comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ia regni celoꝵ .i. secreta scͥpturarũ re¬
uel abunt᷑ uob̾ qui mecũ estis. ⁊ sequaci¬
bus ur̃issp̃uał intelligentia int᷑euntib
adme. Illis aut qui foris st̃ ut marcꝰ seri¬
bit. in paraboł om̃ia fiunt. foris quidẽ
dicit eẽ ñ solũ illos qui neq curabant¬
intrare nauẽ. neq cognosc̾e u̾itatẽ. s
⁊ om̃s illissimiles. corporis sensus tm̃ se
quentes ut nicħ sp̃ualit̃ intelligant.
Nota ubi dicit in parabolis om̃ia fie¬
ri his qui forisst̃: insinuat ñsolũ in
signa misticarũ rerũ adquas ꝑu̾si
ñ penetrant. Rxlui.
eorsũ aũt discipłis suis disserebat
om̃ia. Illi eni digni erant audire
mist̾i̾a in intimo penetrali sap̃ie. qͥ
remotis cogitõnum tumultib in soli¬
tudine uirtutũ ꝑmanebant.

Expanded text:
Scripturarum revelabuntur vobis, qui mecum estis et sequacibus vestris spirituali intelligentia introeuntibus ad me, « illis autem qui foris sunt, » ut Marcus scribit , « in parabolis omnia fiunt. » Foris quippe dicens non solum esse illos qui neque curabantntrare navem, neque cognoscere veritatem, sed et omnes illis similequentes, ut nihil spiritualiter intelligant. Nota, ubi dicit in parabolis omnia fieri his qui foris sunt, insinuat non solum in est, signa mysticarum rerum, ad quas perversi non penetrant. R. 46X Seorsum autem discipulis suis disserebat omnia. Illi enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientiae, qui remoti cogitationum tumultibus, in solitudine virtutum permanebant.
Abbreviated transcription (Latin):
natur homo. hñs ẽẽ cũ lapidib. uiu̾e
cũ arboribꝰ. sentirecĩ anmalibꝰ. intelli¬
gecũ angłis. constare ex calido ⁊ frigido.
humido ⁊ arido. quiammor mundus
homo dr. Cũ gͦ om̃isc̾ature aliqͥd hãt hõ.
ꝓpt̃ quẽ cuncta c̾ata st̃. ⁊ cui cuncta st̃ ali¬
quo mͦ similia. Uł ꝑomẽm c̃aturã pot̃
designari om̃is natio gentiũ. Antea em̃
dictu erat in uiã gentui ne abieritiꝰ. Cũ
discipłos ad p̃dicandũ u̾itasmittit. grana
seminisinmundospargit. ⁊ pauca mittit
in semine. ut multaꝵ messiũ fruges recipi¬
at ex nr̃a fide. m.ccclu. Hocete omsgẽs
baptizantes eos innoie patris: filii ⁊ sp̃ssci.¬

Expanded text:
atur homo habens esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelo, constare ex calido et frigido, humido et arido, quia minor mundus homo est. Cum ergo omnis creaturae aliquid habeat homo, pter quem cuncta creata sunt et cui cuncta sunt aliquo modo similia. Vel per omnem creaturam potest designari omnis natio gentium: antea enim dictum erat: In viam gentium ne abieritis . Dum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, grana seminis in mundo spargit. Et pauca mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. M. 315X Docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dĩ i ex bona conscientia. Spes eñi
stat int̾ spẽ u illa ⁊̃ partẽ fidĩque ẽ.
de bonis futuris in nob̾. quia fide intelli¬
gimus futura nobbona. ⁊ spe confident̃
expectamꝰ ea. Post ꝗͣ gͦ tenebitur res. iã
non erit expectatiospei. Ex fide aũt tan¬
quã fundam̃to om̃ium bonoꝵ. spes ⁊ ca¬
ritas oruint᷑. Quid eni sꝑari. uł sꝑatum
amari pot̾. nisi credatur: Credi aut po¬

Expanded text:
gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim stat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim sperari vel speratum amari pot
Abbreviated transcription (Latin):
arum euangłii. cęt̾iq doctores. Fides
gͦ ẽ quod ñ uides credere. ꝑfidẽ eniam¬
ꝑfectũ ẽ. indebis quod credidisti. Et
qͥm minus ẽ crede ꝗ uide: cessabit fideᷤᷤ
quia uidebitur sp̃es. Cessabit credendi
ex istimatio. qm manifesta erit uerita¬
ere eni dicebant antiqui ostende. Ita
corꝑei sensus indicant nob̃ apparentia.
fides uͦ extenditur ad ñ apparentia suo
mͦ ostendens ea. quousq uere intelli¬
gentie uisio succedat. fides itaq ẽ sub¬
stantia sꝑandaru rerũ. quia dum ea
que ñ uidemꝰ credimꝰ aut fuisse. aut ẽẽ.
aut futura ẽẽ. ipsa fides facit ea subsist̾e
in nob̾credendo. Ubi gra. Resurrectio
gnalis cum ñdumsit. ꝑfidẽ tam̃ iam
tis quã de futuris. tam de bonis quam
de malis ut aug̃. in pͥncipio encheridi¬
on disserit.Spes aũt de bonis ẽ tantir
defuturis. Est eñi spesfuturoꝵ bonorũ
expectatio cũ fidutia adipiscendi ex

Expanded text:
arum Evangelii, caeterique doctores. Fides arum Evangelii, caeterique doctores. Fides ergo est quod non vides credere: per fidem enim amperfectum est, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritaere enim dicebant antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam tis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex
Abbreviated transcription (Latin):
effectus u̾itatis euangłicȩ corrumꝑet.
Si aut feritum phariseorũ ⁊ herodiᷤ
traditiones ꝑu̾sas ⁊ heretiea sig̾cat dog¬
mata. constat quia cibi quib pastus
eppłs dĩ uerã doct᷑nam integͣmq sig¬
nificant. Qm̃ crebro de fide in eu̾gło
legitur. ne nusquã dictum sit breuit̃
aꝑiamꝰ quid sit fides uł de quib habea¬
tur.fidesẽ existimatio rerii ñ appa¬
rentium. hoc e. sensib corporeis ñ subia¬
centiũ. supra opinionem ⁊ infra agni¬
tionem constituta. Supra opinionẽ.
quia plusẽ credere quã opinari. In¬
fra agnitionem. quia minus ẽ crede qͣ
cognosce. Ido ennẽdimus. ut aliq̃noo
cognoscamus. Quȩ aũt st̃ apparentia
fidem ñ hñt. s agnitionẽ. Hoc eñi ue¬
racit dr credi. quod ñ ualet uideri.
Nam credi iam non potest quod ui¬
deri pot̃. Attam̃ ex reb quas uidemꝰ
agitur in nob̃. ut ea credamꝰ quȩ non
uidemꝰ. Hȩc ita ͤ a ffirmant augustinꝰ
libro dialo gorũ ⁊ in scdo libro homeli¬

