comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine tuo benedicentur om̃s gentes : Morses hoc in primo libro scripsit : Sicredere¬
tis moysi : crederetis & xp̃o : Suia moysi uerba contennitis : necesseẽ ut xp̃i uerba
Hoc credo: credo inquit Credis quare ñ credis qđ sequitur quia credis oportebat
deecđa Predicare in nomine eius penitentiã & remissionẽ peccatorũ : ꝑom̃s gentes : Qua
corpus si ne causa capiti: quasi famulus deuotus blandiris Quide collare uult : & ca¬
put & corpus conatur occidere : Crubescunt negare xp̃m : & ñerubescunt negane
mꝰ & credidimꝰ: Verba ipsuꝰ uobiscũ sunt : Cõparateuos iudeis : Ili contẽpser̃
pendentẽ in ligno : uoscontẽpnitis sedentẽ in caelo : Illis uggerentib: stetittitu¬

Expanded text:
mine tuo benedicentur omnes gentes . Moyses hoc in primo libro scripsit. Si crederemine tuo benedicentur omnes gentes . Moyses hoc in primo libro scripsit. Si crederetis Moysi, crederetis et Christo. Quia Moysi verba contemnitis, necesse est ut Christi verba Hoc credo. Credo, inquit. Credis? Quare non credis quod sequitur? Quia credis, Oportebatde Ecclesia, Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Quare corpus. Sine causa capiti, quasi famulus devotus blandiris. Qui decollare vult, et caput et corpus conatur occidere. Erubescunt negare Christum, et non erubescunt negare : verba ipsius nobiscum sunt. Comparate vos Judaeis: illi contempserunt pendentem in ligno, vos comtemnitis sedentem in coelo: illis suggerentibus stetit titu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei uocẽ nr̃umn& illorũ : & uidete quideligatis : Nos hoc dicimꝰ: Scimꝰ scĩ
d sscit : Simꝰ uuqui & hoc magis ipse scit : Vos in nob̵ sp̃e ñ ponatis qualescũq simnus :
sibionu sumꝰ facite qđ scriptũ ẽ : Imitatores mei estote. sic̃ & ego xp̃i: Si aut̃ malisumꝰ:
nec sic desertiestis nec sicsine consilio remansistis . Audite dicentẽ : Suȩ dicunt fa¬
cite quȩ aut̃ faciunt facere nolite : Illi aut̃ c̃tra : Nisi bonifuerimꝰ ꝑistis. eccetẽ alius qui
uenit in nomine suo : Ergo uitamea extependebit & salus mea extereligabit᷑ : it a neobli¬
tꝰ sũ fundam̃tũ meũ ÷ ñ nep&ra erat xp̃s: ñ ne quiȩdificat suꝑ p&rã ipsũ ñ deicit uentus
pluuia. Numina : ueniergo mecũ siuis suꝑ p&rã : & nolimihi uelle ct̃ ꝓpara: Dicat ergo
a nouissimũ illud ecła Sierederetis morsi : crederetis & mihi : Deme enĩ ille scripsit

Expanded text:
fratres mei, vocem nostram et illorum, et videte quid eligatis. Nos hoc dicimus: Simus sancti, fratres mei, vocem nostram et illorum, et videte quid eligatis. Nos hoc dicimus: Simus sancti, Deus scit; simus iniqui, et hoc magis ipse scit: vos in nobis spem non ponatis, qualescumque simus. Si boni sumus, facite quod scriptum est: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Si autem mali sumus, nec sic deserti estis, nec sic sine consilio remansistis: audite dicentem, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Illi autem contra: Nisi boni fuerimus, peristis. Ecce est alius qui veniet in nomine suo. Ergo vita mea ex te pendebit, et salus mea ex te religabitur? Itane oblitus sum fundamentum meum? Nonne petra erat Christus ? Nonne qui aedificat super petram, ipsum non dejicit ventus Dicat ergo et novissimum illud Ecclesia, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis quianti xp̃suenit : & nunc anti xp̃imulti factis : Suid aut̃ ex pauescimꝰ in anti¬
dicit : ego iistifico : Respondet᷑ ei : Ego ad xp̃mueni : ñ pedib sed corde ueni: Vbi eugłm
audiui ibi credidi abibaptiratussũ : Suia in xp̃m credidi: indm̃ credidi : & ille : Nes
legis & quorũ pacẽspernis : Ecceadephesios scripsit apłs fundataẽ eccła: Man&
usq nc̃ : & uerius man& & multiplicius man& : Ten& qđ accepit ab apło : siquis ad¬
nuntiauerit uobis p̃t̃ quã qđ accepistis : anat hemasit : Quidergo quid mnichi dicitis
ded qui ubiq ẽ ubi ñ fuit : incuius nom̃ credidi : Tune scio unde ueniens immoñꝰ
ueniens. sed uoles ut ego adte ueniã Hic positus dicis michi nonefrectebaptiga¬
tus quia ego ñ ibi fui : Vide qui sibi fuit: Siud dictũẽ iohanni : suꝑquẽ iude¬
ris spm̃ des cendentẽ quasi colubã : hicẽ quibaptitat : Ipsũ habes : Suererẽ

Expanded text:
it Antichristus, et nunc antichristi multi facti sunt . Quid autem expavescimus in Antidicit: Ego justifico? Respondetur ei: Ego ad Christum veni, non pedibus, sed corde veni: ubi Evangelium audivi, ibi credidi, ibi baptizatus sum: quia in Christum credidi, in Deum credidi. Et ille: Non es legis, et quorum pacem spernis? Ecce ad Ephesios scripsit Apostolus: fundata est Ecclesia, manet usque nunc; et uberius manet, multiplicius manet, tenet quod accepit ab Apostolo, Si quis annuntiaverit vobis praeter quam quod accepistis, anathema sit . Quid ergo? quid mihi dicis?. Qui ubique est, ibi fuit, in cujus nomen credidi. Tu nescio unde veniens, imo non veniens, sed volens ut ego ad te veniam, hic positus dicis mihi: Non es recte baptizatus, quia ego ibi non fui. Vide quis ibi fuit. Quid dictum est Joanni? Super quem videris Spiritum descendentem quasi columbam, hic est qui baptizat . Ipsum habes quaerentem
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum: Qm̃ eis dicimus credere in iħm: respondent nobis: In ho¬
minẽ mortuum credituri sumus cũ autẽ addimus sed resurrex̃
rospondent Abst : Discipulieius furatis eũ desepulchro: amant sal¬
siatẽ uidoi entores : acontẽptorint ueritatẽ dñ redẽptoris : Qđ loqueris iudee
parentestui pecania emerunt : & hoc interemansit qđ emer̃: At tende potius eut̃

