comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum u̾sus audeamus. Nascitur autẽ
u̾bum: cum excogitatum placet. aut
ad peccandum aut ad recte faciendum.
Uerbum gͦ nr̃m et mentẽ de qua gigni¬
tur. quasi medius amor comungit. seq
cum eis t̃cium complexu incorꝑeo sine
ulla confusione constringit. Concep
ẽ cum uoluntas impsa noticia con¬
quiescit. Quod fit in amore sp̃ualium.
Quid enĩ uerbi gr̃a ꝑfecte nouit. ꝑfecꝰ¬
teq amat iusticiam. iam iustus est
etiam si nulla existat scłm eam fo¬
rinsecus ꝑ menbra corporis oꝑandi
necessitas. In amore autẽ carnaliũ
temꝑaliumq rerum sic̃ in ipsisani¬
malium fȩtib: alius ẽ. conceptus uer¬
bi. alius partus. Illic enim qd cupi¬
endo concipit᷑: ad ipiscendo nascit᷑.
Qm̃ non sufficit auaritie nosse et a¬
mare aurum. nͥ et babeat. neq nos¬
se ⁊ amare uesci aut concub̾e nisi
etiam idagat. neq nosse et ainare
honores. ⁊ imꝑia nisi ꝓueniant: quȩ
tam̃ omĩa nec adepta sufficiunt.

Expanded text:
sum versus audeamus. Nascitur autem sum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit. CAPest, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo intus manenti minist̾i̾um uo¬
cis adhibemus. aut aliciuꝰ signi corꝑa¬
lis ut ꝑ qͣndam ꝯmemorationẽ sensi¬
bilem tale aliquid fiat etiam in ani¬
mo audientis: quale de loquentis aĩo
intus edito p̃uenimus. Ne mo enim
suo prius dixerit. Quod u̾bum amore
concipit᷑ siue creature sine ereatoris
idẽ aut nature mutabilis aut incom
tate aut caritate. Non quo ñ sit aman-¬
da creatura. s si ad creatorem refert᷑
ille amor: non tam cupiditas sed caritaᷤ
erit. õunc enim ẽ. cupiditas: cum ꝓpt̃
se amat᷑ creatura. Tunc ñ utentem
aduiuat. s corrumpit fruentẽ. Cumgͦ
aut par nobis aut inferior creatura
sit: inferiore utendum ẽ. ad dm̃ pari
atitẽ fruendum s indeo. Sic̃ enim te
ipso ñinte ipso frui debes s in eo qui
fecit te. sic etiam illo quẽ diligis tan¬
quam te ipsum. Et nob̾ gͦ et fr̃ib in
dño fruamur. ⁊ inde nos. nec ad nosina¬
ipsos remittere. et quasi relaxare deor¬

Expanded text:
verbo intus manenti ministerium voverbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo nonintus edito praevenimus. Nemo enim suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut incommtate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deor
Abbreviated transcription (Latin):
facit. s aliud mente conspicio scdm
qd̾ mͥ opus illuo placet uñ ettam si dis¬
pliceret corrigerem. Itaq de istis se¬
d̾m illam uidicamus. ⁊ illam cernimꝰ
rationalis m̾tis intuitu. Ista uͦ aut p̃¬
sentia sensus corꝑis tangimꝰ aut una-¬
gines absentium fixas iniemoria re¬
cordamur: aut ex earum similitudine
talia fingimꝰ. qualia nos ipsi si uellemꝰ
atq possemꝰ etiamoꝑe molirem̃ aliter
fig̾antes animo imagines corporum.
aut ꝑ corpus corꝑa uidentes. aliter
autẽ rationes artemq in effabiliter
pulchram talium figitirum. suꝑ aci¬
em m̃tis simplici intelligentia capien-¬
ꝑalia facta sunt omĩa: formã sc dm
quam sumꝰ. et secłm quam ułm nobis
uł in corꝑib uera et recta ratione ali-¬
quid oꝑam̃ uisu mentis aspiciamꝰ atq
inde rectam ac rerum ueracem noti¬
ciam tanqͣm u̾bum apuo nos habemꝰ
et dicendo intus gignimꝰ. nec a nobis
discedit. Cum autem ad alios loquimͦ:

