissum praediorum ex isset, fideicommissum tamen ab ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddnulla cum fratribus et co heredibus actio erit: si tamen inter filios divisionem fecit, arbiter coniectura voluntatis non patietur eum partes coheredibus praelegatas restituere, nisi parati fuerint et ipsi patater certam pecuniam exheupturae dotis nomine dari reddendum constabat. diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram,pulationem uoluisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ceterum si postea nuberet, ad secundas nuptias cautionem extendi non oportere.A filia pater petierat, ut cui uellet
Abbreviated transcription (Latin):
uidecur. et ideonerit q̃¬
rendum ampliꝯ in here
alieno sit. qua inq̃stu.¬
¶ Pater filie mancipia q̃
nubenti dedit. i uerb̾ fidi¬
cõmissi prariuoluit p̾a¬
rtus susceptos. ⁊ simatr
confirmatio conaciom¬

Expanded text:
uidetur et ideo non erit quaerendum, a‹n› plus in aere alieno sit quam in quaestu.Pater filiae mancipia, quae nubenti dedit, uerbis fideicommissi praestari uoluit: partus susceptos, etsi matreconfirmatis donatio
Abbreviated transcription (Latin):
insiomis res proprie fcẽ
ñ pr̃abuntur cũ discordi¬
is ꝓprinqnoꝵ sedandis
ꝓspererit. quas matria co¬
munionis solet excitare.¬
¶ Pater plurib filuis hrdi¬
bus institutis moriens.

Expanded text:
sionis res propriae factae non praestabuntur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia communionis solet excitare. Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens c
Abbreviated transcription (Latin):
nemobitigerunt. int̾ hr¬
tes int̾positis de legaciom¬
bus non astringuntur ñ
magis qua predioꝵ.curꝑ
mutacio rerum discernẽs
coĩonem int̾uenit. ¶ Ei¬
lia mea precipiat sibiq heri
uolorẽz matris sue fruc¬
tus quos medio cp̃r pat̾
ꝑceꝑit nec inseꝑato. huit
s absũpsit. uł insuum pa¬
trimoniũ conu̾tit. ñuidẽ¬
tentur fiue relicti. ¶ Dui¬
cissimis frib meis anũ¬
culis aũt tiris. quecũqi
michi suꝑsunt inpãphi¬
lia lucia. sił ubicũq d̾ma¬
t̾nis comis ꝯcedinolo. ne
ꝙ̃ cum his ꝯtrou̾siam hãs
manserunt. ad noluntatẽ

Expanded text:
tigerunt inter coheredes interpositis delegationibus, non adstringuntur, non magis quam praediorum, cum permutatio rerum discernens communionem interuenit. 'Filia mea praecipiat sibique habeat uolo rem matris suae.' fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit uel in suum patrimonium conuertit, non uidentur filiae relicti. 'Dulcissimis fratribus meis, auunculis autem tuis quaecumque mihi supersunt in Pamphylia Lycia uel ubicumque de maternis bonis concedi uolo, ne quam cum his controuersiam habeas.' manserunt, ad uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝯ defuncti mutuam
pecumam aflauiadiom¬
sa acceperit.⁊ locatis edi
D ꝓparte sua pensiones
sibi debitas. creditrici de¬
legauit. ancondicio tes¬
tam̃ti eritisse uideatur.
ut filis sinss fideiconi
se. ¶ Matre ⁊ uxore hrdi¬
b institutis itacaint.
post mortez tuaz fr̃ĩbus
tius reiinqu̾as. habes fi¬
los soroꝵ tuaru quibr
reunquas. scis uiiiii
frẽm tuu. filiũ nr̃mocci¬
dissedumeirapina. face
ret. s ⁊alia michideterio¬
ra fecit. que cum uxor in¬
cestuta decessisset. et legi¬
tima eius hrditas. id frẽ
ptineat. insororis filis fi

Expanded text:
filius defuncti mutuam pecuniam a Flauia Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideatur, ut filiis suis fideicommise.Matre et uxore heredibus institutis ita cauit: post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapinam facit: sed et alius mihi deteriora fecit'. quaero, cum uxor intestata decessit et legitima eius hereditas ad fratrem pertineat, an sorori
Abbreviated transcription (Latin):
rietur. filiis su̾is ueleis cui
uoluisset restituere fuera
rogatꝰ. quo interea ñisul¬
am̾deportato eligendi fac¬
uitate ñ ẽẽpenã pemptã
placuit. nec fidei cõmissi
condicionez autanortem¬
filii hrdis existere uiriles
añt iiter eos fieri quieo
tẽpore uixerint. cũ deali¬
seligendi potestas non
fuerit. ¶Quitotale p̃diũ
ꝯtralegem iu̾liam uendi¬
dit uxori legatu cedit.¬
⁊ emptoris fideicomissit.
ut ampnꝰ ei preciu resti¬
tuat. emptore fideicõmi
er uendicione irrita fa¬
cere uelit. eam oblato pre

Expanded text:
retur filiis suis vel cui ex his voluisset restituere fuerat rogatus: quo interea in insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideicommissi condicionem anfilii heredis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit.Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem fidei‹com›mer uenditionem irritam faceret, eam oblato pre
Abbreviated transcription (Latin):
cludere placuit. ¶ Cura¬
cons suifrustra fideiomi¬
ssisse uidebatur. ut p̾rdi
redceret. Quazaua igitur.
subcuratore afilio fre ag¬
entezrecte placuit accioe
inferre cumill nerbis.
quã solucio q̃ iuste fieri po¬
abienarentir substitutũ¬

