comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At contra moisi dicitur. Noui tẽ ex nomine. Nit gͦ dedi¬
uite. homo quidam: Nit de pauꝑe: egenus nomine la¬
tarus. Acsi aꝑte dicat. Pauꝑem humilem scio: suꝑbum
diuitem nescio. Illum cognitum ꝑ apꝓbationem habeo:
hunc ꝑ iudicium rȩꝓbatĩonis ignoro. Pensandum nob̃
est etiam: conditor noster om̃ia quanta considatione
dispensat. Una etenim res: non ꝓuna re agitur. Nam ec¬
ce plenus ulcerib mendicus lat̾arus: ante ianuam diui¬
tis iacet. Qua de rẽ una : dñs duo iudicia expleuit. Ha-¬
buisset etenim fortasse aliquam excusationem diues: si
lat̾arus pauꝑ ulcerosus ante eius ianuam non iacuisset.
si remotus fuisset. si eius in opia non ẽẽt oculis importuna.
Rursum si longe esset diues ab oculis ulcerosi pauꝑis: mino¬
rem tolerasset in animo tẽptationem pauper. Sed dum
aegenum & ulceratum ante ianuam diuitis & delitus
affluentis apposuit: in una eademq rẽ & ex uisione

Expanded text:
At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de diAt contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione
Abbreviated transcription (Latin):
rit: uidelicet ut honorabilior cęteris esse uideatur. Nam
quia ꝓsola in ani gła uestimentum p̃ciosius quęritur.
res ipsa testatur: quod nemo uult ibi preciosis uestib
in dui. ubi ab aliis non possit uidi. Quam culpam pos¬
sumus melius etiam ex diuerso colligere: quia si abiectio
uilis indum̃ti uirtus non esset. aeuuangłista uigilanter
de iohanne non diceret: erat indutus pilis camelorum.
Sed potandum nobis magnoꝑe est: in ore ueritatis de suꝑbo
diuite. & humili pauꝑe: quantus sit ordo narrationis
Ecce enim dicitur. homo quidam erat diues: & ꝓtinus
subinfertur. & erat quidam mendicus nomine latarꝰ.
uerbum faciens. pomen pauꝑis dicit & nomen diuitis
non dicit. pisi qđ ds humiles nouit atque apꝓbat. & su-¬
pbos ignorat: Vnde &̃ quibusdam de miraculorum
uirtute suꝑbientibus: in fine dicturus est. Nescio uos
unde estis: discedite ame om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ.

Expanded text:
rit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam rit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. vite verbum faciens, nomen pauperis dicit, nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat et superbos ignorat. Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est, Nescio vos, unde scitis, discedite a me omnes operarii iniquitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc gͦ hinc sumoꝑe colligendum est qua pena multandus
sit qui aliena diripit.: si inferni dãpnatione ꝑcutitur. qui ꝓ¬
pria non largitur. Nemo itaque securum se ȩstim et dicens.
aliena non rapio. sed concessis licite rebus fruor: quia diues
iste non idcirco punitus est q̃m aliena abstulit. sed quia
acceptis rebus semetipsum male derdiquit. Hoc quoque
fuit quod hunc inferno tradidit: quia insua felicitate timi¬
dus non fuit. quia ꝑcepta dona ad usum arrogantiae infle¬
xit. quia uiscera pietatis ignorauit. quia peccata sua redime¬
re etiam cum sibi abundaret precio noluit. Et sunt ñ nulli
qui cultum subtilium preciosarumq uestium: non putant
esse peccatum. Qđ si uidelicet culpa non esset: nequaquã
sermo dei tam uigilanter exprimeret. quod diues qui tor¬
quebatur apud inferos: brsso & purpura indutus fuisset.
Nemo quippe uestimenta p̃cipua.: nisi ad inanem głam que¬

