comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bnnt dicentes. Osanna beneditus qui uenit in nomine dñi. Lua om̃s electi qui in iuda ẽẽ potuerartꝰ au
qui nunc ineccã existunt. in mediatorem d̾i ⁊ hominm crediderunt ⁊ credunt. Ito gedegio pb̾io¬
⁊ theodoro diacono. Siaconib narrantib agnoui qd̾ dilectõ ur̃a dyxisset uominũ issni xpĩa adin¬
feros destendentem om̃s qui illic const̾ent᷑ eum dm̃ saluasse atq a penis lisasse. Se quare uolo ura
cantas ionge ałr sentiat. Descendens quippe ad inferos solos illos ꝑ suam grãm uise̾uit qmeũ uen¬
tirum eẽ ccedide runt. ⁊ precepta eiꝰ uiuendo tenuerunt. Item. s ne dilcõnem urãm imea dilputatõ¬
ne in morer quid de heresi hac phuaster i libro quens de ħrsi scripsit. dixeret: agnoscat. Qnꝰ ħ uerde
sunt. Sunt hrtici qui dncunt. eñm ininfeniũ descendisse ⁊ om̃ib post mortem ⁊ ibidem s nuntiasse
ut conficeutes ibidem saluarent᷑ cum hoc sit qͣium dicento ꝓpħa dauid. In inferuo aũ quis consias¬

Expanded text:
icentes: Hosanna! benedictus qui venit in nomine Domini . Quia omnes electi qui in Juda esse potuerunt sive qui nunc in Ecclesia existunt in mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. Idem Georgio presbytero Theodoro diacono: Diaconibus narrantibus agnovi quod dilectio vestra dixisset Dominum Jesum Christum ad inferos detas longe aliter sentiat. Descendens quippe ad inferos solos illos per suam gratiam liberavit, qui eum venturum esse crediderunt et praecepta ejus in mundo tenuerunt. Item: Sed ne dilectionem vestram in mea disputatione immorer, quid de hac haeresi PHILASTER in libro quem de Haeresibus scripsit, dixerit, recognoscat. Cujus haec verba  sunt heretici qui dicunt dominum in infernum descendisse, et omnibus post mortem etiam ibidem renuntiasse, ut confitentes ibidem saluarentur, cum hoc sit contrarium dicente propheta Dauid: In infernum autem quis confi
Abbreviated transcription (Latin):
Demq ip̃e dicit. Qui mauclicat meã carnem ⁊ t̃. Idem inqͣdam epł̃a. Sacram̃tum imuisibi¬
lis gr̃t insibã forma. Idem in pͥmo de cateriaudis inelib. Sacram̃tum est dunnerei ĩ uisibilis
signacłm insibilẽ. Idem in libro de penitencia. Sacram̃tum est druim mist̾ii signacłm. In scd̾o̾ de
doctrma xͥana. Sigñ est res p̃ter spc̃m ꝙͣ ingerit sensib aliqd̾ aliud ex sc facicns un cogitatioñẽ ue¬
croscã quidem. s ctĩ mutabilia ⁊ temporalia: Idem intractups.almi. xc uiii. Ubi ait intelligite sp̃ałr
q̃ locutus sum. Non hoc corpusꝙ uidetis manducaturi estis. ⁊ bibituri illum sangͥnem q̃ fusun sunt
uadbilłr edẽbreni oportet tq̃ imnsbiliter inteligi: Idem in ꝯfessiomb sib sũ grindiũ. erisce ⁊mãdnca me
Nec mutabis me inte: stn mutab̾is ĩme. Idem in libro de unco laprisimo. Si adres ip̃as uilibi¬
les quib ip̃a sacraĩta tractantur aninium ẽferannis qͥs uesciat eas c̃ẽ corrptibides: Si ã¬

Expanded text:
pse dicit: Qui manducat carnem meam, etc. Idem in quadam epistola: Sacramentum invisibilis gratiae visibilis forma. Idem in I De catechizandis rudibus: Sacramentum est divinae rei invisibilis signaculum visibile. Idem in libro De poenitentia: Sacramentum est divini mysterii signaculum. In II De doctrina Christiana: Signum est res praeter speciem, quem ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem vecrosancta quidem, sed tamen mutabilia et temporalia? Idem in tractatu psalmi XCVIII, ubi ait: Intelligite spir locutus sum. Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. Idem in Confessionibus: Cibus sum grandium; cresce et manducabis me, nec mutabis me in te, sed tamen mutaberis in me. Idem in libro De unico baptismo: Si ad ipsas res visibiles, quibus ipsa sacramenta tractantur, animum confera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sufficere debuit appetiuit. Et si qd̾ aliud in uno admisso diligenti consideratõno inueniri pͭ. Item
cap̃xlui. In rniquitatib conceptus sum ⁊ in delictis mater mea inutero meeduit. Neq enim hic
dixit in iniquitate uł inpeccato curtrad hoc recte dici poss. S iniquitates ⁊ pedeata dice malint̃ quiat
in uio uno qd̾ in om̃s bomines ꝑtransut atq tam magnum ẽ. ut in eo mutaret᷑ ⁊ conuerteretur hu¬
mana uatura reꝑiunt᷑ sicut supra disserui plura peccã. Ieꝵ ad uiyginem dõ consecratani alde ma¬
trahebat᷑ ecemplo. Tibi uero post tanta documenta post legem. post ꝓpħas. post euangłia. post¬
apostolos si delinquere uolũis: quomodo indulgere possit ignoro. Q p̾niũ hoĩs pecẽm nẽ cepit:¬

Expanded text:
quod sufficere debuit, appetivit; et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione inveniri potest. Item quod sufficere debuit, appetivit; et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione inveniri potest. Item cap. XLVI: In iniquitatibus conceptus sum et in delictis mater mea in utero me aluit . Neque hic dixit in iniquitate vel in peccato, cum et hoc recte dici posset, sed iniquitates et peccata dicere maluit. Quia et in illo uno in omnes homines pertransiit, atque tam magnum est, ut in eo mutaretur et converteretur humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plurima peccata. Hieronymus ad trahebatur exemplo. tibi uero post tanta documenta, post legem, post prophetas, post euangApostolos, si delinquere volueris: quomodo indulgere possit ignoro. 7. An tibi de virginit
Abbreviated transcription (Latin):
mbꝰ in epła ad romanos ꝓꝑcerea sicut ꝑ unũ honunem pecc̃m ⁊ t̃. Quia unus adam .i. eua quia mu¬
ner ade pecrauit. Item. In quo .i. in adam om̃s peceaũnt. Nu̾ dieit in quo cum de muliere ioquebat᷑
quia non ad spc̃m reculit sadgenus. In simltidinem p̃uaricatõnis ade. ⁊ chara pater aibrahe ⁊ nacho
⁊ lauam ꝓprios deos habebant. ⁊ pecc̃m ade non longe ab ydolatria ẽ pieuaricauit enim putans se
hominer futuram dm̃. Estimauit enim se ħ magis ꝓfut̾um qd̾ dua ͥ sustt qͣm qd̾ d̾s uissit. in ioco
tixantur: possunt intłłi plura pccã. siunum ip̃m in sua quasi membra singula diuidatur. Nenr⁊
suꝑbia ⁊ illic qr homo in sua potiꝰ ẽẽ quar in d̾i potestate dilȩxt sst sacrilegͤium quia do̾ ñ credidit. Et
homicidium: qm̃ se p̃cpitauit in mortem. Et fornicatõ spũał qm̃ integritas mentis humane ser¬
pentina suasione corrupta÷. Et furtum quia ꝓbibitus cib usurpatus ÷. & auancia: quia plusqͣm

