comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b pecc̃oꝵ. inunicis autẽ potestatib laciꝰ ea ⁊ longiꝰ. ⁊ si fieri pot̾
absq ullo fine ꝓpagantib. Ita deniq ĩ auariciã lapsus efficit᷑. cũ pͥmo
homines parum quid pecunie desiderant : de inde augescente ui.¬
cio cupiditas increscit. Post ħ tam ⁊̃ cũ cecitas mentis expassione
successerit. inimicis uirtitib suge rentib ac ꝑ urgentib pecuma
iam ñ desideratur s rapitur.⁊ ui aut ⁊̃ sanguinis humani ꝓfu¬
sione ꝯqͥrit᷑. Ad cerciorom deniq rerfidẽ qd̾ ĩmẽsitates iste uicioꝵ
ademonib ueniant. ꝯtẽꝑlari exeo facile pot̾ qd nicħ minꝰ his qui corporalit̾ adeno
nimietate tͥ sticie ꝑ urgent᷑. ham ⁊ ĩ ñ nullis historiis refertur qd̃ ĩ insanaqͥ
dam examore deciderint alii exͥraꝯdia. ñ nulli extͥsticia. ł nimio gaudio. Qõ
arbitror eo accid̾e: qr contrarie iste uirtutes id ÷ demones loco sibi ĩ eoꝵ mẽ¬

Expanded text:
potestatibus latius ea et longius, et si fieri potest absque ullo fine propagantibus. Ita denique in avaritiam lapsus efficitur, cum primo hominés parum quid pecuniæ desiderant, deinde augescente vitio cupiditas increscit. Post hoc jam cum etiam cæcitas mentis ex passione successerit, inimicis virtutibus suggerentibus ac perurgentibus, pecunia jam non desideratur, sed rapitur, et vi, aut etiam sanguinis humani profusione conquiritur. Ad certiorem denique rei fidem, quod immensitates istæ vitiorum a dæmonibus veniant, contemplari etiam ex eo facile potest, quod nihil minus his qui corporaliter vexannimietate tristitia perurgentur. Nam et in nonnullis historiis refertur, quod in insaniam quidam ex amore deciderunt, alii ex iracundia, nonnulli ex tristitia, vel nimio gaudio: quod arbitror ex eo accidere, quia contrariæ istæ virtutes, id est dæmones loco sibi in eorum men
Abbreviated transcription (Latin):
Idendũ nc̃ ẽ scd̾m scͥpturas qͦ mͦ contrarie uͥtutes .Ii. de cont¬
uel ipse diabolus reluctantur humano generi: ꝓ uocantes et instigã¬
tesad peccatum. Q pͥmo quid̃ ingenesi serpens euã seduxisse ꝑscribitur. Dequi
tum serpentẽ: causã extitisse p̾uaricationis. ade ⁊ eue. s ⁊ illud re¬
quiritur a quib dam quis ẽ angłs qui decelo loquitur ad abraham dicẽt
me. Manifeste enĩ angłs eẽ scͥbitur qͥ dicit cognouisse se cunc qr tim̾et dm̃ abia¬
ham ⁊ ñ peꝑcisset filio suo dilecto sic̃ scͥptura dicit. s non declarauit qr ꝓdeo di
c̾et s ꝓse. hocẽ ꝓ eo qui hec dicebat. Requirendũ ⁊̃ illud ẽ dequo ĩexodo dr᷑ qr¬

Expanded text:
idendum nunc est secundum Scripturas, quomodo contrariæ virtutes vel ipse diabolus reluctantur humano generi provocantes et instigantes ad peccatum. Et primo quidem in Genesi serpens Evam seduxisse describitur: de atum serpentem causam extitisse prævaricationis Adæ et Evæ. Sed et illud requiritur a quibusdam, quis est Angelus qui de cœlo loquitur ad Abraham dicens: m Angelus fuisse describitur, qui dicit cognovisse se tunc quia timeret Deum Abraham, et non pepercisset filio suo dilecto, sicut Scriptura dicit: sed non declaravit quia pro Deo, sed pro se, hoc est pro eo qui hoc dicebat. Requirendum est etiam illud de quo in Exodo d
Abbreviated transcription (Latin):
qr iuste cubꝑabitur uictus ꝓpt̾ quod ꝑmittit nos quidem temptari. ũ tñsu¬
pra id qd̾ ꝑossumꝰ ꝓ ui rib eniͣ nostris temptam᷑. nec tñ scriptue. quia faciet
iterptacione ⁊ exitum sustinendi: s eritum ut sustinere possumꝰ. id⁊ ipse p̾s.¬
cit it sustin̾e possimꝰ. Ut uͦ hoc qd̾ posse nobis ipse dedit. ł strenue ł segniter
ĩpleamꝰ in nob̾ ẽ. dubiũ em̃ ñ ẽ qd̾ iom̃i temptacione ad ẽ nob̾ tolerandiurtꝰ si
m nos conpetent᷑ utam᷑ sͥtute concessa. Nonem̃ id̾ ẽ hr̃e uĩcendi ĩ tutẽ ⁊i uĩcere. siẽ
pi rapss cantissimo sermone signauit dicens. quia dabit ds̃ exttum ut suilinere poᷤ¬
stis non ut sustineatis. Multi enĩ ñ sustinẽt s intemꝑtacione iũcuntin. Adeo aũ
aitur ñ ut sustineamꝰ alioqͥn mllũ iam uideretur eẽ certarien: s ut sustmere pos

Expanded text:
 quidem nos tentari, non tamen supra id quod possumus: pro viribus enim nostris tentamur: nec tamen scriptum est, quia faciet in tentatione etiam exitum sustinendi, sed exitum ut sustinere possimus. Ut vero hoc quo posse nobis ipse dedit vel strenue vel segniter impleamus, in nobis est. Dubium enim non est quod in omni tentatione adest nobis tolcessa. Non enim idem est habere vincendi virtutem, et vincere, sicut ipse Apostolus cautissimo sermone signavit, dicens, quia «dabit Deus exitum ut sustinere possitis,» non ut sustineatis. Multi enim non sustinent, sed in tentatione vincuntur. A Deo autem datur, non ut sustineamus; alioquin nullum jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
mon ait. Si sp̾c potestatẽ hñtis ascenderit suꝑte locũ tuu nedi¬
iritas: qm̃ sanitas conpescet pecc̾a multa. In zacharia uͦ legi¬
ĩ surg̾e suꝑ drachonẽ serpentẽ ꝑn̾sum. Quid autẽ dicat deete¬
chiele ĩ scd̾a uisione ad pͥncipẽ tyri manifestissime de unrtu
h abit are. T̃ otꝰ autẽ lib̾ qui scͥptꝰ c̃ de iob. qͥd aliud qui¬
Re diabolo continet po̾tente potestatem sͥ dari om̃iũ que ht̃ iob: ⁊ filioꝵ eiꝰ. insuꝑ¬
icorꝑis eiꝰ: Quitñ ꝑ eiꝰ pacienciam uĩcitur. In qͦ libro multa responsis suis edo¬
aut dñs deadu̾sante nob̃ urtute drachonis istius. hec utim ex uet̾i testam̃to
qnͣtũ ad p̾sens memorie succurrere potuerunt dicta sunt: de eo qd̵ ꝯtrarie
uirtictes ł nominantur inscͥpturis ł humano gn̾i du̾r adu̾sari: pꝰmodũ pu¬
niende. Uideamꝰ autem ⁊ in nouo testam̃to uͥ sathanas accedit ad saluatorem

