comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine spe mĩe supplicatur.
propiciare animabus
rum tuarum: ut qui de
hac uita in tui noĩs con¬
fessione discesserũt scõy¬
tuoꝵ numero facias ag¬
gregari P: secreta
et famularum tuarum
pro quibus tibi hostias
placationis offerimus.
et quia in hac luce in fide
manserunt catholica. in
futura uita eis retribucõ
animas famu¬
arum ab angelis lusis
susceptas: in preparata
habitacula deduci faci¬
as beatorum P.procunc

Expanded text:
isericordiae supplicatur, propitiare animabus rum tuorum, ut qui de hac vita tui nominis confessione decesserunt, sanctorum numero facias aggregari. Per. Secreta. s famulorum tuorum, pro quibus tibi hostias placationis offerimus, et quia in hac luce cum fide manserunt catholica, in futura vita eis retributio animas famurum ab angelis lucis susceptas in praeparatis habitaculis deduci facias beatorum. Per
Abbreviated transcription (Latin):
cpleti alimonia ce¬
lesti. et spiritali po
ut ab hoste maligno dẽ¬
fendas: quos ꝑ lignum
sancte crucis filii tui ar¬
ma iusticie pro salute
mundi triumphare ius¬

Expanded text:
pleti alimonia caelesti, et spiritali pocut ab hoste maligno defendas quos per lignum sanctae crucis Filii tui, arma justitiae pro salute mundi, triumphare jus
Abbreviated transcription (Latin):
tue gr̃e pietatem supplici¬
um malorum meorune
uincula soluas. cunctis¬
catis clementer ignoscaᷤ
et qr me indignum et
patõrem ad ministeriũ
tuum uocare dignatus
es. sic me ydoneumtibi
ministrum efficias. ut
sacrificium de manib
de suscipias elctõrumq
sacerdotum me participẽ
facias. et de p̃ceptis tuis
in nullo me oberrare ꝑ¬
mittas. P.¬

Expanded text:
tue glorie majestati suppliciium malorum meorum vincula solvas: cunctisus clementer ignoscas. Et quia me indignum et peccatorem ad ministerium tuum vocare dignatus es: sic me idoneum tibi ministrum efficias: ut sacrificium de manibus ne suscipias. Electorumque Sacerdotum tuorum me participem facias: et de preceptis tuis in nullo me oberrare permittas.
Abbreviated transcription (Latin):
linguam nr̃am in qͣ nati
sumus: Parti⁊ et medi :⁊
clamite: et qui hĩtant me¬
sopotamiam: iudea et ca¬
padotiam ⁊ pontum et a
romani. Iudei quoqz et ꝓ¬
seliti: cretes et arabes. Au¬
nr̃is lingus. magnalia

Expanded text:
nguam in qua nati sumus? Parthi et Medi et Elamitae, et qui inhabitabant Mesopot.amiam Iudaei et Cappadociam, Pontum et AsRomani Iudaeique et aduenae, Cretenses et Arabes, auillos suis linguis magnalia
Abbreviated transcription (Latin):
Eus dum egrederen
coram populo tuo.
alleluia. iter faciens eis al¬
leluia. hitans in illis alle¬
luia. alleluya ꝑ̃s. Exurgat

Expanded text:
eus cum egredereris coram populo tuo, alleluia, iter faciens eis, alleluia, habitans in illis, alleluia, alleluia. Psal. Exsurgat
Abbreviated transcription (Latin):
hic dies memorialis allelina
et diem festum celebrabitis so-¬
lemnem domino. in progenieᷤ
ur̃es. legitimum sempiternũ
H
tus assume. quas et
pro renatorum expiatiõe¬
peccati deferimus. et pro ac¬
celeratione celestis auxilii.
Per. dominum. Prefatio

Expanded text:
hic dies memorialis, alleluia; et diem festum celebrabitis solemnem Domino in progenies vestras, legitimum sempiternum htus assume, quas et pro renatorum expiatione deferimus, et pro acceleratione coelestis auxilii. Per. 80 Praefatio
Abbreviated transcription (Latin):
ratia tua nos cõplẽ.¬
que et sacre nos deditos
faciat seruituti: et tua
nobis opem semꝑ acqui¬
desto domine famu¬
lis tuis: et ꝑpetua
scentib:ut hiis qui te

Expanded text:
ratia tua nos, quaesuquae et sacrae nos deditos faciat servituti, et tuam nobis opem semper adquidesto, Domine, famulis tuis, et opem sc
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ps sempiterne d̃s̃.
cuius spiritu totũ
corpus ecclesie sanctificat᷑
et regitur: exaudi nos pro
uniuersis ordinib suppli¬
cantes: ut gratie tue mu-¬
nere. ab omnib tibi gra¬
dibus fideliter seruiatur:
fianissimo rege no¬
stro: ut deus et dominus
ñr. subditas illi faciat õs
barbaras nationes: ad
nostram ꝓpetua pacem.

Expanded text:
s sempiterne Deus, cujus spiritu totum corpus Ecclesiae sanctificatur et regitur, exaudi nos pro universis ordinibus supplicantes, ut gratiae tuae munere, ab omnibus tibi gradibus fideliter serviatur. tianissimo rege nostro Ill., ut Deus et Dominus noster subditas illi faciat omnes barbaras nationes, ad nostram perpetuam pacem.
Abbreviated transcription (Latin):
uicium induit. Sicq
ris professione suã aꝑte
et distincte omnibz au
dientibz. legit. lectamq
suꝑ osculatũ offert alta¬
re. Inclinatusq ad sacer¬
dotis pedes. tlĩ deprecatõe
suscipit benedictionem.¬

Expanded text:
itium induit, sicque ris, professionem suam aperte et distincte, audientibus omnibus, legit, lectamque super exosculatum offert altare. Inclinatusque ad sacerdotis pedes, tali deprecatione suscipit benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
cas: et qr peccatores uo¬
care dignatus es dices.
uenite ad me omnes qͥ
onerati estis. et ego uos
reficiam: presta ut hec
inuitationis tue uox
ita in eo conualescat:
quatinus pccorũ onera
deponens.⁊ qm dulcis
es gustans. tua refecti¬
one sustentari mereat:
et sicut atrestari de tuis
ouibz dignatus es. a¬
gnosce eum inter oues
cat. ut alienum non se¬
quatur: sed neq audiat
uocem alienorum: sed
tuam qua dicis: qui ĩn
ministrat me sequatur