Expanded text:
facit. Sed aliud mente conspicio, secundum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capienporalia facta sunt, formam qua sumus, et secundum quam uel in nobis uel in corporibus uera et recta ratione aliquid operamur, uisu mentis aspicimus. inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
qua eum talem credens amaueram:
nͥ forte ad hoc amo iam ut talis sit cũ
talem ẽẽ. comꝑeram. Anͣ illo homine
nichil mutatum ẽ. mutari tñ potest
ut fiat: qd̾ eum iam ẽẽ. credidam. In
mente autẽ mea mutatum ẽ utiq
ipsa existimatio quȩ de illo aliter se
habebat ⁊ aliter habet. idemq amor
ab intentione ꝑfruendi ad rutenti¬
onẽ consulendi. incõmutabili defr̃
iusticia ubente deflexus ẽ. Ipsa tiͦ
forma inconcussa ac stabilis uerita¬
tis. et inqua fruerer homine bonitm
illum credens. ⁊ in qua consulo ut
bonus fit. eadem luce incorruptibi¬
lis sincerissimeq rationis. ⁊ meȩ m̃¬
tis aspectum. ⁊ illam phantasie nu¬
bem quam desuꝑ cerno. cũ eundem
hominẽ quem uideram cogito. in¬
ꝑturbabili et̾nitate. ꝑfundit. Item cũ
arcum pulchre et equabiliter intor¬
tum. quem uidi uerbi gr̃a cartagi¬
ne animo reuoluo: res quȩdam m̃ti
nuntiata ꝑ ocłos memorieq trans¬
fusa imaginariũ conspectuum

Expanded text:
qua eum talem credens amaveram. qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem quem videram cogito, imperturbabili aeternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ supra & densissimas nebulas
subter aspiciam. Nam ũn in me
fratni amoris inflammat᷑ ardor
cum audio uirũ aliquẽ ꝓ fidei pul¬
chritudine et firmitate acͥora tor¬
menta tolerasse. et sim digiteosten¬
dat᷑ ipse homo studeo mn coniung̾e.
notum fac̾e. amicitia colligare. Itaq
si facultas dat᷑. accedo allo quor ser¬
monẽ confero. affectum meum
expͥmo. uicissimq ineo fieri quẽ
inme habeat atq expͥmi uolo. sp̃u¬
alemq complexum credendo mo¬
lior. quia ꝑuestigare tam etto et
cernere penitꝰ eius int̾iora no
possum. Amo itaq fidelem ac for¬
tem uirum. amore casto atq ger¬
mano. Quod simͥ inter nr̃as loque¬
las fateat᷑. aut incantus aliquo mͦ se¬
se indicet. qd̾ uł de deo credat inẽ
uł sꝑante pecuniȩ cupiditate. uł ina¬
ni auiditate laudis humane: statim
amor ille quo in eum ferebar offensus
et quasi reꝑcusfus atq ab indigno ho¬
mine ablatus. in ea forma ꝑmanet ex

Expanded text:
lucem supra, et densissimas nebulas lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat inconvel speratae pecuniae cupiditate, vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nens s qualis eẽ. sempit̃nis rationi¬
b debeat. Unde etiam phantasias
rerum corꝑalium ꝑ corporis sen¬
phantasmate cogitant᷑. siue aliter
qmͣ sunt. siue fortuito sicuti sunt.
aliis omino regłis supra mentẽ
nr̃am incõmutabiliter manentib
uł approbare apud nos met ipsos
uł imꝑbare conuincim̃. cum recte
aliquid aꝑꝓbamus. aut imꝓbamus
Nam et cum recolo cartaginis menia
quȩ uidi. ut cum fingo alexandrie
quȩ ñ iudi. eastlemq imaginarias
formas qͣsdam quib dam preferens
ro̾nabiliter p̃fero: uiget et claret
desuꝑ uditium u̾itatis. ac sius ui¬
ris incorruptissimis regulis firmũ
ẽ. Et si corꝑalium imaginũ quasi
qͦdam nubilo subnexit᷑: non tam̃
inuoluit᷑ atq confundit᷑. S int̃est
utrum ego sub illa uł in illa ca¬
ligine tanquam a oelo ꝑspicuo
secludar an sicut maltinus mon¬
tib accidere solet. int̾utrumq
aęre libero fruens. et serenssimã

Expanded text:
mens, sed qualis esse sempiternis rationimens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis senphantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, l improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam
Abbreviated transcription (Latin):
bile nouit. & amat. Alit̃q unꝰquisq hõ
loquendo enuntiat mentẽ suam qͥdͥ
inse ipso agatur atiendens: aliter aũ-
humanam mentẽ specialȩ aut gñali
cognitione definit. Itaq cum michi
de sua ꝓpria loquit᷑ utrum intelligat
hoc aut̃ illuo. an ñ intelligat. etutrũ
uelit an nollit hoc aut illud: credo
cum uͦ de humana specialit̾ aut ge
uerum dicit: agnosco et aꝓprobo. un¬
de mainfestum ẽ. aliud inũquenq
uidere. in se qd sibi alius dicenti ere¬
dat non tam̃ uideat: aliud autẽ in
ipsa u̾itate qd̃ alius quoq possit
intueri quorum alt̾um mutari ꝑ
temꝑa. alt̾um incomutabili et̾nitate
consistere. Neq enĩ ocłis corporeis
multas m̃tes uidendo ꝑ fimilitud iẽ
colligimꝰ generalem uł specialem
mentis humanȩ noticiam. s intue¬
mur iniuolabilem u̾itatem: ex qͣ
ꝑfecte quantum possumꝰ defunamꝰ
non qualis sit uniuscuiꝰq hominis