Expanded text:
mortuum. Quando eis dicimus, Credite in Jesum: respondent nobis, In hominem mortuum credituri sumus? Cum autem addimus, Sed resurrexit: respondent, Absit; discipuli ejus furati sunt eum de sepulcro. Amant falsitatem Judaei emptores, et contemnunt veritatem Domini Redemptoris. Quod loqueris, Judaee, parentes tui pecunia emerunt; et hoc in te remansit, quod emerunt. Attende potius eum
Abbreviated transcription (Latin):
sistendo carnalit̃ concupiscentiaȩ sedea sequendo eiq seruiendo in flagitus
& facinorib ad dider̃ : nisi ꝑfidẽ coadunant᷑ & cõpaginent᷑ corporiei. qui sini
uilla in lecebra carnali. & mortifera delectatione c̃cept est nec eũ indelic
eũ quippe credentes filiidĩ fiunt : quia e dõ nascunt᷑ ꝑ adoptionisgram

Expanded text:
sistendo carnali concupiscentiae, sed eam sequendo, eique serviendo in flagitiis sistendo carnali concupiscentiae, sed eam sequendo, eique serviendo in flagitiis et facinoribus, addiderunt; nisi per fidem coadunentur et compaginentur corpori ejus, qui sine ulla illecebra carnali et mortifera delectatione conceptus est, nec eum in delictejus . In eum quippe credentes, filii Dei fiunt; quia ex Deo nascuntur per adoptionis gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tas desuꝑ nolo: Plerũq istũ caritatis affectũ e hib& filius &iã patri : iã iãq mori¬
turo Post paucos dies iã utiq: & ante finita sile targicũ uid& &letargico¬
morbo pͥmisuũ patre : amedico agnoscit dicentesibi : Excita
natores
patretuũ nolieũ ꝑmit teredornure. siui s ut uiuat: Ad ẽ puerse¬
ni. pulsat uellicat : Pungi: pi&ate molestus ẽ : Nec moricito ꝑmittit:
successurus : Quantõm aiore caritatenos amicis nr̃ĩs molestie ẽ debemꝰ cũ quib
ñ paucos ii hoc mundo dies sed apud dm̃ in at̃nũ iuiuam : Ament ergo nos & fa¬
ciant q iaudiunt ꝑ nos. & colant quẽ colimꝰ & nos utrecipiant qđ speramꝰ¬
quã mundari potest. siue aboriginali percato. qđ & adã trax̃
in quo om̃s pecca uer̃. & filii irȩ naturalit̃ factis siue a petcatis quȩ ipsi ñre¬

Expanded text:
tas desuper, Nolo. Plerumque istum charitatis affectum exhibet filius etiam patri seni moritas desuper, Nolo. Plerumque istum charitatis affectum exhibet filius etiam patri seni morituro post paucos dies, jam utique aetate finita. Si lethargicum videt, et lethargicmorbo premi suum patrem a medico agnoscit, dicente sibi, Excita patrem tuum, noli eum permittere dormire, si vis ut vivat: adest puer seni, pulsat, vellicat, pungit, pietate molestus est: nec mori cito permittisuccessurus. Quanto majore charitate nos amicis nostris molesti esse debemus, cum quibus non paucos in hoc mundo dies, sed apud Deum in aeternum vivamus? Ament ergo nos, et faciant quod audiunt per nos, et colant quem colimus et nos, ut recipiant quod speramquam mundari potest, sive ab originali peccato, quod ex Adam traxit, in quo omnes peccaverunt, et filii irae naturaliter facti sunt; sive a peccatis quae ipsi non re
Abbreviated transcription (Latin):
rat & tales : Multiexeis c̃uersi ex inimicis factis amici ex ꝑsecutorib: fac¬
tis p̃dicatores : Tales &iã ipsos udeosin seipsũ cũ hic e&̃ seuientes ta quã fre¬
neticos sanauit : ꝓ quib: inlignopendens orauit: Dix̃ eũ : Pat̃ ignosce illis quia
ne sciunt quid faciunt: Multi tam̃ eorũ sȩdati furoris : tãquã frenesi oppressa cog
nouer̃ dm̃ cognouer̃ xp̃m : sost ascensionẽ misso spus cõ c̃uersis ad eũ quẽ cruci¬
fixer̃ : & in sacram̃to credentes sanguinẽ eiꝰ biber̃ quẽ seuiendo fuder̃ Habemꝰ
frenesi m̃te ꝑdita morbo nimio at ille una uoce decȩlo clamans eiꝰ Saule
saule quidme ꝑsequeris: ꝑcussit freneticũ : erec̃ sanũ. Occidit ꝑsecutorẽ : iuui¬
Verbis sonulentis inlucẽ oculos etendere pigrescunt : & qui eos &citare uolunt
molestis : Recede inquit ame languiđ letargicꝰ obsecrote recede amȩ Quare :
dormire uolo sed morieris inde Ille amore sõni mori uolo respond& : Etcari¬

Expanded text:
rat et tales. Multi ex eis conversi ex inimicis facti sunt amici, ex persecutoribus facti sunt praedicatores. Tales etiam ipsos Judaeos, in se ipsum, cum hic esset, saevientes, tanquam phreneticos sanavit, pro quibus in ligno pendens oravit. Dixit enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Multi tamen eorum, sedato furore, tanquam phrenesi oppressa, cogsancto, conversi sunt ad eum quem crucifixerunt, et in Sacramento credentes sanguinem ejus biberunt, quem saeviendo fuderunt. CAPUphrenesi, mente perdita, morbo nimio. At ille una voce de coelo clamans ei, Saule, Saule, quid me persequeris? percussit phreneticum, erexit sanum; occidit persecutorem, viviverbis somnolentis, in lucem oculos extendere pigrescunt, et qui eos excitare volunt, molesti sunt. Recede a me, inquit languidus lethargicus, obsecro te, recede a me. Quare? Dormire volo. Sed morieris inde. Ille amore somni, Mori volo, respondet. Et chari
Abbreviated transcription (Latin):
gra dicit᷑ Cũ enĩ om̃s peccassent : &egerent gładi : quia ꝑ unũ hominẽ
peccatũ in trauit inmundũ. & ꝑpeccatũ mors: in quo om̃s peccauer̃
deo grã : quia gratis dat᷑: Ideo gratis dat᷑ : quia ñ quasi merces reddit᷑
posł discussione meritoꝵ sed donũ dat᷑ post ueniã delictoꝵ Depeo¬
cato igit᷑ arguunt᷑ infideles id est dillctores mundi: Nã ipsi signifi¬
cant᷑ mundi nomine : Cũ enĩ dicit᷑ argu& mudũ depeccato ñalio

Expanded text:
nim omnes peccassent, et egerent gloria Dei ; quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, in quo omnes peccaverunt : ideo gratia, quia gratis datur. Ideo gratis datur, quia non quasi merces redditur post discussionem meritorum, sed donum datur post veniam delictocato igitur arguuntur infideles, id est, dilectores mundi: nam ipsi significantur mundi nomine. Cum enim dicitur, Arguet mundum de peccato; non alio
Abbreviated transcription (Latin):
depeccato : deiustitia & deiuditio Neq hoc cũ dixiss& sermonẽ traiecit in aliud:
sed ipsa aliquanto ex p̃ssius insinuare dignat est. Depeccato quidẽ inquit: quia
ncredider in me. Deuistitia aut̃ : quia adpatrẽ uado. Deiuditio uero : quia
princeps huiꝰ mundi iã iudicatꝰ est: Oborit᷑ ergo nob̵ intelligendidesideriũ
hominũ eepeccata : Curde hoc solo mundũ sps̃scs arguat : anquia peccata om̃a
ꝑ insidelitatẽ tenent᷑ ꝑfidẽ dimittunt᷑ : ꝓpterea hoc unũ p̃c&eris inputattds̃.
ꝑ qđ sit ut c&era ñ soluant᷑ dũ ñ credit in humilẽ homo suꝑb Sic enĩ scriptũ est¬

