comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
punũ hoĩem peccatum intͣuit in mun¬
dũ. ⁊ ꝑ peccatum mors. Ideo qͥsq cũ p̃¬
putio nascit᷑ qͥa omĩs homo cũ uicio
ꝓpaginis nascit᷑ ⁊ ñ mundat ds sue a
uicio cum quo nascimͣ. siue a uiciis q̃
male uiuendo addimꝰ. ñ ꝑ cultellum
petre nomine xp̃m figurabant ⁊ p̃sen¬
tẽ ñ agnoscebant: s insuꝑ eum occidere
cupiebant. Quare aũ octauo die. nisi
qͥa post septimũ sabb̃i dñs die dñico
resurrexit. Ergo resurrectio xp̃i q̃ fac¬
ta est. t̾cio qͥdẽ die passionis s octauo
die in dieb ebdomadis . ip̃a nos circũ¬
cidit. Audi circumcisos uera petra.
apło ãmonente. Si gͦ resurrexistiᷤ cũ
in dextera cłi sedens. Que sursũ sunt
loquit᷑. Resurrexit xp̃c: abstulit uob̃
desideria carnalia. abstulit concupiᷤᷤ¬
centias malas. abstulit uob̃ surꝑflu¬
um cũ qͦ nati eratis uiciũ. ⁊ multo
peius qd male uiuendo addideratis cir¬
cũcisi ꝑ petram. quare adhuc sapitis

Expanded text:
unum hominem peccatum introivit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus, sive a vitio, cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum in dextera Dei seloquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis
Abbreviated transcription (Latin):
nostis. a qua prorsus fides ur̃a labi
ñ debet. que nullis hominũ argum̃¬
tis extorquenda est cordi ur̃o. diriga¬
mꝰ ea q̃ intelligimꝰ. ⁊ que forte ñ intel¬
ligimꝰ. dirigenda ad han regulam
qͣndoq differamꝰ. cum idonei fuerimꝰ.
Nouimꝰ gͦ equalem patri filiũ d̾i. q̃a
nouimꝰ in pͥncipio dm ũbum. Quid
g. Iudei uolebant eum int̾ficere. qͥa

Expanded text:
 tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi  tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in principio Deum Verbum. Quid ergo Judaei volebant eum
Abbreviated transcription (Latin):
qd audebat homo equalem se facere
des. s ido ĩ merito. qͥa in homine ñ in¬
telligebant d̾m. Carnem uidebant
dm nesciebant. Habitaculũ cerne¬
bant: habitatorem ignorabant. Ca¬
ro illa templum erat: d̾s in habitabat
intꝰ. Non gͦ iħe carnem equabat pat̾.
ñ formam serui dño comparabat: ñ
qd̃ factũ ẽ ꝓpt̃ nos. s qd̾ erat qnͣdo fe¬
cit nos. Quis namq sit xp̃c. catholi¬
cis loquor: nostis:. quia bene credidi¬
stis: ñ u̾bum tantum. nec caro tantũ.
s ũbum caro factũ est. uem habita¬
ret in nob̃. Recense de u̾bo qd̃ nosti:
in pͥncipio erat u̾bum ⁊ ũbum erat
apd̃ d̾m. ⁊ d̾s erat ũbum. Hic eqͣlitas
cum patre. S ũbum caro factum. ẽ.
⁊habitauit in nob̾.Hac carne maior
est pat̾. Ita pat̾ ⁊ equalis et maior: eqͣ¬
lis u̾bo: maior carne. Equalis ei per
quem fecit nos: maior eo qui factꝰ. ẽ.
ꝓpt̾ nos. Ad hanc regulam sanam ca¬
tholicam. qͣm p̾cipue nosse debetiᷤᷤ qͣm

Expanded text:
equalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sum a uob̾. qui susceperim ⁊ queli¬
perim. Suscepi enim tractanda als¬
na homo: spũalia carnalis. et̾nas
talis. Etiam a me carissimi lons
uana p̃sumptio: si uolo sanꝰ ind
dei conũsari. que ẽ. eccłia dei uiu
lumpna ⁊ firmam̃tũ ueritats.¬

Expanded text:
sum a vobis qui susceperim, et quae suscesum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veri
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem uł de ignorantia uł deu
licia loquit᷑ dñs. ñ omĩno qd̃ capia
s unde agitent᷑ ⁊ cont̾bent᷑: ⁊ fortas
uł conturbati medicũ querant. Oe¬
bant aũ que scriberent᷑. ut etiã a no
postea legerent᷑. Uiderimꝰ gͦ q̃d in i¬
oꝵ cordib factum sit. cum hec ausi¬
rent: qͥd in nob fiat cum hec audit
ampliꝰ cogitamꝰ. Neq enim aliund¬
nate st̃ hereses ⁊ quedam dogmati
ũsitatis illa queantia animas ⁊
re bone intelligunt᷑ ñ bene. ⁊ qd̃ ini
ñ bene intelligit᷑: etiam temere ⁊ a¬
dacter asseritur. Itaq carissimi u¬
de caute hec audire debemꝰ. ad que
pienda paruuli sumꝰ. ⁊ corde pio n
tremore sicut scriptũ ẽ. hanc tenau
regulam sanitatis. ut qd̃ sedm bil
qua imbuti sumꝰ intelligere ualui¬
sciłm sanam fidei regulam intille¬
re ñ lum potuerimꝰ. dubitationẽ
feramꝰ: intelligentiam differamꝰ.
est ut etiam si quid sit nescimꝰ b

Expanded text:
venientem vel de ignorantia, vel de venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in ec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas etpturae bonae intelliguntur non bene; et quod in eis non bene intelligitur, etiam temere et audacter asseritur. Itaque, charissimi, valde caute haec audire debemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valueritem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iohes epͣngelista int̾ consortes ⁊ con¬
participes suos alios eũngelistas. hoc p̃¬
cipuũ ⁊ ꝓpriũ donũ accepit a dño. su¬
ꝑ cuiꝰ pectus in conuiuio discũbebat.
ut ꝑ hoc significaret. quia secreta al¬
tiora de intimo eius corde potabat ut
ea diceret de filio dei que paruuloꝵ
m̃tes fortassis intentas excitare pos¬
sent. implere aũ ñ dum capaces ñ poᷤ¬
sent: grandiusculis aũ quibq m̃ti¬
b. ⁊ ad etatem qͣndam interiꝰ uirilem
ꝑuenientib. dat aliquid ũbis his. qͦ
⁊ exerceant᷑ ⁊ pascant᷑. Audistis qd ui
dei uolebant ih̃m int̾ficere. qͥa ñ solũ
soluebat sabb̃m: s etiam patrẽ suum
dicebat dm. equalẽ se faciens d̾o. Qd̃
iudeis displicebat. hoc ip̃i patri place¬
bat: hoc sine dubio pͥacet etiam eis.
qͥ honorificant filium. sicut honorifi¬
cant patrem: quia si ers ñ placet. dis¬
plicebunt. Non enim ds erit maior
quia placet tͥ: s tu minor. si displi
t. Adũsus hanc aũ eoꝵ calumpnias

Expanded text:
es evangelista inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exera non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm xp̃m equalem patri intelligere
ñ poterant: qͣmuis eum hoc de se dice¬
re minime dubitabant ⁊ id̾o seuiebãt:
⁊ adhuc tam̃ eos ille ꝑferebat. ⁊ sanita¬
tem seiuentiũ requirebat. Am̃ am̃ dico

Expanded text:
m aequalem Patri intelligere non poterant; quamvis eum hoc de se dicere minime dubitabant, et ideo saeviebant: et adhuc tamen eos ille perferebat, et sanitatem saevientium requireb
Abbreviated transcription (Latin):
ut de synagoga pelleret᷑: s a xp̃o in¬
ueniret᷑. S ille constant̾. qd̃ sentieli
exp̃ssit. Ait enim. quia ꝓpħa ẽ. Ad hu
q̃dem inunctꝰ in corde. ñ dũ dĩ filiq̃
confitet᷑. nec mentit᷑ tam̃. Ip̃e enĩ dñi¬

Expanded text:
ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
bant gͦ ex pharyseis quidam. ñ om̃s.
s quidam. iam enim inungebant᷑ qͥ¬
dam. Qd gͦ dicebant. nec uidentes nec
inuncti: Non est hic homo a d̾o. qͥ
sabbatũ ñ custodit. Ip̃e potiꝰ custodi¬
ebat: qͥ sine peccato erat. Sabbatũ
enim sp̃uale hoc est. si habere peccatũ.
Deniq fr̃s. hoc ãmonet d̾s qͣndo com¬
mendat sabbatum: omne opꝰ seruile
ñ facietis in eo. Hec sunt siba di sab¬
batũ cõmendantis. omne opꝰ seruile
ñ facietis in eo. Iam suꝑiores lectione
dite: omĩs qui facit peccatũ. seruus
ẽ. peccati. Sedisti nec uidentes ut dixi.
nec inuncti: sabbatũ carnalit̾ obser¬
uabant. spiritualit̾ uiolabant. Alii
dicebant. Quomͦ potest homo peccator
hec signa facere: Ecce sunt inuncti. Et
scisma erat int̾ eos. Dies illa diui se
rat int̾ lucem ⁊ tenebras. Dicunt gͦ
ceco iterũ. Tu qͥd dicis de eo qͥ aperiuit
ꝯculos tuos: Quid de illo sentis: Qͥd
existimas: Quid iudicas: Querebant¬
gͦ quẽadmodũ hõi calumpniarent᷑

Expanded text:
bant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat Sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei Sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones audite: Omnis qui facit peccatum servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
um dicebat dm. equalem se faciens
deo. Nonne erat enim eqͣlis d̃o: Non
ipse se faciebat equalem:s ille illũ
genuerat equalẽ. Supse se faceret eqͣ¬
lem d̾o: caderet ꝑrapinam. Qui enim
uoluit equalem se facere deo dũ ñ eẽt
cecidit: ⁊ ex angelo factus ẽ. diabolꝰ.
⁊ hanc suꝑbiam homini ꝓpinauit:
unde ip̃e deiectus ẽ. Nam hoc dixit ho¬
mini. cui stanti lapsus inuidit: gu¬
state. ⁊ eritis sicut dii. id est usurpa¬
tione rapite qd̾ facu ñ estis:qͥa ⁊ ego
rapiendo deiect̾ sum. Non hoc ꝓdebat:
s hoc suadebat. Ap̃c aũ equalis patri
natus erat ñ fact̾. nat̾ de substantia pa¬
tris. Unde illum sic cõmendat apls. S
cũ in forma dei ẽẽt. si rapinam arbittꝰ. ẽ.
bitratꝰ est: Non usurpauit eqͣlitatem
dei: s erat in illa in qua natꝰ erat. Et¬
accipiens. Non g̾ se exinaniuit amit¬

Expanded text:
um dicebat Deum, aequalem se faciens um dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est diabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod facti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est bitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei, sed erat in illa, in qua natus erat. accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
istis oꝑib. Dat̾ m̃s ⁊ tunc oꝑatꝰ est.
cum fecit muncdũ. ⁊ usq nc̃ oꝑat᷑
cum regit mundũ. Ergo ⁊ ꝑme fecit
cũ fecit. ⁊ ꝑ me regit cum regit. Dixit
guidis. medicum ñ agnoscentib: ⁊
tanqͣm in frenesi m̃te ꝑdita occidere
uolentib. Pinde qͥd secutꝰ eungelista
dixit: Hinc gͦ magis querebant eũ
iudei int̾ficere: quia ñ solum solue¬
bat sabb̃m: s ⁊ patrem suũ dicebat
deo. Nam om̃s dicimꝰ d̾o. pat̾ nr̃ q̃ es
in celis: legimꝰ ⁊ uideos dixisse. cũ tu
o modo qͣm homines. Ecce intelligunt
iudei. qd̾ ñ intelligunt arriani. Arri¬
cunt:⁊ inde heresis pulsat eccł̃iam.
Ecce ip̃i ceci. ip̃i int̾fectores xp̃i. intel¬
runt xp̃m. nec eũ intellexerunt filiũ
dei: s tam̃ intellexerunt in illis ũbi̾
qͥa talis cõmendaret᷑ filiꝰ di. qͥa eqͣlis
ẽẽt deo. Quis erat nesciebant. talẽ tam̃
p̃dicari agnoscebant: quia patrẽ su¬

Expanded text:
istis operibus. Pater meus et tunc operatus est istis operibus. Pater meus et tunc operatus est cum fecit mundum, et usque nunc operatur cum regit mundum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit guidis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente perdita occidere volentibus. 16. Proinde quid secutus Evangelista dixit? Hinc ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebaDeo. Nam omnes dicimus Deo, Pater noster qui es in coelis : legimus et Judaeos dixisse, Cum tu o modo quam homines. Ecce intelligunt Iudæi, quod non intelligunt Arriani. Arricunt, & inde hæresis pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi cæci, ipsi interfectores Christi: intelrunt Filium Dei: sed tamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem su
Abbreviated transcription (Latin):
s d erat. ⁊ omĩa ꝑ ip̃m facta sunt: for¬
te significatꝰ est requieturꝰ in die septi¬
mo ab om̃ib oꝑib suis. Legite enim
euͣngeliũ. ⁊ uidete qͣnta oꝑatus sit ihe.
Oꝑatꝰ est salutem nr̃am ⁊ in crucerut
implerent᷑ in eo omĩa p̃dicta ꝓph̃asx.
Coronatꝰ ẽ spinis: suspensꝰ ẽ ligno: dix̃.
sitio: accepit acetum in spongia. ut ĩ¬
pleret᷑ qd̾ dictum ẽ. ⁊ in sitimea pota¬
uer̾̃t me aceco. Atubi impleta fc̃ oĩa
oꝑa eius sexta sabb̃i. inclinato capite
reddidit sp̃m.⁊ in sepulchro sabbato
requieuit ab om̃ib oꝑib sius. Ergo
tanqͣm diceret iuidcis. quid expectatis
ut ñ operer sabb̃o. Sabbati dies uob̃
ad significationẽ meam p̃ceptꝰ est:
oꝑa dei attenditis: Ego ibi eram cũ
fierent: ꝑ me facta sunt omĩa: ego
pat̾ lucem. s dixit ut fieret lux Si
dixit: u̾bo oꝑatus est. Uerbũ eiꝰ ego
eram: ego sum: ꝑ me factꝰ ẽ mundꝰ
in illis opib: ꝑ me regit᷑ mundꝰ in

Expanded text:
 et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret Judaeis, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam praeceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operibus, per me regitur mundus in
Abbreviated transcription (Latin):
Non hic est qui sedebat:⁊ menlicabat:
Alii dicebant quia hic est.alii aũ ne¬
quaqͣm. s similis eius est. Aꝑti oculi
uultum mutauerant. Ille dicebat. qͥa
ego sum. Uox grata. ne dampnaret᷑
ingrata. Dicebant gͦ ei. Quomͦ aꝑti
sunt oculi tui: Respondit. Ille homo
qui dicit᷑ iħe. lutum fecit ex sputo.⁊¬
unxit oculos meos ⁊ dixit m̃. uade ad
natatoriam syloe:⁊laua. Et abii.⁊ la¬
ui: ⁊ uidi. Ecce annuntiator factꝰ est
gr̃e: ecce euͣngelizat: confitet᷑. uidens.
Cecus ille confitebat᷑. ⁊ cor impiorũ
frangebat᷑: quia ñ habebant in corde.
qd̾ iam ille habebat in facie. Dixerunt
ei. ubi est ille qui aperuit oculos tuos:
Ait. Nescio. In his u̾bis animꝰ ipsiꝰ ad¬
huc inuncto similis erat: ñ dũ uidenti.
Sic ponamꝰ fr̃s tanqͣm illam inunctio¬
nẽ in animo habuerit: p̃dicat. ⁊ nescit
quẽ p̃dicat. Adducunt eum ad phari¬
seos. qui cecus fuerat. Erat aũ sabb̃m.
qͣndo lutum fecit iħe. ⁊ ap̃uit oculos eiꝰ.

Expanded text:
icabat? Alii dicebant, quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Aperti oculi vultum mutaverant. Ille dicebat, quia ego sum. Vox grata, ne damnaret ingrata. Dicebant ergo ei: Quomodo sunt aperti oculi tui? Respondit: Ille homo, qui dicitur Christus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam Siloe, et lava. Et abii, et lavi, et vidi. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi est ille qui tibi aperuit oculos? Ait: Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit. Praedicat, et nescit quem praedicat. 9. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum quando lutum fecit Je
Abbreviated transcription (Latin):
ut ibi intelligam enam indiuiduã
caritatẽ.⁊ si indiuiduã caritatẽ. ꝑfectã
unitatẽ. Si enim caritas qͣm misit hõibꝰ
ds de multis hominũ cordib facit cor
unũ ⁊ multas hominũ animas facit
aĩam unam. sicut de credentib seseq
inuicẽ diligentib. scriptũ. ẽ. in actib
apłoꝵ erat illis anima una ⁊ cor unũ
in dm: si gͦ anima mea ⁊ anima tua

Expanded text:
individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apostolorum, Erat illis anima una, et cor unum in
Abbreviated transcription (Latin):
care: sic ⁊ ip̃e tale aliqͥd fabricet mo
ꝑib suis. S pat̾ iste ad omĩa illa q̃
facit ⁊ uult ut atcendat eum filu
ut talia ⁊ ip̃e faciat. ꝑ quẽ facit hi
nc̃ ẽ. ut adsis sententie tue priori
mecum recensuisti. mecumq tenu¬
sti: quia in pͥncipio erat u̾bũ ⁊ ũil¬

Expanded text:
are, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
ma una. qͣnto magis pat̾ d̾s. ⁊ filiꝰ d̾s ĩ
fonte clilectionis d̾s unꝰ est: Uerũ ad
het ũba quib cõmotũ ẽ cor tuũ. in¬
tende ⁊ recole mecum: qd̾ de u̾bo reqͥre¬
bamꝰ. Iam tenemꝰ. d̾s erat ũbũ. Aduin¬
go aliud. qd̾ cum dixisset. hoc erat in
pncipio apd̾ dm. continuo subiunx̃
eungelista. Omĩa ꝑ ip̃m facta sunt.
Nunc te querendo exagito. nc̃ te contͣ
te moueo: ⁊ te contͣ te int̾pello. Tene
tantũ memorit̾ ista de u̾bo. quia d̾̃s
erat ũbum: ⁊ omĩa ꝑ ip̃m facta st̃.
Audi iam ũba quib cõmotꝰ es. ut¬

Expanded text:
lius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quib
Abbreviated transcription (Latin):
bertate dom̃ tue. ⁊ torrente uolupta¬
dis tue potabis eos. Qm̃ apd̾te ẽ fons
uite ⁊ in lumine tuo uidebimꝰ lum̃.
Hec est salus que ad bonos ꝑtinet. qͦs
appellauit filios hominũ: cũ supra
dixisset homines ⁊ ium̃ta saluos fa¬
cies dñe. Quid enim: Illi hoĩes ñ erãt
filii hominũ. ut cum dixisset hoĩes.
sequeret᷑ ⁊ diceret. filii aũ hominũ:
qͣsi aliud erant hoĩes. ⁊ aliud filii ho¬
minũ: Non tam̃ arbitror sine aliqͣ
signi ficatione distinctionis. hoc dix¬
isset sp̃m sc̃m. Homines ad pͥmũ adã.
filii hominũ ad xp̃m. Forte enĩ hoĩes
ꝑtinent ad pͥmũ hoĩem. filii aũ ho¬

Expanded text:
et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primu
Abbreviated transcription (Latin):
ores.Reddite qd̾ exigitis. fides uob̃ debet᷑
fidem debetis. Fidem debet maritꝰ uxori.
uxor marito: ambo deo. Quicũq con¬
tinentiam uouistis. reddite qd̵ uoui¬
stis: quia ñ exigeret᷑. siñ uouissetiᷤ. Qd̃
potuit licere ñ licet. si quia nuptie
damnant᷑. s qui retro respicit. dãnat᷑.
Cauete a fraudib in negotiis uris.ca¬
uete a mendaciis ⁊ ꝑiuriis: cauete a
ũbositate ⁊ luxuria. Quecũq ñ uultiᷤ
fieri uob̃. nolite facere aliis. ⁊ hoĩb ⁊ d̾o.
Quid uos õnerem: Hec agite: ⁊ d̾s paciᷤᷤ
erit uobcũ.

Expanded text:
ores. Reddite quod exigitis. Fides vobis debetur, ores. Reddite quod exigitis. Fides vobis debetur, fidem debetis. Fidem debet maritus uxori, uxor marito; ambo Deo. Quicumque continentiam vovistis, reddite quod vovistis: quia non exigeretur, si non vovissetis. Quod potuit licere, non licet: non quia nuptiae damnantur, sed qui retro respicit damnatur. Cavete a fraudibus in negotiis vestris. Cavete a mendaciis et perjuriis. Cavete a verbositate et luxuria. Quaecumque non vultis fieri vobis, nolite facere aliis, et hominibus et Deo. Quid vos onerem? Haec agite, et Deus pacis erit vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
faciam acturi multa regeneratiᷤᷤ
in baptismo. qui hodie miscendi st̃ po¬
pulo: breuis s grauis sermo reddendꝰ ẽ.
uos qui baptizati estis. ⁊ hodie cõpletis
octauo dñico resurrexit. Cultellis pe¬
trinis. iussũ ẽ circumcidi. Petra enim
erat xp̃c. In fantes appellamini: qm̃ re¬
generati estis. ⁊ nouam uitam ingressi
estis: ⁊ ad uitam et̾nam renati estis.i
hoc qd̾ in uob̃ renatũ ẽ male uiuendo¬
ñ suffocetis: reddendi estis popłis. miscẽ¬
di estis plebi fideliũ. Cauete ne imite¬
mini malos fideles. ĩmo falsos fideles:
qͣsi confitendo fideles. s male uiuendo
infideles. Uidete quia testificor uobis
coram deo ⁊ angelis eiꝰ castitatẽ seruate.
siue coniugalem. siue omimodo conu¬
nentiã: quis quod uouit reddat. Qui ñ
habetis uxores. licet uob ducere uxores:
s quarũ mariti ñ uiuunt. Femine
q̃ ñ habent uiros licet eis nubere: s eiᷤ
uiris quoꝵ uxores ñ uiuunt. Qͥ habe¬
tis uxores. nichil mali faciatis p̃ter ux¬

Expanded text:
faciamus, acturi multa, regeneratis in Baptismo, qui hodie miscendi sunt populo, brevis, sed gravis sermo reddendus est. Vos qui baptizati estis, et hodie completis octavo Dominico resurrexit. Cultellis petrinis jussum est circumcidi : Petra erat Christus . Infantes appellamini, quoniam regenerati estis, et novam vitam ingressi estis, et ad vitam aeternam renati estis, si hoc quod in vobis renatum est, male vivendo non suffocetis. Reddendi estis populis, miscendi estis plebi fidelium: cavete ne imitemini malos fideles, imo falsos fideles; quasi confitendo fideles, sed male vivendo infideles. Videte, quia testificor vobis coram Deo et Angelis ejus: castitatem servate, sive conjugalem, sive omnimodae continentiae. Quisque quod vovit reddat. Qui non habetis uxores, licet vobis ducere uxores, sed quarum mariti non vivunt. Feminae quae non habent viros, licet eis nubere, sed eis viris quorum uxores non vivunt. Qui habetis uxores, nihil mali faciatis praeter ux
Abbreviated transcription (Latin):
a litium atq bellorum: nõ deo secd amico su¬
o mundo perfiuantur: E quando iuistis dãt
pacem ut nõ eos ꝑsequantur: pax ẽẽ ñ potest
uera: ubi nõ est uera concordia quia disiũsta
sunt corcla: Quomodo enim consors dicit᷑
qui sortem iungit: ita ille dicendus
est qui corda iungit: Nos ergo kĩni qͥbris
dat nõ sicut muncdus sed sicut ille ꝑ quem
fẽs ẽ mundus. ut concordes simus iungamꝰ
muicem corda: et cor unum suraim habeamꝰ:
necorrumpatur interra:

Expanded text:
a litium atque bellorum, non Deo, sed amico sua litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos ergo, charissimi, dat, non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ua cogitationes cordis nñ inuicem non
alemus: et quedam de nob̃ q̃ ñõ sunt inno-
ui inmelius ininc̃e: uel inideterius opr¬
Anr. Itaꝙ ista etiam si ab illo nob̃ relicta
it nr̃a est. Nisi enim ab illo: nõ habere
idtalem:. secl ip̃e nõ habet talem: Si
tenuerimus usq infinem qualem accepimꝰ:
qualem habebimus ubi nichil nob̾ repug¬
net ex nob̾: et nichil nos inuicem lateat in
cordib nr̃is. Nec ignoro ista domini uerba.
etiam sic accipi posse: ut eiusdem sententie
repeticio iudeatur: Pacem relinquo uobis:
pacem meam do uob̃. ut quod dixerat pa¬
quisq accipiat: me tamẽ delectat. Credo et
uos fr̃es mei cdilecti sic tenere istam pacem:
ubi aduersarium concorditer uincimus: ut
desiteremꝰ pacem: ubi aduersarium non ha¬
bebimus: Quod uero dominꝰ adiunxit ait
nõ quomodo mundus dat: ego do uobis.
quid est aliud nisi non quomodo homines
dant qui diligunt mundum: ita do uobis
qui propt̾ea dant sibi pacem ut sinc molesti¬

Expanded text:
nes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis, quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiam si ab illo nobis relicta est pax, nostra est. Nisi enim ab illo, non haberemus et talem: sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem, qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Ut quod dixerat paquisque accipiat: me tamen delectat credo quod et vos, fratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimus. 5. Quod vero Dominus adjunxit, atque ait, Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molesti
Abbreviated transcription (Latin):
manifestationem: de qua discipulus int̃¬
rogauit magistrum: ut nõ solum illi qd
tunc audiebant ꝑ os eius: sedd etiam na
ꝑ euangelium eus hoc nosse poss ͤ muꝰ
Quesierat enim de xͥ manifestatione: cl
diuit dilectionem atꝙ mansionem: El
engo quedam dei manifestatio inteno:.
prorsus impii nõ mouerunt: quib l
lii uero potuit ẽẽ seã incame. que ñ le

Expanded text:
manifestationem; de qua discipulus intemanifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus DFilii vero potuit esse, sed in carne; quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nõ diligit me: sermones meos ñ serua
Ecce exposita ẽ causa. quare se suis manife¬
staturus ẽ non alienis: quos muncli nomi¬
ne appellat. et ip̃a causa ẽ quod hi dilgans
illi non diligant. ip̃a causa ẽ de qua sacr
insonat psalmus: Iudica me deus et discer.¬
ne causam meam cle gente nõ sc̃a Qui
enim diliguntur: quia diligunt eligintꝰ
Qui uero nõ diligunt: si linguis homni
loquamur et angeloꝵ: fiunt aera mentĩ
sonans et eymbalum tinniens: Et si hai¬
eunt prophetiam: et scierint omnia sp¬
menta: et omnem scientiam: et habuenn
omñe fidem ut montes tranferant: iuhl
sunt: et si distribuerint omñe substantam
suam et tradiderunt corpus suum ut aulo¬
ant: nichil eis prodest: Dilectio sc̃os discts¬
nit a mundo:. que facit unanimes habita¬
re indomo: in qua domo facit pater et filiu
mansionem: qui donant et ip̃am dilerio¬
nem: quib clonant in fine etiam ip̃am sũ¬

Expanded text:
Qui non diligit me, sermones meos non servat. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diliguntqui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur, et angelorum, fiunt aeramentum sonans, et cymbalum tinniens: et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem, ut montes transferant, nihil sunt: et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogantib discipulis: et eis magr¬
stro respondente ih̃u: etiam nos fãquam
cum illis discimus: quando sanctum eũã¬
gelium uel legunus uel audimus: Quia
ergo dixerat dominus: adhuc modicum
et mundus me ian non uidet. uos aũt
udebitis me: interrogauit eum de hoc
ip̃e uidas: non ille tracditor eiꝰ quis scario¬
this cognominatus ẽ. sed cuius et episto.¬
la inter scripturas canonicas legitur: Do¬
mine quid factum ẽ quia nobis manife¬
staturus es: teipsum et nõ mundo:. Simͦ
cum ipsis tanquam interrogantes disci¬
puli: cõmunemq magistrum audiamꝰ
et nos: Iudas enim sc̃s nõ inmundus:
nec insectator domini sed sectator causam
quesiuit: quare se nõ mundo sed suis ma¬
nifestaturus eẽt iħe: quare. adhuc mocdĩ.
et mundus nõ uideret eum: ip̃i aũt uide¬
rent eum: Respondit ih̾c et dixit ei Si
quis diligit me sermonem meum seruabit
et pater meus diliget eum: et acleum ue
niemius. et mansionem apud eum facienꝰ

Expanded text:
nterrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Piemus, et mansionem apud eum faciemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e nob̾ ẽ: et cum credimiis quia est:
dm uidemus eum sicuti est: Si enumꝙͣ¬
ii sumus incorꝑe corruptibili quod ag̃¬
uat anim̃a. Cum ꝑfidem ambulamꝰ
pon ꝑspetiem: non deserit peregrinantes
is: quantomagis cum adip̃am speciem
urmus nos implebit ex se: Sed quid
sqnod ait: pacen relinquo nob̃: nõ ad¬
Abt meani. ubi uero ait do uobis: ibi
quod petendum est et querendum: ⁊
ilquod pulsantib aperiendum quid si
nm pacem suam eam uoluit intelligi qͣ¬
n habet ip̃e: pax uero ista quam nob̃ re¬
euit in hoc seculo: nr̃a potius ẽ dicen
lnam ip̃ius: Illi quippe nichil repug¬
i inserp̃o: qui nullum habet omnino
unatum: Nos aũt talem pacer nunc ha-¬
nius inqua adhuc dicamus dimitte no¬
delectamur legi dei secunclum in¬
sñt hominemr: sed nõ est plena: qͥa iide¬
ali aliam leg̾ẽ in menbris nr̃is repugnan-¬

Expanded text:
ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid enim si pacem suam eam voluit intelligi, qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte no, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum ẽ quol ait dñs. si de
mundo essetis mundus qued suum
ẽ diligeret: neq enĩ quos punit
diligit mundus: a quo uidemꝰ sirp̃
dicta scelerum genera plerumq pu¬
niri: nisi quia mundus ẽ in eis aqͥb
talia scelera patiuntur: mundus est
in eis a quib talia scelera diliguntur.
mundus itaq ille qui intelligitur
in malis atq impiis: ⁊ odit quod su¬
um ẽ: ex ea parte hominum qua sce¬
leratis nocet: ⁊ diligit quod suum ẽ
ex ea parte hominum qua ipsis con¬
sideraus fauet: Ergo hec omnia fa¬
ita dictum ẽ ꝓpter qd̃ uos patimin
uel ita ꝓpt̾ quod ⁊ ipsi faciunt quia
⁊ hoc inuobis dum ꝑsecuntur oderunt.
⁊ aclidit quia nesciint eum qui me¬
misit: Hec secundum eam scientam
dictam intalligendum ẽ: de qua ⁊ alfbo
scriptum ẽ. scire autem te. sensus ẽ con¬
sumatus: Hac quippe scientia qui
sciunt patrem a quo missus ẽ xp̃c:
nullo modo ꝑsecuntur eos quos colli¬

Expanded text:
intelligendum est quod ait Dominus, Si de intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia faita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt: quia et hoc in vobis dum persequuntur, oderunt. Et addidit: Quia nesciunt eum qui misit me. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est, Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia qui sciunt Patrem a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colli
Abbreviated transcription (Latin):
do ergo erit uerum: hec omnia faci¬
ent uobis pot̾ nomen moñ: cir̃ illi
non ꝓpter iusticiam sed ꝓpt̾ iniquiti¬
tem suam: Hec questio ita soluitur:
si eo modo intelligamus dictum. hec
omnia faciunt uobis ꝓpt̾ nomen me¬
um. ut totum reftratur ad iustos tã¬
quam clictum sit: hec omnia patie
meũ. sic accipiatur tamquam dice¬
ret. ꝓpt̾ nomen meum quod in uo
cutionem facrunt malis: possunt
recte dici. ⁊ ꝓpter iusticiam facere qua
diligendo ꝑsecunt᷑ malos ⁊ ꝓpt̃ inici¬
tatem quam oderunt in ip̃sis malis
Ita ergo ⁊ ipsi mali possunt dici pati:
⁊ ꝓpt̾ iniquitatem que in illis punit᷑.
⁊ propt̃ usticiam que in eorũ pena
exerteret᷑: Itẽ queri potest: si etiam
mali faciunt ꝑsecutionem malis.
sicut impii reges ⁊uidices cũ essent
ꝑsecutores piorum: utiq ⁊ homici¬
das ⁊ acdulteros ⁊ quoscumq male¬
fitos. quos contra leges publicas fenis¬
se cognoscerent puniebant:quomodo

Expanded text:
do ergo erit verum, Haec omnia facido ergo erit verum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemmeum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobcutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia a deo ⁊ iustitia. ⁊ sc̃ificatio
⁊ redemptio: ut quemadmodũ scrip¬
tum ẽ: qui gloriat᷑ in dño glorietur:
faciunt quippe ista mali malis secd
non ꝓpt̾ iustitiam: ⁊ ideo miseri utri¬
q ⁊ qui facuint ⁊ qui patuitur:
facuint ⁊ boni malis. ubi ⁊ si faciu̾t
isti ꝓpt̾ iusticiam: non tamen illi ꝓp¬
ter iusticiam patuit᷑. Sed dicit ali¬
quis: Si mali quando ꝑsecunt᷑ bo
boni patunt᷑: ꝓfecto propt̃ ustitiã
hec eis mali faciunt. qd̃ si ita ẽ: ergo
tiuntur: Si enim possunt mali ꝑse¬
cutionem facere bonis ꝓpter nomen
xp̃i: cur non possunt mali ꝑsecuti¬
onem pati a bonis ꝓpt̃ nom̃ xp̃i :
Et quid ẽ nisi ꝓpt̃ iustitiam: Nam
si non ꝓpt̾ qd̃ boni faciunt: ꝓpt̾ hoc
mali patuit᷑ quia faciunt boni ꝓp¬
ter iusticiam patiunt᷑ mali ꝓpt̾̃ in¬
iustitiã: nec mali ergo ꝓpt̾ hoc pos¬
sunt facere ꝓpt quod boni paiuint᷑
quia faciunt mali ꝓpt̾ iustitiam:
pariunt᷑ boni ꝓp̾ iusticiã: Quomo¬

Expanded text:
tia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequunturboni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo tiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propter nomen Christi; et quid est, nisi propter justitiam? Nam si non propter quod boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
nabũt. hͨ eñm omma facient
uobis ꝓpͥter nomen meum: non ur̃m
sed meum: Tanto ignur miseriores
qui ꝓpter hoc ista
facuint: quanto beatiores qui ꝓpter
hoc nomen ista patiunt᷑: sicut ip̃e
alio loco dicit: beati qui ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ ꝓpt̃ iusticiam: hoc ẽ enim

Expanded text:
vabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑmanet in scł̃m scł̃i: Hic enim ẽ¬
ingaudium clñi tui: Sed hec omnia
inquit facient uobis ꝓpt̃ nom̃ meũ:
quia nesciunt eũ qui misit mez Q
imnia facient. nisi que clixit. odio
habebunt: scilicet ⁊ ꝑsequent᷑. sermo¬
lemq contempnent. qm̃ si sermonẽ
eos. ney ꝑsequerentur. uel etiam si odiͤ

Expanded text:
t in saeculum saeculi. . Hic enim in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonem quem contemnunt? Quoniam si sermonem e
Abbreviated transcription (Latin):
scãm dilectionem qua se inuicĩ
diligerent discipulis cõmendaret: di¬
cit ei symon petrus. Dnse quo uadis:
Sic utiq hoc dixit magistro dño disa¬
pulus ⁊ dño seruus tanqͣm seqͥ paras
Propt̾ea qͥppe dñs qui eiꝰ animũ ui¬
dit. quare hoc int̾rogauerit. sic ei rel¬
pondit. Quo ego uado: ñ potes me i
sequi. Tanqͣm diceret. Propt̾ qd̃ inl¬
rogas ñ potes mͦ. ñ art ñ potes. s si
potes m. Dilationem intulit. ñ spil
tulit. ⁊ eandem spem qͣm ñ tulio hs
tius dedit. seq̃nti uoce firma uit ad¬
dendo atq dicendo. sequeris aũ p
ea. Qal festinas petre: Hon dũ de sil

Expanded text:
am dilectionem, qua se invicem diligerent, discipulis commendaret. Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit magistro discipulus et Domino servus tanquam sequi paratus, propterea quippe Dominus qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado non potestis me modo sequi. Tanquam diceret: Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait Non potes, sed non potes modo. Dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce confirmavit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo
Abbreviated transcription (Latin):
tris. s domũ ipsiꝰ d̃i patris. cui om̃s
fr̃s dicimꝰ. pat̾ nr̃ qui es in celis a reg¬
no separare celoꝵ. aut eam sic diui¬
dere audebitis.ut alique mansiones
eiꝰ sint in regno celoꝵ. alique aũ extͣ
regnũ celoꝵ: Absit absit ut qͥ uolunt
habitare in regno celoꝵ.in hac stul¬
ticia uelint habitare uob̃cum. Absit¬
inqͣm. ut cum omĩs domꝰ regnantiũ
filioꝵ. ñ sit alibi nisi in regno ipsius
regie domꝰ pars aliqua ñ sit in regno
Et si abiero inquit ⁊ p̃parauero uob̃
locum: iterum uenio ⁊ accipiam uos
ad me ip̃m. ut ubi ego sũ ⁊ uos sitis:
⁊ qͦ uado scitis. ⁊ uiam scitis. O dñe ib̃u
qͦmodo uadis parare uob̃ locũ. si iam
multe mansiones st̃ in domo patris
tui. ubi tecum habitabunt tui: Aut
si accipis eos ad te ip̃m. quomͦ iterũ
erno satis ẽẽ sermoni. coartata utiq
si clarebunt ⁊ erit ip̃a breuitas altera
obscuritas. Oinde hoc debitũ differamꝰ.

Expanded text:
tris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes tris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi, nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iteruerno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus,
Abbreviated transcription (Latin):
i ẽ ꝑ caritatẽ fiat: ut qd̾ habent sin¬
qili cõmune sit omĩb. Sic enim qͥsq
nam ip̃e habet. cum amat in altero
iise ñ habet. Non erit itaq aliqͣ in¬
iilia imparis clatitatis: qm̃ regna¬
lu m om̃ĩb unitas claritatis. Pinde¬
rispuendi st̃ a corde xp̃iano: q̃ putant
wo dictũ multas ẽẽ mansiones qͥa
stͣ regnũ celoꝵ erit aliqͥd. ubi beati
mancant in nocentes. qui sine bap¬
tismo ex hac uita emigrarunt. quia
limines ⁊ carnalib cogitationib ex¬
ssiui. cũ repbandi ẽẽtis. si mansio¬
W ł repbandos. qui domũ cłi patris
Ie separatis: Non enim ait dñs in
iũso mundo. atq unu̾isa creatura.
At inuita uł beatitudine sempit̾na
ansiones multe st̾. s in domo inqͥt¬
i omꝰ ubi edificationẽ habemꝰ ex
deo. domũ ñ manufactam ⁊ et̃nam ĩ
celis: Nonne ista ẽ domꝰ de qua canta¬
mꝰ deo. beati qui habitant in domo tu¬
a. in secula secłoꝵ laudabunt te: Ergo¬
ne uos ñ domũ cuiꝰq baptizati fra¬

Expanded text:
er charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Hinputant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansioesse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sdomus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fra
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ anteqͣm dicamꝰ ut possumꝰ: priꝰ
q̃rendũ ẽ. ne quẽ forte moueat. qͦmͦ
ñ dũ erat sp̃c in hominib scĩs. cũ de
ip̃o dño recens nato legat᷑ in eunge¬
lio. qd̾ eum in sp̃u sc̃o agnouerit sy¬
meon. agnouerit etiam anna uidu
a ꝓphetissa:agnouerit iohes ipse qui
eum baptizauit.impletꝰ sp̃u sc̃o. ⁊ a¬
charias multa cdixit: sp̃m sc̃m ip̃a ma¬
ria ut dñm conciꝑet accepit. Multa
enĩ indicia p̃cedentia sp̃c sc̃i habemꝰ: an¬
teqͣm dñs glorificaret᷑ resurrectione
carnis sue. Non enim aliũ sp̃m etiam
erat donationis huiꝰ qͥ omnino antra
ñ apparuerat: de ip̃o hic dicit᷑. Nusqͣm
enĩ legimꝰ antea congregatos homines
accepto sp̃u sc̃o. lingius omniũ gentu̾̃
locutos fuisse. Post resurrectionẽ aũ su¬
am pͥmũ qͣndo apparuit discipulis¬

Expanded text:
sumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias multa dixit ; Spiritum sanctum ipsa Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim alium spiritum etiam dam futurus erat donationis hujus, qui omnino antea non apparuerat. De ipso hic dicitur: nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto linguis omnium gentium locutos fuisse . Post resurrectionem autem suam primum, q