comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus sam resurgendo amortuis & ascendendo adcelos. & quo modo pre¬
dicatione apłorũ nomon eius ꝑ om̃s gentes sit &altatum. Istud ÷ uir¬
gultum & radix: dequo alio in loco dicit isaias. Riet uirga de
F. Quod aut̃ diciti & sicut radox de terra sitienti: debemus intellegere ipsã
uirginem cuius huterus sitiens fuit. quia non fuit simc humano & uirili
semine humectatus Quodq sequitur non ÷ speties ei neq decor¬
& uidimus eum & non erat as pectus sub̵ in eo: Uox prophatae ÷ & per¬
indño iħuxp̃o erant complenda ł qui dño ueniente in carne crediderun
non ÷ speties ei neq: decor cumpsalmista precinat de illo quod ipsesit
spetiosus forma prefiliis hominum Quae questio: hoc modo solutt
I deo non erat ei speties neq decor : quia plenitudo diunitatis quae inip¬
so latebat & trinsecus non patebat. uł quantũ ad ipsos pertinebat qui ei
contumeliã inferebant. omnẽ spetiositatem amissã habebat Ud eam̃

Expanded text:
tus sit resurgendo a mortuis, et ascendendo ad coelos, et quomodo praedicatione apostolorum nomen ejus super omnes gentes sit exaltatum. Istud est virgultum et radix, de quo alio in loco dicit Isaias: « Exiet virga . Quod autem dicit, et sicut radix de terra sitienti debemus intelligere ipsam virginem, cujus uterus sitiens fuit, quia non fuit de humano et virili semine humectatus. Quodque sequitur, « non est species ei neque decort vidimus eum, et non erat species, » subaudis in eo, in Domino Jesu Christo erant complenda; vel qui Domino veniente in carne crediderunt.  Non est species ei neque decor, cum Psalmista praecinat de illo, quod ipse sit speciosus forma prae filiis hominum ? Quae quaestio hoc modo solvitur: Ideo non erat ei species neque decor, quia plenitudo divinitatis, quae in ipso latebat, extrinsecus non apparebat; vel quantum ad ipsos pertinebat qui ei contumeliam inferebant, omnem speciositatem habebat amissam. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
cius miracula ante passionem dixerant qualis ÷ hic. putauerunt non eẽ
illum filium dĩ. sed despectum & nouissimũ uirorum Iste asperget :
iđ lauabit sanguine suo gentes multas Inueteri testamento aspe¬
gebatur populus sanguineꝰ agni: sed non mundabatur a pec catis
Ueniens aut̃ filius dĩ & effundens sanguinem suum pronobis: munda¬
uit om̃s credentes qui predestinati erant ad uitam.
Congrue ergo
dicitur asperget gentes multas & non om̃s : quia non aliis ꝓfuit pas¬
sio illius nisi quifidem eius receperunt & baptizatisunt in nomine sc̃ae
trinitatis Suꝑ ipsum continebunt reges ossuum. id ÷ sapientes hu¬
uis scłi. plato. aris toteles. & ceteri carnalia sapientes : quise & alios
uidebantur regere Predicantibus enim apłis euuangelicã doctrinã
om̃is sapientia humana. om̃is eloquentia mundana qui euit. & fides

Expanded text:
s miracula ejus ante passionem dixerunt: Quis est hic? pataverunt non esse s miracula ejus ante passionem dixerunt: Quis est hic? pataverunt non esse illum Filium Dei, sed despectum et novissimum virorum. « Iste asperget, » id est lavabit sanguine suo « gentes multas. » In Veteri Testamento, aspergebatur populus sanguine agni, sed non mundabatur a peccatis. Veniens autem Filius Dei et effundens sanguinem suum pro nobis, mundavit omnes credentes, qui praedestinati erant ad vitam. Congrue ergo dicitur asperget gentes multas, et non omnes; quia non aliis profuit passio illius, nisi qui fidem ejus receperunt, et baptizati sunt in nomine sanctae Trinitatis. « Super ipsum continebunt reges os suum, » id est sapientes hujus saeculi, Plato, Aristoteles, et caeteri carnalia sapientes, qui se et alios videbantur regere. Praedicantibus apostolis Evangelicam doctrinam, omnis sapientia humana, omnis eloquentia mundana qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatis Filius dĩ secundũ humanitatem seruus appellatur : quia
cum in forma dĩ eẽt humiliauit semet ipsum. factus hobediens patri¬
ꝓ nobis usq ad mortem. Et quia hoc egit.: & altauit illum ds̃
pater addexterã suam. dans illi nomen quod ÷ super omne nomen.
tisunt suꝑ te multi. sub ante passionem tuam uidentes signa & mi¬
racula a tefieri: sic inglorius erit interuiros aspectus eius tempore
passionis. uidentes eum conspui & flagellari atq adultimum cru¬
cifigi. & forma eius id ÷ speties eius sub auditur sine honore erit.
inter filios hominum
Vox dĩ patris ad filium. Isto in loco : non
sona dĩ patris de ascensione filii dĩ: modo reuertitur ad passionẽ
illius Et questio hic oritur : quare dicat psalmista spetiosus
forma prefiliis hominũ Cum hic dicat ds̃ pater per prophaetã quod
& uultum illius. sed ad ignominiã passionis Dum enim uiderent
dnm conspui crucifigi: & inter iniquos reputari: illi qui uidentes¬

Expanded text:
latur, quia cum in « forma Dei esset, humiliavit semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem ; » et quia hoc egit, exaltavit illum Deus Pater ad dexteram suam, dans illi nomen quod est super omne nomen, ti sunt « super te multi, » subaudis ante passionem tuam, videntes signa et miracula a te fieri, « sic inglorius erit inter viros aspectus ejus, » tempore passionis, videntes eum conspui et flagellari, atque ad ultimum crucifigi; « et forma ejus, » id est species ejus, subaudis sine honore erit « inter filios hominum. » Vox Dei Patris ad Filium. Isto in loco non sesona Dei Patris de ascensione Filii Dei, modo revertitur ad passionem illius. Et quaestio hic oritur quare dicat Psalmista: « Speciosus forma prae filiis hominum . » Cum hic dicat Deus Pater per prophetam, quod et vultum illius: sed ad ignominiam passionis. Dum enim viderent Dominum conspui, crucifigi, et inter iniquos reputari: illi qui vidente
Abbreviated transcription (Latin):
te ponitur. Et ÷ sensus. Lic& nos hac om̃a superius dicta predixise¬
mus quis iudeorũ credidit auditui nr̃o. hoc ÷ quis putauit ea ẽẽ uera
que adte de aduentu filiitui percepimus: Et brachium id ÷ filius dĩ
patris cui reuelatus ÷ hoc ÷ cui ÷ manifestatus ut in cum crederet: & as
cendet sicut uirgultũ corã co iđ coram dõ patre : & sicut radix deterra seti¬