Expanded text:
bile novit et amat: aliterque unusquisque homo bile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis
Abbreviated transcription (Latin):
mens amans in amore ẽ. & amor iNa-¬
mantis noticia. et noticia in mente
noscente. Singła in binis sunt quia
mens quȩ se nouit et amat. in amo¬
re et noticia sua ẽ. et amor amantis
mentis seseq scientis inm̃te noticta¬
q ẽ. eiis. & noticia m̃tis se scientis et
amantis inmente atq inamore eius
ẽ. quia scientẽ se amat et amantẽ se
nouit. Ac ꝑ hoc et bina in singłis. qr
mens que se nouit et amat cuin sua
noticia ẽ. in amore. & cum suo amore
in noticia. amorq ipse et noticia si¬
mul inmente sunt. quȩ se amat et
nouit. Tota uͦ in totis quẽadmodum
sint iam supͣ ostendimꝰ: cum se totam
mens amat. & totam nouit. dotum
amorẽ suum nouit. dotaiq amat no¬
ticiam suam. quando ista tria ad se ip¬
sa ꝑfecta sunt. Miror itaq motlo tͥa
ista inseparabilia sunt a semet ipsis
et tam̃ eoꝵ singulum quidq sub̾a ẽ.¬
s cum seipsam nouit humana nens
et amat se ipsam. ñ aliquid incõmuta¬

Expanded text:
mens amans in amore est, et amor in amens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque subd cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
solum aurum unũ dicet᷑ sic̃ in illis
trib anulis dicebat᷑: s iam nulla au¬
amor. noticia. et nullus cõmixtione
confundit᷑: quanuis et singła sint in
se ipsis. et inuicem dota in totis. siue
singła inbinis. suie bina insingłis.
itaq om̃ta inomĩb ħam et mens
ẽ utiq in se ipsa. qm̃ ad se ipsam
mens dr̃: quanuis noscens. uł uota
uł nocibilis ad suam noticiam re¬
latiue dicat᷑. amans quoq et amata
uł amabilis ad amorem referat᷑ quo
se amat: et noticia quamuis referat᷑
ad mentẽ cognoscentẽ uł cognitam.
tñ et ad se ipsam nota & noscens dicit᷑.
Non enim sibiẽ. in cognita noticia qua
se mens ipsa cognoscit. Et amor qmͣ¬
uis referat᷑ ad mentẽ amantem cuiꝰ
amor ẽ: tamen et ad se ipsum ẽ. amor.
ut sit etiam inse ipso quia et amor a¬
mat᷑. nec alio nisi amore amari pot̃
id ẽ. se ipso. Ita sunt hȩc singła in se ry¬
sis. In alt̾nis autẽ ita funt. quia et

Expanded text:
solum unum aurunt dicetur, sicut in illis solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla auamor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
totum sunt. ⁊ tam̃ tria sunt. muilla
emm pars ẽ. potionis quȩ ñ habeat
hȩc tria. ñ enim uincta uelut si
aliqua et oleum eẽnt. s omĩno cõ¬
tus ille liquor una quedam ẽ. ex trib
confecta suba. tale aliquid arbitran¬
dum ẽ. esse simul hȩc tria mentem.
Quomͦ autẽ illa tria ñ sint eiꝰdem es¬
sentiȩ n uideo: cũ mens ipsa se amet.
atq ipsa se nou̾it. atq ita sint hec tͥa
ut non alteri alicui rerum mens ul
amata uł nota sit. Unius gͦ eiꝰdemq
sicanqͣm comixtione confusa ẽẽnt.
nullo mͦ ẽẽnt tria. nec referri ad in-¬
uicem possent. Quemadmodũ si ex
uno eodemq auro. tres anulos simileᷤᷤ
facias quamius conexos sibi. refer̃-¬
tur adinuicem qd̾ similes sunt. oĩs
enĩ similis. alicui similis ẽ. et trini¬
tas amilorum ẽ. et unũ aurum. at
si misceant᷑ sibi et ꝑtotam singuli
massam suam consꝑgant᷑: iuntercidit
illa trinitas et om̃ino ñerit. ac non

