comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob audire. in qͥbꝰ glificetur d̾s̾.
honorificet᷑ minist̾ium ur̃m: & ania
mea lecificet᷑. Inde ẽ qd̾ audita respõ¬
sione ur̃a de quibꝰdã qui ad officium
legationis nimiũ uidebant᷑ & ambi¬
tione aspirare. & impudent̾ sꝑare. sui¬
pra ꝙͣ dic̾e possumꝰ. facti sumꝰ letanteᷤ.
Non autẽ nos tantũ. s &e om̃s qui di¬
ligunt nomen ur̃m. gauisi sunt gau¬
dio magno. Porro uisis litt̾is quas ꝓ
causa rutinensis eccłe destinastis.
tunc ꝓrsꝰ tẽ repletũ ẽ gaudio os nr̃m.
&e lingua nr̃a exultatione. Hec atq
huiꝰmodi digna sunt ur̃o apłatu. sũ¬
mã sedem nobilitant. decent plane
orbis epm̃. Unde & flecto genua mea
ad ip̃m unicihuiꝰ urĩ pͥmatꝰ auc̃torẽ: ut
det uobis sic saꝑe & sic agere semper.
in euellendo ⁊ plantando. in destru-¬
endo & edificando: siquidẽ in ruinã
&e resurrectionẽ multoꝵ ascendistis hãc
cathedrã. Quant ruant qui noxie
stant: erigant᷑ digni. Ponat᷑ securis

Expanded text:
vobis audire, in quibus glorificetur Deus, honoretur ministerium vestrum, et anima mea laetificetur! Inde est quod audita responsione vestra de quibusdam, qui ad officium legationis nimium videbantur et ambitiose aspirare, et impudenter sperare, supra quam dicere possumus, facti sumus laetantes. Non autem nos tantum, sed et omnes qui diligunt nomen vestrum, gavisi sunt gaudio magno. Porro visis litteris vestris, quas pro causa Rutinensis ecclesiae destinastis, tunc prorsus, tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione. Haec atque hujusmodi digna sunt vestro apostolatu, summam Sedem nobilitant, decent plane orbis Episcopum. Unde et flecto genua mea ad ipsum unici hujus vestri primatus auctorem, ut det vobis sic sapere, et sic agere semper in evellendo, et plantando; in destruendo, et aedificando: siquidem in ruinam et resurrectionem multorum ascendistis hanc cathedram. Ruant, ruant qui noxie stant; erigantur digni. Ponatur securis
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sarm̃ta sterilia recident᷑: ut
ea que p̃ualent. uberiꝰ fructũ ferãt.
Confortare gͥ & esto robustꝰ: manꝰ tu¬
e in ceruicibꝰ inimicoꝵ tuoꝵ. Uen¬
dica tͥ animi ꝯstantia & uigore sp̃e.¬

Expanded text:
in quo sarmenta sterilia recidentur, ut in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Confortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica t
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtũ uos ex qͦ noui dilexi. ce
ur̃m honorẽ uolui: scitis uos qnͣto
labore qͣntaq sollicitudine toto
anno p̃terito q̃rende paci ur̃e intẽ¬
di. una cũ aliis fidelibꝰ urĩs. Timeo
tia in capturã: ñ in capturã auri uł
cupio illiꝰ te heditare uocẽ: cuiꝰ adeptꝰ
es sedem. P ecunia inqͥt tua. tecũ sit
in ꝑditione. O uox tonitrui. o uox ma¬
gnificentie & untutis: ad cuiꝰ t̾rorem
confundant᷑ & conu̾tant᷑ retrorsũ õs
qͥ odert̃ syon. Hec uebemĩt̾ expectat.
&e oĩo expetit a te mat̾ tua. hoc filii
mat᷑s tue pusilli cũ maioribꝰ deside¬
rant. hoc suspirant. ut plantatio
quã ñ plantauit pat̾ celestis. manibꝰ¬
tuis eradicet᷑. Ad hoc enĩ ꝯstitutꝰ es suꝑ
gentes ⁊ regna: ut euellas. ⁊ destruas.
& edifices. ⁊ plantes. Multi audito
hoc u̾bo. dixert̃ apd̃ se. Iam securis
ad radicẽ arboꝵ posita ẽ. Multidi¬
cunt in corde suo. Flores apparuert̃
in t̾ra nr̃a. tempꝰ putationis aduenit.

Expanded text:
ntum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo tia in capturam, non in capturam argenti cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit,
Abbreviated transcription (Latin):
tue c̾tissime & citissime decessionis
ãmoneãt: & modicũ tempꝰ dnãtiõis
eoꝵ. paucitatẽ dierũ tuoꝵ nunciet
t. Iugi ꝓinde meditatione int̾ huiꝰ
tnͣseuntis głe blandim̃ĩta. memorare
nouissima tua: qi qͥbꝰ suecessisti in sedẽ.
ipsos sine dubio sequeris ad mortem.

Expanded text:
simae decessionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili uiro. A. di gracia
metensis eccłȩ pͥmicerio:
fr̃s qui in claraualle qualicumq
obsequio seruiunt dõ. sałm &e or̃o¬
nẽ. fidelem curam ur̃am in his
que d̃i sunt. & si iam olim audi¬
eramꝰ & uideramꝰ. s nunc in no-¬
bis ipsis expiendo ꝑsensimꝰ. Cet̾m
cum in his que nuꝑ a nobis miᷤ¬
si fr̃s uro qͥdem consilio suggesse¬

Expanded text:
onorabili viro ALBERONI, Dei gratia Metensis Ecclesiae primicerio, fratres qui in Clara-Valle qualicunque obsequio serviunt Deo, salutem et orationem. Fidelem curam vestram in his quae Dei sunt, etsi jam olim et audieramus et videramus; sed nunc in nobis ipsi experiendo persensimus. Caeterum cum in his quae nuper a nobis missi fratres, vestro quidem consilio, suggesse
Abbreviated transcription (Latin):
onũa necesse ẽ nos ⁊ inquirẽ &
custodire. iocirco ad comꝓbandũ
uelit. rem sicut int̾ ep̃m monachoᷤᷤ¬
q conuen̾at. ur̃a utiq industria
mediante ⁊ ordinante qualit̾ fi¬
eri deberet. & hortante ut celerit̾.
& iuuante uthonorabilit̾ fieret:
ñ quidẽ omittendã s usq post
necessario int̾mitendã ẽẽ puta¬
luntas in eodem ꝑstct̾it. ⁊ uobis
nichilomunꝰ idip̃m eque ut mͦ pla¬
cuerit. tali coniectura di ꝙͦ consi¬
nos ur̃ȩ utriꝰq deuotioni iuxta
qd̾ definitũ erat satis ẽẽ facturo ᷤᷤ
Arbit᷑mur enim acceptum ẽẽ cdõ
si qͣntum in nob̾ ẽ nemini oneri
ẽẽ studuerimꝰ: ne ñ tam fructũ
qͣm datum in ħ eius negotio re-¬
quirẽ qd̾ absit uideam᷑. Et p̾ci¬
pue urĩs nos maiorib atq in¬
stantiorib occupationib subhꝰ
rei occasione importuniꝰ ingerẽ.
& molestos cum necẽe ñ ẽ uob̾
ex hibere. & hoc gratum ñ esse
deo ⁊ nr̃is scimꝰ morib ñ congru