Expanded text:
itatis evangelicae corrumperet. Si autem fermentum Pharisaeorum et Herodis traditiones perversas et haeretica significat, dogmata constat quia cibi quibus pastus est populus Dei veram doctrinam integramque significant. Quoniam crebro de fide in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur. Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem constituta. Supra opinionem, quia plus est credere quam opinari; infra scientiam, quia minus est credere quam scire. Ideo enim credimus, ut aliquando cognoscimus. Quae autem sunt apparentia, fidem non habent, sed agnitionem. Hoc enim veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Attamen ex rebus quas videmus agitur in nobis ut ea credantur quae non videmus. Haec ita esse affirmant Augustinuslibro Dialogorum, et in secundo libro homili
Abbreviated transcription (Latin):
cxuii
cxuiii
cxix
cxx
cxxi
cxxii.
cxxiii
cxxiiii.
cxxu
cxxui
cxxuii
cxxuiii
cxxix
cxxx
cxxxi
cxxxii
cxxxiii
cxxxiiii
cxxxu
cxxxui
cxxxuii
cxxxuiii.
cxxxix
cxl
cxli
cxlii
cxliii
exlini.
cxlui.
cxluii
cxluiii.
cxlix
cli
CLii
cluii
cliiii¬

Expanded text:
CXVII CXVIII CXIX CXX CXXI CXXII CXXIII CXXIIII CXXV CXXVI CXXVII CXXVIII CXXIX CXXX CXXXI CXXXII CXXXIII CXXXIIII CXXXV CXXXVI CXXXVII CXXXVlII CXXXIX CXL CXLI CXLII CXLIII CXLIIII CXLVI CXLVII CXLVIII CXLIX CL CLI CLII CLIII
Abbreviated transcription (Latin):
seit qñ dicit forsitan ñdubitat s inc̃pat.
dhomo eum in corde tuo ẽ ubũ aliudẽ ꝗ̃ sonꝰ.
s ut tͣnseat ad me sonũ quasi uehiculum
querit. Assumit sonĩ imponit se quodãmͦ
in uehiełm. tͣnsc urrit aerem uenit adme
nec recedit ate. Sonꝰ aũt ut ueniret adme
recessit ate. nec ꝑstitit ap̃d me. u̾bĩ gͦ q̃d
erat incorde tuo. nunqͥdsono pteunte p̃te¬
riit: Sonusmediꝰ tnsuolauit. ubii uͦ qd as¬
sumpsit sonii ẽ apdme ⁊ ñ recessit ate.
Hoc attende qͥsqͥses examinator sonoꝵ. U̾¬
buidĩ contemnis qui ũbũ hõis ñ comphen¬
dis. Scit ds om̃ia. Qͥ ⁊ dix̃ discipłistalem
postulauit eũ diens. Diie ostende nob̃ pa¬
trem.⁊ audiuit. Philippe qui uidet me
uidet ⁊ patrẽ. Hic ñ fuit forsitan uidet ⁊

Expanded text:
 dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. O homo! cum in corde tuo est verbum, aliud est quam sonus, sed ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit, assumit sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, non recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, nunquid sono praetereunte praeteriit? Sonus medius transvolavit, verbum vero quod assumpsit sonum, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis? Scit Deus omnia. Qui etiam dixit discipulis talempostulavit eum, dicens: Domine, ostende nobis Patrem. Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Hic non fuit, forsitan videt et
Abbreviated transcription (Latin):
bicit inimicos patͥ. qr pr̃em clarificat suꝑ
tra. Sic introgatio iħu nob̾ ꝑficit contra ui¬
deos. Iudei aut friuola multa confingũt.
asserentes centesimũ nonii psalmũ scͥptũ
inꝑsona eliezer filii u̾naculi abrahȩ reu̾¬
tentis decede quinq regũ. ⁊ introducũt
ita eũ ẽẽ loquutũ. Dixit dñs ds dño meo
abraham pꝰ cedẽ quinq regii. sede ad dex

Expanded text:
 Patrem clarificat super terram. Sic interrogatio Jesu nobis proficit contra Judaeos. Judaei autem frivola multa confingunt, asserentes centesimum nonum psalmum scriptum in persona Eliezer filii vernaculi Abrahae, revertentis de caede quinque regum, et introducunt ita eum esse locutum: Dixit Dominus Deus Domino meo, Abr
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Lux mundi a patre egrediens nube car¬
nis tegitur. ⁊ sicontemꝑata tołanda homini¬
bus efficit᷑ ut ꝑ homine ueniat᷑ ad diuini¬
tatẽ. Illa gͦ luce illuminante illum in amur
mͦ collirio fidĩ quide adam cȩcinati sumꝰ.
⁊ sequim̃ tam u̾bqͣm exemplis obediendoi
turo manifesta uisione ditatis illuminem.
dixergͦ ei pharisei. Tu deteipso testimoniũ
ꝑhibes: Testimoniũ tuũ non ẽ uerũ. Illun¬
firmos oculos habebant qui ħ dicebant. qr
lucẽ ferre ñpot̾ant. Putant ñ c̃deudũ ei qi
ostendit. Respondit iħc ⁊ dix̃ eis.  si eggo
testimonium ꝑhibeo de meip̃o testimoniũ¬
meũ uerii e. qr scio uñ ueni. ⁊ quo uado.
Uos aũ nescitis un uenio. aut quouado.
Patrẽ dat intelligi a qͦ testimoniũ suũ confir¬
matur. Quod qi illinesciunt scłm carnem
iudicant.⁊ idõ arrogans eis uidetur. Om̃is
dabile. arrogans ⁊ suꝑbꝰ uidet᷑. Idõ scͥptũẽ.
Non laudet te ostuũ. s osꝑximitui.S hoc

Expanded text:
UST. Lux mundi a Patre progrediens, nube carnis tegitur, et sic contemperata, toleranda hominibus efficitur, ut per hominem veniatur ad divinitatem. Illa ergo luce illuminante, illuminamur modo collyrio fidei, qui de Adam caeci nati sumus; et sequimur tam verbis quam exemplis obediendo, ut illuminemur. Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes. Testimonium tuum non est verum. Illi infirmos oculos habebant qui hoc dicebant, quia lucem ferre non poterant. Putant non credendum ei, quasi ostendit. Respondit Jesus et dixit eis: Etsi ego testimonium perhibeo de meipso, veruquo vado. Vos autem nescitis unde venio, aut quo vado. Patrem dat intelligi, a quo testimonium suum confirmatur. Quod quia illi nesciunt, secundum carnem judicant, et ideo arrogans eis videtur. Omnis dabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est: Non laudet te os tuum, sed os proximi tui . Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ dauid in sp̃nuocat eũ dñm. qͦmꝰ filiꝰ
eius ẽ: Et nemo pot̾at responde ei u̾bũ.
neq ausus fuit quisꝗͣ ex illa die eũ ampluiꝰ
introgare. Quia in sermonib confutant᷑
ultra n introgant.s aꝑte comphensii pote¬
stati tradunt romane. Uñ patet uenena
inuidie suꝑari posse. s difficile quiesc̾e.¬