Expanded text:
totum sunt, et tamen tria sunt nulla totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino comtus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem,Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemsi tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non
Abbreviated transcription (Latin):
caput capitati alicuiꝰ utiq caput ẽ.
et relatiue ad se dicunt᷑. quanuis q̃
sub̾ȩ sint. Nam et caput corpus ẽ.
et capitatum. et si ñ fit caput nec
capitatum erit. S hȩc precisione ab
inuicem seꝑari possunt. illa ñ posst̃.
Quod sunt aliqua corpora quȩ secari
om̃ino et diuidi nequeunt. tam̃ nͥ
partib suis constarent. corpora non
eẽnt. Pars gͦ ad totum relatiue dr̃.
tum ista relatiue dicunt᷑. s etiam
substantialit̾ sunt. Fortasse gͦ mens
totum ẽ. et eiꝰ quasi partes amor qͦ
se amat. & scientia qua se nouit.
quib duab partib illud totum
constat. An tres sunt equales par¬
tes quib totum unũ completur.
S nulla pars totum euiꝰ pars est
complectit᷑. Mens uͦcum se totam
nouit. hoc ẽ ꝑfecte nouit: ꝑ totum
eius ẽ. noticia eiꝰ. Et cum se ꝑfecte
amat: totam se ainat. et ꝑ totũ eiꝰ
amor eiꝰ. Non gͦ siẽ ex tuno et aqͣ
et melle una fit potio. ⁊ singła ꝑ

Expanded text:
caput capitati alicujus utique caput est, caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; tum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per
Abbreviated transcription (Latin):
tiue ita dicunt᷑ ad inuicem. ut color ĩ
sub̾a ẽ. ille autẽ in suba: s sic̾ duo
amici duo sunt hoĩes quȩ sunt sube:
cum homines ñ relatiue dicant᷑ ami¬
ci autẽ relatiue. S item quãus sub¬
stantia sit amans uł sciens. sub̾a sit
scientia. sub̾a sit amor. s amans aut
amor. aut sciens et scientia relatuie
ad se dicant᷑ sicut amici. mens uͦ aut
sp̃c non sunt relatuia. sic̃ nec hoĩes
relatiua sunt. ñ tamen sic̃ anuci ho¬
mines possunt. seorsum eẽ. ab inuicem
sic amans aut amor aut sciens et sci¬
entia quamqͣm et amici corpore u¬
dent̃ seꝑari posse. ñ animo inquã¬
tum amici sunt. Ueruntam̃ fieri
pot̾ ut amicus. amicũ odisse incipiat.
et eo ipso amieus eẽ. desinat. nesciente
Ilo et ad huc amante. Amor autẽ quo
se mens amat si eẽ. desinat. simul&
illa desinet eẽ amans. Item noticia
qua se mens nouit. sidesinat ẽẽ: si¬
mul et illa nosse se definet. Sicut

Expanded text:
tive ita dicuntur ad invicem, ut color in tive ita dicuntur ad invicem, ut color in substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens vero aut spiritus non sint relativa, sicut nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
par illi ẽ cognitio sua: quia neq ex
alia natura ẽ. eius cogrutio. cum se
ipsa cognoscit. et cumse totam nicħ¬
q amplius ꝑcipit: nec maior nec
maior ẽ. Recte gͥ dirimus. hȩc tria
cum ꝑfecta sunt ẽẽ. conseguenter
ȩqualia. Simul etiam admonemur
sic ut eunq uidere possumꝰ hȩc ĩ
anima existere. et tanqͣm inuolu¬
sentialiter. ñ tanqͣm in subrecto.
ut color aut figura in corꝑe. aut
ulla alia qualitas. aut quantitas.
Quicquid enĩ tale est non excedit
subiectum in quo ẽ. Nonenim color
iste aut figura huiꝰ corꝑis. p otest ẽẽ
et alt̾ius corꝑis. Mens autẽ amore
quo se amat pot̃ amare et aliud pret̃
se. Item ñ se solam cognoseit mens. s
et alia multa. Quamobrem ñ amor et
cognicio tanqm in subiecto insunt
menti. s substantialit̾ ista sunt etiã
sic̃ ipsa mens. Quia et si relatiue dñr
ad inuuicem: in sua tũ sunt singła quȩ¬
q sub̾a. Nec sic̾ color et coloratum rela¬

Expanded text:
par illi est cognitio sua: quia neque ex par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involusentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum rela
Abbreviated transcription (Latin):
gr̾a tantũ se amet hõis mens. qnͣt¬
sit ipsa qm corpꝰ. peccat. et non est
ꝑfectus amor eiꝰ. Item si amplius
se amet qmͣ ẽ. uelut si tantu se a¬
met qnͣtum amandus ẽ. ds. cum
incomꝑabiliter minus sit ipsa qm
d̾s: etiam sic nimio peccat. et non
ꝑfectum ht̃ amorem sui. Maiore
autẽ ꝑuersitate et iniquitate pec¬
cat. cum corpꝰ tantum amat. quã¬
tum amandus ẽ. ds. Item noticia
si minor ẽ. quam ẽ. illud quod nos¬
citur. et plene nosci pot̾: ꝑfecta ñ
ẽ. Si autẽ maior ẽ. iam suꝑior ẽ. na¬
tura que nouit. qm illa que nota
ẽ. sicut maior ẽ. noticia corporis.
qm ipsum corpus. qd ea noticia
notum ẽ. Illa enĩ quedam est in
ratione cognoscentis corpus autẽ
non ẽ. uita. Et uita quelibet. quo¬
libet corꝑe maior ẽ. non mole s ui.
Mens uͦ cum se ipsam cognoscit. ñ se
suꝑat noticia sua: quia ipsa cognos¬
cit. ipsa cognoscit᷑. Cum gͦ se totam
cognoscit. neq secum quicqͣm aliud.