Expanded text:
mon ait: «Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dmon ait: «Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimittas, quoniam sanitas compescet peccata multa.» In Zacharia vero legisurgere super draconem serpentem perversum. Quid autem dicam de Ezechiel in secunda visione ad principem Tyri manifestissime de virtutraconem dicit habitare? Totus autem liber qui scriptus est de Job, quid aliud qude diabolo continet, petente potestatem sibi dari omnium quæ habet Job, et filiorum ejus, insur ejus patientiam vincitur. In quo libro multa responsis suis edocuit Dominus de adversante nobis virtute draconis istius. Hæc interim ex veteri Testamento, quantum ad præsens memoriæ succurrere potuerunt, dicta sint de eo quod contrariæ virtutes vel nominantur in Scripturis, vel humano generi dicuntur adversari, postmodum puniendæ. Videamus autem et in novo Testamento, ubi Satan
Abbreviated transcription (Latin):
angłs di̾. necñ ⁊ ille quis sit qui ĩ leuiticõ scͥptus est apopomꝑeus id ⁊ trans missor.
de qͦ ita ait scͥptura sors una dño ⁊ sors una apoyompeo id ÷ tͣnsmissori. S
⁊ ĩ pͥmo libro regnoꝵ sp̾̃c pessimꝰ saulem dr̾ effotare: ũ initio ueroꝵ libri
micheas ꝓpħa dicit. Uidi dm̃ isrł sedentẽ suꝑtͦũ suũ ⁊ om̃is milicia celi stabi
cͥca ip̃m adertͥs eiꝰ ⁊ sinistris eiꝰ. ⁊ dtrit dñs. Quis seducet achab regem isrł ut
ascendat ⁊ cadat in remmotgalaat : & dixit iste sic. ⁊ ille daxit sic. Q exiit
sp̃c: ⁊ stetit ĩconspectu dñi. Et dixrit. Ego seducã eum. ⁊ dixit ad eũ dñs. Inquos
elegisse se sp̾c quidã ut seduc̾et ⁊m̃datiũ oꝑaretur. quo ab uteretur dñs ai
necẽ achab quiħ pati dignũs erat. In pͥmo qͦ libro paralipomenon susa¬
tauit inquid̃ diabolus sathan ĩ isrł ⁊ concitauit dd̾ ut numeraret ppłm
Inpsalmis uͦ angłs malignꝰ ad terere dr̾ qͦsdam. Ineccłaste qq̃ salo¬

Expanded text:
 necnon et ille qui sit qui in Levitico scriptus est Apopompæus, id est transmissor, de quo ait ita Scriptura: «Sors una domino, et sors una Apopompæo, id est, transmissori?» Sed et in primo libro Regnorum, spiritus pessimus Saülem dicitur effocare. In tertio vero libro Michæas propheta diccirca eum a dextris ejus et a sinistris ejus. Et dixit Dominus: Quis seducet Achab regem Israel, et ascendet, et cadet in Ramoth Galaad? Et dixit iste sic, et iste sic. Et exiit spiritus, et stetit in conspectu Domini, et dixit: Ego seducam eum. Et dixit Dominus ad cum: In quo? elegisse spiritus quidam ut seduceret, et mendacium operaretur quo abuteretur Dominus ad necem Achab qui hoc pati dignus erat. In primo quoque libro Paralipomenon: «Suscitavit, inquit, diabolus Satan in Israël, et concitavit David ut numeraret populum.» In Psalmis vero Angelus malus atterere dicitur quosdam. In Ecclesiaste quoque Salo
Abbreviated transcription (Latin):
recordati sumꝰ. qm̃ seductor ille dix̃ dũ ad huc uiu̾et. qr pꝰ c̾ciã diẽ resurgã. S de¬

Expanded text:
re cordati sumus quomodo seductor ille dixit, dum adhuc» viveret, Quia post tertiam diem resurgam.» Sre cordati sumus quomodo seductor ille dixit, dum adhuc» viveret, Quia post tertiam diem resurgam.» S
Abbreviated transcription (Latin):
nos ceꝑit admalũ. abic̾e a nob̾ pͣuas suggestiones ⁊ resist̾e ꝑ suasionib pessimis
⁊ nich ꝓrsus culpabilit̾ gerere. Et rursũ possibile ẽ ut cũ nos diuina uirtis
ad meliora ꝓuocauerit non sequamur liberi arbitrii pͣuã facultatẽ : potesta¬
rantur siue ꝑdiuinã ꝓuidentiã siue ꝑu̾tutes ꝯͣrias: sic̃ ostñdit᷑ in libro hest̾ cũ
beneficia uistissimi uiri mardoc hei artaxerses ñ meminiss ⁊ nocturnis ugi¬
liis fatigatꝰ. adõ ĩmemoriã recepisset rerũ gestaꝵ monim̃ta chartis mandatare¬
quirere. In quib beneficiis mardochei ãmonitus. iumicũ qͥd̾ eiꝰ amã suspẽdi
iub̾et. ipsi autẽ honores magnificos: uniu̾se u̾o scoꝵ genti salutẽ ꝑiculo iam ĩ¬
minẽte conferret. ꝑcontrariã uͦ diaboli uirtutẽ. memorie pontificũ ⁊ scriba¬
rum putandum ẽ ẽẽ suggestum illud qd̾ uenientes ad pilatum dixerunt. Ĩe

Expanded text:
ncitare, abjicere a nobis pravas suggestiones, et resistere suasionibus pessimis, et nihil prorsus culpabiliter gerere. Et rursum possibile est ut cum nos divina virtus ad meliora provocaverit, non sequamur, liberi arbitrii potestate in utraqditur in libro Esther, cum beneficia justissimi Mardochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo in memoriam recepisset rerum gestarum monimenta chartis mandata requirere; in quibus de beneficiis Mardochæi admonitus inimicum quidem ejus Aman suspendi juberet, ipsi vero honores magnificos, universæ autem Sanctorum genti salutem periculo jam imminente conferret. Per contrariam vero diaboli virtutem memoriæ pontificum et Scribarum putandum est suggestum illud quod venientes ad Pilatum dixerunt: «Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
luctatũ ẽt cũ iacob angłm. qd̾ ẽ adu̾sũ iacob: s is qͥd̾ qͥ ei salutis ipsius cã aderat.
gone. ⁊ iuuat᷑ eum ĩcertamine. cũ sine dubio alius eẽt adu̾sũ quẽ dimicaret. ⁊
adil sũ quẽ ei c̾tam̃ ageretur. demq paulus ñ dixit nob̾ẽe luctam̃ cũ pͥncipibꝰ
ł cũ potestatib. s adu̾sũ pͥncipatꝰ ⁊ adu̾sũ potestates. Uñ si niaçob luctatꝰ ẽ. sine
dubio adu̾sũ aliquam harũ uirtutũ luctatꝰ ẽ. qͣs humano gn̾i ⁊ sc̃is p̾cip ue
tentatẽ ꝑfectionis uͦ palma uincentẽ ꝑducat addm̃. Nec sane arbitranõ:.
qr huiꝰcem᷑i certamina corꝑm robore ⁊⁊ palestrice artis ex̾ciciis ꝑagant᷑: sp̾n¬

Expanded text:
luctatum esse cum Jacob Angelum, quod est adversum Jacob: sed is quidem qui ei salutis ipsius causa aderat, qagone, et juvat eum in certamine: cum sine dubio alius esset adversus quem dimicaret, et adversus quem ei certamen ageretur. Denique Paulus non dixit nobis esse lucttestatibus, sed adversus principatus et potestates. Unde etsi Jacob luctatus est, sine dubio adversus aliquam harum virtutum luctatus est quas humano generi, et sanctis præcipue, tentatum, perfectionis vero palma vincentem perducat ad Deum. VI. Nec sane arbitrandum est quia hujusmodi certamina corporum robore et palæstricæ artis exercitiis peragantur; s
Abbreviated transcription (Latin):
tta ⁊̃ hoc audiendũ ẽ qd̾ apłs dicit qd̾ unu̾sis athlecis ł militib xͥ conluctacio ⁊ certa¬
ien ẽ adu̾sum oĩa ista q̃ enumerata sunt om̃ib singulis. tñ nel cum singulis
fituro certamine. uelcerte ꝓut ꝓbatum fuerie abagonis iꝑsiꝰ iusto p̾sidẽ dõ. Ar¬
bitror namq quia certa mensura sit humane nature ⁊̃ si paulus ille sit de qͦ dr̃.
millus ꝓrsus om̃em simul adu̾sariũ uirtutũ cat̾uã posset sine sui aliqͣ ꝑ nicieto¬
serare: nisi si forte illꝰ solius uirtus oꝑetur ineo qui dixit. ꝯfidite ego uici mũ¬
dũ ꝑꝑ quẽ confidentt᷑ ⁊̃ paulus dicebat. oĩa possum ĩ eo quime confor̾tat .xͦ. ił it̾m.¬