Expanded text:
Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ex mortuis enim dñs resurrexit : sed uidaicus ille popłs quia
moisi credere noluit. ei etiam qui ex mortuis resurrexit cre-¬
dere contẽpsit. Cum que moisi uerba spiritaliter intelligere
contẽpsit: ad eum de quo moises locutus fuerat non ꝑuenit.
transcurrisse sufficiat: nunc ad intuendam latius rei gestae
moralitatem animꝰ recurrat. Homo quidam erat diues. & in-¬
duebatur purpura & bisso: & epulabatur cotidie splendide
Et erat quidam mendicus nomine latarus. qui iacebat ad ia¬
nuam eius ulcerib plenus. Nonnulli putant p̃cepta uet̃is
testamenti districtiora eẽ quam noui: sed hi nimirum in-¬
ꝓuida considatione falluntur. In illo enim non tenacia: sed
rapina multatur. ibi res in iustȩ sublata restitutione quadru¬
pli punitur. Hic autem diues iste non abstulisse aliena rep̃¬
henditur: sed ꝓpria non dedisse. Nec dicitur quia ui quem¬
piam oppresserit: sed quia in acceptis rebus se extulit

Expanded text:
Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat non pervenittranscurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit.
Abbreviated transcription (Latin):
sua fide deuiasse considant: eos pulla compassione a tor-¬
mentis eripiunt. quos tamen ꝑ carnem filios recognoscunt.
ntormentis autem diuespositus quinque fratres hab̾e
se ꝑhibet: quia suꝑbus ille iudaicus popłs qui ex magna
iam parte dãpnatus est: sequaces om̃s suos quos suꝑ ter¬
uł quinque sensib corporis deditos nouit. Quinario
gͦ pumero fr̃s quos reliquerat exprimit: quia eos ad
spiritalem in telligentiam non assurgere in inferno positus
gemit. petit ut ad eos latarus mitatur. Cui quia moisen
&. ꝓpħas habeant dicitur. Sed ait. quia non credunt:
pisi siquis exmortuis resurrexerit. Cui ꝓtinꝰ respondetur.
Simoisen & ꝓpħas non audiunt: neque si quis exmortuis re¬
surrexerit credent ei. Et certe de moise ueritas dicit. Si cre
deretis moisi: credetis forsitan & michi. De me enim: ille
scripsit. Impletur ergo: qđ ꝑ abrahae responsionem dicitur.

Expanded text:
sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a torsua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super ter quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse verideretis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tione suae scientiae mente uacua ieiunat. Abextremo
digito se tangi desiderat: quia aet̃nis supplicis datus.
optat oꝑatione iustorum uł ultima participari. Cui
respondetur quod in hac uita bona receꝑit: quia omne
suum gaudium felicitatem transitoriam putauit habere.
Hic etenim possunt & iusti bona. nec tamen haec in recom¬
pensatione reciꝑe: quia dum meliora idest aet̾na appe¬
tunt. eorum iudicio quaelibet bona affuerint. cum sc̃is
desiderus estuant: bona mininse uidentur. Unde dauid
ꝓpħa qui regni diuitus multisque obsequiis fulciebatur:
quamuis & haec ad necessitatem bona ẽẽ conspiceret. uni
tamen singulariter bono in hianter aestuabat dicens.
Michi autem adherere deobonum est. Inter haec uero notan¬
dum est qđ ei dicitur: memento fili. Ecce enim abraham
filium uocat. quem tamen atormentis non lib̾at: q̃m huiꝰ
infidelis popłi precedentes patres fideles quia multos ã

Expanded text:
tione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo tione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a
Abbreviated transcription (Latin):
purpura indutus dicitur: recte regnifilius uocatur
Qui de longinquo ad uidendum latarum oculos leuat:
quia dum̃ ꝑ dãpnationis suae supplicia infideles in
imo sunt. fideles quosque ante diem extremi iudicii
suꝑse in requiem adtendunt. quorum post gaudia c̃-¬
templari pullatenꝰ possunt. Longe uero est qđ conspi¬
ciunt: quia illuc ꝑ meritum non ad tingunt. In lingua
autem amplius arde ostenditur cum dicit: mitte laza:¬
rum ut intinguat extremum digiti sui in aquam ut re¬
frigeret linguam meam quia crucior in hac flamma.
Infidelis populus uerba legis in ore tenuit: quae opere
seruare contẽpsit. Ibi gͦ amplius ard ebat: ubi se ostendit
scire qđ facere noluit. Quappter᷑ de doctis & negle¬
gentib ꝑsalomonem dicitur. Om̃is labor hominis in
ore eius: sed anima eius non implebitur. quia quisqͥs¬
hoc solũmodolaborat ut sciat qđ loqui debeat: ab ipsa refec¬