Expanded text:
de peccato, et de justitia, et de judicio. Neque hoc cum dixisset, sermonem trajecit in aliud: de peccato, et de justitia, et de judicio. Neque hoc cum dixisset, sermonem trajecit in aliud: sed ipsa aliquanto expressius insinuare dignatus est. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me: de justitia autem, quia ad Patrem vado: de judicio vero, quia princeps hujus mundi jam judicatus est. Oboritur ergo nobis intelligendi desiderium, hominum esse peccata, cur de hoc solo mundum Spiritus sanctus arguat. An quia peccata omnia per infidelitatem tenentur, per fidem dimittuntur; propterea hoc unum prae caeteris imputat Deus, per quod fit ut caetera non solvantur, dum non credit in humilem Deum homo superbus? Sic enim s
Abbreviated transcription (Latin):
perat᷑ infiluis diffidentiȩ quos ad tẽpdos & tribulando sustos plerũq c̃citat : Qui¬
a enĩ missus ẽ foras qui intrin secus dominabat᷑ : ex trinsecus p̃liat᷑ : Et siergo ꝑeiꝰ
ꝑsecutiones dñs dirigit mites iniudicio : tam̃ iã ipse hoc ipso quo foras missus ẽ iui¬
dicatus ẽ & dehoc uidiciomundus arguitur : Qui frustra diaboloquerit᷑ : qui
ñ uult credere in xp̃m quẽ uidicatũ idẽ foras missũ & ꝓpt̃ nr̃am exercitationẽ¬
foruisecus expugnare ꝑmissũ ñ solũ uii sed &iã mulieres & pueri & puellemar¬
trres uicer̃ : Sed inquo uicer̃ nisi in illo inquẽ credider̃ & quẽ ñuidentes dilexer̃
a quo dominante in cordib: suis pessimo dominatore caruer̃ : & hoc totũ ꝑgrãm hoc
resurrectionẽ sequoq: uire surrectionẽ ꝑ ficisperauer̃ : Et deuiditio : quia ipsi
siuellent credere anullo impedirentur: qm̃ princes huius mundiiudicatus est :
ꝓmisit eemnisit multa dicer& : ait int̃c&era Ipse argu& mundũ

Expanded text:
peratur in filiis diffidentiae , quos ad tentandos et tribulandos justos plerumque concitat. Quia enim missus est foras, qui intrinsecus dominabatur, extrinsecus praeliatur. Etsi ergo per ejus persecutiones Dominus dirigit mites in judicio ; tamen jam ipse hoc ipso quo foras missus est, judicatus est. Et de hoc judicio mundus arguitur: quia frustra de diabolo queritur, qui non vult credere in Christum, quem judicatum, id est, foras missum, et propter npugnare permissum, non solum viri, sed etiam mulieres, et pueri, et puellae martyres vicerunt. Sed in quo vicerunt, nisi in illo in quem crediderunt, et quem non videntes dilexerunt, et quo dominante in cordibus suis pessimo dominatore caruerunt? Et hoc totum per gratiresurrectionem se quoque in resurrectione perfici speraverunt: et de judicio, quia ipsi si vellent credere, a nullo impedirentur, quoniam princeps hujus mundi jam judicatus est. promisit et misit, multa diceret; ait inter caetera: Ipse arguet mundum
Abbreviated transcription (Latin):
tequã aliquis curaret᷑ mundaa s anguine statio medici uidebat᷑ immoiã tuno
hoc uidens : excuteuanas delicias ueniadmedicũ: Sanitatis tẽp est: nuo ltur¬

Expanded text:
tequam aliquis curaretur, munda a sanguine statio medici videbatur: imo jam tu tequam aliquis curaretur, munda a sanguine statio medici videbatur: imo jam tu hoc videns excute vanas delicias, veni ad medicum; sanitatis tempus est, no
Abbreviated transcription (Latin):
potentiũ sabulas & ut paucis dieb plus uiuer& cũ illoꝵ qua lib& offensione
pellendo sin corporis morbo medicũ illũ quẽ peritissimũ cõ m̃dauerat adhibe
r&: Ae grotat humanũ genꝰ: non morbis corporis sed peccatis. Iac& toto
t̃rarũ orbe aboriente usq: in occidentẽ : grandis agrotus. Ad sanandũ grin¬
dẽ aegrotũ descendit omp̃s medic: humili auit se usq admortalẽ carnẽ
tanquã usq ad lectũ aegrotantis Dat salutis p̃cepta: contẽpnit᷑ : Quiaudi¬
unt: liberant᷑ : Contẽpnit᷑ cũ dicunt amici potentes: Nihil nouit. Sinhil
nonne ꝓbat medicus iste artis suae potentiã ꝓmissa cõplendo : ñ ne ꝑ
totũ mundũ ꝑneciosos euertunt errores & tritur amundidomant᷑ cupi¬
ditates : ne modicat. antea melior erat mundus quã modo : Ex quocaepit is¬
temedicus artẽ suã exercere multahic uidemꝰ horrenda : Nolimirari : Non¬

Expanded text:
potentium fabulas, et ut paucis diebus plus viveret, cum illorum qualibet offensione, potentium fabulas, et ut paucis diebus plus viveret, cum illorum qualibet offensione, pellendo sui corporis morbo medicum illum, quem peritissimum fama commendaverat, adhiberet? CAPUT XI. Aegrotat humanum genus, non morbis corporis, sed peccatis. Jacet toto orbe terrarum ab oriente usque in occidentem grandis aegrotus. Ad sanandum grandem aegrotum descendit omnipotens medicus. Humiliavit se usque ad mortalem carnem, tanquam usque ad lectum aegrotantis. Dat salutis praecepta, contemnitur: qui audiunt, liberantur. Contemnitur, cum dicunt amici potentes, Nihil novit. Si nihiNonne probat medicus iste artis suae potentiam promissa complendo? Nonne per totum mundum perniciosi evertuntur errores, et tritura mundi domantur cupiditates? Nemo dicat, Antea melior erat mundus quam modo: ex quo coepit iste medicus artem suam exercere, multa hic videmus horrenda. Noli mirari. An
Abbreviated transcription (Latin):
Interĩ inquid differant᷑ suꝑbi isti multũ tument: Distat aut̃ int̃ magnitudinẽ
& tumore. Vtruq grande est : sed ñ utrũq sanũ ẽ differant᷑ ergo inquit isti
sequereme n est qđ inte ex pauesuat᷑ sed multũ est qđ inte impleat᷑: Iã largo
fonti: uasinane ad mouendũ est : Dimisit retia piscator: accepit grãm piscator
& factꝰ est diuinꝰ orator : Eccẽ quia fec̃ dñs dequo dic̃ apłs In firma mundi elegit
ds̃ ut c̃fundat fortia : E tignobilia mundi elegit ds̃ & eaquȩ ñ sunt tanquã quȩs io
ut ea quȩ s̃ euacuent᷑ Deiiq: eligunt᷑ modo uerba piscatoꝵ : & colla subdunt᷑
oratoꝵ : Tollant᷑ ergo demedio in anes uenti tollat᷑ deme dio fum qui crescendo
potentib: inimicꝰ quidicerent mimico suo noli eũ adhibere nihil nouit. diceret
aut̃ ñ iudicante animo sed inuidente : N ne ille ꝓsalute suare mouer& amicoꝵ