Expanded text:
 Propterea sicut per unum hominem peccatum, etc. Quia unus Adam idem Eva, quia mulier Adae peccavit. Item: In quo, id est in Adam, omnes peccaverunt. Ideo dixit in quo, cum de muliere loquebatur, quia non ad speciem retulit, sed ad genus. In similitudinem praevaricationis Adae et Thara, pater Abrae, et Nachor et Laban proprios deos habebant. Et peccatum Adae non longe est ab idololatria. Praevaricavit enim putans se hominem futurum Deum; aestimavit enim hoc magis profuturum, quod diabolus suasit, quam quod Deus jussit, in loco tizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
melioreni defruit. Dec̾ruit .i. iudentẽ aceco audentem afurdo ⁊ c̃. immo dec̾ioremi q̃m inaatuũ. moi¬

Expanded text:
meliorem deterruit. Deterruit enim videntem a caeco, audientem a surdo, etc., viventem a mortumeliorem deterruit. Deterruit enim videntem a caeco, audientem a surdo, etc., viventem a mortu
Abbreviated transcription (Latin):
sec melior ÷ quiea potuit iembioꝵ motu atq officio fabracare. Melior ⁊ tn qiamins ea ñ fec̾is: qm̃i que ila ñ
possunt facis. Melior: lestia ad hoc enĩadditum ÷ Non clamabunt inftuicib suis Itera. Et quedam bestie sic̃
sne manib conretant. Item. lectoiem ił auditoraem fecit uitenteũ ut admoñi s inuemat fariulabne gẽ¬
tium. ñ tiñ homunies s ĩ bestias sedebe̾ p̃pon̾e ucsi pudet adorare bestiam q̃m feccc d uisentem ⁊ audieitẽ
⁊t̃ uide̾nt quam pudendum eẽc adoeate mutũ ⁊ caiens uito sensis ꝙ sumulachrũ. Item. Quanto ergo
melius mures atq setgentes. ity id genue animantium tolent qs simulathiis si ita dncondũ quodun¬
modo iudiant in quib quia non senttunt humanam uitam ñ curant hunomnam figurã Ian iueis
sHoret ergo se hoino ut uiuentem lestam ad̾o̾suo dec̾ratt: ⁊ illit ñ se mouentẽ.q. pptentem colit. aquo

Expanded text:
ex melior est, qui ea potuit membrorum motu atque officio fabricare. Melior et tu, quamvis ea non feceris, quoniam quae illa non possunt facis. Melior et bestia; ad hoc enim addictum est: Non clamabunt in faucibus suis . Item: Quaedam bestiae sicut simiae manibus contrectant. Item: Lectorem vel auditorem fecit intentum, ut admoneri se inveniat simulacris gentium non tantum homines sed etiam bestias se debere praeponere; ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, etc., viderent, quam pudendum esset adorare mutum, et carens vita sensuque simulacrum. Item: Quanto ergo melius mures atque serpentes, atque id genus animantium caetera de simulacris, si ita dicendum, quodammodo judicant, in Movet ergo se homo, ut viventem bestiam a Deo suo deterreat, et illum non se moventem quasi potentem colit, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantie. Iaut qui suscepit ⁊ qd̾ suscepit: una eẽt in trimitate ꝑsona. Neq eiũ homine assuimpto q̃ter¬
nitas facta ÷ s tͥnreas mansit assumptõne illa inesfabłr faciente ꝑsoneumꝰ uid̾o ⁊ hoĩe ũitatẽ.
Scriptum ÷ quia dicm ⁊ horam ti filius neq angłi sciunt. Nonit quidem unigenitꝰ diem
thoram iudicii. s ñ &x natura inimanitatis In nuptis ubi urinũ defuit respondit matri. Quid inͥ
⁊ cibi mulr: alc si diceret. Mi racula facere non habiꝰ ex matre. Cum autẽ hora moitis uen̾it: eggnos¬
cam te nurẽm. Idem in pastorali ꝓt cap̃.i. Cum iħc. annox duodec̃i dr᷑ in medio doct̃oꝵ sedens sĩ do

Expanded text:
atam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo Scriptum est, quia diem et horam neque Filius neque angeli sciunt; novit quidem Unigenitus diem et horam judicii, sed non ex natura humanitatis. In nuptiis, ubi vinum defuit, respondit matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Ac si diceret, miracula facere non habeo ex matre; cum enim hora mortis venerit, cognoscam te matrem. Idem in Pasto
Abbreviated transcription (Latin):
iset apetri solidicate tecede. Bunc enim in consoitium itidiuidrie unitatis assumptũ id qd̾ip̃e
erat tioluit nomunate dicendo. Tues petrus. ⁊ suꝑ hĩc .p. eem ut etertu templi edisicio rauabli
ntunere gratie in pet̾ soltoitate consifteret. Seimo primꝰ matimi ẽ in festuuitate a płcx it.¬
sicire indeserro dminico siietoi porb ac̃ furit eperra: ita imiu̾iso mundo ꝑnidie anditate randa
Si tempus consid̾emus fugus eẽ non pocerat. s frgus erat ubi he ił agnoscelat᷑ ubi ñ eratqͥ
lucẽ uideret. ⁊ ubi rȩgabat᷑ ignis consum̃s srigus erat menis ĩ corporis. Iem. pecrum itaq ꝓ dc̃¬

Expanded text:
ui ausus fuisset a Petri soliditate recedere. Hunc enim in consortium individuae unitatis assumptum, id quod ipse erat voluit nominare dicendo: Tu es Petrus, etc., ut aeterni templi aedificatio mirabili munere gratiae in Petri soliditate consisicut in deserto Dominico sitienti populo aqua fluxit e petra, ito universo mundo perfidiae ariditate lassanti Si tempus consideremus, frigus esse non poterat. Sed frigus erat ubi Jesus non agnoscebatur, ubi non erat, qui lucem videret, et ubi negebatur ignis consumens. Frigus erat mentis, non corporis. Item: Petrus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s non ẽ alicubi. Ꝙ alicubi enĩ est contitiet᷑ loco. A continet᷑ ioco corpꝰ ÷. Ds autem non÷ corpꝰ. Non er¬
go alitubi ÷ ⁊ in ulo sunt potuis om̃ia nec tamen ita ut ip̃e sit locuie. locus enim in spatio est. qd̾ longitu¬
oine ⁊ latitudine. ⁊ alcitudine corporis occupeitur. locus tamen abusiue dr᷑ templum d̾i non qd̃ eo cogtine¬
atur: s qd̾ ei p̃sens sit. Collatõ. uii. Que dr᷑ abbatis sempionis cap̃.xiii. licet enim ꝓnuntiemꝰ ñ nullaᷤᷤ
eẽ spintales naturas. ut suuit angłi aichangłi. cet̾ẽq iurtiites ⁊ ip̃a quoq anima nra ił cerce aer iste sub¬
tił tñ incorporee nullatenꝰ estimande sunt. Hñt enim scd̾m se corpꝰ quo subsistant. licet multo tenuuis
corpus animale. surget corpͦ spiritale. Quib manifeste colligit᷑ nicħ ẽẽ incorporeũ. nisi solum dm̃ ⁊
ictato ip̃i cantuminodo posse pene trabiles om̃s spitales atq intellectuales ẽẽ sułus eo qd̾ solus totꝰ ⁊ u̾ͥq¬

