comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nplana hus qui sociandi
sunt cuicñq militie. qu a sine di¬
mirus ꝓbatoriis adipisci nõ p̾st̾.
s picuioprimatũ unius ciũq of¬
firii ip̃as aũtenticas sacras que
dunam nrẽ pietatis ꝯtinẽt an

Expanded text:
plaria his, qui sociandi sunt cuicumque militiae, quam sine divinis probatoriis adipisci non possunt, sed periculo primatum uniuscuiusque officii ipsas authenticas sacras, quae divinam nostrae pietat
Abbreviated transcription (Latin):
dinc. insi p̃cedẽtib sacus ꝓbatori¬
is militic seciari. sic̃ subnexa no¬
citis demõstrat. adipiscipcipim.¬
biisscientib qui exaliqua parte
p̾sentis niẽ serenitaris legis for¬
m am. ꝯnirietia ułnegligenitia
quada colludrre temptaner̃t. nõ

Expanded text:
dine nisi praecedentibus sacris probatoriis militiae sociari, sicut subnexa notitia demonstrat, adipisci praecipimus: scientibus his, qui ex aliqua parte praesentis nostrae serenitatis legis formam coniventia vel neglegentia quadam colludere temptaverint, non
Abbreviated transcription (Latin):
dium iduenorõit aut dona¬
ine. aut dotis noĩe deperit. a¬
auferreliceat S tauis cẽtris
qr int̾ueteres dubitabatin.
⁊ aquibda locatio. aquibodã
uenditio existim abatiiliex
zenomanalata ẽ. q̃ emphr¬
teoseos cc̃tus pr̃opria stati¬

Expanded text:
praedium vendiderit aut donaverit aut dotis nomine dederit aauferre liceat. sed talis contractus quia inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana lata est, quae emphyteuseos contractui propriam statu
Abbreviated transcription (Latin):
capitłis sactis affacibdiuerecor¬
datoĩs marciani quos se meinisse
asserũt uauturis exceptoħ̾q in¬
hac scionedenimꝰ aduocatoquo
utuntur offo. ab exordio incipien¬
dousq adtͥminũ finemq nego¬
cut̾aiam dumtuxat ꝑtẽsolidip̃s¬

Expanded text:
capitulis sacris adfatibus divae recordationis Marciani, quos se meruisse adserunt, valituris, excepto hac sanctione decernimus. Advocato quoque arbitros hoc utuntur officio, ab exordio incipiendo usque ad terminum finemque negotii tertiam dumtaxat partem solidi
Abbreviated transcription (Latin):
extitent quodq meñ tubẽs
tenes possides possidẽs ne do¬
lone malo fecisti quo min
stipłatu̾s ẽ anius angems
spopondit mumenus neci

Expanded text:
erit quodque tu meum habes tenes possides possideresve dolove malo fecisti, quo minus stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Nu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊is suus trus eẽ ce perit ꝙ casi¬
b quibdã efficiprimolibro.
cradidimuslincipit tecum eẽ
noxalis actio que ante diec¬
ca fuiss. ¶ Sisnus dno noxia
ꝯmiẜitactio nulla n ascitur. iͦ¬
n amq interdum ⁊ cum qui in
ẽĩus potestate ẽ nulla obligo¬

Expanded text:
is servus tuus esse coeperit quod casibus quibusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namque inter dominum et eum qui in eius potestate est nulla oblig
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit inquo consist̾e ñ potunt.
nõ potͥes quẽ admodum si dñs
in ẜminisnum aliquid omise¬
rit. nec si manumissusuł ali
masculis ⁊ feminis admiẜũt.
 me filiam innoxiam aliida
proponendas eẽ cum apird

Expanded text:
ta sit in quo consistere non potuit: non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel almasculis et feminis admiseruntme filiam in noxam alii darproponendas, cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
rõe ꝑmissum ẽ diũs noxededit¬
onc defimginamq erat. fnq̃¬
corporadrũs dam pnosamẽe¬
¶ donuanus noxali inditio ser¬
dampnum ei cui deditus ẽ it¬
sarcent. quesita peccuma au¬
xilio p̃toris inutodnõmaur¬

Expanded text:
 noxae deditione defungi: namque erat iniqucorpora dominis damnosam esse. Dominus noxali iudicio serdamnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito dom
Abbreviated transcription (Latin):
raptorum. ¶ omnis asit no¬
xalis accio capudsequitur. nã
si ẜuus tuus noxiam ꝯmiẜit.
quam dirintua potũte sititecũ
ẽ actiossi au̾t mnalt̾rus potãtẽ
puen̾it. cum illo incipit acto¬

Expanded text:
norum raptorum. Omnis autem noxalis actio caput sequitur. nam si servus tuus noxiam commiserit, quamdiu in tua potestate sit tecum est actio: si in alterius potestatem pervenerit, cum illo incipit act
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationes. hunc aute
scissime maioris eccłicexci¬
lentem expensam admedi¬
ocrem quedam atq portabi¬
lem statum querere quati¬
tatem quatenus muititu¬
do ei erxpensarum minuatũ¬

Expanded text:
ordinationes, hinc autem sanctissimae maiori ecclesiae excellentem expensam ad mediocrem quandam atque portabilem statuere quantitatem, quatenus multituei expensarum minuatu
Abbreviated transcription (Latin):
sir bĩs subscitutus nãin oribio
Ien stitutũ c̃urcũ elus etatis si¬
sce nopossũt parẽtes eis faci¬
slitistionẽ innroposiumus es¬
dice. qua prospectumẽ ñ siꝗs¬
enete captos hãt fiuios łnepo¬
tes uł neptes cui̾cũq sexusł¬

Expanded text:
oribus institutum est, ut, cum eius aetatis scere non possunt, parentes eis facinstitutionem in nostro posuimus codice, qua prospectum est, ut, si mente captos habeant filios vel nepotes vel pronepotes cuiuscumque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
menc̃tuutis ueĩam mereatũ.
qui n̾o accep̃ aut ꝓmissione
suscepit aut ei probetur. siqdẽ
acomitte rex prinacu exiget.
⁊dignitatẽ seu cingulũqd ht
mutroq caũ amittat. si aũt
criminał sit accãtio ꝯfiscatio¬
tatur mexilium qui pꝑaccep¬
nequinent. iuret psõa queda

Expanded text:
entu litis veniam mereatur, qui vero accepit aut promissionem suscepit aut ei probatur, si quida comite privatarum exigatur, et dignitatem seu cingulum quod habet in utroque casu amittat. Si autem criminalis sit accusatio, confiscatioiatur nequiverit, iuret persona qua
Abbreviated transcription (Latin):
hũĩt ⁊ħ pbito sacramẽtoipse
dem libsit. litigator aũtꝙ no
potuit oñdere impeccunicũi
quidẽ cirĩs extimationẽ litis
acomite prinatay rey exigat᷑.
litequippe euentũ proprinm

Expanded text:
hoc praebito sacramento ipse ber sit, litigator autem, qui non potuit ostendere, in pecuniariis quidem causis aestimationem litis a comite privatarum exigatur, l
Abbreviated transcription (Latin):
substine ant. ⁊cãc. ap̃ ꝯpetẽtes
minentim. siaũt alitigatore
cumariis caĩs memoratisi
subiaceat penis./ si quis aũr
litigantium iunmerit ñ de¬
disse aut nõ promisisse intra