Expanded text:
filius ejus est? Et nemo poterat ei respondere verbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. » Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant, sed aperte comprehensum potestati tradunt Romanae. Unde patet venena invidiae superari posse, sed difficile quiesce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmist̾ium tͥnitas cõm̃data ẽ. Uishab̾e bo¬
nam causã: Habeto duos uł tres testes.
gabatur susanne inconscientia. excitãs
unũ testem danihelẽ ⁊ duos conuincens.
Cligamꝰ⁊ nos nob̾ dm̃ testem. Neni dedig¬
natur testis eẽ qui uidex ẽ. Testis ẽ qui ante
querit aliui uñ eognoscat quissis. Iudex
quia potestatẽ h̃t̃ mortificandi ⁊ uiuifican¬
ai damnandi ⁊ ab soluendi. ingehennas p̃¬
cipitandi⁊ incelos leuandi. diabło conun¬
gendr⁊ cum angłis coronandi. Quodait in
lege ura sic dictum ẽ tanꝗͣ dic̾et. in lege q̃

Expanded text:
per mysterium Trinitas commendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: gabatur Susannae in conscientia, excitans unum testem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis; judex, quia habet potestatem vivificandi et mortificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam diceret, in lege quae
Abbreviated transcription (Latin):
audi⁊ unũ ⁊ sumꝰ ⁊ acaribdi ⁊ a scilla li¬
b̾ab̾is. In eo q̃d dixit unũ lib̾at te abarrio
in eo qđ dix̃ sumꝰ lib̾at te ã sabellio. Cuidi¬
cis alius ẽ pat̾ aliꝰ filiꝰ recte dicis: si aut di¬
cas aliud erras. Et inlege ura scͥptũ ẽ. qr
duoꝵ hoiũ testimoniũ uiere. Ego suqͥte¬
stimoniũ ꝑhibeo de meip̃o. ⁊ testimoni¬
um ꝑhibet de me qͥmisit me pat̾. ⁊c⁊ si
differo iudiciũ. ñ differo testimoniu. Pro¬
eislegem si ingti ñ eẽnt. Magna q̃stio ẽ.⁊
ualde mͥ uidet᷑ in mist̾io res constituta. uͥ
dicit ds more duoꝵ uł triu testiũ stet ome¬

Expanded text:
arybdi et a Scylla liberaberis. In eo quod dixit: unum, liberat te ab Ario; in eo quod dixit: sumus, liberat te a Sabellio. Cum dicis, alius est Pater, alius Filius, recte dicis: si autem dicas aliud, erras: Et in lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me qui misit me, Pater. Nunc etsi differo judicium, non differo testimonium. Proeis legem, si ingrati non essent. Magna quaestio est, et valde mihi videtur in mysterio res constituta, ubi Deus dicit: In ore duoru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qr solus ñ sum. s ego i qui me misit pat̾.
filiꝰdi sum. Crubesce sabelliane. audis
filiũ audis pr̃em. Distingue ꝑsonas in¬
telligentia ñ ꝑfidia. ne qͣi fugiens carib¬
dim. in seyllam incurras. Caribdis te uo¬
rat si dicis ipm eẽ pr̃em qui ẽ filiꝰ. in seyl¬
leis scopulis naufragaris. si filiuminorẽ
pre scđm diumnitatẽ dic is. Noli gͦ dic̃e
pat̾ aurii ẽ. filiꝰ argentũ. nã suba ẽ una¬

Expanded text:
lus non sum, sed ego et qui misit me, Pater. Filius sum. Erubesce, Sabelliane; audis Filium, audis Patrem. Distingue personas intelligentia, non perfidia, ne quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Charybdis te vorat, si dicis ipsum esse Patrem qui est Filius, in Scyllaeis scopulis naufragaris, si Filium minorem Patre secundum divinitatem dicis. Noli ergo dicere, Pater aurum est, Filius argentum: nam una
Abbreviated transcription (Latin):
g̃s. ad quas ꝑtinent scͥpture: bine ꝓpt̾
p̃putiũ ⁊ cͥcuncisionẽ. t̾ne quia atrib
filiis noe st disseminate. Qo ussu dm
ab eo ẽ. Potuit quidẽ uacuas implere
uino qui cuncta ereat ex nichilo: sed
maluit de aqua uinũ fac̃e. ut doc̾et
se n legem solũe s adimpłe. ⁊ ineũgło¬
illa fac̃e uł doce que ꝓpħia p̃dixit.
Usq ad sũmũ impłentur ydrie. qͥa
nullũ tp̃s fuit a salutari doctrinaua¬
cuum. Archit̾clinꝰ intelligitur pͥnceps
inꝑicia scͥpture continentis hystorias
Imoralitates ⁊ allegorias. Dumgͦ tali ue¬
lut hichodemo. gamalieli. discipło eiꝰ
saulo. ubũ eugłis offert᷑. unũ de aqua
factu archit̾clino ꝓpinatur. Nonnulli
tur arclitriclino io: ipsi ioħi. qui ante
dine distantes int se. designauit tres
ordines fidelium in eccła: conuigatoꝵ
continentiũ: ⁊doctoꝵ. &qͥa doctorũi:¬

Expanded text:
s ad quas pertinent Scripturae, binae propter praeputium, et circumcisionem, ternae quia a tribus filiis Noe sunt disseminatae. jussu Domini ab eo est. Potuit quidem vacuas implere vino qui cuncta creavit ex nihilo, sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non legem solvere, sed adimplere, eilla facere vel docere praedixit. Usque ad summum implentur hydriae, quia nullum tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitur princeps in peritia Scripturae continentis historias et moralitates et allegorias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, discipulo ejus Saulo verbum Evangelii offertur, vinum de aqua factum architriclino propinatur. Nonnulli tur architriclino, id est ipsi Joanni, qui ante dine distantes inter se, designant tres ordines fidelium in Ecclesia: conjugatorum, continentium, et doctorum. Et quia doctoru
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ñuidet cuiꝰ figurã habuit unicꝰ
eiꝰ ligna portans ad sacrificiũ qͦ immo¬
ge ds̃ uidica tram: qm̃ tu hereditab̾
in om̃ib gentib. Tanquã dic̾et᷑. Dormi¬
sti uidicatꝰ at̾ra: surge ut iudices trã.
Inqͥnta etate uidit daniel lapidem
p̃cisũ de monte sine manib ⁊ fregisse
⁊ factũ ẽẽ montẽ magnũ: ita ut impłet
uniũsam faciẽ t̃re. De quo monte ꝑdicit᷑

Expanded text:
Quis non videt cujus figuram habuit unicus ejus ligna portans ad sacrificium, quo immoge, Deus, judica terram. Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . » Tanquam diceretur: Dormisti judicatus a terra, surge ut judices terram. In quinta aetate vidit Daniel lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse et factum esse montem magnum, ita ut impleret universam faci
Abbreviated transcription (Latin):
Et deficiente uino: dicit mat᷑
iħu ad eũ. Uinũ non habent. Q si
dicat. Uinũ da eis. Uinũ defecit.
qr spũalis intelligentia legis fal¬
mune ẽ tibi matri scđ̾m carnẽ. & mͥet̾̃ne¬
Quirtuti ac di sapientiȩ. ex qua fut᷑mẽ.
miracłm quo ropetis: Ueniet hora mea id
e passionis oportunitas. inqua uidelicet
cũ pend̾e meruce infirmitas ceꝑit cuiꝰ
tumat᷑ es. agnoscam te matrẽ ut filius:
curam tui ciscipło cõmittens. Edicato aut
eũgło&e uirtute diuina ostensa mundo.
fuit horapassionis ñ necȩssitatis scił hora
ut heretiei calumniant᷑. s uoluntatis. Uñ
illuo. Potestatẽ habeo ponere aĩammeã:

Expanded text:
it mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum defecit, quia spiritualis intelligentia legis, falmune est tibi matri secundum carnem, etirtuti ac Dei sapientiae, ex qua futurum est miraculum quod petis. Veniet hora mea, id est passionis opportunitas, in qua videlicet cum pendere in cruce infirmitas coeperit, cujus tu mater es agnoscam te matrem ut filius, curam tui discipulo committens. Praedicato autem Evangelio et virtute divina ostensa mundo, fuit hora passionis. Non necessitatis scilicet hora, ut haeretici calumniantur, sed voluntatis. Unde illud: « Potestatem hab
Abbreviated transcription (Latin):
un eẽt. intelligendum ẽ quia multis in
lege pitis secłm littam nuntiauert̃ eugli¬
ũ discipłi xp̃i qui hauserant aquã: pru¬
dent̃ intelligendo ⁊ fidelit̃ aꝑiendo uete¬
rem seͥpturã. Om̃is homo pͥmũ bonũui¬
nuponit: dictum ẽ adlittam scd̾m mul¬
torum consuetudinẽ. Mistice homo to ÷
carnalis. det̾ius uinũ bibit postbonum
die inuisibili uino qͦd pͥus latuit in scͥp¬
turis inebriatur ⁊ ꝓficit. Maximꝰ ep̃s
in sermone dde epipha. qͥita incipit cõ¬
mandauit antiquitas. hodie saluator
achaldeis ẽ. adoratꝰ. hodie fluenta ior¬
danis benedictiõe ꝓpͥi baptismatis
consecrauit. Hodie inuitatꝰ adnup¬
tias aquas u̾tit inuinum.cp̃. xlui.

Expanded text:
unde esset, intelligendum est, quia multis in lege peritis secundum litteram nuntiaverunt Evangelium discipuli Christi, qui hauserant aquam, prudenter intelligendo et fideliter aperiendo veterem Scripturam. Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram secundum multorum consuetudinem. Mystice, homo, id est carnalis, deterius vinum bibit post bonumdie in visibili vino quod prius latuit in Scripturis, inebriatur et proficit. Maximus episcopus in sermone de Epiphania qui ita incipit: « Commandavit antiquitas, hodie Salvator a Chaldaeis adoratus est, hodie fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit, hodie invitatus ad nuptias aquas vertit in vinum. U
Abbreviated transcription (Latin):
intͣmꝰ cũ om̃ihumilitate ing̃di debemꝰ.
Ad conspectũ angłoꝵ uultu declinamꝰ
intram. cũ suꝑnoꝵ ciuiũ gaudiũ contẽ¬
plantes noscinere eẽ recolimꝰ. sic bt̃s abra¬
ham inqͥt. Loquarad dñm meũ cũ sim
puluis ⁊ cinis. Nota qd scẽ mulieres nin
t̾rã ceeidisse. s uultũ dñr inclinasse:
unde mos obtinuit eccłasticꝰ. ut uł in¬
memoriã dñicȩ resurrectionis uł inspem
oremꝰ. Ñ imm̾ito uno die ⁊ duabꝰ noctib
insepuleͦ iacuit dñs: quia lucẽ suȩ simplȩ
mortis tenebris duple nre mortis adiunx̃.
Ip̃e qͥppe sola carne mortuus ẽ. Et cito

Expanded text:
litate ingredi debemus. Ad conspectum angelorum vultum declinamus in terram, cum supernorum civium gaudia contemplantes; nos cinerem esse recolimus, sicut B. Abraham inquit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Nota quod sanctae mulieres non in terram cecidisse, sed vultum dicuntur inclinasse. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut vmemoriam Dominicae resurrectionis, vel in spem oremus. Non immerito uno die et duabus noctibus in sepulcro jacuit Dominus, quia lucem suae simplae mortis tenebris duplae nostrae mortis adjunxit. Ipse quippe sola carne mortem suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃nate eent de isto. ecce duo uiri sti¬
tert secꝰ illas in ueste fulgenti. Angłi ñ
nuntiant tͥumphantis. Mulieres an¬
gł osuident quȩ cum aromatibꝰ uene¬
rt. qr ille m̃tes suꝑnos cuies aspicuint
que cũ uͥtutib addm̃ ꝑ sc̃a desid̾ia ꝓfi
ciscunt᷑. Mente constnate erant. quia
magnũ lapidẽ reuolutũ stupebant. ⁊
corpꝰ ñ inuentũ dolebant. Sciendũ qͦd
sic angłi legunt᷑ astitisse sepulcꝰ saluato¬
ris. ita c̾dunt᷑ assist̾e mist̾iis corꝑis diu
tp̃r consecrationis. Uñ apłs monet mu¬
lieres in eccła uelar i ꝓpt̾ angło..
Um tim̾ent aũt ⁊ declinarent uul¬

Expanded text:
sternatae essent de isto, ecce duo viri ss illas in veste fulgenti. Angeli nonuntiant triumphantis. Mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia illae mente supernos cives aspiciunt, quae cum virtuti Mente consternatae erant, quia et magnum lapidem revolutum stupebant, et corpus non inventum dolebant. Sciendum quod sicut angeli leguntur exstitisse sepulcro Salvatoris, ita credendi sunt assistere mysteriis corporis Domini tempore consecrationis. Unde Apostolus monet mulieres in Ecclesia velari propter angelos . um timerent autem et declinarent
Abbreviated transcription (Latin):
espe aut sabbi quȩ luceseit in pͥma
sabb̃i. cum ad huc tenebre eẽnt uenit ma¬
ria magdalene ⁊ alta maria ⁊ salomȩ ad
te totũ intelligens. Uesꝑe enĩ pͥncipiũ
noctis ẽ. Idõñ ait qui lucescit s quȩ luces¬
cit. scdm intellectum relationẽ faciens
ad noctẽ que in aurora diei dñice t̾mina¬
tur. Cauͦ causa intelligit᷑ eandẽ noctẽ sic
appellasse. qua iam auesꝑe licebat eis
parare ⁊ afferre aromata transacto sabb̃o.
Ordinator tp̃rm ultima noctis huiꝰ parte
nocte ꝑmist̾iũ resurrectionis dñi. tp̃rm
ordo mutatꝰ ẽ. Aptissime qͦndã nox seque¬
batur diẽ. quia homo aluce paradisi pec¬
cando lapsꝰ in hꝰ scłi tenebras erumnasq
decidit. Aptissime ñc diessequit᷑ noctẽ.
qñ ꝑfidẽ resurronis a pecc̃i tenebris ⁊ um¬
bra mortis ad lucẽ uite xͦ largiente redu¬
aparte totsi intelligit᷑ accipiamꝰ. uideli¬
cet ꝑ extremã partẽ diei parasceues quo
sepultus ẽ dñs totã diẽ cum sua nocte iã¬