Expanded text:
purpura et bysso indutus dicitur recte regni filius vocatur. purpura et bysso indutus dicitur recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisqhoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refec
Abbreviated transcription (Latin):
cata ur̃a. & orate ꝓinuicem ut saluemini: ulcera latari
canes lingunt. Sc̃i etenim doctores dum gentilium con-¬
fessiones accipiunt: mentium uulnera saluti restituunt
Unde & bene latarus int̾pretatur adiutus: quia ipsi hunc
ad ereptionem iuuant. qui eius uulnera ꝑlinguae cor¬
reptionem curant. Potest etiam ꝑ linctionem canum:
lata adulantium lingua signari. Adulantib etenim
uulnera nostra lingere est: qđ plerumq solent etiam ip¬
sa mala quae nos in nob̾ rep̃hendimꝰ. impbo fauore lau¬
dare. Contigit uero: ut uterque moreretur: Diues
qui in duebatur purpura & brsso sepultus est in infer¬
num: insinu uero abrahae latarus ab angłis ductus est.
Quid abrahae sinus. nisi secretam requiem significat p̃ris:
Dequa ueritas dicit. Multi uenient ab oriente & occidente:
& recumbent cum abraham & isaac & iacob in regnoceloꝵ
Filii autem regni: eicientur in tenebras ext̃iores. Qui enim

Expanded text:
cata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari cata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
non ad caritatem habuit sed ad clationem: quasi de accep¬
tis opibus tumuit. Et quia ei uerba defluebant descientia:
quasi micae cadebant de mensa. At contra iacentis pauꝰ¬
etenim lingua dum lingit uulnus curat: quia & doctores
sancti dum in confessione peccati nr̃i nos instruunt. quasi
uulnus mentis ꝑ linguam tangunt. Et quia nos loquendo
apeccatis eripiunt: quasi tangendo uulnera ad salutem re-¬
ducunt. Quia enim canum nomine predicatorum lingua
signatur: dño ꝑpsalm istam dicitur. Lingua canum tuorũ:
ex inimicis ab ipso. Ex uidȩis quippe infidelib sancti
p̃dicatores electi sunt: qui in assertione ueritatis contrafu-¬
res latronesque uenientes. magnos ꝓ dño ut ita dicam la¬
tratus dederunt. Quo contra: de quorumdam reꝓbatione
dicitur. Canes muti non ualentes latrare. Quia igitur pre¬
dicatores sancti peccata dãpnant. confessionem ueropec¬
catorum apꝓbant dicentes. confitemini alterutrum pec¬

Expanded text:
non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de accepnon ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis paupetenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum pec
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iudaicum popłm signat : Qui cultum uitae exterius
habuit: qui acceptac legis deliciis ad pitorem usus est non ad
utilitatem. Quem uero latarus ulceribus plenus. nisi gentilem
popłm figuraliter exprimit: Qui dum conuersus ad din
peccata sua confiteri non erubuit: huic uulnus in cute fuit.
In cutis quippe uulnere. uirus auiscerib trahitur. & foris
erumpit. Quid est gͦ peccatorum confessignisi quaed am
uulnerum ruptio: Quia peccati uirus salubriter aꝑitur
in confessione: qđ pestifere latebat inmente. Uulnera etenĩ
cutis: in suꝑficiem trahunt humorem putredinis. Et con¬
fitendo peccata quid aliud agimꝰ. pisi malum qđ in nobis
latebat apimꝰ: Sed latarus uulneratus cupiebat saturari
de micis quae cadebant de mensa diuitis. & nemo illida¬
bat: quia gentilem quemque ad cognitionem legis adimutẽ
suꝑbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis

Expanded text:
nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda est ueritas historiae: & postmodum requiren¬
da spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque al¬
legoriae fructus suauiter carpitur: cum prius ꝑ histonã
ueritatis radice solidatur. Sed quia p̃num quam alle¬
goria fidem aedificat. & historia moralitatem: pos qua
auctore deo iam fidelib loquimur. non abre credimꝰ si ipsum
loquendi ordinem postponamꝰ: quatinꝰ qui fidem firmam iam
tenetis. prius de allegoria aliquid breuiter audire debeatis.
Et qđ uob̃ est de moralitate historiae ualdeͤ fȩcessarium: hoc
in expositionis nostrae ordine seruetur extremum. quia ea
plerumq solent melius recoli: quae contingit pͦmodũ audiri
Sensum gͦ allegoricum sub breuitate transcurrimꝰ : ut ad mo¬
ralitatis latitudinem citius uenire ualeamꝰ. Homo quidam
erat diues qui induebatur purpura & brsso: & eulabatur
cotidie splendide. Quem fr̃s km̃i. quem diues iste qui indu
ebatur purpura & br̃sso & epulabatur cotidie splendide.

Expanded text:
servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendiebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide,
Abbreviated transcription (Latin):
rae uehementer inherentem. si amor adregnum nontrahit.
uel timor minet. Ecce enim de gehennȩ expressione di¬
citur: Ibi erit flecꝰ & stridor dentium. Sed quia presen¬
tia gaudia secuntur perpetua lamenta : Hic fr̃s km̃i
uanã leticiam fugite . si illic flere formidatis. Nemo
& enĩ potest & hĩc gaudere cũ sacculo: & illic regna¬
re cum dño. Temporalisitaq laeticiae fluxa restrin¬
gite. Carnis uoluptates edomate. Quicquid animo
exp̃senti saeculo arridet: ex consideratione aeterni¬
ignis amarescat: Quicquid inmente puerilit̾ hilarescit.
hoc disciplinae iuuen ilis sensus coherceat: ut dum spon¬
te tẽporalia fugitis. aeterna gaudia sine labore capia¬

Expanded text:
rae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, rae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta, hic, fratres charissimi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterniignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capia
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. caelorum ualeat regna penetrare. Et homo in
terra editꝰ sa corruptibili uita moriat᷑ in caelo collo candus
Et uet̾ itaq est ut ꝓculpa heminũ genꝰ in aeterna
poena intereat: & nouum ut conuersus in regno uiuat
Quod ergo inconclusione locutionis suae dñs subdidit:
hoc est utĩq qđ p̃misit. Prius enim deregni similitudine.
thesaurum inuentũ ac bonã margaritãm ꝓtulit: post¬
modũ uero inferni poenas demalorũ combustione enar¬
rauit: atq in conclusione subiungit. Ideo doctus scriba
in regno caelorũ: similis est homĩni patrifamilias ꝓferenti
dethesauro suo noua & uetera. Ac si aperte diceretur
Ille insca aeccła doctus p̃dicator est: qui & noua scit
ꝓferre desuauitate regni. & uetusta dicere deterrore
supplicii: Ut uel poẽne terreant. quos p̃mia non inui¬
tant. Audiat de regno qđ amet: audiat desupplicio
unusquisq quod timeat:Ut torpentẽ animum & ter¬

Expanded text:
vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
ua & uetera. Si pernouum & uetus quod dicitur utrumq
testamentum accipimus. abraham doctum fuisse denega¬
mus: qui noui & ueteris testamenti & si facta nouit. mini¬
me uerba nuntiauit. Morsen quoq docto patrifamilias
comparare nonpossumus: qui & si testamentum uetus
edocuit. noui testamenti dicta non ꝓtulit. Dum ergo
abhoc intellectu excludimur. ad alium uocamur. Sed
in eo qđ ueritas dicit. om̃is scriba doctus in regno caelorũ
similis est patrifamilias: intellegi ualet: quia non dehis
qui fuerant: sed dehis qui esse in eccl̃a poterant loquebatur
Qui tunc noua & uetera ꝓferunt: cum utriusq testamen¬
ti p̃dicamenta uocib & morib locuntur. Quod tamen
intellegi & aliter potest. Uetustum quippe humani
generis fuit ad inferni claustra descendere: ꝓpeccatis
suis supplicia aeterna tolerare: Cui permediatoris ad¬
uentum nouum aliquid accessit: ut si hic recte studeat