Expanded text:
xissemus, quis Judaeorum credidit auditui nostro, hoc est, quis putat ea esse vera quae a te de adventu Filii tui percepimus? Brachium, id est Filius Dei Patris, cui revelatum est, hoc est cui manifestatus est ut in eum crederet? « Et ascendet sicut virgultum coram eo,
Abbreviated transcription (Latin):
inter precatur tenebre uł meror : significat hunc mundum Genus
ergo humanum in principio hoc ÷ inprimo parente nr̃o descendit in
hunc mundum. ut colonus ibiesset iuxta quod psalmista dicit. In co¬
la ego sum apud te & peregrinus. sed diabolus absque ulla causa ca¬
lum niatus ÷ eum. iđ sine causa quesiuit decipere eum. quia nichilei
hic esse: quia si non peccasset suadente diabolo completonu¬
mero electorum statim transir& deterreno patadiso ad gaudia
aeterne quietis Et nunc qiđ mihi ÷ hic dicit dñsᷤ quasi diceret
Quid moror hic amplius iniudaea. cum pauci ibi sunt in me credituri:
ꝑgam ad gentes qm̃ ablatus est populus m̃s gratis de terra sua. uł adõ est
ablatus male uiuendo: dominatores eius subaudit populidecẽ &duarũ
tribuũ : iniquẽ agunt dicit dñs Et iugit̾ tota die nomen meũ blas plie

Expanded text:
interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum. Genus interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum. Genus ergo humanum in principio, hoc est in primo parente nostro, descendit in hunc mundum, ut colonus esset ibi. Juxta quod Psalmista dicit: « Incola ego sum apud te, et peregrinus . » Sed diabolus absque ulla causa calumniatus est eum, id est sine causa quaesivit decipere eum, quia nihil ei hic esse, quia, si non peccasset suadente diabolo, completo numero electorum, statim transiret de terreno paradiso ad gaudia aeternae quietis. « Et nunquid mihi est hic, dicit Dominus? » Quasi diceret: Quid memor hic in Judaea amplius, cum pauci ibi sint in me credituri? Pergam ad gentes, « quoniam ablatus est populus meus gratis de terra sua, » vel a Deo ablatus est male vivendo. « Dominatores ejus, » subaudis populi decem et duarum tribuum, « inique agunt, dicit Dominus, et jugiter tota die nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. filius dĩ nos redemit sua gratia & misericordia Vnde pe¬
tioso redẽptiestis. deuana ur̃a conuersatione: sed pretioso sangui
ne iħuxp̃i Quia haecdicit dñs AIn aegrptum descendit popu¬
lus m̃s in principio. hoc ÷ iniacob ut colonus esset ibi id ÷ ut in cole¬
ret terram gessen: & assur hoc ÷ assirius populus ueniens cum na¬
bu chodonosor. absq ulla causa calumniatus ÷ cum postquã illũ
introduxi in terrã meam Et ÷ sensus Aegr̃ptii quidem uolu¬
erun tenere populum meum in seruitute. ob huiusmodi uidelicet
causã quia liberauerant eum depenuria famis. & reuera iuste uide¬
bantur & parte agere: Sed ego liberaui eũ educendo perdesertũ
in terrã sibi ame promissam Et quđ deliquid contra assyriui
ut cum & peller& a proprio solo & calum niaretur eum : iđ ut ob pri¬
meret illũ & occasionẽ quereret nocendi. Moraliter aut̃ aegrptus quae

Expanded text:
ritis Filius Dei nos redemit sua gratia et misericordia. Unde Peritis Filius Dei nos redemit sua gratia et misericordia. Unde Petios » Quia haec dicit Dominus: « In Aegyptum descendit populus meus in principio, » hoc est in Jacob, « ut colonus esset ibi, » id est ut incoleret terram Gessen. « Et Assur, » hoc est Assyrius populus veniens cum Nabuchodonosor. « Absque ulla causa calumniatus est eum, » postquam illi introierunt in terram suam. Et est sensus: Aegyptii quidem voluerunt tenere populum meum in servitute, ob hujuscemodi videlicet causam, quia liberaverant eum de penuria famis. Et revera juste videbantur ex parte agere; sed ego liberavi eum educendo per desertum in terram sibi ante promissam. Et si deliquit contra Assyrium, ut eum expelleret a proprio solo, et calumniaretur eum, id est ut opprimeret illum, et occasionem quaereret nocendi. Moraliter autem Aegyptus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tere depuluere peccatorum : iđ &piate apeccato Consurge ad pani¬
tentiam : sede hierłm instatu mentis Ofilia sion captiua iđ qua
iam captiua teneris : solue uincula collitui. id ÷ uincula peccatorum¬
sed captiua tenebatur : iđ iam ei imminebat captiuitas. qui a negar¬
do filium dĩ effeminata ÷. & amisit uirginitatem suam Tunc sol¬
uit sion uincula collisui De illis dico : qui crediderunt quando
predicantibus apłis baptizati sunt in nomine dñi iħu Quia haec di¬
cit dñs Gratis uenunda ti estis diabolo: & sine argento redi¬
memini Gratis iđ sponte & uoluntariae uenundatisun diabolo :
quia nihil boni acceperunt. apilato. tradentes filium dĩ morti
tncque aliquod commodum inde perceperunt: nec aliquod in com¬
modum euaserunt. Ideo aut̃ dicit & sine argento redimemi¬
ni : quia sine aliquo lucro & premio. & sine nr̃is precedentibus me¬

Expanded text:
tere de pulvere » peccatorum, id est expia te peccato, « consurge » ad poenitere de pulvere » peccatorum, id est expia te peccato, « consurge » ad poenide » in statu mentis, o « filia Sion captiva, » id est quae jam captiva teneris, « solve vincula colli tui, » id est vincula peccatorsed captiva tenebatur, id est jam ei imminebat captivitas, quia negando Filium Dei effeminata est, et amisit virginitatem suam. Tunc solvit, Sion, vincula colli tui, de illis dico qui crediderunt, quando praedicantibus apostolis baptizati sunt in nomine Domini Jesu. « Quia haec dicit Dominus: Gratis venundati estis, et sine argento redimemini. » Gratis, id est sponte et voluntarie, venundati estis diabolo: quia nihil boni acceperunt a Pilato, tradentes Filium Dei morti. Et neque aliquod commodum inde perceperunt, nec aliquod incommodum evaserunt. Ideo autem dicit, et sine argento redimemini, quia sine aliquo lucro et praemio, et sine nostris praecedentibus me
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum om̃s gentes idola colerent. hac sola morbe terrarum dĩ notitiã
habebat. & aduentũ filii dĩ ex pectabat. Vnde & post resurrectionẽ
dñi permanente ad huc primo nomine ciuitas sc̃e uocatur : dicente cuũce¬
ciuutatem Quae utiq tunc temporis scã esse non poterat : quia infilium dĩ
tur arcs. & ciuitas dauid Hierłm aut̃ : reliqua pars cuuitatis Qũod¬
q: sequitur. quia non adici& ultra ut per transeat perte in circũcisus & in¬
in circumtisus id ÷ qui non ẽ purgatus a peccatis uel inmundus : Potest
quia nom pertransibit ultra perte in circumcisus &mmundus firecte custo¬
ieris quae dico Circumcisio ista spiritaliter tenenda : & non in uno so¬
lum modo corporis membro sed inomnibus & sensu & uoluntate ac cupidi¬
tate praua obseruanda. ut momnibus simus purgati & mundi Ex cu¬