Expanded text:
ere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati, cum adhuc tenebrae essent, venit Maria Magdalene et altera Maria et Salome ad mte totum intelligens. Vesper enim principium noctis est. Ideo non ait, qui lucescit, sed quae lucescit, secundum intellectum relationem ad noctem, quae in aurora diei Dominicae terminatur. Ea vero causa intelligitur eamdem noctem sic appellasse, quia jam a vespere licebat eis parare et afferre aromata transacto Sabbato. Ordinator temporum ultima noctis hujus parte nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Aptissime quondam nox sequebatur diem ; quia homo a luce paradisi peccando lapsus in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit; aptissime nunc dies sequitur noctem, quia per fidem resurrectionis a peccati tenebris, et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente redua parte totum intelligitur accipiamus, videlicet per extremam partem diei parascevem, quo sepultus est Dominus, totam diem cum sua nocte ja
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. cuiꝰ ablato tegnme gła resurrectio
nis ostensa ẽ. M Et respicientes uide¬
rt̃ reuolutũ lapidẽ amonum̃to. ⁊ ange¬
lum sedentẽ suꝑ eii. Frat aũt aspectꝰ eius
sicut fulgur. ⁊ uestim̃tũ eiussicut nix.
recte sicangłs demonstrat᷑. ut desua sp̃e ⁊
terror timoris ẽ. in niue blandĩtũ can¬
doris. Candor ieñi uestis.⁊ angłice ⁊ nr̃e
festiuitatis gaudia nuntiauit. Illa enido¬
mini resurrõ. ⁊ nos adimmortalitatẽ redu
xit:⁊ angłoꝵ numerũ restituens cȩlestis
patriȩ damna reparauit.Sedebat gͦ reg¬
nante indicans. qui innatiuitate stando
dem quo monum̃tũ claudebat᷑. ut clau¬
stra inferoꝵ suꝑata doc̾et. Sedebat ut
nam partẽ loci illiꝰ ubi fu̾at corpꝰ iħu.
Corpꝰ eni quod resupinũ iacens caput
habebat ad occasũ. dextͣm habebat ad

Expanded text:
ta est, cujus ablatota est, cujus ablatonis ostensa est. « Et respicientes viderunt revolutum lapidem a monumento, et angelum sedentem super eum. Erat autem aspectus ejus sicut fulgur, vestimenta ejus sicut nix. » recte sic angelus demonstratur, ut de sua specieterror timoris est, in nive blandimentum candoris. Candor etenim vestis angelicae nostrae festivitatis gaudia nuntiavit. Illa etenim Domini resurrectio xit, et angelorum numerum restituens, coelestis patriae damna reparavit. Sedebat ergo, regnantem indicans, qui in nativitate stando dem quo monumentum claudebatur, ut claustra inferorum superata doceret. Sedebat, ut nam partem loci illius, ubi fuerat corpus Jesu. Corpus enim quod resupinum jacens, caput habebat ad occasum, dextram habebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ tenebris ad dñicorpꝰ accedamꝰ
Nã sepulchrũ altare dñicũ sigeat. inqͦ
carniseiꝰ ac sangͥnis mist̾ia celebrantur.
Aromata aũt quȩ mulieres defert. odo¬
rẽ uͥtutũ ⁊ suauitatẽ oronũ sigcant. cũ
quib altari debemꝰ apppinquare. M.¬
Et ecce trȩ motꝰ factus e magnꝰ. Angłs
enĩ dñi descendit decelo. ⁊ accedens re
ñ ut eg̃ssuro dño ianuã pandet. s ut eg̃s¬
sus eiꝰ iam facti indiciũ praret. Qui enim
clauso ut̃o mortał exut. immortał iam
factꝰ sepulcͦ elauso exire potuit ⁊ exiit.
Qͦ daut t̾remotꝰ resurgente dño siẽ ⁊ mori¬
ente factꝰ e magnꝰ. sig̾cat trena corda ⁊ cele¬
sti spe deiecta. ꝑ fidẽ passionis acresurrec¬
tionis eiꝰ concutienda ad penicentiã. ac sa¬
luberrimo pauore ꝑmota ad uitã subli¬
manda ꝑpetuã. Lapidis aũt reuolutio.
reserationẽ insinuã sacram̃toꝵ que uela¬
mine littȩ tegebant᷑. Lex eñi in lapide scͥp¬

Expanded text:
 ad Domini corpus accedamus. Nam sepulcrum altare Dominicum significat, in quo carnis ejus ac sanguinis mysteria celebrantur. Aromata autem quae mulieres deferunt, odorem virtutum et suavitatem orationum significant, cum quibus altari debemus appropinquare. Et ecce terrae motus factus est magnus. Angelus enim Domini descendit de coelo, et accedens renon ut egressuro Domino januam panderet, sed ut egressus ejus jam facti indicium praestaret. Qui enim clauso utero mortalis exiit, immortalis jam factus, sepulcro clauso exire potuit et exiit. Quod autem terraemotus, resurgente Domino, sicut et moriente factus est magnus, significat terrena corda et coelesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam, ac saluberrimo pavore permota, ad vitam sublimanda perpetuam. Lapidis autem revolutio, reserationem insinuat sacramentorum, quae velamine litterae tegebantur. Lex enim in lapide scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sanare posset: s ut indicet se sub le¬
ge ñ ẽẽ. immo dñm legis: qui ñ timet
contagiuĩ cũ potiꝰalios lib̾et. Ex pieta¬
te ait uolo. sanans eo gene quo fuerat
obsecratꝰ cũ diceret᷑ siuis potes me mundare.
Imꝑando subiunxit mundare: in
qͦ maiestatis aꝑitur potentia. Nichil

Expanded text:
sanare posset, sed ut indicet se non sub lesanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet contagium, cum potius alios liberet. Ex pietate ait, volo, sanans eo genere quo fuerat obsecratus, cum diceretur: Si vis, potes me mundare, imperando subjunxit: « Mundare; » in quo majestatis aperitur potentia. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sus ueniens R genuflexo m adora¬
bat eum dicens. Dne si uis potes me
mundare.¶ Recte post doctrinã fiunt
ut lucas ait infaciem ꝓcidit qͦd humi¬
litatis e ⁊ pudoris: ut unus quisq de
sue uite macłis erubescat. Confessio¬
nem u̾ecundia ñ repͥmit: s detecto
uulñe remediũ querit. Uoluntatido¬
mini curat ionis potestatẽ leꝓsus tri¬
buit. nec quasi incredulus dubitat:
s suȩ colluuionis conscius ñ psumit
dic̃e. munda me dñe ⁊ mundabor.
dumhic alege exclusus sedñi potesta¬
te curari postulat: supͣ legem ẽẽ gra¬
tiam indicat. Sicut eni potestatis au¬
ctoritas in dño. ita in isto fidi constan¬
tia declarat. & extendens manũ teti¬
Sgit eũ iħe dicens. uolo. Mundare.
Et confestim mundata ẽ lepra eius
Extendens miscđie affectu manũ
leprã tetigit ex humilitate: docenᷤ
nos nullum sꝑn̾e ꝓaliqua corꝑis
maculatiõe. Lex tangi lepsos ꝓhibet:
s de eo nerat ꝓhibitum quidns le¬
gise. Tetigit igit᷑ n quin sine tactu