Expanded text:
Interim, inquit, differantur superbi isti, multum tument. Distat autem inter magnitudinem Interim, inquit, differantur superbi isti, multum tument. Distat autem inter magnitudinem et tumorem: utrumque grande est; sed non utrumque sanum est. Differantur ergo, insequere me. Non est quod in te expavescatur, sed multum est quod in te impleatur. Tam largo fonti vas inane admovendum est. Dimisit retia piscator, accepit gratiam peccator, et factus est divinus orator. Ecce quid fecit Dominus, de quo dicit Apostolus: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sint, nt ea quae sunt evacuentur . Denique leguntur modo verba piscatorum, et colla subduntur oratorum. Tollantur ergo de medio inanes venti; tollatur de medio fumus, qui crescendo potentibus inimicus, qui dicerent amico suo, Noli eum adhibere, nihil novit: dicerent autem, non judicante animo, sed invidente: nonne ille pro salute sua removeret amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
continuo bene facere : Non enĩ scis quidc̃ tingat sequenti die: Audistis
p̃ceptũ ñ differendi ut in aliũ sis misericors & differendo inte es
crudelis : non debes differre pace daturis & differs indulgentiã accep¬
turus sed miserando alterũ ñ differes : Miserere & animȩ tuȩ placens
dõ Exhibe & animȩ tuȩ elemo sinã Ñtudico ut᷑ eides sed nere pellas¬
manũ dantis. Sed aliquando homines inde sibi plurimũ nocent cũ alios
offendere timent Multũ ualent boni ami ci adbonũ : & mali amici ad
malũ
Idõ dñs ut ꝓsalute nr̃a potentiũ a micitias c̃tẽpnam noluit prius eligere se¬
natores sed piscatores Magna artificis miscricordia : Sciebat enĩ quia sieliger&
serorẽ dicor& senator: Dignitas mea electa est : Si eliger& diuitẽ : dicer& diues
ed eetaẽ si eliger & philo sophũ dicer & philosophus: Sapientia mea electa est

Expanded text:
continuo bene facere : non enim scis quid contingat sequenti die. Audisti continuo bene facere : non enim scis quid contingat sequenti die. Audisti praeceptum non differendi ut in alium sis misericors, et differendo in te es crudelis? Non debes differre panem daturus, et et differs indulgentiam accepturus! Si miserando alterum non differs, miserere et animae tuae placens Deo . Exhibe et animae tuae eleemosynam. Non dicimus us. Sed aliquando homines inde sibi plurimum nocent, cum alios offendere timent. Multum valent et boni amici ad bonum, et mali amici ad malum. Ideo Dominus, ut pro salute nostra potentium amicitias contemnamus, noluit prius eligere senatores, sed piscatores. Magna artificis misericordia. Sciebat enim quia si eligeret senatorem, diceret senator: Dignitas mea electa est. Si prius eligeret divitem, diceret dives: electa est. Si eligeret philosophum, diceret philosophus: Sapientia mea electa est.
Abbreviated transcription (Latin):
perier̃ desperando & reuocaint eos in spẽ. siç ꝓcedit &iã adistos qui male
quomodo illis dixerat inquacũq: die iniquus c̃uers fuerit auia sua pessima
om̃s iniquitates eius obliuiscar: Et tulit eis desperationẽ quia iã dederant ani¬
mũ suũ ꝑditioni omi modo indulgentiã desperantes: sic ꝓcedit &iã ad
istos quisperando & differendo uolun perire & loqͥt ad eos & increpat
eos: Netardes c̃uerti ad dnm : neq: differas dedie indiẽ: Subito enĩ ueni&
maeiꝰ & intẽpore iundictȩ disꝑd&te. Ergo noli differre: noli qđ pate
contrate claudere . Ecce indulgentiȩ dator: aperit tibi ostiũ q unid moraris:
Gaudere deberes si aperir& aliquando pulsanti: Nompul sasti & aperit¬
& foris remanes : ne ergo differas. Demis ericordiȩ operib quodã loco
scriptura dicit Nedixeris uade & reuertere &cras egodabo cũ possis

Expanded text:
perierant desperando, et revocavit eos in spem: sic procedit etiam ad istos qui male perierant desperando, et revocavit eos in spem: sic procedit etiam ad istos qui male rti ad Dominum. Quomodo illis dixerat, In quacumque die iniquus conversus fuerit a via sua pessima, omnes iniquitates ejus obliviscar; et tulit eis desperationem, qua jam dederant animam suam perditioni, omni modo indulgentiam desperantes: sic procedit etiam ad istos qui sperando et differendo volunt perire; et loquitur ad eos, et increpat eos, Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem. Subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te . Ergo noli differre, noli quod patet contra te claudere. Ecce indulgentiae dator aperit tibi ostium; quid moraris? Gaudere deberes, si aperiret aliquando pulsanti: non pulsasti, et aperit, et foris remanes? Ne ergo differas. De misericordiae operibus quodam loco Scriptura dicit, Ne dixeris, Vade et revertere, cras ego dabo; cum possis
Abbreviated transcription (Latin):
piunt dicere incogitationib: suis : Si quacũq die c̃uersus fuero auia mea
ds̃ misericors sicut ueracit̃ ꝑ prophetã ꝓmisit om̃s iniquitates meas obli¬
inscit᷑: quia hodie c̃uertor & ñ eras : quare hodie & ñ cras : & hodiernus
dies sic hest̃n. sit in nequissima uoluptate : sit inflagitioꝵ gurgite uolu¬
tet᷑ in mortifera delectatione cras c̃uertur & sinis erit Respond&  tibi
Cuirei finis dicis : iniquitatũ mearũ: Bene: Gaude quia crastino iniqui¬
tatũ tuarũ erit finis: quidsi ante crastinũ tuus erit sinis : Ergobene
Quidest : gaudes quia ꝓpt̃ iniquitates tuas conuerso tibi indulgentiã ds̃
ꝓmisit : sed crastinũ diẽ nemotibi ꝓmisit: Aut si forte ꝓmisit mathe¬
maticus longe aliudẽ quã ds̃ Multos mathematici fefeller̃ quia & sibi
plerũq: lucra ꝓmiser̃ & dãpna inuener̃ Ergo &iã ꝓpt̃ istos male sperantes
ꝓcedit pat̃ samilias quẽ ad modũ ꝓcessitꝰ illos qui male desperauerant &