Expanded text:
t causa apud competentes minetur. Si autem a litigatore uniariis causis memoratis subiaceat poenis. Si quis autem litigantium iuraverit non dedisse aut promisisse, intra
Abbreviated transcription (Latin):
mos coꝵ nec nõ ⁊ ciuuslibet pro¬
uincie iudices ⁊ eoꝵ offitianẽ¬
dicari. Eos aũtqui tulia teliq̃¬
runt ⁊ participes eoꝵ sceleris
capita lepericulũ substinere.
Talem uomuliere ubic̃q acũ¬

Expanded text:
mos eorum nec non etiam cuiuslibet provinciae iudices et eorum officia vindicari, eos autem qui talia deliquerunt et participes eorum sceleris capitale periculum sustinere, talem vero mulierem ubiqu
Abbreviated transcription (Latin):
dentib caĩb sen relictis uałe.
⁊ omnib moĩs uendicari scĩ.
ꝑprescentem enim legẽ nuꝑ
futuris temporib suan inbeꝵꝰ¬
¶ Tua igitigloria que ꝑ pre¬
sentem legem ⁊imper petun
ualituramnra sanceit trãql

Expanded text:
dentibus casibus seu delictis valere et omnibus modis vindicari sancimus; per praesentem enim legem nuper futuris temporibus servari iubemus. Tua igitur gloria quae per praesentem legem in perpetuum valituram nostra sanxi
Abbreviated transcription (Latin):
nasterinm ⁊ adseculare inta
migrart hunc militia et bo¬
nore si ꝙ̃ ht prius spoliatũ ab
stea hiũsse probatus fiũt mo¬
nasterio in quomittitur ope¬
tere. sui̾o nirsus reliq̃rt moĩ¬
stenum cunecum iudex prom̃¬
tie inquamuentus fuerit tere¬
at⁊ subdito sibi offo ꝯmone.
cauit. aur corruperit assistria
aut diacõissã añmo̾asta ax̾ali
ã ꝙlib femĩa uenabile hĩtum

Expanded text:
nasterium et ad saecularem vitam migraverit, hunc militia et honore, si quem habet, prius spoliatum ab stea habuisse probatus fuerit, monasterio in quo mittitur competere. Si vero rursus reliquerit monasterium, tunc eum iudex provinciae in qua inventus fuerit teneat et subdito sibi officio conntaverit aut corruperit ascetriam aut diaconissam aut monastriam aut aliam quamlibet feminam venerabilem h
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dotalib instrĩs inẜtu. ¶ Si
no mulier fuent mõasterin
ingͥssa siłi mo retines euir n¬
up̃tialẽ donatoem.⁊ cãum do¬
tis ex morte muliens placitũ
reliquũ no dotis mulien resti¬
tui p̾cipimus asiquid auudex
reb. muliens apudeũ inucĩa¬
tur ambob aũt monachica
uitam eligentib ibemꝰ ucra¬
tib dotalibplacitis iꝵ reti¬
nere donacionẽ mptialem.⁊

Expanded text:
um dotalibus instrumentis insertum. Si vero mulier fuerit in monasterio ingressa, simili modo retineat vir nuptialem donationem et casum dotis ex morte mulieris placitum, reliquum vero dotis mulieri restitui praecipimus, et si quid aliud ex rebus mulieris apud eum inveniatur. Ambobus autem monachicam vitam eligentibus iubemus vacantibus dotalibus placitis virum retinere donationem nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
mate aut mmuitan eum aut il¬
ludere inq̃ cũq ec̃castica discip¬
lina qr ꝯcorporalia supplicia sb̃¬
stinebunt ⁊ exiuio ꝯͣdentur. pro¬
locorum ep̃is ⁊ qui subeis sũt¬

Expanded text:
mate aut imitari cum aut illudere in quacumque ecclesiastica disciplina, quia et corporalia supplicia sustinebunt et exilio contradentur; prolocorum episcopis et qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
suum monastenum ⁊ mauin
ingrediatur quascũq res tẽ¬
pore quo monascenum dete.¬
liquent hre m derur pprio mo¬
sus ẽ eas ꝯpetere uibentru s.

Expanded text:
suum monasterium et in aliud ingrediatur, quascumque res tempore quo monasterium dereliquit habere videbitur, priori mosus est eas competere iubemus.
Abbreviated transcription (Latin):
stertum firiis nõ extantibus.
monasteniom quo ingreditũ
sius reb fecerat dispositione
⁊ legittimamꝑtem fiuiis de¬
putauit. ⁊ͥ sic liceat postqũa¬

Expanded text:
sterium filiis non extantibus, monasterio in quo ingreditur suis rebus fecerit dispositionem et legitimam partem filiis deputaverit, etiam sic liceat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstante adbuc m̾io. aut iur
solus autrixor sola intrane
psoa ꝑgens admon astenu
scema pceperit. Et siquide̾mr
eleg̾it monachicãntã. resti¬
⁊ suph̃ exnuptiali donatioe

Expanded text:
stante adhuc matrimonio aut vir solus aut uxor sola intraverpersona pergens ad monasterium schema perceperit. Et si quidem vir elegerit monachicam vitam, restiet super haec ex nuptial
Abbreviated transcription (Latin):
tendant discedendi comeatim
cere ausus f̾rũt. ⁊ militem S lc̃
inr̾ac̾m comeatũ drarisir eotẽ¬
poremquo barburoꝵ incursio ex¬
tirerir. atume cura p̃sentes in ca¬
stris atq apud signamilites eẽ
debeant quisqũa ab fin̾t capite

Expanded text:
tendant, discedendi commeatum cere ausus fuerit, et militem contra interdictum commeatu dimiserit eo tempore, in quo barbarorum incursio extiterit, et tunc, cum praesentes in castris atque apud signa milites esse debeant, quisquam afuerit, capite
Abbreviated transcription (Latin):
num moderationisunt cõ¬
missi. nec se extimare ideoꝰ
meruisse dignitutem ũ i¬
dicum pcepta despiciãt od̾
simeadem culpa ꝑsenerent.
quinq libraꝵ auri mulcte
obnocii subiugẽtur. bore
quo quemprodiderit. spo

Expanded text:
sunt moderationi commissi, nec se existimare ideo meruisse dignitatem, ut iudicum praecepta despiciant. Quod si in eadem culpa perseverent, quinque librarum auri multae obnoxius subiugetur, honore quoque quem prodidit spo
Abbreviated transcription (Latin):
rina dncia ex quͣacũq ec̃i suł
ex quocũq titulo fiscał d̃ biti
cum ad prom̃ciamactunẽ
sine idexpret̾ito reliquu tra¬
batur. sine p̃sentis tp̃ris tribu¬
ta solu ꝯueniat s rector es p¬
ninciaꝵ freꝙ̃ter ad ennts co