Expanded text:
a necesse est nos et inquirere, et custodire; idcirco ad comprobandum velit, rem sicut inter episcopum monachosque convenerat, vestra utique industria mediante et ordinante qualiter fieri deberet, et hortante ut celeriter, et juvante ut honorabiliter fieret; non quidem omittendam, sed usque post necessario intermittendam esse putaluntas in eodem perstiterit, et vobis nihilominus idipsum aeque ut modo placuerit: tali conjectura Dei quonos vestrae utriusque devotioni juxta quod diffinitum erat, satis esse facturos. Arbitramur enim acceptum esse Deo, si quantum in nobis est, nemini oneri esse studuerimus: ne non tam fructum, quam datum in hoc ejus negotio requirere quod absit videamur; et praecipue vestris nos majoribus atque instantioribus occupationibus sub hujus rei occasione importunius ingerere, et molestos, cum necesse non est, vobis exhibere; et hoc gratum non esse Deo, et nostris scimus moribus non congru
Abbreviated transcription (Latin):
ximio regi francoꝵ .xlui.
ludonico. Stepħs abbas cist̾¬
ciensis. totus q conuentꝰ ab̃b̃m ⁊
fr̾̃m cistciensiũ sałm. sospitatẽ. ⁊
pacem in xp̃o iħu. Rex cȩli⁊ t̾rȩ
regnum uob̃ in t̾ra donauit: do¬
naturꝰ ⁊ in celo. si id qͦd accepistis.
iuste ⁊ sapient̾ ãministrare studu¬
bis oramꝰ. ut ⁊ hic fidelit̾. ⁊ illic feli¬
cit̾. regnetis. Cet̾m uos qͦnã consilio
recolitis olum tam humilit̾ requi¬
sistis. mͦ tam acrit̾ repugnatis:
Quaenim iam fiducia manꝰ ꝓ uob̃
leuare p̾sumimꝰ ad sponsum eccłȩ
quam tta. ⁊ sine causa ut putamꝰ
ausu inconsulto contristastis: Gra¬
uem siqͥdem adu̾sum uos apud
eundem sponsum ⁊ dñm suum
querimoniã deponit: dum quẽ
acceꝑat defensorem. sustinet oppu¬
gnatorem. Attenditis iam cui ex
hoc infensum uos redditis: Non
utiq ep̃o parisiensi. s dño parady¬
si: ⁊ qͥdem t̾ribili. ⁊ ei qui aufert
sp̃m pͥncipum. Ip̃e qͥdem ẽ. qui ad¬

Expanded text:
ximio regi Francorum LUDOVICO, STEPHANUS abbas Cisterciensis, totusque conventus abbatum et fratrum Cisterciensium, salutem, sospitatem, et pacem in Christo Jesu. 1. Rex coeli et regnum vobis in terra donavit, donaturus et in coelo, si id quod accepistis, juste et sapienter administrare studuvobis oramus; ut et hic fideliter, et illic feliciter regnetis. Caeterum vos quonam consilio recolitis, olim tam humiliter requisistis modo tam acriter repugnatis? Qua enim jam fiducia manus pro vobis levare praesumimus ad Sponsum Ecclesiae, quam ita, et sine causa ut putamus, ausu inconsulto contristatis? Gravem siquidem adversum vos apud eumdem Sponsum et Dominum suum querimoniam deponit, dum quem acceperat defensorem, sustinet oppugnatorem. Attenditis jam cui ex hoc infensum vos redditis? Non utique episcopo Parisiensi , sed Domino paradisi; et quidem terribili, et ei qui aufert spiritum principum . Ipse q
Abbreviated transcription (Latin):
nis ranis de cau̾nis ñ egredi: s siuˢ
contentas ẽẽ paludib. Non audi¬
antur in conciliis in palaciis nõ
inueniant᷑: ad causas ad negocia
nulla necessitas. nulla trahere
possit auctoritas. Sic forsitan ur
posset amicus dedinare p̾sumptio¬
nis notam. Nam noxam unde cõ¬
trahere potuerim ignoro: cũ sciam
mͥ consilium ẽẽ ⁊ ꝓpositum. nunꝙͣ
si causa duntaxat nr̃i ordinis nõ
fu̾it exire de monast̾io. nͥ aut apl̃icȩ
time nostis contradicere omĩno fas
non ẽ. nͥ ex quocumq suꝑioris au¬
ctortratis pͥuilegio. Quod utiq si
unqͣm ꝑ manum ur̃am ut spero mͥ
in manus uenerit: tunc ꝓculdu¬
bio ⁊ pax mͥ ⁊ paxerit de me. Non
tam̃ id circo etiam me latente: ⁊ ta¬
cente. cessare puto murmur eccła¬
rũ: siñ cesset romana curia ꝓ uo¬
luntate assistentium: facere p̾ui¬
dicium in absentes. ual.¬

Expanded text:
nis ranis de cavernis non egredi, sed suis nis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire de monasterio, nisi aut apostolicae time nostis, contradicere omnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis privilegio. Quod utique si unquam per manum vestram, ut spero, mihi in manus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium in absentes. Val
Abbreviated transcription (Latin):
Misertum ẽ impio. ut iuxta dictũ
ꝓpħicum ñ disceret fac̾e̾ iusticiam.
⁊ qui in t̾ra scõꝵ iniqua gessit. ip̃iꝰ
t̾ra iustissimo quo tenebatur abso¬
luta ẽ. int̾dicto. Ppt̾ huiꝰmodi ⁊ si
aliud ñ sit. gͣuor int̾ẽe causis: qͣrum
p̾sertun mea ñ int̾eẽ cognosco. Gra¬
uor: s trahor. At uͦ ab hac necessitate
ꝑ quem melius retrahi posse sꝑaue¬
rim. qͣm ꝑ uos uir optime. cui in
hac re nec potestas deẽ. nec uoluntaᷤᷤ
ut comꝑi: Gaudeo nempe qͦd ⁊ ur̃ȩ
prudentiȩ nr̃am in talib occupatio¬
nem displicere cognoui. Et qͥdem
iustissime ⁊ amicissime. Age gͦ si
ita uultis. ĩmo quia sic cernitis ac
decernitis ⁊ amico expedire. ⁊ mo¬
nacho conuenire. date queso oꝑã
quatinus una utriusq uolutaᷤ
citius impleatur. quo ⁊ uob̃ uide¬
licet satis fiat ad iusticiam. ⁊ mͥ ad
salutem animȩ consulatur: Indi¬
catur si placet clamosis ⁊ importu¬