Expanded text:
cas; et quia peccatores vocare dignatus es dicens: « Venite ad me, omnes qui onerati estis, et ego vos reficiam; » praesta ut haec invitationis tuae vox ita in eo convalescat, quatenus peccatorum onera deponens, et quam dulcis es gustans, tua refectione sustentari mereatur, et sicut attestari de tuis ovibus dignatus es, agnosce eum inter oves cat ut alienum non sequatur, sed neque audiat vocem alienorum, sed tuam, qua dicis: « Qui mihi ministrat me sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nris: ut renati fonte bapti-¬
smatis: adoptionis tue fi¬
liis aggregentur: ꝑ. Ora c̃õ.
Remus. dilectissimi
nobis deum prem oi¬
potentem: ut cunctis mũ-¬
dum purget errorib ⁊ mor¬
bos auferat⁊ famem depel¬
latꝰ aperiat carceres: uin¬
cula dissoluat⁊ peregrnã¬
tib reditum: infirmatib
sanitatem: nauigantib

Expanded text:
ut, renati fonte baptismatis, adoptionis tuae filiis adgregentur. Per. remus, dilectissimi nobis, Deum Patrem omnipotentem, ut cunctis mundum purget erroribus, morbos auferat, famem depellat, aperiat carceres, vincula dissolvat, peregrinantibus reditum, infirmantibus sanitatem, navigantib
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui legalium
differetiam hosti a¬
rum unius sacrificii ꝑfecti¬
one sanxisti. accipe sacrifici¬
um a deuotis tibi famulis
et pari benedictione sĩc mu¬
nera abel sanctifica. ut qd̃
singuli obtulerunt ad ma¬
iestatis tue honorem. cunc¬
tis proficiat ad salutẽ. ꝓ.¬

Expanded text:
eus, qui legalium differentias hostiarum unius sacrificii perfectione 620 sanxisti, accipe sacrificium a devotis tibi famulis, et pari benedictione, sicut munera Abel, sanctifica, ut 621 quod singuli obtulerunt, ad Majestatis tuae honorem, cunctis proficiat ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
dne obseruantie:
paschalis offerimus. pre¬
sta quesumus. ut tibi:
et mentes nr̃as reddat
acceptas. ⁊ continentie
promptioris nobis tri¬
buat facultatẽ. ꝑ.do: cõ¬

Expanded text:
 observantiae paschalis quod offerimus, praesta, quaesumus, ut tibi et mentes nostras reddat acceptas, et continentiae promptioris nobis tribuat facultatem. Per Do
Abbreviated transcription (Latin):
huomatio & heliodoro
episcopis: hieronimus
prbr in dño salutẽ. Mi¬
rari non desino: ex acti¬
onis ur̃ȩ in stantiam.
Exigitis enĩ ut librum chaldeo sermo¬
ne conscriptum: ad latinũ stilũtia¬
ham. Librũ utiq tobiȩ: que hebrei
de cathalogo diuinarũ scripturarũ
secantes. his quȩ asiographa memo¬
rant manciparunt. feci satis deside¬
rio uro: nontam̃ meo studio. Argu¬
unt enĩ nos hebreorũ studia: & im¬
putant nobis contra suũ canonem
latinis aurib ista transferre. Sed me¬
lius ẽẽ uidicans phariseorũ displicere
iudicio. & episcoporũ uissionib deser¬
uire: institi ut potui. Et quia uici¬
na est chaldeorũ lingua sermoni
braico: utruisq luiguȩ ꝑitissimum
loquacem repꝑiens. unius diei laborẽ
arripui: & quicquid ille michi hebra¬
icis uerbis expressit. hec ego accito
notario sermonib latinis exposui.
Orationib uris mercedẽ huius oꝑis
compensabo. cum gratũ uobis didi¬
cero me quod iubere estis dignati

Expanded text:
Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati,
Abbreviated transcription (Latin):
macedonia. Rogamus autẽ uos fr̃s ut
abundetis magis. & oꝑamdetis ut quieti
sitis: & ut ur̃m negotium agatis: ce ope¬
honeste ambuletis ad eos qui foris sunt
nullius aliquid desideretis. Nolumꝰ autẽ¬

Expanded text:
ait: « Rogamus autem vos, fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis, et ut vestrum negotium agatis, et opehoneste ambuletis ad eos, qui foris sunt, nullius aliquid desideretis. » De
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iħm xp̃m qui mortuus ẽ ꝓ nob̾ ut
siue uigilemꝰ siue dormiamꝰ. simul cũ illo
uiuamus: Pyt̃ quod consolamini inuicẽ
& edificate alterutrum: sicut & facitis. Ro¬
gamꝰ autẽ uos fr̃s. ut noueritis eos qui labo¬
rant int̾ uos. & p̃sunt uob̃ in dño. & moneis

Expanded text:
ristum, qui mortuus est pro nobis, ut sine uigilemus, siue dormiamus, simul cum illo uiuamus. propter quod consolamini inuicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. rogamus autem nos, fratrem, ut noueritis eos qui laborant inter nos et praesunt nobis in domino et monent
Abbreviated transcription (Latin):
Et non solum hoc. sed alius quis res¬
pectus erit illorum: qm̃ inuiti reci¬
piebant extraneos: qui autẽ cũ leti¬
cia receperunt hos qui eisdem usi
erant iusticiis. seuissimis afflixerui
dolorib. ꝑcussi autẽ erant cecitate. sic̃
illi in foribꝰ uisti. cum subitaneis co¬
oꝑti essent tenebris: unusquisq ostii
sui transitum querebat. In se enĩ ele¬
menta dum conuertuntur sicut in
organo qualitatis sonus inmutatur.
& om̃ia suũ sonum custodiunt: un
de estimari exipso certo uisu potest¬
Agrestia enĩ inaquatica conuerteban¬
tur: & quȩcũq erant natantia in ter¬
ra transiebant. Ignis inaqua ualebat
supra suam uirtutẽ: & aqua extin¬
guentis naturȩ obliuiscebatur. flãmȩ.
econtrario corruptibilium animali¬
um non uexauerunt carnes coam¬
bulantium. nec dissoluebant illam
quȩ facile dissoluebatur sicut glaties
bonam escam. In om̃ib enĩ dñe mag¬
nificasti populũ tuum & honorasti. &
non despexisti: in omni tempore &