Expanded text:
gratia, tantum se amet hominis mens, quansit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aeris sit uis uiuendi. reminis¬
cendi. intelligendi. uolendi. cogitan¬
di. sciendi. uidicandi. anignis. an
cerebri. an sangumis. an thomors.
anpret̾ usitata qͣtuor elementa
qͥnti nescio euius corꝑis an ipsuis
carms nr̃ȩ compago. uł demꝑamen¬
tũ hȩc efficere ualeat: dubitau̾unt
hoĩes et alius hoc alius aliud affir-¬
mare conatus ẽ. Uiuere se tñ⁊ me¬
minisse. et intelligere. et uelle. ⁊ co¬
gitare. et scire. i uidicare. quis du¬
bitet: Quandoqͥdem etiam sidubitat
uiuit. si dubitat uñ dubitet memi¬
nt. sidubitat dubitare se intelligit.
si dubitat certus eẽ. uult. si dubitat
cogitat. si dubitat scit se nescire. si du¬
bitat uidicat se ñ temere consentire o¬
portere. Quisquis gͥ aliunde dubitat.
de his om̃ib dubitare ñ debet: quȩ si ñ
ẽent. de ulla re dubitare ñ posset. Hȩc
ouũa quiuł corpꝰ uł compositionẽ seu
temꝑationẽ corꝑis mentẽ ẽẽ. putant:

Expanded text:
enim aeris sit vis vivendi, reminisenim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant,
Abbreviated transcription (Latin):
amina quȩ ñ intelligit: s ꝓprio qͦ¬
dam eodemq p̃stantiore inodo.
Item uelle se sciunt. neq bocposie
quenqm qui ñ sit. et qui ñ uiuat
pariter sciunt. Itemq ipsam uo-¬
luntatẽ referunt: ad aliquid: quod¬
ea uoluntate uolunt. Meminisse se¬
etiam sciunt. simulq sciunt. quoꝰ
nemo meminisset. nͥ ẽẽt. ac iniueret.
rum rerũ notitia atq scientia con-¬
tinet᷑: uoluntas autẽ ad est. ꝑ quã
fruam᷑ eis uł utam. Frium enim co¬
gnitis in quib uoluntas ipsis ꝓꝑter
se ipsa delectata conquiescit: utim
uͦ eis que ad allud referimꝰ qtio fru¬
endum ẽ. Nec ẽ. alia uita hõitim ui¬
tiosa atq culpabilis: qmͣ małe uteis
et male fruens. Nequare ñ est nunc
disserendi locus:
remoueamꝰ a considatione nr̃a
om̃s notitias quȩ capiunt᷑ ex tͥnsecus
ꝑsensus corꝑis et ea que posumus
om̃s mentes de se ipsis nosse certas¬
q eẽ: dilengius attendamꝰ. Utrum

Expanded text:
anima quae non intelligit, sed proprio quanima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quodea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: rum rerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus. removeamus a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
adio qd se ipsam cognoseit: cum au¬
dit ut et se ipsam cognoscat. Certe .N.
nouit sibi dici sibi scilicet quȩ ẽ. ⁊ iu¬
uit et indelligit. S ẽ et cadauer. uiuit
⁊ bec intelligit autẽ nec cadauer nec
ic gͦ se eẽ. et uiuere
scit. quomͦ ẽ. et uiuit intelligen¬
tia. Cum gͦ uerbi gr̃a mens aerem
autẽ se eẽ. non scit s putat. Se cernat
qd se putat. cernat qd scit. Hoc eire¬
maneat unde ne illi qͥdem dubitaue¬
runt: qui aliud atq aliud corpus eẽ.
mentẽ putauer̾t. Neq enĩ om̃is meis
aerem se eẽ. existimat: s aliȩ ignem.
aliud. sic̃ supra cõmemoraui: om̃s
S intelligere ad id qd̃ intelligunt re¬
ferunt: eẽ. autẽ et uiuere ad se ipsas.
Et nulli ẽ dubutm nec quenqͣm intelli¬
gere qͥ ñ iuuat. nec qͦnqͣm uiuere qͥ
ñ sit. Ergo consequent᷑ et eẽ. et ui¬
uere io qd̃ intelligit. Non sicuti ẽ. ca¬
dauer qd̃ non uiuit. nec sic̃ iuuit