Expanded text:
Misertum est impio, ut juxta dictum Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua gessit , ipsius terra justissimo quo tenebatur, absoluta est interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quem melius retrahi posse speraverim, quam per vos, vir optime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et vobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importu
Abbreviated transcription (Latin):
homo solis latebris dignus. soli mͥ
iudex. soli accusator ⁊ arbit̾ constitu¬
tus. quatinꝰ monstret actio qͦd habet
ꝑfessio. ⁊ nomen monachi solitaria
mͥ conu̾satio int̾pretet᷑: affuenĩ.
negare ñ possum: s uocatꝰ s tractꝰ.
Si ħ amicis nr̃is displicuit: fateor
⁊ mͥ. Utinam ñ issem ad illa: uti¬
nam ñ irem ad similia.Utinã
i nuꝑ ñ issem ubi uidissem aduer¬
sum eccłam apłica prohdolor aucto¬
ritate iuolentam armari tyranni¬
dem: quasi ñ satis ꝑ se insanisset.
Tum demum sensi iuxta ꝓpħam
adheresce̾ linguam meam palato
meo: cum subito pondus suꝑie¬
ctum ẽ nr̃is ceruicib atq irrefra¬
gabilis auctoritas litt̾arũ. Heuob¬
mutui. ⁊ humiliatus sum ⁊ silui
a bonis. ⁊ dolor meus renouatꝰ ẽ.
qͣndo uidi repente ad illas litt̾as im¬
pleri facies innocentũ ignominia.
& letari amplius impios qͦd male¬
fecerint. ⁊ exultare in reb pessimis.

Expanded text:
homo solis latebris dignus; soli mihi homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non issem, ubi vidissem adversum Ecclesiam apostolica proh dolor! auctoritate violentam armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoritas litterarum. Heu! obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis.
Abbreviated transcription (Latin):
laudem ñ merui: sic ꝓfecto nec ui-¬
tuꝑationem. Nouum genus detra¬
ctionis. ⁊ reuera simile aliquid hñs
oꝑi balaam: qui ductus ⁊ condu¬
ctus ad maledicendũ ppło. magis
bñdictionib cumulabat. Quid iꝰtiꝰ.
quid iocundius. ut quem rep̾hen¬
dere intendis. plus cõmendes. ut
p̾coniis ꝓ conuiciis utaris nescui
⁊ uolens detrahere. laudes inuitus:
Quasi uͦ nulla mea mala inueniait.
ut ꝓ malis bona mͥ obiciant: uel
potius adiciant aliena. At ego
nec indignis uituꝑationib mo¬
ueor: nec in debitas recipio laudeᷤ.
Nichil mea refert de his quorum
auctor ñ extiti. Laudent si uolunt.
uł uituꝑent si audent. de pͥmo qui¬
dem dñm albanensem. de scdo uero
nensem. cum rege parit̾ ⁊ multis
aliis reuerendis ꝑsonis. qui se utiq
auctores in his ⁊ pͥncipes extitisse
minime diffitent᷑. Si bn egerunt
qͥd ad me. si alit̾ quid eque ad me:
An tota ⁊ sola culpa mea ẽ qͦd affui.

Expanded text:
laudem non merui, sic profecto nec vilaudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus? Quasi vero nulla mea mala inveniant ut pro malis mihi bona objiciant, vel potius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero nensem, cum Rege pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui,
Abbreviated transcription (Latin):
s amant̾ intimare curauimꝰ. mo¬
nentes ⁊ rogantes ꝑ illam inuicẽ
amiciciã nr̃am ⁊ frat̾nitatẽ cui uoᷤᷤ
satis dignant̾ sociastis. s n̾c ip̃am
grauit̾ lesistis. quatinꝰ a tanto ma¬
lo citius desistatis. Alioqͥn si ñ me¬
remur exaudiri. s contempnim᷑
⁊ nos. fr̃s ⁊ amici urĩ ⁊ qui cotidie
lauduni de ꝓstibulo uenĩs suum
deo scu̾arium restitutum ẽ  ꝓpt̾ qͦd
horum me ñ dico lapidatis s lacera¬
tis. ut minus aliquid recipiam a
dño meo Et ħ m̾ito atq cum omni
gła responderem: siquid meis meu̾
cognoscerẽ. Nuncaũ ut quid iudicor
ego de factis alienis: Aut si meis.cur
tanqͣm de malis. cum cuncta hȩc
iuste ⁊ p̾clare gesta fuisse. nulla un¬
prudentia dubitare. nulla negare
impudentia possit: fligite nunc
utrum lib. Aut negate certe:aut
fateminime horum auctorem. Si
feci: laude dignissimũ ẽ laudabilia ꝑe¬
gisse. ⁊ inique redarguor unde
laudari merueram. Si ñ feci. ut

