comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et magua uirtus eius et
sapiencie eis nou est nuͣs
Itemq magna opera dñi
exquisita in omnes uolun¬
tates euus. Et illud. Quis
loquetur potencias domii
hec autem res uniforum
et uaria. licet tocius uarietatiᷤ
ignara sit. uariis tamen no¬
puidencia gubernandorum
predestin acio saluandorum
est. Et est predestinatio ab et̾¬
no gracie pparacio per quan
unusquisq uocatur ad uitam
ficut ait apostolus. Quos pre¬
destinauit bos et uocauit. hos¬
et uinificauit hos et glorifica¬
int. Et alius aput te est iqͥt
fous uite et in lumine tuo
uidebimus lumen. ut ergo
reuerenti quadam audacia
scientia dei que finem nescit
uel sermone finem iunemat
sciencia dei est onn que sunt
fueruut et futura sunt uera
comprehensio et pleua notiꝰ
Omma si quidem uera nouit
et sola nullamqz dignatur
agnoscere falsitatem. Eam
tanien diidicat et condep¬
nat. Est ergo nccio infirita
que unuiersa uera comple¬
ctitur quoꝵ utiq nõ est nuͣs
cuit ad eo infuitus ut finem
non mueniat nsi in sapia

Expanded text:
ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Itemque: Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Et illud: Quis loquetur potentias Domini? Haec autem res uniformis et varia, licet totius varietatis ignara sit, variis tamen noprovidentia gubernandorum, praedestinatio salvandorum est. Et est praedestinatio ab aeterno gratiae praeparatio, per quam unusquisque vocatur ad vitam, sicut ait Apostolus: Quos praedestinatificavit, hos et magnificavit . Et alius: Apud te est, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Ut ergo reverenti quadam audacia scientia Dei quae finem nescit, vel sermone finem inveniat: scientia Dei est omnium quae sunt, fuerunt, et futura sunt, vera comprehensio, et plena notitia. Omnia siquidem vera novit, et sola, nullamque dignatur agnoscere falsitatem. Eam tamen dijudicat et condemnat. Est igitur necessario infinita, quae universa vera complectitur, quorum utique non est numerus, aut adeo infinitus, ut finem non inveniat, nisi in sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
uii et uicissim nominibus
mutuat. quod unius est trã¬
sit ad alterum. sic utiqz et
scientia dicitur multa cum
tamen multitudo Rerum pocius
ꝙͣ sciencie sit. Si ergo sapiencie
dei nimensitas et simplicitas
accendatur una est simplex
et indiuidua. Si subiacenci
multitudo multiplex est et
multisoriis sic etiam si sub¬
itanciam uolentis aut po¬
tentis qua uult aut pt acce¬
das una est uoluntas et ptãs
si que uuli et que ꝑt iufiitꝰ
onmuur iuimerus est fuxta

Expanded text:
Unde et vicissim nominibus Unde et vicissim nominibus mutuatis, quod unius est, transit ad alterum. Sic utique et scientia dicitur multa, cum tamen multitudo, rerum potius quam scientiae sit. Si ergo sapientiae Dei immensitas et simplicitas attendatur, una est simplex et individua. Si subjacentium multitudo, multiplex est et multiformis. Sic etiam si substantiam volentis aut potentis qua vult, aut potest, attendas, una est voluntas et potestas. Si quae vult et quae potest, infinitus omnium numerus e
Abbreviated transcription (Latin):
rem magnam sine distencoe
et sine contractione sin rent
modicam contemplatur. nec
loco indiget ui localia ilandit
aut spaciorum intersticiis ut
distancia complectatur. in eoq
patrem luminum sequitur sz
non passibus equis cum hic
multis Ille uero omnino nul¬
li motin obuoxius sit. Cumi
uero duune simplicitatis aspͭ¬
tus ninumerabilia laudat
una tamen est et indundua
substancia prescientis ei qz
ceñliter una cum s̾ sit idem
ee et sapientem ee. alioquin
fingat qui pt. quis hec diu̾sa
commixerit. nec pͥma xerum
ounum causa erit que ui
sic conuingionis admimido
eget. Creature uero sciencia
longe disparis condicionis est
spiritin si quid et amime no
est idem ee et sciemem ee cũ
ad cognicoem rerum. eaqz si
ꝯuelli non possit habitu suo
inforinat animam facitqz
scientem. hic ergo habitus
rectissime scia appellatur li¬
cet et res subiecte interdum
sciencie nomme censeantur

Expanded text:
rem magnam sine distensione, rem magnam sine distensione, et sine contractione sui rem modicam contemplatur, nec loco indiget ut localia claudat, aut spatiorum interstitiis ut distantia complectatur, in eoque Patrem luminum sequitur, sed non passibus aequis, cum hic multis, ille vero omnino nulli motui obnoxius sit. Cum vero divinae simplicitatis aspectus innumerabilia claudat, una tantum est, et individua substantia praescientis, eique essentialiter una, cum sibi sit idem esse, et sapientem esse. Alioquin fingat qui potest, quis haec diversa conjunxerit, nec prima rerum omnium causa erit, quae ut sit, conjunctionis adminiculo eget. Creaturae vero scientia, longe disparis conditionis est. Spiritui siquidem et animae non est idem esse, et scientem esse, cum ad cognitionem rerum, eaque si convelli non possit, habitu suo informat animam, faciatque scientem. Hic ergo habitus, rectissime scientia appellatur, licet et res subjectae interdum scientiae nomine censeantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Illius qui nou mouetur. sed
rerum facilitati que natura
nou indignante moueri put
conuementer ascribitur. ih anz
Itaqz usqz quaq unmnobilis
integritas sciencie dei. Et si
quid uarietatis alicui inest.
non tam scientis ꝙ scitoꝵ mu¬
cabilitas est. ¶Licet enim que
sciencia dei oplectitur niuta¬
bilitati subiaceant. Ip̃a tauiẽ
alteracionis uices ignorat. Et
uno suigulari aspectu et indi¬
induo ommum que dici aut
quocumqz seusn excogitari pos¬
sunt uiuuersitatem ilaudit
et continet ad eo cquid̃ suie
motu. ut localia sine loco. na¬
scencia sine micio. decedencia
sine sire. fluctuantia sine alte¬
racoc. temporalia sine iitabi¬
litate. et mora sic uinformit
comprehendit ui ei nei p̾teri¬
ta transeant nec sutura suc¬
cedant. nec mirum hoc in eter¬
iitatis statu. nisi quia quicͣ
ibi est miraibile est. cum ẽt in
nobis mutabisium motunt
et festinancum cursum aliq̃¬
tenus quiesceus comp̾hendat
aspectus. ¶ Intellectus quoq