Expanded text:
ad id quod se ipsam cognoscit, cum auad id quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi scilicet quae est, et vivit, et intelligit. Sed est et cadaver, vivit et pecus: intelligit autem nec cadaver, neic ergo se esse et vivere scit, quomodo est et vivit intelligentia. Cum ergo, verbi gratia, mens aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignemaliae, sicut supra commemoravi: omnes sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat
Abbreviated transcription (Latin):
agere curabit. si nescit aut quio sit co¬
gnosce. aut quid sit te ipsam. si autẽ
utrũq nouit: nouit ⁊ se ipsam. Quia
ñ ita dr̃ menti cognosce te ipsam. sic̃
dr̾ cognosce cherubinet seraphin. De
absentib enĩ illis credimꝰ. scđm qd ce¬
lestes quȩdam potestates ẽẽ p̃dicant᷑.
N eq sic̃ dr̃ cognosce uoluntatẽ illius
hõis. quȩ nob̾ nec ad sentiendum ullo
mͦ nec ad intelligenoum p̃sto ẽ: nͥ corꝑa¬
lib signis editis ⁊ hoc ita ut magis cre¬
damus qͣm intelligamꝰ. Neq ita ut dr̃
homini. uide faciem tuã: qd nͥ in spe
sens ab aspectu nr̃o ẽ. quia ñ ibi ẽ quo
ille dirigi pot̾. s cum dr̃ menti cog¬
nosce te ipsam: eo ictu quo intelligit
Qd̾ dictum ẽ. te ipsam. cognoscit sẽ ip¬
sam. nec ob aliud qmͣ eo qd sibip̾sens
est. Si autem qd̾ dictumẽ. nonintel¬
ligit: ñ utiq facit. Hoc gͥ ei p̃cipit᷑ ut
ligit facit. Nongͦ adiungat aliud

Expanded text:
agere curabit, si nescit, aut quid sit, Coagere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Cognosce te ipsam, sicut dicitur, Cognosce Cherubim et Seraphim: de absentibus enim illis credimus, secundum quod coelestes quaedam potestates esse praedicantur. Neque sicut dicitur, Cognosce voluntatem illius hominis: quae nobis nec ad sentiendum ullo modo, nec ad intelligendum praesto est, nisi corporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelligamus. Neque ita ut dicitur homini, Vide faciem tuam: quod nisi in sens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cognosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec ob aliud, quam eo quod sibi praesens est. Si autem quod dictum est non intelligit, non utique facit. Hoc igitur ei praecipitur ut ivere. Non ergo adjungat aliud
Abbreviated transcription (Latin):
gentia careant. quȩ mentis ẽ ꝓpͥa. Cum
gͦ sit mens int̾ĩor quodam mͦ exit a semi¬
ipsa cum in hȩc quasi uestigia multa¬
rum intentionũ exerit amoris affectũ.
Quȩ uestigia tanquam impͥmunt᷑ meio¬
riȩ. qñ hȩc quȩ foris sunt corꝑalia senti¬
untur: ut etiam cum absunt ista . p̃sto
sint imagines tñ eorum cogitantib. Co¬
gnoscat gͦ semet ipsai nec quasi absen-¬
tem se querat s intentionẽ uoluntatis.
qua ꝑ alia uagabat᷑ statuat inse ipsa
et se cogitet. Ita uidebit qd nunquam
se ñamau̾it. nunqͣm nescierit: s aliud
secum amando. cum eo se confundit. et
concreuit quodam mͦ.
tq ita dum sic̃ unum diu̾sa com¬
plectit᷑: unum putauit eẽ. quȩ li-¬
uersa sunt. Non itaq uelut absentem
se querat cern̾e: s presentẽ se curet dis¬
cernere. Nec se quasi ñnorit cognoscat:
s ab eo qd̾ alt̾um nouit dinoscat. Iꝑfũ
enĩ qd audit cognosce te ipsam quomͦ

Expanded text:
gentia careant, quae mentis est propria. Cum gentia careant, quae mentis est propria. Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit esse quae diversa sunt. se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat. Intus enĩ in animas eas iuue-¬
nit ꝑ corptis impressas:
rgo se ipsam quẽ admodum que¬
rat et inueniat. mirabilis q̃uestio
est quo tendat ut querat. aut quo ue¬
mat ut inueniat. Quid enĩ tamin m̃te
qͣnt mens ẽ: s quia in his ẽ. quȩ cuma¬
cum amore assuefacta ẽ: non ualet sine
imaginib eorum eẽ insemet ipsa. Hinc
enim oborit᷑ erroris dedecus. dum rerũ
sensarum unagines secernere a se non
potest: ut se solam uideat. Coheserunt
enĩ mirabiliter glutinȩ amoris. Et hȩc
ẽ. Euis imnũiditia. qm̃ dum solam in-¬
tit᷑ cogitare: hoc se putat eẽ. sine quo
potest cogitare:
IrM gͦ eip̃cipitur ut se ipsam cognoᷤᷤ¬
cat. nonse tanqͣm sibidetracta sit
qͣuerat: s id qd̾ sibi addidit detrahat. Inte¬
rior ẽ enun ipsa ñ solum qͣm ista senfibi
quȩ manifeste foris sunt: s etiam quam
imagines eorum quȩ in parte qͣdam sunt
amimȩ. qm hñt et bestiȩ quãtus intelli¬