Expanded text:
sus veniens genu flexo, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me HIERON. Recte post doctrinam fiunt ut Lucas ait, in faciem procidit: quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed detecto vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius, non praesumit dicere: Munda me, Domine, mundabor. Dum hic a lege exclusus, se Domini potestate curari postulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. » Et extendens misericordiae affectu manum lepram tetigit, ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu
Abbreviated transcription (Latin):
fertur intestimoniũ illis qui uident
lepsũ mundatũ. quod saluantur a
lepra pecc̃oꝵ.⁊ offerunt se dõ si credt̃.
aut si ñ credunt in excusabiles erunt.
Ułita. Munus quod p̃cepit moyses
illis uidelicet sac̾dotib offerri intesti
sicut curatio leprȩ testatꝰ curatione pec¬
cati: illud in quã munus offertur ñ so¬
lũ in signo s in re: ut tu ipse a sordib
pecc̃i emundatꝰ in sacͥficium dĩ tͣnseas.
Moyses eni p̃cepit testimoniu: cuiꝰ uite
geris effectum. Ubilepsus mundatur
uͦ lepsus genus humanũ pecẽiꝰ lan¬
guidum typice designat. recte in lu¬
ca plenꝰ lepra describit᷑. Om̃s eñi pec¬
cauert. ⁊ egent gra dĩ. Extensio manꝰ
saluatoris. sigt incarnationem eius ex¬
tensam ad salutẽ hominũ. Uñ illud
alibi. Iam uos mundi estis: ꝓpt̃ ser¬
monem que loquutus su uob̃. Ipse
xͦ ẽ sac̾dos in et̃num. cui om̃s apͥscier¬
roris uarietate mundati debent se osten¬

Expanded text:
fertur in testimonium illis qui vident fertur in testimonium illis qui vident leprosum mundatum, vel quod salvantur a lepra peccatorum et offert se Deo, si credunt, aut si non credunt, inexcusabiles erunt. Vel ita: Munus quod praecepit Moyses, illis videlicet sacerdotibus offerri in testisicut curatio leprae testatur curationem peccati. Illud inquam munus offert non solum in signo, sed in re, ut tu ipse a sordibus peccati emundatus in sacrificium Dei transeas. Moyses enim praecepit testimonium cujus te geris effectum. Ubi leprosus mundatur vero leprosus genus humanum peccatis languidum typice designat, recte in Luca plenus lepra describitur . Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei . Extensio manus Salvatoris significat incarnationem extensam ad salutem hominum. Unde illud alibi: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis . Ip est sacerdos in aeternum , cui omnes a prisci erroris varietate mundati, debent se osten
Abbreviated transcription (Latin):
de ostende te sac̃doti: offermunus qͦd
pcepit moyses in testimoniũ illis. Nõ
erat necȩe ut sermone iactaret. qͦdcor¬
pore pfẽbat. Docet dñs n ẽẽ uulganda
nra beneficia s p̃menda: ut ñ solum
a m̃cede abstineamus pecuniȩ. s c̃ẽ gr̃e.
Iactantia qͥppe uitata facit. nelepra
possit transire inmedicũ. Idõ oẽ imꝑa¬
tur silentiũ. quia melius est fide ma¬
gis spontanea salutem querere.quã be¬
neficiis inuitari. Ostende se sac̾doti ui¬
betur leꝑsus. ut intellig̾et eũ sac̃dos n
legis ordine. s gr̃a dĩcuratũ. Offerre
sacrificiũ p̃cipit᷑. ut ostend̾et dñs se
ñ legem solu̾es adimpłe: scdm legẽ
gradiens. ⁊ sup̃legem sanans. In lege
eñipceptum erat. ut mundati alepͣ
munera offerrent sac̾dotib. quare
humilit ad ipsos mittit. Nec oportebat
significantia auferri sacrificia. pͥus¬
quã uera &e in illis figurata sacͥficia
confirmata eent in xp̃o ⁊ eccła. conte¬
statione apłoꝵ ⁊ fide credentiũ. Of¬

Expanded text:
fer munus quod praecepit Moyses in testimonium illi. » Non erat necesse ut sermone jactaret quod corpore praeferebat. Docet Dominus non esse vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae sed etiam gratiae. Jactantia quippe vitata facit ne lepra possit transire in medicum. Ideo etiam imperatur silentium, quia melius fide magis spontaneam salutem quaerere quam beneficiis invitari. Ostendere se sacerdoti jubetur leprosus, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei curatum. Offsacrificium praecipitur ut ostenderet Dominus se non legem solvere, sed implere secundum legem gradiens, et supra legem sanans. In lege ei praeceptum erat, ut mundati a lepra munera offerrent sacerdotibus qua re humiliter ad ipsos mittit. Haec oportebat significantia auferri sacrificia priusquam vera etiam in illis signata sacrificia confirmata essent in Christo et Ecclesia contestatione apostolorum et fide credentium. Of
Abbreviated transcription (Latin):
ris. At ille officio functus euangłiste
mox eg̃ssus cepit p̃dicare. ⁊ seint̾uis ex¬
t̃iusq sanatũ doce: ita qͦdipsiꝰ saluatio
multo saddm cogit. Ad exemplũ doctͣ¬
ne factũ ẽ. qđ nec uissus tac̾e pot̃ acceptũ
beneficiũ. ut electi in magnis que faci¬
unt lat̾e quidẽ in uoluntate habeant
quod ẽ humilitatis: & inuiti ꝓdantur
carnalium mtes fugit. ⁊ secretos amun¬

Expanded text:
nctus evangelistae, mox egressus, coepit praedicare, et se interius exteriusque sanatum docere, ita quod ipsius salvatio multos ad Dominum cogit. Ad exemplum doctrinae factum est, quod nec jussus tacere potest acceptum beneficium, ut electi in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, quod est humilitatis; et inviti prodantur carnalium mentes fugit, et secretos a mun
Abbreviated transcription (Latin):
cxii
cxiii
cxiiii
cxu
cxui
cxuii
cxuiii
cxxui
cxxxi
cxxxii
cxxxiii
cxxxiiii
exxxu
cxxxui
cxxxuii
cxxxuiii
cxxxix
cxli
cxlii
cxliii
cxliiii
cxlu
cxlui
cxluii
cxluiii
cxlix

Expanded text:
CXII CXIII CXIIII CXV CXVI CXVII CXVIII CXXIIICXXXI CXXXII CXXXIII CXXXIIII CXXXV CXXXVI CXXXVII CXXXVlII CXXXIX CXL CXLI CXLII CXLIII CXLIIII CXLV CXLVI CXLVII CXLVIII CXLIX
Abbreviated transcription (Latin):
clii
cliii
clyi
cluii
cluiii
clix
clx
clxi
clxii
clxiii
clx ix
clxx
clxxi
clxxii
clxxiii
clxxiiii
clxxu
clxxui
clxxuii
clxxuiii
clxxix
clxxx
clxxxi
clxxxii
clxxxiii
clxxxiiii
clxxxu
clxxxui
clxxxuii
clxxxuiii
clxxxix