Expanded text:
quia cum omnes gentes idola colerent, haec sola in orbe terrarum Dei notitiam quia cum omnes gentes idola colerent, haec sola in orbe terrarum Dei notitiam habebat, et adventum Filii Dei exspectabat. Unde et post resurrectionem Domini permanente adhuc primo nomine civitas sancta vocatur, dicente Evangeunt multis in sanctam civitatem, quae utique tunc temporis sancta esse non poterat, quia in Filium Dei mtur arx et civitas David. Jerusalem autem reliqua pars civitatis. Quodque sequitur: « Quia non adjiciet ultra ut pertranseat per te incircumcisus et imincircumcisus, id est qui non est purgatus a peccatis, et immundus. Potest equia non pertransibit ultra per te incircumcisus et immundus, si recte custodieris quae dico. Circumcisio ista spiritualiter est tenenda, et non in uno solummodo corporis membro, sed in omnibus, et sensu, et voluntate, ac cupiditate prava observanda, ut in omnibus simus purgati et mundi. « Excu
Abbreviated transcription (Latin):
preuidens uideos casuros & ruituros innaegationẽ xp̃i & infidditatem
& post modum plurimos illorum ad fidem uenturos : Allo quitur cos
consurgant de infidditate ad fidem ꝑfectam. & de terrenis ad calescia:¬
& dict F Consurge consurge õsion: Induere forcitudine tua quae
cecidistt per negationem. induere uestimentis głae hierłm ciuitas sc̃i sub
dĩ uel templi Quae sunt ista uestimenta quib: precipitur indui: fides
litatis errorem : & accipe fidem & honorem ominium uirtutum omnia¬
q: ornamenta doctrinarum. & esto ciuitas scĩ Quidã codices habent er¬
uitas scĩ. quidã cuutas scã : quod utrumq constare potest  Si dixeri¬
mus cuitas scĩ : necesse ÷ ut sub audiamus dĩ quia ciuitas scã dĩ fuit in
patribus id ÷ omni potentis dĩ. uł &iã ciuitas scĩ sub anditur templi quia
in medio sui habebat templũ scĩficatũ dño Cuuitas eoꝵ scã dici potest:

Expanded text:
praevidens Judaeos casuros et ruituros in negationem Christi et infidelitatem, praevidens Judaeos casuros et ruituros in negationem Christi et infidelitatem, et postmodum plurimos eorum ad fidem venturos, alloquitur eos consurgant de infidelitate ad fidem perfectam, et de terrenis ad coelestia, et dicit: Consurge, o Sion, induere fortitudine tua, quae cecidisti per negationem; induere vestimentis gloriae tuae, Jerusalem, civitas sancti, subaudis Dei templi. Quae sunt ista vestimenta quibus praecipitur indui? Fides, litatis errorem, et accipe fidem et honorem omnium virtutum, omniaque ornamenta doctrinarum, et esto civitas sancti. Quidam codices habent civitas sancti, quidam civitas sancta, quod utrumque constare potest. Si dixerimus civitas sancti, necesse est ut subaudiamus Dei, quia civitas sancta Dei fuit in patribus, id est omnipotentis Dei. Vel etiam civitas sancti, subaudis templi, quae in medio sui habebat templum sanctificatum Domino. Civitas eorum sancta dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ ad lit terã ꝑtin& : impletum est quod superius dixit & humiliabo eos
quite humiliauerunt. Vide amus quomodo cõpl&um esit humiliauer̃
eos caldei : humilia s̃ &ipsi amedis & ꝑsis. Humiliauer̃ eos romani-
qui & poste  perierunt. & multa mala sustinuerunt Ita &iã ma¬
ligni sp̃s qui eos humliauerunt suadendo ut crucifi gerent xpm̃. hu¬
miliatisunt : quia amiserunt per dñi passionem potes tatem quã obti¬
nebant intoto mundo. & in die iudicu humiliabuntur adhuc cumtraditi
fuerint paenis inferni Moraliter aut̃ una quaeque anime dum peccat
seruendo uitus : ruit in mortem. & captiuatur adiabolo Dum uero
paenitentiã agit. deuatur & consurgit instatu bone operationis : & ma¬
ligni sp̃s qui eam hamiliauerat trahendo adculpã. humiliantur mn inferno
sietue hierłm ciuitas st̃i lsaias ꝓphaeta longe ante ad uentum dm̃

Expanded text:
Quantum ad litteram pertinet, impletum est quod superius dixit: Et humiliabo eos Quantum ad litteram pertinet, impletum est quod superius dixit: Et humiliabo eos qui te humiliaverunt. Videamus quomodo completum sit. Humiliaverunt eos Chaldaei, humiliati sunt et ipsi a Medis et Persis. Humiliaverunt eos Romani, qui et postea perierunt, et multa mala sustinuerunt. Ita etiam maligni spiritus qui eos humiliaverunt suadendo ut crucifigerent Christum, humiliati sunt: quia amiserunt per Domini passionem potestatem quam obtinebant in toto mundo, et in die judicii humiliabuntur adhuc, cum traditi fuerint poenis inferni. Moritur autem unaquaeque anima dum peccat serviendo vitiis, ruit in mortem, et captivatur a diabolo; dum ergo poenitentiam agit, elevatur et consurgit in statu bonae operationis; et maligni spiritus, qui eam humiliaverant trahendo ad culpam, humiliantur in inferno. Jerusalem civitas sancti. » Isaias propheta, longe ante adventum Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
& haebria non aumo. Paupercula uocatur : quia effeminata erat
enarrare. Ecce tuli ꝓ eo quod ÷ tollã demanutua calicem soporis
iđ captiuitatem mortis : fundum calicis indignationis maȩ sub tollã
si paenitentiã egeris Predixit. tni superius captiuitatem & miseriã
cis futurã : nunc ortatio ad paenitentiã dicens Siinqid egeris
tiã egeris. ut bibas illum sub calicem. iđ ut sustineas tribulationem: &
ponam illum calicem in manu eoꝵ regum & populorum uł demonum.
qui tehumilia uerunt. qui pro ommnibus quos decipiunt uindictam sus
transeamus. id ÷ subdete uitus ut postea requies camus inte & conculce¬
muste Et posuisti ut terram corpustuum. hoc ÷ ueterrae ad haere¬
sub̵ dedisti corpus tuum transeuntibus de monibus & malignis spiritib
ut sicut uia omnibus pat&. Ita tu patereris libidini omnibusq uitus¬