Expanded text:
va et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque va et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant, loquebantur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat
Abbreviated transcription (Latin):
nitas: ita ut se non mõdicũ addicat. sicui exhoc conuen¬
tu ur̃o de ẽẽ. contingat. Quid ergo in illa die acturus
est qui a conspectu iudicis rapitũr. ab electorum socie¬
tate separatur: Qui tenebrescit alumine. cruciat᷑ aeter¬
na combustione. Unde & hanc eandem comparatio¬
nem dñs subbreuitate apperit: cũ subiungit. Sic erit¬
erit in consummatione scłi. Exibunt angłi: & separa¬
bunt malos demedio iustorũ. & mittent eos in caminũ ignis:
ibi erit fletꝰ & stridor dentium. Hoc iam fr̃s km̃i timen¬
dum est potius: quam exponendum. Aperta & enim
uoce tormenta peccantiũ dicta sunt: Nequis ad ignoran¬
tiae suae excusationẽ recurreret. siquid de aeterno suppli¬
cio obscure diceretur. Unde & subditur. Incellexistis hȩc
omĩa: Dicunt ei. Utiq dñe : Atq: in conclusione subiun
gitur. Ideo omis scriba doctus in regno caelorum: similis
est homini patrifamilias ꝓferentĩ dechesauro suo no¬

Expanded text:
nitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc convennitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Hoc jam, fratres charissimi, timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domine. 4. Atque in conclusione subjunscriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo no
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad peccatorũ ueniam sapientes & fatuos. liberos & ser¬
uos. diuites & pauperes. fortẽs & infirmos uocat. Unde
& ꝑ psalmistã dõ dicit᷑: Ad te om̃is caro ueniet. Quaesa¬
gena scilicet eccła tunc uniuersaliter replebit᷑: cũ nfi¬
ne suo humani generis summa condudetur. Quam educuN
& secus litus sedent: quia sicut mare saeculum. ita saeculi
finẽ significat litus maris. In quo scilicet fine. boni pisces
intabernacula aet̃na recipitur . & interni regnai luce per¬
dita: ad exteriores tenebras reprobi ꝑ trahũnt᷑. Nunc enĩ
bonos malosq communit̃ quasi permixtospisces: fidei
sagena nos continet: Sed litus indicat: sagena scãe aec
desiae quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint.
mutare nonpossunt. Nos autẽ mali capim᷑. sed inbonita¬
te ꝑmutam. Cogitemus igit᷑ in captione: ne diuidam᷑
in littore. Ecce quã grata uobis. ẽ. hodierna sollemp¬

Expanded text:
quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et serquia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces ctus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, id est sancta Ecclesia, quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solem
Abbreviated transcription (Latin):
puellas perferrũ uidemꝰ: Quos ira superat. suꝑbia
inflat: ambitio perturbat. luxuria inquinat. Qui
si adipisci regna caelorũ perbella ꝑsecutionũ non
possumꝰ: hoc ipsum nobis turpe sit. quod dm̃ nolu¬
mus saltm ꝑpacẽ sequi. Ecce nulli nr̃m hoc tẽpore
dicit ds̃. ꝓme morere : sed illicita tantũmodo inte desi¬
deria occide. Qui ergo inpace subigere carnis deside¬
ria nolumꝰ. quandom̃ bello ꝓ dõ ip̃sam carnẽ daremꝰ.
Rursus simile regnũ caelorum sagenȩ in mare missae
dicit᷑. ex om̃i genere pisciũ congreganti: quae impleca
ad litus educit᷑ & inuasis bonĩ pisces eliguntur Mali
autẽ ꝓiciuntur foras. Sc̃a aeccła sagenae cõparatur
quia & piscatorib. ẽ. cõmiss a: & ꝑ eam quisq ad ȩc̃nũ
regnũ ap̃sentis scłi fluctib trahitur. Ne in aet̾nũ mortis
ꝓfunda mergat᷑. Quae ex om̃i genere piscium congregat.

