comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ẽ. remediũ. consequantur. Nam satis extra rationẽ est.
ut qͦd potest extraneis uenundari: clericis dato p̾cio deneget᷑.
Possesiones gͥ uł si qua sunt alia ȩccłastico iuri competentia.
et ab extraneis indebite indebite detinentur. cũ omĩ studio
seruata ciuilitate. in iure ȩccłȩ tuȩ reparare festina: ut negle¬
gens in aliquo uideri ñ ualeas. Si quid uł dequocumq clerico
ad aures tuas ꝑuenerit. qd̾ te iuste possit offendere. facile ñ
credas. nec ad uindictam te res accendat in cognita. s p̾sentibꝰ
eccłe tuȩ senioribꝰ. diligent̾ si est ueritas ꝑscrutandũ. et tẽ
si qualitas rei ꝑoposcerit. canonica districtio culpã ferrat de¬
linquentis. Hȩc itaq omĩa sic sollicite ac mansuete studii cui
sit custodire:. quatenus nec tu ꝓmissionis tuȩ uidearis in me¬
mor extitisse. nec illi iustam contra te occasionẽ inuenire ua-¬
leant murmurandi:¬

Expanded text:
dendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, dendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, ut, quod potest extraneis venundari, clericis, dato pretio, denegetur. Possessiones igitur, vel si qua sunt alia ecclesiastico juri competentia, et ab extraneis indebite detinentur, cum omni studio servata civilitate, in jus ecclesiae tuae reparare festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid vero de quocumque clerico ad aures tuas pervenerit, quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed, praesentibus ecclesiae tuae senioribus, diligenter est veritas perscrutanda, et tunc si qualitas rei poposcerit, canonica districtio culpas feriat delinquentis. Haec itaque omnia sic sollicite ac mansuete studii tui sit custodire, quatenus nec tu promissionis tuae videaris immemor exstitisse, nec illi justam contra te occasionem invenire valeant murmurandi
Abbreviated transcription (Latin):
pos se ua dui łio retate firmare frnitat᷑̃ tua his hortatra afratib̃.
pesta due osentia seripta continent sine aliqua debeat refta pl¬
tione seruatt ftimu ut dereditibꝰ ȩccłe. quarta iunucegeo por¬
tione erude tuȩ chrericis. scadm meritũ ut officiũ siue labotẽ¬
suũ. ut ipse unicuiq dare ꝓspexeris sine aliqua debeas p̃bere
tarditate. De hoc uͦ quod exfideliũ oblatione accesserit. idẽ
quartã partẽ in solidis eis uł cellario. iuxta pristinã consu¬
etudinẽ dare ñ differas. Reliqua aut̃ omĩa mobilia intua
retinens potestate. iminobilia cuncta ȩccłasticis reditibꝰ aggre¬
giente dõ ꝓficiant. Tabulariũ aut̃ una cũ consensu senioꝵ
et deri memineris ordinandũ: qui annis singulis ad am¬
putandam fraudis suspitionẽ. sollempnit̃ debeat suas ratio¬
nes exponere. Uindenuiarũ uͦ tempore. isdem clerus emendi
uinũ de possessionibꝰ ȩccłȩ tuȩ ad iusta p̃cia in quantũ uen¬

Expanded text:
postulamur auctoritate firmare, fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut ea quae praesentia scripta continent sine aliqua debeat refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem ecclesiae tuae clericis, secundum meritum vel officium sive labsuum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua debeas praebere tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, id est quartam partem in solidis vel cellario, eis juxta pristinam consuetudinem dare non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tua retineas potestate; immobilia cuncta ecclesiasticis reditibus aggre Deo largiente, proficiant. Tabularium autem, una cum consensu seniorum et cleri, memineris ordinandum qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum vero tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum ven
Abbreviated transcription (Latin):
e eos petro subdiacono. Insinuatũ nobis ẽ: marcellũ barunti¬
tanȩ ȩccłȩ ibidem inciuitate panormitana in monasterio
scĩ adriani inpęnitentiã deputatũ. ñ solũ uictus necessitatẽ
pati.s et nuditatis nimiã sustinere molestiã. Proquare necesse
habemus strenuitati tuȩ p̃senti iussione p̃ciꝑe: ut ipsi ꝓuic¬
tu ac uestimento stratuq ad continentiam pueroq eius am
nuã quantũ ꝓspexeris sat eẽ constituas: ut in opia nudi¬
tasq eius tali ꝓuidentia possint habere consultũ: et ea quȩ
eidem uiro deputaueris. tus post modũ possint rationib
imputari. Ita gͦ fac: ut et nr̃a iussionẽ impleas: et tu quoq
hoc ipsum bene disponendo. hac ipsa possis participari mei¬

Expanded text:
em Petro subdiacono: « Insinuatum nobis est Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Panormitana in monasterio sancti Adriani, in poenitentiam deputatum, non solum victus necessitatem pati, sed et nuditatis nimiam sustinere molestiam. Pro qua re neceshabemus strenuitati tuae praesenti jussione praecipere, ut ipsi pro victu et vestimento stratoque ad continentiam, pueroque ejus 503 annonam, quantum prospexeris satis esse, constituas; ut inopia nuditasque ejus tali providentia possint habere consultum, ut ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac, ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum bene disponendo, hac ipsa possis participari me
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. E quibꝰ ꝓundecim modiis. multiplicatos obstupentib
eisdem pistoribꝰ panes recepit. Qui utiq sollicite prius dnu¬
merantes. si suꝑfluos aliquot in uenissent. sibi ꝓculdubio

Expanded text:
dedit; e quibus pro undecim modiis multiplicatos, obstupescentibus dedit; e quibus pro undecim modiis multiplicatos, obstupescentibus eisdem pistoribus, panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio
Abbreviated transcription (Latin):
sub febris specie laniatus. nichil aliud dicere poterat. nisi dñe
reficio. dnẽ reficio. Cumq interrogaretur. cur hoc tã frequen¬
ter repeteret: dicebat se sub continuo uerbere gemere. Sicq
sexto die: sub hac miserabili uoce defunctus ẽ. Siquidẽ pluri¬
mis documentis ꝓbatũ ẽ. in eodem uenerabili monasterio.
fornicationis contagione pollutos. dui subsistere omnino
ñ posse. Quo scilicet actenus libra omĩsq m̃sura. quã idem
beatus gregorius instituit. cũ modio reseruatur:. De cuiꝰ m̃sura
siquis ad opus monasteriipanes uelit efficere. triginta et qͥnq
fiunt singillatim. dũ taxat triũ librarũ. Siquis uͦ ad opus
alterius: ad eumdem numerũ nunquã ꝑtingunt. Qd̾ cũ p̃fat̾
tacharias ep̃s ꝓcerto uellet addiscere: ꝑcelebrandafestiuitate
beati andreȩ apłi. decem modioꝵ trĩtici m̃surã. pistoribus

Expanded text:
sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, reficio; Domine, reficio. Cumque interrogaretur cur hoc tam frequenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere gemere; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis documentis probatum est in eodem venerabili monasterio fornicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem beatus Gregorius instituit cum modio reservatur, de cujus mensura si quis ad opus monasterii panes velit efficere, triginta et quinque fiunt, singuli duntaxat trium librarum; si quis vero ad opus alterius, ad eumdem numerum nunquam pertingit. Quod cum praefatus Zacharias episcopus pro certo vellet addiscere, pro celebranda 186 festivitate beati Andreae apostoli decem modiorum tritici mensuram pistoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis qd̾ ipse me usserit ligari. qui eũ postea ñuidistis: At
illi dixerunt. Si ioħs papa hinc abiit. sc̃s gregorius hic re¬
mansit. qͥ monasterii sui claustra solito more ꝑlustrans. tec¬
tũ ante suũ fontẽ repperit dissipatũ: ce nos ex eius tegmini-¬
bꝰ. tuȩ meretriculȩ furnũ ac necessariũ uidimꝰ cooꝑtum.
Qd̃ prb̃r ut audiuit erubescens intremuit: ẽoꝵq uiolentia
se incurte monasterii teneri conspiciens: quendã subdia-¬
conem abintimis egredientẽ atq cubiculariis dicentẽ audiuit.
Extendite eũ. et cũ quinquaginta rubricis uentrẽ. totidẽq
dorsũ fornicatoris atq sacrilegi prb̃i. uerberate. Quarum
doloribꝰ reuera prb̃r iam febricitans excitatus. ad monasteriũ
caballo impositus. dextra leuaq ab aliis sustentatus recurrit:
reatus sui sententiã fr̃ibꝰ indicauit. & in uisibilibꝰ uerberib

Expanded text:
dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos ex ejus tegminibus tuae meretriculae furnum ac necessarium vidimus coopertum. Quod presbyter ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera presbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra laevaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus
Abbreviated transcription (Latin):
situs exritic: qui carnis fraglitate corriptus. guprte qpo
one septem uiarũ loco qui dicit᷑ uipera collocauite
Cui cũ corrupta scĩ monialis quia latrinã & furnũ conti¬
guũ ñ habebat. crebro uideretur molesta eẽ. infelix prb̃r
peccatũ peccato conectens. ut meretriculȩ placere potuisset.
beatũ gregoriũ ñ recusauit offendere. Cui mirabilis immo
saluberrimi fontis ligna. tegulasq diripiens: secessũ et fur¬
nũ ꝓstititȩ feminȩ ñ erubuit fabricare. Quibꝰ ꝑ actis. ed̃rise¬
quenti nocte iam securior aquerelis lasciuȩ mulieris in ea¬
dẽ domo dormiret: uidet duos quosdã terribiles cubicu¬
larios se ligatis manibꝰ. ad monasteriũ uenerabile reducentes.
Quos interrogans. cuiꝰ p̃cepto sibi talia facerent: audiuit
pontifex. contia saracenoꝵ incursus. littora ꝑagrabat. Cuiꝰ
ab sentiȩ ligatus prbr recordatus: in crepando subiunxit.
Dñs papa pridie contra sarracenos ꝑrex̃. et uos quomodo

Expanded text:
sterii; qui carnis fragilitate corruptus, Eupraxiam one septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimonialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit postolicae pontifex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cunctos qui subeisdẽ dormiebant domibꝰ. miserabili uo¬
ciferatione: coegit: et infaciem iacentis aquã fundens ꝑ
inuocationẽ sc̃ĩ andreȩ apłi tandem aliquando loqui
fecit :acq cuneta quȩ sibi reuelata fuerant eũ eo pariter
comite reuelauit. Qui die facto monachos euocauit. quid
contra sem andreã commiserit. quere labundꝰ in qͥt ere cȩpit.
õ deuotus comes eos uellet supplicio sub uigare xnsfu¬
si sura se ulud edificiũ in duisi isseonis deder usr fero
cuis reparatione dũ comes monachis argentã lelussset
triduere sergius magist̃ militũ resticit. ꝓmitens illud se
peo continuo melius refacturũ. Mox comes humilater
amonasteriĩ claustro recedens. ad donũ petri filii quon
euislem sergis magistri militũ derelictus A spe domo

Expanded text:
cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vocunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondejusdem Sergii, magistri militum, derelictus disperiit,
Abbreviated transcription (Latin):
eode anno uerã faisse gregorii sententiã moriendo ꝓbauit.
iusdem comitis homo. subalio tempore
in dulsus uocatus ẽ. Euidũ eocus ꝓ comparandis lignis
tabuias aggressiis diriperet. earumꝙ ignibꝰ sibi prandium
p̃pararet. Cũ sequenti nocte idem indulfus ad secessĩ ca pi¬
grasacur monasterii tabulas tam petulant ineidi. p̃cepas¬
set a quoda sene sciscitatus ẽ. At nle more gallico sẽm senie
cumberet. E odem momento sub eadẽ specre ciudã clerico
foris dormienti. idem senex apparint. dicens. Surge ee d iir
comiti ut ab hoc meo monasterio inqͦ diuersoriũ fieri om̃ino¬
ñ licet: antequã me adiracundiã ꝓuocet saluus recedat.
Ecce ego familiari eius mͥ obnoxio. quẽ uidelicet ꝑcus¬
sum ante secessũ dimisi domꝰ congruã medelã refundam.
Quem quis eẽt clericus requirens. ipsũ se eẽ ꝑhibuit. qui
ci. Statim clericus surgens. lum̃ arripuit. et expicturȩ si

Expanded text:
eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem cumberet. Eodem momento sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse perhibuit, qui isset. Statim clericus surgens lumen arripuit, et ex picturae si
Abbreviated transcription (Latin):
ode tepore subpo piceni comes ibi applieuit. Qui mo¬
nachis quidem plurimã dapsilitatẽ ostendit. et in rebus
dam uenerabilis monasterii usurpationẽ suoꝵ ꝓhibiut. huiꝰ
familiaris quidã nomine faraldus existens. si quando suppo
adpalatiũ ꝓcessisset. fornicarias illue de testanteb  monachis.
nonuerebatur in ducere atq cũ eis comessationes et saltatiões
Nlicitas celebrarȩ his deniq noctis principio secessiũ peceis.
nocte dependens uocis officiũ nonhaberet. matitinalibe
horis beatus gregorius ei uidendũ se p̃buit dicens. Inimice
Aĩ ñ cibi sufficuunt alia mala quȩ inmeo monasterio ꝑficao¬
cit oꝑaris. in siꝑ scenicas meretrieulas in claustro monaẽbi co
tanquã in theatro condiicis: Crede mͥ hoc annoꝑibis. Iune
ille magnis cepit uirib penitentiã supplicare. Et de cetero
plena correctionẽ ꝓmutere. Continuo gregorius uissit
cu dimitti. Qui ad tr̃am decidens. quia cõrrigi noliati

Expanded text:
e tempore Suppo, Piceni comes, ibi applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, anocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit,
Abbreviated transcription (Latin):
anostratib similit̾ inquisita. arauennatib ꝓbari nullomͦͦ
potiut: gregoriũ insua sententia ꝑmansisse ꝓcul dubio illud
ostendit: quod neq ob hoc quantũ exapicibꝰ eius dinoscitur.
gregorius sollicitudinis suȩ oculos conu̾tebat: uerum
etiam ne impiine p̃sumerent᷑ qͣndoq maiora. hoc in reb
illicita p̃sumantur: aut impune ñ concessa temptẽt᷑. P uenit
itaq ad nos. diacones ȩccłȩ catẽnensis calciatos compagis ꝓced̾e
p̃sũpsisse. Quod quia nulli actenus ꝑ totã siciliã licuit. nisi
solis tantũ mͦ diaconib ȩccłȩ misenendis: qͥbꝰ olim apre deces-¬
sorib nr̃is ñ dubitatur eẽ concessũ. bene recolitis. Quia ergo
tantȩ temeritatis usus ñ ẽ leuit̃ ad tendendus: cũ om̃i hoc fr̃ni¬
tas ur̃a subtilitate requirat. Et si ita sic̃ ad nos ꝑuenit inuene¬
rit. utrũ aꝯse. uł alicuiꝰ hoc auctoritate p̃sũpserit. nob̃ subti¬

Expanded text:
nostratibus subtiliter inquisita, a Ravennatibus probari nullo modo nostratibus subtiliter inquisita, a Ravennatibus probari nullo modo potuit, Gregorium in sua sententia permansisse procul dubio illud ostendit, quod neque ob hoc, quantum ex apicibus ejus dignoscitur, Gregorius sollicitudinis suae oculos convertebat, verum etiam ne impune praesumerentur quandoque majora, hoc in rebus illicita praesumantur, aut impune non concessa tententur. Pervenit itaque ad nos diaconos Ecclesiae Catanensis calciatos campagis procedere praesumpsisse; quod quia nulli hactenus per totam Siciliam licuit, nisi solis tantum modo diaconis Ecclesiae Messanensis, quibus olim a praedecessoribus nostris non dubitatur esse concessum, bene recolitis. Quia ergo tantae temeritatis ausus non est leviter attendendus, cum omni hoc fraternitas vestra subtilitate perquirat; et si ita sicut ad nos pervenit invenerit, utrum a se, vel alicujus hoc auctoritate praesumpserint, nobis subti
Abbreviated transcription (Latin):
ret. uolentes cognoscere ueritatem: eũ similit̾ quȩ eẽt consue¬
tudo curauimꝰ requirendeͣ. Qui ut credi sibimet suaderet. atq
a nob̃ ualeret qd̾ petebat exigere. subiureiurando testatus est
antiquam consuetudinẽ fuisse. ut in quatuor aut inquinq
tia gͦ tua diligent̃ in uigilet. et cũ omi sollicitudine qͦd
letaniȩ sollempnes abantiquitate fuerint requirat.: nec eas sollep¬
nes nominando requirere studeat. s maiores: ut ꝑhoc qd̾ nob̾
p̃fatus ad eodatus diaconꝰ testatus ẽ. et p̃dicti ioħis ep̃i fatet᷑ epła.¬
solebat inletaniis pallio cognoscentes: lihentissime concedamꝰ. Sed
non hoc abillis ꝑ quirat. qui ab eccłasticis exhibent᷑ s ab aliis qͦs
sine fauore partis sue c̾e̾ cognouerit: et quęq sollicita indaga¬
tione reppererit. nob̾ subtilit̾ indicet. ut ueritate sic̃ diximꝰ cog¬
nita: cognita. srĩs et cep̃i nr̃i reuerentissimi mariniani ani

Expanded text:
ret, volentes cognoscere veritatem, eum similiter quae esset consueret, volentes cognoscere veritatem, eum similiter quae esset consuetudo curavimus requirendum. Qui, ut credi sibimet suaderet, atque a nobis valeret quod petebat exigere, sub jurejurando testatus est antiquam consuetudinem fuisse ut in quatuor aut in quinqutia ergo tua diligenter invigilet, et cum omni sollicitudine quot litaniae solemnes ab antiquitate fuerint requirat. Nec eas solemnes nominando requirere studeat, sed majores; ut per hoc quod nobis praefatus Adeodatus diaconus testatus est, et praedicti Joannis episcopi fatetur epsolebat in litaniis pallium cognoscentes, libentissime concedamus; sed hoc non ab illis perquirat, qui ab ecclesiasticis exhibentur, sed ab aliis quos sine favore partis esse cognoverit; et quae sollicita indagatione repererit, nobis subtiliter indicet: ut veritate, sicut diximus, cognita, fratris et coepiscopi nostri reverendissimi Mariniani anim
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod quia rei exitus manifestat. deficientib testimoniis
ꝑt̾res continuos annos infectũ ꝑmanserat. Iterũ marinianus
suoꝵ suggestione compulsus. usũ pallii quẽ ex consuetudine
sicut conuenerat uindicare ñ poterat: importunitate precum
se posse recipere confidebat. Qua ippt̃ gregorius in eadẽ senten-¬
cia ꝑmanens: eidem cartulario ꝑ indictionẽ scd̾am scribit. di-¬
anobis quȩ eẽt antiqua consuetudo: respondit qd̾ in omĩb leta¬
apparuit. S hoc asseruit: qd̾ dicere iussus ẽ. Nam tempore quo
ate isdẽ ioħes quondã ep̃s ẽ in hibitus. ne pallio in ordinate ac
temera: uti p̃sumeret. scripsit nob̃ hanc fuisse priscã consuetu¬
dinẽ: ut ciuitatis ipsiꝰ ep̃s pallio in letaniis sollempniliꝰ utere¬
tur. Quarũ tͥ litterarũ exemplaria: ꝓ tua informatione transmi¬
simꝰ. Ad eodatus uͦ p̃dictȩ ȩccłȩ diaconꝰ. dũ apud nos tempore
quod hic fuit. similit̾ de eiusdẽ usu pallii agere enixius stude¬

Expanded text:
Quod quia, sicut rei exitus manifestat, deficientibus testimoniis per tres continuos annos infectum remanserat, iterum Marinianus suorum suggestione compulsus, usum pallii, quem ex consuetudine sicut convenerat vendicare non poterat, importunitate precum se posse recipere confidebat. Quapropter Gregorius in eadem sententia permanens, eidem chartulario per indictionem secundam scribit, dia nobis quae esset antiqua consuetudo, respondit quod in omnibus litaapparuit. Sed hoc asseruit quod dicere jussus est. Nam tempore quo a te idem Joannes quondam episcopus est inhibitus, ne pallio inordinate ac temere uti praesumeret, scripsit nobis hanc fuisse priscam consuetudinem, ut civitatis ipsius episcopus pallio in litaniis solemnibus uteretur. Quarum ibi litterarum exemplaria pro tua informatione transmisimus. Adeodatus vero praedictae Ecclesiae diaconus, dum apud nos tempore quo hic fuit similiter de ejusdem usu pallii agere enixius stude
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod fere consultũ: id̾circo dilectionẽ tuã antedicto fr̃i
nr̃o modios mille tritici. aut si plus leuare potuerit. usq
ad duo milia scriptis te dare p̃sentibꝰ deputamꝰ. Hortam᷑ gͦ
ut inhis p̃bendis nulã morã aut excusationẽ adducas:
quatenꝰ dũ tempꝰ sinit. et hic cũ dĩ ad iutorio sine ꝑiculo
Credat mͥ caritas tua: quia ualde contristatus sũ de tristi.¬
cia tua. et cetera. Preterea centũ solidos ꝑpetrũ subdiaconẽ
dilectioni tuȩ dari fecimꝰ: quos peto ut absq in iurias suscipias:
regorius candido defensori.¬

Expanded text:
amus ferre consultum, idcirco dilectionem tuam antedicto fratri nostro mille modios tritici, aut, si plus levare potuerit, usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus deputamus. Hortamur ergo ut in his praebendis nullam moram aut excusationem adducas, quatenus, dum tempus sinit, et hic cum Dei adjutorio sine periculo Credat mihi charitas tua, quia valde contristatus sum de tristitia tua, et caetera. Praeterea centum solidos per Petrum subdiaconum 69 dilectioni tuae dari fecimus, peto quos ut absque injuria suscipias. » Item Gregorius Candido defensori
Abbreviated transcription (Latin):
nib mitẽ nicitur edere cantilenã: naturali quodã fragore quasi
plaustra ꝑgradus confuse sonantia. rigidas uoces iactat: sicq
audientiũ animos quos mulcere debuerat: exasꝑandos magis¬
ac obstrependo con turbat.

Expanded text:
nibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi nibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magistrependo conturbat.
Abbreviated transcription (Latin):
scã romanã ęccła modulatur constituit. eiq cũ non nullis p̃diis
duo habitacła. scilicet alterũ sub gradib basilicȩ beati pecri apłi:
alterũ uͦ sublateranensis patriarchii domib fabricauit. ubi usq
hodie lectus eius quo recubans modulabatur: & flagellũ ipsiꝰ
quo pueris minabatur. ueneratione congrua. cũ autentico anti¬
phonario reseruatur. Quȩ uidelicet loca: ꝑ p̃cepti seriem subint̾¬
inter alias europȩ gentes. gerinani seu galli discere. crebroq
rediscere insignit᷑ potuerunt: in corruptam uͦ tam leuitate ani¬
mi quia non ñ nulla de ꝓprio gregorianis cantib miscuerunt.:
quam feritate quoq naturali seruare minime potuerunt.
Alpina siquidẽ corpora. uocũ suarũ tonitruis altissonȩ ꝑstre.¬
pentia. susceptȩ modulationis dulcedinẽ ꝓprie ñ resultant.: quia
bibuli gutturis barbara feritas. dũ infłexionib et reꝑcussio¬

Expanded text:
sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub inteinter alias Europae gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem corpora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussio
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ radices euelleret. destrueret. atq disꝑderet. sicq demũ
edificaret. plan. taretq uirtutes: om̃s consuetudines quas
contra priscã traditionẽ apłicam nouit̾ pullulasse cognouerat.
uidelicet de ministris de cantorib de laicis. pontifici familca¬
ł riter
adherentib detitu landis p̃ iudicialit̾ quib libet reb: de conte¬
gendo dalmaticis apłico feretro. de pastillatico ꝓ pallio. uł conse¬
cratione. pontificũ. et de non admittendis passim laicis ad
uero collectis circumquaq positarũ ꝓuinciarũ epĩs: a totius sc̃ȩ
uniuersalis ȩccłȩ corpore segregauit. eaq sub interpositione terri-¬
bilis anathematis. tam generalit᷑ quã ꝑꝑetualit̾ condempnauit.
De inde indomo dñi more sapiencissimi
salomonis. ꝓpt̾ musicȩ compunctionẽ dulcedinis antipho¬
nariũ concentu cantoꝵ studiosissimꝰ nimis utilit̾ compilau̾it.
Scolam quoq cantoꝵ. quȩ hactenus eisdem institutionib in

Expanded text:
um radices evelleret, destrueret atque disperderet, sicque demum aedificaret, plantaretque virtutes, omnes consuetudines quas contra priscam traditionem apostolicam noviter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris cantoribus, de laicis pontifici familiariter adhaerentibus, de titulandis praejudicialiter quibuslibet rebus, de contegendo dalmaticis apostolico feretro, de pastillatico, et de nontillatico, et de non admittendis passim laicis ad vero collectis circumquaque positarum provinciarum episcopis, a totius sanctae universalis Ecclesiae corpore segregavit, eaque sub interpositione terribilis anathematis, tam generaliter quam perpetualiter condemnavit. 6. Deinde in domo Domini, more sapientissimi Salomonis, propter musicae compunctionem dulcedinis, Antiphonarium centonem cantorum studiosissimus nimis utiliter compilavit; scholam quoque cantorum, quae hactenus eisdem institutionibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea natali ep̃o defuncto. cũ dalmatinoꝵ generalitas
honoratũ archidiaconẽ. quẽ ipse ex prb̃o indiaconẽ con¬
uerterat. sibi p̃ficiendũ concordit᷑ elegissent. eoꝵq decretũ
pontifex apꝓbasset: factione malchi epĩ rectoris apłici patri¬
monii manuq militari maximꝰ multis criminib in uolutꝰ.
ep̃atũ salonitanȩ ciuitatis inuasit. Quod gregoriꝰ audiens:
dalmatinis et iadertinis epĩs. ne illi manꝰ imponerent. sub
magna interminatione ꝓhibuit. At uͦ maximꝰ qui ep̃at̃
sedem contͣ canones in uaserat. etiã sacerdotiũ contra dm̃
ꝑ symoniacã heresim ab ep̃is duntaxat. excõmunicatis corrup¬
tis ñ timuit ꝓ mereri. fauente sibi occasione temporis excu¬
piditate simulq in solentia augusti: quẽ disꝑgendo faculta¬
tes in uase ęccłȩ ad eo defensorẽ scelerũ suoꝵ effecit: ut grego¬
riũ ñ solũ frequent̾ postularet. quatinꝰ indiscussam maximi

Expanded text:
nterea, Natali episcopo defuncto, cum Dalmatinorum generalitas Honoratum archidiaconum, quem ipse ex presbytero in diaconum converterat, sibi praeficiendum concorditer elegissent, eorumque decretum pontifex approbasset, factione Malchi episcopi, rectoris apostolici patrimonii, manuque militari Maximus multis criminibus involutus, episcopatum Salonitanae civitatis invasit. Quod Gregorius audiens, Dalmatinis et Jadertinis episcopis ne illi manus imponerent, sub magna interminatione probibuit. At vero Maximus, qui episcopatus sedem contra canones invaserat, etiam sacerdotium contra Deum per simoniacam haeresim ab episcopis duntaxat excommunicatis, pretio corruptis, non timuit promereri: favente sibi occasione temporis ex cupiditate simul insolentiaque Augusti, quem dispergendo facultates invasae ecclesiae adeo defensorem scelerum suorum effecit, ut a Gregorio non solum frequenter postularet, quatenus indiscussam Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
ongum ẽ nimis et difficile. si elemosinarũ eius saltem
huiꝰmodi ꝓsequar actiones: hoc breuit̃ asseroꝰ et qͥa et non
petentib ultro distribuit. & omĩbꝰ sibi petentib hylarit minis¬
ciauit. Unde heliȩ prb̃o & abbati ꝓuinciȩ isauriȩ: euuangłia
inquit sicut mandastis transmisimꝰ. Et pꝰ pauca. Solidos aut̃
uob̾ uoluistis ꝓ necessitatib cellȩ. quinquaginta transmitti:
quos multũ eẽ estimantes: exeis nob decẽ donastis. ut quadra¬
ginta mitteremꝰ. S ne forsitan uł hoc graue eẽt. alios decem¬
nob̃ exeis ad huc dignati estis largiri.S quia uos ualde in con¬
tinentia ur̃ã benignos inuenimꝰ: eidẽ benignitati. uice simili res-¬
pondentes quinquaginta transmisimꝰ. Et ne forsitan minus
eẽnt. alios decem suꝑ ad didimꝰ. Ne uͦ et hoc adhuc minus
eẽt: alios duodecĩ iungi fecimꝰ. In hoc aut̃ cognoscimꝰ caritatẽ
urãm: quia de nobis ita p̃sumitis. sic̃ uos p̃sumere debetis

Expanded text:
ongum est nimisque difficile, si eleemosynarum ejus saltem hujusmodi prosequar actiones; hoc breviter assero, quia et non petentibus ultro distribuit, et omnibus sibi petentibus hilariter ministravit. Unde Eliae presbytero et abbati provinciae Isauriae: « Evangelia, inquit, sicut mandastis, transmisimus. » Et post pauca. « Solidos autem vobis voluistis pro necessitatibus cellae quinquaginta transmitti quos multum esse existimantes, ex eis nobis decem donastis, ut quadraginta mitteremus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, alios nobis ex eis adhuc dignati estis largiri. Sed quia vos valde in continentia vestra benignos invenimus, eidem benignitati vice simili respondentes, quinquaginta transmisimus. Et ne forsitan minus esset, alios decem superaddimus. Ne vero et hoc adhuc minus esset, alios duodecim jungi fecimus. In hoc autem cognoscimus charitatem vestram, quia de nobis ita praesumitis, sicut vos praesumere debetis.
Abbreviated transcription (Latin):
latibula requisiuit. Inquib dũ ab om̃ib sũma sollicitu¬
dine quereretur: in dicio colũpnȩ fulgidȩ. suꝑ se iugi¬
ter a cęlo de.pendentis. agnoscĩtur. Capitur: trahitur: et
apud beati pecri apłoꝵ principis templũ. sũmꝰ pontifex

Expanded text:
latibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitulatibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudine quaereretur, indicio columnae fulgidae, super se jugiter a coelo dependentis, agnoscitur, capitur, trahitur, et apud beati Petri apostolorum principis templum summus pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
gti᷑ dũ magna multitudo cõmunis ȩtatis. sexus atq ꝓfessioĩs.
iuxta p̃ceptionem leuite gregorii die constituta. dnm̃
rogatura uenisset: in tantũ lues ipsa diuino iudicio de¬
seuit: ut intra uniꝰ horȩ spaciũ. dũ uoces plebs ad dnm̃n
supplicationis emuteret: octoginta homines ad terram
corruentes. sp̃m exalarent. S nequaquam destitit facun¬
dissimꝰ rethor popło p̃dicare. ne ab oratione cessarent:
donec miseratione diuina. pestis ipsa qui esceret:
nim uͦ cũ adhuc futurus antistes putaret xliiii.¬
se. pͥncipem a consensu consecrationis suę penitus
auertisse: cognouit tandem suas litteras. a germano
p̃fecto urbis interceptas fuisse. Cuiꝰ rei grã imꝑiale res¬
ponsũ. qđ uidelicet uoluntati suȩ contrariũ. querebatur
p̃ueniens. quia palã egredi portas ciuitatis ñ poterat: ane¬
gociatorib exponen dũ se dissimulato ut fertur habitu
callidus impetrauit. siluarỹ. saltus expetiit: cauernarũ

Expanded text:
tur dum magna multitudo omnis aetatis, sexus 38 atque professionis, juxta praeceptionem levitae Gregorii, die constituta, Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed nequaquam destitit facundissimus rhetor populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 44. Enimvero, cum adhuc futurus antistes putaret se principem a consensu consecrationis suae penitus avertisse, cognovit tandem suas litteras a Germano praefecto urbis interceptas fuisse. Cujus rei gratia imperiale responsum, quod videlicet voluntati suae contrarium rebatur, praeveniens, quia palam egredi portas civitatis non poterat, a negotiatoribus exponendum se, dissimulato, ut fertur, habitu, callidus impetravit, silvarum saltus expetiit, cavernarum
Abbreviated transcription (Latin):
grece gregoriꝰ. qd latine uigilat̾tiꝰ sonat uocaret᷑. t⁊ am
recta quę doc turꝰ erat dũ uius oꝑib adimpleuit: sibi¬
met ipsi utiq sẽ uigilasse ꝑ docuit. Cũ uͦ rect. quȩ facie¬
bat docendo quoq disseruit: uigilasse dinoseit ñ solum
sibi. s eciã futuri tẽporis & plans.¬

Expanded text:
d Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tu neq aliquis hic tecũ degentiũ. suã patriã reuidebit.
Wox ut theutgaudꝰ lectulo se ꝓripuit: et primo suis. deinde
monasterii monachis. postremo quibꝰcũq potuit somniũ
reuelauit. E quia aliud hospicium cicius apontifice impe¬
trare non potuit: apud sabinos concedeis. eodẽ anno cũ suis

Expanded text:
tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedens, eodem anno cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
cumq teutgaudus hospitandi sibi licentiã. suscepisse apon¬
tifice respondisset: gregorius ait. Et tu qͥ petisti. & ille
qui dedit utriq contra dñi fecistis. cuiꝰ uindictã cicius in¬
curretis. Euigilans teutgaudꝰ intremuit: ẽt facta oratione
sopori se reddere uoluit. cũ repente uenientiũ sonitũ audieis.
uehem̃ter expauit: seq dormire simulauit. Apppians eg̃o beatꝰ
diacono qͥ se p̃ibat cũ lumine dicens. Corripe illũ. Qui cũ
correptus in lectulo clausis occłis resedisset. gregoriꝰ ait.
Aspice innos. Intuitus aut̃ eos theutgaudꝰ magis intremuit.
eũq sibi talit̾ cõminantẽ audiuit. Quia scdo cõmonitus. uer¬
bis oris mei credere uoluisti: & me tua in obedientia ad eo
ꝓuocasti.ut hunc apłm dĩ huc fatigare studuerim. scito cog¬
noscens. quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris. fu¬
tura ebdomada cũ tuis omibꝰ uita priuaberis. Si uͦ recesse¬
ris. abhac quidẽ in omentanea sententia liberaberis. s neq

Expanded text:
Cumque Theutgaudus hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. Appropinquans ergo Gdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
domi qui petitionẽ ep̃i uolentis ascismate reuerti suscepit:¬
atq eam se ꝑdidisse ꝓfessus ẽ.: & post modũ ab aduersariis ȩcclȩ
tenebatur: quod ego ñ neglegentia s uenalitate eius factũ arbitror.
Unde miror. quia in eo culpam hanc. minime ur̃a excellentia
uindicauit. S tam̃ quia hoc miratus sum: memet ipsũ ciciꝰ
rep̃hendi. Nam ubi domnꝰ iustinꝰ consilium p̃bet. qͥ pacẽ
cum catholica eccła ñ habet: ibi ñ possunt heretici ad dici.
Preterea scĩ petri apłoꝵ principis nataliciũ diem. in romana
ciuitate uos facere uelle ꝑhibetis.& oramꝰ om̃ipotentẽ dñm
ut sua uos miscdia ꝓtegat: et uota ur̃a uos implere conce¬
dat. S et p̃dictus uir eloquentissimꝰ peto ut simul conueniat.
Qui si ñ uenerit. aur̃is obsequiis recedat. uł certe si urã excellen¬
tia fortasse emergentib causis. uenire nequiuerit: ipse tamen

Expanded text:
domus, qui petitionem episcopi volentis a schismate reverti suscepidomus, qui petitionem episcopi volentis a schismate reverti suscepit, eam se perdidisse professus est, et postmodum ab advesariis Ecclesiae tenebatur. Quod ego non negligentia, sed venalitate ejus, factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam hanc minime vestra excellentia vindicavit; sed tamen quia hoc miratus sum memetipsum citius reprehendi. Nam ubi domnus Justinus consilium praebet, qui pacem cum catholica Ecclesia non habet, ibi non 106 possunt haeretici addici. Praeterea sancti Petri, apostolorum principis, natalitium diem in Romana civitate vos facere velle perhibetis; et oramus omnipotentem Dominum, ut sua vos misericordia protegat, et vota vestra vos implere concedat. Sed praedictus vir eloquentissimus peto ut simul veniat; qui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, emergentibus causis, venire nequiverit, ipse tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ro domno ioħi seripserã. s credo quia mͥ familiaris ur̃ ille iu-
uenculus rescripsit. quiã ad huc de dõ nichil didicit. qui uis-¬
cera caritatis nescit. qui incelestib reb ab om̃ib accusatur: qͥ in¬
sidiari cotidie diuersoꝵ mortib ꝑ occulta testamenta nec dm̃
ꝑfecte habes. ipsũ pͥus corrige⁊ ut exhis qͣ uob̃ uicini st̃. etiã hii qͥ uicint
ñ st̃ exẽplo melus em̃dent᷑. Iuiꝰ lingũa noli reciꝑe. ille ad consiliũ
enĩ illũ audit: scio quia pacẽ cũ suis fr̃ib habere ñ poterit:. Lxi.¬
alterius exarasti. et eradicare t̾minos minime timuisti. in duob
mensib excõnmunicatos ẽẽ decernimꝰ: ita ut si quid eis intra
duoꝵ mensiũ spaciũ humanitus euenerit. benedictione uiatici
ñ priuentur. Deinceps aut̃ ab eoꝵ consiliis capͥtus existe. sollici-¬
teq custodi: ne si eis inmalo discipulus fueris. quib magis¬
Illud uͦ cognoscite. quia me ñ modice contristauit. qd̾ maior

Expanded text:
ro domno Joanni scripseram; sed credo quia mihi familiaris ille vester juvenculus rescripsit, qui adhuc de Deo nihil didicit, qui viscera charitatis nescit, qui in scelestis rebus ab omnibus accusatur, qui insidiari quotidie diversorum mortibus per occulta testamenta, nec Dominum eritatis perfecte habes, ipsum prius corrige, ut ex his qui vobis vicini sunt, etiam hi qui vicini non sunt exemplo melius emendentur. Illius linguam noli recipere; ille ad consilium enim illum audit, scio quia pacem cum suis fratribus habere non poterit. alterius exarasti, et eradicare terminos minime timuisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe, teque sollicite custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus magisIllud vero cognoscite, quia me non modice contristavit quod major
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ p̃sumas accedere: scitorus in animȩ tuȩ ꝑicło minis.¬
trare. et dõ nr̃o te sine dubio reddere rationẽ. si huiꝰ sceleris
conscius. in eo quo es ordine celans ueritatẽ ꝑmanere uolueris.
b hoc sollicitissimꝰ ȩccłȩ dĩ custos gregorius. uniꝰ cuiꝰq Lix
consiliarios arguens: quantũ inse erat. om̃s om̃ino saluare cer-¬
tabat. Unde uenantio exmonacho patricio. pꝰ aliqua scribens
ait. Scio quia cũ epła mea suscipitur. ꝓtinꝰ amici conueniunt
luterati. clientes uocant᷑: et de causa uitȩ. consiliũ exfactorib
mortis queritur. Qui dum non te s res tuas diligunt. nulla
tͥ nisi quȩ ad tempꝰ placeant locuntur. Tales etiã fuerunt sicut
ipse reminisceris dudũ consiliarii: qui te ad tanti facinꝰ ꝑduxe¬
runt delicti. Et ut tibi aliquid secularis auctoritatis loquar:
cum amicis omĩa tractanda sunt. s prius de ipsis. Si uͦ in cau¬

Expanded text:
nullo modo praesumas accedere: sciturus in animae tuae periculo minisnullo modo praesumas accedere: sciturus in animae tuae periculo ministrare, et Deo nostro te sine dubio reddere rationem, si hujus sceleris conscius, in eo quo es ordine, celans veritatem permanere volueris. » 44. Ob hoc sollicitissimus Ecclesiae Dei custos Gregorius, uniuscujusque consiliarios arguens, quantum in se erat, omnes omnino salvare certabat. Unde Venantio, exmonacho patricio, post aliqua scribens, ait: « Scio quia cum epistola mea suscipitur, protinus amici conveniunt, litterati clientes vocantur, et de causa vitae consilium a fautoribus mortis quaeritur: qui dum non te, sed res tuas diligunt, nulla tibi, nisi quae ad tempus placeant, loquuntur. Tales enim fuerunt, sicut ipse reminisceris, dudum consiliarii, qui te ad tanti facinus perduxerunt delicti. Et, ut tibi aliquid saecularis auctoris loquar , cum amicis omnia tractanda sunt, sed prius de ipsis. Si vero in cau
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ t os uictorio epõ panormitano post aliqua. Cuiꝰ inquit iam
culpȩ sis intelligis. ut ego tam longe positus. quȩ in ciuitate
tua aguntur gͦnoscam: et tot curis occupatus quȩ fieri debe¬
ant disponã. Notandũ sane. quia sicut manifesta crimina
discretissimꝰ p̾sul gregorius aut uix aut nũquã sine uindicta
laxabat: ita nimirum in reb dubiis. nũquã aliquando certam
sententiã ꝓferebat. Quappt̃ andreȩ tarentino epo scribit dicens.
Ante tribunal iudicis ęt̾̃nĩ securꝰ aspiciet: qͥsqͥs reatus sui consciꝰ.
digna eũ mͦ pęnitentia placare contendit. Habuisse te siquidẽ
concubinã. manifesta ueritate cõꝑimꝰ. De qua etiã contraria est
qͥbdã nata suspicio. S quia in reb ambiguis. absolutũ non
debet eẽ iudiciũ. hoc tuȩ conscientiȩ elegimꝰ cõmittendũ. Qua-
dere. si insacro ordine constitutus. eius te ꝑmixtione eẽ recolis
maculatũ: sacerdotii honore deposito. ad amministrandum

Expanded text:
em Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, inquit, jam culpae sis intelligis, ut ego tam longe positus, quae in civitate tua aguntur, agnoscam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, disponam. » 43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina discretissimus praesul Gregorius, aut vix, aut nunquam sine vindicta laxabat: ita nimirum in rebus dubiis nunquam aliquando certam sententiam proferebat. Quapropter Andreae Tarentino, episcopo, scribit dicens: « Tribunal judicis aeterni securus aspiciet, quisquis, reatus sui conscius, digna eum modo poenitentia placare contendit. Habuisse siquidem te concubinam manifesta veritate 105 comperimus, de qua etiam contraria est quibusdam nata suspicio. Sed quia in rebus ambiguis absolutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re, si in sacro ordine constitutus, ejus te permixtione esse recolis maculatum, sacerdotii honore deposito, ad ministrandum
Abbreviated transcription (Latin):
e t oi passiuo epõ. Bene nouit fr̃nitas uĩa. quã longo tempo¬
re. apruptiũ sit pastorali sollicitudine destitutũ. Ubi diu
quesiuimꝰ quis ordinari debuisset: et nequaquã potuimꝰ in¬
uenire. S quia importunꝰ mͥ in morib suis. in psalmodie
studio. in amore orationis ualde laudatur. & religiosã uitã
om̃imͦi agere dr̃ hunc uolumꝰ ut fr̃nitas uĩa ad se faciat ue.¬
nire: et de anima sua ãmoneat. quatinꝰ inbonis studiis cres¬
cat. & si nulla ei crimina quȩ ꝑ legis sacrȩ regulã morte multata st̃
obiuant. tc̃ hortandus ẽ ut uł monachus. uł auob̃ subdiaconꝰ
fiat: et post aliquantũ temporis si dõ placuerit ipse ad pasto¬
ralem curam debeat promoueri.

Expanded text:
em Passivo episcopo: « Bene novit fraternitas vestra quam longo tempore Aprutium pastorali sit sollicitudine destitutum. Ubi diu quaesivimus quis ordinari, debuisset, et nequaquam potuimus invenire. Sed quia Opportunus mihi in moribus suis, in psalmodiae studio, in amore orationis valde laudatus, religiosam vitam omni modo agere dicitur: hunc volumus ut fraternitas vestra ad se faciat venire, et de anima sua admoneat, quatenus in bonis studiis crescat. Et si nulla ei crimina, quae per legis sacrae regulam morte mulctata sunt, obviant, tunc hortandus est ut vel monachus, vel a nobis subdiaconus fiat: et post aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promoveri.
Abbreviated transcription (Latin):
quid feceris: inte scias postea uindicandũ.
dicens. Seniorem ne increpaueris. S hȩc eiꝰ regła. in eo
seruanda ẽ: cũ culpa senioris exemplo suo ñ trahit ad interitũ.
corda iumioꝵ. Ubi enĩ senior iuuenib exemplũ ad interi¬
tũ p̃bet: ibi districta increpatione feriendꝰ ẽ. Nam scͥptũ ẽ.
Laqueus iuuenũ om̃s uos. Et rursũ ꝓpħa dicit. Peccator
centũ annoꝵ maledictus erit. Tanta aut nequitia ad aures
meas de tua senectute ꝑuenit: ut eã nisi adhiic humanitꝰ
pensaremꝰ. fixa iam maledictione feriremꝰ. Dictũ qͥppe mͥ ẽ.
quod dnĩcoꝵ die. priꝰquã missarũ sollẽpnia celebrares. ad exa-¬
randã messem latoris p̃sentiũ ꝑrexisti: & post exarationẽ eiꝰ.
missarũ sollẽpnia celebrasti. Post missarũ uͦ sollẽpnia: etiam
t̃minos possessionis illiꝰ eradicare. minime cimiusti. Quod
factũ quȩ pena debuit insequi: om̃s qui audiunt sciunt.

Expanded text:
quid feceris, in te scias postea vindicandum. dicens: Seniorem ne increpaveris . Sed haec ejus regula in eo servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi enim senior juvenibus exemplum ad interitum praebet, ibi districta increpatione feriendus est. Nam scriptum est: Laqueus juvenum omnes vos . Et rursum propheta dicit: Peccator centum annorum maledictus est . Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe mihi est quod Dominico die priusquam missarum solemnia celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti; et post exarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia etiam, et terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debuit insequi, omnes qui audiunt, sciunt.