Expanded text:
 intimare curavimus: monentes et rogantes per illam invicem amicitiam nostram et fraternitatem, cui vos satis dignanter sociastis, sed nunc ipsam graviter laesistis, quatenus a tanto malo citius desistatis. Alioquin si non meremur exaudiri, sed contemnimur, et nos fratres, et amici vestri, et qui quotidie Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus aliquid recipiam a Domino meo? Et hoc merito atque cum omni gloria responderem, si quid in eis meum cognoscerem. Nunc autem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cur tanquam de malis? cum cuncta haec juste atque praeclare gesta fuisse nulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut
Abbreviated transcription (Latin):
sibꝰ spe pacis: ꝓ qͣ laboratũ multũ.
elaboratũ nichil. Nam totũ qͣtridua¬
nũ laborẽ nr̃m: sola demũ secuta ẽ rui¬
latoꝵ : s in cassũ. Multũ uisũ ẽ ad eos.
mur tota destructa ẽ. Cet̾m de tantis
amissis multa dimitt̾e ꝑati fuimꝰ: cũ
illi tã minimũ optulert̃. ut uen̾abilis
abbas cluniacensis qͥd̾ affectuosiꝰ qͣm ef¬
ficatiꝰ ꝓ reform anda pace laborabat.
nec dignũ relatu idicaret. Itaq ñ ꝓ
de nr̃is: totũ malũ fecerunt. Qͥd ad nos :
Ipsi uiderint. Atq id qͦ ridicłm. Clarũ
malefactoribꝰ. ne unũ qͥdẽ fuisse. usq ad
hoc tempꝰ audiuimꝰ. Deniq ipse dñs ab¬
bas istiꝰmodi t̾giu̾satores palã refellebat
& ꝯuincebat: affirmans iuste ab eccła re¬
peti. qd̾ ꝑ eccłam amissũ ẽẽ ꝯstabat. Ul¬
tima expectat᷑ manꝰ ur̃a: in eo qd̾ ñ nͥ in
manu ualida posse em̃dari satis suꝑq
ꝓbatum ẽ¬

Expanded text:
s, spe pacis pro qua laboratum multum, elaboratum nihil. Nam totum quatriduanum laborem nostrum sola demum sequuta est ruilatorum; sed incassum. Multum visum est ad eos, mur tota destructa est. Cœterum de tantis amissis multa dimittere parati fuimus; cum illi tam minimum obtulerunt, ut venerabilis abbas Cluniacensis qui affectuosius quam efficacius, pro reformanda pace laborabat, nec dignum relatu judicaret. Itaque non de nostris totum malum fecerunt. Quid ad nos? Ipsi viderint. At id quoque ridiculum. Clarum malefactoribus, ne unum quidem fuisse, usque ad hoc tempus audivimus. Denique ipse Dominus abbas istiusmodi tergiversatores palam refellebat, et convincebat affirmans juste ab Ecclesia repeti, quod per Ecclesiam amissum esse constabat. Ultima expectatur manus vestra in eo quod non nisi in manu valida, posse emendari satis superque probatum e
Abbreviated transcription (Latin):
eregͥnationem abbis cari¬
loci sic accipimꝰ: qͣiiam mor¬
tuũ eum uideamꝰ. Uob̾ maxẽ qd̃ ue-¬
hem̃t̃ doleo imputat᷑. quicqͥd illi ꝑi¬
culi ĩminet: quicqͥd laboris incum¬
imꝰ. Alium uosputauimꝰ: ⁊ aliũ exꝑi¬
mͣ. Testimoriũ ꝑhibent uob̃ qui int̾

Expanded text:
eregrinationem abbatis Chari-Loci sic accipimus, quasi jam mortuum eum videamus. Vobis maxime quod vehementer doleo imputatur quidquid illi periculi imminet, quidquid laboris incumimus. Alium vos putavimus, et alium experimur. Testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
de clareualle. sal. ⁊ orationẽ. Qa
semel cepi loquar. ⁊ loquar ad
uos. eroq importunꝰ: s importu¬
nus caritatis. s u̾itatis. s iusticiȩ
Nam ⁊ si tanti ñ sum. ut romȩ
habeam ꝓpͥa negotia: nulla t̾n qͦ
d̃i ẽẽ constit̾it a me dico aliena.
Quappt̾ si uere id mͥ gr̾ȩ apuduoᷤ
manet. qͦd multoꝵ ht̃ opinio: li¬
ceat illud obsecro legatis dñi ar¬
chiepi remensis in p̾senti nego¬
cio exꝑiri. Nil quippe eos nisi
qͦd iustum ẽ. ꝑferre uł querere
suspicamur: uał.¬
Ad matheum

Expanded text:
de Clara-Valle, salutem et orationem. Quia semel coepi, loquar, et loquar ad vos: eroque importunus, sed importunus charitatis, sed veritatis, sed justitiae. Nam etsi tanti non sum, ut Romae habeam propria negotia, nulla tamen quae Dei esse constiterit, a me duco aliena. Quapropter si verae id mihi gratiae apud vos manet quod multorum habet opinio, liceat illud obsecro legatis domini archiepiscopi Remensis in praesenti negotio experiri. Nil quippe eos, nisi quod justum est, perferre vel quaerere suspicamur. EPISAD MATTHAEUM
Abbreviated transcription (Latin):
cendo talem te exhibueris. ut cum fi¬
ducia dicere possis: tc̃ cognoscam sic̃
⁊ cognitus sum. His int̾im ãmonitio¬
nib uerecundũ adolescentis animũ
pulsatum ẽẽ. sufficiat. Iam enĩ nr̃is
etiam p̃cib ꝓ eo diuina pulsanda ẽ
pietas. Que si ad ictus nr̃arũ inuecti¬
onum eius mentem uł parum molli¬
tam inuenerit: confido de ip̃a quod
citius nos de ip̃o letificabit.

Expanded text:
cendo talem te exhibueris, ut cum ficendo talem te exhibueris, ut cum fiducia dicere possis: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . His interim admonitionibus verecundum adolescentis animum pulsatum esse sufficiat. Jam enim nostris etiam precibus pro eo divina pulsanda est pietas; quae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de ipso laetificabit.
Abbreviated transcription (Latin):
munim̃ta. An dicis pax. ⁊ ñ est pax:
Purp᷑a ñ ꝓpulsat libidinẽ: ñ suꝑbi¬
am. ñ auariciam repellit: ⁊ si qua ft̃
alia ignea inimici iacula: ñ extin¬
guit. Deniq qd̾ magis metius: febrẽ
ñ ꝓhibet. mortem ñ arcet. Ubi sunt
arma bellica: Ubi scutum fidi: ubi
galea salutis uͥ patientiȩ lorica: Quid
trepidas: Plures sunt nobiscum qͣm
cum ilł.Sume arma. resume iures.
dum adhuc p̾lium durat: assunt
angłi spectatores ⁊ ꝓtectores. Ad est
ip̃e dñs aduitor. ⁊ susceptor. qui
docet manꝰ tuas ad p̾lium.⁊ digitoᷤ
tuos adbellum. Pcedamꝰ in aduito¬
rium fr̃m. ne si forte sine nob̾ pug¬
nent. sine nob̃ uincant. sine nobis
ing̾diant᷑: nouissime cũ clausa fu̾it
respondeat᷑. Am̃ dicouobis: nescio uoᷤᷤ
sciaris ad głam: sciaris aut̃ ad penã.
Si te xͥ agnoscit in bello. recognoscet a¬
in cęlo: & sicut ꝓmisit manifestabit tͥ
se ipsum. Si t̾n ⁊ tu penitendo resipis¬