Expanded text:
et non solum hoc sed et alius quis respectus erit illorum quoniam inviti recipiebant extraneos qui autem cum laetitia receperunt hos qui eisdem usi erant iustitiis saevissimis adflixerunt doloribus percussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti essent tenebris unusquisque ostii sui transitum quaerebat in se enim elementa dum convertuntur sicut in organo qualitatis sonus inmutatur et omnia suum sonum custodiunt unde est aestimare et ex ipso certo visu agrestia enim in aquatica convertebantur et quaecumque erant natantia in terram transiebant ignis in aqua valebat supra suam virtutem et aqua extinguentis naturae obliviscebatur flammae e contrario corruptibilium animalium non vexaverunt carnes coambulantium nec dissolvebant illam quae facile dissolvitur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑepłam: hunc notate: & non cõmiscea¬
mini cũ illo ut confundat᷑. Et nolite qͣsi
inimicum estimare: ẜ. corripite ut frẽm
Ipse autẽ dñs pacis: det uob pacẽ sempi¬
ternam in om̃i loco. Dñs cum om̃ibꝰ uo¬
bis. Salutatio mea manu pauli: quod
est signũ in omi epła. ita scribo. Gr̃a do¬

Expanded text:
te, et ne commisceamini cum illo, ut confundatur. Et nolite quasi inimicum existimare, sed corripite ut fratrem. Ipse autem Dominus pacis det vobis pacem sempiternam in omni loco. Dominus sit cum omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli; quod est signum in omni epistola. Ita scribo. Gratia Do
Abbreviated transcription (Latin):
si nutrix foueat filios suos: ita desid̾antes
uos cupide uolebamꝰ tradere uob̃ ñ solum
solũ euangłm dĩ s etiam animas nr̃as: qm̃
carissimi nobis facti estis.
emores enĩ estis fr̃s laboris nr̃i & fatiga¬
tionis. Nocte ac die oꝑantes nequẽ ue¬
strum grauaremꝰ: predicauimꝰ in uob̃ euan¬

Expanded text:
oveat filios suos. Ita desiderantes vos cupide, volebamus tradere vobis non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras: quoniam charissimi nobis facti estis. Memores enim estis, fratres, laboris nostri, et fatigationis: nocte ac die operantes, ne quem vestrum gravaremus, praedicavimus  Ms. en
Abbreviated transcription (Latin):
faciem suã unguento: colligauit cui¬
cinnos suos mitra. ad decipiendum
eius: pulchritudo eius captiũã fecit
aninia eius: amputauit pugione
ceruicẽ eius. Horruerunt ꝑse constan¬
tiam eius: & medi audatiã eius. Tunc
ululauerunt castra assyriorũ: quan¬
do apparuerunt humiles mei. arescen¬
tes in siti. filii puellarũ cõpunxerunt
eos: & sicut pueros fugientes occide¬
runt eos. Perierunt inprelio: a facie
dñi mei. Hẏmnũ cantemꝰ dño. hy¬
magnus es tu. & preclarus inuirtute.
& que suꝑare nemo potest. Tibi seruiat
ta sunt. misisti sp̃m tuũ & creata st̃
& non ẽ. qui resistat uoci duȩ. Montes
a fundam̃tis mouebunt᷑ cũ aqius.

Expanded text:
faciem suam unguento, et colligavit cinfaciem suam unguento, et colligavit cincinnos suos mitra, accepit stolam ejus, pulchritudo ejus captivam fecit animam ejus, amputavit pugione cervicem ejus. Horruerunt Persae constantiam ejus, et Medi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei, arescentes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum cantemus Domino, hymagnus es tu, et praeclarus in virtute tua, et quem superare nemo potest. Tibi serviet ta sunt: misisti spiritum tuum, et creata sunt, et non est qui resistat voci tuae. Montes a fund
Abbreviated transcription (Latin):
unc cantauit canticũ hoc dño ui¬
dith dicens. Incipite dño intympa¬
nis: cantate dõ in cymbalis modula¬
mini illi ꝑsalmũ nouui. Exultate & in¬
uocate nom̃ eius. Dñs conterens bella:
dñs nomen ẽ illi. Qui posuit castra
sua inmedio populi sui: ut eriperet
nos de manuom̃iũ inimicoꝵ nr̃oꝵ
Uenit assur ex montibus. abaquilo¬
ne. inmultitudine forcitudims suę.
cuius iy ltitudo obturauit torren¬
tes: & equ a corũ cooperuerunt ualles
Dixit se in censurũ fines meos: & iu¬
uenes meos occisurum gladio: in¬
fantes meos dare inp̃dã: & uirgines
in captiuitatẽ. Dñs autẽ om̃i potene
nocuit eum: & tradidit eũ in ma
feminȩ. & confudit eũ. Non enĩ g¬
dit potens eorũ auuienibꝰ. ned
titan ꝑcusserunt eum: nec excelsi
gigantes imposuerunt se illi: sedui¬
dith filia merari in specie faciei suȩ
dissoluit eũ. Exuit enĩ se uestimenta
uiduitatis. & induit se uestim̃ta le¬
ticiȩ: inexultatione filioꝵ isuł. Unxit