Expanded text:
tina officia ex quacumque causa, ex quocumque titulo fiscalis debiti, cum ad provinciam mittuntur, sive id ex praeterito reliquum trahatur seu praesentis temporis tributo solvi conveniat; sed rectores provinciarum frequenter adeundo co
Abbreviated transcription (Latin):
agũtur diseentes approbeni
eos qui nramiegem inlitels
poĩtam. apudsemet ip̃os õn¬
derunt opib adimpleri.¶Q
igitur a nobscĩta sunt ⁊ sacrũ
ordinem statumq crstodiũt
obsuatione decero c̃oẜuent
ppetue untegre⁊ sclssimi patͥ¬
arche unius cuin sq diocesis
⁊ deo amabiles metropolite
cram disciplinam cusbodien¬
tes inmolatam penã inini¬
nente ħ prenarieantequo peĩ¬
tus alienus sit adeos ⁊mpo¬
sito sibis acerdotii oroine. Ñ
uelud indignus hexcludit᷑.
liam uero uniusisdamus.
cuiusq sint officiiuł ꝯu̾satio¬
ius respicientibꝰ aliquid bo
rpuarican ⁊ nunciare nobis
⁊ ad impium qd̾ semꝑẽ unos¬

Expanded text:
aguntur discentes, approbemus eos qui nostram legem in litteris positam apud semetipsos ostenderunt operibus adimpleri. Quae igitur a nobis sancita sunt, et sacrum ordinem statumque custodiunt observationem, de cetero conservent perpetuo integra et sanctissimi patriarchae uniuscuiusque diocesis et deo amabiles metropolitaecram disciplinam custodientes inviolatam, poena imminente haec praevaricanti, quod penitus alienus sit a deo et imposito sibi sacerdotii ordine; nam velut indignus hoc excluditur. Licentiam vero universis damus, cuiuscumque sint officii vel conversationis, respicientibus aliquid horum praevaricari, nuntiare nobis et ad imperium q
Abbreviated transcription (Latin):
uer q̃ cura fiuas simili codictiõe
suãdũ. cum aũt pr̃nos honores
solo clarissimo. susceptumĩcla¬
rissimatris sciendẽ dignitate
mansum. ¶Dem
lerib fuerint maculasse
eti ablatis codicilloꝵ. insi

Expanded text:
etiam circa filias simili condicione servandum. Cum autem paternos honores ore vel solo clarissimo susceptum in clarissimatus sciendum est dignitate mansurum. D. leribus fuerint maculasse ti, ablatis codicillorum insi
Abbreviated transcription (Latin):
ne gecu publici abstra
eius absentia co̾cinuasse mon¬
strecur. usq ad decimũ locũ ꝓcr
dubiode gradetui ꝙ siq̃driẽnio
tenus abfuerit. noinssim collo¬
ceruiqnꝙ nio aũt sursi fuerit de¬
nagat᷑. ipõ iam cingulo spoliad̾
ẽ indignũ ꝗppe ẽ desides ac ꝓpri¬
is tam diuminus aberrantes
quos ẽẽ conucuit assiduos nũaĩ.¬

Expanded text:
negotii publici abstraheius absentia continuasse monstretur, usque ad decimum locum procul dubio regradetur. Quod si quadriennio tenus afuerit, novissimus collocetur. Quinquennio autem si fuerit devagatus, ipso iam cingulo spoliandus est. Indignum quippe est desides ac propriis tam diu muniis aberrantes, quos esse convenit adsiduos, nu
Abbreviated transcription (Latin):
qx suĩ apsidis possessis ꝑmuti¬
turp̃is geditoribrescissa t̃¬
ditione eam rempetere .a.dice
cam rem traditam nõ ẽẽ. ⁊ ob
idinbonis debiroris mansis¬
se. ¶ Item ẜuiãna ⁊ quasi ser¬
uiana. que q̃ypothecuria uo

Expanded text:
 praesidis possessis, permittitur ipsis creditoribus, rescissa traditione, eam rem petere, id est dicere eam rem traditam non esse et ob id in bonis debitoris mansisse. Item Serviana et quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vo
Abbreviated transcription (Latin):
iudiccum cc̃ fecit. quinqi
pondo aun de facultutibus.
alias deoftitiis suis totide. ⁊̃
q̃decun alib qui exequi na¬
ac iussa festinant. nouente¬

Expanded text:
iudicum contra fecerit, quinque pondo auri de facultatibus, alia de officiis suis, totidem et de curialibus, qui exsequi male iussa festinant, nove
Abbreviated transcription (Latin):
I il signuis auctoritas⁊
ut unusi cognoscant deemo¬
lum̃tis eoꝵ trq offitii fucul¬
tatib .xii. libraꝵ auri fisci cõ¬
modis exigendas. siquisqu
post bac memoraca p̃ta mu¬
tilare temptauerit. nõ mĩore
decͥnendã pena siã prata pͥua¬
torum anciocenoꝵ fucrint de¬
uastata. ita tñrut sine lesioie
promincialisi proudeant cmͣ¬
ales quo pacto animalium
mlitanum pascm ꝯsulatũ.
ꝯ precipne reipriuate nrẽpni¬
tio som ẽmilitum molestia fa
semus. ne hoc demceps usiu¬

Expanded text:
 Insignis auctoritas tut universi cognoscant de emolumentis eorum tuique officii facultatibus duodecim libras auri fisci commodis exigendas, si quisquam posthac memorata prata mutilare temptaverit: non minore decernenda poena, si etiam prata privatorum antiochenorum fuerint devastata: ita tamen, ut sine laesione provincialium provideant curiales, quo pacto animalium militarium pastui consulatur.  praecipue rei privatae nostrae perniciosum est militum molestia fatsuimus, ne hoc deinceps us
Abbreviated transcription (Latin):
cur in pascinsi
saltiba rei pͥnae
pensio dereat a¬
pliari nequaqua ꝑlibidiẽor¬
dinum augm̃ta facienda syt.
⁊ enimid cuoo graniorẽ pẽsio¬
nemmponi abordinib aoce¬
pimus. ut aĩalia exrebus p̾¬
uatis nr̃is alocoꝵ pastib aroc¬
antur. o d̾fi nõ oport̾e diuei

Expanded text:
cur in pascuis saltibus rei privatae pensio debeat ampliari , nequaquam pro libidine ordinum augmenta facienda sunt. Etenim idcirco graviorem pensionem imponi ab ordinibus accipimus, ut animalia ex rebus privatis nostris a locorum pastibus arceantur: quod fieri non oportere di
Abbreviated transcription (Latin):
b easũma ĩputanda qͣm semei
flagitantib eisdem errogasse i¬
monstrauer̃t. n am adulustres
quo magres utriusq militie sa¬
en apices ꝯuirerunt. quib pro¬
uda scĩone decermmus. ut bre¬
ues añ indictõis pricipiũ. sũma

Expanded text:
 ea summa inputanda, quam semel flagitantibus isdem erogasse monstraverint. Nam ad illustres quoque magistros utriusque militiae sacri apices cucurrerunt, quibus provida sanctione decrevimus, ut breves ante indictionis principium summa
Abbreviated transcription (Latin):
onũ. aut q̃ scolaꝵ tribunos. ł uuroᷤ
illustres comites. solimitas tua
faciat puenur. utimeminerunt
xcellentia tua errogato¬
nis psusceptores fce i
modum qũ atirate brenin con¬
datu sit diligentius exploretur.
ac siquid amplius actuanos.¬