Expanded text:
munimenta. An dicis, Pax et non est pax? . munimenta. An dicis, Pax et non est pax? . Purpura non propulsat libidinem, non superbiam, non avaritiam repellit; et si qua sunt alia ignea inimici jacula, non exstinguit. Denique, quod magis metuis, febrem non prohibet, mortem non arcet. Ubi sunt arma bellica? ubi scutum fidei? ubi galea salutis? ubi patientiae lorica? Quid trepidas? Plures sunt nobiscum, quam cum illis. Sume arma, resume vires, dum adhuc praelium durat. Adsunt Angeli spectatores et protectores: adest ipse Dominus adjutor et susceptor, qui doceat manus tuas ad praelium, et digitos tuos ad bellum . Procedamus in adjutorium fratrum, ne si forte sine nobis pugnent, sine nobis vincant, sine nobis ingrediantur; novissime cum clausa fuerit respondeatur: Amen dico vobis, nescio vos . sciaris ad gloriam, sciaris autem ad poenam. Si te Christus agnoscit in bello, recognoscet in coelo; et sicut promisit, manifestabit tibi se ipsum ; si tamen, et tu poenitendo et resipis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cessorẽ. S qͥd ad me de decanis magi¬
stris nr̃is qui pͥncipatũ meruert᷑ in
eccłiis: Clauem scĩȩ tenent: pͥmas ca-¬
thedras in cõuentib possident. ui¬
fugitiuos reuocent: reuocatos si tra
uoluerint. it̾ũ effugent: disꝑsos colli¬
gant. collectos disꝑgant. Qͥd ad me:
Fateor aliqͣntũ in illos ꝓpt̃ te mi sul¬
co modũ nr̃ȩ paruitatis excessi: dũ
tuam de uł cupio palliare uerecun-¬
diam. temꝑare culpã. Omitto gͦ illos
ne ñ tam rep̾hensioni qͣm rep̃henso¬
ori iuste indignent᷑ nec tam de sua
correctione cogitent. qͣm mñ de p̾sum
eoꝵ. ne aut in urbe notabilit̾ uiuas:
aut exemplo ꝑeas alioꝵ. Quid agis
in urbe delicate miles: Cõmilitones
tui. qͦs sugiens deseruisti. pugnant ⁊
uncunt: pulsant ⁊ intrant: cȩlum
rapiunt ⁊ regnant. E tu sedens suꝑ
ambulatorẽ tuum indutꝰ purpura
⁊ bysso. cirtius plateas. uicos ꝑambu¬
las: hec st̃ pacis ornam̃ta: ñ belli

Expanded text:
tercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magitercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magistris nostris, qui principatum meruerunt in ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Vifugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cogitent, quam mihi de praesum. ne aut in urbe notabiliter vivas, aut exemplo pereas aliorum. 12. Quid agis in urbe, delicate miles? Commilitones tui quos fugiens deseruisti, pugnant et vincunt; pulsant et intrant; coelum rapiunt et regnant - et tu sedens super ambulatorem tuum, indutus purpura et bysso, circuis plateas, vicos perambulas? Haec sunt pacis ornamenta, non belli
Abbreviated transcription (Latin):
plura: Uerba p̾cipitationis concĩnat
lingua dolosa. Concepit dolorẽ. ⁊ ꝑsua¬
sit iniquitatẽ. Subu̾tit ꝑuersus cos¬
u̾sũ: reu̾tit᷑ canis ad uomitũ. eccła
ur̃a suũ recepit alumpnũ. qͣm meliꝰ
habebat amissũ. Sic lugdunũ olim
studio similit̾ ⁊ industͥa sui decani.
eiusdẽ decani nepotẽ suum canonicũ
quẽ bene ꝑdidat: male recuꝑauit. Si¬
cut ille fulconẽ beato augustino: sic
otb̃tum iste scõ bñdicto surripuit.
O qͣm ordinatiꝰ ip̃e cũ scõ sc̃s efficeret᷑:
senẽ scłarẽ puer religiosus ad se tͣħet
⁊ sic uinceret ut̾q qͣm religiosũ scłaris
ad se ret᷑heret. in qͦ uictꝰ ẽ ut̾ꝙ O senem
infelicẽ. o auuncłm crudelem: qui iã
decrepitꝰ statĩ morit᷑us. nepotis aĩam
pͥus int̾fecit. quẽ ut pecc̃oꝵ suoꝵ hr̃et
qͣmẽ. cui bonꝰ: Maluit in siuis faculta¬
tib hr̃e successorẽ: qͣm ꝓ iniqͥtatib in¬

Expanded text:
plura? verba praecipitationis concinnat plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . Ecclesia vestra suum recepit alumnum, quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suum canonicum, quem bene perdiderat, male recuperavit. Sicut ille Fulconem beato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius interfecit; quem ut peccatorum suorum haberet  cui bonus? Maluit in suis facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus in
Abbreviated transcription (Latin):
assistẽ meo tͥbunali: Alt̾ de ꝓp̾a p̾ua¬
ricatione: alt̾ de alt̾ius seductione
iudicabit᷑. Et uñ alt̾ in iniquitate
sua moriet᷑: ĩn morientis sanguis de
manualt̾ius reqͥret᷑. Hȩc ⁊ his simi
monitis amboꝵ mentes pie ꝑt̾rendo:
pulsabas. Quis ad ħ ñ timeret. timen¬
do resipisceret: nͥ qui more aspidis sur-¬
dȩ ⁊ obturantis aures suas. uocẽ uene¬
fici incantantis sapient̾. aut ñ audi¬
ret. aut se audire dissimilaret: S usꝙ¬
qͦ satis uł nimis longã ꝓtrahimꝰ epłam.
dũ inuiti loqͥm᷑ rem silentio dignam:
Cur tantis cirtuminonibꝰ ad u̾itatem
ambimꝰ: dũ pudenda reuelare timemꝰᷤ
Dicam t̾n dicam cũ pudore: qd multis
audire. qd̾ impudent̾ egert̃: ñ pigeat
emendare qd̃ libent̾ ñ audiunt. Proh
dolor. Neutrũ illoꝵ reuocare potuit.
aut illũ a seductione timor ⁊ tõ: aut
hc̃ a p̾uaricatione pudor ⁊ ꝓfessio. Qd

Expanded text:
assistere meo tribunali: alter de propria praevaassistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similmonitis amborum mentes pie terrendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. S satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
rt̾ labia tua. Iuste exigit᷑ ad soluen¬
dum: qui ñ cogit᷑ ad uouendũ. Nam ⁊¬
si cum pulsares ñ reppuli: t̾nut intͣreᷤᷤ
ñ cõmpuli. Non licet gͦ dimittẽ: qͦd
sponte ꝓmisisti. Non ẽ fas requirere:
q̃ ꝑte dimisisti. En utrũq ur̾̃m p̾mo¬
neo. utͥq salubrit̾ consulo. Tumꝗͣ ad
auuncłm: regłarem ne reducas ad se¬
culum. Qͥa si reducis: seducis quem
apostatare facis. Tu regłaris: scłarẽ
ne sequaris. Qa si illum sequeris: me
ꝑsequeris. cui de te ipso iniuriã facis.
Tu si seduxeris aĩam ꝓ qua mortuꝰ sum:
crucis meȩ te constitius inimicũ. Qi
enĩ ñ colligit mecũ: disꝑgit. Qntoma¬
gis quicollectos disꝑgit. Tuuͦ si ei cõ¬
fuit si me deserit contͣ me ẽ Tu si
circũuenis paruulum qͥ ad me uenit:
seductor ac sacͥlegus iudicabis. Tu uͦ
si qd̃ edificaueras tt̾m destrius: p̃ua¬
ricatorẽ te constitius. Ambos uos
necẽe ẽ meo uidicio p̾sentari: ambos

Expanded text:
runt labia tua. Juste exigitur ad solvenrunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei conagis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos
Abbreviated transcription (Latin):
morte morieris. Mem̃to uxoris loth
de sodoma quidẽ eiectȩ qr dõ credidit:
s in uia mutatȩ. qr retͦ aspexit̃. Disce
in euuangłio: qͣm ñliceat retͦ aspicẽ
ei qͥ semel manũ ad aratrũ misit. auũ-¬
cułꝰ tuus querit animã tuã: qͥ iam ꝑ-¬
didit suã. Uerba oris eius iniquitas
⁊ dolus. Noli intellige̾ fili mi ut ma-¬
le agas: noli intendẽ in uanitates ⁊
in sanias falsas. Ecce in uia qͣ ambulaᷤ
abscondit laqueos: tendit retia. Mol¬
iacula. uide fili mi ne capiaris a la
piat carnał amor. Blandit᷑: s sub lin¬
gua eius labor ⁊ dolor. Lacrimat᷑.
s insidiat᷑. Insidiat᷑ ut rapiat pau¬
acquiescas carni &e sanguini: nã gla¬
dius m̃s deuorabit carnes. Sꝑne blas¬
dim̃ta. cõtempne ꝓmissiones: Pmit¬
tat magna: s ego maiora. Offert plu¬
ra: s ego płina. Dimittes gͦ ꝓ t̾renis
celestia: ꝓ temporalib ȩt̾naꝰ Alioqͥn
oportet te solu̾e uota tua: q̃ distinxe¬

Expanded text:
morte morieris. Memento uxoris Lot morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Moljacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labpiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauacquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxe
Abbreviated transcription (Latin):
S in. quo inqͥs lesi: in qͦ cõtempsi:
Audi. In eo ꝓculdubio qͦd te quẽ sinu
suo lacte nutͥendũ mat̾no susceꝑat.
ante tempꝰ ablactasti: qͦd exꝑtam lactis
dulcedinẽ in qͦ posses cresce̾ in salutẽ. tã
leuit̾. tam cełit̾ exufflasti. O puer iisen¬
sate. o puer magis sensu qͣm etate. qͥs
ac flagitat reddi sͥ nepotẽ suum: que-¬
rit᷑ &e clamat iniuste se ab illo relictũ:
xͦ reclamante ⁊ dicente. Quid agis mi¬
ser: quid furis: Qd me ꝑsequeris: Nõ
sufficit tͥ qd̾ tuam tuoꝙ exemplo mł¬
toꝵ mͥ animas tuleris: si ñ etiam hc̃
ausu sacrilego rapias de manu mea:
Nontimes tu fut᷑um iudiciũ: Ancos¬
tempnis t̾rorem meũ: Cui ħ facis:
Cui bellum indicis: Terribili utiq ⁊
ei qui aufert sp̃m pͥncipũ. Insane re¬
di ad cortuum. Memorare nouissi¬
ma tua: & ñ peccab̃. Memorare q̃ tua
substantia. & utilit̾ timebis. &tu pu¬
er inquit si assenseris. si acqͥeueris:

Expanded text:
Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris,
Abbreviated transcription (Latin):
Queat infirmos. siue ex̾ceat ꝓuectos. suie
arguat inquietos. diu̾sis diu̾sa exhibẽs:
sicut filios diligit uniu̾sos. Cũ te argu¬
it mitis ẽ: cũ blandit᷑ simplex ẽ. Pie sobi
seuire. sine dolo mulcere: patient̾ nouit
irasci. humilit̾ indignari. Ipsa ẽ. quȩ ho¬
minũ mat̾ ⁊ angłoꝵ. ñ solũ que u t̾ris.
s etam que in celo sunt: pacificauit. Ip̃a ẽ
que dm̃ homini placans. hominẽ do re-¬
conciliauit. Ip̃a ẽ. mifulco. qͣ fr̾s illos cũ
quib olim dulces capiebas cibos: habi¬
tare facit uniꝰ moris in domõ. H talis
tamꝙ honorabił mat̾ ate se q̃rit᷑ offen¬
sam: expostulat lesam. Lesa t̾n ñ ꝓuocat.
s spreta te reuocat: ostendens tͥ in te. de
se u̾acit̾ scͥptum eẽ. Caritas patiens ẽ.
benigna ẽ. Licet lesa. licet offensa: si con¬
u̾sus fius adillam. obuiabit tͥ quasi
mat̾ honorificata. Contemptꝰ oblita
sui ruet in amplexũ tui: gaudens qͣm