Expanded text:
puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiꝰ uilescunt om̃a: deserit habita. congregata dis¬
pergit: in ardescit in caelestib animꝰ. nihil interrenis
libẽt. De forme conspicitur. quicquid deterrenae
rei placebat specie. quia sola p̃ciosae margaritae
caritas fulget inmente. Decuius dilectione: recte per
salomonẽ dicitur. Fortis. ẽ. ut mors dilectio: quia uide¬
licet sicut mors corpus interimit. sic ab amore rerũ corpo¬
ralium : aeternȩ uitȩ caritas occidit. Nam quẽ ꝑfecte
absorbuerit: ad tderrena foris desideria uelut in sensibilem
reddit. Neq enĩ sc̃a haec cuius hodie natalitia caelebra¬
mus mori ꝓdõ potuisset incorpore : si prius aterrenis de¬
sideriis mortua non fuisset inmente Erectus namq iN
uirtutis culmine animꝰ tormenta derisit: p̃mia calcauit.
ante armatos reges & presides ducta stecit. feriente
robustior. iudicante sublimior. Quid inter haec nos
barbati & debiles dicemus. qui ire adregna caelestia

Expanded text:
ne ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata disne ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
rius nonqueramus. Sic autẽ sit opus inpublico. qua¬
tinꝰ intentio maneat in occulto: ut & debono opere ꝓ¬
ximis prebeamus exemplum. & tamen ꝓintentione
qua dõ soli placere quaerimus. semꝑ obtemꝰ secretum.
hes aurus autẽ: caeleste .ẽ. desiderium: ager uero inquo
thesaurus absconditur: disciplina studii caelestis. Quẽ
ꝓfecto agrum uenditis om̃ib comparat: qui uolup¬
tatib carnis renuntiat. cuncta sua terrena desideria
perdisciplinae caelestis custodiã calcat: ut nihil iam
quod caro blandit᷑ libeat. nihil quod carnalẽ uitã
trucidat. sp̃s perhorrescat. Rursum caeleste regnũ
negotiatori homini negottator simile dicitur. qui
bonas margaritas querit. sed unam p̾ciosã inuenit:
Quã uidelicet inuentã om̃a uendens emit: quia
qui caelestis uitae dulcedinẽ in quantum possibili¬
tas admittit perfecte cognouerit. ea quae interris
amauerat cuncta libenter derelinquit Incõparatio¬

Expanded text:
rius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quarius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
id circo terrenis rebus simile dici¬
tur : ut exhis quae animus nouit
surgat ad incognita. quatenus
exemplo uisibilium se ad inuisi¬
bilia rapiat: & perea quae usu didicit. quasi confricatꝰ
incalescat: ut per hoc quod scit notum diligere. discat
& incognita a mare. Ecce enim caelorum regnum
illius uadit & uendit uniuersa quae habet: & emit
agrum illũ. Qua inre hoc quoq notandum. ẽ: quod
inuentus thesaurus abscondit᷑ ut seruetur. quia stu¬
dium caelestis desideru amalignis sp̃itib custodi¬
re non sufficit. qui hoc abhumanis laudib non
abscondit. Inp̃senti & enim uita quasi inuia sumus.
qu a ad patriam ꝑgimus: maligni autẽ sp̃s. iter nr̃m
quasi quidam latrunculi obsident. Dep̃dari ergo
desiderat: qui thesaurum publice portat inuia. Hoc
autẽ dico: non ut ꝓximi opera nr̃a non uideant. cum scrip¬
tum sit: uideant oꝑa ur̃a bona & glorificent patre ur̃m
qui incaelis. ẽ: sed ut ꝑ hoc quod agimus. laudes exte¬

Expanded text:
idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium, se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit quasi confricatus incalescat, ut per hoc quod scit notum, diligere discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum mit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra bona non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exte
Abbreviated transcription (Latin):
lmile est regnum caelorũ decem uirginib: quae
accipientes lampades suas. exier̃ obuiam sponso &
sponsȩ. Quinq autẽ ex eis erant. fatuae: & quinq
prudentes Sedquinq fatuae acceptis lampadib:
nonsumpser oleum secũ. Prudentes uero: acceper̃
oleum inuasis suis cum lampadibus. Moram autẽ¬