Expanded text:
cludere placuit. Curatoris sui frustra fidei commisisse videbatur, ut heredi redderet: quamquam igitur sub curatore alio fratrem agentem recte placuit actionem inferre, cum illis uerbis quam solutio quae iuste fieri poalienarentur. substitutu
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ hrdes instituisset ita scͥ¬
psit peto atefilia. ut accep¬
tis ex prditate mea in por¬
cione tuam .c. aureis. et
predioticulano. partem
broitatis restituas matri
comunifiuia ħitur mi pecu¬
mamaut de parte sua reten¬
turam. ¶ Eoꝵ quib mor¬
tis causadonatu ẽ. fidei co¬
mittiquoq tp̃r pot ꝙ̃fidei¬

Expanded text:
trem heredes instituisset, ita scripsit: 'peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas matri communi filiam habituram, pecuniam autem de parte sua retenturam.Eorum, quibus mortis causa donatum est, fidei committi quoquo tempore pote
Abbreviated transcription (Latin):
post moram nsuras prare
cogitur. s dampnu si qd̾
exea re fuerit secutri abħ
his sarciendu erit qui pr
dictam snãm iudicatum
soluere sup̾cederunt. Nec a¬
uud ẜuabitur inlitis sũp¬
cib si raciolitigandi ñ fue¬
rit. Ignauia ⁊ enĩ p̾cendẽ¬
tes audiri non oportere. ꝙ
intritorib quoq ꝓbatur.¬
¶Predia pater de familia a

Expanded text:
post moram usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, ab his sarciendum erit, qui post dictam sententiam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetendentes audiri non oportere. quod in tutoribus quoque probatur.Praedium pa
Abbreviated transcription (Latin):
acciomibꝰuti. set ut laxior
eis agendi facuitas sit. ex
una interuz que fuerit elec¬
ta legatu petere. ¶ Repetẽ¬
doꝵ legatoꝵ facultas ex eo
irritu ẽẽ post defunctu
memoria dampnatã ap

Expanded text:
actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere.Repetendorum legatorum facultas ex eo irritum esse post defuncti memoriam damnatam ap
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo bouẽ qui leg itus
ẽ n coriu ncaro debet᷑.¬
taria legatasit ⁊ is decesse¬
rit. q uidam putant le¬
non ẽ ueru. nam cuich¬
essara uł milicia legatur
estimacio uidetur iegata¬
CLabeo refert agrumcuiꝰ
ꝯmerciu non habes legͣ
ari posse tibi trebaciumꝰ
respondisse quod merito
priscus fulcimꝰ falsum
ẽẽ arebat. S ꝓculus ait.
ꝯiquis brdem sunzeum
fundu cuius comerciũ
iobrs non hat dare iusse¬

Expanded text:
ortuo boue qui legatus est neque corium neque caro debetur.sera legata sit et is decesserit, quidam putant enon est uerum, nam cui tessera uel militia legatur, aestimatio uidetur legata.Labeo refert agrum, cuius commercium non habes, legari tibi posse Trebatium respondisse, quod merito Priscus Fulcinius falsum esse aiebat.Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum fundum, cuius commercium is heres non habea
Abbreviated transcription (Latin):
liis suig uulgo conceptis
dotemsuam mortis cansa
conancospulariꝑm̾isit
cum aliis hroib institutis
peciiset ifsliis uirodotem
restitui. tocum uiro fiter¬
conmissu dotis deberi: si
faiqͥdie racionon int̾uene¬
rit. Ideo retenciones dotis
uirum hre piacuit. alioq¬
uiñ falcidie partẽ hrdibo
a filiis exstipulatu eum
ro agentib. ex tote eẽ. ⁊¬

Expanded text:
liis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis deberi, si Falcidiae ratio non interuenerit: ideo retentionem dotis uirum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse p
Abbreviated transcription (Latin):
sũmoneri. ¶ceuio de¬
bitori suo reus stipulan¬
dimandauit. ut ticio cui
mortis causa donabat
pecuma debitam solue¬
ret. cuisciens dñminta
decessisse. meniꝯ pecumna
cedisset: non ẽẽ libaciõe

Expanded text:
summoueri.Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem
Abbreviated transcription (Latin):
locum hre placuit. prabũt.
¶Siparo donacionis fiderco¬
misso teneatur. fidei cõmi¬
ssum quoq munere faici¬
die fũgetur si tñ alimẽta
prati noluit. collatõnis tos¬
tuz oñꝯ inresiduo donaci
tiuoliuitate. qdem maio¬
re pecunia prarinondubi¬
e uoluit integra mater fi

Expanded text:
locum habere placuit, praestabunt. si pars donationis fideicommisso teneatur, fideicommissum quoque munere Falcidiae fungetur. si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donatioti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.Mater fi
Abbreviated transcription (Latin):
mentu iiris post aditã
hrditate ñcompetit. ꝙ
status eius extrinsecus
suspeditur forte ꝑꝑ ad ni¬
stamento n iegata n fi¬
dei cõmissa pure data. sꝑ¬
cederit. ¶Pater cum fili
aꝓsemisse brde instituta
sic testõ locutꝰ fuerat pe¬
tocum morieris licet ali¬
os quoz filios suscepis
sẽpnio ne poti meo plus
tribuas in honorez nomi¬
ins mer Necc̃itas ꝗdem
restituendi ne potib uri

Expanded text:
mentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod status eius extrinsecus suspenditur forte propter adulstamento neque legata neque fideicommissa pure data spcedit.Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus ui
Abbreviated transcription (Latin):
legataru simcħ ex
legato accepit eicin
debet fidei ꝯmissũac¬
ciomb suis posecede.
nec id cogendu solue¬
re/ Quidergo siñto¬
tum. s ꝑte legati re¬
lieti restituere roga¬
ro nonnisiadeam qnͣ¬

Expanded text:
legatarium, si nihil ex legato accepit, ei cui debet fideicommissum actionibus suis posse cedere nec id cogendum soluere. quid ergo si non totum, sed partem legati relicti restituere rogaro non nisi ad eam q
Abbreviated transcription (Latin):
Goniure rutori dato ma¬
terlegauit. si consenciat
ut decreto pretoris cõfir¬
metur. ⁊ pretor non idon¬
eum existimet. accio lega¬
cinon denegarit᷑. ¶Qui
muciana canꝗoner alicu¬
ius non faciendicansait¬