Expanded text:
od continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus; non ergo alicubi est, et in illo sunt potius omnia, nec tamen ita, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est, quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur. Locus tamen abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Collatio VII quae dicitur abbatis Sereni, cap. XIII: Licet enim pronuntiemus, nonnullas esse spirituales naturas, ut sunt angeli, archangeli, caeteraeque virtutes et ipsa quoque anima nostra, vel certe aer iste subtilis. tamen incorporeae nullatenus aestimandae sunt. Habent in se corpus, quo subsistant, licet multo tenuius, corpus animale, surgit corpus spiritale. quibus manifeste colligitur nihil esse incorporeum nisi deum solum, et idcirco ipsi tantummodo posse penetrabiles omnes spiritales atque intellectuales esse substantias, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
chanasius de trinitate ubro .iii. siras infirmit̾ates nr mortał tis sit : ⁊ ñ¬
uł passiblis ħo uere susimut. qui post adeo turꝰ asumptꝰ ẽ. Item Inclłige qr pxuis is me
in nãtiuitate demaria iurgine assum ptꝰ ẽ. ⁊ in passione ꝑmittente poteaate eł itaditus ẽ. ꝓp̃
passionem denuo assumptus ab ip̃o uł acceptus ẽ. Idem libro .ui. cap̃.ii. axledes qui hunc totũ
hominem .i. animã ⁊ corpꝰ ꝙ assumpsit denuo assumpcũ iet lib̾atũ p̃ terciam diem a mortinᷤ

Expanded text:
ius De Trinitate lib. III: Nostras infirmitates noster mortalis vel passibilis homo vere sustinuit, qui post a Deo rursus assumptus est. Item: Intellige quia prius hic homo in nativitate de Maria virgine assumptus est, et in passione permittente ejus potestate traditus est, et post passionem denuo assumptus ab ipso vel acceptus est. Item, lib. VI, cap. II: Maledictus qui hunc totum et animam et corpus quod assumpsit denuo assumptum vel liberatum post tertiam diem a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatrum scriptura ñ nulla ꝓp̃ suprapositã eĩm e̾ronee ꝓlata seu scripta uideant᷑: S nec tanqͣni m̃datri reos¬

Expanded text:
Patrum scriptura nonnulla propter supra positam causam erronee prolata atque scripta videantur? Sed nec tanqPatrum scriptura nonnulla propter supra positam causam erronee prolata atque scripta videantur? Sed nec tanq
Abbreviated transcription (Latin):
trosisiatũ solutõ reꝑꝑiet᷑ si cadem u̾ba in du̾sis significatõnib a diu̾sis auctorib positit defend̾e pot̾imꝰ
Hiis om̃ib p̃ ditis. modis solũe cont rou̾sias inscrptis scõꝵ dilgens lector attentabit. Ꝙ si forte adeo
ħ ad̾uceñdũi putaui ut quociẽscunꝙ in gestis consiliori discors snĩa inuenit᷑ illius teneat᷑ mag̃ sen¬
uni confert dona ita nec de om̃ib mentem eiꝰ ꝙ replet illuminat. s modo hoc modo illud reuelat.
quoꝵ spetialem d̃t a domino ꝓmussam. sancti spͥc effusionem quietꝰ discipulos oẽm doceret sutatẽ
la psum errorem de cuconcisionis adhuc ⁊ quoꝵdam antiquoꝵ ntuũ obseruantia cũ. a ceapło suo
pauloꝰ. igiuit anꝙ salisuc̃t pubuite correctis eẽt a ꝑnit̃õsn simulatõ desstẽ no pisnut. Luso¬

Expanded text:
troversiarum solutio reperietur, si eadem verba in diversis significationibus a diversis auctoribus posita defendere poterimus. troversiarum solutio reperietur, si eadem verba in diversis significationibus a diversis auctoribus posita defendere poterimus. His omnibus praedictis modis solvere controversias in scriptis sanctorum diligens lector attentabit. Quod si forte adeo  adducendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius teneatur magis senuni confert dona, ita nec de omnibus mentem ejus quem replet, illuminat, sed modo hoc, modo illud revelat, quoque specialem a Domino promissam sancti Spiritus effusionem, qui ejus discipulos omnem docet veritatem, lapsum in errorem de circumcisionis adhuc et quorumdam antiquoru salubriter publice correctus esset, a perniciosa simulatione desistere non puduit.
Abbreviated transcription (Latin):
no sit locus. qd̾ ñ uł aere uł aliczio corpore repleatur uacuam tam̃ ꝓrsus archam ẽẽ dicimꝰ in qͣm
chil ẽẽ uisu ꝑcipinius Qui ÷ uxta oculoꝵ aspectus iudicat modo celum stellatum dicim᷑ modo non¬
quoꝙ pr̃ib nõ nulla ex opinione mag̾ qͣ̃m ex ũitate nd̃ nunqͣm ꝓlata sint aut ⁊̃ scripta: Diligent᷑
missionem uł ad ꝑscõnis ex hortatõnem intendat᷑ ut sod̾ uitentõnũ adũsitatẽ adũ̾sitatis quͤramus teme¬
dium Si uero preceptõ ÷ utrum gen̾ał an particularis .i. an ad om̃s cõmunit̃ an ad aliquos fpetra¬
łr directa. Distinguenda quoq tempora sunt ⁊ dispensatõnũ cause liua sepe ꝙ uno temꝑe ÷ con¬
eutem in institutõnib ecc̃asticoꝵ decretoꝵ uł canorũ distingui maxime neccẽ est. fãcił aũ plerumq cõ¬