Expanded text:
ecem virginibus, quae accipientes lampades suas exierunt obviam sponso, et sponsae. Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae, acceptis lampadibus, non sumpserunt oleum secum: prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrieloquii paginae testuntur. Cherubin uͦatq seraphin
sȩpe ut nocũ ẽ. libri prophetarũ loquunt᷑. Quattuor qͦq
ordinum Nomina: paulus apłs adephesios enumerat dicens.
Supͣ omnem pͥncipatũ et potestutem. et uirtutem. et domi¬
throni. siue dominationes. Siue pͥncipatus: siue potestates:
Dominationes uero. uirtutes. pͥncipatus & potestutes. lam
adephesios loquens descripserat: sed ea qͦq colosensib dic¬
turus. pręmisit thronos: dequib necdum quicqͣm fuerat
ephesus locutus. Dũgͦ illis quattuor quae adephesios dix̃
id est pͥncipatibus. potestatibus. uirtutibus. atq domina¬
tĩonibus conuingunt᷑ throni: quinq st̃ ordines. qͥspetialit̃
expͥmuntur. Quib dũ angłi et archangłi. cherubin atq
Seraphin adiuncta st̃: ꝓculdubio nouẽm ẽẽ. angłorum

Expanded text:
sacri eloquii paginae testantur: sed et cherubim atque seraphim sacri eloquii paginae testantur: sed et cherubim atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et domithroni, sive dominationes, sive principatDominationes vero, principatus atque potestates, jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjun
Abbreviated transcription (Latin):
nis appropinquant: Sed inter haẽc nequaquã relinque¬
re neglegenter debemus. cur ista mulier perquã dĩsapi¬
entia figũratur decem dragmas habuisse ꝑhibetur
exqb unam ꝑdidit . quã cum quęreret inuenit.
NGłoRUM quippe ethominũ Naturam. ad cognoscen¬
dum se dñs condidit: qͣm dũ consistere adęt̾nitũtem
uoluit. eam ꝓculdubio ad suã similitudinẽ creauit
Decem uͦ dragmas habuit mulier: qͥa nouẽ st̃ ordines
angłorũ. Sedut cõpleretur electorũ numerus: homo
dec̃imus ẽ. creatus. qui aconditore suo nec post culpã
perut: qͥa hunc aet̾na sapientia ꝑcarnẽ miraculis cõrus¬
cans. exlumine teste reparauit: Nouẽ uͦ angłorum
ordines diximus : qͥa ui delicet ẽẽ. testunte sacro eloqͥo
scimus. angłos. Archangłos. Uirtutes. P otestutes.
principatus. Dominationẽs. Thronos.cherubiNi. atq
Seraphin. Esse nanq angłos & archangłos: pęne om̃s

Expanded text:
nis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquenis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque serap
Abbreviated transcription (Latin):
ptam carnem. ad resurrectionis głam expassionis tribu¬
lationẽ roborauit: Accensa autẽ lucerna euertit domum
quia mox ut ei diuinitas ꝑcarnem claruit. om̃is se nr̃a
conscientia concussit. Domus nanq euertitur: cũ cor¬
gri ren sideratione reatus sui. humana c̃scient ia¬
ibi sccuri su ꝑturbatur. Qui euersionis sermo. notꝰ
discrepat abeo qͦd in aliis codicib legitur emundat: quia
Nimirum praua mens sinpus ꝑtimorem euertitur. ab assue¬
tis uiciis nonemendatur. Euersa ergo domo inuenitur
dragina: qadũ ꝑturbatur c̃scientia hominis. reparatur
in hõmine similitudo conditoris. Et cũ inuenerit: conuo¬
cat amicas et uicinas dicens. Congratulamini mihi: quia
inueni draginam quã ꝑdideram. Quae amicȩ uel uicinae
nisi illȩ potestutes caelestes st̃ iam suꝑius dictae. quȩ tanto
suꝑnae sapientiae iuxta st̃ qͣnto ei ꝑ gr̃am continuȩ uisio¬