Expanded text:
CLII CLIII CLVI CLVII CLVIII CLIX CLX CLXI CLXII CLXIII CLXIX CLXX CLXXI CLXXII CLXXIII CLXXIV CLXXV CLXXVI CLXXVII CLXXVIII CLXXIX CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXIII CLXXXIV CLXXXV CLXXXVI CLXXXVII CLXXXVIII CLXXXIX
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illi immod̾ata quesierant. ⁊ isti inde
dolebant: cum ad summitatẽ uirtu
Nob̾enim formadatur ne sequamur
drios scłares. s humiliemꝰ nos inuicẽ
⁊ in nob comiissos. Unde recte ꝑqͦn¬
dam sapientẽ dr̃. Ducẽ te constituert
noli extolli: s estoin illis quasi unus
ex illis. Hinc etiã petrus. Non dominan¬
tes inclero. s forma facti gregi. Et tam
nnunquã guius delinquit᷑. sunt puer¬
sos plus equalitas quã disciplina custo¬
diatur. Quia enim falsa pietate suꝑat
ferire heli delinquentes filios noluit.
apud districtum iudicẽ seipsu cũ filii
crudeli damnatione ꝑcussit. Unde ne¬
cesse e ut rectorem subditis ⁊ matre pie¬
tas.⁊ patrẽ exhibeat disciplina. atq¬

Expanded text:
et illi immoderata quaesierant, et isti inde dolebant, cum ad summitatem virtut. BEDA. Nobis enim forma datur, ne sequamur dominos saeculares, sed humiliemus nos invicem et in nobis commissos. Unde recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
hut anime cũ sola sua felicitate fru¬
unt᷑. uinas tc̃ accipient cũ impleto
bo prem de uob̾. Hoc dic̃ ꝓpt̃ consub¬
stialẽ patͥ diuinitatẽ inqͣua simul ati¬
diunt rogantes. simulq rogata donãt
pat̃ ⁊ filiꝰ. qd ñ patet nͥ ocuł sp̃ualibꝰ.
Qd uͦ petroait. ego aũt rogaui ꝓte ut
ñ deficiat fidestua. ⁊ qͦd ioħs de illoait.¬

Expanded text:
t animae, cum sola sua felicitate fruuntur; binas tunc accipient cum, impleto bo Patrem de vobis. » Hoc dicit propter consubstantialem Patri divinitatem in qua simul audiunt rogantes, simulque rogata donant Pater et Filius, quod non patet nisi oculis spiritalibus. Quod vero Petro ait: « Ego autem rogavi pro te ut non deficiat fides tua , et quod de illo
Abbreviated transcription (Latin):
ctib utc̃q dinincorꝑeũ cognoscunt.
U enithoracũ iam ñ in ꝓũbiis loqͣr
uob̾. s palã de pre annunͣtiabo uob̃.
Illã nimi horã sigcat. qua eissp̃ssc̃i
licetur in fut᷑a uita intellige. inqua
palãde pre annuntiabit electis.i. ostẽ
ȩlecti dũ ꝓ nr̃a fragilitate intcedunt qͣti¬
nus ad suȩ salutis sortẽ ꝑtingamꝰ. Bene dr
in illo die qr ibi ñ st tenebre pssuraꝵ s lux

Expanded text:
. Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Illam nimirum horam significat, qua eis Spirituslicetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre annuntiabit electis, id est, electi, dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus. Bene dicitur in illo die, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uob̾. Ecqͥd petit᷑ cc̃ salutẽ. ñ pe¬
titur in nõie saluatoris. Cũ dic̃ in no¬
mine meo. nuult intelligi de sonos
tem sempitnã. uł aliqͥd ꝑtinens adil¬
lam accip̃ qn deb acciꝑe. Nec ido que¬
dam negantur: qͥaut congruo tp̃rden¬
tur differunt᷑. Usq mͦ ñ petistisqͥcꝗͣ
innoie meo.petite ⁊ accipietis ut gau¬
diũ ur̃m sit plenũ. Q cqͥd aliud petitur¬

Expanded text:
dabit vobis. Quidquid petitur contra salutem, non petitur in nomine Salvatoris. Cum dicit: in nomine meo, non vult intelligi de sono, stem sempiternam, vel aliquid pertinens ad illam, accipit quando debet accipere. Nec ideo quaedam negantur, quia ut congruo tempore dentur, differuntur. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ & reatum homicidii suscipint. Un¬
de ioħs ait. Qͥ odit frẽm suũ homi¬
cida ẽ. Racha ut qͥdam auint. inter¬
iectio ẽ. indignantis. animi motum
significans. s qd̾ int̾iectiones in aliã
linguã non facile tͣnsferunt᷑. coegit
tam grecum. quã latinũ int̾pretã
ipsam ponere uocẽ hebraicã. Nom̃
gehenne inueteriblibris ñ inuenit᷑.
s a saluatore primũ ponit᷑. ut infer
a nomine loci. ex cede hominũ ibi
int̾fectoꝵ horribilis ac fetidissimi. qͥ
dicitur gehennon. id est uallis filio¬
rum ennon. ⁊ significat futura sup¬
plicia. In hac ualle locus erat con¬
secratus ydolorum baal. cui demen¬
tia isrł immolabat. ⁊ filios suos de¬
moniis incendebat. Est aut̃ locus
ipse iuxta ierłm ad radicẽ montis
moria. ubi siloa fluit. hoc regum
uolumen:⁊ paralipomenon.⁊ ihere¬
mias scribunt plenissime. ⁊ cõmina¬
tur d̾s se locũ ipsum impleturum
cadauerib. ut neqͣquã uocet᷑ tophet.

