comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̾no ꝓcessit donabilis.
ed queritur cui donabił. utrum pr̃i
⁊ filio: an tantum nobis. qͥ nundum
eramus. Si autem non erat donabilis.
patͥ & filio .s. tantum nobis et ex co do-¬
num erat: quia sic donabił ꝓcedebat.
uidetur q̃ filius eadem ratione semꝑ do¬
num fu̾it. quia ab eterno ꝓcess it a pr̃e
donabilis nob̃ in tempore. Nam ⁊ de fi
lo legitur quod datus ẽ. de nobis. ad qͥ
dicunus quia sp̃s sanctus: nob̾ tantum
nobis. ⁊ ab et̾no ꝓcessit a pr̃e. non ut
donabilis tantum s. ut genitus. qui et
donari poss. Processit ergo ut genitus
et donabilis. s sp̃s sanctus non ꝓcedit
ut genitus s tantum ut donum do¬
num autem semꝑ fuit. non solum qͥa
donabius. ẽ s quia ab utroq ꝓcessit et¬
quia donabilis fuit. uñ augustinus in.u
ubro de tͥnitate: eo ip̃o quo daturus crã
eum deus iamdonum erat etiam añꝗͣ
datetur ⁊ iõ: donabilis. s alit̾ donabił.
quam filius. nam ⁊ alit̾ datus ⁊ alit̾ ꝓ¬

Expanded text:
aeritur cui donabilis. Sed quaeritur cui donabilis; utrum Patri et Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia sic donabilis procedebat, videtur quod Filius semper eadem ratione donum fuerit, quia ab aeterno processit a Patre dona 9, quod datus est nobis. Ad quod dicimus quia Spiritus sanctus nobis tantum,nobis, et ab aeterno processit a Patre non ut donabilis tantum, sed ut genitus qui et donari posset. Processit ergo ut genitus et donabilis; sed Spiritus sanctus non procedit ut genitus, sed tantum ut donum. Donum autem semper fuit, non solum quia donabilis, sed quia ab utroque processit, et donabilis fuit. Unde Aug., inquod daturus erat eum Deus, jam donum erat, etiam antequam daretur, et ideo donabilis est; sed aliter donabilis quam Filius; nam et aliter datur, et aliter p
Abbreviated transcription (Latin):
cimus illam pͥmam mat̾iam ñ iõ dictam
fore informem. quod nullam omnino for¬
mam hũit. quia non aliꝗͥ corꝑeum tale pͥ¬
erist̾e q nullam ħat formam. s ideo ñ absde
informem appellari posse dicimꝰ. quia ĩ con¬
fusione ⁊ ꝑmixtione quadam subsistens
nun dum pulcram aꝑtamq ⁊ distiictã
receꝑat formam qualem mͦ cernimꝰ. Flacta
ẽ. gͥ illa materia in forma confusionis ante
formam disp̃onis. In forma confusionis pͥ
omina corꝑalia mat̾iaut̾ simul ⁊ semel sui
creata pꝰ mum. in forma disp̃onis: u. diebus
sunt ordinata. Ecce absolutum ẽ. q pͥmo
indiscussione ꝓpõitum fuit .s. quare ila mat̾ia
dicatur informis.
hic ad id quod secundo q̃¬
rebatur respondet. aco

Expanded text:
cimus illam primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale est quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit, scilicet, quare illa materia dicatur informis. 6. Hic ad id quod secundo quaerebatur, respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
ic qͣr cum dicitur deus de dõ
iumen de lumine. ⁊ huiusmi.
utrum dicantur secundum sub̃am.
Iam secundum rełonem constat: is¬
ta non dici. Si uͦ secundum sub̃am
possunt dici: deus de deo. lumen de
lumine. secundum p̾dictam regłam.
ad quod dicimus. quia licet deus se¬
cundum sub̃am dicatur: ⁊ lumen
⁊ sapientia: huiusmi. ⁊ numqͣm re¬
nuit deum ait̾um ꝓ pr̃e: alt̾um ꝓ
filio: ponimus. Simiłr cum dicit᷑.
deus d̃ dõ lumen de lumine. In aliiᷤ
quoq locutionib sepe repiuntur:
nomina eẽntie: ad significatõnem
ꝑsonarum deducta. Ut cum dr̃ ds̃.
natus deus: mortuus deus: passus
ibi filius tantum significatur. Ita
⁊ de solo filio intelligit᷑ cum dicit᷑.
deus de deo. ⁊ huiusmi. Uñ. augtinꝰ
querens quomͦ h̾modi dicantur in
deo. lumen de lumine dicitur: non
enim simul ambo: deus de deo. s so¬
lus filius de do .s. patre. Nec ambo
simul lumen de lumine. s solꝰ filiꝰ

Expanded text:
itur cum dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, et hujusmodi, utrum dicantur secundum substantiam; nam secundum relationem constat ista non dici. Si vero secundum substantiam  Filius, possunt dici Deus de Deo, lumen de lumine, secundum praedictam regulam. Ad quod dicimus quia licet Deus secundum substantiam dicatur et lumen, et sapientia, et hujusmodi, et nunquam renuit Deum, alterum pro Patre, alterum pro Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intelligitur, cum dicitur: Deus de Deo, et hujusmodi. Unde August., quaerens quomodo hujusmodi dicantur, in Deo lumen de lumine dicitur? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet, Patre, nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ his sentiendum: Quid tenendum: Sa
ne quod sine confessione oris ⁊ souitione pene
ext̾ioris peccata delentur. ꝑ contritionem et hu¬
militatem cordis. Ex quo enim ꝓponit m̃te
compuncta se confessurum ds dimittit. quia
ibi. ẽ confessio cordis ⁊ si ñ oris: ꝑ quam anima
mundatur int̾i a macła ⁊ contagio peccati
commissi. ⁊ debitum et̾ne mortis relarat᷑. Iua
gͦ que suꝑius dicta sunt de confessione ⁊ pe¬
nitentia ł ad confessionem cordis ⁊ ad int̾iorem
penam referenda sunt. sic̃ illud augͦi quod
nullus dr̃ ueniam consequi. nͥ ptiꝰ quãtulã¬
cumq peccati solu̾it penam. ł de ext̾iori pena ac