Expanded text:
ipsius, qui non movetur, sed ipsius, qui non movetur, sed rerum facilitati, quae natura non indignante moveri possunt, convenienter ascribitur. Manet itaque usquequaque immobilis integritas scientiae Dei, et si quid varietatis alicui inest, non tam scientis quam scitorum mutabilitas est. Licet enim quae scientia Dei complectitur, mutabilitati subjaceant, ipsa tamen alterationis vices ignorat, et uno singulari aspectu et individuo, omnium quae dici, aut quocunque sensu excogitari possunt, universitatem claudit, et continet: adeo quidem sine motu ut localia sine loco, nascentia sine initio, decedentia sine fine, fluctuantia sine alteratione, temporalia sine mutabilitate, et mora, sic uniformiter comprehendit, ut ei nec praeterita transeant, nec futura succedant. Nec mirum hoc in aeternitatis statu, nisi quia quidquid ibi est, mirabile est, cum et in nobis mutabilium motum et festinantium cursum aliquatenus quiescens comprehendat aspectus. Intellectus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
circa suai nou tam nimina ꝙͣ
demonia dignabitur adiitẽ
qui stigiam paludem diis per¬
uiam ee negabant. dicentes
cam ounubus uenerandam
et usqz quaqz Illicitami a celesti¬
bus preteriri. ¶ Meutes nãq
celestium obliuo non contigit
miquid ergo fides recipiet qd
de deo. uel ip̃i perfidia ab hor¬
ret. ¶ Constat autem apũd
oumes quia deus scit Illud no
ce suturum. Et si pliqz non
recipiant Illum posse stire
auit non posse scire hoc ẽẽ fu
tamen si fieri pt posicione aut
comuuicoe non pecces scire ꝯd
nou scit non obhoc ee euni
mutabilem quis ꝯuuicit cuiꝰ
scientie nou decedit aͥd uel
accedit. cum Illud solum in re¬
riui natura uerum cẽ cõtui¬
gat ꝯd̾ Ille ab initio stabili¬
tatis suc puncto prefixit. dum
tamen hoc recipitur er actissi¬
ma diligencia p̾cauendum
et ue coguato modorum uerbi
quam appollonius iuducit
quicꝙͣ perfidie iugerat aut
salsitat᷑ h ͨ ipa quoq possibi¬
litus cueuieudi non leuitati

Expanded text:
circa sua non tam numina, quam circa sua non tam numina, quam daemonia dignabatur admittere, qui Stygiam paludem diis perviam esse negabant, dicentes eam omnibus venerandam, et usquequaque illicitam a coelestibus praeteriri. Mentes namque coelestium oblivio non contingit. Nunquid ergo fides recipiet quod de Deo vel ipsa perfidia abhorret? Constat autem apud omnes, quia Deus scit illud non esse futurum, etsi plerique non recipiant illum posse scire, aut non posse scire hoc esse futtamen si fieri potest positione, aut conjunctione non pecces, scire quod non scit, non ob hoc eum esse mutabilem quis convincit, cujus scientiae non decedit aliquid vel accedit, cum illud solum in rerum natura verum esse contingat, quod ille ab initio stabilitatis suae puncto praefixit. Dum tamen hoc recipitur, exactissima diligentia praecavendum est, ne cognatio modorum verbi quam Apollonius inducit, quidquam perfidiae ingerat aut falsitatis. Haec ipsa quoque possibilitas eveniendi, non levitati
Abbreviated transcription (Latin):
iam alterui.¬
difficultatis sub¬
crescunt cornua. Et quocumqz
me uertam. errore uidror muo¬
lutus. Si enu que nou sunt
nec erunt ee possunt. ꝑferte
et deus potest scire quod non
scit aut eo ignorante poi ãd
euenire. bellum namqz nauiale
qd̾ non erit. sic̃ ⁊ geri. sic et
a gerentibus stiri pt. Quod
utiqz et eẽ et sciri pot ab hoie
ergo p̾t deus scire qd̾ non scit
pt utiq et non scire qd̃ scit
eo ꝙ contra Iacentium simul
nulla possit ee scientia. cum
alterum eorum semper eo ꝙ
ueritatis substancia careat su
obnoxium falsitati. porro meu¬
daciorum nulla sciencia est
Quomodo ergo sciencia inniu¬
uerabilis est cui decessus rer
potest fieri et accessus. que pot
ignorare quod scit. aut sare qd̃
uescit. Q si eam uariabilem
ce recipimus. Iacobo reclaman¬
te iam apud eum est uariaco
et incissitudus obumbracio
et pater luminimi ee desistit
si clabitur quod p̾uouit. Doc
equidem uec gentilium error

Expanded text:
am alteridifficultatis succrescunt cornua, et quocunque me vertam, in errorem videor involutus. Si enim quae non sunt, nec erunt, esse possunt, profecto et Deus potest scire quod non scit, aut eo ignorante potest aliquid evenire. Bellum namque navale quod non erit, sicut et geri, sic et a gerentibus sciri potest. Quod utique et esse et sciri potest ab homine, ergo potest Deus scire quod non scit, potest utique et non scire quod scit, eo quod contrajacentium simul nulla possit esse scientia, cum alterum eorum semper, eo quod veritatis substantia careat, sit obnoxium falsitati. Porro mendaciorum nulla est scientia. Quomodo ergo scientia immutabilis est, cui decessus rerum potest fieri et accessus, quae potest ignorare quod non scit, aut scire quod nescit? Quod si eam variabilem esse recipimus, Jacobo reclamante, jam apud eum est variatio, et vicissitudinis obumbratio, et Pater luminum esse desistit, si elabitur quod praenovit. Hoc equidem nec gentilium error
Abbreviated transcription (Latin):
minimum potestat. Ci
itaq quantum uoliit con¬
tulit. qui et si sͥ retinuerui
operis principatum signoꝵ
illis ad iniuus indixit obse¬
quium. uni et si nou sepe fa¬
ciant opera signorum tame
auctore deo exhibent mimi¬
steria. hunic forte Illud. Celi
enarrant gloriam dei. et opa
manuum eius annuncicit
firmamentum. ¶ Nec mi¬
rum cum et aues et alia
plurima institucione dei
et nature beneficio qued̃ fu¬
tura sigiis p̾ueniunt. Si
igitur celestia signa sunt
rerum q̃ pculdubio uenture
sunt neccessario cum eas
inunictabilis dispo ordinau̾it
quid ꝓhibet ea que celestium
preminciantur iudicio sciri
ab homine et honini nuncẽ
iudicari. signa si quidem ho¬
ninibus data sunt ad eru¬
dicionem non illis qui cele¬
stium ꝯscu secretori nullis
indigent sigi¬