Expanded text:
no sit locus, qui non vel aere vel aliquo corpore repleatur, vacuam tamen prorsus arcam esse dicimus, in qua no sit locus, qui non vel aere vel aliquo corpore repleatur, vacuam tamen prorsus arcam esse dicimus, in qua nihil esse visu percipimus. Qui res juxta oculorum aspectus quoque Patribus nonnulla ex opinione magis quam ex veritate nonnunquam prolata sint aut etiam scripta? Diligenter t secundum intentionum diversitatem adversitatis quaeramus remedium; si vero praeceptio est, utrum generalis an particularis, id est an ad omnes communiter an ad aliquos specialiter directa. Distinguenda quoque tempora sunt et dispensationum causae, quia saepe quod uno tempore est conautem in institutionibus ecclesiasticorum decretorum vel canonum distingui maxime necesse est. Facilis autem plerumque con
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia satis heat auctoritatis prudentia sine iusticia nicħ ualet ad faciendam fidem. Quo enĩqusꝓ
uersutor ⁊ caltidior hoc iuidiosior ⁊ suspectõr detracta opinone ꝓbitatis. Quamobrẽ intlłigentie iusti
cra coniũcta qͣntum uolet ħebit ad faciendam fidem turiũ. Iusticia sine paudentia multum pot̾it.
sine iustica nil ualebit peudentia. S ne quis sit admiratus cur ꝙ unt̃ om̃s phyloseghos constet a meq¬
prudens sit iustus eẽ aAlia ÷ illa cum ueritas ip̃a limat᷑ in disputõne. alia cũ ad om̃s accõmodat᷑ oratõ. Qã¬
obrẽ ut uulgus tra nos hoc loco loquim᷑ ut alios fortes. alios bonos uitos alios pr̃udentes ẽẽ dicamus. po¬
pularib enim ũb̃ ÷̃ agendum ⁊ usitatis ꝯ leqͣmur. Cotithani deniq sermonis usus ÷ uixͣ udiciũ
corporalium senssiũ pleratp dici ałr qͣm in re consistat. Cum enĩ nullus in toto mundo uacuus om̃i¬

Expanded text:
prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probittiae conjuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium. Justitia sine prudentia multum poterit, sine justitia nihil valebit prudentia. Sed, ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosprudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, aob rem ut vulgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus. Popularibus enim verbis est agendum et usitatis cum loquimur de opinionecorporalium sensuum pleraque dici aliter, quam in re consistat. Cum enim nullus in toto mundo vacuus omni
Abbreviated transcription (Latin):
cluso. ⁊ De ongrie aĩe int̾ scõs patits requisicio non parua fcã est u̾sata. S utrum ipsa ab adam
descend̾it. an certc singulis detar uic̾tum remansit. eamq in hac uita insolubilem falsi sunt eẽ
qͣstionera. Grains it est qͥstio. nec ualet ab hoĩs comp̃hendi. Qiia si de adam sub̾a aĩa cumcar¬
ne nascitur. cur non ⁊ cum carue moritur: Si uͦ cum carne nascitur. cur mea carne que
de adam ꝓlata est obugata peccatis tenetur : S cumi hoc sit incertum. illud inc̃tum ñ est
quia nisi sacri baptismatis gracia fuerit renatus: hõ oĩs aĩa originalis pectati uinculis
est obstricta. hiii scriptum ẽ. Non est mundus in sspectu eiꝰ. nec umiꝰ diei infans suꝑ t̾ram
incipit. Deieliqͥs q̃ ad finem ꝑtinent: An certe ꝙ. eccłiasticum est scd̾ eloquia saluatoris. Pr̃

Expanded text:
cluso : De origine animae inter sanctos Patres requisitio non parva est versata. Sed utrum ipsa ab Adam cluso : De origine animae inter sanctos Patres requisitio non parva est versata. Sed utrum ipsa ab Adam descenderit, an certe singulis detur, incertum remansit; eamque in hac vita insolubilem fassi sunt esse quaestionem. Gravis enim est quaestio, nec valet ab homine comprehendi; quia, si de Adam substantia anima cum carne naab Adam prolata est, obligata peccatis tenetur. Sed cum hoc sit, incertum non estquia, nisi sacri baptismatis gratia fuerit renatus homo, omnis anima originalis peccati vinculis est obstricta. Hinc enim scriptum est: Non est mundus in conspectu ejus nec unius diei infans super terram incipit: De reliquis quae ad fidem pertinent: An c
Abbreviated transcription (Latin):
ugustrs retrastacionum libro.iͦ. Item alio loco de anano dixi Recunior rdrau¬
rius incetumqIturis aũ qmi reditunis oꝑxisem sicurꝰ ꝓptereos qui puitant ani¬
mos humanos ꝓ m̃itis pectatoꝵ suoꝵ de celo lapsos siue dereclos in corpora ista de trudi
d ita clixi incełum tanꝙͣ dr̃e ad ccim qui eiꝰ est ꝯditor sicut beatus ciprianꝰ non cunc¬
tatus dĩe. Nam cum corpus et̾ra. sp̃m possideamus e celo. Et in libro eccłiastes scͥꝑtã¬
est sp̃s ren̾tatur aod̾mi qui declit illum. Quod itat sic intelligendum est. ut non resis¬
tamis apło dicenti. nondum natos nicħ cgisie boni aut mali. Sine ꝯtrou̾sia gͦ quedam ougi¬
nalis regio beatitudins ai deis ip̃e est qui eum non quidem de scip̃d genuit. s de nulla re alia
adidit. Qucd. añ attinet ad ciꝰ origineni utnum de ilo uno sit qͥ pͥmis çreatus est. qñ fc̃s est hõ
an salter siant singuli singrlis: uec tunc sciebam nec adhuc scio. GReCi scd̃o seruo dei in¬

Expanded text:
Augustinus Retractationum lib. I: Item alio loco de animo dixi: « Securior rediturus in coelum. » Iturus autem quam rediturus dixissem securius, propter eos qui putant animos humanos pro meritis peccatorum suorum de coelo lapsos sive dejectos in corpora ista detrudi. Sed ita dixi in coelum, tanquam dicerem ad Deum, qui ejus est conditor, sicut beatus Cyprianus non cunctatus est dicere: Nam cum corpus e terra, spiritum possideamus e coelo. Et in libro Ecclesiastatus revertatur ad Deum, qui dedit illum. Quod utique sic intelligendum est, ut non resistamus Apostolo dicenti nondum natos nihil egisse boni aut mali. Sine controversia ergo quaedam originalis regio beatitudinis animi Deus ipse est, qui eum non quidem de se ipso genuit, sed de nulla re alia condidit. Quod autem attinet ad ejus originem, utrum de illo uno sit qui primum creatus est, quando factus est homo, an similiter fiant singuli singulis, nec tunc sciebam nec adhuc scio. Gregorius Secundino, servo Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃. Iam nonia ꝓgeuies ⁊ c̃ ⁊ pẽm loquentem ad filium utre mee ites mea magna pocentia solus. Et post ũ¬
ba salitatoris in cruce. Talia p̃stabat nemorans fyxusq manebat. Q de p̾scia nidicot deus. ⁊ nõ¬
it scieas eum non se correcturun. apł̃m uͦ paulũ elegit p̃scius utq qd̾ futurus eẽt fdeł. quib¬
dam autem data ẽ grã in usii. ut sauli iude quuib dixit. Etce nomina nr̃ scripta sunt incelo ⁊ pꝰ abi¬
erunt retrorsum. Item nomina eoꝵ scripta eraut incelo ꝓp̃ iusticiam cui deserauelant. Scd̾m uͦ p̃s¬
peccauerit ante me. deledo eum de liluo utte. ut scd̾m iusticiam uidicis tanc indeat᷑ deleti cum peccat.
Iuxta presciãm tamen nuinq᷑ͣtn in libeo uite suãt Econtra. Tunc uidet᷑ asciibi: cum malus eẽ desinit qui scd̃m p̃¬