Expanded text:
a ebria non a vino. » Paupercula vocatur, quia effeminata erat, a ebria non a vino. » Paupercula vocatur, quia effeminata erat, enarrare. « Ecce tuli, » pro eo quod est tollam, « de manu tua calicem soporis, » id est captivitatem mortis. « Fundum calicis indignationis meae, » subaudis tollam, si poenitentiam egeris. Praedixit superius captivitatem et miseriam eis futuram, nunc hortatur ad poenitentiam, dicens: Si, inquit, egeris tiam egeris, « ut bibas illum, » subaudis calicem, id est ut sustineas tribulationem. « Et ponam illum » calicem « in manu eorum » regum et populorum, vel daemonum « qui te humiliaverunt, » qui pro omnibus quos decipiunt vindictam susctranseamus, » id est subde te vitiis, ut postea requiescamus in te, et conculcemus te. « Et posuisti ut terram corpus tuum, » hoc est, ut terrae adhaere, » subaudis dedisti corpus tuum, « transeuntibus » daemonibus et malignis spiritibus, ut sicut via omnibus patet, ita tu pateres libidini.
Abbreviated transcription (Latin):
Quae quattuor : Iterum induo rediguntur.
sunt : subauditur uenient tibi : Et quis consolabitur superte : aut
nullus aut raro inuenietur Filii tui proiectisunt sub desedibus su¬
is in om̃s gentes ducti captiui. dormierunt in capite omnium uiarũ
id ÷ morcui sunt ꝑ plateas diuersarum gentium. nuda corpora super
nudã humum habentes sicut bestia in laqueata sub dormierunt o
tulerunt sicut beta semi cocta. que erba cadore solis cito floscida effi¬
citur. & alii interpreces doxerunt. sicut orex in laqueatus quȩ ÷ bestia
sacrificio non apta. Et ÷ sensus Sicut bestia quae appellatur orx
uenatorum retibus in laquaectur non habens quo fugiatt. diuq fati¬
gata inibi in uoluta conquiescit : sic filiitui in laqueati sunt uinculis
& funibus peccatorum suorum. ubique mortui & in terfecti iacent non
habentes auxilium. quo iram dñi euadant Id circo sub auditur
quia non habes consolatorem qui sustentet te: Audi hoc paupercula¬

Expanded text:
quae quatuor iterum in duo rediguntur, sunt, subaudis venient tibi. « Et quis consolabitur super te? » Aut nullus, aut raro invenietur. « Filii tui projecti sunt, » suis, in omnes gentes ducti captivi « dormierunt in capite omnium viarum, » id est mortui sunt per plateas diversarum gentium, nuda corpora super nudum humum habentes. « Sicut bestia illaqueata, » subaudis sic dormierunt. « O a transtulerunt sicut betasemicocta: quae herba calore solis cito floscida efficitur. Et alii interpretes dixerunt, sicut oryx illaqueatus, quae est bestia sacrificio non apta. Et est sensus: Sicut bestia quae appellatur oryx venatorum retibus illaqueatur, non habens quo fugiat, diuque fatigata inibi revoluta conquiescit: sic filii tui illaqueati sunt vinculis et funibus peccatorum suorum, ubique mortui et interfecti jacent, non habentes auxilium quo iram Domini evadant. « Idcirco, » subaudis quia non habes consolatorem qui sustineat te, « audi hoc, paupercul
Abbreviated transcription (Latin):
& gentibus unam aecclesiam constituens. sicut ipse dicit. ut fiat unũ
ouile. & unus pastor Ecce intelleget seruus m̃s. iđ filius m̃s
uoluntatem meam : & altabitur post resurrectionem suam in cor¬
dibus gentium ꝑ apłoꝵ suorũ predicationem. uł &iã &altabit᷑
de sepulchro ad caelos. demorte aduitam. & eleuabitur super¬

Expanded text:
et gentibus unam Ecclesiam constituens: sicut ipse dicit: « ut fiat unum ovile et unus pastor . » « Ecce intelliget servus meus, » id est Filius meus, voluntatem meam, « et exaltabitur » post resurrectionem suam in cordibus gentium apostolorum suorum praedicatione; vel etiam exaltabitur de sepulc
Abbreviated transcription (Latin):
& clipeus fidei & galea salutis. & ad ultimum gladius quod ÷ uerbũ dĩ
fuga properabitis & aegr̃pto filii isrł Licet apłi flagellati &
cesi eẽnt auideis insinagogis : tamen non reces serunt ab cis ut fu¬
gienles sed quasi in pace uictores & istentes Precedit enimuos

Expanded text:
et clypeus fidei, et galea salutis, et ad ultimum gladius, quod est verbum Det clypeus fidei, et galea salutis, et ad ultimum gladius, quod est verbum Dfuga properabitis » ex Aegypto filii Israel. Licet apostoli flagellati et caesi essent a Judaeis in synagogis, tamen non recesserunt ab eis ut fugientes, sed quasi in pace victores existentes. « Praecedet enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
pollutum nolite tangere hoc ÷ cum iudeis pollutis morte & sanguine filiidĩ
nolite societatẽ habere. quia quitetigerit picẽ in quinabitur abea Unde
& ipsi a płi dicunt Quia indignos uosiudicastis a & ernae uitȩ: ecce con¬
uertimur adgentes Sequitur ergo & dicitur ad eosdem Exite demedio eius.
hoc ÷ demedio hierusalem ne peccats eorx in uoluamini. Emundamini
habitauit ꝑ fidem & dilectionẽ. dequorum numero: ad unum loquitur
Vas electionis mihiest ut portes nomen meũ corã regibus & gentibus
Possumus &iam dicere : qđ uasa dñi armatura sit spiritalis quã
deb& unusquisq fidelium in mente ferre. dequa & apostolus loquebat᷑
In duite uos armaturam dĩ : ut possitis resiftere indie malo Et quȩ sit
ista armatura : In sub sequentib manifestat. Hoc ÷ lorica iustitiȩ.

Expanded text:
pollutum nolite tangere, hoc est cum Judaeis pollutis morte et sanguine Filii Dei pollutum nolite tangere, hoc est cum Judaeis pollutis morte et sanguine Filii Dei nolite societatem habere; quia « qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea . » Unde et ipsi apostoli dicunt: « Quia indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Sequitur ergo, et dicitur ad eosdem: « Exite de medio ejus, » hoc est de medio Hierusalem, ne peccatis eorum obvolvamini. « Mundamini,habitavit per fidem et dilectionem: de quorum numero ad unum loquitur: « Vas electionis mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus . » Possumus etiam dicere, quae vasa Domini armatura sit spiritualis, quam debet unusquisque fidelium in mente ferre, de qua et apostolus loquebatur: « Induite vos armatura Dei, ut possitis resistere in die mala . » Et quae sit ista armatura, in subsequentibus manifestat, hoc est, lorica justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
& hesdra ferentes secum uasadñi quae abstulerat nabucho do nosor inba¬
bilonẽ & in quibus potabat balđã sar quando inter fectus ÷ ab ipso cyro
& auunculo eius dario. p̃cipiturq. illiEut mundent se penitentiã qui deben
uasa dñi afferre in hierusalem. & ꝓmittitur quia non exibunt infuga
neq in tumultu a caldeis. sicut condam ab aegiptiis. Haec quidem
iudaei autumant. sed melius ÷ ut ad a postolos & ad primitiuam ecclesiã
referamus. quib: p̃cipitur utexeant dehierusalem & transeant ad gentes.
dicente ad eos dño. Ite doc&e om̃s gentes: baptizantes eos in nomine
diuinitus ꝓcuratum ÷: ut apłi ꝑ om̃s gentes diuisi essent. & credentes in ibi
commo rantes transirent ad partes regni agryppȩ qui pacem habebat
cum romanis. spu scõ hoc illis reuelante Aloquitur sermo diuinus. & dicit
Recedite õ apłi dehierusalem. exite inde nein uolua mini peccatis eorx.

Expanded text:
et Esdra, ferentes secum vasa Domini quae abstulerat Nabuchodonosor in Baet Esdra, ferentes secum vasa Domini quae abstulerat Nabuchodonosor in Babylonem, et in quibus potabat Balthasar cum interfectus est ab ipso Cyro et avunculo ejus Dario. Praecipiturque illis ut mundent se per poenitentiam, qui debent vasa Domini afferre in Hierusalem. Et promittitur quia non exibunt in fuga neque in tumultu a Chaldaeis, sicut quondam ab Aegyptiis. Haec quidem Judaei autumant, sed melius est ut ad apostolos et ad primitivam Ecclesiam referamus, quibus praecipitur ut exeant de Hierusalem et transeant ad gentes, dicente ad eos Domino: « Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine divinitus procuratum est ut apostoli per omnes gentes divisi essent, et credentes inibi commorantes transirent ad partes regni Agrippae, qui pacem habebat cum Romanis: sancto Spiritu hoc illis revelante, alloquitur eos sermo divinus, et dicit: Recedite, apostoli de Hierusalem, exite inde ne involvamini peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
quae iniudaeis perierant. & gentib restaurabantur Parauit dñs brachi¬
um scm̃ suum. in oculis omnium gentium : iđ reuelauit filium suum moculis
mentium & cordium omnium gentium ꝑ predicationem a postolorum. quan¬
do ꝓfecti predicauerunt ubiq dño cooperante Et quomodo reuelauit
tem inse. tam ex iudeis quã exgentib: & redemit hierusalẽ sangui ne
re filius ÷ sicut diximus : quia per ipsum cuncta creauit ut iohanes dicit
Qđ brachium uel salutare di patris: Non uiderunt om̃s gentes uel om̃s
fines terrȩ in presentia corporali. sedmente & contem platione cordis
Vi suri tamen sunt eum omnes homines indie iudicii boni& mali quia
illi dedit pater omne iudicium Recedite recedite : exite inde. pol¬
lutum nolite tangere. Haec uerba referunt iudei ad illũ tempus.
quando ꝑmit tente cyro regressi sunt in hierusalem cum gloria sub zorobabel

Expanded text:
quae in Judaeis perierant, ex gentibus restaurabantur. « Paravit Dominus brachiquae in Judaeis perierant, ex gentibus restaurabantur. « Paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium, » id est revelavit Filium suum in oculis mentium et cordium omnium gentium per praedicationem apostolorum, quando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante . Et quomodo Filium stem in se, tam ex Judaeis quam ex gentibus: et redemit Hierusalem sanguine re Filius est, sicut diximus, quia per ipsum cuncta creavit, ut Joannes dicit: uod brachium vel salutare Dei Patris non viderunt omnes gentes, vel omnes fines terrae in praesentia corporali: sed mente et contemplatione cordis visuri sunt eum omnes homines in die judicii, boni et mali: quia illi dedit Pater omne judicium . « Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere. » Haec verba referunt Judaei ad illud tempus, cum permittente Cyro regressi sunt in Hierusalem cum gloria, sub Zorobabel
Abbreviated transcription (Latin):
uerba corum resonauerunt Etbene dicit leuaueruntͤ quia de subli¬
mibus locuti sunt Vnde & sequitur. Simul laudabunt. sub dñm
siam. Deillis loquitur oculis: dequib dicit psalmista. Oculi mei
mitiuam accłam quĩ credidit &iudeis: & consolatur eam demultitudino
gentium qui in locum iud corum quim infidelitate permanserunt suc cessit
Ducto populo in captiuitatem aromanis & suc censis urbibus: autrarus aut
nullus habitator remansit ibi &uideis Sed &ccła qu& quondã fuit
in eis. reparata ÷ & numero gentium ad fidem uenientium: insuꝑ & multi¬
plicata est Vnde & dicitur eis qui ex ipsis crediderunt. apłis uidelic&
& a postolicis uiris quis aluati sunt demanibus romanorum : aquib: & eũ uol
apłi & credentes &iudeis dolerent. & perditionem fratrum suorum iner¬
rore permanentium. magnã tamen laecitiã &inde perceperunt. qđ ea

Expanded text:
verba eorum resonaverunt. Et bene dicit levaverunt vocem, quia de subliverba eorum resonaverunt. Et bene dicit levaverunt vocem, quia de sublimioribus locuti sunt. Unde et sequitur: « Simul laudabunt, » subaudisiam. De illis loquitur oculis de quibus dicit Psalmista: « Oculi memitivam Ecclesiam, quae credidit ex Judaeis: et consolatur eam de multitudine gentium, quae in locum Judaeorum qui in infidelitate permanserunt, successit. Ducto populo in captivitatem a Romanis, et succensis urbibus, aut rarus, aut nullus habitator remansit ibi ex Judaeis. Sed Ecclesia quae quondam fuit in eis, reparata est ex numero gentium ad fidem venientium, insuper et multiplicata est. Unde et dicitur eis qui ex ipsis crediderunt, apostolis videlicet et apostolicis viris, qui salvati sunt de manibus Romanorum, a quibus et Evangelium apostoli et credentes ex Judaeis dolerent perditionem fratrum suorum in errore permanentium: magnam tamen laetitiam exinde perceperunt, quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
pedes xp̃i dicentis. õ sion hoc est uniuersalis acła regnabit ds̃ tuus:
uox prophaetae ÷ dtfilio dĩ. predicantis & ad nunciantis pacem suꝑ
a płos & dicentis ad aecclesiam regnabit ds̃ tuus. uel &iam de apłis
intellegi potest : quipedes dñi fucrunt. quando per illos dis curren
codicit Uox xp̃i clamantis in deserto per os iohannis Apłi ergo
sub. audita ÷ in toto mundo : leuauerunt uocem sub auditur predicatio¬
nis. ad nunciantis euuangelium Sicut in ueteri testamento ꝓphatae
& sacerdotes appellabantur speculatores: Ita in nouo apłi & predica¬
tores quia ipsi debent in speculo mentis eẽ contemplantes sẽꝑ caelestia.
& ipsi debent uitã sub iectorum speculari. Et insidias adq aduentum
hostium malignorum uidelicet adnuntiare Istorum enim spe¬
culatorum uox in omnem terram audita ÷ : & infiner orbis terrae¬

Expanded text:
pedes Christi, dicentis: O Sion, hoc est, universalis Ecclesia, regnabit Deus tuus! pedes Christi, dicentis: O Sion, hoc est, universalis Ecclesia, regnabit Deus tuus! Vox prophetae de Filio praedicantis et annuntiantis pacem super apostolos, et dicentis ad Ecclesiam: Regnabit Deus tuus. Vel etiam de apostolis intelligi potest, qui pedes Domini fuerunt, quando per illos discurrendoco dicit: Vox Christi clamantis in deserto per os Joannis. Apostoli ergo s audita est in toto mundo, « levaverunt vocem, » subaudis praedicationis, annuntiantis Evangelium. Sicut in Veteri Testamento prophetae et sacerdotes appellabantur speculatores, ita in Novo apostoli et praedicatores, quia ipsi debent in speculo mentis esse, contemplantes semper coelestia, et ipsi debent vitam subjectorum speculari, et insidias atque adventum hostium malignorum videlicet annuntiare. Istorum enim speculatorum vox in omnem terram audita est, et in fines orbis ter
Abbreviated transcription (Latin):
pater ur̃t : &ultauit ut uideret diem meũ Nomen ergo eius sci¬
unt om̃s credentes : quia abipso xp̃i ani uocantur Quã pulcͥri suꝑ
montes pedes ad nunciantis & predicantis pacem: ad nunciantis bonũ
predicantis salutem dict̾ntis: Sion: regnabit ds̃ tuus Quidã¬
codices habent ad nunciantes & predicantes pacem: sed falso scriptũ ÷
Montes duobus modis possumus intellegere. Ud secundũ
ne in quib: & turbas refecit.ul quo melius ÷ apłos qui fuerunt
amdo uobis Et dẽquibus in psalmo dicitur . In luminans tu
mirabiliter amontib aternis Scipsum ergo predicauit & ad¬
Scipsum ergo predicauit & ad¬
nunciauit : quia ipse ÷ pax nr̃a quifecit utraq unum Et quinos pa¬
cificauit dõ patri Pedes ergo xp̃i ad nunciantis pacem puldris.
quia puluerem peccatorum non contraxerunt Peccatum enim non
cantis salutem hoc ÷ redẽptionem & premium uitae : Et quã puldr

Expanded text:
pater vester exsultavit ut videret diem meum . » Nomen ergo ejus scipater vester exsultavit ut videret diem meum . » Nomen ergo ejus sciunt omnes credentes, quia ab ipso Christiani vocantur. « Quam pulchri super tes pedes adnunciantes et predicantes pacem, adnunciantes bonum, praedicantes salutem icodices habent: annuntiantes et praedicantes pacem, sed falso scriptum esomnes pacem! Montes duobus modis possumus intelligere, vel secundum ne, in quibus et turbas refecit: vel, quod melius est, apostolos, qui fuerunt am do vobis. Et de quibus in Psalmo dicitur: « Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . » Seipsum ergo illis praSeipsum ergo illis praedicavit et annuntiavit, quia ipse est pax nostra qui fecit utraque unum , et qui nos paeo Patri. Pedes ergo Christi annuntiantis pacem pulchri sunt: quia pulverem peccatorum non contraxerunt. « Peccatum enim ncantis salutem, hoc est, redemptionem et praemium vitae! Et quam pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
die insinagogis suis maledicunt dñm om̃sq nazarenos eius. uel &iã
ingentibus blas phematur: scđm illud. Peruos momendĩ magenti¬
bus blasphematur Dum enim illi praua opera in conspectu gentiũ
adimplebant : deridebatur nomen & religiodĩ Et quando propt̃
pecca sua ducebant̾ incaptiuitatem & tradebantur in manus homint¬
hostium: dicebant ae grptu. mo abite. & idumei. ali&eq gentes uici¬
ne corum Ubi ÷ nunc ds̃ eorum. Modo apparet maioris potesta¬
tis & uirtutis esse deos nr̃os quã illorum sit: qui nonualet cos protege¬
debemus intellegere reges. & principes. sacerdotesq nec non scribas &
credentes nomen meum indie illa. hoc ÷ in tempore in carnationis
meae quia ego ipse quiloquebar perpatriarchas. & prophatas. ecce
ad sum per in carnationis mysterium Populum suum appellat illũ :
dequo dicit angelus adioseph Ipse enim saluũ faciet populum suũ
apeccatis corum Iste ÷ dies: de quo dñs dicit in auuangelio abrahã

Expanded text:
sque Nazaraenos ejus, vel etiam in gentibus blasphematur, secundum illud: Per vos nomen Dei in gentibus blasphematur. Dum enim illi prava opera in conspectu gentium adimplebant, deridebatur nomen Dei et religio Dei. Et quando propter peccata sua ducebantur in captivitatem, et tradebantur in manus hostium, dicebant Aegyptii, Moabitae et Idumaei, aliaeque gentes vicinae eorum : Ubi est nunc Deus eorum? Modo apparet majoris potestatis et virtutis esse deos nostros, quam illorum sit, qui non valet eos protegedebemus intelligere reges et principes, sacerdotesque necnon et scribas et credentes, « nomen meum in die illa, » hoc est in tempore incarnationis meae, « quia ego ipse qui loquebar » per patriarchas et prophetas, « Ecce adsum » per incarnationis mysterium. Populum suum appellat illum, de quod dixit angelus ad Joseph: « Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Iste est dies, de quo dicit Dominus in Evangelio: « Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
bus filiis quos enutriuit. Quando &ierunt de aegṙpto : habuerunt
hanc noxam. aut dele me delibro lterum quando ductisunt¬
in babr lonem : habuerunt danihelem & socios eius aliosq prophatas.
qui ad prehenderunt manum eoꝵ id ẽ operationem eoꝵ. & sus tentauer̃
cos suis precibus In hac uero captiuitate ultima: neq sacerdotẽ.
neq prophaetam. neq a postolum habent inter pellatorem prose. quia
nt eos habere. Apłi & enim uoluerunt eis manũ prebere.
id ÷ consolationem quomodo erigentur : sed contẽpti ab eis dimiserunt
cos transeuntes ad gentes Duo sunt quȩ occurrerunt tibi. oꝰ hierłm
danhel. uel sicut tristatus ÷ xp̃s superte quando fleuit suꝑte. sicut
in euuangelio continetur  duo dicit : & quattuor commemorat

Expanded text:
bus filiis quos enutrivit. » Quando exierunt de Aegypto, habuerunt bus filiis quos enutrivit. » Quando exierunt de Aegypto, habuerunt hanc noxam, aut dele me de libro tuo . » Iterum quando ducti suntin Babylonem, habuerunt Danielem et socios ejus, aliosque prophetas, qui apprehenderunt manum eorum, id est operationem eorum, et sustentaverunt eos suis precibus. In hac vero captivitate ultima, neque sacerdotem, neque prophetam, neque apostolum habent interpellatorem pro se: quia eos habere. Apostoli etenim voluerunt manum praebere, id est consolationem quomodo erigerentur; sed contempti ab eis dimiserunt eos, transeuntes ad gentes. « Duo sunt quae occurrerunt tibi, » o Jerusalem.Daniel; vel sicut contristatus est Christus super te, quando flevit super te, sicut in Evangelio continetur . Duo dicit, et quatuor commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã. quae bibisti demanu dñi. iđ de potestate dñi. calicẽ ire eius ꝑcalicẽ
uae : debemus intellegeruas tationem romanorum & magnitudinem tor¬
mentorum. & afflictionem Quod percalicem designetur afflictio &
tribulatio : psalmista manifestat dicendo Calix in manu dm̃ : usq ad¬
illud quod sequitur. bibent om̃s peccatores terra. Et dñs ad hiere miã
Sume in quid calicem demanumea : & propinabis cunctis gentibus ad
smittã te Usq ad fundum calicis soporis id÷ mortis bibisti: &
potasti usq ad feces iđ usq ad finem scłi sustinebis istã captiuitatem
dcr codicit usq ad fundum bibisti &usq ad feces : quia postillã cap¬
tiuitatem altera non ueni& eis. manentes semꝑ in illa Non ÷ quisus¬
tent&. eã &om nibus. filus quos genuit : & non ÷ qui ad prehendat ma
num eils & erigat iacentem. id ÷ quio perationem ei: roboret & omni¬

Expanded text:
tentiam, quae bibisti de manu Domini, id est de potestate Domini, calicem irae ejus. Per calicem tentiam, quae bibisti de manu Domini, id est de potestate Domini, calicem irae ejus. Per calicem irae ejus debemus intelligere vastationem Romanorum, et magnitudinem tormentorum et afflictionem. Quod per calicem designatur afflictio et tribulatio, Psalmista manifestat, dicens: « Calix in manu Domini vini illud quod sequitur: « Bibent omnes peccatores terrae. » Et Dominus ad Jeremiam: « Sume, inquit, calicem de manu mea, et propinabis cunctis gentibus ad as mittam te. » « Usque ad fundum calicem soporis, » id est mortis, « bibisti et potasti usque ad feces, » id est usque ad finem saeculi sustinebitis istam captivitatem. Idcirco dicit usque ad fundum bibisti, et usque ad feces: quia post illam captivitatem altera non veniet eis, manentibus semper in illa. « Non est qui sustentet eam ex omnibet erigat jacentem, » id est qui operationem ejus roboret, « ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
dati fide dilectionẽ dĩ & proximi . qui deuetustate peccati renouatisunt
in nouitate fidei. & scaẽ conuersationis ¶ Eleuare. eleuare : consurge
hierusalem. quae bibisti demanu dñi cadicem irae eius. Ad eos loquitur
sermo diuinus : qui in passione dñi cetiderunt innegationis peccatum
& in fidelitatis. dicentes crucifige talem. & da nobis baraban. non enim
habemus regem nisi caesarem Et sicut iacenti in lectulo dicitur eleua¬
re : Ita & illis precipitur ut edeuentur auitus ad uirtutes. deinfideli¬
tate adfidem Et cum dicit deuare edeuarehierusdem : non debemus
putare quod muris ciuitatis precipiat ut in pristinum statum eleuentur.
quia romanis destructis. sed metonimicos intellegendũ ÷ per id quod rẽ¬
continet id quod continetur Eleuare in qiđ õ populus iudeorum deuitus
aduirtutes. demfidelitate adfidem : Consurge hierusalem. id ÷ age paeni¬

Expanded text:
dati, fide, dilectione Dei et proximi: qui de vetustate peccati renovati sunt dati, fide, dilectione Dei et proximi: qui de vetustate peccati renovati sunt in novitate fidei et sanctae conversationis. « Elevare, elevare, consurge, Jerusalem, quae iderunt in negationis peccatum et infidelitatis, dicentes: « Crucifige talem, et da nobis Barrabam: non enim habemus regem nisi Caesarem. » Et sicut jacenti in lectulo dicitur elevare: ita et illis praecipitur ut eleventur a vitiis ad virtutes, de infidelitate ad fidem. Et cum dicit: « Elevare, elevare, Jerusalem, » non debemus putare quod muris civitatis praecipiat ut in pristinum statum eleventur, qui a Romanis destructi sunt; sed metonomicos intelligendum est per id quod continet, id quod continetur. Elevare, inquit, o popule Judaeorum, de vitiis ad virtutes, de infidelitate ad fidem. Consurge, Jerusalem, id est age poeni
Abbreviated transcription (Latin):
citur ipse perturbasse: quando permisit eos conturbare. Posui uerbũ
meum iti oretuo: id ÷ plenitudinem sapientiae & scientiȩ dedi tibi
Et in umbra manus meae proxexite: Iđ in protectione diuinitatis custodi¬
ui te nepeccares & neuiles ceret caro assũpta auerbo. ut plantes calos sub̃¬
populus m̃s estu Adhominem asũptum a uerbo loquitur ista ds̃ pater:
in quo in habitat om̃is plenitudo diuinitatis corporaliter & tempore. Quan¬
tum enim ad diuinitatem pertinet nihil accepit ex tempore apatre: sed om̃a
possidet commune cũ patre. quippe qui ÷ dĩ uirtus & dĩ sapientia. & perquẽ
cuncta creata sunt &nihilo. Percaelum nouum & terrã nouam quae
precepit ds̃ pater filio ut plant& & fundet : debemus intellegere apłos.
a postoliquosq: uiros & om̃s fideles qui a dnõ plantatisunt & mipso fun¬

Expanded text:
citur ipse conturbasse, quando permisit conturbari eos. « Posui verbum citur ipse conturbasse, quando permisit conturbari eos. « Posui verbum meum in ore tuo, » id est plenitudinem sapientiae et scientiae dedi tibi. « Et in umbra manus meae protexi te, » id est in protectione divinitatis custodivi te ne peccares, et ne vilesceret caro assumpta a Verbo, « ut plantes coelos, » subEcclesiam, « Populus meus es tu. » Ad hominem assumptum a Verbo loquitur ista Deus Pater, in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter ex tempore. Quantum enim ad divinitatem pertinet, nihil accepit ex tempore a Patre, sed omnia possidet communia cum Patre; quippe qui est Dei virtus et Dei sapientia, per quem cuncta facta sunt ex nihilo. Per coelum novum et terram novam, quam praecepit Deus Pater Filio ut plantet et fundat, debemus intelligere apostolos apostolicosque viros et omnes fideles, qui a Domino plantati sunt, et in ipso fun
Abbreviated transcription (Latin):
uł deipso filio intellegendum ÷ quidixit. egosũ panis uiuus. uł de
corpore & sanguine illius de quo idem filius dixit. Quimanduco¬
uerit panem hunc : uiuec haeternum Uel &iã tertio modo de
doctrina euuangelica intellegendum ÷ : quaenũ quã deficiet. sed sem¬
per obseruatores suos pabulo uita pas cłt. Ego aut̃ sum dñs ds̃ tu¬
us qui conturbo mare id ÷ habitatores huius mundi. & intumescunt
fluctus eius hoc ÷ persecutiones malorũ hominũ com mouentur.
contra electos: dñs & ercituum nomen meum. id ÷ dñs militiarũ
angeloꝵ uel hominum Apostropham fecit ad ipsum filium
Quando conturbauit ds̃ pater hoc mare : quando uideos seuire permi¬
sit primum infilium suum: deinde in apłos. Et credentes inse Etsi
ipse conturbauit. quare tenentur rei illi qui eos sunt per secuti. Tunc di¬

Expanded text:
» vel de ipso Filio intelligendum est qui dixit: « Ego sum panis vivus : » Vel de » vel de ipso Filio intelligendum est qui dixit: « Ego sum panis vivus : » Vel de corpore et sanguine illius, de quo idem Filius dixit, Qui manducaverit panem hunc vivet in aeternum. Vel etiam tertio modo de doctrina Evangelica intelligendum est, quia nunquam deficiet: sed semper observatores suos pabulo vitae pascet. « Ego sum Dominus Deus tuus, qui conturbo mare, » id est habitatores hujus mundi, « et intumescunt fluctus ejus, » hoc est persecutiones malorum hominum commoventur contra electos. « Dominus exercituum nomen meum, » id est Dominus militiarum angelorum et hominum. Apostropham facit ad ipsum Filium. Quando conturbavit Deus Pater hoc mare? Quando Judaeos saevire permisit, primum in Filium suum, deinde in apostolos, et credentes in se. Et si ipse conturbavit, quare tenentur rei illi qui eos sunt persecuti? Tunc di
Abbreviated transcription (Latin):
rat adperdendũ in anima . non recordans illud. Holĩ timere eos qui occi¬
dunt corpus : quia animt̃ nom possunt occidere Vbi ÷ nunc furor
tribulantis. Allo quitur populum fidelem : ut consideret quo modo
om̃s per secutores. & om̃s homimnes pertranseant apresenti. ut per
haec consolidet eos infide Cito ueniet. sub auditur filius ms per
in carnationis mr̃ sterium. gradiens secundum humanitatem ad ape¬
riendũ cor superborum hominum. uł &iã ad aperiendum infernũ :¬
& non inter ficiet usq ad internetionem. id ÷ non dã pnabit statim
ut uenerit peccatores. sed & pectabit ad paenitentiã. sicut ipse pre¬
dicauit dicens Poenitentiã agite : ad propinquabit enim reg¬
num caeloꝵ Et nolo mortem peccatoris: sed ut magis conuertat᷑
asua iniquitate & uiuat. Quodq subiungit non deficiet panis ei:

Expanded text:
rat ad perdendum » in anima, non recordans illud: « Nolite timere eos qui occirat ad perdendum » in anima, non recordans illud: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . » « Ubi est nunc furor tribulantis? » Alloquitur populum fidelem, ut consideret quomodo omnes persecutores et omnes homines pertranseant a praesenti, ut per haec consolidet eos in fide. « Cito veniet, » subaudis Filius meus per incarnationis mysterium « gradiens » secundum humanitatem « ad aperiendum » cor superborum hominum, vel etiam ad aperiendum infernum. Et non interficiet usque ad internecionem, id est, non damnabit statim ut venerit peccatores, sed exspectabit ad poenitentiam, sicut ipse praedicavit, dicens, « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . » Et, « Nolo mortem peccatoris, sed ut magis convertatur a sua iniquitate, et vivat . » Quodque subjungit, « non deficiet panis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
nem lacrimã ab oculis sc̃oꝵ : & mors ultra non erit. neq luctus.
neque clamor. Ego ego ipse sub auditur filius dĩ consolaboruos re
superius populus fidelis orando ad dnm̃. consurge adnos saluandos. Res¬
pondit ipse ꝑ ꝓphaetã Ego inquiens consolabor uos & non alius: non
potentes huius scłi. non sapientes huius mundi Quistu o chorus fideli¬
um. ut timeres id ÷ ut timere debeas ab homine mortali. & afilioho¬
minis. qui quasi fenũ cito arescet. & oblitus es dñi factoris tui. Allo¬
quitur chorum apłoꝵ ut nontimeat seuitiam & tormenta hominum:
territi negauerant eum : ut erubes cant insua iniquitate & roborent᷑
infide. agentes paenitentiã. Quando in qiđ timiusti hominẽ mortalem.
tempore afflictionis : amisisti timorem creatoris tui qui tetendit caelos.
& fundauit terrã. & formidasti iugiter totadie id ÷ omni tempore passio¬
nis aficie furoris eius per secutoris quite tribulabat in corpore & paraue¬

Expanded text:
nem lacrymam ab oculis eorum: et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor. « Ego, ego ipse, » subaudis, Filius Dei, « consolabor vos,superius populus fidelis orando ad Dominum, consurge ad nos salvandos: respondet ipse per prophetam: Ego inquiens consolabor vos, et non alius. Non potentes hujus saeculi, non sapientes hujus mundi. « Quis tu, » o chorus fidelium, « ut timeres, » id est ut timere debeas « ab homine mortali et a filio hominis, qui quasi fenum cito arescet: et oblitus es Domini factoris tui? » Alloquitur chorum apostolorum, ut non timeat saevitiam et tormenta hominum, territi negaverant eum, ut erubescant in sua iniquitate, et roborentur in fide agentes poenitentiam. Quando inquit timuisti hominem mortalem tempore afflictionis, amisisti timorem Creatoris tui. « Qui tetendit coelos, et fundavit terram. Et formidasti jugiter tota die, » id est omni tempore passionis « a facie furoris ejus » persecutoris « qui te tribulabat » in corpore « et! parave