Expanded text:
on iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur.Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa int
Abbreviated transcription (Latin):
icio .c. aureos his pre¬
sentidie dato. deinde
ꝑtulit diem legatoꝵ
non ẽ uerum ꝙ alphe¬
nus retulit .c. pre sẽti¬
qua post mortez suã
apiri mandauit tale
scripsitiscirete uolo do¬
rori ꝯstitit nec aliud
ꝓbandu incuiꝯlib
supp̃ma uoluntate.
Placet eñi ꝯsistere fi¬
dei ꝯmissũac si defũc¬
tus cumeo loq̃tur ꝙ
p̾cariore mumeratur.¬
spro partehrs insticu¬

Expanded text:
centum aureos heres praesens dato': deinde protulit diem legatorum. non est uerum, quod Alfenus rettulit, centum praesentquam post mortem suam aperiri mandauit, talem scripsit: 'scire te uolo dorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema uoluntate: placet enim consistere fideicommissum et si defunctus cum eo loquatur, quem precario remuneratur.Pro parte heres institu
Abbreviated transcription (Latin):
fructuu quos patru
tur post temp maio¬
rem qnͣtitate restitu¬
ere. ¶Eñ aũt rogatꝯ
quicquid ex hroitate
fuperit prmorte su¬
am restituere. de pres¬
io rerum uenditarũ
alias cõparat demin¬
uisse q̃ uendidit non
pecunia dimiserit ñ
enĩ absumitur. ꝙ in
corpe patrimonii re

Expanded text:
fructuum, quos patruutur post tempus maiorem quantitatem restituere.Cum autem rogatus, quidquid ex hereditate supererit, post mortem suam restituere de pretio rerum uenditarum alias comparat, deminuisse quae uendidit non pecunia dimiserit: non enim absumitur, quod in corpore patrimonii re
Abbreviated transcription (Latin):
tris litigassetsꝙ nõ
erit crahendum ad
Plane petetur inte
au̾t estimacio prab¬
itur/ aut si ꝑatuser¬
it filiꝯ p̃cio accepio
ẜuitute pbere. doli
submonebitur ex

Expanded text:
tris litigasset. quod non erit trahendum ad plane petetur integautem aestimatio praestabitur: aut si paratus erit filius pretio accepto seruitutem praebere, doli summouebitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
cionis quã legatariꝯ
itemq testator ante
fecerat legatu extes¬
tamento non debeat᷑
placuit falsamdemo¬
stracionez legatario
ñobeẽ nec intotumo
falsum interi. ꝙ ue¬
ritatis primordio:
ad iuaretur. ¶Ser¬
uuis pure maniurisso¬

Expanded text:
tionis, quam legatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis primordio adiuu‹a-› retur.Seruus pure manumiss
Abbreviated transcription (Latin):
te dixitominiũ non
querere. Eumeuir
qui plurib spebus
iiris uteretur. non
sepius eandem rez ei¬
dẽ mriegare. set loqui
sepins fundo legatosi
teconsistit eiolum̃¬
docĩ uero fundo relic
amunicipib hrdib
serrptis. detracto usu
fructu legari propri¬
etas potest. qr non utẽ¬
do rossunt usũ .f. amit¬
tere. Io.¬
mĩ ex familia. ꝓꝑ fider¬
cum moreretur. hr̃s
elig̾erit. frustra cestõ
suoͦ legat. ꝙ postea ꝙͣ
electꝰ ẽ. exalio testõ
petere poti utrumer¬
go non constitit ꝙ da

Expanded text:
e dixi dominium non quaerere: eum enim, qui pluribus speciebus iuris uteretur, non saepius eandem rem eidem legare, sed loqui saepius. Fundo legato site consistit, emolumeimvero fundo relictA municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari proprietas potest, quia non utendo possunt usum fructum amittere. Im ex familia propter fideicum moreretur relictelegit frustra testamento suo legat quod posteaquam electus est, ex alio testamento petere potest. utrum ergo non constitit quod
Abbreviated transcription (Latin):
tuto cecesserit. oins
fidei ꝯmissũ petent
qui infamilia fuerit.
Qindergo. nõ sĩt
eingre gͦradus ira
res temperari deret
ut proximus quisq
priomo loco uideat᷑
sequenciu cansa pp
supiores imposteri
ledicebet. s ita ꝓximꝰ
quisqz admittendus¬

Expanded text:
ecesserit, omnes fideicommissum petent qui in familia fuerunt. quid ergo si non sint eiusdem gradus? ita res temperari debet, ut proximus quisque primo loco uideatur sequentium causa propter superiores in posterum laedi debet, sed ita proximus quisque admi
Abbreviated transcription (Latin):
his cumqbr non e
testator locutus Idẽ
dicemus. siexasse c̃¬
scripsisset hrdemeiꝰ
gra qui iegitimus
b̾rs futumꝰ eẽt. ita lo¬
quatur peto ꝓhrdi¬
tate quamtibi reli¬
qui que ad frẽm me¬
um nire legitimo
rediret. ꝯtertus sis
quod nõie famine re¬
linqtur. sinon nolũ¬
cio. s cona hrdis ue¬
neant. tamdinem
ret bonis nõ uendi