Expanded text:
. . 276 Et patrem loquentem ad filium, Nate, meae vires, mea magna potentia solus. Et post verba Salvatoris in cruce. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Puerilia sunt haec, it, sciens eum non se correcturum; apostolum vero Paulum elegit, praescius utique quod futurus esset fidelis. Quibusdam autem data est gratia in usum, ut Sauli; vide quibus dixit: Ecce nomina vestra scripta sunt in coelo, et prius abierunt retrorsum . Item: Nomina eorum scripta erant in coelo propter justitiam cui deserviebant; secundum vero praespeccaverit ante me, delebo eum de libro vitae ; ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat; juxta praescientiam tamen nunquam in libro vitae fuerat; econtra tunc videtur ascribi, cum malus esse desinit, qui secundum p
Abbreviated transcription (Latin):
manar iuris piotas sdi i uaallat. Seceros sic lagit uit magis diuidicet qͣm sequat᷑. Ioem impso. hoeii aiauctor

Expanded text:
in quorum libris pietas fidei non vacillat; caeteros, sic legat ut min quorum libris pietas fidei non vacillat; caeteros, sic legat ut m
Abbreviated transcription (Latin):
ad seniuras fanctas. admisa fuint iuł officiosa mendatia quid ineis remanebit anctoritatis q̃ taudem de sccipẽ
s it sontentia ꝓ ferreur cuius pondẽ cortensiosa fassitatis orteretur imꝑbitas: Heni ad tundem de cistem¬
ptura minisrata ÷ atꝙ constripta aliquid insuis libris fuisse mentitos. Atdmisso enu senł in tantum aucͣ ᷤᷤ
fasugium officioso mendatõ. duquo nulla illor libeoꝵ particiaa remanebit qͥñ nt cuiꝙ iudebitur uł ad maiores¬
dificilis uł ad fidem uncrediba. eadem ꝑniciosissima ad mentis auctoris consilium osfcm̃ ꝙ referatur. Ẽ quoq ie¬
ponimius cum int̾ ecc̃asticos dectores quosdam ceteris anteferret ita nob legendos ẽẽ constuutt ut eos magis oi¬
uiditem̃ q̃m sequamꝰ I ñ ÷ ulud eius consuium ao ietam de inficutõre fibie. Eyruani inquit. opusc ula semꝑi
mnute neat athranasii opuscula ⁊ holari ubrum inoffenso currat pede. Iloꝵ tiacdatib ulor ingeus dolecͭ etigre

Expanded text:
t. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protptura ministrata est atque conscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso mendacio aliquo, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique videuctoris consilium officiumque referatur. Beatus quoque Hieronymus, cum inter ecclesiasticos doctores quosdam caeteris anteferret, ita nobis legendos esse consuluit, ut eos magis dijudicemus quam sequamur. Unde est illud ejus consilium ad Laetam de institutione filiae: Cypriani, inquit, opuscula semper in manu teneat; Athanasii opuscula et Hilarii librum inoffenso currat pede; illorum tractibus, illorum ingeniis delectetur,
Abbreviated transcription (Latin):
si dorus ethimolggiarum lib̾ ui. Pater solus ñ ẽ ex alio ido solus appdatt̃ ingenit .
athanasins de tnntate. ut .uiii. satuutas filii di añ princptum aput prẽm est. Confieor unũ inua¬
uiera ⁊ unum natũ Confiteor pacrem ommꝑotentem sitie inieõ sire fine qui om̃ia tenet ⁊ a nilllo tenet᷑.
ro qui est innasciblis. ep̃e sanctus nec natus nec innascibiꝰ. Si autem dyẽo ratum:. duos suio stituo. Aug̃
de orthodora fide. Dater inquit printipium d̾itatiȩ a quo filius natus: a quo sp̃e sanctis ñ natus quia nies
genitum ti ingenitum fides certa dedarit. Qiuia si axt̾imꝰ ingenitũ prem affumare uisdebim᷑. Sin aũ ge¬
nitum duos fibos cred̾e culpam᷑. Si qd̾ ceira fides cenet nec ingenitꝰ ÷ nec genitꝰ s ab utrisq ꝓcedens .i. a pĩo¬

Expanded text:
ideo solus appellatur ingenitus. Athanasius, De Trinitate, lib. VIII: Nativitas Filii Dei ante principium apud Patrem est. Confiteor unum innascibilem et unum natum. Confiteor Patrem omnipotentem sine initio, sine fine, qui omnia tenet et a nullo tenetur, eo, qui est innascibilis. Spiritus sanctus nec natus nec innascibilis; si autem dixero natum, duos filios statuo. Augustinus, De orthodoxa fide: Pater, inquit, principium deitatis, a quo Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus, quia non est nctum nec genitum nec ingenitum fides certa declarat; quia, si dixerimus ingenitum, Patrem affirmare videbimur; sin autem genitum, duos filios credere culpamur; sed, quod certa fides tenet, nec ingenitus est nec genitus, sed ab utrisque procedens, sci
Abbreviated transcription (Latin):
celerem sinem spe fraiende beatitudinis arcessit. irretit᷑ iaqueꝰ passionis quia spes sicut timnor pas
sio ẽ sħẽ ꝙ paulus filium spe utte uerioris ad de uenire ꝓperantem ꝓ hib ac repellit. Nsi em̃¬

Expanded text:
celerem finem spe fruendae beatitudinis arcessit, irretitur laqueo passionis, quia spes sicut timor passcelerem finem spe fruendae beatitudinis arcessit, irretitur laqueo passionis, quia spes sicut timor passio est; et hoc est quod Paulus filium spe vitae verioris ad se venire properantem prohibet ac repellit: « Nisi e
Abbreviated transcription (Latin):
accersiri uetat doceris ecpectandam et̃ naturam. ẜ quoq addidit nos eẽ in dominio
Uĩ cuiꝰ cutela ẽc ꝓuidentia gub̾nam᷑. sacħ autem eẽ iniuito dño de hiis q̃ possidet yx
eo loco inquo suum ꝯstituerat aiferendũ. Et sicut qͥ uitam mancipio excorquet:
alieno crimine ñ carebit: ita eum qui finem sibi dũo nec dũ iubente quesient ñ ab¬
solutõnem ꝯsequi s reatũ. hec platonice secde senuã altius plocinus exequit᷑. Eum
ꝯstet inquit remuñatõnem animis eẽ illic cribuendam. ꝓmodo ꝓfectõnis ad qͣm¬
rahͣ uita uinaꝙ̃ puenit̃ ñ est ũcipitandu uite sinis cui ahus ꝓficiendi cẽ ꝑossit
acdessio. s nero inquies q̃m ꝑsce pungatꝰ ast manum sibi deb inferte. qñ sec ea euo sa
remanendi qr ꝓsecum utuis ñ regiuint quia ao sipna ꝑuerit. S. y ipo quo sibi