Expanded text:
onum aut etiam scholarum tribunos vel viros illustres comites sublimitas tua faciat pervenire, ut meminerint xcellentia tua erogationis per susceptores factae modum quantitate brevium condatum sit, diligentius exploretur ac, si quid amplius actuarios
Abbreviated transcription (Latin):
prima Ste eou̾bo nsaẽ. ¶Lete¬
pue corporesuo dampnũ dedit.
ideoq meñ qui aliomõdamp¬
num derent utiles actiones
ut rumperetur. aut pecus inti
manem ascenderet. uł imꝑ
uteum descenderec. ⁊ itais a¬
scendendour descendẽdo mor¬
tuus fuerit. aut aliqua ꝓtecor¬
poris lesus eritũtius ncazac

Expanded text:
prima parte eo verbo usa est. Cetepue corpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles aut rumperetur; item si em ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporis laesus erit, utilis in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽssmꝑicia quo culpe anũatur.i
ueluti si medicus ideo ẜ uũtimu
occid̾it qd̾ eum male secuent. a¬
ut ꝓperꝗm ei medicamenta de¬
eas nõ potuetit. cum alius fur
decoquo qui cum equouebere¬
tui ĩpetum quo eius aut propt̾
infimutatem aut propt impiti¬
am suan retinere nõ potnerit.¬
¶ His aut u̾bis legis quãti idi o¬
centia ex primitui sut siqs hoie
tuũ quihodie claudus aũ uscus.¬

Expanded text:
itia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secuerit aut perperam ei medicamenteas non potuerit, cum alius firmde eo quoque, qui cum equo veheretur, impetum ejus aut propter infirmitatem, aut propter imperitiam suam retinere non potuerit. His autem verbis legis quanti in ntentia exprimitur, ut si quis hominem tuum qui hodie claudus, aut mancus
Abbreviated transcription (Latin):
e pasci dicũturquales sut equi.
muli. asim. boues. oues capre.
desuib quo idem placuit. nam
sic deniq ⁊ homenis ĩ hodissca a¬
it sicut helius narcianus ĩsuic¬

Expanded text:
e pasci dicuntur, quales sunt equi, muli, asini, boves, oves, caprae. de suibus quoque idem placuit : namsic denique et Homerus in Odyssea ait, sicut Aelius Marcianus in sui
Abbreviated transcription (Latin):
cie sue fimbtamquã hiis e¬
oruntinuinterdẽs fuissi acces¬
sus peginos expectent conx¬
atussue ditius inꝑnicie
cutiaꝵ latitandisres perse
tis exequãtur. eorum cupi
conati fuennt. cunis quas

Expanded text:
ciae suae finibus, tamquam his eorum tantum interdictis fuisset accessus, peregrinos expeterent commeatus, ne diutius in perniciem curiarum latitandi spes tis exacuat, horum cupiconati fuerint, curiis quas
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯstituti sunt. ab hiĩmoĩ
necc̃itatib liberentur/ cũ exe¬
adem familia hac domo duo
adista obsequia destinarip
ex familia ecisse maĩ festũ ẽ
sine cuncta toẽ retinere d̾beb.¬
Ine periculotuo. ¶po¬
magratuis filiũ tlũ
ititore ꝯstiruci nec appellã¬
ditibi nec̃citus in cũ bebat. Sa¬
ne nõĩator qui filium impote¬
state positumno consenciẽte
patre admunus euocauit. Siꝰ
cñ ex nolutate tuai aña filiꝰ
decimofes nõ erat/ detrimẽ¬

Expanded text:
tate constituti sunt, ab huiusmodi necessitatibus liberentur, cum ex eadem familia ac domo duos ad ista obsequia destinari pex familia exisse manifestum est, sine cunctatione retinere debebSine periculo tuo magistratus filium tuum curatorem constituit nec appellandi tibi necessitas incumbebat. Sane nominator, qui filium in potestate positum non consentiente patre ad munus devocavit, si tamen ex voluntate tua antea filius decurio factus non erat, detrime
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ. cum sicinis proprus ĩ
mansionib solitis. ac publicis
maneant. aut siquis tamneci¬
a scira ꝯtempẜir. deco ac tribuip
eius ad nr̃am sciãm. tectoꝵ ac de¬
fensorumrelatoĩb protinus re¬
feratur. quatenus senenssime in
eos animaduertatur. ¶opr̃¬

Expanded text:
facultatem: cum signis propriis in mansionibus solitis ac publicis maneant: aut si quis tam necessaria scita contempserit, de eo ac tribuno eius ad nostram scientiam rectorum ac defensorum relationibus protinus referatur, quatenus severissime in eos animadvertatur.
Abbreviated transcription (Latin):
b sum̃tes ea nõ ⁊̃ priorib luti¬
mũnis simulasñ calup̃niacir¬
capatrũ dare succones pala ei
ẽ. qr miõres filii ex lege fci sũt
nem ⁊ decetero calupmias plu¬

Expanded text:
 eam non etiam prioribus legitimum ius simul et sine calumnia circa patrum dare successiones: palam enim est quia iuniores filii ex lege facti sunnem et de cetero calumnias plu
Abbreviated transcription (Latin):
scitum ẽnt siqͥnis uolu̾it legit¬
tuna suã facͥe sobolẽ ⁊ ñ hͣuit
uxorẽ .t. iliũ filioꝵ mrẽm aut
filios quidẽ ualde diligat. my¬
lier aut nõ sinc peceito sitapd
eumu digna sit quol łimo
tractata aut exstudio mulier¬
ẽcelata. aut afiliis auc aliter
forre ci diuitus acce dc̃tib ne

Expanded text:
s voluerit legitimam suam facere sobolem et non habuerit uxorem talium filiorum matrem, aut filios quidem valde diligat, mulier autem non sine peccato sit apud eum neque digna sit quolibet letractata aut ex studio muliere celata aut a filiis aut aliter forte ei divitiis accedentibus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pexistunt destinereñn eĩ prĩs
approbamus ꝯstitutione fe¬
ꝑatequitẽ introductã ⁊ orna¬
te poĩtam que ad opteẽs nã li
primitus naͣles circa quorn
succones nõ laborauimus se¬
mel ei eos efficiẽtes limos da¬

Expanded text:
im patris approbamus constitutionem terate quidem introductam et ornate positam. quae adoptiones naturaliuprimitus naturales. Circa quorum successionem non laborabimus: semel enim eos efficientes legitimos da
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ miciassic̃ pr eis distribu
minus alege moĩs omnibus
supplem̃ tum st̾e̾ fiet. illiuo si¬
u̾o siuoluernt crmales fiant.
¶Sĩo aliqui quidẽ eligant.
aliqui norefutẽt adeos qͥ eli¬
gũt re futũtiũ ueĩãt portioẽs.
tamq̃na filiis ñ existẽtib ita

Expanded text:
novem uncias, sicut pater eis distribueminus, a lege modis omnibus supplementum substantiae fiet. Illi vero si voluerint, curiales fiant; si vero aliqui quidem eligant aliqui vero refutent, ad eos qui eligant refutantium veniant portiones. tam
Abbreviated transcription (Latin):
scendat eoꝵ exin ꝑles ñ hac
ntiutate priuarem̾ sic̃ q̃ ana¬
stasu pie mẽorie q̃ nales ad¬
optare tribuitnõ eet importu¬
nam decetb nt̃is subicctis per¬
mittimusnisi adħ depositu
solũmosinnimus ut siqua
ucilitas aliquib in repoĩtaẽ