Expanded text:
judicat; intus enim in anima eas invejudicat; intus enim in anima eas invenit per corpus impressas. rgo se ipsam quemadmodum quaerat et inveniat, mirabilis quaestio est, quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum aorporalibus, cum amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corporum quicqͥd iussi fuerint co-¬
gitare nicħ omĩno ẽẽ arbitrant᷑. io eoq
non se tanqͣm sibi desit mens requi¬
rat. Quid enim tanqͣm cogitationi ad¬
est qͣm id qd̾ menti ad est : Aut quid tã
menti adẽ. quam ipsa mens: Unde et
ipsa quȩ appellat᷑ inuentio. siuerbi ori¬
ginem retractemꝰ. quid aliud resonat
nisi qr inuenire ẽ. in iduenire qd̃ que¬
ritur: Proptea quȩ quasi ultro inm̃¬
tẽ ueniunt ñ usitate dicunt᷑ inuenta
qͣmuis cognita dici possint: quia ñ
inea querendo tendebamꝰ. ut in eaue¬
niremus. hoc ẽ ea non inueniremus.
Quaꝓpt̃ sic̃ ea quȩ ocłis aut ullo alio
corꝑis sensu requirunt᷑. ipsa mens
querit. ipsa enĩ etiam sensum car¬
nis intendit. tunc autẽ inuenit cum
in ea quȩ requirunt᷑ idem sensus ue¬
nit: sic alia quȩ non corꝑeo sensu inten¬
nuntio s ꝑ se ipsam nosse debet cum in
sic̃ de ipsis imaginib corporũ cum

Expanded text:
enim corporum quidquid jussi fuerint coenim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in sicut de ipsis imaginibus corporum cum
Abbreviated transcription (Latin):
quinto illo nescio quo corpore qd
notissimis quattuor huius mundi
elem̃tis quidam contungentes. hic̃
ammã ẽẽ dixerunt: hoc loco diu
disserendum ñ puto. Aut enu
hoc uocant corpus qd̾ nos. cuiꝰ in
loci spatio pars toto minor ẽ. et in
illis annumerandi sunt. qͥ mentẽ¬
corpoream esse crediderunt: aut
si uł omnẽ sub̾am. uł omnẽ mu-¬
tabilem suƀam corpꝰ appellant. cũ
sciant ñ omnẽ locorum spatiis ali-¬
qua longitudine ⁊ latitudine et alti-¬
tudtne contineri: ñ cum eis de uoca-¬
buli questione pugnandum ẽ. In his
om̃ib sententiis quisquis uiderm̃tis
naturam et ẽẽ. sub̾am et non ẽẽ. corpo-¬
ream idẽ. non minore sui parte minꝰ
o ccupare loci spatium maiusq ma¬
iore: simul oportet uideat eos quiopi¬
nant᷑ eẽ. corꝑeam. ñ ob hoc errare qd
mens desit eorum notitiȩ s qd̃ ad¬
uingunt ea sine quib nullam pos¬
sunt cogitare naturã sine ꝑhantasiis

Expanded text:
quinto illo nescio quo corpore, quod quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentecorpoream esse crediderunt: aut si vel omnem substantiam, vel omnem mutabilem substantiam corpus appellant, cum sciant non omnem locorum spatiis aliqua longitudine et latitudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis naturam et esse substantiam, et non esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dicit. confitebor tͥ dñe in
toto corde meo. et diliges dñm dm̃ tu¬
um ex toto corde tuo. hoc enĩ abutero
uł tnͣferendo uocabulumdr̃. a corpore
ad amimũ. s ipsam omĩno particłam
corꝑis quam inuiscerib dilãtis ui¬
demus. eam ẽẽ putauerunt. Alii exmi-¬
nutissimis et indiuiduisq corpuscłis
quas atbomos dicunt. concurrentib
inse atq coherentib eam confici cr̃e-¬
didunt. Alii aerem alii ignem. sub¬
stantiam eiꝰ eẽ. dixerunt. Alii eam nul
eam corpꝰ eẽ. ñ inueniebant. s ipsam tẽ¬
ꝑationẽ corꝑis nr̃i uł compagem pri¬
mordiorᷤ̾ quib ista caro tanqm cog¬
nectit̾ ẽẽ. opinati sunt. Eiq om̃s eam
mortalem esse senserunt. quia si ue cor¬
pus eẽt suie aliqua compositio corꝑis
ac uiuificantẽ ẽẽ. reppererunt. con-¬
sequent̃ et immortalem. qui a iuita
carere uita ñ potest. ut quisq po¬
tuit ꝓbare conatisunt. Nam de