Expanded text:
accersiri uetat, docens exspectandam esse naturam. Hoc quoque addidit nos esse in dominio accersiri uetat, docens exspectandam esse naturam. Hoc quoque addidit nos esse in dominio Dei, cujus tutela et providentia gubernamur; nihil autem esse invito Domino de his quae possidet ex eo loco, in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui vitam mancipio extorquet alieno crimine non carebit, ita eum qui finem sibi, Domino necdum jubente, quaesierit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Cum constet, inquit, remunerationem animis esse illic tribuendam pro modo perfectionis, ad qst praecipitandus vitae finis, cui adhuc proficiendi esse possit accessio. Ergo, inquies, qui perfecte purgatus est, manum sibi debet inferre, cum non sit ei causa remanendi, quia profectum ulterius non requirit qui ad superna pervenit. Sed hoc ipso, quo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quit ille. Ilisi enm cum d̾s istis de corporis custodiis liberaiit. huc tibi aditus patere ñ p̃¬
Quare ⁊ tii publi ⁊ pus om̃ib retinendus animꝰ ẽ in custodia corporis ne in uissu eiꝰ a
quo ille est uob̾ datus. ex homuniũ uita migñdum ẽ ne munꝰ assignatũ adeo ip̃i sugisse
indeamini ħ secta t p̃ceptõ platonis ẽ. qui infreorone definit. hõi ñ ẽt̃ sua sponte mo¬
riendum. s in eodem tamen dialogo idem dicit inoitem philosophantib appetendam
⁊ ipãm philosophiam medicatõnem eẽ moriendi. S plato duas ẽẽ mortes hominũ
ꝯ anima adhuc in corpore ꝯsicuta corporeas illeceleas philosophia docente. ꝯtempnit.
⁊ cupiditatũ dtilces insidias reliqͣsq om̃s exuit᷑ passiones. Hanc ergo mortem dicit
plato sapientib appetendam. Illam uero qͣm otĩub natura ꝯstituit cogi uł inferti uł

Expanded text:
quit ille, nisi enim cum Deus istis te corporis custodiis liberavit, huc tibi aditus patere non pquit ille, nisi enim cum Deus istis te corporis custodiis liberavit, huc tibi aditus patere non pQuare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a devideamini. » Haec secta et praeceptio Platonis est, qui in Phaedone definit homini non esse sua sponte moriendum; sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam meditationem esse moriendi. Sed Plato duas esse mortes hominum etiam dicitur cum anima adhuc in corpore constituta corporeas illecebras philosophia docente contemnit, et cupiditatum dulces insidias reliquasque omnes exuitur passiones. Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus appetendam. Illam uero quam omnibus natura constituit, cogi uel inferri uel
Abbreviated transcription (Latin):
testificationib ut eanum memoriar sic honoret duiua ꝑsuaserit auctoritas uescio
Et sier potest ut ita sit. Quid enim siħ fecerunt ñ humanitꝰ decepte s diuinitus misse
nec errantes s obedientes: De sanson aliud nob̾ fas ñ est cred̾e. Cum autem d̾s uib seq
iubere sñ ułł ambagil intimat quis obedientiã in cͥmen uocet. quis obsequiũ pretatᷤᷤ¬
accuset: Iaur ⁊ miles cum obediens potestati sub qua legitime ꝯstitutꝰ est hominem oe¬
cidit trulla ciuitatis sue lege reus est homicidii innmo nisi fecerit reus imꝑii desarti
atq ꝯtempti. Rsita est uibente imiꝑatore qͣnto magis tubente croatore: Idem ad lecũ
Sicus autem ħ p̃ceptum quo ꝑdere inbeni aniinam nrãm ñ ad id uailet ut se quisq
int̾imat ꝙ inexpiabłe nesas est. tamm ualet ut int̾uat inse caritalem aniie affcm̃

Expanded text:
testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, divina persuaserit auctoritas nescio; testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, divina persuaserit auctoritas nescio; et fieri potest, ut ita sit. Quid enim si hoc fecerunt non humanitus deceptae, sed divinitus missae, nec errantes, sed obedientes? De Samson aliud nobis fas non est credere; cum autem Deus jubet seque jubere sine ullis ambagibus intimat, quis obedientiam in caccuset? Nam et miles, cum obediens potestati sub qua legitime constitutus est hominem occidit, nulla ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo nisi fecerit, reus est imperu deserti Quod si ita est jubente imperatore, quanto magis jubente Creatore! Idem ad Laetum: Sicut autem hoc praeceptum, quo perdere jubemur animam nostram, non ad id valet, ut se quisque interimat, quod inexpiabile nefas est, tamen valet, ut interimat in se carnalem animae affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
insrilum eatoneni qui se utice occidit ñ quia solus hid fecit s q uir doctus ⁊ ꝓbis halelat᷑.
Item Si turpeerat sub uctori⁊ cesaris iuiuere curato cur actor huiꝰ turpitudinis filio fuit
queni decesans benignitate om̃ia sꝑare p̃cepit. Cur ñ ⁊ iallũ secum coegit ad mortem. It̃.¬
Restat una causa de quo dicere ceperam quia utile putatur ut se quisq interficiat.
.s. ne in pecc̃m irruat. uł blandiente uoluptate uł dolore seruiente. Quam cãm siuo¬
luerimꝰ admit̾e eousq ꝓgressa ꝓueniet. ut hortandi siit homines tunc se potiꝰ in
Tntic enĩ tempꝰ eauendi orña futura peccͣ. ꝯsunt omĩia deleta p̃terita. Item. Om̃teᷤᷤ
secutõnis ut insectatores sue pudicicie deuitarient in rapt᷑um atq necaturum.
se fluuium ꝓiecerunt eaimq martiria incatholica eccł̃ia. ueneratõne celeb̾rima fre¬
quentant᷑. Ee hus tl demere audeo indicare. Utrum enim eccłie aliquib fide dignis

Expanded text:
illum Catonem, qui se Uticae occidit, non quia solus id fecit, sed quia vir doctus et probus habebatur. Item: Si turpe erat sub victoria Caesaris vivere, cur auctor hujus turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Cur non et illum secum coegit ad mortem? ItRestat una causa de qua dicere ceperam, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum irruat, uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius inTunc enim tempus est cauendi omnia futura peccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Item: O mentes nae, tempore persecutionis, ut insectatores suae pudicitiae devitarent, in rapturum atque necaturum se fluvium projecerunt, earumque martyria in Catholica Ecclesia veneratione celeberrima frequentantur. De his nil temere audeo judicare; utrum enim Ecclesiae aliquibus fide dignis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ declamans ait. mimbile dictu. Duo fuerĩ: ⁊ aduttiũ unꝰ ainsit Splendide atq ũssime
inquit fuerunt ⁊ aduft̾ium unus admisit puduit ceni tupituduns aliane ĩ se ꝯmisse ⁊ fiñ
nat nec culpat nisi cupiditatem. Caritatẽ uoco motũ anui ad fruendũ dõ ꝑipm. ⁊ se ⁊ xxi