Expanded text:
veat infirmos, sive exerceat provectos, sive veat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̾or inde letari in adolescentia:
ũn in senectute ñ peniteat. Non
miror si mireris. s miror si ñ mireris:
ũn mͥ ut ad te scͥb̾e uellẽ ciuem rusticꝰ.
scolasticũ monachꝰ. cum nulla hinc tibi
occasio necessaria occurrat. nulla se r̾o
patens ostendat. At si ostencłis qͦd scͥp¬
tum legis. sapientib ⁊ insipientib de¬
bitor sum. ⁊ illud. caritas ñ quetit quȩ
sua sunt: forsitan intelliges quicq̃d illa
uisserit ñ ẽẽ p̃sumptũ. Caritas enĩ ad
te obuirgandũ me compulit. quȩ tͥ
condolet. qͣmuis ñ dolenti: q̃ tͥ miseret᷑.
licet ñ miserabili. Et inde magis do¬
let. qͦd cum sis dolendꝰ ñ doles: ⁊ inde
magis miseret᷑. qͦd cum miser sis. mi¬
serabilis ñ es. Nec frustra forsitan tibi
compatit᷑: dũ mͦ patient̾ tu audias
unde compatiat᷑. Uult te tuũ sentire do¬
lorem. ut iam ñ habeas un dolere: uult
te tuam scire miseriam. ut incipias mi¬
N. ser n̾ eẽ. O bona mat̾ caritas. que siue fo¬

Expanded text:
peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive fo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ amma mea usq ad fugam. Et iam
forsitan aufugissem. nͥ me retinuiss
consołonis spes. quã de uisc̾ib urĩs
expecto. Tolebam scͥbere ꝑordinem
ꝑ lacͥmabilem miserie nr̃e hystoriã.
s p̃tͥsticia languet manus. sensus he¬
bescit. horret lingua eloqͥ malignissi¬
mam fraudem. s subreptionẽ. s circ̃¬
uentionem. s tem̾itatẽ. s ꝑfidiã. Quid
gͦ: filius tuus pontius archid̃. qͥz in
haccausa constant̾ fidelit̾q se h̃uit.
cuncta tͥ pr narrabit: ⁊ quid factum
doleamꝰ ⁊ quid faciendum flagitemꝰ.
ip̃i c̾de tanqͣm mͥ. Ego aũ hunum ut
parturiens eloqͦr.nͥisti atam scelerato
tamq tem̾ario ausu deficiant. ut me
ip̃msentio nc̃. deficiet in dolore uita

Expanded text:
est anima mea usque ad fugam. Et jam est anima mea usque ad fugam. Et jam forsitan fugissem, nisi me retinuisset consolationis spes, quam de visceribus vestris exspecto. Volebam scribere per ordinem perlacrymabilem miseriae nostrae historiam: sed prae tristitia languet manus, sensus hebescit, horret lingua eloqui malignam fraudem, sed subreptionem, sed circumventionem, sed temeritatem, sed perfidiam. Quid ergo? Filius tuus Pontius archidiaconus, qui et in hac causa constanter fideliterque se habuit, cuncta tibi, Pater, narrabit, et quid factum doleamus, et quid faciendum flagitemus. Ipsi crede tanquam mihi. Ego autem hoc unum ut parturiens loquor: nisi isti a tam scelerato tamque temerario ausu deficiant, ut me ipsum nunc sentio, deficiet in dolore vita
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃tissime p̃r ñne p̃cipien¬
do p̃cepisti in lingonensi eccłia
ꝑsonam eligi religiosam at-¬
q idoneam.⁊ ad consilium pueri
tam fidelit̾ execut᷑um. qͣm firmit̾
inunctum. atq freq̃nt̾ inculeatũ:
Nonne deniq ⁊ spopond. Qagͦ ui
sum ẽ ei mutare uoluisse qđ utilis¬
sime et consultissime statutũ fue¬
rat. aliudq suap̃sumptiõe moliri
quod ñ conueniebat. in ur̃e ip̃iꝰma¬
iestatis contemptũ. tin nr̃e pusilla¬
nimitatis scandalum: Quom ñerti¬
buit bonus ille uir ap̃se. ẽ ⁊ ñ. inue¬
niri. temptans impon̾e tam indig¬
num iugum c̾uicib tam num̾ose
multitudinis religiosorũ seruorũ
tuorum adu̾sus statutum tuum ⁊ ꝓ¬
missum suum: Inquire p̃r inquire
diligent᷑. quale hõ ille cui festinat ma¬
num impon̾e testimonium ħeat. ⁊
ab his quiꝓpe sunt ⁊ ab his qͥ longe. M
enim int̾dic̃ dr̃ẽ pudor qđ publica fa¬
ma de eo dic̃ĩmo infamatio celeberri¬
ma diuulgauit. Et qͥd dicam: Tristis

Expanded text:
lementissime Pater, nonne praecipiendo praecepisti in Lingonensi Ecclesia personam eligi religiosam atque idoneam, et ad consilium pueri tam fideliter exsecuturum, quam firmiter injunctum, ac frequenter inculcatum nonne denique et spopondit! Quid ergo visum est ei, mutare voluisse quod utilissime et consultissime statutum fuerat, aliudque sua praesumptione moliri quod non conveniebat, in vestrae ipsius Majestatis contemptum, et in nostrae pusillanimitatis scandalum? Quomodo non erubuit bonus ille vir apud se Est et Non inveniri, tentans imponere tam indignum jugum cervicibus tam numerosae multitudinis religiosorum virorum servorum tuorum adversus statutum tuum et promissum suum? Inquire, Pater, inquire diligenter, quale homo ille, cui festinat manum imponere, testimonium habeat, et ab his qui prope sunt et ab his qui longe. Mihi enim interdicit dicere pudor quod publica fama de eo dicit, imo infamatio celeberrima divulgavit. Et quid dicam? Tristis
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ: qd̾ sis hõ sapiens. ⁊ scd̃m scłm hono¬
ratꝰ. Uoluit aut̃ dilectꝰ filiꝰ m̃s petrus.
cui & notior & familiarior sanguinis af¬
finitate uid̾is. ut tͥ scriberẽ: immo rescͥ¬
berẽ. Tu enĩ scͥpseras illi: & utinã ut te
decuisset. & ui expediret. Non sic fecisti. Nouũ
bant t̃ pecc̃a tua. nͥ te ⁊ alienis inuolũes.
e rirsũ ad pecca qd̾ inte fuit penitentem

Expanded text:
d sis homo sapiens, et secundum saeculum honoratus. Voluit autem dilectus filius meus Petrus, cui et notior, et familiarior sanguinis affinitate videris, ut tibi scriberem, imo rescriberem. Tu enim scripseras illi, et utinam ut te decuisset, et illi expediret. Non sic fecisti. Novum bant tibi peccata tua, nisi te et alienis involveres; et rursum ad peccata, quod in te fuit, poenitentem
Abbreviated transcription (Latin):
utinã saꝑes & intellig̾es: ac nouissima
ꝓuideres. Saꝑes que d̾i sunt. intelligͥeo
que mundli sunt: ꝓuideres q̃ infernis.
Drofecto inferna horreres. suꝑna appe¬
fiã onerosꝰ cui de cet̾o uolo eẽ amitꝰ. &
aduitor si uolueris ad salutẽ. Duectã
nob̾ in xp̃o uxorẽ tuã ꝑtelicet imm̾ttã
salutamꝰ.¬