Expanded text:
scendat eorum exinde proles, non hac utilitate privaremus. Sicut etiam Anastasii piae memoriae, quae naturales adoptare contribuit, non esse inportunam de cetero nostris subiectis permittimus, nisi ad hoc positam solummodo sinimus, ut si qua utilitas aliquibus inde reposita est,
Abbreviated transcription (Latin):
terelinꝙͣ tu mpio p̃ces offer¬
re h declarantes. quia muit
nales suos filios restiuere
nacure ⁊antiq ingenuitati
ꝯsistrunt nicħ alegittis filii
differentes quo facto ex hoc
filios frui huimoĩ adnitorio

Expanded text:
ces offerre hoc declarantes, quia vult naturales suos filios restituere naturae et antiquae ingenuitati consistant nihil a legitimis filiis differentes; quo facto ex hoc filios frui huiusmodi adiutorio
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ iubentib roboretur.
noxius. qua drupli petitoẽ
teneatur. Que seueritas ĩ¬
sioms ad oromnanorumiu¬
dicum. offitiorumq t̾rorẽ
dehebit excurere. ut sieoru
uł gratiosa connmuentia. ł
ignobili dissimulationere¬
meritas admiserit cimalis

Expanded text:
nobis iubentibus roboretur. obnoxius quadrupli repetitione teneatur. Quae severitas iussionis ad ordinariorum iudicum officiorumque terrorem debebit excurrere, ut, si eorum vel gratiosa coniventia vel ignobili dissimulatione temeritas admiserit curialis
Abbreviated transcription (Latin):
quid indiceresuteacm̃ sedu¬
locunctorum studio pesitẽt᷑.
quecanoius instituti forma
conplectitim uł nr̃a clem̃tia
decernit inferentauił delega¬
tione sollempnit saneriẽte.¬

Expanded text:
quid indicere, ut ea tantum sedulo cunctorum studio pensitentur, quae canonis instituti forma complectitur vel nostra clementia decernit inferenda vel delegatione sollemniter sanciente
Abbreviated transcription (Latin):
mi̾ttit soient
aliiobliganq
fideuissoresi
appellãturquos hoĩes accipe
solent dũ qirantut dilige¬
sit oblig̃ocͤmi adiciatur fid̾¬
acccipiat. suie ip̃e dñs sit
ndq sibinaturaliter debe¬
tm̃i. ¶fideuissor nõ tinupse᷑
obligaturs q̃ br̃dem oblig̃o¬
cumpelinquit fidenissor ap̃.¬
cederet obligationẽ ⁊ sequi
põt. ¶ Sip̃lures sint fidenis¬
soresquot quot enunt ĩny¬
qui md soluenꝙo sũt titis

Expanded text:
mittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligensit obligatio cui adiciatur fideaccipiat, sive ipse dominus in id quod sibi naturaliter debetur. Fideiussor non tantum ipse obligatur, sed etiam heredem obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt nqui modo soluendo sint,
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosis talia delinquẽtib
priscis tp̃rib. ncigitur semꝑ
calefier delictum sinamus
ag̾e ꝓhibeamus proptẽa pre¬
senti.l.scĩmus ut siquidẽ quis

Expanded text:
gloriosis talia delinquentibus priscis temporibus. Ne igitur semper tale fieri delictum sinamus,agere prohibeamus, propterea praesenti lege sancimus, ut siquidem quis
Abbreviated transcription (Latin):
domo affectus ẽ filioꝵ ibide
ut unĩ filiiportõem⁊ mr acci¬
q̃ p̃discẽdẽtt ꝯcubina morte
forsan aua sepatõc fili ci do¬
mi sint tẽ damus ei eis abin¬
testato adduay mniciay noca¬
toe̾m. Siu̾o effrisa ocripiscen¬

Expanded text:
domo affectus et filiorum ibideut unius filii portionem et mater accipraedecedente concubina, morte forsan aut separatione, filii ei domi sint. Tunc enim damus eis ab intestato ad duarum unciarum vocationem. Si vero effusa concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
liens sunt. qũa potius antqͣ
minus amaiĩt indiscretaq¬
dem. que filioꝵ ⁊ nos nõ damꝰ
lupuriantib s pudicis legẽ
ñ aũt differentiam facimns
talia tractat sic ni nos aliam
inmasculis aliam infemĩs s
stere oĩo noluinus. pasciuero

Expanded text:
 sunt, quam potius aut quam minus amaverit, indiscreta quidem quae filiorum: et nos non damus luxuriantibus, sed pudicis legem. Non autem differentiam facimus talia tractat, sic neque nos aliam in masculis et aliam in feminis sstere omnino volumus, pasci vero
Abbreviated transcription (Latin):
del cõstoe̾m q̃ oĩo peniminus.
b̾ anobis scĩta sunt ⁊ nulla¬
penitusignorãtia nr̃aꝵ enit
legum nec qui sint legittimi
qui uonaturales nec quõ eis

Expanded text:
m omnino perimimus. Haec a nobis sancita sint, et nullpenitus ignorantia nostrarum legum, nec qui sunt legitimi qui vero naturales, nec quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
eis siliis legntimis nõ extan¬
tib ꝑ patinm munificẽtia
dedimus. s tñ ex hiis q̃ sb̾ ind̾
proueniunt cãs ꝑfectius si¬
mul clementiusq os derã tes
p̃sentem ponimus ugerplu

Expanded text:
egitimis non extantibus, per patrum munificentiam dedimus; sed tamen ex his quae subinde proveniunt causas perfectius simul clementiusque considerantes praesentem ponimus legem: plur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ nuales digni sunt cõione
segregati. ¶Que igitur plocr¬
erunt nobã ad hoĩum mede¬
lamatq natine supplemĩtu
phanc legem declarata sunt
rua sublimitas faciat omĩibi
manifestaprogramatibus

Expanded text:
naturales digni sunt communione segregati. Quae igitur placuerunt nobis et ad hominum medelam atque naturae supplementum per hanc legem decreta sunt, tua sublimitas faciat omnibus manifesta programmatibus
Abbreviated transcription (Latin):
oportere inquib pres donãt
fiuis aut relinquũt in hiis q̃
dantes ⁊ matriẜmꝙiam decis¬
disposicum ẽ ⁊ naturaliũ tute¬
expectut ut q̃ip̃a cõpetent̾e susi¬
piat ordinẽ a enm ẽmus qui
n ipõ nãlium noĩedignisunt

Expanded text:
oportere in quibus patres donant filiis aut relinquant, in his etiam dantes et matri secdispositum est et naturalium tuteexpectat, ut ipsa competentem suspiat ordinem et enumeremus, qui ue ipso naturalium no
Abbreviated transcription (Latin):
cia cospignos eẽ fecerunt. et
haẽ cum suamrẽ ño tonarin
oxultima dan uolũtate nlt̾iꝰ
aliquid ꝑmictentes. ¶ oio
filii quidem nd̃ sintriales cõ¬
cubina uo solũmobiis qui ñ

Expanded text:
cia eos dignos esse fecerunt, et hac cum sua matre, non donari neque ex ultima dari voluntate ulterius aliquid permittentes, si vero filii quidem non sint naturales, concubina vero solummodo his qui non
Abbreviated transcription (Latin):
teno uolununa ⁊ opus despͥe
nius cumq ħ deo prõpitio ꝑ¬
actum ẽ. tribumi anouiro ma¬
gnifico magro. ⁊ ex qliestore
Sacri palatiiminee nõ theop¬
hylo. ⁊ dorocheo uins ulũstri¬
souertiãa legum scĩam q⁊ cͥca