Expanded text:
rque declamans, ait: « Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. » Splendide atque verissime. rque declamans, ait: « Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. » Splendide atque verissime. inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit. Puduit eam turpitudinis alienae in se commissae etsi non nat nec culpat nisi cupiditatem. Charitatem voco motum animi ad fruendum Deo propter i
Abbreviated transcription (Latin):
fiporestas daretur facturũ et̃ ñ ntnꝰ reus est. qͣm si in ip̃o fc̃õ depiehñderet᷑. erosius. Iuch̾ om̃i¬
no manifestius. Clarũ ẽ. enĩ iam nicħ aliud qͣri libidinem ĩ toto malefacitudi gen̾e dũari.
br. Siuigo nesciens uiro nupserit alieno fisemꝑ nestiat numqͣm ex ħ ent adult̾a. Iaẽ ĩ
ubꝰ .i. de cinitate di. Lucrenam certe mat᷑nam nobilem ueteremq romanam pudicitie
maga esstit iaudib. Huiꝰ corꝑe quiolñter oppresso tarquiis regis filius libidinose poti¬
tus eẽt illa scelus impbissim uiuenis marito collacino ⁊ ꝓpinquo bruto iunsdarissimis¬
⁊ fcetisimis indicauit. eos ꝙ ad iuindemm̃ ꝯstruyc̃. Deĩ fedi in se ꝯmissi egr at impati¬
ens se pennt. Luid dicemꝰ: Adultem ħ anoasta iudicanda ẽ: Egregie quidam ex ħ ueraat᷑¬

Expanded text:
si potestas daretur, facturum esse, non minus reus est quam si in ipso facto deprehenderetur. Orosius: Nihil est omnisi potestas daretur, facturum esse, non minus reus est quam si in ipso facto deprehenderetur. Orosius: Nihil est omnino manifestius; clarum est enim jam nihil aliud quam libidinem in toto malefaciendi genere damnaribus: Si virgo nesciens viro nupserit alieno, si semper nesciat, nunquam ex hoc erit adultera. Idem in lib. I De civitate Dei : Lucretiam certe matronam nobilem veteremque Romanam pudicitiae magnis efferunt laudibus. Hujus corpore cum violenter oppresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi juvenis marito Collatino et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda e
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ n̾ rem. Reniniscatur gͦ ꝙ si acdus sit. res pot̃ dici. Idem de natura ⁊ grã ⁊ ludis ꝯfitẽtẽ qͥd
cesideras difputantẽ: Sana inquit animã meã alb ilło q̃re unde uiciatũ sit. ꝙ sanari rogat
perami fc̃i atus exprimn it᷑: Respondet ille. ita ẽ. ut dicis. Non e̾ peccm aliqͣ sub̾ia s sim̃ ħnoĩe¬
guescit. debłrtat᷑ ac frangit᷑ ut si aliqͦmodo ꝑduret i nutta uix possit ad eundẽ cibum reuoatri.
Om̃e peccm̃ auctõ ẽ. Omi̾s aucem actõ uoluntaria ẽ. tam honesta qͣm turois. Om̃e ergo peccm̃
ꝙ ex negligentia pendet. Iem. płiꝙ metu ñ innocentia cessant. Hii enĩ cimidi ñ innocentes st̃.¬
Aug᷑ ad etosiũ talib̾ ꝑ dialogũ qui dr᷑ to unũ malũ. Discutiendum ẽ quid c̃ maleface̾. Item
fottassis gͥ libido in adust̾io malumẽ. Ilam ut intlłigas libidinem in adutt̾io malũ ẽẽ si cui
q̃ non ꝯtingat facultas cõcumibendi Suxore aliena. planũ cam̃ aliqͥ modo sit eum id cuꝑe ⁊

Expanded text:
 quod, etiam si actus sit, res potest dici. Idem De natura et gratia: Audis confitentem, quid desideras disputantem? Sana, inquit, animam meam . Ab illo quaere, unde vitiatum sit quod sanari rogat.perperam facti actus exprimguescit, debilitatur ac frangitur, ut, si aliquomodo perduret in vita, vix possit ad eumdem cibum revocari; Omne peccatum actio est; omnis autem actio voluntaria est, tam honesta quam turpis; omne ergo peccatum quod ex negligentia pendet. Item: Plerique metu, non innocentia cessant. Hi enim timidi, non innocentes sosium in libro per dialogum: Unde malum? Discernendum est quid est malefacere. Item: Fortassis ergo libido in adulterio malum est. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum uxore aliena, planum tamen aliquo modo sit eum id cupere, et,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autem ignotescat qd̾ iacebat ⁊ suaue fiat qd̾ ũ delcctabat grã d̾i est qͥ hominũ. idiuuat
uoluitates. Quuia ñ ut adiunent᷑ in ip̃is itidẽ causa ẽ ñ ind̾oꝰ sui dãpnandi p̃destinati sunt
ꝑbia. ad hanc ꝯruncendam acq auferendã d̾s humłis descendit. Item. Tanto aũ mag̃. de¬
lectat opus bonũ: qͣnco magis diligit᷑ d̾s su̾mum bonũ. ⁊ austor qualicumnq bonoꝵ om̃iũ.
ueniri possit ignoro. Quappt̃ nisi abstineamꝰ s̃ solum uoluntatis arbitrium qd̾ huc ateꝑ
illuc liberum flectit᷑. s ⁊̃ uoluntatem bonan nisi ex aoͥ nob̾ eẽ ñ posse. nestio quomͦ defen¬
q̃ adhue pot̾ eẽ uł bona ⁊ sł mala: bona uͥuoluntas ex nob̾ ẽ. melius ẽ. ꝙ a nob̾ qͣm qd ab alo

Expanded text:
ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt perbia. Ad hanc convincendam atque auferendam Deus humilis descendit. Item: Tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur Deus, summum bonum, et auctor qualiumcunque bonorum omnium; veniri possit, ignoro. Quapropter nisi obtineamus non solum voluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur, sed etiam voluntatem bonam nisi ex Deo nobis esse non posse, nescio, quomodo defenquae adhuc potest esse vel bona vel mala; bona vero voluntas ex nobis est: melius est id quod a no
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Lex enĩ astͥngit uxorem ut inlaborib ⁊ tristicia filios gen̾e̾t. conu̾sio eiꝰ
ad uirũ sit. ut ipse ei dũet᷑. Et in alio loco. Precio inqͥt estis empti. nolite fieri
serur hominum. Nidetis ꝙͣ euidens coniugalis sit diffinitio seruitutis. ⁊ post
pussillũ. Si gͥ bonũ coniugiũ seruitiũ malũ qͥd ẽ qm̃ nequeunt se inuicem
scĩficare s ꝑdere: Uniu̾sa que nos de uͥginitate ac nuptiis iato sermone
diffundimus. ille breui artaũ cõpendio. It̃. Tument contͣ me marit
quare dix̃im. Oro te quale illua bonũ ẽ qd orare ꝓhibet. qͦd corpus xp̃i. ac¬
ñꝙͣ gͦ conuigio seruiendũ. q̃m quotienscũq uxori debitũ reddo. orare nõ