Expanded text:
on est testator locutus. idem dicemus, si, cum ex asse scripsisset heredem, eius gratia, qui legitimus heres futurus esset, ita loquatur: 'peto pro hereditate, quam tibi reliqui, quae ad fratrem meum iure legitimo rediret, contentus sis quod nomine familiae relinquitur, si non uoluio, sed bona heredis ueneant, tamdiu emret bonis non uendi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non diuisionecor¬
poris obstinent. non
b testĩs generalit ho¬
mo legatur Namq
soluente altero lega¬
tarii factus ẽ. quam¬
ius postea sit aliena¬
cꝯ abaltero hrde idez
solui non poterit. Ea¬
dem quoq racio scipͭ¬
ulac̾ionis e hominis
fuerant: i tafrustra so¬
luitur. cunis dñm
pdealegatariꝯ adep¬
siu̾it ¶ Infunto ie¬
gato si hrs se pelierit.
estimacio referenda
erit ad totum preci¬
um fundi. quofi
ante sepultura esti¬
mari. Quare si fuer¬
it sonito. accione ad¬

Expanded text:
tu, non diuisione corporis optinent.Non bus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adepsinit.In fundo gato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum. an quãdiu põt
mutari uoluntas. ñ
recte creditori copa¬
bitur Siuetñ durz
electio. fuisse uidetis
creditor sine mutet᷑.
ex neutro testam̃to
peticio competit¶s
defalcidia queratur.
pinde oĩa ẜnabũtur
ac si nominatiz ei qui
postea electo ẽ. ẜmo

Expanded text:
tum, an, quamdiu potest mutari uoluntas, non recte creditori comparabitur? siue tamen durat electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetur, ex neutro testamento petitio competit.Si ‹de› Falcidia quaeratur, perinde omnia seruabuntur ac si nominatim ei, qui postea electus est, primo
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat addiram̃¬
cumadmittetu nec
magnu emolum̃tũ
exaliquo nego ꝯseqi¬
utus ẽ aut pena sti¬
pulacionis imrinẽtẽ

Expanded text:
dumtaxat additamentum admittetur. nec magnum emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat aut desmãt.e
Item in familiaerit.
siue uniu̾sa famili¬
amsuam siuecerta
uelutiur ban̾az ant
rusticana leganit.ac
postea ẜ uoꝵ officiar
ministeria mutauit.
eadem sunt in lectica¬
rus aut pedissecis leg¬
atis. ¶ Quadrige le¬
gatum equo postea
mortuo ꝑirequida
ita credunt. siequus
isledecesserit. qui dem¬
onstrabat quadri gã
s si medio cp̃rdimi¬
mita supplleantur.ad
legatarium ꝑtinebit
eicio stichus legatus
pr morte ticiilib̾tatẽ

Expanded text:
incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac postea seruorum officia uel ministeria mutauerit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio Stichus legatus post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ssisset restitueret hr¬
ditate sẽꝓnio. ñ ito
minus fidei cõmiss¬
um recte datu ĩtelti¬
gidebet. qr tutore m
acer dare non pote¬
ritsnam ⁊ si paterñ
iure factotestõ tuto¬
ris ficeiꝯmiserit.e¬
que prabitur ꝙͣ ad¬
modu si iure factũ¬
testamentũ fuisset.
Sufficit eĩ ut ab im¬
pabere datu fideiꝯ¬
missu uideatur ab
eodari. quẽ is quida¬
bat tutore decerat.
arbitrabaturqdem
in cãtore impuberis
uł minoris annis de¬
bet ꝓbari. nec inter¬
est tutor rectedatꝯꝰ
uino patre moriatur.
uł aliquo primlegio

Expanded text:
ssisset, restitueret hereditatem Sempronio. non ideo minus fideicommissum recte datum intellegi debet, quia tutorem dare mater non potuit. nam et si pater non iure facto testamento tutoris fidei commisserit, aeque praestabitur, quemadmodum si iure testamentum factum fuisset: sufficit enim, ut ab impubere datum fideicommissum videatur, ab eo dari, quem is qui dabat tutorem dederat arbitrabatur. idem in cuel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ debet. iure legati.
relinquitur. ꝙ emo
pars fundi que meni
ẽticio legata ẽ. ñ inele¬
gan̾ter ꝓbatumest.
abuno hrde soluta ꝑ¬
arte fundi q̃ meniif¬
uit. ex aliotestõ lib̾a¬
çione obtingere. neꝙ
postea parter alienata
reuocare accionẽ se¬
mel extinctam ¶Oet
si p̾s fundi simplicit̾
non quemeun fuit
legetur. solucio prior

Expanded text:
 debet iure legat, relinquitur, quod epars fundi, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede soluta parte fundi, quae Maeuii fuit, ex alio testamento liberationem optingere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam.Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prio
Abbreviated transcription (Latin):
dari debeat q̃ritur iuł in
euz primil aquo legatu
sit accione dandampn¬
tal. Nancumant suo in¬
reaut iudicio mariticõ¬
centa eẽ debeat. equm ee
enz aquo ei maritꝰ aliqd
ꝓ dote legauerat:usqad
qnͣtitate legatihomis
hunꝰ eris lieni sustinere
relinqua parte dotis ab
hrdib ei prandaseade
erunt dicendas hrs m¬
stituta ꝓdote omiserit
ra ex ꝑsonasua debeat. p¬
inde ac si om̃s hrdesndotẽ
mhrde alieno cõputare
qr ineuz solũ accio eius¬
icui fundus .c. dignus
legatꝰ fuerit. si .cͦ. hrdi.
nel culicuilibet aliide¬
derit. uberimũ uidetur
eẽ legatum: nam alias.
inter ẽ legatarii fundũ
iegata fuerit me hrde re¬
licto. ⁊ uel ex mea propͥ¬
acausa uł exhrditariale¬
gatu repudiauero. ma¬
gis placere uideopartẽ
de fecisse. ¶ Si eobrdein¬
fuerit tractantib nobis
cecapacitate uidendu ẽ
utru hrd̃is. andefucti
ꝑsona. anneutrios pecta¬
ridebeat ⁊ post multas
uarietates placet. ut qr
decapacitateq̃ri possit. si¬

Expanded text:
debeat, quaeritur.Iulianus in eum primum, a quo legatum sit, actionem dandam putat: nam cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse debeat, aequum esse eum, a quo ei maritus aliquid pro dote legauerat, usque ad quantitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis ab heredibus ei praestanda.Eadem erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit ra ex persona sua debeat, perinde ac si omnes heredes dotem in aere alieno computare, quia in eum solum actio eiusi cui fundus centum dignus legatus fuerit, si centum heredi uel cuilibet alii dederit, uberrimum uidetur esse legatum: nam alias interest legatarii fundum legati decesserit me herede relicto et uel ex mea propria causa uel ex hereditari‹a› legatum repudiauero, magis placere uideo partem defecisse.Si eo herede infuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, qude capacitate quaeri possit, si
Abbreviated transcription (Latin):
leg ut amignorans ĩ
fumus consũpsit. ad
eribendu accione ñ
tenebiti qr nec pos¬
cõmissi ꝙ plurib sub
condicione fuerit re¬
lictum. perrorez omi¬
ssam mutuam substi¬
tucionez quam testa
tor in scd̃is tabul cu
eoscem substituerit
cus ⁊ comodus imꝑa¬
tores rescripserunt.
uoluntate manifes¬
tam uderi mutue fac¬
te substicutõnis. Etͣ¬
eñi incausa fideiꝯmi¬
ssi. ubicũq p̾caria uo¬
luntas queretur ꝯiec¬
tura potuit ad mitti.

Expanded text:
legatam ignorans, in funus consumpsit, ad exhibendum actione non tenebitur, quia nec poscommissi, quod pluribus sub condicione fuerat relictum, per errorem omissam mutuam substitutor in secundis tabulis, cum eosdem substitueret, cus et Commodus imperatores rescripserunt uoluntatem manifestam uideri mutuae factae substitutionis. etenim in causa fideicommissi utcumque precaria uoluntas quaereretur, coniectura potuit admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
sine honerez ꝑtinere
o post rescriptũ sene¬
ri quo fiderꝯmissaab
instituto relic̾ta asub.¬
stitutis debentur. et
hic quasi substituto
cũ suo honore ꝯsequa¬
tur accrescentez por¬

Expanded text:
sine onere pertinere. sed post rescriptum Seueri, quo fideicommissa ab instituto relicta a substitutis debentur, et hic quasi substitutus cum suo onere consequetur adcrescentem por
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non poterit adoptan
prius de condicione cu¬
usquaz queriqua here¬
oit. as iegatum ne adeũ
ptineat. Id̾¬

Expanded text:
que non poterit adoptandprius de condicione cuiusquam quaeri, quam hereditas legatumve ad eum pertineat. Id
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet. ineius estimae snem¬
¶Sitestatator dari quid
iussissets ant epns fieri.
aut munꝰ dare. ꝓporcio¬
⁊legatariis. uideamus.
an iꝰdem fieri possit Erc
mortis curia conabitur
ut iõ ꝑmittar ile alteri.
si ipecitere non poterit.
ꝙ magis ẽ/ quia in poste¬
rioris quoq ꝑ sona cona¬
iticius michistichum
aut .x. cebeat. ⁊ legauero
tibistichum que micħ
deret placet extingul¬
iegatum .x. micħsolutis.
Et diuerso. si alii .x. alii
stichus legatꝰ fuerit. ex
euentu solucionis lega¬
subꝯdicione legatumẽ.
antequa ex acta hecimni¬
a sit. legtarius agere non
põt. ꝙ sistatim dies lega¬
ticedit ut pb̾liꝰ recte p¬
utat. legatariꝰ agere po¬
cet uc̃ acciones prentur.

Expanded text:
est, in eius aestimationem.Si testator dari quid iussisset aut opus fieri aut munus dari, pro portiolegatariis. uideamus, an idem fieri possit et cum mortis causa donabitur, ut id promittat ille alteri, si ipse capere non poterit: quod magis est, quia in posterioris quoque persona donaTitius mihi Stichum aut decem debeat et legauero tibi Stichum quem mihi delegatum decem solutis: et si diuersis alii decem, alii Stichus legatus fuerit, ex euentu solutionis legasub condicione legatum est, antequam exacta pecunia sit, legatarius agere non potest: quod si statim dies legati cedit, ut Publicius recte putat, legatarius agere potest, ut actiones praestentur.
Abbreviated transcription (Latin):
que dotẽ dederit quaz pe¬
cuniam numeratã reci¬
pe siea mancipia uxorm¬
alit. Nũquidea mancipi¬
a que postea ex has man¬
cipiis nata sunt. uxoride¬
beantur. Q uero ꝓculus
locuste sue. sałt. Siuxor
mallet mancipia quam
totem accipe. ⁊pamanci¬
pia qestimata intotem
decerit. non etiam parta
mancipioꝵ eidebebimn

Expanded text:
 dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipia uxor malit, numquid etiam ea mancipia, quae postea ex his mancipiis nata sunt, uxori debeantur, quaero.Proculus Lucustae suo salutem.Si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebun
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatu pociꝯ tuebit᷑¬
i pretor ad sus substitutu. Et¬
timo at quociens subzdici¬
one ħrs filiꝰ scribitur. alias
neciam ex̃ exhrdacionẽ a sub¬
stitutis alias suꝑuacuu.nã
si id genꝯ ꝯdiciõis fu̾it que
inpo̾te fuiii eẽt ueluticum
facere. Si uero zoicio non fu¬
erit in po̾te filii. ueluti si ticiꝰ
ꝯsul fc̃s fuerit. tunc substit¬
utꝰ non admittitur. nisi fi¬
liꝯ ab eo nõĩatim exhrdatus
fuit. ¶ Silibtꝰ filiu eman¬
cipatu hroe instituerit eiꝰ¬
q fideiꝯmisserit. ut totam¬
irditate sempronio restit¬
ueret. et fili ꝯ cum suspectã
sibi hroitate diceret iuissu p̃¬
toris adierit eam et sempro¬
nio restituerit. non iniq.
is ccu hrditas rẽstituta est.
ubta hrs exstitiss. Ite cũ
finus hrditate ubti patͥs
omiserit. et cohrs eius to

Expanded text:
mancipatum potius tuebitur praetor aduersus substitutum. existimo autem, quotiens sub condicione heres filius scribitur, alias necessariam esse exheredationem a substitutis, alias superuacuam: nam si id genus condicionis fuerit, quae in potestate filii esset, ueluti 'cum facere: si uero condicio non fuerit in potestate filii, ueluti 'si Titius consul factus fuerit', tunc substitutus non admittitur, nisi filius ab eo nominatim exheredatus fuerit.Si libertus filium emancipatum heredem instituerit eiusque fideihereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum suspectam sibi hereditatem diceret, iussu praetoris adierit eam et Sempronio restituerit: non inique is cui hereditas restituta est liberto heres exstitisset. Item cum filius hereditatem liberti patris omi
Abbreviated transcription (Latin):
q ad hro itate ub̃ti uocari mͣ¬
infestu est. Si aũt exduobus
patronis alt̾ unũ filiu. alter
duos reliquisset dixi uiriles
tronis altius iurandu exigł
nec uxore ducat. uł unuo li¬
bto decesserint. isqui ex̃ hanc
culꝑam fuerit uł sr̃ uixerit.

Expanded text:
 ad hereditatem liberti uocari manifestum est.Si autem ex duobus patronis alter unum filium, alter duos reliquisset, dixi uiriles tronis alter iusiurandum exegerit ne uxorem ducat, uel uiuo liberto decesserit: is qui extra hanc c
Abbreviated transcription (Latin):
esto. Uende alio loco ita
sticho .u. aureos dampa¬
as estodare an siticius o¬
stenderit ad ũdi apubli¬
olegatum eẽ renctum.
quinos aureos abutroq
culini generis ⁊ femini¬
ni ubis legitum uida¬
tur. nam siita scriptũ eẽ
filus meis hos cetutores
filiarum nõie ⁊ mascun
contineãtur exemplo
ei pessimũẽ feminino
nocibͥulo ⁊ masculos
tineri. ¶Si sub adicio¬
ne uł⁊ exdie ꝯcerta no¬
bis eg atum sit: anteꝙͣ¬
ondicionem uł diem c̃¬
tum repudiare non pos

Expanded text:
loco ita: Tithaso quinque aureos damnas esto dare', nisi Titius ostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos ab utroquculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores filiarum nomine etiam masculi contineantur: exemplo enim pessimum est feminino uocabulo etiam masculos contineri. Si sub condicione uel ex die certa nobis legatum sit, ante condicionem uel diem certum repudiare non p
Abbreviated transcription (Latin):
tumõs hrdes habebunt.
ꝙ si ita fuerit qnͣtuuno
meos dare uolo. minor
prars erit accipienda ne
uit in legato. ¶ Peg asus
sontus fuerat distringu¬
ere. sindiem fidei cõmis¬
sumreuctum sit. ueluti
cacosdilatatum sit utrũ¬
nehrdis.quo casu prdez
fucti.s retinere debere
an legatarii. uelut. sim
tp̃s pubtatis ei q ul ĩ pu¬
zantecerentis ip̃io⁊ hita

Expanded text:
omnes heredes habebunt'. Quod si ita fuerit: 'quantum unus meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato. Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti dilatum sit, utrumne heredis, quo casu heredem fructum retinere debere, an legatarii, ueluti si in tempus pubertatis ei qui impuantece
Abbreviated transcription (Latin):
stituto uxori mee ita le
amseius hrs mens ticie
det. Q ueroan deductõ¬
nes inpensaꝵ fieri poss¬
int q̃ fierent sidecote ag¬

Expanded text:
 uxori meae ita legam Seius heres meus Titiae det': quaero, an deductiones inpensarum fieri possint, quae fierent, si de dote ag
Abbreviated transcription (Latin):
sserit ubi eanupsisset si
filia nupta sit cũtestm
fit set absente patre⁊ ig¬
norante. nic ħominꝯ le¬
gatum debetur Sienim
hoc pater non ignorabat:
bat. quicqnid michi suci¬
um ticiumdare facere o¬
portet. sẽpromo lego. nec
ad iecit presens in diem¬
ne non dubitare qñtu
aduerboru significacio¬
ne actin̾et. quinea pecu¬
ma cõprehensa noneet.
cuiꝯdies moriente eo q̃
testm̃ fecisset: nondum
uenisset. adiciendo aũt
huerba presens indiez¬
ueapte michiindetur. o¬
stendisse. eam quoq pecu¬
mam legare uoluisse. d¬
suo. salt. bine tabulete¬
stam̃ti eotem tp̃r exem
parcendũ ẽ Ideoq ntrũ¬
q legatum nullo moto

Expanded text:
it, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debetur: si enim hoc pater non ignorabat, bat: 'quidquid mihi Lucium Titium dare facere oportet, Sempronio lego' nec adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum uenisset. adiciendo autem haec uerba 'praesens in diemue' aperte mihi uidetur ostendisse eam quoque pecuniam legare uoluisse. suo salutem. Binae tabulae testamenti eodem tempore exempparcendum est ideoque utrumque legatum nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita legatur. ꝯcꝗd in
horreo meo erit. ⁊ isc
detur ẽẽ legatũ. ¶ Qd̾
alegatario pecittiru
erat. ut aliis restitue¬
ret. silegatariꝰ deced¬
at hrs quoq eius io
ꝙ legatumest prare
debebit. ¶ Species no¬
minati legate si non
repiantur. nec dolohr¬
dis de eẽ. ꝓbantur: peti
ex eodem testõ ñ pos¬
sunt. ¶ In fideiꝯ misso
ꝙ familie  resinquitur.
bii ad peticionez ei ad¬
mitti prsunt. qui no

Expanded text:
 ita legatur: 'quidquid in horreo meo erit' et is detur esse legatum. Quod a legatario petitum erat, ut alii restitueret, si legatarius decedat, heres quoque eius id quod legatum est praestare debebit. Species nominatim legatae si non repperiantur nec dolo heredis deesse probentur, peti ex eodem testamento non possunt. In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius admitti possunt, qui nom
Abbreviated transcription (Latin):
preterea alia multa huic
cillis ei ex tradotem re¬
licta sint. possit postm
rerum nõie quas intotẽ
gaius seius accepit. Mo
agaio seio post quaz bre¬
stiterit quetestõ legata
tem gauseii fideiomis¬
sum peti Id

Expanded text:
praeterea alia multa huic cillis ei extra dotem relicta sunt, possit post mrerum nomine, quas in dotem Gaius Seius accepit. Moda Gaio Seio, postquam praestiterit quae testamento legata tem Gaii Seii fideicommissum peti. Id
Abbreviated transcription (Latin):
qui meus erit. simo
extestõ lib̃tas legatũ
sine uib̃tate accipe po¬
sse labeo ait. quia ẜuꝰ
eis eẽt. S si hrs eand̾
ꝯdicionez leg. atoĩser

Expanded text:
qui meus erit', si mex testamento libertas, legatum sine libertate accipere posse Labeo ait, quia seruus eius esset: sed si heres eandem condicio
Abbreviated transcription (Latin):
aquib hroib legata
drariuelit. licet codicu
dedit. ab his pranda eẽ
quos munere fungide¬
bere. testõ suo ostendit
ret hrdib insticutis m̃¬
mia ⁊ sẽpmio filiis suis ex
equis partibr. peciit᷑ am̃¬
uia ut stichum ẜun su¬
um mamumitteret. inh
uerba. ate aũt meuia fi¬
na karissima peto. ut sti¬
chum ẜuuz tuu mam¬
mittas. cu minist̾io tuo
tos capita ẜnoꝵ cibi his
codicilł legauero. nec le¬
ganit. Queroquicquid
his uerbis renctu uide¬
tur.cum ut supracau¬
tumest duob hrdib
institutis defunctates¬
tatricem ⁊ mancipia h̃r¬
ditaria duaꝵ ꝑsonaru
fuisse. ⁊ codicilł nicħ re¬
lictum sit. deprandis m¬
ancipiis. nec possit utile
fideiꝯmissu putari. ꝙ
datum non sit.cum lega¬
sset sedixerit nec ad iece¬
rit iegati spẽm. ne abhr¬
de uti prarentur manci¬
pia pecierit: Mod̾ .sx. ex¬

Expanded text:
quibus heredibus legata praestari uellet, licet codicildedit ab his praestanda esse, quos munere fungi debere testamento suo ostenditret heredibus institutis Maevia et Sempronio filiis suis ex aequis partibus, petit a Maevia, ut Stichum servum suum manumitteret, in haec verba: "a te autem, Maevia filia carissima, peto, ut Stichum servum tuum manumittas, cum in ministerio tuo tot capita servorum tibi his codicillis legavero", nec legavit. quaero, quid his verbis relictum videatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati speciem nec ab herede uti praestarentur mancipia petierit. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
iduob ẜuis meis eadem
res legita ẽ. uł alteriꝯ ser¬
uinõie. ad me eam ꝑtine¬
emo fundi parte dimi¬
diam. seio partez dimidi¬
am lego. eundez fundu
ticio lego. siseiꝯ decesserit
tus sit. necẽe e ut pars ea

Expanded text:
duobus seruis meis eadem res legata est et alterius serui nomine ad me eam pertineo fundi partem dimidiam, Seio partem dimidiam lego: eundem fundum Titio lego.' si Seius decesserit, tus sit, necesse est, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
centerit michi legetur
ansiuoluerit. S qu̾ira
legatu sit ꝑupillosine
pupille arbitriotutoꝵ.
neq ꝯdicio in ẽlegato
ur mo̾raᷤ cum placeat i
mora ẽ in boni uiriar¬
bitrio ꝙ miectu lega¬
to. uł ut cert a qñtita¬
tez ex primit ꝓuirib
uidencet patrimonii.¬

Expanded text:
r an 'si uoluerit'? Sed cum ita legatum sit pupillo siue pupillae 'arbitrio tutorum', neque condicto inest legato neque mora, cum placeat inmora est in boni uiri arbitrio, quod iniectum legato uelut certam quantitatem exprimit, pro uiribus uidelicet patrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
uit hic eñĩ caxacionis lo¬
co ẽ habendũ. quicquid
ad te ꝑuent. Illic ant uoi
uir uxorieg ⁊uit. id uide¬
tur legare y udicio de¬
dote mulier cõsequtura
fuerit. ¶d̾
at legatum ẽet ut alii
restitueret. placuit solid¬
uincafere posse.¶d̾.¬

Expanded text:
haec enim taxationis loco habenda est 'quidquid ad te peruenit': illic autem, ubi uir uxori relegat, id uidetur legare, quod in iudicio dotis mulier consecutura fuerit. 42 at, legatum esset, ut alii restitueret, placuit solidum capere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
me uiuodedi. conpani¬
ħ sibi ore iuleo cuiꝯrei
questionẽ fieri ueto. et
peto ate filia karissima.
neuelis irasciꝙ ampli
q̃rint. que scis magna
honera sustentaturu
et legataque supra feci
praturu. Queroanex
his extremis ubisqto
cum filia sua intestõpa¬
t̾ris locus ẽ effectum ui¬
deatur ut hrditariis a¬
omnib fi i suu solũ¬

Expanded text:
me uiuo dedi comparaui, sibi habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod aquerim, quem scis magna onera sustentaturum et legata quae supra feci praestaturum'. quaero, an ex his extremis uerbis, quibus cum filia sua in testamento pater locutus est, effectum uideatur, ut hereditariis omnibus filium suum o
Abbreviated transcription (Latin):
dum. R. ut acciones cre¬
dicoꝵ filiꝯ solus ex cipi¬
at. iussissetestatore no
ꝓponi. ¶ e iciacum nube¬
ret gaio seio. dedit intõt
p̾dia. et quasdã alias res
posteadecedens. codici

Expanded text:
dit, ut actiones creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi. Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codici
Abbreviated transcription (Latin):
mum sen p̃toriu uxoris
defunctus transtulit. p̃¬
re uoluerit. nicħ ꝓponi
cur uoluntati ip̃iꝯ stan¬
dum ñsit. Nec ẽẽ igitur
habet mulier. tale firis¬

Expanded text:
mum seu praetorium uxoris defunctus transtulit, prre uoluit, nihil proponi, cur uoluntate ipsius standum non sit. necesse igitur habet mulier tale
Abbreviated transcription (Latin):
acquisitam sibi ꝑẜuũ
destinꝰ. R. fidei cõmissũ
ipo iure amissũ nonee
quod nec repudiariq¬
dem pot set nec ꝑdoli
excepcionem sũmone¬
tur. insieuidenter appa¬
ruerit. omirtendi fidei¬
cõmissicausa hoc eui
fecisse. ¶Gains seius c
comũsuam hret et in
pretorio uxoris suetrã¬
stutisset quasdam res
int uerba que infra scͥꝑ¬
ta sur in primis sciant
hͣrtes mei milla pecu¬
ma ee penes uxorez meã¬
ẽẽ.set nec aliud quicꝙ̃¬

Expanded text:
adquisitam sibi per sedestinus respondit fideicommissum ipso iure amissum non esse, quod ne repudiari quidem potest: sed nec per doli exceptionem summouetur, nisi euidenter apparuerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecisse. Gaius Seius cum domum suam haberet et in praetorio uxoris suae transtulisset, quasdam res uit uerba, quae infra scripta sunt: 'in primis sciant heredes mei nullam pecuniam esse penes uxorem meam, sed nec aliud quic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntitas inpriore dotefu¬
it. iliꝯ peticione sit tm̃mo¬
do mulier contenta ꝙ sĩ
sũma docis nõie leg ata a¬
i plio ẽ ꝙͣ indote principali
conpensaciofiat iꝙ ad
eantem sũma q̃ ꝯ arrit.
et idtm modo ꝙ excedit.
risimile ẽ patre onplici
hrde honerare uoluisse.
preterea cum plutauerit.
se efficaciter licen noncõ¬
scenciente filia: institm¬
sse aduersus generum
decoteaccione. ¶Inciꝯ¬
molum̃to fidei ⁊missica¬
rere. ¶ Qui inuita filia
dedote egerat. decessitea

Expanded text:
quantitas in dote fuit, illius petitione sit tantummodo mulier contenta: quod si in summa dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit erisimile patrem duplici heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucmolumento fideicommissi carere. Qui inuita filia de dote egerat, decessit ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗhrdes cũ diuiserunth¬
ditate matris. d iuiser̃t
⁊comũ. inqua diuisione
dñs ẜui fideiꝯ missarii.
quasi testis affu̾it. Quero
an fidei ꝯmissi ꝑsecucionẽ¬

Expanded text:
des cum diuiserunt hereditatem matris, diuiserunt etiam domum, in qua diuisione dominus serui fideicommissarii quasi testis adfuit: quaero, an fideicommissi persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis prãbuntur
Fudu ante ꝯdicio¬
ne cõpietam ab ħr¬
de ñtraditu. s ad lega¬
tario detentum urs
uendicare cum fruc¬
tib poterit. ¶Cum
ita legatur illi hoc᷑
amplio fundũ issu
cum omnb rebus
q̃ ineode fundo erũt
mancipia quoq cõ¬

Expanded text:
ditatis praestentur. Fundum ante condicionem conpletam ab herede non traditum, sed a legatario detentum heres uindicare cum fructibus poterit. Cum ita legatur: 'illi hoc amplius fundum illum cum omnibus rebus, quae in eodem fundo erunt', mancipia quoque co
Abbreviated transcription (Latin):
incolonia eoꝵ usqͥ
adma au reliam. Q¬
uesitum ẽ. an hoc le¬
gatum ualeat. Iubẽ¬
dumquidez inꝑfec¬
ta ẽ ħscriptura intu
legata qñta ei rei su¬
fficeret. simodonon
appareat.auam fuis¬
se defuncti uolunta¬
tem. aut ex magni¬
tudinis eius pecimi¬
ẽ.aut ex medio crita¬
te facuitatum ꝙͣ tes¬
tator reliquit . eñc
eni ꝓ officio indicis
scd̃m estimacionẽ p¬
atrimonii ⁊ legatio

Expanded text:
in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. Iuuendum quidem inperfecta est haec scriptura in tulegata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex magnitudine eius pecuniae aut ex mediocritate facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii et legati
Abbreviated transcription (Latin):
bexhrdati substituto.
mutiliter legatum da¬
tur.ergo nec alegitimo
ex hrdati fideio missu
diri poterit. ꝙ ⁊ legitim
eo ire prare coguntur
quasiscripti fuissets si
comirtente anquo ex¬

Expanded text:
exheredati substituto inutiliter legatum datur. ergo nec a legitimo exheredati fideicommissum dari poterit, quod et legitimi eo iure praestare coguntur, quo si scripti fuissent. sed si com