Expanded text:
unc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens incipite Domino in tympanis cantate Deo in cymbalis modulamini illi psalmum novum exaltate et invocate nomen eius Dominus conterens bella Dominus nomen est illi qui posusua in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum. Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae: cujus multitudo obturavit torrentes, et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos, et juvenes meos occisurum gladio, infantes meos dare in praedam, et virgines in captivitatem Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit eum in manus feminae et confudit eum non enim cecidit potens eorum a iuvenibus nec filii Titan percusserunt eum nec excelsi gigantes inposuerunt se illi sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum exuit enim se vestimenta viduitatis et induit se vestimenta laetitiae in exultat
Abbreviated transcription (Latin):
quinq : & dimisit abrã suã liberã: &
defunct᷑a ẽ. ac sepulta cũ iuro suo in
bechuliã. Luxitq illã om̃is popłs:
dieb septem. In om̃i autẽ spacio uite
eius. non fuit qui ꝑturbaret isrł.
& post mortẽ eius annis multis. Dies
autẽ uictoriȩ huiꝰ festiuitatis ab he¬
breis innumero dierũ scõꝵ accipit̾.¬
& colit̾ auideis ex illo tẽpore usq in

Expanded text:
uam liberam et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethuliam luxitque illam omnis populus diebus septem in omni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel et post mortem eius annis multis dies autem victoriae huius festivitatem ab Hebraeis in numero dierum sanctorum accepit et colitur a
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ genus meũ: dñs enĩ omps iuin
dicabit in eis ⁊ indie iuidicii uisitabit
illos. Dabit enĩ ignẽ & uermes in
carnes eorũ: ut urant᷑ & sentiant usq
in sempit̃num. Et factum ẽ post
hec. om̃is popłs post iuctoriã uenit
ad iherłm adorare dñm. Et mox ut
purificati sunt. obtuler̾ om̃s holo¬
causta & uota. & reꝓmissiones suas.
porro & iudith uniuersa uasa bellica
holofernis quȩ dedit illi populus.
& conopeum quod ipsa sustulerat
manathema obliuionis. Frat autẽ
tres menses gaudiũ huius uictorie
cȩlebratũ est cum iudith. Post dies au¬
tẽ illos unusqͥsq redut in sua. & u¬
dith magna facta ẽ. in bethulia : &
preclarior erat uniuersȩ terrȩ isrł.
Erat etiã uirtuti castitatis adiuncta.
ita ut non cognosceret uirũ om̃ibꝰ
dieb uitȩ suȩ. ex quo defunct᷑us est
manasses uir eius. Frat autẽ diebus

Expanded text:
super genus meum Dominus enim omnipotens vindicabit in eis in die iudicii visitabit illos dabit enim ignem et vermes in carnes eorum ut urantur et sentiant usque in sempiternum et factum est post haec omnis populus post victoriam venit ad Hierusalem adorare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et vota et repromissiones suas porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema oblivionis erat autem tres menses gaudium huius victoriae celebratum est cum Iudith post dies autem illos unusquisque rediit in sua et Iudith magna facta est in Bethulia et praeclarior erat universae terrae Israhel erat etiam virtuti castitatis adiuncta ita ut non cognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebu
Abbreviated transcription (Latin):
dolosa. Quid detur tibi aut quid appo¬
natur tibi: ad lingũa dolosam. Sagitte
potentis acute: cum carbonib desolatoriis
Heu michi quia in colatus ms plongatus
est: habitaui cũ habitantib cedar: mul¬
tum in cola fuit anima mea. Cum his qͥ
oderunt pacem erã pacificus. cũ loque¬
bar illis impugnabant me gratis.

Expanded text:
tur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam. Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis. Heu mihi! quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea. Cum his qui oderunt pacem eram pacificus; cum loquebar illis, impugnabant me gratis.
Abbreviated transcription (Latin):
pectu tuo: scđ̾m eloquiũ tuũ eripe me
Eruetabunt labia mea ẏmnũ: cum docue¬
ris me iustificationes tuas. P ronuntiabit
lingua mea eloquium tuũ.: quia om̃ia
mandata tua equitas. fiat manus tua ut
saluet me: qm mandata tua elegi. Concu¬
piui salutare tuũ dñe: & lex tua medita¬
tio mea est. Uiuet anima mea ce laudabit

Expanded text:
ctu tuo, secundum eloquium tuum eripe me. Eructabunt labia mea hymnum, cum docueris me justificationes tuas. Pronuntiabit lingua mea eloquium tuum, quia omnia mandata tua aequitas. Fiat manus tua ut salvet me, quoniam mandata tua elegi. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam corã eo suꝑ om̃s mulieres: &
posuit diadema regni in capite eius.
fecitq eam regnare in loco uasthi. Et
iussit conuuuum p̃ꝑari ꝑ magnificũ
cunctis principib & seruis suis. ꝓcon¬
iunctione & nuptiis hester: & dedit re¬

Expanded text:
ricordiam coram eo super omnes mulieres et ricordiam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione et nuptiis Hester
Abbreviated transcription (Latin):
& aromatib uterentur. Ingredientesq
ad regẽ quicquid postulassent adorna¬
tum ꝑtinens accipiebant: & ut eis placu¬
erat composite: de triclinio feminarũ
ad regis cubiculũ transiebant. Et quȩ
intrauerat uesꝑe: egrediebatur mane.
Atq inde in scdas edes deducebat t᷑. quȩ
submanu sa sagari eunuchi erant. qui
concubinis regis p̃sidebat. Nec habebat
potestatẽ ad regem ultra redeundi ÷ nisi
uoluisset rex: & eam uenire uississet ex
nomine. Euoluto autẽ tempore ꝑordi¬
nẽ: in stabat dies quo hester filia abia¬
hil frĩs mardochei qũa sibi adoptãrat
in filiam: intrare deberet ad regem.
Quȩ nonquȩsiuit muliebrẽ cultũ. sed
quȩcũq uoluit egẽus eunuchus custos
uirginum: hecci adornatum dedit.
Erat enĩ formosa ualde. & incredibili
pulchritudine: om̃ium oculis gratio¬
sa. & amabilis uidebatur. Ducta ẽ. itaq
adcubiculũ regis assueri. mense deci¬
om̃s mulieres. Habuit q grãm &e mise¬

Expanded text:
uterentur. Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum pertinens, accipiebant, et ut eis placuerat, compositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transibant. Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde in secundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant, qui concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi, nisi voluisset rex et eam venire iussisset ex nomine evoluto autem tempore per ordinem instabat dies quo Hester filia Abiahil fratris Mardochei quam sibi adoptaverain filiam, intrare deberet ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine, omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur. Ducta est itaque ad cubiculum regis Assueri mense deciomnes mulieres, habuitque gratiam et mise
Abbreviated transcription (Latin):
libaminũ. & nũquã letata sit ancilla
tua ex quo huc translata sum usq in
presentem diem: nisi inte dñe ds̃ a¬
braham: ds̃ fortis suꝑ om̃s. Exaudi
uocẽ eorũ. qui nullã aliam spem ha¬
bent. & lib̾a nos de manu iniquoꝵ: &
um quin hester mardocheus ut in¬
grederetur ad regem: & rogaret ꝓpo
pulo suo & ꝓpatria sua. Memor inquit
dierum humilitatis tuȩ. qͦmͦ nutrita
sis in manu mea. quia aman scds are¬
gelocutus ẽ contra nos inmortẽ: & tu
inuoca dñm. & loquere regi ꝓ nobis:
& libera nos demorte.
Nec non & ista quȩ subdita sunt. Bie¬
au̾tẽ tercio deposuit uestim̃ta ornatꝰ

Expanded text:
libaminum: et numquam laetata sit ancilla libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, um quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. Necnon et ista quae subdita sunt. autem tertio deposuit vestimenta ornat
Abbreviated transcription (Latin):
um: atq extinguere głam tẽpli & alta¬
ris tui. ut aꝑiant ora gentuim. & laudeis
idolorũ fortitudinẽ. & predicent carnalẽ
regẽ in sempiternũ. Netradas dñe scep¬
trum tuũ his qui non st̃. ne rideant ad
riunã nrãm: sed conuerte consiliũ eoꝵ
suꝑ eos. & eum qui innos cepit seuire dis¬
testatis: tribuȩ sermonẽ cõpositum. in
ore meo inconspectu leonis: & transfer
cor illius. in odium hostis nr̃ai. ut & ip¬
se ꝑeat. & ceteri qui ei consentiunt. Nos
om̃ium scientiã. & nosti quia oderim
głam iniquorũ. & detẽster cubile in¬
circumcisorũ: & om̃is alienigene. Tu
scis necessitatẽ meã quod abbominer
signũ suꝑbiȩ & gloriȩ meȩ quod est
suꝑ caput meũ indieb ostentationis
meȩ: & detester illud quasi pannũ
menstruate. & non portẽ in dieb silen¬
tii mei: & quod non comederim in
mensa aman. nec michi placuerit
conuiuium regis. & non biberĩ uinũ

Expanded text:
um,  atque extinguere gloriam templi et altaum,  atque extinguere gloriam templi et altaris tui, Ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem,  sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disae potestatis: tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos omnium scientiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae et gloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum
Abbreviated transcription (Latin):
pauens ꝑiculum quod imminebat. Cũq
deposuisset uestes regias. fletib & luctui
apta indumenta suscepit: & ꝓunguentis
uariis. cinere & stercore impleuit caput.
& corpꝰ suũ humiliauit ieiuniis. Om̃iaq
loca in quib letari ante consueuerat. crini¬
um laceratione cõpleuit: & dep̃cabatuꝵ
es solus. adiuua me solitariam. & cuius
preter tẽ nullus auxiliator ẽ. alius. Peti¬
culum ine̾ũ inmanib meis est. Auduui
apatre meo. quod tudñe tulisses isrt de
cunctis gentib: & patres nr̃os exom̃ibꝰ re¬
tro maioribꝰ sius: ut possideres hereditatẽ
sempiternã. fecistiq eis sicut locutus es.
Peccauimus inconspectu tuo: & iccirco
tradidisti nos inmanus inimicorũ nr̃oꝵ¬
Et ñẽ non eis sufficit quod durissima nos
oppͥmunt seruitute: sed robur manuũ
suarũ idolorũ potentiȩ deputantes. uo¬
lunt tua mutare ꝓmissa : & delere here¬
ditatem tuã. & claudere orate laudanti¬

Expanded text:
pavens periculum, quod imminebat. Cumque pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiPeccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manu inimicorum nosnc non eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute, Sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes,  volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, Et claudere ora laudanti
Abbreviated transcription (Latin):
possit tuȩ resistere uoluntati: si decre¬
ueris saluare nos. Tu fecisti cȩlum &
terrã: & quicquid cęli ambitu contine¬
tur. Dñs om̃ium es: nec est qui resistat
maiestati tuȩ. Cunct᷑a nosti & scis. ꝙr
non ꝓsuꝑbia. & contumelia. & aliqua
głȩ cupiditate fecerĩ hõc : ut non ad¬
orauerim aman suꝑbissimũ. Libent̃
enĩ ꝓ salute isuł etiã uestigia pedũ
eius deosculari ꝑatus essem: sed timui
ne honorẽ dĩ mei transferrẽ ad hominẽ.
& nequẽquã ad orarem. excepto dño meo.
Et nc̃ dñe rexds abraham miserere
populi tui. quia uolunt nos inimici
Nedespitias partẽ tuã quã redemisti tͥ
de egypto. Caaudi deprecationẽ ineã.
& ꝓpiciꝰ esto forti & funiculo tuo: & conu̾¬
te luctum nrm̃ in gaudiũ. ut uiuentes
laudemꝰ nom̃ tuũ dñe: & non daudas
ora te canentium. Om̃is qͦq isrł pari
mente & obsecratione clamauit ad dñm.
eo quod eis certa mors impenderet. Allil
Sester quoq regina. confugit ad dñm.

Expanded text:
i decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici espicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet. Cap. XIV. Esther quoque regina confugit ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
capitulũ ferebatur: quod iuxta consue¬
tudinẽ nr̃am. obelo. id est ueru preno¬
tauimus.
ixitq mardocheus. Adõ facta sunt
ista. Recordatus sum sonmii quod uide¬
ram. hȩc eadem significantis: nec eorũ
quicquã irritum fuit. Paruus fons qui
creuit influuium. & inlucem solemq
conuersus ẽ. & inaquas plurimas re-¬
dundauit: hester est. qũa rex accepit
uxorem: & uoluit ẽẽ reginã. Duo autẽ¬

Expanded text:
capitulum ferebatur: quod juxta consuecapitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit e
Abbreviated transcription (Latin):
pace. & susciperent ueritatẽ obseruantes
dies sortium: & suo tempore cum gaudio
cȩlebrarent. sicut constituerat mardoche¬
us & bester: & illi obseruanda suscepe¬
rant ase & asemine suo: ieiunia atq cla¬
mores. & sortium dies. & om̃ia quȩ inli¬
bri huius qui uocatur hester. historia
continentur ¶Rex uͦ assuerus omnẽ terrã. N
& cunctas maris insulas. fecit tributari¬
as. Ciius fortitudo & imꝑium. & digni¬
tas atq sublimitas qua exaltauit mardo¬
cheum. scripta sunt in libris medorũ
atq ꝑsarum: & quomͦ mardocheus ui¬
daici generis secundus arege assuero
fuerit. ⁊ & magnus apud uideos. & acep¬
tabilis plebi. fratrũ suorũ: querens bo¬
na popło suo: & loquens ea quȩ ad pacẽ¬
sui seminis ꝑtinerent: Quȩ babentur
inhebreo plena fide expressi. Hec autẽ
quȩ sequunt᷑. scripta reppi in editione
uulgata: quȩ grecorũ lingua & litteris
continent᷑. Et interim post finẽ libri hoc

Expanded text:
pacem et susciperent veritatem observantes pacem et susciperent veritatem observantes dies Sortium et suo tempore cum gaudio celebrarent sicut constituerat Mardocheus et Hester et illi observanda susceperant a se et a semine suo ieiunia atque clamores et Sortium dies et omnia quae libri huius qui vocatur Hester historia continentur rex t cunctas maris insulas fecit tributarias: cujus fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum, atque Persarum, et quomodo Mardochaeus Judaici generis secundus a rege Assuero fuerit, et magnus apud Judaeos, et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerens bona populo suo, et loquens ea quae ad pacem seminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, plena fide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nam missa fuerat. Et cuncta quȩ ge¬¬
sta sunt. epłe id est libri huius uolu¬
mine continentur: queq sustinue¬
rint. & quȩ de inceps immutata sint
suscepere uidei suꝑ sẽ & sem̃ suũ: &
suꝑ cunctos qui religioni eoꝵ uolue¬
rint copulari: ut nulli liceat duos
hos dies absq sollempnitate transige¬
re quod scriptura testatur & certͥa ex¬
petunt tempora annis sibi iugit̃ suc¬
cedentib. Isti sunt dies quos ulla nũ¬
quã delebit obliuio: & ꝑsingulas gene¬
rationes cunctȩ in toto orbe ꝓuincie
cȩlebrabt.Nȩc est ulla ciuitas. inqua
dies phurim idest sortium. non obser¬
uent᷑ a uideis. & ab eorũ proieniȩ. quȩ
his cerimonus obligata est. Scripser̃q
hester regina filia abiahil. & mardoche¬
us iudeus etiam scd̃am epłam: ut om̃i
studio dies ista sollempnis sanciret᷑ in
posterum. Et miserunt adom̃s iudeos
qui incentum uiginti & septẽ regis as¬
sueri ꝓuincus uersabant᷑: ut haberent

Expanded text:
nam missa fuerit et cuncta quae genam missa fuerit et cuncta quae gesta sunt epistulae id est libri huius volumine continentur quaeque sustinuerint et quae deinceps inmutata sint suscepere Iudaei super se et semen suum et super cunctos qui religioni eorum voluerint copulari ut nulli liceat duos hos dies absque sollemnitate transigere quam scriptura testatur et certa expetunt tempora annis sibi iugiter succedentibus isti sunt dies quos nulla umquam delebit oblivio et per singulas generationes cuncelebrabunt: nec est ulla civitas, in qua dies PHURIM, id est, sortium, non observentur a Judaeis, et ab eorum progenie, quae his caeremoniis obligata est. Scripseruntque Esther regina filia Abihail et Mardochaeus Judaeus, etiam secundam epistolam, ut omni studio dies ista solemnis sanciretur in posterum. Et miserunt ad omnes Judaeos, qui in centum viginti septem regis Assueri provinciis versabantur ut haberent
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis dieb seulti sunt uidei de ini¬
micis suis: & luctus atq tristicia in
hilaritatem gaudiumq conuersa st̃.
essent ꝙ isti dies epularum atq leti¬
ciȩ ⁊ & mitterent sibi inuicẽ ciboꝵ
partes. & pauꝑib munuscula largi¬
rentur. Susceperunt q uidei in sol¬
lempnem ritum cuncta quȩ eo tem¬
pore facere ceperant: & quȩ mardo¬
cheus litteris facienda mandauerat.
Aman enim filius amadathi stirpis
agag. hostis & aduersarius uideoꝵ:
cogitauit contra eos malũ ut occide¬
ret illos atq deleret: & misit ꝑhur.
quod nr̃a lingua uertitur in sortẽ.
Et postea ingressa ẽ. hester ad regẽ.
obsecrans ut conatus eius litteris re¬
gis irriti fierent. & malũ quod contͣ
udeos cogitauerat reuerteret᷑ in ca¬
put eius. eniq & ipsũ & filios eius
affixerunt cruci. Atq ex illo tẽpore
dies isti appellati sunt furĩ. id est sor¬
tium: eoquod phur. id est sors. inur¬

Expanded text:
in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de iniin ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sint essentque istae dies epularum atque laetitiae et mitterent sibi invicem ciborum partes et pauperibus munuscula largirentur susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore facere coeperant et quae Mardocheus litteris facienda mandaverat Aman enim filius Amadathi stirpis Agag hostis et adversarius Iudaeorum cogitavit contra eos malum ut occideret illos atque deleret et misit phur quod nostra lingua vertitur in sortem et postea ingressa est Hester ad regem obsecrans ut conatus eius litteris regis irriti fierent et malum quod contra Iudaeos cogitaverat reverteretur in caput eius denique et ipsum et filios eius adfixerunt cruci atque ex illo tempore dies isti appellati sunt Phurim id est Sortium eo quod phur id est sors in ur
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis fuit : & quarto decunodie
cedere desierunt: quẽ constituert̃
ẽẽ sollempnẽ. ut in eo om̃i deinceps
tempore uacarent epulis. gaudio
atq conuiuiis. At hĩ qui inurbe
susis cedẽ exercuerant. tercio deci¬
mo. & quarto decimo eiusdẽ mensis
die: incede uersati sunt. Quirto
decimo autẽ die ꝑcutere desierunt.
& iccudo eundem diem constituere
sollempnẽ epularum atq leticiȩ.
Hiuͦ iudei qui inoppidis non mu¬
ratis acuuillis morabant᷑. quartum¬
decuũ diem mensis adar. conuiui¬
orum & gaudii decreuerunt: ita
ut exultent in eo. & mittant sibi
nutuo partes epularũ & ciborũ.
Scripsit itaq mardocheus om̃ia hȩc.
& litteris cophensa. misit ad iudeos
qui in om̃ib regis ꝓuinciis mora¬
bantur. tam inuicino positis quã
ꝓcul: ut quartã decimã. & qͥntam¬
decimã diem mensis adar. ꝓfestis
susciꝑent: & reuertente semꝑ anno
sollempni honore celebrarent: quia

Expanded text:
fectionis fuit et quartodecimo die fectionis fuit et quartodecimo die caedere desierunt quem constituerunt esse sollemnem tempore vacarent epulis, gaudio atque conviviis. At hi qui in urbe Susis caedem exercuerunt, tertio decimo et quarto decimo ejusdem mensis die in caede versati sunt; quinto decimo autem die percutere desierunt, et idcirco eumdem diem constsollemnem epularum atque laetitiae hii vero Iudaei qui in oppidis non muratis ac villis morabantur quartumdecimum diem mensis adar conviviorum et gaudii decreverunt ita ut exultent in eo et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum scripsit itaque Mardocheus omnia haec et litteris conprehensa misit ad Iudaeos qui in omnibus regis provinciis morabantur tam in vicino positis quam procul ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis adar pro festis susciperent et revertente semper anno sollemni honore celebrarent quia
Abbreviated transcription (Latin):
latus est. Qui dixit regine. Inurbe
susis interfecerunt iudei quingen¬
tos uiros: &alios decẽ filios aman. Qnͣ¬
tam putas eos exexcere cedem in uni¬
uersis ꝓuinciis. Quid ultra postulas.
& quid uis ut fieri iubeam: Cui illa
respondit. Si regi placet detur pote¬
stas uideis. ut sicut hodie fecerunt
in susis. sic & cras faciant: & decem
filii aman inpatibulis suspendant᷑.
Ercepitq rex.: ut ita fieret. Statĩq in
susis pependit edictum: & decẽ aman
filii suspensi sunt. Congregatis ui¬
deis quarta decima adar mensis die.
interfecti sunt in susis trecenti uiri.
nec eorũ abillis direpta substantia ẽ.
Sed & ꝑ om̃s ꝓuncias quȩ dictioni
regis subiacebant. ꝓ animabꝰ suis ste¬
tere uidei. interfectis hostibus acꝑse¬
cutorib sus: intantũ ut septuagin¬
ta quinq nulia occisoꝵ implerentur::¬
& nullus de substantus eoꝵ quicquã
contingeret. Dies aut̃e terciꝰ decinus
mensis adar unus apud om̃s inter¬

Expanded text:
latus est qui dixit reginae in urbe latus est qui dixit reginae in urbe Susis interfecere Iudaei quingentos viros et alios decem filios Aman quantam putas eos exercere caedem in universis provinciis quid ultra postulas et quid vis ut fieri iubeam cui illa respondit si regi placet detur potestas Iudaeis ut sicut hodie fecerunt in Susis sic et cras faciant et decem filii Aman in patibulis suspendantur praecepitque rex ut ita fieret statimque in Susis pependit edictum et decem Aman filii suspensi sunt congregatis Iudaeis quartadecima adar mensis die interfecti sunt in Susis trecenti viri nec eorum ab illis direpta substantia est sed et per omnes provincias quae dicioni regis subiacebant pro animabus suis stetere Iudaei interfectis hostibus ac persecutoribus suis in tantum ut septuaginta quinque milia occisorum implerentur et nullus de substantiis eorum quicquam contingeret dies autem tertiusdecimus mensis adar unus apud omnes inter
Abbreviated transcription (Latin):
tiq sunt ꝑsingulas ciuitates. oppida.
& loca. ut extenderent manũ contra in¬
imicos & ꝑsecutores suos: nullusq au¬
sus ẽ. resistere. eoquod om̃s popłos ma¬
gnitudinis eorũ formido penetrarat
Nam & ꝓuinciarũ uidices. duces. & ꝓ¬
curatores: om̃is q dignitas quȩ singu¬
lis locis. & oꝑib pre erat. ex tollebant
iudeos timore mardochei quẽ pͥncipẽ
eẽ palacii. & plurimũ posse cognouerãt.
fama qͦq nominis eius crescebat cotidie.
& ꝑcunctorũ ora uolitabat. Itaq ꝑcus¬
serunt uidei inimicos suos plaga ma¬
gna. & occiderunt eos: reddentes eis
quod sibi parauerant facere: in tan¬
tum ut etiã in susis quingentos uiros
interficerent: extra decẽ filios a man
agagitȩ hostis iudeorum: quorũ ista
sunt nomina. Pharsandatã. & delphon.
et esphathã. & phoratha. & adalia. & a¬
ridatha. & ephermestha. & arisai. et
sent: predas & substantiis eoꝵ age¬
re noluerunt. Statiq nunietuo cor¬
qui occisi erant in susis: ad regẽ re¬

Expanded text:
tique sunt per singulas civitates, oppida, et loca, ut extenderent manum contra inimicos et persecutores suos. Nullusque ausus est resistere, eo quod omnes populos magnitudinis eorum formido penetrarat. Nam et provinciarum judices, et duces, et procuratores omnisque dignitas quae singulis locis et operibus praeerat extollebant Iudaeos timore Mardochei quem principem esse palatii et plurimum posse cognoverant fama quoque nominis eius crescebat cotidie et per cunctorum ora volitabat itaque percusserunt Iudaei inimicos suos plaga magna et oquod sibi paraverant facere: in tantum ut etiam in Susan quingentos viros interficerent, extra decem filios Aman Agagitae hostis Judaeorum: quorum ista sunt nomina: Pharsandatha, et Delphon, et Esphatha, et Phoratha, et Adalia, et Aridatha, et Phermesta, et Arisai, et sent, praedas de substantiis eorum tangere noluerunt statimque numerus eorqui occisi erant in Susis ad regem re
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum om̃e hominũ genus. ꝑuer¬
sis uti legib: nr̃is q uissionibꝰ contra¬
ire. & turbare subiectarum nob̃ ꝓuin¬
ciarum. pacẽ atq concordiam: ussimꝰ
ut quoscũq aman qui om̃ib ꝓuinciis
p̃positus est. & secundus a rege. & quẽ
patris loco colimus monstrauerit cũ
coniugib acliberis deleant᷑ ab inimi¬
cis suisꝰ nullusq eorum misereatur:
quarta decima die duodecimi mensis
adar: anni presentis: ut nefarii homi¬
nes uno die ad inferos descendentes.
reddant imꝑio nr̃o pacem quã turba¬
uerant. Hucusq exemplar epłȩ. Quȩ
secuntur post. in eo loco scripta reppe¬
ri ubi legitur. Pgensq mardocheus:
fecit om̃ia quȩ ei mandauerat hester:
nec tam̃ habentur inhebraico. & apud

Expanded text:
adversus omne hominum genus perveradversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apu
Abbreviated transcription (Latin):
pistolȩ autẽ: hoc exemplar fuit¶ Rex
maximus artarxerxis abindia usq ethi¬
opiam. centum uiginti & septẽ pro¬
iunciarum: principib & ducib qui
eius imꝑio subiecti sunt: salutẽ dicit.
Cũ plurimis gentib imperarem. & uni¬
uersum orbem meȩ ditioni subiugas¬
sem: uolui nequaquã abuti potentiȩ
magnitudine:: sed cdementia & lenita¬
te gub̾nare subiectos: ut absq ullo
terrore uitã silentio transigentes. op
tata cunctis mortalib pace fruerent᷑.
Querente autẽ me aconsiliariis meis
qͦmͦ hoc posset impleri. unus qui sa¬
pientia & fide ceteros p̃cellebat. & erat
post regẽ scd̾s aman nomine: indica¬
uit michi in toto orbe terrarũ popłm
ẽẽ disꝑsum. qui noius uteret᷑ legibꝰ.
&e contra om̃iũ gentiũ faciens consu
etudinẽ. regũ uissa contẽpneret. &
uniuersarũ concordiã nationũ. sua
dissensione iuolaret. Quod cũ didicis¬
semus. uidentes unã gentẽ rebellem

Expanded text:
pistolae autem hoc exemplar fuit. Cap. XIII. Rex pistolae autem hoc exemplar fuit. Cap. XIII. Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentitata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuens, regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem
Abbreviated transcription (Latin):
inaquas plurimas redundauit. Lux
& solortus ẽ. & humiles exaltati sunt.¬
& deuorauerunt inclitos. Quod cum
uidisset mardocheus & sutrexisset de
stratu.: cogitabat quid ds̃ facere uellet.¬
xisset cogitationes eoꝵ. & curas dili¬
gentius ꝑuidisset. didicit quod cona¬
rent᷑ in rege arthaxerxem manus mit¬
tere. & nuntiauit suꝑ eo regi. Qui de
utroq habita questione: confessos duci
uissit ad mortẽ. Rex autẽ quod gestũ
erat. scripsit in cõmentariis. Sed &
mardocheus rei memoriã litteris tradi¬
dit. Precepit qͤ rex.: ut maula palacii
moraretur:. datis ei ꝓdelatione munerib
Aman uͦ filius amadathi bugeus. erat
gloriosissimus corã rege: & uoluit no¬
cẽre mardocheo & populo eius ÷ ꝓduob
regis eunuchis qui fuerant interfecti
Sucusq proemium. Quȩ secuntur
in eo loco posita erant: ubi scriptũ est
inuolumine. Et diripuer̃ bona uł sub¬
stantias eorũ: quȩ in sola uulgata edi¬
tione repꝑimus. XIII¬

Expanded text:
in aquas plurimas redundavit. Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt,t devoraverunt inclytos. Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, etxisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fuerant interfecti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel substantias eorum. Quae in sola Vulgata editione reperimus. E
Abbreviated transcription (Latin):
uir magnus. & inter primos aulȩrẽ¬
giȩ. Erat autẽ de eo numero captiuoꝵ
quos transtulerat nabuchodonosor rex
babylonis deiberłm cum iechonia re-¬
paruerunt uoces & tumultus. & toni¬
trua. & terrȩ motus: & conturbatio suꝑ
terram. Et ecce duo dracones magni. pa¬
ratiq contra se inprelium: adquoꝵ
clamorẽ cunctȩ concitatȩ sunt natio¬
nes: ut pugnarent contra gentẽ iusto¬
rum. fuit q dies illa tenebrarũ. & dis¬
criminis. tribulationis & angustiȩ:
& ingens formido suꝑ terrã. Contur

Expanded text:
vir magnus, et inter primos aulae revir magnus, et inter primos aulae regiae. Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis de Jerusalem cum Jechonia reparuerunt voces, et tumultus, et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni, paratique contra se in praelium. Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nationes, ut pugnarent contra gentem justorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angustiae, et ingens formido super terram.