Expanded text:
da est. Lex enim astringit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet, conversio ejus da est. Lex enim astringit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet, conversio ejus ad virum sit, ut ei ipse dominetur. Et in alio loco pretio, inquit, estis empti, nolite fieri servi hominum . Videtis quam evidens conjugalis sit definitio servitutis. Et post pusillum: Si igitur bonum conjugium, servitium malum, quid est, quando nequeunt se invicem sanctificare, sed perdere? Universa, quae nos de virginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille brevi arctavit compendio. Item quare dixerim: oro te. quale illud bonum est, quod orare prohibet, quod corpus Christi acnumquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͦ tange̾. Nichil gͦ bono contͣriũ ÷ nisi malũ. Siaut̃ malũ: ⁊ ignoscitur:
iõ concedit᷑ ne malo qͥd det̾ius fiat. ⁊ c̾. hoc iõ subicimus: qi apłs dix̾at. Bo¬
nũ ÷ hoĩ mulierẽ ñ tange̾. ꝓpt̃ fornicationẽ aut̃ ⁊ c̾. In quo differt̃ mia u̾ba
tang̾e. malũ : gͦ tang̾e Si lubitantis ẽ: ñ confirmantis. It. Non dix̃ bonum÷
tetig̾it ñ euaclat. Uides gͥ ñ de coniugibs nos expon̾e.s de coitu sĩplicit᷑ dispu¬
tare: qd̾ ad cõparationẽ uirginitatis ⁊ angłice similitudinis bonũ÷ homini
mulierẽ ñ tang̾e. It̃. Qd si ciiasꝑum ⁊ rep̾hensione dignũ uidet᷑. tantã nos
librũ. ⁊ inuenietillũ int̾ cet̾a que de uirginitate ⁊ nuptiis disputaũ. ⁊̃ ħ dixise.
Non gͦ copula nuptialis. qͦsi culpa uitanda: s qͣsi necessitatis sartina declinan¬

Expanded text:
ergo tangere; nihil ergo bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum ergo tangere; nihil ergo bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum tc. Hoc ideo subjecimus, quia Apostolus dixerat: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem, etc. In quo differunt mea verba tangere, malum est ergo tangere. Si dubitantis est, non confirmantis. Ideo non dixit, bonum tetigerit non evadat. Vides igitur, non de conjugiis nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad comparationem virginitatis et angelicae similitudinis bonum est homini mulierem non tangere. Item: Quod si cui et asperum et reprehensione dignum videtur, tantam nos librum, et inveniet illum inter caetera quae de virginitate et nuptiis disputavit, etiam hoc dixisse.go copula nuptialis quasi culpa vitanda, sed quasi necessitas sarcina declinan
Abbreviated transcription (Latin):
lius. It̃. Tantũ gͥ int̾nuptias ⁊ uͥginitatẽ quantũ int̃ ñ peccare ⁊ bñfat̾e̾.
It̃. Que ÷ ista necessitas que spreto uincło coniugali. uͥginitatis appetit
lib̾tatẽ : Ue p̃gnantib ⁊ nutrieritib in illo die. Nonhic dãpnantur
scorta. ñ lupanaria. de quoꝵ dãpnatione nulla dubitatio ẽ. s ut̃i tu¬
m̃tes. ⁊ infantũ uagitus. ⁊ fructus. atq oꝑa nuptiarũ. Si bonũ est
sic ẽẽ. malũ ÷ sic ñ eẽ. It̃. Si acceꝑis uxorẽ ñ peccasti. aliud ẽ ñ peccare.
aliud benefacere. ⁊ sinupserit uirgo ñ peccabit. Id in apologeticũ ad pã¬
condẽpnatione ẽẽ matͥmonii. in tantũ pudicitiã p̃dicare. ut nulla posse
uideat᷑ int̃ uxorẽ ⁊ uͥginẽ cõꝑatio dereliqui. Ergo si bene pblematis me.¬
mini int̾ iouinianũ ⁊ nos. ista contentio: qdđ ille ex quet uͥginitati nup¬
tias: nos subitiamus. It̃ diximus. Sibonũ ÷ mulierẽ ñ tang̾e̾: malũ ẽ.

Expanded text:
ntum inter non peccare et bene facere. Item: Quod est ista necessitas, quae spreto vinculo conjugali virginitas appetit libertatem. Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die : Non hic damnantur scorta vel lupanaria, de quorum damnatione nulla dubitatio est, sed uteri tumentes et infantium vaginatus et fructus atque opera nuptiarum. Si bonum est sic esse, malum est sic non esse. Item: Si acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud est bene facere, et si nupserit virgo, non peccabit. Idem in apologetico ad Pamcondemnationem esse matrimonii in tantum pudicitiam praedicare, ut nulla posse videatur inter uxorem et virginem comparatio derelinqui. Ergo si bene problematis memini, inter Jovinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet virginitati nuptias, nos subjiciamus. Item: Diximus: Si bonum est mulierem non tangere, malum est
Abbreviated transcription (Latin):
obest ⁊ alicui ꝓdest uelud si quispiam pecuniamalicuuꝰ inuste tollendam sciens ubi sit
nescire se mentiatur. Septimum ꝙ ⁊ nulloͥ obẽ. ⁊ ꝓdest alicui. uelud si nolũs hominẽ ad¬
monii ueritas ꝓ cuiꝰ ꝙ  timꝑali cõmodoac salute corrumpitur: ad sempit̾nam uiro salitẽ
nullus ducendus ẽ. opttulante mendatõ. Noꝙ septimo gen̾e mentiendum ẽ. Nonenm aui
mouetur ut fiat ⁊̃ auimo det̾ior. longe q apietate remotior. Iõ. ini .u. psalmo. Ne quis ar
bitretur ꝑfcm̃ ⁊ spnitalem hominẽ ꝓ ista temporali uita incuuiꝰ moitem occiditur amia.
siũ sua cã sĩi alt̾ius debere mentiri. S qm̃ aliud ẽ. mentiri aliud ẽ uerum occictare si qui¬
dem alud ẽ falsum dicere aliud ẽ uirũ tace. siquis forte uł ad doãm mortem uisibilem
ñ uult hominem ꝑd̾e paratꝰ ẽẽ deb uerum occultare ñ falsum dr̃e. ut neq ꝓdat neqi
mentiatur nec octidat animã suã ꝓ corpore alt̾ius. Item. Suo sunt genera mendatõꝵ

Expanded text:
erum commodo: velut si quispiam pecuniam alicujus injuste tollendam sciens ubi sit, nescire se mentiatur. Septimum, quod nulli obest, et prodest alicui ad tuendam vitamonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea rbitretur perfectum et spiritalem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte occiditur anima, sive sua causa sive alterius, debere mentiri; sed, quoniam aliud est mentiri, aliud est verum occultare, si quidem aliud est falsum dicere, aliud est verum tacere, si quis forte vel ad dictam mnon vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat, neque mentiatur, nec occidat animam suam pro corpore alterius. » Idem: « Duo sunt genera mendaciorum,