Expanded text:
s dicit, quod universis athletis et militibus Christi colluctatio et certamen est adversus omnia ista quæ enumerata sunt; omnibus, singulis tamen, vel cum singulis futuro certamine, vel certe prout probatum fuerit ab agonis ipsius justo præside Deo. Arbitror namque quia certa mensura sit humanæ naturæ; etsi Paulus ille sit de quo dicinullus prorsus omnem simul adversariarum virtutum catervam posset sine sui aliqua pernicie tolerare, nisi forte illius solius virtus operetur in eo qui dixit: «Confidite, ego vici mundum.» Propter quem confidenter etiam Paulus dicebat: «Omnia possum in eo qui me confor
Abbreviated transcription (Latin):
telligenda ẽ. cũ damna. cũ ꝑicula. cũ obꝓbria. c̃ cͥminationes excitant᷑ adu̾sũ
ad u̾sũ dm̃ fatigati ⁊ uicti tediis conpellaniur tamquã humanã uitã ñ eque be¬
q moderantẽ: ut ꝑ ħ ł infirmeni᷑ infide ł decidamꝰ abspe ł transferri cogam̃
au̾itate doginatũ. ⁊ impiũ aliquid dedeo sentire suadeam. Talia namq q̃dã
scͥpta sunt de iob cũ diabolus dari sibi facultatem bonoꝵ eiꝰ poposciss adõ. ẜꝙͣ
⁊̃ illud edocemur qm̃ nonfortuitis aliquib incursionib inpugnem᷑ si qñ nos
nus abducitur. ł domoꝵ ruine inquib cari quiq opprimantur eueniunt. in
quib om̃ib unꝰ qͥsq fideliũ dic̾et qr ñ haberes ad u̾sũme potestatẽ nͥ eẽt tͥ dai¬

Expanded text:
telligenda est, cum damna, cum pericula, cum opprobria, cum criminationes excitantur adversum ur, tanquam humanam vitam non æque justeque moderantem: ut per hoc infirmemur in fide, vel decidamus ab spe, vel transferri cogamur a veritate dogmatum, et impium aliquid de Deo sentire persuadeamur. Talia namque quædam scripta sunt de Job, cum diabolus dari sibi facultatem bonorum ejus poposcisset a Deo. Per quod etiam illud edocemur, quod non fortuitis aliquibus incursionibus impugnemur, si quando nos uis captivus abducitur, vel domorum ruinæ in quibus chari quique opprimantur eveniunt: in quibus omnibus unusquisque fidelium dice
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Et respondit angłs qui loquebatur inme.s: i pastoris liber. hec eadu
clarat. docens qd boni angłi singłos quosq hominũ comitentur. ⁊ siqñ boneeoa¬
taciones cor nr̃u ascenderint: a bouo angło suggeri dicit. Si qñ uͦ contrariem
li angłi eẽ dicit iustuictũ. Esadem qͦ ⁊̃ barnabas ĩepła sua declarat cũ duasiliar
ẽẽ dicit una lucis. ałtã tenebraꝵ: quib ⁊̃ p̾eẽ certos qͦsq angłos dicit. mͣe quis¬

Expanded text:
dicentis: «Et respondit Angelus qui loquebatur in me.» Sed et Pastoris liber hæc eadem declarat dicens quod bini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cogitationes cor nostrum ascenderint, a bono Angelo suggeri dicit; si vero contrariæ, mali Angeli dicit esse instinctum. Eadem quoque Barnabas in Epistola sua declarat, cum duas vias esse dicit, unam lucis, alteram tenebrarum, quibus et præesse certos quosque Angelos dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ⁊ sanguinẽ. s adu̾sũ pͥncipatꝰ. adu̾sum potestates ad u̾sum mũdi huiꝰ ret¬
tores tenebraꝵ haꝵ ad u̾sũ spiritalia nequitie ĩcelestib: ita oportebat untelligi
qd̾ dixit nobis. id÷ michi paulo ⁊ uob̾ ephesiis ⁊ quib cũq ñ ẽ ꝯluctacio carus
⁊ sanguine. his ⁊ it certam̃ ẽ adu̾sum pͥncipatũ ⁊ potestates adu̾sum mũdi res
tores tenebraꝵ. ñ sĩc̃ erat corinthiis quib c̾tam̃ adhuc adu̾sũ carnẽ ⁊ sangunẽ

Expanded text:
undi hujus rectores tenebrarum harum, adversus» spiritualia nequitiæ in cœlestibus:» ita oportebit intelligi quod dixit, nobis; id est mihi Paulo, et vobis Ephesiis, et quibuscumque non est colluctatio cum carne et sanguine. His etenim certamen est adversus principatus et potestates, adversus mundi hujus rectores tenebrarum, non sicut erat C
Abbreviated transcription (Latin):
lomon recte p̾cipit dicens. Om̃i custodia serua tuũ cor. & paulu̾s apłs ait. am¬
pliꝰ debemꝰ intend̾e his que audiuimꝰ: ne forte effluamꝰ. Est cumdicit nolite
diabolo datur. E cũ semel ingressus fuerit cor ur̃m aut obtineat cios aut c̾te
ł polluat animã si ñ penitꝰ optinere potuerit : cũ ignita sua iacula iactat
maniur. Raro certe ⁊ apaucis quib dam ħ aeria ignita iacula restringñt
ita ut locũ uuln̾eris ñ ĩueniant. id ÷ cũ qͥs munitissuto ⁊ nalidissimo fetuto

Expanded text:
igentia serva tuum cor.» Et Paulus Apostolus ait: «Amplius debemus intendere his quæ audivimus, ne forte effluamus.» Et cum dicit: «Nolite diabolo datur, ut si semel ingressus fuerit cor nostrum, aut obtineat nos, aut certe vel polluat animam si non penitus obtinere potuerit, cum ignita sua jacula jactat odo inflammamur. Raro certe et paucis quibusdam hæc ejus ignita jacula restinguuntur, ita ut locum vulneris non inveniant, id
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus potestatẽ. neq equites t̾nis ordinib in ruissent ut raꝑent camelos eiꝰ
ł boues cet̾aq animalia nͥ instucti ab eo sp̃u cui se mistros ex ꝓpositi su obedi¬
entia mancipauerant. iS ne ille quid̃ qui uidebatur ignis ⁊ quod putand̾:
fuͥmen cecidiss suꝑ oues iob antequã diabolus dicẽt addm̃. non ne tu ꝯmu¬
nisti om̃ia que foris suut ⁊ que uitus eiꝰ ⁊ reliqͣ. S nc̃ inutite manũ tuã