Expanded text:
 his sentiendum sit, quid tenendum? Sane dici potest quod sine confessione oris et solutione poenae exterioris peccata delentur per contritionem et humilitatem cordis. Ex quo enim aliquis proponit mente compuncta se confessurum, Deus dimittit, quia ibi est confessio cordis, etsi non oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum aeternae mortis relaxatur. Illa ergo quae superius dicta sunt de confessione et poenitentia, vel ad confessionem cordis, vel ad exteriorem poenam referenda sunt. Sicut illud Aug.: Quod nullus dicitur veniam consequi, nisi prius quantulamcumque peccati solverit
Abbreviated transcription (Latin):
bescunt. ⁊ iõ ñ m̾entur iustificari Sicut enim
precepta ẽ nob̾ int̾ior penitentia. ita ⁊ oris
contessio. ⁊ ext̾ior satisfactio. si assit facultas.
Uñ nͨ u̾e penitens ẽ qui confessionis uotum nõ
ht̃ ⁊ sic̃ pecciremissio munꝰdĩ ÷ ita penitñtia ⁊ ꝯfessio ꝑqͣm

Expanded text:
tur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ip̃i contradre ostñdet᷑ qui ĩ eodem libro
omnium mitissimam dic̃ ec̃ penam paruuloꝵ.
qͥ originali tantum tenent᷑ peccõ. his u̾b̾ mitis¬
simꝰ sane pena eorum enit qͥ p̃t̾ peccm̃ quod ori¬
ginale iͣrunt. nullum insuꝑ addid̾unt: ĩ cet̾is.
nium aliorum penarum eẽ leuissimam. Quod
si ẽ: ñ gͥ pecc̃is p̃tum p̃cedentium abligant᷑ nͥ

Expanded text:
 ipsi contradicere ostenderetur, qui in eodem lib., c. 93, omnium mitissimam dicit esse poenam parvulorum, qui originali tantum tenentur peccato, his verbis: Mitissima sane poena eorum erit, qui praeter peccatum quod originale contraxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris nium aliarum poenarum esse levissimam. Quod si est, non ergo peccatis patrum praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad imaginem: ostendit unam naturam
ẽẽ. ad cuiꝰ imaginem: homo fieret. Cum uͦ dic̃
nr̃am. ostend eundem deum. ñ unam s płes
ẽt̃ ꝑsonas. Hylarius qͦ in li.iii. de tͥnit̾. dicit hĩ
u̾bis sig̃cari: quod int̾nitate: nec diu̾sitas est:
nͨ singularitas. uel solitudo s similitudo: et
płalitas: siue distinctio. ait enim sic. Qũi dix̃.¬

Expanded text:
dicit »ad imaginem«, ostendit unam naturam esse, ad cuius imaginem homo fieret; cum vero dicit »nostram«, ostendit eundem deum non unam,dicit »ad imaginem«, ostendit unam naturam tudo. Hilarius quoque, in lib. 3 de Trin., dicit his verbis significari quod in Trinitate nec diversitas est, nec singularitas vel solitudo; sed similitudo, et pluralitas sive distinctio; ait enim sic: Qui dix
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti auctoritates. qͥbꝰ diuinȩ unitatiꝰ atq
tnitatis ueritas demonstret᷑. acpͥmum ip̃a le¬
gis ȩxordia octurrant. Ubi moyses ait. Audi
isrł. dominus deus tuus as imꝰc̃. Item. Ego sũ
dominus ds̃ tuus. qui te eduxi de t̾ra egipti¬
Nonerunt tͥcii alii p̃t̾ me. Etce hic significani
unitatem diuine nature. Ds̃ enĩ et dñs: ut
ait ambre. in i libro de tͥnitate: nomen ẽ. nat᷑e
nomen ẽ potestatis. Item. alibi. ds̃ loquẽs ad
moisen: ait. Ego sum qui sum ⁊ si q̃sietint
nomen meum: uade ⁊ dic eis: qui ẽ misit me
ad uos. Dicens enim ego sum ñ nos sumus &
qui ẽ non qui sumꝰ. apertissime declarauit:
unum solum deum. ẽẽ. In cantico ⁊̃ exodi: le
unitatem uolens sig̾are. ꝑsonarum qͦ plalita-¬
tem. ⁊ nature unitatem: simul ostendit. dñs
in genesi dicens. Haciamus hominem adina¬
ginem ⁊ similitudinem nr̃am. dicens enimfa¬
ciamus. ⁊ nr̃am: pluralitatem ꝑsonarum ostẽd̾.