Expanded text:
s volumina et opus desperamus. Cumque hoc Deo propitio peractum est, Triboniano, viro magnifico, magistro et ex quaestore sacri palatii nostri, nec non Theophilo et Dorotheo, viris illustrisollertiam e
Abbreviated transcription (Latin):
piant. ¶ Et qd impriori tprẽ
mordio ingredianũ digm
tanto honoretantaq repti
felcitatent mmiitiũ uobis. ⁊ ꝯ
finis legum erudicoĩs. quo¬
cepũcipaliprocedat. ¶ Igittir y¬
post libros quinquagita di¬
gesto seu pandectarinqu̾o
omne. antiquũ collatum ẽ ⁊¬
quos x eundemure exceiiuz
tribur.anumnecno ⁊e ros s

Expanded text:
piant, et quod in priore tempore mordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principali procedat. Igitur post libros quinquaginta digestoram seu pandectarum, in quos omne ius antiquum collatum est quos per eundem virum excelsum Tribonian
Abbreviated transcription (Latin):
quĩq atutelauł cura possunt
excusan ẽxẽplocctoꝵ munerũ.
¶Iam ⁊ tutelaniulcura plaay¬
cuit publicum mimus ẽc̃.
¶ S adoptim uibinõprosiu̾it.
madoptõe aũtdati naturali
patuprosimittemnepotesi
Isi si inlibello amussi sunt quu¬
qui in ac̾ie amittũtru bngeĩꝑ

Expanded text:
quinque, a tutela vel cura possunt excusari exemplo ceterorum munerum: nam et tutelam et curam placuit publicum munus esse. sed adoptivi liberi non prosunt, in adoptionem autem dati naturali patri prosunt. item nepotes sed si in bello amissi sunt, quaequi in acie amittuntur: hi enim,
Abbreviated transcription (Latin):
patrepupilioruł. adulte orũ
crercuit. sicapstales fuerint nͦ
recociliatioint̾uenent. atutela¬
ułcura soient excusare. ¶ Item
siquis status ꝯtrou̾siam apu¬
piloꝵ prẽpassus ẽexcusatu a
tutela. ¶Item maior septuagm¬
ta. annis. a cutelaułcura sepõt
anra at constitutõe prohibent᷑
ad tucelamuicurã aspimresa¬
deo ut necexcusatione opus fi
Cte lam nocetunec adutus cñ¬
⁊ erac incunleeos qui alienoaui¬
ciliomreb sius administrãdis
Cegert noscuntu ⁊ subalusregỹ¬
⁊tu aliorumturelãuł crira su

Expanded text:
patre pupillorum vel adultorum exercuit, si capitales fuerunt nec reconciliatio intervenit, a tutela solent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela vel cura se potea nostra autem constitutione prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiatelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam su
Abbreviated transcription (Latin):
lscripsit/ Nlam ũ sꝑatimbũt
adnonas tutelas n̾õcati. ¶Etc
quiua potatem aliqua bentli
excus are sepossunt. ut diuusi
marehus sypsitis⁊ suscep̾tam
cutelam de serere non possunt.¬
¶ Itempplitem quãcu pupils¬
lo nładultotutorus curator
ht̃ excufare senemoptnfor¬

Expanded text:
scripsit: nam hoc spatium habent ad novas tutelas vocati. Et qui potestatem aliquam habent, excusare se possunt, ut divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere non possunt. Item propter litem, quam cum pupillo vel adulto tutor vel curator habet, excusare se nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eos qui satisoatoes accipi¬
unt. subsidłaria actionẽ ee.q̃
uitimũ els p̃sidiũp̾sit afferre.¬
¶ Subsidiana aũt actiodati
toribsatisdan nõ curauerunt.
autno ydonec passi sũt cauen.¬

Expanded text:
 in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. subsidiaria autem actio datur toribus satisdari non curaverint non idonee passi essent cave
Abbreviated transcription (Latin):
clara legis agnoseant aũt
nõ sity doneno peciniar de¬
bitor. nec ullus emptorsit
nicħ alud futurus erat agẽ¬
quã propriis cedere ⁊nirsus
res ad creditoremm̾uto uẽi¬
rent. aurum ꝑcipeñualẽter
effectum acerbo droduderi
creditorem et debitore. ħ nõ

Expanded text:
clara legis: agnoscant autem non sit idoneus pecuniarum debitor nec ullus emptor, nihil aliud facturus erat quam propriis cedere, et rursus res ad creditorem merito venirent aurum percipere non valentem. affectu acerbo perduceret creditorem et debitorem, ho
Abbreviated transcription (Latin):
sicenm dehus expensam de
siderare. ut alie expenseq̃fiũr
execcliasticis questib cureai
pios erogetm. actus ⁊dopla¬
cẽtes et illis ħ mistrentur. ꝙ
proueri tateegentes et nõ

Expanded text:
im de his expensam detsiderare, ut aliae expensae, quae fiunt ex ecclesiasticis quaestibus, circa pios erogentur actus et deo placentes, et illis haec ministrentur, qui pro veritate egent et non
Abbreviated transcription (Latin):
sin quispiam emptor ĩmo
iacent debitoristes ao bl
t̾rente adire nolentẽ ep̃torẽ
tcinbac quidẽ felicissima ci¬
nita tegloriosissimͤnre rei

Expanded text:
si nec quispiam emptor immobiacent debitoris res, et ob hoc terrente adire volentes emptionem: tunc in hac quidem felicissima civitate gloriosissimi
Abbreviated transcription (Latin):
btĩtudinẽ igitur tuamque
abuntio et ex infantili pene
etate insacrooi ordineet sce¬
matescissimã oromant ec¬
cłiam exsa croutiq genere
uescendentesħ custodiye cõ¬

Expanded text:
titudinem igitur tuam, quae ab initio et ex infantili paene aetate in sacrato omni ordine et schemate sanctissimam ordinavit ecclesiam, ex sacrato utique genere descendens, haec custodire con
Abbreviated transcription (Latin):
agere. obentem hiuusmodi
daitionem arbitnoudican¬
tis qualem omnimoto e da¬
repossibile. Undiq enim ita
credicorib promdendum ẽ.
utnon debicores grauentur.
Et absolute creditorem poni¬
mus. antiquas sequentes
quippe sponsionib. pputili¬
tatem ꝯtractuum in ordine

Expanded text:
agere, praebentem huiusmodi cautionem arbitrio iudicantis, qualem omnimodo est dare possibilis. Vndique enim ita creditoribus providendum est, ut non debitores graventur. Et absolute creditorem ponimus, antiquas sequentes quippe, sponsionibus propter utilitatem contractuum in ordine
Abbreviated transcription (Latin):
xx.l. cum formid̃atib pena e̾ si¬
uanis aũt qui tale aliquid g̾e
p̃su̾pẜine siquidẽ aduocati st̃
expellendis abeloquẽtissimo¬
ꝵ aduocatoꝵ collegio. suio ad¬
cngulo si quidẽ hñtprinãdis.¬