Expanded text:
piunt dicere in cordibus suis: Si quacumque die conversus fuero a via mea pessima, Deus misericors, sicut veraciter per Prophetam promisit, omnes iniquitates meas obliviscitur, quare hodie convertor, et non cras? Quare hodie, et non cras? Eat hodiernus dies sicut hesternus, sit in nequissima voluptate, sit in flagitiorum gurgite, volutetur in mortifera delectatione: cras convertar, et finis est. Respondetur tibi: Cujus rei finis? Dicis: Iniquitatum mearum. Bene, gaude, quia crastino iniquitatum tuarum erit finis. Quid, si ante crastinum tuus erit finis? Ergo bene quidem gaudes, quia propter iniquitates tuas converso tibi indulgentiam Deus promisit: sed crastinum diem tibi nemo promisit. Aut si forte promisit mathematicus, longe aliud est quam Deus. Multos mathematici fefellerunt, quia et sibi plerumque lucra promiserunt, et damna invenerunt. Ergo etiam propter istos male sperantes, procedit paterfamilias. Quemadmodum processit ad illos qui male desperaverant, et
Abbreviated transcription (Latin):
tudo gloriosa: si seꝑ dñs in resuscitato corpore huma nis oculis apparer&
Sp̃s ergo sc̃s̃ hoc magnũ mun& attulit credituris : ut eũ quẽ carnalib oculis
ñ uiderent a carnalib cupiditatib: inte sobria & spiritalib: desideriis abria
suspirarent. Vnde &ille discipulus quise dixerat ñ crediturũ nisi cicatrices
serui forma remota quã deur ginis utero accepit. In ipsa dĩ formã inquapatri
nouit qui uir tutẽ resurrectionis eiꝰ ñ palpando curios sedcredendo cert
lgioscit: Nondicens ineorde suo quis ascendit incglũ : hoc est xp̃m deducere
aut quis descendit in abissũ hoc est ⁊ p̃m amortuis reducere: sedꝓpe ẽ in qut
uerbũ more tuo quia dñs est ibs. & sicre dideris incorde tuo quia ds̃ illũ sis

Expanded text:
tudo gloriosa, si semper Dominus in resuscitato corpore humanis oculis appareret. Spiritus ergo sanctus hoc magnum munus attulit credituris, ut eum quem carnalibus oculis non viderent, a carnalibus cupiditatibus mente sobria et spiritualibus desideriis ebria suspirarent. Unde et ille discipulus, qui se dixerat non crediturum, nisi cicatrices servi forma remota, quam de virginis utero accepit, in ipsam Dei formam, in qua Patrnovit, qui virtutem resurrectionis ejus, non palpando curiosus, sed credendo certus agnoscit: non dicens in corde suo, Quis ascendit in coelum? hoc est Christum deducere; aut, Quis descendit in abyssum? hoc est Christum a mortuis reducere. Sed prope est, inquit, verbum in ore tuo, quia Dominus est Jesus: et si credideris in corde tuo quia Deus illum s
Abbreviated transcription (Latin):
Qu uenit plenitudo tẽporis misit ds̃ filiũ suu factũ & muliere. qui fact ẽ ei
& semine dauid scđm carne:. Videm ergo natiuitatẽ apatre factã. Sed quia
ipse filius sem& ipsũ ex inaniuit formã serui accipiens udramꝰ natiuitatẽ
filii & abipso filio factã Probatũ est hoc: Transe am innc intenti. Aliud acci¬

Expanded text:
. Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere; qui factus est ei . Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere; qui factus est ei ex semine David secundum carnem : videmus ergo nativitatem Filii a Patre factam; sed quia ipse Filius semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, videmus nativitatem Filii et ab ipso Filio factam. Probatum est hoc; transeamus hinc: intenti aliud acci
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine : Cũ enĩ ueniss& plenitudo tẽporis misit ds̃filiũ suũ : utiq pat̃ xp̃im
Quomodo eũ misit : Factũ & muliere factũ sublege : ł ecit ergo eum pat᷑
ex muliere : non moneat ñ in morem̃: Neq enĩ rudib: loquor : Vtrũq scriptura
pri&as eñ locutionis hebreȩ : mulieres noncarruptas uirginitate sed
femuas appellat. Habes euidentẽ scripturã geneseos quando ipsaprimo
ena facta est. formauit eã in mulierẽ . Dic̃ &iã alioloco scriptura iubere dm̃
separari mulieres quȩ ñ cognouer cubile uiri horergo iã notũ ee debe
nerteneat nos ut aliquȩ merito tenebunt dño ad unante ex plicart possu¬
ins uatiuttus fili deiur gine maria : Certe assuiptiosorne serui iur¬
gins utero plũ quidnã ẽ aliid nascifilio nisi accipore forma serer inuur¬
giuis utero Audli quia hoc &e siliuis secit: q̃uicũ nforma di erteni taptua
arbitrat᷑ꝰ ẽ ee ae qͣlis dõ sed sem& ipsũ ex in aniuit forma serui accipiens

Expanded text:
ris, misit Deus Filium suum, utique Pater Christum. Quomodo eum misit? Factum ex muliere, factum sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere? Non moveat, non immoremur: neque enim rudibus loquor. Utrumque Scriptura prietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum separari mulieres, quae non cognoverunt cubile viri . Hoc ergo jam notum esse debet; nec teneat nos, ut alia, quae merito tenebunt, Domino adjuvante, explicare possiest nativitas Filii de virgine Maria? Certe assumptio formae servi in virginis utero. Numquidnam est aliud nasci Filio, nisi accipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed se
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ resurrectione filii : ꝓpt̃ hoc enĩ & altauit tũ & donaunt ei nom̃ qđ est
suꝑ omne nom̃: Resuscitauit ergo pat̃ siliũ &x altando eũ : & excitando a mor¬
tuis Nũquid & filius resuscitat seipsũ : Resuscitat plane. Infigurã suicor¬
poris detẽplodix: Solute tẽplũ hoc: & intriduore suscitabo illud: Post¬
tremo sicut ad passionẽ ꝑtin& animã ponere : sic ad resurrectionẽ animã
iterũ sumere Uideam si filius quidẽ animã suã posuit. & eianimã suã pat̃
reddidit : ñ ipsesibi : Pat̃ enĩquia reddidit: manifestũ ẽ Inde enĩ psalm
dic̃ : E tresuscitame & reddã illis  Sed quia & filius animã suã sibi reddidit
quid a nob̵ expectatis : ipsedicat : Potestatẽ habeo ponendianimã meã :
Ndũ dixi qđ ꝓmisi ponendi dixi : sediã clamafis quia p̃uolatis Eruditi
quippe in scola magistricelestis tanqua lectiones intente audientes pie
reddentes quid sequatur ñ ignoratis : Potestatẽ inquit habeo ponendi