Expanded text:
 divinae unitatis atque Trinitatis veritas demonstretur. Ac primum ipsa legis exordia occurrant, unde Moyses ait: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Item: Ego sum Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegyptinon erunt tibi Dii alii praeter me . Ecce sic significavit unitat Ambrosius in libro De Trinitate, nomen naturae nomen est potestatis. Item alibi Deus ad Moysem loquens, ait: Ego sum qui sum. Et si quaesierint nomen meum, dic eis: Qui est misit me ad vos . Dicens enim: Ego sum; non, nos sumus; et qui est, non qui sumus; apertissime declaravit unum Deum solum esse. In cantico auteunitatem volens significare. Personarum quoque pluralitatem et naturae unitatem simul ostendit Dominus in Gen., c. 1, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Dicens enim, faciamus, et nostram, pluralitatem personarum ostendit:
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri: cum sine uicio eẽt nała
hominis. uñ consensus mali processerit
ut fieret deterior. In alio quia in diabolo qͥ
suasit. In ip̃o quia uoluntate libi arbitri
consensit. & cum lib̾um arbitrium bonum¬
sit ex re utiq bona: malus ille consensus.
ꝓuenit ⁊ ita ex bono malum manauit. Qe b
autem in sequenti plenius tractabimꝰ Cu
origo mali ⁊ in qua re coaleseat inuestigabiͣ
An uoluntas precesserit illud peccatum
et hominis arbitrio: illa uoluntas mala ꝓdiit
quia iusticiam deseruit ⁊ imiquitatem incho¬

Expanded text:
olet etiam quaeri, cum sine vitio esset natura hominis, unde consensus mali processerit.ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit illud peccatum.et hominis arbitrio illa voluntas mala prodiit, qua justitiam deseruit, et iniquitatem incho
Abbreviated transcription (Latin):
tru ħ fuisse ꝑfidia legitur. ut. xp̃m creat̾am
faterttur. Ideo esfusa sunt arti iuscera. atq
c̃repuit medius ꝓstiatus in faciem ca quib xͦ
negauerat feda ora pollutus. his aliis ꝙ plibus
testimoniis instriumur non debt fat̾i simpli¬
cit xp̃m eẽ factum uel creaturam . s. addita de
homo factus ex maria ẽ Misit enim deus fili¬
um suum factum ex muliere. factum sub le
ge. filium inquit suum .s. ñ unum de multis.
cum dicit suum generationis et̾ne ꝓͥctatem
Ambrsignauit. p̾ca factum ex muliere asseruit. ut
tactura ũ diuinitati s. assumptioneͥ corporis ascͥ¬
bet̃. Pactum gͦ ex muliere dicit. ꝓp carnis suscep¬
tionem. sub lege ꝓpt̾ obferuantiã legign̾atio ge¬
amb̃r netationi ñ p̃iudicat. nͨ caro diuinitati. Deu̾s
enim ȩt̾nus incarnatõnis sacramentum sus¬
cepit nec diundiuis s unus. ⁊ in utroꝙ unus.

Expanded text:
 fuisse perfidia legitur, ut Christum creaturam faceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simpliciter Christum esse factum vel creaturam; sed addita dethomo factus ex Maria est. Misit enim Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, Galat. 4; Filium inquit suum, scilicet non unum de multis. Cum dicit suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarnationis sacramentum suscepit, non dividuus, sed unus, et in utroque unus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemo añ ip̃um ẽ genitꝰ. inugenitum
quia nemo p̃ ip̃m. Ex his euident traditur¬
qu a intelligentia accipiendum sit. cum dr̃
x factus ł sumpucit̾ ł cum additam̃to. ũ fac¬
tura s. ł creatura. ñ ad assumentem deum. s
ad assumptum hominem referat᷑. In deo

Expanded text:
quia nemo ante ipsum; unigenitum quia nemo post ipsum. Ex his evidenter traditurqua intellig factus vel simpliciter, vel cum additamento, ut factura, scilicet, creatura non ad assumentem Deum, sed ad assumptum hominem referatur. In Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ui hoc dicit non intelligit
etiam natum c̾t̃. deo sempiter-¬
num eẽ ut sit coct̾nus patrifilius. sic̃
splendor qui gignitur ab igne: atq
diffunditur: coeu us est iui. ⁊ e̾ẽt coet̾¬

Expanded text:
ui hoc dicit, non intelligit etiam natum Filium Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius; sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeter
Abbreviated transcription (Latin):
uenite uolo. s ista ad illan resertur. namet sib
ia placet. ut in eo cum aliqua dełone uoluntaᷤᷤ
adquiescat. nondum tamen ẽ. illud quo ten¬
ditur .s. hoc ad illud refertur. ut illud depute¬
tur tamquam patria ciuis istud uͦ tamqͣ.¬
d cfectio uel mansio uiatoris. ⁊ sunt iste uolun¬
tates affectus siue motus mentis. quib qiͣ
gressib uel passib tenditur ad patriam. Sicut
gͦ altera ẽ uoluntas uidendi fenestras. ut supra
augustino docente didicimus. altera que ex ista
clemosinas dandi pauꝑi. alia uoluntas hñdi ui-¬
tam alii autem putant quod una sit uoluntas.
diuersitas memorat᷑ uoluntatum. Cet̾um
quodlibet horum u̾um sit iłłd nullis ambi¬
guum est quin uoluntas ex fine suo pense¬
tur. utrum recta sit an praua. peccatum an
gr̃ã ⁊ quin

Expanded text:
venire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc venire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mansio viatoris. Aug., tates affectus sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas eatem diversitas memoratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin
Abbreviated transcription (Latin):
cum iudet cor eẽ in celo.⁊ ñ delectari nos ĩ carne
s ĩ domino.i. cum bone sunt cogitationes ⁊ ea¬
rum sines dirigit uistum. Idem suꝑ ait̾ius locũ
amor. ẽ qui si ptauus ẽ dicitur cupiditas nel li¬
tio ad illud respicu. ꝓꝓ quod uolumꝰ. ⁊ uolun¬
tas ad illud quod uolumus. ut u̾bi gr̃a. si uelim
esurientem refue̾ ut ħam uitam ei̾nam. uo¬
luntas. ẽ qua uolo refice̾ esurientem. cuius
sinis. ẽ refectio esurientis. Intentio uͭ. qua sic
ad uitam ꝑuenire uolo. finis autem supp̃mꝰ :
ip̃a uita ad quem ⁊ aliꝰ finis iefeit᷑. An illa
utrum ⁊ intentio tal sit uoluntas ⁊ si uo¬
luntas ẽ an in ħ oꝑe sit una eademq uolin
luntas ẽẽ uͭ eñĩ uoluntas ẽ qua uolo refic̾e̾
ꝑauꝑem. ita ⁊ uoluntas. ẽ que ꝑ istud uolo¬
hr̃e uitam. Ex alia quidem uidetur ẽẽ uolũ
tas. qua uolo hr̃e utam ⁊ alia qͥ pauꝑi sub¬

Expanded text:
cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne, cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne, sed in Domino, id est, cum bonae sunt cogitationes et earum fines, dirigit justum. Idem super alterius psal. amor est. Qui si pravus est, dicitur cupiditas vel litio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, ad quam et alius finutrum intentio talis sit voluntas, et si voluntas est, an in hoc opere sit una eademque volunluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua itam. Et alia quidem videtur voluntas esse qua volo habere vitam, et alia qua pauperi sub
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri quod distet. int̾ uoluntatem
i intentionem ac finem. ad quod dici potest
Int̾ uoluntatem ⁊ finem certo cuidentiq mͦ dis¬
tingui: quia uoluntas ẽ qua uolumus aliquid.
ꝓmis uͦ uoluntatis est. ⁊ illuad quod uolumus. ꝑ qͣ
impletur ip̃a uoluntas. ł potuis aliud ꝓpt̾ quod
illud uolumus. Intentio uͦ int̾dum ꝓ uolunta¬
te. int̾oum ꝓ fine uoluntatis accipitur. que dili
gens ac puis lector. in scriptura uͥ ħ occurrerint
discñe studeat. Tinis autem uoluntatis ẽ: deło
bona uel mala. ad quam nititur quisq ꝑue¬
nire. Uñ augustinus suꝑ illum locum psalmi
scrutans corda ⁊ renes ait. Sic deus solus scru¬
tatur corda .i quid quisq cogitet. ⁊ renes .i. quid
quẽsq delectet. quia finis cure ⁊ cogitationis. ẽ.
deło. ad quam cura ⁊ cogitõne nitit᷑ quisq
ꝑuenire. ⁊ paulo pꝰ oꝑa nr̃a que sunt indictis ⁊
factis. possunt homines uidere .s. quo animo fi¬
ant. ⁊ quo uenire cupiant. solus deus uidet. qui

Expanded text:
olet etiam quaeri quid distet inter voluntatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas est qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est, vel illud quod volumus, per quod impletur ipsa voluntas; vel potius aliud propter quod illud volumus. Intentio vero interdum pro voluntate, interdum pro fic pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus solus scrutatur corda, id est, quid quisque cogitet; et renes, id est, quid quemque delectet; quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque pervenire. Et paulo post: Opera nostra quae sunt in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Soius deus .i trinitas est cirator. Pacta e gͥ femina
adeo eriam si costa ministrata sit ꝑ angelos. Utr̃
htẽt ut ita fieret. aitantum ut ita fĩ poss¬
ed qrͣ s ut sic fierz ĩ deo tantum eẽt cã

Expanded text:
Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos. 6. Utrum haberet ut ita fieret, an tantum ut ita fieri posset, sed ut sic fieret in Deo tantum esset ca
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri utrum de costa illa sñ
Dadiectione rei extrincece fẽa sit mulier qd
quibusdam non placuit. Cet̾um si ad ꝑfici¬
endum corpꝰ mulieris. deus extrinsecus auq¬
mentum addidiss maius uid eẽt quam ip̃a
uer facta deb̾et dici de quo plures accepisset
sub̾e partes. Restat gͥ. ut de sola illius coste
sub̾a. sine omni extrinseco additamento: ꝑ
diuinam potentiam in semet ip̃a multipli¬
cata mulieris corpꝰ fc̃m dicat᷑. eo sine mua¬
culo quo postea de quinq panib ihu celesti
benedictione multiplicatis .u. milia hominni
saciata sunt. Iilud etiam scm oꝑtet quod cũ
angłorum minst̾io facta sit muueris forma¬
tio non eis e. tamen tribuenda creationis po¬
tentia. Angłi enim nullam possunt creare
naturam. ꝙ nec formare constam in muliere
nͥ carnis supplementeim in locum coste. ña
nicħ agant ut aliquid uect᷑. s ñ iõ creatoreᷤ
iunt. sicut nec agricole segetum aũ arboris

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum de illa costa sine adjectione rei extrinsecae facta sit mulier; quod quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa sa costa mulier facta deberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione multiplicatis, quinque millia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum.
Abbreviated transcription (Latin):
filius sit hominis. requiro quis in ħ filio hominis
glificatꝰ sit Euident̾ dicit ñ aliud ẽt filium dei. ⁊
aliud filium hominiis ex quo p̃missa roborat ur ⁊
approbatur determinato. Alia etiam uerba acto

Expanded text:
filius, requiro quis in hoc filio hominis glorificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinatio. 8. Alia etiam verba aucto
Abbreviated transcription (Latin):
et autem in hunc mondum det̾minant. quia
cum dicitur u̾bum di aliud aliud homo. siue
alia suba deus alia homo. alt̾uis nature sigͥcat᷑ .x. et̃¬
ad inuicem nͨ. neq diuina distante a pͥa simplici¬
tate. neq humana aut conu̾sa in ditatis naturam.
aut ĩ f̃ existentiam diuisa neq ex duab una facta
cõposita.nͥ. Composita enim nͥ neutͥ eatum ex qͥb
ex altis ꝑficiens altam. ut corpꝰ ex quatuoꝵ elem̃tis
compositum ñ ignis nominatur ñ aer nͥ t̾ra nͨ aq̃
simplici nͥ conusus ẽ ĩ compditam. ⁊ neq pt̃i simpli¬
ci natute eristenti neq mr̃i ẽ homo usion ⁊ neq hõ
dici ex duab ⁊ in duab naturis confitem̃. Sic gͣ
dicitur aliud cẽ filius dei aluid filiꝰ hominis qr
alterius ẽ sub̾e. uel nature. in quanitum filiꝰ dei.
alt̾ius ĩ quantum ẽ filiꝰ hominis. Non quod ip̃e fi¬
lius dei ⁊ hominis sit duo illa diuersa .i. duc diu̾se

Expanded text:
ec autem in hunc modum determinant, quia cum dicitur: aliud Verbum Dei, aliud homo, sive alia substantia Deus, alia homo; alterius naturae significatur Chrad invicem naturae: neque divina distante a propria simplicitate, neque humana aut conversa in deitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim natura neutri earum ex quibus ex alteris perficiens alteram; ut corpus ex quatuor elementis compositum, nec ignis nominatur, nec aer, nec terra, nec aqua, simplici natura conversus est in compositam; et neque Patri simplicis naturae existenti, neque matri est homousios; et neque Deus m et esse et dici, ex duabus et in duabus naturis confitemur. Sic ergo dicitur aliud esse Filius Dei, aliud filius hominis, quia alterius est substantiae vel naturae in quantum est Filius Dei, et alterius in quantum est filius hominis: non quod ipse Filius Dei et hominis sit duo illa diversa, id est, duae d
Abbreviated transcription (Latin):
notandum.ẽ. quod ea rõne qua pa-¬
ter non dicitut sapiens eẽ apien¬
tia quam genuit. uidetur fore
dicendum quod pat̾ ñ diligat fi¬
lium. uel filius patrem ea dilec¬
tione que ab ut roq ꝓcedit . s q̃¬

Expanded text:
notandum est quod ea ratione qua Pater non dicitur sapiens ea Sapientia quam genuit, videtur fore dicendum quod Pater non diligat Filium, vel Filius Patrem ea dilectione quae ab utroque procedit, s
Abbreviated transcription (Latin):
gatur pater esse sapiens sapientia
quam genuit. quia si ea diceretur
sapiens non ip̃a ab eo: sed ip̃a ab
non debere concedi: quod pat̾ uel
filius diligat dilectione q̃ tantum

Expanded text:
itur Pater est sapiens sapientia quam genuit; quia si diceretur ea esse sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab non debere concedi quod Pater vel Filius diligat dilectione, quae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
gitur.⁊ genitorem suum diligit. qͥb
uerbis aꝑte significatur patrem
filium. ⁊ fiium: patre in diligere.
ea etiam dilectione: que non est
aliquis duorum. s tantum sp̃c sc̃s.
Cum gͥ idem sit ibi dilig̾e quod esse.
quomͦ dicitur pat̾ uel filius. non
tẽ ea dilectione qua ait̾ ait̾um dili¬
git: Cum iõ pater neget᷑ saꝑe sa¬
lit infirmitatẽ hominis.

Expanded text:
gitur, genitoverbis aperte significatur Patrem Filium, et Filium Patrem diligere, ea scilicet dilectione quae non est aliquis eorum, sed tantum Spiritus sanctus. Cum idem ergo sit ibi diligere quod esse, quomodo dicitur Pater vel Filius non esse ea dilectione qua alter alterum diligit, cum ideo Pater negetur sapere Salit infirmitatem hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ gr̃a que sanat ⁊ lib̾at uo¬
luntatem hominis uirtus ẽ uel una
Iplures cum ip̃a gr̃a non sit ex arbitrio uo¬
luntatis. s. tam potuis sanet ac preparet
ut bona sit consequitur. ut uirtꝰ non sit
ex libero ar. et ita non sit motus uel affictus
mentis. cum omnis motus ł affectꝰ mentis sit
ex libero aibitrio. s bonus ex gr̃a ⁊ lib̾o arbit̾o.
malus uͦ ex lib̾o arbitrio tantum. Ut enim
homo sponte libeto arbitrio cadere potuit
q his abstinendi ab opere suo potestas nul¬
la conceditur: earum pectatum ten̾e ñ possu¬
mus. hic apte ostenditur quod motꝰ animi
siue ad bonum siue ad malum ex lib̾o arbttͥo
est. ideoq si gr̃a uel uirtus motus mentis ẽ
ex libero arbitrio est. Si uͦ ex lib̃o arbitrio
uel ex parte est iam non solus deus sine ho¬
mine eam facit. Propterea quidam non ine

Expanded text:
ia quae sanat et liberat voluntatem hominis, virtus est, vel una, vel plures; cum ipsa gratia non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero arbitrio; sed bonus ex gratia est et libero arbitrio, malus vero ex libero arbitrio tantum. Ut enim Homo sponte et libero arbitrio cadere potuit, ique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non ine
Abbreviated transcription (Latin):
temissis aliquid addendum . ẽ. de mͦ illiꝰ
consensus. qui int̾ mariam ⁊ ioseph ĩt¬
cesfit. Sane credi pͭ ñ solum mariam si ⁊̃ io¬
seph apud se disposuisse uirginitatem ser
uare. nͥ deus alit̾ iub̃et eosq sic concͥensisse
uoluntatem uerb̃ non expresserant. pꝰta uͦ
exp̃sserunt ⁊ ĩ uirginitate ꝑmanserunt M
seusit gͦ maria in maritalem societatẽ s ñ
in carnalem copulam. nͥ de eodem sꝑitalit̾
deus p̃ciꝑz. cuius etiam consilio in maritalẽ
consensit copulam. quia uirginitatem ser¬
lare uolebat.⁊ iõ ñ alit̾ consensissit in ꝯui-¬
galem societatem nͥ familiare dĩ consilium
bũiss de qua augustinus sic ait Beata
giutatis in corde se ip̃m uotum ñ exp̃ssit

Expanded text:
emissis aliquid addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium habuisset, de qua Augustinus sic ait, in liginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit
Abbreviated transcription (Latin):
fistinans sacerdototem inuenire ñ potu¬
i. ⁊ ita dicessit utrum oblatio eiꝰ sit reci¬
confessus:⁊ testimonium ht̃ bonum ⁊ nõ
pot̾at uenire ad sac̾dotem. s p̃ocrupauit
eum mors in domo ł in uia: faciant ꝓ eo
parentes eiꝰ oblationem ad altare ⁊ dẽt
redemptionem ꝓ captiuis.

Expanded text:
festinans sacerdotem invenire non potuit, et ita decessit; utrum oblatio ejus sit reciconfessus, et testimonium habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupavit eum mors in domo vel in via, faciant pro eo parentes ejus oblationem ad altare, et dent redemptionem pro captivis.
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdictionis auctoritatũ.
et autera quidam ita det̾minant.
Dicunt enim ħeticos accepta sac̾do¬
tali ł ep̃ali unctione ab eccła recedentes
nes ł consecrandi dominicum corpꝰ. postꝙͣ
p̃cisi sunt ⁊ dampnati ab eccłia sicut
di sacros ordines. facultatem tam̃ bap¬
tizandi ñ amisit. Ꝙ uͦ augustinus ait.
Intelligunt dictum de ħeucis. qui ñ sentẽ¬
tia eccłie s prauitate sensus sui a fidei
ueritate ac doctrine unitate diuisi sunt.
hñt. ⁊ qui ab eis ordinantur añ manifes¬
tam p̃cisionem ⁊ si cum eis aꝑte exierint:
⁊ sententia. eccłe dampnati fu̾int. tam̃
si redierint it̾um ordinandi non sunt. ⁊
u̾cumq legitur de ordinatis ab ħetitis q
seruatis eis ordinib ministrare ualeãt
ł it̾um ordinandi ñ sint de huusm᷑i ac-

Expanded text:
contradictionis auctoritatum. Haec autem quidam ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, nes, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesia, sicut di sacros Ordines; facultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereticis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si redierint, iterum ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de ordinatis ab haereticis, quod servatis ordinibus ministrare valeant, vel iterum ordinandi non sint, de hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia et exterior omni re: quia ip¬
se est super omnia. ⁊ antiquor omnib
quia ip̃e est ante omnia et nouior om¬
nib quia ip̃e idem est pꝰ omnia .s. post
omnium micia. Ecce hic aꝑte osten¬
ditur. quod nec locis nec temporib
mutatur. uel mouetur ds̃. Spuał uͦ¬

Expanded text:
sunt omnia: et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia ipse idem post omnia, scilicet post omnium initia. Ecce hic aperte ostenditur, quod nec locis nec temporibus mutatur vel movetur Deus. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ dicunt nomine pͦ: non sp̃em sig¬
nificari. s aliquid singulare: atq
indiuiduum ⁊ nomine e̾ẽntie sp̃em
intelligi. ut pͦ ñ dicatur sic̃ homo. s
quomͦ dicitur hic homo. uel ut abra¬
am. isaac. iacob. uel quis alius. qui
etiam digito p̃sens demonstrari p̾sit
sic qͦ illos eadem ratio confutabit. Si¬
cut enim dr̃ abraam. isaac iacob. tͥa
induidua. ita tres homines. ⁊ tͥa ami¬
malia cur gͦ pater ⁊ filius ⁊ sp̃c sanctꝰ
si secundum genus et sp̃em ⁊ indiuidu¬
um ista disserimus. ñ ita dicuntur tͤs

Expanded text:
 dicunt nomine personae non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum, et nomine essentiae speciem intelligi, ut persona non dicatur sicut homo, sed quomodo dicitur: Hic homo, vel ut Abraham, Isaac, Jacob, vel quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio confutabit. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac, Jacob tria individua, ita tres homines, et tria animalia. Cur ergo Pater et Filius et Spiritus sanctus, si secundum genus et speciem et individuum
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem alicuius rei. que duo origenes ita
dicit distare ut ydolum¬
lum sit. ꝙ. nicb bt̃ sinuile sui. similitudo uͦ q̃
militudinem fecie qui uͦ facit sp̃em quam
ñ uidit ocłs s ammus gͥ sibi finrit ut si quis
humanis membris capud canis ł arictis for-¬
met. ł in uno habitu hominis duas facies ñ
similit ulinem s. idolum facit. quia facit q̃
lum nicħ ẽ in mundo. Non enim aliqua ex
reb constantib assumitur sp̃es .s. ꝗ mens oci¬
osa ⁊ curiosa reꝑiit. similitudo uͦ ẽ cum aliqͥ
ex his que sunt uel in celo. ł in t̾ra. ł in aquis
formatur. Angustinus uͦ ita exponit illud
idolum. nicħẽ in mundo .i. int̾ creaturas mũ¬
di ñ ẽ idoli forma. Mat̾iam enim formauit
deus. ẜ stultitia hominum formam ded. Quc¬
cumq fc̃ã sunt naturałr fc̃a sunt fc̃a sunt ꝑ¬
u̾bum .s forma hominis in idolo ñ ẽ fcã ꝑ u

Expanded text:
tudinem alicujus rei; quae duo Origenes ita dicit distare, ut idolum sit quod nihil habet simile sui; similitudo vero, militudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit quod lum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel aquis formatur. August. vero ita exponit illud: Idolum nihil est in mundo, id est, inter creaturas mundi non est forma idoli, materiam enim formavit Deus, sed stultitia hominum formam dedit. Quaecumque facta sunt, naturaliter facta sunt per Verbum, sed forma hominis in idolo non est facta per
Abbreviated transcription (Latin):
his loquuntur doctores.
uidam uͦ dicunt eadem sacramenta
ab ħencis p̃cisis posse celebrari. que a
catholitis. si ab illis forma eccłẽ seruetur.⁊ ab
eis celebrata uera cc̃. ⁊ rata. quantum ad se
quantum uͦ ad effectum falsa ⁊ inania ⁊
in his qui maletractant. ⁊ in his qui male
suscipiunt. Iõ irrita ⁊ falsa quia quod ꝓ¬
mittunt ⁊ conferre creduntur. ñ tͥbuunt:
damnanda ꝙ̃ dicuntur quia illicite dan¬
tib ł accipientib sunt in iudicium. pol¬
luta ⁊̃ dicuntur ñ quantum ad se s pp̃.
indignam ħeticorum tractationẽ. Iõ. gg̾
communionem arrii uocat erecͣtionem ⁊
innocenciꝰ bonosii ordinationem. dampna¬
tionem: ñ quod ita in se sint. s quia male
dantes ł accipientes tales facit. sic̃ ⁊̃ ieiꝵ
quantum ad se. s quantum ad effectumͦ
on nulli uͦ tradunt illos ħeticos qui
in eccła ordinati sunt. ius ordinandi
⁊ consecrandi ⁊̃ cum seꝑati fu̾int hr̃s. Qui

Expanded text:
his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non tribuunt. Damnanda etiam dicuntur quia illicite dantibus vel accipientibus sunt in judicium. Polluta etiam dicuntur, non quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Ideo Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sicut etiam Hquantum ad se, sed quantum ad effectum. Nonnulli vero tradunt illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
e simoniacis uͦ ñ ẽ ambigenł qͥn sĩt
ħetici qͥ tñ aute sententiam degͣda¬
tionis ⁊ ordinant ⁊ consecrart. ⁊ licet symo¬
niaci ꝓͥe dicantur instar simonis magi
inpreciabilẽ grãm precio conduc̾e uolunt.
⁊ qui ꝓ minist̾io sacro p̃tium recipiunt. ĩ
modu̾m gieri. gierite uocandi sunt. om̃s
tñ ⁊ dantes ⁊ accipientes simoniaci diĩr.
a simoniacis scient̾ ⁊ eos qui ignorãt
Qͥ eñiscient̃ a simoniacis se ꝑmiserint ꝯost¬
crari unmo execrari. eorum ꝯsectatio
omnino irrita ẽ. Qti uͦ ordinant᷑ a
simoniacis quos cum ordiantur nesciunt. ẽẽ.
simoniacos qui ⁊ tunc ꝓ catholitis hñtur
corum ordinatio miscdit̾ sustinetur
ei̾e s res ip̃as que ex consectiõe ꝓueni¬
unt penitus desciꝑe ꝓbantur. nam quisqͥs
horum alt̾um uendit sine quo alterum
ñ habet᷑. neutrum uendẽ delinquit. Distinc

Expanded text:
e simoniacis vero non est ambigendum quin sint haeretici; tamen ante sententiam degradationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntua simoniacis scienter, et eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio misericorditer sustinetur. emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit. 7. Distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceꝑit dilig̾e inimicos cum albi p̃cipiat
tem. uicium uͦ ⁊ peccatum odiendum ⁊ paren¬
tes gͦ in quantum mali sunt. odiendi sunt et
inunci diligindi in quantum homines. Dili¬
ganus gͦ inucos lucrandos regiro di⁊ odia¬
odiamus in ꝓpinquis si impediunt a regno
di ⁊ in omnib cominunit̾ naturam diliga¬
mus. quam deus fecit.
Degͣdib caritatis.

Expanded text:
perit diligere inimicos, cum alibi praecipiat tem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei,odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fecit. 8. De gradibus charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus ingenitum s. ⁊ ñ genitum.
Q̃ tantum ualet. Numquid gͦ aliud
dicimus quam non filium. Nega¬
tiua porro particła: non id efficit:
ut quod sine illa relatiue dicitur:
tantum negatur qd sine ilia aiebat᷑
sicut in aluis p̃dicamentis cum di
dicit non homo ẽ. ñ aliud genꝰ p̃dica¬
menti enunciat. s tantum illud ne¬

Expanded text:
dicamus ingenitum, sed etiam non genitum, dicamus ingenitum, sed etiam non genitum, quod tantum valet. Numquid ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum didicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud ne
Abbreviated transcription (Latin):
sic ¶ N ẽ hoc dicere ingenitum: quod
est ptem dr̃e. quia ⁊ si filium non ge-
Et si gignat quisq filium non ex co
temꝑe ẽ ingenitus. quia geniti homi¬
nes gignunt auos. non gͦ idõ dr pat̾
quia ingenitus. Ideoq cum de deo
patre utrumq dicatur. asa notio:
qua intelligitur. genitor. alia qua
ingenitus. Gcnitor enum dicitur ad
genitum .i. filium. cum uͦ ingenitꝰ
dicitur ñ quid sit. s quid non sit: os¬
tendit᷑. ħ: exemplis planum facien¬
dum. ẽ. Quod dicitur ingenitꝰ: hoc
ostendit lir quod non sit filius. s¬
genitus ⁊ ingenitꝰ commode dicuntur fi¬
nus autem latine dicitur. ẜ ut dicatur
infilius: non admittit. loquendi con¬
suetudo nicħ tamen intellect ini de¬
mitur. si dicat᷑ non filius quemad¬
mͦum etiam si dicatur non genitꝰ
ꝓ eo q̃ dicitur ingenitus nicb alid
dicitur. Iõ non . ẽ in reb considand.
quid uel sinat uel non sinat dici. uiꝰ
sermonis nr̃i. s quis rerum ip̃arum
interis: eluceat: Non gͦ iam tant̾m

Expanded text:
c dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuEt si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exemplis planum faciendum est. Quod dicitur ingenitus, hic ostenditur quod non sit Filius, genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam jam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lius tantumdem ualet gͦ dicitur ge
nitus quatum ualet quod dicitur fiͣ
luis. Relatiue autem negamꝰ dicen¬
do ñ filius. Relatiue gͦ negamꝰ dicẽ¬
do non genitus Ingenitus porro: qͥ
ẽ nͥ ñ genitus. Non gͦ receditur a re¬
latiuo p̃dicamento cum ingenitꝰ dr̃.
Sicut enum genitus non ad se dicit᷑. s
nitore non sit: ostenditur. Utrum
q tamen dr̃ relatiue. quod autem
telatiue ꝓnuntiatur: non indicat
sub̃am. Quamuis gͦ dinersum sit ge¬
nitus ⁊ ingenitus: ñ dicat diu̾sam
sub̾am. quia sicut filius ad patiem ⁊
non filius ad ñ prẽm refertur. ita
genitus ad genitorem refertur ⁊ ñ
genitus ad non genitorem referat᷑
neceẽ ẽ. Ecce euident̾ ostendit: quod
ingenitus telatiue dicitur⁊ de solo
patre accipitur. auaq notio. ẽ: qua dr̃
ingenitus. alia qua pat̾ atq tantum
ualet. cum dicitur ingenitꝰ qͣntum ñ
genitus. uel non filius.
An sicut solꝰ pat
dr̃ ingenitꝰ dici flebeat non genitus

Expanded text:
us; tantumdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicendo, Non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se ipsum dicitur, sed nitore non sit ostenque tamen relative dicitur. Quod autem relative pronuntiatur, non indicat a quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem regenitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2. An sicut solus Pater dicitur ingenitus, dici debeat non g
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea consid̾ari oportet. quod nõ
tantum tres p̃dicte ꝓͥetates siue no¬
tiones in ꝑsonis sunt: uerum etiam
alie que aliis notantur nominibus
Iam etiam hoc nomen ingenitus re¬
latiue dicitur de pr̃e tantum. ⁊ aliã
designat notionem: quam pat̾ uel
genitor. Non ẽ enim idem ẽẽ prẽm ⁊
eẽ ingenitum .i. ñ ea notione pater dr̃
qua ingenitus. at̾ enim ut p̃dictũ:
dicit᷑ secundum ꝓͥetatem gn̾ationis.
ingenitus autem secundum pͥetatẽ¬

Expanded text:
rea considerare oportet quod non tantum tres praedictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Patrem et esse ingenitum, id est, non ea notione Pater dicitur qua ingenitus. Pater enim, ut praedictum est, dicitur secundum proprietatem generationis, ingenitus autem secundum proprie
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit secutus ẽ. consensus. nec ex illo cõcu¬
bitu qui consensum p̃cessit fornicarii ni¬
dicantur. cum ille maritali affectu eam
soror lectulum euis ingressa se subi
atur. ille tamen qui cognouit eam
lucis credatur bonus: non ẽ. error ꝑici
serit: ex simili ostenditur. Si quis herei
nomine augustimi ł ambrosii alicui catl¬
lico se offerret. eumq ad sue fidi imitõnen
nocaret. si ille assentiret ĩ cinus sentñtiam fi¬
dei drẽtur consensisse. Non in ħeticorum sectã
tiebatur hr̃e. Etror fortune. consensum nõ
exeluł. Que tum nubit pauꝑi. putans illũ
cẽ. diuitem. ñ p̃ renunciare priori ꝯditioni:
quamuis errau̾it. Hec error qualitatis ut
si quis ducat in uxorem m̾etͥcem ł corruꝑtã
quam putat. tẽ. castam ł uirginem. ñ pͣ eã
dimitre.
De conuigio marie et ioseph

Expanded text:
praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concupraecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjimanere censeatur, ille tamen qui cognovit eam lucis credatur bonus, non est error pericconsenserit, ex simili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensisse? Non in haereticorum sectam, tiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere. 2. De conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
litatis: qñ putatur. eẽ. bonus qui malus est.
Error fortune ⁊ qualitatis coniugii ꝯsensũ
ñ exeludit. Erroeũ conditionis c̾uigalem ꝯ¬
sensum euacuat de qua conditione post¬
mͦum tractabimus. Erior quoq ꝑͣ ꝯsensum
nobilem in conugnum petat. ⁊ ꝓ ea alia
ignobilis tradatur ti. ñ. ẽ. int̾ cos ꝯiugium
quia non consentit uir in istam s in aliã.
Ut si quis ꝓmitt̾et m se uenditurum aur̃
⁊ ꝑ auro offerret mͥ auricalcum ⁊ ita me
deciꝑet. numquid dicer cosensisse in auri¬
calcum: numquam uolui eme auritalcũ.
nec gͦ in illud consensi. quia consensus ñ¬
nͥ uoluntatis ẽ Sicut gͣ error mat̾ie excludit
consensum. ita ⁊ in comugio etror ꝑͣ. S obi¬
titur de pacob qui ꝓ racheluii. annis siue¬
rat ⁊ supposita .c̃. ei lia. Numquid error ꝑ ex¬
cludit comugium cum ñ in eam s ĩ rachel
consensit. S quod ibi fc̃m̃ est. in mist̾io ges¬
tum. ñ impbe traditur. Ibi tamen ⁊ si nõ

Expanded text:
. Error fortunae et qualitatis, conjugii consensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae cnobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illud consensi, quia consensus nonnisi voluntatis est. Sicut ergo error materiae excludit consensum, ita et in conjugio error persitur de Jacob qui pro Rachel septem annis servierat, et supposita est ei Lia, numquid error personae exclusit conjugium, cum non in eam, sed in Rachel consenserit? Sed quod ibi factum est, in mysterio gestum non improbe traditur, ibi tamen etsi non