comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formicarũ greges: angusto calle feruere. Uideres onera ma
oris trahebant. Aliȩ egerebant humũi defoueis: ce aquaꝵ
meatus agerib excludebant. Ille hiemis memores uenturȩ:
ne madefacta humꝰ inherbam horrea uerteret: illata semi¬
na p̃cidebant. Heȩ luctu celebri: corpora defuncta por-¬
tabant. Qđq magis mirũ eẽt intanto agmine egrediens
ñ obstabat intranti: quin potius si quã sub fasce iudissent
& onere cecidisse: subpositis humeris adiuuabant. Quid
multa: Pulchrũ mͥ spectaculũ. dies illa p̃buit. Unde recor¬
datus salomonis. ad formicȩ sollerciã nos mittentis : et pi¬
gras m̃tes sub tali exemplo suscitantis: cepi tedere captiui¬
tatis. & monasterii cellulas querere: ac formicarũ illarũ¬
similitudinẽ desiderare. ubi laborat᷑ inmediũ: &e cũ nichil
cuiꝰquã ꝓpriũ sit. omiũ omĩa sunt. Regresso ad cubile oe¬

Expanded text:
formicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majformicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majoris trahebant; aliae egerebant humum de foveis; et aquarum meatus aggeribus excludebant. Illae venturae hiemis memores, ne madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semina praecidebant; hae luctu celebri, corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum est in tanto agmine, egrediens non obstabat intranti; quin potius si quam vidissent sub fasce et onere concidisse, suppositis humeris adjuvabant. Quid multa? pulchrum mihi spectaculum dies illa praebuit. Unde recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittentis, et pigras mentes tali exemplo suscitantis, coepi taedere captivitatis, et monasterii cellulas quaerere, ac formicarum illarusimilitudinem, ubi laboratur in medium, cumque nihil cujusquam proprium sit, omnium omnia sunt. Fugit. --Regresso ad cubile oc
Abbreviated transcription (Latin):
seruarẽ castitatẽ. quã me captiuitas docuit: uł interirem
antequã ꝑderem. Cur moreris: ne mͥ iungaris: Ego mo¬
rerer: si iungi uelles. Habeto gͦ coniugem pudicitiȩ: et
magis animȩ copulã amato quã corporis. Sperent dñi
maritũ: ap̃s nouerit frẽm. facile suadebimꝰ nuptias: cũ
uiderint nos sic amare. Fateor. obstupui. Et ãmiratus
uirtutẽ feminȩ: coniugẽ plus amaui. Numquã tamen
illiꝰ corpꝰ intiutus sũ: nũquã carnẽ tetigi. timens in pace
ꝑdere. qđ in p̃lio seruaueram. Transeunt in tali matrimo¬
nio. dies plurimi. Amabiliores nos dnis. fecerant nuptiȩ̨.
Nulla fugȩ suspicio. Interdũ et mense toto abieram fidus
solus in heremo sedeo: et p̃ter cęlũ t̾ramq nichil uideo:
cepi mecũ tacitus uoluere ⁊ et int̾ multa. monachoꝵ qͦq¬
contubernia recordari. maximeq uultus patris mei: qͥ
me erudierat. tenuerat. ꝑdiderat. Sicq cogitans. aspicio

Expanded text:
servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem potius quam perderem. Cur moreris, ne mihi jungaris? Ego morerer, si mihi jungi velles. Habeto me ergo conjugem pudicitiae; et magis animae copulam amato, quam corporis. Sperent domini maritum, Christus noverit fratrem. Facile suadebimus nuptias, cum nos viderint sic amare. Fateor, obstupui; et admiratus virtutem feminae, conjugem plus amavi. Numquam tamen illius nudum corpus intuitus sum: numquam ejus carnem attigi; timens in pace perdere, quod in praelio servaveram. Transeunt in tali matrimonio dies plurimi: amabiliores nos dominis fecerant nuptiae. Nulla fugae suspicio, interdum et mense toto aberam fidus solus in eremo sedeo, et praeter coelum terramque nihil video, coepi mecum tacitus volvere, et inter multa, contme erudierat, tenuerat, perdiderat. Sicque cogitans, aspicio
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ad xp̃ianisii gr̃am conuocauit: marinianũ eiusdẽ mo¬
nasterii sui monachum: quem inrauennati metropoli ep̃m
consecrauit. Probum quem subito abbatem spu reuelante con¬
stituens. ꝓconstruendo sy nodochio iherosolimis destinauit:
simulq claudiũ classitanȩ ciuitatis abbatẽ. qui deꝓuerbiis.

Expanded text:
tes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem motes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis a
Abbreviated transcription (Latin):
eterum prudentissimꝰ rector gregorius. remotis a suo
cubiculo scłarib: clericoꝵ sibi prudentissimos consiliarios
familiaresq delegit. interquos petrũ diaconẽ coȩtaneum suũ.
cumquo postea diputans. quatuor dialogoꝵ libros compo¬
suit Aemilianũ quoq notariũ qui quadraginta homelias
euuangłii cum sociis suis excepit. Pateriũ ȩque notariũ: qui
abeo secundicherius factus exlibris ipsius aliqua utillima de¬
florauit. Et iohem defensorem. qui eius iussu inhispaniis
cognitor destinatut: ianuariũ epm ciuitatis malalitanȩ. ab
epis suis compatriotis depositum. sedi ꝓprię restaurauit. ẽt
depositores eius cũ eo qui in loco eius obrepserat. pari senten¬
tia condempnauit. Monachoꝵ uͦ scĩssimos. sibi familiares
elegit: in terquos maximianũ monasterii sui abbatẽ quẽ siracu-¬
sis ep̃m fecit: eiq ꝑsiciliam uices suas cõmisit. Augustinum
eusdẽ monasterii sui p̃positũ et mellitũ: ꝑ quos angioꝵ gen¬

Expanded text:
eterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianum quoque notarium, qui quadraginta homilias Evangelii cum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter quos Maximianum, monasterii sui abbatem, quem um ejusdem monasterii sui praepositum, et Mellitum, per quos Anglorum gen
Abbreviated transcription (Latin):
bi beatus gregorius seruũ seruoꝵ dĩ se scribens mediocribꝰ
uestimentis abicitur.iiWbi fidĩ suȩ in rep̃hensibilem simbo¬
lum dictat.ui. Ubi patriarchalibꝰ tronis suam sindonicam
dirigit. iudbi quinq concilia se uenerari fatetur .u. Ubi col¬
lecta sinodo prauas consuetudines dampnat. ui Ubi antipho¬
narium centonitans cantoꝵ constituit scolam uuiCur occi¬
dentales dulcedinẽ cantilene corrumpant. uiuusi uod ꝑ ioħem
romanũ cantorem correcti sunt. .ix. Qualit̾ karolus rex
dissonantia cantus offensus duos clericoꝵ suoꝵ erudiendos
sus offensus. duos romanos cantores abadriano papa ꝑce¬
ꝑunt. xi Ubi gregorius pulsis laicis. familiares sibi deri¬
cos elegit. xii Ubi talem ȩccłam romanã exhibuit. qualis
prima sub apłis fuit.xiii Quanta et qualia tunc romȩ
studia reflorebant. xiuiiQuod non diuites s sapientes ad
consiliũ uocabant. xu Quam obrem laici primo ceꝑunt
tonsorari. xyi Ubi laicũ ñ eccłasticũ officiũ admittit. s tan¬

Expanded text:
 Gregorius servum servorum Dei se scribens, mediocribus vestimentis amicitur.--2. Fidei suae irreprehensibile symbolum dictat.--3. Patriarchalibus thronis suam synodicam dirigit.--4. Quinque concilia se venerari fatetur.--5. Collecta synodo, pravas consuetudines damnat.--6. Antiphonarium centonizans, cantorum constituit scholam.--7. Cur Occidentales dulcedinem cantilenae corrumpant.--8. Per Joannem Romanum cantorem correcti sunt.--9. Carolus rex dissonantia cantus offensus, duos clericorum suorum crudiendos tus offensus, duos Romanos cantores ab Adriano rursus percepit.--11. Gregorius, pulsis laicis, familiares sibi clericos elegit.--12. Talem Ecclesiam Romanam exhibuit, qualis primo sub apostolis fuit.--13. Quanta et qualia tunc Romae studia reflorebant.--14. Quod non divites, sed sapientes ad consilium convocabat.--15. Quamobrem laici primo coeperint tonsurari.--16. Laicos non ad ecclesiasticum officium admittit, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
ligi ualeat gregoriũ traiani auimã de inferni cruciatib
liberasse. xLu. Ubi monachũ sub ex communicatione defunc-¬
tũ mirabilit̾ soluit. xLui. Ubi paganos pueros comꝑat. ut
xp̃ianos efficiat. xl uii ubi ꝓpaganis rusticꝰ ep̃s cõminatur.¬
xluuii Ubi iudeos conuersos apensionib leuigat. xlix Ubi bap¬
tirandis uestimenta largitur.. L Ubi pueris arrianoꝵ
subueniri p̃dicat. Li. Ubi singulis diaconꝰ uł exenodocus¬
singulis rectores constituit. Lii. Ubi iherosolimis xenodochiũ
constituens. in monte syna monachis annualia stipendia inan-¬
dat. Liii ubi singulis patrimoniis singulos rectores consti-¬
tuit. Liu Ubi uni ꝑsonȩ duo minysteria nullomͦ cõmittenda
diffinit. Lu. Ubi elemosinas localtter ac ꝑsonalit̾ ordinat.¬
Lui. Quod omĩpotenti se uoluntarie tribuit. Lyu Quod

Expanded text:
ciatibus liberasse.--45. Monachum sub excommunicatione defunctum mirabiliter solvit.--46. Paganos pueros comparat, ut Christianos efficiat.--47. Pro paganis rusticis, episcopis comminatur.--48. Judaeos conversos a pensionibus levigat.--49. Baptizandis vestimenta largitur. --50. Pueris Arianorum subveniri praedicat.--51. Singulis diaconiis vel xenodochiis rectores constituit.--52. Jerosolymis xenodochium constituens, et ibi et in monte Sina monachis annualia stipendia assignavit.--53. Singulis patrimoniis singulos rectores constituit.--54. Uni personae duo ministeria nullomodo committenda definit.--55. Eleemosynas localiter ac personaliter ordinat.--56. Quod omni petenti se
Abbreviated transcription (Latin):
distribuendũ ꝑ policitũ censit. xxu Ubi aureos et ꝑegrina
uestimenta largitur.xxuiubi kalendatũ diuersas species
erogat.xxriibi trib milibꝰ ancillis dĩ octoginta libras: an¬
nualit̃ p̃stat.xxyuiubi diatim ꝑueredarios cocta stipendia
destinat.xxix. Ub ꝓpauꝑe mortuo uehement lamentatur.¬
xxx. Quot et qualia remunerandoꝵ nomina inscrinio tene¬
ãtur.xxxi. Ubi arrianoꝵ basilicã insubura dño dedicat.¬
xxxii. Quot et qualia miracula ibi diuinitus sint ostensa:¬
xxxiii ubi ꝓconuertentib saxonib angustinũ cũ aliis mit¬
tit.xxxiiii Ubi sine ꝓfectu redire uolentes ad ꝓficisc endum
hortatur.xxxi. Ubi p̃dicantes miracła faciunt multosq
conuertunt.xxxui. Ubi augustinꝰ ep̃e consecratus postulat ad¬
uitores.xxxuii. Ubi gregorius palliũ &e diuersa necessaria. simul¬
q ñ nulla responsa transmittit. xxxxuidbi de consanguinitatib
ꝑcunctatus. ponit pacificare rationẽ. xxxix Quanta et qualia

Expanded text:
buendum per polyptychum censet.--25. Aureos et peregrina vestimenta largitur.--26. Calendatim diversas species erogat.--27. Tribus millibus ancillis Dei octoginta libras annualiter praestat.--28. Diatim per veredarios coacta stipendia destinat.--29. Pro paupere mortuo vehementissime lamentatur.--30. Quot et qualium remunerandorum nomina in scrinio teneantur.--31. Arianorum basilicam in Suburra Domino dedicat.--32. Quot et qualia miracula ibi divinitus sint ostensa.--33. Pro convertendis Anglis Saxonibus Augustinum cum aliis mittit.--34. Sine profectu redire volentes ad proficiscendum hortatur.--35. Praedicantes miracula faciunt, multosque convertunt.--36. Augustinus episcopus consecratus postulat adjutores.--37. Ei Gregorius Pallium, et diversa necessaria, simulque nonnulla responsa transmittit.--38. De consanguinitatibus percunctatus, ponit pacifice rationem.--39. Quanta et qualia
Abbreviated transcription (Latin):
tib is qui uob̃ olim placuit gratus ẽ. omĩpotentẽ dnm̃
benedicentes. xp̃iana magis in hoc deuotione gaudere. et ut
ad nos celerius aliis ꝓfuturis subuenire debeat. hylarit̃ studete.
quia sincerȩ caritatis ẽ exultare. quando is qui diligit᷑. ad hoc
uocatur ut crescat:¬

Expanded text:
tibus, is qui vobis olim placuit, gratus est: omnipotentem Deum tibus, is qui vobis olim placuit, gratus est: omnipotentem Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete. Et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete: quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut crescat
Abbreviated transcription (Latin):
inmerit̾ sortiri. Et quidẽ credo qͦd traianũ prb̃m maxima pars
locũ uũ idoneus ñ est. Tam̃ si melior inueniri ñ ualet. et ipse
nullis criminib tenetur inuolutꝰ. condescendi ad eũ nunia
querit᷑: tͥ secrete indico quod uolo: quia nullus mͥ in eadem¬
eccta post domnũ maximianũ tam dignꝰ uidet᷑. qͣm ioħs
archidiaconꝰ cathanensis ȩccłȩ. Qui si fieri pocest ut eligatur.
credo quod apta ualde ꝑsona inueniatur. S ipse quoq priꝰ
de criminib quȩ impedire possunt. ate secrete requirendꝰ ẽ.
A quib si liber inuentꝰ fuerit: eligi. iure potest. Quod si factũ
ordinandum ualeat inueniri:
ep̃atũ głosa filia electũ eẽ cognoscas. Quem quia huc scripsimꝰ
debere transmitti. contristari de eiꝰ absentia ñ debetis. quia nec
abscedere credit᷑. qͥ mente uobiscũ ẽ. Et quia pastorẽ queren¬

Expanded text:
immerito sortiri. Et quidem credo quod Traianum presbyterum maxima pars immerito sortiri. Et quidem credo quod Traianum presbyterum maxima pars locum illum idoneus non est. Tamen si melior inveniri non valet, et ipse nullis criminibus tenetur involutus, condescendi ad eum, cogenquaeritur, tibi secreto indico quod Ecclesia, post Domnum Maximianum, tam dignus videtur, quam Joannes, archidiaconus Catanensis Ecclesiae. Qui, si fieri potest ut eligatur, credo quod apta valde persona inveniatur. Sed ipse quoque prius de criminibus, quae impedire possunt, a te secreto requirendus est: a quibus si liber inventus fuerit, eligi jure potest. Quod si actum fordinandum valeat inveniri. episcopatum, gloriosa filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsimus debere transmitti, contristari de ejus absentia non debetis, quia nec abscedere creditur, qui mente vobiscum est. Et quoniam pastorem quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
erit plebiũ breuit̾ indicabo: ut tantus uir ñ solũ doctri¬
nis qͥn. et oꝑib uerus pat̾ familias fuisse gregis dñici ꝓba¬
bilit̾ colligatur. Ait enĩ in epła maximiano ep̃o siracusano.
dignꝰ appareat. hunc gͦ fr̃nitas cua corã se deduci faciat. eũq
sicut certus sũ ꝓpt̾ animȩ ꝑicłm diligent̃ examinet. Quem
si adhũc ꝓuehi gradũ dignũ eẽ ꝑspexerit. ad nos studeat desti¬
nare: ut eũ dño disponente. loco cui p̃ uiderimꝰ possimꝰ ordina¬
re pastorem.
Amarissimas dilectionis cuȩ epłas. de domni maximiani
obitu mense nouenbrio suscepi. Et quidẽ ille ad p̃mia deside¬
rata ꝑuenit. s infelix popłs siracusane ciuitatis lugendus est
qui pastorẽ diu habere ñ meruit. Proinde dilectio tua sollici
tudinẽ gerat. ut in eadẽ ȩccła talis debeat ad ordinandũ eligi:
qui pꝰ domnũ maximianũ eiusdẽ regiminis locũ ñ uideatur

Expanded text:
erit plebium, breviter indicabo: ut tantus vir non solum doctrierit plebium, breviter indicabo: ut tantus vir non solum doctrinis, quin et operibus verus paterfamilias fuisse gregis Dominici probabiliter colligatur. Ait enim in epistola Maximiano, Syracusano edignus appareat. Hunc ergo fraternitas tua coram se deduci faciat: eumque sicut certus sum, propter animae periculum diligenter examinet. Quem si ad hunc provehi gradum dignum esse perspexerit, ad nos studeat destinare, ut eum, Domino disponente, loco, cui praeviderimus, possimus ordinre pastorem.Amarissimas Dilectionis tuae epistolas de Domni Maximiani obitu, mense Novembri suscepi. Et quidem ille ad praemia desiderata pervenit; sed infelix populus Syracusanae civitatis lugendus est, qui pastorem talem diu habere tudinem gerat, ut in eadem Ecclesia talis debeat ad ordinandum eligi, qui post domnum Maximianum ejusdem regiminis locum non videatur
Abbreviated transcription (Latin):
si racusano. scribers ait. Quorumdã adnos relatione ꝑuenit:
cosinã qui exmonacho monasterii scȩ luciȩ adecessore tuo ue¬
nerandę memoriȩ maximiano. in ȩccła siracusana subdiaco¬
nus factus. atq ante postea inpossessione quȩ iuliana uocat᷑
prb̃r dicit᷑ ordinatus. ita nimia tristicia. & loci qualitate ue¬
hement̃ afflictũ. ut uitã penã sibi existimet: et coniritionis
suȩ fugę querat auxiliũ. Et idõ quia tales erga subiectos nrõs
debemꝰ existere. quales nos si subiecti fuissem nrõs uolueramꝰ
eẽ p̃positos: magnȩ benignitatis ẽ. si eũ in ȩccła ubi subdiaconii
functus est officio. scĩtas tua reducere. atq illic prb̃m studue¬
rit constituere cardinalem. Quod et facere quantũ arbitra¬
mur debes: si nil est. quod iuste contra ipsũ animos tuos exas¬
ꝑet. Si uͦ aliqua culpa ẽ: suis nob̃ hoc epłis. fr̃nitas tua ut scire
gregoriꝰ idoneos quosq ad regimen destitutarũ quesi-¬

Expanded text:
Syracusano scribens ait: « Quorumdam ad nos relatione pervenit Cosmam, qui ex monacho monasterii sanctae Luciae, a decessore tuo venerandae memoriae Maximiano in Ecclesia Syracusana subdiaconus factus, atque a te postea in possessione, quae Juliana vocatur, presbyter dicitur ordinatus, ita nimia tristitia, et loci qualitate vehementer afflictum, ut vitam sibi poenam existimet, et contritioni suae, fugae quaerat auxilium. Et ideo, quia tales erga subjectos nostros debemus existere, quales nos, si subjecti fuissemus, nostros volueramus esse praepositos: magnae benignitatis est si eum in Ecclesiam, ubi subdiaconatus est functus officio, sanctitas tua reducere, atque illic presbyterum studuerit constituere cardinalem. Quod et facere, quantum arbitramur, debes, si nihil est quod juste contra ipsum animum tuum exasperet. Si vero aliqua culpa est, suis nobis hoc epistolis fraternitas tua, ut scireGregorius idoneos quosque ad regimen destitutarum quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
tor talem legem dederit: et subtiliꝰ ȩstimet. si debuit da¬
ri. Item theodoro medico pꝰ aliqua. Peccatis inquit meis faci.¬
entib. ex quoꝵ suggestione uł consilio nescio talem in re publica
sua legem ꝓtulit imꝑator: ut nullus qui actionẽ publicã
egit. nullus qui optio uł manu signatꝰ. uł inter mili¬
tes habitꝰ. ei in monasterio conuerti liceat. isi forte milicia
eius fuerit expleta. Quam legem primũ sic̃ hi dicunt qͥ leges
uetera̾s nouerunt. iulianꝰ ꝓtulit: de quo scimꝰ om̃s quantũ
deo aduersus fuerit.

Expanded text:
tor talem legem dederit, et subtilius aestimet, si dari detor talem legem dederit, et subtilius aestimet, si dari debuerit. » Item Theodoro medico, post aliqua: « Peccatis, inquit, meis facientibus, ex quorum suggestione vel consilio nescio transacto anno, talem in republica sua legem protulit imperator, ut nullus qui actionem publicam egit, nullus qui officio vel manu signatus, vel inter milites habitus est, ei in monasterio converti liceat, nisi forte militia ejus fuerit expleta. Quam legem primum, sicut hi dicunt, qui leges veteres noverunt, Julianus protulit, de quo scimus omnes, quantum a Deo aversus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
orro mauricio tc̃ auarissimo.
simulq rapacissimo principi. suggestionib inimicorum
suoꝵ funestissimã legẽ ferenti. ut nullus militũ qui uidelicet
inmanu signatus fuisset conuerti liceret: int̾ cetera sic respondit.
Ad hoc potestas suꝑ om̃s homines pietati dñoꝵ meoꝵ cęlitꝰ data ẽ.
ut qͥ bona appetunt adiuuent᷑. ut cęloꝵ uia largius pateat.: ut
terrestre regnũ cęlesti regno famuletur. Et ecce aꝑta uoce dr̃.
ut ei qui semel in t̾rena milicia signatꝰ fuerit: nisi aut expleta mi-¬
licia. aut ꝓdebilitate corporis depulsus. xp̃o militare ñ liceat.
dicens. Ego te de notario comitem excubitoꝵ: de cõmite¬
excubitoꝵ cesarem. de cesare imꝑatorẽ: ñ solũ hoc ẜ etiã patrem
imꝑatoꝵ feci. Sacerdotes meos tuȩ manui cõmisi: et tu a meo
seruitio milites tuos subtrahis: responde gͦ dnẽ piissime
seruo tuo: quid uenienti et hȩc dicenti responsurus es iudicio

Expanded text:
orro Mauricio tunc avarissimo, simulque rapacissimo principi, suggestionibus inimicorum suorum funestissimam legem ferenti, ut nulli militum qui videlicet in manu signatus fuisset, converti liceret: inter caetera sic respondit: Ad hoc potestas super omnes homines pietati dominorum meorum coelitus data est, ut qui bona appetunt, adjuventur, ut coelorum via largius pateat, ut terrestre regnum coelesti regno famuletur. Et ecce aperta voce dicitur, ut ei qui semel in terrena militia signatus fuerit, nisi aut expleta militia aut pro debilitate corporis repulsus, Christo militare non liceat. A dicens: « Ego te de notario comitem excubitoexcubitorum caesarem, de caesare imperatorem, nec solum hoc, sed etiam patrem imperatorum feci. Sacerdotes meos tuae manui commisi, et tu a meo servitio milites tuos subtrahis? Responde, rogo, piissime domine, servo tuo, quid venienti et haec dicenti responsurus es in judic
Abbreviated transcription (Latin):
uã gregoriꝰ geminȩ nobilitatis lineã piis morib ex¬
tulit᷑: ꝓbis ac̾tib decorauit: adto ut p̃sagio quodã
grece gregoriꝰ. qd latine uigilan̾tiꝰ sonat uocaret᷑. Nam
recta quȩ docturꝰ erat dũ uiuis oꝑib adimpleuit: sibi¬
met ipsi utiq se uigilasse ꝑ docuit. Cũ uͦ recta quȩ facie¬
bat docendo quoq disseruit: uigilasse dinoseit ñ solum
sibi. s eciã futuri tẽporis x pͣiats.
iquidẽ ineraut ei cũ acerba ȩtete mari iã stucian
&e auditurꝰ incognita. religiosis serab incagitor
Sollertissimꝰ adherebat: sũptaq ddoc trtus semina. te¬
naci memoris rumitianda. quȩ post in pegłas meii¬

Expanded text:
uam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Christianis. Siquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos me
Abbreviated transcription (Latin):
athias hebraice latine dicitur donatꝰ:
ut subaudiatur ꝓ uda scarioth. Iste
sine cognomine solus habetur: cuidatur sa
dispensante ad apłicam dignitatẽ electũ
ẽẽ cognouimus. Sed qualiter uel quo ordine

Expanded text:
thias Hebraice, Latine dicitur Donatus, ut subaudiatur pro Juda Scarioth. Iste sine cognomine solus habetur cui datur Evadispensante, ad apostolicam dignitatem electum esse cognoscimus. Sed qualiter, vel quo ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ichilominus natali salonitano ep̃o sen¬
bit dicens. Multis ab urbe tua uenienti
bus frat̃ km̃e didici: pastorali cura derelic¬
ta. solis te conuiuiis occupatum. Quȩ audi¬
ta non crederem: nisi hȩc actionum tuarũ
ex ꝑimentis approbarem. Nam quia nequi¬
quam lectioni studeas. nequaquã exortationi
inuigiles: sed ipsum quoq usum eccłiastiei
ordinis ignores: hoc ẽ in te testi. S monio
quod eis sub quib es positus seruare reuem¬
tiam nescis̾¬

Expanded text:
ihilominus Natali, Salonitano episcopo, scribit, dicens: « Multis ab urbe tua venientibus, frater charissime, didici, pastorali cura derelicta, solis te conviviis occupatum. Quae audita non crederem, nisi haec actionum tuarum experimentis approbarem. Nam quia nequaquam lectioni studeas, nequaquam exhortationi invigiles, sed ipsum quoque usum ecclesiastici ordinis ignores, hoc est in testimonio, quod eis sub quibus es positus servare reverentiam nescis
Abbreviated transcription (Latin):
tem romane sedis antistitem suffragante do¬
mino stilum conuertam: quatinus qui con¬
tinuis infortuniis tenuatus. amicis meis a
quibus ut cunq sustentor meritum repen-¬
dere nequeo: saltem uerba quȩ ualeo mini¬
me denegare cognoscar.

Expanded text:
tem Romanae sedis antistitem, suffragante Dotem Romanae sedis antistitem, suffragante Domino, stilum convertam: quatenus qui continuis infortuniis tenuatus, amicis meis, a quibus utcumque sustentor, meritum rependere nequeo, saltem verba quae valeo minime denegasse cognoscar.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur arripiens: eius sflaminis os fa-¬
ciemq petulantis exurens: ad instar echio¬
pis denigrauit. Qua exustione ab ore pe¬
tulantis. paruissima scintilla descendens
candentem tunicam dicto citius conflagra¬
uit: sicq nigerrimus totus apparuit.
Cumq diaconus diceret. satis aduersari¬
um denigratum: beatus gregorius. nos
ait illum non denigrauimus. s nigrum¬
illum fuisse monstrauimus. Deinde infor¬
tunium meum diuersis consolationib ex¬
hortatus: abscessit. Et facere quidem secum
deculit: sed tanto lumine locum in quo
dormiebam reuera fulgentem dimisit. ut ex¬
pergefactus. pueros ante me dormientes cre¬
brius inclamarem: nec antequam sub gra-¬
ui sopore quoquomodo responderent sur¬
gere potuissent: quamq relicta lucis co¬
pia paulatim se subtrahens penitus effluxis¬
set. At de his ds̃ uiderit. Ego autem diume
spei fiducia roboratus. quia uualdericus
episcopus ueliternus expostulat. ad clemen¬

Expanded text:
videbatur, arripiens, ejusque flammis os favidebatur, arripiens, ejusque flammis os faciemque petulantis exurens, ad instar Aethiopis denigravit. Qua exustione ab ore petulantis parvissima scintilla descendens, candentem tunicam dicto citius conflagravit; sicque nigerrimus totus apparuit. Cumque diaconus diceret satis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum non denigravimus, sed nigrum fuisse monstravimus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tanto lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros ante me dormientes crebrius inclamarem; nec ante quidquam sub gravi sopore quoquo modo responderent, aut surgere potuissent, quam relictae lucis copia paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At de his Deus viderit: ego tamen divinae spei fiducia roboratus, quia Gaudericus, episcopus Veliternus, expostulat, ad clemen
Abbreviated transcription (Latin):
ris uel adulationis uicio retulissem: res-¬
pondit. Tunc sicut uideo quod uoluisti
fecisti: at ego que facere potero non cessa¬
bo. Hec dicens: lucernȩ flammas cuius
lumine forte fruebar. prorsus extinxit.
& lichinum quidem totum extinguere
non potuit: me tamen in tenebris consti¬
tutum ita perterruit. ut putarem me gla-¬
diis protinus ab eo iugulari: cum post
paululum desperanti michi. beatus grego¬
rius comitante secum dextrorsum reueren¬
dȩ memoriȩ papa nicholao. sinistrorsum
uero sicut michi uidebatur petro suo di¬
acono. multo lumine clarificatus appa-¬
ruit. dicens. Modice fidei quare dubitas¬
ti: Cui dum ego priori pauore ꝑculsus res¬
pondere non possem: beniuolus michi pa¬
ter nicholaus latentem aduersarium post
eortinam que tunc meum lectulum circun¬
dabat. digito manifestans: quia inquit
hic inuidus lucerne ipsius flãmas qͣntũ
inse fuit extuxit. Mox gregorius sc̃s. ma¬
num diaconi qua facem magnam tenere

Expanded text:
ris vel adulationis vitio retulissem, resris vel adulationis vitio retulissem, respondit: Tu, sicut video, quod voluisti fecisti; at ego quae facere potuero non cessabo. Haec dicens, lucernae flammas cujus lumine forte fruebar prorsus exstinxit; et lychnum totum quidem exstinguere non potuit; me tamen in tenebris constitutum ita perterruit, ut putarem me gladiis ab eo protinus jugulari. Cum post paululum desperanti mihi beatus Gregorius, comitante secum dextrorsum reverendae memoriae papa 187 Nicolao, sinistrorsum vero, sicut mihi videbatur, Petro suo diacono, multo lumine clarificatus apparuit, dicens: Modicae fidei, quare dubitasti? Cui dum ego priori pavore perculsus respondere non possem, benevolus mihi pater Nicolaus latentem adversarium post cortinam, quae tunc meum lectulum circumdabat, digito manifestans: quia, inquit, hic invidus lucernae ipsius flammas quantum in se fuit exstinxit. Mox Gregorius manum diaconi, qua magnam facem tenere
Abbreviated transcription (Latin):
facias ꝑuenire noticiam: ut in eo quod sacro
scõ ur̃o iudicio placuisse me gaudeo. nulli
penitus diidicandus addicar : quin potius
iudicaturus inueniar. Siquidem nuperri¬
me quando hunc quartum librum dño
cooꝑante claudere gestiebam. nocte qua
dominicȩ resurrectionis dies uenerabilis lu¬
cescebat. in somniis describens. quidam sub
effigiȩ cuiusdam ueteris insidiatoris. palam
uidendum se prebuit: & candidissima tunea
simulq tenuissima. cuius nimirum ra-¬
ritate nigredo sub terioris tiinice trans luce¬
bat sacerdotaliter insignitus. mox ꝓpius
astitit: inflatis buccis risum continere nõ
potuit. Cui dum curulem preparare cogi¬
carem. hunc supra modum cachinnantem
conspiciens compellare uidebar: quam obrẽ
nocturno silentio tam petulanter uir offi¬
cii grauioris perstreperet. At ille. Quia in¬
uerius scribere quanto in cognitũ facie. ñ
autem incognitum lectione sine ullo luio¬

Expanded text:
facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro sancto vestro judicio placuisse me gaudeo, nulli penitus dijudicandus addicar, quin potius judicaturus inveniar. Siquidem nuperrime quando hunc quartum librum, cooperante Domino, claudere gestiebam, nocte qua Dominicae Resurrectionis dies venerabilis illucescebat, in somnis describens, quidam sub effigie cujusdam veteris insidiatoris palam videndum se praebuit, et candidissima tunica simulque tenuissima, cujus nimirum raritate nigredo subterioris tunicae translucebat, sacerdotaliter insignitus mox propius adstitit, et inflatis buccis risum continere non potuit. Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc supra modum cachinnantem conspiciens, compellare videbar quamobrem nocturno silentio tam petulanter vir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, inveracius scribere, quanto incognitum facie, non autem incognitum lectione, sine ullo livo
Abbreviated transcription (Latin):
os. nunc uero deterrens ob noxios. in ipsa
suȩ cognitionis effigie apparescat. quia ñc
narrare non ualeo: hic huius oꝑis ammin¬
culante dño terminum facio: & reliqua
eiusdem patris miracła. post mediocribus
memoranda relinquo. Cuius nimirum
uenerabile meritum quousq huius mun¬
di orbita uoluitur. ut cum paulo uiro dis¬
sertissimo fatear semꝑ accipiet incrementũ.
quia ipsius sine dubio głe ascribitur. uel qͦd
angloꝵ eccłia noua semꝑ sobole fecundatur.
elongati. ad xp̃i clementiam reuertuntur.
uel quod boni quiq ipsius suasionib inflã
mati. celestem patriam desiderant̃ inquirus
cce studiosis pontificũ uissionis tuȩ
uirtute coactus. dum quȩdam gestorũ
beati gregorii predecessoris tui saxonum ui¬
delicet gentis apłi deflorare desidero: uirũ
descripsi rethoricum scriptor ignarus. S
dep̃cor ut ea curiositate. qua me dudum hec
decerpere usseras ad omnium sicut cępisti

Expanded text:
os, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa os, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa suae cognitionis effigie apparescat, quia nunc narrare non valeo, hic hujus operis, adminiculante Domino, terminum facio, et reliqua ejusdem Patris miracula post me doctioribus memoranda relinquo. Cujus nimirum venerabile meritum quousque mundi hujus orbita volvitur; ut cum Paulo viro disertissimo fatear, semper accipiet incrementum: quia ipsius sine dubio gratiae adscribitur vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatur, elongati ad Christi clementiam revertuntur, vel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desideranter inquirunt. 100. Ecce, studiose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, dum quaedam gestorum beati Gregorii praedecessoris tui, Saxonum videlicet gentis apostoli, deflorare desidero, virum descripsi rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut ea curiositate qua me dudum haec decerpere jusseras, ad omnium, sicut coepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio fornicationis contagione pollu-¬
tos. dui subsistere omnino ñ posse: lxxxx¬
uo scilicet hactenus libra omĩsq men-¬
sura. quam idem beatus gregorius in¬
stituit. cum modio reseruatur. De cuius
mensura siquis ad opus monasterii panes
uelit efficere: triginta & quinq fuint sin¬
gillatim. dum taxat trium librarum.¬
Si quis uero ad opus alterius: ad eundem
numerum nunquã ꝑtingunt. Quod cun
prefatus zacharias ep̃s ꝓcerto uellet addis¬
cere: ꝓ celebranda festiuitate beati andreȩ
apłi. decem modioꝵ tritici mensuram.ꝓ¬
storib dedit. E quib ꝓ undecim modiis
multiplicatos. obstupentib eisdem pistoꝵ¬
b panes recepit. Qui utiq sollicite priu
dinumerantes. si suꝑfluos aliquos inuenis¬
sent: sibi proculdubio reseruarent: lixis¬
a ne quam frequenter beatus gregors
tam illic quam in apłoꝵ basilicis. nec¬
non in patriarchio nunc exhortans in noxi¬

Expanded text:
monasterio fornicationis contagione pollumonasterio fornicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem beatus Gregorius instituit cum modio reservatur, de cujus mensura si quis ad opus monasterii panes velit efficere, triginta et quinque fiunt, singuli duntaxat trium librarumi quis vero ad opus alterius, ad eumdem numerum nunquam pertingit. Quod cum praefatus Zacharias episcopus pro certo vellet addiscere, pro celebranda 186 festivitate beati Andreae apostoli decem modiorum tritici mensuram pistoribus dedit; e quibus pro undecim modiis multiplicatos, obstupescentibus eisdem pistoribus, panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio reservarent. 99. Sane quam frequenter beatus Gregorius tam illic quam in apostolorum basilicis, necnon in patriarchio nunc exhortans innoxi
Abbreviated transcription (Latin):
culȩ furnum ac necessariũ uidinius cooꝑtũ.
Quod presbiter ut audiuit erubescens intre¬
muit: eoꝵq uiolentia se incurte monasterii
teneri conspiciens: quendam subdiaconem
ab intimis egredientem atq cubiculariis
dicentem audiuit. Extendite eum: & quin¬
quaginta rubricis uentrem. totidemq dor-¬
sum. fornicatoris atq sacrilegi pres biteri
uerberate. Quarum dolorib reuera prbr
iam febricitans excitatus. ad monasterium
caballo impositus. dextra leuaq ab aliis sus¬
tentatus recurrit: reatus sui sententiã fr̃ib
indicauit. & inuisibilibuᷤᷤ uerberib sub fe¬
bris specie laniatus: nichil aliud dicere po¬
terat. nisi domine reficio. domine reficio.
Cumq interrogaretur.cur hoc tam freqͤn¬
ter repeteret: dicebat se sub continuo uer¬
bere gemere.Sicq sexto die: sub hac misera¬
bili uoce defunctus ẽ. Siquidem plurimis
documentis ꝓbatum ẽ. in eodem uenerabili

Expanded text:
culae furnum ac necessarium vidimus coopertum. culae furnum ac necessarium vidimus coopertum. Quod presbyter ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera presbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra laevaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, reficio; Domine, reficio. Cumque interrogaretur cur hoc tam frequenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere gemere; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis documentis probatum est in eodem venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
Cui mirabilis immo saluberrimi fontis
ligna. tegulasq diripiens: secessum & fur¬
num ꝓstitute femine ñ erubuit fabricare.
Quibus peractis cum sequenti nocte iam
securior a querelis lasciuȩ mulieris in eadẽ
domo dormiret: uidet duos quosdam terribi¬
les cubicularios se ligatis manibus. ad mona¬
sterium uenerabile reducentes. Quos inter¬
rogans. cuius p̃cepto sibi talia facerent:audi¬
uit hec romanum pontificem p̃cepisse. forte
tunc ioħs sc̃ẽ sedis apłicȩ pontifex. contra
sarracenoꝵ incursus. littora ꝑ agrabat. Cuiꝰ
absentiȩ ligatus prb̃r recordatus: increpando
subuinxit. Dominus papa pridie contra sar¬
racenos perrexit: & uos quomodo dicitis
quod ipse me uisserit ligari. qui eum postea
non uidistis : At illi dixerunt. Si iohannes
papa hinc abiit. sc̃s gregorius hic reman¬
sit: qui monasterii sui claustra solito more
perlustrans. suum fontem repperit dissipa¬
tum: & nos ex eius tegminibus. tuȩ meretri¬

Expanded text:
Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pontificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis apostolicae pontifex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos ex ejus tegminibus tuae meretri
Abbreviated transcription (Latin):
gister militum restitit. ꝓmittens illud se ꝓ
eo continuo melius refacturũ. Mox comes
humiliter a monasterii claustro recedens: ad
domum petri filii quondã caroli cum suis
om̃ib secessit: neq ulterus in eodem monas¬
terio hospitium sibi dari concessit. Indulfꝰ
uero indomo eiusdem sergii magistri mili¬
tum derelictus disperiit: sibiq senem apłm
preualuisse. suo ipsius detrimento monstra
quidam presbiter zacharia episcopo
de quo prefactus sum gregorii monasterii
fragilitate corruptus. eupraxiam quandã
scĩmonialem. a monasterio sc̃i andree apłi
quod appellatur cliuuscauri diripuit. uł
subduxit: & in regione septem uiarum
loco qui dicitur inpera collocauit. Cui cum
corrupta scĩmonialis quia latrinam & fur¬
num contiguum ñ habebat. crebro uideret᷑
molesta ẽẽ: infelix prb̃r peccatum peccato
conectens. ut meretricule placere potuiss&.
beatum gregoriũ non recusauit offendere.

Expanded text:
gister militum, restitit, promittens illud se pro gister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum omnibus suis concessit; neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem Sergii, magistri militum, derelictus disperiit, sibique sanctum apostolum praevaluisse suo ipsius detrimento monstravpresbyter, Zacharia episcopo, de quo praefatus sum, Gregoriani monasterii fragilitate corruptus, Eupraxiam quamdam sanctimonialem a monasterio sancti Andreae apostoli, quod appellatur Clivus Scauri, diripuit vel subduxit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimonialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere.
Abbreviated transcription (Latin):
quo diuersorium fieri omĩno ñ licet: ante¬
quam me ad iracundiam ꝓuocet salius re¬
cedat. Ecce ego familiari eius mͥ obnoxio.
quem uidelicet ꝑcussum. ante secessum di¬
misi congruam medelã refundã. Quem
quis eẽt clericus requirens. ipsum se esse
comitem. quam cunctos qui sub eisdem dormi-¬
ebant domib miserabili uociferatione ueni¬
re coegit: & in faciem iacentis aquam fundens
ꝑ inuocationẽ scĩ andree apłi tandem aliquan¬
do loqui fecit: atq cuncta quȩ sibi reuelata fu¬
erant cum eo pariter comiti reuelauit. Qui die
facto. monachos euocauit: quid contra sc̃m
andream cõmiserit. querelabundus inquire¬
re cȩpit. At illi dormitoriũ destructum cocoꝵ
manib ostenderunt. Cumq deo deuotus co¬
mes. eos uellet supplicio subiugare: confessi sũt
se illud edificium indulsi uissionib deleuisse.
Pro cuius reparatione. dum comes monachiᷤᷤ¬
U argentum uoluisset tribuere: sergius ma-¬

Expanded text:
quo diversorium fieri omnino non licet, antequo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse comitem quam cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, ma
Abbreviated transcription (Latin):
uissit eum dimitti. Qui ad terram decidenᷤ.
quia corrigi noluit: eodem anno ueram
fuisse gregorii sententiã moriendo ꝓbauit:
uisdem comitis homo sub alio tempo¬
tempore indulfus uocatus ẽ. Cui dum
cocus ꝓ comparandis lignis denarios pete-¬
ret: nullo modo impetrare potuit.Sed ne¬
fario uire dedit licentiam ut regias ab sides¬
& fenestraf. & uicini dormitorii tabulas
aggressus diriperet: earumq ignib sibi
prandium p̃pararet. Cum sequenti nocte
idem indulfus ad secessum ꝑgens: cur mo¬
nasterii tabtilas tam petulanter icidi p̃ce¬
pisset. a quodam sene sciscitatus ẽ. At ille
more gallico scm̃ senem increpitans follem.
abeo uirga leniter quidem ꝑcussus ẽ. Sed
uir suꝑbus tanto pondere lapsus ẽ: ut semi¬
uiuus humi decumberet. Eodem momĩto
sub eadem specie cuidam clerico foris dormi¬
enti. idem senex apparuit. dicens. Surge
& dic comiti. ut ab hoc meo monasterio. in

Expanded text:
jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo modo potuit impetrare; sed nefario jure percepit licentiam, ut attegias, et fenestras, et vicini dormitorii tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem increpitans follem, ab eo quidem virga leniter percussus est; sed vir superbus tanto pondere lapsus est, ut semivivus humi decumberet. Eodem momento sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore subpopicen comes ibi
applicuit. Qui monachis quidem plu¬
rimam dapsilitatem ostendit: & in rebus
tam uenerabilis monasterii usurpationen
suoꝵ ꝓhibuit. Huius familiaris quidam
nomine faraldus existens. siquando suppo
ad palatium ꝓcessisset. fornicarias illuc de¬
testantib monachis non uerebatur induce¬
re: atq cum eis comessationes & saltationes
ilicitas celebrare. Is deniq noctis principio
secessum petens: a spiritib in mundis in
aera ꝑ capillos appensus ẽ. Cumq cota noc¬
ce dependens uocis officium non haberet:
matutinalib horis beatus gregorius ei uiden-¬
dum se prebuit dicens. Inimice dei. non tͥ¬
sufficiunt alia mala quȩ in meo monaste¬
rio ꝑficaciter oꝑaris: insuꝑ scenicas mere¬
triculas in claustro monachico tanquam in
theatro conducis: Crede michi hoc anno
ꝑibis. Tunc ille magnis cȩpit uirib peni¬
tentiam supplicare: & de cetero plenam
correctionem ꝓmittere. Continuo gregorꝰ

Expanded text:
e tempore Suppo, Piceni comes, ibi applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
seu miseroꝵ indigentia ad monuit atq cor-¬
ripuit. Qui necͥ ad miscd̾iam flexit: nec os
ad largitatem extendit. Unde illi quarto
apparens horribiliter eum redarguit. et
cõminans in capite illum percussit. Cuiꝰ¬
sy dere me libuit uariabilis ordine campi.
Postquam ꝓsa fugit. musa iocosa redit.
hec michitu tribuis doctor preciose gregori.
Quibona das famulis. sed mala nulla tuis.
Uestitus cepi nudus tua munia dixi.
Indue me factis uelleribq tuis.
Et quia mortalis desunt cõmercia carnis.
Da michi sub pedib posse iacere cuis:¬

Expanded text:
seu miserorum indigentia, admonuit atque corseu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec oriad largitatem extendit. Unde illi quarto apparens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans, eum in capite percussit, cuLudere me libuit variabilis ordine campi, Postquam prosa fugit, musa jocosa redit. Haec mihi tu tribuis, doctor pretiose Gregori, Qui bona das famulis, sed mala nulla, tuis. Vestitus coepi, nudus tua munia dixi, Indue me factis, velleribusque tuis. Et quia mortalis desunt commercia carnis, Da mihi sub pedibus posse jacere tuis
Abbreviated transcription (Latin):
chanoꝵ misteriis fuisse locutum. hȩc ita
fames ualidissima non modo in hac ciuitate
romana. uerum & in om̃ib circa regionibꝰ
satis superq grassaret. & his quiei in sede pon¬
tificali successerat horrea ecclesie ementib
frumenta aꝑiret. & illis quos beatus grego¬
rius per monasteria & senodochia. seu dia¬
conias uel hospitalia stipendis alendos ec-¬
clesiasticis ordinauerat clauderet. ceperuns
omnes compellente in opia apostolici au-¬
res inquietare. dicentes. Domine apostolicȩ:
quos pater noster decessor tuus sanctus gre¬
goruis hactenus studuit pascere. tua scĩtas
fame non sinat perire. Quãs uociferatio¬
num clamores moleste ferens. ita respondit.
Si gregorius ad famam suȩ laudis. cunctos
populos curauit suscipere. nos omnes non
posumus pascere. Sic uacuos sinit abire.
Que uerba responsionis. cum sepuis ad se
clamantib iterans redderet. apparuit ei in
super sua detractione. & illius temeritate.

Expanded text:
canorum mysteriis fuisse locutum, haec ita canorum mysteriis fuisse locutum, haec ita fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in super sua detractione et ipsius tenacia,