Expanded text:
est super omne nomen . Resuscitavit ergo Pater Filium, exaltando eum et excitando eum a mortuis. Numquid et Filius resuscitavit semetipsum? Resuscitavit plane. In figura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Postremo sicut ad passionem pertinet animam ponere, sic ad resurrectionem animam iterum sumere: videamus si Filius quidem animenim quia reddidit, manifestum est. Inde enim Psalmus dicit, Et resuscita me, et reddam illis . Sed quia et Filius animam suam sibi reddidit, quid a nobis exspectatis? Ipse dicat: Potestatem habeo ponendi animam meam. Nondum dixi quod promisi. Ponendi dixi: sed jam clamatis, quia praevolatis. Eruditi quippe in schola magistri coelestis, tanquam lectiones intente audientes, pie reddentes, quid sequatur non ignoratis. Potestatem, inquit, habeo ponendi
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ e& aihanne dñs aseruo qđ fec̃ ad inimili tatis &ẽplũ in ipsa qups
humanitate ostendit impleri iustitiã quando dicente sibi iohame
Ego ate debeo baptiꝑ ari & tuuenis ad me : Respondit Si ne modo
ut impleat᷑ omis iustitia: Cũ ergo baptihat e& : aꝑtisceli & descondit
suꝑeũ sp̃s scs inspecie colubȩ Deinde uox suꝑ c̃set utaest: hicest filius
meus dilectꝰ in quobene consens: habemꝰ ergo distinotã qđ amimodo tri¬
nitatẽ inuoce patrẽ in homine filiũ in colũba sp̃m scm: Hoc quidẽ cõmemo¬
rare opꝰ erat: Nã uidere facillimũ est . Euident̃ enĩ nec ullo dubi tationis

Expanded text:
t a Joanne, Dominus a servo quod fecit ad humilitatis exemplum; in ipsa quippe humilitate ostendit impleri justitiam, quando dicente sibi Joanne, Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me; respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia : cum ergo baptizatus esset, aperts sanctus in specie columbae; deinde vox desuper consecuta est, Hic est Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Habemus ergo distinctam quodam modo Trinitatem: in voce Patrem, in homine Filium, in columba Spiritum sanctum. Hoc quidem commemorare opus erat; nam videre facillimum est. Evidenter en
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dico ł ilius quidẽ in quã ñ pat̃ natꝰ est deuirgine maria : sedips ã
natuntatẽ silii ñ pati is de uirgine maria & pat̃ &filius operatest : Nest
quidẽ passpit̃ sed silius Passionẽ tam̃ silii : & pat̃ & filius operatꝰ est Dequesti¬

Expanded text:
hoc dico: Filius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam hoc dico: Filius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam nativitatem Filii, non Patris, de virgine Maria, et Pater et Filius operatus est. Non est quidem pass
Abbreviated transcription (Latin):
ł ilius natꝰ est deuir gine : ñ pat̃ : E ilius passus est : ñ pat : Filius resurrex ñpat᷑ :
Ecce teneo aliquid facere filiũ : qđ ñ fac̃ pat̃ : Aut ergo c̃sitere facere aliquid
filiũ sine patre : aut c̃fitere &iã patrẽ natũ. passũ mortuũ resurrexisse : Aut
illud. aut illud dic: Elige iinũ eduob Ego neutrũ eligo: Nechoc nec illud
dico: Nec aliquid filiũ facere sine patre dico : quiam̃tior si hoc dixero nec
Quomodo inquit ex plicaberis ab his angustiis: plac& uob̵ questio dsadiu
u& ut plitceat & soluta. Cce qđ dico ut liber& & me &uos. Inuna eni fide
stamꝰ in nomine xp̃i : & inimadomo subuno dño uiuimꝰ & in uno corpori
inbra subuinocapite sumꝰ & inino spu ueg&im : Vt ergo dñs ab his an¬
gustus molestissimȩ questionis liber&. &me qͥ loquor & uos qui auditis

Expanded text:
Filius natus est de virgine, non Pater; Filius passus est, non Pater; Filius resurrexit, non Pater. Filius natus est de virgine, non Pater; Filius passus est, non Pater; Filius resurrexit, non Pater. Ecce teneo aliquid facere Filium, quod non facit Pater. Aut ergo confitere, facere aliquid Filium sine Patre; aut confitere etiam Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse. Aut illud, aut illud dic: elige unum de duobus. Ego neutrum eligo, nec hoc, nec illud dico. Nec aliquid facere Filium sine Patre dico; quia mentior, si hoc dixero: necQuomodo, inquit, explicaberis ab his angustiis? CAPUT IV. 8. Filii soliu ut placeat et soluta. Ecce quod dico, ut liberet et me et vos. In una enim fide stamus in nomine Christi, et in una domo sub uno Domino vivimus, et in uno corpore membra sub uno capite sumus, et uno spiritu vegetamur. Ut ergo Dominus ab his angustiis molestissimae quaestionis liberet, et me qui loquor, et vos qui auditis,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sequens erat ut & patrẽ dicamꝰ natũ de uirgine maria patrẽ passũ sub
pontio pilato patrẽ resur rexisse & incelũ ascendis se : Absit Non ho edicimꝰ
quia ñ hoc eredims Credidi eñi ꝓpt̃ qđ & locut su: & noscredimꝰ ꝓpt̃ qđ & lo qui¬
mͥ & unidest infide: quia filiuis deuir gine natꝰ est ñ pat̃: Ex cidit nob̃ quosdã
male intelligentes uocari patripassia nos : quidicunt ipsũ patrẽ natũ & femi¬
na ipsũ patrẽ passũ. & ipsũ eẽ patrẽ qui est filius. duo eẽ nomina ñ resduas Et
remouit istos ceccła catholica a cõmiunione scõꝵ ne aliquẽ deciperent : aut se
mihi. iudixisti nihil facere patrẽ sine filio. neq filiũ sine patre: & test imo¬
nũ de scripturis adhibuisti nihil facere patrẽ siue filio qui a om̃a ꝑ ipsũ factas.
ner qđ factu. regi sine filio quia ipse ẽ. sapientia patris. attingit afine usq
ad finẽ fortit̃ & disponit om̃a suauit̃ : modo mihi dicis quasi c̃trate ipsũ loquens :

Expanded text:
consequens erit ut et Patrem dicamus natum de virgine Maria, Patrem passum sub Pontio Pilato, Patrem resurrexisse et in coelum ascendisse? Absit. Non hoc dicimus, quia non hoc credimus. Credidi enim propter quod locutus sum: et nos credimus propter quod et loquimur . Quid est in fide? Quia Filius de Virgine namale intelligentes vocari Patripassianos, qui dicunt ipsum Patrem natum ex femina, ipsum Patrem passum, ipsum esse Patrem qui est Filius, duo esse nomina, non res duas. Et removit istos Ecclesia catholica a communione sanctorum, ne aliquem deciperent, ut sepmihi: Tu dixisti, nihil Patrem facere sine Filio, neque Filium sine Patre; et testimonia de Scripturis adhibuisti, nihil facere Patrem sine Filio, quia omnia per ipsum facta sunt; nec quod factum est regi sine Filio, quia ipse est Sapientia Patris, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Modo mihi dicis quasi contra te ipsum loquens:
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ filii: &patrẽ operatũ & siliũ ita passionẽ. ita resur rectionẽ
ut cũ filii tantũ sit & natiuitas & passio & resurrectio Haȩc tatria quȩ ad
filiũ solũ ꝑtinent nec apatre solo factas. nec a solo filio: sed a patre utiq & fi¬
lio Probanꝰ singula Iudices audistis: causa ꝓposita est. testes ꝓcedant Dirc at
mihi iudiciũ urm̃ : qđ sol& causas agentib: dici. Doce qđ ꝓmittis Doce opla¬
ne adiuuante dño : & celestis iuris recito lectionẽ : Intente audistis ꝓponentẽ
audite intentius iã ꝓbantẽ : dexp̃i natiuitate mihi pͥmo docendũ est quo¬
modo eã & pat̃ fecerit & filius fecerit : quãuis ñnisi ad filiũ ptineat qđ
fecit pat̃ & filius : Paulũ recito idoneũ iuris diuini consultũ: Nã & cansi dici
habent hodie paulũ dictantẽ iura litigatoꝵ ñ xp̃ianoꝵ Recito inquã pau¬