Expanded text:
ptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribuptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur, emundat, quia nimirum prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas suas, dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam quam perdideram. Quae amicae vel vicinae nisi illae potestates coelestes sunt, jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visio
Abbreviated transcription (Latin):
colligendũ ẽ. qͣntũ dõgaudiũ faciat qͣndo humilitẽr
plangit iustus. si facit incaelo gaudiũ qͣndo hoc qͦdinale
gessit. ꝑ poenitentiã dampnat iniustus. Seqͥtur. Aut
quae mulier habens dragmas decem: Et si ꝑdiderit drag¬
mam uriam. nonne accendit lucernã & euertit domũm
et quęrit diligenter donec inueniat draginam quam¬
ꝑdiderat: Qui signatur per pastorem: ip̃se et ꝑmulierẽ
Ipse enim ds: ipsẽ et dĩ sapientia: Et qͥa inago exprimi¬
tur indragia. mulier draginam perdidit: quando
homo qui conditus adimaginem dĩ fuerat. peccando asi
militudine sui conditoris recessit: Sed accendit mulier
lucernã: qadĩ sapientia apparuit inhumanitate. Lucer¬
na qͥppe: lumen intesta ẽ. Tumen uͦ intesta: diuinitas
incarne: De qua uidelicet testa sui corporis: dicit ipsa
sapientia. Exaruit uelut testa: uirtus mea. Quia enim
testa inigne solidatur: eiuirtus sic̃ testa exaruit: qa assũ¬

Expanded text:
colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, non accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, militudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne. De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assum
Abbreviated transcription (Latin):
quam aliquid fortiter fecit. Sic agricola illam amplius
terrã amat. quae postspinas uberes fruges profert: quã
eam quae nunqͣm spinas habuit. et nunquã fertilẽ mess ẽ
producit. Sed inter haec sciendũ ẽ: qͥa st̃ pleriq iusti. iN
quorũ uita tantũ ẽ. gaudiũ: ut eis quȩlibet peccatorum
poenitentia preponĩ nullatenꝰ possit: N am multi &nul¬
lorum sibi malorũ st̃ conscii: et tam̃ intanti ardoris afflic¬
tione se exerunt. Acsi peccatis omĩb angustentur. Cun¬
cta etiã licita respuunt: ad despectum mundi sullimiter
accinguntur. Licere sibi nolunt omne qͦdlibet: bona
sibiamputunt etiã concessa: Contempnunt uisibilia:
inuisibilib accenduntur. Lamentis gaudent: incunc¬
tis semetipsos humiliant. Et sicut ñnulli¬
peccata operũ: sic ipsi peccata cogitationũ n pęne¬
humiliant. et recti semꝑ inoꝑe ꝑseuerant: Hinc ergo

Expanded text:
quam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius quam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnullipeccata operum, sic ipsi cogitationum peccahumiliant, et recti semper in opere
Abbreviated transcription (Latin):
anocie non anhelant. tantoq sibi in reb licitis usum p̾bent.
quanto se perpetrasse illicita nulla meminer̃: & plerũq
pigri remanent adexercenda bona p̾cipua. qͥa ualde
sibi securi sunt: qͦd nulla cõmiserunt mala grauiora
At contra non nunquam hi qui se aliqua illicita egisse
meminerunt. exipso suo dolore conpuncti. in ardescunt
ad amorem dĩ : seseq inmagnis uirtu tib exercent. cun-¬
cta difficilia scĩ certuminis appetunt. omã mundi derelin¬
quunt: honores fugiunt. & acceptis contumelus laetant᷑.
Flagrant desiderio: ad caelestẽ patriã anhęlant: Et quia
scerrasse adõ considerant: dampna p̃cedentia. lucris se-¬
quentib reconpensant. Maius ergo de peccatore c̃uerso.
quã de stante iusto gaudiũ fit incaẽlo: qͥa & dux inp̃lio
plus eũ militem diligit. qͥ post fugam reuersus hostem
fortiter prȩmit: quã illũ qui nunquã terga p̾buit. & nun¬

Expanded text:
anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse nulla illicita meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nun