Expanded text:
 auri formidantibus poenam, consiliariis autem qui tale aliquid agere praesumpserint, si quidem advocati sint, expellendis ab eloquentissimorum advocatorum collegio, si vero adcingulo, si quid habeant, privandis
Abbreviated transcription (Latin):
tñ simul ⁊̃ exnris maior sequat᷑ te¬
fert lexeis qui emuiẽtem taic ali¬
quid quale diximus ꝯmitunt
hunis reipromi dentiãht̃. tepreci¬
puequidẽgloriosissimo s fecto hĩ¬

Expanded text:
n simul etiam ex nostris maior sequatur defert lex eis qui in vivente tale aliquid quale diximus committunt: huius rei providentiam habente praecipue quidem gloriosissimo praefecto h
Abbreviated transcription (Latin):
lũtur cũ sẽꝑ ĩopinabilẽ emer¬
gatꝰ ab hiis qͥ ia poĩtã st̾ medei̾
nõ ualeant quale quiddã nip
ẽ agnitũ debi sibi qui dã dicẽs
abaliquo dum mõ hominẽ in
morte cognouiss eẽ ꝯstitutu
milites ꝯgregans ꝯẜuos alioᷤᷤ
plunm os ingressus ẽ suꝑ mo¬
nentem uenimille axiatus cla¬
mare cepit donec eũ molentia
ꝯp̾ssum reli quiss spc̃. at ille q̃
cessit. s q̃ defuc̾tum inuinare
nõ eũ pigint. primum quide
insistes nõ fi exequias dein de
cumiuxcessiss dedomo deponi
mortuñ instabat publice por¬
tan lectumnosiensn dedu¬
cendum dicens nõ debitũ pce¬
pit donec spõso rem accep̃ ⁊ita
iam defunctum tradit̾re ꝑ mi¬
sit negm siquidẽ quoħ omissa
sunt ꝯpetent̾ dispositum ẽ. opõ¬
tere aut indicamus qͥ gnͣati le
aut qui eius sunt uxori forte ł
firiis aut domiu oĩo aut q̃sigͥ¬
cula ꝑ propria potãtẽ ĩpon̾e p̃¬
sumat nõ prins decreto ⁊ offo

Expanded text:
llimur, cum semper inopinabile emergat et ab his quae iam posita sunt mederi non valeat. Quale quiddam nuper est agnitum. Deberi sibi quidam dicens ab aliquo, dum hominem in morte cognovisset esse constitutum, milites congregans et servos alios plurimos ingressus est super morientem; verum ille anxiatus clamare coepit, donec eum violentia compressum reliquisset spiritus. At ille etiam cessit, sed etiam defunctum iniuriare non eum piguit, primum quidem insistens non fieri exequias, deinde, cum vix cessisset de domo deponi mortuum, instabat publice portari lectum non sinens neque deducendum dicens nisi debitum perceperit; donec sponsorem accepit et ita iam defunctum tradi terrae permisit. Negotium siquidem quo haec commissa sunt competenter dispositum est: oportere autem iudicaut qui eius sunt, uxori forte vel filiis aut domui omnino, aut etiam signacula per propriam potestatem imponere praesumat non prius decreto et of
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpator insius ꝯscripsit legib ⁊
infamia fenatur qui eĩ error i¬
hois narura nõ erubuit dignꝰ
ẽ aipeccumis ⁊gloria ⁊ aliis oĩ¬
quodã curafunus pecceti a¬
liquid morientis quod ereq¬
as prohibeat scripta siqrde
iam sexe̾ ⁊ anro patre super nꝰ¬

Expanded text:
atorum in suis conscripsit legibus et infamia feriatur. Qui enim hominis naturam non erubuit, dignus est et pecuniis et gloria et aliis omnquodam circa funus peccetur aliquid morientis quod exequias prohibeat, scripta quidem iam lex est et a nostro patre super
Abbreviated transcription (Latin):
quor caẽmonẽtur t̾rore ĩmi¬
nente exhibitis testib a oĩo cã
straxq inssionum cõp̾bensi
ad hãc necc̃itutẽ deponuntun
oz cosonan co gruãq legẽ reb

Expanded text:
quorum causas moventur, terrore imminente exhibitis testibus et omnino nostrarumque iussionum comprehensi ad hanc necessitatem deponuntur, oportet consonam congruamque leg
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ꝑ apetemaricis dor¬
reis pubucis hui almeurbis
insitanrẽpictatis lib̾alurtẽ
tribuimus. datis scice.apici¬
b adsublimissimaquor po¬

Expanded text:
nomine parapeteumatis de horreis publicis huius almae urbis insita nostrae pietatis liberalitate tribuimus, datis sacris apicibus ad sublimissimam
Abbreviated transcription (Latin):
fusas inlucuͣlentã ereximꝰ cõ¬
curam adinmẽsa prudẽtie uc¬
tenouolumna ⁊ opus despͥe
nius cumq ħ deo propitio ꝑ¬
actum ẽ. crbumi ano inro ma¬
gnifico magr̃o. ⁊ exqliestore
Sacti palatii ninec nõ theop

Expanded text:
in luculentam ereximus concuram et ad immensa prudentiae veteris volumina et opus desperaimus. Cumque hoc Deo propitio peractum est, Triboniano, viro magnifico, magistro et ex quaestore sacri palatii nostri, nec non Theop
Abbreviated transcription (Latin):
multis rer̃ agum̃tis accep¬
psuasionib oponantinstõe
ut liceat nõbis prima legu
cimabula nõ abantiquis fa¬
builis diseere s abimipiali sꝑ¬
lentore apetere ⁊ tum aures

Expanded text:
accepsuasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum abula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures
Abbreviated transcription (Latin):
element   quib breuit᷑ expo¬
sicumest ⁊ qd̾ antea optiẽbat.
ꝯgd postea desuctudinc in iib̃¬
cum ab impiali remedio illu¬
minattuum est quas ex oĩb aci¬

Expanded text:
elementa. Quibus breviter expositum est et quod antea optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus anti
Abbreviated transcription (Latin):
tenit curans. scitoteigitut õ
lationẽ omnẽnobis cantcła
cõferentes am itinere fatiga¬
bunim longiore. n adu̾sus
maximos. lacnmabitis iio
culpabitis camqũaħnõ cor¬
ngentes. s unus quisq d̾ꝓ¬

Expanded text:
teriit curans. Scitote igitur omlationem omnem vobis cautelam conferentes, et neque itinere fatigabimini longiore neque adversus maximos lacrimabitis neque nos culpabitis tamquam haec non corrigentes, sed unusquisque d
Abbreviated transcription (Latin):
impatore sequẽte demiriguber¬
narehoc mediocrit᷑ ⁊ masuete
ualente. Su̾o quisqu̾a utatũ
aliquib sacrisformis siũ pͣs¬
maticis sine aliis detali modo¬
q̾ dam sibi largitis erũt oĩo ĩfir¬
meuidicib maxima soluẽti

Expanded text:
imperatore sequente deum haec gubernare mediocriter et mansuete valente. Si vero quisquam utatur aliquibus sacris formis sive pragmaticis sive aliis de tali quodam sibi largitis, erunt omnino infirmae, iudicibus maximam solve
Abbreviated transcription (Latin):
mdicib aut impotentatu poĩ¬
tis aut oĩo subnos constitutis
honũb s om̃s obediant legi
ꝯsuccũbentes iustitiesactioi
honorẽt eam ⁊ ꝑomniabãnt
sortẽ nõ soluminsemetipsos
respicientes. s ⁊ͥ infuturas suc¬
cessiones ⁊ scie̾tes qr nncħ pere
insemet ip̃o mancat. s cuaret

Expanded text:
iudicibus aut in potentatu positis aut omnino sub nos constitutis hominibus: sed omnes oboediant legi et succumbentes iustitiae sanctioni honorent eam et per omnia habeant fortem, non solum in semet ipsos respicientes, sed etiam in futuras successiones, et scientes quia nihil paene in semet ipso manet, sed currit
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus ut ⁊ siquis domin
nõ possit talia primłia muli¬
eribroppone in fumitatẽ ña¬
q muliebris nature satis no¬
uimus. ⁊ qr facilecircũuẽtio¬
asiprior añniptialis dona

Expanded text:
olumus, ut etsi quis domum non possit talia privilegia mulieribus opponere. Infirmitatem namque muliebris naturae et satis novimus et quia facile circumventioetsi prior antenuptialis dona
Abbreviated transcription (Latin):
aut t̾ciam autquartam aut
qũatum cumꝙ ec̃ hentes uo¬
luernt. hoc aũ tnõ multum
prius qut ut ip̃orum que
dantur eque sint m̃surt. set a¬
uiis quide ꝓmisit inmillefor¬
reis faceroem autin qu̾atu¬
cũq uoluennt. alis aut nõ¬

Expanded text:
aut tertiam aut quartam aut quantumcumque contrahentes voluerint, hoc autem non multum prius quaesivit, ut ipsorum quae dantur aequae sint mensurae, sed aliis quidem permisit in mille forre dationem aut in quantumcumque voluerint, aliis autem no
Abbreviated transcription (Latin):
bilib faciat augm̾tu mila
ei hĩc oricur lesio. Sin antem
mulier inmobilium ie ⁊ hñs
sbam inieb mobitib scͥbat
angm̃tũ sciat primłiũ ñ ha¬
bitura nisi mantiqua sola
dote nõ infigurato existente
augmẽto qd enĩ abinito fe̾
ẽ intotosine suspitoe ẽ. qd̾ .¬
utẽ postea machinatũ ẽ õcre
dicores ħ ip̃o introducit me
uolumus mo. siu̾o nõ frũti

Expanded text:
bilibus faciat augmentum; nulla enim hinc oritur laesio. Si autem mulier inmobilium habenstiam in rebus mobilibus scribat augmentum, sciat privilegium non habituram nisi in antiqua sola dote, non in figurato existente augmento. Quod enim ab initio factum est, in toto sine suspicione est; quod autem postea machinatum est, contra creditores hoc ipso introducit medvolumus modo. Si vero non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ aliquis ꝓpriis peccunus
precurauit nauẽopare aũ fa¬
bricare aut repare aũ domur
forsita edifficare. aũ ẽ emi a¬
grum aut aliquid hoꝵ. ĩhiis
em̃ omnib priores existunt
postenores. editores quoruz
peccunii sempta añrenona¬
tares ẽ hiis qui q̃ multũ an¬
tiquiores sunt. ¶ Quesitu
ẽ igitur mulier pretendens
pruulium suꝑ antiq̃m dote
a angm̃tumin quo ⁊ ħ enat᷑¬
orib uoluennt p̾põi editoĩ¬
b. uemat aũt ⁊ alt̾ creditor
postenior quidẽ pretentẽs au¬
tem peccurnis sias emptam

Expanded text:
 aliquis propriis pecuniis procuraverit navem comparare aut fabricare aut reparare aut domum forsan aedificare aut etiam emi agrum aut aliquid horum: in his enim omnibus priores existunt posteriores creditores, quorum pecuniis empta aut renovata res est, his qui etiam multum antiquiores sunt. Quaesitum est igitur, mulier praetendens privilegium super antiquam dotem et augmentum, in quo etoribus voluerit praeponi creditoribus, veniat autem et alter creditor, posterior quidem praetendens autem pecuniis suis emptam
Abbreviated transcription (Latin):
dient quo lemoracrimina
⁊ castigatione ꝯpetenti. tra¬
tenta eos qui maioribcmi¬
b capiuntur retiudẽt incar¬
cerem⁊ mittent ad pruncie
p̾sidem. sic enim frutur ci¬
liaomĩs gens submaiorio¬
stituta iudice maiorem sen¬
ciant prouidentiam ⁊ rescin¬
dentur płime indicu curei
cum ciuitatũ defensores in

Expanded text:
crimina et castigationi competenti tradent, et eos, qui maioribus criminibus capiuntur, detrudent in carcerem et mittent ad provinciae praesidem. Sic enim fruitur ciet omnis gens sub maiori constituta iudice maiorem sentiet providentiam; et recidentur plurimae iudicum curae, cum civitatum d
Abbreviated transcription (Latin):
fensoris ordinationem decli¬
nare. s inuicemunui si nobili¬
orescuntatum bĩtatores hoc
ministeriũeis. a dimpleantheͥ
republicagestum didicimus
nullinec si honoratus sit maͥt¬
ficentissimoꝵ illustrumdigni¬
tate ħ declinare concedimꝰ. n
nis formis.ł sipragmatici sĩt

Expanded text:
m sit licentia defensoris ordinationem declinare, sed invicem universi nobiliores civitatum habitatores hoc ministerium eis adimpleant; hoc republica gestum didicimus. Nulli, nec si honoratus sit magnificentissimorum illustrium dignitate, hoc declinare concedimus, nnis formis, vel si pragmatici sint
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt. at in simlitadinẽ nõ
actorum sunt. ¶ Nos igit᷑ qm̃
derudicibus bñ disposiumus
et maiores potestates eorum ĩ
gentibus fecimus. ⁊ procul a¬
beis est inspectio cuntatum.
us. si iudiei suuant offitui 
cuuracum defensores. ⁊ proa¬
uiacpreses indebiruã quidẽ¬

Expanded text:
cadunt, ut in similitudine non actorum sint. Nos igitur quoniam de iudicibus bene disposuimus et maiores potestates eorum in gentibus fecimus, et procul ab eis est inspectio civitatum,lis, si iudicum sumant officium civitatum defensores, et provinciae praeses videbitur quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙtes bñtes iudiciane clan¬
trtis ⁊ honestatis muitatõ¬
nemasi eadem conting̾it ci¬
uitatis defensorem mox ad
cian. ⁊ꝯfirmari atuoculmm¬

Expanded text:
entes iudiciariae claritatis honestatis imitationem. Et si cadere contigerit civitatis defensorem, mox ad tiari et confirmari a tuo culm
Abbreviated transcription (Latin):
iiquitate sũmota.duas dũs ꝓ
pricdomus. tͥcia hospiti d̃putatu.
cacenus intrepid. ac sccunis p̾si¬
deat porcoẽs. utintres domꝰ diui
septes primã eligendidñs hat
facuicate sam hospes ꝙͣ uoluent

Expanded text:
niquitate summota duas dominus propriae domus, tertia hospiti deputata, eatenus intrepidus ac securus possideat portiones, ut in tres domu divisa partes primam eligendi dominus habeat facultatem, secundam hospes quam voluerit