Expanded text:
es, ac novissima provideres! . Saperes quae Dei sunt, intelligeres quae mundi sunt, provideres quae inferni sunt! Profecto inferna horreres, superna appefiam onerosus, cui de caetero volo esse amicus, et adjutor, si volueris, ad salutem. Dilectam nobis in Christo uxorem tuam per te, licet immeritam, salutam
Abbreviated transcription (Latin):
etitiones filii ur̃ĩ ep̃i beluacensis
qͣm digne sint exauditu ñ ẽ qd̾ uos
dõceamꝰ: ipse satis ꝑ se pat̾nis uisceribꝰ
Agimꝰ tñ. Fouendꝰ ẽ deuotꝰ uiuenis fauo¬
re pat̾no: & zelus bonꝰ quẽ ꝓsua eccl̃a
gerit. ñ mͦ approbandꝰ. s adiuuandus.
Sic se ipso in dies deuotior.feruentior.
fortior fiet: cũ uexationes & tͥbulationes
q̃ nũqͣm desunt illi eccłe a malis hõĩbꝰ.
manu indeficientis auxilii urĩ senserit
e regione leuari. Petitionẽ frĩs arnulfi
de maiole petimꝰ exaudiri. Magist̃ .G.
hoc nom̃ ncio. dicet eã uob̾. S & qd petit
abbatissa de ꝑaclito. ꝑ ipsũ si dignami¬
ni scire potestis: & fac̾e si dignũ iudica¬
tis.¬

Expanded text:
etitiones filii vestri episcopi Belvacensis quam dignae sint exauditu, non est quod vos doceamus: ipsae satis per se paternis visceribus  est devotus juvenis favore paterno: et zelus bonus, quem pro sua Ecclesia gerit, non modo approbandus, sed et juvandus. Sic seipso in dies devotior, ferventior, fortior fiet, cum vexationes et tribulationes, quae nunquam desunt illi Ecclesiae a malis hominibus, manu indeficientis auxilii vestri sibi senserit e regione levari. Petitionem fratris Arnulfi de Maiole petimus exaudiri. Magister G. hoc nomen nuntio dicet eam vobis. Sed et quod petit abbatissa de Paraclito, per ipsum, si dignamini, scire potestis; et facere, si dignum judicatis.
Abbreviated transcription (Latin):
de uobis semꝑ confisus sim: ex qͦ¬
ur̃am ⁊ noticiam merui ⁊ amici¬
ciam. Michi siquidem uos p̾stitisse
confidite: quicquid opis ur̃ȩ isti
remenses legati p̾sto sibi eẽ ꝑsen¬
serint. Non quia me tanti putẽ
ne digne uos uideritis:¬

Expanded text:
s sim, ex qm et notitiam merui, et amicitiam. Mihi siquidem vos praestitisse confidite, quidquid opis vestrae isti Remenses legati praesto sibi esse persenserint. Non quia me tanti putem,ne digne, vos videritis
Abbreviated transcription (Latin):
lucam uͥ dr. Missus ẽ angłs ga-¬
briel. necñ ⁊ apologiam ad quẽ¬
dam amicũ nr̃m uͥ aliqua disse-¬
rui de cluuiacensib. ⁊ nr̃is id ẽ
cist̾ciensib obseruantiis. S ⁊ pau-¬
cas ad diu̾sos epłas dictaui. Ali-¬
qui frẽs ex his que me coram au¬
diere loquentẽ. suo stilo exceꝑues.¬

Expanded text:
Lucam, ubi dicitur, Missus est angelus GaLucam, ubi dicitur, Missus est angelus Gabriel ; necnon et Apologiam ad quemdam amicum nostrum, ubi aliqua disserui de Cluniacensibus, et nostris, id est Cisterciensibus, observantiis. Sed et paucas ad diversos epistolas dictavi. Aliqui fratres ex his qui me coram audiere loquentem, suo stilo excepe
Abbreviated transcription (Latin):
honoris minꝰ quoq conferat ⁊ om̃
Est certe qd̃ magis qͣntuluscumq
sum. facit ẽẽ ur̃m. qd̾ uidelicet
in reb dĩ strenue sincereq ut
aiuite ꝓ ur̃a uice u̾samini. Hocut
semꝑ de uob̾ uere dicatur: semꝑ
in uob̃ uere inueniat᷑. Librum
quem quesistis ad tͣnscribendum
habetis. Opuscła nr̃aq̃ requirtus:
⁊ pauca sunt ⁊ nichil ẽ. in eis onũi¬
no q̃d̾ ur̃o studio dignum putẽ.
Tam̾ quia melius iudico mͥ. nr̃m
culpari ingeniolũ qͣm uoluntatẽ
⁊ ꝑielitari apud uos potius im¬
ꝑiciam qͣm obedientiam: que hoꝵ
⁊ que uob̃ placet ut mittam scri-¬
pto nob̃ ꝑ p̾sentẽ nuncium sig¬
nificate. ut quia mͦ penes me ñ
sunt. ab his qui habent ea reqͥrã.
& dirigam quocũq mandaueri-¬
tis. Et ut sciatis quoͥd petatis. scio
me scͥpsisse libellum qui inscri-¬
in laudib uirginis matͥs. nam
hunc habet titulum. suꝑ illum
uidelicet locum euuangłii apud

Expanded text:
honoris, minus quoque conferat et oneris. honoris, minus quoque conferat et oneris. Est certe quod me magis, quantuluscumque sum, facit esse vestrum: quod videlicet in rebus Dei strenue sincereque, ut aiunt, pro vestra vice versamini. Hoc ut semper de vobis vere dicatur, semper in vobis vere inveniatur. 5. Librum quem quaesistis ad transcribendum, habetis. Opuscula nostra quae requiritis, et pauca sunt, et nihil est in eis omnino quod vestro studio dignum putem. Tamen quia melius judico mihi, nostrum culpari ingeniolum, quam voluntatem; et periclitari apud vos potius imperitiam, quam obedientiam: quae horum, et quo vobis placet ut mittam, scripto nobis per praesentem nuntium significate; ut quae modo penes me non sunt, ab his qui habent ea requiram, et dirigam quocunque mandaveritis. Et ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libellum, qui inscriin Laudibus Virginis Matris nam hunc habet titulum, super illum videlicet locum Evangelii apud