Expanded text:
Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo : hoc enim abutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nulleam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis nostri vel compagem primordiorum, quibus ista caro tanquam connectitur, esse opinati sunt. Eoque hi omnes eam mortalem esse senserunt, quia sive corpus esset, sive aliqua compositio corporiac vivificantem esse repererunt; consequenter et immortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinib informantur etiam cũ
bestiis nos ꝯmunes hab̾e sentimus:¬
rrat autẽ mens cumistis
imaginib tanto amore coniun¬
git: ut etiam se aliquio eẽ. huiꝰmodi
existimet. Ita enĩ conformat᷑ eis quo¬
dam mͦ ñ io existendo s putando. ñ
qd se imaginẽ putet. s om̃ino istud
ipsũ. cuius imagiẽ secum ht̃. Uiget
quippe in ea uiditium discernendi
corpus qd foris relinquit: ab imagine
quam de illo secũ gerit: nͥ cumita
expͥmunt᷑ eedem imagines tanqͣm
foris sentiant᷑. non intus cogitant sic̃
dormientib aut furentib aut in ali¬
qua extasi accide solet. Cumitaq se¬
tale aliquio putat: corpus ẽẽ se putat.
I quia ibi bñ contia ẽ.
pͥncipatuis suiquo corpꝰ regit:
hinc factumẽ. ut quidam quererent
quid corꝑis amplius ualet incorꝑe.
et hoc eẽ mentẽ uł om̃ino tatam ani¬
mã existimarent. Itaq alii sangui¬
nem alii cerebrum. alii cor ñ sicut

Expanded text:
similitudinibus informantur, etiam cum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimusrrat autem mens, cum se istis imaginibus tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere solet. CAPUT tale aliquid putat, corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tat qnͣto magis secura ẽ. qd se ñ possit
amittere. Ita cum aliud sit ñ se nosse.
aliud ñ se cogitare. neq enĩ multarũ
doctnarum ꝑitum ignorare gram¬
maticam dicimꝰ cum eam ñ cogitat.
quia de medicina arte tunc cogitat.
cum gͦ aliud sit ñ se nosse. aliud ñ se
cogitare: tanta uis ẽ. amoris ut ea q̃
cum amore diu cogitauerit: eisq
cum ad se cogitandam quodam mͦ
redit. Et quia illa corpora st̃ quȩ
foris ꝑ sensus carnis adamauit. eor¬
q diuturna quadam familiatͥate impli¬
cata ẽ. nec secum pot̾ introrsus tanqmͣ
incegionẽ incorporeȩ naturȩ ipsa cor¬
pora inferre: imagines eors conuoluit
et rapit. factas insemet ipsa de semet¬
ipsa. Uat enĩ eis formandis quiddam
subȩ suȩ. seruat autẽ aliquid qͦlibere
de sp̃iȩ talium imaginũ uidicet. Et
hoc est magis mens .i. rationalis in¬
telligentia: que seruat᷑ ut iudicet.
Nam illas animȩ partes quȩ corporũ

Expanded text:
tat, quanto magis secura est quod se non possit tat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisquecum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum
Abbreviated transcription (Latin):
t quio gͦ ei p̃ceptum ẽ.
ut se ipsa cognoscat: Credout se
petat. Sub eo scilicet cui subdenda ẽ.
supͣ ea quib p̃ponenda ẽ. Sub illo a quo
regi debet. sup̃ ea quȩ regere debet.
Multa enĩꝑ cupiditatem pͣuam tanquã
sui sit oblita sic agit. Uidet enim quȩ¬
dam intͥnsecus pulchra inp̃stantiore
natura quȩ ds ẽ. Et cum stare debeat
ut eis fruat᷑. uolens ea sibi tribuere. et
ñ ex illosimił illius s ex ipsa eẽ. qd il¬
le ẽ: auertit᷑ ab eo. mouet᷑q et labitur
inminꝰ et minus: qd putat ampliꝰ et
ampluis. Quia nec ipsa sibi. nec ei quic¬
quam sufficit. recedenti abillo qui so¬
lus sufficit. Ideoq ꝑ egestatem ⁊ diffi¬
cultatẽ. fit nimis intenta in actiones
suas. et qͣuietas delectationes quas ꝑ eaᷤᷤ
colligit. atq ita cupiditate adquiren¬
di noticias que foris sunt. qͦrum cogni¬
tum genꝰ amat. et sentit amitti posse.
nisi impensa cura teneat᷑ ꝑdit securi¬
tatem. Tantoq se ipsam ininus cogi¬

Expanded text:
tquid ergo ei praeceptum est, ut se ipsam cognoscat? Credo, ut spetat, sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogi