comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ox anocendo dicta eo quod oculis noceat. quȩ
iccirco lunȩ ac siderum lucem habet. ne inde¬
cora e̾ẽt. et ut conso laretur omnes nocte oꝑantes
et ut quibusdam animantibus quȩ lucem solis
ferre ñ possunt. ad sufficientiam temꝑaretur.
Noctis autem et diei alt̾natio ꝓpt̃ uicissitudinẽ
dormiendi uigilandiq effecta ẽ. et ut oꝑis diur¬
ni laborem noctis requies temꝑet. Noctem
autem fieri aut quia longo itinere lassatur sol
et cum ad ultimum cęli spatium ꝑuenit elan¬
guescit. ac tabefactus efflat suos ignes. aut qͥa
eadem ui sub terras cogitur. qua suꝑ terras ꝑtu¬
lit lumen. et sic umbra terrȩ noctem facit. Un
bra magna terramq polumq. Noctis partes
septem sunt. id ẽ uesꝑ. crepusculum. conticiniũ.
intẽpestum. gallicinium. matutinum. diluculũ¬
Crepusculum. ẽ dubia lux. Nam creperum du¬
bium dicimus. hoc ẽ inrter lucem et tenebras.
Uesꝑum ab stella occidentali uocatum. quȩ
solem occiduum sequitur: et tenebras sequentes

Expanded text:
ox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat suos ignes; aut quia eadem vi sub terras cogitur qua super terras pertulit lumen, et sic umbra terrae noctem facit. Undbra magna terramque polumque. Noctis partes septem sunt, id est vesper, crepusculum, conticinium, inteCrepusculum est dubia lux; nam creperum dubium dicimus: hoc est, inter lucem et tenebras. erum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur et tenebras sequentes
Abbreviated transcription (Latin):
illaba grece. latine conceptio siue cõplexio
dicitur. Ham sillaba dicta ẽ a potu silla
uere illa ẽ sillaba quȩ ex pluribus nascitur lit¬
teris Nam unam uocalem ꝓsillaba abusiue ñ
ꝓprie dicimꝰ. quȩ ñ tam sillaba dicenda ẽ quã ratio
temporum. Sillabȩ autem aut breues sunt aut
longe: aut cõmunes. Breues uocate : quia nun¬
quam ꝓduei possunt. Tonge quia nunquam
corripi possunt. Cõmunes autẽ quia ꝓ scribentis
arbitrio cum necessitas cogit. et ꝓducuntur et cor¬
ripiuntur. Lege donatum: idõ autẽ sillabȩ longe
breuesq dicuntur: quia ꝑ uarias uocum moras
aut dupla aut simpla spatia temporis habere
uidentur. Dyptonge sillabȩ greco nomine dictȩ.
quod in eis binȩ uocales iungantur. Ex his apud
nos ueras ẽẽ quatuor. ae. oe.au. cu. Ei. ueroapud
maiores tantum celebrata fuit. Sillaba autem
apud metricos idõ semipes nominatur: qͦd sit
dimidius pes. Nam pes duabus constat silla¬

Expanded text:
llaba Graece, Latine conceptio, sive complexio dicitur. Nam syllaba dicta est ἀπὸ τοῦ συλλvere illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie, dicimus, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabae autem, aut breves sunt, aut longae, aut communes. 2. Breves vocatae, quia nunquam produci possunt. Longae, quia nunquam corripi possunt. Communes autem, quia pro scribentis arbitrio, cum necessitas cogit, et producuntur, et corripiuntur. Lege Donatum. Ideo autem syllabae longae, brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales jungantur. 3. Ex his apud nos veras esse scimus quatuor: ae, oe, au, eu. Ei vero apud majores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes 24 duabus constat sylla
Abbreviated transcription (Latin):
unius ore sed in duoꝵ aut trium testium
stat omne uerbum. Item conditiones quod
inter se conueniat sermo testium. quasi con¬
dictiones. Stipulatio ẽ ꝓmissio uel sponsio¬
unde et ꝓmissores stipulatores uocantur. Di¬
cta autenstipulatio ab stipula. Ueteres enim
quando sibi aliquid ꝓmittebant
pulam tenentes frangebant. qr
iterum iungentes sponsiones suas agnoscebañ.
siue quod stipulam iuxta paulum iuridicũ.
firium appellauerunt. Sacramentũ ẽ pignꝰ
sponsionis. Uocatum autẽ sacramentũ: quia
uiolare quod quisq ꝓmittit ꝑfidiȩ ẽ. xXU.
RE¬
BUS

Expanded text:
unius ore, sed in duorum aut trium testium unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsiounde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. Sacramentum est pignus sponsionis; vocatum autem sacramentum, quia violare quod quisque promittit perfidiae est. § 25 rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ex more. Cirografum ẽ cautio. Emptio et uen¬
ditio ẽ rerum cõmutatio. atq contractus ex
conuenientia ueniens. emptio autem dicta
quod a me tibi sit uenditio. quasi uenundatio.
actio. Dictam autẽ dicunt donationẽ quasi
doni actionem: et dotem quasi do item. Pre¬
cedente enim in nuptiis donatione. dos conse¬
quitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus.
quo se maritus et uxor inuicem emebant. ne
iuderetur uxor ancilla: sicut habemus in iure.
Inde ẽ quod p̃cedente donatione uiri: sequit᷑
dos uxoris. Donatio usu fructuaria idõ dicit᷑.
quia donator ex ea usum fructuũ adhuc retinet.
seruato cui donatum ẽ uire. Donatio directa
idõ nuncupatur. quia et iure et usu statim
transit in alterum.: nec ultra aliquid inde ad
ius donatoris retorquetur. Conditiones ꝓprie
testium sunt. et dicte conditiones a condicen¬
do quasi condietiones. quia ñ ibi testis unus
iurat: sed uel duo uel plures. Non enim in

Expanded text:
ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, actio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in
Abbreviated transcription (Latin):
dies tot. Ad eundarum autem hereditatum
centesimꝰ statutus erat dies quibus non e̾ẽt cre¬
tio addita. fidei cõmissum dictum: ut fiat qͦd
a defuncto cõmittitur. Nlam fides dicta eo qͦd
fiat. quod tamen ñ indirectis uerbis. sed dep̃¬
catiuis exposcitur. Pactum dicitur inter
partes ex pace conueniens scriptura: Legibꝰ
ac moribus comꝓbata. Et dictum pactum
quasi ex pace facͥtum: ab eo¬
ab eo quod est¬
pagoͦ. Unde et pepigit fedus. Flacitũ
quoq similiter ab eo quod placet. Alii dicuii
pactum ẽẽ quod uolens quis facit. Placitum
uero etiam nolens compellitur: ueluti qͣndo
quisq paratus sit in iuditio ad respondendũ.
quod nemopotest dicere pactum sed placitum.
Mandatum dictum quod olim in cõmissione
negocii alter alteri manũ dabat. Ratum uͦ
quasi rationabile et rectum. unde et qui polli¬
cetur. dicit ratum ẽẽ. ꝓfiteor: hoc ẽ firmum
atq perpetuum. Rite autem ẽe̾ ñ recte. sed

Expanded text:
dies tot.' Adeundarum autem hereditatum dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod estpaco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ loco pignerum heredatis alterna consorip¬
tio. Codicillum ut ueteres auint sine du¬
bio ab auctore dictum. qui hoc scripturȩ genꝰ
instituit. Est uutem scriptura nullam in¬
digens sollemnitate uerboꝵ. sed solam testa¬
toris uoluntatem. qualicumq scripture sig¬
nificatione expressam. Ciuus beneficio uo¬
luntatibus defunctorum constat ẽẽ subuen¬
tum ꝓpter legalium uerboꝵ differentiam
aut certe ꝓpter necessitatem adhibendor um
solemniũ. ita ut qui scribit titulum eius dẽ
scripturȩ codicillum uocet. sicut autẽ codi¬
cillus fit uice testam̃ti. ita epła uice codicilloꝵ
Cretio ẽ certus dierum numerus. in quo in¬
stitutus heres aut addit hereditatẽ aut finito
tempore cretionis excluditur: Nec liberum illi
est ultra capiendȩ hereditatis. Cretio autem
appel lata quasi decretio idẽ. decer¬
nere uł constituere. Ut puta. ille
heres michi esto: additurq cernitoq in fra

Expanded text:
pro loco pignorum hereditatis alterna conscrippro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Qreci enuim olo. totum. grafin lit¬
teram dicunt. Trritum testam̃tũ e. si is qͥ
testatur capite diminutus ẽ. Aut si ñ recte
factum sit. In officiosum testamentũ. ẽ. quod
frustra liberis exheredatis sine officio na¬
turalis pietatis. in extraneas ꝑsonas re-¬
dactum est. Ruptum testamentum in de
uocatum. eo quod nascente postumo neq
exheredato nominatim. neq herede istitu¬
to disrumpitur. Suppressum testam̃tum
est quod in fraude heredum uel legatarioꝵ
seu libertoꝵ ñ ẽ palam ꝓlatum. quod si non
latet. tamen si p̃dictis ꝑsonis ñ ꝓferatur.
supprimitamen uidetur. Nuncupatio est
quam in tabulis cerisq testator recitat di¬
cens. Hec ut in histabulis cerisq scripta st̃.
ita dico ita lego. Itaq uos ciues romani testi¬
monium michi ꝑhibete. Et hoc dicitur non¬
cupatio. Noncupare ẽ enim palam nomina-¬
re et confirmare.
Us liberorum ẽ. coniugum sine liberis inuicẽ

Expanded text:
accepit. Graeci enim ὅλον totum, γραφήν litaccepit. Graeci enim ὅλον totum, γραφήν litteram dicunt. Inritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et apłs. Testamentũ inquit in mor¬
tius confirmatur.Iestamentum sane in
scripturis scĩs. non hoc solum dicitur quod ñ
ualet nisi testatoribus morrus: sed omne
Lam laban et iacob testamentum fecerunt.
quod utiq etiam inter uiuos ualeret. Ot
disposuerunt. hoc ẽ pactum. et inmime¬¬
rabilia talia. Tabulȩ testamenti ideo apellatȩ
sunt. quia ante cartȩ et menbranarum usũ
in dolatis tabulis. non solum testamenta.
sed etiam epłarum alloquia scribebantur.
unde et portitores earum tabellarii uoca¬
bantur. Testamentũ iuiris ciuilis. ẽ quinq
testium subscriptione firmatum. Testam̃¬
tum uiris pretorii. ẽ septem testium signis
signatum. Sed illud apud ciues fit. Inde ci¬
uile. Istud apud pretores. inde iuris p̃torii
testamentũ autem signare : notare ẽ. id. ẽ.
ut notum sit quod scriptum ẽ. O lografum
testamentũ ẽ manu auctoris totum conscͥp¬
tum atq subscriptum. unde et nomen

Expanded text:
unde Apostolus: Testamentum, inquit, in morunde Apostolus: Testamentum, inquit, in mortuis confirmatur. 3. Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne nam Laban et Jacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret. Et disposuerunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
rit autem
lex honesta. iusta. possibilis scđm natu-¬
ram. scđ̾m consuetudinem patrię. loco tẽpo¬
riq conueniens. necessaria. ut ilis. manifesta
quoq ne aliquid ꝑ obscuritatem in captione
contineat. nullo pͥuaro cõmodo. sed ꝓ cõmuni
ciuium utilitate conscripta. XXI¬
Pragma grecum ẽ¬
quod latine dicitur causa. unde et prag¬
et negotioꝵ pragmaticus nuncupatur. xXiii.
cui sit postea liberum aut dissimulare aut
subtrahere se: unde et alligati appellantur.
Item testes dicti quod testamento adhiberi so¬
lent. sicut signatores quod testamentũ sig¬
nant.xxiiii. De instrum̃tis legalibꝰ.
oluntas ẽ generale nomen omnium le¬
galium instrum̃toꝵ. quȩ quia ñ ui sed
uoluntate ꝓcedit. Idõ tale nomen accepit.
Testamentũ uocatum. quia nisi testator mor¬
tuus fuerit. neo confirinari potest. nec sciri
quid in eo scriptum sit. quia clausum et ob¬
signatum ẽ. et in de dictum testamentum.
quia ñ ualet nisi post testatoris monum̃tũ.

Expanded text:
rit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta. Pragma grece, causa latine vocatur. Unde et praget negotiorum pragmaticus nuncupatur. § 23 Decui sit postea liberum aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. CAPUT XXIV. De instrumentis legalibus. 1. Voluntas generale nomen omnium legalium instrumentorum, quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. 2. Testamentum vocatum, quia nisi testator mortuus fuerit, 200 nec confirmari potest, nec sciri quod in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monumentum;
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur canticorum. Mure nulas aureas faciemus
tibi: uermiculatas argento. Catellȩ sunt catenulȩ
colli inuicem se comp̃hendentes in modum catene:
unde et appellatȩ. Dextras communes ẽẽ uiroꝵ ac
feminarum: quia utriꝰq sexus dextre sunt. Armil¬
le autem ꝓprie uirorum sunt. conlate uictoriȩ cau¬
sa militibus: obarmorum urtutem. Unde et quon-¬
dam uulgo uiriliȩ dicebantur. Ab intellectu autẽ
cutuli armilla ñ discrepat: quia ipsa quoq hoc
ubi ponitur ambiendo constringit. Sed axmilla la¬
tius extenditur: circulus rotundus fit. Eibulȩ sunt
quibus pectus feminarum ornatur: uł pallium te-¬
netur uiroꝵ in humeris. seu cingulum in lumbis.
Lunulȩ sunt ornam̃ta mulierum in lunȩ simi¬
litudine. bullulȩ aureȩ dependentes. Specula st̃
in quibus feminȩ uultus suos intuentur. Dictũ
autem speculum ut quod ex splendore reddatur.
uł quod ibi femine intuentes considerent speciẽ

Expanded text:
dicitur canticorum 1, 10: 'Murenulas aureas faciemus dicitur canticorum 1, 10: 'Murenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento.' Catellae sunt catenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque sexus dexterae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, conlatae victoriae causa militibus ab armorum virtute: unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem
Abbreviated transcription (Latin):
dentes.orques autem et bullȩ a uiris gerunt᷑.
a feminis uero monilia et catella. Dictȩ autem tor¬
ques quod sint tortȩ : et bullȩ quod similes suit rotun¬
ditate bullis: quȩ in aqua uento in flantur. Monile
ornamentum ex geminis est. quod solet ex feminarũ
pendere collo. dictum a munere. Hoc etiam et serpen-¬
tum dicitur. quia constat ex anforolis quibus dam
aureis geminisq uariis in modum facture serpentiᷤ.
licet et segnientatasꝰ uestes dicamus. ut ipse. et seg¬
mentatis dormisset paruula cunis. Plerumq autẽ
et ꝑ munile omnia ornamenta matronarum signi¬
ficantur: et quicquid illis in munere datur. Mure¬
na uulgo uocatur: quod scilicet auri metallo in uir¬
gulis lentescente. quȩdam ordinis flexuosi carena
contexitur. in similitudine murenȩ serpentis. quȩ
ad collum ornandum aptatur. Hec interdum auri
atq argenti texitur uirgulis. Unde et in canticis

Expanded text:
dentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, dentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo; dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. licet et segmentatas vestes dicamus, ut ipse 6, 89: Et segmentatis dormisset parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et in Canticis
Abbreviated transcription (Latin):
mitra exlana ẽ. Ricula est mitra uirginalis capitis.
Nittȩ sunt quȩ crinibus innectuntur. quibus fluen¬
tes religantur capilli. et uittȩ dictȩ quod uinciunt.
enia autem ẽ: uittarum extremitas dependeis
diuersoꝵ colorum. Item uitta ẽ qua corona uincit᷑:
tenia uͦ extrema pars uittȩ quȩ dependet corone.
Qͥeticulum est quod colligit comas: dictum ab eo
quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia
capitis mulierum sunt uocata: ex eo quod caput au¬
ro discernant. Nam discriminare diuidere dicit᷑.
Antiȩ st̃ cincumi dependentes ꝓpe auriculas. greco
uocabulo ab auribus. Acus sunt. quibus in feminis
ornandorum crimum compago retinetur. ne laxius
fluant : et sparsi dissipentur. In aures. ab aurium
foraminibus noncupatȩ: quibus preciosa grana la-¬
pidum dependent. Harum usus in grecia puellȩ
uitaq aure: pueri tantum dextra gerebant. Tor¬
ques sunt circuli aurei a collo ad pectus usq pen-¬

Expanded text:
mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. Acus sunt qornandorum crinium compago retinetur ne laxius fluant et sparsi dissipentur capilli. Inaures ab aurium foraminibus nuncupate, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque pen
Abbreviated transcription (Latin):
ostiȩ fac̾tũ. Pilleum autem dictum a pelle ostiȩ un¬
de fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat. quod
Diadema ẽ ornamentum capitis matronarum ex
auro et gemmis contextum. quod in se circumactis
extremitatibus retro astringitur.: et ex inde dictum
grece quod p̃ligetur. Nimbus est fasciola transuer¬
sa ex auro: adsuta in sinteo. quod est in fronte femi¬
narum. Plautus. Quo magis eam aspicio. tam ma¬
gis nimbata ẽ. Nam et lumen quod eura angłorũ
capita pingitur. nimbus uocatur. licet nimbus sit
densitas nubis. Capitulum ẽ quod uulgo capitulare
dicunt: idem et cappa. uł quod duos apices ut cappa
littera habeat. ulquia capitis ornamentũ ẽ. Mitra
est pilleum frigium caput ꝓtegens. quale ẽ ornam̃tũ
capitis deuotarum: sed pilleum uiroꝵ ẽ: mitre autẽ
feminarum. Redimicula autem sunt quibꝰ mitra alli.¬
gatur: pilleum autẽ ut p̃diximus ab pelle erat. nã

Expanded text:
hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unhostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nimbus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus Poen. 348: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. Mitra est pilleum Phrygium, caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pilleum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pilleum autem, ut praediximus, a pelle erat: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatores romani et reges quidam gentiũ aureis
coronis utuntur: ꝑse thi̾aras gerunt᷑. sed reges rectas.
satrape incuruas. Reꝑta autem thiara a semira¬
mide assyriorum regina: quod genus ornamenti ex¬
inde usq hodie gens ipsa retinet. Athenienses enĩ
cicladas aureas gerebant: partim in uertice. ñ nulli
in fronte. Non enim eadem sunt in signia omnium
regnorum. Gentilium uates infulas. apices. pillea.
siue galearia utebantur. Infula est fasciola sacerdo.
capitis. alba in modum diadematis. a¬
qua¬
I uittȩ ab utraq parte dependeñ.
in fuiam uinciunt. Unde et uittȩ dictȩ
sunt quod uinciant. Infula autem plerumq lata
erat: plerum ꝙ tortilis de albo et cocco. Apex est
pilleum subtile quo sacerdotes gentiles utebantur:
appellatiis ab apiendo id est alligando. Nam uir¬
gula quȩ in pilleo erat: conectebatur filo quod
fiebat ex lana ostiȩ. Ealerium pilleũ ex pelle cesȩ

Expanded text:
Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae
Abbreviated transcription (Latin):
a globo dictum ꝑ diminutionem. quasi globellum.
Penule quod ex eis panni texantur: ipsi enim discur-¬
runt ꝑ telam. Stamen dictum quia rectum stat.
⁊ rama. quod ua recta transmittatur ꝑ telam.
Est enĩ filum iitra stamen currens. Licia sunt
quibus stamina ligantur: quasi ligia. Ordiri. tex-
ueniemus. Ornamenta dicta: eo quod eorum
cultu ora uultusq decorentur. Pruna ornamenta corona
in signe uictoriȩ. siue regii honoris signum. quȩ idõ in
capite regum ponitur. ad significandos scilicet circũ fu¬
sos in orbe populos quibus accinctus. quasi caput suum
existimant: quod is in potando mota uino capita uin¬
cire fasciolis instituerit. Idcuro olim linei ac lanei ge¬
neris corona fuisse. sicut erat in sacerdotibus genti¬
lium. Nom̃ coronȩ hac ex causa uocatum. eo quod
iutio circum aras curreretur. atq ad imaginem cir¬
ouitus uł cori. et formatã et nominatam coronam.

Expanded text:
a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia. Ordire est . veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum existimant, quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
ela pro longitudine
staminum dicta: cuiꝰ diriuati¬
uum est telaria. Insubuli quia in¬
fra et supra sunt. uł quia instibulantur. Radii di¬
cti. quia radendo fiunt. Pectines. quod plexa fila red-¬
dant et imprimant. Colum quod sit in longitudi¬
ne et rotunditate. quasi columna. Fusum quod ꝑ
ipsum fundatur quod netum ẽ. Alibrum quod in eo
liberantur fila id est soluantur. Calatum enini leue
gestamen ex ligno uł canna aut ex iunco factum: in
qua ut pensa ponuntur. uł leguntur flores. Cala
enim grece lignum ẽ. a quo diriuatum ẽ calatum.
Nam latine quasillum dicitur. Cicero in filippicis.
aut uero inter quasilla pendatur aurum. Pensum
mulierum a pendendo dictum : unde pensa et im¬
pensa. Netum fila dicta uł quia ex pilis animalium
sunt: uł quia laneficium filis tenuibus constat. in
modum pilorum. id est quasi filorum. Mataxa qͣsi
metaxa. a circuitu scilicet filorum. Nam meta cir¬
cuitus uł quod transferatur. Globellum. corrupte

Expanded text:
ela pro longitudine staminum dicta, cuius dirivativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo dirivatum est calathum. Nam Latine quasillum dicitur. Cicero in Philippicis 3, 10: 'Aut vero inter quasilla pendatur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte
Abbreviated transcription (Latin):
mine suo fecisse dicatur: ut est fabula de
adulterio martis et ueneris. Mendatium
tres habet species. Incredibile quod factum ñ
ẽẽ credatur. ut adolescentem qui de siculoli¬
tore ingredientes africam classes uiderit. Im
possibile ẽ: ut clodius insidias miloni fecerit.
et idem occisus sit a milone. contrarium ẽ:
nam si insidias fecit occidit. occisus ẽ si fecit
insidias. Hec distributio in contrarium refor¬
mata. catasceue ꝓderit. Oportebit tamen
principia sic ordinari ut aut credendum eẽ
ueterum auctoritati aut fabulis fidem non
habendam eẽ dicamus et ad id postremum
in anasceua requiramus. ne quid aliud sig¬
nificare uoluerint qui ista finxerunt: ut
scillam ñ marinam sed maritimam feminã
nec succinctam canibus sed rapacem aliquã
et in hospitalem uenientibus extitisse.
De prosopopeia.sXIII.

Expanded text:
mine suo fecisse dicatur; ut est fabula de mine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem, qui de Siculo litore ingrpossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in contrarium reformata catascevae proderit. Oportebit tamen priveterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. Et ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem venientibus extitisse. De Prosopoeia .
Abbreviated transcription (Latin):
atasceua ẽ confirmatio ꝓpositȩ rei. Ana¬
sceua autẽ contraria suꝑiori ẽ. Reuincit
enim non fuisse aut ñ eẽ quod natum aut
factum aut dictum eẽ proponitur. Ut si quis
cimeram neget fuisse: aut ñ fuisse confirmet.
Inter hȩc etꝰ thesin hoc inter ẽ quod thesis quã¬
uis et ipsa habeat disputationem in utrãq par¬
tem: tamen incertȩ rei quasi quȩdam delibera¬
tio uel coartatio ẽ. Catasceue autẽ et anasce¬
ue in his rebus quȩ uerisimiles ñ sunt: sed ꝓ
ueris ꝓponuntur. plerumq uersantur. Ana¬
sceue prima diuisio ẽ. inconueniens et men¬
datium. Inconuenientes species sunt. quod in¬
honestum ẽ. et quod inutile. Item inhonestum
tractatur. aut in dictis aut in factis. In dictis.
ut si qui indecora et ñ respondentia auctorita¬
ti dixisse dicatur. uelut si aliquis in famet
catonem illum censorium iuuentutẽ illam
ad nequitiem et luxuriã coortatum. In factis
ut si quis abhorrens aliquid a scĩmonia et no¬

Expanded text:
atasceva est confirmatio proposite rei. Anasceva autem contraria superiori est: revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum aut factum esse, vel dictum proponitur; ut si quis Chimeram neget fuisse, aut non fuisse confirmet. Inter has et thesin hoc interest, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incerte rei quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceua in his rebus, quae verisimiles non sunt, sed pro veris proponuntur, plerumque versantur. Anasceuae prima divisio est inconveniens et mendacium. Inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si qui indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur; velut si aliqui infamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et no
Abbreviated transcription (Latin):
duerbium dictum ẽ eo quod uerbis acci¬
dat. ut puta bene lege bene aduerbiũ ẽ.
iege uerbum. Inde gͦ dictum ad uerbiũ:
quod semꝑ uerbo iunctum adimpleatur. Uer¬
bum enim solum sensum implet. ut scribo. aduer¬
bium autẽ sine uerbo ñ habet plenam significa¬
tionem: ut hodie: adicis illi uerbum. hodie scribo:
et iuncto u̾bo. implesti sensũ
qͣsi particapiũ. A nomine enĩ uendicat sibigña
et casus. A u̾bo tꝑ̃a ⁊ significationes. ab utrisq nũm ⁊
sententiasq coniungat. hec. it. ꝑse nicħ ualet. s
n copulatione sermonũ qͣsi qͦddam ex hib glutinũ. Aut
enĩ noĩa sociat. ut augͦtinꝰ. ⁊ iheronimꝰ. aut u̾ba. ut scri¬
bit et legit. una aut̃ uis om̃iũ: siue copulent. siue dis¬
iungant. Copulatiue autẽ comunctiones dictȩ. eo qͦd sen¬
sũ uł ꝑsonas coniungant. ut ego ⁊ tu. eamꝰ ad forũ. ipsũ
⁊ sensũ c̃iunxit. Disiunctiue. q̃a disiungunt res ⁊ ꝑsonas.

Expanded text:
dverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum.quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerusententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas,
Abbreviated transcription (Latin):
Cansales dicunt᷑ a causa. eo qͦd aliqͥd cogitant fa. eere. ut
puta. occido illũ. qͥ habet aurũ. causa ẽ. Rationales dñr:
a ratione qua qͥsq utit᷑ in faciendo. ut quomͦ eũ occidam
ne agnoscar. ueneno an ferro. De prepositione.
De prepositione.

Expanded text:
Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar? veneno an ferro?' De praepositione . Praepositio
Abbreviated transcription (Latin):
gorias constat. quia non possunt nͥ ex subiec᷑¬
tis agnosci. Quis enim quid sit homo possit
agnoscere. nisi aliquem hominem sibi ponat
ante oculos quasi subiectum Nomini: Hoc
opus aristotilis intelligendum ẽ. quando
sicut dictum ẽ quicquid homo loquitur. int̾
ad libros intelligendos: qui siue rethoribꝰ siue
dialecticis apponuntur.

Expanded text:
gorias constat, quia non possunt nisi ex subiecgorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? opus Aristotelis intente legendum est, quando, sicut dictum est, quicquid homo loquitur inter r. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis applicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Usia autem substantia ẽ. id ẽ ꝓprium
quȩ cȩteris subiacet: reliqua nouem acciden¬
tia sunt. Substantia autem dicitur ab eo
quod omnis res ad seipsam subsistit. Corpꝰ
enim subsistit. et idõ substantia ẽ. Illa uero
aceidentia quȩ in subsistente atq subiecto
sunt. substantiue ñ sunt. quia ñ subsistunt
sed mutantur: sicut color uł forma. De subiecꝰ¬
to autem et in subiecto. quasi de ipso et in
ipso. Ubi enim dicitur de subiecto substantia
est. quasi dicatur de substantia. Ubi autem
dicitur in subiecto accidentia sunt. id ẽ. quȩ
accidunt in substantia: ut quantitas quali¬
tas uł figura. De subiecto igitur. genera et
species. in subiecto accidentia sunt. Ex his
nouem accidentibus tria intra usiam sunt.
quantitas et qualitas. et situs. Hȩc enim sine
usia eẽ non possunt. Extrausiam uero sunt
locus tempus et habitus. Intra et extra usiã.
relatio. facere. et pati. Appellataᷤᷤ autem cate¬

Expanded text:
tur. Usia autem substantia est, id est proprium, tur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; reliqua novem accidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem cate
Abbreviated transcription (Latin):
sex habet. dextram et sinistram. Ante et re¬
tro: sursum et deorsum. Parces quoq iste sex
heri. Porrositus. a positione dictus: ut quis
aut stet aut sedeat. aut iaceat Habitus ab
habendo aliquid dictus. ut habere scientiã
in mente. uirtutem incorpore. circa corpus
uestimentum. et cetera: quȩ ad habendi modũ
designato adoctoribꝰ numero cõp̃hendunt᷑.
Lam uero agere et pati ab agentis et patientis
significatione consistunt. Nam scribo. uocis
actum habet. qm̃ facientis rem indicat. Seri¬
bor patientis ẽ. qm̃ pati se ostendit. In his enĩ
nouem generibus quorum exempli grã quȩ¬
dam posita sunt. uł in ipso substantię gene¬
re quod ẽ usia. innumerabilia reꝑiuntur.
Nlam et ea quȩ intellectu capimus. id ad alte¬
rutrum horum decẽ p̃dicam̃torum sermone
uulgamus. Plena enim sententia de his ita
est. Augustinꝰ magnus orator. filiꝰ illius. stans
in tẽplo. hodie infulatus. disputando fatiga¬

Expanded text:
sex habet, dextram et sinistram, ante et resex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex hodie. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
stantia. quantitas. qualitas. relatio. situs. lo¬
cus. tempus. habitus. agere. et pati. Substan¬
tia ẽ quȩ ꝓprie et principaliter dicitur. quę
neq de subiecto predicatur. neq in subiecto
est. ut aliquis homo uel aliquis ȩquus. Sedȩ
autem substantiue dicuntur in quibus spe¬
ciebus ille quȩ principaliter substantiuę
pͥmo dictȩ sunt. In sunt atq clauduntur.
ut in ho mine cicero. Quantitas est
mensura per quam aliquid uel magnum uł
minus ostenditur: ut longus. breuis. Quali¬
tas ẽ ut qualis sit orator an rusticus. niger
aut candidꝰ. Relatio ẽ quȩ refertur ad aliquid.
Cum enim dicitur filius. demonstratur et
pater. Hȩc relatiua simul incipiunt. Nãq
seruus ac dominus uno tempore exordium
nominis sumunt. nec aliquando inuenitur
dñs prior seruo. nec seruus domino. alterum
enim alteri preeẽ ñ potest. Locus est ubi sit.
in foro. in platea. Loci autem motus partes

Expanded text:
stantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, lostantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus, habitus, agere et pati. Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut aliqui homo vel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntur, in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero. Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes
Abbreviated transcription (Latin):
ecuntur aristolis cathegoriȩ que lati¬
ne predicamenta dicuntur: quibus
ꝑ uarias significationes omnis sermo conclu¬
sus ẽ. Instrumenta categoriarum sunt tria.
idẽ. pͥma equi uoca. scd̃a uniuoca. tercia de¬
nominatiua. E qui uoca sunt quando multa¬
rum rerũ nomenunũ ẽ. sed ñ eadem diffinitio
ut leo. Nam quantum ad nomen ꝑtinet.
et uerus et pictus. et cȩlestis leo dicitur. Qnͣtũ
ad diffinitionem ꝑtinet. aliter uerus diffi¬
nitur aliter pictus. aliter cȩlestis. Un iuoca
sunt. quando duarum aut plurium rerũ
unum nom̃. ẽ. et diffinitio ut uestis. Nam
et bẏrrus et tunica. et nomen uestis. pos¬
sunt accipere et eius diffinitionem. Ergo
hoc uniuocum in generibus eẽ intelligitur:.
quia et nomen et diffinitionem dantꝰ for¬
mis suis. Denominatiua id .ẽ. diriuatiua
dicuntur. quecũq ab aliquo solo differentiȩ
casu scd̾m nomen habent appellationem: ut
a bonitate bonus et amalitia malus. Catego¬
riarum autem species decem sunt. id est sub¬

Expanded text:
untur Aristotelis categoriae, quae Latine praedicamenta dicuntur: quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria, id est prima aequivoca; secunda univoca; tertia denominativa. Aequivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, et verus et pictus et caelestis leo dicitur; quantum ad definitionem pertinet, aliter verus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Univoca sunt, quando duarum aut plurimarum rerum unum nomen est et definitio, ut vestis. Nam et birrus et tunica et nomen vestis possunt accipere et eius definitionem. Ergo hoc univocum in generibus esse intellegitur, quia et nomen et definitionem dat formis suis. Denominativa, id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est sub
Abbreviated transcription (Latin):
indicus est. iacinetum prope referens. Quidam autẽ
eoꝵ cristalli similes capillamentis intercurrentibus ob¬
scurantur: ex quoetiam uitio illoꝵ nomen ẽ. Plmetisti¬
zontas appellatus. quia eiꝰ extremus igniculus in ame¬
tisti uiolam exit. Celedonia ex hirundinum colore uo¬
cata. Et duorum ẽ generum: quarum una ex altera
parte purpurea. et alia pura nigris interuenientibꝰ
maculis. Cianea sciciȩ gemia ceruleo coruscans nitore.
pura interdum. et punctulis intermicantibꝰ aura¬
tis puluisculis uarians. Rotidis rosea ẽ: et ex eo
nomen accepit.
x. De candidis gemmis

Expanded text:
Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. § 10 De candidis. M
Abbreviated transcription (Latin):
Nter purpureas geminas principatum ametistꝰ
indicus tenet. Ametistus purpureꝰ est ꝑmuixto
iuolatio colore.: et quasi rosȩ nitore leniter quasdã
flaminulas fundens. Alterum eius genus des¬
cendit ad iacinctos. Causam nominis eiꝰ afferunt.
quia sit quiddam in purpura illius non ex toto
igneum. sed uini colorem habens. Est autẽ sculp¬
turis facilis. Renera eiꝰ quinq. Saffirus ceru-¬
leus est cum purpura: habens pulueresnaureos
sparsos. optimus apud medos. nusquam tam̃ per-¬
lucidus. Lacinctus ex nominis sui flore uocatus.
hic in ethiopia inuenit᷑. ceruleum colorem habens.
optimus. qui nec rarus est. nec densitate obtunsꝰ.
sed ex utroq tem ꝑamento luce purpuraq refulgens. Hic
autem ñ rutilat equalit̃. sereno enim ꝑspicuus atq gratꝰ ẽ
nubilo coram oculis euanescit. atq marcessit: in os missus
frigidus est. insculpturis durissimus. nec tamen inuictꝰ.
nam adamante inscribitur et signatur. Iacincti zonta

Expanded text:
Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam auratum in modum flamme formatũ.
quoniam sol plurimum in se caloris atq ignis hab&.¬
X XX II. De carceNbus
N circo unde emiituntur equi carceres dixerunt.
ab ea re qua et ille carcer qui ẽ in ciuitate: quod ut
ibi homines dampnati atq inclusi: ita hic equi co.¬
hercentur: ne exeant antequam signum emittañ.
XXXIII. De Aurigis

Expanded text:
quoddam auratum in modum flammae formatum, quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. § 32 De carceribus. In Circo unde emittuntur equi carceres dicuntur, ab ea re qua et ille carcer qui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentur, ne exeant antequam signum emittant. § 33 De aurigis