Expanded text:
ratum et Filium; ita passionem; ita resurrectionem: ut cum Filii tantum sit et nativitas et passio et resurrectio; haec tamen tria quae ad Filium solum pertinent, nec a Patre solo facta sint, nec a solo Filio, sed a Patre utique et Filio. Probemus singula, judices auditis, causa proposita est, testes procedant. Dicat mihi judicium vestrum, quod solet causas agentibus dici: Doce quod promittis. Doceo plane adjuvante Domino, et coelestis juris recito lectionem. Intente audistis proponentem, audite intentius jam probantem. 9. Filii natimodo eam et Pater fecerit, et Filius fecerit, quamvis nonnisi ad Filium pertineat quod fecit Pater et Filius. Paulum recito, idoneum juris divini consultum. Nam et causidici habent hodie Paulum dictantem jura litigatorum, non Christianorum. Recito, inquam, Pau
Abbreviated transcription (Latin):
hominib Facit aliquid pat̃ qđ ñ facit filius: aut facit aliquid filius qđ i facit
pat̃ : interimdepatre & filio dicam: Cũ aut̃ hi c ex pedierit conatũ nr̃m
ꝑquẽ factas om̃a : Om̃a in quid ꝑ ipsũ factas & sotietatẽ inculcans tar dis

Expanded text:
hominibus: Facit aliquid Pater, quod non facit Filius; aut facit aliquid Filius quod non facit hominibus: Facit aliquid Pater, quod non facit Filius; aut facit aliquid Filius quod non facit Pater? Interim de Patre et Filio dicamus. Cum autem hinc expedierit conatum nostrum, per quem facta sunt omnia? Omnia, inquit, per ipsum facta s
Abbreviated transcription (Latin):
cantẽ iudicantẽ liberantẽ. Hancergo trinitatẽ ieffabilẽ simul noui¬
mꝰ & inseparabilẽ : Quid ergo agimꝰ : ecceseorsũuenit filius in homine :
hicẽfiliusms: Vbi est inseparabnlis trinitas : facit uos ꝑmeds̃ intentos :
orate ꝓnobis & quasi aperientes sinũ donec ipseunde qđ a peruistis im¬
pleatur conlaborante hiobis : Videtis enĩ quid susceperimꝰ non solũ quid
uerũ & iã qui unde uolumꝰ dicere : Vbi positi : quo modo positi incor pore
qđ corrũ pit᷑ & ad gͥrauat anim̃a & deprimit t̃rena in habitatio sensĩ multa
cogitantẽ: Quo modo ergo istũ sensũ amultis e traho & adimũ sensũ trin¬
tatẽ inseparabilẽ colligo ut aliquid uideã qđ dicã : putasne in hoc corpore
qđ ad grauat animã : ut aliquid uob̵ digne loquar.: potero dicere qm adte
toꝵ uerbidi ser monu ous triri : Sol& ꝓ hac multũ pulsari ad dñm dicentib

Expanded text:
cantem, judicantem, liberantem. » Hanc ergo Trinitatem ineffabilem simul novicantem, judicantem, liberantem. » Hanc ergo Trinitatem ineffabilem simul novim difficultatis. Quid ergo agimus? Ecce seorsum venit Filius in homine, sHic est Filius meus. Ubi est inseparabilis Trinitas? Fecit vos per me Deus intentos. Orate pro nobis, et quasi aperientes sinum: donet ipse unde quod aperuistis impleatur. Collaborate nobis. Videtis enim quid susceperimus; non solum quid, verum etiam qui; unde volumus dicere, ubi positi, quomodo positi in corpore quod corrumpitur et aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quando ergo istum sensum a multis extraho, et ad unum Deum Trinitatem inseparabilem colligo, ut aliquid videam quod dicam; putasne in hoc corpore quod aggravat animam, ut aliquid vobis digne loquar, potero dicere, Quoniam ad te, matorum verbi Dei sermone versari, solet pro hac multum pulsari ad Deum, dicentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tues silius meus Habemꝰ distnictã trinitatẽ. & si consideremꝰ loca audeo
dicere quã uis timide id dicã tam̃ audeo quasi separabilẽ trinitatẽ : Cñ ibs¬
uenit ad fluuiũ & alio in aliũ locũ: colũba decȩlo descendit adt̾rã. de
alioloco in aliũ locũ: Uox ipsa patris necdet̃ra. necde aqua sonint: sedde
cȩlo: Tria hȩc quasi separant᷑ locis : separant᷑ officiis separant᷑ operib Di¬
catmiin aliquis : Ostendȩ in separabilẽ trinitatẽ. Mem̃ tocatholic ute
retica temeritate incerta : sed a postolica ueritate fundata hocinsi¬
nuat hoc nouimꝰ hoc credimꝰ hoc & siñ uidemꝰ oculis nec adhuc corde
quã diufidemundam ipsa tam̃ fiderectissime a crobustissimereti
nemꝰ patrẽ filiũ spm̃ scm in separabilẽ eẽ trinitatẽ unu dm̃ ñtres
deos : Ita tam̃ unũ dm̃ ut filius ñ sit pat̃ : ut pat̃ non sit filius ut sp̃sscs nec
seipsa manentẽ : om̃ĩa in nouantẽ creantẽ . recreantẽ. mit tentẽ reuo¬

Expanded text:
us, inquit, distinctam Trinitatem; et si consideremus loca, audeo dicere, quamvis timide id dicam, tamen audeo, quasi separabilem Trinitatem. » alium locum; columba de coelo descendit ad terram, de alio loco ad alium locum; vox ipsa Patris, nec de terra, nec de aqua sonuit, sed de coelo: tria haec quasi separantur locis, separantur officiis, separantur operibus. Dicat mihi aliquis: Ostende inseparabilem Trinitatem. Memento catholicum te retica temeritate incerta, sed apostolica veritate fundata, hoc insinuat; hoc novimus, hoc credimus. Hoc etsi non videmus oculis, nec adhuc corde quamdiu fide mundamur; ipsa tamen fide rectissime, ac robustissnemus, Patrem, Filium Spiritum sanctum inseparabilem esse Trinitatem, unum Deum non tres deos ita tamen unum Deum, ut Filius non sit Pater, ut Pater non sit Filius, ut Spiritus saseipsam manentem omnia innovantem, creantem, recreantem, mittentem, revo
Abbreviated transcription (Latin):
pontio pilatocrucifexus : xp̃siħs sedinforma serui : Itẽ de singulis quib: homo constat:
p̃: quia natura humana gratulandũẽ ea qđ sic assũptat̃ a uerbo unigenito atpnmor
talis constitueretur incaloatq itafier& t̃ra sublimis. ut in corruptibilis puluissede¬
r& addexterãpatris. Hoc eñ modo: sȩiterũ dħx ad patrẽ : Nã ꝓfecto adillũibut. qui
cũillo erat Sed hocerat ire adeũ &recederea nob: mutare atq in mortalẽ facere qđ
qui sic diligit xõm. ut᷑ siuã natura ia mortalẽ gratuletur in xp̃o. atq: id sesper&
qđ salomon adhȩt ex ꝑsona xp̃i. c̃sentit eedicit Ins creauit mȩ mpra¬