Expanded text:
minimum potestatis. Eis minimum potestatis. Eis itaque quantum voluit contulit, qui etsi sibi retinuerit operis principatum, signorum illis ad minus indixit obsequium. Unde etsi non saepe faciant opera signorum, tamen, auctore Deo, exhibent ministeria. Hinc forte illud: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Nec mirum, cum et aves, et alia plurima institutione Dei, et naturae beneficio, quaedam futura signis praeveniunt. Si igitur coelestia signa sunt rerum, quae procul dubio venturae sunt necessario, cum eas immutabilis dispositio ordinaverit, quid prohibet ea quae coelestium praenuntiantur indicio sciri ab homine et homini invicem indicari? Signa siquidem hominibus data sunt ad eruditionem, non illis, qui coelestium conscii secretorum nullis indigent sig
Abbreviated transcription (Latin):
comimodius in celum ascen¬
dunt astrologi qui achademi¬
corum more quicquid ei
occurrit ꝓbabile suo iure des¬
fendunt. Itaq quid enim
eorum motu quodam irra¬
cionabili planetas adu̾sus
aplane niti contendunt alii
ferri ꝓfitentur. quoꝵ nentͫ
teste nuneio astrologie reglis
inuenitur aduersumi. at ge¬
uelliaci dumi ad dimiucoe
scientie celestium nimus insi¬
stunt. tam ipor celestum
ꝙͣ dei noticiam perdiderunt
Qͥ tamen inter cos simm
commodius excusare uiden
ertorem tum plotino auc ll
operum non detrahunt crea¬
tori sed semel et sunul a beo
legem asserunt institutam
quam nillus nuquam co¬
natus enacuat eum ommia
que disposinit futura sinit ut
p̾uidit. qd̾ forte papimu
intellexit cum dr̃et. Incipit
er alto grane et immutablẽ
senus. pondus ade uerbis
et uocem fata sequuntur ab
eo ergo sua ptas actributa ẽ
singulis creaturis in quibus
non opportint celestiai locum
tenere noussunum. Et que
digniora sunt aluis habere

Expanded text:
commodius in coelum ascencommodius in coelum ascendunt astrologi, qui academicorum more, quidquid eis occurrerit probabile, suo jure defendunt. Itaque quidam eorum motu quodam irrationali, planetas adversus Aplanem niti contendunt; alii, ferri profitentur, quorum neutrum teste Mineio astrologiae regulis invenitur adversum. At genethliaci dum ad divinationem scientiae coelestium nimis insistunt, tam ipsorum coelestium, quam Dei notitiam perdiderunt. Qui tamen inter eos suum commodius excusare videntur errorem, cum Plotino, auctoritatem operum non detrahunt Creatori, sed semel et simul ab eo legem asserunt institutam; quam nullus unquam conatus evacuat, cum omnia quae disposuit futura sint ut praevidit. Quod forte Papinius intellexit, cum diceret: Incipit ex alto, grave et immutabile sanctis Pondus adest verbis, et vocem facta sequuntur. Ab eo ergo sua potestas attributa est singulis creaturis, in quibus non oportuit coelestia locum tenere novissimum, et quae digniora sunt aliis, habere
Abbreviated transcription (Latin):
dant Constellaciomibus iuis
ascribunt omnia tu uideris
an ei fiui iniuria qui secit
cesum et terram et omma
que meis sumi deinde eam
constellauo rebus neccessita¬
tem inducit ui arbitrii peri¬
mat libertatem/ an et ħ recte
tecum delibera. ad tantam
deniqz quidam puenere uesa¬
niami ut ex diuersis stellarũ
posicionibus ditant ymagine
ab homine posse sormari, que
si per interualla temporum
Et quad̃ racoe ꝓporciomim
in constellacoe seruata forme
stellarum mitu recipiet spni
uite. Et consulen d occulte ue¬
ritatis mamsestabit archana¬
¶ Et licet quandoqz que honesta
uel recta sunt ut se in loco mu¬
do uelle seruari uel iolum deu
quando aliquid queritur pre¬
cibus et numeribus inuoca¬
dum pcipiat maligni tamẽ
spiritus hanc esse fallaciam
certissuum est q̃ ut mĩꝰ
caueatur inuocencie uel iusti¬
cie precepta plerumq uide¬
tur afferre. Danc quid ydo¬
latrie specient cc. fidelium
nullus Ignorat. longe uero

Expanded text:
dant. Constellationibus suis dant. Constellationibus suis ascribunt omnia. Tu videris an fiat ei injuria, qui fecit coelum et terram et omnia quae in eis sunt. Deinde eam constellatio rebus necessitatem indicit, ut arbitrii perimat libertatem. An et hoc recte, tecum delibera. Ad tantam denique quidam pervenere vesaniam, ut ex diversis stellarum positionibus dicant imaginem ab homine posse formari, quae si per intervalla temporum, et quadam ratione proportionum in constellatione servata formetur, stellarum nutu recipiet spiritum vitae, et consulentibus occultae veritatis manifestabit arcana. Et licet quandoque, quae honesta vel recta sunt, ut se in loco mundo velle servari, vel solum Deum, quando aliquid quaeritur precibus, et muneribus invocandum praecipiat, maligni tamen spiritus hanc esse fallaciam certissimum est, qui ut minus caveatur, innocentiae vel justitiae praecepta plerumque videtur afferre. Hanc quidem idololatriae speciem esse fidelium nullus ignorat. Longe vero
Abbreviated transcription (Latin):
niciosissime corruunt. nec
cus cimqz artis regula
seruatur Illesa. iusi dumi
infra ꝓprii generis ambitũ
cohibetur. preserti cumi
uixͣ sapieutem frequens su
aliquid extra regulam uuc¬
uiri. Omnis et enim reglã
alicui generi rerum accom¬
modata est. Si uero tradu¬
ccitur ad aliud statumm in ue¬
ritatem impingit obuoria
falsitati. Si ergo mathema¬
tici probabisis maihesos .i.
dotrinalis eeñt quie otenti
et ueran possent assequi po¬
sicionem stellarum et ex signis
suis sobria crudicoe secundum
ꝙ naturaliter proueniunt
qualitatem prescre tempor
et speculacionis sue toudis¬
simum carpere fructum ¶ Cã
uero dilatant philateria sua
dum constellacionibus et pla¬
uenis nimum uirtutis ascri¬
biunt eis nescio quam aucto¬
ritatem operum ascribentes.
in trcatoris ꝓrumpunt imu¬
riam. Et dum celestia que
tratant ad sobrietatem non
sapiunt tur̃ apostolum stulu
funt uide in qnͣtam erroris
abissum ab ipis celestibus ca¬

Expanded text:
erniciosissime corruunt. Nec erniciosissime corruunt. Nec cujuscunque artis regula servatur illaesa, nisi dum infra proprii generis ambitum cohibetur, praesertim cum juxta sapientem, frequens sit aliquid extra regulam inveniri. Omnis etenim regula alicui generi rerum accommodata est. Si vero traducatur ad aliud, statim in veritatem impingit obnoxiam falsitati. Si ergo mathematici probabilis matheseos, id est doctrinalis essent fine contenti, et veram possent assequi positionem stellarum, et ex signis suis sobria eruditione secundum quod naturaliter proveniunt qualitatem praescire temporum, et speculationis suae jucundissimum carpere fructum. Cum vero dilatant phylacteria sua dum constellationibus et planetis nimium virtutis ascribunt, eis nescio quam auctoritatem operum ascribentes, in Creatoris prorumpunt injuriam; et dum coelestia quae tractant ad sobrietatem non sapiunt, juxta Apostolum stulti sunt. Vide in quantam erroris abyssum, ab ipsis coelestibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
saturno cedit aquarius. pi¬
sces: Ioui aries marti. uens¬
ri taurus. in mercuru sorte
genum cedunt. luna. uero
cominoda est quam cum aliiꝰ
stellis quicquid ilu garriant
creauit deus ut pre eet nocti¬
Quicquid emm de sole dicam
qui dux ⁊ princeps est et mo¬
derator luinuu reliquoꝵ
Cum utiqz reclamantibu
omnibus his plauetari
non tuneo bonun et necces¬
sarum profiteri cum et dĩe
uidentibus ciuictis Illustret¬
et temperet orbem ann tpra
diidat inducat rerum in¬
cissitudines et alia plurima
que nunc longum est enar¬
rare. ¶ Sit licet multarum
utilitatum in eo et in ceteris
cause resideant. ipoꝵ tamen
et on que recte sunt una ẽ
et prima causa que mundũ
secit ꝓpriec incuestatis potenͣ.
cuniqz sapiencie sue uirtute
et iumensitate sormauit et
ꝙͣ formam conferret sola in¬
duta est bonitate. ¶ Derum
mathematiti uel planetarii
dum ꝓsessionis sne potentiã
dilatare intunitur in erroris
et impietatis mendacia ꝑ¬

Expanded text:
Saturno cedit aquarius, piSaturno cedit aquarius, pisces Jovi, aries Marti, Veneri taurus, in Mercurii sortem gemini cedunt; luna vero commoda est, quam cum aliis stellis, quidquid illi garriant, creavit Deus ut praeesset nocti. Quid enim de sole dicam qui dux et princeps est, et moderator luminum reliquorum? eum utique reclamantibus omnibus his planetariis, non timeo bonum et necessarium profiteri: cum et diem videntibus cunctis illustret, temperet orbem, anni tempora dividat, inducat rerum vicissitudines, et alia plurima, quae nunc longum est enarrare. Sed licet multarum utilitatum in eo et in caeteris causae resideant, ipsorum tamen et omnium quae recte sunt, una est et prima causa, quae mundum fecit propriae majestatis potentia, eumque sapientiae suae virtute et immensitate formavit, et antiam quam formam conferret, sola inducta est bonitate. Verum mathematici vel planetarii, dum professionis suae potentiam dilatare nituntur, in erroris et impietatis mendacia p
Abbreviated transcription (Latin):
io. Cus signa meatus. deseruere
ursues niũdõq ob icura ferutꝰ
Ensiseri iauisum sulget. latus
orioiis iumminet armorum
rabies fecriqz ptas. consund
Ius omne manu sceleri qz
nephando nomeu erit uir tus
multoqz exibit in annos. Ecte
ex qualuate. planetarum ex
posicione signorum et c̾ui¬
cursu causarum. quam ma¬
uisestus uelli in euilabilis seq̃t
euentus. hoc et enim ad artis
tradicionem plurunm spectar
ut de naturali uel de casuali
ꝯitet donucilio planetarum¬
¶ Dumes si quidem preter
solam et luuant qui sou sui¬
gulis contenti suni duobus
douncilus gandent naturali
suul et accidentali. ¶Lla¬
turale quideu cuiqz domici¬
lium est. ii quo quisq crea¬
cioiuis sue principium habuit
si tauien tenelleaci consen¬
aiunt, eos a domnno ee creatos
luue ĩgitur domncilium can¬
cer est. leo. solis. mercurium
uirgo. libra. uencris. scorpio.
martis. ¶ Sactictarius. Iomꝰ
saturm. capruorus. et h̃
naturaliter casualiter uero

Expanded text:
. Cur signa meatus Deseruere . Cur signa meatus Deseruere suos, mundoque obscura feruntur: Ensiferi nimium fulget latus Orionis? Imminet armorum rabies, ferrique potestas Confundet jus omne manu, scelerique nefando Nomen erit virtus, multosque exibit in annos. Ecce ex qualitate planetarum, et positione signorum, et concursu causarum, quam manifestus belli inevitabilis sequatur eventus. Hoc etenim ad artis traditionem plurimum spectat, ut de naturali vel causali constet domicilio planetarum. Omnes siquidem praeter solem et lunam, qui soli singulis contenti sunt, duobus domiciliis gaudent, naturali scilicet et accidentali. Naturale quidem cuique domicilium est, in quo quisque creationis suae principium habuit, si tamen genethliaci consentiunt eos a Domino esse creatos. Lunae ergo domicilium cancer est, leo solis, Mercurii virgo, libra Veneris. scorpio Martis, sagittarius Jovis, Saturni capricornus, et hoc naturaliter. Casualiter vero
Abbreviated transcription (Latin):
quanis aliquos famoses
et suo iudicio sapientes in
talibus uiderii miserrime
laborare. ¶ Expeduint taniẽ
et suis racionibz probant
quid fata deliberent. Et dep̾¬
hensa uõs syderum qui in
sublimari globo sorciatur
effectum. Et forte sentercia
nuimius itrita est quam non
mathematieus prosert ait ergo
quod cladis genus osuperi quam
reste paratis seuiciam. Extremi
multorum tempus in unuui
couuenere dies summno si fri¬
gida celo stella nocens iugros
saturui accenderet ĩgnes deu¬
caleoneos fudisset aqua tuis
ymbres totaq dissisio latii¬
set in equore tellus. Si seuu
radiis uemeum phebe leone
nuunt p̾meres toto fluerunt
incendico anusdo. succeususq
tuis flagrasset curribus ether.
Dui cessqur igues tu qui fla¬
grante mrnatenc scorpiomi
uicendis lauda. chelrisq. pet¬
nuris quid tantum grandine
nparas. Tland iuutis in alto
Iupiter occaiu premitur. ue¬
ieriq salubro sydus. habet
modusq celer tillemius. beret
Et uelur maes solus habet

Expanded text:
quamvis aliquos famosos, quamvis aliquos famosos, et suo judicio sapientes, in talibus viderim miserrime laborare. Expediunt tamen, et suis rationibus probant quid fata deliberent, et deprehensa voluntas siderum, quem in sublunari globo sortiatur effectum. Et forte sententia numinis irrita est, quam non mathematicus profert; ait ergo: Quod cladis genus, o superi, qua peste paratis Saevitiam? Extremi multorum tempus in unum Convenere dies. Summo si frigida coelo Stella nocens nigros Saturni accenderet ignes, Deucalioneos fudisset Aquarius imbres, Totaque diffuso latuisset in aequore tellus. Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem Nunc premeres, toto fluerent incendia mundo, Succensusque tuis flagrasset curribus aether. Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum, Gradive, paras? Nam mitis in alto Iuppiter occasu premitur, Venerisque salubre Sidus hebet, motuque celer Cyllenius haeret, Et coelum Mars
Abbreviated transcription (Latin):
potencioribusqz cohereait. Uii
pleriq cum presulem eloꝙcie
opmantur. eoꝙ illa iuncta
sapiencie. plurinum ꝓsit
malicie sociata. noccat plu¬
rimunt. Hec quidem et imĩ
deriuit sectam tamen etrori
actigit lucanus cum tunorẽ
urbis describeret. bellumqz
cuule neccessarus astronone
argumentis menitabiliter
appinquante cesare futurum
deuunciaret. Imiunt enim por¬
ta doctissimus si tamen poeta
dicendus est. qui uera narra¬
cione rerui ad hysto. ͦ ᷤᷤ ma¬
gis accedit. Illuis maliciaui
irrescegabiliter ad implen¬
dam qui solus in throuo fui
donicilii residebat. Et licet fi¬
gulus parcarum consilia. di¬
scuciat menteurqz stellaꝵ
corporum iuniem que andent᷑
nondum plenam noticiam
tradidit tum in tota ma¬
themcticorum domo adhuc
nonsit questio expedita. au
ex elementis sydera constent
an ex quintiretiam encia qua
aristotiles in troducit. nam
ꝙ eis obicuit pueri molłia
sunt an dura. Et si quid hinoi
est etiam audire dedignantur

Expanded text:
potentioribusque cohaereat. Unde potentioribusque cohaereat. Unde plerique eum praesulem eloquentiae opinantur, eo quod illa juncta sapientiae plurimum prosit, malitiae sociata noceat plurimum. Haec quidem etsi non docuit, sectam tamen erroris attigit Lucanus, cum timorem urbis describeret; bellumque civile necessariis astronomiae argumentis inevitabiliter appropinquante Caesare futurum denuntiaret. Innuit enim poeta doctissimus, si tamen poeta dicendus est, qui vera narratione rerum ad historicos magis accedit, illius malitiam irrefragabiliter adimplendam, qui solus in throno sui domicilii residebat. Et licet figulus Parcarum consilia discutiat, mentemque stellarum, corporum tamen quae videntur, nondum plenam notitiam tradidit, cum in tota mathematicorum domo, adhuc non sit quaestio expedita, an ex elementis sidera constent, an ex quinta essentia, quam Aristoteles introducit. Nam quod eis objiciunt pueri, mollia sint, an dura, et si quid hujusmodi est, etiam audire dedignantur,
Abbreviated transcription (Latin):
qr forfitan multiplicata per
sobolem. nisi quia dissociata
locis in coitu connenre non
possunt. ¶Planetarum
ratores cos habent diligenter
et motu et applicacõe unu
ad alterum choreisqz stellarũ
facile est iuuerire. ¶ Satur¬
nus ergo quia srigidus est
et seuex graius est et nocuuis
et de natura maliciam mo¬
rontatem contrahit ab etate.
Omnibus ergo nuimicus uux
suis etiam scolasticis parcit
duccedit ei iupiter econtra
ꝓpitius et salubris. tauteqz
beiugintatis in omnes. ut n
de malicia patris nec matris
serocitate subiecti quemqmͣ
offendat. nͥ forte et ip̃e inor¬
bis subietti dispendia stacio¬
narius factus sit retrogradus¬
ne. aut adustionem nusera¬
bilem paciatur. Mars uero na¬
turaqz indomitus. omines
preter stolasticos suos ꝓseqͥt᷑
untiga᷑ tamen interdum
Ioiis accessu uel ueneti
quoniam et ipã ꝓpicia est
et benigua. ¶ Mercurm
uero talis est. qualem uicum
planete ꝓmiserint. cum et
ipse conuertibilis nature sit

Expanded text:
que forsitan multiplicata per que forsitan multiplicata per sobolem, nisi quia dissociata locis in coitu convenire non possunt. Planetarum ratores eos habent, diligenter et motu, et applicatione unius ad alterum, choreisque stellarum facile est invenire. Saturnus ergo, quia frigidus est et senex, gravis est et nocivus, et de natura malitiam, morositatem contrahit ab aetate. Omnibus igitur inimicus, vix etiam suis scholasticis parcit. Succedit ei Jupiter, econtra propitius et saluber, tantaeque benignitatis in omnes, ut nec de malitia patris, nec matris ferocitate subjecti quemquam offendat, nisi forte et ipse in orbis subjecti dispendia stationarius factus sit, retrogradusve, aut adustionem miserabilem patiatur. Mars ferox, naturaque indomitus, omnes praeter scholasticos suos persequitur. Mitigatur tamen interdum Jovis accessu, vel Veneris, quoniam et ipsa propitia est et benigna. Mercurius vero talis est, qualem vicini planetae permiserunt, cum et ipse convertibilis naturae sit,
Abbreviated transcription (Latin):
connns est utraqz tamen
iii eo phicis adquiescit ꝙ te¬
ueritudinem subtilium cor¬
porum in quasdam sectas ui¬
cis et circulorum inter capiͣ¬
diues non estimat dissipari
Asserunt quoq comuniter Io¬
lem caloris auitorem esse hu¬
morumqz auginentum et
deffectum quoniam Id sensus
probat motin liniari acco¬
modant et ui hunc modum
plurima. ¶ Ceterum mathe¬
sis que futurorum pollicet᷑
iuidicinui ab elementis phie
ut predictim est traheus ori¬
guiem ultra progreditur. et
elacionis sue temeritate in
prerogatinant eius ꝓrumpis
qui stellas luinierat. quaz
ipe nomnna solus signcor
potestates, cursus noca tem¬
pora nouit⁊ quoniam hoc
ipuy atrononie sue beuesicio
sibi astrologus repiucut
tantoq longiris a sciencia
ueritatis aberrant. quanto
ad ecu tuundius itrumpere
molunitur. siguorum ergo
uaturans crenolueutes. ꝓut
eani, forte. uouerant duni in
tellis comparibus fluctua.¬
rent. alia dicunt mastulim
generis. alia feminum. eeut¬

Expanded text:
commune est. Utraque tamen commune est. Utraque tamen in eo physicis acquiescit, quod teneritudinem subtilium corporum, in quasdam sectas vias, et circulorum intracapedines non aestimat dissipari. Asserunt quoque communiter solem caloris auctorem esse, humorumque augmentum, et defectum, quoniam id sensus probat, motui lunari accommodant, et in hunc modum plurima. Caeterum mathesis, quae futurorum pollicetur judicium, ab elementis philosophiae, ut praedictum est, trahens originem, ultra progreditur, et elationis suae temeritate, in praerogativam ejus prorumpit, qui stellas numerat, quarum ipse nomina solus, signa, potestates, cursus, loca, tempora novit. Quoniam hoc ipsum astronomiae suae beneficio, sibi astrologus repromittit. Tantoque longius a scientia veritatis aberrant, quanto ad eam tumidius irrumpere moliuntur. Signorum ergo naturam revolventes, prout eam forte noverant, dum in stellis comparibus fluctuarent, alia dicunt masculini generis, alia feminini, essent
Abbreviated transcription (Latin):
et celestumm aliquanires du¬
tutem cum et in terra nom
credatur aliquid aigii quuy
a manu opisils. dei bouim
aliquemi nou sorcratur essc̃m
qui curiosiores sunt celesnum
potenciam muestigant. et de
sungulis que in subluuari gloto
proueniunt astrononue sue
regulis intinitur reddere ra¬
coem. Eit auteui astronoie
uobilis et gloriosa saentia
si clientelam suant intra mo¬
deracionis metas cohibeat. qua
si licenciori uauitate excedit
doctriuali et duratorie ma¬
thesi comunia. sed dum di¬
nuaco sobrietatis mensura¬
m excedit. toto dissidens siue nõ
ustruit. sed sunm dedocet pro¬
fesoremi quod eium zoncus
par timutur parolellos dast̾c¬
minant. cuna siguis suis. obli¬
quant zodiacunt. ꝙ arbem
sere totumt coluris cingunt
quod laborem me tuuitur
planetarum quod a plane
nuillius erroris participem
saciust. quod a polo artico
ad antarticum axem ducunt
ꝯrsigra per gradus et puucta
duunduntꝰ ꝙ orientium et
ocadencutm signorm retꝰ sy¬
derim por coem teuent. ut̾q

Expanded text:
t coelestium aliquam esse virtutem, cum et in terra non credatur aliquid gigni, quod a manu opificis Dei, bonum aliquem non sortiatur effectum. Qui curiosiores sunt, coelestium potentiam investigant, et de singulis, quae in sublunari globo proveniunt, astronomiae suae regulis nituntur reddere rationem. Est autem astronomiae nobilis et gloriosa scientia, si clientelam suam, intra moderationis metas cohibeat, quam si licentiori vanitate excedit,doctrinali, et divinatoriae mathesi communia, sed dum divinatio sobrietatis mensuram excedit, toto dissidens fine non instruit, sed suum dedocet professorem. Quod enim zonas partiuntur, parallelos disterminant, cum singulis suis obliquant zodiacum, quod orbem fere totum coluris cingunt, quod laborem metiuntur planetarum, quod Aplanem nullius erroris participem faciunt, quod a polo arctico, ad antarcticum axem ducunt, quod signa per gradus et puncta dividunt, quod orientium et occidentium signorum et siderum proportionem tenent, utrique
Abbreviated transcription (Latin):
te iminici tui uasso. Et tircun¬
dabunt te et purgebunt te un¬
diqz. et ad solum redigent te et
silios tuos in te. In hunc modũ
ꝙͣ plurima diuine ꝯminacois
tonitrua publice induratis
auribus resonabant. quousqz
sangiuis iustorum sed et ipius
iusti singularis et uinti qui
ab impiis iniqz effusus est
iusto dei iudicio quereretur. at¬
triti sunt ergo plagis belli stra¬
ti. Et a patriis sedibz dimine
indignacõnis excisi turbine
ut in urbe gloriosissima nec
lapis super lapidem remauet
finiq populi indurati et quo¬
ins lapide durioris tribusacõ
tanta. ꝙͣta non fuit. ex quoge¬
tes ec̃ ceperunt usq ad diem
hans.
que fuerat
congregata diuinitus tran¬
sire est iussa transiordanem
ad oppidum quoddam nomine
pellaii. quo ablatis ab urbe
cultoribus dei celesti uindute
fieret locus que in urbem gen¬
temqz sacrilegam fuerat ex̾cen¬
da. Quod et eusebius cesarien¬
sis in ecclesiastica ystoria ple

Expanded text:
te inimici tui vallo, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad solum prosternent te, et filios tuos in te . In hunc modum quam plurima divinae comminationis tonitrua publice induratis auribus resonabant, quousque sanguis justorum, sed et ipsius justi singularis et unici, qui ab impiis inique effusus est, justo Dei judicio quaereretur. Attriti sunt ergo plagis, bellis strati, et a patriis sedibus divinae indignationis excisi turbine, ut in urbe gloriosissima, nec lapis super lapidem remaneret, fuitque populi indurati, et quovis lapide durioris tribulatio tanta, quanta non fuit ex quo gentes esse coeperunt, usque ad diem hanc.quae fuerat congregata, divinitus transire jussa est trans Jordanem, ad oppidum quoddam nomine Pellam, quo ablatis ex urbe cultoribus Dei, coelestis vindictae fieret locus, quae in urbem gentemque sacrilegam fuerat exercenda. Quod et Eusebius Caesariensis in ecclesiastica Historia ple
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid̃ diffim ͤ uirgis eodez
interp̾tante apostolus pomi
ut sit uirgo que sancta est cor¬
pore et spũ. ded ꝓtuldupio
deus et sancificare auiman
uirtutibus et carnẽ põt rei¬
tegrare corruptam ut tota
sbã sui iuderi possit que cecide¬
rat iuscitata quod si oratorio
tropo usus intellexit q̃ fuerunt
nõ posse nõ fuisse non neccesse
fuit ad uir giiem prostrata
recurrere cum in p̾t̾itis om¬
nibus simili sentencia uel er¬
rore hoc Idem potuerit uiuem¬
ri. ¶ Dentenciam uero aber
iob iuuenis. Quis est iste in¬
uoluens sentencias sermonibz
imꝑitis sed forte uirgimi tas
as gradus est quẽ impossi le
est a quacumq corpta apphen¬
di. Quod ait possibile dicitur
interdum ad faciłitatem q̾
singlis inest uel ex fortitudiẽ
talculo uel ex aptitudine di¬

Expanded text:
Et quidem diffinitionem virginis, eodem Et quidem diffinitionem virginis, eodem interpretante, Apostolus ponit, ut sit virgo quae sancta est corpore et spiritu . Sed procul dubio Deus et sanctificare animam virtutibus, et carnem potest redintegrare corruptam, ut tota substantia sui videri possit, quae ceciderat, suscitata. Quod si, oratorio tropo usus, intellexit quae fuerunt non posse non fuisse, non necesse fuit ad virginem prostratam recurrere, cum in praeteritis omnibus simili sententia vel errore, hoc idem potuerit inveniri. Sententiam vero ab erJob invenis: Quis est iste involvens sententias sermonibus imperitis ? Sed forte virginitatis aliquis gradus est, quem impossibile est a quacunque corrupta apprehendi. Quod autem possibile dicitur, interdum ad facilitatem, quae singulis inest, vel ex fortunae calculo, vel ex aptitudine di
Abbreviated transcription (Latin):
a caritate xp̃i et tamen ca¬
stigat corpus suum et in ser¬
intutem redigit ne forte
cum aliis p̾dicauerit. i pẽ re¬
probus inueniatur. ¶ In apo¬
calipsi quoqz mouentur au¬
geli ecclĩarum nunc agere
moueatur caudelabrim eoꝵ
nunc tenere locui suum ne
eundem alteri cedant. Cur
Ita si que futura erant mu¬
tari non poterant hec quoqz
sentencia nec gentilumi la
dicunt immobilem non qr
moueri non possit sed quia
moueri omnino nou contintͭ
huic est illud. Exire a mediis
potit pharsalia fatis. ¶ Itẽq
poeticum quo seuex carnotẽs
in angustus fortune freꝙͣciꝰ
utrbatur. fata uiam muem¬
reus ⁊cͣ. ¶ Que uero elapsa
sunt et fecundo disposicõms
esfectu complecta naturalit̾
quid nou put nou fuisse.
licet nichil asserere in alt̾utͤ
andeam in niuriam dispo¬
nentis, ait tamen doctor
doctissimus ierominum loquor
audent̾ ioquor licet deus omnia
possit. uir gine tamen post
ruuiam suscitare non pot
pot tanien coronare corruptã

Expanded text:
a charitate Christi, et tamen caa charitate Christi, et tamen castigat corpus suum, et in servitutem redigit, ne forte cum aliis praedicaverit, ipse reprobus inveniatur. In Apocalypsi quoque monentur angeli ecclesiarum nunc agere moveatur candelabrum eorum, nunc tenere locum suum, ne eumdem alteri cedant. Cur ita, si quae futura erant, mutari non poterant? Haec quoque sententia nec gentilium phidicunt immobilem, non quia moveri non possit, sed quia moveri omnino non contingit. Hinc est illud: Exire a mediis potuit Pharsalia fatis. Itemque poeticum, quo senex Carnotensis in angustiis fortunae frequentius utebatur: Fata viam invenient, etc. Quae vero elapsa sunt, et secundo dispositionis effectu completa, naturaliter quidem non possunt non fuisse; licet nihil asserere in alterutro audeam in injuriam disponentis. Ait tamen doctorum doctissimus Hieronymum loquor: « Audenter loquar, licet Deus omnia possit, virginem tamen post ruinam suscitare non pot coronare corruptam.
Abbreviated transcription (Latin):
generauo celest ẜuat eumi.
Geueracio utiqz celestis et
eterua predestinacio. Cum
omnes silii ingrediuntur ad
uitaui. Et si possibile sit cosdẽ
p̾uaricacionis merito a instĩa
que uia uite est ab errare si
nchi non credis. audi uel
illum cͥ si angelus de celo con¬
tradixerit digrussimo aua¬
themate condempuabitur.
pater inquit exeis quos dedisti
miche non ꝑdidi quemꝙͣ sed
serua eos. nouue queso iam
cos perdiderat qui retrorsum
abierant nonneetiam quo¬
dammodoiam iudam ꝑdiderat
sed certe non acceptauerat
eum in archauo consilu filius
nec pr̾ seruandum inter cõ¬
scriptos silio dederat illuire
qui non fuerat. p̾destinatus
ad uitam. i uero alii p̾or¬
diucti erant si labi nou po¬
terant quare ꝓeis tanta se¬
duli ͭ ͤ filius intercedit saluã¬
di ergoerant. Et tamen dum
peregrinabantur a dommo
mor ten poterant ꝓmereri
ad uitam nulla ueccessitate
p̾destinacionis artati qliatur
quis ꝙ eum nichil separabit

Expanded text:
generatio coelestis servat eum . generatio coelestis servat eum . Generatio utique coelestis est aeterna praedestinatio, cujus omnes filii ingrediuntur ad vitam, etsi possibile sit eosdem praevaricationis merito a justitia, quae via vitae est, aberrare. Si mihi non credis, audi vel illum, cui si angelus de coelo contradixerit, dignissimo anathemate condemnabitur. Pater, inquit, ex eis quos dedisti mihi, non perdidi quemquam, sed serva eos . Nonne, quaeso, jam illos perdiderat, qui retrorsum abierant? Nonne etiam quodammodo jam Judam perdiderat? Sed certe non acceptaverat eum in arcano consilii Filius, nec Pater servandum inter conscriptos Filio dederat illum, qui non fuerat praedestinatus ad vitam. Si vero alii praeordinati erant, si labi non poterant, quare pro eis tanta sedulitate Filius intercedit? Salvandi ergo erant: et tamen dum peregrinabantur a Domino mortem poterant promereri, ad vitam nulla necessitate praedestinationis arctati. Gloriatur quis quod eum nihil separabit
Abbreviated transcription (Latin):
s ͤ et singlã qͦ ꝓbabliora sunt
eo ucc̃ioꝵ fideliorẽ ymcginẽ
pͥserut. ¶ Et ne me soliꝰ opĩouis
lubro fluctuare putes auctorẽ
qͦ me tueor magͫ ꝓfero au¬
gustinu qͥ locũ illũ expones en¬
naglii u. de multis masionib
ꝯ ĩ domo pris sunt a salua ͬ ͤ
sit mẽcio. ait si quo inuiꝰ di¬
locumi. idest si nõ eent p destiãti
dixissem ibo et p̾destĩabo . ¶ Di¬
u̾sitatẽ ⁊ em mãsionũ q̃ ĩ do¬
mo pris elc̃ĩs suis p̾parate sunt
diuine p̾destinacioi coaptat.
q̃ saluadis ꝓbũplacito dispo¬
nẽtis parit diu̾sa carisinata
grar et muner. ¶Tum
ergo tantus pater hunc ap¬
p̾henderit interpretacioni
sensum ut dixerit si non
essent predestinati dixissem
uob̾ ibo. Et predestincibo. Cre¬
diblẽ dũ rex pendet euentꝰ
si ommpotenti placcat eos
qui noudu p̾destinati sunt
posse p̾destinari ad uitam.
posse deberi hiuic ẽ forte dele¬
ant᷑ de libro uite et cum iu¬
est inquit euuangelista
ex deo non peccat. quoniam

Expanded text:
sic et singularia quo probabiliora sunt, eo necessariorum fideliorem imaginem praeferunt. Et ne me solius opinionis lubrico fluctuare putes, auctorem quo me tueor magnum profero Augustinum, qui locum illum exponens Evangelii, ubi de multis mansionibus, quae in domo Patris sunt, a Salvatore fit mentio, ait: Si quo minus divobis locum , id est si non essent praedestinati, dixissem, ibo et praedestinabo. Diversitatem etenim mansionum quae in domo Patris coelestis praeparatae sunt, divinae praedestinationi coaptat, quae salvandis pro beneplacito disponentis parit diversa charismata gratiarum et munerum. Cum vero tantus Pater hunc apprehenderit interpretationis sensum, ut dixerit, si non essent praedestinati, dixissem vobis, ibo et praedestinabo, credibile est dum rerum pendet eventus, si omnipotenti placeat, eos qui nondum praedestinati sunt, posse praedestinari ad vitam, posse deleri. Hinc est forte: Deleantur de libro viventium, et cum ju, inquit Evangelista, ex Deo, non peccat, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ot Iusto dei iudicio quia tunc
potuit. modo nequeat abstine
cum uelit. ¶In eo tamen solo
ad ͨ siberum ei uiget arbit̾um
ot s̃ ad opus iniquitatis suffi¬
ciat. et si ad bonum nõ nͥ a
gr̃a p̾uentus et adintus as¬
surgat. sic iusticiam per se
deserens traductus est. In ren¬
numi pecccti et mortis ut in¬
go seruitutis pressus nccitati
delinquendi et moriendi sub¬
iaceat. ꝙͣuis ħ̾ non fatorum
series. sed preuaricacionis me¬
ritum introducat. abioquin ho¬
minem nilla iusticia condep¬
uabit cum culpa in eum sed
in Ipius retorqueatur auctore
possibilia Itaq sunt que nũꝙͣ
futura sunt que si quia non
erunt euenire non possent
nequaꝙͣ possibilia dicerentur.
nauale si quidem bellium fieri

Expanded text:
ut justo Dei judicio, quia tunc ut justo Dei judicio, quia tunc potuit, modo nequeat abstinere cum velit. In eo tamen solo adhuc ei liberum viget arbitrium, ut sibi ad opus iniquitatis sufficiat, etsi ad bonum non nisi a gratia praeventus et adjutus assurgat. Sic justitiam per se deserens, traductus est in regnum peccati, et mortis, ut jugo servitutis pressus necessitati delinquendi et moriendi subjaceat, quamvis hoc non fatorum series, sed praevaricationis meritum introducat. Alioquin hominem nulla justitia condemnabit, cum culpa non in eum, sed in ipsius retorqueatur auctorem. Possibilia itaque sunt, quae nunquam futura sunt; quae si, quia non erunt, evenire non possent, nequaquam possibilia dicerentur. Navale siquidem bellum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sed et eterua dispõ rerum nã
non ꝑuuit neqz enim homo
petare non poterat, quia enin
deus p̾uouerai peccaturii¬
peccare poterat eunm pecca¬
turuni deus innorabat neqz
non mori posse nesciebat. eo
ꝙ erat pectati merito mori¬
turus. neqz eum mori ncc̃e
erat quomam h̾ dominue
presciebat. ¶Factus est ĩttu᷑
quodam modo inmiortalis¬
tem cuspa actulit quen na¬
ture condicio non muexit.
Esset ab ea immortalitate
qua non mori poterat inea
qua mori non posset trausse¬
rendo nsi culpa iobediencie
precisa iusticie semita tante
glorie aditum pro tempore
preclusisset. Itaq pectare et
non peccare potuit mera p̾ditus
libertate ar bitrii qui milla di¬
spois uiolentia uullo fatorum
impulsu. nusso coudicioni
stimulo. nullo adhuc nature
que indubitata parens pene
sponte laꝑsum impegit in mor¬
tem. ¶ Derum quia iniusti
frena iaraint arbitrii sicut
in eo oppssus et obrutus iacet

Expanded text:
sic et aeterna dispositio rerum naturam sic et aeterna dispositio rerum naturam non perimit. Neque enim homo non peccare non poterat, quia eum Deus praenoverat peccaturpeccare poterat, eum peccaturum Dominus ignorabat. Neque non mori posse nesciebat, eo quod erat peccati merito moriturus. Neque eum mori necesse erat, quoniam hoc Dominus praesciebat. Factus est igitur quodammodo immortalistem culpa attulit, quam naturae conditio non invexit. Essetque ab ea immortalitate qua non mori poterat, in eam qua mori non posset, transferendus; nisi culpa inobedientiae, praecisa justitiae semita, tantae gloriae aditum pro tempore praeclusisset. Itaque peccare et non peccare potuit mera praeditus libertate arbitrii, qui nulla dispositionis violentia, nullo fatorum impulsu, nullo conditionis stimulo, nullo adhuc naturae quae indubitata parens pene hominem sponte lapsum impegit in mortem. Verum quia in injustitia frena laxavit arbitrii, sic in ea oppressus et obrutus jacet,
Abbreviated transcription (Latin):
que ppouunt. sed tamen ue¬
uenumi hic sub ielle later
fatalem et eium quandam
ueccessitatem rebus impo¬
numi sub pretextu humili¬
tatis et reuerenaie dei timẽ¬
tes ne forte ipins euacuet
dispõ. nisi rerum euentu.
ueccessitas comitetur. ¶ Pre¬
terea p̾uilegium diuiue ma¬
iestatis irrumpunit sciam
uendicantes, qua tempore
preuideant et momenta q̃
silu testimono patris reser¬
nata sunt ptati a deo quidẽ
ui ab scondita sunt ab occłis
coruni. quibus dei filius que¬
cit ¶ Deinde mentes honni
tumore ellacionis ex tollum
au desperacionuis pusillam¬
mitate prosternum. dum
Uel uitam diuturnam aui
inundi ꝓspera deiciendi
ꝓunctunt. uel econtra immi¬
nencia fata aut seculi adũ¬
sa inmantur exittendi¬
¶ Certe superiorem timoris ul
inferiorem spei molam quib
fidelis amira in area nunidi
territur. tollere ꝓhibentur tol¬
tunt tamen tam in suani et
clientele sue perinciem quan
in contumeliam ꝓhibenti¬
¶ Perum sicut series rerum
dei ꝓuidentiam non ĩnutat

Expanded text:
quae proponunt, sed tamen venenum hic sub melle latet. Fatalem etenim quamdam necessitatem rebus imponunt sub praetextu humilitatis et reverentiae Dei, timentes ne forte ipsius evacuetur dispositio, nisi rerum eventus necessitas comitetur. Praeterea privilegium divinae majestatis irrumpunt, scientiam vindicantes, qua tempora praevideant et momenta, quae Filii testimonio, Patris reservata sunt potestati, adeo quidem ut abscondita sint ab oculis eorum quibus Dei Filius quaecit. Deinde mentes hominum tumore elationis extollunt, aut desperationis pusillanimitate prosternunt, dum vel vitam diuturnam, aut mundi prospera dejiciendis promittunt, vel econtra imminentia fata, aut saeculi adversa minantur erigendis. Certe superiorem timoris, vel inferiorem spei molam, quibus fidelis anima in area mundi teritur, tollere prohibentur. Tollunt tamen tam in suam, et clientelae suae perniciem, quam in contumeliam prohibentis. Verum sicut series rerum Dei providentiam non immutat,
Abbreviated transcription (Latin):
deccescit im insantiltti bunenbri
diuiiconc partitrandum cams
nuns simpliiter ot per se mus
ad aliud relatam. contuetur
alterami demandans arifie ͤ
ulteram musice pleno iure re¬
seruans.. Nagnitudinen
quoqz secat in dnas specie
nalteram ammobilem subitiẽs
tpeometris: usteram semel mo¬
uilem his qui cistrorum et co¬
lestium scientiam ꝓfitentur
¶Inhus uero quatuor spetis¬
bus mathesis .i. doctrincilis
tota consistit et quasi quatuor
piencie persectionem assequit¬
¶ Primius itaq gradus e
ab arismetita iumierorum uir¬
tutemi nutuare. Geciuidus
ꝓporconum graciam a musica
trahere. ¶Tercius obtiuere
sciam a geometria menurare
¶Quartus Idẽq nouissimus
uerani posicionem syderum apsc¬
quitur et uim celestium ꝓscru¬
tuatuir. ¶ Eorum uero qui scien¬
ciam profitentur astrorum.
alii oppionuis errore ꝓlabuiiͣ
ad fabulas in quo depreheudi¬
tur et iginus. aln sola yͥma¬
giunacionis uirtute coucentiit
quid uerum sit doctiorims indacõ
reseruantes aris aentea ycdi

Expanded text:
decrescit in infinitum, bimembri divisione partitur, dum eam nunc simpliciter et per se, nunc ad aliud relatam contuetur, alteram demandans arithmeticae, alteram musicae pleno jure reservans. Magnitudinem quoque secat in duas species, alteram immobilem, subjiciens geometris; alteram scilicet mobilem, his qui astrorum et coelestium scientiam profitentur. In his vero quatuor speciebus, mathesis, id est doctrinalis tota consistit, et quasi quatuor pientiae perfectionem assequitur. Primus itaque gradus est ab arithmetica numerorum virtutem mutuare. Secundus proportionum gratiam a musica trahere, tertius obtinere scientiam a geometrica mensurarum. Quartus, idemque novissimus, veram positionem siderum assequitur, et vim coelestium perscrutatur. Eorum vero, qui scientiam profitentur astrorum, alii opinionis errore prolabuntur ad fabulas, in quo deprehenditur et Hyginus, alii sola imaginationis virtute contenti sunt, quid verum sit doctiorum judicio reservantes, satis agentes sibi,