Expanded text:
men et reatum homicidii suscipiat, unmen et reatum homicidii suscipiat, unde Joannes ait: Qui odit fratrem suum, homicida est . Raca, ut quidam aiunt, interjectio est, indignantis animi motum significans, sed quod interjectiones in aliam linguam non facile transferuntur, coegit tam Graecum quam Latinum interpretem, ipsam ponere vocem Hebraicam. Nomen gehennae in veteribus libris non invenitur, sed a Salvatore primum ponitur, ut infernum est itaque a nomine loci ex caede hominum ibi interfectorum horribilis ac fetidissimi, qui dicitur gehennon, id est, vallis filiorum Ennon, et significat futura supplicia. In hac valle lucus erat consecratus idolo Baal, cui dementia Israel immolabat, et filios suos daemoniis incendebat. Est autem locus ipse juxta Jerusalem, ad radicem montis Moria, ubi Siloa fluit. Hoc Regum volumen et Paralipomenon et Jeremias scribunt plenissime, et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus, ut nequaquam vocetur topheth
Abbreviated transcription (Latin):
est qui in xp̃m credit. Qͥ uͦ creden¬
cesserit prohuiꝰmodi maledicto
ȩt̃ni ignis pabulũ erit nͥ inde satis¬
fecerit. Iusticia phariseoꝵ ẽ ut nõ
occidant. iusticia intͣturoꝵ in reg¬
num dĩ. ut sine causa ñ irascantur
Qͥ ñ occidit. ñ continuo ẽ magnꝰ
⁊ idoneus. regno cȩloꝵ: s tam̃ as¬
cendit aliquem gͣdũ. Perficietur
aut̃ si sine causa ñ irascat᷑. Leuiꝰ est
irasci sine causa fr̃i: quã dicere ra¬
cha. ⁊ leuiꝰ ẽ dicere racha: ꝗͣ fatue.
Primo enĩ ẽ. tra sola. postea duo.
ira ⁊ uox indignationis: postea tͥa
ira. & uox. ⁊ certa exp̃ssio. Iudiciũ
est irȩ. in qͦ ad huc̃ dat᷑ locus defẽ¬
sioni. In concilio. ñ iam cũ ipso
reo agit᷑. s iudices int̾ se confert̃
de supplicio. In gehenna certa est
dap̃natio. Expͥmunt᷑ itaq ꝓ modo
peccati diuerse mansiones in et̃¬
na dãpnatione. Nota quãuis tras¬
ci frĩ minus sit quã conuitiari. sepis¬
sime tam̃ adeo accendit᷑ ita ut et no¬

Expanded text:
est, qui in Christum credit. Qui vero credencesserit, pro hujusmodi maledicto aeterni ignis pabulum erit, nisi inde satisfecerit. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidatur; justitia intraturorum in regnum Dei, ut sine causa non irascantur. Qui non occidit, non continuo est magnus et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem, si sine causa non irascatur. Levius est irasci sine causa fratri, quam dicere raca; et levius est dicere raca, quam fatue. Primo enim est ira sola; postea duo, ira et vox indignationis; postea tria, ira et vox et certa expressio. Judicium est irae, in qua adhuc datur locus defensioni. In concilio non jam cum ipso reo agitur, sed judices inter se conferunt de supplicio. In gehenna, certa est damnatio. Exprimuntur itaque pro modo peccati diversae mansiones in aeterna damnatione. Nota, quamvis irasci fratri minus sit quam conviciari, saepissime tamen adeo accenditur ira, ut et no
Abbreviated transcription (Latin):
Pulero ingressu opus legis. cepit
excede ñ dissoluere. Aꝑit nainq
motyanimi. ad nocendũ fr̃i. in
homicidio cõputari. cũ priꝰ ñ at¬
tenderent homicidiũ eẽ. nͥ ꝑemp¬
tionẽ corporis humani. Sensus ẽ.
Iudicio legis moysi reus ẽ. qͥ occi¬
dit actu. s egodico uobis. qr iudi¬
cio cȩlestis legis quã doceo: reus est
omnis qͥ irascit᷑ frĩ suo. In qͥbusdã¬
codicib addit᷑ sine causa: s radẽ¬
dum ẽ. qr ira penitꝰ tollit᷑. ⁊ ini¬
micos nr̃os amare iubemur. Quod
si contingat irasci. ñ frĩ s peccato
irascendũ ẽ: ut psalmista ait. Irasci¬
mini uidelicet peccato. Unde or se¬
quitur. Nolite peccare. Qͥ autẽ di¬
xerit frĩ suo raca: reus erit concilio.
Qui aut̃ dixerit fatuȩ: reus erit ge¬
henne ignis. Racha. uerbũ est ꝓ¬
prie hebreoꝵ. Racha enĩ dr cenos.
id est manis aut uacuus. quẽ nos
uulgata inuiria absq cerebro di¬
cere possumus. Qͥ ergo uacuitatis

Expanded text:
Pulchro ingressu opus legis coepit excedere, non dissolvere. Aperit namque motum animi ad irascendum fratri, in homicidio computari: cum prius non attenderent homicidium esse, nisi peremptionem corporis humani. Sensus est: Judicio legis Moysi reus est qui occidit actu, sed ego dico vobis, quia judicio coelestis legis quam doceo, reus est omnis qui irascitur fratri suo. codicibus additur, sine causa: sed radendum est, quia ira penitus tollitur, et inimicos nostros amare jubemur. Quod si contingat irasci, non fratri, sed peccato irascendum est, ut Psalmista ait: Irascimini, videlicet peccato: unde et sequitur: Nolite peccare . Qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit concilio. Qui autem dixerit: fatue, reus erit gehennae ignis. » Raca verbum proprie est Hebraeorum. Raca enim dicitur cenos, id est inanis aut vacuus, quem nos vulgata injuria absque cerebro dicere possumus. Qui ergo vacuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ ȩccłam iudea seuit insinuat. No¬
cte puer tollit᷑ incredulis a quib re¬
cedit. ignorantiȩ noctẽ relinquens.
Cũ uͦ reuertit᷑. nulla noctis mentio
fit : qr in fine mund uidei lucẽ fidĩ

Expanded text:
contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocontra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocte puer tollitur, incredulis a quibus recedit, ignorantiae noctem relinquens. Cum vero revertitur, nulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judaei, lucem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
impleret᷑ qd̾ dictum est adnõ ꝑ pro¬
phetã dicentẽ. Ex egypto uocaui¬
s filium meũ. H oc testimoniũ est
in osee ꝓph̃a Post magorum reces¬
sum impletum ẽ. purgationis tempꝰ
⁊ deinde iosephadmonitꝰ ab angelo
fugit in egyptũ cũ matre ⁊ puero.
Qd̾ dns ne occid̾et᷑ sublatꝰ est in egyp¬
tũ. significat electos sepus maloꝵ
improbitate siuis effugandos sedibus
uel exilio dapnandos. Ub simul
exemplum dat᷑ fidelib ne dubitert
rabiem ꝑseq̃ntium qͣndo oportunũ
fuerit declinare fugiendo. Unde il¬
lud. Cũ uos ꝑsequitti fuerint in ci¬
uitate una. fugite in aliã. E gyptꝰ
int̃pretat᷑ tenebre. ⁊ figurat genti
nationis ⁊ eccłe societatẽ ꝑ doctores
scõs. gentib committi. Qd̾ erant ĩ
egyptũ. usq ad obitũ regis. signifi¬
cat fidem xͥ in gentib mansurã do¬
nec plenitudo eoꝵ introeat. ⁊ sic is¬
rł saluus fiat. Obitus qͥppe herodis
t̃minum intentionis maliciose qͣ nẽ

Expanded text:
m est a Domino per prophetam dicentem: Ex Aegypto vocavi filium meum. Hoc testimonium est in Osee propheta. Post magorum recessum impletum est purgationis tempus; et deinde Joseph admonitus ab angelo, fugit in Aegyptum cum matre et puero.Dominus, ne occideretur, sublatus est in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos sedibus, vel exsilio damnandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, quando opportunum fuerit declinare fugiendo. Unde illud: Cum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Aegyptus interpretatur tenebrae, et figurat gentilnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegyptcat fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic Israel fiat salvus. Obitus quippe Herodis, terminum intentionis malitiosae, qua nunc