Expanded text:
 Christus Jesus, sed in forma servi. Item de singulis quibus homo constat. trem . Quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic talis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Nam profecto ad illum ibat qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod qui sic diligit Christum, ut et suam naturam jam immortalem gquod Salomon ad hoc ex persona Christi consentit et dicit, « Dominus creavit me
Abbreviated transcription (Latin):
dider̃ : Dicentes se eẽ sapi entes id est donũ dĩ sibi tribuentes stulti factis
stultitiã ipsoꝵ. Ostende apłe : & sic̃ ostendisti nobis unde potuer ꝑ uenire
ad cognitionẽ dĩ: Qm inuisibilia eius ꝑeaquȩ factas intellecta conspiciunt᷑
ita inunc ostende qm̃ dientesse eẽ sapientes stulti factis : Audiquia im¬
mut auer̃ ait głum in corruptibilis dĩ in similitudinẽ magniscorruptibi¬
lis hominis & uolucrũ & quadrupedũ & serpentiũ : Figuras enĩ istorũ a¬
nimaliũ : sibi deos pagani fecer̃ : Inuenistidnm̃ & colis idolũ : Inuenisti ueri¬
tatẽ & ipsã ueritatẽ mn iniustitia detines & qđ ꝑdĩ opera cognouisti ꝑopera
hominis pdis : Totũ considerasti cali t̃ra mart elem̃ torũq om̃iũ ordiuẽ colle¬
gisti: Istud ñuis adtendere qđ mundus opus ẽdĩ idolũ opus ẽ fabri : si faber
idolo sicut dedit figurã dar& &cor: abipso idolo faber adoraret᷑: Quomodo

Expanded text:
entes, stulti facti stultitiam ipsorum. Ostende, Apostole, et sicut ostendisti nobis unde potuerunt pervenire ad cognitionem Dei, quoniam invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: ita nunc ostende quomodo dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Audi: Quia immutaverunt, ait, gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Figuras enim istorum animalium, sibi deos Pagani fecerunt. Invenisti Deum, et colis idolum. Invenisti veritatem, et ipsam veritatem in injustitia detines. Et quod per Dei opera cognovisti, per opera hominis perdis. Totum considerasti; coeli, terrae, maris, elementorumque omnium ordinem collegisti: istud non vis attendere, quod mundus opus est Dei, idolum opus est fabri. Si faber idolo, sicut dedit figuram, daret et cor; ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
regendũq populũ acceperat Sed quia uos a nimo ꝑtinaci hocanobis NLG̃
roborati ĩbicũq dixeritis sẽquiũ. Primo quide & superius dxim. licet unã
pona in xps ere dam. duas tam substantias idest naturas er fate m̃ Siumi¬
tatis scilices & humanitatis assũ tricis & assumtȩ : Creitricis & creatȩ
Du tamꝰ sibstontie n sont c̃susȩ seduntȩ. atq inua ende q ꝑ sona mseparbiles
& insua semꝑ ꝓprietate manentes : Quaꝓpt̃. uniciuq substantia ꝓpria utiq
abtarda suit Idẽ infirmitates humanitatiquae creataẽ : signauero ł murabilia
diunitatiq̃ creauit ꝥ tantũ enĩ hae duaenatura sibim& unitae s̃. atq conunctae:
do uero diuinas : Sic̃ ẽillud qđ dorinut in naui & qđ imperatuentis & mari ait

Expanded text:
regendumque populum acceperat. Sed quia vos animo pertinaci hoc a nobis ex roborati, ubicumque duxeritis sequimur. Primo quidem, ut superius diximus, licet unam personam in Christo credamus; duas tamen substantias, id est, naturas esse fatemur, divinitatis scilicet et humanitatis, assumptricis et assumptae, creatricis et creatae:  tamen substantiae non sunt confusae, sed unitae, atque in una eademque persona inseparabiles, et in sua semper proprietate manentes. Quapropter unicuique substantiae propria utique aptanda sunt, id est, infirmitates humanitati, quae creata est; signa vero vel mirabilia divinitati, quae creavit. In tantum enim hae duae naturae sibimet unitae sunt atque conjunctae, ndo vero divinas: sicut est illud quod dormit in navi, et imperat ventis et mari
Abbreviated transcription (Latin):
diuina iubeat amortuiss euocari : Ex quo mirari ñ debes si xp̃s dehuman¬
tate suadixerit diis creauitine initio uiarũ suarũ inopera sua : quia
subsequens dictũ quid diuini tati conueniebat . priorip̃misso ostendu
dicens. Ante scł m fundauit me ininitio pͥusquã t̾rã facer&. & pͥus quã
abissos facer& priusqua ꝓdirent fontes aquarũ. pͥus quã montes stabili
rent᷑ ante om̃s aut colles genuitme. hoc est dicere : Lic& creaueritue
ds̃ ut initiũ uiarũ suarĩ atq: operũ eius ꝑ eungłm demonstrarẽ : sed
ante sam idest ante initium ante qua cȩ hũ ueltra uel tepora sieroi

Expanded text:
divinae ante omnem creaturam. Ex quo mirari non debes, si Christus de humanitate sua dixerit, Dominus creavit me initio viarum suarum in opera sua: quia subsequens dictum, quid divinitati conveniebat, priori praemisso ostendit dicens, « Ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, et priusquam abyssos faceret, priusquam prodirent fontLicet creaverit me Deus, ut initium viarum atque operum ejus per Evangelium demonstrarem; sed ante saeculum, id est, ante initium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent,
Abbreviated transcription (Latin):
płs loquit᷑ ñr a pinã arbitrat ẽ ẽẽ se a qualẽ dõ : Quomodo enũ rapina possit eẽnatura
quae ñ erat usurpata sed nata : semet ipsũ aut̃ ex in aniuit formã serui accipiens : ñ
ergo amittens illã sedaccipiens i stã : Eomodo se ex in aniens quohicminor apparebi
quã apud patrẽ manebat : Forma quippe accessit ñ forma direcessit : Haec ẽ ad supta
non illa c̃sup̃ta : Propt̃ hanc dic̃ pat̃ maior meẽ : ꝓpt̃ illã uero ego & pat̃ unũ sumꝰ : Hoc
attendat arrianꝰ & hac adtentione sit sanꝰ ne c̃ tentione remareat in sanꝰ. Hacẽ enĩfor

Expanded text:
s loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat