comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ⁊ hoc simulate fecerit. Qd̾ si
absurdissimũ atq falsissimũ est.
sic gͦ ⁊ illa in qͥbꝰ uideoꝵ cõsuetu.¬
dini cõgruebat. lib̾tate prudẽti
nõ necessitate seruili. aut q̃d est
inaigniꝰ dispensatiõe fallaci: potiꝰ
ꝙͣ fideli. Fidelibꝰ em̃ ⁊ his qui cog.¬
nouer̃ ueritatẽ. sic̃ ipse testat᷑. nͥ
forte ⁊ hic fallit. om̃is creatura
dei bona ẽ.⁊ nicħ abiciendũ q̃d
cũ graꝵ actione accipit᷑. Ergo ⁊
ipsi paulo nõ solũ uero. uerũ
oẽ dispensatori maxxime fideli.
nõ solũ cognitori. uerũ oẽ doc.¬
tori ueritatis. om̃is utiq in
cibis creat᷑a dei nõ simulate s
uere bona erat. Cur gͥ nͥ simu.¬
late suscipiendo sacram̃ta sacroꝵ¬
cerimoniaꝵq gentiliũ. s de cib̾
⁊ p̃̾p acio uerũ sentiẽdo ac docen.¬
⁊ ũ potuit fieri tanꝙͣ. iudeus
iuidĩs. nͥ fallacit̾ suscipiẽdo sacͣ¬
m̃ta udeoꝵꝰ Cur oleastro ĩserto
seruaũ dispensatioĩs ueracẽ fidẽ.

Expanded text:
utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione fallaci potius quam fideli. Fidelibus enim et his, qui cognouerunt ueritatem, sicut ipse testatur, nisi forte et hic fallit, omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione accipitur. ergo et ipsi Paulo, non solum uiro, uerum etiam dispensatori maxime fideli, non solum cognitori, uerum etiam doctori ueritatis, omnis utique in cibis creatura dei non simulate, sed uere bona erat. cur igitur nihil simulate suscipiendo sacrorum caerimoniarumque gentilium, sed de cibis et praeputio uerum sentiendo ac docenet non potuit fieri tamquam Iudaeus Iudaeis nisi fallaciter suscipiendo sacramenta Iudaeorum? cur oleastro inserto seruauit dispensationis ueracem fidem
Abbreviated transcription (Latin):
bris rerũ futuraꝵ ds̃ fieri uisse.¬
rat. tanꝗͣ idolatͥam gentiliũ dã¬
nare credet᷑. Hoc ẽ em̃ q̃d illi
iacobꝰ ait: auditũ de eo ẽẽ q̃d dis.¬
cessionẽ doceat a moyse. q̃d utiq
nefas ẽ. ut credẽtes in xp̃m dis.¬

Expanded text:
bris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo esse, quod discissionem doceat a Moyse, quod utique nefas est, ut credentes in Christum dis
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc illa ueracit̾ uͥ opꝰ eẽt obseruãs.
ut dãnanda nõ ẽẽ mõstraret. p̾dicãs
tñ instant̾ nõ eis s reuelata grã fidĩ
saluos fieri fideles. ne ad ea tanꝗͣ ne.
cessaria suscipienda cõpelleret. Sic
aut̃ credo apłm paulũ ueracit̾ cũc.¬
ta illa gessisse. nec tñ nũc quẽꝙͣ. fac.¬
tũ ex iudeo xͥanũ uł cogo ł sino ta.¬
lia ueracit̾ celebrare: sic̃ nec tu cui
uidet᷑ paulus ea simulasse. cogis
ullũ uł sinis talia simulare. An uiᷤ
immo sentẽtie tue. ut pꝰ eugłm xͥ¬

Expanded text:
bseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed reuelata gratia fidei salnos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda compelleret. sic autem credo apostolum Paulum ueraciter cuncta illa gessisse nec tamen nunc quemquam factum ex Iudaeo Christianum uel cogo uel sino talia ueraciter celebrare. sicut nec tu, cui uidetur Paulus ea simulasse, cogis istum uel sinis talia simulare. An uis, immo sententiae tuae, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
ti ascender̃t filii isrł de tr̃a egyp
pellectilem qͣ egẏptios spoliauerãt
possit in telligi. estimans curio¬
sitatem ẽẽ finitã. Maior querẽdi
ardor excoritur. & ad similitudinẽ¬
& aquila transtulerit armatos. Uo¬
lumen ebreũ replico. q̃o paulus
sos caracteres sollicitus attẽdens
scriptũ reperio a moẏse. Uamusin.
alubne. ifrł̃. meares. munirami¬

Expanded text:
ti ascenderunt filii Israhel de terra Aegyptipellectilem, qua Aegyptios. spoliauernot, possit intellegi. Aestimas curiositatem esse finitam? maior quaerendi ardor exoritur et Aquila transtulerit armatos. Volumen Hebraeum replico, quod Paulus sos characteres sollicitus attendens, scriptum reperio. VAMUSIM ALU BNE ISRAEL MEAREZ MESRAI
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur ad abrahã
quod quarta ꝓgenie filii ifrł
ẽẽnt de egypto eͥgressuri : q
postea moẏses seribit. quĩta
aũ ꝓgenie ascender̃t filii ifrł
de trã egẏpti q̃d utiq nisi ex¬
ponatur. uidetur ẽẽ cõtrariũ.
Hoc uero ꝓblema eum legissem
cepi mecum tacitus estuare.
& euestigio genesim exodũq
ꝑcurrens: repperi loca in qͥbꝰ
seripta s̃: q̃ uidentur fac̾e q̃slio¬
nem. Ac pͥmo estimabã sp̃alibꝰ
sp̃alia ꝯparans. in dissolubilia
post diluuium uixisse seribr.
nee tñ archam ingressus est ẽ
noe. Et ẽ ipse dñis locutus sit
ad abrahã. sciendo scies qr pe¬
regriuũ erit sem̃ tuũ ĩ tr̃a ñ
sua. ⁊ ĩ seruitutẽ redigent eo ᷤᷤ
seribit in exodo. et factum ẽ
pꝰ qͣdrĩgẽtos trigĩta annos: exciuit
om̃is potentia dñi de tr̃a egipti.Agar
quoq ismahelem qͣsi lactentem & te¬
nerum portat ĩ hum̾is sins. c̃ decẽ
& octo ferme et ampliꝰ reperiatur
annoꝵ. et ridicłm sit tam gͣndem

Expanded text:
loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Hoc uero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens repperi loca, in quibus scripta sunt, quae uidentur facere quaestionem. ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia conparans indissolubile post diluuium uixisse scribitur, nec tamen arcam ingressus est cum Noe; et, cum ipse deus locutus sit ad Abraham: sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua et in seruitutem redigent eos scribit in Exodo: et factum est post quadringentos triginta annos, exiuit omnis potentia domini de terra Aegypti. Agar quoque Ismahelem quasi lactantem et tenerum portat in humeris, cum decem et octo ferme et amplius repperiatur annorum et ridiculum sit tam grandem
Abbreviated transcription (Latin):
eigo ⁊ filiũ cõprehẽdit. ut sciremꝰ
causas quibꝰ pat̾ cõphendat filiũ
et filiꝰ patrẽ nõ queat cõprehẽde:
hec u̾ba subnectit. Curiosꝰ lector
inqͥrat utrũ ita a semet ipso cog-¬
noscitur pat̾ qͦmͦ cognoscit᷑ a filio.
Sciensq illud q̃d scriptũ ẽ Pat̾ qui
me misit maior ẽ in om̃ibꝰ uerũ
ẽẽ ꝯtendet. ut dicat ⁊ ĩ cognitione
filii patrẽ ẽẽ maiorẽ. Dũ ꝑfectiuᷤ
et puriꝰ a semet ipso cognoscit̾
qͣm a filio alstair uericei.

Expanded text:
hendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in omnibus uerum esse contendet, ut dicat et in cognitione filio patrem esse maiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur quam a
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi gub̾nacła sustentantur ⁊
inhiant᷑: ut qͥ om̃is uici̾t neqͥ¬
cia. ⁊ penitꝰ se t̾rȩ coeqͣu̾it. ĩ alio
mũdo qͥ postea fabricandꝰ ẽ. fiat
diabłs principiũ plasmationiᷤᷤ
dñi: ut illudat᷑ ei ab angłis qui
exordii nõ amisere uͥtutẽ. quibꝰ
rursũ nũc demonez. ĩ alio mũdo
posse uł angłos uł hoĩes ꝓcreari.
Et post disputationẽ lõgissimã
qua om̃em naturã corporeã in
sp̃alia corp̃ra ⁊ tenui dic̃ ẽẽ mũ¬
aatam. cũctãq sub̃am in unũ
corpꝰ mũdissimũ ⁊ oĩ splẽdore
puriꝰ ꝯu̾tendã et talẽ qualẽ nc̃
humana mens nõ pot̃ cogitare:
ad extremũ intulit. Et erit ds̃
om̃ia in om̃ibꝰ ut uniu̾sa nat̾a
corporea redigat᷑ in eã sub̃am q̃
om̃ibꝰ melior ẽ. in diuinã uide¬
qui moriunt᷑ separatione carnis
et am̃e iuxta oꝑũ differentiam
diu̾̃sa ap̃d inferos obtineãt loca.
sic qui de celestis ierłm ut ita di¬
cam administratione moriunt᷑:

Expanded text:
sustentantur, et initiantur: ut qui omnes vicerit nequitia, et penitus se terrae coaequaverit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis Domini, ut illudatur ei ab Angelis, qui exordii amisere virtutem. » Quibus rursum nunc daemones, in alio mundo posse vel Angelos, vel homines procreari? Et post disputationem longissimam, qua omnem creaturam corpoream in spiritualia corpora, et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidequi moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
monium nõ solũ fuisse. s futos
mũdos eẽ testat᷑. nõ q̃d simł ⁊ pa-¬
riter om̃s fiãt. s aliꝰ post alium.
Statĩq subiũgit. Diuinitꝰ habita¬
culum. ⁊ uerã reqͥem ap̃d suꝑos
estimo intelligi. in qͣ creat̾e rõna-¬
biles cõmorantes ante qͣm ad in¬
feriora descend̾ent. ⁊ de ininsibi¬
libus ad uisibilia cõmigͣrẽt. ruen¬
tesq ad t̾ram crassis corp̃ribꝰ ĩdi¬
gerent: antiqͣ bĩtudine fruebãt᷑.
U nde ꝯditor ds̃ fec̃ eis cõgrua hu¬
milibꝰ locis corp̃ra. ⁊ mũdũ istũ
uisibilẽ fabricatꝰ ẽ. A mistrosq
ob salutẽ ⁊ correptionẽ eoꝵ qui¬

Expanded text:
monium non solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd illiꝰ cuxulo ꝯtinet̾ dissoluet᷑
ipsa tenet̾ et cingitur: uocabit᷑
t̾ra bona. ne nõ et alt̾a sꝑa que
hanc ipsam t̾rã cucũambit u̾ti¬
gine ⁊ dr̃ celũ: in scõꝵ habita¬
culum seruabunt᷑. Cum hȩc
dicat none manifestissime gen¬
tium seqͥtur errores. ⁊ philosophoꝵ
deliram̃ta simplicitati ingerit
xͥane.s Et in eodẽ libro. Restat
ut inuisibił sit ds̃. si aut̃ ĩui¬
sibilis ꝑ naturã ẽ. neq saluatori
uisibił erit. et in inferioribꝰ nulla
alia am̃a quȩ ad corpꝰ descendit hu¬
manum. purã ⁊ germanã simi¬
litudinem signi in se pͥoris exp̃s¬
sit. nͥ illa de qua saluator loqͥtur.
Nemo tollit am̃am meã. a me sed
ego pono eã a me ipso. & in alio lo¬
co un cũ infinita cautione t̾rac¬
tandum ẽ ne forte cũ am̃e salutẽ
fuerit̃ ꝯsecute. ⁊ ad bãm uitã ꝑue¬
nerint: am̃e ẽẽ desistãt: sic̃ enĩ

Expanded text:
quid illius circulo continetur, dissoluetur ipsa tenetur et cingitur, uocabitur terra bona nec non et altera sphaera, quae hanc ipsam terram circumambit uertigine et dicitur caelum, in sanctorum habitaculum seruabitur. Cum haec dicat, nonne manifestissime gentium sequitur errores et philosophorum deliramenta simplicitati ingerit Christianae? et in eodem libro: restat, ut inuisibilis sit deus. si autem inuisibilis per naturam est, neque saluatori uisibilis erit. etin inferioribus: nulla alia anima, quae ad corpus descendit humanum, puram et germanam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator loquitur: nemo tollit animam meam a me, sed ego ponam eam a me ipso. etin alio loco: unde cum infinita cautione tractandum est, ne forte, cum animae salutem fuerint consecutae et ad beatam uitam peruenerint, animae esse desis
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarioꝵ fortitudinẽ ꝯtͣ ppłm dĩ bella
ꝯsung̾e: ut nõ sit eoꝵ ociosa uͥtus. s
exerceant᷑ ad p̃lia. ⁊ habeãt mat̾iam¬
roboris. qͣm ꝯ sequi nõ possũt nͥ forteᷤ.
P rimũ adu̾sariis restit̾int qͦsqͤs rõne
et ordine ⁊ sollertia repugnandi in
libro num̃oꝵ legiꝰ eẽ suꝑatos. Cũq¬

Expanded text:
aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum adversariis restiterint: » quos ratione, et ordine, et solertia repugnandi, in libro Numerorum legimus esse superatos
Abbreviated transcription (Latin):
an hoc ipsũ possumꝰ etiã ĩ na¬
tiuitate dicẽ singularũ. ut qͦmͦ
que in ista t̾ra nr̃a nascunt᷑ am̃ȩ.
uł de inferno rursũ meliora cu¬
pientes ad suꝑiora ueniũt. ⁊ hu¬
manum corpꝰ assumũt. uł de
melioribꝰ locis ad nos usq descẽ¬
dunt: sic et ea loca q̃ supͣ s̃ in
firmam̃to aliȩ am̃e possideant.
q̃ de nr̃is sedibꝰ ad meliora ꝓfi¬
ciant. aliȩ q̃ de celestibꝰ ad firma¬
mentũ usq delapse s̃ nec tantũ
fece̾ pecc̃i. ut ad loca inferiora q̃
incolimꝰ trud̾ent᷑. Quibꝰ dictis
nitit᷑ ad ꝓbare. ⁊ firmam̃tũ.i.¬
celũ ad comparationẽ suꝑioris
celi eẽ inferos. ⁊ hãc t̾rã quã ĩco¬
limus. cõflatione firmam̃ti ĩferos
appellari. Et rursũ ad cõparatio¬
nem inferoꝵ qͥ sub nob̾ ẽ. nos
celũ dici. ut q̃d aliis infernꝰ ẽ.
aliis celũ sit. Nec hac disputatio¬
ne cõtentus. dic̃ in finẽ oĩũ rerũ
qño ad celestẽ ierłm reu̾suri sumus

Expanded text:
possimus etiam in nativitate dicere singularum, ut quomodo quae in ista terra nostra nascuntur animae, vel de inferno rursum meliora cupientes, ad superiora veniunt, et humanum corpus assumunt, vel de melioribus locis ad nos usque descendunt; sic et ea loca quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentu ad conparationem superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
destructionẽ eoꝵ q̃ sua passione de¬
struxit. cur timeamꝰ etiã ĩ fr̃nis
locis ĩ ꝯsũmatione scłoꝵ aliquid
simile suspicari: ut oĩum locoꝵ
gentes illiꝰ passione saluentur:
Rursũq blasphemans de filio sic
locutꝰ ẽ: si enĩ patrẽ cognoscit fi¬
lius. uidet᷑ in eo q̃d nouit patrem
posse eũ cõprehende. ut si dicamꝰ
artificis animũ artis scite m̃surã.
Nec dubiũ qͥn sic pat̾ in filio ⁊ cõ¬
p̃hendat᷑ ab eo in qͦ ẽ. S in aut̃ cõp̃

Expanded text:
destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem c
Abbreviated transcription (Latin):
lemq naturã cũ expoliau̾it se
corp̃re uiu̾e ꝑ semet ipsam. ⁊ in
peiore ẽẽ cõditione qño corporibus
uestiebat᷑. in meliori qñ illa depo¬
nit: nulli dubiũ ẽ corpr̃a ñ pͥnci¬
paliter subsiste. s ꝑ int̾ualla ob
uarios motꝰ rõnabiliũ creaturaꝵ
nũc fieri. ut qui his indigẽt uesti¬
antur. & rursũ. Cũ illa depͣuatio¬
ne lapsũ se ad meliora correx̾int
dissolui in nicħ. ⁊ hac semꝑ suc¬
iungit. O m̃s rõnabiles creaturas

Expanded text:
emque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil et hac semper suciungit omnes rationabiles naturas,
Abbreviated transcription (Latin):
met: ut simꝰ absq corp̃ribꝰ qͦmͦ
et pͥus fuimꝰ añ quã crassis cor-¬
poribꝰ uestirem̃. Rursũq de mũ¬
doꝵ uarietatibꝰ disputans: et
uel ex angłis demones uel ex
demonibꝰ angłos sue homines
futõs ẽẽ ꝯtestans. et e ꝯtͣrio ex ho¬
sentẽtiã suã tali fine cõfirmat.
N et dubiũ ẽ qͥn post quedã int̾

Expanded text:
met, ut simus absque corporibus, quomodo met, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hosententiam suam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ego ⁊ tu unũ sumꝰ: sic ⁊ isti in
nob̾ unũ sĩt. E tenĩ scire debemꝰ
qͥd sit ds̃: et qͥd sit fut̾us in fine
saluator.R quomͦ scĩs similitudo
patͥs ⁊ filii repmissa sit: ut qͦmͦ
alii in se unũ sũt: sic et isti in
eis unũ sĩt. Aut enĩ suscipiẽdũ
est uniu̾sitatis dm̃ uestiri corp̃re.
et qͦmͦ nos carnibꝰ sic illũ qͣlibet
mat̾ia cucũdari ut similitudo uite
dĩ in fine scĩs possit equari. aut
si hoc indecens ẽ: maxrime apud
eos qui saltĩ ex minima parte dĩ
sentire cupiũt maiesꝰtatẽ. ⁊ inge¬
nite atq oĩa eacedentis naturȩ
głiam suspicari. eduobꝰ alt̾um
susciꝑe cogam̃. ut aut desꝑemꝰ
similitudinẽ dĩ: si eadẽ sumus
corpora semꝑ habit̾i: aut si bĩ¬
tudo nob̾ eiꝰdẽ cũ dõ uite ꝓmit¬
titur. eadẽ qua uiuit ds̃ nob̾ cõ¬
ditione uiuendũ ẽ. ex quibꝰ oĩbꝰ
adꝓbat᷑ qͥd de resurrectione sentiat.
et q̃d om̃ia corpr̃a int̾itura cõfir¬

Expanded text:
ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confir
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣrtũ mundũ seruẽt̃ pͥncipiũ.
nec mutationi in se locũ tͥbuãt.
Alie uͦ tã parũ de pͥstino statu
amissure s̃int. ut pene nichil
ꝑdidisse uideant᷑. Et nonnulle
gͣndi ruma in ultimũ p̃cipitã¬
de s̃ baratrũ. N ouitq om̃ium¬

Expanded text:
et quartum mundum servent principium, nec mutationi in se locum tribuant. Aliae vero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut pene nihil perdidisse videantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint barat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qͣs alios dimittat sua ꝑfrui uo¬
luntate. et de maioribꝰ ad ultima
paulatĩ dilabi. alios incipiat uisi¬
tare.⁊ gradatĩ qͣsi manu data ad
pͥstinũ retrahere statũ. ⁊ ĩ subli¬
mibꝰ collocare. Cũq de fine dispu¬
tare cepisset: hec intulit. quia ut
crebro iam dixximꝰ pͥncipiũ rursũ
ex fine gen̾at᷑. queriturq utrũ ⁊
tũc futa sint corpra: an sine corpo¬
ribus aliqño uiuendũ sit cũ redu¬
cta in nichili fuerit̃. ⁊ incorp̃raliũ
uita incorporał eẽ credenda sit qͣlẽ
et dĩ nouimꝰ. Nec dubiũ ẽ quin
si om̃ia corpora ad mudum istũ
sensibilẽ ꝑtineãt q̃ appellant᷑ ab
apło uisibilia. futura sit uita ĩcor¬
poraliũ incorporał. Et pꝰ paululũ
in lib̾tatẽ głie filioꝵ dĩ. sic intelli¬
gimus. ut pͥmã creaturã rõnabiliũ
et incorp̃raliũ eẽ dicamꝰ: quȩ non
serurat corruptioni eo q̃d nõ fit ue¬
stita corporibꝰ et ubicũq corp̃ra fue¬

Expanded text:
pter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: in libertatem gloriae filiorum Dei , sic intelligimus, ut primam creaturam rationabilium et incorporalium esse dicamus, quae non serviat corruptioni, eo quod non sit vestita corporibus; et ubicumque 927 corpora fue
Abbreviated transcription (Latin):
nouit artifer ds̃ sedula mente
tctarent. et ex his sublimiora
mũdi loca sol et luna. ⁊ stelle.
que ab apło creatura dr̃: acceper̃
que creatura uanitati subiecta ẽ.
eo q̃d crassis cucũdata corporibꝰ

Expanded text:
nouit artifex deus, sedula mente tractarent. et ex his sublimiora mundi loca sol et luna et stellae, quae ab apostolo creatura dicitur, acceperunt. quae creatura u an itati subiecta est, eo quod crassis
Abbreviated transcription (Latin):
ruunt. Alie paulatĩ labunt᷑ ĩ t̾ras:
istȩ uolũtate descendũt. aliȩ p̃cipi¬
tantur inuite. hȩ spõte suscipiũt
ministĩa ut ruentibꝰ manũ por¬
rigant. ille cogunt̾ ingrate. ⁊ tãto
uel tanto tp̃re in suscepto officio
ꝑseu̾ant. & it̾um. E xx quo seqͥtur
ut ob uarios motus uarii creen-
tur et mũdi. ⁊ post hũc quẽ in¬
colimus: alius multo dissimilis
mundꝰ fiat. Nullusq aliꝰ diu̾sis

Expanded text:
buntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus utur et mundi, et post hunc quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. Nullusque alius diversis
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ sit fut᷑us: audi isaiam loq̃n¬
tem. E rit celũ nouũ. ⁊ t̾ra noua.
que ego facio ꝑman̾e in ꝯspectu
mõ. Uis nosse q̃d añ fabricã istiꝰ
mũdi. alii mũdi in p̃t̾ito fuerĩt.
ausculta eccłiasten. Iuid ẽ qͥ fuit.
ipsũ q̃d erit. et qͥd ẽ q̃d factũ ẽ.
ipsum qd fut̾um ẽ. nõ ẽ om̃e

Expanded text:
sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuerint? ausculta Ecclesiasten: \'quid est, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣrio parui licet pene lactentes
malis replentibꝰ sp̃ibꝰ ⁊ ĩ diui¬
nos atq ariolos inspirant᷑ ĩ tm̃
ut etiã demon fitonicꝰ qͦsdam a
ten̾a etate possideat. qͦs dẽlictos
ẽẽ ap̃d ꝓuidentiã dĩ cũ nichil
tale fecerĩt ut istiꝰ modi ĩsaniã
sustin̾ent. nõ ẽ eiꝰ qͥ nicħ uult
absq dõ fieri et om̃ia illiꝰ iusti¬
cia gub̾nari. Rursũq de mũdo
Nob̾ aut̃ inqͥt placet ⁊ ante hũc
mundũ aliũ fuisse mũdũ. et

Expanded text:
rio parvuli licet, et pene lactentes malis replentur spiritibus, et in divinos atque hariolos inspirantur: in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud providentiam Dei, cum nihil tale fecerint, ut istiusmodi insaniam sustinerent, non est ejus qui nihil vult absque Deo fieri, et omnia illius justitia gubernari. » 9. Rursumque de mundo: « Nobis autem, inquit, placet, et ante hunc mundum alium
Abbreviated transcription (Latin):
modo ut tanti sacͥlegii cͥm̃ esfu-¬
geret. ⁊ qͥ in alio loco filiũ. ⁊ sp̃m
diuinitatẽ in partes secare uideat᷑: naturã
omp̃is dĩ angeł hõibusq largit᷑.
Cũ hec se ita habeãt q̃ insanta ẽ
paucis de filio ⁊ sp̃u scõ cõmu¬
tatis quȩ aꝑtam blasphemiã p̃fe¬
in mediũ. ⁊ impia uoce laudasse.
cũ utiq ⁊ illa ⁊ ista de ĩpietatis
fonte ꝓcesserint. adu̾sum om̃ia scri¬
bere nec huiꝰ ẽ tp̃ris. et om̃s qͥ adu̾¬
sum arriũ. ⁊ sunomiũ. maniche-¬
umq ⁊ diu̾sas scͥpser̃ hereses. his
impietatibꝰ respondisse credẽdi s̃.
calciatis pedibꝰ ad t̾ram reꝓmissiõis
ꝑgere ne ibi a serpentibꝰ mordeat᷑
et arcuato uuln̾e scorpii u̾beret᷑.¬

Expanded text:
modo\', ut tanti sacrilegii crimen effugeret, et, qui in alio loco filium et spiridiuinitatem in partes secare uideatur, naturam omnipotentis dei angelis hominibusque largitur. Cum haec se ita habeant, quae insania est paucis de filio et spiritu sancto commutatis, quae apertam blasphemiam praefein medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec huius est temporis et omnes, qui aduersus Arrium et Eunomium Manicheumque et diuersas scripserunt hereses, his quoque inpietatibus respondisse credendi suntcalciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerberet
Abbreviated transcription (Latin):
et forsitan om̃is natura corprea
tollet᷑ e medio. in qͣ sola pot̃ mors
oꝑari. E post paululum: si aut̃
nõ s̃ ꝯtͣria fidei forsitan sine cor-¬
poribꝰ aliqño uiuemꝰ. sin aut̃ qͥ
ei ad ꝑfectũ subiecti fuerimꝰ ⁊ ĩ
eodem loco. Subiecti fuerĩt õs dõ.
om̃s deposit᷑i s̃ corp̃ra. ⁊ tũc corpo¬
raliũ rerũ uniu̾sa nat̾a soluetur
in nichili. Qd si scd̾o necessitas
postularet ob lapsũ rationalium
creaturarũ rursus existens. Ds
enĩ in certam̃ et luctam am̃as
deliqͥt ut intelligãt plenã ꝯsũma¬
tamq uictoriã nõ ex ꝓpͥa se forti¬
tudine sed ex dĩ gr̃a ꝯsecutas. et
iccirto arbitror ꝓ uarietate cau¬
sarum diu̾sos mũdos fieri ⁊ eli¬
di errores eoꝵ: qͥ similes sui mun¬
dos eẽ ꝯtendũt. E it̾um. Triplex
gͦ suspicio nob̾ de fine suggerit᷑.
e qͥbꝰ que uera et melior sit lector
inqͥrat. aut enĩ sine corp̃re uiue¬
mus cũ subiecti xͦ subiciem᷑ dõ.

Expanded text:
mnis natura corporea tolletur e medio, in qua sola potest mors operari. et post paululum: si haec non sunt contraria fidei, forsitan sine corporibus aliquando uiuemus. sin autem, qui ei ad perfectum subiecti fuerimus. etin eodem loco: cum s u biecti fuerint omnes deo, omnes deposituri sunt corpora et tunc corporalium rerum uniuersa natura soluetur in nihilum, quae, si secundo necessitas postularit, ob lapsum rationabilium creaturarum rursus existent. deus enim in certamen et luctamen animas dereliquit, ut intellegant plenam consummatamque uictoriam non ex propria se fortitudine sed ex dei gratia consecutas. et idcirco arbitror pro uarietate causarum diuersos mundos fieri et elidi errores eorum, qui similes sui mundos esse contendunt. et iterum: triplex ergo suspicio nobis de fine suggeritur, e quibus quae uera et melior sit, lector inquirat. aut enim sine corpore uiuemus, cum subiecti Christo subiciemur deo
Abbreviated transcription (Latin):
lud qͦ parit̾ reqͥrendũ. utrũ sic̃
ꝑditũ aliqño nõ fuit ꝑditũ. et
erit tempꝰ qño ꝑditũ nõ erit.
sic et am̃a fuerit aliqño nõ aĩa.
et forte tempꝰ qño ne tanꝗͣ am̃a
ꝑseũet. Et post multũ de am̃a
tractatũ. hec intulit. Noyc .i.
mens corruens facta ẽ am̃a.⁊
rursum am̃a instructa uͥtutibꝰ
mens fiet. q̃d et de am̃a esau scru¬
tantes possumꝰ inuenire. ꝓpter
antiqua pecc̃a eũ in det̾iori uita
ẽẽ damnatũ. et de celestibꝰ requi¬
rendum ẽ qd ne eo tp̃re qͦ factꝰ
est mundꝰ soł am̃a uł q̃d cũq
eã appellari oportet ẽẽ ceꝑit. s ante¬
qͣm lucens illud et ardens corpus
int̾ret. De luna ⁊ stellis similiter
sentiamꝰ q̃d ex causis p̃cedentibꝰ
licet inuite: cõpulse sint subici
uanitati ob p̃mia futuroꝵ ñ suã
face s creatoris uolũtatẽ. a qͦ in ħ
officia distribute s̃. ignẽ qͦ ⁊ ge

Expanded text:
uoque pariter requirendum, utrum, sicut perditum aliquando non fuit perditum et erit tempus, quando perditum non erit, sic et anima fuerit aliquando non anima, et fore tempus, quando nequaquam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scrutantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus eeam appellari oportet-esse coeperit, sed antequam lucens illud et ardens corpus intraret. de luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem, a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque ge
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. C uibꝰ dictis. conat᷑ ostẽde
gelicam redigi dignitatẽ. Atq ĩ
codẽ uolumine. s et ħ reqͥrendũ
qͣre humana am̃a nc̃ ab his nc̃
ab aliis uͥtutibꝰ ad diu̾sa moueat᷑.
et putat qͦrũdam añ qͣm ueniret
in corp̃re m̾̃ita p̃cessisse. ut ẽ illud¬

Expanded text:
tutem. quibus dictis conatur ostendertutem. quibus dictis conatur ostendergelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
bulo suo opꝰ fecit: in alio scło fiet
uas ꝯtumeliȩ et rursũ uas ałd
q̃d ex ant̾iori culpa ꝯtumelie nom̃
acceꝑat: si in p̃senti uita corrigi
uoluerit: in noua creatiõe fiet̾
uas scĩficatũ. ⁊ utile dño ĩ om̃e
opꝰ bonũ paratũ. Statĩq subiũ¬
git. Ego arbitror posse qͦsdã hoĩes
a parius uitiis incipientes ad
tantã neqͥciã ꝑuenire. si tñ no¬
luerint ad meliora ꝯu̾ti.⁊ peni¬
tentia em̃dare pecc̃a: ut ⁊ ꝯtͣriȩ
fortitudines fiant. Et rur sum.
eximiis contrariisq uirtutibꝰ
in tantũ qͦsdã ꝑ multa tp̃ra
uuln̾ibꝰ sius adhib̾e medicinã
et fluentia pͥus delicta ꝯstringe̾:
ut ad locũ transeãt optimorũ
Sepiꝰ diximꝰ in inf̾initis ꝑpetuiᷤᷤ¬
q scłis in quibꝰ am̃a subsistit
et uiuit. sic nõnullas earũ ad
peiora corruere: ut ultimum
maliciȩ locũ teneãt. et sic qͦsdã
ꝓficẽ: ut de ultimo maliciȩ gͣdu.
ad ꝑfectã ueniãt ꝯsũmatãq uir¬

Expanded text:
io saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbia parvis vitiis incipientes, ad tantam nequitiam pervenire, si tamen noluerint ad meliora converti, et poenitentia emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant; et rursum ex inimicis contrariisque virtutibus, in tantum quosdam per multa tempora vulneribus suis adhibere medicinam, et flut ad locum transeant optimorum. saepius diximus in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, ut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uir
Abbreviated transcription (Latin):
sed post alt̾ius mũdi finẽ. alt̾iꝰ ẽẽ
aliũ fuisse mũdũ. et post hũc
alium rursũ fut̾um ⁊ post illũ.
aliũ. rursũq cet̾os. P ost cet̾os ẽt
dubitat utrum fut᷑us sit mũdꝰ
alt̾i mũdo ita ex om̃i parte cõsi¬
milis ut nullo int̾ se distare ui¬
deantur. an certe nunqͣm mũdꝰ
alt̾i mũdo ex toto indiscretus ⁊
simił sit fut̾us. rursũq post mo¬
dicum si om̃ia inqͥt ut ipse dis¬
putationis ordo cõpellit sine cor¬
pore uix̾int: ꝯsumet᷑ corp̃ralis
uniu̾sa nat᷑a ⁊ rediget᷑ in nichil
q̃ aliqño ẽ facta de nichilo. Ẽ ritq

Expanded text:
sed post alterius mundi finem alterius esse sed post alterius mundi finem alterius esse alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque ceteros post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uario sermone tͣctasset asserens
diabłm nõ incapacẽ ẽẽ uirtutis.
et tñ necdũ uelle caꝑe uͥtutem.
ad extremũ sermone latissimo
disputauit: angłm siue am̃am.
aut certe demonẽ qͦs uniꝰ asserit
ẽẽ naturȩ s diu̾sarũ uolũtatũ.
ꝓ magnitudine negligentiȩ ⁊ stul¬
ticie ium̃tũ posse fieri. ⁊ ꝓ dolore
penarũ. ⁊ ignis audore magis eli¬
gere ut brutũ am̃al sit. ⁊ in aqͥs
habitet ac fluctibꝰ. ⁊ corpꝰ assum̾e
huiꝰ uł illiꝰ pecoris: ut nob non
solũ qͣdrupedũ sed et pisciũ cor¬
pora sĩt tim̃da. ⁊ ad extremum
ne ten̾etur pitagorici dogmatis
post tam nefandã disputationem
quã lectoris am̃um uuln̾auit: hec
inqͥt uixta nr̃am sententiã ñ sĩt
dognata s q̃sita tm̃ atq ꝓiecta
ne penitꝰ intractata uidentur. In
scđo aut̃ libro mũdos asserit in¬
num̃abiles. nõ uixta epicurum
uno tp̃re płimos et sui similes:

Expanded text:
uario sermone tractasset adserens uario sermone tractasset adserens diabolum non incapacem esse uirtutis et tamen necdum uelle capere uirtutem, ad extremum sermone latissimo disputauit angelum siue animam aut certe daemonem, quos unius adserit esse naturae sed diuersarum uoluntatum, pro magnitudine neglegentiae et stultitiae iumentum posse fieri et pro dolore poenarum et ignis ardore magis eligere, ut brutum animal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis post tam nefandam disputationem, qua lectoris animum uulnerauit: haec, inquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm᷑ nos hoĩes ob q̃dam pecc̃a sumꝰ
curũdati corpr̃ibꝰ. que crassa s̃ ⁊
pinguia: sic et celi luminaria ta¬
lia uł talia accepisse corpora ut
uł plꝰ uł minꝰ luceãt et demoneᷤᷤ
ob maiora delicta: aerio corpore
ri in reuelationẽ filioꝵ dĩ. Ac
neqͥs putet nr̃m ẽẽ qd dicimus.
ipsiꝰ u̾ba ponamꝰ in fine atq in
cõsũmatione mũdi: qño uelut
de qͥbꝰdã repaguł atq carceribꝰ
misse fuerĩt a dño am̃ę. ⁊ rõnales
creature alias eaꝵ tardiꝰ incede
ob segniciẽ. alias ꝑnici uolare c̾su
ꝓpt̾ industriã. cũq om̃s lib̾um
habeãt arbitͥum: et sponte sua
uł uͥtutes possĩt caꝑe uł uicia.
ille multo in peiori ꝯditiõe er̃ qͣm
nũc .s̃. heȩ ad meliorẽ statũ ꝑue¬
nient qr diu̾si motꝰ ⁊ uariȩ uo¬
luntates: in utͣmq partẽ diu̾sũ
accipiẽt statũ. Id est ut et angłi
hoĩes uł demones. ⁊ rursũ exhiᷤᷤ
hoĩes uł angłi fiãt. Cũq om̃ia

Expanded text:
quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore ri in reuelationem filiorum dei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus micreaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cursu propter industriam. cumque omnes liberum habeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, quam nunc sunt. hae ad meliorem statum peruenient, quia diuersi motus et uariae uoluntates in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines uel daemones et rursum ex his homines uel angeli fiant. cumque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
semel et subito. s freq̃ntiꝰ. nosq
et angłos fut̾os et demones si eg̾i¬
mus negligentiꝰ. ⁊ rursũ demo¬
nes si uoluerimꝰ caꝑe uirtutes:
ꝑuenire ad angłicã dignitatẽ. Cor¬
porales quoq substantias penitꝰ
dilapsuras. aut certe in fine õiũ
hoc ẽẽ futura corpora q̃d ñc ẽ
ȩther et cęlũ. ⁊ siquod ałd corpꝰ
sinciꝰ et puriꝰ intelligi potest.
Quod cũ ita sit: qͥd de resurrectiõe

Expanded text:
semel et subito sed frequentius, nosque semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fluctuau̾int. ⁊ motis pedibuᷤ
neqͣqͣm oĩno corruerĩt: subiciẽt᷑
dispensandi et regendi atq gub̃
statibus. thronis dñationibꝰ et
forsitan ex his hominũ ꝯsꝰtabit
genꝰ in uno aliqͦ ex mund̃. qño
iuxta isaiam scłm ⁊ t̾ra noua
fiẽt. qͥ uͦ nõ fuerĩt m̾iti ut ꝑ genꝰ
hoĩũ reu̾tant᷑ ad pͥstinũ statũ:
fiẽt abl̃s et angłi eiꝰ.⁊ pessimi
demones. ac ꝓ uarietate m̾itoꝵ
in singuł mund̾. diu̾sa officia
sortient᷑. Ipsosq demones ac recto¬
res tenebrarũ in aliqͦ mũdo uł
mundis. si uoluerĩt ad meliora
conũti fieri hoĩes. ⁊ sic ad anti¬
quum redire pͥncipiũ. ita dum¬
taeat ut ꝑ supplicia atq torm̃ta.
quȩ uł multo uł breui tp̃re susti¬
nuerint: in hominũ eruditi
corp̃ribꝰ. rursũ ueniãt ad ãgłoꝵ
fastigia. ex qͦ ꝯseq̃nti ratione.
monstrari om̃s rationales crea¬
turas ex hoĩbꝰ posse fieri. non

Expanded text:
uero fluctuauerint et motis pedibus uero fluctuauerint et motis pedibus nequaquam omnino corruerint, subicientur dispensandi et regendi adque meliotestatibus, thronis, dominationibus; et forsitan ex his hominum constabit genus in uno aliquo ex mundis, quando iuxta Esaiam caelum et terra noua fient. qui uero non fuerint statum, fient diabo lus et angeli eius et pessimi daemones ac pro uarietate meritorum in singulis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationabiles creaturas ex omnibus posse fieri, non
Abbreviated transcription (Latin):
dñr. C ũq uenisset ad rationales
creat᷑as. ⁊ dixxisset eas ꝑ negligẽtiã
ad t̾rena corp̃ra ẽẽ dilapsas: etiam
hec adlidit. G̃ randis negligentie
atq desidie ẽ. in tantũ unũq̃mq
defluere atq euacuari: ut ad ui¬
cia ueniens irrationabiliũ ium̃¬
toꝵ possit crasso corp̃re colligari.
et in cõseq̃ntibꝰ qͥbꝰ inqͥt moti dis¬
putationibꝰ arbitram sponte sua
alios ẽẽ in num̾o scõꝵ. ⁊ minist̾ĩo
dei. alios ob culpã ꝓpriã de scĩmo¬
nia corruentes. in tantã negligẽ¬
tiam corruisse: ut ẽt ĩ ꝯtrariaᷤ
fortitudines u̾terent᷑ Rursũq
nasci ex fine pͥncipiũ. ⁊ ex pͥn-¬
cipio finẽ. ⁊ ita cũcta uariari ut
et qͥ nũc homo ẽ: possit in alio
mũdo demon fieri ⁊ qͥ demon ẽ.
si negligentiꝰ eg̾it: in crassiora
corpora religetur .i. homo fiat.
Sicq ꝑmiscet om̃ia ut de archan¬
gelo possit diabłs fieri: et rur¬
sum dbłs in angłm reu̾tatur. qͥ

Expanded text:
r. Cumque uenisset ad rationabiles creaturas et dixisset eas per neglegentiam ad terrena corpora esse delapsas; etiam haec addidit: grandis neglegentiae atque desidiae est in tantum unumquemque defluere atque euacuari, ut ad uitia ueniens inrationabilium iumentorum possit crasso corpore conligari. et in consequentibus: quibus, inquit, moti disputationibus arbitramur sponte sua alios esse in numero sanctorum et ministerio dei, alios ob culpam propriam de sanctimonia corruentes in tantam neglegentiam corruisse, ut etiam in contrarias fortitudines uerterentur. rursumque nasci ex fine principium et ex principio finem et ita, cuncta uariari, ut et, qui nunc homo est, possit in alio mundo daemon fieri et, qui daemon est, si neglegentius egerit, in crassiora corpora religetur, id est homo fiat. sicque permiscet omnia, ut de archangelo possit diabolus fieri et rursum diabolus in angelum reuertatur. qui
Abbreviated transcription (Latin):
Duarũ statuarũ maioris ⁊ paruule.
uniꝰ quę mũdũ impleat. ⁊ magni¬
tudine sua qdamͦ inuisibił sit.⁊
alt̾iꝰ quę sub ocłos cadat. ponit exẽ¬
plum. priori patrẽ. post̾iori filium
cõparans. dm̃ patrẽ omp̃em appel¬
lat bonũ. ⁊ ꝑfecte bonitatis filiũ
nõ eẽ bonũ. s aurã qͣndã ⁊ ima¬
ginem bonitatis: ut nõ dicatur
absolute bonꝰ. s cũ adlitam̃to pa¬
stor bonꝰ. et cet̾a. Terciũ dignitate
et honore. post patrẽ et filiũ asse¬
rit sp̃m scm. de qͦ cũ ignorare se
dicat. utrũ factus sit. an ĩfectus.
in post̾ioribꝰ qͥd sentiret exp̃ssit.
nichil absq solo dõ patre ĩfectũ
ẽẽ ꝯfirmans. filiũ quoq minorẽ
a patre eo q̃d scd̾s ab illo sit: et sp̃m
scm̃ inferiorẽ a filio. in scĩs qͥbꝰq
u̾sari atq hoc ordine maiorẽ patͥs
fortitudinẽ ẽẽ quã filii ⁊ sp̃s scĩ.
et rursũ maiorẽ filii fortitudinẽ

Expanded text:
is et paruulae, unius, quae mundum inpleat et magnitudine sua quodam modo inuisibilis sit, et alterius, quae sub oculos cadat, ponit exemplum priori patrem, posteriori filium conparans. deum patrem omnipotentem appellat bonum et perfectae bonitatis, filium non esse bonum sed auram quandam et imaginem bonitatis, ut non dicatur absolute bonus, sed cum additamento \'pastor bonus\' et cetera; tertium dignitate et honore post patrem et filium adserit spiritum sanctum. de quo cum ignorare se dicat, utrum factus sit an infactus, in posterioribus, quid sentiret, expressit nihil absque solo deo patre infactum esse confirmans, filium quoque minorem a patre, eo quod secundus ab illo sit, et spiritum sanctum inferiorem a filio in sanctis quibusque uersari atque hoc ordine maiorem patris fortitudinem esse quam filii et spiritus sancti et rursum maiorem filii fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
in illis cõfusa s̃ om̃ia: ut ⁊ ordine
in plerisq et sensu careãt. Q uã ob¬
rem petis auite lem̃e: ut ipsum
ad te exemplar dirigã q̃d a me olĩ
tͣnslatũ. ⁊ nulli alii traditũ. a supͣ¬
q̃d petisti. s ita ut scias detestãda
tibi in eis eẽ qͣmpłima. et uixta ser¬
monem dñi int̾ scorpiones. ⁊ colu¬
bros incedendũ Ut ẽ illud statim
in pͥmo uolumine: xp̃m filiũ dĩ
nõ natũ ẽẽ. sed factũ. Dm̃ patrẽ
ꝑ naturã inuisibilẽ. etiã a filio nõ
uid̃i. filiũ qͥ sit imago inuisibilis
reciꝑe u̾itatẽ: imaginariã u̾itatẽ
uideri. Ut maiestas ac magnitudo
maioris qͦdãmͦ cucũ scͥpta sentiat᷑
in filio. dm̃ patrẽ ẽẽ lum̃ incõp̃hen¬
sibile. xp̃m collatione patͥs splen

Expanded text:
in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque, et sensu careant. Quamobrem petis, Avite carissime, ut ipsum ad te exemplar dirigam, quod a me olim translatum, et nulli alii traditum, a suprquod petisti: sed ita, ut scias detestanda tibi in eis esse quam plurima, et juxta sermonem Domini, inter scorpiones, et colubros incedendum , ut est illud statim in primo volumine: Christum Filium Dei non natum esse, sed factum; deum patrem per naturam inuisibilem etiam a filio non uideri; filium, qui sit imago inuisibilis recipere ueritatem, imaginariam ueritatem uideri, ut maiestas ac magnitudo maioris quodam modo circumscripta sentiatur in filio; deum patrem esse lumen inconprehensibile;  Christum conlatione pat
Abbreviated transcription (Latin):
Nts annos curit̾ decẽ sc̃s uir
Pammachius ad me cuiusdã
scedulã misit que origenis ꝑi
arcon int̾p̃tata uolumina cõtiu̾et
immo uiciata. hoc magnoꝑe postu¬
lans: ut grecã u̾itatẽ seruaret lati¬
na tͣnslatio.⁊ in utͣmq partẽ seu
bñ seu male dixcisset ille qͥ scͥpsit:
absq int̾pretis patrocinio romana
lingua cognosceret. F eci ut uoluit
misiq ei libros. qͦs cũ legisset exhor-¬
ruit. et recludens scrimo ne ꝓlati
in uulgꝰ: multoꝵ am̃os uuln̾arẽt.
qͣsi statĩ redlito̾. ꝓpt̾ angustiã tp̃ris
fraudẽ nõ potuit suspicari. qui
acceꝑat legendos. adhibitis notariiᷤ
opꝰ om̃e descͥpsit. ⁊ multo cełiꝰ qͣm
ꝓmiserat: codicẽ redłidit. eadẽq te-¬
meritate et ut leuiꝰ dicã ineptia q̃d
male subripuerat: peuis aliis cre-¬
didit: et qͥa difficile grandes libros
et de rebꝰ misticis disputantes no¬
tarii possũt seruare cõpendia. pre¬
sertim qͥ furtĩ cełit̾q dicꝰtant᷑: ita

Expanded text:
nte annos circiter decem sanctus uir Pammachius ad me cuiusdam scidulas misit, quae Origenis JIEQV agxcdv interpretata uolumina continerent, immo uitiata, hoc magnopere postulans, ut Graecam ueritatem seruaret Latina translatio et in utramque partem, seu bene seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio Romana lingua cognosceret. feci, ut uoluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit et recludens scrinio, ne prolati in uulgus multorum animos uulnerarent, statim reddituro, propter angustiam temporis, fraudem non potuit suspicari. Qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit, et multo celerius quam promiserat, codicem reddidit. Eademque temeritate, et ut levius dicam ineptia, quod male surripuerat, pejus aliis credidit. Et quia difficile grandes libri de 917 rebus mysticis disputantes, notarum possunt servare compendia, praesertim qui furtim celeriterque dictantur; ita
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾as facie ad faciẽ. In libro quoq
t̾cio ħ uicia ꝯtinent᷑. sin aut̃ semel
recipimꝰ q̃d ex p̃cedentibꝰ causis
aliud uas in honorẽ ałd ĩ ꝯtume¬
liam sit creatũ. cur nõ recurramꝰ
ad am̃e archanũ. ⁊ intelligamus
eã egisse antiqͥtus ꝓpt̾ q̃d in alt̾o
dilecta. in alt̾o odio habita sit. añ¬
quã in iacob corp̃re supplantaret
et in esau planta teneret᷑ a fr̃e:
et it̾um. ut aut̃ aliȩ am̃e fierẽt
in honorẽ. aliȩ in ꝯtumeliã mat̾ia¬
rum. causarũ m̾ita p̃cesser̃ ⁊ in

Expanded text:
substantias facie ad faciem. In libro quoque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uitia continentur: sin autem semel recipimus, quod ex praecedentibus causis aliud uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam egisse ° antiquitus, propter quod in altero dilecta, in altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum causarum
Abbreviated transcription (Latin):
s in oscientia pecc̃oꝵ qno dĩ uir¬
t̾ute ⁊ potentia oĩs memoria de¬
lictoꝵ ante odosi nr̃os ponit᷑. et
ueluti ex qͥbꝰ dã seminibꝰ in aĩa
delictiᷤᷤ uniu̾sa uitioꝵ seges exo¬
ritur. ⁊ qcqͥd fecãmꝰ in uita. uł
turpe uł impiũ om̃is eoꝵ ĩ con¬
spectu nr̃o pictura describitur
ac p̃t̾itas uoluptates mens ĩtuẽs
ꝯscientie punitur ardore.⁊ peni-¬
tudinis stimuł ꝯfodit᷑. E tc̾um.
Nisi forte corpꝰ hoc pingue atq t̾re¬
num. caligo et tenebrȩ noĩande s̃.
cesse tͦuerit in aliũ tͣnsire mun-¬
dum. rursũ sumet nascendi ex
ordia hec dicens: ꝑspicue. aie taiy¬
defendit: et in fine scai uolumi-¬
nis
de ꝑfectione nr̃a disputans in¬
tulit. Cũq in tantũ ꝓficeremꝰ
ut nequaquã carnes ⁊ corp̃ra for¬
sitan ne am̃e qͥdẽ fuerimꝰ s mẽs
et sensꝰ ad ꝑfectũ ueniens. nul¬
loq ꝑturbationũ nubilo caligat᷑
intuebit᷑ rõnabiles intelligibilesq

Expanded text:
 in conscientia peccatorum, quando dei uirtute et potentia omnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur et ueluti ex quibusdam seminibus in anima derelictis uniuersa uitiorum seges exoritur et, quidquid feceramus in uita uel turpe uel inpium, omnis eorum in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sucesse fuerit in alium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec dicens perspicue defendit. et in fine secundi uoluminis de perfectione nostra disputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles intellegibilesque
Abbreviated transcription (Latin):
uerti ad eũ. nunqͥd suscipiet eã
et nõ detestabit᷑. ꝓ qͦ scͥptũ est
iuxta ebraicã u̾itatẽ: qd ĩ grecis
et latinis codicibꝰ nõ habetur ͣ
tu reliqͥsti me tñ ꝯu̾tere ⁊ susci¬
piam te dic̃ dñs. I saias qͦ ĩ eodẽ

Expanded text:
um, numquid suscipiet eam et non detestabitur? pro quo scriptum est iuxta Hebraicam ueritatem, quod in Graecis et Latinis codicibus non habetur: et tu reliquisti me; tamen conuertere et suscipiam te, dicit dominus. Esaias quoque in eundem