Expanded text:
ent camelos ejus, vel boves, cæteraque animalia, nisi instincti ab eo spiritu cui se ministros ex propositi sui obedientia mancipaverant. Sed nec ille quidem qui videbatur ignis, vel quod putatum est fulmen, cecidisset super oves Job, antequam diabolus diceret ad Deum: «Nonne tu communisti omnia quæ foris sunt, et quæ intus
Abbreviated transcription (Latin):
solo semine oriuntur. ita ⁊̃ dehõib senciamꝰ. ut cũ corꝑe simul ĩ eod̾ semine ⁊ͥ aĩa
defundatur qͥd dicimꝰ dehis qͥ ĩterfecti adhuc ⁊ de uentre ab orsi sunt. ⁊ qd̾ ñ nũꝙͣ
b sine dubio inuenietur. qd̾ simul ⁊̃ ille que naturali r̃one seminib ĩserte in
erant aĩe extincte sint parit̾ ⁊ corrupte siue gͦ exĩsufflatione dĩ sunt. siue ab
una illa q̃ pͥma facta ẽ necessario simul c̃ corꝑib corrũpentur. si eãd̾ cũ corꝑib q̃
origenẽ sumũt scd̾ m ipsoꝵ rõnẽ. Aut eñi nicħ oĩo exrõnabili atq ĩ mortali amina
participauit illud qd̾ adhucĩuentre corrupto ẽ. ⁊ repulsa ẽ illa rõ q̃ adfirmat eã
ĩseminis traduce simul cũ corꝑib seminatã. aut si participat: necessitas ĩminet

Expanded text:
solo semine oriuntur: ita etiam de hominibus sentimus; ut cum corpore simul in eodem semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et de ventre aborsi sunt: et qui nonnumquaibus sine dubio invenitur, quod simul etiam illae quae naturali ratione seminibus insertae erant animae, ex corrumpantur, si eamdem cum corporibus etiam originem sumunt secundum ipsorum rationem. Aut enim nihil omnino ex rationabili atque immortali anima participavit illud quod adhuc in ventre corruptum est: et repulsa est illa ratio, quae affirmat eam in seminis traducere simul cum corporibus seminatam: aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ullo gn̾e conp̾hend̾e.s cũ ĩuenerit aliꝗͣtulũ ex his q̃ querunt᷑. it̾m uidet alia q̃ q̃rẽda
sunt. Qd̃ si ⁊ ad ip̃a ꝑuenerit. multo tt̾m pła ex illis q̃ q̃ri debeant ꝓuidebit. ꝓpt̾ quod
⁊ sapientissimꝰ salomon naturã rerũ ꝑsapientiam contuens: ait. Dixi sapiens efficiar.
upsa sapientia longe facta ẽ ame. longe plusquã erat. ⁊ altitudinẽ ꝓfundã qͥs ĩue-¬
met : s ⁊ ysaias sciens rerũ untia anatura mortali ĩ ueniri ñ posse. s ne abhis qͥd̾ na¬
haꝵ neq initiũ neq finis ĩueniri pot̃: ait. Priora que sueruit dicite: ⁊ sciemꝰ qͥa diiestis. uł no¬
uissima q̃ sint adnũciate ⁊ tc̃ uidebimꝰ qd̾ dii estis. Nam ⁊ hebreus doctor tradebat ꝓ eo

Expanded text:
 ut invenerit quædam ex his quæ quæruntur, iterum videt alia quæ quærenda sunt. Quod etsi ad ipsa pervenerit, multo iterum plura ex illis quæ requiri debeant pervidebit. Propter quod et sapientissimus Salomon naturam rerum per sapientiam intuens, ait: «Dixi, Sapiens efficiar, et ipsa sapientia longe facta est a» me, longe plus quam erat: et altitudinem profundam quis inveniet? Sed et Esaias sciens rerum initia a natura mortali inveniri non posse, sed ne ab his quidem naiora quæ fuerint dicite, et scimus quia dii estis: vel novissima quæ» sunt annuntiate, et tunc videbimus quia dii estis.» Nam et Hebræus doctor ita tradebat: pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͦ scͥbit. M ulta sunt ã. q̃ nos latent que illi soli cognita sunt qͥ ẽ medicꝰ anim.
necessariam habemꝰ int̾dum austerioris ac mordacioris medicam̃ti curã. nilñ¬
ena ẽ ea q̃ ꝑ ignẽ ĩ ferri dr᷑ ysaias docens de isrł qͥd̾ sic dicit. Abluet dñs sordes filioꝵ. ifi
liaꝵ syon ⁊ sanguinẽ expurgauit emedio ipsoꝵ sp̃u iudicii ⁊ sp̃u adustionis. Decha¬
eis aũ sic dic̃. Habes carbones ignis sedebis suꝑ eos. hier̃ tibi aduitorio. Et ĩ aliis dic.
Sanctificabit eos dñs ĩ igni ardenti. Et ĩ malachia ꝓpħa dic̃. Sedens dñs ꝯflabit sũ¬
aur̃ ⁊argẽtũ populũ suũ. Conflabit ⁊ purgabit eos. ⁊ fundet purgatos filios iuda.

Expanded text:
 VI. Multa sunt etiam alia quæ nos latent, quæ illi soli cognita sunt qui est medicus aninecessariam habemus interdum austerioris ac mordacioris medicamenti curam; nonnuntelligitur adhiberi, Esaias docet, qui de Israël quidem sic dicit: «Abluet Dominus sordes filiorum vel filiarum Sion, et sanguinem expurgabit e medio ipsorum spiritu judicii et spiritu ustionis.» De Chaldeis autem sic dicit: «Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorio.» Et in aliis dicit: «Sanctificabit Dominus» in igne ardenti.» Et in Malachia propheta dicit: «Sedens» Dominus conflabit, et purgabit, et fundet purgatos filios» Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ sapientiam eiꝰ eẽ. substancialit̾ subsistentẽ. nescio si iam ultra euagari
beat. cum om̃e qd̾ corporeum est uel habitu uel colore ł magnitudine designet᷑.
Et quis uinquã sam sensus habitũ ł colorẽ aut m̃sure magnitudinẽ ĩsapientiare¬
quisiuit. ꝑ qd̾ sapientia ẽ: C mͦ autem extra huiꝰ sapientie generationẽ fuisse ali
picari ꝙͣ dedõ fas ẽ noluisse generare. qd̾ utr̃q ⁊ absurdũ eẽ.⁊ ĩpiũ oĩbꝰ pat ⁊id uͭ ex¬

Expanded text:
Filium Dei, sapientiam ejus esse substantialiter subsistentem, nescio si jam ultra evagari beat, cum omne quod corporeum est, vel habitu, vel colore, vel magnitudine designetur. Et quis unquam sani sensus habitum, vel colorem, vel mensuræ magnitudinem in sapientia requisivit, per hoc quod sapientia est? Quomodo autem extra hudici de Deo nefas est, noluisse generare: quod utrumque et absurdum esse et impium, omnibus patet; id e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ susfic̾e debeat uolunitas patris ad subsistend̾ hoc qd̾ uult ꝑat̾. Uolens eñi ñ alia ia
urit᷑. A que ꝯsilio uoluntatis ꝓfertur. Ita gͦ ⁊ abeo filii subsistencia generatur. qd ne¬
cesse ẽ inpͥmis suscipi abhis: qui nich ingenitum .i. innatum pret̃ solũ dm̃ patrẽ fa¬
tentur. Obseruandum nãq est. nequis incurrat in illas ab subrdas fabulas eoꝵ qui
ꝓ lationes quasdam sͥ ipsis depingunt. ut ouunã naturã in partes uocent ⁊ dm̃ pa¬

Expanded text:
ndum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quæ consilio voluntatis profertur. Ita ergo et Filii subsistentia generatur ab eo. Quod necesse est in primis suscipi ab his qui nihil ingenitum, id est innatum, præter solum Deum patrem fatentur. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ patrem ingeneratione unigeniti filii sui atq insub̾a eius exequare alicui ł bo¬
minũ ł alioꝵ animantiũ generanti: s necẽe ẽ ex ceptum aliquid ẽẽ ⁊ de eo dignũ
cuiꝰ milla prorsus conparatio ñ ĩ reb solum sed ne in cogitacione qͥdẽ ł sensu ĩueni¬
ri pot̾. ut humana cogitacio possit a d p̾hendere quo mͦ ĩgenitꝰ ds̃ pat̾ effict᷑ uni¬
geniti filii. Est nãq ita etna acsempit̾na generatio. sic̃ splendor generatur ex luce.
hon enĩ ꝑ adoptionẽ sp̃c. filiꝰ fit exiͥnsecus. s natura filiꝰ ẽ. Itẽ de eod̾ aliud testimo¬

Expanded text:
m Patrem in generatione unigeniti Filii sui, atque in substantia ejus exaequare alicui vel hominum vel aliorum animantium generanti. Sed necesse est exceptum aliquid esse, et Deo dignum, cujus nulla prorsus comparatio, non in rebus solum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere, quomodo ingenitus Deus Pater efficitur unigeniti Filii. Est ita namque aeterna ac sempiterna generatio, sicut splendor generatur ex luce. Non enim per adoptionem spiritus, Filius fit exstrinsecus: sed natura Filius est. Videamus tam
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis sit: ũm ⁊̃ ultime ĩsipientie. nec oĩo ł ad ĩtelligentiam ꝯsequens. ut ĩcorporee
nature substancialis diuisio possit intelligi. Magis gͦ sic̃ uoluntas ꝓcedit emẽte.⁊
neq partẽ aliꝗͣ m̃tis secat. neq ab ea separatur aut diuiditur. tali qͣdã sp̃e putandus
ẽ pat̾ filiũ genuisse imaginẽscilicet suam: ut sicut ipse ẽ ĩ uisibił ꝑ naturã: ita una¬
giẽ qq̃ ĩuisibilẽ genuerit. Uerbũ enĩ ẽ filiꝰ. ⁊ õ nicħ in eo sensibile ĩtelligend̾ ẽ.¬

Expanded text:
 ultimæ insipientiæ, nec omnino ad intelligentiam consequens ut incorporeæ naturæ substantialis divisio possit intelligi. Magis ergo sicut voluntas procedit e mente, et neque partem aliquam mentis secat, neque ab ea separatur aut dividitur, tali quadam specie putandus est Pater Filium genuisse imaginem scilicet suam, ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas mittebat: qui ẽ ds̃ patrũ. abralam.ysaac. ⁊ iacob. Oportet .n. pͥmo ĩ
hac nos fideiracione firmari. Consid̾andũ gͦ ẽ. illud quod freqñt in euͣgłiis dici¬
bium ñ ẽ. qd̾ ħ non alienus quis abeo. s pat̾ ipsiꝰ p̾dicebat. S ⁊ illud qd̃ freqñt̃ exẽplo

Expanded text:
 vel Prophetas mittebat, qui est Deus patrum Abraham, Isaac et Jacob. Oportet enim primum in  vel Prophetas mittebat, qui est Deus patrum Abraham, Isaac et Jacob. Oportet enim primum in hac nos fidei ratione firmari. Considerandum ergo est illud quod frequenter in Evangeliis dicibium non est, quod hæc non alienus quisquam ab eo, sed Pater ipsius prædicebat. Sed et illud quod fre
Abbreviated transcription (Latin):
tudine oꝑm ⁊ decore c̾aturaꝵ parentẽ uniu̾sitatis intelligit. Nongͦ corpus aliqd̃
aut incorꝑe ẽẽ putandus ẽ ds̃. s intellectualis natura. simplex. nicħ oĩo uisẽ ad¬
iunctionis admittens uti ne mauis aliqͥd. nĩferiꝰ inse hr̾e credatur: s ut sit exoĩ
parte monas. ⁊ ut ita dicam. enas eimens ac fons ex quo intium tocius intellec¬
tualis nature łmentis est. Mens uͦ ut moueatur ⁊⁊ oꝑetur. ñ indiget loco corpo¬
reo. neq sensibili magnitudine ł corp orali habitu. aut colore. neq alio ullo ꝓi¬
ut moueatur uł oꝑetur aliqͥd nicħ dilacionis aut cuctacionis hr̃e pot: ne ꝑ hu¬
modi adiunctionẽ tirc. nscͥbi ł in hib̾i ali qͣtenus uideatur: diune nature sinplici¬
tas: uti ne qd̃ est pͥncipiũ om̃iũ. ꝯpositũ inueniatur ⁊ diu̾sum. ⁊ si multa ñ
unũ quid: oportet tociꝰ corꝑee admittionis alienũ una sola ut ita dix̾m dĩta¬

Expanded text:
niversitatis intelligit. Non ergo aut corpus aliquod, aut in corpore esse putandus est Deus, sed intellectualis natura simplex, nihil omnino in se adjunctionis admittens: uti ne majus aliquid et inferius in se habere credatur, sed ut sit ex omni parte μονὰς, et ut ita dicam ἑνὰς, et mens, ac fons ex quo initium totius intellectualis naturæ, vel mentis est. Mens vero ut moveatur vel operetur, non indiget loco corporeo, neque sensibili magnitudine, vel corporali habitu, aut colore; neque alio ullo prut moveatur vel operetur aliquid, nihil dilationis aut cunctationis habere potemodi adjunctionem circumscribi vel inhiberi aliquatenus videatur divinæ naturæ simplicitas, uti ne quod est principium omnium, cómpositum inveniatur et diversum, et sit multa, non unum, quod oportet totius corporeæ admixtionis alienum una sola, ut ita dixerim, deita
Abbreviated transcription (Latin):
dederint. quãuis parua queq exmiltis ⁊ ĩ m̃sis duime sciencie capiant thesauris tiẽmi
ip̃mi qd animos suos mntẽq erga ħ occupant atq ĩhac semet iꝑsos cupiditate pͥuem¬
unt : multũ itilitatis accipiunt ex hoc ipso qd animos suos adĩ quirende intatis stu¬
dium amorẽq conu̾tunt. ⁊ paratiores eos faciunt ad eruditionis future capacita¬
tem. sic̃ cum aliqͥs uelit imaginẽ pingere. si ante fut᷑e forme liniam̃ta tenuis
stli adumbratione designet. ⁊ suꝑ ponẽdis uultib capaces ĩparet notas. sine du¬
bio ꝑadumbrationẽ iam ĩpositã p̃formatio adsuscipiendos ueros illos colores para¬
cior inuenitur: sc mͦ ad umbratio ipsa ac deformatio stlo dñi nr̃i iłra iͥ incor¬
dis nr̃i tabulis ꝑscribatur. & idcͥco fortasse dr̃ qr oĩ hñti sabit cadicerdir oã¬

Expanded text:
dederint, quanquam parva quadam ex multis ct immensis divinæ scientiæ capiant thesauris, tamen hoc dederint, quanquam parva quadam ex multis ct immensis divinæ scientiæ capiant thesauris, tamen hoc ipsum quod animos suos mentemque erga hæc occupant, atque in hac semetipsos cupiditate præveniunt, multum utilitatis accipiunt ex hoc ipso quod animos suos ad inquirendæ veritatis studium amoremque convertunt, et paratiores eos faciunt ad eruditionis futuræ capacitatem: sicut cum aliquis velit imaginem pingere, si ante futuræ formæ lineamenta tenuis styli adumbratio designet, et superponendis vultibus capaces præparet notas, sine dubio per adumbrationem imposita præformatio ad suscipiendos veros illos colores jam paratior invenitur; sic modo adumbratio ipsa ac deformatio stylo Domini nostri Jesu Christi in cordis nostri tabulis perscribatur. Et idcirco fortasse dicitur, «quia omni habenti da
Abbreviated transcription (Latin):
edit deore dei. S ⁊ principes ⁊ rectores intelligendi surt. hi qm inferioreset
pesunt. ieruduint ⁊ edocent atq instituunt ad diuina. Uerum simiꝰ hec uadẽtur
sp̃aitib ea dignũ mentib incutere desideriũ. paululum repetentes quiaquam pa¬
sualis st̃ ⁊ ĩsita anime rei ipsuis cupiditas in quirmꝰ: ut ita demũ uelut ẽ ei ppsaᷤ¬
pnis uite ⁊ qͣlitatẽ iinieꝰ ac ꝓeratem pͥnciꝑatuum ꝑtheorie ꝯseqnitiam deser ibamꝰ.
quem amorem iine dubio adõ nob̾ insitum credimꝰ. Et sicut ocłs naturaltͥ lucem
requirit ⁊̃ uisum. ⁊ corpus nrm escas ⁊ potum desid̾at ꝑ naturam. ita mens mrai
seende littatis d̃i ⁊ rerum causas noscendi ꝓͥñ ac necturale desid̾iũ gerit. Ac cepin
autem adõ istud desid̾iũ ñ adhoc ut nec debeat unquã nec possit ex pleri. Alio
deutdis otpos efficitur. Uñ ⁊ ĩhac urta qui sũmo labore piis studiis ac religiosis oꝑã

Expanded text:
edit de ore Dei.» Sed et principes et rectores intelligendi sunt hi qui inferiores et regunt et erudiunt et edocent atque instituunt ad divina. IV. Verum si minus videntur hæc sperantibus ea dignum mentibus incutere desiderium, paululum repetentes, quanquam naturalis sit insita animæ rei ipsius cupiditas, inquiramus, ut ita demum velut spelitatem vini ejus ac proprietatem principatuum, per theoriæ consequentiam describamus. quem amorem sine dubio a nobis insitum credimus: et sicut oculus naturaliter lucem requirit et visum, et corpus nostrum escas et potum desiderat per naturam; ita mens nostra sciendæ veritatis Dei et rerum causas noscendi proprium ac naturale desiderium gerit. Accepimus autem a Deo istud desiderium, non ad hoc ut nec debeat unquam nec possit expleri: alioqdesiderii compos efficitur. Unde et in hac vita qui summo labore piis studiis ac religiosis operam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita crescens ꝑsingula rõabilis natura ñ sic̃ ĩ carne ł corꝑe ⁊ amnia ĩhac uita
crescebat. s mente ac sensu aucta. adꝑfectã scienciam mens iam ꝑfecta ꝑducitur:
neqͣquã iam ultra istis carnalib sensib impedita s intellectualib increm̃tis auc¬
ta semꝑ adpurũ. Et ita dixerim facie ad faciem rerum causas inspiciens potit᷑
ꝑfectione pͥmo illa qua in id ascendit. scd̾o quia ꝑmanet cibos quib uescatur
hñs: scilicet theoremata. ⁊ intellectꝰ rerum ro̾nesq causaꝵ. sic enĩ ĩ hac uita¬
tia nob̃ ĩ crem̃ta p̾stante: pꝰeauͦ quam c̾scendi adm̃surã sui fuerit ex pleta ꝓce¬
ritas utrmur cibis. iam ñ ut c̃stamꝰ. s ut uiuamꝰ ⁊ reseruem᷑ in uita ꝑ escas:

Expanded text:
Et ita crescens per singula rationabilis natura, non sicut in carne vel corpore et anima in hac vita Et ita crescens per singula rationabilis natura, non sicut in carne vel corpore et anima in hac vita crescebat, sed mente ac sensu aucta, ad perfectam scientiam mens jam perfecta perducitur, nequaquam jam ultra istis carnalibus sensibus impedita, sed intellectualibus incrementis aucta, semper ad purum, et, ut ita dixerim, facie ad faciem rerum causas inspiciens, potitur perfectione primo illa qua in id ascendit, secundo qua permanet, cibos quibus vescatur habens theoremata et intellectus verum rationesque causarum. Sicut enim in hac vitatia nobis incrementum præstante; postea vero quam crescendi ad mensuram sui fuerit expleta proceritas, utimur cibis jam non ut crescamus, sed ut vivamus et conservemur in vita per escas
Abbreviated transcription (Latin):
nob ꝑꝑ nos effectꝰ est: id est ĩ illa circũscͥptione. quam ĩ nr̃o corꝑe utt̾ris positꝰ
inter homines hũit quo uelud inuno aliquo circynscͥptꝰ loco putetur. Cum gͦ
se reuelabit intelligent. Iam em̃ tamquã filiis rerũ causas ⁊ iurtutẽ sue condi-¬
conis ostendet. ⁊ doceb eos quare illa stella in illo loco posita ẽ celi. ⁊ qͣre abalia
tanto dirimente spacio separatur. Uerbi gr̾a. si ꝓpin quior fuisset quid ex hoc
ñt futurum. si uero longiꝰ quid accid̾et. aut si maior fuisset illa stesla quã illa
quo modo similis non seruaretur unu̾sitas. s in aliã quãdam formã cuncta mu¬
tarentur. Sic gͦ decursis om̃ib q̃ inastroꝵ rõne ⁊ inhis ꝯu̾sationib que ĩcelo
sunt continentur. uenient ⁊ adea q̃ nonuidentur. uel adea quoꝵ sola noĩa
nunc audiuimꝰ. iad ĩuisibilia: que multa quid̃ eẽ paulus apłs docuit q̃ autem
sint. ł̃ quam hñt diffia̾m ne exiguo quidem aliquo intellectu comc̾e possumꝰ.

Expanded text:
 id est, non illa circumscriptione quam in nostro corpore in terris positus inter homines habuit, quo velut in uno aliquo circumseptus loco putetur. VII. Cuse revelabit intelligent. Jam enim tanquam filiis rerum causas, et virtutem suæ conditionis ostendet; et docebit eos quare illa stella in illo loco cœli posita est, et quare ab alia tanto dirimente spatio separatur: verbi gratia, si propinquior fuisset, quid ex hoc esset futurum; si vero longius, quid accideret; aut si major fuisset illa stella quam illa, quomodo similis non servaretur universitas, sed in aliam quamdam formam cuncta mutarentur. Sic ergo decursis omnibus quæ in astrorum ratione et in his conversionibus quæ in cœlo sunt continentur, venient etiam ad ea quæ non videntur, vel ad ea quorum sola nomina nunc audivimus, et ad invisibilia: qnt differentiam, ne exiguo quidem aliquo intellectu conjicere possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
hominib qd̾ nonfortutto ł casu accidunt. s roͣne quadã tam exa minata tam
ardua ut eã ñ solum sc̃oꝵ s fortassis om̃iũ hominũ ne nuierus quid̃ pͥreterent
capilloꝵ. cuiꝰ ꝓuidentie r̾o ꝑducatur usq adduos passeres qͥ denario distrahunt᷑.
tunc aũ iͥ iam manifeste uidebitur. Esx quib om̃ib putandum ẽ. qd̾ it̾m ñ
parum tẽꝑis tͣnͣseat nsq qͦ eoꝵ tm̃mͦ que suꝑ t̾ram sunt rdo pꝰ uite accessũ digiis¬
i bene meritis oftñdatur. ut ꝑ hoꝵ om̃ũi agnitionem ⁊ plene sciencie gram le¬
ticia ĩ enarrabili ꝑfruantur. Tum deinde si aer iste qui int̾ celum ⁊ t̾ram ẽ ñ

Expanded text:
hominibus, quod non fortuito vel casu accidunt, sed ratione quadam tam examinata, tam hominibus, quod non fortuito vel casu accidunt, sed ratione quadam tam examinata, tam ardua, ut eam non solum sanctorum, sed fortassis omnium hominum, ne numerus quidem prætereat capillorum, cujus Providentiæ ratio perducatur usque ad duos passeres qui denario distrahuntur,tunc autem ibi jam manifeste videbitur. Ex quibus omnibus putandum est, quod interim non parum teet benemeritis ostendatur, ut per eorum omnium agnitionem et plenæ scientiæ gratiam, lætitia inenarrabili perfruantur. Tum deinde si aër iste qui inter cœlum et terram est, non
Abbreviated transcription (Latin):
horninꝰ que ueritas sit apuid dñi iubeleoꝵ ⁊ septimanas annoꝵ s i festoꝵ dier
i feriarum tonẽ uidebit.⁊ om̃iũ sacrificioꝵ ⁊ purificationũ intuebitur causos
nis ꝓfluuũ pacuuitur. ad uetet ⁊ agnoscet qͦ que ⁊ qnͣte qͣlesq uirtutes sint bru
Intuebitur qͦ ⁊̃ que sit rõ animaꝵ. q̃ ue diu̾sttas animaliũ. uł eoꝵ que inaquis
uiuĩtt. łauiũ. ł feraꝵ. q̃ ue sit in tam multas sp̃es singła genera deducantur qui cͥea¬
ris ꝓspectus. uł quis ꝑħ singula sapientie eiꝰ tegitur sensus. s ⁊ agnoscet qua rtone
radicib quib dam uel herbis adsociantur quedam uͥtutes: ⁊ aliis econtrario hͥbis
ł radicibus depelluntur que ro̾ apostataꝵ angłoꝵ. qͣ ue causa qd̾ hisquieos ñtora
fide contempserint uel ad ulari inaliquib possunt. ul erroris causa ac deceptio¬
nis existere. s ⁊ de singłis diuine ꝓuidentie iudiciũ discet. dehis que accidunt

Expanded text:
 septimanas annorum: sed et festorum dierum et feriarum rationes videbit: et omnium sacrificiorum et purificationum intuebitur causas:inis profluvium patiuntur, advertet: et agnoscet quoque quæ et quantæ qualesque virtutes sint bonæIntuebitur quoque quæ sit ratio animarum, quæve diversitas animalium, vel eorum quæ in aquisum, quidve sit quod in tam multas species singula genera deducuntur, qui Creatoris prospectus, vel quis per hæc singula sapientiæ ejus tegitur sensus. Sed et agnoscet qua ratione radicibus quibusdam vel herbis associantur quædam virtutes, et aliis e contrario herbis vel radicibus depelluntur; quæ ratio apostatarum Angelorum, quæve causa quod iis qui eos non tota fide contempserint, vel adulari in aliquibus possunt, vel erroris causa ac deceptionis extitere. Sed et de singulis divinæ Providentiæ judicium discet, de his quæ accidunt
Abbreviated transcription (Latin):
esuruint. ⁊ siciunt pollicens eis qui saturabuntur: ⁊ multa alia exscͥpturis
erempla ꝓferunt quoꝵ uim figuralit̾ intelligi debere non senciunt. Tum
uͦ scd̾m formã que inhac uita ͤ . ⁊ scd̾m mũdi hus dispositiones dignitatũ ł
ordinũ. ł eminentias potestatum. reges se fore ⁊ pͥncipes arbitrentur : sic̃
sunt isti t̾reni ꝓpter illud uidelicet qd̾ in euͣgłio dictã ẽ. Sris potesatẽ¬

Expanded text:
esuriunt et sitiunt, pollicens eis quia saturabuntur; et multa alia ex Scripturis esuriunt et sitiunt, pollicens eis quia saturabuntur; et multa alia ex Scripturis exempla proferunt, quorum vim figuraliter intelligi debere non sentiunt. Tum vero secundum formam quæ in hac vita est, et secundum mundi hujus dispositiones dignitatum, vel ordinum, vel eminentias potestatum, reges se fore et principes arbitrantur, sicut sunt isti terreni; propter illud videlicet quod in Evangelio dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
II⁊ calcedonio ⁊ ⁊ maragdo. ⁊ sardio ⁊ onuichino. ⁊ chrisolido e⁊ chrissoprasso ⁊
iachincdo cia metisto. Tum ⁊̃ ministros deliciaꝵ suaꝵ dandos qͥ alienigenas putãt.
quos ł aratores habeant ł structores parietum: aqͥb dirita ipsoꝵ ⁊ conlapsa cuiaᷤ
extruatur.⁊ arbitͣntur qd facultates gentes accipiant adedend̾ ⁊ indiuitiis eoꝵ
dominentur. Ut ⁊̃ cameli madian ⁊ gesar ueniant: ⁊ afferant eis aurũ ⁊ thus
⁊ lapides p̾ciosos. ⁊ hoc conantur exauctoritate ꝓpħica confirmare exhis q̃ de ierłm
tores autẽ esurient ⁊ seruiũt dõ sicient ⁊ qd̾ leticiã agent tꝰti: impios nͦ t̾sticia
possi debit: Et de nouo quoq testam̃to uocẽ ꝓferunt saluatoris qua discipłis
reꝓmittit de uni leticia dicens qr ñ bibã ex hoc iam usq qͦ bibã illud uob̾cũ no¬
uum in regno patͥs mei. Addunt qq̃ ⁊ illud qd saluator beatos dicit eosqui nc̃

Expanded text:
smaragdo et sardio et onychino et chrysolitho et chrysopasso et hyacintho et amethysto. Quinetiam ministros deliciarum suarum dandos sibi alienigenas putant, quos vel aratores habeant, vel structores parietum, a quibus diruta ipsorum et collapsa civitas extruatur: et arbitrantur quod facultates gentium accipiant ad edendum, et in divitiis eorum dominentur, ut etiam cameli Madian et Cedar veniant, et afferant eis aurum, et thus, et lapides pretiosos. Et hæc conantur auctoritate prophetica confirmare ex his quæ de Jerutores autem esurient et sitient; et quod lætitiam agent justi, impios vero moror possidebit. Et de novo quoque Testamento vocem proferunt Salvatoris, qua discipulis promittit de vini lætitia dicens: «Quia non bibam ex hoc jam usquequo bibam illud vobiscum novum in regno Patris mei.» Addunt quoque et illud, quod Salvator beatos dicit eos qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
I.
interris uiderant doceantur. Indicia qͦ q̃dam accipient ⁊ deconseqñtib ⁊ futuris. sic
inhas queq uita positi in ditia quedam futuroꝵ licet ꝑspeculũ ⁊ menigmate
ram exaliqua pante conceꝑant q̃ manifestiis ⁊i lucidius sc̃s insuis i locis ⁊i tẽꝑibꝰ
reuesantur. Siquis sane mũdus corde: ⁊ purior mente ⁊ excitacior sensu fuent
edoci ꝓficiens. etto ⁊ aeris locũ ascendet.⁊⁊ ad celoꝵ regna ꝑueniet ꝑ locoꝵ sin
qłos ⁊uta ditim mansiones: quas gͣci qͥd̾ speras id ÷ globos appellauerunt. scͥpt᷑a
e duuna celos nominat. in quib singłis ꝑspiciet pͥmo quid̾ ea q̃ ĩ gerunt᷑¬

Expanded text:
is terris viderant doceantur, indicia quoque quædam accipiant etiam de consequentibus et futuris, sicut in hac quoque vita positi indicia quædam futurorum, licet per speculum et ænigmata, tamen ex aliqua parte conceperant, quæ manifestius et lucidius sanctis in suis et locis et temporibus revelantur. Si quis sane mundus corde, et purior mente, et exercitatior sensu fuerit, velocius proficiens, cito ad aëris locum ascendet, et ad cœlorum regna perveniet per locorum sin ita dixerim, mansiones; quas Græci quidem sphæras, id est globos appellaverunt, Scriptura vero divina cœlos nominat in quibus singulis primo quidem per
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝑspeximus: s ⁊ din̾sitatemꝰ suggestũ ẽ. ut inquiramꝰ ⁊ ꝑ scrutemur qua ra¬
cione ista om̃ia ł diu̾sa fuerint creata uł uarie dispensantur. ⁊ concepto intris
huiꝰ cemodi agnitionis uel studio ł amore.dabitur nob̾ pꝰ exitum ⁊̃ cognitio
eiꝰ ⁊ ĩtelligentia. si tñ res ꝓcedat ex uoto. Cum gͦ cã p̾benderimꝰ integre eiꝰ rõñ
tunc utroq modo ꝯp̾hendimꝰ ea que uidemꝰ suꝑ t̾rã. Tale gͦ aliquid ⁊̃ de aeria se¬
de dicendum ẽ. Puto eñĩ qd̃ sc̃i qͥq discedentes ex hac uita ꝑmanebunt inloco
aliquo int̾ra posito quẽ paradisum dicit scriptura diuina. ł inqͦdam eni¬
ditionis loco. uit ita dtx̾im auditorio ł schola animaꝵ ĩ qͦ de om̃ib hisq̃¬

Expanded text:
 vidimus diversitate suggestum est, ut inquiramus et perscrutemur qua ratione ista omnia vel diversa fuerint creata, vel varie dispensentur; et concepto in terris hujuscemodi agnitionis vel studio vel amore, dabitur nobis post exitum etiam cognitio ejus et intelligentia: si tamen res procedat ex voto. Cum ergo comprehenderimus integre ejus rationem, tunc utroque modo comprehendemus ea quæ vidimus super terram. Tale ergo aliquid etiam de aërea sede dicendum est. Puto enim quod sancti quique discedentes de hac vita permanebunt in loco aliquo in terra posito, quem paradisum dicit Scriptura divina, velut in quodam eruditionis loco, et, ut ita dixerim, auditorio vel schola animarum in quo de omnibus his
Abbreviated transcription (Latin):
ni sue quodã mͦ ac libidini indulgentes. solius litt̾e discipłi arbitͣntur repmissioᷤ
futuras inuoluptate ⁊ luxuria corꝑis expectandas. ⁊ ꝑꝑ hoc p̾cipue carnes it̾ms
siderant pꝰ resurrectionem tales quib manducandi ⁊ bibendi ⁊ om̃ia que car¬
nis. i sanguinis sunt agendi nusquã desit facultas. apłi pauli deresurrectione
sp̃italis corꝑis sentenciam nonseqñtes. qͥb conseqnt̾ addunt ⁊̃ nuꝑtiaꝵ ꝯuẽa¬

Expanded text:
litteræ discipuli, arbitrantur repromissiones futuras in voluptate et luxuria corporis expectandas: et propterea præcipue carnes iterum desiderant post resurrectionem tales quibus manducandi, et bibendi, et omnia quæ carnis et sanguinis sunt agendi nunquam desit facultas, Apostoli Pauli de resurrectione spiritualis corporis sententiam non sequentes2. Quibus consequenter addunt et nuptiaru
Abbreviated transcription (Latin):
Sanimal ormodis ociosum atq ĩmobile eẽ pot̾. s om̃i genere moueri ⁊ag̾e
semꝑ ⁊ uelle aliquid gestit. ⁊ hanc i eẽ naturam om̃ib animãtib marie¬
festum puto. Multo gͦ magis io̾abile animal id ÷ hominis naturam. neceẽ
c̃ semꝑ aliquid mou̾e. ł agere. Et si quid̾ ĩmemor sui sit ⁊ qͥd se deceat iguoret:
eura usus corporales om̃is sua mouetur intentio. ⁊ ꝑom̃s motus luos gͣ uoluptates ac
libid ines corpis occupatur siui talis st qui in conmune aliquid curare łꝯuide stas
sraute rer publi ee consulens aut magistratib parens aut quicqͥd illud ẽ qd̾ ion
iruui ne certe ꝓdesse uideatur: excercet Iam uero siquis talis sit ut aliqͥd̾ m̃e iuon
erga huice modi studia omẽmsui declinauit industriam quo possit inquoliti
utt ade rerum causas r̾onẽq eognosc̾e. Sic̃ gͦ inhac uita aliꝰ quid sũ mũ bomisor¬
pis mndicat uo luptatẽ . alꝰ a ĩ ꝯmune consulere. alius studiis ⁊ ĩtelligentie oꝑanoi¬

Expanded text:
animal omni modo otiosum atque immobile esse potest, sed omni genere moveri et agere semper et velle aliquid gestit: et hanc inesse naturam omnibus animantibus, manifestum puto. Multo magis ergo rationabile animal, id est, hominis naturam necesse est semper aliquid movere vel agere. Et si quidem immemor sui sit, et quid se deceat ignoret, circa usus corporales omnis sua movetur intentio, et per omnes motus suos erga voluptates suas ac libidines corporis occupatur: si vero talis sit qui in commune aliquid curare vel providere studeat, aut reipublicæ consulens, aut magistratibus parens, aut quidquid illud est quod in commune certe prodesse videatur, exercet. Jam vero si quis talis sit ut aliquid melius que dubio erga hujuscemodi studia omnem declinabit industriam, quo possit inquisita veritate rerum causas rationemque cognoscere. Sicut ergo in hac vita alius quidem summum bonum corporis judicat voluptatem, ali
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ om̃ia ẽe sine corꝑe. Omia enĩ ad unũ finẽ tend̾e: suꝑior tͣctatus edoci¬
it. Si autem om̃ia possunt carere corꝑib:. sine dubio ñ erit substancia corporalis
duere ĩ corruptionẽ ⁊ mortale hoc ĩ duere ĩmortalitatẽ ꝯã corruptibile hoc ĩduerit ĩcorm

Expanded text:
sunt et omnia esse sine corpore: omnia enim ad unum finem tendere superior tractatus edocusunt et omnia esse sine corpore: omnia enim ad unum finem tendere superior tractatus edocuit. Si autem omnia possunt carere corporibus, sine dubio non erit substantia corporalis, duere incorruptionem, et mortale hoc induere immor
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt : peruditionemis rõabilẽq institucionẽ ꝑquam possent abloq¬
pletiorem ꝓfĩd̾e u̾itatis intellectum hi qui inp̾senti uita inhec se studia dea¬
derunt: im̃nib purgatbres effecti. capaces iam hinc ouune sapientie ꝑrerer
upͦ hec statem finis om̃iũ consequetur. ac ꝓcorrectione ⁊ emẽdatione eoꝵ qua
lib indigent alius mũdꝰ rursum erit. ł similis huic qͥ nc̃ ẽ. uel hoc meliolur
⁊̃ multo det̾ior. & qualiscũq ille erit pꝰ hunc mũdiis quãdui erat. Et si erte
qͣndo cũ nullus usquam sit mũdus. Aut si fuit aliqndo cũ mũdus oĩo noni
ꝑom̃ia atq ĩ discretus eueniat. Ut gͦ manifestiꝰ appareat utrũ mat̾ia corꝑalisp
int̾ualla subsistat. ⁊ sic̃ ñ fuit antequã fieret: it̾m resoluat᷑ ut ñ sit ÷ uideamꝰ i¬
mo si fieri potest ut uiuat aliqͥs sine corꝑe. Si eñi pot̾ aliqͥs uiu̾e sine corꝑe ps

Expanded text:
uerunt: per eruditionem vero rationabilemque institutionem, per quam possent ad locupletiorem proficere veritatis intellectum hi qui in præsenti vita in hæc se studia dediderunt, et mentibus purgatiores effecti, capaces jam hinc divinæ sapientiæ perr hæc statim finis omnium consequetur, et pro correctione et emendatione eorum qui talibus indigent, alius rursus mundus erit, vel similis isti qui nunc est, vel hoc melior, aut multo deterior; et qualiscumque ille erit post hunc mundus, quamdiu erit et si erit aliquando cum nullus unquam sit mundus, aut si fuit aliquando cum mundus non fuerper omnia atque indiscretus eveniat. II. Ut ergo manifestius appareat utrum materia corporalis per intervalla subsistat, et sicut non fuit antequam fieret, iterum resolvatur ut non sit videamus primum si fieri potest ut vivat aliquis sine corpore. S